comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ se constric̾tione retine¬
at: qnoo &x ipsi qui ius constricti¬
onis accipiunt. se le uoluptatib
relaxant: Dum gͦ inmaioris fr̃is
domo conuiuantur: pereunt: qa
tius uires accipit: quando uipsos
qui ꝓcustodia disciplinȩ prelati
sunt lȩciciȩ seruire cognoscit. Can¬
to enĩ licentius adferiendũ oc¬
cupat: quanto &hi qui interce¬
dere. ꝓculpa poterant uolupta¬
ti uacant. Absit autem. ne tanti
uiri filios ꝑconininoꝵ studia
inguigitando uentri uacasse
suspicemur: sed tamen ueracit̃
nouimus. quia et si ꝑdisciplinȩ
quisq eustodiã necessitatis me¬
tas edendo ñ transit: accensa ta¬
men mentis intentio. int̃conuiuia
torpescit: et minus inquanto sit
temptationũ bello. considerat:
quȩ se. piecurtatem relarat Indie
eigo primi frĩs filios obruit: qͥa
antiquus hostis inmorte minoꝵ
subucrsionis aditum pnegligen¬
tiam maioꝵ quęrit. S qͥa qͣntis
nuntioꝵ iaculis sit ꝑcussus. ag¬
nouumus: uir fortis nr̃ qualis in¬

Expanded text:
inae se constrictione retineat, quando et ipsi, qui jus constrictionis accipiunt, sese voluptatibus relaxant? Dum ergo in majoris fratris domo convivantur, pereunt, quia tius vires accipit, quando et ipsos qui pro custodia disciplinae praelati sunt laetitiae servire cognoscit. Tanto enim licentius ad feriendum occupat, quanto et hi qui intercedere pro culpis poterant voluptati vacant. Absit autem ne tanti viri filios per conviviorum studia ingurgitando ventri vacasse suspicemur; sed tamen veraciter novimus quia etsi per disciplinae quisque custodiam necessitatis metas edendo non transit, accensa tamen mentis intentio inter convivia torpescit; et minus in quanto sit tentationum bello considerat, quae se per securitatem relaxat. In die ergo primi fratris filios obruit, quia antiquus hostis in minorum morte subversionis aditum per negligentiam majorum quaerit. Sed quia quantis nuntiorum jaculis sit percussus, agnovimus; vir fortis noster, qualis in
Abbreviated transcription (Latin):
compeseuit. S cum p̃mittituꝵ.
ñ peccauit: constat. qd̃ murmu¬
rationis uitiũ. etiã acogitatione
restrinxit. Nec peccauit gͦ. nec stul¬
te locutus ẽ: quia nec ꝑconscien¬
tiam. tacitus tumuit: nec lin¬
guam incontumatiã relaxauit.
Stulte autẽ contra dm̃ loquitur.
qui inter diuinȩ ammadu̾sionis
fagella positus iustificare semet¬
ipsum conatur. Si enim se inno
alnus. quã iusticia ferientis accusał
Huc usq uerba hẏstoriȩ. nos transeur¬
risse sufficiat: iã nunc. adindagan¬
da allegorie mistena expositionis
se sermo conueitat. S in hoc qd̃

Expanded text:
compescuit; sed cum praemittitur, Non peccavit, constat quod murmurationis vitium etiam a cogitatione restrinxit. Nec peccavit ergo, nec stulte locutus est, quia nec per conscientiam tacitus tumuit, nec linguam in contumaciam relaxavit. Stulte enim contra Deum loquitur, qui inter divinae animadversionis flagella positus, justificare semetipsaliud quam justitiam ferientis accusat? Hucusque nos verba historiae transcurrisse sufficiat: jam nunc ad indaganda allegoriae mysteria expositionis se sermo convertat. Sed in hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
si aptȩ chicat. Cur laudas: quem
ꝑtegendo roboras: Despecto enim
me dignus tius laudib homoes¬
set: si suis contra me uirib staret
Unde. et mox malitiosȩ de homine
expecit: qd tamen ꝓtector homi¬
nis benigne concecit siã subdist̃.¬

Expanded text:
si aperte dicat: Cur laudas quem protegendo roboras? Despecto enim me, dignus tuis laudibus homo esset, si suis contra me viribus staret. Unde mox et malitiose de homine expetit, quod tamen protector hominis benigne concedit. Nam subdit
Abbreviated transcription (Latin):
tori. quasi sanis mẽ bris uulnus
inflixit Cum uͦ peussum corferi¬
endo repetiit: ut ad impatientiȩ u̾¬
ba compelleret. suꝑ uulnera uul
quus.non tam iactura rerum. sci
uiri patientiã rumꝑe. quam ipso
ordine nuntioꝵ: qui studens. priꝰ
parua. & post.nuntiare maiora.
inextremo. filioꝵ mortẽ intulit:
ne uilia pater rei familiaris dam¬
na duceret. si illa iam orbatus
audiret: &minus ꝑcuteret rerũ
amissio. precognita morte filioꝵ:
quia uidelicet nulla esset heredi¬
tas. si ipsos prius subtraheret qͥb
seruabatur heredes:s: aminimis
incipiens. inultimũ grauiora nun¬
tiauit: ut dum gradatim dete¬
riora cognosceret: mneius corde do¬
loris locum. omne uulnus inue¬
niret. Notandum. quã callide
dot maloꝵ pondera & diuisa &
subita nuntiantur: ut et repente
& particulatim crescens. inaudi¬
entis corde sese dolor ipse non ca¬
peret: & tanto ardentius inblas¬
phemiam accenderet: quantosui¬

Expanded text:
tori quasi sanis membris vulnus tori quasi sanis membris vulnus inflixit; cum vero percussum cor feriendo repetiit, ut ad impatientiae verba compelleret, super vulnera vulnquus, non tam jactura rerum sancti viri patientiam rumpere, quam ipso ordine nuntiorum. Qui studens prius parva, et post nuntiare majora, in extremo filiorum mortem intulit, ne vilia pater rei familiaris damna duceret, si illa jam orbatus audiret; et minus percuteret rerum amissio, praecognita morte filiorum, quia videlicet nulla esset haereditas, si illos prius subtraheret qui servabantur haeredes. Sed a minimis incipiens, in ultimum graviora nuntiavit; ut dum gradatim deteriora cognosceret, in ejus corde doloris locum omne vulnus inveniret. Notandum quam callide tot malorum pondera, et divisa, et subita nuntiantur, ut et repente, et particulatim crescens, in audientis corde sese dolor ipse non caperet; et tanto ardentius in blasphemiam accenderet, quanto su
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Qui uno uulnere non
ꝓsternitur: id cireo bis derq ꝑcuti¬
tur: ut usq: adintima. quandoq fe¬
riatur. Nuntiata itaq fuerat adu̾¬
sitas de sabeis: nuntiata diuina
animaduersio. ꝑignem decęlo: nũ¬
diatur abhominib iterum came¬
lorum raptus cedesq pueroꝵ: &
diuinȩ indignationis ira repetit᷑:
dum uentus irruens concussisse
domus angulos. atq extinxisse li¬
beros.indicatur. Quia enĩ notũ ẽ
qđ absq suꝑno nutu moueri elem̃¬
ta ñpossint: latenter infertur. qd
ipse contra illum elementa moue¬
rit. qui moueri ꝑmisit: quamuis
sathan semel accepta adño pote¬
state. adusum suȩ nequitiş etiam
elementa concutere preualet. Nec
mouere debet si sp̃s de summis
piectus. turbare inuentos aerem
potuit: cum nimirum constet.
quia &dam natis inmetallo ad
usum aqua &ignis seruit. Quesi¬
tum ẽ gͥ. ut nuntiarentur mala:
quesitum ẽ ut multa: quesitum¬
ẽ ut subita. S cum prius adu̾sa
nuntiauit:dranquillo adhuc pec¬

Expanded text:
--Qui uno vulnere non prosternitur, idcirco bis, terque percutitur, ut usque ad intima quandoque feriatur. Nuntiata itaque fuerat adversitas de Sabaeis, nuntiata divina animadversio per ignem de coelo, nuntiatur ab hominibus iterum camelorum raptus, caedesque puerorum, et divinae indignationis ira repetitur, dum ventus irruens concussisse domus angulos, atque exstinxisse liberos indicatur. Quia enim notum est, quod absque superno nutu moveri elementa non possint, latenter infertur quod ipse contra illum elementa moverit, qui moveri permisit; quamvis Satan semel accepta a Domino potestate ad usum suae nequitiae etiam elementa concutere praevalet. Nec movere debet, si spiritus de summis projectus turbare in ventos aerem potuit; cum nimirum constet quia et damnatis 49 in metallum, ad usum aqua et ignis servit. Quaesitum est igitur ut nuntiarentur mala, quaesitum ut multa, quaesitum ut subita. Sed cum prius adversa nuntiavit, tranquillo adhuc pec
Abbreviated transcription (Latin):
dem dñi exiit: quia relaxatus di¬
umitus. ab internȩ retentionis an¬
gustia. ad sui desiderii effectum
uenit. Afacie dñi exiit: quia diu
uinculis disciplinȩ religata. qͣn¬
doq uoluntas noxia. adopus ꝓ¬
cessit. Cum enim. sicut dictum
ẽ. id qđ uoluit. implere ñualuit:
quasi ante faciẽ dñi stecit: quia
illum. ab effectu maliciȩ. suꝑna
dispensatio coartauit. S afacie
eius exiit: quia potestatem tem¬
ptationis accipiens. ad maliciȩ
suȩ uota ꝑuenit. Sequit᷑. Cum¬

Expanded text:
tem Domini exiit; quia relaxatus ditem Domini exiit; quia relaxatus divinitus ab internae retentionis angustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie Domini exiit, quia diu vinculis disciplinae religata quandoque voluntas noxia ad opus processit. Cum enim, sicut dictum est, id quod voluit implere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit; quia illum ab effectu malitiae superna dispensatio coactavit. Sed a facie ejus exiit, quia potestatem tentationis accipiens, ad malitiae suae vota pervenit. Sequitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsubtilitatem: sui sum regens de¬
orsum continens: extra. cireum¬
dans: interius. penetrans: nec a¬
la ex parte suꝑior alia inferior.
aut alia exparte exterior.atꝙ
exalia manet interioꝵ sed unus
idemq totus ubiq p̾sidendo su¬
stinens: sustinendo p̾sidens: cir¬
cumdando. penetrans: penetran¬
do. cireumdans: unde suꝑius p̃¬
sidens. inde inferius iustinens: &
unde exterius ambiens. inde in¬
terius replens: sine inquietudie
suꝑius regens. sine labore inferiꝰ
sustinens interius sine extenuatio¬
ne penetrans: exterius sine exten
sione curcumdans. E st itaq infe¬
rior & suꝑior sine loco: ẽ amplũ
sine latitudine: & subtilis. sine
extenuatione. Quo gͥexitur ab¬
eo: qui dum ꝑmolem corporis
nusquam ẽ ꝑincutum scriptam
substantiã nusquam de est: S
quamddiu sathan pressus maie¬
statis potentia appetitum sue
maliciȩ exercere non ualuit: qͥħ¬
ante faciem dm̃ stettt. Afacie al

Expanded text:
per subtilitatem: sursum regens, deper subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior: sed unus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, penetrando circumdans; unde superius praesidens, inde inferius sustinens; et unde exterius ambiens, inde interius replens: sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione psione circumdans. Est itaque inferior et superior sine loco; est amplus sine latitudine, est subtilis sine extenuatione. Ubi eeo, qui dum per molem corporis nusquam est, per incircumscriptam substantiam nusquam deest? Sed quandiu Satan pressus majestatis potentia, appetitum suae malitiae exercere non valuit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cederet: quatinus fidelis famu¬
lus. eo mirabilius uictor existe¬
ret: quo uictus hostis. se contra
illum. iterum anoua bella repara¬
exitur ab eo: qui ubiq est: hinc
nan q ait. Celum & terram: ego
impleo. Hinc ẽ qđ sapientia illiꝰ
dicit. Onum celi cireuiu sola.
Hinc ẽ. qd e eius sp̃u srptumẽ¬
m sedes ẽ: terra autem scabellũ
pedum meoꝵ. Rursumq: aceo
scnptum ẽ. Celum metitur pal¬
mo: &omnẽ teriã pugillo con¬
cludit. Seci quippe cui p̃sider
interior & supior manet. Celum
palmo metiens. et terã pugillo
concludens: ostenditur. qđ ipse
sit enrun quaq cunctis rebus
quas crtauit exterior.Id nan ꝙ
qd̃ intenus concluditur: aconlu¬
dente extenus continetur. ł sedẽ
subterꝙ signatur. Quia enĩ ipse
manet intra omnia: ipse extra
omnia. ipse supra omnia. ipse in¬
tra om̃a: &e supior ẽ ꝑpotentiã.¬
et inferior. ꝑsustentationem: et ex¬
terior ꝑmagnitudinẽ: et interior

Expanded text:
cederet, quatenus fidelis famucederet, quatenus fidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella reparaexitur ab eo qui ubique est? Hinc namque ait: Coelum et terram ego impleo . Hinc est, quod Sapientia illius dicit: Gyrum coeli circuivi sola . Hinc de ejus Spiritu scriptum emichi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Rursumque de eo scriptum est: Caelum metitur palmo, et omnem terram pugillo concludit. Sedi quippe cui praesidet, interior et superior manet. Nam caelum palmo metiens et terram pugillo concludens ostenditur, quod ipse sit circumquaque cunctis rebus, quas creavit, exterior. Id namque quod interius concluditur, a concludente exterius continetur. Per sedem subterque signatur. Quia enim ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse super omnia, ipse infra omnia, et superior est per potentiaet inferior est per sustentationem, et exterior per magnitudinem, et interior
Abbreviated transcription (Latin):
postmodum traditurus tempta
tori ẽ d tamen non simul adom¬
nia relaxat hostem: ne undiq fe¬
nenᷤ. frangat ciuem. Mala enim
cum multa electis eueniunt. mi¬
ra conditoris grã. extempore di¬
spensãtur: ut quȩ coaceruata ꝑi¬
merent. possint diuisa tolerari.
Hinc. paulus ait. Fidelis ds̃. qui
ñ patietur uos temptari. supra ꝗͣ
potestis: sed faciet cum dempta¬
dione etiam exitum: ut possitis
sustinere. Hinc dauid ait.ꝓba
me dñe: & tempta me. Ac si aꝑte
dicat. Prius uires inspice: & tunc.
ut ferre ualeo. temptari ꝑmutte.
Hoc tamen qđ dicitur: ecce uniu̾¬
sa quȩ habet.mmanu tua sunt.
tantũ meum ne extendas manũ
duã: intelligi & alit̃ potest: quia
fortem quidem pugnatorẽ suũ
dñs nouerat: s: tamen diuidere
ei certamina contra hostem uo¬
lebat: ut quamuis robusto bella¬
dori uictoria incunctis suppẽte¬
ret᷑ prius tamen deuno certami¬
ne hostis addñm uictus. rediret:
tunq ei aliud. iterũ uincendo con¬

Expanded text:
tori traditurus est; sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari permitte. Hoc tamen quod dicitur: Ecce universa, quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendas manum tuam, intelligi et aliter potest, quia fortem quidem pugnatorem suum Dominus noverat, sed tamen dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis robusto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo con
Abbreviated transcription (Latin):
benedixent tibi Ac si aꝑte dicat fa
quȩ dedist subtrahe. Nam. si accȩpta
ꝑdident: respectum tuȩ gr̃e. ablatis¬
reb temporalib ñrequirit Si enim
ea in quib delectatur. ñ habuerit: fa¬
uorem tuũ. etiam maledicendo con¬
temnit. Cuius petitione callida.
nequaquã ꝓuocata ueritas uincit̃.
sed ad deceptionem suã hosti con¬
ceditur: qđ. fideli famulo. ad augĩ¬
tum mineris suffragetur. Vnde.

Expanded text:
benedixerit tibi. Ac si dicat: Ea quae dedisti subtrahe, nam si accepta perdiderit, respectum tuae gratiae sublatis temporalibus non requirit. Si enim ea in quibus delectatur non habuerit, favorem tuum etiam maledicendo contemnet. Cujus petitione callida nequaquam provocata Veritas vincitur, sed ad deceptionem suam hosti conceditur, quod fideli famulo ad augmentum muneris suffragetur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tes. accipimus: Quȩ. bene iuxta
boues pasci referunt᷑: quia m̃tes
simplicium. etiã cũ alta capere
ñ possunt eo magnis uicinȩ sũt:
quo et fraterna bona. sua ꝑcari¬
tatem credunt. Cumq inuidẽ
alienis sensib nesciunt: quasi in
pastu se minimȩ chuidunt. Si

Expanded text:
accipimus? Quae bene juxta boves pasci referuntur; quia mentes simplicium etiam cum alta capere non possunt, eo magis vicinae sunt, quo et fraterna bona, sua per charitatem credunt; cumque invidere alienis sensibus nesciunt, quasi in pastu se minime dividunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit: ut quasi omnẽ adi¬
tum consolationis excluderet¬
dum. & ipsum aduersantem ostñ¬
deret. qui consolari animum. in¬
teraduersa potuisset: quatinus
dum se temptatus undiq desti¬
tui. atq undiq premi considat:
incontumeliã. tanto audatius. qͣn¬
to & desperatius erumpat. Seq̃ꝵ¬

Expanded text:
nuntiavit; ut quasi omnem adinuntiavit; ut quasi omnem aditum consolationis excluderetdum et ipsum adversantem ostenderet, qui consolari animum inter adversa potuisset: quatenus dum se tentatus undique destitui atque undique premi considerat, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatius erumpat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
Ne reb p̾ditis. minorem audienti
dolorẽ moueat: eius aminũ adex¬
cedendũ. etiã ipsis nuntioꝵ u̾bis
instigat. Intuendum quippe ẽ.
quã callide dicitur ignis dĩ. ac
si diceretur. Illius ammadusio¬
nem sustines: quẽ tot hostiis pla¬
care uoluisti. Eius iram toleras:
cii. cotidie seruiens insudabas.
Dũ enim dñm eui seriuerat adu̾¬
sa intulisse indicat: lesum com¬
memorat in quo excedat: qͣtinꝰ
ante acta obsequia admentem
reduceret: & frustra se seriuiuisse
estimans in auctoris iniuriã suꝑ¬
biret Pa et enĩmens. cũ se adiisa
ab hominib ꝑpeti conspicit:
in diuinȩ giẽ consolatione rec¬
escit. Cumq temptationũ ꝓcel¬
las increscere extrinsecus uidit.
secessũ dñicȩ spei appetens. intra¬
portum conicientiȩ fugit. Ut uͦ
uersutus hostis. uno eodemq tẽ¬
pore sc̃i uri robustissimũ pectus
et humanis aduersitatib & ch
uina desꝑatione concuteret: &
prius. irruisse sabeos intulitͥ &
mox ignẽ cui de cȩlo cecidisse

Expanded text:
Ne rebus perditis minorem audienti dolorem moveat, ejus animum ad excedendum etiam ipsis nuntiorum verbis instigat. Intuendum quippe est, quam callide dicitur: Ignis Dei, ac si diceretur: Illius animadversionem sustines, quem tot hostiis placare voluisti; illius iram toleras, cui quotidie serviens insudabas. Dum enim Deum, cui servierat, adversa intulisse indicat, laesum commemorat, in quo excedat; quatenus anteacta obsequia ad mentem reduceret, et frustra se servisse aestimans, in auctoris injuriam superbiret. Pia etenim mens, cum se adversa ab hominibus perpeti conspicit, in divinae gratiae consolatione requiescit; cumque tentationum procellas increscere extrinsecus viderit, secessum spei Dominicae appetens, intra conscientiae portum fugit. Ut vero versutus hostis uno eodemque tempore sancti viri robustissimum pectus et humanis adversitatibus, et divina desperatione concuteret, et prius Sabaeos irruisse intulit, et mox ignem Dei de coelo cecidisse
Abbreviated transcription (Latin):
rat. & refrenat. Alia ad temptan¬
dum dat: sed abaliis religat. Uni¬
uersa quȩ habet. inmanu tua st̃
tantum. in eum ne extendas ma¬
num tuã. Substantiam ꝓdit s¬

Expanded text:
xat, et refrenat. Alia ad tentandum dat, sed ab aliis religat. Universa quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendus manum tuam. Substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
et tam̃ dño ut manũ suã extend̾e
debeat. dic: ualde notandũ est.
quia fenendi uires ĩpse nec sibi tri¬
bint: qui contra auctorẽ omnium.
meuuangłio. expellenda de ho¬
mine legio dicebat. Si eicis nos:
mitte nos ingregem porcorum.
Qui enĩ ꝑsemetipsum ire inporeos
ñ poterat: quid mirũ. si sine aue¬
toris manu sc̃ umi domumo.
contingere non ualebal: Sciendũ¬
uero ẽ. quia sathanȩ uoluntas.
semꝑ iniqua ẽ sed nunquã pote¬
stas iniusta: quia asemetipso uo¬
luntatem habet: sed adño pote¬
statem. Qd̃ enim ipse iniquȩ fa¬
cere appetit: hoc d̃s fieri non nͥ
bat in saul. E cce unus idemꝙ sp̃s
et dñi appellatur. & malus. Dñi
uidelicet plicentiã potestatis iustȩ
malus autem. ꝑdesideriũ uolun¬
tatis iniustȩ. formidari gͥ ñ debet
quia nichil nͥ ꝑmissus. uales. Sola
gͥ uis illa timenda ẽ: quiȩ cũ hostẽ
seuire ꝑmiserit: ei adusum iusti
iudicii. & iniusta illius uoluntas
seruit Paululũ uͦ manũ postulat

Expanded text:
t manum suam extendere debeat, dicit; valde notandum est quia feriendi vires nec ipse sibi tribuit, qui contra auctorem omnium sin Evangelio expellenda de homine legio dicebat: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui enim per semetipsum ire in porcos non poterat, quid mirum si sine auctoris manu, sancti viri domum contingere non valebat?  Vevero est quia Satanae voluntas semper iniqua est, sed nunquam potestas injusta, quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem: quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri non nisi bat in Saul . Ecce unus idemque spiritus, et Domini appellatur, et malus: Domini videlicet per licentiam potestatis justae, malus autem per desiderium voluntatis injustae. Formidari ergo non debet, qui nihil nisi permissus valet. Sola ergo vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii, et injusta illius voluntas servit. Paululum vero manum postulat
Abbreviated transcription (Latin):
sum. nunquã adiuma contempla¬
tione decrescere. indiuina contem¬
platione semꝑ accrescere ẽ & nun¬
quã corde recedere. quasi quodã
stabili motu ẽsemꝑ uenire. Qͥb
& dicit Descendamus: et confun¬
damus linguã eoꝵ. Ascendunt
Descendunt angłi: meo qđ creatu¬
ram se se millicitis engentem. exa¬
mine districtionis premunt. Dic̾e
g̾ dĩ ẽ descendamus & confunda¬
mus linguã eoꝵ. inse ipso.eis hoc
qd̃ rectȩ agatur. ostendere: & per
uim internȩ uisionis. eoꝵ m̃tib
exhibenda iudicia occultis mo¬
calipsim dicunt. Dignus ẽ agnus
qui occisus ẽ acciꝑe uirtutem. &
chuinitatem & sapientiã. Uox nãq
angłorum ẽ. inlaude conditoris:
ipsa admiratio intimȩ contempla¬
donis. Uirtutis diuinȩ miracula
obstupuisse: dixisse ẽ quia excita¬
tus cũ reuerentia motus cordis:
magnus ẽ. adaures incircum seri¬
pti sp̃s clamor uocis. Quȩ uoxse
quasi ꝑ distincta uerba explicat:

Expanded text:
sum nunquam a divina contemplasum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est; et nunquam corde recedere, quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt descendunt angeli in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est, Descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, in seipso eis hoc quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis moDignus est Agnus, qui occisus est, accipere virtutem, et divinitatem, et sapientiam . Vox namque angelorum est in laude conditoris, ipsa admiratio intimae contemplationis. Virtutis divinae miracula obstupuisse, dixisse est, quia excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat,
Abbreviated transcription (Latin):
S cum manifestare nos met iplos cu¬
pimus: quasi ꝑlinguȩ ianuã egre¬
cdimur: ut quales sumus intrinsec̃
ostendamus. Spuitualis autẽ na¬
tura non ita ẽ: quȩ exmente et cor¬
ẽ s rursum sciendum ẽ: qͥa ipsa
etiã uatura incorporea. cum loqui
dr̃: eius locutio nequaquã una
atq eadem qualitate format᷑. Alit̃
enim loquitur d̃s ad angłos: alit̃
angłi ad dm̃: alit̃. d̃s adscorũ an¬
turȩ excorporea oppositione nl
obstat: loquitur ds̃ adangelos
scõs eo ipło quo eoꝵ cordib oe¬
culta sua inuisibilia ostentat: ut
quicquid agere debeant. inipsa con¬
templatione ueritatis legant: &
uelut quedã precepta uocis sunt:
ipsa gaudia contemplationis. Qͣsi
inspiratur. Unde. cum eoꝵ cordib
ds̃ contra humanã suꝑbiã. animad¬
uersionem ultionis infunderet: dic̃
Uenite. descendamus: & confundamꝰ
ibi linguã eoꝵ. Dicit eis qui adhe¬
rent. uenite: quia nimirũ. hoc ip¬

Expanded text:
sed cum manifestare nosmetipsos cused cum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae januam egredimur, ut quales sumus intrinsecus ostendamus. Spiritalis autem natura non ita est, quae ex mente et corest. Sed rursus sciendum est quia ipsa etiam natura incorporea cum loqui dicitur, ejus locutio nequaquam una atque eadem qualitate formatur. Aliter enim loquitur Deus ad angelos, aliter angeli ad Deum; alittuali ex corporea oppositione nobstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso, quo eorum cordibculta sua invisibilia ostentat: ut quidquid agere debeant, in ipsa contemplatione veritatis legant, et velut quaedam praecepta vocis sint ipsa gaudia contemplationis. Quasidentibus 42 inspiratur. Unde cum eorum cordibus, Deus contra humanam superbiam, animadversionem ultionis infunderet, dixit: Venite descendamus, et confundamus ibi linguam eorum . Dicitur eis qui adhaerent, Venite; quia nimirum hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
rectus. ac recedens amalo dr̃: qͥa
subtiliter menbratimq supra ex¬
posuimus. replicare que diximꝰ.
deuitamus: ne dum discussa re¬
petimus: tardius adindiscussa ue¬
intuendum: quid sit. qđ uel ad
sathan loqui dñs dicitur uel qd
sathan dño respondere ꝑhibetur.
Discutienda quippe ẽ. quȩ nam sit
ista locutio. Neq enim uł adño.
qui sũmus atq incircum scriptus
ẽ sp̃s. uł asathan. qͥ nulla est cal¬
nea natura uestitus: humano mͦ.
aerius flatus. folle uentris ad tra¬
hitur: ut ꝑ organum gutturis uo¬
cis exprelione redidiat᷑. Sed dum
naturȩ inuisibili. natura in comp̃¬
hensibilis loquitur: dignum ẽ. ut
mens nĩa. qualitatem corporee. lo¬
cutionis excedens. ad sublimes atq
incognitos modos locutionis inti¬
mȩ suspendatur. Nos nan.q: ut ea
quȩ sentimus intrinsecus. extrinsec̃
exprimamus: hec ꝑorganum gut¬
tuns. ꝑsonum uocis. eicimus. Alie¬
nis quippe ocłis. intra secretu m̃¬
tis. quasi pꝰ parietem corporis stam̃.

Expanded text:
Deum, et recedens a malo dicitur, quia subtiliter membratimque supra exposuimus, replicare quae diximus devitamus; ne dum discussa repetimus, tardius ad indiscussa veintuendum, quid sit, quod vel ad Satan loqui Dominus dicitur, vel quod Satan Domino respondere perhibetur. Discutienda quippe est quaenam sit ista locutio. Neque enim vel a Domino, qui summus atque incircumscriptus est spiritus, vel a Satan, qui nulla est carnea natura vestitus, humano modo aereus flatus folle ventris attrahitur, ut per organum gutturis, vocis expressione reddatur. Sed dum naturae invisibili natura incomprehensibilis loquitur, dignum est ut mens nostra qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis intimae suspendatur. Nos namque ut ea quae sentimus intrinsecus extrinsecus exprimamus, haec per organum gutturis, per sonum vocis ejicimus. Alienis quippe oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus;
Abbreviated transcription (Latin):
bendum exemplum uitȩ homi¬
minib simplex:ad non parcen¬
dum malignis spiritib. rectus:
addebellandã suꝑbiam.timens
dm: ad detergendã uͦ inelectis
suis uitȩimmundiciã. recedens
amalo. De ipso enim: ꝑysaiam
eũ sp̃s timoris dñi. Et ipse amalo
singulariter recessit: quia imita
ri facta noluit. quȩ inhomini¬
bus inuenit: qm̃ attestante pe¬
tro. peccatum non fecit᷑: nec in
Respondens sathan: ait. Nunquid
frustra timet iob deum: Nonne
tu uallasti eum. ac domũ eius:
uniuersamq substantiam. ꝑcir¬
euitũ: Oꝑib manuum eius be¬
nedixisti. & possessio illiꝰ creuit
interra. Antiquus hostis. redem¬
ptorem humani generis: de bel¬
latorem suũ: inmundũ uenisse
cognouit. Unde. & pobsessum
hominem: in euuangłio dicit.
Quid nobis & tibi. fili di: Uenisti
huc ante tempus dorquere nos:
Qui tamen prius. eum hune pas¬
sibilem cemeret: cum posse mor¬
talia ꝑpeti humanitatis uideret:
omne q̃ de eius diuinitate suspi¬

Expanded text:
bendum exemplum vitae hominibus, simplex; ad non parcendum malignis spiritibus, rectus; ad debellandam superbiam, timens Deum; ad detergendam vero in electis suis vitae immunditiam, recedens a malo. De ipso enim per Isaiam eum spiritus timoris Domini . Et ipse a malo singulariter recessit: quia facta imitari noluit, quae in hominibus invenit, quoniam attestante Petro: Peccatum non fecit, nec dolus Respondens Satan ait: Nunquid frustra Job timet Deum? Nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, universamque substantiam per circuitum? Operibus manuum ejus benedixisti, et possessio illius crevit in terra. Antiquus hostis Redemptorem 56 humani generis, debellatorem suum in mundum venisse cognovit: unde et per obsessum hominem in Evangelio dicitur: Quid nobis, et tibi, Fili Dei? Venisti huc ante tempus torquere nos . Qui tamen prius cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitatis videret, omne quod de ejus divinitate suspi
Abbreviated transcription (Latin):
os iustificando facere: qualibus
nimirũ apostata angłs possit in¬
uidere. Dicere di ẽ ecce uniuersa
quȩ habet. inmanu tua sunt.
adͥꝓbationẽ fidelium. contra eos
occulta in in cursũ. illũ sue ma¬
liciȩ relaxare. Dicere dĩ ẽ. tantum
ineum ne extendas manũ tuam:
abĩmoderatȩ temptationis im¬
petu eum etiam ꝑmittendo re¬
stringere. Dicere autem diaboli
est cireuuii teriã & ꝑambulaui eã
sagacitatem suȩ maliciȩ. inuisi¬
bilib eius oculis occultare non
posse. Dicere diaboli ẽ. nunquid
frustra iob timet dm: contra bo¬
nos. intra cogitationum suarum
latibula conquerieoꝵ q ꝓuectib
inuidere: atq inuidendo repba¬
tionis rimas exquirere. Dicere dia¬
boli ẽ extende paululũ manum
adafflictionem bonoꝵ. maliciȩ¬
suȩ estib anhelare. Quo enim
eoꝵ temptationem inuidens.
appetit: eo illoꝵ quasi ꝓbatio¬
nem deprecans petit. Quia g in¬
ternarum locutionum modos

Expanded text:
os justificando facere, qualibus os justificando facere, qualibus nimirum apostata angelus possit invidere. Dicere Dei est, Ecce universa quae habet in manu tua sunt, 44 ad probationem fidelium, contra eos occulta vi incursum illum suae malitiae relaxare. Dicere Dei est, Tantum in eum ne extendas manum tuam, ab immoderatae tentationis impetu eum etiam permittendo restringere. Dicere autem diaboli est, Circuivi terram, et perambulavi eam, sagacitatem suae malitiae invisibilibus ejus oculis occultare non posse. Dicere diaboli est, Nunquid frustra Job timet Deum? contra bonos intra cogitationum suarum latibula conqueri; eorumque provectibus invidere, atque invidendo reprobationis rimas exquirere. Dicere diaboli est, Extende paululum manum ad afflictionem bonorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans petit. Quia igitur internarum locutionum modos
Abbreviated transcription (Latin):
Temptandam eoꝵ innocentiã con¬
cedendo ꝑmittit: sic̃ dic̃. Ecce u¬
muersa quȩ habet: inmanu tua
sunt. Rursumq eum atempta¬
tione ꝓhibet cum dicit. Tantum:
ineum ne extendas manum tuã.
Trib autẽ modis loquitur diabo¬
lus addm: cũ uel uias suas insi¬
nuat: uel electorum innocentiã
fictis criminib accusat: uel tem¬
ptandam eandem innocentam
postulat Uias quippe suas insi¬
nuat: qui ait. Circuiui derram:
& ꝑambulaui eã. Flectorum in¬
nocentiã accusat: quia dicit.
Nunquid frustra iob dimet deum:
Nonne tu uallasti eum. ac domũ
eius:uniuersamq: substantiam
eius. ꝑcircuitum: Temptandam
eandem innocentiã postulat:cũ
dicit. Extende manũ tuã. & tange
cuncta quȩ possidet: nisi infaciẽ
benedixerit tͥ: S dicere dĩ ẽ: unde
uenis. sicut & supra insinuauimꝰ
ui sue iusticiȩ itinera maliciȩ erꝰ
increpare. Dicere dĩ ẽ considerasti
seruum meum iob. qđ non sit
similis eisuꝑ t̾ramꝰdales electos su¬

Expanded text:
Tentandam eorum innocentiam ei concedendo permittit, sicut dicit: Ecce universa quae habet, in manu tua sunt. Rursumque eum a tentatione prohibet, cum dicit: Tantum in eum ne extendas manum tuam. Tribus autem modis loquitur diabolus ad Deum, cum vel vias suas insinuat, vel electorum innocentiam fictis criminibus accusat, vel tentandam eamdem innocentiam postulat. Vias quippe suas insinuat, qui ait: Circuivi terram, et perambulavi eam. Electorum innocentiam accusat: quia dicit: Nunquid frustra Job timet Deum? Nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, universamque substantiam per circuitum? Tentandam eamdem innoctuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Sed dicere Dei est, Unde venis? sicut et supra insinuavimus, vi suae justitiae itinera malitiae ejus inerepare. Dicere Dei est, Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram? tales electos su
Abbreviated transcription (Latin):
tatum ẽ quia diabolus ñ contra
iob. sed contra dr̃m. certamen ꝓ¬
posuit materia uͦ certaminis. bea¬
tus iob inmedio fuit. &si inseꝵ¬
monib sius dicimus iob. inter
flagella deliquisseꝰ qđ sentire ne¬
fas ẽ: deum dicimus in sua ꝓpo¬
sitione ꝑdidisse. Nam & ecce in
hoc loco intuendum ẽ quia non
prius diabolus beatum iob. ado¬
mino petiit: sed eum dñs in dia¬
boli despectum. laudauit Et n
in sua iusticia ꝑ mansurum
nosset: non utiq ꝓillo ꝓponeret.
nec piturum intemptatione. con¬
cederet: de quo. ante temptatio¬
nem. ex cħ̃ laudib intemptators
mente. inuidiȩ fuerant faces ei
ipsa admalũ inflectere bona qus¬
rit. Cum de oꝑib uincitur: ad ae¬
cusandum. uerba nr̃a ꝑscrutal
Cum nec inuerbis accusationem
reꝑit᷑: intentionem cordis fucare
contendit: tanquã bona facta. bo¬
no animo ñfiant: & ic circo ꝓpen¬
h aiudice bona ñ debeant. Quia
enim fructus arboris esse & inestu
uirides conspicit: quasi uermem.

Expanded text:
quia diabolus non contra Job, sed contra Deum certamen proposuit; materia vero certaminis beatus Job in medio fuit. Et si in sermonibus suis dicimus Job inter flagella deliquisse, quod sentire nefas est, Deum dicimus in sua propositione perdidisse. Nam ecce et in hoc loco intuendum est, quia non prius diabolus beatum Job a Domino petiit, sed eum Dominus in diaboli despectum laudavit. Et nisi in sua justitia permansurum nosset, non utique pro illo proponeret. Nec periturum in tentatione concederet, de quo ante tentationem, ex Dei laudibus, in tentatoris mente invidiae fuerant faces excipsa ad malum inflectere bona quaerit. Cumque de operibus vincitur, ad accusandum verba nostra perscrutatur. Cum nec in verbis accusationem reperit, intentionem cordis fuscare contendit; tanquam bona facta bono animo non fiant, et idcirco perpendi a judice bona non debeant. Quia enim fructus arboris esse et in aestu virides conspicit, quasi vermem ponere
Abbreviated transcription (Latin):
uident: & tamen adnos ueniũt
quia et adnos sputtuali p̃sentia
foras exeunt: & tamen ibi se un¬
de recesserant ꝑinternã contem¬
plationẽ seruant. Dicatur ergo
Uenerunt filii dei. ut adsisterene
corã dño: quia illuc sp̃s. conuer¬
sione redeunt: unde nulla m̃tis
auersione discedunt. Affuit in¬
dum ẽ. quomͦ interelectos angłoᷤ
sathan adesse potuent: qui ab
eoꝵ sorte. exigente suꝑbia. dudũ
dam natus exiuit. Sed rectȩ in¬
ter eos affuisse describitur: quia
& si beatitudinẽ ꝑdidit: naturã
tamen eis similẽ ñ amisit. & si
meritis pregrauatur: conditione
naturȩ subtilis attollitur. Inder
quia eo intuitu. quo om̃ps deus
cuncta spiritualia conspicit: etiã
sathan. inordine naturȩ subti¬
lioris uidet: atcestante scriptura.
quȩ dicit. Ocli domine eontem¬
plantur bonos & malos: sed hoc¬

Expanded text:
vident, et tamen ad nos veniunt; vident, et tamen ad nos veniunt; quia et ad nos spiritali praesentia foras exeunt, et tamen ibi se, unde recesserant, per internam contemplationem servant. Dicatur ergo: Venerunt filii Dei, ut 40 assisterent coram Domino, quia illuc spiritus conversione redeunt, unde nulla mentis aversione discedunt. CAPUT Idum est quomodo inter electos angelos Satan adesse potuerit, qui ab eorum sorte, exigente superbia, dudum damnatus exivit. Sed recte inter eos adfuisse describitur, quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. Inter quia eo intuitu, quo omnipotens Deus cuncta spiritalia conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos
Abbreviated transcription (Latin):
plationis gaudiis priuentuꝵ:
quia si conditoris aspectum exe¬
untes amiterent: nec iacentes
erigere nec ignorantib uera nũ¬
dare potuissent: fondemq: lucis.
quem egredientes ipsi ꝑderent:
cȩcis nullatenꝰ ꝓpinarent. In hoc
itaq ẽ. nunc natura angłica. ana¬
turȩ nr̃ȩ conditione distincta:
qđ nos. & loco circumscribimur:
et cȩcitatis ignorantia coartam.
Angłorum uͦ sp̃s loco quidem cir¬
cumscͥpti sunt: sed tamen eorũ
scientia. longe suꝑ nos incompa¬
rabiliter dilata tur. Interius qͥp¬
pe exteriusq sciendo. distenti st̃.
quia ipsũ fontẽ sciendiȩ contem¬
plantur. Quid enĩ de his quȩs̃
scienda nesciunt: qui scientem
omĩa sciunt: Eoꝵ itaq scientia.
comparatione nr̃a. ualde dilata¬
ta ẽ s tamen comparatione di¬
uinȩ scientiȩ angusta: sicut et ipsi
paratione summi & incireums c̃p¬
intus qͦ p̃sentes sunt: nunquã re¬
cedunt. Et faciem gͦ patris semꝑ

Expanded text:
plationis gaudiis priventur; plationis gaudiis priventur; quia si conditoris aspectum exeuntes amitterent, nec jacentes erigere, nec ignorantibus vera nuntiare potuissent; fontemque lucis, quem egredientes ipsi perderent, caecis nullatenus propinarent. In hoc itaque est nunc natura angelica a naturae nostrae conditione distincta, quod nos et loco circumscribimur, et caecitatis ignorantia coarctamur: angelorum vero spiritus loco quidem circumscripti sunt, sed tamen eorum scientiae longe super nos incomparabiliter dilatantur. Interius quippe exteriusque sciendo distenti sunt, quia ipsum fontem scientiae contemplantur. Quid enim de his quae scienda sunt nesciunt, qui scientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia comparatione nostrae valde dilatata est, sed tamen comparatione divinae scientiae angusta: sicut et ipsi paratione summi et incircumscripintus quoque praesentes sunt nunquam recedunt. Et faciem ergo Patris semper
Abbreviated transcription (Latin):
than. Qui autem filii dĩ: nelecti
angłi uocantur: dequib cũ con¬
stet. qđ obtutib maiestatis inser¬
uiant: ualde querendũ ẽ unde ue¬
mant: ut coram dño adsistant.
Dehis quippe: ueritatis uoce dicit᷑
faciem patris me: qui incȩlis est.
De his ꝓpħa ait. Milia milium mi¬
nistrabant ei: et decies milies cen¬
tena milia adsistebant ei. Si gͥ
semꝑ uident et semꝑ adsistunt:
uigilanti cura querendũ ẽ. unde
ueniunt: qui nunquam recedunt.
Sed cũ de illis ꝑpaulum dr̃: nonne
om̃s administratorii sp̃s inmini¬
sterium sunt missi. ꝓpter eos qui
hereditatem capiunt salutis: ꝑ
hoc qđ missos cognoscimus: un
et quasi dum ansam soluere nit¬
mur: nodum ligamus. Quomͦ
enĩ aut semꝑ ad sistere aut uide
semꝑ faciem patris possunt: si
administeriũ exterius. ꝓnr̃a sa¬
lute mittuntur: qđ tamen cit
soluimus: si quantȩ subtilitatis
sit angłica natura. pensamus.
Neq enim sic adiuina uisione
foras exeunt. ut internȩ contẽ¬

Expanded text:
Qui autem Dei filii, nisi electi angeli vocantur? De quibus cum constet, quod obtutibus majestatis inserviant, valde quaerendum est unde veniant, ut coram Domino assistant. De his quippe voce Veritatis dicitur: faciem Patris mei, qui in coelis est . De his propheta ait: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Si igitur semper vident, et semper assistunt, vigilanti cura quaerendum est unde veniunt, qui nunquam recedunt. Sed cum de illis per Paulum dicitur: Nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? Per hoc, quod missos cognoscimus, undet quasi dum ansam solvere nitimur, nodum ligamus. Quomodo enim aut semper assistere, aut videre semper faciem Patris possunt, si ad ministerium exterius pro nostra salute mittuntur? Quod tamen citius solvimus, si quantae subtilitatis sit angelica natura pensamus. Neque enim sic a divina visione foras exeunt, ut internae contem
Abbreviated transcription (Latin):
Diaboli autem respondere deo est.
omnipodenti maiestati eius. nil
posse celare. Unde. hic ait. Cucui¬
ui derram: et ꝑambulaui eam. Qsi
enu dicere eius ẽ qͥd egerit: scire
qd̃ actus suos illius oculis occul¬
tare non possit. Sciendũ uͦ ẽ quia
sicut hoc loco discimus: quatuor
modis loqui Utur ds̃ addiabo¬

Expanded text:
Diaboli autem ei respondere, est Diaboli autem ei respondere, est omnipotenti majestati ejus nihil posse celare. Unde hic ait, Circuivi terram, et perambulavi eam. Quasi enim dicere ejus est quid egerit, scire quod actus suos illius oculis occultare non possit. Sciendum vero est, quia sicut hoc loco discimus, quatuor modis loquitur Deus ad diabo
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt: ut abipso petant quod
eum facere uelle nouerunt. De ipso
gͣ bibunt: qđ abipso sitiunt: et mͦ
nobis adhuc incomprehensibili.
in hoc qđ petendo esuriuntꝰ presci¬
endo satiantur. Discordarent ergo
auoluntate conditoris: si. quȩ eum
uident uelle non peterent: eiq mi¬
nus inhererent: si uolentem dare.
desiderio pigriori pulsarent. Eͥb
tempus adhuc modicum: donec cõ
escite adhuc modicũ. dicere est
inter arciorem desiderii exipsa p̃¬
scientia. solatium consolationis
aspirare: ut et animarũ uox sit.
hoc q amantes desiderant: &
respondentis dĩ sermo sit. hoc qd
eas retributionis ceititudine mnt̃
desideria confirmat. Respondere
ut cum carnis resurrectionem ap¬
petunt: etiã excolligendoꝵ frm̃
augmento gratulentur. Aliter lo¬
quitur ds̃ ad diabolũ: alit̃ ciabo¬
lus addm̃. Loqui enim dĩ ẽ. addia¬
bolum. uias eius ac negotia. ani¬
maduersione occultȩ districtionis
increpare: sicut hic dr̃. Unde ueni

Expanded text:
accipiunt, ut ab ipso petant, quod accipiunt, ut ab ipso petant, quod eum facere velle noverunt. De ipso ergo bibunt, quod ab ipso sitiunt; et modo nobis adhuc incomprehensibili, in hoc, quod petendo esuriunt, praesciendo satiantur. Discordarent ergo a voluntate conditoris, si quae eum vident velle, non peterent; eique minus inhaererent, si volentem dare, detempus adhuc modabus, requiescite adhuc modicum, dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare, ut et animarum vox sit hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc, qeas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ut cum carnis resurrectionem appetunt, etiam ex colligendorum fratrum augmento gratulentur. CAP. loquitur ad diabolum, aliter diabolus ad Deum. Loqui enim Dei est ad diabolum, vias ejus ac negotia animadversione occultae districtionis increpare, sicut hic dicitur: Unde venis?
Abbreviated transcription (Latin):
merus conseruoꝵs & fr̃m eorum.
Quid ẽ. enim. animas uindictȩ pe¬
aitionem dicere: ñ diem extremi
iudicii. et resurrectionẽ extincłoꝵ
corpoꝵ. desiderare: Magnus qͥp¬
pe earũ clamor: magnũ ẽ. desich¬
um. Tanto enĩ quisq minꝰ clamat:
quanto minus desiderat. Et tanto
maiorem uocem inaures incireũ¬
scpti sp̃s exprimit: quanto se
ineius desicuium plemiꝰ fundit.
Animanũ gͥ uerba: ipsa sunt deli¬
deria. Nam. si desid̾ium. scimo
non esset ꝓpha ñdiceret. Deside¬
rium cordis eoꝵ: audiuit auris
tua. S cum aliter mouer soleat
mens quȩ petit aliterq quȩ pe¬
titur: et sc̃oꝵ animȩ. ita mint̃ni
secreti sinu dõ inhereant. ut in¬
herendo requiescant: quom di
cuntur petere. qͥs abinterna uo¬
luntate constat nullatenꝰ dis¬
crepare: Quomꝰ dicuntur pete
quas & uoluntatem dĩ certũ ẽ
et ea quȩ futua sunt ñ ignorare.
S impso positȩ. abipso aliquid pe
ardentius inherent: eo etiã. de ipso

Expanded text:
erus conservorum et fratrum eorum . Quid est animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare. Magnus quippe earum clamor magnum est desiderium, tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Animarum igitur verba ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desideria cordis eorum audiet auris tua . Sed cum aliter moneri soleat mens quae petit, aliter quae petitur, et sanctorum animae ita in interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inhaerendo requiescant, quomodo dicuntur petere quas ab interna voluntate constat nullatenus discrepare? Quomodo dicuntur petere quas et voluntatem Dei certum est, et ea quae futura sunt, non ignorare? n ipso positae, ab ipso aliquid petardentius inhaerent, eo etiam de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
s uias suꝑbiȩ eius nesciens. dam¬
nat̃. Igitur. dũ sathan deitine
suo discutitur: electi angeli requi¬
rendi unde ueniant. non sunt:
quia eoꝵ uie tanto deo note sunt.
quanto & ipso auctore ꝑagunt᷑
Dumq soli eius uoluntati inserui¬
unt: eo esse incognitȩ nequeunt:
quo. ꝑ appbationis oculum. ex
ipso semꝑ ante ipsum fiunt. Seq̃ꝵ.
terrã: & ꝑambulaui eam.Solet ꝑ¬
girum circuitus: laboris anxietas
designari. Sathan gͦ laborans. ter¬
ram circuit: quia quietus inceli
culmine stare contempsit. Cumq
se non dansuolasse. s ꝑambulaᷤ¬
se insinuat: quanto peccati pon¬
dere mimis prematur. demon¬
strat. Pambulans gͦ. terrã circui¬
uit quia abillo spirttualis poten¬
de uolatu corruens: maliciȩ suȩ pres¬
sus grauedine: foras adgyrum la¬
boris uenit. Hinc ẽ enim. qd de eo.
et eiis menbris. ꝑpsalmistam cdr:
inci agtu impii ambulant. quia
dum interiora ñ appetunt: mex¬

Expanded text:
sed vias superbiae ejus nesciens, damsed vias superbiae ejus nesciens, damnat. 41 Igitur dum Satan de itinere suo discutitur, electi angeli requirendi unde veniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt, eo esse incognitae nequeunt, quo per approbationis oculum ex ipso semper ante ipsum fiunt. Sequituterram, et perambulavi eam. gyrum circuitus, laboris anxietas designari. Satan ergo laborans terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non volasse, sed perambulasse insinuat, quanto peccati pondere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuivit; quia ab illo spiritalis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gravedine, foras ad gyrum laboris venit. Hinc est enim quod et de ejus membris per Psalmistam dicitur: In circuitu impii ambulant ; quia dum interiora non appetunt, in ex
Abbreviated transcription (Latin):
quib dã infine dicturus ẽ. Nescio
uos unde sitis: discedite ame om̃s
oꝑarii iniquitatis. Sicut & nesci¬
re mentiri. uir uerax đr: qui. labi
ꝑmendatum dedignatur: ñ qd̃
simentiri uelit. nesciat:s qd falsa
loqui. ueritatis amore contẽpnat.
cere: nͥ uias illius quasi incognitas
reꝓbare: Ueritatis gͥ lum̃. tenebias
qͥs reꝓbat ignorat: & sathanȩ itine¬
ra. quia chiudicans dampnat: di¬
gnum ẽ. ut quasi nesciens reqͥrat.
uus adquȩ latibula confugerat.
s quia uidit inculpa lapsum. iã
subpeccato uelut aboculis uen¬
tatis absconditum: quia tene¬
bras erroris eius ñ appbat. quasi
ubi sit peccator ignorat: eumq
de uoeat &e requirit. dicens. Adã
ubi es: ꝑhoc qđ uocat: signũ dat.
quia adpenitentiã reuocat: ꝑ hoc
qđ requirt: aꝑtȩ insinuat: quia
peccatores iure dam nandos ig¬
norat. Sathan gͦ dñs ñuocat: s
tam̃ requirit dicens. unde uenis:
quia nimirũ apostatam sp̃m. ad
penitentiã nequaquã reuocat:

Expanded text:
bat in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis. Discedite a me, omnes operarii iniquitatis. Sicut etiam nescire mentiri vix verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur, non quo si mentiri velit nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore contemnat.si vias illius quasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. vus ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, dicens: Unde venis? quia nimirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam nequaquam revocat;
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter ds̃ adscõꝵ animas: aliter
scõrũ animȩ locuntur ad deum.
Unde rursum inioħis apocalipsi
dicitur. Uidi subter altare dĩ aias
int̾fectorum ꝓpter uerbum dei.
et ꝓpter testimonium qđ habe¬
bant: & clamabant uoce magna.¬

Expanded text:
Aliter Deus ad sanctorum animas, aliter sanctorum animae loquuntur ad Deum. Unde et in Joannis Apocalypsi rursum dicitur: Vidi subter altare animas interfectorum propter verbum Dei, et propter testimonium quod habebant; et clamabant voce magna
Abbreviated transcription (Latin):
se coram dño:. ñ autem dñm uidis¬
se phibetur. Tenit quippe. ut uide¬
retur: ñ ut uideret. Ipse. in conspee¬
tu dñr: non autem in conspectuer
dñs fuit. Sicut cȩcus. cum insole
consistit: ipse quidẽ radiis solis ꝑ¬
funditur: sed tamen lum̃ ñ uidet
quo illustratur. Ita gͦ etiam int̃ an¬
gelos. in conspectu dñi sathan adfi¬
it: quia uis diuina. quȩ intuendo
penetrat omnia : ñ se uidentem in¬
mundum sp̃m uidit. Quia enim
& ipsa quȩ dm̃ sugiunt. latere non
possunt: dum cuncta nuda suns
suꝑno conspectui: sathan ad ful
abiens p̃senti. Sequitur. Qu¬

Expanded text:
se coram Domino, non autem Dominum vidisse perhibetur. Venit quippe, ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit: sicut caecus cum in sole consistit, ipse quidem radiis solis perfunditur, sed tamen lumen non videt quo illustratur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia vis divina, quae intuendo penetrat omnia, non se videntem immundum spiritum vidit. Quia enim et ipsa, quae Deum fugiunt, latere non possunt, dum cuncta nuda sunt superno conspectui, Satan adfuit absens praesenti. Sequitur: