comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem longe sũmouit. sua amplifi¬
cans: aliena ꝑperã coangustans.
Die reddito. pb̃r reu̾titur. uiolatos
t̃minos aspicit. atq iteratȩ teme¬
ritatis impaciens. felle commoto.
ñne ait sc̃e gͥmane tuȩ fidei ista
cõmiserã: Uix iste in campo u̾ba
compleuerat: ut iam sacrilegum
intra domesticos parietes ultrix
pena plectebat. Subitis doloribus
corripit᷑. & totis contractus mem¬
bris. uirium adminicło destitui¬
tur. Morc tem̾itatis reminiscens.
amicos aduocat: consiliũ salutare
implorat. Ad pb̃rm ꝑ amicos cau¬
sa defertur. ut misero pie consu¬
lat: humilit̃ flagitatur. Ille nullũ
p̃sentiꝰ remediũ se scire asserit. qͣm
ut uotis sumptis ad eius se ȩccł̃am
conferat. cuius offensa eum talia
ꝑtulisse constabat. Gestatorio delatꝰ
accefsit. ꝑq dies aliqͦt ꝑacta ibi pȩ¬
nitentia clementiã meruit. Sospi¬
tati deinde roformatus abscessit. ñ
magis ipse correctus. quã cȩteris ne

Expanded text:
dem longe semovit, sua amplifidem longe semovit, sua amplificans, aliena perperam coangustans. Die reddito, presbyter revertitur; violatos terminos aspicit; atque iteratae temeritatis impatiens, felle commoto: Nonne, ait, sancte Germane, tuae fidei ista commiseram? Vix iste in campo verba compleverat, et jam sacrilegum intra domesticos parietes ultrix poena plectebat; subitis doloribus corripitur; et totis contractus membris, virium adminiculo destituitur. Mox temeritatis reminiscens, amicos advocat; consilium salutare implorat; ad presbyterum per amicos causa defertur; ut misero pie consulat, humiliter flagitatur. Ille nullum praesentius remedium se scire asserit, quam ut, votis sumptis, ad ejus se ecclesiam conferat, cujus offensa eum talia pertulisse constabat. Gestatorio delatus, accessit; perque dies aliquot peracta ibi poenitentia, clementiam meruit; sospitati deinde reformatus abscessit; non magis ipse correctus, quam caeteris, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ut collatis expensis beato gma¬
no edificarent basilicã: cuiꝰ m̾ito
ac p̃cibus int̾ trarũ marisq dis¬
crimina se p̃cipue posse protegi
confidebant. De sc̃itate eius loci.
s̃ nob̾ comꝑta quã plurima. quȩ
opusculi breuitas exxplicare non
patitur. Pauca ꝑstringere animꝰ
suggerit: quȩ ꝑ sac̾dotem eius
basilicȩ fidelit̾ comꝑta tenemꝰ. Hic
ipse ad reuisendos agros ȩcclȩ die
quadã se ferebat ẽẽ ꝓfectum. Dolo
uicini cuiꝰdã. agrorũ t̃minos ĩmu¬
tatos. ac ñ absq sue partis detm̃to:
repperit eẽ confusos. Adhibitaq de¬
nuo legitima cũ testibꝰ mensione. la¬
pidem in t̾minis composuit. atq ꝓ
causa sollicitus. scẽ ait gͥmane. si qua
tui sac̾dotis te detinet cura: hos
agri tui t̾minos a ꝑuadentiũ tuere
calumnia. His dictis: domũ repe¬
tit. Uicinus int̾ea. cupiditatis acri¬
monia ꝑurgente. noctu ad campũ
accedens. conuulsũ a t̃minis lapi¬

Expanded text:
ut collatis expensis beato Germaut collatis expensis beato Germano aedificarent basilicam, cujus merito ac precibus inter terrarum marisque discrimina se praecipue posse protegi, confidebant. De sanctitate ejus loci sunt nobis comperta quamplurima, quae opusculi brevitas explicare non patitur: pauca perstringere animus suggerit, quae per sacerdotem ejus basilicae fideliter comperta tenemus. Hic ipse ad revisendos agros ecclesiae die quadam se ferebat esse profectum: dolo vicini cujusdam agrorum terminos immutatos, ac non absque suae partis detrimento reperit esse confusos; adhibitaque denuo legitima cum testibus mentione, lapidem in terminis composuit; atque pro causa sollicitus: Sancte, ait, Germane, si qua tui sacerdotis te detinet cura, hos agri tui terminos a pervadentium tuere calumnia. His dictis, domum repetit. 65. Vicinus interea, cupiditatis acrimonia perurgente, noctu ad campum accedens, convulsum a terminis lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ret intuler᷑. Ibi ꝑ noctẽ aliqͥntis ꝑ
exccubans. beatissimi gͥmani meritis
sospitati redditus. naturalibꝰ gressuũ
officiis: de cęt̾o ꝑfrui meruit. Ita
uir apłici culminis. etiã suȩ com¬
mendauit sublimia dignitatis:
ostendens se in eiꝰ celebritate diei
locũ obtinere p̃cipuum. quã clari¬
ficare uoluit: suoꝵ qͦq pͥuilegiis
meritoꝵ. Loca hȩc. quoꝵ huic opꝰ¬
culo m̃tionẽ inserimus. uirtutib
pollent pene continuis. uerũ nos
ea tantũ atting̾e decreuimꝰ. quȩ
ꝑuulgata om̃ibꝰ ambiguitatis scru¬
pulũ eluctari meruer̃. De basiliea
n suburbio suessionico bi gͥmani
ȩccła eminet. quã opinio conscia
uetustatis. a duodecĩ famosissimis
negociatoribꝰ orbis: olim ꝑhibet
ẽẽ constructam. Qui qm̃ de reg.¬
nis ad regna sedule ꝑmeantes.
ꝓpter ripam aoconȩ crebriꝰ ficere
tentoria. id suȩ frequentͥe decre¬
uer̃ eo loco statuere monimentũ.

Expanded text:
ret, intulerunt. Ibi per noctem aliquantisper ret, intulerunt. Ibi per noctem aliquantisper excubans, beatissimi Germani meritis sospitati redditus, naturalibus gressuum officiis de caetero perfrui meruit. Ita vir apostolici culminis etiam suae commendavit sublimia dignitatis, ostendens se in ejus celebritate diei locum obtinere praecipuum, quam clarificare voluit suorum quoque privilegiis meritorum. Loca haec, quorum huic opusculo mentionem inseruimus, virtutibus pollent pene continuis; verum nos ea tantum attingere decrevimus, quae pervulgata omnibus, ambiguitatis scrupulum eluctari meruerunt. 64. In n suburbio Suessionico B. Germani ecclesia eminet, quam opinio conscia vetustatis a duodecim famosissimis negotiatoribus orbis olim perhibet esse constructam; qui quoniam de regnis ad regna sedule permeantes, prope ripam Axonae crebrius fixere tentoria, id suae frequentiae decreverunt eo loco statuere monumentum;
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ifsimus. & in optimis quibusq
p̃clarus. remigius remorum
pontifer p̃ciosus: honore gͥmani
beatissimi. in loco quo sepeliri decre¬
uerat. quiq ab urbe remensi milia¬
rio ferme distat. ꝓpria manu ut
uetustifsima testam̃ti eius pandit
auctoritas. extruxit basilicam. Hec
ut antiquitate longeua: ita quoq
miraculor ꝑstat splendore clarissima.
Hor aut̃ duor festa pontificũ: hłis
octobribꝰ mundo pariter illuxisse: uul¬
go quoq notissimum ẽ. Ad hec solito
celebranda spectaculo: ad locũ supra¬
dictum. quo scilicet scĩssimi remigii
corpus quiescit uenerabile. ppłs ex
more confluxerat. Factum est ut of¬
ficiis uesꝑtinis exactis generaliteꝵ:¬
gen̾alit̃: ut in cenobiis mos ẽ. uni¬
uersa uulgi contio: a septis eccłȩ
custodũ instantia pelleretur. Con¬
tractum quendã amici uehiculo
detulerant. quẽ a beati remigii ex¬
pulsum templo: in p̃fatam sc̃i ger¬
mani basilicã qđ ꝓforib consiste¬

Expanded text:
ctissimus et in optimis quibusque praeclarus Remigius, Rhemorum pontifex pretiosus, honore Germani beatissimi in loco, quo sepeliri decreverat, quique ab urbe Rhemensi milliario ferme distat, propria manu, ut vetustissima Testamenti ejus pandit auctoritas, exstruxit basilicam. Haec ut antiquitate longaeva, ita quoque miraculorum perstat splendore clarissima. Horum autem duorum festa pontificum Kalendis Octobribus mundo pariter illuxisse, vulgo quoque notissimum est. Ad haec solito celebranda spectaculo ad locum supradictum, quo scilicet sanctissimi Remigii corpus quiescit venerabile, populus ex more confluxerat. Factum est ut officiis vespertinis exactis, generaliter, ut in coenobiis mos est, universa vulgi concio a septis ecclesiae custodum instantia pelleretur. Contractum quemdam amici vehiculo detulerant, quem a beati Remigii expulsum templo, in praefatam sancti Germani basilicam, quod pro foribus consiste
Abbreviated transcription (Latin):
uat egregiꝰ: qui cũ incõꝑabilis exci¬
stat apud dm̃ meriti. plura int̾dum
in locellis obscurioribꝰ suo tantum
titulatis noĩe uisibiliũ p̃bet ostenta
signorũ: quã quo semꝑ adorandi eiꝰ
corporis sacrũ ueneramur p̾sentiam.
Nerũ quia infidelibꝰ quibꝰq & qui ex
uisibilibꝰ tantũ inuisibilia metiuntur
familiare ẽ signa cũ iudeis quȩrere.
& p̾sentibꝰ solũ cõmodis oblectari. mͥ
certe cuiꝰ iam fides in robur conua¬
luit. Cui ad uitã ingredi ꝓpositum est.
qͥ deniq corporibꝰ aĩas quantũ ĩmor¬
talia mortalibꝰ. ꝑituris mansura. in¬
cõꝑabilit̾ p̃stare ñ ambigo. cariꝰ hec
constabunt semꝑ beneficia quȩ inte¬
riorẽ hominẽ sp̃alit̾ & ꝑpetuo beant:
quã quȩ ecct̾iorẽ corporalit᷑ & tran¬
sitorie releuant. Hec diebꝰ hȩc nocti¬
bus. & gͥmani tumulo ub̃tim mana¬
re: nemo sani capitis iure dubita¬

Expanded text:
vat egregius, qui cum incomparabilis exivat egregius, qui cum incomparabilis existat apud Deum meriti, plura interdum in locellis obscurioribus, suo tantum titulati nomine, visibilium praebet ostenta signorum, quam quo semper adorandi ejus corporis sacram veneramur praesentiam. Verum, quia infidelibus quibusque, et qui ex visibilibus tantum invisibilia metiuntur, familiare est signa cum Judaeis quaerere, et praesentibus solum commodis oblectari; mihi certe, cujus jam fides in robur convaluit, cui ad vitam ingredi propositum est, qui denique corporibus animas quantum immortalia mortalibus, perituris mansura, incomparabiliter praestare non ambigo, charius haec constabunt semper beneficia, quae interiorem hominem spiritaliter et perpetuo beant, quam quae exteriorem corporaliter et transitorie relevant: haec diebus, haec noctibus e Germani tumulo ubertim manare, nemo sani capitis jure dubita
Abbreviated transcription (Latin):
gesturus montana conscendit: mul¬
ta ibi reualescentium argum̃ta con¬
spicit infirmoꝵ. Nam & mutorum
tabellȩ quarũ concussu stipem postu¬
lant. repentium qͦq gestamina con¬
tractoꝵ ibi frequent̃ inuenta: inter¬
dum & sanguine pauim̃tũ madens.
s & uotiua in diu̾sis munusculis
relicta bellaria: noctu patratis in lo¬
co fidem astruxere miraculis. Qđ in¬
fuerat. secretũ & abiectionẽ ocłi
querere.res a se gestas mirabiliter.
secretalibꝰ umbris trade. quantũcũq
in ipso fuit: om̃s uirtutes suas ꝑhen¬
nis ignorantiȩ latebris obscurare.
Hinc certe est: qđ multa illiꝰ mira¬
cula mundo innotuerint. nec potue¬
rit locoꝵ obscuritate celari. cũ uir¬
tutibꝰ ꝓderet᷑. innumera tam̃ s̃. quȩ
iactantiȩ refugus in hõiũ ñ passus
est uenire notitiam. Quippe qui hu¬
mane possibilitatis modulũ suꝑgres¬
sus. angłis consciis: & cęlo teste fru¬
ebatur. Hunc hodieq morẽ pat̾ ser¬

Expanded text:
gesturus, montana conscendit, mulgesturus, montana conscendit, multa ibi revalescentium argumenta conspicit infirmorum; nam et mutorum tabellae, quarum concussu stipem postulant; repentium quoque gestamina contractorum ibi frequenter inventa; interdum et sanguine pavimentum madens; sed et votiva in diversis munusculis relicta bellaria noctu patratis in loco fidem astruxere miraculis. fuerat secretum et abjectionem oculi quaerere, res a se gestas mirabiliter secretalibus umbris tradere, quantumque in ipso fuit, omnes virtutes suas perennis ignorantiae latebris obscurare: hinc certe est, quod cum multa illius miracula mundo innotuerint, nec potuerint locorum obscuritate celari, cum virtutibus proderetur; innumera tamen sunt, quae jactantiae refugus in hominum non passus est venire notitiam; quippe qui humanae possibilitatis modulum supergressus, angelis consciis et coelo teste fruebatur. Hunc hodieque morem Pater ser
Abbreviated transcription (Latin):
non plus candore niuium quã eius
illustrari meritis. eo certiꝰ. quo eocꝑ¬
ca uirtutibꝰ magna. quȩ obsacri re¬
pausationẽ corporis cum rauenna
referłur: eo loco constructa fuisse co¬
gnoscitur. Hȩc romã ꝑgentibus in¬
deq remeantibꝰ. in euitabilit̃ ꝑuia
est: quo publicus agger in quo con¬
sistit. ꝓpter itineris angustias om¬
nem diuertendi ab ea denegat fa¬
cultatẽ. Illuc innumera diuinȩ lar¬
gitatis subinde clarent beneficia.
quȩ loci asꝑitatem ac solitudinem.
copiosa remedioꝵ fertilitate cõpen¬
sant. ut iure fatearis. cȩlestis mu¬
nificentiȩ maiestate : siccis etiam
rupibꝰ ñ deeẽ. Iter agentes quosq
qͦs noctis horror irruens. aut fati¬
gationis difficultas impediens aut
infirmitatis sarcina p̾grauans sub
tectũ eccłȩ transire cõpellit. sam¬
tatũ ibi dona ꝑciꝑe luce clarius
inde colligitur: qđ pb̃r ad cuius
curã locus ꝑtinet in remota planicie
freq̃ntius habitans. si qño sacris morẽ

Expanded text:
non plus candore ni vium, quam ejus illustrari meritis, eo certius, quo experca, virtutibus magna; quae ob sacri repausationem corporis, cum Ravenna referretur, eo loco constructa fuisse cognoscitur. Haec Romam pergentibus, indeque remeantibus inevitabiliter pervia est; quod publicus agger, in quo consistit, propter itineris angustias omnem divertendi ab ea denegat facultatem. Illuc innumera divinae largitatis subinde clarent beneficia, quae loci asperitatem ac solitudinem copiosa remediorum fertilitate compensant; ut jure fatearis, coelestis munificentiae majestatem siccis etiam rupibus non deesse. Iter agentes quosque, quos noctis horror irruens, aut fatigationis difficultas impediens, aut infirmitatis sarcina praegravans, sub tectum ecclesiae transire compellit, sanitatum ibi dona percipere, luce clarius inde colligitur, quod presbyter ad cujus curam locus pertinet, in remota planitie frequentius habitans, si quando sacris morem
Abbreviated transcription (Latin):
diens. uniu̾sa ad altaris ornatum
ꝑtinentia: sacrilegis manibꝰ expor¬
tauit. Cũq se in pedes solito conie¬
cisset. ita eũ uis diuina implicuit:
ut ab atrio ȩcclȩ nullo pacto digre¬
di potuerit. Itaq totam noctem
ambulans sequentis aurorȩ diluculo
in porticum basilicȩ reꝑtus est. & con¬
scientia trepidꝰ & furto onustus. Ita
p̃do confunditur. p̃da recipitur. beatꝰ
gmanus suo in loco lib̾aliter agere:
argum̃tis euidentibꝰ declaratur. De

Expanded text:
diens universa ad altaris ornatum diens universa ad altaris ornatum pertinentia sacrilegis manibus exportavit. Cumque se in pedes solito conjecisset, ita eum vis divina implicuit; ut ab atrio ecclesiae nullo pacto digredi potuerit: itaque totam noctem ambulans, sequentis aurorae diluculo in porticu basilicae repertus est et conscientia trepidus, et furto onustus. Ita praedo confunditur; praeda recipitur; beatus Germanus suo in loco liberaliter agere argumentis evidentibus declaratur. De
Abbreviated transcription (Latin):
exigebat. Qđ postquã a pontifice
cõꝑit int̾dictum. eiusdẽ loci uilli¬
co aduocato. qđ ecclȩ abstractũ fue¬
rat: datis uadibꝰ reddi iussit. Ita
misse potitus officio: sinistrȩ uolun¬
tatis stimulo ꝑurgente. qđ paulo
ante reddi iusserat. uiolata fidei
int̃positione: denuo p̃cipit abdica¬
ri. Nec longũ lȩtatus est: quin sa¬
crilegũ pena corriꝑet. Yioc namq
domũ remeauerat. & maligno ꝑua¬
sus sp̃u: infelicit̃ torquebat᷑. Ucor
temeritatis conscia: ꝓ salute uiri
ad eccłam cereos & uota direccit.
Qquibꝰ ne unus quidẽ accendi po¬
tuit. ꝑseuerante erga infelicem
diuinȩ indignationis inditio. quã
semel in se ꝓuocare ñ timuerat:
sacrilege cupiditatis exemplo. Cui
ĩmanissimȩ calamitati. tũ demũ
suꝑna miseratio finẽ dedit: cum
coniugis & parentũ consilio ꝑsua¬
sus. & qđ priꝰ abstulerat ȩccłȩ red¬
didit. & ex legitimo patrimonio:
tantundẽ aliud condonauit. Ean¬
dem basilicã fur nocturnus ingre¬

Expanded text:
at; quod postquam a pontifice comperit interdictum, ejusdem loci villico advocato, quod ecclesiae abstractum fuerat, datis vadibus reddi jussit. Ita missae potitus officio, sinistrae voluntatis stimulo perurgente, quod paulo ante reddi jusserat, violata fidei interpositione, denuo praecipit abdicari. Nec longum laetatus est, quin sacrilegium poena corriperet: vix namque domum remeaverat; et maligno pervasus spiritu, infeliciter torquebatur. Uxor temeritatis conscia, pro salute viri ad ecclesiam cereos et vota direxit; e quibus ne unus quidem accendi potuit, perseverante erga infelicem divinae indignationis indicio, quam semel in se provocare non timuerat sacrilegae cupiditatis exemplo. Cui immanissimae calamitati tum demum superna miseratio finem dedit, cum conjugis et parentum consilio persuasus, et quod prius abstulerat ecclesiae reddidit, et ex legitimo patrimonio tantumdem aliud condonavit. Eamdem basilicam fur nocturnus ingre
Abbreviated transcription (Latin):
nis intima fautiũ rupta. sangͥnis
egessere quãpͥurimũ: adeo ut tota
planicies pauim̃ti eo suꝑfusa uide¬
tur. Ymbris cedentibꝰ suꝑis reduc¬
tus dies. necdũ noti ꝓuentũ mira¬
culi: ꝑspicus declarauit indiciis
Nam & puella loquendi recepto
usu. qđ secũ actũ fuerat ordine ꝓ¬
słcuta est: & is qui ab ore loquen¬
tis riuatim fluxcerat cruor adhuc
in paumento recentifsimꝰ patra¬
tȩ rei argum̃tũ p̃sentissimũ affe¬
rebat. Interea a ñnullis curiosiꝰ
ꝑcunctata. in qua sibi beatus ger¬
manus apparuisset effigie: ꝑsonã
se uidisse testabatur. uultus digni¬
tate splendidissimã. statura me¬
diocrem. capilli qualitate deco¬
ram: mixta tam̃ caniciȩ reue¬
rendam. Hȩc & alia dixxit se in
eo notasse signa. quȩ ñnulli eoꝵ
qui sacrũ eius corpus cũ trans¬
ferretur quondã tractare meruerunt:
quã simillime se afserunt ꝑspexcisse.
Huic miracło tot extitere testes.

Expanded text:
nis intima faucium rupta, sanguinis nis intima faucium rupta, sanguinis ejecere quamplurimum; adeo ut tota planities pavimenti eo superfusa videretur. 62. Umbris cedentibus superis reducta dies necdum noti proventum miraculi perspicius declaravit indiciis: nam et puella loquendi recepto usu, quod secum actum fuerat, ordine prosecuta est; et is, qui ab ore loquentis rivatim fluxerat cruor, adhuc in pavimento recentissimus, patratae rei argumentum praesentissimum afferebat. Interea a nonnullis curiosius percontata, in qua sibi beatus Germanus apparuisset effigie, personam se vidisse testabatur vultus dignitate splendidissimam, statura mediocrem, capilli qualitate decoram, mista tamen canitie reverendam. Haec et alia dixit se in eo notasse signa, quae nonnulli eorum, qui sacrum ejus corpus, cum transferretur, quondam tractare meruerunt, quam simillime se asserunt perspexisse. Huic miraculo tot exstitere testes,
Abbreviated transcription (Latin):
cupant. Capella palatio contigua
beatifsimi gͥmani famosa nomine.
illustris merito. signoꝵ dote: sũmã
sibi facile uenerationẽ obtinuit.
Unũ erit ꝓpositȩ sufficiens breui¬
tati. qđ eũ memorare cõpellimur.
quo publicũ scimꝰ. Rex karolus
huc forte deuenerat. cũ herispogio
duce britonũ placitaturꝰ: ac seria
quȩq de regni negociis tractatu¬
rus. Illuc ut in tanto conuentu
afsolet. ĩmodica turba pauperum
undecũq conflucit: inter puella
qͦq muta affuit. familiaris inopiȩ
malũ. queritandȩ stipis artificio
docta temꝑare. Ea quod hospitii
facultatẽ non repperit. intra capellȩ
ambitũ concessit. Circa noctem me¬
diam uigilanti germanus scĩssimꝰ
astitit: placidoq hanc aloqͥo mulcẽs.
ius inquit hospitii negatũ tibi ab
sabo. Ita fatus. mentũ mutȩ blanda
subrigens manu. in os eius ecspuit:
moocq uisibilẽ suȩ ostensionis p̃sen¬
tiam subtrait. Uirtute medicami¬

Expanded text:
cupant; capella palatio contigua, cupant; capella palatio contigua, beatissimi Germani famosa nomine, illustris merito signorum dote summam sibi facile venerationem obtinuit. Unum erit propositae sufficiens brevitati; quod eo memorare compellimur, quo publicum scimus. Rex Carolus huc fortasse devenerat, cum Herispogio duce Britonum placitaturus, ac seria quaeque de regni negotiis tractaturus: illuc, ut in tanto conventu assolet, immodica turba pauperum undecunque confluxit; inter quos puella quoque muta adfuit, familiaris inopiae malum quaeritandae stipis artificio docta temperare. Ea, quod hospitii facultatem non reperit, intra capellae ambitum concessit. Circa noctem mediam vigilanti Germanus sanctissimus astitit, placidoque hanc alloquio mulcens: Jus, inquit, hospitii negatum tibi ab sabo. Ita fatus, mentum mutae blanda subrigens manu, in os ejus expuit; moxque visibilem suae ostensionis praesentiam subtraxit. Virtute medicami
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit indicia: quippe qui nec
carnis plene. nec cutis solidȩ: nec
pilorum deinceps reciꝑe meruit
recrementa. Ex rure cui uillaris
nom̃ est: mulier maria noĩe. ad lo¬
cũ hunc sub p̃tetu orationis acces¬
sit nactaq oportunitatẽ sacrilegii:
linteũ de ambone subduxit. domũq
eũ furto regressa: profanos reneo
saero tegumento p̃cinocit. Ilico totis
artubꝰ difsoluta: cũ detrim̃to corpo¬
ris sensit p̃sentiam ultionis. Moxe
facti penitens. reatũ agnouit. seq ad
locum quo male priꝰ accesserat repor¬
tari petiit. Publice confessa delictũ.
sacrilegii nefas lacrimis expiauit.
Sic sacerdotis & ppłi int̾uentu cle¬
mentiã meruit. ac deinceps beato
miserante germano tũ incolumis:
tũ etiã castigata recessit. His & si¬
milibꝰ locus ille frequens pͥuilegiis:
facile sibi famosũ reu̾entiȩ titulum
reterea in pago rotomagensi re¬
gius fiscus est. quẽ incolȩ ob pala¬
tii antiqͥtatem. ueterẽ domũ nun¬

Expanded text:
servavit indicia; quippe qui nec servavit indicia; quippe qui nec carnis plenae, nec cutis solidae, nec pilorum deinceps recipere meruit recrementa. Ex rure, cui Villaris nomen est, mulier, Maria nomine, ad locum hunc sub praetextu orationis accessit, nactaque opportunitatem sacrilegii, linteum de ambone subduxit, domumque cum furto regressa, profanos renes sacro tegumento praecinxit. Illico totis artubus dissoluta, cum detrimento corporis sensit praesentiam ultionis. Mox facti poenitens, reatum agnovit, seque ad locum, quo male prius accesserat, reportari petiit; publice confessa delictum, sacrilegii nefas lacrymis expiavit. Sic sacerdotis et populi interventu clementiam meruit; ac deinceps, beato miserante Germano, cum incolumis, tum etiam castigata recessit. His et similibus locus ille frequens privilegiis, facile sibi famosum reverentiae titulum eterea in pago Rotomagensi regius fiscus est, quem incolae, ob palatii antiquitatem, Veterem domum nun
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cum em̃datione uicii: domũ
reuexit. Item alia fredicardis no¬
mine. simili ꝓ crimine eodẽ mul
tata
faciem lacrimis: cȩlum gemitu one¬
rauit. Sacerdos loti ꝓ recuꝑatione
infelicis publicã orationẽ adhibuit.
beato int̾ueniente germano: & fa¬
cinori ueniam & manibus ꝓmeruit
sospitatẽ. Quȩ uͦ ad locumꝰ hunc
ꝑtinent sacra ẽẽ. nec in usus cȩt̾os
ꝑperã transferenda: frequenti pre¬
sũptoꝵ. castigatione patefactum est.
Loci eiꝰ sac̾dos. ut solet insipientiũ
animus circa talia fore incautus.
ex fune quo signũ ȩccłȩ dudũ pul¬
sari consueuerat: capistrum equo
imposuit. Mox liquido claruit.
rem semel sacram: domesticis usibꝰ
ñ decuisse conduci.Ut enim equino
capiti inductum est: cuncta quȩ
funis cõplecus fuerat ita derepen¬
te afsumpta s. ut uniu̾sa caro cũ
pilis & cute ossumtenꝰ ferro puta¬
retur ẽẽ decisa. Sic equus ille in¬
noccius temeritatis alienȩ de cȩt̾o

Expanded text:
tatem cum emendatione vitii domum tatem cum emendatione vitii domum revexit. Item alia, Fredegardis nomine, simili pro crimine eodem mulctata faciem lacrymis, coelum gemitu oneravit; sacerdos loci pro recuperatione infelicis publicam orationem adhibuit; beato interveniente Germano, et facinori veniam et manibus promeruit sospitatem. 60. Quae vero ad locum hunc pertinent, sacra esse, nec in usus caeteros perperam transferenda, frequenti praesumptorum castigatione patefactum est. Loci ejus sacerdos ut solet insipientium animus circa talia fore incautus ex fune, quo signum ecclesiae dudum pulsari consueverat, capistrum equo imposuit. Mox liquido claruit, rem semel sacram, domesticis usibus non decuisse conduci: ut enim equino capiti inductum est, cuncta, quae funis complexus fuerat, ita derepente absumpta sunt, ut universa caro cum pilis et cute ossium tenus ferro putaretur decisa. Sic equus ille innoxius, temeritatis alienae de caetero
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua ȩdificationi ꝓficua conceden¬
dum. Ciusdẽ loci mulier doda noĩe.
sacras ferias negligentiꝰ tractans.
ipsã qͦq diei dñici maiestatẽ xp̃ianis
om̃ib ꝓpensiꝰ obseruabilẽ: ausa est¬
usuali laneficio uiolare. Tem̾itatẽ
oꝑis: exccepit continuo seueritas ulti¬
onis. Manus ad illicita consuetudine
necessariis mooc destituunt᷑ officiis.
Actũq est ut nec nat᷑ȩ possent sa¬
tis facere: quȩ auctorem naturȩ
in ꝓfanatione suȩ diei ñ timuerant
ꝓuocare. Tandem misera reatũ agnos¬
cens. adbeati germani se suffragia
contulit. ne talia deinceps iteraret:
uoto se int̾posito obligauit. Clem̃¬
tissimi patris facilitatis miscdiã
consecuta: sub multoꝵ conspectu.
& sanitatẽ manuũ: & eriminis ue¬
niam reportauit. Ciusdẽ impiatio¬
ne diei nonnula mulier manib iti¬
dem contrahi meruit. Criminis con¬
scia. eccłam adiit. uota multiplica¬
uit. beati patris int̾uentu ĩcolumi¬

Expanded text:
reliqua aedificationi proficua concedenreliqua aedificationi proficua concedendum. Ejusdem loci mulier, Doda nomine, sacras ferias negligentius tractans, ipsam quoque diei Dominicae majestatem, Christianis omnibus propensius observabilem, ausa est lanificio usuali violare. Temeritatem operis excepit continuo severitas ultionis: manus ad illicita consuetae, necessariis mox destituuntur officiis; actumque est, ut nec naturae possent satisfacere, quae Auctorem naturae in profanatione suae diei non timuerant provocare. Tandem misera reatum agnoscens, ad beati Germani se suffragia contulit; ne talia deinceps iteraret, voto se interposito obligavit; clementissimi Patris facilitate misericordiam consecuta, sub multorum conspectu et sanitatem manuum et criminis veniam reportavit. Ejusdem impiatione diei Nonnula  al., nonnulla mulier manibus itidem contrahi meruit. Criminis conscia ecclesiam adiit; vota multiplicavit; beati Patris interventu incolumi
Abbreviated transcription (Latin):
Huiꝰ sane loci non eẽ simplicẽ ma¬
iestatẽ. plurimi qͦq diu̾sa febriũ
accessione uercati: sepiꝰ ꝓbauerunt.
Alcharium quendã quartano im¬
petu desꝑabilit̃ tabescentẽ: illuc con¬
tigit aduenisse. Eccłam subiit. ex¬
cubias ȩgit. seq potentissima beati
patris ope quã celerrimȩ sospitati
redditũ: ingentib p̃coniis declara¬
uit. Agiuis eiꝰdẽ loci pb̃r tercianã
diu passus inertiam. ut se deuote
ad dm̃ contulit. obtentu beati p̃sulis
celeri donatꝰ beneficio importunã
mo pestẽ exccessit. Beatus ipsius
basilicȩ clericus cotidiana inquie¬
tudine acrit᷑ fatigatus. diuinas ꝑ
beatũ germanũ medicinas expetiit:
seq repente in requieta molestia exem¬
ptum sensit. Si uniuersos ap̃ hunc
locũ nr̃a tẽpestate huiꝰ modi ereptos.
incõmodo memorare uelim. parabit
credo tediũ: num̾ositas occurrentiũ
ꝑsonarũ. Parcendũ itaq talibꝰ: atq ad

Expanded text:
Hujus sane loci non esse simplicem maHujus sane loci non esse simplicem majestatem, plurimi quoque, diversa febrium accessione vexati, saepius probaverunt. Alcharium quemdam, quartano impetu desperabiliter tabescentem, illuc contigit advenisse: ecclesiam subiit, excubias egit, seque potentissima beati Patris ope quam celerrime sospitati redditum, ingentibus praeconiis declaravit. Agius, ejusdem loci presbyter, tertianam diu passus inertiam, ut se devote ad Deum contulit, obtentu beati praesulis celeri donatus beneficio, importunam mox pestem excessit. Beatus, ipsius basilicae clericus, quotidiana inquietudine acriter fatigatus, divinas per beatum Germanum medicinas expetiit; seque repente irrequieta molestia exemptum sensit. 59. Si universos apud hunc locum nostra tempestate hujusmodi ereptos incommodo memorare velim, parabit, credo, taedium numerositas occurrentium personarum. Parcendum itaque talibus, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
sa. ad eandẽ basilicã gestatorio se
contulit. moxcq beati germani me¬
rito. officiis restituta decentibꝰ: &
salutis & gaudii plena recessit.
Alta eiꝰdem uillȩ mulier alda eã
parentib nuncupata: nichilominꝰ
contracti corporis damna deplo¬
rans gestatorio se illuc ferri petiit.
ltq p̾sentis suffragio medicinȩ. mẽ¬
hris in priscum cedentibꝰ: ualens ac
lȩta discessit. Ex agro autisiodorensi
pratilis dicto. tt̃e alia mulier blindis
noĩe artubꝰ ipsa qͦq contractis: p̃dic¬
tȩ basilicȩ uehiculo delata successit.
Orationi se dedit. uota apud sc̃m de¬
posuit. moocq p̃sentẽ ex ꝑta dm̃: na¬
turalib organis restituta conualuit
Exx uilla lusciniaco mulierẽ toto
contracto corpore teduisam nomi¬
ne. fama huc miraculoꝵ adduxxerat.
Hec beati patris suffragante m̾ito.
membroꝵ decus cũ rectitudine con¬
secuta: consciam se huius beneficii
plurium dierũ seruicio declarauit.

Expanded text:
sa, ad eamdem basilicam gestatorio se sa, ad eamdem basilicam gestatorio se contulit; moxque beati Germani merito officiis restituta decentibus, et salutis et gaudii plena recessit. 58. Altera ejusdem villae mulier, Alda ex parentibus nuncupata, nihilominus contracti corporis damna deplorans, gestatorio se illuc ferri petiit; atque, praesentis suffragio medicinae membris in priscum cedentibus, valens ac laeta discessit. Ex agro Antissiodorensi, Pratilis dicto, item alia mulier, Berlindis nomine, artubus ipsa quoque contractis, praedictae basilicae vehiculo delata successit; orationi se dedit; vota apud Sanctum deposuit: moxque praesentem experta Deum, naturalibus organis restituta convaluit. Ex villa Lusciniaco mulierem toto contractam, corpore, Teduisam nomine, fama huc miraculorum adduxerat. Haec, beati Patris suffragante merito, membrorum decus cum rectitudine consecuta, consciam se hujus beneficiis plurium dierum servitio declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
uel compendiosius memorare. ñ tam¬
in uicinitate loci: quã dignitate cõ¬
pellimur. Fundus ille ad beati ger¬
mani ꝑtinens potestatẽ: eccłam
qͦq habet & noĩe eius celebrem.
& uirtutib p̃cellentem. Quas qm̃
uel difficile uł impossibile est. aut
numero aut ordine excplicari. omis¬
sis his quȩ uet̾auit antiqͥtas. pauca
ex illis quã succincte contingimus:
de quib si incidat dubietas multi¬
tudine testium obruemur. Autisi¬
odorensis pagi accola petrus cogno¬
mine. contractione genuum: ami¬
serat naturalẽ cõmeandi usũ. uo¬
ta concepit: ad scã limina reptabun¬
dus accessit. Mox debilitati sub¬
tractus. beati gͥmani patrocinio
se ꝓmeruisse gaui sus est: solidã
gressuũ functionẽ. Scabella dudũ
familiaria suspensa ꝓforibꝰ: reige¬
stȩ argum̃to fuere diutius. Exx ui¬
cino fundo cui blariacus uocabu¬
lũ est: mulier nonnula noĩe contra¬
ctu totiꝰ corporis penitus inofficio¬

Expanded text:
vel compendiosius memorare, non tamvel compendiosius memorare, non tam vicinitate loci, quam dignitate compellimur. Fundus ille ad beati Germani pertinens potestatem, ecclesiam quoque habet et nomine ejus celebrem, et virtutibus praecellentem; quas quoniam vel difficile vel impossibile est aut numero, aut ordine explicari, omissis iis, quae veteravit antiquitas, pauca ex illis quam succincte contingimus, de quibus si incidat dubietas, multitudine testium obruemur. Antissiodorensis pagi accola, Petrus cognomine, contractione genuum amiserat naturalem commeandi usum. Vota concepit; ad sancta limina reptabundus accessit; mox debilitati subtractus, Beati Germani patrocinio se promeruisse gavisus est solidam gressuum functionem. Sabbella dudum familiaria suspensa pro foribus, rei gestae argumento fuere diutius. Ex vicino fundo, cui Blariacus vocabulum est, mulier, Nonnula nomine, contractu totius corporis penitus inofficio
Abbreviated transcription (Latin):
oco sane illi. rebusq ad eum ꝑti¬
nentib uiolentiã inferendã: teme¬
rarii quiq exꝑti sunt. Quodã nãq
cũ suis ͭ continuante comitibꝰ: unꝰ
eoꝵ cui id genus officii incũbebat.
equos quib in ipso utebant᷑ itin̾e:
prato ȩccłȩ inducere nitebat᷑. Cui
cũ a quodã rusticoꝵ dictũ fuifset
dũ. ille uerba sibi tantũ dari exci¬
stimans: equos nichilominus intro¬
ducit. Primꝰ qui ingressus est mooc
ut herbã dentib carpsit. damna¬
bili deformitate multatꝰ est in effi¬
giem .x. litterȩ: faucibus ꝑ trans¬
uersũ distortis. Equoꝵ custos in¬
specto negocio. reliquos quã celer¬
rime abigens: ꝓuentũ rei dño nun¬
ciat. IS offense pęnitens. candelam
ad modũ equinȩ longitudinis pro
piaculo detulit. scõq satis faciens
germano: uehiculi reꝑationẽ obti¬
nuit. Emultis pauca ꝑstrincimus.
ne locũ tantis insignẽ pͥuilegiis: p̃¬
Pinc pauliacũ uillã ruris senonici

Expanded text:
oco sane illi, rebusque ad eum pertinentibus, violentiam non inferendam, temerarii quique experti sunt. Quodam namque cum suis iter continuante comitibus, unus eorum, cui id genus officii incumbebat, equos, quibus in ipso utebantur itinere, prato ecclesiae inducere nitebatur; cui cum a quodam rusticorum dictum fuisset,dum; ille verba sibi tantum dari existimans equos nihilominus introduxit. Primus qui ingressus est, mox ut herbam dentibus carpsit, damnabili deformitate multatus est, in effigiem X litterae faucibus per transversum distortis. Equorum custos, inspecto negotio, reliquos quam celerrime abigens, proventum rei domino nuntiat. Is offensae poenitens, candelam ad modum equinae longitudinis pro piaculo detulit, sanctoque satisfaciens Germano, vehiculi reparationem obtinuit. E multis pauca perstrinximus, ne locum tantis insignem privilegiis prHinc Pauliacum, villam ruris Senonici,
Abbreviated transcription (Latin):
mani sepulchrũ cũ diutissime orasset.
extracto de uagina tigre: lapidẽ qui
suꝑ uenerabile sepulchrum habebat᷑
nemine uidente ꝑcussit. De quo ex¬
cufsa particula modica. tanquã eneus
diriguit. ita ut nullũ membrũ pofset
ullatenus uendicare: aut uocẽ emitte.
Uidentes aut̃ eũ pueri sic iacere:
nesciebant quid ei euenisset. Accedẽs
uͦ unus eoꝵ. cũ eum int̾pellafset: nul¬
lum ab eodẽ responsũ accepit. Tum
ille ut erat rigidus. in corde suo in¬
telligens se damnatũ : uotũ uouit
dicens. Scio me p̃sumptuosũ ecti¬
tifse beatissime confessor: sed deuo¬
tio ecegit ut p̾sumerẽ. Et ideo si
me dignaris absoluere. & ã ꝓpria
cũ tua gr̃ã redire ꝑmiseris. in basi¬
lica has reliquias condens festiuita¬
tẽ tuã deuotissime annis singulis
celebrare curabo. Cuius clausum
murmur uir sc̃s intelligens. eum
absoluit. & abire ꝑmisit incolumẽ.
Qui ueniens. reliquias illas in eccl̃a

Expanded text:
mani sepulcrum, cum diutissime orasset, mani sepulcrum, cum diutissime orasset, extracto de vagina tigre, lapidem, qui super venerabile sepulcrum habebatur, nemine vidente, percussit; de quo excussa particula modica, tanquam aeneus diriguit; ita ut nullum membrum posset ullatenus vindicare, aut vocem emittere. Videntes autem eum pueri sic humi jacere, nesciebant quid ei evenisset: accedens vero unus eorum, cum eum interpellasset, nullum ab eodem responsum accepit. Tum ille, ut erat rigidus, in corde suo intelligens se damnatum, votum vovit, dicens: Scio me praesumptuosum exstitisse, beatissime confessor; sed devotio exegit ut praesumerem; et ideo, si me dignaris absolvere, et ad propria cum tua gratia redire permiseris, in basilica has reliquias condens, festivitatem tuam devotissime annis singulis celebrare curabo. Cujus clausum murmur vir sanctus intelligens, eum absolvit et abire permisit incolumem. Qui veniens, reliquias illas in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
rum signoꝵ appensa uidisse confir¬
mant insignia: quȩ ab energuminis
debilibꝰ. surdisq ac mutis reualescen¬
tibus loco deposita. diuinoꝵ erga in¬
firmos beneficiorũ: utilem diu re¬
p̃sentauere memoriam. Iuid Grego¬
eniq & gregorius turonorum
antistes. miraculoꝵ curiosus
indagator ac studiosissimꝰ editor:
ñnulla ad huiꝰ & ꝑ huiꝰ beatissimi pa¬
tris memoriã patrata cõmemorat.
Quȩ suis quam nr̃is u̾bis intiman¬
da maluimus: ne rei absq precio
oꝑe ꝑmutatȩ quiddã fidĩ detraha¬
mus. Germanus in qͥt głosus con¬
fessor in urbe rauenna obiit. Inde
uͦ leuatus post dies . loc. ad ciuitatẽ
autisiodorũ delatꝰ: sepulturȩ man¬
datus est. Tempore aut̃ teudechil¬
dȩ reginȩ. nonninus quidã tribunꝰ
exs aruerno de francia post redaita
reginȩ tributa reuertens. autisiodoren¬
sem urbem adiuit: causa tantũ religi¬
onis. Prouolutusq ad beatissimi ger¬

Expanded text:
rum signorum appensa vidisse confirrum signorum appensa vidisse confirmant insignia, quae ab energumenis, debilibus, surdisque ac mutis revalescentibus loco deposita, divinorum erga infirmos beneficiorum utilem diu repraesentavere memoriam. 41. Deet Gregorius, Turonorum antistes, miraculorum curiosus indagator ac studiosissimus editor, nonnulla ad hujus et per hujus beatissimi Patris memoriam patrata commemorat; quae suis, quam nostris, verbis intimanda maluimus, ne rei absque pretio operae permutatae quiddam fidei detrahamus. Germanus, inquit, gloriosus confessor in urbe Ravenna obiit, inde vero levatus, post dies sexaginta ad civitatem Antissiodorum delatus, sepulturae mandatus est. Tempore autem Teudechildae reginae Nonninus quidam tribunus ex Arverno, de Francia, post reddita reginae tributa, revertens, Antissiodorensem urbem adiit, causa tantum religionis; provolutusque ad beatissimi Ger
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiȩ erga eccłas singłaris sepul¬
chro beati germani ꝑ diem tẽpus
plurima uasorum palliorũq obtu¬
lit ornam̃ta. Int̾ que calicem egregi¬
um auro splendidissimo geminisq
cõpactũ uidimꝰ p̃ciosis. reginȩ me¬
moriam insertis litt̾is p̾ferentem.
quȩ munus huiꝰmodi ꝑ manus supra
nominati desidii pontificis beato
gͥmano deuota contulerat. Qđ locꝰ¬
ocum sane illũ. ob sacri pͥuilegiũ
corporis miracłorum gl̃a semꝑ excti¬
tisse freq̃ntissimũ: nemo impune du¬
bitauerit. Ca qus nec numero colligi.
nec ꝑsonarũ in quib patrata s̃ noĩa
poterant retineri. ut solent cito da¬
ta ac suppetentia quȩq uilescere: in¬
curiȩ parit̃ & obliuionis squalorib
obducta torpuer̃. Quȩ tam̃ extitisse
ꝑplurima eo saltem colligere possu¬
mus: qđ ñ nulli adhuc senioꝵ suꝑsti¬
tem agunt uitã. qui se ante fores
sacri huiꝰ templi. in numera patrato¬

Expanded text:
ligentiae erga ecclesias singularis, sepulligentiae erga ecclesias singularis, sepulcro beati Germani per idem tempus plurima vasorum palliorumque obtulit ornamenta; inter quae calicem egregium auro splendidissimo gemmisque compactum vidimus, praetiosis reginae memoriam insertis litteris praeferentem, quae munus hoc per manus supra nominati Desiderii pontificis beato Germano devota contulerat. ocum sane illum, ob sacri privilegium corporis, miraculorum gloria semper exstitisse frequentissimum, nemo impune dubitaverit. Ea quoniam nec numero colligi, nec personarum, in quibus patrata sunt, nomina poterant retineri ut solent cito data ac suppetentia quaeque vilescere incuriae pariter et oblivionis squaloribus obducta torpuerunt: quae tamen exstitisse perplurima, ex eo saltem colligere possumus, quod nonnulli adhuc seniorum superstitem agunt vitam, qui se ante fores sacri hujus templi innumera patrato
Abbreviated transcription (Latin):
Hac ipsa tẽpestate cum p̾fata au¬
gusta sc̃s lupus ep̃s uenit de suꝑio¬
ris burgundiȩ partibus: quiq non
multo post ad.xui. Kalendas iulii
die functus sup̃mo. ex reginȩ placito
in eadem eccl̃a decent̃ ac religiose cõ¬
positus requiescit. Qađ pario penes nos
imp̃ssum marmori: cuislegere cupi¬
enti script᷑a ꝓdit antiquior. De orna¬
childis filiꝰ. regni sublimatꝰ in solio.
mat̾nȩq deuotionis fidissimus exe¬
citor & heres post genitricis exces¬
sum suꝑ adorandã beatissimi gͥmani
memoriã: ꝑ manus sc̃i desiderii eiꝰ¬
dem tunc urbis ep̃i regalibus expen¬
sis fredã cõposuit. Quȩ auro argen¬
toq elegantissime decorata. in nr̃am
quoq durauit ȩtatem: auctorẽ mi¬
tristrumq oꝑis insculptarũ sibi de¬
signans suffragio litterarũ. Quin
etiã memorabilis eiusdem hlotarii
coniune ingundis nõĩe. cũ religione
famosissima. tũ etiã largitatis & di¬

Expanded text:
Ac ipsa tempestate, cum praefata AuAc ipsa tempestate, cum praefata Augusta sanctus Lupus episcopus venit de superioris Burgundiae partibus; quique non multo post ad XVI Kal. Julii, die functus supremo, ex reginae placito in eadem ecclesia decenter ac religiose compositus requiescit; quod Pario penes nos impressum marmori cuique legere cupienti scriptura prodit antiquior. 39. Echildis filius, regni sublimatus in solio, maternaeque devotionis fidissimus exsecutor et haeres, post genitricis excessum super adorandam beatissimi Germani memoriam per manus sancti Desiderii, ejusdem tunc urbis episcopi, regalibus expensis fredam composuit; quae oro argentoque elegantissime decorata, in nostram quoque duravit aetatem, auctorem ministrumque operis insculptarum sibi designans suffragio litterarum. Quin etiam memorabilis ejusdem Clotharii conjux, Ingundis nomine, cum religione famosissima, tum etiam largitatis et di
Abbreviated transcription (Latin):
effuderat. quoꝵ in his regionibus
ante g̾manũ sc̃ifsimũ ingens quoq
raritas existebat. Cũ eñi ipse in urbe
sua septimus ordine ȩccłam rexerit.
claret ꝓfecto. qđ hi qui ante ipsũ
exctitere põtifices: obluctante sibi se¬
uientium rabie paganoꝵ. minus libe.
minus plene. religionis fundauere
pͥmordia. cui tam̃ hic cuiꝰ nobilitati.
uirtuti. ac sapientiȩ passim obniti
ñ poterat: multimoda suo tẽpore
contulit increm̃ta. de extructiõẽ ba¬
tis insignibꝰ. cũ & ipsi qͦq francoꝵ
ꝓceres & dictis colla cęlestib sumi¬
sifsent. uen̾abilis & monim̃tis con¬
digna ꝑhennibus crotechildis re¬
gina magni pͥncipis clodouei uocor.
sp̃u tacta diuino: supra scĩ tumulũ
pontificis ingentis fabricȩ atq oꝑo¬
se amplitudinis extrucit basilicã.
confidens se suosq eiꝰ non parũ
ꝓuehi posse p̃cibus: cuius tanta tãq
mirifica extabant insignia sc̃itatis.

Expanded text:
effuderat; quorum in regionibus effuderat; quorum in regionibus ante Germanum sanctissimum ingens quoque raritas existebat. Cum enim ipse in urbe sua septimus ordine ecclesiam rexerit, claret profecto, quod hi, qui ante ipsum exstitere pontifices, obluctante sibi saevientium rabie paganorum, minus libere, minus plene religionis fundavere primordia; cui tamen hic, cujus nobilitati, virtuti ac sapientiae passim obniti non poterat, multimoda suo tempore contulit incrementa. CAPUT IV. Batis insignibus, cum et ipsi quoque Francorum proceres edictis colla coelestibus summisissent, venerabilis et monumentis condigna perennibus Crotechildis regina, magni principis Clodovei uxor, spiritu tacta divino, supra sancti tumulum pontificis ingentis fabricae atque operosae amplitudinis exstruxit basilicam, confidens se suosque ejus non parum provehi posse precibus, cujus tanta tamque mirifica exstabant insignia sanctitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
orbem afflauit hilarior. ut sacrum
confluentium nulla eẽt reqͥes.
& qui conuenerant uix iã regionis
amplitudine caperent᷑: die halenda¬
rũ octobrium intra sepulchri ab¬
dita thesaurus cȩlestis deponitur.
tanto orbis t̾rarũ officio. tanta hu¬
mani generis pietate. ut luce cla¬
rius constaret om̃ib hunc sũmi
in cęlo ẽẽ meriti: cuiꝰ in t̾ris tanta
ꝓuidebant᷑ honori. Nocus sepulchri
huiꝰ. tũ quidẽ ꝑ exciguũ erat orato¬
rium. in suo ipsius p̃dio martyris
mauricii meritis dedicatũ: qđ uir
splendidissimus. supra memorato
quondã saturno delegauerat. ut sub
ꝓfessione sac̾dotalis tituli mr̃m
memoriis inibi deseruiret. Necdũ
ĩmanitas ethnicȩ suꝑsticionis obso¬
leuerat: adhuc xp̃ianitatis artis
obsessa finib angebatur. fanisq
ꝑ orbem usq quaq uigentibꝰ xp̃i¬
eccłiis exxtruendis modicus ambitus :
exiguus impendebat᷑ & cultus. Non¬
dum se circa talia fidelium ardor

Expanded text:
orbem afflavit hilarior. 37. orbem afflavit hilarior. 37. confluentium nulla esset requies, et qui convenerant, vix jam regionis amplitudine caperentur, die Kalendarum Octobrium intra sepulcri abdita thesaurus coelestis deponitur, tanto orbis terrarum officio, tanta humani generis pietate, ut luce clarius constaret omnibus hunc summi in coelo esse meriti, cujus in terris tanta providebantur honori. Locus sepulcri hujus tum quidem perexiguum erat oratorium, in suo ipsius praedio, martyris Mauritii meritis dedicatum, quod vir splendidissimus supra memorato quondam Saturno delegaverat, ut sub professione sacerdotalis tituli martyrum memoriis inibi deserviret. Necdum immanitas ethnicae superstitionis obsoleverat; adhuc Christianitas arctis obsessa finibus angebatur, fanisque per orbem usquequaque vigentibus, Checclesiis extruendis modicus ambitus, exiguus impendebatur et cultus: nondum se circa talia fidelium ardor
Abbreviated transcription (Latin):
głosius emicat. quo post apłos: nul¬
la alia margaritũ p̃ciosius seruat.
litate quid sentiã. ad plenũ efferre
ñ sufficio quã diu mecũ multũq
retrac̾tans: nec ipsa animi satis hãc
ꝑspicacitate discerno. Diem namq
illã. gaudii dicerim an meroris:
id uͦ in ancipiti est.Sed & si alterũ
sine altero p̃dicem. tantoꝵ tamq
religiosoꝵ ciuium. tum pietati: tũ
prudentiȩ uereor derogare. Cuiꝰ eñi
fletib ora uacarent. quẽ ouilis pa¬
store destituti orbitas admoneret:
In qua id putabatur grauissimum.
qđ ꝑegre obeuntis excefsui: deuo¬
tissimos filios ne concessũ quidem
fuerat int̾eẽ. Illud uͦ gaudium quam
fuit ineffabile. quã puris affectibus
conflata lȩticia: Recipiebant patrẽ
filii. tutorẽ pupilli. desꝑati consiliũ.
trepidi firmam̃tũ. O diem festiuam.
tantis ub̃em lacrimis. tantis graui¬
dam gaudiis. Cin quisq ñ int̾fuit
ruit qua nec urbem tristior: nec

Expanded text:
gloriosius emicat, quo post apostolos nulgloriosius emicat, quo post apostolos nulla alia margaritum pretiosius servat. litate quid sentiam, ad plenum efferre non sufficio; quoniam diu mecum multumque retractans, nec ipsa animi satis hanc perspicacitate discerno. Diem namque illam gaudii dixerim, an moeroris, id vero in ancipiti est; sed et si alterum sine altero praedicem, tantorum tamque religiosorum civium tum pietati tum prudentiae vereor derogare. Cujus enim fletibus ora vacarent, quem ovilis pastore destituti orbitas admoneret? In qua id putabatur gravissimum, quod peregre obeuntis excessui devotissimos filios ne concessum quidem fuerat interesse. Illud vero gaudium, quam fuit ineffabile; quam puris affectibus conflata laetitia? Recipiebant patrem filii, tutorem pupilli, desperati consilium, trepidi firmamentum. O diem festivam, tantis uberem lacrymis, tantis gravidam gaudiis; cui quisque  pro quisqruit; qua nec urbem tristior, nec
Abbreviated transcription (Latin):
liorũ. Quos qualit̃ uituens. quãq
impense dilexeras: mortuus decla¬
rasti. Ita certe. ita tuã decebat pater
equissime sc̃itatem: ut qui ꝓ exter¬
norũ cõmodis tete frequent᷑ impen¬
deras. terras ac maria ꝑagraueras:
asꝑa postremo cuncta ꝑtuleras. do¬
mesticã ñ negligeres plebem: eui te
rector rerũ maximus: specialem con¬
tulit preeẽ pastorem. O quã bene de
illa meritus. quã sinceris es obsequiis
excolendus. cuiꝰ orbitati acerbissime
tam p̾sens. tã p̃cipuum. tam deniq
familiare suffragiũ ꝓiudisti. quo ñ
modo p̃sentib consuleres: uerũ ip¬
sis qͦq posteris subuenires. Urbem
nr̃am. rerũ natura dispositri siccis
locauit in rupibus. nullis opibus ful¬
tam. nulla situs artisue qualitate
munitã. Hȩc ne nomine quidẽ dig¬
na excisteret: si tui thesauro corpoᷤ¬
ris caruifset. Quo quia illustrari mi¬
rifice meruit. eo int̾ cȩt̾as hinc

Expanded text:
liorum, quos qualiter vivens, quamque liorum, quos qualiter vivens, quamque impense dilexeras, mortuus declarasti. Ita certe, ita tuam decebat, Pater aequissime, sanctitatem; ut qui pro externorum commodis te frequenter impenderas, terras ac maria peragraveras, aspera postremo cuncta pertuleras, domesticam non negligeres plebem, cui te Rector rerum maximus specialem contulit praeesse pastorem. O quam bene de illa meritus, quam sinceris es obsequiis excolendus, cujus orbitati acerbissimae, tam praesens, tam praecipuum, tam denique familiare suffragium providisti, quo non modo praesentibus consuleres, verum ipsis posteris quoque subvenires! Urbem nostram rerum natura dispositrix siccis locavit in rupibus, nullis opibus fultam, nulla situs artisve qualitate munitam: haec ne nomine quidem digna existeret, si tui thesauro corporis caruisset: quo quia illustrari mirifice meruit, eo inter caetera hinc