comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ litteram nouerat: ñ erat spũalis
auditor dñi. S putabat eum ẽẽ unũ de
magistris litteratorib. & ideo ñ habuit
locum ubi dñs caput suũ reclinaret. Uer¬
sutus uidelicet erat. ñ simplex & humiliᷤ
quẽ diuinitas familiari mansione inha¬
bitaret. Fuit aũt ob hoc repudiat᷑. quod
uisa magnitudine signoꝵ uoluit sequi
saluatorẽ. ut luera exmiraculis q̃reret.
sicut symon magꝰ. Iuste gͦ a dño condem¬
natur. qͣsi dicente. Quid me ꝓpt̃ diuitiaᷤ
cupis seqͥ. cũ tam pauꝑ sim ut nec hospi¬
¶tiolum habeam : Beda.
el miraculis motꝰ ꝓpt̾ manem ra¬
ctantiam seqͥ uoluit. quã significant
aues. ⁊ finxit obseqͥũ discipłi se facturũ.
q̃ fictio ꝑ uulpem figuratur. Ambrostꝰ.
Uulpes enim ẽ animal fallax. insidiis
intentum. rapinas fraudis exercens. ⁊ int̾
ipsa hominũ hospitia in foueis habitais.
Ita hereticus domum fidei ñ hñs. alios
in suã fraudẽ trahit.⁊ a fide seducit it

Expanded text:
antum litteram noverat, non erat spiritualis auditor Domini, sed putabat eum esse unum de magistris litteratioribus et ideo non habuit locum ubi Dominus caput suum reclinaret. Versutus videlicet erat, non simplex et humilis, quem divinitas familiari mansione inhabitaret. Fuit autem ob hoc repudiatus, quod visa magnitudine signorum, voluit sequi Salvatorem, ut lucra ex miraculis quaereret, sicut Simon magus. Juste ergo a Domino condemnatur quasi dicente: Quid me propter divitias vis sequi, cum tam pauper sim, ut nec hospitiolum habeam? BEDA. Vel miraculis motus: propter inanem jactantiam sequi voluit, quam significant aves, et finxit obsequium discipuli se facturum, quae fictio per vulpem figuratur ALBINUS. Vulpes enim est animal fallax, insidiis intentum, rapinas fraudis exercens, et inter ipsa hominum hospitia in foveis habitans, ita haereticus domum fidei non habens, alios in suam fraudem trahit, et a fide seducit. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
admonitionẽ. ut qui ñ ꝓpter libidinẽ sed
ꝓpt̾miuriam dimittit uxorẽ. exꝑtꝰ infeliceᷤ
priores nuptias. nouarũ se ñ immitat ꝑi¬
lex diuina ñ tollit scłarem conditionem:
ñẽ ratum seruoꝵ coniugiũ sine licentia
comugiũ. nisi liber seruilẽ sciat conditi¬

Expanded text:
admonitionem, ut qui non propter libidinem, sed admonitionem, ut qui non propter libidinem, sed propter injuriam dimittit uxorem, expertus infelices priores nuptias, novarum se non immittat perilex divina non tollit saecularem conditionem, non est ratum servorum conjugium sine licentia co
Abbreviated transcription (Latin):
rinchias. Hoc uult apłs. ut si mulier
discedat ꝓpt̾ malam conu̾sationẽ uiri:
aut innupta maneat aut uiro suo recon¬
cilietur. Non emĩ ꝑmittit᷑ mulieri ut m¬
bat. si uirũ suum causa fornicationis di¬
miserit. aut apostasie. aut si impellente
lascuua usũquerat uxoris inuertere. qͥd
inferior ñ hac lege om̃ino utit᷑ qͥ potior.
Si tam̃ apostatet uir. aut usũ querat uxo¬
ris inuertere: nec alii potest nubere mu¬
lier. nec reu̾ti ad illũ. Et uir uxorẽ non
dimittat. subauditur. excepta causa for¬
nicationis. Et ideo ñ subiecit sicut de
serit uxorẽ peccantẽ. quia ñ ita constrĩ¬
gitur lege uirsicut mulier. caput enim
mulieris uir ẽ. Idem in eandẽ. Uxorẽ
certe licet haberi. s si fuerit fornicata:
abicienda ẽ. Ita & carnem licet edere
si ydolis oblata fuerit: respuat᷑. Auctori¬
tates quidẽ multȩ uident᷑ opponi posse.
s dicunt ñ eẽ assertionẽ. immo salubrem

Expanded text:
rinthios: Hoc vult Apostolus, ut si mulier rinthios: Hoc vult Apostolus, ut si mulier discedat propter malam conversationem viri, aut innupta maneat, aut viro suo reconcilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit aut apostasiae, aut si impellente lascivia, usum quaerat uxoris invertere, quia inferior non hac lege omnino utitur qua potior. Si tamen apostatet vir aut usum quaerat uxoris invertere, nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem non dimittat, subauditur, excepta causa fornicationis. Ideo non subjecit sicut de serit uxorem peccantem; quia non ita lege constringitur vir sicut mulier: caput enim mulieris, vir est. Idem in eamdem: « Uxorem certe licet habere, sed si fuerit fornicata, abjicienda est. » Ita et carnem licet edere; sed si idolis oblata fuerit, respuatur. Auctoritates quidem multae videntur opponi posse; sed dicunt non esse assertionem, imo salubrem
Abbreviated transcription (Latin):
Ion legistis. Istud non. & illud suꝑius.
non ergo oportuit: lege pro nonne:
ico aũt uob̾. quia quic̃q dimiserit
uxorẽ suam nͥ ob fornicationẽ. cal¬
am duxerit: mechatur. Et qͥ dimissã du¬
xerit:. mechat᷑ Ex hoc loco ñ nulli estimas
qd̾ qui uxorẽ fornicariã dimiserit. iua
uiuente aliam legitime duce̾ possit. Siqs
uͦ ñ ob fornicationẽ s ꝓpt̾ aliud dimisertt
uxorẽ. facit qd̾ ñ licet. & si duxerit aliam
iuuente illa: constat quia mechus ẽ. Qua¬
cunq aũt ex causa dimissã. qͥc̃q duxerit.
reatum adult̾ii incurrit. Et enĩ si uirre¬
pudiauit eam. ñ tam̃ ob fornicationẽ. ma¬
net ex utraq parte coniugiũ. s fit ei uio¬
lentra ꝑ repudiũ. Si uͦ uxor repudiata
fuerit. quia unã carnẽ in aliã diuiserit.
& se fornicatione a marito separauerit:
culpa sua ut autunrant a uinculo con-¬
uigii uirũ soluit. s ipsa manet obligata.
hinc ambrosius in primã epłam ad co¬

Expanded text:
Non legistis, istud non et illud superius, Non legistis, istud non et illud superius, non ergo oportuit; lege pro nonne. co autem, quia quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, maechatur. Et qui dimissam duxerit maechatur. Ex hoc loco nonnulli aestimant quod qui uxorem fornicariam dimiserit, illa vivente, aliam legitime ducere possit. Si quis vero non ob fornicationem, sed propter aliud dimiserit uxorem, facit quod non licet; et si duxerit aliam vivente illa, constat quia moechus est. Quacunque autem ex causa dimissam quicunque duxerit, reatum adulterii incurrit. Etenim si vir repudiavit eam, non tamen ob fornicationem, manet ex utraque parte conjugium, sed fit ei violentia per repudium. Si vero uxor repudiata fuit, quia unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, culpa sua, ut autumant a vinculo conjugii virum solvit, sed ipsa manet obligata. Hinc Ambrosius in primam Epistolam ad Co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ desid̾ium scdȩ pͥmam dimittit.
Deus separat. quando ex consensu ꝓpt̃ ser¬
iutatem dĩ uxores habemꝰ qͣsi ñ habenteᷤ.
Dicunt illi. Quid gͦ moyses mandauit
dari libellũ repudii et dimittere: Aꝑi¬
unt calunniã quã parauerant. quasi
dicant. Quandoquidẽ ds̃ sic ordinauit.
quare moyses suꝑordinauit . Etait
illis. Qm̃ moyses ad duriciã cordis ur̃i
ꝑmisit uob̃ dimitere uxores ur̃as. Ab
uncio aũt ñ fuit sic. Pon dixit ꝓpt̃ du¬
riciam cordis ur̃i ꝑmisit uob̃ d̃s. s mo¬
yses. Cum enĩ uideret moyses illos occi¬
dere pͥmas uxores ꝓpt̃ desidiũ pulchrio¬
rũ: dedit eis consiliũ. Ioħes crisostomuᷤ
Depudiũ malum ẽ : tam̃ licitũ cũ ra¬
tione. Uir male moratã castiget &¬
teneat. Quomͦ : trib modis. Primo do¬
cendo scłm dm̃. si timorẽ dĩ ñ sentit. im¬
ꝓꝑando. ut uł homines erubescat. si
nec pudorẽ sentit frequent̃ confusa:
faciat illi qd̾ precepit salomon. Durũ

Expanded text:
opter desiderium secundae primam dimittit. Deus separat, quando ex consensu propter servitutem Dei, uxores habemus quasi non habentes. Dicunt illi: Quid ergo Moyses mandavit dari libellum repudii et dimittere? Aperiunt calumniam quam paraverant, quasi dicant: Quandoquidem Deus sic ordinavit, quare Moyses superordinavit: Et ait illis: Quoniam Moyses ad duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras. Ab initio autem non fuit sic. Non dixit, propter duritiam cordis vestri permisit vobis Deus, sed Moyses. Cum enim videret Moyses illos occidere primas uxores, propter desiderium pulchriorum, dedit eis consilium. CHRYSO.. Repudium malum est; tamen licitum est cum ratione. Vir male moratam castiget, et teneat. Quomodo? Tribus modis. Primo, docendo secundum Deum; si timorem Dei non sentit, improperando, ut vel homines erubescat; si nec pudorem sentit frequenter confusa, faciat illi quod praecepit illi Salomon: Durum
Abbreviated transcription (Latin):
ale. Duob primis nullũ om̃ino debet᷑
p̃nium. t̃cio generi ꝓmittit᷑. quia cum
uiri ẽẽ possint. uoluntate fuint eunti¬
chi. In primo genere ft̃ eunuchi. qui
tam frigidȩ naturȩ dicunt᷑. ut libidinẽ
ñ appetant. In scđo genere st̃. qui uel
abscidunt᷑. uł ꝑsuasione heretica simu¬
lant castitatẽ. sub ficta religione. Sed
nulli horũ trium ꝓmititur p̃miũ. insi
qui se castrat ꝓpter dm̃. Unde infert hor¬
tando milites suos. qui potest caꝑe ca¬
prat. ut unusquisq considẽt. utrũ uir¬
ginalia possit implere p̃cepta..

Expanded text:
llum omnino debetur praemium; tertio generi promittitur; quia, cum viri esse possint, voluntate fiunt eunuchi. In primo genere sunt eunuchi, qui tam frigidae naturae dicuntur, ut libidinem non appetant. In secundo genere sunt, qui vel absciduntur, vel persuasione haeretica simulant castitatem sub ficta religione. Sed nulli horum trium promittitur praemium, nisi qui se castrat propter Deum. Unde infert hortando milites suos: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, utrum virginalia possit implere praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
bere. Qui dixit. Non om̃s capiunt u̾bum
istud. s quib datum est. Ieronimus.
Ioc ẽ ñ casu uł fortuna uirgines fiuĩ.
s qui a dõ petunt uirginitatẽ. & la¬
borant ut accipiant. In aliis exꝑiripossu¬
mus qualia sint antequã habeamus: in
da fit uxor. Si fuerit iracunda. ebriosa.
si uirgatrix. & maledica. seu quodlibet
huᷤmodi: uelimꝰ nolimꝰ. sustinenda ẽ. Cũ
enm libi essemꝰ: uoluntate nos subiecimꝰ
seruitut. Sunt enĩ eunuchi: qͥde matris

Expanded text:
Qui dixit: Non omnes capiunt verbum istud, sed quibus datum est. HIERON. Hoc est, non casu vel fortuna virgines fiunt, sed qui a Deo petunt virginitatem, et laborant ut accipiant. In aliis experiri possumus qualia sint antequam habeamus, in em dimittenda sit uxor. Si fuerit iracunda, ebriosa, si jurgatrix et maledica, seu quidlibet hujusmodi, velimus nolimus, sustinenda est. Cum enim liberi essemus, voluntate nos subjecimus servi
Abbreviated transcription (Latin):
dito lucernã ponit. qui uet̾is legis um¬
bram id ÷ obseruantias. luci euangłice
miscere laborat. Qui autẽ metu carnali
occultat uerbũ. ipsã carnẽ p̃ponit ma¬
nifestationi ueritatis. & ita eam quasi
sub uase tegit. dũ p̃dicare trepidat. Su¬
pra candelabrũ ponit lucernã. qͥ corpus
suũ ministerio dei subicit. ut suꝑior sit
predicatio ueritatis. & inferior seruitꝰ
corporis. Unde paulus. Castigo corpus
meum & seruituti subicio. Magister¬
el suꝑ candelabrũ id suꝑ eccłã in
trib eoꝵ. cũ educerẽ eos det̾ra egypti. Et
dabo leges meas in m̃te eoꝵ. &in corde
eoꝵ suꝑscribam eas. & ero eis in dm̃. &
ipsi erunt mͥ in ppłm. d .Xx XIIII.

Expanded text:
dito lucernam ponit, qui veteris legis umdito lucernam ponit, qui veteris legis umbram id est observantias luci evangelicae miscere laborat. Qui autem metu carnali occultat Verbum, ipsam carnem praeponit manifestationi veritatis, et ita eam quasi sub vase tegit, dum praedicare trepidat. Supra candelabrum ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis. Unde Paulus: Castigo corpus meum, et servituti subjicio . Vel supra candelabrum id est, Ecclesiae caput praedicare, ut luceat non solum Judaeis sub modio legis, sed et omnibus qui sunt in domo, id est in Ecclesia vel in mundo. Ideoque credentium frontibus signum fidei solet
Abbreviated transcription (Latin):
iduciam predicandi do lenonimꝰ.¬
cet. ne apli abscondant᷑ ob metũ. &
sint similes lucernȩ sub modio. s tota
lib̾tate se ꝓdant. ut similes sint ciuitati
supra montẽ positȩ. & lucernȩ ardenti
suꝑ candelabrum. RabaNDS.¬
Nde itaq st̃ lux mundi quia illumina¬
ti ꝗxp̃o lucẽ fidei & scientiȩ patent᷑ uer¬
bo & ȩxemplo ministrunt. quocunq
incesserint ñ suam s dĩ głam querentes.
pleuit. Quam lucernã cotidie boni docto¬
res accendunt aliis. id accensã libere p̃¬
dicant. Lucernã supponere modio ee̾t:
intra unius uideȩ gentis t̃minos uerbum
fidei cohiberi. Masis ter¬
odium neutri generis. ẽuas in qͦ
Itaq lex solis udȩis certũ modũ obser¬
uantiȩ mensurans. digne modio cõparat᷑.
asis nomine uel lecti: desig Bera¬
natur caro in qua anima quiescit. Qui
gͦ amore p̃sentis illecebrȩ occultat u̾bum
dĩ. quasi sub lect̾o lucernã oꝑit. quia ei con¬
cupiscentias carnis p̃ponit. In loco abscõ¬

Expanded text:
iduciam praedicandi docet, ne apostoli abscondantur ob metum, et sint similes lucernae sub modio, sed tota libertate se prodant, ut similes sint civitati supra montem positae, et lucernae ardenti super candelabrum. Inde itaque sunt lux mundi, quia illuminati a Christo, lucem fidei et scientiae patenter verbo et exemplo ministrant, quocunque incesserint, non suam, sed Dei gloriam quaerentes. ivinitatis implevit. Quam lucernam quotidie boni doctores accendunt aliis, id est accensam libere praedicant. Lucernam supponere modio, est intra unius Judaeae gentis terminos verbum fidei cohiberi. Modium neutri generis, est vas in qItaque lex solis Judaeis certum modum observantiae mensurans, digne modio comparatur. BEDA. Vasis nomine vel lecti, designatur caro in qua anima quiescit. Qui ergo amore praesentis illecebrae occultat verbum Dei, quasi sub lecto lucernam operit, quia ei concupiscentias carnis praeponit. In loco abscon
Abbreviated transcription (Latin):
P resentat se turbis a quib ne raꝑe¬
tur in montẽ fugerat. qd̾ confirmat
nob̾ omnia illa facta in magno sacram̃toẽs
Hespondit iħs et dixit. Am̃ am̃ dico u&s
queritis me ñ qͥa uidistis signa. s quia
manducastis ex panib & saturati estis

Expanded text:
Praesentat se turbis, a quibus ne raperetur, in montem fugerat, quod confirmat nobis, omnia illa facta in magno sacramento esse. Respondit Jesus et dixit: Amen, amen dico vobis, quaeritis me, et non quia vidistis signa, sed quia manducastis ex panibus et saturati estis
Abbreviated transcription (Latin):
O ꝑamini ñ cibum qͥ perit. s qͥ ꝑmanat
in uitam et̾nam. qũe filius homunis da¬
bit uobis. Id querite me ꝓpter me. non
ꝓpter aliud. Ipse ẽ enim cib q̃ uiuunt &
angłi. qui ꝑmanet in uitam eternam
ut post aꝑte dicet. Satagit gͥ eorũ satia¬
re mentes: quorũ satiauit & uentues.
Uere filius hominis dat cibũ spũalen
uñ sequit᷑. H c̃ enim pat̾ signauit qs¬
dictum ẽ de illo. Uuxit te ds ds tuus olo
exultationis pre participib tuis. Fig̃sig¬
nare est exceptum hab̾e pre participibus
siuis. qͥa qui ẽ filius hominis. est & filiꝰ di
Dixerunt gͣ ad eum. Qa faciemꝰ ut oꝑeñ
oꝑa dĩ: Quia intellexerunt cibũ illũ es
op̃ dĩ. querunt qͥd obseruando hoc p̾ceptũ
Hoc ẽ opꝰ dĩ. ut credatis in eum qũe misit
ille. Hoc est manducare cibum. qui pen
uentrem: Crede et manducasti.A.L. iii.

Expanded text:
erit, sed qui permanet in vitam aeternam, quem Filius hominis dabit vobis. Id est, quaerite me propter me, non propter aliud. Ipse est enim cibus quo vivunt et angeli, qui permanet in vitam aeternam, ut post aperte dicet. Satagit igitur eorum satiare mentes, quorum satiavit et ventres. Vere Filius hominis dat cibum spiritualem. Unde sequitur: Hunc enim Pater signavit dictum est: Unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Ergo signare, est exceptum habere prae participibus suis; quia qui est Filius hominis, est Filius Dei. Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus ut operemur opera Dei? Quia intellexerunt cibum illum esse opus Dei, quaerunt quid operando, hoc praeceptum Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui pventrem? Crede, et manducasti. Di
Abbreviated transcription (Latin):
turba quia m̃c ñ eẽt ibi. neq discipłi
eius. ascenderunt nauicłas. ⁊ uenert̃ ca¬
pharnaum querentes itm. Augustin:
urbȩ q̃ adhuc erant transmare. un¬
de discipłi uenerant insinuatũ ẽ hoc
miraculũ. qd suꝑaquas in̾c ambulas¬
set.quia ñ fuerat ibi nisi una nauis. &
in eam ñ intrauit uĩc cũ disciptis. Unde
gͦ factus eẽt trans mare. nisi suꝑ aquas
na nauis. catholicã designat eccłam.
aliȩ uͦ a tybiade suꝑuenientes qͥb
turbȩ transportant᷑. significant conuen

Expanded text:
neque discipuli ejus, asconderunt naviculas, et venerunt Capharnaum, quaerentes Jesum. AUGUST. Turbis quae adhuc erant trans mare, unde discipuli venerant, insinuatum est hoc miraculum, quod super aquas Jesus ambulasset, quia non fuerat ibi nisi una navis, et in eam non intravit Jesus cum discipulis suis. Unde ergo factus esset trans mare, nisi super aquas na navis catholicam designat Ecclesiam; aliae vero a Tiberiade supervenientes, quibus turbae tran
Abbreviated transcription (Latin):
habentes. & rogabant eũ ut uł fimbriã
uestim̃ti cius tangerent. & quicunq teti¬
gerunt salui facti sunt. Leronimus.¬
ognouert̃ eum rumore. qͥnetiam ꝓ
signoꝵ magnitudine plurimis facie
notus erat. Rimbriam uestim̃ti eius mi¬
minum mandatũ mystice intellige. uł
gr̃arum distributionẽ. Hylartꝰ
t enim ex ueste fimbria. ita ex xp̃o sc̃i
qui contingere cupiunt subministrat.
Genesar quippe idemẽ qd̾ genesareth.s
a uicinitate laci dict̾a ẽ ꝓuincia terra
genesar. seu terra genesareth. A.Lii.
ltera die turba que stabat trans mare.
uidit quia nauicula alia ñ erat ibi
nͥ una. et quia ñ intͦisset cũ discipłis su¬

Expanded text:
ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quicunque tetigerunt, salvi facti sunt. HIERON. Cognoverunt eum rumore, quin etiam pro signorum magnitudine plurimis facie notus erat. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum mystice intellige, vel gratiarum distributionem. HILAR. Ut enim ex veste fimbria, ita ex Christo saqui contingere cupiunt, subministrat. Genesar quippe idem est quod Genesareth; sed a vicinitate lacus dicta est provincia, terra Genesar seu terra Genesareth. A. 52X Altera die turba quae stabat trans mare, vidit quia navicula alia non erat ibi nisi una
Abbreviated transcription (Latin):
tis syon. qui ñ nigib aquis s incertiᷤ
horis ebullit ꝑconcaua trarum. Ibi cecꝰ
lota facie lum̃recepit.quia cecitas uidȩ¬
orum uł quoꝵlibet infidelium ñ potest
sanari nͥ doctrina aquarũ xp̃i. quȩ sine
strepitu & clamore uerboꝵ. leniterfluit.
Unde ysaias. Aquȩ syloe: quȩ uadunt
cum silentio Et dixert̃ ei. Ubi est ille :

Expanded text:
tis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebullit per concava terrarum. Ibi caecus, lota facie, lumen recepit, quia caecitas Judaeorum vel quorumlibet infidelium non potest sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae sine strepitu et clamore verborum leniter fluit. Unde Isaias: Aquae Siloae quae vadunt cum silentio . Et dixerunt ei: Ubi est ille
Abbreviated transcription (Latin):
Alii dicebant quia hic ẽ. aliĩ aũt nequa¬
quam. s similis eius ẽ. Ille uero dicebat:
quia ego sum. Quidã ñ recognoscebant
cum. quia aꝑtiocłi uultũ mutaueran.
s ilie aꝑte fatetur beneficiũ. ne incurrat
ingratitudinis damnũ. Dicebant gͦ ei.
Quomꝰ aꝑti st̃ t̾ oculi: Riespondit. Lile

Expanded text:
Alii dicebant quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Ille vero dicebat, quia ego sum. Quidam non recognoscebant eum, quia aperti oculi vultum mutaverant; sed ille aperte fatetur beneficium, ne incurrat ingratitudinis damnum. Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt tibi oculi? Respondit: Ille
Abbreviated transcription (Latin):
seruauerit mortẽ ñgustabit inȩt̃num:
De morte scda. morte gehen Aus.¬
nȩ. morte damnationis cũ diabolo
dicit. qua nec abrabam mortuus est
nec ꝓpħe. Illi enim mortui st̃ ⁊ uuiunt:
isti uiuebant ⁊ mortui erant. Alortẽ iude¬
re uel gustare: est eam exꝑiri.
unquid tu maior es patre nr̃o abrahã.
qui mortuus ẽ: Et ꝓpħe mortui sunt.
Quem te ipsũ facis: Respondit iñc. Si

Expanded text:
servaverit, mortem non gustabit in aeternum. servaverit, mortem non gustabit in aeternum. » De morte secunda, morte gehennae, morte damnationis cum diabolo dicit, quia nec Abraham mortuus est, nec prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt; isti vivebant et mortui erant. Mortem videre vel gustare est eam experiri. « Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est. Et prophetae mortui sunt. Quem teipsum
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Iudica me ds̃. Hurus iudicii
expositio sequitur. Et discerne inquit
causam meã de gente ñ sc̃a. Si milit̃ du¬
as temptationes intelligimꝰ. una decipit.
dictum ẽ. ꝓ scire faciat. Ioblatebat se. sed
dm̃ non. Admisit ds̃ temptatorẽ. ⁊ fecit
eum sui cognitorẽ. Sic ⁊duotimores st̃.
seruilis.cum times ne patiaris pęnam.
astus. cũ times neamitas iusticiã. Alte¬
rum ꝑfecta caritas foras mittit. alt̾ ser¬
uat nos ante dm̃ ꝑmanens in scłm seculi.
slam ⁊ mulieradultera timet ne uir eiꝰ
ueniat. casta: ne uir eius abscedat. m̾
am̃dico uob̃. siquis sermonẽ meũ serua¬
uerit. mortẽ ñ uidebit in et̾num. Greg.
xemplosuo nos admonet. ne cum
maloꝵ ꝑuersitas crescit p̃dicare
cessem: quia ⁊ boni meliores ꝑcontume¬
lias fiunt. & repbi de beneficio peiores.
Dixerunt gͦ iudȩi. Nunc cognouimꝰ: qͥa
demonium habes. Abraham mortuus
ẽ⁊ ꝓpħe. & tu dicis siquis sermonẽ meũ

Expanded text:
in psalmo: Judica me Deus . Hujus judicii in psalmo: Judica me Deus . Hujus judicii expositio sequitur: Et discerne, inquit, causam meam de gente non sancta . Similiter duas tentationes intelligimus, una decipit, dictum est, pro scire faciat. Job latebat se , sed Deum non. Admisit Deus tentatorem, et fecit eum sui cognitorem. Sic et duo timores sunt, servilis, cum times ne patiaris poenam, castus, cum times ne amittas justitiam. Alterum perfecta charitas foras mittit , alter servat nos ante Deum, permanens in saeculum saeculi . Nam et mulier adultera timet, ne vir ejus veniat; casta, ne vir ejus abscedat. Amen, amen, dico vobis, si quis sermonem meum servaverit non mortem videbit in aeternum. GREGOR. Exemplo suo nos admonet, ne, cum malorum perversitas crescit, praedicare cessemus; quia et boni meliores per contumelias fiunt, et reprobi de beneficio pejores. Dixerunt ergo Judaei: Nunc cognovimus quia daemonium habet. Abraham moe, et tu dicis: Si quis sermonem meum
Abbreviated transcription (Latin):
Imaritanus enĩ int̾pretatur custos.
& custodẽ se esse ñ negauit. Non enĩ dor¬
mitat qui custodit istael. Et nͥ dñs custo¬
dierit ciuitatẽ: frustra uigilat qͥcusto¬
dit eam. Non contumeliosa uerba respon¬
dit. qui uere respondere posset. uos de¬
moniũ habetis. S suꝑbia nr̃a hic confun¬
ditur. Nam quio nob̃ ex hoc innuitur. nͥ
ut eo tp̃re quo a ꝓximis falsas contume¬
lias accipim: eoꝵ etiam uera mala tacea¬
mus. ne ministeriũ iustȩ correptionis in
arma uertamꝰ furo⁊ ris: Ego aut̃ głam
meam ñ quero ẽ qui querat & iudicet.
onquero głam sicut Ausustinꝰ¬
simulatores: qui querunt uideri qͦo¬
ñ sunt. Est pater qͥ querat glłam meã. &
quam habui apud patrẽ. antequã mun¬
dis eẽt. quȩ ẽ ab humana inflatione
discreta. Scd̾m pęnale iudiciũ pat̾ ñ iu¬
dicat quenquã. s om̃e iudiciũ dedit fi¬
lio. scđ̃m iudiciũ discretionis iudicat. ut

Expanded text:
maritanus enim interpretatur custos, maritanus enim interpretatur custos, et custodem se esse non negavit. Non enim dormitat qui custodit Israel . Et: Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam . Non contumeliosa verba respondit, qui vere respondere posset: vos daemonium habetis. Sed superbia nostra hic confunditur. Nam quid nobis ex hoc innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis falsas contumelias accipimus, eorum etiam vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis, in arma vertamus furoris? Ego autem gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet.on quaero gloriam sicut simulatores, qui quaerunt videri quod non sunt. Est Pater qui quaerat gloriam meam; et quam habui apud Patrem, antequam mundus esset, quae est ab humana inflatione discreta. Secundum poenale judicium, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, secundum judicium discretionis judicat ut
Abbreviated transcription (Latin):
unt ñ nulli qui p̃cepta dĩ nec aure
Icorporis ꝑciꝑe dignantur. st̃ nͣnunli
qui ꝑcipiunt. s nullo m̃tis desidio com¬
plectuntur. St̃ ñnulliqui libent᷑ audien¬
do compungunt᷑. s post lacͥmas ad mi¬
quitatẽ redeunt. hi ꝓfecto uerba dĩ non
audiunt. quia ea exercere moꝑe ꝯtẽpmus.
frugi ⁊ ꝓdigo. de duob filiis inuitatis ad
uineam: illi tam̃ sunt ex diabolo ꝑ uiciũ.
qui uerba dĩ ñ diligunt. Qui uͦ renaseum¬
tur ex dõ. generationis adoptione: au¬
diunt u̾bum di ⁊ custodiunt. Respon¬
derunt gͥ udei. et dixer̃ ei. Nonne bene
dicimus nos quia samaritam es tu.: ⁊ demo
Iminũ. quando locutꝰ ẽ mulieri ad
fontem. & cũ eis conu̾satus ẽ. Uocant gͥ eũ
iudȩi samaritanũ quasi peccatorẽ. quia
peccatores illos reputabant. nec eis cou¬
tebantur. Hespondit in̾c. Ego demoni¬
um ñ habeo.s honorifico patrẽ meũ
& uos inhonorastis me. GRESORIUS
Ilterum de duob obiectis negauit. Sa¬

Expanded text:
e corporis percipere dignantur. Sunt nonnulli qui percipiunt, sed nullo mentis desiderio complectuntur. Sunt nonnulli qui libenter audiendo compunguntur, sed post lacrymas ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audiunt, quia ea exercere in opere contemfrugi et prodigo, de duobus filiis invitatis ad vineam, illi tamen sunt ex diabolo per vitium, qui verba Dei non diligunt. Qui vero renascuntur ex Deo generationis adoptione, audiunt verbum Dei et custodiunt. Responderunt igitur Judaei et dixerunt ei: Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemominum quando locutus est mulieri ad fontem, et cum eis conversatus erat. Vocant igitur eum Judaei Samaritanum quasi peccatorem, quia peccatores illos reputabant, nec eis contebantur. Respondit Jesus: Ego daemonium non habeo, seu honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me GREGOR. Alterum de duobus objectis negavit. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ficabatur de genere abrahȩ d̃m cęli uen¬
turum in carne: Qui reprehendunt
carnẽ xp̃i: rep̃hendunt factum abrahȩ.
insigura sũmȩ trinitatis tres angło ᷤᷤ
Ab intuttu carnis ad huinitatẽ trabit.s
duri ut lapides putant hoc eẽ blasphemrã
ulerunt gͦ lapides: ut iacerent in eũ. Iñe
aut abscondit se.⁊ exiuit de tẽplo. Quem
intelligere ñ poterant obruere querebant.
s dñs se uindicare noluit. quipati uenerat.
Etidõ se abscondit ut daret nob̃ exemplũ
dandi locum ux uł idõ ut ostendẽt quia
ipsa ueritas eis absconditur qui eiꝰ uerba
sequi contẽpnunt. & fugit mentẽ quam
ota quia inconsiderati iudei dixert
ad dũm quinqͣginta annos ũdum habes:
sunt qui fingunt ab incarnatione usq
ad passionẽ multo plures annos quam
ex hystoriis colligamus.CXXXII.¬

Expanded text:
ficabatur de genere Abrahae Deum coeli venficabatur de genere Abrahae Deum coeli venturum in carne. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae figura summae Trinitatis tres angelos ab intuitu carnis ad divinitatem trahit, sed duri ut lapides, putant hoc esse blasphemiam. « Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. » Quem intelligere non poterant obruere quaerebant: sed Dominus se vindicare noluit, quia pati venerat. Et ideo se abscondit ut daret nobis exemplum dare locum irae, vel ideo ut ostenderet quia ipsa veritas eis absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt, et fugit mentem, quia ota quia inconsiderate Judaei dixerunt ad Dominum: Quinquaginta annos nondum habes? Sunt qui fingunt ab incarnatione usque ad passionem multo plures annos quam ex historiis colligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego aũt noui eum. Et si chixero quia ñ
scio eum: ero similis uobis mendax. Sed
scio eum: & sermonem eius Sero.
Termonẽ patris ut filius loquebatur.
& ipseerat uerbũ patris qui hominib
loquebatur. Si gͦ cognouissent patrẽ. fi¬
lium eius recepissent. quẽ uox patris głi¬
ficat in baptismate. in monte. in aliis
huiꝰmodi. Idõ contra hoc qđ dicunt quẽ
te ipsum facis: refert głam suam ad pa¬
trem dicens. Si ego solus sine patre glifico
me ipsũ sicut simulatores: gła mea ni¬
chil est Abraham pat̾ ur̃ exultauit ut
uideret diem meũ: uidit ⁊ gauisus est.
redens exultauit sꝑando: ut uideret
intelligendo. Qd̾ ait diem meũ. in¬
certum potest ẽẽ unde dixerit. utrum
diem dm̃ temporalẽ in carne. andiem
qui nec orrum scit nec occasũ. S utrũq
abraham uidit. Quando enĩmisit ser¬
uum suum petere uxorẽ filio suo ysaac:
ait. Pone manũ sub femore meo: & uira
ꝑdm celi. Quid hoc sͥ uult nͥ quia signi¬

Expanded text:
si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris ut Filius loquebatur et ipse erat Verbum Patris, qui hominibus loquebatur. Si ergo cognovissent Patrem, Filium ejus recepissent, quem vox Patris glorificat in baptismate, in monte, in aliis hujusmodi. Ideo contra hoc quod dicunt: quem teipsum facis, refert gloriam suam ad Patrem, dicens: Si ego solus sine Patre glorifico meipsum sicut simulatores, gloria mea nihil est. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum: vidit, et gavisus est. Credens exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Quod ait: diem meum, incertum potest esse unde dixerit, utrum diem Domini temporalem in carne, an diem qui nec ortum scit nec occasum, sed utrumque Abraham vidit. Quando enim misit servum suum petere, uxorem filio suo Isaac, ait: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid hoc sibi vult, nisi quia signi
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc dies ẽ. Hic enĩ adhuc ẽ ille quidiar.
Ecce ego uobiscum sum. usq ad consũma
onec dies ẽ. id dum sũ in mundo:
faciam oꝑa patris illũ p̃dicando. cecos il¬
luminando. Nox aũt fuit quando xp̃c a
iudeis occisus ẽ. & fides pene defecit. Inde
dicit eis. Nunc ẽ hora ur̃a. & potestas te¬
nebrarũ. Hȩc cũ dixisset expuit in ter¬
ram. & fecit lutũ ex sputo. & linnut lutũ

Expanded text:
adhuc dies est. Hic enim adhuc est ille qui dixit: adhuc dies est. Hic enim adhuc est ille qui dixit: Ecce ego vobiscum sum usque ad onec dies est, id est dum sum in mundo, faciam opera Patris, illum praedicando, caecos illuminando. Nox autem fuit, quando Christus a Judaeis et occisus est, et fides pene defecit. Unde dicit eis: Nunc est hora vestra et potestas tenebrarum . Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo
Abbreviated transcription (Latin):
cius. s ut manifestentur oꝑadeim illo.
Peccauert̃ quidẽ .s ñ ilioꝵ peccato factũ
ẽ. ut cecus nasceret᷑. Magister qui querit
credentẽ ut faciat intelligentẽ. causã dicit
cecitatis. ut manifestent᷑ oꝑadĩ in illo. uui¬
delicet ut eũ illuminando. & ꝑ eũ qͦd in
cecitate humanigeneris facturꝰ sit signi¬
ficando: filius dĩ manifestet᷑. PIe oportet
oꝑarioꝑaeius qui misit me: donec dies ẽ
Uenitnox: quando nemo potest operar
Quamdiu in mundos ũ: luxsũ mundi.
Dies ileqiidicit. Egosum lux munddi
gͦdies ẽ quamdiu dñs in mundo ẽ. erit
maiora horũ facietis: Numqd in nocte
oꝑabatur petrus mnumbra sua sanante
infirmos. qd dñs ñ fecit quidyxit. sineme
nichil potestis facere : Quid gͦ dicemus de
ista nocte: Nox ista eoꝵ crit qui audient
ite in ignem ȩt̃nũ. qui p̃paratus ẽ chabolo
& angłis eius. Unde illud. Ligate illi manꝰ
& pedes. & ꝓicite eũ in tenebras extiores.
Tunc nemo poterit oꝑari. Ergo oꝑem dũ

Expanded text:
manifestentur opera Dei in illo. Peccaverunt quidem, sed illorum peccato factum non est ut caecus nasceretur. Magister qui quaerit credentem, ut faciat intelligentem, causam dicit caecitatis, ut manifestentur opera Dei in illo, videlicet ut eum illuminando, et per eum quid in caecitate humani generis facturus sit significando, Filius Dei manifestetur. Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Venit nox quando nemo pon mundo sum, lux sum mundi. Dies est ille qui dicit: Ego sum lux mundi . Si ergo dies est quandiu Dominus in mundo est, erit Majora horum facietis . Nunquid in nocte operabatur Petrus, in umbra sua sanante infirmos , quod Dominus non fecit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere? . Quid ergo dicemus de ista nocte? Nox ista eorum erit qui audient: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Unde illud: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Tunc nemo poterit operari. Ergo operemur dum
Abbreviated transcription (Latin):
homine. Cum loquit᷑ mendaciũ ex ꝓpͥis
loqͥtur. quia mendax est & pater etus.
inc manichei decipiunt imꝑitos. di¬
centes diabolũ habere patrem. s dñs
dixit diabolũ patrem ẽẽ mendacii. Dia¬
bolus enm sic genuit m̃dacium quasi
filiũ. ex quolapsus ẽ aueritate quam ds̃
pater genuit in filium. Diabolus itaq
mendax ẽ. & pater m̃dacii. Tu autẽ si
mentiris a diabolo accepisti. sicut uidĩ
loquentes m̃dacium. & ita ñ es pater
mendacũ Ego aũt quia ueritatẽ dico:
ñ creditis mͥ. Quis ex uob̃ arguet me de¬

Expanded text:
homine. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Hinc Manichaei decipiunt imperitos, dicentes diabolum habere patrem, sed Dominus dixit diabolum esse patrem mendacii. Diabolus enim sic genuit mendacium quasi filium, ex quo lapsus est a veritate, quam Deus Pater genuit in Filium. Diabolus itaque mendax est, et pater mendacii. Tu autem si mentiris, a Diabolo accepisti, sicut Judaei loquentes mendacium, et ita non es pater mendacii. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguet me de
Abbreviated transcription (Latin):
in os descendit. xp̃i diumitatẽ significat.
quia caput. xp̃i ds̃. Saluia itaq est sapi¬
entia que exore altissimi ꝓdit. Terra u
est caro xp̃i. Inunctus cecus ñdum uidet.
s mittitur ad piscinã. cuius nom̃ int̃pre
inungi ẽ catecuminũ fieri. lauari in
piscina ẽbaptizari in xp̃o. Catecummꝰ
grece: int̃pretatur instructꝰ latine. Ad
hoc sane paulatim rudes instruunt᷑
infide. ut tandẽ plene illuminati. sacram̃¬
tis participent cum caritate. Inde paulꝰ.
Fuimꝰ & nos aliquando natura filii urȩ.Sui

Expanded text:
at, quia caput Christi Deus. Saliva itaque est sapientia, quae ex ore Altissimi prodit. Terra vero est caro Christi. Inunctus caecus non videt, sed mittitur ad piscinam, cujus nomen missus inungi est catechumenum fieri; lavari in piscina, est baptizari in Christo. Catechumenus Graece, interpretatur instructus Latine. Ad hoc sane paulatim rudes instruuntur in fide, ut tandem plene illuminati, sacramentis participent cum charitate. Unde Paulus: Fuimus aliquando et nos natura filii irae,
Abbreviated transcription (Latin):
onum mouet indomitũ cor. nullo uere
fidei uomere penetratũ. Ubi ñ inuenit
ut lucas ait humorẽ. id uirtitis amorẽ.
Et statim exorttĩ ẽ ꝑ recordationẽ tantũ¬
modo. ñ ꝑ efficaciã:. qm̃ ñ habebat altitu

Expanded text:
onum movet indomitum cor, nullo verae onum movet indomitum cor, nullo verae fidei vomere penetratum. Ubi non invenit, ut Lucas ait , humorem, id est virtutis amorem. Et statim exortum est per recordationem tantummodo, non per efficaciam, quon
Abbreviated transcription (Latin):
& arefacta. Ubi duplicit̃ ꝑit sem̃. quia
transitu carnaliũ cogitationũ conculca¬
tur.⁊ demones comedunt illud. id÷ qua¬
dam delectatione rapiunt ⁊ absorbent.
ut nec memoria mens teneat. quodoꝑe
exercere neglexit. Demones aut uolucreᷤ
celi appellant᷑. uł quia st̃ cęlestis ⁊ sp̃uał
naturȩ. uel quia in aere habitant. Alia
aut cecidunt in petrosa. ubi ñ habebant
terrã multã. Et continuo exorta st̃. quia
ñ habebant altitudinẽ terre. Sole aũt
orto estuauert̃. ⁊ quia ñ habebant radi¬
cem aruerunt. Semina q̃ cadunt in
petrosa. id÷ suꝑ terrã petris abundantẽ.
germinare quidẽ cito queunt. s ñ figit᷑
radix. qm t̾re altitudinẽ hoc ẽ ꝓfundi¬
tatem ñ habet: uiccirco ȩstu solis arescit.
Petra significat hic duriciã ꝓt̾ue m̃tis.
terra lenitatẽ ammȩ obedientis. sol fer
uorem ꝑsecutionis. Cadit gͦ sem̃ uerbi
suꝑ petram. quando dulcedine ꝓmissi¬

Expanded text:
et arefecta. Ubi dupliciter perit semen, quia et arefecta. Ubi dupliciter perit semen, quia transitu carnalium cogitationum conculcatur, et daemones comedunt illud, id est, quadam delectatione rapiunt et absorbent, ut nec memoria mens teneat, quod opere exercere neglexit. Daemones autem volucres coeli appellantur, vel quia sunt coelestis et spiritualis naturae, vel quia in aere habitant. Alia autem ceciderunt in petrosa, ubi non habebant terram multam. Et continuo exorta sunt, quia non habebant altitudinem terrae. Sole autem orto aestuaverunt, et quia non habebant radicem aruerunt. » Semina quae cadunt in petrosa, id est super terram petris abundantem, germinare quidem cito queunt, sed non figitur radix, quia terrae altitudinem, hoc est profunditatem non habet, et idcirco aestu solis arescit. Petra significat hic duritiam protervae mentis, terra vero lenitatem animae obedientis, sol autem fervorem persecutoris. Cadit ergo semen verbi super petram quando dulcedine promissi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ qui extra st̃. in modo arenȩ steriles
atq mutiles adiacent.⁊ diuini sermonis
caꝑe intelligentiã ñ posst̃. Ueruntam᷑ in
littore stantes qͥ neq in marineq in na¬
ui erant. figurã gestant illoꝵ qͥ ab ama¬
rittdine reꝓboꝵ se subtraxer᷑. s ñdum
celestib mysteriis q̃ desid̾ant st̃ imbuti.
t locutꝰ ẽeis multa in parabolis dicens.
parabolice loqueret᷑: absq emolumento
recessissent auditores. Ieronimꝰ in marc̃.¬
Darobola ẽ rerũ in natura discrepantiũ
sub aliqua similitudine facta cõparatio.
ipse filius di intelligit᷑. qui exiens de
sinu patris tienit in mundũ ad semi¬
nandum ꝑse ac ꝑ suos hõib uerbum
ueritatis. qd̾ apud patrẽ udit. Et dũ
seminat: quȩdam ceciđunt secus uiã. &
conculcata st̃. & uenert̃ uolucres celi &
uȩdam cecidunt subaudis grana.
siue semina secus urã. Uia est. mens
malarũ cogitationũ sedulo meatu trita

Expanded text:
vero qui extra sunt, in modum arenae steriles vero qui extra sunt, in modum arenae steriles atque inutiles, adjacent, et divini sermonis capere intelligentiam non possunt. Verumtamen in littore stantes, qui neque in mari, neque in navi erant, figuram gestant illorum, qui ab amaritudine reproborum se subtraxerunt, sed nondum coelestibus mysteriis, quae desiderant, sunt imbuti. Et locutus est eis multa in parabolis, dicens:parabolice loqueretur, absque emolumento recessissent auditores. Parabola est rerum in natura discrepantium sub aliqua similitudine facta comparatio. tus Filius Dei intelligitur, qui exiens de sinu Patris, venit in mundum ad seminandum per se ac per suos hominibus verbum veritatis, quod apud Patrem vidit. Et dum seminat, quaedam ceciderunt secus viam, et conculcata sunt, et venerunt volucres coeli, et edam ceciderunt, subaudis: grana sive semina secus viam. Via est mens, malarum cogitationum sedulo meatu trita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabile ẽ itaq qd̾ hystoriȩ ꝓpͥus ordohic
habeatur. Nil tam̃ ꝓhiberet in hoc loco
ut sepe alibi artificialẽ ordinẽ attendi.
isericors dñs egredit᷑ de domoleronꝰ.
Lid de ꝓfundis myst̾is. &e sededux¬
ta mare hunis scłi. ut saltẽ in littore audi¬
mundꝰ ẽ. quia gustatꝰ amarꝰ ẽ. ⁊ uici¬
orum fluctib inquietus. S ab ipso dño
eripiunt᷑ p̃destinati.qͥ. amara dulcificat.
tristiciam conu̾tit in gaudiũ. egritudinẽ
in euangłio turbe uocabulũ int̾seri¬
tur: sicut diu̾sitas hoĩum. sic etiã diu̾sitas
intimatur uoluntatũ. Diuersis enĩ ex cau¬
ongregatio tam̃ turbarũ figurabat
colligendam. In quoꝵ mentes ascensurus
erat ꝑ fidem. qd̾ indicat ascensꝰ in nauẽ.
Nauis nanq in mari typũ prefert ȩccłȩ
in medio ñ credentiũ ⁊ contradicentium
edificandȩ. intraquã u̾bum uitȩ positũ
et p̃dicatũ. gr̃a suȩ uisitationis illã illustrat.
& dilectã sͥ mansionẽ in ea consecrat. Hi

Expanded text:
babile est itaque, quod historiae proprius ordo hic habeatur. Nil tamen prohiberet in hoc loco, ut saepe alibi, artificialem ordinem attendi. Misericors Dominus egreditur de domo, id est, de profundis mysteriis, et sedet juxta mare hujus saeculi, ut saltem in littore audimundus est, qui gustatus amarus est, et vitiorum fluctibus inquietus. Sed ab ipso Domino eripiuntur praedestinati, qui amara dulcificat, tristitiam convertit in gaudium, aegritudinem in Evangelio turbae vocabulum interseritur, sicut diversitas hominum, sic etiam diversitas intimatur voluntatum. Diversis enim de cauongregatio tamen turbarum figurabat s ad Christum colligendam. In quorum mentes ascensurus erat per fidem: quod judicat ascensus in navem. Navis namque in mari typum praefert Ecclesiae, in medio non credentium et contradicentium aedificandae, intra quam verbum vitae positum et praedicatum, gratia suae visitationis illam illustrat, et dilectam sibi mansionem in ea consecrat. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
do mite cor ⁊ docile ꝑ amorẽ ꝓximi
actiuam. ꝑ amorẽ dei contẽplatiuam
adipiscitur uitã. ⁊ spualium ordina¬
tur ꝑfectione uirtutũ. In senario añt
numero quia mundi ornatꝰ expletꝰ ẽ.
congrue ꝑfectio bone oꝑationis. in ad¬
impletione decalogi. sexagesimꝰ fructꝰ
intelligit᷑. Tricesimus uͥ fructus est in
fide sc̃e trinitatis impletio legis. Nȩc
dicens clamabat. Qui habet aures au¬
diendi audiat. Ubicunq hȩc admo
nitio int̃ponitur. mysticũ eẽ. ⁊ attentiuᷤᷤ
querendũ ostendit qd̾ dr̃. Igitur qͥ ht̃
aures conlis. id intelligentiã m̃tis: au¬

Expanded text:
i activam, per amorem Dei contemplativam adipiscitur vitam et spiritualium ornatur perfectione virtutum. In senario autem numero quia mundi ornatus expletus est, congrue perfectio bonae operationis, in adimpletione Decalogi, sexagesimus fructus intelligitur. Tricesimus vero fructus in fide sanctae Trinitatis impletio legis. Haec dicens clamabat: « Qui habet aures audiennitio interponitur, mysticum esse et attentius quaerendum ostendit quod dicitur. Igitur qui habet aures cordis, id est intelligentiam m
Abbreviated transcription (Latin):
exiens nĩc de domo: sedebat secus mare¬
⁊ cet̾a. Uerũ more scripture diẽ ponendo¬
ꝓtẽpore: uisus ẽ p̃octupare. Lucas uero
apłoꝵ electionẽ ꝓculdubio ante sermo¬
nem in monte habitũ factã. illo mͦ quo
pret̾missa recapitulari solent: cõmemo¬
rat dicens. Et cumdies factꝰ e̾ẽt. uocauit
discipłos suos. & elegit duodecĩ ex ipsis. qͦ¬

Expanded text:
s mare. . Verum more Scripturae diem ponendotempore visus est praeoccupare. Lucas vero lorum electionem procul dubio ante sermom in monte habitum factam, illo modo praetermissa recapitulari solent, commrat, dicens: Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis, q
Abbreviated transcription (Latin):
mo. sedebat secus mare. Et congrega¬
te sunt ad eum turbe multȩ.ita ut naui¬
culam ascendens sederet. Et om̃is turba¬
trum dñs eadem die qua post orati¬
onem uocauit discipłos. an alio tẽpore¬
exiens de domo fecerit ea q̃ secunt᷑: mini¬
me conturbat illũ qui nouit in p̃occu¬
pando ⁊ recapitulando modũ narrandi¬
cuangłistaꝵ. Matheus quidẽ põst illud¬
qd̾ narrat de matre ⁊ fr̃ib dñi. Hoc
continuo subiunxit dicens. In illo die

Expanded text:
t congregae sunt ad eum turbae multae, ita ut, iculam ascendens, sederet. Et omnis turbDominus eadem die, qua post oratonem vocavit discipulos, an alio temporexiens de domo, fecerit ea quae sequuntur, minie conturbat illum, qui novit in ppando et recapitulando modum narrandvangelistarum. Matthaeus quidem, post illudd narrat de matre et fratribus Domini, continuo subjunxit, dicens: In illo die
Abbreviated transcription (Latin):
ut formam hoĩs impleret obsecrat patrẽ
ꝓ nob̾. quia filius aduocatus ẽ nob̃. in quo
consistit officiũ pietatis. Inde paulus. Ad
s pius impetrat. orandi formã prescͥbens
quã debemꝰ imitari. Exit aũt orare in
oris curie ꝓgrediens. ut ext̾iore cessante
tumultu. in qͦdam m̃tis secreto ꝑ int̾na
desidia silenter cũ dño loquatur. Qui uͦ
de diuitiis aut honore scłi. aut de morte
mimici orat. in imo iacet. ⁊ oratio fit ei m

Expanded text:
ut formam hominis impleret, obsecrat Patrem ut formam hominis impleret, obsecrat Patrem pro nobis, quia advocatus est nobis, in quo consistit officium pietatis. Inde Joannes: Adsed quis impetrat, orandi formam praescribens, quam debemus imitari. Exiit autem orare in oris curiae progrediens, ut exteriore cessante tumultu in quodam mentis secreto per interna desideria silenter cum Domino loquatur. Qui vero de divitiis aut honore saeculi, aut de morte inimici orat, in imo jacet, et orat
Abbreviated transcription (Latin):
sumendi luminis in tempore pęnitentiȩ
gentes. quas naturalis legis ardore fere
extincto. erroris fumꝰ amarissimꝰ in uol¬
uit. quousq de parua scintilia in mag¬
num ardorẽ caritatis. xp̃c illas suscitautt.
Equidẽ p̃dicatio eius nullis insidiis supe¬
rata tandiu mundo lucebit. donec eiciat
id÷ ostendat ultimũ iudiciũ. ad iuctoriã
de om̃ib iminicis suis plenariã & ñ retra¬
ctandam. Nom̃ xp̃i ẽ. ipsius noticia i fi¬
de xp̃iana. inqͦ gentes xp̃ianȩ sperabt̃. Lx¬
actum es ⁊ autẽ in illis diebus
exiit in montẽ orare. & erat per¬
noct̾ans in oratione dei. Be da
orat ut homo. Quando orat theo¬
ricam uitã. quando sanat: actiuã ui¬
tam informat. neqͥs ꝓcura ꝓximi a
contemplationis studio torpescat. uł ꝓ
studio diuinȩ contẽplationis. quãuis su¬
pior sit. ꝓximi curã negligat. Quia pa¬
ter om̃ia posuit in manus filii iudex ẽ:
qd̾ ẽ insigne ꝓuidȩ potestatis. ł ilius tam̃

Expanded text:
sumendi luminis in tempore poenitentiae gentes, quas, naturalis legis ardore fere exstincto, erroris fumus amarissimus involvit, quousque de parva scintilla in magnum ardorem charitatis Christus illas suscitavit. Equidem praedicatio ejus nullis insidiis superata, tandiu mundo lucebit, donec ejiciat, id est, ostendat ultimum judicium, ad victoriam de omnibus inimicis suis plenariam et non retractandam. Nomen Christi, est ipsius notitia in fide Christiana. in quo gentes Christianae sperabunt. actum est autem in illis diebus, exiit in montem orare: et erat pernoctans in oratione Dei. BEDA. orat ut homo. Quando orat, theoricam vitam; quando sanat, activam vitam insinuat: ne quis pro cura proximi a contemplationis studio torpescat, vel pro studio divinae contemplationis, quamvis superior sit, proximi curam negligat. Quia Pater omnia posuit in manus Filii, judex est: quod est insigne providae potestatis. Filius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
credidit ipse. & domus enie tota.
epit homo credẽ quia MasiSter
añs ȩque absens corpore ut p̃sens
sanaret. & sic meruit salutem filio. Non
gͦ diffidit de miscdia seruos int̾rogando
de hora. s desid̾at ut uirtus diuina ser¬
uorum confessione plurimis innotescat.
Uel ne casu santas contigisset int̾roga¬
bat: quia forsitan ñdum ꝑfecte credebat.
Infigura sc̃i sp̃s septiformis in qͦ om̃is sa¬
lus consistit: reliquit illũ febris hora sep
arde credens regu August̃ tima.
lus iste figurat iudeos ad fidẽ difficile
uenientes. qualiserat chomas cũ audiret.
Uem mitte huc manũ tuam. & noli esse
incredulus s fidelis. LUIL.xXxX

Expanded text:
credidit ipse et domus ejus tota. Coepit homo credere quia Dominus aeque absens corpore, ut praesens sanaret; et sic meruit salutem filio. Non ergo diffidit de misericordia servos interrogando de hora, sed desiderat ut virtus divina servorum confessione plurimis innotescat. Vel ne casu sanitas contigisset interrogabat, quia forsitan nondum perfecte credebat. In figura sancti Spiritus septiformis, in quo omnis salus consistit, reliquit eum febris hora septima. Tarde credens regulus iste lus iste, figurat Judaeos, ad fidem difficile venientes: qualis erat Thomas, cum audiret: Veni, mitte huc manum tuam; et noli esse incredulus, sed fidelis . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ons ñ dedignat᷑ occurrere. cũ ad filtũ
reguli dedignaret᷑ ire: nr̃a retundit᷑
suꝑbia. quia in hominib ñ naturã qͥ
ad imaginẽ dĩ facti st̃. s honores & di¬
idete distinc̾tionẽ. Regulus iste
dñm ad cdomũ suã descendere cupie¬
bat. centurio indignũ se eẽ dicebat.
Hic cessum ẽ elationi. illic concessumẽ
humilitat. tanquã huic diceret᷑. No¬
li mͥ tedium facere: p̃sentiã meam uis
indomo tua. u̾bo possũ sanare filiũ
tuũ. Centurio alienigena credidit me
uerbo hoc posse facere. uos nͥ signa &
ꝓcligra uidĩtis. ñ creditis. Credidit
homo sermoni quẽ dixit ui̾c. & ibat.

Expanded text:
rionis non dedignatur occurrere cum ad filium rionis non dedignatur occurrere cum ad filium reguli dedignaretur ire , nostra retunditur superbia, quia in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et diidete distinctionem. Regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat, centurio indignum se esse dicebat. Hic cessum est elationi, illic concessum est humilitati, tanquam huic diceretur: Noli mihi taedium facere: potentiam meam vis in domo tua: verbo possum filium tuum sanare. Centurio alienigena credidit me verbo hoc posse facere; vos nisi signa et prodigia videritis: non creditis. « Credidit homo sermoni quem dixit ei Jesus, et