comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliꝗͥ in ip̃o alienũ uidẽ¬
tur aut arduũ: ita uere ⁊ ꝑfec
mirifico sacramento. eccłiam sͥ
uniens. ⁊ cõcorꝑans. tanta gr̃a in¬
nice unitatis sacramentũ: certũq
eẽt ħ pacto. nos cũ ip̃o ꝑ ip̃m. in ui¬
ta et̾na siłem dignitatis obtin̾e
głam.si cũ ip̃o ꝑ ip̃m in hac uita
siłem innocentie seruare uoluimꝰ
gr̃am: maxime c̃ ip̃e moriturꝰ sub
ip̃iꝰ sacrosanguinis sui nouo testa¬
mento. cui ut ait apłc. suꝑ ordina¬
ri aut mutari nefas ẽ. uide et̾nȩ
pactum nob̾ assignau̾it: ⁊ ip̃e a-
mortuis resurgendo. inse capite
nr̃o. qͦm corpꝰ suũ glorificare
deb̾et. ostend̾it. Non  eẽt mĩe¬
pelleret a regni sui consortio. qͥb

Expanded text:
ne aliquid in ipso nobis alienum videatur aut arduum, ita vere et perfmirifico sacramento, Ecclesiam sibi uniens et concorporans tanta gratia innicae unitatis sacramentum: certumque esset, hoc pacto nos cum ipso per ipsum, in vita aeterna, similem dignitatis obtinere gloriam, si cum ipso per ipsum, in hac vita similem innocentiae servare voluerimus gratiam: maxime cum ipse moriturus, sub ipsius sacrosancti sanguinis sui Novo Testamento, cui, ut ait Apostolus , superordinari autmutari nefas est, vitae aeternae pactum nobis assignaverit, et ipse a mortuis resurgendo, in se capite nostro, quomodo corpus suum glorificare deberet ostenderit. Non enim esseeus a regni sui consortio eos re
Abbreviated transcription (Latin):
Aus̃ admirans in sermone xxuiͦ.
paulus: unꝰ panis inquit. unũ
corpꝰ multi sumꝰ. O sacramentũ
uiuat indo. De d̃o incorꝑet᷑. uͭ ui¬
uificet᷑: ñ ab horreat a compage
menbroꝵ: ñ sit putre menbrũ
qd̾ resecari m̾eat᷑: hereat corꝑi:
uiuat đo de d̾o. Item auõ in
tractatu pg̃i . cxxx. loquens de¬

Expanded text:
stinus admirans in sermone 26 stolus: Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O sacramentum vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur; haereat corpori, vivat Deo de Deo. Item Augustinus in tract. in. psal. CXXX: « Loquens
Abbreviated transcription (Latin):
de pane insacram̃to remansisse. ali¬
qui autumãt: s si c̃ uirga mutata
inserpentẽ. iã ñ uirga s serpens uo¬
ex qua factus ẽ. s tm̃ forma ꝑisse
credit᷑. ita in sacram̃to panis. ñ ẽ pa¬
nis: qͣmuis inea ñ forma panis. s

Expanded text:
de pane in sacramento remansisse aliqui autumant; sed sicut virga mutata in serpentem, jam non virga, sed, serpens voex qua factus est, sed tantum forma periisse creditur; ita in sacramento panis non est panis, quamvis in eo non forma panis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ miserabiłr serui cramꝰ hostis nr̃i.
hostes autẽ di pr̃es nr̃i: ead̃ nat᷑a
qua ꝑieramꝰ. maiori nr̃o honore.
maiori hostis ꝯfusione nos repa¬
rans. ad soluend̾ ꝓ nob̾ ade debit̃.
ip̃e nicħ ex se debens. nr̃ uicarius
extitit: ⁊ ut nos lib̾os ⁊ securos ab
hoste redd̾et. ꝓuoluptate cybi
uetiti ade oblata. facultatem san¬
guinis sui uoluntati eiꝰ ꝑmisiã
recõpensans. ħ p̃cio nos ita rede
te sua. duplã nr̃am. tͥduana ci¬
nam auferret: eiꝰdemq mortis pe¬
na sͥ indebita. ade pecẽm qd̾ inul¬
tũ eẽ ñ pot̾at luens. patͥs irã ꝓ no¬
bis satisfaciendo placaret.penãq
sñ fine nob̾ debitã relaxaret: ⁊ qr
ip̃i pr̃i solus ab origine mundi
plenã obedientiã. usq ad mortẽ
seruando. de hoste suo tͥumpha¬
uit: ħ singłari suo m̃ito. in ip̃o ho¬
mine qͦ mortẽ ꝑtulit. suꝑ om̃ia

Expanded text:
 miserabiliter servi eramus hostis nostri, hostes autem Dei patris nostri eadem natura qua perieramus, majori nostro honore, majori hostis confusione nos reparans, ad solvendum pro nobis Adae debitum, ipse nihil ex se debens, noster vicarius exstitit: et, ut nos liberos et securos ab hoste redderet, pro voluptate cibi vetiti Adae oblata, facultatem sanguinis sui voluntati ejus permissam recompensans, hoc pretio nos ita redemte sua duplam nostram, triduana aeternam auferret: ejusdemque mortis poena sibi indebita, Adae peccatum, quod inultum esse non poterat, luens, Patris iram pro nobis satisfaciendo placaret, poenamque sine fine nobis debitam relaxaret: et quia ipsi Patri solus ab origine mundi plenam obedientiam usque ad mortem servando de hoste suo triumphavit, hoc singulari suo merito, in ipso homine, quo mortem pertulit, super omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
tiant: testimoĩo oculoꝵ u̾itatem
panis astruere conant᷑: qd ã sub¬
sequent̾ ait. panis ẽ corpꝰ. calixĩ
sanguis. unitatẽ ꝑsonalem menti¬
unt᷑: qmuis ip̃is sensib corporeis
ꝑ om̃ia credendũ ñ sit: ut c̃ occil
inaqua remũ fractũ putãt: ł lon¬

Expanded text:
tiant, testimonio oculorum veritatem panis astruere conantur. » Quod autem subsequenter ait: Panis est corpus, calix est sanguis, unitatem personalem mentiuntur, quamvis ipsis sensibus corporeis per omnia credendum non sit: ut cum oculi in aqua ramum fractum puta
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am sͥ deuotiores: ⁊ dũ fortior ꝑ
suã om̃ipotñtiam. contͣ hostẽ simꝰ
fortiores. Ut it potentes. ñ tñ om̃i¬
potentes. creari potuimꝰ ꝑ nat᷑a :
s mͦ dũ om̃i potens ẽ fortitudo
nr̃a. qiͣ omipotentes efficem᷑ ꝑ

Expanded text:
gratiam sibi devotiores; et dum fortior, per suam omnipotentiam contra hostem simus fortiores. Ut enim potentes non tamen omnipotentes creari potuimus per naturam; sed modo dum Omnipotens est fortitudo nostra, quasi omnipotentes efficimur per
Abbreviated transcription (Latin):
particeps fu̾it. ¶ Uirtus ⁊ & res
sacram̃ti ẽ. uͭ inuicẽ se diligendo
de unitate corꝑis eccłe sint. qͥcunq
de eo participant᷑: qd̾ nlłi ad exiti¬
um. s om̃i credenti ad salutẽ: qͥcũ¬
q tante societatis. conformante ⁊
uniente .xͦ. u̾e particepᷤ eẽ potũit.
Uñ id̾ aus̃ insermone de sacram̃tis¬

Expanded text:
particeps fuerit. Virtus enim et res sacramenti est ut invicem se diligendo, de unitate corporis Ecclesiae sint quicunque de eo participantur, quod nulli est ad exitium, sed omni credenti ad salutem: quicunque tantae societatis, conformante et uniente Christo, vere particeps esse potuerit. Unde idem Au
Abbreviated transcription (Latin):
figura illiꝰ mulieris dictũ est seu̾e
eo tisq ꝓgrediat᷑ dementie potiꝰ
tem̃itas. qm seũitas disciplme ut
quasi bonos. amał ꝑ nefaria scis¬
mata seꝑare p̾sumat. Neq ⁊ ꝑ has
similitudines. ⁊ ꝓnuntiationes. cõ¬
siliũ desidie bonis datam est. ut ne
gligant qđ ꝓhib̾e debent: s patien¬
tie. qua ꝑferant. salua doctrina u̾i¬
sua excõmunicatõe ꝯtaminẽt. lxxx.iiii.
ñ itẽ aus̃ ad em̃itum donatistã.
Non rep̾hendimꝰ se eo temꝑe ne
młtos secũ excõmunicatꝰ traheret
⁊ ꝯmunionẽ ur̃am scismatis furore

Expanded text:
figura illius mulieris dictum est: seuerae figura illius mulieris dictum est: seuerae eo usque progrediatur dementiae potius temeritas quam seueritas diligentiae, ut quasi bonos a malis per nefaria schismata separare praesumat. neque enim per has similitudines et praenuntiationes consilium desgligant quod prohibere debent; sed patientiae, qua perferant, salva doctrina verisua excommunicatione contaminent. Unde item Augustinus ad Emeritum Donatistam : « Non reprehendimus si eo tempore, ne multos secum excommunicatus traheret, et communionem vestram schismatis
Abbreviated transcription (Latin):
patione sacram̃toꝵ qui eis factis ñ
consenserint obfut᷑os. Cum uͦ eis
ꝑ quos eccła regit᷑. ad est salua pa¬
ce potestas discipline adu̾sus imꝑ¬
bos exercende: tunc rursus ne socor¬
dia segnitiaq dormiamꝰ. aliis aca¬
leis p̾ceptoꝵ que ad seũitatem cor¬
rectionis ꝑtinent excitandi sumꝰ:
ut gressus nr̃os in uia dñi exutͥsq
testimoniis. illo duce atq adiutore
dirigentes. nec patientie nõie tor
condescensione aquolib calum ni¬
aris. de aliquo simulandi. ł fingen¬
di gen̾e: legimꝰ qd̾ utił simulatio
assumenda est intemꝑe. Uñ ⁊ cephas
subtrahebat ⁊ segregabat se timens
eos: cum uas electionis. totondit capt̃
⁊ timotheũ cͥcumcidit. Ip̃e qͦ filiꝰ di
finxit se longiꝰ ire: ⁊ nescire qd scie¬
bat. Item in eodẽ. cap̃. clxxx. Catiend̾
ẽ ne ĩo putemꝰ eẽ ꝓpositas istassimi¬
litudines. tritiq uł zizanoꝵ. ut
dormiat eccłe disciplina de qua in

Expanded text:
patione sacramentorum, qui eis factis non patione sacramentorum, qui eis factis non consenserint, obfuturos. Cum vero eis, per quos Ecclesia regitur, adest salva pace potestas disciplinae adversus improbos exercendae; tunc rursus ne socordia segnitiaque dormiamus, aliis aculeis praeceptorum quae ad severitatem correctionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in via Domini ex utriusque testimoniis, illo duce adjutore dirigentes, nec patientiae nomini tocondescensione a quolibet calumniaris de aliquo simulandi vel fingendi genere, legimus quod utilis simulatio assumenda est in tempore. Unde et Cephas subtrahebat et segregabat se timens eos, cum vas electionis totundit caput et Timotheum circumcidit. Ipse quoque Filius Dei finxit se longius ire, et nescire quod sciebat. » Item, in eodem cap. 180: « Cavendum est ne ideo putemus esse propositas istas similitudines tritici vel zizaniorum, ut dormiat Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
recedamꝰ: destituendã putantes
eccłe disciplinam. quandã ꝑuersis¬
simã securitatẽ p̾positis tͥbuunt. qiͣ
ad eos ñ ꝑtineat nͥ dic̃e. quid cauen¬
dum. quid ue faciendũ sit. qdlib
autẽ quisquis faciat ñ curare. Nos
uero ad sanam doctrinã ꝑtin̾e ar¬
bitm᷑ ex ut̾sq testimoniis uitã sen¬
tentiãq moderari: ut & canes in
Cum gͦ siue ꝑ negligentiã p̃positoꝵ
siue ꝑ aliqm excusabilem necessita¬
tem. siue ꝑ occultas obreptiones
inuenimꝰ in eccła malos. quos ee¬
clesiastica disciplina corrig̾e ñ pos¬
sumꝰ : tunc ne ascendat in cor nr̃m
impia ⁊ ꝑniciosa p̾sumptio: qua
existimemꝰ nos abhis eẽ separandoᷤ
ut pecc̃is eoꝵ ñ inquinem᷑: ueniat̃
inmentẽ ille de scͥptis similitudi¬
nes. ⁊ diuina oracula. ⁊ certissima
exempla. quib demonstratũ est
malos in eccła ꝑmixtos bonis usq
adsinem scłi. tempꝰq iudicii fut᷑os.
⁊ nicħ bonis. in unitate ac partici¬

Expanded text:
recedamus — destituendam putant ecclesiae disciplinam, quandam peruersissimam securitatem praepositis tribuentes, ut ad eos non pertineat nisi dicere, quid cauendum quidue faciendum sit, quodlibet autem quisque faciat non curare. Nos uero ad sanam doctrinam pertinere arbitramur ex utrisque testimoniis uitam sententiamque moderari, ut et canes in cum ergo siue per neglegentiam praepositorum siue per aliquam excusabilem necessitatem siue per occultas obreptiones inuenimus in eccclesiastica disciplina corrigere non possumus; tunc, ne ascendat in cor nostrum impia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, veniant in mentem illae de Scripturis similitudines, et divina oracula, et certissima exempla, quibus demonstratum est malos in Ecclesia permistos bonis usque ad finem saeculi tempusque judicii futuros, et nihil bonis in unitate ac partici
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. in ania s̃ ⁊ ꝑniciosa.⁊ sacri¬
lega: ⁊ plus ꝑdunt infirmos bo¬
nos. qͣm corrigant animosos ma¬
los. Explic̃ pͥma pars libri. Incipiut̃¬
.I Qd in disciplina eccłe modꝰ ⁊ temꝑa seruandas.¬

Expanded text:
rationis inania sunt, et perniciosa, et sacrirationis inania sunt, et perniciosa, et sacrilega: et plus perdunt infirmos bonos, quam corrigunt animosos malos. » Explicit prima pars libri. PQuod in disciplina Ecclesiae modus et tem
Abbreviated transcription (Latin):
ut malos cũ quib ñ peccat. ⁊ quibꝰ
ñ sauet desistat mou̾e. corrig̾e. ar¬
excenda correctio. quia meliꝰ ẽ aliqͦs
ĩ eecła ñ corrigi quam ipsam scindi.
uullos ꝓrsus uł tales ñ hãt defenso¬
res. ꝑ quos possit scismna conting̾e:
ñ dormiat seu̾itas discipline: inqua
tanto est efficatior emendatio p᷑uita¬
tis. quanto diligentior conseruatio
caritatis. Tc̃ autẽ ħ sine labe pacis
⁊ unitatis. ⁊ sñ lesione frum̃toꝵ
fieri pot̾: cũ congregationis eccłe
mltitudo ab eo cͥmine qͦ anathe¬
nosum resistentem: tunc se ab eiꝰ
comunctione salubͥter continet.
ut nec cybum cum eo sumat. Tẽ
ille ⁊ timore ꝑcutit᷑.⁊ pudore sana¬
tur: ab tiniu̾sa eccła anathemati¬
zatum se uidens. Et post pauca
de tali medicina ait apłc. Satis
huic ẽ correptio que fit amultis:
cũ scilicet ille corripit᷑. qͥ ñ ht so¬
ciam młtitudinẽ. Cum uero idẽ
morbꝰ płimos occupau̾it. nicħ

Expanded text:
ut malos cum quibus non peccat, et quibus ut malos cum quibus non peccat, et quibus non favet desistat monere, corrigere, arexercenda correctio, quia melius est aliquos in Ecclesia non corrigi, quam ipsam scindi. nullos prorsus vel non tales habeat defensores, per quos possit scisma contingere, – non dormiat severitas disciplinae, in qua tanto est efficatior emendatio pravitatis, quanto dilcharitatis. Tunc autem hoc sine labe pacis et unitatis, et sine laesione frumentorum fieri potest, cum congregationis Ecclesiae multitudo ab eo crimine quo anathenosum resistentem; tunc se ab ejus conjunctione salubriter continet, ut nec cibum cum eo capiat. Tunc ille et timore percutitur, et pudore sanatur, ab universa Ecclesia anathematizatum se videns. » Et post pauca : « De tali medicina ait Apostolus: Satis huic est correptio quae fit a multis: cum scilicet ille corripitur qui non habet sociam multitudinem. Cum vero idem morbus plurimos occupaverit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Qd correctio pecc̃oꝵ caritatiue. ⁊ miscdi¬
ter ex̃cenda ẽ ⁊ discrete.lxxxuii.¬
t post pauca in eodem. Ita plane
aliqͥs mał sociat᷑. simali aliquid
cum eis ꝯmittit. aut cõmittentib
fauet. Si autem neutrũ facit: nlło¬
mͦ sociat᷑. Porro si addat t̾cium ut
ñ sit in iudicando piger. s uł cor
admittit. corã om̃ib peccantes
arguat ut cet̾ timeant: remotie
at &̃ ł ab aliquo gradu honoris
uł ab ipsa communione sacͣm̃toꝵ
⁊ ħ omnia. cum dilectione corri¬
gendi. ñ odio ꝑsequendi: plenis¬
simum offm̃. non solum castissimt
innocentie. s diligñtissime seu̾ita¬
tis impleuit. ub autem cet̾a im¬
pediunt᷑. illa duo semꝑ retenta
incorruptũ seruant: ut nec faciat
tos. ꝑsuadendo ꝑueniat. Qd̃ uͥ fieri
res pacis ꝑmittit.⁊ ñ fit: ip̃a negli¬
gentia culpã trahit. ⁊ inꝑiculo con¬
sentiendi. uł ꝑ desidiam corrigen¬
di. Et pꝰ pauea libro.iiͦi. Quisquis
contempserit eccłe di disciplinã:

Expanded text:
d correctio peccatorum charitative et misericorditer exercenda est et discrete. Et post pauca in eodem : « Ita plane aliquis malis sociatur, si malis aliquid cum eis committit, aut committentibus favet. Si autem neutrum facit, nullomodo sociatur. Porro si addat tertium, ut non sit in judicando piger, sed vel coadmittit, coram omnibus peccantes arguat, ut caeteri timeant, removeat etiam vel ab aliquo gradu honoris vel ab ipsa communione sacramentorum, et haec omnia cum dilectione corrigendi, non odio persequendi, plenissimum officium non solum castissimae innocentiae, sed diligentissimae severitatis implevit. Ubi autem caetera impediuntur, illa duo semper retenta incorruptum servant, ut nec faciat tos persuadendo perveniat. Quod ubi fieri res pacis permittit, et non fit; ipsa negligentia culpam trahit, et in periculo consentiendi, vel per desidiam corrigendi. » Et post pauca, lib. III : Quisquis contempserit Ecclesiae Dei disciplinam,
Abbreviated transcription (Latin):
peccantes coram om̃ib argue. ut ⁊
cet̾ timorẽ hãnt: cum ille dicat.
corripe eũ int̾te ⁊ ip̃m. utrunq
enim faciendũ est. sic̃ diu̾sitatis in¬
dendos. s corrigendos curandosq
suscepimꝰ : ⁊ alius fic aliꝰ autẽ sic sa¬
nandꝰ est. Ita est ratio & dissimulan¬
di ⁊ tołandi malos in eccła: ⁊ est
rursus castigandi rõ. corripiendi
ñ amittendi. ł acõmunione remo¬
uendi. Errant autẽ homines ñ
seruantes modũ: ⁊ cũ unã ĩ partẽ
ꝓcliuam ire ceꝑint: ñ respiciunt
diuine auctoritatis. alia testimoĩa
quib possint ab illa intentione
reuocari: ⁊ in ea que ex utrisq tem¬
ta seu̾itatis. quib ãmonem᷑ corri¬
ꝑe inquietos nec dare scm canib
ut echnncũ hr̃e eccłe contemptorẽ.
dalizat euellere: ita contͣbant
eccłe pacem. ut conent᷑ añ tempꝰ
separare ⁊ izania: atq ħ errore ceca¬
t ip̃i potius a xp̃i unitate seꝑant᷑¬

Expanded text:
Peccantes coram omnibus argue: ut et coeteri metum habeant , cum ille dicat: Corripe eum inter te et ipsum . Utrumque enim faciendum est, sicut infirmitatis dierdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est. ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia; et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum; et cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus possint ab illa intentione reuocari et in ea, quae ex utrisque temta seueritatis, quibus admonemur corripere inquietos, non dare sanctum canibus, ut ethnicum habere ecclesiae contemtorem, dalizat, euellere, ita perturbant ecclesiae pacem, ut conentur ante tempus separare zizania atque hoc errore caecitatis ipsi potius a Christi unitate sepa
Abbreviated transcription (Latin):
abiciamꝰ de nr̃a nauicła. ut ñ ob¬
dormiat s uigilet nob̾ dñs. Pacti.¬
bus enim nr̃is obdormit. aut uigi
licto omnib generat᷑ infirmitas
Qd̃ autem dominꝰ ꝓ aliena culpa
istos qmuis ignaros puniuit: iõ.
fec̃: neꝓ quauis simplicitate. uł
ignauia alienis mał implicem᷑: s
cirtimspecte. ne eis aliquem p̾be¬
amꝰ assensum attendamꝰ. Uñ dñs
in eugłio. Attendite afalsis ꝓpħis
qui ueniunt ad uos inuestim̃tis
ouiũ: intͥnsecus autẽ sunt lupi ra

Expanded text:
abjiciamus de nostra navicula ut non obabjiciamus de nostra navicula ut non obdormiat, sed vigilet nobis Dominus. Pro actibus enim nostris obdormit aut vigillicto omnibus generatur infirmitas. » Quod autem Dominus pro aliena culpa istos quamvis ignaros punivit, ideo fecit, ne pro quavis simplicitate vel ignavia alienis malis implicemur, sed circumspecte ne eis aliquem praebeamus assensum attendamus: unde Dominus in Evangelio: Attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium; intrinsecus a
Abbreviated transcription (Latin):
consentiens iniquitati eoꝵ: nlłm
tͥ detͥmentum ẽ coram đo. Qd̃ cłpis¬
platoꝵ implicant᷑ qui aliquẽ con¬
sensũ eis accõmodant. lxxx.i.¬
ñ cypͥanus martyr econtra ĩ epła
sua. Non sͥ plebs blandiat᷑ qͣsi
immunis ẽẽ possit a contagione
delicti cũ sac̾dote pecc̃ore ꝯmunieais
⁊ ad illicitum p̾posit sui cͥmen
assensum accõmodans. Constat
N om̃s omĩo eodem cͥmine con¬
stringi: quot qͦt fu̾int iniusti ⁊
ꝓphani sac̃dotis sacͥficio contami¬
nati. Nonne ⁊t quia ionas cum
inobedientia eẽt innaui. nauis
ꝑiclitabat᷑ conteri: quia achar
cum anathe mate lamine atreȩ
erat in isrł: exercitus ꝑcussus ⁊
fugattis est ab urbe ai÷. Si ergo ita
punitũ est inculpa ignaros: qͥd
quatiunt᷑. Dormiebat u xp̃e pet.¬
ne uigilaret iude. Gsi unius ru
de pecc̃o. cuncti ꝑiclitant᷑ apłi:
ħ exemplo caueamꝰ ꝑfidum. ca¬
ueamꝰ ꝓditorem: ne ꝑ unum
płes fluctuemꝰ. Quin &̃ huiꝰmͦi

Expanded text:
consentiens iniquitati eorum, nullum tibi detrimentum est coram Deo. » CAPlatorum implicantur, qui aliquem consensum eis accommodant. Unde Cyprianus martyr econtra, in epistola sua: « Non sibi plebs blandiatur, quasi immunis esse possit a contagione delicit, cum sacerdote peccatore communicans, et ad illicitum praepositi sui crimen assensum accommodans. Constat enim omnes eodem crimine constringi, quotquot fuerint injusti et profani sacerdotis sacrificio contaminati. » Nonne enim quia Jonas cum inobedientia esset in navi, navis periclitabatur conteri? quia Achaz cum anathemate laminae aureae erat in Israel, exercitus percussus et fugatus est ab urbe Hai. Si ergo ita punitum est in culpae ignaros, quid quatiuntur: dormiebat enius rei de peccato cuncti periclitantur apostoli, hoc exemplo caveamus perfidum, caveamus proditorem, ne per unum plures fluctuemus. Quin etiam hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Qd pͥmas ꝑsonas accusantiũ ł accusati cuiꝰ fid̾i
gis uł minus parcat.
UII. Qd̃ accusatores ⁊ testes p̾sentes uiua uoce
accusare uł testificari debent ⁊ accusatus
semꝑ p̾sens iudicari. nͨ se debent nͥ de p̾sen¬
tinegotio infamare uł calumpniari.
questio uentilata sir.¬

Expanded text:
I. Quod primas personas accusantium vel accusati, cujus fidei, gis vel minus parcat.LVII. Quod accusatores et testes praesentes viva voce accusare vel testificari debent, et accusatus praesens judicari, nec se debent nisi de praesenti negotio infamare vel calumniari. rfectum ventilata si
Abbreviated transcription (Latin):
grauiꝰ sacͥlegio scismatis p̾cidende
unitatis. nlła ẽ necessitas iusta: cũ
sͥ nequaqͣm sp̃uałr nocituros ma¬
los iõ tołent boni ne sp̃uałr se iungan¬
gant᷑a bonis: cum discipline seu̾itatẽ
consid̾atio custodiende pacis refre¬
nat aut differt: qmͣ tñ securitas exe¬
rit. cum apparet sine scismatis uul¬
nere ad salub̾orem correctionẽ posse¬
aliquid eccłiastico iudicio uindicari.
Qd̾ aliqñ pecc̃ori subseruiendũ ẽ.ñ ĩ his
q̃ male. s q̃ bñ agit ⁊̃ si male intendat.
ed & bom si subministrent lixxui.¬
in malo. s siquid forte bñ gesserĩt
&̃ mala intentione: ñ nocet. Unde
pecc̃orem ẽẽ adiuuandum ad hoc
utiq in quo peccare non uult. sic̃
ip̃e achar. qm̃ audiuit iosaphat
eundo ad p̾lium cum illo. cũ ille
lico: cet̾a eiꝰ benefacta p̾tialuert̃.
Qui aũ uersatͣ in eccła ħ̾. ubi sũt̃
⁊ illi qui sua quert̃ ñ que m̃u xp̃i

Expanded text:
gravius schismatis, procidendae unitatis nulla est necessitas justa; cum sibi nequaquam spiritualiter nocituros malos ideo tolerent boni, ne spiritualiter sejungantur a bonis; cum disciplinae severitatem consideratio custodiendae pacis refrenat aut differt, quam tamen securitas exerit; cum apparet sine schismatis vulnere ad salubaliquid ecclesiastico iudicio uindicari.d aliquando peccatori subserviendum est, non in his quae male, sed quae bene agit, etiamsi male intendat. Sed et boni si subministrent intein malo, sed si quid forte bene gesserint, etiam mala intentione; non nocet. Unde peccatorem esse adjuvandum, ad hoc utique in quo peccare non vult, sicut ipse Achaz, quem audivit Josaphat eundo ad praelium cum illo, cum ille lico, caetera ejus benefacta praevaluerunt. Qui autem versatur in Ecclesia Dei, ubi sunt et illi qui sua quaerunt, non quae Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cipline. Ut enĩ ait salomon: ẽ tempꝰ
plantandi. ẽ tempꝰ euellend. Qmͣ¬
diuit mali accusari neq̃unt. ł qͥa
accusationis docum̃tis deserim᷑. qr
concitare possunt scandalum uł sciᷤ¬
matis. uł opp̾ssionis: tamdiu sunt
tołandi. nͨ tñ ullo consensu amplec¬
tendi: s tamen qua intentione. uł
fragilitate. uł necc̃itate faciant di¬
ligent̾ consid̾andi. Ut ergo mĩa can¬

Expanded text:
ciplinae. Ut enim ait Salomon: Est tempus plantandi, est tempus evellendi . Quandiu enim mali accusari nequeunt, vel quia accusationis documentis deserimur, quia concitare possunt scandalum vel schismatis vel oppressionis, tandiu sunt tolerandi, nec tamen ullo consensu amplectendi; sed tamen quia intentione, vel fragilitate, vel necessitate faciant, diligenter considerandi. Ut ergo mi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃iu crede. Qua disc̾tiõe cõplenda
sit tanta diu̾sitas scͥpturaꝵ qͣ malimͦ
iubent᷑ ex cõmunicari alii ã medio¬
crit̾ corrigi ut curent᷑. lxxx.iii.
d gͦ dictum est qd̾ mali ꝓpace
eccłe sunt tołandi &ẽ cognit.
cum nullomͦ nob̾ noceant. neq con¬
u̾satione. neq sacram̃toꝵ participa¬
tione. s potius ꝓsint fidelib ⁊ p̾di¬
catione sua & or̃one. cet̾isq omnib
eccłiasticis myst̾iis. siue ea celebrent
occasione. siue ut ait apłc u̾itate.
de quoꝵ tołantia nos aug̃ laude
dignos astruit: ab ilł nob̾ ẽẽ atten¬
dendum dñs in cũgłio ammon⁊:
illos amb eicere de eccłe nauicła
ne cum illis ꝑeamꝰ iub: timꝰ it
culpã cunctis conferre ignauiã do¬
cet. Ex qua p̾ceptoꝵ uarietate scĩs
quoꝵ unꝰ est sp̃c ñ dissensionis s
pacis. ñ ẽ ulla contrarietas impu
attendenda. qua cũ psalmista m̾iã
dissone s concinne ⁊ concordit̾ utr̃¬
q ẽẽ exequendũ suo ordine. stia

Expanded text:
I. Qua discretione complenda sit tanta diversitas Scripturarum, quia mali modo jubentur excommunicari, alii autem mediocriter corrigi, ut curentur. Unde ergo dictum est, quod mali pro pace Ecclesiae sunt tolerandi etiam cogniti, cum nullomodo nobis noceant, neque conversatione, neque sacramentorum participatione, sed potius prosint fidelibus et praedicatione sua, et oratione, caeterisque omnibus ecclesiasticis mysteriis, sive ea celebrent occasione, sive, ut ait Apostolus, veritate: de quorum tolerantia nos Augustinus laude dignos astruit, ab illis nobis esse attendendum Dominus in Evangelio admonet; illos Ambrosius ejicere de Ecclesiae navicula, ne cum illis pereamus jubet: unius enim culpam cunctis conferre ignaviam docet. Ex qua praeceptorum varietate sanctis, quorum unus est spiritus non dissensionis sed pacis, non est ulla contrarietas imputattendenda, qua cum Psalmista miseridissone, sed concinne et concorditer utrumque esse exsequendum suo ordine, sua
Abbreviated transcription (Latin):
Quib mali placent mulxxuiii.¬
nitate: ip̃i cõmunieant mał. Qui¬
btis autẽ displicent. & eos emenda¬
re ñ possunt. ne simł cum ⁊iramiiᷤ
eradicent & tͥcicum: ñ factis eoꝵ
s altari cõmunicant: ita ut non
solum. ab eis non maculent᷑. s
diuinis uerb̃ laudari mereant᷑:
quia ꝓ bono unitatis tołant: qd
ꝓ bono tinitatis oderunt. Qd̃
mał. uł ne ip̃i det̾iores fiant. uł¬
tẽ auõ etiã exac̾bati aliis noceãt. lxxix.¬

Expanded text:
Quibus mali placent in unitate, ipsi communicant malis. Quibus autem displicent, etiam eos emendare non possunt, ne simul cum zizaniis eradicent et triticum, non factis eorum sed altari communicant: ita ut non solum ab eis non maculentur, sed divinis verbis laudari mereantur, quia pro bono unitatis tolerant quod pro bono unitatis oderunt. » CAmalis ne ipsi vel deteriores fiant, vel etiam exacerbati aliis noceant. I
Abbreviated transcription (Latin):
uote insacram̃to frangat᷑. dentib
atterat᷑. sic̃ ip̃e p̾cepit in suã cõme¬
morõnem: s̃i inu̾itate quid passi¬
onis. crucifixionis. mortis ut supͣ
dictũ est. s significante mist̾ĩo. ut
ip̃e quid̃ fractus & atcritus. integ̾
ꝑmaneat: & redemptionis sue gr̃a.
om̃ib diuisa ꝓficiat. Qd̃ ut certiꝰ
innotescat fi delib. Berengarii an¬
degauensis hetici confessio. qm
de huiꝰ rei catholica fide scͥpsit. ⁊
Rome p̾sente Nicholao ppͣ. corã
omnẽ ħesim. p̾cipue eã de qua
hactenꝰ infamatus sum: que astru¬
ere conatͣ. panẽ & uinũ que in
altari ponunt᷑. pꝰ consecrationẽ¬

Expanded text:
to frangatur, dentibus atteratur, sicut ipse praecepit, in suam commemorationem, non in veritate quidem passionis, crucifixionis, mortis, ut supra dictum est, sed significante mysterio, ut ipse quidem fractus et attritus integer permaneat, et redemptionis suae gratia omnibus divisa proficiat. Quod ut certius innotescat fidelibus, Berengarii Andegavensis haeretici confessio, quam de hujus rei catholica fide scripsit, et Romae praesente Nicolao papa II , coram omnem haeresim, praecipue eam de qua hactenus infamatus sum, quae astruere conatur, panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecratione
Abbreviated transcription (Latin):
lcap̃.nͦ. Accusatores ⁊ testes ẽẽ non
possunt. qui añ hest̾num dic̃ aut
nudiꝰt̾cius inimici fuerunt: ne ira¬
ti noc̾e cupiant. nec lesi se ulcisq ue
accusatores ⁊ testes eẽ ñ debent .xxuii.

Expanded text:
cap. 2 : « Accusatores et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudiustertius inimici fuerunt, ne irati nocere cupiant, nec laesi se ulcisci veaccusatores et testes esse non debent. U
Abbreviated transcription (Latin):
qui ħc ordinẽ muner̃ fu̾it accep¬
tione lucratꝰ. ⁊ suscepto honoris
gradu pͥuet᷑.⁊ in monast̾i̾o sub
ꝑhenm penitentia trudat᷑. Illi
uero qui ꝓ hac eausa munerũ ac¬
ceptores extiterunt ⁊ si cłici fu̾int
honoris amissione multent᷑. si uͦ
laiei fũint ꝑpetuo anatħate ꝯdemnet᷑.¬

Expanded text:
qui hunc ordinem muneris fuerit accepqui hunc ordinem muneris fuerit acceptione lucratus, et suscepto honoris gradu privetur, et in monasterio sub perenni poenitentia trudatur. Illi vero qui pro hac causa munerum acceptores exstiterunt, etsi clerici fuerint honoris amissione multentur; si vero laici fuerint, perpetuo anathemate condemne
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑquorundam supplicationẽ
aliquos ad sacros ordines consenti¬
siõẽ. monast̾uĩ retͥsione młtandꝰ sit sy¬
moĩacꝰ tã uendeis ꝗͣ emens. xxxui.¬
temamb in libro pastorali
capͦ.xͦ. Qd̾ ñ sine magno dolore di¬
cendũ est. reꝑiunt᷑ quampłimi
pontificał ordins sublimitatẽ
accipiat. obliti uerboꝵ pet̾ qui
dix̃ ad simonem. Fecunia tua tec̃
sit in ꝑditione: quia donũ di esti¬
mast pecunia possidere. Pinde
quia ⁊ usitatum est tantum ma¬
lum. ⁊ maioꝵ frequent̾ extat mucͦ¬
ne succisum: nosqͦ huic uuln̾i
canceroso qd̾ suꝑẽ adhuc inicimꝰ
ferrũ: decernentes om̃o. ut quiẽq
deinceps ꝓaccipienda diuini do¬
in dignitate qdlib p̾mium de¬
tectus fu̾it obtulisse. ex eodem tp̃r
se nouerit anathematis opprobo
condempnatũ. atq a participa¬
tione xp̃i corꝑis ⁊ sanguinis alie¬
nũ. ex quo illum constat execra¬
bile xp̃o ꝑpetͣsse flagitiũ. Qd si
aliquis extiterit qui accuser: ille

Expanded text:
er quorumdam supplicationem aliquos ad sacros ordines consentisione, monasterii restrictione multandus sit Simoniacus, tam vendens quam emens. Item Ambrosius in libro Pastorali, cap. 10. « Quod non sine magno dolore dicendum est, reperiuntur quamplurimi pontificalis ordinis sublimitatem accipiat, obliti verborum Petri, qui dixit ad Simonem: Pecunia tua tecum sit in perditione; quia donum Dei aestimasti pecunia possidere . Proinde quia et usitatum est tantum malum, et majorum frequenter exstat mucrone succisum, nos quoque huic vulneri canceroso quod superest adhuc injicimus ferrum; decernentes omnino ut quicunque deinceps pro accipienda divini doni dignitate quodlibet praemium detectus fuerit obtulisse, ex eodem tempore se noverit anathematis opprobrio condemnatum, atque a participatione Christi corporis et sanguinis alienum, ex quo illum constat exsecrabile Christo perpetrasse flagitium. Quod si aliquis exstiterit qui accuset, ille
Abbreviated transcription (Latin):
impositione ꝑciꝑe. ⁊ sp̃m scm̃ ꝗͦ
dare: Quoꝵ sacerdotiũ añ di ocu¬
los di cade̾ cathedraꝵ utiq eu̾sioẽ
patent̾ signatum ẽ. ⁊ tñ exerit ad¬
huc nequitie prauitas uires suas.
Nam cogit uende quos decep̃ ut
emerent: ⁊ dum ñ attendit᷑ qđ
diumia uoce p̾cipit᷑ gratis accepi¬
stis gratis date: uno eodemq de¬
licto geminat᷑ uendentis ⁊ ementiᷤᷤ
condicio. Et cum liqueat hanc
hesim añ om̃s radice pestifera sur¬
repsisse. atq in ip̃a sua origine
apłica ẽẽ detestatione damnatã:
cur ñ cauet᷑ cur ñ ꝑpendit᷑. quia
benedictio illi in maledictionẽ

Expanded text:
impositimpositdare? Quorum sacerdotium ante Dei oculos cadere cathedrarum utique eversione patenter signatum est: et tamen exerit adhuc nequitiae pravitas vires suas. Nam cogit vendere quos decepit ut emerent: et dum non attenditur, quod divina voce praecipitur: Gratis accepistis, gratis date , uno eodemque delicto geminatur vendentis et ementis conditio: et cum liqueat hanc haeresim ante omnes radice pestifera subrepsisse, atque in ipsa sua origine apostolica esse detestatione damnatam, cur non cavetur, cur non perpenditur, quia bened
Abbreviated transcription (Latin):
si cap̃. exxuiiii. Nuntio apud nos
discurrente diuulgatũ ẽ qd̾ in gal¬
liaꝵ partib sacͥ ordines ꝑsymo¬
nicã hesim conferant᷑: ⁊ uehem̃ti
tedio meroris afficim᷑. si in eccłiasti¬
cis offitiis. quemqͣm loc̃ hãt pe¬
cunia. ⁊ fiat scłare qd̵ sacrum est.
Quicunq ergo studet p̾cii datione
hoc ꝑciꝑe: sacerdos ñ ẽẽ s dici
tm̃modo maniter concupiscrt.
Quid sciłc qͥd per hoc agrt᷑ : nͥ ut
nlła actuum ꝓbatio nulla solli¬
citudo de morib nlła sit de urta
discussio: s ille solũmͦ dignus
qui dare pecuniã suffecerre esti
simplex sine uenalitate consensus:
pura p̾ferat᷑ electio: ut ad sumnrũ
sacerdotiũ ñ suffragio uenditoꝵ
ꝓuectus. s dĩ credat᷑ ẽẽ iudicio. Nã
qmͣ graue oĩo sit facinꝰ donũ di uł
testis est auetoritas. Templum aũ
dominꝰ ⁊ redemptor nr̃ ingressus:
cathedras uendentium columbas
euertit. Quid uero aliud ẽ colum¬
bas uendere: nisi p̾cium de manꝰ

Expanded text:
si, cap. 129 : « Nuntio apud nos discurrente divulgatum est, quod in Galliarum partibus sacri ordines per Simoniacam haeresim conferantur, et vehementi taedio moeroris afficimur, si in ecclesiasticis officiis quemquam locum habeat pecunia, et fiat saeculare quod sacrum est. Quicunque ergo studet pretii datione hoc percipere, sacerdos non esse, sed dici tantummodo inaniter concupiscit. Quod scilicet quid per hoc agitur, nisi ut nulla actuum prabatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla sit de vita discussio, sed ille solummodo dignus, qui dare pecuniam suffecerit, aestsimplex sine venalitate consensus, pura praeferatur electio, ut ad summum sacerdotium non suffragio venditorum provectus, sed Dei credatur esse judicio. Nam quam grave omnino sit facinus donum Dei vel testis est auctoritas. Templum autem Dominus et Redemptor noster ingressus, cathedras vendentium columbas evertit . Quid vero aliud est columbas vendere, nisi pretium de manus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is sacram̃tis: ꝑ manus impositio¬
nẽ cõsũmant᷑. ⁊ approbant᷑ reuertñ¬
tib adeccłiã. Qd̃ tamen intuitu
nec̃itatis ⁊ pietatis aliquando fem̃
ñ sepius ut art leo est usurpatũ:
ne hesis nefariam auecoritatẽ in
eccła obtneat. si in sacram̃tis suis he¬
ticos ⁊ catholicos nulla eligendi uł
sꝑnendi ratio disc̾nat. Qd̃ sacram̃¬

Expanded text:
ipsis sacramentis, per manus impositioipsis sacramentis, per manus impositionem consummantur et approbantur revertentibus ad Ecclesiam. Quod tamen intuitu necessitatis et pietatis aliquando factum, non saepius, ut ait Leo, est usurpatum, ne haeresis nefariam auctoritatem in Ecclesia obtineat, si in sacramentis suis haereticos et Catholicos nulla eligendi vel spernendi ratio discernat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
manifestet. Itẽ Nouatiam ab inno
La fide ñ aberrant: de laicis ł cłi¬
cis eoꝵ recipiendis consentit aucto¬
ritas. Unde innocentiꝰ uictorio cap̃
anouatianis. uł montensib ꝑma
nus tm̃ impositionẽ suscipiant᷑
exnouatiano ut comꝑimꝰ cũ sua
plebe conu̾sum: ita dominico
gregi uolumꝰ p̾sidere. ut libellũ
fidi sue memiñit ad nos dirigen¬
dum: quo & nouati dogmatis
dap̃net errorẽ. ⁊ plenissime con¬
ficeat᷑ catholicam u̾itatẽ. Qd ut
de donatista & nouatiano ñ regła¬
rit᷑. s quadam diseretione conces¬
sum ostendet: se excusans subse¬
misimus consideratione causaꝵ.
antiquis deinceps custodienda s̃
reguł: ne quod ad tempꝰ pia le¬
nitate concessimꝰ. iusta post hec
ultioẽ plectamus. Ex quib auc¬
q̃ ħetici ñ ałr hñt. nec ałr agũt
quã eccła: ea sciłc fide ⁊ ordine
hñtes ⁊ dantes. quomͦ habebant᷑
⁊ dabant᷑ pͥusquam iñ exirent.
aliorsũ ꝑfide sentientes. qͣm̃ in

Expanded text:
IV. Item Novatiani ab Innocentio. a fide non aberrant, de laicis vel clericis eorum recipiendis consentit auctoritas. Unde Innocentius I Victorio Roa Novatianis vel Montensibus per manus tantum impositionem suscipiantur; ex Novatiano, ut comperimus, cum sua plebe conversum, ita Dominico gregi volumus praesidere, ut libellum fidei suae meminerit ad nos dirigendum: quo et Novati dogmatis damnet errorem, et plenissime confiteatur catholicam veritatem. » Quod ut de Donatista et Novatiano non regulariter, sed quadam discretione concessum ostenderet, se excusans subsemisimus consideratione causarum, antiquis deinceps custodienda sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate concessimus, justa posthac ultione plectamus. LXX etici non aliter habent, nec aliter agunt quam Ecclesia, ea scilicet fide et ordine habentes, et dantes quomodo habebantur, et dabantur priusquam inde exirent aliorsum perfide sentientes quam in
Abbreviated transcription (Latin):
bent accusatores accusatum infa¬
mare. nͥ inde unde eum accusant:
ita accusatus ñ deb eos infamare
uł reꝓbare pͥusqm sea crimine
absoluerit. uñ Stepħs capͦ.iͦ. Nega¬
ta est accusatis licentia cͥminandi.
pͥusqm se cͥmine quo p̾munt᷑ ex¬
uerint: quia ñ credendum ẽ contͣ
alios eoꝵ confessioni. qui crimim¬
bus impliciti sunt. nͥ se pͥ ꝰ ꝓbaue¬
rint innocentes: qm̃ ꝑiculosa est.
⁊ admitti ñ deb rei aduersus quẽq
professio. Quod uero sixtus ait qd̃
presens nͥ a p̾sente ñ deb accusari:
hoc ñ solũ de accusatione. s ⁊ de iu¬
dicio attestant᷑ scĩ. Stepħs capͦ .inͦ.
Nullus absens aut accusare pot̾ aut
accusa ri. Item cornelius ppͣ. capͦ. nͦ.
Omnia q̃ aduersus absentes in om̃i
negotio aut agunt᷑. aut iudicant᷑
om̃io euacuent᷑: quia absentẽ nlłs
addicit. nulla lex damnat. Item
eleutherius cap̃.iͦ. Catieant iudices
eccłe. ne absente eo cuiꝰ causa uenti¬

Expanded text:
bent accusatores accusatum infabent accusatores accusatum infamare, nisi inde unde eum accusant; ita accusatus non debet eos infamare, vel reprobare, priusquam se a crimine absolverit. Unde Stephanus, cap. 11: « Negata est apriusquam se crimine quo premuntur exuerint; quia non est credendum contra alios eorum confessioni, qui criminibus implicati sunt, nisi se prius probaverint innocentes, quoniam periculosa est, et admitti non debet rei aprofessio. » Quod vero Sixtus ait, quod praesens nisi a praesente non debet accusari, hoc non solum de accusatione, sed et de judicio attestantur sancti. Stephanus, cap 11 : « Nullus absens aut accusare potest aut accusari. » Item Cornelius papa, cap. 2 : « Omnia quae adversus absentes in omni negotio aut aguntur aut judicantur, omnino evacuentur; quia absentem nullus addicit, nulla lex damnat. » Item Eleutherius, cap. 1 : « Caveant judices Ecclesiae ne, absente eo cujus causa venti
Abbreviated transcription (Latin):
cari. nͨ se debet̃ nͥ de p̾senti negotio
tem calixtus ppͣ. in eodem. Riman¬
de sunt accusatoꝵ ꝑsone enucleatĩ.
que sñ scͥpto difficile. ꝑ scriptum
autẽ nunqͣm recipiant᷑: quia ꝑscͥp¬
turam nullus accusare pot̾. s ꝓpͥa
lu̾it. quicunq accusator credat᷑.
Dimiłr testes ꝑ quameunq scͥpt̾am
testimoniũ ñ ꝓferant. s p̾sentes qd
uiderunt. ueracit̾ testimoniũ dicat᷑:
nec de aliis nisi de his que sub p̾¬
sentia eoꝵ acta ẽẽ noscun tur. Et
sciendum qđ testes uł accusatores
ñ de alia re debent accusare uł in¬
famare ep̃m. nͥ de ea unde accusat̃
cũ: licet apͥmate extra illud crim̃
uñ accusat᷑. de alia eiꝰ fide ⁊ com̾¬
satione requirendũ sit. Ñ ab aliis
quid non ab ip̃is. Ande Gaius in
sua. Siquis gͦ circa huiꝰmi ꝑsonas
ñ ꝓbanda detulerit: intelligat auc¬
toritate huiꝰ sancionis se iacturam
infamie sustinere. Sicut autẽ ñ de¬

Expanded text:
cari, nec se debent nisi de praesenti negotio cari, nec se debent nisi de praesenti negotio Item Calixtus papa in eodem : « Rimandae sunt accusatorum personae enucleatim, quae sine scripto difficile, per scriptum autem nunquam recipiantur, quia per scripturam nullus accusari potest, sed prluerit, quicunque accusator credatur. Similiter testes per quamcunque scripturam testimonium non proferant, sed praesentes quod viderunt veraciter testimonium dicant, nec de aliis, nisi de his quae sub praesentia eorum acta esse noscuntur. » Et sciendum quod testes vel accusatores non de alia re debent accusare vel infamare episcopum, nisi de ea unde accusant eum: licet a primate extra illud crimen unde accusatur, de alia ejus fide et conversatione requirendum sit, ab aliis quidem, non ab ipsis. Unde Gaius in sua : « Si quis ergo circa hujusmodi personas non probanda detulerit, intelligat auctoritate hujus sanctionis se jacturam infamiae sustinere. » Sicut autem non de
Abbreviated transcription (Latin):
& lib̾tas neq uiles ꝑsone in maioꝵ
natu accusationẽ recipiant᷑. Qtua
gͦ de aecusatoꝵ ꝑsonis suꝑiꝰ exp̾ssũ
est. quales ẽẽ debeant. ⁊ de testib
simiłt. cum de eis nieħ alid̾ sit qui¬
rendum. nisi ut tales sint quales suꝑiꝰ
descͥpte sunt: cur de conu̾satione et
fide eiꝰ. qui accusat᷑ querendum sit
uideamꝰ. Ita enim pot̃ incet̾a sua
conu̾satione. uł noxiꝰ uł inutilis
uł incorrigibił ẽẽ: qd̾ & facilius cre¬
det᷑ accusatorib de imposito crimi¬
ne: ⁊ accusato minꝰ parcet᷑ iniudicii
ultione. Quia N iudas cũ fur eẽt
⁊ loculos hns magistrum malicio¬
se tradidit. ñ obtinuit ueniã: quia
uero petrus ñ malitiose. s timoris
fragilitate dominũ negauit. ad ho¬
noris sui rediit p̾rogatiuam. Di¬
aboltis &̃ quia malitiose ⁊ suꝑbe pec¬
cauit. ñ ẽ restauratus: hõ uero quia
deceptus ex fragilitate sua cecidit.
testes p̾sentes uiua uoce aceusare itł
testificari debẽt. ⁊ accusatꝰ p̾sens iudi¬

Expanded text:
neque viles personae in majorum natu accusationem recipiantur. » Quia ergo de accusatorum personis superius expressum est, quales esse debeant, et de testibus similiter, cum de eis nihil aliud sit quarendum, nisi ut tales sint quales superius descriptae sunt, cur de conversatione et de fide ejus qui accusatur quaerendum sit videamus. Ita enim potest in caetera sua conversatione, vel noxius, vel inutilis, vel incorrigibilis esse, quod et facilius credetur accusatoribus de imposito crimine, et accusato minus parcetur in judicii ultione. Quia enim Judas cum fur esset et loculos habens, magistrum malitiose tradidit, non obtinuit veniam; quia vero Petrus non malitiose, sed timoris fragilitate Dominum negavit, ad honoris sui rediit praerogativam. Diabolus etiam quia malitiose et superbe peccavit, non est restauratus; homo vero quia deceptus ex fragilitate sua cecidit, tes viva voce accusare vel testificari debent, et accusatus praesens judi
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ in corꝑe canonum tał inuenit᷑
lis missã tractare deb. ⁊ secretam
publice dicere.⁊ cõmunicare: ⁊ ita
de singuł sibi reputatis innocentẽ
se ostend̾e. Est &̃ tercius modus se
excusandi.⁊ depositionẽ suam eua¬
dendi: si ostendat. ⁊ approb om̃em
Ssi his trib modis se expurgare
ñ potu̾it. si uisis difficultatib
suis. sponte confessus fu̾it: mitius
aget᷑ cum co ut suꝑiꝰ dictum est.
Qd̾ si nolu̾it: tunc ab accusatore
⁊ eius testib conuineet᷑ ħmͦ: quia
iurabunt. se uidisse uł audisse. si rs
est uisui tił auditui apta ut homi¬
cidium uł ꝑ iurium: uł si ñ est. ⁊te
adult̾ium. uł maleficrum: certis
signis se scire asserent. qd̾ sciłc noctu
in conclaui soli frequent̾ inuenti ft̃.
uł qd̃ adultera exinde peꝑit. ⁊ de
ceteris peccis si miłr. qͣm ueriꝰ. et
euidentius astruere potu̾int. Qd̾ iu¬

Expanded text:
unde in corpore canonum talis invenitur unde in corpore canonum talis invenitur lis missam tractare debet, et secretam publice dicere, et communicare, et ita de singulis sibi reputatis innocentem se ostendere. Est etiam tertius modus se excusandi et depositionem suam evadendi, si ostendat et approbet omnemsi his tribus modis se expurgare non potuerit, si visis difficultatibus suis sponte confessus fuerit, mitius agetur cum eo ut superius dictum est. Quod si noluerit, tunc ab accusatore, et ejus testibus convincetur hoc modo: Quia jurabunt se vidisse vel audisse, si res est vel visui vel auditui apta, ut homicidium vel perjurium; vel si non est, ut adulterium, vel maleficium, certis signis se scire asserent: quod scilicet noctu in conclavi soli frequenter inventi sunt, vel quod adultera exinde peperit, et de caeteris peccatis similiter quam verius et evidentius astruere potuerint. CAP. L
Abbreviated transcription (Latin):
neat. qd̾ annecti conueniat. Itẽ. In¬
ducie ñ modice ad inquirendũ dan¬
desunt. ne aliquid p̾proꝑe aqua¬
cunq parte agi uideat᷑: quia ꝑ sur¬
reptionẽ multa ꝓueniunt. Unde
aus̃ tantam ꝑsonam ut ieronim̃
se rep̾hendentem. ita temꝑat. Pot̃
fieri ut tͥ uideat᷑ aliud qmͣ u̾itas
ht̃: dũ tam̃ aliud ñ abste fiat qͣm
caritas ht̃. Tsi in tenebͥs hꝰ mundi
&̃ caritati pot̃ subripi: quid gͦ
gis ydoneis testib uł sũmo examine
łañ oem publicationẽ ꝯfessiõe̾ ⁊ penitñtia.
Id̃ si acusatus de sua in nocentia . lxi.¬
testes hr̃e potu̾it. ñ disparis quidẽ
ꝓbitatis. s maioris dignitatis. sic̃
Damasus ppͣ. cum. xlii. ep̃is se pur¬
gauit de adult̾io: coniũctis accusa¬
torib ⁊ testib eoꝵ sollempnit̾ se pur¬
get. Si autem hr̃e ñ potu̾it: sacri
examinis euidentia in ip̃o corꝑe
⁊ sanguine domini ip̃m adhibeat
sͥ testem. quẽ habiturus est iudicẽ.

Expanded text:
neat, quod adnecti conveniat. Item inneat, quod adnecti conveniat. Item induciae non modicae ad inquirendum dandae sunt, ne aliquid praepropere a quacunque parte agi videatur, quia per surreptionem multa proveniunt. » Unde Augustinus tantam personam, ut Hieronymum, se reprehendentem ita temperat: « Potest fieri ut tibi videatur aliud quam veritas habet, dum tamen aliud non abs te fiat quam charitas habet, Etsi in tenebris hujus mundi etiam charitati potest subripi, quid erggis idoneis testibus, vel summo examine, vel ante omnem publicationem confessione et poenitentia. Quod si accusatus de sua innocentia testes habere potuerit non disparis quidem probitatis, sed majoris dignitatis, sicut Damasus papa cum 42 episcopis se purgavit de adulterio, conjunctis accusatoribus et testibus eorum, solemniter se purget. Si autem habere non potuerit sacri examinis evidentiam in ipso corpore et sanguine Domini ipsum adhibeat sibi testem, quem habiturus est judicem:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utunt᷑. ꝙ. iiiͬi. ꝑsone ĩ oĩ itidicio s̃¬
Itanto autẽ discͥmine ubi habende.lix.¬
damnandi sunt uł accusator cũ testi¬
bus suis uel accusatus. ñ debet induci
confusio ꝑsonaꝵ. uł indiscretio que¬
relaꝵ: s omma ordinate ⁊ discrete
Idebent fieri. Unde fabianus capꝰ .uͦ.
Nunqͣm ulltis accusator simul sit
⁊ iudex ⁊ ͭ testis: qm̃ in om̃i iudicio
.iiͦii. ꝑsonas ẽẽ necesse ẽ. idest iudicẽ
electos. accusatores ydoneos. defenso¬
res congruos. testes legitimos. Iudi¬
ces aũ debent uti equitate: testes u̾i¬
tate: accusatores intentione ad am
oportet cuncta rimari.⁊ ordinem
rerum plena inquisitione discut̾ẽ:
int̾rogandi ac ꝓponendi adiciendiq
partium actio limata sit plenit̾:
nec litigantib iudex pͥus sua uelit
quousq ad rei ueritatẽ ꝑueniat᷑.
frequent̾ enim int̾rogari oportet:
ne aliquid forte p̾termissũ rema-¬

Expanded text:
non utuntur. non utuntur. tanto autem discrimine ubi damnandi sunt vel accusator cum testibus suis, vel accusatus, non debet induci confusio personarum, vel indiscretio querelarum; sed omnia ordinate et discrete debent fieri. Unde Fabianus cap. 11 : « Nunquam ullus accusator simul sit et judex vel testis; quoniam in omni judicio quatuor personas esse necesse est, id est judices electos, accusatores idoneos, defensores congruos, testes legitimos. Judices autem debent uti aequitate, testes veritate, accusatores intentione, ad amdicantem oportet cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi, ac proponendi, adjiciendique partium actio limata sit pleniter; nec litigantibus judex prius sua velit quousque ad rei veritatem perveniatur: frequenter enim interrogari oportet, ne aliquid forte praetermissum rema
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ut si fu̾it accusatoris ꝑsona cul¬
pabił. ad arguendum ñ admittat᷑
nͥ ꝓpͥas causas. ñ tam̃ eccłiasticas
respondeat: si adeẽ nolu̾it. tił ne¬
glexerit. dilationem sententie de
absentia ñ lucret᷑. Nam manife¬
stum est eum confiterz de cͥmine:
qui indulto ⁊ delegato tociens iu¬
dicio ptrgandi se occasione ñ utĩ
Nlicħ enim interest: utrum in p̾senti
examine omnia que dicta sunt com¬
ꝓbent᷑. cum ip̃m quoq ꝓfessione ꝓ¬
curata tociens constet absentem. Itẽ
iuliꝰ pp᷑ cap̃.iͦ. Nullus dubitat qd̾
ita iudicium nocens subt̾fugit. quem¬
admodũ qui ẽ innocens ut absoluat᷑
requirit: nec suspitione caret qui¬
alium calumpniis derogat. falsa di¬
xisse. ctim ip̃e adiudicium ut ꝓbet
que intulit euocatus uenire distulerit.
Tpꝰ pauca. Sane manifestum est suũ
eos confiteri crimen. qui tociens etio¬
cati absq ineuitabili catisa uenire
distulerint. ⁊ purgandi se uoluntate

Expanded text:
it, ut si fuerit accusatoris persona culit, ut si fuerit accusatoris persona culpabilis, ad arguendum non admittatur, nisi proprias causas, non tamen ecclesiasticas respondeat; si adesse noluerit vel neglexerit, dilationem sententiae de absentia non lucretur. Nam manifestum est eum confiteri de crimine, qui indulto et delegato toties judicio purgandi se occasione non utitur: nihil enim interest utrum in praesenti examine omnia quae dicta sunt comprobentur, cum ipsum quoque professione procurata toties constet absentem. » Item Julius papa, cap. 11: « Nullus dubitat quod ita judicium nocens subterfugit, quemadmodum qui est innocens, ut absolvatur requirit; nec suspicione caret qui calumniis derogat falsa dixisse, cum ipse ad judicium, ut probet quae intulit evocatus venire distulerit. » Et post pauca: « Sane manifestum est suum eos confiteri crimen, qui toties evocati absque inevitabili causa venire distulerint, et purgandi se voluntate