comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cie dei a fratribus: muuctum
officium predicationis plena
fĩde consummans: martirii
gloriam adeptus est. Rome:
natalis sancte emerencians
uirguns et martiris. Er ue dũ
oraret ad sepulchrum sancte
agnetis : ac simul orantes a
gentilium lesione deffenderet
lapidata est ab eis. In mauri¬
tama ciuitate gneocesarea scõ¬
rum seueriani et aquile uxoris
eius ignibus combustoꝵ. Apud
urbem antinoum sancti ascle
martiris. Qui primo atrocissi¬
me suspendio tortus : deinde
flamnuis lateribus admotis ex¬
ustus ad ultimum preciosam
deo auimam influmen precipi¬
tatus reddidit. fodem die diuio

Expanded text:
e Dei a fratribus, injunctum officium praedicationis plena fide consummans, martyrii gloriam adeptus est. Romae, natalis sanctae Emerentianae virginis, et martyris, quae dum oraret ad sepulcrum sanctae Agnetis, ac simul orantes a gentilium laesione defenderet, lapidata est ab eis. In Mauritania civitate Cneocaesarea, sanctorum Severiani et Aquilae uxoris ejus, ignibus combustorum. Apud urbem Antinoum, sancti Asclae martyris, qui primo atrocissime suspendio tortus, deinde flammis lateribus admotis exustus, ad ultimum pretiosam Deo animam, in flumen praecipitatus, reddidit. IX Kal. Die 24.
Abbreviated transcription (Latin):
ome uia appia: depositio lea¬
n marci pape. Apud prouin¬
tiam que nuncupatur angust.
enfratesia: sanctorum martirũ.
serrii & bachi: sub maximiano
imperatore. Quorum bachus
tam diu neruis crudis est cesus:
quo. adusq totus corpore discis¬
sus ÷ ui cont̾esiione xp̃iemtteret
spititum. Sergius uero claua¬
tis conturnis pedib indutus:
cum infide fixus maneret: da¬
ta sentencia iussus est decolla

Expanded text:
omae via Appia, depositio beati Marci papae. Apud provinciam, quae nuncupatur Augusta Eufratesia, sanctorum martyrum Sergii et Bachi, sub Maximiano imperatore; quorum Bachus tam diu nervis crudis est caesus, quoadusque totus corpore discissus, in confessione Christi emitteret spiritum: Sergius vero clavatis coturnis pedibus indutus, cum in fide fixus maneret, data sententia, jussus est decolla
Abbreviated transcription (Latin):
pud pontui: natalis
beati foce ep̃i ciuitatis
smopis. Qui sub traiano im¬
peratore carcerem ⁊ uintula:
ferrum ⁊ ignem eciam pro xp̃o
superauit. Alexandrie: sancti

Expanded text:
pud Pontum, natalis beati Focae episcopi civitatis Sinopis, qui sub Trajano imperatore, carcerem, vincula, ferrum, ignem etiam pro Christo superavit. Alexandriae, sancti
Abbreviated transcription (Latin):
na ad doctrinam multorum ue¬
niens selentiam. requieuit in
pace. In terntorio ciuitatis con¬
stantie: saucti paterni ep̃i et

Expanded text:
na ad doctrinam multorum veniens Seleuciam, requievit in pace. In territorio civitatis Constantiae, sancti Paterni epi
Abbreviated transcription (Latin):
tradita est cuidam incario. Qui
fecit eam perseuerantem in cõ¬
fessione xp̃i. poit tenebrosan
custodiam. et famis mopiam
leuari inequulco: et sis demuni
deponi et precipitari in cloacam.
sodem die sancti fanclile pbri:
qui apud cordubam ciuitatem
capite amputato martirium

Expanded text:
tradita est cuidam vicario, qui fecit eam perseverantem in confessione Christi, post tenebrosam custodiam et famis inopiam, levari in equuleo et sic demum deponi et praecipitari in cloacam. Eodem die, sancti Fandilae presbyteri, qui apud Cordubam civitatem, capite amputato, martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
ieut bonis esse moris so¬
let in scripturis semꝑ ad¬
meliora exempla patrum pre
bus agnitis de suis actib hu¬
milientur inquirere: sie econ¬
trario reprobi si quid forte iue¬
lectis reprehensibile repperiũt.
quasi ex eo suas nequitias ob¬
tecturi. aut pro iusto deffensu¬
ri:libentissime solent amples¬

Expanded text:
icut bonis esse moris solet, in Scripturis semper exempla Patrum praebus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplec
Abbreviated transcription (Latin):
feruentissimo amore exerce¬
ant monachi: idest ut hono¬
re se inuicem preueniant. In¬
firmitates suas siue corporũ.
siue morum: patientissime
tolerent. Sbedienciam sibi
certatim imipẽd ant. Nullus
quod sibi utile iudicat sequa¬
tur: sed quod magis alio. Ca¬
ritatem fraternitatis: casto
impendant amore. Deum ti¬
meant: abbatem suum sin¬
cera et humili caritate clili¬
nichil preponant: qui nos
pariter ad uitam perclucat¬
antem hanc descripsi¬
mrs: ut eam obsernantes
in monasterus alianatenꝰ
uel honestatem moruni aut
untium conuersionis uos
demonstremus habere. Cete¬
rum ad perfectionem conuer¬
sationis qui festinant sunt
cloctrine sanctorum patrums
quarum obsernatio ꝑducit
hominem ad celsitudirẽ ꝑfecior
Que enim pagnia aut quis
sermo diuine anctoritatis ue

Expanded text:
ferventissimo amore exerceant monachi. Id est, ut honore se invicem praeveniant, infirmitates suas, sive corporum, sive morum, patientissime tolerent: obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sib utile tur, sed quod magis alio. Charitatem fraternitatis casto impendant amore, Deum timeant, abbatem suum sincera et humili charitate dilinihil praeponant, qui nos pariter ad vitam aautem hanc descripsimus, ut eam observantes in monasteriis aliquatenus vel honestatem morum aut initium conversationis nos demonstremus habere. rum ad perfectionem conversationis qui festinat, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis: quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Omanantem. Natalis san¬
cti ⁊enonis martiris: et aliorũ
decem milium clucentorũ tri¬
um. łodem die: beati cyrilli ep̃i.
Qui flaminis miectus. cum il¬
lesus enasisset ÷ ac stupore tan¬
ti miraculi a iudice esset climis

Expanded text:
manantem, natalis sancti Zenonis martyris et aliorum decem millium ducentorum trium. Eodem die, beati Cirilli episcopi, qui flammis injectus, cum illesus evasisset, ac stupore tanti miraculi a judice esset dimis
Abbreviated transcription (Latin):
nia sane deputetur unus aut
cluo semores qui cirrueant
monasterium horis quibus
uacent fratres lectiomi et uide¬
ant ne forte inueniatur fraf̾
accidiosus. qui uacat ocio aut
fabulis: et non est intentus
lectiom. Et non solum sibi in¬
utilis est sed etiam alios extol¬
lit. hic talis si quod absit reꝑ¬
tus fuerit: corripiatur semel
et secundo. Si non emendaue¬
rit correptioni regulari subia¬
ceat: et taliter ut ceteri time¬
ant. sieq frater ad fratrem iũ¬
gatur horis competentibus.
Dominico die lectioni nacent
omnes: exceptis hiis qui na¬
riis offititus deputati sunt. Si
quis uero ita negligens. et
clesidiosus fuerit ut non ue¬
lit aut non possit meditari
aut legere ⁊ iniungatur ei opꝰ¬
trib infirmis aut delicatis
talis opera aut ars iniunga¬
turs⁊ ut nec otiosi sint: nec
miolentia laboris opprimant᷑:
effugentur. Quorum imbecil¬
litas: ab abbate consideranda
L

Expanded text:
nia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non velit, aut non possit meditari, aut legere, injungatur ei optribus infirmis, aut delicatis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quorum imbecillitas ab abbate consideranda L
Abbreviated transcription (Latin):
urbem: natalis beate do¬
untille uirginis et martiris
que cum esset flaii clementis
consulis. ex sorore neptis : et
a sancto clemente sacro uela¬
mine consecrata: persecutio
insulam pontiam exilio depor¬
tata : longum imbi martiriũ
cluxit. Nouissime doctrina as
miraculis cum conuertisset
plurimos ad fidem dñi⁊ incẽ¬
so cubiculo a quodam uidice.
ni quo simul cum s̃uis conuir¬
ginib ent̾rosina iidelicet ꝙ
tixodora clauĩa morabatur:
cursum gioriosi martiru sin
conĩmmauit. sodem die: sã
iuuenalis martiris. Nichomne¬
die: passio sc̃orum flami: au¬
gusti. et angustim fratrum iiii.

Expanded text:
urbem, natalis beatae Domitillae virginis et martyris, quae cum esset Flavii Clementis Consulis, ex sorore neptis, et a sancto Clemente velamine sacro consecrata, persecutioninsulam Pontiam exilio deportata, longum inibi martyrium duxit. Novissime doctrina, ac miraculis cum convertisset plurimos ad fidem Domini, incenso cubiculo a quodam judice, in quo simul cum suis convirginibus Eufrosina videlicet et Theodora clausa morabatur, cursum gloriosi martyrii sui consummavit. Eodem die, sancti Juvenalis martyris. Nicomediae, passio sanctorum Flavii, Augusti et Augustini fratrum. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
contristari. Ila enim ei omni tem¬
pore de bours suis in nobis paren¬
dum est: ut non solum ut iratus
pater suos non aliquando filios
erheredet: sed nec ut metuendus
domimus u rifatus malis nostris.
ut nequissimos ieruos per petuã
tradat ad penam: qui eum sequi
noluerint ad gloriam.

Expanded text:
contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
natalis sanctorum. ma¬
ximiam: malchi: martiuiani:
et aliorum quatuor: quorum
gesta habentur. Nichomedie:
ueatorum martirum. herme¬
iai prb̃ri: hernempi. et henno¬
gratis fratrum. Q ui post mul¬
tas penas sibi illatas ⁊ a ma¬
xiniano imperatore capitali
sentencia ob confessionem xp̃i
puniti sunt. sodem die ĩ sicilia.
ueati symeonis monactir. Auti¬
siodoro: depositio entherii ep̃i.

Expanded text:
natalis sanctorum Maximiani, Malchi, Martiani, et aliorum quatuor, quorum gesta habentur. Nicomediae, beatorum martyrum Hermolai presbyteri, Hernempi, et Hermogratis fratrum, qui post multas poenas sibi illatas a Maximiano imperatore, capitali sententia, ob confessionem Christi, puniti sunt. Eodem die in Sicilia, beati Simeonis monachi. Autisiodoro, depositio E
Abbreviated transcription (Latin):
ri iuancipatus: ad ultimum ce¬
so capite martirium consum¬
mauit. In portu romano: sc̃o¬
rum peregrinorum martirum
marcialis epicteti: saturnim:
aprilis et felicis cum socus eo

Expanded text:
 mancipatus, ad ultimum caeso capite martyrium consummavit. In portu Romano, sanctorum peregrinorum martyrum Martialis, Epicteti, Saturnini, Aprilis et Felicis cum sociis eo
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc cunctis audientibus
prostraretur: ipsa quidem in¬
ter arbores scissaz uictor uero
docollatus est. sodem die: scĩ
patris nr̃i pachoniii. Qrm cũ
esset factis apostolice gratie
isignis : funnidator qr egyp¬
ti cẽnobioru: scripsit mona¬
chorium regulas : quas ange

Expanded text:
et hoc cunctis audientibus protestaretur, ipsa quidem inter arbores scissa, Victor vero decollatus est. Eodem die, sancti Patris nostri Pachomii, qui cum esset factis apostolicae gratiae insignis, fundatorque Aegypti coenobiorum, scripsit monachorum regulas, quas ange
Abbreviated transcription (Latin):
iam nos de sompuo surgere. Et
apertis oculis nostris ad deificum
lumen: attonitis auribus audia¬
mus diuina cotidie ciamans quid
die si nocem eius audieritis: no¬
lite obdurare corda uestra. Et
iterum. Q ui habet auirs audiẽ¬
di: andiat. quid spiritus dicat er¬
clesus. st quid dicit: uenite filiz
audite me: tiorem domini do¬
cebo uos. Currite dum lumen ui¬
te habetis: ue tenebre mortis nos
comprehendant. st querens do¬
muus in multitudine populi. cui
hec clamat suum operarium: ⁊ te¬
rum dicit. Q uis est homo qui

Expanded text:
jam nos de somno surgere . Et jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid die si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Et item: Qui habet aures audiendi audiat, quid Spiritus dicat Ecclesiis . Et quod dicit: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Currite, dum lucem vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
usculta. ofili precepta magistri.
et inclina aurem
cordis: et ammonitionem pii pa¬
tris libenter excipe: ꝙ efficaciter
comple: ut ad eun per obediencie
laborem redeas: a quo per mobe¬
diencie desidiam recesseras. Atl te
ergo nunc meus sermo dirigitu.
quisquis abremuncians propriis
uoluntatibus domino xp̃o uero re¬
gi militaturus obediencie fortis¬
sinia atq preclara arma assumis.
In primis ut quicquid agendum
nichoas bonum ab eo perfici inst̾ã¬
tissima oratione deposcas. ut qui
nos iam infiliorum numero dig¬
natus computare : non debeat. a¬
liquando de malis actibus nostris
contristari. Ita enim ei omni tem¬
pore de bouis suis in nobis pareu¬
dum est: uit nou solum ut iratus
pater suos uon aliquando filios
erheredet: sed nec ut metuendus
douimus irritatus malis nostrid.
ut nequissimos ieruos perpetuã
tradat ad penani: qui eum sequi
noluerint ad gloriam.
xurgamnus ergo tandem a¬
liquando: excĩtante nos
scriptura atq dicente. Hora est

Expanded text:
usculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante nos Scriptura, ac dicente: Hora est
Abbreviated transcription (Latin):
cob & rec tissime quem ele¬
gi. E.ffuncdam enim aquad
super sitientem. & flurn¬
ta super aridam. Effun
super sementuum. &. be¬
nedictionem Euam suꝑ
generationem tuam. P

Expanded text:
cob, et Rectissime, quem elegi. Effundam enim 129 aquam super sitientem, et fluenta super aridam . » Et super semen tuum, et benedictionem meam super generationem tuam .
Abbreviated transcription (Latin):
tuam uper puerlum. neq
fatias iliquic quam. Nuc
cognou. quoo timeas
om̃ & non peperceris
filio uo. unigenito prop¬
ter in. Leuauit abra¬
ham culos. udit ꝙ post̃
gum rietem. interue¬
pres eretitem cornibus.
Que adsumens. optu¬
lit hocauftum profilio.
Appeluitꝙ nomen lo¬
ei illu dñs uidet. Un¬
de. usꝙͥodie dititur
imon. dñs uidebit.
Uocat autem ange

Expanded text:
tuam super puerum neque facias illi quicquam nunc cognovi quod timeas Dominum et non peperceris filio tuo unigenito propter me levavit Abraham oculos viditque post tergum arietem inter vepres herentem cornibus quem adsumens obtulit holocaustum pro filio appellavitque nomen loci illius Dominus videt unde usque hodie dicitur in monte Dominus videbit vocavit autem ang
Abbreviated transcription (Latin):
inquo obtuliftis manipu¬
los primitiarum. sep¬
tem ebdomadas plenas.
usquȩ ad alteram diem
expletionis ebdoma dȩ

Expanded text:
quo obtulistis manipulos primitiarum, septem hebdomadas plenas usque ad alterum diem expletionis hebdomadae
Abbreviated transcription (Latin):
matutinum & serotinũ.
in principio Etimplebũ¬
tur horrea uestra fru¬
mento & redundabunt
torcularia iuno &e oleo
Etcomedetis uescen¬
tes & satura bimini.
Et laudabitis nomen oñi¬
dĩ nostri. qui fecit uobis¬
cum. mirabilia. Ct non
confundetur populus
meus in sempiternum.
& sictis quia in mȩdio
us. Et non confundetur
popłus meus in eternum.
oam Ipiritum meum.
super omnem carnem.
& prophetabunt filii urĩ
& filię uestrȩ Senes¬

Expanded text:
m et serotinum, in principio. Et implebuntur areae vestrae frumento, et redundabunt torcularia vino et oleo. Et comedetis vescentes, et saturabimini: et laudabitis nomen Dei nostri, qui fecit cum mirabilia: et non confundetur populus meus in sempiternum. Et scietis quia in medio us: et non confundetur populus meus in aeternum. dam spiritum meum super omnem carnem. Et prophetabunt filii vestri, et filiae vestrae: sene
Abbreviated transcription (Latin):
minatores. M oyses ⁊ ceteri patriarche.
& omnes ꝓpħȩ. Quanta ꝑtulerunt in
illo frigore. qndo seminabant. G iara
in iudea messis parata erat. Merito ibi
tanqͣm matura seges fuit. qͣndo tot
milia hominũ p̃tia rerum suarum
afferebant.⁊ ad pedes apłoꝵ ponentes.
messis. Qͥd inde factum ẽ: De ipsa messe
eiectu sunt pauca grana.⁊ seminauer᷑
orbem terraꝵ. ⁊ surgit alia messis. que
in fine scłi metenda ẽ. De ista messe dr.
qͥ seminant in lacrimis. ingaudio me¬
tent. Ad iftam gͦ messem. ñ apłi s angłi
mittent᷑. Messores inquit angłi sunt.
Ista gͦ messis crescit inter zizania.⁊
expectat purgari in fine. Illa uͦ mes-¬
sis iam matura erat. qͦ pꝰ missi sunt
discipłi. ubi ꝑpħȩ laborauerunt. S
tam fr̃s uidete qͥd dictum sit. si mul
gaudeat & qui seminat ⁊ qͥ metit.
accepturi sunt. uitam ȩt̾nam. Ex ciuitate

Expanded text:
i; et ideo seminatores. Moyses et caeteri Patriarchae i; et ideo seminatores. Moyses et caeteri Patriarchae et omnes Prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot hominum millia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, messis. Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ista messe dicitur, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non Apostoli, sed Angeli mittentur: Messores, inquit, Angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaaccepturi sunt vitam aeternam. Rogave
Abbreviated transcription (Latin):
Gͦ messores missurus ẽ. In ħ enim ẽ u̾bũ
uerum. qr alius ẽ qͥ mecit. alius qui
seminat. ut & qui seminat simul
gaudeat ⁊⁊ qui metit. Ego misi uos
metere. q̃ uos ñ lab orastis. Alii labora¬
uertint. & nosm labores eoꝵ introistis:
Quio gͦ messores misit. ñ seminatores: Qͦ
messores: ubi alii laborauerunt. Nã ubi
laboratum erat. seminatum erat. Et q̃
semmatum erat. iam maturum factum
erat. falcem ⁊ trituram desiderabat. E gͦ
erant messores mittendi : Ubi iam ꝓpħȩ
p̾dicauerant. Ipsi enim seminatores. Nã
si ipsi ñ seminatores. unde ad illã mulie¬
rem ꝑuenerat. scio qr messias uenit:
Iam ista mulier fructus maturꝰ erat. &
erant albe messes. & falcem querebant:
Misi uos. Qͦ: Metere. q̃ ñ seminastis:
Alii laborauerunt. ⁊ uos in labores eoꝵ
introiftis. Qui laborauerunt: Ipse abra¬
ham. ysaac. iacob. Legite labores eorum:

Expanded text:
Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in laborem eorum introistis. Quid ergo? messores misit, non seminatores? Quo messores? Ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum erat factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant; ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
Exierunt de ciuitate. & ueniebant ad
eum. Qͥ rogabant eum discipłi dicentes.
Rabbi. manduca. Ierant enĩ emere cibos.
& uenerant. Ille aut̃ dixit. Ego cibum
habeo manducare. qͦm uos nescitis. Dice¬
bant gͥ discipłi adinincẽ. N qͥd aliqui s
acculit ei manducare: Qͥd mirum si muli¬
er illa ñ intelligebat aqͣm : Ecce discipłi
ñ intelligunt escam. Audiuit aut̃ cogita¬
tiones eoꝵ. ⁊ iam instruit ut magister:
ñ ꝑcircuitum sic̃ illam cuius adhuc ui¬
rũm requirebat. s iam aꝑte. Meus inqͥt
cib ẽ. ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit me:¬
Sͦ & potꝰ ipse erat in illa muliere. ut
faceret uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit eum mi¬
serat. Ido dicebat. Sitio. da mͥ bibere:
scilicet ut fidem in ea oꝑaret᷑. ⁊ fidẽ eiꝰ
me. Nonne uos dicitis q adhuc quatuor
menses sunt:⁊ messis uenit: In opus
feruebat. & oꝑarios mitt̾e disponebat:
Uos isi menses cõputatis admessem. ego
uob̾ aliam messem albam ⁊ ꝑacam ostẽ¬

Expanded text:
Exierunt de civitate, et veniebant ad eum, et rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos, et venerant. Ille autem dixit: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? Ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes eorum, et jam instruit ut magister, non per circuitum, sicut illam, cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte. Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui me misit. Ergo et potus ipse erat in illa muliere ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: Sitio, da mihi bibere, scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus . Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam osten
Abbreviated transcription (Latin):
filio meo y saãs. Gt cum contristatꝰ
ẽẽt abraham. confirmauit ei dñs dictum
uxoris eiꝰ. Iam hic manifestum ẽ sacram̃tũ.
qr nescio quid futurum parturiebat illa
res gesta. Ludentes uidit. & dicit. Cicȩ
ancillam & filium eiꝰ. Qͥd ẽ hoc fr̃s: Qͥa
enim mali fecerat ismael puero ẏsaac. q
ludebat cum illo: s illa lusio. illusio erat:
Illusio illa. deceptionẽ significabat. Nam
magnum sacram̃tum attendat caritas ur̃a
ꝑsecutionem illam uocat apłs ipsam lusio¬
nem ipsum lusum ꝑsecutionem uocat:
mundi. amatores scłi. Qui sunt scđm
spͥm nati: Amatores regni cȩloꝵ. dilec¬
tores xͥ. desid̾antes uitam eternam. gͣtis
colentes dm̃. Ludunt. & dicit apłs ꝑse

Expanded text:
filio meo Isaac. Et cum contristatus filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid futurum parturiebat illa res gesta. Ludentes vidit, et dicit: Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio, illusio erat; illa lusio deceptionem significabat. Nam magnum sacramentum attendat Charitas vestra. Persecutionem illam vocat Apostolus; ipsam lusionem, ipsum lusum persecutionem vocat: mundi, amatores saeculi. Qui sunt secundum spiritum nati? Amatores regni coelorum, dilectores Christi, desiderantes vitam aeternam, gratis colentes Deum. Ludunt, et dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
terram ꝑmissionis. cum fr̃ib &̃ ex ȩquo
acciꝑent᷑. ñ illis obfuerunt natales an¬
cilla . S. s p̾ualuit semen paternum: sic
quicumq ꝑ malos baptizant᷑. tanqͣm
de anciłsis uident᷑ nati. S tam̃ quia ex
senune uerbi di d figurat᷑ in iacob ñ
contristent᷑. simul hereditatẽ cum fr̃ib
possidebunt. Securus gͦ sit qͥde semine
bono nascit᷑. tantum ñ imuitetur ancillã.
si de ancilla nascitur. Ancillam malam
suꝑbientẽ ñ imiteris. Unde enim filii
iacob de ancillis nati possederunt t̾rã
pmissionis cum fr̃ib: ifmael autẽ de
ancilla natꝰ expulsus ẽ ab hereditate:
unde. nͥ qr ille suꝑb erat. illi humiles:
Erexit ille ceruicem. & uoluit seducere
fr̾em suum ludens cum illo. Magnum
ibi sacram̃tum. Ludebant simul ismael
⁊ ysaac. Uidit illos sara ludentes:⁊ ait
abrahe. Cice ancillam & filium eius.
Non enim heres erit filius ancillȩ. cũ

Expanded text:
terram promissionis cum fratribus ex aequo terram promissionis cum fratribus ex aequo acciperent; non illis obfuerunt natales ancillarum, sed praevaluit semen paternum: sic quicumque per malos baptizantur, tanquam de ancillis videntur nati; sed tamen quia ex semine verbi Dei, quod figuratcontristentur, simul hereditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imitetur ancillam. Si de ancilla nascitur, ancillam malam superbientem non imitetur. Unde enim filii Jacob de ancillis nati possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus expulsus est de hereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum
Abbreviated transcription (Latin):
fine ex itur ad lucem. declarat᷑ natiuitas
bonos. de libera ẏsaac. de malis malos.
de ancilla ismael. De bonis malos. esau
de rebecca. De malis bonos ubi inuens
restat iacob ut intrib patriarchis iiͦii
generum istorum ꝑfectio coneludat᷑. Ha¬
birit uxores iacob. habuit lib̾as. habuit
& ancislas. Pariunt liberȩ. pariunt &
antillȩ: & fiunt duodecim filii i frł. Si
numeres omnes de quib natisunt. ñ
om̃s de liberis. ñ om̃s de ancillis: s tñ
om̃s ex uno semine. Qͥd gͦ fr̃s mei ÷
Nunquid qui nati sunt de ancillis. ñ si¬
nul possederunt terram ꝓmissionis cũ
hr̃ib suis: inuenit sibi bonos filios iacob nato
de ancillis. & bonos filios iacob natos de
liberis. Nichil illis obfuit natiuitas de
uteris ancillarum. qͣndo in patre cog¬
nouerunt semͣ suum. & consequent reg¬
num cum fr̃ib tenuerunt. Qͦ mͦgͦ in
filiis iacob ñ obfuit illis qͥ nati sunt de
ancillis. quominus tenerent regnum ⁊

Expanded text:
fine exitur ad lucem, declaratur nativitas fine exitur ad lucem, declaratur nativitas bonos, de libera Isaac: et de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus patriarchis quatuor generum istorum perfectio concludatur. Habuit uxores Jacob liberas, habuit et ancillas: pariunt liberae, pariunt et ancillae, et fiunt duodecim filii Israel . Si numeres omnes de quibus nati sunt, non omnes de liberis, non omnes de ancillis: sed tamen omnes ex uno semine. Quid ergo, fratres mei? numquid qui nati sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus suis? Invenimus ibi bonos filios Jacob natos de ancillis, et bonos filios Jacob natos de liberis. Nihil illis obfuit nativitas de uteris ancillarum, quando in patre cognoverunt semen suum, et consequenter regnum cum fratribus tenuerunt. Quomodo ergo in filiis Jacob non obfuit illis qui nati sunt de ancillis, quominus tenerent regnum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mali ubi figurati sunt : Lib̾a erat rebu
uxor y saac. Legite. Peperit geminos. unꝰ
erat bonus. alter malus. Habes aperte
scripcuram dicentẽ di uoce. Iacob dilexi.
esau aut̾ odio habui. Istos duos genuit
rebecca. iacob & esau. Unus inde eligit᷑.
alius imꝓbat᷑. Unus succedit in hereditat
alt̾ exheredatur. N facit ppłm suum
đs de esau. s facit de iacob. Semen
unum. diuersi qui concepti sunt. Uter
unus. Re: diuersi qui nati sunt. Nqͥd
ñ lib̃a peꝑit iacob. quȩ lib̾a peꝑit esau
Luctabantur in uentre matris suȩ. &
dictum ẽ rebecce cum ibi luctarent᷑. duo
ppłi sunt mutero ttio. Quo homines.
duo ppłi. Bonus ppłs. malus ppłs. s tn
in uno uentre luctant᷑. Qͣnti mali sunt
in eccła. & unus uterus portat donet in
fine discernant᷑. & bom aduersꝰ malos
clamant. & mali aduersus bo qu nos
reclamant. & in unius uiscerib Ci utri
luc̾tant᷑. Nunqͥd semꝑ simul exunt: in

Expanded text:
mali ubi figurati sunt? Libera erat Rebecca mali ubi figurati sunt? Libera erat Rebecca uxor Isaac: legite, peperit geminos, unus erat bonus, alter malus. Habes aperte Scripturam dicentem Dei voce, Jacob dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum suum Deus de Esau; sed facit de Jacob. Semen unum, diversi qui concepti sunt: uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicunt facite. quȩ aut̃ faciunt
facere nolite. mali bonos baptizant:
B oni malos baptizabant. qn a pħilip¬
po sc̃o symonmagus baptizatꝰ ẽ. Nota
sunt gͦ ista usi genera fr̃s mei. Ecce
iterum ea repeto. Tenete illa. numerare
illa. aduertite illa. cauete qͦ mala sunt:
tenete quȩ bona sunt ꝑ bonos bomi
nascuntur. cum ꝑ scõs sc̃i baptizant᷑:
ł malos mali. cum ⁊ qͥ baptizant ⁊ qͥ
baptizant᷑ iniquȩ & impie uiuunt:
ꝑ malos boni. cum mali sunt qͥ baptiant¬
& boni qui baptizant᷑. ł bonos mali. cũ
boni sunt qͥ baptizant. & mali qͥ baptizant᷑.
Qͦmͦ inuenimus ista intrib istis nominib
ego sum ds abraham. ds y saac. & d̾s iacob
ancillas accipimus in malis. lib̾as accipimꝰ
inbonis. Pariunt liberȩ bonos. sara pe¬
perit y saac. Pariunt ancillȩ malos. agor
peperit ismael. Habemꝰ in uno abra¬
ham ⁊ illud genus cum ꝑ bonos boni.
& illud genus cum ꝑ małos mali. E bonõ

Expanded text:
Quae dicunt facite; quae autem faciunt, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni malos baptizabant, quomodo a Philippo sancto Simon magus baptizatus est . Nota sunt ergo ista quatuor genera, fratres mei. Ecce iterum ea repeto, tenete illa, numerate illa, advertite illa; cavete quae mala sunt, tenete quae bona sunt. Per bonos boni nascuntur, cum per sanctos sancti baptizantur: per malos mali, cum et qui baptizant et qui baptizantur, inique et impie vivunt: per malos boni, cum mali sunt qui baptizant; et boni qui baptizantur: per bonos mali, cum boni sunt qui baptizant, et mali qui baptizantur. 10. Quomodo invenimus ista in tribus istis nominibus, Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob? Ancillas accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: pariunt liberae bonos; Sara peperit Isaac : pariunt ancillae malos; Agar peperit Ismael . Habemus in uno Abraham et illud genus cum per bonos boni, et illud genus cum per malos mali. Per bonos
Abbreviated transcription (Latin):
duplici corde accedunt addm̃: & ñ tenen
eos mores quos audiunt in eccła. ut ñ ibi
quando baptizat adulter. & qͥ baptizat᷑
iustificat᷑. ꝑ bonos mali: aliquando qui
baptirant sc̃i sunt. qͥ baptizant᷑ tenere ui¬
as dĩ nolunt. Puto fr̃s notum ẽẽ in eccła.¬
& cotidianis exemplis manifestari ea quȩ
dicimus: s in priorib nr̃is patrib ea
consideremus. qr habuerunt & illi ista
iiͦiͦI genera. ꝑbonos boni: anamas pau¬
lum baptizauit. Qui ꝑ malos mali :
Dicit apłs quosdam p̾dicatores eugłii.
quos dicit ñ caste annuntiare solere
eugłm. quos tolerat in societate xͥana
& dicit. Quid enim dum omnimodo
sitie occasione siue ueritate xͦ annun¬
tiet᷑: & in hoc gaudeo. Nunquid mali¬
uolus erat. & de alieno malo gaudebat:
malorum ora xͦ p̾dicabatur si qͦs ifti
sui similes baptizabant. maliuolos bap¬
tizabant. Si quos isti baptizabant. tã¬
les quales ammonet dñs cum dicit.

Expanded text:
duplici corde ac edunt ad Deum, et non tenent duplici corde ac edunt ad Deum, et non tenent eos mores quos audiunt in Ecclesia, ut non quando baptizat adulter, et qui baptizatur justificatur. Per bonos mali: aliquando qui baptizant, sancti sunt; qui baptizantur, tenere viam Dei nolunt. 9. Puto, fratres, notum esse in Ecce dicimus: sed in prioribus nostris patribus ea consideremus, quia habuerunt et illi ista quatuor genera. Per bonos boni: Ananias Paulum baptizavit . Quid per malos mali? Dicit Apostolus quosdam praedicatores Evangelii, quos dicit non caste annuntiare solere Evangelium, quos tolerat in societate christiana, et dicit, Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo . Numquid malevolus erat, et de alieno malo gaudebat? malorum ora Christus praedicabatur; si quos isti sui similes baptizabant, mali malos baptizabant: si quos isti baptizabant tales, quales admonet Dominus cum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
testamentorum. ueteris ⁊nou i. Adue. tꝰ
testamentum ꝑtinent dilectores temꝑaliũ.
dilecꝰtores scłi. Ad nouum testamentum.
dilectores eternȩ. Ido illa iherłm in ter-¬
ra. umbra erat celestis iherłm matris
ominium nr̃m. quȩ ẽ in cęlo. Et hec
apłi uerba sunt. Et de ista ciuitatẽ
unde ꝑegrinamur mnulta nostis. mul¬
ta iam audiftis. Inuenimus aut̃ rem
miram iniftis partub id ẽ in istis fecib¬
in istis generationib lib̾arum ⁊ ancillaꝵꝵ:
quatuor scilicet genera hominum. in
rum q millis tribus dictum ẽ. ego sũ
boni. aut ꝑ malos mali. Amplius istis
IIͦIͦI generib nͥ pot̾ inueniri. Quȩ iterũ
repetam aduertite. retinete. excutite
corda ur̃a. Nolite pigri ẽẽ. capite ne
mali. aut ꝑ malos boni. Puto qi planũ ẽ:¬
ꝑbonos boni. si & qui baptizant boni sunt.
& qui baptirant᷑ recte cxedunt. & in mem¬
bris xͥ recte numerant᷑. ł malos mali. & si
qui baptizant mali sunt. & qͥ baptirant᷑

Expanded text:
Testamentorum, Veteris et Novi. Ad Vetus Testamentum pertinent dilectores temporalium, dilectores saeculi: ad Novum Testamentum dilectores vitae aeternae. Ideo illa Jerusalem in terra, umbra erat coelestis Jerusalem matris omnium nostrum, quae est in coelo: et haec Apostoli verba sunt . Et de ista civitate unde peregrinamur, multa nostis, multa jam audistis. Invenimus autem rem miram in istis partubus, id est in istis fetibin istis generationibus liberarum et ancillarum: quatuor scilicet genera hominum, in rum quod in illis tribus dictum est: Ego sum boni, aut quatuor generibus non potestis invenire. Quae iterum repetam, advertite, retinete; excutite corda vestra, nolite pigri esse: capite, ne mali, aut per malos boni. Puto quia planum ebonos boni: si et qui baptizant, boni sunt: et qui baptizantur, recte credunt, et in membris Christi recte numerantur. Per malos mali: si et qui baptizant, mali sunt; et qui baptizantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sic in illo mari omnes egẏptii perierunt:
Quo traicit fr̃s mei: quo traicit ꝑ baptis¬
mum iħc. cuiꝰ ͥ figuram tunc gerebat
moyses qui ꝑmare traiciebat: qͦ ticit :
admanna. Qđ ẽ manna: ego suminquit
panis uiuus. qui de cęlo descendi. Man¬
na accipiunt fideles. iam traiecti ꝑ ma¬
re rubrum. Quare rubrum mar̾e:
iam mare. Quare & rubrum: significa¬
bat mare illus rubrum baptismum xͥ.
ne consecratus: quo gͦ ꝑducit credentes
& baptizatos: ad manna. Ecce dico manna:¬
Notum ẽ quid acceꝑint iudei. ppłs ille
isrł. Notum ẽ quid pluisset illis ds de
cȩlo. & nesciunt cathecumini qͥd accipian
xp̃iani. Erubescant gͦ qr nesciunt. tͣnsears
ꝑ mare rubrum. manducent manua: ut
quomodo crediderunt in nomine iħu.
sic se ipsis credat iħc. Ideo intendite fr̃s
mei. quid respondeat iste qͥ nocte uenit
nocte uenit. adhuc de tenebris carnis suȩ

Expanded text:
sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Christi. ti sanguine consecratus? Quo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna:notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid respondeat iste qui nocte venit nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae
Abbreviated transcription (Latin):
qr ipse dixit. Nisi quis manducauerit
carnem meam & biberit sanguinẽ meũ.
ñ habebit in se uitam. Et qđ signum cru¬
cis in fronte habent cathecumini. iam de
domo magna sunt. S fiant ex seruis filłiĩ
Non enim nichil sunt qr iam ad domũ
magnam ꝑtiuent. Quando aut̃ mandu-
caiit magna ppłs isrł: cum transisset
mare rubrum. Mare rubrum aut̃ qͥd
significet. audi apłm. Nolo aut̃ uos ig¬
norare fr̃s. q omnes patres nr̃i sub nube
fuerunt. & omnes ꝑ mare transierunt:
Quid ẽ ꝑ mare transierunt: quasi quere¬
res ab illo. sequutus ait. Q om̃s ꝑ moysen
baptirati sunt. in nube & in mari. Si gͦ
figura maris tantum ualuit. species bap¬
cĩsmi qͣntum ualebit: Si qͥ gestum est
infigura traiectum ppłm ad manna ꝑ¬
duxit. quid exhibebit xp̃c inueritate̾
baptismi sui traiecto ꝑ eum ppło suo:
łbaptismum suum traicit credentes. occisis
omnib peccatis tanqͣm hostib ꝯsequentib:

Expanded text:
quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crucis habent in fronte catechumeni, jam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinent. Quando autem manna manducavit populus Israel? Cum transisset mare rubrum. Mare autem rubrum quid significet, audi Apostolum: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia omnes patres nfuerunt, et omnes per mare transierunt . Ut quid per mare transierunt? quasi quaereres ab illo, secutus ait: Omnes per Moysen baptizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura trajectum populum ad manna perduxit, quid exhibebit Christus in veritate baPer baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce illi crediderant in eum. & iħc ñ se
credebat eis. Tales sunt om̃s cathecumini.
rimus cathecumino credis in xp̃m: res¬
pondere pot̾ credo. & signat se. Iam
crucem xͥ portat in fronte. & ñ erubes¬
cit de cruce dñi sui. ecce credidit in
nomine eiꝰ. Interrogemus eum. Man¬
ducas carnem filii hominis. & bibis
sanguinem filii: nescit quid dicimus.
net. Ad dñm uenit. & nocte uenit. Ad
lucem uenit. & in tenebris uenit. Renati
aut̃ ex aqua ot sp̃u scõ. qutid audiunt ab
apło: fuistis aliquando tenebre. nunc aut̃
lux in dño. sic̃ filii lucis ambulate. & itẽ.
Nos aut̃ qͥ diei sumus. sobrii simus. Qui gͦ
renati sunt. noctis fuerunt. idiei sunt᷑:
Tenebre fuerunt & lumen sunt. Iam cre¬
dit se iħc illis. & ñ noc̾te ueniunt ad iħm.
sicut nichodemus. Non in tenebris querug
diem. Tales enim iam eciam ꝓfitentur:
Accessit ad illos iħc. facit inꝰ illis salutẽ.

Expanded text:
Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes catechumeni.rimus catechumeno: Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se, jam crucem Christi portans in fronte, et non erubescit de cruce Domini sui: ecce credit in nomine ejus. Interrogemus eum: Manducas carnem filii hominis, et bibis sanguinem filii hominis? nescit quid dicimus, net. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nicodemus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem:
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Scimus qr a dõ uenisti magister:
Nemo enim potest ħ signa fac̾e qͤ tũ
facis. nͥ fuerit d̾s cum eo. gͦ iste nicho¬
demus ex his erat qui crediderant
in nomine eiꝰ. uidentes signa ⁊ ꝓdigia
que faciebat. Suꝑius enim hoc dixit:
ui aut᷑ esset iherosolimis in pascha in
die festo.multi crediderunt innomine
nius. Quare crediderunt: Sequitur &
qiit. uidentes signa eiꝰ quȩ faciebat. Q
ar nichodemo quid dicit: Erat homo¬
princeps iudeorum. nomine nichodemꝰ:
Uenit adeum nocte & ait. Rabbi scimus
q addo uenisti magister. Q iste gͦ credid̾at
innomine eiꝰ. & ipse unde crediderat:
sequitur. Nemo enim pot̾ hec signa fac̾e
que tu facis. nͥ fuerit ds̃ cum eo. Si gͦ
nichodemus de illis multis erat qui cre¬
diderant in nomine eiꝰ: iam in isto ni¬
chodemo attendamus. quare ñ se crede¬
bat iħc eis. Respondit iħc & dixit ei:
dmen amen dico tibi. nisi quis natꝰ fuerit
denuo. ñ pot̾ uidere regnum di. Ipsis gͦ
se credit iħc qui nati fuerint denuo:

Expanded text:
o venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Ergo iste Nicodemus ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fdenuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum. qͥ loquor tecum. Uocauit gͦ ui¬
Qndo dñs iͨ xͣ manifestare se uoliit inu¬
lieri. cui dixerat crede mͥ: Q continuo
uenerunt discipłi eiꝰ. & mirabant᷑ quia
cum muliere loquebat᷑. Qͥa querebat
illi mirabant᷑. ñ malum aliqͦd suspicant᷑¬
&̾ nemo tñ dixit qͥd queris. aut quid
loqueris cum ea. Reliquit gͦ mulier hy¬
driam suam. Mulier audito ego sum qͥ
loquor tecum. & recepto in cor xͦ dño.
qͥd faceret nͥ iam hydriam dimuteret.
⁊ euangłizare curreret: Et ꝓiecit cupi¬
ditatẽ. ⁊ p̾ꝑ auit annuntiare ueritatem:
Discant qͥ uolunt euangłizare. ꝓitiant
hẏdriam ad puteum. Recordamini qͥd
suꝑiꝰ dixerim de hẏdria. uas erat unde
aqua hauriebat᷑. Greco nomine appellat᷑
usui s oneri fuit. A uida quippe desidãbat
aqua illa saciari. ut nunciaret xp̃m onere
abiecto. Cucurrit ad ciuitatẽ. & dicit illis
hominib. Uenite & uidete hominẽ. qͥ i

Expanded text:
Ego sum, qui loquor tecum. Vocavit vis Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, crede mihi? Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat  suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur m usui, sed oneri fuit, avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem, qui dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ris ex me: Amieũ sponsi audiamꝰ. ñ ad¬
loquor. terrena loquor. humanũ dico ꝑpt̾
infirmitatẽ carnis ur̃ẽ. Multi habetis
ꝯiuges. multi hab̾e uultis. multi ⁊ si ñ
uultis habuistis. multi qͥ omĩno ꝯiuges
hab̾e ñ uultis. de ꝯiugib pacrum ur̃orum
nati estis. Nullum cor ẽ qd̾ ñ iste tangat
affectꝰ. Nullus in reb humanis tã auius ã
genere humano ẽ qui qͣ dico ñ sentiat:
onite aliquem ꝑegre ꝓfectum cõmẽdasse
amico suo sponsam sũam : uide queso te:
carus meiis es. ne forte me absente ꝑme
aliquis amet᷑. Qualis gͦ ille. qͥ custodiens
sponsam uł uxorem amici sui dat qͥdem
opam. ut nullus alius amet᷑.S si amari
pamico uoluerit. & uti uoluerit cõmen¬
data sͥ. qͣm decestandus uniu̾so generi
humano apparet. Uideat illam aliqͣnto
petulantius ꝑ fenestram attendere. aut
iocari cum aliquo: phibet tamqͣ. ⁊elet
Uideo zelantẽ. s uideam cui: utr̃um amico

Expanded text:
ris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adloquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus universo humano generi apparet? Videat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico
Abbreviated transcription (Latin):
Uidece qr aliqͦm hominẽ ⁊ x amare ean¬
ulterum ẽ Qr̾ hocdico: attencdamꝰ uoce
iohannis. Poterat in illo errari. poterat
ipse putari qͥñ erat. Respuit a se falsũ
honorem. ut teneat solidam ueritatem
Uidece quid dicat xp̃m. quid se. Qͥ habe
sponsam sponsꝰ ẽ. Casti estote. sponsimd
amate. Quid aut̃ tũ es qui nobis dicis. qͥ
ħt sponsam sponsus ẽ: Amicꝰ aut̃ sponsi
qui stat & audit eum. gaudio gaudet
ꝓpt̾ uocem sponsi. Aderit dñs ds nr̃. p
num ẽ : dic̃e qđ doleo. S̾ obsecro uos ꝑ
ipsum xp̃m. ut qđ dicere ñ potuero uos
cogitetis. Noui enim dolorem meuni
exprimi satis digne ñ posse. multos eiui
adulteros uideo. qui sponsam tanto p̾cio
emptam. amatam fedam ut pulchram
fieret. illo emptore. illo liberatore. illo
decoratore possidire uolunt: & id agunt
uerbis suis ut ꝓ sponsa ament᷑. De illo
dictum ẽ. Hic est qui baptitat. Qs huc
ex it & dicit. ego baptito: Qͥs huc pre

Expanded text:
Videte quia aliquem hominem amare Videte quia aliquem hominem amare ulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus nonum est, dicere quod doleo: sed obsecro vos per ipsum Christum, ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit