comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tremo capitulo transculerunt : Et pasiamoues occisionis interra chanaan: uonẽ n
aebrȩo & anullo alio transfertur interp̃tum. Quia ergo pastores eorum aonpr¬
cebant eis. & ipsi primũ meum populũ deuorauera NT Id circo & ego non parcam ulira
super habitatores t̾rae iudeae dicit dñs. Dehac enĩ t̾ra loquitur. dequa ci sermo erat¬
& non deorbe t̾rarũ sicut iudiei maleint᷑ p̃tante f a se uolunt in aliã partemdi deprauare
sententiã. post euersionẽ quippe templi quaȩ ꝓp̃ea eis accidit. Quia ꝑ quadragin¬
ta & duos annosp quã passus ẽ dñs accepto spatio poenitentiã agere noluerunt:
Dimit tã inquid unum quemque contraproximum suum. & mutui se caede trun¬
cabunt. siue inipsa obsidione templi quando iherusalẽ romanus cinga x¬
ercitus. Ianta inter ipsos iudaeos er̃ bella atque discordiae. Ut in trespastes

Expanded text:
tremo capitulo transtulerunt: Et pascam oves occisionis in terra 886 Chanaan, non est in tremo capitulo transtulerunt: Et pascam oves occisionis in terra 886 Chanaan, non est in Hebraeo, et a nullo alio transfertur interpretum. Quia ergo pastores eorum non parcebant eis, et ipsi primum meum populum devoraverunt: idcirco, et ego non parcam ultra super habitatores terrae Judaeae, dicit Dominus. De hac enim terra loquitur, de qua ei sermo erat, et non de orbe terrarum, sicut Judaei male interpretantes a se volunt in aliam partem Dei depravare sententiam. Post eversionem quippe templi quae propterea eis accidit, quia per quadraginta et duos annos, postquam passus est Dominus, accepto spatio, poenitentiam agere noluerunt dimittam, inquit, unumquemque contra proximum suum, et mutua se caede truncabunt, sive in ipsa obsidione templi, quando Jerusalem Romanus cinget exercitus: tanta enim inter ipsos Judaeos erunt bella atque discordiae, ut in tres partes
Abbreviated transcription (Latin):
Post ultimã euersionẽ quam sus tinuer̃ ab hadriano multa hominũ milia uenunda¬
ta sint. & quȩ uendi non potuerqnt translata aegyptum. & tam naufragio &
fame quamgentium caede truncata Is tiergo uictores & domini quio ceideban
sumus: Hanc habebant sementiã propter peccata sua offendere iudaei . Ideo ass
oppressimus & & prȩtio eorum diuites factisumus. Nec mirum inquit. sihos tes
iure uictorum occidebant pecora. & non dolebant. uendebant & in suo scelere flo¬
iabantus. Cumipii pastores eorum at que doctores non peꝑcer ẽis & culpaeorum rreo
M. Ideo nonpar cum ultra suphabitatores t̃raedicit dñs & ecce ego tradam homines ina¬
quemque in manus proximisui & in manu regumeius & concident terrã & ñ eriun
demanu eorum & pascam oues occisionis inchana nitidehoc quod septua ginta in&x¬

Expanded text:
post ultimam eversionem, quam sustinuerunt ab Adriano, multa hominum millia venundapost ultimam eversionem, quam sustinuerunt ab Adriano, multa hominum millia venundata sint, et quae vendi non potuerint, translata in Aegyptum, et tam naufragio et fame, quam gentium caede truncata. Isti ergo victores, et Domini ultores qui sumus, hanc habebant sententiam. Propter peccata sua offendere Judaei: ideo eos oppressimus, et ex pretio eorum divites facti sumus. Nec mirum, inquit, si hostes jure victorum occidebant pecora, et non dolebant, vendebant, et in suo scelere gloriabantur; cum ipsi pastores eorum, atque doctores non pepercerint eis, et culpa eorum, grex er hoc, o pauperes gregis. LXX: Ideo non parcam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et ecce ego tradam homines unumquemque in manus proximi sui, et in manu regum ejus, et concident terram, et non eruam de manu eorum, et pascam oves occisionis in Chananitide. Hoc quod LXX in ex
Abbreviated transcription (Latin):
arripuimus. Qm̃a pertus ẽ libanus & caedri eius at que abi&es flãma urente conbus¬
tȩ sunt. Uululatusque pastorum auditus ẽ: &rugitus leonum. Quia om̃is pul¬
chritudo & suꝑbia iordanis uastata ẽ. at que consumpta. Id circo haec mihi dicit
dñs dr̃m̃s. Oproph&a zacharia adteisteses mo confestur. Pasce gregem
occisionis. hoc ẽ nuncint᷑im nutriatur & crescat. Qui postea abhostibus occiden¬
dus est: Quas oues & pecora principes romanorũ qui possidebant ea & obti¬
nebant iure uictoriae. interficiebant & non miserebantur. siue immolabant
& non sentiebant dolorem. Idẽ nihilmali protanta crudelitate patiebantus. &
uendebant ea quȩ non propter clementiã. sed propter praetium resesuabant:
Legamus ueteres historias & traditiones plangentiũ iuda eorum quod in taberna¬
culo habrahae ubinunc ꝑ annos singulos mercatusceleberrimus exerc&ur

Expanded text:
arripuimus. 885 Quoniam apertus est Libanus, et cedri ejus atque abietes flamma urente combusarripuimus. 885 Quoniam apertus est Libanus, et cedri ejus atque abietes flamma urente combustae sunt, ululatusque pastorum auditus est, et rugitus leonum, quia omnis pulchritudo et superbia Jordanis vastata est atque consumpta: idcirco haec mihi dixit Dominus Deus meus: O propheta Zacharia, ad te iste sermo confertur: Pasce gregem occisionis, hoc est, nunc interim nutriatur, et crescat, qui postea ab hostibus occidendus est, quas oves et pecora, principes Romanorum, qui possidebant ea, et obtinebant jure victoriae, interficiebant, et non miserebantur, sive immolabant, et non sentiebant dolorem, id est, nihil mali pro tanta crudelitate patiebantur, et vendebant ea quae non propter clementiam, sed propter pretium reservabant. Legamus veteres historias, et traditiones plangentium Judaeorum, quod in tabernaculo Abrahae ubi nunc per annos singulos mercatus celeberrimus exercetur
Abbreviated transcription (Latin):
non dolebant & uendebant ea dicentes. Benedictus dñs diuites factisumus &
nis quas qui posseder̃ inter ficiebant & nonagebant poenitentiam. & qui uiride¬
bant cas dicebant. Denedictus dñs & diuites factisumus & pastores earum nihil
patiebantur super eis. ubi manifestissima propheia ẽ & ꝑ translationem
systoriae uerus hordo narratur super slua ẽ tropologiae int̃ p̃tatio. Ut alios
bonos alios malos dicam eẽ pastores & hoc tam adueterẽ populum referri quã
nimis scandali ⁊ auerint ipsos eẽ quinutriebant pecora oc cisionis & non patiant᷑
suꝑ eis quic quã nec doleant. Nec possint dicere cum apsło. Quis scandilizatus
&ego nonuror &uendant populos sibi creditos. de quibus scriptum est
Quideuorant populũ neũ sicut erbum panis & ex aliorum mortibus diuitias con¬
scqu antur. Laudantes eos qui predas agunt demiseris & iniquis benedicentes
haec alii inter p̃tentur ut uolunt. Nosteneamus &xplanationis ordinem quã semel

Expanded text:
non dolebant, et vendebant ea, dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus: nis: quas qui possederunt, interficiebant, et non agebant poenitentiam, et qui vendebant eas, dicebant: Benedictus Dominus, et divites facti sumus, et pastores earum nihil patiebantur super eis. Ubi manifestissima prophetia est, et per translationem historiae verus ordo narratur, superflua est tropologiae interpretatio, ut alios bonos, alios malos dicamus esse pastores, et hoc tam ad veterem populum referri, quam nimis scandalizaverint, ipsos esse qui nutriant pecora occisionis, et non patiantur super eis quidquam nec doleant, nec possint dicere cum Apostolo: Quis scandalizatur, et ego non uror ? et vendant populos sibi creditos, de quibus scriptum est: Qui devorant populum meum sicut cibum panis , et ex aliorum mortibus divitias consequantur, laudantes eos, qui praedas agunt de miseris, et iniquis benedicentes. Haec alii interpretentur ut volunt: nos teneamus explanationis ordinem quem semel
Abbreviated transcription (Latin):
nas oppresser̃. Quodq sequit᷑ & ipso angulus & ipso paxillus & ipso arcus p̃lu. & ipso egrediduis
figitur. &x ipro areus procli fortis adbellandũ. & ipso &iã om̃is ex actor simul qđ in ebrauco s erpt̃ ÷̃s

Expanded text:
nas oppresserunt. Quodque sequitur: Ex ipso angulus, ex ipso paxillus, ex ipso arcus praelii, ex ipso egredietur nas oppresserunt. Quodque sequitur: Ex ipso angulus, ex ipso paxillus, ex ipso arcus praelii, ex ipso egredietur figitur . Ex ipso arcus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio & & pro respeit & xipso posuit & xipro arcus in furore egredi&ur omis qui egredi&ur simul&crꝰ
dupla iud eor &poritio ẽ. Alii enĩ arbitrantur in aduentu xp̃i uniuersa complenda. ali subruda¬
beis iam eẽ complea ẽ aũ eorum quaedñ pollic&tur. sti & planatio suꝑ pastores & principes & ner¬
populus meus pastores eiecer̃ eos ut uitio magistrorũ discipuli punirntẽ. Nomin iustitia uidicis qui
peccata patrũ reddit infilios. sed quia illis peccantib populus ad plaunt simul & tune quidẽ uisitaũdis
lrrcos suos uł agnor pinguis simos &e fecit uxta septuaginti ariditate siccari posteiuo uis tab̵ dns onpi
quasi equũ gloriae suae in p̃lio hoc ẽ quide illiusstirpe generati sunt multo enĩ tempore macoedo¬

Expanded text:
praelio, et ex ipso respexit, et ex ipso posuit, et ex ipso arcus in furore, egredietur omnis qui educit simul, et erunt praelio, et ex ipso respexit, et ex ipso posuit, et ex ipso arcus in furore, egredietur omnis qui educit simul, et erunt duplex Judaeorum expositio est. Alii enim arbitrantur in adventu Christi universa complenda: alii sub Machabaeis jam esse completa. Est autem eorum quae Dominus pollicetur, ista explanatio: Super pastores et principes ac sacerditus factus est populus meus, pastores ejecerunt eos , ut vitio magistrorum discipuli punirentur: non injustitia judicis, qui peccata patrum reddit in filios; sed quia, illis peccantibus, populus applausit simul: et tunc quidem visitavit Dominus hircos suos, vel agnos pinguissimos, et fecit, juxta Septuaginta, ariditate siccari. Postea vero visitavit Domiquasi equum gloriae suae in praelio, hoc est, qui de illius stirpe generati sunt: multo enim tempore Macedo
Abbreviated transcription (Latin):
quis ub nomine xp̃iano non intellegunt. Nec dequibus dicant. Nec dequib. ad firment & ad tendant
spiritib erronđ & magis tris demonior inhipochrisi mendacia loquentiũ & cauteriatã habentes con¬
scientiã ut nequaquã erdentes eorũ consolationib abducant᷑ quiuana ꝓmittunt & p̃p eamadiur stanie
in initeritũ carnis & ab ducti in captiuitatẽ regis babilonis & ad fligent᷑. Quia xpm̃ pas torẽ non habent
quem sibi falio nomine repmnittunt Super pastores iratus ẽ furor meus & siphyreos uistiabo duu
suit uit dñs Mereituũ gregem suũ domũ iuda & posuit eos quasi aequũ gloriae suat inbello &x ipoan¬
sgulus xipso paxillus x ipio arcus plu &x ipso egredixur omĩs &x actor simul & er quasi fortes concu¬
& super agnos iusitabo & uistabat dnĩ ds̃ omp̃r gregem iuẽ domũ uida & pon& eos sicut. aequũ docorẽ sium in

Expanded text:
qui sub nomine Christiano non intelligunt, nec de quibus dicant, nec de quibus affirment, et attendunt qui sub nomine Christiano non intelligunt, nec de quibus dicant, nec de quibus affirment, et attendunt spiritibus erroneis, et magistris daemoniorum in hypocrisi mendacia loquentium, et cauteriatam habentes conscientiam : ut nequaquam credentes eorum consolationibus abducantin interitum carnis , et abducti in captivitatem regis Babylonii, et affligentur, quia Christum pastorem non habent, quem sibi falso nomine repromittunt. Super pastores iratus est furor meus, et super hircos visitabo, quia visitavit Dominus exercituum gregem suum domum Judagulus, ex ipso paxillus, ex ipso arcus praelii, ex ipso egredietur omnis exactor simul. Et erunt quasi fortes concus gregem suum domum Juda, et ponet eos sicut equum decorem suum in
Abbreviated transcription (Latin):
se coluisse simullacra & diuinorum audisse mendatia & ad quieuisso somniis: quib scriptirapes¬
pit non credendũ. & obhanc causam. ductisunt quasi grex incaptiuitatẽ & ad flicti abrq pis tordo
quia legis notitiã non habebant. omĩs huic locus obscurus & dubius nanẽ & deb& nob lector iqnosore
inhis quae ambiguas̃ & nos pendulo incedimus gridu. Nossumus aũ uxta sp̃ĩtalẽ intellegentiã diege
Quoderedentes in xpõ dñs ad hios tetur ut porant serotinã pluuiã in consumatione mundi Quindo ose¬
nitudo donandac̃ gratiae & in singł in agrosuo herba suc cresc&. ita ut por sint dicert dñs nedtne
& nibuil miiideerit in locopascuae ibime collocuut suꝑ aquã refectionis edocauit me. Omũ eñisins¬
lacra: & duuni & somniatores frustralocutis̃ & uanae consolabant᷑. Quae dehereticis loquitir .

Expanded text:
se coluisse simulacra, et divinorum audisse mendacia, et acquievisse somniis, quibus Scriptura praecise coluisse simulacra, et divinorum audisse mendacia, et acquievisse somniis, quibus Scriptura praecipit non credendum . Et ob hanc causam ducti sunt quasi grex in captivitatem, et afflicti absque pastore Deo, quia Legis notitiam non habebant. Omnis hic locus obscurus et dubius est, et debet nobis lector ignoscere, si in his quae ambigua sunt, et nos pendulo incedimus gradu. Possumus autem juxta spiritualem intelligentiam dicere, quod credentes in Christo Dominus adhortetur ut petant serotinam pluviam in consummatione mundi, quando plenitudo donanda est gratiae, et singulis in agro suo herba succrescet, ita ut possint dicere: Dominus recavit me . Omnia enim simulacra, et divini et somniatores frustra locuti sunt, et vane consolabantur. Quae de haereticis loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hurbã in agro. qm̃ hi quiloquebant᷑ loquatis̃ labores. & diuni uisiones falsas & somnia falsa
loqutis̃ uanae loquuti funt consolabant᷑. Ideo arefactis̃ sicut oues & ad flictisunt quianerat quis¬
t̃rã & res is rahelitica creuit in maius intantũ ut rursũ frum̃to legis populi uescerent᷑ & uino sc̃
spr̃ in hebriarent᷑ uirgines urãe &x pasteꝓpmittit᷑. Ci&erũ quia iã x tremũ tempus ẽ ꝓph&arũ &
mundus declinat ad finẽ. & omiãq predictir̃ sui terminũ prestolant᷑: p&te adño ut deuob pluuiã
serotinã ut xp̃s quipmis sus ẽ ueniat & tribuat uob̵ rores & niues ꝓ quib scriptũ ẽ in hobreo araxim
& nescio quid uolentes septuaginta phantasias interpretatisunt. Nis forte magnitudinem
gratae admirationẽq donore nomine phantasiae uoluere diferibere. dñr ergo qui facturus ẽ

Expanded text:
herbam in agro: quoniam hi qui loquebantur, locuti sunt labores: et divini visiones falsas, et somnia falsa herbam in agro: quoniam hi qui loquebantur, locuti sunt labores: et divini visiones falsas, et somnia falsa locuti sunt, vane consolabantur: ideo arefacti sunt sicut oves, et afflicti sunt, quia non erat qui s sunt super terram, et res Israelitica crevit in majus, intantum ut rursum frumento Legis populi vescerentur, et vino sancti Spiritus inebriarentur virgines vestrae, ex parte promittitur. Caeterum quia jam extremum tempus est prophetarum, et mundus declinat ad finem, et omnia quae praedicta sunt, sui terminum praestolantur: Petite a Domino ut det vobis pluviam serotinam: ut Christus qui promissus est, veniat et tribuat vobis rores et nives, pro quibus scriptum est in Hebraeo AZIZIM  . Et nescio quid volentes LXX phantasias interpretati sunt, nisi forte magnitudinem gratiae admirationemque donorum, nomine phantasiae voluere describere. Dominus ergo qui facturus 871
Abbreviated transcription (Latin):
& spũ. ut in ebriatae at que gaudentes. sequant᷑ edesiã & dicatur decis. Adducent᷑ regi uirgines p. eaꝓ
ximae eiꝰ adferent᷑ tibi ad ferentur in la&itia & &ultatione. Quomodo eñi la&itiã non habebunt
qui in aebriatae poculo saluatoris generant᷑ in uirgines & audent dicere. Introducinteme incellulã
uini confortate me inunguentis: uinũ. hoc boni odoris ẽ. Unde in eodem carminaedr̃. Potab me
cuno unguentarii derius malo rainatoꝵ tuoꝵ. hoc uino inhebriatis̃ qui sequunt᷑ agnum dĩ quocũq
simulacra locuta s̃ in utile & diuini locutis̃ mendatiũ & somniatores frustra locuti sunt uane consola
bantur Idcirco adductisunt qua sigrex ad fligent᷑ quia nõ est eispastor. LXX. Parte pluuiam¬
ad ño oposturũ temporaneã & serotinã dñs fecit plunta sias & pluuiãs hiemalẽs dabit eis unicuique

Expanded text:
et spiritu, ut inebriatae atque gaudentes, sequantur Ecclesiam, et dicatur de eis: Adducentur regi virgines post eam, et spiritu, ut inebriatae atque gaudentes, sequantur Ecclesiam, et dicatur de eis: Adducentur regi virgines post eam, proximae ejus afferentur tibi: afferentur in laetitia et exsultatione . Quomodo enim laetitiam non habebunt, quae inebriatae poculo Salvatoris generantur in virgines, et audent dicere: Introducite me in cellulam vini, confortate me in unguentis ? Vinum hoc boni odoris est, unde in eodem carmine dicitur: Potabis meIbidem. Hoc vino inebriati sunt qui sequuntur Agnum Dei quocumque sbantur. Idcirco adducti sunt quasi grex, affligentur, quia non est eis pastor. » Hoc de haa Domino opportunam, temporaneam et serotinam: Dominus fecit phantasias, et pluviam hiemalem dabit eis, unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
⁊deo inquiunt machabȩi. huc illucq fugientes dño auxiliante superabunt. ut eiectis macoedonibus
decraisrł. mund&ur templum legis p̃cepta seruent᷑ & eruditio scripturarum rursũ germin& uir¬
gines id ÷ populos credentiũ in unũ dĩ Quiprius ido latriae fuerant cultibus constupati. Infru¬
mento olectore id ÷ baurim Non iuuenes ut septuaginta transtuler̃ sed electos & eruditos uiros
quiloquit᷑ in euangł. Nisigranum trienci cidens interra mostuum fuerit ipsum solũ ꝑman&. Sinaũ
moriat᷑ maiores fructos ad fert. de hoc tritico efficit᷑ illepanis quide caelo descendit & qui confirinat
cor hominis. hunc panem comedre qui inxp̃o robusti sunt. & ad quos iohan euuangelisti loquitur.
suciuuenũ ipsec̃ & uinũ qđ la&ificat corhominis &bibitur abhis uirginib: quaesunt scuẽ & corpore

Expanded text:
Ideo, inquiunt, Machabaei huc illucque fugientes, Domino auxiliante, superabunt, ut, ejectis Macedonibus Ideo, inquiunt, Machabaei huc illucque fugientes, Domino auxiliante, superabunt, ut, ejectis Macedonibus de terra Israel, mundetur templum, Legis praecepta serventur, et eruditio Scripturarum rursum germinet virgines, id est, populos credentium in unum Deum, qui prius idololatriae fuerant cultibus constuprati. In frumento electorum, id est, BAURIM  , non juvenes, ut Septuaginta transtulerunt; sed electos et eruditos viros qui loquitur in Evangelio: Nisi granum tritici cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum permanet: sin autem moriatur, majores fructus affert . De hoc tritico efficitur ille panis, qui de coelo descendit, et qui confirmat cor hominis . Hunc panem comedunt, qui in Christo robusti sunt, et ad quos Joannes Evangelista loquitur: uvenum, ipse est et vinum quod laetificat 870 cor hominis, et bibitur ab his virginibus, quae sunt sanctae et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ut non prestolent aed ficantiã manus. sedipsi festinent inponi suꝑ findam̃ tã xp̃i & contineri agilar
lapide. dequib & parus apostolus loquit᷑. sicit lapides uiui suꝑ iodificamini indomã spnalẽ &sicr
docũ set̃ osferre ipĩtiles uetimas placentes dõ. Istis̃ lapides quiclamabunt sicacuerit populus udorx
e uel uentur quamdu unieos pore fuerint super terram. Quia ad grauat terrena habitatio sonsuminila
codetuirtẽ & in carne positas ses̃ loquitur. Quis dabit mihi ponnas sicut colunbae quiquantã inr est
conatir ouoluitus & corigitur ad surima. sedeur nsfragilcate rtin&ur Tormuũ illie npquon
uoluunt᷑ lapides de qualegimus. Cantate dño om̃is terra. & omis terra Ad orite eipsallat tibi.
Quid enuĩ bonum ei ẽ & quid puldirũ eius. nisi frumentũ electorum & uinũ germinans uirgines
XX Quia siquĩd optimũ illus ẽ & siquidbonũ ab eo frumentũ iuuenib & uinũ boni odoris aduirgines

Expanded text:
ut non praestolentur aedificantium manus, sed ipsi festinent imponi super fundamentum Christi, et contineri angulari lapide, de quibus et Petrus apostolus 869 loquitur: Sicut lapides vivi superaedificamini in domum spirum, offerentes spirituales victimas, placentes Deo . Isti sunt lapides qui clamabunt, si tacuerit populus Judaeorum , et volventur quamdiu in corpore fuerint super terram, quia aggravat terrena habitatio sensum multa curantem , et in carne positus Sanctus loquitur: Quis dabit mihi pennas sicut columbae ? qui quantum in se est, conatur et volvitur; et erigitur ad summa, sed volvuntur lapides, de qua legimus: Cantate Domino, omnis terra . Et: Omnis terra adoret te, et psallat tibi . Quid enim bonum ejus est, et quid pulchrum ejus, nisi frumentum electorum, et vinum germinans virgines? LXX: Quia si quid optimum illius, et si quid bonum ab eo, frumentum juvenibus et vinum boni odoris ad virgines.
Abbreviated transcription (Latin):
onibus Necursus nr̃ aliquo p̃pediatur errore. & maliuoł iustasit occasio de trahendi
qui ad hoc solum linguas heebere seputant ut proximos lacerent. & duriuã frontis atgritie
uerborum rabiae consolentur: Explĩc prologus
magnifici uastiti sunt. Uluilate quercus bascen qm̃ succisus ẽ saltus munitus LXX. Ape¬
rlibine portastius & comedit ignis coedros tuas. ulil& pinus quia caecidit coedrus quia optima
ubenis adquem ꝓplioeał srmo conũttur dicens. Aperiliban e posbas tuas  Templamintol¬
legrur ued tore quodns turatum inmo aedfieatũ ab ixorobabel. Narsum auoposuno

Expanded text:
onibus, ne cursus noster aliquo praepediatur errore, et malevolis justa sit occasio detrahendi, onibus, ne cursus noster aliquo praepediatur errore, et malevolis justa sit occasio detrahendi, qui ad hoc solum linguas habere se putant, ut proximos lacerent, et duritiam frontis attritae verborum rabie consolentur. Aperi, magnifici vastati sunt. Ululate, quercus Basan, quoniam succisus est saltus munitus. LXX: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ululet pinus, quia cecidit cedrus, quia optimatLibanus, ad quem prophetalis sermo convertitur, dicens: Aperi, Libane, portas tuas, templum intelligitur Judaeorum, quod instauratum, immo aedificatum a Zorobabel, rursum
Abbreviated transcription (Latin):
festinat : scĩs aera diuidere & nos non patitur nr̃a tibi aera numerare. Quamuis enĩ elegans
sit &ercitatũq. ingeniũ. & longo usu trita concurrat oratio. Lamen nisiaetoris manu curata
fuerit & polita redol& sordes neglegentia & uel nimio uerborum flore luxuriat. uel hiulca
uocalis fit aspera consonantibus. Unde & de uirgilio traditũ est. Quod libros suos quasiu rsoꝵ
fo&us lingua conposuerit. & lambendo fecerit eẽ meliares. quidurarent in memoriã sempi¬
ternã & necessitatem m&ri. libera oratione conplerent. Transimus ad libanũ & adduas
uirgas tresq pastores. Quiinuno mensae succisi sunt & ad triginta argenteos. de quibus em¬
tus ẽ ager figuli in sepulturã peregrinorum & ad stulti uasa pastoris & ca&era usque ad sinẽ
uoluminis quactantis sunt contexta misteriuis. ut miseri cordia dĩ &tuis indigeamus orati¬

Expanded text:
festinat sanctis aera dividere, et nos non patitur nostra tibi aera numerare. Quamvis enim elegans festinat sanctis aera dividere, et nos non patitur nostra tibi aera numerare. Quamvis enim elegans sit exercitatumque ingenium, et longo usu trita currat oratio: tamen nisi Auctoris manu curata fuerit et polita, redolet sordes negligentiae, et vel nimio verborum flore luxuriat, vel hiulca vocalibus fit, vel aspera consonantibus. Unde et de Virgilio traditum est, quod libros suos quasi ursorum fetus lingua composuerit, et lambendo fecerit esse meliores, qui durarent in memoriam sempiternam, et necessitatem metri libera oratione complerent. Transimus ad Libanum, et ad duas virgas, tresque pastores, qui in uno mense succisi sunt, et ad triginta argenteos, de quibus emptus est ager figuli in sepulturam peregrinorum , et ad stulti vasa pastoris, et caetera usque ad finem voluminis: quae tantis sunt contexta mysteriis, ut misericordia Dei et tuis indigeamus orati
Abbreviated transcription (Latin):
& quigloriatur in dño glori&ur. & in alio loco Nonglori&ur sapiens in sapientia sua. Neque fortis
infortitudine sua. neque diues indiuitiissuis sed in hoc glori&ur quigloriatur intellegere & scire dnm̃
& facere mis eri cordiã &iudiciũ in medio t̾rae. Uerum quia in hebraico scriptum ẽ & in nomine eiꝰ
ambulabunt. Sic intellegendũ. Quod in nomine xp̃i ambulent xp̃iani. & scribit᷑ incalcuł eorũ
nomen nouum & subtanti nominis dignitate. ambulent cumdño. sicut ambulauit cũdño enoh¬
& placuit dõ & trans latus est:
g& mefrat̃ sisinnius in compta &inpolita transmittere ut nondicam emendandi sed ne
relegendi quidem habeam facultatẽ. Ille festinat inopussuum nos in nr̃o opere minus
facimus dumeruditio incasum uertitur & quid quid sensu concipimus conposito nonlic&
ordinare sermone. rudes igitur non mea culpa sed studio portitoris suscipe libros dumipse tua

Expanded text:
 Qui gloriatur, in Domino glorietur . Et in alio loco: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in fortitudine sua, neque dives in divitiis suis; sed in hoc glorietur qui gloriatur: intelligere et scire Dominum, et facere misericordiam et judicium in medio terrae . Verum quia in Hebraico scriptum est: Et in nomine ejus ambulabunt, sic intelligendum est: quod in nomine Christi ambulent Christiani, et scribatur in calculis eorum nomen novum, et sub tanti nominis dignitate ambulent cum Domino, sicut ambulavit Enoch, et placuit Deo, et translatus est me frater Sisinius incompta et impolita transmittere ut non dicam emendandi, sed ne relegendi quidem habeam facultatem. Ille festinat in opus suum, nos in nostro opere minus facimus, dum eruditio incassum vertitur; et quidquid sensu concipimus, composito non licet ornare sermone. Rudes igitur, non mea culpa, sed studio portitoris suscipe libros: dum ipse tua
Abbreviated transcription (Latin):
freto & fluctus eiꝰ suo calcauerit pede confundent᷑ omũ ꝓfunda fluminis dequo serptie
Quiconues lit mare iaridã in flumine ꝑ transibunt pede. uthiumili&ur iniuru. siuesipbi e¬
a iegypti. ascis at que credentibus recedit imperium. & quiliberatisunt confortentur indño. & dicant
fortitudomea & laudatio mea dñs. & iterum. diliganrte dñẽ fostitudo mea & cumhieremia forit¬
uidomea &auxilium meũ & refugium ieũ dnẽ ds̃ nis: Unde & aps inquo xp̃s loquebatur agebat

Expanded text:
freto, et fluctus ejus suo conculcaverint pede, confundentur omnia profunda fluminis, de quo scriptum est: freto, et fluctus ejus suo conculcaverint pede, confundentur omnia profunda fluminis, de quo scriptum est: Qui convertit mare in aridam, in flumine pertransibunt pede , ut humilietur injuria, sive supeAegypti a sanctis atque credentibus recedat imperium, et qui liberati sunt, confortentur in Domino, et dicant: Fortitudo mea, et laudatio mea, Dominus . Et iterum: Diligam te, Domine, fortitudo mea . Et cum Jeremia: Fortitudo mea, et auxilium meum, et refugiu
Abbreviated transcription (Latin):
cernunt mirabilia in ꝓfundo diuitiarũ sapientiae & scientiae cius & in spũ scõ quiscrutatus &ũ ata¬
duntꝰ inmare & sunt in nauibus. isaias quoq uaticinatur. uolabunt in nauibus alienigenarun
& mare pariter dep̃dabunt᷑ in ecclesiis enĩ denumero gentium congregatis toto apłi orbe uolitir̃
Ut dep̃darentur mare &draconis spolia tollerent. qui regnabat in mare & de quo scriptũ est
hoc mare magnũ & spatiosum mahibus illic reptilia quorum nonẽ numerus. animalia pusd¬
la cum magnis illic naues ꝑ transibunt. dãco iste quemformasti ad inludendũ ei. Latũ &
spatiosum mare ẽ paruis & magnis animantibus quaecumdracone uersantur & quorũ none
numerus. quiaũ suꝑ mare sunt & in ipso mariuolitant in nauib audiant cum saluatore.
Tudominaris potestaiti maris motũ fluctũcius tumitigas. cumq transierint in mass

Expanded text:
cernunt mirabilia in profundo divitiarum sapientiae et scientiae ejus ; et in Spiritu sacernunt mirabilia in profundo divitiarum sapientiae et scientiae ejus ; et in Spiritu sadunt in mare, et sunt in navibus, Isaias quoque vaticinatur: Volabunt in navibus alienigenarum, et mare pariter depraedabuntur . In Ecclesiis enim de numero gentium congregatis, toto apostoli orbe volitarunt, ut depraedarentur mare, et draconis 880 spolia tollerent, qui regnabat in mari, et de quo scriptum est: Hoc mare magnum et spatiosum manibus: illic reptilia, quorum non est numerus: animalia pusilla cum magnis, illic naves pertransibunt: Draco iste quem formasti ad illudendum ei . Latum et spatiosum mare est parvis et magnis animantibus, quae cum dracone versantur, et quorum non est numerus. Qui autem super mare sunt, et ipso mari volitant in navibus, audient cum Salvatore: Tu dominaris potestati maris: motum fluctuum ejus tu mitigas . Cumque transierint in maris
Abbreviated transcription (Latin):
libus comparamnus nonbos phorum & siccitatem rur sum maris & arentia fluenta iordanis qͣ sabular&
similia sunt. sed dignã inseruos suos dĩdementiã quae rimus. Qule p̃ eunte & nobis apperiente
uiam transimus maris fr&ũ. siue angustũmare. quod peccatoribus latissimũ ẽ. Lata enĩ & spatio¬
entes operationẽ inaquis multis. Ipsi uider̃ operadni & mirabilia eiꝰ in profundo. In hoc maresdđi
in quo scõrum numerus coastatus. & in tribulatione positus ẽ. Descender̃ apłi & primus dns
ut nos deamaris fluctib liberarex. In hoc mare sagena euuangelii mittit᷑. quae testimonis textaẽ
scripturarum ut pisces multos & obrutos mundibuius gurgitibus in aurã &xtrahat liberã & possin
laudesdõ canere. Hi sunt quidescender̃ in mare & in ecdesiarũ nauibus faciunt opera multa &dĩ

Expanded text:
libus comparantes, non Bosphorum et siccitatem rursum maris et arentia fluenta Jordanis, quae fabularum libus comparantes, non Bosphorum et siccitatem rursum maris et arentia fluenta Jordanis, quae fabularum similia sunt, sed dignam in servos suos Dei clementiam quaerimus, quo praeeunte, et nobis aperiente viam, transimus maris fretum, sive angustum mare, quod peccatoribus latissimum est: Lata enim et spatioentes operationem in aquis multis, ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo . In hoc mare saeculi, in quo sanctorum numerus coarctatur, et in tribulatione positus est, descenderunt apostoli, et primus Dominus, ut nos de amaris fluctibus liberaret . In hoc mare sagena Evangelii mittitur , quae testimoniis texta est Scripturarum, ut pisces multos et obrutos mundi hujus gurgitibus, in auram extrahat liberam, ut possint laudes Deo canere. Hi sunt qui descenderunt in mare, et in Ecclesiarum navibus faciunt opera multa, et Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uersa iniuria assiriorum & sceptrum aegypti tollaur. & confortaibo eos indño do suo & in nomine a
gloriabunt᷑ dicit dñs. Narrant haebixi captiuũ populũ iudo eorũ. Nonsolum in medos & ꝑsis. sedn
angustias. quae chalchae donẽ. & quondã bizantiũ breui freto diuidunt & ꝑcuti& inquit dñis uadensante
populum suũ maris fluctus & confundent᷑ omĩa ꝓfunda fluuiorx ut olim facta ẽ iordane siccato & nai
rerubrum transgressus ẽ populus indeserto cumque fuerit de captiuitatis profundo & malorũ
a maritudine liberatus. humiliabitur a sur & aegypti imperiũ reced& ab eis. & consortabunt᷑ indño
& in nomine illius ambulabunt interra isrł dicit dñs. haec ũthebrris nobis tradita sunt nrãe linguat
hominibus & pressimus fidem dictorum ad eos aquibus sunt dicta referentes ca&erum nos quixp̃icen¬
semur nomine occidentem relinquimus lit teram & sequimur spũ luuificantẽ. Immo spiritalia sp̃ta¬

Expanded text:
ino Deo suo, et in nomine ejus gloriabuntur, dicit Dominus. Narrant Hebraei captivum populum Judaeorum, non solum in Medos et Persas, sed in angustias, quae Chalcedonem, et quondam Bizantium brevi freto dividunt. Et percutiet, inquit, Dominus vadens ante populum suum maris fluctus, et confundentur omnia profunda fluviorum, ut olim factum est, Jordane siccato , et mare Rubrum transgressus est populus in deserto Exod. XXIV. Cumque fuerit de captivitatis profundo et 879 malorum amaritudine liberatus, humiliabitur Assur, et Aegypti imperium recedet ab eis. Et confortabuntur in Domino, et in nomine illius ambulabunt in terra Israel, dicit Dominus. Haec ut ab Hebraeis nobis tradita sunt, nostrae linguae hominibus expressimus, fidem dictorum ad eos a quibus sunt dicta referentes. Caeterum nos qui Christi censemur nomine, occidentem relinquimus litteram, et sequimur spiritum vivificantem, immo spiritualia spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
aũ munitionẽ . ad quã ds̃ cohortatur uinctos dis siue uinctos sperantes ecłȩ: Ñ aliã debeny accipere. Nuisi
habitationẽ paradisi in quã primx cũ dñõ latro ingres susẽ. & idaireo ꝑachariã ꝓuocant᷑ admuni

Expanded text:
autem munitionem ad quam Deus cohortatur vinctos spei, sive vinctos sperantes Ecclesiae, non aliam debemus accipere nisi autem munitionem ad quam Deus cohortatur vinctos spei, sive vinctos sperantes Ecclesiae, non aliam debemus accipere nisi habitationem paradisi, in quam primus cum Domino latro ingressus est : et idcirco per Zachari
Abbreviated transcription (Latin):
passionem ad discipulos loq batur. Accipite &bibite & hoc oñs hic ẽ em̃ calix Nouitestam̃ti in
sanguine meo inhuius p̃figurationẽ lacus qui ñ hab & aquas : & iosephafratribus missus c̃ &x da
nibel &dueremias achaldeis & populo iudaeorũ elea namqrq tempore niuis & frigoris desten¬
dit in lacũ. ut ibileonẽ interficeret. hire mias aũ non inaquã laci sedinlitũ caenũq demergiꝰ
Quod poss& suffocare magis quã refrigerare sitientẽ Unde in pralmo scribit᷑ infixus sũinlinã
gua magniloqua poenarũ xurebatur incendus. & in tantũ ñ habebat ulla a quarũ refrigeria utex¬
ecẽ sensus. Nuinunc uinctiestis & inmiti atq t̾ribili inferno te nemini Qui solitionẽ uinculorũ in
uuxpĩ speratis aduentu. Conĩtimimi ad munitionẽ siue sedebiis in munitionẽ dequa scriptũ ẽ. mo

Expanded text:
passionem, ad discipulos loquebatur: Accipite, et bibite ex hoc omnes: hic est enim catix novi testamenti in passionem, ad discipulos loquebatur: Accipite, et bibite ex hoc omnes: hic est enim catix novi testamenti in sanguine meo . In hujus praefigurationem lacus qui non habet aquas, et Joseph a fratribus missus est in lacum : et Daniel et Jeremias a Chaldaeis et populo Judaeorum: Banaias quoque tempore nivis et frigoris descendit in lacum, ut ibi leonem interficeret . Jeremias autem non in aquam laci; sed in lutum coenumque laci demergitur, quod posset suffocare magis quam refrigerare sitientem . Unde in psalmo scribitur: Infixus sum in limum ngua magniloqua poenarum exurebatur incendiis, et intantum non habebat ulla aquarum refrigeria, ut exEt est sensus: Qui nunc vincti estis et immiti atque terribili inferno tenemini, qui solutionem vinculorum in Christi speratis adventu, convertimini ad munitionem, sive sedebitis in munitione, de qua scriptum est: M
Abbreviated transcription (Latin):
Et tuin sanguine testam̃ti emisistiuinetos tuos delacu quinon hab& aquã sedebitis in munitiane iuncti
congregationis & prouna die peregrinationis tuue duplicia reddamtibi. P. qua sey inoꝓ pheae on mo
ipsedĩ pater omp̃s nuntiaũ sion & hierłm qđ uenfrst adeus rex suusintis & ascendens super asnã subugale¬
phã ad ipsum apm̃ de quo uaticiniũ ẽ & loquitur tuquoq in sanguine testam̃t siucpacttui emisisa
uinctos tuos delacu in quo non ẽ aqua quod ita intellegitur in sanguine passionis cuae cosqui
uinct in carcere tenebantur  infernp in quo ñ ẽ ullamis tuadem̃tia liberisti domq .ꝓ. quã dirre
surrexit hi qui peccatis adĩ siue ut quida uolunt erroris in oliti acmortis uinculis tenebant᷑ Nesur¬
rexer̃ cumeo & apparuer̃ in scã ciuitate. De hoc sanguuine testam̃ti & ipse futuram indicans

Expanded text:
Et tu in sanguine testamenti emisisti vinctos tuos de lacu qui non habet aquam: sedebitis in munitione vincti Et tu in sanguine testamenti emisisti vinctos tuos de lacu qui non habet aquam: sedebitis in munitione vincti congregationis, et pro una die peregrinationis 864 tuae duplicia reddam tibi. Postquam sermo prophetae, immo ipse Deus Pater omnipotens, nuntiavit Sion et Jerusalem quod veniret ad eas rex suuspham ad ipsum Christum, de quo vaticinium est, et loquitur: Tu quoque in sanguine testamenti, sive pacti tui, emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua. Quod ita intelligitur: In sanguine passionis tuae eos qui vincti in carcere tenebantur inferni, in quo non est ulsurrexit, hi qui peccatis Adam, sive, ut quidam volunt, erroris inoliti, ac mortis vinculis tenebantur, resurrexerunt cum eo, et apparuerunt in sancta civitate. De hoc sanguine testamenti, et ipse futuram indicans
Abbreviated transcription (Latin):
Currusdi decemmiliũ multiple milia la&antiũ & aequetatui meo in currib pharionis ad simlunt
proximamea & as cende suꝑ aequos tuos & aequitatiotua salus. dissipabit̃ arcus belli. ut non miiunt
iguita ucala quaeuo luptuosore pos sint corda ꝑcutere. & loqtur pacem gentib dequib scriptũ est
Ipse erit xpectatio gentiũ & rursum suꝑ eͦũ gentes sperabunt & potestas ciꝰ amari usq ad mare &isli¬
mimb usq ad fines trae. hoc nonẽ & tenuandũ ꝑ allegoriuam. sed eredendũ uere et̃ conplotu secuno
illud quod legimus. postula ame & dabotibi gentes hereditatẽ tuam & possessionẽ tuã emonos fradi
Inseptiuges uno quoq primno pralmo sub ꝑsona salonis & uripacificidr̃ & dominabit᷑ amari usq aidimare
& iflumine usq adt̃ minos t̾rac. Tuquoq in sanguine testam̃titui emisisti uicctos tuos delacu in quo
nonẽ aqua. conũtimini admunitionẽ uneti spẽi hodioquoq ad nuntians duplicia reddã tibi at xx

Expanded text:
 Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, proxima mea . Et: Ascende equos, et equitatio tua salus . Dissipabitur arcus belli, ut non mittantur ignita jacula, quae voluptuosorum possint corda percutere. Et loquetur pacem gentibus, de quibus scriptum est: Ipse erit exspectatio gentium . Et rursum: Supe usque ad fines terrae . Hoc non est extenuandum per allegoriam; sed credendum vere esse completum, secundum illud quod legimus: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . In septuagesimo quoque primemisisti vinctos tuos de lacu in quo non est aqua: convertimini ad munitionem, vincti spei: hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aut submachabeis trans acta iamdicant. aut subxp̃o inultimo scło transigenda cõmemorent. & ẽ sensus
cumpositus fuerti iudas quasi aequus decorus inp̃lio. & conculcauerit quasilutũ adũsarios. & dño recũ bel¬
lante superira Tunc om̃is iequitatus grecie corru&. &donx uida & domus isrł. eã enĩuocat domũ ioseph
id ÷ decẽ tribuum parit̃ saluabunt᷑ : & conũtã eos decaptiuitate inquafuerant &er̃ sic̃ eo tempore quando ñ p¬
iecerã eos ego oñĩ sũ dñs dr̃ eoꝵ qui illas & audiã dep̃cantes. & ephirum quinunc captiui retinent᷑ .p: ealaxa¬
bunt᷑ & intantũ uenient guudii ut eos uino madidos arbitreris. Filuquoq eoꝵ cerhent patrũ triũphos & in
dño la& abunt᷑. Quo p̃bentȩ uictoriã consecutdes̃. Quȩramꝗ hystoriã quando iud afuisrł adũ sũgrȩcor de¬

Expanded text:
ut aut sub Machabaeis transacta jam dicant, aut sub Christo in ultimo saeculo transigenda commemorent: Et est sensus: ut aut sub Machabaeis transacta jam dicant, aut sub Christo in ultimo saeculo transigenda commemorent: Et est sensus: Cum positus fuerit Judas quasi equus decorus in praelio, et conculcaverit quasi lutum adversarios, et Domino secum bellante, superarit: tunc omnis equitatus Graeciae corruet, et domus Juda et domus Israel eam enim vocat domum Joseph, id est, decem tribuum pariter salvabuntur, et convertam eos de captivitate in qua fuerant, et erunt sicut eo tempore, quando non projeceram eos: ego enim sum Dominus Deus eorum, qui illos exaudiam deprecantes. Et Ephraim qui nunc captivi detinentur, postea laxabuntur, et in tantum venient gaudii, ut eos vino madidos arbitreris. Filii quoque eorum cernent patrum triumphos, et in Domino laetabuntur, quo praebente, victoriam consecuti sunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
centes ut aedent carnes meas. Quitribulant me inimicimei ips in firmatisunt &cȩciderunt. Sic
consistant aduersumme castra nontimebit cormeum. Siex surgat aduersum me plium in hoc ego
sperabo Quando implebitur illud cloquiũ Unus & uobis ꝑsequetur mille & duo conuertant insugam
multa milia: & confundentus ascensores aequorũ Et confortabo domũ iuda & domũ iosepli saluabo &
conuertam eos quia miserebor eorũ. &er sicut fuerint quando non prorecerim eos. ego enĩ dñsdis̃ eox¬
Sla&abuntur & &ultabit coreorũ indño. LXX Et confundent᷑ ascensores aequorũ. & confortabo
domum iuda & domum iosephsaluabo & habitare eos faciam quia dil&xieos. & er̃ sic̃ quando ñ eos obiecerã
qua ego dñis ds̃ eorũ & & audiã eos &er̃ quasibellatores epliraum & la& abit coreorum quasi in uino & filiu
eorum uidebt &la& abunt᷑ & gaud ebit coreorũ indño & liaec iuxta superiorem sensũ duplicit᷑ edis ser̃:

Expanded text:
bulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt, et ceciderunt. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum: Si exsurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo Quando implebitur illud eloquium: Unus ex vobis persequetur mille, et duo convertent in fugam multa millia . Et confundentur ascensores equorum, et confortabo domum Juda, et domum Joseph salvabo: et conlaetabuntur: et exsultabit cor eorum in Domino. LXX: Et confundentur ascensores equorum: et confortabo domum Juda et domum Joseph salvabo, et habitare eos faciam, quia dilexi eos. Et erunt sicut 874 quando non eos abjeceram, quia ego Dominus Deus eorum, et exaudiam eos: et erunt quasi bellatores Ephraim, et laetabitur cor eorum quasi in vino, et filii eorum videbunt et laetabuntur, et gaudebit cor eorum in Domino. Et haec juxta superiorem sensum dupliciter edisserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
up quã transierimus ẽmigrauerimus emundo dealbemur in dño & dicatur de nob̵ Quae ẽ ista
lũ sumus. Unde & sponsa incantico dicit ad sponsum. odor uestim̃torũ tuorũ sicut o dor
din cumq induxerit nos int̾ram galaad & libani noninueni&ur nob̵ locus ut nequa qũ terrae
fluctus & consundentꝰ omĩa profanda flumuis & humiliabit᷑ suꝑbia assur. & sceptrum aegion¬

Expanded text:
ut postquam transierimus et migraverimus a mundo, dealbemur in Domino, et dicatur de nobis: Quae est ista ut postquam transierimus et migraverimus a mundo, dealbemur in Domino, et dicatur de nobis: Quae est ista unum sumus . Unde et sponsa in Cantico dicit ad sponsum: Odor vestimentorum tuorum, sicut odor Libani . Cumque induxerit nos in terram Galaad et Libani, non invenietur nobis locus, ut nequaquam terraefluctus: et confundentur omnia profunda fluminis: et humiliabitur superbia Assur,
Abbreviated transcription (Latin):
entionabile lac concupiscerent & in ipso crescerent insalutem: Adhos filios scribebat & cuuangłista
uimnes. Filioli custodite uos abidolis: & reducã inquit eos. det̃ra aegypti & deaissiriis congregabo cos
dtiuegipti in qua imperabat rexphario. qui quondĩ gloriabundus aiebat. incas flumina &ego feci
aro sumlis altis simo. Cumaũ detenebris aegipti & detribulatione mnundi & depotestate assrrii. quumn¬
epetas arguens at que coniuncens. Ipse enĩ ẽ inimicus & ultor Nuationes dñs congregatit. in ducarets
ederã galad & libani. galaad in linguã nram̃ uertit̃ testimoniũ transmigrationis. Quando decar¬
ilbuis mansimus adipĩtalia departe uenimus ad iotũ. Terrena relinquimas & ad caelestia transini¬
punis. Libanus aũ int̃ptatur Aer ꝑac moc idẽ de albatio Adducimur itaq detenobris aerypti

Expanded text:
rationabile lac concupiscerent et in ipso crescerent in salutem . Ad hos filios scribebat et evangelista rationabile lac concupiscerent et in ipso crescerent in salutem . Ad hos filios scribebat et evangelista Joannes: Filioli, custodite vos ab idolis . Et reducam, inquit, eos de terra Aegypti, et de Assyriis congregabo eos. De terra Aegypti, in qua imperabat rex Pharao, qui quondam gloriabundus aiebat: Mea sunt flumina, et egoero similis Altissimo . Cum autem de tenebris Aegypti et de tribulatione mundi, et de potestate Assyrii, qui interpretatur arguens atque convincens ipse est enim inimicus et ultor, 878 nationes Dominus congregarit, inducet eos in terram Galaad, et Libani. Galaad in linguam nostram vertitur, testimonium transmigrationis, quando de carnalibus transimus ad spiritualia, de parte venimus ad totum: terrena relinquimus, et ad coelestia transmigramus: Libanus autem interpretatur λευκασμὸς, id est, dealbatio. Adducimur itaque de tenebris Aegypti,
Abbreviated transcription (Latin):
Cunq apłi fuerint inpopulis seminati genter & populilonge positi recordabunt mei. illa ꝓpheico. huic
senentiae congruente reminiscentur & conuertentur ad dnm̃ uniuersi fines t̾rie. & ad orabunt in
ampectu eiꝰ uniuersae familiae gentiũ. Qm̃ diũ ẽ regnũ & pse dominabit᷑ gentiũ. quod que dr̃ recorda
misgentiũ multitudo sedrecordita ẽ dĩ quia & uno um̃ spirente genera nurcũq apłis incunctis gentib
iminetis gentes longe positie di fuerint recorditȩ uiuent cũsilus suis ut quiprius in infidelitate mor¬
turant fade uiuere incipiant. Isti sunt fili quos paulus nitriuit in euuangelio scribens ad corrinthi¬
s. la uobis potum dedi: & p&rus in disꝑsione scribit fidelibus: qui renati erant non & se¬
mnecorruptibili. sed in corruptibili ꝑ sermonẽ uiuentis dĩ it ꝑ manentes sicut modo generati paruuili

Expanded text:
m . Cumque apostoli fuerint in populis seminati, gentes et populi longe positi recordabuntur mei, illo prophetico huic m . Cumque apostoli fuerint in populis seminati, gentes et populi longe positi recordabuntur mei, illo prophetico huic sententiae congruente: Reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terrae. Et adorabunt in conspectu ejus universae familiae omnis gentium multitudo; sed recordata est Dei, quia ex uno omnes parente generamur. Cumque apostolis in cunctis gentibus seminatis, gentes longe positae Dei fuerint recordatae, vivent cum filiis suis, ut qui prius infidelitate mortui erant, fide vivere incipiant. Isti sunt filii, quos Paulus nutrivit in Evangelio, scribens ad Corinthios: Lac vobis potum dedi . Et Petrus in dispersione scribit fidelibus, qui renati erant: Non ex semine corruptibili, sed incorruptibili, per sermonem viventis Dei, et permanentis, sicut modo generati parvuli, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ossicit fuerant antemulciplicati ut im pleretur illud qđ ꝓmis sum ẽ habrahiae: multiplicabo eũ &
benedicum illi & benedictus erit ut fuat pat᷑ multarũ gentiũ. filios aũ habrahã noneos debemius ac¬
apere quibus dñs loquitur. Si filu essais habrabã opera patris ur̃ĩ faceretis. sed illos dequib ap̃s ait
quot quot &fide sunt silisunt habrahã dehac multiplicatione & isaias mistico sermone testitur dicens
Qumo dicus ẽ erit in inilib: & qui paruus. erit ingentẽ magnã. Multiplicationẽ aũ &benedictio nẽ
liberorũ non accipiamus carnaliter. alio quin helias & heliseus & heremis. & baptista iohannes Quomaior
it nats mulierx nonfuit. hac benedictione caruer̃ sed illam qua: uocant᷑ ad fidẽ multi tudines nationũ
lio nonuos me elegistis. sed ego elegiuos. & posui ut eatis & fructum ad feratis & fructus ur maneat in a& nũ

Expanded text:
eos sicut fuerant antea multiplicati, ut impleretur illud quod promissum est Abrahae: Multiplicabo eum, et benedicam illi, et benedictus erit, ut fiat pater multarum gentium . Filios autem Abraham non eos debemus accipere, quibus Dominus loquitur: Si filii essetis Abraham, opera patris vestri faceretis , sed illos de quibus Apostolus ait: Quotquot ex fide sunt, filii sunt Abraham . De hac multiplicatione Isaias mystico sermone testatur, dicens: Qui modicus est, erit in millibus; et qui parvus, erit in gentem magnam . Multiplicationem autem et benedictionem liberorum non accipiamus 877 carnaliter: alioquin Elias et Elisaeus et Jeremias et Baptista Joannes quo major inter natos mulierum non fuit hac benedictione caruerunt, sed illam qua vocantur ad fidem multitudines nationum. loco: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
purum. Dequo saluator loquit᷑ in euãgelio. Ignẽ ueni mit tere suꝑ t̾ram & quã uolo
ut ardeat. Iuxta illud qđ in marco scriptũ ẽ. Omis igne alligoeur uidebit ascalon &¬

Expanded text:
purum, de quo Salvator loquitur in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo, purum, de quo Salvator loquitur in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo, ut ardeat , juxta illud q