comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit abinitio. quod audi¬
iumus. quod uidimus quod
oculis nr̃is ꝑ speximus. ⁊ ma¬
bo uite. ⁊ uidimus. ⁊ cestamur.
et annuntiauimꝰ uob̾ uitam
et̾nam: que erat apud patrẽ.
et apparuit nob̃. Et non solũ
aeum hominẽ factum oculis
carnalib uidit: s et ipm̃ uerͥ¬
bum quod erat apud patrem
et ꝑ quod facta sunt omnia.
illustrata diuinitus mente
conspexit. Atq ut ad huc com¬
paratio ꝓducatur: moyses ta¬
bernaculo preerat. quod nu¬
bes oꝑiebat. ita ut aliquando
nec ip̃e moyses potusset intͣ¬
re. sicut inerodo legitur. quia
operuit nubes tab̾naculum
testimonii. et głia domini
impleuut illud. nec poterat
moyses ingredi tectum fede¬
ris. nube operiente omnia.
iohannes autem melions
tabernaculi custos factus.
beate marie minister extititiꝰ
quam non uidelicet corꝑorea
huius aeris nubes obtexit. s
sp̃s sc̃s inuisibiliter obumbisi¬
uit. et gła dñi. hoc est filius
dei. qui hoc tabernaculum

Expanded text:
inquit, ab initio, quod vidinquit, ab initio, quod vidimus, quod audivimus, quod oculis nostris perspeximus, et mabo vitae, et vidimus et testamur, et annuntiamus vobis vitam aeternam quae erat apud Patrem, et apparuit nobis .» Et non solum Deum hominem factum oculis carnalibus vidit, sed et ipsum Verbum, quod erat apud Patrem, per quod facta sunt omnia , illustrata divinitus mente conspexit. Atque ut adhuc comparatio producatur, Moyses tabernaculo praeerat quod nubes operiebat, ita ut aliquando nec ipse Moyses posset intrare, sicut in Exodo legitur: «Quia operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit illud ,» nec poterat Moyses ingredi tectum foederis, nube operiente omnia, Joannes vero melioris tabernaculi custos factus, B. Mariae minister exstitit, quam non videlicet corporea hujus aeris nubes obtexit, sed Spiritus sanctus invisibiliter obumbravit. Et gloria Domini, hoc est Filius Dei, qui hoc tabernaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis scientib sepelure: ip̃e etiã
corpꝰ euangłiste sui secreto qͦ¬
dam mysterio uoluit sepultẽ
sub ucere. Uterq scilicet
lux mundi. ut̃q mandatoꝵ
celestium bauilus: uterq di¬
umi confilii reuelator. Nec ĩ¬
mertto indignitate sius de la¬
ta cadauerib congeuunt: qͥ
et in sublimib uite sue meri¬
tis diuersis licet temporib
concordit̾ claruerunt. Et sires
diligenti consideratione per¬
pendit᷑: ut cum beati moysi
pace loquar iohannes pocior
uruenitur. Ille siquidem mi¬
nister extitit legis: hic predi
crimina delerentur. Ille an¬
nuntiatior ẽ. umbre: hic mi¬
nister ẽ. ueritatis. Ille dixte
domino. si muemi grãm incõ¬
spectu tuo. ostende mͥ faciem
tuam. ut sciam te: s ꝓtinus
audiuit. Non pot̾is uidere
faciem me am: non enun ui¬
debit me homo. et uiuet. iste
u̾o deum incarnatum. non so¬
lum uidit ⁊ audiuit: s etiã
manib contrectauit: sũ ip̃e
testatur dicens. Quod fuit

Expanded text:
lis scientibus sepelire, ipse etiam lis scientibus sepelire, ipse etiam corpus evangelistae sui secreto quodam mysterio voluit sepulturae subducere. Uterque scilicet lux mundi, uterque mandatorum coelestium bajulus, uterque divini consilii revelator. Nec immerito in dignitate suis delata cadaveribus congruunt qui et in sublimibus vitae suae meritis, diversis licet temporibus, concorditer claruerunt. Verum si res diligenti consideratione perpenditur, ut cum beati Moysi pace loquar, Joannes potior invenitur. Ille siquidem minister exstitit legis, hic praedicrimina delerentur. Ille annuntiator est umbrae, hic minister est veritatis. Ille dixit Domino: «Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi faciem tuam, ut sciam te;» sed protinus audivit: «Non poteris videre faciem meam; non enim videbit me homo, et vivet ; » iste vero Deum incarnatum non solum vidit et audivit, sed etiam manibus contrectavit, sicut ipse testatur, dicens: «Quod fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
erm exissec sermo int̾ frẽs. qd̾
discipulus ille non moritur:
cur ip̃e uera dicentib obui¬
asset dicens. et non dixit ih̃c
non moritur: friestra nuni¬
rum hic moram tͣerere ac u̾¬
ba multiplicare uideretur:
si dum illuiere dicerent. non
moritur. iste ꝓtinus obstitis¬
set dicens. non dixit ieh̃c nõ
moritur: ac ꝑ hoc ueritatiqͣ¬
referentib contrairet. Sed
dum non moriturum se sal¬
uatorem dixisse negauit.mo¬
riturum se eẽ. in dubitant̃
asseruit. Porro autem suie
resurrexilset siue non resur¬
rexissẽt: quod in sepulchro
sc̃m corpꝰ eius ulterius ñ ap¬
paruit. duune sine Aubio
urecutis oꝑatio fuit. Scrip¬
tumẽ. indeutero nomnio. Mor¬
tuus ẽ. moyses seriuis dñi ĩ
terra moab iubente domino:
et sepeliuit eum inualle ter¬
re contra phogor:et non cog¬
nouit homo sepulcrum eiꝰ¬
usq inpresentem diem. Re¬
nouatum est illud de corpore
moysi. nunc eciam in iohanne
miraculum. Et qui legis la¬
torem tunc dignatus est nul¬

Expanded text:
enim exisset sermo inter fratres, quod discipulus ille non moritur, cur ipse vera dicentibus obviasset, dicens: «Et non dixit Jesus: Non moritur .» Frustra nimirum hic moram texere ac verba multiplicare videretur, si dum illi vera dicerent: «Non moritur;» iste protinus obstitisset, dicens: «Non dixit Jesus: Non moritur,» ac per hoc veritati qureferentibus contrairet. Sed, dum se non moriturum Salvatorem dixisse negavit, moriturum se indubitanter asseruit. Porro autem sive resurrexisset, sive non resurrexisset, quod in sepulcro sanctum corpus ejus ulterius non apparuit divinae sine dubio virtutis operatio fuit. Scriptum est in Deuteronomio: «Mortuus est Moyses famulus Domini in terra Moab jubente Det sepelierunt eum in valle Moab contra Phogor, et non cognovit homo sepulcrum eusque in praesentem diem .» Renovatum est itaque illud de corpore Moysi nunc etiam in Joanne miraculum; et qui legislatorem tunc dignatus est nul
Abbreviated transcription (Latin):
et magnis lacrimis rogarent
ut fieret xp̃ianus ꝓrsus ab¬
nuit: eosq a se turbida in dig¬
natione summouit. Uisum ẽ.
genero eius ut iret ad memo¬
riam scĩ stephani: et illic qnͣ
tum posset ꝓ eo oraret: ut deus
illi daret mentem bonã qua
credere non differret in xp̃m.
fecit hoc ingenti gemitu. ⁊ fle¬
tu: et sinceriter ardente pieta¬
tis affec̾tu. Oeinde ab scedens
aliquid de altari florum quod
occuerit tulit: eiq cum iam
nox eẽt. ad caput posuit. Tunc
dormitum ẽ. Et ecce ante dilu¬
culũ clamat: ut ad ep̃m curre¬
erat apud ypponẽ. Cum ergo
eum audisset ab sentem:
uenire pbr̃os postulauit. ue¬
dint admirantib atq gaudẽ¬
tib omnib: baptiratus est.
Hoc quandiu uint. more ha¬
cum hec uerba beatissimi ste¬
phani quando lapidatus est
a uideis ultima fuisse nesci¬
ret: que huic quoq ultima
fuerunt. Nam non multo pꝰ
etiam ip̃e defunc̾tus ẽ. Sana¬
ti sunt illic ꝑeundem mar¬
tyrem eciam podagrici duo:

Expanded text:
et magnis lacrimis rogarent, et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreerat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Vedixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu uixit, in ore hacum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo
Abbreviated transcription (Latin):
emorati memoriam mar¬
tyris que posita ẽ. in
castello sinitensi. quod
Apponensi colonie uicinum ẽ.
eusdem loci lucillus ep̃c ppło
precedente atq sequente porta¬
bat. fistula cuius molestia iam
dui iaborauerat. ⁊ familiaris¬
simi sui medui qui eum secant
oꝑiebatur manus: illiꝰ pie sar¬
cine uectatione. repente sana¬
ta ẽ. Nam deinceps eam ĩ suo
corpore non inuenit.
nia. calame habitabat.
uetere morbo calculi
laborabat. ꝑ memoriam su¬
pradict martyris. qmͣ possidiuᷤᷤ
illo aduexit ep̃e: saluus fact¬
est. Idem ip̃e postea morbo alio
preualescente mortiuis sic ia¬
cebat: ut ei iam pollices ligaren¬
tur. Opitulatione memorati
martyris. cum de memoria euis
reportata fuisset et suꝑ iacen¬
tis corpus milsa ip̃iuis pb̾ri
tunica: suscitatus ẽ.
uit ibi uir mordine
suo primarius. nomi¬
ne marciał: euo iam
grauis: ⁊ multum abhorrens
a religione xp̃iana. Habebat
sane fidelem filiam: et generũ
eodem anno baptiratum. Qͥ
cum eum egrotantem multis

Expanded text:
emorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente sanata est; nam deinceps eam in suo corpore non inuenit. nia, Calamae habitat, uetere morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo aduexit episcopus, saluus factest. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis
Abbreviated transcription (Latin):
sut ip̃e. Respondes forte. S ip̃ẽ.
Transierunt apłi. adhuc res¬
ponde. S apłi. accipio. Respõ¬
de. T̃ransierunt postea multi
uiri. Erubesce: transierunt ⁊
femine. Senex uenisti ad pas¬
sionem: noli timere mortem uł
quia uicinus es morti Iuuenis
&s. Transierunt ⁊ uiuenes: qui
adhuc uitam sibi sperabant.
Transierunt ⁊ pueri: transiert
et puelle. Quomodo ad huc uia
asꝑa ẽ. quam multi ambulan¬
do lenierunt: Hec ẽ ergo sollẽp¬
nis ⁊ assidua commonitio nra
ad uos frõs. ut sollempnitates
martyrum non uana festuui¬
tade celebremus: s quod in su¬
is sollempnitatib amamus.

Expanded text:
siit ipse. Respondes forte: Sed ipse. siit ipse. Respondes forte: Sed ipse. Transierunt Apostoli. Adhuc respondes: Sed Apostoli. Accipio. Responde: transierunt postea et multi viri. Erubesce: transierunt et feminae. Senex venisti ad passionem? noli timere mortem, vel quia vicinus es morti. Juvenis es? transierunt et juvenes, qui adhuc vitam sibi sperabant: transierunt et pueri, transierunt et puellae. Quomodo adhuc via aspera est, quam multi ambulando linierunt? Haec ergo est solemnis et assidua commonitio nostra ad vos, fratres, ut solemnitates martyrum, non vana solemnitate celebremus; sed quos in suis
Abbreviated transcription (Latin):
Uis uenue adiutam ubi non
fallaris: age modo uitam ubr
non fallas: et uenies aduitam
ubi non fallaris. Ueracimer¬
ces reddetur u̾itas: et tempora¬
liter bene uiuenti. merces red¬
S qua uenimus: qua imus:
Nam quo ueniamus. et si ñ¬
dum possessione tenemus :
iam tamen cogitatione ⁊ ra¬
tione credimus ⁊ iudemus.
Adurtam tendimus: et ueri¬
tatem. Ip̃e xp̃c est. Qua ire q̃ris.
Ego sum inquit uia. Quo ire
quod martyres amauerunt.
ideo p̾sentia et tranutoria
contempserunt. Nolite mira¬
ei fortitudinem: amor uicit
dolorem. Masse ergo candide
sollempnitatem. candida cõ¬
scientia celebremus: et uesti¬
tam magnum bonum uenite
concupiscimus. it̃ durum nõ
timeamus. Qui ꝓmisit. uerax
est: qui ꝓmisit fidelis ẽ: qui ꝓ¬
misit. fallere non potest. Dica¬
mus ergo eicandida conscien¬
tia. Propter uerba lamorum
tuorum: ego custoduu uias du¬
ros. Quitues uias duras pas¬
sionum ⁊ tͥbulationum. Tran¬

Expanded text:
Vis venire ad vitam ubi non Vis venire ad vitam ubi non fallaris, age modo vitam ubi non fallas; et venies ad vitam, ubi non fallaris. Veraci merces reddetur veritas, et temporaliter bene viventi merces redSed qua venimus, qua imus? Nam quo veniamus, etsi nondum possessione tenemus, jam tamen cogitatione et ratione credimus et videmus: ad vitam tendimus et veritatem. Ipse Christus est. Qua ire quaeris? Ego sum, inquit, via. Quo ire quod martyres amaverunt, ideo praesentia et transitoria contempserunt. Nolite mirari fortitudinem, amor vicit dolorem. Massae ergo Candidae solemnitatem candida conscientia celebremus; et vestitam magnum bonum venire concupiscimus, iter durum non timeamus. Qui promisit verax est, qui promisit fidelis est, qui promisit fallere non potest. Dicamus ergo ei candida conscientia, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Quid times vias duras passionum et tribulationum? Tran
Abbreviated transcription (Latin):
omnino. Si hoc audiremus e
continuo uellemus. Et hoc no¬
bis addi ut corda inuicem uide¬
remus. ne inuideremus: ut
ñ humana suspicione. s diui¬
na ueritate uideremus. Ne
essem sollicitꝰ de amico meo.¬
meo. ne me odisset. ne michi
malum uellet. ⁊ ip̃a sollicitu¬
dine ꝑrius malum facerem
quam paterer.quereremus
hoc sine dubio: quere̾mus cer¬
tam uitam. ⁊ inuicem cogni¬
tionem cordium nr̃orum. Iam
enim intelligitis quam dicã
uitam ne sepius commendã¬
do. obtundam pocius quam
insteuam. Ergo uite uellemꝰ
addi ueritatem. ut corda nra
inuicem nosceremus. ne nrĩs
suspitionib falleremur: ut
de ip̃a uita ꝑpetua quod abea
noncaderemus. certi essemus.
Adde uite ueritatem: et inue¬
nis uitam beatam. Nemo enĩ
uult fauli: quomodo nõ uult
mor. Da michi homiriẽ.:qui
uelit falli. Qui fallere uelint:
quam multi inueniuntur.:
qui fallinemo. Compone te¬
cum. Nonius falli: noli falle¬
re. Quod pati nonuis: noli face.

Expanded text:
omnino. Si hoc audiremus, omnino. Si hoc audiremus, continuo vellemus et hoc nobis addi, ut corda invicem videremus, nec invideremus; ut non humana suspicione, sed divina veritate videremus: ne essem sollicitus de amico meo,meo, ne me odisset, ne mihi malum vellet, et ipsa sollicitudine prius malum facerem, quam paterer. Quaereremus hoc sine dubio, quaereremus certam vitam, et invicem cognitionem cordium nostrorum. Jam enim intelligitis quam dicam vitam; ne saepius commendando obtundam potius quam instruam. Ergo vitae vellemus addi veritatem, ut corda nostra invicem nosceremus, ne nostris suspicionibus falleremur: ut de ipsa vita perpetua, quod ab ea non caderemus certi essemus. Adde vitae veritatem, et invenis vitam beatam. Nemo enim vult falli, quomodo non vult mori. Da mihi hominem qui falli velit. Qui fallere velint, quam multi inveniuntur: qui falli velit, nemo. Compone tecum. Non vis falli, noli fallere: quod pati non vis, noli facere.
Abbreviated transcription (Latin):
homine quod oderit te. qui for¬
de amat te: et ꝑ prauam supi¬
tionem fis inimicissimus ami¬
cissimo. Quid faciat cui non cͤ¬
dis: et corsuum sibi demonst᷑¬
re non ualet: Loquitur tibidi¬
cens: amote. S quia posset tibi
hoc dicere. ⁊mentiens: ea sunt
enim uerba mentientis que
uera dicentis: non credendo ad¬
huc odisti. Ideo securum te fa¬
tus oderis ⁊ amicos. Corda ertpo
nr̃a in hac uita uidere ñ possu¬
mus donec ueniat dominus.
⁊ illuminet abscondita tene¬
brarum. et manifestet cogita¬
tiones cordis: et tunc lauserit
unicuiq adeo. Ergo siquis no¬
bis modo diceret. cui ꝓculdubio
crederemus: et siꝓpħa diceret.
si deus quomodo uellec. et ꝑquẽ
uellet diceret. uiuite securi. oĩa
uob̾ habundabunt: nemo ue¬
strum morietur. nemo egrota¬
bit. nemo dolebit: abstuli
mortem de genere humano:
nolo quis quam moriatiree si
diceret. quasi securi factrereul¬
taremus. et nichil amplu
requiremus. Sic nobis iudet᷑

Expanded text:
homine quod oderit te, qui forhomine quod oderit te, qui forte amat te; et per pravam suspicionem fis inimicissimus amicissimo. Quid faciat, cui non credis, et cor suum tibi demonstrare non valet? Loquitur tibi dicens, Amo te. Sed quia posset tibi hoc dicere et mentiens ea sunt enim verba mentientis, quae vera dicentis, non credendo adhuc odisti. Ideo securum te fatus oderis et amicos. Corda ergo nostra in hac vita videre non possu Donec ueniat Dominus, et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo. bis modo diceret, cui procul dubio crederemus, si Propheta diceret, si Deus quomodo vellet, et per quem vellet, diceret: Vivite securi, omnia vobis abundabunt, nemo vestrum morietur, nemo aegrotabit, nemo dolebit; abstuli mortem de genere humano, nolo quisquam moriatur, si diceret; quasi securi facti exsultaremus, et nihil amplius requireremus. Sic nobis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
nias. Siuis uenire aduitam:
scrua mandata. Cum autem ꝑ¬
uenerimus aduitam: quid ad¬
danet̾nam. quid addam beatã:
semel uita: quia ip̃a ẽ. uita. q̃
et et̾na. ⁊ beata. Cum ꝑ ueneri¬
mus aduitam: certum nobis
erit in ea nos semꝑ futuros. Nã
sierimus ibiͥ ⁊ utrum ibi sem¬
per futuri sumus incerti erimꝰ.
ctiam ibi erit timor. Et si erit
tuor. crutiatꝰ erit: ñ carnis.
s quod peius ẽ. cordis. ubi aũ
cruciatus.: que beatitudo. Erit
ergo nob̾ certum. quia semꝑ¬
in illa uita erimus. et eam fi¬
nire ñ poterimus: quia ĩ ulliꝰ
regno erimus. de quo dictum
ẽ. et regni eiꝰ nonerit finis.¬
cum sapientia demonstraret:
ait. sicut audistis in fine lecti
onis. Et regnabit eorum dñs
imꝑpetuum. Erimus ergo
in regno magno ⁊ sempit̾no:
et ideo magno et sempit̾no. qr
fallitur: ñ. est illic ut male
suspiceris de fr̃e tuo. Pleraq
enum mala generis huma
ni. aliunde nõ oriuntur: niside
suspicionib falsis. Eredis de

Expanded text:
nias. Si vis venire ad vitam, nias. Si vis venire ad vitam, serva mandata. Cum autem pervenerimus ad vitam, quid addam aeternam? quid addam beatam? semel vitam, quia ipsa est vita, quae et aeterna et beata: cum pervenerimus ad vitam, certum nobis erit in ea nos semper futuros. Nam si erimus ibi, et utrum ibi semper futuri simus, incerti erimus; etiam ibi erit timor. Et si erit timor, cruciatus erit, non carnis, sed, quod pejus est, cordis. Ubi autem cruciatus, quae beatitudo? Erit ergo nobis certum quia in illa vita semper erimus, et eam finire non poterimus: quia in illius regno erimus, de quo dictum est, Et regni ejus non erit finiscum Sapientia demonstraret, ait, sicut in fine lectionis audisti, Et regnabit eorum Dominus in perpetuum . Erimus ergo in regno magno et sempiterno; et ideo magno et sempiterno, quia fallitur: non est illic ut male suspiceris de fratre tuo. Pleraque enim mala generis humani non aliunde oriuntur, nisi de suspicionibus falsis. Credis de
Abbreviated transcription (Latin):
nec beata. Si autem eterna in
omnes respondebatis uelle uos:
utrum uelletis sani ẽẽ. omnes
respondebatis uelle uos. Sed
sanitas et uita. si timetur ne
finiatur: iam nonẽ. uita. Nõ
est enim semꝑ uiuere: s semꝑ
timere. Si semꝑtimere. semꝑ
ceuciari. Si crutiatus semprcer¬
nus: ubi uita et̾na. T̃ enemus
certe non eẽ beatam nisi uitã
et̃nam. immo ñ eẽ. beatam ni¬
si uitam: quia si non et̾na. et
siñ cum sanitate ꝑ petua. ꝓcul
dubio nec beata. nec uita. Inue¬
nimꝰ: om̃s sentiũt. Inuenimꝰ ꝑlane
ĩcogitatioẽ: ñ dũ inpossessiõe. ħ̾ẽ. pos¬
sessio: quam omnes querunt.
Remoẽ. qui nonquerat. Ma¬
lus sit. bonus sit. ipsam que¬
rit: s bonus fident̃: malus ĩ¬
pudent᷑. Quid queris bonum
male: Nonne tibi respondet ip¬
sa postulatio tua. quamsis im¬
probus: cumqueris bonum
malus.Nonne remqueris a¬
lienam: Si ergo bonum sum
mum queris. hoc ẽ uitam:
bonus esto ut ad bonum ꝑue¬

Expanded text:
nec beata; si autem aeterna in nec beata; si autem aeterna in omnes respondebatis velle vos; utrum velletis sani esse, omnes respondebatis velle vos. Sed sanitas et vita si timetur ne finiatur, jam non est vita. Non est enim semper vivere, sed semper timere. Si semper timere, semper cruciari. Si cruciatus sempiternus, ubi vita aeterna? Tenemus certe non esse beatam, nisi vitam aeternam; imo non esse beatam, nisi vitam: quia si non aeterna, et si non cum satietate perpetua, procul dubio nec beata, nec vita. Invenimus, omnes consentiunt. Invenimus plane in cogitatione, nondum in possessione. Haec est possessio quam omnes quaerunt: nemo est qui non quaerat. Malus sit, bonus sit, ipsam quaerit: sed bonus fidenter, malus impudenter. Quid quaeris bonum, male? Nonne tibi respondet ipsa postulatio tua, quam sis improbus, cum quaeris bonum malus? Nonne rem quaeris alienam? Si ergo summum bonum quaeris, hoc est, vitam; bonus esto, ut ad bonum perve
Abbreviated transcription (Latin):
data: s etiam ip̃e solam uitam
nominauit. ⁊ ait. Siuuis ueni¬
re aduitam serua mandata.
Eego illa uita in tormentis. ñ
ẽ. uita: et illa uita sola ẽ. que be¬
ata. Nec beata eẽ. potest: nisi fue¬
ut et̾na. Propterea diues ille
sciens se interpellari cotidie timo¬
re mortis uitam et̾nam querebat.
nam uitam beatam sicut ei uide¬
batur iam habebat. Erat enim
sanus et diues: et credo quia di¬
cebat sibi. Nichil uolo ampliꝰ:
si possit eẽ. ꝑ petuum. habebat
quasi amabiles uoluptato:
quia saciabat stultas cupidita¬
tes. Proinde dñs. uno eum nomi¬
ne uite. si ule intellexit correxit
Non ait. Siius uenire aduitã
ct̃nam. quam ille querebat qͣsi
iam habens beatam: nec ait.
si uis uenire ad uitam beatam.
sciens quia si mifera ẽ. nec uita
aicenda ẽ: s ait. si uis uenire
ad uitam. ibiẽ. et̾na. ibi bea¬
ta: siuis uenire aduitam. ser¬
ua mandata. Ergo uita que ec¬
na. ⁊ beata: quia si non eterna

Expanded text:
data: sed etiam ipse solam vitam data: sed etiam ipse solam vitam nominavit, et ait, Si vis venire ad vitam, serva mandata. Ergo illa vita in tormentis non est vita; et illa vita sola est, quae beata: nec beata esse potest, nisi fuerit aeterna. Propterea dives ille sciens se interpellari quotidie timore mortis, vitam aeternam quaerebat. Nam vitam beatam, sicut ei videbatur, jam habebat. Erat enim dives et sanus, et credo quia dicebat sibi: Nihil volo amplius, si possit esse perpetuum. Habebat enim quasi amabiles voluptates, quia satiabat stultas cupiditates. Proinde Dominus uno eum nomine vitae, si ille intellexit, correxit. Non ait, Si vis venire ad vitam aeternam, quam ille quaerebat, quasi jam habens beatam: nec ait, Si vis venire ad vitam beatam; sciens quia si misera est, nec vita dicenda est: sed ait, Si vis venire ad vitam; ibi est aeterna, ibi beata; Si vis venire ad vitam, serva mandata. Ergo vita, quae aeterna et beata: quia si non aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
niat ima febris. Colligis: acqui¬
lis: comparas. et seruas: et gau¬
des. Aonuia tua repetitur ate.
Hec que parasti cuius erunt.
Haccogitatione quantum in¬
telligitur. cum uelut quibus¬
dam timoris stimulis sepe ꝯ¬
pungeretur: accessit ad dñm.
et ait̾ illi. Magister bone: qͥo
fauam. ut uitam et̾nam conse¬
quar : Timebat mori: et coge¬
batur mori.Nonerat qua iret:
ne periret. Constipatus neces¬
sitate moriendi. ⁊ cupiditate
iuuendi: accessit ad dnm̃. et
sentem ꝑtinet. Siius uenire ad
uitam: ierua mandata. Hoc est
quod me dixerã o:. probaturũ.
quesuut que non habet finẽ.
Et nunquid non sicut ani etiam
intormentis impiorum uita
non habet finem: Sz hanc ille
non uocabat uitam. Que esset
indoloribus et cruciatib uitã
non eẽ. sciebat: mortem pocius
appellandam eẽ. nouerat. Ideo
uitam et̾nam querebat: ut
ubi uita audlitur debeatitudi¬
ne non dubitetur. Et dominus
adillum non dixit. sius uenire
ad beatam uitam. serua man¬

Expanded text:
niat una febris. Colligis, acquiniat una febris. Colligis, acquiris, comparas, et servas, et gaudes: anima tua repetitur a te; haec quae parasti, cujus erunt ? Hac cogitatione, quantum intelligitur, cum velut quibusdam timoris stimulis saepe compungeretur, accessit ad Dominum, et ait illi: Magister bone, quid faciam, ut vitam aeternam consequar ? Timebat mori, et cogebatur mori. Non erat qua iret, ne periret. Constipatus necessitate moriendi, et cupiditate vivendi, accessit ad Dominum et sentem pertinet: Si vis venire ad vitam, serva mandata . Hoc est quod me dixeram probaturum. vit vitam quae non habet finem. Et numquid non, sicut dixi, etiam in tormentis impiorum vita non habet finem? Sed hanc ille non vocabat vitam. Quae esset in doloribus et cruciatibus, vitam non esse sciebat: mortem potius appellandam esse noverat. Ideo vitam aeternam quaerebat: ut ubi vita auditur, de beatitudine non dubitetur. Et Dominus ad illum non dixit, Si vis venire ad vitam beatam, serva man
Abbreviated transcription (Latin):
Audient enum uocem eiꝰ inqͥt.
et procedent. Qui bene eger̃t:
in resurrectionem uite. Non
mentrahit beatitudinem. Hi¬
si enun consequentẽ haberet
beatitudinem nomen uite: nõ
dicerctur deo. Qm̃ apud te ẽ. fons
uite. Nonenim ⁊ ibi dictum est:
Non addidit beate: tamtumimꝰ
dixit uite: ut tu intelligas bea¬
te.Quare:Quia simisere:. iam
nec uite. Etce aliud testimoniũ.¬
Iam duo dyximus. Dictum est
enim: qui bene egerunt in re¬
sureuctionem uite. Item dictũ
est: apud te ẽ. fons uite. Nusqmͣ
additum ẽ. beate: s sola intelliga¬
tur uita. que beata. Que autem
non beata: nec uita. Accipe ali¬
ud rursus ex euangłio. Diuesil¬
le qui nolebat dimittere quod
habebat. et de rerum suarum
amissione indignabatur. qͣs
moriendo dimittere cogebatue.
credo mnilla rerum magnao sed
tamen t̾renarum ꝓ fluentissi¬
ma copia cum gaudẽt. int̾pelle¬
batur timore mortis: et quasi
dicebat ei cor suum. Ecce gaudes
ibonis: et nescis quando ue¬

Expanded text:
Audient enim vocem ejus, inquit, Audient enim vocem ejus, inquit, et procedent qui bene egerunt, in resurrectionem vitae. Non men trahit beatitudinem. Nisi enim consequentem haberet beatitudinem nomen vitae, non diceretur Deo, Quoniam apud te est fons vitae . Non enim et ibi dictum est, Non addidit, beatae; tantummodo dixit, vitae, ut tu intelligas beatae. Quare? Quia si miserae, jam nec vitae. Jam duo diximus. Dictum est enim, Qui bene egerunt, in resurrectionem vitae: item dictum est, Apud te est fons vitae. Nusquam additum est, beatae: sed sola intelligitur vita quae beata; quae autem non beata, nec vita. Accipe aliud rursus ex Evangelio. Dives ille qui nolebat dimittere quod habebat, et de rerum suarum amissione indignabatur, quas moriendo dimittere cogebatur: credo in illa rerum magnarum, sed tamen terrenarum profluentissima copia cum gauderet, interpellabatur timore mortis, et quasi dicebat ei cor suum, Ecce gaudes in bonis, et nescis quando ve
Abbreviated transcription (Latin):
miũ. illi ad tormentum: uitͥq
uiuunt nec aliquis eorum mo¬
ri potest. Illi qui uiuunt in
p̾mio. amplectunt᷑ dulcissi¬
mam uitam: qui autem uiuũt
in tormento. cupiunt si fieri
possit finire talem uitam.:
et nemo eis dat interitum.
ut nemo auferat cruaaciatũ.
S uide scripturam loquentẽ:
et discernentem. Nlonẽ. Aignafa.
talem uitam uocare uitam. Incru¬
ciatibus. in tormentis in ignibus
sempit̾nis. noluit appellare uitã
ut ip̃m nomen uite. laudis sit
non meroris: ut ubicumq audi
uitam. tormenta non cogites.
Nam intormentis eẽ. semꝑ. eter¬
na mors ẽ. non aliqua uita. Ip¬
sam uocant scripture mortem
seccłam. pꝰ hanc pͥmam: quam
omnes humane conditioni de¬
bemus. Et mors sccła. ⁊ mors
uocatur: et nemo ibi morit᷑. Sa¬
cius et melius dixerim: nemo
ibi uiuit. In dolorib enim ui¬
uere. nonẽ. uiuere. Et unde ꝓ¬
bamus sic locutam scripturã:
ecce uunide: ex hoc testimonio
quod modo commemoraui.

Expanded text:
mium, illi ad tormentum; et utrique mium, illi ad tormentum; et utrique vivunt, nec aliquis eorum mori potest. Illi qui vivunt in praemio, amplectuntur dulcissimam vitam: qui autem vivunt in tormento, cupiunt, si fieri possit, finire talem vitam; et nemo eis dat interitum, ut nemo auferat cruciatum. Sed vide Scripturam loquentem et discernentem: non est dignata talem vitam vocare vitam. In cruciatibus, in tormentis, in ignibus sempiternis noluit appellare vitam: ut ipsum nomen vitae laudis sit, non moeroris; ut ubicumque audis vitam, tormenta non cogites. Nam in tormentis esse semper, aeterna mors est, non aliqua vita. Ipsam vocant Scripturae mortem secundam , post hanc primam, quam omnes humanae conditioni debemus. Et mors secunda, et mors vocatur, et nemo ibi moritur. Satius et melius dixerim, nemo ibi vivit. In doloribus enim vivere, non est vivere. Et unde probamus sic locutam Scripturam? Ecce unde; ex hoc testimonio, quod modo commemoravi:
Abbreviated transcription (Latin):
cat. nolo. Nemo enim uult do¬
lere sanitas enim indiutte pre¬
ciosa: certe in paupere ẽ sola.S
quid ꝓdest opulentia diuiti: si
sanitas non sit sibi. que patri¬
moniũ ẽ. pauperi: ualde uellet
diues lectum argenteum cum
paupis mutare cilicio: si posset
egritudo migrare cum lecto.
Ecce ad duo ista consensit mi¬
chi omniũ sensus. uitam et sa¬
nitatem. Numquitlominiũ sen¬
sus consensit admilitiam. Num¬
quid omniũ ad agei culturam:
nunquid omniũ ad nauigatio¬
nem: Omniũ ad uitam ⁊ sani¬
tatem. Cum ergo ẽ. homo uiuꝰ
et sanus: nichil ne plus querit:
Si sapiat: forte nichil debet q̃¬
ꝑfecta uita ⁊ ꝑfecta sanitas. si
queritur ampluis. quid erit
nisi uitiosa cupiditas: Habe¬
impii.ueniet enim hora sic̃
euangłm loquitur: quando
omnes qui sunt in monum̃¬
tis. audient uocem eiꝰ ⁊ pro¬
cedent. Qui benefecerunt. in
resurrectionẽ uite: qui uero
mala egerunt. in resurrectio¬
nem iuditii. Eego illi ad pre¬

Expanded text:
cat, Nolo: nemo enim vult docat, Nolo: nemo enim vult dolere. Sanitas etiam in divite pretiosa, certe in paupere est sola. Sed quid prodest opulentia diviti, si sanitas non sit ibi, quae patrimonium est pauperi? Valde vellet dives lectum argenteum cum pauperis mutare cilicio, si posset aegritudo migrare cum lecto. Ecce ad duo ista consensit mihi omnium sensus, vitam et sanitatem. Numquid omnium sensus consensit ad militiam? numquid omnium ad agriculturam? numquid omnium ad navigationem? Omnium ad vitam et sanitatem. CAPUT V. Cum ergo est homo vivus et sanus, nihilne plus quaerit? Si sapiat, forte nihil plus debet quaerfecta vita et perfecta sanitas, si quaeritur amplius, quid erit nisi vitiosa cupiditas? impii. Veniet enim hora, sicut Evangelium loquitur, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus: et procedent qui bene egerunt, in resurrectionem vitae; qui vero male egerunt, in resurrectionem judicii . Ergo illi ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
cunt multa: colligunt lucra.
uidetis knĩ inomni ista mul¬
titudine generum uiuendi.
non placere unum omnibus.
et tamen beata uita placet oĩ¬
b. Quid ẽ. hoc. ut cum omĩb ñ
ƿlaceat quecumq uita: om̾ibꝰ
amus si possumus beatam uitã:
dequa omnes respondeant.hoc
uolo. Quia gͦ nemo ẽ. qui inter¬
rogatus utrum beatam urtam
uelit. dicat nolo: querimꝰ autẽ
que sit ip̃a beata uita: tale ali¬
quid diffinire debemus. cui
sensus omnis consentiat: et
quod nullus dicat nolo. Quid¬
est ergo frẽs mei: quid ẽ. beata
uita quam uolunt omnes ⁊ ñ
habent om̃s: Quer amꝰ gͦ. Si cui
dicatur. ius uiuere: nunquid
sic audit. quomodo si diceret᷑.
ius militare: Inilla enim int̾¬
rogatione. quod ẽ uis militare.
aliqui mͥ dicerent uolo: et for¬
te plures nolo. Si autem dicã.
dicat nolo. Omnes enim nat᷑a
habent insitum iuiuere uelle:
mori nolle. Item si dicam. uis
sanus ẽẽ: puto nemo ẽ. qui di¬

Expanded text:
cunt, multa colligunt lucra. cunt, multa colligunt lucra. Videtis, charissimi, in omni ista multitudine generum vivendi non placere unum omnibus: et tamen beata vita placet omnibus. Quid est hoc, ut cum omnibus non placeat quaecumque vita, omnibus amus, si possumus, beatam vitam, de qua omnes respondeant, Hoc volo. Quia ergo nemo est, qui interrogatus utrum beatam vitam velit, dicat, Nolo, quaerimus autem quae sit ipsa vita beata; tale aliquid definire debemus, cui sensus omnis consentiat, et quod nullus dicat, Nolo. Quid ergo, fratres mei, quid est beata vita, quam volunt omnes, et non habent omnes? Quaeramus ergo. Si cui dicatur, Vis vivere? numquid sic audit, quomodo si diceretur, Vis militare? In illa enim interrogatione, quod est, Vis militare? aliqui mihi dicerent, Volo: et forte plures, Nolo. Si autem dicam, dicat, Nolo. Omnes enim natura habent insitum, vivere velle, mori nolle. Item si dicam. Vis sanus esse? puto nemo est qui di
Abbreviated transcription (Latin):
sis cupiditatib homines rapi¬
untur: et aluis cupit hoc. alius
illud. Duiersa sunt genera ui
uendi ingenere humano: et in
multitudine generumuiuendi.
alius aliud eligit et capescit.
Nemo ẽ. tamen. quocumq ge¬
nere uite electo: qui non beatã
uitam cupiat. Beata ergo uita:
omnium ẽ. cominunis possessio.
S qua ueniatur ad eam. qua
tendatur. quo itinere tento ꝑ¬
ueniatur: inde controuersia ẽ.
Ac ꝑ hoc si queramus beatam
uitam in terris: nescio utrũ
inuenire possimus: non quia
malum ẽ. quod querimus:
s ꝗlua non in suo loco querimꝰ.
Alius dicit. Beati quimilitant.
Negat alius: et dicit. Geati:
s qui agrinat colunt. Et hoc
negat alius: et duit. Beatiqui
inforo populari claritade u̾san¬
tur. ⁊ causasq defendunt:
uitam mortemq hominũ lin¬
gua moderantur. Et hoc alius
negat: et dicit. Beati s qui uidi¬
cant: qui potestatem habent
audiendi ⁊ discernendi. Negat
hoc alius: et dicit. Beatiquina¬
iugant multas regiones: ⁊dis¬

Expanded text:
rsis cupiditatibus homines rapiuntur, et alius cupit hoc, alius illud: diversa genera sunt vivendi, in genere humano; et in multitudine generum vivendi alius aliud elegit et capessit: nemo est tamen quocumque genere vitae electo, qui non beatam vitam cupiat. Beata ergo vita, omnium est communis possessio: sed qua veniatur ad eam, qua tendatur, quo itinere tento perveniatur, inde controversia est. Ac per hoc si quaeramus beatam vitam in terris, nescio utrum invenire possimus: non quia malum est quod quaerimus, sed quia non in loco suo quaerimus. Alius dicit: Beati qui militant. Negat alius, et dicit: Beati, sed qui agrum colunt. Et hoc negat alius, et dicit: Beati qui in foro populari claritate versantur, causasque defendunt, vitam mortemque hominum lingua moderantur. Et hoc alius negat, et dicit: Beati, sed qui judicant, qui potestatem habent audiendi et discernendi. Negat hoc alius, et dicit: Beati qui navigant, multas regiones dis
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑpeccatum mors: et ita in
omnnes homines ꝑtransiit.Si
uerba mea hec eẽnt. possit
a me hec sententia dici expres¬
suis: posset euidentius: posset
plenius:Ita inomnes homi¬
nes ꝑtransiit:inquo omnes
peccauerunt. Iam tu excipe
iohem. Si separaueris abho¬
minib: si separaueris abil¬
lo tramite humane ꝓpaginiᷤ
si separaueris a complexu ma¬
sculi et femine: etiam ab ista sen¬
tentia separabis. Nam ille qui

Expanded text:
er peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit. Si verba mea haec essent, posset a me haec sententia dici expressius? posset evidentius? posset plenius? Ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Jam tu excipe Joannem: si separaveris ab hominibus, si separaveris ab illo tramite humanae propaginis, si separaveris a complexu masculi et feminae, etiam ab ista sententia separabis. Nam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos. habet ⁊ iohannes.
Et uenitur ad ioh̾em: et dicit᷑
ei.Ille cui testimonium ꝑ hi¬
busti. ecce baptirat:⁊ om̃s
uenunt adeum: ut quasi e¬
mulus in uidie de xp̃o aliqͥd
mali loqueretur. S ibi lucer¬
na aulet ĩuiuis. ibisplendet
clarius ubi uegetatur: et qnͣ¬
to districtius. tanto securius.
Iam inquit dia uob̃: quia ego
non sum xp̃c. Qui habet spon¬
sam sponsus ẽ: et qui de celo ue¬
nit suꝑ omnes ẽ. Tune illi cre¬
dentes xp̃m ad mirabantur:
Tunc uero inimici confunde¬
bantur: quando quodammͦꝰ
compellebatur predicare. qͥ
crali poterat in uidere. Cogit᷑
enim dnm̃ seruus agnoscere:
cogitur creatura creatori testi¬
monium ꝑhibere. Nec cogit᷑.
s libent᷑ facit. Amicus est enĩ
non inuidꝰ: nec sib s sponso
si: et est quedam inuptus
humanis sollempnitas: ut ex¬
ceptis aliis amicis. etiam para¬
nimphus adhibeatur. amicus
interior. conscuis secreti cubicula¬
ris. Sz hoc interest. et plane mul¬

Expanded text:
ristus, habet et Joannes. ristus, habet et Joannes. et venitur ad Joannem, et dicitur ei, Ille cui testimonium perhibuisti, ecce baptizat, et omnes veniunt ad eum: ut quasi aemulus invidiae de Christo aliquid mali loqueretur. Sed ibi lucerna ardet tutius, ibi splendet clarius, ibi vegetatur, quanto distinctius, tanto securius. Jam, inquit, dixi vobis, quia ego non sum Christus. Qui habet sponsam, sponsus est: qui de coelo venit, super omnes est . Tunc illi credentes Christum admirabantur, tunc vero inimici confundebantur, quando quodam modo compellebatur praedicare, qui credi poterat invidere. Cogitur enim Dominum servus agnoscere, cogitur creatura Creatori testimonium perhibere: nec cogitur, sed libenter facit. Amicus est enim, non invidus: nec sibi, sed sponso si; et est quaedam in nuptiis humanis solemnitas, ut exceptis aliis amicis, etiam paranymphus adhibeatur, amicus interior, conscius secreti cubicularis. Sed hic interest, et plane mul
Abbreviated transcription (Latin):
hannes. Dicebantur discipu¬
li iohannis: dicebatur ip̃i do¬
mino. Quare iohannis disci¬
puli ieiunant: discipuli aũ
tui non ieuinant. Hoc erat
ꝓculdubio necessarium pre¬
cursori fideli: ab eo xp̃m p̃dica¬
ri. qui posset emulus credi. Ha¬
bebat discipulos iohannes: ha¬
bebat et xp̃c. Quasi extra doce¬
bat: s testis inherebat. Ideo
innatis mulierum: nemo ex¬
urrexit maior iohanne bapti¬
sta. fuerunt ꝓpħe: habuer̃t
discipulos: sed non p̾sente᷑.
discipulos discipulos potuert̃
habere cum xp̃o. Habet ille diᷤ¬
cipulos: congr egat. bapti¬
rat. Quid putamus: foris. an
intus: Immo uero re ip̃a intꝰ.
ut tanquam homo a deo libe¬
raretur: specie quasi foris ut
testis crederetur. Intende hoc
ipsum. Phibebant dominote¬
stimonium. uerbi gr̃a. petrus.
andreas. iohannes. et ceteri:
cum diceretur eis. Laudantis
quem sequimini: predicatis
cui adhereticis: ueniat lucer¬
na confundens inimicos: col¬
ligat discipulos: habet xp̃c¬

Expanded text:
annes. Dicebantur discipuannes. Dicebantur discipuli Joannis. Dicebatur ipsi Domino, Quare Joannis discipuli jejunant, discipuli autem tui non jejunant ? Hoc erat procul dubio necessarium praecursori fideli, ab eo Christum praedicari qui posset aemulus credi. Habebat discipulos Joannes, habebat et Christus: quasi extra docebat, sed testis inhaerebat. Ideo in natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista. Fuerunt Prophetae, habuerunt discipulos, sed non praesente  discipulos potuerunt habere cum Christo. Habet ille discipulos, congregat, baptizat: quid putamus? foris, an intus? Imo vero reipsa intus, ut tanquam homo a Deo liberaretur; specie quasi foris, ut testis crederetur. Intende hoc ipsum: perhibebant Domino testimonium, verbi gratia, Petrus, Andreas, Joannes et caeteri; cum diceretur eis, Laudatis quem sequimini, praedicatis cui adhaeretis. Veniat lucerna confundens inimicos, colligat discipulos. Habet Ch
Abbreviated transcription (Latin):
huic testimoniũ ꝑhibeat dier:
latenti inquadam nube car¬
nis: Dalucernam: testetur di¬
em. S hanc lucernam auge.
ut quicquid plus illa fuerit.
dies sit. In natis mulierum:
non exurrexit maior iohan¬
ne baptista. O meffabilis dis¬
pensatio. Ego frẽs cum hec co¬
gito. multum miror quod di¬
xit iohannes de xp̃o: teste eu¬
angelio. Non sum inquit dig¬
nus corrigiam calciamenti elꝰ
soluere. Quid humilius dici
podest: Quid excelsuis xp̃o:
Quid humilius crucifixo. Qͥ¬
sponsi stat et audit eum: et
gaudio gaudet ꝓp̃ uocem spõ¬
de plenitudine euis omnes
accepinus. Quanta dicit de
xp̃o. quani preclara quamex¬
celsa. quam digna. si tamen
de illo aliquid abaliquo dig¬
ne dicitur: et tamen non am¬
bulat inter discipulos dñi.
Non eum secutus est. ut peteꝰ.
ut andreas. ut iohannes. ut
ceteri: s discipulos sibi ip̃e eti¬
am congregauit et constitu¬
to hic domino cum discipulis
suis. habebat aiscipulos et io¬

Expanded text:
ergo testimonium huic perhibeat diei ergo testimonium huic perhibeat diei latenti in quadam nube carnis? Da lucernam, testetur diem: sed hanc lucernam auge, ut quisquis plus illa fuerit, dies sit: In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista . O ineffabilis dispensatio! Ego, fratres, cum haec cogito, multum miror quod dicit Joannes de Christo, teste Evangelio: Non sum dignus, inquit, corrigiam calceamenti ejus solvere . Quid humilius dici potest? Quid excelsius Christo? quid humilius crucifixo? sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem spon« de plenitudine ejus omnes accepimus » . Quanta dicit de Christo, quam praeclara! quam excelsa! quam digna! si tamen de illo aliquid ab aliquo digne dicitur. Et tamen non ambulat inter discipulos Domini, non eum secutus est, ut Petrus, ut Andreas, ut Joannes, ut caeteri. Sed discipulos sibi ipse etiam congregavit, et constituto hic licet Domino cum discipulis suis, habebat discipulos et Jo
Abbreviated transcription (Latin):
tuam domine libera nos. Non
ꝓpt precelentia nr̃a merita. s
propter miscd̃iam tuam ddne.
liberanos et propicius esto pec¬
catis nr̃is ꝓpter nomen tuum:
non ꝓpter meritum nr̃m. Nam
non ꝓp̃ meritum peccatorum: s
ꝓp̃ nõmen tuum. Nam meritũ
peccatorum non utiq p̾mium:
s supplicium. Ergo ꝓpt nomen
tuum. Ecce ad quos uenit. ecce
quantus uenit. Ad nos ille
quomodo uenit:Uerbum pla¬
ne caro fac̾tum: ut habitaret
in nob̃. Si enim in sua duini¬
tate tantuimodo ueniret: qͥs
eum ferret. quis eum caperet.
quis susciperet.: S suscepit qd̃
nos eramus. ne remaneremus
quod eramus: et quod eramus¬
non natura s culpa. Quia enĩ
adhomies homo:non tamen
quia ad peccatores peccator.
De duob istis natura humana
et culpa humana: unum sus¬
cepit. aliud sanauit. Nam si ip̃e
susciperet nrãm iniquitatem:
et ipse quereret saluatorem. Su¬
scepit tamen ferendam et sa¬
nã o dam: non autem haben¬
apparuit inter homines. la¬

Expanded text:
tuam, Domine, libera nos. Non tuam, Domine, libera nos. Non propter praecedentia nostra merita, sed propter misericordiam tuam, Domine, libera nos; et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum , non propter meritum nostrum. Nam non propter meritum peccatorum, sed propter nomen tuum. Nam meritum peccatorum, non utique praemium, sed supplicium. Ergo propter nomen tuum. Ecce ad quos venit, ecce quantus venit. Ad nos ille quomodo venit? Verbum plane caro factum est, ut inhabitaret in nobis . Si enim in sua divinitate tantummodo veniret, quis eum ferret? quis eum caperet? quis susciperet? Sed suscepit quod nos eramus, ne remaneremus quod eramus: sed quod nos eramus natura, non culpa. Quia enim ad homines homo, non tamen quia ad peccatores peccator. De duobus istis, natura humana et culpa humana, unum suscepit, aliud sanavit. Nam si ipse susciperet nostram iniquitatem, et ipse quaereret salvatorem. Suscepit tamen ferendam et sanandam, non autem habenapparuit inter homines, la
Abbreviated transcription (Latin):
si. Quam excelli: Noliquerere
interra: transcende et sidera.
Cum ad celestes excercitus ue¬
Transi et nos. Cumueneris
ad sedes. dominationes prin¬
cipatus. potestates: audies.
Transiet nos. Et nos factisumꝰ.
um: cuncta transcende. Uiden¬
dõ nondumpotes: c̾dendo tnͣscẽde.
ꝑueni ad cecatorem: int̾im fide
andececdente que ꝑ ducit te. ꝑue¬
ni adcreatorem: ibi uide. in pͥn¬
cipio erat uerbum. None¬
nim aliquando factumẽ. s in
principio erat: non quomodo
creatura dequa drͣ. In pncipio
fecit deus celum et terram. Hoc¬
ergo quod inpͥncipio erat: non
est quando non erat.Hoc ergo
quod in principio erat. et uerbũ
erat apuddeum. et ipm̃ uerbum
deus erat. et omnia ꝑ ipsum facta
sunt. et sine ipso fc̃m est nichil. et
in quo uita est. quod fcm ẽ: uenit
ad nos. Ad quos : Ad dignos : ab
inignis: sed dignus. Nosenim
indigni quorum misereretur:
s aignus ille qui misereretur:
cui diceretur. Propt̃ miscłiam

Expanded text:
si. Quam excelsi? Noli quaerere si. Quam excelsi? Noli quaerere in terra, transcende et sidera. Cum ad coelestes exercitus AnTransi et nos. Cum veneris ad Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, audies, Transi et nos; et nos facti sumus: um, cuncta transcende. Videndo nondum potes, credendo transcende: perveni ad Creatorem, et interim fide antecedente te, quae perducit te, perveni ad Creatorem. Ibi vide, In principio erat Verbum. Non enim aliquando factum est: sed in principio erat. Non quomodo creatura, de qua dicitur, In principio fecit Deus coelum et terram . Hoc quod in principio erat, non est quando non erat. Hoc ergo quod in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et ipsum Verbum Deus erat: et omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: et in quo est vita quod factum est , venit ad nos. Ad quos? ad dignos? Absist , et indignis, sed dignus. Nos enim indigni quorum misereretur; sed dignus ille qui misereretur, cui diceretur, Propter misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
pidant nos ppłi: quoniam ꝓ¬
pħa magnus iohannes habe¬
batur. Et dixerunt: nescimus.
siescitis: in tenebris estis: lum̃
amitatis. Quanto enim meluiᷤ.
si forte tenebre incorde humano
uersantur. lumen ad mutere:
non amitcere.Ubi dixerunt. nes¬
umus: ait dominus. Nec ego
dico uob̾ inqua potestate ista
facio. Stioenum quocorde dixe¬
etus nescimus: non uolentes
ꝑscrutari homo potest. melior
meluis. inferior inferuis: hec di¬
uina dispensatio magnum no¬
bis insimat sacramentum.
Uenturus enimerat xp̃c in
carne.Non quicumq. non
angłs. non legatus: sedip̃e
ueniens saluos faciet eos.Non
erat quicumq uenturus. Et
tamenquomodo erat uenturꝰ:
Iucarne mortali nasciturus:
infans paruulus futuiꝰ: in p̾¬
sepi ponendus: cunis in uol¬
uendus: lacte nutriendus: ꝑ
etates augendus: postremo
etiam morte perimendus. Hec
ergo omnia humilitatis indi¬
cia: et nume humilitatis ẽ. for¬
ma. Cuiꝰ hec humilitas: Excel¬

Expanded text:
pidant nos populi: quia prpidant nos populi: quia propheta magnus Joannes habebatur. Et dixerunt, Nescimus. Nescitis: in tenebris estis, lumen amittitis. Quanto enim melius, si forte tenebrae in corde humano versantur, lumen admittere, non amittere. Ubi dixerunt, Nescimus: ait Dominus, Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio . Scio enim quo corde dixeritis, Nescimus, non volentes perscrutari potest, melior melius, inferior inferius; haec divina dispensatio magnum nobis insinuat sacramentum. Venturus enim erat Christus in carne, non quicumque, non angelus, non legatus; sed ipse veniens salvos faciet eos . Non erat quicumque venturus: et tamen quomodo erat venturus? In carne mortali nasciturus, infans parvulus futurus, in praesepi ponendus, cunis involvendus, lacte nutriendus, per aetates augendus, postremo etiam morte perimendus. Haec ergo omnia humilitatis indicia et nimiae humilitatis est forma. Cujus haec humilitas? Excel
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificatio mea. Quomodo per
hanc lucernam inumici eius in¬
duti sunt confusione: Euange¬
lium ꝑscrutemur. Calumpnian¬
tdes uidei dño dixerunt. Inqua po¬
testare ista facis: Si tues xp̃c:
dic nob̾ palam. Causam que¬
rebant: non fidem. Unde insi¬
diarentur: non unde liberarẽ¬
tur. Deniq qui eorum corda ui¬
dit. et uerba attendit: quid res¬
pondit confusurus eos de lucer¬
na: Interrogo inquit etiam e¬
go uos unum sermonem: dici¬
te michi. Baptismus iohannis
unde ẽ. de celo. auex hominib:
Illi continuo reꝑcussi. et qmͣ¬
ius tenuit̾ radiante sole ad pal¬
pandum compulsi. qm̃ clari¬
tatem illam speculari non po¬
terant. ad sui cordis tenebras
confugerunt: et ibi secum tur¬
bari ceꝑunt. offendentes et ru¬
entes. Si duerimus hoc inqui¬
unt apud seipsos ubi cogitabant.
s quo ille cernebat: si dixerimꝰ
inquiunt. de celo est:dicet no¬
bis. Quare ergo noncredidistis
dixerimus ab hominibus: la¬

Expanded text:
sanctificatio mea . Quomodo per sanctificatio mea . Quomodo per hanc lucernam inimici ejus induti sunt confusione? Evangelium perscrutemur. Calumniantes Judaei Domino dixerunt, In qua potestate ista facis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Causam quaerebant, non fidem; unde insidiarentur, non unde liberarentur. Denique qui corda eorum vidit, attendite quid respondit confusurus eos de lucerna. Interrogo, inquit, etiam vos unum sermonem: Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Illi continuo repercussi, et quamvis tenuiter radiante die, ad palpandum compulsi, quoniam claritatem illam speculari non poterant, ad sui cordis tenebras confugerunt, et ibi secum turbari coeperunt, offendentes et ruentes. Si dixerimus, inquiunt: hoc apud se ipsos, ubi cogitabant, sed quo ille cernebat: Si dixerimus, inquiunt, De coelo est; dicet nobis, Quare ergo non credidistis dixerimus, Ab hominibus; la