comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multũ impari. Cernis cam̃ ut opinor & qͥsquisadĩterit
facillime ꝑspicit colluuie moꝵ pessimoꝵ quo illa ciuutas
ꝓlapsa fuerit. Ante nr̃i suꝑni regis aduentũ hȩc enĩ
uerũ &iã antquã de uirgine natꝰ eẽt. Cũ igit tot
suis ĩputare ñ audeant. opiniones humanis m̃tib
uitde talia uitia silescerent astutia maligna inserex¬
tib: curmala p̃sentia xp̃o imputant. qui doctrina
salub̃rima & falsos acfallaces dos coli uetat & istas
hominũ noxias flagitiosasq cupiditates diuina
auctoritate decestans atq condẽpnans. his malis
tabescentis ac labentis mundi ubiq familiã suã sens
subtrahit. qua condat aet̾nã & ñ plausu uanitatis sed
undicio ueritaitis głiosissimã ciuitatẽ : ecce romana
de didicimꝰ tanto ante dixer̃ ante xpĩ aduentũ pau¬
latĩ mutata expulcherrima atq obtima. pessima
atq flagitiosissima facta ÷ Eecce ante xp̃i aduentũ

Expanded text:
multum inpari. Cernis tamen, ut opinor, et quisquis aduerterit, multum inpari. Cernis tamen, ut opinor, et quisquis aduerterit, facillime perspicit, conluuie morum pessimorum quo illa ciuitas prolapsa fuerit ante nostri superni regis aduentum. Haec enimuerum etiam antequam de uirgine natus esset. Cum igitur tot suis inputare non audeant, opiniones humanis mentibus, unde talia uitia siluescerent, astutia maligna inserentibus: quur mala praesentia Christo inputant, qui doctrina saluberrima et falsos ac fallaces deos coli uetat et istas hominum noxias flagitiosasque cupiditates diuina auctoritate detestans adque condemnans his malis tabescenti ac labenti mundo ubique familiam suam sensim subtrahit, qua condat aeternam et non plausu uanitatis, sed iudicio ueritatis gloriosissimam ciuitatem? de didicimus, tanto ante dixerunt ante Christi aduentum \'paulatim mutata ex pulcherrima adque optima pessima ac flagitiosissima facta est.\' Ecce ante Christi aduentum,
Abbreviated transcription (Latin):
sccđi bellũ punicũ. Cernis ex quo tẽpore id : pario
int̃uallo p̾reges exactos quales romani fuerint:
de quib ait iuis bonũq a pd cos ñ legib magis quã¬
natura ualebat. Porro si illa tẽpora talia repiunt᷑
quib pulcherrima aq obtima fuisse p̃dicat᷑
eiusdẽ historici ũb̾utr expulcherrima att obtima
pessima atq flagitiosissima facta ÷. pͦ cirdaginis
uidelic& ut cõmemorauit excidiũ : Quȩ tp̃ra qise
salustius quẽ adbreuit̃ recolat & describat in
eius historia legi potest: Iuantis malis morq̃ sedis
reb exortas usq adbella ciuilia demonstrit eẽꝑueritũ.
Ex quo t p̃re ut a. it maioꝵ mores ñ paulatĩ ut antea sed
torrentis mͦ p̃cipitati: adeo uuentꝰ lixxu atq auaricia
corrupta: ut merito dicat᷑ genitos eẽ qui neq ipsihabe
possent res familiares. neq alios pati. Dicit deinde
plura salustius de sillie uitus caeraq fȩditate reip:
& alii scriptores in haec consentiunt: quãuis eloquio

Expanded text:
cum bellum. Cernis ex quo tempore, id est paruo interuallo post reges exactos, quales Romani fuerint, de quibus ait: Ius bonumque aput eos non legibus magis qnatura ualebat.\' Porro si illa tempora talia reperiuntur, quibus pulcherrima adque optima fuisse praedicateiusdem historici uerbis utar, ex pulcherrima adque optima pessima ac flagitiosissima facta est,\' post Carthaginis uidelicet, ut commemorauit, excidium? Quae tempora ipse Sallustius quem ad modum breuiter recolat et describat, in eius historia legi potest; quantis malis morum, quae secundis rebus exorta sunt, usque ad bella ciuilia demonstret esse peruentum. Ex quo tempore, ut ait, maiorum mores non paulatim ut antea, sed torrentis modo praecipitati, adeo iuuentus luxu adque auaritia corrupta, ut merito dicatur genitos esse, qui neque ipsi habere possent res familiares neque alios pati.\' Dicit deinde plura Sallustius de Syllae uitiis ceteraque foeditate rei publicae, et alii scriptores in haec consentiunt, quamuis eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
seruandosq istos mores obtimos. ut metu uitia co¬
hibent᷑ carthaginẽ nolebat eũti: Continuo subiẽc̃
idẽ silustius & ait: At discordia & auaritia atq
ambitio. &c&era scđis reb oriri assu ẽti mala pͦcarta¬
ginis excidiũ maexine auttas ut intelligeremꝰ &iã
antea & oriri solere & augeri. Unde subnecttascur
sio pleb̾ apatrib alicq dissensiones domifuere iã
inde a pͥncipio: neq ampłiꝰ quã regib ex actisdũmetꝰ
Atarquiraio & bellũ graue cũ muiria positũ ⁊ eqͦ
& modesto iure agitatũ Uides quẽ ad modũ &iã

Expanded text:
seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia coseruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem Sallustius ambitio, et caetera secundis rebus oriri sueta mala, post Carthaginis excidium maxime aucta sunt. » Ut intelligeremus etiam antea et oriri solere, et augeri. Unde subnectens cur sio plebis a patribus aliaeque dissensiones domi fuere iam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modu
Abbreviated transcription (Latin):
aequo & modesto uire ageret᷑ metũ dix̃ fuisse causa:
qm̃ metuebat᷑ bellũ qđ rex tarqͥnius rogno atrurbe
pulfus &fuscas sciat᷑ contra romanos gerebat
Attende itaq quid deinde contexat. Dehinc inqͥt
seruili imꝑio patres plebẽ exercere deuita atq
tergo regio more consulere. agro pellert. & cȩcerisexꝑ¬

Expanded text:
um dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem exercere, de uita adque tergo regio more consulere, agro pellere et ceteris ex
Abbreviated transcription (Latin):
titẽ om̃s uocet Idõ siquis inquid manchi cdoe
sꝑnit cesset aboꝑe. Ut qr millus sine cibo potest
i uere det oꝑã laborandi ut ar bronbioruuens
dm̃ possit hãbere ꝓpiciui: Audiurmas enĩ quos¬
dam ambulare int̃ uos in tẽ perant̃ : niebil oꝑañ¬
tes sed curiose agentes Qu otiosi. eẽ desiderant
id agunt quatimis occasio mascat᷑ qͥ introitũ suum
desiderabilẽ ftietant domibus diuatũ: amrbu lantes:
gst & opaimones. uerboꝵ sabtilitate colligunt:
scientes quid dequouelint audire ut libonta reqͥnti
pascint᷑: Quod statũ nalde aborrit disciplina dnica
Horũ enĩ uent̃ dĩ ẽ. qͥ feda me cessarta pudent:
iłru xp̃o. utcũ quiete oꝑartis suũ panẽ manchuce a
Vt gis fticilius suadeN: inrt̃posito nomine lnĩ nrĩ
te et nolite cumeo conuerscri utre uerentia
confundat᷑. N on uelud minncũ existimetis sed

Expanded text:
tatem homines advocet. Ideoque si quis, inquit, manducare tatem homines advocet. Ideoque si quis, inquit, manducare spernit, cesset a labore, ut quia nullus sine cibo potest vivere, det operam laborandi, ut arbitrio suo vivens, Deum possit habere propitium. Audivimus enim quosdam ambulare inter vos intemperanter, nihil operantes, sed curiose agentes Qui otiosi esse desiderant, id agunt quatenus occasio nascatur, qua introitum suum desiderabilem faciant domibus divitum, ambulantes gesta et opiniones verborum subtiliter colligunt, scientes quid de quo velint audire, ut libenter et requisiti pascantur. Quod factum valde abhorret a disciplina Dominica; horum enim venter Deus est, qui foedaChristo, ut cum quiete operantes suum panem manducent. Ut eis facilius suadeat, interposito nomine Domini Jesu  hunc notate, et nolite cum eo conversari, ut reverentia confundatur: et non velut inimicum existimetis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ lictat & Nt siimendi potesttit conteueaet incitlis
pdesse potest audientibus Reuertintiam enĩ habe¬
mitti nonpoter  Nam cũ esserrus apud uos
hoc precipit ehamus uobis qđ n̾ertiis non uult
oꝑaai nec manducet: non solũ uerbis docebat.
selhortatꝰ eftictis ldonei enĩ magistri est:
siea quȩ terbis docet: oꝑib exple at: Temo
&enim ad discentes uera ẽẽ sciunt que audi¬
unt sine gligi illa non uiderint adoctore:
Quamuis enĩ manifeste ueraẽe non ignoraent
quȩ docert᷑. ttom̃ sinc glegi cȩperint amagistrodifꝰ¬
ficile ꝓficient audientib: Magis enĩ oꝑa suadent
quamꝰ uerba. Nuam obrem magnis premiis remit¬
tenueserant sub sitatia mnplebe : ut liscorent qua¬
timis liberttitẽ suam non admit torent. Vnde
& sedo mor: Raro inquid inferes pedẽ ad aomcũ
tuũ : ne saciatus tui oderitte. Quienĩ frequentꝰ
ad alienã m̃sam cenuenie otio deditlis: adulet᷑
Necesse. ẽ pascentis se. cmreligionrã adli ber¬

Expanded text:
si cum liceat, et sit sumendi potestas, contineat. Hic talis prodesse potest audientibus se. Reverentiam enim habemitti non poterunt. Nam cum essemus apud vos, hoc praecipiebamus vobis, quod si quis non vult operari, nec manducet. Non solum verbis docebat, sed hortabatur et factis; idonei enim magistri est, si ea quae verbis docet, operibus expleat. Tunc etenim addiscentes vera esse sciunt, quae audiunt, si negligi illa non viderint a doctore. Quamvis enim manifeste vera esse non ignorentur, quae docentur; tamen si negligi coeperint a magistro, difficile proficient audientibus: magis enim opera suadent, quam verba. Quamobrem magnis praemiis remuin plebe, ut discerent quatenus libertatem suam non amitterent. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum; ne saturatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenit, otio deditus aduletur necesse est pascenti se, cum religio nostra ad liber
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo monendã illũ ut paciatꝰ se corrigi. Nec ultrir
precepticapłi contẽ pnenda stamli doitatẽ qͦq
taodia cũ eo non habere quandu non oboediens
fiat Namsi adirai cũcdam contamelus laces¬
sit peiorse fiet : Incitat᷑ enĩ ad contentionẽ
oacipi& erraitũ suũ ueldefendere . pͥost aut̃
erubeseere emendare se ne qđ prius eocustibat
postea ftitigtri uideat᷑ Ipse aut̃ ds̃ pacis det uobis pa¬
đ sirã ÷ bono uoto illos ꝓseqͥt᷑ quasi carissimos filios
optems semꝑ cũ eis pacẽ manere que est ditc adui¬

Expanded text:
illum, ut patiatur se corripi, nec ultra praecepta Apostoli contemnenda: familiaritatem quoque tamdiu cum eo non habere, quamdiu obaudiens fiat. Nam si ad iracundiam contumeliis lacessatur, pejor se fiet; incitabitur enim ad contentionem, et incipiet erratum suum velle defendere, post autem crubescere emendare se; ne quod prius excusabat, postea fateri videatur. Ipse autem Deus pacis det vobis past, bono voto illos prosequitur quasi charissimos filios, optans semper cum eis pacem habere, quae est dux ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
olosenses pseudo apłi. uertore Nitebant᷑.
uit post predicationẽ epãfre suit do cippi. phn¬
loso phicis disputcitionibus tretrent sempb¬
citetẽ mentos eoꝵ ne sꝑnerent ntitiones ele¬
mentore qͥbi quasi gubernator utt humana

Expanded text:
olossenses pseudoapostoli evertere nitebantur, ut post praedicationem Epaphrae sive Archippi philosophicis disputationibus irretirent simplicitatem mentis eorum: ne spernerent rationes elementorum, quibus quasi gubernat
Abbreviated transcription (Latin):
n illa g̾ etria ueritate. ex qua tempo¬
ralia facta sunt omĩa formã scđm quã
sumus et scđm quã uł in nobis. uł in
corporib uera et recta ratione aliqͥti
oꝑam. uisu intis aspicimꝰ. aq÷ de c̃cep¬
cam retũ ueracẽ noticiã tãꝗͣ ũbũ apđ
nos habemꝰ et dicendo intus gignimus
nec a nobis nascendo discedit. Cũ aũ
ad alios loquim᷑ u̾bo intꝰ manente.
ministeriũ uocis adhibemꝰ aut ali¬
cuius signi corporalis. ut ꝑquandã
commemorationẽ sensibilem tale aliqͥd
fiat etiã in animo audientis. quale
deloquentis animo ñ recedit. Nichil
itaq agimus ꝑ mẽbra corꝑis infactis
turmores hominũ qđ ñ ũbo apud nos
intus edito p̃uenimus. Nemo enĩ
suo prius dixerit. Qđ ũbũ amore
concipit᷑ siue creiture siue creatoris
id ẽ aut nature mutabilis. aut incõ¬

Expanded text:
n illa igitur aeterna veritate, ex qua temporalia facta sunt omnia, formam secundum quam sumus, et secundum quam vel in nobis vel in corporibus vera et recta ratione aliquid operamur, visu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis tur mores hominum, quod non verbo apud nos intus edito praevenimus. Nemo enim suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis, aut inco
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse : Non utiq. Alioqͥn nunc ñ ẽ quẽ di¬
ligamus. qͣndoquidẽ hõ ille iã ñ ẽ. Anima enĩ
eiꝰ a corpore seꝑata ẽ. s id qđ in illo amamus
etiã nunc uiuere credimus. Amamꝰ enĩ animũ
iustũ. Ex qua gͦ generali. uł spetiali regula.
nͥ qr scimꝰ. et qͥd sit animꝰ. et quia sit iustꝰ¬
animus : Et animꝰ quidẽ qͥd sit ñ in congrue

Expanded text:
n est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uiueniant libros: et uustis saltẽ incidant.
I dõq utile ẽ. plures aplurib fieri libros diũ¬
so stilo ñ diũsa fide. etiã de questionib eisdẽ ut
ad plurimos res ipsa ꝑueniat. ad aliossic ad
alios aictẽ sic. At si ille qͥ s ista ñ intellexisse
conquerit᷑. nulla uinquã de talib reb dili¬
gent̾ et acute disputata intelligere pocuit:
secũ agat uotis et studiis ut ꝓficiat. non me:¬
cũ querelis¬
Qui uͦ hec legens dic̃ intelligo qͥdẽ qđ dictũ ẽ.
sed ñ uere dictũ. ẽ: asserat siplacet sentens¬
ciam suã et redarguat meã si potest. Qđ
si cũ caritate et ueritate fecerit : mͥq etiã
si in hac uita maneo cognoscendũ facere cura.¬
uerit: uberrimũ fructũ laboris mei ceꝑo.

Expanded text:
non inveniant libros, et in istos saltem incidant. non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelisQui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris
Abbreviated transcription (Latin):
ubi parit̃ hesi
tat : querat mecũ:
uͥ errorẽ suũ
cognoscit : redeat ad me uͥ meũ: reuocet
me. Ita ingrediam᷑ simul caritatis uiã cen¬
dentes ad eũ de qͦ dictũ ẽ. querite faciẽ eiꝰ sẽꝑ.
Et hoc placitũ piũ atq tutũ. corã dño dõ nr̃o
cũ om̃ib inierĩ: qͥ ea que scribo legunt. et
in om̃ib scriptis meis. maximeq in his uͥ que¬
dit ñ fidẽ. Et forte uere pocuit dici płamiꝰ.
Ueruntam̃ nullus hominum ita loqulutus ẽ.
ut in om̃ib ab omib intelligeret᷑. Ulideat
itaq cui hoc in sermone meo displicet.
utrũ alibi in talib reb questionibq. uer¬
satus. cũ eas in telligat. me ñ in telligat.
Et si ita. ẽ: ponat librũ meũ. uł eciã si ita łho¬
uidet᷑ abiciat. et eis potiꝰ qͦs intelligit oꝑã
& cẽpꝰ inpendat. Non tam̃ ꝓptea putet me
tacere debͥusse : qr ñ ita eͤxpedite ac diluci¬
de quã illi qͦs intelligit eloqui potui.Neq

Expanded text:
ubi pariter certus tat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaedit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hvidetur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Nequ
Abbreviated transcription (Latin):
se querit. nichil eiꝰ de ẽ. duc si ñ cota
se querit s pars que inuenta ẽ. querit
partẽ que ñ dũ inuenta ẽ. ñ se gͦ mens
querit cuiꝰ se nulla pars querit. Pars enĩ
que inuenta ẽ ñ se querit. pars aũ que
ñ dũ inuenta ẽ. nec ipsa se querit. qm̃
ab ea que iã inruenta ẽ. parte querit᷑.
Quo circa quia nec tota se querit. mens. nec
pars eiꝰ. ulla se querit. se mens omĩno ñ¬

Expanded text:
ta se quaerit, sed pars quae inventa est quaerit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ durare ñ potuit. ut tã se nosset que
s ipsũ nosse amat. acerbiusq tolerat se
ipsa de eẽ scientiȩ suȩ. qua uult cuncta
comphendere: Hoũ aũ qͥd sit nosse et
dii hoc amat. qđ noũ eciã se cupit nossẽ.
U̾ bi gͦ nossẽ fuũ noũ. si se ñ noũ: Nã noũ
qđ alia nouerit se aũ ñ nouerit. Hinc
enĩ noũ et quid sit nosse. Quo pacto
S se aliquid scientẽ scit. que se ipsã nesex
Heq eni ałta intẽ scientẽ scit. s se ipsam.
Scit gͥ se ipsam: Deinde cũ se querit
ut nouerit quetencẽ se iã noũ. Iã se gͦ
noũ. Quaꝓpt̃ ñ pocest. omĩno nescire se
q̃ dũ se nescientẽ scit se uciq scit. Si aũ
se nesciente nesciat ñ se queret ut sciat.
Q uappẽ eo ipso qͦ se querit magis se sibi

Expanded text:
perdurare non potuit, ut tam se nosset quaeperdurare non potuit, ut tam se nosset quaesed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
oculi noti s̃ quã ipsi sibi ñ se gͦ querat
nũquã inuent᷑a. Nũquã enĩ se oculi.
p̃t̃ specula uidebunt. Nec ullo mͦ putandũ
ẽ. etiã reb in corporeis c̃aẽplandis tale aliqͥd
adhiberi. tit mens tanquã inspeculo se no¬
uerit. An in racione ueritatis et̃nȩ uidet
quã spetiosũ sit nosse semetipsim. et boc
amat qđ uidet sitidetq in se fieri. quia
quãuis sibi noca ñ sit. notũ ei tam̃ ẽ. quã
bonũ sit. ut sibi uota sit. Et hoc quidẽ
ꝑmita̾le ẽ. ñ dũ se nosse. et quã sic¬
pulchrũ se nosse iã nosse añ aliquẽ finẽ
optimũ id ẽ. securitatẽ. et beatitudinẽ suã
u idet ꝑ quandĩ occultã memoriã. que in
longinquũ eã ꝓgressam ñ deseruit et
credic ad eundẽ finẽ nͥ se ipsam cognoue¬
rit se ꝑuenire ñ posse. Ita dũ illĩ amat
hoc querit. et notũ amat illud ꝓpt̃ qđ
querit ignocũ. Sed cur memoria beaticu¬
dinis sue potuit et memonia sui cũ ea

Expanded text:
culi noti sunt, quam ipsi sibi; non se ergo quaerat nunquam inventura. Nunquam enim se oculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veritatis aeternae videt quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ excidit. quia pocest recognosci. cũ ue¬
nerit hoc eẽ. qđ querebat᷑. S quomͦ mens
ueniat in m̃tẽ. qua possit mens in m̃tẽ ñ eẽ.
Huc accedit quia si parte inuenita ñ se totã
querit : tam̃ totasquerit. Tota gͦ sibi p̃sto ẽ.
et quid adhuc querat᷑ ñ ẽ. Hoc ẽ enĩ de ẽ.¬

Expanded text:
it; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inventa, non se totam quaerit, tamen tota se quaerit. Tota ergo sibi praesto est, et quid adhuc quaeratur non e
Abbreviated transcription (Latin):
eltide quid eiꝰ ei cã notũ ẽ.
quã se uiuere: Non pocest aũ
et mens eẽ. et ñ uiuere quando habet
etiã ampliꝰ intelligat. Nã et anime bestiarũ
uiunt s ñ incelligunt. Sic̃ ͦ mens tota
mens ẽ. sic toca uiuit. Noũ aut̃ uiuere se
Tocã gͥ se nouit. Postremo cũ se nosse mens
querit. m̃tẽ se eẽ iã noũ. Alioquin ucrũ se
querat ignorat et aliud ꝓ alio forsitan querat.
Fieri enĩ potest. ut ipsa nͨ sit mens. atq. ut
ñ se ipsa querat. Qua ꝓpt̃ qm̃ cũ querit
mens quid sit mens. noũ qđ se querat
ꝓfecto nou it qđ ipsa sit mens. Porto si hoc
inse nouit qđ mens ẽ. et tota mens ẽ. totã
se nouit. S ed ecce ñ se nouerit m̃tẽ eẽ.
C ũ au se querit. hoc tantũmꝰ noueric qđ
se querat. Pocest enĩ etiã sic aliuđ ꝑ alio
querere si hoc nescit. Ut aũ ñ querãt aliud
ꝓ alio: ꝓcul dubio noũ quid querat. At
si nouic quid querat et se ipsã querit:
se ipsã utiq nouit. Quid gͦ adhuc querit:

Expanded text:
einde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et mens esse, et non vivere, quando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque non se ipsam quaerat. Quapropter, quoniam cum quaerit mens quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit?
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ amat mens cũ ardent̃ se ipam
querit ut nouerit. dũ incognita sibi
ẽ: ł cc̃e eni mens semecipsam queric ut
nouerit et inflamat᷑ hoc studio. Amat gͦ.
Sed quid amat : Si se ipsã quomͦ cũ se ñdũ
nouerit nec qͥsquã possit amare qđ nescit :
In ei fama p̃dicaũ speciẽ sua sic̃ de absentib
desfingit hoc amat longe fortasse aliud ꝗ
ipsa ẽ. dut si se mens sui sunilẽ fingit.
ec idõ cũ hoc sigm̃tũ amat. se amat. ancequ̾ã
nouerit. quia id qđ sui sui simile ẽ. incuet᷑.
Douit gͦ alias inces ex quib se fingat et gen̾e
tpso sibi uota ẽ. Cur gͦ cũ alias m̃tes noũ.
se ñ nouit cũ se ipsa nichil stbi possit ẽẽ

Expanded text:
Quid ergo amat mens, cum ardenter se ipsam quaerit ut noverit, dum incognita sibi est? Ecce enim mens semetipsam quaerit ut noverit, et inflammatur hoc studio. Amat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse
Abbreviated transcription (Latin):
et tendat: et̃nam tam̃ in eiusdẽ fidi tẽpo¬
ralis. retentione. contẽplatiꝰtie. dilectione.
ñ dũ talis ẽ trinitas. ut dĩ iã imago dicen¬
da sit. ne in reb tẽporalib constituta uide¬
at᷑. que consticuenda ẽ. in et̾nis. Mens quippe
humana cũ fidẽ suã uidet qͣ credit qđ
ñ uidet. ñ aliquid sẽpit̾nũ uidet. Non
enĩ seꝑ hoc crit qđ utiq ñ erit. qͣndo ista
ꝑegrinatione finita. qua ꝑ egrinam ad nõ
ut ꝑfidẽ ambulare necesse sit species illa
succedet. ꝑ quã uidebimus facie ad faciẽ
sic̃ mͦ ñ uidentes. tam̃ quia credimus
uide merebim᷑ atq speciẽ nos ꝑfidẽ

Expanded text:
fidei temporalis retentione, contemplatione, dilectione, nondum talis est trinitas, ut Dei jam imago dicenda sit: ne in rebus temporalibus constituta videatur, quae constituenda est in aeternis. Mens quippe humana cum fidem suam videt, qua credit quod non videt, non aliquid sempiternum videt. Non enim semper hoc erit, quod utique non erit, quando ista peregrinatione finita, qua peregrinamur a Domino, ut per fidem ambulare necesse sit, species illa succedet, per quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speci
Abbreviated transcription (Latin):
erit qua credant᷑ que ñ uident᷑. s species
qua uideant᷑ ꝗ̃ credebant᷑. Tunc gͦ et¬
si uitȩ huiꝰ mortalis. tͣnsactȩ meminerimꝰ
et credidisse nos aliqͣndo que ñ uideba¬
mus memorit̃ recoluerimus inp̃titis atq
tͣnsactis deputabit᷑ fides ista. ñ in presen¬
tib reb sẽꝑq manentib. Ac ꝑ hoc  trini¬
tas ista que nunc in eiusdẽ fidĩ. p̃sentis
ac manentis memoria contuitu dilectione

Expanded text:
species, qua videantur quae credebantur. Tunc ergo etsi vitae hujus mortalis transactae meminerimus, et credidisse nos aliquando quae non videbamus, memoriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur fides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
quod int̾ nubila similitudinũ cor-¬
poraliũ. que cogitacionib huma¬
nis. occursare nõn desinunt. uixui-¬
disti. S illa lux quȩ non÷ quod tu.
et aliud ee uerũ. quod eis reꝓbatis.
intelligencia contuem᷑. hec &e̾ alia.
similit̾ certa ocuł tuis. int̾iorib lux
illa monstrauit. Que igitur. causa
est cur acie fixa. ipsã uidere ñ possis.
nisi forte infirmitas. Et quid eã
tibi fecit nisi iniquitas Quisgͦ
sanat om̃s languores tuos nisi qui
ꝓpicius sit om̃ib iniquitatib tius:¬

Expanded text:
quod inter nubila similitudinum corquod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non desinunt, uix uidisti. sed illa lux, quae non est quod tu  aliud esse uerum, quod eis reprobatis intellegentia contuemur, haec et alia similiter certa oculis tuis interioribus lux illa monstrauit. quae igitur causa est, cur acie fixa ipsam uidere non possis, nisi utique infirmitas? et quis eam tibi fecit nisi utique iniquitas? quis ergo sanat omnes languores tuos, nisi qui propitius fit omnibus iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplari nondũ uales. imaginẽ
trinitatis agnoceres. Ipsa ostendit tͥ.
ubũ uerũ ẽẽ inte. quando de soi¬
encia tua gignit᷑. id: quandoꝰ scimꝰ
dicimus. oẽ si nullius gentis linga.
significante Conũ uł ꝓferamus. uł
cogitemus. s ex illo quod nouimꝰ.
coctacio nr̃a formetur. sitq in
acie cogitatisonis imago simillim᷑
cogitationis eius. quã memoria cͦ¬
tiñebat. ista duo scilicet. uelut
parentẽ. ac ꝓlẽ. t̾cia uoluntate. si ue¬
ac dilectione uingente. ꝗ quidẽ uo-¬
luntatẽ de cognicione ꝓcedere. Nemo
enim uult. quod omnino: quid uł
quale sit. nescit. non tam̃ eẽ. cogni¬
cionis imaginẽ. Et ido quandam
in hac re intelligibili natiuitatis.
oe ꝓcessionis. insinuare distanciã.
qm̃ non hoc ẽ. cogitacione conspice¬
re. quod appeterẽ. uł ꝑfrui uolun-¬
tate : cernit. discernitq qui potẽ.
Potiusti. & tu quis non potueris. neq
possis explicare̾. sufficienti eloquio.

Expanded text:
contemplari nondum uales, imaginem contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa ostendit tibi uerbum uerum esse in te, quando de scientia tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non tamen esse cognitionis imaginem et ideo quandam in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitque qui potest. potuisti et tu, quamuis non potueris neque possis explicare sufficienti eloquio,
Abbreviated transcription (Latin):
Agnocis tẽ certe. in illo ee̾ stabulo qͦ
samaritanus ille ꝑduxit eũ quem
reꝑit. multis a latronib inflictis
m multa uulnera uidisti. non his
ocuł quib uident᷑ corpora colorata
s eis ꝓ quib orabat. qui dicebat.
oculi mei uideant ȩquitatẽ. Nẽpe
gͦ multa uera uidisti. eaq discre¬
uisti. ab ea luce qua tibi lucente
uidisti. Atolle oculos in ipsã lucẽ
&̾ eos in ea fige si potes. Sicut enĩ
uideb̾. quid distet natiuitas u̾bi.
łi. a ꝓcessionẽ doni đi. ꝓpt̃̾ quod
unigenitus filius non de patre ge¬
nitum. alioquin fr̃ eius eẽt. s p̾ce¬
cõmunio quedã. consubstanciał
patris. & filii aboꝵ sp̃s. non aboꝵ
quod absit. dictus: filius: s ad hoc
dilucide ꝑspicueq cernendũ nõ po-¬
tes ibi aciẽ figere. Scio quia ñ pote̾
Uerũ dico mͥdico quod non possim scio
Ipsa tam̃ ostendit in te illa tria in qͥ¬
b te sũmȩ ipsius quã fixis oculis

Expanded text:
agnoagnoSamaritanus ille perduxit eum quem reperit multis a latronibus inflictis men multa vera vidisti, non his oculis quibus videntur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat qui dicebat, Oculi mei videant aequitatem . Nempe ergo multa vera vidisti, eaque discrevisti ab illa luce qua tibi lucente vidisti: attolle oculos in ipsam lucem, et eos in eam fige, si potes. Sic enim videbis quid distet nativitas Verbi Dei a processione Doni Dei, propter quod Filius unigenitus non de Patre genitum, alioqui frater ejus esset, sed procecommunio quaedam consubstantialis patris et filii, amborum spiritus, non amborum, quod absit, dictus est filius. sed ad hoc lucide perspicueque cernendum non potes ibi aciem figere, scio, non potes. uerum dico, mihi dico, quid non possim scio. ipsa tibi tamen ostendit in te tria illa, in quibus te summae ipsius, quam fixis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ad illamineffabilẽ incorporalẽ. im¬
mutabilẽq natura. ꝑ intelligenciã
ut cũq cernendã. nusꝗ se melius
regente. dũtarat ficłi regula. acies
humanȩ m̃tis exerceat. ꝗ̃ in eo qͥ
ipse homo. in sua natura. melius
ceteris animalib. melius etiã cete¬
ris animȩ suȩ partib. habet quod
ẽ ipsa mens. cui quidã rerũ inusi¬
biliũ. tributus: uisus. & cui tãquã
in loco suꝑiore atq int̾iore. hono¬
rabilit̾ p̃sidenti. uidicando omĩa.
nunciant etiã corporis sensus qua
nõ ÷ suꝑior. cui subdita regenda:
nisi ds. Uerũ int̾ hec quȩ multa
iã diri. & nichil illius sũmȩ trini¬
tatis in effabilitate. dignũ me dixisse
audeo ꝓfiteri : s conficeri pocus.
mirificatam sciencia. eius ex me inua¬
luisse: nec potusse me ad illã: õ tu
anima mea ubi te eẽ sentis. ubi ia¬
ces aut ubi stas. donec ab eo. qui ꝓ¬
picius factus: om̃ib iniquitatib
tuis. sanent᷑ om̃s languores tui.

Expanded text:
 ineffabilem, incorporalem incommutabilemque naturam per intellegentiam utcumque cernendam, nusquam se melius, regente dumtaxat fidei regula, acies humanae mentis exerceat quam in eo quod ipse homo in sua natura melius ceteris animalibus, melius etiam ceteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum inuisibilium tributus est uisus et cui tamquam in loco superiore atque interiore honorabiliter praesidenti iudicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus et qua non est superior, cui subdita regenda est, nisi deus. Verum inter haec quae multa iam dixi et nihil illius summae trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam eius ex me inualuisse nec potuisse me ad illam, o tu, anima mea, ubi te esse sentis, ubi iaces aut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui?
Abbreviated transcription (Latin):
in conmune ubn salꝰ om̃ium. ẽ. consulentes
Nã de ipso pane quo tales saturantur :
qͦ dam loco apłs dic̃ Onus panis: unum cor¬
pus multi sumꝰ. Iuid. gͦ. comp̃hendere:
Quȩ sit inquit latitudo Sic̃ iam dixi. in
bonis oꝑib quib beniuolentia porrigit᷑
usq ad diligendos in imicos : ẽ. latitũdo¬
porale sꝑetur. Et ꝓfundum: unde gͣtuita
gr̃a dĩ scđm secretum & abditum uolun-¬
tatis eius existit Ibi enĩ radicati: ibi funda¬
ti sumus Radicati ꝓpt̾ agri culturam.
fundati ꝓpt̾ ȩdificationẽ Quȩ qm̃ . ñ. ẽ.
ab homine. dic̃ alio loco idẽ apłs Dei agri¬

Expanded text:
in commune, ubi salus omnium est, consulentes; in commune, ubi salus omnium est, consulentes; nam de ipso pane. quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: Unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus. quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos. porale speretur. et profundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius existit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus, radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem; quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: Dei agri
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is pat̾nitas in cęlo & in t̾ra nomina¬
tur: Q ueris ciius rei gra: Hoc supra
dixerat: pter quod peto .ñ. infirmari
in tͥbulationib meis ꝓ uobis: Hoc. gͦ. eis
optat ut .ñ. infirment᷑ in tribulatiozib
apłi: quas ꝓ illis sustinebat: Et ꝓpter
hoc genua flectebat ad patrem: inde
ñ in firmari unde illis sit : Seqͥt᷑ & dic̃
Ut dae uobis scđm diuitias głȩ suę.
uirtutem corroborari ꝑ sꝑm eius Hȩ
sunt diuitie. de qͥb dicit O altitu¬
do diuitiarum Abditas enĩ habent
habemus quod accepimꝰ: Demde seqͥt᷑ ⁊
&e quid optae adiungit. In int̾iore in qͥt
homine habitare xp̃m ꝑ fidẽ in cordi-¬
bus uestris hȩc. ẽ uita cor dium qua
uiuimus in scłm scłi: ab initio fidĩ usq ad finẽ
spetiei Ut in karitate inquit radicati &e
fundati. p̃ualeatis comp̃hende cũ om̃ib
sc̃is Ista .ẽ. cõmunio euiusdam duunȩ cȩ¬
lestisq rei publicȩ: Hinc saturantur pau¬
id .ẽ. non cõmoda pͥuata sectantes : sed

Expanded text:
omnis paternitas in coelis et in terra nominatur. Quaeris cujus rei gratia: hoc supra dixerat, Propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis Hoc ergo eis optat, ut non infirmentur in tribulationibus Apostoli, quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flectebat ad Patrem. Proinde non infirmari unde illis sit, sequitur et dicit: Ut det vobis secundum divitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. hae sunt diuitiae, de quibus dicit:s o altitudo diuitiarum! abditas enim habent habemus, quod non accepimus? deinde sequitur et, quid optet, adiungit: In interiore, inquit, homine habitare Christum per fidem in cordibus uestris. haec est uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei. ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque rei publicae; hinc saturantur pauid est non commoda priuata sectantes sed
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ duoꝵ que nos posuimus. euiden¬
assima diffeientia ẽ. qđ alia sit incellec¬
tualis cognitio et̾narũ rerũ. alia ratio¬
nalis temporaliũ. et hu ic illam p̃feren¬
dam eẽ nemo ambigit. Relinquentib
itaq nobis ea que excioris sunt ho¬
minis et ab eis que comunia cum
pecoribus habemus. introrsũ ascende uii
cupientib antequam ad agnitionem
rerum intelligibiliũ atq sũmarũ. que
sempit̃ne sunt ueniremus tẽporaliũuuii P¬
rerum cognitio rationalis occurrit.
Etiam in hacꝰ ꝗͥ inueniamus si possumꝰ
aliquam trinitatem sicut inuenieba¬
mus in sensibus corporil et in his
imaginalit̾ intrauerunt ut pro cor.¬
poralib reb quas corporeo foris po¬
sitas atcigimus sensu indus corporũ
similiudines haberemus impressas
memorie ex quib cogitatio forma¬
ret᷑. tercia uoluntate utrũq iungenxii¬
de sicut formabat᷑ foras acies oculorũ.
quam uoluntas ut uisio fieret adhibebat

Expanded text:
istorum duorum quae nos posuimus evidenistorum duorum quae nos posuimus evidentissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio aeternarum rerum, alia rationalis temporalium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relinquentibus itaque nobis ea quae sunt exterioris hominis, et ab eis quae communia cum pecoribus habemus introrsum ascendere cupientibus, antequam ad cognitionem rerum intelligibilium atque summarum quae sempiternae sunt veniremus, temporalium rerum cognitio rationalis occurrit. Etiam in hac igitur inveniamus, si possumus, aliquam trinitatem, sicut inveniebamus in sensibus corporis, et in iis imaginaliter intraverunt; ut pro corporalibus rebus quas corporeo foris positas attingimus sensu, intus corporum similitudines haberemus impressas memoriae, ex quibus cogitatio formaretur, tertia voluntate utrumque jungente: sicut formabatur foris acies oculorum, quam voluntas, ut visio fieret, adhibebat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nec egimus omĩno nec uidimus.
Et eo modo affectas eẽ illorum mentes
etiam uigilantiũ instinctu spuum ma¬
lignoꝵ atq fallatiũ. quib cure ẽ. de
reuolutionib animarũ falsã opinionẽ
ad decipiendos homines firmare uł
serere. Ex hoc conici potest. quia si
uere illã recordarent᷑. que hic in aliis
ante positi corporib uiderant multis
ac pene om̃ib hoc conangeret. quan¬
doquidem ut de uiuis mortuos ita de mor¬
tuis uiuos tanquam de uigilantib dor¬
mientes. et de dormientib uigilantes
sine cessatione fieri suspicantr. Si gͦ
hec ẽ sapientie i. et scientientie recła
temporali ũ rerũ cognitio rationalis.
quid cui p̃ponendũ siue post ponenlͥ¬
dũ sit ñ ẽ difficile iudicare. Si autẽ
alia ẽ adhibenda discretio qua dinos¬
cant᷑ hec duo. que ꝓculdubio distareui
apłs docet dicens. aliĩ quidem datur
per sp̃m sermo sapientiȩ. aliĩ sermo
scientie scđ̃m eundẽ spm tam̃ etiam iui

Expanded text:
quod nec egimus omnino nec vidimus; quod nec egimus omnino nec vidimus; et eo modo affectas esse illorum mentes etiam vigilantium, instinctu spirituum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revolutionibus animarum falsam opinionem ad decipiendos homines firmare vel serere, ex hoc conjici potest, quia si vere illa recordarentur quae hic in aliis antea positi corporibus viderant, multis ac pene omnibus id contingeret: quandoquidem ut de vivis mortuos, ita de mortuis vivos, tanquam de vigilantibus dormientes, et de dormientibus vigilantes, sine cessatione fieri suspicantur. 25. Si ergo haec est sapientiae et scientiae recta temporalium rerum cognitio rationalis: quid cui praeponendum sive postponendum sit, non est difficile judicare. Si autem alia est adhibenda discretio, qua dignoscantur haec duo, quae procul dubio distare Apostolus docet, dicens, Alii datur quidem per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum; tamen etiam
Abbreviated transcription (Latin):
porea luce circũ adiacent. cuius lucis
capax eiq. congruens ẽ. creatus. Non
enim et ipse ideo sine magistro alba
et nigra discernit quia ista iã nouerat
antequã in hac carne crearetur. Deniq¬
de cur de solis reb intelligibilibus id fieri
pocest. ut pocest int̾rogatur quisq res¬
pondeat. qͥđ ad quãq ꝑtinet disciplinã. etiã¬
n eius ignarus ẽ. cur hoc facere de reb sen¬
sibilib nullus pocest. nisi quia isto uidit
in corpore constitutus aut eis qui noue¬
rant indicantib credidit seu lict̃is cuiusq
seu uerbis: Non enĩ acquiescendũ ẽ. eis
qui samũ pytatagoriam ferunt recorda¬
am fu isse talia nonnulla que fuerat
exꝑtus. cũ alio hic iã fuisset in corpore
et alios non nullos narrant alii ei usmodi
aliquid in su is mentib passos. quas falsas
su isse memorias quales plerumq exꝑim᷑¬
tͣin sompnis. quando nõbis uidemur re¬
minisci. quasi egerimus aut uiderimꝰ.

Expanded text:
porea luce circumadjacent, cujus lucis porea luce circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque pertinet disciplinam, etiamsi ejus ignarus est? Cur hoc facere de rebus sensibilibus nullus potest, nisi quas isto vidit in corpore constitutus, aut eis quae noverant indicantibus credidit, seu litteris cujusque, seu verbis? Non enim acquiescendum est eis qui Samium Pythagoram ferunt recordatum fuisse talia nonnulla quae fuerat expertus, cum hic alio jam fuisset in corpore: et alios nonnullos narrant alii, ejusmodi aliquid in suis mentibus passos: quas falsas fuisse memorias, quales plerumque experimur in somnis, quando nobis videmur reminisci quasi egerimus aut viderimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nde plato ille philosophus nobilis
persuadere conatus ẽ. uixisse hic
animas hominum. et anteqũaꝰ ista cor¬
pora gererent. et hinc ẽẽ qđ ea que dis¬
cunt᷑. reminiscunt᷑. potiꝰ cognita quã
cognoscunt᷑ noua. Reulit enĩ puerũ
quendam nescio qua de gemetrica in¬
terrogatũ sic respondisse: canquã
eẽt illius ꝑitissimus discipline. Gra¬
datim qu ippe a arcificiose incerro¬
gitus. uidebat qđ uidendũ erat. dicebatq
q uiderat. Sed si recordatio hec eẽ rerũ
antea cognitarũ. non utiq om̃s uł pene
om̃s cũ illo mͦ int̾rogarent᷑. hoc possent.
Non enĩ om̃s inpriore uita gaoetre fu¬
erunt. cũ tã rarisint ingenere humano
ut uix possit aliquis inueniri. s potiꝰ
credendum ẽ. mentis incellectualis ita
conditam eẽ naturam: ut reb Indelli¬
gibilib nat᷑ali ordine disponente con¬
ditore sub iuncta sic ista uideat in qua
luce sui generis in corporea. quẽadmo¬
dũ oculus carnis uidet̾ que in hac cor¬

Expanded text:
Unde Plato ille philosophus nobilis persuadere conatus est vixisse hic animas hominum, et antequam ista corpora gererent: et hinc esse quod ea quae discuntur, reminiscuntur potius cognita, quam cognoscuntur nova. Retulit enim, puerum quemdam nescio quae de geometrica interrogatum, sic respondisse, tanquam esset illius peritissimus disciplinae. Gradatim quippe atque artificiose interrogatus, videbat quod videndum erat, dicebatque quod viderat. Sed si recordatio haec esset rerum antea cognitarum, non utique omnes vel pene omnes, cum illo modo interrogarentur, hoc possent. Non enim omnes in priore vita geometrae fuerunt, cum tam rari sint in genere humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed potius credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quadam luce sui generis incorporea, quemadmodum oculus carnis videt quae in hac cor
Abbreviated transcription (Latin):
nete autẽ amalis scientia ẽ. In hac diffe
re. Netatẽ quippe hoc loco posuit dĩ
co dicibus grecis. Et quidẽ in ęt̾rs
eacelsius quã dĩ cuius solius immu¬
tabilis ẽ natura : Et quis cultus eius
nisi amor eius quo nunc desideramꝰ
eũ uidere. credimusq et sꝑamꝰ nos eẽ
uistiros: Et̃ quartũ ꝓficiius uidemꝰ
nunc ꝑspeculum in enignate curc

Expanded text:
nere autem a malis est scientia . In hac differnere autem a malis est scientia . In hac differe. Pietatem quippe hoc loco posuit Dei codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus ejus, nisi amor ejus, quo nunc desideramus eum videre, credimusque et speramus nos esse visuros; et quantum proficimus videmus nunc per speculum
Abbreviated transcription (Latin):
abet enĩ et scientia modũ suum
bonũ. si qđ in ea inflat uł inflare
assolet et̾noꝵ caritate uincat᷑. que ñ
inflat. s uc scimus edificat. Sine scientia
quippe nec uirtutes ipse quib iecte uiuit᷑.
possunt haberi. ꝑ quas hec uita misera sic
gub̃net᷑. ut ad illã que uere beata ẽ. ꝑue
niat᷑ ȩt̃nã. Distat tam̃ ab ȩt̾noꝵ contem¬
platione actio qua bene utimur tempo¬
ralib reb et illa sapientiȩ. hec scienciȩ de¬
putat᷑. Quauis enĩ ec illa. que sapientia ẽ:
possit scientia nuncupari. sicut et apłs loqͥt᷑
ubi dicit. nc̃ scio ex parte cunc aut̃ cog¬
noscã. sicut et cognitus sum. quã scientiam
ꝓfecto contemplat̾ionis dĩ uult intelligi:
licet ñ ibi ex̃plicet quid int̾ sit. et unde
possit utrumq di nosci. Uerũ scriptura¬
rũ sc̃arũ multiplicẽ copiã scrutatus. in¬
uenio scriptũ eẽ in libro iob. eodẽ sc̃o uiro
loquente: ecce pietas ẽ sapiencia absti¬

Expanded text:
abet enim et scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita misera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beata est, penam. 22. Distat tamen ab aeternorum contemplatione actio qua bene utimur temporalibus rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia est, possit scientia nuncupari, sicut et Apostolus loquitur, ubi dicit, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum ; quam scientiam profecto contemplationis Dei vult intelligi, licet non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sapientia; absti
Abbreviated transcription (Latin):
erudit᷑ animus. memorie cõmendat᷑
ut sit quo redire possit que cogit᷑ in¬
de tnsire. quauis si ad memoriã cogi¬
tatio ñ rediret atq ibi qđ cõmendauerat
inueniret uelud rudis adhoc sic̃ duc¬
ta fuerat duceret᷑. idq inueniret ubi
primũ inuenerat. in illa incorporea
ueritate. unde rursus quasi descriptum
in memoria inueniret᷑. Neq enĩ sicut
manet uerbi grã quadrati corporis
in corporalis: et inmutabilis ratio. sic
in ea manet hominis cogitatio si tam̃
adea sine phantasia spacu localis po¬
tu it peruenire. aut si alicuius artiici¬
osi et musici soni. ꝑ moras tẽporis tran¬
seuntis numerositas cophendatur sine
tempore. staris in quodam secreto alidq
silentio. tamdiu saltẽ cogitari potest quã¬
diu potest ille cantus audiri. Tamen quod
inde rapuerit. & si transiens mentis aspe¬
ctus. ⁊ quasi glutiens in uentre ita in me¬
moria reposuerit. poterit recordando quo¬

Expanded text:
eruditur animus, memoriae commendatur, eruditur animus, memoriae commendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: quamvis si ad memoriam cogitatio non rediret, atque quod commendaverat ibi inveniret, velut rudis ad hoc sicut ducta fuerat duceretur, idque inveniret ubi primum invenerat, in illa scilicet incorporea veritate, unde rursus quasi descriptum in memoria figeretur. Neque enim sicut manet, verbi gratia, quadrati corporis incorporalis et incommutabilis ratio, sic in ea manet hominis cogitatio; si tamen ad eam sine phantasia spatii localis potuit pervenire. Aut si alicujus artificiosi et musici soni per moras temporis transeuntis numerositas comprehendatur, sine tempore stans in quodam secreto altoque silentio, tamdiu saltem cogitari potest quamdiu potest ille cantus audiri: tamen quod inde rapuerit etsi transiens mentis aspectus, et quasi glutiens in ventrem ita in memoria reposuerit, poterit recordando quo