comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliquando ꝑ ministrum suũ
solum. ꝯsunc itaq illi consid̾atiõi
diligentius insistamus. Propt̃ quod
totum negotium suscepimus. Scien¬
dum itaq quod tota sacerdotalis
ula potestas ligandi atqi soluendi:
marime uersatur cura geminum
modum expiandi. Expiandi siqui¬
dem modus: consistit in duobus.
ꝯsam quia nalum peciatum im¬
punitum oportet ut expictur. aut
in hac uita uixta arbitrium sacer¬
dotis ꝑ dignum penitentiȩ fructũ:
aut in uita futura iuxta diuinum
arbitrium. ꝑ ignem purgatorium.
habet itaqi peccatrar anima a solo
dampnationis debito relaxata. et adhuc
et quomodo ꝑ sacerdotale offitium
possit utiliter ligari. et unde ege¬
at. miscłiter absolui. Nere namq
penitens libenter subit iuditium
humanum: ut m̾ito euadere pos¬
sit uidicium diuinum. Ligatur gͦ
ꝑ sacerdotem debito digne satisfa¬
tionis: et absoluitur ab illo quod
ignem meretur debito futurȩ pur¬
gationis. Eo ipso namq quo deuote

Expanded text:
quid aliquando per ministrum suum quid aliquando per ministrum suum solum. Nunc itaque illi considerationi diligentius insistamus, propter quod totum negotium suscepimus. Cdum itaque quod sacerdotalis illa potestas ligandi atque solvendi maxime versatur circa geminum modum expiandi. Expiandi siquidem modus consistit in duobus. Nam, quia nullum peccatum impunitum, oportet ut expietur aut in hac vita juxta arbitrium sacerdotis per dignum poenitentiae fructum, aut in vita futura juxta divinum arbitrium per ignem purgatorium. Habet itaque peccatrix anima a solo damnationis debito relaxata, et adhuc et quomodo per sacerdotale officium possit utiliter ligari, et unde egeat misericorditer absolvi. Vere namque poenitens libenter subit judicium humanum ut merito evadere possit judicium divinum. Ligatur ergo per sacerdotem debito dignae satisfactionis, et absolvitur ab illo quod ignem meretur debito futurae purgationis. Eo ipso namque quo devote
Abbreviated transcription (Latin):
duo doctrina autentica. Quem e¬
nim ꝓpria conscientia non doceat.
quod accepta iniuria. nec homo. qͥd
ab homine pacari ualeat. nisi eũ
de illata inuiria penitere et ite¬
rare nolle confidat. De ixmedio
autem consitendi. ẽ illud beati ia¬
cobi apłi. Confitemini inquit alte¬
rutrum peccata ur̃a. De exhiben¬
da autem digna satisfactione. ha¬
bes uiud beati iohannis baptiste.
facite inquit dignos fructus pe¬
nitentiȩ. Preuaricator itaq et pe¬
nitens. debito confitendi et satis¬
faciendi tenetur: quam dui diui¬
nitus tempus et oportunitas ei in
hoc ipsum conceditur. Eget ergo sa¬
ceudotis absolutione: quam dui da¬
tur hoc posse. Solus namqi ille
sub hac conditione non tenetur:
cui exsequendi facultas diunitus
denegatur. Ea que huc usq iam
diximus. iccuro preloquiti sumus.
ut plenius intelligamus in lib̾ati¬
one et absolutione peccatoꝵ. quid
dñs faciat ꝑ scipsum solum: quid
ꝑ se simul et ministrum suum:

Expanded text:
duo doctrina authentica. Quem eduo doctrina authentica. Quem enim propria conscientia non doceat, quod accepta injuria nec homo ab alio quam ab homine placari valeat, nisi eum de illata injuria poenitere et iterare nolle confidat. De remedio autem confitendi est illud beati Jacobi apostoli: Confitemini, inquit, alterutrum peccata vestra . De exhibenda autem digna satisfactione, habet illud Joannis Baptistae: Facite, inquit, dignos fructus poenitentiae . Praevaricator itaque et poenitens debito confitendi et satisfaciendi tenetur quandiu divinitus tempus et opportunitas ei in hoc ipsum conceditur. Eget ergo sacerdotis absolutione quandiu datur hoc posse. Solus namque ille sub hac conditione non tenetur, cui exsequendi facultas divinitus denegatur. Ea quae hucusque jam diximus idcirco praelocuti sumus, ut plenius intelligamus in liberatione et absolutione peccatorum quid Dominus faciat per seipsum solum, quid per se simul et ministrum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris :. Ab ipso enim sumus: ab ip¬
so habemus quicquid boni habemꝰ.
Quid gͦ magis impium. quid pot̃
ẽẽ magis inuiriosum quam contͣ
tante pietatis dñm. et eum qui
iuiuit inet̾num illud improbe com¬
mittere: quod quantum in te ẽ. non
possis inet̾num corrigere: Impietas
itaq peccati tunc ueracit remittit᷑.
quando ad ueram p̾uaricatricis a¬
nimȩ penitentiam creatoris inuiria
indulgetur: et cui et̾na pena debe¬
batur. purgatoria sola et transitoria¬
pena multatur. Notandum autẽ
hoc loco quod infideles et cͥminosi
baptisma cum fide suscipientes sic
abliuntur debito dampnationis.
ut non teneantur debito expiati¬
onis. fideles uero et cͥminosi. post
lapsum uere penitentes. sic absolu¬
unt᷑ debito dampnationis: ut tam̃
teneantur sub debito expiationis.
uoto cauendi confitendi. satisfaci¬
endi. Quatuor namq ista debet
habere: penitentia uera. Duo ex his
nos docet conscientia ꝓpria: reliqͣ

Expanded text:
Creatoris? Ab ipso enim sumus, ab ipCreatoris? Ab ipso enim sumus, ab ipso habemus quidquid boni habemus. Quid ergo magis impium, quid potest esse magis injuriosum quam contra tantae pietatis Dominum, et eum qui vivit in aeternum, illud improbe committere, quod, quantum in te est, non possis in aeternum corrigere? Impietas itaque peccati tunc veraciter remittitur, quando ad veram praevaricatricis animae poenitentiam Creatoris injuria indulgetur, et cui aeterna poena debebatur, purgatoria sola et transitoria multatur. Notandum autem hoc loco quod infideles et criminosi baptisma cum fide suscipientes sic absolvuntur debito damnationis, ut non teneantur debito expiationis: fideles vero et criminosi post lapsum vere poenitentes sic absolvuntur debito damnationis, ut tamen teneantur sub debito expiationis. voto cavendi, confitendi, satisfaciendi. Quatuor namque ista debet habere poenitentia vera. Duo ex his nos docet conscientia propria, reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ẽ ꝓpħica illa tam uera quã
nota sententia. Quacumq hora
ingemuerit peccator saluus erit. Sub
eo namq tempore quo salubriter
ingemuit. causam ueraciter obti¬
nuit. ꝑ quam saluari possit: si sub
eodem momento de medio sublatꝰ
fuerit. In eandem sententiam cur.¬
rere uidetur. quod ꝑ spalmistam
dicitur. Nixi confitebor aduersum
me iniusticiam meam dño: et tu
remisisti impietatem peccati mei.
Ex hac ꝓpħica sententia datur in¬
telligi: quod ad ueram contritio¬
nem et confessionem cordis. remit¬
titur iniquitas ueraciter peniten¬
tis. Notandum diligenter quod ñ
dicit tu remisisti peccatum meum:
s impietatem peccati mei. Quod eñi
iniquitatis ẽ et impietatis. et ꝓcul
dubio et̾nam penam merebatur.
statim ad ueram penitentis anime
contritionem remittitur: quauis qͦd
impuritatis ẽ in eius peccato pꝰmo¬
dum ꝑ transitoriam penam purge¬
tur. Quid enim intelligit᷑ nomine
im pietatis.: quam specialis iniuria

Expanded text:
Hinc est prophetica illa tam vera quam Hinc est prophetica illa tam vera quam nota sententia: Quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Sub eo namque tempore quo salubriter ingemuit, causam veraciter obtinuit per quam salvari possit, si sub eodem momento de medio sublatus fuerit. In eamdem sententiam currere videtur quod per Psalmistam dicitur: Dixi: Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . Ex hac prophetica sententia datur intelligi quod ad veram contritionem et confessionem cordis remittitur iniquitas veraciter poenitentis. Notandum diligenter quod non dicit, tu remisisti peccatum meum, sed, impietatem peccati mei. Quod enim iniquitatis est et impietatis, et procul dubio aeternam poenam merebatur, statim ad veram poenitentis animae contritionem remittitur, quamvis quod impuritatis est in ejus peccato postmodum per transitoriam poenam purgetur. Quid enim aliud intelligitur nomine impietatis quam specialis injuria
Abbreviated transcription (Latin):
tũinse solo ẽ. insolubiliter liga¬
tur. Scimus namq quia funicu¬
lus triplex difficile rumpitur.
uere et absq dubio ad rumpen¬
dum difficilis ẽ: qui nisi ab ipso
solo qui ẽ trinus et unus dirum¬
pi non potest. Hic autem funicu-¬
lus triplex ad rumpendum diffi-¬
cilis. eo ipso disrumpitur: quo ani¬
ma peccatrir ab eo qui omnia po¬
test ad ueram penitentiam com-¬
pungitur. Preuaricator itaq sub
uno eodem tempore soluitur a
culpe obligatione: et a debito dãp¬
nationis et̾ne. Ex eo enim quod eiꝰ
culpa finem accepit. simul et il¬
lud obtinuit. ut eius pena finẽ
accipere posset: et pena et̃na in
penam transitoriam transiret.
hinc ẽ. quod ꝓpħa dauid uere pe¬
nitens et dicens peccaui. id sta¬
tim ex ꝓpħico oraculo accepit res¬
ponsi. Dominus quoqi transtulit
peccatum tuum. Statim namq
ad ueram penitentiam transit pe¬
na in penam. et̾na in transitoriã.
non purgatoria in purgatoriam.

Expanded text:
tum in se solo est, insolubiliter ligatum in se solo est, insolubiliter ligatur. Scimus namque quia funiculus triplex difficile rumpitur . Vere et absque dubio ad rumpendum difficilis est, qui nisi ab ipso solo qui est trinus et unus disrumpi non potest. Hic autem funiculus triplex ad rumpendum difficilis eo ipso disrumpitur, quo anima peccatrix ab eo qui omnia potest ad veram poenitentiam compungitur. Praevaricator itaque sub uno eodemque tempore solvitur a culpae obligatione et a debito damnationis aeternae. Ex eo enim quod ejus culpa finem accepit, simul et illud obtinuit, ut ejus poena finem accipere posset, et poena aeterna in poenam transitoriam transiret. Hinc est quod propheta David vere poenitens et dicens: Peccavi, id statim ex prophetico oraculo accepit responsi: Dominus quoque transtulit peccatum tuum . Statim namque ad veram poenitentiam transit poena in poenam, aeterna in transitoriam, non purgatoria in purgatoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
icut itaq ẽ gemina obliga¬
tio: sic absq dubio ẽ gemi¬
na solutio. Primam autem solutio¬
nem facit dñs. semꝑ ꝑ semetipsũ:
scd̃am uero quandoq ꝑ se solum.
quandoq ꝑ ministrum suum. Obli¬
gationem namq culpe solus dñs so¬
let et ualet dissoluere: oꝑatur eã
tamen quandoq cum non nulla
ministrorum suorum cooꝑatione.
Hec tamen cooꝑatio non solet cẽ
tantum modo sacerdotum: uerum
etiam aliorum. Nec hanc quideni
cooꝑandi gr̃am aliqui hñt in po-¬
testate: s modo isti modo illi acci¬
piunt. uel non accipunt pro di¬
uina dispensatione: Soli autem
sacerdotes licentiam quam in li¬
gando et soluendo diuinitꝰ acceꝑut̃
habet᷑ in potestate: et possunt eã
pro ut ratio dictauerit omnrtẽ¬
pore exercere. Notandum autẽ
quod sub uno eodemq momen¬
to. ad consensum criminis consẽ¬
tientis animus triplici funiculo
astringitur. et uinculis captiuita¬
tis. seruitutis. dampnationis. qͣnͣ¬

Expanded text:
icut itaque est gemina obligatio, sic absque dubio est gemina solutio. Primam autem solutionem facit Dominus semper per semetipsum, secundam vero quandoque per se solum, quandoque per ministrum suum. Obligationem namque culpae solus Dominus solet et valet dissolvere, operatur eam tamen quandoque cum nonnulla ministrorum suorum cooperatione. Haec tamen cooperatio non solet esse tantummodo sacerdotum, verum etiam aliorum. Nec hanc quidem cooperandi gratiam aliqui habent in potestate, sed modo isti, modo illi accipiunt, vel non accipiunt pro divina dispensatione. Soli autem sacerdotes licentiam quam in ligando et solvendo divinitus acceperunt habent in potestate, et possunt eam, prout ratio dictaverit, omni tempore exercere. Notandum autem quod sub uno eodemque momento ad consensum criminis consentientis animus triplici funiculo astringitur, et vinculis captivitatis, servitutis, damnationis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut bases suppositȩ columnis
mat̾ialib. portant edificii sui pondꝰ:
sie patientiȩ uirtus. edificii sp̾italis
sustinet onꝰ. Tres inscͥpturis basium
species inueniunt᷑: scilicet ȩ nea.
argentea. & aurca. E nea fortitudi¬
nẽ ⁊ argentea cũ fortitudine clari¬
tatem: aurea cũ fortitudine et clari¬
tate fulgorem tenet. Fortitudo in
oꝑe ⁊ claritas in sermone: fulgor
inĩnte. Qui in his tͥb patientiam
seruat: quasi basis aurea. uirtu¬
tum strueturã firmit̃ portat. His
tͥb usus ẽ moyses in constitutione
tabuacłi: enea scilicet & argentea
et aurca. Edificauit moyses tab̾na¬
cłim: qd̾ moralit̃ designat animȩ¬
claustrũ. Tria possumꝰ assignare
tab̾uacła÷ scilicet mat̾iale. mistic̃.
uersis ornam̃toꝵ g̾nib conueni¬
ens structura ⁊ tab̾nacłm xp̃i est
cccłia: tab̾nacłin iusti quęlibet fi¬
delis auima. Unum fit ex lignis
sechim imputribilib: aliud ex sciᷤ

Expanded text:
Sicut bases suppositae columnis Sicut bases suppositae columnis materialibus portant aedificii sui pondus, sic patientiae virtus, aedificii spiritualis sustinet onus. Tres autem in Scripturis basium species inveniuntur, scilicet aenea, argentea et aurea. Aenea fortitudinem, argentea cum fortitudine claritatem, aurea cum fortitudine et claritate fulgorem tenet. Fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribus patientiam bene servat, quasi basis aurea virtutum structuram firmiter portat. His tribus usus est Moyses in constitutione tabernaculi, aenea scilicet, argentea et aurea . Aedificavit Moyses tabernaculum, quod moraliter designat claustrum animae. Tria possumus assignare tabernacula, scilicet materiale, mysticum versis ornamentorum generibus conveniens structura. Tabernaculum Christi est Ecclesia. Tabernaculum justi quaelibet fidelis anima. Unum fit ex lignis Setim imputribilibus, alterum ex sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
possum: in eo qui ine confortat. Uñ
quec ÷ qui solus ñ possidet qd̾ acce¬
pit. s hoc miscd̾iter cũ indigentib
diuidit: scit habundare. Qui ac¬
ceptis alim̃tis. ñ ad ingurgitationẽ
uentris utit᷑. s ad reꝑationẽ uirtu¬
tis ⁊ nec plus carm tribuit. qͣm ne¬
cessitas petit: scit satiari. Qui ali¬
intoꝵ inopiam sine murmure to¬
lerat: nec ꝓ necessitate uictus aliqͥd
agit. unde anima pecc̃i laqueũ
incurrat: scit et esurire. Quẽ gͦ
in abundantia suꝑbia ñ eleuat:
nec in necessitate cupiditas irri¬
tat: nouit abundare. nouit et¬
penuriam pati. Cũ aut̃ dicet. oĩa
possũ: ne ꝑelationis tumorẽ exce¬
det equalitatem: statim subiunx̃.
in eo qͥ me confortat. Qui enim qd
faciunt dõ asscribunt: et humilit̃
sentientes de se diffidunt. talib ñ
euanescit fructꝰ sui laboris: qͥa nec
extollit᷑ in auras uanȩ glȩ ÷ nec uẽ¬
Ito rapit᷑ elationi. De basibꝰ . iiii.

Expanded text:
possum in eo, qui me confortat . Unde possum in eo, qui me confortat . Unde quet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc misericorditer cum indigentibus dividit, scit abundare. » Qui acceptis alimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari; qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus aliquid agit, unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo in abundantia superbia non elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Cum autem diceret omnia possum, ne per elationis tumorem excederet aequalitatem, statim subjunxit, in eo qui me confortat. Qui enim quod faciunt, Deo ascribunt, et humiliter sentientes de se diffidunt, talibus non evanescit fructus sui laboris, quia nec extollitur in auras vanae gloriae, nec vento rapitur elationis. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾tuntur: sepe uigilant. aliis do¬
mientib⁊ s sepiꝰ dormiunt. aliis
uigilantib: nẽ humilia. nc̃ sub¬
lunia. nc blanda. ñc asꝑa loquun¬
tur ⁊ nẽ de fr̃ib. nẽ de parentib
głantur: nẽ nicħ nͥ ordiuis statu¬
ta ꝑstrepunt ⁊ nc̃ nicħ nͥ fabulas
audire uolunt: nẽ albas. ñe nigͣs.
ñc medio colore coloratas. delectan¬
tur habere cappas⁊ nc̃ uilis placet
habitus: nc mediocris. nc̃ suꝑfu¬
us. Nẽ dant illis olera pastũ⁊ ñe¬
aqua potũ: nẽ uͦ exquisitis fer¬
culis. ne diuersis pocłis utuntur:
nẽ laborant. nc̃ labor displicet:
amant subẽẽ. ut possint preesse.
Honores fugiunt: ut honoribus
obuient. Hec ẽ. inequalitas colũ
qd̾ ex uob̾ ẽ. cũ om̃ib hominib
pacẽ habentes. Et in eodem. Nõ
ait. Scio humiliari et habun¬
dare: ubiq institutus sum. et
in om̃ib : satiari et esurire. et ha¬
bundare. et penuriã pati. Om̃ia

Expanded text:
revertuntur, saepe vigilant aliis dorevertuntur, saepe vigilant aliis dormientibus, sed saepius dormiunt aliis vigilantibus. Nunc humilia, nunc sublimia, nunc blanda, nunc aspera loquuntur, nunc de fratribus, nunc de parentibus gloriantur, nunc nihil nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire volunt. Nunc albas, nunc nigras, nunc medio colore coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. Amant subesse. ut possint praeesse, honores fugiunt, ut honoribus occurrant. Haec est inaequalitas columnquod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Et in eodem: Non ait: Scio humiliari, scio et abundare, ubique institutus sum, et in omnibus, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fugere ÷ alt̾ius consiliũ suo p̃ferre⁊
subditis obedire: de se diffidere. Hȩ
columnȩ secant᷑: sculpunt᷑. et po¬
liunt᷑. Secant᷑: qͣndo sica discretio¬
nis. uirtutes a uiciis seꝑantuR.
Sculpunt᷑: qnͣdo ea quȩ mens
cogitat. manus oꝑant᷑. Sic salo¬
mon in templo celaturas ꝓmi¬
nentes fecisse legitur. ꝓminent
tationes ext̾ius apparent in exem¬
plo et oꝑatione. S tẽ poliuntur:
qnͣdo tͥbulationis adu̾sitate feri¬
unt᷑. Quod politur: equale effici¬
tur. Equale ñ elatũ: lene ñ aspe¬
rum. Prima gͥ columna .i. cordiᷤ
humiliatio politur: dũ eqͣlitatẽ
seruat : dũ ñ exasꝑatur ꝑ itam.
nec ineqͣlitatem recipit suꝑbiȩ.
quȩ sibi nullũ estimat equalem:
s efficit᷑ cor d̾o subditũ: ꝓximo a¬
micũ. in se modestũ. Equalitas
m̃tis: lineã seruat religionis. Sũt
enĩ quidã qui nẽ afflictione carnis
macerant᷑ ⁊ nẽ ad carnis uoluptatẽ

Expanded text:
fugere, alterius consilium suo praeferre, fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sculpuntur et poliuntur. Secantur quando discretione virtutis a vitiis separantur. Sculpuntur, quando ea quae mens cogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . Prominent tationes exterius apparent in exemplo et operatione. Sed quomodo poliuntur? Quando tribulationis adversitate feriuntur. Quod politur, aequale efficitur. Aequale non elatum, laeve non asperum. Prima igitur columna, id est, humiliatio cordis politur, dum aequalitatem servat, dum non exasperatur per iram, nec inaequalitatem recipit superbiae, quae sibi nullum existimat aequalem, sed efficitur cor Deo subditum, proximo amicum, in se modestum. Aequalitas mentis lineam servat religionis. Sunt enim quidam, qui nunc afflictione carnis macerantur, nunc ad carnis voluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ latus claustri sp̃alis: ortum re¬
spicit caritatis. Tunc enĩ incipit
d̾s diligi: cũ incipit diligi et ꝓxi¬
mꝰ. Et sicut sol oriens ascendit ad
australem plagam: sic ꝑ amorem
ꝓxun fit ascensus ad caritatẽ dei.
In lat̾e uͦ claustri qd̾ ad meridiẽ
respicit. sumꝰ: qͣndo ardente cari¬
tatis sole. diuinȩ maiestatis lum̃
p̃ nunia claritate tenuit̃ uidemꝰ.
Licet enim radius contemplatiõĩs.
recto tramite illuminet t̃ram cor¬
dis: licet mens aut minimas aut
bras ⁊ tam̃ cũ uidere plenitudinẽ
diuinitatis uolumꝰ: impeditur
ratio ne possimꝰ. Non ẽ gͦ qͦ diu̾¬
munimina manet constitutꝰ.
Non enĩ ad carnis uoluptatem:
ñ ad mundi uanitatẽ: ñ ad odi¬
um ꝓximi: ñ ad contẽptum dei.
columnarũ ordo ꝓcedit: scilicet hu¬
miliatio cordis et afflictio carnis⁊
sermo humilis ÷ abiectio uestis ⁊ ci¬
bus tenius ÷ pondꝰ laboris ⁊ amor sub¬
iectionis ⁊ contemptꝰ honoris: laudẽ

Expanded text:
igitur latus claustri spiritualis, ortum reigitur latus claustri spiritualis, ortum respicit charitatis. Tunc enim incipit diligi Deus, cum incipit diligi proximus. Et sicut sol oriens ascendit ad australem plagam, sic per amorem proximi fit ascensus ad charitatem Dei. In latere vero claustri, quod ad meridiem respicit, sumus, quando ardente charitatis sole, divinae majestatis lumen prae nimia claritate tenuiter videmus. Licet enim radius contemplationis recto tramite illuminet terram cordis, licet mens aut minimas, aut s, tamen cum videre plenitudinem Deitatis volumus, impeditur ratio ne possimus. Non est igitur quo divemunimina manet constitutus. Non enim ad carnis voluptatem, non ad mundi vanitatem, non ad odium proximi, non ad contemptum Decolumnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem
Abbreviated transcription (Latin):
terib unũ u̾titur ad occidentẽ :
aliud ad septentͥonẽ⁊ t̾cium ad
orientem: qͣrtum ad meridiẽ. Dũ
enĩ carnis assiduos defectus cerni¬
mus ÷ dũ cotidianos occasus animi
uidemꝰ: tunc quasi in lat̾e claustͥ.
qd̾ ad occasum respicit sedemꝰ. Qͥd
eñ aliud nisi occasum consid̾amꝰ:
dũ in nob̃ subtractis radus suꝑni
solis. diem diuinȩ cognitionis de¬
fic̾e sentimꝰ: Recedente sole cresẽt
umbre: minuitur claritas: sic
recedente sole iusticiȩ. miserȩ m̃
ficiles culpas. et eoꝵ corda frigi¬
da gelu desꝑationis concreta con¬
sid̾at : qͣsi in lat̾e claustri sedet.
qd̵ ad septentͥonẽ spectat. Post te¬
nebras uͦ ꝓfunde noctis. id. ẽ post
cupiditatis et odii cecitatem. auro¬
ra iusticiȩ. suꝑni solis radios expã¬
dens. m̃tis illuminat secretum:
fugat nubes temptationũ ⁊ torpo¬
rem frigoris expellit. dilectionis
calorem nutrit: inuitat ad amorẽ
ꝓximi. Sicut luciser p̾cedit solẽ:
sic amor primi amorem di. Hoc

Expanded text:
teribus unum vergit ad Occidentem, alterum ad Septentrionem, tertium ad Orientem, quartum ad Meridiem. Dum enim defectus carnis assiduos cernimus, dum quotidianos occasus animi videmus, tunc quasi in latere claustri, quod ad occasum respicit, sedemus. Quid enim aliud nisi occasum cernimus, dum in nobis subtractis radiis superni solis, diem divinae cognitionis deficere sentimus? Recedente sole crescunt tenebrae, minuitur claritas, sic recedente sole justitiae, miserae menficiles culpas, et eorum corda frigida, gelu desperationis concreta considerat, quasi in latere claustri sedet, quod ad Septentrionem spectat. Post tenebras vero profundae noctis, id est, post cupiditatis et odii caecitatem, aurora justitiae superni solis radios expandens, mentis illuminat secretum, fugat nubes tentationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, invitat ad amorem proximi. Sicut lucifer praecedit solem, sic amor proximi amorem Dei. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nec minꝰ forsitan causari debent
quidam religiosi: qͥa delicatiores
possunt appellari. Qui enĩ deli¬
catiora quert̃: delicatiores dici
possunt. Cum gͥ legas deliquisse
ionathan in gustu mellis: esau
in edulio lentis: sodomitas in sa¬
turitate panis ⁊ putas ne sine ꝑi¬
culo ẽẽ. tot carniũ ferculis. tot piᷤ¬
cium gn̾ib. tot frixurarũ du̾si¬
tatib delectari: Nonne sic differt
palaciũ a refectorio : sic̃ egyptus
a deserto: Si gͥ in deserto sumꝰ:
mirandũ ñ ẽ. si ollas carniũ suspi¬
ramꝰ. Ollas carniũ suspirat: quẽ
carnis desid̾ium temptat. Isti au¬
tem quare suspirent ⁊ qui ollas
carniũ semꝑ habent: Adhuc escȩ
&e uent̃ escis: d̾s aut̃ & hunc & haͤ
destruet. Occidit enĩ pingues eoꝵ.
& electos isrł impediuit: et quoꝵ
onem erit. ꝑsimilitudinẽ sepe¬

Expanded text:
Nec minus forsitan causari debent Nec minus forsitan causari debent quidam religiosi, qui delicatiores possunt appellari. Qui enim delicatiora quaerunt, delicatiores dici possunt. Cum enim legas deliquisse Jonathan in gustu mellis . Esau in edulio lentis , Sodomitas in saturitate panis , putasne sine periculo esse tot carnium ferculis, tot piscium generibus, tot frixurarum diversitatibus delectari? Nonne sic differt palatium a refectorio, sicut Aegyptus a deserto? Si igitur in deserto sumus, mirandumne est si ollas carnium suspiramus? Ollas carnium suspirat, quem carnis desiderium tentat. Isti autem quare suspirent, qui ollas carnium semper habent? Adhuc escae et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet . Occidit enim pingues eorum, et electos Israel impedivit , et quorum one e
Abbreviated transcription (Latin):
pedem posuit: ñ qd̃ camisiis utã¬
tur. s quodam delicato panno qͥ
uulgo saia uocatur. In ostensiõe
gͥ lanee uestis asꝑitatem conu̾sa¬
tionis ostendunt: s in delectatio¬
ne delicati panni suauitatis mol¬
liciem quert̃. Hidi et ego nͥ fallor
monachũ camisia uestitũ: iocan¬
tem et dicentẽ. Carior ẽ. staminia
qͣm camisia: tunica uͦ uestiri.
magna ẽ difficultas. S forsitan di¬
ces. q̃m infirmꝰ erat huiꝰmodi. Im¬
mo sanus et petulans. et pingui re¬
sidens equo: abundans reb. & cu¬
rias frequentans. Qui tam̃ ante
conu̾sionis habitũ pedes ire con¬
suel̾iat: nec semꝑ lineis indueba¬
tur: et ido hȩc abusio non tantũ
on negat religio qd̾ reqͥrit
necessitas naturȩ: ꝓhibet t̃n
qd̾ appetit suꝑfluitas gulȩ.
Causari et enĩ solent quidã scłares
qd̾ tot diu̾sis et tam delicatis utan¬
t᷑ cibis ÷ qd̾ tam magno labore cibꝰ
conficitur: et tam cito glutitur.

Expanded text:
pedem posuit, non quod camisiis utanpedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior est stamina, quam camisia; tunica vero vestiri magna est difficultas. Sed forsitan dices, quod infirmus fuit hujusmodi, imo sanus et petulans, et pingui residens equo, abundans rebus, et curias frequentans. Qui tamen ante conversionis habitum, pedes ire consueverat, nec semper lineis induebatur. Et ideo haec abusio non tantum on negat religio quod requirit necessitas naturae, prohibet tamen quod appetit superfluitas gulae. Causari etenim solent quidam saeculares, quod tam diversis et tam delicatis utuntur cibis, quod tam magno labore cibus conficitur, et tam cito deglutitur.
Abbreviated transcription (Latin):
appetitu scłarium claudit. Uidet
angłos qnto desidio suꝑ se deo
inhereant: qͣnto caritatis affec¬
tu nob̃ infirmis condescendant.
Uidet etiã dñm innixũ scale:
ut uideat si ẽ intelligens aut re¬
quirens dm̃. Nec mirũ si hȩc
uideat. qui caput in lapide po¬
suit: id ẽ. m̃tem in xp̃o. Audistĩ
de lectulo: audite de uestim̃to. Et
induit inquit eum mat̾ sua uestib
esau ualde bonis: quas apud se habe¬
bat. Forsitan cum audis qd̾ induit
eũ mat̾ sua uestib ualde bonis:
similit̃ p̾ciosis uestiri queris. Dum
legis tunicam ioseph fuisse talarẽ:
conaris et tu hab̾e longiorem. An
nescis ut ait apłs. qͥa omĩa contin¬
gebant illis in figam: An ignoraᷤ
quia in iacob fraglantia uestim̃¬
toꝵ famã designat uirtutũr: in
ioseph tunica talaris. ꝑseu̾antiã
longanunitatis: Hȩ sunt gͥ ues¬
tes quas apud se habebat rebecca:
bñdictione ꝑfruatur. Int̃ illos etĩa
qui tunicis induunt᷑ uoluptas

Expanded text:
appetitu saecularium claudit. Videt appetitu saecularium claudit. Videt angelos, quanto desiderio super se Deo inhaereant, quanto charitatis affectu nobis infirmis condescendant. Videt etiam Dominum innixum scalae, ut videat, si est intelligens aut requirens Deum . Nec mirum si hoc videat, qui caput in lapide posuit, id est, mentem in Christo. Audistis de lectulo, audite de vestimento: Et induit, inquit, eum mater sua vestibus Esau valde bonis, quas apud se habebat . Forsitan cum audis, quod induit eum mater sua vestibus valde bonis, similiter pretiosis vestiri quaeris, dum legis tunicam Joseph fuisse talarem, conaris et tu habere longiorem. An nescis, quod, ut ait Apostolus, omnia contingebant illis in figura? An ignoras, quod in Jacob fragantia vestimentorum famam designat virtutum; in Joseph tunica talaris perseverantiam longanimitatis? Hae sunt igitur vestes, quas apud se habebat Rebecca, benedictione perfruatur. Inter illos etiam, qui tunicis induuntur voluptas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum nusqm habebant : nẽ si for¬
te uoluntas eis fu̾it eundi alicu¬
bi: ornam̃ta lectuli secum portãt.
Timeo aut̃ ne in huiusmodi lec¬
tulis uideant᷑ somnia uanitatis:
ne in eisdem patiat᷑ animus¬
illusionẽ carnis. Sicut enĩ in exc̾i¬
ori lectulo caro mollit̾ uolutatur:
sic et in uoluptatis lectulo anima
spoliata uirtutib eneruit̃ delec¬
tatur. In lectulo gͥ fluxe m̃tis dũ
dilectus queritur: non inuenit᷑.
In hoc lectulo iacet paraliticus.
om̃i compage m̃broꝵ dissolutꝰ:
id ẽ. animꝰ in om̃i actione dissi¬
patus. In lectulo iacob ad caput
ponitur lapis. ñ pluma leuitatis:
quȩ uento suꝑbiȩ ad aquilonem
rapitur cũ dicitur. Ponã sedem
meã ad aquilonẽ: et ero similis
altissimo. Iacob in itin̾e sub capi¬
te lapidem posuit et dormiuit:
scalam uidit. angłos anscenden¬
tes & descendentes et dñm inn¬
xum scalȩ. In itine dormit: qui
ad concupiscendũ aꝑuerat. ab

Expanded text:
proprium nusquam habebant, nunc si forproprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi lectulis videantur somnia vanitatis, ne in eisdem patiatillusionem carnis. Sicut in exteriori lectulo caro molliter volutatur, sic et in voluptatis lectulo anima spoliata virtutibus enerviter delectatur. In lectulo igitur fluxae mentis dum dilectus quaeritur, non invenitur. In hoc lectulo jacet paralyticus omni compage membrorum dissolutus, id est, animus in omni actione dissipatus in lectulo Jacob ad caput ponitur lapis, non pluma levitatis quae vento superbiae ad aquilonem rapitur, cum dicitur: Ponam sedem meam ad aquilonem, similis ero Altissimo . Jacob in itinere sub capite lapidem posuit, et dormivit, scalam vidit, angelos ascendentes et descendentes, et Dominum innixum scalae . In itinere dormit, qui ad concupiscendum aperuerat ab
Abbreviated transcription (Latin):
contendas. S forsitan dices. Deli¬
catis drlicata conueniunt: ex re¬
gula testimoniũ ꝑferens. Ait enĩ
beatus augustinus. Sieis qͥ ue¬
nerunt ex morib delicatioribus
ad monasteriũ. aliqͥd uestim̃toꝵ¬
re debent quib ñ datur. qͣntum
de sua scłari uita. illi ad istam deᷤᷤ
cend̾int. Consentimꝰ auctoritati
ut detur delicato qd̾ sufficiat. ne
ut in monast̾io ubi qͣntũ possurs
fiunt diuices laboriosi. fiant pau¬
ꝑes delicati. Mentior. si ñ uidi qͦs¬
do foris erant. qd̾ nec ipsa necessari¬
a pot̾ant inuenire. et quia inue¬
nerunt uictum et cegum̃tum qͣ¬
le foris inuenire ñ pot̾ant. erigen¬
tes ceruicem. noluerunt sociari
eis ad quos foris acced̾e ñ audebãt:
sed egͥssi de pauꝑe ȩccłia cireuier̃t
ditiores. ut ibidem reciꝑentur: &
qui semꝑ uet̾es pannos aut uiles
habere consueuant. ñc semꝑ no¬
uos aut p̾ciosos hab̾e contendant:
et qui ande conu̾sionẽ lectulum

Expanded text:
contendas. Sed forsitan dices, delicontendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata conveniunt, ex regula testimonium proferens. Ait enim beatus Augustinus: « Si eis, qui venerunt ex moribus delicatis ad monasterium aliquid alimentore debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam vitam descenderint. » Consentimus auctoritati, ut detur delicato quod sufficiat ne det in monasterio ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi fiant pauperes delicati. » Mentior, si non vidi quosdo foris erant, quod nec ipsa necessaria poterant invenire. Et quia invenerunt victum et tegumentum, quale foris invenire non poterant, erigentes cervicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuierunt ditiores, ut ibidem reciperentur, et qui semper veteres pannos aut viles habere consueverant, nunc semper novos aut pretiosos habere contendant, et qui ante conversionem lectulum
Abbreviated transcription (Latin):
delicati speciosa. Ext̾iorꝰ enĩ suꝑflu¬
itas: animi nuntiat uanitatem.
Iuxta regulam qd̃ uilius occiuerit
ñ qd̃ carius fu̾it. em̃dum puto: ut
sit diu̾sitas int̃ indum̃tũ palatii
et monast̾ii. Qui enĩ mollib indu¬
unt᷑: indomib regum sunt. Loqͦr
qualiscunq canonicus de mona¬
chis: s qͥd dicidebeat de quibdã
nr̃i ordinis canonicis. et mens
& facies uehem̃ter erubescit. Lec¬
tuli eteñ eoꝵ culcitris fulciuntur
plumeis ⁊ linteis et lodicib accura¬
te parantur ⁊ catinis teguntur o
ꝑtoriis: qͦs si forte uideres. lectu¬
lum sponsȩ quȩ sponsũ desid̾at.
forfitan estimares. Cappa canoni¬
ci et cuculla monachi. ñ differ̃t
a pallio militis: s ut ait quidã¬
Bernardus sapiens. miles et mo¬
nachꝰ ex eodem panno partum¬
tur sͥ cucullam et clamidem.
Nson multũ differt habitus ca¬
nonici regularis & scłaris: sed si
archidiaconũ uł ep̃m te uidisse

Expanded text:
delicati speciosa. Exterior ergo superfludelicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi nuntiat vanitatem. Juxta Regulam: « Quod vilius occurrerit, non quod carius fuerit, emendum puto, ut sit diversitas inter indumentum palatii et monachi. » Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Loquor qualiscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothurnis teguntur et opertoriis, quod si forte videres, lectulum sponsae, quae sponsum desideret, forsitan aestimares. Cappa canonici, et cuculla monachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem panno partiuntur cucullam, et chlamydem. Non multum differt habitus canonici regularis et saecularis, sed si archidiaconum vel episcopum te vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
testis: bona uita. Coram d̾o testis est
conscĩa: coram hominib uita. Con
cordant autẽ in iudicio scĩa & medi¬
tatio: dũ qd̾ fit aut qd̃ dicit᷑. diligen¬
ti consid̾atione ꝓuidet᷑. Cota uͦ iusti¬
cia p̃dictȩ legis: pendet ex duob p̃ce¬
dentib consiliariis. Ex his duobus
mandatis: tota lex pendet & ꝓphete.¬
Siqͥd gͥ in hoc scło ꝑfectionis ẽ: IN
claustralib reꝑiri potest. Nec potest¬
tam̃ seruari ꝑfectionis integritas:
nisi diligatur pauꝑtas. Qui enim
diuitiis abundant: si cor apponant
at religionis habitus. Ait enĩ. NoN
inueste p̃ciosa. Qui molliciei mu¬
lierũ p̾ciosiorem uestem denegat:
putas ne monacho p̃ciosiorem ha¬
bitum concedat: Plus amat sponsꝰ
esponse castitatem. qͣm speciosã uestẽ:
plus simplicitatem. qͣm tortũ cͥnem.
Sic immortalis sponsus płꝰ amat
int̾iorem habitũ: qͣm ext̾iorem
Molles mollia quer̃t: elatip̃ciosa:

Expanded text:
testis bona vita. Coram Deo testis est testis bona vita. Coram Deo testis est conscientia, coram hominibus vita. Concordant autem in judicia scientia et meditatio, dum quod fit aut quod dicitur, diligenti consideratione providetur. Tota vero justitia praedictae legis pendet ex duobus praecedentibus consiliariis. Ex his duobus mandatis tota lex pendet et in hoc saeculo perfectionis est, in claustralibus reperiri potest. Nec tamen servari potest integritas, nisi diligatur paupertas. Qui enim divitiis abundant, si cor apponant, at religionis habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa,
Abbreviated transcription (Latin):
les grãm querunt. Unde et pau¬
lus. Grã dei sum. id qd̾ sum: et
gr̾a eius in me uacua ñ fuit. Audit
monachus causidicus apłm dicentẽ.
ne repetas: audit et det̾ininat. Ne
repetas inquit cũ litigio: ñ cũ mo¬
lestia ꝓsequaris: et tam̃ siquid ei au¬
feratur. subire iudiciũ ñ recusat:
ꝑicłin ꝑiurii. cũ uel aliquis ꝓ se ip¬
so uel ꝑ alio iuret ñ euitat. Inde
conquerit᷑ apłs. qd̾ fraudem pati
nolumꝰ ⁊ qd̃ iudiciis contendimꝰ:
fundam̃tum: Forsitan in claustra¬
lib qui seipsos iudicantes cotidie
accusant: sũmi iudicis sententiã
formidant dicentes. Non intres in
iudicia dñi uera ñ sclaria: legem
dñi custodunt. uiuendo. medi¬
tando. amando. Uiuendo. puri¬
fectio solet adipisci. Habet autẽ
claustralium. iudices. et testeᷤ. atty
consiliarios suos. In lege etenim
dñi duo testes sunt. uita ⁊ ꝯscĩa:
duo iudices. meditatio et scĩa: duo cõ¬
siliarii. amor ꝓximi. & amordi. Bonꝰ

Expanded text:
les gratiam quaerunt. Unde et Paules gratiam quaerunt. Unde et Paulus: Gratia Dei sum id quod sum, et gratia Dei in me vacua non fuit . Audit monachus causidicus Apostolum dicentem: Ne repetas . Audit, et determinat: Ne repetas, inquit, cum litigio, non cum molestia prosequaris, et tamen si quid ei auferatur, subire judicium non recusat; periculum perjurii, cum vel aliquis pro seipso vel pro alio juret, non evitat. Inde conqueritur Apostolus, quod fraudem pati nolumus, quod judiciis contendamus, fundamentum? Forsitan in claustralibus, qui seipsos judicantes quotidie accusant, summi judicis sententiam formidant dicentes: Non intres in judicia Domini vera, non saecularia, legem Domini custodiunt vivendo, meditando, amando. Vivendo purifectio solet adipisci. Habet enim lex claustralium, judices et testes, atque consiliarios suos. In lege etenim Domini duo testes sunt, vita et conscientia; duo judices, meditatio et scientia; duo consiliarii, amor proximi et amor Dei. Bonus
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾i cũ iohe: In quo conuiuio
licet ñ uideat caput ioħis: uidet
runt᷑. uaccam uiduȩ. porcũ pau¬
peris. In carcere pͥncipis pauꝑ mo¬
ritur: et tam̃ de substantia pauꝑis
comedens monachꝰ. pͥncipi blandit᷑.
S et ego ipse kĩne. qͣnͣdoq cum he¬
rode in conuiuio moraltẽ discũbo:
saltantem puellam considero:ca¬
put ioħis truncatum in disco con¬
spicio. Herodes siquidem pellis
glła interp̃tatur. Omĩs enĩ gła fi¬
liarum syon abintus. gła uͦ fili¬
arum scłi deforis ẽ. In conuiuio
gͥ cum herode sedeo: dum in de
ro: saltantem conspicio filiam
herodiadis. dum michi placet ua¬
nitas curiositatis. Hȩc sunt illa
duo quȩ auferunt caput ioħis:
uanitas scilicet & curiositas. Io¬
T gr̃e deus caput ẽ. Caput gͥ a
corpore separatur. qnͣdo aliquis
ñ deo s sibi asscribit bonũ qd̾ oꝑat᷑.
Tales apud dm̃ grãm ñ inueniũt.
quia nec querunt: suꝑbi enim
apud homines : apud dm̃ humi¬

Expanded text:
teneri cum Joanne? In quo convivio teneri cum Joanne? In quo convivio licet non videat caput Joannis in diruntur, vaccam viduae, et porcum pauperis. In carcere principis pauper moritur, et tamen de substantia pauperis comedens monachus principi blanditur. Sed et ego ipse, charissime, quandoque cum Herode in convivio moraliter discumbo, saltantem puellam considero, caput Joannis truncatum in disco conspicio. Herodes siquidem pellis gloria interpretatur. Omnis enim gloria filiarum Sion ab intus ; gloria vero filiarum saeculi deforis est. In convivio igitur cum Herode sedeo, cum in del favorem quaero, saltantem conspicio filiam Herodis, dum mihi placet vanitas curiositatis. Haec sunt illa duo, quae auferunt caput Joannis, vanitas scilicet et curiositas. Jos gratiae Deus caput est. Caput igitur a corpore separatur, quando aliquis non Deo, sed sibi ascribit bonum quod operatur. Tales apud Deum gratiam non inveniunt, quia nec quaerunt. Superbi enim apud homines, apud Deum humi
Abbreviated transcription (Latin):
runt patres. attauos nominant :
consanguinitatis ordinẽ narrant:
hunc ex illo descendisse confirmãt:
de incertis iudicant: testantur sepiᷤ¬
sime qd̾ ignorant. Si uͦ aliqͦtiens
illicita conubia conuingunt. com¬
munẽ utilitatem p̾tendunt ⁊ eccle¬
siaꝵ quietem ꝓmittunt: pacem
popłi. patriȩ salutẽ. Si uͦ res sic ad
effectũ ꝑuenire ñ ualeat: monachꝰ
causidicus iter parat. ut qd̃ alibi
calorem patitur: qui ꝓ magistro
sp̾itali multo leuiora forsitan non
pat̾etur. Oñatus cartulis. auctori¬
tatib fultus reu̾titur: ponit diẽ
cause ⁊ ꝑsonas inducit ⁊ quȩ si ue¬
us parate sunt iurare qd̾ ẽ: et si
uelis iterum iurent. qd̾ non est.
Hec sunt pͥncipum negotia. Au¬
di iudicium ioħ̃is baptistȩ. incon¬
simili causa. Non licet inquit tͥ¬
hab̾e uxorem fr̾is tui. Quid gͥ di¬
cam: Nne magis amat monachꝰ
causidicꝰ ẽẽ de simul discumbentib
cũ herode : qͣm in uincłis et carc̾e

Expanded text:
runt patres, atavos nominant, runt patres, atavos nominant, consanguinitatis ordinem narrant, hunc ex illo descendisse confirmant, de incertis judicant, testantur saepissime quod ignorant. Si vero aliquotres illicita connubia conjungunt, communem utilitatem praetendunt, Ecclesiarum quietem promittunt, pacem populi, patriae salutem. Si vero res sic ad effectum pervenire non valeat, monachus causidicus tunc parat, ut quod alibi libenter patitur, qui pro magistro spirituali multo leviora forsitan invitus pateretur. Oneratur chartulis, auctoribus fultus revertitur, ponit diem causae, personas inducit, quae si velis, paratae sunt jurare quod est, et si velis, iterum jurare quod non est. Haec sunt principum negotia. Audi judicium Joannis Baptistae in consimili causa: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Quid igitur dicam? Nonne magis amat monachus esse causidicus, de simul discumbentibus cum Herode, quam in vinculis, et carcere
Abbreviated transcription (Latin):
Audi pondꝰ scũarii: pondus pauli.
Cupio inquit dissolui: et ẽẽ eum
xpo. Audi pondꝰ publicum. Ne ha¬
bitantib in t̃ra: ñ illis qui corpore
habitant. s qui corde amant. Amec
id ẽ. silentiũ claustri: respuat aut̃
consiliũ achitofel. ut ñ amet ne¬
gotia pͥncipum: nec secularem ua¬
gus querat accessum.Ui. Abusio
ontingere. monachꝰ causidicͦ¬
qͣndoq solet. ut monachi qui
curias frequentant. causas audiãt:
iudicia ꝑquirant: et si aliqͣndo
ꝓpriȩ causȩ necessitates occurraN:
ad curiam securiores recurrant.
Nec tantum suas. s et alienas defẽ¬
dunt causas. Hoc amant: hoc fre¬
quentant. Amant decreta conci¬
lioꝵ: ñ secreta mist̾ioꝵ. Decreta
ñ psalmos ruminant. funt ora¬
tores in causis: et rethoricis utunt᷑
colorib. Laudari appetunt. quia
ꝓ multis loquunt᷑: s monachu
multum loquens. młtis displicet.
Coniugia copulant illicita. licita
qndoq dissoluunt ⁊ quoꝵ ñ noue¬

Expanded text:
Audi pondus sanctuarii, pondus Pauli: Audi pondus sanctuarii, pondus Pauli: Cupio, inquit, dissolvi, et esse cum Christo . Audi pondus publicum: Vae habitantibus in terra , non illis qui corpore habitant, sed qui corde amant. Amet id est, silentium claustri. Respuat autem consilium Achitophel, ut non amet negotia principum, nec saecularium vagus quaerat accessum. CAP. XVII. De monacho causidicandoque solet, ut monachi, qui curias frequentant, causas audiant, judicia perquirant, et si aliquando propriae causae necessitates occurrant, ad curiam securiores recurrant. Nec tantum suas, sed etiam alienas defendunt causas, hoc amant, hoc frequentant. Amant decreta conciliorum, non secreta mysteriorum. Decreta, non psalmos ruminant, fiunt oratores in causis, rhetoricis utuntur coloribus; laudari appetunt, quia pro multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia copulant illicita, licita quandoque dissolvunt, quorum non nove
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tu. re.im. pec. mei. Iustũ ponduᷤᷤ
abundans miscdĩa. delictum suum
cognitum facit: conficetur iniusti¬
ciam: et quo plus pecẽm detegitur
ab eo: tanto plus tegitur a deo. Audi
pondus publicũ: pondus chain. Ait
enum. Maior est iniquitas mea:
qͣm ut ueniã m̾ear. Plus suam
maliciam: qm dei miscdiam pon¬
d̾auit. S et appetitus carnis cesari¬
em nutrit: quia cogitationum
suꝑfluitatem ꝓducit. Quȩ cesari¬
es grauat m̃tem. dũ depͥmit t̃rena
inhabitatio sensũ multa cogitan¬
tem. Qui tonsus semel in anno.
ducentis siclis crines pondãt: qͣn¬
do in om̃i spacio uitȩ suȩ. cupidi¬
tatib scłi semel renuntiat: et hoc
in fine. Tunc enĩ tantũ ab his quȩ
possidet spoliatur. qͣnͣdo succisiõe
mortis ułtimȩ: a t̾renis separatuR
Pondat autẽ plus t̃ram qͣm cęlum:
plus amat ẽnĩ ẽẽ in domo lutea
qͣm in ñ manufaeta quȩ ẽ in cȩli:
in tͣnsitoria qͣm in ȩt̃ua: et hoc
pond̾e publico. ñ pond̾e scũarii.

Expanded text:
tem peccati mei . Justum pondus abundans misericordia, delictum suum cognitum facit, confitetur injustitiam, et quo plus peccatum detegitur ab eo, tanto plus regitur a Deo. Audi pondus publicum, pondus Cain; ait enim: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear , plus suam malitiam, quam Dei misericordiam ponderavit. Sed et appetitus carnis caesariem nutrit, quia cogitationum superfluitatem producit. Quae caesaries gravat mentem, dum deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Qui tonsus semel in anno ducentis siclis crines ponderat, quando in omni spatio vitae suae cupiditatibus saeculi semel renuntiat, et hoc in fine. Tunc enim tantum ab iis, quae possidet, spoliatur, quando succisione mortis ultimae a terrenis separatur. Ponderat autem plus terram quam coelum, plus enim amat esse in domo lutea, quam in non manufacta, quae est in coelis; in transitoria, quam in aeterna, et hoc pondere publico, non pondere sanctuarii.
Abbreviated transcription (Latin):
spm scm. qͣsi contͣ benignitatem.
Consolatur nos gͥ potentia patͥs.
qua pecc̃a puniuntur. ut fortitu¬
consolat᷑ benignitas sp̃s scĩ ne sub¬
intret desꝑatio. Huiꝰ claustri am¬
bitꝰ. uirtutũ columnis decoratur:
sustentat᷑ pacĩe basib. ac regła ad¬
tum coadiacentib officinis mu¬
nit᷑. Muro boni oꝑis. claustͥ sep¬
ta forinsecus ambiuntur: qͤ clau¬
so silentii ostio. uage m̃tis gͥssus
cohibent. Ab hoc claustro egͥssaẽ
dina filia iacob: ut uid̾et muli¬
eres regonis aliens Quam cũ
uidisset sychem filius emor. ada
mauit. et rapuit. & dormiuit cũ
illa ÷ & conglutinata ẽ anima eiꝰ
cũ ea: tristẽq blandiciis delini¬
uit. Audi beatũ gregoriũ. Dina
inqͥt ut mulieres uideat regioniᷤ
alienȩ eg̾ditur. qͣn unaq̃q mets
sua studia negligens alienas ac¬
tiones curans. extra habitũ atq¬
extͣ ordinẽ propͥum uagat᷑: qͣm
sychem pͥncepst̾re oppͥmit: qͥa in¬
uentã curis ext̾iorib diabolus

Expanded text:
sanctum, quasi contra benignitatem. Consolatur igitur nos potentia Patris, qua peccata puniuntur, ut fortituconsolatur benignitas Spiritus sancti, ne subintret desperatio. Hujus claustri ambitus, virtutum columnis decoratur, sustentatur patientiae basibus, ac regulatum coadjacentibus officinis munitur, muro boni operis, claustri septa forinsecus ambiuntur, quae clauso silentii ostio vagae mentis gressum prohibent. Ab hoc claustro egressa est Dina filia Jacob, ut videret mulieres regionis alienae. Quam cum vidisset Sichen filius Hemor, a et rapuit, et dormivit cum illa, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Audi beatum Gregorium: « Dina, inquit, ut mulieres videat regionis alienae egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, alienas actiones curans, extra habitum atque ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia inn curis exterioribus diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
tium : ibi nec martha compescit᷑.
nec mariȩ silentiũ custoditur. Le¬
go questum marthȩ: s ñ lego res¬
ꝓ hac ad illam respondisse. In respõ¬
sione siquidem xp̃i: doceri possuns
p̾lati. Hortatur enĩ marchã÷ lau¬
dat mariã: illam ne desistat abo¬
na oꝑatione. istam ut ꝑseu̾et in
contemplatione. Pulcher ordo rec¬
te uiuentium: ut in capło tur¬
bato fr̾i ñ respondeat. nisi qui scit.
& qͥd debeat. et qd deceat. In his
trib ꝑsonis: designari potest for¬
ma ꝑfectȩ religionis. In marcha
ministrantiũ⁊ inmaria claustͣ¬
lium: in xp̃o p̃latoꝵs. In capitulo
itaq in quo discreti p̃ualet auc¬
toritas p̃latiͥ nemo iniussus loqͥt᷑.
nisi uł clamet aliquẽ. uł de ordi¬
ne querat: uł culpã suã humi¬
lit̃ confiteat᷑. In his siquidẽ seruã¬
dis. summꝰ ẽ medicꝰ .&. ꝑfecta me

Expanded text:
tium, ibi nec Martha compescitur, tium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, sed non lego respro hac ad illam respondisse. In responsione siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Martham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria claustralium, in Christo praelatorum. In capitulo itaque, in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi jussus loquatur, nisi vel proclamet aliquem, vel de ordine quaerat, vel culpam suam humiliter confiteatur. In his siquidem servandis summus