comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diloctionem operatur. Ipsa est fides: que fideles dei
separat ab immundis demonibus. Nam et ipsi
ficdem. ex qua iustus uiuit. id est que per dilectionẽ
operatur. ut redoat ei deus eternam uitam secundũ
opera eius. Sel quia et ipsa dona opera exdeo nob̾ st̃.
a quo nobis ⁊ ficles est et dilectio. Propterea idem ipse
doctor gentium etiam ipsam uitam eternam grãm
dño donante soluenta ẽ. Si enim uita et̃na botus oꝑi¬
bus redditur. sicut aꝑtissime dicit scͥp
gra. ia non exoperib reddatur. sed gͣtis
detur ipso apło dicente. ei qui oꝑatur mer¬
ces non imputatur scdm grãm sed scd̾m
debitum : & iterum. Reliquie inquit ꝑ
electionem gre salue facte sunt. & max
addidit. non ex operib. Alioquin gratra:
iam non ẽ grar la. Quomodo gͦ ẽ grã uita
eterna que ex operib sumitur: An forte ui¬
uͦ sic dixit. ut negari omnino non possit.
nec intellectorem acutum s tantũ modo

Expanded text:
dilectionem operatur . Ipsa est fides quae fideles Dei dilectionem operatur . Ipsa est fides quae fideles Dei separat ab immundis daemonibus: nam et ipsi, fidem ex qua justus vivit, id est, quae per dilectionem operatur, ut reddat ei Deus vitam aeternam secundum opera ejus. Sed quia et ipsa bona opera nobis ex Deo sunt, a quo nobis et fides est, et dilectio, propterea idem ipse Doctor Gentium, etiam ipsam vitam aeternam gratiaDomino donante solvenda est. Si enim vita aeterna bonis operibus redditur, sicut apertissime dicit Scripgratia non operibus reddatur, sed gratis detur, ipso Apostolo dicente, Ei qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum ? et iterum, Reliquiae, inquit, per electionenon ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Quomodo est ergo gratia vita aeterna, quae ex operibus sumitur? An forte vi? Imo vero sic dixit, ut negari omnino non possit; nec intellectorem acutum, sed tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
non posse. ⁊ ẽẽ donum dei. quod aꝑtissi.¬
me docet dicens. gratia salui factiestis
ꝑfidem: ⁊ hoc non ex uob secldeidonũ
posseut euim direaet ideo acrepimnus gratiam qua cre¬
secd dei donum ẽ. Rursũ ne dicerent sc siusoperib tale do¬
num meruisse. continuo subiecit. Non ex operib. ne forte
quis extollanir. Non quia negauit aut euacuauit oꝑa
ddere. scdl quia opera sunt ex fide. non ex operib fides.
Ac per hoc ab illo sunt nobis opera iusticie. a quo est
ipsa fides. de qua dictum est. iustus ex fice uiuit. Ho
mines autem non intelligentes quod ait ipse apostolus.
arbitramur hominem ustificari pet fidem. sine operi¬
bus legis. putauerunt eum dicicere sufficere homini
ficlem. etiam si male uiuat. et opera bona non habeat.
quod absit ut sentiret uas electionis. qui eum dixisset
quodam loco. in xp̃o enim iħu neq citcuracisio aliqͥd
ualet. neq prepucium. mox addidit. sed fides que per

Expanded text:
non posse, et esse donum Dei. Quod apertissinon posse, et esse donum Dei. Quod apertissime docet, dicens, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est. Possent enim dicere, Ideo accepimus gratiam, quia cresed Dei donum est. Rursus, ne dicerent suis operibus se donum tale meruisse, continuo subjecit, Non ex operibus, ne forte quis extollatur . Non quia negavit aut evacuavit opera a ejus : sed quia opera sunt ex fide, non ex operibus fides; ac per hoc ab illo sunt nobis opera justitiae, a quo est ipsa fides, de qua dictum est, Justus ex fide vivit . 18. Homines autem non intelligentes, quod ait ipse Apostolus, Arbitramur justificari hominem per fidem sine operibus legis ; putaverunt eum dicere sufficere homini fidem, etiamsi male vivat et bona opera non habeat. Quod absit ut sentiret Vas electionis: qui cum dixisset quodam loco, In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; mox addidit, sed fides quae per
Abbreviated transcription (Latin):
dest bonum certamen. nisi sequatur uic¬
toria : & quis dat uictoriam. nisi ille de
quo dicit ipse. grãs deo qui dat nobis
de psalmo. qm̃ ꝓpter te mortificam᷑
tota die deputati sumus uelut oues
occisionis: subiecit atꝙ ait. Sed in hi ᷤ
omnib suꝑruncimus ꝑeum qui di¬
lexit nos. Non gͦ ꝑnos: sed per eum
qui dilexit nos. Deinde dixit: cursum
consummaui. Sed ille hoc dixit: qui alio
loco dicit. Igitur non uolentis neq cur¬
rentis. sed miserentis est dei. Que senten¬
cia nullo modo potest etiam sic conuerti:
ut dicatur non mis erentis dei seduolẽ¬
tis ⁊ currentis ẽ hominis. Si quis enĩ
hoc ausus fuerit dicere. aꝑte se osten¬
clet apło contradicere. Postremo dixit.
fidem seruari. S ille hoc cdxit: qui
alibi ait. misccłiam consecutus sum ut
fidelis eẽm. Non enim dixit misciliam
consecutus sum quia fidelis eram. sed
unt fidelis eẽm. hinc ostendens etiam
ipsam fidem haberi. nisi deo miserante

Expanded text:
dest bonum certamen, nisi sequatur vicdest bonum certamen, nisi sequatur victoria? Et quis dat victoriam, nisi ille de qua dicit ipse, Gratias Deo qui dat nobis de Psalmo, Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis; subjecit atque ait, Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos : non ergo per nos, sed per eum qui dilexit nos. Deinde dixit, Cursum consummavi: sed ille hoc dixit, qui alio loco dicit, Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quae sententia nullo modo potest etiam sic converti ut dicatur, Non miserentis Dei, sed volentis et currentis est hominis: quisquis enim hoc ausus fuerit dicere, aperte se ostendit Apostolo contradicere. 17. Postremo dixit, Fidem servavi; sed ille hoc dixit, qui alibi ait, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem . Non enim dixit, Misericordiam consecutus sum, quia fidelis eram; sed, ut fidelis essem: hinc ostendens etiam ipsam fidem haberi nisi Deo miserante
Abbreviated transcription (Latin):
ta apłi pauli quib dixit coronam ius¬
ticie redditurum iudicem iustum. ut
uideamus utrum merita ipsius tanquã
ipsius. id est ex ip̃o ei comparata. andona sunt
dei. Bonum inquit certamen certaui. cursum
consummaui fidem seruaui primo ista bona
opera si non ea precessissent cogitationes bone.
nulla ẽẽnt. Attendite itaꝙ quid de ipsis
cogitationib dicat. Ait enim scribens ad co¬
rinthios. Non quia idonei simus cogitare
aliquid tanquam ex nob̃met ipsis. sedsuffi¬
cientia nr̃a ex deo ẽ. Deinde singła inspicia¬
mus. Bonum inquit certamen certaui.
Quero qua uirtute certauerit utrum
que illi ex semet ipso fuerit. anque desu¬
ꝑ data sit. S absit ut tantus doctor igno¬
rauerit legem dei. cuius uox est in deutero¬
nomio. Ne clicas in corde tuo fortitudo
mea ⁊ potentia manus mee fecit michi uir¬
tutem magnam hanc. sed memoraueriᷤ
domini dei tui. quia ipse tibidat fortitu¬
dinem facere uirtutem. Quid autem ꝓ¬

Expanded text:
ta apostoli Pauli, quibus dixit coronam justa apostoli Pauli, quibus dixit coronam justitiae redditurum judicem justum, et videamus utrum merita ipsius tanquam ipsius, id est, ex ipso illi comparata, an dona sint Dei. Bonum, inquit, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Primo ista bona opera, si non ea praecessissent cogitationes bonae, nulla essent. Attendite itaque quid de ipsis cogitationibus dicat: ait enim scribens ad Corinthios, Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Deinde singula inspiciamus: Bonum, inquit, certamen certavi. Quaero qua virtute certaverit; utrum quae illi ex semetipso fuerit, an quae desuper data sit. Sed absit ut tantus doctor ignoraverit legem Dei, cujus vox est in Deuteronomio: Ne dicas in corde tuo, Fortitudo mea et potentia manus meae fecit mihi virtutem magnam hanc: sed memoraberis Domini Dei tui, quia ipse tibi dat fortitudinem facere virtutem . Quid autem pro
Abbreviated transcription (Latin):
noscerent. non eẽt reproba ista sentencia.
Qm̃ uͦ merita humana sic predicant.
ut ea exsemet ipso habere hominem
dicant. prorsus rectissime respondet a¬
płs. Quis enim te discernit: Quidha
bes quod non accepisti: Si autem acce¬
pisti. quid głiaris quasi non acceperis:
Prorsus talia cogitanti uerissime dicit᷑.
Dona sua coronat ds non merita tua:
si tibi ate ipso non ab illosunt merita
tua. hec enim si talia sunt mala sunt:
que non coronat ds. Si autẽ bona sũt.
dei dona sunt. quia sicut dicit apłs iaco¬
bus omne datum optimum ⁊omne do¬
num ꝑfectum desursum ẽ. descendens
a patre luminum. Unde dicit ⁊ iohan¬
nes precursor domini. Non potest ho¬
mo acciꝑe quicquam: nisi datum ei fue¬
rit de celo. Utiq de celo unde uenit etiã
captiuauit captiuitatem. dedit dona ho¬
minib. Si gͦ dei dona sunt bona merita
tua. non deus coronat bona merita tua
tanquam merita tua. sed tanquam do

Expanded text:
noscerent, non esset reprobanda ista sententia: noscerent, non esset reprobanda ista sententia: quoniam vero merita humana sic praedicant, ut ea ex semetipso habere hominem dicant, prorsus rectissime respondet Apostolus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Prorsus talia cogitanti verissime dicitur: Dona sua coronat Deus, non merita tua; si tibi a te ipso, non ab illo sunt merita tua. Haec enim si talia sunt, mala sunt; quae non coronat Deus: si autem bona sunt, Dei dona sunt; quia sicut dicit apostolus Jacobus, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Unde dicit et Joannes praecursor Domini, Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo : utique de coelo, unde etiam venit captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Si ergo Dei dona sunt bona merita tua, non Deus coronat merita tua tanquam merita tua, sed tanquam don
Abbreviated transcription (Latin):
scribens adtimotheum. Ego iam immo¬
lor inquit.⁊ tempus resolutionis mee
instat. Bonum certamen certam. cursum
consummaui. fidem seruaui. Ista utiq iã
merita sua bona commemorat.ut post bo¬
na merita consequatur coronam. qui pꝰ
mala merita consecutus ẽ grãm. Deniq
attendite quid sequatur. Suꝑ est inqͥt
michi corona iusticie. quam reddet mͥ dñs¬
in die illa uistus uidex. Cui redderet coronã
iustus uiclex. si non donasset gr̃ãm miseri¬
cors pater: & quomͦ esset ista. corona usticie
nisi precessisset gratia que uistificat impi¬
um: Quomodo ista redderetur debita nͥ¬
prius illa gratuita donaretur: S cum
dicunt pelagiani hanc ẽẽ solam non se¬
cundum merita nr̃a grãm. qua homi¬
ni peccata dimittuntur. illam uͦ que
datur in fine. idest et̃nam uitam meri¬
tis nr̃is precedentib reddi: responden¬
dum ẽ eis. Si enim merita nr̃a sic in¬
telligerent. ut etiam ipsa dei dona ẽẽ cog¬

Expanded text:
scribens ad Timotheum. Ego enim jam immoscribens ad Timotheum. Ego enim jam immolor, inquit, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Ista utique jam merita sua bona commemorat; ut post bona merita consequatur coronam, qui post merita mala consecutus est gratiam. Denique attendite quid sequatur: Superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Cui redderet coronam justus judex, si non donasset gratiam misericors pater? Et quomodo esset ista corona justitiae, nisi praecessisset gratia quae justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donaretur? 15. Sed cum dicunt Pelagiani hanc esse solam non secundum merita nostra gratiam, qua homini peccata dimittuntur; illam vero quae datur in fine, id est, aeternam vitam, meritis nostris praecedentibus reddi: respondendum est eis. Si enim merita nostra sic intelligerent, ut etiam ipsa dona Dei esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
cum redduntur ei bona pro malis. sed
etiam cum fuerit iam iustificatus ex
fide ambulet cum illo gratia. ⁊ incum¬
bat super eam ne cadat. Propt̃ hoc scͥp¬
tum est in canticis canticorum. de ip̃a
eccłia. Que ẽ ista que ascendit dealbata
incumbens. suꝑ fratruelem suum: Deal¬
bata ẽ enim. quia ꝑse ipsam alba ẽẽ non
posset. Aquo dealbata ẽ nisi ab illo qui ꝑ
propham dicit. si fuerint peccata uestra
tanquam fenicium. sicut ninem dealba¬
bo: Quando gͦ dealbata ẽ. nichil boni me¬
rebatur. Iam uͦ alba facta bene ambu¬
lat. sed si suꝑ eum a quo dealbata ẽ perse¬
ueranter incunbat. Propt̃ quod ⁊ ipse
dominus iħc suꝑ quem incumbit de¬
albata. dixit discipłis. Sine me nchil
potestis facere. Ergo recdeamus ad apłm
paulum. quem certe inuenimus sine
ullis merits bonis. mmmo cum multis
malis meritis dei grãm consecutum red¬
dentis bona pro malis. Uideamus quid
dicat sua iam appropinquante passiõe

Expanded text:
cum redduntur ei bona pro malis; sed cum redduntur ei bona pro malis; sed etiam cum fuerit jam justificatus ex fide, ambulet cum illo gratia, et incumbat super ipsam ne cadat. Propter hoc scriptum est in Cantico canticorum de ipsa Ecclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, incumbens super fratruelem suum ? Dealbata est enim quae per se ipsam alba esse non posset. Et a quo dealbata est, nisi ab illo, qui per prophetam dicit, Si fuerint peccata vestra ut phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Quando ergo dealbata est, nihil boni merebatur: jam vero alba facta, bene ambulat; sed si super eum a quo dealbata est, perseveranter incumbat. Propter quod et ipse Jesus, super quem incumbit dealbata, dixit discipulis suis, Sine me nihil potestis facere . 14. Ergo redeamus ad apostolum Paulum, quem certe invenimus sine ullis meritis bonis, imo cum multis meritis malis, Dei gratiam consecutum reddentis bona pro malis: videamus quid dicat sua jam propinquante passione,
Abbreviated transcription (Latin):
doquidem non solum nullis bonis. uerum etiã
multis malis meritis precedentib uidemꝰ datã
⁊ cotidie uidemus dari. S plane cum data
tamen. Nam si se illa subtraxerit cadit ho¬
mo: non erectus sed precipitatus libero arbi
trio. Quapropt̃ nec quando ceperit homo ha¬
bere merita bona. sibi cdebet tribuere illa s deo
cui dicitur inpsalmo. ad iutor meus estone
derelinquas me. Dicendo ne derelinquas me
ostendit. quia si derelictus fuerit. nichil bo¬
ni ualet ipse ꝑse. Unde ille ait. Ego dxi in
abeurdantia mea non mouebor ineternum.
Putauerat enim suum fuisse bonum. qd̾
ei sic abrindabat ut non moueretur. Sed
ut ostenderetur illi cuius ẽẽt illud. de quo
tanquam suo ceperat gloriari. paululum
gratia deserente ammonitus dicit. do
mine in uoluntate tua prestitisti decori
meo uirtutem. auertisti faciem tuam et
factus sum conturbatus. Ideo necessarĩ
est homini. ut gratia dei non solum iusti¬
ficetur impius. id est ex impio frat iustꝰ

Expanded text:
uidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie videmus dari. Sed plane cum data tamen. Nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero artrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona, debet sibi tribuere illa, sed Deo, cui dicitur in Psalmo, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Dicendo, ne derelinquas me, ostendit quia si derelictus fuerit, nihil boni valet ipse per se: unde et ille ait, Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Putaverat enim suum fuisse bonum, quod ei sic abundabat, ut non moveretur: sed ut ostenderetur illi, cujus esset illud, de quo tanquam suo coeperat gloriari, paululum gratia deserente admonitus dicimine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam, et factus sum conest homini, ut gratia Dei non solum justificetur impius, id est, ex impio fiat justus,
Abbreviated transcription (Latin):
pereat. sed habeat uitam et̃nam. hi ergo
xp̃o intelliguntur dati. qui ordinati sũt
in uitam et̃nam. Ipsi sunt illi predesti¬
nati. et scdm ꝓpositum uocati quorum
nullus perit. Ac per hoc nullus eorum
ex bono in malum mutatus finit hãc
uitam. qm̃ sic ẽ ordinatus. et ideo xp̃o
datus ut non pereat sed habeat uitam
et̃nam. & rursus quosdicimus inimi¬
cos eius uel paruulos inimicorum eiuꝰ
quoscunq eorum sic regenerat᷑us est.
ut in ea fide que ꝑ dilectionem operatur
hanc uitam finiant lam ⁊antequam
hoc fiat. in illa predestinatione filii sũt
eius. ⁊ datisunt xp̃o filio eius. ut non
peant sed habeant uitam et̃nam. Deni¬
q ipse saluator si manseritis inquit in
uerbo meo. uere discipłi mei estis. Nun¬
quid inhis computandus ẽ uidas qui
non mansit in uerbo eius: Nunquid
computandi sunt illi. de quib euangłium
loquitut ybi dominus cum commendas¬

Expanded text:
pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa praedestinatione sunt filii ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, ut non pereant, sed habeant vitam aeternam. 22. Denique ipse Salvator, Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis . Numquid in his computandus est Judas, qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus Evangelium sic loquitur, ubi Dominus cum commendas
Abbreviated transcription (Latin):
quia inea non ꝑmanserunt: Neꝙ enum
ait. nam si fuissent ex nob̃ ueram non fic¬
tam iusticiam tenussent utiq nob̾cum.
utiq nob̃cum. In bono illos uolebat pro¬
culdubio ꝑmanere. Erant itaq in bono.¬
Sed quia in eo non ꝑmanserunt. idest ñ
usq infinem ꝑseuerauerunt. non erant
inquit ex nobis. ⁊ quando erant nob̾cũ
hoc ẽ non erant ex numero filiorum. et
quando erant in fide filiorum. Qm̃ qui ue¬
re filiisunt. presciti ⁊ predestinati sunt
conformes imaginis filii eius. et scdm
ppositum uocati sunt ut electi ẽẽnt. Non
enum perit filius promissionis sed filius
perditionis. fuerunt gͦ isti ex multitudi¬
ne uocatorum: ex electorum autẽ pau¬
citate non fuerunt. Nongͥ filiis suis
predestinatis. ds ꝑseuerentiam non
declit. haberent enim eam: sun eo fi¬
liorum numero ẽẽnt. & quid haberent
filio xp̃o datiẽẽnt. quemadmodum dicit ad
patrem. ut omne quod dedisti michi non

Expanded text:
quia in ea non permanserunt. Neque enim quia in ea non permanserunt. Neque enim ait: nam si fuissent ex nobis, veram non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum, utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaqsed, quia in eo non permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non erant, inquit, ex nobis, et quando erant nobiscum; hoc est: non erant ex numero filiorum, et quando erant in fide filiorum, quoniam qui vere filii sunt praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis filii ejus, et secundum propositum vocati sunt, ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, sliorum numero essent: et quid haberent,Filio Christo dati essent, quemadmodum ipse dicit ad Patrem, Ut omne quod dedisti mihi, non
Abbreviated transcription (Latin):
qui filii dei ꝓpter susceptam. uel tem¬
poraliter grãm dicuntur a nob̾: nec
sunt tamen deo. De quib ait. idem
iohannes. ex nob̃ exierunt. sed non e¬
rant ex nob̃. Qnod si fuissent ex nob̃.
ꝑmansissent utiq nobcum. Non ait
ex nob exierunt. sed quia non man¬
serunt᷑ nob̾cum. iam non sunt ex
nobis: uerum ait. ex nobis exie¬
runt. sed non erant ex nobis: hocẽ
⁊ quando iudebantur in nobis. non
erant ex nobis. & tanquam ei dicere¬
tur. unde id ostendis: Quod si fuissent
inquit ex nob̃. ꝑmansissent utiq nobis¬
cum. filiorum dei uox est. Iohannes lo¬
quitur in filiis dei. loco precipuo con¬
stitutuꝰ. Cum gͦ filii dei dicunt de his
qui ꝑseuerantiam non habuerunt
ex nobis exierunt sed non erant ex
nob̾ ⁊ addunt. quod si fuissent ex nobis
ꝑmansissent utiq nob̾cum. quid ali¬
ud dicunt isi non erant filii etiam quando
erant in professione ⁊ nomine filiorum.
non quia iusticiam simulauerunt. sed

Expanded text:
qui filii Dei propter susceptam vel temqui filii Dei propter susceptam vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt tamen Deo: de quibus ait idem Joannes, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum, jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; hoc est, Et quando videbantur in nobis, non erant ex nobis. Et tanquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiam quanerant in professione et nomine filiorum, non quia justitiam simulaverunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm scripturas dequib testimoĩa mul¬
ta iam posui. fateantur nob̾cum ⁊ cur
alus detur aliis non detur.sine murmu¬
re aduersus deum dignentur ignorare
sius quib damd̾s non dat istam ꝑseue¬
rentiam. Absit enim ut ita ẽẽt. si de il¬
lis predestinatis ẽẽnt. et scłm proposi¬
tum uocatis qui uere sunt filii promis¬
sionis. Nam isti cum pie uiuunt di¬
cuntur filii dei. S qm̃ iucturi sunt
impie. et in eadem impietate moritu¬
ri. non eos dicit filios dei. p̃scientia dei.
Sunt enim filii dei qui nondum sunt
nob.⁊ sunt iam deo. de quib ait euange¬
lista iohannes. qula iħc moriturus erat ꝓ
gente. ⁊ non tantum progente. sed etiã
ut filios dei disꝑsos congregarer in unũ.
Quod utiq credendo futuri erant. Per
euangłii predicationem. &iamen ante¬
quam eẽt factum. iam filii dei erant in
memoriali patris sui. inconcussa stabi¬
litate conscripti. & sunt rursus qͥ dam

Expanded text:
secundum Scripturas, de quibus testimonia mulsecundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare suis quibusdam Deus non dat istam perseverantiam. Absit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei prae scientia Dei. Sunt enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam,
Abbreviated transcription (Latin):
ciperet anumas eorum. utrum hoc in
potestate non habuit. an eorum mala
futura nescuuit. Nempe nichil horũ
nisi ꝑu̾sissime atq insanissime licitur.
Cur gͦ non fecit respondeant qui nosir¬
rident. quando in reb talib exclamamꝰ.
quam inscrutabilia sunt iudicia eius
⁊ inuestigabiles ue eius. Neꝙ enim
hoc non donat ds quib uoluerit. aut
uͦ scriptura illa mentitur. que de mor¬
te uelut immatura hominis iusti ait.
Raptus ẽ ne malicia mutaret intel¬
lectum eius. aut ne fictio decipet am¬
mam eius. Cur gͥ hoc tam magnũ bene¬
ficium aliis dat. aliis nondat ds̃. apud
quem non ẽ unquitas. nec acceptio
ꝑsonarum. et incuius potestate est
quamdiu quisq in hac uita maneat.
que temptatio dicta est suꝑ terram.
Sicut gͦ coguntur fateni donum dei
ẽẽ ut finiat homo uitam istam. anteqͣm
ex bono mutetur in malum. cur autẽ¬
id aliis donetur. aliis non donetur igno¬
rant. ita donum dei ẽẽ in bono ꝑ seu̾antiã

Expanded text:
ciperet animas eorum. Utrum hoc in ciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nihil horum nisi perversissime atque insanissime dicitur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominis justi ait, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus . Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio personarum, et in cujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio dicta est super terram ? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sunt celeritates uires. bone ualitu¬
diues. ⁊ pulchritudines corporum. inge¬
nia mirabilia. ⁊ multarum artium ca¬
paces. nature mentium. uel que accidũt
extrinsecus. ut ẽ opulentia. nobilitas
honores ⁊ cetera huius modi. que quisq ut
habeat non nisi indei ẽ potestate. ut non
immnorer etiam in baptismate paruuloꝵ
quod nullus istorum potest dicere sicut
illa ad regnum dei non ꝑtinere. cur illi
paruulo detur. illi non detur. cum sit u¬
trunq in potestate dei. ⁊ sine illo sacra¬
mento. nemo intret in regnum dei. ut hec
gͦ taceam uel relinquam. illos ipsos intu¬
eamur de quib agitur. De his enim disse¬
rimus. qui ꝑ seuerentiam bonitatis ñ
habent. sedex bona in malum. deficien¬
te bona uoluntate moriuntur. Respon¬
deant si possunt cur illos ds̃ cum fide¬
liter ⁊ pie uiuerent. non tuno de uite
huius ꝑiculis raput. ne malicia mu¬
taret intellectum eorum ⁊ ne fictio de¬

Expanded text:
sicut sunt celeritates, vires, bonae valetusicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum potest dicere, sicut illa, ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio de
Abbreviated transcription (Latin):
exeuntes. quib utiq si uellec. huius
lauachri grãm procuraret. in cuius
potestate sunt omnia alienat a reg¬
no suo quod parentes mittit illorum.
⁊ quosdam filios inimicorum suorum
facit in manus xp̃ianorum uenire.
et ꝑ hoc lauachrum introducit in reg¬
num. a quo eorum parentes alieni
sunt oum ⁊ illis malum et istis bonũ
meritum nullũ sit paruulis ex eorũ
ꝓpria uoluntate. Certe hic uidicia dei
qm̃ uista et alta sunt. necuituꝑ ari po ᷤ¬
sunt nec penetrari. In his ẽ ⁊ illud. de
ꝑseuerantia: de qua nunc disputamꝰ
De utuisq igitur exclamemus. O al¬
titudo diuitiarum sapientie ⁊ scien¬
tie dei. quam inscrutabilia sunt ui¬
dicia euis : Nec miremur nos inuestigare
non posse inuestigabiles uias eius. Ut enĩ
alia innumerabilia taceam que aliis dant᷑
aliis non dantur hominib a domino deo
apud quem non ẽ acceptio ꝑsonarum
nec tribuuntur ista meritis uoluntatũ

Expanded text:
exeuntes, quibus utique si vellet hujus exeuntes, quibus utique si vellet hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorum propria voluntate. Certe hic judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud quem non est acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ficeret. quid aliud rogauit. nisi ut ha¬
beret in fide liberrimam. fortissimam.
inuctissimam. ꝑseuerantissimam uo¬
luntatem: Ecce quem admodum sed̾m
grãm dei non contra eam libertas de¬
fenditur uoluntatis. Uoluntas quippe
humana non libertate consequitur
grãm. sed gr̃a pocius libertatem. et ut
ꝑseueret deledtabilem ꝑpetuitatem. et in¬
supabilem fortitudinem. Mirandum ẽ
quidem. multumq mirandum. quodia
filiis sius quib dam ds quos regenerauit
in xp̃o. quib fidem spem dilectionem dedit
non cdat ꝑseuerantiam cum filiis alienis
scelera tanta dimittat. atq imꝑtita
gr̃a faciat filios suos. Quis hoc non
miretur: Quis hoc non uehementis¬
sime stupeat.: Sed etiam illud non mi¬
nus mirum ẽ. ⁊ tamen neram. atq ita
manifestum. ut nec ipsi mimici gratie
der quomodo idnegent ualeant inueni¬
re. quod filios quosdam amicorum suo¬
rum. hoc ẽ regeneratorum. bonorumꝙ
fidelium sine baptismo huic paruuloᷤ

Expanded text:
ficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem? Ecce quemadmodum secundum gratiam Dei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum est quidem, multumque mirandum, quod filiis suis quibusdam Deus quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam; cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia faciat lilios suos. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine Baptismo hinc parvulos
Abbreviated transcription (Latin):
ille non accipiat. puto quod mecum pa¬
riter nescis. et ambo hic inscrutabrlia iu¬
dicia eius penerrare non possrimus. Aut
si ad liberum arbitrium hominis. qͦd
non sccłm dei grãm sed contra eam defen¬
dis. ꝑtinere dicis ut ꝑseueret in bono
quisq uel non ꝑseueret. non deo douan¬
te si ꝑseueret sed humana uoluntate
faciente quid moliturus es contra u̾ba
dicentis. rogaui pro te Petre ne deficiat
fides tua: An audebis dicere etiam rogã¬
te xp̃o ne deficeret fides petri. defecturã
fuisse si petrus eam deficere uoluisset. hoc
est si eam usꝙ in finem ꝑseuerare nolu¬
isset. quasi aliud petrus ullo modo uellet.
quam pro illo xp̃c rogasset ut uellet : Namqs
ignorat tuno fuisse ꝑituram petͥ fidem. si ea
qua fidelis erat uoluntas ipsa deficeret.
et ꝑ mansuram si eadem uoluntas mane¬
ret. Sed quia preparatur uoluntas ado¬
mino. ⁊ deo pro illo xp̃i non posset ẽẽ manis
oratio. Quando rogauit gͦ ne fides eius de¬

Expanded text:
ille non accipiat, puto quod mecum paille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ; ideo pro illo Christi non posset esse inanis oratio. Quando rogavit ergo ne fides ejus de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ baptizantur et scđm deum uiuunt: p lane
dicuntur electi a nescientib quid futuri sint.
nonab illo qui eos nouit non habere ꝑseueran¬
tiam. que ad beatam uitam ꝑducit electos.
tram non dederit qui eam qua xp̃iane uiue¬
rent dilectionem dedit. me ignorare respon¬
deo. Non enim arroganter sed agnosceuᷤ
modulum meum aucdio dicentem apłm.
O homo tu quis es qui respondeas deo: Et
oaltitudo diuitiarum sapientie ⁊ scientie
dei. quara inscrutabilia sunt iudicia eiꝰ
et inuestigabiles uie eius: Quantũ ita¬
q nob̾ iudicia sua manifestare dignatur.
grãs agamus. Quantum uero absconde¬
re. non adu̾sus eius consilium murmu¬
remus: sed hoc quoq nob̃ salubrium
ẽẽ credamus. Tu autem quisquis inimi¬
cus eius gratie sic interrogas ipse quid
dicis: Bene. quod te non negas ẽẽ xp̃ia¬
num: et catholicum iactas. Si gͦ confite.¬
ris donum dei ẽẽ ꝑseuerare in bono usꝙ
in finem. cur hoc donum ille accipiat

Expanded text:
et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sint, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, tiam non dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Isti significati sunt ad timotheum.
ubi cum dictum fuisset ymentum ⁊ file¬
tum fidem quoꝵdam subuertere mox ad¬
dicum est. firmum autem fundamentũ
dei stat habens signaculum hoc. Seuut
dominꝰ qui sunt eius. Horum fides que
ꝑ dilectionem operatur profecto aut om̃i¬
no non deficit. aut si qui sunt quorum
deficit reparatur ancequam uita ista fi¬
niatur. et deleta que intercurrerat unqͥ¬
tate usq in finem ꝑseuerantia deputa¬
tur. Qui uͦ ꝑseueraturi non sunt. ac sic
a fide xp̃iana ⁊ conu̾satione lapsuri sunt.
ut tales eos uite huius finis inueniat. procul
dubio nec illo tempore quo bene pie ꝙ uiuunt
in istorum numero computandi sunt. Non
enim sunt a massa illa ꝑditionis. prescientia
dei ⁊ predestinatione discreti ⁊ ĩdeo non
scłm ꝓpositum uocati. ao ꝑ hoc nec electi. s
i eis uocati. de quib dictum ẽ multi uoca¬
ti. non in eis de quib dictum ẽ. panci uͦ electi.
& tamen quis eos neget electos. cum credũt

Expanded text:
. 16. Isti significati sunt ad Timotheum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat; procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi: sed in eis vocati, de quibus dictum est, Multi vocati; non in eis de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis neget eos electos, cum credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suum. illum ad effundendum sanguinẽ
suum. Merito sequitur uox ad regnum
electorum. Si deus pronobis quis contra
nos: Qui filio propͥo non peꝑcit. sed pro
nob̃ omnib traclidit eum. Quomodo. non
et cum illo omnia nob̾ donauit: Quis ac¬
cusabit adu̾sus electos dei: Dẽ qui iustificat.:
tuus ẽ magis autem qui et resurrerit. qui
est in dextera dei qui et interpellat ꝑ nobis:
Quam fortis antem ꝑseuerantie ⁊isꝙ in
finem munus acceperint. sequantur et
dicant. Quis nos separabit a caritate xp̃i:
Tribulatio. an angustia. an ꝑsecutio. an
fames. an nucditas an ꝑiculum angladiꝰ.

Expanded text:
suum, illum ad effundendum sanguinem suum, illum ad effundendum sanguinem suum. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non et cum illo omnia nobis donavit . cusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? tuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum
Abbreviated transcription (Latin):
in eis eẽ aliqui uocati et non electi. prop¬
ter illam dominicam sententram. mul¬
ti uocati panci uͦ electi. Quicunq enim
electi. sine dubio etiam nocati. Non au¬
tem quicunq uocati: consequent̃ electi
Illi gͦ electi ut sepe dictum ẽ qui scd̾m
propositum uocati. qui etiam predesti¬
nati atꝙ presciti. Horum si quis quam
perit. fallitur deus. Sed nemo eoꝵ
perit: quia non fallitur ds̃. Horum
si quisquam perit uioro humano uin¬
citur deus. Sed nemo eoꝵ perit. quia
lecti autem sunt ad regnandum cum xp̃o.
non quomodo electus ẽ iudas adopus cm cõ¬
gruebat. Ab illo quippe electus ẽ. qui nouit
bene uti etiam malis. ut ⁊ ꝑeius opus dam¬
nabile illud ꝓpter quod ipse uenerat opus
uenerabile compleretur. Cum itaꝙ audimꝰ
nonne ego nos dudecim elegi. et inus ex
uob̾ diabolus ẽ. illos debemus intelligere
electos. ꝑ miscdiam. illum ꝑ iudicium.
Illos gͦ elegit ad optinendum regnum

Expanded text:
in eis esse aliqui vocati et non electi, propin eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia lecti autem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intelectos per misericordiam, illum per judicium. Illos ergo elegit ad obtinendum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib. Quosantẽ predestmnanit. illos ⁊ uocauit:
Quos autem uocauit. ipsos ⁊iustificauit.
quos autem iustificauit. ipsos ⁊głificauit.
Euistis nullus perit: qm̃ omnes electi sũt̃.
Electi sunt autem. quia sodm ꝓpositum
uocatisunt. Propositum autem non suũ.
secd dei. De quo alibi dicit. Ut sccdm electio¬
nem ꝓpositum dei maneret. non ex operib
sed ex uocante dictum est ei. quia maior
seruiet minori. & alibi. Non scdm oꝑa
nr̃a inquit. sed sccłm ꝓpositum suum et
precdestinauit illos ⁊ uocauit. scdm ppo¬
situm uocatos debemus agnoscere. qm̃
inde cepit dicens. omnia cooꝑantur in
bonum. his qui scłm ꝓpositum uocati
sunt. Acdeinde subuixit. qm̃ quos an¬
te presciuuit et predestinauit conformeᷤᷤ
imagans filii sui. ut sit ipse p̾mogenitꝰ
in multis frateib. Atq his premissis sub¬
dit. Quos antem prdestinauit. illos et
uocauit. Cos itaꝙ uult intelligi quos
scdm ꝓpositum uocauit. ne putentur

Expanded text:
s et vocavit; quos autem vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera npraedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde subjunxit, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur
Abbreviated transcription (Latin):
omnia cooꝑantur inbonum. sciens
nonnullos diligere deum. et in eo bono
usq infinem non ꝑmanere mox ad¬
didit. His qui scd̃m ꝓpositum uocati
sunt. hi enum in eo quod diligunt deum ꝑmanẽt
usq infinem. & qui ad tempus inde deuiant
reuertuntur. ut usq in finem ꝑ ducant
quod in bono ẽẽ ceꝑunt. Ostendens autem
quid sit scđm ꝓpositum uocari. mox addidit
ea que iam supra posui. qm̃ quos ante p̃sci¬
uit ⁊ predestinaiit. conformes imaginis si¬
li eius ut sit ipse primogenitꝰ in multis
fãbus. Quos antem predestinauit. illos
⁊ uocauit. scilicet scdm ꝓpositum. quos au

Expanded text:
omnia cooperatur in bonum; sciens omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secundum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit, scilicet secundum propositum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ei datum a patre meo. Ex hoc
multi discipłorum eius abierunt retro.
et iam non cum illo ambulabant. Nũ¬
quid non ⁊ isti discipłi appellati sunt
loquente euangłio: oe tamen ñ erant
uere discipłi: quia non manserunt
in uerbo eius sccłm id quod ait. si man¬
seritis in uerbo meo uere discipłi mei es¬
tis. Quia ergo non habuerunt perse¬
uerantiam: sicut non uere discipuli
xp̃i. ita nec filii dei uere fuerunt. etam
quando ẽẽ uidebantur et ita uocaban¬
tur. Appellamus gͦ nos. et electos xp̃i
discipulos et dei filios quia sic appellã¬
di sunt quos regeneratos pie uiuere
cernimus. secdtunc uere sunt quod
appellanturꝰ si manserint in eo. ꝓpter
quod sic appellantur. Si autem ꝑseue¬
rantiam non habent. idest in eo quod
ceꝑunt ẽẽ non manent. non uere ap¬
pellantur. quod appellantur et non
sunt. Apudeum enim hoc non sunt
cui notum ẽ quod futuri sunt: io est
ex bonis mali. Propt̃ hoc apłs cum di.¬
xisset. scimus qm̃ diligentib deum

Expanded text:
fuerit ei datum a Patre meo. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente evangelio? et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id, quod ait: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non habuerunt perseverantiam, sicut non vere discipuli i, ita nec vere filii Dei fuerunt, etiam quando esse videbantur et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos, et Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt, quos regeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est, in eo quod coeperunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus quoniam diligentibus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
& paulo post. In hoc inquit cognoscimus
quia diligimus filios dei cum deum di¬
ligimus. ⁊ p̃cepta eius facimus. Hec ẽ enim
dilectio dei ut precepta eius seruemꝰ. et p̃¬
cepta illius grauia non sunt. & in epła
secunda scriptum est. Non quasi p̃cep¬
tum nouum scribam tibi: sed quod ha¬
buimus ab micio. ut diligamus inuicẽ.
Dicit etiam ipse dominus iħc in duobus
preceptis dilectionis dei. ⁊ dilectionis pro
cundũ marcum scriptum ẽ. & accessit
unus de scribis qui audierat illos ꝑ¬
quirentes et uidens qm̃ illis bene res¬
ponderit. interrogauit eum. quod
ẽẽt primum om̃ium mandatum.
Iħc autem respondit ei. Primũ om̃i¬
um mandatum ẽ. Audi iscł. dominus
d̾s tuus unus ẽ. & diliges dr̃m deũ

Expanded text:
Et paulo post: In hoc, inquit, cognoscimus, Et paulo post: In hoc, inquit, cognoscimus, quia diligimus filios Dei, cum Deum diligimus, et praecepta ejus facimus: Haec est enim dilectio Dei, ut praecepta ejus servemus, et praecepta ejus gravia non sunt . Et in Epistola secunda scriptum est: Non quasi praeceptum novum scribam tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus invicem . 36. Dicit etiam ipse Dominus Jesus, in duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proxio secundum Marcum scriptum est: Et accessit unus de scribis qui audierat illos perquirentes, et videns quoniam illis bene responderit, interrogavit eum quod esset primum omnium mandatum. Jesus autem respondit ei: Primum omnium mandatum est, Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est; et, Diliges Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sentuint. qui corripuintur cum carita¬
te ẽẽ faciendas. Unde alibi cum dixisset
corripiete in quietos. consolamini pu¬
sallanimes. siscipite infirmos. pati¬
entes estote ad omnes mox adinxit.
uidete ne quis malum promalo ali¬
cui reddat. Ergo quando corripiunt᷑
inquieti. nõ malum pro malo. s pociꝰ
trus. ante omnia inquit mutuam
quia caritas cooꝑit multitudinem
peccatorum. Sicit etiam apłs iacob.
Sitam̃ legem ꝑficitis regalem. scd̾m
scripturas diliges proximum tuũ tan¬
quam teipsum. benefacitis. item io¬
hannes apls. Qui diligit inquit fra¬
trem suum: in lumine manet. Et alio
loco. Qui non ẽ iustus non est ex deo. & qui ñ
diligit fr̃em suum quia hec est annunciatio
quam audiuimus ab inicio. ut diligamus
inuicem. Itemꝙ alibi. Hoc ẽ inquit manda¬
tum illius. ut credamus nomini filii eiꝰ
Hoc inquit mandatum habemus ab ipso.
ut qui diligit dm̃. diligat et fr̃em suum.

Expanded text:
sentiunt qui corripiuntur, cum charitasentiunt qui corripiuntur, cum charitate esse faciendas. Unde alibi cum dixisset, Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos: patientes estote ad omnes; mox adjunxit, Videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ergo et quando corripiuntur inquieti, non malum pro malo, sed potiutrus: Ante omnia, inquit, mutuam quia charitas cooperit multitudinem peccatorum . Dicit etiam apostolus Jacobus: Si tamen legem perficitis regalem, secundum Scripturas, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, bene facitis . Item Joannes apostolus: Qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet . Et alio loco: Qui non est justus, non est ex Deo, et qui non diligit fratrem suum: quia haec est annuntiatio quam audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Itemque alibi: Hoc est, inquit, mandatum illius, ut credamus nomini Filii ejusHoc, inquit, mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum .