comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde fidessit. unde cognitio: S cum fi-¬
des cognitioni eẽ aduersa detegit᷑: iam
ñ cognitionis fides illa. s criminis es ł.
irreligiosam sibi fidem aduersus re.li¬
gionẽ confessȩ cognitionis assumens.
Unigenit᷑ igitur d̾s nature inse suȩ con-¬
scus natiuitatis ꝓpͥȩ menarrabile sacra¬
mentũ ad fidei tam̃ nr̃e confessionem
quanta potest uerboꝵ absolutione signi¬
ficat. ut & natus intelligatur. & in dei
natura eẽ credat᷑. & cũ patre unũ sit. &
unum se ꝓfitendo cũ patre. Non tam̃
ut unussolus tantũ. atq ipse pat̾ intel¬
lectus amittat qͣuod filius ẽ. T̃ estat᷑
enĩ primũ naturȩ uirtutẽ. cũ de ouib
suis ait. Nec quisquã rapiet eas de ma-¬
nu mea. Consciȩ potestatis hȩc uox ẽ:
imꝑturbatȩ uirtutis libertatem ꝑ id q̃d
nemo oues de manu sua abripiet con¬
fiteri. At uͦ ut in natura licet di natu¬
rȩ tamen ex dõ sit intelligenda nati¬

Expanded text:
inde fides sit, unde cognitio? Sed cum fiinde fides sit, unde cognitio? Sed cum fides cognitioni esse adversa detegitur; jam non cognitionis fides illa, sed criminis est, irreligiosam sibi fidem adversus religionem confessae cognitionis assumens. Unigenitus igitur Deus naturae in se suae conscius, nativitatis propriae inenarrabile sacramentum, ad fidei tamen nostrae confessionem, quanta potest verborum absolutione significat: ut et natus intelligatur, et in Dei natura esse credatur, et cum Patre unum sit, et unum se profitendo cum Patre, non tamen ut solus tantum atque ipse pater intellectus amittat esse quod filius est. Testatur enim primum naturae virtutem, cum de ovibus suis ait: Nec quisquam rapiet eas de manu mea . Consciae potestatis haec vox est, imperturbatae virtutis libertatem per id, quod nemo oves de manu sua abripiat, confiteri. At vero ut in natura licet Dei, naturae tamen ex Deo sit intelligenda nati
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: ñ habet solitudinẽ. qr & solitudo
singłaris ẽ. & natiutatis ẽ unitas ad u
trũq. &c suꝑ hoc asciuit sibi diuine de se
sententiȩ testimoniũ. Ait enim. Qui
sunt ex ouib meis. uocẽ meã audiunt.
& ego noui eas. & sequunt᷑ me. & ego ui¬
tã eternã do eis. & ñꝑient insempiter¬
nũ: nec quisquã rapiet eas de manu-
mea. Pat̃ quod dedit mͥ maius ẽ oĩb.
nemo poterit raꝑe de manu peatris
mei: ego& pat̾ unum sumus. Quis ro¬
go intelligentiã nr̃am stupor hebeti
mentis obtundit. ut hȩc in sensum nr̃m
tã absolute dicta ñ subeant: aut quis
infirmitatẽ humanã tumor animi inso-¬
lentisilludit. ut dĩ cognitionẽ ex his ad¬
epti dm̃ putent ñ in his intelligendũ
eẽ quib cognitus ẽ : Aut enĩ alia sunt
euangłia ꝓferenda quȩ doceant.
aut si de deo sola ista docuerunt. cur
ñ ita credimus ut docem : Quod si ex his
tantum sumpta cognitio est. cur ñ ex-¬

Expanded text:
tem, non habet solitudinem; quia et solitudo tem, non habet solitudinem; quia et solitudo singularis est, et nativitatis est unitas ad ut super hoc, adsit sibi divinae de se sententiae testimonium. Ait enim: Qui sunt ex ovibus meis, vocem meam audiunt, et ego novi eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et ne manu mea. Pater quod dedit mihi, majus est omnibus, nemo poterit rapere de manu patris mei. Ego et Pater unum sumus . Quis, rogo, intelligentiam nostram stupor hebetis mentis obtundit, ut haec in sensum nostrum tam absolute dicta non subeant? Aut quis infirmitatem humanam tumor animi insolentis illudit, ut Dei cognitionem ex his adepti, Deum putent non in his intelligendum esse quibus cognitus est? Aut enim alia sunt Evangelia proferenda quae doceant: aut si de Deo sola ista Evangelia docuerunt, cur non ita credimus ut docemur? Quod si ex his tantum sumpta cognitio est; cur non ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uirtutẽ. naturȩ ꝑ id indissimilis
intellige unitatẽ. ut om̃s honorificeĩ
filiũ. sicut honorificant patrẽ qui mi¬
sit illũ. Ac ne te nature unitas in soli¬
tarii unione contineat: sacram̃tũ in
eo fidi disce. Qui non honorificat fili¬
um. non honorificat patrem qui mi¬
sit illum. Conclusa sunt om̃ia aduet¬
sum heretici furoris ingenia.F ilius ẽ¬
qui a se nichil potest. ds est: quia quȩ cũq
pat̾ facit. & ipse eadem facit. Unum st̃.
qr exequatur inhonore. eadẽq dẽ q̃d¬
facit & non alia. Nion est pat ipse.
qr missus est. Habet igitur hoc sacram̃¬
ti sola natiuitas. ut complectatur in
se & nomen. & naturam. & potestatem.
& ꝓfessionẽ: qr unuiersa natiuitas ñ
potest ñ in ea ẽẽ natura. unde nascat᷑.
non affert externi generissubstantiã.
qr ex uno ñ subsistit alienũ. Quod autẽ
alienũ a se non est. id unum est genere
naturȩ. Et quicqͥd unũ est ꝑ natiuita¬

Expanded text:
autem virtutem, naturae per id indissimilis autem virtutem, naturae per id indissimilis intellige unitatem: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem qui misit illum . Ac ne te naturae unitas in solitarii unione contineat; sacramentum in eo fidei disce: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Conclusa sunt omnia adversus haeretici furoris ingenia, etc., equia ab se nihil potest: Deus est, quia quaecumque Pater facit, et ipse eadem facit: unum sunt, quia exaequatur in honore, eademque facit, non alia: non est pater ipse, quia missus est. Habet igitur hoc sacramenti sola nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem: quia universa 192 nativitas non potest non in ea esse natura, unde nascatur. Non affert externi generis substantiam: quia ex uno non subsistit alienum. Quod autem alienum a se non est, id unum est genere naturae: et quidquid unum est per nativita
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc sermo ẽ. Interim nune nichil
aliud studuit rẽponsio: quam ut omne
opus referret adutrumq utriusq autẽ
natura ñ differt oꝑandi: cum in eo quod
usq adbuc pat̾ operat᷑. oꝑatur & filius.
ret᷑: cuiꝰ opusꝑ natiuitatis naturã pat̾ni
inse oꝑis eẽt auctoritas. N on confundi¬
tur itaq aut abolet᷑ natura. ne filiꝰ sit.
nec tam̃ rursũ adimit᷑ natura. ne d̾s sit.
nec discernunt᷑ diuersitate ne unũ sint.
neq quod unum sunt. id potest p̃stare
ne ut̃q sit. Et pͥmũ filium cognosce cũ
dicit᷑. Non potest filius ase facere qͥcꝗͣ
nisi quod uiderit patrẽ facientẽ. Habeᷤ
natiuitatẽ filii. quȩ a se nichil possit
facere nisi uideat. In eo aut̃ quod ase ni¬
chil potest. innascibilitatis ademit er¬
rorẽ. Ase enĩ ñ potest posse natiuitas.
Quod aut̃ uidet. consciȩ in se naturȩ
significat᷑ agnitio. & in eonunc uerã q̃
cognosce naturã. Quȩcũq enĩ ille factt.

Expanded text:
adhuc sermo est. Interim nunc nihil adhuc sermo est. Interim nunc nihil aliud studuit responsio, quam ut omne opus referret ad utrumque; utriusque autem natura non differret operandi, cum in eo, quod usque adhuc Pater operatur, operatur et Filius: retur, cujus opus per nativitatis naturam paterni in se operis esset auctoritas. Non confunditur itaque aut aboletur natura, ne filius sit: nec tamen rursum adimitur natura, ne Deus sit. Nec discernuntur diversitate, ne unum sint: neque quod unum sunt, id potest praestare ne uterque sit. Et primum filium cognosce, cum dicitur: Non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Habes nativitatem filii, quae ab se nihil possit facere, nisi videat. In eo autem, quod ab se nihil potest, innascibilitatis adimit errorem; ab se enim non potest posse nativitas: quod autem videt, consciae in se naturae significatur agnitio. Et in eo nunc veram Dei cognosce naturam: Quaecumque enim ille f
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̾ ñ iudicat. s om̃e iudiciũ dedit fi¬
lio. Iudicii aut̃ datio ex causa ẽ. ut filiꝰ
ex equati honoris ad patrẽ sit. & inhono¬
rificus filio. inhonorificus &. patͥ sit. &
quomͦ posthȩc incelligit᷑ natiuitati
diffęre natura. quã ñ solũ operatio. uir¬
tus. honor. s etiam contumelia negati
honoris exequat: Hichil igitur aliud
quã sacramentii natiuitatis. sermo nc̃
diuinȩ responsionis ostendit. Neq ali¬
ter potuit aut debuit filius apatre
distingui. quã ut & natus eẽ nec tamen
oꝑat᷑. & filius oꝑat᷑. habesnature nõia.
cum & pat̾ oꝑat᷑ & filius. Intellige & na¬
turã dĩ. ꝑ quã ds̃ oꝑatur oꝑantẽ. Ac
ne forte duas oꝑationes naturarũ dissi¬
milium existimes intelligendas: me¬
mento de cȩco dictũ fuisse. S ut mani-¬
festentur oꝑa dĩ in eo. me oportet oꝑa¬
ri opera eiꝰ qui me misit. In eo gͦ quod
oꝑ atur filius. opus patris ẽ: & opus
filii. opusdĩ estz & de oꝑib sequens

Expanded text:
at quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Judicii autem dati ea causa est, ut Filius exaequati honoris ad Patrem sit, et inhonorificus Filio inhonorificus et Patri sit. Et quomodo post haec intelligitur nativitatis differre natura, quam non solum operatio, virtus, honor, sed etiam contumelia negati honoris exaequat? Nihil igitur aliud, quam sacramentum nativitatis, sermo nunc divinae responsionis ostendit. Neque aliter potuit aut debuit Filius a Patre distingui, quam ut et natus esse, nec tamen Habes naturae nomina, cum et Pater operatur et filius. Intellige et naturam Dei, per quam Deus operatur, operantem. Ac ne forte duas operationes naturarum dissimilium existimes intelligendas; memento de caeco dictum fuisse: Sed ut manifestentur opera Dei in eo: me oportet operari opera ejus qui me misit . In eo ergo, quod operatur Filius, opus Patris est: et opus Filii, opus Dei est. Et de operibus sequens
Abbreviated transcription (Latin):
rã. s natȩ potiꝰ potestatis iure subsistere
continuo subiecit. Hec enĩ pat̾ iudicat qͣn¬
quã. s om̃ẽ iudiciũ dedit filio & ineo q̃d
omẽ iudicui datum est: & natura & natiui¬
tas demonstratur. qr & omĩa habere sola
natura possit indifferens. neq natiuitas
aliquid possit habere. nisi datum sit. Datũ
aut̃ om̃e iudicium est: quia uiuificat qͦs
uult. neq ademptum patri udiciũ potest
uideri: cum ipse ñ iudicet. qr iudicium
filii ex iudicio sit pat̾no. Ab eo enĩ datũ
omne iudiciũ ẽ: s dati iudicii causa non
tacita ẽ. Sequit᷑ enĩ. S udicium om̃ẽ
dedit filio. ut om̃s honorificent filium.
sicut honorificant patrẽ. Qui ñhonorifi

Expanded text:
ram, sed non natae potius potestatis jure subsistere; ram, sed non natae potius potestatis jure subsistere; continuo subjecit: Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et in eo, quod omne judicium datum est, et natura et nativitas demonstratur: quia et omnia habere sola natura possit indifferens, neque nativitas aliquid possit habere, nisi datum sit. Datum autem omne judicium est; quia vivificat quos vult. Neque ademptum Patri judicium potest videri, cum ipse non judicet: quia Filii judicium ex judicio sit paterno; ab eo enim datum omne judicium est. Sed dati judicii causa non tacita est. Sequitur enim: Sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant
Abbreviated transcription (Latin):
confirmans eã ꝑ id quod sibi omĩa essent
demonstrata quȩ posset. Neq enim ñ
circums pectũ se celestis sermo egit. ne for¬
te diuerse naturȩ significatio sub occasio¬
ne dicti ambigiu surreperet. demonstra
ta enim ei potiꝰ oꝑa patris eẽ ait. quã ad oꝑa¬
tionẽ eoꝵ naturam uirtutis adiectam. ut
demonstratio ipsa natiuitatis ẽẽ substantia
doceret᷑. cui ꝑ dilectionẽ patris oꝑũ pat̃noꝵ
quȩ ꝑ eũ effici uellet. eẽt cognata cognitio.
Porro aut̃ ne ꝑ demonstrationis ꝓfessionẽ
ignorantis in eo naturȩ diuersitas crede¬
ret᷑. ea ipsa quȩ ꝓfitet᷑ demonstranda
n ne scitzusq adeo ñ de exempli auctorita¬
te gesturus ẽ. ut uiuificet quosuelit. Uelle
enĩ naturȩ libertas est. quȩ ad ꝑfecte uirtu¬
tis beatitudinẽ cũ arbitrii libertate subsi¬
stat: ac ne deinceps quod quos uult uiuifi
cat. ñ natiuitatis uideret᷑ in se habere natu¬

Expanded text:
confirmans eam per id, quod sibi omnia essent confirmans eam per id, quod sibi omnia essent demonstrata quae posset. Neque enim non circumspectum se coelestis sermo egit, ne forte diversae naturae significatio sub occasione dicti ambigui subreperet. Demonstrata 190 enim ei potius opera Patris esse ait, quam ad operationem eorum naturam virtutis adjectam: ut demonstratio ipsa nativitatis esse substantia doceretur, cui per dilectionem Patris, operum paternorum, quae per eum effici vellet, esset connata cognitio. Porro autem ne per demonstrationis professionem, ignorantis in eo naturae diversitas crederetur; ea ipsa quae profitetur demonstranda, non nescit. Usque adeo non de exempli auctoritate gesturus est, ut vivificet quos velit. Velle enim naturae libertas est, quae ad perfectae virtutis beatitudinem cum arbitrii voluntate subsistat. cat, non nativitatis videretur in se habere natu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ipse facit. ut ostenderet omnẽ hanc
patris demonstrationẽ fidei nr̃ȩ eẽ doctͥ¬
nã. ut scilicet & pat̾ nobis in confessione
nit & filius. & ne qua hic ignoratio infilio pos¬
set intelligi. cui pat̾ omĩa oꝑa quȩ ipse
faceret monstraret: continuo ait. & ma¬
iora hor oꝑa demonstrabit ei: ut uos ad¬
miremini. Sicut enĩ pat̾ suscitat mor¬
tuos & uiuificat. sic & filius quos uult
uiuificat. Demonstratio gͦ futuri oꝑis
ñ ignorat᷑ a filio. cui hoc demonstrandr̃
ẽ. ut exemplo paternȩ naturȩ mortuos
uiuificet. Ca enĩ patrem demonstratu¬
rũ filio dicit. quȩ mirentur. & quȩ eadẽ
eẽnt illa. mox docuit. Sicut enim pater
suscitat mortuos & uiuificat. sic & filiꝰ
quos uult uiuificat. Ex equata uirtꝰ ẽ
ꝑ nature in dissimilis unitatem e demon¬
stratio operum ñ ignorationis instructio est.
si nr̃ȩ fidei que si filio scientiã ignoratoꝵ.
s nobis confessionẽ natiuitatis inuexit.

Expanded text:
quae ipse facit: ut ostenderet omnem hanc quae ipse facit: ut ostenderet omnem hanc Patris demonstrationem fidei nostrae esse doctrinam, ut scilicet et Pater nobis in confessione esset et Filius, et ne qua hic ignoratio in Filio posset intfaceret, monstraret, continuo ait: Et majora horum opera demonstrabit ei, ut vos admiremini. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Demonstratio ergo futuri operis non ignoratur a Filio, cui hoc demonstrandum est, ut exemplo paternae naturae mortuos vivificet. Ea enim Patrem demonstraturum Filio dicit, quae mirentur: et quae eadem essent illa, mox docuit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Exaequata virtus est per naturae indissimilis unitatem. Et demonstratio operum non ignorationis instructio est, sed nostrae fidei: quae non Filio scientiam ignoratorum, sed nobis confessionem nativitatis invexit,
Abbreviated transcription (Latin):
in differentisq diuinitatis ueritatẽ in pa¬
tre & filio confitet᷑. absolutissimũ sacram̃¬
tum: ut eadẽ faciendo filius similit̃ faciat.
& similit faciendo eadem sint ipsa quȩ
faciat. qr subuna hac significatione te¬
stentur & similit facta natiuitatẽ. &. ea¬
dominicȩ ordo eccłasticȩ fidei integrum
ordinem. ut nec discernat naturã. & sign¬
ficet natiuitatẽ. hoc namq sequitur.
Pater enĩ diligit filium. &e omĩa demonstrat
ci que ipse facit. & maiora hoꝵ oꝑa demonstͣ¬
bit ei. ut uos admiremini. Sicut enĩ pater
uult uiuificat. Anne demonstratio ope-¬
rum aliud hic nobis pret̃ quã natiuitatis
fidem ingerit. ut subsistentem filiũ ex
subsistente dõ patre credamus. nͥ forte ꝓ
ignorantione credendus ẽ unigenitus ds̃
doctrina demonstrationis eguisse: s te¬
meritas impiȩ huiꝰ existimationis ñ ad¬
mi̾tit᷑. Non enim doceri eget. qui quid
docendussit sciat. Nampostea quã ait.
Pat̃ diligit filiũ. & omĩa demonstrat ei

Expanded text:
ferentisque divinitatis veritatem in Patre et Filio confitetur, absolutissimum sacramentum, 189 ut eadem faciendo Filius similiter faciat, et similiter faciendo eadem sint ipsa quae faciat: quia sub una hac significatione testentur et similiter facta nativitatem, et eadominicae ordo ecclesiasticae fidei integrum ordinem, ut nec discernat naturam, et significet nativitatem. Hoc namque sequitur: Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit; et majora horum opera demonstrabit ei, ut voset 21. Anne demonstratio operum aliud hic nobis praeter quam nativitatis fidem ingerit, ut subsistentem Filium ex subsistente Deo patre credamus? Nisi forte per ignorationem credendus est unigenitus Deus doctrina demonstrationis eguisse; sed temeritas impiae hujus existimationis non admittitur. Non enim doceri eget qui quidquid docendus sit sciat. Nam postea quam ait: Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei
Abbreviated transcription (Latin):
mentum unigeniti dĩ sermo. Nãq
cum responsum adid fuisset. cur sȩcũ
homo ẽet. dm̃ faceret. ut dictũ illud.
ego & pat unumsumus. ab solute & ꝑ¬
fecte intelligentiȩ ordinem sumeret.
hoc consequent subiecit. Uos dicitis
qr blasphemaui. qm̃ dixi filius di sum:
Si ñ facio oꝑa patris. nolite credere

Expanded text:
mentum unigeniti Dei sermo. Namque mentum unigeniti Dei sermo. Namque cum responsum ad id fuisset, cur se cum homo esset Deum faceret; ut dictum illud, Ego et Pater unum sumus, absolutae et perfectae intelligentiae ordinem sumeret, haec consequenter subjecit: Vos dicitis, quia blasphemavi, quoniam dixi: Filius Dei sum. Si non facio opera Pa
Abbreviated transcription (Latin):
scificationis. C ess it gͦ blasphemiȩ cri¬
men. quod cũ sit homo dm̃ se faciat. cũ
hoc nomen plurimis di sermo detule¬
rit: & scĩficatus ac missus apatre nichil
aliud se quã di filiũ sit ꝓfessus. Kon
quin de natura diuinitatis dictũ sit.
ego &e pat unum sumus. Li amcũ
iudei arguissent illũ quod ꝑ hoc dictum
homo ipse cũ eẽt. se se dm̃ faceret: respon¬
sio eiꝰ confirmat. quod dĩ se filium ꝑ id
quodego & pater unum sumus osten¬
derit. pͥmũ nomine. deinde natura :
postremo natiuitate. Nam̾ego &
pat̾ rerum nomina sunt: unũ uͦ ꝓͥfessio
differat. Sumus aut̃ non patitur um¬
onem: et ubi qͦd unũ sumus. unio non
est: unum eos efficit natiuitas. Hoc enĩ
totum ex eo est quod dĩ filiũ sanctifi¬
catus a patre ꝓfitetur. & ꝓfessio dĩ filii
hoc quod ego & pat̾ unum sumus con¬
firmat. qr natiuitas ñ allam possit nisi
eam ex qua subsistit afferre naturam.
Consummauit aut totiꝰ fid̾i nr̃e saera¬

Expanded text:
ctificationis . Cessat ergo blasphemiae crimen, quod cum sit homo Deum se faciat: cum hoc nomen plurimis Dei sermo detulerit, et sanctificatus ac missus a Patre nihil aliud se quam Dei filium sit professus. 25. quin de natura nativitatis dictum sit: Ego et Pater unum sumus. Nam cum Judaei arguissent illum, quod per hoc dictum, homo ipse cum esset, sese Deum faceret: responsio ejus confirmat, quod Dei se filium per id quod Ego et Pater unum sumus , ostenderit, primum nomine, deinde natura, postremo nativitate. Nam ego et Pater rerum nomina sunt; unum vero naturaeue non differat; sumus autem non patitur unionem. Et ubi quod unum sumus unio non est, unum eos efficit esse nativitas. Hoc enim totum ex eo est, quod Dei se filium sanctificatus a Patre profitetur, et professio Dei filii hoc quod Ego et Pater unum sumus confirmat: quia nativitas non aliam possit, nisi eam ex qua subsistit, afferre naturam.Consummavit autem totius fidei nostrae sacra
Abbreviated transcription (Latin):
sionis causa obiectȩ ei blasphemiȩ intulit.
d enĩ ad crimen depitabat᷑. quod se. cum
homo eẽt. dm̃ faceret. dm̃ aut̃ se facere
ꝑ id arguebat᷑. qd dixiss ẽgo & pat̃ unũ
sumus. Demonstraturꝰ itaq hoc quod ipse
& pat̾ unum eẽnt ex natiuitatis usurpa

Expanded text:
sionis causa objectae ei blasphemiae intulit. Id enim ad crimen deputabatur, quod se cum homo esset Deum faceret. Deum autem se facere per id arguebatur, quod dixisset: Ego et Pater unum sumus. Demonstraturus itaque hoc, quod ipse et Pater unum essent, ex nativi
Abbreviated transcription (Latin):
qr ad sacramentũ dicti huiꝰ cõmotus eᷤ. ego
& pat̾ unum sumus. aͣ iudeo dicente. cũ sis
homo. facis te dm̃. tu pari impietate dicas.
cũ sis creatura. facis te dm̃. Dicis enĩ ñ es
filius ex natiuitate. ñ es ds̃ ex ueritate:
creatura es p̃stantior cunctis. s ñ es indm̃
natus. quia ex incorporali dõ. natiuitatem
ñ admitto naturȩ. ñ modo tu & pat̾ unum
estis. s nec filius es. nec similis es. nec ds̃ es.
udeis quidem dñs respondit. s magis ad
impietatẽ tuam om̃is hȩc apta responsio ẽ.
N onne scriptũ ẽ in lege. qm̃ ego dixi dii
estis: Si gͦ illos dixit deos ad quosuerbum
factũ ẽ dei. & ñ potest solui scͥptura: quẽ

Expanded text:
acramentum dicti hujus commotus es: Ego et Pater unum sumus; ut Judaeo dicente: Cum sis homo, facis te Deum, tu pari impietate dicas: Cum sis creatura, facis te Deum dicis enim: Non es filius ex nativitate, non es Deus ex veritate; creatura es praestantior cunctis: sed non es in Deum natus, quia ex incorporali Deo nativitatem non admitto naturae; non modo tu et Pater non unum estis, sed nec filius es, nec similis es, nec Deus es. Judaeis quidem Dominus respondit, sed magis ad impietatem tuam omnis haec apta responsio 195 est: Nonne scriptum est in lege, Quoniam ego dixi, dii estis? Si ergo illos dixit deos, ad quos verbum fa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumeret. quantũ in conscientia sua esset.
inseparabilẽ a se dei patris quã ꝑ legittimã
natuͣatẽ obtinebat. posse naturã. ki onenĩ
corporalib modis ds̃ uidet. s uisus ei oĩs
inuirtute naturȩ est. Deniq subiecit. O¬

Expanded text:
praesumeret, quantum in conscientia sua esset, praesumeret, quantum in conscientia sua esset, inseparabilem a se Dei patris, quam per legitimam nativitatem obtinebat, posse naturam. Non enim corporalibus modis Deus videt, sed visus ei omnis in virtute naturae est. 18. Dum E
Abbreviated transcription (Latin):
Amen amendico uobis. ñ potest filiusfa
cere a se quicqua. nisi quod uiderit patm
facientẽ. He igit᷑ exȩquatio illa ꝑ nom̃
naturamq filii sidem natiuitatis aufer-¬
ret: ait filium a se facere nichil posse. nisi¬
chil quod patrẽ facientem uidiss: & ut ma-¬
neret salutaris in patre & filio confessioĩs
nr̃ȩ ordo. naturã natiuitatis ostendit. qͤ
potestatẽ efficiendi. ñ ꝑ incrementa in¬
dultarũ ad unum quodq opus uirium
sumeret. sed de cognitione p̃sume¬
ret. Presumeret aut̃ ñ de aliquo oꝑis
corporalis exemplo. ut aliquid priꝰ pater
faceret. ad id quod postea filius facturus
eẽt. s cum natura dĩ innatura dĩ substi¬
tisset. id est ex patre filiꝰ natus eẽt. ꝑ uir¬
tutis ac naturȩ in se pat̾nȩ conscientiam¬
nichil ase nisi quod patrem facientẽ uidis
sec. filium facere posse testatus ẽ. Et cum
unigenitus ds̃ paternȩ uirtutisoꝑationi¬
b oꝑaretur. tantum sibi ad faciendum

Expanded text:
amen dico vobis, non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ne igitur exaequatio illa per nomen naturamque filii fidem nativitatis auferret; ait Filium ab se facere nihil posse, nisi quod Patrem facientem vidisset. Et ut maneret salutaris in Patre et Filio confessionis nostrae ordo; naturam nativitatis ostendit, quae potestatem efficiendi non per incrementa indultarum ad unumquodque opus virium sumeret, sed de cognitione praesumeret: praesumeret autem non de aliquo operis corporalis exemplo, ut aliquid prius Pater faceret ad id, quod postea Filius facturus esset: sed cum natura Dei in naturam Dei substitisset, id est, ex Patre Filius natus esset; per virtutis ac naturae in se paternae conscientiamnihil ab se, nisi set, Filium facere posse testatus est: et cum unigenitus Deus paternae virtutis operationibus operaretur, tantum sibi ad faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ & eadẽ. ad ostendendȩ naturȩ uerita¬
tẽ locutus ẽ. In hisem̃ quȩ & que cumq
& eadẽ sunt: nec diuersitas potest eẽ. nec
reliquũ. atq tta innatura eadẽ ẽ. cui eadẽ
omĩa posse naturȩ sit. Ubiuͦ similit̾ ꝑ fi¬
liũ eadẽ om̃ia fiunt. similitudo oꝑum so¬
litudinẽ oꝑantis exclusit. ut om̃ia quȩ pa¬
ter facit. eadẽ om̃ia similit̾ faciat & filiꝰ
Hȩc ẽ uerȩ natiuitatis incelligentia & fid̾i

Expanded text:
adem ad ostendendae naturae veritatem locutus est. In his enim, quae et quaecumque et eadem sunt, nec diversitas potest esse, nec reliquum. Atque ita in natura eadem est, cui eadem omnia posse naturae sit. Ubi vero similiter per Filium eadem omnia fiunt, similitudo operum solitudinem operantis exclusit: ut omnia quae Pater facit, eadem omnia similiter faciat et Filius. Haec est verae nativitatis intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
a iudeis intelligentiã naturȩ. uł potiꝰ
cognoscat ab euangłio ueritatẽ natui¬
tatis. in quo scriptũ est. Propt̃ hoc ma¬
gis querebant eum iudei interficere:
quoniã non solum soluebat sabbatum.
s. & quod ꝓprium sibi patrem diceba:
deum. ȩqualem se faciens dõ. Non ñ
ut in cȩteris solet iudeoꝵ sermo ab hs
dictus refertur: expositio potiꝰ hȩc e¬
uangelistȩ est: ausam demonstrantis.
cur dñm interficere iudei uelleri t.
Cessec gͦ ꝑ impietatẽ blasphemantium
uiciosȩ intelligentiȩ excusatio. cum per

Expanded text:
a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius cognoscat ab Evangelio veritatem nativitatis, in quo scriptum est, Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, quoniam non solum solvebat sabbatum, sed et quod proprium sibi patrem dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Non nunc, ut in caeteris solet, Judaeorum sermo ab his dictus refertur: expositio potius haec Evangelistae est, causam demonstrantis cur Dominum interficere Judaei vellent. Cessat ergo per impietatem blasphemantium vitiosae intelligentiae ex
Abbreviated transcription (Latin):
non innaturȩ suȩ originem subsistens
tencat: s alienam adeo de ñ extantib¬
sumat. quia secundum quod ait. quod de
carne nascitur: caro est: & quod de spiritu.
spẽ est. quia ds spiritus ẽ Hi on ambigu¬
um sit nascenti diuersum atq alienum
aliquid ab eo ex quo natus sit. non ieẽ.
Natiuitas igit᷑ dĩ dm̃ꝑficit. ut ds̃ ñ
cȩꝓtus intelligatur eẽ s natus: qr cȩptu
eẽ potest ñ id ipsum eẽ quod nasci. dũ
omẽ cȩꝓtũ aut ex nichilo in aliquid ey¬
stit. aut ex alio in aliud ꝓficit & desinic.
ut ex terra aurum. ut ex solidis liquiai.
uit ex frigidis feruentia. ut ex albis pu¬
nicea. ut ex aquis animantia. ut ex ina¬
nimis uiuentia. Dĩ aut̃ filius neq ex n¬
chilo ds̃ cepit eẽ. s natus ẽ. neq aliud
aliquio fuit antequã ds̃ est atq ita.
natiuitas eam ex qua subsistit naturã.
& filius dĩ ñ aliud quã quod ds̃ est sub¬
sistit aut quisq hinc ambigit: discat

Expanded text:
non naturae suae originem subsistens non naturae suae originem subsistens teneat, sed alienam a Deo de non exstantibsumat: quia secundum quod ait: Quod de carne nascitur, caro est; et quod de spiritus, spiritu est , quia Deus spiritus est, non ambiguum sit nascenti diversum atque alienum aliquid ab eo ex quo natus sit non inesse. Nativitas igitur Dei Deum perficit, ut Deus non coeptus intelligatur 186 esse, sed natus: quia coeptum esse, potest non id ipsum esse quod nasci, dum omne coeptum aut ex nihilo in aliquid exsistit, aut ex alio in aliud proficit et desinit; ut ex terra aurum, ut ex solidis liquida, ut ex frigidis ferventia, ut ex albis punicea, ut ex aquis animantia, ut ex inanimis viventia: Dei autem filius neque ex nihilo Deus coepit esse, sed natus est; neque aliud aliquid fnativitas eam, ex qua subsistit, naturam; et Filius Dei non aliud quam quod Deus est, subsis. -- Aut quisque hinc ambigit, discat
Abbreviated transcription (Latin):
ctare sermonem. Et pͥmum quero. quã
natiuitas filii naturȩ nouitatẽ potuerit
inferre ne ds̃ sit: Intelligentiȩ istud hu¬
manȩ sensus excludit. ut aliquid a natu¬
ra originis suȩ nascendo diuersum sit:
nisi forte quod ex naturarum diuersita¬
te concȩptum. nouum aliquid in se & ita
sit generisutriusq quod neutrum sit.
ueniat inuitam. quod inpecorib ac be¬
stiis usitatum est S ea ipsa nouitas non
in est. nͥ ex connatis ꝓprietatib sub diuer¬
sitate naturȩ. & diuersitatẽ eoꝵ natiui¬
tas ñ intulit. s accepit. dum id tenet
quod ex utroq sibi unum ẽ. Gt cũ hȩc
inhis corporalib causis & passionib ita
sint: quis rogo furor ẽ. natiuitate uni¬
geniti dĩ ad degenerem ex dõ referre
naturam. cum natiuitas ñ nisi exꝓprie¬
tate naturȩ sit: etiam natiuitas ñerit.
si ꝓprietas naturȩ innatiuitate ñ inerit:
H inc ille omnis estus & furor ẽ. ut infi¬
lio dĩ nonnatiuitas sit. s creatio. ut

Expanded text:
e non idem. --Et primum quaero, quam nativitas filii naturae novitatem potuerit inferre, ne Deus sit? Intelligentiae istud humanae sensus excludit, ut aliquid a natura originis suae nascendo diversum sit: nisi forte quod ex naturarum diversitate conceptum, novum aliquid in se et ita sit generis utriusque, quod neutrum sit veniat in vitam; quod in pecoribus ac bestiis usitatum est. Sed ea ipsa novitas non inest, nisi ex connatis proprietatibus sub diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non intulit, sed accepit, dum id tenet, quod ex utroque sibi unum est. Et cum haec in his corporalibus causis et passionibus ita sint; quis rogo furor est, nativitatem unigeniti Dei ad degenerem ex Deo referre naturam: cum nativitas non nisi ex proprietate naturae sit; et jam nativitas non erit, si proprietas naturae in nativitate c ille omnis aestus et furor est, ut in filio Dei non nativitas sit, sed creatio; ut
Abbreviated transcription (Latin):
rat nomenunũ. qr uniꝰ atq indiffe¬
rentis naturȩ unum dĩ nomen ẽ. Gum
enim & pater deu est. & filius deus est.
& ꝓprium naturȩ diuinȩ nomen in u¬
troq sit: uterq unum funt. quia cum
subsistat filius ex natiuitate naturȩ.¬
unitatẽ tñ naturȩ conseruat exnomine:
Nec ad professionẽ duoꝵ doꝵ natiuitas filii
credentiũ fidem cogit. quȩ patrẽ &e filiũ
ut uniꝰ natͤȩ ita uniꝰ profitet᷑ & noĩs. Est
itaq deifilio: uerũ nom̃ exnatiuitate ħenĩ

Expanded text:
rat nomen unum; quia unius atque indifferat nomen unum; quia unius atque indifferentis naturae unum Deus nomen est. Cum enim et Pater Deus est, et Filius Deus est, et proprium naturae divinae nomen in utroque sit; uterque unum sunt: quia cum subsistat Filius ex nativitate naturaunitatem tamen conservat in nomine: nec ad professionem duum deorum nativitas Filii credentium fidem cogit, quae Patrem et Filium, ut unius naturae, ita unius profitetur et nominis. Est itaque Dei fil
Abbreviated transcription (Latin):
Uidens enĩ thomas credidit. s quid credi-¬
dit queris & quid aluid credidit quam
ꝓfessus est. dñs m̃s. & ds m̃s. Resurre¬
xisse enĩ ꝑse ex mortius inuitam. nisi
deinatura ñ potuit: & creditȩ reiligio¬
nisfides hoc ẽ ꝓfessa quod ds̃ ẽ. Anne
gͦ nomen dĩ ñ naturȩ res existimabit᷑.
cũ ꝓfessio nominis fidem nature credi¬
te sit secuta: Nã utiq religiosus filiꝰ
& qui ñ uoluntatẽ suã. s eiꝰ quise mise¬
rat faceret: & qui n honorẽ suũ s eiꝰ aqͦ
uenerat quereret. honorẽ huiꝰ inse no¬
minis recusass. ne quod ipse unũ deum
p̃dicauerat solueret᷑: s uere & apłice fi¬
dei mysteriũ confirmans & naturȩ inse
pat̾nȩ nomen agnoscens beatos ẽt̃ docuit.
gentiam credidissent. Nomenigit᷑ na
remqͦ eiꝰdẽ generis ostendit. &iã non
res duȩ sunt. ẜ res generis eiꝰdem esł.
Filiꝰ namq dei. ds̃ est. H oc enĩsignifi¬
cat᷑ ex nomine: ñ duos deos connume¬

Expanded text:
redidit. Sed quid credidit quaeris? Et quid aliud credidit quam professus est: Dominus meus et Deus meus? Resurrexisse enim per se ex mortuis in vitam, nisi Dei natura non potuit: et creditae religionis fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo nomen Dei non naturae res existimabitur, cum professio nominis fidem naturae creditae sit secuta? Nam utique religiosus filius, et qui non voluntatem suam sed ejus qui se miserat faceret, et qui non honorem suum sed ejus a quo venerat quaereret, honorem hujus in se nominis recusasset; ne quod ipse unum Deum praedicaverat, solveretur. Sed vere et apostolicae fidei mysterium confirmans, et naturae in se paternae nomen agnoscens, beatos esse docuit, gentiam credidissent. 13. Pater et frem quoque ejusdem generis ostendit: et jam non res duae sunt, sed res generis ejusdem est. Filius namque Dei Deus est; hoc enim 185 significatur ex nomine. Non duos deos connume
Abbreviated transcription (Latin):
siue patrem p̃dicabit. p̃dicabit dm̃ u¬
num. suie filium confitebit᷑. confitebit᷑
dm̃ unum: qr & ead̾e atq indissimilis
dĩ natura sit inutroq & quod dum &
pat̾ ds̃ & filius ds̃ est. unum sit naturȩ
nomen utriꝰ q: unum utrumq signifi
cum unus ex uno innatura & nomine
maneat uniꝰ. nec insolitarium dm̃ des¬
cit. cum unus & unus insignificatione
non solus sit. Non incertam aut dubiã¬
dominus tanti sacramenti doctrinam
reliquit. nec nos in ambiguȩ intelligen¬
tiȩ deseruit errore. & audiamus eum
omnem fid̾ĩ huiꝰ cognitionem apłis re¬
uelantẽ. ait enim. Ego sum uia. & uerita.
& uita. Nemouenit ad patrem. nͥ ꝑ me.

Expanded text:
icabit Deum unum; sive Filium confitebitur, confitebitur Deum unum: quia et eadem atque indissimilis Dei natura sit in utroque, et quod dum et Pater Deus et Filius Deus est, et unum sit naturae nomen utriusque, unus utrumque significcum unus ex uno in natura et nomine maneat unius; nec in solitarium Deum deficit, cum unus et unus in significatione non solus sit. Dominus tanti sacramenti doctrinam reliquit, nec nos in ambiguae intelligentiae deseruit errore. Et audiamus eum omnem fidei hujus cognitionem Apostolis revelantem: ait enim : Ego sum via et veritas et vita: nemo venit ad Patr
Abbreviated transcription (Latin):
telligens. cum frequent audiss ego & pat̃
unumsumus. & omĩa quȩ patrissunt mea
sunt. & ego inpatre. & pat mme: iam sine
fidei ꝑiculo naturȩ nom̃ confessus ẽ. qr ab
uniꝰ dĩpatris ꝓfessione religio non exci¬
deret dm̃ confessa dĩ filium. cum infi¬
lio dĩ ñ nisipaternȩ naturȩ ueritas cre¬
deretur nessub alterius dĩ impia con¬
fessione fides naturȩ ꝑiclitaret᷑ unius.
qi ñ alterius di naturã ꝑfecta dĩ nati¬
uitas attuliss Ueritatem igitur euan¬
gelici sacramenti thomas intelligens.
dñm suum. & dĩ suum eẽ confessus
ẽ. Non hic honoris ẽ nomen: s naturȩ
confessio ẽ. Reb enimipsis atq uirtu¬
raligionem ñ honoris ee docuit.s fi¬
dei dicens. Quia uidisti credidisti.

Expanded text:
 Ego et Pater unum sumus; et: Omnia quae Patris sunt, mea sunt; et: Ego in Patre, et Pater in me : jam sine fidei periculo naturae nomen confessus est: quia ab unius Dei patris professione religio non excideret Deum confessa Dei filium, cum in filio Dei non nisi paternae naturae veritas crederetur; nec sub alterius Dei impia confessione fides naturae periclitaretur unius, quia non alterius Dei naturam perfecta Dei nativitas attulisset. Veritatem igitur evangelici sacramenti Thomas intelligens, Dominum suum et Deum suum esse confessus est. Non hic honoris est nomen, sed naturae confessio est: rebus enim ipsis atque virtureligionem non honoris esse docuit, sed fidei, dicens, Qu
Abbreviated transcription (Latin):
to assumpti corporis. diuinitatis paternȩ na¬
turã in se dñs confirmans. hunc oidinẽ te¬
nuit. si scitisme. & patrem meũ scitis. & a
modo scietis eum. & uidistis eum. Tempue¬
uisionis. separauit a tempore cognitioni.
Namquẽ cognoscendũ ait. eundem iã dixit
& uisũ ut naturȩ iampͥde inse conspectȩ sci

Expanded text:
nto assumpti corporis divinitatis paternae nanto assumpti corporis divinitatis paternae naturam in se Dominus confirmans, hunc ordinem tenuit: Si scitis me, et patrem meum scitis: et a modo scietis eum, et vidistis eum. Tempus visionis separavit a tempore cognitionis. Nam quem cognoscendum ait, eumdem jam dixit et visum ut naturae jam
Abbreviated transcription (Latin):
te. Non nosinerratica atq ininuia de¬
ducit ille qui uia ẽ. neq illudit ꝑ falsa.
qui ueritas est. neq in mortis relinquit
errore: qui uita ẽ. & qr hȩc benigna ad
salutem nr̃am dispensationis suȩ nõmina
ipse constituit. ut nos tamꝗ̃ iua inuerita¬
tẽ deduceret. & ueritas constitueret in
uita: cognoscendũ est quod illud obtin¬
nendȩ uitȩ sacramentũ et̃ demonstriͥt
K emo uenit ad patrem. nisi ꝑ me. Iter ad
patrem. ꝑfilium ẽ & querendum ẽ utrõ
hoc ꝑ doctrinȩ admonitionem. anꝑna
turaẽ fidemsit quia uid̾i possimꝰ ꝑ doctñ
filii potiꝰ ad patrem. quam ꝑ confessionen
paternȩ in eo diuinitatis uenire. Intelli¬
gentiȩ igitur sensum. inconseqͥntibus
requiramus. Ni on enim fides ex arbitrio
cognitus sit erit cognitus pat̃ cũ naturȩ suȩ
Ot hominis in eohabitum apłi recognoscant.
&e liber a corporali d̾s carne ninhac corporalis
carnis infirmitate noscendussit. sid insacram̃¬

Expanded text:
te. Non nos in erratica atque in invia deducit ille qui via est, neque illudit per falsa qui veritas est, neque in mortis relinquit errore qui vita est. Et quia haec benigna ad salutem nostram dispensationis suae nomina ipse constituit, ut nos tanquam via in veritatem deduceret, et veritas constitueret in vita; cognoscendum est, quod illud obtinendae vitae sacramentum esse demonstret. Nemo venit ad Patrem nisi per me . Iter ad Patrem per Filium est. Et quaerendum est utrum hoc per doctrinae admonitionem, an per naturae fidem sit: quia videri possumus per doctrinam Filii potius ad Patrem, quam per confessionem paternae in eo divinitatis venire. Intelligentiae igitur sensum in consequentibus requiramus. Non enim fides ex arbitrio cognitus sit, erit cognitus Pater; cum naturae suae, id est, hominis in eo habitum Apostoli recognoscant, et liber a corporali Deus carne, non in hac corporalis carnis infirmitate noscendus sit? Sed in sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
mortis iudicio constitueret᷑. pat̾ m̃s usq
adhuc oꝑatur. & ego oꝑor. Et hinc om̃is
accendebatur inuidia. quod se dõ exe¬
quasset. paterni nominis usur patione.
Uolensitaq & natiuitatem suã confirma¬
re. & naturȩ uirtutẽ ꝓfiteri: ait. Non po¬
Iderit patrem facientẽ. E xordiũ re¬
sponsionis aduersum iudeoꝵ impiũ mo¬
tum ꝑ quemusq ad uoluntatem inferen¬
de mortis exagitabant᷑ aptatum ẽ. Nam
obuiolati sabbati obiectum sibi reatũ. di¬
xerat. pat̾ m̃s usq adbuc oꝑat᷑. & ego o¬
ꝑor. ut usurpasse boc ex auctoritate in¬
telligeretur exempli. significans tamen
hoc quod ipse ageret. patris eẽ opus incelli¬
gendũ. qr ipse inse oꝑaret᷑ oꝑante: & rur¬
sum aduersũ eã inuidiã qua se ꝑ pater

Expanded text:
mortis judicio constitueretur, Pater meus usque mortis judicio constitueretur, Pater meus usque adhuc operatur, et ego operor . Et hinc omnis accendebatur invidia, quod se Deo exaequasset paterni nominis usurpatione. Volens itaque et nativitatem suam confirmare, et naturae virtutem profiteri, ait: Non poiderit Patrem facientem . Exordium responsionis adversum Judaeorum impium motum, per quem usque ad voluntatem inferendae mortis exagitabantur, aptatum 188 est. Nam ad violati sabbati objectum sibi reatum dixerat, Pater meus usque adhuc operatur, et ego operor: ut usurpasse hoc ex auctoritate intelligeretur exempli; significans tamen hoc, quod ipse ageret. Patris esse opus intelligendum, quia ipse in se operaretur operante. Et rursum adversum eam invidiam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
filium. sicut honorificant patrem. Qui ñ
honorificat filium: ñ honorificat patrem
qui misit illũ. Propositionis quidẽ ordo
idexigebat. ut singula quȩq genera sin-¬
gularũ quarũq causarũ ꝑtractarentur:¬
nomine. natiuitate. natura. potestate. ꝓ¬
fessione docuissemus: demonstratio nr̃a
gradus singulos dispositionis ꝓpositȩ per¬
curreret. S natiuitatis id natura non pa-¬
titur: quȩ in se & nomen & naturã & po-¬
testatem & ꝓfessionem sola complectit᷑.
Sine his enim natiuitas ñ erit. qr in se hȩc
omĩa nascendo contineat. Hanc igitur
tractantes. incidimus in eã necessitatẽ.
ut suꝑiꝰ cõmemorata ad ordinẽ tractat᷑
ꝓprii differre ñ liceat. Respondens enĩ¬
dñs ad iudeos quod eũ int̾ficere obhoc
magis uellent. qr patrem suũ diceñ dm̃
e qualẽ se deo feciss:: Omẽ sacramentum
fidi nr̃e dũ impiis eoꝵ motib contͣdicit.
exposuit. Dixerat enĩ suꝑiꝰ cum para-¬
litico curato uiolati sabbati reus etiam

Expanded text:
cant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit illum . Propositionis quidem ordo id exigebat, ut singula quaeque genera singularum quarumcumque causarum pertractarenturnomine, nativitate, natura, potestate, professione didicissemus, demonstratio nostra gradus singulos dispositionis propositae percurreret: sed nativitatis id natura non patitur, quae in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem sola complectitur. Sine his enim nativitas non erit; quia in se haec omnia nascendo contineat. Hanc igitur tractantes, incidimus in eam necessitatem, ut superius commemorata ad ordinem tractatus proprii differre non liceat. Dominus ad Judaeos, quod eum interficere ob hoc magis vellent, quia patrem suum dicens Deum, aequalem se Deo fecisset, omne sacramentum fidei nostrae, dum impiis eorum motibus contradicit, exposuit. Dixerat enim superius, cum, paralytico curato, violati sabbati reus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pat ds & filius d̾s unũ sunt. ñunione
ꝑsone. s substantiȩ unitate. qr filio d̾i
dõ deputari ad alterũ dm̃ ñ sinit pro¬
pheta quod ds̃ est.

Expanded text:
pater Deus et filius Deus unum sunt, non unione personae, sed substantiae unitate: quia filio Dei Deo deputari ad alterum Deum non sinit propheta, quod Deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uishic ambiguitatis locus: Aut quid ex
sincere fidi conscientia reliquũ ẽ. N est
de ñ extantib ut ei extans origosit. non ẽ
extans ei ad originem substantia aliqua a-¬
lia nisi sola que dĩ est. ut in eo nichil aliud
natum possit eẽ quam ome quod dei sit.
differt in tempore. ut cũ patre sit intempo¬
ralis & filius. Inse parabilia itaq innascibi¬
lẽ patrẽ & unigenitũ filiũ cuncta sunt. qͦs
intempore pares ipsa illa uniꝰ tantũ pat̃nȩ
existentis ex qua natiuitas sumit᷑. indif ro¬
ferentia ĩnullo discernat eẽntiȩ. si nod̾

Expanded text:
uis hic ambiguitatis locus? aut quid ex sincerae fidei conscientia reliquum est? Non est de non exstantibus: ut ei exstans origo sit. Non est exstans ei ad originem substantia aliqua alia, nisi sola quae Dei est: ut in eo nihil aliud natum esse possit, quam omne quod Dei sit; bsistit. Non differt in tempore: ut cum Patre sit intemporalis et Filius. Inseparabilia itaque inter innascibilem Patrem et unigenitum Filium cuncta sunt, quos in tempore pares ipsa illa unius tantum paternae exsistentis, ex qua nativitas sumitur, indifferentia in nullo discernat essentiae. 489 II. «
Abbreviated transcription (Latin):
instiruerãt ꝓfessioĩs. Nãq cũ unũ dm̃ p̃dicare
se scdm legẽ em̃titreẽfit: unũ qͦ dm̃ uerũ ex eadẽ
ꝓferte se fefellert̃ ut ꝑ exceptionẽ deriumꝰ &
ueri. natiuitatẽ dño xp̃o adimerent. q ubi
ẜnatuntas ẽ ibi & intelli¬
gentia sit ueritatis. Nos aut̃ hisdẽ gradi¬
b quib id ipsũ negabat᷑ docentes nec duõ
deos. nec solitariũ uerũ dm̃. s patremuerũ dm̃
ita ex lege & ꝓpħis p̃dicauimꝰ. ne aut uniꝰ
dĩ fidẽ corrũperemus: aut natiuitatẽ de¬
negaremus. S qr scd̾m illos creato potiꝰ
ritatibꝰ ꝓpheticis demonstrata ẽ. utͭ S ño

Expanded text:
essionis. Namque cum unum Deum praedicare se secundum legem ementiti essent; unum quoque Deum verum ex eadem proferre se fefellerunt: ut per exceptionem Dei et unius et veri, nativitatem Domino Christo adimerent; quia ubi nativitas est, ibi et intelligentia sit veritatis. Nos autem iisdem gradibus, quibus idipsum negabolitarium verum 16 Deum, sed Patrem verum Deum ita ex lege ac prophetis praedicavimus, ne aut unius Dei fidem corrumperemus, aut nativitatem denegaremus. Sed quia, secundum illos, creato potiusritatibus propheticis demonstrata est, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓduximꝰ. ut inquantũ ad ȩt̃ne natiuita¬
tis conplectendã intelligentiã humana
mens cõmunis sensus opimone defioit:
intantũ studiis diuinis ad sentienda ea qͤ
uit᷑ nature nr̃e opinionẽ sunt niterent᷑.
Equestionẽ hanc maxime dissoluentes. quȩ
scłaris sapientiȩ hebitudine inualescens.
de dño nr̃o ihũ xͦ ratione se putet dicere.
erat quando ñ erat. & ñ fuit ante ꝗͣ na¬
sceret᷑. & de ñ existantib factus ẽ: ut
qr natiuitas eã uideat᷑ afferre causam.
ut eẽt qui ñ erat. & cum ñ existeret na¬
sceret᷑. ꝑ id̃ qͦ unigenitũ dm̃ sensui tẽ¬
poꝵ subdant. quasi uͦ ñ fuisse eũ aliqͣn¬
do fides ipsa & ratio natiuitatis osten¬

Expanded text:
que produximus: ut in quantum ad aeternae nativitaque produximus: ut in quantum ad aeternae nativitatis complectendam intelligentiam humana mens communis sensus opinione deficitur, in tantum studiis divinis ad sentienda ea, quae ultra naturae nostrae opinionem sunt, niterentur; quaestionem hanc maxime dissolventes, quae saecularis sapientiae hebetudine invalescens, de Domino Jesu ratione se putet dicere: Erat quando non erat, et, Non fuit ante quam nasceretur, et, De non exstantibus factus est: ut quia nativitas eam videatur afferre causam, ut esset qui non erat, et cum non exsisteret nasceretur; per id quoque unigenitum Deum sensui temporum subdant: quasi vero non fuisse eum aliquando, fides ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ nr̃m. ut homo nr̃ indm glorifican¬
re doctrinaꝵ obseruari semꝑ memini¬
mus. ut si qui dui tenui pͥmum exercita¬
tione. longoq usu humilioris studu fue¬
rint eruditi. tum iam ad rerumipsaꝵ
quib imbuti st̃ exꝑimenta mittant᷑.
ut cũiã bene luserint bella. militaturi
inmilitiã ꝓtͣhant᷑: aut cum forenses
lites scolarss materiȩ tempauerint:
tc̃ mittant᷑ ad tͥbunalium pugna s:
aut cum instagnis domesticis nauem
nauta intrepidꝰ instruxerit: tunc
magni & ꝑegrini maris cõmittatur
ꝓcellis. id ipsũ nos innac maxima & gͣuissi¬
ma totiꝰ fidei intelligentia facere curaui¬
mus. Nãq cũ antea leuib initiis de natiui¬
tate. de nomine. de diuinitate. de ueri¬
tate. fide tenera ĩbuissemꝰ ac lenꝓfectirĩ usq
ad euellendas om̃s hereticoꝵ occasiones
legentiũ studia extulissimus. tũ eosiam
adipsã palestrã gloriosi certaminis magni¬

Expanded text:
trem nostrum, ut homo noster in Deum glorificantrem nostrum, ut homo noster in Deum glorificanre doctrinarum observari semper meminimus, ut si qui diu tenui primum exercitatione longoque usu humilioris studii fuerint eruditi, tum jam ad rerum ipsarum, quibus imbuti sunt, experimenta mittantur; ut cum jam bene luserint bella militaturi, in militiam protrahantur; aut cum forenses lites scholaris materiae tentaverint, tunc mittantur ad tribunalium pugnas; aut cum in stagnis domesticis navim nauta intrepidus instruxerit, tunc magni et peregrini maris committatur procellis: id ipsum nos in hac maxima et gravissima totius fidei intelligentia facere curavimus. Namque cum antea a levibus initiis de nativitate, de nomine, de divinitate, de veritate fidem teneram imbuissemus, ac leni profectu etiam usque ad evellendas omnes haereticorum occasiones, legentium studia extulissemus; tum eos jam ad ipsam palaestram gloriosi certaminis magni
Abbreviated transcription (Latin):
desperatissimos homines ne ipsa quidẽ
resurrectionis gła intra religionis intelli¬
gentiã edoctos cohibuit. sut ꝑ dignatio¬
nis ꝓfessionẽ. impietatis suȩ arma sũpse¬
runt. aut sacramenti reuelationẽ ad
fessione cõmuni. eumq sicut nos &
creationis necessitas creatoridõ subdat. &¬
adoptio assumat infiliũ. Iamuͦ nulla in eo
diuinȩ naturȩ ꝓpͥetas existimanda sit.
scd̃m apłi dictum. Cũ aut̃ dixerit. omĩa
subiecta sunt illi. pret̾ eũ qui subiecit oĩa.
Cumenim fuerint subiecta ei omĩa. tunc
& ipse subicit᷑ ei qui ei subiecit om̃ia. ut
sit ds̃ om̃ia in om̃ib qr subiectio ⁊ infir¬
mitatẽ subiecti ꝓtestet᷑. & dominantis
significet potestatẽ. In his qͦ cũ summa
religionis demonstratione tractandi
liber undecimus occupat᷑. etiã ex his ipsis
dictis apłicis demonstrans. ñ mͦ ñ ad diui¬
nitatis infirmitatẽ subiectionẽ ꝓficere.
nis nr̃e passionib functus addm̃ & pa¬

Expanded text:
desperatissimos homines ne ipsa quidem resurrectionis gloria intra religionis intelligentiam edoctos cohibuit, sed aut per dignationis professionem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem ad fessione communi, eumque sicuti nos et creationis necessitas creatori Deo subdat, et adoptio assumat in filium; jam vero nulla in eo divinae naturae proprietas existimanda sit, secundum Apostoli dictum, Cum autem dixerit, Omnia subjecta sunt, praeter eum qui subjecit ei omnia; cum enim fuerint subjecta ei omnia, tunc et ipse subjicietur ei qui ei subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Quia subjectio et infirmitatem subjecti protestetur, et dominantis significet potestatem: in his quoque cum summa religionis demonstratione tractandis liber undecimus occupatur, 22 etiam ex his ipsis dictis apostolicis demonstrans, non modo non ad divinitatis infirmitatem subjectionem proficere, nis nostrae passionibus functus, ad Deum et Pa