comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diffundit᷑ in cordib nr̃is. s sicut dicit apłs. ꝑ sp̃m¬
sc̃m quidatus ẽ nob̾. Uigilagͦ et ora: ne intres
in temptationẽ. Ipsa quippe oratio admonet te.
qđ indigeas ahutorio dñi tui: ne spem bene ui¬
uendi in te ponas. Oras enim. ñ iam ut accipias
diuitias et honores p̃sentis scłi. aut aliqͥd uanitatis
humane: s ne intres in tẽptationẽ. Qđ utiq si
homos p̃stare posset uolendo: ñ posceret᷑ oan
do. Quaꝓpt̾ ut ñ intremꝰ in temptationẽ. si uolun¬
tas sufficeret ũ oraremꝰ q̃ tam̃ si deẽẽt. nec mare pos¬
semus. Adsit gͦ ut uelimꝰ: oret autẽ ut ualea mus.
qđ uoluerimꝰ. cum ipso donante recte sapuerimꝰ.
Qđ bonum q̃m iam accepisti: ẽ unde gr̃as agas. Qͥd
enim habes qđ ñ accepisti: Si autẽ accepisti. caue
ne głeris qͣsi ñ acceꝑis. hoc ẽ quasiex te ipso hab̾e
potueris. Sciens autẽ unde acceꝑis: ab illo pete

Expanded text:
diffunditurin cordibus nostris sed, sicut dicit apostolusdiffunditurin cordibus nostris sed, sicut dicit apostolus qui datus est nobis. Vigila ergo et ora, ne intres in temptationem. ipsa quinpe oratio admonet te, quod indigeas adiutorio domini tui, ne spem bene uiuendi in te ponas. oras enim non iam, ut accipias diuitias et honores praesentis saeculi aut aliquid uanitatis humanae, sed ne intres in temptationem. quod utique si homo  ut non intremus in temptationem, si uoluntas sufficeret. non oraremus; quae tamen si deesset, nec orare possemus. adsit ergo, ut uelimus: oremus autem, ut ualeamus, quod uoluerimus, cum ipso donante recte sapuerimus. quod bonum quoniam iam cepisti, est, unde gratias agas. quid enim habes, quod non accepisti? si autem accepisti. caue, ne glorieris, quasi non acceperis. hoc est quasi ex te ipso habere potueris. sciens autem, unde acceperis. ab illo pete,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse faciet rectos cur sus tuos. et itinera tua in pace
ꝓducet. Sic̃ sp̃iusti qđ sꝑabas in scło. ne in abun¬
dantia diuitiarũ głareris. qͣs more. filios scłi hui
concupiscere ceꝑas. ita nc̃ ad tollendũ ugum dñi
et sarcinã eius. in uirtute tua ñ confidas ⁊ uld̾
lenc erit. et hec leuis. Parit̾ quippe impbant᷑ in psal¬
mo. et qui confidunt in uirtute sua: et qͥ iabim¬
dantia diuitiaꝵ suarũ głant᷑. Ergo diuitiarũ głã
ñ iam habebas: s qͣm hab̃c cupiebas. prudentissi¬
me contempsisse. Caue ne tͥ subrepat in tua u̾tute
conficde. Homo es enim: et maledictus om̃is qͥ spẽ
suã ponit in hõie. S plane indo tuo toto ande cõ¬
fide. et ipse erit uitus tua. in qua pius gratusq cos¬
fidas. cui dicas humilit̾ et fidelit. diligam te dñe
untus nica. quia et ipsa caritas di. quȩ ꝑfecta fo¬
ras mittit timorem. ñ ꝑ uires nr̃as id ẽ. humanas

Expanded text:
ipse faciet rectos cursus tuos et itinera tua in pace ipse faciet rectos cursus tuos et itinera tua in pace producet. sicut spreuisti. quod sperabas in saeculo, ne in abundantia diuitiarum gloriareris, quas more filiorum saeculi huius concupiscere coeperas, ita nunc ad tollendum iugum domini et eius sarcinam in uirtute tua non confidas et illud lene erit et haec leuis. pariter quippe inprobantur in psalmo, et qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur. ergo diuitiarum gloriam non iam habebas, sed, quam habere cupiebas, prudentissime contempsisti. caue, ne tibi subrepat in tua uirtute confidere: homo es enim et maledictus omnis, qui spem suam ponit in homine. sed plane in deo tuo toto corde confide et ipse erit uirtus tua, in qua pius gratusque confidas, cui dicas humiliter et fideliter: Diligam te, domine, uirtus mea, quia et ipsa caritas dei, quae perfecta foras mittit timorem, non per uires nostras, id est humanas
Abbreviated transcription (Latin):
No dilectissimo et desidãtissimo filio pa¬
latino: augustinꝰ. Conu̾satio tua for
gnum nob̾ attulit gaudiũ. Elegisti enĩ anuientiat.
doctrinã: ut inuenias usq ad canos sapientiã. Can
sunt gͦ sensus hominis. et senectutis etas uita ĩma¬
culata. Qm̃ donet tͥ dñs petenti. querenti. atq
pulsanti: qui nouit bonadata dare filis suis. Qm̃¬
us enim tͥ abundent exhortationes et exhortationes
ad uiam salutis et głe sempit̃ne maxime ipsa grã¬
xp̃i quȩ tͥ salubrit̾ incorde tuo locuta ẽ: tam̃ etiam
nos ꝓ dilectionis officio qͣm tͥ debemꝰ. afferimꝰ aliqͥd
exhortationis ui hac resalutatione nr̃a. qua te ñ pi¬
grum uł dormientẽ excitemꝰ. s ꝓuocemꝰ incitemꝰq
currentem. Saꝑe te oportet fili ut ꝑseueres. quia
sapiusti ut eliges. Sit hoc ipsum sapientie tue: sci¬
re cuius donum hoc ẽ. Reuela ad dñm uiã tuam.
et spaineum et ipse faciet. et deducet uelut lumen
iusticiã tuam. et iudicicium tuũ uelut meridiem.

Expanded text:
NO DILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FILIO PALATINO AUGUSTINUS. Conuersatio tua fortgnum nobis adtulit gaudium. elegisti enim a iuuentute doctrinam, ut inuenias usque ad canos sapientiam. cani sunt ergo sensus hominis et senectutis aetas uita inmaculata. quam donet tibi dominus petenti, quaerenti atque pulsanti, qui nouit bona data dare filiis suis. quamuis enim tibi abundent exhortatores et exhortationes ad uiam salutis et gloriae sempiternae, maxime ipsa gra locuta est, tamen etiam nos pro dilectionis officio, quam tibi debemus, adferimus aliquid exhortationis in hac resalutatione nostra, qua te non pigrum uel dormientem excitemus, sed prouocemus incitemusque currentem. -Sapere te oportet. fili, ut perseueres, quia sapuisti. ut eligeres. sit hoc ipsum sapientiae tuae scire. cuius donum hoc est. reuela ad dominum uiam tuam et spera i n eum et ipse faciet et deducet uelut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum uelut meridiem.
Abbreviated transcription (Latin):
ius suꝑ. Exite in uias et sepes: et qͦscũq inuen̾itis
cogite intrare. Tugͣ qͣmuis dilectionẽ sincerissimã
debeas etiã bonis seruis eiꝰ ꝑ quoꝵ minist̾ium int̾re
coacta es: in illo tam̃ debes spem pon̾e. qͥ conuiuiũ
p̃paraiut. cuiet tu ad uitamet̾nã beatãq sollicita
es. E i quippe commñdans cortuũ ⁊ ppositũ tuum:⁊
sca̾m uirginitatẽ tuã. ⁊ fidẽ et spem et caritatem
tuã. ñ moueris scandalis quȩ abundant usq in
finẽ. s stabili robore pietatis saluaeris. atq ĩ dño
głosa in eiꝰ unitate ꝑseu̾ando usq infinẽ. Quomͦ

Expanded text:
uis suis: Exite in uias et saepes et. quoscumque inueneritis, uis suis: Exite in uias et saepes et. quoscumque inueneritis, cogite intrare. tu ergo quamuis dilectionem sincerissimam debeas etiam bonis seruis eius. per quorum ministerium intrare coacta es, in illo tamen debes spem ponere, qui conuiuium praeparauit, cui et tu ad uitam aeternam beatamque sollicita es. ei quippe commendans cor tuum et propositum tuum et sanctam uirginitatem tuam et fidem et spem et caritatem tuam non moueberis scandalis, quae abundabunt usque in finem, sed stabili robore pietatis salua eris atque in domino gloriosa in eius un
Abbreviated transcription (Latin):
sunt congregate. s indño potus cuiꝰ sanguine sunt
redempte. ut qͣndo forte incurrerint in pastores ma¬
los doctrinã iĩ p̃dicantes. et sua mala oꝑa facientes
quȩ dicunt faciant. que autẽ faciunt ñ faciant. nec
ꝓpt̾ filios inqͥtatis pascua deserant unitatis. In ca¬
tholica enim eccła quȩ ñ in sola affrica sicut pars
donati.s. ꝑ om̃s gentes sic̃ ꝓmissa ẽ dilatat᷑ atq dif¬
et crescens. et bonisunt et mali. Ab ea uͦ seꝑati qͣm
diu contra illam sentunt. boni eẽ ñ possunt. quia
et si aliqͥs eoũ bonos uidet᷑ ostendẽ quasi laudabilł
conu̾satio: malos eos facit ipsa diuisio dicente dño
Quimecum ñ ẽ adu̾sum me ẽ: et quimecũ ñ colligit.
spargit. Unde et exhortordña m̃ito suscipienda et
ecctam: qͥ de ñ ꝑmisit uͥginitatis tuȩ fructũ cum ꝑ¬
inuitati ad cenam patͥsfamilias: int̾ cet̾a dix̃ ser¬

Expanded text:
sunt congregatae, sed in domino potius. cuius sanguine sunt sunt congregatae, sed in domino potius. cuius sanguine sunt redemptae, ut. quando forte incurrerint in pastores malos doctrinam illius praedicantes et sua mala opera facientes, quae dicunt, faciant, quae autem faciunt, non faciant nec propter filios iniquitatis pascua deserant unitatis. in catholica enim ecclesia, quae non in sola Africa sicut pars Donati sed per omnes gentes, sicut promissa est. dilatatur atque difuctificans et crescens, et boni sunt et mali. ab ea uero separati, quam diu contra illam sentiunt, boni esse non possunt, quia. etsi aliquos eorum bonos uidetur ostendere quasi laudabilis conuersatio, malos eos facit ipsa diuisio dicente domino: Qui me cum non est, aduersum me est et, qui mecum non colligit, spargit. Unde et exhortor, domina merito suscipienda et ecclesiam. qui te non permisit uirginitatis tuae fructum cum pinuitati ad cenam patris familias. inter cetera dixit ser
Abbreviated transcription (Latin):
nec dicens. suꝑ cathedram moysi sedent. que dict̃
facite. que autẽ faciunt face nolite. Dicunt enĩ et
ñ faciunt. His auditis oues xp̃i. etiã ꝑ malos docto¬
ies uocem ipsius audiunt. et unitatẽ illꝰ ñ relin¬
quunt. quia bonũ qđ eos audiunt dice̾. ñ ẽ ipsoꝵ
s illus. Et ideo secure oues pascunt᷑. qͥa ⁊ sub ma¬
lis pastorib pascius dñicis nittuntur. N autem
faciunt maloꝵ facta pastoꝵ: quia talia oꝑa ñ st̃
illius .s. ipsoꝵ. Quos autẽ bonos uident. ñ solũ
audiunt bona quȩ dicunt: s etiã imitant᷑ bona
que faciunt. De talib erat apłs qui dicebat. Imi¬
tatores mei estote: sic̃ et egoxp̃i. Iste lumen erat
ulluminatum alumie sempit̾no ipso dño iħu
xp̃o: et incandelabro positumerat. quia in eiꝰ cruce
intelligimꝰ et bonospastores ñ sua querentes s que
iñu xp̃i. et bonas oues qͣmuis imitent᷑ facta pastoꝵ
bonorum tam̃ in eis ñ ponere spem suã quoꝵ minist̾io

Expanded text:
dicens: Super cathedram Moysi sedent. quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. his auditis oues Christi etiam per malos doctores uocem ipsius audiunt et unitatem illius non relinquunt, quia bonum, quod eos audiunt dicere. non est ipsorum sed illius; et ideo secure oues pascuntur. quia et sub malis pastoribus pascuis dominicis nutriuntur. non autem faciunt malorum facta pastorum, quia talia opera non sunt illius sed ipsorum. quos autem bonos uident, non solum audiunt bona, quae dicunt, sed etiam imitantur bona, quae faciunt. de talibus erat apostolus, qui dicebat: Imitatores mei estote sicut et ego Christi. iste lumen erat inluminatum a lumine sempiterno, ipso domino Iesu Christo. et in candelabro positum erat, quia in eius cruce intellegimus et bonos pastores non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, et bonas oues, quamuis imitentur facta pastorum bonorum, tamen in eis non ponere spem suam, quorum ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
quem ẽ fons uitȩ det nobis mebriari ab ub̃¬
tate domus suȩ. & uoluptatis suç potare tor¬
rente. quo mundati atq uegetati. non solum
tristicia ñ absorbeamur. uerũ etiam glemur
in tribulationib. scientes quia tribulatio pa¬
tientiam oꝑatur. patientia ꝓbationem. ꝓba¬
tio spem. spes autem ñ confundit. non quia¬

Expanded text:
quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubequem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes
Abbreviated transcription (Latin):
modum non utcunq ait. quis nos seꝑabit
a xp̃o: s ostendens unde cohereamus xp̃o.
inde cõmemoratis eis quȩ uidentur habere
uiolentiam. nec tam̃ habent ualentiam sepa¬
randi: ita conclusit ut eandem diceret carita¬
tem dĩ. quam dixerat xp̃i. & quid ẽ a caritate
xp̃i. nisi a caritate iusticie: De illo quippe di¬
ctum ẽ. qui factus ẽ nobis sapientia ã dõ &
iusticia. & scĩficatio. & redemptio: ut quẽad
modum sc̃ptum c̃. qui glatur in dño głetur.
Sicut ergo ille ẽ iniquissimꝰ quem nec pͥenȩ cor¬
porales deterrent ab ĩmundis oꝑib sordide
uoluptatis: ita ille iustissimus. qui nec pęnaꝵ
corꝑoraliũ terrore reuocatur a scĩs oꝑib lumi¬
nosissime caritatis. quȩ caritas dĩ quod ꝑpe¬
tua cogitatione tenendum ẽ. diffunditur in
Cum ergo nos huiꝰ caritatis qua iex uerissime
impletur. pauꝑes egentesq sentimus. non
de mopia nr̃a diuitias eius exigere. s orando
petere querere. puisare debemus. ut ille apd̃

Expanded text:
modum non utcumque ait: Quis nos separabit a Christo? sed ostendens, unde cohaereamus Christo: inde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, diffunditur in cum ergo nos huius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud
Abbreviated transcription (Latin):
dem:si cruciatus uindictȩ certum ẽ continuo se¬
cuturos. Iusticia uero sic amanda ẽ. ut ab eius
oꝑibus etiam penȩ corporis nos cohibere non
debeant. atq inter manus etiam crudelium
iimicorũ luceant oꝑa nr̃a coram hominibꝰ
ut quib placere possunt glificent patr̃e nr̃m
qui in cęlis ẽ. Hinc ÷ quod ille fortissimus di¬
lector iusticiȩ exclamat. Quis nos separabit
a caritate xp̃i : Tribulatio. an angustia. an ꝑ¬
secutio. an fames. angladius: Sicut scͥptũ ẽ.¬

Expanded text:
tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo setatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, glorificent patrem nostrum, qui in caelis est. Hinc est, quod ille fortissimus iustitiae dilector exclamat: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim exhibiustis menbra ur̃a deseriure ĩ¬
mundiciȩ & iniquitati ad iniquitatẽ: sic nunc
exhibete menbra ur̃a deser uire iusticię in scĩ¬
ficationem. Quid ẽ enim sicut illud ita & hoc.
nisi quẽ admodum ad peccandum nullus uos
cogebat timor. s ipsius libido uoluptasq pec¬
cati. sic ad iuste uiuendum non uos supplicũ
metus urgcat. s ducat delectatio caritas q
iusticiȩ: & hȩc quidem quantũ michi uidet᷑
ñdum ẽ ꝑfecta: s quodãmodo adulta iusticia.
Neq enim frustra p̃mitteret. humanũ dico ꝓpt̃
infirmitatẽ carnis ur̃ȩ: nisi quia plus aliquid
dicendum fuit. si iam illi ferre potuissent. Plus
quippe seruitutis debetur iusticiȩ: quã peccõ
solent homines exhibere. Nam pena corporis
& si non auoluntate: tam̃ reuocat ab oꝑe pec¬
cati. Nec facue quisq ẽ qui palam cõmittat
quod illicitam & ĩmundam ꝑcipiat uolupta

Expanded text:
sicut enim exhibuistis membra uestra deseruire insicut enim exhibuistis membra uestra deseruire inmunditiae et iniquitati ad iniustitiam, sic nunc exhibete membra uestra deseruire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi uidetur, nondum est perfecta sed quodam modo adulta iustitia. neque enim frustra praemitteret: Humanum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere peccati nec facile quisque est, qui palam committat, quo inlicitam et inmundam percipiat uolup-;
Abbreviated transcription (Latin):
bentem atq pumentẽ. Et utiq si mallet ñ ẽẽ
iusticiam. quis dubitauerit quod si posset ay¬
ferret: Ic ꝑhoc quomͦ iustus ẽ iusticiȩ talis
inimicus. ut eam si potestas detur p̃cipientem
auferat. nc cõminantem uł iudicantem ferat:
Inimnicus ergo iusticiȩ ẽ. qui penȩ timore non
peccat. Amicus autem erit: si cius amore non
peccet. lunc enim uere timebit peccare. Nam
qui grhennas metuit. non peccare metuit s
ardert. Ille autem peccare metuit: qui pecẽm
ipsum sicut gehennas odit. Ipse ẽ timor dñi
castus: ꝑmanens in scłm scł̃i. Nam ille timor
penȩ tormentum habet. & non ẽ in caritate.e¬
umq ꝑfecta caritas foras mittit. Tantũ porro
quisq peccatum odit quantũ iusticiã diligit.
quod non poterit lege terrente ꝑlitt̾am. s sp̃u
sanante ꝑgrãm. Iunc fit quod apłs admon.
humanũ dico propt̃ infirmitatẽ carnis ur̃e

Expanded text:
bentem atque punientem et utique, si mallet non esse bentem atque punientem et utique, si mallet non esse iustitiam, quis dubi- 5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac per hoc quo modo iustus est iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicantem ferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipse est timor domini castus, permanens in saeculum saeculi; nam ille timor poenae tormentum habet et non est in caritate eumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod non poterit lege terrente per litteram sed spiritu sanante per gratiam. tunc fit, quod apostolus admonet: Humanum dico propter infirmitatem carnis uestrae;
Abbreviated transcription (Latin):
Huic gr̃ẽ qua iustificatur impius. quis qͥs ing̃tue
uelut ad legem implendam de suis uiribꝰ fidit.
ignorans dĩ iusticiam. & suam uolens constity¬
cre. iusticiȩ dĩ non ẽ subiectus. ac ꝑhoc fit eilex
ñ absolutionis adiudorium. s uinculum cri¬
tuinis. non quia lex malum ẽ. s quia peccatũ
sicus scͥptum ẽ. ꝑbonum talib oꝑatur mortẽ.
Per mandatum enim grauius delinquit. qui ꝑ
mandatum scic quam malum sic quod adinit¬
tit. Inanit̃ autem pudat uictorem se eẽ pecc̃i.
qui penȩ timore non peccat: quia & si non un¬
pletur foris negocium male cupiditatis. ip̃a
tam̃ mala cupiditas intus ẽ hostis. & quis
coram deo innocens inuenitur qui ficri uult
quod uetatur. si subtrahas quod timetur.
Ac ꝑ hoc impsa uoluntate reus ẽ. qui uult fa¬
cere quod non licet: s ideo non facit. quia
impune non potest fieri. Nam quantũ
in ipso ẽ maliet non eẽ iusticiam peccata prohi¬

Expanded text:
huic gratiae, qua iustificatur impius, quisquis ingratus huic gratiae, qua iustificatur impius, quisquis ingratus uelut ad legem implendam de suis uiribus fidit,\' ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere, iustitiae dei non est subiectus ac per hoc fit ei lex non absolutionis adiutorium sed uinculum criminis, non quia lex malum est, sed quia peccatum, sicut scriptum est, per bonum talibus operatur mortem; per mandatum enim grauius delinquit, qui per mandatum scit, quam malum sit, quod admittit. Inaniter autem putat uictorem se esse peccati, qui poenae timore non peccat, quia, etsi non impletur foris negotium malae cupiditatis, ipsa tamen mala cupiditas intus est hostis. et quis coram deo -innocens inuenitur, qui uult fieri, quod uetatur, si subtrahas, quod timetur? ac per hoc in ipsa uoluntate reus est, qui uult facere. quod non licet fieri, sed ideo non facit, quia impune non potest fieri. nam quantum in ipso est, mallet non esse iustitiam peccata prohi
Abbreviated transcription (Latin):
ditatibus subdita. Aquo enim quis deuictus
ẽ: huic & seruus addictus ẽ. Et si uos filius
liberauerit ait ipse filius dĩ: uere tunc lib̃i critis.
Lex itaq docendo & iubendo quod sine gr̃a ĩpleri
non potest. homini demonstrat suam infirmita¬
tem. ut querat demonstrata infirmitas saluatorẽ:
a quo uoluntas sanata possit. quod infirma non
posset. Lex gͥ adducit ad fidem. fides impetrat
sp̃m largiorem. diffundit sp̃c caritatem. ĩplet
caritas legem. Ido lex pedagogus uocatur: sub
cuiꝰ minacissima seueritate qui inuocauerit nom̃
dñi saluus crit. o. Quomͦ autem inuocabunt
in quem non crediderunt: ꝑinde ne littera sinc
spu occidat. sp̃s uiuificans credentib & inuo
quod idem apłs dicit. plenitudo legis caritas.
Ita bona ẽ lex. illi qui ea legitime utitur. Utitur
autem legitime. qui indelligens quare sit data.
ꝑ cius cõminationem confugit ad gr̃am lib̾antẽ.

Expanded text:
ditatibus subdita; a quo enim quis deuictus ditatibus subdita; a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est, et: Si uos filius liberauerit, ait ipse dei filius, tunc uere liberi eritis. Lex itaque docendo et iubendo, quod sine gratia impleri non potest, homini demonstrat suam infirmitatem, ut quaerat demonstrata infirmitas saluatorem, a quo sanata uoluntas possit, quod infirma non posset. lex igitur adducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, diffundit spiritus caritatem, implet caritas legem. ideo lex paedagogus uocatur, sub cuius minacissima seueritate qui inuocauerit nomen domini,! saluus erit. quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? proinde, ne littera sine spiritu occidat, spiritus uiuificans credentibus et inuquod idem apostolus dicit: Plenitudo legis caritas. ita bona est lex illi, qui ea legitime utitur, utitur autem legitime, qui intellegens, quare sit data, per eius comminationem confugit ad gratiam liberantem.
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte recieemur. & tanꝗͣ nos in ipsis qͥetius
tranquilliꝰq uiuamus. Quamus etiam cũ
molestie in huiꝰ uidȩ fragilitate crebrescunt. e¬
ternam requiem nos desiderare compellunt.
Mundus quippe iste ꝑiculosior ẽ blandus ꝗͣ
molestus: & magis cauendus cum se inlicit
diligi. quam cum admonet cogitq contẽp¬
ii. Nam cum omnia quȩ in illo sunt con¬
ꝯ cupiscentia sint carnis & con¬
cupiscentia oculorũ & ambitio scłi: sepe etiã
his qui talib sp̃italia inuisibilia ęt̾na p̃pont̃
inserit se tęrrenȩ suauitatis affectus. & delecta¬
tionib suis nr̃a comitatur officia. Quanto e¬
nim sunt caritati futura meliora: tanto sunt in¬
firmitati uolentiora presentia. Q utinam hĩ
qui ea uidere & gemere nouerunt. uincere & e¬
uadere mereantur. quod sine dĩ gr̃a nullomodo
uoluntas implet humana: quia nec libera dicen¬
da c̃. quandu ẽ uincentib & uicientib cupi¬

Expanded text:
ex parte recreemur, tamquam et nos in ipsis quietius ex parte recreemur, tamquam et nos in ipsis quietius tranquilliusque uiuamus. quamuis etiam cum molestiae in huius uitae fragilitate crebrescunt, aeternam requiem nos desiderare compellunt. mundus quippe iste periculosior est blandus quam molestus et magis cauendus, cum se inlicit diligi, quam cum admonet cogitque contemni. nam cum omnia, quae in illo sunt, concupiscentia sint carnis et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi, saepe etiam his, qui talibus spiritalia, inuisibilia, aeterna praeponunt, inserit se terrenae suauitatis affectus et delectationibus suis nostra comitatur officia. quanto enim sunt caritati futura meliora, tanto sunt infirmitati uiolentiora praesentia. et utinam hi, qui ea uidere et gemere nouerunt, uincere et euadere mereantur! quod sine dei gratia nullo modo uoluntas implet humana, quia nec libera dicenda est, quam diu est uincentibus et uincientibus cupi
Abbreviated transcription (Latin):
omino fratri scõ & desiderabilia
nastasio.augustinus in dño salu¬
tem. Salutandi sinceritatẽ tuã
fidissima occurrit occasio.hono¬
rabilium seruorum dĩ fr̃m nr̃õrum lupicini
& concordialis. ꝑ quos etiam si non scriberẽ.
posset caritas tua omnia quȩ apud nos agun¬
tur addiscere. Scio enim nos quandũ in xp̃o
diligas. quia & tuscis qͣntũ in illo uicissĩ dili¬
garis a nobis. & ideo non dubitaui de contri¬
stari potusse si cos uidisses sine litteris meis qͦs
a nobis profectos. & tanta nob̃ familiaritate cõ¬
uinctos ignorare ñ potes: simul etiam quia re¬
scͥptorum debitor fui. Nam ex quo sumpsi epi¬
stolam tuam. nisi nunc pͥmum rescͥpsisse me
nescio. Iantis enim curis obstricti & distenti
sumus: ut etiam hoc nesciam. Uobis audem
quẽadmodum sit. & utrum uob̃ aliquam re¬
quiem quantum in hac derra potest dñs p̃sti¬
nr̃os in qͣntu lacunq requie constitutos. ĩ me¬
diis nr̃is anxictatib cogitamus. non parua

Expanded text:
OMINO FRATRI SANCTO ET DESIDERABILI ANASTASIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Salutandi sinceritatem tuam fidissima occurrit occasio honorabilium seruorum dei, fratrum nostrorum Lupicini et Concordialis, per quos, etiam si non scriberem, posset caritas tua omnia, quae apud nos aguntur, addiscere. scio enim. quantum nos in Christo diligas, quia et tu scis, quantum in illo uicissim diligaris a nobis, et ideo non dubitaui te contristari potuisse, si eos uidisses sine litteris meis, quos a nobis profectos et tanta nobis familiaritate coniunctos ignorare non posses, simul etiam quia rescriptorum debitor fui. nam ex quo sumpsi epistulam tuam, nisi nunc primum rescripsisse me nescio; tantis enim curis obstricti et distenti sumus, ut etiam hoc nesciam. Vobis autem quem ad modum sit et utrum uobis aliquam requiem, quantum in hac terra potest, dominus praestinostros in quantulacumque requie constitutos in mediis nostris anxietatibus cogitamus, non parua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis. Delectauit me ista saltem ꝑlitteras lo¬
qui tecum. qͦcum p̃sente ñ potui. & hoc non
propt̃ te. qui ñ alta sapiens consentis humi¬
libus. s propt̃ quosdam qui nimiũ arrogane
humane uoluntati quam lege data putant
ad eam implendam sibi posse sufficere nulla
suꝑ doctrinam legis gr̃a sc̃ȩ̃ inspirationis ad¬
iutam. ꝑ quorum disputationẽ infirmitat
hominũ miserȩ atq indige suadetur ut nls
orare debeamus ne intremus in tẽptationẽ
non quia hoc audent aꝑte dicere. s eorũ
sententiã uelint nolint hoc utiq sequit᷑
Nam ut quid nob̾ dicitur ingilate & orate
ne intretis in temptationẽ. Ut quid ctiam
scđm hanc exhortationẽ cum doceret orare
p̃cepit ut dicamus. ne nos inferas in temp¬
tationem: si hoc ñ impletur ex adiutorio
gr̃ȩ diuinȩ. s id totum ẽ inarbitro uolun¬
tatis humanȩ: Quid plura: Saluta frẽs
qui decum sunt. & orate ꝓnobis ut salui si
bus. non ueni uocare iustos s peccatores:

Expanded text:
obis. Delectauit me ista saltem per litteras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, non quia hoc audent aperte dicere, sed eorum sententiam uelint nolint hoc utique sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem? ut quid etiam secundum hanc exhortationem, cum doceret orare, praecepit, ut dicamus: Ne nos inferas in temptationem, si hoc non impletur ex adiutorio gratiae diuinae, sed id totum est in arbitrio uoluntatis humanae? quid plura? saluta fratres, qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salui simbus; non ueni uocare iustos sed peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
tĩo eximio et in xp̃i caritate stas . clu.¬
uere merito honorabili ac suscipiendo
et fida sinceritas que tͥ diuina munera et eo do¬
nante gaudes tͥbuta a quo sꝑas ꝓmittente po¬
tiora. excttauert̾ me ut hoc epłari alloquio
estus causarũ mearũ cum excellentia partirer
tua. Qnͣtum enĩ ꝑ alias affrice t̾ras te unitati
catholice mirabili efficacia consulere gaudemꝰ:
tm̃ dolemꝰ regionem ypponensiũ regioꝵ. et ei
uicinas partes confines numidie p̃sidalis
edicti tui uigore ñdum adiuuari meruisse.
dñe exumie et in xp̃i caritate uere meritoq
honorabilis ac suscipiende fili. Qđ ne meȩ po¬
tius negligentiȩ deputet᷑ qui ep̃alẽ sarcinam
yppone sustineo. tuȩ magnificentis ñ tacen¬
dum putaui. Qntum etiam in campo yppo¬
nensi heretica p̃sumat audacia. si ex fr̃ib
et collegis meis qͥ hȩc tuȩ sublimitati nar¬
rare potuerint. uł ex prb̃ro quẽ cũ litteris
misi. fueris audire dignat᷑: aduuante do¬

Expanded text:
INO EXIMIO ET IN CHRISTI CARITATE VERE MERITOQVE HONORABILI AC SUSPICIENDO et fida sinceritas, quae tibi divina munera eo donante gaudes tributa, a quo speras promittente potiora, excitaverunt me, ut hoc epistolari alloquio aestus causarum mearum cum Excellentia partirer tua. Quantum enim per alias Africae terras te unitati catholicae mirabili efficacia consuluisse gaudemus, tantum dolemus regionem Hipponensium-Regiorum et ei vicinas partes confines Numidiae, praesidiali edicti tui vigore nondum adjuvari meruisse, domine eximie, et in Christe charitate vere meritoque honorabilis ac suspiciende fili. Quod ne meae potius negligentiae deputetur, qui episcopalem sarcinam Hippone sustineo, tuae Magnificentiae non tacendum putavi. Quantum etiam in campo Hipponensi haeretica praesumat audacia, si ex fratribus et collegis meis, qui haec tuae Sublimitati narrare poterunt, vel ex presbytero quem cum litteris misi, fueris audire dignatus, adjuvante Do
Abbreviated transcription (Latin):
No et beatissimo et merito uenerabili
fr̃i et cocp̃o quintiliano: augustinꝰ in
dño salutẽ. Honorabiles di famu
matͥ etate subditã. scĩtate p̃latam. qͦs u̾bo
dñi alumꝰ ut potuimꝰ. uenerationitus ĩ xp̃i
dilectione cõm̃do: et tanqͣm mea manu ꝑ hãc
epłam trado consolandas:⁊ in õib adiuuan¬
das. quȩ utilitas eai uł necessitas postulat.
Qđ et sine mea cõm̃dations ꝓcullubio faceret
etiam frat̾nũ eis debemꝰ affectũ: qͣntomagis
uos apud qͦs earum etiã carnalis ẽ patria. in
qua scłarem nobilitatẽ ꝓ xp̃i amoe contenint̃
dñs uls: Officium qͦ salutationis ꝑ ullas me¬
um. ea caritate peto digneris sumere qua di¬
reri: et meminisse nr̃i inorationib tuis. Portã
sane secum reliquias beatissimi eo głosissimi
rnr̃is stephani. quas ñ ignorat scĩtas ur̃a

Expanded text:
no beatissimo, et merito venerabili fratri et coepiscopo QUINTILIANO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Honorabiles Dei famumatri aetate subditam, sanctitate praelatam, quas verbo ni aluimus, ut potuimus, uenerationi tuae in Christi dilectione commendo et tamquam mea manu per hanc epistulam trado consolandas et in omnibus adiuuandas, quae utilitas earum uel necessitas postulat. quod et sine mea commendatione procul dubio faceret etiam fraternum eis debemus affectum, quanto magis uos, apud quos earum etiam carnalis est patria, in qua saecularem nobilitatem pro Christi amore contemnunt dominae illae! officium quoque salutationis per illas meum ea caritate peto digneris sumere, qua direxi, et meminisse nostri in orationibus tuis. portant sane secum reliquias beatissimi et gloriosissimi martyris Stephani, quas non ignorat sanctitas u
Abbreviated transcription (Latin):
fallacit̾ fit: si diabolus in eis ñdñat᷑. Si autem
dñatur et ido ñ fallacit̾ exorcitant᷑ et exsufflant᷑.¬
ꝑ qͥd dñatur nͥ ꝑ pecc̃m pͥnceps utiq pec̃corum :
Pinde si iam crubescunt nec audent dic̾e hec in

Expanded text:
fallaciter fit, si diabolus eis non dominatur; si autem fallaciter fit, si diabolus eis non dominatur; si autem dominatur, et ideo non fallaciter exorcizantur et exsufflant dominatur, nisi per peccatum, princeps utique peccatorum? Proinde si jam erubescunt nec audent dicere haec in
Abbreviated transcription (Latin):
dirat. s ut fide agat᷑ qd̾ agit᷑. utiq fit qđ dicit᷑.
qđ gͦ excogitauerunt cum hec eos aꝑtissima moles
ueritatis urgeret. qͥs ñ xp̃ianꝰ irrideat. qͣmlibet
u̾sittissimũ cernat: Dicunt enĩ ueracit̾ quidẽ res¬
pondẽ paruulos ꝑora gestantiũ in remissionem
se credere peccatoꝵ. ñ tam̃ quia sͥ remittunt᷑. sed
quia credant qd in eccła uł in baptismo remit¬
tuntur in quib inueniunt᷑. ñ in quib nulla
sunt: ac ꝑ hoc nolunt eos baptizari in remissi¬
onem pecc̃oꝵ tanqm in eis fiat remissio. qͦs con¬
pecc̃o. in eo tñ baptismate. baptitant᷑. quo fit in
quibꝰcũq pecc̃orib remissio pecõoꝵ. Fieri qͥdẽ pot̾¬
ut hec u̾sipellis astutia subtiliꝰ ⁊ acutiꝰ ex ocio re¬
sellat᷑. uerĩtam̃ scdm istam suã calliditatem ñ
inueniunt qͥd ad hoc respondeant qd̃ exorcizan¬
tur et exsufflant᷑ infantes. Hoc in eis ꝓculdubio

Expanded text:
tizat, sed ut fide agatur quod agitur, utique fit quod dicitur: tizat, sed ut fide agatur quod agitur, utique fit quod dicitur: quod ergo excogitaverunt, cum haec eos apertissima moles veritatis urgeret, quis non christianus irrideat, quamlibet versutissimum cernat? Dicunt enim, Veraciter quidem respondere parvulos per ora gestantium, in remissionem se credere peccatorum, non tamen quia sibi remittantur, sed quia credant quod in Ecclesia vel in Baptismo remittantur, in quibus inveniuntur, non in quibus nulla sunt: Ac per hoc nolunt eos ita baptizari in remissionem peccatorum tanquam in eis fiat ipsa remissio, quos conpeccato, in eo tamen Baptismate baptizantur, quo fit in quibusque peccatoribus remissio peccatorum. 46. Fieri qtius ex otio refellatur. Verumtamen secundum istam suam calliditatem non inveniunt quid ad hoc respondeant, quod exorcizantur, et exsufflantur infantes: hoc enim procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
mitas continuo sanet᷑. sic̃ continuo reat᷑ eiꝰ abolet᷑.
sgr̃a renascendi ñ conditione nascendi. Unde qͥsqͥs
ꝑ hanc concupiscentiã etiã de renato nascit᷑. sine
dubitatione oberit nato nͥ et ipse similit̾ renascat᷑.
Uerũ qͥcqͥd ẽ in hac questione. difficultatis ita in
agro xp̃i ñ impedit oꝑarios eiꝰ quominꝰ ab eis in
ñ impedit quominꝰ abeis inserendicura inoleas cõ¬
u̾tant᷑ oleastri. siue de oleastris siue de oleis oriant᷑.
Nam et hoc si ut respondeat. rustico ꝓponat᷑. quȩ
causa sit ut cum aliud sit olea aliud oleaster. non
Alioqͥn dum ex oliue semine excrta uͥgulta ñ aliud
qm oleas eẽ estimat: efficit desidia uanitatis. ut
totus ille ager amarasterilitate siluescat. Nam
illud qd̃ excogitauert cum ueritatis pondẽ p̃meren᷑.
quia fidelis dr̃is in u̾b̃ suis. et ppt̾ea eiꝰ eccla nullo¬
mͦ fallacit̾ paruulos in remissionẽ pecc̃oꝵ bap¬

Expanded text:
mitas continuo sanatur, sicut continuo reatus eius aboletur mitas continuo sanatur, sicut continuo reatus eius aboletur sed gratia renascendi non condicione nascendi? unde quisquis per hanc concupiscentiam etiam de renato nascitur, sine dubitatione oberit nato, nisi et ipse similiter renascatur. uerum quicquid est in hac quaestione difficultatis, ita in agro Christi non impedit operarios eius. quominus ab eis in non impedit, quominus ab eis inserendi cura in oleas conuertantur oleastri. siue de oleastris sine de oleis oriantur. nam et hoc si. ut respondeat. rustico proponatur, quae causa sit, ut, cum aliud sit olea aliud oleaster, non alioquin, dum ex oliuae semine exorta uirgulta non aliud quam oleas esse existimat, efficit desidia uanitatis, ut totus ille ager amara sterilitate siluescat. Nam illud, quod excogitauerunt, cum ueritatis pondere premerentur, quia fidelis dominus in uerbis suis et propterea eimodo fallaciter parvulos in remissionem peccatorum bap
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ dm ꝑsuadere moliunt᷑ ultorẽ. uerendumẽ.
ne nos in eos ista fing̾e existimemͣ. illi autẽ nullo
mͦ tam hebetes eẽ credant᷑. ut hȩc uł sentiant uł
cuiqͣm ꝑsuadẽ conent᷑. Uerunt̃n nͥ eos hec dicere
audissem: refellenda eẽ ñ arbitrarer. Circũ stipas
enim et diuinarũ auctoritate lectionũ. et antiqͥtꝰ
tͣdito ac reteNT firmo eccłȩ ritu in baptismo
paruuloꝵ ubi aꝑtissime monstrant᷑ infantes. et
cum exorcitant᷑ et cum ei ꝑ eos a quib gestant᷑ re¬
nunciare respondent. a diaboli dominatione lib̃a¬
ri: et ñ inuenientes qua exeant. ꝑgunt. in p̃cipi¬
tem stultitiã dum nolunt mutare sententiam
transit infilios fideliũ. qd in parentib ñ dubitamꝰ
dimissum eẽ ꝑ baptismum. quasi ꝓpt̾ea possit ñ
habere gn̾atio carnalis qđ sola tollit reg̾natio sp̃u¬
alis. aut uͦ in baptismo concupiscentiȩ carnis infir¬

Expanded text:
catorum deum persuadere moliuntur ultorem, uerendum est, catorum deum persuadere moliuntur ultorem, uerendum est, ne nos in eos ista fingere existimemur, illi autem nullo modo tam hebetes esse credantur, ut haec uel sentiant uel cuiquam persuadere conentur. uerum tamen nisi eos haec dicere audissem, refellenda esse non arbitrarer. circumstipantur enim et diuinarum auctoritate lectionum et antiquitus tradito ac retento firmo ecclesiae ritu in baptismate paruulorum, ubi apertissime demonstrantur infantes, et cum exorcizantur et cum ei se per eos, a quibus gestantur, renuntiare respondent, a diaboli dominatione liberari, et non innenientes, qua eant, pergunt in praecipitem stultitiam, dum nolunt mutare sententiam.do peceatum transit in filios fidelium, quod in parentibus non dubitamus dimissum esse per baptismum?\' quasi propterea possit non habere generatio carnalis, quod sola tollit regeneratio spiritalis. aut uero in baptismo concupiscentiae carnis infir
Abbreviated transcription (Latin):
Cur etiã eoꝵ qͥ baptitant᷑ quidã dui uiuentes pess¬
ine uiuunt. ec usq ad apostasiam aliqͣndo perue¬
niunt: Cur ipsum pͥmũ coniugiũ peccatoꝵ qͦs
ittiq nouerat peccaturos ñ de paradiso ꝓiecit. ne
ibi cõmiterent. qd̃ tam scõ loco eẽt indignum. si uste
pecrata etiã ñdum cõmissa puniunt᷑: Quiddeniq
p̾statur ei qui rapit᷑ ne malitia mutet intellectũ eiꝰ.
et ne fictio decipiat aĩam eiꝰ. si etiã iuste illa puni¬
unit᷑. quȩ licet ñ fecerit. fuerat tñ uiuendo facturꝰ:
Postremo cur ñ ad ꝑcipiendũ regn̾ationis lauachrũ
ei magis consulttur morituro. qui male fu̾at iuetus
si uiueret. ut ei peccata quȩ fuerat comissurus
remtitant᷑ in baptismo: Quis enĩ ẽ tamuecors.
qui ea neget ꝑ baptisiũ posse dimitti. qui sine.
baptismo dicit posse puniri: S disputando adũ¬
sus eos quiusq quaq conuicti etiã ñ cõmissoꝵ pec¬

Expanded text:
cur etiam eorum qui baptizantur quidam diu viventes pesscur etiam eorum qui baptizantur quidam diu viventes pessime vivunt, et usque ad apostasiam aliqniunt? cur ipsum primum coniugium peccatorum, quos utique nouerat peccaturos, non de paradiso ante proiecit, ne ibi committerent, quod tam sancto loco esset indignum, si iuste peccata etiam nondum commissa puniuntur? quid denique praestatur ei, qui rapitur. ne malitia mutet intellectum eius et ne fictio decipiat animam eius, si iuste etiam illa puniuntur. quae licet non fecerit, fuerat tamen uiuendo facturus? postremo cur non ad percipiendum regenerationis lauacrum ei magis consulitur morituro, qui male fuerat uicturus, si uiueret, ut ei peccata, quae fuerat commissurus, remittantur in baptismo? quis enim est tam uecors. qui ea neget per baptismum posse dimitti, quae sine baptismo dicit posse puniri? Sed disputando aduersus eos, qui usquequaque conuicti etiam non commissorum pec
Abbreviated transcription (Latin):
aduitũ. s obduratũ debite. aduitum gratis. Ne¬
q enim si duoꝵ de ysaac patͥarcha geminoꝵ
qd̃ quidẽ iamostendimꝰ. quanta cecitate dicatur.
futura p̃iudit ds oꝑa quia uxerunt atq senue¬
runt. et. ꝓpt̾ea iacob dilexit. esau auctẽ odio hũit
iđo morit᷑oꝵ cẽ paruuloꝵ pot̾ quisqͣm dic̃e. ut
huic ad ꝑcipiendũ baptismũ ñ consulat. illi con
ineis qͦs hinc aufert p̃uidit quẽ admodũ uicturꝰ
cturum nouit: sine baptismo fecit et mori. sic
in eo puniens oꝑa mala ñ quȩ fecit. s. q̃ facturus
fuit. Sigͦ diuinit᷑ etiã que cõmissa ñ s̃ mala oꝑa
pununt᷑: pͥmo attendant qm fallo polliceant᷑
in dãpnationẽ paruulos ñ tturos qͥ sine baptis¬
mate moriunt᷑. qͥ ꝓpt̾ea ñ baptizant᷑. quia male
iucturi erant si uiuerent. Propt̾ ipsam quippe
malã uitã ꝓculdubio dãpnabunt᷑. sieciã mala
om̃s tenent᷑ inuita. qm bonis oꝑib ornaturi sunt:

Expanded text:
adiutum. sed obduratum debite, adiutum gratis. Neadiutum. sed obduratum debite, adiutum gratis. Neque enim, si duorum de Isaac patriarclia geminorum. quod quidem iam ostendimus quanta caecitate dicatur, futura praeuidit deus opera, quia uixerunt atque senuerunt, et propterea Iacob dilexit, Esau autem odio habuit, ideo moriturorum etiam paruulorum potest quisquam dicere, ut huic ad percipiendum baptismum non consulat, illi aute\'in eis, quos hinc aufert. praeuidet, quem ad modum uicturus cturum. sine baptismo facit et in eo puniens opera mala, non quae fecit, sed quae facturus fuit. Si ergo divinitus etiam quae commissa non sunt, mala opera puniuntur; primo attendant quam falso polliceantur in damnationem parvulos non ituros qui sine Baptismate moriuntur, qui propterea non baptizantur, quia male victuri erant, si viverent: propter ipsam quippe malam vitam procul dubio damnabuntur, si etiam mala omnes tenentur in vita, quam bonis operibus ornaturi sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inqͥt. iacobdilexi: esau autẽ odio habui. Ꝙ con¬
tinuo. qͥd gͦ dicemꝰ inqͥt: Nũqͥd iniqͥtas apd̃ dm̃:
Absit. S quare absit: An ꝓpt̾ oꝑa quȩ futura
uidebat. amboꝵ: Immo et hoc absit. Moysi enim
ꝑditionem. quȩ dãpnatȩ debita ẽ masse. agnos¬
cant uasa ex eadem massa in honorẽ facta. qͥdes
pharaoni. Quia ad hoc te excitaui ut ostendã in
te potentiã meã: ⁊ ut głificet᷑ nom̃ meũ in uniu̾sa
t̾ra. Deniq ad utrũq concludit. Gcuiꝰ uult mise¬
ret᷑:⁊ quẽ uult obdurat. Hoc facit apudquẽ ñ est
imqͥtas. Miseret᷑ itaq gratuito dono: obdurat.
autem iustissimo m̃ĩto. S dicat adhuc uł suꝑbi
infidelis elatio. uł puniti dampnabilis excusatio
Qd adhuc conqueritur: Nam uoluntatieĩ qͥs resi¬
stit: Bicat et audiat. qd̾ conuenit homini. O
homo. tuqͥs es qui respondeas dõ: et cȩt̾a dequib
iamqͣntum potui satis ac sepe disserui. Audiat
hec et ñ contẽn at. Qđ si contempserit: etiã ob¬

Expanded text:
ilexi. Esau autem odio habui,\' et continuo: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! sed quare \'absit\'? an propter opera. quae futura praeuidebat amborum? immo et hoc absit: Moysi enim perditionem. quae damnatae debita est massae, agnoscant uPharaonem: Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te patientiam meam, et ut glorificetur nomen meum in universa terra. denique ad utrumque concludit: Ergo. cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat. hoc facit, apud quem non erit iniquitas. miseretur itaque gratuito dono, obdurat autem iustissimo merito. Sed dicat adhuc superbi infidelis elatio uel puniti damnabilis excusatio: Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit? dicat et audiat, quod conuenit homini:s o homo, tu quis es, qui respondeas deo? et cetera, de quibus iam, quantum potui, satis ac saepe disserui. audiat haec et non contemnat. quod si contempserit. etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et in ipso sunt omnia. ipsigła in scła scłorum.
Nolunt autẽ ut sit ipsi gła in iustificandis ĩpiis
gratuita gr̃a. qui eius ignorantes iustitiã suã uo¬
lunt constituere. uł iam conclamantiũ religiosoꝵ
et pioꝵ uocib p̃ssi tta se fatent᷑ ad habendam
seu faciendã iusticiã diuinit᷑ adiuuari. ut sui
p̃cedat aliqͥd meriti: quasi pͥores uolentes dare¬
ut retͥbuat᷑ eis ab illo de quodictum ẽ. qͥs prior
dedit ulliet retͥbuet᷑ ei et suo putantes m̃ito p̃ire
illum de qͦ audiunt. aut potiꝰ audire nolunt
q̃m ex ipso et ꝑipsum et in ipso sunt oĩa. Quaꝵ
autẽ diuitiaꝵ ẽ altitudo sapientiȩ et scientiȩ
eiꝰ: ex his sunt duictis głe eius inuasa miscd̃is.
que uocat in adoptionẽ. Quas diuitias notas
uult facere eciã ꝑ uasa ire. que ꝑfecta sc̃ in
ꝑditionem. & quȩ sunt uȩ inuestigabiles. nͥ
de quib canct̃ in ꝑsalmo. uiu̾sȩ uiȩ dñi mise¬

Expanded text:
so sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum! Nolunt autem, ut sit ipsi gloria in iustiticandis lmpns gratuita gratia, qui eius ignorantes iustitiam suam uolunt constituere uel iam conclamantium religiosorum et piorum uocibus pressi ita se fatentur ad habendam seu faciendam iustitiam diuinitus adiuuari, ut sui praecedat aliqut retribuatur eis ab illo de quo dictum est, Quis prior dedit illi, et retribuetur ei; et suo putantes praeire merito illum de quo audiunt, aut potius audire nolunt, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quarum autem diuitiarum est altitudo sapientiae et scientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quib
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ueritati. s iniqͥ et impii ꝑmansert̾. neq en im
cognouert̾. s cognoscentes inqͥt dm ñ ut dm głifica¬
uerunt aut gras egerunt. qntomagis in excusabi¬
les st̃. qͥ ex lege eiꝰ instructi confidunt se ipsos duces
ẽẽ ceciys. ⁊ alios docentes se ipsos ñ docent. qͥ p̃dicañ
ñ furandũ et furant᷑. ec cȩt̾a quȩ de ipsis apłs loqͥt᷑:
Eis quippe dic̃ Ppt̾ea inexcusabilis es o homo oĩs qͥ
iudicas. In qͦ enĩ aliũ iudicas. de ipsum condẽpnas.

Expanded text:
t impii permanserunt; neque enim non cognoverunt, sed cognoscentes, inquit, Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt : quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege ejus instructi confidunt se ipsos duces esse caecorum, et alios docentes, seipsos non docent; qui praedicant non furandum, et furantur; et caetera quae de ipsis Apostolus loquitur! Eis quippe dicit: Propterea inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas: in quo enim alium judi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis imp̃ssum ẽ. Qđ si aliqua falsa atq¬
imꝓbanda comperis: de humano nubilo ir¬
rorata scias: et ea uere nr̃a ẽẽ deputes. Hortarer
autẽ de ad querendum: nͥ uidere mͥuiderer hi¬
antia quedã oracordis tui. Hortarer etiã ut qd̾
uerum cognou̾is uirilit̾ teneas: nͥ p̃ te ferres
euidentissimũ robur animi et consilii tui. Totũ
enim se mͥ breui tẽpore ꝓpe discussis corporis te

Expanded text:
ueritatis inpressum est. quod si aliqua falsa atqueritatis inpressum est. quod si aliqua falsa atqimprobanda compereris, de humano nubilo irrorata scias, et ea vere nostra esse deputes. Hortarer autem te ad quaerendum, nisi videre mihi viderer hiantia quaedam ora cordis tui; hortarer etiam, ut quod verum cognoveris viriliter teneas, nisi prae te ferres evidentissimum robur animi et consilii tui. Totum enim se mihi brevi tempore, prope discussis corporis te
Abbreviated transcription (Latin):
fundat. Recolimꝰ enĩ ardorẽ inqͥsitionis tue. cũ
cẽt mirabilis: ñ fuisse ꝑturbatã molestiam dis¬
putandi. Namneq flagrantĩ ꝑcunctantem:
neq tͣnquillꝰ audientẽ quẽqͣm facile inueniri
Uellemitaq tecũ multũ loqͥ. N enĩ multũ ẽẽt
qͣntũcũq eẽt: si tecum loquerer. S qͥa difficile ẽ.
quid opꝰ ẽ causas querere: Prsus difficile ẽ. Erit
fortasse aliqͣndo facillimũ. Ita ds uelit. Nunc
certe aliud ẽ. Dedigͦ negotium fr̃i ꝑ quẽ utt̾as
misi: ut om̃ia nr̃a legenda p̃beat prudentissi¬
mȩ caritati tuȩ. Non enĩ aliqͥd meũ inculeabit
inuito. Nloui enĩ qd benignitatis in nos animo
geras. Quȩ tam̃ lecta si ꝓbaueris et uera ꝑuideris:
qd̾ legiin codice ipso cernit uerũ eẽ. aut in eo qͥ
scͥpserit: s in se potiꝰ si eiꝰ m̃ti qd̾dam ñ uulga¬
riter candidũ. s a fece corꝑis remotissimũ lum̃

Expanded text:
fundat. recolimus enim ardore inquisitionis tuae, cum fundat. recolimus enim ardore inquisitionis tuae, cum esset mirabilis, non fuisse perturbatam modestiam disputandi. nam neque flagrantius percontantem neque tranquillius audientem quemquam facile inuenerim. uellem itaque tecum multum loqui; non enim multum esset, quantumcumque esset, si tecum loquerer. sed quia difficile est, quid opus est causas quaerere? prorsus difficile est. erit fortasse aliquando facillimum ita deus uelit —, nunc certe aliud est. dedi ergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut omnia nostra legenda praebeat prudentissimae caritati tuae. non enim aliquid meum inculcabit inuito; noui enim quid benignitatis in nos animo geras. quae tamen lecta si probaueris et uera peruiderisquod legit, in codice ipso cernit uerum esse ant in eo, qui scripserit, sed in se potius, si eius menti quoddam non uulgariter candidum et a faece corporis remotissimum lumen