comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et conuingatur ei Uidebit etiam miseri¬
cordiam seuientis Quis enim capit hoc.
nͥ qui impletus fuerit caritate : Deficiant
peccatores aterra Contremiscis: quia ma¬
ledicit Etquis maledicit: Sc̃s Sine du¬
bio exauditur Sed dictum ẽ scĩs: benedi¬
cite. & nolite maledicere Quid ẽ ergo qđ di¬
cit deficiant peccatores aterra: Plane de¬
ficiant Auferatur sp̃s eorum &deficiat
ut emittat spm suum & recreentur Defi¬
ciant peccatores aterra. Et iniqui ita ut
non sint: Quid non sĩt nisi iniqui: Ergo
iustificentur: & non sint iniqui Uidit hoc
& impletus ẽ gaudio: & reuocat uersũ pri¬
mum psalmum: Benedic anima mea
dominum: Benedicat anima nr̃a dominũ
fr̃s. quia dare dignatus ẽ. & facultatem &
sermonem nob: & uobis intentionem ⁊stu¬
dium: Hnusquisq ut potest recordet᷑ qđ
audiuit: Collocutionem inuicem ructate:
saginam urãm ruminate: qđ accepistis. ñ

Expanded text:
et conjungatur ei! videbit etiam miseriet conjungatur ei! videbit etiam misericordiam saevientis. Quis enim capit hoc, nisi qui impletus fuerit charitate? «Deficiant peccatores» «a terra.» Contremiscis, quia maledicit. Et quis maledicit? Sanctus. Sine dubio exauditur. Sed dictum est sanctis: «Benedicite, et nolite maledicere» . Quid est ergo quod dicit, «Deficiant peccatores a terra?» Plane deficiant; auferatur spiritus eorum, et deficiant, ut emittat spiritum suum, et recreentur. «Deficiant peccatores a terra, et iniqui, ita ut non sint.» Quid non sint, nisi iniqui? Ergo justificentur, ut non sint iniqui. Vidit hoc, et impletus est gaudio, et revocat versum primum psalmi: «Benedic, anima mea, Dominum.» Benedicat anima nostra Dominum, fratres, quia dare dignatus est et facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non
Abbreviated transcription (Latin):
sate anequiciis ur̃ĩs: discite bene facere:
iudicate pupillo. & iustificate uiduam:
& uenite disputemus dicit dñs Quidẽ
disputare cũ dõ: Illi te indica scienti: ut
indicet se tͥ nescienti Suauis sit ei dispu¬
tano mea Ecce hoc ẽ dño suaue. Disputa¬
tio tua. sacrificium humilitatis tue: con¬
tribulatio cordis tuiꝰ holocaustum uite
tue: hoc ẽ suaue dõ Tibi autem quid est
suaue: Ego autem iocundabor indño
Ipsa ẽ mutua disputatio quam dixi: te¬
indica ei scienti. & indicat se tibi nescienti.
Suaiied est  ei confessio tua: fuauis ẽ
tibi gr̃ã ipsus Dixit se tibi. Inde se tibi dix̃:
Puerbum: Quod uerbum: xp̃m Et tibi dir̃.
& se dixit Qui misit xpm: se ipsum dixit
Ita plane audiamus. ipsum uerbum: Qͥ me
uidit: uidit & patrem: Ego autem iocunda¬
Seuire uidetur sca anima quȩ hic cantat
&gemit Htinam cum ipsa anima sit a¬
nima nr̃a: utinam copuletur ei & societ᷑

Expanded text:
sate a nequitiis vestris, discite benefacere, sate a nequitiis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est disputare cum Deo? Te illi indica scienti, ut indicet se tibi nescienti. «Suavis sit ei disputatio mea.» Ecce hoc est Domino suave, disputatio tua; sacrificium humilitatis tuae, contribulatio cordis tui, holocaustum vitae tuae, hoc est suave Deo. Tibi autem quid est suave? «Ego autem jucundabor in Domino.» Ipsa est mutua disputatio quam dixi: indica te ei scienti, et indica se tibi nescienti. Suavis est ei confessio tua, suavis est tibi gratia ipsius. Dixit se tibi. Unde se tibi dixit? Per Verbum. Quod Verbum? Christum. Et tibi dixit, et se dixit. Quia misit Christum, seipsum dixit. Ita plane, audiamus ipsum Verbum: «Qui me vidit, vidit et Patrem» . «Ego autem jucundaSaevire videtur. O sancta anima, quae hic cantat et gemit! Utinam cum ipsa anima sit anima nostra! utinam copuletur ei, et societur,
Abbreviated transcription (Latin):
flere: quia et fumus excutit lacrimas Qui
tangit montes & fumigabunt. Cantabo¬
domino inuita mea Quid cantabit: To¬
tum quicquid cantabit. Cantemus dño
stea ȩternitas erit Nita uite mortalis: spes
ẽ uitȩ immortalis Cantabo dño inuita mea.
Psallam dõ meo quamdui sum: qm̃ in illo sine
fine sum Quamdiu sum psallam dõ meo.
Ie forte cum ceꝑimus psallere dõ in illa ciui¬
tate. putemus nos aliud aliqͥd acturos Tota
uita nr̃a. erit psallere dõ Siueniet infastidiũ
qđ laudamꝰ. potest uenire infastidium &
nr̃a laudatio Si semꝑ ille amatur: semper
cundabor indño Suauis sit ei disputatio
mea Quȩ est disputatio hominis addm:
nisi confessio peccatorum: Confitere dõ qd̃
es: et disputasti cum illo Disputa cum illo:
fac bona oꝑa. et disputa Lauamini mundi
estote esayas dic̃ auferte nequicias ab ani¬
mis ur̃is a conspectu ocłorum meoꝵ. Ces¬

Expanded text:
flere, quia et fumus excutit lacrymas. «Qui flere, quia et fumus excutit lacrymas. «Qui tangit montes, et fumigabunt.Domino in vita mea.» Quid cantabit? Totum quidquid est, cantabit. Cantemus Domino stea aeternitas erit: vita vitae mortalis, spes est vitae immortalis. «Cantabo Domino in vita mea; psallam Deo meo, quamdiu sum.» Quoniam in illo sine fine sum, quamdiu sum, psallam Deo meo. Ne forte cum coeperimus psallere Deo in illa civitate, putemus nos aliquid aliud acturos: tota vita nostra erit psallere Deo. Si veniet in fastidium quod laudamus, potest venire in fastidium et nostra laudatio. Si semper ille amatur, semper cundabor in Domino. Suavis sit ei disputatio mea:» quae est disputatio hominis ad Deum, nisi confessio peccatorum? Confitere Deo quod es, et disputasti cum illo. Disputa cum illo, fac bona opera, et disputa. «Lavamini, mundi estote,» Isaias dicit, «auferte nequitias ab animis vestris, a conspectu oculorum meorum; ces
Abbreviated transcription (Latin):
tremant corda: nam tunc ibi requiescit ds̃
udi illum alio loco Suꝑ quem requiescet
sp̃s m̃s: Suꝑ humilem & quietum: & tre¬
mentem uerba mea Qui aspicit terram
& facit eam tremere: qui tangit montes
& fumigabunt. Montes suꝑbi erant: iac¬
tabant se: noneos tetigerat ds̃. Tangit il¬
los. & fumigabunt. Quid ẽ fumigare mõ¬
tes: Precem dño reddere: Ecce magni mon¬
tes suꝑbi: montes ingentes. non rogabant do¬
minum: Se rogari uolebant: et suꝑiorem ñ
rogabant: Quis enim potens. & tumidus. &
suꝑbus interra: qui dignetur humiliter ro¬
gare dm̃: Deimpiis loquor: non decedris li¬
bani quas plantauit dñs Impius quilibet in¬
felix anima. rogare dm̃ nescit: & uult se rogari
abhoĩb. Mons ẽ. opꝰ ẽ ut tangat illum ds̃:
et fumiget: Quando ceꝑit fumigare. dabit dõ
precem tanquam sacrificium cordis fumigat
tu. addm: deinde tundit pectus Incipit &¬

Expanded text:
tremant corda nostra; tunc ibi requiescet Deus. tremant corda nostra; tunc ibi requiescet Deus. Audi illum alio loco: «Super quem requiescet spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea» . «Qui aspicit terram, et facit eam tremere; qui tangit montes, et fumigabunt.» Montes superbi erant, jactabant se, non eos tetigerat Deus: tangit illos, et fumigabunt. Quid est fumigare montes? Precem Domino reddere. Ecce magni montes, superbi, montes ingentes, non rogabant Deum: se rogari volebant, et superiorem non rogabant. Quis enim potens, et tumidus, et superbus in terra, qui dignetur humiliter rogare Deum? De impiis loquor, non de cedris Libani quas plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogare Deum nescit, et vult se rogari ab hominibus. Mons est, opus est ut tangat illum Deus, et fumiget: quando coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium cordis. Fumigat ad Deum, deinde tundit pectus: incipit et
Abbreviated transcription (Latin):
git montes ⁊ fumigabunt Oterrã exultabaᷤᷤ
debonitate tua: t tribuebas iures opulentiȩ
tue. Ecce respicit dñs. & fac̃ te tremere Re¬
spiciat te & faciat te tremere Melior est
tremor humilitatis: quam confidentia
suꝑbiȩ. Widete quomͣ aspiciat ds̃ terram.
& faciat eam tremere. Adterram qͣsi pre¬
uidentem sibi & exultantẽ loquitur apłs:
cum timore & tremore. urãm ipsoꝵ salutẽ
oꝑamini Cum timore & tremore Ds̃ enĩe
qui opatur inuobis Dicis õpaule oꝑami¬
ni: dicis ut oꝑemiur Quare cum ttmoro ⁊¬
tremore: Ds̃ ẽ enim inquit qui oꝑatur in
uobis: Ideo ergo cum tremore: quia deus
oꝑatur Quia ipse dedit. ñ exte ẽ qđ habes
cum timore & tremore oꝑaberis Nam si ñ
tremueris eum: aufert qđ dedit Cum tre¬
more gͦ oꝑare Uide alium psalmum Ser¬
uite domino intimore: &exultate ei cum
tremore Sicum tremore exultandum ẽ:
ds̃ aspicitꝰ fit terremotus Aspiciente dõ.

Expanded text:
nt.» O terra, exsultabas de bonitate tua, tibi tribuebas vires opulentiae tuae; ecce respicit Dominus, et facit te tremere. Respiciat te, et faciat te tremere: melior est enim tremor humilitatis, quam confidentia superbiae. Videte quomodo aspiciat Deus terram, et faciat eam tremere. Ad terram quasi praefidentem sibi et exsultantem loquitur Apostolus: «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Cum timore et tremore: Deus enim est qui operatur in vobis» . Dicis, o Paule, «Operamini;» dicis ut operemur: quare «cum tremore? Deus enim est,» inquit, «qui operatur in vobis.» Ideo ergo «cum tremore,» quia «Deus operatur.» Quia ipse dedit, non ex te est quod habes, cum timore et tremore operaberis: nam si non tremueris eum, auferet quod dedit. Cum tremore ergo operare. Vide alium psalmum: «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» . Si cum tremore exsultandum est, Deus aspicit, fit terrae motus: aspiciente Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
de quales sint: quib innouata ẽ facies terrę.
Paulus dicit ꝑlus enim illis omnib laboraui.
Quid ẽ paule: Patende si tu si. sp̃s tuus Non
cum abstuleris spm̃ nr̃m. inpuluerem nr̃m
conuertemur. utilit̃ intuentes infirmitatẽ
nr̃am ut accepto eiꝰ spũ recieemir Uidete
quid sequitur S it gła dñi ineternum.
Non tua. ñ mea: ñ ulius. aut illuis. gła dnisit.
non adtempꝰ sed ineternum. Letabit᷑
dominus inopibꝰ suis Non intius qͣsi tuis:
quia &oꝑa tua si mala ꝑiniquitatem tuã.

Expanded text:
t quibus innovata est facies terrae. Paulus dicit: «Plus omnibus illis laboravi.» Quid est, Paule? Attende si tu, si spiritus tuus. «Noncum abstulerit spiritum nostrum, in pulverem nostrum convertemur, utiliter intuentes infirmitatem nostram, ut accepto spiritu ejus recreemur. Vide quid sequitur: «Sit gloria Domini in aeternum.» Non tua, non mea, non illius, aut illius; «gloria Domini sit,» non ad tempus, sed «in aeternum. Laetabitur Dominus in operibus suis.» Non in tuis, quasi tuis: quia et opera tua si mala, per iniquitatem tuam;
Abbreviated transcription (Latin):
quendam immortalitatis: Quib preconiis
predicatur: quibꝰ mysteriis commendatur:
quib sacramentis occultatur: qua predica¬
tione reuelatur: Ubi fecit hoc ds̃: Hideo
magna opera: Quã magnificata sunt oꝑa tua
domine. Quero ubi fecerit: locũ non inuenio:
ille consputus: ille spinis coronatus: ille cru¬
cifirus: omnia mnillo fecisti Audio audio.
qͥd exillo tuo milite nunties hominib qͥd
exillo precone scõ predices gentib: xpm dĩ
ant pagani crucifixum xpm: quia stulticia

Expanded text:
quemdam immortalitatis? Quibus praeconiis quemdam immortalitatis? Quibus praeconiis praedicatur? quibus mysteriis commendatur? quibus sacramentis occultatur? qua praedicatione revelatur? Ubi fecit haec Deus? Video magna opera: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine!» Quaero ubi fecerit, locum non invenio; ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus, Christuant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm Quare nonfaciunt: Quia iam ortus
congregati sunt: et incubilibꝰ suis cubabunt
Quid tu ohomo dĩ : Quid tu ȩccłia dei: Qd tu
ocorpus xp̃iꝰ cuius caput incelo ẽ Quid tu
facis ohomo unitas eius: Exiet inquit ħo
adopus suum Operetur ergo homo iste oꝑa
bona insecuritate pacis ȩccłie Oꝑetur enĩ
usq infinem: Aliquando enim erit
quedã contenebricatio: & fict quidã impctꝰ
sed inuesꝑam id est infinem mundi Modo¬
autem inpace & tranquillitate oꝑat᷑ eccłia:
rito excelsa: Ubi facta sunt oꝑa ista tã ma-¬
gna: Quȩ illa statio di: ubi sedit & ista oꝑa
cesserunt primo ista tam pulchra: Si adlit¬
teram accipias: omnis ordinata creatura: or¬
dinate currens: ordinatȩ pulchra: ordinatȩ
oriens: ordinate occidens: ordinate ꝑagẽs
omnia tempora unde ꝓcessit: Ipsa autem
eccłia. quomͦ accepit incrementa: successus:
ꝑfectionẽ: Quomodo destinatur ad finem

Expanded text:
Jerusalem. Quare non faciunt? Quia jam «ortus Jerusalem. Quare non faciunt? Quia jam «ortus congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Quid tu, o homo Dei? quid tu, o Ecclesia Dei? quid tu, o corpus Christi, cujus caput in coelo est? quid tu facis, o homo, unitas ejus? «Exiet,» inquit, «homo ad opus suum.» Operetur ergo iste homo opera bona in securitate pacis Ecclesiae, operetur usque in finem. Aliquando enim erit quaedam contenebratio, et fiet quidam impetus, sed in vespera, id est in fine mundi: modo-autem in pace et tranquillitate operatur Ecclesia; rito excelsa. Ubi facta sunt opera ista tam magna? quae illa statio Dei ubi stetit, vel quae rocesserunt primo ista tam pulchra? Si ad litteram accipias, omnis ordinata creatura, ordinate currens, ordinate pulchra, ordinate oriens, ordinate occidens, ordinate peragens omnia tempora, unde processit? Ipsa autem Ecclesia quomodo accepit incrementa, successus, perfectionem? Quomodo destinatur ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt xp̃m: ipsa nox ẽ. Adhuc eis ortus ñ
est sol. Instent. ut intelligant: ne rapiant᷑ arugi¬
ente leone. Nam ecce quibus ortus est: ñ eos audẽt
inuadẽ catul leonũ. Seqͥt᷑ enĩ. Ortus est sol ⁊
congregati sunt: & incubilib suis cuba¬
bunt: Magis magisq ubi oritur sol iste.
ut intelligatur ab orbe terrarũ. & clarificet᷑
xp̃c intoto mundo. congregantur catuli
leonum: illa demonia recedunt aꝑsecutione
eccłiȩ quȩ instigabant ꝑsequi domum dei:
oꝑando infilus diffidentiȩ. Nam dictum ẽ
scdm principẽ potestatis aeris: qui nũc oꝑa¬
tur infiliis infidelitatus Modo iam quia ne¬
mo eoꝵ ꝑsequi audet eccłiam: ortus ẽ sol. &
congregati sunt: Et ubi sunt: & incubilibus
suis cubabunt Cubilia eorum: corda infide¬
lium: Quam multi gerunt leones cubantes
incordib suis: non inde erumpunt: non fa¬
ciuint impetum inistam peregrinantem

Expanded text:
intelligunt Christum, ipsa nox est; adhuc eis sol ortus non intelligunt Christum, ipsa nox est; adhuc eis sol ortus non est: instent, ut intelligant, ne rapiantur a rugiente leone. Nam ecce quibus ortus est, non eos audent invadere catuli leonum. Sequitur enim: «Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Magis magisque ubi oritur sol iste, ut intelligatur ab orbe terrarum, et clarificetur Christus in toto mundo, congregantur catuli leonum; illa daemonia recedunt a persecutione Ecclesiae, quae instigabant persequi domum Dei, operando in filiis diffidentiae. Nam dictum est: «Secundum principem potestatis aeris, qui nunc operatur in filiis infidelitatis» . Modo jam quia nemo eorum persequi audet Ecclesiam, «ortus est sol, et congregati sunt.» Et ubi sunt? «Et in cubilibus suis cubabunt.» Cubilia eorum, corda infidelium. Quam multi gerunt leones cubantes in cordibus suis? Non inde erumpunt, non faciunt impetum in istam peregrinantem
Abbreviated transcription (Latin):
angłos p̃uaricationis: putetis me aliquid
contrariũ dicere Similitudines enim sunt
Et in quocunq loco sunt: circum stantia sui
exponuntur Illic ꝑtransibunt om̃s bestiȩ
silue Ubi: Innocte qͣm posuit dñs: quia
sol agnouit occasum suũ Catuli leonũ
rugientes ut rapiant. et querant adõ escã
sibi Merito dñs uenturus adoccasũ suum.
ipse sol iusticie agnoscens occasum suũ ait
discipulis tanqͣm tenebris futuris cireuitu¬
ro leone utquereret quẽ deuoraretꝰ et quod
ille leo neminem deuoraret nͥ peteret: hac
nocte inquit postulauit sathanas uexare uoᷤ
sic̃ triticum: et ego rogaui ꝓte petre: ne de¬
ficiat fides tua: Nonne petrus cum ter ne¬
gauit: iam inter dentes leonis erat: Catuli
uit occasum suum: & posuit eam Ortus ẽ
sol & recepit eam: Ortus ẽ sol: quia occidit
sol: sed non extinctus est sol. Adhuc eis qͥ non

Expanded text:
angelos praevaricationis, putet iis me aliquid angelos praevaricationis, putet iis me aliquid contrarium dicere. Similitudines enim sunt, et in quocumque loco sunt, circumstantia sui exponuntur. «Illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Ubi? In nocte quam posuit Dominus, quia «sol agnovit occasum suum. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi.» Merito Dominus venturus ad occasum suum, ipse sol justitiae agnoscens occasum suum, ait discipulis, tanquam tenebris futuris, circuituro leone, ut quaereret quem devoraret, quod ille leo neminem devoraret, nisi peteret: «Hac nocte,» inquit, «postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Nonne Petrus cum ter negavit , jam inter dentes leonis erat? «Catulivit occasum suum,» et posuit eam; «ortus est sol,» et recepit eam. «Ortus est sol,» quia occidit sol, sed non exstinctus est sol. Adhuc eis qui non
Abbreviated transcription (Latin):
cat: quia uicit leo detribu iuda. & diabolũ:
quia conculcauit leonem & draconem:
iscite sic intelligere cum figurate istadi¬
cuntur: ne forte ubi legeritis qͦd. xp̃m sign¬
ficat petraꝰ ubiq petrã xpm̃ putetis Signi¬
ficat alia atq alia. sicut littera: quo locopo¬
natur uideꝰ ubi intelligis eius uim Si au¬
dieris . d. litteram primum in nomine dĩ.
& putaueris eam semꝑ ibi ponendã: delebis eam
innomine diaboli Abeadem enim littera inci¬
pit nomen dñi. aqua incipit nomen diaboli.
E nichil tam disiunctum: quam ds̃ et diaboł¬
II ide ergo quam absurdus ẽ. areb & humanis
sieris quare: respondeat Ego innomine dei:
legi istam litteram Ridetur iste: Nam nec
talis est: cui digneris reddere rationem: No¬
lite ergo tam puerilit̃ saꝑe etiam ista dun¬
na ut forte aliquis ur̃m quia dixi suꝑius be¬
stias siluȩ significare gentes. modo autem
dico bestias silue significare demonia &

Expanded text:
cat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , et diabolum; cat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , et diabolum; quia, «Conculcavit leonem et draconem» . Discite sic intelligere, cum figurate ista dicuntur; ne forte ubi legeritis quod Christum significat petra , ubique petram Christum putetis. Significat alia atque alia, sicut littera quo loco ponatur vide, ibi intelligis ejus vim. Si audieris litteram primam in nomine Dei, et putaveris eam semper ibi ponendam, delebis eam in nomine diaboli. Ab eadem enim littera incipit nomen Dei, a qua incipit nomen diaboli; et nihil tam disjunctum, quam Deus et diabolus. Vide ergo quam absurdus est a rebus et humanis sieris, quare? respondeat: Ego in nomine Dei legi istam litteram. Ridetur iste; nam nec talis est cui digneris reddere rationem. Nolite ergo tam pueriliter sapere etiam ista divina, ut forte aliquis vestrum, quia dixi superius bestias silvae significare Gentes, modo autem dico bestias silvae significare daemonia et
Abbreviated transcription (Latin):
iudex. uidens ante se.xp̃m: & ait. Nescis qͥa
potestatẽ habeo occidendi. & dimittendi te:
At ille qui uenerat. & eum docere aquo iudi¬
cabatur: non haberes inquit inme pote¬
statem: nisi de suꝑtibi esset data Et homo
& diabolus. et quelibet demonia: non nisi ac¬
cepta potestate nocent: Sed ꝓficientibꝰ non
nocent: Malis ita sunt tanqͣm ignis fȩno:
bonis ita sunt tanqͣm ignis auro: Mandu¬
catus ẽ uidas ut fenum: ꝓbatus ẽ iob ut au¬
rum: Posiusti tenebras et facta ẽ nox: illic ꝑ¬
transibunt om̃s bestie siluȩ. Iam bestiȩ sil¬
ue: aliomͦ. Alio enim & alio mͦ semꝑ ista in¬
telliguntur: quomodo dñs ipse agnus ipse
leo Quidtam diuersum: quã agnus ileo ͤ¬
ceret lupum & leonem: Ipse petra: ipse pa¬
stor: ipse ianua Pastor intrat ꝑianuatn: &
dicit: ego sum pastor bonus: et dicit ego sũ
ianua: Ipsum leonis nomen. dñm signifi¬

Expanded text:
judex videns ante se Christum, et ait: «Nescis quia judex videns ante se Christum, et ait: «Nescis quia potestatem habeo occidendi et dimittendi te?» At ille qui venerat et eum docere, a quo judicabatur: «Non haberes,» inquit, «in me potestatem, nisi esset tibi desuper data» . Et homo et diabolus et quaelibet daemonia nonnisi accepta potestate nocent: sed proficientibus non nocent. Malis ita sunt tanquam ignis feno; bonis ita sunt tanquam ignis auro. Manducatus est Judas ut fenum; probatus est Job ut aurum. «Posuisti tenebras, et facta est nox: illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Jam bestiae silvae alio modo: alio enim et alio modo semper ista intelliguntur; quomodo Dominus ipse agnus, ipse leo. Quid tam diversum quam agnus et leo? Sceret lupum, vinceret leonem. Ipse petra, ipse pastor, ipse janua. Pastor intrat per januam: et dicit, «Ego sum pastor bonus;» et dicit, «Ego sum janua» . Ipsum leonis nomen Dominum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
Etcum tenebrȩ sunt: querunt catuli leonum
quos deuorent: Ipse leo maior princeps om¬
nium talium leonum: quid deulo dictũ c̃
escitis quia aduersarius ur̃ diabolus tanqͣm
leo riigiens circuit querens quẽ deuoret: Ideo
querentes adõescam sibi: quia nec. temptar
quis potest adiabolo: nisi ꝑmittente do. Iob
sc̃s ante diabolum erat: & tam̃ longe abillo
erat Aspectu. ante illum: potestate remot̾
abillo Quando auderet temptare. uł carnẽ
uł facultates eiuis quas possidebat: nisi acce¬
pisset potestatem: Quare autẽ dantur pote¬
states: aut addampnandos. impios: aut ad
ꝓbandos pios Iuste hoc totum dñs agit ꝙ
inneminem habet diabolus potestatem. uł
in aliquid eius: nͥ ille concedat: ubi ẽ potestaᷤ
sumina & sublimis Sic diabolo. sic homini.
nulla ẽ potestas in hominem: nisi desuꝑ de¬
tur: Stabat iudex uiuorum ⁊ mortuoꝵ an¬
te hominem udicem: & inflauit se homo

Expanded text:
Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli leonum Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli leonum quos devorent. Ipse leo major, princeps omnium talium leonum, quid de illo dictum est? «Nescitis quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret» ? Ideo «quaerentes a Deo escam sibi;» quia nec tentari quis potest a diabolo, nisi permittente Deo. Job sanctus ante diabolum erat, et tamen longe ab illo erat: aspectu ante illum, potestate remotus ab illo. Quando auderet tentare vel carnem, vel facultates ejus quas possidebat, nisi accepisset potestatem? Quare autem datur potestas? Aut ad damnandos impios, aut ad probandos pios. Juste hoc totum Dominus agit; et in neminem habet diabolus potestatem, vel in aliquid ejus, nisi ille concedat, cui est potestas summa et sublimis. Sic diabolo, sic homini nulla est potestas in hominem, nisi desuper detur. Stabat judex vivorum et mortuorum ante hominem judicem, et inflavit se homo
Abbreviated transcription (Latin):
sol. etiã si displiceat passio sua. patitur & qͦd
non uult: Ille autem ñ pateretur nͥ ei plac̾e̾t:
idest nisi agnosceret occasum suum. non oc¬
cideret: quia ipse ait. potestatem habeo po¬
nendi animam meam: et potestatem ha¬
beo iterum sumendi eam: Nemo tollit eã
um: Et quid: Cum occidit sol: cum passus
ẽ dñs: facte sunt quedam tenebre inapłis.
Defecit spes eorum: quib primo magnus. &
redemptor omnium udebatur: Quare:
Posiusti tenebras & facta ẽ nox: ibi ꝑtransibt̃
om̃s bestiȩ silue: Catuli leonum rugientes
ut rapiant: querentes adõ ęscam sibi. Quid
intelligam spiritalit̾ catulos leonum: nisi
spiritalia nequitiȩ Quid intelligam: nisi
mala demonia: Quȩ demonia: pascunt᷑ er¬
rorib hominum: Sunt enim principes de¬
moniorũ: et sunt demonia quedã contẽpti¬
bilia: Ista demonia seducere animas quert̃
sedubi sol non ortus ẽ Tenebre enim sunt:

Expanded text:
sol, etiamsi displiceat passio sua, patitur et quod sol, etiamsi displiceat passio sua, patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, nisi ei placeret: id est, nisi agnosceret occasum suum, non occideret; quia ipse ait, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam 21. Et quid, cum occidit sol, cum passus est Dominus? Factae sunt quaedam tenebrae in Apostolis, defecit spes eorum, quibus primo magnus et redemptor omnium videbatur. Quare? «Posuisti tenebras, et facta est nox: ibi pertransibunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi». Quid intelligam spiritualiter catulos leonum, nisi spiritualia nequitiae ? quid intelligam nisi mala daemonia, quae daemonia pascuntur erroribus hominum? Sunt enim principes daemoniorum, et sunt daemonia quaedam contemptibilia. Ista daemonia seducere animas quaerunt, sed ubi sol non ortus est; tenebrae enim sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ que sunt sine intellectu. Non gͦ ille
sol oritur impis: non oritur malis At uͦ
deisto sole qͥd dictum ẽ : qui fac̃ solem suum
oriri suꝑ bonos et malos: & pluit suꝑ iustos
& inuistos. Ergo deillo sole iusticiȩ. nescio qͥd
significat psalmus iste: scđm mysterium
Nam uidemꝰ ista fieri increatura. etiã scdm spe¬
ciem rerum uisibilium Sol agnouit occa¬
sum suũ. Quid ẽ sol agnouit occasum suũ:
Xp̃c agnouit passionẽ suã Occasus xp̃i pas¬
sio xp̃i S nũqͥd sic sol occidit ut ñ oriatur:
Nunquid qͥ dormit. non adiciet. ut resurgat:
ostendimus. quia agnouit: hoc est placuit
ei᷑ Quid enim non nouit ds̃: Quid non no¬
uit. xp̃c: Et tam̃ dicturus ẽ infine quibꝰdã:
non noui uos Quomodo ergo ibi non noui
cetis: sic et hic agnouit occasum suum: pla¬
cuit illi occasus suus Si enim ei displiceret:
qͦm pateretur. Homini enim. quia non ẽ ille

Expanded text:
tionibus quae sunt sine intellectu» . Non ergo sol tionibus quae sunt sine intellectu» . Non ergo sol ille oritur impiis, non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agnovit occasum suum?» Christus agnovit passionem suam: occasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat» ostendimus quia agnovit, hoc est, placuit ei? Quid enim non novit Deus? quid non novit Christus? Et tamen dicturus est in fine quibusdam: «Non novi vos» . Quomodo ergo ibi, «Non novcetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi occasus suus. Si enim ei displiceret, quomodo pateretur? Homini enim, quia non est ille
Abbreviated transcription (Latin):
ora et leonem: quia xp̃m significat Uidete
qͣm multa. xp̃m significent Omina ista rͤ
insimilitudine: non inproprietate. Queris
ꝓprietatem. xp̃i : In principio erat uerbum: &
uerbum erat apud dcum Ecce ꝓprietas. xp̃i:
refectus es: et uerbum caro factum est. & ha¬
btauit innobis. cetera similitudines sunt.
ntellige: esto scripturt capax: ut aliud uide¬
as obici ocłis tius: aliud innui cordi tuo Sol
ergo ille. iam securi dicimus. solille iusticiȩ.
non sinc causa impus non oritur: et si uolũt:
Ipsa enim sapientia dicit. Querent me mali:
& noninuenient. Querent: & noninuenient:
Etquare: Oderunt enim sapientiam: Ipsa sa¬
pientia loquitur & dicit Querent me mali
& non inuenient: oderunt enim sapientiã.
Si gͦ oderunt: quare querunt: Querunt. ñ
ut fruantur: sed ut inflentur: Querunt ser¬
scipline fugiet fictum: et auferet se acogita¬

Expanded text:
ora et leonem, quia Christum significat. Videte ora et leonem, quia Christum significat. Videte quam multa Christum significent; omnia ista Christus in similitudine, non in proprietate. Quaeris proprietatem Christi? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum.» Ecce proprietas refectus es? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? Quaerunt, non ut fruantur, sed ut inflentur; quaerunt sernctus disciplinae fugiet fictum, et auferet se a cogita
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝑtransibit. intemporã facta ẽ. S ol
agnouit occasum suum Ethic qui sol. isi
sol ile iusticiȩ: quẽ sibi non ortum impii plan¬
gent indie iudicii qui dicturi sunt in illo die.
ergo errauimus auia ueritatis. & usticie lu¬
men ñlurit. nobis. & sol nonẽ ortus nob: C
sol iste oritur: qui intelligit. xp̃m Recedit
autẽ ab intellectu eius xp̃c: qui sic iratꝰ fu̾it
frĩ suo: ut teneat odium Itaq irascimini:
& nolite peccare Raritas & si irascitur aliqñ
ut corrigat: non tenetur rea: qͥa non inueterauit
ira ut uerteretur inodium: Si autẽ ira conu̾sa
fuerit inodium: occidet sol. suꝑ iracundiã
urãm. Non igitur occidat sol: suꝑ iracundiã¬
urãm Neputetis fr̃s ideo non nullis solẽ cẽ
adorandum: quia sol inscripturis aliquan
doxp̃m significat Talis ẽ enim dementia
hominũ: quasi adorandum aliquid dicat᷑.
cum dicitur. sol xp̃m significat Ad ora gͦ

Expanded text:
quando transibit; in tempora facta est. «Sol quando transibit; in tempora facta est. «Sol agnovit occasum suum.» Et hic quis sol, nisi sol ille justitiae, quem sibi non ortum impii plangent in die judicii? Qui dicturi sunt in illo die, «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ei sol iste oritur, qui intelligit Christum. Recedit autem ab intellectu ejus Christus, qui sic iratus fuerit fratri suo, ut teneat odium. Itaque «irascimini, et nolite peccare» . Charitas etsi irascitur aliquando, ut corrigat, non tenetur rea; quia non inveteravit ira, ut verteretur in odium. Si autem ira conversa fuerit in odium, occidit sol super iracundiam vestram. «Non» igitur «occidat sol super iracundia putetis, fratres, ideo nonnulis solem esse adorandum, quia sol in Scripturis aliquando Christum significat. Talis est enim dementia hominum; quasi adorandum aliquid dicatur, cum dicitur, Sol Christum significat. Adora ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib non frangitur: siue interra solidetur.
adillã ceruiꝰ adillam fulica: adillã lepꝰ ⁊ericrꝰ
Tundant lepores pectora: & ericii confiteart᷑ pec¬
cata sua Licet cooꝑti sint minutis quidẽ
cotidianisq peccatis: non eis tamen de est
petra quȩ ulos docuit dicere. dimitte nob de¬
bita nr̃a: sicut & nos dimittimꝰ debitoribus
eccłiam crescentem de minimoͥ & ista mor¬
talitate uitȩ quodãm senescentẽ: sed ut ꝓpin¬
quet adsolem: Nonistam lunam dico uisi¬
bilem ocłis: sed que hoc nomine significat᷑.
Quando obscura erat ȩccłiã. quando nondũ
apparebat: nondum eminebat: seduceban¬
tur homines: et dicebat᷑. hec est ȩccłia: hic ẽ
xp̃c: ut sagittarent inobscura luna rectos
corde: Modo qͣm cecus ẽ. qui luna plena errat.
fecit lunam intempora: hic enim tempora¬
liter transit ȩccłia: Non enim hic erit semꝑ
ista mortalitas Augeri et minui potest: ali¬

Expanded text:
fluctibus, non frangatur, sive in terra solidetur; fluctibus, non frangatur, sive in terra solidetur; ad illam cervi, ad illam fulica, ad illam lepus et ericius. Tundant pectora lepores, et ericii confiteantur peccata sua: licet cooperti sint minutis quidem quotidianisque peccatis; non eis tamen deest petra, quae illos docuit dicere, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus Ecclesiam crescentem de minimo, et ista mortalitate vitae quodammodo senescentem; sed ut propinquet ad solem. Non istam lunam dico visibilem oculis, sed quae hoc nomine significatur. Ista quando obscura erat Ecclesia, quando nondum apparebat, nondum eminebat, seducebantur homines, et dicebatur, Haec est Ecclesia, hic est Christus; «ut sagittarent in obscura luna rectos cord.» . Modo quam caecus est qui plena luna errat? «Fecit lunam in tempora.» Hic enim temporaliter transit Ecclesia; non enim hic erit semper ista mortalitas: augeri et minui ali
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑtum: Spine enĩ qͥd significant: nͥ pecca¬
tores: Qui peccat cotidie: etiã si non magna
peccata. minutissimis spinis cooꝑtus ẽ In eo
qđ timet lepus ẽ ineo qđ minutissimis pecca¬
tis operit᷑ eritius ẽ: & non potest tenere ex¬
celsa ula et ꝑfecta precepta: Illi enim montes
altissimi: ceruis Quid ergo: Isti lepus &eri¬
cuis pereuut: Non Sic enim montes altissimi¬
dati sunt cerius. ut et his uideas quid sequatur.
etra refugium erinatiis & leporib: quia factꝰ
ẽ dñs refugium pauꝑi Ponas petram illã in
terra: refugium est erinatiis & leporib. Ponas
uiã inmari: domus ẽ fulice Hbiq utilis petra:
et inmontib ipsa utilis Montes sine petre
fundamento: ruerent inꝓfundũ: Nonne iam¬
dudum demontib dicebat᷑. illic uolatilia cęli
inhabitabunt: de medio petrarũ dabunt uo¬
ces suas: Ubiq gͦ petra refugium nrm. Siue
inmontib excelsa sit: suc inmari tundatur

Expanded text:
coopertum. Spinae quid significant, nisi peccacoopertum. Spinae quid significant, nisi peccatores? Qui peccat quotidie, etiamsi non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. In eo quod timet, lepus est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, ericius est: et non potest tenere excelsa illa et perfecta praecepta. Illi enim «montes altissimi cervis.» Quid ergo? isti pereunt? Non. Sic enim «montes altissimi cervis,» ut et his videas quid sequatur: «Petra refugium ericiis et leporibus.» Quia factus est Dominus refugium pauperi . Ponas petram illam in terra, refugium est ericiis et leporibus: ponas illam in mari, domus est fulicae. Ubique utilis petra. Et in montibus ipsa utilis: montes sine petrae fundamento ruerent in profundum. Nonne jamdudum de montibus dicebatur: «Illic volatilia coeli inhabitabunt; de medio petrarum dabunt voces suas?» Ubique ergo petra refugium nostrum: sive in montibus excelsa sit, sive in mari tundatur
Abbreviated transcription (Latin):
nichil humilius: Incedris quidẽ nidificant
passeres. ꝓpter p̃sentem necessitatem: sedpe¬
tram illam habent ducem. que fluctibꝰ tun¬
ditur. & non frangitur: Imitantur enim xp̃i
passiones. Et si forte cedri libani irate fuerunt.
& aliqͥd molestiȩ uł scandali seruis dĩ inra¬
mis suis commouerint: uolabunt quidem
inde passeres: sed ue cedro remanenti sine
nidis passerum: Passeresenim non naufra¬
simi ceruis: Cerui: magni. spiritales: tran¬
scendentes incursu omnia spinosa uepri¬
um: atq siluarum. Qui ꝑficis inquit pe¬
des meos sicut cerui: & suꝑ excelsa statius
me. Teneant montes altos: alta precepta dĩ
sublumia cogitent: teneant ea quȩ multũ
eminent inscripturis: iustificentur insũ¬
mis Cerui enim sunt. illi montes altissi¬
mi Quid dehumilib bestus: Quid de
lepore: Quid deericio: Lepus minutum animal
& infirmum: ericius etiam spinosũs minor eoꝵ.¬
llud animal timidum: illud animal spinis

Expanded text:
nihil humilius. In cedris quidem nidificant nihil humilius. In cedris quidem nidificant passeres, propter praesentem necessitatem: sed petram illam habent ducem, quae fluctibus tunditur, et non frangitur; imitantur enim Christi passiones. Et si forte cedri Libani iratae fuerint, et aliquid molestiae vel scandali servis Dei in ramis suis commoverint, volabunt quidem inde passeres; sed vae cedro remanenti sine nidis passerum. Passeres enim non naufrasimi cervis.» Cervi, magni, spirituales, transcendentes in cursu omnia spinosa veprium atque silvarum. «Qui perficit,» inquit, «pedes meos sicut cervi, et super excelsa statuet me» . Teneant montes altos, alta praecepta Dei; sublimia cogitent, teneant ea quae multum eminent in Scripturis, justificentur in summis: cervis enim sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus bestiis? quid de lepore? quid de ericio? Lepus minutum animal et infirmum, ericius etiam spinosum: illud animal timidum, illud animal spinis
Abbreviated transcription (Latin):
marina auis ẽ: Uł instagnis ẽ uł inmariest
Habet quandã domũ: non facile inlittore t̾rȩ.
aut nunquã. sed inhis quȩ inmedia aqua st̃
Plerumq uero &einpetris: quas aqua cucum¬
dat. Intelligimus ergo. petrã ẽẽ ydoneam fu¬
lice domum: Nusquam fortius & firmiꝰ ha¬
bitat. qͣm inpetra: In quali petra: inmaricon¬
stituta Et si tunditur fluctibͥ frangu̾ntur
tam̃ fluctus: ñ frangitur petra: Hoc habet ma¬
gnum petra: inmari constituta Quanti flic.¬
tus contuderunt petrã nrãm dnm iħm xp̃m¬
lisi sunt inillum uidei. illi fracti sunt: ille
integer mansit. Et unusquisq imitans xp̃m
ita sit inisto scło. idest misto mari. ubi non po¬
test nisi ꝓcellas tempestatesq sentire: ut nul¬
li uento cȩdat. nulli fluctui: sed omĩa exci¬
piat & integer mancat: Ergo fulice domus.
& fortis ẽ & humilis Non habet domum
fulica in excelsis Nicħ illa domo firmiuis:

Expanded text:
marina avis est; vel in stagnis est, vel in mari est. marina avis est; vel in stagnis est, vel in mari est. Habet quamdam domum non facile in littore terrae, aut nunquam; sed in iis quae in media aqua sunt: plerumque ergo in petris quas aqua circumdat. Intelligimus ergo petram esse idoneam fulicae domum, nusquam fortius et firmius habitat, quam in petra. In quali petra? In mari constituta. Etsi tunditur fluctibus, frangit tamen fluctus, non frangitur: hoc habet magnum petra in mari constituta. Quanti fluctus contuderunt petram nostram, Dominumlisi sunt in illum Judaei; illi fracti sunt, ille integer mansit. Et unusquisque imitans Christum, ita sit in isto saeculo, id est in isto mari, ubi non potest nisi procellas tempestatesque sentire, ut nulli vento cedat, nulli fluctui, sed omnia excipiat, et integer maneat. Ergo fulicae domus et fortis est, et humilis. Non habet domum fulica in excelsis; nihil illa domo firmius, et
Abbreviated transcription (Latin):
nidificant. S tamen fr̃s mei. ipsi passeres sp̃uale
s̃: quãuis nidificent in cedris libani: non ꝓma
gno habere debent cedros libani: et putare il¬
los ẽẽ suꝑiores. aquib eoꝵ necessaria complent̃:
Passeres enim sunt: illi autem cedri libani sunt.
Ergo fulice domus: dux ẽ passerum: Quamuis
incedris libani nidificent passeres: non tam̃
cedri libani duces sunt passerum Ecce satia¬
buntur ligna campi. Omnes populi: etcedri
libani satiabuntur. qͣs plantauit dñs: om̃s no¬
biles: et excelsi fideles Illic idest incedris li¬
bani passeres nidificabunt: prebebunt ra¬
mos facultatum suarum: colligendis minu¬
tis spiritalib. Prebent ista: faciunt hec cedri
libani qͣs plantauit dominus: Faciunt: & li¬
benter faciunt. Nouerunt qͥd faciant: nouer̃t̃
qͥd accipiant. S passeres quãuis incedris li
bam nudificabunt: fulice domus dux ẽ eorũ.
Quȩ est fulice domꝰ: fulica sic̃ omnes nouimus:

Expanded text:
nidificant. 17. Sed tamen, fratres mei, ipsi passeres si spirinidificant. 17. Sed tamen, fratres mei, ipsi passeres si spirituales sunt, quamvis nidificent in cedris Libani, non pro magno habere debent cedros Libani, et putare illos esse superiores, a quibus eorum necessaria complentur. Passeres enim sunt; illae autem cedri Libani sunt. Ergo «fulicae domus dux est» passerum. Quamvis in cedris Libani nidificent passeres, non tamen cedri Libani duces sunt passerum. Ecce satiabuntur ligna campi, omnes populi; et cedri Libani satiabuntur, quas plantavit Dominus, omnes nobiles et excelsi fideles. Illic, id est in cedris Libani, passeres nidificabunt; praebebunt ramos facultatum suarum colligendis minutis spiritualibus. Praebent ista, faciunt haec cedri Libani quas plantavit Dominus; faciunt, et libenter faciunt; noverunt quid faciant, noverunt quid accipiabani nidificabunt, «Fulicae domus dux est eorum.» Quae est fulicae domus? Fulica, sicut omnes novimus,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa possidentes: faciunt hoc multi: Ista faci¬
unt qui parum habent & ueniunt: & fiunt paᷤ¬
seres utiles Minuti uidentur. quia non habẽt
altitudinem dignitatis scłaris: nidificant
incedris libani: Et enim & cedri libam. nobiles
&e diuites. & excelsi huius scłi. qm̃ cum timore
audiunt. beatus qui intelligit suꝑ egenum ⁊
pauꝑem: adtendunt res suas: uillas suas: &
om̃s suꝑfluas copias quib uidentur excelsi:
et prebent illas seruis dĩ Dant agros: dant hor¬
tos edificant ec cłias: monasteria: col¬
ligunt passeres: ut: incedris libani nidifi¬
centz Passeres gͦ satiant cedri libani. qͣs plan¬
tauit dñs: & illic passeres nidificabunt. Ad¬
tendite totã terrã: si non ita ẽ utloquor Ista ñso¬
lum credidi: sed etuidi Dedit mͥ intellectum:
ipsum experimentum: Interrogate latissimaᷤ
terras qui nostis: & uidete inquam multis ce¬
dris libani. passeres illi dequib locutus sum

Expanded text:
omnia possidentes . Faciunt hoc multi: ista faciomnia possidentes . Faciunt hoc multi: ista faciunt qui parum habent, et veniunt, et fiunt passeres utiles. Minuti videntur, quia non habent altitudinem dignitatis saecularis: nidificant in cedris Libani. Etenim et cedri Libani, nobiles et divites et excelsi hujus saeculi, quoniam cum timore audiunt, «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem;» attendunt res suas, villas suas, et omnes superfluas copias, quibus videntur excelsi, et praebent illas servis Dei; dant agros, dant hortos, aedificant ecclesias, monasteria, colligunt passeres, ut in cedris Libani nidificent passeres. Ergo satiantur «cedri» «Libani quas plantavit» Dominus, et «illic passeres nidificabunt.» Attendite totam terram, si non ita est. Ut loquerer ista, non solum credidi, sed et vidi; dedit mihi intellectum ipsum experimentum. Interrogate latissimas terras qui nostis, et videte in quam multis cedris Libani passeres illi, de quibus locutus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
tris sui inopem: uix unum lectum. et unam
archam Conuertit se tamen: factus ẽ pas¬
ser: quesiuit spiritalia: Bene optime: Non
illi insultemus: non illi dicamus. nichil di¬
misisti Nonsuꝑbiat: qͥ multa dimisit Pe¬
trus ut sequeretur dnm: nouimus quod
piscator erat: qͥd potuit dimittereᷤ uł fr̃
eius andreas. uł filii zebedei ioħs & iacobus.
etiam ipsi piscatores: Et tamen quid dixerunt:
Ecce nos dimisimus omnia: et secuti sumꝰ te
Non essdixit dñs. oblitus es pauꝑtatẽ tuã: qͥd
dimisisti ut totum mundũ acciꝑes: Multum
dimisit fr̃s mei Multum dimisit: qͥ non solum
dimisit quicqͥd habebat: sed qͥcqͥd etiam habere
cupiebat Sius enĩ pauꝑ non turgescit inspem
scłi huiuis: Quis non cottidie cupit atgere qͥd
habet: Ista cupiditas precisa ẽ: ibat ininmen¬
sum: accepit modum: & nichil dimissum ẽ
rorsus totum mundũ dimisit petrus: & totũ mun¬
dum petrus accepit. Quasi nichil habentes: &

Expanded text:
tris sui inopem, vix unum lectum et unam tris sui inopem, vix unum lectum et unam arcam. Convertit se tamen, factus est passer, quaesivit spiritualia. Bene, optime; non illi insultemus, non dicamus: Nihil dimisisti. Non superbiat qui multa dimisit. Petrus ut sequeretur Dominum, novimus quod piscator erat, quid potuit dimittere? Vel frater ejus Andreas, vel filii Zebedaei Joannes et Jacobus, etiam ipsi piscatores ; et tamen quid dixerunt? «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te» . Non ei dixit Dominus: Oblitus es paupertatem tuam; quid dimisisti ut totum mundum acciperes? Multum dimisit, fratres mei, multum dimisit, qui non solum dimisit quidquid habebat, sed etiam quidquid habere cupiebat. Quis enim pauper non turgescit in spem saeculi hujus? quis non quotidie cupit augere quod habet? Ista cupiditas praecisa est: ibat in immensum, accepit modum, et nihil dimissum est? Prorsus totum mundum dimisit Petrus, et totum mundum Petrus accepit. Quasi nihil habentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus quȩ sint cedri libani: nobiles sclĩ
excelsi genere: opibus: honorib. Et ipse. ce¬
dri satiantur: ille tamen qͣs ipse plantauit:
nhis cedris: passeres nidificabunt: Qui sunt
passeres: Aues quidẽ & uolatilia celi sunt
passeres S minuta uo cip latilia solent di¬
ci passeres Sunt gͦqͥdã spiritales nidifi¬
cantes incedris libani: idest sunt quidã ser¬
ui di. audientes in euangłio. dimitte omĩa
tua uł uende omnia tua &da pauꝑib &e ha¬
bebis thesaurũ incęlis: &ueni sequere me. Et
ñ tantũ hoc audicrunt magni: s audierunt
& parui Et uoluerunt hoc facere & parui. &
esse spiritales: non uingi urorib: non mace¬
rari cura filiorum: non habere ꝓprias sedes
quib deligarentur. s ire inuitã qͣndã com¬
munẽ Sed quid dimiserunt isti passeres:
Miniti enim scłi huius: passeres uidentur:
Quid dimiserunt: Quid magnum dimise¬
runt : Aluis se conuertit dimisit cellã pa¬

Expanded text:
audivimus quae sint cedri Libani, nobiles saeculi, audivimus quae sint cedri Libani, nobiles saeculi, excelsi genere, opibus, honoribus: et ipsae cedri satiantur, illae tamen quas plantavit ipse. In his cedris passeres nidificant. Qui sunt passeres? Aves quidem et volatilia coeli sunt passeres, sed minuta volatilia solent dici passeres. Sunt ergo quidam spirituales nidificantes in cedris Libani: id est, sunt quidam servi Dei audientes in Evangelio, «Dimitte omnia tua,» vel, «vende omnia tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» . Et non taet parvi, et voluerunt hoc facere et parvi, et esse spirituales; non jungi uxoribus, non macerari cura filiorum, non habere proprias sedes quibus deligarentur, sed ire in vitam quamdam communem. Sed quid dimiserunt isti passeres? Minuti enim saeculi hujus passeres videntur. Quid dimiserunt? quid magnum dimiserunt? Alius se convertit, dimisit cellam pa
Abbreviated transcription (Latin):
idest grã educta deterra ligna campi: ple¬
bes populorum Et cedri libani qͣs plan¬
tauit: Cedri libani. potentes inscło: Et ipsi
satiabuntur: ꝑuenit panis ⁊uinum. &ole¬
um xp̃i adsenatores: ad nobiles. ad reges.
satiata sunt ligna campi Prius humiles sati¬
ati sunt: deinde enam cedri libaniꝰ sed quas
plantauit ipse Cedri: religiosi fideles Tales
enim plantauit. Nam & impii sunt cedri
libani: quia conteret dñs cedros libani li¬
banus enim mons est ubi iste arbores. etiã
scđm litteram annosissime sunt. & excel¬
lentissime Libanus autem interpretatur.
sicut legimus ineis qui ista scripserunt:
candidatio. Libanus dicitur candidatio
idetur autem candidatio eẽ scłi huius:
mͦ nitentis & fulgentis impompis suis. Sunt
ibi cedri libani: qͣs plantauit dñs. Ipse satia¬
buntur. qͣs plantauit dñs. Nã arbor inquit
Ubi passeres nidificabunt: incedris libani. Iã

Expanded text:
ista gratia educta de terra. «Ligna campi,» plebes populorum. «Et cedri Libani quas plantavit.» Cedri Libani, potentes in saeculo, et ipsi satiabuntur. Pervenit panis, et vinum, et oleum Christi ad senatores, ad nobiles, ad reges; satiata sunt ligna campi. Prius humiles satiati sunt, deinde etiam cedri Libani, sed «quas plantavit» ipse: piae cedri, religiosi fideles; tales enim plantavit. Nam et impii sunt cedri Libani, quia, «Conteret Dominus cedros Libani» . Libanus enim mons est; ibi istae arbores etiam secundum litteram annosissimae sunt et excellentissimae. Libanus autem interpretatur, sicut legimus in eis qui ista scripserunt, Candidatio. Libanus dicitur candidatio: videtur autem candidatio esse saeculi hujus, modo nitentis et fulgentis in pompis suis. Sunt ibi cedri Libani quas plantavit Dominus; ipsae satiabuntur quas plantavit Dominus. Nam «arbor,» inquit,ae domus dux est eorum.» Ubi passeres nidificabunt? In cedris Libani. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
quasi leti corde uidentur apparere. Utinam
ietentur: & non rixentur: Dicis mͥ Quid letiꝰ
ebrio: Immo quid insanius ebrio: Quid ple¬
rumq iracundius ẽ: frgo ẽ uinum qđ uere
letificat cor: & non nouit aliud nͥ letificare
cor: Sed neputes hoc quidẽ despiritali ui¬
no debere accipi: de illo panc autem non:
qđ et ipse spiritalis sit. exposuit & ipsum:
Et panis inquit: corhominis confirmat: G̾
sic accipe depane: quomͦ accipis de uino:
ntus esuri: intus siti Beati enim qui esun¬
unt & sitiunt iusticiam: quia ipsi saturabũ¬
tur: Panis ille iusticia ẽ: uinum illud. iusti

Expanded text:
quasi laeti corde videntur apparere. Utinam quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus siti: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur» . Panis ille justitia est, vinum il