comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sissime patientiȩ. Uidebas disꝑgentem:
⁊ sequebaris: Seandala dictantem au¬
diebas: ⁊ obsequebaris: Uera patientia
est. pati uł agere contra quod libeat:
s non pt quod liceat. Mirum uero qͦd
hominem audiebas furtiuie. susurrantẽ:
dm̃ non audiebas aꝑte reclamantem. ta¬
li quasi celitus emisso tonitruo. Ue illi
ꝑquem scandalum uenit. Nontantũ
aut dominus: s et sangiuis ipsius.
clamore nichilominus uehementi sur¬
dis licer t̾ribilit̾ irrugiebat. C lamor
eius: eius effu sio: Effusus quippe ꝓdis¬
persis filiis dĩ. ut eos congregaret inunũ.
iuste fremebat indisꝑsores. Odit numi¬
rum disꝑsores: qui non nouit nisi collig̾e.
Magnus eius clamor ⁊ uehemens: qͥ
corꝑa de sepulchris. animas ab inferis
excitauit. Terram cȩlosq tuba illa con¬
uocauit inunum: quippe quȩ inter¬
ra et quȩ incȩlis sunt pacificans. In om¬
nẽ terram ęxiuit sonus ille: et urãm ñ

Expanded text:
sissimae patientiae. Videbas dispergentem, sissimae patientiae. Videbas dispergentem, et sequebaris: scandala dictantem audiebas, et obsequebaris. Vera patientia est, pati vel agere contra quod libeat: sed non praeter quod liceat. 22 Mirum vero quod hominem audiebas furtive susurrantem, Deum non audiebas aperte reclamantem, tali quasi coelitus emisso tonitru: Vae illi per quem scandalum venit! Non tantum autem Dominus, sed et sanguis ipsius clamore nihilominus, vehementi, surdis licet, terribiliter irrugiebat. Clamor ejus, ejus effusio. Effusus quippe pro dispersis filiis Dei ut eos congregaret in unum, juste fremebat in dispersores. Odit nimirum dispersores, qui non novit nisi colligere. Magnus ejus clamor, et vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis excitavit. Terram coelosque tuba illa convocavit in unum, quippe quae in terra et quae in coelis sunt, pacificans. In omnem terram exivit sonus ille, et vestram non
Abbreviated transcription (Latin):
Ultra dicam ancit᷑: S uerius forsitan
⁊ utroq conpetentius: dixerim extra.
Qualis deniq illa ẽ mansuetudo: que
ipso etiam auditu om̃ium aures exasꝑat.
Uolo tamen eam ipsam ut ⁊ mͥmͦ exhi¬
beas. Cum tam paciens sis. ut a quolibet
etiam quo non licet ꝑtrahi non conten¬
das: liceat ⁊ me obsecro paulo nẽ confi¬
dentius age tecum. Alioquin. male mul¬
tum merui de te. si quod nemini soles:
soli michi indignandum putaueris.
gitur tuam conuenio conscientiam.
Uolens aninuitus ꝓfectus es: S siex
uoluntate: iam non ex obedientia. Si
auͣt inuitus: suspectum uideris habuis-¬
se imꝑium cui obsequi grauabaris. l¬
bi uͦ suspicio. ibi discussio necessaria. Ue¬
rum tu ut tuȩ pacientiȩ dares uł ca¬
peres erꝑimentum. nichil discutiens
trahi te passus es. non solum p̃t̃ uolunta¬
tem tuam: s et contra conscientiam. Opa¬
tientia: om̃i digna impatientia. Don po¬
ssum fateor non irasei. huic contentio¬

Expanded text:
Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan et utroque competentius dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, quae ipso etiam auditu omnium aures exasperat? Volo tamen eam ipsam ut et mihi modo exhibeas. Cum tam patiens sis, ut a quolibet etiam quo non licet, pertrahi non contendas; liceat et me, obsecro, paulo nunc confidentius agere tecum. Alioquin male multum merui de te, si quod nemini soles soli mihi indignandum putaveris. 11. Igitur tuam convenio conscientiam. Volens, an invitus profectus es? Sed si ex voluntate, jam non ex obedientia. Si autem invitus, suspectum videris habuisse imperium, cui obsequi gravabaris. Ubi vero suspicio, ibi discussio necessaria. Verum tu ut tuae patientiae dares vel caperes experimentum; nihil discutiens, trahi te passus es, non solum praeter voluntatem tuam, sed et contra conscientiam. O patientia omni digna impatientia! Non possum, fateor, non irasci huic contentio
Abbreviated transcription (Latin):
dendi untatemn: ꝓpriumq in suꝑ contẽp¬
uendi ep̃m: Et hec qua necessitate. ne¬
cesse non habeo dicere: cum rei exitus
satis indicet. ꝓfectos nempe plangimꝰ:
ꝓfectum non cernimus. His gͦ talibus
⁊ tan grauibus dare malis assensum.
en̾bere obsequium. impendere aduito¬
rium. tu mͥ obedientiam nominas: mo¬
destiã nuncupas: apellas mansuetudi¬
nem: Tu in quã conaris pessima uicia.
uirtutum palliare nominibus: Ante
putas hoc sine iniuria facere domini
uirtutum: quod uirtutibus facis inui¬
riam: U anissimam p̃sũptionem. tur¬
pissima leuitatem. crudelissimã dissen¬
sionem. obedientie. modestie: mansuetu¬
dinis nominibus uelas: ⁊ uelatis sordi¬
bus saera illa uocabula maculas. Hanc
ego nunquam emuler obedientiam:
Talem michi nunquã libeat modestiã
uł potius molestiam: imitari. Huiusce¬
modi mansuetudo: semꝑ longe fiat
ame. Talis siquidem obedientia. om̃i
ẽ contẽptu deterior. Talis quoq mo¬
destia. ultͣ omnem modum extenditur

Expanded text:
dendi unitatem, propriumque insuper contemnendi episcopum? Et haec qua necessitate, necesse non habeo dicere, cum rei exitus satis indicet. Profectos nempe plangimus, profectum non cernimus. 10. His ergo talibus et tam gravibus malis dare assensum, exhibere obsequium, impendere adjutorium, tu mihi obedientiam nominas, modestiam nuncupas, appellas mansuetudinem? Tu, inquam, conaris pessima vitia virtutum palliare nominibus? An te putas hoc sine injuria facere Domini virtutum, quod virtutibus facis injuriam? Vanissimam praesumptionem, turpissimam levitatem, crudelissimam dissensionem, obedientiae, modestiae, mansuetudinis nominibus velas, et velatis sordibus sacra illa vocabula maculas. Hanc ego nunquam aemuler obedientiam: talem mihi nunquam libeat modestiam, vel potius molestiam, imitari: hujuscemodi mansuetudo semper longe fiat a me. Talis siquidem obedientia omni est contemptu deterior: talis quoque modestia ultra omnem modum extenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
dñe deus meus quomͦ tuũ de me solo
frustratum ẽ iudicium: ponens sub
modio lucernam quȩ potãt lucere
suꝑ candelabrũ: Et ut aꝑtiꝰ loquar.
temptans me face monachũ. ⁊ uolens
absconde in tabernacło tuo in die ma¬
lorum. hominem necessariũ mundo. sine
quo ep̃i non possunt sua ꝑtͣctare nego¬
tia:. S et hoc mei mͥ necessarii p̃stitert̃
ut nunc quoq uidear loqͥ tͦbatꝰ homini
cuiꝰ nũꝗͣ nͥ serenus ⁊ cũ omni iocũditate.
soleo recordari. Uos tam̃ uobis dico pat̾
noueritis: quia paratus sum ⁊ non sum
turbatus. ut custodiam mandata tͣna
Nt̾ȩ aut̃ indulgentie erit parce mͥ. uͥ
parcendum decreuentis. Ad Hunbauđ̃¬

Expanded text:
Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frustratum est judicium, ponens sub modio lucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcopi non possunt sua pertractare negotia? Sed et hoc mei mihi necessarii praestiterunt, ut nunc quoque videar loqui turbatus homini, cujus nunquam nisi serenus et cum omni jucunditate soleo recordari. Vos tamen vobis dico, pater noveritis quia paratus sum, et non sum perturbatus, ut custodiam mandata vestra. Vestrae autem indulgentiae erit parcere mihi, ubi parcendum decreveritis. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
antur quia non ẽ consiliũ contͣ con¬
silium dñi. Quib si ego respondissem.
exui tunicã meam quomͦ induã illã.
laui pedes meos quomͦ inqui nabo illoᷤ:
ꝓfecto indignarent᷑. Nẽ aũt diuino
aut succenseant aut acquiescant iudi¬
cio. quo factũ ẽ. ut ⁊ si uelim non ualeã
ꝓficisei. S gͣndis in quiunt fuit causa:
grauisq necessitas Querendus gͦ fu¬
erat:qui grandibus diffini endis fuisset
idoneus. Si taleni me putant: ego me
talem non ẽe nequaquã puto. s scio
Deniq siue grandia sint siue parua.
ad que me ita ꝑurgent: ego causam ñ
habeo. Quero si quidem. Facilia sunt
an difficilia: quȩ adꝓturbandum ami¬
cum silentiũ tantoꝑe imponere curatis
amico: Si facilia: absq me possunt fien
Si difficilia: ꝑ me ñ possunt effici Nisi
forte tanti estimor cui grandia ⁊ impoᷤᷤ¬
sibilia reserufitur: tamꝗͣ ego ẽa possim
quȩ nemo alius face pot̃ Quod si itaẽ.

Expanded text:
riantur, quia non est consilium contra conriantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondissem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus definiendis fuisset idoneus. Si me talem putant, ego me talem non esse nequaquam puto, sed scio. Denique sive grandia sint, sive parva, ad quae me ita perurgent ego causam non habeo. Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae nemo alius facere potest. Quod si ita est,
Abbreviated transcription (Latin):
ualle. sał ⁊ orat̾. Quia semel cepi loqͣr.
⁊ loquar aduos. eroq importunus. s
importunus caritatis. s ueritatis. s ui¬
sticiȩ. Nam ⁊ si tanti non sum. ut romȩ
habeam ꝓpͥa negotia:. nulla tñ quȩ dĩ
ẽẽ constiterit ame dico aliena. Qua¬
ꝓpt̾ siuere id mͥ gr̾x̧ apud uos manet. qd
multorum habet opinio. liceat illud
obsecro legatis dñi archi ep̃i remensis.
in p̃senti negotio exꝑiri. Nil quippe
eiͦs nisi quod iustum ẽ ꝑ ferre uł que¬
rere suspicamur muadu
uit quidem parere paratum cor me¬
um.s non ȩque ⁊ corpus meum:
Seuientis siquidem accutȩ febris exusta
ardoribus. ⁊ ex hau̾ta sudotibus. non ua¬
luit suffic̾e spũi ꝓmto. caro infirma. Uo¬
lui gͦ. s p̃uolanti uoluntati obstitit ea
quã dm occasio. Quȩ an iusta sit. ipsi¬
cusatione obedientie retibus eircumelu¬
sum: cotidie de claustro ad ciuitates ꝑ¬
t᷑here moliuntur: Simulq attendãt
istam me occasionẽ non fallacit̾ ad in¬

Expanded text:
utem et orationem. Quia semel coepi, loquar, et loquar ad vos: eroque importunus, sed importunus charitatis, sed veritatis, sed justitiae. Nam etsi tanti non sum, ut Romae habeam propria negotia, nulla tamen quae Dei esse constiterit, a me duco aliena. Quapropter si verae id mihi gratiae apud vos manet quod multorum habet opinio, liceat illud obsecro legatis domini archiepiscopi Remensis in praesenti negotio experiri. Nil quippe eos, nisi quod justum est, perferre vel quaerere suspicamur. uit quidem parere paratum cor meum; sed non aeque et corpus meum. Saevientis siquidem acutae febris exusta ardoribus et exhausta sudoribus, non valuit sufficere spiritui prompto caro infirma. Volui ergo, sed praevolanti voluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsicusatione, obedientiae retibus circumclusum, quotidie de claustro ad civitates pertrahere moliuntur; simulque attendant istam me occasionem non fallaciter adin
Abbreviated transcription (Latin):
ydierunt homines clxxuruii.¬
qđ locum gr̃e habeam ap̃ uos. & mul¬
ci ꝓfecturi hierosolimã petunt se ur̃e
excellentie ꝑ me cõmendari. Ex quib
ẽ iste uiuienis consanguineꝰ meꝰ. uiuens
ut aiunt streninius in armis. suauis
inmorib. Et gaudeo qđ ad tempꝰ eleg̃
militare dõ. mag̃ qͣm scło. Itaq facite
morem urm. &. bñ sit huic ꝓpt̾ me. sic̃
cet̾is om̃ib ꝓpinquis meis fuit. quiꝑ
me uob̾ innotescere potuerunt. De ato
cauete. ne uoluptas carnis. & gła tem¬
porał. impecdiant uob̾ it̾ regni celestis.¬

Expanded text:
dierunt homines quod locum gratiae habeam apud vos et multi profecturi Jerosolymam petunt se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste juvenis consanguineus meus, juvenis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huic propter me; sicut caeteris omnibus propinquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cavete ne voluptas carnis et gloria temporalis impediant
Abbreviated transcription (Latin):
non tanqͣm de cet̾is. s uere p̃cet̾is
umum. Idq tam secure. qmͣ securi su¬
mus. de suagͥ uos fideli deuotione.
sincera dilectione. uoluntate subdita.
atq obedientissima. Honoret᷑. qͣm uas
ẽ. in honorem. Sentiat qͦd inuob̾ ẽ ñ
frustra se honorificare minist̾ium su¬
um. ñ frustra pollere his morib. qͥbꝰ
honoret᷑ ds. ornet᷑ eccłia. qui deniq de¬

Expanded text:
non tanquam de caeteris, sed vere prae caeteris unum: idque tam secure, quam securi sumus de sua erga vos fideli devotione, sincera dilectione, voluntate subdita atque obedientissima. Honoretur, quoniam vas est in honorem. Sentiat, quod in vobis est, non frustra se honorificare ministerium suum: non frustra pollere his moribus quibus honoretur Deus, ornetur Ecclesia, qui denique de
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: s celestia mercant᷑. Sic it᷑ ad ast᷑.
Talib hostiis ꝓmeret᷑ ds. Istorum ẽ enĩ
regnum celorum. qui regi terre in t̾ra
uiuentium redd̃e poterunt ꝓhis t̾re¬
rus uitam & głam semptt̾nam. Misi¬
mꝰ uob̾ magistrum brunonem olum mͥ
ꝑ dies multos indiuiduum comitem.
nunc autẽ patrem multarũ quid̃ ani¬
marũ letantiũ in xp̃o. s egentiũ in scło.
Exꝑiatur ꝙ ipse munificã manũ regis.
ut augeat᷑ numerꝰ amicorũ: qui ipsũ
recipiant in et̾na tab̾nacła. Qͦa illi fa¬
citis. mͥ facitis: qͥa qͦd illi deẽ. ame ex¬
igit᷑. At qͥa marsupuim nr̃m minꝰ suf¬
ficiens ẽ. ad ur̃m sane qͦd aliqnͣto gros

Expanded text:
sunt, sed coelestia mercantur. Sic itur ad astra : sunt, sed coelestia mercantur. Sic itur ad astra : talibus hostiis promeretur Deus. Istorum est enim regnum coelorum, qui regi terrae in terra viventium reddere poterunt pro his terrenis vitam et gloriam sempiternam. Misimus vobis magistrum Brunonem, olim mihi per dies multos individuum comitem, nunc autem patrem multarum quidem animarum laetantium in Christo, sed egentium in saeculo. Experiatur et ipse munificam manum regis, ut augeatur numerus amicorum, qui ipsum recipiant in aeterna tabernacula. Quod illi facitis, mihi facitis: quia quod illi deest, a me exigitur. At quia marsupium nostrum minus sufficiens est, ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
reges sunt. Ipsorum ẽ enĩ regnum celoꝵ
iure ꝙ merito pauꝑtatis. Non decet frus¬
tra e longinquo ẽẽ uocatos. & suis sedibꝰ
exules. inutili ꝑ egͥnatione uagari. Pu¬
tas. poterunt cantare canticum dñ in
terra aliena: S non recte forte dixerĩ
alienam. que semini bono spontaneum
expandit sinum. ꝙ p̃ciosum depositum
iam leto ingremio pie fouere suscepit.
Cecidit ut uideo cecidit gͣnum bonum
i terram bonam. & optimam. sꝑo in
dño qđ radicabit. germinabit. multi
tum. Porro hunc cum rege partibor:
tis. Qͦs in uerbo ur̃o exposuimus. &
misimus ꝑegͥnari: regia sunt lib̾alitate
suscepti. Occurristis eisirum panib.
eduxistis eos in refrigerium. constitu¬
istis eos suꝑ excelsam t̾ram. ut come¬
dant fructus agrorum. ut suggant
mel de petra. oleumq de saxo durissi¬
mo. butirum de armento & lac de ouib
ꝙ. ficus cum medulla tͥtici. & sangͥnẽ
uue bibant meracissimũ. Et ħ terrena

Expanded text:
reges sunt. Ipsorum est enim regnum coelorum, reges sunt. Ipsorum est enim regnum coelorum, jure et merito paupertatis. Non decet frustra e longinquo esse vocatos, et suis sedibus exsules inutili peregrinatione vagari. Putas poterunt cantare canticum Domini in terra aliena? Sed non recte forte dixerim alienam, quae semini bono spontaneum expandit sinum, et pretiosum depositum jam laeto in gremio pie fovere suscepit. Cecidit, ut video, cecidit granum bonum n terram bonam et optimam: spero in Domino quod radicabit, germinabit, multiptia . Porro hunc cum Rege partibor, tis. Quos in verbo vestro exposuimus, et misimus peregrinari, regia sunt liberalitate suscepti. Occurristis eis cum panibus, eduxistis eos in refrigerium, constituistis eos super excelsam terram, ut comedant fructum agrorum, ut sugant mel de petra, oleumque de saxo durissimo; butyrum de armento, et lac de ovibus, et ficus cum medulla tritici, et sanguinem uvae 197 bibant meracissimum. Et haec quidem terrena
Abbreviated transcription (Latin):
ierint. & si habitau̾int in extremis ma¬
ris. ñ erunt absq me. Habes rex lu¬
men ocłorũ meorũ. habes cor meum
ꝙ animã meã. Quid. si modicũ nr̃i ab¬
ẽ : Corpusculum loqͦr uile istud man¬
cipium. qͦd &. si uoluntas exponeret:
s retineret necessitas. Non ualet seqͥ
uolantem animum. qm infirmum ẽ:
& solum pene illi suꝑẽ. sepulchrũ. S
que cura: Anima mea inbonis demo¬
rabit᷑. cum semen meum ħeditabit ter¬
ram. Semen meum: semen bonum.
Germinabit: si tam̃ in terram bonam
cecicłit. Letabit᷑ & delectabit᷑ in crassitu¬
dine anina mea: quippe ut confido da¬
bit᷑ illi de fructu manuum suarum.
Neposita ẽ ħ spes mea in sinu meo: ut
patient̾ feram abhis uł corpore separa¬
ri. Non mireris rex. ante elegissem a
corpore ꝑegͥnari. qm istos emittere: si
solus cause deeẽt cłs. Suscipe illos tan¬
qͣm aduenas & ꝑegͥnos. uerũptam̃ ciues
sc̃oꝵ & domesticos dĩ. Parum dixi ciues:

Expanded text:
ierint: et si habitaverint in extremis maierint: et si habitaverint in extremis maris, non erunt absque me. Habes, Rex, lumen oculorum meorum, habes cor meum, et animam meam. Quid si modicum nostri abest? Corpusculum loquor, vile istud mancipium, quod etsi voluntas exponeret, sed retineret necessitas. Non valet sequi volantem animum, quoniam infirmum est, et solum pene illi superest sepulcrum. Sed quae cura? Anima mea in bonis demorabitur, cum semen meum haereditabit terram. Semen meum, semen bonum. Germinabit, si tamen in terram bonam ceciderit. Laetabitur et delectabitur in crassitudine anima mea; quippe, ut confido, dabitur illi de fructu manuum suarum. Reposita est haec spes mea in sinu meo, ut patienter feram ab his vel corpore separari. Non mireris, Rex. Ante elegissem a corpore peregrinari, quam istos emittere, si solus causae deesset Deus. Suscipe illos tanquam advenas et peregrinos, verumtamen cives sanctorum, et domesticos Dei Parum dixi cives;
Abbreviated transcription (Latin):
cionib: de bñdictionib & metat. ꝓ huiꝰ¬
modi obsecͦ uos ponere ocłos ur̃os suꝑ
latorem p̾sentium. quẽ ꝓcerto ad ur̃am
regiam p̾sentiam ñ cupiditas traxit. s
coegit necessitas. Necessitas dico ñ sua.
s suorũ multorũ uidelicr a quib mis¬
sus ẽ. seruorũ dĩ fideliũ. Audite patien¬
ter qͦd patiant᷑. Audite ꝙ compatimui.
qͥa si cõpatimini .&. conregnabitis. Nec
contempnendũ regi regnare cũ talib.
ipsorũ ẽ enĩ regnũ celorũ. qui contemp¬
serunt uitam mundi. Facite uob̃ il¬
los amicos. de mãmona iniquitatis:
ut cum defec̾itis a t̾reno regno ur̃o: re¬
cipiant uos insuum regnum et̾nim.¬
uidere me. Et quis ego sum. ut dissimu¬
lem bñplacitũ regis. Accurro. & qui
querebar. ecce ad sum. non ĩ p̃sentia cor¬
poris infirma. in qua despexit dñm he¬
rodes. attam̃ in uiscerib meis. Nam qͥs¬
me separabit abhis: Sequar eos qͦc̃q

Expanded text:
tionibus, de benedictionibus et metat . Pro hujutionibus, de benedictionibus et metat . Pro hujusmodi 196 obsecro vos ponere oculos vestros super latorem praesentium, quem pro certo ad vestram regiam praesentiam non cupiditas traxit, sed coegit necessitas. Necessitas dico non sua, sed suorum, multorum videlicet a quibus missus est, servorum Dei fidelium. Audite patienter quid patiantur, audite et compatimini; quia si compatimini, et conregnabitis. Nec contemnendum regi regnare cum talibus: ipsorum est enim regnum coelorum, qui contempserunt vitam mundi. Facite vobis illos amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis a terreno regno vestro, recipiant vos in suum regnum aeternumvidere me. Et quis ego sum, ut dissimulem beneplacitum Regis? Accurro, et, qui quaerebar, ecce adsum: non in praesentia corporis infirma, in qua despexit Dominum Herodes ; attamen in visceribus meis. Nam quime separabit ab his? Sequar eos quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
S confido indũo qđ meliꝰ facietis. & si
uerũ ẽ testimoniũ qͦd uob̃ ꝑhibet cars¬
simus auuncłs m̃s andreas. cui mul¬
tum credimus. & hic & in et̾num dõ
miserante regnabitis. Peregͥnis. egeniꝰ.
dilatata ẽ magnificentia ur̃a suꝑ t̾ram
Et enĩ gła nominis ur̃i. quos finesĩ
attigit : S audite consilium diligen¬
tis uos. Studete qͦd inuob̃ ẽ hanc ipsa
głã referre ad illum a quo ẽ: siñ utiltis
eam ꝑdẽ. aut cͥte ꝑdi abea. Hoc autĩ
sic fiet. si int̾ eos quos regie munifica¬
tie celebris opimio ẽuocat de longinꝰ
discretionis ocł̃m apitis. manũq. s¬
tenditis non tam cupidis qͣm egenis. Et
accipiens głificat patrẽ suũ qui in celisẽ.
Cum autẽ do̾ suagła de ur̃o munere exore
egentium. ita fidelit̾ resignabit᷑. ub̃ iori
ꝓculdubio riuo fluat uob̾ necẽẽ ẽ. ille fors
głe. qui diligentes se diligit. ꝙ głificat
głificantes se: ut qui seminat inbñdic¬

Expanded text:
 confido in Domino quod melius facietis: et si verum est testimonium quod de vobis perhibet charissimus avunculus meus Andreas, cui multum credimus, et hic et in aeternum Deo miserante regnabitis. Peregrinis, egenis, atata est magnificentia vestra super terram. Etenim gloria nominis vestri quos fines non attigit? Sed audite consilium diligentis vos. Studete, quod in vobis est, hanc ipsam gloriam referre ad illum a quo est, si non vultis eam perdere, aut certe perdi ab ea. Hoc autem sic fiet, si inter eos quos regiae magnificentiae celebris opinio evocat de longinquo, discretionis oculum aperitis, manumque extenditis non tam cupidis quam egenis. Etaccipiens glorificat Patrem suum qui in coelis est. Cum autem Deo sua gloria de vestro munere ex ore egentium ita fideliter resignabitur, uberiori procul dubio rivo fluat vobis necesse est ille fons gloriae, qui diligentes se diligit, et glorificat glorificantes se: ut qui seminat in benedic
Abbreviated transcription (Latin):
ob̾ audeo loqui: qͥcqͥd in buccam ue. ccixx¬
u̾it. Nam& si oportuerit sustineri
modicum qͥd insipientie mee. geret mͥ
ꝓculdubio morem beniuolentia ur̃a:
que sapientibꝰ & insipientibꝰ debitͥx ẽ.
ꝙ. hoc dico. non qͥa cogitem p̃cipitare u̾¬
bum. qͦd ad rem non ꝑtinet. aut leuita¬
te uti intendam. aut nuigari delectet.
p̃sertim ap̃ uos. qui uidemini columne
eccłie. s ex abundantia cordis os loqͥt᷑.
& ueritas dolore urgente intͥnseco. taci¬
turnitatis impatiens. ꝓrumpit in me¬
dium. Mei enĩ dico uob̃ pene motisił
pedes. pene effusi sunt gressus mei. qͦd
execͣnda ut uidetur conuersione. tam
frequent̾ sapientiam uincit malicia.
Addunt᷑ ubiq cornua impiis. & exarma¬
tur iꝰticie zelus. & non ẽ qui fac̾e bonũ
non dico uelit: s possit. Suꝑbi inique
agunt usq quaq: & nemo audet muti¬
re contra. Et utinam uł innocentia
tuta e̾ẽt: & iꝰticia ipsa suimet suffic̾et
defensioni. Qͥd peccauit abbas latͥna¬

Expanded text:
obis audeo loqui quidquid in buccam venerit. Nam etsi oportuerit sustineri modicum quid insipientiae meae, geret mihi procul dubio morem benevolentia vestra, quae sapientibus et insipientibus debitrix est. Et hoc dico, non quia cogitem praecipitare verbum quod ad rem non pertinet, aut levitate uti intendam, aut nugari delectet, praesertim apud vos, qui videmini columnae Ecclesiae: sed ex abundantia cordis os loquitur, et veritas, dolore urgente intrinseco, taciturnitatis impatiens, prorumpit in medium. Mei enim, dico vobis, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quod exsecranda, ut videtur, conversione tam frequenter sapientiam vincit malitia. Adduntur ubique cornua impiis, et exarmatur justitiae zelus: et non est qui facere bonum, non dico velit, sed possit. Superbi inique agunt usquequaque, et nemo audet mutire contra. Et utinam vel innocentia tuta esset, et justitia ipsa suimet sufficeret defensioni. Quid peccavit abbas Latinia
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ & in ipsam religionem. Qͥd res¬
tat. nͥ ut adiciatis & ipsoͥs angłos scis
dñari : Nisi qͦd in hoc posterior ui¬
das pͥorem uicisse u̾sutia & fraude
uidet᷑. qͦd cum illiꝰ faciuꝰ condiscipłi
horruerint uiuu̾si. iste callidior potu¬
it ad coniuendum. inmo ad fauendũ.
sue malicie. non qͦslibet. s ipsos apłoꝵ
pͥncipes cͥcũuenire. Non imputo dño
meo. cui tanqͣm homini subripi po¬
tuit: & hoc oro ne ds̃ imputet. Absit
tam execrabilis maligni huiꝰ sacͥlegꝰq
conatꝰ. Et ego de hac re ad ipsum qͦ:
solito ausu scͥpsissem: si non sensissem
ipsum qͥcqͥd sc̃bimꝰ minꝰ solito accepta¬
re. Queso. dolete uos qui monachi
estis uicem magistͥ ur̃i beati bñdict̾i.
cui iam ut uidetis ꝓpe ẽ ut ubiq con¬
t᷑dicat᷑. & ꝑeat om̃is uigor monastice

Expanded text:
amplius et in ipsam religionem. Quid resamplius et in ipsam religionem. Quid restat, nisi ut adjiciatis et ipsis Angelis sanctis dominari? Nisi quod in hoc posterior Judas priorem vicisse versutia et fraude videtur: quod cum illius facinus condiscipuli horruerint universi; iste callidior potuit ad connivendum, imo ad favendum suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum principes circumvenire. Non imputo domino meo, cui, tanquam homini, subripi potuitam exsecrabilis maligni hujus sacrilegusque conatus! Et ego de hac re ad ipsum quoque solito ausu scripsissem, si non sensissem ipsum, quidquid scribimus, minus solito acceptare. Quaeso, dolete vos, qui monachi estis, vicem magistri vestri beati Benedicti: cui jam, ut videtis, prope est ut ubique contradicatur, et pereat omnis vigor monasti
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Atq id quidẽ falsum. S si qͦsd̃i
turbatores & conspiratores in diuersi
clanstra diuisit. ne simł positi plis
noc̾ent nocͥent. qͥs hoc recte uidicans
rep̃liñdat: Iam de t̾ris & bonis eccd̃i
quasi distractis. & alienatis. & datis
ab eo cognatis suis. coram uen̾abili¬
bꝰ ep̃is suessionensi. & autisiodo¬
renf᷑ comiteq theobaldo aduocato
utiq monast̾ii satis responsum ẽ. ꝙ.
adhuc respondet᷑. sic illum dedisse su¬
is. qͦmͦ alienis. idẽ. ad eunde censũ uł
consuetudinẽ. Porro aũ a scło non ẽ
auditum. qͦd mouachꝰ rebellis. suꝑbꝰ.
uctoritate meruerit. A tempore
De scariothis non ẽ inuentꝰ similis
illi. qui sic insurg̾et in magistrum:
& tracłet sanguinem iustum. Felix
magister. cui cum magistro om̃ium
cõmunis ꝓpħica illa uox ẽ. homo pa¬
cis meȩ in quo sꝑabam. qui edebat
panes meos. magnificauit suꝑ me sup
nouum aliqͥd addidistis. usur pantes

Expanded text:
erit. Atque id quidem falsum. Sed si quosdam erit. Atque id quidem falsum. Sed si quosdam turbatores et conspiratores in diversa claustra divisitnocerent, quis hoc recte judicantes reprehendat? Jam de terris et bonis ecclesiae quasi distractis et alienatis, et datis ab eo cognatis suis, coram venerabilibus episcopis Suessionensi et Autissiodorensi, comiteque Theobaldo, advocato utique monasterii, satis responsum est, et adhuc respondetur, sic illum dedisse suis, quomodo alienis, id est ad eumdem censum vel consuetudinem. 3. Porro autem a saeculo non est auditum quod monachus rebellis, superbus, auctoritate meruerit. A tempore Judae Iscariotis non est inventus similis illi, qui sic insurgeret in magistrum, et traderet sanguinem justum. Felix magister, cui cum Magistro omnium communis prophetica illa vox est: Homo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, magnificnovum aliquid addidistis, usurpantes
Abbreviated transcription (Latin):
nuexquiritur. Si cͥmen ẽ. acceptum
eẽ cło & hominibꝰ: tollat᷑ & crucifigat᷑.
Negari enĩ non pot̾ hoc illum e̾ẽ: celo ꝙ
t̾ra. testibꝰ. Si cͥmen ẽ e̾ẽ hospitalem.
benignum. sobͥum. castum. humilem.
decidat m̾ito ab inimicis suis inani
Re uera namq & in his excusari nonps
tium dĩ mei. Prsus gͣuis offensa. su
ta ẽ. Non uegat abbas. hominẽ qui int¬
tebatur in angliam. cum c̾e̾t honorisice
susceptus hospitio. querere loqui cum
eo. s parauti exire int̾uenit hub̾tꝰ p̃po¬
situs. dicens se potiꝰ exiturum. & ho¬
mini uice ipsiꝰ satisfacturum. Si quo
minꝰ qđ oportuit actum fuit cum uiro.
cuiꝰ culpa fuerit: nob̃ relinquimꝰ uidi¬
candum. Accusatur itẽ qđ litt̾as dñ
pape p̃dicto hub̾to uolent̾ abstulert.
&. diri perit. s extant litt̾e integre
& bullate. nec ui eas sic̃ mentit᷑ ami¬
sit. s sponte dimisit. consilio utiq co¬
mitis theobaldi. & nr̃o. Dicit᷑ qͦq qͦd
qͦsdam monachos in captionem posi¬

Expanded text:
exquiritur. Si crimen est acceptum esse Deo et hominibus; tollatur, et crucifigatur. Negari enim non potest hoc illum esse, coelo et terra testibus. Si crimen est esse hospitalem, benignum, sobrium, castum, humilem; decidat merito ab inimicis suis inanis. Revera namque et in his excusari non potium domini mei. Prorsus gravis offensa, si ita est. Non negat abbas, hominem qui mittebatur in Angliam, cum esset honorifice susceptus hospitio, quaerere loqui cum eo; sed paranti exire intervenit Humbertus praepositus, dicens se potius exiturum, et homini vice ipsius satisfacturum. Si quo minus quod oportuit, actum fuit cum viro; cujus culpa fuerit, vobis relinquimus judicandum. Accusatur item quod litteras domini Papae praedicto Humberto violenter abstulerit, et diruperit. Sed exstant litterae integrae et bullatae: nec vi eas, sicut mentitur, amisit, sed sponte dimisit, consilio 227 utique comitis Theobaldi, et nostro. Dicitur quoque quod quosdam monachos in captionem posu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mͥ ult᷑ non egredi monast̾io. nͥ ad con¬
uentum abbatum ap̃ cist̾cium: semel
in anno. Hic fultus oĩonibꝰ ur̃is. &. bñ¬
dictionibꝰ consolatus. paucis diebꝰ quibꝰ
muinc milito. expecto donec ueniat im¬
mutatio mea. Propitiꝰ sit mͥd̾s. ut ñ
amoueat oronem ur̃am. & misccłiam su¬
am a me. Fractus sum uiribꝰ. & legiti¬
mam habeo excusationem. ut iam non
possim discurrere ut solebam. Sedebo
&e silebo. si forte exꝑiar qͦd de plenitudi¬
ne intime suauitatis sc̃s ꝓpħa eructu¬
at. bonumẽ inquiens expectare dñm
insilentio. Et ne solus uideamini mͥ lu¬
sisse. puto iam non audebitis me de hoc¬
silentio meo rep̃hñcde. ꝙ more ur̃o ap¬
pellare soporem. qͦd ut puto congru¬
entiꝰ ac mag̃ ꝓpͥe sc̃s ẏsaias cultum iꝰti¬
ciȩ nominat. & de quo legitis in hoc ip¬
so ꝓpħa dicente dño. In silentio & spe:
erit fortitudo ur̃a. Cõmendate me ora¬

Expanded text:
est mihi, vltra non egredi de Monasterio, nisi ad Conest mihi, vltra non egredi de Monasterio, nisi ad Conuentum Abbatum apud Cistercium semel in anno. Hic fultus orationibus vestris, & benedictionibus consolatus: paucis diebus, quibus nunc milito, expecto donec veniat immutatio mea. Propitius sit mihi Deus, vt non amoueat orationem meam, & misericordiam suam a me. Fractus sum viribus, & legitimam habeo excusationem: vt iam non possim discurrere vt solebam. Sedebo & silebo, si forte experiar quod de plenitudine intimæ suauitatis sanctus Propheta eructuat, Bonum est, inquiens, expectare Dominum cum silentio. Et ne solus videamini mihi lusisse, puto iam non audebitis hoc nossilentium reprehendere, & more vestro appellare soporem: quod, vt puto, congruentius ac magis proprie, Esaias cultum iustitiæ nominat: & de quo legitis in hoc ipso Propheta, dicente Domino, In silentio & in spe erit fortitudo vestra. Commendate me ora
Abbreviated transcription (Latin):
recaliustis pͥsce amicicie recordari: &
uł lesum reuocare amicum. Libent̾
redeo reuocatus. Felix qui reuocor.
Nullarum iam memor sum iniuria¬
rum. En ego qui fuerã ur̃e ꝓfecto sc̃i¬
tatis seruus: & nunc & ante. Gr̃as
ago. optime locatus sum. intimꝰ uob̃
denuo factus. sic̃ dignamini scrib̾e.
Si forte utepueram ut arguitis. haud
dubium qͥn uelocit̾ recalescam: focus
cuit scrib̾e: obuiis manibꝰ suscepi. Le¬
gi auide. libent̾ telego: & placet sepiꝰ
repecitum. Placet fateor iocꝰ. Est enĩ &
iocunditate gratꝰ: & seriꝰ gͣuitate. Nes¬
cio siquid̃ qͦmͦ uit̾ iocandum ita disponi¬
tis sermones ur̃os in uidicio. ut ꝙ iocꝰ
leuitatem non redoleat: & auctoritas
conseruata hylaritatis non iuuat
gr̃am. Porro auctoritas ita seruatur:
Si qͣndo ridebam: non credebant mͥ. Cia
rescͥpsimus: & puto iam iure exigimus
ampliora que ꝓmisistis. Dignum ẽ ut
sciatis quȩ peues nos sunt. Decrecum

Expanded text:
recaluistis priscae amicitiae recordari, et recaluistis priscae amicitiae recordari, et vel laesum revocare amicum. Libenter redeo revocatus. Felix qui revocor. Nullarum jam memor sum injuriarum. En ego, qui fueram vestrae profecto Sanctitatis servus, et nunc, et ante, gratias ago: optime locatus sum, intimus vobis denuo factus, sicut dignamini scribere. Si forte intepueram, ut arguitis, haud dubium quin velociter recalescam, fotus cuit scribgi auide, libenter relego, & placet sæpius repetitum. Placet, fateor, iocus: Est enim & iocunditate gratus, & serius grauitate. Nescio siquidem quomodo inter iocandum ita disponitis sermones vestros in iudicio, vt & iocus leuitatem non redoleat, & auctoritas conseruata hilaritatis non minuat gratiam. Porro auctoritas ita conseruatur, Si quando ridebam, non credebant mihi. Eia rescripsimus, & puto iam iure exigimus ampliora, quæ promisistis. Dignum est vt sciatis quæ penes nos sunt. Decretum
Abbreviated transcription (Latin):
ta ne iocari libet: Dignanter sane
atq amicabilit̾: s si ita luditis. ut ñ
illudatis. Nolite mirari hoc. Nam su¬
pectum id mͥ fac̃ ur̃a ipsa tam subita
e inopinata dignatio. Non enim mul¬
tum temporis. ẽ. qͦd scͥbens ad uos. de¬
bita reu̾entia ur̃am magnitudinem
salutaui: & ñ respondistis mͥ u̾bum.
sec multo ante rursum scͥpseram ad uos
exurbe roma. ꝙ nec tunc quidẽ uł u¬
num iota recepi. Modo mitamini qͦd
o ingerere non p̾sumpsi: Qͦd si cul¬
pa ẽ quacũq ex causa non scͥpsisse. si¬
ne culpa ꝓfecto non erit noluisse ne
dicam contempsisse rescb̾e. Enin qͦ
ꝓ me fac̾et iusticia. qͥa id ame flagi¬
tatis. nͥ mallem occurrere gr̃e rede¬
unti. qͣmstardare eam mͥ. dum uł me
inutilit̾ excusare uolo. uł alium ac¬
cusare. S hoc dixi. ne qͥd clausum
inmente retinerem qͦd ore non ꝓme¬
rem: qͦd id uera recuset amicicia. De
cet̾o qͥa caritas om̃ia credit: iam oĩs
suspicio de medio fiat. G audeo qđ

Expanded text:
tane jocari libet? Dignanter sane atque amicabiliter: sed si ita luditis ut non illudatis. Nolite mirari hoc. Nam suspectum id mihi facit vestra ipsa tam subita et inopinata dignatio. Non enim multum temporis est, quod scribens ad vos debita reverentia vestram Magnitudinem salutavi, et non respondistis mihi verbum. Nec multo ante rursum scripseram ad vos ex urbe Roma, et nec tunc quidem num iota recepi. Modo miramini quodvobis ingerere non praesumpsi? Quod si culpa est quacunque ex causa non scne culpa profecto non erit, noluisse, ne dicam contempsisse, rescribere. En in quo pro me faceret iustitia, quia id a me flagitatis: nunti, quam retardare eam mihi, dum vel me inutiliter excusare volo, vel alium accusare. Sed hoc dixi, ne quid clausum in mente retinerem quod ore non promerem, quod id vera recuset amicitia. De caetero quia charitas omnia credit , jam omnis suspicio de medio fiat. Gaudeo quod
Abbreviated transcription (Latin):
erit certe meȩ culpȩ quod discessi¬
sti. delicato quippe adolescentulo au¬
sterus extiteram. et tenerũ nimis
durꝰ inhumane tͣctaui. Hinc enim
et presens quondam aduersũ me.
quantũ memini murmurare so¬
lebas: hinc ⁊ nc̃ sicut audiui etiam
absenti derogare non cessas. Non
tͥ imputet᷑. Possem forsitan ercusare
et dicere. quia sic lasciui puericie
motus cohercendi erant. ac rudibꝰ
annis debebant᷑ asꝑa illa disciplinȩ
districtionis initia. scͥpt᷑a at testan¬
te quȩ ait. ꝑcute filiũ tuũ unga

Expanded text:
Fuerit certe meae culpae quod discessiFuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga
Abbreviated transcription (Latin):
rie lesis. tantũ fugi malefac torẽ
meun. Cui iniuriã feci si iniuri¬
as furi An ñ eryedit cedere ꝑ¬
sequi dri oũa resistere: fugere
ferientem. quam referire: Recte. Assẽ¬
tio: Nonut contendem cepi hȩc: s
ut contentionẽ dirimerẽ: Fugere
ꝑsecutionẽ. non ẽ culpa fugientis.
s ꝑsequentis. Non contradico:
Omitto quod factũ ẽ. non requiro
cur uł quomͦ factũ ẽ. culpas non diᷤ¬
cutio. ñ retͣcto causas: non recordor
iniurias. Solent enun hec magis
instigare: quã mitigare discordi¬
as. Solũ qđ mͥ magis est cordi loqͦr Me
miserũ quod te careo. quod te non
uideo. quod sine te uiuo. ꝓ quo mo¬
ri: mͥ uiuere ẽ. sine quo uiuere: mo¬
ri. Nongͥ quero eur abieris: s quod
iam non redieris queror: Nlon causaᷤ
discessionis. s moras causor regͥssio¬
nis Ueni tm: ⁊ par erit: Reuert̾e:
⁊ satis factũ ẽ. Redi in quã redi:
⁊ letꝰ cantabo Mortuus fuerat.
⁊ reuixit. ꝑierat. ⁊ inuentus ẽ. Fu

Expanded text:
malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2.
Abbreviated transcription (Latin):
mata sua. contra que ego ausus mutire
fuissem. Abnui. tum qͥa puer sum. &. il¬
le uir bellator ab adolescentia. tum qͥa
uidicarem indignum rõnem ficłi huma¬
nis cõntti ratuincłis agitandam. quã tã
certa ac stabili ueritate constet ẽẽ subuix¬
am. Dicebam sufficere scͥpta eius ad ac¬
cusandum eum. nec mea referre. s ep̃oꝵ.
care. Ille nichominꝰ ĩmo eo ampliꝰ leua¬
uit uocẽ. uocauit multos. congregauit
complices. que de me ad discipłos suos
scͥpserit. dicere non curo. disseminauit
uͥq se mͥ die statuto ap̃ senonas respon¬
surum. Exiit sermo ad om̃s: & non po¬
tuit me lacere. Dissimulaui pͥmũ: nec
enuim satis rumore popłari mouebar.
Cedens tam̃ licet uix ita ut flerem consi¬
lio amicorum. qui uidentes quomͦ se qͣsi
ad specta cłm om̃s pararent. timebant
ne de nr̃a absentia & scandalum popło.
&: cornua crescerent aduersario. & qͥa er¬
ror mag̾ confirmaretur. cum ñ eẽt qui

Expanded text:
mata sua, contra quae ego ausus mutire mata sua, contra quae ego ausus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate constat esse subnixam. Dicebam sufficere scripta ejus ad accusandum eum; nec mea referre, sed episcocare. Ille nihilo minus, imo eo amplius levavit vocem, vocavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen licet vix, ita ut flerem consilio amicorum, qui videntes quomodo se quasi ad spectaculum omnes pararent, timebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum non esset qui
Abbreviated transcription (Latin):
peas. Si quidẽ sibilauit apis que
erat in francia. api de italia. & con
uenerunt in unum aduersus dñm.
& aduersus xp̃m eius. Incenderunt
arcum parauerunt sagitras suas in
pharecra. ut sagittent in obscuro rec¬
cos corde. In uictu autẽ & habitu ha¬
bentes formam pietatis. s uirtutem
eiis ab negantes. eo decipiunt plureᷤ.
quo tnsfigurant se in angłos lucis.
cum suit sachane. Stans gͦ golias
una cum armigero suo. int̾ utrasq
acies clamat aduersus phalangas
mirũ audatius: quo sentit dd̃ non adꝰ¬
c̾e. Deniq in suggillationem doctoꝵ
eccłie. magnis effert laudib philosophoᷤ.
adinuentiones illoꝵ. &. suas nouitateᷤ.
catholicoꝵ patrum doctͥue & fidĩ p̃ferc.
Et cum om̃s fugiant a facie enis: me õiũ
minimum expecit ad singłare certam̃.
Deniq scͥpsit mͥ sollicitante quidẽ ipso
archiep̃c senonensis. diem statuens congͥs¬
suoꝵ deberet si posset statuere pͣua dog¬

Expanded text:
per eas. Siquidem sibilavit apis quae per eas. Siquidem sibilavit apis quae erat in Francia, api de Italia: et venerunt in unum adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Intenderunt arcum, paraverunt 183 sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. In victu autem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint Satanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adversus phalangas mirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certamen. 4. Denique scripsit mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens congresscoporum suorum deberet, si posset, statuere prava dog
Abbreviated transcription (Latin):
lam in insidiis. cuiꝰ uitulenta folia iti¬
nam adhuc laterent in scriniis. & uon
in triuiis legerentur. Uolant libri.
&. qui ocłant lucem qm mali funt. im¬
pegerunt ulucem. putantes lucem
tenebras. Urbib & castellis ingerim
t ꝓ luce tenebre. ꝓ melle uł potiꝰ mnd
le uenenum passim om̃ib ꝓpinatur. Tñ¬
sierunt de gente in gentem: & dde regn
ad popłm alterum. Nouum cuditur
popłis &. gentib euangłm. noua ꝓpo¬
nitur fides. fundamentum aliud ponit᷑.
pcer id qͦd positum. ẽ. De uirtutib & ui¬
cus non moralit᷑. de sac̃mentis eccłie ñ
fidelit᷑. de archano scẽ tͥnitatis ñ sim¬
plicit̾. nec sobrie disputatur. s cuncꝰta
nob̾ in ꝑuersum. cuncta p̃t̃ solitum.
s p̃t̃ quam accepimus ministrantur.
ecdit golias ꝓcero corpore nobili illo
suo  a ifratu circũmunitus. antece¬
dente quoq ipsum armigero eiꝰ ar¬
ualdo de brixia. Squama squame
coniungitur: & nec spiracłm uicedit

Expanded text:
jam in insidiis; cujus virulenta folia utijam in insidiis; cujus virulenta folia utinam adhuc laterent in scriniis, et non in triviis legerentur. Volant libri: et qui oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum passim omnibus propinatur. Transierunt de gente in gentem, et de regno ad populum alterum. Novum cuditur populis et gentibus Evangelium, nova proponitur fides, fundamentum aliud ponitur praeter id quod positum est. De virtutibus et vitiis non moraliter, de Sacramentis Ecclesiae non fideliter, de arcano sanctae Trinitatis non simpliciter nec sobrie disputatur: sed cuncta nobis in perversum, cuncta praeter solitum, et praeterquam accepimus, ministrantur. 3. Procedit Golias procero corpore, nobili illo suo bellico apparatu circummunitus antecedente quoque ipsum ejus armigero Arnaldo de Brixia. Squama squamae conjungitur, et nec spiraculum incedit
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e ualemus. & obhoc exire quidem
ambo pari cupimus uoluntate:. s non pi¬
ri utentione. Stulte mͥ dudum re¬
quiem ꝓmittebam. si quidem leonina
rabies quieuisset. & pax eccłie reddere¬
tur. Nam ecce illa quieuit: s non ego
Nesciebam me eẽ in ualle lacͥmarũ. aut
oblitus fuerã habitare me in terra ob¬
liuionis: Non attendebam terram in
qua habito spinas &. tͥbulos germina¬
re mͥ. succisis succede nouas. & rurfim
illis alias. siue fine sine int᷑missione suc¬
crescere: Audieram ħ. s meliꝰ ut nimc
exꝑior. ipsa uexatio dat intellectum an¬
ditui. Innouatus ẽ dolor. non externuina¬
tus. lac̾me inundauerunt. quia inualue¬
runt mala: & exꝑtis prumam. irruit suꝑ
eos nix. Aute faciẽ frigoris huiꝰ quisis¬
tinebit: Hoc frigore refrigescit caritas.
ut habundet iniquitas. Leonem euali¬
mus. s incidimus in draconem. quinon
minꝰ forsan noceat sedens in insidiis.
qmͣ ille rugiens in excelso. Quãqͣm ñ

Expanded text:
habere valemus. Et ob hoc exire quidem habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua habito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd .ẽ. Necẽẽ est ut ueniant scandala.
Necẽẽ. s non suaue: & ideo dicit ꝓpħa.
Qͥs dabit mͥ penuas sicut columbe. & uo¬
labo & requiescam: Et apłs cupit dis¬
solui. & cum xp̃o quiescere. Et alius
quidã scõꝵ. Sufficit mͥ dña ait tol¬
le anumam meam. neq enĩ melior sũ
qmͣ patres mei. Est ꝙ. mͥ nunc aliqͥd
cõmune cum sc̃is. in uoluntate dum tax¬
at. non in merito. Nam uellem &. ipse
mͦ de medio fieri. uictus fateor a pusil¬
lanimitate sp̃c. &. tempestate. Uereor
autẽ ne non sicut parit̃ affectus : ita pa¬
rit̃ & paratus inueniar. Tedet uiuere:
⁊ an mori expediat nescio. Et ideo for¬
te etiã in uotis distem a sc̃is. qđ ipsi ꝓ¬
uocentur desidio melioꝵ: cum ego
scandalis & erũpnis cõpellar exire.
Deniq ait dissolui. ꝙ cum xp̃o ẽẽ mul¬
to meliꝰ. Ergo & in scõ appecitus. & ui
me p̃ualet sensus. s in hac miserri¬
ma uita. nec ille hab̾e qd appecit bo¬
num. nec ego qđ molestum patior ñ

Expanded text:
andala: necesse est, sed non suave. Et ideo dicit propheta: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? et Apostolus cupit dissolvi, et cum Christo quiescere. Et alius quidam sanctorum, Sufficit mihi, Domine, ait, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denique ait, Dissolvi et cum Christo esse, multo melius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum patior, non
Abbreviated transcription (Latin):
ecce nouerat. Oportet autẽ ait he¬
reses ꝙ scismata eẽ. ut qu ꝓbati sunt
manifesti fiant. Ꝙ in scismate qui¬
d̾e iam ut dict᷑um . ẽ. dñs ꝓbauit te
&. cognouit te. s ne qͥd desit corone
tue. en hereses surrexerunt. Itaq
ad consũmationẽ uircutum. & ne qͥd
minꝰ fecisse inueniamini a magnis
ep̃is añcessorib ur̃is. capite nob̾ pat̃
amantissime uulpes que demoliunt᷑
uineam dm̃. donec paruule sunt. ne
si crescant & multiplicentur. quicqͥd

Expanded text:
ecce non erat. Oportet autem, ait, haereses et schismata esse, ut qui probati sunt, manifesti fiant . Et in schismate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: ne, si crescant et multiplicentur, quidquid