comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rim ego ñ sũ xp̃t. s qͥa missus sũ aute illũ. Qui habet sponsã:
sponsus ẽ. Amicus autẽ sponsi qui stat et audit etĩ: gaudio
gaudet ꝓpt̾̃ uocẽ sponsi. Non sibi gaudiũ fecit de ie. Qui enĩ
uult gaudere de se: tristis erit. Qui autẽ de deo uult gau¬
dere. semꝑ gaudebit: q̃a ds sempiteriꝰ est. Uis habere gaudiũ
sempit̃nũ: Adhere illi qͥ sempit̃nus est. Laic̃ se dixit ioħes.
ꝓter uocẽ sponsi gaudet amicus sponsi ait. ñ ꝓpt̾ uocẽ suã:
et stat et audit eũ Si gͦ cadit: ñ ar auddit eũ. De illo enĩ quo¬
dã qͥcetidit aitũ est. et in ueritate ñ stent. De diabolo dic¬
tũ est. Ergo stare debet amicꝰ sponsi.: raudire. Qͥd est state.
ꝑmanere in gr̃a ciꝰ quã accepit: et audire uocẽ ad quem ga¬
udeat. Sic erat ioħs. Nou̾at unde gaudebat: ñ sibi arroga¬
bat qđ ip̃e ñ erat. Sciebat illuiatũ se. ñ illuminatorem
Erat autẽ liiñ uerũ ait eugelista: qd̾ illĩat omnẽ hoiem

Expanded text:
ui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam: et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit. Et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ aliqͣ loqͥt᷑ diuina illiũatꝰ est a deo. Nam si ñ essec illuĩatus:
t̾ra t̾ram loq̃ret᷑. Ergo scorsũ est gr̃adi: seorsũ est nat̃a homis.
Modo naturã hoĩs int̾roga. nascit᷑: crescit: usitata ista homi¬
nũ discit. Qd nouit nͥ t̾rã de t̾ra: humana loqͥt᷑. humana
nott: hũana sapit. Carnalis carnalit̾ estimat. carnaliter
inspicat᷑. Ecce est totus homo. Ueniat gr̃a dei. illuminet tene¬
bras illiꝰ. sicut dicit. Tu illiĩabis luc̾nã meã dñe. d̃ meus il¬
lumina tenebras meas. Assumat mentẽ humanã: conu̾tat

Expanded text:
Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ an ittrũq uerũ est. qͥa iħc baptitibat et ñ baptirabat: Ba¬
prirabat enĩ. qͥa ipẽ mũdabat. Non bepti: abat: qͥa ñ ip̃e inttĩ¬
gebat. Prebebant discipłi mynistiũ corporis: p̃bebett ille
aditoriũ maiestatis. Endo enĩ ceslaret a baptiando. qui
nĩ cessat a mũddandor de quo distũ est ab eodẽ iohe. ꝑ iohis bap¬
tiste ꝑsonã dicentis. Hic est qͥ baptirat: Ergo iħc adhuc bap¬
tirat: et quousq baptitandi sumꝰ. ihc baptirat. Sccurus
homo acceciat aa interiorẽ inynistrũ. habet cnĩ suꝑiorẽ ma¬
poralis et uisibilis baptismatis imbuat᷑. Uis nosse qͥa ip̃e bap¬

Expanded text:
et non baptizabat? Baptizabat enim, quia et ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis, Hic est qui baptizat . Ergo Jesus adhuc baptizat; et quo usque baptizandi sumus, Jesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum; habet enim superiorem maporalis et visibilis Baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse bap
Abbreviated transcription (Latin):
in errorẽ si fieri potest etiã elector. Ecte p̾dixi uobis. Ergo spon¬
enĩ et desertor t̾rit ꝓuincialẽ. Sed utrũ in casts sit et aliqͥd
illi ꝑsit karacter ille in quo signatꝰ est: hoc attendat. qͥ terre¬
ri et sediici ñ uult. Teneamꝰ gͦ unitatẽ fr̃ mei. Precer unita¬
tẽ: et qͥ facit mirada nichil est. In unitate enĩ erat ppls istł.
et ñ faciebant miracła. pret unitatẽ erant magipharaonis:
et faciebant similia moysi. Popłs isrł ut dixi: ñ faciebat. Qui
erant salui apd̃ dm: Qui faciebant. an qͥ ñ faciebant: Pecrus
apłs resuscitauit mortuũ. Simõ magus fecit multa. Prant
ibi qͥdã xꝑiani: q̃ ñ poterant fac̃e. nec qđ facietat pecrus. nec
qđ faciebat symõ. Sed unde gaudebant: Qͥa noĩa ip̃oꝵ scͥpta
erant in celo. Nam et redeuntib discipłis. dñs nr̃ ihe xꝑc. ꝓpt̾¬

Expanded text:
inducant, si fieri potest, etiam electos: ecce praedixi vobis . Ergo inducant, si fieri potest, etiam electos: ecce praedixi vobis . Ergo s. Aliquando enim et desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo. Nam et redeuntibus discipulis, Dominus nost
Abbreviated transcription (Latin):
es de uite p̾cilũ. Tu formã ostendis: ego radicẽ q̃ro. De forma
fructus ñ exit: ñ ubi est radix. Ubi autẽ ÷ radix: In karitate.
Et audi formã sacmentoꝵ. Paulus leqͥt᷑. Si sciã inqͥt oĩa sacra¬
ñtta. et habeã ominẽ ꝓpħiã. et omnẽ fidẽ. Et qͣntã fidẽ.: Itaut
montes tlisfenã: haritatẽ autẽ ñ habeam: nichil sũ. slemo
gͦ uobis fabulas uendat. Et pontiꝰ fecit miraculũ. et donatꝰ
orauit: et respondit ei d̃s de celo. Primo. aut fallunt᷑ aut fal¬
lunt. Postremo fac illũ montes tñsferre: baritatẽ inqͥt autẽ
ñ habeã: nichil sũ. Uideamꝰ utrũ habuerit karitatẽ. Credem.
siñ diuisisset unitatẽ. Nam et contͣ istos ut sic loqͣr mirabili¬
arios: cautũ me fecit dñs nĩs dicens. In nouissimis temporib
exsurgent pseudo ꝑph̾e. facientes signa et ꝓdigia: ut indiicãt

Expanded text:
es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam omnem prophetiam et omnmontes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt. Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem. Crederem, si non divisisset unitatem. Nam et contra istos, ut sic loquar, mirabiliarios cautum me fecit Deus meus, dicens: In novissimis temporibus exsurgent pseudoprophetae, facientes signa et prodigia, ut in errorem
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: Habemꝰ baptismũ. Habes. scd ñ tuũ Aliud ÷ habere:
aliua dñari. BSaptismũ haber qͥa accepisti itt baptitatus lis¬
Accepisti tamꝙͣ illuũat᷑. sitam̃ ã te non tenebratꝰ. Et q̃ndodes
mynist̾ das ñ possellor. Preco clamas: ñ iudex ꝑ p̾cont̃ loqͥt᷑
uder: et mactis tam̃ ñ seribit᷑. preto dixit: sed iudex dixit.
ꝓinde uide si qd̾ das tuũ ÷ potestate. Si autẽ accepisti: confi¬
eũ: et ñ caderes ut audires te. Audiendo enĩ eũ stares et au¬
dires: nã loq̃ris. et t̾ caput inflas. Ego inqͥt eccl̃ia. sisponsa
sũ si arras accepi.si p̃tio sangnas illiꝰ reaempta sũ: caidio uocẽ
sponsi. Et uocẽ amici sponsi tunc audio: si sponso meo det głant
ñ sibi. Dicat amitus. Qͥ habec sponsã.: sponius est. amicꝰ autẽ
sponsi stat et audit eũ: et gaudio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Ec¬
ce habes sac᷑menta: et ego concedo. Habes formã: sed sarm̃tũ

Expanded text:
 sed non tuum. Aliud est habere,  sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus siaccepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen non scribitur, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confieum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum
Abbreviated transcription (Latin):
rex omĩs t̾re ds÷ sponsus tuus. Eto gͦ ad pannos uis dediiti:
Talẽ diuitẽ agnoste. Totũ emit: et tudicis partẽ hic habes. O
si placeres sponso: osi ñ corrupta loq̃reris: et corrupta qd petꝰ ẽ
corde ñ corpore. Amas hoĩem ꝑ xp̃o: amas licentẽ ego baptixo.
Amicũ sponsi ñ audis dicertẽ. hic est qͥ baptirat. Non audis di¬
centẽ. q̃ͥ habet sponsã sponstis ẽ : Ego ñ habeo sponsã. dixit. ded
qͥd st  Amictis. Amicꝰ autẽ sponsi qͥ stat et audit eũ: gaudio
seruare uͥguitatẽ : hab̾e cõtiniiiã: elemosinas dare. Oninia
illa q̃ laudarit᷑ in ecclia. nichil illis ꝑsunt: qͥa conscindũt umi¬
tatẽ. ud est tunicã illã haritatis. Qa faciuunit. Diserti sunt
multi int̾ illos: magne lingue. flumĩa liuguaꝵ. Nũqͥd an¬
głice loquinit: Audiant amicũ sponsi: zelantẽ sponso. ñ sibi.
Dilings hoĩũ loqͣr et angłoꝵ: karitatẽ autẽ ñ habeã: fcõ sũ
uelut erameritũ sonans. et cymbalũ tiniuens. Ded quia di

Expanded text:
rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicentem, Ego baptizo: amicum sponsi non audis dicentem, Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet sponsam, sponsus est. Ego non habeo sponsam, dixit: sed quid sum? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio tem, habere continentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeram
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ: et ubũ erat apd̾ d̾m: ec ds erat ũbũ. Quom̾ panem an¬
głoꝵ manducauit homo:. Et uerbũ caro fc̃m ẽ: et habitauit
in nobis. Ded qͥa diximꝰ manducare angłos frs̃: ne puteus
morsib fieri: nãsi hoc intellexeritis qͣsi dilaniat᷑ q quem
manducant angłi. Qs duaniat usticiã: Sed rursũ mͥaliqͥs
dicet. Et qͥs est qͥmanducat iusticiã. Unde gͦ beati qͥ esurt¬
unt et situt iusticiã. qm̃ ip̃i saturabunt: Cybus quem
manducas ꝑ carnẽ. ut reficiaris tu. ille deficit: ut reparet
te cũ sumit᷑. Manduca iusticiã: et tu reficeris. et illa uite¬
gra ꝑseuerat: quomꝰ uidendo lucẽ istã corporeã reficiuntut
ocłi nr̃i ⁊ et res est corporea q̃ uidet᷑ corporcis oclis. Multi enim
cũ fiunt duttiꝰ in tenebris inftirmat᷑ acies ipõꝵ: qͣu ieiunio

Expanded text:
o panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiuntur isti oculi nostri, et res est corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ampliꝰ onerare cordaur̃a: que uolo uacare gemitib et
orationib. ꝓhis qͥ adhuc surdi sunt et ñ intelligunt. finit¬
gaudũ meũ impletũ est. illũ oportet cresce. me autẽ mriii

Expanded text:
enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adhuc surdi sunt, et non intelligunt. TRACTgaudium me
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnoĩe tuo etiã demonia nob̃ subiecta sũt. Bene qͥdẽ confessi fc̃.
Detulert honorẽ nõi xp̃i. Et tam̃ qͥd ait eis : Nolite in hoc gła¬
ri. qͥa demonia uobis subiecta sunt: sed gaudete qͥa not̃a ur̃at
scͥpta sunt in celo. Petriis demonia excludit. Nescio q̃ anicła
uidua. nescio qͥs homo qͣliscũq laicus habens baritatẽ. tenb̃s
integͥtatẽ fidei. ñ facit hoc Petrus in corpore ocłs est: ille in
corpore digitꝰ est. Ineo tam̃ corpore est: in quo pettus. Eestmitꝰ
ualet digitꝰ ꝙͣ cełs. ñ est tam̃ p̃cisus a corpore. Meliꝰ est ẽẽ digi¬
nod̾ crucifixꝰ ist cũ eẽt s. Paulus dicit. Neq qͥ plantat est ali¬
et nos in illo: in quo et uos a nobis diliganuni. Inuicẽ se dilt¬
gant m̃bra. s omĩa sub capite uiuaro. Dolore qͥdẽ fr̃s mei.
multa coactꝰ sũ dice: ec pauca dixi. ec parua dixi: lectionem¬
tam̃ finire ñ potiu. Aderit dñs ut oportune finiat᷑. Nolui

Expanded text:
uo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bene quidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quid ait eis? Nolite in hoc gloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Petrus daemonia exclusit; nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscumque laicus habens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc: Petrus in corpore oculus est, ille in corpore digitus; in eo tamen corpore est, in quo et Petrus; et si minus valet digitus quam oculus, non est tamen praecisus a corpore. Melius est esse digivobis crucifixus est, cum Deus esset. Paulus dicit, Neque qui plantat est aliet nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicere, et parva dixi: lectionem finire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuid est enĩ lum̃ qđ illumĩat: aliud litm̃ qđ illuiat. Nam
et ocłi nr̃i lumina dicunt᷑: co tam̃ intenebris patent et ñ ui¬
dent. Lumẽ autẽ illitĩanis. se ip̃o lum̃ est. et sibi lum̃ est. Non
indigit alio lumine. ut luctre possit: sed ip̃o indigent cet̾a¬
lummina ut luceant. Confessus gͦ est ioħs sicut audistis qͥa
cũ discipłos multos faceret iłx et ꝑferret ad eũ uelitti qui
instigaret. qͣsi inuido erũ narrauirt̃. ecce ille facit plures
discipulos ꝙͣ tu ille confessus ẽ qͥa ellet: et inde meruit ad
ip̃m ꝑtinere. qͥa ñ est ausus se dite qd̾ est ille. Hoc gͦ dix̃ ioħes.

Expanded text:
ud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes, «
Abbreviated transcription (Latin):
accepto: eciã ip̃e ñ ds̃ est. Si autẽ os hoĩes de plenitudine eiꝰ acti¬
puint: ille ÷ fons. illi bibentes. Qbibunt fontẽ: sitire possũt
et bibere. fõns nũꝙͣ sitit: fons se ip̃o ñ eget. Fonte egent hoĩes
aridis uiscerib: aridis faucib currt̃ ad fontẽ ut reficiant᷑.
fons fluit ut reficiat. Ita dñs ihc. Uideamꝰ qͥd respondit ioħs.¬
enert ad ioh̾m: et dixert̃ ei. Rabbi qͥerat tetũ tͣns iordanen
cui tu testimoniũ ꝑhibuisti. ecce hic baptirat: et om̃s ueni¬
unt ad illũ. Noc est. Qd dicis: Non sunt ꝓhibendi ut ad te po¬
tiꝰ ueniant: Respondit. et dixit. Non potest homo acciꝑe qͥc¬

Expanded text:
et sic non Deus est. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid rest ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veniant? Respondit, et dixit: Non potest homo quidq
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m baptuari. Non mittebant᷑ ad ioħm: qͥ a xp̃o baptiabant᷑.
Turbati sunt discipłi ioħ̾is: et cepert̃ q̃stionẽ tractare cũ uideis.
quomͦ soleo fieri. Intelligas dixisse udeos maiorẽ esse xp̃m: et ad
ciꝰ baptismũ debere concurri. Illi ñ dũ intelligentes: defende¬
bant haptismũ ioh̃is. Uentũ est ad ip̃m ioh̃m: ut solt̾iet q̃stio¬
nẽ. Intelligat baritas ur̃a. Et hic utilitas ip̃a humilitatis ag¬
noscit᷑: et ostendit᷑ utrũ in ip̃a q̃stione cũ errarent hoĩes. głati
apd̾ se uoluerit ioħs. Fortasle enĩ dixit. uerũ dicitis: recte non¬
contenditis: baptismꝰ m̃s est melior. Nã ut nou̾itis qd̾ baptismꝰ
mĩs ẽ melior: ip̃m xp̃m ego baptiraui. Poterat hoc dicere ioh̃es
baptuato xp̃o. Qntũ se siuellec extenderet. Habebat ubi se extẽ¬
deret. s melius nou̾at apd̃ quẽ se humiliaret. Quẽ se nou̾at¬

Expanded text:
antur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligas dixisse Judaeos majorem esse Christum, et ad ejus baptismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius no
Abbreviated transcription (Latin):
Aitdli i̾ba ip̃tus. Potestatẽ habeo ponendi aĩam meã: ec potes¬
tatẽ habeo iterũ sumendi eã. Nemo tollit eam a me: sed ego
pono illam a me ip̃o eo iterũ sumã eam. Cũ gͦ haberet tar¬
tam potestatẽ: cũ eamdiclis predicaret. fastis ostenderet: qͥd
sebi uuit qd ñ se credebat eis fħc. qͣst aliqͥd nolenti nocituriᷤᷤ
aut qͣst aliqͥd nolenti fasturis p̃serum qͥa iam credidant
in noĩe eiꝰ: et de ip̃is dicit enͣgłista credider̃t in noĩe tiꝰ. de

Expanded text:
otestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono illam a meipso, ut iterum sumam eam . Cum ergo haberet tantam potestatem, cum eam dictis praedicaret, factis ostenderet; quid sibi vult quod non se credebat eis Jesus, quasi aliquid nolenti nocituris, aut aliquid nolenti facturis, praesertim quia jam crediderant in nomine ejus? Et de ipsis dici
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ip̃e non respuit bapusmũ serui. Et in baptismũ serut
uia p̃parabat᷑ año: et baptitatꝰ dñl uiã se fecit uenientibus.
Ip̃m audiamꝰ. Ego sũ uia: et ueritas et uita. Di ueritatẽ q̃ris
uã tene: nã ip̃a est uia q̃ est ueritas. Ipsa est quo is. ip̃a est qͣ
is. Non ꝑaliud is ad aliud: ñ ꝑaliud uenis ad xꝑm. ꝑ xꝑm

Expanded text:
quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Domino, et baptizatus Dominus viam se fecit venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipsa est via quae est veritas. Ipsa est quo is, ipsa est qua is; non per aliud is ad aliud, non per aliud venis ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
iette statĩ psallite intelligent᷑. std enĩ dico. psallite deo nr̃s
psallite: dm adico regẽ nr̃m. Ded regẽ nr̃m ut̾ hoĩes uidistis:
tamqͣ hoĩem uidistis. passũ crutifixũ mortuũ. Latebat
aliqͥd in ula carne qͣm ocłis carneis iuitere potuistis. Quid
ibi latebat: Psallite inttelligent̃. Nolite ocłis querere: quod
mente comspicit᷑. Psallite lingua: qͥa int̃ uos caro. Ded qͥa u̾¬
btĩ caro fc̃m est et habitauit in nob̾: redaite sonũ carm: rtl¬
dite deo m̃tis obtittũ. Psallite intelligent᷑: et udecis qͥa uer
ũ caro fc̃m ẽ. et habitauit in nobis. Dicat et ioħs testimoĩt̃.
Dost rec uenit iħc et discipłi eiꝰ in iudiã tͣram: et illic demo¬
nabat᷑ cũ eis et baptirabat. Bapiatꝰ bapti tat. ñ cobaptis¬
mo baptirat. quo baptiratus ẽ. Dat bapusmũ dñs baptiratꝰ
a serue: ostendens humilitatis uiã. et ꝑdicens ad baptismũ
diũ. hoc est ad baptismũ siĩ p̃bendo humilitatis exemplũ

Expanded text:
Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddit et habitavit in nobis. 4. Dicat et Joannes testimonium: Post haec venit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
nies Q enĩ accipit testimoniũ eiꝰ signauit qͥa ds uerax ẽ. Qs.
Ipẽ qra de celouenit ec suꝑ om̃s ẽ: ds uerax est. Sed si ñ dum
illũ intelligis ̃m: ñ dũ actepisti testimoniũ eiꝰ. Accipe et sig¬
nas: p̃sum̃ter intelligis: defimenter agnoscis. quia ds uerax
ẽ. Quẽ enĩ misit d̾. u̾ba dĩ loqͥt᷑. Ip̃e est d uerax: et misit illũ
ds. Ds misit dm. Iunge amboꝵ. Unus ds. Ds uerax: missus ad̾o.
De singlis uit̾roga ds.: et de ambob pat̾roga d̃s. Non singłi d
et ambodii sed singłs qͥsq ds. et ambo d̾s Tanta mĩ ibi t̃ bari¬
tas sp̃c sti: tanta pax unitatis: ut de singłis cũ int̾rogat᷑.  tͥ¬

Expanded text:
nim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intelligis, definienter agnoscis quia Deus verax est. 9. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur,
Abbreviated transcription (Latin):
h̾s dño testimoniũ. ut filiũ di qdẽ aiceret: dm ñ diceret. nec
tam̃ negaret. T atuterat dm: ñ negau̾at dm: s ñ omĩnotacuit
đm. Fortassis enĩ inuenimꝰ hoc in hodierna lestione. Dixe¬
rat filitĩ qr. sed didi sunt et hoĩes filii dei. Dixerat tante ex¬
cellentie illũ frisse: ut ñ eẽt ip̃e digniis cortigiã calciam̃ti eiu
soluere. Iam magnitudo ista multũ dat intelligi: cuiꝰ ñ erat
dignꝰ corrigiã calciam̃ti solũe: ille quo nemo surrexerat ma
in apochalypsi angłs ostenderet iohi qͥ scͥpsit hoc enͣgłm. con¬
t̾ritus magnitudine uisionis toħis. cecidit ad pedes angłi. Et
ille. Surge ne fet̾is hoc. illũ adora. Nã ego conseruus tuns
sũ: et frm̃ tuoꝵ. Ecdere gͦ s ad pedes ioħem angł phibuit.¬

Expanded text:
et, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat majin Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes sumꝰ et ñ possumꝰ acciꝑe qͥcꝙͣ: nͥ ille dedit qui homo
ñ est. Hoc gͦ scqͥt᷑ et dicit ioħs. Hoc gͦ gaudiũ intũ imple¬
tũ est. Qd̃ est gaudiũ ip̃ius: Ut gaudeat ad uocẽ sponsi. Ira¬
plecũ est in me. habeo grãm meã. Plus mͥ ñ assumo: ne et qđ
accepi amittã. Qdđ ÷ hoc gauidiũ: Gaudio gandet ꝓpt̾ uocera
sponsi. Intelligat gͦ homo ñ se debere gaudere de sapientia
sua: sed de sapientia qͣm accepit a deo. Nichil plus q̃rat: et ñ
amticit qđ inuenit. Multi enĩ ideo tci sũt ĩsipientes: qͥa dixert̃
se else sapientes. Arquit ros apłꝵ et dicit de ip̃is qͥa qđ notũ ẽ
d̃i ait manifestũ est in illis. D̾ enĩ illis manifestauit. De qͥ¬
bdã ingͣtis impiis audite qͥd dicat. D̾ enĩ illis manifestauit.¬

Expanded text:
ui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes. Arguit illos Apostolus, et dicit de ipsis: « Quia quod notum est Dei, ait, manifestum est illis: Deus enim illis manifestavit. » De quibusdam ing
Abbreviated transcription (Latin):
meminisse qͥ curã gerias ꝓuectꝰ ut̃i. ita sequit᷑
ut hec q̃ mͦ lecta ẽ. hodie nob tttanda ꝓponatur.
Ab ip̃o pͥncipio. ułq ad hodiernã lestionẽ q̃ sup dista sunt.
meministis iã eẽ tͣstat&: et si forte inde multa estis obliti.
certe uel officiũ nr̃m manet ĩ ur̃a memoria. Qure hinc au¬
diertas de haptismo ioħis et si ñ teretis oĩa audlisse uos ta¬
nosset qͣnao uenienti ut baptiraret᷑ ait: ego a te debeo bapti

Expanded text:
meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tan
Abbreviated transcription (Latin):
sunt facinora hominũ homicidia. furta. adulteria. preter
illa q̃ minitta uident᷑ tẽ. peccata lingue aut cogitationũ
aut ĩmodationis in reb concelłis facit ueritatẽ confessioĩs.
et ueunit ad lucẽ in oꝑib bonis: qm̃ minitta plura pectata si
ne qlgant᷑ occidunt. slinute sc̃ gutte: q̃ fluimĩã implerit.
sNinitta st̃ grania harene: s si multa hecrena imponat᷑ p̃mit
atq oppͥrito. Hoc facit sentina ne glecta: qd facit flustus
irruens. Paulatĩ ꝑsentinã intrat. s diu intͣrdo et ñ ex hau¬
riendo m̃gto naut̃. Qͥd est autẽ sentinã exhaurire nͥbonis
opib ag̾e ne obruant peccata gem̃do. penitendo. ieiunando.
tribuiendo ignoscendo. Iter autẽ huiꝰ scli molestũ ẽ: plenũ ẽ
temptationib. In reb ꝓsꝑis ne extollat. in rebus adu̾ss ne
frangat. Qui t̃ dedit felicitatẽ huiꝰ scłi: ad consolationẽ tu¬

Expanded text:
sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad luantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. accuiat in le mala sua. son sͥ parrit: ñ sͥ ignoscto ut ds ig¬
noscat: qͥa qd nutt ut as ignolcat ip̃e agnoscit: et uenit ad lu¬
&e. ci grãs agit. qđ illi quid in se oadieset ostendit. Dictt deo.
Aũte faciẽ tuã a pectaus meis. Et qua fronte dicte: nͥ iterũ
dicat qm̃ facinꝰ meũ ego agnosco. ec peccatũ meĩ corã me est
quec qͣndo iã penitentie trustꝰ nuillus ercc. Currite. ne tenebre
uos cõpteendant fsz mei. uigilate ad salutẽ urãm. Euigila¬
te dũ tempꝰest. Nulius retaraet᷑ a templo de: nullus retarde¬
tur aboꝑe dñi. sullus auocet᷑ ab oratione continua millas
a solita deuorione frudet᷑. Eiuigilate dũ dies est. Lucet dies.
sꝑ est aies. Parattꝰ est ignosc̾e st agnosceritib: piiire autẽ
defendentes se. et iustos se iastantes et pritantes se esse aliqͥd¬
cũ nichil urt. In dilestione autẽ eiꝰ et in miscdlia eiꝰ qui am¬
bulat enã uib̾etus ab illis letalib et gͣndib peccatis. qualia

Expanded text:
t, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Quoniam facinus meum ego agnosco, et peccatum meum contra me est quet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem vestram, evigilate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur. Evigilate ergo cum dies est: lucet dies, Christus est dies. Paratus est ignoscere, sed agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia
Abbreviated transcription (Latin):
teneret. Et Hac ocłos uideo: ec hac ocłos intelligo: et meliores
ocłi dantis utte consiltũ qͣm ocłi tenertis manũ. Tales odos
q̃rebat et che. qͣndo ait phylippo. Panto tp̃s uobiscũ sum

Expanded text:
teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Ta
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Osallite dõ nr̃o: psallite regi nr̃o: psauite intelligenter.
Nle muna parte uelis intelligere cui psallis: qm̃ rex omnis
t̾re d̾s. Et quomͦ est rex omĩs tre ds. rex qͥuisus est in una perr
te fraꝵ. inihosolima. i uidea. amibulans int̾ hoĩes. natus.
surgens. crescens. mandiicans. bibens. iugilans. dormiens.
fatigatꝰ ad puteũ seciens: cõprerensus. flagellat᷑. sputis illitꝰ.
spims coronatꝰ. ligno suspensus. lancea ꝑcussus: mortuns
sepultus: Quom̾i gͥ rex oĩs terre: Ceo uidebat᷑ in loco: caro
erat. Deli carneis caro apparebat: in carne mortali mares¬
tas imortalis occuttabat᷑ lt quib ocłis maiestas ĩmortalis
pentr̾ca compage caris pot̾it intueri. Est aliꝰ ocds. est itt̾ior
ocłs. Non enĩ nullos ocłos habebat tobi. qͣndo cecus ocłis cor¬
poreis filto dabat p̾cepta uite Ille patri manũ tenebat ut
pedi ambrilaret: iue filio consiliũ dabat ut uiã risticie

Expanded text:
ro, psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium dabat, ut viam justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa d̾s est dñs nr̃ ihc xp̃c. Inueniamꝰ hoc in presenti lectione:
qͥa forte et de illo cantautmꝰ regnauit ds suꝑ omnẽ t̾rã. Con¬
tra qd surdi st̃. q̃ putant eũ in affrica sola regnare. Non enĩ
ñ dictũ est de xp̃o. cũ dcm est regnauit dñs suꝑoninẽ trã. Qͥs
est ent̃ alius rex nr̃ nͥ dñs nr̃ ibe xp̃c. Ipẽ est rex nr̃. Et qd audis

Expanded text:
 noster Jesus Christus. Inveniamus hoc in praesenti lectione, quia forte et de illo cantavimus, Regnavit Deus super omnem terram: contra quod surdi sunt, qui putant eum in Africa sola regnare. Non enim non dictum est de Christo, cum dictum est, Regnavit Deus super omnem terram. Quis est enim alius r
Abbreviated transcription (Latin):
occisus: mortẽ occidit. Et nostis fr̃s: qͥa mors ista ꝑ diaboli in¬
uidiã intͣuit inmũdũ. D̾s motił ñ fecit. scͥptura loqͥt᷑. nec le

Expanded text:
occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli inoccisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec l
Abbreviated transcription (Latin):
tant: ut ostendait᷑ qͥa de płib fit uniꝰ. Aliqͣndo unus cartat:
ut ostendeit᷑ qͥd fiat ce plurib spt̾ea unꝰ sanabat᷑ in illa piscina.
et qͥsq aliꝰ descendebat ñ sanabat. Ergo iste unꝰ cõmendat una¬
tatẽ acłie. Ue illis qͥ odert̃ unitatẽ: et parces sͥ faciunt ĩ hõib.
Audiart illũ qui uolebat ees face unũ: in uno ad unũ du¬
diant illũ dicentẽ. Nolite uos facẽ multos. Ego plantaui: ap¬
ollo rigauit: sed ds increm̃tũ dedit. scq qͥ plantat ÷ aliqͥd.
neq qͥrigat: sed qͥ increm̃tũ dat ads. Illi dicebant ego sũ paut
lu: ego apolo: ego cephe. Et iie. Diuisus est xp̃c. In uo esto¬
te. linuĩ estore: u nus estote. Nemo alcenatt in telũ. nͥ qui de
celo descendit. Scet uolumꝰ esse tui: dicebent paulo. Et ille.
Nolositis pauli sed es estote. cuiꝰ est nob̃tũ panlus. Descen¬
dit enĩ et mortuus est: et ip̃a morte lib̾auit amorte. Morte

Expanded text:
a de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte
Abbreviated transcription (Latin):
Si dici potest mors uite: ĩmo qͥa dici potest: mirabilit̾ dicit᷑.
Sed nũquid ñ erit dicendũ qd̾ fuit faciendũ: Ego dubitẽ
dice. qd̵ dñs ꝑ me dignatꝰ: facere: Nonne uita xp̃r̃. Et tam̃
in cruce xp̃c. Nonne uita xp̃c. Et tam̃ mortuus ẽ xp̃c. Ded in
morte xp̃i. mors mortua ẽ: qͥa uita mortua occidit mortẽ.
Plenttudo uite aeglutiuit mortẽ: absorta  mors in xꝑi cor¬
pore. Dic et nos ditemus in resurrettione. qͣndo iã trium¬
phantes cantabimꝰ. Ubi est mors contentio tua: ubi est morᷤ
aculeus tuns. Int̾im mͦ fr̃s. utt apeccato sancmñ xp̃m cruci

Expanded text:
si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus est facere? Nonne vita Christus? et tamen in cruce Christus. Nonne vita Christus? et tamen mortuus Christus. Sed in morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternebat᷑ in heremo ppl isrł morsib serpentũ.: fiebait mag¬
na strages multoꝵ mortuoꝵ. Plaga enĩdĩ erat corripientis
et flagellantis. ut erudiret. Drmonsiratũ ÷ ibi magnũ sacra¬
mentũ. rei future. Ip̃e dñs testat᷑ in hac lectione: ut nemo
possit aliud int̾pritari. qͣm qd ipla u̾itas de se indicat. Dc̃m
est enĩ ad moysen a dũo ut faceret meũ serpentẽ et exaltaret
in ligno u heremo: et ãmon̾et ppłm istł. ut si qͥs morscis ec̃t
a serpente. illũ serpentẽ in ligno eraltatũ attend̾et. Fcmq ẽ.
dentes: Peicata de mortalitate carnis. Qs est serpens exalta¬
tus. Mors dñi in cruct. Qa enĩ a serpente mors: ꝑ serpentis
effigiem figata ẽ. Morsus serpentis letalis: mors dñi uitalis.
attendit̾ serpens: ut nichil ualcat scrpens. Quid ÷ hoc: Attẽ¬
dit̃ mors: ut nichil ualeat mors. Sed cuiꝰ mors. Mors uite.

Expanded text:
Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magProsternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exadentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ibi aro: Inuidia autẽ diaboli moꝵs initutt in orbẽ t̾ra¬
rũ. Ad mortẽ a diabolo ꝓpinatã: ñ uenirit homo uiadactꝰ.
Non enĩ cogendi potentiã diabolus habebat: sed ꝑsuadendi
uersittiã. Non cõsentires: nichil inuex̾at diabolus. Consen¬
sio tua. te o homo ꝑduxit ad mortẽ. A mortali mortales na¬
ti: ex ĩmoitalib mortales ft̃i. Ab adã õs hoĩes mortales. Iħc
fc̃s t̃. qͥa u̾bũ caro fr̃m est. et habitauit in nobis. Ergo mortem
suscepit: et mortẽ suspendit in cruce: et de ip̃a morte lib̾ant᷑
mortales. Qõ in fig᷑a fc̃m ẽ. apd̾ antiqͦs: cõmemorat ildo̾ dñs.
Et situt inqͥt moyses exaltauit serpentẽ in hemo: ita eratta¬
riopottet filiũ hõis: ut oĩs qͥ credit in eũ ñ ꝑtat sed habeat ui¬
tã ttnã. Magnũ sacͤmentũ: et qͥ logert̃ nouert̃. Dende audi¬
ant uel qͥ ñ iegir̃t: uel qͥ forte lectũ siue auditũ obliti sunt.

Expanded text:
li mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicutis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑm : Eẽt quomꝰ qͥdã ailexert̃ tenebras: Hi eñ om̃s peccatores it¬
uenit es om̃s ã pectato sanat. et serpens ille in quo sig̾ata est
moꝵ dñi. eos sariat qͥ morsi fuerant. es ꝓpt̾ morsũ serpentis eret¬
tus est serpens & est mors dm̃ ꝓpt̾ mortales hoĩes quos inuenit
miustos: quom̾ intelligit᷑. hoc est iudiciũ qm̃ lux uenit in
mundũ. e dilexer̃t hoĩes magis tenebras ꝙͣ lucẽ erarit enim
mala oꝑa eoꝵ Eͥo est hoc: Quoꝵ enĩ erant bona oꝑa. Nonne
uenista ut iustifices impios: Sed dilexert inqͥt tenebras: ma

Expanded text:
m? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
muta confessisunt peccata sua. Q̃a qͥ confitet pectata et actu¬
sat peccata lira: tã cũ deo facit. Accusat d peccata tua. Si et tu
accules.: coniungeris deo. Quasi dne res sũt: homo et peccator
sto audis homo: ds fecte. Qd audis pectator: ip̃e homo fecit. De¬
le qdͥ fecisti: ut ds saluet qd̾ fecto. Oporteo ut oderis in te opꝰ
tũ. et ames ĩ te opus der. sũ atttẽ ceꝑit t̾ displic̾e qd̾ fecisti:
inde incipunt bona oꝑa tua: qͥa accusas mala oꝑa tua. In
te adulas. Nondicis iustus lũ. cũ sis iniquus. et incipis fac̾e
ueritatẽ. Uenis autẽ ad luicẽ: ut marifestent᷑ oꝑa tua quia
uido sunt fẽt quia et hoc ip̃m qd t̾ displituit pectatũ tuũ

Expanded text:
m dilexerunt peccata sua. Quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua, si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator: quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Ite adulas, non dicis Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua, quia in Deo facta sunt: quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾na uisc̾a: et nasci. Sed sic̃ ad natiuitatẽ carnalẽ ualent
muliebͥa uisc̾a ad semel pariendũ: sic ad natuitatẽ sp̃alem
ualent uisc̾a eccł̃ie: utt semel qͥsq baptiret᷑. pt̾ea ne qͥs forit di¬
cat. s iste in h̾eli natꝰ ẽ: et iste in scismate natꝰẽ. amputata st̃
oĩa: si meministis q̃ uob̾ disputata ft̃ de t̾ͥb pat̾b nr̃is. quoꝵ
d̃s dici uoluit: ñ qͥa soli erant: sed qͥa in solis expleca ẽ integͥtas
significandi ppłi fitti. Inuenimꝰ enĩ natũ deancilla. et exbeda¬
tũ: natũ de lib̾a hedem. Rursus inuentraiꝰ natũ de liba ethe

Expanded text:
materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de lib
Abbreviated transcription (Latin):
x eo qdđ hestn̾o die intentã fccimꝰ haritatem fat̾ra.¬
urãm: intelligimꝰ uos alacriꝰ et numerosĩ contienis¬
se. ded int̾im lectioni eugłict ex ordine sermonem
debttũ reddamꝰ si placet. deinde audiet haritas ur̃a. de pace eccłie
tio cordis ad er̃głm ferat᷑. Nemo enĩ aliunde cogitet. Si enĩ
qͥ toius adest uix capit: qͥ se ꝑ cogitationes diu̾sas diuidit ñ¬
ne et qd ceꝑat fundet: Meminit attẽ naritas ur̃a: dñieo p̃teri¬
to qͣntũ dñs aduiuare dignatꝰ est disseruisse nos de sp̃ali re
ñ sunit. in xp̃t noĩe adiuuantib orationib ut̃is ĩpleamꝰ. Re
gen̾atio sp̃alis una ẽ: sicut gen̾atio carnalis una ẽ. Et qd ny¬
chodemꝰ dño ait uerũ dix̃: qͥa ñ potest homo cũ sit senex redire
rursũ in uterũ matͥs sue et nalci. Ille qͥdẽ dix̃ qͥa homo cũ sit
senex hoc ñ potest. qͣsi et simfans essec posset. Oi̾no enĩ ñ potest.
siue retens ab utero. sine annosa iã etate. redire rursus in

Expanded text:
x eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiac ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disseruisse nos de spirituali sunt, in Christi nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in
Abbreviated transcription (Latin):
ille suꝑb erat. illi humiles: Erexit ille ceruitẽ. et uolutt se¬
diicere frẽm siũ ludens cũ illo. sslagnũ tbi sac̾mentũ. Lude¬
bant simul ysiarei et ysaac. Uidit illos sara ludentes: et
ait abrahe. Eice ancillã et siliũ eiꝰ ñ enĩ heres erit filiꝰancille
cũ filio meo ysaac. Et cũ cont̾statꝰ esset abrabã. confrrmauit
ei dñs dictũ utoris tiꝰ. Iam hicmanifesiũ ÷ sac̾mentũ. qͥa nes¬
cio qͥd futũm parturiebat illa res gesta. Lucdentes uidit: et
dicit. Eice ancillã: eosilit̃ eiꝰ. Qo est hoc ft̃s: Etd enĩ malifice¬
rat ysmahel puero ylaac. qͥa ludebat cũ illo: Sed illa lusto:
illetsio erat. Illa lusio: deceptiont̃ significabat. Nlam magnt̃
sat̾mentũ attendat karitas ur̃a. ꝑsequittionẽ illã uocat apb̃.¬
tp̃am lusionẽ: ip̃mlusũ ꝑscquutionẽ uocat. Ait enĩ. ded si

Expanded text:
ille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid futurum parturiebat illa res gesta. Ludentes vidit, et dicit: Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio, illusio erat; illa lusio deceptionem significabat. Nam magnum sacramentum attendat Charitas vestra. Persecutionem illam vocat Apost