comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EOIIT caritas ur̃a in duob
psalmis qui iam tractati sunt.
exhortatos nos fuisse animã
nr̃am ut benediceret dñm: et pio
eantu dixisse: benedic anima
mea dñm Si ergo hortati su¬
mus millis psalmis animã nr̃am ut benedi¬
ceret dñm: in hoc psalmo recte dicitur:
Eys misereatur nr̃i etbenedicat
nos: Benedieat anima nr̃a do¬
minũ: et ds̃ benedieat nos: Cũ
benedicit nos ds̃. nos crescimus:
et cum benedicimus dñm. nos
crescimus. Uitrumq nobis ꝓdest. Non au¬
getur ille benedictione nr̃a: nec minuituꝵ
maledictione nr̃a. Qui maledicit dñm ip¬
se minuitur: qui benedicit dnm ipse auget.
Prior est innob benedictio dñi: et consequens
ut et nos benedieamus dnm. Illa pluuia:
istȩ fructus ẽ Ergo canquã redditur fructꝰ
agrcolȩ do compluente nos et colente. Can¬
temus ista deuotione ñsterili: non mani uo¬
ce s uero corde: Aꝑtissimȩ enim ds̃ pat̃ dic¬
tus ẽ. agricola: Apł̃s dicit. De agricultura:

Expanded text:
eminit Charitas Vestra, in duobus psalmis qui jam tractati sunt, exhortatos nos fuisse animam nostram ut benediceret Dominum, et pio cantu dixisse: Benedic anima mea Dominum . Si ergo hortati sumus in illis psalmis animam nostram ut benediceret Dominum; in hoc psalmo recte dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos. Benedicat anima nostra Dominum, et Deus benedicat nos. Cum benedicit nos Deus, nos crescimus; et cum benedicimus nos Dominum, nos crescimus: utrumque nobis prodest. Non augetur ille benedictione nostra, nec minuitur maledictione nostra. Qui maledicit Domino, ipse minuitur; qui benedicit Dominum, ipse augetur. Prior est in nobis benedictio Domini, et consequens est ut et nos benedicamus Dominum. Illa pluvia, iste fructus est. Ergo redditur tanquam fructus agricolae Deo, compluenti nos et colenti. Cantemus ista devotione non sterili, non inani voce, sed vero corde. Apertissime enim Deus Pater dictus est agricola. Apostolus dicit: Dei agricultura estis,
Abbreviated transcription (Latin):
non relinquamus: Admonent enim aliqͥd:
ne desꝑando millam structuram non intre¬
mus: Semen inquit seruoꝵ eius obtinebuis
eam. Iam gͦ sem̃ seruoꝵ eius qui sunt: forte
dicis: iudei nati de abraham: Nos autem
qui ñsumus nati de habraham. quomodo
habebimus istã ciuitatem: S non sunt
filii abrahȩ illi iudei quib dictum ẽ: si filii
abrahȩ estis oꝑa abrahe facite: Semen gͦ
seruoꝵ eius. imitatores fidei seruoꝵ eius:
obtinebunt eam: Deniq ultimus uersus:
suꝑiorem ex ponit. Quasi enim turbatus.
ne putares forte hoc de iudeis dici. et semen
seruoꝵ euis obtinebunt eam dicens. nos se¬
men gentium sumus. quȩ ydola colueruis
et demonib seruierunt: quid ergo nobis
sumas et spes & qui diligunt nomen eius
inhabitabunt inea: Hoc ẽ enim sem̃ seruoꝵ
eius: qui diligunt nomen eius: Quia enim
serui eius dilexerunt nomen eius: quicunq
non diligunt nomen eius non se dieant sem̃

Expanded text:
non relinquamus: admonent enim nos aliquid, non relinquamus: admonent enim nos aliquid, ne desperando in illam structuram non intremus. Semen, inquit, servorum ejus obtinebunt eam. Jam ergo, semen servorum ejus qui sunt? Forte dicis, Judaei nati de Abraham: nos autem qui non sumus nati de Abraham, quomodo habebimus istam civitatem? Sed non sunt semen Abrahae illi Judaei quibus dictum est: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite . Semen ergo servorum ejus, imitatores fidei servorum ejus obtinebunt eam. Denique ultimus versus superiorem exponit. Quasi enim turbatus, ne putares forte hoc de Judaeis dici, Et semen servorum ejus obtinebunt eam, dicens, Nos semen gentium sumus, quae idola coluerunt, et daemonibus servierunt; quid ergo nobis sumas et speres: Et qui diligunt nomen ejus, inhabitabunt in ea. Hoc est enim semen servorum ejus, qui diligunt nomen ejus. Quia enim servi ejus dilexerunt nomen ejus; quicumque non diligunt nomen ejus, non se dicant semen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: considerare creaturam. et laudare crea¬
torem: Laudent illũ cęli et derra: mare &
omnia repentia ineis: Etereatura ista sola
laudat dm: qm̃ considerata ea laudatur
sẏ̃on: Reparat eccłiam suã Gentes fideles
incorporat unigenito suo: ñfraudat creden¬
tes inse premio repmissionis suȩ. Om̃ ds̃ sal¬
uam faciet syon: Et edificabuntur ciuitates
iudȩ. Ipse sunt ȩccłiȩ Nemo dicat. quando
erit istud: ut edificentur ciuitates iudȩ: Osi
uelis agnoscere strucꝰturam et ẽẽ lapis uiuus.
ut intres ineam: et nunc ciuitates iudȩ ȩdi¬
ficantur: Iuda enim confessio interpretatur:
De confessione humilitatis ȩdificantur cuita¬
tes iudȩ: ut foris ab eis suꝑbi remaneant. qͥ
confiteri erubeseunt Qm̃ ds̃ saluam faciet
syon. Quam syon: Audi insequentibus:
Et semen seruoꝵ eius obtinebunt eam: et qͥ
diligunt nomen eius ĩhabitabunt inea. Psal¬
mus finitus ẽ: s paululum istos duos uersꝰ

Expanded text:
sunt, considerare creaturam et laudare Creasunt, considerare creaturam et laudare Creatorem. Laudent illum coeli et terra, mare et omnia repentia in eis. Et creatura sola ista laudat Deum, cum considerata ea laudatur Sion. Reparat Ecclesiam suam: gentes fideles incorporat Unigenito suo; non fraudat credentes in se praemio promissionis suae. Quoniam Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Judaeae. Ipsae sunt Ecclesiae. Nemo dicat: Quando erit istud ut aedificentur civitates Judaeae? O si velis agnoscere structuram, et esse lapis vivus, ut intres in eam! Et nunc civitates Judaeae aedificantur. Juda enim Confessio interpretatur. De confessione humilitatis aedificantur civitates Judaeae; ut foris ab eis superbi remaneant, qui confiteri erubescunt. Quoniam Deus salvam faciet Sion. Quam Sion? Audi in sequentibus: Et semen servorum ejus obtinebunt eam; et qui diligunt nomen ejus inhabitabunt in ea. 21. Psalmus finitus est; sed paululum istos duos versus
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ paupes nec eraudi¬
ret paupes nisi essent pauꝑes. Uis exaudiri:
Pauꝑ esto: Dolor dete clamet: non fastidium
qm̃ exaudiuit paupes dñs. Et compeditos
suos non spreuit. Offensus aserus. fecit eos
compeditos: sed clamantes decompedib non
contempsit. Quȩ sunt istȩ compedes: Mor¬
talitas: corruptibilitas carnis. compedes sunt
quib ligati sumus: Et uultis nosse istarum
compedum grauitatẽ: Inde dicitur. Corpꝰ
qd corrumpitur aggrauat animã Quando
homines inscło diuites esse uolunt: istis cõ¬
pedib pannos querunt: S sufficiant pan-¬
ni compedũ. Tantum quere: quantum de¬
pellendȩ necessitati satis ẽ. Cum autem suꝑ¬
flua queris: compedes tuas onerare desidas.
Intali ergo custodia. uel solȩ compedes rema¬
neant Sufficiat diei malicia sua Denistagͦ
malicia clamamus addeũ. qm̃ exaudiuit
paupes dñs: et compeditos suos non spreuit
Laudent illum cęli et terra: mare et omnia
repentia ineis: Uere duntiȩ huiꝰ pauꝑis iste

Expanded text:
t pauperes; nec exaudiret pauperes, nisi essent pauperes. Vis exaudiri? Pauper esto: dolor de te clamet, non fastidium. Quoniam exaudivit pauperes Dominus; et compeditos suos non sprevit. Offensus a servis, fecit eos compeditos; sed clamantes de compedibus non contempsit. Quae sunt istae compedes? Mortalitas, corruptibilitas carnis, compedes sunt quibus ligati sumus. Et vultis nosse istarum compedum gravitatem? Inde dicitur: Corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Quando homines in saeculo divites esse volunt, istis compedibus pannos quaerunt. Sed sufficiant panni compedum: tantum quaere, quantum depellendae necessitati satis est. Cum autem superflua quaeris, compedes tuas onerare desideras. In tali ergo custodia vel solae compedes remaneant. Sufficiat diei malitia sua . De ista malitia clamamus ad Deum: Quoniam exaudivit pauperes Dominus; et compeditos suos non sprevitlum coeli et terra, mare et omnia repentia in eis. Verae divitiae hujus pauperis istae
Abbreviated transcription (Latin):
pateris inter manus alienas: furtum bo¬
num ẽ: Non. Interrogo: Adulteriũ bonũẽ:¬
Ht om̃s clamant: Non: Homicidiũ bonũ ẽ:
Om̃s elamant de testari se: Concupiscere rẽ
ꝓximi bonum ẽ: Non. ox omĩum ẽ. Aut
si adhuc ñ confiteris: accedat qui concupi¬
seat rem tuam: Placeat tͥ: et responde qđ
uis. Om̃s gͦ de his reb interrogati: clamant
hec bona ñ eẽ: Rursus debeneficiis. non so¬
lum denon nocendo: uerum etiã de non p̃¬
stando atq tribuendo: Interrogatur omĩs
amma esuriens: famempateris: Auus ht̃
panẽ: & redundat ei uitra omnem suffici¬
entiam: Nouit te egere: non dat: Displicet
tͥ esurienti: displiceat & satiato cum alterũ
esurire cognoueris: Peregrinus tecto indi¬
gens uenit in patriam tuã: non suscipitur
ile Tẽ clamat inhumanam eẽ illã ciuitatẽ:
facile apud barbaros sibi ẽẽ. potuisse refu¬
gium: Sentit iniquitatem quia patitur.

Expanded text:
pateris inter manus alienas? Furtum bopateris inter manus alienas? Furtum bonum est? Non. Interrogo: Adulterium bonum est? Omnes clamant: Non. Homicidium bonum est? Omnes clamant detestari se. Concupiscere rem proximi bonum est? Non, vox omnium est. Aut si adhuc non confiteris, accedit qui concupiscat rem tuam: placeat tibi, et responde quod vis. Omnes ergo de his rebus interrogati, clamant haec bona non esse. Rursus de beneficiis, non solum de non nocendo, verum etiam de praestando atque tribuendo. Interrogatur omnis anima esuriens, Famem pateris; alius habet panem, et redundat ei ultra sufficientiam, novit te egere, non dat: displicet tibi esurienti; displiceat et satiato, cum alterum esurire cognoveris. Peregrinus tecto indigens venit in patriam tuam, non suscipitur: ille tunc clamat inhumanam esse illam civitatem, facile apud barbaros sibi esse potuisse refugium. Sentit iniquitatem, quia patitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ comprehenderis: et adte ipsum intro re¬
uocaris: Propterea scripta lex qͥd clamat
eis qui deseruerunt legẽ scriptam incordib
suis: Redite p̃uaricatores adcor: Quis enĩ
te doeuit. nolle accedi ab altero aduxorem
tuã: Qs te docuit. nolle ł furtum fieri: Qͥs
te docuit nolle in iuriam pati: et quicquid
aliud uel uniuersaliter. uł particulariter
dici potest: Multa enim sunt: dequib sin¬
gulis int̾rogati homines clara uoce respon¬
deant nolle se pati.A ge: Si nonuis pati
ista: nunquid solus es homo: Nonne insoci¬
etate uiuis generis humani: Qui tecum
factus ẽ socius tuus ẽ. & om̃s facti adima¬
ginem di. nͥ t̾renis eupiditatib conterant.
qđ ille formauit. Qđ ergo tibi ñ uis ficri: no¬
li alteri facere: ludieas enim malum esse
ineo qđ pati nonuis: et hoc te cogit nosse
lex intima. inipso tuo corde conscripta:
Faciebas: & clamabatur intmanus tuas.
Quomͦ cõgeris redire adcor tuum: eum hoc

Expanded text:
est comprehenderis, et ad teipsum intro reest comprehenderis, et ad teipsum intro revocaris. Propterea scripta lex quid clamat eis qui deseruerunt legem scriptam in cordibus suis ? Redite praevaricatores ad cor . Quis enim te docuit, nolle accedi ab altero ad uxorem tuam? quis te docuit, nolle tibi furtum fieri? quis te docuit, nolle injuriam pati, et quidquid aliud vel universaliter vel particulariter dici potest? Multa enim sunt, de quibus singulis interrogati homines, clara voce respondeant, nolle se pati. Age, si non vis pati ista, numquid solus es homo? nonne in societate vivis generis humani? Qui tecum factus est, socius tuus est; et omnes facti ad imaginem Dei, nisi terrenis cupiditatibus conterant quod ille formavit. Quod ergo tibi non vis fieri, noli alteri facere. Judicas enim malum esse in eo quod pati non vis: et hoc te cogit nosse lex intima, in ipso tuo corde conscripta. Faciebas, et clamabatur inter manus tuas: quomodo cogeris redire ad cor tuum, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam loquimini: rectẽ
iudicate filii hominum:
Cui enim iniquo. non¬
dum facile. ẽ loqui iusti¬
ciam: Aut quis de iusti¬
cia interrogatus. qͣndo
non habet causam. ñ facile respondeat quid
sit iustum: quandoquidẽ manu formato¬
quã lex daret᷑. nemo ignorare ꝑmissus est.
ut esset unde iudiearentur. et quib ñ esset¬
lex data: S ne sibi homines aliquid defu¬
isse quererentur: scriptum ẽ et intabulis.
qđ ineordib ñlegebant: Non enim scͥptum
non habebant: s legere nolebant Opposi¬
tum ẽ. ocłis eoꝵ qđ inconscientia uidere
eogerentur: & quasi forisecus admota uo¬
ce di. adinteriora sua homo compulsus ẽ
dicente scriptura Incogitationib enim
impii: interrogatio erit Ubi interrogatio:
ibi lex S quia homines appetentes terre¬
na ea quȩ foris sunt etiã asemetipsis exu¬
les facti sunt. data ẽ etiam conscripta lex
non qua in cordib scripta non erat: s qͥa
tu fugitiuus eras cordis tui. abilo qͥ ubiq

Expanded text:
stitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Cui enim iniquo non facile est loqui justitiam? aut quis de justitia interrogatus, quando non habet causam, non facile respondeat quid sit justum? Quandoquidem manu formatoquam Lex daretur nemo ignorare permissus est, ut esset unde judicarentur et quibus Lex non esset data. Sed ne sibi homines aliquid defuisse quaererentur, scriptum est et in tabulis quod in cordibus non legebant. Non enim scriptum non habebant, sed legere nolebant. Oppositum est oculis eorum quod in conscientia videre cogerentur; et quasi forinsecus admota voce Dei, ad interiora sua homo compulsus est, dicente Scriptura: In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Ubi interrogatio, ibi lex. Sed quia homines appetentes ea quae foris sunt, etiam a seipsis exsules facti sunt, data est etiam conscripta lex: non quia in cordibus scripta non erat; sed quia tu fugitivus eras cordis tui, ab illo qui ubique
Abbreviated transcription (Latin):
bscura sunt: et timeo neñ
bene insinuentur. Iam audiendo fatigati estis
Itaq si placet caritati uĩȩ: quȩ restant inera¬
sinum differamus. Adiiuabit dñs ut uob
debitum ꝑsoluamus: quia de illo magis qͣ
denobis promittimus:

Expanded text:
bscura sunt, et timeo ne non insinuentur bene. Jam audiendo fatigati estis: itaque si placet Charitati Vestrae, quae restant in crastinum differamus. Adjuvabit Dominus, ut vobis debitum persolvamus; quia de illo magis quam de nobis promittimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tum anouo testamento: ut uideas ꝑque
transeas. quid expectes. quid rełiquas quid
hereas. Sic ergo cȩpit.

Expanded text:
tum a Novo Testamento; ut videas per quae transeas, quid exspectes, quid relinquas, quibus haereas. Sic ergo coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
& ille dici homo: non tamen eẽ homo: Siue
ergo ipsum intueretur qͥ dicebat hec siue
populum. et unumquemq longe factũ
ascis: ꝑquales diabolus tribulat popłm
titulum indignati. illi tanquã reꝑcussi lon¬
ge sunt facti: dicat: Miserere mei dñe: qm̃
conculeauit homoine: Nec deficiat inista
conculcatione sciens quem inuocet: et quo
exemplo fortis effectus sit primus botrus
expressus ẽ: manauit illud. unde ealix in¬
ebrians quam preclarus: Dieat gͦ & corpus

Expanded text:
 ille dici homo, non tamen esse homo. Sive  ille dici homo, non tamen esse homo. Sive ergo ipsum intueretur qui dicebat haec, sive populum et unumquemque longe factum a sanctis, per quales diabolus tribulat populutitulum indignati illi tanquam repercussi, longe sunt facti; dicat, Miserere mei, Domine, quoniam conculcavit me homo: nec deficiat in ista conculcatione, sciens quem invocet, et quo exemplo fortis effectus sit. Primus botrus expressus est, manavit illud unde calix inebrians quam praeclarus est ! Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
cicias nemo cogitet: auditurus uerba psal¬
mi huius Scimus quia non ẽ. nob̃ collucta¬
tio aduersus carnem & sanguinem: s adũsꝰ
principes et potestates. & spiritalia nequitiȩ.
id÷ aduersus diabolum & angłos eius: qͥa
et quando patimur homines importunos:
ille instigat. ille inflammat: ule tanquã
uasa sua mouet: Adtendamus gͦ duoᷤ hoste ᷤ
quẽ uidemus ⁊ quẽ ñ uidemus: hominẽ uidemꝰ:¬
diabolum ñ uidemꝰ: hominẽ uideamꝰ: diabolũ
ñ uideamꝰ: hominẽ diligamꝰ: diabolum caueamꝰ:.
Pro homine oremus: contra diabolũ oremꝰ
& dicamus dõ:
is eReRe mei domine: qm̃
conculcauit me homo:Noli
timere: quia conculeauit te
homo: Hinum habeto: uua
faccus es. ut calceris: Miserẽ
tribulauit me Omnis qui longe factus est
ascĩs: s et ipse diabolus quare hic non intel¬
ligatur. An forte quia dictus ẽ homo: Ergo
errat euuangłium: quia dixit inimicus
homo hoc fecit: Sub quadam figura potest¬

Expanded text:
citias nemo cogitet, auditurus verba psalcitias nemo cogitet, auditurus verba psalmi hujus: sciamus quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed aprincipes et potestates, et spiritualia nequitiae , id est adversus diabolum et angelos ejus; quia et quando patimur homines importunos, ille instigat, ille inflammat, ille tanquam vasa sua movet. Attendamus ergo duos hostes; quem videmus, et quem non videmus: hominem non videmus: hominem videmus, diabolum non videmus; hominem diligamus, diabolum caveamus; pro homine oremus, contra diabolum oremus, et dicamus Deo: Miserere mei, Domine, quoniam conculcavit me homo. Noli timere, quia conculcavit te homo; vinum habeto, uva factus es ut calceris. Miserere bellans tribulavit me omnis qui longe factus est a sanctis. Sed et ipse diabolus quare hic non intelligatur? An forte quia non dictus est homo? Ergo errat Evangelium, quia dixit: Inimicus homo hoc fecit Sed sub quadam figura potest et
Abbreviated transcription (Latin):
Hec compago tanquam unius hominis. faẽ
duos inearne una: sponsum & sponsam.
Unde et ipse dñs dic̃ Igitur iam non duo: s
una caro: Quomͦ gͦ hic tenetur ingeth:
Tenetur intorculari corpus eius: id ÷ eccłia eiꝰ
Quid ẽ intorculari: Inpressuris: S intorcu¬
lari. fructuosa pressura .ẽ. Yua inuite pres¬
suram non sentit: Integra uidetur: s nicħ
inde manat: Mittitur intorculari: caleatur:
premitur: iniuria uidetur fieri uuȩ. s ista
iniunia sterilis non .ẽ. Immo si nulla iniuria
accederet: sterilis remaneret. Quicquid gͦ
facti sunt ascĩs. adtendant psalmũ istum:
agnoscant hic se: dicant qđ hic dicit. qui pa¬
tiuntur qđ hic dicitur: Certe qui ñ patitir:
non dicat: Non astringo aduocem. quẽ uideo¬
extra passionem: s uideat. ne cum uult eẽ
longe apassione. longe fiat ascĩs: Cogitet
ergo unusquisq de inimico suo: Sixp̃ianꝰ
ẽ: mundus ipse inimieꝰ: Priuatas enim inii¬

Expanded text:
Haec compago tanquam unius hominis facit Haec compago tanquam unius hominis facit duos in carne una, sponsum et sponsam. Unde et ipse Dominus dicit: Igitur jam non duo, sed una caro . Quomodo ergo hic tenetur in Geth? Tenetur in torculari corpus ejus, id est Ecclesia ejus . Quid est, in torculari? In pressuris. Sed in torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit, integra videtur, sed nihil inde manat: mittitur in torcular, calcatur, premitur; injuria videtur fieri uvae, sed ista injuria sterilis non est; imo si nulla injuria accederet, sterilis remaneret. 4. vers. 2.facti sunt a sanctis, attendant psalmum istum, agnoscant hic se, dicant quod hic dicitur, qui patiuntur quod hic dicitur. Certe qui non patitur, non dicat: Non astringo ad vocem, quem videoextrapassionem.Sedvideatne,cumvultesse longe a passione, longe fiat a sanctis. Cogitet ergo unusquisque de inimico suo; si christianus est, mundus ipsi inimicus est. Privatas ergo inimi
Abbreviated transcription (Latin):
liligit mundum. cum tu
quanuis abillo plantata amara facta: quid
quidiuit: Quare conuiersa es mamaritudine
uus aliena: Non dictum ẽ uitis mea: quia
smea dulcis: si amara ñmea: Si non mea:
utiq aliena: Tenuerunt gͦ eum allophii in
ipsum filium iesse regem isrł ꝑegrinatum
et apud allophilos cũ quereretur asaule: &
siuit impsa ciuitate. & apud regẽ ciuitatis hꝰ:
ñ solum tenuerunt: s ettenent adhuc al¬
lophili ingeth Geth diximus qđ ciuitas sit.
Interrogata autẽ int̾pretatio huiꝰ nominiᷤs.
rus. qui iã nob exemplõ resurrectionis nr̃ȩ
in resurrectione nos suȩ carnis ostendit.
qui sedet addexteram patris & ꝓnob̃ int̃¬
pellat. est et hic: s incorpore suo qd̾ : ȩcclia:
Corpus conunctum. ẽ. capiti suo: caput ꝓ
corꝑe clamat: Saule saule quid me ꝑse¬
queris: Et corpus incapite suo. ẽ scđm apłm
& ipse hic laborat: Nos ibi sedemus scđm
spem: ille hic nobiscum. ẽ. scđm caritatem.

Expanded text:
diligit mundum, cum tu quamvis ab illo plantata, amara facta quid audivit? Quare conversa es in amaritudinem, vitis aliena Non dictum est, Vitis mea: quia si mea, dulcis; si amara, non mea; si non mea, utique aliena. Tenuerunt ergo eum Allophyli in ipsum filium Jesse, regem Israel, peregrinatum esse apud Allophylos, cum quaereretur a Saüle ; et fuit in ista civitate et apud regem civitatis hujus: non solum tenuerunt, sed et tenent adhuc Allophyli in Geth. Geth diximus quod civitas sit. Interrogata autem interpretatio hujus nominis, xus, qui jam nobis exemplum resurrectionis nostrae in resurrectione suae carnis ostendit, qui sedet ad dexteram Patris, et pro nobis interpellat, est et hic, sed in corpore suo quod est Ecclesia. Corpus conjunctum est capiti suo, caput pro corpore clamat: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et corpus in capite suo est secundum Aet ipse hic laborat: nos ibi sedemus secundum spem, et ille hic nobiscum est secundum charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
reut aliquam domum
intraturi. cuius sit et ad
quem ꝑtineat intitulo
inspiciamus: ne forte si¬
importune irruamus qͦ
abeo quo oportet intrare: Tanquam ergo
si legerimus. inhis prediis illius aut illius:
ita insuꝑliminaripsalmi huius habemus
inscriprum infinem popło qui ascĩs longe
factus ẽ: ipsi dauid intituli inscriptionem.
cum tenuerunt eum allophili ingeth.
Gnos camus gͦ populum qͥ
longe factus ẽ ascĩs: inti¬
tuli inscriptionem: Ptinet
quẽ iam nostis intelligere
spiritalit̃ neq enim com
credenti: Ergo infinem cum audis inxp̃m
intende: ne inuia remanendo. ñꝑuenias
adfinem: Quicquid enim ẽ. ubi infra stete
ẽ. locus: ubi securitas sit. Est quidã locus:
ubi statio fidissima collocatur. Est quedã
petra. ubi domus secura consurgit: ut non
metuat ymbrem tempestatis: flumina
enim impegerunt indomũ illã. et non ceci¬
dit: fundata enim erat suꝑ petram: Petra
autem erat xp̃c. sub nomine dauid figu
salmus confirmat nos. Ne

Expanded text:
ut aliquam domum intraturi, cujus sit et ad quem pertineat in titulo inspicimus, ne forte importune irruamus quos timiditate revocemur ab eo quo oportet intrare: tanquam ergo emus, Haec praedia illius aut illius; ita in superliminari psalmi hujus habemus inscriptum, In finem, pro populo qui a sanctis longe factus est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenuerunt eum Allophyli in Geth. Agnoscamus ergo populum qui longe factus est a sanctis in tituli inscriptionem. Pertinet quem jam nostis intelligere spiritualiter: neque enim comcredenti . Ergo, In finem, cum audis, in Christum intende, ne in via remanendo non pervenias ad finem. Quidquid enim est, ubi infra steterest locus ubi securitas sit. Est quidam locus ubi statio fidissima collocatur; est quaedam petra ubi domus secura consurgit, ut non metuat imbrem tempestatis. Flumina enim impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram : Petra autem erat Christus . Sub nomine Dpsalmus confirmat nos. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius: qͥa nec deseruit no
Uteam postea facie ad faciem uidere posse.¬
mus: Agentes gͥͣ iui grãs dicamus cũ ipso
psalmo ultimos uersus: quos iam dudum
eiam dixit. Ex altare suꝑcelos ds̃. et suꝑ
omnem terram gła tua: Hoc enu ei dixit
ꝓpha ante tot annos: hoc mͦ uidemus noᷤ.¬

Expanded text:
ipsius, quia nec deseruit nosut eam postea facie ad faciem videre possemus . Agentes ergo illi gratias, dicamus cum ipso Psalmo ultimos versus, quos jamdudum etiam dixit: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloria tua. Hoc enim ei dixit Propheta ante tot annos: hoc modo videmus no
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat. & qͦmͦ eius auc̃toritate penitꝰ ob¬
terant᷑ heretici quanquam multa dix¬
erim: scorsum tam̃ si dño placuerit. ali¬
quanto ub̃ius atq manifestius dicere
statui: cum priꝰ de concilio eiꝰ dixeroquȩ
deberi a me puto. Qͦo in dei uoluntate
sequenti uolumine aggrediar.

Expanded text:
sentiat, et quomodo ejus auctoritate penitus obsentiat, et quomodo ejus auctoritate penitus obterantur haeretici, quanquam multa dixerim, seorsum tamen, si Domino placuerit, aliquanto uberius atque manifestius dicere statui, cum prius de concilio ejus dixero quae deberi a me puto, quod in Dei voluntate sequenti volumine aggrediar.
Abbreviated transcription (Latin):
ueriꝰ intꝰ baptriati deputent᷑: quia illic
eis incipit aq̃ prodesse ad salutem. Neq
enim alit̃ dici possunt salui facti in archa:
nisi ꝑ aqm. Et rursus qͥdam qͥ uidebant᷑
intꝰ baptirati ꝑ eandem p̃scientiam deifo-¬
ris baptizati ueriꝰ deputent᷑. Male qͥppe
utentes baptismo: ꝑ aquam moriuntur.
Quiod nulli tẽ accidit: nisi qͥ p̾t̾ archam
fuit. Certe manifestum est id qͦd dieit᷑ in
eccłia intꝰ te foris. in corde ñ in corpore co¬
gitandum: quandoquidem om̃s qͥ cor¬
de sunt intꝰ in archȩ unitate ꝑ eandem
aquam salui fiunt. ꝑ quam om̃s qui cor¬
de sunt foris. siue etiam corpore foris sint
siue ñ sint: tanquam unitatis aduersarii
moriunt᷑. Sicut gͦ non alia. s eadem aqͣ
& in archa positos saluos fecit. & extra ar¬
baptismo. & bomi catholici salui fiunt: &¬
mali catholici uel heretici ꝑeunt. Quid
autem beatissimꝰ cypͥanus de catholica

Expanded text:
uerius intus baptizati deputentur, quia illic, uerius intus baptizati deputentur, quia illic, eis incipit aqua prodesse ad salutem — neque enim aliter dici possunt salui facti in arca nisi per aquam —, et rursus quidam, qui uidebantur intus baptizati, per eandem praescientiam dei foris baptizati uerius deputentur. male quippe utentes baptismo per aquam moriuntur, quod nulli tunc accidit nisi qui praeter aream fuit. certe manifestum est id, quod dicitur in ecclesia intus et foris, in corde, non in corpore cogitandum, quandoquidem omnes, qui corde sunt intus, in arcae unitate per eandem aquam salui fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, siue etiam corpore foris sint siue non sint, tamquam unitatis aduersarii moriuntur. sicut ergo non alia sed eadem aqua et in arca positos saluos fecit et extra arBaptismo et boni catholici salvi fiunt, et mali catholici vel haeretici pereunt. Quid autem beatissimus Cyprianus de Catholica
Abbreviated transcription (Latin):
apparet hominib inunitate cathotica bar¬
tiratis. qui scło uerbis solis & non factis re¬
nunciant. qͦmͦ ꝑtinent ad huiꝰ archȩ miste¬
rium: in qͥb non est conscientiȩ bone int̾¬
rogatio:.Aut quomodo salui fiunt ꝑ aqͣm:
qui sc̃o baptismate male utentes. cum uide¬
antur ẽẽ intꝰ.usq ad finem uitȩ in flagicio¬
sis & ꝑditis morib ꝑseuerant: Aut quomͦ
cum eo baptismate quod inheresi accepe¬
rant. in eccłiam simplicit̾ admissos cypͥanꝰ
ipse commemorat: Padem qͥppe archȩ u.¬
nitas eos saluos fecit: in qua nemonisi ꝑ a
quam saluat᷑ est. Ipse enim dic̃. Podens est
enim dñs miscdia sua indulgentiam dare:
& eos qui ad eccli̾am simplicit᷑ admissi in
eccłia dormierunt ab eccłiȩ suȩ munerib
non separare.Si non ꝑ aquam: quomͦ in
archa: Sinon in archa: quomͦ in eccłia᷑.
Si autem in eccłia: utiq in archa. Et si m
archa: utiq ꝑ aquam. Potest gͦ fieri: ut¬
& quidam foris baptizati. ꝑ dei p̾scientiã

Expanded text:
et hominibus, in unitate catholica baptizati, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae interrogatio ? aut quomodo salui fiunt per aquam qui sancto baptismate male utentes, cum uideantur esse intus, usque in finem uitae in flagitiosis et perditis moribus perseuerant? aut quomodo cum eo baptismate, quod in haeresi acceperant, in ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commemorat ? eadem quippe arcae unitas eos saluos fecit, in qua nemo nisi per aquam saluatus est. ipse enim dicit: potens est dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormieruntab ecclesiae suae muneribus non separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca, quomodo in ecclesia? si autem in ecclesia, utique in arca, et si in arca, utique per aquam. potest ergo fieri, ut et quidam foris baptizati per dei praescientiam
Abbreviated transcription (Latin):
uinitus partim sunt ꝓpͥa. sicut in hoc tem.¬
pore infatigabilis caritas. & in fut᷑o scło ui¬
ta ȩt̃na: partim uͦ cummalis ꝑuĩsisq cõmu¬
nia. sic̃ omnia cȩt̾a in qͥb sunt sacrosancta¬
mist̾ia. Hinc itaq iam facilior nobis. & ex¬
peditior archȩ illius cuiꝰ noe fabricator &
gub̾nator fuit: consideratio ꝓponit᷑. dit
enim petrꝰ. In archa noe pauici. id est octo
animȩ hominum salue facte sunt ꝑ aqͣm.
Quod & uos simili forma baptisma saluos

Expanded text:
uinitus partim sunt propria, sicut in hoc temuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro saeculo uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque communia, sicut omnia cetera, in qmysteria. Hinc itaque iam facilior nobis et expeditior arcae illius, cuius Noe fabricator et gubernator fuit, consideratio proponitur. ait enim Petrus: in arca Noe pauci, id est octo animae hominum saluae factae sunt per aquam; quod et uos simili form
Abbreviated transcription (Latin):
ant idonei scoꝵ misteriorum lacte nutri.¬
untur. Ca quȩ in prauis morib populari
etiam iudicio manifesta sunt:in dei timo¬
re deuitant. Et ut minus minusq rebꝰ ter¬
renis e temporalib delectent᷑: uigilantissi¬
me satagunt. Regłam fidei diligent̃ inqͥ¬
sitam. firmissime tenent. Et si qui ab ea de¬
uiant. cito auctoritate catholica corrigun¬
tur: quamuis in eiꝰ uerbis ꝓsensu carnali
uariis adhuc fantasmatum concursibus
fluctuent. Sunt etiam quidam ex eonu¬
mero qui adhuc nequit̃ uiuant: aut etiã
in heresib uel in gentilium suꝑsticionibꝰ
sunt eiꝰ. Namq in illa ineffabili p̃scientia
dei. multi qͥ foris uident᷑ intꝰ sunt: & multi
quiuitꝰ uident᷑ foris sunt. Ex illis gͦ omnib
qui ut ita dicam intͥnsecus & in occulto in¬
tus sunt: constat ille hortꝰ conclusus: fons
signatꝰ: puteus aquȩ uiuȩ: paradysꝰ cum
fructu pomoꝵ. Hoꝵs munera concessa di¬

Expanded text:
ant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus sunteius. namque in illa ineffabili praescientia dei multi qui foris uidentur intus sunt et multi qui intus uidentur foris sunt. ex illis ergo omnibus, qui ut ita dicam intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa di
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicati sunt suꝑnumerum. Nume¬
rus gͦ ille iustorum. qui scđm ꝓpositum
uocati sunt. de quib dictum est. nouit
dñs qui sunt eius: ipse est hortꝰ conclusꝰ:
fons signatꝰ: puteus aquȩ uiue: paradysꝰ
cum fructu pomorum. Ex hoc numero
quidam sp̃italit̾ uiuunt: & suꝑeminentẽ
uiam caritatis ingrediunt᷑. Et cum p̃occu¬
patum hominem in aliqͦ delicto instru¬
unt in sp̃u lenitatis intendunt. ne ce ipsi
temptent᷑. Et cum forte & ipsi p̃occupant᷑.
repͥmit᷑ in eis aliquãtulum non autem ex¬
tinguit᷑. caritatis affectꝰ. Rursusq insur¬
gens ce mardescens: pͥstino cursui restituit᷑.
Norunt enim dicere. Dormitauit anima
mea p̃ tedio: confirma me inu̾bis tuis. Cũ
autem aliquid alit̃ sapiunt. id qͦq illis in
caritatis flagrantia ꝑmanentib. nec rum.¬
pentib uincłm pacis: d̾s reuelabit. Qͥdã
uͦ adhuc carnales & ammales ꝓuectꝰ suos
instant̃ exercent: ce ut cibo sp̃italium fi¬

Expanded text:
multiplicati sunt super numerum. numemultiplicati sunt super numerum. numerus ergo ille iustorum qui secundum propositum uocati sunt, de quibus dictum est: nouit dominus qui sunt eius, ipse est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliquo delicto instruunt in spiritu lenitatis, intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus rursusque insurgens et inardescens pristino cursui restituitur. norunt enim dicere: dormitauit anima mea prae taedio: confirma me in uerbis tuis. cum autem aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia permanentibus nec rumpentibus uinculum pacis deus reuelabit. quidam uero adhuc carnales et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius cypͥani litt̃is. sic̃ sepe cominemora¬
uiuibius discimꝰ &e docemus. Nam dicat
michi aliqͥs quomodoirrepserint in hor¬
tum conclusum. & fontem signatum: qͦs
scło uerbis solis & ñ factis renuncias se cy¬
prianus. & tam̃ intꝰ fuisse. testat᷑. Si enim
& ipsi ibi sunt: & ipsi sponsa xp̃i sunt. Itã¬
ne uero talis est illa sine macula &ruga:
Et illa speciosa columba tali membroꝵ
parte turpat᷑ : An iste sunt spine in qͣrũ
medio ẽ illa sicut lilium: quod in eodem
cantico dicit᷑: In quantum gͦ lilium. in
tantum & hortus conclusus. & fons signa¬
tus. In illis uidelicet iustis. qui in occulto
udei sunt circumcisione cordis. Omnis
enim pulchritudo filiȩ regis intrinsecus.
In quib est numerꝰ certꝰ sc̃oꝵ. p̃destinatus
ante mundi constitutionem. Iua uͦ mul¬
titudo spinarum. siue occultis siue aꝑtis
separationib. forinsecus adiacet suꝑ nu-¬
merum. Annunciaui inquit & locutꝰ sũ:

Expanded text:
ipsius Cypriani litteris, sicut saepe commemoraipsius Cypriani litteris, sicut saepe commemoraui, uberius discimus et docemus. nam dicat mihi aliquis, quomodo inrepserint in hortum conclusum et fontem signatum, quos saeculo uerbis solis et non factis renuntiasse Cyprianus et tamen intus fuisse testatur. si enim et ipsi ibi sunt, et ipsi sponsa Christi sunt. itane uero talis est illa sine macula et ruga, et illa speciosa columba tali membrorum parte turpatur? an istae sunt spinae, in quarum medio est illa sicut lilium, quod in eodem cantico dicitur? in quantum ergo lilium, in tantum et hortus conclusus et fons signatus, in illis uidelicet iustis qui in occulto Iudaei sunt circumcisione cordis — omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus —, in quibus est numerus certus sanctorum praedestinatus ante mundi constitutionem. illa uero multitudo spinarum siue occultis siue apertis separationibus forinsecus adiacet super numerum. adnuntiaui, inquit, et locutus sum:
Abbreviated transcription (Latin):
unam ȩccłiam: sicut etiam illis temporibꝰ
fieri potuit. ut baptisma unum hab̃ent
qͥ unam spem ñ hab̃ent. Quomͦ enim
habebant unam spem cum scĩs & iustis
illi qui dicebant. manducemus & biba¬
mus cras enim moriem: dicentes quod
non eẽt resurrectio mortuoꝵ: Et tamen
in ipsis erant: quib idem apłs dicit. Nun¬
quid paulus ꝓuobis crucifixus est: Aut
in nomine pauli baptizati estis: Ad eos
enim aꝑtissime scͥbit dicens.Quomodo
dicunt qͥdam inuobis qͥa resurrectio.
mortuorum non est: Et quod in canticis
canticoꝵ ecclesia sic descͥbit᷑. hortꝰ conclu¬
sus soror mea sponsa. fons signatꝰ. puteus¬
aquȩ uiuȩ. paradysus cum fructu pomo¬
rum: hoc intelligere non audeonisi in
sc̃is. & iustis: ñ in auaris. & fraudatoribus
& raptorib. & feneratorib: ebriosis. & in¬
iudis. Quos tam̃ eum iustis baptisitm
habuisse communem. cum quib cõmu¬
nem non habebant utiq caritatem: ex

Expanded text:
unam ecclesiam, sicut illis etiam temporibus unam ecclesiam, sicut illis etiam temporibus fieri potuit, ut baptisma unum haberent qui unam spem non haberent. quomodo enim habebant unam spem cum sanctis et iustis illi qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? et tamen in ipsis erant quibus idem apostolus dicit: numquid Paulus pro nobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? ad eos enim apertissime scribit dicens: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? Et quod in Canticis canticorum ecclesia sic describitur: hortus conclusus, soror mea sponsa, fons signatus, puteusaquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum, hoc intellegere non audeo nisi in sanctis et iustis, non in auaris et fraudatoribus et raptoribus et faeneratoribus et ebriosis et inuidis, quos tamen cum iustis baptismum habuisse commune, cum quibus communem non habebant utique caritatem, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. non ẽẽ metuendum sic eiꝰ epłas lege¬
re: ut siquid postea plurib & diuturnoꝵ.¬
bus inqͥsitionib comꝑtum eccłia confir¬
mauit: non ambigamus. Quia sic̃ multa
erant quȩ doctꝰ cypͥanus doceret. sic erat de
aliquid qͣuod cypͥanus docibilis disceret.
Quod aut̃ nos ammonet. ut ad fontem re¬
curramus. id est ad apłicam traditionem.
& inde canalem in nr̃a tempora dirigamꝰ:
obtimum est. & sine dubitatione faciendũ.
Traditum est gͦ nobis. sic̃ ipse cõmemorat
ab apłis. quodsit unus d̾s &. xp̃sunus: oe
una spes. & fides una: & eccłia una & bap¬
tisma unum. Cum gͦ ipsis apłorum tempo¬
ribus inueniamus fuisse quosdam. qͥb
una spes non erat. & unꝰ baptismus erat:
ex ipso fonte ita in nos ducit᷑ ueritas. ut ap¬
pareat nobis sic fieri posse. ut cum sit una
eccłia sic̃ spesuna. & baptisina unum: ha¬
beant tam̃unũ baptisma qui ñ habent

Expanded text:
aeditus non esse metuendum sic eius epistulas legeaeditus non esse metuendum sic eius epistulas legere, ut, si quid postea pluribus et diuturnioribus inquisitionibus conpertum ecclesia confirmauit, non ambigamus, quia, sicut multa erant quae doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. quod autem nos ammonet, ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubitatione faciendum. traditum est ergo nobis, sicut ipse commemorat, ab apostolis, quod sit unus deus et Christus unus et una spes et fides una et una ecclesia et baptisma unum. cum ergo ipsis apostolorum temporibus inueniamus fuisse quosdam quibus una spes non erat et unus baptismus erat, ex ipso fonte ita in nos ducitur ueritas, ut appareat nobis sic fieri posse, ut, cum sit una ecclesia sicut spes una et baptisma unum, habeant tamen unum baptisma qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
lere conarent᷑. Iste autem questionis ipsiꝰ
difficultate ꝑmotꝰ. & sc̃is caritatis uiscerib
largissime p̃ditꝰ. in unitate cum eis manen¬
dum qͥ diuersa sentirent. Ita quamuis cõ¬
motiꝰ sed tam̃ frat̾nȩ indignet᷑: uicit tam̃
pax xp̃i in cordib eoꝵ: ut in tali disceptati¬
one nullum int eos malum scis matis ori.¬
retur. Non aut̃ hinc uberiꝰ excreuerunt
heres es & scismata: quia id qͦd in eis est
xp̃i apꝓbat᷑: quod aut̃ ipsorum ẽ imꝓbat᷑
Magisemm qui hanc legem rebaptiran.¬
di tenuerunt: in plura frusta concisi st̃.
Iamuͦ cum dicit ep̃m docibilem eẽ deb̾e.
& adiungit. docibilis aut̃ ille est. qui est
ad dis cendi patientiam lenis &e mitis.o.¬
portet enim ep̃os non tantum docere. s ce
discere. qͥa & ille meliꝰ docet qui cotidie
crescit. & ꝓficit discendo meliora: his utiq
ũbis satis indicat uir sẽs. & pia caritate p̃¬

Expanded text:
lere conarentur, iste autem quaestionis ipsius lere conarentur, iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus et sanctis caritatis uisceribus largissime praeditus in unitate cum eis manendum qui diuersa sentirent. ita quamuis commotius sed tamen fraterne indignetur, uicit tamen pax Christi in cordibus eorum, ut in tali disceptatione nullum inter eos malum schismatis oreretur. non autem hinc uberius excreuerunt haereses et schismata, quia id quod in eis Christi est adprobatur, quod autem ipsorum est inprobatur. magis enim qui hanc legem rebaptizandi tenuerunt in plura frusta concisi sunt. Iam uero cum dicit episcopum docibilem esse debere et adiungit: docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis satis indicat uir sanctus et pia caritate pr
Abbreviated transcription (Latin):
non habent auari sp̃m dei. & tam̃ habẽt
baptisma: potest eẽ sine sp̃u baptis ma.
Si ꝓpt̃ea filios deo generare non potest
turba illa malorum intꝰ constitutorum
potest: quia & ipsa xp̃i sponsa non est.
Designat᷑ enim xp̃i sponsa sine macła ce
rugã. Gͤ aut non om̃s baptizati filii sunt
dei:aut potest & ñ sponsa generare filios des
Sic̃ autem querit᷑ utrum sp̃ialit̃ natꝰ dit.
qͥ baptismum xp̃i apud hereticos accepit:
ita queripotest utrum sp̾italit̃ natus sit.
qͥ baptismum xp̃i non addm̃ ueraci cor¬
de conũsus in catholica accepit: nec tam̃
ideo baptismum non accepit. Iamilla q̃
in stephanum irritatꝰ effudit. retractare
nolo: quia & non opus ẽ. Cadem quippe
ipsa dicunt᷑. quȩ iam satis discussa sunt. Et
ea p̃terire meliꝰ est: quȩ ꝑicłm ꝑniciose dis¬
sensionis habuerunt. Stepħs enim. etiam
abstinendos putauerat:qui de suscipien¬
dis hereticis pͥscam consuetudinem euel¬

Expanded text:
non habent auari spiritum dei et tamen habent non habent auari spiritum dei et tamen habent baptisma, potest esse sine spiritu baptisma. Si propterea filios deo generare non potest turba illa malorum intus constitutorum potest, quia et ipsa Christi sponsa non est. designatur enim Christi sponsa sine macula et ruga. ergo aut non omnes baptizati filii sunt dei aut potest et non sponsa generare filios dei. sicut autem quaeritur, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi aput haereticos accepit, ita quaeri potest, utrum spiritaliter natus sit qui baptismum Christi non ad deum ueraci corde conuersus in catholica accepit, nec tamen ideo baptismum non accepit. Iam illa quae in Stephanum inritatus effudit retractare nolo, quia et non opus est. eadem quippe ipsa dicuntur quae iam satis discussa sunt et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus enim etiam abstinendos putauerat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem conuel
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti:. tanquam extͣ omnem culpam
ẽẽ iudicaret᷑. ꝓpt̾ caritatis aut̃ copulatio¬
nem quod est maximum donum sp̃s sci.
sine qͦ non ualent ad salutem quecunq
alia sc̃a in homine fuerint: manꝰ hereticis
baptitati estis.xp̃m incluistis: satis disse¬
ruisse me memini.Neq enm auaritem¬
plum dei ft̃ cum scͥptum sit. quȩ societaᷤᷤ
templo di cum idolis:Et auariciam ido¬
latriam ẽẽ. testimonium pauli cypͥanꝰ
assumpserit. Induunt homines. xp̃m ali¬
aliqͣndo & usq ad uite scĩficationem. At¬
q illud pͥmum & bonis et malis potest
ẽẽ commune. Hoc aut̃ alt̾um ꝓpͥum est
bonorum &e piorum. Q uaꝓpt̃ si baptis¬
ma ẽẽ sine sp̃u non potest habent & sp̃m
heretici. s ad ꝑniciem non ad salutem:
rat qui erat extra eccłiam. de qͦ discipłi
domino suggesserunt. sic̃ habent au ari
qui tam̃ non sunt templum dei:qm̃ q̃
societas templo deicum idolis:Si aut̃

Expanded text:
venienti, tanquam extra omnem culpam venienti, tanquam extra omnem culpam esse judicaretur: propter charitatis autem copulationem, quod est maximum donum Spiritus sancti, sine quo non valent ad salutem quaecumque alia sancta in homine fuerint, manus haereticis baptizati estis, Christum induistis , satis disseruisse me memini. Neque enim avari templum Dei sunt, cum scriptum sit, Quae societas templo Dei cum idolis ? et avaritiam idololatriam esse, testimonium Pauli Cyprianus assumpserit. Induunt autem homialiquando et usque ad uitae sanctificationem. adque illud primum et bonis et malis potest esse commune, hoc autem alterum proprium est bonorum et piorum. quapropter si baptisma esse sine spiritu non potest, habent et spiritum haeretici, sed ad perniciem, non ad salutem, rat qui erat extra ecclesiam, de quo discipuli domino suggesserunt —, sicut habent auari, qui tamen non sunt templum dei, quoniam quae societas templo dei cum idolis? si autem
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e cumscĩs: quodiam satis atq uber¬
rime demonstratum ẽ. Eccłiam. & sp̃m.
oe baptismum. dixit ab iniicem ñ posse
separari. Et ideo qui ab eccłia separati ft̃.
& a scõsp̃u: etiam a baptis mo uult intel
ligi separatos. Qꝰ dsi ita ẽ: cum quisq in
eccłia catholica baptismum acceꝑit: tã¬
diu in eo manet. quamdiu & ipse in eccłia
manet. Si aut̃ inde discesserit: discedit
a baptismo. Quod nonita est.Nam ideo
redeunti ñ reddit᷑. quia cum discederet ñ
amisit. Quemadiodum autem sp̃m san¬
ctum. sic̃ habent filii dilecti ñ habent filii
maligni. & tam̃ baptismum habent: sic
eccłiam sic̃ habent catholici. ñ habent
heretiei & tam baptismum habent. Nã
sp̃s sc̃s discipline fugiet fictum: nec tamen
eum fugiet baptismus. Itaq sicut potest
baptisma ẽẽ. & unde se aufert sp̃s sc̃s: ita
potest eẽ baptisma ubi non est eccłia. Ma¬
nus aut̃ impositiosi ñ adhiberet᷑ ab heresi

Expanded text:
habere cum sanctis, quod iam satis adque uberhabere cum sanctis, quod iam satis adque uberrime demonstratum est. ecclesiam et spiritum et baptismum dixit ab inuicem non posse separari et ideo, qui ab ecclesia separati sunt et a sancto spiritu, etiam a baptismo uult intligi separatos. Quod si ita est, cum quisque in Ecclesia catholica Baptismum acceperit, tamdiu in eo manet, quamdiu in Ecclesia et ipse manet: si autem inde discesserit, discedit a Baptismo; quod non ita est. Nam ideo redeunti non redditur, quia cum discederet, non amisit. Quemadmodum autem Spiritum sanctum sicut habent filii dilecti, non habent filii maligni, et tamen Baptismum habent: sic et Ecclesiam sicut habent Catholici, non habent haeretici, et tamen Baptismum habent. Nam Spiritus sanctus disciplinae fugiet fictum , nec tamen eum fugiet Baptismus. Itaque sicut potest Baptisma esse et unde se aufert Spiritus sanctus; ita potest esse Baptisma ubi non est Ecclesia. Manus autem impositio, si non adhiberetur ab haeresi
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis: qͦd a semet ipsis damnatisunt.
Quid gͦ: Et illi non a semet ipsis damna¬
tisunt quib dictum est. in quo enim al¬
terum iudicas temet ipsum condeninas:
His aut̃ dicit apłs. Qui p̃dicas ñ furandũ
furaris. Et cȩt̾a. Et tales ꝓfecto erant illi:
qui cum ẽẽnt ep̃i. ce cum ipso cypriano
in unitate catholica constituti. fundos
insidiosis fraudib rapiebant: p̃dicantes
ubiq popło apłi uerba dicentis.Neq ra¬
paces regnum dei possidebunt. Quaꝓpt̃
ipsius etiam epłȩ quȩ ad pomperum scͥpta
est: cȩt̾as sententias ex eisdem regłis breuit̃
ꝑcurrere ñ morabor. Cont᷑ mandatum di
ẽẽ quod uenientes abhereticis si iam illic
baptismum xp̃i acceꝑunt ñ baptizant᷑ qͣ
scͥpturarum sc̃arum ostendit᷑: S plane
ostendit᷑ multos pseudo xp̃ianos. qͣmuis
non habeant eandem caritatem cum sc̃is.
sine qua nicħ ꝓsunt quecunq sc̃ã hab̾i
potuerint. baptismum tam̃ commune

Expanded text:
haereticis quod a semet ipsis damnati sunt.\' haereticis quod a semet ipsis damnati sunt.\' quid ergo? et illi non a semet ipsis damnati sunt quibus dictum est: in quo enim alterum iudicas temet ipsum condemnas? his autem dicit apostolus: qui praedicas non furandum furaris et cetera. et tales profecto erant illi, qui, cum essent episcopi et cum ipso Cypriano in unitate catholica constituti, fundos insidiosis fraudibus rapiebant, praedicantes utique populo apostoli uerba dicentis: neque rapaces regnum dei possidebunt. Quapropter ipsius etiam epistulae quae ad Pompeium scripta est ceteras sententias ex eisdem regulis breuiter percurrere non morabor. contra mandatum dei esse, quod uenientes ab haereticis, si iam illic baptismum Christi acceperunt, non baptizantur, qua scripturarum sanctarum ostenditur? sed plane ostenditur multos pseudochristianos, quamuis non habeant eandem caritatem cum sanctis, sine qua nihil prosunt quaecumque sancta haberi potuerint, baptismum tamen commune