comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ semet ipsũ multiplicatꝰ: ad qua¬
draginta & nouẽ ueniunt. Cui si
monas addit᷑. ad qͥnquagenariũ
fectio in illius uniꝰ contẽplatione
erit: in cuiꝰ nob uisione iam minꝰ
aliqͥd salutis & gaudii ñ erit. Hinc
etiã iubeleus. id ẽ annus qͥnquage¬
simus in reqͥem datiis ẽ: qͥa quisqͥs
ad om̃ipotentis dĩ gaudia eterna
ꝑuenerit : laborẽ & gemitũ ultenꝰ¬
ñ habebit. Notandũ uͦ quia locꝰ
qui deseribit᷑ ꝑ qͥnquaginta cubi tu
tendi: ad faciẽ uestibuli portȩ inh̾oris
ꝑtingere memorat. Nongͦ hoc loco
propħa iam ipsũ uestibulũ porte
interioris. sed locũ interius qͥ tendit
ad uestibulũ porte interioris narrat:
ꝑ quẽ locũ utiq sic̃ diximꝰ spes nr̃a
signat᷑. Que dũ eternã reqͥem que¬
rit: mentẽ ad uestibulũ porte inte¬
rioris ducit. Hoc ipsũ enĩ quod
desideramꝰ cȩlestia. qđ ad ꝓmissa
gaudia suspiramꝰ. qđ et̃ne uite re¬
quiem quęrimꝰ: iam ad interioris

Expanded text:
 semetipsum multiplicatus ad quadraginta et novem ducitur, cui si monas additur, ad quinquagenarium perfectio in illius unius contemplatione erit, in cujus nobis visione jam minus aliquid salutis et gaudii non erit. Hinc etiam jubilaeus, id est annus quinquagesimus, in requiem datus est, quia quisquis ad omnipotentis Dei gaudia aeterna pervenerit, laborem et gemitum ulten habebit. Notandum vero, quod locus qui describitur per quinquaginta cubitos tendi ad faciem vestibuli portae interioris pertingere memoratur. Non ergo hoc loco Propheta jam ipsum vestibulum portae interioris, sed locum interius, qui tendit ad vestibulum portae interioris narrat; per quem locum utique, sicut diximus, spes nostra signatur; quae, dum aeternam requiem quaerit, mentem ad vestibulum portae interioris ducit. Hoc ipsum enim, quod desideramus coelestia, quod ad promissa gaudia suspiramus, quod aeternae vitae requiem quaerimus, jam ad interioris
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ sexta. tertia.& dimidia. uide¬
licet in uno. duob & trib: sed iccir¬
co senariũ numerũ dicimꝰ ẽẽ ꝑfectũ.
ꝑfecit ds̃ om̃ia oꝑa sua. Qm̃ uero
peccatori homini legẽ dedit. que
in decem p̃ceptis ascripta . ẽ. &. sex decies
ducta in secagenariũ surgunt: recte
ꝑ sexaginta cubitos bonoꝵ oꝑũ ꝑfec¬
tio designat᷑. Qđ aꝑte etiã dñs in
euangłio designat: qui cũ parabolã
sert inantis exporeret dixit. Aliud

Expanded text:
id est sexta, tertia et dimidia, videid est sexta, tertia et dimidia, videlicet in uno, duobus et tribus; sed idcirco senarium numerum dicimus esse perfectum, perfecit Deus omnia opera sua. Quoniam vero peccatori homini legem dedit, quae in decem praeceptis scripta est, et sex decies ducta in sexagenarium surgit, recte per sexaginta cubitos, bonorum operum perfectio designatur. Quod aperte etiam Dominus in Evangelio designat, qui cum parabolam seminantis
Abbreviated transcription (Latin):
penetrare: quantõmagis illiꝰ magni¬
tudinẽ. qui potuit & animã conde¬
re: Cũq in scientie dĩ intellectu
laboraret: lassascens ac deficiens sub¬
didit. Confortata ẽ: & ñ potero ad
eam. Sed cũ conantes atq tendentes
quedã iam de muisibili nacura con¬
spicere. lassamur. reuerberam᷑. repelli¬
murꝰ: & si interiora penetrare ñ possumꝰ:
tam̃ iam ab exteriori ostio interius
ostiũ uidemus. Ipse enĩ consideratio¬
nis labor ostiũ.ẽ: qͥa ostendit aliqͥd
frontes ꝑ sexaginta eubitos: & ad fron¬
tem atriũ portȩ undiq ꝑ circuitũ.¬
Sepe iam diximꝰ senariũ numerũ
ꝑfectionẽ boni oꝑis designare: ñ illud
sequentes qđ conati sunt huiꝰ seculi
sapientes astruere. dicentes. iccirco sena¬
riũ numerũ eẽ ꝑfectũ. qͥa suo ordine
numeratꝰ ꝑficit᷑. ut cũ unũ. duo. tres.
dicunt᷑ senarius numerus impleat᷑.
uel qͥa in trib partib diuiditur.

Expanded text:
penetrare: quanto magis illius magnipenetrare: quanto magis illius magnitudinem qui potuit et animam condere? Cumque in scientiae Dei intellectu laboraret lassescens ac deficiens subdidit. Confortata est nec potero ad eam. Sed cum conantes atque tendentes quiddam jam de invisibili natura conspicere lassamur, reverberamur, repellimur: etsi interiora penetrare non possumus, tamen jam ab exteriori ostio interius ostium videmus. Ipse enim considerationis labor ostium est qui ostendit aliquidfrontes per sexaginta cubitos, et ad frontem atrium portae undique per circuitu» Saepe jam diximus senario numero perfectionem boni operis designari: non illud sequentes, quod conati sunt hujus saeculi sapientes astruere, dicentes idcirco senarium numerum esse perfectum, quia suo ordine numeratus perficitur: ut cum unus, duo, tres, dicuntur, senarius numerus impleatur: vel quia in tribus partibus dividitur,
Abbreviated transcription (Latin):
celo ueluti sedi p̃sicet. suꝑ & int̾.ẽ.
Et qui celũ palmo. & terrã pugillo
concludit: exteriꝰ. suꝑꝰ. & inferius ẽ.
Ut gͦ indicaret om̃p̃s ds̃ interiorẽ
se ie & suꝑiorẽ om̃ib. celũ sibi sedẽ
c̃e ꝑhibuit. Ut uͦ se ostenderet om̃ia
circũdare: cȩlũ metiri palmo. & tram
se asserit pugillo concludere. Ipse ẽ
gͦ in terior & ext̾ior: ipse inferior. & suꝑior.
Regendo suꝑior: portando inferior:
re plendendo interior: circũdando
exterior. Sicq ẽ intus. ut extra sit:
sic circundat. ut penetret: sic p̃sidet.
ut portet: sic portat. ut p̃sideat. Cũ
gͦ subleuata ad se ipsam anima
suũ modulũ intelligit. & quia co¬
poralia omĩa transcendat agnoscit.
atq intellectu suo se ad auctoris
intellectũ tendit: Quid iam hȩc
de & auctori om̃iũ propħa dicit.
Mirabilis facta ẽ scientia tua ex
me: Quia quantũlibet intenderit.
nec semet ipsã anima ꝑfecte sufficit

Expanded text:
coelo velut sedi praesidet, super et intus est. coelo velut sedi praesidet, super et intus est. Et qui coelum palmo, et terconcludit, exterius, superius et inferius est. Ut ergo indicaret omnipotens Deus interiorem se esse, et superiorem omnibus, coelum sibi sedi esse perhibuit: ut vero se ostenderet omnia circumdare, coelum metiri palmo, et terram se asserit pugillo concludere. Ipse est ergo interior et exterior, ipse inferior et superior: regendo superior, portando inferior; replendo interior, circumdando exterior. Sicque est intus, ut extra sit: sic circumdat ut penetret. Sic praesidet ut portet: sic portat ut praesideat. Cum ergo sublevata ad seipsam anima suum modulum et intelligit, et quia corporalia omnia transcendat agnoscit, atque ab intellectu suo se ad auctoris intellectum tendit, quid jam haec de et auctori omnium Propheta dicit: « Mirabilis facta est scientia tua ex me . » Quia quantumlibet intenderit, nec semetipsam anima perfecte sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uirtutis eiꝰ uestigia & in creatura
conspicimꝰ: Natura quupe luti &
cerȩ diuersa ẽ: solis uͦ radius ñ ẽ di¬
uersus. Et tam̃ cũ diuersus ñ sit. di¬
uersa sunt quȩ in luto oꝑat᷑. & cera:
quia uno eodẽq sui ignis calore lu¬
tũ durat. &. cerã liquat. Sed for¬
tasse hoc natura luti. uel cerȩ est:
ñ in ipsa solis substantia. quȩ in na¬
turis diuersis diuersa uidẽt oꝑari.
Om̃ps aut̃ ds̃ in semet ipso habet
sine ĩmutatione mutabilia dispo¬
nere: sine diuersitate sui diuersa age¬
re. sine cogitationũ uicissitudine
dissimilia formare. Longe gͦdissimi¬
lit̃ oꝑat᷑ dissimilia nunquã sibi dis¬
similis ds̃: qui & ubiq ẽ. & ubiq
totus ẽ. Ait enĩ. Cęlũ mͥ sedes ẽ: t̃ra
aut̃ scabellũ pedũ meoꝵ. Et de ipso
scriptũ est: quia cȩlũ metit᷑ palmo.
& t̾ram pugillo concludit. Ex qua
re considerare necesse ẽ:quia is qui

Expanded text:
qui virtutis ejus vestigia et in creaturis qui virtutis ejus vestigia et in creaturis conspicimus? Natura quippe luti et cerae diversa est. Solis vero radius non est diversus, et tamen cum diversus non sit, diversa sunt quae in luto operatur et cera, quia uno eodemque sui ignis calore lutum durat, et ceram liquat. Sed fortasse hoc in natura luti vel cerae est, non in ipsa solis substantia, quae in naturis diversis diversa videtur operari. Omnipotens autem Deus in semetipso habet sine immutatione mutabilia disponere, sine diversitate sui diversa agere, sine cogitationum vicissitudine dissimilia formare. Longe ergo dissimiliter operatur dissimilia nunquam sibi dissimilis Deus, qui et ubique est, et ubique totus est. Ait enim: Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Et de ipso scriptum est: Qui coelum metitur palmo, et terram pugillo concludit . 11. Ex qua re considerare necesse est quia is qui
Abbreviated transcription (Latin):
creature sue p̃sidet: Et quedã oꝑat᷑
ut sint. nec tam̃ uiuant: quedã uͦ
ut sint & uiuant. nec tam̃ discerne¬
re aliquid de uita ualeant. Quȩdã
aut̃ ut sint uiuant. atq discernant
ꝑnat᷑am sin& ipsi diu̾sa ñi ẽ: ꝑ cogitationẽ
tam̃ diu̾saẽ.Co enĩ mom̃ti ictu qͦ de uisu
cogitat. de auditu cogitare obliuuiscit᷑ & eo
mom̃t ictu qͦ de auditu ł gͦtu cogitat d odoratu. ł
tactu cogitare ñ preualet: quia ꝑ in¬
tentionẽ & obliuionẽ fit semꝑ sibi¬
met ipsi dissimilis: ut nunc hoc
nunc illud de cogitatione teneat.
Omp̃s aut̃ ds̃ quia sibimet ipsi dis¬
similis ñ ẽ: ea uirtute uidet qua
audit omĩa: ea uirtute creat qua
iudicat. Creata :gͣ eĩus & uidere si¬
mul om̃ia amministrare.ẽ: & ãminis¬
trare conspicere. Nec alia cogitatio¬
ne iustos adiuuat. atq alia iniustoᷤ
dãpnat: sed una eademq ui
naturã singularis sibi semꝑ indissi¬
milis dissimilia disponit. Cur aut̃
hoc de potentia creatoris ãmiremur.:

Expanded text:
aturae suae praesidet, et quaedam operatur ut sint, nec tamen vivant. Quaedam vero ut sint et vivant, nec tamen discernere aliquid de vita valeant. Quaedam autem ut sint vivant atque discernant. naturam sibimetipsi diversa non est, per cogitationem tamen diversa est. Eo enim momento et ictu quo de visu cogitat, de auditu cogitare obliviscitur; et eo momento et ictu quo de auditu vel gustu cogitat, de odoratu vel tactu cogitare non praevalet, quia per intentionem et oblivionem fit semper sibimetipsi dissimilis, ut nunc hoc, nunc illud cogitatione teneat. Omnipotens autem Deus, quia sibimetipsi dissimilis non est, ea virtute videt qua audit omnia, ea virtute creat qua judicat creata. Ejus ergo et videre simul omnia administrare est, et administrare conspicere. Nec alia cogitatione justos adjuvat, atque alia injustos damnat, sed una eademque vi naturae singularis sibi semper indissimilis dissimilia disponit. Cur autem hoc de potentia Creatoris admiremur,
Abbreviated transcription (Latin):
tia uera. ẽ: quȩ & ipsũ amat quẽ
portat. Nam tolerare. et odisse: non
ẽ uirtus mansuetudinis. sed uelam̃tũ
furoris. Et notandũ: qđ hoc ipsum
atriũ porte dicit᷑. Forta quippe nr̃a .ẽ.
aditus ad regnũ: & dm̃ ac ꝓximũ ꝑ¬
fecte amare. iam ad ingressũ regni est
tendere. Inquantũ enĩ quisq amat:
intantũ ad ingressũ ꝓpinquat. Inqͣntũ
Uꝰ amare negligit. intantũ ingredi re¬
cusat: qͥa nec studet uidere qđ appetat.
Tunc gͦ habemus atriũ portę: quando
ex latitudine caritatis ad suꝑnã uitã
quã adhuc continere minime possumꝰ.
iã ꝑ desideriũ intramꝰ. Itaq cũ bonũ¬
opus erga ꝓximũ agit᷑: restat ut eidẽ
boni oꝑis intentio discernat᷑: si non pre¬
sentis gratie retributionẽ querit. sed
spem suã animꝰ ad futurã ꝓmissionẽ
tendit: ut ex tẽporalib et̃na. ex terrenis
celestia speret. Spes enĩ celestiũ. mentẽ

Expanded text:
quae et ipsum amat quem quae et ipsum amat quem portat. Nam tolerare, sed odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamentum furoris. Et notandum quod hoc ipsum atrium portae 1360 dicitur. Porta quippe nostra est aditus ad regnum. Et Deum ac proximum perfecte amare jam ad ingressum regni est tendere. In quantum enim quisque amat, in tantum ad ingressum propinquat. In quantum vero amare negligit, in tantum ingredi recusat, quia nec studet videre quod appetit. Tunc ergo habemus atrium portae, quando ex latitudine charitatis ad supernam vitam quam adhuc contingere minime possumus jam per desiderium intramus. Itaqopus erga proximum agitur, restat ut ejusdem boni operis intentio discernatur, si non praesentis gratiae retributionem quaerit, sed spem suam animus ad futuram promissionem tendit, ut ex temporalibus aeterna, ex terrenis coelestia speret. Spes enim coelestium mentem
Abbreviated transcription (Latin):
quis enĩ de uerbo dĩ loqͥtur. & caritatẽ
qͣm p̃dicat in m̃te ñ seruat: edificii frontẽ ha¬
bax. satͥũ añ frontẽ ñ hab&. Si qͥs elemosinã
indigentib largit᷑. & ꝑ hanc fortasse
in corde extollitur: nec ex caritate. ꝓxi¬
mi inopie subuenit. sed sese elatione
tacita extollit: frontẽ qͥdẽ in edificio
ostendit᷑ sed uixta frontẽ. atriũ ñ fecit.
Siquis illatas a proximo contumelias
tolerat. & male obiecta tacitꝰ portat:
magna ẽ patientia eiꝰ quã demonstrat.
sed si dolorẽ in corde ñ habeat: si lu¬
crari ad tranquillitatẽ mansuetudi¬
nis etiã ipsũ qui male excesserat. que¬
rat. Nam si patientiã exterius ad¬
hibens intus dolorem tenet. nec amat eũ
quẽ sustinet: habet quidẽ frontẽ in
edificio. sed ante frontẽ atriũ ñ habet:
qͥa is qui se angustie odioꝵ subdidit.
ꝯfecto caritatis latitudinẽ amisit. Nã
sic̃ in suꝑiori parte iam diximꝰ. patien¬

Expanded text:
quis enim de verbo Dei loquitur, et charitatem quis enim de verbo Dei loquitur, et charitatem quam praedicat in mente non servat, aedificii frontem habet, sed atrium ante frontem non habet. Si quis eleemosynam indigentibus largitur, et per hanc fortasse in corde extollitur, nec ex charitate proximi inopiae subvenit, sed se per elationem tacitam extollit, frontem quidem in aedificio ostendit, sed juxta frontem atrium non fecit. Si quis illatas a proximo contumelias tolerat, et male objecta tacitus portat, magna est patientia quam demonstrat; sed si dolorem in corde non habeat, si lucrari ad tranquillitatem mansuetudinis etiam ipsum qui male excesserat, quaerat. Nam si patientiam exterius adhibens, intus dolorem tenet, nec amat eum quem sustinet, habet quidem frontem in aedificio, sed ante frontem atrium non habet: quia is qui se angustiae odiorum subdidit, profecto charitatis latitudinem amisit. Nam sicut in superiore parte jam dixim
Abbreviated transcription (Latin):
suaue.ẽ. & onus leue si in p̃ceptis
dĩ uiȩ durȩ sunt que custodiunt᷑ :
Sed hanc nob̃ questionẽ citius ipsa
caritas soluit: qͥa uia dĩ. & inchoan¬
tib angusta ẽ. & ꝑfecte iam uiuentib
lata. Et dura sunt. que contra usũ
onus dĩ leue. ẽ. postquã hoc ferre
placeat: &. om̃is pro eo afflictio. in m̃tis
dulcedinẽ ueniat. Sicut sc̃i quoq
apłi gaudebant. cũ ꝓ dño flagella
tolerabant. Ipsa gͦ angusta porta aman¬
tib lata. fit: ipse uiȩ dure spiritalit̃
currentib molles & plane funt. Dũ
enĩ scit animꝰ se pro temporalib do¬
lorib gaudia etna reciꝑe: &. hoc inci¬
pit qđ affligitur amare. Atriũ ergo
ante frontes ẽ: id ẽ in ꝑfectione oꝑis. la¬
citudo dilectionis. Et notandũ qđ
dicit᷑. undiq ꝑ circurtũ: ut uidelicet¬
homo ꝑ om̃e qđ agit. semꝑ se in cari¬
tatis amplitudine dilatet: nec hanc
aut timor. aut odia angustent. Si

Expanded text:
suave est et onus leve, si in praeceptis suave est et onus leve, si in praeceptis Dei viae durae sunt quae custodiuntur? Sed hanc nobis quaestionem citius ipsa charitas solvit, quia via Dei et inchoantibus angusta est, et perfecte jam viventibus lata. Et dura sunt quae contra consuonus Dei leve est, postquam hoc ferre placeat, et omnis pro eo afflictio in mentis dulcedine veniat, sicut sancti quoque apostoli gaudebant cum pro Domino flagella tolerabant . Ipsa ergo angusta porta amantibus lata fit, ipsae viae durae spiritaliter currentibus molles et planae fiunt; dum enim scit animus se pro temporalibus doloribus gaudia aeterna recipere, et hoc incipit quod affligitur amare. Atrium ergo ante frontes ejus est in perfectione operis latitudo dilectionis. 14. Et notandum quod dicitur Undique per circuitum, ut homo per omne quod agit semper se in charitatis amplitudine dilatet, ne hunc aut timor aut odia angustent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere. alimenta esurientib. uesti¬
menta algentib dare. & ꝓ bono
opere patient̃ aduersa sustinere:
quic̃ aliu quã fiontes sunt edi¬
ficii cȩlestis: quia pulchritudo ope¬
rũ exterioꝵ ornat tabernaculũ
dĩ: qđ adhuc latet intrinsecus.
Sed iste frontes habent atriũ un¬
diq ꝑ circuitũ: qͥa in hoc magna
st̃ oꝑa. si hec in mente dilatat am¬
plitudo caritatis. De caritate qͥp¬
pe scriptũ ẽ. Latũ mandatũ tuũ
nimis. De hac iterũ psalmista ait.
Statuisti in loco spatioso pedes me
os. Sed ecce dũ loquor. animo
occurrit. quomͦ lata ẽ caritas: si
ꝑ caritatẽ ꝑtingit᷑ ad dm̃. Et ꝑ
semet ipsã ueritas dicit. Intrate ꝑ
angustã portã. Rursũ psalmistam
audio dicentẽ. Propt̃ uerba labioꝵ
tuoꝵ: ego custodiui uias duras.
Atq in euangłio dñs dicit. Iugũ enĩ
meũ suaue. ẽ: & onus meũ leue. ẽ.
Quomͦ ergo aut lata caritas.ẽ.
si angusta porta: aut quomͦ iugũ

Expanded text:
tribuere, alimenta esurientibus, vestitribuere, alimenta esurientibus, vestimenta algentibus dare, et pro bono opere patienter adversa sustinere, quid aliud quam frontes sunt aedificii coelestis? quia pulchritudo operum exteriorum ornat habitaculum Dei, quod adhuc latet intrinsecus. Sed istae frontes habent atrium undique per circuitum, quia in hoc magna sunt opera, si haec in mente dilatat amplitudo charitatis. De charitate quippe scriptum est: Latum mandatum tuum nimis . De hac iterum Psalmista ait: Statuisti in loco spatioso pedes meos . 13. Sed ecce, dum loquor, animo occurrit quomodo lata est charitas. Si per charitatem pertingitur ad Deum, et per semetipsam Veritas dicit: Intrate per angustam portam . Et rursum Psalmistam audio dicentem: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Atque in Evangelio Dominus dicit: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Quomodo ergo aut lata charitas, si angusta porta? aut quomodo jugum
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tum ascendentẽ & crescentẽ: & affe¬
rebat unũ triginta. unũ sexaginta.
& unũ centũ. Fructus & enĩ terre
bone triginta affert: cũ mens ꝑfectio.¬
nẽ fidei. quȩ ẽ in trinitate. conceꝑit.
Sexaginta affert: cũ bonȩ uite oꝑa
ꝑfecta ꝓtulerit. Centũ uͦ affert: cũ
ad ȩterne uite contẽplationẽ ꝓfecerit.
Sinistra enĩ nr̃a ẽ. uita p̃sens: dextera
u uita uentura. Et recte ꝑ centena¬
riũ numerũ. et̃nę uite contẽplatio
designat᷑: quia cũ post triginta
ac sexaginta ad centesimũ nume¬
rũ computando ꝑuenim icde cente¬
nariꝰ numerꝰ a sinistra in dexterã tͣnsit.
fides atq oꝑatio adhuc in sinistra
uͦ iam se animꝰ in contẽplationem
etne uite suspenderit: quasi ad
dextrã manũ compotus ꝑuenit.
fecit itaq frontes ꝑ sexaginta cubi¬
tos. Quia enĩ ꝑ sexagenariũ nume¬
rũ ꝑfectio: qͥd ꝑ frontes edificũ. ni
si oꝑa designant᷑. que exterius ui¬
dentur: Predicationis enĩ uerbũ

Expanded text:
crescentem, et afferebat unum triginta, et unum sexaginta, et unum centum . Fructus etenim terrae bonae triginta affert, cum mens perfectionem fidei, quae est in Trinitate, conceperit. Sexaginta affert, cum bonae vitae opera perfecta protulerit. Centum vero affert, cum ad aeternae vitae contemplationem profecerit. Sinistra enim nostra est vita praesens, dextera vero est vita ventura. Et recte per centenarium numerum aeternae vitae contemplatio designatur, quia cum post triginta ac sexaginta ad centesimum numerum computando pervenimus, idem centenarius numerus in dexteram transit. Fides atque operatio adhuc in sinistra vero jam se animus in contemplatione aeternae vitae suspenderit, quasi ad dexteram manum computus pervenit. Fecit itaque frontes per sexaginta cubitos; quia enim per sexagenarium numerum perfectio, quid per frontes aedificii, nisi ipsa opera designantur quae exterius videntur? Praedicationis enim 1359 verbum
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ & priores quęsierunt. & p̃sentes
quęrunt: & benedic̾tũ qͥuenit in no¬
mine dñi confitent: qm̃ una spes una
fides ẽ. p̃cedentiũ. atq sequentiũ popłõꝵ
Nam sic̃ illi spectata passione ac resur¬
rectione eiꝰ sanati sunt: ita nosp̃terita
passione illius ac ꝑmanente in scla
resurrectione saluamur. Quẽ enĩ
priores nr̃i ex iudaico popło credide¬
runt. atq amauerunt uenturũ:
hunc nos & uenisse credimus & ama¬
mus: eiꝰq: desiderio accendimur. ut
eũ facie ad faciem contẽplemur. Tha¬
lami ergo eiꝰ hinc &. inde sunt: quia
corda amantiũ fidẽ que in illo est
& a priore parte scłi & ab ultima
õplectunt᷑. Sequit᷑ Et mensus ẽ¬

Expanded text:
lutem et priores quaesierunt, et praesentes quaerunt. Et benedictum qui venit in nomine Domini confitentur, quoniam una spes, una fides est praecedentium atque sequentium populorum. Nam sicut illi spectata passione ac resurrectione ejus sanati sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplemur. Thalami ergo ejus hinc et inde sunt, quia corda amantium fidem quae in illo est et a priori parte saeculi et ab ultima complectuntur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ accessus eius ostendit᷑: uirtꝰ meliꝰ
cognoscat᷑. Prophetiȩ tp̃ra. tria sunt: scili¬
cet pretitũ p̃sens. & futurũ. Sed scien¬
dũ est. quod in duob tp̃rib prophetia
dicta sit quod futura p̾dicat: qñdocũq de
pret̾ito uel p̃senti loquit᷑. rationẽ sui
acta sunt. uł ea quȩ sunt. Quȩ tam̃
tria propħie tpra uerius loquim᷑. siħ
ex sacrȩ scripturȩ testimoniis ostenda¬
mus. Prophetia de futuro ẽ: ecce iurgo
concipiet. & pariet filiũ. Propbia de p̃tito:
Iprincipio ereauit ds̃ cȩlũ &. terram.
De illo enĩ tempore dixit homo. qͣnͣdo
ñ erat homo. Prophetia de p̃senti est:
prophetent. intret au̾t infidelis uel
idiota: conuincit᷑ ab om̃ib : diiudica¬
tur ab om̃ib: occulta cordis eius ma

Expanded text:
ut dum accessus ejus ostenditur, virtus melius cognoscatur. Prophetiae tempora tria sunt, scilicet praeteritum, praesens et futurum. Sed sciendum est quod in duobus temporibus prophetia dicta sit quod futura praedicat, quando de praeterito vel praesenti loquitur, rationem sui acta sunt, vel ea quae sunt. Quae tamen tria prophetiae tempora verius loquimur, si ex sacrae Scripturae testimoniis ostendamus. Prophetia de futuro est: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Prophetia de praeterito: In principio creavit Deus coelum et » De illo enim tempore dixit homo, quando non erat homo. Prophetia de praesenti est, prophetent, intret autem quis infidelis vel idiota, convincitur ab omnibus, dijudicatur ab omnibus, occulta cordis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. in qͣdũ mille clipei dependere me¬
morant᷑. ⁊ Per hunc ꝑfectũ numerũ
numerus uniuersus ostendit᷑. qͥd unnier¬
sa nr̃a munitio in sacro eloqͥo continet.
lbi quippe sunt p̃cepta dĩ:ibi exẽpla ii¬
stoꝵ. Si enĩ torpet animus a conditons
sui desiderio: audiat qđ dicit᷑. Diliges
& ex tota uͥtute tua. In odio fortasse la¬
bitur proximi: audiat qđ dicit᷑. Dii¬
ges ꝓrimũ tuũ. sic̃ te ipsũ. Res aliena
concupiscit᷑: audiat qđ illic scriptũ . ẽ.
Non concupisces rem ꝓximi tui. De
iniuria que aproximi ore uel facto
illata. ẽ. ad iram mens incenditur:
audiat qđ dicit᷑. Non queras ultionẽ:
nec memor eris iniuriȩ ciuiũ tuoꝵ. In
carius concupiscentiã male sautiata

Expanded text:
tur? In qua dum mille clypei dependere metur? In qua dum mille clypei dependere memorantur, per hunc perfectum numerum numerus universus ostenditur, quia universa nostra munitio in sacro eloquio continetur. Ibi quippe sunt praecepta Dei, ibi exempla justorum. Si enim torpet animus a conditoris sui desiderio, audiat quod dicitur: Diliges  ex tota virtute tua . In odio fortasse labitur proximi? Audiat quod dicitur: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum . Res alienas concupiscit? Audiat quod illic scriptum est: Non concupisces rem proximi tui . De injuria quae a proximi ore vel facto illata est, ad iram mens accenditur? Audiat quod dicitur: Non quaeres ultionem, nec memor eris injuriae civium tuorum . In carnis concupiscentiam mal
Abbreviated transcription (Latin):
nos aꝑtiora p̃cepta atq exempla iustoꝵ
ad bonã oꝑationẽ instruunt: t̾unc ad
lunen interius. id ẽ ad intellec̾tũ mysti¬
cũ intimȩ contẽplationis tendamꝰ. si
possumꝰ pedem mentis. Studete queso
despicere scripta nr̃i redemptoris. que
ad nos missa sunt. Multũ ualde ẽ
qđ ꝑ ea animꝰ refricat᷑ ad calorẽ: qui
iniquitatis suȩ frigore torpescit. Cũ
in illa p̃cedentes iustos fortit̃ egisse co¬
gnoscimꝰ: & ipsi ad fortitudinẽ bone
oꝑationis accingimur. Scõꝵ exẽploꝵ
flãma animꝰ legentis incendit᷑: uidet
quȩ fortia ab eis facta st̃. & ualde in¬
dignat sibi qui talia ñ imitat᷑. Un¬
de recte sponsi uoce ad sponsã dicit᷑.
tuũ. que edificata ẽ. cũ propugnacu¬
lis suis: m ille clipei pendent ex ea:
om̃is armatura fortiũ. In collo enĩgut¬
tur. in guiture uox. ẽ. Quid gͦ ꝑ collũ
scẽ eccłȩ. nisi sacra eiꝰ eloquia designan¬

Expanded text:
nos apertiora praecepta atque exempla justorum nos apertiora praecepta atque exempla justorum ad bonam operationem instruunt, tunc ad limen interius, id est ad intellectum mysticum intimae contemplationis, tendamus, si possumus, pedem mentis. Studete, quaesdespicere scripta nostri Redemptoris, quae ad nos missa sunt. Multum valde est quod per ea animus refricatur ad calorem, ne iniquitatis suae frigore torpescat. 19. Cum illa praecedentes justos fortiter egisse cognoscimus, et ipsi ad fortitudinem bonae operationis accingimur, sanctorum exemplorum flamma animus legentis incenditur. Videt quae fortia ab eis facta sunt, et valde indignatur sibi, quia talia non imitatur. Unde recte sponsi voce ad sponsam dicitur tuum, quae aedificata est cum propugnaculis suis. Mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium . In collo etenim guttur, in gutture vox est. 20. Quid ergo per collum sanctae Ecclesiae, nisi sacra ejus eloquia designan
Abbreviated transcription (Latin):
riarũ umbras de cȩlesti mysterio ob¬
scura dicta ꝓtulerunt: quasi sine
luce sonitũ dedert̃. Qđ gͦ illic ꝑ¬
paxillos & colũnas: Hoc hic ꝑ limen
exterius. & limen interius designatur.
Sin uͦ portã. scripturã sacrã hoc loco
accipimus: ipsa quoq duo limina ha¬
bet. exterius. & interius: qͥa in littera
diuidit & allegoria. Limen quippe
scripture sacre ex terius. littera. lim̃
uͦ eiꝰ interius allegoria. Quia enĩ ꝑ
litterã ad allegoriã tendimꝰ: quasi
a limine qđ ẽ exterius. ad hoc qđ ẽ
interius uenimus. Et sunt in ea ꝑ¬
multa quȩ ita iuxta litterã mentẽ e¬
dificant: ut ꝑ hoc qđ exterius digtur.
audientis mens interꝰ trihat᷑. Ii qͥpe
inuenimꝰ p̃dicam̃ta oꝑis : &. exempla
uirtutis. Ibi quippe iubetur: qͥd agere
etiam corporalit̃ debeamꝰ. Ibi hoc quod
ad operandũ precipit᷑. in scõꝵ uiroꝵ ac
fortiũ actione monstiat᷑: ut postquã

Expanded text:
riarum umbras de coelesti mysterio obriarum umbras de coelesti mysterio obscura dicta protulere, quasi sine luce sonitum dederunt. CAP. XLVIpaxillos et columnas, hoc hic per limen exterius et limen interius designatur. 18. Si vero portam Scripturam sacram hoc in loco accipimus, ipsa quoque duo limina habet, exterius et interius, quia in litteram dividitur et allegoriam. Limen quippe Scripturae sacrae exterius, littera; limen vero ejus interius, allegoria. Quia enim per litteram ad allegoriam tendimus, quasi a limine quod est exterius, ad hoc quod est interius venimus. Et sunt in ea permulta, quae ita juxta litteram mentem aedificant, ut per hoc quod exterius agitur audientis mens interius trahatur. Ibi quippe invenimus praedicamenta operis ex exempla virtutis; ibi jubetur quid agere etiam corporaliter debemus; ibi hoc quod ad operandum praecipitur in sanctorum virorum ac fortium actione monstratur, ut postquam
Abbreviated transcription (Latin):
ceruȩ lucenti in caliginoso loco. Inqͥb
uerbis indicat quãuis ad alta surrexe
rit ex culmine: ubi religata ꝑsistat
infide. Que tam̃ lucerna ꝓphetici ser¬
monis iam qͥdem intelligentib lucet:
sed adhuc ñ intelligentib cooꝑta alle¬
goriarũ obscuritatib ꝑmanet. Unde
etiã ꝑ psalmistã de eisdem dictis pro¬
phetarũ dicit᷑. Tenebrosa aqua in nubi¬
b aeris: qͥa uidelicet occulta ẽ scientia
in ꝓpħis. Nec ĩmerito colũne argentee¬
p̃axilli uͦ erei facti sunt: qͥa qđ clare ĩ
apłi p̃dicant᷑. hoc ꝓpħȩ sub intellectu
mistico obscure locuti sunt. Recte gͦ
ꝑ eris metallũ signati sunt: qui
mysterio lucẽ p̃dicationis habuert̃:
argenteis colũnis exp̃ssi sunt. Et
notandũ qđ argentũ sonat. & lucet:
es uͦ sonat & ñ lucet: Quia p̃dicato¬
res noui testam̃ti aꝑte locuti sunt.
quȩ etiã monstrare potuerunt. Predi¬
catores testam̃ti uͦ ueteris qͥa ꝑ allego¬

Expanded text:
cernae ardenti in caliginoso loco . » In quibus cernae ardenti in caliginoso loco . » In quibus verbis indicat quamvis ad alta surit ex culmine, ibi religata persistat in fide. Quae tamen lucerna prophetici sermonis jam quidem intelligentibus lucet, sed adhuc non intelligentibus cooperta allegoriarum obscuritatibus permanet. Unde etiam per Psalmistam de eisdem dictis prophetarum dicitur: Tenebrosa aqua in nubibus aeris , quia videlicet occulta est scientia in prophetis. Nec ipaxilli vero aerei facti sunt; quia quod clare jam apostoli praedicant, hoc prophetae sub intellectu mystico obscure locuti sunt. Recte vero per aeris metallum signati sunt, qui mysterio lucem praedicationis habuerunt, argenteis columnis expressi sunt. Et notandum quod argentum sonat et lucet; aes vero sonat, et non lucet; quia praedicatores Novi Testamenti aperte locuti sunt quae etiam monstrare potuerunt. Praedicatores vero Testamenti veteris, quia per allego
Abbreviated transcription (Latin):
sis funes ligati sunt. ut tabernaculũ
fixum maneret: quia uidelicet ut
scĩ apłi in luce sermonis sui solidi sta¬
rent. ut hic tutũ tabernaculũ. id est
scã eccła in fidei in tegritate consisteret:
tanquã paxilli exei patres testamenti
ieteris ac prophȩ exterius fixi sunt. qui
aetboꝵ suoꝵ funib p̃dicatoꝵ mentes
n soliditate stringerent: atq hoc dĩ ha¬
bitaculũ in statu fidei ligarent. Extra
in ipsa sunt: qͥa dũ cȩlestia mysteria
uentura p̃dicant: Hec postquã ostensa
sunt. credibilia om̃ib fecerunt. Ut
ergo intus colũne ĩmobiles stent. foras
ꝑfecte incarnationis dnĩcȩ inysterium
crederent. illoꝵ p̃dicatio obtinuit: qͥ
hoc priusquã fieret. & uidere & p̃dica¬
re potuerunt. Unde recte qͦq ipse
primꝰ apłoꝵ magna scilicet colũna
ucii tabernaculi loquit᷑. dicens. Habe
mus firmiorẽ ꝓpheticũ sermonẽ: eui
benefacius intendentes in eũ. quasi lu¬

Expanded text:
sis funes ligati sunt, ut tabernaculum sis funes ligati sunt, ut tabernaculum fixum maneret, quia videlicet ut sancti apostoli in luce sermonis sui solidi starent, ut totum tabernaculum, id est sancta Ecclesia in fidei integritate consisteret, tanquam paxilli aerei patres Testamenti Veteris ac prophetae exterius fixi sunt, qui verborum suorum funibus praedicatorum mentes in soliditate stringerent, atque hoc Dei habitaculum in statu fidei ligarent. Extra in ipsa sunt, quia dum coelestia mysteria ventura praedicant, haec postquam ostensa sunt, credibilia omnibus fecerunt. Ut ergo intus columnae immobiles stent, foris stoli perfecte incarnationis dominicae mysterium crederent, illorum praedicatio obtinuit, qui hoc priusquam fieret, et videre et praedicere potuerunt. Unde recte quoque ipse primus apostolorum, magna scilicet columna veri tabernaculi, loquitur dmus firmiorem propheticum sermonem: cui, bene facitis, attendentes, quasi lu
Abbreviated transcription (Latin):
ecclȩ & una ẽ eccłã electoꝵ p̃cedentiũ
atq sequentiũ. Sed tam̃ quia discipu¬
lis dicitur. multi reges & prophȩ uolu¬
erunt uidere quȩ uidetis & ñ uidert̃:
antiquis patrib quasi foris stetisse.ẽ
redemptoris nr̃i p̃sentiã corporalit̃
ñ uidisse. Exterius gͥ. sed tam̃ non
diuisi a scã ȩccła fuerunt. qui mente.
oꝑe. pͣdicatione. ista iam fidei sacram̃¬
ta tenuerunt: istã sc̃ẽ eccłe celsitudiñe
conspexerunt: quã nos ñ adhuc p̃sto¬
lando. sed iam habendo conspicimus.
Sicut enĩ nos in p̃terita passione redep̃¬
toris nr̃i: ita illi ꝑ fidem in eadẽ uen¬
tura saluati st̃. Illi gͦ foris. ñ extra my¬
steriũ: sed extra tempus. Unde & in
constructione tabernaculi. ut colũne
argentee interius starent. paxilli erei
figi ꝑ circuitũ exterius iussi sunt: in
quib religatũ tabernaculũ teneret᷑.
Colũne itaq argentee interius. paxil¬
li uͦ erei in circuitu figunt᷑: atq in ip¬

Expanded text:
Et una est Ecclesia electorum praecedentium atque sequentium. Sed tamen quia discipulis dicitur: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae videtis, et non viderunt , antiquis Patribus quasi foris stetisse, est Redemptoris nostri praesentiam corporalem non vidisse. Exterius igitur, sed tamen non divisi a sancta Ecclesia fuerunt, quia mente, opere, praedicatione, ista jam fidei sacramenta tenuerunt, istam sanctae Ecclesiae celsitudinem conspexerunt, quam nos non adhuc praestolando, sed jam habendo conspicimus. Sicut enim nos in praeterita passione Redemptoris nostri, ita illi per fidem in eadem ventura sunt salvati. Illi ergo foris non extra mysterium, sed extra tempus. 17. Unde et in constructione tabernaculi, ut columnae argenteae interius starent, paxilli aerei figi per circuitum exterius jussi sunt, in quibus religatum tabernaculum teneretur. Columnae itaque argenteae interius, paxilli vero aerei exterius figuntur, atque in ip
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ dĩ est. animas quas creauit
colligere: ad eterne lucis gaudia
reuocare. Hagellari aut̃. atq sputis¬
illiniri. crucifigi. mori. ac sepeliri:
ñ hoc in sua substantia opus dĩ est:
sed opus hominis peccatoris. qͥ hȩc
omĩa meruit ꝑ peccatũ. Sed pec¬
cata nr̃a ipse ꝑtulit in corpore suo
suꝑ lignũ: & qui in natura sua ma¬
net semꝑ in comprehensibilis. in natura
sue fortitudinis potentiã subleuaret.
Ut gͦ faciat opus suũ. alienũ opus
opus eiꝰ ab eo: quia incarnatus ds̃
ut nos ad suã iusticiã colligeret.
dignatus ꝓ nob̃. ẽ. tanquã peccator
homo uapulare. Et alienũ opus
qui creatura illiꝰ sumus. ad fortitudi¬
nis sue głam ꝑduxit: in qua uiuit¬
& regnat cũ patre in unitate spc̃¬

Expanded text:
s enim Dei est animas quas creavit s enim Dei est animas quas creavit colligere, et ad aeternae lucis gaudia revocare. illiniri, crucifigi, mori ac sepeliri, non hoc in sua substantia opus Dei est, sed opus hominis peccatoris, qui haec omnia meruit per peccatum, « sed peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum: » et qui in natura sua manet semper incomprehensibilis, in natura suae fortitudinis potentiam sublevaret. Ut ergo faciat opus suum, alienum opus opus ejus ab eo; quia incarnatus Deus, ut nos ad suam justitiam colligeret, dignatus est pro nobis tanquam peccator homo vapulare. Et alienum opus qui creatura illius sumus, ad fortitudinis suae gloriam perduxit: in qua vivit cum Deo Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
pe incarnatio. ibi passio. ibi resurre¬
ctio: ibi ascensio illius continet᷑. Secl
qͥs nr̃m hec audita crederet: nisi fac¬
ta cognouisset ͦ Signatũ gͦ librũ
sic̃ in iohannis apoca lẏpsi legitur.
quẽ aꝑire & legere nullus poterit.
leo de tribu iuda aperuit: qͥa om̃ia
eius nob̾ mysteria in sua passione ac
resurrectione patefecit: & ꝑ hoc qđ
infirmitatis nr̃e mala ꝑtulit: suę
nob̃ potentiȩ & claritatis bona mon¬
strauit. Caro enĩ factus ẽ: ut nos
spiritales faceret. Henigne inclinat᷑ ẽ:
ut leuaret. Exiit: ut introduceret.
Uisibilis apparuit: ut inuisibilia
monstraret. Flagella ꝑtulit: ut sa¬
naret. Obprobria & irrisiones susti¬
nuit: ut de ohꝓbrio eterno libera¬
ret. Mortuus. ẽ: ut uiuificarer.
Agamus gͦ grãs uiuificanti & mor¬
tuo: & ideo amplius uiuificanti.
quia mortuo. Unde bene salutẽ
nrãm. & passionẽ illius isaias contẽ¬
platus: ait. Ut faciat opus suũ.

Expanded text:
pe incarnatio, ibi passio, ibi mors, ibi resurrepe incarnatio, ibi passio, ibi mors, ibi resurrectio, ibi 1351 ascensio illius continetur. Sed quis nostrum haec audita crederet, nisi facta cognovisset? Signatum ergo librum, sicut in Joannis Apocalypsi legitur , quem aperire et legere nemo poterat, leo de tribu Juda aperuit, quia omnia ejus nobis mysteria in sua passione ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala pertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. 20. Caro enim factus est, ut nos spiritales faceret; benigne inclinatus est, ut levaret; exiit, ut introduceret; visibilis apparuit, ut invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut sanaret; opprobria et irrisiones sustinuit, ut ab opprobrio aeterno liberaret; mortuus est, ut vivificaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti, quia mortuo. Unde bene salutem nostram, et passionem illius Isaias contemplatu
Abbreviated transcription (Latin):
te sua apparuerit: d̃m̃ia utriusq testa¬
menti que p̃decta & promissa sunt.
complebit. Si uͦ uiraq hoc loco mar¬
ginẽ ac thalamos memorat: neq hoc
ab hac sententia abhorret: quia cũ
maiestas redemptoris nr̃i noħ fuerit
ostensa. finit᷑ fides. cũ iam cȩperit
uidere homo qđ credidit. Et ad
finẽ suũ ꝑueniunt thalami: quia
corda fideliũ incomꝑabilit̃ longe
quã modo sunt. in amore illius ꝑfi¬
eiunt᷑. Cubitus gͦ unus. finis utrũq
ẽ: quia unius dĩ & saluatoris uisio
in electis suis fidem finit. & carita¬
tem ꝑficit. Considerare libet. qͥ nos
simus: qui ista tractamus: certe ex
gentib uenimꝰ: certe parentes nr̃i lig¬
noꝵ ac lapidũ cultores fuerunt.
Unde gͦ nob: ut ea quȩ nuncusq
tam profunda rimemur: Agamꝰ
gͦ gr̃as uni qui cuncta que de eo
in sacro eloquio scripta funt. oꝑe
impleiit: ut que intelligi audita
ñ poterant. uisa panderent᷑. Ibi qͥp¬

Expanded text:
te sua apparuerit, omnia utriusque testate sua apparuerit, omnia utriusque testamenti quae praedicta et promissa sunt complebit. 18. Sin vero utraque hoc loco marginem ac thalamos memorat, neque hoc ab hac sententia abhorret, quia cum majestas Redemptoris nostri nobis fuerit ostensa, finitur fides, cum jam coeperit videre homo quod credidit. Et ad finem suum perveniunt thalami, quia corda fidelium incomparabiliter longe quam modo sunt, in amore illius perficiuntur. Cubitus ergo unus finis utrinque est, quia unius Domini et Salvatoris visio in electis suis fidem finit, et charitatem perficit. 19. Considerare libet qui nos sumus qui ista tractamus. Certe ex gentibus venimus, certe parentes nostri lignorum ac lapidum cultores fuerunt. Unde ergo hoc nobis, ut ea quae nunc usque tam profunda mysteria rimemur? Agamus ergo gratias uni, qui cuncta quae de eo in sacro eloquio scripta sunt opere implevit, ut quae intelligi audita non poterant, visa panderentur. Ibi quip
Abbreviated transcription (Latin):
portare: reb ꝓpriis ẽẽ contentos: hu¬
militer uiuere: sed quia isti iã pauci
sunt. angustat᷑ arca. Alios aut̃ con¬
spicimus etiã possessa relinquere.
nullũ terrenis reb studiũ dare: inimi¬
cos diligere: carnẽ a cunctis uolupta¬
tib domare: motus om̃s sub rationis
iudicio p̃mere᷑: ꝑ celeste desideriũ con¬
templationis penna subleuari: sed
quia tales quiq rari sunt. iam arca
iuxta cubitũ ducit᷑. ubi homines &
uolatilia continent᷑. Querat᷑ tam̃
siquis in eis eẽ ualeat sine peccato:
& nullus inuenit᷑. Quis itaq homo
sine peccato.ẽ. nisi ille qui in pecca¬
tis conceptus non ẽ: In uno gͦ cu¬
bito consũmat᷑ arc̃a: quia unus est
auctor & redemptor scẽ eccłe. sine pec¬
cato: ad quẽ. & ꝑ quẽ. om̃s ꝓficiunt. qͥ
se eẽ peccatores nouerunt. Dicat᷑ itaq
de limine & porta. & cubitus unus.
finis utroꝵq quia cũ unus mediator

Expanded text:
portare, rebus propriis esse contentos, huportare, rebus propriis esse contentos, humiliter vivere. Sed quia isti jam pauci sunt, angustatur arca. Alios autem conspicimus etiam possessa relinquere, nullum terrenis rebus studium dare, inimicos diligere, carnem a cunctis voluptatibus domare, motus omnes sub rationis judicio premere, per coeleste desiderium contemplationis penna sublevari. Sed quia tales quique valde rari sunt, jam arca juxta cubitum ducitur, ubi homines et volatilia continentur. Quaeratur tamen si quis in eis esse valeat sine peccato, et nullus invenitur. Quis itaque homo sine peccato est, nisi ille qui in peccatis conceptus non est? In uno ergo cubito consummatur arca, quia unus est auctor et Redemptor sanctae Ecclesiae sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. Dicatur itaque de limine et porta: Et cubitus unus, finis utrinque, quia cum unus Mediator
Abbreviated transcription (Latin):
luxta suꝑiorẽ & enĩ partẽ fenestra fu¬
it in latere. de qua corũũ. uel colum¬
bam dimisit homo: ut si iam diluuii
transisset aqua cognosceret. Et quia
arca eadem in uno fuit cubito con¬
sũmata: homo & uolatilia iuxta
cubitũ fuerunt. Recte itaq ꝑ afc̃a
unuersa eccła designat᷑: que adhuc
in multis suis carnalib lata ẽ: in pau¬
cis spiritalib angusta. Et qͥa ad unũ
hominẽ qui ẽ sine peccato colligitur:
quasi in uno cubito consũmatur.
Uidemus & enĩ multos intra eiꝰdem
seẽ eccłe sinũ in suꝑbia erigi: in car¬
nis uoluptate dissolui: ac inqͥrendis
terrenis reb inhiare:Imꝑante aua¬
ritia maria transire: deseruire ira¬
cundiȩꝰ iurgũis uacare: nximos quos
p̃ualent ledere: sed quia eos adhuc
scã eccła tolerat. ut ꝯuertat: quasi
in arce latitudine deorsũ bestie mo¬
rant᷑. Uidemus alios iam aliena ñ
querere: illatã in iuriã equanimiter

Expanded text:
Juxta superiorem etenim partem fenestra fuJuxta superiorem etenim partem fenestra fuit in latere, de qua corvum et columbam dimisit homo, ut si jam diluvii transissent aquae, cognosceret. Et quia arca eadem in uno fuit cubito consummata, homines et volatilia juxta cubitum fuerunt. Recte itaque per arcam universa Ecclesia designatur, quae adhuc in multis suis carnalibus lata est, in paucis spiritalibus angusta. Et quia ad unum hominem, qui est sine peccato, colligitur, quasi in uno cubito consummatur. 17. Videmus etenim multos intra ejusdem sanctae Ecclesiae sinum in superbia erigi, in carnis voluptate dissolvi, acquirendis terrenis rebus inhiare, imperante avaritia maria transire, deservire iracundiae, jurgiis vacare, proximos quos praevalent laedere. Sed quia eos adhuc sancta Ecclesia tolerat ut convertantur, quasi in arcae latitudine deorsum bestiae morantur. Videmus alios jam aliena non quaerere, illatam injuriam aequanimiter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidet in celo. sic̃ passer unicus in edi¬
ficio. quẽadmodũ impleuit legem ꝑ
mysteriũ incarnationis & ꝑfecte huma¬
nitatis sue: ita testam̃ti noui ꝓmissa im¬
pleturus ẽ ꝑ ostensã glam claritatis suȩ.
Hunc unũ nob cubitũ: mensura quoq
ar&e̾ locuta. ẽ. Arcã enĩ que trecentis
cubitis fieri in longitudine iussa est.
seraginta uͦ in latitudine. triginta
aut̃ in altitudine: in uno ẽ cubito
consũmata. Quid enĩ ꝑ arcã. ñisi
scã eccła sigurat᷑: Quȩ inferius am¬
pla ẽ. suꝑius angusta: qͥa trecentis &.
seraginta ac triginta cubitis ad unũ
cubitũ colligitur: qͥa ab ea latitu¬
dine quã scã eccła in membris suis
adhuc infirmantib habet. paulisꝑ
angusta. &. in altũ ꝓficiens. ad unũ
tendit. Ipsa enĩ ratio exigit. ut cre¬
damus qđ in illa arce latitudine
om̃s bestiȩ. cuncta quadrupedia.atq
reptilia. in inferiorib fuerunt: Homo¬
iͦ atq uolatilia nimirũ in suꝑiorib.

Expanded text:
sidet in coelo, sicut passer unicus in aedificio . Quemadmodum implevit legem per mysterium incarnationis et perfectae humanitatis suae, ita testamenti novi promissa impleturus est per ostensam gloriam claritatis suae. 16. Hunc unum nobis cubitum mensura quoque arcae locuta est. Arca enim, quae trecentis cubitis fieri in longitudine jussa est, sexaginta vero in latitudine, triginta autem in altitudine , in uno est cubito consummata. Quid enim per arcam nisi sancta Ecclesia figuratur, quae inferius ampla est, superius angusta? Quae a trecentis, et sexaginta, ac triginta cubitis ad unum cubitum colligitur, quia ab ea latitudine quam sancta Ecclesia in membris suis adhuc infirmantibus habet 1350 paulisper angustata, et in altum proficiens, ad unum tendit. Ipsa enim ratio exigit ut credamus quod in illa arcae latitudine omnes bestiae, cuncta quadrupedia atque reptilia in inferioribus fuerunt, homines atque volatilia nimirum in superioribus.
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ ad spiritalẽ amorẽ ꝑtingit᷑.
Non enĩ caritas fidem: sed fides carita¬
tem p̃cedit. Nemo enĩ potest amare
qđ non crediderit. Margo itaq est
cute chalamos. fides ante ardorem cari¬
tatis: quia sic̃ dic̃tũ. ẽ. insi ea que
audis credideris: ad amorẽ eoꝵ quȩ
audieris. nullatenꝰ inflãmaris. Sed
margo ante thalamos. cubiti unius¬
ẽ.: quia tunc fides corda audientiũ
dõ in amore copulat. quando ꝑ er¬
rores & scismata diuisa ñ est. sed in
unitate ꝑdurat: ut uidelicet mar¬
go unius cubiti. audientis animũ
ad thalamũ ꝑducat: qui cȩlestis
sponsi speciẽ quã hic p̃dicat. post¬
modũ in cęlestib demonstrat. Ubi
& bene subditur. Et cubitus unꝰ.
finis utrũq. Utrũq aut̃ dicitur:
ac si dicat᷑ utroꝵiq. Per latitudinẽ
quippe liminis & longitudinẽ portȩ:
uetus ac nouũ testam̃tũ diximus
designari. Ad extremũ uͦ additur.

Expanded text:
nullo modo ad spiritalem amorem pertingitur. nullo modo ad spiritalem amorem pertingitur. Non enim charitas fidem, sed fides charitatem praecedit: nemo enim potest amare quod non crediderit. Margo itaque est ante thalamos, fides ante ardorem charitatis, quia sicut dictum est, nisi ea quae audis credideris, ad amorem eorum quae audieris nullatenus inflammaris. Sed margo ante thalamos cubiti unius: quia tunc fides corda audientium Deo in amore copulat, quando per errores et schismata divisa non est, sed in unitate perdurat, ut videlicet margo unius cubiti audientis animum ad thalamum perducat: quia coelestis sponsi speciem quam hic praedicat, postmodum in coelestibus demonstrat. Unde et bene subditur: « Et cubitus unus finis utrumque. » Utrumque autem dicitur ac si dicatur utrorumque. Per latitudinem quippe liminis et longitudinem portae, Vetus ac Novum Testamentum diximus designari. Ad extremum vero additur
Abbreviated transcription (Latin):
ores intellexi. Qui ergo legẽ medita¬
ri se memorat. &. suꝑ om̃s docentes se
Ae seniores intellexisse testat᷑: qͥa
diuinã scientiã plusquã moyses acce¬
&. propħe uoluerunt uidere quȩ
uidetis. & ñ uiderunt: & audire quȩ
auditis. & ñ audierunt. Plus gͦ quã
propħe de diuina scientia nouerunt:
qͥa qđ illi solo spũ uidert̃. ipsi etiã cor¬
poralit uiderunt. Impleta itaq ẽ ea qͣm
suꝑius diximꝰ danihelis sententia: ꝗͥa
ꝑtransibt̃ plurimi. & multiplex erit
scientia. Mensura gͦ calami qui ẽ
sex cubitoꝵ & palmo. ducat᷑ ad cubi¬
tos docem: & mensura decẽ cubitorũ
ad extremũ surgat in tredecim: quia
quantũ mundus ad extremũ ducit᷑:
tanto nob̃ et̃ne scientie aditus largius
aꝑitur. Sequit᷑. E marginẽ ante
thalamos cubiti unius. Sicut sepe
diximus: thalami. corda electoꝵ sunt.
om̃ipotentis dĩ amore feruentia. Qͥa
ꝑ marginẽ ante thalamos. nisi fides ex¬
primit᷑ : Quia nisi prius ipsa teneat᷑:

Expanded text:
ores intellexi. Qui ergo legem meditari se memorat, et super omnes docentes se ac super seniores intellexisse testatur, quia divinam scientiam plus quam Moyses acceet prophetae voluerunt videre quae videtis, et non viderunt: et audire quae auditis, et non audierunt . » Plus ergo quam prophetae divina scientia noverunt. Quia quod illi solo spiritu viderunt, ipsi etiam corporaliter videbant. Impleta est itaque ea quae superius diximus, Danielis sententia, « quia pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia. » Mensura ergo calami qui est sex cubitorum, et palmo ducatur ad cubitos decem, et mensura decem cubitorum ad extremum surgat in tredecim: quia quanto mundus ad extremitatem ducitur, tanto nobis aeternae aditus largius aperitur. Sequitur: « Et marginem ante thalamos cubiti unius. » Sicut saepe diximus, thalami corda electorum sunt, omnipotentis Dei amore ferventia. Quid per marginem ante thalamos nisi fides exprimitur? quia nisi prius ipsa teneatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ oꝑa ꝑuersa punita sunt. Per
dicta uͦ nouoꝵ patrũ uniuscuiꝰq
animꝰ etiam ab illicitis cogitationib
coercẽt: dũ reatus e̾ẽ ꝑfectus & in
deliberatione cordis ostendit᷑. Illi
quippe a flagituis. a crudelitatib. a
rapinis. auditoꝵ animas ꝓhibere
curauerunt: ĩsti uͦ dum ñ solum
ꝑ uersa oꝑa. sed etiam illicita cogita¬
tionũ resecant: qͥd nob̃ aliud nisi

Expanded text:
tionem opera perversa punita sunt. Per tionem opera perversa punita sunt. Per dicta vero novorum patrum uniuscujusque animus etiam ab illicitis cogitationibus coercetur, dum reatus esse perfectus et in deliberatione cordis ostenditur. Illi quippe a flagitiis, a crudelitatibus, a rapinis auditorum animas prohibere curaverunt; isti vero dum non solum perversa opera, sed etiam illicita cogitationum r