comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cernam se intellexit: et ne extĩ¬
gueretur uento suꝑbie. timu¬
it. hec enim dispositio placuit¬
deo⁊ ut tante gr̃e homo. testi¬
monium ꝑiberet de xp̃o: qui
posset putari xp̃c. Demq in na¬
tis muilierum sicut dicit ipse
xp̃c: nemo exurrexit maror io¬
hanne baptista.Si hoc homie
nullus erat maior homo. qui
maior ille est plus est quam ho¬
mo. Magnum destimonium xp̃i
de se ip̃o. Sed lippientib et infir¬
mis oculis: parum de se testificat᷑
dies. Infirmi oculi diem expaue¬
scunt: lucernam non ferunt.I¬
deo premisit lucernam dies uen¬
turus: s incorda fidelium. Luc̾¬
nam p̾misit ad confundenda cor¬
da in fidelium. Parauit inquit
lucernam xp̃o meo. deus pater
inꝓpħia loquens: paraui lucer¬
nam xp̃o meo:iohannem sal¬
uatoris preconem: uidici pre¬
cursorem uenturo: futuro ami¬
cum sponso. Parauit inquit lu¬
ceinam xp̃o meo.Quare para¬
sti: Inimicos eius induam confu¬
sione: suꝑ ipsum auum tĩorẽbit

Expanded text:
cernam se intellexit, et ne exstincernam se intellexit, et ne exstingueretur vento superbiae timuit. Deo, ut tantae gratiae homo testimonium perhiberet Christo, qui posset putari Christus. Denique in natis mulierum, sicut dixit ipse Christus, nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Si hoc homine nullus erat major homo, qui major est illo, plus est quam homo. Magnum testimonium Christi de se ipso, sed lippientibus et infirmis oculis parum de se testificatur dies. Infirmi oculi diem expavescunt, lucernam ferunt. Ideo praemisit lucernam dies venturus. Sed in corda fidelium lucernam praemisit, ad confundenda corda infidelium. Paravi, inquit, lucernam Christo meo: Deus Pater in prophetia loquens, Paravi lucernam Christo meo: Joannem Salvatori praeconem, judici praecursorem venturo, futuro amicum sponso. Paravi, inquit, lucernam Christo meo. Quare parasti? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem florebit
Abbreviated transcription (Latin):
et abiit. Xp̃i nnc baptismũ
frequentatur. Omnes in xp̃m
ramus. Hoc sonuit uox. Nã
quia discernere difficile ẽ. a
uoce uerbum: et ip̃e iohannes
putatus ẽ xp̃e. Uox uerbum
putata ẽ: sed agnouit se. ne of¬
fenderet uerbum. Non sum in¬
Responsumẽ. Tu ergo quis es: Ego
sum inquit uox clamantis in he¬
remo. Parate uiam domino. Uox
clamantis in heremo: uox rum¬
pens silentium: parate uiam dño.
Tanquam dicet. Uoxego ideo
sono: ut illum incor introducã.
Sed quo introducam: Non dig¬
natur uenire: nisi uiam prepa¬
retis. Quid est uiam parate: nͥ
congrue supplicate: Quid ẽ. ui¬
am parate: nisi humiliter cogi¬
tate: Ab ip̃o accipite humilita¬
tis exemplum. Putatur xp̃c:
dicit si non eẽ. quod putatur:
nec ad suum fastum errorem as¬
ĩumit alienum. Si diceret. ego
sum xp̃c. quam facile crederetur:
qui antequam diceret.credeba¬
tur. Non dixit: agnouit se:
distinxit se. humiliauit se:
uidit ubi haberet salutem. Lu¬

Expanded text:
et abiit. Christi nunc Baptismus et abiit. Christi nunc Baptismus frequentatur. Omnes in Chrisramus: hoc sonuit vox. Nam quia discernere difficile est a voce verbum, et ipse Joannes putatus est Christus. Vox verbum putata est: sed agnovit se vox, ne offenderet verbum. Non sum, inResponsum est, Tu ergo quis es? Ego sum, inquit, vox clamantis in eremo, Parate viam Domino . Vox clamantis in eremo, vox rumpentis silentium. Parate viam Domino, tanquam diceret, Ego ideo sono, ut illum in cor introducam: sed quo introducam non dignatur venire, nisi viam praeparetis. Quid est, Viam parate; nisi, congrue supplicate? Quid est, Viam parate; nisi, humiliter cogitate? Ab ipso accipite humilitatis exemplum. Putatur Christus, dicit se non esse quod putatur, nec ad suum fastum errorem assumit alienum. Si diceret, Ego sum Christus; quam facillime crederetur, qui antequam diceret, credebatur? Non dixit: agnovit se, distinxit se, humiliavit se. Vidit ubi haberet salutem: lu
Abbreviated transcription (Latin):
Seruntamen in ip̃o corde nr̃o
edificando: aduertamus or¬
Ameni rerum. Si cogito quid
dicam: iam uerbum ẽ. incor¬
quero quemadmodum ctiã
sit incorde tuo. quod iam ẽ. in
meo. Hoc querens quomodo
ad te ꝑueniat. et incorde tuo in¬
sideat uerbum quod iamẽ. in
corde meo: assumo uocem: et¬
et assumpta uoce loquor tibi.
Sonus uocis: Aucit ad te intel¬
lectum uerbi. Et cum ad te addu¬
xerit sonus uocis in tellectum
uerbi: sonus quidem ipse ꝑ¬
transit: uerbum autem quod
adte sonus ꝑduxit. iam ẽ. in cor¬
de tuo: nec recessit a meo. So¬
no ergo transacto: uerbo attẽ
de. Nonne tibi uidetur dice̾
sonus ip̃e: illum oportet cres¬
cere. me audem minui: Sonꝰ
uocis strepuit in miiusterium.
et abiit:quasi dicens. Hoc gau¬
dium meum completum ẽ. u̾¬
bum deneamus: uerbum me¬
Aullitus conceptum non amit¬
tamus. Uis uidere uocem tran¬
seuntem: et uerbi duunita¬
tem manentem: Baptismum
iohannis mͦ ubi ẽ: Ministrauit.

Expanded text:
Verumtamen in ipso corde nostro Verumtamen in ipso corde nostro aedificando advertamus ordinem rerum. Si cogito quid dicam, jam verbum est in corquaero quemadmodum sit etiam in corde tuo, quod jam est in meo. Hoc quaerens quomodo ad te perveniat, et in corde tuo insideat verbum quod jam est in corde meo, assumo vocem, et assumpta voce loquor tibi: sonus vocis ducit ad te intellectum verbi: et cum ad te duxit sonus vocis intellectum verbi, sonus quidem ipse pertransit; verbum autem quod ad te sonus perduxit, jam est in corde tuo, nec recessit a meo. Sonus ergo, transacto verbo ad te, nonne tibi videtur dicere sonus ipse, Illum oportet crescere, me autem minui? Sonus vocis strepuit in ministerium, et abiit, quasi dicens, Hoc gaudium meum completum est . Verbum teneamus, verbum medullitus conceptum non amittamus. Vis videre vocem transeuntem, et Verbi divinitatem manentem? Baptismus Joannis modo ubi est? Ministravit,
Abbreviated transcription (Latin):
quõd factum ẽ: ad significan¬
tem imaginem rerum. Tam̃
quod factum ẽ. ne non fem̃
putes qm̃ quid significaret
forsitan dices: hoc quod fac¬
tum ẽ. refer ad significationẽ
rerumꝰ et uide magnum my¬
sterium. Tacharias tacet. et
amitrit uocem: donec iohes
nasceretur p̾cursor domini.
et aꝑiret uocem. Quid ẽ. silen¬
tium zacharie nisi ꝓpħia la¬
tens: et ante p̾dicationem xp̃i
quodãmodo occulta et clausa:
Aꝑttur illius aduentu: clara
fit uentiuo eo qui prophaba¬
tur. Hoc est aꝑcio uocis ⁊acha¬
rie innatiuitate iohannis:
quod est discissio ueli incruce
xp̃i. Iohannes si se ipsum nun¬
ciaret: ⁊acharie os non ape¬
riret. Soluitur lingua: quia
uascitur uox. Nam iohanni
lam p̾nuncianti dnm dictũ
est. Tu quis es: Et respondit
Egosum uox clamantis inhe¬
in principio et̾num. Tolle
ucrbum: quid erit uoxͤ ubi
nillus intellectus: manis est
strepitus. Uox sine uerbo au¬
rem pulsat:cor non edificat.

Expanded text:
quod factum est ad significanquod factum est ad significantem imaginem rerum: tantum quod factum est ne non factum putes, quoniam quid significaret forsitan dices. Hoc quod factum est, refer ad significationem rerum, et vide magnum mysterium. Zacharias tacet, et amittit vocem, donec Joannes nasceretur praecursor Domini, et aperiret vocem. Quid est silentium Zachariae, nisi prophetia latens, et ante praedicationem Christi quodam modo occulta et clausa? Aperitur illius adventu, clara fit venturo eo qui prophetabatur. Hoc est apertio vocis Zachariae in nativitate Joannis, quod est discissio veli in cruce Christi. Joannes si se ipsum nuntiaret, Zachariae os non aperiret. Solvitur lingua, quia nascitur vox: nam Joanni jam praenuntianti Dominum dictum est, Tu quis es? Et respondit, Ego sum vox clamantis in ein principio aeternum. Tolle verbum, quid est vox? Ubi nullus est intellectus, inanis est strepitus. Vox sine verbo aurem pulsat, cor non aedificat.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc proloquirtus sum. Et si
omnibus tanti mysterii signiᷤᷤ
ꝑscrutandis non sufficimus. uł
facultate uel tempore: melius
uos docebit qui loquitur in
uob̾. etiam absentib nobis.
quem pie cogitatis. quem cor¬
de suscepistis. euiꝰ temꝑla fac¬
inter iectus quidam limes te¬
stamentorum duorum. uete¬
riset noui ẽẽ. Nam eum eẽ. ut
dixi quodammodo linitem:
dominus ip̃e testatur dicens.
Lex et ꝓpħe: usq ad iohannẽ
baptistam. Sustinet ergo ꝑ¬
sonam uetustatis: et p̾coniũ
nouitatis. Propter ꝑsonam
uetustatis. de senib nascitur
ꝓp̃ ꝑsonam nouitatis. in uis¬
cerib matris. ꝓpħa declarat᷑.
Nondum enim natus: ad scẽ
marie aduentum exultauit
inutero matͥs. Iam ibi desig¬
natus erat: designatus ante¬
quam natus. Cuiꝰ p̾cur sor
esset ostenditur: antequam
abeo iuderctur. Diuina sunt
hec: et mensuram humane
fragilitatis excedunt. Postre¬
mo nascitur: accepit nomen.
lingua soluitur patris. Refer

Expanded text:
hoc praelocutus sum, et si hoc praelocutus sum, et si omnibus tanti mysterii sinibus perscrutandis non sufficimus, vel facultate, vel tempore; melius vos docebit qui loquitur in vobis, etiam absentibus nobis, quem pie cogitatis, quem corde suscepistis, cujus templa facinterjectus quidam limes Testamentorum duorum, veteris et novi. Nam eum esse, ut dixi, quodam modo limitem Dominus ipse testatur dicens: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam . Sustinet ergo personam vetustatis, et praeconium novitatis. Propter personam vetustatis, de senibus nascitur: propter personam novitatis, in visceribus matris propheta declaratur. Nondum enim natus ad sanctae Mariae adventum, exsultavit in utero matris. Jam ibi designatus erat, designatus antequam natus: cujus praecursor esset ostenditur, antequam ab eo videretur. Divina sunt haec, et mensuram humanae fragilitatis excedunt. Postremo nascitur, accipit nomen, lingua solvitur patris . Refer
Abbreviated transcription (Latin):
modo fiet istud qm̃ uirum ñ cog¬
nosco. Pene eadem uerba. Illi
dicitur. ecce eris tacens nec pote¬
ris loqui quousq fiant hec. ꝓp̃
quod non cralidisti uerbis meis.
que adimplebuntur intemꝑe
et in te. et uirtus altissimi ob¬
umbrabit tibi. Propterea qd
nascetur ex te scm: et uocabitͤ
filius dei. Ille corripitur: illa
instruitur. Illi dicit᷑. quia nõ
crelidisti: isti drͣ. accipe quod
quesisti. Prope modum eadẽ
uerba sunt. ꝑ quid cognoscã
hoc. et quomodo fiet istud: sed
eum qui uerba audiebat. ⁊ cor
uidebat. non latebat. Inutriꝰq
uerbis cogitatio latebat: s ho¬
immo ñ latebat eum qui loq̃¬
batur ꝑangelum. Postremo
nascitur iohannes ubi iam lux
minuitut. et nox incipit cre¬
scere: nascitur xp̃c. ubi nox ac¬
cipit detrimentũ. et dies aug¬
mentum. Et tanquam hoc sig¬
num natiuitatis amborum io¬
hannes ip̃e respiciens: dicit.
Illum oportet crescere: me aũ
minui. ꝑroposiumus inquiren¬
da: et discutienda p̾dixmus. S

Expanded text:
modo fiet istud, quoniam virum non cognosco? » pene eadem verba. Illi dicitur: « Ecce eris tacens, nec potens loqui, quousque fiant haec, propter quod non credidisti verbis meis, quae adimplebuntur tempore et in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; propterea quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. » Ille corripitur, illa instruitur. Illi dicitur, Quia non credidisti: illi dicitur, Accipe quod quaesisti. Propemodum eadem verba sunt, Per quid cognoscam hoc? et, Quomodo fiet istud? Sed eum qui verba audiebat et cor videbat, non latebat. In utriusque verbis cogitatio latebat; sed hoimo non latebat eum qui loquebatur per angelum. Postremo nascitur Joannes, dum jam lux minuitur, et nox incipit crescere: nascitur Christus, dum nox accipit detrimentum, et dies augmentum. Et tanquam hoc signum nativitatis amborum Joannes ipse respiciens, dicit: Illum oportet crescere, me autem minui . Proposuimus inquirenda, et discutienda praediximus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: incuiꝰ conspectu mundus
non est. nec infans cuiꝰ est uniꝰ
diei uita suꝑ terram. Istis graciã
non negaret:nec qui de suo da¬
ret. Fiat miscłia cum miseris. Ut¬
quid eorum in nocentia ultra
modum laudatur: Inueniant
saluatorem: nondum senciant
adulatorem. Nos plane intan¬
tum infantium ꝑiculum nec
disputare debemus: ne eorum
salutem. uł disputando differ¬
re uideamur. Afferatur: ablua¬
tur liberetur: uiuificetur. Si¬
cut inadam omnes moruin¬
tur: sic in xp̃o omnes uiuifi¬
cabuntur.Non inuenit qua
ueniret in huiꝰ seculi uitam nͥ
ꝑadam: non inueniet qua eua¬
dat huiꝰ seculi penam nisi ꝑ xpm̃.
Quid claudis unicam ianuam:
Unus enun deus: unuset me
diator dei et hominũ. Homo
Non est enim opus sanis medi¬
cus: sedmale habentib. Qͣre
istum sanum dicis: nisi quia
quit et ioh̃s de quo loquebaris.
cum pecc̃o natus est: Inueni¬
sti plane preter peccatum na¬
tum: quem inueneris preter
adam natum. Non auellis hãc

Expanded text:
Christi, in cujus conspectu mundus Christi, in cujus conspectu mundus non est, nec infans cujus est unius diei vita super terram . Istis gratiam non negaret, nec qui de suo daret. Fiat misericordia cum miseris. Utquid eorum innocentia ultra modum laudatur? Inveniat salvatorem, nondum sentiant adulatorem. Nos plane in tanto infantium periculo nec disputare debemus, ne eorum salutem vel disputando differre videamur. Afferatur, abluatur, liberetur, vivificetur. Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Non invenit qua veniret in hujus saeculi vitam, nisi per Adam: non inveniet qua evadat futuri saeculi poenam, nisi per Christum. Quid claudis unicam januam? Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo CNon est enim opus sanis medicus, sed male habentibus. Quare istum sanum dicis, nisi quia quit, et Joannes, de quo loquebaris, cum peccato natus est? Invenisti plane praeter peccatum natum, quem invenis praeter Adam natum. Non avellis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
gentium isrł liberantes. Uerũ¬
catis eorum. Uocabunt nomen
eius ih̾c. Quare: Ip̃e enim saluum
faciet pplin suum. Unde: A pec¬
catis eorum. Nunc de paruulo
interrogo. Asfertur ad eccliam
faciendus xp̃ianus: bapti¬
zandus. Puto. quia ideo. ut sit
inppło iħu. Cuius ihu: Qui sal¬
lium faciet ppłm siuima peccatis
eorum. Si non habet quod in illo
saluetur: auferat᷑ ninc. Quare
non dicimus matribus: aufer
nainq nr̃: saluator est.Si
non habent isti quod in illis
saluetur: auferte hinc eos. Nõ
est opus sanis medicus: s ma-¬
le habentib. Audebit in qͥs¬
quam in hoc pariuili discrimi¬
ne dicere: michi est iħc. huic¬
Ergotibi est ih̾c. hiic non est
illo respondetur. ut creclat in
iħ̾m ᷑ Alterum baptismum insti¬
tiumus paruulis: inquo non
sit remissio peccatorum: Ela¬
ne si iste pariuilus ꝓse loqui
posset: uocem contradicentis
refelleret et clamaret.Da mi¬
chi uitam xp̃i. In adam mor¬
tiuis suum: da michi uitam

Expanded text:
gentium liberantes. gentium liberantes. catis eorum. Vocabunt nomen ejus Jesum. Quare? Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A peccatis eorum. Nunc de parvulo interrogo, affertur ad ecclesiam faciendus christianus, baptizandus, puto quia ideo ut sit in populo Jesu. Cujus Jesu? Qui salvum facit populum suum a peccatis eorum. Si non habet quod in illo salvetur, auferatur hinc. Quare non dicimus matribus, Auferte namque salvator est: si non habent isti quod in illis salvetur, auferte hinc eos. Non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Audebit mihi quisquam in hoc parvuli discrimine dicere: Mihi est JesuErgo tibi est Jesus, huic non est illo respondetur ut credat in Jesum? Alterum baptismum instituimus parvulis, in quo non fit remissio peccatorum? Plane si iste parvulus pro se loqui posset, vocem contradicentis refelleret, et clamaret: Da mihi vitam Christi; in Adam mortuus sum; da mihi vitam
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Auxilium rerum suarum
tuendarum: eccł̃ia solet p̾bere
pupillis. Omnes loquamur
ꝑ paruulis: ab omnibꝰ eis p̾bea¬
tur auxilium. ne ꝑdant celeste
patͥmoniũ. Et ꝓp̃ illos: dominꝰ
eorum paruulus factus est. Qͦ¬
modo adeiuis liberationẽ non ꝑ¬
tinuerunt: qui ꝓ illo primi occi¬
so domino saluatore. cum eius na¬
tiuitas ꝓxima p̾minciaretur: dic¬
tum ẽ. uocabunt nomen eius
sh̾s. Ip̃e enim saluum faciet po¬
płm suum apeccatis eorum. Iħ̃m
tenemus: interp̾tationem nomi nᷤᷤ
huiᷤ habemus. Quare ih̾c quod la¬
tine saluator dicitur: quare iħc:
Ipse enim saluum faciet popłi
suum. Sedfecit saluum popłm
suum in manu potenti moyses
et in aduitorio excelsi: a ꝑsecutio¬
ne et dommatione egyptiorum.
fiit saluum popłm suum. eci. ħs
naue: aꝑsecutionib bellisq
gentium. fecert̃ saluũ ppłm iudi¬
ces: eum ab allophilis liberan¬
tes. fecerunt et reges adña¬
tu circumquaq oblatrantium

Expanded text:
mur. Auxilium rerum suarum mur. Auxilium rerum suarum tuendarum Ecclesia solet praebere pupillis: omnes loquamur pro parvulis, ab omnibus eis praebeatur auxilium, ne perdant coeleste patrimonium. Et propter illos Dominus illorum parvulus factus est. Quomodo ad ejus liberationem non pertinuerunt, qui pro illo primi occiso Domino Salvatore, cum ejus nativitas proxima praenuntiaretur, dictum est, Vocabunt nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Jesum tenemus, interpretationem nominis hujus habemus. Quare Jesus, quod latine Salvator dicitur, quare Jesus? Ipse enim salvum faciet populum suum. Sed salvum fecit populum suum in manu potenti Moyses, et in adjutorio Excelsi a persecutione et dominatione Aegyptiorum: fecit salvum populum suum et Jesus Nave a persecutoribus bellisque gentium: fecerunt salvum populum Judices, eum ab Allophylis liberantes; fecerunt et Reges, a dominatu circumquaque oblatrantium
Abbreviated transcription (Latin):
uificabunt᷑. Hic aliquis occur¬
rit: et dicit michi. Quomodo
omnes: Qui ergo ingehennã
mittendi sunt. qui cum dia¬
bolo dampnabunt᷑: qui et̾¬
nis ignib torquebuntur
Quomodo omnes et omnes:
Quia nemo ad mortem nisi
mus ad mortem: non omnes in
adam morcrentur: si eẽt. alus
ꝑquem ueniremus ad uitam:
non omines inxp̃o uiuificabũ¬
infans indiget liberatore: Pla¬
ne indiget. Testis est mater. fi¬
deliter currenscum paruulo ba¬
ptirando ad eccł̃iam: testis ẽ. ip̃a
mat̾ eccłia suscipiens paruulũ
abluendum: et aut liberatum
dimittendum. aut pietate nutͥ¬
endum. Quis audeat dic̾e̾ testi¬
monium contra tantam matrẽ:
Dostremo et in ip̃o paruulo: mi¬
serie ipsuis destis ẽ fletꝰ. Quan¬
tum potest. natura testatur in¬
firma: parum intelligens. Nõ
incipit arisu: incipit a fletu.
Agnosce miserum: porrige au¬
xilium. Omnes miscd̃ie uisceri¬
b induamur. Qnͣto minus
ꝓse ip̃i possunt: tanto miseri¬
cordius ꝓ pariuilis nos loqua¬

Expanded text:
in Christo. Hic aliquis occurrit, et dicit mihi: Quomodo omnes? Qui ergo in gehennam mittendi sunt, qui cum diabolo damnabuntur, qui aeternis ignibus torquebuntur? Quomodo omnes et omnes? Quia nemo ad mortem nisi mus ad mortem, non omnes in Adam morerentur. Si esset alius per quem veniremus ad vitam, non omnes in Christo vivificareninfans indiget liberatore? Plane indiget: testis est mater fideliter currens cum parvulo baptizando ad ecclesiam. Testis est ipsa mater Ecclesia suscipiens parvulum abluendum, et aut liberatum dimittendum, aut pietate nutriendum. Quis audeat dicere testimonium contra tantam matrem? Postremo et in ipso parvulo miseriae ipsius testis est fletus. Quantum potest, testatur natura infirma, parum intelligens; non incipit a risu, incipit a fletu. Agnosce miserum, porrige auxilium. Omnes misericordiae visceribus induantur. Quanto minus pro se ipsi possunt, tanto misericordius pro parvulis nos loqua
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnia. quia ꝑ illum facta
sunt omnia: uentumẽ. ut com¬
mendaret mediatorem et ñ Aix̃
dm̃. Non enim ꝑ hoc mediator
est. quod d̾s ẽ: s ꝑ hoc mediator.
quia homo factus ẽ. Ip̃a est libe¬
ratio nr̃a. Unus enimd̃s. Quia
Nunquid solus pater. nunquid
unus et mediator dei et hominũ.
nor deus intelligeretur. Et enim
abilla tͥnitatis deitate. quasi se¬
paretur: s unus deus. unuset
meliator dei ⁊ hominum xp̃c
iħ̾c. quasi non ille deus. qͥ unus
dic̾etur. S quia inunitate dei.
ibi pater et filius et sp̃s sanctꝰ
unitatem tenet diuinitas: me¬
dietatem suscipiat humanitas.
deo omnis generis humani
Quis hinc erueretur: quis ab
hac massa ire sine misclia dis¬
tingueret᷑:. Quis enim te dis¬
cernit: Quid autem habes. qd̃
non accepisti:Nonergo nos di¬
scernunt merita: s gr̃a. Nam

Expanded text:
super omnia, quia per illum facta super omnia, quia per illum facta sunt omnia; ventum est ut commendaret mediatorem, et non dixit Deum; non enim per hoc mediator est, quod Deus est; sed per hoc mediator, quia factus est homo. Ipsa est liberatio nostra. Unus enim Deus. Quia numquid solus Pater? numquid unus et mediator Dei et hominum nor Deus intelligeretur. Etenim ab illa Trinitatis deitate quasi separaretur, si unus Deus, unus et mediator Dei et hominum Jesus Christus, quasi non ille Deus qui unus diceretur. Sed quia in unitate Dei, ibi Pater et Filius et Spiritus sanctus: unitatem teneat divinitas, medietatem suscipiat humanitas. Deo omnis generis humani . Quis hinc crueretur? quis ab hac massa irae ad misericordiam distingueretur? Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Non ergo nos discernunt merita, sed gratia. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e sponsus ac mediator dei et ho¬
minũ: s inquantum homo. Nã
inquantum deus. ñ meliator
et cum patre unus deus. Qnͣdo
esset ista sublimitas mediatͥx:
aqua multum longe disiunc¬
abeo assumatur quod non erat:
s ut ꝑ ueniamus. maneat quod
erat. Ecce enun deus super nos ẽ:
ecce nos infra illum: et multa
int̾ iacent spacia: maxime pecc̃i
interuallum. longe nos diftin¬
guit atq abicit. Inhac tanta
distantia cum ueniendum ẽẽt
addm. qua uenturi eramus :
Ip̃e deus: deus manet. Accedit
homo deo. et fit una ꝑsona. ut
sit non semideus. quasi parte
dei d̾s. et parte hominis homo:
s totus ds. et totus homo. Deus
liberator. homo mediator. ut
ꝑ alum ad illum. non ꝑalium
ne non ad illum: s ꝑ id quod in
illo nos sumus. ad illum ꝑ quem
facti sumus. Ideo apłs quamuis .xͣ.
norit deum: nam ip̃e de illo dix̃.
cum de uideorum p̾cedentib meri¬
tis loqueretur. quorum patres
secula: cum ergo sciret illum dm̃.
et suꝑominia dm̃: ac ꝑ hoc utiq

Expanded text:
 sponsus, mediator Dei et hominum; sed in quantum homo. Nam in quantum Deus non mediator, cum Patre unus Deus. Quando esset ista sublimitas mediatrix, a qua multum longe disjuncuid assumat quod non erat: sed ut perveniamus, maneat quod erat. Ecce enim Deus super nos, ecce nos infra illum, et multa interjacent spatia, maxime peccati intervallum longe nos distinguit atque abjicit. In hac tanta distantia cum veniendum esset ad Deum, qua venturi eramus? Ipse Deus, Deus manet: accedit homo Deo, et fit una persona, ut sit non semideus, quasi parte Dei Deus, et parte hominis homo; sed totus Deus et totus homo: Deus liberator, homo mediator; ut per illum ad illum, non per alium, nec non ad illum; sed per id quod in illo nos sumus, ad illum per quem facti sumus. Ideo Apostolus quamvis Christum noverit Deum: nam ipse de illo dixit, cum de Judaeorum praecedentibus meritis loqueretur, Quorum patres,nedictus in saecula : cum ergo sciret illum Deum, et super omnia Deum; ac per hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
udurus nomen ẽ. fun¬
di. ubi eccłia ẽ: et in ea.
memoria martyrig
stephani. Ourum quendam
paruulum. cum in area lit¬
deret exorbitantes boues qui
uehiculum trahebant rota
obtriuerunt: et confestun
palpitauit expirans. Hunc
mater arreptum. ad eandem
memoriam posuit: et ñ solum
reuorit uerum stiam ilelus
apparuit.
anctimonialis quedam
inuicina possessione que
a spaliana duitur. cum
egertudine laboraret. et despe¬
raretur: ad eandem memoriã.
tunica eius adlata ẽ. Que ante¬
quam reuocaretur: illa defunc¬
ta ẽ. Hac tamen tunica ope¬
euerunt cadauer eius paren¬
tes: et recepto sp̃u salua facta
pud ypponẽ
bassus quidam syrus.
ad inemoriam eiusdẽ
martẏris orabat ꝓegrotante.
⁊ ꝑiclitante filia: eoq secum
uestem eius detulerat: cum
ecce pueri de omo cucurre¬
runt. qui eam mortuam ñ¬
tiarent. S cum orante illo
ab amicis euis exciperent᷑:
ꝓhibuerunt eos illi dicere.
ne ꝑ publicum plangeret.
Qͥ cum cdomum redisset. iam

Expanded text:
udurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. anctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam
Abbreviated transcription (Latin):
talis est mola. ẽ alis ẽ. plane.
Saxea enim mola ẽ. pagano¬
rum. iupiter herulo ꝙ lapi¬
deus: circa quos cecis oculis fre¬
quenti errore cirueunt. Ce¬
cos inquam dixerim eorum o¬
cuios: qui putant se uidere
quod non uident. aspicientes
enim saxum: deum se uidere
confiunt. At tamen qui mo¬
lam uoluit consĩmandi ali¬
quando fidem operis habet:
exeundi spem gerit laboris.
Cui uero mola asinaria ad col¬
lum suspenditur: portat la¬
pidem. qui portare debuerat
uigum dñi. asinus ergo ad
molam. cecus ad lapidem.
gentilis ad saxum qui adorat
eum quem non uidet nec ag¬
noscit. Deus enim non inma¬
nufactis habitat: nec inme¬
tallo aut saxo agnoscitur. Hic
ergo gentilis populus cum ꝑ

Expanded text:
talis est mola. Talis est plane; talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus cum
Abbreviated transcription (Latin):
re. S iudeamus cur scandali¬
zantib xpianos. ista pena
decreta sit: aut quid sibi uelit
ip̃a sententia. Puto enim illã¬
aliquod misterium continere.
Quasi uero non sufficeret in
mare homini de mergendo
saxum qualecumq: non mag¬
num aut enorme. s mole a si¬
narie lapis ei religetur ad
collum: ut cum ꝑituro homĩe.
peat resusu neccessaria. S
puto hoc magis eẽ. quod inscy¬
turis asini figura popłs genti¬
lium nuncupatur. qui clau¬
sis oculis. circa ignorantie mo¬
lam erroris sui gyro ꝑtrahit᷑.
et sine ulla cursus directione
uestigiis in se sepe redeuntibꝰ.
inuitus usus laborat alieno.
Nonne enum tibi uidet᷑ mo
lan asinariam uoluere gen
re quidem iunculis alliga¬
tus. ut u̾bum dei molat. do¬
minum celi querat. s oꝑte
mentis cecitate suffusus uul¬
tum animi erigere ad dnm̃.
cordis oculos leuare ñ posi¬
sit ad celum: S qm̃ molam
asinariam saxum eẽ. constat.
uideamus si et paganorum

Expanded text:
re. Sed videamus cur scandalire. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videtur molam asinariam volvere popurae quidem vinculis alligatus, ut verbum Dei molat, Dominum coeli quaerat, sed opertae mentis caecitate subfusus vultum animi erigere ad Deum, cordis oculos levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum
Abbreviated transcription (Latin):
bant eius ocui: non cor eius tͣ¬
ꝑe aliquid cogitabat. Erat
apud honestas mentes nudi¬
tas ip̃a uestita. Sicut enim apd̾
nequam homines tuepis cogi¬
tatio a concupiscentia uestibꝰ
non arcetur: ita apud scõs ui¬
ros honesta simplicitas ad con¬
cupiscendum nuditate non
trahitur. S sicut uitiosis ad
corruptelam nuda sunt omĩa:
ita religiosis adcastimoniã o¬
ꝑta sunt uniu̾sa. Quid autẽ ait
euangłica lectio: Qui scanda¬
lizauerit unum depusillis i
stis qui in me credunt: expe¬
dit ei ut suspendatur mola
asinaria incollo eius: et mer¬
gatur in profundum maris.
pusillos hic non ecate pueroᷤ.
s malitia paruulos dicit: sic̃
apłs ait. Malitia paruul e¬
stote: ut sensib ꝑfecti sitis. Qͥ
sunt isti: nisi clerici ydonei. et¬
monachi religiosi. uel laici:
Quisquis igitur his irreuerens
aut contumeliosus extiterit.
hat beliuna pena plectecur:
ut informi saxo religato illi
ad collum prccipitetur inma¬

Expanded text:
bant ejus oculi; non cor ejus tubant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in ma
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam properemus. Quam
autem incongruum ⁊ ab sur¬
genuit. nudum suscepit eccła.
diues uelit intrare incelum.
Propterea adolescenti illi diui¬
ti in euangelio. a saluatore di¬
ta celo ẽ: ut quamuis iustus.
qmͣuis sc̃s aurum uel aiuitias
possidens. non possit ẽẽ ꝑfec¬
tus. Talem enim uoluit ad¬
olescentem illum dñs ad para¬
disum redire: qualis aclam fu¬
erat de paradisi sublunitate
deiectus. Nudus enim in co
la adam paradisi fuit. Deniq
post peccatum. nuditatem suã
uidens: folio pudenda contexit.
Prius erum quam peccaret: ho¬
nestatis erat colore uestitus.
atq ideo nuditatem in honestã
non natura instituit: s delic¬
ti reatus inuenit. Nam ⁊ scĩ an¬
głi insplẽdidissimo habitu cõ¬
sittuti: nunquid tunicis ope¬
stantia: uestiti uidentur esse.
quod sancti sunt. Sic igitur
ad aclam custodiens honestatis
angłice dignitatem. erat qui¬
dem nudus mundanis uestib:
s immortalitatis erat splendo¬
re uestitus. Nil prauum respicie¬

Expanded text:
januam properamus. Quam autem incongruum et absurgenuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore dita coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis opestantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respicie
Abbreviated transcription (Latin):
lauit tibi. sed pater meus qui ẽ.
in celis. Et ego dico tͥ. quia tu es pe¬
trus: et suꝑ hant petram edifica¬
bo eccłiam meam. Cum uocaretur
ergo symon: ꝓ hac deuotione uo¬
catus est petrus. Legimus dicen¬
te apło de ip̃o domino. Bibebant
symon nuncupatꝰ ẽ. petrus: ut
qui cum dño fidei socictatem
habebat. cum domino habe̾t
et nominis dominici unitatẽ:
ut sicut a xp̃o xp̃ianis dicit᷑. ita
et a petra xp̃o. petrus apłs uoca¬
retue. S nec popłorum opinio¬
nẽ possumus reꝓbare: qui unũ
ideo non nulli uelud helyam
saluatorem forsitan putauert̃:
quia ad celos helyas sicut salua¬
tor ascend̃it. S ñ sicut helyas
xp̃c ẽ. Ille enim ad celos rapit᷑
iste regreditur. Ille tanquam
infirmꝰ ignea quadriga subue¬
hitur: hic tanquam ds ꝓpͥa uir¬
tute portat᷑. Ille sicut homo du¬
citue: hic siuit saluator ascen¬
dit. Ille aucentes sequit᷑ anglos¬
comitantes sibi angłos iste
ad apłos. Uir galilei. quid sta¬

Expanded text:
Pater meus, qui est in coelis. Et ego dico tibi: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Cum vocaretur ergo Simon, per hanc devotionem vocatus est Petrus. Legimus, dicente Apostolo de ipso Domino: Bibebant Simon nuncupatus est Petrus; ut qui cum Domino fidei societatem habebat, cum Domino haberet et nominis Dominici unitatem: ut sicut a Christo christianus dicitur, ita et a petra Christo Petrus apostolus vocaretur. 6. Sed nec populorum opinionem possumus reprobare, qui unum ideo nonnulli velut Eliam Salvatorem forsitan putaverunt; quia ad coelos Elias sicut Salvator ascendit . Sed non sicut Elias Christus est; ille enim ad coelos rapitur, iste regreditur: ille tamquam infirmus ignea quadriga subvehitur, hic tamquam Deus propria virtute portatur: ille sicut homo ducitur, hic sicut Salvator ascendit: ille ducentes sequitur angeloscomitantes sibi angelos istead Apostolos: Viri Galilaei, quid sta
Abbreviated transcription (Latin):
dulciores sunt. cum amarius in¬
feruntur. Dulcior enim ẽ. religio¬
sa castigatio: quam blanda remus¬
sio. Unde ait ꝓpħa. Dulciora sunt
uulnera amici: quam uolunta¬
rta oscula inimici. Igitur fr̃o. qͥa
post tot increpationis mee ittilia
uerba. credo uos benignitate sen¬
suum ꝓfecisse: de sacris litteris
aliqua consecramus. Sicut enimi
fons qui non solito humore dis¬
tillat. exagitatur surculis. ⁊ ita
largioinuenit᷑: ac pͥmum ex eo
turbida aqua producitur ut un¬
da purior subsequatur: sic ergo¬
et sanctitas ur̃a exasperata quidẽ
fuerat austeritate sermonis: sed
deuotior facta ẽ. Aulcedine ꝑietatiͦ.
Turbusentum enim quiddam uẽi
anui forsitan retinebant: sed
quod ait ad discipulos suos do¬
minus. Uosautem quem me ẽẽ.
dicitis: Non igitur tanquam ig¬
narus interrogat dñi. quid de eo
ppłi discipuliq sentirent: s tan¬
quam sciens uniuersorum men¬
tes. fidem manifestare uoluit
singulorum: ut quod corde tre¬

Expanded text:
dulciores sunt, cum amarius indulciores sunt, cum amarius inferuntur; dulcior enim est religiosa castigatio quam blanda remissio; unde ait propheta: Dulciora sunt vulnera amici quam voluntaria oscula inimici . Igitur, fratres, quia post tot increpationis meae utilia verba credo vos benignitate sensuum profecisse, de sacris Litteris aliqua conferamus. Sicut enim fons qui non solito humore distillat exagitatur surculis, et ita largior invenitur, ac primum ex eo turbida aqua producitur, ut unda purior subsequatur; sic et sanctitas vestra exasperata quidem fuerat austeritate sermonis, sed devotior facta est dulcedine pietatis. Turbulentum enim quiddam vestri animi forsitan retinebant, sed quod ait ad discipulos suos Dominus: Vos autem quem me esse dicitis ? 375 Non igitur tanquam ignarus interrogat Dominus quid de eo populi discipulique sentirent, sed tanquam sciens universorum mentes fidem manifestare voluit singulorum: ut quod corde cre
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo. temptationum
multa naufragia: aquib ita
liberari possumus. si clamanti¬
b manum suam saluator exten¬
derit. Nos gͦ clamare ad dnm̃
non cessemus: ule auxilium so¬
litum non negabit: Item eiꝰdem¬
minica. quod pleros¬
q de urĩs acrius magisterii se¬
ueritate conuenerim: et sim ꝓ¬
secutus. que aliquantis ñ blan¬
dimenta deferrent. s tͥsticiam
irrogarent. Uerum nicħ mea
interest. Ego enum gaudeo: sci¬
ens discipuli tͥsticiam. magistͥ
ec̃. leticiam. Tunc enĩ auditor
ꝓficit: quando austeriora an¬
nuntiat p̃dicator. Tunc ei salus
gignitur: quando tristicia enĩ¬
dationis ingeritur. Dicit enim
salutem oꝑor. cumobuirgo. Me¬
reat licet filus mei asperitate
sermonis: me tam̃ delectat. qͥa
ꝓficere eum intelligo ꝑ merorẽ.
Ait sc̃s apłs. Quis ẽ enim filiꝰ.
quẽ non uerberat pater: Non¬
go quando castigatur qui dilgit.
tune cirea eum pietas exercetur. Ha¬
bet enum ⁊ amor plagas suas: que

Expanded text:
in hoc mundo, tentationum in hoc mundo, tentationum multa naufragia, a quibus ita liberari possumus, si clamantibus manum suam Salvator extenderit. Nos ergo clamare ad Dominum non cessemus, ille auxilium solitum non negabit Jesus Donibus, quod plerosque de vobis acrius magisterii severitate convenerim, et sim prosecutus quae 449 aliquantis non blandimenta deferrent, sed tristitiam irrogarent. Verum nihil mea interest; ego enim gaudeo sciens discipuli tristitiam magistri esse laetitiam. Tunc enim auditor proficit, quando austeriora annuntiat praedicator: tunc ei salus gignitur, quando tristitia emendationis ingeritur; dicit enim salutem operor: cum objurgo, moereat licet filius mei asperitate sermonis; me tamen delectat, qui proficere illum intelligo per moerorem. Ait sanctus Apostolus: Quis est enim filius, quem non go quando castigatur qui diligitur, tunc circa eum pietas exercetur; habet enim et amor plagas suas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
neris descensusq non de est. S
ubi turbatus uentis. ex agitatꝰ
ꝓ cellis. incipit timere quod cre¬
didit: statim eigurges subtra¬
hitur. unda subducit᷑. Mox e¬
ium defatiscenti fide: defatiscit
et semita. Tunc exclamans do
minũ iħm: saluum se fieri de¬
precatur. Quem apprehensũ
manu saluator liberat: ⁊ ob¬
iurgat dicens. Modice fidei.
quare dubitasti: Hoc ẽ. cur tã
parue fidei es. ut qui credendo
ĩmare ambulare ceperas: nõ
id ꝑ seuerando transires: Sepͥ¬
tum ẽ. enim: qui ꝑseuerauerit
usq infinem. hic salius erit.
Sed̾ dum cunctaris ⁊ dubitas:
iter quod ingressus fueras ꝑ
didisti. Cur inquam tam mo¬
dice fidei m. ut non ea fide qͣ
uenire ceꝑas peruenires: In¬
tellig te ergo quia inmari e¬
dulitas te portabat: ꝑfidia sub¬
mergebat. Igitur fr̃es scñ petiᷤ
dum fluctuat. dum mergitur:
dum periclitat᷑. sic ꝑuenit ad
dum: ostendens uob̾ quod ñ¬
Multi enim diabolici fluctus sũ

Expanded text:
neris descensusque non deest. Sed neris descensusque non deest. Sed ubi turbatus ventis, exagitatus procellis, incipit timere quod credidit: statim ei gurges subtrahitur, unda subducitur. Mox enim defatiscenti fide, defatiscit et semita. Tunc exclamans ad Dominum Jesum, salvum se fieri deprecatur. Quem apprehensum manu Salvator liberat, et subjungit dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Hoc est, Cur tam parvae fidei es, ut qui credendo in mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? scriptum est enim, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingredidisti. Cur, inquam, tam modicae fidei es, ut non ea fide, qua venire coeperas, perveniens? Intellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfidia submergebat. Igitur, fratres, sanctus Petrus dum fluctuat, dum mergitur, dum periclitatur, sic pervenit ad Dominum; ostendit nobis quod nomulti enim diabolici 171 fluctus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
b mare: uentis pelagus contur¬
betur: non tamen turbat᷑ petͥ
semita. que ducit ad dnm̃. An¬
bulat gͥ suꝑ aquas peceꝰ: et sub
pedib eius mollis unda non
cedit. Legimus inueteri testam̃¬
to filios isrł ꝑmare rubrum sic¬
cis itinerib ambulasse: et ad se¬
curitatem gradientium ne labe¬
retur unda. in soliditatem quã¬
dam eam fuisse mutatam. Qnͣ¬
to hic melius: ubi ambulante
petro. nec mutatur. unda nͨ la¬
bitur: nec solidatur aqua. nec re¬
fugit. Melius in quã ẽ: ubi ea¬
dem unda. que fluctuat ⁊ susten¬
tat: ubi idem gurges. qui mer¬
gitur ⁊ famulat᷑. Illic ut porta¬
retur ꝑmarc ppłs isrł. meatum
suum natura ꝑdiderat: hic por¬
tatur inaquis peteus ⁊ cursũ
suum fluenta ñ ꝑdunt. Te¬
merarius ergo iuator apłs:
noui itineris uiam carpit. Mo¬
do curuati gurgitis molem as¬
cendit: modo subsidentiesi nus
undam descendit:⁊ inter ma¬
rinos fluctus ascensus illi iti¬

Expanded text:
bus mare, ventis pelagus, confirbus mare, ventis pelagus, confirmetur non tamen turbatur Petri semita, quae ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub pedibus ejus mollis unda non cedit. Legimus in Veteri Testamento filios Israel per mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non perdunt. Temerarius ergo viator apostolus, novi itineris viam carpit, modo curcendit, modo subsidentis undae sinus descendit, et inter marinos fluctus ascensus illi iti
Abbreviated transcription (Latin):
damentum posuit. Petrus plã¬
tat: dominus incrementum dat.
dñs irriguum subministrat. Pe¬
trusenim temptationib siuis ꝓ¬
ficit: fletibus suis gaudet: pericu¬
lis siuis crescit. Sic namq ĩmari
ddum suꝑ undas temerarius uia¬
tor ingreditur: nutat incessu:
sed conualescit affectu. ꝑiclitat᷑
corpore: sed deuotione non labi¬
tur. Mergitur pedib: sed xp̃i
dextera sustentatur. Sustenta¬
bat fides. quem unda mergebat.
et quem fluctuum ꝓcella tur¬
babat saluatoris dilectio con¬
firmabat. Anbulauit enim
in mari petrus: magis dilectione
quam pedib. Non enim uidebat
ub pedum uestigium poneret.
uidebat autem ubi figeret uesti¬
gim caritatis. Innaui enun po¬
situs. considerat dominũ: et a¬
more euis ductus. descendit in
mare. Non cogitat labentes
aquas: non fluenta currentia:
et dum xpm̃ respicit. ñ respicit
elementum. Credit fidem etiam
inter undas solidum inuenire
uestigium. Iactetur licet flucti¬

Expanded text:
damentum posuit, Petrus plandamentum posuit, Petrus plantat, Dominus incrementum dat, Dominus irriguum subministrat . Petrus enim tentationibus suis proficit, fletibus suis gaudet, periculis suis crescit. Sic namque in mari, dum super undas temerarius viator ingreditur, nutat incessu, sed convalescit affectu; periclitatur corpore, sed devotione non labitur; mergitur pedibus, sed Christi dextera sustentatur; sustentat fides, quem unda mergebat; et quem fluctuum procella turbabat, Salvatoris dilectio confirmabat. Ambulavit enim in mari Petrus magis dilectione quam pedibus; non enim videbat ubi pedum vestigium poneret; videbat autem ubi figeret vestigium caritatis. In mari enim positus considerat Dominum, et amore ejus ductus descendit 170 in mare, non cogitat labentes aquas, non fluenta currentia; et dum Christum respicit, non respicit elementum. Credit fide etiam inter undas solidum invenire vestigium: jactatur licet flucti
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ petrum in sas¬
Quatoris passione
suis erroribus ꝓfecisse. et postea
liorem. Fidelior enim factus ẽ.
postquam fidem se ꝑdidisse de¬
fleuit: atq ideo maiorem grãm
repperit quam amisit. T̃ anqmͦ
bonus enim pastor tuendiu gͤ¬
gem accepit: ut qui sibi ante
infirmus fuerat. fieret ominibꝰ
firmamentũ: et qui interrogati¬
onis temptatione nutauerat. ce¬
teros fidei stabilitate fundaret.
Deniq ꝓsoliditate deuotionis
eccłiarum petra dicitur: sicut ait
dominus. Tues pedeus: et super
hanc petram edificabo eccłiam
meam. Petra enim dicitur. eo qd̾
pͥmus innationib fidei funda¬
menta posuerit: et tanquam sa¬
xum immobile totius oꝑis xp̃i¬
ani compagem molemq contine
at. Ergo pecra ꝓdeuotione pecrͦ
clr̃: et petra peo uirtute dominꝰ
nuncupatur: sic̃ ait apłs. Bibe
bant aut̃ de sp̃itali: sequenti
eos petra. Petra autem erat xp̃c.
Recte consortium meretur noĩs:
qui consortium meret᷑ ⁊ operis.
Ineadem enim domo: petrꝰ fun¬

Expanded text:
m Petrum in Salvatoris passione suis erroribus profecisse, et posteaqliorem. Fidelior enim factus est posteaquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit. Tanquam bonus enim pastor tuendum gregem accepit: ut qui sibi antea infirmus fuerat, fieret omnibus firmamentum; et qui interrogationis tentatione nutaverat, caeteros fidei stabilitate fundaret. Denique pro soliditate devotionis Ecclesiarum petra dicitur, sicut ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petra enim dicitur, eo quod primus in nationibus fidei fundamenta posuerit, et tanquam saxum immobile totius operis christiani compagem molemque contineat. Petra ergo pro devotione Petrus dicitur; et petra pro virtute Dominus nuncupatur, sicut ait Apbant autem de spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus . Recte consortium meretur nominis, qui consortium meretur et operis; in eadem enim domo Petrus fun
Abbreviated transcription (Latin):
unus ciui .s. peregrinus unꝰ.
Sed ciui s omnimodo: pe¬
regrinus autem ꝑ reuelati¬
onem quid ad hiberet quan

Expanded text:
uo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quan
Abbreviated transcription (Latin):
mus que sit ista ciuitas que ste¬
rilitate laborabat: uel quid si¬
bi uelit uas fictile: quid etiam
ut asꝑsi sales afferant suaui¬
tatem. Legimus in codem apło
Aictum de eccłia. Letare sterilis.
que non paris: crumpe et excla¬
na q̃ nõ parturis. Ergo eccuia ẽ.
illa sterilis ciutas: que in ad¬
est sacrilegio gentilium ppłoꝵ
sterilitatem sustinens. deo fi¬
lios ꝓcreare non potuit. At ubi
uenit xp̃c. uelut uas fictile as¬
sumens corpꝰ humanum. sana¬
uit aquarum uitia. hoc ẽ. rese¬
cauit sacrilegia popłorum: sta¬
da susceperit. Asꝑsi autem sales
qui suit qui attulerunt medici¬
uam: facile cognoscemus. Dicit
domuius ad aplos suos. Uos estis
sal terre. Eigo si apłi salib com¬
parati sunt: recte figura comple¬
tur. Sic̃ tunc effusi de uasculo
sales condierunt aquas: ita et
nunc milsi a saluatore apłi po¬
płos condiunt uniu̾sos: ut ab

Expanded text:
mus quae sit ista civitas quae stemus quae sit ista civitas quae sterilitate laborabat, vel quid sibi velit vas fictile, quid etiam ut aspersi sales afferant suavitatem. Legimus in eodem apostolo dictum de Ecclesia: Laetare sterilis, quae non paris; erumpe, et exclama, quae non parturis . Ergo Ecclesia est illa sterilis civitas, quae ante adest sacrilegio gentilium populorum, sterilitatem sustinens, Deo filios procreare non potuit. At ubi venit Christus, velut vas fictile assumens corpus humanum, vitia sanavit aquarum, hoc est resecavit sacrilegia populorum; stada, susceperit. Aspersi autem sales qui sint; quam attulerint medicinam facile cognoscemus. Dicit Dominus ad apostolus: Vos estis sal terrae . Ergo si apostoli salibus comparati sunt recte figura completur: sicut tunc effusi de vasculo sales condierunt aquas; ita et nunc missi a Salvatore apostoli populos condiunt universos, ut, ab