comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
longe deteriores: Quod illi ea colunt q̃
sunt: s ꝓ dũs colenda ñ sunt. Sunt enĩ
& idola. s ad salutẽ. nichil sunt. Et
qui colit arborẽ ñ quidẽ orando s ado¬
randoñ id colit quod nusquã. ẽ: s quod
ita colendũ ñ.ẽ. Ipsa etiam demonia
unde dicit apłs. quȩ imnmolant gñs
demotiuis immolant & ñdeo. utiq st̃.
Quib illis immolare dicit. & quorũ
nos socios. eẽ. ñ uult. Lam uͦ cȩlũ & t̾ra¬
& mare. & aer. et sol ⁊ luna. & c&era
sidera. om̃ia hȩc manifesta oculis appa¬
Iuȩ cum pagani tanquã deos coluri maruuinũ.i¬
uł tanquã partes unuis magni dĩ: nã
uniuersũ mundũ quidã eorũ putant ma¬
ximũ dm̃ : ea colunt quȩ sunt. Cũ quib
quando agimus ut ea ñ colant. ñ eis dicimꝰ
quod nulla sint: s quod colenda ñ suit.
E isq colendũ horum om̃iũ conditorem.
dm̃ inuisibilẽ suademꝰ: cuiꝰ soliꝰ participa¬

Expanded text:
longe deteriores. quod illi ea colunt quae longe deteriores. quod illi ea colunt quae sunt, sed pro diis colenda non sunt: sunt enim et idola, sed ad salutem nihil sunt. Et qui colit arborem, non quidem arando, sed adorando, non id colit quod nusquam est, sed quod ita colendum non est. Ipsa etiam daemonia, unde dicit Apostolus, Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo ; utique sunt quibus illos immolare dicit, et quorum nos socios esse non vult. Jam vero coelum et terra, mare et aer, sol et luna, et caetera sidera, omnia haec manifesta oculis appaae cum Pagani tanquam deos colunt, vel tanquam partes unius magni dei; nam universum mundum quidam eorum putant maximum deum: ea colunt quae sunt. Cum quibus quando agimus, ut ea non colant, non eis dicimus quod nulla sint, sed quod colenda non sint: eisque colendum horum omnium conditorem Deum invisibilem suademus, cujus solius participa
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. Nescientes unde habebant¬
quos suit. stultȩ uirginess. Meritoq¬
foris erunt quia interne affectũ gr̃ȩ ñ
secum ferunt. Iuando gͦ tales repꝑeris.
ñ tibi ꝑsuadeant inanitatẽ nasori suoꝵ
s tueis potuis plenitudinẽ. Unde ait
apł. Quisquis se putat aliquid scire.
ñdum scit. que admodum oporta&e scire.
Et max ostendens quid dixerit: Qs¬
quis autẽ inquit diligit dm̃. hiccog¬
nitus. ẽ. ab eo. Nec sic dicere uoluit
cognouit illũ. S dicendo cognitis
.ẽ. ab illo. exp̃ssius uoluit cõm̃dare.
etiã hoc ilonobis. eẽ. ut cum diliganius.
Caritas eñi dĩ disfunditur in cordib nr̃is¬
qui ñ abillos a se ipso bonũ arbitrat᷑ effec¬
tum. Unde autem fieri potest. ut talis ñ in
idolis immolantur scimus quia nichil. ẽ.
idolum immundo.eq eñi uos paga¬
nos dicimus. aut schisma paganorum: s¬
habere cum eis quandã similitudinẽ: eo
quod multis colatis deos. Uerũ uos. eẽ. eisͤxtrac

Expanded text:
a nescientes, unde habeantquod sunt, stultae uirgines sunt meritoqforis erunt, quia internae affectum gratiae non secum ferunt. Quando ergo tales reppereris, non tibi persuadeant inanitatem uasorum suorum sed tu eis potius plenitudinem. unde ait apostolus: Quisquis se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire; et mox ostendens, quid dixerit: Quisquis autem, inquit, diligit deum, hic cognitus est ab illo. nec sic dicere uoluit: Cognouit illum, sed dicendo \'cognitus est ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diffunditur in cordibus nqui non ab illo, sed a seipso bonum se arbitratur effectum: unde autem fieri potest ut talis non in idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo. Neque enim vos paganos dicimus, aut schisma paganorum, habere cum eis quamdam similitudinem, eo quod multos colatis deos. Verum vos eis esse
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo optẽꝑatis huic p̾cepto.
onfidimꝰ. Ergo inquis. ds̃ pater pars
sibstantiȩ sunt. unum  & summȩ
mumsunt:. Ubi nulla naturarũ. nul¬
li ẽ diuersitas uoluntatũ. Si autẽ
natura unũ. eẽnt & consensensione ñ

Expanded text:
est; quomodo obtemperatis huic praecepto, onfidimus. 2. Ergo, inquis, Deus Pater pars substantiae sunt, unum sunt, et summe unum sunt, ubi nulla naturarum, nulla est diversitas voluntatum. Si autem natura unum essent, et consensione non
Abbreviated transcription (Latin):
gis fraudatio uoti augae inquitatẽ. qͣnto
minus habuit uouendi necessitatẽ. It̃ eros¬
e terciis &e de quartis. & de ultra plu
rib solent homines mouere questio¬
nẽ. Unde ut breuit respondeã. nec ul¬
las nuptias debeo dãpnare. nec eis uere¬
cundiam numerositatis auferre. S nec
cuiquã breuitas huius responsionis meȩ
forte displiceat. uberuis disputantẽ re¬
p̾hensorẽ meum audire paratus su. for¬
tassis enĩ affert aliquã rationẽ. quare
nentur. Nam ego sicut in exordio sermo¬
nis huiꝰ admonu ñ audeo plus sapere
quã oportet saꝑe. Quiseñisũ qui putem
definiendũ. quod nec apłm uideo defi¬
nisse: Ait eñi. Mulier alligata. ẽ.
quã du uir eius uiuit: ñ dixcit primus
aut scs aut tercus. aut quotus lib&e:¬
S mulier inquit alligata. ẽ. quã diu
uir eiꝰ uiuit. Si autẽ mortuus fuerit is
alserata. ẽ. Cin uult nubat tantũ in
noͥ beatior autẽ erit si sic ꝑmanserit.

Expanded text:
gis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto gis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi necessitatem. haee tertiis et de quartis et de ultra pluribus nuptiis solent homines movere quaestionem. Unde ut breviter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre. Sed ne cuiquam brevitas hujus responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus sum. Fortassis enim affert aliquam rationem, quare nentur. Nam ego, sicut in exordio sermonis hujus admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere . Quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec Apnisse? ait enim: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit; non dixit: primus aut secundus aut tertius aut quartus; sed, mulier, inquit, alligata est, quamdiu uir eius uiuit; si autem mortuus fuerit uir eius, liberata est. cui uult nubat, tantum in domino; beatior autem erit, si sic permanseri
Abbreviated transcription (Latin):
nubunt. absit ut sc̃arũ uiouarũ iste sit
sensus. ut xp̃s eis uid eat᷑ quasi scds maritꝰ.
Ipsũ eñi habebant et antea quando iuiris
lit̃ cui eccłia ipsa cuiꝰ menbra sunt con¬
iũe. ẽ. Quȩ fidei. spei. & caritatis in¬
tegritate. ñ in solis uirginib scĩs. sed
eciã in uiouis & coniugatis fidelib tota
iuirgo. ẽ. U̾nuersȩ quippe ȩccłiȩ. cuus
illa om̃ia menbra sint apłs dicit. Aptau
uos uniuuiro uirginẽ castam exhibe ep̃o.
corruptione ꝓcreare. Qua ꝓpt̾ a ꝓposto¬
meliore lapsc̃is sinupserint feminas. pla
nas a castitote scĩore quȩ uocetur deo.
adulteriis. eẽ. peiores. Si eni quoo nullo
mͦ dubitandũ. ẽ. ad offensionẽ xp̃i ꝑt
net cũ mẽbrũ eiꝰ fidẽ ñ seruat marito.
quanto grauius offendit᷑ cũ illi ipsi non
seruatur fides. ineo quod exigit oblatũ.
qui ñ exegerat offerendũ. Cũm eñi qͥs¬
quis ñ reddit. quod ñ imꝑio compulsus
s consilio cominonitus uouit. tantoma¬

Expanded text:
ndae, absit, ut sanctarum uiduarum iste sit sensus, ut Christus eis uideatur quasi secundus maritus; ipsum enim habebant et antea, quando uiris  cui ecclesia ipsa, cuius membra sunt, coniux est, quae fidei, spei, caritatis integritate non in solis uirginibus sanctis, sed etiam in uiduis et coniugatis fidelibus tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. corruptione procreare. fit autemnas a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse peiores. si enim, quod nullo modo dubitandum est, ad offensionem Christi pertinet, cum membrum eius fidem non seruat marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non seruatur fides in eo quod exigit oblatum, qui non exegerat offerendum ! cum enim quisque non reddit, quod non imperio conpulsus, sed consilio commonitus uouit, tanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. quia cognouimꝰ io qd̾ a principio. ẽ.
quia fortes sumus. quia cognouimꝰ patre
caritate ñ saluos facit. Scientia inflat.
caritas edificat. Si confiteri uiatis & non
amare. incipitis demonib similes. eẽ.
Confitebant᷑ demones filiũ dĩ & dicebañ
quid nob̾ & tib: & repellebant. Confi¬
temini & amplectimin. Illi eñi tunebant
de miquitatib suisuos amate dimissorẽ
Caritas autem ñ emulatur. ñ inflatur.
Sic itaq adibeatur scientia. tanqu̾ã
machina quȩdam ꝑ quã structura carita¬
tis adsurgat. quȩ manae in ęternum.
&iam cum scientia destruetur. Quȩ ad
finem caritatis adhibita multũ. ẽ. utilis.
ꝑ se autem ipsa tͥali sine fine. ñ mͦ suꝑ¬
flua. s eciamꝑnitiosa ꝓbata. ẽ. Si quis¬

Expanded text:
res, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant dtas autem non aemulatur, non inflatur. sic itaque adhibeatur scientia tamquam machina quaedam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine non modo superflua sed etiam perniciosa probata est. sci
Abbreviated transcription (Latin):
dis oportuit quod dictũ. ẽ. dii genti¬
um demonia:. Ut intelligeremus. fic
ctiam in hebreo positũ dii gentium si¬
mulachra. ut demonia potiꝰ quȩ siuit
isimulachris significarent᷑. Nã quod
attinet ad ipsa sunulachira quȩ grece
appellant᷑ idola. quo nomine iam uti¬
mur ꝓlatino. oculos habent & ñ
nident. & cęt̾a quȩ de his ideo dicuri¬
tur. quia om̾i sensii carent. Quo cir¬
canec terreri possiuit. quia nisi ea quȩ
sentiunt. terreri utiq ñ possunt. Quo¬
mͦ gͦ diccũ. ẽ. de dño terribilis suꝑõs

Expanded text:
dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non possunt. Quomodo ergo dictum est de Domino, «Terribilis es
Abbreviated transcription (Latin):
sine filiis sitam̃ eos ñ habuit scd̃as nup¬
tias recusauit. quia nouerat iã tẽpꝰ. ẽẽ.
quo xp̃o non officio pariend s studio
continendi. nec conuigalib fȩtandis ui¬
hibuit ministerium. ñ audeo iam dicere
beatiorẽ fuisse: annȩ uiduitatẽ. quã illiꝰ

Expanded text:
sine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nupsine filiis, si tamen eos non habuit, secundas nuptias recusauit, quia nouerat iam tempus esse, quo Christo non officio pariendi, sed studio continendi nec coniugalibus fetandis uihibuit ministerium, non audeo iam dicere beatiorem fuisse Annae uiduitatem quam illius
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. Nec quia dixi rith beatã. annam
beatiorẽ cũ illabis nupserit. hȩc uni¬
uiro cito uiduata dui uicerit. conti¬
nuo etiã te meliorẽ putes. eẽ. qu̾a rith.
Alia quippe ꝓpħicis temporib scãrũ femuia¬
rum dispensatio fuit. quas nubere obȩdien¬
tia ñ concupiscentia cõpellebat. Ut ꝑpaga¬
retur pͦpłs dĩ. in quo ꝓmitterent᷑ ꝓpħe dĩ.¬
Cumce ipse ppłs ꝑ ea quȩ infigura contin-¬
gebant illis. siue in his qui scirent. siue in
illis qui illa nescirent. nichil aluto. ẽẽ. quã
ꝓpłna xxp̃i ex quo nasceret᷑ etiã caro. xp̃i.¬
ꝓ inde sc̃aruth. cũ sem̃ quale illo tẽpoie
necessarium fuit in isrł ñ hab̾et. mortuo
uiro. quesiuit alterũde quo hab̾&e. Hac
ntaq bis conuigata. ido anna unuiura be¬
atior fuit. quia & ꝓpħissa xp̃i. eẽ. meruit.
Qũa credendũ. ẽ etiã si filios nullos ha¬
buit. quod quidẽ scriptura reticendo reli
noscere & pariuilũ. Unde merito etiam

Expanded text:
nter. Nec quia dixi Ruth beatam, Annam beatiorem, cum illa bis nupserit, haec uniuira cito uiduata diu uixerit, continuo etiam te meliorem putes esse quam Ruth. Alia quippe propheticis temporibus sanctarum feminarum dispensatio fuit, quas nubere oboedientia, non concupiscentia conpellebat, ut propagaretur populus dei, in quo praemitterentur cum et ipse populus per ea. quae in figura contingebant in illis, siue in his qui scirent siue in his qui illa nescirent, nihil aliud esset quam propheta Christi, ex quo nasceretur etiam caro Chriinde sancta Ruth, cum semen, quale illo tempore necessarium fuit, in Israhel non haberet, mortuo uiro quaesiuit alterum, de quo haberet. hac itaque bis coniugata ideo Anna uniuira uidua beatior fuit, quia et prophetissa Christi esse meruit. quam credendum est, etiamsi filios nullos habuit — quod quidem scriptura reticendo reliqnoscere et paruulum: unde merito etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sane conuigia iudicanda sunt. quȩ siue
filus ꝓcreatis. sine etiã ista t̾rena ꝓle con¬
tẽpta. continentiã inse pari consensu
seruare potuerint: Quia neq contͣ
illud preceptũ fit. quod dñs dimitti
conuigẽ uecat. Non eñi dimittit qui
cũ ea ñ carnalit̾ s sp̃italit̾ uiuit: Et
illito seruat᷑. quod ꝑ apłm dr̃: R eliquũ
habentes sint. Si uir fortis es uince Er epła ad bone¬
cuptoitates. quib iste diligitur mundꝰ.¬

Expanded text:
unt, quae sive is proceandis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potuerint, quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat, non enim dimittit, qui cum ea non carnaliter, sed spiritaliter vivit. Et illud servatur quhabentes sint. Si vir fortis es, vince cupiditates, quibus iste diligitur mund
Abbreviated transcription (Latin):
religionẽ ꝑtinere intelligit᷑ ñ debeatur
nisi uni deo uero qui nobis. ẽ. ds̃. Illi
autem qui dicunt᷑ etiã si qui sunt ubi me¬
rito dicunt᷑. ꝓhibiti sunt maledici ñ
iussisunt sacrificiis uł ullis latriȩ ob¬
sequiis honorari. Qm̃ ds̃ magnus
dñs & rex magnus suꝑ om̃s deos. SuÑ
gͦ dii. suꝑ quos sit magnus ds̃ nr̃ cui
iubilamus. cui exultamꝰ. cui laudos can¬
tic dicimus. Sunt s ñ nob̃. Apłs eñi
ait. Nam &e si sunt qui dicunt᷑ dii siue
incelo suie interra. queadmodũ sunt

Expanded text:
religionem pertinere intellegitur, non debeatur nisi uni deo uero, qui nobis est deus. illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohibiti sunt maledici, non iussi sunt sacrificiis uel ullis latriae obsequiis honorari. Non eris, et rex magnus super omnes deos.» Sunt ergo dii super quos sit magnus Deus noster, cui jubilamus, cui exsultamus, cui laudes cantici dicimus; sunt, sed non nobis. Apostolus enim ait: «Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sun
Abbreviated transcription (Latin):
Magis autẽ honestum utiq honestũ. ẽ. Aꝑ¬
te quippe declarauit hoc. ẽẽ. illobonomeliꝰ
ubiait. Bͥ eatior autẽ erit si sic ꝑmanse¬
rit. Sicut gͦ bono meluis. &e beato beatius:
sic honesto quod honestiꝰ. ẽ: qđ honestũ uo¬
luit appellare. Absit en̾i ut turpe fit. un
loquens beatus petrus apłs ait. Uiri uxori¬
b ur̃is. tanquã uast infirmiori & subiecto.
tribuite honore. quasi coheredib grãe. &
illas alloquens subditas. ẽẽ. iuiris suis. exẽ¬
plo sarrȩ adortatur. Nam sic̃ quȩdã in¬
quit sc̃ȩ mulieres quȩ in dño sꝑabant or¬
nabant se obsequente uiris suis. Quomoto
sarra obȩdiebat abrahȩ dñm illũuocans.
cuiꝰ facte estis filiȩ bene facientes. ⁊ ñ tum

Expanded text:
Magis autem honestum utique honestum est. ApMagis autem honestum utique honestum est. Aperte quippe declaravit hoc esse bono illo melius, ubi ait, Beatior autem erit, si sic permanserit . Sicut ergo bono melius et beato beatius, sic honesto honestius est, quod honestum voluit appellare. Absit enim ut turpe sit unde loquens apostolus Petrus ait: Viri, uxoribus vestris tanquam vasi infirmiori et subjecto tribuite honorem, quasi cohaeredibus gratiae. Et illas at loquens, subditas esse viris suis exemplo Sarae ad hortatur: Nam sic quaedam, inquit, sanctae mulieres, quae in Deum sperabant, ornabant se, obsequentes viris suis: quomodo Sara obediebat Abrahae, dominum illum vocans, cujus factae estis filiae benefa
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is & scĩssima caritate. a uiro tali. ama-¬
on quia innuptarũ bonũ honestũ dixit
idõ putare debenus turpe. ẽẽ. uincłme
coniugale. Alioquin etiã primas nuptia
cond̾epitamꝰ. quas nec catafriges. nec no¬
uatiani. nec disertissimꝰ eoꝵ adstipula¬
tor tertullianus turpes ausus . ẽ. dicere.
S qũead modũ cũ ait. dico autẽ in¬
nuptis ⁊ uiduis bonũ. ẽẽ. illis si sic perͦ¬
manseruit. utiq bonũ posuit ꝓ meliore:
Im̃ om̃e quod bono cõparatũ. melius
ẽ. aliud quod ita dr melius nisi quod
magis bonũ. ẽt Nec ideo consequenter
eũ senfisse arbitramur. malũ. ẽẽ. si
nupserint. qm̾ dixit bonũ. ẽẽ. illis si
sic ꝑmanserint. Ita etiã cũ ait. s ad id
qd̾ honestũ.ẽ. ñ matrimoniũ turpe. ẽẽ
monstrauit. s quod honesto erat honestuis.
generalis honesti nomine com̃dauit. Quia
honestius quid ÷. nisi quod magis honestũ. ẽ:

Expanded text:
ueris et sanctissima castitate a uiro tali amaueris et sanctissima castitate a uiro tali amanon quia innuptarum bonum honestum dixit, ideo putare debemus turpe esse vinculum conjugale; alioquin etiam primas nuptias condemnabimus, quas nec Cataphryges, nec Novatiani, nec disertissimus eorum astipulator Tertullianus turpes ausus est dicere. Sed quemadmodum cum ait, Dico autem innuptis et viduis, bonum esse illis si sic permanserint; utique bonum posuit pro meliore, quoniam omne quod bono comparatum melius est aliud quod ita dicitur melius, nisi quod magis bonum est? nec ideo consequenter eum sensisse arbitramur, malum esse si nupserint, quoniam dixit, bonum esse illis si sic permanserint: ita etiam cum ait, sed ad id quod honestum est; non matrimonium turpe esse monstravit, sed quod honesto erat honestius generalis honesti nomine commendavit. Quia honestius quid est, nisi quod magis honestum est?
Abbreviated transcription (Latin):
ntentione. specioso for ma p̾filũs ho¬
ninũ. Etus eñi gr̾a illi placetis. quȩ
diffusa. ẽ. in labiis eius. ꝑfacete illi ea
quoq parte cogitationis quȩ occupa¬
returꝰ mundo ut placeret᷑ uiro. Placete
lli qui displieurt mundo ut placentes
ei lib̾emini ex mundo. Hunc eñi specio.¬
sũ forma p̾filus hominũ uiderunt ho¬
mines incruce passionis & ñ habuit spe¬
ciẽ Neq decorẽ s facies eiꝰ abiecta & de¬
formis positio eiꝰ. Ex hac tam̃ deformi¬
tate redẽptoris ur̃i. manauit p̾ciũ deco-
risuri. S decoris interioris. Omĩs eñi
pulchrititoo filiȩ regis. intrinsecus. Hac
pulchritudine illi placete. Hanc pulcliri¬
tudinẽ studiosa cura & sollicita cogitati.¬
one componite. Non amat ille fallacia.¬
rũ fucos. Ueris ueritas delectatur. Et
ille. si quod legisti agnoscis. ueritas uocat᷑.
Ego sũ inquit uia &e ueritas. Currite
ad illũ ꝑ illũ. Placete illi ex illo. de illo.

Expanded text:
intentione specioso forma prae filiis hointentione specioso forma prae filiis hominum. eius enim gratia illi placetis, quae diffusa est in labiis eius. placete illi ea quoque parte cogitationis, quae occuparetur mundo, ut placeretur uiro. placete illi, qui displicuit mundo, ut placentes ei liberarentur ex mundo. hunc enim speciosum forma prae filiis hominum uiderunt homines in cruce passionis, et non habuit speciem neque decorem, sed facies eius abiecta et deformis positio eius. ex hac tamen deformitate redemptoris uestri manauit pretium decoris uestri, sed decoris interioris; omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. hac pulchritudine illi placete; hanc pulchritudinem studiosa cura et sollicita cogitatione conponite. non amat ille fallaciarum fucos, ueris ueritas delectatur; et ille, si quod legisti agnoscis, ueritas uocatur; ego sum, inquit, uia et ueritas et uita. currite ad illum per illum; placete illi ex illo; uiuite in
Abbreviated transcription (Latin):
alasingła. S meliora simul om̃ia quã
quelb& singła. Ip̃i itaqte doctrina
smameuis conpore sanã faciat ꝑ eius gr̾am.
Nt io quod aliis meluis habes incorpore
e spu. idẽ ipse sp̃s tuus qui corpori añat᷑
ne exctollat insolent᷑. nec discernat in¬
cita. ẽ. ea quȩ sunt dñi. ut sit sc̃a & cor¬
prre & sp̃ti. Quȩ autẽ nupta. ẽ. sol¬
licita. ẽ. quȩ sunt mundi quomͦ place¬
at iuro. Hon ait sollicita. ẽ. ea quȩ st̃
mundi ut sc̃a ñ sit. Sed certe minor .ẽ.
diuna sc̃itas. ex ea parte curarũ. qua
mundana cogitat᷑ uoluptas. Quicquio
itaq intentionis animi etiã in his reb
impendet᷑ quib placendũ. ẽẽt uiro.
olligere quodamͦ & redigere deb& in¬
nupta xep̃iana. in eam intentionẽ qua
placendũ. ẽ. dño. Et uide cui placeat.
quȩ dño placet. Q utiq tanto. ẽ. beati¬
ai. quanto plus ei placet. Quanto au¬
ũ magis cogitat ea quȩ sunt muito.
anto minusplacae. Placoe ei itaq tota

Expanded text:
omnia quam quaelibet singula. Christi itaque doctrina sana in ejus corpore sanam te faciat per ejus gratiam, ut id quod aliis melius habes in corpore et spiritu, idem ipse spiritus tuus qui corpori dominatur, nec extollat insolenter, nec discernat incta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. non ait: sollicita est ea quae sunt mundi, ut sancta non sit. sed certe minor est diuina sanctitas ex ea parte curarum, qua mundana cogitatur uoluptas. quidquid itaque intentionis animi etiam his rebus inpenderetur, quibus placendum esset uiro, colligere quodam modo et redigere debet innupta christiana in eam intentionem, qua placendum est domino. et uide, cui placeat, quae domino placet. et utique tanto est beatior, quanto plus ei placet; quanto autem magis cogitat ea quae sunt mundi, tanto minus placet. placete itaque tota
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i scĩficatione priuauit. Disce itaq
bonum tuũ inmom̃ito quod didicisti.
Bonum tuũ plus laudari. quia ẽ. illud
bonũ quo sit hoc melius qu̾a si alit̃ hoc
bonũ. eẽ. ñ possoe. nisi illud malũ. ẽẽt
aut om̃ino ñ. eẽt. Habent oculi in
corpore magnũ honorẽ. S minorẽ
haberent si soli ẽẽrit & alia minoris
inons mẽbra ñ. eẽnt. In cȩlo ipso sualuce
ngła ñ dissid&e in suꝑbia. Id̃ o fecit d̃s oĩa
e ictbona ualoe. Non obaluto nisi quia¬

Expanded text:
omni sanctificatione priuauit. Disce itaque omni sanctificatione priuauit. Disce itaque bonum tuum. immo memento quod didicisti. bonum tuum plus laudari, quia est aliud bonum, quo sit hoc melius, quam si aliter hoc bonum esse non posset, nisi illud malum esset aut omnino non esset. habent oculi in corpore magnum honorem; sed minorem haberent, si soli essent et alia minoris honoris membra non essent. in caelo ipso sua lucein gloria, non dissidet in superbia. ideo fecit deus omnia, et ecce bona ualde: non tan
Abbreviated transcription (Latin):
catus utit᷑ sp̃s. S ne cuiquã nos potusar¬
gum̃tari quã hoc cliuino eloquio ꝓbare
uideam᷑. qm̃ petrus sarrã cõmemoratur
sc̃ȩ inquit mulieres tantũmͦ ñait & copo¬
re. illud eiusdẽ pauli considemus. ubip¬
hibens fornicationes ait. Nescitis quia
crpora ur̃a mẽbra sunt xep̃i. Lollens
gͦ me̾brũ xcp̃i. faciã mẽbrũ meretricis:
Absit. Ergo auoeat dicere menbra
xp̃i scã ñ. eẽ: Aut uͦ audeat a m̾ebris
xxp̃i fidelium coniugatarũ. corꝑa sepa¬
rare: Unde etiam apłs ait. Corpus
ur̃m templũ inuobis. ẽ. sp̃s sc̃i quẽ habe¬
tus a dõ. & ñ estis ur̃i. empti enĩ estis p̃cio
magno. Corpus fideliũ & mẽbra xp̃i¬
utriusq sexus fideles intelligunt᷑. Ub
gͦ sunt nupte. ibiee innupte. S di¬
stinctȩ meritis. & tanquã membris m̾e̾¬
bra p̾lata. quoꝵ tam̃ neutra sint a cor
ut sit sc̃a & corpore & spũ. ampliciẽ
innuptarũ & incorpore et in sp̃u scifica¬
tionẽ intelligi uoluit. ñ corpꝰ nuptarĩ

Expanded text:
icatus utitur spiritus. sed ne cuiquam nos potius argumentari quam hoc diuino eloquio probare uideamur, quoniam Petrus Sarram commemoraturus, sanctae, inquit, mulieres tantummodo, non ait et corpore\', illud eiusdem Pauli consideremus, ubi prohibens fornicationes ait: nescitis quia corpora uestra membra sunt Christi? tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? absii sancta non esse; aut uero audeat a membris Christi fidelium coniugatarum corpora separare. unde etiam paulo post ait: corpus uestrum templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis pretio magno. corpus fidelium et membra Chriutriusque sexus fideles intelleguntur. ibi ergo sunt nuptae ibi et innuptae; sed distinctae meritis et tamquam membris membraut sit sancta et corpore et spiritu, ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intellegi uoluit, non corpus nuptarum
Abbreviated transcription (Latin):
sinfidelis inquit discedit discedat. ñ
ẽ. eñi seruituti subiectus fr̃ aut soror
in huiꝰmodi. Id ÷ si infidelis noluerit
tẽ. cũ coniuige fideli. hic agnoscat
sidelis suã lib̾tatẽ ne ita se subiectũ pu¬
a  seruituti ut ipsã dimittat stoẽ ne
conugẽ amitat infidelem. Quusi Extractatu p̃s
lunc. eẽ. desinent fr̃s ur̃i. si destite¬
unt dic̾e pat̾ nr̃. Dixit de quib dam
phia. His qui dicunt uob̾ ñ estis fr̾s
nri. dicite fr̾s nr̃i estis. Circũ spicite de
quib hoc dicere potuerit. Nũ quio de
paganis : Non. Neq eñi dicunꝰ eos fr̃s¬
nrõs scłm scripturas. & ȩccłasticũlo¬
quendi morẽ. Nũquid de iuoeis qui
& uidete quia fr̃s quando dicit apłs.
sine aliquo additam̃to ñ uult intelligi
nisi xp̃ianos. Non aũ ẽ. subiectus inqͥt᷑
fr̃ aut soror in huiꝰmod. Cũ dicert᷑ de

Expanded text:
infidelis, inquit, discedit, discedat; non est enim seruituti subiectus frater aut soror in huius modi, id est si infidelis noluerit esse cum coniuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subiectum deputet seruituti, ut ipsam dimittat fidem, ne coniugem amittat infidelem. Hoc et de filiis Tunc esse desinent fratres nostri, si desierint dicere, Pater noster . Dixit de quibusdam propheta: His qui dicunt vobis, Non estis fratres nostri; dicite, Fratres nostri estis . Circumspicite de quibus hoc dicere potuerit: numquid de Paganis? Non, neque enim dicimus eos frtros secundum Scripturas et ecclesiasticum loquendi morem. Numquid de Judaeis qui et videte quia fratres quando dicit Apostolus sine aliquo additamento, non vult intelligi nisi Christianos: Non est autem subjectus, inquit, frater aut s
Abbreviated transcription (Latin):
huius mund mundanorũ igniũ con¬
flagratione p̃teribit. Sicut factum. ẽ
mundanarũ aquarũ inundatione dilu-¬
uiũ. Illa utiq ut dixxi conflagratione.
mundanȩ elem̃toꝵ corruptibiliũ qualita¬
tes. quȩ corporib nr̃is corruptibilib con¬
gruebant. ardendo pertus interibunt :
Atq ipsa substantia. eas qualitates habebit
quȩ corporib immortalib mirabili muta¬
tione conueniant. Ut scilicae muntous
inmelius innouatꝰ. apte accomodetur
hominib etiã carne melius innouatis.

Expanded text:
huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis.
Abbreviated transcription (Latin):
& filius et sp̃s sc̃s. Noc ÷ ipsa trunitas.
unus. ẽ. dẽde quo dictũ. ẽ. quia mullus
seruire nos sine ullo scrupulo agnosa¬
mꝰ quando audimus &e legimus di̾̃m dm̃
tuũ adorabis &e illi soli serues: Ne farte

Expanded text:
us sanctus, hoc est ipsa Trinitas. Unus est Deus, de quo dictum est, quia Nullus uni et soli Deo servire nos sine ullo scrupulo agnoscimus, quando audimus et legimus: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
idecur apłs de patre loqui cũ dicit. ser.¬
uae uirginẽ suã. & det nuptũ uirgine̾
suã. Et̃ cȩcera hoc mͦ. Ubi ñ nulli intelle¬
xerunt uirguniẽ suã: uirginitat̾ẽ suã su¬
latam̃ hoc simili scripturarũ locutione
demonstrant. cũ sit inusitatissima Se¬

Expanded text:
 dicit: seruet uirginem suam, et: det nuptum uirginem suam et cetera hoc modo. ubi nonnulli intellexerunt uirginem suam uirginitatem suam; nulla tamen hoc simili scripturarum locutione demonstrant. cum sit inusitatissima. qu
Abbreviated transcription (Latin):
dilige. ista concupisce. ista modis om̃ib
quere. pt̾ hȩc adquirenda & obtiuen¬
da fac elemosinas. sunde orationes &
exerce ieiunia. quantũ sine lesione
tui corporis potes. Bona uͦ illa terrena.
noli diligere. Iuantalib& tib habun¬
dent siceis utere. ut bona multa ex illiᷤ
nullũ autẽ malũ facias ꝓpt̃ illa. Omĩa
quippe talia ꝑibunt. S bona oꝑa ñ
ꝑeunt. etiã quȩ de bonis ꝑeuntib fiunt.

Expanded text:
dilige, ista concupisce, ista modis omnibus dilige, ista concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse te exaudice ut intiores re inui-¬
sibiles hostes. id÷ ipsas cuproitates
inuisibilit̾ & sp̃alit̃ iuncas. Et sic uta¬
ris hoc mundo tanquã ñ utenf. Ut
ex bonis eiꝰ bona facias. ñ malus fias.
Quia ot ipsa bona sunt. nec dantur
hominib. nisi ab illo qui hab& om̃iũ
cȩlestiũ &e t̾restriũ potestatẽ. S ne pu¬
tent᷑ mala. dant᷑ & bonis. Ne puten¬
t᷑ magna uł sũma. dant᷑ &e malis. Itẽ¬
qr auferunt᷑ ista & bonis. ut ꝓbentur:
&e malis ut crucientur. Quis eñi nesci¬
at quis ita sit stultus. ut ñ uideat quod
salus huiꝰ mortalis corporis. & mẽbrorũ
corruptibilium uirtus. Et uictoria de
hominib inimicis. & honor atq po-¬
tentia temporalis & cȩtera istius modi¬
bona terrena &e bonis dentur & malis.
oe bonis auferant᷑ & malis. ⁊ Salus uͦ
animȩ cum ĩmortalitate corporis uircus¬
q iusticiȩ & uictoria de cupiditatib
inimicis. & gloria & honor et par in
eternum ñdentur nisi bonis: Ista gͦ

Expanded text:
ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis itemque auferuntur ista et bonis, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur nisi bonis. ista ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eracto quippe iuidicio tunc. ẽẽ. desin&
hoc cęlũ &e hȩc terra. quando incipit᷑
ẽẽ. cęlum nouu̾ & terra noua. Mu¬
tatione namq rerũ ñ om̃im interitu
tranũbit hic muitous. Unde ce apłs
dicit. Preterit eñi figura huius min¬
d. Uolouos sine sollicitudine. ẽẽ. Fi

Expanded text:
eracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicit: Praeterit enim figura huius mundi, uolo uos sine sollicitudin
Abbreviated transcription (Latin):
ugaudiũ suũ totũ. totã felicitatẽ suam
constituit in manducando & bibendo.
uxorẽ ducendo. em̃do. uendendo. utendo
mundo isto. sine sollicitudine est & talis
si prit̃ archam. Uȩ illi a ditiuuo. Quis¬
quis autẽ siuie manducat siue bibit. siue
aliud quid aigit. om̃ia ingłam dĩ facit:
Et si aliqua tristicia ẽ. de reb scłarib sic
flet ut uitus in spe gauoeat. Et si aliqͣ
letitia ẽ. in reb scłarib sic gaudot. ut
itus sp̃italit̃ timeat. Nec donat se cor¬
nipenoũ felicitati. nec cedit ad uersitat
stangenoĩt. Noc. ẽ. eñi flere tanquam
n̾fientẽ. & gaudere tanquã ñgaudentẽ.
Quisquis &e si habae uxorẽ eius infir¬
mitati compatiens. reddit ñ exigit
aebitũ. Aut si ꝑpt̾ ꝓpriã infirmitatẽ
ducit uxorẽ. plangenꝰ potius quia sine
uxone ñ potuit quã gauoens quia ditã.
Quisquis quod nouit quia ⁊ si man̾et
beatũ ñ facer&. Quisquis quod emit. no¬
uit quia transice. Et de his om̃ib

Expanded text:
gaudium totum suum totamque felicitatem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit : et si aliqua tristitia est de rebus saecularibus, sic flet, ut intus in spe gaudeat; et si aliqua laetitia est in rebus saecularibus, sic gaudet, ut intus spiritualiter timeat, nec donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit: quisquis vendit quod novit quia etsi maneret, beatum non faceret; quisquis quod emit, novit quia transiet; et de his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾. His ornam̃tis stutdentes dĩ pu¬
ellȩ sce uirgines nec quod liabat appeti¬
uerunt. nec quod cogebant᷑ consen¬
serunt.Multe eñi etiã parentũ suoꝵ
contrarios coiratus ignite suꝑno amo¬
re supauerunt. Iratus. ẽ. pat̾. plorat̾i
inat̃. Non curauit illa cui ante oculos
uersabat᷑ speciosus farma p̾filiis homi¬
nũ. Ei quippe se ornari desiderauit.
ut tota eiꝰ curã gerero. Quia quȩ nup¬
ta.ẽ. cogitat quȩ sunt mind quotͦn
placeat uiro Quȩ autẽ innupta
ẽ. cogitat quȩ sunt dĩ quomodo
placeat dõ. Uidete quid sit amare:
ñ dixit cogitat. ne dãpnet᷑ ado̾.
Ad huc etu iste timor. ille seruilis
.ẽ. Custos quide̾ maloꝵ ut abstine¬
ant a malis. & abstinendo digni sint
ad se admittere caritatẽ. S ille n̾
cogitant qu̾ead modũ ñ purantur
a dd. s quomͦ placeant dõ. Pulchri¬
tudine interiore decore occulti ho¬
minis decore cordis ubi illiꝰ oculis nudȩ
sunt. nudȩ intus ñ foris. integrę intus o

Expanded text:
. His ornamentis studentes Dei puellae, sanctae virgines, nec quod licebat appetierunt, nec quod cogebantur consenserunt. Multae enim etiam parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma prae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, ut tota ejus curam gereret. Quia quae nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo viro placeat: quae autem innupta est, cogitat quae sunt Dei, quomodo placet Deo . Videte quid sit amare. Non dixit, Cogitat ne damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quemadmodum non puniantur a Deo, sed quomodo placeant Deo, pulchritudine interiore, decore occulti hominis, decore cordis, ubi illius oculis nudae sunt: nudae intus, non foris; integrae et intus et
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ergo expedit quod illicitũ. ẽ. &
nichil quot ꝓhib& dñs licitũ. ẽ. Quȩ
autẽ nullo dñi constringentis imꝑio.
in potestate dimissa sunt. in his audiat
Ut uł meiora capiant᷑. uł ea quȩ ñ
expediunt caueant᷑. Ibi aitoratur dic̃s
p̃ceptũ dñ ñ habeo consiliũ autẽ do.
Ꝙ ego dico ñ dñs. Ibi si meliora elege.¬
rit : qui audit solutus es ab uaore. ñ que¬
rat iteorẽ. Qua & si accepit ua or̃e
ñ peccat. Ibi uirgo ñ nubat. Quieñĩ
ñ oat nuptã melius facit. & quidat
nuptũbene facit. Ibi beatior sit mulier
se ꝑmanendo quȩ mortuo uiro suo inpo¬
tffatẽ hab& cui uult nubere tantũ in

Expanded text:
Nihil ergo expedit, quod inlicitum est, et nihil, quod prohibet dominus, licitum est. Quae autem nullo domini constringente praecepto in potestate dimissa sunt, in his audiatuut uel meliora capiantur uel ea, quae non expediunt, caueantur. ibi audiatur dicens: praeceptum domini non habeo, consilium autem do, et: ego dico, non dominus. ibi si meliora elegerit, qui audit: solutus est ab uxore, non quaerat uxorem, quia et si acceperit uxorem, non peccat, ibi uirgo non nubat. qui enim non dat nuptum, melius facit; et qui dat nuptum, bene facit. ibi beatior sit mulier sic permanendo, quae mortuo uiro suo in potestate habet, cui uult nubere, tantum in
Abbreviated transcription (Latin):
Obseruate nouissimũ diẽ uenturũ.
diẽ aduentus filis hominis. Quia illos
male inuenturus. ẽ. qui mͦ securi sunt.
Idõ quia ꝑuersȩ securi sunt. Securi
sunt enĩ in uoluptatib scł. cũ deb̾ent
.ẽẽ. securi domitis cupiditatib scħ. Ia
utiq illi uite nos p̃parauit apłs in his
uerbis. Unde eñi magnũ magniq
honoris meritũ apuo dm̾. fidelis &
pia uirginitas habae. Nisi qr isto iam
tẽpore continendi ab amplexu. cũ ete
rũ largissima suppetat copia ꝑcipieno ȩ
sordidȩ uoluptatis libido ñ sibi uindi¬
cat. quod iã sufficiende ꝓlis necessitudo

Expanded text:
Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in ro. Unde enim magnum magnique honoris meritum apud Deum fidelis et pia virginitas habet, nisi quia isto jam tempore continendi ab amplexu cum ex ommerum largissima suppetat copia, percipiendae sordidae voluptatis libido non sibi vindicat quod jam sufficiendae prolis necessitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Enatis nescientes scripturas neq uirtu¬
÷ aĩ. Inresurrectione eñinec nubent.
at uxores ducent: ñ em̃ incipient mori.
stunt aequales angłis dĩ. Eorũ itaq
iisirrectionẽ memorauit qui resurgent
idutã. ñ qui resurgent adpęnã. Potuit
s dicere. E rratis nescientes scripturas.
it uidemus. tot maritoꝵ mulierẽ. ulla
se sententiȩ significatione dãpnauit.
Qua ꝑpt̾ nec contra humanȩ uerecun¬
diȩ sensũ audeo dicere. ut quotiens uo¬
luerit uiris mortius nubat femina. nec
natẽ quotas libec nuptras audeo condẽp¬
nare. Quod autẽ dico uniurȩ uiduȩ.
hoc dico om̃i iuduȩ. Beatior erit. si sic
ymanserit scd̃m meũ consiliũ. nequis
hoc consiliũ tanquã humanũ ce ñ diui¬
nĩ contẽpnendũ putarae adiecit. P uto
autẽ. & ego sp̃mdĩ habeo. ł ide intel¬
ligendũ .ẽ. etiam ipsa quȩ ñ a dño iuben¬
oaẽ año inspirante suaderi. Absit
eñi ut quisquã catholicus dixerit. quati¬

Expanded text:
scientes scripturas neque uirtutem dei. in resurrectione enim nec nubent nec uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales angelis dei. eorum itaque resurrectionem commemorauit, qui resurgunt ad uitam, non qui resurgunt ad poenam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas nut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec toritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae, hoc dico omni uiduae: beatior eris, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto autem, et ego spiritum dei habeo. proinde intellegendum est etiam ipsa, quae non a domino iubeneodem Domino inspirante suaderi. Absit enim ut quisquam catholicus dixerit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ificatus. ẽ. eñi inquit uir infidelis in
uxore. & scĩficata. ẽ. mulier infidelis
infratre. Credo ram ꝓuenerat ut ñ¬
nullȩ feminȩ ꝑuiros fideles. ⁊ uiri ꝑ
uxores fideles infioe uenirent. Et qũa¬
uis ñ dicens nomina. exẽplis tam̃ or¬
tatus. ẽ. ad confirmandũ consilium
suũ. Deinde sequit᷑. Aloquin filii
ur̃i iminuno ẽent. nunc autẽ scĩ
sunt. Iam eñi erant pariuili:cp̃iatii.
Qui siue auctore uno ex parentib.
siue utroq consentiente. scĩficati eran.
Qd̃ ñfierce si uno credente dissocia¬
recur conuigiũ. & ñ toleraretur in¬
fidelitas coniuigis usq ad oportuN Il¬
tatẽ credenos. Hoc. ẽ. gͦ consilium
eiꝰ cui credodictum. eẽ. siquio suꝑ erogaue¬
ris rediens reddã tibi. Qd̾ ait apłs cũ¬

Expanded text:
ctificatus est enim, inquit, vir infidelis in uxore; et sanctificata est mulier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si in
Abbreviated transcription (Latin):
int: Consiliũ au̾̃t do: ille autẽ aman¬
esquib terrenȩ nuptiȩ iuiluerunt.
quȩ terrenos amplexuis ñ desidauer̃t.
Isꝙ adeo acceꝑunt p̃ceptũ. ut ñ recu¬
brent consiliũ: ut plus placerent plꝰ
sẽ ornauerunt corporis er̃ huiꝰ. to⁊ ex
terioris hominis ornam̃ta. quanto
uipilꝰ appetunt᷑: tanto sunt interiora
maiora detrimta. Iuanto autẽ minus
appecunt᷑ ornam̃ta exterioris hominis
tantomagis morib pulchris. homo inte¬
rior adornatur. Unde dicit ⁊ pecrus.
Ornantes se ñ intortis crinb. Cũ eñi
dix issoe ornantes se. quid aliud a car¬
nalib quã uisibilia ista ornam̃ta puta¬
rent᷑ Continuo tulit cogitationi. qd̾
cupiditas inquirebat. Hon inquit in
tortis crinib neq auro uł margaritis uel¬
ditus cordis homo. qui. ẽ. ante dm̃ di¬
ues. Neq eñi d̃s diuitias darce ex t̾i¬
or homin & inopẽ relinquere int̾i

Expanded text:
unt? Consilium autem do . Illae autem amanunt? Consilium autem do . Illae autem amantes, quibus terrenae nuptiae viluerunt, quae terrenos amplexus non desideraverunt, usque adeo acceptaverunt praeceptum, ut non recusarent consilium: ut plus placerent, plus se ornaverunt. Corporis enim hujus, id est, exterioris hominis ornamenta quanto magis appetuntur, tanto sunt interioris majora detrimenta: quanto autem minus appetuntur ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, velditus cordis homo, qui est ante Deum dives . Neque enim Deus divitias daret exteriori homini, et inopem relinqueret i
Abbreviated transcription (Latin):
ientũ dñi se ñ hab̾e testatur. lic&e ali.¬
d facere id.ẽ. nub̃e. & minus conti¬
nentiȩ bonum. tam̃ tenere nuptiarũ
mrullicita ruiturã carnis infirmi¬
ttẽ si excipit honestate nubend &
quo p̾ceptũ eam ñ cõpellit arriꝑet. Tc̃
autẽ ñ eapedit id qd̾ licitũ. ẽ. quanto
pmittit᷑ quidẽ s usus ipsius potestatis
quã ñ phiba dnĩs p̃cepto legis quia co
nitiosissime scandalizant᷑ offensi. ue¬
num eciã quia in alia coniugia cũ ceci¬
lerint uiuentib eis a quib dimittunt᷑
adulterinis nexib colligat difficilli¬
me resoluunt᷑. Iaior amor impo¬
suit maiꝰ onus uirginub qd̾ licebat no¬
luer̾. ut plus placerent ei qu se deuoue¬
runt. ambierunt illã maionẽ pulcri¬
uidinẽ cordis sui. Quid uibes tãquã
dicerent. quid iubes ne ałtere simus :
hoc p̾cipis amando te : plus facunꝰ
quã ubes: de uirqurib ait apłs p̃¬
epiũ dñi ñ habeo: gͦ quare hoc faci¬

Expanded text:
eptum domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere et minus quam continentiae, bonum tamen tenere nuptiarum.  uetita et inlicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestate nubendi, uquo praeceptum eam non conpellit, arriperet. tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis quam non prohibet dominus praecepto legis, quia corerniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime resoluuntur. Isuit majus onus. Virgines quod licebat nount, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? Amando te, plus facimus quam jubes. De virginibus, ait Aposni non habeo. Ergo quare hoc faci
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis. Nonut hoc consiliũ alie.¬
nũ existĩmemꝰ adño cũ continuo se¬
tatis. quȩ ili. ẽ. a dño inspirata atqdo¬
nata fidele consilium. Ibi aluid facere
ñ lic&. hic autẽ licae: ita sane ut ipsum
lictaũ partim quidẽ expediat. part̃
uͦ ñ expediat. Expedit turc quanto

Expanded text:
do . Non ut hoc consilium alienum aestimemus a Domino, cum continuo setatis quae illi a Domino est inspirata atque donata, fidele consilium; ibi enim aliud facere non licet, hoc autem licet ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim vero non expediat. Expedit enim tunc quando
Abbreviated transcription (Latin):
sce. soluit tam̃ ne scandalizarce eos.
quib ad ȩcernã salutẽ gerens hominẽ
consulebat. Lam uͦ apłs quẽao modũ
ista cõm̃do. eius uerba testant᷑ ubi dic̃.
Cũ eñi lib̾ simoͬm̃ib. om̃iu̾ me seruu
feciut plures lucrifacerẽ. cũ paulo sitꝑiꝰ¬

Expanded text:
set, soluit tamen, ne scandalizaret eos, set, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucrifacerem, cum paulo s
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. cur fieri ñ expediat quauis
liccat. Unde enĩ scis inquit mulier si
uirũ saluũ facies. aut uirde scis uir si
uxorẽ saluam facies: Cũ etiã suꝑiꝰ dixxis¬
sa. scificatus. ẽ. eñi uir ufidelis inuxo¬
re. & sc̃ificata. ẽ. mulier infidelis infra
tre hoc. ẽ. in xp̃iano. Alioquin filii ur̃i
inquit iminund. ẽent nunc autẽ scĩst̃.
Si adlucrandos conuiges & filios xp̃o
etiã exẽplis quȩ iã ꝓuenerant uidet᷑ or¬
tatus. Cur gͦ ñ expediat etiam infide¬
les conuiges dimitti a fidelib causa
eutoent̾ exp̃ssa. ẽ. Non eñ ꝓpt̾ uincłm¬
cum talib conuigale seruatou̾. s ut¬
ad quirantur xp̃o. recediab infidelib
conuigib apłs uetat. Multa sunt autẽ
facienda. ñ ubenoͣa lege. s lib̾a caritate.
&̾ ea sunt innr̃is officũs gratiora. quȩ
cũ licerae nob̾ etiã ñ impende. tam̃ cau¬
sa dilectionis impendimꝰ. Unde prior
ipsẽ dñs cũ se tributũ ñ deb̾e monstras¬

Expanded text:
rationem cur fieri non expediat, quamuis liceat. quid enim scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? cum etiam superius dixisset: sanctificatus est enim uir infidelis in uxore, et sanctificata est mulier inftre, hoc est, in christiano: alioquin filii vestri, inquit, immundi essent; nunc autem sancti sunt . Sic ad lucrandos conjuges et filios Christo, etiam exemplis quae jam provenerant, videtur hortatus. Cur ergo non expediat etiam infideles conjuges dimitti a fidelibus, causa evidenter expressa est. Non encum talibus coniugale seruandum, sed utadquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstras