comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cab̾nacłm uocabat᷑. Tegebat᷑ aũt & hoc un¬
diq sagic cilim⁊sq ad terram ꝑtingentib¬
rubricatis factumẽ: & suꝑ hoc rursũ aliud
oꝑimentum de iacintinis pellib. Erat etiã
& uelum oꝑe plumario uariatũ.colũmis
quatuor appensum: quo scũarium & scũarii
scũaria diuidebant᷑: intra qd̃ posita erat ar¬
cha cestamenti:& concra archam extra uelũ
altare chimiamatis. Item inmedio ipsius scũa¬
rii candelabrũ inparte australi: mensa uero
stabat inseptẽptrionali. Altare uͦ holocausti
foris ante ingressum scũarii: labrũ eneum. in¬
ter hoc alcare & tab̃nacłm. & circa omnia atri¬
um tab̃nacłi longitudinis habens cubidos cen¬
cum: latitudinis quin quaginta. His g̃adl¬
ieidandi gr̃a breuit prelibatis. andean uosey
tadderet: ait inter alia.

Expanded text:
tabernaculum vocabatur. Tegebatur et hoc untabernaculum vocabatur. Tegebatur et hoc undique sagis cilicinis, usque ad terram pertingentib hoc rursum aliud operimentum de hyacinthinis pellibus. Erat etiam et velum opere plumarii variatum columnis quatuor appensum, quo sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebantur. Intra quod posita erat arca testamenti, et contra arcam extra velum altare thymiamatis. Item in medio ipsius sanctuarii, candelabrum in parte australi: mensa vero stabat in septentrionali. Altare holocausti foris ante ingressum sanctuarii, labrum aeneum inter hoc altare et tabernaculum; et circa omnia atrium tabernaculi, longitudinis habens cubitos centum, latitudinis quinquaginta. His ergo dilucidandi gratia breviter praelibatis, videamus ipsa traderet, ait inter alia.
Abbreviated transcription (Latin):
si ornatum tabernacłi siue templi materialẽ
religiosi mundi cordis & corporis cultu imite¬
tur. S ut certius despiritali sensu disseramus.
primo deipso materiali cextu lictere paulisꝑ
uideamus. Erat tab̃nacłm domꝰ dño conse¬
crata. habens longitudinẽ cubitos.xxx̃.la
titudinis decem: altitudinis eq decẽ: tectũ
habens equale ꝑtocum: quomͦ inegypco
& palestina domos mons ẽ edificari. Cinus
quidem parietes tres.australis. septẽtrionał.
et occidentalis. de tabulis cõpacti sunt lig¬
neis:abutroq latere de auracis. Porro pro
orientali parte unus uectis erat unde introitꝰ
fuit: qui medias tabulas abangło usq ad
angłm ꝑueniret: idẽ asũmitate ultima hu¬
is parietis. usq ad alteriꝰ parietis sũmitacẽ:
cui cortine tabernacłi & cectum incubuere.
ubi oe centoriũ erat septem colũnis suspen¬
sum. Tegebat᷑ aut̃ domus & desuꝑ et undiq
cortinis mira uarictade contextis: qd propric

Expanded text:
si ornatum tabernaculi sive templi materialem religioso mundi cordis et corporis cultu imitemur. Sed antequam de spirituali sensu disseramus, primo de ipso materiali textu litterae paulisper videamus. Erat tabernaculum domus Domino consecrata, habens longitudinis cubitos triginta, latitudinis decem, altitudinis aeque decem, tectum habens aequale per totum, quomodo in Aegypto et Palaestina domos moris est aedificandi. Cujus quidem parietes tres, australis, septentrionalis, et occidentalis, de tabulis sunt compacti ligneis, ab utroque latere deauratis. Porro pro orientali parte unus vectis erat, unde introitus fuit, qui per medias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret, id est a summitate ultima hujus parietis usque ad parietis alterius summitatem. Cui cortinae tabernaculi, et tectum incubuere, ubi et tentorium erat quinque columnis suspensum. Tegebatur autem domus, et desuper, et undique cortinis mira varietate contextis, quae proprie
Abbreviated transcription (Latin):
ueldona lucis quib nunc utimur. ut sequã¬
cur et̃na premia lucis inpresentia diuine
uisionis. illa seripturarũ cestimonia. que
hec futura ẽẽ testant᷑. E munctoria nimirum
sunt aurea: quia spe future claritatis eximia.
uasa quoq inquib ea que emuncta sunt ex¬
tingunt᷑. corpora utiq sunt & corda omnium
iustoũ immotalia: & ido rectissime auro assi¬
milata. in quib exoptatissima hec imnuta¬
ciofiet. ut post temporalia aci benchieioas es tia
pueniant.
Iinmne pondus candelabrieu rmuiei o
uasis suis habebit tolentum aum nieni
Ssmmosmnlep diidus anaeiabri euion neide
naios istnasos mulierum nemoe ulq io
no de qibiaici. aidere ne coneinatis imñ
ae uusius isis quinmne eredunt ummie

Expanded text:
vel dona lucis, quibus nunc utimur, ut sequanvel dona lucis, quibus nunc utimur, ut sequantur aeternae praemia lucis, in praesentia divinae visionis, illa Scripturarum testimonia, quae haec futura esse testantur, emunctoria nimirum sunt aurea: quia ipse futurae claritatis eximia sunt. Vasa quoque in quibus ea quae emuncta sunt exstinguuntur, corpora utique sunt, et corda omnium justorum immortalia. Et ideo rectissime auro assimilata, in quibus exoptatissima haec immutatio fiet, ut post temporalia Dei beneficia, ad aeterna perveniant. Omne pondus candelabri cum universis vasis suis, habebit e major inter natos mulierum nemo est, usque ad eos de quibus dicit. Videte, ne condemnatis unum de pusillis istis qui in me credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
de dño seruata:nunc choruscande ꝑorbem
euangłio ñ iuxta licteram s iusta sensũ misti¬
cum meccłia iubent obseruarrut ẽ custodia
sabbati ut ritus nostiarũ & sanguis agni pas¬
chalis. ecteraq huiuismodi: que suo quidẽ
tempore sollerter custodita appło dei quib
lucinia inlucernis candelabri ardebant in¬
fusa .oleo pie deuocionis & incensa igne uer
finẽ adño impositum. cunctaq ea spiritalite
magis ineccłia quã iuxta litteram ẽẽ seruan¬
daquib emungebant᷑ lucinia candelabriut
reparata melius lucerent̾: quia sublimiꝰ incel¬
emuncta sunt extinguntur fiunt de auro pu¬
rissimo: quia & diuina sunt uerba quib cessa¬
tio cerimoniarũ legalium predicat᷑: et dĩ grã
sunt illustrata eoum coxda inquib eadem
figura legis adumbratio finem accipit: ut suc¬
cedens euangłi ueritas clarius mundo luce¬
ret. Item quia finica mortali & succedente ui¬
ta inmortali. cessabunt maxima ex parte oꝑa

Expanded text:
scante per orbem Evangelio, non juxta litteram, sed juxta sensum mysticum in Ecclesia jubentur observari, ut est custodia sabbati, ut ritus hostiarum, et sanguis agni paschalis, caeteraque hujusmodi, quae suo quidem tempore solemniter custodita a populo Dei, quasi lucinia in lucernis candelabri ardebant, infusa oleo piae devotionis, et incensa igne verbfinem a Domino impositum, cuncta ea spiritualiter magis in Ecclesia, quam juxta litteram sunt servanda. Quasi emungebantur lucinia candelabri, ut reparata melius lucerent, quia sublimius intelemuncta sunt exstinguantur, fiunt de auro purissimo, quia et divina sunt verba, quibus cessatio caeremoniarum legalium praedicatur, et Dei gratia sunt illustrata eorum corda, in quibus eadem figurata legis adumbratio finem accipit, ut succedens Evangelii veritas clarius mundo luceret. Item quia finita mortali, et succedente vita immortali, cessabunt maxima ex parte opera
Abbreviated transcription (Latin):
cel cena lubleuant᷑. Apte sciphis pertule ⁊ lila subdu¬
oen sunt calamis: quia inutroq testam̃to fidelib
quaniuns cerimonuis distantib eadem deicouis aͥs¬
fuere candelabri ipsius proprie adanm̃ ꝓcinei
soluatorem. qui ñ solum electis sus un tucũ seien¬
ciamopatione &e remuneradionẽ trbuutsoedi
edam msitipse idem homo xp̃c figuram ostenoic¬
cireus trepentium rerũ obstacło. etrat auiteus
Qgus as curendam uiam. Specie m oretendis
ulis c u resurgns amortuis at q alcenden s as
ecdos clarificeatus est. eaclaricate quia hab uie prĩ¬
Qlos mandus eet apud patrem. Et rote hie iei
nimirtum donaque mediatoni deloe nemuinum
hominii su x po ds pot̃ conculit omnẽ humane
copocititis moiũ transcendunt dmiciu eĩ.

Expanded text:
e fine glorificat. Apte scyphi, sphaerulae et lilia sub duobus sunt calamis, quia in utroque Testamento fidelibus, quamvis caeremoniis distantibus, eadem devotio Domfuere candelabri ipsius, proprie ad Dominum pertinet Salvatorem, qui non solum electis suis virtutum scientiam, operationem, et remunerationem tribuit, verum etiam in seipso idem homo Ccircumstrepentium rerum obstaculo, exsultavit ut gigas ad currendam viam. Speciem monstravit lilii, cum resurgens a mortuis atque ascendens ad coelos, clarificatus est ea claritate quam habuit, priusquam mundus esset apud Patrem. Et recte hic scynimirum dona quae mediatori Dei et hominum, homini Jesu Christo Deus Pater contulit, omnem humanae capacitati
Abbreviated transcription (Latin):
am menbracius inbac interim uita quantũ ua¬
ient imitant᷑. infuturo aũt ueracit̃ ipsi adheien¬
do proficiunt. Ecapte idem aurũ ductile fuic.
Ductile nanq feriendo producit᷑. quia & redẽp¬
tor nr̃ qui exconceptione & naciuicate ꝑfectus
ds & homo exticit. passionũ dolores ꝑtulit: ac sic
ad resurrectionis głam ꝑuenit. & om̃s qui uolt̃
pie uiuere inxp̃o: ꝑsecutionẽ patiuntur. Qui & ipsi
quasi metallum feriendo dilacatũ: ꝑpassionis con¬
cumelias adimmoralitatis grãm pcoficiunt. facies
& lucernas septẽ: e pones eassuꝑ candelabrũ ut lu¬
ceant exaduerso. Lucerne septem: septẽ st̃ dona sp̃s
manserunt. & in menbris cius hocẽ omnib electiᷤ
proeiꝰ uoluntate distributa sunt. Ponunt᷑ gͦ lucer¬
ne septem suꝑ candelabrũ: quia suꝑ redemptorẽ
nr̃m primogenitum deradice iesse. requieuit sp̃s

Expanded text:
am membra ejus in hac interim vita, quantum valent, imitantur; in futuro autem veraciter ipsi adhaerendo proficiunt. Et apte idem aurum ductile fuit, ductile namque feriendo producitur; quia et Redemptor noster, qui ex conceptione et nativitate perfectus Deus et homo exstitit, passionum dolores pertulit, ac sic ad resurrectionis gloriam pervenit: et omnes qui volunt pie vivere in illo, persecutionem patiuntur , quia quasi metallo feriendo dilatati, per passionis contumelias, et immortalitatis gratiam proficiunt. Facies et lucernas septem, et pones eas super candelabrum ut luceant ex adverso . Lucernae septem, septem sunt dona Spirmanserunt, et in membris ejus, hoc est omnibus electis, pro ejus voluntate distributa sunt. Ponuntur ergo lucernae septem super candelabrum: quia super Redemptorem nostrum primogenitum de radice Jesse, requi
Abbreviated transcription (Latin):
diccaebant. añm saluatorem delignare. dee
omris gra rasti qunequid boni habent Acee¬
perunt U nde ipse ineuangdlo cũ drc iset
ascipłis egosum uitis uos palmites. coner¬
Nus sus iunrit sicut palmes nonpot serre
muetum a semecipso nisi manserit mnuiteir
hree uos nisi inme maneritis. Inquo nmi¬
nim candelabro quatuoo seiphi sunt facli
qua inquatuo libris sc̃i euangui quide do¬
mno sunt conseripti. gustũ uininoruhoe
Aoctrine celestis inuenimus. Qd noni e¬
drs ueceres hoc ẽ mentes terrenis desier us

Expanded text:
procedebant, Dominum Salvatorem designare, de procedebant, Dominum Salvatorem designare, de cujus gratia justi quidquid boni habent, acceperunt. Unde ipse in Evangelio cum dixisset discipulis: Ego sum vitis, vos palmites, continuo subjunxit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos nisi in me manseritis . In quo nimirum candelabro quatuor scyphi sunt facti, quia in quatuor libris sancti Evangelii qui de Domino sunt conscripti, gustum vini novi, hoc est doctrinae coelestis invenimus, quod non utres veteres, hoc est mentes terrenis adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cum spiritalem desiderantes:uiã mandatorũ
habebat lilia: quia multi erant coniugatian¬
te legem. multi sublege: multi in dieb propłia¬
rum: qui uerbũ dñi audire. qui uiam eiꝰ curre¬
re. quibonorũ oꝑum premia abipso expecta¬
re gauderent. Idem exaliolacere hastilis & primꝰ
calamus & sed̃s et tercius. tressciphos et sperulas.
triaquoq: lilia habebat: quia innouo quoq
testamento indoctorib & incontinentib & in
coniugatis deo deuotis. tres fuere ordines tẽpoꝵ
sone reliquiarum isrł. qui umuern suo des
conpore uerbo uite debtiari. inuiamt pdels
oppare. eandose ppetue luere iidere diesidera
nt qn ipso autem candelabro erunt auor¬
uo sciphi innucis modum: speruleco per
hngsos ce lila. Sperule subauob calaomie
po oea: quisimul sex fiunt procede ntri
chastiti uno. Biximus ipsum candelabri.
Destipitem candelabri mediũ dequo calarmi

Expanded text:
tum spiritualem desiderantes, viam mandatorum tum spiritualem desiderantes, viam mandatorum habebat lilia: quia multi erant conjugati ante legem, multi sub lege, multi in diebus prophetarum, qui verbum Domini audire, qui viam ejus currere, qui bonorum praemia operum ab ipso exspectare gauderent. Item ex alio latere hastilis, et primus calamus, et secundus, et tertius, tres scyphos et sphaerulas, tria quoque lilia habebat: quia in Novo quoque Testamento, et in doctoribus, et in continentibus, et in conjugatis Deo devotis tres fuere ordines temporum tione reliquiarum Israel, qui universi quique suo tempore verbo vitae debriari, in viam pacis properare, candorem perpetuae lucis viderrent. In ipso autem candelabro erunt quatuor scyphi in nucis modum, sphaerulaeque per singulos et lilia: sphaerulae sub duobus calamis per tria loca, qui simul sex fiunt, procedentes de hastili uno. Diximus ipsum candelabrum, id est, stipitem candelabri medium, de quo calami
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedine ac dilectione nouerunt plenos esse.
tias. quib electi & ante incarnationem añicã
& postea dõ deuote uixerunt. fuerunt & eñ
iusti ante legem: fuerunt sublege: fuerunt
temporib propħarum. Item post ascensionẽ
dominicam congregata ẽ eccłia primiciua
de isrł: congregatur nunc ecclia degentib̃ con¬
greganda est infine mundi de reliquiis isrł.
Habebat gͦ calamus primus in uno latere tres
ciphos. sperulas. & lilia: quia in parde doctorũ
ante incarnationẽ dñi erant cres ordines corũ
quihaustum gr̃e celestis quasi sciphisicirent:
inuiam dñi promptissime quasi sperule curre¬
rent:suꝑne donum retributionis quasi cando¬
rem liliorũ odoremq gaudent̃ expectarent᷑. idẽ
ante legem. sublege. sub prophis.Sed̾s calamul
& ipse habebat cressciphos. sperulas. & lilia. qͥa
continentes illiꝰ demporis eq tres ordines scõrum
patrum in prefaca distinctione habebant. po¬

Expanded text:
dulcedine ac dilectione plenos esse ndulcedine ac dilectione plenos esse ntias, quibus electi et ante incarnationem dominicam, et postea Deo devoti vixerunt. Fuerunt etenim justi ante legem, fuerunt sub lege, fuerunt temporibus prophetarum. Item post ascensionem dominicam congregata est Ecclesia primitiva de Israel, congregatur nunc Ecclesia de gentibus, congreganda est in fine mundi de reliquis Israel. Habebat ergo calamus primus in uno latere tres scyphos, sphaerulas et lilia quia in parte doctorum ante incarnationem Domini erant tres ordines eorum qui haustum gratiae coelestis, quasi scyphi sitirent, in viam Domini promptissime, quasi sphaerulae currerent, supernae donum retributionis, quasi candorem liliorum odoremque gaudenter exspectarent: id est, ante legem, sub lege, sub prophetis. Secundus calamus et ipse habebat tres scyphos, sphaerulas et lilia, quia continentes illius temporis aeqctorum in praefata distinctione temporum habebant, po
Abbreviated transcription (Latin):
sperulaq simul & lilium. Et cressimilit̃ sciphi
instar nucis incalamo altero:speruleq & lilium.
Hocent opussex calamorũ qui producendist̃
de hastili. Nucem infigura presentis eccłie po¬
ni solere. testatur salomon qui exꝑsona docto¬
rum fideliũ loquit᷑: descendi dicens incanci¬
cocanticorum ad ortũ nucũait uiderem poma
conuallis.Sicut eñi nux dulcem quidẽ habet
fructum incerius. s ñ hunc ostendẽ foris nisifrac¬
ta teste duricia potest: sic iustorũ uita presens
ita suauitatẽ gre spiritalis incimo corde con¬
seruat: ut hec aproximis quantasit nullatenus
ualeat ꝑspici: donec soluto corporis domicilio
libere se anime ipsorum alterutrum incelesti
fulgeant. quantũ unaqueq diligatur ab alce¬
ra. nulli prorsus remancat occulcum. fiuntq
sciphi incandelabro adnucis modũ: cũquilibet
electiumo sapientie repleri desiderantes. ad erem¬
plum sese informare satagunt precedentium
iustorum: quos magna inuisibiliũ bonorum

Expanded text:
 et tres similiter scyphi instar nucis in calamo altero, sphaerulaeque et lilia. Hoc erit opus sex calamorum, qui producendi sunt de hastili. Nucem in figura praesentis Ecclesiae poni solere, testatur Salomon, qui ex persona doctorum fidelium loquitur: Descendi, dicens in Cantico canticorum, ad hortum nucum, ut viderem poma convallium . Sicut enim nux' dulcem quidem habet fructum interius, sed non hunc ostendere foris, nisi fracta testae duritia potest, sic justorum vita praesens, ita suavitatem gratiae spiritualis intimo corde conservat, ut haec a proximis quanta sit, nullatenus valeat perspici, donec soluto corporis domicilio, libere se animae ipsorum alterutrum, in coelesti fulgeant, quantum unaquaeque diligatur ab altera, nulli prorsus remaneat occultum. Fiuntque scyphi in candelabro ad nucis modum, cum quilibet electi vino sapientiae repleri desiderantes, ad exemplum sese informare satagunt praecedentium justorum, quos magna invisibilium bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
pħam. sp̃s dñi suꝑ me eoqd unxerit me. Qd̃ autẽ
dr̃ utluceant exaduerso hoc ẽ qd propħa subse¬
quent̃ adiecit. adannuntiandũ mansuetis misic
me. ut mederer contritis eorde: & predicarẽ captuns
indulgentiam. et clausis aꝑtionẽ: ut predicarẽ annũ
placabilem dñi:& diemultionis dõ nr̃o.
munctora quoq & ubique emuncta sunt
extingant᷑ : fientde auro purissimo. Sc̃ et
eñi quedam inscripturis diuinis ica precepta.
que ꝑpetuo iure & in hac uita & infutura sẽꝑ
obseruari debeant:ut est illud: non habebis
Sunt alia que toco huiꝰ uite tempore obseruan¬
da iubent᷑: s infutura uita mercedẽ sue oblerua¬
tionis eternam ꝑcipiunt: ut est illud euangłii:
facite uobis amicos demã mona iniquitatis. ut
& ipsi recipiant uos inet̾na cabernacła. Hic em̃

Expanded text:
piritus Domini super me, eo quod unxerit me . Quod autem dicitur, ut luceant ex adverso, hoc est quod propheta subsequenter adjecit: Ad annuntiandum mansuetis misit me, ut mederer contritos corde, et praedicarem captivis indulgentiam, et clausis apertionem; ut praedicarem annum placabilem Domini, et diem ultionis Deo nostro . Emunctoria quoque, et ubi quae emuncta sunt exstinguantur, fiant de auro purissimo. Sunt enim quaedam in Scripturis divinis ita praecepta, quae perpetuo jure, et in hac vita, et in futura semper observari debeant, ut est illud: Non habebis Sunt alia quae toto hujus vitae tempore observanda jubentur, sed in futura vita mercedem suae observationis aeternam percipiunt, ut est illud Evangelii: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna taber
Abbreviated transcription (Latin):
Oleũ adluminaria concinnanda: cũ fructib
caritatis & miscđie refulgemus. Aromata in
unguentũ. et chimiama boni odoris: cũ opi¬
nionẽ nr̃e bone actionis multis ad exemplũ
bene uiuendi longe lateq diffundimꝰ. Lapi¬
des onichinos & gẽmas adornandũ ephod ac
rationale: cũ miracła scõium quib cogitati¬
ones deo deuotas & oꝑa untutũ ornauere
digna laude predicamꝰ: atq hec in adiudori¬
um nr̃e fidei ubiopus fuerit assumimus.
Quia eñi in humeris onera gestare solemus.
pdesbe cogitationũ sedes est: recte uradio no

Expanded text:
oleum ad luminaria concinnanda, cum fructibus oleum ad luminaria concinnanda, cum fructibus charitatis et misericordiae refulgemus; aromata in unguentum, et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis multis ad exemplum bene vivendi longe lateque diffundimus; lapides onychinos et gemmas ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotas et opera virtutum ornavere, digna laude praedicamus, atque haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia enim in humeris onera gestare solemus, pectore cogitationum sedes est, recte in rationa
Abbreviated transcription (Latin):
hec que dñs apriore popło adfaciendũ scũa¬
rium materialit offerri precipit: nos quoq
qui spiritales filii isrł. idẽ imitatores dm̃ u
dentis popłi ẽẽ desidãmꝰ: spiritali indelligen¬
tia debemꝰ offerre. Cui uidelicet aurũ offeri¬
mus.cũ claritate uere sapientie que ẽ infide
recta resplendemꝰ. Argentum: cũ ore nr̃o con¬
fessio fit insalutẽ. ef cũ eandẽ fidẽ publica
predicatione diuulgare gaudemꝰ. Iacinctũ.
cũ fursum corda leuamus. Purpurã. cũ cor¬
pus passiomi subicimꝰ. Coccũ bis tinctũtũ
gemina idẽ dei & proximi dilectione flagra
ius. Bissum:cũ carnis casticatẽ sentimus.
Pilos caprarũ: cũ habitũ penitentie acluctu
induimꝰ. Pelles arietũ rubricatas: cũ ipsos añi¬
ci gregis ductores suo sanguie baptiratos
uidemꝰ. Pelles iacinthinas: cũ nos post mortẽ
spiritalia incelis corpora habituros eẽ sꝑamꝰ.
Ligna sethim: cũ expurgatis peccatorũ spine¬
tis munda carne & anima dõ soli seruimus.

Expanded text:
us sibi a priore populo ad faciendum sanctuarium materialiter offerri praecepit, nos quoque, qui spiritales filii Israel, id est, imitatores Domini videntis populi esse desideramus, spirituali intelligentia debemus offerre. Cui videlicet aurum offerimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus; argentum, cum errore nostro confessio fit in salutem; aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus; hyacinthum, cum sursum corda levamus; purpuram, cum corpus passioni subjicimus; coccum bis tinctum, cum gemina, id est, Dei et proximi dimus; byssum, cum carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus; pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritalia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum, expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima Domino soli serviemus;
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰac mercede seruiebat. & cũ hinc eisubripere
cepisset sensus impius. qd̃ dm̃ ñ curare existi ma¬
ret humana: corectum se dicit. dũ auctore scõn
nonẽ ausus improbare: et suscepit cognoscere
&ait. Hoc labor ẽ ante me donec introeam in
sanctuariũ & indelligam innouissima. Ii eũ
premia dabunt᷑ ad nouũ ꝑtinentia cestam̃tũ.
que impii ñ accipient. Et pene tunc future sunt
impiorum: quas nullus piorũ sensurus est. At¬
camen benedictionẽ aliquam inhac presenti ui¬
ta iusti accipiunt: dũ fecunditatẽ bonorũ ope¬
rum illis dñs tribuit: & copiam uirtutũ ut in
progressuscarum actionum legem dñi que ers
data ẽ ad custodiendũ oꝑe consumment. quall¬
nus ad eterne beacitudinis premia. ꝑuenire me¬
reant᷑. Unde propħa dicit. Et enĩ benedictionẽ
dabit qui legem dedit: ambulabunt deunrdu¬
te in uirtute. uidebit̃ as deorum in syon. uiqͥs¬

Expanded text:
cui hac mercede serviebat. Et cum hinc ei subripere cui hac mercede serviebat. Et cum hinc ei subripere coepisset sensus impius, quod Deum non curare existimaret humana, correctum se dicit, cum auctoritatem sanctorum non est ausus improbare; et coepit cognoscere et ait: Hoc labor est ante me: donec intrem in sanctuarium, et intelligam novissima. Ibi enim praemia dabuntur ad Novum pertinentia Testamentum, quae impii non accipient: et poenae tunc futurae sunt impiorum, quas nullus piorum sensurus est. Attamen benedictionem aliquam in hac praesenti vita sancti accipiunt, dum fecunditatem bonorum operum illis Dominus tribuit, et copiam virtutum, ut in progressu sanctorum actionum legem Domini quae eis data est, ad custodiendum opere consummant, quatenus ad aeternae beatitudinis praemia pervenire mereantur. Unde Propheta dicit: Etenim benedictionem dabit qui legem dedit: ambulabunt de virtute in virtutem: videbitur Deus deorum in Sion . Ibi qui
Abbreviated transcription (Latin):
cuꝑasse terras: quã proprias credende sunt rea¬
pisse. De his octo uitiis. & ineuanglio significas
on adorabis deos eoum: nec coles cos. slon
facies oꝑa corum. s destrues cos &e confrin¬
dicam panib ur̃is & aquis̃. et auferam infirim¬
catẽ de medio tui. Non erit infecunda necster¬
lis interra tua. Numerũ dierũ cuorũ implebo.
Quanuis &e iste promissiones possint & spiritalit̃
intelligi. cam̃ cũ scđm temporalẽ hominũ felie¬
tatem intelligunt᷑. ad uetus testam̃tum ꝑtinent.
ubi quanquã precepta exceptis his que insacra¬
mento aliquid significant. eadem ad mores boni
ꝑtinentia reꝑiantur: promissiones tam̃ carnales
atq terrene sunt. Unde in psalmo septuagesimo
scđo pene lapsos & effusos gressus suos homodi¬
cit: cũ relaret inpeccatorib pacẽ peccatorũ ui¬
dens. Ca quippe cernebat abundare impiis:
que ipse scđm testamentũ uetꝰ expectabat adño d̃o:

Expanded text:
ccupasse terras, quam proprias credendae sunt, receccupasse terras, quam proprias credendae sunt, recepisse. De his octo vitiis et in Evangelio ita significatur: Non adorabis deos eorum, nec coles eos. Non facias opera eorum, sed destrues eos, et confrint benedicam panibus tuis et aquis, et auferam infirmitatem de medio tui. Non erit infecunda nec sterilis in terra tua. Numerum dierum tuorum implebo . Quoniam istae promissiones possint et spiritualiter intelligi, tamen cum secundum temporalem hominum felicitatem intelliguntur, ad Vetus Testamentum pertinent, ubi quanquam praecepta, exceptis his quae in sacramento aliquid significant, eadem ad mores bonos pertinentia reperiantur, promissiones tamen carnales atque terrenae sunt. Unde in psalmo septuagesimo secundo, pene lapsos et effusos gressus suos homo dicit, cum zelaret in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Ea quippe cernebat abundare impiis, quae ipse secundum Testamentum Vetus exspectabat a Domino Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
cordis: ñ tam alienas possossiones ꝑuasisse.
quã proprias recupasse credendisunt. Et em̃
quantũ docet uetus traditio: has cãdẽ terras
chananeorũ inquas introducunt᷑ filii isrłis
filii sem quondã fuerant inorbis diuisione
sortiti: quas deinceps ꝑuim atq pocentiam
posteritas chamꝑuasionis iniquitate posse¬
dic. In quo & di iudiciũ rectissimũ cõproba¬
tur: qui et illos de locis alienis que male oc¬
cupauerant expulit: & istis tanquã patrũ
possessionẽ que prosapie eorũ indiuisione
orbis fuerat deputata restituit. Que figura
innobis quoq stare certissima ratione cognos¬
citur. Nam uoluntas dñi possessionẽ cordis
nr̃i non uitis s uitutib naturalit̃ deputa¬
uit: que post preuaricationẽ ade insolescen
tib uitusquasichananeis apropria regiõe
depulle. cũ ei rursum ꝑdci gram diligentia
nr̃a ac labore fuerint restitute: ñ camalienaso¬

Expanded text:
non tam alienas possessiones pervasisse, non tam alienas possessiones pervasisse, quam proprias recuperasse credendi sunt. Etenim quantum docet vetus traditio has easdem terras Chananaeorum, in quas introducuntur filii Israelis, filii Sem quondam fuerant in orbis divisione sortiti: quas deinceps per vim atque potentiam posteritas Chamdit. in quo et dei iudicium rectissimum conprobatur, qui et illos de locis alienis quae male occupauerant expulit, et istis antiquam patrum possessionem, quae prosapiae eorum in diuisione orbis fuerat deputata, restituit. quae figura in nobis quoque stare certissima ratione cognoscitur. nam uoluntas domini possessionem cordis nostri non uitiis, sed uirtutibus naturaliter deputauit quae post praeuaricat, populis Chananaeis a propria religione depulsae, cum eis rursum per Dei gratiam diligentia nostra ac labore fuerint restitutae, non tam alienas o
Abbreviated transcription (Latin):
Sux bieuitus nos captos doluit. iccirco redẽp
coor aosoiricale libationis preliũ spui sep¬
Aere preci pinrita inteluigitur. habetunis
quamsibi uindicans inanime nr̃e recessu
nit. Non enĩ possunt uirtutes cũ uituis pari¬
ter morari. Que em̃ participatio iusticie cũ
iniquitate: Aut que societas lucicũ tene¬
bris: S cũ abisrłis popło idẽ auntutib
contra se dimicantib fuerint uitia suꝑata:
locũ quẽ sibi incorde nr̃o concupiscentie
uel fornicationis sp̃s retentabat. ibi dein
ceps castitas obtinebit. Quẽ furor ceperat:
pacientia uindicabit. Qũẽ tristicia mortẽ
oꝑans occupauerat: salutaris & plena gau¬
dio cristicia possidebit. Quẽ accidia uastaũ:
incipiet excolere fortitudo. Quẽ suꝑbia con¬
culcabat: humilitas honestabit. Et ita sin¬
głis uitiis expulsis: eorũ loca idẽ effectus uir¬
cuces contrarie possidebt̃: que filii isrłis idẽ
anime uidentes dm̃ ñ immerico nũcupan
cur. Qui cũ uniuersas expulerint passiones

Expanded text:
superbiae vitiis nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spirituale liberationis praelium Spidere praecipimur, ita intelligitur. Habet unum sibi vindicans in animae nostrae recessu nit. Non enim possunt virtutes cum vitiis pariter morari. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas luci cum tenebris? Sed cum Israelis populo, id est a virtutibus contra se dimicantibus, fuerint vitia superata, locum quem sibi in corde nostro concupiscentiae vel fornicationis spiritus retentabat, ibi deiceps castitas obtinebit: quem furor ceperat, patientia uindicabit: quem tristitia mortem operans occupauerat, salutaris et plena gaudio tristitia possidebit: quem acedia uastabat, incipiet excolere fortitudo: quem superbia. conculcabat, humilitas honestabit. et ita singulis uitiis expulsis eorum loca, id est adfectus, uirtutes contrariae possidebunt, quae filii Israhelis, id est animae uidentis deum non itur: qui cum universas cordis expulerint passiones,
Abbreviated transcription (Latin):
ae compascendisiet moysef operut nuoes
monte Sicut mons in quo legemi ae cipi
moysciatituaine ꝑfectionis que meade lede
eat conseribencia designat. ita nubei quiamon
cestusest grãm diuine insinuat protectionios
aua canco amplius quisq frait̃. quanto al ois
adsctutanda mirabilia de lege dei reuelatis oelis
cordis ascendit. Namq nec montẽ solumodom
quoi noyses ascendit nubes operuit. Rce popim¬

Expanded text:
e ascendisset Moyses, operuit nubes montem. Sicut mons in quo legem accepit Moyses, altitudinem perfectionis, quae in eadem lege erat conscribenda, designat; ita nubes, qua mons tectus est, gratiam divinae insinuat protectionis: qua tanto amplius quisque perfruitur, quanto altius ad scrutanda mirabilia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque nec montem solummodo, in quo Moyses ascendit, nubes operuit; sed et pop
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotis & filiorũ eius consũmarent᷑. Quia
nimirũ inprimordio nob̃ deo deuote con¬
uersationis accipienda requies & uita et̃na
promittit᷑: ea tam̃ conditione ut ꝑlabores &
tabnacłi sicut & mensa: uniuersalẽ presentis
temporis eccłiam de signat. Ido nanq sunt
ante uelum intra qd̃ archa testam̃ti posita est:
quia nec dũ ad uisionẽ incelis sui redemptoriᷤ
meruit intromitti. S mensa ẽ: quia his qui
esuriunt & sitiunt iusticiam. uictũ cotidie ce¬
lestem ne intẽptationib deficiant ĩpendit.
Candelabrum ẽ: quia it̃ lucis errantib osten¬
dit. Mensa parit̃ & candelabrũ est: quia scĩs
edocta litteris. et animã esurientẽ satiare bo¬
nis: & sedentib intenebris acq umbramortis.
iucernam uerbi subministrare didieit. Hasti

Expanded text:
cerdotis et filiorum ejus consummarentur: quia cerdotis et filiorum ejus consummarentur: quia nimirum in primordio nobis Deo devotae conversationis accipienda requies et vita aeterna promittitur, ea tamen conditione, ut per labores et tabernaculi, sicut et mensa, universalem praesentis temporis Ecclesiam designat. Ideo namque sunt ante velum, intra quod arca testamenti posita est; quia necdum ad visionem in coelis sui Redemptoris meruit intromitti. Sed mensa est; quia his qui esuriunt et sitiunt justitiam, victum quotidie coelestem, ne in tentationibus deficiant, impendit. Candelabrum est; quia iter lucis errantibus ostendit. Mensa pariter et candelabrum est; quia sanctis edocta litteris, et animam esurientem satiare bonis, et sedentibus in tenebris atque umbra mortis lucernam verbi subministrare didicit. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
inmensa dñi sunt positi. sabbato nouimi¬
tant᷑: cũ doctores quieq sc̃e ecelie. cõpleto tẽpo¬
re sui seĩ laboris et̃na incelis quiete remuneran¬
tur: & alios post se inidẽ opus oꝑandi inuer¬
bo subeiusdẽ spe retributionis relinquunt.
Coquebant᷑ aut̃ panes ante sabbatũ. ut iose phꝰ
sebit duo ⁊ duo diuisim añ sabb̃m.: ⁊ sabb̃o mane ob¬
lati sr sac̃m m̃sã ponebã t᷑ seni ad altut᷑s ꝯusi. du abꝰ piaten
aureis suꝑ positis chure plenis: que ꝑmanebant
ad aliud sabbatum & tunc proillis alii depor¬
tabant᷑. illiuͦ sacerdotib exhibebant᷑. & chu¬
re incenso inigne sacro. inquo omnia holo¬
causta fiebant: aliud chus suꝑ alios panes
adiciebat᷑. Imponebant᷑ gͦ panes sabbato in
mensa dñi ea utiq intentione ponentium
ut transacto sabbato ibidem ꝑsex dies oꝑan¬
dimanerent.His quoq transmissis altero
suꝑueniente sabbato inrefectionẽ sũmi sa¬

Expanded text:
in mensa Domini fuerant positi, sabbato novis muin mensa Domini fuerant positi, sabbato novis mutantur, cum doctores quique sanctae Ecclesiae, completo tempore sui sancti laboris, aeterna in coelis quiete remunerantur, et alios post se in idem opus laborandi in verbo, sub ejusdem spe retributionis relinquunt. Coquebantur autem panes ante sabbatum, ut Josephus scribit duo, et duo divisim ante sabbatum; et sabbato mane oblati super sacram mensam, ponebantur seni ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, qui permanebant ad aliud sabbatum. Et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur. Et thure incenso in igne sacro in quo omnia holocausta fiebant, aliud thus super alios panes adjiciebatur. Imponebantur ergo panes sabbato in mensam Domini, ea utique intentione ponentium, ut transacto sabbato, ibidem per septem dies operandi manerent. His quoque transmissis, altero superveniente sabbato, in refectionem summi sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñdesinunt:panes duodecim propositioĩs
nunquã demensa dñi recedunt. & beneidẽ
panes non dequalibet farina. s desimila fie¬
ri iubent᷑: quia nimirũ quicunq aliis uer¬
bũ uide ministranc: primo ipsos necesse est.
uirtutũ frugib oꝑam dare: quatinus ea que
predicando admonent etiam faciendo cõ¬
mendent. Bene edam idẽ panes seni altrin¬
secus suꝑ mensam statui precipiunt᷑: ꝓpter
concordiam scilicet caritatis & societatis.
Nam & dñs binos ad predicandũ discipuloᷤ
misisse phibet᷑. figuralit̃ insinuans. quia sc̃i
doctores ñ qũa abinuicem uel inassertione
ueritatis. uł in affectu dilectionis discrepant.
Et thus lucidissimũ suꝑ panes ponit᷑ in mo¬
nimentũ oblationis dñi: quando pie scõũ
actioni ac doctrine oratio pura suꝑ additur: qͦ
ꝑhec utraq ride sociata. semꝑ memoria sacre
oblationis in conspectu sũmi arbitris appare¬
at. Bene aut̃ ꝑsingla sabbata panes cor ã dño

Expanded text:
non desinunt, panes duodecim propositionis non desinunt, panes duodecim propositionis nunquam de mensa Domini recedunt. Et bene iidem panes non de qualibet farina, sed de simila fieri jubentur: quia nimirum quicunque aliis verbum vitae ministrant, primo ipsos necesse est virtutum frugibus operam dare, quatenus ea quae praedicando admonent etiam faciendo commendent. Bene etiam iidem panes seni altrinsecus super mensam statui praecipiuntur, propter concordiam scilicet charitatis et societatis. Nam et Dominus binos ad praedicandum discipulos misisse perhibetur: figuraliter insinuans, quia sancti doctores nunquam ab invicem, vel in assertione veritatis, vel in affectu dilectionis discrepant. Et thus lucidissimum super panes ponitur in monimentum oblationis Domini, quando piae sanctorum actioni ac doctrinae oratio pura additur: quo per haec utraque rite sociata, semper memoria sacrae oblationis in conspectu summi arbitri appareat. Bene autem per singula sabbata panes coram Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Iio in conspectu meo semo. Panet peo¬
poutionis suꝑ mensã positi seme docto es
sum lpmricales qui in lege dei die aenoste
mraiuantes cunctis eccuam intrantibus
netetione uerbi celestis offeri. Quircte ꝓ¬
positionis panes uocant᷑: quia inpropaculo
semꝑ e̾ẽ debet uniuersis fidelib sermo salu¬
cis: neq unquã in eccłia deeẽ opordet piis au¬
ditorib uerbum solacii. De his panib plemꝰ
ponendi fuerint. refert᷑ dicente dño ad moy¬
sen. Accipies quoq similam & coques ex eadu¬
odecim panes: qui singłi habeant quas decimaˢ.
Quorũ senos altrinsecus suꝑ mensam purissi¬
mã coram dño stacues: & pones suꝑ eos chus
lucidissimũ: ut sic panis inmonim̃tum obla¬
cionis dñi. ꝑsingła sabbata mutabunt᷑ corã
dño: suscepti afiliis isrł federe sempit̃no. Cr̃q
aaron & filiorũ eius: ut comedant eos in loco
scõ. Buodecug̃ panes inmensa tabernacłi.
duodecim st̃ apłi: & om̃s doctrine illorum

Expanded text:
onis in conspectu meo semper. Panes propositionis super mensam positi semper, doctores sunt spirituales, qui in lege Domini die ac nocte meditantes cunctis Ecclesiam intrantibus refectionem verbi coelestis offerunt. Qpositionis panes vocantur: quia in propatulo semper esse debet universis fidelibus sermo salutis, neque unquam in Ecclesia deesse oportet piis auditoribus verbum solatii. De his panibus in Leponendi fuerint, refertur, dicente Domino ad Moysen: Accipies quoque similam, et coques ex ea duodecim panes, qui singuli habeant duas decimas: quorum senos altrinsecus super mensam purissimam coram Domino statues. Et pones super eos thus lucidissimum, ut sit panis in monimentum oblationis Domini. Per singula sabbata mutabuntur coram Domino, suscepti a filiis Israel foedere sempiterno: eruntque Aaron et filiorum ejus, ut comedant eos in loco sancto . Duodecim ergo panes in mensa tabernaculi, duodecim sunt apostoli, et omnes doctrinae illorum
Abbreviated transcription (Latin):
acor profierant. Et bene post cala moeci¬
ohos cesperulas an candelabro tiuia defos¬
mantꝰ: quia post grãm predicacionis uꝰ &e
comadione pocus spiritalis. post irreuoeo
nrteeser uno latere &e tres ex alcero. Cons¬
cat quidem numero senario in quo faclus
et mundusoꝑum ꝑfectionẽ designari.d
qm̃ ita policus est. in descriptione calamo¬
rum. ut mbis ternos diuidatur: magisde
ternario dicendũ est. Tres nanꝙy calami
de uno lacere hastilis ee crcs egr ediuntur
de altero: quia fuerunt doctores dnteaduer
mitieauose designarent &e quandu rades

Expanded text:
a proficiant. Et bene post calamos, scyphos, et sphaerulas in candelabro lilia designantur; quia post gratiam praedicationis, post ebriationem potus spiritalis, post irrevocabribus, tres ex uno latere, et tres ex altero. Constat quidem numerum senarium, in quo factus est mundus, operum perfectionem designare. Sed quoniam ita positus est in descriptione calamorum, ut bis in ternos dividatur, magis de ternario dicendum. Tres namque calami de uno latere hastilis, et tres egrediuntur de altero, quia fuerunt doctores ante adventum mystica voce designarent, et quantum rudes
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑfidem & ꝑ oꝑa bona. ad requiem dendat
scłi fucuri. Bene aut̃ sequit᷑
nius mensure fient uniuersa tentora
Et si em̃i uariante pictura cortine ab
iuicem differebant: una cam̃ erant om̃s
longitudinis & latitudinis mensura tẽꝑate
Quia & si donationes habent electi scđ̃mgͣ

Expanded text:
er fidem et per opera bona, ad requiem tendat saeculi futuri. Bene autem sequitur: Unius mensurae fient universa tentoria. Etsi enim variante pictura, cortinae ad invicem differebant, una tamen omnes erant longitudinis et latitudinis mensura temperatae: quia et si donationes habent ele
Abbreviated transcription (Latin):
M a demonica dñacione itbacam. T rogolo¬
geaidẽ moralis locutio: ad insite. cionen
ocoreptione morũ sue aꝑtis siue feueats
otolata sermonib respicit. Antis u deleet nut
ponoaadmonet dicens. fl̃ioli mei ñ diligamus
uerdo necs lingua: s oꝑe & ueritate. figu ra

Expanded text:
 a daemoniaca dominatione liberatam. Tropologica id est moralis locutio ad institutionem et correctionem morum, sive apertis seu figuratis prolata sermonibus respicit. Apertis videlicet, ut Joannes admonet dicens: Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ptiner si guralit ex primunt. facrel quoq
arts de lignis sechim. & oꝑies auro. inducec
heirculos qui sunt marce lateribr ut portes
nerqui semꝑ erunt in circulis. nec unqũa
qtrabentur abcis. Uectes quib areha otiai¬

Expanded text:
tinent, figuraliter exprimunt. Facies quoque vectes de lignis sethim, et operies auro: inducesque per circulos, qui sunt in lateribus ut portetur in eis: qui semper erunt in circulis: nec unquam extrahentur ab eis. Vectes quibus arca porta
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis post errorẽ demostare dignatusẽ. De me¬
dio cherubin loquit᷑. quia ꝑ angl̃icã uisio
nem & non insua substantia dđs apparuit.
et locutꝰ est moysi accestante apło: quia lex
ꝓpt̃ transgressiones est posita: donec ueniret
semen cui ꝓmiserat odinaca ꝑangłos in
manu mediatoris. Itẽ de medio duorũ che¬
rubim loquit᷑ dñs: quia ꝑuerba utriulq
stamenti consona nost uoce d osicdie uerca
lamian. uel certe demelio ehcquoin
io duoum cestamencorũ incarne appe¬

Expanded text:
veritatis post errorem demonstrare, dignatus est, de meveritatis post errorem demonstrare, dignatus est, de medinem, et non in sua substantia Deus apparuit. Et locutus est Moysi, attestante Apostolo: Quia lex propter transgressiones posita est, donec veniret semen, cui promiserat, ordinata per angelos in manu mediatoris . Item de medio duorum cherubin loquitur Dominus, quia per verba utriusque Testamenti, consona nos voce ad fidem veritatis erudit. Vel certe de medio cherubin dio duorum Testamentorum in carne appa
Abbreviated transcription (Latin):
scientie multiplicate cõuenit: qd uideli¬
cet scriptura spiritali acdiuma scientia
plena est: cademq scientia ex quo ipsa sc̃p¬
tura condi cepit augeri semꝑ &e multipli¬
cari ñ desinit. Recte cherubim głie ꝓpici¬
acorium obumbrare dicunt᷑: quia cesta¬
menta crescente ꝑtempus &e multiplicata
scientia propitiationẽ nobis dñi saluaco¬
ris predicant. & hanc gratis semꝑ uocib
quasi ex pansis aduolatum alis honora¬
re noncessant. Quia eñi uerba conloquẽ¬
tium quib uolando aerem abore dicenti¬
um ad corꝑueniunt audientiũ: merito
expansis cherubin alis &e uelut ad uolan¬
dum aptatis. possunt designari.
Nde precipiam & loquar adte.supra propi¬
ciatonium scilicet acdemedio duorũ cheru¬
bim qui erant supra archam testimonii cũc¬
ta que mandabo ꝑte filiis isrł̃. quia ꝑ grãm
propitiationis dei factumẽ ut hominib pꝰ
culpam preuaricationis apparere. & eis urã

Expanded text:
scientiae multiplicatae convenit, quod videliscientiae multiplicatae convenit, quod videlicet Scriptura sacra spirituali ac divina scientia plena est; eademque scientia ex quo ipsa Scriptura condi coepit, augeri semper ac multiplicari non desinit. Recte cherubim gloriae propitiatorium obumbrare dicuntur, quia testamento crescente per tempus, et multiplicata scientia, propitiationem nobis Domini Salvatoris praedicant, et hanc gratis semper vocibus, quasi expansis ad volatum alis honorare non cessant. Quia enim verba colloquentium quibus volando per aerem ab ore dicentium ad cor perveniunt audientium, merito expansis cherubim alis, velut ad volandum aptatis, possunt designari. Inde praecipiam et loquar ad te, supra propitiatorium scilicet, ac de medio duorum cherubim, quae erunt supra arcam testimonii, cuncta quae mandabo per te filiis Israel. Quia per gratiam propitiationis Dei factum est, ut hominibus post culpam praevaricationis apparere, et eis viam
Abbreviated transcription (Latin):
cuentes obumbrant. idẽ honorant uelando:
quia totum quẽ habent statum ꝑpetue feli¬
citatis cius gr̃e deputant: a quo ut nichil
mali uelle possent acceperunt. Buo sunt
aũt propt̃ significandam societatẽ angłice
pacis: quia minꝰ quam int̃ duos haberi cari¬
tas non potest. Unde & sese respicere mutuo
nimirũ ingłificatione diuine uisionis sibi¬
met alterutrum consonant. Itẽ ꝑ duo che¬
rubin possunt duo testamenta figurari:
quorũ unum futuram dñi incarnationẽ
aliud factam clamat. R espiciuntq se
mutuo: quia inataestatione ueritatis quã
predicant. innullo ab inuicẽ discrepant.
Uertunt uultus in propiciatoriũ. quia &
miscdiam dn inqua unica mundo spesẽ
ualde cõmendant:atq idõ sunt exutraq
parte oracłi: quia & precedentia ante incar¬
nationem dñicam tẽpora. & sequentia
predicatione sp̃alis scientie replent. Quib
etiam nomen scientie multitudinis. uel

Expanded text:
tiatorium contuentes obumbrant, id est honorant velando: tiatorium contuentes obumbrant, id est honorant velando: quia totum quem habent statum perpetuae felicitatis, ejus gratiae deputant, a quo ut nihil mali vel possent, acceperunt. Duo sunt autem propter significandam societatem angelicae pacis, quia minus quam inter duos haberi charitas non potest. Unde et sese respicere mutuo, nimirum in glorificatione divinae visionis sibimet alterutrum consonant. Item per duo cherubim possunt duo testamenta figurari, quorum unum futuram Domini incarnationem, aliud factam clamat. Respiciuntque se mutuo, quia in attestatione veritatis quam praedicant, in nullo ab invicem discrepant. Vertunt vultus in propitiatorium, quia et misericordiam Domini in qua unica mundo spes est valde commendant, atque ideo sunt ex utraque parte oraculi, quia in praecedentia ante incarnationem Dominicam tempora, et sequentia, praedicatione spiritualis scientiae replent. Quibus etiam nomen scientiae multitudinis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rum cherubin audiebat᷑ usq inatriũ exteriꝰ
sicut uox dñi loquentis. Et quidẽ numero
singłari cherub: plurali aũt numero cherubin
dr̃: & ẽ. nom̃ generis masculini. S greca con¬
suetudine neudro genere cherubinposuit: in
littera. in .n. mutaca. Uerũ nr̃ int̾pres hebre¬
um secutus idioma. masculino genere posuit:
duos cherubim aureos &e ꝓductiles facies.
non duo cherubin aurea et productiliã. qd
scriptorum incuria credo ineiꝰ translacione
ẽc̃ corruptum: ut pro cherubim. aintiquorũ
more scriberet᷑ cherubin. Interpretatur
eñi cherubim siue cherubin. scientie mul¬
titudo siue scientie incellectus. Qd uidelicet
nomen canto rectiꝰ angłicis potestatib con¬
gruit: quando ꝑfecte abomini impulsu im¬
pure cogitationis alieni. uisiom sui condi¬
toris adherent. Iccirco aut̃ alas uel infigura
cherubim moyses facere iubet᷑. uel impsa
eorum specie uidisse se propħa cestat᷑. quod
etiam licendia solet imitari pictorũ. ut in

Expanded text:
rum audiebatur usque in atrium exterius, sicut vox Domini loquentis. Et quidem numero singulari cherub, plurali autem cherubim dicitur, et est nomen generis masculini. Sed Graeca consuetudo neutro genere cherubin posuit, m littera in n mutata. Verum noster interpres Haebraeum secutus idioma, masculino genere posuit. Duos cherubim aureos et productiles facies, non duo cherubin aurea et productilia. Quod scriptorum incuria credo in ejus translatione esse corruptum, ut pro cherubim antiquorum more scriberetur cherubin. Interpretatur autem cherubim sive cherubin scientiae multitudo, vel scientiae intellectus: quod videlicet nomen, tanto rectius angelicis potestatibus congruit, quanto perfecte ab omni impulsu impurae cogitationis alieni, visioni sui conditoris adhaerent. Idcirco autem alas, vel in figura cherubin Moyses facere jubetur, vel in ipsa eorum specie vidisse se propheta testatur. Quod etiam licentia solet imitari pictorum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
aeueet cireulos ĩnttunt᷑ uectes adsubue¬
hendam mensam. quia dochores sel ut uer
ueraerte loquii cordia audientiũ reiciant:
posapomnia mentẽ suam necesse est en
cuangira lechione fira cereont: quaceone¬

Expanded text:
idelicet circulos immittuntur vectes ad subvehendam mensam, quia doctores sancti, ut verbis sacri eloquii corda audientium reficiant, ipsi per omnia mentem suam necesse est in evangelica lectione fixam teneant, quaten