comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talia optmiere et si quidem sint
cohrdes hos uocari alioqĩ. adfiõi¬
ꝯmissarios ⁊ legatarios et ẜuos.
⁊ omnes ab intestato mprius
anobis traditum oromtm ne
oporteat ꝯpli ea que testator ẜm
legem sicut prius dixñnus in¬
ꝯplentem q̃ relicta st̃ ⁊c̃ ilio no¬
lentetunc ad̾ cohrces et legatan¬
os et fuos et qui ab intestato et
quiextra sunt et fisc̾sm a nob̾
mus ad tantas successiones ut

Expanded text:
a obtinere: et si quidem sint coheredes, hos vocari, alioquin ad fideicommissarios et legatarios et servos et omnes ab intestato secundum prius a nobis traditum ordinem res oporteat compleri ea, quae testator secundum legem, sicut prius diximus, implentem quae relicta sunt, et sic illo nolente tunc ad coheredes et legatarios et servos et qui ab intestato et qui extra sunt et fiscum secundummus successiones, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dis ꝯsistit et malie ap̃nos q¬
extrebelnano soio dogmati dediaĩ
ĩ talib̾fid̾i ꝯminis loc̾ pegasiani
cͥcuitões hodie hr̃tes et expellente
siu̾o autñ fu̾it qui spiamꝑum
u̾sitatem honoratus aut uolut
quoq ẜuis daritempꝰ adlib̾tatẽ
honoratisunt et adie ẽtlib̾is ci¬

Expanded text:
heredis consistit, et maxime apud nos, qui Trebelliano solo dogmati dedimus in talibus fideicommissis locum. Pegasiani circuitiones odio habentes et expellentes. Si vero aut non fuerit quispiam per universitatem honoratus aut noluerquoque servis dari tempus, qui libertate honorati sunt, et adire, et liberis ca
Abbreviated transcription (Latin):
hinͣt nob̃ ingressaest cuͣra et quedã
ꝯsid̾atõ fascidie legis queetiam mũi¬
tis testatoeibsi expendantur resꝑle
cumq eis mĩpieat q̃ntam substãcie
et hicem̃ repĩgnare quicam uutẽt᷑
uolinitati deficiẽtis et̾ cde legi talia
ꝑmittẽti. ¶Sanctimusitaq qͣm
tuenda nob̃ubiq deficientium uo¬
luntas ħr̃des si uolu̾mt hacutilita¬
tepotiripeam ẜuare leg̾pot̾atem
etñꝑea que forte sb̃ripu̾int aut
mialignantur introduc̾e temptẽt
falciliam. ¶cumutiꝙ̃ sinchina¬
inuentarium abixdemetuente
ne forte n̾hãt post debita et legata fal
ampnoierum suarum ĩ adiciõi
aut digm̃tas uitqrͣllitas aute¬
tãs aut quelib nẽcessitas faculta¬
tam eius n̾dat. iomuentirii pre¬
testos inip̃a auĩtate fidedignos et
possidentes sb̾am etoptĩe opionis
uent᷑arium ita ut sr̃uementib
lezitarus ⁊ ꝯq̃ rentib forsam sb̾¬

Expanded text:
Hinc nobis ingressa est cura et quaedam consideratio Falcidiae legis, quae etiam invitis testatoribus, si expendantur res per mque eis impleat quartam substantiae. Et hic enim repugnare quidem videntur voluntati deficientis, et incumbere legi talia permittenti. Sancimus igitur, quoniam tuenda nobis ubique est deficientium voluntas, heredes, si voluerint hac utilitate potiri, puram servare legis potestatem; et non per quae forte subripiunt aut malignantur, introducere temptent Falcidiam, cum utique, si nihiinventarium ab herede metuente, ne forte non habeat post debita et legata Falcamno rerum suarum in aditionibaut dignitas aut qualitas aut aetas aut quaelibet necessitas facultatem eis non dat ad inventarii praetestes in ipsa civitate fide dignos et possidentes substantiam et optimae opinionis inventarium, ita ut supervenientibus legatariis et querentibus forsan sub
Abbreviated transcription (Latin):
uenur nͨ. id eẽ iuentino tẽem̃ liña
erit hrdieciam ñaduementib leg¬
atarus ꝯtentum eẽtestiũ p̾sencia et
fac̾e descͥptionẽ repositoetiam sicle
abere exfalcidapͥsidiu. Sic enĩ ñui¬

Expanded text:
m licentia erit heredi etiam non advenientibus legatariis contentum esse testium praesentia et facere descriptionem, reposito etiam sic leabere ex Falcidia praesidium. Sic enim n
Abbreviated transcription (Latin):
exeis uolu̾it impłe ꝙ p̾ceptũ est
reliquos aut legatarios uł fidi¬
ꝯmissarios quicũq incħ alteru¬
tros ĩy ꝙ relictum ẽa ñcedunt
eciam onmes si uolimit uoca¬
riaut qui exeis uõlunt. ¶Siu¬

Expanded text:
ex eis voluerit implere quod praeceptum est; reliquos autem legatarios vel fideicommissarios, quicumque nihil alterutros in hoc, quod relictum est, antecedunt, etiam omnes, si voluerint, vocari, aut qui ex eis voluerint. Si
Abbreviated transcription (Latin):
adalios tuncadalios anos lexab
intestato uõcat põst eum ꝗd̾ ꝗ scͥpt̃¬
defri res et ip̃os simłr p̾bentes cu¬
tionemqr ꝯpͣsent que mtestam̃to
post eum qui iam exclusus est a
leg̾ nr̃a ita uocetur posr dem̃ ꝯ pꝰ¬

Expanded text:
s, tunc ad alios, quos lex ab intestato vocat post eum deferri res, et ipsos similiter praebentes cautionem, quia complent, quae testamento post eum, qui iam exclusus est a lege nostra, ita vocetur prior, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
scrip̾ti sunt hr̃des aut nuerunt fi¬
d̾i mmissa ꝑũmu̾sitatẽ forsan aut
quecumq testitoret ioras cod
precipitur legittimum sitaut sinõ
oratus est sitam̃ ratumc̃e exp̃sse u
demonst̾retꝰ. ¶ Si quis aũt ñ mip¬
lens uiut ꝙ dispoĩtum est sdum

Expanded text:
scripti sunt heredes, aut meruerunt fideicommissa, per universitatem forsan aut quaecumque testator et honorans eos praecipitur legitimum sit, aut si noratus est, tamen ratum esse expresse iam demonstret. Si quis autem non implens quod disp
Abbreviated transcription (Latin):
quisi õne eis dare curatoro set
⁊ mẽte capitis. et surdis. et muti
et qui morto ppetuo iatorant.
quia reb suis sr̃ee ñ possunt cu¬
ratores oañdi sũt ¶ intaum ã
et pupiucuratores accipumt.
ut puta si legittimus tutor nõ
sit ydoneus quia habenti tutorẽ
tutor dari ñ potest. ¶⁊tem sites¬
tam̃to datus tutor urap̾torex¬
gocã aminist̾et soiet eicurator
ad uingi. ¶ Item mlocum tuto¬
rum qui ñ imꝑpetuum. s ad tẽ¬
pus atutela excusantur curit

Expanded text:
quisitione eis dare curatores. Sed et mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebus suis superesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praegotia administrat, solet ei curator adiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent
Abbreviated transcription (Latin):
xx̃. annũ ꝯpietum curatores ic¬
cipiunt. quili putes sint. ad iꝰ
⁊ tñ eiusetatis sunt. ut negeciam
sua tui ñ rossunt. ¶ canturã
curatores ab nuscem mãgr̾iti¬
br a quibi et tutores. ¶ Scura¬
tores cestam̃to ñ dantur s sio
atus sit. confirmatur decrecop¬
toris ui psicłis. ¶ Item inuiti
ad oiescentes curatores ñ a c̃cĩpi¬
m̃at certam cam dari potest. fu¬

Expanded text:
tum annum completum curatores accipiunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel praesidis. Item inviti adulescentes curatores non accipiet ad certam causam dari potest. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
pietum illico inicium accipe
disposumus antiquitatis nor¬
sitam suo orctinereun quentes.
tus apatrono redigãtur urab
hostib suit captus. ¶Sesi usqr ad
sit intestamto eq̃ euenit ut de

Expanded text:
pletum illico initium accipere disposuimus, antiquitatis norsitam suo ordine relinquentes, tus a patrono, vel ab hostibus fuerit captus. Sed et si usque ad sit testamento, aeque evenit, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑq̃m ub̾tas urciuitas eius a
ted̾it iegittĩma tm̃ tuteli ꝑit
cẽt̾e nõ ꝑeuntis et pupilli et
pupue capitis dininutio si¬
⁊ min̾ima sit. omnes tutelssi
touit ¶ p̾rea qui ad cͥtũm tp̃us
to eo deponunt tutriam. ¶te¬
smunt aũt ẽẽ tutores qui uł
remouentur a tuteia ob idqd̾¬

Expanded text:
quam libertas vel civitas eius amdederit, legitima tantum tutela perit, ceterae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad certum tempus to eo, deponunt tutelam. Desinunt autem esse tutores, qui vel removentur a tutela ob id
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ iirgente crimiis insecta¬
tionestipencius fu̾it exemptus
aut ocio traditus qui etis arti¬
b mninoreturaut si. ad pristina
sacram̾ta p̾cum misationema¬
luit repedare inultũ nr̃e ma¬
iestatis ora culum amplissime¬
mp̃ Dicohartał aꝓparitor aut
lieius ꝯcutione susceptis fortune
pr̃ie mancipancus ꝙ siquis exii:
ausus fu̾it uuam affectaremi¬
liciam nuua p̾scriptione temp

Expanded text:
 urguente criminis insectatione stipendiis fuerit exemptus, aut otio traditus quietis artibus inmoretur aut, si ad pristina sacramenta precum miseratione maluerit repedare, indultum nostrae maiestatis oraculum amplissimp. Si cohortalis apparitor aut li eius condicione susceptis fortunae patriae mancipandis. Quod si quis ex his ausus fuerit ullam adfectare militiam, nu
Abbreviated transcription (Latin):
titudinemstitutos nos ut pote
młtos ꝑ cos ad nrininus singuloꝵ
facilepetitiones cliscentespĩos ẽe q̃
dudum fecimus s apparuerunt qͥ
mnrãm iargitatẽ ⁊ nimsũ uocãtes

Expanded text:
titudine constitutos nos, utpote multos per eos adiuvemus singulorum facile petitiones discentes, plures esse quam dudum fecimus. Sed apparuerunt quidam nostram largitatem in immensum vocantes
Abbreviated transcription (Latin):
qui ecum cautis breuibꝯtinent᷑
libet patrocimo uł cuuslibet as¬
sumpta potencia debeat excusare.
hxc nr̃e serenitatis secrete tue sub¬
limitatis tinq officii cautius
cuiuslib seporencia extusante. S
netiñ circimima reueianda su¬
ppͣlitib cõsuluisse noscam̃ illud

Expanded text:
qui encautis brevibus continetur, libet patrocinio vel cuiuslibet adsumpta potentia debeat excusare, hoc nostrae est serenitatis censere, tuae sublimitatis tuique officii cautius cuiuslibet se potentia excusante. Sed ne tantum circa munera relevanda supplicibus consuluisse noscamur, illud
Abbreviated transcription (Latin):
induplum detinendos ẽẽ dec̾umur
uitarios quĩetum cet̾os q iudices
nsi tenceps abusuͣrpatione urbi¬
carii canomis abstineant deportati¬
oms pena detmñi priuatos offitiorũ

Expanded text:
in duplum retinendos esse decernimus. Vicarios quin etiam ceterosque iudices, nisi deinceps ab usurpatione urbicarii canonis abstineant, deportationis poena detineri, primates officioru
Abbreviated transcription (Latin):
tumq discipulos cui cum ferre
ꝯsueuerunt ab hostensione nul¬
gari p̾cipimus ãmou̾i itiq ut si
quis eoꝵ postemissos aiumesãc¬
tidnis affatus quȩphitemnis ĩq
mancamus it̾m fortete᷑ mm̃pta¬
u̾it ñ solum eius qmmetur i¬
fanne notam subeat uerumeti¬
t̾e priuatim studia dsue̾nerunt
si ip̃is tm̃ modo disciplis uacare
malu̾nt quos intraꝑietes dom¬
esticos docent nilla hĩmt̾mnĩa¬

Expanded text:
discipulos circumferre consuerunt, ab ostentatione vulgari praecipimus amoveri, ita ut, si qui eorum post emissos divinae sanctionis adfatus quae prohibemus adque damnamus iterum forte temptaverit, non solum eius quam meretur infamiae notam subeat, verum etiere privatim studia consuerunt, si ipsis tantummodo discipulis vacare maluerint, quos intra parietes domesticos docent, nulla hui
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ ñ hum̃anis ulaĩatiũ one¬
tñsib n mobuib reb iubemus
iudici et si curiales ñ sint maĩoroe
acpostos libamus ut si pr̾auus et
ꝓauus filio nepoti ꝓnepoti uł filie
nepoti ꝓnepti ꝓ nec int̾est nupte
quicquam desuis oꝑib largiatur

Expanded text:
um, non humanis vel animalium censibus neque mobilibus rebus iubemus indici, etsi curiales non sint, maiores ac posteros liberamus, ut, si pater avus vel proavus filio nepoti pronepotive vel filiae nepti proneptive nec interest, nuptae natione quicquam de suis opibus largiatur
Abbreviated transcription (Latin):
auguste quos utriusq certũ ẽ
obsequiis occupatos et aule pene¬
sa obire ñ posse.ab obsuationei
aliorum tribunalium lib̾am
ut insubiimi solum moto tuo
ucditio ꝓpositas adu̾sus seercipi¬
ant acciones.

Expanded text:
augustae, quos utrosque certum est obsequiis occupatos et aulae peneia obire non posse, ab observatione aliorum tribunalium liberamus, ut in sublimitatis solummodo tuae iudicio propositas adversus se excipiant actiones.
Abbreviated transcription (Latin):
strimut nob iutentib rouoretur
Siquis ausurpatoria temitate.i¬
plius auiquid fint conatus exige
gob norius quadrupi repetitiõe¬
i tencatur queseuitas uissiomis ad

Expanded text:
stram, ut nobis iubentibus roboretur. Si quis autem usurpatoria temeritate amplius aliquid fuerit conatus exigere, obnoxius quadrupli repetitione teneatur. Quae severitas iussionis ad
Abbreviated transcription (Latin):
b quicꝙꝵ successores eius aliquam
inquietudinem pociantur ut po¬
te lib̾a eius substantia ommi curi¬
aligrauam meꝯ ẜuanda est si quio
defunctus ur exadininstratione
cunauum munum us exqurta
porcione ad eaidem timam semi

Expanded text:
s quicumque successores eius aliquam inquietudinem patiantur, utpote libera eius substantia omni curiali gravamine conservanda. Et si quid defunctus vel ex administratione curialium munerum vel ex quarta portione ad eand
Abbreviated transcription (Latin):
pamiureqm cenfure memortir¬
ca ordinem custodiet⁊ Imꝑdes
quam reliquerunt ñ ponuntmsi
certa legeet pactosuantemnnĩs¬
tatis uł putem ciuis ronori agnoue

Expanded text:
am censurae memor circa ordinem custodiet. DE HIS quam reliquerunt non possunt, nisi certa lege et pacto servandae immunitatis vel partem eius oneris agnove
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua functo uoientib eis fu̾it
miu̾cta exqua necc̃e sit auquidar
accipere ꝙ exdata sͥ pecunia ireliꝗs
ap̃ eos mansisse stinit sõluentes.
ñueulia moiestia uł ditionissue
formidine discedant. si quis uo ex
hnis oim̃na cecuriꝯmi muna ur
functiones uł yonores nulla ĩmi¬
nentenect̾itate s suaspontepecit¬

Expanded text:
aliqua functio volentibus eis fuerit iniuncta, ex qua necesse sit aliquid eos accipere, quod ex data sibi pecunia in reliquis apud eos mansisse constiterit, solventes sine ulla molestia vel condicionis suae formidine discedant. Si quis vero ex his omnia decurionum munera vel functiones vel honores nulla imminente necessitate, sed sua sponte pe
Abbreviated transcription (Latin):
toquam abintestato successores
nr̃is sanctionib disposita sunt p̾¬
senti pege excipienois ut ñ ip̃i tm̃n
fusinaturues s etiam exnlis ꝓcre¬
audi mares pat̾nam fequantur
fortunam ui marib ubis mũ¬

Expanded text:
testato successores nostris sanctionibus disposita sunt, praesenti lege excipiendis, ut non ipsi tantum filii naturales, sed etiam ex his procreandi mares paternam sequantur fortunam, vel maribus liberis min
Abbreviated transcription (Latin):
amitempestatum acbititem aui
langorem meuitibilem queoĩa
erip̃is agnoscimus reb nob̾ ĩsim.¬
atis uñ nos ħuiste mount et legẽ
transcẽte̾ uole̾tesetius qui ꝑtale̾
qm̃ eam fortũe circ̾ũtõe leount᷑

Expanded text:
am tempestatum acerbitatem, alii langorem inevitabilem: quae omnia ex ipsis agnoscimus rebus nobis insinuatis. Vnde nos haec iuste moverunt et legem transcendere nolentes et his qui per talem quandam fortu
Abbreviated transcription (Latin):
.et ra nmist̾ium corrumpisno
existente lni̾a postãm statutifũ¬
naneare nlłe et exrelie subioga¬
tos et cogi cuppli aministrare
eos qui faciunt tales expensas
dare etiam sub rogatis et cemio
remeire uolentib s uios quitẽ
reu̾entes ñ suscipi aui uo post
aiscessum priorstatutist̃ eis daĩ
emolum̃ta nullo uo hinc mi¬
instrañtuy acceñu talia iutrari
hus qui abeis statuti sunt em¬
olum̃tum et omnes expensas
ħĩdib qr eoꝵ et successorib scĩen¬

Expanded text:
 ministerium corrumpi: non existente licentia, postquam statuti fueremeare velle et expellere subrogatos, et cogi duplicia ministrare eos qui faciunt talem expensam, dare et subrogatis et denuo remeare volentibus, sed illos quidem revertentes non suscipi qui vero post discessum priorum statuti sunt, eis dari emolumenta; nullo lucro hinc ministrantibus accessuro, talia lucrari praebentibus his qui ab eis statuti sunt emolumenta et omnes expensas, heredibusque eorum et successoribus, scien
Abbreviated transcription (Latin):
ad ronorem et cultum seois tue
dec̾iuus ut siquis hedificatis
ecc̃mi aut etiam alit̾ expendens
mei ministrantib etalim̾ta
uolu̾int et auquos clicos statũe
ordinandos eos s examinaria tua
calem sedem rex̾it semꝑhos sus¬
cipere oromatõnẽ ꝙ et qui et tue
beatitudini eciam roster opoetu¬
s nitacta ħ et nieffabilia tremẽ¬
ui q̃ ꝯstituta sc̃e et deo amabilit et

Expanded text:
 nostrum et cultum sedis tuae decernimus, ut si quis aedificans ecclesiam, aut etiam aliter expendens in ea ministrantibus alimenta voluerit aliquos clericos statuere, ordinandos eos; sed examinari a tuacalem sedem rexerint, semper hos suscipere ordinationem, siquidem tuae beatitudini, et posteris opportused intacta et ineffabilia tremendaque constituta, sancte et Deo amabiliter et
Abbreviated transcription (Latin):
lasen s sit qiid̃ semꝑmanens
aut nũnãm et legis iatiomo
int̾lucit alim tumuitum et
exnus que nidentur hr̃e serecte
et firie postra uicucantur s et
ea que subtilium obsuatione
cauta sunt plerumq turbat enĩ¬
gencium uarietis cãrun scimus
enm quia cuicdum corrõximurs
ꝙ male et dolose cuta appliones.¬

Expanded text:
 fit quidem semper, manens autem numquam, et legislationibus introducit aliquem tumultum, et quae videntur habere se recte et firme posita iudicantur, sed et ea quae subtilium observatione cauta sunt, plerumque turbavit emergentium varietas causarum. Scimus enim, quia dudum correximus quod male et dolose circa appellationes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓu̾itate necessari. anisibi asuo ad¬
u̾sario exiibendanputas pp̃atdẽ
et si y iurau̾it sacram̃tunineqͣua¬
qmpenitus licet crebro requirẽce
sint. ꝓrõnes ab. ilt̾utra ꝑte expe¬
tisacram̃tum s dariꝓlõnos etũ¬

Expanded text:
veritate necessariam sibi a suo adversario exhibendam putans probationem. Et si hoc iuraverit sacramentum, nequaquam penitus, licet crebro requirendae sint probationes, ab alterutra parte expeti sacramentum, sed dari probat
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Siue exp̃coriano offõsiue
uliuistris mitiue selis iargitõ¬
nũ nͥ ñ ecum reipriuatene mi¬
destinatus sciat intra anm mitas
dere couertis ratiotrims ad ꝓpnũ
uidicẽ remẽare eiq suamestta¬
tiam osfent̾equid eius ĩstanna
exactum fu̾int quidue mõditis
it delictum ꝙsi exacto spatio qͥn
eius regionis uiscerib p̾datorisi¬
cens dep̾hensus fu̾it remioraritt
ab touitus cingulo milicia anci
ad debitum mittatur examie.
ñ eilibram sit ut ħ se ꝓpͥuilioaũ
occ̃one defentat ꝙ sͥ aliuo negocui

Expanded text:
ano officio sive inlustris comitivae sedis largitionum nec non et rei privatae no quis fuerit destinatus, sciat intra anni metas debere collectis ratiociniis ad proprium iudicem remeare eique suam efficaciam ostendere, quid eius instantia exactum fuerit quidve in debitirit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cingulo militia abiciofficii ad debitum mittatur examen nec ei liberum sit, ut hoc se privilegio aut occasione defendat, quod sibi aliud negotium
Abbreviated transcription (Latin):
d. Qum̃ ex soia primi fi poisit.
existant tem diuus aureliams
sanx̾it. sin successistis prĩurone
ꝯuicq̃m exbonis cius tenetis⁊ se¬
quens est apr̃ms creditorib nõ
conueniri.⁊ Imp̃. publice leͣticie

Expanded text:
. Cum ex sola primipili existant, teneri divus Aurelianus sanxerit, si neque successistis patri vestro nec quicquam ex bonis eius tenetis, consequens est a paternis creditoribus vos non conveniri. PVBLICAE LAETITIAE
Abbreviated transcription (Latin):
nstitutũ haritationem quissuã
ornamto urbis adiecit nolumus
munificenciam que postea ad di¬
taest imꝑbam licitatõem extnna¬
tionis excipẽre. s uetusta pocius loci

Expanded text:
nstitutum, habitationem quis suam ornamento urbis adiecit, nolumus munificentiam quae postea addita est improbam licitationem aestimationis excipere: sed vetusta potius loci
Abbreviated transcription (Latin):
ticium iucri dũe ꝑtes ꝑtine¬
ant dampnit̾ria. ad seiumi
due partes dampni lucri t̾cu.
ne insocietatem ao mitti. Nã
et ita cont sccietatem posse nõ
dubitatur ut alt̾ recuniam
ꝯferat alt̾ ñ cõferaet iñ iucrum

Expanded text:
Titium lucri duae partes pertineant, damni tertia, ad Seium duae partes damni, lucri tertiane in societatem admitti: nam et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecuniam conferat, alter non conferat et tamen lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
ne tẽm. culpa. aũ ñ ad eractissi¬
manidiigentiam dirigenda
socium quaiemin suĩs i tbus
ad mixresoiẽt. nam qui pãru
diugentem sibi sociu asum¬
it. te se querid ħ est sibi mput

Expanded text:
 eum. culpa autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda socium, qualem suis rebus adhibere solet. nam qui parum diligentem socium sibi adsumit, de se queri, hoc est su
Abbreviated transcription (Latin):
societis mõrtesocͫ. quia qui so
luitur et si ples sr̃sint. nisim
Item si autius iẽi ccͣta socitis
sit et finis nego iipoitus est
finitur societas. ¶ pũbũc̾nõe
sccii pubucenturnamtum ĩ
enis u̾eneat sonutur sccietis. si
hec ẽau si adnuco sentiant inso¬
cietatem. noua uitetur inciꝑt¬

Expanded text:
s etiam morte socii, quia qui soclvitur etsi plures supersint, nisi si Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicationesocii publicentur: nam cum in eius veneat, solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentiant in societatem, nova videtur incipe
Abbreviated transcription (Latin):
negociationis. ułti mancipioꝵ
eincor uendedor qr aut olei ui¬
ni frum̾̃ti em̃di uenoendiq.
Et quid̃ simcħ departib iucri et
campninominatim ꝯuem̃it.
sepacti fu̾mt ut ad unũ quio

Expanded text:
negotiationis, veluti mancipiorum emendorum vendendorumque, aut olei, vini, frumenti emendi vendendique. Et quidem si nihil de partibus lucri et damni nominatim convenerit, se pacti sunt ut ad unum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sũus nrs ñ fu̾it parenti efficitur
uiti si ab hostur quis reu̾sus fu̾it
post mortem pr̃is. ius enim post
eit ut licet quis infamiua tefu¬
ctisit mortis tempore tũm suus
hes ñ fut. ulti si post mortẽ suã pẽ
unt ᷑ ee suũ nrtem set cesinͣere.¬
¶ Cum filiusfina ue et exilto filioi
nepos neptis ueertant parit̾. ao
h̾roitatem ucentur siec qui g̃
duꝓimnor est. uit̾iorem exclud
itq ꝓ nepotes ꝓneptesq in parẽ¬
tis siui iccum succet̾e ꝯuemienseẽ
uisum est ñ incrpita. sec ĩ stiͣty¬
es hroitatem diuidi ut filuisꝑtẽ
cimidiam hroitatis hat et tx̃alt̾o
filio duo ples uenepotes. al tam
nepotes existant. exait̾o unusfo:¬
teaut duo exaito tres aut q̃tuor
autunmi aut duos amndia
ps ꝑtinet aotres uł ao q̃tuor. al¬
t̾a cimdia. ¶Cuma qranquis¬

Expanded text:
suus heres parenti efficitur, veluti si ab hostibus quis reversus fuerit post mortem patris sui: ius enim postlm evenit ut, licet quis in familia defuncti sit mortis tempore, tamen suus heres non fiat, veluti si post mortem suam pateiure esse suum heredem, sed desinere. Cum filius filiave et ex altero filio nepos neptisve extant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu proximior estitem pronepotes proneptesue in parentis sui locum succedere, conueniens esse uisum est non in capita, sed in stirpes hereditatem diuidi, ita ut filius partem dimidiam hereditatis habeat et ex altero filio duo pluresve nepotes alteram nepotes extant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
aispositione limitine milites ab
omni m̃un̾e uacuos ip̃i curare ꝓ
suo ⁊ pencuo. atq arareꝯ sueuerant
et si in p̃senticolunturabiins fu¬
mit᷑ ac sñ utloꝯ cusonis grauamĩe
d̾tin̾i et si ab. unis posatenturcuius¬
ub spacii temporis pͥscripnoneces¬
sante abumu̾sis detenta torib uen¬
aicitos hus dem militib sũ uuoꝓ
rsus sicut antiquitus ꝯstitutimi est
couitionis hon̾e nolumꝰ assignari
nris obuiamuenre temptauint
ꝓscriptionis pena ualitura. nam si
quis forte ꝙ minime aucere de¬
buerat emptionis titulo memorati
iuiris possicet p̾aa ꝯpetensei acrio tt̃
uencitorem ĩ tactasuabit᷑. Imp̃de

Expanded text:
dispositione limitanei milites ab omni munere vacuos ipsi curare pro suo compendio atque arare consueverant, et si in praesenti coluntur, ab his firmiter ac sine ullo concussionis gravamine detineri, et si ab aliis possidentur, cuiuslibet spatii temporis praescriptione cessante ab universis detentatoribus vindicatos isdem militibus sine ullo prorsus, sicut antiquitus statutum est, collationis onere volumus adsignariris obviam venire temptaverint, proscriptionis poena valitura. Nam si quis forte, quod minime audere debuerat, emptionis titulo memorati iuris possidet praedia, competens ei actio contra venditorem intacta servabitur. D
Abbreviated transcription (Latin):
uł miliciesuecuignntatis cuius¬
piam sibi uctau̾it fuisse deiatũ
qͣm sp̃uerat defraudatus nequid
sonam possit acquirere prnni¬
piu tm̃i munus impłe cogat᷑
moxruri ilib ciuitatis qr natus
est indiom intesue functionibꝰ

Expanded text:
eu dignitatis cuiuspiam sibi iactaverit fuisse delatum. quam spreverat defraudatus, ne quipositam personam possit adquirere, primipili tantum munus implere cogatur: mox curialibus civitatis, in qua natus est, in diem vitae suae fu
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Qiuiniam dispositionem. ab
nni chite recortationis principethȩ¬
odosiosrhus qui. aquam s depu¬
btitis aque ductib seufontibus
p̾b̾i desid̾ant ꝓmulgatam haceci¬
ami legenisua firmitate durare sa
dendis et iuditio tue celsituonis
ui. alus quoꝵmt̾ est intimatis
ductu seu fonte traix ꝑmuttatur

Expanded text:
p. Divinam dispositionem ab inclitae recordationis principe Theodosio super his, qui aquam sibi de publicis aquaeductibus seu fontibus praeberi desiderant, promulgatam hac etiam lege in sua firmitate durare sandendis et iudicio tuae celsitudinis vel aliis quorum interest intimatis ductu seu fonte trahere permittatur:
Abbreviated transcription (Latin):
atis nr̃e ꝑuer̾it alit̾ enim eos
hec fac̾e uetamus illico seuiris
illustrib comitib sb̃ quoꝵ regi¬
mine ꝯstituti sunt offre festiuet
.et cãs ꝓfessionis opponat ut et re¬
sponsum celeste m̾eatur ⁊ scita
remeandi accipiat facultatem
correctos faciãt c̾tocuri. conec de
hus clem̾tie nr̃e aurib ĩtime¬
turet quid fi oporteat dec̾namꝰ¬

Expanded text:
enerit aliter enim eos hoc facere vetamus, ilico se viris illustribus comitibus, sub quorum regimine constituti sunt, offerre festinet et causas profectionis exponat, ut et responsum caeleste mereatur et citam remeandi accipiat facultatem.correptos faciant custodiri, donec de his clementiae nostrae auribus intimetur et, quid fieri oporteat, decernam
Abbreviated transcription (Latin):
irando ab stricti in uitantur ⁊
fiscipatrono diugent in quirat
c̾uatas cadẽs quefu̾it prĩmoniũ
cum dãtaidamandi copianiu¬
lumid iure possitereuł uendica
tan ip̃ius relatione quã publi¬
coꝵ mõnumtoꝵ fid̾ꝯstititr

Expanded text:
rando obstricti mittantur, ut fisci patrono diligenter inquirat, cuius vacans cadensque fuerit patrimonium, cum data reclamandi copia nullum id iure possidere vel vindicare tam ipsius relatione quam publicorum monumentorum fid
Abbreviated transcription (Latin):
dicantoꝵ ius iti expmissu uendi¬
caremtuntur et ceiceps quec¬
q intestatoꝵ tonaciuitatibus
obtentu prnulegioꝵ suoꝵaccup¬
ata ee⁊ pareris adofficium minea
dem reuoerenon dubites

Expanded text:
dicandarum ius veluti ex permissu vindicare nituntur: et deinceps quaecumque intestatorum bona a civitatibus obtentu privilegiorum suorum occupata esse compereris, ad officium nostrum eadem revocare non dubites
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Geriali iegis cĩcimus ut si
quis fuum decurionemcurieuẽ¬
dicare maluerut si p̾sidis cesit co¬
pum euntem manus nuectiõe
ꝯcentasciat ad ex. aĩi cogintioiis

Expanded text:
p. Generali lege sancimus, ut, si quis suum decurionem curiae vindicare maluerit, si praesidis desit copia, eundem manus iniectione concessa sciat ad examen cognitoris
Abbreviated transcription (Latin):
uri dsios qui albo curie detinẽ¬
turat eẽn possunt nec paucorum
ab seucia siue necessaria suie fortu¬
ita debuitat ꝙamaiore ꝑͣtẽ ordis
salubrit fu̾itstitutimi cũ aueꝵ
tes ordinis in urlt poĩte tocius
urie iustar exmibenit.
mpr. Ad suscundi prie mun̾a
Aigininus et m̾itis facultitib
curialos eligantur uetales forte
uominentur qui functiones pu¬
blicas impie ñ possunt.

Expanded text:
i omnes qui albo curiae detinentur adesse non possunt, ne paucorum absentia sive necessaria sive fortuita debilitet, quod a maiore parte ordinis salubriter fuerit constitutum, cum duae partes ordinis in urbe positae totius curiae instar exhibeant.p. Ad subeunda patriae munera dignissimi et meritis et facultatibus curiales eligantur, ne tales forte nominentur, qui functiones publicas implere non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
tores añicos ꝯuelendilicẽ templ¬
ciam damus itatam̾ ut rati orum¬
on abilib priuate reiadexigenda
fiscalia debita mmineãt.
d̃. Palatmnos quia uiro illustri
blicis litt̾is destinantur adꝯmo¬
intionem iudicis quo facilius ex
p̾clus rei nr̃e ꝯferantur debitepen¬
sitationes cum sũma degere p̾cipi¬
mus dispuna.d̾ quoꝵ nominib
si teni̾e u̾ᷤs ati fu̾int ad subuimita¬
tem tuam refri ꝑ ordinarios si¬
dices oportebit ut meos seu̾ime

Expanded text:
tores dominicos conveniendi licentiam damus, ita tamen, ut rationalibus privatae rei ad exigenda fiscalia debita immineant. palatinos, qui a viro inlustri blicis litteris destinantur ad commonitionem iudicis, quo facilius ex praediis rei nostrae conferantur debitae pensiones, cum summa degere praecipimus disciplina: de quorum nominibus, si temere versati fuerint, ad sublimitatem tuam referri per ordinarios iudices oportebit, ut in eos seve
Abbreviated transcription (Latin):
trumi magr̃oꝵ militum tam
p̃sentalium ꝯmorientaliun
ꝗ ordine et stipẽtius miliciefu̾it
decorati exeintes tripimis p̾tori¬
anis ꝑtis militatis sudorib eoꝵ
bñficium defecites sociari p̾cipi¬
mus ita uidel ut post ꝯpletam¬

Expanded text:
trium magistrorum militum tam praesentalium quam orientalium qui ordine stipendiis militiae fuerint decorati, exeuntes tribunis praetorianis partis militaris, sudoribus eorum beneficium deferentes, sociari praecipimus: ita
Abbreviated transcription (Latin):
rohitum est cuiusq roni quifisco
locũ fecise existimibitur cĩpiprĩ
quam anob̾torma fuit oata et
ut omnispinissionis gen̾e occur¬
sumsit cesarianis sci mus lic̾e uni¬
u̾sis quoꝵmt̾estobiceremanus
hnsqͥuaocapienta bonaalicuis
uen̾int qui succubii int i egib ut
et si officiales. iusi fu̾int atenore
dite legistesiste ip̃is pruatis ĩes¬
istentib a facienda nuuria arcea¬

Expanded text:
rohibitum est cuiuscumque bona, qui fisco locum fecisse existimabitur capi prius, quam a nobis forma fuerit data. Et ut omni improvisionis genere occursum sit caesarianis, sancimus licere universis quorum interest obicere manus his, qui ad capienda bona alicuius venerint, qui succubuerit legibus, ut, etiamsi officiales ausi fuerint a tenore datae legis desistere, ipsis privatis resistentibus a facienda iniuria arcea
Abbreviated transcription (Latin):
sobus ingeniis matrimomoe
tino et. ilic ingenuo set et si quis
exmatre liba nascatim ꝓre uo suo
ingenuis nichominus nuscit.
cit autemubam ub̾am fuisse
matrem eo tempore quo nasci¬
tur licerancilla ꝯceperit. ¶ ex ꝯtͣ¬
rosi lib̾a ꝯceperit. temte anciua
frã pariat placuit eum quinas¬
citurubum nasciquia ñd caiã¬
nñt᷑as matris ei noce qui ĩ ut̾o ẽ.
¶Exhns etiuut quesitumest. siꝰ¬

Expanded text:
uobus ingenuis matrimonio rtino, altero ingenuo. sed et si quis ex matre libera nascatur, patre servo, ingenuus nihilo minus nascitur: cit autem liberam fuisse matrem eo tempore quo nascitur, licet ancilla conceperit. et ex contrario si libera conceperit, deinde ancilla facta pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci, quia non debet calamitas matris ei nocere qui in utero est. ex his et illud quaesitum est, si
Abbreviated transcription (Latin):
dem impecliant incunctis opidis
celebranoamita ut siquis hãc ui¬
olau̾it iussionẽ penatencatur ea
que logum uuoiatores ꝑsequr.¬
filiab et ancilł spectandi necc̾itatẽ
imponunt nec iire frin dñn neci
tanti crimins patimur uib̾tãtega¬
udere gͥ taliplacet eos indignatione
sub duci nepotestatis neuir̾ fruir
leant ne uequid eis ita possit acꝗns¬

Expanded text:
tem impediant in cunctis oppidis celebrandam: ita ut, si quis hanc violaverit iussionem, poena teneatur ea, quae legum violatores persequifiliis vel ancillis peccandi necessitatem imponunt, nec iure frui dominii nec tanti criminis patimur libertate gaudere. Igitur tali placet eos indignatione subduci, ne potestatis iure frui valeant neve quid eis ita possit a
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dictum aque auctum nri paucii
publicarum deriuatum ac nymphe¬
hanc clispositionemmo dĩs omnib̾
in rost̾um suari neminilicentiatri¬
buend .i. id eotem aque ductumpre¬
cur oblatis usum aquie pet̾e uł ermiau¬
accet̾e uł õffõ siausum fu̾it m̃stru̾e
uł m̃inus instructis p̾cib parere cen¬
tena pondo auri mulcte nominefis¬
calib ratiomorse eẽ iuaturos srhiis

Expanded text:
quaeductum nostri palatii publicarum thermarum ac nymphaehanc dispositionem modis omnibus in posterum servari, nemini licentia tribuenda ab eodem aquaeductu precibus oblatis usum aquae petere vel eum auaccedere, vel officio, si ausum fuerit instruere vel minus instructis precibus parere, centena pondo auri multae nomine fiscalibus rationibus se esse illaturos. S
Abbreviated transcription (Latin):
meatus transeunt. ibextra ordma¬
rus hon̾ibz uolumus eẽ mmunes
ut eoꝵ opera a quarum ductus sor¬
dib amplecti muntentur necad
aiiio suꝑ indicterei hons hnistẽ
possõrib atimenclisq nec̾tares.
ilias occupati res purgium forma
p̾clia aqueductus ꝯmeit ut cextͣ
missis arbores hãnt obsuantemi
ilidicis offõ ut si quotempore pul¬
lulauint excidantur neearum rioi¬
ees fapricam forme corrumꝑant.
mp̃. Siqͣuis decet̾o uetiti furoris. iu¬
it mutilareaquam aosiumi fund̾
exeaq aũctu publico deriuandosci
ostris aggregant̾.¬

Expanded text:
meatus transeunt, ab extraordinariis oneribus volumus esse immunes, ut eorum opera aquarum ductus sordibus oppleti mundentur, nec ad aliud superindictae rei onus isdem possessoribus attinendis, ne circa res alias occupati repurgium formarpraedia aquaeductus commeat, ut dextra missis arbores habeant; observante tuo officio, ut, si quo tempore pullulaverint, excidantur, ne earum radices fabricam formae corrumpant.. Si quis de cetero vetiti furoris auit mutilare aquam ad suum fundum ex aquaeductu publico derivando, scnostris adgregan
Abbreviated transcription (Latin):
eã ꝯstitũe et tabellionb omnib
eius cognoscentib uirtutẽ et sub¬
iectis agnoscentib legem q̃ suãti¬
b sic nulli omnĩo erit declinato
uolumus deficientum infringi
uoluĩtatos omnib siquis stutem̃

Expanded text:
eam constituere, et tabellionibus eius cognoscentibus virtutem et subiectis agnoscentibus legemque servantibus. Sic nulli omnino erit declinatio, volumus deficientium infringi voluntates, omnibus siquidem stude
Abbreviated transcription (Latin):
q quos int̾ suos hetes tor
pretõretꝰ stitũtiones uecant
et post legittimos quonunio
sunt agnͣatret hñ quos micẽ
agnatorum tam supradicta
ti capite diminutiquique
ue exuns ꝓgeniti sunt. exlege

Expanded text:
ue quos inter suos heredes praetor et constitutiones vocant, et post legitimos quo numero sunt adgnati et hi quos in locum adgnatorum tam supra dicta ti capite deminuti quique ex his progeniti sunt, ex lege
Abbreviated transcription (French):
ca que tradidius excẽptis
fr̾e et sorore emancipatis qui
ad successiones fratrum uł
sororum uecantur. qui et si
capite diminutisunt: tam̃
preferimͣtur. cet̾is uit̾ioris.

Expanded text:
a quae tradidimus, exceptis fratre et sorore emancipatis, qui ad successionem fratrum vel sororum vocantur, qui et si capite deminuti sunt, tamen praeferuntur ceteris ulterioris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ soium in suoꝵ parentum.
successione s eciam aĩtim ĩ aĩ¬
trus mutuam successionem
uocauimus. exilla iege sp̃ałr
eos uoeintes siue sou muem¬
antur om isintutenati et
postea manumissi sut. siue
unacum aius qui post ub̾ta¬
qui ex iustis nupciis ꝑcreati
sunt. ¶ Repͣetitis itaq om̃r̃
cari. eoqz amplius nec eum ꝗs¬
tem qui prorinor sit cogna¬
tus semꝑ pociorem eẽ. cumi
enim prima cãsit suoꝵ nr̃dũ &¬
et quosq int̾ suos nr̃ ces iam
iniauimus. Capparet ꝓ¬
nepotem uł pneptem defune¬
cumalioquin pr̃iquidem et
mat̾ ut supra quoq tradioi¬
mus primum gradum cog¬
nationis optinemt. fr̾ uero
sccundum. ¶ꝓ neopos aũt
t̾tio gradu sit cognations.
exfemineo seru ꝓpagatus est.
amõtis quoq snis p̾r̾dibus
quosq int suos nr̃tes uocari
chxnnusagnatus qui mͣteg¬
rum ius agnationis ħt. eciat¬
si longissimo gradu sit plmͣ¬
q potior nr q̃m primior cog¬
natus nam pr̃ui neͬpos ini ꝑn¬
epos auiiculo uł matter pre¬

Expanded text:
n solum in suorum parentium successionem, sed etiam alterum in alterius mutuam successionem vocavimus, ex illa lege specialiter eos vocantes, sive soli inveniantur qui in servitute nati et postea manumissi sunt, sive una cum aliis qui post qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibcari eoque amplius nec eum quidem, qui proximior sit cognatus, semper potiorem esse. cum enim prima causa sit suorum heredum quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncum alioquin pater quidem et mater, ut supra quoque tradidimus, primum gradum cognationis optineant, frater vero secundum, pronepos autem tertio gradu sit cognatus et ex feminino sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, adgnatus, qui integrum ius adgnationis habet, etiamsi longissimo gradu sit, plerumque potior habetur quam proximior cognatus: nam patrui nepos vel pronepos avunculo vel materterae prae
Abbreviated transcription (Latin):
putaratur. ¶sr nr̃a ꝯstitutione
qͣm ꝑ iure patronatus fecimis¬
ꝙiuis usq admr̾a tp̃a satis obscu¬
rum atq nure pienum et un¬
tate suggente ⁊ tessimus. ut si
encioꝵr et hii qui exsiun uentͤ
nati sunt lib̾tatem m̾uerunt

Expanded text:
graduum doctrinam adipisci. Illud certum est ad serviles cognaius usque ad nostra tempora satis obscurum atque nube plenum et untate suggerente, concessimus, ut si entibus, et hi qui ex servili ventre nati sunt libertatem meruerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
priu amite. auunculi mat̾te
Et sr̃ior quid et infior cognato
aprimo gradu incipitateaq̃
extransuso nũantura sc̃do.
primogridu est suꝑra. pr̃ mr̃
iñfra filiũs filia. ¶ Sc̃dosupra
auus auiamfri nepos nepti
extransũso fr. soror. ¶Tertio
supra ꝑauus ꝑaiua. nfra pro¬
nepos pneptis extrañsu̾so. ft̃ie
sororis q filius filia et meniẽt
pr̃iũs anta auũnculus ma¬

Expanded text:
i amitae avunculi materterae. et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit: at ea, quae ex transverso numeratur, a secundo. Primo gradu est supra pater mater, infra filius filia. Secundo supra avus avia, infra nepos neptis, ex transverso frater soror. Tertio supra proavus proavia, infra pronepos proneptis, ex transverso fratris sororisque filius filia et convenienter patruus amita avunculus ma
Abbreviated transcription (Latin):
ultioreᷤ ut ionge facuus sit R¬
pontequoto Quisq gradu sit
qͣm ꝓprie cognationis ap̃piione
q̃inquam denotare ¶agnatõ¬
nis quoq gradus eõdem modo

Expanded text:
t, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgnationis quoque gradus eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
nit status triꝑtitꝰ aña fuerat.
nam qui manumittebãturm
maiorem et iustam ubtatemꝰ
sequaebantinet fiebant ciues ro¬
mani. modo mĩnorem et latini

Expanded text:
 status tripertitus antea fuerat: nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Romani, modo minorem et Latini
Abbreviated transcription (Latin):
iamexmuitis temporib. ĩ desu¬
etuciiem abiit. s iatinorum
u̾onom iͥ frequentabatum. ideo
et inpristinũ statum reluxit. qr
a pͥmis urb̾romecunabułima
atq simpiexlib̾tas ꝯpẽteuat .i. ei
tem qm nabebat manumissor.
mittitur: l manumissoringe

Expanded text:
iam ex multis temporibus in desuetudinem abiit, Latinorum vero nomen non frequentabatur: ideoque et in pristinum statum reduxit, quia et a primis urbis Romae cunabulis una atque simplex libertas competebat, id est eadem quam habebat manumissor, mittitur, licet manumissor inge
Abbreviated transcription (Latin):
btim sut qui iusta suͬ̾tute
manumittunt manumis¬
sio aut est daͣtio ub̾tatis. Nmmic̃¬
psit. ut pote cum iure naturali
omnes libi nascerent᷑. nec eẽt no¬
ta manumissiocum fuitus eẽt
incognita.s postꝙͣ cumiure:
gencium suitus inuasitsetutũ
eit beneficium manumissionis.
appuarentur iure gencium tria
lib̾tini qui desier̾it eẽ sertu.s
multis aut modis manumis¬
sio ꝓceclit autem enĩ ex sãcris ꝯ¬
stitutionib insacroscĩs eccłus.
aũ umͣdicta. aut in t̾raamicor

Expanded text:
i sunt qui ex iusta servitute manumissi sunt. manumissio autem est datio libertatis: nam quampsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. appellaremur, iure gentium tria libertini, qui desierant esse servi. Multis autem modis manumissio procedit: aut enim ex sacris constitutionibus in sacrosanctis ecclesiis aut vindicta aut inter amicos
Abbreviated transcription (Latin):
iacauimus ¶iatmos autemiu¬
manͣos et ominẽ q curaeos fu̾at
obseruanciam aua ꝯstitutione
peiusdemquestoris suggestionẽ
correximus que int̾ imꝑiales ra¬
cdat sanctiones et omnes lib̃tos
nuuo necetatis manumissi. nͨ
dñimanumissoris nec manu̾is
ditis moĩs omnib ꝑ quos possit
lib̾tas ẜuis cum cuutite romãna

Expanded text:
lacavimus: Latinos autem Iunianos et omnem quae circa eos fuerat observantiam alia constitutione per eiusdem quaestoris suggestionem correximus, quae inter imperiales radiat sanctiones, et omnes libertos, nullo nec aetatis manumissi nec dominii manumissoris nec in manumditis modis, per quos possit libertas servis cum civitate Romana
Abbreviated transcription (Latin):
furto amisit quia qui neglig¬
et ip̃e de ea re ip̃a qͣm accepit re¬
stituenda tenetur accione pig¬
norãticia ¶ Sec ꝯmapignusu¬
triusq grãdatur et debitoris
et treditoris quo mag̾eiintu¬
to sit crecitumrpiacuit fufficẽ
cadeam rencustodientum er¬

Expanded text:
furto amisit, quia, qui negleget ipse de ea ipsa re quam accepit restituenda tenetur actione pigneraticia. sed quia pignus utriusque gratia datur, et debitoris, et creditoris, quo magis ei in tuto sit creditum, placuit sufficere, quod ad eam rem custodiendam e
Abbreviated transcription (Latin):
dem res s aue eiuscem nature
et quaũtͣitis reddantur unte
ẽciam mutuum appeliatu
sit qr ita ame tͥ oatur ut exin¬
eo tuum fia̾t. et exeo cc̃tu nasci¬
turacco que uocat᷑ ꝯdicto. ¶Is
qucq qui ñ debitum accepit
ap eo qui perrorem soluit. ie
doligatur. datutꝙ agenti ec
eum pp̃ repetitionem ꝯdictici¬
potest siꝰ paret eum dare oporte
est. ũ tenet᷑ incebiti ꝯoictoe. nõ¬
mag̃qm mut᷑ui datione sS
netur ꝯmodati accõne¶ Sec łł
ab eo qui mutuum accẽpit iõ¬
ge distat. nama ĩita res oatur
ut cun fiãt. et obio de ea re ip̃a res¬
incendio ruma. naufragio a¬
ut latronum hostium nem
cursu ichominꝰ obligatus ꝑ¬
manet. ¶ atis qui utend̾ acce¬
pit sane quitem erãctam dili¬
genciam custodiente rei pr̃are
ubetur niec sufficit ei tanta
diligñciam ad iibuisse ãntã
infuis reb ad huxre soutus ẽ:
si moto auusdiugencius po
ta data est alioquin m̾cẽte in¬
t̾ueniente iccatus tibi usus rei

Expanded text:
dem res, sed aliae eiusdem naturae et qualitatis reddantur. unde etiam mutuum appellatum sit, quia ita a me tibi datur, ut ex meo tuum fiat. ex eo contractu nascitur actio quae vocatur condictio. Is quoque, qui non debitum accepit ab eo qui per errorem solvit, re obligatur: daturque agenti contra eum propter repetitionem condicticipotest ‘ si paret eum dare oportere et. umagis quam mutui datione. sednetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa resincendio, ruina, naufragio aut latronum hostiumve incursu, nihilo minus obligatus permanet. at is qui utendum accepit sane quidem exactam diligentiam custodiendae rei praestare iubetur, nec sufficit ei tantam diligentiam adhibuisse quantam suis rebus adhibere solitus est, si modo alius diligentior poda data est. alioquin mercede interveniente locatus tibi usus rei
Abbreviated transcription (Latin):
stit᷑m. tunc eni ꝓprie quisq in¬
telligrintestatus decessisse qd̃
quid̾ inqñ longo temimetec¬
urtur decliratur in quo spato
temporis sepe accidit ut ꝓxim¬
ore mortuo primus et incipi¬
at qui moriente testatore non
erat primus. ¶ placẽn̾it aut̾
meogen̾e ꝑcipiendarum h̾rdi¬
tatũ successionem ñeẽ .i. ut qͣm¬

Expanded text:
tum enim proprie quisque intellegitur intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successionem non
Abbreviated transcription (Latin):
ia cognit᷑soms iura mitibus
intestatus quis uł intestat.
moriatur in capita ꝗistribu¬
atur eius urditas. ¶ Set cr̃m¬
aomobum nos matribus
prosperimus itaeas oporret su¬
e soron consũlerescituns cis

Expanded text:
a cognationis iura habentibus intestatus quis vel intestata moriatur, in capita distribuatur eius hereditas. Sed quemadmodum nos matribus prospeximus, ita eas oportet suae suboli consulere: scituris eis
Abbreviated transcription (Latin):
rum et piculum et sere mor¬
tem cry cĩumatrib illatam.
ideoq impium eẽ creoii
casum fortuĩtum incius ao¬
mitti detrim̾tum. siem̃ in¬
genua terur lib̾ta quat̾ nons̃
peperit. inm̾ito defraudabitꝰ
enim peccͣũut. siñ purresi
s paucos pepit. ẽt dedimus ĩ
iegittimum pienum mr̃i¬
b siue ingenuis siuie ub̃timiꝰ
et sic uocentur inuboꝵ suoꝵ
perscrutantes ꝑtim matrem
ad iuuarant partim eami
p̃gͣuabant et non in solidũ
eam uocabant. ¶ Sec ĩqui¬
bus oam casibus tciam ꝑter
ei abstrahentes cͥti iegittimiᷤᷤ
nsccrium faciẽbant nobis
ttimis ꝑ soms an̾ poni et
smne uiia diminutione fili¬
orum suoru̾ successionem ac¬
cipere excepta fratris et sordris

Expanded text:
um et periculum et saepe mortem ex hoc casu matribus illatam. ideoque impium esse credidimus, casum fortuitum in eius admitti detrimentum: si enim ingenua ter vel libertina quater non pepererit, immerito defraudabatur enim peccavit, si non plures sed paucos pepererit? et dedimus ius legitimum plenum matribus sive ingenuis sive libertinis, et sic vocentur in liberorumperscrutantes partim matrem adiuvabant, partim eam praegravabant et non in solidum eam vocabant, sed in quibusdam casibus tertiam partem ei abstrahentes certis legitimis ntrariam faciebant: nobis timis personis anteponi et sine ulla deminutione filiorum suorum successionem accipere, excepta fratris et sororis
Abbreviated transcription (Latin):
tñ om̃inb simł agnatis dat iex
hr̃ditatems m̃is oui tunc ꝓxĩo¬
res gradu sunt. cumctũm ẽe cepe¬
ritaniquem intestatum teces¬
sisse. ¶ pad optionẽquoq ãgn¬
ationis uisꝯ sistit uiti int̾filios
natũrales et eos quos pr̃ eoꝵ ado¬
ptauit. necdubiu est aum ĩ¬
ꝓprie ꝯ sanguinei appiłantur¬
ñ dubitatur ¶ ect̃m int̾mas¬
culos quitem agnationis uire

Expanded text:
tamen omnibus simul adgnatis dat lex hereditatem, sed his qui tunc proximo gradu sunt cum certum esse coeperit aliquem intestatum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, veluti inter filios naturales et eos quos pater eorum adoptavit nec dubium est, quin proprie consanguinei appellenturnon dubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis
Abbreviated transcription (Latin):
nas ad succesrionem honorũ
possone unte cognati ad com¬
modata uocabant. ¶S hee
uiris angustie postei emen¬
date sunt et primus quidem
duus claudius matri ad soiag¬
um liberorum amissorumi
legittimam eorum getulit
uereditatem. ¶ postra antẽ
senatus ⁊ sulto t̾tuli auo ꝙ i¬

Expanded text:
essionem bonorum possessione unde cognati accommodata vocabant. Sed hae iuris angustiae postea emendatae sunt. et primus quidem divus Claudius matri ad solatium liberorum amissorum legitimam eorum detulit hereditatem. Postea autem senatus consulto Tertulliano,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝙ cognatis ap̾tore ap̃tu
est ẜagnatis eẽ reclusum. x¬
teirum et primo graou defici¬
ente sequens succedit eͤtͣꝙͣ in uo¬
nere optinebat n erat inuitꝰ
ꝑmissum. ¶ Ad iegitt᷑ima
successionem nͥiominꝰ ucca¬
tureciam parens cru ccͣtã fi

Expanded text:
erat quod cognatis a praetore apertum est hoc adgnatis esse reclusum, tutelarum et primo gradu deficiente, sequens succedit, et quod in onere obtinebat non erat in lucro permissum. Ad legitimam successionem nihilo minus vocatu