comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enis quos tñ hortatur. ut celestia mandata seruando
misa sibi ꝑ unicum filium ft̃s eius & filii dei esse me
baptitare. & remissa peccatoꝵ dare. quid illoᷤᷤ
us ut hereticos appellemꝰ aUG̾.
uod si alius diceret. si licet iniquis baptizare. &
remissa peccatoꝵ dare. quid illos infamamus.
ũt iniquos illos appellemus. Quod huic responderetur
de iniquis. hoc illi respondeatur de hereticis. idẽ neq eoꝵ
quisquis habet baptismum xp̃i etiam de peccatorũ
remissione securꝰ sit. si hoc in sacramento tantum habie.
nec ueraci cordis confessionẽ conu̾sus est ut dimittenti
dimitteretur.
lanctiasimi consicerdotes non intantum posse
randam e uenerabilem maiestatem. Memores gͦ ꝑiculi
hoc quoq non cantũ obseruare debemus. uerum etiam
ab omnibꝰ nob̾ confirmare. ut omnes heretici qui ad sinũ
matris ȩccłȩ accurrunt baptizentur. ut mens heretica

Expanded text:
enis? quos tamen hortatur ut coelestia mandata servando, enis? quos tamen hortatur ut coelestia mandata servando, missa sibi per unicum Filium, fratres ejus et filii Dei esse merbaptizare, et remissam peccatorum dare; quid illos infamamus, ut haereticos appellemus? 62. Quid, si alius diceret: Si licet iniquis baptizare, et remissam peccatorum dare; quid illos infamamus, ut iniquos illos appellemus? Quod huic responderetur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haereticis; id est, neque quisquis habet Baptismum Christi, etiam de peccatorum remissione securus sit; si hoc in Sacramento tantum habet, nec veraci cordis conversione conversus est, ut dimittenti dimitteretur. sanctissimi consacerdotes, non in tantum posse randam et venerabilem majestatem. Memores ergo periculi, hoc quoque non tantum observare debemus, verum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris Ecclesiae accurrunt, baptizentur; ut mens haeretica,
Abbreviated transcription (Latin):
uelut nouelle constabilite. filiȩ eoꝵ ornate sicut simi¬
litudo cempli. Cellaria eorum plena eruct̾antia ex hoc
in hoc. Oues eoꝵ fecunde multiplicantes in existibꝰ sui.
boues eoꝵ erassi. Non ruina maceriȩ. nec exitus. neq cla¬
mor in plateis eoꝵ. Beatũ dixerunt ppłm cui hȩc sunt.
Beatus popłs cuius ẽ dñs ds̃ eius. Si g isti sunt filii ali¬
eni qui in rebus temporalibus & habundantia terrenȩ
felicitatis beatitudinẽ ponunt: uideamus si non idem
ipsi sunt de quibus & & cypanus ita dicit. in se quoq
transfigurans eos. ut de his se dicere ostendat. cũ quibꝰ
sacramenta communicabat: Dum uiam inquit dñi ñ¬
tenemus: nec data nob̾ ad salutem celestia mandata
seruamus. fecit dñs nr̃ uoluntatẽ patris. & uos non fa¬
ciemus uoluntatem dñi: Patrimonio. & lucro studenteᷤᷤ
bere e trade poterant. cur negatur eẽ posse in filiis ali¬

Expanded text:
uelut nouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut simiuelut nouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus neque clamor in plateiseorum. beatum dixerunt populum cui haec sunt: beatus populus cuius est dominus deus ipsius. si ergo isti sunt filii alieni qui in rebus temporalibus et abundantia terrenae felicitatis beatitudinem ponunt et diuina praecepta contemnunt, uideamus si non idem ipsi sunt de quibus Cyprianus ita dicit, in se quoque transfigurans eos, ut de his se dicere ostendat cum quibus sacramenta communicabat: dum uiam dominitenemus nec data nobis ad salutem caelestia mandata seruamus. fecit Dominus noster uoluntatem patris, et nos non facimus Dei uoluntatem patrimonio et lucro studentes, bere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis ali
Abbreviated transcription (Latin):
sitionẽ tantum modo non posse descendere cũ manife¬
stũ sit. hereticos baptisma non habere Aus̃.
uie respondetur. Iniqui xp̃iani sunt an non:
Si xp̃iani sunt. cur in illa petra non sunt.
in qua edificat᷑ eccła: Audiunt enĩ u̾ba xp̃i & non
faciunt. Si xp̃iani non sunt fiant. Aut quo ꝑtinebit
sermo dñi dicentis. qui non ẽ mecũ adu̾sum me est.
& qui metum non colligit spargit. Spargunt enĩ
oues eius: qui eas ad moꝵ suoꝵ labem praua imi¬
tatione ꝑducunt. Unde constat suꝑ filios alienos.
quod om̃s inqui appellantur & soboles antixp̃i
dis non sit uera conu̾sio. cum manifestũ sit iniquos quã¬
diu sunt iniqui sunt: baptisma quidem habere posse s
salutem cuius sacramentũ. baptisma ẽ habere ñ posse:
Uideamus enĩ si heretici describuntur in psalmo illo.
ubi de filiis alienis ita dicit᷑. Domine libera me de ma¬
nu filioꝵ alienoꝵ quoꝵ os loquutum ẽ uanitatem.
& dextera eoꝵ dextera iniquitatis. Quorum filii eoꝵ

Expanded text:
sitionem tantummodo non posse descendere, cum manifestum sit haereticos Baptisma non habere. » 60. Huic respondetur: Iniqui christiani sunt, an non? Si christiani sunt, cur in illa petra non sunt in qua aedificatur Ecclesia; audiunt enim verba Christi, et non faciunt. Si christiani non sunt, fiant. Aut quo pertinebit sermo domini dicentis: qui non est mecum aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit? spargunt enim oues eius qui eas ad morum suorum labem praua imitatione perducunt. unde constat super filios alienos, quod omnes iniqui appellantur, et suboles antichristi, dis non adsit uera cG,Duersio, cum manifestum sit iniquos quamdiu iniqui sunt baptisma quidem habere posse, sed salutem cuius sacramentum baptisma est habere non posse. uideamus enim si haeretici describuntur in psalmo illo, ubi de filiis alienis ita dicitur: domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorumos locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis, quorum filii eorum
Abbreviated transcription (Latin):
in tritico. non autẽ in paleis agnoscitur. siue longe auento
separent᷑ siue usq ad ultimã uentilationẽ frumento com¬
mixte uideantur. Frustra gͦ casius addidit. absq his qui
in ȩccła fideles. supplantati ad heresis tenebras transiert̃.
Si enĩ & ipsi ab ȩccla recedendo baptisium amiserant:¬
etiam ipsis reddatur. Si autẽ non amiserant. quod ꝑ eos
datũ ẽ cognoscatur.
liuis Ianuariꝰ a uice cesaris dixrt. Si ñ obtemꝑat¬
error uitati. multomagis uitas ñ consentit eito¬
ti. Et id̃o nos ȩccłȩ assistimus in qua p̃sidemꝰ: utt baptismũ
eiꝰ ipsi soli uindicantes. eos quos ȩccła baptiũauit bapcite¬
mus AUG Respondetur. Quos eccła baptirat.: ũtiq
petra illa petra baptitat. extra quam sunt omnes qui
audiunt u̾ba xp̃i. e non faciunt: Baptirentur gͦ quic̃q̃
ã talibus bapticati sunt. Quod si non fit: sicut in istis

Expanded text:
in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab eccletiam ipsis reddatur: si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscatur. Alius Ianuarius a Uico Caesaris dixit: Si non obtemerror ueritati, multo magis ueritas non consentit errori. et ideo nos ecclesiae adsistimus, in qua praesidemus, ut baptismum eius ipsi soli uindicantes eos quos ecclesia non baptizanit baptis emus. Respondetur: Quos ecclesia baptizat, utique petra illa baptizat, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt. baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt. quod si non fit, sicut in istis,
Abbreviated transcription (Latin):
hereticos. non baptitandos eẽ. cum ad ȩccłam uenire si hñt
iam baptismum xp̃i. s ad suam ꝑu̾sitate corrigendos. Nã
etiam de iniquis dici potest. quoꝵ portio sunt heretici. Cẽ¬
seo itaq flebiles & cabidos iniquos. si iam baptirati sunt
non baptirandos eẽ cum ad ȩccł̃am sd. ẽ ad illam petram¬
aitra quam sunt om̃s qui audiunt ũba xp̃i &e non faciunt
uenire ceꝑint: s sacra & diuina lauatione iam lecos. ⁊t̃ aut̃.
& lumine uitȩ illuminatos. non hostes si pacificos. nam imiqͥ
ñ habent pacem: non alienos. s fidei dñi domesticos. nam
iniquis dictum ẽ. quomodo conu̾sa ẽs in amaritudinẽ uitiᷤ
aliene: Non adulteros. s dei filios. nam iniqui sunt fili di¬
aboli. non erroris s salutis effectos. nam ñ saluat iniquitas.
in eccłam recipi. id. ẽ. in illam petram. in illam columbam.
in illum ortum condusum. & fontem signatũ. qui ñ nisi

Expanded text:
haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uehaereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam ueiam baptismum Christi, sed a sua peruersitate corrigendos! nam etiam de iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petramextra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulteros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
baptitandos eẽ cũ ad ȩccłam uenire ceꝑint. ut sacra & diui¬
na lauatione lotos. & lumine uitȩ illuminatos: ñ hostes.
s pacificos. non alienos s fidei dni domesticos. ñ ad ulteroᷤᷤ
s dei filios. non erroris. s salutis esffectos in eccłam recipi:
absq his. qui de ȩccłã fideles supplantati ad heresis tenebraᷤˢ
transierunt: s eos ꝑ manus impositionẽ restituendos
osset alius dicere. Cum xp̃i baptismata auc̃.¬
duo eẽ ñ possunt: qui iniquis baptismum cõcedit.
sibi collit. S nob̾cum etiã isti resisterent. & dicerent. Conce¬
dimus iniquis baptismum. qui non ab ipsis in ipsis ẽ sic̃
iniquitas. s a xp̃o cuiꝰ est equitas. & cuius sacramentũ etiã
apud iniquos non ẽ iniquum. Qd̃ gͦ nob̃cum de iniquis
dicerent. hoc sibi de hereticis dicant. Et ido quod sequitur
ita potiꝰ erat dicendum. Censeo utiq flebiles & tabidos

Expanded text:
baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuibaptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina lauatione lotos et lumine uitae inluminatos non hostes sed pacificos, non alienos sed fidei domini domesticos, non adulteros sed dci filios, non erroris sed salutis effectos in ecclesiam recipi, absque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum, qui non ab ipsis in ipsis est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos
Abbreviated transcription (Latin):
Uid̾unt autẽ p̾sumptores. aut fraudatores hereti¬
coꝵ. Nos unum baptisma quod ñ nisi in ȩccła no¬
uimus ȩccł̃ȩ uindicamus. Aut quomodo possunt in noĩe
xp̃i aliquem baptitare. quos ipse xp̃c dicit adu̾sarioᷤsuoᷤ ẽͤ¬
AUs̃ huic simili tenore uborum ita respondemus. Uide¬
runt aut p̾sumptores. aut fraudatores iniquoꝵ. Nos
unũ baptisma nouimꝰ.  quod non nisi in ȩccła noui¬
mus. ubicumq inuentum quando possumꝰ ad ȩccłã
reuocamus. Aut quomodo possunt in nomine xp̃i aliquẽ
baptitare quos ipse xp̃c dicit. adu̾sarios suos eẽ: Omnibꝰ
quippe iniquis dicit. Non noui uos. recedite ã me qui
oꝑamini iniquitatẽ. Et tñ cum baptitant. non ipsi bap¬
turant. s ille de quo iohannes dicit. hic ẽ qui baptitat.
Sasius amacomadibꝰ dix̃. xxii Cum baptismata
duo eẽ non possunt. qui hereticis baptismum. cõ¬
cedit sibi tollit. Censeo itaq flebiles & tabidos hereticos:

Expanded text:
int aut praesumptores aut fautores haereticorum: nos unum baptisma quod non nisi in ecclesia nouimus ecclesiae uindicamus. aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos e? \' Huic simili tenore uerborum ita respondemus: \'Uiderint aut praesumptores aut fautores iniquorum: nos unum baptisma, quod non nisi ecclesiae nouimus, ubicumque inuentum quando possumus ad ecclesiam reuocamus. aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit aduersarios suos esse?\' omnibus quippe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat. Cassius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentib refellendꝰ ẽ. ut ostendat᷑ in rep̃hensione ueterũ
potuit religioso: querit iste impius ore sacrilego: quomͦ
accipiendum sit qͦd scriptum ẽ. in principio fec̃ ds cȩ¬
lum & terram. quãꝙͣ ñ addiderit terram. de qua post
loquitur. Querit gͦ qͦ principio. eiusne principio qͦ¬
idem ds̃ eẽ cepit. an ex eo quo illum cẽ uacuum teduit.
Cui respondetur. quia nec ds cẽ cepit. nec eum uacationis
suȩ teduit: qui neq aliquando ñ fuit. nec cessando torpuit
nec oꝑando laborauit. nec sine celo sedis indiguit. nec fac¬
to cȩlo scocm tamꝙͣ finitis errorib ꝑegrinus inuenit. Po¬
ttus ẽ enim beatissime manere in sem&e ipso. templo autẽ
suo qͦd sunt om̃s scĩ & angł̃i & homines. sic imꝑtire habi¬
tationẽ suam. ut illi ex ipso habeant tale bonum. qͦd ẽẽ
beati possint. ñ ex eis ille talẽ domum. sine qua beatꝰ eẽ

Expanded text:
pertinentibus refellendus est: ut ostendatur in reprehensione vetepertinentibus refellendus est: ut ostendatur in reprehensione vetepoterat religioso, quaerit iste impius ore sacrilego, quomodo accipiendum sit quod scriptum est, In principio fecit Deus coelum et terram : quanquam non addiderit, terram, de qua post loquitur. Quaerit ergo: Quo principio? ejusne quo idem Deus esse coepit, an ex eo quo illum esse vacuum taeduit? Cui respondetur, quia nec Deus esse coepit, nec eum vacationis suae taeduit, qui neque aliquando non fuit, nec cessando torpuit, nec operando laboravit: nec sine coelo sedis indiguit, nec facto coelo sedem tanquam finitis erroribus peregrinus invenit. Potens est enim beatissime manere in semetipso; templo autem suo quod sunt omnes sancti, et Angeli et homines, sic impertiri habitationem suam, ut illi ex ipso habeant tale bonum quo beati esse possint, non ex eis ille talem domum sine qua beatus esse
Abbreviated transcription (Latin):
uenalis codex ipse ferret᷑. & concurrentib turbis ꝑiculosa
curiositate & delectatione legeret᷑: ut quanto possem com¬
pendio responderem: prius quesiui cuiusnã eẽt erroris.
Non enim soli manichei legem proph̃asq c̃dempnant.
s & marcionistȩ & alii ñnulli. quorum sectȩ ñ ita in¬
notuerunt popłis xp̃ianis. Iste autem cuius nomen in
adem libro ñ comperi: decestatur d̾m mundi fabrica¬
torem. cum manichei quãuis librum geneseos ñ acci¬
piant atq blasphement. đm tamen bonum fabricas¬
si mundum. & si ex aliena natura atq materia c̃fitent᷑.
S quãꝙͣ ñ mͥ apparuerit cuius seccȩ sit iste blasphemus.
defendenda ẽ adu̾sus cuis linguam scriptura diuina: quã
maledicis disputationib insectat᷑. Et qm̃ se quoquo modo
xp̃ianum uideri cupit. unde & ex euangł̃io & ex apło po¬
nit aliqua testimonia. &̃ scripturis ad nouum testam̃tũ

Expanded text:
venalis codex ipse ferretur, et concurrentibus turbis periculosa venalis codex ipse ferretur, et concurrentibus turbis periculosa curiositate et delectatione legeretur, ut quanto possem compendio responderem, prius quaesivi cujusnam esset erroris. Non enim soli Manichaei Legem Prophetasque condemnant; sed et Marcionistae, et alii nonnulli quorum sectae non ita innotuerunt populis christianis. Iste autem, cujus nomen in eodem libro non comperi, detestatur Deum mundi fabricatorem: cum Manichaei, quamvis librum Geneseos non accipiant, atque blasphement, Deum tamen bonum fabricasse mundum, etsi ex aliena natura atque materia, confiteantur. Sed quanquam non mihi apparuerit, cujus sectae sit iste blasphemus, defendenda est adversus ejus linguam Scriptura divina, quam maledicis disputationibus insectatur. Et quoniam quoquo modo christianum se videri cupit, unde et ex Evangelio et ex Apostolo ponit aliqua testimonia; etiam Scripturis ad Novum Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑib iustificatꝰ est. tamꝗͣ ipse fecerit. tanꝗͣ sibi hoc
ꝑant tribuentes. Et hoc ipsum enĩ ẽ sapientiȩ: sciri cuiꝰ
cẽt hoc donũ. Qs hoc dixerit: Qͥ rogauit dm: ut airit
illi continentiã atq iusticiã. Que particła iusticiȩ ĩpleript̾
sine aliqua c̃tinentia: Delectat enĩ peccare. Si ñ delectant:
ñ fieret. Minus autẽ delectat iusticia: aut n̾ delectat: aut
minꝰ ꝗͣ dignum ẽ delectat. Uñ hoc nͥ de langorib anime:
Panis in fastidio ẽ: & delectat ueuenũ. Unde iste langor
omnes idonei fuimus uulnerare nos: quis nr̃m ẽ ioone
curare quod fecit: Sic & in ipsis delictis quis non cũ
uoluerit uulnerat se: S numquid cum uoluerit sa¬
nat seͣ Sit ergo animus pus: sit fideliter xp̃ianus.
sit graciȩ non ingratus. Agnoscatur medicus.
numquam se sanat egrot¬
AB RO quem misistis
fr̃s dilectisimi. nescio cuius

Expanded text:
ex operibus justificatus est, tanquam ipse fecerit, tanquam sibi hoc ex operibus justificatus est, tanquam ipse fecerit, tanquam sibi hoc od acceperint, tribuentes. Et hoc ipsum enim est sapientiae, scire cujus est donum . Quis hoc dixit? Qui rogavit Deum, ut daret illi continentiam. Quae justitia, quae particula justitiae impleri potest, sine aliqua continentia? Delectat enim peccare: nam si non delectaret, non fieret. Minus autem delectat justitia, aut non delectat, aut minus quam dignum est, delectat. Unde hoc, nisi de languoribus animae? Panis in fastidio est, et delectat venenum. Unde iste languoromnes idonei fuimus vulnerare nos, quis nostrum est idoneus curare quod fecit? Sic et in ipsis delictis, quis non cum voluerit, vulnerat se? Sed non quis cum voluerit, sanat se. Sit ergo animus pius, sit fideliter christianus, sit gratiae non ingratus. Agnoscatur medicus: nunquam se sanat aegrotibro, quem misistis, fratres dilectissimi, nescio cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo inquit quod ignorabam uenit testam̃tum nouum.
reuelatum ẽ quod occultabatur: qui sedebant inumbra
mortis: lumen ortum ẽ eis. Reuelatum ẽ eis qͦd occultalit᷑:
qͦd latebat in aꝑto ẽ. Uenit ipsa petra. om̃s nos sp̃u curũci¬
dit. & suȩ humilitatis signum in redemptoꝵ frontẽ defix.
excelsi. Quãdiu discretio ciborum. & carnis circumcisio
quorũ ds uenter ẽ. & gl̃a in pudendis eorum illis futura
pronuntiabantur: iam facta credant᷑. Hon simus ingra¬
ti ei qui uenit: si expeccauimus ut ueniret. S unde iuda
ab hac grã extorres. alieni. fugitiui: Qͥ a zelum dĩ hñt:
s non scđ̃m scientiam. Quam scientiã: Ignorantes inqͥt
dĩ iusticiam: & suam uolentes constituere. Non tenentes
dm̃ uisi in p̾ceptis & suis uirib se arbitrantes implere
posse precepta: adiutorium deuitarunt. finis enim lagi
quem repꝑit impium. Credit gͦ in eum qͥ iustificat un¬
pium. Deputatur fides ad iusticiam. Si enim abraluam

Expanded text:
abeo, inquit, quod ignorabam. Venit Testamentum novum, revelatum est quod occultabatur. Qui sedebant in umbra mortis, lumen ortum est eis . Revelatum est eis quod occultabatur: quod latebat, in aperto est. Venit ipsa Petra, omnes nos spiritu circumcidit, et suae humilitatis signum in redemptorum fronte defixit.Excelsi. Quamdiu discretio ciborum, et carnis circumcisio? Quorum Deus venter, et gloria in pudendis eorum . Illis futura praenuntiabantur, jam facta credantur. Non simus ingrati ei qui venit, si exspectavimus ut veniret. Sed unde Judaei ab hac gratia extorres, alieni, fugitivi? Quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Quam scientiam? Ignorantes, inquit, Dei justitiam, et suam volentes constituere: non tenentes Deum nisi in praeceptis, et suis viribus se arbitrantes implere posse praecepta, adjutorium devitarunt. Finis enim legisquem reperit impium: credenti ergo in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Si enim Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisionis. & dñicus resurrectionis. Ido apłs in de tran¬
siens. in de ueniens. transiens scilicet ad dñm ut auferatur
enim qͥ cutumcisi sunt legẽ custodiunt: s uolunt uos circũ¬
cidi. ut in ura carne glorient᷑. Tuquid apłe transters sign:¬

Expanded text:
circumcisionis, et dominicus resurrectionis. Ideo Apostolus inde trancircumcisionis, et dominicus resurrectionis. Ideo Apostolus inde transiens, inde veniens, transiens scilicet ad Christum, ut auferenim qui circumcisi sunt, ii legem custodiunt; sed volunt vos circumcidi, ut in vestra carne glorientur . Tu quid, Apostole? Transfer sign
Abbreviated transcription (Latin):
Noli erubescere de cruce xp̃i. Id̾o infronte tanꝗͣ in sede pu¬
doris: signum ipsũ accepisti. Recole frontẽ tuam: ne lin-¬
latenti carne. Signũ noui testam̃ti: crux in libera fronte.
Ibi occultatio ẽ: hic reuelatio. Illud ẽ sub uelamine: hoc ĩ
facie. Quãdui enĩ legit᷑ moyses: uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positũ
ẽ. Quare: Qa nou transiert ad xp̃m. Cũ enim transie¬
rint ad xp̃m: auferet᷑ uelamen. ut qui habebas in occulto
curumcisionẽ. infronte portes crucẽ. Nos enim reuelata facie
głam dñi speculantes. in eandẽ imaginẽ inquit tranffor
hoc tuum putes. neignorans dĩ iusticiã. & tuã uolens con-¬
głaris de circuncisione. Inde enim uis głam hr̃e: qͦd uere¬
cundaris ostend̾e. Signũ ẽ. uerum ẽ. adeo p̾ceptum ẽ . s oc¬
cultationis signũ ẽ. Houũ enĩ testam̃tum in uet̾e uelabat᷑.
culto in manifestũ: & incipiat eẽ in fronte. qͦd latebat
sub ueste. Nam in eo signo xp̃m ẽẽ p̾nuntiatũ qͥs ambigat᷑

Expanded text:
Noli erusbescere de cruce Christi: ideo in fronte tanquam in sede pudoris signum ipsum accepisti. Recole frontem tuam, ne linlatenti carne: signum novi Testamenti crux in libera fronte. Ibi enim occultatio est, hic revelatio: illud est sub velamine, hoc in facie. Quamdiu enim legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est. Quare? Quia non transierunt ad Christum. Cum enim transieris ad Christum, auferetur velamen: ut qui habebas in occulto circumcisionem, in fronte portes crucem. Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem, inquit, transformhoc tuum putes, ne ignorans Dei justitiam et tuam volens cono qui gloriaris de circumcisione. Inde enim vis gloriam habere, quod verecundaris ostendere. Signum est, verum est, a Deo praeceptum est: sed occultationis signum est. Novum enim Testamentut in manifestum, et incipiat esse in fronte quod latebat sub veste. Nam in eo signo Christum esse praenuntiatum quis ambigat?
Abbreviated transcription (Latin):
noua achademia. ubi ei dubitare ã de reb manifestissimis
placuit. ista sententia redolebat. Aphilosophis autẽ sicut
ortatione excitant᷑. ut in suo cursi reꝑiant᷑ cũ uen̾it uitȩ
huiꝰ extremũ. idest in ratione & in uestigandi cupiditate.
minꝰq se admisceant atq implicent hominũ uiciis & er¬
rorib ut eis facilior sit regressus ad dm̃. s iste cursus qui
constituit᷑ in amore atq inuestigatione u̾itatis: ñ suffi¬
cit miseris. idest omib cum ista sola ratione mortalib.
sine fide mediatoris: qͦd in libris suꝑiorib huiꝰ oꝑis. a
maxime in quarto. & tercio decimo. quantũ potui demon¬

Expanded text:
nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissimis nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissimis placuit, ista sententia redolebat. A philosophis autem, sicut hortatione excitantur, ut in suo cursu reperiantur, cum venerit vitae hujus extremum, id est, in ratione et investigandi cupiditate, minusque se admisceant atque implicent hominum vitiis et erroribus, ut eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste cursus qui constituitur in amore atque investigatione veritatis, non sufficit miseris, id est, omnibus cum ista sola ratione mortalibus sine fide Mediatoris: quod in libris superioribus hujus operis, maxime in quarto et tertio decimo, quantum potui, demon
Abbreviated transcription (Latin):
& inuestigandi cupiditate. & quo minꝰ se admiscuerint atq
implicauerint hominũ uiciis merrorib. boc his facibiorẽ
ascensũ & reditũ incelum fore. Deinde addens hanc ipsã cau¬
sulã repetendo. sermonẽq finiens: quapropt̾ inqͥt ut aliq̃n
t̾minet᷑ oratio. si aut extingui tranquille uolumꝰ cũ his
artib uixerimꝰ. aut si ex hac in aliã aut paulo meliorem
domũ sine mora demigrare. in his studiis nob̃ om̃ĩs oꝑa ce
cura ponenda ẽ. Hic miror hominẽ tanti ingenii ꝑfine¬
tis mun̾ib humanis hominib inphilosophi a uiuentib¬
qua contẽplatione u̾itatis beato fac̃ iocundũ ꝓmittere
occasum: si hoc qͦd sentimꝰ & sapimꝰ mortale &e caducũ ẽ.
quasi hoc moriat᷑ e intereidat qͦd ñ diligebamꝰ. ut poti
qͦd atrocit᷑ odoram̃ ut iocund̃ nob sit ei occasus. Uerũ hoc ñ di¬
dicerat aphilosophis. qͦd magis laudib p̾dicat: s ex illa

Expanded text:
et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicuerint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore. Deinde addens hanc ipsam clausulam, repetendoque sermonem finiens: Quapropter, inquit, ut aliquando terminetur oratio, si aut exstingui tranquille volumus, cum in his artibus vixerimus, aut si ex hac in aliam haud paulo meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Hic miror hominem tanti ingenii, perfunctis muneribus humanis, hominibus in philosophia viventibquae contemplatione veritatis beatos facit, jucundum promittere occasum, si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est: quasi hoc moriatur et intercidat quod non diligebamus, vel potius quod atrociter oderamus, ut jucundus nobis sit ejus occasus. Verum hoc non didicerat a philosophis, quos magnis laudibus praedicat; sed ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tem platiuã sapientiã quã ꝓprie puto in litc̾is sc̾is ascien¬
tia distinctã sapientiã nuncupari dũtarat hominis. quę
qͥdẽ illi ñ ẽ nͥ ab illo cuiꝰ participatiõe uere sapiens fieri mens¬
rationalis & intellec tualis pot̾. cicero comm̃dans in fine
dialogi hortensii. quȩ nob inquit dies noctesq c̃sideran¬
tib acuentib q intelligntiã que ẽ m̃tis acies. cauantibꝰq
nequando illa hebescat. idest in philosophia uiuentibus
magna spes ẽ. aut si hoc qͦd sentimus & saꝑim̾ mortale ae
caducũ ẽ. iocundũ nob ꝑfunctis mun̾ib humanis occa¬
sum. neq molestã extinctionẽ. & quasi quietã uitȩ fore.
aut si ut antiquis philosophis. hisq maximis. longeq cla¬
rissimis placuit. et̾nos animos ac diuinos habem̾: sic esti¬
mandũ ẽ quo magis hi fuerint in suo cursu. idest in ratiõe

Expanded text:
contemplativam sapientiam, quam proprie puto in Litteris sanctis a sciencontemplativam sapientiam, quam proprie puto in Litteris sanctis a scientia distinctam sapientiam nuncupari, duntaxat hominis, quae quidem illi non est, nisi ab illo cujus participatione vere sapiens fieri mensrationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, jucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam exstinctionem, et quasi quietem vitae fore: aut si, ut antiquis philosophis hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint semper in suo cursu, id est, in ratione
Abbreviated transcription (Latin):
in nouissima tuba: & mortui resurgent incorrupti. &
nos ummutabim᷑. In ipso namq iccu oculi. ante iudici¬
um resurgent in uitute. in incorruptione. in gła: corp̾
spiritale. qͦd nc̃ seminat᷑ in infirmitate. corruptione.
contumelia: corpꝰ animale. Imago nͦ quę renouat᷑ in
spũ m̃tis inagnitione dĩ. ñ ext̾ius. s. int̾ius de die in diẽ
ipsa ꝑficietur uisione. quȩ tunc erit pꝰuidicium facie
ad faciem. nc̃ aut̾ ꝓficit ꝑspeculum meniginate. Propt̾
cuiꝰ ꝑfectionẽ dictum incelligendum ẽ. similes ei erim̾ qm̃
uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Hoc enim donũ tẽ nob̃ dabit᷑: cũ dic¬
tũ fuerit. Uenite bñdicti patͥs mei: possidete paratũ uob̾
regnũ. Tc̃ quippe tollet᷑ impĩ ut ñ uideat cdaritatẽ dñi. qn̾
ibunt sinistri in suplicium et̾nũ. cuntib dextris in uitã
et̾nã. Hec ẽ aut̃ sicut ait u̾itas uita et̾na: ut cognoscant
te inquit unũ uerũ đm. & quẽ misisti iħm xp̃m. hanc

Expanded text:
in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, in gloria corpus spirituale, quod nunc seminatur in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale. Imago vero quae renovatur in spiritu mentis in agnitione Dei, non exterius, sed interius de die in diem, ipsa perficietur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit per speculum in aenigmate . Propter cujus perfectionem dictum intelligendum est, Simnum tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut ait Veritas, vita aeterna, ut cognos. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Hec gͥ omĩa & quȩ ꝑ seipsũ. & quȩ ꝑsensus sui corporis.
& q̃ testimoniis alioꝵ ꝑcepta scit animꝰ human: thesau¬
ro memoriȩ condita ten&. ex quib gignit᷑ u̾bũ uerum.
qñ qͦd scimꝰ loquim᷑. S u̾bum ante hominẽ: sonũ ante
omnẽ cogitationẽ soni. Tunc enĩ ẽ u̾bum simillimum
rei notȩ. dequa gignitur & imago ei: q̾m de uisione
scientiȩ uisio cogitationis exoritur. qͦd ẽ u̾bum lingue
nulliꝰ. u̾bum uerũ dere uera. nicħ de suo habens. s to-¬
tum de illa scientia de qua nascit᷑. Hec int̾ ẽ quando
id didicerit: qui qͥd scit loquit᷑. Aliquando enĩ statim
ut discit. hoc dic̃. dum tam̃ u̾bum sit uerum. idest
de notis rebus exortum. De scientia di patris. cui ni¬

Expanded text:
et quae per se ipsum, et quae per sensus sui corporis, et quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibus gignitur verbum verum, quando quod scimus loquimur, sed verbum ante omnem sonum, ante omnem cogitationem soni. Tunc enim est verbum simillimum rei notae, de qua gignitur et imago ejus, quoniam de visione scientiae visio cogitationis exoritur, quod est verbum linguae nullius; verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum. CAPUT XIII. I
Abbreviated transcription (Latin):
Idõq non ds pater. non spiritus sc̃s. non ipsa trinitas:
s solus d̾s filius quod est uerbum di caro factum esł
quamuis trinitate faciente. ut sequente atq imitante
uerbo nr̃o eus exemplum recte uiueremus. hoc es ł
nullum habentes in uerbi nr̃i uł contemplatione uel
oꝑatione mendacium. Uerbum hoc huius imaginis.
ẽ quandoq futura ꝑfectio. eld hanc consequendã: nos
erudit magist̾ bonus: fide xp̃iana pietatisq doctrina
ut reuelata facie alegis uelamine quod ẽ umbra futuro¬
rum. glam d̾ni speculantes. ꝑspeculum scilic&e intuen¬
tes in eandem imaginem transformemur degła ingłam:
tationẽ. Cum gͦ ꝑhanc transformationem ad ꝑfectũ
fuerit hȩc imago renouata: similes dõ erimus. qm̾
uidebimus eum non ꝑspeculum s sicuti ẽ. quod dicit
paulus apłs facie ad faciem. Hunc uͦ in hoc speculo. in
hoc enigmate. in hac qualicumq similitudine. quan¬

Expanded text:
Ideoque non Deus Pater, non Spiritus sanctus, non ipsa Trinitas, Ideoque non Deus Pater, non Spiritus sanctus, non ipsa Trinitas, sed solus Filius, quod est Verbum Dei, caro factum est; quamvis Trinitate faciente: ut sequente atque imitante verbo nostro ejus exemplum, recte viveremus, hoc est, nullum habentes in verbi nostri vel contemplatione vel operatione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamine quod est umbra futurorum, gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaginem transformemur de gloria in gtationem. 21. Cum ergo hac transformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum, non per speculum, sed sicuti est : quod dicit apostolus Paulus, facie ad faciem . Nunc vero in hoc speculo, in hoc aenigmate, in hac qualicumque similitudine, quan
Abbreviated transcription (Latin):
litudo. quod sicut de illo uerbo dictum ẽ. omnia ꝑ ipsũ
facta sunt. ubi d̃s ꝑ unigenitum u̾bum suum p̾dicat᷑.
uniu̾sa fecisse: ita hominis oꝑa nulla sunt. quȩ ñ priꝰ
dicuntur in corde. unde scriptum ẽ. Initium omis oꝑis
u̾bum. S etiam hic cum uerũ u̾bum ẽ: nunc ẽ unntium
boni oꝑis. uerum autem u̾bum ẽ: cum descientia bene
oꝑandi gignit᷑. ut ẽ ibi seruetur est est: non non. ut si
est in ea scientia qua uiuendum est: sit & inu̾bo ꝑ quod
oꝑandum est. si non: non. Alioquin mendacium erit
u̾bum tale non u̾itas. & inde peccatum non opus rec¬
tum ẽ. Et hȩc in ista similitudine uerbi nr̃i similitudo
uerbi dĩ: quia pocest ẽẽ uerbum nr̃m quod non sequat᷑
opus. Opus autem ẽẽ non pot̾: nisi precedat u̾bum. sicut
u̾bum dĩ potuit eẽ nulla existente creatura. Creatura
uͦ nulla ẽẽ possit. nisi ꝑ ipsum ꝑ quod facta sunt omĩa.

Expanded text:
litudo, quod sicut de illo Verbo dictum est, Omnia per ipsum litudo, quod sicut de illo Verbo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, ubi Deus per unigenitum Verbum suum praedicatur universa fecisse; ita hominis opera nulla sunt, quae non prius dicantur in corde: unde scriptum est, Initium omnis operis verbum . Sed etiam hic cum verum verbum est, tunc est initium boni operis. Verum autem verbum est, cum de scientia bene operandi gignitur, ut etiam ibi servetur, Est, est; Non, non: ut si est in ea scientia qua vivendum est, sit et in verbo per quod operandum est; si non, non: alioquin mendacium erit verbum tale, non veritas; et inde peccatum, non opus rectum. Est et haec in ista similitudine verbi nostri similitudo Verbi Dei, quia potest esse verbum nostrum quod non sequatur opus; opus autem esse non potest, nisi praecedat verbum: sicut Verbum Dei potuit esse nulla existente creatura; creatura vero nulla esse posset, nisi per ipsum per quod facta sunt omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾bum non dedõ natȩ. s a dõ facte imaginis dĩ: qͦd
neq ꝓlatiuum ẽ in sono. neq cogitatiuum insimili¬
tudine soni. quod alicuius linguȩ eẽ necesse sit. s qͦd
omia quib significatur signa p̃cedit. & gignitur de
scientia quȩ manet in animo. quando eadem scientia
ratꝰ dicitur sicuti ẽ. Simillima ẽ enim uisio cogitatio¬
nis: uisioni scientiȩ. Nam quando ꝑ sonũ dicit᷑. uel
ꝑaliquod corporale signum non dicitur sicuri ẽ. seco
sicuti potest inderi andiri ue ꝑ corpiis. Q uando gͦ qͦd¬
ẽ in notitia hoc ẽ in uerbo tunc ẽ uerbum & u̾itas: qualiᷤᷤ¬
expectatur ab homine. ut quod ẽ in ista hoc sit & in illo.
quod nonẽ in ista. non sit & in illo. Hic agnoscit᷑. est. est:
non. non. Sic accedit quantum pot̾ ista similitudo ima¬
ginis factȩ. ad illam similitudinẽ unaginis natȩ: qua
đs filius patris ꝑ omĩa substantialit̾ similis p̾dicatur.
Animadu̾tenda ẽ in hoc enigiate: &̃ ista u̾bi d̾i simi¬

Expanded text:
Deo natae, sed a Deo factae imaginis Dei, quod neque prolativum est in sono, neque cogitativum in similitudine soni, quod alicujus linguae esse necesse sit, sed quod omnia quibus significatur signa praecedit, et gignitur de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia intus dicitur, sicuti est. Simillima est enim visio cogitationis, visioni scientiae. Nam quando per sonum dicitur, vel per aliquod corporale signum, non dicitur sicuti est, sed sicut potest videri audirive per corpus. Quando ergo quod in notitia eexspectatur ab homine, ut quod est in ista, hoc sit et in illo; quod non est in ista, non sit et in illo; hic agnoscitur, Est, est; Non, non . Sic accedit, quantum potest, ista similitudo imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius Patri per omnia substantialiter similis praedicatur. Animadvertenda est in hoc aenigmate etiam ista Verbi Dei simi
Abbreviated transcription (Latin):
rum q̃ ꝑ sensus corporis ꝑcipit animus. alterũ earũ
quȩ ꝑ seipsum multa illi philosophi garrierunt contͣ
corporis sensus. animi autẽ quasdam firmissimas ꝑ
seipsũ ꝑceptiones uerarũ rerũ. quale illud ẽ qͦd dixi
scio me uiuere: nequaꝗͣ in dubiũ uocare potuerunt.
S absit a nobis ut ea quȩ ꝑsensus corporis didicimꝰ.
ueta eẽ dubitemꝰ. Pes eos quippe didicimꝰ celum & t̾rã. & ea
q̃ in eis nota sunt nob̾. quantũ ille qui &e nos & ipsa condi¬
dit innocescere nobis uoluit. Absit &ẽ ut scire nos negemꝰ
qui testimonio didicimus alioꝵ. Alioquin ẽẽ nescimus
oceanum. nescimmꝰ ẽẽ t̾ras atq urbes. quas celebrima fa¬
rica lectione didicimꝰ. nescimꝰ q̃ cotidie undecũq nunti¬
ant᷑. & indiciis consonis contestantibꝰq firmant᷑. Po¬
stremo nescimꝰ in quib locis ut ex quib hominib fue¬

Expanded text:
rum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum rum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima farica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fue
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ in infinitũ numerum ꝑgere. Itẽ si quispiã dicat. er¬
rare nolo. ñ ne siue eriae siue ñ eritae. ertare tam̃ eũ nol¬
le uerũ erit ⁊ ꝯs ẽ qͥ huic ñ pudentissime dicat. forsitã
falleris. cum profecto uͥcumq fallit᷑. fallisse tam̃ nol¬
le ñ fallitur: Et si hoc scire se dicat: addit quantũ
uult rerũ numerũ cognitarum: & numerũ cẽ ꝑspic̃
infinitum. Q enĩ dic̃ nolo me falli. & hoc me nolle
seio. & hoc me scire scio: iã &e si non commoda elocutione
pot̾ hic infinitum numerũ ostendẽ. Et alia reꝑuint᷑
quȩ adu̾sus achademicos ualeant. qͥ nicħ ab homine
nr̃ȩ conu̾sationis tempore scͥpti. qͦs qͥ potuerit & uolue¬
ri legere. lectosq intellexerit: nicħ eũ ꝓfecto q̃ ab eis contͣ
ꝑceptionẽ u̾itatis argum̃ta multa inuenta st̃ ꝑmoue¬
bunt. Cu̾̃ enĩ duo sunt gen̾a rerũ quȩ sciunt᷑. unũ ea¬

Expanded text:
liter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Erliter in infinitum numerum pergere. Item si quispiam dicat, Errare nolo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me scire scio; jam et si non commoda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine nostrae conversionis tempore conscripti, quos qui potuerit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum quae sciuntur, unum ea
Abbreviated transcription (Latin):
pauca sunt. nisi quia inuno quoq genere ita multi¬
plicantur. ut non solum pauca non sint. uerum etiã
reꝑiantur ꝑ infinitum numerum tendere. Qui enim
dicit scio me uiuere: unum aliquid scire se dicit. Prom¬
de sidicat scio me scire uiuere: duo sunt. Iam hoc uͦ
quod scit hec duo: tercium scire ẽ. Sic potest addere
& quartum & quintũ: & innumerabilia si sufficiat. S.
quia innumerabilem numerũ uł comprehendere sin¬
gula addendo. uł dicere innum̾ abiliter non potes ł.
hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit. & uerũ
hoc ẽẽ & tam innumerabile ut ueri eius infinitum
numerum non possit comprehendere acdicere. Hoc
&e in uoluntate certa similiter ad uerti potest. is est
enum cui non impudent̾ respondeat᷑. forte falleris di¬
centi uolo beatus ec̃ꝰ Ec si dicat scio me hoc uelle. &
hoc me scire scio: iam his duob & terciũ pot̾ adoere qͥd
hec duo sciat. & quartum qͦd hec duo scire sciat. & simi¬

Expanded text:
pauca sunt; nisi quia in unoquoque genere ita multipauca sunt; nisi quia in unoquoque genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum numerum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat, et simi
Abbreviated transcription (Latin):
Intuna scientia ẽ qua nos uiuere scimus. ubi nec illud
qͥdem achademicus dicere potest. fortasse dormis &
nescis. & in sompnis uides. Uisa quippe sompniantiũ.
simillima eẽ uisis uigilantium quis ignoratꝰ Sed
quis certus de suȩ uitȩ scientia. non in ea dicit. scio
me uigilare. s scio me uiuere: Siue gͦ uigilet siue
dormiat. uiuit. nec in ea scientia ꝑ sompnia falli po¬
test. quia & dormixe. & in somnis uidere. uiuentis
est. Nec illud pot̾ achademicus dicere aduersus istã
scientiam. furis fortassis & nescis: quia sanoꝵ uisis.
simillima sunt &̃ uisa furentium. S qui furit: uunt
Hec contra achademicus dicit. scio me non furere: s
scio me uiuere. Numꝗͣ gͦ falli. nec mentiri potest:
qui se uiuere dixerit scire. Mille itaq fallacium
uisorum genera obiciantur ei qui dic̃ scio me uiuere.
nichil horum timebit. quando & qui fallit᷑ uiuit.
S si talia sola ꝑtinent ad humanam scientiam: ꝑ¬

Expanded text:
Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium simillima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitae suae scientia, non in ea dicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Nec contra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam scientiam, per
Abbreviated transcription (Latin):
ximo ipsa scientia de qua ueracit̾ xii.
cogitatio nr̃a format᷑ quando q̃scim̃ loqͥm
qualis aut quanta potest homini prouenire. quãli¬
bet peritissimo atq doctissimo. exceptis enim quȩ it
animum ueniunt asensib corporis. in quib tammul¬
ta alit̾ ꝗͣ uidentur. ut eorum uerisimilitudine nimiu̾
constipatus. sanus sibi uideatur eẽ qui insanit. unde
achademica philosophia sic inualuit. ut de om̃ibus
dubitans. multo miserius insanir&. his gͦ exceptis que
a corporis sensib in animum ueniunt. quantũ rerũ
reman& quod ita sciamus sicut nos uiuere scimus.
in quo prorsus non metumus. ne aliqua uerisimili¬
tudine forte fallamur. qm̃ certum ẽ etiam eum qui
fallitur uiuere. nec in heis uisis habetur hoc quod
obicitur extrinsecus ut in eo sic fallatur oculus. quẽ ad¬
modum fallitur cum in aqua remus uidetur infractus
& nauigantib turres moueri. & alia sescenta quȩ aliter
sunt ꝗͣ uidentur. quia ꝑ oculum carnis hoc ceriitur.

Expanded text:
imo ipsa scientia, de qua veraciter cogitatio nostra formatur, quando quae scimus loquimur, qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet quod ita sciamus, sicut nos vivere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur.
Abbreviated transcription (Latin):
olentes inreb quȩ factȩ sunt ad cog¬
noscendum eũ aquo facte sunt ȩxercere
lectorem: iã ꝑuenimꝰ ad eiꝰ imaginẽ qͦd ẽ
homo. in eo qͦd çȩteris animalib antecel¬
lit. idest ratione uł intelligentia. & quicqͥd aliud de anima
rationali uł intellectuali dicipot̾. qͦd ꝑtineat ad eã rẽ. quȩ
mens uocat᷑ uł animꝰ. qͦ nomine ñnulli auctores lingue
latinȩ. id qͦd excellet in homine & ñ ẽ in pecore. ab anima
quȩ in est & pecori. suo quodã loqndi more distingunt.
Supra hanc gͦ naturã si querimꝰ aliqͥd &e uerũ querimꝰ:
d̾s ẽ natura scilic&e ñ creata s creatrix. Quȩ utrũ sit tͥnitas:¬

Expanded text:
olentes in rebus quae factae sunt ad cognoscendum eum a quo factae sunt, exercere lectorem, jam pervenimus ad ejus imaginem, quod est homo, in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocatur vel animus. Quo nomine nonnulli auctores linguae latinae, id quod excellit in homine, et non est in pecore, ab anima quae inest et pecori, suo quodam loquendi more distinguunt. Supra hanc ergo naturam, si quaerimus aliquid, et verum quaerimus, Deus est, natura scilicet non creata, sed creatrix. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ham & innuere quid ẽ. isi quodam mͦ uisibilit̾ dic̃e:
Est in scripturis scis huius sententię testimonium.
Nam in euangłio scđm ioħem ita legit᷑. Am̃ am̃ dico
uob: quia unus ex uob metrad&e. Aspiciebant gͦ ad inui¬
cem discipłi: hesitantes de qͦ dicera. Erat gͦ unus ex
discipulis eius in sinu iħu: quẽ oiligebat iħic. Innuit gͦ
huic sẏmon petrꝰ: & dicit ei. Quis ẽ de quo dic̃: Ecce in¬
nuendo dix̃: quod sonando dicere non audebat. S hec
atq huiuismodi signa corporalia siue aurib. siue oculis
p̾sentib quib loquimur exhibemꝰ. Inuentȩ sunt &̃ lit¬
terȩ: ꝑ quas possemus &̃ cum absentib colloqui. S ista
signa sunt uocum: cum ipsȩ uoces in sermone nr̃o carũ
quas cogitamus signa sint rerum.

Expanded text:
Nam et innuere quid est, nisi quodam modo visibiliter dicere? Nam et innuere quid est, nisi quodam modo visibiliter dicere? Est in Scripturis sanctis hujus sententiae testimonium; nam in Evangelio secundum Joannem ita legitur: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes des in sinu Jesu, quem diligebat Jesus: innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei, Quis est de quo dicit ? Ecce innuendo dixit, quod sonando dicere non audebat. Sed haec atque hujusmodi signa corporalia sive auribus sive oculis praesentibus quibus loquimur exhibemus: inventae sunt autem litterae, per quas possemus et cum absentibus colloqui: sed ista signa sunt vocum, cum ipsae voces in sermone nostro earum quas cogitamus signa sint rerum.