comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corde intento caꝑe. donee ipsiu
sacerdotium simul cum templi
et popło funditus euerteretu
Interea samuel dormiebat inti¬
plo diũ uͥ erat archa dñi. et a
dño ter uocatus. nouissime qͥ¬
liter heli ꝓpter filioꝵ peccata
simul cum ipsis interiturus
esset. uoce dñi instruetus est
Potest hac terna uocatione pri¬
figurari qđ ipse puer futuris
erat ꝓpħa dux et sacerdos. Quod. aui¬
tem seriptum ẽ. porro samuel nec
nec dum ei reuelatus fuerat ser¬
mo dñi. Et quod sequitur dixit
dñs ad samuel. ecce ego facio uer
heli et suꝑ domum eius. eo qđ
inpeccato filioꝵ heli archa di ca¬
petur. et isrł rueret. et eius filii
interirent. et domus heli sacer¬
dotio domus dni priuaret᷑. et ob
id factum audientium aures tin¬
nirent stupore uehementi. Cre¬
uit aut̃ samuel. et dñs erat cũ
eo. et non cecidit ex omĩbus uer¬
ctum ẽ de samuele post quã uer¬
ba diuimi oraculiqͣ noctu ac ce¬
ꝑat. mane heli retulit. et non

Expanded text:
corde intento capere, donec ipsum corde intento capere, donec ipsum sacerdotium simul cum templo et populo funditus everteretur. Interea Samuel dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Domini, et a Domino ter vocatus, novissime, qualiter Heli propter filiorum peccata simul cum ipsis interiturus esset, voce Domini instructus est. Potest hac tertia vocatione praefigurari quod ipse puer futurus erat propheta, dux et sacerdos. Quod autem scriptum est: « Porro Samuel nec necdum ei revelatus fuerat sermo Domini. Et quod sequitur: « Dixit Dominus ad Samuelem: Ecce ego facio verbHeli, et super domum ejus, eo quod in peccato filiorum Heli arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et domus Heli sacerdotio domus Domini privaretur, et ob id factum audientium aures tinnirent stupore vehementi. « Crevit autem Samuel et Dominus erat cum eo, et non cecidit ex omnibus verctum est de Samuele, postquam verba divini oraculi, quae noctu acceperat, mane Heli retulit, « et non
Abbreviated transcription (Latin):
pore ẽẽ p̃ciosum. Factum ẽ gͦ
in die quadam heli iacebat in
loco suo et ocłi eius calicauerant
nec poterat uidere lucernam
dei antequam extingueretur.
Prenimia enim etate heli ocłi
caligauerant. nec poterat ui¬
dere lucernam dnĩ cũ arderet
in tabernacło antequã lux
diurna fieret quando eadẽ
extinguenda erat lucerna. Sie en
adño ꝑ moysen dictum ẽ. ut ea¬
dem lucerna luceret usq mane
sicut ẽ illud in libro exodi. Pre
arcdeat lucerna semꝑ in taberi¬
culo dñi. et collocabunt eam a¬
ron et filii eius. ut usq mane
luceat coram dño. Siue hoc sig¬
nificat qđ inciuitate sua ipse lhi¬
li ꝑmaneret. donec funditusd
ꝓle sua extingueretur. hoc ẽ uits
careret corporali. Mistice aut t
citas heli significat cecitatẽ cor
nideoꝵ qui p̃sentem saluatorẽ a¬
noscere non poterant. nec mira¬
culoꝵ fulgorem quȩ ab eo fieba
intelligere. nec doctrinam eus

Expanded text:
pore esse pretiosum. « Factum est ergo pore esse pretiosum. « Factum est ergo in die quadam, Heli jacebat in loco suo, et oculi ejus caligaverant, nec poterat videre lucernam Dei, antequam exstingueretur, » etc. Prae nimia enim senectute Heli oculi caligaverant, nec poterat videre lucernam Domini, cum arderet in tabernaculo, antequam lux diurna fieret, quando eadem exstinguenda erat lucerna. Sic enim a Domino per Moysen jussum est ut eadem lucerna luceret usque mane, sicut est illud in libro Exodi: « Prardeat lucerna semper in tabernaculo Domini, et collocabunt eam Aaron et filii ejus, ut usque mane luceat coram Domino . Sive hoc significat quod in caecitate sua ipse Heli permaneret donec funditus cum prole sua exstingueretur, hoc est, vita careret corporali. Mystice autem caecitas Heli significat caecitatem cordis Judaeorum, qui praesentem Salvatorem agnoscere non poterant, nec miraculorum fulgorem, quae ab eo fiebant, intelligere, nec doctrinam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsam plebem xp̃o sacerdote
p̃claram. Cui petrus ait. Uos
aut̃ genus electũ regale sacer¬
dotium. Quia aut̃ aldit ut co¬
mecdam bucellam panis. etiã
ipsum sacrificii genus elegan¬
t̃ exp̃ssit. De quo dicit sacerdos
ipse. Panis quẽ ego dabo caro
mea ẽ ꝓmundi uita. Qura
eium dixerat suꝑnis dedisse se ciboᷤ
domui aaron de uictimis ueteris
testamenti que fuerant sacrifi¬
cia uideoꝵ. ido hic dixit postu¬
landam ad comedendũ bucel¬
lam panis. qđ ẽ in nouo testa¬
nĩto sacrificium xp̃ianoꝵ: et
pabulum fidelium animarum.
sermo dñi erat p̃ciosus. hoc ẽ
rarus. Qd insequentibus mani¬
festat᷑ cum dicit. Indiebus illis
non erat uisio manifesta. Prop¬
t̃ peccata enim popłi et eoꝵ qͥ
p̃fuerunt popło. dñs iam non
manifeste ꝑuisiones aut ꝑ an¬
głicas responsiones plebi isrł
apparuit. sicut patribus eoꝵ
fecit. Et id̾o dicit scriptor hysto¬
rie sermonem dñi in illo tem¬

Expanded text:
ad ipsam plebem Christo sacerdote ad ipsam plebem Christo sacerdote praeclaram. Cui Petrus ait: « Vos autem genus electum, regale sacerdotium . » Quia autem addit: « Ut comedam buccellam panis, » etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit. De quo dicit Sacerdos ipse: « Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . » Quia enim dixerat superius dedisse se cibos domui Aaron de victimis Veteris Testamenti, quae fuerant sacrificia Judaeorum, ideo hic dixit postulandam ad comedendum buccellam panis, quod est in Novo Testamento sacrificium Christianorum ut pabulum fidelium animarum. sermo Domini erat pretiosus, » « hoc est, rarus, quod in sequentibus manifestatur, cum dicit: In diebus illis non erat visio manifesta. » Propter peccata enim populi et eorum qui praefuerunt populo, Dominus jam non manifeste per visiones aut per angelicas responsiones plebi Israel apparuit, sicut patribus eorum fecit. Et ideo dicit scriptor historiae sermonem Domini in illo tem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ñ de sunt qui ueniant et
conuertantur. De quibus alius
hoc tempore. reliquie seđm e¬
leetionẽ grẽ salue facte sunt.
etalibus enim reliquus bene
intelligitur qđ dictum ẽ. qui re¬
manserit in domo tua ueniet ut
oretur ꝓ eo. Profecto qui creclit
in xp̃o sicut temporibus apłoꝵ
ex ipsa gente plurimi uenerunt
et crediderunt. neq nunc de st̃
qͣuilibet rarissimi tam̃ credant.
ut impleatur in his qđ hic homo
dĩ locutus ẽ. Qđ uero continuo
secutus adiungit offe ret nũmũ ar-¬
genteum et tortam panis. qͥd
ꝑ numinũ argenteum. nͥ oris
confessio designat᷑. que fit ereden¬
tibus ad salutẽ: Argentum enĩ
ꝓ eloquio poni solet. psalmista
testante ubi canitur. Eloquia
dñi eloquia casta. argentum ig¬
ne examinatũ. Offerat et panẽ
sacrificii salutaris. abiectis car¬
aubus legalium uictimarum.
Dicatq. Dimitte me obsecro ad u¬
nam partem sacerdotalem. idẽ

Expanded text:
usque non desunt qui veniant et usque non desunt qui veniant et convertantur. De quibus alius hoc tempore reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt . » De talibus enim reliquiis bene intelligitur quod dictum est: « Qui remanserit in domo tua, veniet ut oretur pro eo. » Profecto qui credit in Christo, sicut temporibus apostolorum ex ipsa gente plurimi venerunt et crediderunt. Neque nunc desunt qui, licet rarissimi, tamen credant, ut impleatur in his quod hic homo Dei locutus est. Quod vero continuo secutus adjungit: « Offeret nummum argenteum, et tortam panis , » quid per nummum argenteum, nisi oris confessio designatur, quae fit credentibus ad salutem? Argentum enim pro eloquio poni solet, Psalmista testante, ubi canitur: « Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . » Offerat et panem sacrificii altaris, abjectis carnalibus legalium victimarum, dicatque: « Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, » id est,
Abbreviated transcription (Latin):
docuit me pater hec loquor. Et
quime misit mecum ẽ. ñ relinqͥt
me solum. quia ego quȩ placita
sunt ei facio semꝑ. Cuui domum
fidelem edificat pat̾. que domꝰ
sumus nos si fiduciam et grãm¬
et głam spei usq in finem firmã
retineamus. Alioquin quomͦ de
samuele potest accipi qđ edificata
sit ei domus fidelis. que coram
tis diebus incederet. cum legamꝰ
insequentibus qd filii illius au̾si
deuiis eius post auaritiam decli¬
nauerint. et ꝑuerterint iudiciũ
nisi forte domum eius hoc loco
plebem isrliticam intelligamus
quia cunctis diebus sacerdotii
eius dño seruierit: De quo scrip¬
tum ẽ. Et requieuit omĩs domꝰ
isrł post dnm̃. Et paulopost. Ab¬
stulerunt ergo filii isrł baalim
et astaroth. et seruierunt dño
soli Quod uero subdit᷑. futurum
ẽ aut̃ ut quicumq remanserit
indomo tua ueniat ut oretur ꝓ
eo. et offerat numiũ argente¬
um et tortam panis.ñ ꝓprie de
domo dicit᷑ huius heli s illius
aaron. de quo genere etiam huc¬

Expanded text:
loquor, et qui me misit mecum est, non reliquit me solum, quia ego quae placita sunt ei facio semper . » Cui domum fidelem aedificat Pater. « Quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque in finem firmam retineamus . » Alioquin, quomodo de Samuele potest accipi quod aedificata sit ei domus fidelis, quae coram tis diebus incederet, cum legamus in sequentibus quod filii illius aversi de viis ejus post avaritiam declinaverint, et perverterint judicium? nisi forte domum ejus hoc loco plebem Israeliticam intelligamus, quia cunctis diebus sacerdotii ejus Domino servierit, de quo scriptum est: « Et requievit omnis domus Israel post Dominum ; » et paulo post: « Abstulerunt ergo filii Israel Baalim, et Astaroth, et servierunt Domino soli . » Quod vero subditur: « Futurum est autem ut quidquid remanserit in domo tua, veniat, ut oretur pro eo, et offerat nummum argenteum et tortam panis. » Non proprie de domo dicitur hujus Heli, sed illius Aaron, de quo genere etiam huc
Abbreviated transcription (Latin):
ne scriptum est. quod illi qui resi¬
dui fuerant de hac clade dispersi
sunt ita ut non relinquerentur
ex eis duo pariter: quia prauorũ
congregatio. cum uere dilectionis
copula & fidi unitate ñ iungitur.
abinuicem ꝑdissensionem seꝑatur:
et incerti & instabiles facti ꝑ diuini
examinis potentiam sicut in animo
ita et in corpore se iuncti ab inuicẽ.
ubiq disꝑgintur: hinc ꝓpħa ad
dnm dicit. Ecce inimici tui dñe
peribunt. & disꝑgentur om̃s qui
operantur iniquitatem. Quod autẽ¬
inu̾b samuhel quȩ locutus est ad
popłm. increpans eos de iniqua
electione regis terreni cum habe¬
rent ipsum dñm regem additũ
ẽ. & misit inquit dñs hieroba̾al.
muhel et eruit uos de manu ini¬
micorum urorum ꝑcircuitum. &
habitastis confidenter: hierobahal¬
ipsum nominat. qui alio nomine
in libro uidicum gedeon nominat᷑
est: & bedan ipsẽ est sanson fortis¬
simus. de quo in predicto libro rett¬
tur quod isrł contra philistim de¬

Expanded text:
ne scriptum est quod illi qui resine scriptum est quod illi qui residui fuerant de hac clade, dispersi sunt, ita ut non relinquerentur ex eis duo pariter, quia pravorum congregatio cum verae dilectionis copula et fidei unitate non jungitur, ab invicem per dissensionem separantur, et incerti et instabiles facti, per divini examinis potentiam, sicut in animo ita et in corpore sejuncti, ab invicem ubique dispergentur. Hinc Propheta ad Dominum dixit: « Ecce inimici tui, Domine, peribunt et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem . » CAPUTin verbis Samuel quae locutus est ad populum, increpans eos de iniqua electione regis terreni, cum haberent ipsum Dominum regem, additum et misit Dominus Hierobaal muhel et eruit vos de manu inimicorum vestrorum per circuitum et habitastis confidenter viipsum nominat, qui alio nomine in libro Judicum Gedeon est nominatus, et Bedan ipse est Samson fortissimus; de quo in praedicto libro refertur quod Israel contra Philisthiim de
Abbreviated transcription (Latin):
ualeant. Mtituntq in uniu̾sos ter¬
minos isrł. hoc. ẽ. ad doctores eccłie
qui p̾sunt popłis quatinus sibi
opem ferant & scutum fidi contra
hostes ex aduerso opponant. Mox¬
q saul sp̃u dñi instinctus simul cũ
samuhel ꝓpħa & sacerdote retẽ¬
suit popłm: & inuenit de filiis
isrł. cccͣ. milia bellatoꝵ uirorum
suit inquit eos in bezech. Bezech
urbs regis adombez ech: hodieq
duȩ uillȩ sunt nomine bezech:
uicine sibi in septimo lapide: qne¬
opoli descendentib citopolim. De¬
zech interp̾tatur egestas & signifi¬
care ni fallor. potest paucitatem e¬
lectorum. Unde et ipsa ueritas ait.
Multi autem sunt uocati pauci uͦ e¬
suos parentes p̾parans: de utroq
populo milites eligit trinitatis fi¬
de p̾claros & bonorum accuum
ꝑfectione p̃cipuos: hostes suos fugat.
et ꝑcutit eos gladio sp̃c. a mane
illucescentis fidi. usq dum lum̃
scientiȩ & ardorem caritatis. ꝑ cotu
orbem eccłiȩ diffundat. Unde & be¬

Expanded text:
valeant. Mittuntque in universos terminos Israel, hoc est, ad doctores Ecclesiae qui praesunt populis, quatenus sibi opem ferant, et scutum fidei contra hostes ex adverso opponant. Moxque Saul, Spiritu Domini instinctus, simul cum Samuele propheta et sacerdote, recensuit populum, « et invenit de filiis Israel trecenta millia bellatorum, virorum suit eos, inquit, in Bezech. » Bezech urbs est regis Adonibezech, hodieque duae villae sunt nomine Bezech, vicinae sibi, in septimo lapide a Neapoli descendentibus Scythopolim. Besech interpretatur egestas, et significare ni fallor potest paucitatem electorum; unde et ipsa Veritas ait: « Multi sunt vocati, pauci vero esuos parans, de utroque populo milites elegit Trinitatis fide praeclaros, et bonorum actuum perfectione praecipuos; hostes suos fugat, et percutit eos gladio Spiritus, a mane illucescentis fidei usque dum lumen scientiae, et ardorem charitatis per totam urbem Ecclesiae diffundat. Unde et be
Abbreviated transcription (Latin):
dib uitiorum: aceruum testimonii
hoc est sententias sc̃arum scriptura¬
rum congerit quatinus hosti nefan¬
dissimo rarum ꝓtectione muniti
iuriliter resistere ualeant. Mutunt¬
q in uniu̾sos terminos isrł. hoc est

Expanded text:
dibus vitiorum acervum testimonii, dibus vitiorum acervum testimonii, hoc est, sententias sanctarum Scripturarum congerit, quatenus hosti nefandissimo earum protectione muniti viriliter resistere valeant. Mittuntque in universos
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Pater mi pater mi. currus
isrł & auriga eius. & in libro iob.
heliui: ipsũ iobpatrẽ ħẽ magistrum
uocat. hoc modo pater mi probet᷑
nias ammanites & pugnare cepit
adu̾sum iabes galaad: et cetera.
Quid fignificat hoc factum. quod na¬
as ammanites in hoc ferire cum ia¬
bes galaad uoluit fedus. ut erueret
omium oculos dextros quatinus fi¬
crent obprobrium inuniu̾so isrł.
nisi bellum hereticorum contra
eccliam: Naas quippe interp̃tatur
serpens: ammon cõpͥmens uł coan¬
gustans. uł popłs meroris. iabes in¬
trptatur exicata: galaad: aceriuiꝰ
destimonii. Ergo naas serpens an¬
tiquus & princeps ammanitarum
roris dicitur qm̃ gaudium sp̃s sc̃i
non habent: disponit fedus cum
popło ecclie ut eruat omĩum ocu¬
los dextros. hoc. ẽ. uisum sane &
ortodoxe fidi auferat. Sic enim
uult eos habere federatos ut sinis¬
trum oculum habentes. & tantũ
quȩ praua sunt. sentiant. S ex¬
sicata mens fidelium ab om̃ib sor¬

Expanded text:
dicens: « Pater mi, pater mi, currus dicens: « Pater mi, pater mi, currus Israel et auriga ejus . » Et in libro Job Eliu ipsum Job patrem, hoc est, magistrum vocat, Naas Ammonites, et pugnare coepit adversum Jabes Galaad, » etc. Quid significat hoc factum quod Naas Ammonites in hoc ferire cum Jabes Galaad voluit foedus, ut erueret omnium oculos dextros, quatenus fierent opprobrium in universo Israel, nisi bellum haereticorum contra Ecclesiam? Naas quippe interpretatur serpens. Ammon, comprimens vel coangustans, vel populus moeroris. Jabes interpretatur exsiccata; Galaad, acervus testimonii. Ergo Naas serpens antiquus et princeps Ammonitarum,roris dicitur, quoniam gaudium Spiritus sancti non habent, disponit foedus cum populo Ecclesiae, ut eruat omnium oculos dextros, hoc est, visum sanae et orthodoxae fidei auferat. Sic enim vult eos habere foederatos, ut sinistrum oculum habentes, ea tantum quae prava sunt, sentiant. Sed exsiccata mens fidelium ab omnibus sor
Abbreviated transcription (Latin):
qui mons. ẽ. in medio galilee cãpo
mire rotunditatis sublimis & inc̃¬
p̾tatur. ueniens lumen: ad coslem
catur ob aliquod collatum a dro
beneficium. Prophetauit in me¬
dio ꝓpħarum ibi consistentium.
significat quod uideis omĩa que
de eis legis lator. & ꝓpħe predix¬
rant. ita euenerunt siue in ꝓsx
siue in aduersis. At tamen ipsi
libros legis tenentes & ꝓpħarum
quasi diuinasse uidentur. cum fit̾
misteria de xp̃o et eccłia mas
cons cripta legendo & ꝓpħetand
ꝓferre noscuntur. Quod autem
de ipło saul scriptum. ẽ. quod
uidentes eum om̃s qui eum n¬
pater eorum: Propterea u̾sum a
corum caliter ꝓlatum. ẽ. ac sid¬
ceret: quis maior. illo in digniss
& in sapientia: Optime enum d¬
cest inter ꝓpħas u̾sari & pat̃i
eorum idẽ magister uocari qul
tam doctus & sapiens.ẽ. Patl¬
autem. aliquando magister inscrip¬
curis uocatur sicut heliseus heli¬
am patrem id ẽ. magistrum uocat

Expanded text:
qui mons est in medio Galilaeae, campo qui mons est in medio Galilaeae, campo mirae rotunditatis sublimis, et interpretatur veniens lumen, ad collem locus ob aliquod collatum a Domino beneficium, prophetavit in medio prophetarum ibi consistentium, significat quod Judaeis omnia quae de eis legislator et prophetae praedixerant, ita evenerunt, sive in prosperis, sive in adversis. Attamen ipsi libros legis tenentes et prophetarum, quasi divinasse videntur, cum futura mysteria de Christo et Ecclesia in eis conscripta legendo et pronuntiando proferre noscuntur. Quod autem de ipso Saul scriptum est quod videntes eum omnes qui eum npater eorum? Propterea versum eeorum? » taliter prolatum est ac si diceret: Quis major illo in dignitate et in sapientia? Optime enim potest inter prophetas versari et pater eorum, id est magister, vocari, qui tam doctus et sapiens est. Patenim aliquando magister in Scripturis vocatur: sicut Eliseus Eliam patrem, id est, magistrum vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
samuhel. sauli uidentem querenti
apparens. locutus ẽ. dicens. ego sum
uiders ascende ante me in excelfr̃i
ut comedas mecum hodie. & di¬
mitam te mane & omĩa que sunt
in corde tuo indicabo tibi: & de
asinis quas perdidisti nudius ter¬
cius ne sollicitus sis quia inuente
sunt: erat in corde saul sicut hebrei
tradunt quod rex futurus. eẽt. qr
uiderat ꝑuisum se in u̾tice arboris
palme collocari. Quȩ uisio: signũ
cum tabor. inuenient te ibi tres
ubi iacob lapidem erexerat. Post
hec uenies ad collem dĩ. Collis
cum eis. Prophasse eum ibi ui¬
dei dicunt de futuro scło: de gog
et magog: & de premiis ustorum
& pena impiorum. Quando gͦ uene¬
rint signa hec omĩa tibi.ͥ fac quȩ
nis nosse poteris quia te ds regẽ
fore uoluit: & idcirco ad omĩa que
tibi agenda sunt regaliter age.
quia ds tecum. ẽ. Quod autem
signa que p̾dixerat samuhel sau¬
li cuncta cuncta ita uenerunt: &
ipse saul ꝑtransita quercu tãbor.

Expanded text:
Samuel Sauli Videntem quaerenti Samuel Sauli Videntem quaerenti apparens locutus est, dicens: « Ego sum Videns, ascende ante me in excelsum, ut comedatis mecum hodie, et dimittam te mane, et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi, et de asinis quas perdidisti nudiustertius ne sollicitus sis, quia inventae sunt, » etc. Erat in corde Saul, sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum um Thabor, invenient te ibi tres ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis cum eis. Prophetasse eum ibi Judaei dicunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnis nosse poteris quia Deus te regem fore voluit, et idcirco omnia quae tibi agenda sunt, regaliter age, et Deus tecum est. Quod autem signa quae praedixerat Samuel Sauli, cuncta ita evenerunt, et ipse Saul, pertransita quercu Thabor,
Abbreviated transcription (Latin):
mnuniũsis regnis illorum nullꝰ
est similis tui. Et in psalmo: qm̃
quis inquit in nubib equabitur dño
aut quis similis erit dño in filiis dĩ:
Q uod autem saul asinas patris sui
cis perditas quesiuit. & initinere
quo ꝑrexit ad ꝓphetam uenit qui
eum ui regem unxit significat q̃ uidei
stulticiam carnalis sensus sequentes.
ꝑerroris deiia luxum istius mundi
ꝓpħam uenientes hoc ẽ. ad moysen:
inuentas eẽ asinas abeo audierant.
hoc ẽ. bona cerre comessuros se ẽẽ
didicerant: a quo eis unctionis oleũ
infusum. & regni gub̾nacula futura
p̃dicta sunt. inquib fr̃s suos ad tẽp̃
de manibꝰ hostium suoꝵ. eriperent.¬
Quod autem samuhel saul in excel¬
sum ducit. & ibi illi refectionem p̾¬
parat. significat moysen. & oms ꝓpħas
doctrinis suis populum hebreorum
sempen ad altiora ꝓuocasse. ut sci¬
entia sp̃ali refecti in culmine uir¬
tutum consisterent: necͥ laberentur
in foueam uitiorum. Quod autem

Expanded text:
in universis regnis illorum nullus in universis regnis illorum nullus est similis tui . » Et in psalmo: « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Quod autem Saul asinas patris sui Cis perditas quaesivit, et in itinere quo perrexit ad prophetam venit, qui eum in regem unxit, significat quod Judaei stultitiam carnalis sensus sequentes, per erroris devia luxum istius mundi venientes, hoc est, ad Moysen, inventas esse asinas ab eo audierant, hoc est, bona terrae comesuros esse didicerant, a quo eis unctionis oleum infusum, et regni gubernacula futura praedicta sunt, in quibus fratres suos ad tempus de manibus hostium suoQui Samuel Saulem in excelsum ducit et ibi illi refectionem parat, significat Moysen et omnes prophetas doctrinis suis populum Hebraeorum semper ad altiora provocasse, ut scientia spiritali refecti, in culmine virtutum consisterent, nec relaberentur in foveam vitiorum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
filius fuit dextere quia sep
pauxilium dñi confortatus hos¬
tib suis p̾ualuit: s quia semꝑ
ingratus excitit beneficiorum di
a durus ceruice in blasphemiam
erupit de magno pariulus. & de
plicido turbulent̾ effectus est.
ios autem unctus ẽ in regem.
ꝓmaginem xp̃i portauit. Unde
it beatus daiuid et ipse xp̃c nũcu¬
patus ait ad eum qui fiuxerat sa¬
sulsuꝑ eminebat oĩb Significat
quia caput nr̃m xp̃c sursum su¬
ꝑ nos ẽ. quem pater suꝑ om̃em
suꝑ om̃e nom̃ quod nominat᷑. exal¬
tatum cũ sedere sec̃ fec̾ ĩ celestibꝰ: Nec
non et hoc quod de saul dicituu
quod electus & bonus ẽẽt. & de
filiis fsrl̃ non eẽt eo uir melior:
magis ad xp̃m ꝑtinet quam ad
psum saul: de quo ꝓpħa dicit ex
psona dñi. Ecce puer meus electꝰ
quem elegi: ponam suꝑ eum spi
meum &̃ uidicium gentib nun¬
tu ut. Et iheremias ita ait: Orex
gentium. tuum. ẽ. enim decus in¬
dt cunctos sapientes gentium &

Expanded text:
filius fuit dextrae, quia saepe per auxilium Domini confortatus hostibus suis praevaluit. Sed quia semper ingratus exstitit beneficiorum Dei, et durus cervice in blasphemiam erupit, de magno parvulus, et de placido turbulentus effectus est. Quod autem unctus est in regem, imaginem Christi portavit. Unde et beatus David, et ipse Christus nuncupatus, ait ad eum qui se finxerat SaSaul supereminebat omnibus, significat quia caput nostrum Christus sursum super nos est, quem Pater super omnem super omne nomen quod nominatur, exaltatum consedere secum fecit in coelestibus . Nec non et hoc quod de Saul dicitur quod electus et bonus esset, et filiis Israel non esset eo melior, magis ad Christum pertinet quam ad ipsum Saul. De quo propheta dicit ex persona Domini: « Ecce puer meus electus, quem elegi, ponam super eum Spiritum meum, et judicium gentibus nuntiabit . » Et Jeremias ita dicit: « O rex gentium, tuum est enim decus inter cunctos sapientes gentium, et
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ conuentꝰ gentium efficit᷑ lo¬
cus aptus ad suscipiendã archã
diuĩ. indomũ uidelicet abinaclab
qͥ int̃pretat᷑ pat̾ meus spontane¬
us. Qui cũ psalmista dicere pos
aminadab constituit᷑ sacerdos.
ut custodiat archã dñi. Eleatar
quippe di ad uitorium. int̃pretatur.
Et bene qͥ custodit archã dni di ad¬

Expanded text:
id est, conventus gentium, efficitur loid est, conventus gentium, efficitur locus aptus ad suscipiendam arcam Domini in domum videlicet Abinadab, qui interpretatur Pater meus spontaneus, qui cum Psalmista dicere possAbinabad constituitur sacerdos, ut custodiat arcam Domini. Eleazar quippe Dei adjutorium interpretatur. Et bene qui custodit arcam Domini, Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
recusabant. Uncde dieunt ad eos
apłi post resurrectionẽ dni. Yo¬
bis inquiunt oportebat pͥmũ
loqui uerbum di. s quia nolui¬
stis et inlignos uos iudicastis
eterne uitȩ. ecce conuertim᷑ ad
gentes. Cariath iarim qͤ et cariath¬
hal dicitur. ciuitas ẽ saltuũ una
deurbibꝰ gabaonitarum ꝑtinens
ad dribũ iude euntibꝰ ad helia di¬
ospolim in miliario nono. De hac
fuit urias ꝓpħa quẽ int̾fecit io¬
debim in ihrłm sicut iheremias
scribit. S: inparalipomenon li¬
bro filius sobal appellat᷑ cariath¬
uarim et interpretat᷑ ipsa cari¬
ath iaes rim ciuitas uł uilla sil¬
larum. De qua ciuitate mistice.
inpsalmo scriptũ ẽ. inueniã locũ
dnõ. tabernaculum do iacob. Et¬
ce audiuimus eam in effrata. in¬
uenimꝰ eã in campis silue. Locus
enĩ dni ẽ tabernacłm pectoris.
xp̃iani popłi et atria eccłȩ catho¬
licȩ. quȩ ille tamquã celũ semꝑ
in habitat. Ciuitas enĩ silu arum

Expanded text:
recusabant. Unde dicunt ad eos recusabant. Unde dicunt ad eos apostoli post resurrectionem Domini: « Vobis, inquiunt, oportebat primum praedicare verbum Dei: sed quia noluistis, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . » Cariathiarim, quae et Cariadbal dicitur, civitas est saltuum, una de urbibus Gabaonitarum, pertinens ad tribum Judae, euntibus ad Heliopolim in milliario nono. De hac fuit Urias propheta, quem interfecit Joachim in Jerusalem, sicut Jeremias scribit. Sed in Paralipomenon libro filius Sobal appellatur Cariathiarim . Et interpretatur ipsa Cariathiarim civitas vel villa silvarum. De qua civitate mystice in psalmo scriptum est: « Inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae . » Locus enim Domini est tabernaculum pectoris Christiani populi, et atria Ecclesiae catholicae, quae ille tanquam coelum semper inhabitat. Civitas enim silvarum,
Abbreviated transcription (Latin):
do popłs alonge stabar et or¬
bat. solus moyses ascendit al
dnm. Et dixerunt uiri bethsa¬
mite. Quis poterit stare in con¬
spectu dñi di scĩ huiꝰ: Et ad qũ
ascendit a nobis: Miseruntq
nuncios ad habitatores chan¬
athiarim dicentes. Reduxeri
philistiim archã dñĩ. descend¬
te et ducite eam aduos. Uene¬
runt gͦ uiri cariath iarim etd¬
xer̃t archam dñi. et intulert̃ in
domũ aminadab ingabaa. Ela¬
tarũ aut̃ filiũ eius. scĩfica uerassi
ut eustodirent archam dñi. Quod
aut̃ postquam ꝑcussi sunt uiri beth¬
samites eo qđ indigne uiderint
archã dnĩ. miser̃t eã ad cariath ia¬
rĩ qͥd significare melius pot̾ quã
translationẽ testamenti dñi apo¬
pło iudaico adgentes: Quia cũ
illi a patrum orbita deuiantes. car¬
nali obseruantia et pharisaicis
suꝑsticionibus legẽ feclarerent
saluatoris dicta sꝑnebant. et ꝑ
ministros noui testamenti uer¬
bũ salutis illis p̃dicari penitus

Expanded text:
do , populus a longe stabat et orado , populus a longe stabat et orabat, solus Moyses ascendit ad Dominum. « Et dixerunt viri Bethsamitae: Quis poterit stare in conspectu Domini Dei sancti hujus, et ad quem ascendet a nobis? Miseruntque nuntios ad habitatores Cariathiarim, dicentes: Reduxerunt Philisthiim arcam Domini. Descendite et ducite eam ad vos. Venerunt ergo viri Cariathiarim, et duxerunt arcam Domini, et intulerunt eam in domum Abinadab in Gabaa: Eleazarum autem filium ejus sanctificaverunt, ut custodiret arcam autem postquam percussi sunt viri Bethsamitae, eo quod indigne viderent arcam Domini, miserunt eam ad Cariathiarim; quid significare melius potest quam translationem Testamenti Domini a populo Judaico ad gentes? Quia cum illi a patrum orbita deviantes, carnali observantia, et Pharisaicis superstitionibus legem foedarent, Salvatoris dicta spernebant, et per ministros Novi Testamenti verbum salutis illis praedicari penitus
Abbreviated transcription (Latin):
uocitata sit. siue ꝓpter luctũ
suꝑ uiris bethsamitibus factũ.
siue ꝓpter distinctionẽ ciuitatis
abel bethmacha. De qua exela¬
mauit mulier sapiens ad io¬
ab dicens. Qui in t̾rogant in¬
t̾rogent in abela.Sie itaq
intelligendum ẽ qcł ab urbe
murata usq ad uillã qͦ erat
absq muro. et usq ad abel
magnũ dedert̃ mures suꝑquẽ
idẽ suꝑ luctũ posuerunt ar¬
cham dñĩ. que erat usq in illã
diem in agro iosue betħsami¬
tis. fuit igitur in agro illius
donec inchariathiarim ducta ẽ¬
.g̃. Qd dictũ ẽ de eis. Qui uidere archã
dm̃i reuersam de t̾ra philistinoꝵ.
ausi sunt. eũ ñ eent de stirpe leui¬
plebs. ꝓuna eadem re indiffe¬
rent̾ accipitur. Nam et ex uno
greco qđ ẽ laos solet utrumq
tranfferri. S mͥ uidetur eẽ dis¬
tantia qđ inpriore cõmate uersi¬
enim maiores natu significat.
ut sit sensus. Quia de optimat
ipsa aut̃ turba uulgari hominec

Expanded text:
vocitata sit, sive propter luctum vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive propter distinctionem civitates Abel Bethmatha, de qua exclamavit mulier sapiens ad Joad, dicens: « Qui interrogant interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro, et usque ad Abel maid est, super luctum, posuerunt arcam Domini quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitis. Fuit igitur in agro illius donec in Cariathiarim ducta est. Quod dictum est de eis qui videre arcam Domini, reversam de terra Philisthinorum, ausi sunt, cum non essent de stirpe Leviplebs pro una eademque re indifferenter accipitur: nam ex uno Graeco, quod est λαός solet utrumque transferri. Sed mihi videtur esse distantia quod in priore commate versienim majores natu significat, ut sit sensus, quia de optimatiipsa autem turba vulgari homines
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ ut incedere debeant. quisa¬
cre legis iugo sub positi. iam ꝑ
int̾nãseientiã dñi archa portãt
tatibꝰ condolentes acepto recti¬
tuclinis itinere ñ declinent.
Quoꝵ nimirum gr̃a mentẽ nr̃am
aut si affectu ñ tangit᷑ durasit
aut plus tacta si inflecͥt᷑ remis¬
sa. Post reu̾sionẽ arche de t̾ra
philistiim. sequit᷑ scriptura
dicens. Hisunt aut̃ ani aurei
quos reddiderunt philistum ꝓde
licto dño. Arotus unum. gaza
unũ. ascalon unũ. getħ unum.
acharon unũ. et reliqͣ. Quinq
anos et quinq: mures. hȩ quinq
ciuitates dederunt. Lelique aũt
ciuitates ꝓuinciarũ et iille quȩ
erant absq muro. mures tan¬
tũ dederunt. Iecirco dicitur
ab urbe murata. usq ad uillã
que erat absq muro. Quod
aut̃ sequit᷑ et usq ad abel mag¬
nũ suꝑ quẽ posuerunt archã
di. abel magnũ eiuitas ẽ irt̃¬
mino isrł. Abel magnũ iccirco
uocatur. cum antea bethsameᷤᷤ

Expanded text:
se est, ut incedere debeant, qui sase est, ut incedere debeant, qui sacrilegiis suppositi jam per internam scientiam, Domini arcam portant, tatibus condolentes, a coepto rectitudinis itinere non declinent. Quorum nimirum gratia mentem nostram taut si affectu non tangitur, dura sit: aut plus tacta, si inflectitur, remissa. Post reversionem arcae de terra Philisthiim sequitur Scriptura dicens: « Hi sunt autem ani aurei, quos reddiderunt Philisthiim pro delicto Domino. Azotus unum, Gaza unum, Ascalon unum, Geth unum, Accaron unum, etc. » Quinque anos et quinque mures hae quinque civitates dederunt. Reliquae autem civitates provinciarum et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur: « ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. » Quod autem sequitur: « Et usque ad Abel magnum, super quem posuerunt arcam Dei. » Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis
Abbreviated transcription (Latin):
dertris et a sinistris. ꝑ glam et
ignobilitatẽ. ꝑ infamiam et bo¬
nã famã. ut seductores et uera¬
ces. ⁊ cet̾a. Si gͥ acdet̃ni solis ha¬
bitationẽ tendimꝰ. dignũ ꝓfec¬
toẽ ut de dei itinere ꝓ carnalibꝰ
affectibꝰ ñ declinemus. Tota e¬
ĩ uirtute pensandũ ẽ qđ uacce
di plaustro supposite gemunt et
ꝑgunt. dant abintimis mugitus
et tamen de itinere ñ reflectunt
gressus. Amorem quidem ꝑ com¬
passionẽ sentiunt. s colla posterĩ
ñ deflectunt. Sic nimirum p̃dica¬
tores cłi. sic fideles quiq ẽẽ intͣ
scãm eccłam debent. ut et cõpa¬
tiant᷑ ꝓximis ꝑ caritatẽ. et tam̃
deuia di ñ exorbitent ꝑcõpassio¬
nẽ. Archam quippe suꝑpositã
bethsames ꝑgere ẽ. cũ suꝑna sei¬
entia ad int̃ne lucis habita culũ
ꝓpinquare. S tunc uere bethsa¬
mes tendimus. cum uiã rectitu¬
dinis gradientes ad uicina erro¬
ris latera. ꝓ affectu pignoꝵ ñ de¬
clinamus.Sic namq nunc neces¬

Expanded text:
am et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces, » etc. Si igitur ad aeterni Solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt, dant ab intimis mugitus, et tamen de itinere non reflectunt gressus. Amorem quidem per compassionem sentiunt, sed colla posterius non deflectunt. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut et compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. Arca quippe superposita Bethsames pergere est, cum superna scientia ad internae lucis habitaculum propinquare: sed tunc vere Bethsames tendimus, cum viam rectitudinis gradientes, ad vicina erroris latera, nec pro affectu pignorum declinamus. Sic namque sic neces
Abbreviated transcription (Latin):
q samuel isrł cunctis diebꝰ uite
sue et ibat ꝑsingłos annos cir¬
cuiens bethel et galgala et mas¬
phat. et iuidicauit isrłem in supͣ¬
dictis locis. Bethel ẽ ciuitas in
duodecimo abhelia lapide ade¬
xtris euntibus nea polim qͥ priꝰ
luza idẽ amigdalon uocabat᷑
et cecidit insortẽ tͥbus beniamin.
Uocabat᷑ aut̃ priꝰ luza. bethelut

Expanded text:
que Samuel Israel cunctis diebus vitae suae. Et ibat per singulos annos circuiens Bethel, et Galgala et Masphat, et judicavit Israelem in supradictis locis, » etc. Bethel est civitas in duodecimo ab Hierosolyma lapide, a dextris euntibus Neapolim, quae prius Luza, id est, amigdalon vocabatur, et cecidit in sortem tribus Benjamin. Vocabatur autem prius Luza
Abbreviated transcription (Latin):
contingeret. Uel certe uicesimus
erat annus eũ adhuc omĩs dom
isrł requeuit post dñm ab iects
uidelicet ilolis illi soli seruiens.
qđ eã fecisse toto tempore p̃sila
samuelis qui iosepho teste quin¬
cĩ annis cõpletus ẽ. et primoten¬
pore regni saul qd eodẽ historio
affirmante uiginti annis tenue
nullus sc̃ẽ historiȩ curiosus igne
Namq postinodum cũ recessisse
asaule sp̃c dñi. et agitaret eun
sp̃c̃ nequã. maxime ad ꝑseque¬
dũ dauid innoxiũ et iustũ. neces
erat partẽ militie uł plebis eus

Expanded text:
contigerit. Vel certe vicesimus contigerit. Vel certe vicesimus erat annus cum adhuc omnis domus Israel requievit post Dominum, abjectis videlicet idolis, illi soli serviens. Quod eam fecisse toto tempore praesulatus Samuelis, qui Josepho teste quindecim annis completus est, et primo tempore regni Saul, quod eodem historico affirmante viginti annis tenuit, nullus sanctae historiae curiosus ignorat: namque postmodum cum recessisset a Saulo Spiritus Domini, et agitaret eum spiritus nequam, maxime ad persequendum David innoxium et justum, necesse erat partem militiae vel plebis
Abbreviated transcription (Latin):
annꝰ uicesimꝰ. et reqͥeuit omĩs domꝰ
isrł post dnm̃. ñ ita intelligendum
ẽ quasi .xx. anni qͥbꝰ archa maneret
in cariathiarim. ad octauũ usq an¬
nũ regni dauid quando eã congre¬
gata popłi frequentia in ihrłm ad¬
duxit. sint computati. Inuenitur
nãq insequentibꝰ qđ temporibus
saulis fuerit elata de hac eiuitate
et allata in castra pugnante eo ad¬
uersum phlisteos. Sic et enĩ scrip¬
tũ ẽ. Et ait saul ad acbiam. Appli¬
ca archã di. Erat enimibi archa
dĩ. indie illa cũ filiis isrł. Et quia
constat qđ dauid eã in ibrłm ad¬
duxerit. ablatam dedomo amͥn¬
nadab in quã nunc illata eẽ ꝑhi¬
betur. restat intelligi qđ inclie¬
b̾saulis relata de castris et in
p̃fatã sit. illata ciuuitatem. un¬
de denuo regnante cdauid affere¬
tur in ibrłm. Est gͦ sensus memo¬
rate sententie. quia ex quo man¬
sit archa incariatbiarim erat
annus uicesimꝰ eum eã inde trans¬
ferri temporibꝰ saul. causa belli

Expanded text:
icesimus, et requievit omnis domus Israel post Dominum; » non ita intelligendum est quasi viginti anni, quibus arca maneret in Cariathiarim, ad octavum usque annum regni David, quando eam congregata populi frequentia in Jerusalem adduxit, sint computandi. Invenitur namque in sequentibus quod temporibus Saulis fuerit elata de hac civitate, et allata in castra, pugnante eo adversum Philisthaeos. Sic etenim scriptum est: « Et ait Saul ad Achiam: Applica arcam Dei. Erat enim ibi arca Dei in die illo cum filiis Israel . » Et quia constat quod David eam in Jerusalem adduxerit, ablatam de domo Abinabad, in quam nunc illata esse perhibetur, restat intelligi quod in diebus Saulis relata de castris, et in praefatam sit illata civitatem, unde denuo, regnante David, afferetur in Jerusalem. Est ergo sensus memoratae sententiae: Quia ex quo mansit arca in Cariathiarim, erat annus vicesimus cum eam inde transferri temporibus Saul causa belli
Abbreviated transcription (Latin):
in directum uacce. ꝑ uiam ꝙ
dueit bethsames. et reliqͣ. Bethsa¬
mes ciuitas ẽ sacerdotalis intri¬
bu beniamin que usq hodie de¬
monstrat᷑. de eleuteropoli ꝑgen¬
tibus nicopolim in .xͦ. miliario con¬
tra orientalem plagã. Bethsames
altã intribu neptalim. inqua et
ipsi eultores pristim ꝑmansere.
Etitinere uno gracliebantur ꝑgen¬
tes et mugientes. et ñ declinabant
neq addexteram neq ad sinis
t̾ra. Benedicit qđ itinere uno gͣ¬
diebant᷑ bethsames. hoc ẽ uiam
regiam incedentes indomum so¬
lis. in locum uidelicet iusticie et
ueritatis. Beth sames enim inter¬
p̃tat᷑ domus solis. et significat
lucet. Ibant aut̃ in directũ uacce.
et ñ declinabant neq addexterã

Expanded text:
in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, » etc. Bethsamis civitas est sacerdotalis in tribu Benjamin, quae usque hodie demonstratur de Eleutheropoli pergentibus Nicopolim, in decimo milliario contra orientalem plagam. Bethsamis altera in tribu Nephthalim, in qua et ipsi cultores pristini permansere. « Et itinere uno gradiebantur pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram neque ad sinistram, » etc. Bene dicit quod itinere uno gradiebantur Bethsamis, hoc est, viam regiam incedentes in domum solis, in locum videlicet justitiae et veritatis. Bethsamis enim interpretatur domus solis, et significat lucet. « Ibant autem in directum vaccae, et non declinabant neque ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
et offenderunt contrã isrł atq
suꝑati sunt. et ꝑcusserunt eos us¬
ꝙ adlocũ qui erat subt̃ bethear.
ethear int̾pretatur domus agni¬
tionis. uł domus agni. Cũ ꝑ p̃di¬
catdres euu̾głii dñs suꝑ hostes
sp̃tales intonuit. in fugã conuer¬
si corruerunt eoram isrł idest
corã popło cłi. et ꝑsecuti sunt eos
usq indomũ agnitionis. hoc ẽ quo¬
usq omĩs error expurgetur. et
uere dłs agnoscatur. Tunc assũp¬
sit samuel lapidẽ unum. et statu
it int̾ massephat illũ et int̾ sen.
Uel ut alia editio habet. int̾ masse¬
phat nouam et ueterẽ. et uocauit
nom̃ eiꝰ abenneger qđ ẽ latine
lapis adiuitoru Et dint. usq adhuc
mꝰ. int̾pretat᷑ intentio. Lapis ille
adiutorii. meclietas ẽ saluatoris.
ꝑ quẽ trauseundũ ẽ a massephat
uetere. ad nouai. idẽ. ab intenti¬
one qua ex pectabat᷑ in carnali
regno beatitudo falsa carnalis ad
intentionẽ qͣ ꝑ nouũ testamentũ

Expanded text:
et offenderunt contra Israel atque et offenderunt contra Israel atque superati sunt, et percusserunt eos usque ad locum qui erat subter Bethcar. » Bethcar interpretatur domus agnitionis vel domus agni. Cum per praedicatores Evangelii Dominus super hostes spiritales intonuit, in fugam versi corruerunt coram Israel, id est, coram populo Dei. Et persecuti sunt eos usque in domum agnitionis, hoc est, quousque omnis error expugnetur, et vere Deus agnoscatur. « Tunc assumpsit Samuel lapidem unum, et statuit illum inter Masphat et inter Sen vel, ut alia editio habet, intphat novam et veterem, et vocavit nomen ejus Abennezer, quod est latine Lapis adjutoris: et dixit, Usque huc interpretatur Intentio. Lapis ille adjutoris medietas est Salvatoris, per quem transeundum est a Massephat vetere ad novam, id est, ab intentione qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem qua per novum Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ siue mens uidens dm̃. auf
a se omnẽ facturã malignoꝵsi
am ac sic seruiet dño soli quia
nulla societas ẽ lucis ad tenes
nec ulla conuentio xp̃i adbella
Iudicauitq samuel fili mos ibꝰ
ciuitas intribu iuida. apudq
habitauit iepthe iuxta cariathiarĩ
urbem dequa supra diximus. Int̾¬
p̃taturq massephat speculatio
uel contemplatio. siue intentio uł
locus uidicii. Saphat enim iudica¬
ri ẽ. Et bene conuenit iste locus
tam scõ uiro qui plebem sibi cõmis¬
sam in iusticia et ueritate iudica¬
uit. et summa prudentia guber¬
nauit. Tulit aut̃ samuel agnum
lactentẽ unum. et obtulit illum
holocaustum dño. exclamauit in¬
et aures eius adp̃ces eoꝵ. Et cũ
offerret agnum lactentẽ in holo¬
caustum. hoc ẽ innocentẽ uitam
ꝑcontinentiã. salutarẽ hostiam
dño mactauit. ac igne caritatis
inodorem suauitatis. totã conere¬
mauit. Accedentes alienegene
ad pugnã contrapopłm dñi. in¬
tonuit dñs suꝑ eos et confusi st̃

Expanded text:
m, sive mens videns Dominum, aufert a se omnem facturam malignorum am, ac sic serviet Domino soli, quia « nulla societas est lucis ad tenebras, nec ulla conventio Christi ad Belia Samuel filios Israel civitas in tribu Juda, apud quam habitavit Jephte, juxta Cariathiarim urbem, de qua supra diximus. Interpretaturque Masphat speculatio, vel contemplatio, sive intentio, vel locus judicii. Saphat enim judicare est. Et bene convenit iste locus tam sancto viro, qui plebem sibi commissam in justitia et veritate judicavit et summa prudentia gubernavit. « Tulit autem Samuel agnum lactantem unum, et obtulit illum holocaustum Domino. Et clamaet aures ejus ad preces eorum . » Et cum offerret agnum lactantem in holocaustum, hoc est, innocentem vitam, per continentiam salutarem hostiam Domino mactavit, ac igne charitatis in odorem suavitatis totam concremavit. « Accedentes alienigenae ad pugnam contra populum Domini, intonuit Dominus super eos, et confusi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Nam sieut ille pignoꝵ affectibus
arecto itinere minime digresse
sunt. ita scĩ mundo renunciare
parentali optentu non debet
abono p̃pediri ꝓposito sicut mo¬
ses ait. Qui dicunt patri suo et
matri nescio uos. et fr̃ĩbꝰ suis
ignoro uos. et nescierunt filios
suos. hi custodierunt testan

Expanded text:
t. Nam sicut illae pignorum affectibus t. Nam sicut illae pignorum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita sancti mundo renuntiantes parentali obtentu non debent a bono praepediri proposito, sicut Moyses ait: « Qui dicunt patri suo et matri: Nescio vos, et fratribus suis: Ignoro vos, et nescierunt filios suos, hi custodierunt tes
Abbreviated transcription (Latin):
turrem stratonis. postea cesare¬
am nuncupatam. Azotus ut
suꝑus cdiximus int̾pretatur ig¬
nis patris mei uł incendium.
Gaza. int̾̃pretatur fortitudo. As¬
calon ignis infamis aut ignis
ignobilis. Geth toreular. Acha¬
ron quoq int̾pretatur eruditio
tristicie uł sterilitatis. Omĩs e¬
nim concupiscentia infamis atq
ignobilis ꝑ diabolum inflãma¬
ta atq ꝑ contrarias fortitudi¬
nes instigata. et quasi ꝑtorcu¬
lar nequitie exp̃ssa. uinum pro¬
fundit amaritudinis. in doc¬
trina praua et inoꝑatione ꝑuer¬
sa. Unde necesse ẽ ut tendat ad
mortem ubi ẽ tristitia uera et ster¬
litas ꝑpetua. Int̾ea palestini fac¬
entes plaustrum nouum inquo
posuerunt archam. et iuxta eã
capsellam habentem anos et mu¬
res aureos quos exsoluebant ꝓ
delicto. collocauerunt adiungen¬
tes duas uaccas fetas quibus
ñ erat impositum iugum et u¬
tulos earum concluserunt do
antium scło designauerunt. qr
nullum delicti uigum traxerur¬

Expanded text:
turrem Stratonis, postea Caesareturrem Stratonis, postea Caesaream nuncupatam. Azotus ut superius diximus interpretatur ignis patris mei vel incendium Gaza interpretatur fortitudo. Ascalon, ignis infamis, aut ignis ignobilis. Geth, torcular. Accaron quoque interpretatur eruditio tristitiae vel sterilitatis. Omnis enim concupiscentia infamis atque ignobilis per diabolum inflammata, atque per contrarias fortitudines instigata, et quasi per torcular nequitiae expressa, vinum profundit amaritudinis in doctrina prava et in operatione perversa. Unde necesse est ut tendat ad mortem, ubi est tristitia vera et sterilitas perpetua. « Interea Palaestini facientes plaustrum novum, in quo posuerunt arcam, et juxta eam capsellam habentem anos et mures aureos, quos exsolvebant pro delicto, collocaverunt, adjungentes duas vaccas fetas, quibus non erat impositum jugum, et vitulos earum concluserunt domiantium saeculo designaverunt, qui nullum delicti jugum traxerun
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur gaza futura intumulũ
sempiternum. qđ soluitur ita
antique ciuitatis locum uix fun¬
damentoꝵ p̃bere uestigia. Hanc
aut̃ que nunc cernitur in alio
loco ꝓilla edificata. Ascalon
aut̃. urbs ẽ nobilis palestiue.
Que et ipsa antiquitus una fuit
de quinq satrapis allophiloꝵ.
separata quidem ꝑ sortem tribui
uide decreta. nec tam̃ retenta
abea quia habitatores eius su¬
ꝑare ñ potuit. Geth ad quẽ lo¬
cum transtulerunt archã te¬
stamenti de atoto. nunc uicus¬
granlis uocatur getham inter
antipatridem et ĩanniam. S et
alia uilla appellatur gethu. Neha¬
ron intribu ẽ dan siue ut ego arbi¬
tror intribu iude adleuam cha¬
naneoꝵ. urbs una dequmq olim
satrapis palestine et decreta est
quidem tribui iude. nec tamen re¬
tenta ab ea qr habitatores pͥstinos
nequiuit expellere: S &usq hodie
grandis uicus cuuium iudeoꝵ
acharon dicitur inter azotum
et ianniam aclorientem respici¬
ens. Quidam putant acharon

Expanded text:
dicatur Gaza futura in tumulum dicatur Gaza futura in tumulum sempiternum? Quod solvitur ita, antiquae civitatis locum vix fundamentorum praebere vestigia; haec autem, quae nunc cernitur, in alio loco pro illa aedificata. Ascalon autem urbs est nobilis Palaestinae, Quae et ipsa antiquitus una fuit de quinque satrapiis Allophylorum, separata quidem et per sortem tribui Judae decreta, nec tamen retenta ab ea, quia habitatores ejus superare non potuit. Geth, ad quem locum transtulerunt arcam testamenti de Azoto, nunc vicusgrandis, vocatur Gechtham inter Antipatridem et Jamniam. Sed et alia villa appellatur Gechim. Accaron in tribu est Dan, sive ut ego arbitror in tribu Judae ad laevam Chananaeorum, urbs una de quinque olim satrapiis Palaestinae, et decreta est quidem tribui Judae, nec tamen tenta ab ea, quia habitatores pristinos nequivit expellere. Sed et usque hodie grandis vicus civium Judaeorum Accaron dicitur inter Azotum et Jamniam ad orientem respiciens. Quidam putant Accaron
Abbreviated transcription (Latin):
amlaurei. et quinq mures simi¬
liter aurei quos fecerunt phili¬
stei post plagam quã ꝑ pessi st̃
et adtulerunt ad archam dñi
significat qđ quidam carnales.
corporis quinq sensibus dediti.
et in lecebras uoluptatum sequen¬
tes. eum correpti fuerint a dño sce¬
lera sua cognoscentes ipsas plagas
uste se ꝑpeti adño confitentur.
licet coacti studium uite sue
meliorandi impendunt. Qcł bene
significant quinq ciuitates phi¬
listinoꝵ. id ẽ arotus. gara ascãlon
geth. acharon. illos uidelicet ex¬
primentes qui exterioris homi¬
nis actus secuntur. Gaza ciuitas
ẽ eue eoꝵ inqua habitauere capa¬
doces pͥstims cultoribus int̾fectis.
Apud ueteres erat t̾minus cana¬
neoꝵ iuxta egyptum. cecidit¬
q insortem tribus ude. s eam
tenere ñ potuit. quia enachim
id ẽ gigantes allophiloꝵ fortissi¬
me restiterunt. et est usq hodie
insignis ciuitas palestine. Que¬
ritur aut̃ quomͦ in quodã ꝓpba

Expanded text:
ani aurei et quinque mures simiani aurei et quinque mures similiter aurei, quos fecerunt Philisthaei post plagam quam perpessi sunt, et attulerunt ad arcam Domini, significant quod quidam carnales quinque corporis sensibus dediti, et illecebras voluptatum sequentes, cum correpti fuerint a Domino, scelera sua cognoscentes, ipsas plagas juste se perpeti a Domino confitentur, et licet coacti, studium vitae suae meliorandi impendunt. Quod bene significant quinque civitates Philisthinorum, id est, Azotus, Gaza, Ascalon, Geth, Accaron, illos videlicet exprimentes qui exterioris hominis actus sequuntur. Gaza civitas est Evaeorum, in qua habitavere Cappadoces, pristinis cultoribus interfectis. Apud veteres erat terminus Chananaeorum juxta Aegyptum, ceciditque in sortem tribus Judae, sed eam tenere non potuit, quia Enachim, id est, gigantes Allophylorum, fortissime restiterunt. Et est usque hodie insignis civitas Palaestinae. Quaeritur autem quomodo in quodam propheta