comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ diuinitatis indiciũ ẽ. cogitationũ¬
nosse sec̃ta. A.clii. MccLxxxuii.
P espondit eis ihc. Modo R.clxuiii.
c̃ditis: ecce uenit hora et iam uenit
relinquatis. Et ñ sum solus. qr pat̃ me¬
ta adhuc sunt ꝓu̾bia. Uenit hora pas¬
siõñs ⁊ iã ꝓpe ẽ. in qua solus torcular cal
pha: uͥ ait. Nos sꝑabamꝰ ꝙ eẽt redẽptu¬

Expanded text:
 Deo existi. » Palam loqui putabant cujus mysteria comprehendere non valebant. Aperte ostendunt quia Dominus loquebatur de his quae illos delectabat audire, et quae interrogare relinquatis. Et non sum solus, quia Pater meta adhuc sunt proverbia. Venit hora passionis et jam prope est, in qua solus torcular calcpha ubi ait: Nos sperabamus quod esset redemptu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ in corporeũ cognoscunt. Uenit ho¬
ra cũ iani ñ in ꝓuerbus loquar uobis.
s palam de patre annũciabo uobis sllã
nimirũ horam significat. qua eis sp̃c
ram quã pollicetur infutura uita in¬
tellige. inqua palam cde patre annũ¬
ciabit electis .i. ostendet patrem. u ue¬
raciter in noĩe ihu petunt electi. dã
ꝓ nr̃a fragilitate intercedunt. quatinꝰ
ad sue salutis sortem ꝑtingamus. Re¬
ne dicitur millo die: ꝙr ibi non sunt te¬
nebre p̃ssurarum. s lux sempit̃na. Possunt
idem sp̃c electoꝵ it illa celesti ciutate
c̃ẽ ꝓse pet̾e. quia tempꝰ uniuersał iucdicũ
uecure desiderant. ut oet̃ corpoꝵ beatitu

Expanded text:
 Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre nuntiabo vobis. » Illam nimirum horam significat, qua eis Spiriram quam pollicetur in futura vita intelligere, in qua palam de Patre, annuntiabit electis, id est ostendet Patrem. Ubi veraciter in nomine petunt electi dum pro nostra fragilitate intercedunt, quatenus ad suae salvationis sortem pertingamus. Bene dicitur in illo die, quia ibi non sunt tenebrae pressurarum, sed lux sempiterna. Possunt idem spiritus electorum in illa coelesti civitate etiam per se petere, quia tempus universalis judicii venire desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe. qd̃ deliqui. Ille aut̃ noluit. s ab ut
misit eñ incarcerem. donec redderet de¬
bitũ. Noluit se ipsũ considerare:. ut inspu le¬
nitatis miscdir ageret. s tecessit ab ono
gr̃e. quã susceꝑat. mittens conseriũi in car¬
cerem dire tribulationis. quasi ad ħ for¬
tassis ut ita debitũ peccati solueret. ut¬
ie qͥd infuturo grauiꝰ ulciscendũ remaneret
rigore insticie excedit. Pro quo ex cessu
scriptũ est. Est iustꝰ qͥ ꝑit in iusticia sua.
idñtes autem consetui eiꝰ que. fiebant.
contustati sunt ualde: Et uenerũt : nar¬
rauerunt dũo suo. omĩa que facta fu¬
erant. Spuales qui omĩa iudicant talia
uidentes contͥstant᷑. et nũciant dño ad
corrigendũ inplorãtores auxiliũ. Tũc
uocauit illũ dñs suus. ⁊at illi. Serue
nequa om̃e cdebitũ dimisi tibi. qm̃ ro

Expanded text:
Ecclesiae quod deliqui. Ille autem noluit, sed abiit et Ecclesiae quod deliqui. Ille autem noluit, sed abiit et misit illum in carcerem, donec redderet debitum. Noluit se ipsum considerare, ut in spiritu lenitatis misericorditer ageret; sed recessit a bono gratiae quam susceperat, mittens conservum in carcerem dirae tribulationis, quasi ad hoc fortassis, ut ita peccati debitum solveret, ne quid in futuro gravius ulciscendum remaneret. rigore justitiae excedit . Pro quo excessu scriptum est: « Est justus qui perit in justitia sua . » « Videntes autem conservi ejus quae fiebant contristati sunt valde. Et venerunt et narraverunt domino suo omnia quae facta fuerant. » Spirituales qui omnia judicant talia videntes contristantur, et nuntiant Domino ad corrigendum, ejus implorantes auxilium. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait illi: Serve nequam, omne debitum dim
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ꝓmittit. Preciũ quippe uenditi. sup¬
plicium dap̃nati intelligitur. Procidens
autem seruus ille. oxabat᷑ eũ dicens. Paci¬
enciam habe inme: et omĩa reddam tibi
Timore gehenue humiliatꝰ dicit. Parce
tiis autẽ dñs serui illuis. dimisit eum et
debitũ dimisit illi. Peccator rogans accip̃
cõmissoꝵ. cũ sibi assumit medelam ꝗͣ
ds̃ adħ instituit. ħ aut̃ fit si lauacrũ bapͥ¬
tismi ñ ficte. uł si pꝰ ea baptisinũ peniten¬
cie de uote suscipiat. Dimissus itaq auin¬
culis p̃cedñtis timoris. egreditur in sp̃e
salutis. Sgressꝰ autẽ seruus ille inuenit
seruis suis. et tenẽs suffocabat eum dicens.
Redde qd̾ debes. Centũ denarioꝵ etat de¬
bitor. quẽ. de aliquibꝰ cõmissis in frẽm satis̃¬
facere oportebat. Conseruũ autẽ suffoca¬
re est. in frẽm ꝑuĩdictam exardere. Et
ꝓcidens conseruus eiꝰ. rogabat eũ dicens
Pacienciam habe iineͦ. et omĩa recddam
tibi. Em̃dabo scilicet consilio ut uditio

Expanded text:
turum promittit. Pretium quippe venditi supplicium damnati intelligitur. « Procidens autem servus ille rogabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. » Timore gehennae humiliatus dicit: « Parce tus autem Dominus servi illius, dimisit cum, et debitum dimisit ei. » Peccator rogans accipit commissorum, cum sibi assumit medelam quam Deus ad hoc instituit. Hoc autem fit, si lavacrum baptismi non ficte, vel si postea baptismum poenitentiae devote suscipiat. Dimissus itaque a vinculis praesentis timoris egreditur in spem salutis. « Egressus autem servus ille invenit Et tenens suffocabat eum, dicens: Redde quod debes. Centum denariorum debitor erat, quem de aliquibus commissis in fratrem satisfacere oportebat. Conservum autem suffocare, est in fratrem per vindictam exardere. Et procidens conservus ejus, rogabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. Emendabo scilicet consilio vel judicio
Abbreviated transcription (Latin):
uita finiendam. magis de acquirendis
amicis ꝗͣ de cong̃gandis diuicus tractat
Ait autem uillicus intra se. Quid faci¬
am qr dñs m̃s aufert ame uillicatio
nem: Fodere ñ ualeo. m̃dicare rerubes¬
co. Scio quid faciam. ut cũ amotus fu¬
ero auillicatione recipiant me indo¬
mos suas. Ablata uillicatione fode
nõ ualemꝰ. qr post hanc uitam ñ licet
nobis inquirere stuctũ bone cõuersa.¬
tionis ligone deuote conpunctionis.
Mendicare confusionis ẽ. eo mͦ quo fa¬
tue uirgines m̃dicabunt. Domꝰ sc̃oꝵ¬

Expanded text:
vita finiendam, magis de acquirendis vita finiendam, magis de acquirendis amicis quam de congregandis divitiis tractat. « Ait autem villicus intra se: Quid faciam quia dominus meus aufert an valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut, cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas. » Ablata villicatione fodere non valemus, quia post hanc vitam non licet nobis inquirere fructum bonae conversationis ligone devotae compunctionis. Mendicare confusionis est, eo modo quo fatuae virgines mendicabunt. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
turs dñs resurrexit. s uidazcus ppłs
tẽp̃sit. Cumq moisi u̾ba spñaliter
uitelligete renuit. ad eũ quem mo¬
yses p̃dixerat ñ ꝑuenit.S ñ ueti¬
tas. Si crederetis in oẏsi. crederetis
licũ. et hic diffamatus est ap̃ illum
quasi dissipasset bona ipsius. Nc̃
ad auaros suꝑbosq phatiseos. nc̃
est. uñꝰ et auilla nom̃ accepit. hic uͦ
ponitur ꝓ economo .i. dispensatore.
qui scilicet uniu̾sam subãm dissi¬
pauit domiꝰ dispensat. ẜ conomios
enĩ tam pecunie quã frugũ et o̾iũ
que dñs possidet. dispensatorem
significat. S illicus gͦ est cui d̃s ali¬
quas peccumas ad erogandũ comi¬
ut. Dissipat gͥ. uł dũ male congre¬
gat. uł qñ nõ bene expendit
t uocauit illum. et ait illi. Qd
hoc audio de tet R edde rationem
uilli cationis tue. Iam enĩ non ꝑo¬
teris uillicare. Socat ds̃ qñ incitat ti¬
morem et̾ne dãpnationis.Red dit hõ
rationẽ. si cogitans uillicationẽ cũ ifta

Expanded text:
tuis Dominus resurrexit, sed Judaicus populus, tuis Dominus resurrexit, sed Judaicus populus, tempsit. Cumque Moysis verba spiritualiter intelligere renuit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: « Si crederetis, inquit, Moysi, crederetis licum, et hic diffamatus est apud illum, quasi dissipasset bona ipsius. Nunc ad avaros superbosque Pharisaeos, nunc est, unde et a villa nomen accepit. Hic vero ponitur pro oeconomo, id est dispensatore, qui scilicet universam substantiam domum dispensat. Oeconomus enim tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensatorem significat. Villicus ergo est cui Deus aliquas pecunias ad erogandum commisit. Dissipat igitur cum male congregat, vel quando non bene expendit. « Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae. Jam enim non poteris villicare. » Vocat Deus quando incutit timorem aeternae damnationis. Reddit homo rationem, si, cogitans villicationem cum ista
Abbreviated transcription (Latin):
lingua signari adulanciũ. qui uul¬
nera lingunt clũ mala nr̃a inꝓto
fauore attollunt. Abrahe sinꝰ signa¬
ficat. celoꝵ requiem. in qua pecum bẽt
uenientes aboriente et occidñte cũ
abraam et ysaao et iacob. s ailũ reg¬
ni huiꝰ purputa. et bisso induti fo¬
ras eicientur. Infidelis ppłs legem in
ore tenuit. s: ope seruare contẽpsit.¬
⁊ iõ ibi ampliꝰ arciebit. Hiues in hac
uita. guttam aque m̃dicans inal¬
tera. dicit se habere .G. ftatres: qr ui
daicꝰ ppłs ex magna iam parte dan¬
natꝰ . nouit sequaces suos suꝑ ter¬
ram relictos.S. libris morsi carna¬
lit̃ intellectis. uł . sensibꝰ corpotis
declitos. Quomͦ gͦ i 3. uirgimbus¬
et in .clii. piscibꝰ in nũa multitudo
telliguntur. quos ad spu alem uitel¬
ligenciam ñ assurgete gemit. Optat B.
gad eos mitti laratum siue alium
de fidelibꝰ. s ei non crederent s mo¬
ysem et ꝓpħãs ñ audiunt. Ex mor¬

Expanded text:
lingua signari adulantium, qui vullingua signari adulantium, qui vulnera lingunt, dum mala nostra improbo favore attollunt. Abrahae sinus significat coelorum requiem, in qua recumbunt venientes ab oriente et occidente cum Abraham et Isaac et Jacob, sed filii regni hujus purpura et bysso induti foras ejicientur. Infidelis populus legem in ore tenuit, sed opere servare contempsit, et illo amplius ardebit. Dives in hac vita guttam aquae mendicans in altera dicit se habere quinque fratres, quia Judaicus populus ex magna jam parte damnatus, novit sequaces suos super terram relictos, quinque libris Moysi carnaliter intellectis, vel quinque sensibus corporis deditos. Quomtribus piscibus innumera multitudo telliguntur, quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere gemit. Optat igitur ad eos mitti Lazarum, sive alium de fidelibus; sed non ei credent si Moysen et prophetas non audiunt. Ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
ste diues iudaicũ ꝓpłm significat. qui
cultũ uite extenꝰ habuit. et accepte
legis delicus inutilit̃ usus fuit. La¬
⁊arus ul ceribꝰ plenꝰ gentilis est ppłs.
qui dũ conu̾sus ad dm̃ peccata con¬
fitetur. uirꝰ qd uitꝰ latebat quasi rup¬
ta cute foras emittit. Lqrarus cupi¬
ebat micas diuitis. et nemo illi dabat.
qr gentilem ppłm suꝑbus iscł des¬
piciebat. Qui dũ de doctrina legis
quafi de acceptis opibꝰ tumuit. uer¬
ba destuebant ei de sciencia. quasi
mice cadũtes de m̃sa. Canes utsa¬
cro eloquio solent intelligi p̃dicato¬
res. qui dũ peccata confitentes in¬
struunt. quasi uulnꝰ m̃tis ꝑ lingũa
tangunt. et dũ loqñdo apecratis cor¬
ripu̾nt. ad salutem reducunt. sic̃
canes curant uulnera dũ ea tangt
ligua Uñ bene lazarꝰ interpreta¬
tur aduitꝰ. qr illi gentiles adiuuant.
qui eos uulnera ꝑlingue correctionẽ
curant. Pot̃ eciam plin̾ctionẽ canũ

Expanded text:
Iste dives Judaicum populum significat qui Iste dives Judaicum populum significat qui cultum vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis inutiliter usus fuit. Lazarus ulceribus plenus, gentilis est populus qui dum conversus ad Deum peccata confitetur, virus quod intus latebat, quasi rupta cute foras emittit. Lazarus cupiebat micas divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem populum superbus Israel despiciebat. Qui dum de doctrina legis quasi de acceptis opibus tumuit, verba fluebant ei de scientia quasi micae cadentes de mensa. Canes in sacro eloquio solent intelligi praedicatores: qui dum peccata confitentes instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt: et dum loquendo a peccatis corripiunt, ad salutem reducunt, sicut canes curant vulnera, dum ea tangunt lingua. Unde bene Lazarus interpretatur adjutus, quia illi gentiles adjuvant, qui eorum vulnera per linguae correctionem curant. Potest etiam per linctionem canum
Abbreviated transcription (Latin):
nos.⁊ masi malos. et boni malos. et
mali cognoscunt bonos. Inqua uideł
cognitione uttiusq partis. cumulus re¬
tributionis excrescit: ut et boni ampliꝰ
gaudeant. qr secum eos letari conspi¬
ciunt quos amaner̃: et mali cũ cum
eis torquentur quos in hoc mũdo di¬
lexerunt. eos nõ solũ sua s at̃ eorum
pena consumat. Fit aut̃ in electis qͥd¬
dam uenerabiliꝰ. qr non solũ eos ag¬
noscunt quos hic nouerant. s uelut
uisos ac cognitos recognoscunt bo¬
nos quos numꝗͣ uidecunt. Et ait
illi abraam. habent moysem et ꝓpħe¬
tas. audiant illos. At ille dirit. Non
pat̃ abiaam. s si quis ex mortus ierit
ad eos penitenciam agent. Diues iste
serꝰ magister incipit ẽẽ. cum iam nec
dĩceni tempꝰ ht̃ nec docendi. Et qr
uerba dĩ despexerat. hec audire nõ
autem illi. Si moysem et ꝓphetãs ñ
audunt. neq si qu̾is ex mortius resur¬
rexent crecdent. Qui ũba legis des¬
piciunt: resuscitatd credere remient.

Expanded text:
nos et mali malos, et boni malos et nos et mali malos, et boni malos et mali cognoscent bonos. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit, ut et boni amplius gaudeant, quia secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam venerabilius, quia non solum eos agnoscunt quos hic noverant, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos quos nunquam viderunt. Et ait illi Abraham: Habent Moysen et prophetas: audiant illos. At ille dixit: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. » Dives iste serus magister incipit esse, cum jam nec discendi tempus habet nec docendi. Et quia verba Dei despexerat, haec audire suos autem illi: Si Moysen et prophetas non audiunt, neqredent. BEDA. Qui verba legis despiciunt, resuscitato credere renuent.
Abbreviated transcription (Latin):
nificat ꝑpetuam. dissimilitudinẽ in¬
inortem nequeunt merita mutari.
Non est dubiũ quur reꝑbi apenis tͣn¬
sire cuꝑent. sicut ad huc faciunt ad
sorcem. beato. Tiansire autem iusto
qr iustoꝵ anime quamuis in sue
nature bonitate mĩam habeant. tan¬
ta tm̃ rectitudine auctoris sui constrin¬
ginꝵ ut nulla conpassione ad reprobos
inoueantur. Alit̃. Iusti transire uolũt
.i. existimantur amultis ttansire uelle
adillos p̃sertim eripiendos apenis. qͥ
eps ii hac uita maiori affectu iunge¬
bantur. Et ait. Rogo gͦ te pat̃ ut mit¬
tas eum indoniũ patris mei. habeo em̃
S. sratres: ut restetur ne et iꝑsi ueniant
in locũ hunc torm̃toꝵ. ł ost qua ardñti
de se spes tollitur. animꝰ ad ꝓpmquos re
tunc suos eciã spũalit̃ diligant. qui hio
dũ peccata diligerent nec se amabant.
Seruatur gͦ diuitiꝰ ad penã ⁊ cognutio pau¬
ꝑis que desxpexit. et memoria ftũm
quos reliquit. Et boni. siquidem bo¬

Expanded text:
nificat perpetuam dissimilitudinem innificat perpetuam dissimilitudinem inmortem nequeunt merita mutari. Non est dubium quin reprobi a poenis transire cuperent sicut adhuc faciunt, ad sortem beatorum. Transire autem justorquia justorum animae, quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, tanta tamen rectitudine auctoris sui constringuntur, ut nulla compassione ad reprobos moveantur. Aliter: Justi transire volunt, id est, existimantur a multis transire velle ad illos praesertim eripiendos a poenis, qui eis in hac vita majori affectu jungebantur. Et ait: Rogo ergo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Postquam ardenti de se spes tollitur, animus ad propinquos rectunc suos etiam spiritualiter diligant, qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant. Servatur ergo diviti ad poenam et cognitio pauperis quem despexit, et memoria fratrum quos reliquit. Et boni siquidem bo
Abbreviated transcription (Latin):
uiuam gr̃e dĩ misericordit sibi subue¬
niri. Et ãixit illi abraham. Fili recer¬
dare qr recepisti bona in uita tua. et¬
lazarꝰ similit̃ mala. Nunc aut̃ hic con¬
solatut. tu uero crucians. Torquetur añ
uidiciũ. qr luxurioso carere delicus pe¬
na est. Abraam cetiq patres fideles ue¬
quaqũa scdm carnẽ filios atorm̃tis
nbare student. quos afide deuiasse
aesiderant. Forte diues iste aliquid
boni habuit. qd̃ felicitas trans euntis ui¬
te remunerauit: et lazarus aliquid ma¬
li. s ignis in opie purgauit. St mħ
recepit bona. qd̾ om̃e suũ gaudiũ fe.¬
licitatẽ transitoriam putauit. Iusti uͦ
et si mundana bona bãnt. qr ad et̃na scĩs
desidetus estuant. que ad sunt minune
bona uideutur. Et in his om̃ibꝰ uit̃ uos
⁊uos chaos magnũ firmatũ est. ut hi
qui uolunt huicͦ transire ad uos non pꝰ¬
siit. neq in huc transieare. Chaos si.¬
ue chaus ut ueteres codices habent. sig¬

Expanded text:
vivam gratiae Dei, misericorditer sibi subvevivam gratiae Dei, misericorditer sibi subveniri. Et dixit illi Abraham: Fili, recordare qLazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Torquetur ante judicium, quia luxurioso carere deliciis poena est: Abraham caeterique patres fideles, nequaquam secundum carnem filios a tormentis liberare student, quos a fide deviasse considerant. Forte dives iste aliquid boni habuit, quod felicitas transeuntis vitae remuneravit, et Lazarus aliquid mali, sed ignis inopiae purgavit. Vel in hoc recepit bona, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Justi vero et si mundana bona habeant, qui ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. Chaos sive chaus, ut veteres codices habent, sig
Abbreviated transcription (Latin):
asõge. et lazarũ insimi eiꝰ. Cũ dica¬
mus abtaam scdm fidem patĩt nr̃i.
cetꝰ credñciũ libatorem expectanci¬
ũ suiꝰ erat abrahe. ad quem minis¬
terio angłoꝵ directus fuit lagarꝰ
de mendico diues factus. Infideles e¬
iuxta uarietatẽ culparũ ꝑ diu̾sas
mansiones inimo penarum posit.
fideles suꝑ se in raqiuie alonge: confpi¬
cunt. qr illuc ꝑ mentũ no attingunt.
Et ipse damans dixit. Pater abrahã
miserere nuĩ. et mitte lararum ut intin¬
guat extremũ digiti su in aqũa. ut re
frigeret lingu̾a meam. qr crucior inhac
flegmna. Sicut diuinitas figurate ꝑtras¬
lationẽ oculos lingũa digitos ceteraq
humana m̃bra dicitur habere. ita an¬
me acorporibꝰ seꝑate. Petit gͦ diues lin¬
gũa suã refrigerari.i. penamꝰ qũa cum
ungua ineuit᷑ relaxari. In conuuus enĩ
qr loquacitas solet abundare. ꝑhibet᷑
auies ex lingua grauit ardere. Optat
gͥ ab extremo digiti se tangi .i. oꝑatione

Expanded text:
Cum dicimus Abraham, secundum fidem patrem nostrum, coetus credentium, liberator exspectantium, sinus erat Abrahae, ad quem ministerio angelorum directus fuit Lazarus, de mendico dives factus. Infideles autem pro varietate culparum per diversas mansiones in imo poenarum positi fideles super se in requie a longe conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. « Et ipse clamans dixit: Pater Abraham, miserere mei et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sufrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Sicut divinitas figurare per translationem oculos, linguam, digitos, caeteraque humana membra dicitur habere, ita animae a corporibus separatae. Petit ergo dives linguam suam refrigerari, id est poenam quam cum lingua suo meruit, relaxari. In conviviis enim quia loquacitas solet abundare, perhibetur dives ex lingua gravius ardere. Optat igitur ab extremo digiti se tangi, id est, oper
Abbreviated transcription (Latin):
uite eũ .i. reuocate ad eccłam. ⁊ sinite ab¬
ire. ħ est cũ aliis silelibꝰ conuersari et
ꝑmanere¶ Dimitait gͦ ds̃ peccata ex sema
tates et peccata ppłi. Iñ ambrosiꝰ. Ille
solus peccata dimittit. qui solus ꝓ pec¬
catis mortuus est. Sacerdotes tũ añr¬

Expanded text:
vite eum, id est, revocate ad Ecclesiam, et sinite abvite eum, id est, revocate ad Ecclesiam, et sinite abire, hoc est, cum aliis fidelibus conversari et permanere. Dimittit ergo Deus peccata ex semettates et peccata populi . Inde Ambrosius: « Ille solus peccata dimittit, qui solus pro peccatis mortuus est. » Sacerdotes ta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quanto quis tp̃r moratur in pect̃is.
tanto ei agenda est peuitñcia¶ Cũ gͥ ar
bitrio sacerdotũ temporalis pena pec¬
cati ꝓteletur uł ad breuietur. de ea plu¬
tes intelligunt illudẽe dictũ. Quoꝵ remi¬
seritis peccata remttuntur eis. ⁊ quos
recinueritis retenta sũt. Pena enĩ pecc̃i
uocatur pec̃cm. uixta qd̾ nom̃ cause trãs¬
fertur ad effectum. Exp̃dictis itaq mani¬
festũ ẽ. qd̾ aliis dimittit ds̃ ꝑ ministen¬
ũ sac̃dotũ ⁊ pecẽm ⁊ penã peccati: alis
solam temporalem penã. qr iam pecca¬
ti tenebras et gebenne iunculũ soluerat
ficato ait exi foras: ⁊ de eo dixit cusci¬
pulis. soluite eum et siuite abire. Simni¬
lit uenit ad peccatorem.⁊ uocat eũ ꝑ in¬
t̃uam inspirationẽ:⁊ morte pec̃ci disce¬
dñte iuurficatur. et eo iuuificato dicit
ut ex eat foras .i. ꝑ cõfessionẽ se sacerdo¬
tibꝰ ostendat: de quo ⁊ sacerdotibꝰ ait sol¬

Expanded text:
tamem quanto quis tempore moratur in peccatis, tamem quanto quis tempore moratur in peccatis, tanto ei agenda est poenitentia. Cum igitur arbitrio sacerdotum temporalis poena peccati proteletur vel abbrevietur, de ea plures intelligunt illud esse dictum: « Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . » Poena enim peccati vocatur peccatum, juxta quod nomen causae transfertur ad effectum. Ex praedictis itaque manifestum est quod aliis dimittit Deus per ministerium sacerdotum et peccatum et poenam peccati; aliis solam temporalem poenam, quia jam peccati tenebras et gehennae vinculum solverat: ficato ait, exi foras, et de eo dixit discipulis, solvite eum, et sinite abire . Similiter venit ad peccatorem, et vocat eum per internam inspirationem: et morte peccati discedente vivificatur, et eo vivificato, dicit ut exeat foras, id est, per confessionem se sacerdotibus ostendat, de quo et sacerdotibus ait, sol
Abbreviated transcription (Latin):
quedam emplastra. Euenit itaq cor con¬
tritũ pͥus ⁊ humiliatũ confitmati in
confessione: et plerũq peccator soloti¬
more uł eccłe consuetudine sacerdo¬
ti p̃sentatus. ꝑ sacdotale officiũ uete
conpungitur. ac plenꝰ caritate recerit.
Non nulli eciam nec tunc ex corcle re¬
deunt: s tũ forma penitũcie qũa sus¬
cipuuit. paulatim. mitrit ineis humi¬
litatẽ cum caritate. Plerisq similit̃
cũ resipiscant ꝓdest baptismꝰ. ad que
tũ ficte accessetũt. Mensuram aut̃
corporis inagenda penitũcia idcirco
canones in arbitrio sacerdonis uitel¬
ligentis statuunt. qi ap dm̃ ũ tam ua¬
let m̃sura temporis quã doloris. nec ab¬
stinencia tantũ ciboꝵ quantũ mortifi¬
catio uitioꝵ̃. Propt̃ qd̾ penitũcie tempo¬
ra fide ⁊ couuersatione pentrñciũ ad¬
breuiada p̃cipunt. et uegligencia
telanda existimant: Tñ ꝓ quibꝰ dam
censuiã canonũ exͥtimare. Sciendũ

Expanded text:
quaedam emplastra. Evenit itaque cor prius conquaedam emplastra. Evenit itaque cor prius contritum et humiliatum confirmari in confessione; et plerumque peccator solo timore vel Ecclesiae consuetudine sacerdoti praesentatus, per sacerdotale officium vere compungitur, ac plenus charitate recedit. Nonnulli etiam nec tunc ex corde redeunt, sed tamen forma poenitentiae quam suscipiunt, paulatim nutrit in eis humilitatem cum charitate. Plerisque similiter cum resipiscunt, prodest baptismus, ad quem tamen ficte accesserunt. Mensuram autem temporis in agenda poenitentia idcirco canones in arbitrio sacerdotis intelligentis statuunt, quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum quantum mortificatio vitiorum. Propter quod poenitentiae tempora fide et conversatione poenitentium abbrevianda praecipiunt, et negligentia protelanda existimant. Tamen pro quibusdam censuram canonum aestimare. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑficitur: simul eciam ne quis bap¬
tismi grãm obp̃sentis uite felicitatem
peteret᷑. ⁊ sic nec istam digne haberet. nec
ad et̃nã ꝑueniret. Sic quoq actualis pec¬
cati ꝑ uiuificationẽ m̃tis et̃na pena re¬
laxata. relinquitur temporalis: ut qd̾ il¬
licita. anime delectatione siue etã car¬
nali uoluptate cõmissũ est. satiffactio¬
nis a maritudine digne purgetur ab
homine dũ. licet: ne districtus adõ pu¬
niatur infuturo. Nullũ enĩ malũ p̃te¬
rit. inꝑuntt̃i Confessiogͥ conuenient᷑ in¬
stituta est. ut qui insua potestate posi¬
tus adõ discesserat. subalio positus cũ
humilitate et deuoniorene returet. Idõ
q ds instituit sacerdotem sui incariũ.
⁊ quasi medicũ cui peccatoꝵ uulne
ra ad sanandũ detegerentur: ut pec¬
cator ñ ase. s ab alio maioris humi¬
litatis. causa. satissactionis medicuã
susciꝑiat. Sunt enĩ sacram̃ta. quasi

Expanded text:
tate perficitur : simul etiam ne quis baptate perficitur : simul etiam ne quis baptismi gratiam ob praesentis vitae felicitatem peteret, et sic nec istam digne haberet nec ad aeternam perveniret. Sic quoque actualis peccati per vivificationem mentis aeterna poena relaxata relinquitur temporalis, ut quod illicita animae delectatione, sive etiam carnali voluptate commissum est satisfactionis amaritudine digne purgetur ab homine, dum licet, ne districtius a Deo puniatur in futuro. Nullum enim malum praeterit impunitum. Confessio igitur convenienter instituta est, ut qui in sua potestate positus a Deo discesserat, sub alio positus cum humilitate et devotione rediret. Ideo Deus instituit sacerdotem sive vicarium, et quasi medra ad sanandum detegerentur, ut peccator non a se, sed ab alio majoris humilitatis causa satisfactionis medicinam suscipiat. Sunt enim sacramenta quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dolet: et m̃ turbatur qr iniquitas amo¬
re iusticis sibi displicet. Huic est illud.
ecrator quacũq hora ingeniuerit. sal¬
uus enit. Et enum cũ dõ nichil tardum
sit. nichil absens. quautociens. qui est
aliquis uere penitet. tantociꝰ qui ẽ p̃sens
corde firmit̃ q disposui illud qd̾ cõmisi
cõtẽnendo dm̃ exerrare ꝓpt̃ dm̃. accusan¬
do me ipsũ. Sñ illud. Iustꝰ inpͥncipio¬
sermonis accusator ẽ s̃n. Est aut̃ dm̃
peccatũ dimittere. et̾nã penã ꝓ illo de¬
bitã relaxare. ꝑcollationẽ p̾sentis gr̃e.
oc equidem fit inparuut cũ baptismi
lauacrũ susciꝑitur. ħ et in adultis cum
m̃tis cecitas conpunctione soluitur. hĩc
doctores sacri eloquii scupsetunt origi¬
nale peccatũ inbaptismo ttansire reatu
s temanere actii. qr suꝑest corporis so¬
lutio. dissolutio. et numetosa temꝑraliũ
defectuũ multitudo. Ed ad hoc quidem
plurimũ ualet. qr omĩs uirtus in infitmi¬

Expanded text:
dolet, et inde turbatur, quia iniquitas amodolet, et inde turbatur, quia iniquitas amore justitiae sibi displicet. Hinc est illud: « Peccator, qua hora ingemuerit, salvus erit . » Etenim cum Deo nihil tardum fit, nihil absens, quanto citius vere aliquis poenitet, tanto citius qui est praesens corde meo firmiterque disposui illud quod commisi contemnendo Deum exsecrare, propter Deum accusando meipsum. Unde et illud: « Justus in principio accusator est sui . » Est autem Deum peccatum dimittere, aeternabitam, relaxare per collationem praesentis gratiae. Hoc equidem fit in parvulis, cum baptismi lavacrum suscipitur; hoc et in adultis, cum mentis caecitas compunctione solvitur. Hinc doctores sacri eloquii scripserunt originale peccatum in baptismo transire reatu, sed remanere actu: corporis scilicet dissolutio, et numerosa temporalium defectuum multitudo. Quod ad hoc quidem plurimum valet, quia omnis virtus in infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo qd mĩã acceꝑat. Unde ⁊ alibi. Qua
mñsura m̃si fueritis. remetietur uobns. Ta¬
lis gͦ est parabola aosi dicatur. Si aliis
ñ uultis misereri sicut d̃s misertꝰ ẽ uo¬
bis peccata cõdonando. pat̾ celestis hoc
nit̃ asserunt.: rursus exigi qd̾ ꝑ penitã¬
ciã dimissũ erat ¶Nũs ant̃. de. remisfi¬
one peccatoꝵ diligenciꝰ uideamꝰ ¶n recõ
deranda sũt. uidłcordis coniritio. oris cõ¬
fefsio. oꝑum satiffatio.ꝑrecipit enĩ sccip¬
fiteri alt̾utrũ peccata.⁊ facere dignos fruc¬
tus penitñcie. Et notandũ qr multi ꝓ
peccatis gemunt. ñ qd̾ peccata eis dis
tricio ad salutem. s m̃tis const̾natio
addãp̃nationẽ. Sic et enĩ mali infuturo
dolebunt. Non nullos eciam penitet
peccasse ꝓsola peccati turpitudine. ux¬
ta illud philosophi. Si scirẽ dõs cõdona¬
turos et homines ignoraturos. ñ pecca¬
rem. Fructuosa autem cordis contricio
est. cũ quis de peccato quo dm̃ offendit

Expanded text:
am acceperat. Unde et alibi: « Qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . » Talis ergo est parabola ac si dicatur: Si aliis non vultis misereri sicut Dominus misertus est vobis, peccata condonando, Pater coelestis hoc niter asserunt rursus exigi quod per poenitentiam dimissum erat. Nunc autem de remissione peccatorum diligentius videamus. DE deranda sunt, videlicet cordis contritio, oris confessio, operum satisfactio. Praecipit enim Scripfiteri alterutrum peccata ; et, facere dignos fructus poenitentiae . Et notandum quod multi pro peccatis gemunt, non qtritio ad salutem, sed mentis consternatio ad damnationem. Sic etenim mali in futuro dolebunt. Nonnullos etiam poenitet peccasse pro sola peccati turpitudine, juxta illud philosophi: « Si scirem deos condonaturos, et homines ignoraturos, non peccarem. » Fructuosa autem cordis contritio est, cum quis de peccato quo Deum offendit
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Tu uͦ quantũ debes: Qui ait.
.c.choros tritici. dat illi. Accipe lit¬
teras tuas.⁊ scribe. Lxxx. Accipe lit¬
teras subaudis in quibus debitũ scrip¬
serasit. Cautio ẽ unde cũq cauetur cõ¬
tra inuiriã. ut uisticia teneatur. Cadꝰ
grece amphora est continẽs urnas tres
aut̃ uni medietas alt̾i quinta pars di¬
mittitur. simplicit᷑ acceptũ docet. qr
om̃is qui indigenciã cuiꝰ lib& pauꝑis
scõꝵ uł exd̾imidia uł exquinta par
donandiis sit. Uł sic accipiat᷑. ut cum
uidĩ decimas dicant debere dari sa¬
cerdotibꝰ et leuitis. nos suꝑ iustician
eoꝵt̃ abundantes iusticia xp̃i demꝰ
medi etatẽ bonoꝵ nr̃oꝵ. sicut et ĩa¬
cheus fecit ũ solum de fructibꝰ s de
om̃ibꝰ bonis suis. Aut certe duplice¬
mꝰ illoꝵ decimas. eccłe dando quin¬
tas. Et laudauit dñs nillicũ iniqͥ¬
tatis  qr ꝑtudent̃ fecisset. qr filii huiꝰ
sch ꝑtudentiores filiis lucis ingene

Expanded text:
quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Ait illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. Accipe litteras, subaudis in quibus debitum scripseras. Cautio est, undecunque cavetur contra injustitiam, ut justitia teneatur. Cadus Graece, amphora est continens urnas tres;r. Quod autem uni medietas, alteri quinta pars dimittitur: simpliciter acceptum, docet quia omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum vel ex dimidia vel ex quinta partdonandus sit. Vel sic accipiatur, ut cum Judaei decimas dicant debere dari sacerdotibus et levitis, nos super justitiam eorum abundantes justitia Christi demus medietatem bonorum, sicut et Zachaeus fecit non solum de fructibus, sed et de omnibus bonis suis. Aut certe duplicemus illorum decimas Ecclesiae dando quintas « Et laudavit Dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ glorificabat dm̃. Uidit p̃destinan¬
do ꝑ grãm. uocauit illustrando ꝑ doctr¬
nã. imposuit manꝰ donis spũalibꝰ ad¬
uiuando illam: erexit moꝑibꝰ bonis a¬
dĩ glorificationem. Quos inquit apłs
humana natura hanc corruptionem
de poñe ⁊ ad incorruptelam et̾ne bea¬
titudinis erigi non potuit. nͥ pͥus imple.¬
uerit legem que. in .x. p̃ceptis conti¬
netur.⁊ grãm in qua xͥ resurrectio fac

Expanded text:
. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus, donis spiritualibus adjuvando illam, erexit in operibus bonis aei glorificationem. Quos, inquit Aposhumana natura hanc corruptionem deponere, et ad incorruptelam aeternae beatitudinis erigi non potuit, nisi prius impleverit legem, quae in decem praeceptis continetur, et gratiam, in qua Christi resurrectio fa
Abbreviated transcription (Latin):
deseruit. cũ peccauit. Ouem dñs hu¬
meris inposuit. qr humanã naturam
suscipiens peccata nr̃a portauit. hum̾i
xͣcrucis brachia sunt. illic peccata mẽa
deposiii. in illa nobilis patibul ceruice
requieu. Oue inunta domũ rediit. qr
reparato homine celũ intrauit. Angłi st̃
euis amici. qr uoluntatẽ eiꝰ stabiliter cu¬
stodiunt. Idẽ ẽ uicina sũt. qr claritate ui¬
sionis illius fruuntur. Notandũ qd̾ ñ cdic̃
cõgratulamini ou s mͥ. qr uita nr̃a gan¬
diũ ẽ ciꝰ. Am̃ dico uobis qr gaudebit su¬
errauerunt.⁊ ñ indigent penitñcia. Licet
pastor multo plus nimirum diligat o¬
ues .xcuiiii. quam solam centesimam.
tacitis tñ aliis. de restaurata multis mo¬
dis se gaudere oftñdit. Sic quoq salua¬
tor de reparatione gñis human mag̃
gaudet. hoc est magis et pluribꝰ argum̃
gis gaudere nos in facit. Sic non est uo¬
Untas ante patrem ur̃m qui incelis ẽ.
ut ꝑeat unꝰ de pusillis istis. Sicut nõ

Expanded text:
peccavit. Quem Dominus humeris imposuit, quia humanam naturam suscipiens, peccata nostra portavit. Humeri Christi crucis brachia sunt. Illic peccata mea deposui; in illa nobilis patibuli cervice requievi. Qua inventa domum rediit, quia reparato homine coelum intravit. Angeli sunt ejus amici, quia voluntatem ejus stabiliter custodiunt. Idem sunt vicini, quia claritate visionis illius fruuntur. Notandum quod non dicit: Congratulamini ovi, sed mihi, quia vita nostra gaudium ejus est. Amen dico vobis, quia gaudebit suerraverunt, et non indigent poenitentia. Licet pastor multo plus nimirum diligat oves nonaginta quam solam centesimam, tacitis tamen aliis, de restaurata multis modis se gaudere ostendit. Sic quoque Salvator de reparatione generis humani magis gaudet, hoc est, magis et pluribus argumegis gaudere nos inde facit. Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui est in coelis, ut pereat unus de pusillis istis. Sicut non
Abbreviated transcription (Latin):
dent sibi eẽ dinussum: quoꝵ fictio
inpediuit ne ueram susciꝑent remis¬
sionem. Rurs enĩ exigetur. quamuis ꝑ
penitũciam dimissum fuisse repu¬
tetur. Orationes namq ieuinia ele¬
mosine ⁊ sunilia. cũ sint directe cre¬
dñtibꝰ. sũmũ bonũ remeclia peccato¬
rũ. fictis uaga flictuatione m̃tis uer¬
tuntur infalse spei securitatẽ.: in peo¬
cati fom̃tũ. hinc est illud. Et oratio eius
fiat inpeccatũi Post acceptã quoq ple¬
nã peccatoꝵ donationem. ⁊ uitune
gr̃e adhesionem. multi criminalit̃ cor¬
ruunt: ut petrus & dauid qui fortiores¬
sunt. surrexerunt. Iustꝰ enĩ si cecilent
ñ collidetur : qr dñs qui rapit uistũ ne
malicia iimutet euis sensum. cadenti

Expanded text:
dent sibi esse dimissum quorum fictio dent sibi esse dimissum quorum fictio impedivit ne veram susciperent remissionem. Rursus exigitur quamvis per poenitentiam dimissum fuisse reputetur. Orationes namque, jejunia, eleemosynae, et his similia, cum sint directe quaerentibus summum bonum remedia peccatorum, fictis vaga fluctuatione mentis vertuntur in falsae spei securitatem et in peccati fomentum: Hinc est illud: « Et oratio ejus fiat in peccatum . » Prius acceptam quoque plenam peccatorum condonationem, et intimae gratiae adhaesionem multi criminaliter corruunt, ut Petrus et David, qui fortiores surrexerunt. Justus enim si ceciderit non collidetur, quia Dominus qui rapit justum ne malitia
Abbreviated transcription (Latin):
serui tui. sicut et ego tui misertus sum:
t iratus dñs eiꝰ tradidit eũ tortoribꝰ. quo¬
adusq redderet uniu̾sũ debitũ. Socatio
hec sit intus incõsciencia scilicet. cũ quis
in desꝑationẽ incidit. Ss̃ aut̃ apud qũe
muilla est transmutatio nec uiciffitudius
obumbratio. mͦ misertus dicitur. qr oꝑa
iris tradit. Sic ⁊ pat̾ nĩs celestis faciet
uobis. si ñ remiseritis unꝰ quisq fr̃i suo de
corclibꝰ ur̃is. Constat qr siħoc qd̾ innos de¬
linquitur excorde ñ dimittimus. ⁊ id. illud
rursus anobis exigitur. qđ nobis iam ꝑ.
penitñciam dimissũ fuisse gaudebamꝰ.¬
uent. duplices animo ⁊ inconstantes in
om̃ibꝰ nus suis. quos parabole cõdusio
specialit ꝑcutit. Ipsi namq ficte con¬
uersantes ineccła. nec ꝓximũ sincero
affectu diligunt. nec pure soliꝰ dĩ intu¬
itu aliquid faciũt. Ed gͦ rogantibꝰ di¬
mis erat ds̃ inħ uidelicet qr sacram̃toꝵ
cõmunionẽ contulerat. in uanũ gau¬

Expanded text:
s sum? Et iratus dominus ejus tradidit eum tortoribus quoadusque redderet universum debitum. » Vocatio haec fit intus in conscientia, scilicet cum quis in desperationem incidit. Deus autem apud quem nulla est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio , modo misertus dicitur, quia optris tradit. « Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cet dictis constat , quia si hoc quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus a nobis exigitur quod nobis jam per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamvent duplices animo et inconstantes in omnibus viis suis, quos parabolae exclusio specialiter percutit. Ipsi namque ficte conversantes in Ecclesia nec proximum sincero affectu diligunt, nec pure solius Dei intuitu aliquid faciunt. Quod ergo rogantibus dimiserat Deus, in hoc videlicet quia sacramentorum communionem contulerant, in vanum gau
Abbreviated transcription (Latin):
reddi. Ap̃c meritoꝵ examinator. ia ꝑscͥp¬
turas cũ seruis rationem ponit. decem
milia talenta debebat. qui de innume¬
rabilibꝰ ꝑeccatis uł cͥminalibꝰ rationem
redditurus erat. Cũ aut̃ ñ haberet ui¬
res neq gram uñ satiffacere posset. sũ¬

Expanded text:
ristus meritorum examinator jam per Scripturas cum servis rationem ponit. Decem millia talenta debebat qui de innumerabilibus peccatis vel criminalibus rationem redditurus erat. Cum autem non haberet vires neque gratiam un
Abbreviated transcription (Latin):
uit amare. Non solũ cũ agitur pe¬
unicꝰ meus suꝑme: respice ⁊ exaudime
dñe ds̃ m̃s. hoc est muserere ⁊ aduiua.
Idõ petrus eg̃ditur foras. ut ab imꝑioꝵ
concilio sec̃tus negationis sordes liberis
tionem. fletu abluit u̾bi xp̃i recorda¬
uo: pꝰ quam gallus ceciut.: de c̾scenti¬
Uꝰ tenebris uicina lux nunciata est.
T̾unc aũ nobis gallus cantat. cũ p̃dica¬
tor. corda nr̃a ad conpunctione reuo¬
cat. Tunc incipunꝰ flere cũ ignimur
intus ꝑscintillam sciencie: ⁊ foras exinꝰ
extra qd̃ fuimꝰ. Pecrus ñdum dato sp̃u
uoci ancille cessit. cũ spũ dato nec pͥn¬

Expanded text:
uia non solum cum agitur poeimicus meus super me? respice et exaudi me, Domine Deus meus . Hoc est, miserere et adjuva. Ideo Petrus egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, negationis sordes liberis tionem fletu abluit verbi Christi recordatio, postquam gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est. Tunc autem gallus nobis cantat, cum praedicator corda nostra ad compunctionem revocat. Tunc incipimus flere, cum ignimur intus per scintillam scientiae et foras eximus extra quod fuimus. Petrus, nondum dato Spiritu, voci ancillae cessit; cum Spiritu dato, nec prin
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ille scelera ñ uideat. s ut a se
faciem eius abscondant. Qod uelam̃
dederunt. inpleuit ꝓpħiam que
ait. In uirga ꝑcucient maxillam ui¬
dicis isrł. sputis susceptis faciem
anime nr̃e lauat: uelamine faci¬
ei sue uelam̃ cordiũ nr̃oꝵ aufert.
olaphis quibꝰ incapudͭ ꝑcussus est.
capud humani gñis qd est adam sa¬
nat: et alapis expalmatus est. ut
maxime laudi eius manibꝰ et la¬
biis plandamꝰ. Uñ psalmista. Om̃s
gentes plandite manibꝰ uibilate
dõ. Incotumeliam qr se ꝓpħãm uo¬
luit haberi dicitur ei ꝓpħetira⁊ in
quos nos ad tollerandam ꝓ nomine
eius irrisionem p̃ꝑat. qui ꝓ nobis
sustinuit. Ad huc hodie quicũq re¬
ꝓbis actibus eum exac̾bant. dum
suas cogitationes & oꝑa tenebrarũ
abillo uideri ñ putant: quasi illu¬
dentes aiunt. ꝓphria quis ẽ qui
te ꝑcussit::

Expanded text:
eorum ille scelera non videat, sed ut a se faciem ejus abscondant. Quod velamedederunt, implevit prophetiam quae ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sputis susceptis, faciem animae nostrae lavat, velamine faciei suae, velamen cordium nostrorum aufert. Colaphis, quibus in caput percussus est, caput humani generis quod est Adam sanat, et alapis expalmatus est, ut maxime laudi ejus manibus et labiis plaudamus. Unde Psalmista: Omnes gentes, plaudite manibus, jubilate Deo . In contumeliam, quia se prophetam voluit haberi, dicitur ei, prophetiza, in quo nos ad tolerandam pro nomine ejus irrisionem praeparat, qui pro nobis sustinuit. Adhuc hodie quicunque reprobis actibus eum exacerbant, dum suas cogitationes et opera tenebrarum ab illo, videri non putant, quasi illudentes aiunt: Prophetiza, quis est qui te percussit?
Abbreviated transcription (Latin):
ũsus te testificantur:I hc̃ aũ nicħ respõ¬
dit. Ira cõmotꝰ pͥnceps et uesania m̃tis
agiatꝰ surgit. qr dñs tacebat. Tacitur¬
nitas ꝗͥẽ xͥ: apologiam ade absoluit
uanto aũ tacebat ad indignos respon¬
sione eiꝰ. tanto mag̾ pontifex furens ad
respondendũ ꝓuocat: ut exqualibet
occasione responsiõis locũ inueniat ac¬
cusatiõis. Idõ tacet. qr qͥcqͥd respondeat
scit illũ torqñdũ ad calũmam. Clxu
Et tursum sũmꝰ sac̃dos ait illi. ad¬
uiro te ꝑłm iuũ. ut dicas nob̾ si tues x¬
filiꝰ bñ dicti. Sixit ei iħc tu dixisti. Qd
ad iuras inpussime: ut accuses an
ũ c̃das: Si uͥ accuses. arguunt alii
legis in qua głabatur ignarus. ad iuran¬
do fidem querit an ip̃e ẽẽt xp̃c. qua¬
si occulte de eo lex et ꝓphe loqueren¬

Expanded text:
testificantur? Jesus autem nihil respondit. Ira commotus princeps, et vesania mentis agitatus, surgit, quia Dominus tacebat. Taciturnitas quidem Christi apologiam Adae absolvit. Quanto autem tacebat ad indignos responsione ejus, tanto magis pontifex furens ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione responsionis, locum inveniat accusationis. Ideo tacet, quia quidquid respondeat, scit illum torquendum ad calumniam. CAPUT CLXV. Et rursum summus sacerdos ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobi benedicti. Dicit illi Jesus: Tu dixisti. Quid adjuras, impiissime? ut accuses, an ut credas? Si ut accuses, arguunt alii legis in qua gloriabatur ignarus, adjurando fidem quaerit, an ipse esset Christus, quasi occulte de eo lex et prophetae loqueren
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ contra iħm.cccu.
ũ eũ morti tradent. ⁊ñ inuenir̃ent. Cũ
multi falsi testes accessissent nec inue¬
niebant. conueniencia testimonia illoꝵ
gina adñsus ioseph. et sacerdotes ad¬
u̾sus susannã: s ignis sine mat̾ia de¬
ouissime autem uenerunt duo
falsi testes et dixerunt. Nos audiuimꝰ
eũ dicentem. possum destruere tem plũ
aña legunꝰ dixisse. S falsus testis est.
qui non eodem sensũ dicta intelligit
quo dñr. dñs dixerat de templo corpo¬
ris sui. Isti mutant dicta saluatonꝰ. qui
sũ destruere templũ dĩ. Uos inqͥt lñs
soluite ñ ego. qr ip̃i manꝰ nob̃ inferre
manꝰ ñ debemus: dem̃ u̾tunt clicen¬

Expanded text:
testimonium contra Jesum, ut eum morti traderent, et non invenerunt. Cum multi falsi testes accessissent, nec inveniebant, et convenientia testimonia illorugina adversus Joseph , et sacerdotes adversus Susannam , sed ignis sine materiae deNovissime autem venerunt duo falsi testes, et dixerunt: Nos audivimus eum dicentem: Possum destruere templum Dante legimus dixisse? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit, quo dicuntur. Dominus dixerat de templo corporis sui. Isti mutant dicta Salvatoris quaesum destruere templum Dei. Vos, inquit Dominus, solvite; non ego, quia ipsi nobis inferre manus non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
rat qui dixit donec me t̃ neges. Nõ¬
nulli ꝑio affectu erga petrum᷑ putãt
petrum ñ dm̃ negasse. s hominẽ.
qũa frmolũ sit: prudens lec tor in¬
telligat. Sic enim defendũt apłm
ut dũm faciant m̃dacem. qui dixe¬
exiit foras añ atͥum pͥncipis: & ut
marcꝰ solus cõmemorat tũc pͥmo
gallus cantauit. ꝑetro reu̾so in atͥ¬
um. scd̾ã fit negatio. E xeunte gͦ

Expanded text:
rat, qui dixit donec me ter neges. Nonnulli pio affectu erga Petrum, putant Petrum non Deum negasse, sed hominem. Hoc quam frivolum sit, prudens lector intelligat. Sic enim defendunt apostolum, ut Dominum faciant mendacem, qui dixeexiit foras ante atrium principis; et ut Marcus solus commemorat, tunc primo gallus cantavit. Petro reverso in atrium, secunda fit negatio. Exeunte autem
Abbreviated transcription (Latin):
re in peccato dat incm̃tũ scelerum.
⁊ qui minima sꝑuit in maiora cor¬
ruit. Post t̾ciam negationẽ sequit᷑
galli cantꝰ. Sacͥm̃ta rerum. ꝑ statum
tempoꝵ designantur. Media nocte
negat. galli cantu penitae. pꝰ resur¬
rectionem subluce quẽ t̃ negau̾at
t̃ amare confessus ẽ: qr qd intenebris
obliuionis errauit. sꝑate iam lucis
rememoratione correxit: euisdem
u̾e lucis adepta p̃sencia. plene qͥc¬
quid nutau̾at erexit. Mistice gallũs
aliquis doctoꝵ est. qui sonnolentrs
inc̃pans ait. Euigilate usti. et no¬
lite peccare: Qd petrus añ pͥmũ gal¬

Expanded text:
re in peccato, dat incrementum scelerum: et qui minima spernit, in majora corruit. Post tertiam negationem sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum designantur. Media nocte negat, galli cantu poenitet, post resurrectionem sub luce, quem ter negaverat, ter amare confessus est; quia quod in tenebris oblivionis erravit speratae jam lucis rememoratverae lucis adepta praesentia, plene quidquid nutaverat erexit. Mystice, gallus aliquis doctorum est, qui somnolentos increpans, ait: Evigilate, justi, et nolite peccare . Quod Petrus ante p
Abbreviated transcription (Latin):
cipes sac̃dotum cum seruioribꝰ plebis
scribis conciliũ facientes. hic enarra¬
ri in cipiunt que apud caipham gesta
sunt: cũ iħc de domo anne foret duc¬
tus. ⁊ inp̃torium p̃sidis ñdũ ꝑductus.
ueruutam̃ quidam minꝰ diligent᷑ atten¬
dentes narrationẽ ioħis. et qͥd cet̾i eu¬
gliste p̾occupando. quid ue recapitular¬
do dixerint: c̃m̃tati sunt pȩtrum ne¬
gasse matrio caiphe. Moceu ni.

Expanded text:
ipes sacerdotum, cum senioribus plebis et Scribis concilium facientes. Hic enarrari incipiunt, quae apud Caipham gesta sunt, cum Jesus de domo Annae foret ductus, et in praetorium praesidis nondum perductus. Verumtamen quidam minus diligenter attendentes narrationem Joannis, et quid caeteri evangelistae praeoccupando quidve recapitulando dixerint, commentati sunt Petrum negasse in atrio Caiphae. M.
Abbreviated transcription (Latin):
trus foris utatͥostans. et R.cxcui.¬
calefaciens se. hoc reca L.ccxcii.¬
pitulat qd̾ añ dixerat: dem̃ que se¬
cuta sunt ungit. Sursum añ uidit
eũ alia ancilla : et ait cͥcũftantibꝰ. Et
hic erat cũ iħũ uarareno. dicto qd̃ an¬
nas misit iħm ad caipham. reditur
ad nartati onẽ petri : ut ex plicetur
quid indomo anne de tͥna eiꝰ ne¬

Expanded text:
trus foris in atrio stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante dixerat, deinde quae secuta sunt jungit. Rursum autem vidit eum alia ancilla, et ait circumstantibus: Et hic erat cum Jesu Nazareno. Dicto quod Annas misit Jesum ad Caipham, reditur ad narrationem Petri, ut explicetur quid in domo Annae de trin
Abbreviated transcription (Latin):
bene. quid me ceblis: Male loquitur
qui contra u̾itatẽ loquit᷑. Si male
locutꝰ sũ: da testimoniũ quo ꝓbes r̃¬
dacẽ. Pacienciã nos docuit humilit̃
quis dicit. Cur ñ fecit qd̾ ip̃e alibi p̃¬
cepit: Non sic ꝑcucienti debuit res¬
pondere. s maxillam altam p̃parare.
Cui respondendũ est. hõ solam al¬
tam maxillam ꝑcussuro: s totum cor¬
pus p̃parauit crucifigendũm. Prebent
namq multi alt̾am in axillam irati.
Deatꝰ est gͦ: qui in om̃ibꝰ que patitur
ꝓcdo. ueracit᷑ pot̃ dic̾e. Paratũ cor me¬

Expanded text:
uitur, qui contra veritatem loquitur. Si male locutus sum, da testimonium quo probes mendacem. Patientiam nos docuit humiliter quis dicit: Cur non fecit quod ipse alibi praecepit? Non sic percutienti debuit respondere, sed maxillam alteram praeparare . Cui respondendum est: Non solum alteram maxillam percussuro, sed totum corpus praeparavit crucifigendum. Praebent namque multi alteram maxillam irati. Beatus est ergo, qui in omnibus quae patitur pro Deo, veraciter potest dicere: Paratum cor me