comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ieremias ꝓpħa ad ananta epham
in ocłis sacerdotum. & in odis omis ppłi
qui stabat in domo dni. Et At merepuas
prȩlio & de afflictione & de fame. Ppħa
qui uaticinatꝰ est pacem: cum uenerit uer
de collo iheremiȩ ꝓpb̃ȩ. & confregit eam. Et
ait ai namas in conspectu omnis ꝓpłi dicens.
Hec dic̃ dñs. Sic confringam iugum nabu¬
chodonosor regis babilonis post duos annõ
dierum: de collo omnium gentium. Et abnt
Dł factum ẽ. uerbum dnĩ ad iherciiã: postã
confregit aunanias ꝓpħa cathenam de col¬
lo iheremie ꝓphȩ dicens. Uade & dices a nanie.
hec dic̃ dñs. Cathenas ligneas contriuisti. &
exercituum ds isrł. lugum ferreum posui fup
collum cunctarum gentium istarum ut ser¬
uiant nabuchodonosor regi babilonis. & ser¬
uient ei. in suꝑ & bestias terrȩ dedi ei. xXX iiii.¬
ł dixit iheremias ꝓpħa. ad a maniã ꝓpħam
Audia nania. Non misit te dñs. & tu con¬
fide fecisti ppłm istum inmendacio. lccirco

Expanded text:
ad Ananiam prophetam, in oculis sacerdotum et in oculis omnis populi qui stabat in domo Domini. Et ait Jeremias praelio, et de afflictione, et de fame. Propheta, qui vaticinatus est pacem, cum venerit verbde collo Jeremiae prophetae, et confregit eam, Et ait Ananias in conspectu omnis populi, dicens: Haec dicit Dominus: Sic confringam jugum Nabuchodonosor regis Babylonis post duos annos dierum de collo omnium gentium. Et abiit ni ad Jeremiam, postquam confregit Ananias propheta catenam de collo Jeremiae prophetae, dicens: Vade, et dices Ananiae: Haec dicit Dominus: Catenas ligneas contrivisti: etexercituum Deus Israel: Jugum ferreum posui super collum cunctarum gentium istarum, ut serviant Nabuchodonosor regi Babylonis, et servient ei insuper et bestias terrae dedi ei et dixit Hieremias propheta ad Ananiam prophetam audi Anania non misit te Dominus et tu confidere fecisti populum istum in mendacio idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
nas & ad mare & ad bases & ad reliqua ua¬
sorum quȩ remanserunt in ciuitate hac.
quȩ ñtulit nabucbodonosor rex babuo¬
nis: cum transferret iechoniam filium ioa¬
chim regem iuda de ierłm in babilonem.
&. om̃s optunates uida & ierłm. Quia hȩc
dicit dñs exercituum ds isrł: ad uasa quẽ

Expanded text:
 et ad reliqua nasorum, quae remanserunt in ciuitate hac, quae non tulit Nabtichodonosor, rex Babylonis, cum transferret Iechoniam. filium Ioiacim, regem Iuda, de Hierusalem in Babylonem et omnes optimates Iuda et Hierusalem. quia haec dicit dominux exercituum deus Israhel ad u
Abbreviated transcription (Latin):
num & reccum ẽ in oclis ur̃is ueruntam̃ scito¬
te & cognoscite: qd si occiditis me sanguinẽ
innocentẽ tradetis contra uos metipsos: &
contra ciuitatem istã & habitatores eiꝰ. In ue¬
ritate enim misit me dñs ad uos ut loque¬
rer in aurib uris omĩa uerba hȩc. Et dixert̃¬

Expanded text:
 rectum est in oculis vestris. Verumtamen scitote et cognoscite quod si occideritis me, sanguinem innocentem tradetis contra vosmetipsos, et contra civitatem istam, et habitatores ejus. In veritate enim misit me Dominus ad vos, ut loquerer in auribus vestris omnia verba haec Jer
Abbreviated transcription (Latin):
nomine dnĩdi nr̃i locutꝰ ẽ. ad nos. Surrexert̃
ꝙ uiri de semorib trȩ: & dixert ad omne ce¬
tũ poli loquentes. Michas demorasthim: fuit
ipħa indieb et echiȩ regis iudȩ. & ait ad om¬
nem ppłm iude dicens. Hec dic̃ dñs exercituũ.
Syon qͣsi ager arabit᷑: & ierłm in aceruũ lapi¬
dum crit.: & mons domꝰ in excelsa siluarum.

Expanded text:
 Dei nostri locutus est ad nos surrexerunt ergo viri de senioribus terrae et dixerunt ad omnem coetum populi loquentes Michas de Morasthim fuit propheta in diebus Ezechiae regis Iudae et ait ad omnem populum Iudae dicens haec dicit Dominus exercituum Sion quasi ager arabitur et Hierusalem in acervum lapidum
Abbreviated transcription (Latin):
ctis regib elam. & cunccis regib medoꝵ.
& cunctis regib aqͥ lonis de ꝓpe & delonge.
unicuiq contra frcmn suũ: & omĩb regnis
tre quȩ suꝑ faciem eiꝰ st̃. & rex sesach bibec
post eos& dices ad cos. Hec dic̃ dñs cxercitu¬
um as isrł. Bibite & inebtiamini. & uomite¬
&e cadite: neq surgatis a facie gladi quem
ego mittam interuos. Cumq noluerint
accipe calicẽ demanu tua ut bibant. dices
ad eos. Hȩc dic̃ dñs exercituum. Bibentes
bibetis. qͥa ecce inciuitate in qua inuocatũ
ẽ. nom̃ meũ. ego incipio affligere : & uosqͣsi
iinocentes immunes eritise non critis ĩmu

Expanded text:
ctis regibus Aelam et cunctis regibus Medorum et cunctis regibus aquilonis de prope et de longe unicuique contra fratrem suum et omnibus regnis terrae quae super faciem eius sunt et rex Sesach bibet post eos et dices ad eos haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel bibite et inebet cadite neque surgatis a facie gladii, quem ego miaccipere calicem de manu, ut bibant, dices ad eos: haec dicit dominus exercituum: bibentes bibetis, quia ecce in ciuitate, in qua inuocatum est nomen meum, ego incipio affligere; et uos quasi innocentes immunes eritis — siu
Abbreviated transcription (Latin):
& seruient om̃s gentes iste regi babilonis
septuaginta annis. Cũq cõpleti fucria anni
septuaginta: uisitabo suꝑ regem babiloris
& suꝑ gentẽ illam dic̃ dñs iniqͥtatem eoꝵ
& suꝑ t̾ram chaldeoꝵ: & ponã illã in solitudi¬

Expanded text:
 sentient omnes gentes istae regi Babylonis septuaginta annis. cumque impleti fuerint anni septuaginta, uisitabo super regem Babylonis ei super gentem illam, dicit dominus, iniquitates eorum et super terram Chaldaeorum et ponam il
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ꝓpħant uobis in nomine meo: & ñ misi
eos dic̃ dñs. Quia hec dic̃ dñs. Cum cępin
impleri in babilone septuaginta anni: ui¬
sitabo uos & suscitabo suꝑuos uerbum meũ
bonum ⁊ ut reducam uos ad locum istum.
Ego enĩ scio cogitationes quas cogito suꝑ uos
ait dñs: cogitationes pacis & ñ afflictionis:
ut dem uobis finem & patientiã. Et iuoca¬
bitis me & ibitis & adorabitis: & ex audiã uo̾.

Expanded text:
ant vobis in nomine meo: et non misi eos, dicit Dominus. Quia haec dicit Dominus: Cum coeperint impleri in Babylone septuaginta anni; visitabo vos, et suscitabo super vos verbum meum bonum, ut reducam vos ad locum istum. Ego enim scio cogitationes, quas cogito super vos, ait Dominus: Cogitationes pacis, et non afflictionis, ut dem vobis finem et patientiam. Et invocabi
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ aduersũ om̃s habitatores t̾re. Puenit sonit̾
usq ad extrema t̃rȩ. quia iudiciũ dnõ cum
gentib iudicat᷑: ipse cũ omĩ carne impios
tradidit gladio dic̃ dñs. Hec dic̃ dñs exerci¬
tuũ. Ecce afflictio egrediet᷑ de gente in gen¬
tem: & turbo magnus egredietur a sũmita¬
tib t̾rȩ. Et erunt intfecti dni in die illa a
sũmo tre.usq adsũmũ eiꝰ. Non plangent᷑ &
ñ colligent᷑: neq sepelient᷑. Insterqͥlinium
suꝑ faciem t̾re iacebunt Ululate pastores
& clamate: & asꝑgite uos cinere optimates
gregis: quia cõnpleti st̃ dies um̃ ut int̾ficia¬
mini: & dissipationes ur̃e. & cadetis qͣsi uasa
p̃ciosa. & ꝑibit fuga a pastorib. & saluatio
ab optimatib gregis. Uox clamoris pastoꝵ
& ululatꝰ optimatum gregis: quia uastauit
dñs pascua eoꝵ : & conticuert̃ arua pacis ã
facie ine furoris dñi. Pereliqͥt quasi leo um¬
braculũ suũ. facta ẽ. tra eoꝵ in desolationẽ

Expanded text:
t sonitus usque ad extrema terrae quia iudicium Domino cum gentibus iudicatur ipse cum omni carne impios tradidit gladio dicit Dominus haec dicit Dominus exercituum ecce adflictio egredietur de gente in gentem et turbo magnus egredietur a summitatibus terrae et erunt interfecti Domini in die illa a summo terrae usque ad summum eius non plangentur et non colligentur neque sepelientur in sterquilinium super faciem terrae iacebunt ululate pastores et clamate et aspergite vos cinere optimates gregis quia conpleti sunt dies vestri ut interficiamini et dissipationes vestrae et cadetis quasi vasa pretiosa et peribit fuga a pastoribus et salvatio ab optimatibus gregis vox clamoris pastorum et ululatus optimatium gregis quia vastavit Dominus pascuam eorum et conticuerunt arva pacis a facie irae furoris Domini dereliquit quasi leo umbraculum suum facta est terra eorum in desolationem
Abbreviated transcription (Latin):
ris ad om̃s ciuitates uida de quib ueniunt
ut adorent in domo dñi: uniuersos sermo¬
nes quos ego mandaui tͥ ut loquaris ad eos.
Noli subtrahere uerbum: si forte audiant
& conucrtant᷑ unusqͥsq a uia sua mala : & pę¬
nitrat mali qd cogito facere eis ꝓpt̾ malicias
studioꝵ coꝵ. & dices ad eos. Hec dic̃ dñs. Si ñ
audicritis me ut ambuletis in lege mea quã
gens & dirigens & ñ audistis: dabo domum
istam sic̃ silo. & urbẽ hanc dabo in maledic̃¬

Expanded text:
tates Juda, de quibus veniunt, ut adorent in domo Domini, universos sermones, quos ego mandavi tibi ut loquaris ad eos: Noli subtrahere verbum, si forte audiant, et convertantur unusquisque a via sua mala: et poeniteat me mali, quod cogito facere eis propter malitiam studiorum eorum. Et dices ad eos: Haec dicit Dominus: Si non audieritis me, ut ambuletisgens, & dirigens, & non audistis, v.6. dabo domum istam sicut silo, & urbem hanc dabo in maledic
Abbreviated transcription (Latin):
custos est dni sui głificabitur. Quomodo in
iquis rer lendent uultus ꝓspicientium: sic cor
oculi hominum insatiabiles. Quoniodo ꝓbat᷑
in conflatorio argentum. & infornace aurum.
sic ꝓbatur homo ore laudantis. Cor iniqui ex¬

Expanded text:
custos est Domini sui, glorificabitur. Quomodo in custos est Domini sui, glorificabitur. Quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium, sic cordoculi hominum insatiabiles. Quomodo probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum: sic probatur homo ore laudantis. Si contude
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. Meliora sunt uulnera diligentis. quã
sumet: Sicut auis tiansmigrans de nido suo: sic
uir qui reliquit locum suum. Inguento & ua¬
riis odorib delectatur cor: & bonis amici consilis
anima dulcoratur. Amicum tuum & amicum
patris tui ne dimiseris: & domum fr̃is tui ne in¬
grecdiaris in die afflictionis tuȩ. Melior est uici¬
nus iuxta: quam fr ꝓcul. Stude sapientie filimi
& letifica cor meum. ut possis exꝓbranti responde
sermonem. Astutus uidens malum absconditus
est. paruuli transeuntes sustinuere dispendia.
Tolle uestimentum eius qui spopondit ꝓ extra¬
neo: & ꝑ alienis aufer ei pignus. Qui benedicet
ꝓtimo suo uoce grandi de nocte consurgens:¬
maledicenti similis erit. Iecta ꝑstillantio in¬
die frigoris: a litigiosa. mulier comparautur
Qui ittinet eam quasi qui uentum teneat.¬
& oleum dextere sue uocabit. ferrum ferro
acuitur & homõ acuit faciem ainici sui. Qui
seruat ficum comedet frucͥtum cius: & qui

Expanded text:
ditus meliora sunt vulnera diligentis quam ditus meliora sunt vulnera diligentis quam  sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur cor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qui spopondit pro extraneo et pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgensmaledicenti similis erit tecta die frigoris, et litigiosa mulier comparantur: Qui retinet eam, quasi qui ventum teneat, et oleum dexterae suae vocabit. Ferrum ferro acuitur, et homo exacuit faciem amici sui. Qui servat ficum, comedet fructus ejus: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ningia conquiescunt. Sicut carbones ad pruna
a ligna ad igiem: sic homno iracundus suscitat
rixas. Herba susurronis quasi simplicia a ipsa
pueniunt ad intima uentris. Quomodo si ar¬
gento sordido ornare uelis uas fictile. sic labia
tumentia cum pessimo corde sotiata. Li.¬
abiis suis intelligitur inimicus: cum in corde
tractauerit dolos. Quando summiserit uocem
suam ne credideris ei: qm̃ septem nequitie sunt
in corde illius. Qui oꝑit odium fraudulenter: re
uel abitur maliciã in consilio. Qui fodit foueam
incidet in eam: & qui uoluit lapidem reuertetur
id eum. Lingua fallax non amat ueritatem. a
os lubricum oꝑatur ruinasiNe głeris in crasti¬
num ignorans quid suꝑuentura pariat dies
Haudet te alienus & non os tuum: extraneus
& non labia tua. Graue est sarum & onerosa
harena. sed ira stulti uttoq grauior. Ira non ha¬
bet miscdi̾am. nec erumpens furor: & imnpecũ
concitati ferre quis poterit: LII¬
elior est manifesta cortectio: quam amor abscon¬

Expanded text:
onquiescent. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. Verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium fraudulenuelabitur malitia eius in concilio. qui fodit foueam, incidet in eam: et qui uoluit lapidem, reuertitur ad eum lingua fallax non amat veritatem et os lubricum operatur ruinas ne glorieris in crastinum ignorans quid superventura pariat dies laudet te alienus et non os tuum extraneus et non labia tua grave est saxum et onerosa harena sed ira stulti utroque gravior ira non habet misericordiam nec erumpens furor et impetum concitati ferre quis poterit melior est manifesta correptio quam amor abscon
Abbreviated transcription (Latin):
buit insipienti honorem. Quomodo si spina nas¬
catur in manu temulenti. sic parabola in ore
stultorum. Iudicium deteriinat causas: & qui
imponit stulto silentium iras mitigat. Sicut ca¬
nis qui reuertitur ad uomitum suum: sic inprũ¬
dens qui iterat stulticiam suam. Nidisti homi¬
nem sapientem sibi uideri: inagis illo spem ha¬
bebit stultus. Dicit piger: leo inuia. leena in
itinerib. Sicut ostrum uertitur in cardine suo.
ita piger in lectulo suo. Abscondit pigir marꝰ
sub ascelła sua: a laborat si ad ossuum cas con¬
uercerit. Sapientior sibi piger uidetur. septem
uiris loquentibus sententias. Sicut qui apprehen¬
dit auribus canem sic qui transit & inpatiens
commicetur rixc alterius. Sicut noxius est qui
mittit lanceas & sagittas in morteni: sic uir qui
fraudulenter nocet amico suo. Q cum fuerit

Expanded text:
buit insipienti honorem. Quomodo si spina nasbuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. Vidisti hominem sapientem sibi videri? magis illo spem habebit stultus. Dicit piger: Leaena in via: leo in itineribus: Sicut ostium vertitur in cardine suo, ita piger in lectulo suo.sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico s
Abbreviated transcription (Latin):
detiahentem. Melius ẽ. sedere in angulo idomati.
quam cum muliere litigiosa. & in domo comiu¬
.II. Aqua frigida animȩ sitienti: & nuntius bonuꝰ
de tra longuiqua. fons turbatus pede & uena cor¬
rupta: iustus cadens coram impio. Sicut qui mel.
comedit multum. non est ei bonum: sic qui scru¬
tator est mai estatis opprimetur a gloria. Sicut
urbs patens. a absq inurorum ambitu: ita uir
decens est stulto gloria. Nam sicut auis ad alta
tiansuolans. a passer quolibet uadeus: sic male¬
dictum frustra ꝓlatum inquempi im suꝑueniet.
fagellum equo & chamus asino. & uirta in dor¬
so imprudentium. Ne respondeas stulto uxta
stulticiam suam: ne efficiaris ei similis.L.
Responde stulto ixta stultitiã sua: ne sibi sapiens e̾e
Tiudeatur. Uaudus pedibus & iniquit̾atem bibens.
qui mittit uerba ꝑ nuntium stultum. Quo modo
pulchias frustra habet claudus tybias. sic inde¬
cens est in ore stultorum parabola Sicut qui
mittit lapidem in aceruum mercurii: ĩta qui tri¬

Expanded text:
in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena corrupta, justus cadens coram impio. Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum: sic qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria. Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir,decens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tri
Abbreviated transcription (Latin):
Labia deosculabitur: qui recta uerba respondet
Prepara foris opus tuum: a diligenter exerce
agrum tuum: ut post ea edifices domum tuã.
Ne sis testis frustra contra ꝓximum tuum. nec
lactes quemꝗ labus tuis. Ne dicas quomͦ fecit
michi sic faciam ei. reddã unicuiq seđin opus

Expanded text:
Labia deosculabitur, qui recta verba respondet. Labia deosculabitur, qui recta verba respondet. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum: ut postea aedifices domum tuam. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus
Abbreviated transcription (Latin):
turi tuo: sic & doctrina sapientie anime tue.
Quam cum inueneris habebis in nouissimis¬
ĩpem: & spes tua ñ peribit. Ne insidieris & que¬
ras impietatem in domo iusti: neq uastes reqͥẽ
Epties enu cadet iustus & resur X LUII Tesꝰ.¬
Oget: impii autem corruent in malum. Cum ce¬
ciderit inimicus tuus ne gaudeas: & in ruina eiꝰ
gul non exultet cor tuum: ne forte uideat dñs &
displiceat ei. & auferat ab eo nam suam. Ne con¬
tendas cum pessimis. nec emuleris impios: qui
non habent futurorum spem mali: & lucerna
impiorum extinguetur. Time dñm fili mi &
regem. Eacant cum detiactoribus ne
conussccatis: qm repente consurget ꝑditio eorum
i riuniam utriusq quis nouit: Hȩc quoq sapi¬
entib. Cognoscere ꝑsonam in udicio: ñ est bo¬
num. Qui dicunt impio iustus es: maledicent
cis ppłi. & detestabuntur eos tribus. Qui argu¬
unt laudabuntur: & suꝑ ipsos uemiet benedictio.

Expanded text:
turi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: turi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, habebis in novissimiset spes tua non peribit ne insidieris et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem corruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gajus ne exultet cor tuum: ne forte videat Dominus, et displiceat ei, et auferat, ab eo iram suam. Ne contendas cum pessimis nec aemuleris impios quoniam non habent futurorum spem mali et lucerna impiorum extinguetur time Dominum fili mi et regem et cum detractoribus non commiscearis quoniam repente consurget perditio eorum et ruinam utriusque quis novit? Haec quoque sapientibus: Cognoscere personam in judicio, non est bonum. Qui dicunt impio: Justus es: maledicent eis populi, et detestabuntur eos tribus. Qui arguunt, laudabuntur: et super ipsos veniet benedictio:
Abbreviated transcription (Latin):
lui. traxerunt me & ego non sensi. Quandõ eui
medita tur mens eorum. & fraudes labia eoru
loquuntur. Sapientia edificabitur domus: &
prudentia roborabitur. In doctrina teplebuntur
cellaria. uniuersa substantia preciosa & pulcher¬
ruma. Uir sapiens & fortis est & uir doctus robustꝰ
a ualidus: quia cum dispositione mitur bellum
& erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa
stulto sapientia. in porta non aꝑiet ossuum. Q
cogitat mala facere: stultus uocabitur. Cogitatio
stulti peccatum est. & abominatio hominum
detiactor. Si desperaueris. lapsus in die angustie.
imminuetur fortitudo tua. XLUI.¬
Tauc tos qui ducuntur ad mortem & qui trahun¬
tur ad interitum libetate ne cesses. Si dixeris ui¬
res non suppetunt. qui inspector est cordis ipse
intelligit: & seruatorem animȩ tuȩ nichil fal¬
lit. reddetq homini uixta oꝑa sua. Comede fili
mel quia bonum est. & fauum dulcissimum gut¬

Expanded text:
lui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigilui: traxerunt me, et ego non sensi: quando evigimeditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur. In doctrina replebuntur cellaria, universa substantia pretiosa et pulcherrima. Vir sapiens, fortis est: et vir doctus, robustus et validus. Quia cum dispositione initur bellum: et erit salus ubi multa consilia sunt. Excelsa stulto sapientia, in porta non aperiet os suum. Qui cogitat mala facere, stultus vocabitur. Cogitatio stulti peccatum est: et abominatio hominum detractor. Si desperaveris lassus in die angustiae: imminuetur fortitudo tua. Erue eos, qui ducuntur ad mortem: et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt: qui inspector est cordis, ipse intelligit. Et servatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini juxta opera sua. Comede, fili mi, mel, quia bonum est, et favum dulcissimum gut
Abbreviated transcription (Latin):
mater tua. Ueritatem eme: & noli uendere sapi¬
entiam & doctrinam & intelligentiam. Exul¬
tat gaudio pater iusti: qui sapientem genuit
lȩtabitur in eo: Gaudeat pater tuus & mat̾ tua:
& exultet que genuit te. Prebe filimi cor tuum
mͥ: & oculi tui uias meas custodiant. fouea enĩ
ꝓfunda est meretrix: & puteus angustus aliena.
insidiatur in uia quasi latro. & quos in tautos
uidit interficiet. Cui ue. cuius patri ue. cuirixe
cui fouee. eui sine causa uulnera: cui suffossic
oculorum: Nonne his qui morantur in uino:
& student calicib epotandis: Ne intuearis ui¬
uum quando flauescit: cum sylenduerit in ui¬
tro color eius. Ingreditur blande. sed in nouis¬
simo mordebit ut coluber. & sic regulus uene¬
na diffundet. Oculi tui uidebunt extrancas:
cor tuum loquetur ꝑuersa: & eris sic̃ dormiens
ĩmedio mari. & quasi sopitus gubernator amisso
clauo: & dices. Uerberauerunt me sed non do¬

Expanded text:
mater tua veritatem eme et noli vendere sapimater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pater tuus et mater tua et exultet quae genuit te praebe filimihi: et oculi tui vias meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clavo: Et dices: Verberaverunt me, sed non do
Abbreviated transcription (Latin):
terminos paruuloꝵ. & agrum pupillorum ne intro¬
cas. ꝓpinquus enim eoꝵ fortis est: & ipse iudicabit
contra te causaẽo: Ingrediatur ad doctrinam cor
tuum: & aures tue ad uerba scientię. Noli subtrahẽ¬
re a puero disciplinam. Si enim ꝑcusseris eum uir¬
ga: non morietur. Iu uirga ꝑcutis eum: & animã
gius de inferno lib̾abis. XLU.¬
ilimi si sapiens fuerit amiinus tuus: gaudebit te¬
cum cor meum: & exultabunt renes mei. cum lo¬
cuta fuerint reccum labia tua. Non emuletur
cor tuum peccatores: sed in timore dñĩ esto tota
die: qͥa habebis spem in nouissimo. & prestolatio
tua ñ auferctur. Audi fili mi & esto sapiens: &
dirige in uia animum tuum. Noli esse in con
uiuis potatorum: nec in commessationib eoru
qui carnes aduescendum conferunt: quia ua¬
cantes potib & dantes simbola consumentur.
& uestietur pannis dormitatio. Audi patrem tuũ
qui genuit te: & ne contempnas cum senuerit

Expanded text:
terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introterminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum, et aures tuae ad verba scientiae. Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percuties eum: et animam ejus de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Nouiuiis potatorum, nec in comessationibus eorum qui carnes ad uescendum conferunt, quia uacantes potibus et dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit
Abbreviated transcription (Latin):
quid causȩ est. ut tollas oꝑimentum de cubili
tuo: Ne transgrediaris terminos antiquos: quos¬
posuerunt patres tui. Uidisti uirum uelocem in
opere suo: coram regibus stabit nec erit ante igno
biles. Quando sederis ut comedas cui principe.
diligenter attende quȩ posita sunt ante faciein
tuam ÷ & statue cultrum in guiture tuo. si tam̃
habes pͣotestatem in aninam tuain. Ne desidẽs
de cibis eius:in quo est panis mendacui. Noli la¬
borare ut diteris: sed prudentiȩ tuȩ pone io¬
dum. Ne erigas oculos tuos ad opes quas habe
non potes: quia facient sibipennas quasi aquile
& uolabunt in cęlum. Ne comedas cum homi¬
ne inuido. & ne desideres cibos cius: qm̃ in simili¬
tudine arioli & comectoris ęstimat qđ igiorat.
Comede & bibe dicet tibi: & mens eiꝰ ñ est tecum
Cibos quos comedetas cuomes: & perdes pulchros
sermones tuos. In aurib insipientium ne loquaris.
quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas

Expanded text:
quid causae est ut tollat operimentum de cubili quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quoposuerunt patres tui. Vidisti virum velocem in opere suo, corbiles quando sederis ut comedas cum principe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestate animam tuam ne desideres de cibis eius in quo est panis mendacii noli laborare ut diteris sed prudentiae tuae pone modum ne erigas oculos tuos ad opes quas habere non potes quia facient sibi pinnas quasi aquilae et avolabunt in caelum ne comedas cum homine invido et ne desideres cibos eius quoniam in similitudinem arioli et coniectoris aestimat quod ignorComede et bibe, dicet tibi: et mens ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas
Abbreviated transcription (Latin):
ne: cui iratus ẽ dus incidet in eam. Stulticia col¬
ligata ẽ. in corde pueri: auirga discipline fu¬
gabit cam. Qui calumpinatur pauperem ut
augeat diuitias suas: dabit ipse diciori & ege¬
bit. filimi ĩnelina aurem tuam & audi uerba
sapientium: appone autem cor ad doctrinam
meam: q̃uę pulchia erit tibr cum seruaueris eam
in ore tuo: & redundabit in labus tuis. ut sit in
dño fiducia tua. unde & ostendi eam tui hodie.
Ecce descripsi eam tibi tripliciter in cogitatio¬
nib & scientia: ut ostenderem tͥ firmitatem &
do quia ueritatis. respondere ex his. illis qui mise¬
runt tr. Non facias molentam pauperi quia
pauper est: neq contenas egenum in porta. qͥa
Ioli esse amicus homini itacundo: neq ambuleᷤ
cum uiro furioso: neforte discas semitas cius. &
sumas scandalum animę tuę. Noli eẽ cum his
qui defigunt manus suas: & quiuades se offert̃
ꝓ debitis. Si enim non habes unde restituas:

Expanded text:
nae: cui iratus est Dominus, incidet in ea. Stultitia connae: cui iratus est Dominus, incidet in ea. Stultitia conligata est in corde pueri, et virga disciplinae effugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias, dabit ipse ditiori, et egebit. Fili mi, inclina aurem tuam, et audi verba sapientiae: appone autem cor ad doctrinam meam: quae pulchra erit tibi, cum servaveris eam . corde tuo, et redundabit in labiis tuis: Ut sit in Domino fiducia tua, unde et ostendi eam tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per est: neque conteras egenum in porta: Quiaus, Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum uiro furioso, ne forte addiscas semitas eius et sumas scandalum anime tue. Et ruqui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas,
Abbreviated transcription (Latin):
obuiauerunt sibi. utriusq operator est dñs. Cal¬
lidus uidet malum & abscondit se: innocens
ꝑtransut & afflictus.ẽ. dampno. finis modestie
timor dñi: diuitię & gła & uita. Arma & gladii
n uia ꝑuersi: custos autem animȩ suȩ longe re¬
cidit ab eis. Puerbium ẽ ad olescens iuxta uiã
suam. etiam cum senuerit non recedet ab ea.
Diues pauperib imꝑat. & qui accipit mutu¬
um seruus ẽ fenerantis. Qui seminat iniquita¬
tem metet mala: & tirga ire sue consummabit᷑.
Qui ꝓnus ẽ ad miscđiam benedictur: de pani¬
bus enim suis dedit pauptri. Uictoriam & ho¬
norem adquiret qui dat munera: animã aut̃
iuferet accipicntium. Cice derisorem & exibit
cum co iurgium. cessabuntq causȩ & contume¬
lic. Qui diligit cordis mundiciam: ꝓpter grãm
labioium suorum habebit amicum regem. Ocli
diĩ custodiunt scientiam: & supplantantur uer¬
ba iniqui. Dicit piget. Leo foris est in medio pla¬
teatum: occĩdendus sum. fouea ꝓfunda os alie¬

Expanded text:
usque operator est Dominus callidus vidit malum et abscondit se innocens pertransiit et adflictus est damno finis modestiae timor Domini divitiae et gloria et vita arma et gladii in via perversi custos animae suae longe recedit ab eis proverbium est adulescens iuxta viam suam etiam cum senuerit non recedet ab ea dives pauperibus imperat et qui accipit mutuum servus est fenerantis qui seminat iniquitatem metet mala et virga irae suae consummabitur qui pronus est ad misericordiam benedicetur de panibus enim suis dedit pauperi eice norem adquiret qui dat munera: animam autem aufert accipientiam. Ejice derisorem, exibit cum eo jurgium, cessabuntque causae et contumeliae. Qui diligit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum habebit amicum regem. Oculi Domini custodiunt scientiam: et supplantantur verba iniqui. Dicet piger: Leo est foris, in medio platearum occidendus sum. Fovea profunda os alie
Abbreviated transcription (Latin):
tia: et digiti eiꝰ apphendert̃ fusũ. Capħ. Ma¬
num suam apuit in opi: et palmas suas exten¬
dit ad pauperem. haenech. Non timebit do¬
mui sue afrigoribꝰ niuis: oms enĩ domestici ei
uestiti sũnt duplicibꝰ. mem. Stragula̾m ues¬
tem fecit sibi: byssus et purpura indumentũ eiꝰ.
ñion. Nobilis in portis uir eiꝰ. quando sederit cũ
senatoribꝰ terrȩ. Sac eih. Sindonem fecit et
uendidit: et cingulũ tradidit cananeo: aiti.
fortitudo et decor in dumentum eius: et ride¬
bit in diȩ nouissimo. phe. Ossuũ apuit sapi¬
entiȩ: et lex cdementiȩ in lingua eius. Sabe.
Considerauit. seinitas domussuȩ: et panem otiosi
non comedit. Coph. Surrexerunt filii eius et
beatissimam p̃dicauerunt: uir eius et lauda¬
uit cam. Res. Multe filiȩ congregauerunt

Expanded text:
eius adprehenderunt fusum caph manum suam aperuit inopi et palmas suas extendit ad pauperem lameth non timebit domui suae a frigoribus nivis omnes enim domestici eius vestiti duplicibus mem stragulam vestem fecit sibi byssus et purpura indumentum eius nun nobilis in portis vir eius quando sederit cum senatoribus terrae samech sindonem fecit et vendidit et cingulum tradidit Chananeo ain fortitudo et decor indumentum eius et ridebit in die novissimo phe os suum aperuit sapiet lex clementiae in lingua eius sade considerat semitas domus suae et panem otiosa non comedet coph surrexerunt filii eius et beatissimam praedicaverunt vir eius et laudavit eam res multae filiae congregave
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter saliuis erit: qui puersis graditur
uiis concidet semel. Qui operatur terram suam
saturabitur panibus: qui sectatur otium. reple¬
bitur egestate U ir fiddis mulcum laudabitur:
qui autem festinat ditari non erit in nocens. Qui
cognoscit in iuditio faciem. non facit bene: iste
ꝓbucella panis descrit ueritattn. Uir qui
festinat ditari et alis inudet: iqnorit quod
egestas suꝑueniat ei. Qui corripit hominem
gram postea inueniet apud cum. magis quã
ille qui ꝑ linguę blandimenta decipit. Qui sub¬
trabit aliquid apatre suo et matre. et dicit hoc
non est peccatum: particeps homicide .ẽ. Qui
se iactat et dilatat: urgia concit̾at: Uii sperat
in dño sanabitur: qui confidit in corde suo
stultus est. Qui autẽ graditur sapienter. ĩ ste
laudabitur. Qui dat paupi ñ indigebit: qui
despicit de precantem sustinbit pcnuriim.
Cum surrexerint impn abscondentur homi¬
nes: cum illi perierint. multiplicabuntur iusti

Expanded text:
simpliciter, salvus erit: qui perversis graditur simpliciter, salvus erit: qui perversis graditur viis, concidet semel. Qui operatur terram suam, saturabitur panibus: qui autem sectatur otium, replebitur egestate. Vir fidelis multum laudabitur: qui autem festinat ditari, non erit innocens. Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene: iste et pro buccella panis deserit veritatem. Vir, qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniet ei. Qui corripit hominem, am ipostea inueniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit. qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit: hoc non est pese jactat, et dilatat, jurgia concitat: qui vero sperat in Domino, sanabitur. Qui confidit in corde suo, stultus est: qui autem graditur sapienter, ipse salvabitur. Qui dat pauperi, non indigebit: qui despicit deprecantem, sustinebit penuriam. Cum surrexerint impii, abscondentur homines; cum illi perierint, multiplicabuntur justi
Abbreviated transcription (Latin):
qui autem pascit cominessatores. confundit pa
trem suum. Qui coaceruat diuitias usuris &
fenore liberali: in pauperes congregat eas. Qui
declinat aurem suam ne audiat legem: oratio
eius erit execrabilis. Liiii.¬
Sui decipit iustos in uia mala. in interitu suo
Ucortuet: & simplices possidebunt bona eius.
Sapiens sibi uidetur uit diues: paupet auten
prudens scrutabitur cum. In exultatione
iustorum multa gła est: regnantibus inpuᷤ
ruinȩ hominum. Qui abscondit scelera
sua non dirigetur: qui autem confessus fuę¬
rit et reliquerit ea. miscdiam consequetur
Icatus homo qui semp
est pauidus: qui uero mentis. ẽ. durȩ
corruet inmalum. Kco rugiens et ur¬
sus esuriens: princeps impius suꝑ popłin pau¬
perem. Dux indigens prudentia. multos op¬
primiet ꝑcalumpniam: qui auttm odit aua¬
ritiam. longe fient dies eiuis. Homineri qͥ ca¬
lumpniatur animę sanguinem: si usq ad
lacum fuerit nemo sustinet. Qui ambulat

Expanded text:
QuQutrem suum. Qui coacervat divitias usuris et fenore, liberali in pauperes congregat eas. Qui declinat aures suas, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis. Qui decipit justos in via mala, in interitu suo corruet: et simplices possidebunt bona ejus. apiens sibi videtur vir dives pauper autem prudens scrutabitur eum in exultatione iustorum multa gloria regnantibus impiis ruinae hominum qui abscondit scelera sua non dirigetur qui confessus fuerit et reliquerit ea misericordiam consequeBeatus homo, qui semper est pavidus: qui vero mentis est durae, corruet in malum. Leo rugiens, et ursus esuriens, princeps impius super populum pauperem. Dux indigens prudentia, multos opprimet per calumniam: qui autem odit avaritiam, longi fient dies ejus. Hominem, qui calumniatur animae sanguinem, si usque ad lacum fugerit, nemo sustinet. Qui ambulat
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Si contuderis stultum in pila quasi tip¬
sanas feriente desuꝑ pilo: non auferetur ab co
stulticia cius. Diligenter agnosce uultum pe¬
coris tui. tuosq greges considera. Non enum
habcbis iugiter potestatem: sed corona tribue.¬
tur in generationẽ generationum. Liii.¬
perta sunt prata & apparuerunt herbe uututes
a collecta sunt fena de montibus. Agni ad
uestimentum tuum: & hedi ad agri precium.
Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos. &
autem quasi leo confidens absq terrore erit.
Opter peccata terre. inulti pruncipes eius: & ꝓpt̃
homiins sapientiam. & horum scientiam quȩ di¬
cuntur uita ducis longio crit. Uix pauper ca¬
lumpnians pauperi : similis est ymbri uehe¬
menti in quo paratur fames. Qui derelinquunt
legem laudant impium: qui custodiunt. suc¬
cenduntur contra cum. Uiri mali non cogitant
iudicium. qui autem requirunt dominum ani¬
maduatunt omnia. Melior est pauper ambu¬
lans in simplicitate sua: quam diues piauis iti¬

Expanded text:
tis. Si contuderis stultum in pila quasi ptisanas, feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia ejus. Diligenter agnosce vultum pecoris tui, tuosque greges considera. Non enim habebis jugiter potestatem: sed corona tribuetur in generatione, et generationem. Aperta sunt prata, et apparuerunt herbae virentes, et collecta sunt fena de montibus. Agni ad vestimentum tuum: et haedi, ad agri pretium. Sufficiat tibi lac caprarum in cibos tuos, et uente: justus autem quasi leo considens, absque terrore erit. Propter peccata terrae multi principes ejus: et propter hominis sapientiam, et horum scientiam quae dicuntur, vita ducis longior erit. Vir pauper calummenti, in quo paratur fames, qui derelinquunt legem, laudant impium: qui custodiunt, succenduntur contra eum. uiri mali non cogitant iudicium: qui autem requirunt dominum, animaduertent omnia. melior est pauper ambulans in simplicitate sua quam diues prauis iti
Abbreviated transcription (Latin):
Iulierem fortẽ quis inueniet: Pcul et de ultimis
finibus p̃cium eiꝰ. gerh. Confidit in ea cor
uiri sui: et spolus non indigebit. Siarei. Redidet
eibonum et non malũ: omibꝰ diebus uitę sue
getem. Quesiuit lauam et linũ: et oꝑata est
consilio manuum suarum Ht Facta est qua¬
si nauis institoris: di longe poitãts anem suum
uar. De nocte surrerit. deditq prędam domes¬

Expanded text:
mulierem fortem quis inveniet procul et de ultimis mulierem fortem quis inveniet procul et de ultimis finibus pretium eius beth confidit in ea cor viri sui et spoliis non indigebit gimel reddet ei bonum et non malum omnibus diebus vitae suae deleth quaesivit lanam et linum et operata est consilio manuum suarum he facta est quasi navis institoris de longe portat panem suum vav et de nocte surrexit deditq
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Et quis stultus apparuerit post quam eleua¬
fualim tus ẽ. insublime: Sienim in tellexisset: ori mi
posuisset manum. Qui autem forciter p̾mit uba¬
hesararg adeliciendum lac: expͥmit bũtirum. Et qui
uocat iras: ꝓducit discordias. xuiii.¬
erba lamuelis regis: uisio qua erudiuit
cum mat̾ sua. Quid dilecte ii. quid di¬
iette uteri mei: quid dilecie uotorum meorum:
efte dederis mulieribus substantiam tuam: et
aiuitias tuas ad delendos reges. Noli regibus o
lamuel. noli regibus dare uinumt quia nullũ
secretum est ubi regnat ebrictas: ne forte bi¬
bant et obliuiscantur iudicioꝵ. et mutent
causam filioꝵ pauperis. Date siceram mercn¬
tib : et uinum his qui amaro sunt animo.
Sibant et obliuiscantur egestatis sue: et do¬
lores non recordentur amplius. Aꝑi os tuũ mu
to: et causis omnium filioꝵ qui ꝑtranseunt.
Aꝑi os tuumr. de cerne qđ iustum est: et iudica
in opem et paupere. ahephi

Expanded text:
ei. Et qui stultus apparuit postquam elevaei. Et qui stultus apparuit postquam elevain sublime: si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum. Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui rovocat iras, producit discordias. ERBA LAMUELIS REGIS. Cap. XXXI. Visio, qua erudivit eum mater sua. Quid, dilecte mi; quid, dilecte uteri mei; quid, dilecte votorum meorum? Ne dederis mulieribus substantiam tuam, et vias tuas ad delendos reges. Noli regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum: quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filioeram et vinum his, qui amaro sunt animo: bibant et obliviscantur egestatis suae, et dolores non recordentur amplius . » De to et causis omnium filiorum qui pertranseunt aperi os tuum decerne quod iustum est et iudica inopem et pauperem aleph
Abbreviated transcription (Latin):
Ra sunt difficilia mͥ: et quartum penitus ignoro.
Uiam aquile in cęlo. uiã colubri suꝑ petrã. uia na¬
uis in medio mari: et uiã uiri in adolescentia. Tał.ẽ.
et uia mulieris adultere: quȩ comedit et tergens
ossuum dicit. ñon sum oꝑata malum. Ptria mo¬
uetur terra: et quartum non potest sustinere ꝓ
seruum cum regnauerit. ꝑ stultum cum saturatꝰ
fuerit cibo: p̃odiosam mulierem. cum immatrimo¬
nio fuerit assumpta⁊ et ꝑ ancillã cum heres fuerit
dnẽ suȩ. Quattuor sunt minima terre: et ip̃sa st̃
sapientiora sapientibus. Formicȩ popłs infirmus:
que preparat in messe cibum sibi. Lepusculus
plebs in ualida: q̃ui collocat inpetra cubile suum.
Regẽ locusta non habet: et egreditur uniu̾sa
medibus regum. Tria sunt quȩ bene gradiunt᷑.
et quartum qđ in cedit felicit᷑. Leo fortissimus
bestiarum: ad nullius pauet occursum. Gallus
succinctus lumbos et aries: nec est rex qui resistat

Expanded text:
Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est et via mulieris adulterae, quae comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata malum. Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit: per stultum cum saturatus fuerit cibo: Per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta: et per ancillam cum haeres fuerit dominae suae. Quatuor sunt minima terrae, et ipsa sunt sapientiora sapientibus. Formicae populus infirmus, quae praeparant in messe cibum sibi: Lepusculus plebs invalida, qui collocat in petra cubile suum: Regem locusta non habet, et egreditur universaaedibus regis. Tria sunt, quae bene gradiuntur, et quartum, quod incedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mendatia longe fac ãme. Mendicitatem et
diuitias ne dedcris inichi ⁊ tribue tantum uictui
meo necessaria. ne forte saturatus illiciar ad negan¬
dum. et dicam quis est dñi: et egestate compuls
furer. et ꝑurem nomen dei mei. Ne accuses ser¬
uum adidim suum: ne forte maledicat tͥ et cor¬
ruas. Tencratio que patri suo maledicit: et q̃ue
da uidetur: et tamen non est lota sordibus
sins. Generatio cuius excelsi sunt oculi: et palpe¬
bre eius inalta subrectę. Generatio que ꝓdentibꝰ
gladios habet: et conmandit molaribus suis. ut
comedat in opes de terra: et pauperes ex hominibꝰ
Sangiusugę due siuit filiȩ. dicentes. affer affer. Tria
sunt insaturabilia: et quartum qđ nuquam dicit
sufficit. Infernus et os uulue: et terra qͥue numqͥm
saciatur aqua. Ignis u nquam dicit sufficit. Oculii
qui subsannat patrem. et despicit partum matris
sue: effodiant eum corui de torrentibus. et come¬
dant illum filii aquilȩ.

Expanded text:
uerba mendacia longe fac a me. mendicitatem et uerba mendacia longe fac a me. mendicitatem et diuitias ne dederis mihi: tribue tantum uictui meo necessaria, ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam: quis est dominus ? et egestate copulaus furer et periurem nomen dei mei. ne accuses seruum ad druas Generatio, quae patri suo maledicit, et quae da videtur, et tamen non est lota a sordibus suis. Generatio, cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta surrectae. Generatio, quae pro dentibus gladios habet, et commandit in molaribus suis, ut comedat inopes de terra, et pauperes ex hominibus. Sanguisugae duae sunt, filiae dicentes: Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum, quod numquam, dicit: Sufficit, Infernus, et os vulvae, et terra, quae non satiatur aqua: ignis vero numquam dicit: sufficit. Oculum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilae.
Abbreviated transcription (Latin):
adiurantẽ audit et non indicat. Qui timet
hominem cito corruet: qui sperat indño sub¬
leuabitur. Multi requirunt faciem principis:
ne t adño uidicium egreditur singulorumt Ui¬
bominantur uiri iusti impium: et ab¬
ominantur impii eos qͥ recta sunt uia.
Uerba congregantis: filii uomentis. Uisio qͥm
locutuis. ẽ. uir cum quo est deus: et qui deo scẽ
morante confortatus ait. Stultissimus sum
uirorum: et sapientia hominum non est me¬
cum. Non didici sapientiam: et non noui
scoꝵ scientiam. Quis ascendit in celum atq
descendit :. Quis continuit sp̃m in manibus
siuis: Quis colligauit aquas quasi inuestim̃to:
Quis suscitaint oms terminos teris: Quod nom¬
est eius. et qđ nomen filii eius si nosti. Lxii.¬
mnis sermo dei ignntus: dipcus. ẽ. sperantibꝰ
inse. Nc addas quicquam uerbis illuis: et
arguaris. in uciiarisq mendar. Duo rogaui te
ne qͥeneges m: antequã moriar. Uanitatem et

Expanded text:
adjurantem audit, et non indicat. Qui timet adjurantem audit, et non indicat. Qui timet hominem, cito corruet: qui sperat in Domino, sublevabitur: Multi requirunt faciem principis: et a Domino judicium egreditur singulorum. Abominantur justi virum impium: et abominantur impii eos, qui in recta sunt via.verba Congregantis filii Vomentis visio quam locutus est vir cum quo est Deus et qui Deo secum morante confortatus ait stultissimus sum virorum et sapientia hominum non est mecum non didici sapientiam et non novi sanctorum scientiam quis ascendit in caelum atque descendit quis continconligavit aquas quasi in vestimento quis suscitavit omnes terminos terrae quod nomen eius et quod nomen filii eius si nosti omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se ne addas quicquam verbis illius et arguaris inveniarisque mendax duo rogavi te ne deneges mihi antequam moriar vanit
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq illuminator est dñs. Rex qui iudicat
inueritate pauperes: thronus eius in et̾num fir¬
mabitur. Uirga atq correctio tribuent sapi¬
entiam: puer autem qui dimittitur uolunta¬
ti sue confundet matrem suam. In multiplicati¬
one impiorum mnultiplicabunt᷑ scelerret isti
ruinas eorum uidebunt. Erudi filium tuĩ.
et refrigerabit te: et dabit delitias anime tuc.
Cum propħia defecerit araruto dissipabitur
popłs: qui uero custodit legem beatus est. Ser¬
uus uerbis non potest crudiri: quia quod dicis
intelligit. et respondere contempnit. Uidisti
hominem uelocem adloquendum: stulticia
magis sꝑanda est quam illius correptio. Qui
delicate apueritia nutrit seruum suum: post¬
ca illum sentiet contumacem. Uir iracundus
ꝓuocat rixas: et qui ad indignandum facilis.ẽ
erit ad peccata ꝑcliuior. Suꝑbum sequituꝵ
humilitas: et humiltm spi suscipiet gta. Qui
cum fure participatur odit animam suam:

Expanded text:
utriusque illuminator est Dominus. Rex qui judicat utriusque illuminator est Dominus. Rex qui judicat in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur. Virga atque correptio tribuit sapientiam: puer autem, qui dimittitur voluntati suae, confundet matrem suam. In multiplicatione impiorum multiplicabuntur scelera: et justi ruinas eorum videbunt. Erudi filium tuum, et refrigerabit te, et dabit delicias animae tuae. Cum prophetia defecerit, dissipabitur populus: qui vero custodit legem, beatus est. Servus verbis non potest erudiri: quia quod dicis, intelligit, et respondere contemnit. Vidisti hominem velocem ad loquendum? stultitia magis speranda est, quam illius correptio. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad indignandum facilis est, erit ad peccatum proclivior. Superbum sequitur humilitas: et humilem spiritu suscipiet gloria. Qui cum fure participat, odit animam suam: