comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. siue intꝰ ẽẽ uideat᷑. Dathan uͦ ce abirõ.
qui sibi sacͥficandi licentiam usurpare
conati sunt contͣ unitatem populi dei.
&e filii aaron qui alienum ignem altari
imposuerunt:nouimus quod non im
pune fecerint. Nec nos talia scelera dici¬
mus impunita remanere. nisi se tales
correxerint: si patientia dei ad peniten¬
diam adducens tempus corrigendi lar¬
gitur. Illi sane qui ꝓptea dicunt non
ẽẽ it̾andum baptismum. quia mantis
tantummͦ imposita est eis quos phylippꝰ
diaconꝰ baptizauerat: ncħ ad rem ꝑti¬
nens dicunt. Et absit. ut cum uerum qͣ¬
rimus. talib argumentis utam. Qua¬
ꝓpt̃ magis heretieis non cedimus. si qͥd

Expanded text:
sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari inposuerunt, nouimus quod inpune non fecerint. nec nos talia scelera dicimus inpunita remanere nisi se tales correxerint, si patientia dei ad paenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. Illi sane, qui propterea dicunt non esse iterandum baptismum, quia manus tantummodo inposita est eis quos Philippus diaconus baptizauerat, nihil ad rem pertinens dicunt, et absit ut, cum uerum quaerimus, talibus argumentis utamur. quapropter magis haereticis non cedimus, si, quod
Abbreviated transcription (Latin):
licet baptizare: nunquid tales erant qui
fundos insidiosis fraudib rapiebant᷑. &
usuris multiplicantib fȩnus augebant:
Arbitͦr enim quia illi ordinatione dñica¬
fundati sint: quibus cum formam da¬
ret apłs ait. Non auarum ñ turpilucrũ.
Tales tam̃ ipsius cypͥani temporib bapti¬
zabant: quos coep̃os suos fuisse cum mag¬
no gemitu confitet᷑: & cum magna tole¬
rantiȩ mercede ꝑpetit᷑. Remissam tam̃
peccatoꝵ non dabant. quȩ ꝑorationes sc̃o¬
rum. id est ꝑ columbe gemitꝰ datur. qui¬
cunq baptizet: si ad eius pacem illi ꝑti¬
nent quib dat᷑. Non enim raptorib & fe¬
neratorib diceret dominꝰ. si cui dimiseritᷤ
peccata dimittunt᷑ illi: & si cui tenuertos
tenebunt᷑. Foris quidem nec ligari aliquid
potest nec solui:tibi non sit qui aut liga¬
re possit aut soluere. S soluitͣ qui cũ eo¬
lumba fecerit pacem: & ligat᷑ qui cum co¬
lumba non habet pacem̃siue aꝑte foris

Expanded text:
licet baptizare, numquid tales erant, qui licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. remissam tamen peccatorum non dabant, quae per orationes sanctorum, id est per columbae gemitus datur, quicumque baptizet, si ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratoribus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem nec ligari aliquid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris
Abbreviated transcription (Latin):
lis bonis est: uiel iam sp̃italib: uel ad sp̃ita¬
lia concordi obedientia ꝑficientib. In mat
autem ñ est: siue foris tumultuent᷑. siue in¬
tus cum gemitu tolerent᷑ ⁊ & baptirent &
baptirent᷑. Sicut aut̃ isti qͥ intꝰ cum gemi¬
tu tolerant᷑. quamuis ad eandem columbe
unitatem. & ad illam głosam eccłiam ñ
habentem macłam aut rugam. aut aliqͥd
huiꝰmodi ñ ꝑtineant. tamen si corrigant᷑. &¬
se pessimos ad baptismum accessisse fatean¬
tur. ñ rebaptirant᷑. ẜ incipiunt ad eolum¬
bam ꝑtinere. ꝑ cuiꝰ eis gemitꝰ peccata sol¬
uuntur. a cuiꝰ pace alienati denebant᷑: sic
& qui aꝑtiꝰ foris sunt. si eadem sacramenta
sumpserunt. cum correcti ad ecclesiȩ ue¬
niunt unitatem. ñ itãto baptismo. s eadẽ
caritatis lege. & unitatis uincło libantur.
Nam si ñ nisi in eccłia p̃positis. & euange¬
lica lege. ac dñica ordinatione fundatis

Expanded text:
lis bonis est, vel jam spiritualibus, vel ad spiritualis bonis est, vel jam spiritualibus, vel ad spiritualia concordi obedientia proficientibus: in malis autem non est, sive foris tumultuentur, sive intus cum gemitu tolerentur, et baptizent et baptizentur. Sicut autem isti qui intus cum gemitu tolerantur, quamvis ad eamdem columbae unitatem et ad illam gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi non pertineant, tamen, si corrigantur et se pessimos ad baptismum accessisse fateantur, non rebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cuius eis gemitus peccata soluuntur, a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius foris sunt, si eadem sacramenta sumpserunt, cum correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, non iterato baptismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberantur. nam si non nisi in ecclesia praepositis et euangelica lege ac dominica ordinatione fundatis
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ orationes. id est illius tmee colum¬
be gemit᷑ poterunt adiuuare. sicat nec int᷑
positum possunt si adũsum se ipse ꝑuitã
pessimam teneat debita peccatoꝵ. non so¬
lum ꝑ accipitrem.s etiam si ꝑipsiꝰ colum¬
be pium ministerium baptiaẽ. Sic̃ mi¬
sit me inquit pat̃: & egointico uos. Hoc
cum dixisset: inspirauit. & ait illis. Accipi¬
te sp̃m sc̃m. si cuius remiseritis peccata re¬
mittent᷑ illi: si cinus tenueritis tenebunt᷑ il¬
II. Gͦ si ꝑsonam gerebant eccłie. & sic cis
hoc dictum est tanquam ipsi eccłie dice¬
ret᷑: pax eccłie dimitait peccata. ce ab ec¬
clesie pace alienatio tenet peceata: non
scdm arbitͥum hominum.s scdm arbitũ
cdei. & orationes scõꝵ sp̃italium: qui omĩa
uidicant⁊ ipsi autem a nemine iudicant᷑.
Petra enim tenet. pet̾ dimnitat: columba te¬
net. columba dimitait:⁊ ⁊nitas tenet. uni¬
tas dimitcit. Pax autem huiꝰ unitatis in so¬

Expanded text:
sanctorum orationes, id est illius unicae columsanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur illi. ergo si personam gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit peccata et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a nemine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit; unitas tenet, unitas dimit
Abbreviated transcription (Latin):
columbe. s accipitres dici possunt. Quomͦ
gͦ baptrrabant. qui fundos insidiosis frauds¬
bus rapiebant. & usuris multiplicantib
fenus augebant: si sola illa columba id ẽ
illa unitas quȩ nisim bonis intelligi non
potest. simplex &e casta &ꝑfecta baptizat:
Anforte ꝑ orationes scõꝵ spĩalium qui fc̃ in
eccłia. tanquam ꝑ columbe creberrimũ
gemitum magnum gerit᷑ sacramentum.
& occulta dispensatio miscdie dei. ut eoꝵ
etiam peccata soluant᷑. qui non ꝑ colum¬
bam s ꝑ accipitrem baptirabant᷑: Si ad
illud sacramentum cum pace tnitatis¬
catholicȩ accedant: Quodsiita est: cur
ñ gͦ ꝑ eorum orationes cum quisq ab he¬
res aut scismate ad pacem catholicam ue¬
nit. eius peccata soluunt᷑ : Sacramenti
autem integͥtas ubiq cognoscit᷑. s ad pec¬
catorum illam irreuocabilem remiffionẽ.
extra unitatem eccłiȩ non uaiebit. Nec
in heresi aut ni scismate constitutum.

Expanded text:
columbae, sed accipitres dici possunt. quomodo columbae, sed accipitres dici possunt. quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, si sola illa columba, id est illa unitas quae nisi in bonis intellegi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? an forte per orationes sanctorum spiritalium, qui sunt in ecclesia, tamquam per columbae creberrimum gemitum magnum geritur sacramentum et occulta dispensatio misericordiae dei, ut eorum etiam peccata soluantur, qui non per columbam, sed per accipitrem baptizantur, si ad illud sacramentum cum pace catholicae unitatis accedunt? quod si ita est, cur non ergo per eorum orationes, cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio eiꝰdem sp̃s. quam nisiboni habere
non possunt. sicut ẽ finis p̃cepti caritas
de corde puro. & conscientia bona. & fide
non ficta: quodlibet heretici & scismatici
accipiant: caritas quȩ cooꝑit multitudinẽ
peccatoꝵ ꝓpͥum donum est catholice um¬
tatis ce pacis.Nec eiꝰ i omnib:quia nec õs
sunt eius: sic̃ suo locouidebimꝰ. Pret̃ ipsam
tam̃ eẽ illa caritas ñ potest. sine qͦ cȩtera eti¬
am si agnosci & apꝓbari possunt. ꝓdes se
tamen & lib̃are non possunt. Manꝰ autẽ
impositio. non sic̃ baptismus repeti non po¬
test. Qͥ d est enim aliud. nisi oratio super
hominem: Nam quod in tẏpounitatis
petͦ dñs dedit potestatem. ut soluerct᷑ i
in t̾ris quod ille soluisset: manifestum est
quod illa unitas etiam una columba ꝑ¬
fecta sit dicta. Nunquid oͦ ad eandem co¬
lumbam ꝑtinent om̃s auari: de quib in
eadem catholica grauit̃ idem cypͥantis
ingemuit: Nam ut opinor. raptores ñ

Expanded text:
operatio eiusdem spiritus, quam nisi boni habere operatio eiusdem spiritus, quam nisi boni habere non possunt, sicut est finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, quodlibet haeretici et schismatici accipiant, caritas quae cooperit multitudinem peccatorum proprium donum est catholicae unitatis et pacis nec eius in omnibus, quia nec omnes sunt eius, sicut suo loco uidebimus. praeter ipsam tamen esse illa caritas non potest, sine qua cetera, etiamsi agnosci et adprobari possunt, prodesse tamen et liberare non possunt. manus autem inpositio non sicut baptismus repeti non potest. quid est enim aliud nisi oratio super hominem? Nam quod in typo unitatis Petro dominus dedit potestatem, ut id solueretur in terris quod ille soluisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. numquid ergo ad eandem columbam pertinent omnes auari, de quibus in eadem catholica grauiter idem Cyprianus ingemuit? nam, ut opinor, raptores non
Abbreviated transcription (Latin):
corpus suum ut arcdeant: nichil eis ꝓdest.⁊
autem habet dei caritatem: qui eccłiȩ non
diligit unitatem.ole ꝑ hoc recte intelligit᷑
dici: non accipi nisi in catholica sp̃s sanctus.
Neq enim temporalib & sensibilib mira¬
culis atcestantib. ꝑ manꝰ impositionem mͦ
tionem rudis fidei. & eceliȩ p̾mordia dila¬
tancla. Quis enim hoc nc̃ ex pectat. ut
hi quib manꝰ ad accipiendum sp̃m sc̃m
imponit᷑. repente incipiant loqͥ linguis:
S intisibilit̃ c latent̃ intelligit᷑ ꝓpt̃ um¬
culum pacis eoꝵ cordibꝰ diumna caritas in¬
spirari:ut possint dicere. qm caritas di dif¬
est nob̃. Muite autem sunt oꝑationes sp̃s
scĩ: quas idem apłs cum quodam loco qnͣ¬
tum sufficere arbitratꝰ est commemoras¬
set. ita conclusit. Omnia aut̃ hec oꝑatu
hab̃e etiam symon magꝰ potuit: aliud pro¬
phetie sp̃s. que in malis etiam hominibus
fieri solet. sic̃ saul habuit ꝓpħiam: aliud

Expanded text:
corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. non corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest. non autem habet dei caritatem, qui ecclesiae non diligit unitatem, ac per hoc recte intellegitur dici non accipi nisi in catholica spiritus sanctus. neque enim temporalibus et sensibilibus miraculis adtestantibus per manus inpositionem modo tionem rudis fidei et Ecclesiae primordia dilatanda. Quis enim nunc hoc exspectat, ut ii quibus manus ad accipiendum Spiritum sanctum imponitur, repente incipiant linguis loqui? sed invisibiliter et latenter intelligitur propter vinculum pacis eorum cordibus divina charitas inspirari, ut possint dicere, Quoniam charitas Dei difest nobis. multae autem sunt operationes spiritus sancti, quas idem apostolus cum quodam loco quantum sufficere arbitratus est commemorasset, ita conclusit: omnia autem haec operhabere etiam Simon magus potuit, aliud operatio spiritus, quae in malis etiam hominibus fieri solet, sicut Saul habuit prophetiam, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
qui contstant me p̃ualent. plaga mea soli¬
da est. unde sanabor. facta est mͥ sicut aqua
mencdax ñ habens fidem. si figurate atq al¬
legorica locutione ꝓph̃ie nusquam pone¬
ret᷑ aqua nisi que baptismum significaret:
laboraremus querere quid sibi uelint hec
ũba iherenne. Nunc aut̃ cum aꝑtissime in
apocalipsi exponant᷑ aque ꝓpopulis posi¬
te: cur non intelligamꝰ aquam mendacẽ
&e sine fide. popłm mendacem ac ꝑfidum
nescio. Sp̃s aut̃ sẽs quod in sola catholica
ꝑmanꝰ impositionem dari dr: nimirum hoc
intelligi maiores nr̃i uoluerunt quod apłs
ꝑsp̃m sc̃m qͥ cdatus ẽ nobis. Ipsa est enim ca¬
ritas:qm non habent qui ab eccłiȩ catholi¬
ce communione p̃eisi suint. ole ꝑ hoc etiam¬
si linguis hominum & angłoꝵ loquant᷑. si
sciant omnia sacramenta. & omnem scien¬
tiam. & si habeant omnem ꝓpħiam & om¬
nem fidem ita ut montes transferant. &
distͥbuant omnia sua patiꝑib. & tradant

Expanded text:
ristant me praeualent? plaga mea soliristant me praeualent? plaga mea solida est: unde sanabor? dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem, si figurate adque allegorica locutione prophetiae nusquam poneretur aqua nisi quae baptismum significaret, laboraremus quaerere, quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae, cur non intellegam aquam mendacem et sine fide populum mendacem ac perfidum nescio. Spiritus autem sanctus quod in sola catholica per manus inpositionem dari dintelligi majores nostri voluerunt, quod Apossanctum qui datus est nobis. ipsa est enim caritas, quam non habent qui ab ecclesiae catholicae communione praecisi sunt, ac per hoc, etiamsi linguis hominum et angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta et omnem scientiam et si habeant omnem prophetiam et omnem fidem ita ut montes transferant et distribuant omnia sua pauperibus et tradant
Abbreviated transcription (Latin):
quid tam̃ ideo non integrum sacramentũ
accipiunt: Aut nunquid ideo si ꝓfecerit.¬
& opinionum carnalium uanitatem emen¬
dauerint: denuo quod acceꝑant repeten¬
ctum estc Accipit quisq sed̾m fidem fuã.
s quantum capit gubnante illa miscdia
des. de qͦ p̾sumens idem apls dicit: si quid
alit̃ sapitis: id quoq uob̃ ds reuelabit. La¬
que tamen heretieoꝵ & scismaticoꝵ ꝓpt̃ea
carnalib nimium ꝑnitiosi sunt: qͥa ipse ꝓ¬
uectꝰ eorum int̾cluditur. confirmata sen¬
tentia uanitatis adũsꝰ catholicam uerita¬
temzae confirmata animositate dissensio.¬
nis adũstis catholicam pacem. Sacram̃ta
tamen si eadem sunt.ubiq ft̃ integraͤetiã¬
si praue intelligunt᷑: & discordiose tractan¬
tur. Sic̃ scͥpt᷑a ipsius etiangłii si eadem ip¬
sa ẽ ubiq integra est: etiam si inntimera¬
bili falsarum opinionum uarietate asse¬
ratur. Nam quod ait iheremiasuit quid

Expanded text:
quid tamen ideo non integrum sacramentum quid tamen ideo non integrum sacramentum accipiunt aut numquid ideo., si profecerint et opinionum carnalium uanitatem emendauerint, denuo quod acceperant repetendum est? accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa misericordia dei, de qua praesumens idem apostolus dicit: si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsi praue intelleguntur et discordiose tractantur, sicut scriptura ipsius euangelii, si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum uarietate adseratur. nam quod ait Hieremias: ut quid
Abbreviated transcription (Latin):
Iuud enim in uno quoq corrigendum ẽ.
quod ille ꝑ quem corrigit᷑ prauum esse
ꝑspecerit: illud sanandum est qͦd egͥtat:
illud dandum est quod ñ habet᷑: & maxi¬
me caritas pacis sine qua cȩt̃a ꝓdesse ñ
possunt. S tamen cum assunt. non quasi
desint tradenda sunt: s ut fructuose & ñ
pniciose habeant᷑. ꝑ ipsum uincłm pacis.
&e emmnentiam caritatis agendum ẽ. Qͣm
crabat. integrum erat sacramentum: qͣm¬
uis eiꝰ fides sub eisdem ũbis altud opinan¬
tis quam eatholica ueritas docet. non ẽẽt
integra⁊ s fabulosis falsitatib inquinata.
Nam sub hisdem ũbis id est in nomine patͥs.
& filii &e sp̃s scĩ. non solum martion. aut
ualentinus. aut arriꝰ. aut eunomius. sed
ipsi carnales paruuili eccłie. quib dicebat
quiasi carnalib. si possent diligent̃ singłi
int̾rogari. tot diũsitates opinionum for¬
tassis quot hommnes numerentt᷑. animał
enim homo. ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃s diꝰ. nun¬

Expanded text:
 quoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur prauum esse perspexerit, illud sanandum est quod aegrotat, illud dandum est quod non habetur et maxime caritas pacis, sine qua cetera prodesse non possunt. sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt, sed ut fructuose et non perniciose habeantur, per ipsum uinculum pacis et eminentiam caritatis agendum est. Quamocrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem uerbis,, id est in nomine patris et filii et spiritus sancti, non solum Marcion aut Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt spiritus dei. num
Abbreviated transcription (Latin):
auarus. raptor. fęnerator. inuioꝰ. uerbis¬
scło non factis renuncians.dimitat pec¬
cata: Si ꝑiuim sacram̃ti dei: sic̃ ille. ita
& ille. Si ꝑ meritum suum:nec ille. nec
ille. Illud enim sacramentum & in malis
hominib xp̃i ẽẽ cognoscit᷑. In corpore aui¬
tem unice columbȩ. incorrupte. sanctȩ.

Expanded text:
avarus, raptor, foenerator, invidus, verbiavarus, raptor, foenerator, invidus, verbis non factis saeculo renuncians, dimittit peccata? Si per vim sacramenti Dei, sicut et ille, ita et ille; si per meritum suum, nec ille, nec ille. Illud enim sacramentum et in malis hominibus Christi esse cognoscitur, in corpore autem unicae columbae, incorruptae, sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dñs non nouiuos. recedite ame qui op¬
amini iniquitatem: uident᷑ in eccłia ẽt̃
sñ sunt: immo & contͣ eccłiam faciunt.
Quomꝰ gͦ baptizare baptismo ecclesiȩ
possunt quod nec ipsis ꝓdest. nec accipien¬
tibus. nisi intͥnsecus uera conũsione mu¬
tent᷑: ut ipsum sacramentum quod eis
accipientib ñ ꝓderat. quando scło ũbis
non factis renunciabant. ꝓdesse incipiat
cum & factis cȩꝑint renunciare. ⁊ta ce il.¬
li quoꝵ est aꝑta separatio. quia in m̃bris
illius columbe nec hi nec illi st̾hodie:
s aliqui eoꝵ fortasse fut᷑i sunt. N itaq bap¬
tisma hereticoꝵ acceptamꝰ. quando post
eos non baptriamꝰ: s quod xp̃i ẽẽ cognos¬
cimus. etiam in malis hominib siue aꝑ¬
te foris. siue intꝰ occulte separatis. illis in
ea re in qua deuiabant correctis. debi.¬
ta ueneratione suscipimꝰ. Sic̃ autem
dimittit peccata: Sic & ego urgeo cum
dico gͦ qͥ cȩlestia mandata non seruat.

Expanded text:
uos; recedite a me qui operamini iniquitatem, uidentur in ecclesia esse, sed non sunt, immo et contra ecclesiam faciunt. quomodo ergo baptizare baptismo ecclesiae possunt, quod nec ipsis prodest nec accipientibus, nisi intrinsecus uera conuersione mutentur, ut ipsum sacramentum, quod eis accipientibus non proderat, quando saeculo uerbis, non factis renuntiabant, prodesse incipiat, cum et factis coeperint renuntiare, ita et illi quorum est aperta separatio, quia in membris illius columbae nec hi nec illi sunt hodie, sed aliqui eorum fortasse futuri sunt. Non itaque baptisma haereticorum acceptamus, quando post eos non baptizamus, sed quod Christi esse cognoscimus etiam in malis hominibus siue aperte foris siue intus occulte separatis, illis in ea re in qua deuiabant correctis debita ueneratione suscipimus. sicut autem dimittit peccata?\', sic et ego urgeo cum dico: \'ergo qui caelestia ma
Abbreviated transcription (Latin):
mi ex ꝓuincia affrica. numidia. mauri.
tania. cum p̃sbit̃is & diaconib. p̃sente
etiam plebis maxima parte. & lecte eẽnt
littere iubaiani ad cyprianum facte.
item &ypriam ad iubaianum rescripte
de hereticis Baptizandis. quidq pꝰ mo¬
dum eypͥano iubaranus idem rescͥpserit:
illicito & ꝓfano hereticoꝵ baptis mo: qͥd¬
q ego ei rescͥps erim : censens scilicet qͦd
semel atq tterum & sepe censuimus: he¬
reticos ad eccłiam uenientes. eccłiȩ bap¬
tizari baptismo. ce scĩficari oportere.
re singuli quid sentiamꝰ ꝓferamus: ne.¬
minem iuidicantes: aut a iure cõmu¬
nionis aliquem si diũsum senserit
amouentes.Neq enim quisquam nr̃m.

Expanded text:
mi ex prouincia Africa Numidia Mami ex prouincia Africa Numidia Matania cum presbyteris et diaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptre singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouent
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ occulta & mirabili dispensatione gr̃a¬
rum. latro in cruce pendens semel eũ
confitet᷑. & die ipso in paradysum mit¬
titur: petrꝰ dñm sequens ter eum negat.
&e a corona differt̃. Nobis hinc uidicare¬
temerarium est. Ueruntamen siquis quam
nc̃ cogat circuncidi aliquem more iudai¬
co. & sic baptizari:. multo ampliꝰ detestat᷑
hoc genus humanum:qm si aliquis coga¬
tur rebaptizari. Quaꝓpt̾ cum petrꝰ illud
faciens a paulo postĩore corrigit᷑. & pacis
atq unitatis inncło custodito ad martyri¬
um ꝓmouet᷑  : quanto facilius & fortius. qͦd
ꝑ uniuerse ecclie statuta firmatum est.
uel uniꝰ epi auctoritati uel uniꝰ ꝓuincie
concilio p̃ferendum ẽ: cum idem ipse cy¬
pͥanus ita dixerit. quid ei uideret᷑. ut in
pace unitatis ẽẽ uoluerit etiam cum eis
qui de hac re diũsa sentirent: Quodin¬
dicat ipsiꝰ primꝰ sermo in eiꝰdem concilii
quod ab istis ꝓfert᷑ exordio. Nam ita se

Expanded text:
cuius occulta et mirabili dispensatione gratiacuius occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur et die ipso in paradisum mittitur, Petrus dominum sequens ter eum negat et a corona differtur; nobis hinc iudicartemerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more iudaico et sic baptizari, multo amplius detestatur hoc genus humanum quam si aliquis cogatur rebaptizari. quapropter cum Petrus illud facienatque unitatis vinculo custodito ad martyrium promovetur, quanto facilius et fortius quod per universae Ecclesiae statuta firmatum est, uel unius episcopi auctoritati uel unius prouinciae concilio praeferendum est, cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei uideretur, ut in pace unitatis esse uoluerit etiam cum eis, qui de hac re diuersa sentirent! quod indicat ipsius primus sermo in eiusdem concilii quod ab istis profertur exordio. nam ita se
Abbreviated transcription (Latin):
deo quia non mentior:& post hanc tam
scãm atq t̾ribilem attestationem di. nar¬
rauit hec omnia in quib dixit. cum ui¬
dissem quia non recte ingrediuntur ad
ueritatem euangelii. dixi petro coram
omnib. si tu cum sis iuideꝰ gentilit̃ & non
iudaice uiuis.quemadmodum gentes
cogis iudaizare: si potuit inqm petrus
contͣ regłam ueritatis quam postea eccł̃ia
tenuit eogere gentes iudanare:cur non
potuit cypͥanus contra regłam ueritatis
quam postea tota eccłia tenuit.cogere
hereticos uel scismaticos denuo baptrza¬
Ri: Puto quod sine ulla sui contumelia
attinet ad martyrii coronam. Ceterum
magis uereri debeo:ne in petrum contu¬
meliosꝰ existam. Qs enim nescit. illum
apłatus pͥncipatum cuilibet ep̃atui p̃¬
ferendum: S etiam si distat cathedra
forte se inuicem in aliquo p̃cedunt cor¬
da confitentium.ac ꝓuera fide in unita¬
te caritatis morientium. dominꝰ not̾it

Expanded text:
deo quia non mentior et post hanc tam deo quia non mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestationem dei narrauit haec omnia in quibus dixit: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu cum sis Iudaeus gentiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianus contra regulam ueritatis quam postea tota ecclesia tenuit cogere haereticos uel schismaticos denuo baptizari? puto quod sine ulla sui contumelia ur, quantum adtinet ad martyrii coronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarforte se inuicem in aliquo praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate caritatis morientium, dominus nouerit,
Abbreviated transcription (Latin):
denere & obtemꝑari a nouellis & posteris
sibi potius oportere: nec despexit paulũ
quod eccłiȩ priꝰ ꝑsecutor fuiss et:s consi¬
lium ueritatis admisit. & rationi legiti¬
mȩ quam paulus uendicabat facile con¬
sensit: docum̃tum scilicet nob̃ & concor¬
diȩ & patientiȩ tͥbuens. ut ñ ꝑtinaciter
nr̃a amemꝰ⁊ s quȩ aliqndo a fr̃b & col¬
legis nr̃is utilit̃ & salubriter suggerũt
Si sint uera & legitima ipsa potius nr̃a di¬
camus. Ecce ubi commemorat cypͥants.
quod etiam nos in scͥpturis sc̃is didicimꝰ:
aplm petrum in qͦ primatꝰ apłoꝵ tam ex¬
cellenti gr̃a p̃minet. alit̃ quam ueritas
postulabat de circumcisione agere solitũ.
a postĩore apło paulo ẽẽ correctum. Si gͦ
potuit petrꝰ in aliquonon recte ingredi
adueritatem euangelii. ita ut gentes co¬
geret iudarrare. quod paulus in ea epła
scͥbit. in qua dm̃ testatꝰ est non se m̃tiri:
ait enim. que autem scͥbo uobis ecce corã

Expanded text:
tenere et obtemperari a nouellis et posteris tenere et obtemperari a nouellis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliqlegis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Petrus in aliquo non recte ingredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram
Abbreviated transcription (Latin):
ferre habenti: quam differre ñ habentẽ.
Qͥ d gͦ isti dict̃ cum ueritatis uiribus
p̃focant᷑: cui consentire nolunt: Cypͥanꝰ
inquiunt cuiꝰ tantum meritum nouimꝰ.
tantamq doctͥnam. cum multis coep̃is
suis sententias ꝓpͥas conferentib. in con¬
cilio statuit hereticos uł scismaticos. id ẽ
om̃s qui extͣ uniꝰ eccłiȩ communionem
sunt. baptis mum non hab̃e: & ideo quis¬
quis ab eis baptizatꝰ ad eccłiam uenerit.
ẽẽ in eccłia baptirandum. Non me t̾ret
auctoritas cypͥani: quia reficit humilitaᷤᷤ
cypriani. Magnum qͥdem meritum no¬
iuimus cypͥani ep̃i & martyris. S nunqͥd
magis quam petͥ apłi & martyris: De
quoidem cypͥanus in epła ad quintum
ita loquit᷑. Nam nec petrꝰ inquit quem
pͥmum dñs elegit. & suꝑ quem edificauit
eccłiam suam. cum secum paulus de cir¬
cumcisione postiodum disceptaret.
uendicauit sibi aliquid insolent̃. aut ar¬
rogant̃ assumpsit. ut diceret se pͥmatum

Expanded text:
ferre habenti, quam differre non habentem. 2. ferre habenti, quam differre non habentem. 2. Quid ergo isti dicunt, cum veritatis viribus praefocantur, cui consentire nolunt? Cyprianus, inquiunt, cujus tantum meritum novimus tantamque doctrinam, cum multis coepiscopis suis sententias proprias conferentibus, in concilio statuit haereticos vel schismaticos, id est omnes qui extra unius Ecclesiae communionem sunt, Baptismum non habere; et ideo quisquis ab eis baptizatus ad Ecclesiam venerit, esse in Ecclesia baptizandum. Non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. magnum quidem meritum nouimus Cypriani episcopi et martyris, sed numquid maius quam Petri apostoli et martyris? de quo idem Cyprianus in epistula ad Quintum ita loquitur: nam nec Petrus, inquit, quem primum dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disoeptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut arroganter adsumpsit, ut diceret se primatum
Abbreviated transcription (Latin):
cypͥam aduersus nos a par¬
te donati proferunt᷑. & qͣn
domino demonstra¬
re ꝓposui.Si qͣ gͦ me respondendi ne.¬
cessitas. ea quȩ iã in aluis lib̾s posui rursꝰ
commemorare coegerit: quanquam id
modice faciam:his qui iam illa legerunt¬
& tenent. onerosum ẽẽ non debet. Quia
& ea quȩ instructioni sunt neces saria.
sepius oportet insinuare tardiorib: & cũ
eadem multiplicit̃ uarieq ũsant᷑ atq tcͣ¬
tantur. ipsos quoq capatiore intelligen¬
tia p̃ditos adiuuant. oe ad facilitatem sei¬
endi & ad copiam disserendi. Noui etiã
quemadinodum soleat contͥstare lectorẽ:
cum ab eo libro quem gerit in manib.
quando in aliquem nodum questionis
inciderit. in alium mitcit᷑. ubi eiꝰ solutio¬
nem requirat: quem forte ñ habet. Qua¬
ꝓpt̾ quecunq in aliis libͥs iam diximus. si
necessitas p̃sentium questionum breuiter
iterare compulerit:ignoscant scientes: ne
offendant᷑ nes cientes. Satiꝰ est enim of¬

Expanded text:
Cypriani adversus nos a parte Donati proferuntur, et quDomino demonstrare proposui. Si qua ergo me respondendi necessitas ea quae jam in aliis libris posui, rursus commemorare coegerit quanquam id modice faciam, his qui jam illa legerunt et tenent, onerosum esse non debet: quia et ea quae instructioni sunt necessaria, saepius oportet insinuare cardioribus, et cum eadem multipliciter varieque versantur atque tractantur, ipsos quoque capaciore intelligentia praeditos adjuvant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. Novi etiam quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi ejus solutionem requirat, quem forte non habet. Quapropter quaecumque in aliis libris jam diximus, si necessitas praesentium quaestionum breviter iterare compulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes: satius est enim of
Abbreviated transcription (Latin):
quem admodum crede debeat. atq ar¬
repta fide catholica illud ex animorespuat:
nunquid si hoc confessus fũit denuo bapti¬
zandus est: Aut si antequam dicat & con¬
fiteat᷑ hoc sentire inueniat᷑. & qͥd abicere
debeat. quid ue credere doceat᷑. manifestũ¬
q fiat in ea falsitate fidi baptizatum fuisse:

Expanded text:
eat, adque arrepta fide catholica illud ex animo respuat, numquid, si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? aut si, antequam discat et confiteatur, hoc sentire inueniatur et quid abicere debeat quidue credere doceatur manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizat
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis rebaptitari eos facerent intꝰ. a qͥb
baptizati erant foris. Atq hoc modo suȩ
nefariȩ consuetudini p̃scͥpserunt. Sen¬
tiunt quam scelerate iam faciaut: recepto
baptismo maximianistarum. iiolare
baptismum orb t̾rarum. Ded timent
rebaptiratos suos: ne forte non eis parcãt.
si ipsi peꝑcerint cȩt̾̃is. Sle de illis exigant
animas suas: si animas alioꝵ trucidare
cessauerint. Quid de receptis maximi¬
anistis respondeant non inueniunt. Si
dixerint innocentes recepimus: respon¬
detͣ eis. G innocentes damnaueratis. Si
dixerint nes ciebamus: gͦ temere iudica¬
stis. Sic eciam de traditorib sententiam
temerariam ꝓtulistis. falsum q dixistiᷤ.
plenarii concilii ore ueridico damna¬
tos ẽẽ cognoscite. Neq enim ore ueridi¬

Expanded text:
ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis — sic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neq
Abbreviated transcription (Latin):
increpa. S sicut euangłm loquit᷑: dili¬
gunt głam hominum magis quam dei.
Et rep̃hendi ad tempus timent: damna¬
ri in sempit̾num non timent. Uident etiã
ipsi quid mali faciant: uident non ẽẽ qͦd
omnino respondeant: s nebulas imꝑitis
offundunt. cum ipsi uiui sorbeantur:
id est scientes & agnoscentes intereant.
Uiderunt horrere homines & grauiter
detestari. quod etiam se ipsi in multa scis¬
mata diuiserunt: & maxime in affricȩ ca¬
pite. & notissima ciuitate carthagine. co¬
nati sunt res arcire dedecus pannoꝵ suoꝵ:
putantes quod possent maxinanistas
auferre. magno conatu ꝑ optatum gildo¬
nianum fortit᷑ institerunt. Multa illis
mala. & ꝑsecutiones seuis simas intulert̃.
Receperunt aliqͦs inde: putantes quod
possent om̃s eodem t̃rore conũti. His au¬
tem quos receperunt noluerunt facere
iniuriam. ut ab eis in scismate baptira¬
tos denuo baptirarent: uel potiꝰ ab his

Expanded text:
increpa. sed, sicut euangelium loquitur, diliincrepa. sed, sicut euangelium loquitur, diligunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his
Abbreviated transcription (Latin):
tate donati maximianistarum baptisiũ
recepert̃: ꝓ pace xp̃i orbis t̾rarum baptis¬
mũpotꝰ ãplectantur. Reddant᷑ radici: re¬
concilientur unitati. Uideant nichil sib
remansisse quod dieant.s tamen reman¬
sisse quod faciant: ut ꝓ factis eoꝵ p̃teritis
sacrificium dilectionis offerat᷑ placabili d̾o.
cuius unitatem nefario scelere dirupert̃:
cuius sacramentis tam diut᷑nas inurias
irrogarunt. Misericors enim & miserator
dñs. longanimis & multum misericors &
uerax. Amplectant᷑ in uita p̾senti misericor¬
dem & longanimem: & timeant in futura
ueracem. Non uult enim mortem impii:
quantum ut reũtatur & uiuat: Quia sen¬
tentiam flectit: adũsus iniurias irroga¬
tas. Hec est nr̃a exortatio. Ept̃ hoc eos ha¬
bemus inimicos quia uera dicimus: qͥa
tacere metuimus: quia cessare ab instan¬
tia quanta possumꝰ formidamus: quia
obtemꝑamus apło dicenti. Predica t̃bum:
insta oportune importune. argue. obsecra.

Expanded text:
tate Donati Maximianistarum baptismum tate Donati Maximianistarum baptismum receperunt, pro pace Christi orbis terrarum baptismum potius amplectantur, reddantur radici, reconcilientur unitati, uideant nihil sibi remansisse quod dicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrificium dilectionis offeratur placabili deo, cuius unitatem nefario scelere dirruperunt, cuius sacramentis tam diuturnas iniurias inrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longanimis et multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quantum ut reuertatur et uiuat, quia sententiam flectit aduersus iniurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia cessare ab instantia quanta possumus formidamus, quia obtemperamus apostolo dicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare
Abbreviated transcription (Latin):
iusticieq respondent omnes flagiciosi.
&e facinorosi homines. luxuriosi. ebriosi.
acdult̃i. & modis omnib impudici. fures.
latrones.homicide. raptores.malefici.i¬
dolatre: quid aliud respondent cũ eos
ueritas arguit. nisi hoc uolo. hoc me de¬
lectat: Et si xp̃iano tincti sunt nomine:
dicunt etiam tii quis es qͥ iudices
alienum seruum: Ueruntamen co
sunt isti modestiores: quia cum legibus di¬
uinis & humanis aliquid pęnarum ꝓ suiͦ
ꝑditis morib factisq patiunt᷑: non se mar¬
tẏres dicunt. Isti autem simul hab̾e uolt̃
& sacrilegoꝵ uitam. & innocentium famã:
& in sceleratis factis nullam penam: & in
penis iustis martẏrum głam.Quasi non
tanto sit erga illos maior miscđia & pati¬
entia dei:quantomagis eos partiꝰ corripi¬
ens dat locum penitentiȩ. & in hac uita
flagella ingeminare non cessat:ut consi¬
derantes quȩ patiant᷑. & quare patiantur
aliquando resipiseant.Et qui iam ꝓuni¬

Expanded text:
iustitiaeque respondent omnes flagitiosi iustitiaeque respondent omnes flagitiosi et facinerosi homines, luxuriosi ebriosi adulteri et modis omnibus inpudici, fures raptores homicidae latrones malefici idololatrae? quid aliud respondent, cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam: tu quis es qui iudices alienum seruum? uerumtamen eo sunt isti modestiores, quia, cum legibus diuinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt. isti autem simul habere uolunt et sacrilegorum uitam et innocentium famam et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis iustis martyrum gloriam, quasi non tanto sit erga illos maior misericordia et patientia dei, quanto magis eos partibus corripiens dat locum paenitentiae et in hac uita flagella ingeminare non cessat, ut considerantes quae patiantur et quare patiantur aliquando resipiscant et, qui iam pro uni
Abbreviated transcription (Latin):
tate seruanda. quam in eccłiȩ consuetu¬
dine commutanda. Si aut̃ concilium
rius concilium p̃ponendum. cuiuis se m̃¬
brum eẽ gaudebat: & ut se in totiꝰ corpo¬
ris compage retinenda cȩt̃i imitarent᷑.
sepuis admonebat. Nam & concilia po¬
steriora pͥorib apud posteros p̃ponunt᷑.
Et uniuersum.partib semꝑ obtimo iu¬
re p̃ponit᷑. Qͥ d aut̃ agunt isti. cum do¬
cetur sc̃s cypͥanus etiam si non admisit
in heresi uel in scismate baptizatos. tam̃
communicasse admittentib: Oͦd aꝑtiᷤ¬
sime declarauit dicens. Neminem iudi¬
cantes:aut a iure communionis aliqm
si diũsum senserit amouentes. Si tali¬
um communione macłatus ẽ:cur in
iterando baptis mo eiꝰ auetoritatem sec¬
tantur: Si aut̃ talium communione
macłatꝰ non est: cur in unitate retinen¬
da exemplum eius non imitant᷑: Nun
quid hic restat: nis ut dicant. sic uolu¬
mus: Quid aliud sermoni ueritatis.

Expanded text:
tate seruanda quam in ecclesiae consuetutate seruanda quam in ecclesiae consuetudine commutanda, si autem concilium rius concilium praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentur, saepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros praeponuntur et uniuersum partibus semper optimo iure praeponitur. Quid autem agunt isti, cum docetur sanctus Cyprianus, etiamsi non admisit in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes? si talium communione maculatus est, cur in iterando baptismo eius auctoritatem sectantur? si autem talium communione maculatus non est, cur in unitate retinenda exemplum eius non imitantur? num quid hic restat nisi ut dicant: \'sic uolumus\'? quid aliud sermoni ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ. quȩ postea multis discus sis am¬
bagib. ꝓspecta ueritate plenario con¬
cilio confirmata est: satis ostendit᷑ exip¬
sius beati cypͥani u̾bis in eadem ad ui¬
baiantim epła. que in concilio lecta
commemorat᷑. it enim. S dicte aliquis
Quid gͦ fiet de his qui in p̃t̾itum de he¬
resi ad eccłiam uenientes sine baptismo
admissi sunt: ubi certe quid fierisole¬
ret. & si non fieri uellet. satis ostendit. E
eo ipso quod concilium agrippini cõme¬
morat: aꝑte indicat aliam fuisse consue¬
tudinem eccłiȩ. Neq enim opus erat hoc
concilio uelle statuere: si iam consuetu¬
dine tenebat᷑. Et in ipso concilio. ĩmulle
sententiȩ omnino declarant. eos contra
eccłiȩ consuetudinem decreuis se: quod
decernendum ẽe arbitratisunt. Qua¬
ꝓpt̾ illud unum isti consident: quod õi¬
bus patet. Si auctoritas eypriani seqͤn.¬
da est: magis eam ẽẽ sequendam in tini.¬

Expanded text:
ecclesiae, quae postea multis discussis amecclesiae, quae postea multis discussis ambagibus perspecta ueritate plenario concilio confirmata est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriani uerbis in eadem ad Iubaianum epistula quae in concilio lecta commemoratur. ait enim: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non fieri uellet, satis ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudine tenebatur, et in ipso concilio nonnullae sententiae omnino declarant eos contra ecclesiae consuetudinem decreuisse quod decernendum esse arbitrati sunt. quapropter. illud unum isti considerent quod omnibus patet, si auctoritas Cypriani sequenda est, magis eam sequendam esse in uni
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd quidem inquit & agͥppinus bonȩ
memoriȩ uir.cum cȩt̃is coẽpis fuis qui
in illo tempore in ꝓuincia affrica. &
numidia eccłiam domini gub̃nabant
statuit: & librata concilii communis ex¬
aminatione firmauit. Quoꝵ sententi¬
am religiosam & legitimam. salutarẽ
fidei. & eccł̃iȩ catholice congruentem:
nos etiam secuti sumꝰ. Hac attestatione
satis ostendit. multo magis se fuisse cõ¬
memoraturum: si quod de hac re trans¬
marinum uel uniũsale concilium fac¬
tum ẽẽt. Nondum aut̃ factum erat: qͥa
consuetudinis robore tenebat᷑ orbis t̾ra¬
rum. Et hȩc sola opponebat᷑ inducere
uolentib nouitatem: quia non pote¬
rant app̃hendere ueritatem. Postea tñ
dum int̾ multos ex utraq parte tracta¬
tur & querit᷑: non solum inuenta est:
s etiam ad plenarii concilii auctorita¬
tem roburq ꝑducta:Post eypͥan qui¬
dem passionem:s antequam nos nati
ẽẽmus. Hanc aut̃ fuisse consuetudinẽ

Expanded text:
Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, ecclesiae catholicae congruentem nos etiam secuti sumus. hac adtestatione satis ostendit multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere uolentibus nouitatem, quia non poterant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
quib illa talis anima moueret᷑: noluit
uir grauissimus rationes suas & si ñ ueras
quod eum latebat. s tamen non uictas.
ueraci quidem. s tamen nondum assertȩ
consuetudin cedere. Quam tamen con¬
suetudinem nisi pͥor ante agrippinus. &
nonnull ꝑ affricam coep̃i eiꝰ etiam ꝑ con¬
cilii sententias deserere temptauissent:
non audet iste saltim ratiocinari adu̾sꝰ
eam:s in tam obscura questione turbat᷑.
& ubiq intuens uniũsalem. robustamq
consuetudinem: coartaret se potiꝰ. & p̃ce.
& intentione mentis ad dm᷑. ut qͦd postea
plenario concilio uisum est: id uerum cẽ
ꝑspiceret & doceret. S cum fatigatum p̃¬
cedentis concilii quodꝑ agrippinum fa¬
ctum est excepisset auctoritas: maluit
p̃decessoꝵ suors tanquam inuentum de¬
fendere:quam inquirendo amplius la¬
borare. Nam in fine epłȩ ad quintum
ita ostendit: in quo tanquam lectulo
auctoritatis quas fessus acquieuerit.

Expanded text:
quibus illa talis anima moueretur, noluit quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
te quȩ putabat᷑ ueritatis: & retente que
amabat᷑ unitatis. Nam & illud sic intelle
tres loquantur: & cçt̃i examinent. Si alii
reuelatum secdenti fuerit: ille pͥor taceat.
Qua in parte inquit docuit & ostendit
multa singłis in melius reuelari. & deb̾e
untumquenq non ꝓ eo quod semel inbi¬
berat. & tenebat ꝑtinacit̃ congredi: sed
siquid melius & utilius extiterit libenter
amplecti. His utiq ũbis. non solum eos
admonuit sibi consentire qui melius ali¬
quid ñ uidebant. s etiam eos hortatꝰ est.
siqui possent afferre aliquid quo prioꝵ
consuetudo seruanda potiꝰ firmaret᷑: ut
si tale eẽt quod refelli non posset. etiam
ipse ostendẽt quam ueracit̃ dixerit. uinũ¬
nebat ꝑtinacit̃ congredi⁊ s siquid meliꝰ
& utilius extiterit libent̃ amplecti. S
quia tẽ non extiterant nisi qui ei consue¬
tudinem opponerent. defensiones aut̃
ipsius consrietudinis non tales afferrent.

Expanded text:
tae quae putabatur ueritatis et retentae quae tae quae putabatur ueritatis et retentae quae amabatur unitatis. nam et illud sic intellextres loquantur et ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in parte, inquit, docuit et ostendit multa singulis iunumquemque non pro eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenteamplecti. his utique uerbis non solum eos ammonuit sibi consentire qui melius aliquid non uidebant, sed etiam eos hortatus est, si qui possent adferre aliquid quo prior consuetudo seruanda potius firmaretur, ut, si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam ueraciter dixerit: nebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent