comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo uitam dedit: ipse proculdubio et pru¬
dentiam contulit. Baldach autem qui beatum
iob flagellatum pro culpa credidit: occultum
supba nisus ẽ temeritate. penetrare. Ipsi ergo se.
ꝑ prudentiam pretulit: cuiꝰ iudicium non intelli¬
gendo iudicauit. Ipsi se ꝑprudentiam pretulit :
a quo uiuendi spiraculum accepit: ac si plus ip¬
so ẽẽt sapiens. aquo habebat ut ẽẽt. S quia bea¬
tus iobsanctȩ eccliȩ typum tenens. pauca in suꝑ¬
borum correptione protulit. quos tenere hereti¬
corum spetiem non ignorauit: sicut. suꝑius dixit.
disputare cum deo cupio. prius uos ostendens fa-¬
bricatores ẽẽ mẽdacii. et cultores ꝑuersorum dog¬
matum ÷ repente se ad doctͥnam erigit: et contra
elatorum imꝑitiam. scientiȩ suȩ. latitudinem ꝑ
sententias expandit. dicens. Etce gigantes:¬
gemunt sub aquis. Dignum quippe erat. ut ꝑ
increpationem prius tumorem terrenȩ. sapientiȩ

Expanded text:
Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et pruQui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldath autem, qui beatum Job flagellatum pro culpa credidit, occultum superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. Sed quia beatus Job, sanctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se ad doctrinam erigit, et contra elatorum imperitiam scientiae suae latitudinem per sententias expandit, dicens: CAgemunt sub aquis. - Dignum quippe erat, ut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
Dare. stulto consilium. caritatis ẽ: dare. sapien¬
ti. ostentationis: dare uero ipsi sapientiȩ ꝑuer¬
sitatis. Et quia hii quos tenere hereticorum spe¬
ciem diximus. ꝑ locutionem suam ostentationi po-¬
tius quam utilitati seruiebant : recte adhuc con¬
tra baldach subdit᷑. Et prudentiam tuam osten-¬
disti plurimam. Omins cui prudentia recta est.
plurima non ẽ: quia uixta pauliuocem. non plus
appetit. sape. quam oportet saꝑe. Cuiuero est plu¬
rima. non est recta: quia dum ultra modum ten¬
ditur: in quolibet latere culpȩ. declinatus.
Prulentiam uero suam plurimam ostencdunt: qͥ
uideri pre aliis prudentiores appetunt. Unde. fit.
plerunq: ut dum moderate saꝑe nesciunt:⁊ fatua
loquantur. Pro quare ipse adhuc excessus pruden¬
nonne. eum qui fecit spiramentum: Pspiramentum
uiiumus: ꝑprudentiam sapientes sumus. Prius
autem nr̃m est uiuere : postmodum saꝑe: quia
ut sapientes ẽẽ ualeamus ÷ pruis agit᷑ ut simus.

Expanded text:
Dare stulto consilium charitatis est, dare sapienti, ostentationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte in libro Job contra Baldach dicitur: Et prudentiam tuam ostendisti plurimam . Omnis cui prudentia recta est, plurima non est, quia juxta Pauli vocem non plus appetit sapere quam oportet sapere, cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quodlibet latus culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appplerumque ut cum moderate sapere nesciunt, etiam fatua loquantur. Pro qua re ipse adhuc excessus prudennonne eum qui fecit spiramentum? - Per spiramentum vivimus, per prudentiam sapientes sumus. Prius autem nostrum est vivere, postmodum sapere, quia ut sapientes esse possimus, prius agitur ut simus.
Abbreviated transcription (Latin):
mundos sp̃s appetunt⁊ ex acdiutorio cuncta re¬
gentis possunt. De hac nanq militia: nascente.
rege. nr̃o scͥptum ẽ. Subito facta ẽ. cum angelo: mul¬
titudo militiȩ cȩlestis. Cui tamen militiȩ. electoꝵ
quoq hominum numerꝰ uingit᷑: qui ꝑ sublime m̃¬
tis desicłium. at̃renȩ conuersationis seruitute
liberant᷑. De quib ꝑ apłm paulum dicit᷑. Nemo
militans cleo: implicat se negotiis scłarib. Quili¬
cet nunc pauci appareant: in in uisibili tamen
patria innumerabiles regnant. Quia et si ex cõ¬
ꝑatione prauorum pauci sunt: in congregatio¬
ius suȩ frequentia metiri nequaquam possunt.
Quia uero eorundem militum uitus. ñ propͥis
strocorde nequaquam gratuito surgeret: profe.¬
ctomens nr̃a in peccatorum suorum. tenebrĩ obs¬
curata remaneret. Unde. et subdit᷑. Nunquid iu-¬

Expanded text:
mundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta remundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis prege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque hominum numerus jungitur, qui per sublime mentis desiderium, a terrenae conversationis sliberantur. De quibus per Paulum dicitur: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Qui licet nunc pauci appareant, in invisibili tamen patria innumerabiles regnant, quia etsi ex comparatione pravorum pauci sunt, in congregationis suae frequentia metiri nequaquam possunt. Quia vero eorumdem militum virtus non propriis stro corde nequaquam gratuito consurgeret, profecto mens nostra in peccatorum suorum tenebris obscura remaneret. Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
nulitum eiꝰ : In cognitione humanȩ rationis. suꝑ¬
norum sp̃uum numerus non ẽ: quia quanta illa¬
sit frequentia inuisibilis exercit᷑. nescit. De. quo¬
ꝑdamhelem dicit᷑. Milia milium ministrabant ei:
et idecies milies centena milia assistebant ei. Suꝑ¬
norum cuuum numerus infinit᷑. et definitus ex¬
primitur: ut qui deo est numẽrabilis ⁊ esse nobis
innumerabilis demonstret᷑. Quamuis aliud est as¬
sistere: aliud ministrare. Assistunt enim illȩ pro
ad xxplenda officia nuntiorum ueniunt: s tam̃
ipsi quoq contemplatione. ab intimis non receduñ.
Et quia plures sunt qui ministrant. quamhiiqͥ
principalit assistunt: assistentium numerus qua
si definitus. ministrantium uero indefmitus osten¬
ditur. Angelicos uero sp̃s recte. deimilites dicimus:
quia decertare eos contra potestates aereas. non
ignoramus. Quȩ tamen certamina non labore sed
imꝑio ꝑagunt : quia quicquid agendo contra im¬

Expanded text:
n cognitione humanae rationis supn cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit, de qua recte dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis esse nobis innumerabilis demonstretur. Aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim Deo illae ad explenda officia nuntiorum veniunt: sed tamen ipsi per contemplationem ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numsi definitus, ministrantium vero infinitus ostenditur. Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus: quia decertare eos contra potestates aerias non ignoramus. Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt: quia quidquid agendo contra im
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ dominentur. Michael adiuuat: s grecorũ
princeps ad prelium uenit: quia mereri quidẽ
ueniam tam longa oppressorum captiuitas po-¬
terat: s ereptionis eorum beneficio. hoc quoq
quod in grecos deliquerant obuiabat. Recte.
ergo dicitur. quod contra se. angeli ueniunt:
quia subiectarum sibi gentium uicissim sibi me¬
nta contradicunt. Nlam sublimes sp̃s eisdem
gentib principantes. nequaquam promiuste. agen¬
bus decertant: s eorum facta uste iudicantes
examinant. Cumq uniuscuiusq gentis uel cul¬
pauel iusticia. ad suꝑnȩ. curiȩ consilium ducit᷑:
eiusdem gentis prepositus. uel obtinuisse incer¬
tamine. uel non obtinuisse. uictoriam phibetur.
Quorum tamen omnium una uictoria ẽ. sui suꝑ
se opisicis uoluntas sumina: quam dum semper
aspicunt ÷ quod obtinere nonualent. nunquam
uolunt. Bene ergo dicitur. Qui facit concorcdiã
in sublimib suis. Sequit᷑. Nunquid ẽ numerus¬

Expanded text:
ersae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum ersae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum bequod in Graecos deliquerant, obviabat. Recte ergo dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimes spiritus eisdem gentibus principantes nequaquam pro injuste agentibus decertant, sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus, vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum tamen omnium una victoria est sui super se opificis voluntas summa, quam dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent nunquam volunt. Bene ergo dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
in propt̃ sermones tuos. princeps autem regni
psarum restitit michi: nisi sua subditis oꝑa nun¬
tiare : Acsi aꝑte dicat. Precum quidem tuarũ
merita exigunt. ut. israheliticus populus aui¬
go suȩ captiuitatis exuatur: s est adhuc quod
in eodem populo ꝑsarum dommnio purgari de.¬
beat. ut de ereptione illiꝰ. psarum princeps mͥ
iure contradicat: quamuis preces tuas eorũ
Michael princeps ur̃. uenit in adutorium mͥ.
tur egreditur: grecorum sibi princeps adueni-
ens apparet. Qua ex re mnuitur: quod aduer¬
sum grecos quoq aliquid uidea commiserat:
quorum profecto causa ereptioni illius refiste.¬
bat. Prophetȩ igitur preces angłs exaudit⁊ s
ꝑsarum princeps resistit: quia et suam uita u¬
sti deprecantis. ereptionem populi exigit ⁊ eiꝰ¬
dem tamen populi adhuc uita contradicit:
ut quia neclum plene. hii qui incaptiuitatẽ.
suerant. ducti purgati sunt. iure. eis adhuc ꝑ¬

Expanded text:
ni propter sermones tuos, princeps autem regni ni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis otiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur; sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat: unde ereptioni illius Persarum princeps mihi jure contradicat, quamvis preces tuas eorum Michael princeps vester venit in adjutorium mihi. tur egreditur, Grens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum profecto causa ereptioni illius resistebat. Prophetae igitur preces angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit, quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exegit, ejusdem tamen populi hanc vita contradicit, ut quia necdum plene ii qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc P
Abbreviated transcription (Latin):
licos sp̃s preliandi certamen agitur. qui semper
conspectui ueritatis assistunt : S quia certa
angłorum munisteria. ddispensandis singulis qͥ-¬
busq gentib sunt prelata: cum subiectorum
mores aduersum se uicissim prepositorum spiri¬
tuum opem merentur ÷ ip̃si qui presunt spiritꝰ.
contrase uenire referunt᷑. Isnanq angelus qui
damheli loquebatur: captiuis israhelitici popłi
in ꝑside constitutis. prelatus agnoscit᷑. Michael
autem: eorum qui ex eadem plebe in iudea terra
remanserant. prepositus inuenitur. Unde. ab hoc
eodem angelo paulopost. claniheli dicit᷑. Nemo ẽ
acdiutor meus in omnibs his: nisi michahel prin¬
ceps ur̃. De quo et hoc quod premismmꝰ dicit. Et
ecce michael unus de principib primis: uenit in
adiutorium michi. Quidum nequaquam simul
esse s uenire. in aduitorium dicit᷑: aꝑte eipopło
prelatus agnoscit᷑ qui captiuus ialia parte te¬
nebatur. Quid est ergo angelum dicere ego ue¬

Expanded text:
licos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper licos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur. Michael autem eorum qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant praepositus invenitur. Unde et ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester . De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi . Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, 542 aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captivus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere: Ego ve
Abbreviated transcription (Latin):
exterius sine pace. disponant᷑. Nam bonos om¬
mpotens deus admeritum prouehit: cum con¬
tra eorum uitam malos seuire. ꝑmittit. Atq
in concordiam componunt᷑ summa: dum confun¬
dunt᷑ infima: quia inde incȩlestib electos suos
simis. reproborum mores suis nutib aduersantes
portat. S int̃ hȩc libet inquirere. si pax in sub¬
limib summa retinet᷑ ⁊ quid ẽ quod ꝑ anglin da¬
nieli dicitur. egoueni propt̃ sermones tuos.
princeps autem regni ꝑsarum restitit. michi. ui-¬
ginti et uno dieb: Et̃ ecce michael unus de pͥn¬
cipib primis: uenit in aduitorium mͥ. Et pau-¬
lopost. Nunc reuertar ut prelier aduersum pͥn¬
cipem ꝑsarum. Cum enim egrederer: apparuit
princeps grecorum adueniens. Quos itaq alios
principes gentium. nisi angelos appellat: qui si-¬
bi resistere exeunti potuissent:: Quȩ ergo esse.
pax in sublimib potest ⁊ sunt̃ ipsos quoq ange¬

Expanded text:
exterius sine pace disponantur. Nam bonos omexterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus electos suos fimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per angelum Danieli dicitur: « Ego veni propter sermones tuos. princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus; et ecce Michael, unus de principibus primis, venit in adjutorium mihi . Et paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque ange
Abbreviated transcription (Latin):
sanctȩ. eccłiȩ nil obstat intelligi. Quȩ cum de in¬
firmis suis ab hereticorum irrisione reprehendit᷑.
ipsam irrisionis eorum astutiam dedignat᷑. Qura
tolerabilius deo ẽ. ut in infirmitate quis atq ig¬
norantia cum humilitate. iaceat: quam cum elati¬
one. alta cõprehenclat. S quia sanct uir multa
contra eos protulit. qui fugitiua potestate suꝑbi¬
unt. et uentosis honorib intumescunt: baldach
suites ex eius correptione. proficiens ⁊ apud quem
terror. apud eum ẽ: qui facit concordiam in sub
lium ueracit terret: qui hȩc ex diuinitatis suȩ
potentia ueracit̃ possidet. Humana enim po-¬
tentia quem t̃rorem incutit: quȩ iure enusdẽ
potentiȩ quando careat nescit: Recte autem
dicit᷑. Qui facit concordiam in sublimib suis.
Quia multa sibimet inferius dissident: s ad
concordem suꝑnorum plenitudinẽ currunt.
Et̃ ex int̃nȩ pacis causa agit᷑: ut sepe ea que st̃

Expanded text:
sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi. Quae cum de insanctae Ecclesiae nil obstat intelligi. Quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem terror apud eum est, qui facit concordiam in subllium veraciter terret, qui ex divinitatis suae potentia veraciter haec possidet. Humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat nescit? Recte autem dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdunt: qui adhuc fallacit̃ uiuunt. Ait ergo. Qd
sinon itaẽ. quis me poterit. arguere. ẽẽ mentitũ :
Acsi aꝑte. dicat. Ita sunt cuncta ut protuli: quȩ
tamen suta non ẽent. auobis redarguinequaquam
possem: quia cdum adhuc propriȩ succumbitis. ali¬
enam reprehendere fallaciam non ualetis. Ubi et¬
apte subditur. Et ponere ante deum uerba mea.
Quisquis enim dicta fallatia ueracit᷑ reprehen¬
dit. auditã cogitans. atq hȩc ex regula uerita¬
tis pensans : uerba ante dm̃ ponit: quia apud
se. in conspectu ueritatis examinat:: quid foris
contra fallaciam decernat. Ante. dm̃ quippe uer¬
baponere ẽ: consideratꝯ intimo iudice. exterio¬
radicta pensare. Hir igit᷑. sanctꝰ: ab amicis suꝑ¬
bientib uerba sua ante deum poni posse non esti-¬
mat. Acsi aꝑte dicat. Iccirco quȩ loquor. ponere.
ante uidicem non ualetis: quia eiꝰ uobis faciem.
peccantes absconditis. Quod tamen: & ex typo

Expanded text:
perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam reprehendere fallaciam non valetis. 15. apte subditur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aspiciat: eosq aristis ꝑeuntib comꝑans. di¬
cat. Sicut summitates spicarum conterentur.
Quia nimirum rigiditas suꝑborum. triturȩ. ul¬
timȩ. fortitudine. frangitur: qͣ nc̃ electoꝵ uitam
despiciens. eleuatur. Sequitur. Quod sinonita
ut loquitur: profecto de falsitate. hunc arguere.¬
omnes possunt. Cur ergo dicitur. suta non ẽ. m̃
uerimus. quod fallacem reprehendere. cuilibet¬
licet: Ssi loquentis sensum. subtili int̃rogatio¬
ne discutimus: quam sint. recta quȩ protulit
citius inuenimꝰ. Iustus nanq et. si quid unquam
delinquendo loquit᷑: dignum non ẽ. ut ab inui¬
stis et praue. uiuentib iudicet᷑. Unde sanctꝰ uir.
amicorum suꝑbiam depͥmens: non solum suta
est. uerum etiam suta non ẽ ut. protulit. nequa¬
quam se reprehendi posse considit. Quia nimirũ
illi recte redarguere. falsa possunt: qui falsa agere
nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallatiã

Expanded text:
tur aspiciat, eosque aristis pereuntibus comparans ditur aspiciat, eosque aristis pereuntibus comparans dicat: Sicut spicarum summitates conterentur, quia nimirum rigiditas superborum triturae ultimae fortitudine frangitur, quae nunc electorum vitam despiciens elevatur. Sequitur: CAut loquitur, profecto de falsitate hunc omnes arguere possunt. Cur ergo dicitur: Si non ita est, t noverimus quod fallacem cuilibet reprehendere licet? Sed si loquentis sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque etsi quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam
Abbreviated transcription (Latin):
alta prosiliunt : grana latent: quia et reprobo¬
rum potentia eminet ⁊÷ et electorum gła nõn ap¬
paret. Illi se. honorum fascib oftendunt: isti in
humilitate se depͥmunt. S triturȩ tempꝰ adue¬
niet: quod et aristarum rigiditatem frangat:
et solula grana non conterat. Tunc quippe iniqͦ¬
rum suꝑbia comminuit᷑ : tunc electorum uita.
quanta integritate fulgeat. declaratur: quia
cura iniusti deficiunt. ⁊ ex hac ipsa aristarum
contritione agit᷑. ut grana appareant quȩ late.¬
bant. Cumq aristȩ frangunt᷑. granorum can-¬
dor. ostenditur: quia nliquis in supplicia ȩt̃na
cadentib. sanctorum iusticia quanta uerita¬
te candeat demonstratur. Inde recte. quoq ꝑ
ioħem dicit᷑. Cuiꝰ uentilabrum in manu sua ẽ. et
ꝑmundabit aream suam: et triticum quidem
recondet in horreo: paleas autem comburet
igni inextinguibili. Beatus igitur iob prauorũ
elatio quanta domini animaduersione franga¬

Expanded text:
alta prosiliunt, grana latent, quia et reproboalta prosiliunt, grana latent, quia et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non apparet. Illi se honorum fastibus ostendunt, isti in humilitate se deprimunt. Sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita quanta integritate fulgeat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in supplicia aeterna cadentibus, sanctorum justitia quanta veritate candeat demonstratur. Unde recte quoque per Joannem dicitur: Cujus ventilabrum in manu sua est, et permundabit aream suam; et triticum quidem recondet in horreo suo, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Beatus igitur Job pravorum elatio quanta animadversione franga
Abbreviated transcription (Latin):
colligat: et interire hec. et tamen ꝑinoua¬
tionem refici: que constat. nunc assidue. ue.¬
uir. cum prauorum cursum conspicit: quan¬
ta quandoq animaduersione. deficiant in¬
notescit: dum protiꝰ subdit. Et sicut. sum¬
quippe summitates: aristȩ. sunt. Aristȩ
autem coniunctȩ in spica prodeunt: s trescendo
paulisꝑ ase. irsutȩ et rigidȩ. clisiungunt᷑. Sic nuri¬
rum. sic adhuiꝰ mundi glam : praui cdiuites sur¬
gunt. Naturȩ enim sibi communione. comuncti
sunt: s contra se uicissim crescendo diuiduntur.
Aius quippe alium despicit: et alter in alterum.
inuidiȩ facib ignescit. Qui ergo ex tumore. men¬
tis. a caritatis unitate se seꝑant: quasi aristarũ
more. contra se rigidistant. Quid ergo prauos
huiꝰ mundi diuites dixerim: nisi aristas quasdã
generis humani: Qui dum contra se suꝑbuint::
s bonorum uitam unanimit̃ affligunt: aduer-¬
sum se. quidem diuisi sunt. s tamen concordit

Expanded text:
colligat, et interire haec, et tamen per innovacolligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue ve cum pravorum cursum conspicit, quanta quandoque animadversione deficiant innotescit, dum protinus subdit: CAPUT quippe summitates, aristae sunt. Aristae autem conjunctae in spica prodeunt, sed crescendo paulisper, a se hirsutae et rigidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt. Naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contra se rigidi stant. Quid ergo pravos hujus mundi divites dixerim, nisi aristas quasdam generis humani? Qui dum contra se superbiunt, sed bonorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorditer
Abbreviated transcription (Latin):
transeunt: s tamen ꝑessentiam sine fine. subsi¬
stunt. Hinc nanq ꝑpaulum dicit᷑. Pieterit
enu figura huiꝰ muncdi. Hinc ꝑsemet ipsam ue.¬
ritas dicit. Cȩlum et terra transibunt: uer
ba autem mea non transibunt. Hinic adiohem
angelica uoce phibetur. Er̃it cȩlum nouum:
et terra noua. Quȩ quidem non alia conden¬
da sunt: s hȩc ipsa renouantur. Celum igit᷑
et terra. et transit et erit: qͥa & ab ea quam
nunc habet spetie ꝑignem tergit᷑ ⁊ et tamen
in sua semꝑnatura seruatur. Wnde. ꝓpsalmi¬
stam dicitur. Mutabis ea: et mutabuntur.
Quam quidem ultimam commutationem
suam. ipsis his nobis ñc uicissitudinibus nun¬
tiant: quib nr̃is usib indesinent̃. alt̾nant.
Nam terra asua specie. hiemali ariditate de.¬
ficit: uernali humore iuridescit. Cȩlum co-¬
tidie caligine. noctis obducit᷑: et diurna cla¬
ritate. renouatur. hinc ergo. hinc fidelis qͥsq

Expanded text:
transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsitranseunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Coelum etba autem mea non transibunt . Hinc ad Joannem angelica voce perhibetur: Erit coelum novum et terra nova ; quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra, et transit, et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque
Abbreviated transcription (Latin):
elatione tumentib. s tamen nulla in hac solidi¬
tate durantibꝰ: cicatur recte. Eleuati sunt. ad
modicum: et non subsistent. De quib adhuc
debet ⁊ ut ex paucis ad multa. ex multis ad om̃ia
considanda rapiatur: quatmꝰ gradatim cducta
defectumq discuteret: adcuncta protinus mentis
oculum tetendit. dicens. Humiliabunt᷑ sic̃ omnia:
et auferentur. Omnia profecto terrena. Acsi aꝑ¬
te dicat. Stare ullo modo nequeunt: quia ipsa
quoq fugiint. quib innitunt᷑. Dumq temꝑalia
diligunt: cum his ex temꝑis uolubilitate ꝑcur¬
runt. S queri potest. cum ꝑsalomonem dicat᷑.
generatio preterit. et generatio aduenit: terra
uero in ȩt̃num stat: cur beatus iob. omnia hu¬
miliari asserat. et auferri. Quod tamen facile
discutimus: siterra et cȩlum uel qualit tran¬
seat. uel qualit maneat. distinguamus. Ntraq
nanq hȩc. ꝑ eam quam nunc habent imaginẽ.

Expanded text:
elatione tumentibus, sed tamen nulla in hac solidielatione tumentibus, sed tamen nulla in hac soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad modicum, et non subsistent. De quibus adhuc debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda rapiatur, quatenus gradatim educta  defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , cur beatus Job omnia humiliari asserat et auferri? Quod tamen facile discutimus, si terra et coelum vel qualiter transeat, vel qualiter maneat distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
denuntiat dicens. Omins caro fȩnum: et omnus
gloria eius sicut. flos feni. Iniquorum quippe poten¬
tia. seniflori comꝑatur : quia nimirum caris głã
dumnitet cadit: dum apud se extollitur ⁊ repen¬
tino int̃cepta fine. terminat᷑. Sic nanq aurarum
flatu. inaltumstipula rapitur: s casu concito.
ad ima reuocatur. Sic ad nubila fumꝰ atcollit᷑:
s repente innichilum tumescendo dissipat᷑. Sic
ab infimis nebula densiscendo se erigit: s exortꝰ
hanc solis radius. acsinonfuerit abstergit. Sic in
herbarum suꝑficie nocturni roris humor. asꝑgit᷑:
s cdiurni luminis subito calore. siccat᷑. Sic spumo¬
sȩ aquarum bullȩ inchoantib pluuiis excitatȩ.
ab intimis certatim prodeunt: s eo celerius dis.¬
ruptȩ. depeunt.:⁊ quomnflatȩ altius extendiunt᷑.
Cunq crescunt. ut appareant: crescendo ꝑagunt.
ne subsistant. De iniquis igitur temꝑalis gloriȩ

Expanded text:
denuntiat, dicens: Omnis caro fenum, et omnis denuntiat, dicens: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aurarum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturni roris humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius diruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur. Cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
cum plerunq in annorum multitudine. tendit᷑:
ab infirmorum mentib ẽẽ longa. et quasi stabi¬
lis estimatur. S cum repentinus hanc finis int̃ti-¬
pit: breuem proculdubio fuisse. redarguit: qm̃
finis det̃minans irnotescit: quia quod preteri¬
re potuit. modicum suit. Eleuantur ergo ad
modicum et minime subsistunt: quia eo ipso qͦ¬
uideri alti appetunt: auera dei essentia longe
ꝑelationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt:
quia ab ȩternȩ essentiȩ soliditate. diuidunt᷑: attp
hanc primam runam tolerant: quia ꝑpriuatam
głam insemet ipsis cacdunt. Hinc etenim ꝑ psalmi¬
stam dicit᷑. Deiecisti eos dum alleuarent᷑. Quia
sterum dicit. Nidi impium suꝑ exaltatum. et
eleuatum suꝑ cedros libani: et transiui. et ecce
non erat. Hinc rursum ait. Pussillum adhiic: et
non erit peccator. Hinc iacobus dicit. Quȩ est
enim uita ur̃a: Napor ẽ. ad modicum parens.
Hinc propħa breuitatem głȩ carnalis pensans:

Expanded text:
cum plerumque in annorum multitudinem tenditur, cum plerumque in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redarguit, quoniam finis determinans innotescit, quia quod praeterire potuit, modicum fuit. Elevantur ergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quper elationem fiunt . Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur, atque hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt, sicut per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, cum allevarentur , quia iterum dicit: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc Jacobus dicit: Quae est enim vita vestra? vapor est ad modicum parens . Hinc propheta brevitatem gloriae carnalis pensans,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium deputet: presentis uitȩ. gaudia. damp-¬
na meroris penset. Abiectionis detͥmenta non ti¬
meat: s ꝑhec. manentis gloriȩ locum querat. Has
etenim uias. sequentium monstrabat. oculis ueri¬
tas: cum dicebat. Si quis michi ministrat.: me.
sequatur. Ad has uias. tumentia discipulorum
corda reuocabat: cum locum iam glȩ quererent ⁊
s eiusdem głẽ iter ignorarent: dicens. Potestis
bibere. calicem quem ego bibiturus sum: Conses¬
sionis quispe illius ceisitudinem. adextris suutͥsq¬
finistrisq quesierant: s quanta ad hanc eẽt. itine.¬
ns angustia. non uidebant. Unde. et eorum mox
oculis mitandus calix passionis obicitur: ut. ui¬
delicet si ad sublimitatis gaudia tenderent. ⁊ pͥ¬
us uiam humilitatis inuenirent. Quia igit᷑ con¬
siderare peccator uias dei negligit: s solis in qͥb
carnaliter delectetur intendit: recte. nunc dicit᷑.
Oculi eiꝰ sunt inuiis illius. Sequit᷑. fleuati sunt

Expanded text:
gaudium deputet; praesentis vitae gaudia damgaudium deputet; praesentis vitae gaudia damna moeroris penset; abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has etenim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, cum dicebat: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Ad has vias tumentia discipulorum corda revocabat, cum locum jam gloriae quaererent, sed ejusdem gloriae iter ignorarent, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Confessionis quippe illius celsitudinem a dextris sinistrisque quaesierant, sed quanta ad hanc esset itineris angustia non videbant. Unde et eorum mox oculis imitandus passionis calix objicitur, ut videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare peccator vias Dei negligit, sed solis in quibus carnaliter delectetur intendit, recte nunc dicitur: Oculi enim ejus sunt in viis illius. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis ut ꝑ hec animo satis faciat. intendit. Unde or ꝑ
salomonẽ dr̃. Ocłi stultoꝵ: in finib t̾re. Qa hoc solum
tota cordis intentione conspiciunt: ꝑ qd̾ ad finẽ t̾rem¬
desiłu ꝑlucantur. Nequa quã uͦ sue condationis
obtutum inc̾ra peccator figeret si ad sc̃a redlemptorĩ
monẽ at̃. Desi sapientis in capite eꝰ. Qͥa uidelicet᷑ sapi.¬
ens qͥsq illũ tota intentione considat: cui se membrũ
et̃ ꝑ fidẽ pensat. Hasnãq humane conu̾sationis uiaᷤ
uidere ꝯtẽpserat: qͥdicebat. In mandatistius exerce¬
bo me: de consiabo uias tuas. Ac si aꝑte spondeat
dicens. Que mea sunt iã uide refugio: qr ꝑ imitatio¬
nis tuȩ niã ꝑgere. conu̾sionis gressib marddesco. Qͥ enĩ
presenti iam nundo contradicit: amoris ex¬
citatione continua. redemptoris sui uias. cordis
oculis obicit: ut mens prosꝑa fugiat. ad aduersa
preparetur. Nichil quod demuicet appetat: inclul
quod deterrere creditur. ꝑtimescat. Merorem

Expanded text:
tiis, ut per haec animo satisfaciat, intendit. Unde per Salomonem dicitur: Oculi stultorum in finibus terrae , quia hoc solum tota cordis intentione conspiciunt, per quod ad finem terrendesiderii perducantur. Nequaquam vero suae considerationis obtutum in terra peccator figeret, si 538 ad sancta apite ejus , quia videlicet sapiens quisque illum tota intentione considerat, cujus se membrum esse per fidem pensat. Has namque humanae conversationis vias videre contempserat, qui dicebat: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Ac sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia per imitationis tuae viam pergere conversationis gressibus inardesco. Qui enim praesenti jam mundo contradicit, amoris excitatione continua Redemptoris sui vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur; nihil quod demulcet appetat, nihil quod deterrere creditur pertimescat; moerorem
Abbreviated transcription (Latin):
lux et tenebrȩ. Quia plerunq insacro eloquio
ut supra diximus. aquarum nomine populi de¬
signantur ÷ aquas domunꝰ termino cucundat:
quia humani generis scientiam moderatur ⁊ ut.
quousq ui tissitudines altuantium temporũ tran-¬
seant: ꝑfecte. ad cognitionem claritatis iutimȩ
non ꝑtuigat. Sin uero lucis nomine. iustos acci¬
pimus : tenebrarum uero appellatione. peccato¬
et̃nitatis scientia nulli tͥbuitur: quousq cursus
iustorum in iustorumq fimat᷑. S quia mirum
non est carnales populos suꝑna nescire ⁊ sanct uir
in eiusdem diuinȩ potentiȩ. ammiratione se eri¬
git: et quod ipsam quoq angelorum ꝑfectorumq
hominum scientiam transeat. intuetur dicens.¬

Expanded text:
u vivimus.---Quia plerumque in sacro eloquio, ut supra diximus, aquarum nomine populi designantur, aquas Dominus termino circumdat, quia humani generis ita scientiam moderatur, ut quousque vicissitudines alternantium temporum transeant, perfecte ad cognitionem claritatis intimae non pertingat. Sin vero lucis nomine justos accipimus, tenebrarum vero appellatione peccatoaeternitatis scientia nulli tribuitur, quousque cursus justorum injustorumque finiatur. Sed quia mirum non est carnales populos superna nescire, sanctus vir in ejusdem divinae potentiae admiratione se erigit, et quod ipsam quoque angelorum perfectorumque hominum scientiam transeat, intuetur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
uacuum erit ministerium: funcorde. deus non
dat. incrementum. S qui de sensu suo alta sapi¬
unt ⁊ ẽẽ humilit̃. dei adiutores nolunt : qͥa clũ
se deo utiles ẽẽ estimant ÷ afructu se. utilitatis
alienant. Unde et ueritatis uoce. discipulis clisti¬
puilis dicit᷑. Cum feceritis omnia quȩ precepta st̃
uobis: dicite. Seru mutiles sumus: quod de.

Expanded text:
vacuum erit ministerium, si in corde Deus non vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Unde et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuare imbetilem caritas ẽ: adiuuare uero¬
potentem uelle. elationis. Quia igit᷑ amici eiꝰ he¬
reticorum speciem tenentes: quasi adiuuantes de.¬
um. sapientiam suam ostendere conabant᷑: iuste.
ballach reprehendit᷑. ut dicat᷑. Cuiꝰ adiutor. es.
nunquid imbecilli: et sustentas brachium eiꝰ qui
non est. fortis: Acsi apte. dicat. Dum eum uiuare.
niteris. sub cuiꝰ magnitudine. succumbis: omne.
quod impendis solatium de ostentatione. est non
liter agentes adiuuamꝰ. Unde et. ꝑpaulum dicit᷑.
Adiutores enun dei sumus. Namcum ei quem ip¬
se ꝑ uit̾nam gr̃am infundit. nos exortationis uo¬
ce concurrimus: hoc quod ille. ꝑsp̃m agit intͥn¬
secus. nos exterius ministerio uocis adiuuamus.
Et tunc. solum nr̃a exhortatio ad ꝑfectionem cluci-¬
tur: cum incorde. deus fuerit. qui adiuuet᷑. Un¬
de et alias dicit. Neq qui plantat est aliquid neq
quirigat: s qui incrementum dat cdeus. Pianta¬
re quippe. et rigare: adiuuare ẽ. Quod utrumq

Expanded text:
uvare imbecillem, charitatis est; adjuvare potentem velle, elationis. Quia igitur amici ejus haereticorum speciem tenentes, quasi adjuvantes Deum, sapientiam suam ostendere conabantur, juste Baldad reprehenditur, ut dicatur: Cujus adjutor es? nunquid imbecillis? et sustentas brachium ejus, qui non est fortis? Ac si aperte dicat: Dum eum juvare niteris, sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non liter agentes adjuvamus. Unde et per Paulum dicitur: Adjutores enim Dei sumus . Nam cum ei quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Qui autem filius ẽ hominis. uermis
dicitur: quia iam ex mortalium corporum cor-¬
ruptione. propagatur. Igit᷑ quia amicorum
uerba funta sunt: beatus iob altiori acumine
ꝓsecutioms innitit᷑ ⁊ eiꝰq dicta tam sunt ualida.
quam extrema. Quia et usus ẽẽ iurisꝑitorũ
solet ÷ ut argumentum quo aduersariis suis
eminere. se preuident: ad prosecutionis conclu¬

Expanded text:
venit. Qui autem hominis est filius, vermis venit. Qui autem hominis est filius, vermis dicitur, quia jam ex mortalium corporum corruptione propagatur. 25. Igitur quia amicorum verba finita sunt, beatus Job altiori acumine prosecutionis innititur, ejusque dicta tam sunt valida, quam extrema, quia et sic usus esse jurisperitorum solet, ut argumentum, quo adversariis suis eminere se praevident, ad prosecutionis conclu
Abbreviated transcription (Latin):
gligit: in carnis uoluptate. se deserens. inanit̃
hẏlarescit. Ait ergo. Suꝑhumum populi mei.
spͥmȩ et uepres ascendent. quanto magis suꝑ om¬
nem domum gaudii ciuitatis exultantis: Acsi
aꝑte dicat. Siet illorum mentem uicia depri-¬
munt. qui se pro celestis patͥȩ desidĩo affligunt:
quib culpis substrati sunt. qui sine ulla formi¬
dine se incarnis uoluptate derelinquunt: No
ordinem conditionis nr̃ȩ tenuit. et natiuita¬
tis: qui hominem nonuermem. s putredinem:
filium uero hominis. uermem uocat. Primus
nanq humani generis parens homo. non filius
hominis: ex quo quisq prodiit ⁊ non solum ho¬
mo. s filius quoq hominis fuit. Sicut ergo ex
homine filius hominis: ita ex putredine nascit᷑
uermis. Unde recte homo putredo: filius uero
hominis uerms uocatur. Primus quippe homo
putredo nonuermis: quia et si ꝑmortem putru¬
it ⁊ non tamen ex putredine ꝑnatiuitatem

Expanded text:
gligit, in carnis voluptate se deserens, inaniter gligit, in carnis voluptate se deserens, inaniter hilarescit. Ait ergo: Super humum populi mei spinae et vepres ascendent, quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis? Ac si aperte dicat: Si et illorum mentem vitia deprimunt, qui se pro coelestis patriae desiderio affligunt, quibus culpis substrati sunt qui sine ulla formidine sese in carnis voluptate derelinquunt? 24.ordinem conditionis nostrae tenuit et nativitatis, qui hominem non vermem, sed putredinem, filium vero hominis vermem vocat. Primus namque humani generis parens, homo, non filius hominis, ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed filius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine filius hominis, ita ex putredine nascitur vermis. Unde recte homo putredo, filius vero hominis vermis vocatur. Primus quippe homo putredo, non vermis, quia etsi per mortem putruit, non tamen ex putredine per nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
iungitur. Quantomagis homo. putredo: et
filius hominis. uermis. Acsi aꝑte diceret᷑. Sirp¬
si quoq ẽe sine. contagione non ualent. qui int̃¬
presentis uitȩ tenebras uirtutib lucent: quan¬
to reatu imquitatis obstricti sunt. qui ad huc
carnalit̃ uiuunt: Si apeccato ẽe liberineque.¬
unt. qui iam in cęlestib desideriis conuersant᷑ :
quȩ peccatorum pondera tolerant. qui carnis
suȩ uoluptatib dediti. adhuc putredinis iu¬
gum portant : Hinc petrus ait. Siiustus uix
saluabitur ÷ impus et peccator ubi parebunt:
hinic ꝑ ysaiam dicit᷑. Suꝑ humum populi mei
spinȩ et uepres ascendent ⁊ quanto magis super
omnem domum gauclii cuitatis exultantis:
humum quippe. populi sui. domunꝰ electorum
omnium mentem uocat: suꝑ quam spinas et
uepres ascendere ꝑhibet ÷ quia nec ipsam quoq
esse absq punctionib uͥciorum uidet. Domus
uero gaudii ciuitatis exultantis ẽ. mens prauo¬
rum: quȩ dumuentura supplicia conspicere. ne.¬

Expanded text:
. Quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis? - Ac si aperte diceretur: Si ipsi quoque esse sine contagio non praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato esse liberi nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, qui peccatorum pondera tolerant qui, carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: Si justus vix sulvabitur, impius et peccator ubi parebunt ? Hinc per Isaiam dicitur: Super humum pospinae, et vepres ascenderunt . Quanto magis super omnem domum gaudii civitatis exsultantis ? Humum quippe populi sui Dominus electorum omnium mentem vocat, super quam spinas ac vepres ascendere perhibet, quia nec ipsam quoque esse absque punctionibus vitiorum videt. Domus vero gaudii civitatis exsultantis est mens pravorum, quae dum ventura supplicia conspicere ne
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ẽ: non comꝑatione. humana quippe iusticia
actori comꝑata: inusticia ẽ. Quia et si in ipsa sua
conditione homo ꝑsisteret: creatori non posset
ȩquari creatura. Cui tam̃ ad gͣuiora defectꝰ pond̃a
accessit. et iam culpa quam serpens insidians in¬
tulit: et mulier infirmata ꝑsuasit. Unde nunc
quia homo ꝑmulierem culpȩ subditam nascitur.
reatus primi infirmitas. in prole propagat᷑. Et
quia in radice. putruit. humani generis ramue:
in conditionis suȩ uiriditate minime. subsistit:
Unde recte nunc cdicit᷑. Nunquid iustificari potest
homo comꝑatus deo⁊ aut apparere mundus. nat᷑
de muliere: Acsi aꝑte. diceret᷑. Ne contra actorẽ
suum homo suꝑbiat: considet unde. huc uenit :
et intelligẽt quid sit. S ecce nonnulli ꝑ donum
sp̃s adiuti. contra infirmitatem suȩ carnis erigun¬
tur ⁊ uirtutib ẽmicant ⁊ signorum quoq mira-¬
culis choruscant: nullus tamen est qui sine. cul-¬
pa uitam transeat. quousq carnem corruptio¬

Expanded text:
 non comparatione. Humana quippe justitia, auctori comparata, injustitia est, quia etsi in ipsa sui conditione homo persisteret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus emicant, signorum quoque miraculis coruscant; nullus tamen est qui sine culpa vitam transeat, quousque carnem corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
cendente ad cȩlos domino. sancta protmꝰ ȩccl̃ia
inpredicationis auctoritate roborat᷑. Et quia
stellarum nomine electi signant᷑: rursum pau-¬
lus insinuat dicens. Stella enim ab stella differt
inclaritate. Luna ergo nonsplendet. et stellȩ ñ
sunt mundȩ. in conspectu eiꝰ: quia nec sc̃a ȩccłia
uirtute propͥa tot miraculis emicat ⁊ nisi banc
preuenientis gr̃ȩ dona ꝑfundant: nec singulorũ
beneuiuentium mentes apeccatorum maculis
mundȩ sunt. si remota pietate iudicent᷑. Quia
apud districti iudicis oculos. sua unumquenq
corruptibilitas inquinat: nisi hanc cotidie.
gr̃a parcentis tergat. Electorum quippe animꝰ.
ꝓdire adlib̃tatem iusticiȩ nitit᷑: s adbuc compe¬
de infirmitatis tenetur. Et culpas quidem subi¬
gere ꝑfecte. desiderat: s quousq corruptione.
carnis astringitur : eiꝰuinculis etiam cum non
uult ligat᷑. Hinc itaq colligit᷑ ⁊ quanto peccatoꝵ.
pondere pressi sint. qui contra hec decertare. ne¬

Expanded text:
protinus Ecclesia in praedicationis auctoritate roboratur. Et quia stellarum nomine electi signantur, rursum Paulus insinuat, dicens: Stella enim a stella differt in claritate Vet. IX. Luna ergo non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus, quia nec sancta Ecclesia virtute propria tot miraculis emicat, nisi hanc praevenientis gratiae dona perfundant, nec singulorum 544 bene viventium mentes a peccatorum maculis mundae sunt, si remota pietate judicentur, quia apud districti judicis oculos, sua unumquemque corruptibilitas inquinat, nisi hanc quotidie gratia parcentis tergat. Electorum quippe animus prodire ad libertatem justitiae nititur, sed adhuc compede infirmitatis tenetur; et culpas quidem subigere perfecte desiderat, sed quousque corruptione carnis astringitur, ejus vinculis, etiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque colligat quanto peccatorum pondere pressi sint qui contra haec decertare ne
Abbreviated transcription (Latin):
spectueiꝰ. Quid ꝑlunam. insi cuncta simul ȩcclia:
quid ꝑstellas. nisi singulorum bene uiuentium ani¬
mȩ designantur: Quiint̃ prauorum hominum
conuersationes dummagnis uirtutib eminent:
quasi in tenebris noctis. lucent. IInde ꝑpaulum
quoq discipulis dicit᷑. Inter quos lucetis sicut. lu¬
minaria in mundo. Quia enim sancta ȩcclia. lunȩ.
appellatione. expͥmit᷑: propħa testat᷑. dicens. Cle¬
uatus ẽ sol: et luna sterit in ordine. suo. fleuato

Expanded text:
uid per lunam, nisi cuncta simul Ecclesia; quid per stellas, nisi singulorum bene viventium animae designantur? qui inter pravorum hominum conversationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in tenebris noctis lucent. Unde per Paulum quoque discipulis dicitur: Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Quia enim sancta Ecclesia lunae appellatione exprimitur, propheta testatur, dicens: Elevatus est sol
Abbreviated transcription (Latin):
sudcitur. Dedit ei deus locum penitentiȩ: et ille
abutitur eo insuꝑbia. Quisquis delinquit et u¬
uit ÷ ictirco hunc diuina dispensat io in iniquitate
tolerat: ut abiniquitate. compescat. S qui di¬
utius toleratur. nec tamen ab iniquitate com-¬
pescitur : munꝰ quidem suꝑnȩ patientiȩ ꝑcipit:

Expanded text:
 Dedit ei Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbia. Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem