comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licm explanat et
probat ꝙ dixerat. sic̃
gi uiri: si ã mortius
fuerit soluta est. ita
dñ lex statũ habet
ei sub iectus est hõ
cum ũo desiit ha¬
bere statum: solui
homo. uel ita. an ig¬
noratis ag̃ de lege

Expanded text:
m explanat et probat quod dixerat. Sicut gi viri. Si autem mortuus fuerit, soluta est, ita dum lex statum habet ei subjectus est homo, cum vero desinet habere statum, solvitur homo. Vel ita, an ignoratis? Agit de lege
Abbreviated transcription (Latin):
Elati st̃ qui nolunt pati pͥorem ł parẽ ĩuento¬
res maloꝵ qui nouũ genlis maliocsĩq ĩueniũt
uerbo ł oꝑs parentibus carnalib ł sp̃ualibus
non obed lentes.s feris indormitõres. insipiẽ¬
tes. stilis ñ discernentes int̾ bonũ ⁊ malum ĩ¬
ꝯpõitos habitu ⁊ uicessu. In ꝯpõntõ corꝑis indi-¬
cat qualitatem mentis. sine affectibne .i. fñ¬

Expanded text:
Elati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. InventoElati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. Inventores malorum, qui novum genus mali cujuscunque inveniunt verbo vel opere. Parentibus, carnn obedientes, scilicet feris indomitiores. Insipientes, id est non discernentes inter bonum et malum. Incompositos, habitu vel incessu. Incompositio corporis indicat qualitatem mentis. Sine affectione, id
Abbreviated transcription (Latin):
ut nicħ intelligant nͥ ꝙ aprobitate remotũ :
quos sita cecitas aueritatis lumine funditus
exclud̃. tradid̾ dico : ut faciant oꝑe ea que nõ
cõuentũt rõi. illos diģo replecos om̃i ĩquica¬
te qͣi ñ par̃ habentes. Seinde enumerat innqͥ
molitur alicui fornicatõne. fornicatõ ÷ om̃is
usus carnalis ꝯmistionis p̾t̾ legitim̃ ꝯcubitũ
auaricia. auaricia ⁊ multa aquirere nec suꝑ¬
flua pauꝑib erogare nequicia. Nequacia ẽ
AU
ĩtẽꝑanera siui illos dico plenos inuidia .i. dolore
aũ ꝙ ip̃e ẽ aliũ ẽẽ ñ uult. aut alium uidens eẽ¬
meliorens. dolet se ñ ẽẽ ꝯsimile homicidiis pła¬
lit̾ dic̃ qr sũt homicidia actꝰ ⁊ uoluntatis ꝯcẽ¬
tõne. Contẽptõ ẽ impugnatõ uitatis ꝑꝯfiden¬
⁊ alud agitur malignitate Malĩgnitas ẽ mala
uoluntas ẽ ultra ñ pot̃ ł de beneticiis gram ñ
referre susurgones inter amicos discordias se
tractatõ qr ĩuerbis ft̾ addit de cis. d̾o odibiles¬

Expanded text:
ut nihil intelligant, nisi quod a probitate remotum est, quos sua caecitas a veritatis lumine funditus excludit. Tradidit, dico, ut faciant opere ea, quae non conveniunt rationi. Illos dico repletos omni iniquitate, quasi non parum habentes. Deinde enumerat iniquimolitur quis alicui. Fornicatione. Fornicatio est omnis usus carnalis commistionis praeter legitimum concubitum. Avaritia. Avaritia est multum acquirere nec superflua pauperibus erogare. Nequitia. Nequitia est a intemperantia sui. Illos dico plenos invidia, id est dolaut quod ipse est alium esse non vult, aut alium videns meliorem, dolet se non esse consimilem. Homicidiis, pluraliter dicit, quia sunt homicidia actus et voluntatis. Contentione. Contentio est impugnatio veritatis per confidenatur, et aliud agitur. Malignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias semtractio, quia in verbis sunt, addit de eis: Deo odibiles
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuta ꝓcedit in om̃s ꝑeius
grãm regeneratos. subandi q
propagt sumus: peccatũ origi¬
nale iitrauit uihunc mũd̾
homunes
hotẽs. mũd̃ appellauit uniu
illo uno hominesie ab eodem
nisi ab eius reatu ꝑ xp̃i bap̃m¬

Expanded text:
vita procedit in omnes, per ejus gratiam regeneratos, subaudi, qpropagati sumus, peccatum orignale intravit in hunc mundum, omnes hillo uno homine sic ab eodem nisi ab eius reatu per
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlra fiũt ĩ hac uitasi¬
cut uidi putabant
Iud̃i em̃ credebãt fu¬
turã resurrectõnẽ
s more huiꝰ uite ut
naliter de resurrec¬
tõne cogitabant ꝙ

Expanded text:
a fiunt in hac vita, sicut Judaei putabant. Judaei enim credebant futuram resurrectionem, sed more hujus vitae ut naliter de resurrectione cogitabant.
Abbreviated transcription (Latin):
gem nõ utiq eficentẽ
peccatũ s pocius demonstrantẽ
⁊ prohibetitem illudrita ut ꝑ
eam appareat peccatum. ñ dico
ut sit ꝑ sam s appareat. qr etiã
erat quando nõ apparebat: sicut
supra dixit. concupiscenciam
habebam. bonũ ẽ ergo lex que
sanctitate sua ⁊ iusticta. malum
ẽẽ ꝯcupiscentiam ꝙ nesciebam:
ostendit. ñ igiturꝰ inputo legi
sempei ÷ bona siue obsit tanib
gracia: siuie ꝓsit plenis gra mł
nos quid̃ oculos mincet. dolentib
auget dolorem. smułr gͦ lex pco¬
dest hñtib gram que ⁊ menti¬
um sanitas. In amb aũt obest.
re faciens supramodum .i. plus¬

Expanded text:
gem, non utique efficientem peccatum, sed potius demonstrantem et prohibentem illud, ita ut per eam appareat peccatum, non dico ut sit per eam, sed appareat, quia etiam erat quando non apparebat, sicut supradictum est, concupiscentiam habebam. Bonum ergo est lex quae sanctitate sua et justitia, malum esse concupiscentiam quam nesciebam ostendit. Non igitur imputo legi semper bona est, sive obsit inanibus gratia, sive prosit plenis gratia.nos quidem oculos mulcet, dolentibus auget dolorem. Similiter ergo lex prodest habentibus gratiam, quae est mentium sanitas. Inanibus obest nre faciens, supra modum,
Abbreviated transcription (Latin):
Inde eium scis mulier
si uirum saluum facies
aut unde scis uir si mu¬
lierem saluam facies nͥ
unicuiq si cum deus di
uocauit deus ita ambu¬
let ⁊ sicut mom̃ibus
ecclesiis doceo:
Circumcisus
aliquis uoca¬
tus est non
adclucat pre¬
pucium in

Expanded text:
nde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si mulierem saluam facies? nisi unicuique sicut diuisit uocauit deus, ita ambulet: sicut in omnibus ecclesiis doceo. circumcisus aliquis uocatus est? non adducat praeputium. in
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝙ ait imꝑi. sex. nõ ad apłos ꝑtinet qr non
etrnt᷑ elcquentes. S ad ꝑseuodo qui ꝯponebãt
uerba quos p̃ferebant cormthu cuãm accurati
sermonis c̃ in religione us sermonis noccessa¬
ria sit non sonus uotis. In ꝑitus .n. senõe n
est reus apud dm̃:. S qui nõ h̃t sciãm dei ma¬
rime que ꝑtiuet ad salutẽ. autẽ. In oĩb aũt
p̃dictis manifestits sum qr experti estis que
testes ẽẽ potestis ⁊ debetis ⁊ iõ peuis ẽ qd̾
hoc scientes.me post pouitus ulis
Aut numquid quasi nõ minus illis feci
Aut si minus feci. nũquid peccatũ feci .i.

Expanded text:
tinet, quia non erant eloquentes, sed ad pseudo qui componebant verba quos praeferebant Corinthii causa accurati sermonis, cum in religione vis sermonis necessaria sit, non sonus vocis. Imperitus enim sermone non est reus apud Deum, sed qui non habet scientiam Dei maxime quae pertinet ad salutem. In omnibus autem praedictis maniftestes esse potestis et debetis. Et ideo pejus est quod hoc scientes me praeponitis illis. Aut nunquid, quasi dicat: Non minus illis feci; aut si minus feci, nunquid peccatum feci, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m humiliatis ioꝑando manib meis ut
ĩta nos exaltamimi:Amorde aduitam. remo¬
tis ap̃dicatõne pseudo apłis. ⁊ quia non puta¬
tis uos emisie licentiam poccꝗndi. his .i. dru¬
bus ex causis sũptus debitos non acciꝑit ⁊
quasi aliquis quereret. Uñ ergo iuuebas.R
lias eccłias ex¬
poliaui non par

Expanded text:
ipsum humilians, operando manibus meis, ut ita vos exaltemini a morte ad vitam, remotis a praedicatione pseudoapostolis, et quia non putatis vos emisse licentiam peccandi. His enim duabus ex causis sumptus debitos non accepit. Et quasi aliquis quaereret unde ergo vivebas? lias ecclesias exspoliavi, non par
Abbreviated transcription (Latin):
cͥ in imnicamut .ł. ip̃a nob̃ destruetur nouissima qr
ũ ert ꝙ destruatur postqͣm mortale hoc ĩ duerit mor¬
talitatem qr amplus non dissoluantur hoĩes stc̃
tem destruat eũ qui subiecit omnia sine dubio
patrem uult in telligit sic̃ in eunglio multis loci̾
ei dequo est hec ã. scriptura quomͦ incelligi de¬
beat ostend̃ subdens ¶Um ã scriptura dicat

Expanded text:
cui inimicamur, vel ipsa nobis, destruetur novissima, quia non erit quod destruatur, postquam mortale hoc induerit immortalitatem, quia amplius non dissolventur homines, sicut risti, ut etiam mortem destruat. Cum vero qui subjecit omnia sine dubio Patrem vult intelligi, sicut in Evangelio multis locis ei de quo est. Haec autem Scriptura quomodo intelligi debeat, ostendit, subdens: Cum autem Scriptura dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
nteliora. non ungas .i.
solecis.¶Set ad huc gͣ¬
datim illos ad utiliora
ꝓuehit ostendens pre¬
dictas grãs non semper
ad meritum ꝑtinere s
ad honorificationem di
iodeoq non meliorem
uiam eis ostendit .i. ca

Expanded text:
utiliora, non linguas ut soletis. Et adhuc, gradatim illos ad utiliora provehit, ostendens praedictas gratias non semper ad meritum pertinere, sed ad honorificentiam Dei. Ideoque nunc meliorem viam eis ostendit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ces leuatur ad intelligẽ¬
da celestia. Excasis uerbũ
exponi p᷑. Si dicatur exces¬
sus. In excessu . uͦ m̃tĩs duo
intelligũtur. uel. pauos
uł iꝑcentõ ad superna
tta uł quodã modo ame¬
inoria labantur ĩferiora
ĩ hoc m̃tis excessu fuerũt
õs scĩ quib archana d̾ĩ
mundũ istũ excedent a
reuelata sũt de ħ mentis
excessu loquitur hec paꝑ
potestis de nobis głari sũ¬
rõnis. excecdunus omnia
cognoscit excessum nr̃m
mnexcessu mentis ñ nobiᷤ
ẽ qui nõ potestus̃ capere.
Idoo soli deo se dic̃ excessis
transseũtia hĩtabat cor¬
de. Inquadã ĩeffabili ꝯ¬
tẽplatõne ubi audiuit

Expanded text:
e levatur ad intelligenda coelestia. Exstasis verbum exponi potest, si dicatur excessus. In excessu vero mentis duo intelliguntur, vel pavor, vel intentio ad superna, ita ut quodammodo a memoria labantur inferiora. In hoc mentis excessu fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu loquitur hic Paulsi dicat: Potestis de nobis glorirationis, excedi omnia cognoscit excessum nostrum. in excessu mentis; non vobis est qui non potestis capere. Ideo soli Deo se dicit excessisstranseuntia, habitavit corde in quadam ineffabili contemplatione, ubi audivit
Abbreviated transcription (Latin):
nem cdamus
uobrs glori¬
andi prono¬
bis ut habe¬
atis ad eos qͥ
infacie glori¬
antur nõ in
corde. Suie¬

Expanded text:
nem demus vobis gloriandi pro nobis, ut habeatis adversus eos, qui in facie gloriantur, et non in corde su
Abbreviated transcription (Latin):
eccectimus .ꝙ. si nos ꝯ¬
mendamus ĩ quo ꝓii¬
tamur insensaci deo.
ẽ .i. adhonorẽ d̾i ẽ qui
nos sic̃ exaltauit ..ł
deo est cdimittẽlũ non
abhoĩe iudicãd̾. Si eñi
sciꝑbe putat᷑ locut᷑ qd̾ ẽ
bia uelut insania habe¬
tur.suie sobrii sumus
ut non alta dicamꝰ

Expanded text:
excedimus, id est si nos commendamus, in quo putamur insensati, Deo est, id est ad honorem Dei est, qui nos sic exaltavit. Vel, Deo est dimittendum, non ab homine judicandum. Si enim superbe putatur locutus quod est bia velut insania habetur. Sive sobrii sumus, ut non alta dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
trem ei. ⁊ meã. salute
ansicͥtum flegontiã.
hermẽ. patͦbamꝰ erinã:
⁊ qui cum eis sunt fr̃y
salucate philoygolũ
⁊ iuliam. nereum et
sororem eiꝰ ⁊ olupia¬
diadem ⁊omnes qui
cum eis s̃ scõs. saluta¬
te iniicem mnosculo sco

Expanded text:
trem eius et meam salutate Asyncritum Flegonta Hermen Patrobam Hermam et qui cum eis sunt fratres salutate Filologum et Iuliam Nereum et sororem eius et Olympiadem et omnes qui cum eis sunt sanctos salutate invicem in osculo s
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ dei ĩcensus est iracimidla c̃¬
tra hominem. ⁊ contraria atq uucita
illi suasit qr ei iudit adño prouidr
inquo apparet peccatum .i. iuimicꝰ.
hõĩ prouderi ꝑlegem illicita suã¬
sit ut pro uica ex lege ei mors ꝑ¬
ueniret. oꝑatum est dico intantũ
ftitit ut hominem grauiorib pen
subiceret. per legem eñi accepit oc¬
casionem bꝑari homini mortem . R
cimu
lex sp̃ua¬
lis est. e¬
go ã car¬
uenum¬
datus sb̾
peccito.

Expanded text:
bonum Dei incensus est iracundia contra hominem, et contraria atque illicita illi suasit, quia ei vidit a Domino provideri, in quo apparet peccatum, id est inimicus. homini provideri per legem illicita suasit, ut pro vita ex lege ei mors proveniret. Operatum est dico in tantumstitit, ut hominem gravioribus poenis subjiceret. Per legem enim accepit occasionem operari homini mortem. VERS. Scimus lex spiritalis est; ego autem carvenumdatus sub peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ac si ñ eẽt qi excitamite opharao. malus qͥ¬
dem eras s quasi sopitus. ego a ostendens tibi¬
hos iustum est ut qui insordib est nec resi¬
picẽ uult sordescat ad huc .i. meritum hoĩs id
exigit uc ip̃e qui non uult peccatum desere¬
re peccato ampluis ꝯtammnetur sic̃ pharao
qui uisis signis debuisset corrigi.s decerior
fc̃s ẽ uicio suo. nec hoc mucile fuit s ut inte
sam uututem aninuntieturt nomen t̾neu
umuerła terra. Nota qr erẽplũ depharaone
qui iusto iudicio dei reprobatus est pertinet
Adesm qui eodem uidicio equissimolicet oc

Expanded text:
tur ac si non esset, quasi excitavi te, o Pharao, malus quidem eras, sed quasi sopitus. Ego aHoc enim justum est, ut « qui in sordibpiscere vult, sordescat adhuc , id est meritum hominis id exigit ut ipse qui non vult peccatum deserere peccato amplius contaminetur, sicut Pharao qui visis signis debuisset corrigi, sed deterior factus est vitio suo. Nec hoc inutile fuit, sed ut, in te, sam virtutem annuntietur nomen meum in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui eodem judicio aequissimo, licet oc
Abbreviated transcription (Latin):
sius alitut infans crescłt ut plꝰ capiat si augem uires sue capacitã¬
tis ecedit. deficit ante quam chefcat. dequitur: ¶iuit
ti unũ corpus sumus ⁊ iõ omĩa neccessaria dã¬
cla s ñ inuno ⁊ hoc est qd ait sic̃ em̃ in uno cor¬
pore multa m̃bra habemus omia aũt in eubra
non habent eudem actum ita nos multi per
posse nos singulos habere oĩr ac per ħ curami
nr̃i inuicem nos agere debere qr ĩ uicem officiis

Expanded text:
is alitur infans, crescit ut plus capiat; si autem vires suae capacitatis excedit, deficit antequam crescat. VERS. 4-15.-- « ia danda, sed non in uno, et hoc est quod ait, Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non habent eumdem actum, ita nos, multi, perposse nos singulos habere omnia, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, quia invicem officiis
Abbreviated transcription (Latin):
festa dilectione ut bo¬
uerba infert ut inflati
humiliarentur ⁊ se preparent ⁊t adrecipiendũ
absit ã u filii pił dicẽnt si in uirga uentur¬
es noli uenire. Meluis ẽ cium erudiri inuir¬
oa patrisqmͣ perire inblandimento p̃donto
⁊ illos qͥ eũ collerabant. erant eñi ip̃i partici¬
pes dũ patẽntur reuiri ingentis pecc̃i secum
ueniam ĩ uirga opus est rurga nisi uos cor̾¬
rigitis quia audiclit om̃ino .i. ab omnibus
inter uos qui inflaci estis nec corrigitis. quid
auditur: for. res utiq ĩ famis ⁊ talis est illa
forni qualis nec ⁊̃ inter gentes. ut graue is¬
tud peccatum aistenderet. nec abhis etiam d¬
cit. admitcr qui deum nesciunt. dem̃ crminis
ptodit gnits. dicens ita ut iporem patris aliquis. ha. ⁊¬

Expanded text:
festa dilectione, ut boerba infert, ut inflati humiliarentur, et se praepararent ad recipiendum eum. Absit ut pii filii dicerent: Si in virga corres, noli venire. Melius enim est erudiri in virga patris, quam perire in blandimento praedoni, et eos qui eum tolerabant. Erant enim et ipsi comparticipes, dum paterentur reum tam ingentis peccati secum veniam in virga, et opus est virga, nisi vos corrigitis. Quia auditur omnino, id est ab omnibus, inter vos, qui inflati estis, nec corrigitis. Quid auditur? Fornicatio, res utique infamis, et talis est, illa fornicatio, qualis nec etiam inter gentes, ut grave istud peccatum ostenderet nec ab his etiam dicit admitti qui Deum nesciunt. Deinde criminis prodit genus, dicens: Ita ut uxorem patris aliquis ha
Abbreviated transcription (Latin):
ht .i. uitr̃a uires. Iõex eo ꝙ habetis uos dare
moneo.Non .ii. uolo ut alis sit remissio. uel
refrigeritim .i. ut alii de uris occiose inuat nõ¬
bis autem sit cribulatio .i. paupertas. Non i
idio dixit quin meluis eẽt s infirmus tuet
quos sie dare monet ut egestacem non paciantur

Expanded text:
t ultra vires: ideo ex eo quod habetis vos dare moneo. Non enim volo ut aliis sit remissio, vel refrigerium, id est ut alii de vestris otiose vivant, vobis autem sit tribulatio, id est paupertas, non hoc ideo dixit, quin melius esset. Infirmis timet, quos sic dare monet ut egestatem non patiantur
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ diues eẽt pauꝑtatẽ em̃i assũpsit ⁊ diuicias ña¬
misit intus diues foris pauꝑ latẽs d̾s incluitcus
apparens hõ ipauꝑtate ut in opia illus uos
essecis diuitẽ ĩ sp̃tialib ꝑ illius .i. paupertatem
abiecimꝰ pannos iniquitatis ut ĩduerei stola
ĩmortalitatis. om̃s. gͦ diuites facti sũt ĩ pauperẽ
diues ĩ ꝯscĩa securior dormnit interra qm auto
diues inpinpura Nõ gͦ. expauescas c̃ tua m̃di¬
citate ad illũ acced̾e qui ĩ dutus ẽ nr̃a pauperta¬
dicat eos cepisse facere ⁊ scd̾ alios uelle quasi
nobis dico quicepistis aprimo anno ñ solũ
uelle scd̾ quosdam s ⁊̃ facere scd̾ alios. Qiudã
tbuoluerant quidã ceperant nunc uero traꝵ

Expanded text:
 dives esset. Paupertatem enim assumpsit, et divitias non amisit, intus dives, foris pauper; latens Deus in divitiis, apparens homo in paupertate, ut inopia illius vos essetis divites in spiritualibus. Per illius enim paupertatem abjecimus pannos iniquitatis, ut indueremus stolam immortalitatis. Omnes ergo divites facti sunt, in pauperem dives in conscientia, securior dormit in terra, quam auro dives in purpura. Nunc ergo expavescas cum tua mendicitate ad illum accedere, qui indutus est nostra paupertadicat eos coepisse facere, et secundum alios velle. Quasi dicat: Vobis dico, qui coepistis a primo anno non solum velle secundum quosdam, sed etiam facere secundum alios. Quidam enim voluerant, quidam coeperant, nunc vero uterque
Abbreviated transcription (Latin):
nobis corda hominum ĩ hisq plenumq
nostra credulitas fallitur. S cauendum est
ne pernitiosa opinatione fallamur utqr nõ
possumus hominũ indagare consciencias de
ipsis rebus habeamus ueram certamq senten¬
clam hui modi ut si nescimus an łłe ille .i¬
hõ sit impudicus. pudicus. ue.x. rustus fute
ĩ instus od̾imus tñ impudiciciam ⁊ in ustici¬
am ⁊ pudiciam ⁊ tusticiam diligamus ⁊ hec

Expanded text:
nobis corda hominum. In his plerumque nostra credulitas fallitur. Sed cavendum est ne perniciosa opinatione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam, hoc modo, ut si nescimus an ille, vel ille homo sit impudicus pudicusve, vel justus, sive injustus. Oderimus tamen impudicitiam et injustitiam; et pudicitiam, et justitiam dilig
Abbreviated transcription (Latin):
gaẽ quelib signoꝵ prolatõ quo cũ ĩcellectus accedit qui ẽ mentis uł reuola¬
tõ fit uł agnito̾ fit uł ꝓphea uł doctrina dequub subsoquenter aget. Cesci¬
endo quia laniers lingua aliqũ ñ in telligebat aliqñ incelligebat set̃
aliis exponere non ualebat s aliquis force interpͣtatur aliqu ⁊ uedebit
spici ⁊ .ui.bories ulloꝵ ꝙ platõ .ꝙ lingua fuit set ũ incellexit quid sig̃
demonstrartur in fp̃u s̃ ñ incelligentur nõdũ crat ꝓph. hgisq ipłu dicẽ¬

Expanded text:
 prolatio, quo cum intellectus accedit, quae est mentis, vel revelatio fit, vel agnitio, vel prophetia, vel doctrina: de quibus subsequenter aget. Et sciendum quia loquens lingua, aliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte interpretabatur aliquando, s, illorumque prolatio, quasi lingua fuit, sed non intellexit quid signidemonstrabantur in spiritu, si non intelligerentur, nondum erat propheta. Magi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamus glari maliqua aliena regła nec illi qͥ
ultra cos sũt de alieno regimine sũt. Deinde
exponit qui dixerit in aliena regła .s. inhis q̃r
dicabat quib non epat annũtiatum ut gła¬
dictis ⁊ in aliis ⁊ hoc totũ unde gloriandum
Õ adeo ẽ ⁊ io qui głatur iuxta ad monitõnem
autẽ qui gloriatur .i. potest̾atem uult orereere
ra: Sibi adeo data ꝙ deb. ñ .N. ille ꝓbatus ẽ a deo
uł ab hominib. qui se ip̃m ꝯmendat .i. qmi pre¬
dicat nõ missus qui non est ydoneus. s presũ¬
ꝑtor ⁊ reprobus. s ꝙ̃ deus ꝯmendat .i. ydone¬
lm ⁊ dignum ostendit miratulis ⁊ uirtutib.¬

Expanded text:
amus gloriari in aliqua aliena regula. Nec illi qui ultra eos sunt, de alieno regimine sunt. Deinde exponit quid dixerit in aliena regula, scilicet in aedicabat, quibus non erat annuntiatum, ut gdictis et in aliis, sed hoc totum unde gloriandum est, a Deo est. Et ideo: Qui gloriatur, juxta admonitionem autem, qui gloriatur, id est potestatem vult exercere,ra sibi a Deo data, quod debet. Non enim ille probatus est a Deo vel ab hominibus, qui seipsum commendat, qui praedicat non missus, qui non est idoneus, sed praesumptor et reprobus: sed quem Deus commendat, id est idoneum et dignum ostendit miraculis et virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
est figunatus. nob̃ incamne manifestatus ⁊ ĩ aitari subpecie paiłis sguit
Insignis utiq diuersis eadẽ ẽ fides s iu uenturum nos uenisse crecdimu
dei ponicur nõ ẽ xp̃c. si fpeciem utsibilen accendas aliud ẽ si intelligi¬
bilem significationẽ cimid̾ potum spirit᷑alem bibertint. Etant enim
ẽ ñ ad legis litterã s ad grãm sp̃c pertiuenitem ⁊ scd̾ hoc eundem potum
de uugabii. bemina percussio duo ligna crucis ugntficat. de pecra educta
significaneia eaꝵ rerum quas significant noĩe appellantr. alia beneficio

Expanded text:
est figuratus, nobis in carne manifestatus, et in altari sub specie panis significatus. Insignis utique diversis eadem est fides, sed illi venturum, nos venisse credimus. Dei ponitur, est Christus. Si speciem visibilem attendas, aliud est; si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Erant enim est, non ad legis litteram, sed ad gratiam spiritus pertinentem; et secundum hoc, eumdem potum rcussa est petra de virga bis. Gemina percussio, duo ligna crucis significat. De petra educta ificantia, earum rerum quas significant nomine appellantur. VERS. 5-11.--
Abbreviated transcription (Latin):
carnis nõ põt.
uiciũ ñ potest. s medicus ad hoc
uenit ut pellat uicium. q̃ uenit
cium saluator adgenus humañ
uullum sauũ inuerit. iõ magi᷑
meditus uenit ad sanandũ iuciũ
quo sanato reparata est natura.⁊
naturam.male hoc uerbo apostoli
suũ cõfirmãtes crrorem. s unus hẽ
habet non pocest subici legi der sic̃
claudicatio non potest subici rocte
ambulationi.tolle uero claudicatõ¬
nem ⁊ uidebis rectam aibulatio¬
nem. ita excluso uicio sanata est
natura. Quid autem per singula ̃¬

Expanded text:
carnis non potest; id vitium non potest. Sed medicus ad hoc venit ut pellat vitium. Venit enim Salvator ad genus humanum, nullum sanum invenit, id est magnus medicus venit, ad sanandum vitium, quo sanato, reparata est natura, enaturam mali, hoc verbo Apostoli suum confirmantes errorem. Sed unus homhabet non potest subjici legi Dei, sicut claudicatio non potest subjici rectae ambulationi. Tolle vero claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Ita excluso vitio, sanata est natura. Quid autem per singula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcupiscencias carnis eunt ⁊ car¬
nus uoluptatib oblectantur. deo
placere non possunt
manos cõuertit ⁊ quod es̃e

Expanded text:
cupiscentias carnis eunt, et carnis voluptatibus delectantur, Deo placere non possunt. omanos convertit, et quod esse
Abbreviated transcription (Latin):
addicin᷑ cui glorta
cũ sufficeret ei głq
uniu̾sitata nostre lõ¬
est non sensus am¬
biguus. sdẽ est .it.
dicere ordine uerlo¬

Expanded text:
additur cui gloria, cum sufficeret ei gloria, inusitatae nostrae lin, non sensus ambiguus. Idem est enim dicere, ordine
Abbreviated transcription (Latin):
.i. parce refero uix pauca dicens noqͥs ĩ furmĩt
existimet me ẽẽ supͣ id alt ꝙ uidet me cõ. aut
ãudit ab aliis exme .i. de me. c̃ ñ nͥ. ĩ firmitas ui¬
deatur inie. uł aliis qui uident audiat᷑. si ã
magna referrem ⁊ pła putarẽt forte furor me
non eẽ infirmũ s hominẽ in mortalitatẽ uel

Expanded text:
 parce refero vix pauca, dicens: Ne quis infirmus existimet me esse supra id quod videt me esse, aut audit ab aliis ex me, id est de me, cum non nisi infirmitas videatur in me, vel ab aliis qui vident, audiatur. Si ante magna referrem et plura, putarent forte infirmi me non esse infirmum, sed hominem immortalem vel
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. suꝑbia cemptatur. an ꝑdat totum ꝓ¬
uitiũ apłc. si appositum dicit mordaxͣ epyte¬
ma quo tumor curaretur. Quis gͦ. de se sdcur̾
ẽ. quomodo agnus securus egreditur: ubi ari¬
es sic ꝑiclitanti mnetuit ⁊ quis ẽ ille stimulus
qui datus ẽ. Angelus sathane .i. angelus ma¬
liginus missus adeo ⁊ ꝯsathana. S pp̃ ariud a

Expanded text:
profecerit, superbia tentatur ut perdat totum itum sibi Apostolus dicit mordax epithima quo tumor curaretur. Quis ergo de se securus est? Quomodo securus agnus egredietur, ubi aries sic periclitari metuit? Ecquis est ille stimulus qui datus est? Angelus Satanae, id est angelus malignus missus a Deo: et propter aliud, a
Abbreviated transcription (Latin):
faciat .s. sine cuipitudins suspitõne ⁊ uuo sue religionis nubat᷑ ucei
cã fornicatõnis dimissa est non potest dũ tuiuit uix euis qr mc al. en .ii.

Expanded text:
scilicet sine turpitudinis suspicione, et viro suae religionis nubat. Vel icausa fornicationis dimissa est, non potest, dum vivit vir ejus. Quia mulier
Abbreviated transcription (Latin):
maliciam ñ facit intẽptator enim
maloꝵ ẽ. qui g ͦ dic̃ dm̃ hoĩes ad is¬
ta ñ cog̾e s dignos deseri tm̃ desere¬
re uerissime dic̃. deserit aũ d̾s ño
apponendo grãm uł appositã sub¬
trahendo. Mnifestũ est em̃ deum
das uolunces eoꝵ qͦ ẽq uoluerĩt si

Expanded text:
malitiam non facit, intentator enim malorum. Qui ergo dicit Deum homines ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere, verissime dicit. Deserit autem Deus non apponendo gratiam, vel appositam subtrahendo. Manifestum est enim Deum das volun
Abbreviated transcription (Latin):
Diue .i. uiui¬
mus domino
uiu inuis siue
moriemur i.
domino mo¬
rimur. siue
ergo uiirm
siue morunur
dñi sumus:
mortuus est
⁊ rexurrexit u

Expanded text:
siue enim uiuimus, domino uiuimus; siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus siue morimur, domini sumus. mortuus est et resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
iaior .i. inculcu uniuus diei prior. minori .i. posteri
capsarii nostri sunt qui uobis codices portant.

Expanded text:
id est in cultu unius Dei prior, minori, id est postaei namque capsarii nostri sunt, qui nobis codices portant.
Abbreviated transcription (Latin):
el łinatri cum numdum naciessent
Et quia possent inutõ etiã luctando
aliquid meruisse inderi sudit. aut
scd̃ electõnẽ .s. scd̃ gr̃am qͥ elegit sic̃ p̃uidit non
scd̾m meritoꝵ debitum. qr eligendos ip̃e ficit ñ
inuenit. non exoperibis sicut osteridit non
pmeritis p̾codentious ild̾ fuisse dẽm tta nec futu¬
ris meritis amboꝵ dictum fuisse hic ꝯstend̾it. qi¬

Expanded text:
 matri, cum nondum nati fuissent, et quia possent in utero, etiam luctando aliquid meruisse videri, subdit, aut d est secundum gratiam quae elegit sicut praevidit, non secundum debitum meritorum, quia eligendos ipse fecit, non invenit, non ex operibus, sicut ostendit: non pro meritis praecedentibus illud fuisse dictum, ita nec pro futuris meritis amborum dictum fuisse hic ostendit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
lis qr bona uł mala non etant futura uisi appo¬
se hoc .s. maior. ser .ini. qd adliteram de iłł duob
frncrib ica potest iptellgi .i. esau proficiet fratri
suo iacob per sequendo eum. boni etim ex affutõi¬
biis maloꝵ proficiunt dum aoꝵ ꝑiciencia crerte¬
tur. uł ad licteram hoc ⁊̃ auter pot̃ dici qr idum̃

Expanded text:
e bona vel mala non erant futura, nisi apposefratribus ita potest intelligi, id est Esau proficiet fratri suo Jacob persequendo eum; boni enim ex afflictionibus malorum proficiunt, dum eorum patientia exercetur. Vel ad litteram, hoc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
corporis affuctio. an austiꝰ
.i. mentus anxietas. an per
Annuditas .÷. penuria
uestitus. an ꝑiculum
i aparatus mortisan
gladius .s. ip̃a morfni
cħ uciq coꝵ separabit.
his uerbis. Quia mor¬
tifsicamur uariis tormentis ⁊ hoc ꝓpͥte .i. qr tibi
Quis
para¬

Expanded text:
corporis afflictio? an angustia, id est mentis anxietas? an persan nuditas, id est penuria vestitus? an periculum, id est apparatus mortis? an gladius, id est ipsa mors? nil utique eorum separabit. his verbis: Quia mortificamur, variis tormentis, et hoc: propter te, id est quia para
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat scd̃m carnem. qui nõ
agit oꝑa carius scd̃m sp̃m amby¬
lat qui iunatur sp̃u in mente.
ne post ꝯcupiscentias eat. ecce
esse iralidam: ad dens quod in¬
possibile ⁊ cetera quasi dampna¬
lut peccatum quod .s. dampilare
peccatum erat inpossibile ⁊c̃. qͣl
iustificatõnem unplen̾da. infir¬
isic infutua est lex utgere ꝑcar¬
uem. ⁊ io eietat impossibue n¬
berare alege petcati ⁊ mortis.
ui em̃ ⁊ c̃. uere¬
Ambulans scd̃m¬
oarnem ñ est iꝰ¬

Expanded text:
ambulat secundum carnem qui non agit opera carnis; secundum spiritum ambulat qui juvatur spiritu in mente ne post concupiscentias eat. Ecce esse invalidam, addens, quod impossibile etc. Quasi dicat: Damnavit peccatum, quod, scilicet damnare peccatum, erat impossibile legi, justificatione implenda, infiret sic infirma est lex litterae per carnem, et ideo ei erat impossibile liberare a lege peccati et mortis. Qui enim etc. Vereambulans secarnem non est ju
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ pet̾t ait qr ñ corruptibilib ar.¬
gento .ł. auro redempti estis sec
precioso sanguine ulugeniti fi¬
tii dei. Nempe ut instifcarent᷑.
homines diuina gracia: ueritas d
inaria nata est ut posset ꝓillis
uistificandis offerre sacrificium
passionis ⁊ crucis. iuisi enĩ anobis
sumeret carnem inmortalem. E.
mori non poss. otandum uero
mus s nostris delictũ alienati fui

Expanded text:
 Petrus ait, Quia non corruptibilibus argento, vel auro, redempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset. Notandum vero misse no
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝑfidem ⁊ penitenciat qm̃ eos uere ⁊¬
hilisie ꝯstat. ⁊ si remissa erapt omĩaᷤ
sccuti ñ fuerant. Et .ii. dupex remiso¬
nis effectus .s. carere pena ⁊ frui gla.
data ẽ eus gła dñice uisionis. aqͣ diftẽ¬
bãtur deo sustentante coꝵ delicta. ⁊d
ostensionem iusticic eiꝰ inuhoc tõ .r. ut

Expanded text:
sa per fidem et poenitentiam, quam eos vere habuisse constat; et si remissa erant omnia, qua onsecuti non fuerant. Est enim duplex remissionis effectus, scilicet carere poena, et frui gloria. data est eis gloria divinae visionis a qua differebantur Deo sustentante eorum delicta. Ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ finis erit .i. consũmacõ hoc potit adꝯmendatõ¬
nem resurrectõnis qua ĩpleta ⁊ finis erit mim
prescutauerit regnum .i. illod quos inbosus oꝑib
recit deo creatori suo inquantiim est homo ⁊̃ patri.
suo inquant ẽ deiis. Iõ aũt dicitur tradere patriu
p̃i ñ setꝗ ꝙ quidam mali ioqui crediderunt c̃. et d̾r trodidit regnum doo ⁊

Expanded text:
 finis, id est consummatio, hoc ponit ad commendationem resurrectionis, qua impleta et finis erit mundi, repraesentaverit regnum, id est illos quos in bonis operibus rexit, Deo creatori suo, in quantum est homo, et Patri suo, in quantum est Deus. Ideo autem dicitur tradere Patri, ut i, quod quidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur tradiderit regn
Abbreviated transcription (Latin):
enũ tecip̃. sti .n.
cornithii similes st̃
lo qui ꝑ eos insidiat᷑
lux fidei similis . E
paradiso. Quoꝵ g
fides corrũpitur a
paradiso eitiũturqr
fati. Qui ergo mñdati

Expanded text:
enum recipit. Isti enim Corinthii similes suntlo, qui per eos insidiatur. Lux fidei similis est paradiso. Quorum ergo fides corrumpitur, a paradiso ejiciuntur, quia ritati. Qui ergo mendaci
Abbreviated transcription (Latin):
egẽt eoꝵ que illis ĩ honestis fuit s ꝑ. ea sũt alta honoranda ita ⁊ frĩbus
inquib studiũ ꝑicie ꝯũsatõnis ornauit Honestas nichil ẽ ꝙ ad dacur¬
eti deus .q. honesta nulluis egent s hoc fecit
deus qui cẽporalium corpus qualitet tribuẽ¬
clo ꝑ digna menbra. habindantiorem .i. ãpliorẽ
honorem ei. m̃bro cui ĩ se de erat honor ut ita
bra pocius sollicita sollicita si ut inrebus a¬

Expanded text:
egent eorum quae illis inhonestis fiunt, sed per ea sunt alia honoranda. Ita et fratribus in quibus studium peritae conversationis ornavit honestas, nihil est quod ant, et inhonesta egent. Sed haec fecit Deus qui temperavit corpus, qualiter? Tribuendo, per digna membra, abundantiorem, id est ampliorem, honorem ei membro cui in se deerat honor, ut itambra potius sollicita sint in rebus a
Abbreviated transcription (Latin):
dignis ineccͣa ex hortatõ negtͣma est
qua illis aliquis honor det᷑ ut fiãt
dantiorem honostatem a nobis celã¬
tibus celatib ex atendẽ qd̾ ait inho¬
nesta absit ut menbris scõꝵ sit a¬
aliqua turpitudo s dñr inhonesta
quia non hũt eã spociẽ decoris qm¬

Expanded text:
dignis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis honor detur, ut fiandantiorem honestatem a vobis celantibus ea. Attende quod ait, inhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpitudo! sed dicuntur inhonesta, quia non habent eam speciem decoris q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc ẽ qd̾ ait. Non põt aũt dicere
ocłs manir̾ oꝑa tua ñ indigeo qr si
ocłs p̃uidet manus oꝑacur aut.
iteri caput pedib non põt dice̾
ñestis michi neccessarii.ita inecca
pocior non pot dicere inferiori
non es michi neccessarius. potest
enm aliquis huimłꝰ ꝙ non sub¬
limis. potest ferrũ ꝙ non potest
aurũ. ip̃a ⁊̃ dignitas sine subditiꝰ:
contẽptibilis. Offiñ est eñi ꝑqd̾¬

Expanded text:
 hoc est quod ait: Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua non indigeo, quia si oculus praevidet manus operatur; aut iterum caput pedibus non potest dicere: Non estis mihi necessarii. Ita in Ecclesia, potior non potest dicere inferiori: Non es mihi necessarius. Potest enim aliquid humilis, quod non sublimis. Potest ferrum quod non potest aurum; ipsa etiam dignitas non subjectis contemptibilis est. Officium est eni
Abbreviated transcription (Latin):
dit sit. mulco magis menbra cor¬
ports que uidentur infirimora es
⁊ ĩo ip̃a ĩferiora asuꝑiorib ñ de¬
bent sperni s amplus horiorari.
unde subd̃.¬

Expanded text:
magis membra corporis quae videntur infirmiora esse, Et ideo ipsa inferiora a superioribus non debent sperni, sed amplius honorari. Unde subd
Abbreviated transcription (Latin):
hõ eẽ ubi ⁊̃ questuit qd querend̃
ẽẽ putauit .s. quid amplius sit
iudeo qm greco.ẜ. priorem statũ
⁊ respond multum ⁊ iquo ma¬
xime demonstrait ehods que¬
rit utrum in hoc statu gracie
plus sit uidõ qmͣ gentili ⁊ respõ¬
dit non imino pares sũt in hac
⁊ ꝙ eis impleut ñ ẽ ex aliquo eoꝵ
apd̾ dm̃ s ĩ om̃i gente. qui tunet
dm̃i hic acceptus est illi. uere ñ su

Expanded text:
d quaerendum esse putavit, scilicet quid amplius sit Judaeo secundum priorem statum. Et respondet, multum. Et in quo maxime demonstravit. Modo quaeritur utrum in hoc statu gratiae plus sit Judaeo quam gentili; et respondet, non. Imo pares sunt, in hac  eis implevit non est ex aliquo eorum apud Deum, sed in omni gente qui timet Deum hic acceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
huc y post cõuersionci postqͣm ded̾
bona ĩ digno uñ głosus apparet añꝯ
uersionem .N. ẽ male mẽrer̾ ex meis
ũ erat gloriosior. ⁊ est sensus ac sidi¬
cẽt ꝙ ap̃ remissionem uidi poterat
post iudi non debet .s. qd̃ ego pecca¬
tor iudicandus sim. qr nũc certum
ẽ qd dimiccendi ueritas ñ habun¬
dasset ĩgloriam uisi peccassem. Secꝑ

Expanded text:
est post conversionem, postquam dedit bona indigno, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male mererer, ex meis non erat gloriosior. Et est sensus, ac si diceret, quod ante remissionem videri poterat, post videri non debet, scilicet quod ego peccator judicandus sum, quia nunc certum est quod dimittendi veritas non abundasset in gloriam, nisi peccassem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
bis dixisse. hoc .s. faciantis mala ut
ueniant bona. Quidã em̃ ꝑu̾si ho-¬
mines non incelligentes ⁊ adrepre¬
hendend̃ ꝓclines cum audissent apor¬
lo ⁊ ab aliis aplis predicari. ubi ha

Expanded text:
bis, dixisse? hoc scilicet: Faciamus mala ut veniant bona. Quidam enim perversi homines non intelligentes et ad reprehendendum proclives cum audissent a Paulo, et ab ali
Abbreviated transcription (Latin):
uosare ualdam carnem me
ar alia uia. qd̾ non facerem si de salute eoꝵ desperarem. prouocem dico:
utił erit assũptio eoꝵ ad ĩformtõnẽ gencium
⁊ uere si eñi amissio eoꝵ .i. ĩfidelitas recõcilia tõ
ẽ mundi. que erit afsumptio reliquoꝵ nisi u¬
ta gencium ex mortus .i. exeo qd̾ mortue st̾
quod ã uider possint assumi adrepͥmendã suꝑ¬
biã qͦꝵ dã gentiliũ forte dicẽtium totũ genuus
posse fieri quasi cocum genus sit repudian¬
clum. qd̾ .i. quia si delibatio scã est .i. si pancide
illis assũpti ad fidem ut apliͣ aplii discipuli sũt
delibatio parua ex aliqua re assũptio: ad expim̃¬
tum cocius masse ut ex cibo uel potu tẽ cum n
delibatio unius sub̃ẽ sit c̃ massa. non potest de
libatõ eẽ scã ⁊ massa inmũda. delibatõ eñ demaᷤ¬

Expanded text:
ocare valeam carnem meaar aliam viam, quod non facerem si de salute eorum desperarem; provocem, dico, utilis erit assumptio eorum ad informationem gentium. Et vere: Si enim amissio eorum, id est infidelitas reconciliatio est mundi, quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium ex mortuis, id est ex eo quod mortuae sunt. Quod autem Judaei possunt assumi ad reprimendam superbiam quorumdam gentilium forte dicentium totum genus posse fieri, qua si totum genus sit repudiatum. Quod, id est quia, si delibatio facta est, id est si pauci de illis assumpti ad fidem, ubi apostoli et alii discipuli sunt delibatio parva ex aliqua re assumptio ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio unius substantiae sit cum massa, non potest esse delibatio sancta, et massa immunda. Delibatio enim de mas
Abbreviated transcription (Latin):
udabilem dic̃ que ĩ dño ẽ eãq exclusam dic̃ .i. ut eminct exp̃siam ñ ut ab ͦ¬
cederet pulsam. Uñ ⁊ exclusores dñr quidã artifices argentahi inqua signi¬
ficatõne ĩ accipit ᷑ uiud ipsalmo. Ut excludantur qui ꝓbati st argento
rut emineant hii qui ꝓlut sunt eloquio dñi¬

Expanded text:
udabilem dicit quae in Domino est, eamque exclusam dicit, id est ut emineret expressam; non ut abscederet, pulsam. Unde et exclusores dicuntur quidam artifices argentarii, in qua significatione etiam accipitur illud in Psalmo: Ut excludantur qui probati sunt argento , id est ut emineant hi, qui probati sunt eloquio Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad eos loguitur qui¬
agunt sub lege. osten¬
blandientes sibi de le¬
ge ⁊ degenere habrae¬
indentes non iustificꝰ¬
ri hominẽ apud dñi nͥ¬

Expanded text:
ne ad eos loquitur quiagunt sub lege, ostenblandientes sibi de lege, et de genere Abraidentes non justificari hominem apud Deum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ex ponam ea que ad fuciend̾ pertinent ei sunt q̃
fidem illimminãt ut de natura deitatis aut in
pphia÷ .s. ut exponam scħ̃ptutã que defutu
ager aut in doctrina .s. ut exponam scupturas
Sicuti sedenti reuel atum fu̾it ⁊ ẽ ppħia ẽ ut ysa¬
ie uł ceteroꝵ quam sine humamͣ induttna fp̃c
dio didicit doctrina coꝵ que alio docente asse

Expanded text:
exponam ea quae ad sciendum pertinent, ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura deitatis; aut inscilicet ut exponam Scripturam quae de futuris agit; aut in doctrina, scilicet ut exponam Scripturas Si cui sedenti revelatum fuerit, etc. Prophetia est ut Isaiae vel caeterorum, quam sine humana industria Spirdio didicit, doctrina eorum quae alio docente asse
Abbreviated transcription (Latin):
in me autem uidere po¬
testis ꝙ lingua non
lingius loquens quid
nobis pdeo nich ił. Qd
derat qñ infideles eratis qͥ¬
aut ĩ reuelatõne .s. ut reponam nob reuelatõs

Expanded text:
ipso autem videre potestis, quod lingua non linguis loquens, quid vobis prodero? Nihil. Quid derat, quando infideles eratisaut in revelatione, scilicet ut exponam vobis revelat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ d pratio coꝵ quia ab cis credita est
bratite itaut sit insipiens .i paulatim
paulatim usq ad insipicutiam cor eoꝵ
Deductum est nebula enim erroris cum¬
iecit oꝵ uloꝵ quia cumcreatoran ex
creaturis cognonibent ne sic̃ dm̃ giori¬
ficassent. amplius obtusi sũt. unde ob¬
scuratura est cor eoꝵ. scor ex hac suꝑbia
dicentes cium ore uel corde se esse sapien¬
tes ase ñ adco stuti facti sũt ui deum ec¬
de illa duo que dixerat hic apperte asig¬
nat .s. quomodo euanuerutit qtod os¬
cendit ibi oicentes se esse sapt. iibi cul¬
pa monstratur. ⁊ q̃uomodo obscurat᷑
ẽ cor corum ostendit sbi stulci facti st̃
ꝙ ẽ uiudicta sapientes .ii. intiaturis¬
bant eñi rõnem phisice ꝑscrutantes
cursus siderum. ⁊ quantitates elemeu¬
sunt.si .it. hec laudenda st̃ qͣnto magis
creitor il. uiderunt quo gͦ ueniendum¬

Expanded text:
 ratio eorum, quia ab eis credita est urante, ita ut sit insipiens, id est paulatim usque ad insipientiam cor eorum deductum est. Nebula enim erroris contexit cor illorum, quia cum Creatorem ex creaturis cognovissent, nec sicut Deum glorificassent, amplius obtusi sunt. Unde obscuratum est cor eorum? Ecce ex hac superbia, dicentes ore vel corde, se esse sapientes a se non a Deo, stulti facti sunt in Deum. Ecce illa duo quae dixerat, hic aperte signat, scilicet quomodo evanuerunt, quod ostendit, ibi, dicentes se esse sapientes, ubi culpa monstratur; et quomodo obscuratum est cor eorum, ibi, stulti facti sunt, quod est vindicta. Sapientes bant enim rationem physicam, perscrutantes cursus siderum et quantitates elementorusunt. Si enim haec laudanda sunt, quanto magis Creator il
Abbreviated transcription (Latin):
uissent deũ usq adeo ut fateremturu
egerunt de cognitione. sec sibi atribite¬
runt in quo iami ⁊ falsi fuerunt. Unde
subdit sec euanuerunt incogitatõnib
putantes se aliquid esse cum nichil sint
quod uere ip̃is uanitas erat cogitationi¬

Expanded text:
ust. usque adeo ut faterentur u, gratias non egerunt, de cognitione, sed sibi attribuerunt, in quo vani et falsi fuerunt. Unde subdit: Sed evanuerunt in cogitationibus, putantes se aliquid esse, cum nihil sint, quod vere vanitas erat. Cogitationi
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis inspcripcuris inuentũ¬
tur. Est enim̾ usio corporasis. ta¬
spiritualisͥ ymaginaria. ⁊ intel¬
lectualis. De tercio genere est u¬
sio ista quam hic cuminemorat ap¬
postol. hac enim utsione indetur
deus cum perpietatem fidei et ag¬
uitionem morum optimorum coꝵ¬
da mundantur. uł ita lege uccerã
lunt potest᷑ hic intelligi trnntas
ut ꝑ muisibilia intelligatur pacer
spiritus sanctus. ut sit scnsus. iui

Expanded text:
isionis in Scripturis inveniuntur. Est enim visio corporalis, spiritualis vel imaginaria, et intellectualis. De tertio 8 genere est ista visio, quam hic commemorat Apostolus. Hac enim visione videtur Deus, cum per pietatem fidei, et agnitionem morum optimorum corda mundantur. Vel ita lege litteram: lunt potest hic intelligi Trinitas ut per invisibilia intelligatur Pater; Spiritus sanctus:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo in eorum cumspectu ⁊ cor¬
pus ⁊ animus magis minuisq
fpeciosa eẽnt si aut̃ omni specie
ma et incummnutabilis species
principuim rectissime credider̃t
quod factum non eẽt ⁊ ex cunc qͦ

Expanded text:
ergo in eorum conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent; si autem omni specie ma et incommutabilis species, principium rectissime crediderunt, quod factum non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ciem in re quacumq mutabili que naturalicer est omneq unuersi mun¬
di corpus ũ post se esse nisi ab illo qui in ꝯmucabiliter simplex est. quia ñ
aliud est illi esse aliud uiuere aliud intelligere aliud beatitum esse. quod
cex hanc inconmutabilitatem ⁊ simplicitatem intellexerunt eum ⁊ omĩa
uel corpus esse uel spiritum meluisq aliqtid spiritum esse quam corpus
speciemq corports esse senssbilem spiritus speciem ⁊ intelligibiem speciem¬

Expanded text:
ciem in re quacunque mutabili, quae naturaliter est, omneque universi munciem in re quacunque mutabili, quae naturaliter est, omneque universi mundi corpus non posse esse nisi ab illo qui incommutabiliter et simpliciter est, quia non aliud est illi esse, aliud vivere, aliud intellter hanc incommutabilitatem et simplicitatem intellexerunt eum et omnia vel corpus esse, vel spiritum; meliusque aliquid spiritum esse, quam corpus; speciemque corporis esse sensibilem; spiritus vero speciem intelligibilem et inte
Abbreviated transcription (Latin):
ca intente que dicitur intellectufantellecta dico ꝑ ea que facta sunt et
si non per legem scriptam quam non habuerunt ꝯspicuitur. sacre.i
per excellentiam quia excellit inter alias creaturas. uel quia cõuenienciam-
habet cum omni creatara. Est cũi localiter in loco ut qdͣlibet corpus. sencit cum
animalibus intelligit cum angelis. Unde in ensigłio domunus ait p̃redica¬
te cuugelium omni creature .i. homini. ⁊ atcende quod ait ipsa inuisibila
intellecta per ea que facta sunt quia per celum ⁊ terram ⁊ alias creaturas
quas inmensas ⁊ perpetuas ẽẽ iptellexerunt ipsum conditorem ĩꝯparabilẽ
inmensum eternum mente cumpexerunt. uiderunt enim simimi philo¬
phi quos oeceris non in merito fama atq gloria prelatos cerminus. nullũ
corpus esse deum ⁊ iõ cuncta corpora transcenderlint querentes deum. uide¬
runt etiam quitquid mutabile ẽ ñ esse sũmum deum ⁊ ideo animam om¬
nam mutabilesq spiritus transcenderunt. deinde uiderunt omnem spe¬

Expanded text:
ea vi mentis, quae dicitur intellectus. Intellecta, dico, per ea quae facta sunt, et si non per legem scriptam quam non habuerunt, conspiciuntur a creper excellentiam, quia excellit inter alias creaturas, vel quia convenientiam habet cum omni creatura. Est enim localiter in loco, ut quodlibet corpus; sentit cum animalibus, intelligit cum angelis. Unde in Evangelio Dominus ait: Praedicate evangelium omni creaturae , id est homini. Et attende quod ait: Ipsa invisibilia intellecta per ea quae facta sunt, quia per coelum et terram, et alias creaturas, quas immensas et perpetuas esse intellexerunt, ipsum Conditorem incomparabilem, immensum, aeternum mente conspexerunt. Viderunt enim summi philosophi, quos caeteris non immerito fama atque gloria praelatos cernimus, nullum corpus esse Deum: et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt etiam quidquid mutabile est, non esse summum Deum; et ideo animam omnem mutabilesque spiritus transcenderunt. Deinde viderunt omnem spe
Abbreviated transcription (Latin):
indes intelligis. sis anittustritione to¬
cuis mundr̃rogimme ominium: creato¬
rem incellexerũt. ita ut sint inexcusabi
les. Iuos qͥppe scriptura in execusabiles
dicit quos noniatet ueritas ⁊ in eis ꝑ¬
seuerat iniquitas. unde sunt iexcusa

Expanded text:
vides, intelligis, sic ex administratione tovides, intelligis, sic ex administratione totius mundi, et regimine omnium Creatorem intellexerunt. Ieo. istos quippe scriptura inexcusabiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuela