comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. quicquid nob̃ cum tua scĩtate de illo fieri
placuisset. id se sine dubio secuturũ. Proinde pe¬
timus et ꝑ caritatem xp̃i obsecram̃ prudentiã tuam.
ut omniũquȩ locuti sum̃ memin̾is. ec rescͥptis tuĩ
nos letifices. Debemꝰ enimnos firmiores si tam̃ inter
tanta temptationũ ꝑicula dic̾e hoc aud endumẽ:
sicut act apłs. infirmors onera sustinere. fr̃ timo¬
theus ideo ñ scͥpsit sc̃itati tuȩ: quia om̃ia q̃ gesta
sunt. sc̃s fr̃ tiuis significauit. Memor nr̃i in dñogłe

Expanded text:
tebat, quicquid nobis cum tua sanctitate de illo fieri tebat, quicquid nobis cum tua sanctitate de illo fieri placuisset, id se sine dubio secuturum. proinde petimus et per caritatem Christi obsecramus prudentiam tuam, ut omnium, quae locuti sumus, memineris et rescriptis tuis nos laetifices. debemus enim nos firmiores, si tamen inter tanta temptationum pericula hoc dicere audendum est. sicut ait apostolus, infirmorum onera sustinere. frater Timotheus ideo non scripsit sanctitati tuae, quia omnia, quae gesta sunt, sanctus frater tuus significauit. memor nostri in domino
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm carcedonum penit᷑ ignorasse nob̃ manifestissime
declaratum ẽ: qͣntum ista manifestari solent.S quid
płib ummorem᷑: Memoratus filius nr̃ timotheus ue¬
hem̃tissime ꝑturbat᷑ qđ dubietatẽ tam inopinatã in¬
uitissimus senserit: indicauit nob̃ qđ dũ agens cũ
illo. ut apud subsanã deo seruiret. erupit et iurauit.
a te omnino ñ recessurũ. Cumq eius uoluntatẽ reqͥre¬
mus: respndit se ac iurationẽ impediri. quominus
ibi eẽt uͥcum ẽẽ etiam antea uolebamꝰ. cum iã p̃sertim
de suȩ lib̾tatis manifestatione securꝰ sit. Cumq illi
aꝑuissemꝰ ñ eum futu:. ũ ꝑurii reumeẽ. si ñ ꝑ ipsum
s ꝑ te fieret. ut ꝓpt̾ uitandũ scandalũ tecuee ñ poss
qͣndoquidẽ ñ de tua uoluntate. s de sua iurare po¬
tuerit: nec te sͥ uicissim aliquid iurasse confessꝰ sit.
ad extremum dit̃. qđ seruiundĩ eccl̃ȩ filiũ dic̾e opor¬

Expanded text:
fratrem Carcedonium penitus ignorasse, nobis manifestissime fratrem Carcedonium penitus ignorasse, nobis manifestissime declaratum est, quantum ista manpluribus inmoremur? memoratus filius noster Timotheus uehementissime perturbatus, quod dubietatem tam inopinatam inuitissimus senserit, indicauit nobis, quod, dum ageres cum illo, ut apud Subsanam deo seruiret, erupit et iurauit a te omnino non recessurum. cumque eius uoluntatem requireremus, respondit se hac iuratione impediri, quo minus ibi esset, ubi eum esse etiam antea uolebamus, cum iam praesertim de suae libertatis manifestatione securus sit. cumque illi aperuissemus non eum futurum periurii reum, si non per ipsum sed per te fieret, ut propter uitandum scandalum tecum esse non posset, quando quidem non de tua uoluntate sed de sua iurare potuerit nec te sibi uicissim aliquid iurasse confessus sit, ad extremum dixit, quod seruum dei, ecclesiae filium dicere opor
Abbreviated transcription (Latin):
Cum subsauã uenissem̃ et que ille nob absentibꝰ
contra uoluntatẽ gesta fuerant. quererem̃: quedã siẽ
audieramus. quedã ũ alit̃ facta. omnia tam̃ dolenda.
et toleranda. qͣntum dñs adiuit. partimobiurgan¬
do partim monendo. partim orando corrȩxim̃. Iilud
sane qđ post cuȩ scitatis ꝓfectionẽ. nos płimum cont̃
stauit. qdđ inde f̃s sine itin̾is duce. dmisi st̃. petim̃
ignoscas. et timidius qͣm maliciosiꝰ factũ scias. Cum
enĩ putarent eos a filio nr̃o timotheo ꝓpt̾ea mitt. ut
in nos maxime caritatẽ tuã ad iracundiã ꝓuocareis.
uellent autẽ ipsinr̃o aduentu quẽ tecũ futuri spera¬
bant. omnia integra reseruare. putauert̃ ñ eos ꝓfectu¬
ros. si ducemitineris ñ acciꝑent. S tam̃ pecc̃m cẽ qͥs
dubitet: Hinc ẽ etiamfactum ẽ: ut et fossori diceret᷑.
iam timotheum cum ipsis fr̃ib fiusse ꝓfectum. qd̾
utiq falsum erat. ñ tam̃ a prb̃ro dictum. Et hec oĩa

Expanded text:
bsanam uenissemus et, quae illic nobis absentibus contra nostram uoluntatem gesta fuerant, quaereremus, quaedam, sicut audieramus, quaedam uero aliter facta, omnia tamen dolenda et toleranda, quantum dominus adiuuit, partim obiurgando, partim monendo, partim orando correximus. illud sane, quod post tuae sanctitatis profectionem noistavit, quod inde fratres sine itineris duce dimissi sunt, petimus ignoscas, et timidius quam malitiosius factum scias. Cum enim putarent eos a filio nostro Timotheo propterea mitti, ut in nos maxime Charitatem tuam ad iracundiam provocarent, vellent autem ipsi nostro adventui, quem tecum futurum sperabant, omnia integra reservare, putaverunt non eos profecturos, si ducem itineris non acciperent. Sed tamen peccatum esse, quis dubitet? Hinc etiam factum est ut et Fossori diceretur, jam Timotheum cum ipsis fratribus fuisse profectum; quod utique falsum erat: non tamen a presbytero dictum; et haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nari: potuerunt ab ipsis tͣditores etiã diciqui ñ
erant traditores. Deinde idem felicianꝰ damnat᷑ꝰ ab
ipsis: multo tempore. cũ maximiano cõmunicauit.
Si innocens erat quando damnat᷑ ẽ: qͣre postiore
tempore cum scelerato marimiano cõmunicans.
multos baptitauit extra cõmunionẽ ipsoꝵ: Testes
sunt ipsi quieg̾̃unt apud consulem: ut idem felic¬
anus tamqͣm cum maximiano de basilica exclude¬
retur. Parum erat gͦ damnasse absentẽ. dãnasse
inauditũ. damnasse sic̃ dicunt innocentẽ: insuꝑ
et additus ẽ contra illũ ꝓconsul. ut de eccłã expelle¬
ret᷑. Uł tc̃ qͣndo illum expellebant de eccła. fatent᷑
qr ĩt damnatos et sceleratos et maximianistas eum
deputauerunt. Qnͣdogͦ ille baptizabat homines
Si uerumbaptismũ dabat qui cũ maximiano com¬
municabat. q̃ie accusat᷑ baptismꝰ orbis t̾rarum: Si
autem falsum baptismũ dabat qͣndo comniumea

Expanded text:
nari, potuerunt ab ipsis traditores etiam dici, qui non nari, potuerunt ab ipsis traditores etiam dici, qui non erant traditores. Deinde idem Felicianus damnatus ab ipsis multo tempore cum Maximiano communicauit. si innocens erat, quando damnatus est, quare posteriore temultos baptizavit extra communionem ipsorum? Testes sunt ipsi, qui egerunt apud proconsulem, ut idem Felicianus tanquam cum Maximiano de Basilica excluderetur. Parum ergo erat damnasse absentem, damnasse inauditum, damnasse, sicut dicunt, innocentem; insuper et aditus est contra illum proconsul, ut de ecclesia expelleretur. Vel tunc quando illum expellebant de ecclesia, fatentur quia inter damnatos et sceleratos et Maximianistas eum deputauerunt; quando ergo ille baptizabat homines,si uerum baptismum dabat, qui cum Maximiano communicabat, quare accusatur baptismus orbis terrarum? si autem falsum baptismum dabat, quando cum Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ dilectissimo et honorabili fr̃i naucelli¬
oni: alyppius et augustinꝰ. Cum retu¬
lisses nob quid ab ep̃o nr̃o clarentio iespoi¬
sum fuerit. id ẽ de feliciano mustitano ñ eum negas¬
se et dampnatũ ab ipsiᷤ ec postea in honore suo te¬
ceptum. s innocentẽ fuisse damnatũ. qͥa absens¬
fuerit. et absentem se fuisse ꝓbauit. hoc dicimꝰ ut
ad hoc respondeat. qͥa ñ licuit damnari inauditũ.
quẽ in nocentẽ fuisse ipsi mͦ dicunt qͥ eũ dãnauert̃.
Aut gͦ innocens damnari ñ debuit: aut nocens reci
pi ñ debuit. Si innocens receptus ẽ. innocens
damnatꝰ ẽ. si nocens damnat᷑ ẽ. nocens recept᷑ ẽ.
Si nesciebant qui illum damnauert utrũ innocens
fũit: arguendi sunt temeritatis. qͥa mauditũ in¬
nocentẽ de quo nesciebant damnare ausi st̃. Ꝙ de
p̃senti facto intelligim̃. eadem temeritate illos
damnasse etiã suꝑiores: qͦs traditionis cͥmine infa¬
mauerunt. Si enĩ potuit ab ipsis in nocens dam

Expanded text:
NO DILECTISSIMO ET HONORABILI FRATRI NAUCELLIONI ALVPIUS ET AUGUSTINUS. Cum rettulisses nobis, quid ab episcopo uestro Clarentio responsum fuerit, id est de Feliciano Mustitano, non eum negasse et damnatum ab ipsis et postea in honore suo receptum sed innocentem fuisse damnatum, qfuerit, et absentem se fuisse probaverit: hoc dicimus, ut ad hoc respondeat, quia non licuit damnari inauditum, quem innocentem fuisse ipsi modo dicunt, qui eum damnaverunt. Aut ergo innocens damnari non debuit, aut nocens recipi damnatus non debuit. Si innocens receptus est, innocens damnatus est; si nocens damnatus est, nocens receptus est. Si nesciebant, qui illum damnaverunt, utrum innocens fuerit, arguendi sunt temeritatis, quia inauditum, innocentem, de quo nesciebant, damnare ausi sunt; et de praesenti facto intelligimus eadem temeritate illos damnasse etiam superiores quos traditionis crimine infamaverunt. Si enim potuit ab ipsis innoce
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ. ubi iam ñ t̾rarum spacio diuidem᷑. s semꝑ
unꝰ contemplatione letabim̃. meitto ꝑtulist. felix
es talia fidelit̾ cogitando. amando felicior. et ido eres¬
etiam felicissima consequendo. S etiã nc̃ diligentꝰ
intuere. unde magis dicam᷑ absentes. utrũ qͥa nr̃a
inuicem corpora ñ uidemꝰ. anquia signa ñ damꝰ. et
recipimꝰ animoꝵ qd̾ ẽ colloqui. Puto enim qđ li¬
cet longinquis regionib corpore separati. si nr̃as
cogitationes nosse possemꝰ magis ẽẽmꝰ nob̾cum. qͣm
si uno in loco alt alt̾utrum conspicantes taciti sede¬
remus. nulla inuocib signa sensus intimi ꝑferentes.
nullis corporũ motib nrõs animos indicantes. Qe¬
circa intelligis ido unũ quẽq sͥ eẽ p̃sentiorẽ. ꝗͣ alt̾m
alti. qd̃ unus quisq sͥ magis qm alt̾i notus ẽ. ñ fa
ciem suam quȩ nͥ assit speculũ gestat᷑ et lucet. s con¬
scientiã contuendo qͣm et clausis ocłis uidec. Qnͣta

Expanded text:
patriae, ubi jam non terrarum spatio dividemur, sed semper unius contemplatione laetabimur, merito praetulisti, Felix es talia fideliter cogitando; amando felicior; et ideo eretiam felicissima consequendo. sed etiam nunc diligentius intuere, unde magis dicamur absentes, utrum quia nostra inuicem corpora non uidemus, an quia signa non damus et recipimus animorum, quod est conloqui. puto enim, quod licet longinquis regionibus corpore separati, si nostras cogitationes nosse possemus, magis essemus nobiscum, quam si uno in loco alter alterutrum conspicantes taciti sederemus nulla in uocibus signa sensus intimi proferentes. nullis corporum motibus nostros animos indicantes. quocirca intellegis ideo unumquemque sibi esse praesentiorem quam alterum alteri, quod unusquisque sibi magiciem suam, quae, nisi adsit speculum, gestatur et latet, sed conscientiam contuendo, quam et clausis oculis videt. Quanta
Abbreviated transcription (Latin):
accepturos: si ñ illi quib ñ dat̾ eam sua uolun¬
tate respuerent. q̃m d̾s uult om̃s homines sal¬
uos ficri. cum multis ñ detur paruulis. et sine
illa pleriq moriant᷑. qui ñ habent contrariam
uoluntatẽ. et aliquando cupientib festinantib
nolente ñ dat᷑: cum repente anteqͣm det̾ exspi¬
rat. ꝓ quo ut acciꝑet currebat᷑. Unde manife¬
stum ẽ. eos qui huic resistunt tam ꝑspicue ueri¬
tati ñ intelligere omnino qua locutione sit dictũ
qd̃ om̃s homines uult d̾s saluos fieri. cũ tãmuli
salui ñ fiant. ñ quia ipsi. Squia ds ñ uult. quod
sine ulla caligine manifestat᷑ in pariuilis. Sed
sicut illud qđ dictumẽ. om̃s in xp̃ouiuificabunt᷑.
cum tam multi et̾na morte pumant᷑. ideo dictumẽ.
quid om̃s quicũq uitã et̾nam ꝑcipiunt. ñ ꝑcipiuĩ

Expanded text:
 eam fuisse accepturos si non illi, quibus non datur, eam sua uolun eam fuisse accepturos si non illi, quibus non datur, eam sua uoluntate respuerent, quoniam deus uult omnes homines saluos fieri. cum multis non detur paruulis et sine illa plerique moriantur, qui non habent contrariam uoluntatem, et aliquando cupientibus festinantibunolente non detur, -cum repente, antequam detur, expirat, pro quo, ut acciperet, currebatur? unde manifestum est eos, qui huic resistunt tam perspicuae ueritati, non intellegere omnino; qua locutione sit dictum, quod omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multi salui non fiant, non quia ipsi sed quia deus non uult, quod sine ulla caligine manifestatur in paruulis. sed sicut illud, quod dictum est: Omnes in Christo uiuificabuntur, cum tam multi aeterna morte puniantur, ideo dictum est, quia o
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut planius id eloquar. utrum ideo nobis det᷑
quia uolumꝰ. an ꝑ ipsamd̃s etiam hoc efficiat ut
uelimꝰ. Sigͦ istas duodecim sententias qͣ nos dixi
scire ad fidem rectamec catholicã ꝑtinere. etiã tu
frr nob̃cum tenes: agodo gr̃as. Qua ꝓfecto ñ uera
nenti: nullum omnino remanet nob̃cum de hac
questione certam̃. Ut enĩ eadem duodecĩ breui
expositione ꝑcurram: quomͦ uoluntatis humane
meritum sequit᷑ gr̃a. cum det᷑ et paruulis. qͥ ñdũ
possunt uelle seu nolle: Quomͦ grãm uł in maio¬
rib dicunt᷑ p̃cedere merita uoluntatis: si gr̃a ut
uera sit gr̃a ñ scdm merita nr̃adat᷑: Quã senten¬
tiam catholicã pelagiꝰ ipse sic timuit: ut eos qͥ
dicunt gr̃amdi scdm merita nr̃adari. sine dubita¬
tione dãpnaret: ne a catholicis iudicib dãpna
in lege atq doctrina: cumet istam sententiã pe¬
lagius ipse damntau̾it. ꝓculdubio confitens grãm

Expanded text:
est, ut planius id eloquar. utrum ideo nobis detur, est, ut planius id eloquar. utrum ideo nobis detur, quia uolumus, an per ipsam deus etiam hoc efficiat, ut uelimus. si ergo istas duodecim sententias, quas nos dixi scire ad fidem rectam et catholicam pertinere, etiam tu, frater, nobiscum tenes, ago deo gratias, quas profecto non ueracnenti nullum omnino remanet nobiscum de huc quaestione certamen. Ut enim eadem duodecim breui expositione percurram, quo modo uoluntatis humanae meritum sequitur gratia, cum detur et paruulis, qui hoc nondum possunt uelle seu nolle? quo modo gratiam uel in maioribus dicuntur praecedere merita uoluvera sit gratia, non secundum merita nostra datur? Quam sententiam catholicam Pelagius ipse sic timuit, ut eos qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, sine dubitatione damnaret, ne a catholicis judicibus damnarin lege atque doctrina; cum et istam sententiam Pelagius ipse damnauerit procul dubio confitens gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo baptirat uł ñ baptirati sunt. qͣndo carnẽ
sanguinẽ xp̃i biberunt. uł ñ bibert̃: scd̃m hec
ergo que ꝑ corpus gesserunt. ñ scdm eaquȩ sidiu
hic uiuerent gesturi fuetant. iudicant᷑. Scimͦ
felices eẽ mortuos qui in dño moriunt᷑: nec ad eos
ꝑtinere quicquid acturi fuerant. si tempore di¬
utirniore uixissent. Scimꝰ eos quicorde ꝓpͥoere¬
dunt indñm: sua so facere uoluntate. ac libero
arbitͥo. Scimꝰ ꝑ eis qui nolunt crede: nos qui iam
credimꝰ recta fide agere cumd̃m oramꝰ ut uelint.
Scimꝰ ꝑeis qͥ ex illis credidunt tamqͣm de bene¬
ficiis recte atq ueracit̾. et deb̃e nos dõ gr̃as age:
et soluere. Recognoscis me ut puto in his q̃ scire
nos dixi. ñ omiia quȩ ad fidem catholicam ꝑti
cõmemorare uoluisse: s ea tm̃ quȩ ad istam quȩ
int̾ nos agit᷑ de digr̃a questionẽ: utrum p̃cedat
hec gr̃a. an subsequat᷑ hominis uoluntatẽ. Hoc

Expanded text:
quando baptizati vel non baptizati sunt, quando carnem quando baptizati vel non baptizati sunt, quando carnem sanguinem biberunt uel non biberunt, secundum haec ergo, quae per corpus gesserunt, non secundum ea, quae, si diu hic uiuerent. gesturi fuerant, iudicantor. Scimus felices esse mortuos, qui in domino moriuntur, nec ad eos pertinere, quicquid acturi fuerant, si tempore diuturniore uixissent. Scimus eos, qui corde proprio credunt in dominum, sua id facere uoluntate ac libero arbitrio. Scimus pro eis, qui nolunt credere, nos, qui iam credimus, recta fide agere, cum deum oramus, ut nelint. Scimus pro eis, qui ex illis crediderunt, tamquam de beneficiis recte atque ueraciter et debere nos agere deo gratias et solere. Recognoscis me, ut puto, in his, quae scire nos dixi, non omnia, quae ad fidem catholicam pertinent, commemorare noluisse sed ea tantum, quae ad istam, quae inter nos agitur, de dei gratia quaestionem, utrum praecedat haec gratia, an subsequatur hominis uoluntatem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
datur: iusto iudicio di ñ dari. Scimus qd̾ om̃s
astabimꝰ ante tͥbunal xp̃i. ut ferat unus qͥsq
scdm ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit. ñ scd̃m ea que si diutiꝰ
uiueret gesturus fuit. siue bonũ siue malũ. Sci¬
ius etiam parliulos scđm ea quȩ ꝑ corpꝰ gessert̃
recepturos: uł bonum uł malũ. Gessert̾ autẽ
non ꝑse ipsos. s ꝑeos quib ꝓ illis respondenti¬
b ec renuntiare diabolo dicunt᷑: et credere in
đm. Unde et innumero fideliũ computant᷑. ꝑti¬
nentes ad sententiã dñi dicentis: qui crediderit
et baptiratus fuerit saluus erit. ꝓ pt̾ qd ⁊ illis
qui hoc sacram̃tum ñ acceꝑunt. contingit quod
sequit᷑: qui autẽ ñ crediderit condẽpnabitur.
Un de et ipsi sicut. dixi si in illa parua etate mo¬
riunt᷑. utiq sođm ea quȩ ꝑ corpꝰ gessert̃. id ẽ dem¬
pore quoincorpore fuerunt. quando ꝑ corda
et ora gestantum credidunt uł ñ credidunt:

Expanded text:
datur, iusto indicio dei non dari. Scimus. quod omnes datur, iusto indicio dei non dari. Scimus. quod omnes adstabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea, quae per corpus gessit, non secundum ea, quae, si diutius uiueret, gesturus fuit, siue bonum siue malum. Scimus etiam paruulos secundum ea, quae per corpus gesserunt, recepturos uel bonum uel malum. gesserunt autem non per se ipsos sed per eos, quibus pro illis respondentibus ot renuntDeum; unde et in numero fidelium computantur, pertinentes ad sententiam Domini dicentis: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Propter quod et illis qui hoc Sacramentum non accipiunt, contingit quod sequitur: Qui autem non crediderit, condemnabitur . Unde et ipsi, sicut dixi, si in illa parva aetate moriuntur, utique secundum ea quae per corpus gesserunt, id est tempore quo in corpore fuerunt, quando per corda et ora gestantium crediderunt vel non crediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
miserante cui dicimꝰ. deduc me dñe inuia tua.
et ambulabo in ueritate tua. ut ab eis nullo mͦ
scimꝰ ñdum natos nichil egisse inuita ꝓpͥa boni
seu mali: nec scd̾m metita pͥoris alicuius uite ꝗͣ
nullã ꝓpͥam singuli habere potuert̾ in huiꝰuite
uenire miserias. s tam̃ scd̃m adã carnalit̾ natõ.
contagium mortis antiquȩ. pͥma natiuitate. cont̃¬
here. nec libari a supplicio mortis et̾nȩ. qd̾ trahit
ex uno inom̃s tͣnsiens iusta dãpnatio. nͥ ꝑ gr̃am
renascant᷑ in xp̃o. Scimꝰ gr̃am di nec paruuł nec
maiorib scłm merita nr̃a dari: scimꝰ maiorib ad
singulos actus dati. scimꝰ ñ omnib hõib dari:
quib dat᷑. ñ solum scd̾m merita oꝑum ñ dari:
sed nec scđ̃m merita uoluntatis eoꝵ quib datur.
qđ maxime apparet in paruulis. Scimꝰ eis quib
datur. miscdia di gratiuta dari: scimꝰ eis quib ñ

Expanded text:
miserante, cui dicimus: Deduc me, domine. in uia tua miserante, cui dicimus: Deduc me, domine. in uia tua et ambulabo in ueritate tua, ut ab eis nullo modScimus nondum natos nihil egisse in uita propria boni seu mali nec secundum merita prioris alicuius uitae, quam nullam propriam singuli habere potuerunt, in huius uitae uenire miserias, sed tamen secundum Adam carnaliter natos contagium mortis antiquae prima natiuitate contrahere nec liberari a supplicio mortis aeternae, quod trahit ex uno in omnes transiens iusta damnatio, nisi per gratiam renascantur in Christo. Scimus gratiam dei nec paruulis nec maioribus secundum merita nostra dari. Scimus maioribus ad singulos actus dari. Scimus non omnibus hominibus dari et, quibus datur, non solum secundum merita operum non dari sed nec secundum merita uoluntatis eorum, quibus datur, quod maxime apparet in paruulis. Scimus eis, quibus datur, misericordia dei gratuita dari. Scimus eis. quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
seuerent in eo qd̾ eẽ ceꝑunt: etiam ꝓ se ipsis orant
fideles. Utile ẽ quippe omnib uł pene. õib ꝓpter
humilitatẽ saluberrimã: ut quales futi sint.
scire non possint. Ad hoc dr. qui se ȩxistimat stare:
uideat ne cadat. Propt̾ huiꝰ timoris utilitatem.
ne regenerati et pie uiuere incipientes. tãqͣm
securi alta sapiamꝰ: quidã ñ ꝑseueraturi. ꝑ seue¬
ħ uiuere donec cadant:i c̃ possint rapide bac uita
ne malicia mutet intellectũ eoꝵ. qͦd de sc̃o in mat᷑a
ꝓbabilem rationẽ. a recte fidei regła ñ recedens.
teneat eam: ce ego cũ illosime ñ latu̾it Ueruntñ ĩ
qͦd ꝑuenimꝰ in eo ambulemꝰ: donec nob ãs reuelet.
siqͥd alit̃ sapimus. sicut apostolicis litc̾s admone¬
mur. Puenimꝰ autem in ea que ad fidem ueram
et catholicã ꝑtinere firmissime scimꝰ: in quib
ita nob̾ ambulandumẽ. ahuuante illo atq

Expanded text:
erseuerent in eo, quod esse coeperunt. etiam pro se ipsis orant erseuerent in eo, quod esse coeperunt. etiam pro se ipsis orant fideles. utile est quippe omnibus uel paene omnibus propter humilitatem saluberrimam, ut, quales futuri sint, scire non possint. ad hoc dicitur: Qui uidetur stare, uideat ne cadat. propter huius timoris utilitatem, ne regenerati et pie uiuere incipientes tamquam securi alta sapiamus, quidam non perseueraturi perseuehic uiuere, donec cadant. cum possint rapi de hac uita, ne malitia mutet intellectum eorum, quod de sancto inmatura aeprobabilem rationem a rectae fidei regula non recedens, teneat eam et ego cum illo, si me non latuerit. uerum tamen, in quod peruenimus, in eo ambulemus, donec nobis deus reuelet, si quid aliter sapimus, sicut apostolicis litteris admonemur. peruenimus autem in ea, quae ad fidem ueram et catholicam pertinere firmissime scimus, in quibus ita nobis ambulandum est adiuuante illo atque
Abbreviated transcription (Latin):
patre meo. Q utiq ut hoc dice̾t in eiꝰ doctͥna fuerãt
scandalirati discipłi eiꝰ: qͥ eũ pꝰea ñst̃ secuti. Nongͦ
ꝓdẽe doctͥnam. Qeͤ grã si desit: uidemꝰ ⁊̃ obẽẽ doctͥnã.
ł pt̾ea deus ut omnia futura opera sua i
pre destinatione p̃sciuit. sic illa disposuit. ut
qͦsdam ñ credentes ad fidem suã. mationes creden¬
hum ꝓ eis exaudiendo conũtat. Unde refutentur
ẽẽ libinaturã arbitrii. cum qua nascim᷑: aut gr̃ã
dci ẽẽ doctrinã qmuis utilem. quȩ ꝑ linguas ⁊ lit¬
teras p̃dicat᷑. Nonenĩ hoc oramꝰ ꝓ infidelib ut fi¬
at coꝵ natura. idẽ. ut homines sint aut ut doctͥ¬
na eis p̃dicet᷑. quam malosuo audiunt si ñ credt.
Et plerumq ꝓeis oramꝰ: quicũ legant uł audiãt.
nolunt credere. S oram̾ ut uoluntas corrigatur.
doctrinȩ consentiat᷑: natura sanet᷑. Iam uͦ ut ꝑ¬

Expanded text:
patre meo: et utique, ut hoc diceret, in eius doctrina fuerant patre meo: et utique, ut hoc diceret, in eius doctrina fuerant scandprodesse doctrinam, quae gratia si desit, uidemus etiam obesse doctrinam. Propterea deus, ut omnia futura opera sua in praedestinatione praesciuerit, sic illa disposuit. ut quosdam non credentes ad fidem suam orationes credentium pro eis exaudiendo conuertat, unde refutentur esse naturam liberi arbitrii, cum qua nascimur, aut gratiam dei esse doctrinam quamuis utilem, quae per linguas et litteras praedicatur. non enim hoc oramus pro infidelibus, ut fiat eorum natura, id est ut homines sint aut ut doctrina eis praedicetur, quam malo suo audiunt, si non credunt — et plerumque pro eis oramus, qui. cum legant uel audiant, nolunt credere —, sed oramus, ut uoluntas corrigatur. doctrinae consentiatur, natura sanetur. Iam uero, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
taris. scͥpturarũ sc̃ãrum et si fuerint inimici. fi¬
unt amici: ñ opus eiusdem doctrinȩ. quam qui
audiunt et legunt. sine gr̃adĩ. peiores eiꝰ efficiunt᷑
sipit: s ad singulos actus dat᷑. illius uoluntate
de quo scͥptum ẽ. pluuiã uoluntariã segregans d̃s
hereditati suȩ. quia et lib̃um arbitͥum ad diligen¬
dumdm pͥmi peccati granditate ꝑdidimꝰ. et lex
di atq doctrina qͣmius sc̃a iusta et bona. tamen
occidit. si ñ uiuificet sp̃s. ꝑ quem fit ñ ut audien¬
do. s ut obediendo. neq lectione. s ut dilectioe
deneatur. Quappt̾ ut indm credamꝰ ⁊ pie uiuamꝰ:
non ẽ uolentis neq currentis. s miserentis ẽ dei.
ñ quia uelle ñ debemꝰ et currere. s quia ipse in no¬
bis et uelleoꝑatur et currere. Unde ec ipse dñsihs
c̃dentes a ñ e̾dentibꝰ id est abire uasis. uasa miscd̃ie
disc̾nens. nemo inqͥt uenit ad me: nͥ fu̾it ei datũ a

Expanded text:
tari scripturarum sanctarum, etsi fuerunt inimici, fitari scripturarum sanctarum, etsi fuerunt inimici, fiunt amici, non opus eiusdem doctrinae, quam qui audiunt et legunt sine gratia dei. peiores eius efficiuntursipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex dei atque doctrina quamuis sancta et iusta et bona tamen occidit, si non uiuificet spiritus, per quem fit, non ut audiendo sed ut oboediendo neque ut lectione sed ut dilectione teneatur. quapropter, ut in deum credamus et pie uiuamus. non uolentis neque currentis i sed miserentis est dei, non quia uelle non debemus et currere. sed quia ipse in nobis et uelle operatur et currere. unde et ipse dominus Iesus credentes a non credentibus, id est ab irae uasis uasa misericordiae discernens: Nemo, inquit, uenit ad me. nisi fuerit ei datum a
Abbreviated transcription (Latin):
quam ut ñ credat᷑ indm. nec ad mediatorẽ in quo
soluunt᷑ oꝑa eiꝰ credendoueniat᷑ S ipse mediator
intrat in domũ fortis. idẽ. in hoc scłm mortahũ
sub potestate diabol qͣntum ad ipsum ꝑtinet cõ¬
stitutum. De ipso quippe scͥptum ẽ. qd̾ potestatẽ
habeat mortis. Intrat indomũ fortis. idẽ in suo
dominatu habentis genꝰ humanũ. Et pͥus alli¬
gat eum: id ẽ. eius cohercet et cohibet potestatẽ.
potestatis sue fortiorib uinculis. E sic eripit ua¬
saeius quecumq p̃destinauit eriꝑe arbitrium
ente. credant in istum liba uoluntate. ꝓinde
hoc opus ẽ gr̃e ñ nature. Opus ẽ inqͣm gr̃e. quã
nob̃ attulit scd̾s adam: ñ nature. qm totam ꝑ¬
didit in semet ipso pͥmus adam. Opus ẽ gratiȩ
tollentis pecẽm: ⁊ uiuificantis mortuũ pecc̃orẽ.
ñ opus legis ostendentis pec̃ẽm. ñ a pecco uiui-¬
que posset uiuificare: omnino ex lege eẽt iustitia.

Expanded text:
quam ut non credatur in deum nec ad mediatorem, a quo quam ut non credatur in deum nec ad mediatorem, a quo soluuntur opera eius, credendo ueniatur. Sed ipse mediator intrat in domum fortis. id est in hoc saeculum mortalium sub potestate diaboli, quantum ad ipsum pertinet, constitutum; de ipso quippe scriptum est. quod potestatem habeat mortis. intrat in domum fortis. id est in suo dominatu habentis genus humanum et prius alligat eum, id est eius cohercet et cohibet potestatem potestatis suae fortioribus uinculis et sic eripit uasa eius, quaecumque praedestinauit eripere, arbitrium ente credant in istum libera uoluntate. proinde hoc opus est gratiae non naturae. opus est, inquam, gratiae, quam nobis adtulit secundus Adam, non naturae. quam totam perdidit in semet ipso primus Adam. opus est gratiae tollentis peccatum et uiuificantis mortuum peccatorem, non opus legis ostendentis peccatum nec a peccato uiuquae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ diabolus diffidentie filioꝵ. regens eos ad
arbitriũ suum. qd̾ nec ipse habet ubum ad be¬
nefaciendum. s in maximã maliuolentiã pena
sui sceleris obduratum. Unde nemosane fidi cre¬
dit aut dicit: hos apostatas angłos ad pͥstinã
piecatem correcta aliqͣndo uoluntate conũti.
Quidgͦ oꝑatur hec potestas in filios diffidentie. nͥ
oꝑa sua mala ⁊ in pͥmis maximeq ipsamdiffiden¬
tiam. et infidelitatẽ qua sunt inimicifidi. ꝑ qͣm
scit eos posse mundari. posse sanari. posse ꝑfectis¬
sime libos qd̾ eis uehem̃ter inuidet in et̾nitate
regnare: Itaq aliquos eoꝵ ꝑ qͦs ampliꝰ deciꝑe af¬
fectat. sinit. habere ñnulla uelut oꝑa bona inqͥb
laudant᷑. ꝑ quasq gentes. p̃cipueq ingente ro¬
mana qui p̃clare głoseq iuxerunt. S qͣm sicut
ueracissima scͥptura dicit. omne qđ ñ ẽ ex fide
peccatum ẽ. et sine fide. impossibile ẽ. utiq pla¬
cere deo ñ hominib: nichil sic agit hic pͥnceps

Expanded text:
iabolus diffidentiae filiorum regens eos ad arbitrium suum, quod nec ipse habet liberum ad benefaciendum sed ad maximam maliuolentiam poena sui sceleris obduratum. unde nemo sanae fidei credit aut dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando uoluntate conuerti. quid ergo operatur haec potestas in filiis diffidentiae nisi opera sua mala et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem, qua sunt inimici fidei, per quam scit eos posse mundari, posse sanari, posse perfectissime liberos, quod eis uehementer inuidet, in aeternitate regnare? itaque aliquos eorum, per quos amplius decipere affectat, sinit habere nonnulla uelut opera bona, in quibus laudantur per quasque gentes praecipueque in gente Romana, qui praeclare glorioseque uixerunt. sed quoniam, sicut ueracissima scriptura dicit, omne, quod non est ex fide. peccatum est et sine fide inpossibile est utique placere deo, non hominibus, nihil sic agit hic princeps,
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ꝑ illiꝰ riunamcui pͥmo homini ab ea pote¬
state p̾uaricatio ꝑsuasa ẽ.⁊ in qͦ om̃s oecidimꝰ
subiectum ẽ genus humanum. Propt̾ quod de
hac potestate tenebrariĩ eruunt᷑ et paruuli. cũ
regenerant᷑ in xp̃o. Neq hoc apparet in eoꝵ ar¬
bitrio lib̃ato: nisicum ad anno ꝑuen̾int ratio¬
ne utentis etatis. habentes consentientẽ doctri¬
ne salutari in qua nutritisunt uoluntatẽ. et
in ea finientes uitamistam. si electi sunt ante

Expanded text:
rum per illius ruinam, cui primo homini ab ea poterum per illius ruinam, cui primo homini ab ea potestate praeuaricatio persuasa est et in quo omnes cecidimus, subiectum est genus humanum. propter quod de hac potestate tenebrarum eruuntur et paruuli, cum regenerantur in Christo. neque hoc apparet in eorum arbitrio liberato, nisi cum ad annos peruenerint ratione utentis aetatis habentes consentientem doctrinae salutari, in qua nutriti sunt, uoluntatem et in ea finientes istam uitam, si electi sunt in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
etrinadiuina: an etiã orandum ꝓeis. ut de pote¬
candum eẽ dicis: iussionib dñi et orationib eccłe
contradicis. Si autẽ fateris ꝓeis orandũ. id utiq
orandum fateris. ut eidem doctrine arbitͥo lib̾ato
a potestate tenebrarũ consentiant. Ita fit ut neq
fideles fiant nͥ lib̃o arbitͥo: et tam̃ illiꝰgrã fideles
fiant. quicoꝵ a potestate tenebrarũ lib̾auit arbi¬
tͥum. Sic et digr̃a non negat᷑. s sine ullis humanĩ
p̃cedentib meritis uera monstrat᷑. et lib̾um ita
defendit᷑. ut humilitate solidet᷑. ñ elatione p̃ci¬
quolibet alio. uł se ipso: s in dño głetur. Potestã
enim tenebrarũ qͥd ẽ nͥ potestas diaboli: iange¬
lorumeiꝰ: qui cum fuissent angłilucis. inuerita¬
te ꝑ lib̾um arbitum ñ stantes. s inde cadentes
facti sunt denebre: Non te ista doceo: sq̃ nosti
ut recorderis admoneo. Hurgͥ potestati tenebra¬

Expanded text:
ctrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut de tenectrina diuina. an etiam orandum pro eis, ut de tenecandum esse dicis, iussioni domini et orationibus ecclesiae contra dicis; si autem pro eis fateris orandum. id utique orandum fateris, ut eidem doctrinae arbitrio liberato a tenebrarum potestate consentiant. ita fit, ut neque fideles fiant nisi libero arbitrio et tamen illius gratia fideles fiant, qui eorum a potestate tenebrarum liberauit arbitrium. sic et dei gratia non negatur, sed sine ullis humanis praecedentibus meritis uera monstratur, et liberum ita defenditur, ut humilitate solidetur. non elatione praeciquolibet alio uel se ipso sed in domino glorietur. Potestas enim tenebrarum quid est nisi potestas diaboli et angelorum eius. qui cum fuissent angeli lucis, in neritatė per liberum arbitrium non stantes sed inde cadentes facti sunt tenebrae? non te ista doceo, sed, quae nosti, ut recorderis, admoneo. huic igitur potestati tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uult eẽ captiuũ. Responde. obsecro quomͦ
dicit apłs. gr̃as agentes deo pat̾. idoneos facienti
nos in parce sortis scorum in lumine qͥ eruit nos
de potestate tenebrarũ. et tͣnstulit in regnũ filii
caritatis sue. si ñ ipse arbitͥum nr̃m. s ipsum ar¬
bitͥum se lib̾at. Mendacit̾ gͦ agimꝰ gr̃as patͥ tãqͣ
ipse faciat. qd̾ ipse ñ facit. et errauit quidix̃. qd̾
ipse nos faciat idoneos in parte sortis sc̃orum in
lumine: quia ipse nos eruit de potestate tenebraꝵ
et tͣnstulit in regnum filii caritatis sue. Responde
quomͦ ad declinandum a malo et faciendũ boniun
libum habeamꝰ arbitͥum: qndo erat sub potestate.
tenebrarũ. Unde nos. si quẽ admodũ dieit apłs.
ds eruit: ipse utiq illud lib̾um fecit. Qđ tã mag¬
num nt̃m bonum si ꝑ sue doctrine p̃dicationẽ tm̃
mnͦ facit: quid de his dicemꝰ. qͦs de ipsa tenebrarũ
potestate ñdum eruit: Predicanda tm illis ẽ do¬

Expanded text:
adhuc uult esse captiuum. responde, obsecro; quo modo adhuc uult esse captiuum. responde, obsecro; quo modo dicit apostolus: Gratiasagentes patri idoneos facienti nos in parte sortis sanctorum in lumine. qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, si non ipse arbitrium nostrum sed ipsum arbitrium se liberat? mendaciter ergo agimus gratias patri, tamquam ipse faciat, quod ipse non facit. et errauit. qui dixit, quod ipse nos faciat idoneos in parte sortis sanctorum in lumine, quia ipse nos eruit de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae. responde; quo modo ad declinandum a maloliberum habebamus arbitrium, quando erat sub potestate tenebrarum? unde nos si, quemadmodum dicit Apostolus, Deus eruit, ipse utique illud liberum fecit. Quod tam magnum nostrum bonum si per suae doctrinae praedicationem tantum modo facit, quid de his dicemus, quos de ipsa tenebrarum potestate nondum eruit? praedicanda tantum illis est do
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥ eoꝵ ẽdunt. si hoc in eis ipse ñ faẽ. Ñ fallamꝰ hoĩe.
Nam dm̃fallere ñ ualemꝰ: Risꝰ ñ oramꝰ dm̃. s orare nos
fingimꝰ᷑. si nosipsos ñ illũ c̃dimꝰ facere qͦd oramꝰ. Prsꝰ¬
ñ deo grãs agimꝰ. s nos agete fingim̃. si unde ili gr̃s
agimꝰ. ipsum facere ñputamꝰ. Labia dolosa simhõiũ
Absit ut qͦd fac̾e dm̃ rogam̾ oribꝰ i uocibꝰ nr̃is. eũ facere
negemꝰ cordibꝰ nr̃is: ⁊ qͦd ẽ grauiꝰ ad auiosetiã decipi¬
enddos hoc ñ taceamꝰ disputationibꝰ nr̃is. ⁊ dũ uolu¬
mus apud hoĩes defendere lib̃ũ arbitͥum: aput
dm ꝑdamꝰ orationis auxiliũ: ⁊ gr̃arũ actionẽ ñ
habeamꝰ ueram. dũ uerã ñ agnoscimꝰ gratiam.
Siuere uolumtis defendere liberum arbitriũ
ñ oppugnemꝰ unde fit ub̃um. Namqͥ oppugnat
gr̃am. qua nr̃m ad declinandum a malo ⁊ facien¬
dum bonum lib̾at᷑ arbitͥum: ipse arbitͥum suũ

Expanded text:
aliqui eorum credunt, si hoc in eis ipse non facit. 7. Non fallamus homines, aliqui eorum credunt, si hoc in eis ipse non facit. 7. Non fallamus homines, nam Deum fallere non valemus. Prorsus non oramus Deum, sed orare nos fingimus, si nos ipsos, non illum, credimus facere quod oramus. Prn deo gratias agimus, sed nos agere fingimus, si, unde illi gratias agimus, ipsum facere non putamus. labia dolosa si in homiabsit, ut, quod facere deum rogamus oribus et uocibus nostris. eum facere negemus cordibus nostris et. quod est granius. ad alios etiam decipiendos hoc non taceamus disputationibus um, apud deum perdamus orationis auxilium et gratiarum actionem non habeamus ueram, dum ueram non agnoscimus gratiam. Si uere nolumus defendere liberum arbitrium, non oppugnemus, unde fit liberum. nam qui oppugnat gratiam, qua nostrum ad declinandum a malo et faciendum bonum liberatur arbitrium. ipse arbitrium suum
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ cȩlestis hominis. et ppt̾ea cȩli nomine dig¬
ni sunt. itaet in eis qͥ ꝑ infidelitatẽ ñ nͥ imaginẽ
t̾rem hominis portant. et ob hoc merito t̾ra nun¬
cupant᷑. Nempe isti ꝓ quib inimicis nos dñs ius¬
sit orare. et głosissimus martyr sicȩxposuit qd̾ in
oratione dicimꝰ fiat uoluntas tua sicut in celo et
in t̾ra. ut ipsis etiamposcamꝰ fidem qͣm fideles ha
di atq doctrinam qua xp̃i p̃dicat᷑ fides. uł om̃ino
audire nolunt. uł ad hoc audiunt. siue etiã leg̃t.
ut irrideant. et detestent᷑: et quanta possunt con¬
tradictione blasphement. Inanit̾ gͥ et ꝑfunctorie
potiꝰ qͣm ueracit᷑ ꝓeis ut doctrine ci aduersantur
credendo consentiant. do fundimꝰ p̃ces: si ad eiꝰ ñ
ꝑtinet gram conũtere ad fidem suã ipsi fidei cont̾r iaᷤ
hõiũ uoluntates. inanit̃ ã ⁊ ꝑfunctorie. potiꝰ quã
ueraciter magnas cũ exultatione agimꝰ d̃o gr̃as. qñ

Expanded text:
imaginem coelestis hominis, et propterea coeli nomine digimaginem coelestis hominis, et propterea coeli nomine digni sunt; ita et in eis qui per infidelitatem nonnisi imaginem terreni hominis portant , et ob hoc terra merito nuncupantur. Nempe isti, pro quibus inimicis Dominus nos jussit orare, et gloriosissimus martyr sic exposuit quod in oratione dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra, ut ipsis etiam poscamus fidem quam fideles habDei atque doctrinam qua Christi praedicatur fides, vel omnino audire nolunt, vel ad hoc audiunt sive etiam legunt ut irrideant et detestentur, et quanta possunt contradictione blasphement. Inaniter igitur et perfunctorie potius quam veraciter pro eis, ut doctrinae cui adversantur, credendo consentiant, Deo fundimus preces, si ad ejus non pertinet gratiam convertere ad fidem suam ipsi fidei contrarias hominum voluntates. Inaniter etiam et perfunctorie potius quam veraciter magnas cum exsultatione agimus Deo gratias, quando
Abbreviated transcription (Latin):
legere uł intelligere legendo. uł etiam expon̾e
ac p̃dicare sufficeret. nec opus ẽẽt orare. ut ds̃ ad fi¬
denisuam infideliũ corda conu̾teret. et conu̾sis ꝓfi¬
cientem ꝑseuerantiã eiꝰdem sue gr̃ȩ largitate dona¬
ret. Sigͦ hec adño poscenda ẽẽ ñ renuis: qͥd restat
fr̾uitalis. nͥ ut abillo eadonarifatearis. a qͦ poscen¬
da eẽ consentis: Si autẽ negas ab illo ñ posc̾e ista
debere. eidem doctrine ipsius contͣdicis: qͥa et hoc
in eadidicimꝰ. ut ab illo ista poscam. Orationem do¬
municã nosti. nec te dubito dicere pat̃ nr qui es in
celis et cecera. Lege expositoremeius beatissimum ey¬
pͥanum. et quẽ admodũ ibi exposuerit qd̃ ibi dicit᷑
fiat uoluntas tua sicut incelo et in t̾ra. diligenter
attende et obedient intellige: ꝓfecto docebit te ora
centis. orate ꝓ inimicis ur̃is. Et hoc orare ut fiat
uoluntas dĩ sicut in eis qui iam fideles ft̃. ⁊ portant

Expanded text:
legere uel intellegere legendo uel etiam exponere legere uel intellegere legendo uel etiam exponere ac praedicare sufficeret nec opus esset orare. ut deus ad fidem suam infidelium corda conuerteret et conuersis proficientem perseuerantiam eiusdem suae gratiae largitate donaret. si ergo haec a domino poscenda esse non rennuis, quid restat, frater Vitalis, nisi ut ab illo ea donari fatearis, a quo poscenda esse consentis? si autem negas ab illo nos poscere ista debere. eidem doctrinae ipsius contra dicis, quia et hoc in ea didicimminicam nosti, nec dubito te Deo dicere: Pater noster, qui es in coelis, etc. Lege expositorem ejus beatissimum Cyprianum, et quemadmodum exposuerit quod ibi dicitur, Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra , diligenter attende, et obedienter intellige: profecto docebit te orarcentis, Orate pro inimicis vestris ; et hoc orare, ut fiat voluntas Dei, sicut in eis qui jam fideles sunt et portant
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ficto. s tam̃ catholicos iudices timens:
pelagiꝰ ipse dãpnauit: Et quomͦ inqͥes respon¬
debitur: Quomodocenses faciliꝰ et aꝑtiꝰ qͣm ut
illud qd̾ de orando do suꝑius egimꝰ. sic ãplectam᷑:
ut hoc m̃ti nr̃e nulla subtrahat obliuionis
irreptio niula calliditas argum̃tationis ȩrcor¬
queat: Si enim qđ scriptum ẽ. adño gressus ho¬
minis dirigunt᷑. et uiam eiꝰ uolet. et p̃parat᷑ uo¬
luntas a dño. et d̾s ẽ enim quioꝑat᷑ inuobis et
uelle. et multa huiꝰ modiquib comm̃dat᷑ uera d̾i
rita ipsa cumdatur: qui a p̃uenit hominis uolun¬
tatẽbonã. nec eã cuiꝰquam inuenit incorde. Sed
facit. sig ita p̃pararet atq ita oꝑarecur ds hõis
uoluntatẽ. ut tm̃mͦ legem suã atq doctrinã li¬
bero eiꝰ adhib̾et arbitͥo. nec uocatione illa alta at¬
q secreta siceiꝰ ageret sensum. ut eidem legi atq
doctrine accommodaret assensum: ꝓculdubio eã

Expanded text:
quidem ficto sed tamen catholicos iudices timens quidem ficto sed tamen catholicos iudices timens Pelagius ipse damnauit! Et quo modo, inquies, respondebitur? quo modo censes facilius et apertius, quam ut illud. quod de orando deo superius egimus, sic amplectamur, ut hoc menti nostrae nulla subtrahat obliuionis inreptio. nulla calliditas argumentationis extorqueat? si enim, quod scriptum est: A domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et: Praeparatur uoluntas a dovelle: et multa hujusmodi, quibus commendatur vera Dei rita ipsa cum datur; quia praevenit hominis voluntatem bonam, nec eam cujusquam invenit in corde, sed facit: si ergo ita praepararet atque ita operaretur Deus hominis uoluntatem, ut tantum modo legem suam atque doctrinam libero eius adhiberet arbitrio nec uocatione illa alta atque secreta sic eius ageret sensum, ut eidem legi atque doctrinae accommodaret adsensum, procul dubio eam
Abbreviated transcription (Latin):
tiat uoluntate. Si enim lateret eum inqͥs doctri¬
na di. ñ dirigerent᷑ gressus eius. quib directis
doctrina di non pot̾ ei innotescere ueritas. eui
ꝓpͥa uoluntate consentiat. Cui si consentit inqͥs
qd̾ in eiꝰ libo arbitrio constitutũ ẽ: recte utiq di¬
cunt᷑ ab illo dirigi gressus eius. ut uiam eiꝰ uelit.
cuiiͦ doctrinã suasione p̃cedente subsequente cõ¬
sentione sectat᷑. Qđ libertate naturali si uult
facit. si ñ uult ñ facit: ꝓ eo qd̃ fecerit p̃miũ uł
supplicium recepturus. Hec ẽ illa pelagianoꝵ
male diffamata. meritoq ieꝓbata et ab ipso etiã
pelagio tunente damnari in orientalium ep̃oꝵ
iudicio damnata sententia: quadicunt grãm
dĩ ñ ad singulos actusdari. s in lib̾o arbito orse.
uł in lege atq doctrina. Et usq adeo fr̃ erimus
graues corde: ut degr̃adĩ. immo adu̾sus gr̃amdĩ
eam pelagianã sententiã teneamꝰ. quã pectore

Expanded text:
tiat uoluntate. \'si enim lateret eum\\ inquis, \'doctritiat uoluntate. \'si enim lateret eum\\ inquis, \'doctrina dei. non dirigerentur gressus eius, quibus directis doctrina dei non ei potest innotescere ueritas, cui propria uoluntate consentiat. \'cui si consentit\'. inquis, \'quod in eius libero arbitrio constitutum est, recte utique dicuntur ab illo dirigi gressus eius, ut uiam eius uelit, cuius doctrinam suasione praecedente subsequente consensione sectatur, quod libertate naturali, si uult, facit, si non uult, non facit pro eo, quod fecerit, praemium uel supplicium recepturus . haec est illa Pelagianorum male diffamata meritoque reprobata et ab ipso etiam Pelagio timente damnari in orientalium episcoporum iudicio damnata sententia, qua dicunt gratiam dei non ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse uel in lege atque doctrina. et usque adeo, frater. erimus graues corde, ut de gratia dei, immo aduersus gratiam dei eam Pelagianam sententiam teneamus, quam pectore
Abbreviated transcription (Latin):
quidicit. ne qͥd faciatis mali: nec ista uult fieri da¬
tisq illi ñ ẽ p̃ciꝑe. s confitet᷑ se d̾m rogare ne fiant.
sciens hominis uoluntatẽ. ab ipso corrigi ac diri
discet. aut tenebit aut ambulabit. aut aliquid
huimodi qđ posses dicere a dño quidẽ dari. sed ho¬
mini iam uolenti: ut scilicet beneficium di. qd̾ gͣssus
hominis dirigit. ut eiꝰ uiam discat. teneat. gradia¬
tur. sua homo uoluntate p̃cedat. et hoc dĩ donũ
p̃cedente sua uoluntate mereat᷑: s ideo dix̃. adño
gressus hominis dirigunt᷑. et uiameiꝰ uolec. ut in¬
telligerem᷑ ipsamuoluntatẽ bonã quã incipimꝰ
dirigunt᷑ quiauiam eiꝰ uoluit: s dirigunt᷑ inqͥt
et uolet. Nong quia uoluit dirgiuitur. s qͥa di¬
rigunt᷑ uolet. Hic tu fortasse rursus dicturꝰ es
fieri hoc a dño. dum doctrina eiꝰ legit᷑ uł audit᷑.
si homo ueritati quam legit uł audit sua cõsen¬

Expanded text:
qui dicit: Ne quid faciatis mali, nec ista uult fieri saqui dicit: Ne quid faciatis mali, nec ista uult fieri satisque illi non est praecipere, sed confitetur se deum rogare, ne fiant, sciens hominis uoluntatem ab ipso corrigi ac dirigdiscet\' aut \'tenebit aut \'ambulabit\' aut aliquid huius modi, quod posses dicere a domino quidem dari sed homini iam uolenti. ut scilicet beneficium dei, quo gressus hominis dirigit, ut eius uiam discat, teneat, gradiatur, sua homo uoluntate praecedat et hoc dei donum praecedente sua uoluntate mereatur. sed ideo dixit: A domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet, ut intellegeremus ipsam uoluntatem bonam. qua incipimus diriguntur, quia uiam eius uoluit\', sed: Diriguntur, inquit, et uolet. non igitur, quia uoluit, diriguntur, sed. quia diriguntur, uolet. Hic tu rursus fortasse dicturus es hoc fieri a domino, dum doctrina eius legitur uel auditur, si homo ueritati, quam legit uel audit, sua consen
Abbreviated transcription (Latin):
re. Exere contra orationes eccłe disputationes tuas:
et quando audis sacerdotem dĩ ad altare exhortan¬
tem ppłm dĩ orare ꝓ incredulis. ut eos d̾s conii̾tat ad
fidem. et ꝓ cathecuminis ut eis desidium regenera¬
tionis inspiret. et ꝓfidelib. ut in eo qđ eẽ ceꝑunt.
eiꝰ munere ꝑseuerent: subsanna pias uoces et dic
te ñ facere qd̾ hortat᷑. id ẽ. dm̃ꝓ infidelib ut eos
fideles faciat ñ rogare. eo qđ ñ sint ista diuinȩ mise¬
rationis beneficia: s humane officia uoluntatis.
d homo in carchaginensi eruditꝰ eccl̃a: etiã beatis¬
simi cypͥan librum de dñca oratione condempna.
Qͣm̃ doctor ille cum exponeret ea petenda ẽẽ ostendit
a deo patre: quȩ tu dicis hominiabhõie. hoc est a
paulum: q̃m dixit. oramus addm ne qͥd faciatis ma¬
li. Neq enim dicturus es. nicħ mali eum fac̾e qͥ ñ
credit inxp̃m: aut qui fidem deserit xp̃i. Ac ꝑ hoc

Expanded text:
re. exerce contra orationes ecclesiae disputationes tuas re. exerce contra orationes ecclesiae disputationes tuas et, quando audis sacerdotem dei ad altare dei exhortantem populum dei orare pro incredulis, ut eos deus conuertat ad fidem, et pro catechumenis, ut eis desiderium regenerationis inspiret, et pro fidelibus, ut in eo, quod esse coeperunt, eius munere perseuerent, subsanna pias uoces et dic te non facere, quod hortatur, id est deum pro infidelibus, ut eos fideles faciat, non rogare eo, quod non sint ista diuinae miserationis beneficia sed humanae officia uoluntatis, et homo in Carthaginensi eruditus ecclesia etiam beatissimi Cypriani librum de dominica oratione condemna, quam doctor ille cum exponeret, ea petenda esse ostendit a deo patre, quae tu dicis esse homini ab homine, hoc est a Paulum, quoniam dixit: Oramus ad deum, ne quid faciatis mali. neque enim dicturus es nihil mali eum facere, qui non credit in Christum aut qui fidem deserit Christi. ac per hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵs ipsius: uitali frĩ in ipso salutem.
Cum de te mͥẽẽnt nuntiata ñ bona. et
rogauidñm. et donec mͥ bonanuntient᷑ ad huc ro¬
go: ut litt̾as meas nec asꝑnant̾ accipias: i salubrit̾
legas. Si hanc eraudit ꝓte orationem meã. eciã de
te grãrum actionem donat ut offeram. Qđ si impet᷑.
ꝓculdubio ñ contradicis huic iꝑsi pͥncipio epłe mee.
tͥ displicet ut oremus: si hanc orationẽ recognoscis ẽẽ
xp̃ianam. si et tu ꝓ caris tius talia uł orare te reco¬
lis. uł orare de debere cognoscis: quomͦdicis quod te
audio dicere. ut recte credamꝰ indm. et euglio con¬
sentiam̃ ñ eẽ ddonumdĩ. s hoc nob̃ eẽ a nob̾. id ẽ. ex
ꝓpͥa uoluntate q̃m nob̃ in nr̃ocorde ñ oꝑat᷑ ẽ ipse:
ras suad̾m oꝑari ut uelimꝰ. quas uł legimꝰ uł audi¬
mus. S eis consentire uł ñ consentire ita nr̃m ẽ. ut
si uelimꝰ fiat: si autẽ nolimꝰ. nicħ in nob̃ oꝑationem

Expanded text:
SERVORUM IPSIUS VITALI FRATRI IN IPSO SALUTEM. Cum de te mihi essent nuntiata non bona, et rogaui deum et, donec bona mihi nuntientur, adhuc rogo, ut litteras meas nec aspernanter sumas et salubriter legas. si hanc exaudit pro te orationem meam, etiam de te gratiarum actionem donat ut offeram. quod si impetro. procul dubio non contra dicis huic ipsi principio epistulae meae. is nostris non tibi displicet ut oremus, si hanc orationem recognoscis esse Christianam. si et tu pro caris tuis talia uel orare te recolis uel orare te debere cognoscis. quo modo dicis, quod te audio dicere, ut recte credamus in deum et euangelio consentiamus, non esse donum dei, sed hoc nobis esse a nobis, id est ex propria uoluntate, quam nobis in nostro corde non operatus est ipse? ras suas deum operari. ut uelimus, quas uel legimus uel audimus: sed eis consentire uel non consentire ita nostrum est. ut, si uelimus, fiat, si autem nolimus. nihil in nobis operationem
Abbreviated transcription (Latin):
num. ddĩ gr̃ã p̃ueniri. et ut bonũ uelint hoĩes qdđ
nolebant dm facere qui rogat᷑ ut faciat: et cui nos
noiumꝰ agere gr̃as. dignum et iustũ ẽẽ cũ fecerit.
Dñs t̾ det intellectum in omnib dñe fr̾r. Epła aug̃¬

Expanded text:
num dei gratia praeueniri et, ut bonum uelint homines. quod num dei gratia praeueniri et, ut bonum uelint homines. quod nolebant, deum facere. qui rogatur, ut faciat, et cui nos nouimus agere gratias dignum et iustum esse, cum fecerit. dominus tibi det intellectum in omnibus, domine fr