comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ut ꝑfidẽ ustificent᷑. qui ex lege
ñ iustificabunt᷑. Si eñi inquit data eẽt
lex. quȩ posset uiiificare: om̃imͦ ex le¬
ge eẽt iusticia. Quod etiã hesterno
die commemoraiimꝰ: s conclusit scrip¬
tura om̃ia sub peccato: ut ꝓmissio.
ł missio. ñ p̃dictio. Qui ꝓmisit: ipse
facit. Ut ꝓmissio inquit: ex fide iħu
xp̃i daretur credentibꝰ. Ecce quales nos
inuenit gr̃a saluatoris: quos nec lex sa¬
nos facere potuit. Quare aũt dabatur
lex. si sufficiebat natura: Quare lex da¬
sufficere potuit. Ita infirma erat ipsa
ret p̃uaricatorẽ. Quare ut me faceret
p̃uaricatorẽ: Quia nouerat ds̃ suꝑbiã
tuã. nouat qr dicebas. Osisit qͥ doceat: osisit
qui ostendat. Ecce lex dicit tibi: ñ con¬
cupisces. Cognouisti legem dicentẽ: ñ
concupisces. Surrexit concupiscentia:
quã ñ noueras. Inerat eñĩ.s nesciebat᷑.
Cepisti conari uincere quod inerat: et
apparuit quod latebat. Suꝑbe. ꝑle¬
gem factus es p̃uaricator agnoscegra¬

Expanded text:
per fidem justificentur, qui ex Lege non justificabantur. Si enim, inquit, data esset Lex quae possit vivificare, omnino ex Lege esset justitia: quod etiam hesterno die commemoravimus : sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio; promissio, non praedictio: qui promisit, ipse facit: ut promissio, inquit, ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Ecce quales nos invenit gratia Salvatoris, quos nec Lex sanos facere potuit. Quare autem dabatur Lex, si sufficiebat natura? Et sufficere potuit, ita infirma erat ipsa ret praevaricatorem. Quare, ut me faceret praevaricatorem? Quia noverat Deus superbiam tuam: noverat quia dicebas, O si sit qui doceat! o si sit qui mihi ostendat! Ecce Lex dicit tibi, Non concupisces. Cognovisti Legem dicentem, Non concupisces. Surrexit concupiscentia, quam non noveras; inerat enim, sed nesciebatur: coepisti conari vincere quod inerat, et apparuit quod latebat. Superbe, per Legem factus es praevaricator: agnosce gra
Abbreviated transcription (Latin):
uit arbitriũ: quicqͥd potest homo de
libero arbitrio cuiꝰ gre debet̾. nisi eiꝰ
qui eũ condidit eũ libero arbitrio: Et
hoc quasi acute ab ipsis dictũ. Uidete¬
tam̃ fr̃s mei. quomͦ illã generalẽ gr̃am
p̃dicent. qua creatus ẽ homo: qua bo¬
mines sumꝰ et utiq et cũ impiis homi¬
nes sumꝰ s ñ cũ impiis. xp̃iani sumꝰͦ.
Hanc gͦ grãm qua xp̃iani sumꝰ ipsam
uolumꝰ p̃dicent: ipsã uolumꝰ agnoscãt ÷

Expanded text:
vit arbitrium; quidquid potest homo de vit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUTtamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Non inquit contra gr̃am dispu¬
to. Unde ꝓbas: Eo ipso inqͥt ñ contra
gr̃am dĩ disputo: quod liberũ arbitrium
defendo. Uidete acimen: s uitreũ. Qua¬
si lucet uanitate: s srangitur ueritate.
Adtendite quã sit quasi acute excogita¬
tum: quod dicere uoluer̃t. Hoc ipso in¬
quit quia liberũ arbitriũ hominis de¬
fendo et dico. Quia liberd̃ arbitrid̃ suf¬
ficiens ẽ. ut iustussim: ñ sine dĩ gr̃a di¬
co. ł recte st̃ aures pioꝵ. lam qui ista au¬
dit incipit gratulari dõ grãs. ñ sine dĩ
gr̃a ddefendunt liberũ arbitriũ. Est eñi
liberũ arbitriũ: s nichil ualet dĩ sine
gra. Si gͦ liberũ arbitriũ ñ sine dĩ gr̃a
defendunt: quid mali dicunt: Expone
gͦ nob̾ odoctor: quã dicas gr̃am. Cum
dico inqͥt liberũ hominis arbitriũ: ui¬
de quia hominis dico. Quid deinde:
Hominẽ quis creauit: Ds. Quis ei arbi¬
creauit ds. et homini ds̃ liberũ dona¬

Expanded text:
tum. Non, inquit, contra gratiam Dei disputum. Non, inquit, contra gratiam Dei disputo. Unde probas? Eo ipso, inquit, non contra gratiam Dei disputo, quod liberum arbitrium defendo. Videte acumen, sed vitreum. Quasi lucet vanitate, sed frangitur veritate. Attendite quam sit quasi acute excogitatum quod dicere voluerunt. Hoc ipso, inquit, quia liberum arbitrium hominis defendo, et dico quia liberum arbitrium sufficiens est ut justus sim, non sine gratia Dei dico. Erectae sunt aures piorum: jam qui ista audit, incipit gratulari. Deo gratias. Non sine Dei gratia defendit liberum arbitrium. Est enim liberum arbitrium, sed nihil valet sine Dei gratia. Si ergo liberum arbitrium non sine Dei gratia defendunt, quid mali dicunt? Expone ergo nobis, o doctor, quam dicas gratiam. Cum dico, inquit, liberum hominis arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei libcreavit, et homini Deus liberum dona
Abbreviated transcription (Latin):
bũ erat apud dm̃: et ds̃ erat uerbũ.
do nosfecit ut ẽẽmus homines: nondũ
erat homo. Magis istam gr̃am comiñ
conciliaremur: quia peccatis ꝓpriisse¬
parati iacebamus. Inmortẽ ꝑeramꝰ: ꝓrsus
pieramꝰ. Nonerat: xp̃c homo. quando
creatus ẽ homo: ne ꝑiret homo. ille..
factus ẽ homo. Hec uobis contra nouel¬
lam heresim quȩ temptat assurgere.
ut sepe disputare cogimur: quia uos
firmos uolumꝰ eẽ inbono. integros aũt
amalo. Hec eñĩ ẽ disputatio eorũ. qͣn¬
do primo exoriri ceꝑunt. et contra
gram disputare: multũ tribuentes ñ
lib̾tati hominis s infirmitati: et ia¬
centem miserũ hominẽ ideo excollen¬
tes. ne manu desuꝑ sibi porrecta uale¬
at surgere. disputantes gͦ contra gra¬
tiam ꝓlibero arbitrio: fecert̃ auribus
piis et catholicis offensionẽ. Ceꝑunt
horreri: ceꝑunt ut certa ꝑnicies deui¬
tari. Cepit de illis dici. quod contra gra¬
tiam disputarent: et inuenerunt ad
reu̾elandã istam inuidiã. tale comiñ¬

Expanded text:
bum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. do nos fecit, ut homines essemus, nondum erat homo. Magis istam gratiam commemur, per quem reconciliaremur: quia peccatis propriis separati jacebamus, in morte eramus, prorsus perieramus. Non erat Christus homo, quando creatus est homo: ne periret homo, ille factus est homo. Clam haeresim, quae tentat assurgere, saepe disputare cogimur: quia vos firmos volumus esse in bono, integros autem a malo. Haec enim est disputatio eorum, quando primo exoriri coeperunt, et contra gratiam disputare, multum tribuentes non libertati hominis, sed infirmitati; et jacentem miserum hominem ideo extollentes, ne manu sibi desuper porrecta valeat surgere. Disputantes ergo contra gratiam pro libero arbitrio, fecerunt auribus piis et catholicis offensionem. Coeperunt horreri, coeperunt ut certa pernicies devitari, coepit de illis dici quod contra gratiam disputarent: et invenerunt ad revelandam istam invidiam tale commen
Abbreviated transcription (Latin):
mo malus. Quando facturus ẽ bonum
hominẽ malus homo. ꝑliberũ arbitriũ
deserens dm̃: Seruare se ñ potuit bonꝰ
bonũ: et facturus ẽ se malus bonũ: Cũ
eñi uonus ñ se seruauit bonũ: et cum
sit malus. dicit. facio me bonũ: Quid
facis malus. qui ꝑisti bonus. nisi te refi¬
ciat. qui ꝑmanet bonus: Ipse gͦ fecit¬
nos: et non ipsi nos. Nos aũt populus
eus: et oues pascue euis. Ecce stecit nos
homines: popłm suũ nos fecit. Nonem̃i
creati homines: iam populus eius eramꝰ.
Uidete fr̃s mei. et de ipsius psalmi uerb.
attendite unde dixerit. ipse fecit nos.
et ñ ipsi nos. Hinc dicit. fecit nos et ñ
ipsi nosut simꝰ popłs euis. et ouespascue
euisz ipse fecit nos. Nam et paganinas¬
cuntur. et om̃s impii: om̃s aduersaris
eccłe eius. ut nascerent᷑. ipse fecit eos.
Non eñi alius ds creauit eos. qui de pa¬
ganis nascuntur. Ab ipso facti st̃. ab ip¬
so creati st̃: et ñ st̃ populus eiꝰ. nec oues

Expanded text:
homo: quando facturus est bonum hominem malus homo per liberum arbitrium deserens Deum? Servare se non potuit bonus bonum, et facturus est se malus bonum? Cum esset bonus, non se servavit bonum; et cum sit malus dicit, Facio me bonum? Quid facis malus, qui peristi bonus, nisi reficiat te qui permanet bonus? 4. Hominos, et non ipsi nos. Nos autem populus ejus et oves pascuae ejus . Ecce fecit nos homines populum suum, qui nos fecit. Non enim creati homines jam populus ejus eramus. Videte, fratres mei, et de ipsius Psalmi verbis attendite, unde dixerit, Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Hinc dixit, Fecit nos, et non ipsi nos, ut simus populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse fecit nos. Nam et Pagani nascuntur, et omnes impii, omnes adversarii Ecclesiae ejus, ut nascerentur, ipse fecit eos. Non enim alius Deus creavit eos. Qui de Paganis nascuntur, ab ipso facti sunt, ab ipso creati sunt; et non sunt populus ejus nec oves
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ si tam̃ sumꝰ quando ista contra
gram disputamꝰ: s ecce fideles sumus.
Etiã fideles. etiã iustos. quia ustus ex
fide uiuit. ipse fecit nos. et ñ ipsi nos.
Quero quid nos fecerit: dicturus es. ho¬
mines. Non inde psalmus loquebatur.
lllud scimus. illud notum ẽ. illud patet:
nec magna ut hoc nouerimus doctri¬
na idigemus. quia homines ipse fecit
cit nos: et ñ ipsi nos. Quid nos fecit. ni¬
si quod sumꝰ : Quid aũt sumus: Nos
aut ecce quid sumꝰ Quid: Popłs eius.
et oues pascue cuis. Ipse nos fecit po¬
płm suuĩ. ipse nos fecit oues pascue suȩ:
qui misit uigulandã ouem innoxiam.
fecit ouem de lupis. Hec ẽ gr̃a. excepta
illa communi gr̃a nature. qua homi¬
nes facti sumꝰ. nec digni fiumus. qui ñ
fiumꝰ excepta illa gr̃a. Hȩc ẽ maior gã
qua facti sumꝰ popłs euis. et oues pas

Expanded text:
sumus; si tamen sumus, quando ista contra sumus; si tamen sumus, quando ista contra gratiam disputamus: sed ecce fideles sumus; etiam fideles, etiam justos, quia justus ex fide vivit , Ipse fecit nos, et non ipsi nos. Quaero quid nos fecerit? Dicturus es, Homines. Non inde Psalmus loquebatur, illud scimus, illud notum est, illud patet: nec magna, ut hoc noverimus, doctrina indigemus, quia homines ipse nos fecit nos, et non ipsi nos. Quid nos fecit, nisi quod sumus? Quid autem sumus? Nos autem. Ecce quid sumus. Quid? Populus ejus et oves pascuae ejus. Ipse nos fecit populum suum, ipse nos fecit oves pascuae suae. Qui misit jugulandam ovem innoxiam, fecit oves de lupis. Haec est gratia. Excepta illa communi gratia naturae, qua homines facti sumus, nec digni fuimus, quia non fuimus: excepta illa gratia, haec est major gratia qua facti sumus populus ejus et oves pas
Abbreviated transcription (Latin):
it ut eẽt. Si ꝓmeruit:.iam ñ erat: seo
nondũ erat. Ergo qui ꝓmereret᷑ ñ erat:
et tam̃ factus ẽ. Nec ut pecora factus ẽ.
nec ut arbor factus ẽ. nec ut saxum¬
factus ẽ: s factus ẽ adimaginẽ creatoris.
Hoc beneficiũ quis dedit: Ds̃ qui erat:
et exͤt̃no erat. Cui dedit: Homini qui
nondũ erat. Dedit qui erat: accepit qui
ñ erat. Quis aũt hoc facere potuit. nisi
qui uocat ea quȩ ñ sunt. tanquã quȩ
su̾nt. De quo dicit apłs. qui nos elegit
ante mundi constitutionẽ: E legit an¬
te mundi constitutionẽ: inmundo is¬
to facti sumꝰ nec mundus erat. quan¬
do electi sumꝰ. Ineffabilia mirabilia:
fr̃s mei. Quis hoc explicare suffecerit:
Quis saltẽ quod explicet cogitare:
Cliguntur qui ñ st̃: nec errat qui eli¬
git: nec uane eligit: eligit tam̃: et ha-¬
bet electos. quos creaturiis ẽ eligendos.
Habet aũt apud seipsũ: ñ innatura sua.
s inp̃scientia sua. Ergo nolite extolli.¬
Homines sumꝰ ipse fecit nos. Fideles

Expanded text:
t ut esset. Si promeruit, jam erat: sed nondum erat. Ergo qui promereretur, non erat; et tamen factus est: nec ut pecora factus est, nec ut arbor factus est, nec ut saxumfactus est; sed factus est ad imaginem Creatoris. Hoc beneficium quis dedit? Deus qui erat, et ex aeterno erat. Cui dedit? Homini qui nondum erat. Dedit qui erat, accepit qui non erat. Quis autem hoc facere potuit, nisi qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt ? De quo dicit Apostolus, Qui nos elegit ante mundi constitutionem . Elegit ante mundi constitutionem: in mundo isto facti sumus, nec mundus erat quando electi sumus. Ineffabilia, mirabilia, fratres mei! Quis hoc explicare suffecerit? quis saltem quod explicet, cogitare? Eliguntur qui non sunt: nec errat qui eligit, nec vane eligit. Eligit tamen, et habet electos, quos creaturus est eligendos: habet autem apud se ipsum, non in natura sua, sed in praescientia sua. homines sumus; Ipse fecit nos. Et fideles
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt᷑: michi factũ ẽ mors: Absit. S pec¬
catũ. ut appareat. peccatũ. Erat em̃ pa¬
catum: s latebat peccatũ. Quando la¬
tebat peccatũ: Quando te aduersariũ
ñdũ paciebat᷑. Cepisti conari: et appan¬
it qui tenebat. Quando sequebaris: &¬
te nã ñ sentiebas. Quesisti refuguim.
et apparuit uinculũ. Uoliusti fugere
et cepisti trabi. Quia gͦ cepisti trabi. sil¬
ueniat tibi qui ñ ẽ ligatꝰ. Qͥs ñẽ ligatꝰno

Expanded text:
peccatum ut appareat peccatum . Erat enim peccatum, sed latebat peccatum. Quando latebat peccatum? Quando te adversarium nondum patiebatur. Coepisti conari, et apparuit qui tenebat. Quando sequebaris, catenam non sentiebas: quaesisti refugium, et apparuit vinculum; voluisti fugere, et coepisti trahi. Quia ergo coepisti trahi, subveniat tibi qui non est ligatus. Quis non est ligatus,
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ si aũt filii: et heredes. Non enĩ¬
inanit̃ filii hȩc ẽ merces: et hereditas:
hoc ẽ. quod paulo ante dicebã: quia me¬
dicus nͦster. et sanitatẽ nobis donat.¬
et mercedẽ insuꝑ largiri dignatur. Quȩ
ẽ illa merces: Hereditas. S: ñ quomͦ est
hominis patris hereditas. Relinquit eñi
filiis suis: ñ possidet cũ filiis suis. Et cam̃
magnũ se facit: et gr̃as sibi agi deside¬
rat. quia uoluit dare. quod ñ posset au¬
ferre. Moriens eñi tolleret secũ: Puto qͥa
siposset: nichil hic filiissuis dimisisset.
Heredes dĩ sic st̃. ut ipse ds̃ sit bereditas
nr̃a: Cui dicit psalmus. Dñeͥ. pars he¬
reditatis meȩ. Heredes quidẽ dĩ. Si pa¬
rũ uobis ẽ. audite quo amplus gaude

Expanded text:
filii Dfilii Dinaniter filii. Haec est merces: Et haeredes. Hoc est quod paulo ante dicebam, quia medicus noster et sanitatem nobis donat,et mercedem insuper largiri dignatur. Quae est illa merces? Haereditas. Sed non quomodo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare quod non possit auferre. Moriens enim tolleret secum? Puto quia si posset, nihil hic filiis suis dimisisset. Haeredes Dei sic sunt, ut ipse Deus sit haereditas nostra, cui dicit Psalmus: Dominus pars haereditatis meae . Haeredes quidem Dei: si parum vobis est, audite, quo amplius gau
Abbreviated transcription (Latin):
s arra dicenda ẽ. Pignus enĩ quando po¬
nitur: cũ fuerit res ipsa reddita. pignus
aufertur. Arra aũt de ipsa redatur. que
dando ꝓmittitur: ut res quando reddit᷑
impleatur: quod datũ ẽ ñ mutetur. Unus¬
quisq gͦ adtendat corsuũ: utrũ ex in¬
timis medullis cordis. et sincera caritate.
dicat. pat̃. Non modo querit᷑ quanta sit
ipsa caritas. utrũ magna. anparua. an
mediocris: utrũ uł sit quęro. Sinata ẽ:
latendo crescit. crescendo ꝑficietur. ꝑfe¬
cta ꝑmanebit. Non enĩ ꝑfecta uergit
in seniũ et asenectute ueniet admortẽ.
Adhoc ꝑficietur: ut et̃na ꝑmaneat.
Uide enĩ quod sequitur. Clamamus
abba pat: Ipse sp̃c testimoniũ reddit
sp̃ui nr̃o: quia sumꝰ filii dĩ. Non sp̃c nr
reddit testimoniũ spũi nr̃o. quia sumꝰ
silii dĩ s sp̃s dĩ. Arra reddit testimoni¬
um. ꝓ eare quȩ nobis ꝓmissa ẽ. Ipse sp̃c
testimoniũ reddit spui nr̃o quia sumus

Expanded text:
sed arrha dicenda est. Pignus enim quando posed arrha dicenda est. Pignus enim quando ponitur, cum fuerit res ipsa reddita pignus aufertur. Arrha autem de ipsa re datur, quae danda promittitur; ut res quando redditur, impleatur quod datum est, non mutetur. Unusquisque ergo attendat cor suum, utrum ex intimis cordis medullis et sincera charitate dicat, Pater. Non modo quaeritur quanta sit ipsa charitas, utrum magna, an parva, an mediocris: utrum vel sit, quaero. Si nata est, latendo crescit, crescendo perficietur, perfecta permanebit. Non enim perfecta vergit in senium, et a senectute veniet ad mortem: ad hoc perficietur, ut aeterna permaneat. Vide enim quid sequitur. Clamamus, Abba, Pater. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus filii Dei. Non spiritus noster reddit testimonium spiritui nostro, quia sumus filii Dei: sed Spiritus Dei, arrha reddit testimonium pro ea re quae nobis promissa est. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus
Abbreviated transcription (Latin):
motif. Susanna ista uoce clamabat:
s accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ in
quo clamamus abba pat̃. Corcdamat.
Pat̃ ñr qui es incęlis. Ergo quare non
tantũ pat̃: quid sibi uult abba pat̃:
Sieñĩ queras quid sit abba. respondet᷑
tibi. pat̃. Abba enĩ ebraice: pat̾ dicit᷑.
Quare uoluit utrũq apłs ponere: qͥa
uidebat lapidẽ angularẽ. quẽ reꝓba¬
uert̃ ȩdificantes. et factus ẽ in caput
anguli. ñ sine causa angularẽ dictum:
nisi quia in osculũ recipit utrũq pa¬
tietem. de diuerso uenientẽ. Hinc cir¬
cumcisio. inde p̃putiũ.: tantũ a se et int̃
se longe. quantũ ab angulo longe.
Quantũ aũt ad angłm ꝓpe: et int̾ se utiq
ꝓpe. In angło aũt. int̾ se iuncti. Ipse ẽ eñi
pax nr̃a qui fecit utraq unũ. Ergo inde
circumcisio: inde p̃putiũ parietũ concor¬
dia: anguli gła. Accepistis sp̃m adoptio¬
nis filioꝵ inquo clamamus abba pat̾.
Qualis res ẽ. sipignus tale ẽ: nec pignus:

Expanded text:
abat . Sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Cor clamet, Pater noster qui es in caelis , Ergo quare non tantum Pater? Quid sibi vult, Abba, Pater? Si enim quaeras quid sit Abba, respondetur tibi, Pater. Abba enim hebraice pater dicitur. Quare voluit utrumque Apostolus ponere? Quia videbat lapidem angularem, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium, tantum a se et inter se longe, quantum ab angulo longe: quantum autem ad angulum prope, et inter se utique prope; in angulo autem inter se juncti. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Ergo inde circumcisio, inde praeputium, parietum concordia, anguli gloria. Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Qualis res est, si pignus tale est? Nec pignus,
Abbreviated transcription (Latin):
principio uerbũ. et uerbũ erat apud
dm̃. et ds erat uerbũ: Hoc erat inpͥn¬
cipio apud dm̃. Omia ꝑ ipsũ facta st̃.
Illi gͦ debent et pagani quod homines
creati st̃: et tantomagis puniendi. qua
dimisert eũ a quo facti st̃. et coluert
quȩ ipsi fecerunt. Excepta gͦ illa gn¬

Expanded text:
um erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Illi ergo debent et Pagani quod homines creati sunt; et tanto magis puniendi, quia dimiserunt eum a quo facti sunt, et coluerunt quae ipsi fecerunt. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones tempestatesq huiꝰ scłi pia fides:
seuit mundus. et integra ẽ. Tantũ contra¬
rium fidĩ serpentẽ illũ obserua. Infide
eñi desponsata ẽ illa: cui dicitur incanti¬
cis canticorũ. Ueni de libano sponsa mea.
ueniens et ꝑtransiens ab micio fidĩ. Ideo
et desponsata: quia et desponsationis
initiũ fides ẽ. ꝓmittitur enĩ ab sponso
aliquid: et ꝓmissa fide detinetur. Opposu¬
it eñi dñs serpentẽ pisci: diabolũ fidei.
ꝓptẽa desponsatȩ huic: dicit apłs paulꝰ
sensus corrumpantur a castitate quȩ
quȩ quantũ michi uidetur ouo compa¬
ratur. Spes eñi nondũ ꝑuenit ad rem:
et ouũ ẽ aliquid̾. s nondũ ẽ pullus.
Quadrupedes gͦ filios pariunt: aues
aũt spem filiorũ. Spes gͦ ad hoc nos hor¬
tatur. ut p̃sentia contempnamꝰ. futura
expectemus: et ea quȩ retro st̃ obliuis

Expanded text:
tiones tempestatesque hujus saeculi, pia fides: tiones tempestatesque hujus saeculi, pia fides: saevit mundus, et integra est. Tantum contrarium fidei serpentem illum observa. In fide enim desponsata est illa, cui dicitur in Canticis canticorum: Veni de Libano, sponsa mea, veniens et pertransiens ab initio fidei . Ideo et desponsata, quia desponsationis initium fides est. Promittitur enim ab sponso aliquid, et promissa fide detinetur. Opposuit autem Dominus serpentem pisci, diabolum fidei. Propterea desponsatae huic dicit Apostolus, mentes corrumpantur a castitate, quae quae, quantum mihi videtur, ovo comparatur. Spes enim nondum pervenit ad rem: et ovum est aliquid, sed nondum est pullus. Quadrupedes ergo filios pariunt, aves autem spem filiorum. Spes ergo ad hoc nos hortatur, ut praesentia contemnamus, futura exspectemus; ea quae retro sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia dĩ dona. Manent eñ tria hȩc. fides
spes. caritas: maior aũt horum est caritas.
In illis panib non ẽ dictus aliquis maior
Ecce alia tria. Quis ẽ ur̃m aquopetit fili¬
us suus panem: nunquid lapidem porriget
ei : ut quis ur̃m aquo petit piscem. nun¬
tit ouũ: nunquid porriget ei scorpionẽ:
Si gͦ uos cum sitis mali. nostis bona data
dare filiis ur̃is: quantomagis pat̾ ũr qui
incelis ẽ. dabit bona petentib se: Tria¬
gͦ ista rursus consideremus: neforte ibi
sint illa tria. fides. spes. caritas: maior au¬
tem horum caritas. Eone gͦ tria. panem.
piscẽ. ouũ: maior horum panis. Ideo be¬
ne panẽ intelligimus in his tribus. cari¬
tatem. Proptea lapidem pani opposuit:
quia duricia contraria ẽ caritati. Piscẽ:
fidem intelligimus. Dix it quidam sc̃s:
et nos dicere delectat. Piscis bonus: pia
ẽ fides. Uiuit inter fluctus: nec frangitur
aut soluitur fluctib. Uiuit int̃ tempta¬

Expanded text:
omnia Dei dona. Manent enim tria haec, fides, omnia Dei dona. Manent enim tria haec, fides, spes, charitas: major autem horum charitas . In illis panibus non est dictus aliquis panis major Ecce alia tria: Quis est vestrum, a quo petit filius suus panem, numquid lapidem porriget ei? Aut quis est vestrum, a quo petit piscem, numtit ovum, numquid porriget ei scorpionem? Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se? Tria ergo rursus ista consideremus, ne forte ibi sint illa tria, fides, spes, charitas: major autem horum charitas. Pone ergo tria, panem, piscem, ovum: major horum panis. Ideo bene panem intelligimus in his tribus charitatem. Propterea pani lapidem opposuit, quia duritia contraria est charitati. Piscem fidem intelligimus. Dixit quidam sanctus, et nos dicere delectat: Piscis bonus, pia st fides. Vivit inter fluctus, nec frangitur aut solvitur fluctibus. Vivit inter tenta
Abbreviated transcription (Latin):
Incommitabilis pat: incommutabilis filiꝰ :
incominutabilis sp̃s sc̃s. Creator: pat̃ et fi¬
luis et sp̃s sc̃s. Pastor et uite dator: et pat̾
et filius et sp̃s sc̃s. Cibus et panis eternꝰ
et pat̾ et filius et sp̃s sc̃s. Disce et doce: &¬
uiue et pasce. Ds̃ qui tibi dat: nichil me¬
luis quã se tibi dat. Auare: quid aliud que¬
rebas: Aut si aliud petas: quid tibi suffi¬
eit. eui ds non sufficit: S. opus ẽ ut¬
habeas caritatem: habeas fidẽ: habeas spem:
ut possit tibi dulce ẽẽ quod datur. Et bec
ipsa tria st̃. fides. spes. caritas: et hec ipsa
dĩ dona st̃. Nam fidem: ab ipso accepimꝰ.
Sicut ds̃ inquit unicuiq partitus est
mñsuram fidĩ. & spem ab ipso accepimus
cui dicitur: in quo spem dedisti micbi.
Et caritatem ab ipso accepimus: de quo
dicitur. Caritas dĩ diffusa ẽ incordibus
nr̃is. ꝑ sp̃m scm̃ qui datus ẽ nob̾. S hec
itidem tria. aliquantum st̃ diuersa: s

Expanded text:
commutabilis Filius, commutabilis Filius, incommutabilis Spiritus sanctus. Creator et Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Pastor et vitae dator, et Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Cibus et panis aeternus, et Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Disce, et doce; vive, et pasce. Deus qui tibi dat, nihil melius quam se tibi dat. Avare, quid aliud quaerebas? Aut si aliud petas, quid tibi sufficit, cui Deus non sufficit? CAPUT habeas charitatem, habeas fidem, habeas spem: ut possit tibi dulce esse quod datur. Et haec ipsa tria sunt, fides, spes, charitas. Et haec ipsa dona Dei sunt. Nam fidem ab ipso accepimus: Sicut Deus, inquit, unicuique partitus est mensuram fidei . Et spem ab ipso accepimus, cui dicitur: In quo spem dedisti mihi . Et charitatem ab ipso accepimus, de quo dicitur: Charitas Dei diffusa est in cordibusritum sanctum, qui datus est nobis . Sed haec itidem tria aliquantulum sunt diversa; sed
Abbreviated transcription (Latin):
get eñi int̾rogator. Ipsum paulũ ali
pecrũ. aut aliquẽ ꝓpħam. int̾rogare non
poteris. Iam eñi requiescit familia ista
cũ dño suo: et scłi huiꝰ ignorantia ualida
ẽ. hoc ẽ nox media: et urget amicus esu¬
riens. Tibi forte sufficiebat simplex fides:
illi non sufficiebat. Nunquid deserendꝰ
ipsum dnm. ad ipsũ cũ quo familia reqͥ¬
escit. pulsa orando: pete: insta.Non quo¬
modo amicus ille insimilitudine positus.
tedio uictus. surget et dabit. Dare uult:
tu pulsans nondum accepisti. Pulsa. dare
plius desideres dilatũ: ne ulescat cito da
ẽ ad cibũ et intelligentiam trinitatis: ha¬
bes et unde uiuas. et unde pascas. Nec ꝑe¬
grinũ uenientẽ de uia reformides: s ex¬
cipiendo cuiẽ domesticũ facias. Nec time¬
as ne finias:. non panis ille finietur. s in¬
digentiam tuã finiet. Rnis ẽ. et panis
ẽ. et panis ẽ.: ds pat̃. ds̃ filuis. ds sp̃s sc̃s.¬

Expanded text:
get enim interrogator; ipsum Paulum, aut get enim interrogator; ipsum Paulum, aut Petrum, aut aliquem prophetam interrogare non sineris. Jam enim requiescit familia ista cum Domino suo, et saeculi hujus ignorantia valida est, hoc est, nox media, et urget amicus esuriens. Tibi forte sufficiebat simplex fides, illi non sufficit. Numquid deserendusipsum Dominum, ad ipsum cum quo familia requiescit, pulsa orando, pete, insta. Non quomodo amicus ille in similitudine positus, taedio victus surget et dabit. Dare vult: tu pulsans nondum accepisti; pulsa, dare plius desideres dilatum, ne vilescat cito datest, ad cibum et intelligentiam Trinitatis, habes et unde vivas, et unde pascas. Nec peregrinum venientem de via reformides, sed excipiendo civem domesticum facias: nec timeas ne finias. Non panis ille finietur, sed indigentiam tuam finiet. Panis est, et panis est, et panis est: Deus Pater, Deus Filius, Deus Spir
Abbreviated transcription (Latin):
tibi amicus de uia. id ẽ. de uta huius
scłi: in qua om̃s uelud ꝑegrini transe¬
unt: nec ullus quasi possessor manet. s
om̃i homini dicit᷑. Refectus es: transi:
age it̃: dauenturo locũ: aut forte de ua
mala. hoc ẽ. de uita mala. Fatigatꝰ nescio
quis amicus tuus. non inueniens uerita¬
tem qua audita et ꝑcepta beatus fiat:
s lassatus in om̃i cupiditate et egesta¬
te scłi. uenit ad te tanquã ad. xp̃ianũ:
et dicit. Redde michi rationẽ: fac me
xp̃ianũ. Et int̾rogat quod forte tu ꝑ
simplicitatem fidei nesciebas: et nonẽ
unde reficias esurientem: et te admo¬
nitus inuenis indigentẽ: et cũ uis doce¬
re. cogeris discere. & dũ erubescis eum
qui te int̾rogauit. quod querebat non
in te inueniens: compelleris querere. ut
nisi in dñicis libris: Fortassis quod ille
introgauit in libro positum ẽ.s obscu¬
suasic dixit ut legere possis: intellige¬
re non possis. Transire non ꝑmit̾teris. lr¬

Expanded text:
tibi amicus de via, id est, de vita hujus tibi amicus de via, id est, de vita hujus saeculi, in qua omnes velut peregrini transeunt, nec ullus quasi possessor manet; sed omni homini dicitur: Refectus es, transi; age iter, da venturo locum . Aut forte de via mala, hoc est, de vita mala, fatigatus nescio quis amicus tuus, non inveniens veritatem, qua audita et percepta beatus fiat, sed lassatus in omni cupiditate et egestate saeculi, venit ad te, tanquam ad christianum, et dicit: Redde mihi rationem, fac me Christianum. Et interrogat quod forte tu per simplicitatem fidei nesciebas: et non est unde reficias esurientem, et te admonitus invenis indigentem; et cum vis docere, cogeris discere: et dum erubescis eum qui interrogavit, quod quaerebat non in te inveniens, compelleris quaerere, ut nisi in dominicis Libris? Fortassis quod ille interrogavit, in libro positum est, sed obscusua. Sic dixit, ut legere possis, intelligere non possis: transire non permitteris. Ur
Abbreviated transcription (Latin):
plo acontrario. sicut de illo iudice qui
nec dm̃ timebat. nec hominem reuereba¬
tur. Et tam̃ cũ eum quȩ̨dã uidua int̃¬
pellaret cotidie. tedio uictus dedit qđ
beneficio non potuit inuitus. Dñs aũt
non utiq nos tantũ hortaret᷑ ut pete¬
remus. nisi dare uellet. Erubescat hu¬
mana pigricia. Plus uult ille dare quã
acciꝑe: plus uult ille misereri. quã nos
amiseria liberari. Et utiq si non libera¬
ti fuerimus: nos miseri remanebimus.
Nã ille qđnos hortat᷑ ꝓpt̃ nos hortatur.
Euigilemꝰ. & hortanti credamꝰ: ꝓmutten¬
ti obsequamur: ut ad dantem gaudea¬
mus. Fortassis eñi et nob̃ aliquando ue¬
nit amicus de uia. et non inuenimus
quod ei apponeremus: et necessitatem
passi sumus. et accepimus et nob̃ et illi.
fieri eñi potest. nisi ut aliquis passus fu¬
erit amicũ aliquid int̾rogantẽ quod res¬
pondere non possit: et tunc se inuenit ñ
habere. quando coactus ẽ dare. Uenit

Expanded text:
plo a contrario: sicut de illo judice qui plo a contrario: sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur, et tamen cum eum quaedam vidua interpellaret quotidie, taedio victus dedit quod beneficio non potuit invitus . Dominus anon utique nos tantum hortaretur ut peteremus, nisi dare vellet. Erubescat humana pigritia: plus vult ille dare, quam nos accipere: plus vult ille misereri, quam nos a miseria liberari: et utique si non liberati fuerimus, nos miseri remanebimus. Nam ille quod nos hortatur, propter nos hortatur.Evigilemus, et hortanti credamus, promittenti obsequamur, et ad dantem gaudeamus. Fortassis enim et nobis aliquando venit amicus de via, et non invenimus quod ei apponeremus; et necessitatem passi sumus, et accepimus et nobis et illi. Fieri enim non potest, nisi ut aliquis passus fuerit amicum aliquid interrogantem, quod respondere non possit: et tunc se invenit non habere, quando coactus est dare. Venit
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus nos exhortatumͤ dñm
nr̃m. cęlestem magistrũ. et fidelis¬
simum consiliariuĩ. eundem hortatorẽ
ut petamus. et datorẽ cũ petimus au¬
diumus eũ in euangło hortantem nos.
eum petere instant̃: et pulsare usq
ad similitudinẽ imꝓbitatis. Aposuit
eñi nob̃ exempli gr̃a. si quis nr̃m ha¬
beret amicũ a quo nocte peteret tres pa¬
ei apponeret non baberet. Si aũt ille
respondeat iam se requiescere. et seruos
suos secũ. nec deb̾e illius p̃cib inquieta¬
ri: Ille aũt pulsando instet et ꝑseueret.
nec pudore t̾ritus abscedat. s necessita¬
te coactus immineat. surrecturũ illũ. et¬
sinon ꝓpt̾ amiciciã. certe ꝓpt̃ illuis imꝓ¬
bitatem: et daturũ ei quantos uoluerit.
Quantos aũt uoluerit: Nichil plus ille
uoluit quã tres. In hac ergo similitudi¬
ne adiunxit hortationẽ dñs: et om̃ino
stimulauit nos querere. petere. pulsare.
donec accipiamus quod petimus. quod
querimus. quod pulsamuf. Usus exem¬

Expanded text:
udivimus nos exhortantem Dominum nostrum, coelestem magistrum, et fidelissimum consiliarium, eumdem hortatorem, ut petamus, et datorem cum petimus. Audivimus eum in Evangelio hortantem nos eum petere instanter, et pulsare usque ad similitudinem improbitatis. Proposuit enim nobis, exempli gratia: Si quis vestrum haberet amicum, a quo nocte peteret tres paei apponeret non haberet: si autem ille respondeat jam se requiescere, et servos suos secum, nec debere illius precibus inquietari, ille autem pulsando instet et perseveret, nec pudore territus abscedat, sed necessitate coactus immineat: surrecturum illum, etsi non propter amicitiam, certe propter illius improbitatem, et daturum ei quantos voluerit. Quantos autem voluit? Nihil plus ille voluit quam tres. In hac ergo similitudine adjunxit hortationem Dominus, et omnino stimulavit nos petere, quaerere, pulsare, donec accipiamus quod petimus, quod quaerimus, quod pulsamus, usus exem
Abbreviated transcription (Latin):
s libera nos amalo. Uide quid dicat: quã
ferre non possumꝰ. Non dicit. non indu
cas intemptationẽ: sed quasi athleta
talem uult temptationẽ. quã ferre pos¬
sit humana condicio. Et unus quisq¬
ut amalo. hoc ẽ ab inimico. apeccato
peccatũ ur̃m. et delicta ur̃a donauit.
tueri et custodire uos aduersum diabo¬
li aduersantis insidias. ut non uobis ob¬
repat inimicus. qui culpam generare
consueuit. S qui deo se committit: dia¬
bolum non tunet. Si enĩ ds̃ ꝓnob̃. qͥs
contra nos: Ipsi gͦ laus. et gła. aseculis.
et nunc et semꝑ et in om̃ia scła scłoꝵ¬

Expanded text:
sed libera nos a malo. Vide quid dicat, quam sed libera nos a malo. Vide quid dicat, quam ferre non possumus. Non dicit, Non inducas cas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sbolum non timet: si enim Deus pro nobis, quis contra nos ? Ipsi ergo laus et gloria a saeculis, et nunc et semper, et in omnia saec
Abbreviated transcription (Latin):
tum qͥd ẽ. nisi peccatũ: Ergo sinon ac
cepisses alieni fenoris pecuniã. non ege¬
res: Et ideo peccatũ tibi imputatur.
Habiusti pecuniã: cum qua diues nas¬
cereris. diues eras: ad imaginẽ dĩ et si¬
militudinẽ factus. Edidisti. quod habe¬
bas. hoc ẽ. humilitatẽ: dum arrogantiã
desideras uendicare. ꝑ didisti pecuniã:
sicut adam nudus es factus. Accepisti
adiabolo debitũ: quod non erat neces¬
sarium. & ideo qui eras liber in xp̃o. debi¬
tor factus es diabolo. Cautionẽ tuã te¬
nebat inimicus. s eam dñs crucifixit.
et suo cruore deleuit. Abstulit debitũ
tuũ: reddidit libertatem. Bene gͦ ait. di¬
mitte nobis debita nr̃a: sicut et nos di¬
mittimus debitorib nr̃is. Uide quid di¬
cas. Quomͦ ego dimitto:. sic et tu dimitte
michi. Si dimiseris: bene conuenis. ut di¬
intitatur tibi. Si non dimittis: quomͦ eũ
conuenis: Et ne paciaris nos induci in
temptationẽ. quam ferre non possumꝰ.

Expanded text:
tutucepisses alieni fenoris pecuniam, non egeres: et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem Dei et similitudinem factus; perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diabolo. Cautionem tuam tenebat inimicus: sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit; abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. Bene ergo ait, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas. Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non dimittis, quomodo eum convenis? Et ne patiaris nos induci in tentationem quam ferre non possumus:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ consucit. Accipe cotidie: qđ̃ cotidie
tͥ ꝓsit. Sic iuue ut cotidie merearis ac¬
filiis offerebat cotidie sacͥficũ ne for¬
te aliqͥd uł incorde uł insermone
peccassẽ
Gt u audiꝰ qd qͦtiens¬
offeit᷑ sacͥficiũ. mors dm̃.
resur¬
reclio dõmini elcuatio
dĩ significetur. et remissiqͣ p̃eccatoꝵ. et
panẽ istum uite nr̃e cotidianũ assumis.
Qui uulnus habet: medicinã requirit.
Uulnus ẽ: quia sub peccato sumꝰ. Medi¬
cina ẽ: celeste et menarrabile sacram̃tũ.
Panẽ nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. Co¬
tidie si accipis: cotidie. tibi hodie ẽ. Li
bi hodie ẽ xp̃c: tibi cotidie resurgit¬
xp̃c. Quomͦ : Filius m̃s es tu: ego hodie
git: heri et hodie ipse ẽ: Apłs paulus
ait.S et alibi ait. Nox p̃cessit. dies aũt
apꝓpinquauit. Nox hesterna p̃cessit:
dies hodiernus apꝓpinquauit. Seqͥt᷑.¬
Et dimitte nobis debita nr̃a. sicut et
nos dimittimus debitorib nr̃is. Debi¬

Expanded text:
cere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie cere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit. Sic vive, ut quotidie merearis acliis offerebat sacrificium, ne forte aliquid vel in corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiesoffertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccatorum, et panem istum vitae nostrae quotidianum non assumis? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum. 26. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Si tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo? Filius meus es tu, ego hodie git. Heri et hodie ipse est, apostolus Paulus ait . Sed et alibi ait: Nox praecessit, dies autem appropinquavit : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appropinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: tanquã integra uasa de fornace
exierunt: et dnĩca benedictione repleti
sunt. Isti aũt blasfematores. trena sectan¬
tes. trena desiderantes. intrenis spem po¬
nentes: cũ ista uelinit nolint ꝑdiderint.
quid tenebunt. Ubi remanebunt: Fo
ris intus nichilꝰ. ianis archa: in anior
conscientia. Ubi requies: ubi salus. ubi
spes:: Ueniant gͣ. desinant blasfemare:
discant adorare. Scorpii pungentes agal¬
lina comedantur: incorpus traicientis cõ¬
uertantur: int̾ra exerceantur: incelo co¬
euangło scdm lucam: Nunc uos pharisei

Expanded text:
verunt, tanquam integra vasa de fornace verunt, tanquam integra vasa de fornace exierunt, et dominica benedictione repleti sunt. Isti autem blasphematores, terrena sectantes, terrena desiderantes, in terrenis spem ponentes, cum ista velint nolint perdiderint, quid tenebunt? ubi remanebunt? Foris nihil, intus nihil: inanis arca, inanior conscientia. Ubi requies? ubi salus? ubi spes? Veniant ergo, desinant blasphemare, discant adorare: scorpii pungentes a gallina comedantur, in corpus trajicientis convertantur; in terra exerceantur, in coelo coEvangelii Lucae, Nunc vos, Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
ganus homo erat ragadaisus : s acrificabat
cotidie nunciabatur ubiq quod sacrifi¬
ciis non desisteret ragadaisus. Tunc om̃s
isti. Ecce nos non sacrificamus: ille sa¬
crificat. U inci habemus a sacrificante.
quibus non licet sacrificare. Ds̃ osten¬
dens quia non mistis sacrificiis ẽ ipsa
temporalis salus. ipsa regna t̾rena: uic¬
tus ẽ ragadaisus ad uiiante dño miro
modo. Postea uenerunt gothi non sacrificã¬
tes: et si fide xp̃iana non catholici. tamen
idolis inimici. uenerunt idolis aduersan¬
tes: et ipsi cȩꝑunt. Uicerunt. de idolis p̃¬
sum̃tes. et ꝑdita idola adhuc querentes:
et ꝑditi adhuc sacrificare cupientes. Sed
ibi erant et nr̃i: et afflicti st̃. S nouerãt
dicere: benedicam dnm inom̃i tempore.
Afflicti st̃ in regno t̃reno. s regnũ cȩlorũ
non ꝑdidert̃. Inimo ad illud capessendũ.
exercitatione tribulationũ meliores effe¬
cti st̃. Ꝙ si intribulationib non blasfema¬

Expanded text:
ganus homo erat Rhadagaysus: Jovi sacrificabat ganus homo erat Rhadagaysus: Jovi sacrificabat quotidie. Nuntiabatur ubique quod a sacrificiis non desisteret Rhadagaysus. Tunc omnes isti: Ecce nos non sacrificamus, ille sacrificat, vinci habemus a sacrificante, quibus non licet sacrificare. Deus ostendens quia non in istis sacrificiis est ipsa temporalis salus, ipsa regna terrena, victus est Rhadagaysus, adjuvante Domino, miro modo. Postea venerunt Gothi non sacrificantes, etsi fide christiana non Catholici, tamen idolis inimici; venerunt idolis adversantes, et ipsi ceperunt: vicerunt de idolis praesumentes, et perdita idola adhuc quaerentes, et perditis adhuc sacrificare cupientes. Sed ibi erant et nostri, et afflicti sunt: sed noverant dicere, Benedicam Dominum in omni tempore . Afflicti sunt in regno terreno: sed regnum coelorum non perdiderunt: imo ad illud capessendum exercitatione tribulationum meliores effecti sunt. Et si in tribulationibus non blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
si romam seruare potuert̃. quare ipsi an¬
te ꝑierunt: Inquiunt: tunc ꝑiit roma. la¬
men ꝑierunt. Non inquiunt ipsi ꝑierunt:
s: simulachra eorũ. Quomͦ gͦ custodirent
tecta ur̃a: qui non potuerunt custodire si¬
mulachra sua: Alexandria olim tales de¬
os ꝑdidit: constantinopolis ex quo condi
ꝑatore condita ẽ. olim deos ipsos falsos ꝑ¬
didit: et tam̃ et creuit. et crescit. et ma¬
net᷑. Quamdui uult ds̃: manet. Non enĩ
et illi ciuitati quia hoc dicimus: etnita¬
tem ꝓmittimus. Carthago innomine
dicunt non ẽ uerũ: quia continuo diis
ꝑditis roma capta ẽ. afflicta ẽ. Prorsus nõ
est uerũ. Ante simulachra ipsa euersa st̃.
et sic uicti st̃ gothi cũ radagaiso. Mem̃to¬
te frs. mem̃tote. Non ẽ longum: pauci an¬
nist. recordamini. Euersis murbe roma
om̃ibus simulachris: radagaisus rex go¬
chorum. cum ingenti exercitu. multo nu¬
merosiore quã alaricus fuit. uenit. La¬

Expanded text:
si Romam servare potuerunt, quare ipsi ansi Romam servare potuerunt, quare ipsi ante perierunt? Inquiunt: Tunc periit Roma. Tamen perierunt. Non, inquiunt, ipsi perierunt, sed simulacra eorum. Quomodo ergo custodirent tecta vestra, qui non potuerunt custodire simulacra sua? Alexandria olim tales deos perdidit. Constantinopolis ex quo conditiano imperatore condita est, olim deos ipsos falsos perdidit: et tamen et crevit, et crescit, et manet. Quamdiu vult Deus, manet. Non enim et illi civitati, quia hoc dicimus, aeternitatem promittimus. Carthago in nomine dicunt non est verum, quia continuo diis perditis Roma capta est, afflicta est. Prorsus non est verum: ante simulacra ipsa eversa sunt; et sic victi sunt Gothi cum Rhadagayso. Mementote, fratres, mementote: non est longum, pauci anni sunt, recordamini. Eversis in urbe Roma omnibus simulacris, Rhadagaysus rex Gothorum cum ingenti exercitu, multo numerosiore quam Alarici fuit, venit. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
et ur qualiscumq ex hortator absit ame
ut insultem: auertat ds̃ acorde meo. et a
dolore conscientiȩ meȩ. Ibi multos fr̃s nõ
habiumus: non adhuc habenuis : Portio
ꝑegrinantis ierłm ciuitas. non ibi magna
degit: non ibi temporalia ꝑtulit. s et̾̃na
non ꝑdidit: Quid gͦ dico. cũ de illa non
taceo. nisi quia falsum ẽ. quod dicunt de
xp̃o nr̃o: quod ipse romã ꝑdiderit. quan¬
do dii lapidei romã tuebant᷑ et lignei:
adde p̃tiũ. erei: adde plus. argentei et au¬
rei idola gentiũ: argentum et aurũ. Non
dixit lapides. non dixit lignũ: non dixit
testa: s quod ꝓmagno habent. argentũ. ⁊ aurũ.
Tam̃ ipsũ argentũ et aurũ: oculos ha¬
bent et nonuident. Dii aurei et dii lig¬
nei. ad p̃ciũ dispares st̃. ad habere oculos
et non uidere. pares st̃. Ecce qualib romã
docti homines custodib reliquert̃:
habentib oculos et non uidentib. Aut

Expanded text:
et vester qualiscumque exhortator. Absit a me, et vester qualiscumque exhortator. Absit a me, ut insultem. Avertat Deus a corde meo, et a dolore conscientiae meae. Ibi multos fratres non habuimus? non adhuc habemus? Portio peregrinantis Jerusalem civitatis non ibi magna degit? non ibi temporalia pertulit? sed aeterna non perdidit. Quid ergo dico, cum de illa non taceo, nisi quia falsum est quod dicunt de Christo nostro, quod ipse Romam perdiderit, quod dii lapidei Romam tuebantur et lignei? Adde pretium, aerei. Adde plus, argentei et aurei: Idola gentium argentum et aurum. Non dixit, Lapis; non dixit, Lignum; non dixit, Testa: sed quod pro magno habent, argentum et aurum. Tamen ipsum argentum et aurum oculos habent, et non vident . Dii aurei et dii lignei ad pretium dispares sunt: ad habere oculos et non videre, pares sunt. Ecce qualibus Romam docti homines custodibus commiserunt, habentibus oculos, et non videntibus. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
line ponamꝰ euangłicȩ. que clamat. ie.¬
rusalem ierłm. illi false et ꝑdite:. Quo¬
ciens uolui congregare filios tuos. tan¬
quam gallina pullos suos. et noliusti.
Non nob̃ dicatur: quociens uolui. et no¬
liusti. Illa eñi gallina. diuina sapientia
ẽ: s assumpsit carnẽ. ut pullis congru¬
eret. Uidete gallinã. hispidam plumis:
dimissis alis: uoce fracta et quassa. et
lassa et languida. congruere paruulis
suis. Ouũ gͦ nr̃m. id ẽ. spem nr̃am. sub
alis illius gallinȩ ponamꝰ Anumnadut
tistis forte: quomͦ gallina concidat scorpio¬
nem. Litinam gͦ et istos blasfemantes in
t̾ra reptantes. de cauernis ꝓdeuntes. et
male pungentes. illa gallina concidat et
deuoret. et incorpus suii traiciat: et nionũ
uertat. Non irascantur. cci moti uidem᷑:
s. maledicta maledictis non reddimus. Ma¬
ledicimur. et benedicunus. Blasfemati:
dep̃camur: s nondicat de roma. dictum
ẽ de meo. Si taceat de roma. quasi ego in¬
sultator sum. et non potius dñi impcator.

Expanded text:
namus evangelicae, quae clamat: Jerusalem, Jerusalem, illi falsae et perditae, quoties volui colligere filios tuos, tanquam gallina pullos suos, et noluisti ? Non nobis dicatur, Quoties volui, et noluisti? Illa enim gallina divina Sapientia est: sed assumpsit carnem, ut pullis congrueret. Videte gallinam hispidam plumis, dimissis alis, voce fracta, et quassa, et lassa, et languida congruere parvulis suis. Ovum ergo nostrum, id est, spem nostram sub alis illius gallinae ponamus. CAPUT tistis forte, quomodo gallina concidat scorpionem. Utinam ergo et istos blasphemantes, in terra reptantes, de cavernis prodeuntes, et male pungentes, illa gallina concidat et devoret, in corpus suum trajiciat, et in ovum vertat. Non irascantur: commoti videmur; sed maledicta maledictis non reddimus. Maledicimur et benedicimus, blasphemati deprecamur . Sed non dicat de Roma, dictum est de me: O si taceat de Roma: quasi ego insultator sim, et non potius Domini deprecator,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra: Nos non possumus nisi exhorta¬
ri uos. ut habeatis quid dicatis: et qͥd
ꝓspe ur̃a respondeatis insultatorib et
blasfematorib nominis. xp̃iani. Nemo
uos murmurando auertat ab ex pectati¬
one futuroꝵ. Om̃s qui ꝓpt̃ ipsas aduer¬

Expanded text:
r terra? Nos non possumus nisi exhortar terra? Nos non possumus nisi exhortari vos, ut habeatis quod dicatis, et quod pro spe vestra respondeatis insultatoribus et blasphematoribus nominis christiani. Nemo vos murmurando avertat ab exspectatione futurorum. Omnes qui propter istas adver
Abbreviated transcription (Latin):
mendax uates erat. Nam siuultis nos¬
se quia ista nouerã: alio loco quando ñ
iouẽ lapidẽ induxi. loquentẽ. s exꝑso¬
na mea loquutus sum. & dixi. non ro
mane res. ꝑituraq regna. uidete quia
dixi ꝑitura regna. Dixit ꝑitura regna:
non tacuit: ꝑitura. Ueritate non tacuit:
semꝑ mansura adulatione ꝓmisit. Non¬
gͦ deficiamus fr̃s: finis erit t̾renis om̃i¬
bus regnis. Nunc si fuus ẽ: ds iuidet.
ł orte enĩ nondum ẽ: et infirmitate qua¬
dam uł miscdia. uł miseria. hoc opta¬
mus. ut nondum sit. Nunquid tam̃ idõ
nonerit: Figite spem in dm̃: et̃na con¬
cupiscite: etna exspectate. Xpĩani estis
carnẽ descendit: toleremꝰ p̃sentia potius
quã diligamꝰ. Aduersorũ ẽ manifesta ꝑ¬
nicies: ꝓsꝑorũ falsa blandicies. Time ma¬
re.et quandotͣnqͥllũ ẽ. Om̃ino non fru¬
stra audiamus: sursum cor. Quid poni¬
mus cor int̾ra. cũ iudeatis quid uertit᷑¬

Expanded text:
mendax vates erat. Nam vultis nosmendax vates erat. Nam vultis nosse quia ista noveram? Alio loco, quando non Jovem lapidem induxi loquentem, sed ex persona mea locutus sum, dixi: Non res Romanae perituraque regna. Videte quia dixi peritura regna. Dixi peritura regna, non tacui. Peritura, veritate non tacuit: semper mansura, adulatione promisit. ergo deficiamus, fratres: finis erit terrenis omnibus regnis. Nunc si finis est, Deus videt. Forte enim nondum est, et infirmitate quadam, vel misericordia, vel miseria hoc optamus, ut nondum sit: numquid tamen ideo non erit? Figite spem in Deum, aeterna concupiscite, aeterna exspectate. Christiani estis, carnem descendit: toleremus potius praesentia quam diligamus: adversorum est manifesta pernicies, prosperorum falsa blandities. Time mare et quando malacia est. Omnino non frustra audiamus, sursum cor. Quid ponimus cor in terra, cum videamus quia evertitu