comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diiduntur. id est. quid a deo. quid ab
angłis. uel hominib gestum dictũq sit.
quid a ꝓpħis nunciatum de xp̃o & corpo¬
re eius. quid de diabolo & membris ipsius.
quia de ueteri & nouo popto. quid de pre¬
precepta. mandata. testimonia exempla
In preceptis iusticia. in mandatis cari¬
tas. in testimoniis fides. inexemplis ꝑfe¬
ctio. Precepta huiusmodi. In uam gen Nnp̃cep¬
tium ne abieritis. hoc ẽ. diuerte a malo. deiti
Mandata. ut hoc. Maudatũ nouum
do uobis ut diligatis inuicẽ. hoc ẽ. facere suoo¬
bonum. & caritatẽ implere. Testimonia. ditio¬
quȩ in ore duoꝵ uel trium. ut hoc. Lo¬
hannes testimomiũ ꝑhibet de me. sed
habeo testimonium maius ioħe. Pater
ipse qui in me manet: testimoniũ ꝑhi¬
bet de me. Exempla. ut hoc. Discite a
me quia mitis sum. Et. Estote ꝑfecti. sic̃
pater ur̃ celestis ꝑfectus est. Et alibi. Ex¬
emplum enum dedi uobis. ut & uos ita
faciatis. Sed de his dicit dauid. Precep¬

Expanded text:
dividuntur, id est, quid a Deo, quid ab dividuntur, id est, quid a Deo, quid ab angelis, vel hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore ejus, quid de diabolo et membris ipsius, quid de veteri et novo populo, quid de praepraecepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis perfectio. Praecepta hujusmodi: In viam gentium ne abieritis , hoc est, diverte a malo . Mandata, ut hoc: Mandatum novum do nobis ut diligatis invicem , hoc est, facere bonum et charitatem implere. Testimonia, quae in ore duorum vel trium, ut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne . Pater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a me quia mitis sum ; et: Estote perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est . Et alibi: Exemplum enim dedi vobis, ut et vos ita faciatis . Sed de his dicit David: Praecep
Abbreviated transcription (Latin):
poni. Qui firme contemplatus fuerit fi¬
lius agnoscitur. si acie palpitauerit: tan¬
quam adult̾inus ab ungue diittitur.
lium figurari. Ipse est enim homo quia
natus est ex maria. leo: quia fortis ẽ. uitu¬
gendo. aquila ascendendo. Nunc ergo
quȩ ad scribendi modum congrue refer¬
quo euangłium contexitur. om̃ib accessi¬
bilis est. Ea quȩ aꝑta continet quasi
amicus familiaris sine fuco ad cor lo¬
quitur indoctorũ atq doctoꝵ. Ea uero
quȩ mysteriis occultat. nec ipsa eloquio
suꝑbo erigit. quo ñ audeat accedere
mens tardiuscula & inerudita. quasi
pauꝑ ad diuitẽ. sed inuitat om̃s humi¬
li sermone. quos ñ solum manifesta
pascat. sed etiã secreta ȩxereeat ueritate.
His salubriter & praua corriguntur. &
parua nutriuntur. & magna oblectant᷑
ingenia. Summa euangłii uexta isido¬
rum in .xͭi. ethimologiarum trifarie di¬
stinguitur. id est in hystoria. in moribꝰ.
in allegoria. Rursus ista tria multifarie

Expanded text:
poni. Qui firme contemplatus fuerit, fiponi. Qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur.lium figurari. Ipse enim est homo, quia natus est ex Maria, leo quia fortis est, vitugendo, aquila ascendendo. » Nunc autem quae ad scribendi modum congrue referquo Evangelium contexitur, omnibus accessibilis est. Ea quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum. Ea vero quae mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita, quasi pauper ad divitem; sed invitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat veritate. His salubriter et parva corriguntur, et parva nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Summa Evangelii, juxta Isidorum in sexto etymologiarum trifarie distinguitur, id est, in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie
Abbreviated transcription (Latin):
demonstretur ad leonem & ad uitulum.
hoc est. et ad regalem quam matheus. &
ad sacerdotalem quam lucas insinuat
Augustimis suꝑ ioħem. Capło. Lxxxiͦi.
leriq ante nos iammalib quatuor
intellexerunt leonem ꝓ rege positũ. qm
uidetur esse res bestiarum ꝓpter terri¬
bilem fortitudinẽ. Hȩc ꝑsona tributa
est matheo. quia in generatione dm̃i regi¬
am seriem ꝓsecutus ẽ. Lucas autẽ qm
cȩpit a sacerdotio. ⁊achariȩ sacerdotis
faciens mentionem patris iohannis bap¬
tistȩ: uitulo deputatus est. quia magna ui¬
ctima uitulus erat in sacrificio sacerdotũ.
Marco. homo xp̃c merito assignatus est.
quia neq de regia potestate aliquid dixit.
neq de sacerdotali. sed tantum ab homine
xp̃o exorsus ẽ. Hi om̃s: de diumnitate pau¬
ca loquuti sunt. Aquila est ioħes. lucis
ȩt̃nȩ contemplator. Dicuntur enĩ pulli
aquilarum sic a parentib ꝓbari. patris
scilicet ungue suspendi. & radiis solis ap¬

Expanded text:
demonstretur ad leonem et ad vitulum demonstretur ad leonem et ad vitulum hoc est, ad regalem quam Matthaeus, et ad sacerdotalem quam Lucas insinuat Augustinus super Joannem, capite LXXXVI: « Plerique ante nos in animalibus quatuor intellexerunt leonem pro rege positum, quoniam videtur esse rex bestiarum propter terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generatione Domini regiam seriem prosecutus est . Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae, sacerdotis faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est, quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum . Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali; sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes de divinitate pauca locuti sunt. Aquila est Joannes, lucis aeternae contemplator. Dicuntur enim pulli aquilarum sic a parentibus probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis op
Abbreviated transcription (Latin):
infantẽ. atq ut eum possit occidere: tot
paruulos necat. Lucam uͦ ꝑ uitulũ signi¬
ficari neutri dubitauerunt. qui quasi am¬
mal hostus deputatũ. circa templũ maxi¬
me & ierosolimam narrationis suȩ uersat᷑
incessu. In principio sacerdotẽ collocat ad
aram orantem. popło foris stante. Mariã
concepto dño ierosolimam mittit ad do¬
mum pontificis. ibi baptistam natum re¬
fert. illuc dñm natum cum hostia trans¬
fert. illuc cum parentib singulis annis
ducit. Duodennem in templo choris do¬
ctorum int̾serit. & post cetera disciptilos
dñi in templo laudantes in fine euangłii
concludit. Concordia aus̃ in qͣrto libro.
re ꝑsonam. & mathei comes esse. quia cum
illo plura dicit ꝓpter regiam ꝑsonã quȩ
sine comitatu esse ñ solet. uel quod ꝓba¬
bilius est quia cum ambob incedit. Nam
quamuis matheo in plurib. tam̃ in non¬
nullis lucȩ magis congruit. ut hoc ipso

Expanded text:
infantem, atque ut eum possit occidere, tot infantem, atque ut eum possit occidere, tot parvulos necat . Lucam per vitulum significari neutri dubitaverunt, qui quasi animal hostiis deputatum, circa templum maxime et Hierosolymam narrationis suae versatur incessu. In principio sacerdotem collocat ad aram orantem, populo foris stante. Mariam, concepto Domino, Hierosolymam mittit ad domum pontificis. Ibi Baptistam natum refert , illuc Dominum natum cum hostia transfert, illuc cum parentibus singulis annis ducit, duodennem in templo choris doctorum interserit , et post caetera discipulos Deum in templo laudantes in fine Evangelii concludit. » Concordia Augustini, in quarto libro: « re personam et Matthaei comes esse, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae sine comitatu esse non solet, vel, quod probabilius est, quia cum ambobus incedit. Nam quamvis Matthaeo in pluribus, tamen in nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uxores iacob. lia quȩ int̾pretatur labo¬
rans. & Rachel quȩ interpretatur uisum
principium: datur intelligi tres euange¬
listas circa actiuam uirtutẽ fuisse uersa¬
tos. iohannẽ uero circa contemplatiuam.
Unde mͥ uidetur ꝓbabilius attendisse il¬
los. qui leonem in matheo. hominem in
marco intellexerunt. uitulum uͦ in luca.
aquilam in iohanne: quã qui hominem
matheo. aquilam marco. leonẽ iohanni
tribuerunt. De principiis enim librorũ
comecturam caꝑe uoluerunt. ñ de tota
intentione euangłistarũ. quȩ magis fue¬
rat ꝑscrutanda. Multo enĩ congruentios
matheus regiam xp̃i ꝑsonam maxime com¬
mendans ꝑ leonem significatur: unde &
in apocalipsi cum ipsa tribu regia leo cõ¬
memoratus est. ubi dr̃. uicit leo de tribu iu¬
da. Sed̾m matheum magi narrantur ue¬
nisse ab oriente ad regem querendum &
adorandum. qui eis ꝑ stellam natus appa¬
ruit. et ipse rex herodes regem formidat

Expanded text:
uxores Jacob, Lia quae interpretatur labouxores Jacob, Lia quae interpretatur laborans, et Rachel, quae interpretatur visum principium, datur intelligi, tres evangelistas circa activam virtutem fuisse versatos, Joannem vero circa contemplativam. Unde mihi videtur probabilius attendisse illos, qui leonem in Matthaeo, hominem in Marco intellexerunt, vitulum vero in Luca, aquilam in Joanne, quam qui hominem Matthaeo, aquilam Marco, leonem Joanni tribuerunt. De principiis enim librorum conjecturam capere voluerunt, non de tota intentione evangelistarum, quae magis fuerat perscrutanda. Multo enim congruentius Matthaeus regiam Christi personam maxime commendans, per leonem significatur. Unde et in Apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dicitur: Vicit leo de tribu Juda . Secundum Matthaeum magi narrantur venisse ab oriente ad regem quaerendum et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem formidat
Abbreviated transcription (Latin):
Lũcas ub̃ius describit prelia xp̃i.
Iure sacer uitulus qui menia fatur aũita.
Loħes fremit ore leo similis rugienti:
Intonat ȩt̾̃nȩ pandens mysteria uitȩ.
pem regiam suscepit. marcus tanquã
pedissequus & breuiator eius esse uidet᷑. cum
solo iohanne nichil dicens. Lucas sacerdo¬
talem dm̃ stirpem occupauit. ad dauid
ascendens ñ regium stemina secutus. s ꝑ
reges exiit ad nathan qui rex ñ fuit. filiũ
dauid: non sicut matheus qui ꝑ salomonẽ¬
regem descendens ceteros reges ꝓsequitt᷑
est. Non autem habuit breiuatorẽ lucas.
sicut Matheus. Et hoc forte ñ fuit sine
aliquo sacramento. quia regum est ñ esse
sine comitum obsequio. Lucas uͦ ñ habuit
breuiatorem comitem. nam sacerdos in
sc̃a scõꝵ solus intrabat. Hi tres maxime
circa humanitatis facta uersati sunt. io¬
hannes uero circa diuinitatẽ. Proinde
cum duȩ uirtutes sint animȩ. una actiua.
altera contemplatiua. quas significauert̃

Expanded text:
Lucas uberius describit praelia Christi Lucas uberius describit praelia Christi Jure sacer vitulus, qui moenia fatur avita. Joannes fremit ore leo similis rugienti. Intonat aeternae pandens mysteria vitae. pem suscepit. Marcus tanquam pedissequus, et breviator ejus esse videtur, cum solo Joanne nihil dicens. Lucas sacerdotalem Domini stirpem occupavit, ad David ascendens, non regium stemma secutus, sed per reges exiit ad Nathan qui rex non fuit filium David; non sicut Matthaeus, qui per regem Salomonem descendens, caeteros reges prosecutus est. Non autem habuit breviatorem Lucas, sicut Matthaeus. Et hoc forte non fuit sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Lucas vero non habuit breviatorem comitem. Nam sacerdos in sancta sanctorum solus intrabat. Hi tres maxime circa humanitatis facta versati sunt, Joannes vero circa divinitatem. Proinde cum duae virtutes sint animae, una activa, altera contemplativa, quas significaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
prima uisio ita contexitur. Et in medio
sicut similitudo quatuor animalium. &
uultus eorum facies hominis. & facies le¬
onis. & facies uituli. & facies aquile. Pri¬
ma hominis facies matheum significat.
qui quasi de homine exorsus est scribere.
in quo uox leonis in heremo rugientis au¬
ditur. Uox clamantis in deserto. Tercia
uituli. quȩ lucam a zacharia sacerdote
surapsisse inicium p̃figurat. Quarta io¬
hannem. qui ad altiora festinans de uerbo
dei disputat. Et in apocalipsi eadẽ signi¬
ficatio est. ubi dicit᷑. Animal primum si¬
mile leoni. scdm simile uitulo. tercium
simile homini. quartum simile aquilȩ
Iõc matheuᷤ agenꝰ hoĩem gn̾alit̃ implet.
Marcꝰ ut alta fremit uox ꝑ deserta leonis.
ura sacerdotis lucas tenet ore iuuenci.
More uolans aquilȩ u̾bo petit astra ioħes.
Et bene uiuendi iuisto dedit ordime leges.
Marcus amat t̾ras inter celumq uolare.
Et uehemens aqͥla stricto secat oĩa lapsu.

Expanded text:
prima visio ita contexitur: Et in medio prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: in quo uox leonis in heremo rugiens auditur: uox clamantis in deserto: paravituli, quae Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat . Quarta Joannem, qui ad altiora festinans, de verbo Dei disputat . Et in Apocalypsi eadem significatio est, ubi dicitur: Animal primum simile leoni, secundum simile vitulo, tertium simile homini, quartum simile aquilae Hoc Mattheus, agens, hominem generaliter implet. Marcus ut alta fremit vox per deserta leonis. Jura sacerdotis Lucas tenet ore juvenci. More volans aquilae verbo petit astra Joannesvivendi justo dedit ordine leges. Marcus amat terras inter coelumque volare, Et vehemens aquila stricto secat omnia lapsu.
Abbreviated transcription (Latin):
teriam. ꝓ diuersitate metri & uerborum
duo sunt. & tamen ñ nisi unam continen
sententiam: sic euangłistarũ libri cum
sint quatuor. unũ continent euangłium.
quia unam doctrinam faciunt de fide
catholica. de cõmunione sacram̃tor. ac
de premio uirtutũ. Iuxta hoc dicit etiã
ieronimus suꝑ. uancũ quatuor euangłia
esse unũ. & unum quatuor. N am licet .iii.
dicantur. qura diuisim & uario ordine
quatuor ea ꝑscripsere: tam̃ unum sunt in
summa fidei catholicȩ. Sic etiã dicit aus̾.
res ȩccłȩ sunt una ȩccła. Plures quidem.
uarictate tribuum. & linguarũ & popłoꝵ.
una sunt participatione fidei & sacramen¬
torum. Euangłium int̾pretatur bona an¬
nunciatio. G rece enim eu bonũ. angeliũ
annunciatio dr̃. unde & angłs nuncius
trum sententias ponemꝰ. ut lector eligat
quod sibi potissimum uidebit᷑. Ieronimꝰ
in argumento ante euangelia.cx
uatuor euangłia multo ante p̃dicta
ierechielis uolumen ꝓbat. in quo

Expanded text:
teriam, pro diversitate metri et verborum teriam, pro diversitate metri et verborum duo sunt, et tamen nonnisi unam continent sententiam, sic evangelistarum libri cum sint quatuor, unum continent Evangelium; quia unam doctrinam faciunt de fide catholica, de communione sacramentorum ac de praemio virtutum. » Juxta hoc dicit etiam Hieronymus super Marcum: « Quatuor Evangelia esse unum, et unum quatuor. Nam licet quatuor dicantur, quia divisim et vario ordine quatuor ea perscripsere, tamen unum sunt in summa fidei catholicae. » Sic etiam dicit Augustinus res Ecclesiae sunt una Ecclesia. Plures quidem varietate tribuum et linguarum et populorum, una sunt participatione fidei et sacramentorum. » Evangelium interpretatur bona annuntiatio. Graece enim εὐ bonum, ἀγγέλιον annuntrum sententias ponemus, ut lector eligat quod sibi potissimum videbitur. Hieronymus in argumento ante Evangelia: « Quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis volumen probat, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
on putemus in uerbis scripturarũ esse
euangłium. sed in sensu. ñ in suꝑficie sed
in medulla. ñ in sermonũ foliis. sed in ra¬
dice rationis. Unde ambrosius suꝑ lucã.
Eccła cum quatuor euangłii libros ha-¬
beat. unum euangłium habet. unũ dm̃
docet. Remigius in matheuo.
ciendum quia sicut una est fides. & unũ
baptisina: ita & unum est euangłium.
quia una est doctrina. Et quod unum sit:
dñs manifestat cum dicit. Ite. predicate
euangłium om̃i creature. Et item. Predi¬
cabitur hoc euangłium regni in toto orbe.
Et paulus. Notum uobis facio fr̃s euange¬
lium qd̾ euangłizatum esta me: quia ñ
ab homine accepi illud. Et cet̾a. Et nos
quotienscunq plurali numero dicimus
euangłia: nec doctrinam diudimus. secd
libros distinguimꝰ. Beda quoq suꝑ lucã.
Cum sint quatuor euangłistȩ. ñ tam .iiͦi.
euangłia quam unũ quatuor libroꝵ. ue¬
ritate consonum ediderunt. Sieut enim
duo uersus eandẽ prorsus habentes ma¬

Expanded text:
on putemus in verbis Scripturarum esse Evangelium, sed in sensu; non in superficie, sed in medulla; non in sermonum foliis, sed in radice rationis. » Unde Ambrosius super Lucam: « Ecclesia, cum quatuor Evangelii libros habeat, unum Evangelium habet, unum Deum docet. » Remigius in Matthaeum: « Sciendum quia, sicut est una fides et unum baptisma, ita et unum Evangelium, quia una est doctrina. Et quod unum sit, Dominus manifestat, cum dicit: Ite: praedicate Evangelium omni creaturae . Et item: Praedicabitur regnum in toto orbe. . Et Paulus: Notum vobis facio, fratres, Evangelium, quod Evangelizatum est a me, quia non ab homine accepi illud, etc. . Et nos quotiescunque plurali numero dicimus Evangelia, nec doctrinam dividimus, sed libros distinguimus. » Beda quoque super Lucam: « Cum sint quatuor evangelistae, non tam quatuor Evangelia, quam unum quatuor librorum veritate consonum ediderunt. Sicut enim duo versus eamdem prorsus habentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ ferunt qͥ cetera tuler̃. s duri ad la¬
pides currunt. S quia iu̾c nͣ patit᷑ nisi
qͦd uult: libere respondet factis eorũ.
Respondit eis uĩc. Mlulta bona oꝑa osten¬
di uob̃ ex patre meo. ꝓpt̾ qd̃ eoꝵ opus
me lapidatis : Respondunt ei iudei.

Expanded text:
jam non ferunt, qui caetera tulerunt, sed duri ad lajam non ferunt, qui caetera tulerunt, sed duri ad lapides currunt. Sed quia Jesus non patitur nisi quod vult, libere respondet factis eorum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter quod eorum opus me lapidatis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ẽ. Utrũ una manꝰ ẽ patris & filii.
an forte ipse filius manus ẽ patris: Si
manũ intelligamꝰ potestatẽ. una ẽ patͥs
& filiĩ potestas. quia una diuinitas. Si aũr
tris ipse ẽ filius. Qđ ñ ita dictũ ẽ tanꝗͣ
ds̃ habeat humanã formã: s qđ ꝑ ipsũ¬
facta sunt om̃ia. Nam solent homines
dicere manus suas eẽ alios hõies. ꝑ qͦs
faciunt qͦd uolunt. Opus etiam qd̾ fit
noscit quisq manũ suã. cũ id qđ scribit
agnoscit. Cum gͦ manus dĩ ñ unomodo
possit intelligi: hoc loco manũ patͥs &
filii intelligamꝰ potestatẽ utͥusq. ne si
hic filiũ manũ patris accipiamꝰ. inci
piat carnalis cogitatio etiam ipsiꝰ filii
querere filiũ. quẽ similit̃ credat xp̃ima
num Ego & pat̃unũ sumꝰ. Sustulert̃
lapides iudȩi: ut lapidarent eum.
Per ego & pat̾ unum sumꝰ. discretio &
ȩqualitas ꝑsonarũ expͥmitur. ꝑ unum.
unitas diuinȩ substantiȩ intelligit᷑. Hoc

Expanded text:
mei? Utrum una manus est Patris et Filii, an forte ipse Filius manus est Patris sui? Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas; quia una est divinitas: si autemtris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et qufacta sunt omnia. Nam solent homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Opus etiam quod fitnoscit quique manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo manus Dei non uno modo possit intelligi, hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem utriusque, ne si hic Filium manum Patris accipiamus, incipiat etiam carnalis cogitatio ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ego et Pater unum sumus. Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent eum. Per, ego et Pater sumus, discretio et aequalitas personarum exprimitur; per unum, unitas divinae substantiae intelligitur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt facio & simͥ ñ uultis crede oꝑib
credite. ut cognoscatis & credatis. quia
in me ẽ pater. & ego in patre. S inͣ uul¬
tis credere uerbis. & innocentiȩ uitȩ:
fidem adhibete oꝑib. ut merito fidei
amplius cognoscendo oꝑa. uematis ad
fidem ditatis. Pater ẽ in filio. ut in sa¬
pientia ex se nata. ⁊ sͥ pari. quia ñ mi¬
nus se nouit quam ẽ. Filius ẽ in patre.
ut sapientia dĩ indõ. ñ participatione.

Expanded text:
autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis, quia in me est Pater, et ego in Patre. Si non vultis credere verbis et innocentiae vitae, fidem adhibete operibus, ut merito fidei amplius cognoscendo opera, veniatis ad fidem Deitatis. Pater est in Filio, ut in sapientia ex se nata et sibi pari, qua non minus se novit quam est. Filius est in Patre, ut sapientia Dei in Deo, non participatione,
Abbreviated transcription (Latin):
on ueritatẽ desiderarit: Augustin:¬
s calumniam p̃parant. Calumniant᷑
illum tollere aimas: qͥ saluat. Forte quia
xp̃m purũ hominẽ credunt uenturũ. sed
pre om̃ib regnaturũ. si diceret sexp̃m
quasi contra augustũ se regem faceret.
potestati puniendũ tradere uellent. S
dñs sic temꝑat responsũ. ut nec illis sit
locus calumniȩ. & fidelib ꝓpt̃ quos hȩc
referuntur. manifeste appareat qd̃ ipse sit
xp̃c. ñ homotantũ ut illi putant. s uer¬
bum patris. N espondit eis m̾c. Loquor
uob̃ & ñ creditis. & oꝑa quȩ ego facio in

Expanded text:
on veritatem desiderant, sed calumniam praeparant. Calumniantur illum tollere animas qui solvat. Forte quia Christum purum hominem credunt venturum, sed prae omnibus regnaturum; si diceret se Christum, quasi contra Augustum se regem faceret, potestati puniendum tradere vellent. Sed Dominus sic temperat responsum, ut nec illis sit locum calumniae, et fidelibus propter quos haec referuntur, manifeste appareat quod ipse sit Christus, non homo tantum, ut illi putant, sed Verbum Patris. Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis, et opera quae ego
Abbreviated transcription (Latin):
mia. & quia tu homo cũ sis. facis te ip¬
sum dm̃. Respondit eis iũc. Nonne scͥptũ
est in lege ur̃a. quia ego dixi dii estis :
Iliquando intria distribuunt᷑ scrip¬
Aturȩ. ut illud. oportebat impleri om¬
nia quȩ scripta sunt in lege & ꝓpħis
& psalmis de me. aliquando in duo.
ut illud. lex & ꝓpħe usq ad iohannem.
hic aut̃ generalit ds̃ appellauit om̃su
las scripturas. legẽ. Trib modis dr̃ as̃.
natura. adoptione. opimone. Nlatura.
ds̃ om̃ps. Adoptione: participes cĩtatis
de quib in psalmo dr̃. diĩ estis. Opinio¬
ne: demones uł ydola. Si illos dix̃ des
ad quos sermo dĩ factus ẽ. & ñ potest sol¬
ui scriptura. quẽ pater sc̃ificauit & mi¬
sit in mundum. uos dicitis quia blas

Expanded text:
s teipsum Deum. Respondit eis Jesus: Nonne scriptum est in lege vestra, quia ego dixi dii estis ? Aliquando in tria distribuuntur Scripturae, ut illud: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me , aliquando in duo, ut illud: Lex et prophetae usque ad Joannem . Hic autem generaliter Deus appellavit omnes illas Scripturas, legem. Tribus modis dicitur Deus, natura, adoptione, opinione. Natura, Deus omnipotens; adoptione, participes Deitatis, de quibus in psalmo dicitur: Dii estis; opinione, daemones vel idola. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura, quem Pater sanctificavit et misi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibent de me. Sed uos ñ creditis mͥ:
quia ñ estis ex ouib meis. Loqͦr uobis
ut u̾bum dĩ. & ꝓbo quidsim ꝑ oꝑa quȩ
facio in nomine patris mei. id ÷ confiten¬
do eum. cuius glam ñ aliam ubiq quero.
quia una ẽ gła patris & filii. Ques meȩ
uocem meam audiunt. & ego cognosco
eas & sequunt᷑ me. Et ego uitam ȩt̃nam
doeis. & ñ ꝑibunt in ȩt̾num: & ñ rapiet
eas quisquã de manu mea. Fur&e latͦ
seu lupus nil possunt contra illos quos
noui meos. Et si in p̃senti uideantur
aliqui ꝑire: ñ ꝑibunt mȩt̾nũ. Subaudis
sicut uos ꝑibitis. qͥ ñ estis exouib meis.
Paterm̃s qđ dedit mͥ maius om̃ib ẽ: &
nemo potest raꝑe de manu patris mel.
oc pater dedit filio maiꝰ om̃ib: ut illi
eẽt ungenitꝰ filius: si ignendo dedit.
Sic ht̃ sapientiam filiꝰ. sic habet uitã. ut
ipse sit sapientia faciens sapientes.ui¬
ta faciens uiuentes. qđ maius ẽ om̃ib.
S quia ilie cuius ẽ uerbum ñ ẽ de u̾bo.

Expanded text:
ed vos non creditis mihi, quia non estis ex ovibus meis. Loquor vobis ut Verbum Dei, et probo quid sim per opera quae facio in nomine Patris mei, id est confitendo eum, cujus gloriam non aliam ubique quaero, quia una est gloria Patris et Filii. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me. Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum. Et non rapiet eas quisquam de manu mea. Fur et latro seu lupus, nihil possunt contra illos quos novi meos. Et si in praesenti videantur aliqui perire, non peribunt in aeternum, subaudis, sicut vos peribitis, qui non estis ex ovibus meis. Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo poterit rapere de manu Patris mei. Hoc Pater dedit Filio majus omnibus, ut illi esset unigenitus Filius. Gignendo dedit. Sic habet sapientiam Filius, sic habet vitam, ut ipse sit sapientia faciens sapientes, vita faciens viventes, quod majus est omnibus. Sed quia ille cujus est Verbum, non est de Verbo;
Abbreviated transcription (Latin):
cognita xp̃i natiuitate ꝑsequit᷑ eũ
in membris sius. Aquo magi ꝑgunt.dũ
ab idolatria gentes recedunt. et ad domũ
ueniunt xꝑm cũ maria matre eiꝰ. Ap̃i
mat̃ intelligitur fideliũ societas. in qua
xp̃c ꝑ fidem habitat. Aꝑtis thesauris.
id litterarũ ꝑitia. obtulerunt ei terna
inunera. scilicet phisicã. logicã. ethicã.
uel hystoriã. allegoriã. tropologiam uł
omina triũ magoꝵ hebraice. apelliꝰ
amerus. damascus. Apellius int̾pre¬
tatur fidelis. amerus humilis. damascuᷤ
miscricors. Greca lingua uocati st̃ maga¬
lat. galgalat. saracin. Magalat int̾¬
pretat᷑ nunciꝰ. galgalat deuotꝰ. saracin
gr̃a. Et responso accepto in somnis ne
redirent ad herodẽ: ꝑ aliam uiam re¬
uersi sunt in regionem suã. Ieronimꝰ.

Expanded text:
cognita Christi nativitate, persequitur eum in membris suis. A quo magi pergunt, dum ab idololatria gentes recedunt, et ad domum veniunt Christum cum Maria matre ejus. Christi mater intelligitur fidelium societas, in qua Christus per fidem habitat. Apertis thesauris, id est litterarum peritia, obtulerunt ei terrena munera, scilicet physicam, logicam, ethicam, vel historiam, allegoriam, tropologiam, vel omina trium magorum Graece, Apellius, Amerus, Damascus. Apellius interpretatur fidelis, Amerus humilis, Damascus misericors. Hebraica lingua vocati sunt, Magalath, Galgalath, Saracin. Magalath interpretatur nuntius, Galgalath devotus, Saracin gratia. Et responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem sua
Abbreviated transcription (Latin):
edocent. ne redeant ad herodẽ. Hylariꝰ.
N quo admonenͣt om̃em salutẽ ⁊ spem
in xp̃o locare. et ab itinere prioris uitȩ
abstinere. GREgORIUS.¬
er aliam uiã ad regionem nr̃am
regredimur obediendo. a qua discessi¬
mus mobediendo.

Expanded text:
edocentur, ne redeant ad Herodem. HILAR. In quo admonemur omnem salutem et spem in Christo locare, et ab itinere prioris vitae abstinere. GREGOR. Per aliam viam ad regionem nostram regredimur obediendo, a qua discessimus inobediendo.
Abbreviated transcription (Latin):
so die ut arbitram᷑ quo caput ẽ inuentũ
iunt appellari discũ uas rotundũ.⁊
desuꝑ ualde extensũ. Serapis dictus est
udiuit aũt herodes famam ni̾u. ⁊ om̃ia
quȩ fiebant ab eo. & hesitabat eo qd̃ dice¬
retur a quibdam qđ ioħes surrexit a
mortius. a qͥb dam uͦ quia helyas appa
ruit. ab aliis aũt quia ꝓpħa unus de
antiquis surrexit.Et ait herodes. Ioħem
Dego decollaui. Quis aũt ẽ iste de quo ego au¬
dio talia: Et querebat uiderc eum.
pud maucũ ꝑ yroniã exp̃sse dicit he¬
Irodes. Quem ego decollaui ioħem hic
a mortius resurrexit. Y ronice etiã potu¬
it dicere seruis suis qͥ eũ ꝓpͥis manibus
decollauerant. qd matħs sic narrat. He¬
rodes ait pueris suis. Hic ẽ ioħes bapti¬
sta ipse surrexit a mortuns. & idõ uirtu¬
uod si hȩc u̾ba confirmantis intel¬
ligant᷑ sentiendũ ẽ post hesitati¬
onem confirmasse herodẽ manimo suo
qd̾ ab aliis dicebat᷑. Sanc quidẽ senseruis
qđ maioris uirtutis futuri sint scĩ a

Expanded text:
so die, ut arbitramur, quo caput est inventum iunt appellari discum, vas rotundum et desuper valde extensum. Serapis dictus est Audivit autem Herodes famam Jesu, et omnia quae fiebant ab eo et haesitabat eo quod diceretur a quibusdam quod Joannes surrexit a morliis autem, quia propheta unus de antiquis surrexit. R. L. Et ait Herodes: Joannem ego decollavi. Quis autem est iste de quo ego audio talia? Et quaerebat videre eum. Apud Marcum per ironiam expresse dicit Herodes. Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit. BEDA. Ironice etiam potuit dicere servis suis, qui eum propriis manibus decollaverant, quod Matthaeus sic narrat: Herodes ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista; ipse surrexit a mortuis, et ideo virtuod si haec verba affirmantis intelligamus, sentiendum est, post haesitationem confirmasse Herodem in animo suo, quod ab aliis dicebatur. Sane quidem senserunt, quod majoris virtutis futuri sint sancti a
Abbreviated transcription (Latin):
mam aũt ñ possunt occidẽ. s potius ti¬
mete cũ qͥ potest & animã & corpus ꝑdẽ
in gehennam. Amici dĩ uocantur qui
nil t̾renum cupiunt. Duo st̃ genera ꝑse¬
cutoꝵ.unũ palam seuientiũ. alt̾ũ ficte
blandientiũ. qd̾ ꝑtinet ad hypocrisu
pharisȩoꝵ. Ytrunq precipit dñs ñ ti
meri. quia ñ habent potestatẽ in animaᷤᷤ
pulso seruite dño timore gehennȩ. do¬
nec illum caritas foras mittat ꝑmanen¬
te castotimore. id reuerentia sine fine
uplicẽ aũt ẽe gehennã ignis &
frigoris i iob plenissime legimꝰ. Non¬
ne duo passeres asse ueneunt. & unus

Expanded text:
imam autem non possunt occidere; sed potius tiimam autem non possunt occidere; sed potius timete eum qui potest et animam et corpus perdere in gehennam. Amici Dei vocantur, qui nil terrenum cupiunt. Duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte blandientium, quod pertinet ad hypocrisin Pharisaeorum. Utrumque praecepit Dominus non timeri, quia non habent potestatem in animas jpulso, servite Domino timore gehennae, donec illum charitas foras mittat, permanente casto timore, id est, reverentia sine fine uplicem autem esse gehennam ignis et frigoris, in Job plenissime legimus . Nonne duo
Abbreviated transcription (Latin):
retributionis diẽ. qͦ illuminabit ds abs¬
condita tenebrarũ. & manifestabit cogi¬
tationes cordiũ. Tunc enĩ & uos a deo
laus. & aduersarios ueritatis pęna ma¬
net eterta. MAGIST eR¬
Oꝑtum ꝑtinet ad cogitatiõnes. occultũ
uod dico uob̾ intenebris dicite in lu¬
mine. & qd̾ in aure auditis p̃dicate
suꝑtecta. In tenebris. id in myst̾io. uł dũ
adhuc in timore estis. Predicate in lumi¬
ne id aꝑte.cũ fiducia ueritatis. accepto
sp̃u sc̃o. Qd auditis in aure. id in secͤto.
suꝑ tecta. hoc ẽ constant̃ & publice predi¬
cate. calcato carnis domicilio. Bed a.¬
yxta morẽ ꝓuinciȩ palestinȩ loquit᷑. ubi
solent in tectis residere. Non emin tecta
nr̃o more culminib sublimata faciunt.
s plano scemate ȩqualia. Unde lex pre¬
cepit. ut qͥ domũ edificaret. murũ tecti
poneret ingiro. ne funderet᷑ sanguis
innoxius labente aliqͦ ⁊ in preceps ru¬
ente.¶ Dico aũt uob̾ amicis meis. M
Nolite timere eos qͥ occidunt corpus am¬

Expanded text:
diem, quo illuminabit Deus abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordium. Tunc enim et vos a Deo laus, et adversarios veritatis poena manet aeterna. Apertum pertinet ad cogitationes, occultum, uod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. In tenebris, id est, in mysterio, vel dum adhuc in timore estis. Praedicate in lumine, id est, aperte cum fiducia veritatis accepto Spiritu sancto. Quod auditis in aure, id est, in secreto, super tecta, hoc est, constanter et publice praedicate, calcato carnis domicilio. Juxta morem provinciae Palaestinae loquitur, ubi solent in textis residere. BEDA. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata faciunt, sed plano schemate aequalia. Unde lex praecepit ut qui domum aedificaret murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. L. Dico autem vobis amicis meis: M. Nolite timere eos qui occidunt corpus, an
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ apłis. In uiam gentiũ neabieritis. Mag̾.¬
ensus ẽ. Siuos ꝑsequant᷑ iudei in ci¬
s potius declinando. ut tribulatioms
occasio sit eu̾głi seminariũ. Pauł qͥdẽ
sic de damasco fugit. Donec ueniat filiuiꝰ
hominis. ꝑ impensũ uob̾ auxiltũ. Leye

Expanded text:
est Apostolis: In viam gentium ne abieritis. Sensus est: Si vos persequentur Judaei, in ciecutiones, sed potius declinando, ut tribulationis occasio sit Evangelii seminarium. Paulus quidem sic de Damasco fugit . Donec veniat Filius hominis, per impensum vobis auxilium. HIE
Abbreviated transcription (Latin):
runt. quantomagis domesticos eius:
Ne ergo timueritis eos. Ieuonimus¬
el zebub ydolũ ẽ acharon. qd̾ uoca¬
tur in regũ uolumine ydolũ muscȩ
Tebub enĩ dr̃ musca. q̃ immundiciam
rum. qr quando ei sacrificabat᷑. impor¬
tunitas muscarũ polluebat sacrificiũ.
Se ipsũ dicit patremfamilias. i om̃uĩ¬

Expanded text:
nt, quanto magis domesticos ejus? Ne ergo timueritis eos. HIERON. Beelzebub idolum est Accaron, quod vocatur in Regum volumine idolum muscae. Zebub enim dicitur musca, quae immunditiam rum, quia quando ei sacrificabatur, importunitas muscarum polluebat sacrificium. Seipsum dicit patrem familias, id
Abbreviated transcription (Latin):
damno corporis mala nos cruciant a¬
missȩ caritatis. Qui aũt ꝑseuerauerit
in finẽ: hic saluus erit. ler in marcum.
inis ñ pugna coronat. unde cauda
hostiȩ iubetur in sacrificio poni. qͦd do¬
cet bonũ opus ad finem ꝑduci. i.Lx
in ctuitate ista: fugite in aliã. Am̃

Expanded text:
ant amissae charitatis. Qui autem perseveraverit in finem, hic salvus erit. Finis, non pugna coronat, unde cauda hostiae jubetur in sacrificio poni, quod docet bonum opus ad finem perduci. M. 89X in civitate ista, fugite in aliam. Am
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. Hicaꝑit qͦs lupos dixerit. Beda.¬
oc iudaice genti causa fuit excidii. qi
n conciliis nom̃ ui̾u p̃dicari ꝓhibenteᷤ.
in synagogis sub specie correctionis p̃¬
dicatores flagellis cedebant. sicut de
paulo legitur. eosq presidib & regib in
damnatione tradebant. sic̃ iacobũ herodi.
ec intestimoniũ st̃ illis & Beda.¬
gentib de ꝑuersitate scilicet iudȩoꝵ.¬

Expanded text:
EDA. Hic aperit quos lupos dixerit. Hoc Judaicae genti causa fuit excidii, quin conciliis nomen Christi praedicari prohibentes, in Synagogis sub specie correctionis praedicatores flagellis caedebant, ut de Paulo legitur ; eosque praesidibus et regibus in damnationem tradebant, sicut Jacobum Herodi. Haec in testimonium sunt illis ede perversitate scilicet Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
dum si statua metalli contereret᷑ in pul¬
uerem. & artifex eam uellet reparare. ñ
quereret q̃ partictila cui mẽbro statuȩ
redderet᷑. dum tam̃ totã reficeret ex eo
unde constiterat: ⁊ta ds mirabilit de
materia carnis nr̃ẽ nos restituet. Nec
attinebit ad redintegrationẽ. utrũ ca¬
pilli ad capillos. & ungues ad ungues
redeant. dum solũmͦ dĩ ꝓuidentia de¬
center restituam᷑. Nolite gͦ timere. mub¬
tis passerib melioris estisuos.LOul
tis passerib pluris estis. hoc ẽ maioris

Expanded text:
dum si statua metalli contereretur in puldum si statua metalli contereretur in pulverem, et artifex eam vellet reparare, non quaereret quae particula cui membro statuae redderetur, dum tamen totam reficeret ex eo unde constiterat; ita Deus mirabiliter de materia carnis nostrae nos restituet. Nec attinebit ad integritatem, utrum capilli ad capillos, et ungues ad ungues redeant, dum solummodo Dei providentia decenter restituamur. Nolite ergo timere, multis passeribus meliores estis vos. Lucas: Multis passeribus pluris estis , ho
Abbreviated transcription (Latin):
stro : ¶ Etunus ñ ẽ moblutione co¬
ram dõ.Siñ moritur passer sine dei
ꝓuidentia in qua st̃ om̃ia. qͣntomagis
uos ad miaginẽ dei facti: Lucas. Quinq
passeres dipondio ueneunt. id÷ uendunt᷑.
Dipondius genus ẽ pondis leuissimi. ex
duob assib compositi. Qd̾ autẽ in nu¬
meris ẽ unis. hoc in pondib as: ⁊ qd̾ duo
hoc dipondius. Uestri aũt ⁊ capilli ca¬
pitis: om̃s numerati st̃. Ut de massa
corporis taceã. minimȩ etiam particulȩ
di ꝓuidentia conseruant᷑. Non actu com¬
putationis s facilitate cognitionis sunt
om̃ia dõ numerata. id cognita. & bene
numerata dicunt᷑ q̃ seruat. quia q̃ uolu¬
mus seruare numeramꝰ. Hic derident
nos negantes resurrectionẽ. quasi nos
materiam q̃ fit cadauer anima disceden¬
te. ita dicamus reparandã. ut ea q̃ dila-¬
buntur. & in alias species u̾tuntur. ad
crebra tonsura detraxit ⁊ unguib. inde¬
cens occurrit resurrectio. S quẽadmo¬

Expanded text:
s: Si unus non est in oblivione coram Deo . Si non moritur passer sine Dei providentia, in qua sunt omnia; quanto magis vos ad imaginem Dei facti? Lucas: Quinque passeres dipondio veneunt , id est, venduntur. Dipondius, genus est ponderis levissimi, ex duobus assibus compositi. Quod autem in numeris est unus, hoc in ponderibus as; et quod duo, hoc dipondius. Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt. Ut de massa corporis taceam, minimae etiam particulae Dei providentia conservantur. Non actu computationis, sed facilitate cognitionis sunt omnia Deo numerata, id est, cognita: et bene numerata dicuntur quae servat, quia quae volumus servare, numeramus. Hic derident nos negantes resurrectionem, quasi nos materiam, quae fit cadaver anima discedente, ita dicamus reparandam, ut ea quae dilabuntur, et in alias species vertuntur, ad crebra tonsura detraxit, et unguibus, indecens occurrit resurrectio. Sed quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
sine murmuratione. quia moxut de
corpore eximꝰ. sine mora p̃miũ accipimꝰ.
t notandũ quia denariꝰ iste Masistꝰ.¬
ñ totus insimul accipitur. s ueri cul¬
tores spũalis uineȩ in hacuita centuplũ.
demnde celũ. & postiuudicii remuneratio¬
nem duplicẽ stolamhabebunt. Denari¬
um gͥ accipientes. ñ ex iniudia gr̃e mur¬
murant adũsus nouissimos oꝑarios. s
exignorantia secretoꝵ adu̾sus patrẽ fami¬
lias. Talis gͦ ẽ piȩ suꝑioꝵ inquisitionis
nurrmuratio. Quidcausȩ ẽ qd̃ tamdiu
distulisti ignẽ cęli int̾ram mittere. & ac¬
cendere: Aut quare ad hoc tempus ñ re¬
seruasti nos. uł nouissimi cur tẽpora nr̃a
nobiscum ñ habuert̃: Aut unde fit qd̃
nouussimi ñ habuer̃ tempora nr̃a. & nos
tẽpora nouissima: Quare etiã dispari
uocationi pardatur p̃mium: Et pluri

Expanded text:
sine murmuratione; quia mox ut de corpore eximus, sine mora praemium accipimus. Et notandum quia denarius iste non totus insimul accipitur, sed veri cultores spiritualis vineae in hac vita centuplum, deinde coelum, et post judicii remunerationem duplicem stolam habebunt. Denarium igitur accipientes, non ex invidia gratiae murmurant adversus novissimos operarios, sed ex ignorantia secretorum adversus patremfamilias. Talis ergo est piae superiorum inquisitionis murmuratio. Quid causae est, quod tam diu distulisti ignem coeli in terram mittere et accendere? Aut quare ad hoc tempus non reservasti nos, vel novissimi cur tempora nostra nobiscum non habuerunt? aut unde fit quod novissimi non habuerunt tempora nostra, et nos tempora novissima? Quare etiam dispari vocatione par datur praemium? Et pluri
Abbreviated transcription (Latin):
fructu arboꝵ uicina estas cognoscitur.
ita ex ruma mundi ꝓpe eẽ agnoscitur
fructus mundi ruina ẽ. Ad hoc enim
crescit ut cadat: ad hoc germinat. ut q̃
regnum dĩ estati comparat. quia tunc
merores & nubila transibunt. & dies¬
uitȩ fulgescet ȩt̃ni solis claritate.
uxta priorem supradictarũ sententia¬
rum. ita det̾minando excipies. Cumui¬
deritis hec om̃ia fieri. subaudis que
dicta sunt de tp̃re ꝑsecutionis antix p̃r.
scitote quia ꝓpe ẽ consũmatio seculi.

Expanded text:
fructu arborum ventura aestas agnoscitur, ita ex ruina mundi prope esse cognoscitur fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit ut cadat, ad hoc germinat ut quaeregnum Dei aestati comparatur, quia tunc moerorvitae fulgescet aeterni solis claritate. Juxta priorem supradictarum sententiarum, ita determinando excipies: Cum videritis haec omnia fieri, subaudis quae dicta sunt de tempore persecutionis Antichristi, scitote quia prope est consummatio saeculi.
Abbreviated transcription (Latin):
da. id continens a scłari corruptione.
luo aut̃ tẽpore nubet qͦ uniu̾sa morta¬
litate pret̾eunte immortali comuncti¬
one fetabitur. Nouissimȩ ueniunt &
appellatione confessio. & repetitio in¬
dicium fidei ẽ. s ml ꝓdest uocari. quem
oꝑe neges. Non humanis uerbis hec
agentur.s conscientiȩ sͥ loq̃nt᷑. At ille
respondens ait. Am̃ dico uob̃. nesciouos.
Ibi ñ audiet᷑ a dõ. qui hie ñ uult audire
qđ iussit. Ignorans enĩ ignorabit᷑. ut qͥ
mͦ mesfabilem miscd̾iã respuit: sinefi¬
ne seueritatẽ sentiat. Uigilate itaq.
quia nescitis diem neq horam.
cce quo parabola tendat. ut quia

Expanded text:
da, id est, continens a saeculari corruptione. da, id est, continens a saeculari corruptione. Illo autem tempore nubet, quo universa mortalitate praetereunte, immortali conjunctione fetabitur. Novissime veniunt et appellatione confessio: et repetitio, indicium fidei est, sed nihil prodest vocari quem opere neges. Non humanis verbis haec agentur, sed conscientiae sibi loquentur. At ille respondens, ait: Amen dico vobis, Nescio vos. Ibi non audietur a Deo, qui hic non vult audire quod jussit. Ignorans enim ignorabitur , ut, qui modo ineffabilem misericordiam respuit, sine fine severitatem sentiat. Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Ecce quo parabola tendit, ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
dare. s crim̃ earũ cõmemorare. Adula¬
tores uendunt oleum. ñ intelligentibus
qđ dictum ẽ. Qui uos felices dicunt: in
errorẽ uos mutunt. Melius enĩ est ob¬
iurgari a iusto:. quã a peccatore lauda¬
ri. Qui enĩ accepta qualibet gr̃a uanis
sius laudib nitorẽ głȩ offerunt: quasi
oleum uendunt. Unde psalmista. Oleũ
peccatoris ñ impinguet caput meũ. id
fauor adulantis ñ demulceat m̃tem me¬
am. Dum aũt irent emere uenit sponsꝰ.
& q̃ paratȩ erant intrauer̃ cũ eo ad nup¬
Itias. & clausa est ianua.ico¬
on hic dicet᷑ qđ noua oꝑa eant para¬
re.s rationẽ pret̾itoꝵ exoluere. Inclina¬
bunt se ꝑ memoriã ad ea q̃ foris st̃.solita
gaudia requirentes. & ueniet uidex. Para¬
tȩ aũt intrabunt ad nuptias. ubi mun
aditus regni celestis. quia post iudiciũ¬
ñ patet locꝰ precũ. Sciendũ quia nc̃ despõ¬
sata ẽ eccła. & uirgo ad nuptias ꝑducen¬

Expanded text:
dare, sed crimen earum commemorare. Aduladare, sed crimen earum commemorare. Adulatores vendunt oleum non intelligentibus quod dictum est: Qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt . Melius est autem objurgari a justo, quam a peccatore laudari. Qui enim accepta qualibet gratia vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. Unde Psalmista: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum , id est, favor adulantis non demulceat mentem meam. Dum autem irent emere, venit sponsus. Et quae paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. Non hic dicitur quod nova opera eant parare, sed rationem praeteritorum exsolvere. Inclinabunt se per memoriam ad ea quae foris sunt, sollicita gaudia requirentes, et veniet judex. Paratae autem intrabunt aaditus regni coelestis, quia illinon patet locus precum. Sciendum quia nunc desponsata est Ecclesia et virgo ad nuptias perducen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ contenta. ne arescat. s ꝑfectas habere
uirtutes. ut lum̃ habeat sempit̾num.
Responder̃ prudentes dicentes. sle forte
ñ sufficiat nobis ⁊ uob̃. ite potiꝰ aduenden¬
tes. & emite uob̃. Hoc ñ de auaricia s de
timore respondebunt. licet habeant oꝑa
uirtutũ. ante iudicẽ fulgentiũ. Neq enĩ
pot̾unt in die iudicii alioꝵ iurtutes alioꝵ
uicia subleuare.s unusqͥsq ꝓ se ipsoerit
sollicitus. Unusqͥsq ꝓ serationẽ reddet.
nec erit opus testimonio apud scientem
om̃ia. Prudentes ornant sensus suos. in
quib oleũ scientiȩ recipiunt. & uendit᷑ hoc
oleũ multo p̃cio. ac difficili labore con¬
quirit᷑. quando in elemosinis ceterisq
iurtutib & c̃siliis magistroꝵ intenduss.
buntur dicere fatins. ite ad uendentes
& emite uob̃: tale ẽ. acsi dicat᷑. Uideamꝰ
nunc qͥd uos adiuuent. qͥ uob̃ laudes uen¬
dere consueuer̃. Non st̃ putandȩ consiliũ

Expanded text:
esse contenta, ne arescat; sed perfectas habere esse contenta, ne arescat; sed perfectas habere virtutes, ut lumen habeat sempiternum. Responderunt prudentes, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Hoc non de avaritia, sed de timore responderunt, licet habeant opera virtutum ante judicem fulgentium. Neque enim poterunt in die judicii aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare, sed unusquisque pro se erit sollicitus. Unusquisque pro se rationem reddet, nec erit opus testimonio apud scientem omnia. Prudentes ornant sensus suos, in quibus oleum scientiae recipiunt, et venditur hoc oleum multo pretio, ac difficili labore conquiritur, quando in eleemosynis caeterisque virtutibus et consiliis magistrorum intendunt. buntur dicere fatuis: Ite ad vendentes et emite vobos adjuvent, qui vobis laudes vendere consueverunt. Non sunt putandae consilium
Abbreviated transcription (Latin):
sciente: quia dies dm̃ sicut fur in no¬
cte. ita ueniet. Nox ẽ ignorantia. de qua
Clamor ẽ: de qͦ apłs dicit. Canet tuba:
& mortui resurgent᷑. Tunc surrȩxer̃om̃s
uirgines illȩ: & ornauer̃ lampades suas.
Preterita ꝓfuturis legenda st̃. Magist̾.
hoc mͦ. Clamor factus ẽ: id fiet. Tunc sur-¬
gent om̃s & ornabt̃ rationib reddendis
oꝑa sua: recordando qualit oꝑatȩ sint.
Fatuȩ aũt sapientib dixer̃. Date nob̾de
oleo ur̃o: quia lampades nr̃e extinguunt᷑.
uorum facta fulciunt᷑ aliena laude:
eadem subtracta deficiunt. Dicent gͦ
fatuȩ sapientib. desidio m̃tis. Date nobis
lucent ante uidentẽ om̃ia. quia melius
collocauistis głam ur̃am in conscientiis
ens fructũ bomioꝑis in conscientia ponit.
ue lampades suas q̃runt᷑ extingini.
ostendunt eas in parte lucere. S ñ
habent lum̃ indeficiens. nec oꝑa ꝑpetua.
Igit᷑anima uirginalis ñ debet mediocͥb

Expanded text:
sciente, quia dies Domini sicut fur in nosciente, quia dies Domini sicut fur in nocte, ita veniet . Nox est ignorantia, de qua Clamor est, de quo Apostolus dicit: Canet enim tuba, et mortui resurgent . Tunc surrexerunt omnes virgines, illae, et ornaverunt lampades suas. Praeterita pro futuris legenda sunt hoc modo: Clamor factus est, id est fiet. Tunc surgent omnes, et ornabunt rationibus reddendis opera sua recordando qualiter operatae sint. Fatuae autem prudentibus dixerunt: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum facta fulciuntur aliena laude, eadem subtracta deficiunt. Dicent ergo fatuae sapientibus desiderio mentis: Date nobis lucent ante videntem omnia, quia melius collocavistis gloriam vestram in conscientiis ens fructum boni operis in conscientia ponit; Quae lampades suas queruntur exstingui, ostendunt eas in parte lucere, sed non habent lumen indeficiens nec opera perpetua. Igitur anima virginalis non debet mediocribus
Abbreviated transcription (Latin):
cã ȩccła uirgines prudentes habet ꝓdõ
Ibene oꝑantes. fatuas uirgines ꝓuana
gła laborantes. Oleum ẽ nitor głe. uasa
sunt corda nr̃a. Paulus ait. Gła nr̃a hec ẽ.
testimoniũ conscientiȩ nr̃e. Fatuȩ ñ sũp¬
serunt oleũ secum: quia dum ab aliis glam
quert̃. hanc in conscientia ñ abscondunt.
Noram aũt faciente sponso: dormitauer̃
scere:dormire ẽ mori. Amorte enĩ uelut
a somno: unru̾si suscitabunt᷑ Media
aũt nocte clamor factus ẽ: ecce sponsus
uenit exite obuiam ei. IeRONImUS.¬
nocte uenturũ. in similitudinẽ egyptii
reor traditionẽ apłicam ꝑmansisse. ut in
ugilia paschȩ ante mediã noctẽ ppłm di
mitti ñ liceat. aduentũ xp̃i expectantem.
& postquã illud tẽpus transierit. securita¬
te p̃sumpta cõmunit᷑ diem
festũ celebrari. Unde & dauid.
Media nocte surgebã ad cfitendũ tͥ. suꝑ
iudicia iustificatiõis tuȩ. Auõ De u̾bis dñi.¬
os aut̃ dicimꝰ media nocte. icd nullo

Expanded text:
clesia virgines prudentes habet, pro Deo bene operantes; fatuas virgines, pro vana gloria laborantes. Oleum est nitor gloriae. Vasa sunt corda nostra. Paulus ait: Gloria nostra haec est testimonium conscientiae nostrae . Fatuae non sumpserunt oleum secum, quia dum, ab aliis gloriam quaerunt, hanc in conscientia non abscondunt. Moram autem faciente sponso, dormitaverunt scere, dormire est mori. A morte enim velut a somno universi suscitabuntur. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. HIERON. Tnocte venturum in similitudinem Aegyptii reor traditionem apostolicam permansisse, ut in die vigiliarum Paschae, ante noctis medimitti non liceat adventum Christi exspectantem, et postquam illud tempus transierit, securitate praesumpta, communiter diem festum celebrari. Unde et David: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, super judicia justificationis tuae . AUGUST. Nos autem dicimus media nocte, id est, nullo