comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid enĩ homo durũ & molestum patitur: ad¬
monetur ut eogitet quare patiatur. Ut si ꝓiu
sticia se pati ꝑspexerit: idipsum bonũ eligat
ꝓiusticia talla sustinere. Si autem uiderit ini¬
quitatem eẽ ꝓ qua patitur: se infructuosissime
laborare atq cruciari considerans. mucet in me¬
lius uoluntatem. simulq careat & molestia
sterili. & ipsa iniquicate. multo utiq grauius
& ꝑniciosius nocitura. Et uos cũ aliquid adu̾s
uos reges consticuunt. admoneri uos credite: ut
cogitetis quare ista patiamini. Si ꝓpt iusticiã.
reuera illi ꝑsecutores ur̃i sunt: uos autem beati qͥ
ꝑsecutionem passi ꝓpt̾ iusticiam possidebitis re¬
gnum cȩloꝵ. Si autem ꝓpter iniquitatem sci¬
smatis ur̃i. quid illi nͥ correctores ur̃i sunt: uos
autem sicut ceten diu̾soꝵ scelerũ rei .qui penas
legib pendunt. ꝓfecto infelices & in hoc scło
ꝙ infuturo. Nemo gͦ uob̃ aufert liberũ arbi¬

Expanded text:
quid enim homo durum et molestum patitur, amquid enim homo durum et molestum patitur, ammonetur ut cogitet quare patiatur, ut, si pro iustitia se pati perspexerit, id ipsum bonum eligat pro iustitia talia sustinere, si autem uiderit iniquitatem esse pro qua patitur, se infructuosissime laborare atque cruciari considerans mutet in melius uoluntatem simulque careat et molestia sterili et ipsa iniquitate multo utique grauius et perniciosius nocitura. et uos, cum aliquid aduersus uos reges constituunt, ammoneri uos credite, ut cogitetis quare ista patiamini. si propter iustitiam, re uera illi persecutores uestri sunt, uos autem beati qui persecutionem passi propter iustitiam possidebitis regnum caelorum; si autem propter iniquitatem schismatis uestri, quid illi nisi correctores uestri sunt, uos autem, sicut ceteri diuersorum scelerum rei qui poenas legibus pendunt, profecto infelices et in hoc saeculo et in futuro? nemo ergo uobis aufert liberum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
re. siue resistentium multitudine. Petilianꝰ dix̃
quẽ pater attraxerit.Cur autem uos non libe¬
rum arbitrium unieuiq sequi ꝑmitticis. cum
ipse dñs ds liberum arbitrium dederit homi¬
nib uiã tamen iusticiȩ ostendens. nequis for¬
sitan nescius deꝑiret: Dicit enĩ. Posui ante ti
bonum et malum. Posui ante te ignem ⁊ aꝗͣ:
quod uolueris elige. Ex quo uos arbicrio. mi¬
seri uobis non aquam s ignem potius delegi¬
stis. Sed tamen inquit. bonũ elige ut uiuas.
Qui non uis bonum eligere. uuiere te nollecla
misit arbitrio: fortassis eam difficile solutur
es. Quomͦ enim attrahit si dimitcit. ut quis
quod uoluerit eligat: Et tamen utrumq ue¬
rum ẽ. S intellectu hoc penetrare pauci ualẽt
Sicut gͦ fieri potest. ut quos in libero dimisit
arbitrio. attrahat tamen pater ad filium: sic
fieri potest ut ea quȩ legum cohercĩonib ad¬
monentur ñ auferant liberum arbitrium. Quic¬

Expanded text:
re siue resistentium multitudine. Petilianus dixire siue resistentium multitudine. Petilianus dixiquem pater attraxerit. cur autem uos non liberum arbitrium unicuique sequi permittitis, cum ipse dominus deus liberum arbitrium dederit hominibus, uiam tamen iustitiae ostendens, ne quis forsitan nescius deperiret? dicit enim: posui ante te bonum et malum, posui ante te ignem et aquam: quod uolueris elige. ex quo uos arbitrio, miseri, uobis non aquam, sed ignem potius delegistis. sed tamen, inquit, bonum elige, ut uiuas. qui non uis bonum eligere, uiuere te nolle dammisit arbitrio, fortassis eam difficile soluturus es. quomodo enim attrahit, si dimittit ut quis quod uoluerit eligat? et tamen utrumque uerum est, sed intellectu hoc penetrare pauci ualent. sicut ergo fieri potest ut, quos in libero dimisit arbitrio, attrahat tamen pater ad filium, sic fieri potest ut ea, quae legum cohercitionibus admonentur, non auferant liberum arbitrium. quid
Abbreviated transcription (Latin):
ũr ealamensis. cũ emissec possessionem. & hoc
amphyceutieam. non dubitauit infundo eathe¬
licorum imperatoꝵ. quoꝵ legib nec in ciui¬
tatib ẽẽ iussi estis. uno terroris impetu octo¬
ginta ferme animas miserabili gemitu mu¬
sitantes rebaptirando submergere.Quib au¬
tem nisi talib factis. etiam ipsas de quib con¬
querimini leges.longe quidem infra meritũ
sceleris ur̃i.sedtamen qualescunq: ferri coegi¬
stis: An uero uiolentis incursib circumcellio¬
num ur̃oꝵ qui sub ur̃o pͥncipatu furiosis ag¬
minib militant. non exagris undiq pellere¬
mur: nͥ uos obsides inciuitatib teneremꝰ. qui
quoquomͦ ipsam faciẽ publicam & honestoꝵ
rep̃hensionem. & si non timore uł pudore fer¬
re nolitis: Noli ergo dicere absit. absit a nr̃a
conscientia ut ad nr̃am fidem aliquem cõpel¬
lamus Facitis enim ubi potestis. Ubi autẽ non
facitis ñ potestis. siue legum. siue inuidiȩ timo¬

Expanded text:
uester Calamensis cum emisset possessionem et hoc uester Calamensis cum emisset possessionem et hoc emphyteuticam, non dubitauit in fundo catholicorum imperatorum, quorum legibus nec in ciuitatibus esse iussi estis, uno terroris impetu octoginta ferme animas miserabili gemitu mussitantes rebaptizando submergere? quibus autem nisi talibus factis etiam ipsas de quibus conquerimini leges longe quidem infra meritum sceleris uestri, sed tamen qualescumque ferri coegistis? an uero uiolentis incursibus circumcellionum uestrorum, qui sub uestro principatu furiosis agminibus militant, non ex agris undique pelleremur, nisi uos obsides in ciuitatibus teneremus, qui quoquo modo ipsam faciem publicam et honestorum reprehensionem si non timore, uel pudore ferre nolitis? noli ergo dicere: absit, absit a nostra conscientia, ut ad nostram fidem aliquem compellamus, facitis enim ubi potestis; ubi autem non facitis non potestis siue legum siue inuidiae timo
Abbreviated transcription (Latin):
ranum legem illã de decem libris auri. quas
nullus urm̃ adhuc pendit & nos crudelitatiᷤ
arguitis. Quid autem mansuetius sit. quã
ut cohercitione damnorum tanta ur̃a scela
multarentur: Quis autẽ possit enarrare om¬
nia que nulla amicicia iuidicum. aut aliquaꝵ
potestatum quisq ubi potuerit in locis ur̃is
ꝓpria dominatione commnittitis: Quis nr̃m
inplebib nrĩs. non aliquid tale uł apriorib
comꝑit uł ipse exꝑtus ẽ: Nonne apud ippo¬
nem ubi ego sum non desunt qui meminerĩt
faustinum urm̃ regni sui tempore p̃cepisse.
qm̃ catholieoꝵ ibi paucitas erat. ut nullus
eis panẽ coqueret. ita ut euiusdam diaconi
nr̃i fornarius inquilinus. domne dii sui pa¬
nem incoctum abiecerit eiq nulla exilii le¬
ge damnato. communonem non solum inci¬
uitate romana. s etiam in patria sua. ñ solum
in patria sua. sed etiam in domo sua negauerit:
Quid nuꝑ qͦd ipse adhuc lugeo. nonne erispinus

Expanded text:
ranum legem illam de decem libris auri, quas ranum legem illam de decem libris auri, quas nullus uestrum adhuc pendit, et nos crudelitatis arguitis. quid autem mansuetius sit, quam ut cohercitione damnorum tanta uestra scelera multarentur? quis autem possit enarrare omnia, quae nulla amicitia iudicum aut aliquarum potestatum quisque ubi potuerit in locis uestris propria dominatione committitis? quis nostrum in plebibus nostris non aliquid tale uel a prioribus comperit uel ipse expertus est? nonne apud Hipponem, ubi ego sum, non desunt qui meminerint Faustinum uestrum regni sui tempore praecepisse, quoniam catholicorum ibi paucitas erat, ut nullus eis panem coqueret, ita ut cuiusdam diaconis nostri fornarius inquilinus domnaedii sui panem incoctum abiecerit eique nulla exilii lege damnato communicationem non solum in ciuitate Romana, sed etiam in patria sua, nec solum in patria sua, sed etiam in domo sua negauerit? quid nuper, quod ipse adhuc lugeo? nonne Crispinus
Abbreviated transcription (Latin):
strages auobis factȩ sint. quando uobiscum
aꝑtis templis suis. etiam demones exultabant.
quis commemorare sufficiat: bello firmiano.
quȩ a uobis rogatus maurus ꝑtulerit. ipsa
mauritania cesariensis interrogetur demꝑe
gildoniano. quia unus collega ur: familiariˢ¬
simus amicus eius fuit uiderint maximi.¬
aniste quȩ senserint: nam felicianum ipsum
qui modo uobiscum ẽ si adiusuirandum li¬
ceret ꝓuocare. utrum ad commumonẽ ur̃am
non inuitum optatus redire compulerit. mo¬
uere labia non auderet presertim si eius fa¬
ciem populus mustitanus intueretur: quo
deste illa tunc facta sunt. S isti ut dixi ui¬
derint quȩ passi fuerint ab eis. cum quib
rogato talia fecerant. Ipsa catholica ȩccłia so¬
lidata principib eatholicis imꝑantib terra
mariq armatis turbis ab optato atrociter &
hostiliter oppugnata ẽ. Quȩ res coegit tẽ pri¬
mo aduersus uos allegari. apud uicarium se¬

Expanded text:
strages a uobis factae sint, quando uobiscum strages a uobis factae sint, quando uobiscum apertis templis suis etiam daemones exultabant, quis commemorare sufficiat? bello Firmiano quae a uobis Rogatus Maurus pertulerit, ipsa Mauritania Caesariensis interrogetur. tempore Gildoniano, quia unus collega uester familiarissimus amicus eius fuit, uiderint Maximianistae quae senserint. nam Felicianum ipsum, qui modo uobiscum est, si ad ius iurandum liceret prouocare, utrum ad communionem uestram non inuitum Optatus redire compulerit, mouere labia non auderet, praesertim si eius faciem populus Mustitanus intueretur, quo teste illa tunc facta sunt. sed isti, ut dixi, uiderint quae passi fuerint ab eis, cum quibus Rogato talia fecerant: ipsa ecclesia catholica solidata principibus catholicis imperantibus terra marique armatis turbis ab Optato atrociter et hostiliter oppugnata est. quae res coegit tunc primo aduersus uos allegari apud uicarium Se
Abbreviated transcription (Latin):
cet malam cupiditatem. Qui camen adu̾saᷤ
leges constituerunt. quib ur̃a compnima¬
tur audatia: Nonne hi de quib dic̃ apls.
quia non sine eausa gladium portant mi¬
nistri enim d̃i sunt. uindices in iram ei qui
male agit: Tota gͥ questio ẽ. utrum uos ñ ma¬
le agatis. quib tanti scismatis sacrilegium ob¬
icit orbis terrarum. Cuius questionis discussio¬
ne neglecta suꝑflua loquimini: & eum iiuatiᷤ
ut latrones. mori uos iac̾tatis ut martyres. Et
quia ut ipsas leges uel inuidiam formidatis.
uł ad resistendum impares estis: non dico ad¬
uersus tot homines. sed aduersus tot gentes
catholicas. etiam de mansuetudine gloriamini.
quod ad tuãm partem neminem cogitis. Isto
modo & miltius cum pullos rape territ̾ non
potuerit: columbum se nominet. Ubi enim po¬
tiustis &e non fecistis: Unde ostendistis qͣm plura
faceretis si possetis. Quando iulianus uobis. xp̃i
inuidens paci. basilicas reddidit unitatis. que

Expanded text:
cet malam cupiditatem. qui tamen aduersus cet malam cupiditatem. qui tamen aduersus uos leges constituerunt, quibus uestra comprimatur audacia? nonne hi, de quibus dicit apostolus quia non sine causa gladium portant? ministri enim dei sunt, uindices in iram ei qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum uos non male agatis, quibus tanti schismatis sacrilegium obicit orbis terrarum; cuius quaestionis discussione neglecta superflua loquimini et, cum uiuatis ut latrones, mori uos iactatis ut martyres. et quia uel ipsas leges uel inuidiam formidatis uel ad resistendum impares estis non dico aduersus tot homines, sed aduersus tot gentes catholicas, etiam de mansuetudine gloriamini, quod ad uestram partem neminem cogitis. isto modo et miluus, cum pullos rapere territus non potuerit, columbum se nominet ubi enim potuistis et non fecistis? unde ostendistis quam plura faceretis, si possetis. quando lulianus uobis Christi inuidens paci basilicas reddidit unitatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quitur ueritas falsitatem. nec. ad nos ꝑtinet
si quis uos aliter ꝑsecutus ẽ: sicut nec aduos
quicquid uñ similiter faciunt. nec uos cogi¬
mus inquinari. sed suademus sanari. Pecilia¬
nus dixit. Quod si cogi ꝑlegem aliquem ut
ad bona licuisset uos ipsi misen a nobis ad
fidem purissimam cogi debiustis. S absit.
absit a nr̃a conscientia.ut ad nrãm fidem aliqͥm
ficlia castigari. Nunquid quia mores optim
libertate uoluntatis eliguntur. ideo mores pes¬
sum: non legis integritate puniunt᷑: S tam̃
male uiuendi ultux disciplina prepostera est:
nisi cum precedens beneiuiuendi doctrina con-¬
temnitur. Si quȩ igitur aduersus uos leges
constitutȩ sunt: non eis benefacere cogimini.
s malefacere ꝓhibemini. Nam benefacere ne¬
mo potest: insi egerit. nisi amauerit. quod ẽ
in libera uoluntate. Timor autem penarum &.¬
si nondum habet delectationem bone consci¬
entię. saltem intra claustra cogitationis coher¬

Expanded text:
quitur ueritas falsitatem, nec ad nos pertinet, quitur ueritas falsitatem, nec ad nos pertinet, si quis uos aliter persecutus est, sicut nec ad uos quidquid uestri similiter faciunt, nec uos cogimus inquinari, sed suademus sanari. Petilianus dixit: Quodsi cogi per legem aliquem uel ad bona licuisset, uos ipsi, miseri, a nobis ad fidem purissimam cogi debuistis. sed absit, absit a nostra conscientia, ut ad nostram fidem aliquem erfidia castigari. numquid, quia mores optimi libertate uoluntatis eliguntur, ideo mores pessimi non legis integritate puniuntur? sed tamen male uiuendi ultrix disciplina praepostera est, nisi cum praecedens bene uiuendi doctrina contemnitur. si quae igitur aduersus uos leges constitutae sunt, non eis bene facere cogimini, sed male facere prohibemini. nam bene facere nemo potest nisi legerit, nisi amauerit, quod est in libera uoluntate; timor autem poenarum, etsi nondum habet delectationem bonae conscientiae, saltem intra claustra cogitationis coher
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & utiq ad uitam eternã quia cautatem
non habent & unitatem non tenent. ꝑtinere
non possunt. inest tamen scĩtas nominis. xp̃i.
quorum predicationem apls ꝓpt̃ ipsam nomi¬
nis scĩtatem. quamius illos detestetur gauden¬
do confumat. Rec̃ce gͦ ipsi nomini non facimꝰĩ¬
uriam. cum ad nos ueniunt qui foris erant. s
ipsos corrigimus. iltud honoram̃. uos itaq ui¬
dete qͣm nefarie. in eis quoꝵ facta sicut udetur
arguitis. etiam sacramentum nominis xp̃i qͦd
in eis scm̃ est exsufflatis. Et tu quidem istos qͥs
commemorauit apłs sicut uerba tua indieañ.
foris ab ȩccłia fuisse. arbitraris. Ita cum times
a catholicis pati ꝑsecutionem. de qua nobis lo¬
quendo facis inuidiam confirmasti in hereticiᷤ
xp̃i nomen. cui rebaptirando facis imuriam.
Petilianus dirit. Si igitur canta potentia fi¬
dei non ẽ aliquib aduersata. qua tu ratione
ꝑsequeris ut cogas homines inguinan: Auõs.

Expanded text:
sunt et utique ad uitam aeternam, quia caritatem sunt et utique ad uitam aeternam, quia caritatem non habent et unitatem non tenent, pertinere non possunt, inest tamen sanctitas nominis Christi, quorum praedicationem apostolus propter ipsam nominis sanctitatem, quamuis illos detestetur, gaudendo confirmat. recte ergo ipsi nomini non facimus iniuriam, cum ad nos ueniunt qui foris erant, sed ipsos corrigimus, illud honoramus. uos itaque uidete quam nefarie in eis, quorum facta sicut uidetur arguitis, etiam sacramentum nominis Christi quod in eis sanctum est exsufflatis. et tu quidem istos quos commemorauit apostolus, sicut uerba tua indicant, foris ab ecclesia fuisse arbitraris. ita cum times a catholicis pati persecutionem, de qua nobis loquendo facis inuidiam, confirmasti in haereticis Christi nomen. cui rebaptizando facis iniuriam. Petilianus dixit: Si igitur tanta potentia fidei non est aliquibus aduersata, qua tu ratione persequeris, ut cogas homines inquinari? August
Abbreviated transcription (Latin):
laudes caritatis aduersus nos dicere uidebaris.
ex apłi testimonio. Quia ubi caritas non ẽ: qͥe¬
quid fuerit nichil prodest. Eece inistis caritaᷤ
non ẽ: & tamen erat xp̃i predicatio. de qua se
gaudere dicit apls̃. Neq enim malo illoꝵ gar¬
det: s bono nominis xpi. In ipso quippe cari¬
tas erat: quȩ non gaudet suꝑ iniquicate. con¬
gaudet autem ueritati. Iniuidia porro que in ilt
erat: diabolicum mabum ẽ. Hec enim et cecidit:¬
& deiecit. Hi ergo dam mali quos sic arguit apłs
in quib erat tantum bonum de quo gaudet
apłs. ubi erant: intus an foris: elige qͦd uolueris.
Si intus. ecce nouerat eos paulus: & eum tamen
non polluebant. Sic uos non polluerent in uni¬
tate orbis teirarum. de quib nescio quȩ seuue¬
ra dicitis. seu falsa confingitis. Quare gͦ uos sepa¬
rastis: Quare sacrilegio scelerati scismatis ꝑemi¬
stis: Si autem foris erant: ecce & in eis qui foris

Expanded text:
laudes caritatis aduersus nos dicere uidebaris laudes caritatis aduersus nos dicere uidebaris ex apostoli testimonio, quia, ubi caritas non est, quidquid fuerit nihil prodest: ecce in istis caritas non est et tamen erat Christi praedicatio, de qua se gaudere dicit apostolus; neque enim malo illorum gaudet, sed bono nominis Christi. in ipso quippe caritas erat quae non gaudet super iniquitate, congaudet autem ueritati. inuidia porro quae in illis erat diabolicum malum est; hac enim et cecidit et deiecit. hi ergo tam mali, quos sic arguit apostolus, in quibus erat tantum bonum de quo gaudet apostolus, ubi erant, intus an foris? elige quod uolueris. si intus, ecce nouerat eos Paulus et eum tamen non polluebant. sic uos non polluerent in unitate orbis terrarum de quibus nescio qua seu uera dicitis seu falsa confingitis. quare ergo uos separastis, quare sacrilegio scelerati schismatis peremistis? si autem foris erant, ecce et in eis qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui ꝑ communionem saeramentoꝵ intus
uidentur: & ꝑmniquitatem morum foris intel¬
liguntur. Quod autem xp̃c etiam corporalit̃
fuerit ꝑsecutus eos quos de templo expulit fla
quens.S tamen quia ꝓ ueritate loqueris. si eã
dixeris ꝓte fit quod loqueris. Quero enim ab¬
ste de quib hoc dixerit apłs paulus. Recola¬
mus hoc paululum si placet. Quidã inquit
pinidiam & contentionem: quidã uero ꝑ
bonam uoluntatem xp̃m annuntiant. Qui¬
dam ex cearitate. scientes quia in defensionẽ
euangełii positus sum: quidam uero & per
contumatiam. xp̃m annuntiant non cast
eristimantes tribulationem suscitari uinculis
meis. Quid enim dum omnimodo siue ocea¬
sione siue ueritate xp̃c annuntietur : Et in ħ
gaudeo: sed et gaudebo. Uidemus istos rem
quidem scãm & castam. & ueram. non tamen
caste annunciasse. s ꝑ inuidiam & contentionẽ
sine earitate sine castitate. Certe paulo ante

Expanded text:
illi qui per communionem sacramentorum intus illi qui per communionem sacramentorum intus uidentur liguntur. Quod autem Christus etiam corporaliter fuerit persecutus eos, quos de templo expulit flagqueris, sed tamen quia pro veritate loqueris, si eam dilexeris, pro te sit quod loqueris. Quaero enim abs te, de quibus hoc dixerit apostolus Paulus? Recolamus hoc paululum, si placet. Quidam, inquit, per invidiam et contentionem, quidam vero per bonam voluntatem Christum annuntiant; quidam ex charitate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum: quidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. quid enim, dumomnimodo, siue occasione siue ueritate, Christua annuntietur? et in hoc gaudeo; sed et gaudebo. uidemus istos rem quidem sanctam et castam et ueram non tamen caste annuntiasse, sed per inuidiam et contentionem, sine caritate, sine castitate. certe paulo ante
Abbreviated transcription (Latin):
das quib peꝑcisse dñs uideatur: omnino ñ
ꝑtinet. S si de nonnulla fefellit similitudo sen¬
tentiȩ: non ẽ mendatium. error humanus ẽ.
Si autem imꝑitis sanc̾tarum scripturarum
nebulas falsitatis inicere uoluisti: compun¬
garis & confundaris. & corrigaris. Est tamen
quod de hoc ipso de quo dño suggestum est.
nos agamiis. Quomͦ enim tunc preter cõmu¬
nionem discipulorum ualebat tamen pluri¬
mum scĩtas nominis. xp̃i: sic preter ȩccłiȩ cõ¬
munionem ualet scĩtas sacramenti. Neq enĩ
baptismus consecratur. nisi in nomine patris
& filii & sp̃s sc̃i. Quis autem insanissimus di¬
xerit etiam preter eccłiȩ communionem nom̃
ualere in baptismo consecrando: S plane pre¬
ter ȩccłiȩ communionem & unitatis sc̃issimum
uinculum. & caritatis suꝑeminentissimũ donũ.
nec ille aquo demonium eicitur. nec ille qui
baptiratur ȩternam consequit᷑ uitam. sic̃ nec

Expanded text:
das quibus pepercisse dominus uideatur omnino non das quibus pepercisse dominus uideatur omnino non pertinet. sed si te nonnulla fefellit similitudo sententiae, non est mendacium, error humanus est; si autem imperitis sanctarum scripturarum nebulas falsitatis inicere uoluisti, compungaris et confundaris et corrigaris. est tamen quod de hoc ipso, de quo domino suggestum est, nos agamus. quomodo enim tunc praeter communionem discipulorum ualebat tamen plurimum sanctitas nominis Christi, sic praeter ecclesiae communionem ualet sanctitas sacramenti; neque enim baptismus consecratur nisi in nomine patris et filii et spiritus sancti. quis autem insanissimus dixerit etiam praeter ecclesiae communionem nomen ualere in baptismo consecrando? sed plane praeter ecclesiae communionem et unitatis sanctissimum uinculum et caritatis supereminentissimum donum nec ille a quo daemonium eicitur nec ille qui baptizatur aeternam uitam consequitur, sicut nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut non cogeret homines s potiuis inuitaret.
dicunt illi apłi. Multi in nomine tuo manꝰ
imponunt: & nobiscum non sunt. Dix̃ iħ̾s.
platurum detuo: quȩ inscripturis non inue¬
muntur. Si enim de scripturis scĩs uelis te¬
stimonia ꝓferre. mnquid ea quȩ ñ inuen̾is
ꝓferes: Ur̃ã autem mendatia qͣm multa
sint: in ur̃a potestate ẽ. Ubi enim scriptum ẽ
quod postusti. uł quando aut dño illud sug¬
gestum ẽ. aut a dño illud responsum ẽ. mul¬
ti in nomine tuo manus imponunt & no¬
biscum non sunt : nunqͣm filio dĩ quisquã
discipuloꝵ dixit. Unde nec ab illo respond̾i
potuit. Dimittite illos. Si contra uos ñ suił:
ꝓuobis sunt. Sed ẽ quiddam simile. quod
reuera in euangłio legimꝰ de quodã suggestum
ẽẽ dño. qui demonia in eius nomine. eiciebat.
& cum discipulis eum non sequebatur. ubi
dñs ait. Nolite ꝓhibere. Qui contra uos non
ẽ: ꝓ uobis ẽ. Hoc autem ad sectas demonstran¬

Expanded text:
ut non cogeret homines, sed potius invitaret, ut non cogeret homines, sed potius invitaret, dicunt illi Apostoli, « Multi in nomine tuo manus imponunt, et nobiscum non sunt. » Dixit Jeslaturum de tuo, quae in scripturis non inueniuntur? si enim de scripturis sanctis uelis testimonia proferre, numquid ea quae non inueneris proferes? uestra autem mendacia quam multa sint in uestra potestate est. ubi enim scriptum est quod posuisti uel quando aut domino illud suggestum est aut a domino illud responsum est? multi in nomine tuo manus imponunt et nobis- cum non sunt numquam filio dei quisquam discipulorum dixit. unde nec illud ab eo responderi potuit: dimittite illos; si contra uos non sunt, pro uobis sunt. sed est quiddam simile quod re uera in euangelio legimus de quodam suggestum esse domino, qui daemonia in eius nomine eiciebat et cum discipulis eum non sequebatur, ubi dominus ait: nolite prohibere; qui contra uos non est, pro uobis est. hoc autem ad sectas demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
res gloriarens. Quomͦ ẽ ergo inte caritas quȩ
non gaudet suꝑ iniquitate: S noli falli. St̃
pagrum idest ꝑ mundum: usq ad finem ere¬
scentia frumenta dominica. Xpẽ hoc dix̃: xp̃e
ẽ uenitas. Sit inte caritas & congaudeat uerita¬
ti. Contra euangłium et si angls de cȩlo euan¬
głirauent. anathema sit. Pecilianus dixit. Po¬
stremo quȩ ẽ ratio ꝑsequendi: Uos miseri int̾¬
rogo: si putatis forsitan uos aliqua legis auc
eat legis auctoritate. s contia legis auctorita¬
tem. Quia uero interrogas quȩ sit ratio ꝑse¬
quendi: uicissim te interrogo cuus sit uox in
psalmo dicentis. detrahentem secreto primo
suo hunc ꝑsequebar. Quere itaq ꝑsecutiomᷤ
uł eausam uł modum. & noli tanta imꝑteia
generaliter malorum ꝑsecutores reprehen
spondeo: iħm xp̃m neminem ꝑsecutum. E
cum aliquȩ secte apłis eidem suggerentib
displicerent. ita enm fidem uenerat. facere:

Expanded text:
res gloriareris. quomodo est ergo in te caritas quae res gloriareris. quomodo est ergo in te caritas quae non gaudet super iniquitate? sed noli falli: sunt per agrum, id est per mundum, usque ad finem saeculi crescentia frumenta dominica. Christus hoc dixit, Christus est ueritas. sit in te caritas et congaudeat ueritati. contra euangelium etsi angelus de caelo euangelizauerit, anathema sit. Petilianus dixit: Postremo quae est ratio persequendi? uos, miseri, interrogo, si putatis forsitan uos aliqua legis auctcat legis auctoritate, sed contra legis auctoritatem. quia uero interrogas, quae sit ratio persequendi, uPsalmo dicentis, Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequebar . Quaere itaque persecutionis vel causam vel modum, et noli tanta imperitia generaliter malorum persecutores reprehendspondeo, Jesum Christum neminem persecutum: et cum aliquae sectae Apostolis eidem suggerentibus displicerent ita enim fidem venerat facere,
Abbreviated transcription (Latin):
contagionem ualere & in bonis affirmas. &
cum dñs dixerit ager ẽ hic mundus. messis
autem ẽ finis scłi. cum de frumentis & zita¬
niis dixisset. sinite utraq crescere usq ad meᷤᷤ¬
sem: tu laboras uerbis tuis ut frumenta iam
ꝑ dotum agrum defecisse. & ad exiguam par¬
ticulam urãm remansisse credantur. dum uiᷤ
ut habeatur. xp̃c mendar. tu autem uerax.
Et loqueris quidem contra conscientiã tuã.
neq enim uere quisqͣm quo quomͦ intuens
ȩuangłium. in animo suo audet dicere per
dot gentes in quib pene una uoce respon¬
detur amen. & cantatur alleluia. non esse
xp̃ianos: et tamen ne pars donadi quȩ or¬
bi derrarum ñ communicat errare uideat᷑.
si quis tibi angłs de celo qui posset intueri
umũsum orbem terrarum diceret extra cõmu¬
nionem ur̃am nusqͣm ẽẽ innocentes & bonos:
ꝓculdubio gauderes suꝑ iniquitate generis
humam. et uera te ddixisse ante qͣm cognosce¬

Expanded text:
contagionem valere et in bonis affirmas. Et contagionem valere et in bonis affirmas. Et cum Dominus dixerit, Ager est hic mundus, messis autem est finis saeculi; cum de frumentis et ziniis dixisset: sinite utraque crescere usque ad messem, tu laboras uerbis tuis, ut frumenta iam per totum agrum defecisse et ad exiguam particulam uestram remansisse credantur, dum uis ut habeatur Christus mendax, tu autem uerax. et loqueris quidem contra conscientiam tuam. neque enim uere quisquam quoquo modo intuens euangelium audet in animo suo dicere per totas gentes, in quibus paene una uoce respondetur amen et cantatur alleluia, non esse christianos. et tamen ne pars Donati, quae orbi terrarum non communicat, errare uideatur, si quae tibi angelus de caelo, qui posset intueri uniuersum orbem, diceret extra communionem uestram nusquam esse innocentes et bonos, procul dubio gauderes super iniquitate generis humani et uera te dixisse antequam cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
hec si non ꝓbatis ad neminem ꝑtinent. si au¬
dem ꝓbatis ad nos non ꝑtinent. sicut nec ad
uos. quȩ uñ eotidie committunt. ꝑscelera
funosoꝵ. ꝑ luxunas uinolentorum. ꝑ cecitatẽ
precipitatorum. ꝑ tyrannidem raptorum.
quis non uideat uerum ẽẽ qͦd clamo: S nũc
si eẽt inte caritas congauderet ueritati. Quam
enim eleganter sub pelle ouina dicitur can¬
tas omia tolerat omĩa sustinet. ubi autem
uentum fuerit ad examen. lupini dentes
oꝑiri non possunt. Cum enĩ caritas de ꝓpter
id quod dictum ẽ sustinentes inuicem in di¬
lec̾tione. studentes seruare unitatem sp̃s in
iunculo pacis. etiã si qua mala intus nosses.
cogeret non eis quidẽ consentire. sed tamen
ea si ꝓhibere non poteras sustinere: ne ꝓpt̃
malos uentilabro ultimo separandos. nunc
abonorum societate pacis uinculum abrũ¬
ꝑes. foras uento leuitatis excussus. paleȩ en¬
men obicis tritico. & quȩ fingis de malis ꝑ

Expanded text:
haec si non probatis ad neminem pertinent, si auhaec si non probatis ad neminem pertinent, si autem probatis ad nos non pertinent, sicut nec ad uos quae uestri cotidie committunt per scelera furiosorum, per luxurias uinolentorum, per caecitatem praecipitatorum, per tyrannidem raptorum? quis non uideat uerum esse quod clamo? sed nunc si esset in te caritas, congauderet ueritati. quam enim eleganter sub pelle ouina dicitur: caritas omnia tolerat, omnia sustinet! ubi autem uentum fuerit ad examen, lupini dentes operiri non possunt. cum enim caritas te propter id quod dictum est: sustinentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitvinculo pacis , etiamsi qua mala intus nosses, cogeret, non eis quidem consentire, sed tamen ea si prohibere non poteras, sustinere, ne propter malos ventilabro ultimo separandos, nunc a bonorum societate pacis vinculum abrumperes; foras vento levitatis excussus, paleae crimen objicis tritico, et quae fingis de malis, per
Abbreviated transcription (Latin):
ferre possitis. Qͦd si hȩc & ur̃a sententia ẽ ñ in
nobis detestemur. & exsufflemus. uł di sacra¬
menta quȩ nouimus. uel ipsam fidem. s tene¬
amus caritatem. sine qua et cum sacram̃tis
& cum fide nichil sumꝰ. Tenem audem caritatẽ.
si amplectimur unitatem. Amplectimur aut̃
unitatẽ. si eam non ꝑ uerba nr̃a in parte con¬
fingimꝰ: sed uerba xp̃i in unitate cognoscimꝰ.
Pecilianus dixit. Et iterum caritas enim ma¬
gnamma ẽ. & benigna. caritas ñemulatur.
non agit ꝑperam. non inflatur: non ẽ ambi¬
dosa: non querit quȩ sua sunt. Uos autẽ que¬
ritis aliena non irritatur. non cogitat malũ:
non gaudet suꝑ iniquitate congaudet autẽ¬
ueritati. Omnia tolerat. omia sustinet. Cari¬
tas numqͣm excidet. Hoc ẽ breuiter dicere:
Non ꝑsequitur caritas: non aduersũ cȩt̾os.
animos imꝑatoris inflammat: non aliena
diripit. non etiam homines quos spoliarit

Expanded text:
ferre possitis. quodsi haec et uestra sententia est, non in ferre possitis. quodsi haec et uestra sententia est, non in nobis detestemur et exsufflemus uel dei sacramenta quae nouimus uel ipsam fidem, sed teneamus caritatem, sine qua et cum sacramentis et cum fide nihil sumus. tenemus autem caritatem, si amplectimur unitatem, amplectimur autem unitatem, si eam non per uerba nostra in parte confingimus, sed per uerba Christi in unitate cognoscimus. Petilianus dixit: Et iterum: caritas magnanima est et benigna, caritas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt — uos autem quaeritis aliena —, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet auteueritati; omnia tolerat, omnia sustinet. caritas numquam excidet. hoc est breuiter dicere: non persequitur caritas, non aduersum ceteras animas imperatores inflammat, non aliena diripit, non etiam homines quos spoliarit
Abbreviated transcription (Latin):
dest: Au̾̃o. ꝵ. Hoc ẽ quod paulo ante dixi pel¬
le de ouina contegi uelle. ut si fieri potest priꝰ
te ouis mordentem sentiat qͣm p̃sentiat ueni¬
entem. Nonne ista ẽ caritatis laus quȩ urãm
calumniam solet lucidissima ueritate conun¬
cere: An ideo arma ista nr̃a non erunt quia uos
ea preoccupare conamim:Prsus hȩc iacula ui¬
ua sunt: undecunq iactentur. Agnoscunt: qͦs
ꝑimant. Si anobis missa fuerint: in uobis he¬
rebunt. Si auobis mittunt᷑: in uos retorquent᷑.
his enim apłicis nos uerbis commendantib.
eminentiam caritatis. uobis solemꝰ ostendere.
quomͦ non ꝓsit hominib quamuis in eis sint
uł sacramenta uł fides. ubi caritas non ẽ: ut
cum adunitatem catholicam uenitis. intelli¬
gatis quid uobis conferatur. & quantum sit qͦd
minus habebatis. Caritas enim xp̃iana: nͥ in
unitate ȩccłiȩ non potest custodi: Atq ita ui¬
deatis sine illa nichil uos eẽ. & si baptismum
& fidem teneatis. & ꝑ illam etiã montes trans¬

Expanded text:
dit: Hoc est quod paulo ante dixi pelle te ouina contegi uelle, ut, si fieri potest, prius te ouis mordentem sentiat quam praesentiat uenientem. nonne ista est caritatis laus quae uestram calumniam solet lucidissima ueritate conuincere? an ideo arma ista nostra non erunt, quia uos ea praeoccupare conamini? prorsus haec iacula uiua sunt: undecumque iactentur, agnoscunt quos perimant. si a nobis missa fuerint, in uobis haerebunt, si a uobis mittuntur, in uos retorquentur. his enim nos apostolicis uerbis commendantibus eminentiam caritatis uobis solemus ostendere, quomodo non prosit hominibus, quamuis in eis sint uel sacramenta uel fides, ubi caritas non est, ut, cum ad unitatem catholicam uenitis, intellegatis quid uobis conferatur et quantum sit quod minus habebatis — caritas enim christiana nisi in unitate ecclesiae non potest custodiri — atque ita uideatis sine illa nihil uos esse, etsi baptismum et fidem teneatis et per illam etiam montes trans
Abbreviated transcription (Latin):
quam sese habent. & adrem que inter nos agi¬
tur non ꝑtinet: non nimis cuid. ubi audem im¬
pediunt quod tractamus nisi ueraciter profe¬
rantur: non de arbitror succensere debere. si
quemadmodum seriptum sit te commeno¬
ro. Ecce hoc qͦd modo posuisti non ita scriptũ
ẽ: sed ita potius. Qui soluerit unum de man¬
datis istis minimis. & docuerit sic: minimus
uocabitur in regno cȩloꝵ. W continuo secut᷑¬

Expanded text:
quam sese habent et ad rem quae inter nos agiquam sese habent et ad rem quae inter nos agitur non pertinet, non nimis curo; ubi autem impediunt quod tractamus, nisi ueraciter proferantur, non te arbitror succensere debere, si quemadmodum scriptum sit te commemoro. ecce hoc quod modo posuisti non ita scriptum est, sed ita potius: qui soluerit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic, minimus uocabitur in regno caelorum; qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
iuste nr̃a sunt uos enim his utebamim ad p̃¬
cisionem: nos adunitatem. Alioquin: & pͥmo
populo dĩ possent illi obicere alienȩ rei con¬
cupiscentiam. qui diina podestate ab eorũ
facie. quia ea terra male utebantur expulsi
sunt. E ipsi iudei aquib ablatum ẽ regnum
scđm uerba dñi. & datum ẽ genti facienti iu¬
sticiam. possunt obicere alienȩ rei coneupis¬
centiã quã eccłia xͥ possidet uͭ ꝑsecutores xpĩ
regnabant. Et post omĩa cum uobis ipsis
dic̾tum fuerit res alienas concupiscitis. quia
marimanistas de basilicis eiecistis. quid re¬
spondeatis non inuenitis. Petilianus dixit. Q
igitur lege uos xp̃ianos ostenditis. cum legi
disputare. Petilianus dixit. Dicit autẽ dñs
bitur in regno cȩlorum. Sic autẽ uos miseros
damnat. Qui resoluerit unum exhis manda¬
tis: minimus uocabitur in regno celorũ. Auõ&.
Ubi forte aliter dicis testimonia scriptiuarum

Expanded text:
iuste nostra sunt; uos enim his utebamini ad priuste nostra sunt; uos enim his utebamini ad praecisionem, nos ad unitatem. alioquin et primo populo dei possent illi obicere alienae rei concupiscentiam, qui diuina potestate ab eorum facie, quia ea terra male utebantur, expulsi sunt, et ipsi Iudaei, a quibus ablatum est regnum secundum uerba domini et datum est genti facienti iustitiam, possunt obicere alienae rei concupiscentiam, quia ecclesia Christi possidet ubi persecutores Christi regnabant. et post omnia cum uobis ipsis dictum fuerit: \'res alienas concupiscitis, quia Maximianistas de basilicis eiecistis\', quid respondeatis non inuenitis. Petilianus dixit: Qua igitur lege uos christianos ostenditis, cum legi disputare. Petilianus dixit: Dicit autem dominbitur in regno caelorum. sic autem uos miseros damnat: qui resoluerit unum ex his mandatis, minimus uocabitur in regno caelorum. Augustinus respondit: Ubi forte aliter dicis testimonia scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
& uos ꝑillas alios msi fallaciter non possetiᷤ
expellere: Utenim eis seruirent iudices: he¬
reticos expellere uoluerunt. Unde uos priores
expellere debuerunt: sed uos eatholicos ẽẽ di¬
xistis. ut uobis parcerent leges ꝑ quas alios
premebatis. Uideris quid uobis apud uos
ipsos uideamini. illis tamen legib non estis
catholici.Cur gͦ aut eas ueraces falso testimo¬
nio fefellistis. aut eas fallaces adopprimendoᷤ
alios usurpastis: Petilianus dixit. Dictum
calumnias hominum. s scdm uerba xp̃i in
quo benedicuntur om̃s gentes unicisȩ derrȩ
in unitade consistimꝰ: nec ꝓpter malos quos
afrumentis dnicis ante iudicii uentilatio¬
nem separare non possumꝰ. nos asocietate cri¬
tici segregamus. & si qua iam concisi possi¬
dere cepistis. quia uobis ablata. nob̃ dñs de¬
dit. non ideo concupiscimꝰ aliena: quia illiꝰ
imꝑio cuiꝰ sunt omĩa. fac̾ta sunt nr̃a. Et

Expanded text:
et uos per illas alios nisi fallaciter non possetis et uos per illas alios nisi fallaciter non possetis expellere? ut enim eis seruirent iudices, haereticos expellere uoluerunt, unde uos priores expellere debuerunt; sed uos catholicos esse dixistis, ut uobis parcerent leges per quas alios premebatis. uideris quid uobis apud uos ipsos uideamini: illis tamen legibus non estis catholici. cur ergo aut eas ueraces falso testimonio fefellistis aut eas fallaces ad opprimendos alios usurpastis? Petilianus dixit: Dictum calumnias hominum, sed secundum uerba Christi, in quo benedicuntur omnes gentes uniuersae terrae, in unitate consistimus nec propter malos, quos a frumentis dominicis ante iudicii uentilationem separare non possumus, nos a societate tritici segregamus, et si qua iam concisi possidere coepistis, quia uobis ablata nobis dominus dedit, non ideo concupiscimus aliena, quia illius imperio cuius sunt omnia facta sunt nostra et
Abbreviated transcription (Latin):
stituunt aliquid xp̃iani imꝑatores. si posst̃
scđm eam iudicare pagani ꝓ consules: Si
autem in adiucorium etiam tetreni imperii
leges assumendas putastis: non rep̃hendimꝰ.
Fecit hoc paulus. cum aduersus imuriosoᷤ.
ciuem romanũ se ẽẽ destatus ẽ: s quero qͥb
temenis legib sit statutum. ut maximia¬
nistȩ locis pellantur. Nullas omnino rep¬
peries. S uidelicet legib quȩ aduersus he¬
reticos. atq inter eos etiam aduersus uos
ipsos latȩ sunt. illos expellere uolinstis ad¬
uersus infirmos tanquam potentiores p̃ualuistis
Unde illi qͥa nichil potuerunt: innocentes se di¬
cunt. tanquam sub leone lupus. Iamen legib
aduersus uos latis. ꝓfecto aduersus alios nͥ
ꝑfalsum testimonium non uteremini. Si enĩ
ueraces sunt illȩ leges: cedite etiam uos lociᷤ
quos tenetis.Si autem fallaces sunt. eur ꝑ
eas alios exclusistis: Quid quod & ueraces s̃.

Expanded text:
stituunt aliquid christiani imperatores, si possunt stituunt aliquid christiani imperatores, si possunt secundum eam iudicare pagani proconsules! si autem in adiutorium etiam terreni imperii leges assumendas putastis, non reprehendimus. fecit hoc Paulus, cum aduersus iniuriosos ciuem Romanum se esse testatus est. sed quaero quibus terrenis legibus sit statutum, ut Maximianistae locis pellantur. nullas omnino repperies. sed uidelicet legibus quae aduersus haereticos atque inter eos etiam aduersus uos ipsos latae sunt illos expellere uoluistis, aduersus infirmos tamquam potentiores praeualuistis. unde illi, quia nihil potuerunt, innocentes se dicunt tamquam sub leone lupus. tamen legibus aduersus uos latis profecto aduersus alios nisi per falsum testi-monium non uteremini. si enim ueraces sunt illae leges, cedite etiam uos locis quos tenetis; si autem fallaces sunt, cur per\' eas alios exclusistis? quid quod et ueraces sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gesta ꝓconsularia & municipalia recitant᷑.
Sileat aliquando uox calumniosa. obieiens re¬
ges scł̃i unuise derre: ꝑ quorum ꝓeonsules ñ
potuit pairere concisa concise. Cum gͦ dicimꝰ
quod nr̃a teneatis: non ostendimur falsum
testimonium dicere. nisi nos ostendatis in
eccłia xp̃i non ẽẽ quod quidem dicere ñ ces¬
satis. sed ostendere numquam ualebitis. Im.¬
mo uero cum hoc dicitis: non iam nobis s iꝑ¬
si xp̃o falsi destimonii crimen obicitis. Nos
quippe in eccłia sumus. que ipsius testimonio
prenunciata ẽ: & ubi suis destib attestatus
ẽ dicens. Ertis michi testes in iełm . &. indo¬
tam iudeam et samariam. &. usq in cotam
tertam. uUos autem falsos destes non solum
ostendimus. quia huic ueritatiresistitis. sed
etiam inipso iudicio quo cum maximiani
scismate conflixistis. Si enim sedin legem xͥ
agebatis: quanto congruentius scđm eã con-¬

Expanded text:
gesta proconsularia et municipalia recitantur. gesta proconsularia et municipalia recitantur. sileat aliquando uox calumniosa obiciens reges saeculi uniuersae terrae, per quorum proconsules non potuit parcere concisa concisae. cum ergo dicimus quod nostra teneatis, non ostendimur falsum testimonium dicere, nisi nos ostendatis in ecclesia Christi non esse, quod quidem dicere non cessatis, sed ostendere numquam ualebitis; immo uero cum hoc dicitis non iam nobis, sed ipsi Christo falsi testimonii crimen obicitis. nos quippe in ecclesia sumus quae ipsius testimonio praenuntiata est et ubi suis testibus attestatus est dicens: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. uos autem falsos testes non solum hinc ostendimus, quia huic ueritati resistitis, sed etiam in ipso iudicio quo cum Maximiani schismate conflixistis. si enim secundum le,;;em Christi agebatis, quanto congruentius secundum eam con
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur in semine abrahȩ. Petilianus dixit.
Dictum ẽ falsum testimonium non reddes. Cũ
regib scł̃i nos ur̃a tenere mentimini. nonne
tenetis: nec illa erant ur̃a quȩ amaximi anistiͤ
recrpistis. Quod si ꝓpterea illa ur̃a erant. quia
illi sacrilegum scisma fecerunt. non communs¬
cando parti donati: attende que loca teneatis
O cuius hereditati non communicetis. & cogi¬
dere possitis. De illo dic̾tum ẽ. Dominabitur
aman usq ad mare: & aflumine usq ad der¬
minos orbis terrȩ. Quo utiq flumine nͥ ubi
baptiratus ẽ et ubi suꝑ eum columba descẽ¬
dit. magnum caritatis et unitatis ĩmitium:
Uos autem huic unitati non communieatis ::¬
& adhuc loea unitatis tenetis. & inuidiam
nobis de regib scłi facitis. cum ꝑiussa ꝑcon¬
sulum de locis partis donati scismaticos ũr̃os
expulentis. Non sunt hec uerba ꝑ mane uo¬
lantia. homines uiuunt: ciuitates destant᷑.

Expanded text:
dicuntur in semine Abrahae. Petidicuntur in semine Abrahae. PetiDictum est, « Falsum testimonium non reddes. » Cum regibus saeculi nos vestra tenere mentimini, nonne tenetis, nec illa erant vestra quae a Maximianistis recepistis. Quod si propterea illa vestra erant, quia illi sacrilegum schisma fecerunt, non communicando parti Donati: attende quae loca teneatis, et cujus haereditati non communicetis; et cogid respondere possitis. De illo dictum est, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. quo utique flumine, nisi ubi baptizatus est et ubi super eum columba descendit magnum caritatis et unitatis indicium? uos autem huic unitati non communicatis et adhuc loca unitatis tenetis et inuidiam nobis de regibus saeculi facitis, cum per iussa proconsulum de locis partis Donati schismaticos uestros expuleritis. non sunt haec uerba per inane uolantia: homines uiuunt, ciuitates testantur,
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa in euuangłio non agnoseunt. & ideo ĩ
eis in iudicio non computantur. Petilianꝰ dr̃
Qͦd & si ut ipsi putatis dñ legem pure sequimi¬
m: de ipsa lege seĩssima legaliter disputemꝰ.
Dicit apłs paulus. Bona ẽ lex: si quis ea le¬
gitime utatur. Lex gͦ quid dicit: Non occi¬
des. Quod semel fecit caim parricida: uos fr̃s
nolumꝰ. Nam non desunt quȩ dicantur. sicut¬
& tu ista dicis: &. quȩ sciantur. nam tu ista ne¬
scis: & quȩ ostendantira nam tu ista ñ osten¬
dis. Petilianus dixit. Dictum ẽ. Non mecha¬
beris. Unusquisq ur̃m. si carnaliter cast᷑ sit.
spũaliter mechus ẽ: quia adulterat sc̃itatem.
et nr̃os ⁊ ur̃os. Qui si utrisq nr̃m displicent:
nec nr̃i nec uñ sunt. S tu quod in quosdã
dicis. & nec in ipsis ꝓbas. ꝓ eo iis accipi. ac si
ꝓbaueris non in aliquib qui degenerant ase¬
mine abrahȩ: sed inomnib gentib qui bene¬

Expanded text:
diffusa in euangelio non agnoscunt et ideo in diffusa in euangelio non agnoscunt et ideo in eis in iudicio non computantur. Petilianus dixit: Quod etsi, ut ipsi putatis, domini legem pure sequimini, de ipsa lege sanctissima lega-\' liter disputemus. dicit apostolus Paulus: bona est lex, si quis ea legitime utatur. lex ergo quid dicit? non occides. quod semel fecit Cain parricida; uos fratres nolumus. nam non desunt quae dicantur, sicut et tu ista dicis, et quae sciantur, nam tu ista nescis, et quae ostendantur, nam tu ista non ostendis. Petilianus dixit: Dictum est: non moechaberis unusquisque uestrum si carnaliter castus sit, spiritaliter moechus est, quia adulterat sanctitatemet nostros et uestros, qui si utrisque nostrum displicent nec nostri nec uestri sunt. sed tu, quod in quosdam dicis et nec in ipsis probas, pro eo uis accipi acsi probaueris non in aliquibus qui degenerant a semine Abrahae, sed in. omnibus gentibus quae bene
Abbreviated transcription (Latin):
atq utiliteꝵ poterant. uoluit
dominus gaudere de talibu.
quando eis ait. Nolite in hoe
gaudere quod demonia uobis
subiecta sint: gaudete autem qͦd
nomina uestra scripta sunt incelo.
Qua propter ista ex euangłio po¬
suisti. & ego tib possem dicere.
si te uiderem signorum uirtudes
operantẽ. & tu michi si talia me
facientem uideres. Non ergo nob̃
mus. ipsum qui eam suo sanguine redemit.
audiamus dicentem. Eritis michi destes in
ihrłm: & in totam uideam et samariã. ⁊usq
intotam terram. Huic ȩccłiȩ quȩ ꝑdotã terrã
diffunditur. quisquis non communicat: cui
non communicet uides. si cuius ista uerba sint
audis. Quid ẽ autem dementius qͣm sacram̃¬
tis dñi communeare. & uerbis dñi non cõ¬
municare: Hi utiq dicturi sunt. in nomine
tuo manducauim᷑. & bibimꝰ. & audituri ñ nous
uos. qui corpus eius ⁊ sanguiem in sacram̃do
manducant & bibunt. et menbra eiꝰ doto orbe

Expanded text:
atque utiliter poterant, uoluit atque utiliter poterant, uoluit dominus gaudere de talibus, quando eis ait: nolite in hoc gaudere quod daemonia uobis subiecta sint, gaudete autem quod nomina uestra scripta sunt in caelo. quapropter ista quae ex euangelio posuisti et ego tibi possem dicere, si te uiderem signorum uirtutes operantem, et tu mihi, si talia me facientem uideres. non ergo nobismus, ipsum qui eam suo sanguine redemit audiamus dicentem: eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. huic ecclesiae, quae per totam terram diffunditur, quisquis non communicat cui non communicet uides, si cuius ista uerba sint audis. quid est autem dementius quam sacramentis domini communicare et uerbis domini non communicare? hi utique dicturi sunt: in nomine tuo uinus et bibimus et audituri: non noui uos, qui corpus eius et sanguinem in sacramento manducant et bibunt et membra eius toto orbe
Abbreviated transcription (Latin):
eum salubriter inuocari:
que benedicuntur in semine abrahȩ.
Pet ilia nos dirit. Et si prorsue
uirtutes et mirabilia faciatis
propder uestram nequiciam nec
sic uos dominus nouit. domino¬
ipso dicente. Multi dicent michi
in illo die. Domme domine inno¬
mine tuo ꝓphauimus. & in tuo
nomine demonia eiecimus. &
in tuo nomine uirtutes multas
fecimus. Tunc dicam illis qm̃ ñ
noui uos: discedite ame oꝑarii
iniquitatis. Auoustraus ⁊esp.
Agnoscimus uerba domini. hinc
& apostolus ait. Si fidem habe¬
am ita ut montes transferam. ca¬
ritatem autem non habeam: nicħ
sum. Hoc ergo querendum est quis
habeat caritatem. Inuenies non eẽ.¬
nisi eos qui diligunt unitatem. Nã
de exclusione demonum & de po¬
tentia miraculorum. qm̃ pleriq ta¬
lia non faciunt. & tamen ad regnum
dei pertinent. pleriq autem faci¬
unt et non pertinent nec nostrinec
uestri debent gloriari. si qui forte
ista possunt quandoquidem nec
apostolos qui uere ista salubnter

Expanded text:
eum salubriter inuocari eum salubriter inuocari quae benedicuntur in semine Abrahae. Petilianus dixit: Etsi prorsus uirtutes et mirabilia faciatis, propter uestram nequitiam nec sic uos dominus nouit dominoipso dicente: multi dicent mihi in illo die: domine domine, in nomine tuo prophetauimus, et in tuo nomine daemonia eiecimus, et in tuo nomine uirtutes multas fecimus. tunc dicam illis: quoniam non noui uos; discedite a me operarii iniquitatis. Augustinus respondit: Agnoscimus uerba domini. hinc et apostolus ait: si fidem habeam ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. hoc ergo quaerendum est, quis habeat caritatem; inuenies non essenisi eos qui diligunt unitatem. nam de exclusione daemonum et de potentia miraculorum, quoniam plerique talia non faciunt -et tamen ad regnum dei pertinent, plerique autem faciunt et non pertinent, nec nostri nec uestri debent gloriari, si qui forte ista possunt; quandoquidem nec apostolos, qui uere ista salubriter