comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ habens
lex futuroꝵ
bonorũ. nor
ipsam yma¬
ginẽ rerum.
ꝑsingulos
annos his¬
demipsis ho¬
stiis quas of¬
ferunt inde¬
quã potest
accedentes
tate. uerum: ut homo semel mortuus neces¬
sitate ⁊ iuire nature. ampliꝰ non morit᷑. sic et
xp̃e. eodẽ iure semel oblatus: ñ pot̾ amplꝰ mori.
s nec indigemꝰ. quia illa una oblatio sufficit:
ad exhaurienda pecc̃a. ñ dico om̃ium. s młtor̃
quia ñ om̃s eredunt. Scd̾o aũt aduentu ue¬
mens ad iudicium: appa
rebit expectantib se. in
salutem coꝵ. quia ñ ne¬
cessitate: s uoluntate
ꝓ peccatis eoꝵ mortiuisẽ.
apparebit dico: sine pec¬
cato.:. sine similitudine
carnis pecẽi. s potiꝰ m car¬
ne głlosa. uł apparebit si¬

Expanded text:
enim habens lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum, per singulos annos eisdem ipsis hostiis, quas offerunt indequam potest accedentes tate. Verum ut homo semel moritur necessitate et jure naturae amplius non moritur, sic et Christus eodem jure semel oblatus non potest amplius mori, sed nec indigemus quia illa una oblatio sufficit, ad exhaurienda peccata. Non dico omnium, sed multorum, quia non omnes credunt. Secundo, autem adventu, veniens ad judicit exspectantibus se in salutem eorum, quia non necessitate, sed voluntate pro peccatis mortuus est. Apparebit dico, sine peccato, scilicet sine similitudine carnis peccati, sed potius in carne gloriosa. Vel apparebit si
Abbreviated transcription (Latin):
sensui& oꝑe. est solidꝰ¬
cib. de qͦ alibi ait.Sa¬
pientiam loquim᷑ int̾
ꝑfectos. Quos aut̃ ꝑic
fectos hic intelligiue¬
lit: declarat. subdens.
.i. intellectus ñ modo¬
naturalit̾ acutos: s oẽ¬

Expanded text:
sensu et opere est solius. De quo alibi ait: Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem fectos hic intelligi velit, declarat subdens, est intellectus, non modnaturalit
Abbreviated transcription (Latin):
studio ⁊ lectione scͥptu¬
rarum. ẜxercitatos di¬
co: ad discretionẽ bomi
ac mali int̾ se. uł boni
a minus bono. & ma
ualida & mexercitata mente hoc ñ possunt p¬
fecto. nͥ fidei quodã lacte deneantur: ut &e mui¬
sibilia que ñ uident: & intelligibilia q̃ nund̾r
intelligunt: credant. facile aduanas & sacle¬
gas fabulas ꝓmissione scientiȩ: seducuntur
stiment eẽ. & malum. nisi substantiam puta¬
re ñ possunt. cum sit potꝰ. ab ĩmutabili sub¬
stantia. mutabilium subarum quidam de¬
fectus. qͣs fecit ex nchilo. ipsa ĩmutabilis.⁊
ñ solum credit: uerũ etiã. exercitatis in ext̾io¬
rib animi sensib intelligit. ꝑcipit: nouit:. ñ
ẽ iam metuendũ: ne seducatur ab eis: qͥ malũ
putando eẽ substantiã quam ñ fecit ds. muta¬
bilem substantiã faciunt ip̃m d̾m. sicut mani

Expanded text:
studio et lectione Scripturarum exercitatos ad discretionem boni ac mali inter se. Vel, boni a minus bono, et valida et inexercitata mente hoc non possunt perfecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, stiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et n solum credit, verum etiam exercitatis in exterioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit. Non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
.s. suꝑbiam głantẽ de
oꝑib legis. p̃uaricato¬
rem me ẽẽ ꝯstituo. ui¬
detur forte ex his ubi.
similit̾ posse obici. qͥa si fide xp̃i quam añ oppug¬
nabat: nunc ȩdificat. p̃uaricatorẽ ꝯstituat se.¬
s illam ñ destruxit. qr destrui ñ pot̾. Hanc aut̃
suꝑbiam. ue destruxerat ⁊ destruebat. ⁊ id̃o: si
tor est: qui cum destruxerit rem falsam: que
destrui pot̾: eam rursus ȩdificat. Ille uͦ non est:
qͥ rem ueram cũ conaretur destruere: ce pꝰt eam
uam eẽ. ac destrui ñ posse cognosceret: tenuit
eam ut in ip̃a edificet᷑. Uł ita. Qd siq̃rentes. Qiͣ¬
dixi. qd̾ ex oꝑib legis. ñ est iusticia. &e ue̾. qd̾ .i.
quia: etiã nos ip̃i qui in lege maiores fuimus.¬
inuenti sumꝰ: ñ opinione habiti: s ratione ꝓba¬
ti: fuisse pecc̃ores. in ea .s. dumei subiecti seruie¬
bamꝰ. qd in de apparet: qr sumꝰ q̃rentes .i. q̃rimꝰ.¬

Expanded text:
superbiam gloriantem de operibus legis, praevaricatorem me esse constituo. Videtur forte ex his verbis similiter posse objici quia, si fidem Christi quam ante oppugnabat nunc aedificet, praevaricatorem se constituat, sed illam non destruxit, quia destrui non potest. Hanc autem superbiam vere destruxerat, et destruebat, et ideo, si le enim praevaricator est qui cum destruxerit rem falsam quae destrui potest, eam rursum aedificat. Ille vero non est, qui rem veram cum conaretur destruere, et postea veram esse ac destrui non posse cognosceret, tenuit eam ut in ipsa aedificetur. Vel ita, quod si quae. QDixi quod ex operibus legis non est justitia, et vere. Quod, id est quia etiam nos ipsi qui in lege majores inventi sumus, non opinione habiti, sed ratione probati fuisse peccatores in ea, scilicet dum ei subjecti serviebamus. Quod inde apparet, quia sumus quaerentes, id e
Abbreviated transcription (Latin):
nec ip̃a fides esset in no¬
Mls bis. nͥ eam d̾s daret. Ex fide gͦ nos di¬
cit iustificari: quia ip̃a pͥma ẽ. ex qua
impet᷑nt᷑ cet̾a. ex fide iustificemur dicõ ⁊ non
ex oꝑib legiᷤ aliqͦ mͦ. siue

Expanded text:
nec ipsa fides esset in nobis, nisi Deus eam daret. Ex fide ergo nos dicit justificari, quia ipsa prima est, ex qua impetrantur caetera. Ex fide justificemur, dico, et non ex operibus legis aliquo modo, sive
Abbreviated transcription (Latin):
scamus. s uen̾emur.
Deformitas enĩ xp̃i te
format. nisi deformis
ille eẽ uoluisset. tu formam qͣm ꝑdidisti ñ rece¬
pisses. Pendebat gͦ in cruce deformis. s deformi¬
tas illiꝰ. pulchritudo nr̃a erat. In hac gͦ defor¬
mitate głemur. cuiꝰ signũ in fronte portamus.
cere: in sapientia. in maiestate. in potestate.
& uerũ dicet. S ñ est magnum in sapientia d̃i.
impiꝰ insultat. irridetq philosophus. Et qͣsi
qͥs diceret eur głaris in cruce xp̃i: Quid enim
mͥ mundꝰ crucifixus ẽ. ut me ñ tencat.⁊ ego
mundo. ut eum non teneam. qr. nec ego in
mundo aliqͥd cupio:. nec ipse suum aliqͥd in
me cognoscit. sic̃ dñs ait. uenit pͥnceps mun¬
di huiꝰ. & in me ñ ht quicqͣm. Et est sensꝰ ꝑ cru¬
cem xp̃i. mundi concupiscentie ñ hñt in me
dñium. nec mundꝰ iam mͥ se ing̾te: & ego con¬
tracum sum fortis. & nota. qr ñ sine causa.
m̃te ñ teneat. s tñ mundꝰ eum sus occupatio¬

Expanded text:
scamus, sed veneremur. Deformitas enim Christi te format; nisi deformis ille esse voluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat enim in cruce deformis, sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo deformitate gloriemur, cujus signum in fronte portamus. cere, in sapientia, in potestate, in majestate: et verum diceret. Sed est magnum in sapientia Dei vcruce. Unde impius insultat, irridetque philosophus. Et quasi quis diceret: Cur gloriaris in cruce? quid enimmihi mundus crucifixus est, ut me non teneat, et ego mundo, ut eum non teneam. Quia nec ego in mundo aliquid cupio, nec ipse aliquid suum in me cognoscit, sicut Dominus ait: Venit princeps mundi hujus et in me non habet quidquam . Et est sensus: Per crucem Christi mundi concupiscentiae non habent in me dominium, nec mundus jam se mihi ingerit, et ego contra eum sum fortis. Et nota quia non sine causa umente non teneat, sed tamen mundus eum suis cupi
Abbreviated transcription (Latin):
iu nnoea setiotas ⁊esurire ita ne deficiamt pe
darti ꝙerusto. saiens qr et ex habundantia fre¬
qnttr sxtolle o penuria tolata. diuntias celestes
s. etiã possum exequi
i eo quime
docuit. & hoc ẽ qd
ait. ouñapossum fa¬

Expanded text:
 noceat satietas, et esurire, ita ne deficiam, et dantia exsulto, sciens quia abundantia frequenter extollit, et penuria tolerata divitias coelestes sed etiam possum exsequi  qui me docuit. Et hoc est quod ait; omnia possum fa
Abbreviated transcription (Latin):
cuerant. refloruistis
dico. itaut ostendetis
uos sentire misericordi
cõpassione qd̾ punge¬
bat me: sic̃&e olim sen
cõpassio.hec cõmemo¬
rare. ualet ad incitati¬
ouẽ. Ne aut̃ uid̾entur¬
aliqͣ mala causa int̾mi¬
sisse: addit. occupatiã.
ante: eratis occupati.¬
⁊ impedit aliquib ad¬
sum: non dico. quasi

Expanded text:
cuerant. Refloruistis, dico, ita ut ostenderetis vos sentire, misericordi compassione, quod pungebat me, sicut et olim sencompassio. Haec commemorare valet ad incitationem. Ne autem viderenturaliqua mala causa intermisisse, addit: Occupati autante eratis occupati,t impediti aliquibus adsum, non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
critatẽ suã ꝓpensiorẽ
factam ofte̾ndit. quia
in qͦͥ negligentes fue¬
rant adhibita soller¬
tia iterarent. ut me¬
mores facti apłi sui.
fructus ei mitterent
in horreoeclesti conden
hortor. de p̃teritis aut̃
gauisus sũ uehement̃
ñ indono ꝓpt̾ donum.¬

Expanded text:
critatem suam propensiorem factam ostendit, quia in quo negligentes facti fuerant adhibita solertia iteraverunt, ut memores facti apostoli sui fructus ei mitterent in horreo coelesti condendhortor. De praeteritis autem gavisus sum vehementer, n in dono propter donum
Abbreviated transcription (Latin):
ruistis .i. it̾m sic̃ olim
florustis mͥ minist᷑nͣdo
necessaria q̃ mimisttͣio
et̾rie uite euenit. Uł re¬
pullulastis a simili ar¬
borum q a stilitate a¬
ruerarte & quasi mar

Expanded text:
im floruistis ministrando mihi necessaria: quae ministratio aeternae vitae evenit. Vel, repullulastis, a simili arborum, quia sterilitate aruerant, et quia mar
Abbreviated transcription (Latin):
in uicia teneant᷑ cor¬
da dum tena: studus eruditur infantia. & metu
peue cohereita: ppͥarat᷑ ad maiora. & hoc ipsum.
nom̃ pedagogi sonat ab eo compositũ. qd pue¬
ros agãt .i. ductet. Lex gͦ ppło lascuuenti ad instar
pedagogi apposita ẽ: ut custodiret eos. ⁊ future
fidi p̃pararet. Cece honor legis. qͥa custodiuit
ut pedagogꝰ. s hoc ñ est magnum. qr pueroꝵ
ẽ ñ adultoꝵ. ẜedagog̾ nr̃ fu̾it dico: &e ħ. inxͦ.

Expanded text:
in vitia teneantur corda, dum tenera studiis eruditur infantia, et metu poenae coercita, praeparatur ad majora. Et hoc ipsum nomen paedagogi sonat compositum ab eo quod pueros agat, id est ductet. Lex ergo populo lascivienti ad instar paedagogi apposita est ut custodiret eos, et futurae fidei praepararet. Ecce honor legis, quia custodivit ut paedagogus: sed hoc non est magnum, quia puerorum est non adultorum. Paedagogus fuit no
Abbreviated transcription (Latin):
fides: quȩ pͥus occul¬
ta fuit mantiquis.
one que ñ est necessa¬
hac uita: hoc bonum
habem᷑. qd ñ sum̃ sub. peda. & maiꝰ in futuro ha
gum deseruimus: qr om̃s uos gentiles: qui ñ ha¬
buistis segem: estis filu dei. Qd gͦ ur̃o exemplo de

Expanded text:
us occult in antiquis, one quae non est necessahac vita hoc bonum habemus, quod non sumus sub paedagogo, et majus in futuro habgum deseruimus, quia omnes, vos gentiles qui non habuistis legem, estis filii Dei. Quod ergo vestro exemplo des
Abbreviated transcription (Latin):
esse adusus
necessarios.
ut non sint
infructuosi:
Salutantte
qui mecum
sunt omes:
Saluta eos
qui nos a¬
mant in fi¬
de: Gr̃a dei
cum om̃ib
uobis am̃:¬

Expanded text:
aeesse ad usus necessarios, ut non sint infructuosi. Salutant te qui mecum sunt omnes: saluta eos, qui nos amant in fide. Gratia Dei cum omnibus vobis. Am
Abbreviated transcription (Latin):
unde aut̃ res erit illisͤ
unde habet tytus qd̾
eis aduiaticũ largiat᷑:
ut alii. pesse sibi ip̃is.
in bonis oꝑib dando
ministris. Non dico
ad quelibet: s adusꝰ
necessarios. & hocid̾o
ut ñ sint infructuosi. &e iuxta ꝑ abo

Expanded text:
Unde autem res erit illis? Unde habet Titus quod eis ad viaticum largiatur? ut alii praeesse sibi ipsis in bonis operibus dando ministris. Non dico ad quaelibet, sed ad usus necessarios, et hoc ideo, ut non sint infructuosi, et juxta parabo
Abbreviated transcription (Latin):
doabiniquitate eoꝵ:
ñ ab eis. erit uas in ho¬
perit: propter hoc qd̾ cũ
illis est corpore: Iuuen
aut̃: iuuenilia desid̾ia fu¬
ge .s. luxuriã. immundi¬
ciam. & alia huiꝰmodi.
Sectare uͦ iusticiã in iuidi¬
eio. fidẽ uerã. caritatem
di & ꝓximi. uł castitatem
pacem .i. quietem: cum
his qui inuocant dñm:¬
¶EM. de corde puro .i. cum fi¬
delib. uel ita: cum his.
Stultas aut̃ questio¬
nes .i. inutiles. & que
sine disciplina sunt. id:
e̾ si ñ stulte sint. deuita. Non
disciplina. Deuita dico:
sciens: qr generant lites.
non ȩdificationẽ.er¬
uum aut̃ dñi non opor¬
det litigare .i. tempꝰ liti¬
b expendere. Satis obstre¬
punt contradicentes. Ne
gͦ seruus dĩ sibi obstrepat:
studio alr̾candi. & conten¬
litigare. s mansuetũ cẽ.¬
lites .i. tractabilẽ: ad om̃s. etiã ad malos.¬
⁊ ut attrahat eos docibi¬
lem .i. qui facile doceat.
uł doceatur. si opꝰ est:
oiiIII NON maliquo. patientem.
quelibet adu̾sa. cummo
ueritati. ne¬

Expanded text:
do ab iniquitate eorum, non ab eis, erit vas in hoperit propter hoc quod cum illis est corpore. Juveniautem juvenilia desideria fuge, luxuriam et immunditiam, et alia hujusmodi. Sectare vero justitiam, in judicio, fidem veram, charitatem, Dei et proximi: vel castitatem, pacem, id est quietem cum his qui invocant Dominum de corde puro, id est cum fidelibus. Vel ita, cum his, Stultas autem quaestiones, id est inutiles, et quae sine disciplina sunt, id eetsi non stultae sint, devita. Non disciplina. Devita dico, sciens quia generant lites, non aedificationem. Servum autem Domini non oportet litigare, id est tempus litibus expendere. Satis obstrepunt contradicentes. Ne ergo servus Dei sibi obstrepat studio altercandi, et contenlitigare, sed mansuetum esse: id est tractabilem ad omnes, etiam ad malos, ut attrahat eos; docibilem, scilicet qui facile doceat vel doceatur si opus est in aliquo; patientem quaelibet adversa cum veritati,
Abbreviated transcription (Latin):
te. corripientẽ eos qͥ¬
resistunt u̾itati. qr ñ
est cessandũ: a corree¬
tione erroris alteriꝰ. Ec¬
ce patet: qr nec deesse
uoluit nos frm̃ corree¬
tioni. nec stude c̾tamini
Multi enĩ hoĩes: cum
a somno excitant᷑: liti¬
gare uolunt. aut rursꝰ
dormire: cũ litigare ꝓ¬
hibentur. Corripientẽ:

Expanded text:
te; corripientem eos qresistunt veritati, quia non est cessandum a correione erroris alterius. Ecce patet quia nec deesse voluit nos factum correctioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt, aut rursus dormire cum litigare prohibentur. Corripientem
Abbreviated transcription (Latin):
correctio. insi suꝑnus¬
medicꝰ respiciat .i. nisi
faciat: ut peccati sui¬
quenq peniteat. quȩ
penitentia: pudore. &
timore displicendi aliis:
int̾dum impedit᷑. dum¬
plus delectat hominẽ
alioꝵ existimatio: qͣm¬
iusticia: qua se quisq
humiliat penitendo.
Iõoꝙ ñ solum cumagit᷑
penitentia. uerũetiam
amare fleret: respexie
hic dicit: det illis d̃s pe¬
niten: ad cognoscendã¬
nant. & ea cognita: resi¬
luntaTE: piscant a laq̃is diabol .i. rece¬
dant ab errorib diaboli. quib illa queati tenen¬
tur. & redeant ad bonum: ut sapiant uitatem.

Expanded text:
correptio, nisi sumedicus respiciat, id est nisi faciat, ut peccati suque poeniteat. Quae poenitentia pudore et timore displicendi aliis interdum impedituplus delectat hominem aliorum existimatio; qjustitia, qua se quisque humiliat poenitendo. on solum cum agitur poenitentia, 223 verum etiam amare fleret, respexit hic dicit: det illis Deus poenitentiam ad cognoscendnant, et ea cognita resipiscant a laqueis diaboli, id est recedant ab erroribus diaboli quibus illaqueati tenentur, et redeant ad bonum ut sapiant veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ubo: cõmunicet ei qͥ¬
suis .i. omĩa bona sua.¬
faciat ei cõmunia. Ufi¬
tatũ enĩ p̃ceptum est¬
ite p̃dicatori u̾bi dei
p̾beat necessaria ille:¬

Expanded text:
bo communicet ei qusuis, id est omnia bona suafaciat ei communia. Usitatum enim praeceptum estaedicatori verbi Dei praebeat necessaria ille
Abbreviated transcription (Latin):
uidens monita sua ꝓfic̾e̾ utilitatib nr̃is. gaudet
gͦ.i. habitator man̾et in nob̾. si de eo ꝓficimꝰ. alit̃.
tristatur .i. deserit nos. Non enĩ sic tristatur. ut
patiat᷑. cũ impassibilis sit. s tͥstari dr. qr a nobis
recedit. Sic̃ contͥstatur homo cum de ꝓpͥa domo ex
cum de homine quẽ sibi mundauit in baptis¬
mo. ꝑ praua oꝑa eicitur: in quo .Q. nolite ꝯtri

Expanded text:
us nobis, videns monita sua proficere utilitatibus nostris. Gaudet ergo, id est habitator manet in nobis, si de eo proficimus. Aliter tristatur, id est deserit nos. Non enim sic tristatur ut patiatur, cum impassibilis sit, sed tristari dicitur, quia a nobis recedit. Sicut contristatur homo cum de propria domo expcum de homine quem sibi mundavit in baptismo, per prava opera ejicitur, in quo. Quasi di
Abbreviated transcription (Latin):
ter malterũ peccet:
condonate. Alioqum.
d̃s repetit remissa.
Si enĩ in his ꝯtẽptus
fuit: sine dubio reuo¬
cabit sententiã: ꝑ qͣm

Expanded text:
ter in alterum peccet condonate, alioquin Deus repetit remissa. Si enim in his contemptus erit, sine dubio revocabit sententiam, per qu
Abbreviated transcription (Latin):
nate: s etiã ambulate.
oꝑm exhibitione:. in di¬
lectione. ponentes etiã
ita sincere. sicut & xp̃e
dilexit nos &e tradidit
semetip̃m ꝓ nob̾ obla¬
tionẽ do. dum iniuriatꝰ
c̃ sputis. colaphis. ⁊ huiꝰ¬
modi. & hostiam. dum
occisus ẽ in cruce. & illa
hostia. ñ figuraliter:
sicut legis sacrificia.
s ue est domodorẽ sua¬
uitatis. U̾bo legis allu¬
dit. qr hic ẽ de quo dice¬
batur in lege. Non enĩ
ꝓpt̾ se illȩ hostiȩ diceban¬
tur offerri in odorẽ sua¬
uitatis. s qr illũ sig̃ca¬
bant. qui uẽ offertur
in odorẽ suauitatis. qͥa¬
ꝓ iusticia ẽ occisus. qͣm

Expanded text:
nate, sed etiam ambulate, operum exhibitione, in dilectione, ponentes animas ita sincere, sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem Deo, dum injuriatus est sputis, colaphis et hujusmodi; et hostiam, dum occisus est in cruce. Et illa hostia non figuraliter sicut legalia sacrificia, sed vere est Deo in odorem suavitatis. Verbo legis alludit, quia hic est de quo dicebatur in lege. Non enim propter se illae hostiae dicebantur offerri in odorem suavitatis, sed quia illum significabant, qui vere offertur in odorem suavitatis, quio justitia
Abbreviated transcription (Latin):
re qͣntum ad uos. Nã
sp̃s sci substantia: qͣ
ẽ quicqͥd ip̃e ẽ: non
potest contristari.
cum ipsa sit ęt̾na &
incõmutabilis beati¬
tudo. s quod̾a locu¬
tionis tropo: usus ẽ
cidunt do. tanquã¬
illi accidant loqͥmur.
significantes. eũ facere¬
ut nob̾ accidant. Non
gͦ tenendu ẽ aliquid tale
ĩmutabilis ẽ sedm scĩs
habitat:. ut eos impleat
omimallela: pietate gaudebant. quȩ
qͥa uenit ex caritate. qͣm infundit sp̃s sc̃s & iõ¬
dicit᷑ ꝯtristari. qr hoc facit in suis: cuius donotã
boni sunt: ut eos mestificent mali. & humaxĩe.

Expanded text:
re, quantum ad vos. Nam Spiritus sancti substantia qua est quidquid ipse est, non potest contristari cum ipsa sit aeterna et incommutabilis beatitudo; sed quodam locutionis 173 tropo usus est cidunt Deo tanqualli accidant, loquimur, figurantes eum facereut nobis accidant. Non ergo tenendum est aliquid taleimmutabilis est, sed in habitat, ut eos impleat ide et pietate gaudebant: quae ia venit ex charitate, quam infundit Spiritus sancdicitur contristari, quia hoc facit in suis, cujus dono tam boni sunt ut eos moestificent mali, et hi maxime
Abbreviated transcription (Latin):
matis ad actũ peccandi. Sig surgit mot̾ animi
qͥiam ppt̃ penã pecẽi ñ ẽ in potestate nr̃a saltem
n ei consentiat ratio. ꝑmitat quidẽ apłe irasel.
qd̾ ẽ humana tẽptatio s phibet iram ad effec
nere delmq̃ntium. i d̾o irascend̾u ẽẽ dicit. osten¬
dens hanc iram eẽ bonam. s monet: ne modũ
Nolite nimis iustꝰ eẽ. qi est qui ꝑit in iusticia sua
Temꝑanda est gͦ iusticia: ut imitem᷑ deum. qui
suffert imquos. ut aliqui ex eis cortigant᷑. & sol
n occidat suꝑ iracundiam ur̃am .i. ip̃a ira: ñ du¬
ret ad occasum solis. Intelligit᷑ quid̃e simplicit̾.
& scđm tempꝰ quia si ex ip̃a infirmitate qͣm por¬
tamꝰ surrepit iraxp̃iano. ñ debet diu tenere.
&e ficri pͥdiana. sicienda ẽ de corde. ante qͣm occi¬
sio diabolo. Iratꝰ enim male cogitat. & sic diabo¬
lus se ingerit. ut malaꝑagat. Uñ subdit. Noli¬
tedare. ⁊ c̃. uł ita meliꝰ. sol .i. splendor rationis:
tur.: cum in homine habitat ꝑ fidem. Id̾oatt. Sol

Expanded text:
actum peccandi. Si ergo surgit motus animi qui jam propter poenam peccati non est in potestate nostra, saltem ei non consentiat ratio. Permittit quidem Apostolus irasci quod est humana tentatio, sed prohibet iram ad effectnere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne modum Noli nimis justus esse, quia est qui perit in justitia sua . Temperanda est ergo justitia ut imitemur Deum qui suffert iniquos, ut aliqui ex eis corrigantur. Et sol non occidat super iracundiam vestram, id est ipsa ira non duret ad occasum solis. Intelligitur quidem simpliciter cundum tempus, quia si ex ipsa infirmitate quam portamus subrepit ira Christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana: ejicienda est de corde antequam occisio diabolo. Iratus enim male cogitat, et sic diabolus se inserit ut mala peragat. Unde subdit: Nolite locum. Vel ita melius, sol, id est splendor rationis; tur cum in homine habitat per fidem. Ideo ait, sol
Abbreviated transcription (Latin):
& indignatio quȩ est siminor sublimatur. hec
natione.⁊ ẽ uox quasi insani. ⁊ blasphemia quȩ
falsa dicunt᷑. & id̃o peiꝰ est blasphemare. qͣm pe¬
blasphemando. de ip̃o do: falsa dicunt᷑. Hec inqͣm¬
omĩa. tollant᷑ a uob̾. quia ꝑniciẽ posst̃ p̾stare:
nisi amoueatur. hec etiam si fiant. accedentib
causis. tñ tẽꝑanda sunt. Et qr illis p̾ssis: pot̾at¬
tam̃ malum in corde retiñi: addit. tollant᷑ dico:
cum om̃i malicia cordis. Estote. Item partes
noui hoĩs. hic ostendũ¬

Expanded text:
et indignatio, quae est si minor sublimatur: haecnatione, et est vox quasi insani: et blasphemia, quae falsa dicuntur, et ideo peius est blasphemare quam peblasphemando de ipso falsa dicuntur. Non iomnia tollantur a vobis, quia perniciem possunt praestare, nisi amoveantur. Haec etiam, si fiant accidentibus causis, tamen temperanda sunt. Et quia illis pressis poterat malum in corde retineri, addit, tollantur cum omni malitia cordis. Estote. Item partem novi hominis hic ostend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iracundiam. m̃tem ur̃am deserat. qui cum ira
nunqͣm habitat. & siqͥs etiã uos irritat. qd est
tẽptatio diaboli: nolite locum dare diabolo. ꝑ
ligatur. Irascimini uob̃met ipsis. de p̾teritis pec
desinite .Q. uolouos irasci. ut ñ peccetis. Ut aut̃
ñ peccetis: quib habetis irasci. nisi uob Quid ẽ
enim homo penitens: nisi homo irascens sib:
ut accipiat ueniã. de scipso exigit penam. &
suꝑ hanc iram n̾oceidit sol iusticie. s potius
diabolo. ꝑ malam cupiditatẽ. uł timorẽ. Duę
eñi sunt portȩ ꝑ quas diabolus intrat .s. cupr¬
ditas & timor. Si cupis aliquid t̾renum. hac
intrat diabolus. si times aliquid t̾renũ. &
hac intrat. Cis d̃e in contrario u̾sis: ds intrat.
Si em̃ cupis tegnũ celoꝵ. ce times ignẽ ge¬

Expanded text:
 iracundiam mentem vestram deserat, qui cum ira nunquam habitat. Et si quis etiam vos irritat, quod est tentatio diaboli, nolite locum dare diabolo, peligatur. Irascimini vobismetipsis de praeteritis peccdesinite. Quasi dicat: Volo vos irasci ut non peccetis. Ut autem non peccetis quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo sibi ut accipiat veniam, de seipso exigit poenam? Esuper hanc iram non occidit sol justitiae, sed potius diabolo, per malam cupiditatem, vel timorem. Duae enim sunt portae per quas diabolus intrat, scilicet cupiditas et timor. Si cupis aliquid terrenum, hac intrat diabolus; si times aliquid terrenum, et hac intrat: eisdem in contrario versis, Deus intrat. Si enim cupis regnum coelorum, et times ignem ge
Abbreviated transcription (Latin):
uat. s etiã unde tri¬
buat. necessitatem
patienti. Omĩs etiam¬
sermo malꝰ non ꝓce¬
dat ex ore ur̃o. & si fu¬
erit corde conceptus.
Inłi nanq seruo:
omĩa bona debent
uideri. nec ex aliqua
parte. puritas eiꝰ de.¬
bet maculari. S siqͥs
debet ꝓced̾e de. ore.
s nec etiam sermo
bonus inutilit̾ dicen¬
dꝰ est. &e hoc est q̃d̾
ait .s siqͥs sermo bo¬
nus ẽ. ualens ad edi¬
ficationẽ fidei:. ita
specte ꝓcedat: ut det
gr̃am . i. ut sit gratꝰ
audientib. & nolite
contristari. ꝑ inobedi¬

Expanded text:
etiam unde tribuat necessitatem patienti. Omnis sermo malus non procedat de ore vestro, etsi fuerit corde conceptus. In Dei namque servo omnia bona debent videri, nec ex aliqua parte puritas ejus debet maculari. Sed si qudebet procedere de ore, sed nec etiam sermo bonus inutiliter dicendus est, et hoc est quod ait, sed si quis sermo bonus est valens ad aedificationem fidei, ita scripte procedat ut det gratiam, id est ut sit gratus audientibus. Et nolite contristare per inobedi
Abbreviated transcription (Latin):
eoerat timor uniꝰ dĩ. & cognitio p̃uaricationis.
ciems ad itilitatẽ ualuit eis: qui recte credi dert̃.
Cognitio em̃maioris egͥardims. & desid̾ari medicũ
uehem̃tus fecit. & diligi ardentiꝰ. C ustodiebam᷑
dico: ut sic assueti. ducemur in eam. sitam bonã
fidẽ que tp̃re xp̃i. reuelaitoa erat. ubi multa aꝑ¬
ta suit q̃ priꝰ obscura erant. qr occulta fuit fides
in antiquis. q̃ fides. donũ di est. sic̃ ⁊ gr̃a. In quo
emin nr̃m pͥus erat fides: quã ueniret gr̃a:
Nemopenitus głetur se fidẽ ex ꝓprio sensu genu¬
pueros ab illicitis

Expanded text:
nitio praevaricationis, ciem, sed ad utilitatem valuit eis qui crediderunt. Cognitio enim majoris aegritudinis et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Custodiebamur, dico, ut sic assueti duceremur in eam, scilicet tam bonam fidem quae, tempore Christi revelanda erat, ubi multa aperta sunt quae prius obscura erant, quia occulta fuit fides in antiquis, quae fides donum est Dei, sicut et gratia. In quo enim nostrum prius erat fides, quam veniret gratia? Nemo penitus glorietur se fidem ex proprio sensu genupueros ab illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
surt. & a do sunt:
nos dico. facientes
in orationib nr̃i. ut
ꝑstetis in bono. ora¬
tionib dico. habttis
sine int̾missione cer¬
tarum horarũ. uñ
aut̃ gr̃as agat: o¬
stendit subdens. noᷤᷤ
dico: memores oꝑis
opus ficłiest. ꝯfessio.¬

Expanded text:
sunt, et a Deo sunt. Nos dico, facientes in orationibus nostris, ut perstetis in bono. Orationibus, dico, habitis sine intermissione certarum horarum. Unde autem gratias agat, ostendit, subdens: Nos, dico, memores operiopus fidei est confessio
Abbreviated transcription (Latin):
spes ñ frustrat᷑. qr est dm̃ nr̃i iħu xp̃i. qui bñ
pot̃ & uult impłe. spei dieo existentis: añ dmm¬
&ẽ patrem nr̃m. qr ttacerti estis: acsiiam uidea¬
tis cuni. & ita: cos animat.uł. añ d̾m existit.
qr ei bene placet. ñ ad aspec̾tum hominũ. & eo¬
auctore ẽ: Scien
mus gr̃as do: quia
scimus qd̃ dilexit
& elegit uos solagr̃a.
& hoc est qd̾ ait. agi¬
mus gr̃as d̾o.scien¬
tes oftẽs dilectia do:
electionẽ urãm. id:

Expanded text:
qui bene potest et vult implere; spei, dico, existentis ante DPatrem nostrum, quia ita certi estis, ac si jam videatis eum, et ita eos animat. Vel, ante Deum existit, quia ei bene placet, non ad aspectum hominum, eauctore est. mus gratias Deo, quia scimus quod dilexit vos, et elegit sola gratia. Et hoc est quod ait: Agimus gratias Deo, scientes, o fratres dilecti a Deo, electionem vestram, id
Abbreviated transcription (Latin):
ar mnorenolibso sermone ꝯ usatio quantum
ecennosens estꝰ i tu slentio nocet. sam la¬
teamtioauoes bacio lupi arcendi sẽ. Uñ male¬
dictus uamis ñ ualens latrare: ñ uinolentum
qͥ bor freqnt agat. quia uent̃ estuans mero
etorsesquiat in libidinẽ. Noc ebrietate nuoa¬
uicerunt a peussorẽ ⁊ ita nascibilẽ oe ꝑtotei

Expanded text:
nocens absque sermone conversatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet; nam latratu canum et baculo, lupi arcendi sunt. Unde: Maledictus canis non valens latrare. Non vinolentum, qui hoc frequenter agat, quia venter aestuans mero cito despumat in libidinem. Noe ebrietate nudavic
Abbreviated transcription (Latin):
uigẽ habuit. quȩ¬
obierit. ñ ei ĩputat᷑.¬
nec stupra. nec alia
sunt. sobrium aiamn
& ministri templi
phibentur uinum¬
ne ebrietate gͣuent᷑¬

Expanded text:
jugem habuit quobierit, non ei imputatunec stupra, nec alia sunt. Sobrium, Ministri templi prohibentur vinne ebrietate gravent
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃o. Grãs. Post salu¬
Uagit. cõmendans fide &e ca¬
atẽ eius. quȩ id̾o cõmemorat: ut me¬
norata bonitas moueat eumad ueni¬
am. Ait gͦ. Gr̃as ago do meo
semꝑ memoriã tui faciens
iorationib meis. Unde
aut̃ gr̾as agat: aꝑit. subdeis.¬

Expanded text:
isto. Gratias. Post saluagit, commendans fidem et charitatem ejus: quae ideo commemorat, ut memorata bonitas moveat eum ad veniam. Ait ergo: Gratias ago Deo meo semper memoriam tui faciens in orationibus meis. Unde autem gratias agat, aperit, subdens
Abbreviated transcription (Latin):
est nom̃ dig¬
nitatis. sed:
Quinctus. qd̾
ẽ nomen hu¬
militatis. qͥa¬
ñ imꝑat. s orat. Est
enĩ hic int̾cessio: ꝓ one
simo. id̃o: quȩ humili¬
tatis sunt. cõmemorat.¬
incipiens ab inuria
sua. ut dignitatẽ suȩ
epłe fac̾et. Sicut enĩ.
peccati causa uinciri.
obꝓbrium ẽ: sic econtͣ.

Expanded text:
est nomen dignitatis, sed vinctus, quod est nomen humilitatis, qn imperat, sed orat. Est enim hic intercessio pro simo, ideo quae humilitatis sunt, commemoratincipiens ab injuria sua ut dignitatem suae olae faceret. Sicut enim peccati causa vinciri obrium est, sic c
Abbreviated transcription (Latin):
& caritatis: xp̃o seruiebat.
fidem habes &e caritatẽ in
nicatio fidei tuȩ cuidens fiat.
.i. ut fides tua cõmunieans.
fidei nr̃e: uł qd alus ex fide¬
¶DE tua cõmunicas. eudenssit.

Expanded text:
aritatis Christo serviebat Fidem habes et charitatem in nicatio fidei tuae evidens fiat, id est ut fides tua communicans fidei nostrae, vel quod aliis ex fide tua communicas evidens sit.
Abbreviated transcription (Latin):
debes miscreri. ñ esse causa
doloris. qd̾ eris. si ĩmisericors¬
meũ filiũ cruciauis. ⁊ tymotħs
fr̃.⁊ c̃. cuiꝰ etam causa: debes
misereri. Scribunt hancepy
diligi metur. & adiutori nr̃o.
minist̾io p̃dicationis. & apie.
uxori eiꝰ. cui scribit: ut hecui¬
rum exoret. Rm̃e sorori in fi¬
de ñ ficta. & archippo filio eiꝰ.
colosensium ministro. ut &
hic: patrẽ exoret: cõmilitoni
rat militia. & eccłiȩ quȩ in
domo tua uł eius ẽ.i. toti fa

Expanded text:
debes misereri, non esse causa doloris: quod eris si immisericors filium cruciaveris. Et Timotheus frater, etc. Cujus etiam causa debes misereri, scribunt hanc Epidiligi meretur; et adjutori nostro ministerio praedicationis, et Appiae uxori ejus cui scribit ut haec virum exoret, charissimae sorori, in fide non ficta, et Archippo filio ejus Colossensium ministro, ut et hic patrem exoret, commilitoni dem militia, et Ecclesiae quae in d
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m: dabit᷑ mͥ uita ad
opꝰ ur̃m. &e ita digne:
ut siue cũ ueno ⁊ uid̾o
tos. siue cum absens
fuero audiã de uobis
hoc .s. ꝗd̾ statis in fide
&e deuotione. ꝯtra ad¬
u̾sarios.⁊ hoc:. in uno
nimes ẽẽ debetis Uñ
subd. uosdico. unani¬
mes uoluntate. & col¬
laborantes actu: fidi
euangłii .i. totis uiri¬
b laborantes: ad un¬
plenda ea q̃ fides exi¬

Expanded text:
um dabitur mihi vita ad opus vestrum. Et ita digne ut sive cum venero et videro vos, sive cum absens fuero audiam de vobis hoc, scilicet quod statis in fide et devotione contra adversarios, et hoc in uno nimes esse debetis. Unde subdit: Vos dico unanimes voluntate, et collaborantes, actu fidei Evangelii, id est totis viribus laborantes ad implenda ea quae fides Chr
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ hostes. qͣle ⁊ ui¬
distis in me. dũapud
uos p̾sens fui. q̃nuer¬
beratus sũ nudꝰ. pro
muliere phitonissa.
a qͣ sp̃m malignũ ex¬
clusi. q̃ magnũ questũ¬

Expanded text:
contra hostes quale et vidistis in me, dum apud vos praesens fui, quando verberatus sum nudus pro muliere pythonissa, a qua spiritum malignum exclusi quae magnum quaestu
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝓpt̾ hanc societatẽ.
illi: in quos pͥmitus ue¬
nit sp̃s sc̃s: lingͥs om̃iũ
gentiũ sũt locuti. & si
in uob̾: de quo ꝓcedat
miseratio. implete gay¬
diũ meũ. Gauisus sum¬
plete gaudium: ut
ꝯstant᷑ patiamini. Uł¬

Expanded text:
pter hanc societatem illi in quos primitus venit Spiritus sanctus, linguis omnium gentium sunt locuti. Si in vobis de quo procedat miseratio, implete gaudium meum. Gavisus quplete gaudium ut constanter patiamini.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei euangłii.
& innulloter¬
reamini ab
adu̾sariis. qͦ
est illis cau¬
sa ꝑditionis
ut etiã ꝓ illo
patiamini.
idẽ certamen
habentes.¬

Expanded text:
fide euangelii, et in nullo terreamini ab aduersariis, quae est in illis causa perditionis,ut etiam pro illo patiamini : idem certamen habentes
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diligitis. Quid: hoc
.s. ñ solum ut in eũ cre¬
datis. s cẽ ut ꝓ illo pa¬
tiamini. Uñ. maior gła
erit. Utrunq gͦ ad dei
gram ꝑtinet̾. & fides

Expanded text:
quem diligitis. Quid? hoc scilicet, non solum ut in eum credatis, sed pro illo patiamini. Unde major gloria erit. Utrumque ergo ad Dei gratiam pertinet, et fides
Abbreviated transcription (Latin):
lum erudiuit: s etiam
dedit .i. tradidit morti:
semet ip̃m ꝓ nob̾. ꝑ hoc:
securi sumus de spe: de¬
dit dico ad ħ u redim̾et noᷤᷤ
quitate. tam originali.
quam actuali. & mun¬
daret in baptismo:. acul¬
pa & pena:. ppłm sibiac¬
ceptabilem. uł peculia¬
rem .i. ꝓprium. sectatorẽ
bonoꝵ oꝑm. Ad hoc re¬
demit nos xp̃c: ut pu¬
ram uitam sectantes:

Expanded text:
lum erudivit, sed dedit, id est tradidit morti, semetipsum pro nobis, per hoc securi sumus de spe. Dedit dico, ad hoc, ut redimeret nos quitate, tam originali quam actuali, et mundaret, in baptismo a culpa et poena, populum sibi acceptabilem, vel peculiarem, id est proprium, sectatorem bonorum omnium. Ad hoc redemit nos Christus, ut puram vitam sectantes,
Abbreviated transcription (Latin):
sine quo: ñ ꝓfuisset nob̃
nasci. erudiens nos ex¬
emplouitȩ & doctrina.
in quo eum sequi debes.
.s. ut erudias. Erudiens
nos dico: ad hoc. ut nos
ab negantes .i. fugienteᷤᷤ
impietatẽ. uane culte:
& ignorantiã: &e desid̾ia
scłaria: quȩ a mundi hu¬
ius pͥncipe suggerunt᷑.
sobrie in nob̾. & iuste ad
uiuamꝰ in hoc scło. tam
fragili: nos dico: expectan¬
des. ut certi & solliciti:

Expanded text:
sine quo non profuisset nobis nasci, erudiens nos exemplo vitae et doctrina, in quo eum sequi debes, scilicet ut erudias. Erudiens nos dico ad hoc, ut nos abnegantes, id est fugientes, impietatem, vanae culturae et ignorantiam et desideria saecularium, quae a mundi hujus principe suggeruntur, sobrie in nobis, et juste ad vivamus in hoc saeculo tam fragili. Nos dico exspectantes, ut certi et solliciti,
Abbreviated transcription (Latin):
creaturs. Non frustra utiq tantum eis tribuit
magnum & mirabile sacramentum: futuri
ut abrabam. ꝑ saram. ysaac ꝑ rebeccam. i acob
ꝑ lyam. ⁊ rachel. & in seruitutem. sicut abysaac
ꝑ tebeccam. genitus ẽ esau. cui dictum est: ser¬
uus eris frĩs tui. & ꝑ ancillas genuerunt. non
solum in serurtutẽ. ut abraham:. ꝑ agar hysma¬
elem: s in lib̾tatem. ut iacob ꝑ balam. genuit
dan ce neptalim. & ꝑ zepham. gad. ⁊ aser. ita:
& in ppło. dei: ꝑ sp̃uales. c&e bonos: nascuntur¬
a boni lib̾i. sicut ꝑ paulum: illi quib ip̃e dic̃.
imitatores mei estote. sicut & ego xp̃i. & mali
serui. ut ꝑ philippum symon natus est. & ꝑ
carnales seruos: nascunt᷑. ñ solũ mali in dãp¬
nabilem seruitutem: qͥ eos imitantur. s etiam
Que dicunt facite. q̃ aut̃ faciunt. uolite facere.
hoc aut̃ sacramentum: quisquis in ppło dei: pru¬
dent᷑ agnoscit. unitatẽ sp̃s in uincło pacis.
usq in finẽ quib dam coherendo: quo sd̾a tole

Expanded text:
creaturae: non frustra utique tantum eis tribuensmavit mirabile sacramentum futuri ut Abraham per Saram, Isaac per Rebeccam, Jacob per Liam et Rachel; et in servitutem, sicut ab Isaac per Rebeccam genitus est Esau, cui dictum est: Servus eris fratris tui . Et per ancillas genuerunt non solum in servitutem, ut Abraham per Agar Ismaelem, sed etiam in libertatem, ut Jacob, per Balaan genuit Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibus ipse dicit: Imitatores mei estote sicut et ego Christi ; et mali servi, ut per Philippum Simon magus natus est. Et per carnales servos nascuntur, non solum mali in damnabilem servitutem qui eos imitantur; sed etiam Quae dicunt facite, quae autem faciunt nolite facere . Hoc autem sacramentum quisquis in populo Dei prudenter agnoscit, unitatem spiritus et vinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo quosdam toler
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia ag̾e testatur.
ut crudiens omnẽ hoĩem.
in hac sapientia: ꝯsũma¬
tũ exhibeat eũ d̃o. Uñ sub¬
dit. Ut exhibeamꝰ .i. offera¬
inꝰ doi sacrificiũ. omñe
hoĩem .s. tã uideũ. quã
gentilẽ: ꝑfectũ ñ in lege

Expanded text:
diligentia agere testatur, ut erudiens hominem in hac sapientia, consummatum exhibeat eum Deo. Unde subdit: Ut exhibeamus, id est offeramus Deo in sacrificium, omnem hominem, tam Judaeum quam Gentilem, perfectum, non in le
Abbreviated transcription (Latin):
fidos adiuuantib me
signis uirtutũ. ꝑ quȩ. ui¬
ta infidelitatis compri¬
mitur. ut qui uerbis con¬
tradicunt. uirtuti cedant .ꝙ.d. labori meo ad¬
iungit d̾s miracła ad confirmationẽ. Uolo . N.¬

Expanded text:
erfidos adjuvantibus me signis virtutum, per quae vita infidelitatis comprimitur, ut qui verbis contradicunt, virtuti cedant. Quasi dicat: Labori meo adjungit Deus miracula ad confirmationem. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
loquebant᷑. nec humano
ait. patrib in ꝓpħis: o¬
stendit: eum locutum
phetas: tempore ꝓmissionis:
Tempꝰ enĩ ꝯstituitꝰ dñs. ꝓmissis su¬
is. & tempus. eis ꝗ̃ ꝓmisit: im¬
plendis. ꝓmissionum tẽꝑa. ha¬
buert̃. ꝓpħas. afflatos: & imple¬
tos u̾bo d̾i. usq ad ioħem. Ab illo
aut̃ usq ad finem: tempꝰ est im¬
plendi: que ꝓmissa sunt. Unicꝰ
dei filius: uenturus erat ad ho¬
mines. assũpturꝰ hoĩem. ⁊ ꝑ id:
futurꝰ homo. moriturꝰ. resurrec¬
turus. ascensurꝰ sessurꝰ ad dexte¬
ram patris. impleturꝰ in gentib¬
ꝓmissa. Hoc gͦ totũ. fuit ꝓpħan¬
dum de illo. p̾nunciandum fuit

Expanded text:
loquebantur, nec humano ait patribus in proostendit eum locutum phetas tempore promissionis. Tempus enim constituit Dominus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis, promissionum tempora habuerunt prophetas afflatos et impltos Verbo Dei usque ad Joannem. Ab illo autem usque in finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, impleturus in gentibomissa. Hoc ergo totum fuit prophetandum de illo, praenuntiandum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
subdit instruc¬
tionẽ. Primo
gͥ: cõparans
olummd̾s loq̃ns
patrib in pro¬
phetis: mul¬
tiphariam
rie.nouissime¬
in dieb istis
locutus ẽ nob
in filio. Atten¬
de lingula: &e ofer inuicẽ:
Dicendo olim: ostendit¬
qd̃ ñ est nouum. qd̾ deus
loquitur. olim gͦ .i. ñ no¬
uiter: ds qui ẽ inuaria¬
bilis: & tunc: & nunc: lo¬
quens. rungit p̾sens: cũ

Expanded text:
subdit instructionem. Primo igitur comparans Olim Deus loquens patribus in prophetis multifaria, rie, novissime diebus istis locutus est nobis in Filio. Attende singula, et confer invicem; dicendo: Olim, ostenditod non est novum quod Deus loquitur. Olim, ergo noviter, Deus, qui est invariabilis, et tunc et nunc lquens, jungit p
Abbreviated transcription (Latin):
roꝑd̾m. S edtunc. ic̃.
Qͭ. modo estis filii. mͦ
dicitis pat̾. S tc̃ quid̾e¬
qn infideles eratis Ig¬
norantes d̾m. ce ita
erat in uob̃ aliqͣ excu¬
satio. seruiebatis his

Expanded text:
r Deum. Sed tunc, etc. at: Modo estis filii, modo dicitis, Pater, sed tunc quidedo infideles eratis ignorantes Deum, et ita erit vobis aliqua excusatio, serviebatis eis
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ruit amatorẽ boni .i. iusionis d̾i. ñ dixit. in ig¬
nẽ muttet᷑. uł infatigabilib tortorib dabit᷑. que
t̾nuera sunt. s uolens te ẽẽ amatorẽ boni: non
amare iusticiam. Si timore gehennȩ ñ facis malũ.
ẽ quid̃e in te fides. qͥa credis futurũ di uidicium.
Gaudeo fidei tuȩ. s adhuc tuneo maliciȩ tuȩ Sit
gͦ inte pax. ⁊ scĩmonia. sine qͣ non uidebit᷑ ds̃. słã
uñ uideamꝰ dm ñ habebimꝰ. si contendendo: in
nob̾ ip̃m ocłm extinxerimꝰ Simꝰ pacifici. ut ag¬
noscamur filii. Simus mundi corde. ut uidea¬

Expanded text:
exterruit amatorem boni, id est, visionis Dei. Non dixit, in ignem mittetur; vel, infatigabilibus tortoribus dabitur quae tamen vera sunt; sed volens te amatorem amare justitiam. Si timore gehennae non facis malum, est quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae tuae. Sit ergo in te pax et sanctimonia, sine qua non videbitur Deus. Nam unde videamus Deum, non habebimus, si contundendo in nobis ipsum oculum exstinxerimus; simus pacifici, ut agnoscamur filii; simus mundi corde, ut videa
Abbreviated transcription (Latin):
stantia natꝰ: eqͣlis patͥ. in forma dr̃. u̾bum qͦfac¬
ta sunt omĩa: ñ habebat uͥ flagellaret᷑. Io hoc
aut̃ carne indutus ẽ: ut sine flagello ñ eẽt.
Quigͦ flagellat uincũ sine pecẽo: relinqͥt adop¬
tatum qui ẽ cum pecẽo: Uinc̾ sine pecc̃o: ñ tñ
sine flagello: exemplum nob ꝓposuit in passi¬
onib sius. Nongͦ conturbari debemꝰ: cũ aliqͥs
sc̃s grauia ce indigna ꝑpetit᷑. si oblitiñ sumꝰ. q̃¬
hic: iusticiam ⁊ miscd̾ĩam dĩ. Iusticia ẽ: in eoqd̾
flagellat. miscd̃ia: in eo qd recipit. Attenden
dum oẽ. qd̾ ñ ait: om̃is qui flagellatur. filius
ẽ. s omĩs filiꝰ flagellatur. Alit̾ enĩ nullus reci¬
pitur. Et quia flagellat omnẽ filium: id̃o: ꝑse¬
uerate usꝙ in fine̾ In disciplina. patient̾ feren¬
do. & debetis: quia in ħ¬

Expanded text:
in forma Dei, Verbum quo facta sunt, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc autem carne 262 indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellat. Unicum sine peccato, relinquit adoptatum qui est cum peccato. Unicus sine peccato, non tamen sine flagello, exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Non ergo conturbari debemus, cum aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si obliti non sumus qhic justitiam et misericordiam Dei: justitia est in eo quod flagellat, misericordia in eo quod recipit. Attende etiam quod non ait, omnis qui flagellatur filius est; sed omnis filius flagellatur. Aliter enim nullus recipitur. Et quia flagellat omnem filium, ideo perseverate usque in finem in disciplina, patienter fere debetis, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
habeatis talem fructum.
manꝰ .i. affectus caritatiᷤ.
qͦ dm̃ olim cõplectebam¬
ni. mͦ remissas .⁊ pigras
ter statur ut genib: que
soluta ẽ refrigiditata ca¬
ritate: erigite sursum ad
d̃m. ut nec ocio torpeati.
cedat. ꝯfitendo qd̾ cre¬
dit: & si opus ẽ patien¬
do. que fides recte d̾r¬

Expanded text:
habeatis talem fructum, manus, id est affectum charitatis quo Deum olim complectebamini modo, remissas, id est pigras ter statur in genibus quae soluta est refrigidata charitate, erigite, sursum ad Deum, ut nec otio torpeatis,cidat, confitendo quod cret, si opus est, patiendo. Quae fides recte d
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ utile ẽ
in recipien¬
dosc̃ĩficatio¬
nem eiusd:
mĩs autẽ
disciplina
in p̃senti qͥ¬
dem uidet᷑
ercitatis per
eam reddet:¬

Expanded text:
d utile est in recipiendo sanctificationem ejus. Omnis autem disciplina, in praesenti quidem videtur mum exercitatis per eam reddit
Abbreviated transcription (Latin):
ci pot̃ scientia. s illa. q̃
ꝓ pecc̃is ẽ correctio: dis¬
ciplina enĩ. que grece d̾r
phedia. ẽ: eruditio ꝑ mo¬
suis mala quis patitur:
ut corrigatur. q̃hic in¬
telligitur. E st etiã disci¬
plina: quȩ a discendo no¬
men accepit. q̃ scientia

Expanded text:
ci potest scientia, sed illa quae pro peccatis est correctio: disciplina enim, quae Graece dicitur paedia, est eruditio per mosuis mala quis patitur, ut corrigatur, quae hic intelligitur: est enim disciplina, quae a discendo nomen accepit, quae scienti
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ patres.car. nr̃e. ñ
anime erudit᷑. & reu̾e¬
rebam cos. Reueri est: cum
timore honorẽ impen
sunt de materia: ut
corꝑa ex patrib. ⁊ ui¬

Expanded text:
dem patres carnis nostrae, non animae, eruditores, et revereamur eos. Revereri est cum timore honorem impendsunt de materia ut corpora ex patribus. Et vi
Abbreviated transcription (Latin):
iuenio. potꝰ gaude sub flagellis. qr tͥ seruat᷑
disciplina. Qd̾ si extͣ
diser estis. cuiꝰ discipl¬
ne par. fc̃i sunt õs fi¬
lii der. gͦ estis adulti.i.

Expanded text:
invenio. Potius gaude sub flagellis, quia tibi servdisciplina. Quod si extra disciplinam estis, cujus disciplinae participes facti sunt omnes filii Dei, ergo estis adul
Abbreviated transcription (Latin):
pes: quia totũ portat.¬
uia fidei. sicut ille qui carnales obseruantias pe
cipit. qd̾ est errare. & ñ sit: claudicans .i. ñ clau¬
dicet. ut quitimore passionis titubat. magisau̾
sanetur. si errauit uł timuit. Uł rect gressus fc̃
ut . ñ. clau. quis in bonis oꝑib erret a uia rec̃ti¬
tudinis .i. recte intentionis. mag̃ aũt sanetur.

Expanded text:
pes, quia totum portat.ia fidei, sicut icipit: quod est errare. Et non sit claudicans, id est non claudicet, ut qui timore passionis titubat: magis autem sanetur, si erraverit vel timuerit. Vel recti gressus sunt ut non claudicans, quis in bono opere erret a via rectitudinis, id est rectae intentionis; magis autem sanetur
Abbreviated transcription (Latin):
boli possessio.⁊ ñ filii
dei. Nota. ñ iure uoca¬
ripatrẽ: qui ex adulte¬
riogenu̾it. quia ab
geniti:. non dicuntur filii¬
ostendit᷑. quare debert.

Expanded text:
boli possessio, et non filii Dei. Nota non jure vocari patrem qui ex adulterio genuerit, quia ab eo geniti non dicuntur filiiostenditur quare debent
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã. ut ñ auferat
cem. ut reddat ħedita¬
tem. S ꝓmissa patͥs b̃n¬
agnouisti: non timeas
erudit ad ħeditatem. Noli iniquo sensu ⁊ pu¬
erili. ut dicas. plus amat pat̾ ñs fr̃em ineũ:
cui ꝑmittit facere quicqͥd uult: quam me.
quia si me mouo cont᷑ iussionẽ eius: flagella

Expanded text:
disciplinam, ut non auferat cem, ut reddat haereditatem, si promissa patris benagnovisti, non timeas ereditatem. Noli esse iniquo sensu et puerili, ut dicas: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult, quam me, quia si me movero contra jussionem ejus, flagella
Abbreviated transcription (Latin):
tib ñ habens diseretionẽ incibis.illi. qͥ a iacobo
hensibile: sicut &e ip̃c paulꝰ. ꝓ scandalo aliq̃n
udeis se adiungebat. un subdit: Cum aut̃.
illi uenissent a uidea: sub¬
trahebat se petrus laten¬
ter: ꝑ aliquas occasiones:
a cibis gentilium. & segre¬

Expanded text:
tibus, non habens discretionem in cibis. Illi qui a Jacobo ehensibile, sicut et ipse Paulus pro scandalo aliquando Judaeis se adjungebat. Unde subdit: Cum autem illi venissent a Judaea, subtrahebat se Petrus, latenter per aliquas occasiones a cibis gentilium. Et segre
Abbreviated transcription (Latin):
sem ego solus qd̃ ñ recte
tentionẽ s ad u̾itatem
ueritas ut gentes iuda¬
dis dictũ est. ut om̃es¬
illiꝰ obiurgatione. sana¬
rentur. Nonenĩ utile¬
erat errorẽ qui palam
noceret: in secreto em̃¬

Expanded text:
em ego solus quod non recte tentionem, sed ad veritatem veritas, ut gentes judadis dictum est, ut omnesillius objurgatione sanarentur. Non enim utilerat errorem qui palam noceret, in secreto em
Abbreviated transcription (Latin):
udeus simulans. cumin¬
firmis id̾e sentire.⁊ simu¬
lationi eiꝰ: cet̾ uidei qui
erant antiochie. ꝯsenser̃c
tan qͣm discerneret ciboᷤ.
ita: ut &. bar. qͥ mecũ erat
doctor gentium: ab eis
duc̾e̾tur: gentib subtrac¬
tus: in illam simulatio¬
nem iudaice cõmestioni.
ut quamuis recte ere¬
deret de legis inutroq
popło abolitione: eade
tñ intentione qua petrꝰ
se a gentib subtrahẽt.
&e cũ infirimis: id̃e sentire
se simularet: hec autem
simulatio. gentib muti¬
lis erat. Id̃oq paulus

Expanded text:
cum infirmis idem sentire. Et simulationi ejus caeteri Judaei, qui erant Antiochiae, consenserunt, tanquam discerneret cibos, ita ut et Barnabas, qui mecum erat doctor gentium, ab eis duceretur gentibus subtractus in illam simulationem, Judaicae comestionis, ut quamvis recte crederet de legis in utroque populo abolitione, eadem tamen intentione qua Petrus, se a gentibus subtraheret, et cum infirmis idem sentire se simularet. Haec autem simulatio gentibus inutilis erat, ideoque Paulus