comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis hominũ. s si. nificasse aliquio
quod ꝓd. eẽt. Impossibile. ẽ. em̃ inquit.
diator ille. qui ꝓ om̃ib illis sacrificiis
quȩ pro peccatis offerebantur p̃figura¬
Nostiam ⁊ oblationẽ noluisti: corpꝰ aũt
aptast mͥ. Holo caustomata ⁊ ꝓpeccato
ñ tib placuit. Tunc dixes eccẽ uenio.
Incapite libri scriptũ. ẽ. de me: ut faciam
ds̃ uoluntatẽ tuam. Sacrificiũ & oblatio¬
nẽ noluist ait deo. Antiqui eñi quando ad¬
huc sacrificium uerũ quod fideles norunt.
in figuris p̃nuntiabatur. cȩlebrabant figu¬
ras futurȩ rei: multi scientes. s plurã igno¬
rantes. Nam ꝑphȩ ⁊ scĩ patriarche. noue¬
rant qui celebrabant. Genera multititoo
iniqua carnalis. sic erat. ut fierae de illa qd̃
illo sacrificio primo. sublatis olocaustis
arietum. hẏrcorũ. uituloꝵ. cȩterarũq uic¬
timarũ: noluit illa ds̃. Quare illa noluit:
quȩ primo uoluit: quia illa om̃ia quasi
uerba erant ꝓmit tentis: & uerba ꝓmissiua

Expanded text:
peccatis hominum, sed significasse aliquid quod prodesset. inpossibile est enim. inquit. diator ille. qui omnibus illis sacrificiis quae pro peccatis offerebantur praefiguraHostiam, et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi: holocaustomata, et pro peccato non tibi placuit . Tunc dixi: Ecce venio: in capite libri scriptum est de me, ut faciam, Deus, voluntatem tuam. Sacrificium et oblationem noluisti, ait Domino. Antiqui enim, huc sacrificium verum quod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed plures ignorantes. Nam Prophetae et sancti Patriarchae noverant quod celebrabant: caetera autem multitudo iniqua, carnalis sic erat, ut fieret de illa quodillo sacrificio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva,
Abbreviated transcription (Latin):
stamentũ uetus. Ita lex fides scripta in cor¬
dib mercesq euis species cont̾eplationis
quã spiritalis domus irł ab hoc munos
testam̃tum nouum.
Tunc fice quod
apłs dicit. Siue
siue linguȩ. cessabunt: sine scientia. euacura
bitur: illa scilic&e paruulorũ scientia. in
qua hic uiuitur quȩ ex parte.ẽ. ꝑ specłm
in enigmate. Propt̾ hanc enĩ necessaria
ẽ. ꝓpħia: cũ aohuc p̃teritis futura succedt̃.
ꝓpt̃ hanc linguȩ. toest multiplicitas sig¬
ificationũ: cum ex alio atq alio aliud
atq alud admonetur. qui ñdũ ȩcernam
lucẽ ꝑspicuȩ ueritatis mente purgatissima
contemplatur. Cumautẽ uenerit quoo ꝑ¬
fectum. e̾. & totum hoc quod ex parte.ẽ.
fuerit euacuatũ: tunc quot assũpta carne
carni apparuit. ostend& se ipsum dilecto¬
tib suis. Tunc erit uita ȩterna: ut cogno¬
scamus unũ uerũ dm̃. Tunc similes es erimꝰ:
qm̃ tunc cognoscemus. sicut ⁊ cognit sumꝰ.

Expanded text:
stamentum uetus, ita lex fidei scripta in corstamentum uetus, ita lex fidei scripta in cordibus mercesque eius species contemplationis, quam spiritalis domus Israhel ab hoc mundo testamentum nouum. tunc fiet quod apostolus dicit: siue sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacua bitur, illa scilicet paruulorum scientia, in qua hic uiuitur, quae ex parte est per speculum in enigmate. propter hanc enim necessaria est praeteritis, cum adhuc praeteritis futura succedunt; propter hanc linguae, id est multiplicitas significationum, cum ex alio atque alio aliud atque aliud admonetur, qui nondum aeternam lucem perspicuae ueritatis mente purgatissima contemplatur. cum autem uenerit quod perfectum est et totum hoc quod ex parte est fuerit euaeuatum, tunc uerbum, quod adsumpta carne carni apparuit, ostendet se ipsum dilectoribus suis; tunc erit uita aeterna. ut cognoscamus unum uerum deum; tunc similes ei erimus, quoniam tunc cognoscemus sicut et cogniti sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis ȩternȩ. Sc̃o spũ tanquã digito
dĩ inmentẽ tatur. ⁊ in cordib scribitur:
ñ quã memoria teneant. ⁊ uita negligat̃.
s qurã sciant intelligendo. faciant dili¬
gendo: in latitudine amoris. ñ intimoris
angustus. Nam qui tumore pęnȩ. ñ amore
iusticiȩ opus legis facit: ꝓfecto inuitus fã
Quot autem inuitus facit: si possae ficri.
malla utiq ñ iuber. Ac ꝑ hoc legis quoo
uell&e ñ. eẽ. ñ . ẽ. amiciis si potius inimicus.
nͨ muntat᷑ opere. qui immundus. ẽ. uolus¬
lex in laptoeis tabulis ponitur: p̃uaricati¬
onis reos. ñ ꝓmissionis efficit filios s et
ille qui eiuis meminit nec eam diligit. eo
dẽ mͦ reus. ẽ. uia memoria eius lapis illi
.ẽ. quodãmͦ scriptus : ñ quo adornetur sed
quo prematus: pontus oneris. ñ titulus ho¬
bulis lapideis. mercesq euts terra illa ꝓ¬
missionis. quã carnalis domus isrł cũ ex
egẏpto lib̾atis ẽẽt accepit. ꝑtin& adte¬

Expanded text:
ito Dei in mente datur, et in cordibus scribitur: non quam memoria teneant, et vita negligant; sed quam sciant intelligendo, faciant diligendo, in latitudine amoris, non in timoris angustiis. Nam qui timore poenae, non amore justitiae opus legis facit, profecto invitus facit. Quod autem invitus facit, si posset fieri, mallet utique non juberi: ac per hoc legis, quam vellet non esse, non est amicus, sed potius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est volunlex in lapideis tabulis ponitur, praevaricationis reos, non promissionis efficit filios. Sed et ille qui ejus meminit, nec eam diligit, eo modo reus est; quia memoria ejus lapis illi est quodammodo scriptus, non quo adornetur, sed quo prematur; pondus oneris, non titulus hobulis lapideis mercesque eius terra illa promissionis, quam carnalis domus Israhel, cum ex Aegypto liberata esset, accepit, pertinet ad te
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ex tribu utta. domus filioꝵ ꝓmissio
ipse ꝓmittit ⁊ alius facit: quod iã ñ. ẽ.
Neq etũ om̃s qui eoc isrł hi sunt isrł: sed
om̃s quib dr̃ in psalmo. ꝓsusceptione matu¬
tina. hoc. ẽ. ꝓluce noua testam̃ti scilic&e no¬
ui: Uniuersum sem̃ iacob magnificate eũ:
Timeat eũ om̃e sem̃ isrł.L egempone¬

Expanded text:
uenit ex tribu Iuda, domus filiorum promisipse promittit et alius facit, quod iam non est neque enim omnes qui ex Tsrahel, hi sunt Israhel, sed omnes quibus dicitur in psalmo Pro susceptione matutina, hoc est pro luce nona, testamenti scilicet noui: uniuersum semen Iacob, magnificate cum: timeat eum omne semen Israhel. un
Abbreviated transcription (Latin):
intabulis cordis carnalib. Sc̃pit̾nãq mer¬
cedẽ iustificationis huius. ñterram de qͣ
puls sunt amorres. & cechei. & aliȩ gentes
quȩ ib cõmemorantitr: s ipsũ dñm cu
mherere bonum. ẽ: ut bonũ dĩ quod dili¬
gunit. ds̃ sit ipse quẽ diligunt: Int̾ qũe &
homines nisi peccata ñ seꝑant: quȩ ñ nisi
ꝑ candẽ gr̃am dimittantur. Unde cũdixis¬
sce. om̃s enĩ cognoscent me. a minore

Expanded text:
in tabulis cordis carnalibus — sempiternamque mercedem iustificationis huius non terram de qua pulsi sunt Amorrei et Cethei et aliae gentes, quae ibi commemorantur, sed ipsum deum, cui adhaerere bonum est, ut bonum dei, quod diligunt, deus sit ipse quem diligunt, inter quem et homines nisi peccata non separant, quae non nisi per eandem gratiam dimittuntur. unde cum dixisset: omnes enim cognoscent m
Abbreviated transcription (Latin):
absit. Quio. ẽ. gͦ quod orat ut sib ledc a
dño ponatur. si ñ ponitus iusto. : an eo m
ñ ponitur iusto. quomͦ posita.t̃. ppło contu¬
maq. intabulis lapideis. ñ intabulis cor¬
dis carnalib. Scdm testamentũ uetus ex
monte sina. quod in seruitutẽ generat:
ñ scđm testam̃tum nouũ de quo scriptũ . ẽ.
ꝑiheremiam ꝓph̃am. Ecce dies ueniunt

Expanded text:
SIO . Quid est hoc quod orat ut sibi lex a Domino ponatur, si non ponitur justo? An eo modo non ponitur justo, quomodo posita est populo contumaci in tabulis lapideis, non in tabulis cordis carnalibus ; secundum Testamentum vetus in monte Sina , quod in servitute generat, non secundum Testamentum Novum , de quo scriptum est per Jeremiam prophetam: Ecce dies veniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ testam̃t noui gernam mercedẽ. Id est
ipsuis d̃ beatissimã contẽplationẽ ꝓmitteri¬
do coniunxit. uto gͦ. ẽ. om̃s aminore
usq ad maiorẽ eorum: nisi om̃s ꝑtinentes
spiritalit̃ addomũ isrł. ⁊ ad domũ uida. hoc
.ẽ. ad filios ysaach. ad sem̃ abrahȩ N psa. ẽ.

Expanded text:
sdem testamenti noui aeternam mercedem, id est ipsius dei beatissimam contemplationem, promittendo coniunxit? Quid ergo est \'omncs a minore usque ad maiorem eorum\' nisi omnes pertinentes spiritaliter ad domum Israhel et ad domum Iuda, hoc est ad filios Isaac, ad semen Ab
Abbreviated transcription (Latin):
aent suꝑ illũ. io est suꝑ eundẽ cinerẽ. aquã
niuam inuase. Et accipiens y sopũ. tingenᷤ
i aqua uir mundus. circũ aspa̾rg&e uir¬
mundus suꝑ domũ & suꝑ uasa. & suꝑ ani¬
nas: quotquot fuerint illa. Quod uero

Expanded text:
dent super illum — id est super eundem cinerem — aquam dent super illum — id est super eundem cinerem — aquam uiuam in uase; et accipiens hyssopum intinguens in aqua uir mundus et circumaspergens super domum et super uasa et super animas, quotquot fuerint illic,
Abbreviated transcription (Latin):
conscriptũ. Hic gͦ cũ dicit si fuerit mortu¬
us ante purificationẽ. manere in illo immuis¬
ditiã. ⁊ exteri animam illã ex isrł. idẽ. a
consortio ppłs dĩ : Quid aluro uult intelligi.
nis manere animȩ penam eciam pꝰ mortẽ:
s cũ uiuit mundata ñ fuerit sacram̃to isto.
quo xp̃i baptismus figuraturꝰ: qm̃ aqua asꝑ¬
sionis inquit ñ. ẽ. circũasꝑsa suꝑ eũ: ĩmunoͦ
.ẽ. Adhiic munditia eius in ipso. ẽ: ad huc
scilic& etiam pꝰ mortem: quod uͦ supͣoiait.
tab̃naculũ dni polluit : quantũ in ipso ẽ
utiq dixit: Sicut apłs̃ dicit. Sp̃m nolite
exctinguere. Cum extingui ille ñ possit.
Nams ex hoc tab̃naculũ immundũ factũ
uella intelligi: mundari utiq uibae. Po¬
stea uͦ iminundos a mortuis factos. hoc. ẽ.
a mortuis oꝑib quȩ sunt om̃s iniquitates:
icinere illius exustȩ purificationis: & effur¬

Expanded text:
conscriptum. hic ergo cum dicit "si fuerit mortuconscriptum. hic ergo cum dicit "si fuerit mortuus ante purificationem, manere in illo inmunditiam et exteri animam illam ex Israhel, id est a consortio populi dei" , quid aliud uult intellegi nisi manere animae poenam etiam post mortem, si, cum uiuit, mundus non fuerit sacramento isto, quo Christi baptismus figuratur? quoniam aqua aspersionis, inquit, non est circumaspersa super eum, inmundus est; adhuc inmunditia eius in ipso est. "adhuc", scilicet etiam post mortem. quod uero supra dixit: tabernaculum domini polluit, quantum in ipso est utique, dixit, sicut apostolus: spiritum nolite extinguere, cum extingui ille non possit. nam si ex hoc tabernaculum inmundum factum uellet intellegi, mundari utique iuberet. Postea uero inmundos a mortuis factos, hoc est a mortuis operibus, quae sunt omnes iniquitates, nmundo, inquit, cinere illius exustae purificationis et effun
Abbreviated transcription (Latin):
anima hominis imniunda erit septẽ diebus.
Hic purificabitur die tercio. & die septimo:
&e mudus erit. Et hic nichil aluto inteli¬
gendũ urdeo: nisi contactũ mortui. eẽ. homi¬
nis iniquitatẽ. Septem uͦ dierũ imimnunti¬
ciam ꝓpt̃ animam ⁊ corpus dictam puto: Ani¬
mam int̾nario. corpꝰ inquat̾nario: quod quare
ita sit: longũ ẽ. disputare: scd̾m hoc dietũ
arbitror ꝑ ꝓpħam. In trib & quat tuor imoi¬
etatib ñ auersabor. Adiungit autẽ ex dictt.
Si autẽ ñ purificatus fueri  die tercio &
die septimo. ñ erit mundus. Om̃is qui tetige¬
rit mortuũ ab om̃i anima hominis. ⁊ mor̾¬
tiuis fuerit. & ñ stierit purificatus. id est
ante mortuus fuerit tacto mortuo. quã fue¬
rit purificatus. tabnaculũ dm̃ polluit: ext̃ e¬
tus anima illa ex isrł. Notandũ. ẽ: quod
difficillime repperitur in his libris aliquid
eutoentius de uita animȩ pꝰ mortẽ fuisse

Expanded text:
anima hominis inmunda erit septem diebus; anima hominis inmunda erit septem diebus; hic purificabitur die tertio et die septimo et injmundus erit. et hic nihil aliud intellegendum uideo nisi contactum mortui esse hominis iniquitatem. septem uero dierum inmunditiam propter animam et corpus dictam puto, animam in ternario, corpus in quaternario. quod quare ita sit, longum est disputare. secundum hoc dictum arbitror per prophetam: in tribus et quattuor inpietatibus non auersabor. adiungit autem et dicit: si autem non purificatus fuerit die tertio et die septimo, non erit mundus. omnis qui tetigerit mortuum, ab omni anima hominis si mortuus fuerit et non fuerit purificatus — id est ante mortuus fuerit tacto mortuo quam fuerit purificatus — tabernaculum domini polluit: exteretur anima illa ex Israhel. notandum est quod difficillime reperitur in his libris aliquid euidentius de uita animae post mortem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
bat. quia ⁊ resurrexisse a fidelib crede¬
batur. Et quia hȩc fama aput eos maxi¬
me claruit. qui incȩteris gentib erant. &
ñ erant de consortio uideoꝵ: Idõ diccũ. ẽe.
existimo. & congregabit homo mundus
cinerẽ uuiencȩ. Mundus itaq ab int̃¬
fectione xp̃i: quȩ uideos fecerat reos:
Et reponce in locũ mundũ: io.ẽ. honora¬
bilit̃ tractat᷑ : tam̃ extra castra: Quia
extra cęlebrationẽ iudaicȩ consuetitonus
honor ȩuangłicꝰ claruit. Et erit sina¬
goga filiorũ isrł inconuersationẽ: aqua
ufꝑsionis. purificatio. ẽ. Ex isto cinere
fiebat aqua asꝑsionis. uno e mundabant᷑
acontactu mortuorũ: Quod utiq signifi¬
cat ab iniquitate huuis moribunte uł
& ꝓselytis qui apponuntur: legitimũ ȩt̾nũ.
Q ud aliud ostendit. nisi baptismĩi xxp̃i
quẽ significabat aqua asꝑsionis. & uto cis
oleastro: qui tetigerit inquit mortuĩ om̃is

Expanded text:
bat, quia et resurrexisse a fidelibus credebat, quia et resurrexisse a fidelibus credebatur. et quia haec fama apud eos maxime claruit, qui in ceteris gentibus erant et non erant de consortio Iudaeorum, ideo dictum esse existimo: et congregabit homo mundus cinerem iuuencae: mundus utique ab interfectione Christi, quae Iudaeos fecerat reos. et reponet in locum mundum, id est honorabiliter tractabit, tamen "extra castra", quia extra celebrationem Iudaeicae consuetudinis honor euangelicus claruit. et erit synagogae filiorum Israhel in conseruationem, aqua aspersionis purificatio est. fiebat aqua aspersionis, unde mundabantur a contactu mortuorum: quod utique significat ab iniquitate huius moribundae uel et proselytis, qui apponuntur, legitimum aeternum. Quid aliud ostendit, nisi baptismum Christi, quem significabat aqua aspersionis, et Judaeis centur. qui tetigerit, inquit, mortuum, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
morationę pellis ⁊ carniũ & sanguiᷤ inti¬
mata. ẽ. Clerũ etiã contumelia & abiectio
plebis. quã nomine stercoris significatã
puto conuerteretus ingloriã. quã combu¬
stionis flãma significat. Et accipi& sac̃¬
dos lignũ cedrinũ. & hy sopũ. & coccinũ:
& mittae in mediũ combustionis uiuence.
Lignum cedriiũ spes .e̾: quȩ debae in
suꝑnis firmit̾ habitare. I sopus fides: quȩ
cum sit herba humilis. radicib herce in
petra. Coccinũ caritas: quȩ feruorẽ sp̃s
igneo colore testatur. Hȩc tria debemꝰ
mittere in resurrectionẽ xp̃i. tanquã in¬
in mediũ combustionis illius: ut cũ illo
sit abscondita uita uita sicut dicit apłs:
& uita ur̃a abscondita. ẽ. cũ xp̃o in dõ.
iuuence: ⁊ pon&e extra castra in locũ mun¬
dũ. Quit dicimus cinerẽ uiuencȩ. reliqui¬
as uidelic& illius int̾fectionis & combusti¬
mini pacifico. Nam&e cinis erat. quia ue

Expanded text:
moratione pellis et carnium et sanguinis intimoratione pellis et carnium et sanguinis intimata est, uerum etiam contumelia et abiectio plebis, quam nomine stercoris significatam puto, conuerteretur in gloriam, quam combustionis flamma significat. Et accipiet sacerdos lignum cedrinum et hyssopum et coccinum et inmittet in medium conbustionis iuuencae. lignum cedrinum spes est, quae debet in supernis firmiter habitare; hyssopus fides, quae cum sit herba humilis, radicibus haeret in petra; coccinum caritas, quod feruorem spiritus igneo colore testatur. haec tria debemus mittere in resurrectionem Christi tamquam in medium combustionis illius, ut cum illo sit abscondita uita nostra, sicut dicit apostolus: et uita uestra abscondita est cum Christo in deo. iuuencae et reponet extra castra in locum mundum. quid dicimus cinerem iuuencae, reliquias uidelicet illius interfectionis et conbustiiae homini pacifico. nam et cinis erat, quia uel
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas fudisse sanguinẽ. in remissionẽ
peccatoꝵ. Ideo contra faciẽ tab̃nacul testi¬
monui: quia ñ aliter declaratũ. ẽ. quã fue¬
rat diuino testimonio p̾nuntiatũ. Et tõo
septies. quia ipse nunerus ad mundiciã ꝑti¬
nae spiritalẽ. Et cremabunt eã inconspec-¬
tueuis. Puto: quia crematio ao signũ ꝑti¬
net resurrectionis. Natura. ẽ. quippe ignis.
ut in suꝑna moueatuꝵ. Et in eũ conuer¬
titus: quod crematur. Nã &e ipsũ cremare:
de greco in latuũ ductũ. uerbũ. ẽ. a suspeti¬
sione. Quod uͦ atditũ. ẽ. in conspectu eiꝰ.
id est inconspectu sacerdotis: hoc mͥ in¬
sinuatũ uidetur: quia illis apparuit re¬
surrectio xp̃i. qui futuri erant regale sa¬
cerdotiũ. Iam quod sequitur. ⁊ pellis eiꝰ
&e carnes et sanguis eius cũ stercore cõ
buretur. Id ipsũ expositũ. ẽ. quomͦ con¬
cremabitur: & significatũ. ẽ. quod ñ solũ
substantia mortalis corporis ap̃i. quȩ cõme¬

Expanded text:
sionem peccatorum. ideo "contra faciem tabernaculi testimonii", quia non aliter declaratum est, quam fuerat diuino testimonio praenuntiatum; et ideo "septies", quia ipse numerus ad mundationem pertinet spiritalem. Et cremabunt eam in conspectu eius. puto quia concrematio ad signum pertinet resurrectionis. natura est quippe ignis, ut in superna moueatur, et in eum conuertitur quod crematur. nam et ipsum cremare de graeco in latinum ductum uerbum est a suspensione. quod uero additum est: in conspectu eius, id est in conspectu sacerdotis, hoc mihi insinuatum uidetur, quia illis adparuit resurrectio Christi, qui futuri erant regale sacerdotium. iam quod sequitur: et pellis eius et carnes et sanguis eius cum stercore eius conburetur, id ipsum expositum est quomodo concremabitur et significatum est, quod non solum substantia mortalis corporis Christi, quae comme
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ẽ: an s a maiore usq ad minorẽ dicer&.
quod similit̃ nichil int̾. ẽ. etiã siminores
int:llexcrimus qui tantũmͦ credere. maiores
autẽ. qui eciã intelligere. quantũ in hac uita
potest. lum̃ incorporeũ atq inc̾omiitabile
ualuerunt. Siue minoreᷤ. tempore posterio¬
res. maiores autẽ. tempore priores intelligi
uoliut: simul enĩ ꝓmissam dĩ contemplatio¬
Et ideo uelut priores repꝑuintur minores.
quia minus dilati sunt: sicut in illo eugłico
denario ꝑ similitudinẽ dicitur. quẽ prius
accipiunt qui pꝰterius uenerunt ad iuineã.
sitan fugit minores. maioresq accipient st̃.
Illio tam̃ quantũ potes diligent᷑ attende.
quod tanto molimine conor ostendere. Cũ
testam̃tũ quod prius factũ. ẽ. ppło isrł ex
egypto lib̾ato. nichil eum de sacrificiorum
uł quorũq sacram̃toꝵ cõmutatione dixisse.⁊
ũauis ⁊ ipsa sine dubio fuerat secutura.
sicut secutã nunc uidemus. quod multis aliis

Expanded text:
est, an si a maiore usque ad minorem diceretur; quod similiter nihil interest, etiamsi minores intellexerimus, qui tantummodo credere, maiotes autem, qui etiam intellegere, quantum in hac uita potest, lumen incorporeum atque incommutabile ualuerunt —, sine minores tempore posteriores, maiores autem tempore priores intellegi noluit simul enim promissam dei contemplatiocti perficerentur, et ideo uelut priores repperiuntur minores, quia minus dilati sunt, sicut in illo euangelico denario per similitudinem dicitur, quem prius accipiunt qui posterius uenerunt ad uineam , sitan fugit, minores maioresque accipiendi sunt. Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum testamentum quod prius factum est populo Israhel ex Aegypto liberato, nihil eum de sacrificiorum uel quorumque sacramentorum commutatione dixisse, quamuis I\'t ipsa sine dubio fuerat secutura, sicut secutam uidemus, quod multis aliis
Abbreviated transcription (Latin):
creauit cũ sanguine. Creauit eni nos in
at sumus: sermo contextus adiungit. Oĩa
ꝑ ipsum facta sunt: ⁊ sine ipso factũ . e̾.ni.¬
chil. Hoc. ẽ: quo creati sumus. Q uo
autẽ mundentur. ñ dñ dixit. Lux inqͥt
lucae in tenebris. &̃e tenebix eam ñ comp̾hender̃.
S ut ñ sint tenebre. possintq comp̃hendere.

Expanded text:
anguine. Creavit enim nos in  creati sumus. Sermo contextus adjungit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hoc est quo creati sumus. Quo autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non sint tenebrae,
Abbreviated transcription (Latin):
in ppłm. Hoc. ẽ. illito quod dõ ait ille.
Michi autẽ adherere deobonũ. ẽ. E ro
Iuto hoc bono melius. quid hac felicitate
felicius. Nniere dõ. uiuere de dõ. apd̃
quẽ. ẽ. fons uitȩ.⁊ incuius lumine utoe¬
bimus lum̃ : Ut imeo merces. ineo finis. in eo¬
ꝑfectio felicitatis. in eo beatȩ ȩternȩq uite
sumia consistat: Cum enĩ dixissa. et ero
& unus quisq frẽm suũ dicens. cognosce
dñm: qm̃ om̃s cognoscent me. a minore

Expanded text:
in populum. hoc est illud, quod deo ait ille: in populum. hoc est illud, quod deo ait ille: mihi autem adhaerere deo bonum est. ero, quid hoc bono melius, quid hac felicitate felicius uiuere deo, uiuere de deo, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumen? de perfectio felicitatis, in eo beatae aeternaeque uitae summa consistat. cum enim dixisset: et ero et unusquisque fratrem suum dicens: cognosce dum i num, quia omnes cognoscent me a mi nore
Abbreviated transcription (Latin):
loco apłm uoluisse cõmemorare testam̃¬
tum nouũ: ib quippe ait. Q ui & idoneos
cũ diceret. ñ in tabulis lapideis. s in ta¬
bulis cordis carnalib. Qm̃
hic dictũ. ẽ. in cordib
eorum scribo eas:
ub nominatim ꝓ.¬
missum .e̾. testam̃tum
nouũ. Quro sunt gͦ leges dĩ ab ipso deo
scriptȩ incordib nisi ipsa p̃sentia sp̃s sc̃
qui. ẽ. digitus cdĩ: quo p̾sente diffundit᷑
caritas in cordib nr̃is. quȩ plenitutoo le-¬
gis. ẽ. & sinis p̃cepti: Pam quia ueteris
testam̃ti ꝓmissa terrena sunt: nunc ipsius¬
cordis bonũ ꝓmitttur. m̃tis bonũ. sp̾s bo¬
num. Hoc. c̃. intelligibile bonum. cũ dr̃.⁊
dans leges meas inmente eoꝵ & incordib
eorũ scribam eas. Unde significauit eos.
ñ forinsecus terrentẽ legẽ formtoaturos:
s intrinsecus habitantẽ ipsã legis iusti¬
ciam dilecturos. Deinde addidit & mer-¬
cedẽ: & ero eis indm. et ips erunt michi

Expanded text:
loco apostolum noluisse commemorare testameloco apostolum noluisse commemorare testamentum nouum ibi quippe ait: qui et idoneos cum diceret: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis cordibus, quoniam hic dictum est: in cordibus eorum scribo eas, ubi nominatim promissum est testamentum nouum. Quid sunt ergo leges dei ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsa praesentia spiritus sancti, qui est digitus dei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est et finis praecepti? nam quia ueteris testamenti promissa terrena sunt, cordis bonum promittitur, mentis bonum. spiritus bonum, hoc est intellegibile bonum. cum dicitur: dans leges meas in mente eorum et in cordibus eorum scribam eas. unde significauit eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intrinsecus habitantem ipsam legis iustitiam dilecturos. Deinde addidit et mercedem: et ero eis in deum et ipsi erunt mihi
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ quod feci patrib eorũ indie qua
apprehend manũ eoꝵ: ut eicerẽ eos det̾ra¬
egypti. Ergo illio uecus erat: quia hoc
nouũ. ẽ. Unoe gͦ illito uetus. hoc nouum:
cũ lex eadẽ impleatur ꝑ testam̃tũ nouum
quȩ dixit inuecere. ñ concupisces. Quia
ipsi inquit ñ ꝑseuerauerint in testam̃to
meo: ⁊ ego neglexi eos dicit dñs. Ergo ꝓpt̃
ueteris hominis noxam quȩ ꝑ litterã iu¬
bentẽ ⁊ minantẽ minime sanabat᷑. dr̃ illito
testam̃tũ uecus: hoc autẽ nouũ ꝑpt̃ nouita¬
tẽ sp̃s quȩ hominẽ nouũ sanat. a uitio
uetustatis. Deniq attende quod sequitur:
& uide quanta luce fiat ꝑspicuũ. quod sibi
fidentes nolunt homines intueri. Q uia
hoc testamentũ. ẽ. inquit quod ordinabo
domiti isrł pꝰ dies illos dicit dñs: dabo le¬
gesmeas in cor illorũ. & in mente eoꝵ scri
lapideis s in tabulis cordis: quia ñ atram̃to
s spũ dĩ uiui. Nec ob aluto arbitror in co

Expanded text:
testamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, u t eicerem eos deterra Aegypti? Ergo illud uetus erat, quia hoc nouum est. unde igitur illud uetus, hoc nouum, cum lex eadem inpleatur per testamentum nouum, quae dixit in uetere: non concupisces ? quia ipsi, inquit, non perseuerauerunt in testamento meo, et ego neglexi eos, dicit dominus. ergo propter ueteris hominis noxam, quae per litteram iubentem et minantem minime sanabatur, dicitur illud testamentum uetus, hoc autem nouum propter nouitatem spiritus, quae hominem nouum sanat a uitio uetustatis. denique adtende quod sequitur et uide quanta luce fiat perspicuum, quod sibi fidentes nolunt homines intueri. quia hoc testamentum est, inquit, quod ordinabo domui Israhel: post dies illos, dicit dominus, dabo leges meas in cor illorum et i n m e n t e es o r lapideis, sed in tabulis cordis, quia non atramento, sed spiritu dei uiui. nec ob aliud arbitror in en
Abbreviated transcription (Latin):
pħatũ.ẽ: ñ ꝑseueraturũ illito testam̃tũ
s futurũ nouũ. Hic si obiectũ fuerit ñ nos
Porro s quesitum a nob̃ fuerit. cur illus
testam̃ti auccoritatẽ teneamus. cuius ntũ
ñ obseruamus: ⁊ ad hoc ex litteris apłies
respoitoemus. Ait eñĩ apls ne mogͦ
uos uidic&e in cibo & potu. añ in parte
dies fest aut neomeniȩ aut sabbatorũ qd̾
.ẽ. umbra futurorũ. Itaq &e cur ea logiatq
accipi oporteat ostendi: Id est ne ꝓpħas
extinguamus quia inumbra facta sunt fu¬
turorum:⁊ curare nos ñ delere cos qui nos
huic uidicare uoluerint. quod corporalit̃
ñ obseruamus: sicut alib tale quiadã añ
hȩc infigura continguebant illis: scripta
sunt autẽ ꝓpt̃ correptionẽ nr̃am in quossi¬
nis sclorum obuenit. Cum gͦ tale aliquto
legitur instrum̃to ueteris testam̃ti quale a
nob̾ obseruari uł uissũ ñ.c̾. innouo testam̃¬
to. uł etiam ꝓhibitũ. quid significae queten¬

Expanded text:
atum est, non perseueraturum illud testamentum, sed futurum nouum. hic si obiectum fuerit non nos porro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos iudicet in cibo et potu aut in parte diei festest umbra futurorum . Ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat, ostendit, id est, ne prophetiam exstinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum; et curare nos non debere eos qui nos hinc judicare voluerint, quod corporaliter jam non observemus: sicut alibi tale quiddam dixit, haec in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti, quale a nobis obseruari uel iussum non est in nono testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit auctorẽ: ut terrena ꝓmitt̾et inue¬
teri testam̃to. ⁊ cȩlestia in nouo testam̃to.
s quandui prinus homo terrenus es qnͣ¬
diu terrena sapis. m̃iquid qm̃ puero dant᷑
quȩdam puerilia ludicra. quib puerilis
animus auocetur. ꝓpt̾ea grandescent nĩms
excutuut emanib ut aliquio iã utiliꝰ
tractet. quod grandẽ decce: Ueruntam̃
tu ipse dectists filio tuo. & nuces pariuilo.
⁊ codicẽ grand. Hongͦ quia illa quasi lu¬
dicra puerorũ. ds ꝑ nouũ testam̃tũ ex¬
pose dedisse putandus. ẽ: ipse utrũq dẽ¬
dit. S lex ꝑ moy sen tata. ẽ: grã ⁊ ueritas

Expanded text:
it auctorem; ut et terrena promitteret in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum exipse dedisse putandus est: ipse utrumque dedit. Sed Lex ipsa per Moysen data est; Gratia et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ñ sib tribuunt pennas suas . io. ẽ. dm̃
honorant uirtutib quib p̃stant: & uultꝰ
eorũ ñ sunt nis in ꝓpiciatoriũ: Quia cui¬
cunq ꝓuectui ad multituoinẽ scientiȩ spes

Expanded text:
deo, non sibi tribuunt pinnas suas, id est deum deo, non sibi tribuunt pinnas suas, id est deum honorant uirtutibus, quibus praestant; et uultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia cuicumque prouectui ad multitudinem\' scientiae spes
Abbreviated transcription (Latin):
sa sunt poni lex ce manna et uirga aaron:
in lege p̃cepta sunt: Uirga potestas signifi¬
catur: manna grã: quia nisi cũ gr̃a ñ. ẽ. po¬
testas p̃cepta facient. Uleruntam̃ quia lex a
quouis ꝓficiente. ñ ex om̃i parte complet᷑:
ꝓpiciatoriũ. ẽ. desuꝑ. Ad hoc em̃ opus. ẽ.
ut ꝓpitius sit ds̃: & toeo desuꝑ pontcur. q̃r
suꝑ exaltat misccłia uitcio. Duo uͦ cheru¬
bmpennis suis obumbrant ꝑpiciatoriũ: Id :
honorant uelando. qm̃ mysteria sunt ĩsta:
& inuicẽ se attendunt. quia consonant:
duo quippe ib testam̃ta figurantur: &
uultus eorum sunt in ꝑpiciatorium. quia mi¬
dant. Deniq hinc se ꝓmisit locuturũ ds̃ at
moẏsei de medio cherubin: de sursum ꝓpi¬
ciatorii. ꝑ orro s creatura rationalis in mul¬
duob ipsis animalib significatus: itõ duo
sunt. ut socictatẽ caritatis comm̃dent. Ideo
pennis suis ꝑpiciatorium obumbrant. quia

Expanded text:
sa sunt poni Lex, et manna, et virga Aaron: sa sunt poni Lex, et manna, et virga Aaron: in Lege praecepta sunt, virga potestas significatur, manna gratia; quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. Verumtamen quia Lex a quovis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. Ad hoc enim opus est ut propitius sit Deus, et ideo desuper ponitur, quia superexsultat misericordia judicio . Duo vero Cherubim pennis suis obumbrant propitiatorium, id est, honorant velando; quoniam mysteria ista ibi sunt: et invicem se attendunt, quia consonant; duo quippe ibi Testamenta figurantur: et vultus eorum sunt in propitiatorium, quia mindant. Denique hinc se promisit locuturum Deus ad Moysen de medio Cherubim desursum propitiatorii. Porro si creatura rationalis in mulduobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt, ut societatem caritatis commendent, ideo pinnis suis propitiatorium obumbrant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃tum . Intus aut̾e noiũi cũ sit utrũq in
lectione uẽteris testamenti & ex p̃ssum oꝑib
& significatione figuratum. Ac ꝑ hoc in
sc̃is figura. ẽ. figurȩ: quia figura. ẽ. ueteris
testam̃ti. In scis autẽ scõrum. figura. ẽ. ipsuis
ueritatis: quia figura. ẽ. noui testam̃ti. To¬
tum qũ ppe uetiis testam̃tũ inhis reb &
clebrationib quȩ ita obseruanda p̾cipi
dicat suꝑ imponendũ suꝑ archam. queri so¬
l&: s cũ aureum iubeat fieri. eiusq longi¬
tudinem ⁊ latitudinẽ tantam exprimat.
quanta ⁊ ipsius archȩ dicta. ẽ: ꝓcuiloubio
uelit tabulã auream tantȩ formȩ fieri p̃ci
pit. qua tegeretur archa: ita ut in ipso ꝓ¬
piciatorio ẽẽnt duo cherubin. hinc atq in¬
de alterutrũ attendentes. ita ut uultus eoꝵ
inꝓpiciatoriũ ẽẽnt.⁊ pennis sius obumbra¬
rent ꝓpiciatorium: quod magnũ. ẽ. sacram̃.¬
tũ. Aurũ quippe. significat sapientiam:
Archa significat secretum de in archa uis¬

Expanded text:
us autem nouum, cum sit utrumque in lectione ueteris testamenti et expressum operibus et significatione figuratum. ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est ueteris testamenti; in sanctis autem sanctorum figura est ipsius ueritatis, quia figura est noui testamenti. totum quippe uetus testamentum in his rebus et celebrationibus, quae ita obserdicat superinponendum super aream quaeri solet. sed cum aureum iubeat fieri eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat quanta et ipsius arcae dicta est, procul dubio uelut tabulam pit, qua tegeretur arca; ita ut in ipso propitiatorio essent duo Cherubim, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut vultus eorum in propitiatorium essent, et pennis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. Aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum Dei. In arca jus
Abbreviated transcription (Latin):
mittebatur. Deniq om̃ia quȩ uideis ꝓ¬
missa fuerunt ablata sunt. Qb. ẽ. regnũ
eoꝵ.: ub templum. ub unctio. ub sacer¬
dos. ub iam apito illos ꝑpħes. ex quoue¬
uit qui ꝑ ꝓpħas p̃cdicabatur: ĩnilla gen¬
te. iam nichil horum. ẽ: iam ꝑdidit ter¬
rena. ⁊ nondũ querit celestia. In herere
gͥ terrenis. qũauis ea ds donae ñ debes.
U̾eruntam̃ ñ quia it herere cis ñ d ebemus:
alium eadare C nisi dm̃ credẽ debemꝰ.
Ipse eadat. S. noli ꝓ magno ex pectare
ab eo bonum quod dat ⁊ ñ bono. Lamsi
ꝓ magno ea darce: malis ea ñ taite. Id eo
autẽ ⁊ illa uoluit dare & malis: ut dis¬
cant boni aluto ab illo querere. quod non
dat ⁊ malis. H ec dicimus fr̾s ut homi
nes de nouo testam̃to discatis nͣ inherere¬
terrenis s eñ illi in excusabilit̃ terrenis
in hes erunt. quib ipsum nouũ testam̃tũ
ñ dũ fuerat reuelatum: quanto in excusa¬
biluis terrena sectanturꝰ. quib iam ꝓmissa

Expanded text:
omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas praedicabatur, in illa gente jam nihil horum est; jam perdidit terrena, et nondum quaerit coelestia. 3. Inhaerere ergo terrenis, quamvis ea Deus donet, non debes. Verumtamen non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. nes de Novo Testamento discatis non inhaerereterrenis. Si enim illi inexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantoo deauratum: Aureũ utiq appellanꝰ
quod erat inauratum. Ad hec sc̃a scõrũ nor¬
die ꝓpt̾ inferensum incensũ: semel autẽ i
anno cum sanguine ao purificantũ altare:
Et si forte quando exiebat necessitas ꝓ pec¬
cato sacerdotis. aut unuiersȩ sinagoge:
sicut in leuitico scriptũ. ẽ. Post uelam̃tum

Expanded text:
aliquando deauratum, aureum utique appellans aliquando deauratum, aureum utique appellans quod erat inauratum. ad haec sancta sdie propter inferendum incensum, semel autem in anno cum sanguine ad purificandum altare, et si forte quando exigebat necessitas pro peccato sacerdotis, aut universae synagogae sicut in Levitico scriptum est. Nunc demum
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacul media. int̾ hoc uelum & illito
alterum interius quod columnis quat tuor
fuerat impositum ex illis quat tuor col orib
factum: Et separabat int̾ scã quȩ form¬
secus erant. ⁊ scã scõꝵ interius posita. In
hoc itaq medio spacio. int̾ ista duo uela.
m̃sa erat aurea. quȩ habebat panes ꝓposi¬
tionis in parte aquilonis.⁊ contra eam car:¬
delabrũ aureum septem lucernarũ in par¬
te austri. Huc usq secundis sacerdotib
licebat intrare: interus autẽ .id. ẽ. inscã¬
scõrum to.ẽ. ultra uelum quattuor colum¬
narũ. archa erat testimonii deaurata. in
qua erant tabulȩ lapideȩ legis ⁊ uirga
aaron ⁊ urna aurea cũ manna ce ꝓpiciatoriũ
desuꝑ aureũ. ubi stabant duo cherubin
alis obumbrantes ꝓpiciatoriũ. & intuentes
inuicẽ ⁊ ipsum: ante arcam uͦ . io. ẽ. inter
archã ⁊ uelum positũ erat altare incens.
Q uot aliquando aureum dicit scriptura.

Expanded text:
tabernaculi media inter hoc velum, et illud tabernaculi media inter hoc velum, et illud alterum interius, quod columnis quattuor fuerat inpositum, ex illis quattuor coloribus factum. et separabat inter sancta quae forinsecus erant et sancta sanctorum interius posita. in hoc itaque medio spatio inter ista duo uela mensa erat aurea, quae habebat panes propositionis in parte aquilonis et contra eam candelabrum aureum septem lucernarum in parte austri. huc usque secundis sacerdotibus licebat intrare. Interius autem, id est in sancto sanctorum ultra uelum quattuor columnarum, arca erat testimonii deaurata, in qua erant tabulae lapideae legis et uirga Aaron et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes propitiatorium et intuentes inuicem et ipsum. ante arcam uero, id est inter arcam et uelum, positum erat altare incensi, quod aliquando aureum dicit scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
ostium tabnacul int̾ioris. inea parte quo
ꝑueniebant. sicut in medio ponebant por¬
tam atrii. ab ea parte unde incipiebant.
In hoc atrio erat altare sacrificiorũ quatra¬
tum: quinq scilic&e cubitis longũ & tottõe
latum int̾̃ portã ⁊ altare spatiũ erat: ub
uersabantur. qui sacrificia imponebant
altari. Introrsus uͦ int̃ altare ⁊ ostiũ tab̃¬
nacul. locus erat cineris ante altare: &¬
deinde labrũ eneũ ub manus ⁊ pedes
seruitur. uel tab̃naculũ int̾ius ingressur.
Tentoria porro huius atrii in laterib ter¬
narũ columnarũ byssina erant extenta
cubitis quind enis : erecta cubitis quinis.
Ab hoc gͦ atrio intrabatur hostiũ tab̃na¬
cul: cũ transisses altare ⁊ labrũ ȩneum.
Quo ostio ingresso occurrebat uelũt. quod
ad ostium fuerat compositũ: Inquinq co¬
lumnis extentũ. uariatũ illis quattuor co¬
lorib. Transito isto uelo excipiebat pars

Expanded text:
ostium tabernaculi interioris in ea parte quo ostium tabernaculi interioris in ea parte quo perveniebant, sicut in medio ponebant portam atrii ab ea parte unde incipiebant. In hoc atrio erat altare sacrificiorum, quadratum quinque scilicet cubitis longum et totidem latum. Inter portam et altare spatium erat ubi versabantur qui sacrificia imponebant altari, introrsus vero inter altare et ostium tabernaculi, locus erat cineris ante altare, et inde labrum aeneum, ubi manus et pedes servituri, vel tabernaculum interius ingressuri. Tentoria porro hujus atrii in lateribus ternarum columnarum byssina erant extenta cubitis quindenis, erecta cubitis quinis. Ab hoc ergo atrio, intrabatur ostium tabernaculi cum transitum esset altare, et labrum aeneum. Quo ostio ingresso, occurrebat velum, quod ad ostium fuerat compositum, in quinque columnis ex centum, variatum illis quatuor coloribus. Transito illo velo excipiebat pars
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñi. ñ concupisces: ꝑ legẽ fidei dic̃
dñs. sine me nichil potestis facere. Age¬
bat eñi de honis oꝑib hoc. ẽ. de palmitũ
fructib. Cũ gͥ hec appareat distantia ue¬
teris &e noui testamenti. quod lex ibi in
tabulis. hic incordib scribitur. ut quod
ib forinsecus terra. hic delect& intrinsecꝰ.
Ibiq fiat p̃uaricator ꝑ occtoentẽ litteram.
hic dilector ꝑ inuificantẽ spm. Non idõ di¬
cendũ.ẽ. quod d̃s adiuua̾ nos ad oꝑandã
iusticiam atq opetur in nob̃ &e uelle ⁊ opan
ꝓbona uoluntate. quia p̾ceptis iusticiȩ fo¬
rinsecus insonat sensib nr̃is: s quia in¬
trinsetus increm̃tum tat. diffuitoendo ca¬
ingredient porta atrii. que patebat ui¬
ginti cubitis: & habebat quatuor colum¬
nas. quib dependebat uelum. uiginti cu¬
bitis extentum: erectum autẽ cubitis quinq:
piebatur atrio. Cuius dextra lata leuaq
quindenis cubitis & ternis columnis porri¬
gebantur introrsus: ut in mediũ ponerent

Expanded text:
dicit Dominus, Non concupisces : per legem fidei dicit Dominus, Sine me nihil potestis facere ; agebat enim de bonis operibus, hoc est, de palmitum fructibus. Cum igitur haec appareat distantia Veteris et Novi Testamenti, quod lex ibi in tabulis, hic in cordibus scribitur, ut quod ibi forinsecus terret, hic delectet intrinsecus, ibique fiat praevaricator per occidentem litteram, hic dilector per vivificantem spiritum: non ideo dicendum est quod Deus adjuvet nos ad operandam iustitiam atque operetur in nobis et uelle et operari bona uoluntate, quia praeceptis iustitiae forinsecus insonat sensibus nostris, sed quia intrinsecus incrementum dat diffundendo caingrediendi porta atrii, quae patebat viginti cubitis, et habebat quatuor columnas, quibus dependebat velum viginti cubitis extensum, erectum autem cubitis quinque piebatur atrio, cujus latera dextera laevaque quindenis cubitis, et ternis columnis porrigebantur introrsus, ut in medium ponerent
Abbreviated transcription (Latin):
celis factum: ñ habentẽ cotidianã necessi¬
tatẽ sicut principes sacerdotum primum
ꝓ suis peccatis sacrificiũ offerre. In hoc sac̃¬
dotũ numero z̃acharias. in hoc finees. in
hoc ipse aaron.aquo ipse ordo exorsus. ẽ.
fuit: et quicũq alii in illo sacerdotio lau¬
dabilit iusteq uixerunt. uitam̃ habe¬
bant necessitatẽ sacrificium primitus ꝓ
suis offerre peccatis: Solo xp̃o existente
cuius uentur figurã gestabant. qui hanc
necessitatẽ sacerdos incontaminabilis ñ

Expanded text:
n habentem cotidianam necessitatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre. in hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Finees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exorsus est, fuit et quicumque alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteque uixerunt, qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis solo Christo existente, cuius uenturi figuram gestabant, qui hanc necessitatem sacerdos incontaminabilis non
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris: respondemus aliut nob̃ dm̃ pre¬
cepisse ꝑ patres noui testam̃ti: neq hoc
contra uetus testam̃tũ: cũ ⁊ in illo id sit an¬
te p̾dictũ. Si enĩ hoc ipsum p̾muntiatũ
.ẽ. ꝑ ꝓpħam. Ecce dies ueniunt
dicit dñs: ⁊ consu̾mabo suꝑ domũ isrł.

Expanded text:
enti, respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo
Abbreviated transcription (Latin):
Quio adhȩc respontetis. Aꝑite oculos
tandẽ aliquando & uidete ab oriente sole
usq in occidentem ñ in uno sicut fuerat uob¬
constitutũ. s in om̃i loco offerri sacrificium
xp̃ianorũ: ñ cuilib&̾ deo. s ei qui ista p̃oix̃
dõ isrł. Unde alib dicit eccliȩ suȩ. Et
qui eruit te ipse ds̃ isrł uniuersȩ terrȩ
uocabitur. Serutamini scripturas. in quib
putatis uos hab̃e uitã ȩternam. Et pro
teneretis. S ꝑscrutamini eas ⁊ ip̃se testi¬
monium ꝑhibent de hoc sacrificio mun¬
do quod offertur do ifrł: Naͣm ab una
gente urã de cuius manib ñ recepturũ p̃¬
dixit.s ab om̃ib gentib quȩ dicunt. Qeni

Expanded text:
Quid ad haec respondetis? Aperite oculos tandem aliquando, et videte, ab oriente sole usque in occidentem, non in uno, sicut vobis fuerat constitutum, sed in omni loco offerri sacrificium Christianorum; non cuilibet deo, sed ei qui ista praedixit, Deo Israel. Unde et alibi dicit Ecclesiae suae: Et qui eruit te, ipse Deus Israel, universae terrae vocabitur . Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos habere vitam aeternam . Et profetis, et teneretis. Sed perscrutamini eas: ipsae testimonium perhibent de hoc sacrificio mundo, quod offertur Deo Israel; non ab una gente vestra, de cujus manibus non se accepturum praedixit; sed ab omnibus gentibus, quae di
Abbreviated transcription (Latin):
discernimus duo testam̃ta uetus & noui̾:
ñ sunt eadẽ̾ sacram̃ta. nec eadẽ ꝓmissa.
eadẽ tam̃ pleraq p̃cepta. Nam ñ occides.
ñ mechab̾is. ñ furaberis. honora patrẽ &
matrẽ. ñ falsitm testimoniũ dixeris. ñcors¬
ñ c̃cupises te pram eui

Expanded text:
discernimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tamen pleraque praecepta. Nam, Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Honora patrem et matrem, Non falsum testimonium dixeris, Non concupisces rem proxi
Abbreviated transcription (Latin):
ratur: Idem ipse unus uerusq mediator
ꝑ sacrificium pacis reconcilians nos dõ. unũ
cum illo maneret. cu offerebat.: unũ in se
facerae ꝓ quib offerebat: unus ipse eẽt
qui offerebat. ⁊ quod offerebat. Hunc

Expanded text:
ratur; idem ipse unus verusque Mediator, ratur; idem ipse unus verusque Mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod offerebat. C
Abbreviated transcription (Latin):
neq id rite posse offerrs. nisi ꝑ saceraotẽ
scm̃ & iustũ. nec nis ab eis accipiatun quo
offertur ꝓ quib offertur: Atq id sine utio
sit: ut ꝓuitũs mundandis possit offerr
Hoc certe om̃s cupiunt. qu prose offert
sacrificiũ deo uolunt. Quis gͦ tam iustꝰ
&e sc̃s sacerdos. quã unicus de filius : qu
ñ opus habae ꝑ sacrificium sua purgare
peccata. nec originalia. nec ex humana uita
quȩ adduntur: Et quto tam congruent᷑
ab hominib sumeretur. quod ꝓeis offeret᷑.
quã humana caro. Et quid tamaptũ
immolationi quã caro mortalis : Et quto
tam mundũ ꝓ mundandis uitiis mortalũ
quã sine ulla contagione carnalis concu¬
piscentiȩ caro nata inutero & ex utero uir¬
ginali. Et quid tamgrate offerri & sus.¬
cip possae. quã caro sacrifici nr̃i. corpꝰ
effectum sacerdotis nr̃i. Ut qm̃ quattuor
considantur in om̃i sactificio. cui offerat᷑.
a quo offeratur. quid offerat᷑. ꝓ quib offe¬

Expanded text:
ite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offe
Abbreviated transcription (Latin):
penitobit eum. tues sacer dos in ȩternũ
scđm ordinẽ melchisedech. Iuto. ẽ. iuraũ
dñs. nsi inconcussa ueritate firmauit.
& quto. ẽ. ñ penitebit eũ : nis hoc sacerdo¬
cium. nulla om̃ino ratione mutabit. Neq
q mutatio. quȩ credebatus. eẽ. mansura.
ꝓ inoe cũ dicit. ñ penitebit eũ. tu es sac̃dos
in ȩc̃nũ sc̃m ordinẽ melchisedech: satis
ostendit eum penituisse. hoc. ẽ. eũ mutare
uoluisse sacerdotiũ quos consituerat. scõm
ordinẽ aaron: sicut de utroq uidemus im¬
plecum. Nam & aaron sacerdotiũ iã nullũ
.ẽ. in aliquo templo: & xp̃i sacerdocium
eternum ꝑseuerat incȩio. Talis enĩ dece

Expanded text:
poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Quid est, Juravit Dominus; nisi, inconcussa veritate firmavit? et quid est, non poenitebit eum, nisi, hoc sacerdotium nulla omnino ratione mutabit? Nequeque mutatio, quae credebatur esse mansura. Proinde cum dicit, Non poenitebit eum, Tu ein aeternum secundum ordinem Melchisedech, satis ostendit eum poenituisse, hoc est cum mutare voluisse sacerdotium, quod constituerat secundum ordinem Aaron, sicut de utroque videmus impletum. Nam et Aaron sacerdotium jam nullum est in aliquo templo, et Christi sacerdotium aeternum perseverat in coelo. Hunc sace