comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis. & melior illo nulrꝰ ẽ. ait mͥ. Iosti hanc uest.
atq mauoaritã quã ame lacͥmis rogas: uti cã filie tuş
concectam: Et ego respondi illi. Dñe auditu cognoui
de ipsis & fide credidi: & scio quia optime sunt: & sab
uera ẽ hac uesit uti. et hac mauoauita ornari. Et sta¬
tim ministris siuis p̃cepit. ut michi uestẽ hanc. et
margaritã ostenderent. Ꝙ confestim ita fit. Hanc pͥ¬
ino uesttm uidi. Uidi filia uicti et quȩ loqui ñ possũ.
Numqͥd ñ sericum inea scđłm subtilitatt̃ eiꝰ spartumetlꝰ
Nũqͥd candori eiꝰ niues comparate ñ ingrescunt: Num¬
qͥo aurũ iuxta fulgorẽ ciꝰ nõ liuidãtũr: Ipsa enĩ mul¬
ti cotor: et nichil prors comparatu ei poterat equani.
Postq̃: uidi margaritã. Qua uila: statim concidi. Nons
nm potucet᷑. ocłi mei sustineit tantũ ciꝰ colorẽ. Nã nec¬
mͥ quida de assistentib. Uideo te sollicitũ & bonum

Expanded text:
iuuenis et melius illo nihil est, ait mihi : \'nosti hanc uestem iuuenis et melius illo nihil est, ait mihi : \'nosti hanc uestem atque hanc margaritam, quam a me lacrimans rogas, uti eam filiae tuae concedam?\' et ego respondi illi: \'domine, auditu cognoui de ipsis et fide credidi et scio, quia optimae sunt et salus uera est hac ueste uti et hac margarita ornari\'. et statim ministris suis praecepit, ut mihi et uestem hanc et margaritam ostenderent et confestim itafit. hanc primum uestem uidi; uidifiliauidi, quod eloqui non possum. numquid non sericum secundum subtilitatem eius spartum erat? numquid candori eius niues comparatae non nigrescebunt? numquid aurum iuxta fulgorem eius non liuidatur? ipsi enim multicolor et nihil prorsus comparatum ei poterat aequari. post quam uidi margaritam, qua uisa statim concidi; non enim potuerunt oculi mei sustinere tantum eius colorem. nam nec quidam de assistentibus, Video te sollicitum et bonum
Abbreviated transcription (Latin):
scirem ne me forte impiũ ẽẽ erga te existimares. quia
tandiueẽ abee̾m: excusare tibi & ꝓfectionẽ mneã et
moras uolui: ut intelligeres me ñ impie tͥ s utilit̃
habentẽ manfaritã. & uestẽ in estimabił p̃cĩi: quã
siquis ab ẽo possit mereti. suꝑ humanas diuicias¬
s1
dum ꝓfectus sum: ad quẽ. cum ꝑ multas & longas et dif¬
ficiles uias uenissc̃: uidens statim ꝓcidi. Ad est tam pul¬
cher iuuenis: ut ante conspectum ciꝰ nemo audeat con¬
sisterc. Qui ubi ꝓtictisse me uidit: int̾rogare me iuslt. qͥd
uellem. & qͥd rogarem. Et ego responli audisse me. de ue¬
ste sua & coarsanita: & ob ia uenise. Et si eam dignartt̃¬
mn praro: ec̃ mͥ fibam quã uehemt̃ diligert̃: cui haue
uestem aiq margaritã quererẽ. Et inttr hec ꝓstratꝰ i
faciẽ: fleo plurimũ. Es noctib ac dieb ingemiscens. ro¬
go ut auddirt dignaretur p̃cem meã. Posiq quia bonꝰ:¬

Expanded text:
scirem, ne me forte impium esse erga te existimares, qui scirem, ne me forte impium esse erga te existimares, qui tam diu a te abessem: excusare tibi et profectionem meam et moras volui, ut intelligeres me non impie tibi, sed utiliter habentem margaritam et uestem inaestimabilis pretii, quam si quis ab eo posset mereri, super humanas diuitias his auditis profectus sum. Ad quem cum per multas et longas et difficiles uias uenissem, uidens eum statim procidi. adest enim tam pulcher iuuenis, ut ante conspectum eius nemo audeat consistere. qui ubi procidisse me uidit, interrogare me iussit, quid uellem et quid rogarem. et ego respondi audisse me de ueste sua et margarita et uenisse et, si eam mihi dignaretam quam vehementer diligerem, cui hanc vestem atque margaritam quaererem. Et inter haec prostratus in faciem fleo plurimum, et noctibus ac diebus ingemiscens, rogo uti audire dignaretur precem meam. 3. Vestis
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonet pociꝰ ut dicat᷑ in uirtute confessoris q̃s didicit
çcra flaminas extiuxisse: & conuerso ordine illud qd̾
uorari potiit p̃uocasse. Diuersȩ nãq species sud uise
st̃ nat᷑am mutassi: & ne qͥd hic incendia lederent. palli¬
um ꝓ marmore. cexa fuit ꝓflumine. D quantũ est
apud illũ certi lum̃ extinguere. qui cȩcorun lumi¬
na accendit: aut cum ad alteriꝰ cadauetis sepultuã
ocłorum ignẽ redintegrat: quẽ facile credimꝰ posse
pellat. Hellem adhuc insaciatus sacratissim uiri mi¬
racula. quasi petuliarit decantare. ẜ uercor ne und
meã deuocionẽ cupio ostendẽ. auditoris animũ fa¬
plerem. ne dũ hominis cupio uitare fastidia uidear
incuriere confessoris offensã. S p̃sumo plurima de
te minus dicere: ut de te legere popłm bieuitas plꝰ
Accepi litteras tuas: quib intelligo
tur optabilis sit. Et quia grauẽ tibi eẽ absentiã meã

Expanded text:
admonet potius, ut dicatur: in virtute confessoris quas didicit admonet potius, ut dicatur: in virtute confessoris quas didicit cera flammas extinxit, et converso ordine illud a quo vorari potuit praefocavit. Diversae species suam visae sunt naturam mutasse: ne quid hic incendia laederent, pallium pro marmore, cera fuit pro flumine. 36 Sed quantum est apud illum cerei lumen extinguere qui caecorum lumen accendit, aut cum alterius cadaveris sepulturam oculorum igne redintegrat, quam facile credimus 37 Vellem adhuc insatiatus sacratissimi viri miracula quasi peculiariter decantare, sed vereor ne unde meam cupio devotionem ostendere auditoris animum faplerem, ne dum hominis cupio vitare fastidia, videar incurrere confessoris offensam. Sed praesumo plurima de te minus dicere, ut de te legere populum brevitas plus --Accepi litteras tuas, in quibus intelligo tur optabilis sit. Et quia gravem tibi esse absentiam meam
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ. quã in electione florũ apis illa. quę ccrã casta ꝓdu¬
cit. Tunc itaꝙ ille qui offerre noluit. admissi cͥminis ceste
a radicȩ conaicunȩ suȩ tante t̃pitudisus opprobtia pua¬
lulasst: & in facic̃ suã occulte cogitacionis facinora reue
rũ fonte rigante dilueret. qd̾ corde Aling̃ntt fodauit. Aui
p̾ea maiora optulit dona exactus: cȩre iudicio castigante.
tuo fuiss: casu suꝑsepulchrũ ciꝰ qui intcessione sua uiui¬
ficat ardens cortuit: ita ut suꝑ mathã forte quo cȩcidit.
sine lesione aliqͣ ꝑarderet. Nã in quantũ fuit cȩxci lon¬
gitudo cera iacens inuenta ẽ papiro consũpto: tamꝗͣ si
confimũ cera ipsa fcciss. int̃ ignem et palliũ. ut ab ipsa
inueniret᷑ defendi. ꝑ quam potuiss exuri. Attendit bene
merc. hic ceram ignis expauit. & quã ad ardendi auxi¬
lium sumpserat. ipsa uisa ẽ. repugnart. S int̾ hec illud

Expanded text:
judicii, quam in electione florum illa, quae ceram casta produjudicii, quam in electione florum illa, quae ceram casta producit. Tunc itaque ille qui offerre noluit, admissi criminis se teste a radice suae conscientiae tantae turpitudinis opprobria pullulasse, et in faciem suam occultae cognitionis facinora revelrum fonte rigante dilueret, quod corde delinquente foedavit. Qui postea majora obtulit exactus, cerae judicio castigante. tus fuisset, casu super sepulcrum ejus, qui intercessione sua mortuos vivificat, ardens corruit: ita ut super mafortem, quo cecidit, sine laesione aliqua perarderet. Nam in quantum fuit cerei longitudo, cera jacens inventa est papyro consumpto: tanquam si confinium cera ipsa fecisset inter ignem et pallium, ut ab ipsa inveniretur defendi, per quam potuisset exuri. Attendite beneit subdere, hic ceram ignis expavit, et quam in ardendi auxilium sumpserat, ipsa ei visa est repugnare. Sed inter haec illud
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ergo ut talis cib int̃ om̃s posceret᷑: qͥd aliub datur
intelligi. ñͥ qͣndo sanata c̃. tt̃ pͥmitꝰ credidit sise nasci. Nec
illud tã fidcle mysttriũ: oblimone noccia subt̾hatur. Itaq
cũ duo riegotiatorcs abbeati basilicã occurrissent: habca¬
tes formã cȩre quasi socialit ĩcõmune: quidã eochis alloqͥ¬
tur alierũ. ut eã et sitam paruã rẽ: tam̃ tanto confessori ł
libenter offertent. S in cassũ sua uerba in animo socĩ no-¬
lentis expendit. Ipsc tam̃ cũ collega suo moratione ꝓster¬
nit᷑: ceramq illã occulit ante trcm̃di scpulc̾ cancellos
exponit. Mox ad omnt̃ eqͣlitatt̃ cers ipiꝰ forma se diuilite¬
& pars illius fidelis oblatoris accipta: pars altera uidentibu¬
pluri ͫ uolutndo usq ad alios cancellos nutu diuino cã
uidit: tã discictꝰ iniudicio. ꝙͣ misericor inuoto. O quã in¬
corruptibilis arbit̃ claret. Castior ẽ iste in examinatione

Expanded text:
nte omnia posceret, quid aliud datur intelligi, nisi quando sanata est, tunc prius credidisse se nasci? 11. Nec illud tam fidele mysterium oblivione noxia subtrahatur. Itaque cum duo negotiatores ad beati basilicam occurrissent, habentes formam cerae quasi socialiter in commune; quidam ex his alloquitur alterum, ut eam, etsi tam parvam rem, tamen tanto confessori vel libenter offerrent. Sed in cassum sua verba in animo socii nolentis expendit. Ipse tamen cum collega suo in oratione prosternitur, ceram occulte ante tremendi sepulchri cancellos exponit. 31 Mox ad omnem aequalitatem cerae ipsius species se divisit et, parte illius fidelis oblatoris accplurimis, volvendo usque ad alios cancellos, nutu divino cum venit, tam certus in judicio, quam misericors est in voto. O quam incorruptibilis arbiter claret! Castior est iste in examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
dauitici carminis sermone coturnato. ꝑsingła restia¬
uit. quã fuit indiscrecione ꝓuidꝰ. intractatu ꝓfundus:¬
nib multiplex: in restrlu lione subtilis. astutꝰ iuxta
ꝓpħam. ĩmo prudens iuxta dnĩ uocẽ ut serpens. colũ¬
bȩ simplicis gram ñ amintens: Ipse sal conditi inge¬
nii: fons loquendi. thesaurus scientiȩ: lux doctrinȩ.
rit: non credet dicere s tonare. Hoc fuit ultͣ homines
sape cum: tã caute de religione censere. S qui uult
ipsũ agnoscere: exilia memoret: merita respiciat: uo¬
lumina relegat: dicte ppenbat: signa coridiana ꝑcenscat:
Quidum supstes fuit in hoc scło: aut scripsit ȩccllastiçȩ fi¬
dci docum̃ta. aut pugnando calcauit heretica ẽmina:
aut peccnti tͥbuit mitacłoꝵ suffragia: quȩ uolente dnõ
usq in hotuernũ dic̃ ciꝰ orationib pscuerant. S mea ling̃¬

Expanded text:
Davitici carminis sermone ornato per singula reservaDavitici carminis sermone ornato per singula reservavit. Quam fuit in discriptione providus, in tractatu profundus,nibus multiplex, in resurrectione subtilis, astutus, iuxtaprophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , columbae simplicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, rit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum superstes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia; quae volente Domino usque in hodiernum di
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uita t̾ditis. talm transitum comparare: si mercatorẽ
forsitan inucnirent. Quid distat inter iiuificati infantis
et filiȩ mortificare mysttriũ: nͥ qđ illũ resuscitauit ad
baptismũ. hanc destinauit ad regnũ: & qđ i illo spes
peccandi restabat. hec ĩmacłata finierat: Quod cum
uidiss mat̾ beatȩ abre. a pontifice postulat: ut & ipsa
si iecerct᷑ crepta de mundi cͥmine. cum filia p̃sentarit᷑
ad regnũ. Cuiꝰ uota considerams: assidua oratione et
ipsam ante sc tnsmisit ad głam. Quis erat estimaturꝰ iͥa
lem uirũ ita dilexisse dñm: coniugis & filiȩ uiuendi
affectu contempto: Tam̃ in hoc illas magis amasle cog¬
noscitur. cũ ꝑ illũ luntini ꝑpctuo tranfferunt᷑. Quis
uͦ habundanciã ciuis rigantis ingenii contendat euol¬
uerc: aut eius u̾ba uerbis ualcat exequare. qualit il¬
le indiuisȩ t̾ͥnitatis stilo stum̃te contexuit: aut scͥpta

Expanded text:
cum uita . tradetis talem transitum conparare . si| mercatorem cum uita . tradetis talem transitum conparare . si| mercatorem forsitan inuenirent . sed quid distat in| ter uiuifecati . infantis et filiae mortifecate miste| rio illum resuscitauit ad baptismum. Hunc trans| misit ad regnum . nisi peccandi restabat, haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est talem virum ita dilexisse Dominum, conjugis et filiae affectu contempto? Tamen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. 14. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut ejus verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae Trinitatis libros stylo tumente contexuit, aut scripta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ beatissimã abram filiã suã ad quã de exilio destinaũ
cpłam incolum inueniss: alloquit᷑ eã quomͦ poterat
dulcedo pais et facundia oratoris. Qͥo dicam: Alloqͥuit᷑¬
illa hylariꝰ. cuiꝰ eloquentiȩ pꝰ ipsũ cõpasare aliqut̃ uyx
audemꝰ: nͥ qui fucrit sp̃u diumo ut ule repletꝰ. Tẽptat¬
eius animũ: si uello. illũ attingere sponsum. quẽ patͥs
gr̃ã p̃uiderat. Tc̃ libenter ac desidanter ut cęleriter ci
iungeret᷑ optabat. Quã uoluntatẽ piꝰ pater agnoscens.
intentus orationib ñ cessauit. donec sine dolore sinc cõ-¬
tagio sc p̃sente. filia de mundi ludibrio migͣrctaddo¬
minũ. Quã ꝓpriis manib ut decuit: uenerande tͣdidit
sepulture. O funcris gła. quȩ melior habetur quã uita:
quia quod t̃iȩ subripuit. inglũ tͣnsmisu. Ueit ut ego
salus ẽ: ñ contaminari peccatis. Quanti cuꝑent rebus

Expanded text:
cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus nisi qui fuit Mors ibi iura non tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingresejus animum, si vellet attingere sponsum quem patris gratia providerat. Tunc libenter desideranterque, ut celeriter ei jungeretur, optabat. Quam voluntatem pius pater agnointentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio sepefacta filia de mun| di ludibrio migraret ad christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepulturae o funeris| gloria quae melior habetur . quam uita . quia quod ter| rae subricuit . in caelo transmisit . uere ut et ego salus| est non contaminare peccatis quanti . cupirent rebus|
Abbreviated transcription (Latin):
bis. cõmotꝰ c̃ pietatt uir dĩ: et spcctante popło ad consu¬
eia arma recurrens in t̾ram ꝓst̾nitur. Alox paulatĩ de¬
functi pallor in ruborẽ conuertit᷑. frigida m̃bra reuocato
spũ tepescunt. & ocłorum aptis ianuis palpebre pegrinũ
lum̃ agnoscunt: uox adducto acie de pecioris domici¬
lo conflata ꝓfert᷑. gressus sũs uestigus rechiunius exten¬
ditur: atq in anterioris fundam̃ti statũ. tota fabrica
renouatur. Quid plura: Tandiu iacuit sacerddos in pul¬
uere: donec parit surgerent. senex de oratione infans s̃
morte. Ecce uita lcudabił: quȩ de alteriꝰ corpore necẽ
Mors ibi iura ñ tenuit: ubi hẏlarius uim oratiõis inges¬
sit. S tanta res ñ potest nr̃is u̾bis plus ornari. quã ipliꝰ¬
meritis. Nc̃ uͦ memorandum ẽ qd̾ supͣ pret̃missimꝰ: qͣlt̃
miracula reliq̃ hoc subiecto miracło cumulentur. Deniq

Expanded text:
bis, commotus est pietate vir Dei, et, spectante populo, ad consubis, commotus est pietate vir Dei, et, spectante populo, ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida spiritu intepiscunt. Oculi apertis palphebribus pe| regrinum lumen agnoscunt . uox adducto anhelito pec| toris domicilio conflata profertur gressus uestigiis redi| uiuus extenditur in priore fundamenta tota fabrica re| nouatur. Quid plura tamdiu iacuit sacerdus in pului| re donec pariter surgirent. Senex de oratione infans de| morte. Ecce uita laudabilis que de alterius corporae . ne| cem Mors ibi iura non tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingressus. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari quam meritis. Nunc vero memorandum est quod supra promisimus, qualiter miracula reliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique
Abbreviated transcription (Latin):
rã hominib: quia in loco beluȩ. incola tnsmigrauit:
S reuertam᷑ ad ordinẽ. Cum de excilio regressus intro¬
iuit pictauis: sũmo fauore plaudebant om̃s parit̃ eo
qd̾̃ ȩccłia recepiss. pontificẽ. grex pastorẽ: & ac si om̃s cũ
ipso tẽ redissent ad patriã. ita sine illo se exules fuisse de
martinus mortuũ suscitare. Deinde pꝰ aliquoe dies.
infans sine baptismi regeneratione defunctus ẽ. du¬
plici morte dampnatꝰ. Presentẽ uͦ amiserat lucẽ: & pe¬
na futuri scł̃i ñ carebat. Tc̃ mat̾ extincti q̃ iam mat̾
ñ crat dũ filiũ ñ hab̾et: ꝓuoluta ad pedes scĩ hylarii
p̃cedentib lacͥmis. nati sui corpꝰ effudit exclamans.
Hartinus adhuc incipiens. cathetuminũ mortuũ reuo¬
cauit: tu pontifex redde rogo filiũ. aut michi aut ba¬
ptismo. Qui popłi pat̾ agnolceris: ut ego mat̾ uocer
queso optineas. Sic illa plus lacͥmis petente quã uer¬

Expanded text:
rram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. rram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse defMartinus mortuum suscitare. Deinde post aliquot dies infans quidam sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus, praesentem amiserat lucem, et poena futuri saeculi non carebat. Tunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans: Martinus adhuc incipiens catechumenum mortuum revocavit; tu, pontifex, redde, rogo, filium, aut mihi, aut baptismo; qui populi pater agnosceris, ut ego mater vocer, quaeso, obtineas. Sic illa plus lacrymis petente quam ver
Abbreviated transcription (Latin):
int. ibidon ingentia sct ytnciũ uoltumina sine nus
ꝑuagari Et obhoc quãuis illis hec insula indecet᷑
uicina: ꝓpter in accessibilẽ tam̃ locũ longi us illis
uidebat᷑ eẽ quã affrica. Quo audito uirdĩ. senciens
sibi de bestiali pugna uenire uictoriã: in nomine do-¬
mini p̃cedente crucis auxilio. decendit in insulã: eo¬
q uiso secrpenteᷤ in fugã conuersi sunt. ñ colerantes eius
tingere: facilius ẽ. illis mare tͣnsire quã uocẽ. O quã im¬
mutabilc̃ t̾minũ: de sermone plantatum. Apparet qͣn¬
tũ ẽ melior abam scđs antiquo. Ile serpenti paruit: iste
seruos ht̃ qui posst serpentib imꝑare. Iple ꝑ bestiã de se¬
de paradisi ꝓiectus ẽ: iste de suis cubilib serpentes ex¬
clusit. Deposuit anguis antiquũ m̃daciũ: qui didicit
implerc mandatum. Oylari dulce mecdicam̃tũ & meri¬
tũ. ante quẽ sine mora uenena fugata sunt. Addidit t̃¬

Expanded text:
inorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero inorum, ibidem ingentia serpentium volumina sine numero pervagari, et ob hoc quamvis illis haec insula videretur vicina, propter inaccessibilem tamen locum longius illis videbatur esse quam Africa. Quo audito, vir Dei sentiens sibi de bestiali pugna venire victoriam, in nomine Domini, praecedente crucis auxilio, descendit in insulam; eoque viso, serpentes in fugam conversi sunt, non tolerantes ejus tingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit; iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit te
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uidice. adit tͥbunal imꝑi: sine timore torm̃ti.
Uerc totis uisccrib diligebat axp̃i regnũ: qui ñ formida¬
bat in pͥncipatu constantiũ. Nam qd̾ se ꝓ dño sic inge¬
Et tam̃ animus sumpsit głam: & si tempus ñ intulte¬
rore confusũ. factis sepius ingallia synodis. ꝑ hylariũ
us amplius uixisse. teliqui ne pitent: Igit᷑ sc̃issimã a¬
ad ꝓpria. tc̃ beatus maxtinꝰ equȩ meritoꝵ lumine nõ
abscons. qui ab eodem hylario exorcista c̃ postca iusti¬
tutus: cognito eiꝰ aduentu. romã festinant̃ occurris.
Quc̃ cũ iam p̃cesisse cognolcer&e: c̃ usq ad gallias ꝓsctu
clamide sua tectum uidere incruit. illi deuotus oũ¬
reret: nͥ ꝑ omĩa misteriis pleñ in co sp̃m preuidiss.
Nec mirũ si ile qui dm̃ pͥus uidit in paupe: pꝰ call¬
lum habitate cognosceret indociore. Iilud ȩtiã nobis
ñ conuenit tam nobile preicrire miracłm. Nã cui

Expanded text:
sibi judice, adiit tribunal imperii, sine timore tormenti! sibi judice, adiit tribunal imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro Domino sic ingeet tamrore confusum fac| tis in galliis sepe synodis per hilarium uel amplius uixisset religioni .| Perissent igitur sanctae aad propria, tunc beatus Martinus, aeque meritorum lumine non absconsus, qui ab eodem S. Hilario exorcista est postea constitutus, cognito adventu ejus, Romam festinanter occurrit. Quem cum jam praeterisse cogtum chlamyde sua tectum videre meruit, illi devotus occurreret, nisi per omnia mysteriis plenum in eo spiritum praevidisset. Nec mirum si ille qui Deum prius vidit in paupere postea illum habitare cognosceret in doctore. 10. Illud etiam nobis non convenit tam nobile praeterire miraculum. Nam cum circa
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli p̃ualuisse m̃daciũ: in tantum ut orientales
partes similit̃ composito p̃uitatis fuco inficeret. Im¬
ꝑatori aut̃ tribus libellis oblatis. p̃ces effudit. ut
in eius conspectu collecus aduersariis c̃et ei contra be¬
reticos disceptandi de religione licentia: ne ueritatẽ
falsiias obumbraret: ne equitati iniquitas p̃ualert:
fidia rebellaret Unde ualens & uasacius conscien¬
tiȩ itatu ꝑterriti: qm̃ si daretur facultas certandi.
mex se recognoscebant hylari contentione ꝓsterm:
sollicitant imꝑatoris animũ iã magna ex parte capti¬
uii: ut ipsum dĩ uirum. redire ad gallias ꝑurgeret:
dicentes illo p̃sente heretica ñ posse machimta ꝓficere:
Quo obtento. ad gallias compulsꝰ reuertit᷑: putans am¬
plius sc pati exilium. quod illic ꝑturbationẽ ȩccl̃ie re¬
linquebat. termino disccpiacionis ñ consecuto. O bea¬
tum pontificẽ qui in lũmo discͥmine. inimico ȩtiam

Expanded text:
diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et Orientales partes similiter composito pravitatis fuco inficeret. Imperatori autem tribus libellis oblatis, preces effudit ut, in ejus conspectu collectis adversariis, esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, fidia rebellaret. Unde Valens et Ursacius, conscientiae reatu perterriti, quoniam, si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum, tam maligna parte captivum, ut ipsum Dei virum ad Gallias redire perurgeret, dicentes, illo praesente, haeretica non posse machinamenta proficere. Quo obtentu, ad Gallias compulsus revertitur, putans amplius se pati exsilium, quod illic perturbationem Ecclesiae relinquebat, termino disceptationis non consecuto. O beatum pontificem, qui in summo discrimine, inimico etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sibi fieri fideliter impetrasset. Quam florencius pat. se¬
cutus: & cuncta familia in nomine dñi meruerunt pa¬
titer baptirani. Quȩ florentia relictis parentib ues¬
ligiis cius inbcrens: usq pictauis ꝑducta c̃. Patrem
uero se habere non aquo generataẽ: ẜ ꝑquem gene
tam prudentissimũ uirũ co singłari erudicione comꝑ¬
tum. in spectacłm mundi ꝑduxerit. ubi era: de fide
nodi. ad impatorem dirigitur legacio. Cum qua ꝑre¬
xit sc̃s hylarius. ꝗͣnis ei non fuiss iniunctum: me¬
tuens ne adbuc contra religionis dogmata. relpira-¬
ret dampnata ꝑfidia. Sed diferere longum ẽ qͣlit̃
in arimnensi synoro composita mencione alind
ex alio referens fraus heretica serpentino lapsu surrep¬
serit. et quomͦ pꝰca legatis selcucentib ꝑ imꝑatorilĩpi¬
etatẽ: ipsa ẽ illata calumpnia. Qd̃ tam̃ atbleta xep̃i
beatꝰ hylarius agnoscens guit dolet. apud ariminũ

Expanded text:
sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater sesibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est; patrem vero se habere, non a quo generata est, sed per que. tam prudentissimum et sin| gulari erudicionis+ in spectaculum mundi producire et| ubi fidei . fide nodi ad imperatorem dirigitur legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset injunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. Sed disserere longum est qualiter in Ariminensi synodo, composita mentione aliud ex alio referens, fraus haeretica serpentino lapsu subrepserit, et quomodo postea legatis Seleucensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est illata calumnia. Quod tamen athleta Christi beatus Hilarius agnoscens, graviter dolet apud Ariminum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi pollicitum: & sponsũ paritet cũ ꝓmissione uentur̃.
Qđ̃ abra dulciter excipiens. & quasi sponsum futurũ iz
epta patris amplectens. ammonitionem secuta c̃: nul¬
li st in coniugio resoluens. S qualiter ad illum sponsũ
ꝑuenerit locus insequenti scruatur. Inĩea cum toto or¬
bȩ atrianȩ hercsis ꝑuersitas pullularet: dato genera¬
liter. imꝑatoris edicto iussum c̃. ut om̃s orientales ep̃i.
apud seleuciã ysauriȩ oppidum conuenirent: dicepta¬
turi quid sentirent de fidci ueritate. Tunc inter reliqͦs
quarto exilii anno defrigia sc̃s hylarius in predicto lo¬
co data sibi ꝑgtndi eucctione: ad si nodum uenite com¬
pellitur. Qi quoddam catellũ dum adisset. die dñ¬
co ingressus ẽ templum: moxq florentia puella genti¬
lis irrumpens multitudinem popłi uoce magna ser¬
uum dei illuc adutnisse testata ẽ: & ad pedes eius oc¬
curtens. non cessauit petere. nisi signum crucis abipso

Expanded text:
 pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum.  pollicitum, et sponsum pariter cum promissione venturum. Quod Abra dulciter excipiens, et quasi sponsum futurum in epistola patris amplectens, admonitionem secuta est, nulli in conjugio se resolvens. Sed qualiter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur. 7. Interea cum toto orbe Arianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes Orientales episcopi apud Seleuciam, Isauriae oppidum, convenirent, disceptaturi quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos, quarto jam exsilii anno de Phrygia sanctus Hilarius in praedicto loco, data sibi pergendi evectione, ad synodum venire compellitur. Qui quoddam castellum dum adisset, die Dominico ingressus est templum; moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est, et ad pedes ejus accurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
gnouit. qd bratissimã abram filiam suã. quã cum matre
pictains reliquerat. quidã iuuenis nobilissimꝰ. p̃diues.
pulcherrimus. coniugii uincło sibi querer& adnecten-¬
dam. S int̾uentus orationis assiduş cȩlestẽ illi sponsũ
sine contaminatione ꝓuiderat. Mox oportunitatt tep¬
ta manu ꝓpria subcriptam filiȩ direaxit epłam. suffici¬
enti salt conditam: & uelud aromaticis unguentis in¬
fusam. quȩ tenctur piciauis ꝓmunere conseruata: n¬
dicans ei quod talem sponsum pater anxius ꝓuidisset:
cuius nobilitas celos alcendetit. pulcritudo cosarum et
lili compatatione precederet: oculi gemtnarum lumi¬
ne luminarent: uestis candorem niuis oppͥmeret. orna¬
dulcedo faui mella pꝰ poneret: pudicitia in contamina¬
ta psistret odor suauitate fraglaret: thelauri sine defce
tione constarent. Addit gͦ monits ut filia nulli se pͥus
a patix dinsa conungetet: quam ut patrtm expectaret¬

Expanded text:
gnovit, eo quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre gnovit, eo quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam iuvenis nobilissimus praedives pulcherrimus coniugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae caelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. 19 Mox oportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, eo quod talem sponsum pater anxius providisset, cuius nobilitas caelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornadulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisttione constarent. Addit ergo monitis ut filia nulli se prius a matre divisa conjungeret, quam ut patris exspectaret
Abbreviated transcription (Latin):
ursacio ep̃is. qui pͣua credulitate ȩccłiam dĩ turbare ꝑ¬
tinaciter insistebant. imꝑatori ꝑsuasum ẽ. ut uirũ cru-¬
ditissimũ deqͦ loquimi. et dionisiũ mediolantusc̃. et
cusebium uetzeli ensc̃ exiuo condempnarte. Nicb̃ enĩ
poterat anie insuꝑabilc̃ sc̃i hylanii facundiã: bereticus
obtintrc. Sꝑabat cnim hostis fidei aliquas sc nebulas splẽ¬
dori catholico posse p̃tendere: si tccrusus exilio talis uir
a certamine defuisset: qm̃ si quis ꝑuersus uoluit cum
illo confligere. ac si mutus & claudꝰ. nec uerba poterat
ꝓferte. nec responsionib curtere: s qͣsi natans in pelago
ante frucium cius eloquentiȩ mergebatur. Itaq infrigia
de solo ꝓprio. tantum merebat᷑ fieri uicimor eclo. Qui
dum ad locũ ꝑuenisset optabilem: nob tacendri  qͥd illi¬
diuinitꝰ concessũ ẽ. Nam eo tp̃r scõ sibi sp̃u reuelante co¬

Expanded text:
Ursacio episcopis, qui prava credulitate Ecclesiam Dei turbare pUrsacio episcopis, qui prava credulitate Ecclesiam Dei turbare pertinaciter insistebant, imperatori persuasum est ut virum eruditissimum, de quo loquimur, et Dionysium Mediolanensem, et Eusebium Vercellensem, exsilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio vir talis a certamine defuisset, quoniam si quis perversus voluit cum illo confligere, ac si mutus et claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus currere; sed quasi natans in pelago, ante fluctum ejus eloquentiae mergebatur. Itaque in Phrygiam de solo proprio, tantum merebatur fieri vicinior coelo. 6. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non Nam et eo tempore sancto sibi spiritu revelante co
Abbreviated transcription (Latin):
santi tormenta. Qui oms de pio teligionis oꝑt cõmo¬
nens. nc̃ alios de confessione inestimabilis sc̃ȩ triuitatis
informans. nc̃ reliquos ꝓmissione regni cȩlestis inui¬
non cessabat in plebe uerba ueritatis fructus fidei re¬
cordante fauore populi. aut pociꝰ dĩ spu ꝓclamante: uir
olim misteriis deputatus. aliqñ sacris altarib sacerdos
electus ẽ. Ctescebat in eo cotidie opimo famulatrix urr¬
tutum. nec erat contenta eius fama circumectas tan¬
tum gallias illustrate: s exteras nationes et regiones im-¬
plebat. meritorum gła ꝑcurrente. Idq actum ẽ. ut into¬
to orbe uelociter bcati pontificis gloria militaret. Isit᷑
constancii imꝑatoris tempore cum arriaua heresis uene¬
nala de radice floris toxici pulularet: tunc uir scissimus
timore nudus. fidei feruore uestitus: qͣsi signifer bellige¬
rator ꝑ medias acies inter hostiles fremitus. int̃ hercticos

Expanded text:
santi tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commosanti tormenta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invinon cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei recordante favore populi, aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. Igitur Constantii imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus, inter haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
asticȩ regulȩ tradidit informandos: ut ad huc in
laicali proposito constitutus. diuino nutu pontifi¬
cis grãm possideret. Ita semet ipsum ꝓpria disciplina
cobercebat in tonsus: qͣsi futuram speciẽ iidicans.
ut irrep̃hensibilis in templo xp̃i ĩparãtur sacerdos:
Nam quod inter mortales adbuc uidetur ualde diffi¬
cile tam cautum eẽ quenquam quise aiudeis uł he¬
retitis cibo suspendat: adeo uie sc̃issimus hostes ca¬
tolicȩ religionis abhorruit: ut non dicam conunu¬
um. s. neq salutatio fuerit cum his p̃tertunti com¬
mums. Uitabat hec dauitico suffuitus auxilio:
ne cum hereticis mensam participando. fieret᷑ inscã¬
dalum. O quam ꝑfectissimum laicũ. cuiꝰ imitato¬
res ipsi ȩtiam desiderant ec̃ sacerdotes cui non fuit
aliud uiuere. nisi xp̃m cum diltctione timere. & cũ
timore diligeit: cuius sequaces currunt ad głam. ci¬
uertentes ad penam credenti succedunt premia. recu¬

Expanded text:
asticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in asticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus, divino nutu, pontificis gratiam possideret; ita se ipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. Nam quod inter mortales adhuc valde videtur difficile tam cautum esse quemquam, qui se a Judaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium, sed neque salutatio ei fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec, Davidico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensam participando, fieret illi in scandalum. O quam perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi etiam esse desiderant sacerdotes; cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere, cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recu
Abbreviated transcription (Latin):
quidem obedientiã. et illi impend o de quo non di-¬
gne loquor fortasse iniuriam. S concedi ꝑ ueniã
credimus: quod deuocione peccatur. Et ne protrac¬
ta pagina fastidium pocius generet quã ꝓuocet au¬
ditorem: nunc de eius uita proponamus Explic̃ ꝓlogꝰ¬
gitur beatus hylarius pictauorum urbis ep̃c nc
sionis aquitamȩ partibus oriundus fuit: quȩ
ab occeano brittannico. fere milibus nonaginta
se iungitur: apud gallicanas uero familias nobi¬
litatis lampade non obscurus. immo magis pre
cȩceris gr̃a generositatis. nitore pectoris addito¬
ornatus. quasi refulgens lucifer inter astra ꝓcessit.
Cuius a cunabulis tantȩ sapientiȩ pͥmitiua lactabat᷑
infancia: uuiam tunc potuisset intelligi xp̃m insu¬
is causis ꝓ obtinenda uictoria. necessartum sibi uis-¬
sisse militem ꝓpagari. Deniq coniugem habens et
filiã ita plenitudine dñi uenerabiles animos ȩccl̃i-¬

Expanded text:
quidem obedientiam, et illi impendo, de quo non diquidem obedientiam, et illi impendo, de quo non digne loquor, fortasse injuriam; sed concedi per veniam credimus, quod devotione peccatur. Et ne protracta pagina fastidium potius generet quam provocet auditorem, nunc de ejus Vita proponamus. gitur beatus Hilarius, Pictavorum urbis episcopus, regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur; apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens Lucifer inter astra, processit. Cujus a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut jam tunc potuisset intelligi Christum in suis causis, pro obtinenda victoria, necessarium sibi jussisse militem propagari. Denique conjugem habens, et filiam, ita plenitudine Domini venerabiles animos ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ celares affecium. S cum nici ingeni brcuitatem
m̃suro. ad eo beati hylarii iminenfitatẽ fortem cos¬
nosco: ut pene michi uidcatur. ȩquale tam istud
posse diccre. quam digito cȩlum tangere. pseram gd
etiam beati ut audio scronimi torrens illud clo¬
quium teculauerit attemptare: quihiciꝰ mattual
se imparem eatenus iudicauit ut taceret. Ego uͦ
cui nullius scientiȩ irrigua fluenta succurrunt. qͦ
uix stisicidii paupis attenuata guita ꝑfundit. ni¬
chil ꝓpiuo de fonte respirans. qua temeritate inter
ingentia flumina eufraten beati hylarii. et ni-¬
tum iheronimi. siccos uelim cursus extendere:
cum de illo ȩtiam doctissimi unri quicquid dice¬
re potuerunt minus ẽ quam meretur: & cũ scĩssi¬
mum uirum. consulcius michi sit imitari quam
loqui: Equalibus fuerat hec beato ambrosio de
fratre scribenda mandare. cui uerba uirtutib con¬
iuncta florebant: tam et si cũmea uerecundia uob̃

Expanded text:
non celares affectum. 2. Sed cum mei ingenii brevitatem non celares affectum. 2. Sed cum mei ingenii brevitatem mensuro, adeo beati Hilarii immensitatem fortem cognosco, ut pene mihi videatur aequale tam istud posse dicere, quam digito coelum tangere, praesertim quod etiam beati, ut audio, Hieronymi torrens illud eloquium recusaverit attentare, qui huic materiae se imparem eatenus judicaverit, ut taceret Ego vero, cui nullius scientiae irrigua fluenta succurrunt, quem vix stillicidii pauperis attenuata gutta perfundit, nihil proprio de fonte respirans, qua temeritate inter ingentia flumina, Euphratem beati Hilarii, et Nilum Hieronymi, siccos velim cursus extendere, cum de illo etiam doctissimi viri quidquid dicere potuerunt minus est quam meretur? Et cum virum sanctissimum consultius mihi sit mirari quam loqui, aequabilius fuerat haec beato Ambrosio de fratre scribenda mandare, cui verba virtutibus conjuncta florebant. Tamen etsi cum mea verecundia vobis
Abbreviated transcription (Latin):
oauno suo et meaitis seatissimo pas
cencio pape. fortunatus. Religiosi pitio¬
tus studio sollicitante commonitus o
papa beatissimȩ diuinis in actibus cũ
saciu conu̾sationis ꝓpositi uigiter exer¬
citaris intentus. & intendis exercitandus. ut facile sis
pspicuum ad cuituram ȩccłiasticȩ distiplinȩ &e fuisse le
genitum & ec̃ profectum: cũ inrefiagabilit̃ ueteris
disposicionis catholiti dogiats fundam̃ta custos ob¬
seruas. & ad edificationem plebis amantissime. uelit
bonus instructor adiciendo aliquid culm̃ fabrice con¬
tinare festinas. non sine timore diuino. Cunus opi
amore p̃uentus. me dignatus es purgere: quo de as¬
tibus beatissimi uiri hylarai confessoris. qui te ab
ipsis cunabulis ante sua uestigia quali petuliarem
ucrnulam familiartier enutriust: ut impensi mune¬
dam complexa ꝑstringcicmn: quatinus dum gregis
aurib uox quodamm & uita pastoris antiquissimi
resonater. & ule approbaret ministeriũ. & ipse tuum

Expanded text:
ancto, et meritis beatissimo patri Pascentio papae, Fortunatus. 1. Religiosi pectoris studio sollicitante commonitus, papa beatissime, divinis in actibus cum sacri conversatione propositi jugiter exercitaris intentus, et intendis exercitandus, ut facile sit perspicuum ad culturam ecclesiasticae disciplinae et fuisse te genitum, et esse provectum, cum irrefragabiliter veteris dispositionis catholici dogmatis fundamenta custos observas, et ad aedificationem plebis amantissimae, veluti bonus instructor, adjiciendo aliquid, culmen fabricae continuare festinas, non sine timore divino, cujus operis amore praeventus me dignatus es perurgere quo de actibus sacratissimi viri Hilarii confessoris, qui te ab ipsis cunabulis ante sua vestigia, quasi peculiarem vernulam, familiariter enutrivit, ut impensi muneparte complexa perstringerem, quatenus dum gregis auribus vox quodam modo et vita pastoris antiquissimi resonaret, et ille probaret ministerium, et ipse tuum
Abbreviated transcription (Latin):
gine ñ nulla confecełt: & in puluerẽ redacta cadauera
falsis qͣsi laudib amimarint: ego de scĩs ꝑmanentibi et
qd ẽ fatiliꝰ in regno xp̃i. cotidic florentib nicħ seftrrẽ:¬
p̃sertim nbi diu̾sa partiũ uidet᷑ eẽ causa mercedũ qd̾
gentiles fructũ laboris su in mani tantũ fauore uolu¬
cõparamꝰ. Iacirco reddat illimobił ling̃ p̃coniũ: a quo
pͥus pectora accepunt affectũ. Nã bonis eiꝰ aꝑte cre¬
dem᷑ inuideri: si quȩ de illo cognouimꝰ. silentio uidcam᷑
abscondi. Mlerito itaq cũ cȩteris. & me de se loqui c̃pel¬
lit: qui ȩtrã multos ut loquant᷑ absoluit. S quã plu¬
mundi certamine tnsmigrauit: & si ñ potui annoꝵ ue¬
miracula misericor p̃buit. cupio indigenti memoriȩ
ñ fraudare: ut quisqͥs hec fidelis sic̃ condecci auditu ꝑ¬

Expanded text:
gine nonnulla conficerent et in pulverem redacta cadavera gine nonnulla conficerent et in pulverem redacta cadavera falsis quasi laudibus animarent, ego de sanctis permanentibus et quod est felicius in regno Christi cotidie florentibsarum partium videtur esse causa mercedum, quod gentiles fructum laboris sui in inani tantum favore volucomparamus? 2. Idcirco reddat illi mobilis lingua praeconium, a quo prius pectora hunc conceperunt affectum. Nam bonis ejus aperte credetur invideri, si quae de illo cognovimus, silentio videantur abscondi. Merito itaque cum caeteris et me de se loqui compellit, qui etiam mutos, ut loquantur, absolvit. Sed quam plumundi certamine transmigravit, etsi non potui, annorum veesenti tempore miracula misericors praebuit, cupio indigenti memoriae non fraudare, ut quisquis haec fideli, sicut decet, auditu
Abbreviated transcription (Latin):
omino sc̃o & meritis beatissimo patri pas¬
cencio papt: & in ap̃o florigera ꝑheniit̃ ka¬
ritate. uernantib eccłie pictauensis ha¬
bitatorib fortur Natus Dũ uetrres et
infideliũ conditores uoluminũ eloquentiȩ suȩ põpã
cunctis ostendere. causa ꝓuocauerit opimonis inflate.
fuso uocis ordine quodammͦ insi st̃ cantare parit̃ &
plorare uitã. ut hii qui dixttt̃ uł de quib loquuti st̃
saltẽ in libris uiuerent. et sic uacuis actib inanit̃ dele-¬
cissent: cur ego meliore spei sollicitatꝰ instinctu. patias
reticere de sũmi confessoris uiuentib meritis uł uic¬
turis. ñ sine qd̾ absit uindicte cęlestis incursu. cũ uxx¬
debita soluerẽ. si de beati hylarii indeficientis lãpadis
splendore. infatigabili uoce die continuata cũ nocte
parit decantare: Qua uͦ uł irritatus inscitia uł ĩpuls
osfensa. in ea uoluntate graui torporc ꝑsisterẽ: ut cũ
illi plurimo decepti tractatu. de resoluta umbrarũ ima¬

Expanded text:
OMINO SANCTO ET MERITIS BEATISSIMO PATRI PASCENTIO PAPAE ET IN CHRISTO FLORIGERA PERENNITER CARITATE VERNANTIBVS ECCLESIAE HABITATORIBVS FORTVNATVS. Cum veteres et infidelium conditores voluminum eloquentiae suae pompam cunctis ostendere causa provocaverit opinionis inflatae: fuso vocis ordine, quodam modo visi sunt cantare pariter et plorare: ut hi qui dixerunt, vel de quibus locuti sunt, saltem in libris viverent, etsi vacuis actibus inaniter defecissent. Cur ergo melioris spei sollicitatus instinctu, patiar reticeri de summi confessoris viventibus meritis et victoriis, non sine, quod absit, vindictae cdebita solverem, si de beati Hilarii indeficientis lampadis splendore, infatigabili voce, die continuata cum nocte pariter, decantarem? Qua vero vel irretitus inscitia, vel impulsus offensa, in ea voluntate gravi torpore persisterem, ut cum illi plurimo decepti tractatu de resoluta umbrarum ima
Abbreviated transcription (Latin):
dolicȩ religionis auiditas. ut in requiȩ posit᷑. adhuc solliatu¬
bims n delt ubias. Nla quit in synodo ad confind enou
hostt̃ uerba fidlia ꝓtulit: hic incampũ arui tumphauit.
ũ deportaret die dñico: non ẽ intũ nosse qͦ p̃uenta pecca¬
to. manꝰ attracta ẽ. uenarũ arefacto dilcursu. Tc̃ reuelati¬
oncc̃ cõmonua: ut adsc̃i limina siuelles salua fieri ꝓparet.
cła psallerct᷑: similit in absolutione die dominico qͣ ꝓcelle¬
rat pena. secuta st̃ gaudia. Ecce conluetudint̃ pattoni sin
benignitas. ñ solũ se alicui ñ abscondit: s ultro ingerit. Ne¬
namꝰ ad alios uenerandi fruciꝰ miracłi. Quedã paralitica
annis adulta puella: ñ merito sine uitȩ uiuebat officuis.
Cui infunꝰ extincii corporis. tantũ suꝑstes anima palpitabat:¬
& in toto cadautit lumina q̃si sola uigebant: uelud inst
m̃bra mortua. uigilantes ocłi custodibant. Non ling̃ tor¬
de pettorc uox collata poterat ꝑ uerba disponi: ñ manꝰcũ

Expanded text:
olicae religionis aviditas, cum in requie posito adhuc sollicitudinis non desit ubertas! Nam qui tunc in synodo ad confundendum hostem verba fidelia protulit, hic in campo arma tractavit um deportaret die Dominico non est meum nosse quo praeventa peccato, manus ejus attracta est, venarum arefacto discursu. Tunc revelatione commonita est ut ad sancti limina, si vellet salva fieri, properaret. clesia psalleretur, similiter in absolutione, die Dominico, quo praecesserat poena, secuta sunt gaudia. Ecce consuetudinem patroni singbenignitas est, ut non solum se alicui non abscondat, sed ultro ingerat! Veniamus ad alios venerandi fructus miraculi. 10. Quaedam paralytica, annis adulta puella, non merito, sine vitae vivebat officiis. Cui intra funus exstincti corporis tantum superstes anima palpitabat, et in toto cadavere lumina quasi sola vigebant, ac velut mortua in se membra vigilantes oculi custodiebant. Non lingua torde pectore vox collata poterat verba disponere; non manus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
guis erupit. Quo flucnte. sinc icsiono ĩmundꝰ bostis
cuatiuit: & puella in columis imꝑante signocrucis e¬
uasit. D et hoc magnainitatis exemplũ oportunum
ducit᷑ ciplicandũ quod ꝓdĩ negocio ap̃ cum ñ fucrit
ulla regum potentũq psonalis acceptio. Dcniq ad cu¬
mulũ celestis grt̃ conquitudũ. incestarũ nuptiarum
exctrabilis copulationis uita condempnans. bcati
nullus digne poterit explicart. Si quide mar effici
cupicns.: si non dcfuisset dexttra ꝑcussoris.S ꝓcul
dubio palmã mr̃is meruit: qui uocis desidia ñ absc̃dit
Unde p̾t̾ labores ieliqͥs ctiam psinodos ꝓtpsa causa scpi
in iuncione ut ex cõmunicatas a se ꝑsonas absolucret:
iurtute frm̃ coactus c̃. Et cum rogart᷑ ut culogias q̃s
reliqui antistites ad psonã cõmunione suspensã diri¬
gentes bñdixerunt. & ipse signant ait. Ao sac̃dotale
concilium & si adimꝑiũ urm̃ eas signare compellor.

Expanded text:
guis erupit, quo fluente sine laesione oculi inmundus hostis guis erupit, quo fluente sine laesione oculi inmundus hostis evanuit et puella incolomis imperante signo crucis evasit. 49 Sed et hoc magnanimitatis exemplum oportunum ducitur explicandum, quod pro dei negotio apud eum non fuerit ulla regum potentumque personalis acceptio. Denique ad cumulum caelestis gratiae conquirendum incestarum nuptiarum execrabiles copulationes iure condempnans, beatumnullus digne potent explicare: siquidem martyr effici cuperet, si non defuisset dextera percussoris, sed procul dubio palmam martyrii meruit qui voti desideria non absconditUnde praeter labores reliquos, etiam per synodos, pro ipsa causa saepius orum injunctione, ut excommunicatas a se personas absolveret, vi fratrum coactus est. Et cum rogaretur ut eulogias, quas reliqui antistites ad personam communione suspensam dirigentes benedixerant, et ipse signaret, ait ad sacerdotale concilium: Etsi ad imperium vestrum ego signare compellor,