comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terit cogitare. Nec quisquã
ꝓeis obtulit uel oblaturus ẽ
sacrificium. quod iste etiam
ꝓñbaptirandis censuit offe¬
rendum: quid diceret ñ mue-¬
nit. De quibꝰ si fuerit interro¬
gatus. eorum animae quid me-¬
rierint. ut illas d̾s nec ablu¬
endas baptismo. nec expian¬
das xpĩ corporis ⁊ sanguinis
sacrificio.⁊ ineternum dãnã¬
das carni inserit peccatrici:
aut omnino herebit ⁊ ei nrã
cunctatio uel sero placebit.
aut simul ꝓomĩbꝰ pariuilis
qui toto orbe terrarum sine
xpĩano baptismate moriunt᷑.
etiam eorum nominibꝰ tacitis
incorporatis corpori xp̃i offe-¬
rendum corpus xpĩ eẽ cense¬
bit Absit ade frat̾ ut hec tibi
placeant: absit ut ista ueldi¬
dicisse gaudeas. ueldocere
p̃sumas. Alioquin. loge meli¬
or inueniet᷑ ipse quã tu: Quia
inexordio pͥmi sui libri mode¬
ste atq humilit̾ p̃locutus ẽ
dicens. Cum tibi parere desi¬
dero: notã p̃sũptionis incur¬
ro. Et paulo post. Quandoqͥ¬

Expanded text:
terit cogitare nec quisquam terit cogitare nec quisquam pro eis obtulit uel oblaturus est sacrificium, quod iste etiam pro non baptizandis censuit offerendum, quid diceret non inuenit. de quibus si fuerit interrogatus, eorum animae quid meruerint, ut illas deus nec abluendas baptismo nec expiandas Christi corporis et sanguinis sacrificio et in aeternum damnandas carni inseruerit peccatrici, aut omnino haerebit et ei nostra cunetatio uel sero placebit aut simul pro omnibus paruulis, qui toto orbe terrarum sine christiano baptismate moriuntur, etiam eorum nominibus tacitis, incorporatis corpori Christi offerendum corpus Christi esse censebit. Absit a to, îratrr, ut haec tibi placeant, absit, ut ista . uel didieisse gaudeas uel docere praesumas; alioquin longe melior inuenietur ipse quam tu, quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est dicens: cum tibi parere desidero, notam praesumtionis incurri; et paulo post: quando qui
Abbreviated transcription (Latin):
homini det. faciat. fingat ho¬
minibꝰ: quas eum dare. face¬
re. fingere. fides xp̃iana ñdu¬
bitat. Quã questionem iste
cũ soluere conaret᷑. nec uires
suas intueret᷑:destruens anima¬
rum ꝓpaginẽ. ⁊ asserens eas
puras ab omĩcontagione pec¬
cati. nonde nichilo s de se ip¬
so insufflare creatorẽ ⁊natu-¬
ram di mutabitatis opꝓbrio.
qͦd necesse ñ fuerat in fa mauit.
et dum uult reddere rationẽ
ne ds credat᷑ inuistus. sipu¬
ras ab omni peccato animas.
etiam illas quas xp̃iana rege¬
neratione non redemit.uin¬
culo peccati originalis in¬
nectit . Ea dixit que te nolo do¬
cuerit. Tantum enim salutis
⁊ felicitatis ñbaptiratis par¬
uulis tribuit: quantum nec
pellagiana heresis potuit.
Et tamen de tot milibus par-¬
uulorum qui nascunt᷑ exim¬
pus ⁊ inter impios moriunt᷑
Non quibus homines ꝑbap¬
tismum cum uelint subueni¬
re ñpossunt.S de quibus bap¬
titandis nemo potuit uel po¬

Expanded text:
homini, det, faciat, fingat hohomini, det, faciat, fingat hominibus, quas eum dare, facere, fingere fides christiana non dubitat. quam quaestionem iste cum soluere conaretur nec uires suas intueretur, destruens animarum propaginem et asserens \'eas puras ab omni contagione peccati\' non de nihilo, sed \'de se ipso insufflare creatorem\' et naturam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, infamauit et, dum uult reddere rationem, ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas christiana regeneratione non redimit, uinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis paruulis tribuit, quantum nec Pelagiana heresis potuit. et tamen de tot milibus paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter impios moriuntur, non quibus homines per baptismum, cum uelint, subuenire non possunt, sed de quibus baptizandis nemo potuit uel po
Abbreviated transcription (Latin):
caro sumeret᷑ ex uito. Porro
aut̃ utrisq auditis qui sine
studio partium uidicat. uidet
ꝓfecto nec contͣ istos qui ꝓ¬
paginẽ animarum defendũt
ꝓferenda illa testimonia
ubi pars nominat᷑. quia po¬
tuit scriptura significare
illic aparde totum. sicut
uerbum caro factum ẽ cũ
legimus. ñ utiq carnẽ solã
s hominẽ totum intelligimꝰ:
nec contra illos quiꝓ paginẽ
animarum destruunt ista
ꝓferenda. ubi ñ paras homi¬
nis s totũ cõmemorat᷑: Quia
potuit ibi scriptura a toto par¬
tem significare: sicut sepul¬
tum confitemur xp̃m. cum
caro eus sola sepulta sit. Ac
mus: s ammonemus alia te¬
stimonia eẽ querenda. que ñ
inueniantur ãbigna. Quã¬
obrem quid te iste docuerit.
⁊ unde grãs egeris: nondum
scio. Manet quippe illa que¬
stio sicut erat. inqua querit᷑
de animarum origine. utrũ
illas ds exꝓpagine illius uniꝰ
quã pͥmo insufflauit homi¬
ni. anexflatusuo sicut primo

Expanded text:
caro sumeretur ex uiro. porro caro sumeretur ex uiro. porro autem utrisque auditis qui sine studio partium iudieat. uidet profecto nec contra istos qui propaginem animarum defendunt proferenda illa testimonia ubi pars nominatur, quia potuit scriptura significare illic a parte totum — sicut uerbum caro factum est cum legimus, non utique carnem solam, sed hominem totum intellegimus —, nec contra illos qui propaginem animarum destruunt ista proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi scriptura a toto partem significare, sicut sepultum confitemur Christum, cum caro eius sola sepulta sit. ac mus, sed ammonemus alia testimonia esse quaerenda, quae non inueniantur ambigua. Quamobrem quid te iste docuerit et unde gratias egeris, nondum scio. manet quippe illa quaestio, sicut erat, in qua quaeritur de animarum origine, utrum illas deus ex propagine illius unius, quam primo insufflauit homini, an ex flatu suo, sicut primo
Abbreviated transcription (Latin):
sit homo. Responderent enĩ
atoto partem: idẽ ab homine
solam hominis carnem scrip¬
turam significare potuisse.
Sic gͦ ⁊ hiqui defendũt am¬
marum ꝓpaginẽ: illud quod
dictum ẽ ex uno sanguine. ꝑ
sanguinem scilicet hominẽ
idẽ aparte totum significatũ
eẽ contendunt. Sicut enim
uidetur illos iuuare quod
dictum ẽ ex uno sanguine.
nec dictum ẽ ex uno homine:
sic udetirr ⁊ istos iuiuare qͦd
dictum ẽ. ꝑunum hominẽ
peccatum intrauit inmũdũ.¬
⁊ ꝑ peccatum mors. ⁊ ita in
om̃s homines ꝑtransiit. inqͦ
om̃s peccauerũt nec dictũ ẽ
inquo omĩum caro pecca uit.
Item sicut illos udet᷑ uiuare
quod dictum ẽ. hoc nunc os
ex ossibus meis ⁊caro decar¬
ne mea. quia pars ẽ dicta
ñ totum: sic iterum istos qͦd¬
ibi continuo sequitur. Hȩc
uocabit᷑ mulier. qm̃ de uiro
suo sũpta ẽ. Debuit enim
dici aiunt qm̃ deuiro suo
caro eius sũpta ẽ. si non tota
mulier idẽ cũanima. s sola

Expanded text:
sit homo. responderent enim sit homo. responderent enim a toto partem, id est ab homine solam hominis carnem, scripturam significare potuisse. sic ergo et hi qui defendunt animarum propaginem illud quod dictum est\' ex uno sanguine\' per sanguinem scilicet hominem, id est a parte totum, significatum esse contendunt. sicut enim uidetur illos iuuare quod dictum est \'ex uno sanguine\' nec dictum est \'ex uno homine\', sic uidetur et istos iuuare quod dictum est: per unum hominem peccatum intrauit inatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerun t, nec dictum est \'in quo omnium caro peccauit\'. itemque sicut illos uidetur iuuare quod dictum est: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne m e a, quia pars est dicta, non totum, sic iterum istos, quodibi continuo sequitur: haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo sumta est. debuit enim dici aiunt \'quoniam de uiro suo caro eius sumta est\', si non tota mulier, id est cum anima. sed sola
Abbreviated transcription (Latin):
fingat: quȩ tamen abillo ex
ꝓpaginis semine dari. fieri.
fingi.nemo ambigit. Idem
qͦd scriptum ẽ ex uno sangui¬
ne dm̃ fecisse omne genus
hominum. uel qͦd ait adã.
Hoc nunc os exossibus meis.
⁊ caro decarne mea. quia neq
ibi dictum ẽ exuna anima.
Neq hic amma de anima med:
Putat negari animas filiorũ
exparentibꝰ. uel illius murie-¬
ris exuiro. Quasi uero si non
exuno sanguine s exuna
anima diceret᷑. aliud quã
totus homo intelligeretur:
nec corporis ꝓpagatio negaret᷑:
sic etiã si dictum eẽt anima
de anima mea: Non utiq¬
nega retur caro. quam de illo
exẽptam fuisse constabat.
Aparte enim totum: sicut etiã
atoto partẽ plerumq scrip¬
tura significat. Nam certe
siñ exuno sanguine. s ex uno
homine illo loco scriptum
eẽt institutum eẽ genus huma¬
num. unde iste ad hibuit
testimonium: ñ p̃ iudica ret
istis qui negant animarum
ꝓpaginem. quãuis ñsola ani¬
ma. nec sola caro. s utrumq

Expanded text:
fingat, quae tamen ab illo ex fingat, quae tamen ab illo ex propagine seminis dari, fieri, fingi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno sanguine deum fecisse omne genus hominum uel quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, quia neque ibi dictum est \'ex una anima\' neque hic \'anima de anima mea\', putat negari animas filiorum ex parentibus uel illius mulieris ex uiro; quasi uero, si non \'ex uno sanguine\', sed \'ex una anima\' diceretur. aliud quam totus homo intellegeretur nec corporis propagatio negaretur. sic etiam si dictum esset: \'anima de anima mea,\' non utiqnegaretur caro, quam de illo exemtam fuisse constabat; a parte enim totum sicut etiam a toto partem plerumque scriptura significat. nam certe si non \'ex uno sanguine\' sed ex uno homine\' illo loco scriptum esset institutum esse genus humanum, unde iste adhibuit testimonium, non praeiudicaret istis qui neg-ant animarum propaginem, quamuis non sola anima nec sola caro, sed utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
regeneratione defunctis ⁊
modo paradisum.⁊ postea
regnum conferre celorum
Scripturarum uero testimo¬
nia quęcumq posuit. quibꝰ
animas dm̃ ñ ex illiuis pͥme
ꝓpagine attrahere.s sicut
ipsam pͥmã suas quibusq
singulis insufflare. uelut
ꝓbare conatus ẽ: ita sunt
quod ad istã questionẽ atti¬
uet incerta ⁊ ambigua: ut
etiam aliter accipi quã ipse
uult facillime possint.
Quod iam ineo libro quem
scripsi ad amicum nr̃m cuiꝰ
cõmemorationẽ suꝑius feci:
satis quantũ existimo demõ¬
straui. Testimonia quippe
ipsa quȩ adhibuit. ubi legit᷑
deus ammas ueldare. uel fa¬
cere.uel fingere.unde illas
dat uelunde facit siue fin¬
gat Non ostendt̃: utrum ex
ꝓpagine illius pͥme. aninsuf¬
flando sicut illam pͥmã. Iste
aut̃ exeo ipso quod legit᷑ an¬
mas ds dare siue facere siue
fingere: iam putat animarum
negatam eẽ ꝓpaginẽ: Cum
ds eadem scriptura teste etiã
corpora det siue faciat siuie

Expanded text:
regeneratione defunctis et regeneratione defunctis et modo paradisum et postea regnum conferre caelorum. Scripturarum uero testimonia quaecumque posuit, quibus animas deum non ex illius primae propagine adtraherc, sed sicut ipsam primam suas quibusque singulis insufflare uelut probare conatus est, ita sunt, quod ad istam quaestionem adtinet. incerta et ambigua, ut etiam aliter accipi quam ipse uult facillime possint. quod iam in eo libro, quem scripsi ad amicum nostrum, cuius commemorationem superius feci, satis, quantum existimo, demonstraui. testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur deus animas uel dare uel facere uel fingere, unde illas det uel unde faciat sine fingat non ostendunt: utrum ex propagine illius primae an insufflando sicut illam primam. iste autem ex eo ipso, quod legitur animas deus dare siue facere siue fingere, iam putat animarum negatam esse propaginem, cum deus eadem scriptura teste etiam corpora det sine faciat siue
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipse: s frustra. Nam
hec sibi uelut abad usariis
ꝓposituris obiectat. Ex¬
hĩc alia inquit substruũt᷑
obꝓbria: querulis murmu¬
rationibꝰ oblatrantum. Et
excussi quasi quodã turbi¬
inmania saxa co llidimur
his p̃dictis questionem su¬
pradictam scopulosissimã
sibi ꝓposuit: ubi afide catho¬
lica naufragauit. nisi refe¬
cerit penitendo quod fre¬
git. Illum gͦ turbinem atq
illa saxa deuitans. nauem
illis cõmittere nolui: Et de
hac re ita scripsi. ut racione
potius cunctationis mee
quã demeritatem p̃sũptio¬
nis ostenderem. Quod opus¬
culum meum cum apud
te inuenisset irrisit: seq
illis cautibus animosiore
impetu quã consulciore
cõmisit: s quo eum p̃fidẽtia
ista ꝑduxerit: puto quod
nunc uideas. Yberius audẽ
ago d̾o grãs sietantea iã uide¬
bas. Cum enim nollet cohibe¬
re p̃cipitem cursum. ꝓpt̾ an¬
ticipem excursum. mirabilẽ
inuenit incursum: Asserens
dm̃ paruulis sine xp̃iana

Expanded text:
etiam hoc ipse, sed frustra; nam etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbiimmania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. sed quo cum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc uideas; uberius autem ago deo gratias, si et antea iam uidebas. cum enim nollet cohibere praecipitem cursum propter ancipitem excursum, miserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine christiana
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Utiq enim dicunt. Nõ
potuit anima eẽ peccatrix: nͥ
eam d̾s muscuisset carnis con¬
sortio peccatricis. Qua gͦ ui¬
stitia id fecerit ds. cum iste
inuenire ñposset maxime
ꝓpt̾ea eternam damnationẽ
morientium paruulorum.
quibus ñbaptiratis expia¬
tum ñ fuerit originale pecca¬
tumc Curitaq ds uistus ⁊ bo¬
nus.paruulorum animas
ras mittendo incorpus quod
exadã trahit᷑. uinculo peccati
originalis obstri xerit. atq
isto modo reas eterne dãpna¬
tionis effecerit. cum inuenire
ñposset. nec uellet dicere etiã
ipsas exilla una originem
trahere peccatricẽ:Maluit
ꝑnaufragium miserabile
exire. quam temerarium cur¬
sum uelis depositis ⁊ remis
suȩ disputationis inhibitis.
ꝓiuda deliberatione frena¬
re. Uiluit quippe uiueni se¬
nilis nrã cunctatio: quasi
huic molestissime ac peri¬
culosissimȩ questioni magis
fuerit impetus eloquentię.
quã consilum prudentiȩ
necessarium. Et p̃uidit hoc¬

Expanded text:
potuit? utique enim dicunt: \'non potuit? utique enim dicunt: \'non potuit anima esse peccatrix, nisi eam deus miscuisset carnis consortio peccatricis.\' qua ergo iustitia id fecerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptizatis expiatum non fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, ras mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis depositis et remis suae disputationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium prudentiae necessarium. ut praeuidit
Abbreviated transcription (Latin):
qui aut̃ ñ crediderit. condẽ¬
nabit᷑. Cuius mysteriũ ere¬
dulitatis inpariuilis ꝑeorũ
responsionẽ aquibus gestãt᷑
implet᷑: ne si factũ ñ fuerit.
eant exuno om̃s incondẽna¬
tionem. Et tamen contra tã
manifestas uoces. quas conci¬
nit ueritas: ꝓcedit in mediũ
magis uecors quã misericors
uanitas ⁊ dicit Nonsolum
ñeunt indamnationẽ par¬
iili ⁊ sinullum eos xpĩane
fidei lauacrũ auinculo ori¬
rum etiã felicitate ꝑadisi post
mortem interim ꝑfruunt᷑:
Post resurrectionẽ autẽ. etiã
regni celorum felicitatẽ possi¬
debunt. Hec iste contͣ catho¬
licam fundͣissimã fidẽ nun¬
quid dicere auderet: siquȩ¬
stionem soluendã de aĩe origi¬
ne iures suas excedentẽ susci¬
pere ñ auderet: horrendis ẽ
enim coartatus angustiis ab
eis quidicunt curd̃s animã
tam inuista animadu̾sione
multauit. ut incorpus eam
peccati religare uoluerit: cũ
consortio carnis peccatrix ẽẽ
incipit. quȩ peccatrix eẽ non

Expanded text:
ui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis uaecors quam misericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem paruuli, etsi nullum eos christianae fidei lauacrum a uinculo pecrum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Qui cum furam de int̾¬
dictis ausferent. atq inipso
certamine cecidissẽt: a sacer¬
dotibus ait inuenimus hoc
xerat. sacrificiorum oblatiore¬
pararet. Ita istuddicit. quasi
ꝓincircumcisis illa oblata le¬
gerit sacrificia: sicut hec nra
ꝓñ baptitatis censuit offerẽ¬
da. Circumcisio quippe fuit
illius temporis sacramentũ:
quod p̃figurabat nri tẽporis
baptismum. Uerumtamen
iste insui cõparatione qualis
posterius apparuit.tolerabili
ad huc erat. Nã uelut peni¬
tuerit eum ñ quod debuerit
penitere. idẽ quod ausus fue¬
rit asserere non baptizatis re-¬
laxari originale peccatum.
atq indulgentiã dari omium
peccatorum. ut inꝑadisum
hocẽ locum tante felicitatis
mittant᷑. ⁊ beatas mansiones
indomo patris habere mere¬
ant᷑: S illud eum potius pe¬
nituerit. qͦd eis minoris beat¬
tudinis extra regnũ celorum
concesserit sedes: ad uncxit
atq ait. Aut siforte quispiã
reluctet᷑ latronis anime uel

Expanded text:
dum, qui cum furtim de intedum, qui cum furtim de interdictis auferrent atque in ipso certamine cecidissent, a sacerdotibus, ait, inuenimus hoc xerat, sacrificiorum oblatio repararet. ita istuc dicit, quasi pro incircumcisis illa oblata legerit sacrificia, sicut haec nostra pro non baptizatis censuit offerenda. circumcisio quippe fuit illius temporis sacramentum, quod praefigurabat nostri temporis baptismum. Verum tamen iste in sui comparatione qualis posterius apparuit tolerabilius adhuc errat. nam uelut paenituerit eum — non quod debuit paenitere, id est quod ausus fuerit asserere non baptizatis relaxari originale peccatum atque indulgentiam dari omnium peccatorum, ut in paradisum, hoc est locum tantae felicitatis, mittantur et beatas mansiones in domo dei patris habere mereantur, sed illud eum potius paenituerit, quod eis minoris beatitudinis extra regnum caelorum concesserit sedes —, adiunxit atque ait: aut si forte quispiam reluctetur latronis animae uel
Abbreviated transcription (Latin):
assiduas.⁊offerenda iuigiter
scõrum censeo sacrificia sa¬
cerdotum. Habes istum si
placet etiã censorem.siparĩ
fuerat habere doctorẽ: Yt
sacrificium corporis xp̃ĩ
etiã ꝓhis offeras qui xp̃oñ sũt
incorporati. Rem quippe tam
nouam atq a disciplina ec¬
clesiastica ⁊ a regula ueritatis
alienam cum libris suis au¬
deret in serere. Nonait puto.
Non ait existimo. Non ait ar¬
bitror. Non ait saltem sugge¬
ro uel dico. s censeo. Yt scilicet
si offenderemur nouitate
seu ꝑu̾sitate sententie: terre¬
remur auctoritate censure.
uideris frat̾ tu quo modo susti¬
nere possis istum docentem.
Catholici tamen qui sanum
sapiunt sacerdotes.quibus et
te oportet ad iungi. Absit ut
ad quiescant istum audire
censentẽ: quẽ potius optant
resipiscentẽ acdolentẽ. ⁊ quod
ista senserit immo uero etiã
scripsenit correctione saluberri¬
ma penitentẽ. S hoc inquit
exemplo machabeorum in p̃-¬
lio cadentium astruo facien¬

Expanded text:
assiduas et offerenda iugiter assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. habeto istum, si placet, etiam censorem, si parum fuerat habere doctorem, ut sacrificium corporis Christi etiam pro his offeras, qui Christo non sunt incorporati. rem quippe tam nouam atque a disciplina ecclesiastica et a regula ueritatis alienam cum libris suis auderet inserere, non ait \'puto\', non ait \'existimo\', non ait \'arbitror\', non ait saltem \'suggero\' uel \'dico\', sed \'censeo\',ut scilicet, si offenderemur nouitate seu peruersitate sententiae, terreremur auctoritate censurae. uideris tu, frater, quomodo sustinere possis istum docentem; catholici tamen qui sanum sapiunt sacerdotes, quibus et te oportet adiungi, absit ut adquiescant istum audire censentem, quem potius optant resipiscentem ac dolentem et quod ista senserit, immo uero etiam scripserit correctione saluberrima paenitentem. sed hoc, inquit, exemplo Machabeorum in proelio cadentium astruo facien
Abbreviated transcription (Latin):
quo pacto regnum celorum¬
ipse se intraturũ eẽ p̃sumit:
de quo regno inquantum
uult domus ipsius regis ex¬
cludit: S delatrone illo
qui iuixta dñm crucifixus
sperauit indñm etiã cruci¬
fixum.⁊ de fratre sane ꝑpe¬
tue dinocrate argumentat᷑:
quod etiam ñbaptiratis dari
possit indulgentia peccato¬
rum ⁊ sedes aliqua beatorũ.
Quasi quisquã cui ñcredere n¬
fas ẽet: huic indicauerit qͦd
ñ fuerint baptitati. Dequibꝰ
tamen ineo libro quẽ scrip¬
si ad fratrem nr̃m renatum
plenius quid michi uideret᷑
ex posui: quod tua dilectio
poterit nosse. siñspreueris
legere:Nam ille petenti nõ
poterit denegare. Estuat ta¬
men iste.atq: horrendis suf¬
focat᷑ angustiis attentius
enim fortasse quã tu quid
mali dicat attendit. Preter
xp̃i scilicet baptismũ solui
inparuilis originale pecca¬
tum. Deniq aliquatenus
inhac causa uel sero ad eccłȩ
sacramenta confugiat. Pro
his sane inquit oblationes

Expanded text:
quo pacto ipse regnum caelorumquo pacto ipse regnum caelorum se intraturum esse praesumit, de quo regno in quanta uult parte domum ipsius regis excludit? sed de latrone illo, qui iuxta dominum crucifixus sperauit in dominum etiam crucifixum, et de fratre sanctae Perpetuae Dinocrate argumentatur, quod etiam non baptizatis dari possit indulgentia peccatorum et sedes aliqua beatorum; quasi quisquam, cui non credere nefas esset, huic indicauerit quod non fuerint baptizati. de quibus tamen in eo libro, quem scripsi ad fratrem nostrum Renatum, plenius quid mihi uideretur exposui. quod tua dilectio poterit nosse, si non spreueris legere; nam ille petenti non poterit denegare. Aestuat tamen iste atque horrendis suffocatur angustiis; adtentius enim fortasse quam tu quid mali dicat adtendit praeter Christi scilicet baptismum solui in paruulis originale peccatum. denique, ut aliquatenus in hac causa uel sero ad ecclesiae sacramenta confugiat: pro his sane, inquit, oblationes
Abbreviated transcription (Latin):
rita multa ⁊ diu̾sa mãsorũ:
ut hic ñ baptiratus ꝑduca¬
tur ad ueniam. baptiratus
ad palmam quȩ ẽ parata
ꝑgratiam. Cernis hominẽ
paradisum atq mansiones
quȩ sunt apud patrẽ are¬
gno separare celorum. ut
etiã ñ baptizatis habundent loca
sempit̾ne felicitatis: nec uidet cũ
ista dicit. ita se nolle baptizati
cuiuspiã paruulimansionẽ aceloꝵ
regno seꝑare: ut ipsã dipatͥs domũ
uł aliqͣs partes eiꝰ. iñ seꝑare ñtimeat.
Neq enim dñs nr̃ inunu̾sitate
creature uel inqualibet uni¬
uersitatis parte:s indomo
patris mei dixit mansiones
multe sunt. Quomodo gͦ erit
indi patris domo ñbaptiza¬
tus: cum dm̃ patrem habere
ñ possit nisi renatus: Non sit
ingratus do. qui eum digna¬
tus ẽ adonatistarum uel ro¬
gatistarum diuisione libe¬
rare: Ut ipsam domum đi pa¬
tris querat diuidere. ⁊ aliꝗͣ
eius partem extra regnum
celorum ponere. ubi ñ bap¬
trrati ualeant habitare. Et

Expanded text:
rita multa et diuersa mansorum, rita multa et diuersa mansorum, ut hic non baptizatus perducatur ad ueniam, baptizatus ad palmam, quae est parata per gratiam. cernis hominem paradisum atque mansiones, quae sunt apud patrem, a regno separare caelorum, ut etiam non baptizatis abundent loca sempiternae felicitatis. nec uidet. cum ista dicit, ita se nolle baptizati cuiuspiam paruuli mansionem a caelorum regno separare, ut ipsam dci patris domum uel aliquas partes eius inde separare non timeat; neque enim dominus Iesus in uniuersitate creaturae uel in qualibet uniuersitatis parte, sed: indomo patris mei, dixit, multae mansiones sunt. quomodo ergo erit in dei patris domo non baptizatus, cum deum patrem habere non possit nisi renatus ? non sit ingratus deo, qui eum dignatus est a Donatistarum uel Rogatistarum diuisione liberare, ut ipsam domum dei patris quaerat diuidere et aliquam eius partem extra regnum caelorum ponere, ubi non baptizati ualeant habitare. et
Abbreviated transcription (Latin):
tuerint. Quale ẽ aut̃ dicere
infantes p̃destinatos bap¬
tismo uite p̃sentis ante quã
renascant᷑ inxpõ occiduo
p̃ueniri. uelut aliqua uis
fortune. seu fati. siue cuiꝰ¬
libet rei ñꝑmittat dm̃ qͦd
p̃destinauit implere:⁊ quo¬
modo ipse illos rapit quia
placuerunt illi: Aneos ip
se p̾destinat baptrrari.⁊
ipse qͦd p̃destinauit ñsinit
fieri:S attende quid ad huc
audeat. cin displicet intãta
huius ꝓfunditate questi¬
onis cautior quamscientior
nrã cunctatio. Ausim dicere
inquit istos ꝑuenire posse
ad originalium indulgen¬
tiam peccatorum: Non tam̃
ut celeste inducant᷑ in regnũ.
sicut latroni confesso quidẽ
s ñbaptitato. dñs ñcelorũ
regnum tribuit s ꝑadssũ:
Cumutiq iã maneret. qui
ñ renatus fuerit ex aqua ⁊
spũ scõ. ñ intrabit in regnũ
celorum: Precipue quia
multas eẽ mansiones apud
patrem suum dñs ꝓfitet᷑
in quibus designantur me-¬

Expanded text:
tuerint. quale est autem dicere tuerint. quale est autem dicere \'infantes pracdestinatos baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, occiduo pracueniri\', uelut aliqua uis fortunae seu fati siue cuiuslibet rei non permittat deum quod praedestinauit inplere? et quomodo ipse illos rapit, quia placuerunt illi ? an eos et ipse praedestinat baptizari et ipse quod praedestinauit non sinit fieri ? Sed adtende quid adhuc audeat, cui displicet in tanta huius profunditate quaestionis cautior quam scientior nostra cunctatio: ausim dicere, inquit, istos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, non tamen ut caeleste inducantur in regnum, sicuti latroni confesso quidem sed non baptizato dominus non caelorum regnum tribuit, sed paradisum, cum utique iam maneret: qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, praecipue quia multas esse mansiones apud patrem suum dominus profitetur, in quibus designantur me
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis illum educere:. pla¬
citam enim erat đo anima
eius:⁊ consummatus inbre¬
ui repleuit tempora lõga.
Quis istum dedignet᷑ habe¬
re doctorem: Eigo ne par¬
uuli quos plerumq uolũc
homines baptirari. ⁊ dum
currit᷑ ante moriunt᷑. sire¬
tardarent᷑ in ista paululũ
uita baptirati continuo
morerent᷑. malitia inutares
intellectum eorum ⁊ fictio
deciperet animam eorum:
Et ne hoc eis contingeret
subuentum illis ẽ ut ante
raperent᷑ quambaptira rent᷑
Inipso gͦ baptismate muta-¬
rent᷑ inpeuis:⁊ fictione deci¬
perent si post baptisma ra¬
perent᷑. Oammiranda atq
stis cum recitare ista p̃sũp¬
sit. ⁊ detua maxime adquẽ
scripsit. ⁊ cui recitatos tradi¬
dit. ut credit᷑ suos eẽ confi¬
deret. De ñ baptizatis infantib
imina turis etatibꝰ scriptũ ẽ.
Cum quibus male actum
stulti arbitrantur. side hac
uita celerit̾ rapti fuerint.
Nec ad annos quos homines
ꝓ magno diuino munere
sibi exoptant. ꝑ uenire po¬

Expanded text:
tatis illum educere; placita enim erat deo anima eius, et: consummatus in breui repleuit tempora longa a. quis istum dedignetur habere doctorem ? ergone paruuli, quos plerumque uolunt homines baptizari et. dum curritur, ante moriuntur, si retardarentur in ista paululum uita, ut baptizati continuo morerentur, malitia mutaret intellectum eorum et fictio deciperet animam eorum et, ne hoc eis contingeret, subuentum est illis, ut ante raperentur quam baptizarentur? in ipso ergo baptismate mutarentur in peius et fictione deciperentur, si post baptisma raperentur. o ammiranda atquestis, cum recitaret, iste praesumpsit et de tua maxime, ad quem scripsit et cui recitatos libros tradidit, ut credituros nos esse confideret de non baptizatis infantibus um inmaturis aetatibus scriptum est, cum quibus male actum stulti arbitrantur, si de hac uita celeriter rapti fuerint nec ad annos, quos homines pro magno diuino munere sibi exoptant, peruenire po
Abbreviated transcription (Latin):
ad ueriora transduci: ita inꝓ¬
bi obstinatiq uditi ẽ. nolle
citius ad tramitẽ rationis in¬
flect. Hec quippe ille si ueraci¬
ter dixit atq ut locutus est
sentit. magne ꝓfecto spei ani¬
mam gerit. Idem infine libri

Expanded text:
ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraciter dixit atque ut locutus est sentit, magnae profecto spei animum gerit. item in fine libri
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. siquis ñ renatus fue¬
rit exaqua ⁊ spũ: ñpotest in¬
troire inregnum di. Atq ut
ab hac sententia exceptos mar¬
tiresfaciat quibus contigerit
xp̃i baptismate dilui. Dicit
alio loco. Qui ꝑdiderit animã¬
animã suam ꝓpt̾ me. inueni¬
et eam: ⁊ necuiquã qui ñ rena-¬
tus fuerit xpĩane fidei la ua

Expanded text:
ueritas: si quis non renatus fueueritas: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui perdiderit animam suam propter me, inucniet eam. et ne cuiquam, qui non renatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
merebit᷑ pͥncipalis. Nouellos
hereticos pelagianos iustissi¬
me conciliorum catholicorũ
⁊ sedis aplice dãnauit aueto¬
ritas: eo qͦd ausi fuerint ñbap¬
tiratis paruulis dare quietis
salutis locum. etiam preter
regnum celorum. Quod ausiñ
fuissent: nisi negarent eos ha¬
bere originale peccatum: qͦd
opus ẽẽt absolui ꝑbaptis ma¬
tis sacramentum. Iste aut̃ si¬
eut catholicus dicit pariui¬
los originali obstrictos eẽ peccato:
et tñ eos ab huiꝰmodi uincło sine
la uacio regnationis absoluit
& pꝰ mortẽ inꝑadisũ misericors
mittit: post resurectionẽ uero
etiã in regnũ celoꝵ miscđior itͦ¬
dueit. Talis sibi sauil misen¬
cors uisus ẽ: quando peꝑcit
regi quẽ ds p̃cepit occidi. Sed
merito inobediens miscdia.
uel misericors inobedientia.
reꝓbata atq dãpnata ẽ. Ut ca¬
ueat homo ne ab illo miscdiã
mereat᷑ homo. contra eiuis
sententiã a quo factus ẽ homo.
Intonat ꝑos ꝓprii corporis

Expanded text:
merebitur principis! Nouellos merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutis etiam praeter regnum caelorum. quod ausi non fuissent, nisi negarent eos habere originale peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, ne ab illo misericordiam mereatur homo contra eius sententiam, a quo factus est homo. intonat per os proprii corporis
Abbreviated transcription (Latin):
assensum: modo miscđia pre¬
scientiaq diuina ⁊ esfectum
amplificet ⁊ affectum. Hec
ta descripsi. Num quid in hac
causa erroris audatiã. temeri¬
tatem. p̃ sũptionẽ. habere
quispiam posset ampliorẽ:
Ipse sententiã dominicã recor
nit: ipsedicit. quanquã sen¬
tentia illa pͥncipalis obsistat.
quia qui ñ renatus fuerit ex
aqua ⁊ spũscõ non intrabit
in regnum celorum:⁊audeat
tamen sue censurȩ leuare cer¬
uicem contͣ sententiã pͥncipa¬
lem. Teneat inquit etiã meũ
ñ inuidentis assensum: qui
dicit animas ñ baptizatorũ
tẽporarie mereri paradisum.
ꝓ pt̾ has enim. latronem atq
dinocratẽ tanquã p̃scribẽdo
uel potiis p̃iudicando cõme¬
morat In resurrectione aut̃
in meliora tranfferri.⁊ regni
celorum ꝑcipere p̃mium
quanquam sententia inquit
pͥncipalis obsistat. Iam gͦ ip¬
se considera queso te frater.
quisquis cuipiam p̃bet assen¬
sum ad u̾sus auctorẽ senten¬
tiȩ pͥncipalis: quã sententiã

Expanded text:
m, modo misericordiae praescientiaeque divinae et effectum amplificet et affectum. » Haec ta descripsi. Numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumptionem habere quispiam posset ampliorem? Ipse sententiam dominicam recordnit, ipse dicit, « quanquam sententia illa principalis obsistat, Quia qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, et audet tamen suae censurae leuare ceruicem contra sententiam principalem ! teneat, inquit, etiam meum non inuidentis assensum, qui dicit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum — propter has enim latronem atque Dinocratcm tamquam prae. scribendo uel potius praeiudicando commemorat —, in resurrectione autem in meliora transferri et regni caelorum percipere praemium, quamquam sententia, inquit, principalis obsistat. iam ergo ipse considera, quaeso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: si peccatrix ẽẽ meruit.
ñ tamen inpeccato remansit:
Sienim abillo querã cur non
inpeocato remanserit: tectissi¬
me respondebit. quod eam xpĩ
grã liberauit. Sicut gͦ dicit
unde anima paruuli fuerit
liberata peccatrix: sic etiã di¬
cat. unde meruit eẽ peccatrix
S quid dicit. Cui hoc p̃locutꝰ¬

Expanded text:
dicit: \'si peccatrix esse meruit, dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respondebit: \'quod cani Christi gratia liberauit. sicut ergo dicit. unde anima paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui hoc qu
Abbreviated transcription (Latin):
rum. tũc eum mala sua corri¬
gere que illis ipse fecit: cũ eas
nullum habentes peccatorum
peccatrici carni ciuus origi¬
nali peccato contaminarent᷑.
ad miscuit Quas tamen iste
accusans.dicit inquinari me¬
ruisse ꝑcarnem:Lec potest
dicere.unde tantum mali me¬
ruerunt ante carnẽ. Hanc gͦ
questionem frustra se putãs
dep̃scientia di posse dissoluere.
ad huc se inuoͥuit et dicit
Anima si peccatrix ẽẽ meruit.
que peccatrix ẽẽ ñpotuit:
tamen neq inpeccato remãsit:
quia inxp̃o p̃figurata inpec¬
cato eẽ ñ debuit. sicut eẽ ñ po¬
tuit. Quid ẽ quod dicit pecca¬
trix eẽ ñ potuit. uel inpeccato
eẽ ñ potuit. nisi credo siñ ue¬
niret incarnẽ: Neq enim po¬
tuit alit̾ originali peccato eẽ pec¬
catris: aut quomodo inorigina¬
li peccato eẽt nͥ per carnem:. side
parente ñ trahit᷑. Uidemus gͥ
eam ꝑ grãm liberari apeccato:
s ñ uidemus unde meruerit
herere peccato. Quid ẽ gͦ quod

Expanded text:
rum, tunc eum mala sua corrirum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cuius originali peccato contaminarentur, ammiscuit. quas tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem nec potest dicere, unde tantum mali meruerint ante carnem. Hanc ergo quaestionem frustra se putans de praescientia dei posse dissoluere adhuc sese inuoluit et dicit: anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. quid est quod dicit \'peccatrix esse non potuit\' uel \'in peccato esse non potuit\' nisi, credo, si non ueniret in carnem? neque enim potuit originali peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato esse nisi per carnem, si de parente non trahitur. uidemus ergo cani per gratiam liberari a peccato, sed non uidemus unde meruerit haerere peccato. quid est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ ausus dicere inquinari
animam meruisse ꝑcarnem.
Item alio loco cum ean dem
qua se ipse implicuerat. ue¬
lut explicandã ꝓponeret
questionem: tanquã exper¬
sona ad u̾sariorum ait: cur
inquiunt ds animã tã in iusta
animad u̾sione multauit. ut
incorpus eam peccati religare
uoluerit: cũ consortio carnis
peccatrix eẽ incipit.que pecca¬
trix ẽẽ non potuit: In huius
questionis tanquã scopuloso
gurgite. debuit utiq cauere
naufragium: nec eo se cõmit¬
tere.unde se ñ eruet transeun¬
do. s forte redeundo idẽ peni¬
tendo. Nã dep̃scientia di seni¬
titur liberare s frustra. Pre¬
scientia quippe di eos quos
sanaturus ẽ peccatores p̃no¬
scit: non facit Nam si eas ani¬
mas liberat apeccato. quas in¬
nocentes & mundas inplicuit ip̃¬
se: peccati uulnus sanat quod
intulit nobis. ñ quod inuenit
innobis. Auertat aut̃ ds. et
omnino absit ut dicamus
quando lauacro regenerationis
ds mundat animas paruulo¬

Expanded text:
qui est ausus dicere inquinari qui est ausus dicere inquinari animam meruisse per carnem. Item alio loco, cum eandem, qua se ipse inplicuerat, uelut explicandam proponeret quaestionem, tamquam ex persona aduersariorum ait: cur, inquiunt, deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? in huius quaestionis tamquam scopuloso gurgite debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo. nam de praescientia dei se nititur liberare, sed frustra. praescientia quippe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit, non facit. nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas inplicuit ipse peccato, uulnus sanat quod intulit nobis, non quod inuenit in nobis. auertat autem deus et omnino absit, ut dicamus, quando lauacro regenerationis deus mundat animas paruulo
Abbreviated transcription (Latin):
pere quod uires eius excedit.
in tam inmane p̃cipitium
decidisse. ut diceret inqui¬
nari animam meruisse ꝑcar¬
nem: cum dicere nullomodo
possit unde hoc meritum tra¬
uerit ante carnem. Si enim
acarne incipit meritum ha¬
bere peccati: dicat si potest
unde ante peccatũ suum car.¬
ne meruit inquinari. Nam
hoc meritũ quo incarne pec¬
catrice missa ẽ ut inquina¬
retur ex illa: ꝓfecto aut ex
semet ipsa habuit. aut quod
auero multo amplius ab hor¬
ret. ex do. Excarne quippe
meritum habere ñ potuit
ante carnẽ: quo merito inqͥ¬
nanda mitteret᷑ incarnem.
Sigͦ asemet ipsa hoc meritũ
habuit. quomodo habuit
que ante carnem nichil ma¬
li fecit Siaut̃ hoc meritũ
ex do dicit᷑ habuisse: quis
hoc audiat. quisferat. quis
dici inpune ꝑmittat: non
enim hoc loco querit᷑ quid
meruerit ut uidica ret᷑ damnã¬
da post carnẽ: s quid merue¬
rit ante carnẽ ita damnari.
ut inquinanda mit teret᷑ incar¬
nem. Explicet hoc sipotest.

Expanded text:
pere quod uires eius excedit pere quod uires eius excedit in tam immane praecipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere peccati, dicat, si potest, unde ante peccatum suum carne meruerit inquinari. nam hoc meritum, quo in carnem peceatricem missa est, ut inquinaretur ex illa, profecto aut ex semet ipsa habuit aut — quod a uero multo amplius abhorret — ex deo. ex carne quippe meritum non potuit habere ante carnem, quo merito inquinanda mitteretur in carnem. si ergo a semet ipsa hoc meritum habuit, quomodo habuit, quae ante carnem nihil mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur habuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda mitteretur in carnem. explicet hoc, si potest,
Abbreviated transcription (Latin):
tribus constare corporibus:
Cum enim spũ et anima et cor¬
pore constare nos dicit et om¬
nia hec tria corpora ẽẽ asserit:
ꝓfecto extribꝰ corporibꝰ nos
putat ẽẽ conpactos. In qua
opinione quanta eum sequa-¬
tur absurditas: illi potius
quã tibi demonstrandum pu-¬
to. Uerum iste tolerabilis error
ẽ hominis qui nondum cogno¬
uit ẽẽ aliquid qͦdcũ corpꝰ ñsit:
corporis tamen quandã simili-¬
tudinem gerere possit Illud
plane quis ferat. quod inscd̃o
libro cum questionem diffi¬
cillimam soluere conaretur
de originali peccato. quatinꝰ
ad corpus animãq ꝑtineat:
si anima non deparentibus
trahit᷑. s ado noua insufflat᷑
hãc gͦ tã molestã et tã ꝓfũ¬
dam enitens enodare questi¬
onem: Merito inquit ꝑ car¬
nem prifam reparat habitu.¬
dinem quã usa fuerat pau¬
lisꝑ amisisse ꝑcarnem: ut ꝑ
eam incipiat renasci. ꝑquem
meruerat inquinari. Cerns
nempe hominẽ ausum susci¬

Expanded text:
tribus constare corporibus? tribus constare corporibus? cum enim \'spiritu, anima et corpore constare nos\' dicit et \'omnia haec tria corpora esse\' asserit, profecto ex tribus corporibus nos putat esse conpactos. in qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. uerum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognouit esse aliquid, quod cum corpus non sit corporis tamen quandam similitudinem gerere possit. Illud plane quis ferat, quod in secundo libro, cum quaestionem difficillimam soluere conaretur de originali peccato, quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus trahitur, sed a deo noua insufflatur, hanc ergo tam molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem: merito, inquit, per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. cernis nempe hominem ausum susci
Abbreviated transcription (Latin):
Ita do putandum ẽ auras aliqͣs
circum fusas iamfuisse. quarũ
exiguam quandã particulam
spirando traheret. et respirando
refunderet.quando in hominis¬
faciem sufflauit.eiq illo modo
animam fecit Quod et si ita eẽt
Nec sic de ipso. s de subiacenti
re aliqua flabili posset eẽ quod
flauit.S absit ut negemus
ommipotentẽ de nichilo flatũ
uite facere potuisse. quo fieret
homo manimã uiuam:atq in
eas contrudamur angustias.
ut uel iam fuisse aliquid quod
ipse non eẽt unde flatum faceret
o pinemur: uel quod mutabile
factum uidemus. de seipso fecis¬
se credamus. Quod enim de
ipso ẽ. necesse ẽ ut eiusdẽ na¬
ture sit euiꝰ ipse ẽ: ac ꝑ hoc
etiam immutabile sit Anima
uero quod om̃s fatent᷑ mutabi¬
lis ẽ: ñgͦ de ipso: quia non ẽ
immutabilis sicut ipse. Si aut̃
de nulla alia re facta ẽ. de nichilo
facta ẽ ꝓculdubio. s ab ipso.
efficere. quã nos ñ ex anima et
corpore. s exduobus uel etiam

Expanded text:
ita Deo putandum est auras aliquas ita Deo putandum est auras aliquas circumfusas jam fuisse, quarum exiguam quamdam particulam spirando traheret, et respirando refunderetfaciem sufflauit eique illo modo animam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiuam. atque in eas contrudamur angustias, ut uel iam fuisse aliquid, quod ipse non esset, unde flatum faceret, opinemur uel quod mutabile factum uidemus dc se ipso eum fecisse credamus. quod enim de ipso est, necesse est ut eiusdem naturae sit, cuius ipse est, ac per hoc etiam inmutabile sit; anima uero, quod omnes fatentur, mutabilis est: non ergo de ipso, quia non est inmutabilis sicut ipse. si autem de nulla alia re facta est, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. efficere quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus uel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ. S cum eam ñuult
ex nichilo factã fateri et aliam
nullam creaturam unde sit
facta cõmemorat. atq ita illi
dat auctorẽ dm̃. ut neq ex nul¬
lis extantibꝰ idẽ exnichilo. neq ex
se credat᷑. nescit eo se reuolui. qd de¬
elinasse se putat lit scilicet nicbil
aliud aĩa quã dĩnat᷑a sit. ac sic conse¬
q̃nt̾ & dedi nat̾a fiat aliqͥd abeodẽ
do. cui faciendo mat̾ia deqͣ facit. sit
ipse qͥ facit: ac ꝑhoc & di sit nat̾a mu¬
tabilis: & mutata indet̾iꝰ eiꝰdẽ ipsiꝰ dĩ
abeodẽ ipso do uatura damnet᷑
Quod ꝓtua fideli intelligentia
quã ñ sit opinandũ. et quã sit
acorde catholico secludendum.
longeq fugiendũ. uides. Ita
quippe anima uel de flatu fac¬
ta. uel decłi flatus factus ẽ ipsa.
utñ de ipso sit s ab ipso de nichi¬
lo creata sit.Neq enim sicut ho¬
mo quando sufflat ñ pot̾ deni¬
chilo flatum facere. s quem de
isto aere ducit hunc reddit:

Expanded text:
uerum est. sed cum eam non uult uerum est. sed cum eam non uult ex nihilo factam fateri et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat atque ita illi dat auctorem deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est ex nihilo, neque ex se credatur; nescit eo se revolvi, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam Dei natura sit; ac sic consequenter et de Dei natura fiat aliquid ab eodem Deo, cui faciendo materia de qua facit, sit ipse qui facit: ac per hoc et Dei sit natura mutabilis, et mutata in deterius ejusdem ipsius Dei ab eodem ipso Deo natura damnetur. Quod pro tua fideli intelligentia, quam non sit opinandum, et quam sit a corde catholico secludendum, longeque fugiendum, vides. Ita quippe anima vel de flatu facta, vel Dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. Neque enim sicut homo quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto aere ducit, hunc reddit;
Abbreviated transcription (Latin):
nunia exundantia reprimen¬
da: Quod in illo tibi quoq ut
iuro graui. sicut tua indicãt
scripta displicuit S hoc uel
facile corrigit᷑. uel sine detri¬
mento fidei aleuibis mentibꝰ
amatur: tolerat᷑ agra uibus.
habeamus enim iam quosdã
spumeos insermone. sed infide
sanos. Nonitaq desperandũ ẽ
etiã hoc inisto. quãuis sit to¬
lerabile si ꝑmanserit posse
tamen expurgan et tẽperari
atq ad integrum et solidũ uel
ꝑduci uel reuocari modum.
Presertim qui iuuenis ẽẽ ꝑhi¬
bet᷑: ut quod minus habet pe¬
ritie suppleat diligentia: et
qd cruditas loquacitatis eruc¬
tat. etatis maturitas decoquat
Illud molestum ẽ & ꝑicu lo¬
sum uel ꝑnitiosum sicũ lauda¬
tur eloquentia ꝑsuadeat᷑ insi¬
pientia: et inp̃tioso poculo bi¬
bat᷑ pestifera potio. Ut enim
iam incipiam de monstrare
quȩ precipue sint in eius dis¬
putatidne uitanda: Animam
dicit ađo quidẽ factã. nec d̃i ẽẽ
partem siue naturã: qͦd omnino

Expanded text:
nimia exundantia reprimennimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuenis esse perhibetur, ut quod minus habet peritia suppleat diligentia et quod cruditas loquacitatis eructat. aetatis maturitas deeoquat. illud molestum est et periculosum uel perniciosum, si, cum laudatur eloquentia persuadeatur insipientia et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint in eius disputatione uitanda, \'animam\' dicit \'a deo quidem factam nec dei esse partem sine naturam\', quod omnino