comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
odientium ⁊ omnem uindictam
⁊ non uindictam mmnicorum.
Non est caput nequius suꝑ caput
colubri. ⁊ non est ira suꝑ irammu¬
licris. Commorari leom ⁊ oraconi
placebit qm babitare cum muli¬
cre neqͣm. Nesuitia iuluerilim¬
mutat faciem eus. ⁊ obcecauit
uultum sũi tamqͣm ursus. et
qͣsi saccum oftendet in medio
ꝓrimorum. In gemuit uir eius.
⁊ audiens suspirauit modicum.
Breuis omnis malitia: suꝑ mali¬
ciam mulieris. Mors peccatorum.
cadat suꝑ illam. Ascensus are¬
nosus inpedib ueterani. sic mu¬
lier linguata honnin quieco. Ne
respicias mulieris specienr⁊ uon co¬
cirpiscas mulierem inspecie. Muli¬
eris ira ⁊ reuerentia: confusio ma¬
gna. Mulier si pͥmatum habeat:
contraria est uiro suo. Er iile
⁊ facies tͣrittis ⁊ plaga mortis mulier

Expanded text:
odientium: et omnem vindictam, et non vindictam inimicorum. Non est caput nequius super caput colubri: et non est ira super iram inimici. Commorari leoni et draconi placebit, quam habitare cum muliere nequam. Nequitia mulieris immutat faciem ejus: et obcaecat vultum suum tanquam ursus: et quasi saccum ostendit. In medio proximorum 243 ingemuit vir ejus, et audiens suspiravit modicum. Brevis omnis malitia super malitiam mulieris, sors peccatorum cadat sunosus in pedibus veterani sic mulier linguata homini quieto ne respicias in mulieris speciem et non concupiscas mulierem in specie mulieris ira et inreverentia et confusio magna mulier si primatum habeat contraria est viro suo cor humile et facies tristis et plaga mortis mulier
Abbreviated transcription (Latin):
nequam. maͣnus debiles geiiuardis¬
soluta. mulier que non beatificat
irum sum. Amuliere niicuim
factumi est peccati ⁊ ꝑillam om̃s
morimur. Nlon des aque tue exitu
brtii abͣscroc illam: ne semper
te abutatur. muueris bone beatus
ir iumierus enim annorum illoꝵ
ouplex. Minicr fortis oblecta uirũ
cuum. ⁊ cunos inte illius in pace
implebit. P arsbona mulier bo¬
na. In parte bona timentium dñ
dabitur uro ꝓfactis bonis. Diiuiͣ¬
tir quite inauꝑis corbonum. in
omni tempore uultus illoꝵ hyla¬
ris. at̾rib timuit cormeum. ⁊ inqͣr¬
tofacies mea metuit. Delaturam
ciuitatis ⁊ collestiontm ppti. ⁊ ca

Expanded text:
nequam. Manus debiles, et genua dissoluta, mulier, quae non beatificat virum suum a muliere initium factum est peccati et per illam omnes morimur non des aquae tuae exitum bus tuis abscide illam ne semper te abutatur mulieris bonae beatus vir numerus enim annorum illorum duplex mulier fortis oblectat virum suum et annos vitae illius in pace implebit pars bona mulier bona in parte bona timentium Deum dabitur viro pro factis bonis divitis autem et pauperis cor bonum in omni tempore vultus illorum hilaris a tribus timuit cor meum et in quarto facies mea metuit delatura civitatis et collectio populi et ca
Abbreviated transcription (Latin):
De amicicia eiꝰ qi agni¬
ta correctionis utilita
post reconesliationẽ
Uñ amico reconciliato
tur amicus mutt .S.¬

Expanded text:
De amicitia ejus, quia agnita correctionis utilitatpost reconciliationem; unde: Amico reconciliatiotur amicus. Mult
Abbreviated transcription (Latin):
cor unidum incogitatione stnlti. contͣ
impetum tnuoris n resistit. sicut or¬
sic ⁊ cortrepidum in cogitatione fatui
orñi tempore ñ metuet. sic ⁊ qim mpre¬
ceptis dei ꝑmanet semꝑ. pͥuigens
oculum dericet lacuinas. ⁊ qui pungit
cor ꝓfert senum uttens lapidem
inuolatilia deiciet illa sic ⁊ qui con
uiciatur amico dissoluit arniticiam.
Adamicum. ⁊ si ꝓdiucris gladmm
nonꝰ desperes. est enim regressris ada¬
micum. si duouerit es trifte Montune¬
as. est cnm retordatio. ex cepto ronntto¬
⁊ plaga dolosa. In om̃ib his effugiet
amicus froem posside cum amnico in
paupͣtate illuis. ut et inb̃onis allus
leteris. Intemꝑẽ trbulationis aluis.
ꝑmane illifroelis. ut et inheredita¬
te illuis sis coheres. Ante ignẽ cami¬
ni.uapor. ⁊ fumus ignis maltatur

Expanded text:
atione stulti contra impetum timoris non resistit sic cor trepidum in cogitatione fatui omni tempore non metuebit sic et qui in praeceptis Dei permanet semper pungens oculum deducens lacrimas et qui pungit cor proferet sensum mittens lapidem in volatilia deiciet illa sic et quiciatur amico dissoluit amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes: est enim regressus. ad amicum si aperuerit os triste, non timeas: est enim concordatio, excepto conet plaga dolosa in his omnibus effugiet amicus fidem posside cum proximo in paupertate illius ut et in bonis illius laeteris in tempore tribulationis illius permane illi fidelis ut et in hereditate illius coheres sis ante ignem camini vapor et fumus ignis inaltatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impium. Sicut loramentum ligne¬
um colligatum fundamentum edi¬
ficii ñ dissoluetur. sic ⁊ cor confirma¬
tum incogitatione consilii. Cogͣitatꝰ
sensati momini tempore uel metir
n eprauabitur. sicut palee ĩ excel¬
sis ietm̃ta sine ipensa posita. contra

Expanded text:
et impium loramentum ligneum conligatum fundamento aedificii non dissolvetur sic et cor confirmatum in cogitatione consilii cogitatus sensati in omni tempore vel metu non pravabitur sicut pali in excelsis et cementa in inpensa
Abbreviated transcription (Latin):
Acquissimi enim nequissima
uita suꝑ mortem fatui. luctus
⁊ cum insensato. ne abieris. Ser¬
ua te abillo. ut non moleftiã
babcas. ⁊ non comquinaberis cum
pecc̃o illuis. Deflecte abillo. ⁊ inueni¬
es requiem. ⁊ non accidieris inftulticia

Expanded text:
quissimi enim nequissima vita supra mortem fatui. Luctus et cum insensato ne abieris. Serva te ab illo, ut non molestiam habeas, et non coinquinaberis in peccato illius. Deflecte ab illo, et invenies requiem, et non
Abbreviated transcription (Latin):
excelso pͥncipi. eũc
exclamauerunt filii aaron intubis ductili¬
b sonuerunt ut auditam fecerunt magnã
nocẽ in memoriã coram deo. Tunc omĩs po

Expanded text:
excelso Principi tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus sonaverunt et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo tunc omnis po
Abbreviated transcription (Latin):
sumus inuro: sp̃m
inmuliere. animã¬
accrpere. qui si in ti¬
more ⁊ dilectione di¬
cõsenserint: qͥcquid
pecierint fiet eis. Uñ
si duo consenserint

Expanded text:
sumus in viro spiritum, in muliere animaccipere, qui si in timore et dilectione Dconsenserint, quidquid petierint fiet eis, unde: Si duo consenserint
Abbreviated transcription (Latin):
Operatirs ebriosus. ⁊ c̃. ad suꝑ¬
iora respicit. uͥ ait ñ oblecteris
inturbis quibus .s. ebrieta.¬
tis uicium leue esse putat᷑.
cum sit detrimentum bona¬
rum rerum: ⁊ multiplicatio
scelerum.

Expanded text:
Operarius ebriosus. Ad superiora respicit ubi ait, Non oblecteris in turbis, quibus scilicet ebrietatis vitium leve esse putatur, cum sit detrimentum bonarum rerum, et multiplicatio scelerum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne fueris mediocris. ⁊ c̃. ꝓuocat
fucrinnus non modo decrunt
nob̾ solatiatemꝑilia mimo
aime nr̃e bona futirra q̃n tẽ¬
ꝑalis elcmosina renierabi¬
tur mercede etetna.

Expanded text:
Ne fueris mediocris. Provocat fuerimus, non modo deerunt nobis solatia temporalia, imo animae nostrae bona futura: quando temporalis eleemosyna remunerabitur mercede aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ posuit. Beatus cui dona¬
tum est habere timorem del.
Qui teriet illum cui assimi¬
labitur: Timor di mitium

Expanded text:
superposuit: beatus cui donatum est habere timorem Dei: qui tenet illum, cui assimilabitur? Timor Dei initium
Abbreviated transcription (Latin):
est. illiro autẽ cum eẽt fragile: ds̃
cognominatus est. Similiter añ
odio sunt dco. impuis. ⁊ impie¬
tas eius. Et enim quod factum est:
cum illo qui fecit tormenta pa¬
cietur. ropter hoc ⁊ ydolis na¬
tionum. non erunt respectus.¬
ꝓpter ꝙ ⁊ c. Non est ignoscendum ydolisł toꝵ in habita
ip̃o retrabunt ⁊ merroris muscipsa subũtunt. beretici
qͥuoq qui homiues seducunt. districtum ñ euadẽt uidiciũ.
qm̃ creature dei: inodium facte
sunt. ⁊ intemptationẽ anme ho¬
minum. ⁊ muscipłam pedib in¬
sipientium. Iincium enim for¬
nicationis est exquisitio ydolorũ.
⁊ adinuentio illoꝵ: corruptio

Expanded text:
st illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectuspter hoc. Non est ignoscendum idolis, vel eorum inhaipso retrabunt, et in erroris muscipula subvertunt. Haeretici quoque, qui homines seducunt, districtum non evadent judicium.m creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
tum statere: sic est ante te orbisfra¬
rum. ⁊ tamquam gutta roris añ¬
lacami. que descendit in t̾rama
mulererus omnum quomam

Expanded text:
tum statere sic ante te est orbis terrarum et tanquam gutta roris antelucani que descendit in terram, sed misereris omnium, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
diatur ut subũtat te inforieam. In ocłis siis acri¬
matur iniicus ⁊ siiuenerit tempꝰ ñ saciabitur
sanginne. Si incurrerint tͥ mala inuenies cum
illi priorem. In ocłis sius lacrimatur iniicus. ⁊
qͣi adiuans suffoc⁊bit plantas suas. Capnt snũ
monebit ⁊ plaudebit manu multa su tagt¬
surrans cõmutabit uultum suum. ui mamidñ

Expanded text:
r ut subvertat te in foveam in oculis suis lacrimatur inimicus et si invenerit tempus non satiabitur sanguine si incurrerint tibi mala invenies eum illic priorem in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuvans suffodiet plantas tuas caput suum movebit et plaudebit manu et multa susurrans commutabit vultum suum qui tetigerit
Abbreviated transcription (Latin):
sic nequitia illius.t si humiliatus ua¬
dat curluius abice animum tuum. ⁊ cu¬
stodi te ab illo. Hon statuas illum penes
te nec sedeat addexteram tuam. ne conii
sus stet in loco tuo. ne forte conuersus in lo¬
cum tuum. in quirat catheoram tuam¬
⁊ in nouissimo cognoscas uerba mea. ⁊ in

Expanded text:
t nequitia illius. Et si humiliatus vadat curvus, adjice animum tuum, stodi te ab illo. Non statuas illum penes nec sedeat ad dextsus stet in loco tuo, ne forte conversus in locum tuum, inquirat cathedram tuam novissimo agnoscas verba mea, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tione.cum emptore.deuenditione.
cum uiro liuido. de gratiis agendis.
cum impio. de pietate: cum in hone

Expanded text:
tione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, cum impio de pietate, cum inhone
Abbreviated transcription (Latin):
tirridebunt elun: Dec eimqd
habeiroum erat directo sensu di¬
stribuit. similiter⁊ quodnonerat
habendum. lapsus false lingue
quasi qui inꝑauimento cadens
nam ⁊ sic casus maloꝵ festiuant̃
uenient. homo acharis quasi fa¬
bulauanari iliore disciplmatoꝵ
assielia erit. Exore fatui reꝓbabit᷑
parabola. nou enim dicit illam in

Expanded text:
inridebunt eum neque enim quod habendum erat directo sensu distribuit similiter et quod non erat habendum lapsus falsae linguae quasi qui pavimento cadens nam et sic casus malorum festinanter venient homo acharis quasi fabula vana in ore indisciplinatorum adsidua erit ex ore fatui reprobabitur parabola non enim dicit
Abbreviated transcription (Latin):
brium nequam in homine men¬
datium⁊ more indisciplinatoꝵ
assidue erit. Potior fur quã assi¬
duitas uiri mendacis. ꝑdicionem
autem ambo hereditabunt. co¬
res hominum mendatium sine ho¬
uore. ⁊ confusio illoꝵ cum ipsis sine

Expanded text:
brium nequam in homine mendacium, et in ore indisciplinatorum assidue erit. Potior fur, quam assiduitas viri mendacis, perditionem autem ambo hereditabunt. Mores hominum mendacium sine honore, et confusio illorum cum ipsis sine
Abbreviated transcription (Latin):
laim qmonucatacusmus aridã
mnͣebriauit. sic ira ip̃ius gentes q̃
nͣ exqsierũt eum bereditabit. eluo¬
modoconuertit aquas insiccita¬
tẽ ⁊ siccata est est terra. ⁊ ieillius.
uiis illoꝵ directe sunt. sic peccato¬
rib offensiones mira eiꝰ. Sonabo¬
nis creatasunt abuntio sic nequissimis bon ma
laiuitl necessarie rei uite hominum nc a

Expanded text:
modo cataclysmus aridam inebriavit, sic ira ipsius gentes quae non exquisierunt eum, haereditabit. Quomodo convertit aquas in siccitatem, et siccata est terra, et viae illius viis illorum directae sunt, sic peccatoribus offensiones in ira ejus. Bona bonis creata sunt ab initio, sic nequissimis bona et mala. Initium necessariae rei vitae hominum, aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
Set tuus domine lcrmo .i.
filius. ꝑ quem omnna cumᷤ po¬
testas ubiq quiominia q̃cum¬
q uoluit fecit. ip̃c curat cor¬
pora ip̃a spũalib bestiis ani¬
mas saluat.

Expanded text:
Sed tuus, Domine, sermo. Id est, Filius, per quem omnia, cujus potestas ubique, qui omnia quaecunque voluit fecit; ipse curat corpora, ipse a spiritualibus bestiis animas salvat.
Abbreviated transcription (Latin):
Aut filiol ⁊ c̃. Sic̃ insacris ia¬
turm. etui ꝓpter odium iduis.
sine respect᷑ii pietatis paruulos
suos ĩ molabant ⁊ bellone ip̃i
sacerdotes ꝓpͥosangiine sacri¬
ficabant. Uiide. quintiliamis
Istud in quid si cogit ds. iratus
Aut obicura facͥ. ⁊c̃. Sic̃ insacr
ysidis egyptie. et cereris eleusine
faciebant. Nansicut ibi osiris
planctu matris inquiritur.
monium: rapta ꝓserpina. Quẽ
quia fascib  et hna accẽssis q̃sis¬
se ceres inscilicia dict᷑. Ideo sacra
eius ardentium thedarum iac

Expanded text:
 filios suos. Sicut in sacris Saturni, cui propter odium Jovis, sine respectu pietatis parvulos suos immolabant, et Bellonae ipsi sacerdotes proprio sanguine sacrificabant. Unde Quintilianus: Istud, inquit, si cogit Deus iratusAut obscura sacrificia. Sicut in sacris Isidis Aegyptiae, et Cereris Eleusinae faciebant. Nam sicut ibi Osiris planctu matris inquiritur, monium, rapta Proserpina. Quam quia facibus ex Aetna accensis, quaesisse Ceres in Sicilia dicitur, ideo sacra ejus ardentium taedarum jac
Abbreviated transcription (Latin):
penaseruus cum dño afflictus est ⁊ popularis ho¬
ino regi similia passus. imiliter ergo omnes u¬
no nomine mortis mortuos habebant innumera¬
biles. Nec enim aosepeliendum uun sufficiebant qm̃

Expanded text:
ena servus cum domino afflictus est, et popularis homo regi similia passus. Similiter ergo omnes uno nomine mortis, mortuos habebant innumerabiles. Nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant: q
Abbreviated transcription (Latin):
bit fortiudinẽ eiꝰ. Altitu¬
dinis firmam̃tum pulcri¬
tudo eiꝰ est. species celum uisi¬
one glie. sol iaspectuan¬
iintians inexitunat Ao¬
mirabile opus excelsi. In me¬
ridiano eruri tram ⁊ nicon¬
spectu ardoris eiꝰ qui poterit
sustinere: fornacem cutodi¬
ens inoꝑib ardoris. Trĩplicit᷑
sol exurens montes radios ig¬
neos exsufflans. refulgens ra

Expanded text:
 eius altitudinis firmamentum pulchritudo est species caeli in visione gloriae sol in aspectu adnuntians in exitu vas admirabile opus Excelsi in meridiano exuret terram in conspectu ardoris eius quis poterit sustinere fornacem custodiens in operibus ardoris tripliciter sol exurens montes radios igneos exsuflans et refulgens ra
Abbreviated transcription (Latin):
ab uiis. Ue dissolutis cor¬
de. qui credunt deo⁊ so
non ꝓtegentur abeo.e
his qui ꝑdiderunt sufti¬
nentiam ⁊ qui derelique¬
runt uias rectas. ⁊ cliuer¬
terunt inuias prauas. ⁊
quiꝰ facient cum inspitere
ceꝑit dñs: Qui timent do¬
minum non erunt incre¬
dibiles uͥ bo illiuis. ⁊ qui
diligunt illum conscrua¬
bunt uiam illuis. Qui
timent dñm in quirent
que bñplacita sunt ei.⁊ qͥ
diligunt eũ replebuntur
lege ipsuis. Quitiment do¬
minum p̃parabunt corda sua. ⁊ in

Expanded text:
olutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in
Abbreviated transcription (Latin):
illos degente mn gentem. Einitates mu¬
ratas diuitum destruxit. ⁊oomnos mia¬
⁊ gentes fortes dissoluit. lingua tercia
requiem. nec habebit amicum. in quo
reqinescat. flagelli plaga liuorem facit.
plaga autem linͣgue: comminuet᷑ ossa.
muiti ceciderunt more glaoii. s ñ sic qͣi
q interierũt plinguam suã. Beatus qui

Expanded text:
illos a gente in gentem. ciuitates muratas diuitum destruxit et domus maet gentes fortes dissoluit. lingua tertia requiem, nec habitabit cum requie. Item illic: Flagelli plagae liuorem faciunt, plaga autem linguae comminuet ossa. . multi ceciderunt in casus gladii, sed non sic. quasi qui interierunt per linguam. felix qui
Abbreviated transcription (Latin):
iectus semiuiuꝰ ꝓpter quã mo¬
riebatur. cãm demonstrabat
mortis. Uisiones enim que illos
turbauerunt. ħ p̃monebant.
ne inscii quare mala paciebant᷑:
ꝑirent. etigit autem tunc et
iustos temptatio mortis. ⁊ como¬
tio inheremo facta est multitr¬
dinis s non dii ꝑmansit. ira
tua. Properans enim homo sine
querela. dep̃cari ꝓpopłis: ꝓferens
seruitutis sue scutum̃ orationem.
bas: non inuirtute corꝑis. nec ar¬
matura ꝑotentie. s uerbo: illum
qui se uecabat: subiecit iuram̃ta

Expanded text:
ectus semivivus: propter quam moriebatur eam demonstrabat mortis. Visiones enim que illos turbaverunt: hec premonebant: ne inscii quare mala patiebantur perirent. Tjustos tentatio mortis, et commotio in eremo facta est multitudinis, sed non diu permansit in ira tua. Properans enim homo sine querela deprecari pro populis, proferens servitutis suae scutum, orationem ebas, non in virtute corporis, nec armaturae potentia, sed verbo illum qui se vexabat subjecit, juramenta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc diuine bonitatis est q̃
peccantes castigat. ut ab¬
stineant ⁊ penitentiam
agant. Si autem peniten¬
tiam dei abutuntur sine
extusatione in eternum
pumentur.

Expanded text:
Hoc divinae bonitatis est, quae peccantes castigat ut abstineant, et poenitentiam agant. Si autem patientia Dei abutuntur, sine excusatione in aeternum punientur.
Abbreviated transcription (Latin):
in cor nr̃m. Commonens ⁊
docens conuerti ad penitẽ¬
tiam. satis facere ꝓdelictis
moyse⁊ aaron. inf̾cedentil¬
parentum. ⁊ testamentum
commnemorans ym enim iam
aceruatim cecidissent suꝑ alter¬
utrum mortu: inter sti tit. et
amputauit impetum. ⁊ diui¬
sit illam que adinuos ducebat

Expanded text:
in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, Moyse et Aaron intercedentiparentum et testamentum commemorans cum enim iam acervatim cecidissent super alterutrum mortui interstetit et amputavit impetum et divisit illam quae ad vivos ducebat
Abbreviated transcription (Latin):
iacobtestimonia ⁊ in lege sua lucem dare ifrł. qr cõrra
illum steterunt aliem. etiã ꝑꝑ muroiam circumde¬
derunt ilbũ: indeserto homines qui erant cum da¬
tan. ⁊abiron. ⁊ congregatio chore iniracunctiam
uidit dñs ds. ⁊ ñ placuit illi. ⁊ consũptisunt in
impetu iracundie. fecit illis monstra ⁊ consũꝑfit

Expanded text:
Iacob testimonia et in lege sua lucem dare Israhel quia contra illum steterunt alieni et propter invidiam circumdederunt illum in deserto homines qui erant cum Dathan et Abiron et congregatio Chore in iracundiam vidit Dominus Deus et non placuit illi et consumpti sunt in impetu iracundiae fecit illis monstra et consumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua erat nom̃ om̃ipo¬
tentis dei. qui significat
bonorificentia diuine
maiestatis qͣ sr̃ omnia
statuere debemnus. ut i
nib bonorificct᷑ ds̃. per

Expanded text:
In qua erat nomen omnipotentis Dei, quae significat honorificentiam divinae majestatis, quoniam super omnia statuere debemus, ut in nibus honorificetur Deus per
Abbreviated transcription (Latin):
ter alius naugare ⁊ c̃. Hec qͦ
contraydolatriam dñe. Max¬
ma enim uocordia est. ut hõ
ad ymaginem dei conditus. ra¬
tionalem a bip̃o hñs ammam.
qua excogitauit quomͦ transiret
fluctus: nauem fabticans scd̃m
artis sue piciam: non honorat
illum qͥ hanc sibi dedit sciam.
⁊ inuocet ydolum. ꝙ simili ar¬
te ⁊ maiori nauitate. formauit.
Cumenum maiorsit. qui fecit
quam quod fit facturam suam
adorare insanire est.
adco naingandicursus petendꝰ.

Expanded text:
terum alius navigare, etc. Haec quoque contra idololatriam dicuntur. Maxima enim vecordia est, ut homo ad imaginem Dei editus, rationabilem ab ipso habens animum, quo excogitavit quomodo transiret fluctus, navem fabricans secundum artis suae peritiam, non honoret illum qui hanc sibi dedit scientiam, et invocet idolum, quod simili arte et majori vanitate formavit. Cum enim major sit qui fecit quam quod fit, facturam suam adorare insanire est. A Deo navigandi cursus petend
Abbreviated transcription (Latin):
amma est. ⁊ ꝓsanitate qur̃o infirmum dep̃cat᷑ ⁊ pro
inta mortuum rogat ⁊ inaduitorium: inutilem
ambulare non potest ⁊ de acqͥ¬
rendo ⁊ de oꝑañdo ⁊ de om̃iũ
rerum euentu: petit abeo. quiĩ
omñib est mutilis. terum
alius nauigare cogitans. ⁊ ꝓferos
portante se fragilius lignum in¬
uocat. Illud enim cupiditas ac¬
quirendi: excogitauit. ⁊ artifex
sap̃ia fabricauit sua. Tu autem
dedisti in mari uiam. ⁊ int̾ fluctꝰ
semitam firmissimam. ostendens.
qm̃ potens es eromnib sanarer⁊
sisine rate quis adeat mare. Set
ut non eẽt uacua sapĩe tue oꝑa¬

Expanded text:
ma est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros portante se fragilius lignum inllud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapient
Abbreviated transcription (Latin):
doresol. ⁊ uerbum bonum
largientem a nequitia ira¬
scentis unde sermo durus
suscitat rixas. lenis nntigat
suscitatas.¬

Expanded text:
dore solis: et verbum bonum largientem a nequitia irascentis; unde: Sermo durus suscitat rixas, lenis mitigat suscitatas
Abbreviated transcription (Latin):
Non est minuere. ⁊ c̃. Nich descͥp¬
turis scis est mumiendum non
addendum. Unde. Siquis appo¬
sucrit ad hec apponet super fili¬
um illum deus plagas scripturas

Expanded text:
Non est minuere. Nihil de Scripturis sanctis est minuendum, nihil addendum: unde, Si quis apposuerit ad haec, apponet super illum Deus plagas scriptas
Abbreviated transcription (Latin):
oestabit iui suum⁊ eoda il¬
liuis impinguabit. Disciplina il¬
luis datum dei est.mulier sensa¬
ta ⁊ tacita. non est ĩmutatio exm¬
dite amme. Gr̃a supergram muliet
sancra t pudorata. Omnii aute
porrocratio non est digna c̃ ntuie¬
ti ine. sicut solorers ninii¬
do in altissimis dei. sic mulieris bo
ne species mornamcutum douuis
eiꝰ. lucerna spleiroens suꝑ candela¬
brum scm. ⁊ species facici suꝑetatẽ
stabilem. Columne auree suꝑ ba¬
ses argenteas. ⁊ pedes firmi super

Expanded text:
lectabit virum suum et ossa illius inpinguabit disciplina illius datus Dei mulier sensata et tacita non est inmutatio eruditae animae gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non est digna continentis animae sicut sol oriens mundo in altissimis Dei sic mna species in ornamento domus est. Lucerna splendens super candelabrum sanctum species faciei super etatem stabilem. Columne auree super bases argenteas: et pedes firmi super
Abbreviated transcription (Latin):
Quĩ sapientia dei ammas
clectorum mmibuit. ⁊ tribuit
eis custodiam oris ⁊ efficaciã
oꝑis. nec cos asc declinare ꝑ¬
mittit. qr omnis qui natus
est ex deo non peccat. fidem
tus est inse bt̃¬

Expanded text:
Quia sapientia Dei animas electorum imbuit, et tribuit eis custodiam oris et efficaciam operis, nec eos a se declinare permittit, quia omnis qui natus est ex Deo, non peccat, fidem,tus est, in se
Abbreviated transcription (Latin):
tur insaniunt aui certe uaticinã¬
tr salsaaut iiuel iniuste. aut
ꝑiurant cito. Cum enim confroũt
mydolis que sunt sine amma maie
uirantes: noceri se nonsperant.Utͣ¬
q gͦ illis euemient digne. qm̃ ma
le senserunt de dec attendentes
ydolis ⁊ iniuste uirauerunt mydo¬

Expanded text:
tur insaniunt aut vaticinantur falsa aut vivunt iniuste aut periurant cito dum enim confidunt in idolis quae sunt sine anima male iurantes renoceri se non sperant utraque ergo illis evenient digne quoniam male senserunt de Deo adtendentes idolis et iniuste iuraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
icut o morgano diulrlom ad
concordiam melodie tempera¬
mento consentiunt. ita discre
sibi condidit. contrariam. set
ꝑ ominia uoluntati sue consen¬
taneam.¬
R̾. unde estimari. ⁊ c̃. bomines

Expanded text:
icut in organo diversi soni ad concordiam melodiae temperamento consentiunt, ita discrepsibi condidit contrariam, sed per omnia voluntati suae consentaneam. Unde aestimari, etc. Homines
Abbreviated transcription (Latin):
emosit que nunt¬
da dei qui illumi
tus. inparadisolocat᷑
cunctis animatib
prelatus ꝑtͦnsgres¬
sionẽ mãdatimn¬

Expanded text:
quae suntnda Dei qui illumintus, in paradiso locatus, cunctis animantibus praelatus: per transgressionem mandati
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inconsensu suꝑbie cum se natioẽs
extulissent sciuit iustum ⁊ cõserua¬
uit sine querela deo⁊ infilii s mise

Expanded text:
et in consensu nequitiae cum se nationes contulissent, scivit justum et servavit sine querela Deo, et in filiis mise
Abbreviated transcription (Latin):
deloc ip̃m ean sapia scire cuuis
eet hoc donum adii dñm ⁊ dep̃ca¬
tus sum illum ⁊ dixi extotis p̃cordiis
meis. Heus patrum meoꝵ ⁊ ñe
rei creare que ate facta est ut

Expanded text:
oc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum, adii Dominum, et deprecatus sum illum, et dixi ex totis praecordiis meis: Deus patrum meorum, et retur creaturae, quae a te facta est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illui sapia. ⁊ p̾claritas incõmumi¬
catione sermonum illius . Eicuibã
er autem eram ingeniosus. ⁊ sor¬
titus ammam bonam. Et cũ eẽm
magis bonus. ueni ad corpꝰ incom¬

Expanded text:
lius sapientia et praeclaritas in communicatione sermonum ipsius circuibam puer autem eram ingeniosus et sortitus sum animam bonam et cum essem magis bonus veni ad corpus incoi
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis plaga ⁊ c̃. Non est maior
gratia quam nera leticia mentis
non maior plaga quam tristicia
frandulenti cordis inỹdolatria ł

Expanded text:
Omnis plaga. Non est major gratia quam vera laetitia mentis, nec major plaga quam tristitia fraudulenti cordis in idololatria
Abbreviated transcription (Latin):
apientiam om̃iũ antiquoꝵ exquiret sa¬
piens ⁊ inꝓphetis uacabit. nartationẽ inroꝵ
rominatoꝵ. consemiabit. ⁊ inũsutias pabo¬
larum. sinuil introibit. Occultaͣ ꝓũbioꝵ exqͥ¬
ret.⁊ in aͣb i conditis parabolarum confisabit᷑¬

Expanded text:
apientiam omnium antiquorum exquiret sapiens et in prophetis uacabit, narrationem uirorum nominatorum conseruabit et in uersutias parabolarum simul introibit, occulta prouerbiorum exquiret et in absconditis parabolarum conuersabit
Abbreviated transcription (Latin):
est semꝑ ꝓpter opus suum ⁊ in num̃a eft om̃is
oꝑaeiꝰ. Inbr achio suo formabit lutum. ⁊ ante
pecles suosͤ curuabit uirtutem suã. Corsium
dabit ut consumet luntionẽ ⁊ ugilia sua
mundabit fornacem. Omues hii mmanib
siis sꝑauerunt.⁊unusquisq in arte sua sa¬
cuntas ⁊ ñ inhabitabunt. nec mnam¬
suꝑ sellam iudicis ñ sedebunt: et¬
cestam̃tum iudicii ñ intelligent. ne

Expanded text:
est semper propter opus suum et innumera est omnis operatio eius in brachio suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem omnes hi in manibus suis speraverunt et unusquisque in arte sua saet non inhabitabunt nec inamsuper sellam iudicis non sedebunt etstamentum iudicii non intellegent ne
Abbreviated transcription (Latin):
stituerunt. Alii quid̃ ignotos
non recipiebant aduenas.
Alii autem bonoshospites
inserintutem acci piebant.
Et non solum hec. s ⁊ alius qui¬

Expanded text:
stituerunt; alii quidem ignotos non recipiebant advenas, alii autem bonos hospites in servitutem redigebant. Et non solum haec, sed et alius qui
Abbreviated transcription (Latin):
rie defalsis amicis ag̾.aquib
cauere debenius miftice uͦ hetioos
notat qui si tĩe sunt amici quoꝵ
doctrina plena est rubigme erroris
⁊ nequitie quorum sermo serpit.
ut cancer qͣuis fideles ⁊ catho¬

Expanded text:
rice de falsis amicis agit, a quibus cavere debemus. Mystice vero haereticos notat, qui non vere sunt amici, quorum doctrina plena est rubigine erroris, et nequitiae: quorum sermo serpit ut cancer, quamvis fideles et catho
Abbreviated transcription (Latin):
erit. sodat amico corroolet causa uen¬
tns enontra hostem accipiet scuitum.
Nonobliuiscaris amicitui mammo
tuo. ⁊ non imnmemor sis illiꝰ moꝑib
tuis. Noli consiliari cum socero tuo. et
azelantib te. absconde consilium. Om¬
mul corsi liaris ꝓdit consilium. s est
consiliarius insemet ip̃o. Aconsiliario¬
malo sernaammã tuam. Orius scito
que sit illius necessitas ⁊ ip̃se manimo
suo cogitabit. ne forte mittat sudem
int̾ram.⁊ dicat tͥ. bona untauiatua ẽ.¬
⁊ stet econtrario uroere. quid tͥ euem¬
at. Cum uiro religioso tracta uesc̃i

Expanded text:
erit sodalis amico condolet causa ventris et contra hostem accipiet scutum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum socero tuo et a zelantibus te absconde consilium omnis consiliarius prodit consilium sed est consiliarius in semet ipso a consiliario serva animam tuam prius scito quae sit illius necessitas et ipse enim animo suo cogitabit ne forte mittat sudem in terram et dicat tibi bona est via tua et stet e contrario videre quid tibi eveniat cum viro inreligio
Abbreviated transcription (Latin):
Disturcit partes illorum. ⁊ c̃ Sin¬
głarum gentrum originem ꝑdi
uetsas partes mũdi discreĩt. ⁊ q̃¬
q gens parentis tui uocabrilod
siam instituens ꝑ totius orb partes
dilatauit.⁊ insingulis gentibus
collocauit. ut in diuersis locis.
ditiersa nomma uindicaret sibi.

Expanded text:
Distinxit partes illorum. Singularum gentium originem per diversas partes mundi discrevit, ut quaeque gens parentis sui vocabulo desiam instituens, per totius orbis partes dilatavit, et in singulis gentibus collocavit: ut in diversis locis diversa
Abbreviated transcription (Latin):
ri se cõmrinicat. ⁊ ditiori te ne socius fĩns.
uro communicabit cacab adollam:
uando enim se colliserint confrin
si habes comuiet tecum. ⁊ euacuabit
te. ⁊ ip̃e non dolebit suꝑte. Si necessa¬
rius illius fĩns supplantabit te. ⁊ subri¬
dens sꝑem dabit narrans t omniabo¬
na. ⁊ dicet. Quro opus est ubi: Et con

Expanded text:
ri se communicat. Ditiori te ne fueris socius. Quid communicabit cacabus ad ollam? Quando se colliserint, consi habes convivet tecum et evacuabit te et ipse non dolebit super te si necessarius illi fueris subplantabit te et subridens spem dabit narrans tibi bona
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus a pontiore discede ex hoc em̃
magis te aduocabit. e imꝓb sis
ne inpingaris.⁊ nelonge sis abeo. ne cas in obliuionẽ.¬
De retincas exequo loqui cum illo
n credas multis uerbis illuis.x mł¬
taenm loquela temptabit te. ⁊sub¬
ridens interrogabit ce deabscondi

Expanded text:
vocatus a potentiore discede ex hoc enim magis te advocabit ne inprobus sis ne inpingaris et longe abesto ne eas in oblivionene retineas ex aequo loqui cum illo ne credas multis verbis illius ex multa enim loquella temptabit te et subridens interrogabit te de absco
Abbreviated transcription (Latin):
terunt cõgnosce bonumar¬
tificẽ. qui ꝓpͥe est qr in muta¬
bil ⁊ semꝑ idẽ. semꝑ in se
manens: regit onsĩa. uanis¬
simagͦ uanitas hõmũ qui
ꝓcreatore creaturas uen̾ant᷑¬

Expanded text:
erunt cognoscere bonum artificem, qui proprie est, quia immutabilis, et semper idem, semper in se manens, regit omnia. Vanissima ergo vanitas hominum, qui pro Creatore creaturas venerant
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum tuo mumere
defendar auoragine
desidera incõgitatu
suo flagella discipline¬
⁊ incorde doctrinam sa¬
pientie ne forte ꝑ igni¬
uantiam. non agnosca
tiplicentur ei crimi¬
na pro quib cadat¬

Expanded text:
uasi: Tuo munere defendar a voragine Desiderat in cogitatu suo flagella disciplinin corde doctrinam sapientiae: ne forte rantiam non agnoscat tiplicentur ei crimina, pro quibus cadat
Abbreviated transcription (Latin):
sorcm fligit peccor ⁊ in mundus. Bona uerba repro¬
missoris. sͥ ascribit pecc̃or. ⁊ ingratꝰ sensu derelinqd
liberantẽ se. Uir repromttit᷑ deprarimo suo. ⁊ cũ

Expanded text:
sorem fugit peccator et inmundus. bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo suo, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uagati sunt ingentib lientis.
pecfor transgrediens mandatum
dm̃ incidet inꝙmislione nequam
⁊ qui coͣnarur multa agere incrdet
tum.⁊ domus ꝓtegens turpidinem.
meliorest. uuctus pauꝑis subtegimi¬
ne asserum ꝙͣ epile splendroe in
ꝑegre sine domicilio. minimum

Expanded text:
i sunt in gentibus alienis peccator transgrediens mandata Domini incidet in promissionem nequa et qui conatur multa agere incidet tum et domus protegens turpitudinem melior victus pauperis sub tegimen asserum quam epulae splendidae in peregre sine domicilio super minimum
Abbreviated transcription (Latin):
dito cordis semꝑdominosa¬
crificant. Uñ sacrificium dõ
sp̃c contribulatus ⁊ alibi.
Inme sint ds̃ uota mea que
R. Memorat dm̃ ꝑcussise pri¬
mogenita egipti. nͥbi nec sicui
prius simulatĩtunt egyptii

Expanded text:
dito cordis semper Domino sacrificant, unde: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Et alibi: In me sunt, Deus, vota tua , c. Memorat Deum percussisse primogenita Aegypti, ubi nec sicut pr
Abbreviated transcription (Latin):
ego iortalu homo. similis hominib.
⁊ cxgenere terre illius. qui pͥor factus est.
⁊ inuentre matͥs figuratus sum caro
detem mensium temꝑe coagulatus
sum insangunẽ. exsemine hominis.
⁊ delestamento sõpnii conuenientis.

Expanded text:
ego mortalis homo, similis hominibus, et ex genere terreno illius qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro, decem mensium tempore coagulatus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somnii convenienti
Abbreviated transcription (Latin):
uit popłs uñm excelsũ ĩ prece us
dum ꝑfectus est hõr oñi munu
suũ ꝑfecerunt. Tunc descendẽs
extulit manus suas. momẽ
congregationẽ filioꝵ isrł dare
głam deo alabiis ⁊ ĩnomine ip̃iꝰ
uolens ostendere uirtutẽ der⁊
om̃ium. qui magna fecit ĩom̃i
t̾̃ra qui auxit dies nr̃os anentre
matris nostre.⁊ fecit nob̾cũ scd̃m

Expanded text:
vit populus Dominum excelsum in prece usque dum perfectus est honor Domini et munus suum perfecerunt tunc descendens extulit manus suas in omnem congregationem filiorum Israhel dare gloriam Deo a labiis suis et in nomine ipsius volens ostendere virtutem Dei. omnium, qui magna fecit in omni terra, qui auxit dies nostros a ventre matris nostrae, et fecit nobiscum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
malo cidomii. cin uirgule
inter canicde ortum cauerna
soł causa. ⁊ ip̃a storax cala¬
iites pinguis. resma odoris
mellosum liquorẽ emittẽs.
storax dicta. qr est gutta ar¬
boris ꝓfluens. ⁊ ꝯgelata. nã
gͣti stiniam guitã dicunt.¬

Expanded text:
mali Cydonii, cuius virgulae inter Caniculae ortum cavernatsolis causa. Et ipsa storax calamites, pinguis, resinosa, odoris mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
imu̾ndum canne rotundꝰ.
⁊ gratilis grngnitur mindia.
⁊ et hiopia furtice urem. duoꝵ
tm̃ cubitoꝵ. colore subuigro. ł
cinereo. tenuissimarum uir¬
garum. nam qd̃ crassum eft
despicitur. gratiliꝰ uero carius
ed̾ cñ frangitur. iisibile spi¬
ramentu enieeit in modum ne¬
bule ł puluis.

Expanded text:
otundus et gracilis. Gignitur in India et Ethiopia, frutice brevi duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod crassum est despicitur; gracilius vero charius: quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit in modum nebulae vel pulveris.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsiliente spuma pingui que
ꝯcreta densatur. uibi loci na¬
tura poscat. tegete palmea
eitipiente. ꝙ in arbdre besit.
ferto depestitut. Ideo corticosñ
iudetur purissimum. hoc
corticib. rubum hoc exit. nec
lis maris inaccessa sarma¬

Expanded text:
prosiliente spuma pingui, quae concreta densatur ubi loci natura poscat tegete palmea excipiente; quod in arbore haesit ferro depectitur; ideo corticosum videtur purissimum; hoc rubrum hoc exit, nec lis mari inaccessa
Abbreviated transcription (Latin):
Cum erim tẽptatisunt.
Isititas peccantes. dignis
plagũ corripuit deus ⁊ pe¬
intentes consolatus est. egii¬
tios ⁊ cananeos: tamquam
miscd̃ia in dignos extͣmina¬

Expanded text:
Cum enim tentati. Israelitas peccantes dignis plagis corripuit Deus, et poenitentes consolatus est, Aegyptios et Chananaeos tanquam misericordia indignos extermina
Abbreviated transcription (Latin):
dei ⁊ p̾dicationẽ despiciebãt
ribiq terrarum. uagi⁊ pro
fugi uariis ca dib affligim¬
tur. Gentiles uer⁊o ad fidem
conuersi. ⁊ susci pientes
pat̃nam correctionem a dei
mia ñ recedunt ut qui fue¬
dent aibuꝰ rant incapite. sint incanda
⁊ econuerso.

Expanded text:
dicationem despiciebant, ubique terrarum vagi, et pro fugi variis cladibus affliguntur. Gentiles vero ad fidem conversi, et suscipientes paternam correctionem a Dei misericordia non recedunt: ut qui fuerant in capite, sint in cauda, et e converso.
Abbreviated transcription (Latin):
is.dhucenim inter manus habẽ¬
tes luctum. ⁊ deplorantes cromonumtum mortu¬
orum aliam sibi assũpserunt cogitationẽ inscĩe.
et quos rogantãs ꝓiecerant hos tamquam fugitiuos
ꝑsequebantur. Ducebat enim illes adhũc finc̃.
digna uecessitas. ⁊ bhorum que actrderant commei

Expanded text:
dhuc enim inter manus habentes luctum, et deplorantes ad monumenta mortuorum, aliam sibi assumpserunt cogitationem inscientiae; et quos rogantes projecerant hos tanquam fugitivos persequebantur; ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas; et horum quae acciderant comme
Abbreviated transcription (Latin):
bitur suꝑbia sic substantia suꝑbi
erodicabitur. Deprecano pauꝑis
exore. usq ad aures ꝑueniet. ⁊ iu¬
dicium festinato aouemet illi Qui
odit correptionem uestigium est
pecc̃oris. ⁊ qui timet dm̃: cõuert¬

Expanded text:
bunt substantiam sic substantia superbiae eradicabitur deprecatio pauperis ex ore usque ad aures eius veniet et iudicium festinato adveniet illi qui odit correptionem vestigium est peccatoris et qui timet Deum convert
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcum non gelii ueritatem¬
uoluntate erubescet filius
⁊ pauca reddunt. ⁊ eos quib
itiendo ꝓmictunt. inimi¬
cos sibi faciunt.

Expanded text:
lii veritatem erubescet Filius  pauca reddunt, et eos quibus mentiendo promittunt, inimicos sibi faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ydola edificauerit: indet᷑
gͦ magis conuenre popło
scõrum. qui in baptismo re¬
geñatus infide saluatoris
imbutus ꝓuericiam in do¬
lis sue bone ⁊ simplicis mn

Expanded text:
et idola aedificaverit? Videtur ergo magis convenire populo sanctorum qui in baptismo regeneratus est, et fide Salvatoris imbutus, pueritiam indolis suae bonae, et simplicis in
Abbreviated transcription (Latin):
Unus est altissimus creatoromnium omm¬
potens. ⁊ rex potens ⁊ metuendus nimis.
sedens suꝑ tronum illuis. ⁊ dnãns deus.
Ip̃e creauit illam sp̃u sc̃o. ⁊ uidit ⁊ dinu¬
merauit. ⁊ mensus est. ⁊ effud̃ illam suꝑ

Expanded text:
unus est Altissimus creator omnipotens rex potens et metuendus nimis sedens super thronum illius et dominans Deus ipse creavit illam spiritu sancto et vidit et dinumeravit et mensus est et effudit illam super
Abbreviated transcription (Latin):
mittere illis multitudinem uloꝵ.
aut audaces leones. aut nom geñis ira plenas: ⁊ igno¬
tas bestias. aut uaporem ignium: spirantes. aut ubo
rcm fimm. proferentes. aut horrendas abocłis. scm¬
tillas mittentes. quarum non solum lesura pot̾at
illos ext̃minare. s.⁊ aspectus ꝑtimorem occide.Iam
⁊ sinehis. uno spu poterant occidi: ꝑ secutionẽ passi
ab ip̃is factis sins ⁊ disꝑsi: ꝑ sp̃m uͥ

Expanded text:
mittere illis multitudinem ursorum, aut audaces leones, aut novi generis ira plenas ignotas bestias, aut vaporem ignium spirantes, aut fumi odorem proferentes, aut horrendas ab oculis scintillas emittentes: quarum non solum laesura poterat illos exterminare, sed et aspectus per timorem occidere. Sed et sine his uno spiritu poterant occidi, persecutionem passi ab ipsis factis suis, et dispersi per
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis caro sicut fenum ueterascet. ⁊ sicut
oleum frutificans m arbore uirtoi. alia ge¬
nerantur.⁊ alia deiciuntur sic generatio
carnis ⁊ sangus alia fiiitu ualia nasci¬
tur. Omne opꝰ corruptibile infine deficiet.
⁊ qui illud oꝑatur. ibit cum illo ⁊ omme
omne opꝰ electum iustificabitur. ⁊ qui oꝑat᷑¬

Expanded text:
caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur: sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficiet: et qui illud operatur, ibit cum illo. Et omne opus electum justificabitur: et qui o
Abbreviated transcription (Latin):
lis est intentus ⁊ panẽ
celestem .i. intellectum
diuine sapĩe non mete¬
sa martescit indigenti.
tamundi lutruria bono¬
rum oꝑm oblationes
ri possumus pꝰ mortẽir
enim que festinat non

Expanded text:
est intentus, et panem coelestem, id est intellectum divinae sapientiae non meresa marcescit indigentia.ta mundi luxuria, bonorum operum oblationes ri possumus: post mortem enim, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui requiescit ucta domim illuis. ⁊ inparie¬
cib illuss figiens billiiiu. statuet casulam sua
admanis illiuis ⁊ rqinescet iicasula illiusbo
na ꝑeuum. statuet filios suos subtegime iluis.
i subramis alius morabitur. protegetur subteg¬
cet. Quitimet dm̃n faciet uonͣa ⁊ qui con

Expanded text:
illius, et in parietibus illius figens palum. Statuit casulam suam ad manus illius et requiescunt in casula illius dona per aevum. Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramis illius morabitur, protegitur subcet. Qui timet Dominum faciet illud, et qui con
Abbreviated transcription (Latin):
ligna iustos signant
qͥ tructumdant in
tempore: quoꝵ folia
non decidunt.⁊ om̃ia
fundamentum aut̃
to edificii non dissol¬
uitur. qr fides passi¬
onis rͥ m cordib hom

Expanded text:
Ligna justos signant, qui fructum dant in tempore, quorum folia non decidunt: et omnia fundamentum autem to aedificii non dissolvitur: quia fides passionis Christi in cordibus hom
Abbreviated transcription (Latin):
godonosor. consiuum¬
tͥi pect̃a elemosinis¬
tras misericordiis pau¬
pum. si forsitan igno
s̃cat deus delicus tuis

Expanded text:
pro peccato, peccatum vocatur. Qui autem parenmiseretur, justitiae praemium recipiet a peccatis absolutus.
Abbreviated transcription (Latin):
delet. hostia enĩm. q̃
pro pecc̃o. pecam uoca¬
tur qͥui autem paren¬
miseretur iusticie prt̾¬
mium recipiet apecc̃s
absoltitus.

Expanded text:
delet. Hostia enim quae pro peccato, peccatum vocatur. Qui autem parenmiseretur, justitiae praemium recipiet a peccatis absolutudelet. Hostia enim quae
Abbreviated transcription (Latin):
tax. Qui garroet miquitate deno¬
aabitur. ⁊ qui odit correctionem.
inetur uita. Etqumodit loqua¬
citatẽ extinguit malitia elm pec¬
cat inmimamsuam. non penite¬
bit. nt ioumdatur inmalitia
beris. Anꝑico noli⁊ ininico uarra
scmꝑ. Audisti uerbum aduersus
ꝓximum tuum cõmoriatur inte
fidens. qm̃ ñte disrumpet. Afa¬
cie uerbi parturit fatiuis. taqua
gemitus partus infantis. Sagitta
infrta temori cormis: sic uerbum
in corde ftulti. Corripe amicum. ne
forte intellexerit ⁊ dicat non fati.
aut si fecerit: ne ifum ergoat fac̃e.
corripe ꝓximum ne forte ñ dixerit.
⁊ si dixerit ne forte iteret. Corripe a¬
micum seꝑe enum fit cõmissio. ⁊ ñ
om̃i uerbo credas. Est qui labitur

Expanded text:
i gaudet iniquitate denotabitur; et qui odit correptionem minuetur vita. Et qui odit loquacitatem, exstinguit malitiam. Qui peccat in animam suam poenitebit, et qui jucundatur in malitia beris. Amico et inimico noli s: Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere. corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non omni uerb
Abbreviated transcription (Latin):
pessimo facto ne replices.
ut cantelam. ⁊ discretionẽ
babeamus. ne amico. ⁊ mi¬
nuico .i. catholico. ⁊ hetico
nr̃a pandamus occuttaq
miraicus licet blandiatui
deciꝑe temptat

Expanded text:
e ad facto ne replices put cautelam et discretionem habeamus: ne amico et inimico, id est catholico et haeretico nostra pandamus occulta: quia inimicus, licet blandiatur, decipere tentat
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex difficilimis. qd¬
omnino impossibile e¬
estimetur. si enim hec
que in certo numero
dita surnt. nemo potest

Expanded text:
ut ex difficillimis, qomnino impossibile eestimetur. Si enim haec quae in certo numero ita sunt, nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
ios fĩ. Auus meus iħc postquam se ampluis dedit ad diligentiam lectionis legis ⁊ ꝓpi¬
tarum ⁊ aliorum librorum: qui nobis aparentib nr̃is traditi sunt. uolui ⁊ ip̃ scribere.
ud horum que ad doctrinam ⁊ sapĩam ꝑtinent ut desiderantes disce: ⁊ illorum ꝑta
fc̃. magis magisq attendant animo ⁊ confirmentur ad legitimam uitam. hortor itaq ue
ios cum beniuolentia.⁊ attentõri studio lectionem facere. ⁊ uemam hr̃e in rilis inqͥ
udemur sequentes ymaginem sapientie. ⁊ deficite inuerborim compositione. Nam deficiuunt
temporib tholomei euergetis regis pofiqͣm ꝑuem in egrotum cum multum tp̃ris
fecissem: inueni.i. libros relictos: non parue neq contepnendẽ doctrine. Itaq bonum ⁊ neces¬
m putami ⁊ tp̃ aliqͣm adde diligentiam ⁊ laborem interpretandi istum librum. ⁊ nr¬
ta nigilia attuli doctrinam inspatio tpr̃is. adilla: quead finem ducunt librum istum da¬

Expanded text:
 meus Iesus postquam se amplius dedit ad diligentiam lectionis Legis et Prophetarum et aliorum librorum qui nobis a parentibus nostris traditi sunt, volui et ipse scribere aliquid horum quae ad doctrinam et sapientiam pertinent, ut detor itaque venire vos cum benevolentia et adtentiore studio lectionem facere, et veniam habere in illis in quibus videmur sequentes imaginem sapientiae et deficere in verborum conpositione. nam deficiunt verba temporibus Ptolomei Euergetis regis, postquam perveni in Aegyptum et cum multum temporis ibi fecissem, inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, e
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃tum edificant᷑. Huiꝰ enĩ
plantationis sapiens apł̃s fu¬
it. Ait enim. Ego plantaui. In
atͥis domꝰ dei nr̃i florebunt. Q
enĩ qͣsi sicca arbor in hoc scło ꝯ¬
spiciunt᷑: ibi qͥdem florentes.⁊
sic̃ sol fulgentes apparebunt.
tib senect̾a. ⁊ uirtutũ seu̾itate
multiplicabunt᷑. Sc̃s enĩ quã¬
uis malicia puer:. sensib tam̃
oĩ tp̃r senex ẽ. Et b̃npatientes
erunt. Sunt enĩ ⁊ latͦnes pati¬
entes: s ñ b̃n. Qͦd enim patiun¬
tur: ñ ꝓ amore dei. s nequicia

Expanded text:
ficantur. Hujus enim plantationis sapiens Apostolus ait: « Ego plantavi . » In atriis domus Dei nostri florebunt. Quia enim quasi sicca arbor in hoc saeculo conspiciuntur, ibi quidem florentes; et sicut sol fulgentes apparebunt. uberi senecta et virtutum severitate multiplicabuntur. Sanctus enim, quamvis malitia puer, sensibus tamen omni tempore senex est. « Et bene sapientes erunt, » sunt enim et latrones patientes, sed non bene; qui enim patiuntur, non pro amore, sed nequitia