comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignis pani pecus. poculo sanguis. nescit altaris nom̃
magis legis ⁊ ꝓpharum litt̾is frequentatũ. ⁊ altare
do priꝰ intab̾naculo qd̾ ꝑmoysen factum ẽ cosloca¬
tum aram qͦ inapłicis litt̾is inueniri uͥ martires
clamant sub ala dłi. Dicit cessisse ieiumo gladiũ: ñ re¬
cordans illum qͦ milites euangłici armantur. gxutro¬
q testam̃to gladio bis acutum. Dicit cessisse p̃cib ig¬
nem. qͣsi ñ ⁊ tẽ p̃ces deferebantur intẽplũ:: nunc axpõ
ignis ẽ missus inmudum. Dic̃ cessisse panipecus.
tãqmͣ nesciens et tc̃ indomini m̃sa panes ꝓpositionis
poni sołe. ⁊ nunc se de agni inmaculati corꝑe partẽ
surĩe. Dic̃ cessisse poculo sangͥnẽ: ñ cogitans etiã nuuc
se accipe in poculo sangumẽ. Qnͣto gͥ meliꝰ et congru¬
entiꝰ uet̾a transisse ⁊ noua inxp̃o facta er̃ sic iceret ut
cederet altart altari. gladius gladio. ignis igni. pa¬

Expanded text:
ignis, pani pecus, poculo sanguis, nescit altaris nomen ignis, pani pecus, poculo sanguis, nescit altaris nomen magis legis et prophetarum litteris frequentatum et altare deo prius in tabernaculo, quod per Moysen factum est, conlocatum, aram quoque in apostolicis litteris inueniri, ubi martyres clamant sub ara dei. dicit cessisse ieiunio gladium non recordans illum, quo milites euangelici armantur ex utroque testamento, gladium bis acutum. dicit cessisse precibus ignem, quasi non et tunc preces deferebantur in templum et nunc a Christo ignis est missus in mundum. dicit cessisse pani pecus tamquam nesciens et tunc in domini mensa panes propositionis poni solere et nunc se de agni inmaculati corpore partem sumere. dicit cessisse poculo sanguinem non cogitans etiam nunc se accipere in poculo sanguinem. quanto ergo melius et congruentius uetera transisse et noua in Christo facta esse sic diceret, ut cederet altare altari, gladius gladio, ignis igni, -pa
Abbreviated transcription (Latin):
aliemꝰ n̾ne tantum errat ut possit etiam diceata nos
nĩ deb̾e accipe legem nec ꝓpħas. sicut udei ñ accipiunt
euͣgeliũ nec apłos: Qd̃ qui sapit: quid mali sapiat
ta st̃ noua. hot uerum c̃. Nam ꝑpt̾ẽa sic̃ uid̃i sabbato¬
ñ uacamus. etiam si ad significandam requiem qͦ
illo die significata ẽ. xp̃iana sobrictate ⁊ frugalitate
seruata ieuinii uinculum relaxamus. Et. si aliqui
frs̃ nr̃i requiem sabbati. relaxatione ieunii significã¬
dã tẽ ñputant: nequaqm̃ deuestis regiȩ uarierate litigam
ne ipsius regine ubiunam fidem etiam de ipia dei¬
requie retinemus. int̾iora m̃bra uexemus. Et si enĩ qͥa
uet̾a transicrunt. cum eis tnͣsiit &̃ carnał uacatio
sabbati: ñtam̃ qͥa salbato et diũcosine suꝑ sutiosa
uacatione prandemꝰ.id̾o duob dnĩs seruimꝰ: qͥa ⁊ sab¬
bati ⁊ dm̃ci unꝰ ẽ dñs. Iste autẽ qui uet̾a trausisse sic

Expanded text:
alieni, nonne tantum errat, ut possit etiam dicere ita nos alieni, nonne tantum errat, ut possit etiam dicere ita nos non debere accipere legem nec prophetas. sicut Iudaei non accipiunt euangelium nec apostolos? quod qui sapit, quid mali sapiat, ta sunt noua\'. hoc uerum est; nam propterea sicut Iudaei sabbatis non uacamus, etiam si ad significandam requiem, quae illo die significata est, Christiana sobrietate et frugalitate seruata ieiunii uinculum relaxamus, et, si aliqui fratres nostri requiem sabbati relaxatione ieiunii significandam esse non putant, nequaquam de uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, ubi unam fidem etiam de ipsa requie retinemus, interiora membra uexemus. etsi enim, quia uetera transierunt. cum eis transiit etiam carnalis uacatio sabbati, non tamen, quia sabbato et dominico sine superstitiosa uacatione prandemus, ideo duobus dominis seruimus, quia et sabbati et dominici unus est dominus. Iste autem, qui uetera transisse sic
Abbreviated transcription (Latin):
nerans lites. ñ fimens questiones. Sit gͥ una fides uniũ¬
se que ubiq dilatatuir eccłe. tamqm̃ int̾ in m̃bris. ctiã
sipsa fidei unitas quibdam du̾sis obseruationib cele¬
bratur qͥb nullomͦ qd̾ infide uerũ ẽ impeditur. Omĩs
cĩ pulcritudo filie regis intrinscẽ. Ille autem obserua¬
ciones que narie celebrantur: ueiꝰ ueste intelliguntur.
unde ibi dicitur. Infimbriis aureis circum artucta uari¬
ctate. S ea quoq uestis ita diũsis celebrationib uanet᷑.
ut ñ adu̾sis contentionib dissipetur. Postremomquit.
siuid̾s sabbatum colendo dm̃cum negat: qͦmodo sab
colim̃: aut simus iudei ⁊ sabbatum obseruemꝰ. Nemo
enĩ potest duob dnĩs seruire. Nonne ita loquit᷑ tãꝙͣ
sabbati aliꝰ dñs sit. alius dm̃ci. Nec illud audit qd̃
ipẽ ꝯmemorauit: dñs ẽ enĩ sabbati filius hoĩs. Qd̾ autẽ
ita tios uult ec̃ asabbato alienos sic̃ uidei st̃ a nĩco

Expanded text:
nerans lites, non finiens quaestiones. sit ergo una fides uniuenerans lites, non finiens quaestiones. sit ergo una fides uniuersae, quae ubique dilatatur, ecclesiae tamquam intus in membris, etiam si ipsa fidei unitas quibusdam diuersis obseruationibus celebratur, quibus nullo modo, quod in fide uerum est, impeditur. omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. illae autem obseruationes. quae uariae celebrantur, in eius ueste intelleguntur, unde ibi dicitur: In fimbriis aureis circumamicta uarietate. sed ea quoque uestis ita diuersis celebrationibus uarietur, ut non aduersis contentionibus dissipetur. Tostremo1, inquit, si Iudaeus sabbatucolimus aut sumus Iudaei et sabbatum obseruamus; nemo enim potest duobus dominis seruire\'. nonne ita loquitur, tamquam sabbati alius dominus sit, alius dominici? nec illud audit, quod et ipse commemorauit: Dominus est enim sabbati filius hominis. quod autem ita nos uult esse a sabbato alienos, sicut Iudaei sunt a dominico
Abbreviated transcription (Latin):
mandricamꝰ suic bibimus siue qd̾ cũq facimus. oĩa it
głam dĩ fatiamꝰ. ⁊ qnͣtum in nob̾ ẽ sinc offensione simꝰ
iudeis ⁊ gretis ⁊ eccłe dĩ. Qd̾ parum cogitant qui c̃ of¬
fensione manducant uł cũ offensione ieuunant. ⁊ ꝑu
tramubet intemꝑantiã scandala concitant. quib ũ
suꝑatur diabolꝰ s letatur. Qd̾ si respondetur hoc do¬
cuisse iacobum ierosolimis. ephesi ioħem. cetosq aliis
locis. qd̾ docuit rome petrus id ẽ ut sabbato ieuiet᷑.
s abhac doctͥna t̾ras cet̾as deuiasse. atq inea romã
stetisse: et econtrano referretur occidentis potĩ ad a¬
liqua loca in quib roma ẽ. ñ seruasse quod apłi tra¬
diderunt. orientis uͦ t̾ras unde cepit ipsum euangeli¬
um p̃dicari. ineo quod ab omnb simul ẽ ipso petro
apłis traditum ẽ ne sabbato ieunetur. sine aliquia
uarietate mansisse. Int̾minabitis ẽ Ista contentio. ge¬

Expanded text:
manducamus siue bibimus siue quodcumque facimus, omnia in manducamus siue bibimus siue quodcumque facimus, omnia in gloriam dei faciamus et, quantum in nobis est, sine offensione simus Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei. quod parum cogitant, qui cum offensione manducant uel cum offensione ieiunant et per utramlibet intemperantiam scandala concitant, quibus non superatur diabolus, sed laetatur. Quod si respondetur hoc docuisse Iacobum Hierosolymis, Ephesi Iohannem ceterosque aliis locis, quod docuit Romae Petrus, id est ut sabbato ieiunetur, sed ab hac doctrina terras ceteras deuiasse atque in ea Romam stetisse et e contrario referetur occidentis potius aliqua loca, in quibus Roma est, non seruasse, quod apostoli tradiderunt, orientis uero terras, unde coepit ipsum euangelium praedicari, in eo, quod ab omnibus simul cum ipso Petro apostolis traditum est, ne sabbato ieiunaretur, sine aliqua uarietate mansisse, interminabilis est ista contentio ge
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾so orbe terrarum : Sicut itaq int̾ se uixerunt
ꝯ cordit̾ petrꝰ ⁊ con disciplĩ eiꝰ: sic int̾ seuiuant concor
dit̾ sabbato ieuinantes quos plantaure petrꝰ.⁊sab¬
bato prandentes quos plantau̾unt c̃ discipłi eiꝰ. Est
quidẽ et hec opinio plurimoꝵ qmͣuis eam ꝑhibeant
eẽ falsam pleriq romani: qd̾ apłs petrus cum simone
mago die dñico certaturꝰ ꝓpt̾ ipsum magne temptati¬
onis ꝑiculum. pͥdie cum eiꝰdem urb eccła ieuinaũt¬
nuerit. eumq imitate fint ñ nulle occidentis ecclesiȩ.
s sicut iste dicit: magͦ simon figura erat diaboli.
Ahon plane sabbatarius aut dm̃icarĩ. s cotidianus ẽ
ille temptator. Nlec tam̃ adu̾suscum cotidie ieuinat᷑.
qñ ⁊ dieb dominicis omnib. & qnͥqͣguita pꝰ pascha: et
ꝑdiu̾sa loca dicb sollempnib marcirũ. et festis qͥb q
prandetur. Et tam̃ diabor uincit᷑ si ocłi nr̃i sint semꝑ
addñm. ut ipse euellat de laqueo pedes nrõs. ⁊ siuie

Expanded text:
uniuerso orbe terrarum? sicut itaque inter se uixerunt concorditer Petrus et condiscipuli eius, sic inter se concorditer uiuant sabbato ieiunantes, quos plantauit Petrus, et sabbato prandentes, quos plantauerunt condiscipuli eius. est quidem et haec opinio plurimorum, quamuis eam perhibeant esse falsam plerique Romani, quod apostolus Petrus cum Simone mago die dominico certaturus propter ipsum magnae temptationis periculum pridie cum eiusdem urbis ecclesia ieiunaunuerit eamque imitatae sint nonnullae occidentis ecclesiae. sed si, sicut iste dicit, magus . Simon figura erat diaboli, non plane sabbatarius aut dominicarius sed cotidianus est ille temptator; nec tamen aduersus eum cotidie ieiunatur, quando et diebus dominicis omnibus et quinquaginta post pascha et per diuersa loca diebus sollemnibus martyrum et festis quibusque prandetur, et tamen diabolus uincitur, si oculi nostri sint semper ad dominum, ut ipse euellat de laqueo pedes nostros, et, siue
Abbreviated transcription (Latin):
bidrio prande nefas et̃ arbitrat᷑: uideat gͣ quan¬
ta affitiat ꝯtumelia ipsam quoq romanam ec¬
clesiamubi et his eb domadib inquib qrͣta et
sexta et sabbato ieiunatur. tͥb tamen dieb ꝯtinu.¬

Expanded text:
biduo prandere nefas esse arbitratur? uideat ergo, quanbiduo prandere nefas esse arbitratur? uideat ergo, quanta afficiat contumelia ipsam quoque Romanam ecclesiam, ubi et his hebdomadibus, in quibus quarta et sexta et sabbato ieiunatur, tribus tamen continu
Abbreviated transcription (Latin):
dies quinqͣgnita p̃ pascha usq ad pencecosten.
quib ñ ieiunatur. ert̃ scdm istum asacͥfitio lau
laudis eẽ. nullus xp̃ianꝰ qͣnlibet imꝑitꝰ ignorat. Cõ
ditate prande cum dicit deb̾e nos exiudcis et
gertib multis xp̃ia no ᷤ nomine. fide paucos
electos: uesꝑtina sabbatorum incenso ꝓpecudum¬
uictunis ieiunium deo placitum laudibi ĩmola¬
re. cuiꝰ feruore cremata defitiant oꝑa dilictoꝵ. Et
mane inquit exaudiet nos anob̾ auditus. ⁊ ect̾
nob̾ domus admanducandũ ⁊ bibendũ ñ mebri¬
etatt s niocunditate: dominica celebritate ꝑfec¬
ta. lunc gͦ eulogia ñ ut suꝑius ait alogia. celebra¬
tur. s qui dm̃ offendit sabbati dic quẽ dñs scifi¬
cauit: iguora ut meo ñputet posse manducan:
bibi. cum tali iocunditate que carcat ebuetate:
tum sic aute sabbatum ieuinare possimꝰ. quom
dic̃ ante diñcum sabbato ieuinandũ. an continuo

Expanded text:
dies illi quinquaginta post Pascha usque ad Pentecosten dies illi quinquaginta post Pascha usque ad Pentecosten quibus non jejunatur, erunt secundum istum a sacrificio laudlaudis esse nullus christianus, quamlibet imperitus, ignorat. 19. ditate pranderi, cum dicit debere nos ex Judaeis et Gentibus multos christianos nomine, fide paucos electos, vespertino sabbatorum incensouictimis ieiunium deo placitum laudibus immolare, cuius feruore cremata deficiant opera delictorum. \'et mane, inquit, \'exaudiet nos a nobis auditus et erunt nobis domus ad manducandum et bibendum non in ebrietate sed in iucunditate dominica celebritate perfecta\'. tunc ergo eulogia, non, ut superius ait, alogia celebratur. sed quid eum offendit sabbati dies, quem deus sanctificauit, ignoro, ut in eo non putet posse manducari et bibi eum tali iucunditate, quae careat ebrietate, cum sic ante sabbatum ieiunare possimus, quo modo dicit ante dominicum sabbato ieiunandum. an continuo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ deo carum ẽꝑagitur: quia ñ ieuinatur. Sequit᷑
ad huc et ingerit testimomia: acausa qm̃ defenden¬
dam suscepit penitus aliena. Immola inqtͥ dõ sacͥ¬
fitium laudis. Et istam uocem dixum psalmi uo¬
lens ad quod agitur nestio quom conectere: utiq
inquit ñ sanguiis atte ebrietatis ꝯuitiũ. qͦ ñ laudeᷤ
debite deo. s blasphemie diabolo suffragante fil¬
uescunt. Oipuidam p̾sumptionẽ. Non gͦ ĩmola¬
tur sacrifitum laudis am̃co die quia ñieiuna¬
t᷑ s agitur ebrictatis conuitium: ⁊ blasphemie
diabolo suffragante siluestunt. ꝗ d̾ si nefas est
dicẽ intelligat mieiumum significari ineo qd̃
scͥptum ẽ. ĩ mola do sacrifitium laudis. Itium¬
um qͥppe certisdieb ⁊ maxime festis ñ agitur.
sacͥfitium laudis uͦ ab eccła toto orbe diffusa
dieb omnib ĩmolatur: auoquin qd̃ nullus
ñdico xp̃ianus s nec insanus dicere auderit.

Expanded text:
quod deo carum est, peragitur, quia non ieiunatur. sequitur quod deo carum est, peragitur, quia non ieiunatur. sequitur adhuc et ingerit testimonia ad causam, quam defendendam suscepit, penitus aliena. \'immola\', inquit, \'deo sacrificium laudis\', et istam uocem diuini psalmi uolens ad quod agitur nescio quo modo conectere \'utique, inquit, \'non sanguinis aut ebrietatis conuiuium, quo non laudes debitae deo sed blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\\ o inprouidam praesumptionem! non ergo immolatur sacrificium laudis dominico die, quia non ieiunatur, sed agitur \'ebrietatis conuiuium et \'blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\'. quod si nefas est dicere, intellegat non ieiunium significari in eo, quod scriptum est: Immola deo sacrificium laudis. ieiunium quippe certis diebus et maxime festis Sacrificium vero laudis ab Ecclesia toto orbe diffusa diebus omnibus immolatur. Alioquin quod nullus, non dico christianus, sed nec insanus dicere auderet,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. ñ gͦ bͥaphemetur bonum nr̃m: tc̃ adumxit
ñenim ẽ regnũ di. esca et potus et cet̾a. Nam si¬
ut iste u̾ba hec apłi intelligit ut regnũ d̾i quod
ẽ eccł̃a ñ sit mnesca ⁊potu s inientino: ñ dico sabba¬
tis ieuinare. s nũqm̃ oĩno cibum ⁊ potum sumẽ
deb̾emus: ne de isto dei regno umqm reced̾emus.
puto autem quia isto consitente aliqnͣto religio¬
siꝰ die dñico adeccłam ꝑtinem᷑: qñ tam̃ ⁊ ipso con¬
cedente prandemus. Cur inquit sacͥfitiũ potiori
dño carũ inurmuramꝰ offerre. qd̾ spc̃ desid̾at et
angłs laudat: Deinde ad iungte angłi testio¬
mium dicentis. Bona ẽ oratio cum ieuunio ⁊ elemo¬
sina. Quid dixerit potiori dño nescio nisi forte scͥp¬
tor errauit: et te fugit ut quod mͥ legendũ misisti
n̾em̃dares. Sac̾fitium gͦ dño carum ieuimũ uult
intelligi: qͣsi acieiumo ũsetur hec questio ⁊ ñ de ie¬
iunio sabbati. Neq enim dnĩc dies sine sacͥfitio

Expanded text:
t: Non ergo blasphemetur bonum nostrum, tunc adiunxit: Non enim est regnum dei esca et potus et cetera. nam sicut iste uerba haec apostoli intellegit, ut regnum dei, quod est ecclesia, non sit in esca et potu sed in ieiunio, non dico sabbatis ieiunare, sed numquam omnino cibum ac potum sumere deberemus, ne de isto dei regno umquam recederemus. puto autem, quia isto confitente aliquanto religiosius die dominico ad ecclesiam pertinemus, quando tamen et ipso concedente prandemus. \'Cur\', inquit, \'sacrificium potiori domino carum murmuremus offerre, quod spiritus desiderat et angelus laudat?\' deinde adiungit angeli testimonium dicentis: Bona est oratio cum ieiunio et elemosyna. quid dixerit \'potiori domino\\ nescimus, nisi forte scriptor errauit et te fugit, ut, quod mihi legendum misisti, non emendares. sacrificium ergo domino. carum ieiunium uult intellegi, quasi de ieiunio uersetur haec quaestio et non de ieiunio sabbati. neque enim dominicus dies sine sacrificio,
Abbreviated transcription (Latin):
bato. Et ad qm̃cumq eccłam ueñitis in qt. eiꝰ morem seꝵ¬
uate. si pati scandalum non uultis aut facere. Hoc respon¬
sum retuli admatrẽ eiq suffecit: nec dubitauit eẽ obe¬
diendum. hoc etiam nos secuti sumus. Sed quomã
contingit maxime in affrica. ut una ecclesia uel uni¬
us regionis ecclesie. alios habeant sabbato prandẽ¬
tes alios ietunantes: mos eoꝵ michi sequendus iud̾r.
quibus eorumdem poyulorum congregatio regen¬
da cominissa est. Quapropter si consilio meo. preser¬
tim quia inhac causa plus forte quͣ satis fuit de pe¬
tente atq urgente. locutus sum libent̾ adquiescis: ep̃o
tuo irhac re noli resistere ⁊ quod facit ipse. sine ullo scru

Expanded text:
bato. et ad quamcumque ecclesiam ueneritis\', inquit, \'eius morem serbato. et ad quamcumque ecclesiam ueneritis\', inquit, \'eius morem seruate, si pati scandalum non uultis aut facere.\' hoc responsum rettuli ad matrem eique suffecit nec dubitauit esse oboediendum; hoc etiam nos secuti sumus. sed quoniam contigit maxime in Africa, ut una ecclesia uel unius regionis ecclesiae alios habeant sabbato prandentes alios ieiunantes. mos eorum mihi sequendus uidetur, quibus eorundem populorum congregatio regenda commissa est. quapropter si consilio meo, praesertim quia in hac causa plus forte, quam satis fuit, te petente atque urguente locutus sum, libenter adquiescis, episcopo tuo in hac re noli resistere et, quod facit ipse, sine ullo scru
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq ista ficut alie płime qs emimerare difficile ẽ. inue¬
nt inueste illiꝰ filie regis hoc c̃ eccłẽ. uarietatis iocum:
indicabo tͥ quid mͥ dehoc requirenti responderit uene¬
randᷤ ambrosiꝰ a qͦ baptitatussum mediolanensis ep̃c. Nã
tum meadem cuitate mat̾ mea mecum eẽt. ⁊ ob̾ ad huc
cathecuminis parum ista curantibus. illa sollicitudi¬
nẽ gereret. utrum scłm morem nr̃e ciuitatis sibi eẽt sab¬
bato ieumandum. anecełẽ mediolanensis more pran¬
dẽdumut haceam cunctationẽ lib̾arem: interrogaui
hoc supͣ dictum hominẽ dĩ: at ille quid possum inqute
hinc doc̃e ampliꝰ qm̃ ipse fatio: Ubi ego putaũam nichil
cum ista responsione p̃cepissẽnisi ut sabbato prandemꝰ.
hoc quippe ipsum fatert stiebam. S ille secutuis ad iecce
Qñ hic sum: ñicunno sabbato. Qñ rome sum: ieumo sab¬

Expanded text:
quoque ista sicut aliae plurimae, quas enumerare difficile est, inuequoque ista sicut aliae plurimae, quas enumerare difficile est, inuenit in ueste illius filiae regis, hoc est ecclesiae uarietatis locum, indicabo tibi, quid mihi de hoc requirenti responderit uenerandus Ambrosius, a quo baptizatus sum, Mediolanensis episcopus. nam cum in eadem ciuitate mater mea mecum esset et nobis adhuc catechumenis parum ista curantibus illa sollicitudinem gereret, utrum secundum morem nostrae ciuitatis sibi esset sabbato ieiunandum, an ecclesiae Mediolanensis more prandendum, ut hac eam cunctatione liberarem, interrogaui hoc supra dictum hominem dei. at ille: Quid possum\', inquit, \'hinc docere amplius, quam ipse facio?\' ubi ego putaueram nihil eum ista responsione praecepisse, nisi ut sabbato pranderemus; hoc quippe ipsum facere sciebam. sed ille secutus adiecit: \'Quando hic sum, non ieiuno sabbato; quando Romae sum, ieiuno sab
Abbreviated transcription (Latin):
tis prandent: utrumq uudelicet significantes ⁊ in uno
anitit̾isario die luctum discipłorum: ⁊ cetĩs sabbatis qͥctis
bonum. Duo quippe sunt que uistoꝵ beatitudinẽ ⁊ oĩs
miserie finem sparifatiunt: mors ⁊ resur rectio mortu¬
incellaria tua abscondẽ pusillum: donec transcat rra
diũ. Iin resurrectione autẽ in hoĩe totoid ẽ in carne ⁊ spũ
ꝑfecta felicitas. hinc factum ẽ ut hoꝵ duorũ utrumq ñ
significandum putarctur labore ieuimi. s potius resur¬
rectionis hylaritate: excepto paschati uno sabbato quo
discipulorum sic̃ diximus luctus ꝓpt̾ rei geste memoriã
fuerat ietunio ꝓlixiore signandus. S qm̃ ñ inuemimus
ut iam supͣ cõmemoraui. euangłicis ⁊ apłicis litt̃is q̃ ad
noui testam̃ti reuelationẽ ꝓpͥe ꝑtinent. certis dieb aliqͥ¬
b euident̾ p̃ceptum obscruanda ẽẽ ieumma. ⁊ ido res

Expanded text:
tis prandent; utrumque videlicet significantes, et in uno tis prandent; utrumque videlicet significantes, et in uno anniversario die luctum discipulorum, et caeteris sabbatis quietis bonum. Duo quippe sunt, quae justorum beatitudinem, et omnis miseriae finem sperari faciunt, mors et resurrectio mortuin cellaria tua, abscondere pusillum, donec transeat ira domini, in resurrectione autem in homine toto, id est in carne et spiritu perfecta felicitas. hinc factum est, ut horum duorum utrumque non significandum putaretur labore ieiunii sed potius refectionis hilaritate excepto paschali uno sabbato, quo discipulorum, sicut diximus, luctus propter rei gestae memoriam fuerat ieiunio prolixiore signandus. Sed quoniam non inuenimus, ut iam supra commemoraui, in euangelicis et apostolicis litteris, quae ad noui testamenti reuelationem proprie pertinent, certibus euidenter praeceptum obseruanda esse ieiunia et ideo res
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma autem atimoꝵ. accesserunt discipuli adiħm di¬
centes ubi us paremus tͥ comede pascha. hoc gͦ die
int̾misso passus ẽ dominꝰ qd nullus ambigit. sexta sa¬
bbati. Qua ꝓpt̾ et ipsa sexta: recte ieiunio deputatur.
Ieurnia quippe humilitatem significant. unde dictur
ẽ. Et humiliabam mieiuno animã meam. Sequitur
sabbatum. qͦ die caro xp̃i inmontim̃to requieuit: sicut
in p̾mis oꝑib mundi requieuit d̃s illo die abomĩb
oꝑibsuis. Hinc exhorta ẽ ista in regia illa ueste uarictas.
ut alii sic̃ maxinc ppłi orientis ꝓpt̾ requiem sig̃candam
mallent relaxare iciunium. alii ꝑꝑ humilitatẽ mortis
dĩ iciunare. sic̃ romana ⁊ ñ nulle occidentis cccłe. Qõ qͥdẽ
uno die quo pascha celebratur. ꝓpt̾ renouiandam rei ge¬
ste memoriam qr discipłi humanitꝰ mortem diuĩ dolu¬
ert. sic ab omnib ieumatur: ut etiã illo sabbato ieumi¬
ũ deuotissime celebrent. qui cet̾̃is ꝑ totum annũ sabba¬

Expanded text:
ma autem azymorum accesserunt discipuli ad Iesum dicentes: <Ubi uis paremus tibi comedere pascha?\' — hoc ergo die intermisso passus est dominus, quod nullus ambigit, sexta sabbati. quapropter et ipsa sexta recte ieiunio deputatur; ieiunia quippe humilitatem significant. unde dictum est: Et humiliabam in ieiunio animam meam. Sequitur sabbatum, quo die caro Christi in monumento requieuit, sicut in primis operibus mundi requieuit deus illo die ab omnibus operibus suis. hinc exorta est ista in regia illa ueste uarietas, ut alii sicut maxime populi orientis propter requiem significandam mallent relaxare ieiunium, alii propter humilitatem mortis domini ieiunare sicut Romana et nonnullae occidentis ecclesiae, quod uno die, quo Pascha celebratur propter renovandam rei gestae memoriam, qua discipuli humanitus mortem Domini doluerunt, sic ab omnibus jejunatur, ut etiam illi sabbati jejunium devotissime celebrent, qui caeteris per totum annum sabba
Abbreviated transcription (Latin):
paulo diligentius ipse consid̃a. et uideb̾ eum uni
u̾bis inturiosissimis nequaquam lacerare timuisse
hec dixerimpene uniu̾sam: s plane uniũsam slam
neq ipsis quorum consuetudinẽ sibi uidetur defen.¬
dere: inuenitur peꝑcisse romanis. S quomodo in
eos quoq redundet conuiciorum eiꝰ impetus nes¬
cit. qm̃ non adu̾̃tit. sam cum ei argum̃ta defici¬
unt. quib ꝓbet sabbato ieiunandum: in luxuri¬
as epularum et temulenta conuiuia. et nequissi¬
mas ebrietates insultabundus muchitur: quasi
ñ ieuinare hoc sit inhebriari. Qd̃ si hoc ẽ quid gͦ
ꝓdest romanis sabbato ieuinare: qñ quidem
aluis dieb quib ñicunant. necesse ẽ eos scdm

Expanded text:
paulo diligentius ipse considera et uidebis eum paepaulo diligentius ipse considera et uidebis eum paeuerbis iniuriosissimis nequaquam lacerare timuisse. nec dixerim paene uniuersam sed plane uniuersam. nam neque ipsis, quorum consuetudinem sibi uidetur defendere, inuenitur pepercisse Romanis, sed, quo modo in eos quoque redundet conuiciorum eius impetus, nescit, quoniam non aduertit. nam cum eum argumenta deficiunt, quibus probet sabbato ieiunandum, in luxurias epularum et temulenta conuiuia et nequissimas ebrietates insultabundus inuehitur, quasi non ieiunare hoc sit inebriari. quod si hoc est, quid ergo prodest Romanis sabbato ieiunare, quando quidem aliis diebus, quibus non ieiunant, necesse est eos secundum
Abbreviated transcription (Latin):
putaũit sic̃ quidam ieiunantes sabbatum obser¬
uant: ñ parno scandalo trit eccse. Nec in merito.
In his enim reb. dequib nicħ certi statuit scpͥtura
diuma: mos ppło dei uł instituta maior ꝓlege
tenenda sunt. De quib si disputare uoluerimus.
et ex aliorum consuetudine alios inꝓbareorietur
int̾minata luctatio. que labore sermocinationis
cum certa documenta nullau̾itatis insinuet: utiq
cauendum ẽ ne tempestate contentionis serenita¬
tem caritatis obnubilet. Qd̾ ꝑiculum uitare ne¬
glexit. iuĩ mͥplixam disputationem ut ei respon¬
derem. cum tuis pͥorib litt̃is gristimasti eẽ mitten¬
dam. Non autem usq ad co mͥspatia tempoꝵ lar¬
ga sunt. ut ea refeilendis singlis sententus ciꝰ mpen¬
dam. que aliis oꝑib magis urgentib explicandis
habeo necessaria: s co quo te michi intuis epfis
ostendingenio. qd̃ in te donum dei admodum di¬
ligo. cundem sermonem cuidam itt scribis urbici

Expanded text:
putauerit, sicut quidam ieiunantes sabbatum obserputauerit, sicut quidam ieiunantes sabbatum obseruant, non paruo scandalo erit ecclesiae nec inmerito. in his enim rebus, de quibus nihil certi statuit scriptura diuina, mos populi dei uel instituta maiorum pro lege tenenda sunt. de quibus si disputare uoluerimus et ex aliorum consuetudine alios inprobare. orietur interminata luctatio. quae labore sermocinationis cum certa documenta nulla ueritatis insinuet, utique cauendum est, ne tempestate contentionis serenitatem caritatis obnubilet. quod periculum uitare neglexit, cuius mihi prolixam disputationem, ut ei responderem. cum tuis prioribus litteris existimasti esse mittendam. Non autem usque adeo mihi spatia temporum larga sunt, ut ea refellendis singulis sententiis eius inpendam, quae aliis operibus magis urguentibus explicandis habeo necessaria. sed eo quo te mihi in tuis epistulis ostendis ingenio, quod in te donum dei admodum diligo, eundem sermonem cuiusdam, ut scribis, urbici
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo et desiderantissimo sabbo ieuina¬
frĩ et comp̃sbitõ casulano: augustinꝰ re. exl¬
in domino salutẽ. Nescio unde factũ¬
sit: itt pͥmisntius litt̾is meis ñ redde¬
rem. Non tam̃tui contemptii id me fecisse scio Nã
et studuis tui et ipse sermonẽ delector. teq inista
etate uiuenili ꝓficere mũbo dei. et habundate ab
edificationem ecese et opto et exortor. Nunc uͦ scͥp¬
tis tuis alt̾is sumptis. quib tͥ tandem aliqñ respõ¬
deri iurc caritatis in qua unum sumus fr̃no et eqͥs¬
simo flagitas. differendum tue dilectionis ult̾ius
desid̾ium non putaui: et int̾ artissimas occupationes
meas suscepi istome apud te debito exsoluere. Qd̾
gͦ me consulis utrum liceat sabbato itumare: res¬
pondeo. Sinullo modo liceret: ꝓ fecto quadragin¬
ta continuos dies nec moyses. nec helias. ncc ipse
dĩs ieuinasset. uerum ista ratione concluditur.
etiam indominico die non illicitum cẽ ieiunium.
Et tam̃ quisquis hunc diẽ ieuinio decernendum

Expanded text:
ILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FRATRI ET CONPRESBVTERO CASULANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nescio, unde sit factum, ut primis tuis litteris meas non redderem; non tamen tui contemptu id fecisse me scio; nam et studiis tuis et ipso sermone delector teque in ista aetate iuuenali proficere in uerbo dei et abundare ad aedificationem ecclesiae et opto et exhortor. nunc uero scriptis tuis alteris sumptis, quibus tibi tandem aliquando responderi iure caritatis, in qua unum sumus, fraterno et aequissimo flagitas, differendum tuae dilectionis ulterius desiderium non putaui et inter artissimas occupationes meas suscepi isto me apud te debito absoluere. Qnod ergo me consulis, utrum liceat sabbato leiunare. respondeo: si nullo modo liceret, profecto quadraginta continuos dies nec Moyses nec Helias nec ipse dominus ieiunasset. uerum ista ratione concluditur etiam dominico die non inlicitum esse ieiunium. et tamen quisquis hunc diem ieiunio decernendum
Abbreviated transcription (Latin):
de ambulaũunt. ꝙͣ canticũ illud t̾minau̾unt:
insi forte abisto etiam uniꝰ hore spatium ieiumo
deputatur. Qd̾ si ita ẽ: ñ ht̃ quod succenseat prã¬
sorib sabbati. usq adhoram enim prandu:
multo qm in illo camino ꝓlixius ieiunatur:
ad hibet et illud apłi testimonũ ubi ait. Non ẽ
regnũ diesca et potꝰ. s ustitia ⁊ pax & gaudium in
spũ scõ: et regnum sieccłam uult intelligi inqua
ds̃ regnat. Ob secro te numquid hoc agebat apłs
cũ ista loqueretur. ut sabbato axp̃ĩanis ieuina.¬
retur: s nec de ipso cuiꝰcumq diei ieuinio loque¬
batur. cum hec diceret. Dictum ẽ enim ad u̾sus eos

Expanded text:
deambulauerunt, quam canticum illud terminauerunt, deambulauerunt, quam canticum illud terminauerunt, nisi forte ab isto etiam unius horae spatium ieiunio deputatur. quod si ita est, non habet, quod suscenseat pransoribus sabbati; usque ad horam enim prandii multo quam in illo camino prolixius ieiunatur. Adhibet et illud apostoli testimonium, ubi ait: Non est regnum dei esca et potus sed iustitia et pax et gaudium inSpiritu sancto ; et regnum Dei, Ecclesiam vult intelligi, in qua Deus regnat. Obsecro te, numquid hoc agebat Apostolus, cum ista loqueretur, ut sabbato a christianis jejunaretur? Sed nec de ipso cujuscumque diei jejunio loquebatur, cum haec diceret. Dictum est enim adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
pore regnat: qͣsi ieiunium ñ p̃dicent qͥ sabbato ñ ie¬
unant. sic̃ iciumũ p̃dicant. qͥ tam̃ dic dm̃co ñ ieui¬
nant: aut belyas eo tempore ieuinau̾nt. quo ppłs dĩ¬
num siccam rabiem illes euasit qͣsi leg̾it qͦd sabbato
ieuinau̾it. aut etiã cũ ipsis leonib sabbato fuerit:
ubi tam̃ legimus qd̃ et pranserit. Ierunio in qͥt t̾um
fida germanitas. ignib coruscanti carceri domina¬
ta rogi. hospicio susceptum dñm adorauit. hec exem¬
pla scõrum nec ad ꝑsuadendum cuicũq diei ieiuniũ
ualent: qnͣtominus sabbati: qñquidẽ ñ solum ñ le¬
gitur tres uiros sabbato fuisse missos in caminũ ig¬
nis ardentem. s ne illud quidem legitur. tam diui
illic eos fuisse. ut possit qiusqm dice i euinasse ĩmo
uero ux uniꝰ hore spatiũ ẽ quo eorũ confessio hym¬
nꝰq cantatur: nec ampliꝰ int̾ illas flãmas innoxiaᷤ

Expanded text:
pore regnat\\ quasi ieiunium non praedicent. qui sabbato non iepore regnat\\ quasi ieiunium non praedicent. qui sabbato non ieiunant, sicut ieiunium praedicant, qui tamen die dominico non ieiunant, aut Helnum sicca rabie ora inlaesus euasit\\ quasi legerit, quod sabbato ieiunauerit aut etiam cum ipsis leonibus sabbato fuerit, ubi tamen legimus, quod et prandent. ieiunio\', inquit, \'trium fida germanitas ignibus coruscanti carceri dominata rogi hospitio susceptum dominum adorauit\\ haec exempla sanctorum nec ad persuadendum cuiuscumque diei ieiunium ualent, quanto minus sabbati, quando quidem non solum non legitur tres uiros sabbato fuisse missos in caminum ignis ardentem, sed ne illud quidem legitur tam diu illic eos fuisse, ut posset eos quisquam dicere ieiunasse; immo uero uix unius horae spatium est, quo eorum confessio hymnusque cantatur, nec amplius inter illas flammas innoxias
Abbreviated transcription (Latin):
Sabbato autem illud factum eẽ iste ñ ꝓbat: s ut li¬
bitum ẽ suspicatur. Sic̃ autem fieri potest ut icune.¬
tur ⁊ cũ ieuiniũ soluitur si quisq ebriosus ẽ tẽ me¬
brictur: ita fieri potest ut non ieiunetr. ⁊ si tẽꝑanteᷤ
st̃ hoĩes modestissime prandeatur. Quid ẽ gͦ qd sab¬
oĩs luxuria: Sicut autẽ ħ p̃ceptum aplicũ ne in ebri¬
tur qñ prandent ⁊ sabbato: ut exp̃sius inquit erran¬
tibus contͣdicam: nemo ieuinio dm̃ ⁊ si ñꝑmeret᷑
offendet. porro ⁊ ñ offend̃e: ꝓmereri ẽ. Quis hoc dice¬
ret nisi qui nollet considare quid diceret: Ergo pa¬
gani qñ ieiuuant. ñ idco magis offendunt dm̃i:
aut si dexp̃ianis uoluit quod dixit intelligi. quis non
dm̃ offendet. si uelit cum scandalo totĩ que ubiq di¬
latatur eccłe die dm̃co icunare: Demnde subiecit te¬
stimonia de scͥpͥturis: ad causam qmͣ suscepit nichil

Expanded text:
Sabbato autem illud factum esse, iste non probat, sed ut liSabbato autem illud factum esse, iste non probat, sed ut libitum est suspicatur. Sicut autem fieri potest ut jejunetur, et cum jejunium solvitur, si quis ebriosus est, tunc inebrietur; ita fieri potest ut non jejunetur, et si temperantes sunt homines, modestissime prandeatur. Quid est ergo quod sabomnis luxuria. Sicut autem hoc praeceptum apostolicum ne inebritur quando prandetur et sabbato. 16. Ut expressius, inquit, errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi non promeretur, offendet; porro et non offendere promereri est\\ quis hoc diceret, nisi qui nollet considerare, quid diceret? ergo pagani quando ieiunant, non ideo magis offendunt deum aut, si de Christianis uoluit, quod dixit, intellegi, quis non deum offendit, si uelit cum scandalo totius, quae ubique dilatatur, ecclesiae die dominico ieiunare? deinde subiecit testimonia de scripturis ad causam, quam suscepit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
digna que nos sc̃ĩficata die adpetratum cogant: sc̃ifi¬
catam diem sabbati confitetur: et ad peccatum dicit
cogi homines quia praudeti acꝑhoc scdm istum
aut dies dm̃cus scĩficatus non ẽ. et incipit ẽẽ sabbatũ
melius: aut siẽ et dominicus dies scĩficat᷑. ad peccatũ
cogimur quia prandemus. Et conatur testimoniis di¬
uinis ꝓbare sabbato icuinandum: s unde hoc ꝓbet
om̃o ñ inuenit. Manducauit inquit et bibit uinium
iacob et saciatꝰ ẽ. et recessit a do salutau suo. ⁊ ceci¬
derunt una die iuginti tria milla: qͣsi dictum
sit pransit sabbato iacob: ⁊ recesfit adeo salutari
ait. neq prandeamus sabbato sicut illi pransert̃:
s ait neq fornicem᷑ sic̃ quidam eorum fornicatist᷑:
⁊ cecider t̃ una die uiginti tͥa milia. Quid sibi etiam
uult qd̃ ait sedit autem ppłs manducare. ⁊ surrexe
seruitute ylolorũ ñ asabbato prandii ꝓ hiberet

Expanded text:
digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctifidigna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctificatam diem sabbati confitetur et ad peccatum dicit cogi homines, quia prandetur, ac per hoc secundum istum aut dies dominicus sanctificatus non est et incipit esse sabbatum melius aut, si est et dominicus dies sanctificatus, ad peccatum cogimur, quia prandemus. Et conatur testimoniis diuinis probare sabbato ieiunandum, sed, unde hoc probet, omnino non inuenit. \'manducauit\', inquit, et bibit uinum Iacob et satiatus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum sit: Prandit sabbato Iacob et recessit a deo salutariait: \'Neque prandeamus sabbato, sicut illi pranderunt\', sed ait: Neque fornicemur, sicut quidam eorum fornicati sunt et ceciderunt una die uiginti tria milia. quid sibi etiam uult, quod ait: \'Sedit autem populus manducare et bibere a servitute idolorum, non a sabbati prandio prohiberet.
Abbreviated transcription (Latin):
ante suã resur rectionem. sicut sanguinẽ suum po¬
tandum dedit ante passionem : Uides certe dicrum
quadraginta ierumum quodiste cõmemorat. sic ad
rem ñ ꝑtinere. ut sabbato iciunemus quomodo ad
rẽ non ꝑtinet ut dñico ieuinemus ꝓrsus ñ atten¬
dit. quid ei de die dm̃co possit oppom. qñ sicut ac¬
tusanda sunt ebriosa conuutia et omĩs uorax ac
temulenta luxuries. sic accusat prandia sabbatorũ:
cumpossint et ipsa eẽ modestorum atoꝑ sobriorum
et ideo ñ ẽ illi ad singła respondendum: qm̃ ꝓ sabba¬
N prandio tucia luxurie rep̃hendendo eadem at¬
q eadem sepe dicit. aliud ñ inueniendum qd̃ dicat
nisi quod inaniter et ad rem ñ ꝑtinens dicte utrũ
nonsit sabbato ieumandum queritur: ñ utrum ñ
sit sabbato lipcuriandumꝰ qd nec diñco fatiunt qͥ
dm̃ timment: quãuis in illoutiq ñ ieiunent. Quis au¬
tem diceret. quodiste ausus ẽ dicere:

Expanded text:
ante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum poante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum potandum dedit ante passionem? uides certe dierum quadraginta ieiunium, quod iste commemorat, sic ad rem non pertinere, ut sabbato ieiunemus, quo modo ad rem non pertinet, ut dominico ieiunemus. Prorsus non adtendit. quid ei de die dominico possit opponi, quando, sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia et omnis uorax ac temulenta luxuries, sic accusat prandia sabbatorum, cum possint et ipsa esse modestorum atque sobriorum. et ideo non est illi ad singula respondendum, quoniam pro sabbati prandio uitia luxuriae reprehendendo eadem atque eadem saepe dicit aliud non inueniendo, quod dicat, nisi quod inaniter et ad rem non pertinens dicit. utrum non sit sabbato ieiunandum, quaeritur, non utrum non sit sabbato luxuriandum, quod nec dominico faciunt, qui deum timent, quamuis in illo utique non ieiunent. quis autem diceret, quod iste ausus est dicere?
Abbreviated transcription (Latin):
ginta diebr ter bina sicut loquitur sabbata ieuia¬
uit. et ex hoc uult ꝑsuad̾e ut sabbato ieuinetur ex
hoc gͦ ꝑsuadeat. ut et dm̃ico ieiunetur. quia millis
quadragnta dieb nchilominus moyses terbinaᷤ
dñicas ieumnauit. S addit ac dicit. Et ad huc cũ xp̃o
dm̃cus. adeo ummenti eccłe seruabatur. Qd̃ cut
dixcrit nescio. Si enim ꝓpt̃ca quia multomagis
ieiunandum ẽ postea quam uenit cum xp̃o dñicꝰ
dies. gͣ quod absit etiam in ipso dm̃co ieiunetur.
Si autem timuit ne ꝓpt̃ dierum quadraginta ie¬
iumum obiteretur etiam dm̃co ieuitiandũ et ideo
addidit quod ad huc cum xp̃o inimmenti eccłe dies
dñcus seruabatur: ut uidelicet ea causa intelligat᷑.
ieumnasse moyses ĩ die dm̃co qui sequitur sabbatum
dieb similtt̃ ieunauit: Cur non illis dieb qͣdraginta
int̃binas dir̃icas qui sabbatũ sequebantur ieium¬
um soluit ut iam iltĩci diei prandium cõmĩdaret c̃

Expanded text:
ginta diebus ter bina, sicut loquitur, sabbata ieiunaginta diebus ter bina, sicut loquitur, sabbata ieiunauit, et ex hoc uult persuadere, ut sabbato ieiunetur. ex hoc ergo persuadeat, ut et dominico ieiunetur, quia in illis quadraginta diebus nihilo minus Moyses ter binos dominicos ieiunauit. sed addit ac dicit: \'Et adhuc cum Christo dominicus a deo imminenti ecclesiae seruabatur\'. quod cur dixerit, nescio: si enim propterea, quia multo magis ieiunandum est, posteaquam uenit cum Christo dominicus dies, ergo, quod absit, etiam ipso dominico die ieiunetur; si autem timuit, ne propter dierum quadraginta ieiunium obiceretur etiam dominico die ieiunandum, et ideo addidit, quod \'adhuc cum Christo imminenti ecclesiae dies dominicus seruabatur\', ut uijejunasse Moyses etiam die qui sequitur sabbatum,diebus similiter ieiunauit? cur non illis diebus in quadraginta ter binis, qui sabbatum sequebantur, ieiunium soluit, ut iam dominici diei prandium commendaret etiam
Abbreviated transcription (Latin):
die dominico det̃ior. nullus sabbato melior. Cre¬
de dilettissime fr̃ nemo legem sicut iste intelligit:
nisi qtu ñ intelligit. Sienim adam ñ cib s ꝓhibitus
cib ꝑdidit. et esau nepotem scĩ abrahe. non esca sed
usq ad contemptũ sacramenti. qd inpͥmatu
suo habuit concupita esca dampnaute. sic ascis
et fidelib pie prandetur. quẽ admodum a sacrilego
⁊ incredulis impie ieuinatur. Preponitur autem
dm̃icus dies sabbato fide resurrectionis. non consue¬
tudine refectionis: aut etiam uinolente licentia cã¬
cionis. Moy ses inquit quadraginta dieb panem
ñ manducauit. nec bibit aquam. Cur autem hoc
dixerit: subiunxit atq ait. Ecce moy ses amicus
dei nubis inquilinus. de lator legis et ppłi dux.
terbina sabbata iciunia celebrans: ñ offensam si me¬
ritum collocauit. Numquid attendit quid hinc
possit consequent̾ opponi: Quia utiq si moysi ieui¬
nantis ꝓpt̾ca ꝓponit exemplum. qm̃ millis qͣdra¬

Expanded text:
die dominico deterior, nullus sabbato melior. crede, dilectissime frater, nemo legem sicut iste intellegit, nisi qui non intellegit. si enim Adam non cibus sed prohibitus cibus perdidit et Esau, nepotem sancti Abrahae, non esca sed usque ad contemptum sacramenti, quod in primatu suo habuit, concupita esca damnauit, sic a sanctis et fidelibus pie prandetur, quem ad modum a sacrilegis et incredulis impie ieiunatur. praeponitur autem dies dominicus sabbato fide resurrectionis, non consuetudine refectionis aut etiam uinolentae licentia cantionis. \'Movses\', inquit, \'quadraginta diebus panem non manducauit nec bibit aquam\\ cur autem hoc dixerit, subiunxit atque ait: \'Ecce Moyses, amicus dei, nubis inquilinus, delator legis et populi dux, ter bina sabbata ieiunio celebrans non offensam sed meritum conlocauit\'. numquid adtendit, quid hinc possit consequenter opponi? quia utique, si Moysi ieiunantis propterea proponit exemplum, quoniam in illis quadra
Abbreviated transcription (Latin):
atq iustitiamqͣ ẽ pulcͥtudo filic regis intrinsec. s tam̃
ad significandam requiẽ sẽp̃it̾nam. uͥẽ uer̃ sabbatum.
relaxationẽ qm confitir tionẽ ieiunii apti ꝯuenire.
uerũptam̃ in huiꝰ sabbati ieumio scue prandio. nich
mͥ uidet᷑ tutiusq pacatiꝰq seruari: qmͣut qui mandu¬

Expanded text:
a est pulchritudo filiae regis intrinsecus, sed tamen ad significandam requiem sempiternam, ubi est uerum sabbatum, relaxationem quam constrictionem ieiunii aptius conuenire. Verum tamen in huius sabbati. ieiunio siue prandio nihil mihi uidetur tutius pacatiusque seruari, quam ut, qui mandu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ manducantes teneret: ⁊ ut ipsũ ñ manducantem mã¬
ducansqͥsꝙ ñ sꝑneret ⁊ ipm̃ n̾ manducans mandu¬
li ianitor ⁊ eccłe fundam̃tum. extincto simrone qui
fuerat diaboli. ñ nsi ierumo ui cendi
figura id ipsum romanos edocuit. quor fides
blatustir

Expanded text:
 sabbato et manducantes teneret, ut et ipsum non manducantem man sabbato et manducantes teneret, ut et ipsum non manducantem manducans quisque non sperneret, et ipse non manducans manduli ianitor et ecclesiae fundamentum, extincto Simone, qui fuerat diaboli non nisi ieiunio uincendi figura, id ipsum Romanos edocuit, quorum fides adnuntm, extincto Simone, qui
Abbreviated transcription (Latin):
telligo. Si enim hec ut scrib sic̃ urbicus dicit. in
urbe plebs pendens ex pastoris arbit̾o: cum ep̃o
suo ieuinat sabbato. Sin autem si ad te ista sepͥfit
sabbato: ut cogaris orbem xpĩanum dampnare
ẽ malum ⁊ tenebras lucem.⁊ lucẽ tenebras. ⁊ amari
dulce. ⁊ dulct amarũ iciunium sabbati uolens
intelligibonum.⁊ lucẽ. ⁊ dulce. prandium uͦ ma¬
lum ⁊ tenebras ⁊ amarũ: qͥs eũ dubitet in omĩb
ap̃ianis sabbato prandentib. uniu̾sũ orbem
dapnare t̾rar: Nec se ipse ipse respicit. ne quid
dicat attendit. ut scpͥtis suis ab ista p̾cipiti cohi¬
beatur audacia. Continuo quippe subiuncit.
Nemo gͦ uos uidicet mesca aut inpotu qd̵ ipse
utiq facit: qui sabbato sum̃tes escam potumq
sic arguit. Qnͣtum erat ut hinc ei ueniret inm̃¬
tẽ etiam illud qd̾ idem apłs alibi dicit qͥ man¬
ducat ñ mandi cantẽ ñ sꝑnat. ⁊ qui ñ maducat
manducantem ñindicet: Istum modum ħ tẽꝑa

Expanded text:
igo. Si enim haec, ut scribis, sic Urbicus dicit; in Urbe plebs pendens ex pastoris arbitrio cum episcopo suo jejunat sabbato. Si autem sic ad te ista scripsit, jejunantem, ut cogaris orbem Christianum damnare um malum et tenebras lucem et lucem tenebras et amarum dulce et dulce amarum\' ieiunium sabbati uolens intellegi bonum et lucem et dulce, prandium uero malum et tenebras et amarum, quis eum dubitet in omnibus Christianis sabbato prandentibus uniuersum orbem damnare terrarum? nec se ipse respicit nec, quibus dicat, adtendit, ut scriptis suis ab ista praecipiti cohibeatur audacia. continu» quippe subiunxit: \'Nemo ergo uos iudicet in esca aut in potu\', quod ipse utique facit, qui sabbato sumentes escam potumque sic arguit. quantum erat, ut hinc ei ueniret in mentem etiam illud, quod idem apostolus alibi dicit: Qui manducat, non manducantem non spernat et, qui non mamanducantem non judicet? Istum modum, hoc tem
Abbreviated transcription (Latin):
ad arguendos malos sicut cͤarii. et pͥus ad tp̃m abam
uxoremq eius uł ad consolandos bonos uel ad
utrosq admonẽ¬
dos ut alu ad sa¬
lutem suam credent. alii adpeniam suã¬
ñcredcrent. ipẽ utiq ñincarne s in spũ ueniebat:
uisis congritis alloquens quos uolebat sicut uo¬
lebat. Qd̃ autem dixit inspũ uenebat. et ipẽ filiꝰ
quidem insubstantia ditatis qm̃ corpus ñ ẽ: uti¬
q sp̃s ẽ. S quid facit filius sine spũscõ uł sine pas
trecum insepabilia sint omina oꝑa tͥnitatis: Ip̃a
qͦq scͥpture u̾ba dequib agitur. satis hocrit pui¬
to indicant eis qui diligenter attendunt. quia
ꝓ inuistis. ut nos adducat d̃o. mortificatꝰ quidem
carne. uiuificatus autẽ spũ in quo et his qui
incarcere conclusi erant sꝑib aduiniens predi¬
carit. qui increduli fuerant alignͣdo indieb
quib exspeitabat cłi patientia. indieb noe. cũ fa

Expanded text:
ad arguendos malos sicut ad Cain ac prius ad ipsum Adam ad arguendos malos sicut ad Cain ac prius ad ipsum Adam uxoremque eius uel ad consolandos bonos uel ad utrosque admone ut alii ad salutem suam crederent, alii ad poenam sun crederent, ipse utique non in carne sed in spiritu ueniebat uisis congruis adloquens, quos uolebat, sicut uolebat. quod autem dixi in spiritu ueniebat\', et ipse quidem filius in substantia deitatis, quoniam corpus non est, utiqine Patre, cum inseparabilia sint omnia opera Trinitatis? 18. Ipsa quoque Scripturae verba de quibus agitur, satis hoc, ut puto, indicant eis qui diligenter attendunt: Quia st, justus pro injustis, ut nos adducat Deo, mortificatus quidem carne, vivificatus autem spiritu: in quo et iis qui in carcere conclusi erant, spiritibus adveniens praedicavit, qui increduli fuerant aliquando, quando exspectabat Dei patien
Abbreviated transcription (Latin):
idõibi diluuium et baptisinum significauit
fidctib erinfidelib penam. sicut in figura ñ tei ge¬
ste. s tantummodo dicte qd̾ oclapide scͥptum quo
significatus ẽ xp̃c duo quedam p̃muitiata sunt.
et in fidelib offendiculum. et fidelib edifitium.
aliqnͣdo autem meadem figura uł gesta uł dicta
etiã due res unum aliquid sig̃eant. sicut fideles
significau̾tnt ligna que marche fabricam co¬
aptata sunt: eosdemq etiam octo antme que
incadem archa lib̾ate siuit. quomodo milla euͣ¬
et ianua. Nec motieat ad impiendum istũ in
p̃dicasse illis incartere conclusis qui quondã
ñ credid̾unt indieb noe: ut idõnon arbitremur
hoc intelligendum quia eo temꝑe nĩdum uenerat
xpc. Nondum enim tienerat s in carne sicut ue¬
nce qnͣdo post hec int̾ra uisus ẽ. et cum hominib eõ¬
ũsatus ẽ. ucrumptam̃ abintio genĩs humam uł

Expanded text:
ideo ibi diluuium et baptismum significauit ideo ibi diluuium et baptismum significauit fidelibus et infidelibus poenam, sicut in figura non rei gestae sed tantum modo dictae, quod de lapide scriptum est, quo significatus est Christus, duo quaedam praenuntiata sunt, et infidelibus offendiculum et fidelibus aedificium. aliquando autem in eadem figura uel gesta uel dicta etiam duae res unum aliquid significant, sicut fideles significauerunt ligna, quae in arcae fabricam coaptata sunt, eosdemque etiam octo animae, quae in eadem arca liberatae sunt, qup modo in illa euanet ianua. Nec moueat ad impediendum istum intus Petrus praedicasse illis in carcere conclusis, qui quondam non crediderant in diebus Noe, ut ideo non arbitremur hoc intellegendum, quia illo tempore nondum uenerat Christus. nondum enim uenerat sed in carne, sicut uenit, quando post haec in terra uisus est et cum hominibus conuersatus est. uerum tamen ab initio generis humani uel
Abbreviated transcription (Latin):
De quali cartere se desiderabat lib̾ari. ille qui dicit
educ de carcẽ amiam meam ut confiteatur nomi¬
ni tuo: que alibi umbra mortis appellatur de qͣ
ñutiq apud inferos s hic lib̾ati sunt dequib
scͥptum ẽ. qui sedebant inumbra mortis. lum̃
ortum ẽ eis. Illis aũ indieb noe frustra p̃dica¬
tum ẽ quia ñ credidunt cum expectaret eos dei
pacientia ꝑtempus tot annorũ quib archa ea¬
dem fabricata c̃. slam cuis etiam fabricatio qͦ¬
dammͦ p̃dicatio fuit. sicut modo similes eortĩ
ñ credunt. qui subeadem forma ignorantie tene¬
bris uelut carcere concluduntur. frustra intuen¬
tes eccłam toto mundo constitui imminente
iuditio tamqmͣ diluitio. qͦ tunc om̃s incrediili
ꝑierunt. ait quippe dnĩs. Sicut indieb noc: ita e¬
rte in dieb filii hominis. Manducabarit bibebãt
nibebant. uxores ducebatit. donec intrauit noc
inarcham. et uenit diluuiuim: et ꝑdidit onĩs.
d quia eares gesta etiam rem futuram sigrabat.

Expanded text:
de quali carcere se desiderat liberari ille, qui dicit: Educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo, quae alibi umbra mortis appellatur, de qua non utique apud inferos sed hic liberati sunt, de quibus scriptum est: Qui sedebant in umbra mortis, lumen ortum est eis. illis autem in diebus Noe frustra ptaedicatum est, quia non crediderunt, cum expectaret eos dei patientia per tempus tot annorum, quibus arca eadem fabricata est — nam eius etiam fabricatio quodam modo praedicatio fuit —, sicut modo similes eorum non credunt. qui sub eadem forma ignorantiae tenebris uelut carcere concluduntur frustra intuentes ecclesiam toto mundo construi imminente iudicio tamquam diluuio, quo tunc omnes increduli perierunt; ait quippe dominus: Sicut in diebus Noe ita erit et in diebus filii hominis. manducabant, bibebant. nubebant, uxores ducebant, donec intrauit Noe in aream; uenit diluuium et perdidit omnes. sed quia ea res gesta etiam rem futuram significabat,