comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nedictiones ex eo fortasse solumͦ appellari po¬
ter̃. qđ in nouissimis dr̃. & hec locutus ẽ illis
pater eoꝵ. & bñdix̃ illos: unũquẽq scđm bene¬
dictionẽ suã bñdix̃ illos Ceterũ in iiciis ubi
conuocat eos pater. ñ qͣsi ad bñdictionẽ conuo¬
cat: sed ita scriptu est Uocauit autẽ iacob fili.¬
os suos: & dix̾ Congregamini ut annunciem
uobis: que occursura sunt in nouissimis dieb¬
Qđ utiq magis ꝓpħiã significat: ꝑ qͣm q̃ eis
rie uerboꝵ. neq benedictiones tantũ. neq fut᷑oꝵ
uel & iã quedã ab eis gesta notabilit᷑ arguunt᷑
Quȩ res nobis & triꝑtitã ut in aliis fecimus
explanationis materiã subicit: tta ut bñdi¬
ctiones hystoriȩ locũ seruent: ꝓpħia uͦ my¬
sticũ atq doginaticu: moꝵ correptio & obiur¬
gatio. moralem dirigat stilũ: Ruben inquit
primagenitus m̃s: uirtus mea & inciũ filiorũ

Expanded text:
nedictiones, ex eo fortasse solummodo appellari ponedictiones, ex eo fortasse solummodo appellari poterunt, quod in novissimis dicitur: Et haec locutus est illis pater eorum, et benedixit illos, unumquemque secundum benedictionem suam benedixit illos . Caeterum in initiis, ubi convocat eos pater, non quasi ad benedictionem vocat, sed ita scriptum est: Vocavit autem Jacob filios suos, et dixit: Congregamini ut annunciem vobis, quae occursura sunt vobis in novissimis ; quod utique magis Prophetiam significat, per quam quae eis benedictiones tantum, neque futurorum vel etiam quaedam ab eis gesta notabiliter arguuntur. Quae res nobis et tripartitam, ut et in aliis fecimus, explanationis materiam subjicit, ita ut benedictiones Historiae locum servent: prophetia vero Mysticum, atque dogmaticum: morum correptio, et objurgatio Moralem dirigat stylum. BENEDICTIO RUBEN. 1. RUBEN inquit primogenitus meus: tu virtus mea, et initium filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum primũ est. quod in singulis quibusq
locis ubi scriptura de duodecĩ patriarchis cõme¬
morat. multa sit in ipsa ordinis conscriptione
diuersitas Alius ordo est in ipsa eoꝵ nati¬
uitate conscriptus: alius cũ terrã egipti unã
cũ patre suo irł. & sobole posteritatis refe.¬
runtur inttͣre : alius nc̃ cũ benedictiones obit᷑i
parentis excipiunt: Alius cum egressȩ de egip¬
to tribus. uł in deserto cõmemorant᷑ aliquid
tẽ gebul ꝓbenedictionib & maledictionib
statuuntur: alius &iã cũ dixisionẽ terrȩ here¬
ditatis suscipiunt sorte Et in tantũ ordo iste
uariatur: ut int̾dũ quidã ex ipsis nec ad scͥpti
inueniantur in numero Qđ utiq certũ ẽ. ñ
absq aliqͣ ratione uariari: & exctare causas ꝑ.¬
babiles. quib in alio loco ille p̃ferat᷑. in alio uͦ
alius ꝓ̃feratur S de his nobis nunc ad te ꝓpo¬
a patre suscipiunt continent᷑ Quȩ quide be.¬

Expanded text:
ciendum est primo, quod in singulis quibusque locis, ubi Scriptura de duodecim Patriarchis commemorat, multa est in ipsa ordinis conscriptione diversitas. Alius ordo est in ipsa eorum nativitate conscriptus : alius cum terram Aegypti una cum patre suo Israele et sobole posteritatis referuntur intrare : alius nunc, cum benedictiones obituri parentis excipiunt : alius cum egressae de Aegypto tribus, vel in deserto commemorantur aliquidte Gebal pro benedictionibus et maledictionibus statuuntur . Alius etiam cum divisionem terrae haereditatis sorte suscipiunt , et in tantum ordo iste variatur, ut interdum quidam ex ipsis nec adscripti inveniantur in numero, quod utique certum est, non absque aliqua ratione variari, et existere caussas probabiles, quibus in illo loco ille praeferatur, in alio vero alius praeponatur. Sed de his nobis nunc a te a patre suscipiunt, continentur: quae quidem Be
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotes sacdotib: nunc si uidet᷑ & popłm
eiptiũ. popło isrłitieo conferamꝰ. Dr̃ enĩ
in consequentib. quia post famẽ & seruitu.¬
tẽ popłs eciptius quintas offerat pharaoni
E contrario uͦ: isrłiticus popłs derimas offert
sacerdotib uide & in hoc scͥpturã dixinam
ingenti ratione subiuxam: uide egiptium

Expanded text:
s sacerdotibus; nunc si videtur, et populum Aegyptium populo Israelitico conferamus; dicitur enim in consequentibus quia post famem et servitutem populus Aegyptius quintam partem offerat Pharaoni, e contrario vero Israeliticus populus deferat decimas sacerdotibus. Vide et in hoc Scripturam divinam in generati
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ea exhibens seruire iusticie in scĩficatione̾:
iam fugientiũ se inimnicoꝵ suoꝵ. id ẽ demo.¬
nũ terga uexat & cedit Sic enĩ pugnat. non
qͣsi aerem cedens. sed demones fugans: quiq ob
nimios ꝓfectus. uelut dĩ iam in se participiũ
habens. etiã adorari dr̃ a filiis patris sui fili¬
at̃d o̾s patris sui: qͣsi in morali loco posuimus:

Expanded text:
in sanctificatione , jam fugientium se inimicorum suorum, id est, daemonum terga vexat et caedit. Sic enim pugnat, non quasi aerem caedens , sed daemones fugans: quique ob nimios profectus velut Dei jam in se participium habens, etiam adorari dicitur a filiis patris sui. Filios patris sui, quasi in Morali loco, possumus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uenit filius tuus hic iunior. qui delapida¬
uit omnẽ substantiã: occidisti illi uitulũ sagi¬
natũ. lstũ gͦ taurũ siue uitulũ. consilio suo
scribe & pharisei subneruasse dicuitt᷑. quoꝵ ma-¬
ledictus furor. qui temerarius est: & ira illorũ
quia indurata est Diuidã illos in iacob & dis¬
ꝑgam illos in urł Uidendum est. ne forte di-¬
uisio ista quͣe cõmemorat᷑ talissit. qualis & illa
de qua in eugłio dr̃: Quia cum uenerit dñs ser¬
ui illiꝰ. diuid& eũ: parteq illius cũ infidelibus
pon&e Uel certe ut audiui quendã ex scĩs pa¬
trib cdisserent̾e. qr dixisio simul & dispersio no¬
minat᷑. ꝓ eo quod nonnulli ex ipsis dño credi¬
derunt. & alii in infidelitate manser̃. diuisi
dicantur hi qui ab eis separant᷑. & ueniunt ad
fidem: & disꝑsi bi quoꝵ patria. totũq ꝑ orbe

Expanded text:
dilapidadilapidavit omnem substantiam, occidisti illi vitulum saginatum istum . Ergo taurum, sive vitulum consilio suo Scribae et Pharisaei subnervasse dicuntur, quorum maledictus furor, quia temerarius est: et ira illorum, quia indurata est. Dividam illos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Videndum est, ne forte divisio ista quae hic commemoratur, talis sit, qualis et illa de qua in Evangelio dicitur: Quia cum venerit dominus servi illius, dividet eum, et partem ejus cum infidelibus ponet . 28 Vel certe, ut audivi quemdam ex sanctis patribus disserentem, quia divisio simul et dispersio nominatur, pro eo quod nonnulli ex ipsis Domino crediderunt, et alii in infidelitate permanserunt. Divisi dicuntur hi qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem: et dispersi hi, quorum patria, temploque
Abbreviated transcription (Latin):
De quo consilio dicit sanctus: qui mente deũ
iħim: Non inquit innitant᷑ uiscera mea: Non
tibi hoc uideturꝰ dicere. mundus ego a sanguine
hiuius ĩusti. mundus ego a sentencia qu̾a de-¬
cernitis aduersus innocentem: Qui in ira sua
neruauerunt taurũ Requiro quos homines
occider̃ cũ certũ sit aute passionẽ dñi nemine̾
eredentiũ esse punitũ: nisi forte quis ipsis ascri-¬
bat. & iã sanguinẽ ꝓpħarũ quia & dñs dicit
quod a sangume abel iusti usq ad sanguinem
tachariȩ. om̃is qui effusus ẽ sanguis iustoꝵ. ab
ista generatione requirat᷑ S uideamus ne for¬
te & illos homines occiderint. quos ꝑsuaserunt
clamare: sanguis illius suꝑ nos. & iuꝑ filio nr̃os:
Et in cupiditate sua subneruauer ta ͤ rum:
Taurũ appellari filiũ dĩ legimus. in scriptu¬
ex ꝑsona filii senioris dicentis ad patrẽ F go sẽꝑ
tecum fui. & mandatũ tuũ nũꝗͣ p̃teriri: & nũꝗ
dedisti mͥ hedũ. ut cũ amicis meis epularer: Cũ

Expanded text:
de quo consilio nunc dicit sanctus, qui mente Deum Jesum, non, inquit, invitentur viscera mea. Non tibi hoc videtur dicere, Mundus ego a sanguine justi hujus : mundus ego a sententia, quam decernitis adversum innocentem? Quia in ira sua, e runt homines. Requiro quos homines occiderunt, cum certum sit ante passionem Domini, nominem credentium esse punitum: nisi forte quis ipsis adscribat etiam sanguinem Prophetarum. Quia et Dominus dicit, Quod a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae , omnis qui effusus est sanguis justorum, ab ipsa generatione requiratur. Sed videamus, an forte et illos homines occiderint, quos persuaserunt clamare, Sanguis illius super nos et super filios nostros . Et in cupiditate sua subnervaverunt taurum. Taurum appellari Filium Dei, legimus in Scriptu bis sub persona filii senioris dicentis ad patrem, Ego semper tecum fui, et mandatum tuum nunquam praeterii, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuidetur: hoc ẽ uisibilis & carnalis: Ipse credo de
quo dicit apłs: pͥmus homo de terra terrenꝰ: as ali¬
bi Si enĩ is qui uidet᷑ nr̃ homo corrũpit᷑. sed qui
intus est renouat᷑: hunc eundẽq qui uidet᷑ exte.¬
riorẽ honunẽ appellans Et tterũ dicit: quia ñ
pͥmo quod sp̃ale ẽ. sed quod animale ẽ Primo gͦ
om̃is homo in hoc mundo carnalit̾ uiuit. et
scđm carnẽ mouetur: & pͥmus est carnalis
motus in concupiscentia libidinis Qui cũ pͥmȩ
iiuentutis tempus obsederit. durũ & temerariũ
simul & lasciu ũ iuuenẽ reddit. ascendentem
etiã suꝑ eubile patris. & polluentẽ thorũ pat̾tu̾:
id est & iã p̃cepta & monita naturalis legis quę
in nobis est. quod nunc pat̾nus thorus dr̃ pͣua¬
ricantẽ: Est enĩ intͣ nos lex quędã naturalis. quę
arguit unũquẽq peccant̾ẽ: & malũ ei esse sugge¬

Expanded text:
qui videtur, hoc est, visibilis et carnalis: ipse credo, de qui videtur, hoc est, visibilis et carnalis: ipse credo, de quo dicit Apostolus, Primus homo de terra terrenus . Sed et alibi, Si enim qui videtur, noster homo corrumpitur; sed qui intus est, renovatur . Hunc eundem qui videtur, exteriorem hominem appellat. Et iterum dicit: Quia non primum quod spiritale est, sed quod animale est primum . Ergo omnis homo cum in hoc mundo carnaliter vivit, et secundum carnem movetur: et primus est carnalis motus in concupiscentia libidinis, cui jam primae juventutis tempus obedierit, durum et temerarium simul, et lascivum hominem reddit, ascendentem etiam super cubile patris et polluentem thorum paternum, id est, etiam praecepta et monita naturalis legis, quae in nobis est quod nunc paternus thorus dicitur praevaricantem. Est enim intra nos lex quaedam naturalis, quae arguit unumquemque peccantem, et malum ei esse sugge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã : qui & pͥmogenitus est. & iniciũ filior̃u:
sicut & ꝓpħi dicit. isrł pͥmogenitus m̃s: Pri¬
mis nãq illis: data st̃ eloqͥa di Qd autẽ durus
fuerit ille populus & temerarius scripturȩ denun-¬
ciant Dicit enĩ de eis ꝓpħ Om̃e qđ loquitur
populus hic: durũ ẽ: Et item alibi de ipsis di-¬
cit: Uos semꝑ dura ceruice: & incircucisi cor-¬
de. Patri uͦ dõ ir ragauit in iurias: cũ conu̾tit
ad eum dorsũ & non faciẽ suam: Tborũ aute̾ pat¬
concubinȩ polluit quod ascendit: id est legem
ueteris testamenti qu̾a sepe p̃dicando macula¬
uit. Quod autẽ in concubinȩ ꝑsona lex ueteris
testamenti ponat᷑. paulus edocuit dicens: Abra.¬
ham duos filios habuit: unũ de ancilla. & unu de
libera. Hec autẽ duo testamenta: in quo agarꝰ con¬
cubina fuit in ueteris testamenti ponit᷑ typo
Una oeenĩ eit ꝑfecta colu̾ba genitricis suȩ. quȩ
iocus. Ruben interp̃tatus est a maiorib filius

Expanded text:
qui et primogenitus est, et initium filiorum sicut et Propheta dicit: Israel primogenitus meus . Primis namque illis data sunt eloquia Dei. Quod autem durus fuerit ille populus et temerarius, Scripturae denunciant: dicit enim de eis Propheta, Omne quod loquitur populus hic, durum est . Et item alibi de ipsis dicit: Vos semper dura cervice, et non circumcisi corde . Patri vero Deo irrogavit injurias, cum convertit ad eum dorsum suum, et non faciem suam . Thorum autem concubinae polluit, quem ascendit, id est, legem veteris Testamenti, quam saepe praevaricando maculavit. Quod autem in concubinae persona lex veteris Testamenti ponatur, Paulus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: haec autem sunt Testamenta , in quo Agar, quae concubina fuit, in veteris Testamenti ponitur typo. Una etenim erat perfecta columba 26 genitrixve, quae locus. Ruben interpretatus est majoribus, filius
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos triꝑtitus iste motus totius animȩ desig̃¬
la notatur effusus: Sed̾am irę uł furoris speciẽ
ten& symeon. quę & ipsa ex furoris eius demõ¬
stratur obpbrio Tercia forma motus inratio¬
nabiles ten& leui: quippe cui & iã lege̾ serua.¬
re p̃ceptũ est Has gͦ tres species. uidetur mͥ õĩs
ꝓpe anima quȩ in hunc mundũ pͥmis motibus
culpabilit̃ agere: usq quo peccatoꝵ uiciis p̃gͣ¬
uata. & maloꝵ societate fessa. ad locũ pęniten¬

Expanded text:
ipsos tripartitus iste motus animae desigla notatur effusus. Secundam irae vel furoris speciem tenet Symeon, quae et ipsa ex furoris ejus demonstratur opprobrio. Tertiam formam motus rationabilis tenet Levi, quippe cui etiam legem servare commissum est. Has ergo tres species videtur mihi omnis prope anima, quae in hunc mundum venit, primis motibus culpabiliter agere, usquequo peccatorum vitiis praegravata, et malorum satietate defessa, ad locum p
Abbreviated transcription (Latin):
uus in om̃ib eupiat cursũ utriusq expositionis
uptare potest extorquere fortassis. ut & iã de
ao hec hoc mͦ uideart᷑ intelligi. quia deficiat p̾ͥ¬
cp̃s exiuda id est nic qui post resur rectionẽ eiꝰ

Expanded text:
quis in omnibus cupiat cursum utriusque expositionis quis in omnibus cupiat cursum utriusque expositionis aptare, potest extorquere fortassis, ut etiam de Christo haec hoc modo videantur intelligi: Quia non deficiet Princeps ex Juda, id est, hi qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
Soluite templũ hoc : & ego in trib dieb susci¬
tabo illud Hoc autẽ dicebat de templo corpo.¬
ris sui Quia gͦ & ipse sedicit suscitare sp̃m
suum: & deus illum dr̃ suscitasse: recte stupor
ꝓpħȩ & tantę patris & filii unitatis atq indis¬
cretionis attonitus dicit Quis suscitabit eũ:
Non deficiet pͥnceps ex uida neq dux de fe¬
morib eius. usq quo ueniant ea que reposita
sunt ei: uel ut in aliis exemplarib habet᷑. ueni.¬
at is eui repositũ est. & ipse erit expectatio gen¬
tium Hic locus manifeste refert᷑ ad iudã: Con¬
stat enĩ usq ad natiuitatẽ xp̃i non defecisse pͥnci¬
pes ex genere iude. nec duces de femorib eiꝰ.
nuide. achuenit ile cui erat regnũ reposttu In
quo quomgentes sperent: euigłui fides & eccłarũ
doacit ppiigatio: Reposita autẽ dicunt᷑ ea que o¬
portuno tempore ꝓferenda st. sic̃ & xp̃c in finem¬
do uduense dt eũ clicit apłs. ł cce nc̃ tempus

Expanded text:
 ego in tribus diebus suscitabo illud: hoc autem dicebat de templo corporis sui . Quia vero ipse dicit, suscitasse templum suum, et Deus illum dicitur suscitasse: recte Propheta stupore tantae Patris et Filii unitatis, atque indiscretionis attonitus dicit, Quis suscitabit eum? 3. Non deficiet Princeps, ex Juda, neque dux de femore ejus, usque quo veniant ea, quae reposunt et velut in aliis exemplaribus habetur, Veniat cui repositum est et ipse erit exspectatio gentium . Hic locus manifeste refertur ad Judam: constat enim, usque ad nativitatem Christi non defecisse principes 10 ex genere Judae, nec duces de femoribus ejus, Judae, advenit ille cui regnum repositum, in quo, quomodo Gentes sperent, Evangelii fides et Ecclesiarum docet propagatio. Reposita autem dicuntur ea quae opportuno tempore proferenda sunt, sicut et Chridicit Apostolus, Ecce nunc tempus
Abbreviated transcription (Latin):
renunciat om̃ib que possid& & quid agimus
quomͦ hec aut ipsi legimus. aut populis exponi¬
mus . qui ñ solum non renunciamus his que pos¬
sidemus. sed & adquirere uolumus. ea q̃ nunꝗͣ
habuimus anteꝗͣ ueniremꝰ ad axp̃m: Nũqͥdnã
qr nos reclarguit conscientia: tegere & ñ ꝓfer.¬
re que scripta sunt possumus : Nolo duplicati
cͥminis fieri reus Confiteor. & palam popło au¬
diente confiteor hec scripta esse: etiã si ñ dum
implesse me noui: S ex hoc saltim cõmoniti
festinemus implere. festinemꝰ tnͣsire a sacerdo.¬
tib pharaonis. quib terrena possessio est. ad sa¬
cerdotes dñi quib in terra pars ñ est: qͥb por¬

Expanded text:
renuntiat omnibus quae possidet. Et quid agimus? Quo modo haec aut ipsi legimus, aut populis praedicamus, qui non solum non renuntiamus his quae possidemus, sed acquirere volumus ea quae numquam habuimus antequam veniremus ad Christum? Numquidnam, quia nos redarguit conscientia tegere, et non proferre quae scripta sunt, possumus modo duplicati criminis esse rei. Confiteor palam, et populo audiente confiteor haec scripta esse, etiam si nondum implesse me novi. Sed hoc saltem commoniti festinemus implere, festinemus transire a sacerdotibus Pharaonis, quibus terrena possessio est, ad sacerdotes Dei, quibus in terra pars non est, quibus por
Abbreviated transcription (Latin):
d̾at In hoc gͦ uerius ꝗͣ iacob adimplebit᷑. qđ
dictũ ẽ.quia reuocabo te inde in finẽ. S unꝰ¬
quisq nr̃m eodẽ ordine. atq eade uia egiptũ
& agones itig̃ditur: & si mereat᷑ ut deus semꝑ
maneat cũ eo. faci& eũ in gentẽ magnã Mag¬
na enim gens ẽ uirtutũ numerus. & iusticie
multitudo: in qua sc̃ĩ quiq multiplicari di¬
cunt᷑. & crescere: Complet᷑ in eo & iã illud quod
dictũ ẽ quia reuocabo te inde in finẽ Finis eni
perfectio rerũ: & uirtutũ consũmatio pontͣ¬

Expanded text:
 In hoc ergo verius quam in Jacob adimplebitur quod dictum est: Quia revocabo te inde in fine. Sed et unusquisque nostrum eodem ordine atque eadem via Aegyptum et agones ingreditur, si mereatur ut Deus semper maneat cum eo, et faciat eum in gentem magnam; magna enim gens, est virtutum numerus, et justitiae multitudo, in qua sancti quique multiplicari dicuntur et crescere. Completur in eo etiam illud quod dictum est: Quia revocabo te in fine; finis enim perfectio rerum et virtutum consummatio pon
Abbreviated transcription (Latin):
respicis ea que in uisibilia & ę̧t̾na sunt: d egẏp¬
tio populo te esse cognosce Si uͦ decalogum le.¬
gis. & decadem nori testam̃ti qua supra expo¬
suimus semꝑ ante oculos habeas. & de his deci¬
mas offers. & pͥmogenita sensus tui in fide im¬
molas pͥmogenito ex mortis. & inicia tua
refers ad iniciũ om̃iũ: uerus ifrłita es. in quo

Expanded text:
respicis ea quae invisibilia et aeterna sunt, de Aegyprespicis ea quae invisibilia et aeterna sunt, de Aegyptio populo te esse cognosce. Si vero Decalogum legis et decadam novi Testamenti, quae supra exposuimus, semper ante oculos habeas, et de his decimas offers, et primogenita sensus tui in fide immolas primogenito ex mortuis, et initia tua refers ad initium omnium, verus Israelita es, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis popłs seruit Semper enĩ egiptii uisi.¬
bilib reb & corponilib obsecuntur Act uͦ isrłi¬
ticus populus honorat decadem: ꝑfectionis
numerum: Decem enĩ uerba legis accepit. &
dec alogi uirtute constrictus. iͦgnota mun
ciationis suę lucris decem mnas offert dño:
& dece ciritatu accipit potestatẽ Uer̃u qr
unus auctor est om̃iũ & fons & inttium
unus est xp̃c: iccirco & populus decimas qͥ¬
dem ministris. & sacerdotib prestat Primo
gentta uͦ offert pͥmogenito om̃is ereaturę :¬
& inttia initio omniũ de qͦ scriptu est.
qui ẽ iniciũ primogenitus om̃is creaturȩ Uide
g ex his om̃ib differentiam populi eciptioꝵ &
popłi urł. & differentiã sacerdotũ pharionis &
sacerdotũ dñi: & discitiens tem& ipsũ p̃uide
de quo populo sis. & ciuus or dinis sac̾dotiũ te.¬
neas Si adhuc carnalib sensib seruis. si ad¬
huc quinario numero uectigal ex soluis. &
respicis ea que uisibilia & temporalia st̃. & non

Expanded text:
alis populus servit; semper enim Aegyptii visibilibus rebus et corporalibus obsequuntur. At vero Israeliticus populus honorat decadam, perfectionis numerum: decem enim verba legis accepit, et Decalogi virtute constrictus, ignota mundtiationibus sui lucri decem mnas offert Domino, et decem civitatum accipit potestatem. Verum quia unus est auctor omnium, et fons, et initium unus est Christus, idcirco populus decimas quidem ministris et sacerdotibus praestat; primo vero offert primogenito omnis creaturae, et initia initio omnium, de quo scriptum, Qui est initium primogenitus omnis creaturae . Vide ergo ex his omnibus differentiampopuli Israel, et differentiam sacerdotum Pharaonis et sacerdotum Domini, et discutiens temetipsum, praevide, de quo populo sis, et cujus ordinis sacerdotium teneas: si adhuc carnalibus sensibus servis, si adhuc quinario numero vectigal exsolvis, et respicis ea quae visibilia et temporalia sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
guras exposuit apostolus paulus Unã qͣ dixit
quod hismael quidem filius agar. populi scđm car¬
nẽ. isaac uͦ populi qui ex fide ẽ formã teneret:
aliam qua ait. non dix̃ & seminib tanqu̾a in
multis. sed semini tuo tanqͣm in uno qui ẽ xp̃c
tanqͣm uerbũ dĩ non solũ in engłiis ioqui: sed & in
lege certũ ẽ & in ꝓpħis Scrũ in lege incipientes: in
in lege uel. ꝓpħis ẽ ten&e Ascendit gͥ isaac ad pute¬
um uramenti: & apparuit illi dñs Ascensionẽ legis¬
& ante iam diximus ornatum templi esse: & eorũ
que inibi diuina gerebant᷑ obsequia Potest & aug̃¬
mentũ. ꝓpħarũ legis ascensio nominari: & ꝓpt̾ea
forte ad ꝑuteum iuratñti ascendisse dr̃: & ibi ap¬
bit. quod ipse sit sacerdos in ȩt̾nũ: sođ̾m ordine̾ mel¬
chi sedech Ad puteũ  uiram̃ti uisus est dñs ei: futura
in eo ꝓmissa confirmans: Et edificauit ibi altare

Expanded text:
guras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminibus, quasi in multis, sed, Semini tuo, tamquam in uno, qui est Christus. tamquam verbum Dei, non solum in Evangeliis loqui, sed et in lege certum est, et in prophetis. Verum in lege incipientes, in in lege vel prophetis est, tenet. Ascendit igitur Isaac ad puteum juramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem legis dicimus ornatum esse templi, et eorum quae ibi divina gerebantur obsequia. Potest et augmentum prophetarum, legis ascensio nominari; et propterea forte ad puteum juramenti dicitur, et ibi apbit, quod ipse sit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi altare
Abbreviated transcription (Latin):
taurũ: Maledictus furor eoꝵ quia temerariꝰ
est: & un illoꝵ quia indunita est. Duuidã illos
in iacob & disꝑgam eos in isrł Quant᷑u qͥdem¬
ad hystoriam ꝑtinet. uidet᷑ illud eoꝵ culpare
cõmissum. qđ emmor filiũ sichem. qui post soro.¬
ris eoꝵ concubitũ familiȩ isrł uoluerat sociari.
fraude & circũuentionẽ iugular̃. atq eius om̃s
populos peremerunt: qnͣdo & dicebat eis isrł pa
ter eoꝵ. quia odibilem me fecistis in hoc mun¬
do: Maledictũ eoꝵ furori & temeritati imp̾cat᷑.
& diridendos eos per popłm isrł ꝓtestat᷑. utpo.¬
planatio talis mͥ quędã posse uidet᷑ aptari: quod
sẏmeon & leui scribaru & phariseoꝵ iudaici po¬
puli possit ferre ꝑsonã De quib dictũ ẽ quia¬

Expanded text:
quorum maledictus furor, quia temerarius est: et ira illorum, quia indurata est. Dividam illos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Videad historiam pertinet, videtur illud eorum culpare commissum, quod Emmor filium Sychem, qui post sororis eorum concubitum, familiae Israel voluerat sociari, fraude et circumventione jugularunt, atque omnem ejus populum interemerunt, quando et dicebat eis pater eorum Israel: Quia odibilem me fecistis in hoc mundo . Maledictum ergo eorum furorem temeritate imprecatur, et dividendos eos per populos Israel protestatur, utpoplanatio talis mihi quaedam posse videtur aptari, quod Symeon et Levi Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi possint ferre personas, de quibus scri
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ tanꝗͣ meliorẽ sui partẽ resuscitatã ut re¬
accensam dicit Splendor & enĩ lucis qui erat
in eo.etiã si exxtinctus penitus non ẽ tuno cum
obtuler̃ filii eius tuncã ioseph. hedi sanguine
maculatã & mendacio eoꝵ decipi potuit. ita
ut seinder& uestimenta sua &e ponerae saccũ suꝑ
lumbos suos. & lugeret filium suũ. nec uellet
om̃ino consolari. sed diceret quia descendo ad fi¬
liũ meũ lugens in infernũ: Tunc etiã sic̃ dixi¬
mus ñ erat penitus extinctũ in eo lum̃: maxxi¬
ma tam ex parte fuerat obscuratũ. qđ decipi
potuit. quod uestimenta scindere. qđ falso lu.¬
gere. qđ implorare mortẽ. qđ in infernũ cu¬
peret lugendo descendere Fropt̾ hec gͦ nunc
erat ut lumen quod in eo obseurauerat fraus m¬
dacii. rea ccendet & refoueret ueritatis auditus

Expanded text:
mquam meliorem sui partem ressuscitatum esse dicit. Splendor etenim lucis qui erat in eo, etiamsi exstinctus penitus non est, tunc cum obtulerunt filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare mortem, quod in infernum cuperet lugendo descendere. Propter haec quoque nunc erat ut lumen, quod in eo obscuraverat fraus mendacii, reaccenderet et refoveret veritatis auditus
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. quia etiã si in egipto habit& isrł. ñ tam̃
longe ẽ a dõ. s ꝓximus est e & coniunctus.
sic̃ etiam ipse dicit Quia ego descendã tecum
in egiptũ. & ero tecũ Et nos gͦ & iã si uidem᷑
in egiptũ descendisse. &iã si in carne positi
agones mundi huius & certamina sustinemus.
etiã si int̾ eos habitamus qͥ deseruiunt pha¬
raoni: tam̃ si ꝓpe dm̃ simus. si in mandatoꝵ
eius meditatione uersem᷑. & p̃cepta eius ac
iudicia perqͥramꝰ: hoc ẽ enim esse ꝓpe dm̃. semꝑ
que dĩ st̃ cogitare. que dĩ st̃ querere. & deus¬

Expanded text:
 si in Aegypto habitat Israel, non tamen longe est a Deo, sed proximus est ei et conjunctus, sicut etiam ipse dicit, Quia ego descendam tecum in Aegyptum, et ero tecum. Et nos ergo etiam si videamur in Aegyptum descendisse, etiam si in carne positi agones mundi hujus et certamina sustinemus, etiam si inter eos habitamus qui deserviunt Pharaoni, tamen si prope Deo sumus, si in mandatorum ejus meditatione versamur, et praecepta ejus ac judicia perquirimus, hoc est enim esse prope Deo, semper quae Dei sunt cogitare, quae Dei sunt quaerere; et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in quib nobiscũ uel dissident uł concordãt:
& idõ abimelech scđm hanc figurã aliqͣndo in¬
S & hoc ñ puto qđ otiose spui scõ qͥ hec scribit
curȩ fuit comp̃hendere. quod duo alii cũ abime¬
lech uener̃: id ẽ ochorath gener eius. & fichol dux
exercitus eius Inter p̃tat᷑ autẽ ochorath tenens: &
fichol.os om̃iũ Ipse autẽ abimelech: pat̾ meus¬
philosophiȩ tenent : quȩ apud eos in tres partes
diuiditur. logicã. phisicã. ethicã: id ẽ rationa.¬
lem. naturasẽ. morasẽ: Rationalis ẽ illa quȩ
dm̃ patrẽ om̃iũ confitet᷑. ut ẽ ab imelech Nat᷑a¬
lis illa ẽ. que fixa ẽ & ten& omĩa. uelut naturę
ipsius uirib nitens: qũa ꝓfitet᷑ ochorath. qͥ dr̃¬

Expanded text:
sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concordant. sunt, in quibus nobiscum vel dissident, vel concordant. Et ideo Abimelech secundum hanc figuram, aliqSed et hoc non puto quod otiose spiritui Sancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehendere, quod duo alii cum Abimelech venerunt, id est, Ochozat, amicus ejus et Phichol, dux exercitus ejus. Interpretatur autem Ochozat tenens, et Phichol, os omnium; ipse autem Abimelech, patphilosophiae tenent, quae apud eos in tres partes dividitur, logicam, physicam, ethicam, id est rationalem, naturalem et moralem. Rationalis est, quae Deum Patrem omnium confitetur, ut est Abimelech. Naturalis est illa quae fixa est, et tenet omnia velut naturae illius viribus nitens, quam profitetur Ochoza
Abbreviated transcription (Latin):
gere potestis. quomͦ hic cũ isaac qui u̾bi dei qđ in
lege ẽ ten& figurã. neq in dissensione semꝑ potest
esse. neq semꝑ in pace: ꝑhilosophia enĩ neq in
om̃ib legi dei contͣria ẽ: neq in om̃ib consona:
Iuiti enim philosophoꝵ unum esse dm̃ qͥ cuncta
creau̾it scribunt: & in hoc consentiunt legi di:
Aliqͣnti &iã hoc addider̃. quod ds̃ cuncta ꝑuer
bũ suũ & fecerit & regat: & uerbũ dĩ sit. quo
cuncta modent᷑ In hoc non solũ legi. sed & eu.¬
głiis consona scribunt Moralis uͦ & phisica quę
dr̃ philosophia: pene om̃ia que nĩa st̃ sentit: Dissi¬
doc uͦ ã nobis: cũ dõ dicit esse materiã coet̾nã Dissi¬
d&. cũ negat dm̃ curare mortalia: sed & ꝓuiden¬
tiam eius supͣ lunaris globi spacia cohiberi: Dis¬
sident a nobis: cũ uttas nascentiũ stellarũ cursib
pandunt. Dissident. cũ ꝑpetuũ dicunt hc̃ mun-¬
dũ: & nullo fine claudendũ S & alia plurima

Expanded text:
possumus quomodo hic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus ẽ in fine de egipto: qppe qͥ defunctꝰ in
egipto ẽ Absurdũ autẽ erit. si quis in eo re¬
uocat᷑u dicat a dõ iacob qr corpus eius repor¬
tatu ẽ: Quod si recipiatur. ñ erit ueru. quod
Is non ẽ ds̃ mortuoꝵ sed uiuoꝵ: Non gͦ con¬
uenit hec de corpore mortuo intelligi. seci super
uiuis & uigentib approbari Uideamus gͦ ne¬

Expanded text:
vocatus est ex Aegypto, quippe qui defunctus in Aegypto est, Absurdum autem erit, si quis in eo revocatum dicit a Deo Jacob, quia corpus ejus reportatum est, quod si recipiatur, non erit verum, quia Deus non est Deus mortuorum, sed vivorum: non enim convenit haec de corpore mortuo intelligi, sed super vivos et in gentibus approbari. Videamus e
Abbreviated transcription (Latin):
iacob & audite isrł patrẽ ur̃m S fortasse reqͥ¬
dicetur quod illi nondum eousq ꝓfecerant. ut
isrł meritis ȩqͣrent᷑ & idõ illi filii iacob dicunt᷑
tanꝗͣ inferiores: ille uͦ qui ia ꝑfectus erat & be¬
nedictionẽ fut᷑oꝵ conscius dabait. isrł appellat᷑¬

Expanded text:
Jacob, audite Israel patrem vestrum. Sed fortasse requidicetur, quod illi nondum eousque profecerant, ut Israel meritis aequarentur, et ideo illi filii Jacob dicuntur tanquam inferiores; ille vero qui jam perfectus erat, et benedictiones futurorum conscius dabat Israel appellat
Abbreviated transcription (Latin):
frumentũ Sane cum detentus fuissa symeon
in egipto. & nouẽ fr̃s eius dimissi reuerterentur
ad patrẽ. non ẽ scriptũ quia ascender̃ ex egypto
sed imponentes inquit frum̃tũ suꝑ asitos suos
si mente & animo solliciti. uelut quibusdam
caritatis uinculis cruciabant᷑ astricti: Cũ aut̃¬

Expanded text:
rvientem. Unde cum detentus fuisset Simeon in Aegypto, et fratres ejus dimissi reverterentur ad patrem, non est scriptum, quia ascenderunt ex Aegypto: Sed imponentes, inquit, frumentum super asinos suos si mente et animo solliciti, velut quibusdam charitatis vinculis tenebantur astricti, nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph dñs & saluator nr̃. sic̃ corporalem manuor
suam posuit suꝑ oculos ceci. & reddidit ei uisum
que ꝑdid̾at: ita & iã sp̃ales manus suas posuit suꝑ¬
oculos legis. qͥ percorporalem intelligentiã scriba¬
rũ & phariseoꝵ fuerant excecati: & reddidit eis
uisum: ut his quib aꝑit dñs scripturas spãles
in lege. uisus & intellectus aꝑiat: Atq utinã &¬
nobis iniciat dñs iħc manus suas suꝑ oculos. ut in¬
cipiamus & nos respicere non ea que uident᷑. sed
que non uident᷑ : &̾ aperiat nobis illos oculos qͥ ñ
intuent᷑ p̾sentia sed futura. & reͤuel& nob̾ cordis
aspectu. quo ds̃ uidetur in spu: per ipsũ dñm¬

Expanded text:
oseph, Dominus et Salvator noster, sicut corporalem manum suam posuit super oculos caeci et reddidit et visum quem perdiderat; ita etiam spiritales manus suas posuit suoculos legis, qui per intelligentiam Scribarum et Pharisaeorum excaecati sunt, et reddidit illi visum, ut his quibus aperuit sensus spirituales, in lege, visus et intellectus appareat. CAPUT nobis injiciat Dominus Jesus manus suas super oculos, ut incipiamus et nos respicere, non ea quae videntur, sed quae non videntur: et aperiat nobis illos oculos qui non intuentur praesentia, sed futura: et revelet nobis cordis aspectum, quo Deus videtur in spiritu.
Abbreviated transcription (Latin):
Calcare enĩ libidinẽ. fugere luxuriam. om̃sq
uoluptates corporis p̾mere ac frenare. hoc ẽ pͥnci¬
patũ agere totuus egipti: & hoc ẽ qđ apud isrt
magnum dr̃. & in admiratione habetur Si
quis uͦͦ qui aliqua quidem uicia corporis subiy¬
get. aliis uͦ cedat. & subiaceat: de isto ñ integre
dr̃ qr pͥncipatũ agit totiꝰ terrȩ egipti: s u̾bi¬
causa uniꝰ forte aut duarũ uł triũ ciyitatum
uidebitur g̾ere pͥncipatũ: loseph uͦ cui nulla

Expanded text:
calcare libidinem, fugere luxuriam, omnesque voluptates corporis premere ac refrenare, hoc est principatum gerere totius Aegypti; et hoc est quod apud Israel magnum ducitur, et in admiratione habetur. Si quis vero est qui aliqua quidem vitia corporis subjiciat, aliis vero cedat et subjaceat, de isto non integre dicitur quia principatum agit totius terrae Aegypti, sed unius forte aut duarum aut trium civitatum videbitur gerere principatum. Sequitur: Quo a
Abbreviated transcription (Latin):
ihi: Ubi gͦ taber naculũ est. &iã si figat᷑ sine du¬
bio resoluendũ ẽ Ubi uͦ fundamenta st̃ & supra
petiã edificat᷑ domus: nunꝗͣ resoluit᷑ domꝰ illa:
fundata enĩ ẽ suꝑ petrã: fodit tam̃ & ibi puteũ
isaas: nec unqu̾a cessat pitteos fodiendo. donec ori¬
rauerat abraham. uenit nc̃ cum amicis suis dege¬
raris ad isa ac: & dicit illiꝰ isaac Quid uenistis ad
me: Nos enĩ odistis me. & eiecisti me a uob̾ Ad

Expanded text:
. Ubi ergo tabernaculum est, etiamsi figatur sine dubio resolvendum est; ubi vero fundamenta sunt, et supra petram aedificatur domus, numquam resolvitur domus illa, fundata est enim super petram. Fodit tamen et ibi Isaac puteum, nec umquam cessat puteos fodiendo, donec oriraverat Abraham, venit nunc cum amicis suis de Geraris ad Isaac. Et dicit illis Isaac, Quid venistis ad me? Vos enim odistis me, et ejecistis me a vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
naxiũ fieri carnalib uiciis. & demonib esse
subiectum: In qđ utiq unuquẽq ñ extrinsecꝰ
illata necessitas cogit. s segnicia animi & libi¬
do ac uoluptas corporis subigit. cui se atumꝰ
per socordiam subdit Qui uero libertatis animȩ
curam gerit. & dignitatẽ mentis. cȩlesti cognatio¬
ne nobilitat: iste ex filiis isrł est Qui &iã si
uiolent᷑ oppͥmatur ad tempus: ñ tam̃ lib̾tate̾

Expanded text:
noxium esse carnalibus vitiis, et daemonibus esse subjectum. In quod utique unumquemque non extrinsecus illata necessitas cogit, sed segnitia animi, et libido ac voluptas corporis subigit, cui se animus per socordiam subdit. Qui vero libertatis animae curam gerit, et dignitatem mentis coelesti cogitatione nobilitat, iste ex filiis Israel est, qui etiam si violenter opprimatur ad tempus, non tamen libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
intersit int̾ sacerdotes dĩ. & sacerdotes phanio¬
nis: Pharao terras concedit sacerdotib suis. dñs
autẽ sacerdotib suis partẽ ñ concedit in t̾ra
sed dicit eis Ego sũ pars ur̃a Obseruate gͦ qui
hec legitis om̃s dt̃i sacerdotes. & uidente quȩ set
differentia sacerdotũ: ne forte qui partẽ ha¬
bent in terra & terrenis cultib ac studiis ua¬
cant. non tam dñi qͣm pharaonis sacerdotes eẽ
uideantur. Ille est enĩ qui uult sacerdotes suos
habere possesiones terrarum. & exercere agri
non anime culturã: ruri & non legi oꝑã dare
Xp̃c aũt dr̃is nr̃ sacerdotib suis quid p̃cipit
audiamus: Qui non inquit renunciauerit
omnib que possid&: ñ pot est esse m̃s discipłs.
Contremisco hec dicens: Meus enuĩ pͥmo oĩum.
meus uiqu̾a. ipse accusator existo: meas condẽp¬

Expanded text:
erdotes Pharaonis? Pharao concedit terram sacerdotibus suis, Dominus autem sacerdotibus suis partem non concedit in terra, sed dicit eis: Ego sum pars vestra . Observate ergo qui haec legitis, omnes Domini sacerdotes, et videte quae sit differentia sacerdotum, ne forte qui partem habent in terra, et terrenis cultibus ac studiis vacant, non tam Domini quam Pharaonis sacerdotes esse videantur. Ille est enim qui vult sacerdotes suos habere possessiones terrarum, et exercere agri non animae culturam, ruri et non legibus operam dareus noster sacerdotibus suis quid praecipiat, audiamus. Qui non, inquit, renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Contremisco haec dicens; meus enim primo omnium, meus, inquam, ipse accusator existo, meas conde
Abbreviated transcription (Latin):
dño: Possunt quidem isti tres qui pace̾ requir̾ a
uerbo dĩ. & p̃uenire cupiunt pacto societatẽ eiꝰ
figurã tenere magoꝵ. qui ex orientis partibus
ueniunt. eruditi pat̾nis libris. & instititione
maioꝵ. & dicunt quia uidentes uidimꝰ natũ re¬
ggem. & uidimus quia ds̃ ẽ cũ ipso: & uenimus¬

Expanded text:
ni. Possunt quidem isti tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et pervenire cupiunt pacto et societati ejus, figuram tenere trium Magorum, qui ex Orientis partibus veniunt, eruditi paternis libris, et institutione majorum, et dicunt: quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia D
Abbreviated transcription (Latin):
legis. pueri patris sui erant dauid & salomon &¬
teris testamenti: quos terrena & sordida repleue
gare isaac & ostendere quia quecũq leox & pro¬
qui in puteis aqu̾a nolunt habere sed terrã: &
dicit eis Eoce relinquet᷑ uob̾ domꝰ uĩa deserta
todit ergo isaac & nouos puteos: immo pueri
isaac fadiunt: Pueri st̃ isa ac: matheus. marcꝰ.¬
lucas. iohannes: Pueri eius sunt: petrus. & iacob.
piteos fodiunt: sed ꝓ his alt̾cant᷑ illi qͥ terrena
sapiunt: nec noua cͤondi patiunt᷑. nec uetera pur.¬
gari: sed eugłicis puteis contͣdicunt. apłicis adu̾¬
sant᷑. Et qm̃ in om̃ib contͣdict̃. in om̃ibus liti.¬
gant: dr̃ ad eos Qm̃ indignos uos fecistis gr̃a dĩ:
ex hoc ĩa ad gentes ibimus. Post hec gͦ fodit pu¬
teũ t̾ciũ isaac: & appellauit nom̃ loci illiꝰ ampli¬
tudo. dicens. qr nc̃ dilatauit nos dñs. & auxit
notus erat ds̃. & in urł nom̃ eius nominabatur:
nunc autẽ in omnẽ terrã exiit sonus eoꝵ. & in fi.¬

Expanded text:
id, Salomon teris Testamenti: quos tamen terrena et sordida replevergare Isaac ut ostenderet, quia quaecunque lex et proqui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum, imo pueri Isaac fLucas, Joannes. Pueri ejus sunt, Petrus, Jacobus, Jputeos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgant, evangelicis puteis contradicunt, et apostolicis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt, in omnibus litigant, dicitur ad eos, Quoniam indignos vos fecistis gratiae Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius, Latitudo, dicens: Nunnotus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fi
Abbreviated transcription (Latin):
in pascha ipse dr̃. & ouiũ pastor ipse signat᷑. & pon¬
tifex qui offert sacͥficiũ nichilominus ipse descri¬
bit᷑. sponsus tanꝗͣ uerbũ dĩ appellat᷑. & tanꝗͣ sap¬
entia ipse rursum sponsa nominat᷑. si c̃ & ꝓpħa di¬
cit ex ꝑsona ipsius: tanꝗͣ sponso imposuit mͥ initr̃a
& tanquã sponsã ornauit me ornam̃to: multaq

Expanded text:
in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sacrificium ipse describitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut et propheta dicit ex persona illius: “Tanquam sponso posuit michi mitram, et tanquam sponsam adornavit
Abbreviated transcription (Latin):
S redeamus ad isaac: & fodiamus cũ ipso pute¬
os aquę̧ uiuę Etiã si obsistunt philistini. &lam
si rixantur: nos tam̃ ꝑseueremus cũ ipso. pute.¬
os fodiendo: ut & nobĩ dicat᷑. bibe aqu̾a tuis ua¬
sis. & de tuis puteis &s in tantu̾ fodiamꝰ. ut suꝑ¬
habundent aque putei in plateis nr̃is. lit ñ sosu
nobis sufficiat scientia scͥpturaru̾. s & alios do¬
ceamus & alios instruamꝰ: ut bibant homines.
bibant & pecora: audiant prudentes. audiant

Expanded text:
em redeamus ad Isaac, et fodiamus cum ipso puteos aquae vivae, etiam si obsistunt Philisthini, etiam si rixantur, nos tamen perseveremus cum ipso puteos fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant et pecora, quia et Propheta dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Respice ad originẽ generis. & inuenies qđ paterꝰ
eoꝵ cham qͥ nuditatem riserat patris. huiꝰoemodi
sentenciã meruit. ut filius eius chanaan ser¬
uus esset fr̃ib suis: quo in eo neqͥciã moꝵ ar-¬
guer&e conditio seruitutis: Non gͦ ui merito ig¬
nobilitatẽ generis. decolor posteritas imitatur:

Expanded text:
Respice ad originem generis, et invenies quod pater eorum Cham, qui nuditatem riserat patris, hujuscemodi sententiam meruit, ut filius ejus Chanaan servus esset fratribus suis, quo in eo nequitiam morum argueret conditio servitutis. Non ergo immerito ignobilitatem generis decolor posteritas imitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mentoꝵ cumulus auget᷑ Et ut si quis exiguo
uectus nauigio ing̃diat᷑ mare. donec terrę uici¬
nus est minus metuit: cũ uero paulat̾i in altũ
fuerit ꝓgressus. & undis intumescentib. uł in¬
formido ꝑcurrit. quod exiguam rat̾ẽ tã inm¬
sis fluctib credidit: ita &iã nos pati uidebim᷑.
qui exigui meritis. & ingenio tenues. inire tã
uastũ mysterioꝵ pelagus audemꝰ S si orantib
uobis dñs dignetur spẽ sui sc̃ĩ aurã nobis. ꝓspã
dare: scdo uerbi cursu. portũ salutis intrabimus:

Expanded text:
amentorum cumulus augetur. Sed sicut quis exiguo vectus navigio ingreditur mare, donec terrae vicinus est, minus metuit, cum vero paulatim in altum fuerit progressus, et undis intumescentibuformido percellit, quod exiguam ratem immensis fluctibus credidit, ita etiam nos pati videmur, qui exigui meritis et ingenio tenues, tam vastum mysteriorum pelagus audemus ingredi. Sed si, orantibus vobis, Dominus dignetur Spiritus sui sancti auram nobis prosperam dare, secundo verbi cursu portum salutis intrabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ma mea Odit gͦ d̾s eos qui unã diẽ putant
agni comedunt: id ẽ carnes uerbi dĩ cotidie
sumunt: Pascha enĩ nr̃m. ĩmolatus ẽ aẽp̃c Et
quia lex paschȩ talis ẽ ut in uesꝑa comedatur:
ꝓpterea in uespera mundi passus ẽ dñs. ut tu seꝑ
manduces de carnib uerbi: quia semꝑ in uesꝑa
es. usq quo ueniat mane: Et si in hac uespera
sollicttus fueris. & in fletu ac ieiuniis. atq in
om̃i labore iusticiȩ. utta duxeris. poteris & tu
dicere. ad uesper̃a demorabit᷑ fletus & ad matu.¬
tinũ leticia: Letaberis enĩ mane. id ẽ in scło
uenturo: si in hoc scło fructũ iusticiȩ in fletu &
labore collegeris Uenite gͦ. & nos uobiscũ dũ
tempus ẽ.uibamus de puteo uisionis ubi isa ac¬
deambulabat: & ubi ꝓcedit ad exercitiũ: Ob¬

Expanded text:
ma mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant ma mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant Agni comedunt, id est, carnes Verbi Dei quotidie sumunt; Pascha enim nostrum immolatus est Christus . Et quia lex Paschae talis est, ut in vespera comedatur, propterea in vespera mundi passus est Dominus, ut tu semper manduces de carnibus Verbi Dei, qui semper in vespera es, usquequo veniat mane. Et si in hac vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fructum justitiae in fletu et labore collegeris. Venite ergo vos dum tempus est; bibamus de puteo visionis, ubi deambulat Isaac, et ubi procedit ad exercitium.
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat ad fontes aquarũ. ita desid̾at anuna
mea ad te deus. sitiuit atuma mea ad deum
uutũ. qͣndo ueniam & parebo ante conspec
lum negligentes & desides cõmonemꝰ. Habe¬
tote patientiã: quia de rebecca nobis idẽ de
patientia sermo ẽ Et necesse ẽ nos eos qͥ colle¬
ctã negligunt. & audire declinant uerbũ
dĩ. paululũ per patientiã castigare: qui non
desid̾ant panẽ uite. nec aqu̾a uiuã: qui ñ
exeunt de castris. nec ꝓcedt̾ de domib lu.¬
teis. ut colligant sibi manna: qui ñ ueniunt
lũ patientiam Ser mo enũ nobis ad negligentes
est: & eos qui male habent Sani enĩ ñ indigent
medico: sed male habentes Dicite mͥ uos qͥ tan.¬
tũmͦ festis dieb ad eccłã conuenitis. deteri dies ñ
obseruare sollempnes: & idõ ad eos dicit dñs. qͥa
neomenias ur̃as & sabbata & diẽ magnũ ñ susti¬
neo leuniũ. & ferias. & dies festos ur̃os.: odit ani¬

Expanded text:
desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante conspectlum negligentes ac desides commoneamus. Habetote patientiam: quia de Rebecca vobis, id est, de patientia sermo est: et necesse est nos eos qui collectam negligunt, et audire declinant verbum Dei, paululum per patientiam castigare: qui non desiderant panem vitae, nec aquam vivam, qui non exeunt de castris, nec procedunt de domibus luteis, ut colligant sibi manna, qui non veniunt lum patientiam; sermo enim nobis ad negligentes est, et eos qui male habent: sani enim non indigent medico, sed male habentes. Dicite mihi vos, qui tantum festis diebus ad ecclesiam convenitis, caeteri dies nonobservare solemnes: et ideo ad eos dicit Dominus, Neomenias vestras et sabbata, et diem magnum non sustineo; jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit ani
Abbreviated transcription (Latin):
humero hydriã Deponit enĩ elatã gͥcę facun¬
diȩ arrogantiam : & ad humilem ac simplicẽ
Si puer: ꝓpħici sermonis tenet figurã: quomͦ
potaturꝰ a rebecca. qua ipse magis potare debe¬
r&: Uide gͦ. ne forte sicut & dñs iħc cũ ipse sit
panis uitȩ. & ipse pascat animas esurientes. iꝑ¬
se rursum esurire se fatet᷑ cũ dicit: Esuriui:
& dedistis mͥ manducare Et iterũ cũ ips e
sit aqua uiua. & potũ doc om̃ib ĩttientib:
rur sũ ipse dicit ad samaritanã. da mͥ bibere
Sic & ꝓpħicus sermo. cũ ipse potũ d& sitien¬
tib . nichilominꝰ ipse ab his potari dr̃: cũ stu¬
diosoꝵ exercicia & uigilantias suscipit Ista
ͦ talis anima quȩ agit cuncta patient᷑. quȩ̨
tam ꝓmpta ẽ. & tanta eruditione subnixa.
rias aquas. non solũ alios potare non poteris:
s: ipse quoq sitim uerbi patieris Audi & do-
iusticiam: qͥuomodo poteris dicere sic̃ ceruus

Expanded text:
humero hydriam; deponit enim elatam graecae facunhumero hydriam; deponit enim elatam graecae facundiae arrogantiam: et ad humilem et simplicem Si puer prophetici sermonis tenet figuram; quomodo potatur a Rebecca, quam ipse magis potare deberet? Vide ergo ne forte sicut et Dominus Jesus, cum ipse sit panis vitae , et ipse pascat animas esurientes; ipse rursum esurire se fatetur, cum dicit, Esurivi, et dedistis mihi manducare : et iterum cum ipse sit aqua viva, et potum det omnibus sitientibus; rursum ipse dicit ad Samaritanam, Da mihi bibere : sic et propheticus sermo, cum ipse potum det sitientibus; nihilominus ipse ab his potari dicatur, cum studiosorum exercitia et vigilantiam suscipit. Talis ergo ista anima, quae agit cuncta patienter, quae tam prompta est, et tanta eruditione subnixa; rias aquas; non solum alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim verbi Dei patieris. Audi et Domjustitiam. Et quomodo poteris dicere, Sicut cervus