comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gant᷑. quẽ foris ꝓculdubio ñ habebant: ñ
eis repetitur lauacrũ carms. Non defuit
etiã foris positis ista forma pietatis. s nͥ
intus ñ potest eis dari unitas sp̃s inumclõ
pacis. De talib dic̃ apłs. Habentes formã
pietatis. uirtutẽ aũt eiꝰ abnegantes. Potest
enim ẽẽ uisibilis forma palmitis etiã pre¬
ter uitẽ: s iuisibilẽ uitã radicis habere
ñ potest nͥmuite. Promde corporalia sa¬
cram̃ta q̃ portant & celebrant etiã segrega¬
ti abunitate corporis xp̃i. formã possunt
exhibere pietatis. uirtꝰ uͦ pietatis inuisibi¬
lis ⁊ sp̃ualis ita in eis ñ potest eẽ. quemad¬
modũ sensus ñ sequit᷑ hoĩs membrũ. qͣndo
amputatur a corpore. Quȩ cũ ita sint: re
illa tantũmͦ eccła dari potest. q̃ ht̃ sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
a quem. foris procul dubio non habebant, non eis repetitur lavacrum carnis. Non defuit etiam foris positis ista forma pietatis, sed nisi intus non potest eis dari unitas Spiritus in vinculo pacis, de talibus dicit Apostolus: Habentes formam pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Potest enim esse visibilis forma palmitis etiam praeter vitem, sed invisibilem vitam radicis habere non potest nisi in vite. Proinde corporalia sacramenta quae portant et celebrant etiam segregati ab unitate corporis Christi, formam possunt exhibere pietatis, virtus vero pietatis invisibilis et spiritualis ita in eis non potest esse, quemadmodum sensus non sequitur hominis membrum quando amputatur a corpore. Quae cum ita sint, remilla tantummodo Ecclesia dari potest, quae habet S
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ uita ẽ. caritatẽ dĩ ⁊ ꝓximi tota m̃te re¬
tinere: ab ext̾iori actione quiescere. soli
desiderio conditoris inhererei ad uiden-¬
dam faciẽ creatoris inardescere. choris
cȩlestib admisceri optare. Magist̾ genti-¬
um de actiua uita cõmemorat sua ꝑicła.
in qͥb etiã uisiones ⁊ reuelationes dñi
cõmendans. significat sei speculatiua
uita fuisse consũmatũ. Unde dicit. Siue
enĩ m̃te excedimꝰ dõ. siue sobrii sumꝰ uob̾.

Expanded text:
vero vita est, charitatem Dei et proximi tota mente revero vita est, charitatem Dei et proximi tota mente retinere, ab exteriori actione quiescere, soli desiderio Conditoris inhaerere, ad videndam faciem Creatoris inardescere, choris coelestibus admisceri optare. Magister gentium de activa vita commemorat sua pericula: in quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, significat se in speculativa vita fuisse consummatum. Unde dixit: Sive enim mente excedimus, Deo; sive sobrii
Abbreviated transcription (Latin):
ad pedes capitis nr̃i. et quanto hu-¬
milius sedebat. tanto amplius capiebat.
Confluit enm aqua ad humilitatẽ con¬
uallis. de tumorib collis. Intenta erat
maria qͦmͦ pasceret᷑ a dño. intenta erat
martha qͦmͦ pasceret dñm. Ista conuiuiũ
parat dño. in conuiuio dñi illa iam iocun¬
dat᷑. Sciendũ ẽ in his duab eẽ figuratas
presentẽ uitam ⁊ futurã. laboriosã ⁊ qͥ etã.
erumnosã ⁊ beatã. In martha erat imago
presentiũ. in Mania futuroꝵ. Uelita. Beda.¬
stȩ duȩ sorores duas uitas demonstrant
tha actualẽ. qua ꝓximo in caritate soci¬
amur. maria contẽplatiuã. qua in dĩ amo-¬
re suspiramꝰ. Actiua enĩ uita ẽ. panẽ ȩsuri¬
enti tribuere. u̾bo sapientiȩ nescientẽ do
cere. errantẽ corrigere. ad humilitatis
uiam suꝑbientẽ. ꝓximũ reuocare. infir.¬
mantis curã gerere. singulis quibq q̃
expediant dispensare. commissis nob qua¬
liter subsistant p̃uidere. Contẽplatiua

Expanded text:
ad pedes capitis nostri; et quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis de tumoribus collis. Intenta erat Maria quomodo pasceretur a Domino; intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum. Ista convivium parat Domino, in convivio Domini jam illa jucundatur. Sciendum est, in his duabus esse figuratas praesentem vitam et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Vel ita: Istae duae sorores duas demonstrant tha actualem, qua proximo in charitate sociamur; Maria contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est, panem esurienti tribuere, verbo sapicere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, singulis quibusque quae expediant dispensare, commissis nobis qualiter subsistant praevidere. Contemplativa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ congregat oues meas mecũ: disꝑgit hoc
ẽ dissipat eas a cetu fideliũ. Aus̃ in omelia.
nomine congreget. Hic om̃ino nos cõpulit
intelligere ñ alibi posse fieri remissionem
peccatoꝵr. nͥ in xp̃i congregatione q̃ ñ spargit.
deo dico uob̃. Om̃e peccatũ ⁊ blasphemia

Expanded text:
non congregat oves meas mecum, dispergit, hoc non congregat oves meas mecum, dispergit, hoc est dissipat eas a coetu fidelium. unque sub ejus nomine congreget. Hic omnino nos compulit intelligere, non alibi posse fieri remissionem peccatorum, nisi in Christi congregatione quae non spargit. deo dico vo
Abbreviated transcription (Latin):
a demoniolib̾at. Fortis ẽ diabolus. domꝰ illuꝰ
mundꝰ in maligno positꝰ. in qͦusq ad aduen¬
tũ saluatoris qͣsi pacato imꝑiosine contͣai¬
it ipse dñs. qͥ arma eiꝰ abstulit. id÷ astutias
⁊ dolos nequiciȩ sp̃ualis. et sic adimendo po¬
testatẽ. a seductione electoꝵ cõpescere coegt.
qd fuit alligari fortẽ. Spolia seu uasa sunt
hoĩes ab eo decepti. q̃ uictor xp̃c distribuit.
qd ẽ insigne tͥumphantis. qͥa captiuã duceis
captiuitatẽ dedit dona hõib. qͦsdã apłos.
alios eũgłistas. hos ꝓpħas. alios pastoresor¬
dinans ⁊ doctores. Fuit gͦdomũ fortisdi¬
riꝑe. ereptos a diabolo ȩccłẽ adimare. & ꝑ
distinctas graduũ dignitates ꝓmouere.
ħeticos s ad diabolũ refert᷑. cuiꝰ oꝑa
saluatoris oꝑib comparari neq̃unt. Ille
enĩ cupit animas hõium tenere captiuas
quas dñs liberat. Iue trahit ad uicia. dñs
reuocat ad uirtutes. Quomͦ gͦ concordant.
quoꝵ oꝑa diuisa st̃: Qui ñ colligit hocẽqͥ

Expanded text:
liberat. Fortis, est diabolus; domus illius, mundus in maligno positus, in quo usque ad adventum Salvatoris, quasi pacato imperio sine contradiit ipse Dominus, qui arma ejus abstulit, id est, astutias et dolos nequitiae spiritualis: et sic adimendo potestatem, a seductione electorum compescere coegit: quod fuit alligari fortem. Spolia seu vasa, sunt homines ab eo decepti, quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, deditalios evangelistas, alios prophetas, alios pastores ordinans et doctores . Fuit ergo domum fortis diripere, ereptos a diabolo Ecclesiae adunare, et per distinctas graduum dignitates promovere. reticos, sed ad diabolum refertur, cujus opera Salvatoris operibus comparari nequeunt. Ille enim cupit animas hominum tenere captivas, quas Dominus liberat; ille trahit ad vitia, dominus revocat ad virtutes. Quomodo ergo concordant, quorum opera divisa sunt? Qui non colligit, hoc est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
os ñ potestis bona loqui cũ sitis mali.
bum ociosũ qd̃ locuti fuerint homines. sub¬
audis tale ẽ. qd̾ de eo reddent rationẽ in¬
I die iudicii. Ie RONIM
iociosum u̾bum ñ est absq ꝑiculo
loquentis. quid erit de uob̃ qͥ calumniami
si fabulȩ narrent᷑. Cet̾um qͥ cachinnis ora
dissoluit. & aliquid ꝓfert turpitudinis.
⁊ scurrilia replicat: ñ ociosi u̾bi s crimi¬
nosi tenebitur reus. Ex ũbis enim tuis
iustificabis. ⁊ ex u̾bis tuis condemnab̃is.
Hinc ẽ illud. Mors ⁊ uita in Magist̃.¬
manib linguȩ. Uerba dicit hic ñ solum
oris. s etiam cordis. Corã hõib etiam sepe
ipse intrauit in qͦddã castellũ.
⁊ mulier q̃dã marcha nomine
excepit illũ in domũ suã. Et huic erat so

Expanded text:
ona loqui cum sitis mali, rbum otiosum, quod locuti fuerint homines, subaudis: tale est, quod de eo reddent rationem in die judicii. Si otiosum verbum non est absque periculo loquentis, quid erit de vobis qui calumniaminsi fabulae narrentur. Caeterum qui cachinnis ora dissolvit, et aliquid profert turpitudinis, et scurrilia replicat, non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur reus. Ex verbis enim tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis. Hinc est illud: Mors et vita in manibus linguae . Verba hic dicit non solum oris, sed etiam cordis. Coram hominibus etiam saepe ipse intravit in quoddam castellum, et mulier quaedam Martha nomine excepit illum in domum suam, e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c in eo: Profecto ẽ quidã modꝰ mandu¬
candi carnẽ illam. & bibendi sanguem
illũ ad salutẽ. & quidã modꝰ ad iudicium.
Si gͥ quidã modꝰ ẽ in blasphemia sp̃s sc̃i.
qui meretur ueniã. quidam qui meretur.
Inspũ enim sc̃o sp̃s immundꝰ eicit᷑. contra
quam grãm siqͥs loquit᷑ impenitens. im¬
peintentia ipsa ẽ blasphemia sp̃s q̃ nun-¬
quã remittet᷑. Penitentia enĩ remissionẽ
impetrat. De hac impęnitentia ñ potest
iudicari quãdiu impęnitens uiuit. Paga¬
nus ẽ hodie uł iudeus uł ħeticus. qͥd scis
utrũ cras fuerit fidelis: Non rapit ds̃
de hac uita impiũ. qͥ uult ut conu̾tatur &¬

Expanded text:
 et Christus in eo? Profecto est quidam modus mandu et Christus in eo? Profecto est quidam modus manducandi carnem illam, et bibendi sanguinem illum ad salutem, et quidam modus ad judicium. Sic igitur quidam modus est in blasphemia Spiritus sancti, qui meretur veniam; quidam, qui non meretur. In Spiritu enim sancto spiritus immundus ejicitur, contra quam gratiam si quis loquitur impoenitens, impoenitentia ipsa est blasphemia Spiritus, quae nunquam remittetur. Poenitentia enim remissionem impetrat. De hac impoenitentia tamen non potest judicari, quamdiu impoenitens vivit. Paganus est hodie vel Judaeus vel haereticus? quid scis utrum cras fuerit fidelis? Non rapit Deus de hac vita impium, qui vult ut convertatur
Abbreviated transcription (Latin):
midiã oꝑa sp̃s sc̃i beelzebub attribuerit:
huic nunquã remittet᷑. ñ qd̾ ei neget᷑ remissio
N contemptu nanq boni aliqͥs lapsus adeo
ꝓfundꝰ ẽ. qd̾ nemo inde resurgit. Unde illud.
premus gradꝰ ẽ: a quo nullus labit᷑. In illo
paulus dicebat. Quis me separabit a ca¬
ritate xpistie BEo an
Illagͥ blasphemia in sp̃m sc̃m qua qͥsq in
similitudinẽ diaboli ⁊ angłoꝵ eius contra
conscientiã suã maiestatem dĩtatis oppu-¬
gnare ñ trepidat: ñ habet remissionẽ in
et̃num s. reus erit ȩt̃ni delicti. sic̃ marcus
exponit subiungens testimonio dñi. Qm
dicebant sp̃m immundũ habet. Qui uͦ¬
ignorantia credunt ⁊ dicunt: irremissi¬
bili crimine ñ tenent᷑. Aus̃ in omelia.
Nquit dñs. Qui manducat meam carnẽ
et bibit meũ sanguinẽ: in me manet ⁊ ego
in illo. Nunqͥd sumens indigne sacram̃tũ
carnis ⁊ sangunis eiꝰ. qͥ iudiciũ sͥ mandu¬
cat ⁊ bibit ut patilus ait. manet in xp̃o ⁊

Expanded text:
idiam opera Spiritus sancti Beelzebub attribuit, huic nunquam remittetur, non quod ei negetur remissio, urus est. In contemptu namque boni aliquis lapsus adeo profundus est, quod nemo inde resurgit. Unde illud: premus gradus est, a quo nullus labitur. In illo Paulus dicebat: Quis me separabit a charitate Christi? BEDA. Illa igitur blasphemia in Spiritum sanctum, quia quisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus, contra conscientiam suam majestatem deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti, sicut Marcus exponit, subjungens testimonio Domini: Quoniam dicebant: Spiritum immundum habet . Qui ignorantia credunt et dicunt, irremissibili crimine non tenentur. Inquit Dominus: Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me man  Nunquid sumens indigne sacramentum carnis et sanguinis ejus, qui judicium sibi manducat et bibit, et Paulus ait, manet in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Ionus homo de bono thesauro ꝓfert bo¬
Ina.⁊ malus hõ de malo thesauro ꝓfert
mala. Sic nec xp̃c mala. nec diabolus po¬
test bona opera facere. Remigi.
hesaurꝰ cordis intentio ẽ. ex qua ds̃ ui o¬
dicat oꝑa. ut aliquando minora maior.
aliquando maiora minor merces sequat᷑¬

Expanded text:
62 Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala. Sic nec Christus mala, nec diabolus potest bona opera facere. REMIG. Thesaurus, cordis intentio est, ex qua Deus judicat opera, ut aliquando minora major, aliquando majora minor merces sequat
Abbreviated transcription (Latin):
te moueat qd̾ euangłista ait singularit̃
u̾bum. cũ ꝓlixa impęnitentia plurib
ũbis blasphemiã contexat. Solet enĩ scͥp¬
tura multa u̾ba u̾bum appellare. ut illud.
Uerbum qd factũ ẽ ad illũ uł illũ ꝓpħam.
Neq enim tantũ u̾bum unũ locutꝰ ẽ aliqͥs
ꝓpħa. Et iacobus ñ ait u̾boꝵ. s estote facto¬
res u̾bi. et ñ auditores tantũ. Quȩcunq gͥ
uerba uł oreuł sola cogitatione qͥs locutꝰ
fuerit corde impenitenti contra remissionẽ
remissionẽ impedit alioꝵ: Dicit᷑ gͦ ũbum
contra sp̃m scm̃ cũ ex disꝑsione ad congre¬
gationẽ nunquã uenitur. q̃ ad remittenda
peccata accepit spm sc̃m. Quic̃q aũt in scis¬
maticis uł ħeticis congregationib uł potiꝰ
segregationib baptizant᷑. quãuis ñ sint re¬
nati spũ tanquã hismaeli similes qͥ sccłm
carnẽ natus ẽ abrahȩ. ñ scđ̾m ysaac qͥ scłm¬

Expanded text:
te moveat quod evangelista ait singulariter, verbum, cum prolixa impoenitentia pluribus verbis blasphemiam contexat. Solet enim Scriptura multa verba verbum appellare, et illud Verbum quod factum est ad illum vel illum prophetam. Ne factores verbi, et non auditores tantum . Quaecunque igitur verba vel ore vel sola cogitatione quis locutus fuerit corde impoenitenti contra remissionem remissionem impedit aliorum. Dicitur ergo verbum contra Spiritum sanctum, cum ex dispersione ad congregationem nunquam venitur, quae ad remittenda peccata accepit Spiritum sanctum. Quicunque autem in schismaticis vel haereticis congregationibus vel potius segregationibus baptizantur, quamvis non sint renati Spiritu tanquam Ismaeli similes, qui secundum carnem natus est Abrahae , non secundum Isaac, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
rentib. Augustinꝰ ad consentium.
lasphemia ẽ ꝑquã de ipso dõ falsa
dicunt᷑. ⁊ idõ peius ẽ blasphemare quam
peierare. qm̃ peierando falsarie adhibetur
testis ds̃. blasphemando de ipso dõ falsa

Expanded text:
r ab Augustino ad Consentium: Blasphemia est, per quam de ipso Deo falsa dicuntur, et ideo peius est blasphemare quam peierare, quoniam peierando falsae rei adhibetur testis Deus, blasphemando de ipso falsa
Abbreviated transcription (Latin):
Id gła mundiquã affectatis. sẽꝑ ẽ para¬
ta. Ego aũt cũ accepo tẽpus głe. adquã
cias iudicabo. Modo enĩ ñ ẽ tempꝰ iudi¬
candi: s iniquos tolerandi. Hon potest
mundꝰ odisse uos. me aũt odit. quia¬
ego testimoniũ ꝑhibeo de illo. quia oꝑa
eius mala st̃. Non accuso quidẽ mun¬
dum apud patrem. s arguo de peccatis.
mundi amatores & falsitestes dicitis
bona mala. et mala bona. U os ascendite
ad diem festũ hunc. Ego ñ ascendo ao
diem festũ istum. quia meũ tempꝰ ñdum
impletũ est. Non ẽ preceptũ s ꝑmissio.
qđ dicit ascendite ad diẽ festum hc̃. ubi
humanã głam q̃ritis. ubi extende carna¬
lia gaudia uultis. Tempus aut glȩ meȩ:
manebit in ȩt̃num. Ipsa festiuitas erit¬

Expanded text:
ia mundi quam affectatis, semper est parata. Ego autem cum accepero tempus gloriae, ad quam tias judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandi. Non potest mundus odisse vos, me autem odit, quia testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Non accuso quidem mundum apud Patrem, sed arguo de peccatis, mundi amatores et falsi testes, dicitis bona mala, et mala bona. Vos ascendite ad diem festum hunc. Ego non ascendo ad diem festum istum, quia meum tempus nondum impletum est. Non est praeceptum, sed permissio quod dicit, ascendite ad diem festum hunc, ubi humanam gloriam quaeritis, ubi extendere carnalia gaudia vultis. Tempus autem gloriae meae manebit in aeternum, ipsa festivitas si
Abbreviated transcription (Latin):
uit hos & iustificauit. qͦs aut̃ iustificaũ
illos et magnificauit. Hec mulier ñ nͥ
post decẽ ⁊ octo annos erigi potuit. quia
humana natura hanc corruptionẽ de¬
ponere. & ad incorruptelã et̃nȩ beatitu¬
dinis erigi ñ poterit. nͥ prius impleue¬
rit legẽ quȩ in decẽ preceptis continet᷑.
& grãm in qua xp̃i resurrectio facta est.

Expanded text:
vit, hos et justificavit, quos autem justificavit, illos et magnificavit . Haec mulier non nisi post decem et octo annos erigi potuit, quia humana natura hanc corruptionem deponere, et ad incorruptelam aeternae beatitudinis erigi non potuit, nisi prius impleverit legem, quae in decem praeceptis continetur, et gratiam, in qua Christi resur
Abbreviated transcription (Latin):
eius. tc̃ & ipse ascendit ad diem festũ. non
manifeste. s quasi in occulto. Hon dix̃
ad diẽ festum hc̃. quia ñ cupiebat głari
temporalit̾. s aliquid docere salubrit̃.
Non uacat qd̾ latent ascendit. qd̾ latebat
in illo die festo. Om̃ia antiqua. umbra
futuroꝵ fuer̃. Ergo & scenophegia. Nã
nos educti sumus deegypto. ubi diabolo
tanquã pharaom seruiebamꝰ. Clamauit
enim nob xp̃c. quasi lateres facientib.
Uenite ad me om̃s qui laboratis & onera¬
tiestis. Educti sumꝰ ꝑ baptismũ tanꝗͣ
ꝑ mare rubrũ. quia xp̃i sanguine con¬
secratum. mortuis mimicis. id peccatis
nr̃is. Modo gͦ antequã ad terram ꝓmis¬
sionis ueniamꝰ. id ad regnũ ȩt̾num:
in tab̃naculis huius deserti sumꝰ. Cum
naculis: xp̃c ẽ in tab̾naculis. Sed tẽ la¬
tenter. mͦ manifeste. quia remota ũbra
uenit lux. in qua iam om̃ia agnoscimuᷤᷤ.
cebant. Ubi ẽ ille : Docasionẽ q̃ rendi
p̃bebat qd̾ ñ ascenderat cũ fr̃ib qui ei

Expanded text:
ipse ascendit ad diem festum, non manifeste, sed quasi in occulto. Non dixit, ad diem festum hunc, quia non cupiebat gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubriter. Non vacat quod latenter ascendit, quod latebat in illo die festo. Omnia antiqua umbra futurorum fuerunt. Ergo et scenopegia. Nam nos educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus. Clamavit enim nobis Christus, quasi lateres facientibus: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis . Educti sumus per baptismum tanquam per mare rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis inimicis, id esttris. Modo ergo antequam ad terram promissionis veniamus, id est ad regnum aeternum, in tabernaculis hujus deserti sumus. Cum ernaculis, Christus est in tabernaculis. Sed tunc latenter, modo manifeste, quia remota umbra, venit lux, in qua omnia jam agnoscimus. cebant: Ubi est ille? Occasionem quaerendi praebebat quod non ascenderat cum fratribus qui ei
Abbreviated transcription (Latin):
scires: mox ibidẽ sanatio eius in parce
sub incuruȩ mulieris specie subsequit᷑. lx
Idem enĩ significat ficulnea reseruata.
qd̾ mulier erecta. & idem t̾cio dñm ue¬
nisse do ficulneam infructuosã. quoo
mulierẽ decẽ ⁊ octo annis fuisse incur¬
uatam. Senarius enĩ in qͦ mundi crta¬
tura ꝑfecta substitit. oꝑum ꝑfectionẽ
ostendit. & in trigonũ ductus. decẽ ⁊ octo
facit. Quia gͦ homo qui sexto die fact᷑
ẽ. oꝑa ꝑfecta habere noluit. s in tribus
temporib dñicȩ uisitationis. scilicec ante
legem. sub lege. in exordio inchoantisgr̃e.
ꝑ infirma oꝑalanguit: decẽ et octo anni
mulier curua fuit. Nec poterat sursũ aspi¬
cere. quia uidea terrena sapiens de cȩlesti¬
b ñ cogitabat. audiens ꝑ ꝓpħam. si uolue¬
ritis ⁊ me audieritis: bona t̾rȩ mandu¬
cabitis. Quo contra membris eccłȩ dicit
apłs. Quȩ sursum sunt sapite. ñ quȩ suꝑ

Expanded text:
scires, mox ibidem sanatio ejus in parte scires, mox ibidem sanatio ejus in parte sub incurvae mulieris specie subsequitur. Idem enim significat ficulnea reservata, od mulier erecta, et idem tertio Dominisse ad ficulneam infructuosam quod mulierem decem et octo annis fuisse incurvatam. Senarius enim in quo mundi creatura perfecta substitit, operum perfectionem ostendit, et in trigonum ductus, decem et octo facit. Quia ergo homo qui sexto die factus est, opera perfecta habere voluit, sed in tribus temporibus Dominicae visitationis, scilicet ante legem, sub lege, in exordio inchoantis gratiae, per infirma opera languit, decem et octo annis mulier curva fuit. Nec poterat sursum aspicere, quia Judaea terrena sapiens, de coelestibus non cogitabat, audiens per prophetam: Si volueritis et me audieritis, bona terrae manducabitis . Quo contra membris Ecclesiae dicit Apostolus: Quae sursum sunt sapite, non quae super
Abbreviated transcription (Latin):
Qui hic ñ uult pinguescere ꝑ increpati¬
onem: illic cadet ubi ꝑ pęnitentiam ñ
resurget. Cum diceret & siquidẽ fecerit
fructum. ñ subiunxit aliquis. s suspen¬
dit sententiã. quia uidebat synagogam
ꝓcliuiorẽ ad negandũ dm̃ quã ao con¬
fitendum. Cum uͦ adderet sinautẽ: con¬
tinuo iudiciũ uenture damnationis
annexuit dicens. in futurũ succides eã.
Et siquidẽ fecerit fructũ. subaudis quod
iuix credi potest. rescrua eam.CIII.
Rat auteco docens in synagoga
eorũ sabbatis. Et ecce mulier q̃
Ihabebat sp̃m infirmitatis anniᷤ
decem & octo: & erat inclinata. nec om̃mo
poterat sursum respicere. Dicta de fi¬
cu parabola dñs in synagoga docuisse
narrat᷑. ut intimaret hoc ẽẽ fructũ in fi¬
culnea q̃rere et ñ inuenire. qd̾ u̾bum sy¬
nagoge p̃dicabat. nec recipiebat᷑. Quam
tamen ne totam extirpandã ꝓ sterilitate
putares. s reliquias ꝑ gr̃am ẽẽ saluandas Su

Expanded text:
Qui hic non vult pinguescere per interpretatiQui hic non vult pinguescere per interpretationem, illic cadet, ubi per poenitentiam non resurget. Cum diceret, et siquidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam, quia videbat Synagogam procliviorem ad negandum Deum, quam ad confitendum. Cum vero adderet, sin autem, continuo judicium venturae damnationis annexuit, dicens: In futurum succides eam. Et siquidem fecerit fructum, subaudis quod vix credi potest, reserva eam. CAPUT CIII. Erat autem docens in Synagoga eorum Sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo, et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Dicta de ficu parabola, dominus in Synagoga docuisse narratur, ut intimaret hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire quod verbum Synagogae praedicabat, nec recipiebatur. Quam tamen ne totam exstirpandam pro sterilitate putares, sed reliquias per gratiam salvandas esse
Abbreviated transcription (Latin):
umbra p̃ssa fuit. ne ueritatis lum᷑ reci
ꝑet. & ne sole dilectionis suꝑnȩ calefieret.
uixta illud. Uȩ uob scribȩ & pharisei hy¬
pocritȩ. qui clauditis regnũ cȩloꝵ an
te homines. At ille respondens dix̃iili.
Dñe dimitte illam & hocanno. usq du̾
fodiam circa illã. & mittã stercora. Id÷
reducã ei ad animũ abhominationẽ
quam fecit. ut cõpunctione suscitetur
quasi de putredine st̃coris. Peccata car¬
nis stercora uocant᷑. Unde propheta.
computruer̃ ium̃ta in stercore suo. hoc
ẽ carnales uitã finiere in fetore luxuriȩ
suȩ. Nouit cultor terrã excolere. qͥ nouit
tur se fodẽ. donec radicẽ infructuose m̃tis
ligone inuectionis bis acutȩ humiliet.
incutiens uidelicet & p̃sentium p̃ssuram.
& ȩt̃nȩ damnationis horrorẽ. Fossa quippe
in imo ẽ. & increpatio dũ m̃tem sibi de¬
monstrat. humiliat Et siquidẽ fecerit
fructũ. sinautẽ. in futurũ succtoes eam.

Expanded text:
umbra pressa fuit, ne veritatis lumen reciperet, umbra pressa fuit, ne veritatis lumen reciperet, et ne sole dilectionis supernae calefieret, juxta illud: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum c. At ille respondens, dixit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et mittam stercora. Id est, reducam ei ad animum abominationem quam fecit, ut compunctione suscitetur quasi de putredine stercoris. Peccata carnis, stercora vocantur. Unde propheta: Computruerunt jumenta in stercore sua . Hoc est, carnales vitam finivere in fetore luxuriae suae. Novit cultor terram excolere, qui novittur se fodere donec radicem infructuosae mentis ligone invectionis bis acutae humiliet, incutiens videlicet et praesentium pressuram, et aeternae damnationis horrorem. Fossa quippe in imo est, et increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et siquidem fecerit fructum, sin autem, in futurum succides eam.
Abbreviated transcription (Latin):
gligentes extiterint. Uelita. Nullus in
synagoga ꝑtres annos fructus eẽ potuit.
quia neq tempore circuncisionis purifi¬
cari poterant. qui circũcisionẽ ammi ñ
querebant. nec ꝑ legẽ sc̃ificabantur qui
carnalia tantũ in lege seq̃bant᷑. neq in
gr̃a iustificabant᷑. qui de peccatis penitere
nolebant. Cum gͦ merito ẽẽnt excidendi.
qd̾ quidẽ ꝑ romanos factũ ẽ. iubet᷑ illis
qui in circũcisione laborabant. ut succi¬
sionis cladẽ annunciando. pęnitentiã
suggerant. Et hoc ẽ. Succide gͦillam.
Utquid etiã terrã occupat: Annuncia
scilicet iudȩis qd̾ ꝑdituri st̃ locum et
gentẽ. ꝓ quo seruando occidunt xp̃m &
suos. Cur etiã temporali copia utunt᷑
Terram occupat. qui locũ quẽ tenet bo¬
nis oꝑib ñ exercet. qui exemplo praui-¬
tatis impedim̃tũ p̃stat cet̾is. Potest etiã
ꝑ terram sterili ficu occupatã. iudaica
plebs figurari: quȩ noxia p̃positorum

Expanded text:
gligentes exstiterint. Vel ita: Nullus in gligentes exstiterint. Vel ita: Nullus in Synagoga per tres annos fructus esse potuit quia neque tempore circumcisionis purificari poterant, qui circumcisionem animi non quaerebant; nec per legem sanctificabantur, qui carnalia tantum in lege sequebantur; neque in gratia justificabantur, qui de peccatis poenitere nolebant. Cum ergo merito essent excidendi, quod quidem per Romanos factum est, jubetur illis qui in circumcisione laborabant, ut succisionis cladem annuntiando poenitentiam suggerant. Et hoc est: Succide ergo illam. Ut quid etiam terram occupat? Annuntia, scilicet Judaeis, quod perdituri sunt locum, et gentem, pro quo servando occidunt Christum et suos. Cur etiam temporali copia utuntur? Terram occupat, qui locum quem tenet bonis operibus non exercet, qui exemplo pravitatis impedimentum praestat caeteris. Potest etiam per terram sterili fructu occupatam, Judaica plebs figurari: quae noxia praepositorum
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ. Arborẽ fici habebat
telligitur genus humanũ. qͥa qͣndo
primus hõ peccauit. foliis ficulneis pu¬
denda uelauit. unde nati sumͦ. Gres or̾
quia ad auctoris sui similitudinẽ
mines respiciat: specialit᷑ tam̃ synago¬
gi typũ portat. Sic̃ enim sterilis ficus
foliis exub̃ans. spe fructꝰ possessorẽ de¬
cipit. sic doctores synagoge oꝑib infe¬
cundi. inani umbra uerboꝵ legis glori¬
antes. subiectis nullũ oꝑis boni exemplũ
ministrant. Uinea gͦ dñi sabaoth domus
israel ẽ:. synagoga aũt in eadẽ domo con¬
dita. fici arbor ẽ in uinea. Dñs fructũ
quesuut in ilia: s in phariscoꝵ m̃te nꝰ
iuenit. Dixit aũt ad cultorẽ uinee. Ec¬
ccanni tres st̃ ex qͦ uenio querens fructũ
ac monitis plebi suggerit᷑ cura de dõ. his
etenim dñs sepe de iudȩis infructuosis
querebat᷑. qd̾ ꝑtres annos suȩ uisitationis.
in legalib edictis. et ꝓpħicis contestatio¬
nib. & ingra coruschantis euangłii. ne¬

Expanded text:
rem fici habebat telligitur genus humanum, quia, quando primus homo peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit , unde nati sumus. GREGOR.quia ad auctoris sui similitudinem raliter respiciat, specialiter tamen Synagogae typum portat. Sicut enim sterilis ficus foliis exuberans, spe fructus possessorem decipit; sic doctores Synagogae operibus infecundi, inani umbra legis verborum gloriantes, subjectis nullum operis boni exemplum ministrant. Vinea ergo Domini sabaoth, domus est Israel, Synagoga autem in eadem domo condita, fici arbor est in vinea, Dominus fructum quaesivit in illa, sed in pharisaeorum mente non invenit. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio quaerens fructum orum precibus ac monitis plebi suggeritur cura de Deo. His etenim Dominus saepe de Judaeis infructuosis querebatur, quod per tres annos suae visitationis, in legalibus edictis et propheticis contestationibus, et in gratia coruscantis Evangelii ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ecena ẽ umbraculũ. Inde dr scenophe¬
gia. id tabernacłoꝵ constructio. uel
firio. Sceno phegia erat festuitas in qͥ
mense septimo a marcio iudei septẽ dieb
habitabant in tab̃nacłis. in memoriam
illoꝵ in quib patres eoꝵ habitauer̃ in
deserto. Dicuntur aũt̃ more eoꝵ dies septẽ
ꝓpt̃ unam festiuitatẽ dies festus. Dixert̃
aũt ad eũ fr̃s eius. Transi hinc &uade in ui¬
deam⁊ ut & discipłi tui uideant oꝑa tuaq̃
facis. Nemo quippe in occulto aliqͥd facit:
& querit ipse in palam ẽẽ.Si hec facis:
manifesta teipsũ mundo. Neq enĩ fr̃s
eius: credebant meũ. Cum audius fr̃s
dñi: marie cogitate consanguinitatem.
Oꝑa dñi diuinis laudib & ñ populari
fauore efferenda. ueri discipłi sciebant.
qui crede nolentes dabant ei consilum
conseq̃ndȩ scłaris głe. Acsi dic̾e̾nt. Mira
facis.s in abscondito. transi in iudȩam
ubi ẽ pͥncipatus gentis. & ciuitas caput
regni. ut lauderis ab om̃ib. & nos cogna¬

Expanded text:
Scena est umbraculum; inde dicitur scenopegia, id est, tabernaculorum constructio vel fixio. Scenopegia erat festivitas, in qua mense septimo a Martio Judaei septem diebus habitabant in tabernaculis in memoriam illorum, in quibus patres eorum habitaverunt in deserto. Dicuntur autem more eorum dies septem, propter unam festivitatem dies festus: Dixerunt autem ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis.c facis, manifesta teipsum mundo. Neque enim fratres ejus credebant in eum. Cum auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem. Opera Domini divinis laudibus et non populari favore efferenda, veri discipuli sciebant,qui credere nolentes, dabant ei consilium consequendae saecularis gloriae. Ac si dicerent: Mira facis, sed in abscondito, transi in Judaeam, ubi est principatus gentis et civitas caput regni, ut lauderis ab omnibus, et nos cogna
Abbreviated transcription (Latin):
rum aspiraret dies. et remouerent᷑ umbre.
Nesciebat archy synagogus sex dies signi¬
ficare sexȩtates. in quib licet oꝑari. sabba¬
tum uͦ significare requiẽ ȩ t̾nam. in qua
ñ cessabunt iusti a bono oꝑe. cũ laudabt̃
am. Utiq ds ab oꝑib mundi sabbato re¬
quieuit. s in oꝑib scĩficationis. uocando.
uistificando. gub̃nando. iugit̃ ꝑseuerat.
Inde lex in sabbato ñ hominẽ curare. sed
seruilia oꝑa facere.id peccatis grauari
ꝓhibuit. N espondens aũt m̾c dix. hypoc̾¬

Expanded text:
rum, aspiraret dies et removerentur umbrae . Nesciebat archisynagogus sex dies significare sex aetates, in quibus licet operari, Sabbatum vero significare requiem aeternam, in qua non cessabunt justi a bono opere cum laudabunt Deum. Utique Deus ab operibus mundi Sabbato quievit, sed in operibus sanctificationis vocando, justificando, gubernando, jugiter perseverat. Unde lex in Sabbato non hominem curare, sed servilia opera facere, id est, peccatis gravari prohibuit. Respondens autem
Abbreviated transcription (Latin):
Terubescebant om̃s adu̾sarii eiꝰ. & om̃iᷤᷤ
ppłs gaudebat in uniu̾sis q̃ głose fiebant
abeo Qui de dictis saluatoris erubescunt
ficulneȩ sterili se cõparandos ostendunt.
qui gaudent de miracłis eiꝰ. eo filiã abra¬
he hoc ẽ ad ȩccłam fidei se ꝑtinere dedarass.

Expanded text:
erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se comparandos ostendunt; qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae, hoc est, ad Ecclesiam fidei se pertinere declarant.
Abbreviated transcription (Latin):
& gracũ: de quoꝵuocatione scͥptũ ẽ.
Bos cognouit possessorẽ suum. & asmus
p̃sepe dñi sui. Qui ut̃q peccati uincłis ab¬
solutus ꝑ p̃dicationem. deposuit sitim
huus mundi. haustu fontis dñici. Filia
abrahȩ ẽ ȩccła de utroq ppło. q̃ impleto
tempore legis & dñicȩ resurrectionis. ꝑ

Expanded text:
et Graecum, de quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Qui uterque peccati vinculis absolutus per praedicationem, deposuit sitim hujus mundi haustu fontis Dominici. Filia Abrahae, est Ecclesia de utroque populo, quae, impleto tempore legis et Dominicae resurrectionis, per
Abbreviated transcription (Latin):
ce palam loquit᷑. a nichil ei dicunt. Nũ¬
quid uere cognouer̃ principes qura hic
batur: mirabant᷑ qua potentia ñ tene¬
batur. S ed hunc scimtis unde sit. xp̃c
aũt cũ uenerit nemo scit unde sit. Hȩc
opinio nemo scit unde sit: ñ mantter
ẽ nata. Nam scͥpturȩ dixer̃. qm̃ nazare¬
us uocabitur. frgo predixerunt unde
sit. Rursꝰ conuocatis scribis ab herode.
& inquisitis ubi xp̃e nasceret᷑. Apxeruis
in bethleem nde. S ysaias dixerat. Gene¬
rationẽ eius quis enarrabit:Hoc aũt se¬
cundũ diuinitatẽ. Et scđm hocistinesci

Expanded text:
 nihil ei dicunt. Nun nihil ei dicunt. Nunquid vere cognoverunt principes quia hic batur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Sed hunc scimus unde sit, Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio, nemo scit unde sit, non inaniter est nata. Nam Scripturae dixerunt quoniam Nazaraeus vocabitur. Ergo praedixerunt unde sit. Rursus convocatis Scribis ab Herode, et inquisitis ubi Christus nasceretur, dixerunt: In Bethlehem Judae . Sed et Isaias dixerat: Generationem ejus quis enarrabit? Hoc autem secundum divinitatem. Et secundum hoc isti nesci
Abbreviated transcription (Latin):
me nec moy sen damnabitis. nec me con¬
trarium illi dicetis. In quo illos arguit.
nos instruit. ne in uidicandis causis ꝑso¬
nas accipiamꝰ. ñ qd̾ ꝓ diu̾sitate graduum
diuerso mͦ ꝑsonas ñ honoremꝰ. Ambrosiꝰ
credens abraham se filiũ habiturũ.
huius rei signũ circũcisionẽ accepit. ut
qdꝰ credens iustificatus sit. cerneretur. Qd̃
signũ ideo accipiebant filii isrł. ut sciren¬
tur eẽ filii eiꝰ. qui credens deo hoc ipsum
acceperat. Ieronimus in eandem.¬
deo etiam p̃ceptum ẽ circũcidi. ut agno¬
sceretur dĩ ppłs int̾gentes. siueut corpo¬
do soli erant in heremo: ñ circũcidebant᷑.
ret̾ea circũcisio facta m augustinus.
uirili membro. ꝑ qd generat᷑ creatu¬
ramortaliũ: castitatẽ mentis deb̾e ob¬
seruari indicat. Idõ aut̃ quisq cũ pre¬
putio nascitur. quia cũ uicio ꝓpagims
nascit᷑. Dicebant gͦquidã ex ierosolimis.
Nonne bic ẽ quẽ quert̃ int̾ficere: Et ec¬

Expanded text:
me, nec Moysen damnabitis, nec me conme, nec Moysen damnabitis, nec me contrarium illi dicetis In quo illos arguit, nos instruit, ne in judicandis causis personas accipiamus, non quod pro diversitate graduum diverso modo personas non honoremus. AMBROS. credens Abraham se filium habiturum, hujus rei signum circumcisionem accepit, ut quod credens justificatus sit, cerneretur. Quod signum ideo accipiebant filii Israel, ut scirentur esse filii ejus, qui credens Deo, hoc ipsum acceperat. HIERON. Ideo etiam praeceptum est circumcidi, ut agnosceretur Dei populus inter gentes, sive ut corpodo soli erant in eremo, non circumcidebantur. Praeterea circumcisio facta in virili membro, per quod generatur creatura mortalium, castitatem mentis debere observari indicat. Ideo autem quisque cum praeputio nascitur, quia cum vitio propaginis nascitur. Dicebant ergo quidam ex Jerosolymis: Nonne hic est quem quaerunt int
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hominẽ sanũ fecisabbato. Propterea.
uidelicet ꝓpt̃ tale opus. id÷ ut salus ho-¬
minis consequatur. benefactum ẽ: ut
acciꝑetis circũcisionem ã moyse. Coniun¬
cituos moyses. quia in lege accepistis ut
circũcidetis octauo die. accepistis etiam
ut uacetis septimo die. Quid gͥ facietis
si octaua dies natiuitatis occurrat die
sabbati: Noui quia circũciditis. Circũ¬
cisio enĩ ꝑtinet. ad aliqd signaculũ salu¬
tis. & ñ debent hommes sabbato uaca¬
re a salute. Ergo ne mͥ irascamini. qͥa
saluũ feci totũ hominẽ sabbato. Et hoc
ẽ quod dicit. Si circũcisionẽ accipit
homo in sabbato. ut ñ soluat᷑ lex moysi.
iñ indignamini quia totum hominem
sanum feci in sabbato. Nolite iuidicare
scđm faciem. s iustũ iudiciũ iudicate.
Non ẽ iudicandum scdm faciẽ. id accep¬
tionem ꝑsonarum. s iustũ iudiciũ. id
scdm ueritatẽ rerum. Qua cognita nec

Expanded text:
quod hominem sanum feci Sabbato. Propterea, quod hominem sanum feci Sabbato. Propterea, videlicet propter tale opus, id est ut salus hominis consequatur, bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Convincit vos Moyses, quia in lege accepistis ut circumcideretis octavo die, accepistis etiam ut vacetis septimo die. Quid igitur facietis, si octava dies nativitatis occurrat die Sabbati? Novi quia circumciditis. Circumcisio enim pertinet ad aliquod signaculum salutis. Et non debent homines Sabbato vacare a salute. Ergo ne mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem Sabbato. Et hoc est quod dicit: Si circumcisionem accipit homo in Sabbato, ut non solvatur lex Moysi, mihi indignamini quia totum hominem sae. Non est judicandum secundum faciem, id est acceptionem personarum; sed justum judicium, id est secundum veritatem rerum. Qua cognita, nec
Abbreviated transcription (Latin):
telliget qd mea doctrina ẽ eius Qui
asemet ipso loquit᷑: glłam ꝓpriãq̃rit. De
antrxp̃o dic̃. qui ñ a dõ missus. s uenire ꝑ¬
głam cius qui misit illũ. hicuerax est. &
miusticia in illo ñ ẽ. Hoc de se dicens.
dat humilitatis exemplũ. ut om̃ia bona
dõ tribuamꝰ. Nonne moyses dedit uob̾
legem: Et nemo ex uob̃ fac̃ legẽ. Quidine
q̃ritis int̃ficere : In lege quidẽ głamini.
s contra legẽ quȩ occidere uetat. quȩ me
nunciat. de morte mea tractatis. Respon¬
dit ttirba & dixit. Demoniũ habes. Quiste
q̃rit int̾ficere. Quid posset aliud dicere
turba turbulenta:: Quid posset aliud ole¬
re cȩnum cõmotum: Turbauit claritas
lucis turbam lippitudinis. Ocłi enim ñ
habentes sanitatẽ: ñ possunt ferre lumi¬
nis claritatẽ. Respondit in̾c. & dixit eis.
Unum opus feci. & om̃s miramini. Prop¬
terea moyses dedit uob circũcisionẽ. ñ
quia ex moyse ẽ.s ex patrib. & in sabbo
circũciditis hominẽ. Unum opus fuit

Expanded text:
ejus. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. De antichristo dicit, qui non a Deo missus sed venire pergloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. Hoc de se dicens, dat humilitatis exemplum, ut omnia bona Deo tribuamus. Nonne Moyses dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? In lege quidem gloriamini, sed contra legem quae occidere vetat, quae me nuntiat, de morte mea tractatis. Respondit turba et dixit: Daemonium habes. Quis te quaerit interficere? Quid posset aliud dicere turba turbulenta? Quid posset aliud olere coenum commotum? Turbavit claritas lucis turbam lippitudinis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. Respondit Jesus et dixit eis: Unum opus feci, et omnes miramini. Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem, non quia ex Moyse est, sed ex patribus, et in Sabbato circumciditis hominem. Unum opus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Quidenim tam tuũ quã tu. & qͥd tamñ
tuũ quã tu. si alicuius ẽ qd̾ es: Hinc ali¬
bi dic̃ dñs. hoc ẽ opus dĩ. ut credatis in
eum quẽ ille misit. Qui credit in eum
credit ei. s ñ conu̾titur. quia demones
credunt ei. ñ in eũ. Nos etiã credimꝰ pẽ¬
tro ⁊ paulo. s ñ credimꝰ in petrũ ⁊ pau¬
lum. Quid ẽ gͦ in dm̃ credere: Creden¬
do in eũ ire. & eius membris incorpora¬
ri. Hec sententia qͦd filius doctͥna patͥs
ẽ. dissoluit sabellianã heresim: quiau¬
sus ẽ dicere patrẽ & filiũ duo nomina
eẽ. s unam rem. Alicuius ẽ doctͥna filii:
si sua ñ ẽ. Siquis uoluerit uoluntatẽ
eius facere. cognoscet de doctrina utrũ
ex dõ sit. an ego a me ipso loquar. S in

Expanded text:
Quid enim tam tuum quam tu? et quid tam non Quid enim tam tuum quam tu? et quid tam non tuum quam tu, si alicujus est quod es? Hinc alibi dicit Dominus: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Qui credit in eum, credit ei, sed non convertitur, quia daemones credunt ei, non in eum. Nos etiam credimus Petro et Paulo, sed non credimus in Petrum et Paulum. Quid est ergo in Deum credere? Credendo in eum ire et ejus membris incorporari. Haec sententia, quod Filius doctrina Patris est, dissolvit Sabellianam haeresim, qui ausus est dicere, Patrem et Filium duo nomina esse, sed unam rem. Alicujus est enim doctrina Filii, si sua non est. Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit, an ego à m
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o in dõ s tandẽ ds̃ manifeste ue¬
niet. Hemotam̃ palam loquebat᷑ de
illo. ꝓpt̃ metũ iudeoꝵ Nemo sciliceta
lorum qui dicebant bonus ẽ. Iam autẽ
dic festo mediante. ascendit iu̾c intem¬
plum & docebat. Cum iam uidelicet
illius festi tot dies pret̾issent. qͦt futuri
erant: ascendit. Qd̃ latuit. exemplumẽ
uitandi malos. qd̾ palam loquit᷑ & ñ te¬
netur ab his qͥ q̃rebant: potestatis eiꝰ indi¬
cium ẽ Et mirabant᷑ uidei dicentes. Quo¬
mͦ hic litteras scit cũ ñ didicerit: Inde
mirabant᷑ quia multi nouerant quẽad¬
modum ẽẽt educatus. & nunquã eum
uidant litteras discentẽ. Respondit eis
iñc & dix̃. Mea doctrina ñ ẽ mea:. s eius
qui misit me Uidetur contraria loqͥ.
Qd̃ si dixisset ista doctrina ñ ẽ mea. muil¬
la esset e tua. q̃stio. Nunc aũt in hocẽ
solutio. m quia doctrina patris est
ũbum patris. id filius ex patre ẽ. Acsi
diceret.Ego ñ sum a me ipso: s a patre.

Expanded text:
o in Deo , sed tandem Deus manifeste veniet. Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Judaeorum. Nemo scilicet illorum, qui dicebant, bonus est Jam autem die festo mediante, ascendit Jesus in templum et docebat. Cum jam videlicet illius festi tot dies praeteriissent, quod futuri erant, ascendit. Quod latuit, exemplum est vitandi malos, quod palam loquitur, et non tenetur ab his qui quaerebant, potestatis ejus indicium est. Et mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Inde mirabantur, quia multi noverant quemadmodum educatus esset, et nunquam eum viderant litteras discentem. ReJesus, et dixit: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Videtur contraria loqui. Quod si dixisset, ista doctrina non est mea, nulla esset quaestio. Nunc autem in hoc est solutio, quia doctrina Patris est Verbum Patris, id est, Filius ex Patre. Ac si diceret: Ego non sum a me ipso, sed a Patre.
Abbreviated transcription (Latin):
adiungimꝰ etiã nos credẽ in in̾m xp̃m fi¬
lium eius. & ibi intelligimꝰ totũ. S cum
dicimꝰ crucifixus & sepultus. sola caro
intelligitur. q̃ sine amima sepulta ẽ. Ne¬
mo tollit eam a me: s ego pono eam a me¬
ipso. Potestatẽ habeo ponendieam: & po¬
testatem habeo it̾um sumendi eam. Hoc
Imandatum accepi a patre meo.
andatum ponendi & sumendi animã
dicit. Uerbum ñ u̾bo accepit mandatum.
s in uerbo unigento ẽ om̃e mandatũ pa¬
tris. Eii enim quẽ ꝑfectũ genuit. omnia
gignendo dedit. Dissensio it̾um facta ẽ
inter iudȩos. ꝓpter sermones hos. Dice¬
bant aũt multi ex ipsis. Demoniũ habet.

Expanded text:
imus etiam nos credere in Jesum Christum Filium ejus, et ibi totum intelligimus. Sed dicimus, crucifixus et sepultus, sola caro intelligitur, quae sine anima sepulta est. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre meo. Mandatum ponendi et sumendi animam dicit. Verbum non Verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito est omne mandatum Patris. Etenim quem perfectum genuit, omnia gignendo dedit. Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet
Abbreviated transcription (Latin):
alia parte ascendit. ille fur ẽ & latro. In
his ꝑsonis inuenies quos diligas. quos
toleres. quos caueas. Diligendꝰ ẽ pastor.
tolerandꝰ ẽ mercennarius. cauendꝰ ẽ latro.
Dercennarius erĩ canonice Masist.¬
intrat. uera docet. quãuis intentione si¬
nistra. Furuͦ male intrat. falsa docet.
icut nouit me pater: &.cxͦ uiiis¬
ego agnosco patrẽ. Qđ filius agnoscit
patrem ꝑse. & dm̃ nemo uidet nͥ ꝑ filiũ.
manifestum ẽ ex hoc capitulo. & ex eius
concanonicis capitulis. A.xgi. Mõc¬
pono ꝓ ouib meis. Hec est ꝓbatio di¬
lectionis: ad patrem & adoues. Sic & pe¬
trus t̃cio confitens amorẽ. iubet᷑ pascere
enete. quia xp̃c ẽ uerbũ. anima caro
Non defuerunt heretici apollinariste
dicti. qui ausi sunt dogmatizare. qdđ ũ¬

Expanded text:
alia parte ascendit, ille fur est et latro. In alia parte ascendit, ille fur est et latro. In his personis invenies quos diligas, quos toleres, quos caveas. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male intrat, falsa docet, icut novit me Pater, et ego agnosco Patrem. » Quod Filius agnoscit Patrem per se, et Deum nemo videt nisi per Filium, manifestum est ex hoc capitulo et ex ejus canonicis capitulis. « Epro ovibus meis. » Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio confitens amorem jubetur pascere enete, quia Christus est verbum, anima, caro. Non defuerunt haeretici Appollinaristae dicti, qui ausi sunt dogmatizare qu
Abbreviated transcription (Latin):
pastori incȩlo sedenti orationib cõmen¬
dabat. se aũt utilitati earũ fugiendo ser¬
uabat. sicut quodã loco ait. Manere in
carne. necessariũ ꝓpter uos. Ab ipso nãq¬
pastore om̃s audierant. Si uos ꝑsecuti
fuerint in una ciuitate: fugite in aliã.
In mercennario gͦ rep̃henditur ñ corpo¬
ris fuga smentis: & qd̾ sua querit. non
cognosco meas. &cognoscunt me meȩ.
Cõgnosco meas. id diligo & meȩ diligt̃
me. In boms ẽ ostium ostiarius pastor.
oues. In malis fures. latrones. mercen¬
narius. lupus. Dñs dicit se ẽẽ osttum
& pastorẽ.s si consideremꝰ ꝓprietates:
xp̃c nec pastor ẽ nec ostium. similnudi¬
ne autẽ: & pastor. et ostium. et ouis. Tan¬
quam enĩ ouis ad immolandũ ductꝰ est.
stor in corpore. Dixit petro. Pasce oues
meas. Quasi diceret. Quid mͥ dabis qͥa
amas me: Hoc da mͥ si amas met pasce
oues meas. ꝑ ianuam intra. nam qͥ ex

Expanded text:
pastori in coelo sedenti orationibus commenpastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait: « Manere in carne necessarium propter vos . » Ab ipso namque omnes audierant: « Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . » In mercenario ergo reprehenditur, non corporis fuga, sed mentis, et quod sua quaerit, non cognosco meas et cognoscunt me meae. » Cognosco meas, id est diligo; et meae diligunt me. In bonis est ostium, ostiarius, pastor, oves. In malis fures; latrones, mercenarius, lupus. Dominus dicit se esse ostium et pastorem. Sed si consideremus proprietates, Christus nec pastor est, nec ostium, similitudine autem et pastor, et ostium, et ovis. Tanquam enim ovis ad immolandum ductus est. stor in corpore. Dixit Petro: « Pasce oves meas . » Quasi diceret: Quid mihi dabis, quia amas me? Hoc da mihi: Si amas me, pasce oves meas. Per januam intra; nam qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
las fidelium assidue circuiens. de quo dr̃.
disꝑgit oues. Tunc enim disꝑgit. cũ aliũ
ad lixxuriã ꝑtrahit. alium in auariciã
incendit. alium in suꝑbiam erigit. hunc
inuidia stimulat. illũ fallacia supplan¬
tat. Quasi gͦ lupus gregẽ dissipat. cũ fi¬
deles diabolus ꝑtemptationes necat. Auis̃
¶ercennarius aut̃ uidens lupũ fugit.
quia mercennarius ẽ: & ñ diligit in
ouib xp̃m.s lac & lanã. Peccantẽ ñ lib̾e
audet arguere. & excõmuncandũ ñ au¬
det excõmunicare. ne ꝑdat cõmoditatẽ
humane amiciciȩ. & ne incurrat mo¬
lestias humanarũ inimiciciarũ. Fugit
gͦ quia tacet. tacet quiatimet. Fuga am¬
mitimor ẽ: ne ꝑdat quȩ diligit. Corpo¬
restat: sp̃u fugit. Qđ ille ñ faciebat qͥ
dicebat. Et si corpore absens sum: spũ
uobiscũ sum. Pastores gͥ ñ sͥ fugiunt.
si cedunt ꝑsecutioni. ut ipse apłs sub¬
missus in sporta ꝑmurũ.Oues nanq

Expanded text:
las fidelium assidue circuiens, de quo dicitur, las fidelium assidue circuiens, de quo dicitur, dispergit oves. Tunc enim dispergit, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam incendit, alium in superbiam erigit. Hunc invidia stimulat, illum fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat; cum fideles diabolus per tentationes necat. AUGUST. Mercenarius autem videns lupum, fugit; quia mercenarius est, et non diligit in um, sed lac et lanam: peccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne perdat commoditatem humanae amicitiae, et ne incurrat molestiam humanarum amicitiarum. Fugit ergo quia tacet, tacet quia timet; fuga animi timor est, ne perdat quem diligit. Corpore stat: spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat: « Et si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum . » Pastores igitur non sibi fugiunt si cedunt persecutioni, ut ipse Apostolus submissus in sporta per murum. Oves namque