comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& malis & bonis. Q cũ dicerẽ quod ocisliss
ñ uidit. nec auris audiuit. nec in cor homi¬
nis ascendit. ñ desunt qui dicant. P utas
quio. ẽ : ecce quto. ẽ. quod seruat ds folis
bonis. quos tam̃ ipse fecerit bonos. Ecce
Ero illaꝵ ds̃. Preciũ nob̃ se ipsũ ꝓmisit.
Quere aliud. s inuentris meliuis. Si dice¬
rẽ ꝓmisit aurũ gauderes: se ꝓmisit &
tristis es: Si dities dm̃ ñ ht̃. quid ht̃:
Nolite aliquid a deo querere. nis am̃. Eira
illo desid̾abitis. Nolite timere inopiam.

Expanded text:
s. Et cum dicerem, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, non desunt qui dicant, Putas quid est? Ecce quid est quod servat Deus solis bonis, quos tamen ipse fecerit bonos: ecce Ero illorum Deus: praemium nobis se ipsum promisit. Quaere aliud, si inveneris melius. Si dicerem, Promisit aurum; gauderes: se promisit, et tristis es? Si dives Deum non habet, quid habet? Nolite aliquid a Deo quaerere; nisi illo desiderate. Nolite timere inopiam:
Abbreviated transcription (Latin):
mundus crucifixus. ẽ. & ego mundo. Pin¬
de uideant & atteridant. quẽad modum
doceantur atq discatur xep̃c crucifixus:
& ad eius crucẽ nouerimꝰ ꝑtinere. quod
etiam nos in eiꝰ corpore crucifigimꝰ mun¬
do.Ub intelligit᷑ om̃is coertio malarũ
concupiscentiarũ: ac ꝑ hoc fieri ñ potest̃.
ut eis qui cruce xp̃i informantur: ꝓfes¬
sa adulteria ꝑmittantur. Nã & apłs
petrus. de sacram̃to ipsius crucis hoc. ẽ.
passionis dep̃i admon&e. ut qui ea conse¬
crantur peccare desistant. Ita loquens.
de p̃o gͦ passo ꝑ carnẽ. & uos eadẽ cogi¬
tatione armamini. Quia qui mor¬
tius . ẽ. carne. desinit peccare. Ut iam
nͥ hominũ desidiis. s uoluntate dñi d̃
reliquũ in carne uiuat & cȩtera: quib
consequent̃ ostendit. eũ ꝑtinere ad xp̃m

Expanded text:
mundus crucifixus est et ego mundo. proinde adtendant et uideant, quemadmodum doceatur atque discatur Christus crucifixus, et ad eius crucem nouerint pertinere, quod etiam nos in eius corpore crucifigimur mundo: ubi intellegitur omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittantur. nam et apostolus Petrus de sacramento ipsius crucis, hoc est passionis Christi, admonet, ut qui ea consecrantur peccare desinant, ita loquens: Christo ergo passo in carne et uos eadem cogitatione armamini, quia qui mortuus est carne desinit peccare, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate domini dei reliquum in carne uiuat et cetera, quibus consequenter os
Abbreviated transcription (Latin):
ans fili sui: ñ eauocatione qua uocat
sint & qui noluerunt uenire ao nupti
lila quippe uocatione & uroe uocati
sunt quib xp̃c crucifixus scandalũ est.
ageites quib xp̃c crucifixus stulticia ẽ.:
S eauocatione p̃destinatos uocat. quã
astinxit apłs dicens. Ipsis autẽ uocatis
uideis &e grecis p̃dicare se xp̃m dĩ uirtu¬
tem & des sapientiã. Sic eñĩ ait. Ipsis aũ
uoeatis. ut illos ostender& ñ uocatos:
⁊cieis eẽ. quantã certam uocationem
eorĩ. qui scdm̃ ꝓpositũ uocati sunt: quos
ante p̃scuit & p̃destinauit conformes
imaginis fili sui: quã uocationẽ signi¬
ficans ait. Non ex oꝑib s ex uocante
dictũ. ẽ: quia maior serui&e minori. Nũ¬
quid dixit ñ ex oꝑib s ex credente.
ꝓrsus etiam hoc abstulit homuin ut totũ
uare deo. Dixit gͦ s exuocante: non
quacunq uocatione: s qua uocatione
fit credens. Hanc intuebatur etiã cũ di¬
cere. Sine penitentia sunt dona & uo¬

Expanded text:
a vocati sunt et qui noluerunt venire ad nuptias ; illa quippe vocatione et Judaei vocati sunt, quibus Christus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vo
Abbreviated transcription (Latin):
quib dã ad eam scientiã  ꝑuenirent.
ut p̃dicerent defectũ solis. defectũ lunȩ:
& quando p̃dicerent euenir&÷ eo die.
et ea hora: tantũ & tantũ & tanta par-¬
te: ex quanta parte illi p̃dixerant. Mag-¬
na uroustria: magna sollertta. S ibi
creatorẽ scrutati sunt posttũ ñ longe ase &
ñ inueneruns: Quẽ si inuenissent. hab̾eñ
apito se Optime: itaq rectissime accu-¬
sat sunt. qui potuerunt inuestigare nu-¬
meros siderũ: interualla tempoꝵ: defectũ
luminũ cognoscere. p̃dicere. Recte
accusati sunt. qm̃ a quo ista facta
atq ordinata sunt ñ inuenerunt. quia
querere neglexerunt. Tu autẽ ñ ualde
curas. si gẏros sr̃ derũ &e celestur̃ terre¬
norũue corpoꝵ numeros ignores. Uide
pulcͥritudinẽ muno. & lauda consiliũ
creatoris. Uide quod fecit. ama qui fec̃.
Tene hoc maxime: ama qui fecit: Quia
& te ipsũ amatorẽ suũ. ad imaginẽ suã

Expanded text:
quibusdam ad eam scientiam pervenirent, quibusdam ad eam scientiam pervenirent, ut praedicerent defectum solis, defectum lunae; et quando praedicerent eveniret, eo die, et ea hora, tantum et tanta parte, ex quanta parte illi praedixerant. Magna industria, magna solertia. Sed ibi Creatorem scrutati sunt positum non longe a se, et non invenerunt. Quem si invenissent, haberent apud se. Optime itaque et rectissime accusati sunt, qui potuerunt investigare numeros siderum, intervalla temporum, defectum luminum cognoscere et praedicere: recte accusati sunt, quoniam a quo ista facta atque ordinata sunt, non invenerunt, quia quaerere neglexerunt. Tu autem non valde cura, si gyros siderum et coelestium terrenorumve corporum numeros ignores. Vide pulchritudinem mundi, et lauda consilium Creatoris. Vide quod fecit, ama qui fecit: tene hoc maxime. Ama qui fecit: quia et te ipsum amatorem suum ad imaginem suam
Abbreviated transcription (Latin):
in quo eũ lautat.: Iuia abscondist in-¬
quid hȩc a sapientib & prudentib & re-
uelasti ea parcuilis. Qui sunt sapientes
& prudentes: qui paruuili÷ Quȩ ille
occultauit sapientib et prudentib &
reuelauit paruulis. Sapientes & pru-¬
dentes illos significat de quib paulus
dicit. Ub sapiens. ub scriba. ub cor¬
quisitor hnuus scħꝰ Honne stultã fec̃
d̃s sapientiã huius muntiꝰ etiã nunc
ueris fortasse adhuc qui sunt isti. For¬
tasse illi sunt. qui multũ de deo dispu¬
tantes falsa dixerunt. Inflati doctrinis
suis. dm̃ inuenire & cognoscere mini-
increatura. Attendentes eni magnita.¬
dines. & pulchrituoies. & fortituames
creaturarũ. ib remanserunt. creatorẽ
entiȩ ub dr̃. Si enĩ tantũ potuerunt
sunt consum̃tes tẽpora. & occupatiões
disputationũ suarũ inꝑscrutanda & quo¬
tãmͦ metieroa creatura. Quesierunt
meatus siderũ÷ int̾ualla stellarũ ⁊ itine¬
ra cęlestiũ corporũ : ita ut cõputationib

Expanded text:
quo eum laudat? Quia abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Qui sunt sapientes et prudentes? Qui parvuli? Quae ille occultavit sapientibus et prudentibus, et revelavit parvulis? Sapientes et prudentes illos significat, de quibus Paulus dicit: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? Etiam nunc adhuc fortasse quaeris, qui sunt isti. Forte illi sunt, qui multum de Deo disputantes, falsa dixerunt; inflati doctrinis suis, Deum invenire et cognoscere minimein creatura. Attendentes enim magnitudines et pulchritudines et fortitudines creaturarum, ibi remanserunt, Creatorem entiae, ubi dicitur: Si enim tantum potuerunt sunt, consumentes tempora sua et occupationes disputationum suarum in perscrutanda et quodam modo metienda creatura: quaesierunt meatus siderum, intervalla stellarum, itinera coelestium corporum, ita ut computationibus
Abbreviated transcription (Latin):
qr dixit apłs. ñ potu uobis loqu quasi
quoo ñ uidicauit se scire in eis nisi iłim
loqu quas sp̃alib s quas carnalib. qr
iosicut spales caꝑe ñ uralebant. Quicũq
autẽ sp̃ales int̾ eos erant. iaem quod
al tanquã carnales audiebant : sp̃ali in
tellectu ips capiebant. Ut sic intelligat᷑
quod ait. Non potu uob̃ loqui quasi
sp̃alib s quas carnalib ÷ Ac s dicerae.
Non potu istis quasi sp̃ales s quasi car¬
nales caꝑe quod loquebar. Animalis
em̃ homo. id÷ qui scđ̃m hominẽ sapit. Aui¬
malis quippe dr̃ ab anima. carnalis a
carne. quia ex anima & carne constitutꝰ
homo ñ ꝑcipit que sunt sp̃s dz. Ld: qͥd¬

Expanded text:
 dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi quod non judicavit se scire in eis nisi Jesumloqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ipusine osteroit. qui cũ drcisse. ut
ñ głetur om̃is caro corã ipso. ne putarent
sci sine gła se remansisse. max addidit.
Ex ipso autẽ uos estis in xp̃o ihu. qui
factus.ẽ. nob̃ sapientia a deo. & iusticia
&x scificatio. & redẽptio. ut quẽaomo¬

Expanded text:
issime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu Christo, qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et rede
Abbreviated transcription (Latin):
xdĩa segregat. uidas apłs aꝑtissime decla e hle¬
rautdic̃s. Qui se ipsos segregant. animales
spin nͥ habentes. Unde in ipsa ȩcclã eciam
illos qui ꝑ nomina hominũ. quautis in euis¬
imitate constitutoꝵ. quędã scismata molie
Animalis autẽ homo ñ ꝑcipit quȩ sunt
sp̾s des. Stulticia enĩ.ẽ. illi & ñ potest scire

Expanded text:
sia segregati, Judas apostolus apertissime decladicens: Qui se ipsos segregant, animales, Spiritum non habentes . Unde in ipsa Ecclesia etiam illos qui per nomina hominum, quamvis in unitate ejus constitutorum, quaedam schismata moliebAnimalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi, et non potest scire,
Abbreviated transcription (Latin):
rat: insticuat: diligat: Lib̾oe: atq ad ȩter¬
nam uitã honorẽqi ꝑducat. Hȩc cũ dicunt᷑
aliguando breuuis atq conftricttus. aliqͣtido
latius & ub̃ius xp̃c euangłiz atur. Q tam̃
ñ solũ quod ad fidẽ. uerũ etiam quod ad mo
telligi potest etiam ineo quod cominemo¬
rauit dixisse apłm paulũ. Nichil me
diaxi scire inuobis nisi iħ̃m xp̃m &e hunc
crucifixũ. Quod illi putant ita dictũ.
tanquã nichil aliud eis insinuatũ ẽẽt. ut¬
primitus crederent ac deinde baptiz ati.
quicquit aduitam moresq ꝑtin& disce¬
rent. Hoc inquiunt apło satis suꝑq suffe¬
cit qui eis dixrit. quod & si multos peda-¬
gogos haberent in xp̃o. s ñ multos pa¬
uerit nis crispũ & gaiũ. & stepħi domũ.
nichil eos amplius docuit quã xp̃m cruci¬
fixũ. qͥtd si dicat aliquis. nec resurre& isse
niti sunt ̾nde. ẽ. gͥ quod eis dicit. Tra¬
didi etã uobis inprimis quia xp̃o mortuus

Expanded text:
rat, instituat, diligat, liberet atque ad aeterrat, instituat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando breuius atque constrictius, aliquando ■ latius et uberius Christus euangelizatur; et tamen non solum quod ad fidem, uerum etiam quod ad mortellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse apostolum Paulum: nihil me dixi scire in uobis, nisi Iesum Christum et hunc crucifixum. quod illi putant ita dictum, tamquam nihil aliud eis insinuatum eprimitus crederent, ac deinde baptizati quidquid ad vitam moresque pertinet discerent. Hoc inquiunt, Apostolo satis superque suffecit, qui eis dixit quod et si multos paedagogos haberent in Christo, sed non multos paverit nisi Crispum et Gaium, et Stephanae domum , nihil eos amplius docuit quam Christum crucifixum; quid si dicat aliquis, nec resurrexisse niti sunt? Unde est igitur quod eis dicit, Tradidi enim vobis in primis, quia Christus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
terant. quib etiã paulopꝰ dicit. Non potui
loqui uob̃ quasi sp̃italib. s quasi carna
lib. Hoc gͦ int̃ illos nesciebat. quod ꝑ illũ
scire nͥ poterant. Q hoc solũ se scire di¬
cebat quod eos ꝑ illũ scire oportebat.
Deniq sciebat int̃ꝑfectos quod int̾ par¬
uulos nesciebat. Ibi quippe ait. Sapien¬
tuam loquim᷑ int̾ ꝑfectos. Co nãq ge¬
nere locutionis nescire quisq dr̃ qd̃
occultat. quo dr̃ fossa cȩca quȩ occulta
ẽ. Neq eñĩ aliquo genere loquuntur
senpturȩ quod inconsuetuoine humana
ñ mueniatur. quia utiq hominib loquus¬
s etiam que obseruanda ei qui accedit ad
compagẽ corporis xp̃. unmo uͦ cuncta
liere quȩ sunt reddenoa de xxp̃o. Nos
solũ ciuus sit filius. unde scdm diunitatẽ.
unoe scđm carnẽ genitus. quȩ ꝑpessus
& quare. quȩ sit uirtus resurrectionis eius.
quoo donũ sp̃s ꝓmiserit dederitq fidelib:
s eciam qualia menbra. quibi sit caput quȩ¬

Expanded text:
terant. quibus etiam paulo post dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed qulibus . Hoc ergo inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant. Et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat. Denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat: ibi quippe ait, Sapientiam loquimur inter perfectos . Eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. Neque enim aliquo genere loquuntur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur; quia utique hominibus loquunsto, sed quae observanda sunt ei qui accedit ad conpagem corporis Christi, immo uero cuncta dicere, quae sunt credenda de Christo, non solum cuius sit filius, unde secundum diuinitatem, unde secundum carnem genitus, quae perpessus et quare, quae sit uirtus resurrectionis eius, quod donum spiritus promiserit dederitque fidelibus, sed etiam qualia membra, quibus sit caput, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uullam appellant. Tamparua.tam ecigua.
ꝓpe nulla. ẽ. nisi pristina dñi xp̃i natiui¬
tate nobilitaretur. Elegit gͦ infirmos.
pauꝑes. in doctos. ñ quia reliquit firmos.
diuites. sapientes. nobiles. S s ipsos pri¬
mos eliger&. merito diuitiarũ suarum.
merito substantiarũ. merito natalium
sib eligi uiderentur. Atq inflati de his
reb salutẽ humilitatis ñ reciꝑent. Sine
qua nemo potest redire ad illã uitam
unde ñ laberemur nisi ꝑ suꝑbiamS¬
forte dicer&e aliguis. Q si ipse humilit̃
natus. ẽ. in discipłoꝵ nobilitate iactare
se uoluit. Non elegit reges aut sena¬
tores. aut philosophos. aut oratores. Im
tos. indoctos. piscatores. Petrus piscator
ciprianus orator. Nisi fiddelit̃ p̃diceroe
piscator. ñ humilit̾ sequeretur orator.
Non de se quisquã desꝑ& abiectus. Te¬
neat xp̃m. & spes eis falsa ñ erit.¬

Expanded text:
villam appellant: tam parva, tam exigua, villam appellant: tam parva, tam exigua, prope nulla est, nisi pristina Domini Christi nativitate nobilitaretur. Elegit ergo infirmos, pauperes, indoctos: non quia reliquit firmos, divites, sapientes, nobiles; sed si ipsos primos eligeret, merito divitiarum suarum, merito substantiarum, merito natalium sibi eligi viderentur, atque inflati de his rebus, salutem humilitatis non reciperent, sine qua nemo potest redire ad illam vitam, unde non laberemur nisi per superbiamforsitan dicet aliquis: Etsi ipse humiliter natus est, in discipulorum nobilitate jactare se voluit. Non elegit reges, aut senatores, aut philosophos, aut oratores: imo es, indoctos, piscatores. Petrus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliter praecederet piscator, non humiliter sequeretur orator. Non de se quisquam desperet abjectus: teneat Christum, et spes ejus falsa non erit
Abbreviated transcription (Latin):
eã in pudoris arce constituant. Qua
e impolitos elegerit ds. cũ haber&e
ante oculos suos turbã magnã incõ¬
patione quidẽ illoꝵ pauꝑioꝵ paucioreᷤᷤ:
si ingenere suo multos diuites. nobiles.
doctos sapientes. quos postea etiã colle¬
git. Exponit apłs sacram̃tũ. Infir¬
ma huius murtoi elegit d̾s. ut confun¬
dat fortia. & stulta huuis mund ele¬
git ai ut confuntat sapientes. &m
ignobilia hiuus mundi elegit d̾s. &
ea quȩ ñsunt. id÷ ñ computantur.
ut quȩ sunt cuacuantur. Uenerat
etũ docere humilitatẽ. & e& puggnare
suꝑbiam. Uenerat htimilis ds̃ nullo
mͦ hic prius altos quererae: qui tam
humilis uenerat. Primo quia elegit
nasc de illa femina quę desponsata
erat fabro. Non elegit gͦ amplos na¬
tales. ne inbac terra nobilitas supbi¬
ree. Non elegit saltem nasc in amplis¬
suna ciuitate s natus.ẽ. in bechleẽ
cupatur. Hodieq illam ineolȩ loc illiuis

Expanded text:
eam in pudoris arce constituant. Ex eam in pudoris arce constituant. Ex et impolitos elegerit Dominus, cum haberet ante oculos suos turbam magnam, in comparatione quidem illorum pauperiorum pauciores, sed in genere suo multos divites, nobiles, doctos, sapientes, quos postea etiam collegit, exponit Apostolus sacramentum: Infirma hujus mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et stulta hujus mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et ignobilia hujus mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, id est, non computantur, ut quae sunt evacuentur . Venerat enim docere humilitatem, et expugnare superbiam. Venerat humilis Deus: nullo modo hic prius altos quaereret, qui tam humilis venerat. Primo, quia elegit nasci de illa femina, quae desponsata erat fabro. Non elegit ergo amplos natales, ne in hac terra nobilitas superbiret. Non elegit saltem nasci in amplissima civitate, sed natus est in Bethlehem cupatur. Hodieque illam incolae loci illius
Abbreviated transcription (Latin):
e humanã quã susceꝑat carnẽ ad patris
dexterã collocauit. Mirabile. ẽ. fr̾s :
e hoc . ẽ. quod credere unpii nolunt.
Mirabile.ẽ. hominẽ resurrexisse incar¬
ne. & incęlũ ascendisse cũ carne. Sed
multo.ẽ. mirabilius totũ mundũ. rẽ tã
incredibilẽ cretidisse. Quid. ẽ. incre¬
dibilius dm̃ talia fecisse: anmundũ cre¬
lire potiusse: qͥuod s & ipse moricus
consideret᷑ a nob̃. quo credidit mundus:
etiam ipse uere diuinus aduertitur:
Et ualde mirabilis uiuenitur. Inerudi¬
tos libalib discipliis. & om̃ino quantũ
Io scl doctrinas ꝑtince impolitos. E
ꝑitos gr̃amatica÷ ñ armnatos dialectica.
piscatores xp̃s cũ retib fide ad mare
scł paucissimos misit. Quod dico pau¬
cissimos duodeci misit. Q tam̃ peos
sic om̃i genere pisciũ impleuit eccłas.
ut plurum etiam ex ipsis sapientib scħ.
quib uidebat᷑ ignominiosa crux xp̃i.
ea infronte signentur: & de qua eru-¬
bescendũ putabant nob̃q insultabars :

Expanded text:
quam susceperat carnem, ad Patris dexteram collocavit. Mirabile est, fratres, et hoc est quod credere impii nolunt; mirabile est hominem resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne: sed multo est mirabilius, totum mundum rem tam incredibilem credidisse. Quid est incredibilius Deum talia fecisse, an mundum credere potuisse? Quid, si et ipse modus consideretur a nobis, quo credidit mundus? etiam ipse vere divinus advertitur, et valde mirabilis invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis, et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare saeculi paucissimos misit. Quid dico paucissimos? Duodecim misit; et tamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurimi etiam ex ipsis sapientibus saeculi, quibus videbatur ignominiosa crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua erubescendum putabant, nobisque insultabant,
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentiȩ mee merito electus sum. S
eliger& senatorẽ dicer&e senator. Dig.¬
nitatis meȩ merito electus sũ. ł ofremo
si prius eliger&e imꝑatorẽ dicer& imꝑ̧e
Potestatis merito m̾eȩ electus sum. So¬
escant & differantur isti paululũ. No¬
escant ñ omittant᷑. ñ contẽpnantur.
s aliquantulũ differantur. qui possies
glari de sema ipsis. in sem&e ipsis. Dan
inguit illũ piscatorẽ. da mͥ idiotam. da
natur loqui senator. nec quando eint pl¬
cem. ipsum inquit da. Hunc si impleas.¬
ro. manifestũ erit quod ego facio. Rion¬
ego sum facturus. quarto ocũq facurili
Ego & senatorẽ s certuis ego pisctar̃¬

Expanded text:
merito electus sum. Si eligeret senatorem, diceret senator: Dignitatis meae merito electus sum. Postremo, si prius eligeret imperatorem, diceret imperator: Potestatis meae merito electus sum. Quiescant et differantur isti, paululum quiescant: non omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui possunt gloriari de semetipsis in semetipsis. Da mihi, inquit, illum piscatorem, da mihi idiotam, da natur loqui senator, nec quando emit piscem: ipsum, inquit, da; hunc si implevero, manifestum erit quod ego facio. Quanego sum facturus: quandocumque facturus ego
Abbreviated transcription (Latin):
de hos murtoo. ẽ. neq mea felicitate qua
errantꝰ homines qui obluuscunt᷑ dm̃
hoc noss printus &e xp̃iano coroe tenere
aebenus: Non adp̃sentis tẽporis bona nos
en hono dictã. ẽ. Quod oculus ñ uidit.
nec auris aucliuit. nec in cor homranis as¬
endit. quȩ p̃parauit ds̃ diligentib se.

Expanded text:
de hoc mundo est, neque in ea felicitate qua excaecantur homines qui obliviscuntur Deum. Hoc nosse primitus et christiano corde tenere debemus, non ad praesentis temporis bona nos enim bono dictum est, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae p
Abbreviated transcription (Latin):
nus humanũ. & dare gram suã om̃ib
intelligentib. quia gr̃a illuis. ẽ. ñ me¬
rita eoꝵ. Q ne quelibe ꝑsona głaret᷑
incarne infirmos elegit. Nã inde ñ
.ẽ. electus ille etiam nathanael. Qd
eñi tib uidetur ut publicanũ inte¬
loneo sedentẽ eligerae matheũ. & ñ
eligerae nachanahelẽ cuti ꝑhibuit testi¬
moniũ ipse dicens. Ecce uere isrłita.
in quo dolus ñ.ẽꝯ Intelligitur gͦ iste
nathanahel doctus fuisse lege̾. Nor
quia docits n̾erat electurus. s. si ipsos
primos elegissa. doctrine merito se elec-¬
tos pitarent. Ita illoꝵ scientia laudaret.¬
doctus eligeretur. fortasis ideo se du¬
r& electũ quia doctrina eins merutt ai¬
borũ frangere ceruices. ñ quesiuit ꝑca
torẽ piscatorẽ. s de piscatore lucratis:
imꝑator ẽ. Magnus ciprianus orato s
prior petrus piscator. ꝑ quẽ postea onbi
ñ tantũ orator. s. etiam imꝑator. Nubs
nobilis primo electus. ẽ. nullus docti
quia infiria mundi elegit ut confunsẽ

Expanded text:
am suam omnibus intelligentibus quia gratia illius est, non merita eorum; et ne quaelibet persona gloriaretur in carne, infirmos elegit. Nam inde non est electus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium ipin quo dolus non est? Intelligitur ergo Nathanael iste doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientia laudaretuideo se diceret electum, quia doctrina ejus meruit elierborum frangere cervices, non quaesivit per oratorem piscatorem; sed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet
Abbreviated transcription (Latin):
se dlirtos. e̾. nis primo elegiss&e paupes.
digit inpatores postea. S. melus ẽ. ut
roniã tũ uenerit imꝑator. deposito diade¬
nate. plore ad memoriã piscatoris. quã
it piscator plorce ad memoriã imꝑatoris.
Infrma em̃ munoi elegit ut confutoat
fetia. Ignobilia muntis elegit & ea quȩ ñ

Expanded text:
tos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et
Abbreviated transcription (Latin):
lunt psallere. caueant facere iusticiã
suam corã hominib ut uideantur ab
ets. Alio quin mercedẽ nͥ habebunt
apud patrẽ qui in cęlis. ẽ. S luceant
oꝑa eoꝵ corã hominib ñ eo fine ut ipsi
uideantur ab eis. s ut uideant bona
oꝑa eoꝵ. & głificent patrẽ eoꝵ qui in
cęlis. ẽ. Hoc. ẽ. laudari in nomine sc̃o

Expanded text:
lunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed luceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
amatores ueritatis. ñ accipientes inua
nũ Nom dĩ sui. loqui sapientiam int̃ ꝑ¬
fectos. Etiam im ꝑfectis ñ quidẽ loqu
Quod saꝑe ñpossunt: ñ tam̃ recedere
a ueritate & ꝑgerem uanitatẽ. Iuã¬
uis en̾i in ꝑfeot ñ capiant. s quit pau¬
lo excelsius fuerit disputatũ de uerbo
dñ. dõ apud dm̃ ꝑ quod facta sunt oi̾a.
possint ꝙ cape quod int̃ eos lo quitux

Expanded text:
amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo dei, deo apud deum, per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos loqu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s caro coram ipio. Non enĩ głantur
iiust quia ñ hñt unde. Nec iusti quia
deipso habent uitoe. Nec hñt głam suã.
nu ipsũ cui dicunt glã mea & exx altans
capit meũ. Ac ꝑ hoc ao omnẽ hominẽ
ptnẽ quoo scriptũ. ẽ. ut ñ głecur omis

Expanded text:
omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur om
Abbreviated transcription (Latin):
Satq grecis. xp̃m d̃ uirtutẽ et dĩ sapi¬
entiam.De dño Ño dixerunt uides.
Unde huic sapientia hȩc. & uirtuteseða¬
pientia in his que loquebat᷑: uirtutes in
his quȩ oꝑabatur. Ideo & apłs dicit. Ap̃m

Expanded text:
Virtutem Dei et sapientiam. De Domino nostro dixerunt Judaei: Unde sapientia haec, et virtutes? Sapientia in his quae loquebatur. Virtutes in his quae operabatur. Ideo Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ in prudentia in xp̃oꝰ Nonne ip¬
sa. ẽ. dĩ uirtus. & ch̃ sapientia : An illã
dicit inprutentiã suam de qua dicit
apls̃. Stultũ d̃ sapientius. ẽ. hominib
Impritoentiã meam. Hoc ipsũ quod in
me irriserunt. qui sib uidentur. eẽ. sa¬
pientes. tuscis quare fierae. Iu sas m
dentiam međ. Quod eñi tam simli n¬
prudentiȩ. qũã cũ hab̾ce in potestat
uoce suos ꝑsequittores ꝓsternere: patitꝰ
se teneri. flagellari. conspui. colattani.
spinis ccronari. ligno affigiꝰ i prudiste
suꝑat om̃s sapientes. Stultũ qutoe i
S & granũ quando cadit interã sine
sciat consuetidinẽ agricolarũ futuia
detur. Labore magno mecitur: peti¬
portatur ad aream: trituratur: uenl¬
tur. Post tanta ꝑicula ceh & tẽpesti
titur in horreũ ftum̃tũ purgatũ. Uint
hems: & quod purgatũ erat ꝓferture
ꝓicitur. In prudentie uidetur. S itn
sit inprudentia spes facit. Nongͦ illepe¬
ꝑcit sibi : quia & pat̾ ill ñ pepcit. sꝓ

Expanded text:
quae imprudentia in Christo? Nonne ipse est Dei Virtus et Dei Sapientia? An illam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestauna voce suos persecutores prosternere, pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, rum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erat, profertur et projicitur: imprudentia videtur; sed ut non sit imprudentia, spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
dũ autẽ illa sapientia uocabatur. erat
autẽ stulticia contẽpnentib dm̃ . sic
ista quȩ uocatur stulticia sapientia.ẽ.
uincentib diabolũ. Nos immortalita¬
te male us sumus ut moreremur:
xp̃c mortalitate bene usus. ẽ. ut uiue¬
remus. Corrupto animo feminȩ ingressꝰ
.ẽ. morbus. integro corpore femine
ꝓcessit salus. Ad eaoẽ contraria ꝑtin&: qd̾ ex
etiam exẽplo uirtutũ eius uitia nr̃a curan¬
tur. Iamuͦ similia quas ligam̃ta menbriᷤ
& uulnerib nr̃is adhibita illa sunt. ¶x
ꝑfeminã deceptos. ꝑ feminã natus homo
homines. mortales mortalis. mortuos mor

Expanded text:
dum autem illa sapientia uocabatur, erat dum autem illa sapientia uocabatur, erat autem stultitia contemnentibus dista quae vocatur stultitia, Sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jamvero similia quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mor
Abbreviated transcription (Latin):
tũ.ẽ. & habitauit innob̾. sicut enum
curatio uia est ad sanitatem. sic ista cu¬
ratio peccatores sanancios reficiendosq
suscepit. Et quemaomodũ medic alli¬
gant uulnera. ñ incomposite s apte
id faciunt. ut uincul utilitatẽ quȩdã
pulchrituto etiam consequatur. sic me¬
dicira sapientiȩ ꝑ hominis susceptionem
nr̃is. ẽ. accõmodata uulnerib. De qui¬
btam contrariis curans. & de quibdã
similib. Sicut etiam ille qui medetuꝵ
uulners corporis adhibae quedã contra¬
ria sicut frigioũ calido. ut humido sie¬
cum. uł quio aliud huuismodi. Adhi¬
b& etiam quȩdam similia similia. sicut
liteolum uł rotundo uulneri rotundũ.
uł longum oblongo. Ligiturãq ipsam.
ñ eãdẽ menbris omib s sumlẽ siilib
coaptat. Sic sapientia dĩ hominẽ curans
se ipsam exhibuit ad sanandũ. ipsa me¬
homo lapsus. ẽ. humilitatẽ habuit go
sanandum. Serpentis sapientia decept
sumus. des stulticia lib̃amur: quẽadino¬

Expanded text:
tum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa mesuperbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia liberamur. quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ impietatẽ. & iniusticiã hominũ:
qui ueritatẽ in iniquitate decinent.
Queris fortasse quã ueritatẽ detine¬
ant in iniquitate: quia quod notũ . ẽ. dr̃:
manifestũ. ẽ. in illis. Unde manifestũ
ẽ ꝰSequitur & dicit. D̾s enĩ illis ma¬
nifestauit. Ad huc queris quomͦ mani¬
festauerit eis. quib legẽ ñ dedit. qͦmͦ
gͦꝰ Iniusibilia  enĩ euis a constitutioẽ
muitor. ꝑ ea quȩ facta sunt intellect̾a
conspiciuntur. Euerunt gͦ quidam
ñ sicut moyses famulus des. ñ sicut
mult ꝓpħȩ ista intuentes. & intelligen
serunt. faucib piecatis biberuant. e
ut̾ioris hominis ructauerunt: Pos
tales .s. fuerunt alii dissimiles. qui ꝑe̾
creaturã potuerunt ꝑuenire ad intei¬
gendũ ereatorẽ. & dicere de his q
fecit ds. ecce quȩ fecit. gubnat. & on¬
tinoe. Iile ipse qui fecit: ipse sua p̃ai¬
tia ista quȩ fecit. Potuerunt hx de
Nã ipsos & in actib apłorũ cominenr¬
rauit apłs paulus. ubi cũ dixisse e

Expanded text:
etatem et injustitiam hominum, qui veritatem in iniquitate detinent. Quaeris fortasse quam veritatem detineant in iniquitate? Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis. Unde manifestum est? Sequitur, et dicit: Deus enim illis manifestavit. Adhuc quaeris quomodo manifestaverit eius, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Fuerunt ergo quidam, non sicut Moyses famulus Dei, non sicut multi prophetae ista intuentes et intelligentserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatorem, et dicere de his quae fecit Deus: Ecce quae fecit, gubernat et continet; ille ipse qui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit Paulus: ubi cum dixisset de
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃uia dñe insapientia fecist. Ergo oĩa¬
insapientia. in xp̃o fecist. Ille contẽptus.
ille expalmatus. ille consputus. ille spi¬
nis coronatus. ille crucifiaus. om̃ia in
illo fecist ⁊ Audi quid. ex illo tuo mili¬
te nunties hominib:. Quto ex illo p̃¬
tutẽ & dei sapientiam. Irrideant ui.¬
des crucifiaũ xp̃m. quia scandalũ. ẽ.
eis. Irrideant pagam crucffirũ ap̃ng¬

Expanded text:
Omnia in sapientia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo prtutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ipso creatore creatura. homines cot¬
figurati huic muntdo. & mund no¬
mine congruentissime uocati. ñ eam
cognouerunt: ꝓpt̾ea dixit ȩuglista &
mundus eũ ñ cognouit. Itaq in sapien¬
tia dĩ ñ poterat munous ꝑ sapientiam

Expanded text:
o ipso creatore creatura homines cono ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus
Abbreviated transcription (Latin):
uendi nob̃ p̃ber& exẽplũ. ñ alit̃ quã in
hemine. qm̃ ⁊ nos homines sumus. S.
quia nos cũ ad illam uenimꝰ sapient̃ facunꝰ:
ipsa cũ adnos uenit. ab hominib suꝑbis qͣs
stulte fecisse putata.ẽ. Et qm̃nos cũ ad
illam uenimus conualescinus: ipsa cũ adnos
uenit quasi infirma existimata .ẽ. S qd̾¬
quod infirmũ. ẽ. d̃ fortius. ẽ. quã homi¬
nes. Cũg̾ ipsa sit patria uiam se quoq
nob̃ fecit ad patriã. & cũ sano & puro
int̃ior oculo ubiq sit p̃sens. eorũ qu
oculum illũ infirmũ immundũq hñt.
oculis etiam carneis apparere dignata
.ẽ. Quia eñi in sapientia dĩ ñ pot̾at
mundus ꝑ sapientiã dm̃ cognoscere.
placuit deo ꝑ stulticiã p̃dicationis
saluos facere credentes. Non gͥ ꝑ loco¬
rũ spatia ueniente deo. s in carne mor¬
tal. mortalib apparendo uenisse ao
nos dr̃. illuc gͦ uenit ub erat. ¶ꝑ
inhoc mundo erat. et mundꝰ ꝑ eũ
factus. ẽ. S. qm̃ cupiditate frucito¬

Expanded text:
n homine. Nam et nos homines sumus. Sed quia nos cum ad illam venimus sapienter facimus, ipsa, cum ad nos venit ab hominibus superbis quasi stulte fecisse, putata est. Et quoniam nos ad illam venimus convalescimus, ipsa cum ad nos venit quasi infirma existimata est. quod infirmum est Dei, fortius est, quam hominis. Cum ergo ipsa sit patria, viam se quoque nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pr
Abbreviated transcription (Latin):
sis enĩ aliquando inquit tenebrȩ tiunc
uitẽ lirisin dño.: Quod nemo potest
i paulo. nemo in petro. nemo inullo alio
ipłoꝵ. hoc potest in dño. Ideo bene pau¬
lus utilit̃ se contẽpnens. illũ comm̃dans :
nĩquitd paulus inquit ꝓ uob̃. crucifixus:
uit in nomine pauli baptizati estis: ñ
qͥ mine. s mecũ: ñ sub me. s sub illo.

Expanded text:
is enim aliquando tenebrae, nunc autem lux; sed in Domino . Quod nemo potest in Paulo, nemo in Petro, nemo in alio ullo Apostolorum, hoc potest in Domino. Ideo bene Paulus utiliter se contemnens, illum commendans: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? Non ergo in me, sed mecum; non sub me, sed sub illo.
Abbreviated transcription (Latin):
Stultã fecit ds sapientiã huus munt. Ertractatu e&e głi¬
Q̾ dñs cognouit cogitationes hominũ
qm̃ uane sunt. Turbetur plane animus
xp̃ianus ñ miseria s miscłia. Timeat:
quirunt᷑ homines xp̃o. Tumeat & sib:
ne ꝑeat xp̃o. Contristetur. ꝑegrinar:
se a xp̃o: concupiscat regnare cũ xp̃o.
Lecetur: dũ sꝑat regnaturũ se. eẽ. cum
xp̃o. Iste sunt certe quat tuor quas ꝑt᷑¬
bationes uocant. Timor & tristicia. amor
& leticia. Habeant eas iustis de causis
error: qui ꝓfecto quẽad modũ uanitatẽ
existimant ueritatẽ. sic stuporẽ depu¬
tant sanitatẽ gnorantes sic hominis
animũ. quẽ ad modũ corporis m̃brũ de¬
sꝑatuis egrotare : quando & doloris am¬

Expanded text:
 fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat quiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis rori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris am
Abbreviated transcription (Latin):
cere credentes. Cur in carnẽ manife¬
status. ẽ. filius dĩ in hunc missus. ẽ. in
plenitudine tẽporis factus ex femina.
Iuia enĩ in sapientia dĩ ñ poterat mun¬
dus cognoscere ꝑ sapientiã dm̃. qm̃ lux
luc& intenebris. & tenebre eam ñ cõp̃¬
henderitnt. placuit dõ ꝑstulticiã p̃dica¬

Expanded text:
r. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo
Abbreviated transcription (Latin):
gãs egerunt. S quit.s S euanuer̃
ncogtationib suis. Unde euanuerun
nis quia suꝑbi suꝑb fuerunt. Etia des¬
et ã fumus. in altũ surgento: & magiᷤ
ignis luc& & roboratur. humilius appre¬
hendendo. Q euanuerunt incogitatio¬
nib suis ÷ͥ & obscuratũ. ẽ. insipiens cor
oꝵ: etiam fumus cũ sit igni altior ob¬
tes em̃ se. ẽẽ. sapientes stulti facti sunt.
Sib arrogando quod p̃stiterat d̃s̃.
uilit quod declerat ds̃. Ergo suꝑbis ip¬
se abscondit se. qui ꝑ creaturã diligent̃
scrutantib. creatorẽ insinuauerat. ñ tus
se. Bene gͦ dñs. Abscondist hec a sa-
pientib & prudentib. Siue ab illis gui
multiplicib disputationib & sollertis¬
sina inquisitione ad inuestigationẽ cre¬
aturȩ ꝑuenerunt. s creatorẽ minime
cognouerunt: Siue ab illis qui cognos.¬
gãs egerunt. & udere ꝑfecte ac salu-¬
bit ñ potuerunt. quia suꝑb fuerunt.

Expanded text:
quid? Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Unde evanuerunt, nisi quia superbi fuerunt? Evanescit et fumus in altum surgendo, et magis ignis lucet et roboratur humilius apprehendendo. Evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Etiam fumus, cum sit igne altior, obtes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Sibi arrogando quod praestiterat Deus, tulit quod dederat Deus. Ergo superbis ipse abscondit se, qui per creaturam diligenter scrutantibus Creatorem insinuaverat nonnisi se. Bene ergo Dominus, Abscondistpientibus et prudentibus: sive ab illis qui multiplicibus disputationibus et solertissima inquisitione ad investigationem creaturae pervenerunt, sed Creatorem minime cognoverunt; sive ab illis, qui cognosgratias egerunt, et videre perfecte aut salubriter non potueru
Abbreviated transcription (Latin):
carne iħe. s noli tu infirmari. In illus
infirmitate tu fortis esto. quia quod in¬
firmũ.ẽ. de. fortuis. ẽ. hominib. Sub
hac rerum imagine adam qui erat for¬
ma futuri p̃buit nobis magnũ indiciũ
sacram̃ti: imino d̾s in illo p̃buit. Nã &
dormiens meruit accipe uxoiẽ: & de
tis: Qura & de latere in cruce perden.
mnpesit. Potut dis carnẽ detrahere ho¬
n unae facers feminã: & magis uide¬
ur quas congruere potiusse. Fiebat eñĩ
deis infirmior: & magis de carne infir¬
ntis sier debuit. quã de osse. Ossa eñi¬
ncarne: firmiora sunt. Non detraxit
arne̾ uitoe facerae mulierẽ: s detraxit
os. Et decracto osse formata. ẽ. mulier.
& inlocũ ossis caro ad impleta. ẽ. Poterat
posse os facere: Poterat ad facientam
milierẽ ñ costã s carnẽ decrabere. Qd
÷ significauit: Facta . ẽ. mulier in costa
tanquã ferns: factus. ẽ. adã in carne tan¬

Expanded text:
carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere uxorem, et tis; quia et de latere in cruce pendentipraecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam in carne tan
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͦ dissimiles ÷ unde uituꝑas an.¬
de recte accusati: Audi apłs uerbi qie
dicere ceꝑam. R euelatur inquit ra
dĩ de cȩlo suꝑ omnẽ impietatẽ. & er
scilic& qui legẽ ñ acceper̃. Suꝑ omnẽ

Expanded text:
Unde ergo dissimiles? unde vituperati? unde recte accusati? Audi Apostoli verba, quae dicere coeperam: Revelatur, inquit, ira Dei de coelo super omnem impietatem, et eorum scilicet q
Abbreviated transcription (Latin):
mund ꝑ ea quȩ facta sunt intellata cor¬
spiciunt᷑. Sẽprt̃na quoq uir tus eius
ac diuinitas. Quare manifestaut:
ut sint mexcusabiles. Si manifestauti
ut sint in excusabiles. unde gͦ culrabi¬
les: Quia cognoscentes dm̃ ñ sicut

Expanded text:
mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Quare manifestavit? Ut sint inexcusabiles. Si manifestavit ut sint inexcusabiles, unde ergo culpabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit sapiens de se ipso. s de filioile
sapientia sapientiã genuerit: s ea sai.¬
entia pater dicatur sapiens. ẽẽ. qũãq̃.¬
nuit. Qb eñĩ ñ. ẽ. intelligentia: nec sap.¬
entia potest. eẽ. Ac ꝑ hoc s pat̃ ñ ineli¬
git ipse sib.s filius intelligit patri.
si hoc. ẽ. deo. eẽ. quod saꝑe ͥ & ea ilh ed.¬
tia. ẽ. quȩ sapientia ÷ ñ filius a patie
quod uerũ.ẽ. s a filio potuis pat̾ hĩ
simũ. ẽ. Est gͦ ds̃ pater sapiens. ea qua
ipsae. ẽ. sua sapientia: & filius sapiestia
patris. de sapientia quoo. ẽ pat de ss¬
t̃ ganmis filuuis. Quo circa consequent
a atilligens pat̃. ea qua ipse suaue .ui
aupatris. de intelligentia genitus. quoo¬

Expanded text:
non sit sapiens de se ipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia potest esse: ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Pater habet simum est . Est ergo Deus Pater sapiens, ea qua ipse sua est sapientia, et Filius sapientia Patris de sapientia quod est Patet Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intia Patris de intelligentia genitus quo
Abbreviated transcription (Latin):
excellentioris gr̃ẽ ministrũ. siue inferi¬
oris. siue ꝑcenten fuictus hominem.
siue sexageni. siue triceni. siue ꝑfru¬
m̃tũ. siue ꝑ paleam. ñ nisi illius unuis
.eẽ. cognosceretur. & hoc ꝑ sp̃m̃ didicit
uelut colũbam descendentẽ & tnanen¬
tẽ suꝑ eũ. Itaq inuenimus dictũ ab

Expanded text:
excellentioris gratiae ministrum siue inferiexcellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. ꝑ aliquod signũ demon¬
strarentur excellentioris sc̃ĩtatis mi¬
tustri. & dispensatores minusterioꝵ: qui
soli baptizare deberent. S si hoc fierae.
quãuis eis a dño attributus: tam̃ ipsoꝵ
iam baptismus diceretur:. sicut baptis¬
mus iohannis fuit. Ideo paulus grãs
agit deo. quod neminẽ ipsoꝵ baptiza¬
uerat. qui tanquã oblit in cuius no¬
mine baptizati. eeñt. ꝑ hominũ se no¬
mina diuidebant. Cũ enĩ tantũ ual&
baptismus ꝑ hominẽ contẽptibilem
quantũ ꝑ apłm datus: ita nec illius. nec
se didicisse testatur. Nã scdm quio ali¬
ud dixerit. & ego nesciebã eũ. ñ plane
Sciebat uidelice sponsũ filiũ dĩ de cuiꝰ
plenitudine om̃s acciperent. S quia
sic ex eius plenitudine ipse acceperat
baptizand potestatẽ. ut iohis baptismꝰ
diceretur. nesciebat utrũ sic ẽẽt daturꝰ
&̃ cȩteris. An uͦ ꝓpriũ baptismũ sic ha¬
biturus. ut ꝑ quẽlib& daretur. suie

Expanded text:
 aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum per apostolum datus, ita nec illius nec se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue