comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam: necsis sauguinis reus & c&. Hoc quomodo factũ sit liber qͥ
dicitur ihũ naue manifestat: cũ cõmeniorat iosuednõ uibente
sexciuitates resugii decernere homicidis qͥ homicidiũ ñsponte
fecer̃. Hocest cades ingalilea montis neptalim: & sichem in monte
ephraim.: & cariatharbe. ipsa est ebron inmonte iuida: & trans
iordanem contra occidentalẽ plagã hiericho urbẽ bosor quae
sitaẽ in campestri solitudine decribu ruben & ramoth inga¬
laath. detribugad: & gaulon inbasan detribu manasse. Hac

Expanded text:
dam, nec sis sanguinis reus, etc. » Hoc quomodo factum sit, liber qui dam, nec sis sanguinis reus, etc. » Hoc quomodo factum sit, liber qui ue, XX, manifestat cum commemorat Josue, Domino jubente, sex civitates refugii decernere homicidis, qui homicidium non sponte fecerint: hoc est Cades in Galilaea montis Neptalim; et Sichem in monte Ephraim; et Cariath Arbe: ipsa est Hebron in monte Juda; et trans Jordanem contra occidentalem plagam Jericho urbem Bosor, quae sita est in campestri solitudine de tribu Ruben; et Ramoth Galaad de tribu Gad; et Gaulon in Basan de tribu
Abbreviated transcription (Latin):
in nouitate uitae ambulem. c̃sec rantes dõ primitias bonorũ
operũ acreligiose uite gritũ munꝰ illi semꝑ exhibentes. simusq
semꝑ meniores Vnde & appellata sitilla sollẽfutas phase qđ
nos transitũ possum uocare. Scilic& utilepciorib: ad meliora ꝑ¬
gentes. tenebrosã aegyptũ dere linquamꝰ. & ad tiã rermissionis
feliciter ꝑuenire c̃ tendamꝰ. Quid sibihoc uult qđ ad didit boues¬
cũ immolationẽ paschȩ deoue tantũ modo com̃ dauerit quãiussit
cuius ex iust is & peccatorib estorigo carnalis. Namenĩ ait exouib
aut capris. lic& ꝓprae ñ possit intellegi oues excapris. Se dne furte
oiu ce capris. Quidergo inc sibi uolunt boues: anppt̃ alia saerificia
tminis cius septe dieb Hoc & a nob modis ominib sifieri postelabo¬
randũ est. ut exeuntes asłihuius in lecebris. ñ ambulem inferm̃to
ueteris malitiae ac neꝗtia& seilinatimis sinceritatis &ueritatis.:

Expanded text:
in novitate vitae ambulemus, consecrantes Deo primitias bonorum in novitate vitae ambulemus, consecrantes Deo primitias bonorum operum, ac religiosae vitae gratum munus illi semper exhibentes, simusque semper memores, unde appellata sit illa solemnitas phase, quod nos transitum possumus vocare; scilicet ut de pejoribus ad meliora pergentes, tenebrosam Aegyptum derelinquamus, et ad terram repromissionis feliciter pervenire contendamus. Qucum immolationem paschae de oue tantummodo commendauerit, quam iussit cuius ex iustis et peccatoribus est origo carnalis. non enim ait: ex ouibus aut capris, licet proprie non possit intellegi ouis ex capris; sed ne forte ", dictum est: ex ouibus et capris. quid ergo hic sibi uolunt boues? an propter alia sacrificia dis omnibus, si fieri potest, elaborandum est, ut exeuntes a saeculi hujus illecebris, non ambulemus in fermento veteris malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
lescentia tua. Obseruam̃ sẽ nouarũ frugũ & uerni primũ
uib: & bub: in loco quẽ elegerit dñs̃ ds̃ tuus ut habitte nom̃ eĩ
ibi. Mensẽ nouarũ frugũ appellat. pͥmũ m̃ sem ebreoꝵ. qͥ apud
eos appella tͥnisan.: apud grecos uero xanthicos & apudlatinos
aprilis. Ideo aut̃ m̃sis nouarũ frugũdr̃. gaineo manipuli spicarũ
hoc est pͥmitiae messis amessore ꝑsacerdotẽ dnõofferebant᷑. sic̃
in leuiticolegit᷑ dnm̃ p̃cepisse filisisrł. Cũ ingressi sueritis inquit
t̃rã quã egodabo uob & messueritis segetẽ : feretis manipulos spi¬
carũ primitus messis uraẽ ad sacerdotẽ. Qiueleuabit fasciculũ
corã dñõ. ut acceptabile sit ꝓ uob. Ideo quoq facere phase hoc ẽ
pascha ad nõ iubent᷑: ut reilẽptionẽ eor deegrpto festiuitate c̃grua
celebrent. Sic & nos ꝑ hoc exemplũ instrium̃. utq ꝑgramdĩ de
spĩtali aegpto liberati sum: nouũ hominẽ indua: deinceps

Expanded text:
euternomio: « Observa mensem novarum frugum et verni primum rit Dominus Deus tuus, ut inhabitet nomen ejus ibi. » Mensem novarum frugum appellat primum mensem Hebraeorum, qui apud eos appellatur Nisan, apud Graecos ξαντικὸς, et apud Latinos Aprilis. Ideo autem mensis novarum frugum dicitur, quia in eo manipuli spicarum, hoc est, primitiae mensis, a messore per sacerdotem Domino offerebantur: sicut in Levitico legitur Dominum praecepisse filiis Israel: « Cum, inquitterram quam ego dabo vobis, et messueritis segetem, feretis manipulos spicarum, primitias messis vestrae ad sacerdotem. Qui elevabit fasciculum coram Domino, ut acceptabile sit pro vobis . » Ideo quoque facere phase, hoc est, pascha a Domino jubentur, ut redemptionem eorum de Aegypto festivitate congrua celebrent: sic et nos per hoc exemplum instruimur, ut qui pespiritali Aegypto liberati sumus, novum hominem induti, deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aut̃ dic̃ mane c̃ surgens uades intab̵naculatua : demonstrat
nob̵ post ꝑactũ diurnũ seruitiũ in labere p̃sentis uitae manere¬
surrectionis futurae in ȩt̃natab̵ nacula nob migrandũ eẽxibi
ꝗescendũ abomni opere : ubi solũ modo lȩtandit̃ ẽ de ꝑcepta
ꝓpt̃ sabbatũ significat futurã reꝗem. ubi iamnec tẽpus neclocus
nec ratio est operandi. sed in laudib & c̃tẽplatione c̃dicoris dignis

Expanded text:
Quod autem dicit, « mane consurgens vades in tabernacula tua, » demonstrat Quod autem dicit, « mane consurgens vades in tabernacula tua, » demonstrat post peractum divinum servitium, in labore praesentis vitae, mane resurrectionis futurae, in tabernacula aeterna nobiesse ab omni opere solummodo, ubi laetandum est de percepta propter sabbatum significat futuram requiem, ubi jam nec tempus, nec locus, nec ratio est operandi, sed in laudibus et contemplatione conditoris, dignis
Abbreviated transcription (Latin):
labis phas&e uespere ad solis occasũ quando egressus es deegipto
& coques & comedes in locoquẽ elegerit dns̃ ds̃ tuus. Maneq
c̃surgens: uades in tab̵ naculatua. Inuna domo agnꝰ paschalis
edi iubet᷑ & inuno loco immolari phasae similit̃ p̃cipit᷑: hoc est
inuna ȩccła catholica. Extra illã aut̃ nemorite pascha facere
potest. Etideo uetat legis lator inqualib& urbiũ pascha agere
atii gentiliũ. omnimodo detestandȩs: Uespere ergo hoc ẽ in
nouissima aetate scłi quando uerus sol inpassione occubuit. &¬
quando a egr̃ ptiaca captiuitas ꝑredẽptorẽ nrm destructa est:
Paschalegitimũ & dõ gratissimũ factũ ẽ. eiusq san ctionẽ om̃s
fideles tẽpore p̃sentis uitȩ fidelit̃ debent obseruare. ꝗa pascha
nrm̃ pauloteste immolat̾ ẽ xp̃s. Etideo debemꝰ ñ inferm̃to ue¬
teri neq inferm̃tomalitie & neꝗtiȩ. sed inatimis sinceritatis
& ueritatis illud tẽpore mortalitatis nr̃ae c̃digne cȩlebrare.

Expanded text:
labis autem phase vespere ad solis occasum, quando egressus de Aegypto es; et coques et comedes in loco quem elegerit Dominus Deus tuus: maneque consurgens, vades in tabernacula tua. » In una domo agnus paschalis edi jubetur, et in uno loco immolari phase similiter praecipitur, hoc est, in una Ecclesia catholica. Extra illam autem nemo recte pascha facere potest. Et ideo vetat legislator in qualibet urbium pascha facere, atque gentilium, omni modo detestandae sunt. Vespere ergo, hoc est in novissima aetate saeculi, quando verus Sol in passione occubuit, et quando Aegyptiaca captivitas per Redemptorem nostrum destructa est, pascha legitimum et Deo gratissimum factum esse, ejusque sanctionem omnes fideles tempore praesentis vitae fideliter debeideo debemus non in fermento veteri neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis illud tempore mortalitatis nostrae condigne celebrare.
Abbreviated transcription (Latin):
& mancipauerit. Cumdis ꝑdiderit dñs ds̃ tuus gentes quarũ tibi tra¬
diturus est t̾rã. & possederis eã habitauerisq inurbibus eĩ & ine¬
dib: tres ciuitates separabis tibi inmedio t̾rȩ quã dñs dẽ tuus dabit
tibi inpossessionẽ: sternens diligent̃ uiã. &intres aequaliter
parces totã trȩ tu&e ꝓuintiã diuides: uthabeat euicino qͥ ꝓpter
homicidiũ ꝓfugus est quo possit euadere. & reliqua:
Tres ciuitates resugi ultra iordanen moyses c̃stituit homic idis
his qͥ ñ sponte homicidiũ cõmiser. & tres aliascitra ior danen
int̾ia reꝓmissionis iub& iosue eisdẽ decerni: mistice insinuans

Expanded text:
mebis eum cum disperderit Dominus Deus tuus gentes quarum tibi traditurus est terram et possederis eam habitaverisque in urbibus eius et in aedibus tres civitates separabis tibi in medio terrae quam Dominus Deus tuus dabit tibi in possessionem sternens diligenter viam et in tres aequaliter partes totam terrae tuae provinciam divides ut habeat e vicino qui propter hoTres civitates refugii ultra Jordanem Moyses constituit homicidis, his qui non sponte homicidium commiserunt, et tres alias contra Jordanem in terra repromissionis jubet Josue eisde
Abbreviated transcription (Latin):
terũ semĩ serere ꝓhibet. ꝗaheresim ibi int̾ ponere omnino ñc̃sentit.
Sem̃enĩ bonũ est. uerbũdĩ. Señ aut̃ nequã. error quã inimicus homo
seminauit in agro dominico: sic̃ in eugło legit. Sed cauendũ ẽ. omni
modo nealiquid intermixtũ indoctrina nra inueniat̃ erroris. ne surte
corrũpat᷑̃ uitio nrõ id quod exdono nob c̃latũ est diuino. Non arabis
in boue simul&xasino. Inbouis nomine popłs excircũ cisione positus
subiugo legis accipit̃. Inasino aut̃ popłs gentũ ꝑtinꝙ ad eugłm. In boue

Expanded text:
terum semen serere prohibet, quia haeresim interponere omnino non consentit. terum semen serere prohibet, quia haeresim interponere omnino non consentit. Semen enim bonum est verbum Dei. Semen autem nequam, error quem inimicus homo seminavit in agro Dominico, sicut in Evangelio legitur . Sed cavendum est omni modo ne aliquid intermistum in doctrina sua inveniatur erroris, ne forte corrumpatur vitio nostro id quod ex dono nobis collatum est divino. « Non arabis in bove simul et asino. » In bovis nomine populus ex circumcisione, positus sub jugo legis, accipitur; in asino autem, populus gentium pertinens ad Evange
Abbreviated transcription (Latin):
tabulatũ suꝑ omnem domũ quinq
cubitis altitudinis: laricatas significans que in sup̃mo domꝰ tecto :¬
ꝑ circuitũ erant factȩ : nequis ad altiora ꝑueniens repente la¬
beretur adima. Mistice aut̃ sͣnnuat in omini opere nr̃o muni¬
mine rectȩ fidei ac ꝓtectione diuina nos egere: & quantũ exx
nobis est: custodiã humilitats docet habere. Nesialiquas
uirtutũ speties inedifitione. c̃uersationis nr̃ae uł inp̃dicatio¬
ne alioꝵ c̃gregare uidem᷑: ꝑ incuriam ađqi desidiã nram
dispereant. Quia utꝗdã sapiens dixxit quasi inuentũ pulue¬
rem portat. ꝗsine humilitate uirtutes c̃gregat. Quis quis ergo
fidei munimentũ indoctrina sua uł in exemplis ponere negle¬
xerit: omniũ ꝗ inde periclitant᷑ sanguine hoc est uita reus est
ꝗa eos quos seruare potut ꝑsua neglegentiã ꝑdidit. Nonseres
plebẽ doctorib cõmissã. ubi iunũ gr̃ae spĩtalis gignideb&. Sedillic al¬

Expanded text:
quinque cubitis altitudinis . » Luriculas significans quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima. Mystice autem insinuat in omni tempore nostro munimine rectae fidei ac protectione divina nos erigere, et quantum ex nobis est, custodiam humilitatis docet habere: ne si aliquas virtutum species in aedificio conversationis nostrae, vel in praedicationem aliorum congregare videmur, per incuriam atque desidiam nostram dispereant; quia, ut quidam sapiens dixit, Quasi in ventum pulverem portat, qui sine humilitate virtutes congregat. Quisquis ergo fidei munimentum in doctrina sua vel in exemplis ponere neglexerit, omnium qui inde periclitantur sanguine hoc est, vita reus est, quia eos quos servare potuit per suam negligentiam perdidit. CAPUT plebem doctoribus commissam, ubi vinum gratiae spiritalis gigni debet. Sed illic al
Abbreviated transcription (Latin):
tabo eis demedio sr̃m suoꝵ similẽ tui: & ponã uerba mea inore eius: lo¬
queturq ad eos om̃a quȩ p̃cepero illi. Qui aut̃ uerba eĩ que loquet᷑ in no¬
mine meo audire noluerit: egoultor existã &e cã. Lio& qͥdã scđm istoriã¬
dẽspũ quoipse plenus legẽ descripsit. Hoc &iã illi ꝓphetias suas ore
ueri dico ꝓtuler : tam̃ nullũ melius quã ipsũ dnm̃ ꝓphetarĩ hoc est
teris testam̃ti uerũ & euangeliũ ꝓphetȩ nomine nuncupat.
Vnde turbe abipso satiatȩ uidentes signũ qđ fecerat. intrase dice
do suscitauit filiũ uiduae idem mediator dĩ & hominũ: ac cepit
om̃s timor. & magnificabant dm̃dicentes: ꝗa ꝓpheta magnꝰ sur¬
re xit in nob̃ & qr ds̃ uisitauit plebẽsuã. hunc ergo ꝓphetã suscitaut

Expanded text:
tabo eis de medio fratrum suorum similem tui et ponam verba mea in ore eius loqueturque ad eos omnia quae praecepero illi qui autem verba eius quae loquetur in nomine meo audire noluerit ego ultor existam propheta autem quidem spiritu, quo ipse plenus legem descripsit, hoc etiam illi prophetias suas ore veridico protulerunt, tamen nullum melius quam ipsum Dominum prophetarum, hoc estprophetam et evangelium prophetae nomine nuncupat. Unde turbae ab ipso satiatae, videntes signum quod fecerat, intra se dicedo suscitavit filium viduae idem mediator Dei et hominum, « Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum dicentes: Quia propheta magnus surrexit in
Abbreviated transcription (Latin):
&e& huius modi. Sic̃ aut̃ discernunt̃ diuinationes quas c̃sequent̃
ꝓhibet p̃dicationib uł adnuntiationib ꝓphetarũ : sicille inspecti

Expanded text:
caetera hujusmodi. Sicut autem discernuntur divinationes, quas consequenter caetera hujusmodi. Sicut autem discernuntur divinationes, quas consequenter prohibet a praedicationibus vel annu
Abbreviated transcription (Latin):
ex eodẽ p̃tio: & usserat ibi habere partẽ leuitã qͥ maner& in ea
ciuitate unde ille derimationis & pͥmogenita debebant̃: xideo
dixit scđm fanuliã hoc deberi leuitae : ꝗm̃ex successione quae
succedit parentib suis hoccirca eum seruari oportet : qđ paren¬
D.
nec inueniat᷑ inte qͥ lustr& filiũ suũ aut siliã ducens ꝑigniẽ. autqͥario¬
los sciscitet & obseruet somnia ati. auguria. Nesit maleficus neq
incantator. nec pͥydiones c̃sulat neq diuinos: & querat a mortiuis ue¬
rendũ est quomodo ista portenta quae in spici ꝓhibent̃ discernantur
abeis quediuinitus itadant̃ utꝗd signi ficent dicidebeat : sic̃ oma
nuracula quae inscripturis reperiunt᷑ significantia qđ ꝑtinenat adre¬
gulã fidei: sic̃ dicimꝰ ꝗd significauerit uellus in a er᷑a c̃pluta siautẽ
uł insicca arena c̃plucũ aut uirga a aron quefloruit & nuces attulit:

Expanded text:
ex eodem pretio; et jusserat ibi partem habere Levitam, qui maneret in ea ex eodem pretio; et jusserat ibi partem habere Levitam, qui maneret in ea civitate, unde illae decimationes et primogenita debebantur. Et ideo dixit secundum familiam hoc deberi Levitae, quoniam ex successione qua succedit parentibus suis, hoc circa eum servari oportet quod paren. nec inueniatur in te qui lustret filium suum aut filiam ducens per ignem, aut qui ariolos sciscitetur et obseruet somnia atque auguria, ne sit maleficus, ne incantator, nec pythones consulas nec diuinos et quaeras a mortuis uerendum est quomodo ista portenta, quae inspici prohibentur, discernantur ab eis quae divinitus ita dantur ut quid significent dici debeat sicut omnia miracula quae in Scripturis reperiuntur significantia, quod pertineat ad regulam fidei. Sicut dicimus, quod significaverit vellus in area compluta siccum, vel in sicca area complutum, ut virga Aaron quae floruit et nuces attulit, et
Abbreviated transcription (Latin):
lib: doctorib nr̃is semꝑ cõmunicare debenius. Hocipsũ &iã exhor¬
tante apło paulo ati dicente. Cõmunicetis ꝗ cathecizat᷑ uerbo
eiqͥ se cathecizat in omnib bonis. Si exierit leuites deuna ur¬
biũ tuarũ ex omni isrł inquahabitat & uoluerit uenire desi¬
derans locũ quẽ elegerit dns : ministrabit in nomine dnĩ dĩsui
sic̃ om̃s fr̃s eĩ. leuitȩꝗstabunt eo cempore corã dnõ. Partẽ ciborũ
eandẽ accipiet quã & caeteri : excepto eo qđ inurbesua ex pat̾na
ciuitatũ tuarũ exomnib filus isrł ubiipse incolit scđm qđ cupit
anima eĩ in locũ quẽ elegerit diis: Id est sid esiderauerit irae ad
uenditionẽ que est scđm familiã. Quãdicat uenditionẽ obscu¬
rũ est: nusi forte ꝗa decimationes & pͥmogenita p̃cepit uendi ab
eis qͥui longinquo habitarent nemulta cogerent᷑ portare ad locũ
inuocationis dnĩ uł pexcora ducere: utillic abeis denuo emerent᷑

Expanded text:
is doctoribus nostris semper communicare debemus: hoc ipsum etiam exhortante apostolo Paulo atque dicente: « Communicet is qui catechizatur verbo ei qui se catechizat in omnibus bonis . » « Si exierit Levites de una urbium tuarum ex omni Israel in qua habitat, et voluerit venire desiderans locum quem elegerit Dominus, ministrabit in nomine Domini Dei sui, sicut omnes fratres ejus. Levitae stabunt eo tempore coram Domino. Partem ciborum eamdem aciuitatum tuarum ex omnibus filiis Israhel, ubi ipse incolit, secundum quod cupit anima eius, in locum quem elegerit dominus — id est si desiderauit ire ad locuenditionem, quae est secundum familiam. quam dicat uenditionem obscurum est; nisi forte quia decimationes et primogenita praecepit uendi ab eis qui invocationis Domini, vel pecora ducere, ut illic ab eis denuo emerentur
Abbreviated transcription (Latin):
erit sacerdocũ apopulo & abhis qͥ offerunt uictimas. Siue bouẽ
siue ouem immolauerint : dabt̃ sacerdoti armũ ac uentriculũ¬
priminas frum̃ti uini& olei. oe lanarũ partẽ exouiũ tonsione.
Scriptũ est in leuitico dicente dnõ. pectusculũ el ͤtionis & armũ
separationis tulia filiis isrł . Deostiis pacisicis & dediaaron sa¬
cerdoti acsiliis eĩ lege ꝑpetua ab onini popło isrł. Perpectusculũ
desiderat : qr sine fide inpossibileẽ. nos placeredõ. Armus quoq
dexter depacificoꝵ hostus cadit in pͥmitiis sacerdotis. Armus
dexter actiones bonae s̃. Ergo & sidẽ & actiones offerre opor¬
tet eũ ꝗs aluari uult. Ied qr pectus culũ filuis aaron deputauit qͥ sub

Expanded text:
 sacerdotum a populo et ab his qui offerunt victimas, sive bovem, sive ovem immolaverint, dabunt sacerdoti armum et ventriculuprimitias frumenti, vini et olei, et lanarum partem ex ovium tonsione. » Scriptum est in Levitico, dicente Domino: « Pectusculum elevationis, et armum separationis tuli a filiis Israel de hostiis pacificis, et dedi Aaron sacerdotiquia sine fide impossibile est placere Deo. Armus quoque dexter de pacificorum hostiis, cadit in primitiis sacerdotis. Armus dexter actiones bonae sunt. Ergo et fidem et actiones offerre oportet eum qui salvari vult. Sed pectusculum filiis Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
aut ẽtriuit: ipsius ẽteret᷑. Scientiã obscurauit. eĩ scientia ꝓnullo
ħabebit. Siuerbis doctoralib nocuit. & ei sermones infructuo sos ci

Expanded text:
aut contrivit, ipsius conteretur. Scientiam obscuravit, ejus scientia pro nullo aut contrivit, ipsius conteretur. Scientiam obscuravit, ejus scientia pro nullo habetur. Si verbis doctoralibus nocuit, et ejus sermones infructuosos ei
Abbreviated transcription (Latin):
dequo ait dauid. homo cũ inhonore eẽt nintellex̃: cõparat᷑ et
uim̃ts insipientib & similis factus estͥ reidet uicariũ idest
animã ꝑanima. Necenĩ ꝗa peccatorẽ aut popular ẽ & ñha¬
bentẽ discretionẽ subtilẽ dedõ errare fecit: uenia omnino
dignus est. Si aut̃ ñsic ꝑcussit ut ꝑfecte eum adimpietatẽ ꝑdu¬
cer& & ex toto eũ errare faceret adõ. omnino aut̃ quaeilã ei
dixerit aut egerit maculã peccati in rogauit. scđmhoc & poe¬
nam sustinebit Ait enĩ. Quin rogauerit maculã ciulib& ci¬
tionẽ ꝓcontritione. Oculũ ꝓ oculo: dentẽ ꝓdente. Siue enĩ
uirtutẽ quã habuit ciuis siue ꝓximꝰ ille mala doẽs. aut sua¬
dens. aut scandalizans aut detrahens aut calumnians c̃tri¬
uit. siue oculũ eĩ uidelic& scientiã. Unũ qđ lib&e p̃dicatoꝵ
archa in benedictionib dicebat. Pulchriores oculi eĩ uino &d ssites
stinet maculã iniuiditio uidelic& suturo. Sieni alteruis uirtuti nocut

Expanded text:
 intellexit, comparatus est jumentis insipientibus similis factus est illis , reddet vicarium, id est, animam pro anima. Nec enim quia peccatorem aut popularem, et non habentem discretionem subtilem de Deo, errare fecit, venia omnino dignus est, si autem non sic percusserit ut perfecte eum ad impietatem perduceret, et ex toto eum errare faceret a Deo, omnino autem quaedam ei dixerit aut egerit, et maculam peccati irrogaverit, secundum hoc et poenam sustinebit. Ait enim: Qui irrogaverit maculam cuilibet cintritione, oculum pro oculo, dentem pro dente. » Sive enim virtutem quam habuit, cujus sive proximus ille mala docens aut suadens, aut scandalizans, aut detrahens aut calumnians contrivit, sive oculum ejus videlicet scientiarum, unum quodlibet praedictorum archa in benedictionibus dicebat: « Pulchriores sunt oculi ejus vino, et dentes stinet maculam, in judicio videlicet futuro. Si enim alterius virtuti nocuit
Abbreviated transcription (Latin):
ins alomone utdisceder& cor eiꝰ adõ. Multiplicatio tam̃ generalit̃
ita ꝓhbita ẽ. uto iã si exebreis solis eas multiplicass&: contrahoc
iub& et legi omnib dieb: ostendit eũ ñ suꝑbiendo sua sequi debere
libita sedhumilit̃ diuina seruare p̃cepta. Non habebt̃ sacerdotes¬

Expanded text:
in Salomone, ut discederet cor ejus a Deo. Multiplicatio tamen generaliter in Salomone, ut discederet cor ejus a Deo. Multiplicatio tamen generaliter ita prohibita est, ut etiam si ex Hebraeis solis eas multiplicasset, contra hoc i scribi jubet, et legi omnibus diebus, ostendit eum non superbiendo sua sequi debere libita, sed humiliter divina servare praecepta. CAPUT XVIII
Abbreviated transcription (Latin):
popło indigena ñ alieni gena. Qđ aut̃ ait ñ poteris. intellegendũ est
ñ debebis: Cũ suerit c̃stitutus. ñ multiplicabit sibi enuos nec reduc&
popłm in aegyptũ eutatus numero subleuatus: p̃sertimi cũ dñs p̃cepe¬
rit uob ut nequaquã amplius ꝑ eandẽ uiã reuertamini. Non ha¬
bebit uxores plurimas quae inliciant animãei: neqargenti auri
sibi uxores utñdiscedat coreĩẽargentũ & aurũ ñ multplicabit
trans gressus fuerit hoc p̃ceptũ x infeminis & in auro & in argento:
Seilhinc potius intellegit᷑ ꝑ mnissũ fuisse regibus utplures haberent
quã unã Multi plicare enĩ ꝓhibitis : qua ꝓhibitio ñ hab& trans gres¬
sionẽ si pauce fuerint sicut dđ fuer̃. Non aut̃ mulqȩ sicut salomoni¬
Quã uis cũ addidit utñ discedat coreĩ: hoc magis uidet p̃cepisse ne
multiplicando ꝑueniat ad alienigenas seminas: ꝑ quas factũ est

Expanded text:
populo indigena, non alienigena. Quod non poteris, intelligendum est: populo indigena, non alienigena. Quod non poteris, intelligendum est: non debebis. « Cumque fuerit constitutus, non multiplicabit sibi equos, nec reducet populum in Aegyptum equitatus numero sublevatus, praesertim cum praeceperit vobis, ut nequaquam amplius per eamdem viam revertamini. Non habebit uxores plurimas quae inliciant animum eius neque argenti et auri sibi uxores, ut non discedat cor eius; et argentum et aurum non multiplicabit transgressus fuerit hoc praeceptum et in feminis et - in auro et in argento. sed hinc potius intellegitur permissum fuisse regibus, ut plures haberent quam unam; multiplicare enim prohibiti sunt. quae prohibitio non habet transgressionem, si paucae fuerint, sicut Dauid fuerunt; non autem mulquamvis cum addidit, « ut non discedat cor ejus, » hoc magis videtur praecepisse, ne multiplicando perveniat ad alienigenas feminas, per quas factum est
Abbreviated transcription (Latin):
homo ille ꝗoboedire noluerit sacerdotis imperio. ipsius uidelic& sacer
hoc est uicariossuos c̃stituit regere ecđam quã ad ꝗsut sangunesuo
utripso legatione suncti euangeliũ inato orbe p̃dicarent. Quiquante
damꝰnationis accipiat sententiã q̃ñ metuit c̃tẽpnere diuinitatis po¬
deris eã h abitauerisq unuilla & dixeris c̃stituã suꝑ me regẽ sic ha¬
bent om̃s ꝑ circuitũ nationes: eũ cstitues quẽ dñs dĩtuus elegerit de
numero fratrũ tuoꝵ. Non poteris alteruis gentis honunẽ regẽ fa¬
cerẽꝗ ñ sit fr̃tuus. Quaeri potest cur displicuerit populus dõ quando
regẽ desiderauit: cũ hic inueniat᷑ ẽe ꝑmissus. Seilmagis hic intellegen¬
dũ ẽ merito ñ fuisse scđm uoluntatẽdĩ : q fieri hoc ñp̃cepit seddesi de¬
rantib ꝑmisit. Uerũtam̃ p̃cepit nefieret alienus sed fr̃ idẽ ex eodẽ

Expanded text:
homo, qui obedire noluerit sacerdotis imperio: ipsius videlicet sacerhomo, qui obedire noluerit sacerdotis imperio: ipsius videlicet sacerhoc est, vicarios suos constituit regere Ecclesiam quam acquisivit sanguine suo, ut pro ipso legatione functi Evangelium in toto orbe praedicarent. Qui quantae damnationis accipiat sententiam, qui non metuit contemnere Divinitatis poeris: Constituam super me regem, sicut habent omnes per circuitum nationes, eum constitues, quem Dominus Deus tuus elegerit de numero fratrum tuorum. Non poteris alterius gentis hominem regem facere qui non sit frater tuus. » Quaeri potest cur displicuerit populus Deo, quando regem desideravit, cum hic inveniatur esse permissus. Sed magis hic intelligendum est merito, non fuisse secundum voluntatem Dei, quia fieri hoc non praecepit, sed desiderantibus permisit; verumtamen praecepit, ne fieret alienus, sed frater, id est, ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uidici ueritatẽ : & facies qđ cũq dixerint qͥ praes lo coque elege¬
rit dns & docuerintte iuxtalegẽ eiꝰ & cõ. Hac sententia legis lator
ritũ doc& exclesiastici ministerii : ut sacerdotes & p̃sules ecłarũ diiu¬
dicia ecclesi astica scđm potestate sibidatã ad õ reuerent̃ agant: iusteq
discernant causas & actus singuloꝵ. Hocque maxime commendat. ut
ipsa uidicia ñ scđm sualibita ꝗsq sed scđm legis dni agere studeat decreta
Noͦsb grãm siue in uriã cuiuslibet suscipiendo ꝑsonã mutet sententiã:
seili nomnib reb legis dĩ obseruet iustitiã. Etia necesse est ut subditiꝗq
magistroꝵ c̃sentiant disciplinã: inoboedientib acsuꝑbientib: moxq̃ eos
subsequat᷑ poena demonstrat dic̃s. Qui aut̃ suꝑbierit nolens oboedire
sacerdotis imperio ꝗeo tempore ministrat dnõdõ tuo & decreto uidicis
moriet᷑ homoille. & auferes malũ demediotui & rełq Moriet̃ inquit

Expanded text:
cunque dixerit, qui praesunt loco quem elegerit Dominus, et docuerunt te juxta legem ejus, etc. » Hac sententia legislator ritum docet ecclesiastici ministerii, ut sacerdotes et praesules Ecclesiarum Dei, judicia ecclesiastica secundum potestatem sibi datam a Deo reverenter agant justeque discernant causas et actus singulorum. Hoc maxime commendat, ut ipsa judicia non secundum sua libera quisque, sed secundum legis Domini agere studeat decreta; nec ob gratiam sive injuriam cujuslibet suscipiendo personam mutet sententiam, sed in omnibus rebus legis Domini observet justitiam. Et quia necesse est ut subditi quoque magistrorum consentiant disciplinae, inobedientibus ac superbientibus mox quae eos obsequatur poena, demonstrat dicens: « Qui autem superbierit nolens obedire sacerdotis imperio, qui eo tempore ministrat Domino Deo tuomorietur ille: et auferes malum de medio tui, et reliqua. » Morietur, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Etinueteri & in nouo tes tam̃to ministris altaris & seruitorib tẽ¬
plid̃ mandatuẽ deoblationũ largitate & decimarũ datu nu¬
trim̃tũ habere nec t̾renis possessionib c̃cessũ ẽ eis adipiscendis
ullomodo in hiare. Vnde dñs in euangelio apłis & p̃dicatorib
euangelii p̃cepit dic̃s. Suntes aut̃ p̃dicate dicentes qr ad ꝓpin

Expanded text:
o Testamento ministris altaris et servitoribus templi Domini mandatum est de oblationum largitate et decimarum datu nutrimentum habere, nec terrenis possessionibus concessum est eis adipiscendis ullo modo inhiare. Unde Dominus in Evangelio apostolis et praedicatoribus Evangelii praecepit, dicens: « Euntes autem praedicate, dicent
Abbreviated transcription (Latin):
ergoniessẽ omniũ fructuũ sollẽpnitatẽ tab naculoꝵ p̃cipit agen¬
dam &epulandã : cũ filiis & filiab: cũ seruis & ancillis. cũ leuitis
pupillis acuiduis: qr p̃sinitũ bonoꝵ operũ actũ & p̃ uirtutũ plu¬
rimqꝵ collectũ tuncletandũ cũ amicis & gaudendũ eẽ desig¬
nat: tunc uere quisq exultabit deꝑcepta retributione: ꝗ hic
renuniscit̃ selargũ fuisse in munere. Tunc ueracit̃ sollẽpnitas
agit᷑ tab naculoꝵ cũ ñ mutabiliũ sedȩ t̾narũ possessio c̃ce¬

Expanded text:
ergo messem omnium fructum, solemnitatem tabernaculorum praecepit agenergo messem omnium fructum, solemnitatem tabernaculorum praecepit agendam, et epulandum cum filiis et filiabus, cum servis et ancillis, cum Levitisnitum bonorum operum actum, et post virtutum plurimorum collectum, laetandum tunc cum amicis et gaudendum esse designat. Tunc vere quisque exsultabit de percepta retributione, qui hic reminiscatur se largum fuisse in munere. Tunc vere solemnitas agitur tabernaculorum, cum non mutabilium, sed aeternarum possessio conce
Abbreviated transcription (Latin):
& letari ꝓpt̃ futuri expectationẽ potest. Etꝗcũq scit qr si
t̃renadomꝰ habitationis huuis dissoluat᷑ aedificatio ñ manu¬
facta eũ incaelis suscipit: hic superare sapientiã scłi poterit &
transitoriũ eiꝰ nosse & tem porale. Intellegendũ quoq est ñsolũ
hoclegis latorẽ significare : sed &oportere oculũ habere ad scłm
futurũ. Hocergo & ꝑnumerũ & ꝑtab nacula sine aliqua du
bitatione inuenies figuratũ. Quinta decima siqͥdẽ diesic̃ inle¬
uitico scriptũ ẽ in choari festiuitatẽ p̃cipit. ex septẽ aut̃ & octo:
hicest numerus cõposit. Quoꝵ unꝰ ꝗdẽ p̃sens sđm: alteraut̃ figu
rat suturũ. Vnde & festiuitatẽ septẽdieb c̃sũmari p̃cipiens:
alios rursũ dies caeleberrimos ati: scĩssimos cõmemorat. &
nec denumerauit eã cũ septẽ : sed posuit sequentẽ & semotã ab alis.
sicut futurũ scđm. seꝗt̃ ꝗdẽ p̃sens. sed aliud hocest. Postfinitam

Expanded text:
exspectationem potest. Et quicunque scit quia si terrena domus habitationis hujus dissolvatur, aedificatio non manufacta eum in coelis suscipit, hic superare sapientiam saeculi poterit, et transitorium ejus nosse et temporale. Intelligendum quoque est non solum hoc legislatorem significare, sed et oportere oculum habere ad saeculum futbitatione invenies figuratum. Quintadecima siquidem die, sicut in Levitico scriptum est, inchoari festivitatem praecipitur. Ex septem autem et octo, hic est numerus compositus, quorum unus quidem praesens saeculurat futurum. Unde et festivitatem septem diebus consummari praecipiens, alios rursus dies celeberrimos atque sanctissimos commemoravit, et nec denumeravit eam cum septem; sed posuit sequentem et semotam ab aliis, Sequitur quidem praesens, sed aliud hoc est. Post finitam
Abbreviated transcription (Latin):
tab naculoꝵ. Quidẽ qđ feminis tacitis demasculis lexmandat in c̃¬
spectudñ p̃sentandis. nisi qđ ereator nr̃ quic quid molle queꝗd fra
dis adeptultempore uitae p̃sentis. bonis operib: studiũ inpendimꝰ:
masculinũ nrm sine dubio antẽc̃ spectũ dnĩ dignestatuim: Non
a ppar&: ꝗnihil secũ desructu sui laboris portat: Alius nãq adi¬
piscendis honorib exsudat: alius mubti plicandis facultatib estuat
riens deserit ante dnm uacuus appar&. qr secũ ante iudicẽ nihil
tulit. Hinc ergo ꝑlegẽ salubrit̃ ad monem dicentẽ. ñ apparebis
inc̃spectudnũ uacuus Quienĩ ꝓmerendȩ uitae mercedẽ bene agen¬
Adexam̃ quippe iudiciꝰ portantes manipulos ueniunt: ꝗ in semetipiis

Expanded text:
st quod, feminis tacitis, de masculis lex mandat in conspectu Domini praesentandis, nisi quia Creator noster, quidquid molle, quidquid dis adeptu, tempore vitae praesentis bonis operibus studium impendamus, masculinum nostrum sine dubio ante conspectum Domini digne constituimus. « Non apparet, qui nihil secum de fructu sui laboris portat. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat; alius multiplicandis facultatibus aestuat;riens deserit, ante Dominum vacuus apparet, quia secum ante judicem nihil tulit. Hinc ergo per legem salubriter admonetur dicentem: « Non apparebis in conspectu Domini vacuus. » Qui enim promerendae vitae mercedem bene agenAd examen quippe judicii portantes manipulos veniunt, qui in semetipsis
Abbreviated transcription (Latin):
arũ siue ut lxx separati: qm̃ omni ꝗdem sapientia s̃ p̃cipu
abea aut̃ quȩ ex terior est separati uidelic & et seiuncti.
Sunt ergo ex duab decimis similȩ ferm̃tate: exdoctrina quȩ
ꝑ fectã dĩ diuinitatẽ & ꝑfectã humanitatẽ tradit. Nec alit̃
coqui nisi ꝑ talem doctrinã poss̃. Sed primitiarũ s̃ dnõ. Primũ
enĩ dñs cũ legẽ ꝑfecit. & euangeliũ posthocdocuit: audite
ꝗadictũ est antiquis ñõccides: ego aut̃ dico uob. Om̃is ꝗira¬
scit̃ fratrisuo sine causa reus erit iuditio. Conuixit enim
hiclegẽ euangelio: ꝓpt̃ qđ eiꝰ primitiae dicunt᷑. Qđ & lucas
c̃firmans primitias ueras nob̵ ostendens scripsit. Primũ
quidẽ sermonẽ feci deomnib: otheophile. quȩcepit iłis fa¬
cere & docere. Offerre aut̃ eis septẽ agnos annculos
in maculatos p̃cipit : dona signisicans quae s̃ sp̃s: deꝗbus sa
essent dona. Sub intulit enĩ. sps sapientiae & intellectus. spr

Expanded text:
uaginta, separati: quoniam omni quidem sapientia sunt praecipui, ab ea autem, quae exterior est separati videlicet et sejuncti. Sunt ergo ex duabus decimis similae fermentatae, ex doctrina, quae perfectam Dei divinitatem et perfectam humanitatem tradit. Nec aliter coqui, nisi per talem doctrinam possunt, sed primitiarum sunt Domino. Primum enim Dominus legem perfecit, et Evangelium post hoc docuit. « Audite, quia dictum est antiquis: Non occides. Ego autem dico vobis: Omnis qui irascitur fratri suo sine causa, erit reus judicio . » Conjunxit enim hic legem Evangelio, propter quod ejus primitiae dicuntur. Quod et Lucas affirmans, primitias veras nobis ostendens, scripsit: « Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere . » Offerre autem eis septem agnos anniculos, immaculatos praecepit, dona significans quae sunt Spiritus. De qessent dona. Subintulit enim, « Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Ergoñ extrarationẽ cũ septẽ agnis uitulũ exarm̃to p̃sens ẽ¬
tin& oblatio: sed euident̃ significat illũ exarm̃to abraham
is aac iacob& dauid scđm carnẽ factũ. Huic arietes duos in¬
maculatos c̃ iunxit: excellentia mandata & uirtutes. quas
sequi alias uelut oues oportet. Inhis enĩ ut pote intellegibilẽ
inimicũ uentilantib munimen. & indemnitatẽ habent.
Quaes aut̃ haec: siuis ꝑfertus eẽ uade & uende omã qua habes
& dapauperib & ueni sequere me. Mandatũ quippe ma¬
ximũ est. uendere qua habor et dare pauperib: maximũ &iã seq
xpm̃: uteũ des pertu possidendi & iam omã agere scđm uoluntatẽ
dñi studeanus. Hocẽ enĩ sequi. Haecergo mandata ut pote ꝓpt̃
innaculatã uitã & ꝑfectã c̃stitutã arietes appellant̃ ꝗa arietes
omni grege excellentiores s̃. Hoꝵ sacrificia & libatio scientia ui¬
delic& etrorrectio odor suauitatis. ẽ dnõ: illidequo paulus di

Expanded text:
Ergo non extra rationem, cum septem agnis vitulum ex armento, praesens continet oblatio, sed evidenter significat illum ex armento Abraham, Isaac, et Jacob et David secundum carnem factum: huic arietes duos immaculatos conjunxit, excellentia mandata et virtutes, quas sequi alias velut oves oportet. In his enim, ut pote intelligibilem inimicum ventilantibus munimen et indemnitatem habent. Quae sunt autem haec? Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da paupeperibus, et veni, sequere me . Maximum quippe mavendere quae habet et dare pauperibus; maximum etiam seqpectu quippe possidendi, etiam omnia agere secundum voluntatem Domini studeamus, hoc enim sequi. Haec ergo mandata et propter immaculatam vitam et perfectam conscientiam, arietes appellantur. Quia arietes omni grege excellentiores sunt, horum sacrificia et libatio, scientia videlicet et correctio, odor suavitatis D
Abbreviated transcription (Latin):
racit̃ usti. ꝑ munerũ cupiditatẽ subuertant᷑: s ed qđ illi quident᷑ sibi
ee sapientes & iusti sȩpius corruant: Ad qs ꝓpheta loquens ait.
Uaeusapientes estis inoculis uris : & corã uob̵ mecipsis prudentes:
Hincoe ꝑsapientiã dr̃. Suntui ȩ quae uident̃ hominibiustȩ. nouisii¬
ma aut̃ eoꝵ deducunt usq ad ꝓsundũ in ferni. hinc saluator in eugło¬

Expanded text:
t justi per munerum cupiditatem subvertantur, sed quod illi, qui videntur sibi esse sapientes et justi, saepius corruant. Ad quos propheta loquens ait: « Vae, qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . » Hinc per sapientiam dicitur: « Sunt viae quae videntur ab hominibus justae: novissima autem eorum deducunt usque ad profundum inferni . » Hinc Salvator in E
Abbreviated transcription (Latin):
traditionẽ & stabiliuit c̃uersationẽ quã inillis ꝑfecit. Aitsũ.
demeo accipiet & ad nuntiabit uob. Propt̃ qđ ñ inalia ebdoma¬
dis die aduenit: sed inquaresurrectio facta est & manipulus in¬
tellegibilis oblatꝰ est. ut & hoc ꝓbar& qr noua c̃uersatio quȩ nos
xpĩ & scĩ sp̃s aduentu correcta est. Manifestataut̃ oblatio
ipsa speciẽ hostiȩ quã p̃cipit fieri sic̃ in leuitico aꝑte descriptũ
repperimꝰ. Et sic inquit offeretis sacrificiũ nouũ dnõ: ex oninib
habitationib urĩs. Panes primitiarũ duo ex duab decimis similȩ
septẽ agnos inmaculatos anniculos. & uitulũ dearmento
imũ &x arietes duos. Nouũ sacrificiũ dicens. legissacri¬
sicia & uetera exclusit: euangelicũ aut̃ ꝓillis introduxit.
Deinde addens dehabitationib ur̃is. ȩxcłam significauit.
eiqofferri quaedictas̃ aptauit. Neq enĩdiocit exom¬
nib halntaculis sed ex omnib habitaculis ur̃is: ut absolute

Expanded text:
am in illis perfecit. Ait enim: De meo accipiet, et annuntiabit vobis . Propter quod non in alia hebdomadis die advenit, sed in qua resurrectio facta est, et manipulus intelligibilis oblatus est, ut et hoc probaret, quia nova conversatio, quae nos Spiritus adventu correcta est. Manifestat autem oblatio etiam ipsa speciem hostiae, quam praecepit fieri, sicut aperte scriptum reperimus. « Et sic, inquit, offeretis sacrificium novum Domino, ex omnibus habitationibus vestris. Panes primitiarum duos ex duabus decimis septem agnos immaculatos anniculos, et vitulum de armento unum, et arietes duos. Novum sacrificium dicens, legis sacrificia, ut vetera, exclusit: evangelica autem pro illis introduxit. Deinde addens, de habitationibus vestris, Ecclesiam significavit, eique offerri quae dicta sunt aptavit. Neque enim dixit, ex omnibus habitaculis, sed ex omnibus habitaculis vestris, ut absolute
Abbreviated transcription (Latin):
tico ita scriptũ est. Quiꝑcusserit & occiderit hominẽ: morte
moriat᷑. Quiꝑcusserit animal. reddat uicariũ: idẽ animã
ꝓanima. Quiinrogauerit maculã cuilib& ciuiũ suoꝵ: sic̃
fec̃ fiat ei Fracturã ꝓfractura: oculũ ꝓoculo: dentẽ ꝓ dente
restituet. Qualẽ in flixerit maculã talẽ sustinere cogat̃. Qui
qui eũ inclinat adimpietatẽ. ꝗeũ adblasphenios trahit ser¬
mones. inꝗb. meretur pessima peccati morte moriat᷑ quae
ueraẽ mors anime : Propterqđ morte morihunc qͥ talis est
p̃cipit. Hictam̃ animã dic̃s hominis animale maxime ho¬
mine dicit: ĩdẽ eũ ꝗũ potest intellegere quaes sp̃s: Dequo ait
apłs Animalis aut̃ homo ñ ꝑcipit eaquaes sps̃. Scultitia esteñ¬

Expanded text:
orte moriatur. Qui percusserit et occiderit hominem, morte moriatur. Qui percusserit animal, reddat vicarium, id est, animam pro anima. Qui irrogaverit maculam cuilibet civium suorum, sicut fecit, fiat ei: fracturam pro fractura, oculum pro oculo, dentem pro dente restituet; qualem inflixerit maculam, talem sustinere cogetur. Qui qui eum illicitat ad impietatem, qui eum ad blasphemos trahit sermones, in quibus meretur pessimam peccati mortem, quae vera est mors animae? Propter quod morte mori, hunc qui talis est praecepit. Hic tamen animam dicens hominis, animalem maxime hominem dicit, id est, eum qui non potest intelligere quae sunt Spiritus. De quo ait Paulus: Animalis autem h
Abbreviated transcription (Latin):
domunicũ diem ꝓculdubio uolens intellegi. Hic enĩ ẽ alcera dies
sabbati. In hacenĩ resurrectio factaẽ. Quȩ ebdomads̃ nume¬
rant septẽ. usq ad alterã diem expletionis ebdomadȩ domunica
custodientes. sedutnos cognosceremꝰ ꝗauentus nihil nihilsecu¬

Expanded text:
Dominicum diem procul dubio volens intelligi. Hoc enim altera dies Dominicum diem procul dubio volens intelligi. Hoc enim altera dies sabbati. In hac enim resurrectio facta est, quae hebdomades numerantur septem, usque ad alterum diem expletionis hebdomadae. Dominica custodientes, sed ut nos cognosceremus quia vetus lex nihil saecu
Abbreviated transcription (Latin):
uari qđ ait. septẽ septimanas integras dinumerabis tibi ipsi inchoare
te faleẽ inicere in messẽ incipies numerare septẽ septimanas. &
facies diẽ festũ septimanarũ dnõ dõtuo offerens ꝓutual& man̾tua
quaecũ dñs cibidederit: scđm qđ benedic & te dns̃ ds̃ tuus. & epula¬
beris ante dnm̃ dm̃ tuũ. Sienĩ abunuerso populo haec pente coste iuisu
est obseruari. nũquid om̃s unodie credendũ est falcẽ iussos mittere
inmessẽ. : Siautẽ sibiquisq obseruat istã quinquagesimã dinu¬
merans abillodie quo falcẽ mittit.: ñ una est uniuerso populo. Illo
uero unaest quae cõputat᷑ abimmolatione paschae. usq indiẽ datȩ
legis insina. Sed huĩ pente costes. neq tempus. neq numerus a po¬
pulo uideoꝵ custodit. Anob̾ aut̃ cũ c̃teplatione & adlitterã custo¬
dit᷑. Planius enĩ legis lator intentionẽ suã demonstrare uolens
ab alter odie sabbati in leuitico numerari p̃cepit quinquaginta dies

Expanded text:
vari quod ait: Septem septimanas integras dinumerabis tibi ipsi, inchoare te falcem injicere in messem: incipies numerare septem septimanas, et facies diem festum septimanarum domino deo tuo, prout ualet manus tua, quaecumque dominus tibi dederit, secundum quod benedicet te dominus deus tuus; et epulaberis ante dominum deum tuum. si enim ab uniuerso populo haec pentecoste iussa est obseruari, numquid omnes uno die credendum est falcem iussos mittere in messem? si autem sibi quisque obseruat istam quinquagesimam dinumerans ab illo die quo falcem mittit, non una est uniuevero una est, quae computatur ab immolatione paschae usque in diem datae legis in Sina. Sed hujus pentecostes, neque tempus neque numerus a populo Judaeorum custoditur, a nobis autem cum contemplatione et ad litteram custoditur. Planius enim legislator intentionem suam demonstrare volens, ab altero die sabbati in Levitico numerari praecepit quinquaginta dies,
Abbreviated transcription (Latin):
ribus studiũ impendens maneat. Etsispemsuã in morte
pontificis summi redemptoris uidelicet sui posuerit: hic
sine dubio inaet̾num saluabitur. Nonstabit testisu nus
contra aliquem quicquid illud peccati & facinoris suerit :
sedinore duoꝵ aut trium testium stabit omne uerbum.
duoꝵ aut triũ testiũ stabit omne uerbũ. Lic& echistorialit̃
haec sit diuna słruanda sententia: tam̃oe eũ contra quoslib&
impios uł hereticos agimus. necesse nob̵ est scipturas scãs inte¬
stimoniũ uocare. Sensus quippe nr̃i. & ad testatio sine his
testib ñ habent fidem. Vnde magis ẽuenit ad ybationẽ. ut ad
sirmẽ uerbũ intellectus mei: adhibeo duos testes nouũ & ue¬
tus testam̃tũ.: adhibeo &iã & tres euangeliũ ꝓphetã apo sicstalus¬

Expanded text:
ribus studium impendens maneat. Et si spem suam in morte ribus studium impendens maneat. Et si spem suam in morte pontificis summi, redemptoris videlicet sui posuerit, hac sine dubio in aeternum salvabicontra aliquem, quidquid illud peccati et facinoris fuerit, sed in ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. erbum. » Licet et historialiter haec sit divina servanda sententia, tamen et cum contra quoslibet impios vel haereticos agimus, necesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. Sensus quippe nostri et attestatio sine his testibus non habent fidem. Unde magis convenit ad probationem, ut cum affirmem verbum intellectus mei, adhibeo duos testes, Novum et Vetus Testamentum. Adhibeo etiam tres, Evangelium, Prophetam et Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu ꝓximi effusũ sanguinẽ iundicare cupientis : donec
staret ante populũ expositurus causã suã. Mẏstice autẽ
siquis ꝑ inuidiã aut odium mucrone malitiae aliquẽ ꝑcus¬
serit & in mortẽ animȩ sed uxerit: Aet̾nȩ morti ipse obno¬
xuiserit. Vnde ipsa ueritas ait. Siquis scandali⁊ auerit unũ
depusillis istis qͥ inme credunt: expedit ei utmola asinaria
aldatur colloeĩ & demergatur in ꝓfundũ. Etiohannes ait.
Quiodit frmsuũ homicida est. Etscitis quia ominis homicida
ñ habet uitã aet̾niam insemanentẽ. Hictalis ab altarednũ
euelli iubetur: quia indignus sacram̃tis dominicis a participa¬
tione sacri altaris merito remouetur: necreuodiri adueniã
nisi ꝑ condignã poenitentiã ullomodo meretur. Qui aut̃ ñ
uoto malitiaȩ sedinꝑcuriã aut ignorantiã aliquẽ leserit:
habet urbes refugii eccłam iudelic& catholicã. ubis eangustia
penitentiae coartans. ꝑomue tempus p̃sentis uitae bonis ope¬

Expanded text:
are cupientis, donec staret ante populum expositurus causam suam. Mystice autem, si quis per invidiam aut odium mucrone malitiae aliquem percusserit, et in mortem animae seduxerit, aeternae morti ipse obnoxius erit. Unde ipsa Veritas ait: « Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut mola asinaria addatur collo ejus, et demergatur in profundum . » Et Joannes ait: « Qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quia omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem . » Hic talis ab altari Domini evelli jubetur, quia indignus sacramentis Dominicis, a participatione sacri altaris merito removetur, nec revocari ad veniam nisi per condignam poenitentiam ullo modo meretur. Qui autem non voto malitiae, sed per incuriam aut ignorantiam aliquem laeserit, habet urbes poenitentiae coarctans, per omne tempus praesentis vitae bonis ope
Abbreviated transcription (Latin):
ineis nequeat malaquȩ ñ placent. Primogenitũ bouis acceͥpim
in in firma aetate priminrĩ tẽporis. bonã operationẽ. Inqua
tam̃ arandũ nest. ꝗa cũ primas adulescentiae uł uiuentutis nr̃e
tẽpora nob̵ adhuc ap̃dicatione cessandũest : utuomer linguȩ nr̃ae
ꝓscindere ñ audeat. t̾rã cordis aliemi. Quo adusq enĩ insirmi sum.
c̃tinere nos metipsos intranos debemꝰ. Hedũ tenerabona citius
ostendim. amuictam: Quia & arbusta plantata si prius int̾raridi¬
cata ñ suerint: manu tacta citius arescunt: Atsi semel radicẽ si¬
xerint. manꝰ tangit. & tam niluil officit. Uenti inpellunt nertam̃
inpellentes ledunt. Etconstructi parietes sumpellant̃ eruunt᷑.
more prauitatis su& ꝑfectȩ ñ fuerit exsiccata. aliȩnȩ lingue ma¬
nutangi ñ deb&: neprius quã plene ꝑcipiat ꝑdit so liditatẽ suã
ergons̃ ostendenda nisi quaefirmas. Prius xeni c̃ualescere

Expanded text:
in eis nequeat mala quae non placent. Primogenitum bovis accipimus in eis nequeat mala quae non placent. Primogenitum bovis accipimus in infirma aetate primi nostri temporis, bonam operationem, in qua tamen arandum non est, quia cum prima sunt adolescentiae vel juventutisst, ut vomer linguae nostrae proscindere non audeat terram cordis alieni. Quoadusque enim infirmi sumus, continere nosmetipsos intra nos debemus, ne dum tenera bona citius ostendimus, amittamus: quia et arbusta plantata, si prius in terra radicata non fuerint, manu tecta citius arescant. At si semel radicem fixerint, manus tangit, nec tamen officit. Venti impellunt, nec tamen impellentes laedunt, et constructi parietes, si tamen impellanturmore pravitatis suae perfecte non fuerit exsiccata, alienae linguae manu tangi non debet, ne prius quam plene percipiat, perdat soliditatem suam, ergo non sunt ostendenda, nisi quae firma sunt. Prius etenim convalescere