comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat. Ita ut infideles nesciãt
unde ueniat & quo uadat.
Io est quia a gr̃a regenerationis
uenit in adoptionem filioꝵ
dĩ. & uadit in ꝑceptionẽ reg¬
ni cęlestis. Querente autem
adhuc nichodemo quomͦ pos¬
sint hȩc fieri. subiungit dñs
dicens. Pu es magister in isrł.
& hȩc ignoras: Non quasi insul¬
tare uolens ei qui magister uo¬
cetur cum sit ignarus sacra¬
mentoꝵ cȩlestium: seo adhu¬
militatis illum uiam prouo¬
cans. sine qua. ianua celestis
non potest inueniri. Sit̾re
creoetis: errena illis dixxit
ut insuperiori lectione inue¬
nimus: cum de passione ac
de recsurrectione sui corpo¬
ris quod de terra adsũpserat.
loqueretur dicens. Soluite
templum hoc. & in tribus die¬
bus excitabo illud. Non tamen
credebant uerbo quoo diccit.
de templo corporis sui diceret.
Qui gͦ terrena audientes non
capiebant: quanto minus ad
ficiunt: Addit autem adhuc
dñs & de cęlestibus sacram̃tis.
& de terrenis instruere eum:

Expanded text:
non erat. Ita ut infidelis nesciat non erat. Ita ut infidelis nesciat unde veniat, et quod vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint fieri, subjungit Dominus dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras. Non quasi insultare volens ei qui magister cetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Amen amTerrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat loquerettemplum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad ficiunt? Addit autem Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum,
Abbreviated transcription (Latin):
mutantur hominem: et de
carnali efficitur spiritalis.
Oui ideo recte non solũ spirita¬
lis sed etiam sp̃s uocatur: qr
sicut substantia sp̃s inuisibi¬
lis ẽ nrĩs aspectibus: ita is qͥ
ꝑ grãm dĩ renouatur. inuisi¬
biliter fit spiritalis. et dĩ fili¬
us. cum uisibiliter omĩbus
caro et filius hominis appa¬
reat. Sequitur. Non mireris
quia dixxi tibi. oportet uos
nasci denuo. Sp̃s ubi uult
spirat: & uocem eius audis:
uadat. Sic est omĩs qui natꝰ
est ex spũ. Sp̃s ubi uult spi-¬
rat: quia ipse habet in potesta¬
te cuius cor grã suȩ uisita¬
tionis in lustret. Et uocem
eius audis: cum te p̾sente
loquitur is qui spu scõ reple¬
tus est. Seo non scis unde
ueniat et quo uadat. quia si te
presente. quempiam sp̃s adorã
impleuerit. non potes uidere
quomodo intrauerit. uel qͦmͦ
redierit: qui natura ẽ inuisibi
lis. Sic est omĩs qui natus est
ex spu. Et ipse enim inuisibilit᷑
agente spũ incipit esse quod

Expanded text:
mutatur hominem, et de mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; vadat. Sic est omnis qui natus est ex spiritu. Spiritus ubi vult spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret, et vocem ejus audis, cum, te praesente, loquitur is qui Spiritu repletus est. Sed non scis unde veniat, et quo vadat, qui etiam si, te praesente, quempiam Spiritus ad horam impleverit non potes videre, quomodo intraverit et quomodo redierit qui natura est invisilis; sic est omnis qui natus est ex spiritu, et ipse enim invisibiliter agente spiritu, incipit esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur quidem qui baptiratur
in fontem descendere: uidet᷑
aquis intingui: iudetur de
aquis ascendere: Quid autẽ
in illo lauacro regenerationis
egerit.: minime potest uide.¬
ri. Sola autem fidelium pi¬
etas nouit. quia peccator in
fontem descendit: s purifi¬
catus ascendit. Pilius mortis
descendit. s filius resurreti¬
onis ascendit. Hilius p̾uari¬
cationis descendit. s filius
reconciliationis ascendit.
Pilius ire descendit: s filius
misericordie ascendit. Filuꝰ
diaboli descendit: s filius
dĩ ascendit. Sola hȩc eclesia
mater que generat. nouit.
Ceterum oculis insipientiũ
uidetur talis excire de fon¬
te qualis in t trauit: totũq
ludus ẽe qͦd: agitur. Unde
in fine uidentes gloriam san¬
ctoꝵ: dicent gementes intor¬
mentis. Hi sunt quos aliq¬
uando habuimus inderi-¬
sum & insimilitudinem i¬
properii. Ouomodo gͦ com¬
putati sunt inter filios dĩ: Ait
qui ex aqua et sp̃u regenera-¬
tur. in uisibiliter in nouum

Expanded text:
tur quidem qui baptizatur tur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat novit, caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii , quomodo ergo computatest, quia qui ex aqua et Spiritu regeneratur, invisibiliter in novum
Abbreviated transcription (Latin):
posse repeti.Siue enim he¬
reticus. siue scismaticus siue
facinorosus quisq in confessi¬
one scẽ trinitatis baptiret. nõ
ualet ille qui ita baptiratusẽ.
a bonis catholicis rebaptizan.
ne confessio uel inuocatio tan¬
ti nominis uideatur ad nulla¬
ri. Et quia nichodemus ad
primam dñi responsionem
sollicitus. quomodo sit intel¬
legenda diligenter inquirit.
meret᷑ iam plenius instrui:
& quia secunda natiuitas ñ
carnalis ẽ seo spiritalis. audi¬
re. Respondit namq illi iħs
Amen amen dico tibi nisi qͥs
renatus fuerit ex aqua et
spũ. non potest introire in
regnum di. Quius natiui¬
tatis modum subi sequent̃
exponens. prorsus q a carna¬
li distinguensait. Quod na
tura sp̃s inuisibilis: carnis
ẽ uisibilis. At q ideo carna¬
lis generatio uisibiliter ad¬
ministrat᷑ uisibilibus incre¬
mentis: qui in carne nascit᷑.
ꝑetatum mom̾̃ta ꝓficit: Spi¬
ritalis autẽ generatio tota
inuisibiliter agitur. Nam uide¬

Expanded text:
posse repeti. Sive enim haeposse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitativalet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namque illi Jesdico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod nattura spiritus invisibilis, carnis est visibilis, atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur. Visibilibus incrementis qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam vide
Abbreviated transcription (Latin):
dum lucis mysteria caꝑe no¬
uerat. Nam et nox inqua ue¬
nit. ipsam eius qua premebat᷑
ignorantiam designat. Nec¬
dum enim eorum numero soci
atus erat. quibus ait apłs̃. Euis¬
tis aliquando tenebre: nunc
autem luxx in dño: sed inter eos
potius remanebat quibus lo¬
quitur isaias. Surge in lumi¬
nare hier usalem. quia uenit
lumen tuum. et gła dñi suꝑ
te orta est. Respondit gͦ dño
et ait. Quomocio potest hõ
potest in uentrem matris sue
iterato introire et nasci: Quia
enim secunde natiuitatis ad¬
huc nesciuis ꝑseuerabat. de sa¬
lute autem sua iam sollicitus
extiterat: necessario de una
quam nouerat natiuitate an
posset iterari. uel quo ordine
regeneratio posset impleri.
querebat. Ne huius expers
remanendo. uite celestis par.¬
ticeps ẽẽ nequiret. Notandũ
autem quia quod de carna¬
li dicit. hoc etiam de spirita¬
li ẽ regeratione sentiendum:
Nequa quam uidelicet eam pꝰ¬
quam semel expleta fuerit

Expanded text:
dum lucis mysteria capere nodum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo Domino, et ait Quomodo potest homo potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
scimus quia adõ uenisti ma¬
gister. Nemo enim potest
hȩc signa facere quȩ tu facis:
nisi fuerit ds̃ cum eo. A dõ
igitur iħm ad magisteriũ
cȩleste mundo adhibendũ
uenisse confessus est: dm̃ cũ
tamen ipsum ẽẽ dm̃ cogno¬
uit. Sed quia quem magistrũ
nouerat ueritatis. studiose do
te doctus subiit:merito utri¬
usq natiuitatis eius diuinȩ
scilicet & humane. s & passio¬
nis atq ascensionis ipsius ar¬
modum secunde generationis.
ingressum regni cȩlestis. alia¬
quam ꝑ plura doctrine euan¬
gelice sacramenta. dño reue¬
iante didicit. Respondit enĩ¬
ih̃s et dicrit ei. Amen amen dico
tibi. nisi quis natus fuerit de¬
nuo: non potest uidere regnũ¬
dĩ. Quȩ sententia tanto aꝑtuis
cunctis fidelibus lucet: quanto
constat quia sine huius luce
fioeles esse nequeunt. Quis
et enim sine lauacro regene¬
rationis. remissionem peccatoꝵ
consequi. et regnum ualet in¬
trare celoꝵ: Sed nichodemus
qui nocte uenit ad dnm: nec¬

Expanded text:
magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cumtamen ipsum Deum esse cognot. Sed quia quem magistrum noverat veritatis studiose docte doctus subiit; merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius armodum secundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
renascendo incorꝑari. ꝑ quẽ
possint ascendere in regnum
dĩ. Et quia ascensio uel ingres¬
sus regni. fieri non potest ab¬
sq fide: & sacramentis domi¬
nice passionis: recte sub in¬
fertur. Et sicut moyses exal¬
tauit serpentẽ in deserto. ita
exaltari oportet filium homi¬
nis: ut omĩs qui credit imp
sum non ꝑeat. sed habeat u¬
tam eternam. Nira magiste¬
rii cęlestis arte. dñs magistrũ
legis mosaice ad spiritalem
legis eiusoem sensum indu¬
cit: recordans historie uete.¬
ris. & hanc in figuram sue
passionis atq humane sal¬
uationis factam edisserens
Narrat quippe liber numero¬
rum. quia ꝑtesus in heremo
populus istahel itineris lon¬
gi ac laboris. murmurauit
contra dnm et moysen. Idõ
q dñs inmiserit in illum ig¬
nitos serpentes. ad quoꝵ pła¬
gas. & mortes plurimoꝵ. cũ
clamarent ad moysen. et ille
oraret. Iussit eum dñs facere.
serpentem aeneum et pone¬
re ꝓ signo. Qui ꝑcussus inqͥt

Expanded text:
renascendo incorporari, per quem renascendo incorporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inq
Abbreviated transcription (Latin):
eminentioribus nimirum men¬
bris siuis ascendit: et ex inde
m̃bris suis cotidie ascendens
se colligit in cęlum. Hinc est
enim quod ipsum corpus eius.
inter aduersa p̾sentis scłi dep̃¬
hensum gloriatur. et dicit.
Nunc autem exxaltauit caput
meum suꝑ inimicos meos. Ac
si patenter dicat. Qui occisũ
a uideis xp̃m. caput uidelicet
meum suscitauit a mortius.
ac frustratis omĩum inimico¬
rum insidiis subleuauit in
cȩlum: spero me etiam de p̾¬
sentibus ꝑiculis eruens meo
capiti iungat in regno. Quia
nemo ascendit in celum: nisi
qui descendit de celo. Quisqͥs
in celum ascendere desiderat.:
ei qui de celo descendit. et est
in cęlo. se uera fidĩ et dilecti¬
onis unitate conuingat: aꝑ¬
te intellegens. quia nullo alio
ordine. nisi ꝑ eum qui descen¬
dit de celo. potest ascendere
in celum. Unde alias ipse di¬
cit. Nemo uenit ad patrem
nisi ꝑ me. Hec idõ nichode.¬
mo et cunctis dicuntur caticu¬
minis: ut discant eius m̃bris

Expanded text:
eminentioribus nimirum mememinentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa hujus saeculi deprehensum gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero, me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc etiam psalmista ait. Ascen¬
dit ds̃ in iubilatione. Quomͦ
enim ds̃ nisi in homine ascen¬
deret. qui in sue natura maies¬
tatis semꝑ ubiq p̾sens ad est:
Sed et hoc querendum. quomo¬
do dictum sit. et nemo ascen¬
dit in cęlum nisi qui descendit
de celo: cum om̃s electi se uera¬
citer confidunt ascensuros in
cȩlum promittente sibi dño:
Quia ubi ego sum. illic et minis¬
ter m̃s erit. Cuius tamen no¬
dum questionis aꝑtissima ratio
soluit: quia uidelicet mediator
dĩ et hominum homo xp̃s iħs
electoꝵ omĩum capud est. Itemq
om̃s electi eiusdem capitis m̃¬
bra sunt: dicente apło. Et ip¬
sum dedit caput suꝑ omẽm
eclesiam. Et rursum. Uos enĩ
estis corpus xp̃i: et menbra
de menbro. Nemo gͦ ascendit
in celum.nisi qui de celo des-¬
cendit. filius hominis qui ẽ
in celo. Nemo ascendit in ce¬
lum. nisi xp̃s in corpore suo.
qđ ẽ eclesia. Oui in se ipso qͥdem
primum cernentibus apostolis.

Expanded text:
Hinc enim Psalmista dicit: AscenHinc enim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino, quia, ubi ego sum, illic et minister meus erit? Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum, homo Chriselectorum omnium caput est, idemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam , et rursum: Vos enim estis corpus Christi et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo. Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia. Qui in seipso quidem, primum cernentibus apostolis,
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto: ita exaltari oportet
filium hominis. Merito aut̃
queritur quomͦ dicatur filuis
hominis uel descendisse de celo
uel eo tempore quo hec in t̾ra
loquebatur.iam fuisse in cęlo.
Iota est namq confessio fidei ca¬
tholice: quia descendens de ce¬
lo filius dĩ. filium hominis in
utero uirginali suscepit. eum.¬
quem cõpleta dispensatione
passionis sue. resuscitauit a
mortus: & ad sumpsit in ce¬
lum. Non gͦ caro xp̃i descen¬
dit de celo: neq ante tempus
ascensionis erat in cęlo. Et qͣ
ratione dicitur. nisi qui des¬
nasendit de celo. filiꝰ hominis qui ẽ
in cȩlo. nisi quia una ꝑsona xp̃i est
induab existens naturis: Atq ideo
filius hominis recte dicitur et.
descendisse de celo. et ante
passionem fuisse in celo: quia
quod in sua natura habere
non potuit. hoc in filio dĩ a-
quo ad sumptus est habuit.
Sicut propter eandem unius
ap̃i ꝑsonam. quȩ ex duabus
in sua substantia. s in homi¬
ne ad sumpto.sanguinem qui

Expanded text:
oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi quia Christi persona una est, in duabus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rat homo ex phariseis in¬
chodemus nomine. prin¬
cẽps uideorum: Hic uenit
ad ihm nocte. Princeps sci¬
licet udeoꝵ uenit ad iħm
nocte. cupiens secreta eius
allocutione plenus discere
mysteria fidei: cuius aꝑta os¬
tensione signoꝵ aliquatenus
iam rudimenta susceperat.
Qui qm̃ prudent̃ ea que ab
illo fieri uidebat intellege¬
re curauit: subtilit ea que
ab illo querebat. inuestiga

Expanded text:
rat homo ex Pharisaeis Nicodemus nomine, princeps Judaeorum, hic venit ad Jesum nocte. « Princeps scilicet Judaeorum venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter ea quae ab illo quaerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Ueniet enĩ eclesia: sic̃
dictum ẽ in canticis cantico¬
rum. Dilectus m̃s loqͥtur
michi. Surge ꝓpera amica
mea. sponsa mea. columba
mea. in maculata mea. et ue¬
ni. Iam eñ hiemps transiit.

Expanded text:
m. Veniet enim Ecclesia, sicut dictum est in Canticis canticorum: Dilectus meus loquitur mihi: Surge, propera, amica mea, sponsa mea, columba mea, immaculata mea, et veni: jam enim hiems transiit,
Abbreviated transcription (Latin):
hydriam suam mulier. audi¬
to ego sum qui loquor tecũ.
It recepto in corde xp̃o dño:
quid faceret. nisi hydriam
dimitteret. & euan gelirare
curreret: Proiecit cupidi¬
tatem: & ꝓperauit adnunti¬
are ueritatem. Discant qui
uolunt euangelirare: pici¬
ant hydriã ad puteũ. Re¬
cordamini quid suꝑuis di¬
ixerim de hydria. Uas erat.
unde aqua hauriebatur.
Oreco nomine appellatur hy¬
dicit᷑. tamquam si aquariũ
diceret᷑. Proiecit gͦ hydriã:
que iam usui s oneri fuit.
Auida quippe desiderabat
aqua illa satiari: ut nunti¬
aret xp̃m. Onere abiecto.
cucurrit ad ciuitatem: et
dicit illis hominibus. Ue
ne illi quasi iam irascerentur. &
indignarent᷑. et ꝑsequerent᷑.
Uenitẽ & uidete hominẽ qͥ diõ
michi om̃a quȩ feci. Nũqͥd ip

Expanded text:
hydriam suam mulier. Audihydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venne illi quasi irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Venite, et videte hominem qui dixit mihi o
Abbreviated transcription (Latin):
plo contendunt uder & nos
de monte conten dimus Ci
ille uenerit. montem sꝑnet
& templũ euertet. Docebit
nos iste omĩa: ut in sp̃u &ue
Sciebat quis eam possit doce¬
re: s iam docentem non dũ
agnoscebat. Iam gͦ digna
erat. cui ma nifestaretur. Nes
est. Ergo dicit ei mulier. Scs
quia messias ueniet. qui dr̃¬
adnuntiabit om̃a. Dicit ei
ihĩs. Ego sumr qui loquor te¬
cum. Uocauit uirũ suũ: fac¬
tus ÷ uir eius caput mulie¬
ris. factus ÷ xp̃s caput uiri.
Iam mulier ordinat᷑ in fide.
& regit᷑ bene uictura. Post¬
ea quam audiuit hoc ego sũ
qui loquor tecĩriam ultra qͥd
diceret. quando xp̃s dñs ma¬
nifestare se uoluit mulieri.
cui dixerat crede mͥ: It con¬
tinuo uenert̃ discipłi &mi
rabant᷑ ꝙ cũ muliere loq̃bit᷑
Quia querebat ꝑditam qui ue¬
nerat querere quod ꝑierat.:
hoc illi mirabantur. Bonum
enĩ mirabantur: non malum
suspicabantur. Nemo tamen
dixit: quid queris. aut quid
loqueris cum ea. Reliquit gͦ

Expanded text:
plo contendunt Judaei, et nos plo contendunt Judaei, et nos 504 de monte contendimus; cum ille venerit, montem spernet, et templum evertet. Docebit nos iste omnia, ut in spiritu eSciebat, quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat, cui manifestaretur. Messs. Ergo dicit ei mulier: Scio quia Messias veniet, qui dannuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Vocavit virum suum, factus est vir ejus caput mulieris, factus est Christus caput viri . Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc, Ego sum qui loquor tecum, jam ultra quid diceret; quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, Crede mihi? 29. Et continuo venerunt discipulirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Non inmonte isto. non intem¬
plo: s in spu et ueritate. Sp̃s ẽ
as. Si corpus ẽẽt ds̃. oportebat
eũ adorari in monterq corpo¬
reus mons. O portebat eũ ad¬
Nos adoramꝰ qđ scimꝰ uos ad ora¬
N ultũ dedit uioeis. S noli istos
reprobos acciꝑẽ. Parietẽ illũ ac¬
cipe cui adunctus ÷ alius ut
paccati in lapide angulari qͦd
tibꝰ. Longe a se isti parietes: s
donec in angulo conuigant᷑.
Ilienigene autẽ. hospites erãt
& peregrini. a testam̃tis dĩ.
Scđm hoc gͦ dictũ ẽ. Nos adora¬
mus quod scimus. Ex ꝑsona
quidem uideoꝵ dictũ ẽ. sed
ñ omĩum uideoꝵ. Non repro¬
borũ uideoꝵ: s de qualibus
fuerunt aplĩ. quales fuert̃
ꝓphete. quales fuerunt illi
om̃s scĩ. qui omĩa sua uendi¬
derunt: et p̃tia rerũ suarũ
ad pedes apłoꝵ posuerunt.
Non reppulit enĩ ds̃ plebem
suã quã p̃scunt. Audint hoc
ꝓpha. et quid respondit. ui¬
nobis omĩa dẽ monstrabit.
Ouid ẽ hoc: modo inqͥt de ten¬

Expanded text:
n in monte isto, non in templo, sed in spiritu et veritate. Spiritus est Deus. Si corpus esset Deus, oportebat eum adorari in monte, quia et corporeus mons; oportebat eum adNos adoramus quod scimus; vos adoraMultum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quotibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt Prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum adNon repulit enim Deus plebem suam quam praescivit. Audivit hoc propheta. Et quid respondit, vinobis omnia demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de tem
Abbreviated transcription (Latin):
ille quid in se occidisse osten¬
deret dicit dño. Auerte fa¬
ciem tuam a peccatis meis.
It qua fronte dicit. nisi iterũ
dicat qm facinus meũ ego
agnosco. et peccatum meum
contra me est semꝑ: sit ante
te. quod non uis esse ante dm̃.
Si autem poste feceris peccatũ
tuum: retorquet tibi illuo õs
ante oculos tuos. Et tunc retor¬
quet. quando iam penitentie
fructus nullus erit. Currite:
cum eis. & illic bapticabat.
Baptirans baptirat. Non in es
baptismate baptirat: quo bap¬
ticatus est. Dat baptisma
ma suum. p̾bendo hunulitatis
exemplum: quia ipse non res-¬
puit baptisma serui. Et bap¬
tismate serui. uia p̾̃parabat᷑
dño. Et baptiratus dñs. uiam
se fecit uenientibus. Ipsum au¬
diamus. Ego sum uia et ueri¬
tas et uita. Si ueritatem que¬
ris. uiam tene. Tam ipse est
uia. quȩ est ueritas. Audiamꝰ
iohannem. Baptizabat iħs.
Diximus quia baptizabat iħs.

Expanded text:
ille, quid in se odisset ostenille, quid in se odisset ostenderet; dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis . Et qua fronte ddicat: « Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est semper , » sit ante te, quod non vis esse ante DSi autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos: et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. Currite dcum eis, et illic baptizabat. « Baptizatus baptizat; non in eo baptismate baptizat quo baptizatus est. Dat baptismumma suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptisma servi; et baptismate servi via praeparabatur Domino: et baptizatus Dominus, viam se fecit ad se venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipse est via, qui est veritas. Audiamus Joannem; Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizat Jesus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dele quod fecisti: ut ds̃ saluet
qđ fecit. O portet ut ocleris
in te opus tuum: et ames inte
opus dĩ. Cum autem ceperit
tibi displicere quod fecisti: in¬
de incipiunt bona oꝑa tua:
quia accusas mala oꝑa tua.
Initium bonoꝵ operum. confes¬
sio est oꝑum maloꝵ. Facis ue¬
ritatem: et ueniens ad lucem.
Quio est facis ueritatem: non
te palpas: non tibi blandiris.
non te adulas: non dicis ius-¬
tus sum cum sis iniquus: & in¬
cipis facere ueritatem. Uenis
autem ad lucem ut manifes¬
tentur oꝑa tua quia in dõ st̃
facta: quia & hoc ipsum quod
tibi displicuit peccatũ tuum.
non tibi displiceret nisi ds̃ tͥ
luceret. et eius ueritas tibi
ammonitus diligit peccata
sua: odit ammonentẽ lucem.
et fugit eam. ut non arguant᷑
oꝑa eius mala quȩ diligit. M
autem facit ueritatem: accusat
in se mala sua. on sibi parcit.
non sibi ignoscit. ut ds ignos¬
cat. Quia quod uult ut ds̃
ignoscat: ipse agnoscit & uenit
ad lucem: Qui grãs agit qđ

Expanded text:
Dele quod fecisti, ut Deus salvet Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium bonorum operum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem: cui gratias agit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Qui autem facit ue¬
ritatẽ uenit ad lucem: ut ma¬
nifestentur oꝑa eius quia in
dõ sunt facta. Quomodo gͦ
quidam bonum opus fecert̃
ut uenirent ad lucẽ idẽ ad xp̃m.
et quomodo quidam dilere¬
runt tenebras si om̃s peccato¬
res inuenit. et om̃s a peccato
sanat.Et serpens ille in quo
figurata ẽ mors dñi. eos sanat
qui morsi fuerant. Et propter
morsus serpentis erectus est
serpens. id est mors dñi prop¬
ter mortales homines quos
inuenit iniuistos. Quomodo
intellegitur hoc est uidiciũ
qm̃ lux uenit in mundum.
& dilexerut homines magis
tenebras quam lucem: Erãt
enim mala oꝑa eoꝵ. Quid ẽ¬
enim hoc: quoꝵ enim erant
bona: N onne uenisti ut uis¬
tifices impios: sed dilexrerũt
inquit tenebras magis quã
lucem Ibi posuit uim. Nulti
enim dilexerunt peccata sua:
Accusat ds̃ peccata tua. Si et cu
accuses: conungeris dõ. Quasi
due res sunt homo et peccator
Quod audis. homo: ds̃ fecit. Qđ
audis. peccator: ipse homo fecit.

Expanded text:
sequitur: « Qui autem facit veritatem venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. » Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccAccusat Deus peccata tua: si et tu accuses, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit; quod audis peccator, ipse homo fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
iam p̾sente uiro audit mulier
crede michi. Iam enim ẽ inte
qui credat. quia p̃sens uirtuͬs.
Cepisti adeẽ intellectu: quando
me ꝓphetam appellasti. Mu-¬
uer crede michi. quia nisi cre¬
dideritis non intellegetis. Er-¬
go mulier crede michi. quia
ueniet hora quando neq in
monte hoc neq inhierosoli¬
mis adorabitis patrem. Uos
adoratis qͦd nescitis: nos ado

Expanded text:
jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos ad
Abbreviated transcription (Latin):
hannes sicut suꝑius audistis.
cum discipłõs multos faceret
iħs. et ꝑferretur
ad
eũ ueluti ut
instigaretur
quasi inuido
enĩ narrauert̃.
Hece ille facit plu¬
res discipulos quã tu: ille con-¬
fessus ẽ quio esset & inde me¬
ruit ad eum ꝑtinere: quia non
est ausus dicere quoo est ille.

Expanded text:
annes, sicut audistis, scipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est aus
Abbreviated transcription (Latin):
Inmanu ut oꝑetur: in pede ut
ambulet: in aure ut audiat:
in oculo ut uideat. Sic sunt
etiam diu̾sa dona fidelium:
tainquam m̃bris adm̃surã
cuique propͥa distributa. S
xp̃s qui dat: non adm̃suram
accepit. Audi enim adhuc qđ
sequitur: quia de filio dicre¬
rat. Hon enim ad mensurã
dat ds sp̃m. Pat̾ diligit filiũ.
& omĩa dedit in manus eius.
Addidit. omĩa dedit in manus¬
eius: ut nosses et hic quã distin¬
cte dictũ ẽ. Pat̾ diligit filium.
Ouare enim pater non oiligit
iohannem: et tam̃ non omĩa
dedit in manu ei. Pat̾ non di¬
ligit paulum: et tam̃ non oĩa
dedit in manu eius. Pat̾ dili¬
git filiũ: s quomͦ pat̾ filiũ. nõ
quomͦ dñs seruũ. Quomodo
unicũ: non quomͦ adoptiuũ.
Itaq omĩa dedit in manu eiꝰ.
Quid ẽ omĩa : ut tantus sit fili¬

Expanded text:
in manu ut operetur, in pede ut in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat: sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propriam distributa. Sed Christus qui dat, non ad mensuram accipit. 11. Audi enim adhuc quid sequitur; quia de Filio dixerat, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum: Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Adeius’, ut nosses et hic, qua distinctione dictum sit: ‘Pater diligit filium’. Quare ergo? Pater non diligit Iohannem? et tamen non omnia dedit in manu eius. Pater non diligit Paulum? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater diligit Filium: sed quomodo Pater Filium, non quomodo dominus servum; quomodo Unicum, non quomodo adoptatum. Itaque omnia dedit in manu ejus. Quid est, omnia? Ut tantus sit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
sit ampluis quam ꝓpheta: Si
gͦ et ipsum ds̾ misit & u̾ba dĩ
ioqͥtur quomͦ ad distinctionẽ.
de xͦ. eũ dixcisse accipimus. quẽ
enĩ misit ds̃ u̾ba dĩ loquitur:
Sed uide quid adiungat. Non
enĩ ad insurã dat ds̃ sp̃m. Nu.
nibus ad m̃suram dat. unico
filio nondat ad m̃suram. Quo¬
mͦ hominibus adm̃suram:
Alii quidem dat᷑ ꝑ sp̃m sermo
sapientie. alii sermo scientie
scõm eundem sp̃m. alii fides
in eooem spũ alii ꝓphetia Alu
iudicatio spirituum. alteri gene¬
ra linguarũ: alii dona curatio
quid om̃s uirtutes: num quid
om̃s dona habent sanitatum:
num quio om̃s lingus locun¬
tur: num quid om̃s inter p̃tan¬
tur: Auud habet iste aliud
iste. It quod habet ille: non
habet iste. Mensura ẽ. diuisio
quedam donoꝵ. Ergo homi¬
nibus mensura datur. et con¬
cordia. ubi unum corpus facit.
Ouomodo: aliuo accipit manꝰ
ut oꝑet᷑. aliud oculus ut uide¬
at. aliuo auris ut audiat: ali¬
ud pes ut ambulet Anima ta¬
men una ẽ. que agit omĩa

Expanded text:
s quam propheta ? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. nibus ad mensuram dat, unico Filio non dat ad mensuram. Quomodo hominibus ad mensuram? Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae; alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum; alii fides in eodem spiritu, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii donatio curationquid omnes virtutes? numquid omnes dona habent sanitatum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur ? Aliud habet iste, aliud ille; et quod habet ille, non habet iste: mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus ad mensuram datur, et concordia ibi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet; anima tamen una est quae agit omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
est remissio peccatoꝵ. Iste .io.¬
hannes tante auctoritatis ha¬
bebatur: ut a populo xp̃s pu¬
taretur. Sed ille falsum res¬
puit honorem: ut solidam po¬
tuisset habere ueritatẽ. No¬
luit de se iactare quod non
fuit: ne sine eo esset qui semꝑ

Expanded text:
sio peccatorum. Iste Joannes tantae auctoritatis habebatur, ut a populo Christus putaretur; sed ille falsum respuit honorem, ut solidam potuisset habere veritatem. Noluit de se jactare quod non fuit, ne sine eo esset qui semper
Abbreviated transcription (Latin):
iuit sonus eoꝵ: et in fines orbis
ritate. Sic enim seruantur er
malo. qđ suꝑius orauit ut fieret
de malo ꝑfidie in quo cecioit
uidas. ꝓditor. Sc̃ificantur itaq
in ueritate hereo es testamͣti
noui. cuius ueritatis. umbre

Expanded text:
ivit sonus eorum, et in finesivit sonus eorum, et in finesritate. Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret de malo perfidiae in quo cecidit Judas proditor. « Sanctificantur itaque in veritate haeredes testamenti novi, cujus veritatis umbr
Abbreviated transcription (Latin):
nificat passiones quas in mũdo
habituri erãt aꝑsecutoribus. qͦs
hic. mundi nomine demonstrat.
deinde causam subiciens. cur
eos oderit mundus: Quia non
sunt inqͥt de mundo. sicut et
ego non sum de mundo. S alit̃
illi: aliter ego. Illi regeneratione:
ego generatione. Iui eguerunt
secunda natiuitate: quia in pec-¬
catis nati sunt: ego quia sine
peccato natus sum. non egui re.¬
generatione. Donatũ ẽ gͦ eis. ut
de mundo non essent: ego uero
num quam fui de mundo: quia
numquã  in peccato. Ipse autẽ
de mundo numquam fuit: qr
etiam secundum formam serui.
de spĩi scõ natus ẽ.: de quo illi
renati. Si gͦ illi ideo de mun¬
do quia renati sunt de sp̃u
scõ: ꝓpterea ille num quam
de mundo. quia natus ẽ de
spũ sc̃o. Non rogo inquit ut
tollas eos de mundo: s ut ser¬
ues eos ex malo. Adhuc enĩ
necessarium fuit. quã uis iã
non essent de mũdo. ẽẽ tam̃
in mũdo. It impleatur qđ
dictum est. In omnem tͣram ex¬

Expanded text:
nificat passiones quas in mundo nificat passiones quas in mundo habituri erant a persecutoribus, quos hic mundi nomine demonstrat. Deinde causam subjiciens, cur eos oderit mundus, quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Sed aliter illi, aliter ego. Illi regenerego generatione; illi eguerunt secunda nativitate, quia in peccatis nati sunt: ego quia sine peccato natus sum, non egui regeneratione. Donatum est ergo eis, ut de mundo non essent: ego vero nunquam fui de mundo, quia nunquam in peccato. Ipse autem de mundo nunquam fuit, quia etiam secundum formam servi de Spiritu sancto natus est, de quo illi renati. Si ergo illi ideo non de mundo quia renati sunt de Spiritu sancto, propterea ille nunquam de mundo, quia natus est de Spiritu sancto. Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a malo. Adhuc enim necessarium fuit, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo, ut impleatur quod dictum est: In omnem terram ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionis. dictus ẽ traditor xp̃i:
de quo in psalmo centesimo octauo
maxime ꝓphetatur. Nunc autẽ
inquit ad te uenio et hec loquor
in mundo: ut habeant gauoiũ
meum impletum in semet ipsis.
Ecce in mundo loqui se dixxit: qui
paulo ante dixeraNIam non sum
in mundo. Ergo et quia non na¬
tura ibat. hic adhuc erat: Et quia
fuerat abiturus. hic quodam mͦ
iam non erat. Quiꝰd sit autem
hoc gaudium de quo ait. ut ha-¬
beant gaudiũ meum impletũ
in semet ipsis: iam suꝑius exp̃s¬
sum ẽ ubi ait. It sint unum sic̃
et nos. Hoc gaudiũ suũ id ẽ a se
in eos conlatum. in eis dicit im¬
plendum ꝓpter qđ locutũ se dix
in mundo. Hec ẽ pax illa et be¬
atitudo in futuro scło: propter
quam consequendam. temꝑant᷑.
& iuste. et pie uiuendum est
in hoc scło. Ioquens adhuc dñs
ao patrem et orans ꝓ discipłis sunis
dicit ego deoi eis sermonem
tuum. In prioribus expositũ ẽ.
Et mundus eos odio habuit. Sig¬

Expanded text:
perditionis dictus est traditor Christi, perditionis dictus est traditor Christi, de quo in psalmo centesimo nono maxime prophetatur. Nunc autem, inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo loqui se dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Ergo et quia non natura ibat, hic adhuc erat; et quia fuerat hinc abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quid sit autem hoc gaudium de quo ait, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait, ut sint unum sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum in eis dicit implendum propter quod locutum se dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo, propter quam consequendam temperanter et juste et pie vivendum est in hoc saeculo. Loquens adhuc Dominus ad Patrem et orans pro discipulis suis, Ego, inquit, dedi eis sermonem tuum. In prioribus expositum est. Et mundus eos odio habuit. Sig
Abbreviated transcription (Latin):
atellegimus hominem. in eo qđ
egat intellegimus autẽ dm̃ in
o quod unum sunt. et ipse et ille
quem rogat. Sequitur. Cum
isem cum eis: ego seruabam eos
i nomine tuo. Me inquit ue¬
uente ad te. serua eos in nomine
no: in quo eos quando cũ eise¬
am. & ipse seruabam. In nomine
patris seruabat discipulos suos
filius hominis. humana p̾sentia
constitutus: s etiam pater in no¬
mine filii seruabat. quos innomi¬
ne filii petentes exaudiebat.
his quippe idem filius dixerat.
Imen amen dico uobis. si quid pe¬
ueritis patrem in nomine meo:
dabit uobis. Simul enim nos
custodiunt ꝑater & filius et sp̃s
sĩs. qui ẽ unius. uerus. beatus ds̃.
hic locutus ẽ. ꝑsonas eũ distin¬
guere: non separare naturam.
tia filii. s numquam spiritalis
custodia de erat: De qua dicit.
Ecce ego uobiscum sum om̃ibꝰ
diebus. usq ad consumationẽ
scli. Ouos dedisti mͥ custodiui: et
nemo exhis peruit. nͥ filius ꝑditio
nis: ut scriptura impleatur. Pilius

Expanded text:
ntelligimus hominem in eo quod ntelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt, et ipse et ille quem rogat. Sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te serva eos in nomine tuo, in quo eos, quando cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius hominis in humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat, quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Simul enim nos custodiunt Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, qui est unus, verus, beatus Deus.hic locutus est, personas eum distinguere, non separare naturam tia Filii. Sed nunquam spiritalis custodia deerat, de qua dicit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo nis, ut Scriptura impleatur. Filius
Abbreviated transcription (Latin):
mouere possit. qui audueͬt hec qi¬
legerent. adiecit. Nunc autem &
te uenio. Ascensionis gloriam dͥe¬
signat: ꝑ quam eleuatus ẽ homo
suꝑ altitudinem celoꝵ. & om̃ium
angelicarum potestatum dign¬
tates. ita ut indextera dĩ patris
collocaretur. Commendatq es
patri. quos corꝑali absentia relic¬
turus ẽ dicens. Pater scẽ:serua
eos in nomine tuo. quos dedifti
michi. Hempe sicut homo din
rogat: pro discipulis suis. quos
accepit adõ. Adtendite qdđ seq¬
tur. It sint inquit unũ sicut et
nos. Non ait ut nobiscum sint
unum. aut ut simus unum ip¬
si et nos. sicut unum sumus
nos: s ait ut sint unũ. sicut et
nos. Ipsi utiq in natura sua sint
unum: sicut et nos in nr̃a. uni
sumus. Qđ procul dubio non
diceret. nisi scd̃m hoc diceret qdđ
filius equa ꝑciilis ẽ patriẽ sicit
in alio loco one dicit. ꝑ go et pot̃
unũ sumꝰt inͥ non secundum
id qđ homo ẽ. Nam scõm hoc
aieit pater maior me est. Sed qm̃

Expanded text:
movere possit, qui audirent haec qmovere possit, qui audirent haec qlegerent, adjecit: Nunc autem ad te venio. Ascensionis gloriam designat, per quam elevatus est homo super altitudinem coelorum, et omnium angelicarum potestatum dignitates, ita ut in dextera Dei Patris collocaretur: commendatque eos Patri, quos corporali absentia relicturus est dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. « Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis quos accepit a Deo. Attende quid sequitur: Ut sint, inquit, unum, sicut et nos. Non ait, 619 ut nobiscum sint unum; aut ut simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, ut sint unum sicut et nos; ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio non diceret, nisi secundum hoc diceret, quod Filius aequalis est Patri, sicut in alio loco dicit: Ego et Pater unum sumus ; non secundum id quod homo est: nam secundum hoc dixit: Pater major me est ; sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
gcũ sit clĩ patris. non simul ẽẽt et
filii: nisi patri filius ẽẽt equalis.
Nec fas ẽ. ut scĩ de quibus hec locu¬
tus est. ciiusquã sint. nisi eius. a
quo creati et scĩficati sunt. ꝑrgo
cum et patris et filii sunt: equa¬
lis eẽ demonstrant. quoꝵ equalit
sunt. Et clarificatus sum inqͥt
in eis. Nunc suam clarificationẽ
tam quam facta sit dicit: cum
adhuc ẽẽt futura. Clarificatus
sum in eis. Id est per eorum p̃¬
dicationem. clarificatus sum in
toto mundo. It quia p̾destina¬
tum ẽ ut fieret: certũ uoluit
quit non sum in mundo: et hi
in mundo sunt. Significat ho
ram qua transiturus erat ea
hoc mundo: & u̾bo p̾sentis tẽ¬
poris usus ẽ ꝓ futuro. Quia ci¬
to erat futurum: quasi factũ
esse dixxit. Quod autem ait. et
enim eos ad quos loquebat᷑
tardius transire ex hoc mun¬
do. necesse ẽẽt ut illi remanerent
ꝑ quos predicaret᷑ nomen eius sn
in mundo: preuidenꝰq quid eos

Expanded text:
ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri Filius esset aequalis. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et santificati sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. » Et clarificatus sum, inquit, in eis. « Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura. » Clarificatus sum in eis, id est, per eorum praedicationem clarificatus sum in toto mundo. Et quia praedestinatum est ut fieret, certum voluit .-- Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Sigram qua transiturus erat ex hoc mundo, et verbo praesentis temporis usus est pro futuro, quia quod cito erat futurum, quasi factum esset, dixit. Quod autem ait, « et  eos, ad quos loquebatur, tardius transire ex hoc munesse est enim ut illi remanerent, per quos praedicaretur nomen ejus sanctum in mundo. Praevidensque quod eos