comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lemosinis uͦ ita inten¬
tus erat misericordissimus ludorei¬
cus. ut eas ñ solum in conspectu suo. s et ꝑ
se ipsum fieri maliusset. Insuꝑ ⁊ ubi pse
abseno fuisset. ita pauperum causas mo¬
Derari decreuit. ut uni ex eis qui ex oĩ
parte debilis. s animosior cet̾s uideba¬
tur. ipsoꝵ rei publice cõmissa furtoꝵ. red¬
ditiones inuriarum uł lesionum talio¬
nib maiorib etiam cõmmissis. m̃broꝵ
abscisiones aut truncationes capitum.
ri ꝑciꝑet. Qui constitutis ducib tribunis
⁊ centurionib eoꝵ ꝙ uicariis. remsib de¬
legatam haut segnit̾ impleuit. Ipse aucẽ
clem̃tissimꝰ augustus in cunctis illis dñm
Impendere nunqͣm desticit ⁊ p̃cipue in
illa die qua xp̃c mortal tunica exutus
Incorruptibilem resumere parabat.
In qua etam cunccis in palatio minis¬
trantib et in curte regia seruientibe iu¬
ata singłoꝵ ꝑsonas. donatiua largitꝰ est.
ita ut nobiliorib quibeeumq aut balte¬

Expanded text:
lemosinis vero ita intentus erat misericordissimus Hludowicus, ut eas non solum in conspectu suo sed et per se ipsum fieri maluisset. Insuper et ubi ipse absens fuisset, ita pauperum causas moderari decrevit, ut uni ex eis, qui ex omni parte debilis sed animosior ceteris videbatur, ipsorum commissa, furtorum redditiones, iniuriarum vel lesionum taliones, in maioribus etiam commissis membrorum abscisiones aut truncationes capitum n fieri praeciperet. Qui constitutis ducibus, tribunis et centurionibus eorumque vicariis rem sibi delegatam haut segniter implevit. Ipse autem clementissimus augustus, in cunctis illis dominimpendere nunquam destitit, et praecipue in illa die, qua Christus mortali tunica exutus incorruptibilem resumere parabat. In qua etiam cunctis in palatio ministrantibus et in curte regia servientibus iuxta singulorum personas donativa largitus est, ita ut nobilioribus quibuscumque aut balte
Abbreviated transcription (Latin):
sicła scãm ierłm. contemplare. et ipsam
fig᷑at. et in qua mͦ fortiores exisrł noui
machabei scilicet. noͣui salomonis lectu
⁊ ubi. ⁊ quid significent. tͥ diligent̾ inti¬
tulare ñ pigriteris. ne q̃nq reu̾tens ad
Ieronimi sententie faueas. dicentis. Non
me acquisita. Ergo quã deuote ꝓut nob̾
uisũ ẽ.ĩmo catholice huc tͣnsfretans delon¬
ge remotis hyspani oꝵ finib accessisti. tu

Expanded text:
salem contemplare, et ipsa at, et in qua materia fortiores ex Israel novi Machabaei veri Salomonis lectulet ubi, et quid significent diligenter intitulare ne pigriteris, ne quando revertens ad Hieronymi sententiae faveas dicenti: « Non ima acquisita. » Ergo, quoniam devote, prout nobis visum est, imo catholice, huc transfretans de longe remotis Hispaniarum finibus accessisti, tu
Abbreviated transcription (Latin):
dei grã toletano comiti. frecel¬
lus eadem gr̃a archidiaconꝰ antiochie:
sub spũ consilii ⁊ fortitudinis. deo mili¬
tare. Cum ad orientalem eccłiam delen¬
doꝵ causa tuoꝵ peccaminũ confugisti.⁊
in t̾ra ꝓmissionis. patͥa uidelicet saluato

Expanded text:
 Tolosano comiti, FRETELLUS eadem gratia archidiaconus, sub spiritu consilii et fortitudinis Deo militare. Cum ad Orientalem Ecclesiam causa tuorum peccatorum confugisti, et in terra promissionis, patria scilicet Sal
Abbreviated transcription (Latin):
cõmilito. hospitatꝰ añ bechel regis salomo¬
nis in atͥo. iuxta reclinatoriũ pueri inu:
ne corpescas in labore tuo. s do redde qd dĩ
ẽ. imaginẽ uideł eiꝰ. quã in te rep̃sentat. qͣ¬
tinꝰ ꝑ hanc ꝑegͥnationem tuam ascendens

Expanded text:
commilito hospitatus apud Bethel regis Salomonis in atrio, juxta reclinatorium pii Jesu, ne torpescas in labore tuo, sed Deo redde, quod Dei est, imaginem scilicet quam in te repraesentat, quatenus per hanc peregrinationem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
ini. milite audacissimo. irłimã ꝑten¬
dit. Illud fuit tempꝰ. quo turci. bal¬
dunũ regem apud ramas obsedert̃.
Qui cum obsidionis iniuriã ferre
nequiret ⁊ ꝑ medias hostiũ acies ef¬
fugit: solius rob̾ti oꝑa lib̾atus. ⁊ p̃e¬
untis. et euaginato gladio. dextrale¬
uaꝙ: turcos cedentis. S cum succes¬
su ipso truculentior. alacritate ni¬
mia ꝓcurreret: ensis manuerei¬
dit. ad quem recolligendũ. cũ se
inclinasset: omniũ occursu opp̾ssꝰ.
uincłis palmas dedit. Inde babilo¬
nem ut aiunt ductꝰ: cũ xp̃m ab ne¬
gare nollet: in medio foro ad signũ
positus. ⁊ sagittis terebratus ⁊ marti¬
riũ sacrauit. E dgarus. amisso mili¬
te reg̾ssus: multa ꝙ beneficia ab im¬
quippe. qͥ etiã eum retinere. ꝓ gñis
amplitudine temptassent: omnia
ꝓ natalis soli desidio sp̃uit. Quosdã
enum ꝓfecto fallit amor patͥe: ut ni¬
chil eis uideatur iocundum.⁊ nͥ consu-¬

Expanded text:
ini, milite audacissimo, Jerosolymam pertenini, milite audacissimo, Jerosolymam pertendit. Illud fuit tempus quo Turchi Baldwinum regem apud Ramas obsederunt; qui, cum obsidionis injuriam ferre nequiret, per medias hostium actes effugit, solius Roberti opera liberatus praeeuntis, et evaginato gladio dextra laevaque Turchos caedentis: sed cum, successu ipso truculentior, alacritate nimia procurreret, ensis manu excidit; ad quem recolligendum cum se inclinasset, omnium incursu oppressus, vinculis palmas dedit. Inde Babylonem ut aiunt ductus, cum Christum abnegare nollet, in medio foro ad signum positus, et sagittis terebratus, martyrium sacravit. Edgarus amisso milite regressus, multaque beneficia ab imquippe qui etiam eum retinere pro generis amplitudine tentassent, omnia pro natalis soli desiderio sprevit; quosdam enim profecto fallit amor patriae, ut nihil eis videatur jocundum nisi consu
Abbreviated transcription (Latin):
multis annis. apud thenemuthe. nuꝑ
ab alexandro filio. scothiam ad dun
dgarus. cum stigando ⁊ aldredo
adscotum tͣnfugio: iusiurandum ma¬
culauit. S cum ibi aliqͦt annis degeis.
nichil ad p̃sens cõmodi. nichil affutu¬
rum spei. p̃t̾ cotidianam stipem nac¬
tus ẽẽt: normanni libalitatem exꝑi
riꝑgensc̾ad eum. tunc ultra mare de¬
gentem. nauigauit. Quod regi gͣtissi¬
mum ferunt: ut incentore belloꝵ¬
anglia uacaret.Nam et ultro solitꝰ
erat. quoscũq anglos suspectos ha¬
bebat. quasi honoris causa. nor man¬
niam ducere: ne qͥcqͣm se absente.
in regno t᷑barent. Receptꝰ gͦ edgarꝰ.
i magno donatiuo donatꝰ ẽ: płibus¬
ꝙ annis incuria manens. pedetentĩ
ꝓ ignauiał iut mitius dictum sit. ꝓ
simplicitate. contemptui haberi cep̃.
Qntula enim simplicitas. ut libram
argenti qͣm cotidie in stipendio acci¬
piebat. regi. ꝓ uno equo ꝑdonaret:
Subseq̃nti tpr̃e: cum rob̾to filio godu¬

Expanded text:
multis annis apud Tinemuthe, nuper multis annis apud Tinemuthe, nuper ab Alexandro filio Scotiam ad Dunfdgarus, cum Stigando et Aldredoad Scottum transfugio, jusjurandum maculavit; sed cum ibi aliquot annis degens, nihil ad praesens commodi, nihil ad futurum spei, praeter quotidianam stipem nactus esset, Normanni liberalitatem experiri pergens, ad eum, tunc ultra mare degentem, navigavit. Quod regi gratissimum Anglia vacaret; nam et ultro solitus erat quoscunque Anglos suspectos habebat, quasi honoris causa, Normanniam ducere, ne quicquam se absente in regno turbarent. Receptus ergo Edgarus, et magno donativo donatus est; pluribusque annis in curia manens, pedetentim pro ignavia, et, ut mitius dictum sit, pro simplicitate, contemptui haberi coepit. Quantula enim simplicitas, ut libram argenti, quam quotidie in stipendio accipiebat, regi pro uno equo perdonaret? Subsequenti tempore cum Roberto filio Godw
Abbreviated transcription (Latin):
uentare. rumor sparsãt. Ea p̃cepti r̃:
ut nicħ circa horam maritimã p̃dopi¬
raticus inueniret: secum asportaturꝰ.
si citiꝰ remeandũ. uel fami consulturus.
sidiutiꝰ manendum putaret Itaꝙ ꝓ¬
uinciȩ qͦndam fertilis. ⁊ tyrannoꝵ
nutͥculȩ: incendio p̃da sangͥne. ner¬
ui succisi. Humꝰ ꝑ sexaginta ⁊ eo am¬
pluis miliaria omniphariã incułta:
nudum ł omĩnosolum. usq ad hõt ̃
tempꝰ. Urbes olim p̃claras. turres ꝓce¬
ritate sua in celum minantes. agros
letos pascuis. irriguos fluuiis: Siqͥ
modo uidet ꝑegͥnus. ingemit⁊ si quil¬
didit: totoq wilłmi tp̃re. incertis ⁊
sepefractis federib euum egit. Sed
filio uilłmi u ilłmo regnante. simi¬
li mͦ impetitꝰ. falso sacram̃to inseq̃n¬
tem abegit. Nec multo pꝰ. dũ fidei ĩme¬
mor. suꝑbius ꝓuinciam inqͥetaret:
a roberto de morbreia.comite norta¬
nimbriȩ. cum filio cesꝰ ẽ: humatꝰ ꝙ

Expanded text:
ventare rumor sparserat: ea praecepti ratio, ventare rumor sparserat: ea praecepti ratio, ut nihil circa oram maritimam praedo piraticus inveniret secum asportaturus, si citius remeandum; vel fami consulturus, si diutius manendum putaret. Itaque provinciae quondam fertilis, et tyrannorum nutriculae, incendio, 424 praeda, sanguine, nervi succisi; humus, per sexaginta et eo amplius milliaria, omnifariam inculta; nudum omnium solum usque ad hoc etiam tempus: urbes olim praeclaras, turres proceritate sua in coelum minantes, agros laetos pascuis, irriguos fluviis, si quis modo videt peregrinus, ingemit; si quididit, totoque Willelmi tempore incertis et saepe fractis foederibus aevum egit; sed, filio Willelmi Willelmo regnante, simili modo impetitus, falso sacramento insequentem abegit. Nec multo post, dum fidei immemor superbius provinciam inequitaret, a Roberto de Molbreia, comite Northanhimbriae, cum filio caesus est; humatusque
Abbreviated transcription (Latin):
cõmes angloꝵ ꝑfugas libent̾ recipi¬
ebat. tutamentũ singulis. qͣntũ pote¬
rat impendens. Edgarum p̃cipue:
cuiꝰ sororem. ꝓ antiqua memoria no¬
bilitatis. iugalem sͥ fecerat. Eius causa:
cont̾minas angliȩ ꝓuincias: rapinis ⁊
incendiis infestabat. Non qd̾ aliquid
ad regnũ illi ꝓfuturũ ar bitraret᷑: s
ut wilłmi animũ contͥstaret  qͥ scoti¬
cis p̃dis t̾ras suas obnoxias indignaret᷑
nu: aquilonares insulȩ partes petiit.
Et pͥmo urbem met polim. quã angli
cum danis et scotis obstinatȩ tenebãt.
in deditionem accepit: ciuib longa
in edia consumptis. Maximũ ꝙͦ hostiũ
nũm. qui obsessis in auxilium comene¬
rant. ingenti et gͣui p̃lio fudit: ñ in¬
cruenta sͥ uictoria. multoꝵ suoꝵ amit¬
tens. Cunc totiꝰ regionis uicos et agros
corrumpi: fructꝰ. ł fruges igne uela¬
qua labefactari iubet. Maritima ma¬
ximȩ: tum ꝓꝑ recentem iram : tum qi
cnutonem danoꝵ regem filiũ suam. ad¬

Expanded text:
omnes Anglorum perfugas libenter recipiebat, tutamentum singulis quantum poterat impendens; Edgarum praecipue, cujus 423 sororem, pro antiqua memoria nobilitatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; non quod aliquid ad regnum illi profuturum arbitraretur, sed ut Willelmi animum contristaret, qui Scotticis praedis terras suas obnoxias indignareturnu, aquilonales insulae partes petiit: et primo urbem metropolim, quam Angli cum Danis et Scottis obstinate tenebant, in deditionem accepit, civibus longa inedia consumptis; maximum quoque hostium numerum, qui obsessis in auxilium convenerant, ingenti et gravi praelio fudit, non incruenta sibi victoria multos suorum amittens. Tunc totius regionis vicos et agros corrumpi, fructus et fruges igne vel aqua labefactari jubet; maritima maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, filium Swani, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn pedestri itin̾e constantinopolim ꝑ
nothos s tͣmites ꝯtendit. Ductu eiꝰ agebat
tirrena mari. in adriaticum mare pro¬
tendit᷑. hii om̃s partt̾ apud constanti¬
nopolim ꝯuenientes: ñ nichil mutuȩ
letitiȩ habuere. Ibiꝙ hugonem mag¬
num. philippi regis francoꝵ frẽm inue¬
nere: qd̾ ialinconsulte ⁊ cumraromi¬
lite t̾ras imꝑatoris ing̾ssus:⁊ ab hom̃tb

Expanded text:
 pedestri Constantinopolim per  pedestri Constantinopolim per notos sibi tramites contendit: ductu ejus agebatTirrheno mari in Adriaticum protenditur. Hi omnes, pariter apud Constantinopolim convenientes, nonnihil mutuae laetitiae habuere; ibique Hugonem magnum, Philippi regis Francorum fratrem, invenere, quod is inconsulte et cum raro milite terras imperatoris ingressus,
Abbreviated transcription (Latin):
puũ enim erat uidere miracłm: cũ
tam infinita multitudo sensim ꝑ t̾ras
alt̾utra dilectio: ut si penes aliquẽ qͥd
ꝑ multos dies passim agnoscendum
ꝓponeret. Suspendebatur ꝙ int̾m in¬
uentoris auiditas: dum forte illius qͥ
ꝑdid̾at corrigeret᷑ necessitas.
amq aduen̾at desid̾antib m̃sis mar¬
tius: qñ senecta brumali deposita.
mund ũnali uestitꝰ uiuenta. in pla¬
gam orientis ituros inuitabat. Nec illi
moras nexuere: tantꝰ ardor anmos
muaserat. Godefridꝰ dux lotharingor.
ꝑ pannoniam it̾ instituit: nulli unꝙͣ
militi. uirtute scd̃s: de antiqua karoli
magni origine lineam trahens: ⁊i cui
iter adorti. raimundꝰ comes de sc̃o egi¬
dio ⁊ aimarꝰ podii epc̃: par insigne
urtutis. uiri armis in hostest pietate
in d̾m splendidi. Sub signis eoꝵ. milita.¬
bant gothi. ⁊ wascones: ⁊ quic̃ꝙ ppłs.
inpireneũ ⁊ alpes diffundit᷑. s̃uen̾at
eos ꝯpendio boamundꝰ: loco appulꝰ. ge

Expanded text:
puum enim erat videre miraculum, cum puum enim erat videre miraculum, cum tam infinita multitudo sensim per terralterutra dilectio, ut si penes aliquem quid per multos dies passim agnoscendum proponeret: suspendebaturque interim inventoris aviditas, dum forte illius qui perdiderat corrigeretur necessitas.amque advenerat desiderantibus mensis Martius , quando, senecta brumali deposita, mundus, vernali vestitus juventa, in plagam orientis ituros invitabat: nec illi moras nexuere, tantus ardor animos invaserat. Godefridus, dux Lotharingorum, per Pannoniam iter instituit, nulli unquam militi virtute secundus; de antiqua Karoli magni origine lineam trahens, et cui iter adorti Raimundus comes de Sancto Aegidio, et Aimarus Podii episcopus, par insigne virtutis, viri armis in hostes, pietate in Deum splendidi: 535 sub signis eorum militabant Gothi et Wascones, et quicunque populus in Pyrenaeum et Alpes diffunditur. Praevenerat eos compendio Boamundus, loco Appulus, ge
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit piscium. Destitue bant᷑ agri
cultorib: edes habitatorib: totis porro
migͣbatur uirib. s ullꝰ necessitudinũ
amor:̃ affectꝰ patͥe uilis: solus d̾s p̃ ocłis.
Quicqͥd in horreis. qͥcqͥd in tͥcliniis repo¬
situm. responsurũ erat ⁊ auari uotis
agͥcole. uel thesauroꝵ incubatoriis de¬
seritur: in solum ierosolumitanũ iter
esurit᷑. Gaudium erat euntib: meror
remanentib. Qͥd dico de remanenti¬
b: Uideres maritũ cũ matͦna: cum
omni postremo familia euntem: rideis
carpentis impositos totos i it̾ tͣnsferre
penates. Angustꝰ erat limes tͣnseuntib:⁊
arctꝰ trames itin̾antib: sic ruebant
agmina. serie longa herentia. O pmio¬
nem hominum uincebat num̾̃us: ꝗͣ¬
uis estimarent᷑ sexagiescentum milia
itin̾antium. Nunqͣm ꝓcul dubio tot
gentes in unam coiere sententiã: ñꝙͣ.
canta barbaries imꝑio uni ⁊ pene nul¬
liceruicositatem substratit suam. P̃ci¬

Expanded text:
reliquit piscium. Destituebantur agri reliquit piscium. Destituebantur agri cultoribus, aedes habitatoribus, totis porro migrabatur urbibus. Nullus necessitudinum amor, affectus patriae vilis, solus Deus prae oculis; quicquid in horreis, quicquid in tricliniis repositum, responsurum erat vel avari votis agricolae, vel thesaurorum incubatoris, deseritur; in solum Ierosolymitanum iter esuritur. Gaudium erat euntibus, moeror remanentibus. Quid dico de remanentibus? Videres maritum cum matrona, cum omni postremo familia, euntem; rideres, carpentis impositos, totos in iter transferre penates. Angustus erat limes transeuntibus, arctus trames itinerantibus, sic ruebant agmina serie longa haerentia. Opinionem hominum vincebat numerus, quamvis aestimarentur sexagies centum 534 millia itinerantium. Nunquam proculdubio tot gentes in unam coiere sententiam; nunquam tanta barbaries imperio uni, et pene nulli, cervicositatem substravit suam. Praeci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ueritatem u̾boꝵ in castigato ser¬
mone deꝓmens: plura manumittes.
Hinc gͥ ppłs auditoꝵ succensus. indici¬
um animi clamore testatur: fauens
sermocinationi: fauens ꝑegnationi.
Statimq in concilio ꝓceres ñ nullipa¬
pe genib acclines. se suaq dei militie
ꝯsecrarunt. E qͥb fuit aimarus. insig¬
tum illum rex̃ prudentia: auxit elo¬
cilium auctum fuerat: a singulis in
sua discessum. Continuoq fama boni.
totum ꝑ lapsa orbem: dulci xp̃iani¬
moꝵ animos infecit aura. Qua circ̃¬
quaꝙ spirante. nulla fuit tam remo¬
tagens. tam abdita: quȩ ñ partem¬
sui mitt̾et. Nam ñ solum medit̾raneaᷤ
ꝓuincias hic amormoriit: s ⁊ om̃s qͥ¬
uel in penitissimis insulis. uel in nationi¬
b barbaris. xp̃i nom̃ audierant. Tunc
walensis. uenationem saltuũ : tunc sco¬
thꝰ. familiaritatem pellicũ tunc daceꝰ.
ꝯtinuationẽ potuũ: tõ noricꝰ cruditatẽ

Expanded text:
propter veritatem dictorum incastigato serpropter veritatem dictorum incastigato sermone depromens, plura manumittens. Hinc igitur populus auditorum accensus, judicium animi clamore testatur, favens sermocinationi, favens peregrinationi: statimque in concilio proceres nonnulli, papae genibus affusi, se suaque Dei militiae consecrarunt; e quibus fuit Aimarus, insigtum illum rexit prudentia, auxit elocilium actum fuit, a singulis in sua discessum. Continuoque fama boni, totum perlapsa per orbem, dulci Christianorum animos infecit aura: 533 qua circumquaque spirante, nulla fuit tam remota gens, tam abdita, quae non sui partem mitteret; nam non solum mediterraneas provincias hic amor movit, sed et omnes qui in penitissimis insulis, vel in nationibus barbaris, Christi nomen audierant. Tunc Wallensis venationem saltuum, tunc Scottus familiaritatem pulicum, tunc Danus continuationem potuum, tunc Noricus cruditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ritas tricet: quia diu̾sis respectib. ap̃ia¬
no totus mundꝰ exilium ri totꝰ mun¬
dꝰ. patͥa. Ita exilium patͥa: et patͥa exi¬
lium. Nullum patͥmonioꝵ amplitu
do remoretur.:⁊ qͥa ampliora sunt q̃¬
ꝓmittunt᷑: nec ea que mani spe misis
adulentur. uel ignauam m̃tem pigro
rerum meditamine palpent: s crebͥs
exemplis exhibita. freq̃nti usu ꝯꝓba¬
ta. Et hec quidem dulcia sunt. s cadu¬
ca: et que contemptorib suis centu¬
plicatum p̃cium importent. ħ edico:
hec mando: t̾minũꝙ ꝓximi ueris
affigo. Aderit d̾s euntib: ut his bo¬
nis arrideat amiꝰ: tum copiafrugũ:
tum serenitate tempoꝵ. Moritu¬
ri. celi intrabunt tͥclimum: uictu¬
ri. uidebunt sepulcrum dñrcũ. Et
q̃ maior felicitas: quã. ut homo in
t̾ris  agens. uideat loca illa. m
tus:. Felices qui ad hec uocant᷑
munia
ut illa nanciscantur
muña
fortunati qui ita medi¬
tantur p̃lia: ut illa consequant᷑ p̃mua¬

Expanded text:
ritas tricet, quia diversis respectibus Christiaritas tricet, quia diversis respectibus Christiano totus est mundus exilium, et totus mundus patria; ita exilium patria, et patria exilium. Nullum patrimoniorum amplitudo 532 remoretur, qpromittuntur; nec ea quae inani spe miseris adulentur, vel ignavam mentem pigro rerum medicamine palpent, sed crebris exemplis exhibita, frequenti usu comprobata. Et haec quidem sunt dulcia, sed caduca, et quae cum temporibus suis centuplicatum pretium importent. Haec edico, haec mando, terminumque proximi veris affigo. Aderit Deus euntibus, ut eis bonus arrideat annus, cum copia frugum, tum serenitate temporum. Morituri coeli intrabunt triclinium, victuri videbunt sepulcrum Dominicum; et quae major felicitas, quam ut homo in terris agens videat loca illa in tus. Felices qui ad haec vocantur munia, ut illa nanciscantur munera; fortunati qui ista meditantur p
Abbreviated transcription (Latin):
luteũ. celesti: diuinũ mortali pulchrȩ
coheret. Pł̾imũ quidem potest ani¬
ma.: ĩ nunc corpore iuncca. Instru¬
m̃tũ enim suũ iuuificat. latent̃ id
mouens: ⁊ ultra mortalem nat᷑am
gestis ꝓducens. Uerũtũ cum sarcinã.
qua in t̾ra trahit᷑ absoluta. ꝓpͥum locũ
receꝑit: beatam. ⁊ undiq lib̾am parti¬
cipat fortitudinẽ: quomͦcũꝙ. diumȩ
nature inuisibilitate cõmumcais.
Gemi no gͦ functa officio. corꝑi
uitam ministrat. cũ adest:: causã
uͭ mutationis. cum rece dit. Uide¬
tis. qͣm iocunde anima in dormiente
uideat. Curgͦ mortem tumetis: qͥ som¬
ni requiem. q̃ instar mortis ẽ. diligi¬
tis: Res ẽ. nimirũ dem̃tiȩ: ꝓ cupidita
ponite ꝓ frĩb amimas uras: uacuate
ab impiis dei sacrariũ: extrudite latro¬
nes. inducite pios. Nulla uos necessitu¬
dinis pietas contineat: qͥa pͥma pietas
hominis in dm. Nullum natalis soli ca¬

Expanded text:
luteum coelesti, divinum mortali, pulchre luteum coelesti, divinum mortali, pulchre cohaeret. Plurimum quidem potest anima, etiam nunc corpori juncta; instrumentum enim suum vivificat, latenter id movens, et ultra mortalem naturam gestis producens: veruntamen cum, sarcina qua in terram trahitur absoluta, proprium locum receperit, beatam et undique liberam participat fortitudinem, quomodocunque divinae naturae invisibilitati communicans. Gemino ergo functa officio, corpori vitam ministrat cum adest, causam vero mutationis cum recedit. Videtis quam jocunde anima in dormiente raevideat. Cur ergo mortem timetis, qui somni requiem, quae instar mortis est, diligitis? Res est nimirum dementiae, pro cupiditatponite pro fratribus animas vestras; vacuate ab impiis Dei sacrarium, extrudite latrones; inducite pios. Nulla vos necessitudinis pietas contineat, quia prima hominis pietas in Deum. Nullum natalis soli cha
Abbreviated transcription (Latin):
possunt infligi. Oꝑimini ꝓ fidei ur̃ȩ
robore.horrenda supplicia: ut si necẽẽ
remedium. Mortem ne timetis. uiri
tes: Nichil certe pot̾it cõminisci in uos
humana neqͥcia: quo suꝑna penset᷑
gła. Non sunt enim condignȩ passio¬
nes huiꝰ temporis: ad fut᷑am głam q̃¬
reuelabitur in nobis. An nescitis. qd̾
uiuere hominib calamitas: mori. feli¬
eitas: Hec uobiscum doctrina. si recor¬
damini. cum lacte matͥs affusa ẽ: sa¬
cerdotum u̾bo. Hanc maiores ur̃i mar¬
tires p̃tend̾unt exemplo. Mors enim
a cenulẽto carcere liberat animas:
ad ꝓpͥum locum ꝓ m̃itis euolaturas.
Mors accełat bonis patͥam: mors. p̃ci¬
dit reis maliciam. ꝑ mortem gͦ. libere
ammȩ. ł oblectantur gaudiis. spe me¬
liora p̾sum̃tes: uel fruunt᷑ suppliciis.
nichil peius timentes. Dum autẽ uin¬
culis corpoꝵ irretiunt᷑: trahunt ab ip¬
sis t̾rulenta contagia: et quod uera¬
cit̾ quis dicat: mortue sunt. Nec enim

Expanded text:
enta infligi; operimini pro fidei vestrae enta infligi; operimini pro fidei vestrae robore horrenda supplicia, ut si necesse remedium; mortem ne timetis, viri tes? nihil certe poterit comminisci in vos humana nequitia quo superna pensetur gloria. Non enim sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam qrevelabitur in nobis. An nescitis quod vivere hominibus est calamitas, mori felicitas? Haec vobis doctrina, si recordamini, 531 cum lacte matrum affusa est sacerdotum verbo; hanc majores vestri martyres praetenderunt exemplo. Mors enim a coenulento carcere liberat animas, ad proprium locum pro meritis evolaturas. Mors accelerat bonis patriam; mors praecidit reis malitiam: per mortem ergo liberae animae vel oblectantur gaudiis, spe meliora praesumentes; vel fruuntur suppliciis, nihil pejus timentes. Dum autem vinculis corporum irretiuntur, trahunt ab ipsis terrulenta contagia, et quod veraciter quis dicat mortuae sunt; nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
hac int̾im letitia. laborem itineris al¬
leuient: habituri pꝰ obitum felicis
martyrii ꝯmercium. Ponentes gͥ fe¬
rias scelerib: ut saltem in his regio¬
uadite: illam fortitudinẽ. prudentiã
illam. quã in cuuli ꝯflictu hr̃e ꝯsu¬
estis. iustiori effundentes p̃lio. Ite p̃¬
dicabiles ꝑ orbem milites: ite :⁊ ꝓster¬
nite ignauas gentes. Eat famosa fran¬
coꝵ u̾tus cum appenditiis sͥ gentib:
solo sui nominis t̾rore. totum orien¬
tem motura. ¶ S quid uos dutius
immoror. ut fortitudinem gentili¬
um u̾bis extenuem: Immo ꝓponi¬
te animis ur̃is deificam sẽtentiam.
angusta uita: quȩ ducit aduitam.
Esto gͦ. ut sit semita itin̾antium ar¬
cta:ꝓlena morrib suspecta ꝑicłis.
s hec eadem. uos amissam ducet
ad patͥam. ꝑ multas nimirũ tͥbu¬
lationes: oportet uos intͦire in reg¬
num dei. Spectate gͦ animo si p̾nsi
fueritis. cruces: spectate cathenas:

Expanded text:
hac interim laetitia laborem itineris alhac interim laetitia laborem itineris allevient, habituri post obitum felicis martyrii commercium. Ponentes ergo ferias sceleribus, ut saltem in his regiovadite, illam fortitudinem, prudentiam illam quam in civili conflictu habere consuestis, justiori effundentes praelio. Ite praedicabiles per orbem milites, ite et prosternite ignavas gentes. Eat famosa Francorum virtus cum appendiciis sibi gentibus solo sui nominis terrore totum orbem motura. Sed quid diutius vos immoror, ut fortitudinem gentilium verbis extenuem. Imo proponite animis vestris deificam sententiam, Angusta est via quae ducit ad vitam . Esto ergo ut sit semita itinerantium arcta, plena mortibus, suspecta periculis; sed haec eadem vos amissam ducet ad patriam, per multas enim tribulationes oportet vos ingredi in regnum Dei. Spectate ergo animo, si prensi fueritis cruces, spectate catenas,
Abbreviated transcription (Latin):
mine quẽ ꝑcutit. ñ uirtꝰ. s uirus mor¬
tem facit. Qͥcqͥd gͥ agit. fortune ñ forti¬
tudini attͥbuerim: quod pugnet fu¬
ga et ueneno. Constat ꝓfecto qd oĩs
natio. quȩ in eo a plaga nascitur. ni¬
mio solis ardore siccata. amplius qͥd
sapit: s minus habet sanguinis. Ido¬
ꝙ uicinam pugnam fugiunt: quia
parum sanguinis se habere norint.
sultior quidem.s largo ⁊ luxuriant
suꝑbus sanguine ꝓmptissimȩ pug¬
nat. Uos estis gens. quȩ in temꝑatiori¬
b mundi ꝓuinciis oriunda: qui sitiᷤ
⁊ ꝓdigi sanguinis. ad mortis uulne¬
rumq contemptum: ⁊ ñ careatis
prudentia. Namꝙ ⁊ modestiam ser¬
iscientia: agg̾dimini it̃ memor abile ⁊
pio: absentib mando. Ituri ⁊ ixp̃ĩa¬
nitatem ꝓpagaturi. spem crucis. uesti¬
bisignant: ut intestinȩ fidei foris
amorem p̃tendant: habentes ꝑ dei
concessum ⁊ beati petͥ pͥuilegium. om¬
nium absolutionem cͥminum. Et

Expanded text:
minem quem percutit non virtus sed virus morminem quem percutit non virtus sed virus mortem facit. Quidquid igitur agit, fortunae, non fortitudini attga et veneno. Constat profecto quod omnis natio quae in ea plaga nascitur, nimio solis ardore siccata, amplius quidem sapit, sed minus habet sanguinis; ideoque vicinam pugnam fugiunt, quia parum sanguinis se habere norunt. sultior quidem, sed largo et luxurianti superbus sanguine promptissime pugnat. Vos estis gens quae intemperatioribus mundi proviaciis oriunda; qui sitis et prodigi sanguinis ad mortis vulnerumque contemptum, et non careatis prudentia: namque aediti aggredimini memorabile iter, pio, absentibus mando. Ituri et Christianitatem propugnaturi, specimen crucis vestibus insigniant, ut intestinae fidei foras amorem praetendant, habentes per Dei concessum et beati Petri privilegium omnium absolutionem criminum; et
Abbreviated transcription (Latin):
quia amisere suam. Illi affricam alt̾am
orbis partem. ducentis iam annis et
eo amplius: armis possessamtenent.
cio: quia fu̾it terra illa olim p̃claroꝵ
ingenoꝵ altrixiquȩ diuinis scͥptis
omnẽ uetustatis situm a se repellent.
qͣm dui fuerit quilatinas litt̾as legat.
Norunt litt̾ati. qd̾ loquor. C̃ercium mun
partem in habitamꝰ ap̃iani: nam om¬
nem illam barbariem. que in remotis
insulis glacialem freqͣntat occeanũ :
qr more beluino uictitat. xp̃ianam qͥs
dix̾it: hanc gͥ nr̃i mundi portiuncu¬
lam. turci ⁊ sarraceni bello p̃munt.
iamꝙ a tͤcentis annis. yspania ⁊ balea¬
rib insulis subiugatis: quod reliqũ
ẽ. spe deuorant: homines mertissimi:
et qui cominꝰ pugnandi fiduciam ñ
habentes: fugax bellum diligunt.
Nunꝗͣ. enim turcꝰ. pede ꝯserto. martẽ
audet: sed pulsus loco longe tendit
neruos::⁊ ꝑmittit uuln̾a uentis. Et
qr ht̃ tela mortifero succo ebria: in ho¬

Expanded text:
quia perdidere suam. Illi Africam, alteram quia perdidere suam. Illi Africam, alteram orbis partem, ducentis jam annis et eo amplius armis possessam tenent, tio, quia fuerit terra illa olim praeclarorum ingeniorum altrix, quae divinis scriptis omnem vetustatis situm a se repellent, quandiu fuerit qui Latinas litteras legat. Norunt litterati quod loquor. Tertium mundpartem inhabitamus Christiani, nam omnem illam barbariem quae in remotis insulis glacialem frequentat Oceanum, quia more belluina victitat, Christianam quis dixerit? Hanc igitur nostri mundi portiunculam Turci et Sarraceni bello premunt, jamque a trecentis annis Hispania et Balearibus insulis subjugatis, quod reliquum est spe devorant, homines inertissimi, et qui cominus pugnandi fiduciam non habentes, fugax bellum diligunt. Nunquam enim Turcus pede conserto martem audet; sed pulsus loco longe tendit nervos et permittit vulnera ventis; et quia habet tela mortifero succo ebria, in ho
Abbreviated transcription (Latin):
cicilia. occuparunt: nunc iliricum.
⁊ om̃s inferiores t̾ras. in solentes meqͥ¬
tant: usq ad mare. quod brachiũ scĩ
georgii uocatur. Quid qͦd monum̃tũ¬
dnicum.pignꝰ fidei unicum. ditioni
suȩ uendicant. ⁊ eiꝰ urbis intitum ꝑe¬
gͥnis nr̃is uenditant: quȩ solis xp̃ia¬
nis patere deberet si aliquod solite ue
frontes nrãs oñare suffic̾e̾t. Iam uͦ qͥs
ferat nisi multum uiers. nisi xp̃iane
bem: Illi asiam. t̾ciam mundi partẽ.
ut h̾editarium nidum in habitant: q̃.
a maiorib nr̃is ȩqua duab residuis
partib ⁊ tractuũ longitudine:⁊ ꝓuin¬
ciarum magnitudine: ñ im̃ito esti¬
mata est. Ibi olim nr̃e deuotionis rami
pullularunt: ibi. apłi om̃s. p̃ter du¬
os. mortes suas consecrarunt. Ibi mͦ
xp̃icole. si qui suꝑ sunt. pauꝑculo agͥ¬
colatu. tͣnsigentes mediam:: nefandis
illis uectigal pensitant: uł tacitis sus¬
piriis ur̃e lib̾tatis desid̾antes ꝯscĩam ⁊

Expanded text:
Cilicia, occupaverunt; nunc Illiricum Cilicia, occupaverunt; nunc Illiricum et omnes inferiores terras insolenter inequitant, usque ad mare quod Brachium Sancti Georgii vocatur. Quid quod Domunicum fidei pignus, ditioni suae vindicant, et ejus urbis introitum peregrinis nostris venditant, quae solis Christianis patere deberet, si aliquod solitae vifrontes nostras onerare sufficeret; jam vero quis ferat nisi multum iners, nisi Christiabem. Illi Asiam, tertiam mundi partem, ut haereditarium nidum inhabitant, quae a majoribus nostris aequa duabus residuis partibus et tractuum longitudine, et provinciarum magnitudine non immerito aestimata est. Ibi olim devotionis nostrae rami pullularunt, ibi apostoli omnes, praeter duos, mortes suas consecrarunt; ibi modo Christicolae, si qui supersunt, pauperculo agricolatu transigentes inediam, nefandis illis vectigal pensitant, vel tacitis suspiriis vestrae libertatis desiderantes conscientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniis emunristis. Nc̃ uob̃ int̾ ista
peccatoꝵ naufragia constitutis. portꝰ
ui laboris inturchos ꝯpendio. retribu¬
etur uobis ꝑpetue salutis statio. Com¬
parate nunc labores. quos in scełum ex¬
citio hũistis: ⁊ eos. quos in itin̾e qd̵ p̃ci¬
pio habituri estis. Plures. uel adult̾ii.
uel homicidii meditatio dat timores.
Nichilenuntimidiꝰ nequicia: ut ait ꝑ sa¬
lomonem sapientia. Multos labores. qͥd
enim laboriosuis initisticia: Qui aũt
ambulat simplicit̾: ambulat ꝯfident̃.
pecẽm. Stipendium aut̃ pecc̃i: mors.
Mors uͦ peccatoꝵ: pessima. Nc̃ a uobis
par labor atq metꝰ. p̃cio meliore petun
ponatis. Caritatis stipendiũ erit dei
gr̃a: dei grãm. sequet᷑ uita et̾na. Ite gͦ
felicit᷑: ite confident̃ ad inimicos dei ꝑ¬
sequendos. Illi enim iam pͥdem. ꝓh qͣntꝰ
nem postremo asiam minorem. cuiꝰ ꝓ¬
uinciȩ sunt. bichinia. frigia. galatia.
lidia.caria. pamphilia. isauria. licia.

Expanded text:
pecuniis emunxistis. Nunc vobis, inter ista pecuniis emunxistis. Nunc vobis, inter ista peccatorum naufragia constitutis, portuss. Parvi laboris in Turcos compendio retribuetur vobis perpetuae salutis statio. Comparate nunc labores quos in scelerum exercitio habuistis, et eos quos in itinere quod praecipio habituri estis. Plures vel adulterii vel homicidii meditatio dat timores nihil enim timidius nequitia, ut ait Salomon, multos labores; quid enim laboriosius injustitia? qui autem ambulat simpliciter, ambulat confidenter. peccatum; stipendium autem peccati mors, mors vero peccatorum pessima. Nunc a vobis par labor atque metus pretio meliore petuntponatis: charitatis stipendium erit Dei gratia, Dei gratiam sequetur vita aeterna. Ite ergo feliciter, ite confidenter, ad inimicos Dei persequendos. Illi enim jam pridem proh! qunem postremo Asiam Minorem cujus provinciae sunt Bithinia, Phrygia, Galatia, Lidia, Caria, Pamphilia, Isauria, Licia,
Abbreviated transcription (Latin):
Iost̾is dieb. sermo ꝓcessit ad ppłm.
siane luculentꝰ ⁊ efficax. ⁊ qualem de¬
tione in turcos. Quẽ. sic̃ ab auditori¬
l accepi. placuit posteris tͣnsmitte:
integ u̾boꝵ sensu custodito. Illius
enim facundie uigorem seruare qͥs
pot̾it : nob̾cum agetur felicit̾: si ꝓ¬
pinqͣm tenentes orbitam: ꝑ aliqͦd di¬
liticłm. recurramꝰ ad sententiam.
dicta recolitis: quedam in concilio
nr̃o iussa. q̃dam inhibita. Inconditũ
⁊ confusum scelerum chaos. exigebat
b uolebat caut̾ium. Dum enĩ indul¬
gentifune. clem̃tiȩ dimitimꝰ lineam:
multamodo apłatus nr̃i offendit offi¬
cium. q̃ p̃cidet: ñ nulla qͥb parceret.
S fu̾it hactenꝰ humanȩ fragilitatis. qd
pecca̾tis: qd illecebraꝵ inuolucris sopiti.
paruipendo iracundiam. fu̾it munda¬
ne temulentie. qd̾ legima ñ curantes
matͥmonia. aliem laboris pensastis inui-¬
riam. fuerit auiditatis nimiȩ. qd̃ fr̃s
ut quisq pot̾at illaq̃antes ꝯtumeliose

Expanded text:
osteris diebus processit sermo ad populum sane luculentus et efficax, qualem detione in Turcos; quem, sicut ab auditoribus accepi, placuit posteris transmittere, integro verborum sensu custodito: illius enim facundiae vigorem servare quis poterit? Nobiscum agetur feliciter si, propinquam terentes orbitam, per aliquod diverticulum redeamus ad sententiam.dicta recolitis; quaedam in concilio nostro jussa, quaedam inhibita. Inconditum et confusum scelerum chaos exigebat bus volebat cauterium. Dum enim indulgenti fune clementiae dimittimus lineam, multa modo apostolatus nostri offendit officium quae praecideret, nulla quibus parceret. Sed fuerit hactenus humanae fragilitatis quod peccastis; quod, illecebrarum involucris sopiti, parvipendendo iracundiam. Fuerit mundanae temulentiae quod, legitima non curantes matrimonia, alieni cubilis non pensastis injuriam. Fuerit aviditatis nimiae quod fratrut quisque poterat illaqueantes, contumeliose
Abbreviated transcription (Latin):
ad grãm eius u̾si. guib̾tinos. tũ u̾bis
tum u̾berib lacessent. Nec erat alt̾u¬
tris. uel in eccłłis uel in truuis parcen¬
dianimꝰ: donec guib̾tus uirib impar
Srbano sedem uacue fecit. aleman¬
quȩ qͦndam dña orbis t̾rarum. ñc̃ ad
comꝑationem antiquitatis. uidetur
oppidum exiguum: ⁊ de romanis oli
rerũ dñis. genteq togata. qͥ nc̃ dñr
hominũ inertissimi. auro tricinanteᷤ
iusticiam. p̃cio uenditantes canonũ
regulam : oe urhe in qͣm ⁊ urbicis qͥe¬
quid conarer drẽ. p̃uenerunt u̾sꝰ hil¬
labore partam głam in me tͣnsferam:
s erit ingenue m̃tis indicium: si eiꝰ ñ
inuidꝰ gr̃ẽ. apponam cestimoniũ uenu

Expanded text:
ad gratiam ejus versi, Guibertinos tum verbis ad gratiam ejus versi, Guibertinos tum verbis tum verberibus lacesserent; nec erat alterutris vel in ecclesiis vel in triviis parcendi animus, donec Guibertus, viribus impar, Urbano sedem vacuefecit, Alaquae quondam domina orbis terrarum, nunc ad comparationem antiquitatis videtur oppidum exiguum; et de Romanis, olim rerum dominis, genteque togata, qui nunc sunt hominum inertissimi, auro trutinantes justitiam, pretio venditantes canonum regulam;--de urbe, inquam, et urbicis quicquid conarer dicere praevenerunt versus Hillabore partam gloriam in me transferam; sed erit ingenuae mentis indicium, si, ejus non invidus gloriae, apponam testimonium venu
Abbreviated transcription (Latin):
numꝰ nec ꝓfiteret᷑ sacram̃tum. Itaꝙ
coactis iurib omnib: niceam urbẽ
bithinie agg̾diunt᷑ Ipsam enim pͥmi¬
tus placuerat inuadi: quod. ⁊ uiantib
cisoꝵ. ultum ire anmati eẽnt. Namq
galt̾ius quidam miles ꝓbatus. s p̃cepͤ.
quia uix in uno homine sapientiam
⁊ audaciam conspicaberis: qd̾ alt̾a
moretur. alt̾a p̃cipitet: in circũ spe¬
cte circũ menia cursitans cum mł¬
ta manu occubuerat. Eammanũ:
comes. fẽ Wlłmi regis. cuiꝰ ticulum
hic liber gestat. it̃ illud adoriri gesti¬
ens. hũit socios. Rob̃tum flandrensẽ.
stepħm blesensem. sororis maritum.
Om̃s ample ꝓsapie comites: et quib
uirtꝰ citragenꝰ ñ erat. Parebant eis
angli ⁊ normanni. ⁊ occidentales frã¬
ci. ⁊ flanorite. ⁊ omniũ ppłoꝵ cunei.
qͥ ab occeano britannico. uiꝙ ad al¬
pes medit̾raneo tͣctu iacent. Ita ui¬
am ꝓfecti. reꝑerunt apud lucas. pa¬
pam urbanum: qui guiberto ut

Expanded text:
nium, nec profiteretur sacramentum. Itaque, nium, nec profiteretur sacramentum. Itaque, coactis omnibus viribus, Niceam urbem Bithiniae aggrediuntur . Ipsam enim primitus placuerat invadi, quod et viantibus occisorum ultum ire animati essent: namque Walterus quidam, miles probatus sed praeceps quia vix in homine uno sapientiam et audaciam conspicaberis, quod altera moretur, altera praecipitet, incircumspecte circa moenia cursitans, cum multa manu occubuerat. Eam manum comes, frater Willelmi regis, cujus titulum hic liber gestat, iter illud adoriri gestiens, habuit socios Robertum Flandrensem, Stephanum Blesensem sororis maritum. Omnes amplae prosapiae comites, in quibus virtus citra genus non erat. Parebant eis Angli, et Normanni, et Occidentales Franci, et Flandritae, et omnium populorum cunei qui ab oceano Britannico usque ad Alpes mediterraneo tractu jacent. Ita viam profecti receperunt apud Lucas papam 537 Urbanum, qui Guiberto inf
Abbreviated transcription (Latin):
ritꝰ.⁊ uolens ẜ qͣi p̃cib coactꝰ. captioniᷤ
gr̃am fecit. homo t̾gi u̾satione famosꝰ ⁊
⁊ nichil unqͣm nisi dolo machinatꝰ. Ip̃e
guischardum ut suꝑius dixi ueneno:
uxorem ꝙ eiꝰ corruꝑat auro: fidem ꝯ¬
uigalem falso ꝑ ñcios pactus. Ipse de¬
niꝙ willmũ comitem pictauiensem.
in insidias tcoꝵ inductum ex lxͣ. milib
armatoꝵ pͥuatoꝵ. pene solum effug̾e
ꝑmisit: indignatꝰ suꝑeius responso: qͦ.
mo boamundum post̾iori tp̃re contͣ se
uenientem. ut iniurias ꝑegnoꝵ ulcis¬
ceret᷑: bis t̃ꝙ insidiis impetiuit. S cũ
urbe arcens: ꝓc̾ib q blande collocu¬
tꝰ. tm̃ gͣia facundia ualuit: ut asin¬
gulis hominũ ⁊ sacram̃tũ exgeret.
Quod illi. nichil doli machinarent᷑. qd
urbes imꝑio suo ampendices. si acqͥrere
possent redd̾ent: sangͥnis sui ꝑicło ali¬
enum mercantes cõmodum. Soli rai¬
mundo uisa ẽ. antiqͥor tuende libertatis
grã: ut nec ipsi suũ subst̾neret homi¬

Expanded text:
rritus, volens, sed quasi precibus coactus, captionis gratiam fecit; homo tergiversatione famosus, et nihil unquam magnum nisi dolo machinatus. Ipse Guiscardum ut superius dixi veneno, uxoremque ejus corruperat auro; fidem conjugalem falso per nuncios pactus. Ipse denique Willelmum comitem Pictaviensem in insidias Turcorum inductum, et sexaginta millibus armatorum privatum, pene solum effugere permisit ; indignatus super ejus responso, quo mo Boamundum, posteriori tempore contra se venientem ut injurias peregrinorum ulcisceretur, bis terque insidiis impetivit; sed cum urbe arcens, proceribusque blande collocutus, tantum Graia facundia valuit, ut a singulis hominium et sacramentum exigeret quod illi nihil doli machinarentur; quod urbes imperio suo appendices, si adquirere possent, redderent, sanguinis sui periculo alienum mercantes commodum. Soli Raimundo visa est antiquior tuendae libertatis gratia, ut nec ipsi suum substerneret homi
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt aohuc refenda. q̃ mn eodem
contigert̃ loco. Quidam diaconꝰ ui¬
xta consuetudinẽ cis alpinoꝵ contͣ na¬
turam pugnare solitus. balneas intrans¬
⁊ cap̃ suũ p̃ssis sime radi faciens cutem
expoliuit. ungens marcauit. carillos q
breuissimos qiͣ ad circuitũ tornande dec᷑¬
tauit. lineas ⁊ camisiam candidissimas i
⁊ scĩs angłis.⁊ in conspectu seuerissim
regis ⁊ ꝓcerum eiꝰ. eũgłiũ ut ex conseqñ¬
tib patuit. polluta conscientia legere
p̃sumpsit. Int̾ legendũ uͦ aranea de la¬
queari ꝑ fila descendens. caput eius ꝑ¬
cus uͦ ꝓpt̾ timorem illius se defendere
ñ auderet. maxime cũ ñ araneã seim¬
petẽ s muscas inqͥetare putaret. eugłica
lectione ꝑ lecta reliquũ enã compleuit
officium. E g̾ssus autẽ de basilica mox
intumuit.⁊in fra uniꝰ hore spacium de¬

Expanded text:
uo sunt adhuc referenda, quę in eodem contigerunt loco. Quidam diaconus iuxta consuetudinem cisalpinorum contra naturam pugnare solitus, balneas intrans, caput suum pressissime radi faciens cutem expoliavit, ungues murcavit capillosque brevissimos quasi ad circinum tornando decurtavit, lineas et camisiam candidissimas inet sanctis angelis et in conspectu severissimi regis et procerum eius evangelium, ut ex consequentibus patuit, polluta conscientia legere praesumpsit. Inter legendum vero aranea de laqueari per fila subito descendens caput eius pcus vero propter timorem illius se defendere non auderet, maxime cum non araneam se impetere sed muscas inquietare putaret, evangelica lectione perlecta reliquum etiam complevit officium. Egressus autem de basilica mox intumuit et infra unius horę spacium de
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ p̃sum̃et. cum illud imbecilles muli¬
ercłe sepius freq̃ntarent. s illi sic̃ scͥptum
ẽ omni habenti dabitur. scientes aqͦ habe¬
rent. etiam q̃ minꝰ habͥere consecuti st̃.
Iste uͦ ne sciens uñ haberet. uł sciens. auc¬
tori donoꝵ digne grãs ñ egit. euncta pa¬
rit̾ amisit. Nam cũ ueluti familiarissimꝰ
uixta głosissimũ cesarem constrcisset. su¬
bito ñ comparuit. Cumq ad tam ir auos¬
tam ⁊ incredibilem rem inuictissim̃ .ł. im¬
ꝑator obstup: factꝰ fuisset. s tandem resipis¬
cens se de cruce dni consignaret. inuenit in
eo loco in qͦstet̾at ille quasi carbonẽ tet̾r¬
mum. ⁊ mͦ extinctum.

Expanded text:
edi non praesumeret, cum illud inbecilles muliedi non praesumeret, cum illud inbecilles mulierculę sepius frequentarent. Sed illi, sicut scriptum est: Omni habenti dabitur, scientes a quo haberent, etiam quę minus habuere, consecuti sunt. Iste vero nesciens unde haberet, vel sciens auctori donorum digne gratias non egit, cuncta pariter amisit. Nam cum veluti familiarissimus iuxta gloriosissimum cesarem constitisset, subito non comparuit. Cumque ad tam inauditam et incredibilem rem invictissimus Karolus imperator obstupefactus fuisset, sed tandem resipiscens se cruce Domini consignaret, invenit in eo loco, in quo steterat ille, quasi carbonem teterrimum et modo extinctum.
Abbreviated transcription (Latin):
abuit in comparabilis . k. incom¬
parabilem cłicum in omnib de
quo ferebat᷑ illud. qd̾ de nullo unqͣm
mortalium. quia uidelicet scientia lit¬
cerarũ scłariũ atꝙ diuinaꝵ cantileneꝙ
eccłiastice. uel iocularis. noua carminũ cõ¬
positione siue modulatione. insuꝑ ⁊ uo¬
cis dulcissima plenitudine. in estimabiliꝙ
delectatione cunctos p̃cellet. cum ⁊ ipsẽ
legis lator ex instructione diuina sapien¬
tissimꝰ. de gͣcilitate uocis uł dispendiolin¬
gue tardioris causetur. ⁊ discipłm ex au¬
ctoritate in habitantis in se dei. elem̃tis ce¬
lestibe imꝑantem ad consulta mittat elea
erum maiorem ñ surrexisse testat᷑. nullũ
in corpore signum oꝑari concesserit. ⁊ eũ
quẽ pat̾na reuelatione se ipsum cognoscẽ
uoluit.clauibq regniceloꝵ donauit. pau¬
li sapĩam mirari uoluerit. discipłmꝙ plꝰ
cet̾is dilectum. in tantam cadẽ trepidatio¬
nem ꝑmisi̾t ut in locũ sepulcri eiꝰ ing̾¬

Expanded text:
abuit incomparabilis Carolus incomparabilem clericum in omnibus, de quo illud ferebatur quod de nullo unquam mortalium: quia videlicet et scientia litterarum secularium atque divinarum cantileneque ęcclesiasticę vel iocularis novaque carminum compositione sive modulatione, insuper et vocis dulcissima plenitudine inestimabilique delectatione cunctos praecelleret; cum et ipse legislator ex instructione divina sapientissimus de gracilitate vocis vel dispendio linguę tardioris causetur et discipulum ex auctoritate inhabitantis in se Dei elementis celestibus imperantem adconsulta mittat Eleazter natos mulierum maiorem non surrexisse testatur, nullum in corpore signum operari concesserit; et eum, quem paterna revelatione se ipsum cognoscere voluit clavibusque regni cęlorum donavit, Pauli sapientiam mirari voluerit; discipulumque plus cęteris dilectum in tantam cadere trepidationem permiserit, ut in locum sepulchri eius ingr
Abbreviated transcription (Latin):
fiet expeditiꝰ. si regna orientaliũ angloꝵi
orientaliũ saxonũ. pꝰ alioꝵ t̾gum posuero:
quȩ ⁊i nr̃a cura. ⁊ posteroꝵ memoria pu¬
tamꝰ indigna. Scds liber: ad aduentum
norchinarnoꝵ. ꝓducet lineam regaliũ
tempoꝵ. Tres roliqui. ingesti tͥum regũ
ũ sabuntur. His arlditis. q̃ dieb alioꝵ.
alib acciderunt: ⁊ celebrem su nogei¬
am. ce lebritate gestoꝵ exigunt. Hec ita
polliceorꝰ si conatui nr̃o diuinꝰ fauor ar¬
riserte: ⁊ me. p̾t̾ scepulos confragosiser¬
monis euex̾ie. As quos el xardus. oũ
tinnula ⁊ em̃dicata u̾ba uenatur. mi¬
serabilit̾ impegit. Si quis uͦ ut ille
ac me nichil de retro actis. p̃t̾ chohe¬
rentiam annoꝵ ꝑ uero pacisci. fides
diccon᷑penes auctores erit. Quicquid
nͥ de recentiorib etatib apposui: uel
pseuida: ł ouiris fide dignis audiiii.
Ct̾m inucͣmuis partem. p̃sentiũ ñ ma¬
gnipendo uidiciũ ͥ habiturus apũc

Expanded text:
fiet expeditius, si regna Orientalium Anglorum et fiet expeditius, si regna Orientalium Anglorum et Orientalium Saxonum post aliorum tergum posuero, quae et nostra cura et posterorum memoria putamus indigna. Secundus liber ad adventum Normannorum producet lineam regalium temporum. Tres reliqui in gestis trium regum versabuntur; his adjectis quae diebus illorum alibi acciderunt, et celebrem sui notitiam, celebritate gestorum, exigunt. Haec ita polliceor, si conatui nostro divinus favor arriserit, et me praeter scopulos confragosi sermonis evexerit, ad quos Elwardus, dum tinnula et emendicata verba venatur, miserabiliter impegit. Si quis vero, ut ilat me nihil de retroactis praeter cohaerentiam annorum pro vero pacisci, fides dictorum penes auctores erit. Quidquid vero de recentioribus aetatibus apposui, vel ipse vidi, vel a viris fide dignis audivi. Caeterum, in utramvis partem, praesentium non magnipendo judicium; habiturus, u
Abbreviated transcription (Latin):
tempora ꝑstrixitͥ ⁊ inde licentꝰ euagatꝰ.
usq ad obitũ anselmi archiep̃s diffusara
⁊ necessariam historiam. studiosis exhibu¬
annis quos istenulla memoria dĩgnatꝰ est:
absꝙ lictaꝵ patrteuno. claudicat cursus
annoꝵ in medio. Uñ mͥ. tum ꝓpt̾ patrie ca¬
cłie nr̃e adhortantiuĩ auctoritatem. curȩ
fuit int̾ruptam tempoꝵ seriem sarcire:
⁊ exarata barbarice. romano sale condi¬
re. Ed ut res ordinatius ꝓcedat᷑ aliqua ex
his que sepe dicendus beda dix̃ de florabo:
pauca ꝑstngens: plurib ualefaiens. ẜ ce¬
dat itaq pͥmꝰ libellus de anglon gestis suc¬
cinctꝰ ex quo britanniam occupauere. csꝙ
gatis regulis. totius pene insule naccusẽ
monarchiam. S cũ aiͦii. ex anglis poten
num. norcha himbroꝵ mertioꝵ. qͥae
omnia singillatim. si erte uita ꝑ sequi me¬
ditam᷑: pͥus de illo dicendum qd̃ ⁊ ad oleuit
maturiꝰ. et exaruit cesius. Quod ꝓfecto

Expanded text:
tempora perstrinxit, et inde licentius evagatus tempora perstrinxit, et inde licentius evagatus usque ad obitum Anselmi archiepiscopi, diffusam et necessariam historiam studiosis exhibuiginti et tribus annis, quos iste nulla memoria dignatus est, absque litterarum patrocinio claudicat cursus temporum in medio; unde mihi, tum propter patriae chaer adhortantium auctoritatem, voluntati fuit interruptam temporum seriem sarcire, et exarata barbarice Romano sale condire; et, ut res ordinatius procedat, aliqua ex his, quae saepe dicendus Beda dixit, deflorabo, pauca perstringens, pluribus valefaciens. Procedat itaque primus libellus de Anglorum gestis succinctus, ex quo Britanniam occupavere usque gatis regulis, totius insulae pene nactus est monarchiam. Sed cum quatuor ex Anglis potentnum, Northanimbrorum, Merciorum, quae omnia singillatim, si erit otium, persequi meditamur; prius de illo dicendum, quod et adolevit maturius et exaruit celerius. Quod profecto