comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isidac s ponsus abspondendo uocatus nam
anteusum tabellarum matrimonii
cationes sibi inuicem emittebant
inquibus promittebant. sed inuicem
consentiri. In iuramatrimonii et fide
eius mores dabant. unde amissum est
ut sponsum dicamus uirum absponden¬
do & sponsam similiter c&erũ ꝓpriae
spondere uelle ẽ ergosponsum non
qui a ꝓmittitur & quia spondet &s ponsores dit¬

Expanded text:
s. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in jura matrimonii, et fidei jussores dabant. Unde et admissum est, ut sponsum dicamus virum ab spondendo, et sponsam similiter. Caeterum proprie spondere velle est. Ergo sponsum, non quia permittitur, sed quia spondet et sponsores dat
Abbreviated transcription (Latin):
Spurius dicitur. quidematrenobili &
patre ignobilinascitur . Itemspurias
patre incerto. matreuidua genitus.
uelud tantum spurii filius qui amuli¬
ebrem naturam ueteres spurium uo
nis non patris nomine eosdem fabonus
appellabant quia quaedam animalia
fabonio spũ hosto concipere existiman¬
tur. unde & hii quia non sunt delegiti¬
momatrimonio matrem potius quam
patrem secuntur latinae autem spurii
quasi extrapuritatem uł quasi inmundi

Expanded text:
spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres spurium vocnis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi
Abbreviated transcription (Latin):
necessitasꝑmanet. soloccis iniculpa :
solecismus fit duobus modis augꝓpartes
orationis aut proaccidentia propartes
orationisfit. si alteram partem proalte¬
ram ponamus utputa. si propositiones ad¬
uerbis adplicemus. proaccidentia fit.
idest proca quaeaccedunt partibus ut¬
puta ꝓqualitates genera et numeros figu¬
ras set casus. proistaigitur omnia. fiuNt
solocismi. sicut donatus ex posuit. fiunt
propterta et pluruo is modis. Nam
lucillius uel apullius centum genera
scbe ec ismorum dixit. quo somnesuitane
potius quam sequidebet. qui regulam
recteloquendi tenerestudet.

Expanded text:
necessitas, permanet soloecismi culpa. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orationis, si alteram partem pro altera ponamus, utputa si praepositiones adverbiis adplicemus. Per accidentia fit, id est per ea quae acciduntur partibus, utputa per qualitates, per genera et numeros, figuras et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet.
Abbreviated transcription (Latin):
Spondolus ẽ Internodium spinadorsi
uel imo eiusdem spine quod nomen non
exdissertis sed ex uulgetribus qui tamen
locis dum debilitatur interdum exit
et eminet tumens.

Expanded text:
Spondilus est internodium in spina dorsi uel imo eiusdem spinae, quod non est ex desertis, sed ex uulgaribus. Qui tamen locus, dum debilitatur, interdum exit et eminet tumens.
Abbreviated transcription (Latin):
tus sp̃s ẽ. proprio autem modo quo¬
damdicitur sp̃s ses secundum quod
refertꝰ ad patrem et filium quodeo¬
rum sp̃ssit. namet hoc nomen quo
dumid qđ refert adaliquid. secundũ
id adaliquam naturam significat
omnes enim in corporeanatura sp̃s
inscripturis sacris appellacur unde
non tantum patri et filio et spũsc̃o
sed omnirationali creture & animȩ
haec uocabulum congruit. Ideo igitur
sp̃s & pater sc̃s et filius sc̃ĩ propriȩ
tamenipseuocatur. sp̃s sc̃s tam quã
scĩ tts quo essentialis et consubstan¬
tialis amborum

Expanded text:
tus Spiritus est. Proprio autem modo quotus Spiritus est. Proprio autem modo quodam dicitur Spiritus sanctus secundum quod refertur ad Patrem et Filium, quod eorum spiritus sit. Nam et hoc nomen, quod dum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur, unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruit. Ideo igitur spiritus, et Pater sanctus et Filius sanctus, proprie tamen ipse vocatur Spiritus sanctus, tanquam sanctitas coessentialis et consubstantialis amborum
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃m. Ita distare ab anima. doccores dixe¬
nis prestant sensum motũq corporis sp̃s
autem ipsius animae . ẽ. quidam uir hacpo¬
tentia rationalis perꝗͣ legẽnaturae presta¬
reuidetur pecoribus ceteris.
euangelista pronuntiat dicens. potesta
ipsadñĩ anima passionis tempore memo¬
ratus euangelista itaꝓtulit dicens. & in¬
clinato capite emisit spm̃. quid ẽ enim
emittere spmnisi quodanimam ponere
pore Itemanima flatus uitae ẽ anima
lem hominem faciens. sp̃s autemille ẽ
qui carnales concupiscentias calcat atq
inmortelitatẽ uitae. Omni saut̃ anima¬
sp̃s. eẽ potest. non tamen omnis sp̃sani¬
non ẽ angeliquoq siueuenti sp̃s sunt.
Animae tamen non sunt
Sp̃s scs Ideo praedicatur dĩ quia expa¬
tre filioque ꝓcedit & substantiã eorũ
habet neque enim aliud depatre pro¬
cedere potuit quam quod ipseẽ pater
sp̃s sc̃s autem dictus secundum id quod
ad aliquid refertur spirans & spirans
utiq spũ ins pirans est et ex eo appella¬

Expanded text:
e dixenis, praestans sensum motumque corporis; spiritus autem ipsius animae est quaedam potentia rationalis, pro quo lege naturae praestare uidetur pecoribus ceterís. evangelista pronuntiat de Christo dicenipsa Domini anima passionis tempore evangelista ita protulit dicens: Inclinato capite tradidit spiritum . Quid est enim emittere spiritum nisi animam ponere? pore. Itemlem hominem faciens; spiritus autem, uis est quae carnales concupiscentias calcat, atque ad inmortalitatem uitae hominemspiritus esse potest, non tamen omnis spiritus aninon est; angeli quοque siue uenti spiritus sunt, animae tamen non suntsanctus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appella
Abbreviated transcription (Latin):
silla Solium est in quoregissedeat ꝓpt̃ catelã cor¬
porissui secundum quosdam a soliditate dic
tum quasi solidum secundũ aliospereant¬
isti conquasi sodium ad sedendoo. unde et
sella quasi seda dicta est et subselia. quasi
subsedia.

Expanded text:
 Solium est in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a solidittum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendosella, quasi seda, dicta est, et subsellia, quasi subsedia.
Abbreviated transcription (Latin):
reuocataurarum clementiãq fobens omã
repetendos cogitin partus ad terram germi¬
arbores arbores adperpetui tatem quoq
conseruandi generiseorum quacuelin ter¬
rissunt uel in aquis gaudent. annuisfertib:¬
ut successio propagetur utubi adestibas con¬
uersiones inseptentrionem se subrigit.
spatia diuersa producit. noctes uero ad stat
et ad stringit. Itaq quomagis usu assiduo
aeri huic copulatur atqimiscetur. eo am¬
plius et aeremipsum uaporat. et terrarũ
ex siccathumorem. ad olescere facitse¬
mina. et tam quam sucosuirides matures¬
cerepoma siluarum tum quia flagran¬
tior est minore sumbras facit in meridi¬
ano qm̃ ex alto hunc huncinluminat
locum exemplu mergo possumus capese¬
quiagomales diesbreues sed umbras ma¬
iores habent aestiui dies maiores sedum¬
brasminores habent. medio quoq diei
minore mumbra quamuel in principiõe
diei uel fine et hocapud nosin parteo cci¬
dentis ceterumsant quidicant quod ꝓ¬

Expanded text:
revocat aurarum clementiam, quae fovens omnia, revocat aurarum clementiam, quae fovens omnia, repetendos cogit in partus, ut terra germi arbores, ad perpetuitatem quoque conservandi generis eorum quae vel in terris sunt, vel aquis gaudent, annuis fetibus successio propagetur. Ast ubi ad aestivas conversiones in Septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, eo amplius et ipsum aerem vaporat, et terrarum exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma silvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locumquia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius
Abbreviated transcription (Latin):
idor Spes tabificus aspis qui dũmorderit
hominem statim eũ consumit itaut li¬
que fiat totusi nore serpentis.
Spes ẽ bono expectatio futurorũ qͥ
exprimit humilitatis affectum.
& sedule seruitutis obsequium. spes
autem uocata quod sitpes ꝓgredien¬
di quasi ẽ pes. unde econtrario dispera¬
facultes ẽ quiadum quisq peccatumamat
futuram gloriam non sperat.

Expanded text:
itur. Seps, tabificus aspis, dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis.Spes est bonorum exspectatio futurorum, quae exprimit humilitatis affectum, et sedulae servitutis obsequium. Spes autem vocata, quod sit pes progrediendi, quasi enim est pes. Unde e contrario dicifacultas: quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaci Sphera ẽ mundi rotunditas uolubilis
et quicquid tale ẽ auolubilitatem di¬
cunt &iam sphera expilis et pellibus
factus quibus ludunt in fantes
indor Spera caeli ẽ species quaedã in rotundũ
formata. cuiusc& erũ terra ẽ ex omni¬
bus partibus a equaliter conclusa hanc
spherã nec principium habere dicunt
nec terminum. Ideo quod in rotundũ
quasi cirtulus undeincipiat uelunde¬
sinat. Non facile conp̃hendatur
qui a circuitus principium sensucolli¬
gere in possibi lehabetur neque enĩ
potes splere in itium repperireuł
undecoeperit glubus lunae uł ubide¬
sinat menstrua lunae defectione
uł grafio ducas uelcentro exprimas
undecoeperis aut ubi desieris in t̃ual¬
lo int̃ posito non facile ueloculos colli¬
gis uel menterep&is.¬

Expanded text:
 Sphaera est rotunditas mundi uolubilis et quidquid tale est ad uolubilitatem. Dicunt etiam sphaeras ex capillis et pellibus factas, quibus ludunt infantesitu. Sphaera caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat velsinat non facile conprehendas, quia circuitus principium sensu colligere inpossibile habetur. neque enim sphaerae potes initium repperire uel unde coeperit globus lunae uel ubi desinat menstrua lunae defectione.uel graphio ducas uel centro exprimas, unde coeperis aut ibi desieris interuallo interposito non facile uel oculis colliges uel mente rep
Abbreviated transcription (Latin):
Sperare. promittere
expectamus et bona & mala speramꝰ
tantũ bona. miro modo aut̃ uirgili¬
us uerbihuius ꝓpri&atem a propno
sq̃nificatione secerꝑens dicens. hunc
ergo si potuiaintum speraredolorẽ
dumomne quod exorẽ animusrec¬
tius timeredicatur quam sperare.
sed gram matici hoc ex ponunt dicens
sperare dixit promittere qđ & luca¬
nus distinguens ait liceat sperare tim̃ti¬

Expanded text:
petrare. Inter Expectamus et bona et mala, speramus tantum bona. Miro autem modo Virgilius uerbi huius proprietatem a propria significatione secernit dicens: «Hunc ego si potui tantum sperare dolorem», dum omne quod exhorret animus rectius timere dicatur. Sed grammatici hoc exponunt dicentes: sperare dixit pro timere. Quod et Lucanus distinguens ait: «liceat sperare tim
Abbreviated transcription (Latin):
cedicitur. pati. unde patior & pa¬
titur dicimus. Alii spatã latine
autum ant dictũ eo qđ spatiosa sit
id ẽ lata etampla unde & patula
in pecoribus

Expanded text:
ce dicitur pati; unde et patior et patitur dicimus. Alii spatam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
dor Spina ẽ iuncturadorsi dicte eo qđ habeat
radiolũs acutus. cuius iuncturae spon¬
tilia appellantur ꝓpt̃ partem cerebri
quae ferturpereos longo tractu ad coce¬
rascorporis partes

Expanded text:
 Spina est junctura dorsi, dicta quod habeat radiolos ut spinas acutos, cujus juncturae spondylia appellantur propter partem cerebri quae fertur per hos longo tractu ad caeteras corporis partes.
Abbreviated transcription (Latin):
Soro phagiis. lapis diccus eo qđ corpora
de functorum conta ineo infraqua¬
draginta dies assumantur. Sorores
enim grecȩ arcadicitor. phagius come¬
dere nascitur autẽ intro adephisilique
uena sciditur sunt & eiusdem generis
in oriente saxaque & iamuiuentibus
alligata erodunt corporamitioris
autem seruandis corporibus nec ad su¬
mentes

Expanded text:
Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta dies absumuntur; σάρξ enim Graece caro dicitur,a φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis
Abbreviated transcription (Latin):
cum somnia totrerum qualitatibus
alternent ttinto eiscredi difficilius
debet quanto et ex quo inpulsu ueni
num uoces aut imagines quodum in¬
timo satem pora discernant ut sciant
perdeceptorẽ spm multis seuanita¬
tibus in mergit qui nonnum quam
solet multa uera predicare ut adex¬
tremum ualeat animam ex una

Expanded text:
cum somnia tot rerum qualicum somnia tot rerum qualialternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu venianum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit; qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex una
Abbreviated transcription (Latin):
isicda. Somnum et somnium differt
uel in anitacte occurrunt qua &iam
per experientia nota sunt. qued amue¬
ro expropria cogitatione oriuntur
nam saepe quae indiem cogitamus in noc¬
rum fiunt in lusione sclomone prouo¬
cante. multos inquid errare fecerum
somnia et exciderunt sperantes in illis
quae augurus coniunguntur.
porro quaed amiusto fiunt modo
idest suꝑ nere uelationis mysterio. si¬
cutlegitur in lede ioseph filio iacob
qui somnio fri tribus praeferendus p̃¬
dicitur uel sicut in euangelio ioseph
sponso mariae qui ut fugeret cum pu¬
ero in aegyptum somnio ammone tur
Nonnumquam expermixte dccidunt
uisiones cogitationesimul et reuela¬
tione danibeledicente. Tuin quid rex
cogitatrecopisti instratutuo quidessec
futurum post haec. & quid reuelat
mysteria ostendit tibi quaeuentura
sunt. Dani belitetq dum somnium et
et ex qua ora cum sit cogitationema¬
nifestat patenter ostenditur quia
hoc plerumq: ex cogitatione simul et
reuelatione generetur: sed nimirũ

Expanded text:
inter somnum et somnium hoc inteseu inanitione occurrunt, quae etiam per experientiam nota sunt. Quaedam vero ex propria cogitatione oriuntur; nam saepe quae in die cogitamus, in nocrum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis quae auguriis conjunguntur. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in Aegyptum somnio admonetur . Nonnunquam etiam et permiste accidunt visiones, id est, cogitatione simul et tione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura . Daniel itaque dum somnium, etet ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
isida Solum est. omne qd sustinet a soliditate
dictum scilicetunde et demari uirgilius
ait subtrahiturq: solum
Solum inferior pars pedis estdictum quia
eoterrae in premimus sed ec solum dicit᷑
omne quod aliquid sustinet quasi solidũ
corporis molem portat
Solurius a singularita tedicitur quod
omnibus his paniaem ontibus solius
altioruideatur. siue quod orientesole¬

Expanded text:
 Solum est omne, quod sustinet, a soliditate dictum scilicet, unde et de mari Virgilius ait: Subtrahiturque solumSolum, inferior pars pedis, inde est dictum, quia eo terrae vestigia imprimimus. Sed et solum dicitur omne, quod aliquid sustinet, quasi solidum. corporis molem portaSolurius a singularitate dicitur, quod omnibus Hispaniae montibus solus altior videatur sive quod oriente sol
Abbreviated transcription (Latin):
mones spartanos autem propter
repentinos aduersus catmum qua¬
si de terra contractos et ex omnipar¬
te confluitus itatuocatũs.
Spartus. frutex uirgo sus sine folus
ab asperitate uocatus uolumina eñĩm¬
fenim quȩ exeo fiunt aspera sunt
mentraxi. ꝑ eo qđ eius dolꝑfiguresit
terrestria enim prius inuenta sunt
quanimaria namsparus ẽ telumrus
uum aut neruorum cũdolore uehe men¬
tis quã passionem a corde nom inattm
dixer̃ qui in nouis principatum uigoris
hed et fitautem duobus modis aut ex

Expanded text:
mones. Spartanos vero propter repentinos adversus Cadmum quasi de terra contractus, et ex omniaconflictus, ita vocatos. Spartus, frutex virgosus, sine foliis, ab asperitate vocatus. Volumina eniium quae ex eo fiunt aspera suntmen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina. Nam sparus est telum um aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
nsidor Si peculatoris. lapis uocatus qđ uitrimo¬
re trans luceat repꝑtus ẽ primũ inspa¬
nia citeriori circase gobriam urbẽ inue¬
nitur enĩ subterra. et effosus excĩditur
atq funditur inqualibet tenuescrustas

Expanded text:
s. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas
Abbreviated transcription (Latin):
tia. spurcus non tantum inpurus sed
& seuus spurius autem patre incerto
materꝰ uidua genitus quasi tantam spuru
filius qui amuli ebrem naturam spurium
ueteres dicebant
Spurcum uinum ẽ qđ auferrinon licet
aut cuiaqua admixta ẽ quasi spurium
hoc est inmundum

Expanded text:
Spurcus non tantum impurus, sed et saeuus; spurius autem patre incerto, matre uidfilius, quia muliebrem naturam spurium veteres vocabantSpurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum
Abbreviated transcription (Latin):
est ut siin regione in radiueius quis intendat. Re¬
ꝑcussolumine omnẽ subito ammittit aspectum.
Hacnisi inceteras partes uultũ suum oculosqi con¬
uertat aestim at senihiluidere &uituendimunese
eẽ fraudatum si uero deflectat obtutum in cegrũ
sibi officium ꝑseuerat.

Expanded text:
et, ut qui e regione in radium eius intendit repercusso lumine omnem subito amittit aspectum ac, nisi in ceteras partes uultum suum oculosque conuertat, aestimat se nihil uidere et tuendi munere esse fraudatum, si uero deflectat optutum, integrum sibi officium perseuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
isidor S pectacula. ut opinor generaliter nomi¬
nantur uoluntates quenem per sonet &¬
ipsa inquinant sed ꝑ eaque illic geruntur
dicta aut̃ spec tacula eo qđ omnib puplica
ibi p̃beatur inspectio haec ludicra nun¬
cupatacũ in ludis generantus aut inscenis

Expanded text:
ulis. Spectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in scenis
Abbreviated transcription (Latin):
breuiatum faciec dñs superterram:¬
Simbolum autem quod tempore sacri¬
ficia populo predicatur. trecentorũ
decemetocto scõrum patrum conla¬
tione apud sinodum nicenum ẽ editũ.
cuius uere fidei regula tantis docerine
mysterii praecellit. ut deomni parte
fidei loquatur nullaq: nesit heresis
cuiuspersingula uerba uel sententias.
non respondeat. omne s enimerrores
impietatum profideiq blasphemas
culcat et ab uniuersissceleris pari
confessione apopulo prodammatur

Expanded text:
breviatum faciet Dominus super terrambreviatum faciet Dominus super terramSymbolum autem, quod tempore sacrificii a populo praedicatur, trecentorum decem et octo sanctorum Patrum collatione apud synodum Nicaenam est editum. Cujus verae fidei regula tantis doctrinae fidei mysteriis praecellit, ut de omni parte fidei loquatur, nullaque pene sit haeresis cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes enim errores impietatum perfidiaeque blasphemias calcat, et ob hoc in universis Ecclesiis pari confessione a populo proclamatur
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ et armorum habitus paret. et sonus uo¬
cis idemetmosunus est atque ea deminsti¬
tutabellandi ut nequadolis obreptiofiat
simbola discreta. unusquisq dux suismi¬
litibus trcedet que latines uelsina uelin¬
dicia nominantur. utsi forteoccurrerte
quis de quo dubitetur interrogatussim¬
rere in cordibus tradiderunt ut certum
esset neminem hoc non ex lectionequẽ
lessolet sed ex a postolorum traditionẽ
dum istudunanimitatis etfidei siueapłi
indicium posuere. Estautẽ simbolum
quod proindecredentes accipiunt. ut noue¬
rint qualit̃ contradiabolum. fidei certa¬
mina praeparent: in quoquidem pauca
sunt uerba. sed omnia continent᷑ sa cram̃ta:
Detoti senim scripturis haec breuiatim
littera snesciunt ł quisitiunt praecupa¬
tione s acculi scripturas lagere non pos¬
sunt. haeccorderetinentes habeant
sufficientem sibiscientiam salutarem.
estenim breue fidei uerbum etolim
Et propheta. praedictum. Qm̃ uerbũ

Expanded text:
quoniam et armorum per habitus, et sonus voquoniam et armorum per habitus, et sonus vocis idem et mos unus est, atque eadem instituta bellandi; sed ut nequa doli subreptio fiat, 461 symbola discreta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine vel signa, vel indicia, nuncupantur, ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symtineri cordibus tradiderunt, ut certum esset neminem hoc ex lectione quae les solet, sed ex apostolorum traditione ddum istud unanimitatis et fidei suae apostoli indicium posuere. Est autem Symbolum dque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praeparent, in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacramenta. De totis enim Scripturis haec breviatim litteras nesciunt, vel qui sciunt per occupationes saeculi Scripturas legere non possunt, haec corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, et olim a propheta praedictum: Quoniam verbum
Abbreviated transcription (Latin):
bolum quod damuerum pactum.
ueraq conlationi cuius breuitate
tocius credulitatis xp̃iane summa con¬
sistit Vbi tamen necessarius est rectus
credentis animus nequod audit ad salu¬
tis effectum ipse is iii uelut ad mortis
r ecorquere supplicium.
ł conlatio interpretatur Discessuri
enimapłi ad euangelizandum ingentib:
hoc sibi predicationis signum uel in¬
dicium posuerunt. Continetautem
confessionemtrinitatis etunitatem
ecclesiae omnem xp̃iani dogmatis
sacramentum. quod simbolum fidei
et spei nrãe non scribitur in cartã
et in amento sed in tabulis cordis
carnalibus.
Simbolum grec̃ et indicium dicipo¬
test et conlatio. hoc est quod plures
in unum conferunt. Id enimferunt
apłi in hissermonibus in unum con¬
ferendo unusquisq quod sensit
Indicium autem uel signum idcirco
dicit. et in actibus a postolorum re¬
tiantes idcirco igitur. istud indiccũ
posuerq ꝓquo dagnoscetur his quixp̃m
uere secundum a postolicas regulas predi

Expanded text:
bolum quoddam verum pactum veraque collatio in cujus brevitate totius credulitatis Christianae summa consistit. Ubi tamen necessarius est rectus credentis animus, ne quod audit ad salutis effectum, ipse sibi velit ad mortis retorquere supplicium. vel collatio interpretatur. Discessuri enim apostoli ad evangelizandum in gentibus, hoc sibi praedicationis signum, vel indicium posuerunt. 58. Continet autem confessionem Trinitatis, et unitatem Ecclesiae, et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in charta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus.im Graece et indicium dici potest, et collatio, hoc est, quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli in his sermonibus in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem, vel signum, idcirco ulus apostolus dicit, et in Actibus apostolorum retiantes. Idcirco igitur istud indicium posuere, per quod agnosceretur is qui Christum vere secundum apostolicas regulas praedi
Abbreviated transcription (Latin):
Si parum genus uelunũ pedem habens.
quo iuuarin auigia solent in nauigatione
quotiens uisuenti langueseit : de quolu¬
canus summa q tendens sipura uelorũ
perituras colligit aunas quod ex sepera¬
tione existimant nom matum

Expanded text:
Siparum genus veli, unum pedem habens, quo juvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit. De quo Lucanus: Summaque tendens Sipara, velorum perituras colligit auras, quod ex separatione existimant nominatum
Abbreviated transcription (Latin):
in rotundum formata ẽ sed & quicquid
tale ẽ ad uolubilitatem sphera a gre¬
cis dicitur sicut & pilequib: ludunt
infantes Namphilo sophidicunt
caelum insphere figura mundiq: eẽ
conuexum omnibus partibus aequa¬
lem concludentem terrã in media
mundi orbeliberatum hacmoridi¬
cunt & cõmotueius sideram ea fixa
ab orienteusq ad hoccidentẽ circũire
septentrionibus ureuiores girosuix¬
ta cardinem peragencibus:¬

Expanded text:
rmata est. Sed et quidquid tale est, a volubilitate sphaera a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros juxta cardinem peragentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sistoleest. correptio contraria ecta sit a quo
cum subito ad surgens nimbosorton
Sistrum. ab inuentriceuocatim. hrsisenim
regia egrptiorum. Id genus in uenisse pro¬
batur iuuenalis hissis: et irato ferutmea
lumina sistro. indeethoc mulierespercu¬
tiunt quia in uentrix huius generis mulier
unde et apud amaxonas sistre adbellum
feminarum exercitus uocabatur uirgilius.¬

Expanded text:
systole est correptio, contraria ectasi, ut aquoscum subito adsurgens fluctu Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinabu
Abbreviated transcription (Latin):
niunt defecissedicuntur Alii autẽ dicunt defectũ
solisfieri si foram̃ illud aeris quosol radios fundit
caeliq faciem. Namin quacumq partefuerit caeli
occultus est enimmundi. iocundi tasdiei. caclipul¬
chritudo natura gratia praestanti acreaturae

Expanded text:
niunt, defecisse dicuntur. Alii autem dicunt defectum niunt, defecisse dicuntur. Alii autem dicunt defectum solis fieri, si foramen aeris, quo sol radios fundit, caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint caeli oculus est enim mundi, iocunditas diei, caeli pulchritudo, naturae gratia, praestantia creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
DEECLIPSIS SOLIS
Solem sapientes dicunt altius currere.
lunamautem proximameẽ terrae. hȩc
ergo dumdeorsum ad eundem signum ł
lineam quae soluehitur ꝓuenerit obicit se
soli et tenebras totius orbis efficit quod tam̃¬
tricesima luna contingit. N amtuncluna
neadem parte signiest quasol uehitur.
Iđoq sit illi ꝑxima etoppositioni sui obscu¬
rari ab oculis nris lum eneius uidetur
ueluti suialiqui soculismanu ex pansam
opponat. quanto magisi cl fecerit eoom¬
nipus ille uiderepoterit. quanto autem procul
discesserit. eomagis illiomnia poterunt appa¬
rere similutaq ratione cum ad solis locumł
lineam luna ꝑuenerit tunc proximaeius eẽ uidet᷑
et radioseius. It acoramoculis nr̃is obdurareut
lumen non possit eicere. Cum autem luna abeolo co
decesserit tunc sollumen eicit et ad oculosnrõs
transmittit. Quappt̃ it a soli obicit᷑ luna. sicut luna
opponit᷑ t̃ra. quae utraq lumina cũ ad t̃ras non ꝑue¬

Expanded text:
De eclipsi solis. 1. Solem sapientes dicunt altius currere, lunam autem proximam esse terrae. Haec ergo, dum deorsum ad idem signum vel lineam qua sol vehitur, convenerit, objicit se soli, et tenebras totius orbis efficit. Quod tantum intermenstruo contingit. Nam tunc luna in eadem parte signi est qua sol vehitur, ideoque fit illi proxima, et oppositione sui obscurari ab oculis nostris lumen ejus videtur: veluti si aliquis oculis manum expansam opponat, quanto magis id fecerit, eo minus illa videri poterit; quanto autem procul discesserit, eo magis illi omnia potuerunt apparere. 2. Simili itaque ratione cum ad solis locum vel lineam luna pervenerit, tunc proxima ei esse videtur, et radios ejus ita coram oculis nostris obscurare, ut lumen non possint ejicere. Cum autem luna ab eo loco discesserit, tunc sol lumen ejicit, et ad oculos nostros transmittit. Quapropter ita soli objicitur luna, sicut lunae opponitur terra; quae utraque lumina cum ad terras non perve
Abbreviated transcription (Latin):
plico Sistentes uel ꝓhibentes significat . idẽ qui aliquã
partem in locostcerefacit ut urgilius siste re
aquam fluminis potest significare ꝓ consis¬
tentes. Id habitantes uel stante sut uirgilius
consistit. indigitos significat resistere re¬
pugnatse uirgilius contra. in littoresiscit

Expanded text:
 Sistentes uel ‘prohibentes’ significat, id est qui aliquam rem in loco stare facit, ut Virgilius: ‘sistere aquam fluuiis’. Potest significare ‘consistentes’ id est habitantes uel stantes, ut Virgilius: ‘constitit in digitos’. Significat ‘resistere, repugnare’. Virgilius: ‘et contra in litore sistit
Abbreviated transcription (Latin):
rit multum maior quam lun a conspiceret᷑.
Quis qui sergomagnitudinẽ solis non oculos
mentis sed etiam corporis uulta estimare.
consideret quantis tillarum gloui axeme
caeli uideantur intexere et in numeri s insig¬
na luminibus non queunt. tamen tenebras
noctis et caelilumina decegere simulut
solostus suisigna praemiserit omnes stel¬
larumignes subunius luminaris fulgore
uanescunt. Aperitur uercaeli quac purpu¬
rescentirubore profunditur. Nisi igitur

Expanded text:
sset, multo maior quam luna conspiceretur. sset, multo maior quam luna conspiceretur. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
isida So lappellatus. eo quod solus appareat abscu¬
ratus fulgore suo cunctis desi deribus.
ab rosi Soliradius nulli proprior. nulli longinquior:
similit̃ ecdunaeglobus aequalis est omnibus
similis solest. et indis et brittanis. eodem mo¬
mento ab utrisq uidecur cummoritur. nec
cum mergitinoccasuminor apparet orienta
sed solanulo distat. Nulli praesentior nulliq
remotior est. Neque moueat quem quam
quodtam quã cubietalis in orbesuo uidetur
cumoritur sed considerar eoport& quantũ
intersit spaciũ intersolem et terram. quod
aspectuinr̃i infirmitas. et quaedamegritu¬
do uix ualet intendere. Hunc autem ampli¬
orem aliquod partibus quam terram eẽ
sapientes describunt. lunamminorem di
cunt ẽe quam solem. Omnia enim quae ꝓxi¬
ma sunt nobis. maiora uidetur longinquita¬
te autem lo quorumuisus languescit . lunã
igitur uidemus proxima e nosesse. nec eam
maioremas pectu nr̃o quam solem. Ideoq
cum sollonge superius sit aluna. et tamen

Expanded text:
II. Sol appellatus, eo quod solus appareat obscuratis fulgore suo cunctis sideribus.atur: Solis radius nulli propior, nulli longinquior est. Similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol est et Indis et Britannis; eodem momento ab utrisque videtur, cum oritur, nec cum vergit in Occasum minor apparet OrientaSed sol a nullo distat, nulli praesentior, nullique remotior est. 2. Neque moveat quemquam, quod tanquam cubitalis in orbe suo videtur, cum oritur; sed considerare oportet quantum intersit spatii 28 inter solem et terram, quod aspectus nostri infirmitas et quaedam aegritudo vix valet intendere. Hunc autem ampliorem aliquot partibus, quam terram esse sapientes describunt. 3. Lunam minorem esse dicunt quam solem; omnia enim quae proxima sunt nobis majora videntur, longinquitate autem locorum visus languescit. Lunam ergo videmus prope nos esse, nec eam majorem aspectui nostro quam solem. Ideoque, cum sol longe superior
Abbreviated transcription (Latin):
ĩda S incopeest. allatio de media dictione
contraria epemtes ut audacter: ꝓ¬
audaciter et commorat ꝓ commorat
siue audierat paudierat. et norat ꝓ
ternomense sussedeunt. ista tempo¬
rametis. prostatuta troia. Nuncplaci¬
da conpostus pace quiescet proconpositos.¬

Expanded text:
 syncope est ablatio de media dictione, contraria epenthesi, ut audacter paudaciter, et commorat pro commouerat, sicut audirat pro audierat, et norat pro terno mense suis redeunt, stata tempora metis, pro statuta; Troia nunc placida conpostus pace quiescit Vergilius
Abbreviated transcription (Latin):
Solistitialis annus est. cumsolexpleco ꝑomnia
signa circuitu. inidunde principium cursussui
sumpsit recurrit annua eum. ferturenim
Alterum aestiuum octauo lł iulias quo solstat
et crescunt noctes. his contrariaduo. equi noc¬
crescunt. Alterum autumnale uiulł octob̵.
quod tunc dieset nox in aequitate horarum
duodenarum reuertantur quoe quatisspaci¬
issuis. solisticium autem aestiuum Ideolam¬
padas dicitur eoquod ex eodie lampassolis
claritatem maiorem accipiat caloremq: ni¬
mium aduenientis in fundat.
Solistitiumdictum. quasi solisstatio. quod tuno
solestatecrescant dies uel noctes. duo sunt

Expanded text:
Solstitialis quoque annus est, cum sol expleto per omnia signa circuitu, in id unde principium cursus sui sumpsit, recurrit. Annua enim fertur ei Alterum aestivum, octavo Kalendas Julias, quo sol stat et crescunt noctes. His contraria duo aequinoccrescunt: alterum autumnale, octavo Kalendquod tunc dies et nox in aequitatem horarum duodenarum revertantur, coaequatis spatiis suis. Solstitium autem aestivum ideo lampas dicitur, eo quod ex eo die lampas solis claritatem majorem accipiat, caloremque nimium adventu aestatis infundat.Solstitium dictum quasi solis statio, quod tunc sole stante cresunt dies, vel noctes. Duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
da Srricum rubricoloris pigmentum ex quoe dibro¬
rũ capite scribuntur ipsud etfeniceum apellatũ
ita eo quod insrria collegit᷑ in litoribus rubrimaris
ubi finicesinhabitant. Aliud estautem spricũ
aliud syricum. Nam sericũ ꝑe. lanaest quã
seresmittunt. siricum uero: ꝓi. pigmentum
quod srriifenices in rubrimaris littoribus colli¬
gunt. Est autem et in t̃facticius. nã se praesit
aut insi ropide aut sandicemixtus.
dir Smnius stella est̃. que muulgo canemappellant.
Sirius quippe appellatao propt̃ flammae can¬
dorem q̃d eius modisit. et preterceteras lucese aug̃¬
uideatur. haccoriensmundum ardorenimio
calori sincendit. et aestusuo fructus exurit.
interdum et morbo ad ficitcorpora conrũ pen᷑
aerem flagrantia in his. ab hacenim stella.
die scaniccilares nominant᷑. qm̃hu plusfta¬
grant ardotius quã totius a estactis¬

Expanded text:
 Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Sirius stella est, quam vulgo Canem appellant. Sirius quippe appellata propter flammae candorem, quod ejusmodi sit ut prae caeteris lucere videatur. Haec oriens mundum ardoris nimio calore incendit, et aestu suo fructus exurit. Interdum et morbo afficit corpora, corrumpens aerem flagrantia ignis. Ab hac enim stella dies Caniculares nominantur, quoniam hi plus flagrant ardoribus quam totius aestati
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. quae in lectos nauigantes subcantu
innaufragio trahebant. secundumuerita¬
tem autem iut mere trices suerunt. quae
transeuntes. qm̃ deducebant ad aegestatem.
his fictȩ sunt inferrenaufragia. Ala sautẽ
habuissectungulas quiaamor etuolat etuul¬
nerat. qua e in dein fluctibus ueneremerea uer̃t¬

Expanded text:
nebat; quae illectos navigantes sub cantu nebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuetranseuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse
Abbreviated transcription (Latin):
mortisera in mari qua ea capite tisq
adumbilicum figuram hominis habenł
extremas uero partes usq: ad pedes uo¬
latilis tenent figuram. et musicum qđ¬
dam hac dulcissimum melodiaecarmen
canentia it aut prosuauitatem uocis
auditus hominum a longe nauigantiũ
mulceant et ad setrahant hacnimia
scauitatis modulatione prolecteant
aures liacsersum corum delientes in
somnum certant. tum de inde cumui¬
derint cosgrauis omño sopitos inua¬
dunt. etedilaniant carnescorum hac
prosuassione uocis ignaros ot incautos homi¬
nes decipiunt et mortificant. dehisdicit esaus.
serenȩ et demonia saltabunt in babyllone
et hiripiacii eto nocentauri. habitabunt indo¬
mibuscorum. uniuscuiusq autẽ naturam phr¬
sylogus disseruit
eucor Syrenae in esaia. daemones autdracones mag¬
nicristati pariter hocuolantes aquib: dãputant᷑¬
isida Sirenas tresfingunt fuis se ex parte uirgines
et exparte uolucres habentes alas ctungulas
quarum un auoce alteratibus tertialina ca¬

Expanded text:
mortifera; quae a capite usque ad umbilicum figuram hominis habent, extrema uero pars usque ad pedes uolatilis habent figuram; et musicum quoddam ac dulcissimum melodiae carmen canunt, ita ut per suauitatem uocis auditus hominum a longe nauigantium mulceant et ad se trahant, ac nimia suauitate modulationis prolixae aures ac sensus eorum delinientes in somnum uertunt. Tunc deinde, cum uiderint eos grauissimo somno sopitos, inuadunt eos et dilaniant carnes eorum, ac sic persuasionis uocis ignaros et insipientes homines decipiunt et mortificant sibi. Sic Sirena et daemonia saltabunt in Babylonia, et herinacii et onocentauri habitabunt in domibus eorum. Vnius cuiusque natura Physiologus disseruit: essor. Syrenae in Esaia daemones aut dracones magni, cristati pariter ac uolantes, ut a quibusdam putats. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra ca
Abbreviated transcription (Latin):
sida S inusdicuntur maioresrecessusmaris:
ut in marimagno lonius i noceano.
caspius in indis. prosiccus arabicts quiet
marerubrum quioceano ad scribitur:
dicimus sinuate uestis receptaculum
gremiũ uero interius adcurate uestis
secretum

Expanded text:
s. Sinus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. dicimus sinuatgremium interius accinctae uestis secretum
Abbreviated transcription (Latin):
onius tantũ medios equos incurriuugabit
eis quae singulos exutraq parte simpli¬
ciuinculo adplicauit . quos grecisira¬
phoros. latini furtarios uocant a ge¬
nereuinculiquo prius alligabant᷑¬

Expanded text:
onius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, quo prius alligabant
Abbreviated transcription (Latin):
isidoi Sintesis yꝑbaton est ex omni parte confusum
uteris notus abreptus insaxa latentia torqu&
Sax auocant italimedus. quae influctib liate¬
omni parte confusa sunt uerba ut in primo
uin abonus quaede in cadis honera racertes litore
tinacrio dederant. quae habeuntibus heras
q: bonus acertes trinacrio licorecadis honerat
et habeuntib: dederatis taheros diuiditidẽ
eneas. Item. in secundo incipio suꝑhis iuues
fortissima situstrapectora. sibocus audiendi
extremacupido certa est. sequi quaesitrebus
fortunabidetis excesser comnes adistisarisq¬
rdictis dii quib: imperium hoc istoterat suc
quia excesseruntdi. unde sibouis cupido certa¬
estmesequi audentem extrema moriamur
et in media armaruamur. Item odius innoua
festanimus mutatas dicere formas. corpore
mutatas dicere formasdaepti. ad sperantẽcis
Nametuosmutatis illas yꝑbaton autem aut
breuisẽ autlongus autobscurus breuis ubi
paruesententiae uel sermonis interpositio
orationem decidit ut su pradictum. Longus

Expanded text:
s. synthesis hyperbaton est ex omni parte confusum, ut: tris notus abreptas in saxa latentia torquet, / saxa uocant Itali, mediis quae in fluctibus, aomni parte confusa sunt uerba, ut in primo Aeneidos: uina bonus quae deinde cadis onerarat Acestes / litore Trinacrio dederatque abeuntibus heros quae bonus Acestes Trinacrio litore cadis onerarat et abeuntibus dederat; ista heros diuidit, id est, Aeneas. in secundo item: incipio super his: iuuenes, fortissima frustra / pectora, si uobis audentem extrema cupido / certa sequi, quae sit rebus fortunarelictis dii, quibus inperium hoc steterat; sucquia excesserunt dii. Unde siest me sequi audentem extrema, moriamur et in media arma ruamus. item Ouidius: in noua fert animus mutatas dicere formas / corpora, mutatas dicere formas; di, coeptis adspirate meis, nam et uos mutatis illas. hyperbaton autem aut breuis est aut longus aut obscurus. breuis, ubi paruae sententiae uel sermonis interpositio orationem decidit, ut supra dictum est. longus,
Abbreviated transcription (Latin):
sintomata utcapitis dolor ut uentris
ut stomaci etut uomitus etuentris mmia:
solutio autinstructura nimia autiugilia
iugis au soni turbationes et hissimilia sine
quibus quantauis sebris suqr it tontem pnipotest

Expanded text:
st aut capitis dolor aut uentris aut stomachi aut uomitus aut uentris nimia solutio aut instrictura nimia aut uigilie iuges aut somn‹i› turbationes et his similia, sine quibus quanta uis febris fuerit contempni potest
Abbreviated transcription (Latin):
rit quod nunc docta nunc indoctasit con¬
stituta. tamen in commut abilem supra
scuirtutem et mutabilia in fraetera
aduniusdĩ laudem atquedilectionem
cunta conuertere a quo cunctaesse
cognoscit. Doctus uideripotest esse
autem sapiens nullo modo. longus in¬

Expanded text:
rit, quod nunc docta, nunc indocta sit conrit, quod nunc docta, nunc indocta sit constituta, tamen inter incommutabilem supra se veritatem et mutabilia infra se, caetera ad unius Dei laudem atque dilectionem cuncta convertere, a quo cuncta esse cognoscit, doctus videri potest, esse autem sapiens, nullo modo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ihũx pĩ dñi nr̃i ꝑ quem accepimus gratiam
etapostolatum adoboediendum fidei inom¬
nibus gentib pronomineeius. In quibus estis
etuos uocatiibũ xp̃i omnibus. quibus. quist
romȩ in caritatedĩ uocatisci. gratia uobis
etpax adõ patrenr̃o eed no ihũ xp̃o. Eece
px tongum ⁊ pbaton. in quorẽmouesdenedis
omnia et inter seprima et postrema
ita coniungis. Paulus seruusi hũxp̃ĩ
omnibus quis romae incaritatedĩ uoca¬
tiscĩ gratia uobis etpax adõ patrenr̃õ &¬
dño ihũxp̃o. Item in longus et obscurus :¬
ꝓbaton. ut ẽ a scõ agustino in libris dedoctri
naxp̃ĩana ubidicit quaetamenomniquis¬
quisi tadilexerit utiactares ein terperitos
uelit et non potius hunodesint uera cognos¬
cere quactantũ modo ueraesset ꝓsenserit
etunde quaedam non solumuera. sed etiã
in commuttbilia quae in commutabilia
esse conprehenderint. et sic abipsa speciȩ
corporum usque adhumana mentem ꝓ¬
ueniens cum etipsam mutabilem inuene¬

Expanded text:
i, per quem accepimus gratiam et apostolatum ad oboediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius; in quibus estis et uos uocati Iesu Christi; omnibus qui sunt Romae in caritate dei uocatis sanctis: gratia uobis et pax a deo, p longum hyperbaton in quo remoues de medio omnia et inter se prima et postrema ita coniungis: Paulus, seruus Iesu Christi, omnibus qui sunt Romae in caritate dei uocatis sanctis: gratia uobis et pax a deo, patre  Christo. item longus et obscurus hyperbaton, ut est a sancto Augustino in libro de doctrina christiana ubi dicit: quae tamen omnia quisquis ita dilexerit ut iactare se inter peritos uelit et non potius unde sint uera cognoscere, quae tantummodo uera esse persenserit, et unde quaedam non solum uera sed etiam incommutabilia, quae incommutabilia esse non comprehenderit: ac sic ab specie corporum usque ad humanam mentem perveniens, cum et ipsam mutabilem invene
Abbreviated transcription (Latin):
clarasq: michenas seruitu prȩmit. acuictis do¬
Estit inscripturisscĩs hictropus a perte totum
Idẽ abspecie ad genus. sicut illud inesaia in
dieilloerit altar ed ñi inmedio terrae aegpti
non una sed diuersae muscae totũ repleuerunt
aegrptũ. Itẽ contra. genere ad speciem. sicut
deneniue legitur . Noueritinquid finis gentib:
illiscũ esset unius gentis ciuitas. fit etquantitate
temporis aperte totum sicut in passionedñi
reliques exteferiae idestilletres hore totus
dies accipitur. Et illud q̃da postolusdic̃. man¬
uesperum totum ostendat diemet totã noctẽ
Et in a pocalipsin. habet inquid pressuram
ltema toto partem sicut dequadraginto sannis
quibus inaegiptomoratus est populusdĩ abstrac¬
tis exinde octoginta annis regniioseph. ueniuNt
reliqui seruitutis isrł trecentiuigintia nni
quod ds quad ringentos praedixerat. Item

Expanded text:
clarasque Mycenas / seruitio premet ac uictis doclarasque Mycenas / seruitio premet ac uictis doest et in scripturis sanctis hic tropus a parte totum, id est, ab specie ad genus, sicut illud in Esaia: in die illo erit altare domini in medio terrae Aegyptiterium Rom. 77,45 , cum non una sed diuersae muscae totam repleuerint Aegyptum. item e contra, a genere ad speciem, sicut de Niniue legitur: non erit, inquit, finis gentibus illis, cum esset unius gentis ciuitas. fit et in quantitate temporis a parte totum, sicut in passione domini reliquae sextae feriae, id est, illae tres horae, totus dies accipitur; et illud quod apostolus dicit manuesperum totum diem ostendat et totam noctem; et in apocalypsin: habebitis 'inquit' pressuram item a toto partem, sicut de quadringentis annis quibus in Aegypto moratus est populus dei, abstractis exinde octoginta annis regni Ioseph ueniunt reliqui seruitutis Israel trecenti uiginti anni, quos deus quadringentos praedixerat; et