comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facere. S si ei obiectũ fuerit & dictũ si
iustus. eẽs resuscitares mortuum. quom
sine pecro poterat. Pecrus ñ nisi in xp̃oũ
poterat. quia sine me inquit nichil potestiᷤ
facere. Cũgͦ hoc audierit homo qui ꝓ.¬
fuit quas obiectũ calũpniã ab ignaris pͥa¬
ganis. ab hominib nescientib quid lo.¬
quanttr. in compage corpore xp̃ respon¬
deat ⁊ dicat. Quid dicis. Non es iustus qr
ñ facis miraculum. Posses ⁊ auridicere. ñ
es incorpore quia ñ tudes. Fac̃es inquit tu
sicut petrus fecit. S petrus oe mich fecit.
quia ineo corpore sum inquo petrus fecit.
in illo quod potest possum a quo dtuisus
ñ sum. Qd̾ minuspossum cõpatit᷑ mͥ. Et
quoo plus potest gͣauo eo ill. Ipse dñs dẽ.¬
suꝑ clamauit ꝓcarpore suo. Saule saule
quid me ꝑsequeris. Et ipsũ nemotange.¬
bat. S ꝓcorpore interra laborante. ca
plus pot̃ ñ muiderit. s congratulatus fue¬

Expanded text:
facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si facere. Sed si ei objectum fuerit et dictum: Si justus esses, resuscitares mortuum, quomodo sine Petro poterat, Petrus nisi in Christo non poterat: «Quia sine me,» inquit, «nihil potestis facere» . Cum ergo hoc audierit homo qui proficit, quasi objectam calumniam ab ignaris paganis, ab hominibus nescientibus quid loquantur; in compage corporis Christi respondeat et dicat: Qui dicis, Non es justus, quia non facis miracula; posses et auri dicere, Non es in corpore, quia non vides. Faceres, inquit, et tu, sicut et Petrus fecit. Sed Petrus et mihi fecit, quia in eo corpore sum, in quo Petrus fecit: in illo quod potest possum, a quo divisus non sum; quod minus possum, compatitur mihi, et quod plus potest, congaudeo illi . Ipse Dominus desuper clamavit pro corpore suo, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? et ipsum nemo tangebat, sed pro corpore in terra laborante capuplus potest non inviderit, sed congratulatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
oculus: Responda& enĩ auris de pace
corperis. & dicit. ib sum ub ẽ. oculiis.
In eo corpore sum. In me ñuideo. In illo
cũ quo sum uideo. Ita cũ auris dicit. ocłs
mͥ uida. oculusdicit. auris mͥauoit.
oculie aures dicunt. manu
nob̃ oꝑan / tur. manus dicunt.¬
pedes no b̃ ambulant. om̃ia in¬
unũ corpore cũ oꝑantur. si sit ibi sanitaᷤ
&e concortent mẽbra. gauoent etiã cet̾a¬
pes quasi longe uidetur ab oculis. ill eñĩ
sunt locat insublimitate illi autẽ infra
positi quando forte pes spinã calcauerit
deserunt oculi. & ñsicut uidemus totum
corpus contrahitur: Q sed&e homo. Cur¬
uatur spina dorsi. ut querat᷑ spinaquȩ he¬
sit inplanta. Om̃ia mẽbra quicquio post̃
faciut. ut de insimo ⁊ extfmo loco spina
quȩ inheserat educatur. Sic gͦ fr̃s quis¬
quis incorpore xp̃i ñ potest resuscitare
corpore. Quomͦ si aurisquęrat uidere.dis.¬
cortare potest. Nam quod ñ accepit ñ pori

Expanded text:
oculus? Respondet enim auris de pace oculus? Respondet enim auris de pace corporis, et dicit: Ibi sum ubi est oculus, in eo corpore sum; in me non video, in illo cum quo sum video. Ita cum auris dicit, Oculus mihi videt; oculus dicit, Auris mihi oculi nobis operantur: manus dicunt,pedes nobis ambulant: omnia inuno corpore cum operantur, si sit ibi sanitas et concordent membra, gaudent et conpes quasi longe videtur ab oculis illi enim sunt locati in sublimitate, illi autem infra positi, quando forte pes spinam calcaverit, deserunt oculi; et non, sicut videmus, totum corpus contrahitur, et sedet homo, curvatur spina dorsi, ut quaeratur spina quae haesit in planta? Omnia membra quidquid possunt faciunt, ut de infimo et exiguo loco spina quae inhaeserat educatur. Sic ergo, fratres, quisquis in corpore Christi non potest resuscitare corpore; quomodo si auris quaerat videre, discordare potest. Nam quod non accepit, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
tens ꝑferebat. Infirmat sunt ab inopia
Sunt homines quos delectat miraculum
facere. & ab eis qu ꝑfecerunt in eccłia mi¬
raculum exigunt. & ips quia quas ꝑfe¬
cisse sib uidentur talia uolunt facere.
Et putant se ad dm̃ ñ ꝑtinere. si ñ fece¬
uit quid cuiq tribuat ⁊ ut seruetur cõpa¬
go corporis in pace. alloquitur eccłiam ꝑ
te ñ habeo. Aut iterũ caput pedib opus
uobis ñ habeo. Sitotũ corpus oculus. ub
auditus: Si totũ auditiis ub odoratus :
Ergo in mẽbris nr̃is udetis fr̃s. quomodo
singła officiũ suũ ãbeant mẽbra. Oculus
uto &e et ñ audit. Auris audit & ñ ui¬
doe. Manus oꝑatur. nec audit nec utda.
Pes ambulat. nec audit nec uid&. nec fac̃
quos manius. S inuno corpore si sit sani¬
tas. & ñ aduersum se litigent membra.¬
⁊ auris tuoa in oculo. ⁊ oculus audit trs
aure. Nec obici potest auri quia ñuid&e
ut dicatur es. Nichil es minor es. Nũgͥo
uidere ⁊ discernere colores potes. quod fac̃

Expanded text:
 mei infirmati sunt ab inopia.Sunt homifacere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecevit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt, nec facit quod manus. Sed in uno corpore si sit sanitas, et non adversum se litigent membra, auris videt in oculo, oculus audit in aure; nec objici potest auri quod non videt, ut dicatur ei: Nihil es, minor es; numquid videre et discernere colores potes, quod facit
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ abrahe xp̃c. Nec contraoiq potest
aliquis apłicis aꝑtissimis uerbis. ⁊ semirs
nuo quod ẽ. xp̃e. Uidete quit nobis dicat
Iocomagnũ est & ilito sacram̃tũ. E rimus
serat distantiã maiestatis. Duo. duo pla¬
ne. Hon eñi ⁊ nos uerbũ. Non eñi & nos.
Inprincipio ds apito dm̃. Honeñi & nos.
Ile y que facta sunt om̃ia. U̾ent᷑ ao car¬

Expanded text:
 nec contradici potest apostolicis apertissimis verbis, «Et semini tuo, quod est Christus.» Videte quid nobis dicat: Ideo magnum est illud sacramentum: «Erunt fer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad car
Abbreviated transcription (Latin):
intẽ xpͤm uerbũ dĩ unigenitũ. equalen
pati e ide uideatis. quanta gr̃ã ꝑtinea¬
as ad dm̃. Ut ipse uoluerit. eẽ. nob̾cum
unus qui ẽ cũ patre imũ. Inomͦ cũ patre
inum Ego et pat̃ unũ sumus. Quom
nobcumims: Nondicit inquit & semnub

Expanded text:
istum Verbum Dei unigenitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum unus, qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre unus? «Ego et Pater unum sumus» . Quomodo nobiscum unus? «Non dicit,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus: Ergo simul om̃s noscũ capite n̾s
xp̃s. Sine capite nr̃o nichil ualentes. Sn¬
re: Quia nos cũ captte nr̃o uitis. Sine ca¬
pite m̃o. quoo absit. sarĩta prȩcisa hos
aicus oꝑ agricolarũ. signi tantũmi destinata

Expanded text:
corpus. Ergo simul omnes nos cum capite nostro Christo, sine capite nostro nihil valentes. Quare? Quia nos cum capite nostro vitis: sine capite nostro, quod absit, sarmenta praecisa, non alicui operi agricolarum,
Abbreviated transcription (Latin):
stra idẽ sp̃s &e patris & filii sp̃s dr̃. Nec uideo
quio aliut significare uoluerit ciun sufflans
ait. Accipite sp̃m scm̃. Neq eni flatus ille
corporeuscumsensu corporalit̃ tangent ꝓce¬
dens excorpore substantia sp̃s scĩ fuit. sed
demonstratio ꝑ congrirã significationẽ ñ
tantũ apatre s & afilio ꝓcedere spm̃scm.¬
Quis eñi dementissimus dixerit. aliũ fuisse
ascensionẽ suã misit᷑. Unusem ẽ. spĩ dĩ. sp̃s¬

Expanded text:
stra idem spiritus et patris et filii spiritus dicitur. Nec uideo quid aliud significare uoluerit, cum sufflans ait: "Accipite spiritum sanctum". Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit, sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere SpQuis enim dementissimus dixerit, alium fuisse ascensionem suam misit? Unus enim Spiritus es
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽẽ. inlibro iob. eodẽ scõ uiro loquente.
Ecce pietas. ẽ. sapientia. abstinere autem
amalis scientia ẽ. In hac differentia intelli¬
gendũ ẽ ad contẽplationẽ sapientiã. ad
accionẽ scientiã ꝑtinere. Piecatẽ quippe
tiusnisi dĩ. cuius solius iminutabilis est
natura : Et quis cultus eiꝰ. nisi amor eiꝰ.
Iuonunc desiłamꝰ eũ uidere. credimus¬
quȩ & sꝑamus nos. eẽ. uisuros: Et quat¬
tum ꝓficimus uidemus nune ꝑspeculũ in¬

Expanded text:
esse in libro Job, eodem sancto loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis scientia est. In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam; ad actionem scientiam, pertinere. Pietatem quippe tius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus ejus, nisi amor ejus, quo nunc desideramus eum videre, credimusque et speramus nos esse visuros; et quantum proficimus videmus nunc pe
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ tanquã inspacũs locorũ fixa uelut
corpora s innatura. Incorporal sic intelligi¬
bilia sunt p̾sto mentis aspectib sicut ista ins
locis insibilia uł contrectibilia corpanis sensibꝰ.

Expanded text:
autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrec
Abbreviated transcription (Latin):
d sermo ipse mͥ uidet᷑. eẽ. sermo sapientiȩ.
Abstinere autẽ amalis quã iobscientiã dixit
tẽpus inmalis sumus a quib abstinere debe-¬
musut ad illa ȩternabonauentamꝰ. Quam¬
obrẽ quicquio prudent̃. fortit̃. temꝑanterꝰ.¬
& iuste agimus ad eamꝑtin&e scientiã scier¬
tiam siue disciplinã qua in euitandis malis
bonisq appetendis actio nr̃a uersatur. Et
quic quio ꝓpt̃ exẽplauł cauenda uł imitan¬
daut ꝓpt̃ quarũq rerũ quȩ nr̃is accomodata
sunt usibus necessaria docum̃ta. historiacog¬
nitione colligius. De hisgͦ sermo cũfit.
eũ sermonẽ scientiȩ puto. discernendũ a
sermone sapientiȩ. Ad quã ꝑtinent ea quȩ
ñ fuerunt nec futura funt s sunt. Et ꝓpt̃
ȩternitatẽ inquasunt & fuisse & ẽẽ et fu¬
tura ẽẽ dicunt᷑ sine ulla mutabilitate tẽpoꝵ
Non eñi sic fuerunt ut. ẽẽ. desinerent. Aut
sic futura sunt quasiuunc ñ suit. s id ipsũ. ẽe.
seꝑhabuerunt seꝑ habitura sunt. Manent

Expanded text:
se mihi videtur esse sermo sapientiae. Abstinere autem a malis, quam Job scientiam dixit cundum tempus in malis sumus, a quibus abstinere debemus, ut ad illa bona aeterna veniamus. Quamobrem quidquid prudenter, fortiter, temperanter et juste agimus, ad eam pertinet scientiam sive disciplinam, qua in evitandis malis bonisque appetendis actio nostra versatur; et quidquid propter exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec futura sunt, sed sunt, et propter eam aeternitatem in qua sunt, et fuisse et esse et futura esse dicuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desinerent, aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. Preposuit eã lingius hominũ &
angłorum. p̃posuit miraculis fides. p̃posuit
eam etiã corporis passiori. Hisom̃ib tã mag¬
nis reb p̃posuit caritatẽ. Ipsam habeto &
cuncta habebis. quia sine illa nichil ꝓderit
quicquit habere potueris. Quia uͦ at sp̃m

Expanded text:
charitate. Praeposuit eam linguis hominum et charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero ad
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio uirtutũ in eotẽ sp̃u. Multagͦ dat¬
dir ad manifestationẽ. S tu forte conĩ
om̃iũ quȩ diai nichil habes. Si amas
ĩnichil habes. Si enĩ amas unitatẽ & iã
ibi habre quisquis in illa aliquio ht̃. Tolle
inuidiam &e tuum ẽ. quod habeo. Tollã
nnudiã & neũ ẽ. quod habes. Lu or
separat sauitas rungit. Oculus solus
uite incorpore. S nunquio soli sib ocłs
iudet: & manui uidet ⁊ pedi uitre. et
iteris m̃ẽbrisuid&. Honcm̃si aliquis ietus
in pedem ueniat auertit se oculus ut ñ p̃
cuieat. Rursus sola manus oꝑat᷑ in corpore.¬
ham si aliquis ictus ueniens ñ eat inmanũ.
si tantum infaciẽ nunquid dicit manus ñ
moueo quia ñ uenit aome: Sic pesambu¬
lando om̃ib mẽbris militat. mẽbra cȩcera
si meus compage e caritate consistimus.
Namipse apłscũ dixissae diũsa dona dari.
diuersis homnib tanquã officia quorũq
m̃ebrorũ. adhuc inquit suꝑeminentiorem
uiam uob̾ demonstro. Et cepit loqui de

Expanded text:
virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpores aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qui dicit mich dñe dñe intrabit
in regnumcȩlorũ. Uidetur eñi dicere
etiã uͦle quinee uult nec intelligit. quot¬
quod dicit. S ille ꝓprie dicit. qui uolurs.¬
tatem ac ment̃e suam son ouocis enun eiat.
dicit. si eo modo dicit quo intellig apłs
& factisnegant. Sicut de talib apłs ait.
Confitentur se nosse dm̃. factis autẽ ne¬
gant. Si negatur factis ꝓculdubio etiam
dr̃ factis. Nemo itaq dicit dñs iħs. animo
entur siue cogitentur. Alit̃ om̃e quot no¬
tũ. ẽ. uerbũ dr animȩ imp̃ssũ. quãdui de
memoria ꝓferri & definiri potest quauis
resipsa displiceat. Alit̃ cum placet quod
m̃te conspicitur. Scõm quod genus uerb
accipiendũ ẽ quod ait apłs. Nemo dicit

Expanded text:
omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum. Videtur enim dicere etiam ille qui nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis enuntiat. dicit, si eo modo dicit quo Apostolus intelet factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, entur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Apostolus, Nemo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbroꝵ incorpore. quia ñ idẽ ualent au¬
res quod ocul atq ita mẽbra cȩcera diũ¬
sis officiĩ concordit̃ distributa. Quȩ tam̃
cũ sani sumus unaneq diuersa. nec alib maio¬
re. alibi minore. s cũ sint ipsa disparia cõmu¬
n & pari salute congauoent. Huius corꝑis
caprit.ẽ. xp̃s. Huius corporis ẽ unitas. nr̃o
sacrificio cõm̃datur. Quodbreuit̾ signifi¬
cauit apłs dicens. Unuspanis. unũ corpꝰ
mult fumus. ꝑ caput nr̃m reconciliamuꝵ
dõ. quia millo ẽ diuinitas unigenit facta
particeps mortalitatis nr̃ȩ. ut &e nos partici¬
pes eius unmortalitatis. eẽmus. Hoc sacram̃¬
tum longe. ẽ. acordib sapientium suꝑboꝵ¬

Expanded text:
membrorum in corpore, quia non idem ualent aumembrorum in corpore, quia non idem ualent aures quod oculi atque ita membra cetera diuersis officiis concorditer distributa. quae tamen, cum sani sumus, una neque diuersa nec alibi maiore alibi minore sed, cum sint ipsa disparia, communi et parili salute congaudent. huius corporis caput est Christus, huius corporis unitas nostro sacrificio comcauit apostolus dicens: Unus panis is, unum corpus multi sumus. per caput nostrum reconciliamur deo. quia in illo est diuinitas unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes eius inmortalitatis essemus. ; Hoc sacramentum longe est a cordibus sapientium su
Abbreviated transcription (Latin):
oe immutabilit̾ uiua. ęterna stabilitate
in se ipso manens. totus ad. eẽ. reb om̃i¬
b potest. & sĩgulis totus. Quauis in qui¬
bus habitat habeant eumꝓsuȩ capaci¬
tatis diuersitate. ali amplius alii minꝰ.
quosipse sib dilectissimũ tẽplũ grã suȩ
bonitatis edificat. Et donationũ qui¬
dẽ dictȩ sunt diuisiones tanqũa ꝑ par¬
tes&e mẽbra unius corporis. Ub oe si¬
mul om̃s unũ tẽplũ & suigħ singła tẽ¬
plasumus. quiañ ẽ d̃s in bm̃ib quã in sin¬
gulis maior. Et fit plerunq ut plures cum
minus capiant. unus amplus. S. cũ dixiss
apłs. diuisiones autẽ donationũ sunt. con¬
tinuo subiecit. idẽ autẽ sp̃s. Itẽ cũ ipsas
donationũ diuisiones cõmemorass&. om̃ia
autẽ hȩc inquit oꝑatur unusatq idem
sp̃s diuidens ꝑꝓrra unicuiq ꝓut uult. Di¬
indens gͦ ñ ipse diuisus. quia ipse uinuis atq
tõẽ. Ine uͦ diuisiones dictȩ sunt sicut

Expanded text:
o ait, sed aeterna stabilitate in se ipso manens totus adesse rebus omnibus potest et singulis totus, quamuis, in quibus habitat, habeant eum pro suae capacitatis diuersitate alii amplius alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat! Et donationum quidem dictae sunt diuisiones tamquam per partes et membra unius corporis, ubi et simul omnes unam templum et singuli singula templa sumus, quia non est deus in omnibus quam in singulis maior et fit plerumque, ut plures eum minus capiant, unus amplius. sed cum dixisset apostolus: Diuisiones autem donationum sunt, continuo subiecit: Idem autem spiritus; item cum ipsas donationum diuisiones commemorasset, omnia autem haec, inquit, operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique, prout uult; diuidens ergo, non ipse diuisus, quia ipse unus atque idem. illae uero diuisiones dictae sunt sicut
Abbreviated transcription (Latin):
loquens. ꝓpt̾ quod fr̃s cũ conuenitis ad
manducandũ inuicẽ expectate. Siquis
esurit domi manducet. ut ñ miudiciũ
conueniatis. statim subtexuit. Cȩtera
autẽ cũ uenero disponam. Hinc intelli¬
ni datur. quianultũ erat ut in epła totum
ilis agendi ordinẽ insinuarde quẽ uni¬
uersa ꝑ orbeniseruat eccłia. ab ipso ordi¬
natum. ẽẽ. quod nullahorum diuersitate

Expanded text:
 cum convenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet, ut non in judicium conveniatis, statim subtexuit, caetera autem cum venero ordinabo . Unde intelligi datur quia multum erat ut in Epistola totum illis agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbem servat Ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla horum diversitate
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s gentes imnio una. Ipsa ẽ unitas. Quo¬
cł̃ia. Sic illa gens quȩ gentes. Antea¬
multȩ gentes. Mod ounagens Quare
una gens: quia unastoes. una spes. quia
una caritas. una expeotatio. Postremo
inde cuus. ẽ. mnuna gente ũi. ẽ. Et hec
gens ab oriente inocctoentem. ab aquilone
mmare distenditur ꝑ quatuor parcesto¬

Expanded text:
s gentes in uno una; ipsa est unitas. Quoclesia; sic illa gens quae gentes: amultae gentes; modo una gens. Quare una gens? Quia una fides, quia una spes, quia una charitas, quia una exspectatio. Postremo inde civis est, in una gente Dei est. Et haec gens ab oriente in occidentem, ab aquilone et mari distenditur per quatuor partes to
Abbreviated transcription (Latin):
dne u̾itrabit in regnum cȩlorum. S qui
facit uoluntatẽ patris ines qu incęlis. ẽ.
ipsẽ intrabit inregnum cȩlorũ. Ne putemꝰ
uideatur. S ill sunt fructus facere uoluiz¬
tatẽ patris qui est incęlis: Cuiuis faciende
se ipstim exc̃plũ p̃bere dignatus. ẽ. S me¬

Expanded text:
 is qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum: ne putemus videatur. Sed illi sunt fructus, facere voluntatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae se
Abbreviated transcription (Latin):
quib ñ tantũ crede uerũ etiam diuina in¬
telligere donauit. Hoc qui ñdũ possunt
ae solã fidẽ firmissimã tenent. tanquã in¬
fracelos terrȩ nomine figurant᷑. Et quia
mbaptismo quẽ acceperunt in concussa cre¬
dulitate consistunt. toeo dictũ ẽ. firmauit
terrã suꝑ aquas. Itẽ quia scriptũ ẽ. de dño

Expanded text:
tum credere, verum etiam intelligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit terram super aquas.» Item quia scriptum est de Do
Abbreviated transcription (Latin):
modũ sium bonũ. si quod inea inflat uł
inflare assolec. ȩt̃noꝵ caritate uindicat᷑.
Quȩ ñuiflat s ut sciamus edificat. Sine
scientia quippe. nec uirtutesipse quib rec¬
te uiuit᷑ possunt haberi. ꝑquas hȩc uita
misera sic gub̾netur. ut ad illã quȩ uere be
temporalib reb. Et illa sapientiȩ hȩc sci¬
entiȩ deputatur. Qũauis cñi & illa quȩ
sapientia ẽ. possit scientia nuncupari. sic̃
& apłs loquitur ubi dicit. uunc cogno seõ¬
ex parte. tunc autẽ cognoscã sicut &e cognitꝰ
sum. quã scientiã ꝓfecto contẽplationis des

Expanded text:
modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita misera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beatemporalibus rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia est, possit scientia nuncupari, sicut et Apostolus loquitur, ubi dicit, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum
Abbreviated transcription (Latin):
Illoꝵ eciam dico sapientium qui cognouet̃
dm̃. quia cognoscentes dm̃ ñ sicut dicit
apłs. ñ sicut sicut dm̃ glorificauer̃ aut
grãs egerunt. Nosti autẽ in quo sacrificio
dicatur gr̃as aganuis dño d̾o nr̃o. A cuiꝰ
sacrifici humilitate longe ab est thypus

Expanded text:
ui cognouerunt deum, quia cognoscentes deum, sicut dicit apostolus, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. nosti autem, in quo sacrificio dicatur: Gratias agamus domino deo nostro. a cuius sacrificii humilitate longe abest typhus
Abbreviated transcription (Latin):
ad supplicium tartareũ eiꝰ deinde anima
raperetur. Quandoquidẽ ipsum euis
corpus toẽ leo qui occiderat custodiuit.
Iumento eciã quo uehebatur inleso. & si¬
mul cũ illa immanifera. intreptoa p̃sen¬
tia. ao sui dñi fitnusaostante. Quo mira¬
bil signo apparce hominẽ dĩ coercitum.
potius temporalit̃ usq ad mortẽ. quã pu¬
nitũ. eẽ. post mortẽ. De quare apł̃s. cũ¬

Expanded text:
ad supplicium tartareum eius deinde anima ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei cohercitum potius temporaliter usque ad mortem, quam punitum esse post mortem. de qua re apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
alteri ꝑpħe qui eus transgressus. ẽ. uer¬
bum. quod ñ inferretur cadauer eiꝰ inse¬
pulchrũ patrũ eius. Quȩ scriptura sic ht̃
Hec dicit dñs. Quia in obędiens fuist
ori dñi & ñ custodist mandatum quootͥ
panem ⁊ bibist aquã inloco in quo p̃cepit
tib ne comederes panẽ neq biberes aꝗͣ
ñ inferetur cadauer tuũ insepulchrũ pa¬
trũ tuorum. Quant hȩc pęna pendenta
sit si scdm euangłium cogitemus ubi pꝰ
corpus occisum nichil mecuendũ. eẽ. didi¬
cimusne menbra anima patiantur. nec
pena dicenda. ẽ. Si autẽ erga suã carnem
humanum consideremꝰ affectũ. potuit in¬
de terreriił contristari uiuus quod ses¬
surrus ñerat mortuus. Et hȩc erat pęna cũ
dolebat auimus id de suo corpore futurum.
cias preuerat p̃ceptũ eius implere. s aliena
decipiente fallacia obedire se credioit.
quantoñ obȩdiuit. Nonem̃ putandũ. ẽ.
ita eum fuisse int̾emptũ morsubestiȩ. ut

Expanded text:
alteri prophetae, qui ejus transgressus est verbum, quod non inferretur cadaver ejus in sepulcrum patrum ejus. Quae Scriptura sic habet: Haec dicit Dominus, Quoniam inobediens fuisti ori Domini, et non custodisti mandatum quod quo praecepit tibi, ne comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. quanti haec poena pendenda sit, si secundum euangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, cia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
constabit. U̾bi. ẽ. aculeus tiuis.⁊ Hoc. ẽ.
peccatũ quo punct & uenenat sumus. ut
etiam innostris corporib fieres. & ea tã lon¬
go tempore possideres: Aculeus autẽ mor¬
tis peccatũ. ẽ. urcus uero peccati lex. Pecca¬
uimus inuno om̃s: ut morerem̃ i uno om̃s.
Accepimus legẽ ñ ut emendatione fiumre¬
mus peccatũ: s ut transgressione augere¬
mus. Lex em̃ subintrauit. ut habundane
peccatum. Et conclusit scriptara. om̃ia
sub peccato. S dõ grãs qui dedit nob̃ uic¬

Expanded text:
constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo possideres? aculeus autem -mortis est peccatum, uirtus uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abundaret peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato. sed deo gratias, qui dedit nobis uic
Abbreviated transcription (Latin):
agebat: int̾rogata respondent. Cũ mor¬
tale hoc inquit in duerit immortali¬
tatẽ: tunc fice sermo qui scriptus. ẽ. Ab¬
sorpta. ẽ. mors inuictoriam. Ubi. ẽ. mors
uictoria tua. ub .ẽ. mors aculeus tuus:
aculeus autẽ mortis peccatum. ẽ: uirtus uͦ
peccati lex. De resurrectione corporis age¬
bat. qua absorbebitur mors inuictoriã cũ
mortale hoc induerit unmortalitatẽ. Iunc
ipsi morti in sultabitur: que in uictoriam re¬
surrectione corporis absorbebitur. Tunc ei
dicetur. Ubi. ẽ. mors conteetio tuã. ubi. ẽ.
mors aculeus turs.: Morti gͦ corporis hoc
dicetur. Hanc eñi absorbebit uictoriaosa in¬
mortalitas: cũ mortale hoc inmortalitate
etiam dĩ filius tecum confliger& : teq ñ
uitã donando s suscipiento suꝑarae :
Uicist inmorientib uicta es in resurgentib
Uictoria tua qua absorbueras corpora mori¬
entium: tẽporalis fuit. Uictoria nr̃a qua
incorporib absorpta es resurgemiũ. aet̾na

Expanded text:
agebat, interrogata respondent.. cum moragebat, interrogata respondent.. cum mortale hoc, inquit, induerit inmortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: absorta es.t mors in uictoriam. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale hoc inmortalitate etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
infestum.ẽ. & huius corporis mortis. que re¬
surrectiomi corporis contraria. ẽ. aculeũ fus¬
se peccatũ. Aculeum aut̾e quo mors facta. ẽ.
ñ quẽ mors fecit. Peccato cm̃ morimur.
ñ morte peccamus. Sic itaq diccũ ẽ. acule¬
ismortis. quomodo lignũ uitȩ. Non quot
hominis uita faceret: s quo uita hominis
sier&e. Et quomͦ lignũ scientie. ꝑ quod sci¬
entia fiera& hominis: ñ quod ꝑ suã scientiã
fecerit homo. Sic gͦ & aculeus mortis quo
mors facta. ẽ: ñ que mors fecit. Sic eñi di¬
aimus & poculũ mortis. quo aliquis morti¬
us sit uel mori possit. p̃ quod moriens mor¬
tuusue confecerit. Aculeus itaq mortis:
peccatũ : Peccato punctũ : mortificatũ. ẽ.
genus humanũ. Quid adhuc quȩrunus.
cuius martis. utrũ animȩ an corporis :
utrũ prime qua nunc om̃s morim᷑. an
scdȩ qua tunc impii morientur. Nulla
causa. ẽ. exagitand questionẽ: nullais ter¬
giuersandi locus. Apħ̃ uerba quib id

Expanded text:
um est et huius mortis corporis, quae resurrectioni corporis contraria est, aculeum fuisse peccatum, aculeum autem, quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit homo. sic ergo et aculeus mortis, , quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non quod moriens mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc omnes morimur, an secundae, qua tunc impii morientur? nulla causa est est exagitandi quaestionem, nullus tergiuersandi locus; apostoli uerba, quibus id
Abbreviated transcription (Latin):
ut plene uelis: & impleas quod uelis. Nã
nis uidere quid ualeat sine sp̃u adiu¬
uante. littera uibens. ibi dixit. Cũ dic¬
tum. eẽt. Ubi. ẽ. mors aculeus tius. acu¬
leus autem mortis. ẽ. peccatũ: continuo
mala iubendo. uel bona phibendo: immo
uͦ mala ꝓhibendo. & bona ubendo. uirtus
tam̃. ẽ. peccati lex. Q uia subintrauit in¬
ubi gra ñ eiat. auxit ꝓhibitio desid̾ium
Et cũ quasi de ꝓprio p̾sumit᷑ uirtus: fac¬
tũ. ẽ. grande uitium. S quid fecit gr̃a :
ubi abundauit peccatum. suꝑ abunoauit
grã. Uenit dñs. totũ quod de adã traxi¬
stz. tocũ quod tuis prauis morib addisti:
totũ dimisit. totũ deleuit. Orationẽ docuit:
grãm ꝓmisit. Certam̃ indixit. laboranti
subuenit: uictorẽ coronauit. Stimuluis atitẽ¬

Expanded text:
ut plene velis, et impleas quod velis. Nam ut plene velis, et impleas quod velis. Nam vis videre quid valeat sine Spiritu adjuvante littera jubens? Ibi dixit. Cum dictum est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus mala jubendo, vel bona prohibendo: imo vero mala prohibendo, et bona jubendo. Virtus autem peccati lex: quia, Subintravit, inubi gratia non erat, auxit prohibitio desiderium: et cum quasi de propria praesumitur virtute, factum est grande vitiUbi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Venit Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit, Itaque, i
Abbreviated transcription (Latin):
sermo qu scriptus. ẽ. Absorpta. ẽ. mors
iuictoriam. Ubi. ẽ. mors contentio tua:
ub ẽ. mors aculeus tuus: Tunc fiet ut
nusquã sit aculeus mortis: nusquã possit in¬
ueniri peccatum. Quto festinas. tunc ficet.
ne suꝑbia ñ ꝑmittat. ut uł tunc in te fiat.
Tunc fiet. Modo interu. dũ pugnas. dũ
laboras. dũ ꝑiclitaris: dic. dic. Dimit te no¬
b̃ debita nr̃a. Dic om̃ino cũ pugnas. Uerũ
dicex animo dic. Si dixerimus quia peccatũ
ñ habemus: nos ipsos seducinus. Tu tib
diabolus eris. Nos ipsos seduciius ĩ uentaᷤ
in nob̃ ẽ. Non em̃i uerũ dicimꝰ dicendo noᷤᷤ
ñ habere peccatũ. rũ hic ñ simus sine pecca¬
to. Dicamus gͦ ueritatẽ. ũt aliquando in¬
uemamus. securitatẽ. Sit ueritas in pug¬
na:. ut adquiratur securitas inuictoria.
lunc fice. ubi ẽ. mors aculeus tuus. Aculeus
uadata. ẽ. tibilex et datũ.ẽ. tibi p̃ceptũ.
bonũ ẽ. tib ut sp̃s te uiuificce ne littera
s ñ sufficit ut uelis. Aduuandus es

Expanded text:
Sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Tunc fiet ut nusquam sit aculeus mortis, nusquam possit inveniri peccatum. Quid festinas? Tunc fiet, tne superbia non permittat ut vel tunc in te fiat. Tunc fiet. Modo interim dum pugnas, dum laboras, dum periclitaris, dic, dic, Dimitte nobis debita nostra . Dic omnino dum pugnas, dic, verum dic, ex animo dic: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Tu tibi diabolus eris. Nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Non enim verum dicimus, dicendo nos non habere peccatum; cum hic non simus sine peccato. Dicamus ergo veritatem, ut aliquando inveniamus securitatem. Sit veritas in pugna, ut acquiratur securitas in victoria. Tunc fiet, Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus quia data est tibi lex, et datum est tibi praeceptum. Bonum est tibi ut Spiritus te vivificet, ne littera cit ut velis. Adjuvandus es
Abbreviated transcription (Latin):
tentio tua. ubi. ẽ. mors aculeus tutis. Modo
enĩ inchoatis in nob̃ primitiis mentis. unte
desidãmus iherłm. inulta ex carne corrup¬
tibili contendunt aduersũ nos : quȩ ñ con¬
tendent cũ fuerit mors absorpta tuuictorã.
U incae pax: ⁊ finetur bellũ. Quando aũt
uncae pax: uincae ⁊ illa ciuitas. quȩ dr̃
uisio pacis. Uulla gͦ erit a morte contentio
Modo cũ morte quanta contendunꝰ: uroe
sunt eñi delectationes carnales. que nobis
etiam illicitȩ multȩ suggerunt᷑. Quibus
ñ consentimus: s tam̃ ñ consentiendo con¬
tendimus. Primo gͦ concupiscentia carnis
sequentes duxit nos: pꝰea renitentes trax̃
nos. Deinde accepta gr̃acȩpit nos. nec
ducere hec trahere: s adhuc contendere
nobcũ. P ost contentionẽ erit et uuctoeu.
Modote ⁊ si oppugnat. ñ expugnae. Postea
cũ absorpta fuerit mors inuictoriã. oppug¬
nare cessabit. Quod dictũ. ẽ. nouissima ini¬

Expanded text:
victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus » ? Modo victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugnare cessabit. Quid dictum est? Novissima ini
Abbreviated transcription (Latin):
diso millus dolor de negatȩ delectationis
uoluntati bonȩ hominis resistebat. Sicat
nunc uerb grã si quisquam existat quẽ iũ¬
uelit annolit: nec eũ cruciat. quisquis hoco¬
hibae. At si ista lib̃tate male ususaienatis
fuerit contra ꝓhibentis imꝑium : pauliũ
subripiens delectatio mortificat aninan.
ut si se abstinere uelit. sine molestia &
angore ñ possit: Cum to ante tota sanar
ñ ageret. Ergo aculeus mortis peccatũ ẽ ꝙ
peccato facta. ẽ. delectatio quȩ iam possit
resistere uoluntat. & cum dolore cohiben
Iuã delectationẽ. quia indefecta.ẽ. aiine
deterioris effectȩ: iure mortẽ uocamus. lir¬
tus autem peccat lex ͤ q̃uia multo sceleratꝰ
& flagitiosuis quȩ lex ꝓhib& cõmittunt᷑:
quã si nulla lege ꝓhibentur. Tunc itaq ab¬
sorpta erit mors inuictoriam: cũꝑ sc̃ificati¬
onẽ. inom̃s hominis parte. ꝑfecta delecta¬
tione spiritaliũ delectatio carnalis obruet᷑.¬

Expanded text:
diso nullus dolor denegatae delectationis diso nullus dolor denegatae delectationis bonae uoluntati hominis resistebat, sicuti nunc. uerbi gratia, si quisquam exsistat, quem numuelit an nolit, nec eum cruciat quisquis hoc prohibet; at si ista libertate male usus uenatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat! animam, ut, si se abstinere uelit, sine molestia et angore non possit, cum id ante tota sanitate non ageret. ergo aculeus. mortis peccatum est, quia peccato facta est delectatio,\' quae iam possit resistere uoluntati et cuQuam delectationem, quia in defectu est animae deterioris effectae, jure mortem vocamus. Virtus autem peccati lex est; quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. Tunc itaque absorpta erit mors in victoriam, cum per sanctificationem in omni parte hominis perfecta delectatione spiritualium delectatio carnalis obruet
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. mors inuictoriam. Tbi. ẽ. mors conten¬
tiotua. ubi. ẽ. mors aculeus tuus : Acule¬
uis autẽ mortis peccatũ. uirtus autẽ peccat
lex. Mortẽ significari arbitror hoc loco.
carnalem consueuidinẽ: quȩ resistit bone
uoluntati delectatione temporaliũ fruendoꝵ
restrtssae ⁊ repugnassae. Ipsius contentio:
etiam illo loco describitur. Caro concupiscit
uultis faciatis. Eit gͦ ꝑ scificationẽ ꝑfec¬
tamut om̃s carnales appetitus. sp̃ui tiro illu¬
minato & uiuificato. idest bone uoluntati
subiciant᷑. Et sicut nunc uidemus multis
puerilib delectationib nos carere. quȩ
nos pueros si denegarent᷑ acerrume cra¬
ciabant: ita credendũ. ẽ. de om̃i carnal
delectatione futurũ. eẽ. cũ ꝑfecta scĩtas.
totũ hominẽ reparauerit. N unc autẽ qͣn¬
diui. ẽ. in nob̃ quod resistat bonȩ uoluntati:
ut ꝑunat etiã bonã uoluntatẽ. Hac autẽ
mortẽ. peccato meruimus. Quod peccatũ
erat om̃imodo in libero arbitrio: cũ in para¬

Expanded text:
 contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis peccatum, virtus vero peccati lex . Morte significari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit bonae voluntati delectatione temporalium fruendorurestitisset et repugnasset. Ipsius contentio etiam illo loco describitur: Caro concupiscit uultis faciatis. fit ergo per sanctificationem perfectam, ut omnis carnalis appetitus spiritui nostro inluminato et uiuificato, id est uoluntati, subiciatur. et sicut nunc uidemus multis puerilibus delectationibus nos carere, quae nos pueros, si denegarentur, acerrime cruciabant: ita credendum est de omni carnali delectatione futurum esse, cum perfecta sanctitas totum hominem reparauerit. nunc autem, quamdiu est in nobis quod resistat bonae uoluntati, ut perimat etiam bonam uoluntatem. hanc autem mortem peccato meruimus. quod peccatum erat omnino in libero arbitrio, cum in\' para
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere. quantũ peccatũ gr̃a ñ subuenien¬
te ad nocendũ ualerae: etiã ipsam legẽ qua
phibetur peccatũ. ñdubitauit dicere uir¬
tutẽ. ẽẽ. peccati. Aculeus inquit mortis. ẽ.
peccatũ: uircus uͦ peccati lex. Uerissime
om̃ino. Auga enĩ ꝓhibitio desid̾iũ oꝑis illi¬
cit: quando iusticia ñ sic diligitur. ut pec¬
cand cupiditas. eis delectatione uincat᷑.
Ut autẽ diligatur. &. delectae uera iusticia
ñ nisi diuina subueiit gr̃a. S ne ꝓꝓterea
lex putaretur malũ. qm̃ uirtus . ẽ. dicta pec¬
cati. ideo ipse alio loco uersans hiuusmodi
quęstionẽ. itaq inquit lex quidẽ scã. et
mandatum scm. & uistũ et bonũ. Quod gͦ
bonũ. ẽ. inquit. mͥ factũ. ẽ. mors. Absit.

Expanded text:
ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
insufflauit ds̃ in faciẽ flatũ uitȩ: cũ factꝰ:
homo inanimã uiuã. Tanquã diceret᷑. Per¬
ra es animata. quod ñeras. Terra eris ex ani¬
mis. sicut eras. Quod sunt & antequã
putrescant om̃ia corpora mortuoꝵ: quod er̃
& illa si morient᷑. ubicunq moriant᷑: cũ uita
carebunt. quã continuo receptura sunt. Sic
gͦ ibunt int̾ram. quia ex uiuis hominib
terra erunt:: quẽ admodũ it in cinerẽ quod
fit cinis: It inuetustatẽ quod fit uetus:
lt in testam quot ex luto fit testa. Et alia
sescenta sic loquimur. Quomͦ autẽ sit fu¬
turũ. quod nunc ꝓ nr̃ȩ ratiunculȩ uirib
ut cũq conicimus: tunc erit potius ut nos¬

Expanded text:
insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo autem sit futurum. quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatẽ uiuficabunt᷑: nisi qualib&
paululũ ante moriant᷑. Ac ꝑ hoc & a resur¬
rectione ñ erunt alieni: quã dormitione
p̃cedunt. Quãuis breuissima ñ tam̃nulla.
Cur aut̾ẽ nob̃ incredibile uideat᷑. illã mul¬
titudinẽ corporũ in arre quodãmodo semi¬
nari. atq ib ꝓtinus immortalit᷑ atq in
resurrectionẽ. Et inmẽbra sine fine uie¬
tura. tanta facilitate tanqu̾ã in estimabib
uelocitate rediturũ antiquissimoꝵ cataue¬
rũ puluerẽ: nec ab illa sententia qua homi¬
ni dictũ.ẽ. terra es ce̾ int̾rã ibis. futuros
illos scõs arbitremur immunes. si eorũ mo¬
rientiũ int̾rã ñ recedent corpora: s sicut
in ipso raptumorient᷑. ita & resurgent dũ
feruntur inaera. In terrã quippe ibis. ẽ. in
hoc ibis amissa uira: quod eras antequã su¬
meres uitã. Id est hoc eris exanimatus: quod
eras antequã. eẽs animatus. Terrae quippe

Expanded text:
immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus immortaliter atque iresurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uimeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ resurgemus: s ñ om̃s immutabimur.
esurtexit gͦ pius ppłs ut ueteris hominis
sui reliquias. transfarmae in nouũ. Resurtẽ.¬
xit aittẽ impius ppłs. qui ab initio usq adfi¬
nẽ ueterẽ hominẽ gessit: ut in scdam mor¬
corporũ loquerecur. Om̃s resurgemꝰ. uł sic̃
alii codices habent. om̃s dormiemꝰ. Cũ ergo
nec resurrectio fieri nisi mors p̃cesserit pos¬
sit. nec dormitionẽ possimus illo loco intelli¬
gere nisi mortẽ: quomͦ om̃s dormient uel
resurgent. si tam multi quos incorpore inuens¬
turus. ẽ. xp̃c. nec dormient nec resurgent :
Sigͦ scõs qui repꝑientur xp̃o ueniente ui¬
uentes. eiq in obuiã rapientur. crediderimꝰ
in eodẽ raptude mortalib corporib exitu¬
ros. ⁊ ad eadẽ mox immortalia redituturos:
nullas inuerb̃ apħ patiemur angustias. Si¬
ue ubi dr̃. tu quod seminas ñ uurificabitur e
nisi moriatur. Siue ub dicit om̃s resurge.¬
mus. aut om̃s dormiemus. Quia nec ill ꝑ

Expanded text:
 resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam moros loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i alio loco dicit. Iuȩ etiam nox ipsius dñi
issu xp̃i in ȩuangłio dr᷑: quã audient hi qui
inmonum̃tis sunt ⁊ ꝓcedent. Surgunt
gͦ om̃s illȩ uirgines & sapientes & stultȩ.¬
i aptant lampades suas: idest rationem.
p̃parant reddẽ de oꝑib suis. S tunc illius
clamoris euidentia & resurrectione mortu¬
oꝵ. quia nulla erit dubitatio: iam instantis
p̃sentisq udicii subtrahetur om̃e solatiũ
liudis humanȩ. Neq eñi uacabit de alio
disceptare uł de alio iudicare. aut gratifi¬
cari. autꝰ suffragari alteri: quanto unus
quisq ꝓpriũ omis portabit. Et de suors
factorum reddenda ratione cogitabit. Cũ¬

Expanded text:
dei alio loco dicit. quae etiam uox ipsius domini Iesu Christi in euangelio dicitur, quam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. Sed tunc illius clamoris euidentia et resurrectione mortuorum quia nulla erit dubitatio iam instantis praesentisque iudicii, subtrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atququisque proprium onus portabit, et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit:
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse uideant᷑. quã illo quo intendant ꝑue¬
nisse: Et certe corporeȩ lucis. ẽ. raduis. emi¬
cans ex oculis nr̃is. Et tamlonge posita. &¬
tanta cȩleritate contingens: ut estimari cõꝑa¬
riq non possit. Nempe hic ⁊ illa om̃ia tam
ampla immensa quȩ spatia. simul uno ictu
transiri manifestũ. ẽ. Et quid prus poste¬
riusq transeatur: nichilominus cercũ. ẽ.
Merito resurrectionis nr̃ȩ celeritatẽ cum
exprimere uell& apls: in ictu oculi dixit fi¬
eri. Neq enĩ aliquid inrerũ corporearum
motib uł ictib pocest celerius uiuenu.¬

Expanded text:
fuisse uideantur quam illa quo intenderat fuisse uideantur quam illa quo intenderat nisse? Et certe iste corporeae lucis est radius, emicans ex oculis nostris, et tam longe posita tanta celeritate contingens, ut aestimari compararique non possit. Nempe hic et illa omnia tam ampla immensaque spatia simul uno ictu transiri manifestum est, et quod prius posteriusque transeatur, nihilo minus certum est. 55. Merito resurrectionis nostrae celeritatem cum exprimere vellet Apostolus, in ictu oculi dixit fieri . Neque enim aliquid in rerum corporearum motibus vel ictibus potest celerius in