comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitegritatis ꝑsonat. frustra gͦ dicit apls: scͥpsi uobis
in epła. ne cõmisceanuni forncariis: Et ne forte dicanͣ.
ñ de omnibꝰ mundi nos dicunꝰ fornicatiis. s dicimꝰ qd̃
qui fuerit in xp̃o baptiratꝰ haberi iã ñ debeat fornica¬
riꝰ. s qualiscũq uita eiꝰ accepta sit deo: &. ideo addit a¬
płs. Non utiq fornicariis huiꝰ mundi. E infra. Si

Expanded text:
integritatis personat. 11. Frustra ergo dicit Apostolus: Scripsi vobis integritatis personat. 11. Frustra ergo dicit Apostolus: Scripsi vobis in espistola, ne commisceamini fornicariis . Et ne forte dicant: Non de omnibus mundi nos dicimus fornicariis, sed dicimus quod qui fuerit in Christo baptizatus, haberi jam non debeat fornicarius; sed qualiscumque vita ejus accepta sit Deo; et ideo addidit Apostolus: Non utique fornicariis hujus mun
Abbreviated transcription (Latin):
ti ñ potuerunt ferre: abiert̃. Deinde uolentes redire:
ñ sunt reccpiti. Plerũq enim audierã quȩ deberẽ caue¬
re: noueram. nichil ꝓfeccrã. E fferuescentes itaq disse¬
minare talia cepcrunt: quibꝰ incentores c̾ent uitioꝵ
omniũ misciabiles. Pdiderunt utiq qd ieiuinauer̃t:
ꝑdiderunt qd̃ se aliqͦ continuerunt tempore. Nunc
itaq diabolico studio inuident alioꝵ oꝑibꝰ bonis: quo¬
rũ ipsi fructu exciderunt. Quȩ uͥgo audiat nullum
p̃mium ee̾ integritatis: & ñ ingemiscat. Absit enim
ut facile tredat᷑ certe ut ñ studia deponat & imenti¬
onem suȩ m̃tis inflectat. Quȩ uidua cũ comperit
coniugii districta uinculo. si audiat qd̾ nullꝰ honor
castitatis sit. ñ possit incuriosa temptari corporis
ant m̃tis facilitate: Et ideo ȩccła cotidie in lectio¬
mbꝰ sacris sacerdotũ tractatibꝰ. laudẽ pudiciciȩ głam

Expanded text:
ti non potuerunt ferre. Abierunt foras: deinde volentes redire, ti non potuerunt ferre. Abierunt foras: deinde volentes redire, non sunt recepti; pleraque enim audieram, quae deberem cavere: monueram, nihil profeceram. Effervescentes itaque disseminare talia coeperunt, quibus incentores essent vitiorum omnium miserabiles. Perdiderunt utique quod jejunaverunt: perdiderunt quod se aliquo continuerunt tempore. Nunc itaque diabolico studio invident aliorum operibus bonis, quorum ipsi fructu exciderunt. 10. Quae virgo audiat nullum praemium esse 1025 integritatis, et non ingemiscat; absit enim ut facile credat, certe ut non studia deponat, et intentionem suae mentis inflectat? Quae vidua cum compererit ? Quae conjugii districta vinculo, si audiat quod nullus honos castitatis sit, non possit incuriosa tentari corporis aut mentis facilitate? Et ideo Ecclesia quotidie in lectionibus sacris, in sacerdotum tractatibus laudem pudicitiae, gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
lũ e̾e abstinentiȩ meritũ. nullũ frugalitatis: nullam
uirginitatis gram: pari om̃s extimari merito. p̃tio:
delirare cos qͥ icuiniis castigant carnẽ suam. ut m̃ti
subditam faciant. Qd̃ nunꝗͣ fecisset: mĩquã scͥpsisset
ad instituendũ alios paulꝰ apostolus: si deliram̃tũ pu¬
tasset. Gloriat᷑ itaq dicens. S castigo corpꝰ meũ: x ser¬
uituti redigo: ne aliis p̃dicans ipse reprobꝰ inueniar.
Eigo qͥ ñ castigant corpꝰ suũ &. uolunt p̃dicare aliis. ip̃i
tam̃tum libidinis. illecebra uoluptatis. incontinentiȩ
fomes: incendiũ cupiditatis: Quȩ istos epicureos no¬
castimoniã nulli usu cẽ ducant. fuerunt nobiscũ:
s ñ fuerunt ex nobis. Nseq enĩ pudet dicere: qd̃ dicit
euangłista ioħes. S hic positi pͥmo icuinabant: urtͣ
monasteriũ contiuebant᷑ Nullꝰ erat luxuriȩ locus:
int̾dicta ludibriose disputationi licentia. Hoc delica¬

Expanded text:
lum esse abstinentiae meritum, nullam frugalitatis, nullam lum esse abstinentiae meritum, nullam frugalitatis, nullam virginitatis gratiam, pari omnes aestimari pretio, delirare eos qui jejuniis castigent carnem suam, ut menti subditam faciant. Quod numquam fecisset, numquam scripsisset ad instituendum alios Paulus apostolus, si deliramentum putasset. Gloriatur itaque dicens: Sed castigo corpus meum, et servituti redigo; ne aliis praedicans, ipse reprobus inveniar . Ergo qui non castigant corpus suum, et volunt praedicare aliis, ipsi quam incitamentum libidinis, illecebra voluptatis, incontinentiae fomes, incendium cupiditatis? Quae istos Epicureos nocastimoniam nulli usui esse ducant. Fuerunt nobiscum, sed non fuerunt ex nobis ; neque enim pudet dicere, quod dicit evangelista Joannes. Sed hic positi primo jejunabant, intra monasterium continebantur: nullus erat luxuriae locus, interdicta ludibriosae disputationi licentia. 9. Hoc delica
Abbreviated transcription (Latin):
dei. in quẽ ñ crediderunt: nos illũ deuotione conspicimꝰ:
fide cernimꝰ. Stet gͥ in medio ur̃m. ut aꝑiant᷑ uob̾ cęli.
qͥ enarrant głam dĩ: ut uoluntatẽ eiꝰ faciatis. & oꝑemi¬
ni opꝰ euis. Qͥ uidet iħim cęli ei aꝑiunt᷑. sic̃ aꝑti sunt
stephano dicenti. Ecce uideo clos aꝑtos: & iħim stantem.
ad dexteram dei. Stabat quasi ꝑatꝰ. ut coronaret suũ
martyrẽ. Stet gͥ & uobis: ut cũ ñ uimneatis sedentem.
Sedens enim iudicat: sic̃ daniel dicit: T̃nrom positi
sunt. & libri aꝑti sunt: & antiquus dicrũ sedit. In oc¬
togesimo autẽ pͥmo psalmo: scͥptumẽ. Deus stecit in con¬
gregatione dõꝵ: in medio autẽ deos diuidicat. Sedens
gͥ uudicat. stans diiudicat. Et̃ indicat de imꝑfectis:
int̾ deos autẽ diudicat. Stet in uobis ut defensoꝵ ut
bonꝰ pastor: ne uos lupi incursent graues. qͦ ñ ociose
nr̃a adinonitio deflectat. Audio enĩ uenisse ad uos sar¬
mationẽ & barbationẽ uamloquos hoĩes: qͥ dicant nul¬

Expanded text:
daei, in quem non crediderunt: nos illum devotione conspicimus, fide cernimus. 5. Stet igitur in medio vestrum, ut aperiantur vobis coeli, qui enarrant gloriam Dei, ut voluntatem ejus faciatis, et operemini opus ejus . Qui videt Jesum, coeli ei aperiuntur, sicut aperti sunt Stephano dicenti: Ecce video coelos apertos, et Jesum stantem ad dexteram Dei . Stabat Jesus martyrem. 6. Stet igitur et vobis, ut eum non timeatis sedentem; sedens enim judicat, sicut Daniel dicit: Throni positi sunt, et libri aperti sunt, et antiquus dierum sedit . In octogesimo autem et primo psalmo scriptum est: Deus stetit in congregatione deorum: in medio autem deos dijudicat . Sedens igitur judicat, stans dijudicat; et judicat de imperfectis, inter deos autem dijudicat. Stet vobis ut defensor, ut bonus pastor; ne vos lupi incursent graves. 7. Quo non otiose nostra admonitio deflectit; audio enim venisse ad vos Sarmationem et Barbatianum vaniloquos homines, qui dicant nul
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo portauit: quẽ mundꝰ iste caꝑt acsustinere ñ
potest. Qui cũ ex mariȩ nasccret᷑ utero: genitalis tñ
septũ pudoris. & intemerata uirginitatis conserua¬
uit signacula. Itaq in uirgine. xp̃c repperit qd̾ suũ
cẽ uellet: qd̃ sibi dñs omĩum adsumeret. Pex uirum
autẽ &. mulierẽ caro eiecta de ꝑadiso ꝑ uirginẽ iuu¬
cta ẽ deo. Quid de altera moysi maria loquar: quȩ
feminei agminis dux pedẽ trausmisit pelagi freta:
Quo munere autẽ uencrabilis tecla etiã leonibꝰ fiut.
ut ad pedes p̃de suȩ strate impastȩ bestiȩ sacrũ defer¬
rent ieurnuĩ: nec ꝓcaci oculo urginẽ nec ungue uio

Expanded text:
Virgo portavit, quem mundus iste capere ac sustinere non potest. Qui cum ex Mariae nasceretur utero, genitalis tamen septum pudoris, et intemerata virginitatis conservavit signacula. Itaque in Virgine Christus reperit, quod suum esse vellet, quod sibi omnium Dominus assumeret. Per virum autem cta est Deo. 34. Quid de altera Moysi sorore Maria loquar, quae feminei dux agminis, pedes transmisit pelagi freta ? Quo munere autem venerabilis Thecla etiam leonibus fuit; ut ad pedes 1031 praedae suae stratae impastae bestiae sacrum deferrent jejunium; nec procaci oculo virginem, nec ungue
Abbreviated transcription (Latin):
que docet icuinasse petrũ .&. ienmnanti atq oranti. de
baptirandis gemtibꝰ reuelatũ mysteruĩ: nͥ ut ostendẽt
etiã ipsos scõs cũ ieiunant fieri p̃stantiores: Deniq
moyses cũ iciu naret. legẽ accepit. Ideo & petrus cum
ieuinaret: edoctꝰ ẽ noui testamĩti gr̃ã. Daniel quoq
ieuinii mertto ora clausit leonũ: futuroꝵq tẽpoꝵ
uidit negotia. Aut quȩ nobis salus c̾ẽ porest. nͥ ieiu¬
mo eluerimꝰ peccata nĩa. c̃ scͥptura dicat: ieiuniũ &
elemosina a peccato liberat: Qͥ sunt gͥ hii p̾ceptores no

Expanded text:
de baptizandis gentibus revelatum mysterium ; nisi ut ostenderet etiam ipsos sanctos, cum jejunant, tunc fieri praestantiores? Denique Moyses cum jejunaret, Legem accepit . Et ideo Petrus cum jejunaret, edoctus est novi Testamenti gratiam. Daniel quoque jejunii merito ora clausit leonum, futurorumque temporum vidit negotia . Aut quae nobis salus esse potest, nisi jejunio eluerimus peccata nostra; cum Scriptura dicat: Jejunium, et eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
que in ipso rerũ omniũ ortu fontes potui. fructꝰ
arboꝵ esui dedit. Uinũ. pꝰ diluuiũ iustꝰ ad temp¬
tatione sui repperit. Utam̃ gͦ temꝑantie uaturali
cibo: uttuiãq possimꝰ. S quia ñ om̃s fortes: ideo
apłs ait. uino modico utere ꝓpt̾ infirmitates tuas

Expanded text:
fructus arborum esui dedit? Vinum post diluvium justus ad tentationem sui reperit . Utamur ergo temperantiae naturali cibo, utinamque possimus! Sed quia non omnes fortes, ideo Apostolus ait: Vino modico utere propter frequentes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
Manducemꝰ & bibamꝰ cras enĩ moriem. Hoc ẽ. Quid
mͥ ꝓdest usq ad mortẽ contentio. nͥ ut hominẽ redi¬
merem eum qui frustra redinit᷑. si nulla ẽ spes resur¬
rectionis: Ae ꝑ hoc spe omni redemptionis amissa:
manducemꝰ & bibamꝰ ⁊ou amittamiꝰ fructũ p̃senttium:
qͥ futuroꝵ nullũ tenemꝰ Illoꝵ gͦ ẽ cibis & potibꝰ indul

Expanded text:
cras enim moriemur , hoc est: Quid mihi profuit usque ad mortem contentio, nisi ut hominem redimerem meum? Quia frustra redimitur, si nulla est spes resurrectionis. Ac per hoc, spe omni resurrectionis amissa, manducemus et bibamus: non amittamus fructum praesentium, qui futurorum nullum tenemus. Illorum ergo est cibis et potibus i
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotẽ adhuc non habet: ac sola nunc ex ommibs
liguriȩ. atq emilie. uenetiarũq. uł cȩteris funtimis
italiȩ partibꝰ. huĩmodi eget offitio: quod ex ea alie sibi
excłe petere solebant. Ꝙ quod uerecundiꝰ ẽ mͥ adscribr
u̾r̾a uitentio. quȩ affert impedim̃tũ. Nam cũ suit in
uobis dissensiones: qͣmͦ possumꝰ aliqͥd aut nos deccrn̾e.
aut uos eligere. aut qͥsquã acqͥescere. ut int̾ dissidentes
suscipiat hoc mutiꝰ. hd̃ uiter conuenientes uix sustine¬
tur: Hoc illa ẽ confessoris institutio: hec iustoꝵ soboles
patrii: qui scm̃ eusebiũ quẽ ĩquã ante cognouerant

Expanded text:
sacerdotem adhuc non habet, ac sola nunc ex omnibus Liguriae 1023 atque Aemiliae Venetiarumque vel caeteris finitimis Italiae partibus hujusmodi eget officio, quod ex ea aliae sibi Ecclesiae petere solebant, et quod verecundius est, mihi ascribitur vestra intentio, quae affert impedimentum. Nam cum sint in vobis dissensiones, quomodo possumus aliquid aut nos decernere, aut vos eligere, aut quisquam acquiescere; ut inter dissidentes suscipiat hoc munus, quod inter convenientes vix sustinetur? 2. Haec illa est confessoris institutio, haec justorum soboles patrum, qui sanctum Eusebium quem numquam ante cognoverant,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃toꝵ suoꝵ spiculum de uolupiate intorsit. dicens.
Si filiꝰ dei es: dic ut lapides isti panes fiant. Unde
dñs ait. Non in pane solo uiuit homo. s in onni
u̾bo dei. & uoluit face cũ posset: ut magis lectionis
studio quã uoluptati intende nos salutari p̾cepto
doceret. Et̃ quia isti ieuinandũ negant: qua causa
xp̃c ieuinauerit astruant. nͥ ut nobis exemplo esset
ieiuniũ. Deiiq in posterioribꝰ docuit ñ facile inalũ

Expanded text:
tamentorum suorum spiculum de voluptate intorsit, dicens: tamentorum suorum spiculum de voluptate intorsit, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Unde ait Dominus: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei, et noluit facere cum posset, ut magis lectionis studio quam voluptati intendere nos salutari praecepto doceret. Et quia isti jejunandum negant, qua causa Christus jejunaverit, astruant; nisi ut nobis exemplo esset ejus jejunium. Denique in posterioribus docuit non facile malum
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosoꝵ uitã rep̃hensibilẽ uideri. quȩ repleatur
delectationibꝰ: insi uel doloris uel mortis quatiatur
meti: Atq hic quã alicnꝰ a uero sit. etiã hinc depre¬
henditur: qd̃ uoluptatẽ in hoĩe deo auctore creatã
asserit pͥncipalit᷑: sic̃ filominꝰ eꝰ sectator in eptiomis
suis dispitat: & huiꝰ allegat stoicos e̾ẽ auctores sen-¬
tentiȩ. S hoc diuina scͥptura redarguit: quȩ serpen¬
tis insidiis atq illecebris infusam illatãq ȩuȩ uo-¬
luptatẽ docet. siqͥdẽ ip̃e serpens uoluptas sit. W ideo
uariȩ ac lubrice & uelut ueneno qͦdam corruptelarũ
infecte passiones: uoluptatis sint adpetentia. Igͥ uo
luptate constat deceptũ adam: excidisse a mandato dĩ
lens nos adu̾ẜ diaboli temptamñta fortiores reddere cer¬
taturꝰ iciuinauit: ut sciremꝰ quia alit̃ illecebias mali ñ
possumꝰ uincere. Deniq ip̃e diabolus pͥmum temp¬

Expanded text:
luxuriosorum vitam reprehensibilem videri, quae repleatur luxuriosorum vitam reprehensibilem videri, quae repleatur delectationibus; nisi vel doloris, 1026 vel mortis quatiatur metu. Atque hic quam alienus a vero sit, etiam hinc deprehenditur, quod voluptatem in homine Deo auctore creatam asserit principaliter, sicut Philomarus ejus sectator in epitomis suis disputat, et hujus allegat Stoicos esse auctores sententiae. 14. Sed hoc divina Scriptura redarguit, quae serpentis insidiis atque illecebris infusam Adae atque Evae voluptatem docet . Siquidem ipse serpens voluptas sit, et ideo variae ac lubricae, et velut veneno quodam corruptelarum infectae passiones voluptatis sint. Appetentia igitur voluptatis constat deceptum Adam excidisse a mandato Dei,lens nos adversus diaboli tentamenta fortiores reddere, certaturus jejunavit ; ut sciremus quia aliter illecebras mali non possumus vincere. Denique ipse diabolus primum ten
Abbreviated transcription (Latin):
aut auarꝰ. aut ĩmiudꝰ qd̃ ẽ udolatria ñ habet heredita¬
tẽ in regno. xp̃i &. dĩ. De baptiratis. utiq dictũ liquet.
Ipsi enĩ accipiunt hereditatẽ qͥ baptirant᷑ in morte xp̃r
& consepeliunt᷑ cũ ipso: ut cũ ipso resurgant. Ideo he¬
redes der: coheredes xp̃i. Sunt heredes dei:qͥa trauscri¬
bit᷑ in eos deigr̃a. Coheredes xp̃i: quia renouant᷑ in ui¬
tã ipsiꝰ. Heredes quoq. xp̃i. quia dat᷑ illis ꝑmortẽ ipsiꝰ
taniquã testatoris hereditas. Isti gͥ magis sibi debent
attendẽ. qͥ habent qd̃ possint admitte̾: quã qui ñ ha¬
bent. Isti maiore agere custodia: isti cauere uitioꝵ ille¬
oruinit᷑. Deniq sedit ppłs manducare & bibere. & sur¬
rexerunt lude. Ipse quoq epicurꝰ quẽ sibi isti sequen¬
dum mag̾ quã apłm putant assertor uoluptatis. &¬
si neget inuectricẽ mali e̾ẽ uoluptatẽ. ñ negat tamen
ex ea ficri quedã ex quibꝰ geuerent᷑ mala. Deniq nec

Expanded text:
t avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem in regno Christi et Dei . De baptizatis utique dictum liquet; ipsi enim accipiunt haereditatem, qui baptizantur in morte Christi, et consepeliuntur cum ipso, ut cum ipso resurgant . Ideo haeredes Dei, cohaeredes Christi sunt: haeredes Dei; quia transcribitur in eos Dei gratia: cohaeredes Christi; quia renovantur in vitam ipsius: haeredes quoque Christi; quia datur illis per mortem ipsius tamquam testatoris haereditas. 12. Isti igitur magis sibi debent attendere, qui habent quod possint amittere, quam qui non habent. Isti majore agere custodia, isti cavere vitiorum illeanducare et bibere, et surrexerunt ludere . 13. Ipse quoque Epicuru quem isti sibi magis sequendum quam apostolos putant, assertor voluptatis, etsi neget invectricem mali esse voluptatem, non negat tamen ex ea fieri quaedam, ex quibus generentur, mala: denique nec
Abbreviated transcription (Latin):
craditũ qd̃ diuino cẽt electus iuditio: quẽ om̃s postu¬
lauissent. Conuenit gͥ ut sequamini exemplũ parentũ:
p̾sertim cũ a scõ confessore institutos meliores parttibꝰ
cẽ oporteat. quanto uos melior doctor instituit. atq
cruduit: modestiȩq uĩe & concordiȩ insigne edere:
ut congruatis assensũ ad postulandũ sacerdotẽ. E tenĩ
si iuxta dũicã sententiã qđ duobꝰ conuenerit suꝑ t̾ram.
de omni re quãcũq petierunt fiet inqͥt a patre meo qͥ
ibi ego sũ in medio eoꝵ: quantomag̃ uͥ plena ẽ in no¬
mine. xp̃i congregatio: uͥ uinu̾soꝵ postulatio congruit:
dubitare nos nequaquã oportet iͥ dnm iħ̃m &. nolun¬
tatis atictorẽ. & petitionis arbitrũ fore. & ordinatiõis

Expanded text:
creditum quod divino esset electus judicio, quem omnes postulavissent. Convenit igitur ut sequamini exemplum parentum, praesertim cum a sancto confessore institutos tanto meliores patribus esse oporteat, quanto vos melior doctor instituit atque erudivit; modestiaeque vestrae et concordiae insigne edere, ut congruatis assensu ad postulandum sacerdotem. 3. Etenim si juxta Dominicam sententiam, quod duobus convenerit super terram, de omni re quibi ego sum in medio eorum : quanto magis ubi plena est in nomine Domini congregatio, ubi universorum postulatio congruit, dubitare nos nequaquam oportet, ibi Dominum Jesum et voluntatis auctorem, et petitionis arbitrum fore, et ordinationis
Abbreviated transcription (Latin):
alas. dicens. Qͥs dabit mͥ pennas
sic̃ columbe: et uolabo ⁊ reqͥesc̃ã:
Intelligebat enĩ. qd ad altiora faciliꝰ
penetrat᷑ simplicitate m̃tis: qũã
leuitate pennaꝵ. Uolauit gͦ hac
die sc̃s eusebius. Estimemꝰ iam eiꝰ
innocentiã de uolatu: et puritatẽ
eiꝰ de ipsa elatione iudicemꝰ. Tanꝗͣ
columba enĩ indomo dĩ degens.
assũpsit spiritales pennas: & reqͥe¬
uit in monte. Et licet ipse de mon¬
te ad montẽ uolare se dixerit: tam̃
i ipsa translatione. maiorẽ reqͥẽ
fuisse significo. Qd enĩ aliud ẽ de
monte ad monte uolare: nͥ acul
montes sic̃ dic̃ ꝓpħa. mons de mon¬
te sine manib concidentiũ: hoc ẽ
filius de patre absq ullius creati

Expanded text:
alas, dicens: Quis dabit mihi pennas alas, dicens: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Intelligebat enim quod ad altiora facilius penetratur simplicitate mentis, quam levitate pennarum. 4. Volavit ergo hac die sanctus Eusebius. Aestimemus jam ejus innocentiam de volatu, et puritatem ejus de ipsa elatione judicemus; tamquam columba enim in domo Dei degens, assumpsit spiritales pennas, et requievit in monte. Et licet ipse de monte ad montem volare se dixerit: tamen in ipsa translatione majorem requiem fuisse significo. Quid enim aliud est de monte ad montem volare, nisi montes, sicut dicit propheta: Mons de monte sine manibus concidentium; hoc est, Filius de Patre, absque ullius creati
Abbreviated transcription (Latin):
exiturũ se ẽẽ de corpore. In qͦfacto
nescio qͥd pͥmũ sit ãmirandũ: utrũ
qd̾ meruit exitus sui fine nosse:
an qd̃ scire potuerit. quȩ illum pꝰ
am quã ille exorat. iste consequit᷑.
nisi qd salua fide dixerim. ampliꝰ
ꝓmeret᷑. Ille enĩ finẽ postulat nos¬
se: iste etiã ultra finẽ qͥd futurꝰ eẽt
agnoscit. Ille usq ad exitũ qͥd desit
ignorat: iste pꝰ exitũ qđ suꝑsit ad
martyr eusebius. Sic̃ scimꝰ. uolare
ñ ꝑot̃ nisi qd purũ. leue. atq subti¬
le ẽ: cuiꝰ nec sinceritas indemꝑata
retardat᷑: nec alacritas. nec uelo¬
citas mole grauat᷑. Grauari aũt
uolatũ dico: ñ tam mole mẽbroꝵ
quã pondẽ delictoꝵ. Unde puto
etiã in ipsis auibꝰ ideo uelocuis co¬
lumbã pene p̃omnib uolitare:
qd̾ alacritatẽ ⁊nnocentiã comite¬
tur. Demq sc̃s dauid. cum purita¬
te m̃tis uolare concupiscẽt. ñ alteriꝰ
amimantis. nͥ columbe optauit

Expanded text:
exiturum se esse de corpore. In quo facto exiturum se esse de corpore. In quo facto nescio quid primum sit admirandum, utrum quod meruit exitus sui finem nosse, an quod scire potuerit quae illum post am quam ille exorat, iste consequitur; nisi quod salva fide dixerim, amplius promereatur; ille enim finem postulat nosse, iste etiam ultra finem quid futurus esset, agnoscit: ille usque ad exitum quid desit, ignorat; iste post exitum quid supersit, admartyr Eusebius. Sicut scimus, volare non potest, nisi quod purum, leve, atque subtile est: cujus nec sinceritas intemperantia retardatur, nec alacritas, nec velocitas mole gravatur. Gravari autem volatum dico, non tam mole membrorum, quam pondere delictorum; unde puto etiam in ipsis avibus ideo velocius columbam pene prae omnibus volitare, quod alacritatem innocentia comitetur. Denique sanctus David cum puritate mentis volare concupisceret, non alterius animantis, nisi columbae optavit
Abbreviated transcription (Latin):
cpositionẽ scĩ eusebii hodie
celebramꝰ. Quid ẽ depositio:
Non illa utiq quȩ sepeli¬
endis int̾ra membroꝵ reliquiis de¬
ricoꝵ manib ꝓcurat᷑. s illa qͦ hõ
uinculis carnalib absolutus. liber
iturus ad cȩlũ. t̾renũ corpꝰ exponit.
Iua plane ẽ depositio. in qua concu¬
piscere abicimꝰ: cessamꝰ delinquere:
peccare desinimꝰ: et totũ quicquid
salutiẽ contrariũ. quasi abiecta sar¬
cina oneris exponimꝰ. Nam idobic
dies ꝓcelebritate marima ꝓcurat᷑:
qͥa uere ẽ sũma festiuitas. mortuũ
cẽ uicus. soli iugere iusticiẽ. Unde
et depositionis ipsa dies natalis dr̃.
qd delictoꝵ carcere lib̾ati. libertate
nascim̃ saluatoris. S uideamꝰ sc̃s eu¬
sebius cũ qua gła adhanc diẽ depo¬
sitionis aduenerit. Dr̃ enĩ ante ali¬
qͣntũ tempꝰ exitus sui. manifesta
reuelatione uidisse se kalendis algs
de monte ad montẽ uolare: et ꝓphe¬
tia quadã hoc int̃p̃tatꝰ ẽ. hac die

Expanded text:
positionem sancti Eusebii hodie celebramus. Quid est depositio? Non illa utique, quae sepeliendis in terra membrorum reliquiis clericorum manibus procuratur: sed illa qua homo vinculis carnalibus absolutus, liber iturus ad coelum, terrenum corpus exponit. Ipsa plane est depositio, in qua concupiscere abjicimus, cessamus delinquere, peccare desinimus, et totum quidquid saluti est grave, quasi abjecta sarcina oneris, exponimus. Nam ideo haec dies pro celebritate maxima procuratur; quia vere est summa festivitas mortuum esse vitiis, soli vigere justitiae; unde et depositionis ipsa dies natalis dicitur, quod delictorum carcere liberati, libertati nascimur Salvatoris. 2. Sed videatur sanctus Eusebius cum qua gloria ad hanc diem depositionis advenerit. Dicitur enim ante aliquantum temporis exitus sui manifesta revelatione vidisse se kalendis Augusti de monte ad montem volare, et prophetia quadam hoc interpretatus est hac die
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt xp̃i uulnera s latronis: atq
ideo plus amare cȩpit. postquã
in corpore eius sua uulnera reco
eum ẽẽ in dolore ⁊ liuore eus nos
sanati sumus. Plus gͦ in cruce po¬
situs. liuores eius cernens latro
diligit dm̃. Mira res. Plus in cru¬
ce xp̃m latro diligit: quã iudas
dilexit incena. Ille ꝑcibum sub¬
plantat magistrum: hic credit
dñm ꝑ dolorem: sicut ait ꝓphas¬

Expanded text:
essent Christi vulnera, sed latronis; atque essent Christi vulnera, sed latronis; atque ideo plus amare coepit, postquam in corpore ejus sua vulnera recogeum esse in dolore, livore ejus sanati sumus . Plus ergo in cruce positus livorem ejus cernens, latro diligit Deum: mira res: plus in cruce latro Christum diligit, quam Judas dilexit in coena: ille per cibum supplantat Magistrum; hic credidit Dominum per dolorem, sicut ait p
Abbreviated transcription (Latin):
uere fidei plena deuotio: ut cum
de uulneribus dñi ꝓfuens san¬
guiscerit᷑ tunc de potestate cius
uenia postuletur : cum iidetur
eius humilitas. tunc magis ti¬
meatur eius diuinitas: cum mor¬
ti addictus putatur. tunc regis
illi honorificentia deferat᷑. Iste
enim fidelis latro non credidit
moriturum: quẽ annuntiat
regnaturũ. Non putat subden¬
dum inferis: quem dominatu¬
rum conficetur in celo. Non ar¬
bitratur eum apud tartarum
detineri: a quo se etiam postulat
liberari. Cernat licet cius hian¬
tia uulnera: spectet ipsius san¬
guinem ꝓfluentem dñi: tam̃
credit. quem reum nescit: iustũ
fatetur. quẽ non meminit pecca¬
torem. Ait enim illi alteri expro¬
branti latroni. Nos quidẽ recte
digna factis recipimꝰ: hic autẽ
nichil mali gessit. Intellerit enĩ
qđ ꝓ alienis peccatĩ has plagassusci¬
ꝑet: ꝑ alienis sceleribus hec uul¬
nera sustineret. Et sciuit quod
illa in corpore xp̃i uulnera. non

Expanded text:
est fidei plena devotio, ut cum est fidei plena devotio, ut cum de vulneribus Domini profluus sanguis cernitur, tunc de potestate ejus venia postuletur; cum videtur ejus humilitas, tunc magis teneatur ejus divinitas; cum morti addictus putatur, tunc regis illi honorificentia deferatur. Iste enim fidelis latro non credidit moriturum, quem annuntiat regnaturum; non putat subdendum inferis, quem dominaturum confitetur in coelo; non arbitratur eum apud tartarum detineri, a quo etiam se postulat liberari. Cernat licet ejus hiantia vulnera; spectet ipsius sanguinem profluentem, Deum tamen credit, quem reum nescit; justum fatetur, quem non meminit peccatorem: ait enim illi alteri exprobranti latroni: Nos quidem recte digna factis recipimus; hic autem nihil mali gessit . Intellexit enim, quod pro alienis peccatis has plagas susciperet, pro alienis sceleribus haec vulnera sustineret; et scivit, quod illa in corpore Christi vulnera, non
Abbreviated transcription (Latin):
set: qui in xp̃m semel crediderat.
de p̃senti magis supplicio dep̃¬
cari. Demde illud ao grãm eius
maioris est meriti. quod xp̃m
in cruce positum credidit: & pas¬
sio. que alus scandalum faciat:
illi ad fidem ꝓfecit. Crucis eñi
passio multis scandalũ fuit.
mus xp̃m crucifixum: iudeis
quidem scandalum: gentibꝰ aut̃
stulticiam. Recte gͦ meret᷑ para¬
dysum: qui crucem xp̃i ñ puta¬
uit c̃ẽ scandalum. s uirtutem.
Dicit enĩ idem apłs: ipsis uocatiͤ
iudeis xp̃m dei uirtutem et dei
sapientiam. Recte plane et dñs
huic donat paradysum: quia
quẽ uidas scarioth in hortulo
paradysi distraxerat: hic in cru¬
cis patibulo conficetur. Mira
res. Conficet᷑ latro: quẽ discipłs
ab negauit. Mira in quam res.
Latro honorificat patientem: quẽ
uidas ꝓdidit osculantem. Ab hoc
pacis blandim̃ta uenduntur:
ab illo crucis uulnera p̃dicant᷑.
Ait enim. Memento mei dñe:
cum ueneris in regnũ tuũ. Hec ẽ

Expanded text:
set, qui in Christum semel crediderat, set, qui in Christum semel crediderat, de praesenti magis supplicio deprecari, Deinde illud ad gratiam ejus majoris est meriti, quod Christum in cruce positum credidit, et passio, quae aliis scandalum fecit, illi ad fidem profecit; crucis enim passio multis scandalum fuit, mus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Recte ergo meretur paradisum, qui crucem Christi non putavit esse scandalum, sed virtutem; dicit enim idem Apostolus: Ipsis vocatis Judaeis Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam . Recte plane et Dominus huic donat paradisum, quia quem Judas Scarioth in hortulo paradisi distraxerat, hic in crucis patibulo confitetur. Mira res: confitetur latro quem discipulus abnegavit; mira, inquam, res: latro honorificat patientem, quem Judas prodidit osculantem: 158 ab hoc pacis blandimenta venduntur, ab illo crucis vulnera praedicantur; ait enim: Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
natio. quam salutis occasio.In
cruce enĩ positus. xp̃m dominũ
nr̃m credidit crucifixũ: & ideo
qui consortio passionis utitur:
consortio paradisi condonat᷑.
Beatus enim latro dum suppli¬
cium patitꝰ᷑: regnum cȩleste
consequitur: Ecce reus sic̃ dr̃.
cui damnari id temporis expe¬
diuit. Non enim ꝑuenerat ad
głam: si non traditus eẽt ad
penam̃. U ideamꝰ inquam. cur
tantoꝵ cͥminum reus. tam ci¬
to a saluatore para dysũ ꝓme¬
retur: cum alii multoꝵ tem¬
porum lacrimis. frequentib¬
ueniam consequant᷑. Magna
frẽs et multiplex causa ẽ: pri¬
mum qđ iste latro deuotione
fidei tam repente mutatus ẽ.
ut p̃sentem uitam despiceret
ac de futura ueniam p̃caret᷑:
et magis crederet utile sibi ẽẽ
de eterno iudicio petere: quã
de temporali supplicio postu¬
lare Reminiscens enĩ scelerũ
suoꝵ. et penitudinẽ gerens: plꝰ
incipit dolere qđ sperat. quam
sentire qđ patitur. Potuit enim
nisi de futuris ampluis cogitas¬

Expanded text:
natio, quam salutis occasio. In cruce enim positus Christum Dominum nostrum credidit crucifixum; 157 et ideo qui consortio passionis utitur, consortio paradisi condonatur. Beatus enim latro, dum supplicium patitur, regnum coeleste consequitur. Ecce reus dicitur, sicut cui damnari ad tempus expedivit. Non enim perveniret ad gloriam, si non contradictus esset ad poenam. Videamus, inquam, cur tantorum criminum reus, tam cito a Salvatore paradisum promeretur; cum alii multorum temporum lacrymis frequentibuveniam consequantur. Magna, fratres, et multiplex causa est: primum, quod iste latro devotione fidei tam repente mutatus est, ut praesentem poenam despiceret, ac de futura veniam precaretur, et magis crederet utile sibi esse de aeterno judicio petere, quam de temporali supplicio postulare; reminiscens enim scelerum suorum, et poenitudinem gerens, plus incipit avere quod sperat, quam sentire quod patitur. Potuit enim, nisi de futuris amplius cogitas
Abbreviated transcription (Latin):
at. s uigilet in nob̾ dñs: atq eo ui¬
gilante. nulla nos spiritalis neqͥ¬
diȩ ꝓcella concutiat. ubienĩ fides
int̾egra ẽ: ibi saluator docet. ugi¬
lat. et exaltat ÷ ibi quies. ibi tran¬
quillitas: ibi cunctorum ẽ medi¬
cina. Ubi aũt fidei ẽ admirta ꝑ

Expanded text:
at, sed vigilet in nobis Dominus, atque eo viat, sed vigilet in nobis Dominus, atque eo vigilante, nulla nos spiritalis nequitiae procella concutiat. Ubi enim fides integra est, ibi Salvator docet, vigilat, et exsultat; ibi requies, ibi tranquillitas, ibi cunctorum est medicina: ubi autem fidei est admixta
Abbreviated transcription (Latin):
das. Quamins eñĩ illius fides frmn¬
daret nauiculam: huiꝰ tam̃ cam
ꝑfidia conturbabat. Tran quilli¬
tas ẽ. ubi solus petrus nauigat:
tempestas. uibi iudas adiungit᷑.¬
Et licet eẽt petrus firmus suis
meritis: ꝑturbatur tam̃ crimi¬
nib ꝑditoris. Metuentib igitur
discipłis: anxiante petro. dormi¬
ebat dñs. Durum forte uideat᷑.
qd anxiante petro dormiebat¬
dñs. Dormiebat petro: ne uigila¬
ret uide. Unius delicto: cunctorum
merita quatiunt᷑. Obdormit xp̃c:
uentoꝵ spiramina concitantur.
Quisq enim peccatum ad miccit:
statm dormire sibi facit dñm:
et ꝓcellam sibi spirituum susci¬
tat immundoꝵ. Necesse ẽ autem.¬
ut diabolica insurgat tempestas:
cum dñi serenitas conquiescit.
lgit᷑ si unius iudę peccato. cuncti
piclitant᷑ apli: hoc exemplo caue¬
amus ꝑfidum: caucamꝰ ꝓ ditorẽ.
Qum etiam huiꝰmodi piciamus
de nr̃a nauicula. ut non obdormi¬

Expanded text:
das. Quamvis enim illius fides fundas. Quamvis enim illius fides fundaret naviculam, hujus tamen eam perfidia conturbabat. Tranquillitas est ubi solus Petrus navigat, tempestas ubi Judas adjungitur. Licet esset Petrus firmus suis meritis, perturbatur tamen criminibus proditoris . Metuentibus igitur discipulis, anxiante Petro, dormiebat Dominus. Durum forte videatur quod, anxiante Petro, dormiebat: dormiebat Petro, ne vigilaret Judae; unius igitur delicto cunctorum merita quatiuntur. Obdormit Christus, ventorum spiramina concitantur; quisquis enim peccatum admittit, statim et dormire sibi facit Dominum, et procellam sibi spiritum suscitat immundorum: necesse est autem diabolica insurgat tempestas, cum Domini serenitas conquiescit. 7. Igitur si unius Judae peccato cuncti periclitantur apostoli, hoc exemplo caveamus perfidum, caveamus proditorem, Quin etiam 441 hujusmodi abjiciamus de nostra navicula, ut non obdormi
Abbreviated transcription (Latin):
bo eccłiam meã. Quȩ nauis in al¬
tum scłi istius ita natat: ut pere¬
unte mundo. om̃s quos susce¬
pit scruet illesos. Cuiꝰ figuram
Sicut enĩ noe archa. naufragan
te mundo. cunctos quos susce¬
seruauit: ita et petri eccłia. con¬
flagrante scło. om̃s qͦs amplecti¬
tur. rep̃sentauit illesos. Et sicut
tunc transacto diluuio. ad archã
noe signum pacis columba de¬
tulit : ita et transacto iudicio.
pacis defert: quia ipse columba
uel par est. sicut ꝓmisit suis disci
candem nauiculam petri. de qua
nunc dñs celestis doctrine sacra¬
menta deꝓinit. legimus in matħo.
dormiente in cadem dño uentis
in surgentib turbatam. ita ut cun¬
cti apłi mortis ꝑiculum formida
intranquillitate doctrinã popłs
tribuit: ibi in tempestate disciplis
metũ mortis indicit: presertim
cum ibi etiam cum ceteris apłis
symon petrus esset. Hec aũt cau¬
sa ẽ ꝑiculi. Erat enim ibi symon
petrus: s erat pariter & p̃didor u¬

Expanded text:
bo Ecclesiam meam . Quae navis in albo Ecclesiam meam . Quae navis in altum saeculi istius ita natat; ut pereunte mundo, omnes quos suscipit, servet illaesos. Cujus figuram sicut enim Noe arcte mundo, cunctos quos susceservavit; ita et Petri Ecclesia, conflagrante saeculo, omnes quos amplectitur repraesentabit illaesos, et sicut tunc transacto diluvio ad arcam Noe columba signum pacis detulit, ita et transacto judicio as gaudium defert: quia ipse columba vel pax est, sicut promisit dicens: eamdem naviculam Petri, de qua nunc Dominus coelestis doctrinae suae sacramenta depromit, legimus in Matthaeo , dormiente in eadem Domino, ventis insurgentibus perturbatam, ita ut cuncti apostoli mortis periculum formidarin tranquillitate doctrinam populis tribuit, ibi in tempestate discipulis metum mortis indicit; praesertim cum ibi etiam cum caeteris apostolis Simon Petrus esset. Haec autem est causa periculi: erat ibi Simon Petrus, sed erat pariter et proditor Ju
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ inferna. Nam ex quo homo
dñs iħs qui ipsã crucẽ gestabat.
sepultus inderra ẽ: ueluti di ru¬
pta ab eo & exarata t̾ra. om̃s quos
retinebat mortuos germinauit

Expanded text:
rantur inferna; nam ex quo homo Dominus Jesus, qui ipsam crucem gestabat, sepultus in terra est; veluti dirupta ab eo exarata terra, omnes, quos retinebat mortuos, germinavit
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris hominis corruptelam. no¬
ue indolem iuuentutis ad quirat:
et mirum mninodum. muno eodẽ¬
q homine. delictis scĩtas. imiqͥtati
iusticia. senectuti succedat infan¬
tia: nouoq natiuitatis genere.
alter ẽ qui renascitur. cum ipse
sit qui peccaiit. Sic namq he¬
lyas. quadraginta dierum et no¬
ctium curriculo continnato ie¬
iumo: totius mundi longam
acnim amsiccitatem. meruit im¬
brium rore restinguere: et ar¬
dentem t̾ram sici. celestis plumȩ
largitate ꝑfundere. Quod qͥdem
infiguram factum eẽ cognoscimꝰ:
ut nos horum quoq quadragin¬
ta curriculo dicrum ieuinantes

Expanded text:
eteris hominis corruptelam, novae indolem juventutis acquirat. Et mirum in modum in uno eodemque homine delictis sanctitas, iniquitati justitia, senectuti succedit infantia: novoque nativitatis genere alter est, qui renascitur; quam ipse sit, qui peccavit. 7. Sic namque Elias quadraginta dierum ac noctium curriculo continuato jejunio, totius mundi longam ac nimiam siccitatem meruit imbrium rore restinguere, et ardentem terrarum sitim coelestis pluviae largitate perfundere . Quod quidem in figuram nostri factum esse cognoscimus, ut nos quoque horum quadraginta curriculo dierum jejunantes
Abbreviated transcription (Latin):
celestis ymber infundat: ac lon¬
gam gentilium siccitatem. laua¬
cri mnundatio salutaris irroret
Siccitatem enim et ardorem sue
animȩ patitur: quisq baptismi
grã non rigatur. Horum gͦ diec̃¬
rum noctiumq ieiunio. moyses
sc̃s meruit cum dño loqui. stare.
consistere: et de manu eius legis
p̃cepta susceꝑe. Quamus enim
illum ab obtutib dĩ condicio
humana subtraheret:ieiunoꝵ
tamen gr̃ã ꝓximum illum diui¬
nitatis consortio faciebat. Hȩc
enim in nobis uirtutũ portio
ipsi magis familiaris intimus.
& amicus ẽ: sicut scriptura dicit:
Moyses loquebat᷑ cum dñofa¬
cie ad faciem: sicut loquit᷑ quis¬

Expanded text:
desuper imber infundat, et longam gentilium siccitatem lavacri inundatio salutaris irroret. Siccitatem enim et ardorem animae suae patitur quisquis baptismi gratia non rigatur. Horum quoque dierum noctiumque jejunio Moyses sanctus meruit cum Deo loqui, stare, et consistere, et de manu ejus legis praecepta suscipere. Quamvis enim illum ab obtutibus Dei conditio humana subtraheret, jejuniorum tamen gratia proximum illum Divinitatis consortio faciebat. Haec enim in nobis virtutum portio ipsi magis familiaris intimus et amicus est, sicut Scriptura dixit: Et Moyses loquebatur cum Deo facie ad faciem, sicut quis
Abbreviated transcription (Latin):
sito factum ẽ. Ante enim retrorsum
aque conũse fuerant: mͦ retrorsũ pec¬
cata conũsa sunt. Etsieut cunc impe¬
tus fluminis aluieum sun cursus ꝑdidit.
ita& nunc impetus peccatorũ. homi¬
nem siuierroris amisit. Quod quidẽ
in ꝓpħa helia. iam illo factum puco
tempore. Sicut enim helias in iorda¬
ne diuisionem fecit undarũ: ita et
oꝑatus ẽ peccatorum. Ille stare fluenta
p̃cepit: hic crimina. Et siẽ sub helia
fluctꝰ pͥmordia fondnm de quibus
homines ad origniem suam de qua
in infantia fuerant exont sunt

Expanded text:
sito, factum est; ante enim retrorsum sito, factum est; ante enim retrorsum aquae conversae fuerant, modo retrorsum peccata conversa sunt: et sicut tunc impetus fluminis alveum sui cursus perdidit; ita et nunc impetus peccatorum dominium sui erroris amisit. Quod quidem in propheta Elia jam illo in tempore factum puto; sicut enim Elias in Jordane divisionem fecit undarum , ita etoperatus est peccatorum: ille stare fluenta praecepit, hic crimina. Et sicut sub Elia fluctus primordia fontium, de quibus homines ad originem suam de qua in infantia fuerant exorti, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝓuident societate misterii. Qua
liqua similitudo columbe uel dñi. sicut
ẽ uocis & uerbi. Est plane non parua.
Columbam enim etiam ipsum dixerĩ
dnm̃: quia ẽ alacer. mitis. & simplex. Co¬
lumba ẽ: quia scõs suos eẽ p̃cipit ut co¬
lumbas dicens. Estote simplices ut co¬
lumbe. Quod autẽ columba xp̃e sit: pro¬
pħa dicit ex ꝑsona ipsius. desebens post
passionem reditum eius ad celum. Qiuis
columba. Incelligo mist̾rum: agnosco
etiamsaeram̃tum. Columba enim ipsa
ẽ. que nunc ad eccłiam xp̃i inbaptis¬
mo uenit: que quondam ad archam¬
noe indiluio ꝓꝑauit: tune illi securi¬
tatem annuntians oliue ramo: mo¬
do huic et̾nitatem conferens diuini¬
tatis indicio: tune signum pacisore
afferens: mͦ ipsam pacem xp̃m sui
hoc flumine sepius facꝰta ẽẽ seͥptura cõ¬
memorat: int̾cetera dicens. Et iorda¬
nis conũsus ẽ recrorsum. Puto aũt eẽ
mirabilius: quod dño iħu xp̃o ibipo¬

Expanded text:
num provident societate mysterii. Qua num provident societate mysterii. Qua liqua similitudo columbae vel Domini, sicut est vocis et Verbi. Est plane non parva; columbam enim etiam ipsum Dominum dixerim; quia est alacer, mitis et simplex. Columba est, quia sanctos suos esse praecepit ut columbas, dicens: Estote simplices sicut columbae . Quod autem columba Christus sit, Propheta dicit ex persona ipsius, describens post passiocolumba. Intelligo mysterium, agnosco etiam sacramentum. Columba enim ipsa est quae nunc ad Ecclesiam Christi in baptismo venit, quae quondam ad arcNoe in diluvio properavit , tunc illi securitatem annuntians olivae ramo, modo huic aeternitatem conferens divinitatis indicio. Tunc signum pacis ore afferens, modo ipsa pacem Christum sui hoc flumine saepius facta esse Scriptura commemorat, inter caetera dicens: Et Jordanis conversus est retrorsum . Puto autem esse mirabilius quod Domino Jesu Christo ibi po
Abbreviated transcription (Latin):
num peccatis obnoxii. opus habebamꝰ.
ut in xp̃i baptismo purgaremur. Itq
idõ uenit dns ad lauacrum. ñ ut puri¬
ficet᷑ aquis: s ut nobis aquarum fluen
deleret: qui ommum peccata suscepit.
ecce qui tollit peccata mundi. Mirum
gͦ in modum. imnus mergit᷑. .&. salus om̃i¬
niuolentiam: qua solus se in passione con¬
tumeliis subdidit: in lauaero solus grãm
in uoce. Quodq solum ad astruendam
fidem hominib necessarium erat exhi¬
bere saluatorem: fides enim nr̃a non nisi
auditu constat &. iusu: idõ se sp̃s in colũ¬
ba. oculis subdit: pat᷑ in uoce se aurib
subministrat. Nam nisi ꝓpt̃ nram ere¬
dulitatẽ ista fieri oportuisset: potuit pat̃
& sp̃s. tanquam inuisibilis ds̃. ad uerbũ
filium. inuisibili ꝓlapsione descendere.
Nerbum enim xp̃e ẽ: de quo sebitur.
Inpͥncipio erat uerbum. Bene inquam
non nisi de uoce ꝓcedit. C onueniunt
itaq sibi uox &. uerbum:  saluti homi¬

Expanded text:
num peccatis obnoxii, opus habebamus num peccatis obnoxii, opus habebamus ut in Christi baptismo purgaremur; atque ideo venit Dominus ad lavacrum, non ut purificetur ipse aquis: sed ut nobis aquarum fluentdeleverit, qui omnium peccata suscepit; hic est qui tollit peccata mundi . Mirum ergo in modum unus mergitur, et salus omninevolentiam, qua solus se in passione contumeliis subdidit, in lavacro solus gratiain voce: quodque solum ad astruendam fidem hominibus necessarium erat, exhibet Salvatorem. Fides enim nostra nisi auditu non constat et visu; ideo se Spiritus in columba oculis subdit, Pater in voce se auribus subministrat; nam nisi propter nostram credulitatem ista fieri oportuisset, potuit Pater et Spiritus tamquam invisibilis Deus ad Verbum Filium invisibili prolapsione descendere. Verbum enim Christus est, de quo scribitur: In principio erat Verbum . Bene, inquam nonnisi de voce procedit. Conveniunt itaque sibi vox et verbum, et saluti homi
Abbreviated transcription (Latin):
Leriq in hac scã
epiphanie die.
hactenus a dño
mirabilia facta
eẽ cõmemorant.
ut rogatus ad
miptias aque substantiam in iuni speci¬
em commutaret: ac liquorem fontium
in meliorem usum siu benedictione tnͣs¬
ferret: ministros hausisse aquam de pu¬
teis. uinum inuenisse in ydriis: atq utili¬
ori dispendio ꝑdidisse qđ impleuerant.
repꝑisse quod deerat: tunc q pͥmũ hoc
mirabili signo. diuinitatis sue declaras¬
se uirtutem. Donnulli aut̃ in hac sc̃ãdie.
ab iohanne baptiratum eum i iordane
testantur: atq in lauacri erus gr̃a. inter-¬
descendisse. Nec mirum. si in dñi lauacro
mistium non defuit tͥnitatis: cum nr̃m
lauacrum. tͥnitatis complaceat saera¬
mentum. Neq enim poterat dñs ñ pri-¬
mum circa se exhib̾e. quoderat postea
humano generi p̃cepturus: cũ om̃ia ñ
catum non hab̾et: de quo dicit᷑ qui pec¬
catum ñ fecit. nec inuentꝰ ẽ dolus in ore
eius: d ꝓpt̾ nos utiq: qui multorũ erimi¬

Expanded text:
lerique in hac sancta Epiphaniae die hactenus a Domino mirabilia facta esse commemorant, ut rogatus ad nuptias aquae substantiam in vini speciem commutaret , ac liquorem fontium in meliorem usum sui benedictione transferret: ministros hausisse aquam de puteis, vinum in hydriis invenisse; atque utiliore dispendio perdidisse quod impleverant, reperisse quod deerat: tuncque primum hoc mirabili signo divinitatis suae declarasse virtutem. Nonnulli autem in hac sancta die ab Joanne baptizatum eum in Jordane testantur, atque in lavacri ejus gratia inter Spiritum descendisse. Nec mirum si in Domini lavacro mysterium non defuit Trinitatis, cum nostrum lavacrum Trinitatis compleat sacramentum; neque enim poterat Dominus non primum circa se exhibere, quod erat postea humano generi praecepturus, cum omnia non scatum non haberet, sicut dicit Peatem non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus ? Sed propter nos utique, qui multorum crimi
Abbreviated transcription (Latin):
ingeris repentinam: Si cor
habes: intellige quia omni ne¬
cessitati. maior. necessitas est
salutis: et utilior cansa ẽ priꝰ
curare uitam. et cunc peculii
dampna sarcire: nedum au¬
gmentum patrimonii queri¬
mus: sentiamus animȩ detri¬
mentum. S forte iudicem me¬
tuis: quem insecretario reliqͥ¬
sti. Michi crede. quod magis
ddm̃ iudicem metuere debes: qui
et ipsum tuum iudicem iudica¬
bit. Illum gͦ metius. qui mox ac¬
cipiet successorem: dm̃ ñ metiuis.
cui nemo aliquando succedit:
Considera itaq iudicii imminen¬
tem diem: et in extinguibiles ge¬
henne flammas: stridorem hor¬
ridũ dentium: tenebrarũ. ultimũ
cruciatum: et. si ꝑotes. relicta eccle¬
sia. scłaribus sollicitudinib impli¬
care uereor enim nedum mundi
diuitias queritis. inueniatis po¬
tius diuitias peccator ũ. et reptis
thesauris seculi. celestes tesauros

Expanded text:
ingeris repentinam? Si cor ingeris repentinam? Si cor habes, intellige quia omni necessitate major necessitas est salutis: et utilior est causa prius curare vitam, tunc peculii damna sarcire; ne dum augmentum patrimonii quaerimus, sentiamus animae detrimentum. Sed forte judicem metuis, quem in secretario reliquisti. Mihi crede quod magis Deum judicem metuere debes, qui de ipso tuo judice judicabit. Illum ergo metuis, qui mox accipiet successorem: Dominum non metuis, cui nemo aliquando succedit? Considera itaque judicii imminentem diem, et inextinguibiles gehennae flammas, stridorem horrendum dentium, tenebrarum ultimum cruciatum; et si potes, relicta Ecclesia, saecularibus sollicitudinibus implicare. Vereor enim ne dum mundi divitias quaeritis, inveniatis potius divitias peccatorum; et repertis thesauris saeculi, coelestes thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italiter feditatem m̾orum
indicasse: cum dicit. Non sic¬
głetur gibbosus: sicut erectꝰ.
Quasi diceret. Non sic gletur
peccator. uiciorum suorum pra¬
uitate distortus: sicut głatur
iustus. conscientiȩ bone sim¬
plicitate directus. Quamuis
enim peccator ꝓceritate corpo¬
ris gaudeat: quamius scapu¬
larum suaꝵ equalitate lecetur:
anima tamen eius morũ pra¬
uitate deformis c̃. Recte gͦ came¬
lo comparatus ẽ diues. Si quidẽ
illum atransitu acus. corporis
crassitudo reuocat: hunc ab
ingressu eccłiȩ. patrimonii sol¬
licitudo retentat. Et sicut illũ
paruũ foramen ñ capit. onera¬
tum mole inembrorũita & hc̃
introitus sc̃s non suscipit. gra¬
uatum cumulo delictoꝵ. Uterq
habet ꝓpriam sarcinam. Ille
oneratus ẽ carnibus: iste pecca¬
tis. Et sicut ille in habitaculis ẽ
angustissimȩ acus cauerne: ita
in compositum natura: hunc
autẽ prauum uoluntas efficit.
Qui dum sollicitudinem patri¬
ris obicis: Quid necessitatem

Expanded text:
s, foeditatem morum potius indicasse, cum dicit: Non glorietur gibbosus sicut rectus ; quasi sic diceret: Non glorietur peccator vitiorum suorum pravitate distortus, sicut gloriatur justus conscientiae bonae simplicitate directus. Quamvis enim, o peccator, proceritate corporis gaudeas, quamvis scapularum tuarum aequalitate laeteris; anima tamen tua morum pravitate deformis est. 3. Recte ergo camelo comparatus est dives; siquidem illum a transitu acus corporis crassitudo revocat, hunc ab ingressu Ecclesiae patrimonii sollicitudo detentat: et sicut illum parvum foramen non capit oneratum mole membrorum; ita et hunc introitus sanctus non suscipit gravatum cumulo delictorum. Uterque habet propriam sarcinam suam, ille oneratus est carnibus, iste peccatis: et sicut ille inhabilis est angustissimae acus cavernae; ita incompositum natura, hunc autem pravum voluntas efficit.et dum sollicitudinem patriris objicis? Quid necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
accusationib uellet plebs imꝑita
dampnare:ait idem. Mundus
ego sum a sanguine hiius. Quo
dicto: peccantis popłi reuocauit er¬
rorem. Hac gͦ uoce circa susannã
damhel utitur: qua circa dñm usꝰ¬
est et pilatus. Ait enĩ pilatus. Mun
citia: qua ẽ et absoluta iusticia. S
danihel melius quã pilatus.Iule
enim pudicum sanguinẽ nec
condempnat. s liberat: Hic aũt
iustum sanguinẽ & conficetur. &
tradit. Quid enim ꝓfuit. testimo¬
nium ꝓhibuisse innocentie & ue¬
lut rcum addixisse nequitie: nisi
qđ grauius peccatum ẽ. unũ eun¬
demq et ꝓnuntiare iustum. et
tradere criminosum: Ipse enim
iniquitatis suȩ testis ẽ: qui ore
absoluit. & corde condempnat:
Lauerit ipse manus suas pilatꝰ.

Expanded text:
accusationibus vellet plebs imperita accusationibus vellet plebs imperita damnare, ait idem: Mundus ego sum a sanguine hujus . Quo dicto peccantis populi revocavit errorem. Hac ergo voce circa Susannam Daniel utitur; qua circa Dominum usus est Pilatus; ait enim Pilatus: Mundcitia, qua est absoluta justitia. Sed Daniel melius quam Pilatus; ille enim pudicum sanguinem non condemnat, sed liberat; hic autem justum sanguinem et confitetur, et tradit. Quid enim profuit testimonium perhibuisse innocentiae, et velut reum addixisse nequitiae, nisi quod gravius peccatum est, unum eumdemque et pronuntiare justum, et tradere quasi criminosum? Ipse enim iniquitatis suae testis est, qui ore absolvit, et corde condemnat. Laverit licet manus suas Pilat