comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clamore inindioso. et inpartẽ ubi nullus audiret compellaret. ac
diceret. ego ea mente. intelligentia. ratione. inqua sum factus adima¬
ginẽ dei. tantũ amo regnũ dei. ut hominis magnam uidicẽ penã.
si eo nũquã possit intrare. Itane uero tu non homo de turba imꝑi¬
torũ. s int̾ paucos prudentissimos regni illius amator. tanto uti¬
q ardentior. quanto magis te flagrantissima paucorũ societas in
illud accendit. nec facit inde torpescere frigidior multitudo: Respon¬
surus es homini atq dicturus. ñ solum magna ñ ẽ. s nulla oĩ¬
no pena ẽ. imaginis dei. nũquam posse intrare in regnũ dei: Pu¬
to quod nec uni homini. cuiꝰ nec uim. nec testimoniũ formidabis.
hoc dicere audebis. Te itaq siue respondente qđ libet. siue qđ ma¬
gis ate exigeret. si non xpͣiana certe bumana uerecundia reticente in¬
gereret aspectibus tuis paruulum suum dicens. iustus est ds̃. Quid

Expanded text:
clamore invidioso, et in parte ubi nullus audiret, compellaret ac clamore invidioso, et in parte ubi nullus audiret, compellaret ac diceret, Ego ea mente, intelligentia, ratione, in qua sum factus ad imaginem Dei; tantum amo regnum Dei, ut hominis magnam judicem poenam, si eo nunquam possit intrare. Itane vero tu non homo de turba imperitorum, sed inter paucos prudentissimos regni illius amator, tanto utique ardentior quanto magis te flagrantissima paucorum societas in illud accendit, nec facit inde torpescere frigidior multitudo, responsurus es homini atque dicturus, Non solum magna non est, sed nulla omnino poena est imaginis Dei, nunquam posse intrare in regnum Dei? Puto quod nec uni homini, cujus nec vim nec testimonium formidabis, hoc dicere audebis. Te itaque sive respondente quodlibet, sive quod magis a te exigeret si non christiana, certe humana verecundia reticente, ingereret aspectibus tuis parvulum suum, dicens: Justus est Deus; quid
Abbreviated transcription (Latin):
t quoq teneant quia pius ẽ. quia uerar. quia iustus. atq hanc
ȩstimationem de illa trinitate seruantes. quicquid audierint huic
conuenire sententiȩ. amplexent᷑ atq collaudent. Nec hoc as ulla
uis argumentationis euellat s de testentur omnem auctoritatem.
atq omnẽ sotietatem contraria ꝑsuadere nntent᷑em. Si hȩc ipsa tua
uerba consideras. ad uersus te illos firmissimos reddis. Neq enim
alia causa ẽ. cur nouitatem ur̃am de testatur etiã multitudo xpͣia¬
na. acuius uelut imꝑito iudicio. ad paucos ur̃os quos iuderi cu¬
pis prudentissimos et doctissumos ꝓuocas. nisi quia dm̃ et homi¬
nũ conditorem et iustissimũ cogitant. et suorũ tantos cruciatus
conspiciunt paruuloꝵ ut sub deo creatore oytimo atq nstissimo.
nullomͦ imago eius in illa etate tanta mala pateret᷑. si n eẽt origi¬
nale peccatum. Quorũ si quis quã gestans paruulum filium. te sine

Expanded text:
ter quoque teneant quia pius est, quia verax, quia justus; atque hanc ter quoque teneant quia pius est, quia verax, quia justus; atque hanc aestimationem de illa Trinitate servantes, quidquid audierint huic convenire sententiae, amplexentur atque collaudent: nec hoc eis ulla vis argumentationis evellat, sed detestentur omnem auctoritatem atque omnem societatem contraria persuadere nitentem; » si haec ipsa tua verba consideras, adversus te illos firmissimos reddis. Neque enim alia causa est, cur novitatem vestram detestetur etiam multitudo christiana, a cujus velut imperito judicio ad paucos vestros, quos videri cupis prudentissimos et doctissimos, provocas; nisi quia Deum et hominum conditorem, et justissimum cogitant, et suorum tantos cruciatus conspiciunt parvulorum, ut sub Deo creatore optimo atque justissimo nullo modo imago ejus in illa aetate tanta mala pateretur, si non esset originale peccatum. Quorum si quisquam gestans parvulum filium, te sine
Abbreviated transcription (Latin):
dicit hominẽ uanitati similem factũ. cuius dies sicut umbra prȩtere¬
unt. Nec ideo asscribit iniquitatẽ. s potius ȩquitatẽ. qͥañ in iustȩ tot
et tantis malis quȩ sepissimȩ cermunus. etiã paruulus plectitur.
Nec diabolo conditionem hominũ. s humane originis deprauationẽ.
Nec peccato substantiam: deputari. s in primis hominibꝰ actũ. meoꝵ
uero posteritate ꝯ tagium. Nec paruilis conscientiam sine scientia. in
quibus nec scientia ẽ. nec conscientia. s sciuit ille quid fecerit. in quo
omnes peccauerunt. et singuli malum inde traxerunt. Tu aut qui
multitudinem prȩstruis idiotarũ quos appellas simplices. qui ali¬
is occupati negotiis. nichil de erudicione ceperunt: sola tam̃ fide
ad ecciiam xp̃i ꝑuenire curarunt. nec facile obscuris questionibus
t̾reant᷑. s credentes dm̃ uerum conditorem eẽ hominum. indubitan¬

Expanded text:
dicit hominem vanitati similem factum, cujus dies sicut umbra praeteredicit hominem vanitati similem factum, cujus dies sicut umbra praetereunt : nec Deo adscribit iniquitatem, sed potius aequitatem; quia non injuste tot et tantis malis, quae saepissime cernimus, etiam parvulus plectitur: nec diabolo conditionem hominum, sed humanae originis depravationem; nec peccato substantiam, sed in primis hominibus actum, in eorum vero posteritate contagium: nec parvulis conscientiam sine scientia, in quibus nec scientia est, nec conscientia; sed scivit ille quid fecerit in quo omnes peccaverunt, et singuli malum inde traxerunt. 4. Tu autem qui multitudinem praestruis idiotarum, quos appellas « simplices, qui, aliis occupati negotiis, nihil de eruditione ceperunt, sola tamen fide ad Ecclesiam Christi pervenire curarunt, ne facile obscuris quaestionibus terreantur, sed credentes Deum verum conditorem esse hominum, indubitan
Abbreviated transcription (Latin):
stus. et uerax. ac pius. id e̾. donorũ suoꝵ in homines cumulator ꝓbe¬
tur. quia una ẽ. ut fateris optima causa studiorũ bonorũ ut hono¬
ret̾ ds̃. Quem tam̃ sic honoras ut paruuloꝵ liberatorem neges per
ut non consequant᷑ salutem. tamquã medico ñ indigeant xp̃o. huma¬
ne originis uenã sagacit᷑ inspiciente. et eos sanos ꝓmntiante uli¬
auo. Quanto melius si nichil omĩno didicisses. quam ꝑ istã uelut
scientiam legis inqua te turgidus iactas. non sane duce dei lege. sed
ur̃a potius uanitate. ad hanc impiam presumptionem inimicã fidei
xpͣianȩ. et tuȩ animȩ ꝑuenisses: Sententia inquis ur̃a tã deformis
et uana ẽ. quȩ et deo inquitatẽ. et diabolo conditionem hominũ.
et peccato substantiã. et conscientiam sine scientia ꝑ aruulis cone t᷑
abscribere. Breuit̾ respondeo. Sententia nr̃a nec deformis ẽ. quia

Expanded text:
stus et verax ac pius, idem donorum suorum in homines cumulator probestus et verax ac pius, idem donorum suorum in homines cumulator probetur; quia una est, » ut fateris, « optima causa studiorum bonorum, ut honoretur Deus. » Quem tamen sic honoras, ut parvulorum liberatorem neges per ut non consequantur salutem, tanquam medico non indigeant Christo; humanae originis venam sagaciter inspiciente, et eos sanos pronuntiante Juliano. Quanto melius nihil omnino didicisses, quam per istam velut scientiam legis, in qua te turgidus jactas, non sane duce Dei lege, sed vestra potius vanitate, ad hanc impiam praesumptionem inimicam fidei christianae et tuae animae pervenisses. 3. « Sententia, » inquis, « vestra tam deformis et vana est, quae et Deo iniquitatem, et diabolo conditionem hominum, et peccato substantiam, et conscientiam sine scientia parvulis conatur adscribere. » Breviter respondeo: Sententia nostra nec deformis est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
uri huius. solita et uana. de inuidia quam uos sustinere ꝓuerita¬
te iactatis. et de paucitate uelut prudentium quibus uos placere gaude¬
retis: Hȩc enĩ et ueterũ et nouoꝵ omniũ uox ẽ hereticorũ ipsa consue¬
tudine iam sordidata atq ꝑtrita: et tamen necessitate compellit᷑ talibꝰ
pannis induitã magna etiam ur̃a suꝑbia quȩ sic tendit᷑. & inflat᷑: ut
cos deforimꝰ dũ gestit ostẽtare dirũ pat. Tuas etiam calumpniosissimas
contumelias non ẽ necesse sepius refutare quibus me unũ nominatũ
uideris appetere. et intot ac tanta catholica lumina tacitis eoꝵ nomi¬
nibus uł insamis insilis. uł cecus offendis. Unde tibi duobus priori¬
bus libris sic me respondisse arbitror ut anullo ãpliꝰ reqͥrat̃. Exaggeras
quam sit difficilis paucisq conueniens eruditis. scarũ cognitio lit¬
terarum. Uidelicet ut ds̃ hominum sicut uniuersoꝵ conditor. et iu¬

Expanded text:
bri hujus solita et vana, « de invidia quam vos sustinere pro veritabri hujus solita et vana, « de invidia quam vos sustinere pro veritate jactatis, et de paucitate velut prudentium quibus vos placere gaudetis? » Haec enim et veterum et novorum omnium vox est haereticorum, ipsa consuetudine jam sordidata atque protrita. Et tamen necessitate compellitur talibus pannis indui tam magna etiam vestra superbia, quae sic tenditur et inflatur, ut eos deformius dum gestit ostentare, disrumpat. Tuas etiam calumniosissimas contumelias non est necesse saepius refutare, quibus me unum nominatim videris appetere; et in tot ac tanta catholica lumina, tacitis eorum nominibus, vel insanus insilis, vel caecus offendis. Unde tibi duobus prioribus libris sic me respondisse arbitror, ut a nullo amplius requiratur. 2. Exaggeras quam sit « difficilis paucisque conveniens eruditis sanctarum cognitio Litterarum: » videlicet, « ut Deus hominum, sicut universi conditor, et ju
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ restat nisi ut causa istoꝵ maloꝵ sit. aut iniquitas uł in poten¬
tia dei. aut pęna primi ueterisq peccati: Sed quia nec inustus nec
impotens ds ẽ. restat quod ñ uis. s cogeris confiteri quod grauę
iugum suꝑ filios adam. adie exitus deuentre matris eorũ. usq
indiem sepulturȩ in matre omniũ non fuisset. nisi delicti origina
rdo ipse postulat. utqm̃ pͥ mo scdoq respondinius. quid
liber tuus tercius contineat. de inde iudeaius: et responde¬
amus pestilentiosis laboribus tuis. quantum dñs opitula¬
t᷑ salubrib laboribus nr̃is. tenentes institutũ modũ ut ea
quȩ non habent ad rem quȩ int̾ nos agit᷑ ꝑtinentẽ controuersiam
transeamus. Ne qui hȩc nr̃a nosse uoluerint. plus laboris et tempo¬
ris inoꝑe legendi quam indiscendi utilitate consumãt. Quid ergo
opus ẽ. ut aliquid aduersus ea dicam quȩ in principio pofuisti li¬

Expanded text:
igitur restat, nisi ut causa istorum malorum sit aut iniquitas vel impotenigitur restat, nisi ut causa istorum malorum sit aut iniquitas vel impotentia Dei, aut poena primi veterisque peccati? Sed quia nec injustus, nec impotens est Deus; restat quod non vis, sed cogeris confiteri, quod grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae iOrdo ipse postulat, quoniam primo secundoque respondimus, quid liber tuus tertius contineat deinde videamus: et respondeamus pestilentiosis laboribus tuis, quantum Dominus opitulatur, salubribus laboribus nostris; tenentes institutum modum, ut ea quae non habent ad rem quae inter nos agitur pertinentem controversiam, transeamus; ne qui haec nostra nosse voluerint, plus laboris et temporis in opere legendi, quam in discendi utilitate consumant. Quid ergo opus est, ut aliquid adversus ea dicam, quae in principio posuisti li
Abbreviated transcription (Latin):
quot et quanta mala patiant᷑. in quibus uanitatibus cruciatibus er¬
roribꝰ. t̾roribus crescant. Deinde iam grandes etiã deo seruientes. teꝑ¬
tat error ut decipiat. temptat laborat dolor ut frangat. temptat
ubido ut accendat. temptat meror ut sternat. temptat tipus ut ex¬
tollat. Et quis explicet omnia festinant̾. quibus grauat᷑ igũ suꝑ
filios adam: huius euidentia miserie gentiũ philosophos nicħ depec¬
cato primi hominis. siue scientes siue credentes compulit dicere. ob
aliqua scelera suscepta inuita suꝑiore penarũ luendarũ causa nos
eẽ natos. et animos nr̃os corruptibilibus corporibus eo supplicio quo
et rustici p̾dones captos affligere consueuerant tamquã unuos cũ
mortuis eẽ coniunctos. Apłs aut̃ amputat opinionẽ qua creduntur
singule animȩ ꝓmeritis ante acte uitȩ diuersis corporibꝰ inseri. Quid

Expanded text:
quot et quanta mala patiantur, in quibus vanitatibus, cruciatibus, erquot et quanta mala patiantur, in quibus vanitatibus, cruciatibus, erroribus, terroribus crescant. Deinde jam grandes, etiam Deo servientes tentat error, ut decipiat; tentat labor aut dolor, ut frangat; tentat libido, ut accendat; tentat moeror, ut sternat; tentat typhus, ut extollat. Et quis explicet omnia festinanter, quibus gravatur jugum super filios Adam? Hujus evidentia miseriae gentium philosophos nihil de peccato primi hominis sive scientes, sive credentes, compulit dicere, ob aliqua scelera suscepta in vita superiore poenarum luendarum causa nos esse natos, et animos nostros corruptibilibus corporibus, eo supplicio quo Etrusci praedones captos affligere consueverant, tanquam vivos cum mortuis esse coujunctos. Apostolus autem amputat opinionem, qua creduntur singulae animae pro meritis ante actae vitae diversis corporibus inseri. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Qui ergo uestitus grͣa nͨ habebat in nudo corpore quđ̃ pude¬
ret. spoliatus gr̃a sensit quod oꝑire deberet. Eugienda inquis o
pinio ẽ. quȩ putat uł in menbris hominum. uł insensibus menbro¬
rum aliquid diabolum condidisse. Quid nobis obicis uanas exor¬
bitationes tuas: non aliquio diabolus quod ad naturã hominis
ꝑtinet condidit. s quod d̾s bene condiderat. peccati ꝑsuasione
uolauit. Ita ut illo uulnere quod factum ẽ. ꝑ duoꝵ hominum
liberum arbitrium. totus gemis ddaudicaret humanu. Ecce cir¬
cunstat sensus tuos miseria generis humani. Homo es. huma¬
ni nichil abstȩ alienum puta. et in his quȩ nom pateris compatere paci¬
entibus. Quam is et ipse quantalibet terrena polleas felicitate.
nullum sine bello intestino diem ducis. sitam̃ quod ꝓfiteris implere
conaris. Sed in his quȩ meminisse iam ñ potes paruulos intuere.

Expanded text:
bat. Qui ergo vestitus gratia non habebat in nudo corpore quod pudebat. Qui ergo vestitus gratia non habebat in nudo corpore quod puderet, spoliatus gratia sensit quod operire deberet. 83. « Fugienda, » inquis, « opinio est, quae putat vel in membris hominum, vel in sensibus membrorum aliquid diabolum condidisse. » Quid nobis objicis vanas exorbitationes tuas? Non aliquid diabolus quod ad naturam hominis pertinet condidit: sed quod Deus bene condiderat, peccati persuasione violavit; ita ut illo vulnere quod factum est per duorum hominum liberum arbitrium, totum genus claudicaret humanum. Ecce circumstat sensus tuos miseria generis humani. Homo es, humani nihil abs te alienum puta ; et in iis quae non pateris, compatere patientibus. Quamvis et ipse, quantalibet terrena felicitate praepolleas, nullum sine bello intestino diem ducis: si tamen quod profiteris implere conaris. Sed in iis quae meminisse jam non potes, parvulos intuere,
Abbreviated transcription (Latin):
ut confusione se texerint. Confusionem in honestatis ẽẽ non dubium.
Ideoq ibi dictum e̾. nuidi erant. et non confundebant᷑. ut appareant
confiisione factũ quod postea pudenda texerunt. hic aut̃ ubi se ab¬
sconderunt in medio ligni paradysi. respondit adam. Uocem tuam
manifesta confusio. istud occulta conscientia qua delinquente intrin¬
secus accidit manifesta confusio. Illud ergo fecit pudor. hoc timor.
illud erubescenda concupiscentia. hoc pumenda conscientia de men¬
ti scilicet similis. quando eum qui cordiscernebat interna corporis
occultatione fugiebat. Quid ẽ aut qd ait dñs. quis mintiauit tibi
quia nudus es. nisi deligno de quo p̾ceꝑam tibi ne manducares man¬
ducasti: Quid ẽ gustato cibo ꝓhibito miditas indicata. nisi pecca¬
to nudatum quẽ gr̃a contegebat : Gr̃a quippe dei magna ibi e¬
rat. ubi terremim et animale corpus. bestialem libidinem nͨ habe¬

Expanded text:
ut confusione se texerint. Confusionem inhonestatis esse, non dubium. ut confusione se texerint. Confusionem inhonestatis esse, non dubium. Ideoque ibi dictum est, Nudi erant, et non confundebantur : ut appareat confusione factum, quod postea pudenda texerunt. Hic autem ubi se absconderunt in medio ligni paradisi, respondit Adam: Vocem tuam manifesta confusio, istud occulta conscientia, qua delinquente intrinsecus accidit manifesta confusio: illud ergo fecit pudor, hoc timor; illud erubescenda concupiscentia, hoc punienda conscientia; dementi scilicet similis, quando eum qui cordis cernebat interna, corporis occultatione fugiebat. Quid est autem quod ait Dominus, Quis nuntiavit tibi quia nudus es, nisi de ligno de quo praeceperam tibi ne manducares, manducasti ? Quid est gustato cibo prohibito nuditas indicata, nisi peccato nudatum quod gratia contegebat? Gratia quippe Dei magna ibi erat, ubi terrenum et animale corpus bestialem libidinem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
sentire. Quȩ igit᷑ ds̃ honesta fecerat. dixit apłs inhonesta: c̾ausam
requiro. Si hoc ñ peccato factũ ẽ. unde factũ ẽ : quis honesta deioꝑa
de honestauit. ut ea in honesta sc̃s apłs diceret: utrũ habitudo inqua
ẽ. sollertia creantis. anlibido inqua ẽ. pęna peccantis: Nam etiam
minc qđ ds̃ ibi facit honestum ẽ. quod origo contrahit in honestum.
Et tamen ne sint scisfure incorpore contributum ẽ. diuinitus sensui nat᷑a¬
li. ut ꝓ inuicem sollicita sint menbra. et quod dehonestauit concupis¬
centia. contegat uerecundia. Sed dicis. cur audita dei uoce de ambu¬
lantis in paradyso absconderunt se adam et mulier eiꝰ. cũ ꝑironiata il
Nec attendis quod animo trepidante afacie dm̃ abstrusiora latibula
quesierunt. illa uero lumbis circũposita tegmina. motũ qui ibi senti¬
ebat᷑ erubescendo uelarunt: Si cũ nudi e̾e̾nt ñ confundebant᷑. restat

Expanded text:
sentire. Quae igitur Deus honesta fecerat, dixit Apostolus inhonesta. Causam sentire. Quae igitur Deus honesta fecerat, dixit Apostolus inhonesta. Causam requiro: si hoc non peccato factum est, unde factum est? Quis honesta Dei opera dehonestavit, ut ea inhonesta sanctus Apostolus diceret? Utrum habitudo, in qua est solertia creantis; an libido, in qua est poena peccantis? Nam etiam nunc quod Deus ibi facit, honestum est: quod origo contrahit, inhonestum. Et tamen ne sint scissurae in corpore, contributum est divinitus sensui naturali, ut pro invicem sollicita sint membra: et quod dehonestavit concupiscentia, contegat verecundia. 82. Sed dicis, « Cur audita voce Dei deambulantis in paradiso absconderunt se Adam et mulier ejus, cum perizomata illnec attendis, quod animo trepidante a facie Domini, abstrusiora latibula quaesierunt? Illa vero lumbis circumposita tegmina, motum qui ibi sentiebatur erubescendo velarunt. Si cum nudi essent, non confundebantur; restat
Abbreviated transcription (Latin):
do muidi erant et non confundebant᷑. Uide igit᷑ quã impudent̃ ideo di¬
cas. homines fuisse pͥmitus nudos. quia ad sollertiȩ humane oꝑa ut
se tegerent ꝑtinebat quȩ mindũ in illis fuit. Unde fit consequens ut
ante peccatũ mertes. peccato aut̃ factos credas ẽẽ sollertes. Quã por¬
ro multis inanit᷑ dictis quasi eligant᷑. acuteq conchudis dicens. Non
igit᷑ quia peccauerant genitalia uł diabolica. uł inhonesta fecerunt.
s quia pauitabant in ea qua primũ fuerant honestate ꝑmanentia
menbra texerunt. Ad quod respondeo diabolica quidẽ mͣbra non eẽ
quantũ ad eoꝵ substantiam figurã qualitatẽq ꝑtinet. quã condidit
ds̃. Sed si eadem m̃bra inqua prius fuerant honestate manserunt.
cur ea dixit apłs inhonesta: Bene qđ ipsȩ confessus es illa mͬbra
fuisse prius honesta. non enĩ aliud possis nisi blasphema opinione

Expanded text:
do nudi erant et non confundebantur. 81. Vide igitur quam impudenter « ideo » dido nudi erant et non confundebantur. 81. Vide igitur quam impudenter « ideo » dicas « homines fuisse primitus nudos, quia ad solertiae humanae operam ut se tegerent pertinebat, quae nondum in illis fuit. » Unde fit consequens ut ante peccatum inertes, peccato autem factos credas esse solertes. Quam porro multis inaniter dictis quasi eleganter acuteque concludis dicens, « Non igitur quia peccaverant, genitalia vel diabolica vel inhonesta fecerunt; sed quia pavitabant, in ea qua primum fuerant honestate permanentia membra texerunt! » Ad quod respondeo, diabolica quidem membra non esse, quantum ad eorum substantiam, figuram, qualitatemque pertinet, quam condidit Deus: sed si eadem membra in qua prius fuerant honestate manserunt, cur ea dixit Apostolus inhonesta? Bene quod ipse confessus es, illa membra fuisse prius honesta: non enim aliud posses nisi blasphema opinione
Abbreviated transcription (Latin):
honestatẽ. Unde apparet illa quȩ ackNNONa. dicta sunt in honesta
latine appellari: Postremo quod adiunctũ ẽ. quȩ aut̃ sunt honesta nr̃a
grecus habet. cYCXNNA. Unde manifestũ ẽ. illa quȩ. acKNNa. dicta
sunt inhonesta eeͥ. Quamuis et milla grecorũ consideratione uerboꝵ.
eo ipso debuisti ammoneri. in honesta ẽẽ illa que abundantiorẽ hones¬
tatẽ habent uelaminis. quando ea quȩ hoc nͨ opus habent honesta sunt
dicta. Quid ẽ. enĩ quȩ aut̃ honesta sunt ur̃a: ñ opꝰ habent. nͥ illa in ho¬
nesta st̃. q̃ opꝰ hñt : honestasg ad hibet᷑ in honestis. cum rationalis nateͣ
sensu ipso uerecundante uelant᷑. Eoꝵ quippe honestas &. honorẽ uelamen¬
tũ tanto abundantius. quantomagis in honesta sunt. Quod ꝓfecto ñ
diceret apłs. si corpus tale de scriberet quale habebant hommes quan¬

Expanded text:
honestatem. Unde apparet illa quae ἀσχήμονα dicta sunt, inhonesta honestatem. Unde apparet illa quae ἀσχήμονα dicta sunt, inhonesta latine appellari. Postremo quod adjunctum est, quae autem sunt honesta nostra, graecus habet εὐσχήμονα. Unde manifestum est illa quae ἀσχήμονα dicta sunt, inhonesta esse. Quamvis et nulla graecorum consideratione verborum eo ipso debuisti admoneri, inhonesta esse illa quae abundantiorem honestatem habent velaminis; quando ea quae hoc opus non habent, honesta sunt dicta. Quid est enim, Quae autem honesta sunt nostra, non opus habent; nisi, Illa inhonesta sunt, quae opus habent? Honestas ergo adhibetur inhonestis, cum rationalis naturae sensu ipso verecundante velantur. Eorum quippe honestas et honor est velamentum, tanto abundantius, quanto magis inhonesta sunt. Quod profecto non diceret Apostolus, si corpus tale describeret, quale habebant homines, quan
Abbreviated transcription (Latin):
recundiora inquit nr̃a maiore honestate contegunt᷑. Ad hoc certe
unũ uerbũ totã causam tuã redigendam putasti. quod apłm di¬
xisse legisti uerecundiora nr̃a. Si aut legisses in honesta nr̃a. nul
lomͦ utiq hoc testimoniũ ponere auderes. Nullomͦ enĩ ds̃ et hoc qđ
ẽ. peiuis. ante peccatũ aliquid faceret inmenbris humani corporis
inhonestũ. Disce ergo qđ nescis. quia diligent̾ querere noluisti. In¬
honesta dixit apłs. Sed ñ nulli int̾pretes in quibꝰ et istȩ ẽ. quan¬
duĩ arbitror quẽ legisti. credo uerecundati. uerecundiora dixerunt.
que ile dixit in honesta. quod ꝓbat᷑ ex uerbis in ipso codice scͥptis.
unde ista uerba apłica transtulisti. quod enĩ abstȩ positum ẽ. uerecon¬
diora. in greco legitur. ac RNO Na. quod aut̃ sequit᷑ maiorem honesta¬
tẽ habent ingreco ẽ. eΥCRNNOCΥN UN. quod integre int̾pretatũ ẽ.

Expanded text:
recundiora, inquit, nostra majore honestate conteguntur. » Ad hoc certe recundiora, inquit, nostra majore honestate conteguntur. » Ad hoc certe unum verbum totam causam tuam religandam putasti, quod Apostolum dixisse legisti, verecundiora nostra. Si autem legisses, inhonesta nostra, nullo modo utique hoc testimonium ponere auderes. Nullo modo enim Deus, et, hoc quod est pejus, ante peccatum, aliquid faceret in membris humani corporis inhonestum. Disce ergo quod nescis, quia diligenter quaerere noluisti. Inhonesta dixit Apostolus, sed nonnulli interpretes, in quibus et iste est, quantum arbitror, quem legisti, credo verecundati verecundiora dixerunt, quae ille dixit inhonesta: quod probatur ex verbis in ipso codice scriptis, unde ista verba apostolica transtulisti. Quod enim abs te positum est verecundiora, in graeco legitur ἀσχήμονα. Quod autem sequitur, majorem honestatem habent, in graeco est εὐσχημοσύνην, quod integre interpretatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
lare directe. qđ ds̃ facere dignatꝰ ẽ. recte : et quod creare ñ puduerat
ipsum iudicẽ. pudebat enuntiare p̾conem: Quando istud ita eẽt
nisi quȩ ille fecerat honesta condendo. nos fecissemus in honesta pec¬
cando : inde subiungis de hac re apłicum testimonium: qđ ita scrip¬
tum ẽẽ cominemoras. Multo eni magis quȩ uident᷑ infirma eẽ cor¬
poris nr̃i. hȩc neçessaria sunt. et quȩ putamus in honorabilia esse
menbra corporis. honorem his abundantiorẽ circũdamus. et quȩ
u̾ecunda sunt nr̃a. maiorem honestatẽ habent. quȩ aut sunt hone¬
stas nr̃a. nullo egent. s ds̃ temꝑauit corpus ei cui deerat abundan¬
tiore dato honore. ut ñsit scissura in corpore. s eadẽ ipsa ꝓse ini¬
cem cogitent menbra. Quibꝰ dictis tamquã uictor exclamas. En
uerũ intellectorem oꝑis dei. en fidelem sapientiȩ eiꝰ pͣdicatorem. Ue¬

Expanded text:
lare directe, quod Deus facere dignatus est recte; et quod creare non puduerat lare directe, quod Deus facere dignatus est recte; et quod creare non puduerat ipsum judicem, pudebat enuntiare praeconem, Quando istud ita esset, nisi quae ille fecerat honesta condendo, nos fecissemus inhonesta peccando? 80. Inde subjungis de hac re apostolicum testimonium, quod ita scriptum esse commemoras: Multo enim magis quae videntur infirma esse corporis nostri, haec necessaria sunt: et quae putamus inhonorabiliora esse membra corporis, his honorem abundantiorem circumdamus; et quae verecunda sunt nostra, majorem honestatem habent: quae autem sunt honesta nostra, nullo egent; sed Deus temperavit corpus, ei cui deerat abundantiore dato honore, ut non sit scissura in corpore, sed eadem ipsa pro se invicem cogitent membra . Quibus dictis tanquam victor exclamas: « En verum intellectorem operis Dei, en fidelem sapientiae ejus praedicatorem. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ris: Ego enĩ debui adhibere testimoniũ quod ipse ad hibuisti ubi ait
apłs. Multo magis quȩ uident᷑ in firma eẽ corporis nr̃i. hȩc recessa¬
ria sunt. et et cȩtera quȩ ꝓnobis ipse posuisti s oꝑe precium ẽ. conside¬
rare quo mͦ eo ueneris ut hȩc diceres. Iam igit᷑ inquis tempus ẽ. ut os¬
tendamus extra naturȩ testimonium. etiã aliquã auctoritatẽ legis sic
nr̃a menbra fuisse formata. ut alia uerecundia alia libertate gauderent.
ad quod confirmandum inquis gentiũ citet᷑ magister. qui scribens ad
corintbios ait. Corpus nr̃m ñ ẽ unũ menbrũ. s multa. Demde cũ aplĩ¬
ca uerba subterueris quibus ille mirifice explicauit unitatẽ consensũ¬
q menbrorũ. et quia pauca inquis totius corporis menbra nomina¬
uerat. atq ꝓsua honestate genitalia loca directe appellare nolebat.
Nonne his uerbis tuis te ipse redarguis: honestas ergo erat ñ appel¬

Expanded text:
ris? Ego enim debui adhibere testimonium, quod ipse adhibuisti, ubi ait ris? Ego enim debui adhibere testimonium, quod ipse adhibuisti, ubi ait Apostolus, Multo magis quae videntur infirma esse corporis nostri, haec necessaria sunt: et caetera quae pro nobis ipse posuisti. Sed operae pretium est considerare, quomodo eo veneris, ut haec diceres. « Jam igitur, » inquis, « tempus est ut ostendamus extra naturae testimonium etiam aliqua auctoritate legis, sic nostra membra fuisse formata, ut alia verecundia, alia libertate gauderent. Ad quod confirmandum, » inquis, « Gentium citetur Magister, qui scribens ad Corinthios ait, Corpus nostrum non est unum membrum, sed multa. » Deinde, cum apostolica verba subnecteres, quibus ille mirifice explicavit unitatem consensumque membrorum: « Et quia pauca, » inquis, « totius corporis membra nominaverat, atque pro sua honestate genitalia loca directe appellare nolebat. » Nonne his verbis tuis te ipse redarguis? Honestas ergo erat non appel
Abbreviated transcription (Latin):
simili nos affectos eẽ suplicio. atq eos qui quõda cũmpdonũ et rus¬
ticorũ manus incidissent. Crudelitate ex cogitata necabant᷑ quor uͭ cor¬
pora uiua cũ inortuis. aduersa adu̾sis ac cõmodata. quam aptissime
colligabant᷑. sic nr̃os animos cũ corporibus copulatos. ut unuos cũ
mortuis ẽẽ coniunctos. Nonne qui ista senserunt multoꝗͣ tui meliꝰ gra¬
ue iugum suꝑ filios adam. et dei potentiam iusticiãq uidert. etiã si
grãm quȩ ꝑ mediatorẽ liberandis hominibus concessa ẽ. nͥ uiderunt:
Eece ego inueni quod tͥ de illis gentiliũ philosophorũ literis posset
iure preponi de instigante qui de illis nichil tale inuenire potusti.
uid quod de apłi testimonio ꝓte eẽ cxistimas qđ ẽ. contra de. et
menbra nr̃a quȩ utiq ante pͥeccatũ nuda erant. nec confunde¬
bant cos quibꝰ inerant pudenda fuisse asseris. nesciens quid loqua¬

Expanded text:
simili nos affectos esse supplicio, atque eos qui quondam, cum in praedonum Etrussimili nos affectos esse supplicio, atque eos qui quondam, cum in praedonum Etruscorum manus incidissent, crudelitate excogitata necabantur, quorum corpora viva cum mortuis, adversa adversis accommodata, quam aptissime colligabantur; sic nostros animos cum corporibus copulatos, ut vivos cum mortuis esse conjunctos. » Nonne qui ista senserunt, multo quam tu melius grave jugum super filios Adam et Dei potentiam justitiamque viderunt, etiamsi gratiam, quae per Mediatorem liberandis hominibus concessa est, non viderunt? Ecce ego inveni quod tibi de illis gentilium philosophorum litteris possit jure praeponi, te instigante, qui de illis nihil tale invenire potuisti, UT XVI. 79. Quid, quod de Apostoli testimonio pro te esse existimas, quod est contra te; et membra nostra, quae utique ante peccatum nuda erant, nec confundebant eos quibus inerant, pudenda fuisse asseris, nesciens quid loqua
Abbreviated transcription (Latin):
cipiis mundi huius uisibilis senserint. unde int̾ nos nulla questio uer¬
titur : Sed mens tua potius tamquã magnũ aliquid de philosophorũ li¬
nati sunt. nisi diuino iudicio contigisse tribuentes utiq iusticiã condi¬
tori a quo factus ẽ. et amministrat᷑ hic mundus. Quanto ergo te melius.
ueritatiq uicimus. de hominũ generatione senserunt. quos cicero in
extremis partibus hortensii dialogi. uelut ipsa rerũ euidentia ductꝰ
compulsusq cominemorat: Nam cũ multa quȩ indemus et gemimꝰ.
de hominũ uanitate atq infelicitate dixisset. ex quibꝰ humane inquid
inte erroribus. et erumpnis fit. ut int̾dum ueteres illi siue uates. siue
in sacris initiisq tradendis. diuine mentis int̾pretes. qui nos obaliqua
scelera suscepta in uita suꝑiore pęnarũ luendarũ causa natos eẽ dixert.
aliquid uidisse uideant᷑ Uerumq sit illud quod ẽ. apud aristotilẽ

Expanded text:
cipiis mundi hujus visibilis senserint, unde inter nos nulla quaestio vercipiis mundi hujus visibilis senserint, unde inter nos nulla quaestio vertitur? Sed mens tua potius, tanquam magnum aliquid de philosophorum linati sunt nisi divino judicio contigisse, tribuentes utique justitiam Conditori, a quo factus est et administratur hic mundus. Quanto ergo te melius veritatique vicinius de hominum generatione senserunt, quos Cicero in extremis partibus Hortensii dialogi velut ipsa rerum evidentia ductus compulsusque commemorat? Nam cum multa quae videmus et gemimus, de hominum vanitate atque infelicitate dixisset: « Ex quibus humanae, » inquit, « vitae erroribus et aerumnis fit, ut interdum veteres illi, sive vates, sive in sacris initiisque tradendis divinae mentis interpretes, qui nos ob aliqua scelera suscepta in vita superiore, poenarum luendarum causa natos esse dixerunt, aliquid vidisse videantur: verumque sit illud quod est apud Aristotelem,
Abbreviated transcription (Latin):
nasti philosophis. Quia et hoc ad naturalem ꝑtinet questionẽ. quod
qualit̾cũq causa poscebat. cominemorandum putasti: non utiq fecisti.
et recte. Quid enĩ illi didicerant uł quid locuti fuerant de primo homi¬
ne adam. et eius coniuge. deprima eoꝵ p̾uaricatione. de serpentis as¬
tutia. de nuditate corporis ante peccatũ sine confusione. et confusione
contimio post peccatũ : Quid deniq tale audierunt. quale illud ẽ. quod
ait apłs. ꝑ unũ hominem peccatũ intrauit inmundum. et ꝑ peccatũ
mors. et ita in omnes homines ꝑtransiit. in quo omnes peccauerunt:
Harum litterarũ illi atq huius ueritatis ex ꝑtes. quid de hac re saꝑe
potuerunt: Alerũ si de hominis conditione dogmatũ hominũ a sa¬
cris nr̃is litteris ab horrentium nichil iudicasti eẽ ponendum. et rectissime
iudicasti. quanto minus te quȩ posuisti ad iuuare potuerunt. Quid depͥn¬

Expanded text:
nasti philosophi, quia et hoc ad naturalem pertinet quaestionem, quod nasti philosophi, quia et hoc ad naturalem pertinet quaestionem, quod qualitercumque causa poscebat, commemorandum putasti? Non utique fecisti, et recte. Quid enim illi didicerant, vel quid locuti fuerant de primo homine Adam et ejus conjuge, de prima eorum praevaricatione, de serpentis astutia, de nuditate corporis ante peccatum sine confusione, et cum confusione continuo post peccatum? Quid denique tale audierant, quale illud est quod ait Apostolus, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ? Harum Litterarum illi atque hujus veritatis expertes, quid de hac re sapere potuerunt? Verum si de hominis conditione dogmata hominum a saLitteris nostris abhorrentium nihil judicasti esse ponendum, et rectissime judicasti: quanto minus te quae posuisti adjuvare potuerunt, quid de prin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebat. si aliquio de philosophis ꝓbandum fuit. Non enĩ te adu̾
sus istos defenderet. nͨ clico epicurus qui totũ bonũ hominis in
uoluptate corporis posuit. quia non quod ille tu sentis. s dinomacꝰ.
huius quippe dogina tibi placuit. Nam ipse coniungendã uolup¬
tatem arbitratꝰ ẽ. honestati. ut quẽ ad modum honestas ista uolup¬
luptas ꝑse ipsam appeteuda uideret᷑. hanc ergo partẽ ubi de mori¬
bus disputatur. cũ tibi infensam cerneres. attingere timusti. Nam
ubi maxime controuersia ista uersat᷑. quanti et quales et cuius a¬
pud gentes gloriȩ philosophi tibi p̾ferant᷑ uides. Maximeq ipse
libus philosoploꝵ nobis dogmata inferres. siue prȩferres. qui corpo¬
ris uoluptates uere et grauit̾ dixisse ꝑhibet᷑ illecebras atq escas
malorũ. Nuͣquid aut̃ quid de hominis conditioe senserĩt quos nomi¬

Expanded text:
pertinebat, si aliquid de philosophis probandum fuit, commemorare voluipertinebat, si aliquid de philosophis probandum fuit, commemorare voluisti. Non enim te adversus istos defenderet, non dico Epicurus, qui totum bonum hominis in voluptate corporis posuit, quia non quod ille tu sentis; sed Dinomachus: hujus quippe dogma tibi placuit. Nam ipse conjungendam voluptatem arbitratus est honestati, ut quemadmodum honestas, ita voluptas per se ipsam appetenda videretur . Hanc ergo partem ubi de moribus disputatur, cum tibi infensam cerneres, attingere timuisti. Nam ubi maxime controversia ista versatur, quanti et quales, et cujus apud Gentes gloriae philosophi tibi praeferantur, vides: maximeque ipse libus philosophorum nobis dogmata inferres sive praeferres, qui corporis voluptates vere et graviter dixisse perhibetur illecebras atque escas malorum 77. Numquid autem quid de hominis conditione senserint quos nomi
Abbreviated transcription (Latin):
cur nͥ potius eos cominemorasti. qui de moribus quȩ pars ab eis
philosophiȩ uocat᷑ et hic aquam nos moralem dicimus. sollertis¬
sime disputarunt: Hoc eñi tͥ potissimĩ congruebat. quid honestate
quidem mentis inferius tamen bonũ hominis ẽẽ censes corporis uo¬
luptatem: s quis non quod ꝓspexeris cernat: ne scilicet in ipsa de
uoluptatis questione unde tecũ agimus honestiores philosophit
obruerent. quos cicero ꝓpter ipsam honestatem tamquã consulares
philosophos nuncupaiit. et ipsi stoici maxime inimicissimi uo¬
iuptatis. quorum testimoniũ ex ꝑsona balbi apud ciceronem dis¬
putantis. uerum quidẽ s quod tibi ꝓrsus nichil ꝓdesset int̾ponen¬
dum putasti. Quod aut nullũ hominis bonũ censeant corporis uo¬
uptatem cupiens abscondere nulla de questione morali. nomina
et doginata philosophorũ ꝓferre uoluisti. quod maxime ad rem

Expanded text:
cur non potius eos commemorasti, qui de moribus, quae pars ab eis cur non potius eos commemorasti, qui de moribus, quae pars ab eis philosophiae vocatur ethica, quam nos moralem dicimus, solertissime disputarunt? Hoc enim tibi potissimum congruebat, qui honestate quidem mentis inferius, tamen bonum hominis esse censes corporis voluptatem. Sed quis non quid prospexeris cernat? Ne scilicet in ipsa de voluptate quaestione unde tecum agimus, honestiores philosophi te obruerent, quos Cicero propter ipsam honestatem tanquam consulares philosophos nuncupavit; et ipsi Stoici maxime inimicissimi voluptatis, quorum testimonium ex persona Balbi apud Ciceronem disputantis, verum quidem, sed quod tibi prorsus nihil prodesset, interponendum putasti . Quod autem nullum hominis bonum censeant corporis voluptatem cupiens abscondere, nulla de quaestione morali nomina et dogmata philosophorum, quod maxime ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
pulo suo. inrerum naturȩ opimone dissensit ꝓpriumq dogina consti¬
tuit. Quid sitale aliquid ipse sensit. ut nobis non e̾e̾t ante ponendus
quibus omnes qui de rerum natura philosophati sunt. ante ponen¬
dos eẽ dixisti. atq ut hoc quasi ostenderes te in commemorandis
frustra nominibus et doginatibus philosophorũ insipient᷑ infla¬
sti: Eece preteristi unũ quem uł ex magistro uł ex condiscipulo qͦs
nominasti. uixta attendere debuisti. An forte tumusti ne dioge¬
nes cẏnicus putaret᷑. aut ille etiã legentibus ꝓꝓter idem nomen oc¬
curreret. et ueniret inmentem quod melior te patromis libidinis fu¬
erit. de qua exercenda non uerecondabat᷑ in publico. unde illa secta.
canimim nomͦ acccepit: tu aut defensorem quidem libidinis ꝓfiters
s tuę suscepte quod fidem libertatemq patroni non decuerat erube¬
scis. Uerum obsecro te siphilosophos nobis ante ponere gestiebas.

Expanded text:
pulo suo in rerum naturae opinione dissensit, propriumque dogma constipulo suo in rerum naturae opinione dissensit, propriumque dogma constituit? Quid, si tale aliquid ipse sensit, ut nobis non esset anteponendus, quibus omnes qui de rerum natura philosophati sunt, anteponendos esse dixisti; atque ut hoc quasi ostenderes, te in commemorandis frustra nominibus et dogmatibus philosophorum insipienter inflasti? Ecce praeteristi unum, quem vel ex magistro vel ex condiscipulo quos nominasti, juxta attendere debuisti. An forte timuisti ne Diogenes Cynicus putaretur, aut ille etiam legentibus propter idem nomen occurreret, et veniret in mentem quod melior te patronus libidinis fuerit, de qua exercenda non verecundabatur in publico? unde illa secta caninum nomen accepit. Tu autem defensorem quidem libidinis profiteris, sed de tua suscepta, quod fidem libertatemque patroni non decuerat, erubescis. 76. Verum, obsecro te, si philosophos nobis anteponere gestiebas,
Abbreviated transcription (Latin):
plebe uenerantes qui de naturalibus causis aliquio ercogitare cõ¬
nati sunt. int̾ multas opinionis suȩ uanitates. aliquas tamen uerita¬
tis uelut labuere partẽ qͥ ꝑcaliginem uani. huic tamen doginati contra
quod agimus uire ante ferri possunt. atq ut hoc ꝓbares subdidisti
ea quȩ ame quoq modo cominemorata sunt philosophorũ nomi¬
na phisicorũ cum opimonibꝰ suis quas de causis naturalibus ha
buerunt. Nec tam̃ omnes cominemorare. siue uoluisti. siue potuisti.
Qua inre homines imꝑitos. nullo doctorum dubitante fraudasti.
hoc enĩ de monstrare susceꝑas omnes philosophos qui de naturalibꝰ
causis aliquid ex cogitare conati sunt. iure posse huic doginati con¬
tra quod ageres ante ferri: cur ergo ut de aliis plurimis taceam
cum cõmemorasses anaximenen. eiusq discipulũ anaxagoran.ta¬
cuisti. Alterũ enis discipłmn diogenen. qui et amagistro &e acondisci¬

Expanded text:
plebe venerantes, qui de naturalibus causis aliquid excogitare coplebe venerantes, qui de naturalibus causis aliquid excogitare conati sunt, inter multas opinionis suae vanitates, aliquas tamen veritatis velut lambere partes, qui per caliginem vani, huic tamen dogmati contra quod agimus, jure anteferri possunt. » Atque ut hoc probares, subdidisti ea quae a me quoque modo commemorata sunt, philosophorum nomina physicorum cum opinionibus suis, quas de naturalibus causis habuerunt: nec tamen commemorare omnes sive voluisti, sive potuisti. Qua in re homines imperitos nullo doctorum dubitante fraudasti. Hoc enim demonstrare susceperas, « omnes philosophos, qui de naturalibus causis aliquid excogitare conati sunt, jure posse huic dogmati, contra quod ageres, anteferri. » Cur ergo, ut de aliis plurimis taceam, cum commemorasses Anaximenem ejusque discipulum Anaxagoram, tacuisti alterum ejus discipulum Diogenem, qui et a magistro et a condisci
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sis. quando ꝑspicit qͥ cũq ista tua legit ad questionẽ quȩ int̾ nos
uertit᷑ hȩc nullatenus ꝑtinere: Quis enĩ audiat quod abstȩ cõmemo¬
rant᷑ tales millesius unus eseptẽ sapientibus. Deinde anari mander.
anaximenes. anaxagoras xenofanes. parmenides. leucippus. demo¬
critꝰ. empedocles. heraclitus melissus. platophyta coraei. unusqͥsq
cũ ꝓprio dogiate suo de naturalibꝰ rebꝰ. quis inquã hȩc audiat.
et ñ ipso nominũ sectarũq cũ globatarũ strepitu t̾reat᷑. si ẽ. ineru¬
ditus qualis ẽ. hominũ multitudo. et existimet te aliquẽ magini̾
qui hȩc scire potueris : ecce quod appetis quandoquidẽ in his omibꝰ
abste coaceruatim cõmemoratis qđ ad rem quȩ int̾ nos agit᷑ ꝑti¬
neat nichil omĩno dixisti. Nam plocutꝰ es ista dicturus et aisti.
omnes philosophi inscolis licet aliud disserentes. tam̃ idola cum

Expanded text:
diversis, quando perspicit quicumque ista tua legit, ad quaestionem quae inter nos diversis, quando perspicit quicumque ista tua legit, ad quaestionem quae inter nos vertitur, haec nullatenus pertinere? Quis enim audiat, quod abs te commemorantur, « Thales Milesius unus e septem sapientibus, deinde Anaximander, Anaximenes, Anaxagoras, Xenophanes, Parmenides, Leucippus, Democritus, Empedocles, Heraclitus, Melissus, Plato, Pythagoraei, » unusquisque cum proprio dogmate suo de naturalibus rebus: quis, inquam, haec audiat, et non ipso nominum sectarumque conglobatarum strepitu terreatur, si est ineruditus, qualis est hominum multitudo; et existimet te aliquem magnum, qui haec scire potueris? Ecce quod appetis: quandoquidem in his omnibus abs te coacervatim commemoratis, quod ad rem quae inter nos agitur pertineat, nihil omnino dixisti. Nam praelocutus es ista dicturus, et aisti: « Omnes philosophi in scholis licet aliud disserentes, tamen idola cum
Abbreviated transcription (Latin):
delectant᷑. Iam uero et̃ antea diximus ꝓpterea hoc ñ eẽ inpecoribus
malũ. qͥa ineis ñ concupiscit aduersus sp̃m. Non enĩ habent rationem
quam libidines subnngent suꝑando. fatigent ue pugnando. Qiuis
aut̃ tibi dicit. semꝑ pecorũ imitatione peccari: quam sententiã nͥ tͥ ob¬
iectam tanta loquacitate refellere laborasti. ut suꝑflua multa collige¬
res. quȩ inpecoribus animaduersa etiã medicine disciplina sectatur.
Sed ne ꝓpterea putaret᷑ ñ eẽ malũ concupiscentia carnis. quia bonum
ẽ inpecore. ut eãmoblectet illa naturã cui ñ potest inee̾ concupiscen¬
tia sapientiȩ. Ideo dictum ẽ bonũ eẽ pecoris. cuius sine ulla repugnan¬
ꝗa delectat sp̃m. malum autẽ hominis uquo concupiscit adu̾sꝰ sp̃m
quasi susceptȩ tuȩ si ñ possunt pecorũ sollertie naturales saltẽ
doctorũ hominũ opitulent᷑ errores. Sed quis ñ uideat doctrine te qͥ¬
sisse iactantiam. in cõmemorandis nominibꝰ doctorũ hominũ sectisq

Expanded text:
emus. 74. Jam vero et antea diximus , propterea hoc non esse in pecoribus malum, quia in eis non concupiscit adversus spiritum. Non enim habent rationem, qua libidines subjugent superando, fatigentve pugnando. Quis autem tibi dicit, « semper pecorum imitatione peccari? » Quam sententiam non tibi objectam tanta loquacitate refellere laborasti, ut superflua multa colligeres, quae in pecoribus animadversa, etiam medicinae disciplina sectatur. Sed ne propterea putaretur, non esse malum carnis concupiscentia, quia bonum est in pecore, ut eo se oblectet illa natura, cui non potest inesse concupiscentia sapientiae: ideo dictum est bonum esse pecoris, cujus sine ulla repugnantia delectat spiritum; malum autem hominis, in quo concupiscit adversus spirquasi susceptae tuae, si non possunt pecorum solertiae naturales, saltem doctorum hominum opitulentur errores. Sed quis non videat, doctrinae te quaesisse jactantiam in commemorandis nominibus doctorum hominum sectisque
Abbreviated transcription (Latin):
poꝵ cõmixtione nascunt᷑ ad ius diaboli ꝑtinere. asserendo utiq de
potestate erui tenebrarũ cũ regenerant᷑ in xp̃o. Respondeo gͦ calup¬
niȩ tuȩ. Ita enĩ me ins putari appellasse mundum ad potertatẽ dia¬
boli ꝑtinentẽ tãqu̾a celũ ⁊ t̾ram et omĩa quȩ incis sunt uel diabolꝰ
fecerit. uł diabolꝰ teneat. hoc ñ dico. detestor. redarguo. dampno qͥ
dicit: s hoc loco sic appellaui mundũ quemadinodũ dñs ubi ait.
ecce uenit princeps mundi. Non enĩ cęli et t̾rȩ. et omniũ quȩ ꝑ u̾bũ
hoc ẽ ꝑ eundẽ ipsum xp̃m facta sunt. Unde scriptũ ẽ mundus ꝑ¬

Expanded text:
porum commixtione nascuntur ad jus diaboli pertinere; » asserendo utique, « de porum commixtione nascuntur ad jus diaboli pertinere; » asserendo utique, « de potestate erui tenebrarum, cum regenerantur in Christo. » Respondeo ergo calumniae tuae. Ita enim me vis putari appellasse mundum ad potestatem diaboli pertinentem, tanquam coelum et terram et omnia quae in eis sunt, vel diabolus fecerit, vel diabolus teneat. Hoc non dico, sed detestor, redarguo, et damno qui dicit. Sed hoc loco sic appellavi mundum, quemadmodum Dominus, ubi ait, Ecce venit princeps mundi . Non enim coeli et terrae et omnium quae per Verbum, hoc est per eumdem ipsum Christum, facta sunt, unde scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
hominum mala. si ñ ẽ humana origo uitiata. ñ ẽ massa dãpnata:
Quid qđ homo fatuitatis experset abinuidiȩ stimulis alienus. Ipsam
sic describis inuidiã. ut intua descriptione hoc uitium et peccatũ ap¬
pareat et pęna peccati: An ñ ẽ peccatũ diabolicũ inuidia: An nͥẽ pe¬
na peccati. quȩ ꝓtimis ipsum de quo orit᷑ uexat auctorem: Hȩc uerba
tua sunt. et tamen diuturna loquacitate uisus tͥ es accutissime dispu¬
tasse: unum idemq intium peccatum pęnamq peccati eẽ ñ posse.
ed forte quia inuidus ñ es. uix tandem inuidiã in alio libro uidere
do ñ deo nasci hominẽ qui de concupiscentia carnis nascit᷑. Deo aut
nasci cũ ex aqua et sp̃u renascit᷑. Q uibꝰ meis u̾bis sic insidiaris ut
asseras hinc intelligi me debere dirisse quod ad diabolum ꝑtineat
quicquid ad mundũ ꝑtinet. quia scilicet alibi dixeram. eos qͥ de cor¬

Expanded text:
hominum mala, si non est humana origo vitiata, non est massa damnata? hominum mala, si non est humana origo vitiata, non est massa damnata? Quid, quod homo fatuitatis expers et ab invidiae stimulis alienus, ipsam sic describis invidiam, ut in tua descriptione hoc vitium et peccatum appareat et poena peccati? Annon est peccatum diabolicum invidia? annon est poena peccati, quae « protinus ipsum de quo oritur vexat auctorem? » Haec verba tua sunt: et tamen diuturna loquacitate visus tibi es acutissime disputasse, « unum idemque vitium peccatum poenamque peccati esse non posse. » Sed forte quia invidus non es, vix tandem invidiam in alio libro videre do, non Deo nasci hominem, qui de concupiscentia carnis nascitur; Deo autem nasci cum ex aqua et spiritu renascitur » . Quibus meis verbis sic insidiaris, ut asseras hinc intelligi me debere dixisse, quod ad diabolum pertineat quidquid ad mundum pertinet: quia scilicet alibi dixeram, « eos qui de cor