comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cilii uagaiensis. quo sicut ibi scriptum ẽ maxi¬
mianum fidei ȩmulum. ueritatis ad ulterum ec¬
cłiȩ matris inimicum. dathẽ. chore & abyron
ministrum. de pacis gremio sententiȩ fulmen
excussit. laudare eloquentiã cogereris: Porro
si mͥ materies illa ꝓponeretur quando possẽ
dicere. licet uiꝑei seminis norios partus uene¬
nati uteri alueus diu texerit. & concepti scele¬
ris uda coagula in aspidum menbra tardo se calo¬
re uaporauerint tamen conceptum turus eua¬
nescentium umbraculo occultari ñ potuit. nã
et si sero publicum facinus & parricidium suũ
feta scelerum uota peꝑeunt: Quando me in hec
uerba exquirenda coartarem. quando in expͥ¬
menda ꝓuoluerem: Quando tanto impetu. tan¬
to sonitu. inodium noxiorum lectoris uł audi¬
toris animum concitarem: Num ideo hȩc in
quos dicta sunt minus ueraciter dicta sunt:
Num hac eloquentiatanti concilii fides minus¬

Expanded text:
concilii Bagaiensis, quo, sicut ibi scriptum est, Maxiconcilii Bagaiensis, quo, sicut ibi scriptum est, Maximianum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excussit, laudare eloquentiam cogereris? porro si mihi materies illa proponeretur, quando possem dicere: licet uiperei seminis noxios partus uenenati uteri alueus diu texerit et concepti sceleris uda coagula in aspidum membra tardo se calore uaporauerint, tamen conceptum uirus euanescenti umbraculo occultari non potuit. nam etsi sero publicum facinus et parricidium suum feta scelerum uota pepererunt? quando me in haec uerba exquirenda coartarem, quando in exprimenda prouoluerem? quando tanto impetu. tanto sonitu in odium noxiorum lectoris uel auditoris animum concitarem? num ideo haec in quos dicta sunt minus ueraciter dicta sunt? num hac eloquentia tanti concilii fides minu
Abbreviated transcription (Latin):
num ac socios eius apud eos grauiter accu¬
sarent. concilium quo eos damnauerunt ge¬
stis ꝓ consularib allegarent: iussiones quib
illi sedib pellerentur efficacissimas impetra¬
rent. His omnib ase gestis. adhuc nebulas
imperitis conantur offundere. non solũ scrip¬
turis scĩs & priorum rerum gestarum qͣndo
se ab unitate separauerunt multis certisq do¬
cumentis. uerum etiam recentissimis siuis fa¬
ctis & exemplis euidentissimȩ suꝑati. Hinc gͦ
tantum agam. hinc ad om̃s epłȩ tuȩ partes
quantum me dñs adiuuat sine ulla difficul¬
tate immo cum magna facilitate respondeã.
Ac primo illud quod tibi ipse contrarius eloqñ¬
ter eloquentiam uituꝑare uoliusti. tanquam
esset ueritatis inimiea & patrona potius fal¬
sitatis. ut eomͦ me quasi eloquentem cauendũ
atq fugiendum ostenderes imꝑitis si reuera
tanta eẽt eloquentia mea quantã mͥ quamuis
accusator attribuis. nonne recitato decreto

Expanded text:
num ac socios eius apud eos grauiter accunum ac socios eius apud eos grauiter accusarent, concilium quo eos damnauerunt gestis proconsularibus allegarent, iussiones quibus illi sedibus pellerentur efficacissimas impetrarent. his omnibus a se gestis adhuc nebulas inperitis conantur offundere, non solum scripturis sanctis et priorum rerum gestarum, quando se ab unitate separauerunt, multis certisque documentis, uerum etiam recentissimis suis factis et exemplis euidentissime superati. Hinc ergo tantum agam, hinc ad omnes epistulae tuae partes, quantum me dominus adiuuat, sine ulla difficultate, immo cum magna facilitate respondeam. ac primo illud, quod tibi ipse contrarius eloquenter eloquentiam uituperare uoluisti, tamquam esset ueritatis inimica et patrona potius falsitatis, ut eo modo me quasi eloquentem cauendum atque fugiendum ostenderes imperitis: si re uera tanta esset eloquentia mea, quantam mihi quamuis accusatorie tribuis, nonne recitato decreto
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut qui orbem xp̃ianum ꝑ communionem
sacramentors maculatum peccatis crimina.¬
bantur alienis. quamuis etiam ipsis falsis & ñ
ꝓbatis. in maximiani causa eogerentur fateri
eors quos damnauerunt peccatis eos ñ fuisse
maculatos in una sacramentorum communi¬
one constitutos. eos quib tanquã innocentib
ad reuertendum dilationem dederunt & si nõ
ordinatorib marimiani. tamen ineius parte
constitutis damnatorib primiam. Et qui bap¬
tismum xp̃i nolebant agnoscere. nec in eis ȩccłiis
datum quas apłorum labor ꝓpagauit atq fun¬
dauit contendentes extra unã eccłiam baptis¬
mum dari ñ posse. nosq culpantes quod ꝑ eos
datum baptismum ñ rescinderemꝰ. quos esse
in uera ȩccłia negaremus. susciꝑent in maxi¬
miani sacrilego scismate baptiratos. et in eis
baptismum rescindere non auderent. Et qui
ꝑuersitas corrigenda precipitur: nos tanqͣm
crimine ꝑsecutionis accusant. adirent iudi¬
ces ab ipsis imꝑatorib missos. & maximia¬

Expanded text:
ut, qui orbem christianum per communionem sacramentorum maculatum peccatis criminabantur alienis quamuis etiam ipsis falsis et non probatis, in Maximiani causa cogerentur fateri eorum quos damnauerunt peccatis non fuisse maculatos in una sacramentorum communione constitutos eos, quibus tamquam innocentibus ad reuertendum dilationem dederunt etsi non ordinatoribus Maximiani, tamen in eius parte constitutis damnatoribus Primiani; et qui baptismum Christi nolebant agnoscere nec in eis ecclesiis datum, quas apostolorum labor propagauit atque fundauit, contendentes extra unam ecclesiam baptismum dari non posse nosque culpantes, quod per eos datum baptismum non rescinderemus, quos esse in uera ecclesia negaremus, susciperent in Maximiani sacrilego schismate baptizatos et in eis baptismum rescindere non auderent; et qui bus eorum peruersitas corrigenda praecipitur, nos tamquam crimine persecutionis accusant, adirent iudices ab ipsis imperatoribus missos et Maximia
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec in symone mendace aqua mendax e¬
rat baptisma quod acceꝑat. nec tot mendaces
uñ aquã mendacem dant: cum baptirant in
nomine trinitatis. Nec enim tunc incipiũt
ẽẽ mendaces. quando ꝓdici atq conuicti sua
facinora confitentur.s potius tunc erant men¬
daces. quando cum essent adulteri & scelerati.
castos & innocentes se ẽẽ fingebant. Petilianꝰ
dixit. Dirit quoq dauid. Oleum peccatoris
non unguet caput meũ. Quem gͥ asserit pec¬
catorem: Me qui tua scelera patior ante qui

Expanded text:
quia nec in Simone mendace aqua mendax equia nec in Simone mendace aqua mendax erat baptisma quod acceperat nec tot mendaces uestri aquam mendacem dant, cum baptizant in nomine trinitatis. nec enim tunc incipiunt esse mendaces, quando proditi atque conuicti sua facinora confitentur, sed potius tunc erant mendaces, quando, cum essent adulteri et scelerati, castos et innocentes se esse fingebant. Petilianus dixit: dixit quoque Dauid: oleum peccatoris non unget caput meum. quem igitur asserit peccatorem? me qui tua scelera patior, an te qui
Abbreviated transcription (Latin):
omnib uidetur quid ꝓpħa intel¬
ligi uoluerit. s uidet᷑ ab eis qͥ ñ ad causam suã
peruersam uolunt ꝑuertere quod legunt. Pla¬
gam enim suam dixit iheremias factam sibi
aquam mendacem. quȩ non habet fidem. Cõᷤ
autem uoluit intelligi plagam suam. qui eũ
contrista bant male uiuendo. Unde dicit⁊
apostolus. foris pugne intus timores. Et iterũ.
Quis infirmatur. & ego non infirmor: & quis
seandaliratur et ego non uror: Et quia de¬
sperabat eos posse corrigi. ꝓpterea dix̃. Unde
sanabor: tanquam semꝑ habiturus dolorem.
quamdiu illi tales essent. inter quos iuuere co¬
geretur. Populum audem nomine aquȩ solere
significari. inapocalipsi manifestatur ubi
aquas multas populos multos non coniec¬
tura nr̃a. s illic enodata interpretatione cog¬
noscimus. Noli gͦ ꝑ piauum intellec̾tum uel
potius errorem blasphemare saeramentum ba¬
ptismi. etiam si in homine ꝑditissimo fuerit:

Expanded text:
omnibus uidetur quid propheta intelomnibus uidetur quid propheta intellegi uoluerit, sed uidetur ab eis, qui non ad causam suam peruersam uolunt peruertere quod legunt. plagam enim suam dixit Hieremias factam sibi aquam mendacem quae non habet fidem, eos autem uoluit intellegi plagam suam, qui eum contristabant male uiuendo. unde dicit et apostolus: foris pugnae, intus timores, et iterum: quis infirmatur, et ego non infirmor? et quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia desperabat eos posse corrigi, propterea dixit: unde sanabor, tamquam semper habiturus dolorem, quamdiu illi tales essent inter quos uiuere cogeretur. populum autem nomine aquae solere significari in Apocalypsi manifestatur, ubi aquas multas populos multos non coniectura nostra, sed illic enodata interpretatione cognoscimus. noli ergo per prauum intellectum uel potius errorem blasphemare sacramentum baptismi, etiamsi in homine perditissimo fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui camen corporaliter non se abillo popło segre¬
gauit. nec alia saeramenta quesiuit. quã ille po¬
pulus scđ̾m legis ordinem illi tẽpori congrua su¬
mebat. Hunc gͦ populum maleuiuentem dirit
plagam qua cor iusti grauiter cedebatur: siue ħ
de scipso diceret. siue in se ipso figuraret. quȩ fu¬
tura cernebat. Sic enim ait. Dñe memoresto
mei. & uisita me. & innocentem me fac ab insec¬
tantib me: non in longanimitate. Scito quomͦ
acceperim de te imꝓꝑium abhis qui sꝑnunt
sermones tuos. Consumma illos: & erit uerbũ
tuum mͥ in iocunditatem et gaudtum cordis
mei. qm̃ uocatum ẽ nomen tuũ in me dñe om¬
mpotens. Non sedi cum concilio eorum laudã¬
tium: s timebam a facie manus tuȩ. Singula¬
riter sedebam: qm̃ amaritudine repletus sum.
Utquid qui me contristant preualent in me:
Plaga mea ualida ẽ. Unde sanabor: Facta ẽ mͥ
ut aqua mendax. quȩ non habet fidem. In hiᷤ

Expanded text:
qui tamen corporaliter non se ab illo populo segrequi tamen corporaliter non se ab illo populo segregauit nec alia sacramenta quaesiuit quam ille populus secundum legis ordinem illi tempori congrua sumebat. hunc ergo populum male uiuentem dixit plagam, qua cor iusti grauiter caedebatur, siue hoc de se ipso diceret siue in se ipso figuraret quae futura cernebat. sic enim ait: domine, memor esto mei et uisita me et innocentem me fac ab insectantibus me non in longanimitate; scito quomodo ac ceperim de te improperium ab his qui spernunt sermones tuos. consumma illos, et erit uerbum tuum mihi in iucunditatem et gaudium cordis mei, quoniam uocatum est nomen tuum in me, domine omnipotens. nonsedi in concilio eorum ludentium, sed timebam a facie manus tuae; singulariter sedebam, quoniam amaritudine repletus sum. ut quid qui me contristant praeualent in me? plaga mea ualida est: unde sanabor? facta est mihi ut aqua mendax quae non habet fidem. in his
Abbreviated transcription (Latin):
primitus iherennas: apud impios homineᷤᷤ
a quam esse mendacem. Aqua inquit men¬
ut nescias quid loquaris. aut sic fallentem ut
quem fefelleris nesciat quid loquatur. putat
iheremiam ꝓpħam cum baptirari uellet preca¬
uisse ne ab hominib impiis baptiraretur: &
sic ista dixisse. Quo enim ꝑtinet quod anteqͣ
hoc testimonium poneres diristi. imitamini
saltem ꝓpħas qui suias animas sacras falso ba¬
ptismate decipi timuerunt. qͣsi iheremiȩ dem¬
porib quisqͣm sacramento baptismi ablue-¬
retur. nͥ quod seipsos illis lauachris quȩ dñs re¬
darguit. pharisei pene ꝑ omnia momenta tin¬
guebant. & lec̾tos. ⁊ calices. et parapsides. sicut
in euangłio legitur: Quomͦ gͦ pocuit iheremia ᷤ
canquam baptismum desiderans et abimpiis
baptirari deuitans ista dirisse: Hoc gͦ dirit. cũ
de popło infideli quereretur: cuiꝰ pessimis mori¬
bus tribulabatur. non se commiscens factis eorum.

Expanded text:
primitus Hieremias apud impios homines primitus Hieremias apud impios homines aquam esse mendacem: aqua, inquit, menut nescias quid loquaris, aut sic fallentem, ut quem fefelleris nesciat quid loquatur, putat Hieremiam prophetam, cum baptizari uellet, praecauisse, ne ab hominibus impiis baptizaretur, et sic ista dixisse. quo enim pertinet quod, antequam hoc testimonium poneres, dixisti: imitamini saltem prophetas, qui suas animas sacras falso baptismate decipi timuerunt? quasi Hieremiae temporibus quisquam sacramento baptismi ablueretur, nisi quod se ipsos illis lauacris, quae dominus redarguit, Pharisaei paene per omnia momenta tinguebant et lectos et calices et parapsides, sicut in euangelio legitur. quomodo ergo potuit Hieremias tamquam baptismum desiderans et ab impiis baptizari deuitans ista dixisse? hoc ergo dixit, cum de populo infideli quereretur, cuius pessimis moribus tribulabatur, non se commiscens factis eorum;
Abbreviated transcription (Latin):
iuni uoragines currunt ut baptirentur. ebrio¬
si reuertuntur: Ista sentientes. et ista suadenteᷤ
audetis etiã tanquam aduersus nos commemo¬
rare quod pauloante suꝑitis posusti. Bonũẽ
sꝑare in dño: quam sꝑare in homine. Bonũ ẽ
sꝑare in dño: quam sꝑare in principib. Ed ali¬
ud docetis queso quam non in dño s in homi¬
ne sperare. quando talem fieri dicitis baptua¬
tum. qualis fuerit baptirator. et quia istũ uo¬
bis baptirandi assumitis principatum. credan
uobis homines. & qui erant in dño sꝑaturs.
sꝑent in principib: Immo uero ñ audiant uoᷤ.
s illa potius testimonia quȩ posuisti cont᷑ uos.
& aliquid etiam terribilius quia non solum bo¬
num ẽ sꝑare in dño quam sꝑare inhomine:
sed etiam maledic̾tus omĩs qui spem suã po¬
nit in homine. Petilianus dixit. Imitamin
saltem ꝓphas: qui suas animas sacras. fallo
baptismate decipi timuerunt. Birit nanq

Expanded text:
uini uoragines currunt ut baptizentur, ebriouini uoragines currunt ut baptizentur, ebriosi reuertuntur? ista sentientes et ista suadentes audetis etiam tamquam aduersus nos commemorare, quod paulo ante superius posuisti: bonum est sperare in domino quam sperare in homine; bonum est sperare in domino quam sperare in principibus. quid aliud docetis, quaeso, quam non in domino sed in homine sperare, quando talem fieri dicitis baptizatum, qualis fuerit baptizator? et quia istum uobis baptizandi assumitis principatum, credant uobis homines, et qui erant in domino speraturi, sperent in principibus? immo uero non audiant uos, sed illa potius testimonia quae posuisti contra uos, et aliquid etiam terribilius, quia non solum bonum est sperare in domino quam sperare in homine, sed etiam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. Petilianus dixit: Imitamini saltem prophetas, qui suas animas sacras falso baptismate decipi timue-runt. dixit namque
Abbreviated transcription (Latin):
eum parricida baptirat: quotquot ab optato ba¬
ptrati redierunt. optati facti sunt. Ite nune &
nobis obicite qͦd inuos regum iracundiã eon¬
citemus. Nonne metuitis ne a uobis dot gildo¬
nis satellites inquirantur. quot homines ab
optato baptirari potuerunt: Uides ne tandẽ
quemadmodũ ista tua sententia sicut uesica non
solum inani sono. s etiam in capite ur̃o crepuent:
Iam cȩta supiora quȩ nunc refellenda ꝓposumꝰ.
talia sunt. ut omnino talis quisq baptiratus
redire dicatur. qualis fuerit aquo baptitatur.
S absit ut quam delirans ista dicis: tam deltri
ate redeant quos baptitas. Et quam belle tibi
sonuit quod dixisti. ꝑfunderis fraude ꝑfunders
scelere. ꝑfunderis & furore: Tu uͦ nͥ furore non
ꝑfusus s repletus esses: ista non effunderes.: ta¬
ne ut alia taceam. quicunq ñ auari ad auaros
collegas tuos uł prb̃ros ur̃os baptirandi ueni¬
unt auari redeunt. et quieunq sobrii ad illas

Expanded text:
eum parricida baptizat, quotquot ab Optato baeum parricida baptizat, quotquot ab Optato baptizati redierunt Optati facti sunt. ite nunc et nobis obicite, quod in uos regum iracundiam concitemus. nonne metuitis, ne a uobis tot Gildonis satellites inquirantur, quot homines ab Optato baptizari potuerunt? uidesne tandem, quemadmodum ista tua sententia sicut uesica non solum inani sono, sed etiam in capite uestro crepuerit? Iam cetera superiora, quae nunc refellenda proposuimus, talia sunt, ut omnino talis quisque baptizatus redire dicatur, qualis fuerit a quo baptizatur. sed absit ut, quam delirans ista dicis, tam deliri a te redeant quos baptizas. et quam belle tibi sonuit quod dixisti: perfunderis fraude, perfunderis scelere, perfunderis et furore! tu uero nisi furore non perfusus, sed repletus esses, ista non effunderes. itane. ut alia taceam, quicumque non auari ad auaros collegas tuos uel presbyteros uestros baptizandi ueniunt, auari redeunt, et quicumque sobrii ad illas
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerbis istis lectis uł auditis acclamauer̃t.
Tales enim non habent aures in corde: s eor in
auiib. Legant tamen iterum & iterum: & eogi¬
tent et sentiant ea. non quid sonent. sed quid
sapiant: primo ut hoc ultimum exccitiã. ita
gͥ fit inquis: ut qui ad baptismum innocens
ueneras. abaptismo redeas parricida. Respon¬
de prius quis ad baptismum in nocens ueni¬
ał. excepto illo qui non ideo uenit baptirari.
ut eus ablueretur iniquitas: s ut nobis hu¬
militatis preberetur auctoritas. Quid enim di¬
mittetur innocenti: Aut non ita es eloquens
ut ostendas nobis quandã innocentiam pec¬
catricem: Ponne audis dicentẽ scripturam.
nemo mundus a peccato in conspectu tuo. nec
infans cuius ẽ diei unius uita suꝑ terrã: Nam
unde ad remissionem peceatoꝵ & cum infan¬
tib euiitur: Nonne audis aliam. ego in
imquitate conceptus sum: Demde si ꝓpt̾ta re¬
dit paniciba qui sine parricidio uenerat. quia

Expanded text:
qui uerbis istis lectis uel auditis adclamauerunt; qui uerbis istis lectis uel auditis adclamauerunt; tales enim non habent aures in corde, sed cor in auribus. legant tamen iterum et iterum et cogitent et sentiant ea non quid sonent, sed quid sapiant. primo ut hoc ultimum excutiam, ita ergo fit, inquis, ut qui ad baptismum innocens ueneras a baptismo redeas parricida. responde prius, quis ad baptismum innocens ueniat excepto illo, qui non ideo uenit baptizari, ut eius ablueretur iniquitas, sed ut nobis humilitatis praeberetur auctoritas. quid enim dimittetur innocenti? aut uero ita es eloquens, ut ostendas nobis quandam innocentiam peccatricem? nonne audis dicentem scripturam: nemo mundus a peccato in conspectu tuo, nec infans cuius est diei unius uita super terram? nam unde ad remissionem peccatorum et cum infantibus curritur? nonne audis aliam: ego in iniquitate conceptus sum? deinde si propterea redit parricida qui sine parricidio uenerat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
eramenta ñ communicauit: sed quia tͥ displi¬
euit. absolues orbem terrarum criminib alie¬
nis. ⁊ inuenies uos implieatos crimine scisma¬
tis. Petilianus dir̃. Uos ergo qui falsissimo ba¬
ptismo uultis lauari quam nasci: non solũ ur̃a
delicta non ponitis. uerum animas ur̃as reorum
crminib Poneratis. Ut enim aqua nocentiũ
aseõ spũ uacuata ẽ: ita plane referta ẽ criminib
traditorum. Quicunq gͥmiser ab huiusmod
baptiraris. si mendatio carere uolueras ꝑfunde¬
ris falsitate. Si delicta carnis uolebas excludẽ:
reorum accedente conscientia ꝑcipies & reatũ.
Si auariciȩ flaminã uolebas extinguere: ꝑfun¬
deris fraude ꝑfunderis scelere. ꝑfundedereris &
furore. Postremo si credis quia accipientis ⁊ dan¬
tis ẽ fides: ab eo qui int̾ficit hominẽ. sangui¬
ne ꝑfunderis frĩs. Ita agitur: ut qui ad baptiᷤ¬
mum innocens ueneras. abaptismo redeas par

Expanded text:
cramenta non communicauit, sed quia tibi displicramenta non communicauit, sed quia tibi displicuit, absolues orbem terrarum criminibus alienis et inuenies uos implicatos crimine schismatis. Petilianus dixit: Uos ergo, qui falsissimo baptismo unltis lauari quam nasci, non solum uestra delicta non ponitis, uerum animas uestras reorum criminibus oneratis; ut enim aqua nocentium a sancto spiritu uacuata est, ita plane referta est criminibus traditorum. quicumque igitur miser ab huiusmodi baptixaris, si mendacio carere uolueras, perfunderis falsitate; si delicta carnis nolebas excludere, reorum accedente conscientia percipies et reatum; si auaritiae flammam nolebas extinguere, perfunderis fraude, perfunderis scelere, perfunderis et furore. postremo si credis, quia accipientis et dantis est fides, ab eo qui interficit hominem sanguine perfunderis fratris. ita agitur, ut qui ad baptismum innocens ueneras a baptismo redeas parr
Abbreviated transcription (Latin):
facilius inde placere poteris illi college meo qͣm
huic tuo. Petilianus dixit. Nos timore d̃ĩ qͦ
uiuuimꝰ. penas & mortes quas gladio facitis ñ
timemus. sed id solum deniq fugim. qͦd cõ¬
munione nequissima animas iugulatis. Dño
ipso dicente. Nolite timere eos qui corpꝰ ocei¬
dunt. animã enim occidere ñ possuns. S ti¬
mete potiuis eum. qui habet in potestatem conr¬
pus et animam mittere in gehennã ignis.
AUG̃ ꝵ. Quod dicis: uos facitis. Non gladio
uisibili. s illo de quo dictum ẽ. filii hominũ
dentes eoꝵ aima et sagite: et lingua eoꝵ gla¬
dius acutus hoc enim gladio eriminatore ⁊
calumniatore orbis in eogniti. impitoꝵ animaᷤ
trucidatis. Si autem communionem nequis¬
simam accusas: ecce ore meonon s tuo ascen¬
das. descendas. in tres. uerseris. tergiuerseris. ta¬
lis es. qualis optatus. Si autẽ redis ad cor. &
muenies de non eẽ talem non quia tecum sa¬

Expanded text:
facilius inde placere poteris illi collegae meo quam facilius inde placere poteris illi collegae meo quam huic tuo. Petilianus dixit: Nos timore dei quo uiuimus poenas et mortes, quas gladio facitis, non timemus, sed id solum denique fugimus, quod communione nequissima animas iugu latis, domino ipso dicente: nolite timere eos qui corpus occidunt, animam enim occidere non possunt; sed timete potius eum qui habet in potestatem corpus et animam mittere in gehennam ignis. Augustinus respondit: Quod dicis, uos facitis non gladio uisibili, sed illo de quo dictum est: filii hominum, dentes eorum arma et sagittae et lingua eorum gladius acutus; hoc enim gladio criminatore et calumniatore orbis incogniti imperitorum animas trucidatis. si autem communionem nequissimam accusas, ecce ore non meo sed tuo, ascendas descendas exeas intres uerseris tergiuerseris, talis es qualis Optatus. si autem redis ad cor et inuenies te non esse talem, non quia tecum sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñfecisti. quid głaris quasi feceris. Ita ne uͦ diui¬
cias formidatis. ut nichil habentes omnia pos¬
sideatis: Dic ista college tuo crispino. qui mͦ
iurta ipponem nram comparauit fundum. ubi
mergeret homnes in ꝓfundum. Unde hoc ⁊ ego
niiium noui: tu forte nescis. & ideo securus
clamas diuicias formidamꝰ. Ande miror: qͦd
ista uox tua ut ad nos ꝑueniret ipsum tͣnsiliit.
Inter constantinam quippe ubi tues. et ipponẽ
ubi ego sum: chalama ubi ille ẽ uicinior quidẽ
nobis. s tamen interposita c̃. Miror gͦ. quomͦ
non ille pnor excepit hanc uocem. et repcussit
ne transiret ad nos. & aduersus de diuitiarũ lau¬
des multo eopiosius recitauit. Non solum enĩ
non formidat ille diuicias: s et amat. E certe
de cȩtero prius qͣm edas: recita illi talia. Si non
emendauerit: respondemꝰ. Tu autẽ si uerum ẽ
quod pauꝑ sis: ibi habes frem̃ incũ fortunatũ.

Expanded text:
non fecisti, quid gloriaris, quasi feceris? itane uero diuinon fecisti, quid gloriaris, quasi feceris? itane uero diuitias formidatis, ut nihil habentes omnia possideatis? dic ista collegae tuo Crispino, qui modo iuxta Hipponem nostram comparauit fundum, ubi mergeret homines in profundum. unde hoc et ego nimium noui; tu forte nescis et ideo securus clamas: diuitias formidamus. unde miror quod ista uox tua, ut ad nos perueniret, ipsum transiliit; inter Constantinam quippe ubi tu es et Hipponem ubi ego sum Calama ubi ille est uicinior quidem nobis, sed tamen interposita est. miror ergo quomodo non ille prior excepit hanc uocem et repercussit, ne transiret ad nos, et aduersus te diuitiarum laudes multo copiosius recitauit. non solum enim non formidat ille diuitias, sed et amat. et certe de cetero, priusquam edas, recita illi talia; si non emendauerit, respondemus, tu autem, si uerum est quod pauper sis, ibi habes fratrem meum Fortunatum:
Abbreviated transcription (Latin):
nimam suam ꝓpt̃ me. De substantiã uͦ non
scriptum ẽ qui ꝑdident: sed qui dimiserit.
Nec solam substantiam pecuniȩ: s et mul¬
ta alia. Tu autem: interim non ꝑdidisti sub¬
stantiam. Utrum uͦ dimiseris qͦd sic de pauꝑta¬
de gloriaris. nescio si forte scit hoc collega m̃s
fortunatus: quia in eadem ciuitate estis. Nun¬
quam mͥ indicauit. quia nunquam quesiẽram:
ueruntamen etiam si hoc fecisti. tu ipse contͣ
te in hac ipsa tua epła commemorasti apłicum
testimonium. Si distribuero omnia mea pau-¬
perib. et tradidero corpus meum ut ardeam.
caritatem autem ñ habeam: nichil mͥ ꝓdest.
Si enim haberetis caritatem ñ obiceretis ignat
et uobis incognito orbi terrarum. nec ipsa sal¬
tem ꝓbata crimina afrorum. Si haberetis ca¬
ritatem: non inur̃is calumniis fingeretis. s in
uerbis dñi manifestissimȩ expressam usq into¬
tam terrã cognosceretis unitatem. Si aut̃ hoe

Expanded text:
nimam suam propter me. de substantia uero non nimam suam propter me. de substantia uero non scriptum est: qui perdiderit\', sed: qui dimiserit, nec solam substantiam pecuniae, sed et multa alia. tu autem interim non perdidisti substantiam. utrum uero dimiseris, quod sic de paupertate gloriaris, nescio. si forte scit hoc collega meus Fortunatus, quia in eadem ciuitate estis, numquam mihi indicauit, quia numquam quaesieram. uerumtamen etiamsi hoc fecisti, tu ipse contra te in hac ipsa tua epistula commemorasti apostolicum testimonium: si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. si enim haberetis caritatem, non obiceretis ignaro et uobis incognito orbi terrarum nec ipsa saltem probata crimina Afrorum; si haberetis caritatem, non in uestris calumniis fingeretis, sed in uerbis domini manifestissime expressam usque in totam terram cognosceretis unitatem. si autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& in hoc scło bona temporalia ꝑdentes. et in xͥ
iudicio mala ȩterna inuenientes: Cautꝰ autem
silius qui timendo flagellum patris recedit a
cubili serpentis. nec uapulat nec ꝑit. Qui autẽ
dolores disciplinȩ. pre sua ꝑnitiosa uoluntate
contempnit: & uapulat et ꝑit. Iam non intel¬
terenis caruerit. dm̃ habet. qui autẽ ꝓ parte
donati uł paucos nummos ꝑdiderit cor ñ ħt:
Petilianus dix̃. Nos audem pauꝑes spũ. non
diuitiis metuimus: s diuicias formidamus.
Nos nichil habentes. et omĩa possidentes. censũ
animam credimꝰ. nr̃isq penis & sanguine. et¬
nas diuicias cȩli mercamur. Sic idem dñs dic̃.
Qui ꝑdidit substantiam suã centuplum recipiet
quemadmodum scriptum ẽ. Nam ubi nichil im¬
pedit intentionem meam. si quid de scripturis
fallis aut falleris. nicħ curo. Non gͦ ita scriptũ ẽ
qui ꝑdidit substantiam suã. s qui ꝑdident a¬

Expanded text:
et in hoc saeculo bona temporalia perdentes et in Christi et in hoc saeculo bona temporalia perdentes et in Christi iudicio mala aeterna inuenientes? cautus autem filius, qui timendo flagellum patris recedit a cubili serpentis, nec uapulat nec perit; qui autem dolores disciplinae prae sua perniciosa uoluntate contemnit, et uapulat et perit. iam non intelterrenis caruerit, deum habet, qui autem pro parte Donati uel paucos nummos perdiderit, cor non habet? Petilianus dixit: Nos autem pauperes s-piritu non diuitiis metuimus, sed diuitias formidamus. nos nihil habentes et omnia possidentes censum animam credimus nostrisque poenis et sanguine aeternas diuitias caeli mercamur, siquidem dominus dicit: qui perdiderit substantiam suam, centuplum recipiet quemadmodum scriptum est; nam ubi nihil impedit intentionem meam, si quid de scripturis fallis aut falleris, nihil curo. non ergo ita scriptum est: qui perdiderit substantiam suam, sed: qui perdiderit a
Abbreviated transcription (Latin):
ud quicqͣm. nec ipsam temporalem uitã sa¬
luti ȩternȩ quȩ in xp̃o ẽ preferatis. Si autẽ
reges uob̃ ꝓpterea damna uł damnationẽ
minantur quia estis heretici: derrent uos illi
non crudeliter s miscłiter. Uos autem non
fortiter. s ꝑtinaciter non timetis. Auditesꝰ
petium dicentem. Quȩ autẽ gła ẽ si peccanteᷤ
pęnas patimini. ut neq hic habeatis t̾rena
solatia. nec infutuid scło uitã ȩternam. s &
hic angustias infelicium. et ibi gehennas he¬
reticorum: uides gͦ tu fr̃ cum quo mͥ nunc res
ẽpnus te debere ostendere utrum teneas ueri-¬
tatem. et tunc exhortari homines. ut ꝓ ea de¬
uenda parati sint carere omnib quȩ demporalit
tenent. Cum hoc non ostendas quia non potes. ñ
quia ingenium deest. s quia mala causa est
cur festinas exhortationib tuis facere homines ⁊
mendicos. et impitos. ⁊ egentes. et errantes. et pan.¬
nosos. et condentiosos. & famelicos. et hereticoᷤ.

Expanded text:
ud quicquam nec ipsam temporalem uitam saud quicquam nec ipsam temporalem uitam saluti aeternae quae in Christo est praeferatis. si autem reges uobis propterea damna uel damnationem minantur, quia estis haeretici, terrent uos illi non crudeliter, sed misericorditer, uos autem non fortiter, sed pertinaciter non timetis. audite ergo Petrum dicentem: quae autem gloria est, si peccantes poenas patimini?, ut neque hic habeatis terrena solacia nec in futuro saeculo uitam aeternam, sed et hic angustias infelicium et ibi gehennas haereticorum. uides ergo tu, frater, cum quo mihi nunc res est, prius te debere ostendere utrum teneas ueritatem et tunc exhortari homines, ut pro ea tenenda parati sint carere omnibus quae temporaliter terrent. cum hoc non ostendas, quia non potes, non quia ingenium deest, sed quia mala causa est, cur festinas exhortationibus tuis facere homines et mendicos et imperitos et egentes et errantes et pannosos et contentiosos et famelicos et haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
cus furor ut neminem metuat uult cum suo pi¬
culo uł timeri. sic sic ad artem maliciȩ confugi¬
tis. in nocentium damna uł pęnas sine nr̃a tor¬
midine spectaturi. si hoc ẽ uitare ꝑiculum fu¬
gere subriunam.nec non etiam damnabilis fi¬
des ẽ. fidem latroni seruare. Postremo dementiᷤ
lucri commeitium ẽ ur̃as animas ꝑdere: ne di
nem mundum lucrifacias. & anmã tuã ꝑdas.
quam dabis commutationem ꝓ anima tua:
quam in bona causa uteretur. Omnino bene de¬
teiriusti homines: diuicias preponere animȩ
suȩ. S uos qui hec audistis: & nos paululum
audite. Hoc enim & nos dicimꝰ. S attendite quẽ¬
admodum. Si uobis minantur reges auferre
diuicias. quia uidei scđ̃m earnem non estis.
aut quia ydola uel demonia ñ colitis. aut
quia in nullas hereses transferimini. s in
utilitate eatholica ꝑmanetis. eligite potius
ꝑire diuicias ur̃as. ne ipsi ꝑeatis. S nec ali¬

Expanded text:
cus furor, ut neminem metuaty uult cum suo pericus furor, ut neminem metuaty uult cum suo periculo uel timeri, sic sic ad arcem malitiae confugitis, innocentium damna uel poenas sine uestra formidine spectaturi. si hoc est uitare periculum, fugere sub ruinam, nec non etiam damnabilis fides est fidem, latroni seruare. postremo dementis lucri commercium est uestras animas perdere, ne diunem mundum lucri facias et animam tuam perdas, quid dabis commutationem pro anima tuaquam in bona causa uteretur. omnino bene deterruisti homines diuitias praeponere animae suae. sed uos, qui haec audistis, et nos paululum audite; hoc enim et nos dicimus, sed attendite quemadmodum. si uobis minantur reges auferre diuitias, quia Iudaei secundum carnem non estis aut quia idola uel daemonia non colitis aut quia in nullas haereses transferimini, sed in unitate catholica permanetis, eligite potius perire diuitias uestras, ne ipsi pereatis, sed nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
quam rogationi et pontii. et cassiant. ad iulia¬
num ꝓ parte donati. An ꝑperam geritur cum
rges ꝓhibent diuisionem. et non pperam gen¬
tur cum ep̃i diuidunt unitateme ꝑperam gerit̃
cum ad defendendam ȩccłiam xp̃i testimoniis
reges scruiunt. et non ꝑperam geretur cum adne¬
gandam ȩccłiam xp̃i testimonio epĩ eontradiet.
Obseciamꝰ gͦ ut non contira euaugłium s scł̃m e¬
uangłium etiam uerba ipsius iuliani eui sic
supplicastis audiantur: et ea quȩ ꝑperam gesta
sunt inantiquum statum cuncta reuocent᷑. Pecit
dixit. Uos uos miseri appello. qui ꝑsecutionum me¬
tu ꝑterriti. dum ur̃as diuicias ñ anmas queritis.
non tam fidem ꝑfidam tradicorum diligitis. q̃m
contra ipsoꝵ maliciam quorum uobis patrocinꝰ
comparastis. non aliter quam ut naufragi influ¬
ct̾ib fluctus subeunt ruituros. satq in magnoti¬
dȩ ꝑiculo appetunt quod timetur. uelut tyranni¬

Expanded text:
quam Rogatiani et Pontii et Cassiani ad Iuliaquam Rogatiani et Pontii et Cassiani ad Iulianum pro parte Donati. an perperam geritur, cum reges prohibent diuisionem, et non perperam geepiscopi diuidunt unitatem? perperam geritur, cum ad defendendam ecclesiam Christi testimonio reges seruiunt, et non perperam geritur, cum ad negandam ecclesiam Christi testimonio episcopi contradicunt? obsecramus ergo, ut non contra euangelium, sed secundum euangelium etiam uerba ipsius Iuliani, cui sic supplicastis, audiantur et ea, quae perperam gesta sunt, in antiquum statum cuncta reuocentur. Petilianus dixit: Uos uos, miseri, appello, qui persecutionum metu perterriti, dum uestras diuitias, non animas quaeritis, non tam fidem perfidam traditorum diligitis, quam contra ipsorum malitiam, quorum uobis patrocinia comparastis, non aliter quam ut naufragi in fluctibus fluctus subeunt ruituros atque in magno uitae periculo appetunt quod timetur, uel ut tyranni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊in principe. si quid aconstantino uel acet̾is xͥa¬
nis imꝑatorib nulla sacrilega adulatione peti¬
iumꝰ. aut si quid ipsi non petentib nob̾ memoreᷤᷤ
rationis quã dño reddituri sunt. sub eui u̾bis
tremunt cum audunt que ipse commemorasti.
& nunc reges intelligite & cȩtera. & alia multa.
ultro ꝓ eccłiȩ catholicȩ unitate constituunt. S
taceo deconstantino.xp̃m & ulianum uobis
opponimꝰ. Parum dico. Dm̃ & hominẽ. filiũ dei.
& filium gehenne saluatorem animarũ nr̃arũ.
& int̾fectorem animȩ suȩ. Cur in basilicis pos¬
sidendis. iuliani rescriptum tenetis . & in ȩcclesiȩ
pace amplectenda. xp̃i euangłium ñ tenetis:
Clamam᷑ et nos. quȩ ꝑperam gesta sunt. in anti¬
quum statum cuncta reuocentur. Antiquus ẽ
euangłium xp̃i: quam rescriptum iuliani. An¬
tiquiorẽ unitas. xp̃i. quam pars donadi. Anti¬
quiores sunt ȩccł̃iȩ preces ad dñm ꝓ unitate. xͥ.

Expanded text:
et in principe, si quid a Constantino uel a ceteris christiaet in principe, si quid a Constantino uel a ceteris christianis imperatoribus nulla sacrilega adulatione petiuimus aut si quid ipsi non petentibus nobis memores rationis quam domino reddituri sunt, sub cuius uerbis tremunt cum audiunt quae ipse commemorasti: et nunc, reges, intellegite et cetera et alia multa, ultro pro ecclesiae catholicae unitate constituunt\'. sed taceo de Constantino. Christum et Iulianum uobis opponimus — parum dico — deum et hominem, filium dei et filium gehennae, saluatorem animarum nostrarum et interfectorem animae suae. cur in basilicis possidendis Iuliani rescriptum tenetis et in ecclesiae pace amplectenda Christi euangelium non tenetis? clamamus et nos: quae perperam gesta sunt, in antiquum statum cuncta reuocentur. antiquius eat euangelium Christi quam rescriptum Iuliani, antiquior est unitas Christi quam pars Donati, antiquiores sunt ecclesiae preces ad dominum pro unitate Christi
Abbreviated transcription (Latin):
abolitis quȩ aduersus eos siue resenpto ꝑperam
gesta sunt in antiquum statum cuncta reuocẽ¬
tur. inualidum autem & falsum qͦd xp̃e consti¬
tuit dicens. eritis michi destes iniherusalem &
intotam iudeam. & samariam. & usq intotã
terram. Obsecramꝰ uos. corrigimini. redite ad hãc
eudentissimã totius orbis unitatem. ut ñ uer¬
bis apostatȩ iuliani. s uerbis saluatoris xp̃i in
antiquum statum cuncta reuocent᷑. Miseremini
animȩ ur̃e. ñ iam constantinum & iulianum
comparamus. ut quam sint impares demon¬
stremus. Non dicimus si uos non sperastis in
homine ⁊ inprincipe. cum homim imꝑatori
pagano & apostatȩ dixistis quod apud eum so¬
la iusticia locum haberet. quib p̃cib & rescͥpto
sicut ibi scriptum ẽ. sic̃ allegationis gesta testant᷑.
pars donati uniu̾saliter usa ẽ. multominus nos cri-¬
minari a uobis debemꝰ. tanquã sꝑemus in hoĩe

Expanded text:
abolitis, quae aduersus eos sine rescripto perperam abolitis, quae aduersus eos sine rescripto perperam gesta sunt, in antiquum statum cuncta reuocentur, inualidum autem et falsum quod Christus constituit dicens: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. obsecramus uos: corrigimini, redite ad hanc euidentissimam totius orbis unitatem, ut non uerbis apostatae Iuliani, sed uerbis saluatoris Christi in antiquum statum cuncta reuocentur. miseremini animae uestrae. non iam Constantinum et Iulianum comparamus, ut quam sint impares demonstremus. non dicimus: si uos non sperastis in homine et in principe, cum homini imperatori pagano et apostatae dixistis, quod apud eum sola iustitia locum haberet — quibus precibus et rescripto, sicut ibi scriptum est, sicut allegationis gesta testantur, pars Donati uniuersaliter usa est —, multo minus nos criminari a uobis debemus, tamquam speremus in homine
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sꝑamus in principib. s quantum possumꝰ
pͥncipes admonemꝰ ut in dño sperent. et si aliqͥd
aprincipib ꝓutilitate eccłiȩ petimus. ñ in eis
tamen sꝑamus. Neq enim & apłs in illo tribu¬
no sꝑauit tanquam inpͥncipe. a quo sibi egit
ut deductores darentur armati. aut in ipsis
armatis tanquã in hominib quoꝵ multitu¬
dine septuseuasit insidias ꝑditorum. Sed
nec uos ipsos quod ab imꝑatore basilicȩ uobis
ut redderentur petistis arguimus. tanqͣm
iniuliano principe sꝑaueritis. s arguimus
qͦd de xp̃i testimonio desꝑaueritis acuiꝰ unita¬
te ipsas basilicas sepastis. Eãs enim iubente
immico xp̃i accepistis. in quib iussa xp̃i con¬
temneretis. dum ualidum et uerum uob̾ udet᷑
qͦd iulianus constituit dicens. Hoc quoq sup¬
plicantib. rogatiano.pontio. eassiano. & cȩ¬
teris ep̃is. sed et clericis: accedit ad cumulum. ut

Expanded text:
nec speramus in principibus, sed quantum possumus nec speramus in principibus, sed quantum possumus principes admonemus, ut in domino sperent, et si aliquid a principibus pro utilitate ecclesiae petimus, non in eis tamen speramus. neque enim et apostolus in illo tribuno sperauit tamquam in principe, a quo sibi egit ut deductores darentur armati, aut in ipsis armatis tamquam in hominibus, quorum multitudine saeptus euasit insidias perditorum. sed nec uos ipsos, quod ab imperatore basilicae uobis ut redderentur petistis, arguimus, tamquam in Iuliano principe speraueritis, sed arguimus, quod de Christi testimonio desperaueritis, a cuius unitate ipsas basilicas separastis. eas enim iubente inimico Christi accepistis, in quibus iussa Christi contemneretis, dum ualidum et uerum uobis uidetur quod Iulianus constituit dicens: hoc quoque supplicantibus Rogatiano, Pontio, Cassiano et ceteris episcopis, sed et clericis, accedit ad cumulum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut desinatis ẽẽ rei. et incipiatis eẽ innocentes.
respondi. Modo tuelige unum de duob.
Innocentes estis an nocentes: Neq potes u¬
trumq dicere.S dic utrumq. si hoc placet
Certe enim non potestis in eadem causa ẽẽ in¬
nocentes: in qua estis nocentes. Si gͦ innocen¬
tes estis: nolite mirari quod ad pacem queri¬
mini a frĩb. Si autem nocentes: nolite mira¬
ri qͦd adpenam querimini a regib. S qͥa hoꝵ
duoꝵ alterum uobis usurpatis: alterum a nob̾
auditis usurpatis enim uobis innocentiã a no¬
bis autem auditis quod impie uiuatis accipi¬
te iterum de utroq quia dicam. Si innocentes
estis quare xp̃i testimonio contradicitis: Si
autem nocentes quare ad eius miscđiam ñ con¬
fugitis. Nam & testimonium eiꝰ ẽ de orbis u
drxit. Postremo ut sepe iam diximꝰ qualis ẽ ur̃a
p̃sumptio ut de regib p̃sumatis. dicente dđ̃
possumus homines admonemꝰ ut in dñosꝑent.

Expanded text:
ut desinatis esse rei et incipiatis esse innocentes. ut desinatis esse rei et incipiatis esse innocentes. utrumque respondi. modo tu elige unum de duobus: innocentes estis an nocentes? neque potes utrumque dicere, sed dic utrumque, si hoc placet. certe enim non potestis in eadem causa esse innocentes in qua estis nocentes. si ergo innocentes estis, nolite mirari quod ad pacem quaerimini a fratribus; si autem nocentes, nolite mirari quod ad poenam quaerimini a regibus. sed quia horum duorum alterum uobis usurpatis, alterum a nobis auditis — usurpatis enim uobis innocentiam, a nobis autem auditis quod impie uiuatis —, accipite iterum de utroque quid dicam. si innocentes estis, quare Christi testimonio contradicitis? si autem nocentes, quare ad eius misericordiam non confugitis? nam et testimonium eius est de orbis undixit: Postremo, ut saepe iam diximus, qualis est uestra praesumptio, ut de regibus praesumatis, dicente Dauipossumus homines admonemus, ut in domino sperent,
Abbreviated transcription (Latin):
aliorum criminib quȩ apud uos aquibzdam
committuntur. a quibdam rep̃henduntur.
s crimine scismatis. aquo immanissimo sacri¬
legio nemo ur̃m se potest dicere immunem.
quam diu non communcat unitati omĩum
gentium. nisi cogatur dicere de ȩccłia quȩ ꝑ
om̃s gentes diffunditur incipiens ab ierłm
Ecce reddidi tibi duo: quoꝵ tu uolebas ut unũ
diceremus. Utiq attendere debiusti. utrunq
anobis posse  diei.saltem si hoc uolebas roga¬
re nos ut unum diceremꝰ.eum uideres quia
utrũq possemꝰ. S si innocentia uob̾ ẽ inquis
cur nos ferro sectamini: Respicite paulatim
cateruas ur̃as que non antiquo more paren¬
tum suorum solis fustib armantur. sed et se¬
cures. & lanceas. & gladios addiderunt. ⁊ agno¬
scite quoꝵ potius uox ẽe debeat quid nos
ferro secdamini. Aut si reos nos inquis dicitiᷤ
quid nos queritis innocentes: Hic breuit̃ re¬
spondeo.Ideo querimimi rei abinnocentib:

Expanded text:
aliorum criminibus quae apud uos a quibusdam aliorum criminibus quae apud uos a quibusdam committuntur et a quibusdam reprehenduntur, sed crimine schismatis, a quo immanissimo sacrilegio nemo uestrum se potest dicere immunem, quamdiu non. communicat unitati omnium gentium, nisi cogatur dicere de ecclesia, quae per omnes gentes diffunditur incipiens ab Hierusecce reddidi tibi duo, quorum tu uolebas ut unum diceremus. utique attendere debuisti utrumque a nobis posse dici et saltem, si hoc uolebas, rogare nos ut unum diceremus, cum uideres quia utrumque possemus. Sed, si innocentia uobis est, inquis, cur nos ferro sectamini? respicite paululum cateruas uestras, quae non antiquo more parentum suorum solis fustibus armantur, sed et secures et lanceas et gladios addiderunt, et agnoscite quorum potius uox esse debeat: quid nos ferro sectamini? aut si reos nos, inquis, dicitis, quid nos quaeritis innocentes? hic breuiter respondeo: ideo quaerimini rei ab innocentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
deatur: ubi utrũq ñ potest eligi: Nam si mͥ ꝓ
poneres ut eligerem alterum de duob. qͥd dicerẽ
utrum innocentes an nocentes simus. uł rursus
eligere quod dicerem. Nunc uͦ ꝓponis hȩc duo
utrũ nos innocentes simꝰ antios rei sitis. & uis
ut unum exhis duob eligã qͦd respondeam. at
ego nolo unum dicere. quia utrumq dico &
nos innocentes & uos reos. Nos ẽẽ innocentes
dicimꝰ. afalsis et ealumniosis criminationib
ur̃is. quicunq in eatholiea possumꝰ salua con¬
scientia dicere. nec scõs eodices nos tradidisse nec
ẏdolorum supplieationib consensisse. nec quẽ¬
quam occidisse. ut si quid aliud mali soletiᷤ ob¬
icero nec eos qui forte quod quidẽ nec de ipsis
ꝓbastis ista fecerunt. contra nos regnum cȩloꝵ
s contra se ipsos clausisse. quia unusquisq
nĩm sarcinam suã portat. Ecce habes unum.
Et uos om̃s nocentes & sceleratos ẽẽ non alios

Expanded text:
deatur, ubi utrumque non potest eligi? nam si mihi deatur, ubi utrumque non potest eligi? nam si mihi proponeres, ut eligerem alterum de duobus quid dicerem, utrum innocentes an nocentes simus, uel rursus eligere quod dicerem. nunc uero proponis haec duo, utrum nos innocentes simus an uos rei sitis, et uis ut unum ex his duobus eligam quod respondeam. at ego nolo unum dicere, quia utrumque dico, et nos innocentes et uos reos. nos esse innocentes dicimus a falsis et calumniosis criminationibus uestris, quicumque in catholica possumus salua conscientia dicere nec sanctos codices nos tradidisse nec idolorum supplicationibus consensisse nec quemquam occidisse uel si quid aliud mali soletis obicere, nec eos qui forte, quod quidem nec de ipsis probastis, ista fecerunt, contra nos regnum caelorum, sed contra se ipsos clausisse, quia unusquisque nostrum sarcinam suam portat — ecce habes unum —, et uos omnes nocentes et sceleratos esse, non alios
Abbreviated transcription (Latin):
pulat. Et hoc plerumq ab homine carissimo.
Et hec quidem uobis reges dicerent. si ferirent.
Aliter enim eorum potestas diuinit᷑ ordina¬
a ẽ. S cum et isti nonferiunt: uos clamatiᷤ
Petilianus dixit. Que autẽ ratio ẽ. quȩ ue incon¬
stantia uanitatis. quocunq nos falso uocabulo
dicatis hereticos cõmunionem nr̃ãm magno¬
ab heretico errore nollemꝰ. Cum autem hoc uo¬
biscum agimus ne sitis heretici. quomͦ here¬
ticorum communionem magnoꝑe cupimꝰ:
Dissensio quippe uos et diuisio facit hereticos.
Pax uero et unitas. facit catholicos. Cum ergo
inde huc uenitis: desinitis esse qͦd odimus.
&. incipitis ẽẽ quod amamꝰ. Pecilianꝰ dixit.
Eligite tandẽ de duiob altm qͥd dicatis. Si i¬
nocentia uobis ẽ etir nos ferro sectamini: Aut si
reos nos dicitis. quid nos queritis in nocentes:
ieptissimam loquacitatem: Nonne ibi ꝓpo¬
i solet ut eligatur alterum de duob. qͦd respon¬

Expanded text:
pulat, et hoc plerumque ab homine carissimo. pulat, et hoc plerumque ab homine carissimo. et haec quidem uobis reges dicerent, si ferirent; ad hoc enim eorum potestas diuinitus ordinata est. sed cum et isti non feriunt, uos clamatis. Petilianus dixit: Quae autem ratio est quaeue inconstantia uanitatis, quod, cum nos falso uocabulo dicatis haereticos, communionem nostram magnoab haeretico errore nollemus; cum autem hoc uobiscum agamus, ne sitis haeretici, quomodo haereticorum communionem magnopere cupimus? dissensio quippe uos et diuisio facit haereticos, pax uero et unitas facit catho.licos. cum ergo inde huc uenitis, desinitis esse quod odimus et incipitis esse quod amamus. Petilianus dixit: Eligite tandem de duobus alterum quid dicatis. si innocentia uobis est, cur nos ferro sectamini? aut si reos nos dicitis, quid nos quaeritis innocentes? ineptissimam loquacitatem? nonne ibi proponi solet ut eligatur alterum de duobus quod respon
Abbreviated transcription (Latin):
id quod nolebas. An non ẽ ista ur̃a fallacia. s er¬
rar humanus ẽ: Utinam ita sit. Emenda gͦ ne
timeas: non inde eris minor. Immo uͦ maioris
ingenii ẽ. animositatis flammas confitendo
extinguere. quam falsitatis nebulas intelligñ¬
do uitare. Petilianus dixit. Ubi lex dĩ. ubi tp̃ia¬
nitas ur̃a ẽ. si cedes ac mortes facitis ac iubetis:
totum orbem terrarum. Cedes et mortes: nec
facimꝰ. nec iubemus. Et ista facientib. multosce¬
leratuis seuitis. qui hec in hominum mentib
contra uitam ȩternam committitis. Peciliañ
dir̃.Si amicos nos uultis. quare iuitos attra¬
hitis. Si autem inimicos fingitis. eur oeciditẽ
occidimꝰ inimicos. S quecunq uobiseum a¬
gimus: quam quã uobis agamꝰ inuitis. ex cari¬
tate tamen agimꝰ. ut uolentes uos corrigatis.
correc̾tiq uiuatis. Nam nemo uiuit inuitus.
Et tamen puer ut hoc uolens discat: inuitus ua¬

Expanded text:
id quod nolebas. an non est ista uestra fallacia, sed erid quod nolebas. an non est ista uestra fallacia, sed error humanus est? utinam ita sit! emenda ergo. ne timeas, non inde eris minor; immo uero maioris ingenii est animositatis flammas confitendo extinguere quam falsitatis nebulas intellegendo uitare. Petilianus dixit: Ubi lex dei, ubi christianitas uestra est, si caedes et mortes facitis ac iubetis? totum orbem terrarum. caedes et mortes nec facimus nec iubemus: et ista facientibus multo soeleratius saeuitis, qui haec in hominum mentibus contra uitam aeternam committitis. Petilianus dixit: Si amicos nos uultis, quare inuitos atlrahitis? si autem inimicos fingitis, cur occiditis occidimus inimicos, sed quaecumque uobiscum agimus, quamquam uobis agamus inuitis, ex caritate tamen agimus, ut uolentes uos corrigatis correctique uiuatis. nam nemo uitia uitat inuitus: et tamen puer ut hoc uolens discat inuitus ua