comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum fideli om̃i potencie dei reli¬
gione concludat: neq se infirmi¬
tas nr̃a adꝑspiciendaͤ aquȩ ꝑspicien¬
di naturã hebeͣnt extendat. Quod
si contuentib solis claritadem uir¬
tus intenti luminis obstupescit ũ
si quando causam radiantis lucis
sollercius acies curiose contempla¬
cionis inquirat. usq ademortuũ
uidendi sensũ ocłoꝵ natura reuo¬
cetur. accidatq nidendo magis
uidere neuideas. quid nob̃ indei
reb & insole iusticie. expeccandũ
ẽ: non ne incumbȩt uolentib suꝑ¬
sapere stulticia: Non ne ip̃m illo
natura inferior causam nature
pocioris intelligit nec subiacet hu¬
mane concepcioni racio celȩstis.
Nam intra condicionem infirmi¬
tatis erit qͥcqͥd infirmi consciencie
subdetur. Excedit itaq humanã
mentẽ dei pocestas. Atquã si se in¬
firmitas ꝓtendet magis infirma
reddecur : dum hoc ip̃m quod obti¬
nebat amitcit. pociore ad obtundẽ¬
dam eam rerũ natura celestium.
quia omẽm eius consectantis se ꝑ¬

Expanded text:
dum fideli omnipotentiae Dei religione concludat. Neque se infirmitas nostra ad perspicienda ea quae perspiciendi naturam non habent extendat. Quod si contuentibus solis claritatem virtus intenti luminis obstupescit, ut si quando causam radiantis lucis solertius acies curiosae contemplationis inquirat, usque ad emortuum videndi sensum oculorum natura revocetur, accidatque nitendo magis videre, ne videas. Quid nobis in Dei rebus et sole justitiae exspectandum est? Nonne incumbet volentibus supersapere stultitiam? Nonne ipsum illud natura inferior causam naturae potioris intelliget, nec subjacet humanae conceptioni ratio coelestis. Nam intra conditionem infirmitatis erit, quidquid infirmi conscientiae subdetur. Excedit itaque humanam mentem Dei potestas, ad quam si infirmitas protendet, magis infirma reddetur, dum hoc ipsum quod obtinet, amittit potiore ad obtundendum eam rerum coelestium natura, quae omnem ejus consectantis se p
Abbreviated transcription (Latin):
quos remotis montib cõchis & ostreis ⁊ cretos. sepe & ciuatos aquis uisere so¬
lenis. Scd̾m diliiuiũ fuit ĩ achara. iacob patriarche & ogigi tp̃nb qͥchi¬

Expanded text:
quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere soquos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũt germanie fluiuꝰ int̾ tres europe marimos flumos cõputat. qͥ aib iugo
alpiũ usq ĩ oceani ꝓfunda cursꝰ suos dirigit. hiberꝯ anmiis qui qͦndã rociꝯ hi¬
pame nom̃ dedit. Mineus fluuius gallicie nom̃a colore pigm̃ti pigm̃ti sũpꝑ¬
sit. q in eo płimũ inuenit᷑. Durius a grecis q̃i dorica. Tagũ fiuiũ hartago
hispanie mincupauit. ex quaorto ꝓcedit. fluuius harenis. auriferis copiosꝰ.
nitidis uellera ringis aquis. Eod lane ibi pulcro colore tingunt᷑. Betis aũt
dicto eoqd humili solo decurrat. Bitine em̃ greci humile uł mersũ uocint.
Quelã aũt flumina ĩ lilinuo solita mole terrarũ prechusas̃. Quedã uero
um ertitir noe. qño hominũ sceletib offensꝰ omĩps toto orbe otecto deletiscũc¬
tis. unũ spaciũ celi fuit. ac pelagi. cuius indiciũ hactenꝰ uidemꝰ ĩ lapidib.

Expanded text:
Est autem Germaniae fluvius, inter tres Europae maximos fluvios computatus, qui a jugo Est autem Germaniae fluvius, inter tres Europae maximos fluvios computatus, qui a jugo Alpium usque in Oceani spaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam vero, um extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
rauennã madriaticũ mare de fert᷑. T̃ib̾is italie fluuius a tibino rege alba¬
noꝵ dr̃ appellatꝰ. qui ili hunc fluuiũ cecidit. & de exitu suo nom̃ deditꝰ flam
antea Albula antiquũ nom̃ acolore habuit. q niuib alb sit. Ip̃e ẽ aũt tibris
qui et tiberis. s& et tib̾is ĩ cotidiano smone. tibris in uersu dr̃. Sanubius g̾ma¬
nie fluuiꝰ. uocari fert᷑ a niuiũ copia. quib magnis augetꝰ. Iste qui in en ropa plꝯ
omnib ht̃ famã. idem et ister. quia dũ ꝑ inuumeras uadic gentes mutat et
nom̃. & maiores s ambiendo colligie uires. oritꝰ agermanicis iugis. et occiden¬
talib partib barbaroꝵ ꝑgens contra orientẽ. seragnita ĩ se fi̾iuos recipit. uii.
ostus in pontũ ĩfluit. Rodanus gallie fliius ab oppido rodo cognominatt.
quẽ colomi rodioꝵ uocauer̃. Qui rapido ꝯcito cursu tirrehni eqͥris freta scindẽs

Expanded text:
Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege AlbaRavennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. 29. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt, qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens,
Abbreviated transcription (Latin):
dius. Curius ludit ineander in undis. T̃anꝰ fiut rex scitarũ primꝰ. a quo taneꝰ
fert᷑ fluuiꝰ. mincupatꝰ. qui ex ripheis siluis uenieniens dirimit europã ab a¬
sia. int̾ duas mundi partes mediꝰ currens atq in pontũ fluens. Iñchus achaie
amnis argolicos irrigans cãpos. quẽ rex inachus ase nominauir qͥ erordiũ
arguie gentis primꝰ dedit.ibi et herimantꝰ ab herimanto dimissꝯ. ẜ adus ita¬
lie fluuiꝰ abiugis alpiũ fu̾sꝰ. ex trib fontib orit᷑. ex quib uni uocabulũ
ẽ pado. qui diff̾usꝰ ĩ modũ stagni anine finu digerit. a quo et pado est
mincupatꝰ. hic a grecis heridanꝰ cognonimatꝰ ab heridano solis folioꝙ̃
ferontẽ dicũt. qui fulmine ꝑcussꝰ in eodẽ flumine deiecm ẽ. & ertinctꝰ.
Auget᷑ au̾t erortu canis liq̃scentib niuib. et c̃ accessione .rxx. flumniũ cͥci

Expanded text:
 Curvis ludit Maeander in undis. Tanus fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais  Curvis ludit Maeander in undis. Tanus fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatus, ab Eridano Solis filio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percussus in eodem fluvio deiectus est et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa
Abbreviated transcription (Latin):
et dudit iudeã et arabiã. qui ꝑ multos circiutꝰ uxta iherico ĩ mare mortu¬
ũ influit. Cusis caucaseis montib diffusũ cũ płim: saliis in euxinũ se precipi¬
tat mare. un et nuncupat᷑. Cidnus amnis cilicie ex tauro monte ꝓgrediens
mirã aquarũ suauitatẽ hñs et qr quicqͥd candidũ ẽ. cidnũ gentili lingua siri
dict. unde et anni huic nomĩ datũ. qr tumet estate qͣno niues soluit᷑ reli¬
quis annis tp̃rib tenusẽ. et quietꝰ. Ilas fluuiꝰ asie. Pactolo fluuiꝰ asie. hare¬
ore alit̾ aeris orciã uocant. E rinꝰ fluuiꝰ asic qͥ smirneos secat campos. et ip̃e stuc¬
tib aureis et arenis plenꝰ aqͦ et smirna uocata ẽ. Meander amis asie fluctuo¬
sꝯ qui recurrentib rius int̾ asiã et ioniã precipitat᷑ in sinũ qui milerũ diuid̃
et prienã. Meander aũt uocatꝰ qđ sit fluetuosꝯ et mĩꝙͣ currar rectꝰ. De qͦ oui

Expanded text:
et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuet dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Unde et amni huic nomen datum, quia tumet aestate, quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est et quietus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, hareore aliter Chrysorrhoam vocant. Hermus fluvius Asiae qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et harenis plenus; a quo et Smyrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis inter Cariam et Ioniam praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienam; Maeander autem voc
Abbreviated transcription (Latin):
amnis armenie qͥ ab uno monte c̃ eufrata diu̾sa specie orit᷑. dicto q rapacitate
cuncta ꝓst̾nat. Unde et c̃ alexander eũ transgrẽdi uella. ponte fabricato
tanta ii mundauit. ut pontẽ diruerer. Hic breuib int̾uallis ab eufratesor¬
tu capit tollit. ac deinde caspiũ fert᷑ in mare. Fluuius sirie qui uocat᷑ orien¬
tis iurti antiochie muros decurrens. qͥͣ solis ortu oriens ñ longe ab urbe
conditꝰ. quẽ de originis sue tractu orientẽ ueteres latini appellauere. Cuiꝯ
fluentis ex ip̃o intuitu frigidiorib. & ⁊ephiris assidue ibi spirantib. tota ci¬
uitas momentis ꝓpe oñb refrigerat᷑. Iordanis udee flumꝰ a duob fõnti¬
b nominato. quoꝵ alt̾ uocat᷑ ior. alt̾ dan. his gͥ ꝓcul a se distantib ĩ unũ¬
alueũ fed̾atis. iordanis deuceps appellat᷑. Nascitur aũt sb libano monte.

Expanded text:
amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversa specie oritur, dictus quod rapacitate amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversa specie oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternat. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit, ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. 17. Fluvius Syriae, qui vocatur Orontes, juxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellaverunt, cujus fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et Zephyris assidue 137 ibi spirantibus, tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. 18. Jordanis Judae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Jor, altalveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte,
Abbreviated transcription (Latin):
frugib uł ad ub̾tate nom̃ accepit. Nam hebraice eufrata fertilitas int̾preta¬
t᷑ Ne soporamiã eñĩ in quibdã locis ita irrigat. sic̃ uilus alexandriã. Salustiꝰ
aũt auctor certissimꝰ ita asserit. Tigrun et eufraten uno fonte manare. ĩ armę¬
nia. qͥ ꝑ diu̾sa euntes longiꝰ diuidunt᷑. spacio medio relicto multoꝵ miliũ. qͣ
Staspes fuit medoꝵ tex antiqͥssimꝰ. ex quo amnis orientis nom̃ accepit qͥ nũc
icdaspis dr̃. De quo lucanꝰ.¬
assiri.ã Bactrus fluuiꝰ orientis a rege bastro uocatꝰ fe̾rt᷑. a quo et bactriani
et urbs eoꝵ. Coaspĩ ꝑsarũ fluuiꝰ. uocatꝰ ea lingua q̃ mirã aque dulcedinẽ
hẽat. adeo ut ꝑsici reges quã diuit̾ ripas ꝑsidis fu̾int. sibi ereo pocła
iundicar̃. Ex hoc amne quidã cidnũ cilicie fliuuũ diriuari cristimãt. Arari

Expanded text:
frugibus vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice euphrata fertilitas interpretafrugibus vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice euphrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam etenim in quibusdam locis ita irrigat sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit, Tigrin et Euphraten uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur spatio medio relicto multorum millium: quae Hystaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis orientis nomen accepit, qui nunc Hydaspes dicitur. De quo LucanAssyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges, quandiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vendicarint. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. 16. Araxis
Abbreviated transcription (Latin):
et ea q̃ coqunt᷑ spuma purgant᷑. hinc et sputũ. De fluminibus .x.¬
luuius ẽ ꝑhennis aquatũ decursꝯ. afluendo ꝑpetĩ dictꝰ. ꝓpͥe aũt flum̃
ip̃a aqua. flinius cuiꝰ aqua. Prius fim̃ aũt quã fhiuiꝰ. idẽ prior aqua e lecursꝰ.¬
qđ pluua crescit. siccitate torrescit. idẽ arescit. De qͦ pacubiꝰ flãmeo uapore tor¬
rens torret. Cui grecinom̃ ab hiȩme deder̃. nos ab estate. illi a tp̃re qͦ succrescit
nos a tp̃re quo siccat᷑. Amnis fluuiꝰ ẽ. nemore ac frondib redimim. et ex ip̃a
amoenitate animnis uocate. Decursꝯ ꝓprie finis eursꝰ. siue aquarũ sit seu quarũ¬
liboe rerũ. Quudicti d diriuent᷑ ad irrigandũ. idẽ ad inducendũ aqͣs in agris.
nã irrigare inducẽ ẽ. Gurges ꝓprie lacꝰ aliꝯ ĩ flumine. Pureus lacus defossꝰ
ex quo haurit᷑ aqua a potione dictꝰ. Fons cap̃ ẽ aque nascentis. qͣi aquas fundẽs.

Expanded text:
ea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et sputum. § 21 De fluminibus. Fea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et sputum. § 21 De fluminibus. Fluvius est perennis aquarum decursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipquia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis cursus, sive aquarum sit seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens.
Abbreviated transcription (Latin):
siue spellunce aquarũ latenciũ. e quib fontes & flumina ꝓcedunt. uł que oc¬
culte sb̾t̾ eunz. unde et abissꝰ dicta. Nã õs aque siue torrentes. ꝑ oceultas
uenas ad matricẽ abyssũ reu̾tunt᷑. Fluctꝰ dicti qd flatib fiant. Uentoꝵ eñi
impulsu agitate aque fluctuant. Aqua et unda int̾ se differ. Unda semꝑ ĩ¬
ĩ moti ẽ. Iucretiꝰ. Aerias undas. idẽ mott et corpꝰ illud qđ refluctuat. Plãnͤ
unda ꝑse equa ẽ. s& aqua ĩ motu quodã et agitatõne quasi ab eundo et rede
undo unda uocata. latex ꝓprie licor ẽ fõntis. et dictꝰ latex qd inuenis terre
lateat. Gurta ẽ que stat. stella que cadit. hinc stillicidiũ quasi stilla cadens.
Stiria enĩ grecũ ẽ. idẽ guita. Inde fir dimunitiuũ ut dicamꝰ stilla. Dũ aũt
stat aut pender de tectis. uł arborib. qͣi glutinosa: guita ẽ. dũ cecidit stillaẽ.
Spuma ẽ. dicta ab eo qd spumat᷑. Sordes eñi sunt unclarũ. Unde et mustũ et

Expanded text:
cedunt; vel quae occulte subter erunt, unde et Abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. 2. Fluctus dicti, quod flatibus fiant. Ventorum enim impulsu agitatae 132 aquae fluctuant. Aqua est stativa, et sine in motu est. Lucretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitation. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde et mustum et
Abbreviated transcription (Latin):
simis scindit᷑. Ex his qui ab oriente ẽ ꝑsicꝰ appellat᷑. qr ora illius ꝑse inhĩtant.
Alter u̾o arabicꝰ dicitur. qd si⁊ circa arabiam. De estibus et fretib .uii.¬
stus ad oceanũ ꝑtinoe. fretũ ad utrũq mare. Namestus maris accesso
ut recessꝰ. idẽ inqͥetudo. Unde et estiua maria ꝑq̃ mare uicissim tã acced
& q̃i feruens mare. ab undarũ feruore nominatũ. ut gaditanũ. uł siculũ.
Nam freta dicta uarro ait qĩ feruida. idẽ fruencia. et motũ feruoris lmn̾cia.
fretũ scicilie qđ regiũ: salustiꝰ tali ex causa uocari scribit. dicens italie siciliã

Expanded text:
sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus dicitur, quod sit circa Arabiam. De aestibus et fretis . Aestus ad Oceanum pertinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuet quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum, vel Siculum; nam freta dicta Varro ait, quasi fervida, id est, ferventia, et motum fervoris habentia. 3. Fretum Siciliae, quod Rhegium dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cͦo nomine. a riot otriaar ia hoc ẽ altitudine dictũ. unde et pilagia eod ĩportuo¬
iomus. ĩ oceano caspius. indicꝰ. ꝑscius. arabicꝰ. qui et mare rubrũ qͥ oceano
adscribit᷑. Rubrũ aũt mare uocatũ eod̾ sic roscis undis infecrũ. ñ tñ talẽ
naturã hr̃ qualẽ uidet᷑ onde. s& uicims lutorib uiciat᷑ gurges arq ĩficit᷑¬
qr om̃is t̾ra q̃ circumstar pelago rubra ẽ. et sanguineo colon ꝓrima. ideoq ĩ de
miniũ accutissimũ excerpit᷑. et alii colores quib pictura uariat᷑. Ergo c̃ t̾ra
hanc hẽat naturã flucrib sb̾inde diluit᷑. & quicqͥd adhesũ ẽ in colorẽ cadit.
ob hoc & inhis lutorib gẽme rubre inueniunt᷑. Lapillꝯ em̃ huiꝰ moli humo
inuolutꝰ. c̃ int̾ hatelias attrito ẽ et t̾re colorẽ hr̃ et maris. Hoc mare ĩ duos

Expanded text:
aeco nomine ἀπὸ τοῦ πλαγίου, hoc est a latitudine, dictus; unde et plagia, eo quoaeco nomine ἀπὸ τοῦ πλαγίου, hoc est a latitudine, dictus; unde et plagia, eo quoius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitquia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est, et sanguineo colori proxima: ideoque inde minium acutissimum cernitur, et alii colores, quibus pictura variatur. Ergo cum terra habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adhesum e inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in duos
Abbreviated transcription (Latin):
immensũ ab ionia usq ad siciliã. et huiꝰ partis ẽẽ adriaticũ. achaicũ. & epiroticũ¬
Et amoribr acolarĩ: euxinus. ascenꝰ antea appellatꝯ. Acasib hominũ: qui ibi ce¬
cider in mare: ut hellespontũ. icariũ mirteũ. Nam mare mirteũ dictũ. Amar¬
tili lapsu qd illic ab enomacho precipitatꝰ siz. Icarus uͦ cretensis ut fabule fer
altiora petens. pennis solis calore solutis. mari in qͦ cecidit nomẽ imposuit. Fri
xꝰ qͦ cũ helle sorore sua fugiens insidias nou̾cales. conscendit nauẽ signũ arien
hñtẽ. q̃ lib̾atꝯ ẽ. Helles aũt soror eius ꝑpessa naufragiũ: decidit ĩ mare. & mor¬
tua hellesponto mari nom̃ dedir. Ab ordine fluenti ꝓpontidis. Nam dictũ¬
ꝓpontũ. qr pontũ preuenit. Idem et atransitu uł angustis meatib boum. Naᷤ¬

Expanded text:
inmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticuinmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pennis solis calore solutis, mari, in quo cecidit, nomen imposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales, conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror ejus perpessa naufragium decidit in mari, et mortua Hellesponto mari dedit nomen. 9. Ab ordine fluenti, PropontiPropontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu vel angustis meatibus boum
Abbreviated transcription (Latin):
suphuris calore ꝯticta ercandescit nec talis ab ongine efluit. soe ꝑmuntatͦ du
uenit: Sul pbur enꝰi a lium̃q secũ fẽt. att utiãq mat̾iã igne plenã mimimisq mo¬
are ẽ gen̾alis aquarũ collectio. Omnis eñi ꝯgregatio aqͣrũ fiue salse sui

Expanded text:
sulphuris calore contacta excandescit: nec talis ab origine effluit, sed permutatur, dum sulphuris calore contacta excandescit: nec talis ab origine effluit, sed permutatur, dum venit. Sulphur enim, alumenque secum ferunt aquae, utramque materiam igne plenam, minimisque moare est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae si
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ aquis. angustiã scissũ. et inde regiũ nominatũ qr grece abruptũ hoc no¬
mẽ nuncupat᷑. Est aũt artissimũ triũ miliũ spaciũ. siciliã ab italia diuidens.
fabulosis in fame monstris. cuiꝰ hinc inde scilla et caribdis oñdit᷑. Scillã accole
saxũ mari ĩ nuimens appellant. sumle celebrate forme ꝓculuidentib. Ulnde ⁊
nius.qr cõlisi ibi fructꝰ latrato uident᷑ expͥmere. Caribdis dicta d gurgitib
occultis naues obsorbeat. Est aũt mare uertigosũ. et inde ibi laniata naufra¬
gia ꝓfundo emergunt. Ter aũt indie erigii flucto. ex t obsorbet. Nam acci¬
pit aquas ut nomat uonit ut rursũ accipiat. Sirtes s̃ arenosa minari loca. Sir

Expanded text:
t per angustiam scissum. Et inde Ῥήγιον nominatum, quia Graece abruptum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum trium milium spatio Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, cuius hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. Scyllam accolae saxum mari inminens appellant, simile celequia conlisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves obsorbeat; est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. Ter autem in die erigit fluctus, et ter obsorbet; nam accipit aquas ut vomat, vomit ut rursus accipiat. Syrtes sunt harenosa in
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ brena appellat greci brachia. De laçis ex Stagnis.uiii.¬
unt aũt et quedã maria que ñ miscentꝰ oceani fluctib. aut magno ma¬
ri. et dicuntꝰ lacus et stagna. Lacus ẽ receptaculũ in quo aqͣ retinet᷑ nec miscetꝰ
idẽ stagna uocant. Nam fontes labuntꝰ inflinius flumina ĩ freta discurr̾.
lacus star ĩ loco. nec ꝓfluit. et dictꝰ lacꝰ quasi aqrde locꝰ. Licus asfalti idẽ mare
mortuũ uocatũ pp̃ qd̾ nichilgignit uuũi. nichil recipit exgen̾e uinentiũ.
Nam neq pisces hr̃. neq assuetas aquis et letas m̃gendi usu patit᷑ aues.
Soe quetũq uiuencia mergenda tẽptaueris quacũq arte dimersa statim
resiliunt. et quãuis uehement̾ illa ꝯfestĩ excuriunt᷑. soe neq uentis mo¬
ens ẽ. qr om̃ia uita carentia in ꝓfundũ mergunt᷑. nec mat̾i̾ã ullã sustinet.
nisi q̃ bitumine illustrat᷑. lucernã accensã fer̾ suꝑnatare. extincto du̾gi

Expanded text:
 brevia appellat, Graeci βραχέα. § 19 De lacis et stagnis. Sunt autem et quaedam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur ναι, id est stagnos, vocant. Nam fontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum, propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves; sed et quaecunque viventia mergenda tentaveris, quacunque 130 arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa confestim excutiuntur; sed neque ventis moens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur: nec materiem ullam sustinet, nisi quae bitumine illustratur: lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi
Abbreviated transcription (Latin):
cerius. ul ad dm̃ aliud p̃ter quã
ds̃ ip̃e ẽ. Non ergõ subiectionem
filii ds̃ erit omĩa inomĩb. Nleq
ꝑcausam consũmabitur exquo &
ꝑqu̾e &e intraquẽ om̃is caula con¬
sistat. Manet itaq ut ẽ sempds̃
nec ꝓfectu eget quia id quod e ex

Expanded text:
ad Deum aliud praeter quam Deus ipse est? Non ergo per subjectionem Filii Deus erit omnia in omnibus: neque per causam consummabitur, ex quo et per quem et intra quem omnis causa consistat. Manet itaque ut est semper Deus, nec profectu eget qui ad id quod est, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cie species ẽ: deo nicħ de ẽẽ. plenũ¬
cuius modi de deo confessionis uoce
cestandum sic dicens. Opfundũ
diuiciarum sapiencie &e sciencie
dei:quã inconp̃hensibilia sunt iu¬
dicia eius. & inuestigabiles uiȩ eiꝰ.

Expanded text:
tiae species est, Deo nihil deesse, plenutiae species est, Deo nihil deesse, plenucujusmodi de Deo confessionis voce testandum sit, dicens: O profundum divitiarum et sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓueccionem tempoꝵ consequet᷑.¬
ac mͥ quidem dm̃ sola ueneraciõe
incelligenti. non minꝰ his respon¬
dere impium uidetur quã ad eẽ:
&e de natura que humani sensus
concepcionem excedat. uerbis qͦꝵ
ad huc significacio angustior quã
intelligencia sit. enunciare se posse
confidere. Ac primum ambigere.de¬
sit nequid deo: anplenus ip̃e sit uł
pleno iam pleniorem eẽ ei reliquũ
sit. Quod sids̃ cui non aliunde ẽ qd̃
sit aliquando: non potest cam̃ ad
id ꝑuenire ne sibi nicħ desit. Quia
cui nature ꝓfectus ẽ reliquus. nũ¬
quam incelliget᷑ sine aliquo incre¬
mento residuo ꝓsecisse: dum nat᷑a
ad ꝓfectum spectans. ꝓliciens licet
semꝑ. femꝑ tñ pateat ad ꝓfectum.
Qluos auce inplenicuoine ꝑfecta
manet semꝑq ẽ: non sibi reliqͥd
ut plenius sit: quia accessionem
plenicudinis plenioris. ꝑfecta ple¬
nitudo non capiat. Et hȩc qͥdem
de deo ita opinandi pie incelligen¬

Expanded text:
per provectionem temporum consequetper provectionem temporum consequetAc mihi quidem Deum sola veneratione intelligenti, non minus his respondere impium videtur, quam adesse; et de natura, quae humani sensus conceptionem excedat, verbis quorum adhuc significatio angustior quam intelligentia sit, enuntiare se posse confidere ac primum ambigere, desitne quid Deo, an plenus ipse sit, vel pleno jam pleniorem esse reliquum sit. Quod si Deus, cui non aliunde est quosit aliquando; non potest tamen ad id pervenire, ne sibi nihil 403 desit: quia cui naturae profectus est reliquus, numquam intelligitur sine aliquo incremento residuo profecisse; dum natura ad profectum spectans, proficiens licet semper, semper tamen pateat ad profectum. Quod autem in plenitudine perfecta manet, semperque est, non sibi reliquit ut plenius sit: quia accessionem plenitudinis plenioris perfecta plenitudo non capiat. Et haec quidem de Deo ita opinandi piae intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
post cremo finis. S singłis quib q
causis ꝓpria quarũq causarum
genera subiecta sunt. Ut dũ res
singulȩ in res alias desinant: habe¬
at semꝑ subiacentẽ sibi causam
causa precedens. Finis enim erit :
sed cum cradiderit regnum deo.
Tradet autẽ regnũ. sed cũ euacua¬
uerit omẽm magistratum crpo
testatem:quia oporcet eũ regna¬
re. Regnabit autẽ donec ponat
om̃s inimicos subpedib suis. Po¬
nec uero inimicos subpedib suis:
quia ds̃ ei subiecit omĩa sub pedi¬
b eius. Subiecit aut̃ ds̃ ita: ut
nouissima abeo mors inimica uĩ¬
catur. De hinc sublectis om̃ib ei
pret̾ eum qui subiecite omĩa tẽ
subicietur ip̃e subicienti sibi oĩa.
Sub iectionis uero causa: ñ alia
sit omĩa in om̃ib tãꝗͣ adhuc per¬
feccio deo desit. quã ꝑ filii subiec¬
cionem sit adepturus. Absolude
itaq ac heatȩ diuinitatis mobs
incelligendus. si ds̃ eẽ oĩa in omĩb

Expanded text:
postremo finis. Sed singulis quibusque postremo finis. Sed singulis quibusque causis propria quarumque causarum genera subjecta sunt: ut dum res singulae in res alias desinant, habeat semper subjacentem sibi causam causa praecedens. Finis enim erit; 392 sed cum tradiderit regnum Deo. Tradet autem regnum; sed cum evacuaverit omnem magistratum et otestatem, quia oportet eum regnare. Regnabit autem, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis. Ponet vero inimicos sub pedibus suis; quia Deus ei subjecit omnia sub pedibus ejus. Subjecit autem Deus ita, ut novissima ab eo mors inimica vincatur. Dehinc subjectis omnibus ei, praeter eum qui subjecit ei omnia; tunc subjicietur ipse subjicienti sibi omnia. Subjecsit omnia in omnibus; tamquam et adhuc perfectio Deo desit, quam per filii subjectionem sit adepturus: absolutae itaque ac beatae divinitatis inops intelligendus, si Deus esse omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte intelligencie consequamur.
Ingrediamur itaq inquo festina¬
uimus. ¶ si forte festinacionem
nrãm deuultineris error moratur.
ꝑreuelacionem tam̃ dei in id qđ
festinauimus. Rursum ingressi.
festinacionis nr̃ȩ non demutemꝰ
ingressum. festinauimꝰ enim ad
incelis & int̾ra. cui constant omĩa.
inquo & cum quo semꝑ ꝑmanebi¬
mus. In his ergo ingressi sapiamꝰ
ꝑfecte. & si quid alit̃ sapimus. dc̃
nobis io quod ꝑfecte sapitur reue¬
labit. Itaq scd̃m apłicam fidem sa¬
cramentum dictoꝵ presencium
retractemus: & eo mͦ quo suꝑuis
anob tractata sunt omĩa: ut om¬
nem impie uoluntacis sensum
sub dictis apłicis p̃ceptis ex ip̃a
fidei aplice ueritate ꝓdamus.¬
questionem uocantur. Primum
finis. de inde tradicio. de inde sub¬
ieccio. ut ꝑhec aut desinat xp̃c
infine aut regnum tradendo ñ
ceneat. aut extra dei naturam
apłice cẽ doctrine. Primũ enim
regni tradicionẽ. de inde subieccio.

Expanded text:
perfectae intelligentiae consequantur. perfectae intelligentiae consequantur. Ingrediamur itaque in quo festinavimus. Et si forte festinationem nostram devii itineris error moratur; per revelationem tamen Dei in id quod festinavimus rursum ingressi, festinationis nostrae non demutemus ingressum. Festinavimus enim adin coelis et in terra, cui constant omnia, in quo et cum quo semper manebimus. In his ergo ingressi sapimus perfecte: et si quid aliter sapimus, Deus nobis id quod perfecte sapitur revelabit. Itaque secundum apostolicam fidem sacramentum dictorum praesentium retractemus; et eo modo, quo superius a nobis tractata sunt omnia, ut omnem impiae voluntatis sensum sub dictis apostolicis praeceptum ex ipsa fidei apostolicae veritate prodamus.quaestionemfinis, deinde traditio, deinde subjectio: ut per haec aut desinat Christus in fine, aut regnum tradendo non teneat, aut extra Dei naturam apostolicae esse doctrinae. Primum enim regni traditio est, deinde subjectio,
Abbreviated transcription (Latin):
ticurum. Et si forte humane condi¬
cionis errore presũptum aliquid
sensu tenebimꝰ ꝓfectũ incelligen¬
ciȩ ꝑreuelacionis grãm non recu¬
semus. ne intellexisse aliquid semel
suo sensu adid ualeat. ut pudeat rec¬
cius aliqͥd demucando sentire. Ob
quod prudenter consulteq mode¬
randum. Hȩc adphilipenses quoq
idem beatus apłs scribit. Quot qͦt
mus. in ip̃o ingrediamur. Non pͣ¬
iudicat sensus anterior dei reuela¬
cioni. Nam apls nouit inquo sapi¬
ant qui sapiunt ꝑfecte. Et hi qͥalit̃
sapiunt reulacionem dei ut id qd̃
ꝑsectum ẽ sapiant. expectant. Si
qui ergo ꝓfundam hanc archane.
sciencie dispensacionẽ alit̃ incel¬
lexerunt. & ꝑnos rectum aliqͥd
& ꝓbabile ad feretur non pudeat
uericatem nescisse. qua non oderĩt
ꝑmansisse non ueris. Cos enim
quialit᷑ sapiunt & quib id deus
reuelauit. monet in io festinare
in quo ingressi fuerunt ut relicto
pͥme ignorancie sensu scđm ꝓpolite
festinacionis ingressũ reuelacionẽ

Expanded text:
tare. --Et si forte humanae conditionis errore praesumptum aliquid sensu tenebimus, profectum intelligentiae per revelationis gratiam non recusemus: Ne intellexisse aliquid semel suo sensu ad id valeat, ut pudeat rectius aliquid demutando sentire. Ob quod prudenter consulteque moderandum haec ad Philippenses quoque idem beatus Apostolus scribit: Quotquot mus, in ipso ingrediamur . Non praejudicat sensus anterior Dei revelationi. Nam Apostolus monuit in quo sapiant, qui sapiunt perfecte: et his qui aliter sapiunt revelationem Dei, ut id quod perfectum est sapiant, exspectat. Si qui ergo profundam hanc arcanae scientiae dispensationem aliter intellexerunt, et per nos rectum aliquid et probabile afferetur; non pudeat veritatem nescisse quam oderint permansisse non veris. Eos enim, qui aliter sapiunt, et quibus id Deus revelavit, monet in id festinare, in quo ingressi fuerint: ut relicto primae ignorantiae sensu, secundum propositae festinationis ingressum, revelationem
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ qui senꝑ ẽ non subiectus est
m.neq ab ant̾iore sui aliquo mo¬
cu mentis aut intelligencie p̃¬
uenitur. Et idcirco inuestigabile
& inꝑscrucabile ip̃e totus ꝓfundũ
ẽ. Totus autẽ ita: ut non ꝑ hoc de¬
finitus inmodo sit sed incellectus
sit ininm̃so. Quia anemine quod
ẽ sũsit nec prior ei dedit aliquis ut
retribui officium danti oporceat.
Ex ip̃o enim & ꝑ ip̃m & inipso oĩa
sunt. Non eget exse & ꝑse & incra se
manentib nec qui origo. nec qui
suoꝵ ipse egens nũqͣm ẽ. Nicħ ance
ẽ. nicħ aliunde. nicħ extra ẽ. Quo
igitur caret plenitudinis ꝓfectu.
ut ꝑ tempus adhuc. ds̃ omĩa in
oinib sit uel unde sumet extra
qũe nicħ ẽ: nicħ autẽ ita: ut sẽꝑ
ip̃e sit. Et qui ip̃e semꝑ ẽ & extra
qũe nicħ ẽ quo increm̃to explen¬
dus ẽ. uel quo augmenco demu¬
candus ẽ dicens. Egosũ & non de¬
mucor: Cum non relinquacur
uł ad demutacionẽ locus uel ad

Expanded text:
s, qui semper est, non subjectus est modo, neque ab anteriore sui aliquo motu mentis aut intelligentiae praevenitur. Et idcirco investigabile et imperscrutabile ipse totus profundum est. Totus autem ita, ut non per hoc definitus in modum sit, sed intellectus sit in immenso: quia a nemine quod est sumpsit, nec prior ei dedit aliquis, ut retribui officium danti oporteat. Ex ipso enim et per ipsum et in ipso omnia sunt. Non eget ex se et per se et intra se manentibus; nec qui origo, nec qui suorum ipse egens numquam est. Nihil ante est, nihil aliunde, nihil extra se est. Quo igitur caret plenitudinis profectu, ut per tempus adhuc Deus omnia in omnibus sit? Vel unde sumet, extra quem nihil est? nihil autem ita, ut semper ipse sit. Et qui ipse semper est, et extra quem nihil est, quo incremento explendus est, vel quo augmento demutandus est, dicens: Ego sum, et non demutor : cum non relinquatur vel ad demutationem locus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
&e repetita głe significacio & subiec¬
cionis causa ea ẽ: ut sit ds̃ omĩa
sacramentum ẽ non necessitas.
In forma enim dei manens formã
sertu adsumpsit. non de mutatꝰ.
s se ip̃m exinaniens: & intra se la¬
tens & intra suã ip̃e uacue factus
pocestatẽ. duĩ se uisq adformã dem¬
perat humani ne pocentẽ inm̃sã¬
q naturam ad sumpte. humilita¬
tis ñ serret infirmitas seo intantũ
se uirtus incircumscripta mode¬
raretur. inquantum oporteret eã.
usq adpacienciam conexi sibi cor¬
poris obedire. Quod aucẽ se ipsũ
incrase uacue faciens continiut
decrimentum ñ acculit pocesta¬
dem cum intra hanc exinanien¬
tis se humilitatem uircute tam̃
omĩs exinanice intra se usus sit
potestatis. Quod itaq ds̃ erit oĩa
in omĩb adsumpcionis nr̃e pro¬
leclus ẽ. Qui enim cum ẽẽc indei
sorma reꝑtus ẽ informa serui:
rursus conficendus ẽ ingła dei
patris. Non ut ambigue ineius
sorma manens incelligatur: in

Expanded text:
ectionis causa est, ut sit Deus omnia sacramentum est, non necessitas. In forma enim Dei manens formam servi assumpsit, non demutatus, sed se ipsum exinaniens, et intra se latens, et intra suam ipse vacuefactus potestatem: dum se usque ad formam temperat habitus humani, ne potentem immensamque naturam assumptae humilitatis non ferret infirmitas; sed in tantum se virtus incircumscripta moderaretur, in quantum oporteret eam usque ad patientiam connexi sibi corporis obedire. Quod autem se ipsum intra se vacuefaciens continuit, detrimentum non attulit potestati; cum intra hanc exinanientis se humilitatem, virtute tamen 406 omnis exinanitae intra se usus sit potestatis. 49. Quod itaque Deus erit omnia in omnibus, assumptionis nostrae profectus est. Qui enim, cum esset in forma Dei, repertus est in forma servi, rursum confitendus est in gloria Dei patris: ut non ambigue in ejus forma manens intelligatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
consticuitur exordio: quia sensũ
incelligenciȩ non preuenit iudi¬
cio quoq sensus diiudicantis ob¬
noxium ẽ. Non enim aut aspec¬
tus nͣr inuisibilia diiudicat. qͥ
non nisi tantum conspecta dis¬
cernat: aut mens nr̃a se inid
quod non exticit tempus extẽ¬
cdat. aut antiquiora ortu suo
ꝑuestigabit: cum non nͥ earũ
rerum tantum opinio quarũ
ip̃e sit senior relinquatur. Quȩ
plerumq ip̃a ꝑnecessicatem na¬
turalis sue infirmitatis incerta
absolutam scienciam incausarũ
cognicione non teneat: nedum
mͦ earumq ante se sint ȩt̃na:
racionem sensi ultra natiuitatẽ
suam redeunte ꝑcipiat. Et id
cirto apłs quia numqͣm nisi ea
incognicionẽ cadẽnt quȩ sensui
postĩora succedunt: cõmemorato
sapiencie dei ꝓfundo. & inscru¬
tabilium iudiciorum infinita¬
te. ꝙ inuestigabilium uiarum
secreto. & incogniti sensus igno¬
racione &e consilii non cõmuni¬
canti incelligencia subiecit: qͥs

Expanded text:
constituitur exordio, quia sensum constituitur exordio, quia sensum intelligentiae non praevenit, judicio quoque sensus dijudicantis obnoxium est. Non enim aut aspectus noster invisibilia dijudicat, qui non nisi tantum conspecta discernat: aut mens nostra se in id, quo non extitit, tempus exstendet, et antiquiora ortu suo pervestigabit, cum non nisi earum rerum tantum opinioei, quarum ipse sit senior, relinquatur: quae plerumque ipsa per necessitatem naturalis suae infirmitatis incerta, absolutam scientiam in causarum cognitione non teneat; nedum modo earum, quae ante se sint aeterna ratione, sensu ultra nativitatem suam redeunte percipiat. 47. Dcirco Apostolus, quia numquam nisi ea in cognitionem caderent, quae sensui posteriora succederent, commemorato sapientiae Dei profundo, et inexscrutabilium judiciorum infinitate, et investigabilium viarum secreto, et incogniti sensus ignoratione, et consilii non communicati inintelligentia, subjecit: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
illi: Qm̃ ex ip̃o & ꝑ ip̃m & impso
sensu intelligencie penetrantis at¬
tingitur. nec iudicia consticucionũ
suarum ꝑscrutanciam ingenio
adprehenduntur. nec uie cogni¬
cionis eius inuestigabiles se con¬
sectancium studiis derelinquint.
In inconp̃hensum ꝓfundii dem̃sa
perietur nicħ consectabitur. Sen¬
sum enim eius nemo cognouit.
& consilio non eguit exft̃no. De
nob aut̃ nunc omĩs hic sermo ẽ:
uersum in becillas mentes nr̃as
& se ad definiende circumscribẽ¬
de.quȩ naturȩ diuinȩ demer¬
gentes ꝓfundum.confessione a¬
płice ꝓtestacionis ucendum ẽ:
nedemeraria opinione aliquid
lium causarũ indelligencia est:
nicħ insensum cadere nͥ quod
sensui subiacet. ut aut res aliqua
ꝓposita ocłis. auc opꝰ quodq ip̃o
sensu nr̃o ac mente posterius.
Quoꝵ unum quod aut accctat᷑
aut cernitur: concedit intra
opinionis nr̃e sentent iam ipso
tacta uisuq moderandũ. Aliud
uero quod sit incempore ⁊ qͦdã
iuniore anob aut gignicut aut

Expanded text:
o sensu intelligentiae penetrantis attingitur, nec judicia constitutionum suarum perscrutantium ingenio apprehenduntur, nec viae cognitionis ejus investigabiles se consectantium studiis derelinquunt. In comprehensum profundum demersa perietur, nihil consectabitur. Sensum enim ejus nemo cognovit: et consilio non eguit externo. De nobis autem nunc omnis hic sermo est, versum imbecillas mentes nostras, et se ad definiendae circumscribendaeque naturae divinae demergentes profundum, confessione apostolicae protestationis utendum est: ne temeraria opinio aliquid lium causarum intelligentia est, nihil in sensum cadere, nisi quod sensui subjacet, ut aut 404 res aliqua proposita oculis, aut opus quodque ipso sensu nostro ac mente posterius: quorum unum, quod aut attrectatur aut cernitur, concedit intra opinionis nostrae sententiam, ipso tactu visuque moderandum; aliud vero, quod fit in tempore, et quodam juniore a nobis aut gignitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
& securo nauigio infracta usq ad
ip̃m nos cutissimum portum op
nitimur sp̃eb quos int̾idum uoci
magisquã fiducia. nauigantes. ua¬
gi instabilesq uenti aut deserũt
aut de pellunt. Cet̾m nob̾ ad est
inseparabilis fidei sp̃s. dono uni¬
geniti dei ꝑmanens ce nos inde mu¬
tabili cursu adtranquilla dedu¬
cens. Non enim dñm xp̃m crea¬
dñs. Sed dm̃ noui mus dm̃idei
patris ꝓpriam generacione.llos
quidem om̃s scdm bonitatis digna¬
cionem dicti assumptiq sumus
dei filii: sed ille uerus unus patri

Expanded text:
et securo navigio infracta, usque ad et securo navigio infracta, usque ad ipsum nos tutissimum portum optnitimur spebus: quos interdum votis magis quam fiducia navigantes, vagi instabilesque venti aut deserunt, aut depellunt. Caeterum nobis adest inseparabilis fidei Spiritus dono unigeniti Dei permanens, et nos indemutabili cursu ad tranquilla deducens: Non enim Dominum Christum creaDominus: sed Deum novimus, Deum Dei patris propriam generationem. Nos quidem omnes, secundum bonitatis dignationem, dicti assumptique sumus Dei filii; sed ille verus unus patri
Abbreviated transcription (Latin):
ENBIMUS
tandem iam scõ¬
sp̃u ꝓsequente
ad cutum secͣe
fidei tranqͥllũ¬
que portum. atq ita: ut multo
mari uentoq iactatis accidere
se pissime solet. Ut cum eos curta
oras portuum impediti & gͣuel
fluctus non numqũã morent᷑.
ad ultimum innotam fidãq sta¬
cionem: ipse ille ingentis c̃ribil¬
q unde estus impellat. Quod nob̃
ut spero duodecimo hoc: aduersus
hereticam cempestatem nicentib
libro concinget. Ut cum in eo gra¬
iussime mpietatis fluctui cõmuni¬
tam pupim damꝰ: ip̃e ille nos fluc¬
tus adoptate quiecissi. nũ deuehat
Om̃ib enim incerto doctrine uenco
circum actis. hinc metus. hinc pe¬
ricsm. hinc eciam sepe naritragiũ
ẽ. Quta unigenitus ds̃ sub ꝓpħica
auctoritate creatura eẽ defendit᷑.
Ut ineo non sit natiuitas seo crea¬
cio: quia exꝑsonalapiencie dictũ
ẽ. Uñs creauit me inicium uiarũ
suarum. Hic iemis eoꝵ maximus
fluctus ẽ. hȩc cortuosi curbinis
grauis unda ẽ: que excepta a nob

Expanded text:
endimus tandem, jam sancSpiritu prosequente, ad tutum securae fidei tranquillumque portum. Atque ita ut multo mari ventoque jactatis accidere saepissime solet, ut cum eos circa oras portuum impediti et graves fluctus nonnumquam morentur, ad ultimum in notam sibi fidamque stationem ipse ille ingentis terribilisque undae aestus impellat. Quod nobis, ut spero, duodecimo hoc adversum haereticam tempestatem nitentibus libro continget: ut cum in eo gravissimae impietatis fluctui communitam puppim damus, ipse ille nos fluctus ad optatae quietis sinum devehat. Omnibus enim incerto doctrinae vento circumactis, hinc metus, hinc periculum, hinc etiam saepe naufragium est, quia unigenitus Deus sub prophetica auctoritate creatura esse defesed creatio, quia ex persona Sapientiae dictum est, Dominus creavit me initium viarum suarum . Hic hiemis eorum maximus fluctus est, haec tortuosi turbinis gravis unda est: quae excepta a nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Siqͥs innascibilem &e sine ini¬
cio dicat filiũ: tanquã duo sine
pͥncipio: & duo innascibilia & duo
innata cdicens duos faciat deos:
anathenia sit. Caput enim qđ
ẽ pͥncipium om̃iũ filius. caput
aut̃ qđ ẽ pͥncipium xp̃i ds̃. Ita
enim adunum qui ẽ sine pͥnci¬
pio: om̃iũ pͥncipiũ ꝑsiliũ uniu̾¬

Expanded text:
uis innascibilem et sine initio dicat Filium, tanquam duo sine principio, et duo innascibilia, et duo innata dicens, duos dicat Deos, anathema sit. Caput enim quod est principium omnium Christus; caput autem quod est principium Christi Deus. Ita enim ad unum, qui est sine principio omnium principium, per Filium unive
Abbreviated transcription (Latin):
quia diĩm adño duos dicat deos
anachema sit. Non enim exsequa¬
mus uel comparamꝰ filiũ patri s
subiectum incelligimꝰ neq enum
descendit insodomã sine pacris
uoluntate: neq pluuit ex se sed
adño aucloricace scilicet pacris:
nec sedet indext̃a asemet ipso: s
audic dicentẽ pacrem sede addex¬

Expanded text:
quia Dominum a Domino duos dicat deos, anathema sit. Non enim ita exaequamus vel comparamus Filium Patri; ut subjectum non intelligamus. Neque enim descendit in Sodomam sine Patris voluntate; neque pluit ex se, sed a Domino, auctoritate scilicet Patris; nec sedet a dextera a semetipso, sed audit dicentem Patrem: Sede ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
paraclitum quẽ ꝓmitens apłis: pꝰ¬
ea quã celum ascendit misit doc̃e
eos & cõmonere oĩa ꝑ que & scĩficant᷑
credencium in eum sincerit̃ aĩe.
Eos aut̃ qui dicunt ex nulł extã¬
tib filius uel de alt̾a substancia
ce non exdeo: ce quod erat tempꝰ

Expanded text:
paracletum, quem promittens Apostolis, postea quam coelum adscendit, misit docere eos, et commonere omnia, per quem et sanctificantur credentium in eum sinceriter animae. I. « Eos autem qui dicunt: De nullis exstantibus Filius, vel de altera substantia, et non ex Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
iaclitum dicens innascibilẽ dm̃
anachema sit. Diqͥs sicuci docuit
nos dñs ñ alium dicat paraclitũ
afilio dixit enim &e alc̾m paracli¬
cum miccet uob pat̾ quẽ rogabo

Expanded text:
racletum dicens, innascibilem Deum dicat, anathema sit. Si quis, sicuti docuit nos Dominus, non alium dicat Paracletum a Filio, dixit enim: Et alterum Paracletum mittet vobis Pater, quem rogabo
Abbreviated transcription (Latin):
Certe species. angli ostendit᷑. uͥ
postea dei natura memoratur.
sed quid deangło dicam: Homo
ad habraam uenit: nunqͥd scõm
hominem increacionis istius ha¬
ẽ: Sedet. homo loquit᷑. Et corꝑe
adsistit & cibo alitur. uerũtam̃
ds̃ adoratur. Certe qui ance angłs
nunc etiam homo ẽ ne natura¬
lem hanc eẽ dei speciem diu̾sitaᷤ¬
huius ipsius ad sumpte creacio¬
nis paceret᷑ intelligi. Ad ẽ autẽ
ad iacob etiam usq adlucte con¬
plexum. inhabitu. humano. &
manum conserit & membris
nicitur. & laterib inflecticur.
& inom̃i mocu nr̃o incessu. que
consistit. Ses idem postea & mo¬
si ẽẽ ignis ostendit᷑. ut nature¬
create. cũ pocius adspeciem qͣm
ad substanciã nature fidem dice¬
res. Habuit tum inse pocestatẽ.
conflagrandi non tn. naturalẽ
suscipiens urendi necessitatem.
quia sine rubi damno conflagͣ¬
cio. ignis apparuit curre ꝑtem

Expanded text:
Certe species angeli ostenditur, ubi Certe species angeli ostenditur, ubi postea Dei natura memoratur. Sed quid de angelo dicam? Homo ad Abraham venit . Numquid secundum hominem in creationis istius haest? Sed homo loquitur, et corpore assistit, et cibo alitur: verumtamen Dnunc etiam homo est, ne naturalem hanc esse Dei speciem diversitas ipsius assumptae creationis pateretur intelligi. Adest autem ad Jacob et usque ad complexum in habitu humano, et manum conserit, et membris nititur, lateribus inflectitur, et in omni motu nostro incessuque consistit. Sed idem postea Moysi esse ignis ostenditur. Curcreatae tum potius ad speciem, quam ad substantiam naturae, fidem disceres. Habuit tum in se potestatem conflagrandi, non tamen naturalem suscipiens urendi necessitatem: quia sine rubi damno conflagratio ignis apparuit. 47. Sine