comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uasa luteis ac fictilib uasis fortiora
sunt. diutiusq subsistunt: aqua la¬
uati mundant᷑. Neq enĩ in sedit incs.
nec omnem eius sic̃ diximꝰ malam
doctrinam susceꝑunt: qͣm obrẽ nec
sic infirmantur. ut ꝑpenitentiã sa¬
nari non possint. Eigo intentio est
legis latoris. ostendere qͥ penitenciã
agant. uel qͥ ñ: quia penitenciã agen¬
tib salus offertur. Sisanatus fuit.
qui huiuscemodi sustinet passionẽ.
numerabit septẽ dies post emundati¬
onem sui: et lotis uestib ac toto cor¬
pore inaquis uiuentib. erit mundꝰ.
undatio ẽ eius qui fluxum semine
patitur: eandẽ corruptionẽ semuniiˢ
nequaqͣm ulteruis sustinere. Si gͦ
sordida prauaq ac nefaria quispiã
docens. ce ssaũit: ut pote qͥcessauit a
tali impudicicia. mundus recte dici¬
tur. ꝓ sordidis autẽ sermonib qͦs ef¬
fudit prius. neccesse habet septẽ di¬
es dinumerare. adomnimodã emp̃¬

Expanded text:
vasa luteis ac fictilibus vasis fortiora vasa luteis ac fictilibus vasis fortiora sunt diutiusque subsistunt, aqua lavati mundantur: neque enim insedit in eis, nec omnem ejus, sicut diximus, malam doctrinam susceperunt; quamobrem nec sic infirmantur, ut per poenitentiam sanari non possint. Ergo intentio est legislatoris ostendere qui poenitentiam agant, vel qui non, quia poenitentiam agentibus salus offertur. Si sanatus fuerit qui hujuscemodi sustinet passionem, numerabit septem dies post emundationem sui; et lotis vestibus ac toto corpore in aquis viventibus erit mundus. Mundatio est ejus qui fluxum seminis patitur, eamdem corruptionem seminis nequaquam ulterius sustinere. Si ergo sordida pravaque ac nefaria quispiam docens cessaverit, ut pote qui cessavit a tali impudicitia, mundus recte dicitur: pro sordidis autem sermonibus quos effudit, prius necesse habet septem dies dinumerare ad omnimodam emun
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam. Et uas ficꝰtile. quodcũq
detig̃it is qui flurum seminis pati¬
tur: confringetur. Uas autẽ ligneũ.
lauabit᷑ aqua: et mundum erit. In
suꝑiorib huuis legis. in qua dĩx̃ flu¬
xum seminis patientẽ quoslibet ho¬
mines tangere. dixmus eos quibꝰ ip¬
se se praua docens inmiscuit.⁊ sũp¬
sit ad qͣndam societatem sui.
hoc enim ẽ aperte tangere. Unde &
paulus. ꝓpter societatem muliebrẽ
cauendã: Bonum ẽ inquit homini.
mulierem ñtangere: ꝓpt̃ fornicati¬
ones autem. unusquisq suã uxorẽ
habeat: etunaqueq suũ uirũ bi gͦ
uasa eius effecti sunt. doctrinãq ab
eo. licet paruã. susceꝑunt. Neq en im
suꝑsedit eis. id÷ ñtotã in ipsos suã
doctrinam exinaniuit. Tetigit tam̃.
partẽ qͣndam tradens. ꝑmanentes
igitur fictiles. id÷ fragiles & terreni.
adlutum suũ. et ad corruptionẽ luti
untendentes: quia corrumpunt᷑ etiã
apaucitate uerborũ. necessarie conte¬
runtur Si autẽ lignes: quia lignea

Expanded text:
e . Et vas fictile quodcunque tetigerit is qui fluxum seminis patitur, confringetur, vas autem ligneum lavabitur aqua et mundum erit. In superioribus hujus legis in qua dixit, fluxum seminis patientem, quoslibet homines tangere, dicimus eos quibus ipse se prava docens immiscuit, et sumpsit ad quamdam societatem sui; hoc enim est aperte tangere. Unde et Paulus propter societatem muliebrem cavendam: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere; propter fornicationis autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum . Hi ergo vasa ejus effecti sunt, doctrinam qui ab eo licet parvam susceperunt, neque enim supersedit eis, id est, non totam in ipsos suam doctrinam exinanivit, tetigit tamen partem quamdam tradens; permanentes igitur fictiles, id est, fragiles et terreni, ad lutum suum et ad corruptionem luti intendentes, quia corrumpuntur etiam a paucitate verborum, necessario conteruntur; si autem lignei, quia lignea
Abbreviated transcription (Latin):
et inmundus erit usq aduesꝑum. ues¬
tẽ &epellem qͣm habuerit. lauabͣ aqͣ
& inmunda erit usq aduesperam.
Mulier cum qua coierit. lauabitur aqͣ:
& inmunda erit usq aduesꝑã. Ne¬
cessariã habere rege nerationem bap¬
tismatis humanũ genus. ipse dñs
ostendit dicens. Nisi qͥs regeneratꝰ
fuerit. exaqua et sp̃u:. ñ intrabit in
regnum cȩlorũ. Cuiꝰ rei gra: quia
sordis innobis. exadam inobedien¬
tia.ẽ transfusa.Unde et dauid inin¬
iquitatib se natum. et inpeccatis as¬
seruit ẽẽ conceptum. ñ matrẽ suã ac¬
cusans: sed peccatũ innuens. qͦd de¬
cucurrit exgeners. Et nunc. legis la¬
tor eum dequo sem̃ egredit᷑ conuis.
id ÷ eũ qͥ ꝓfiliis ꝓcreandis sem̃ effudit.
s et mulierem que suscepit. lauare
corpꝰ p̃cepit. obhoc qͥa sem̃ suscepit:
ꝑ q̃ti hoc templum nr̃m dotũ. idest
integer homo describit᷑. ex anima

Expanded text:
et immundus erit usque ad vesperam, vestem et pellem quam habuerit lavabit aqua, et immunda erit usque ad vesperam. Mulier cum qua coierit, lavabitur aqua, et immunda erit usque ad vesperam. Necessariam habere regenerationem baptismatis humanum genus, ipse Dominus ostendit, dicens: Nisi quis regeneratus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum . Cujus rei gratia, quia sordis in nobis ex Adam inobedientia est transfusa, David in iniquitatibus se natum, et in peccatis asseruit esse conceptum , non matrem suam accusans, sed peccatum innuens, quod decurrit ex genere. Et nunc legislator eum de quo semen egreditur coitus, id est, eum qui pro filiis procreandis semen effudit, sed et mulierem quae suscepit, lavare corpus praecepit, ob hoc quia semen suscepit per quod hoc templum nostrum totum, id est, integer homo describitur ex anima
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ipsi scđ̃m p̃dictũ modũ hñt
necessariam penitentiã. Omĩs quẽ
tetigerit qͥ talis ẽ. non lotis ante manibꝰ:
lauabit uestimenta sua: & lotus aqͣ.
inmundus erit usq aduesperã. Ne¬
cessarie p̃sentib uerbis usus ẽ legis¬
lator. ne omnino nobis desperatio fie¬
ret deconiunctione docentis praua .s
illã tm̃ que ẽ usq dum respiciat ad
penitentiã. Atq ideo sunt. inmundi
qͦs cũq flurũ seminis patiens tetig̾itꝰ
id ÷. quib commirtus fuĩt. ñ lotiᷤᷤ an¬
te manib aqua: nec dum uidelicet
suã uitã ꝑpenitentiam abluit. La¬
uare siquidẽ manus. sordis cuuisdã
et macule depositionem manifestat:
ꝓpt̃ qͦd dauio dicebat. Lauabo inter
innocentes meas manꝰ: et circũdabo¬

Expanded text:
ominus ipsi secundum praedictum modum habet necessariam poenitentiam. Omnis qui tetigerit, qui talis est, non lotis ante manibus, lavabit vestimenta sua, et lotus aqua immundus erit usque ad vesperam. Necessario praesentibus verbis usus est legislator, ne omnino nobis desperatio fieret de conjunctione docentis prava, sed illam tantum quae est, usque dum respiciat ad poenitentiam. Atque ideo sunt immundi, quoscunque fluxum seminis patiens tetigerit, id est, quibus commistus fuerit. Non lotis autem manibus aqua, necdum videlicet suam vitam per poenitentiam abluit; lavare siquidem manus, sordis cujusdam et maculae depositionem manifestat. Propter quod David dicebat: Lavabo inter innocentes manus m
Abbreviated transcription (Latin):
se fũb ꝑcorpora dicens Quia autẽ
sordidꝰ effectus ꝑinobedientiã adã.
sordidũ esse etiã sem̃ suũ fec̃ necessa¬
rie et corpꝰ sordidum ẽ ex qͦ sem̃ tale
ꝓcedit. Inmundi autẽ usq adues¬
qua genus nr̃m mundaretur.  qͥa
ꝑmansimus usq tc̃ inmundi. ꝓbat
exeo. qͦd hi qui nec dum peccauer̃t.
id÷ inetate infirma constituti. sig¬
naculum baptismi necessariũ ha¬
bent:ne forte morte suꝑueniente sor¬
didi tͣnseant sordẽ que exadam de¬
da esse et lauari debere:duarum
rerũ p̃cepit gr̃a. Nam extendit le¬
gem: atq manifestat. quantũ corpꝰ
humanũ ꝓpter unã in obedientiã
sordidum sit effectum: ut etiã ĩ sen¬
sibilia exeis polluantur: Deindeꝑ
hec inanifestas fac̃ mulieres. quȩ libi¬
dinis causa uiris adquendam dem¬
poralem cõmiscent᷑ usum: qͣlem so¬
lent uestimenta p̃bere hominibus:
sic et abusio pellium: quȩ inuetu¬
state ꝓici solent. Nam et illarũ con¬
suetudo. ueterascente amicicia respu¬

Expanded text:
pore. Quia autem sordidus effectus per inobedientiam Adam, sordidum esse etiam semen suum fecit, necessarie et corpus sordidum est, ex quo semen tale procedit. Immundi autem usque ad vesqua genus nostrum mundaretur: et quia permansimus usque tunc immundi, probatur ex eo quod et hi qui necdum peccaverunt, id est, in aetate infirma constituti, signaculum baptismi necessarium habent, ne forte morte superveniente sordidi transeant, sordem quae ex Adam de immunda esse et lavari debere, duarum rerum praecipit gratia: nam extendit legem atque manifestat quantum corpus humanum propter unam inobedientiam sordidum sit effectum, ut etiam insensibilia ex eis polluantur, deinde per haec manifestas facit mulieres quae libidinis causa viris ad quemdam temporalem commiscentur usum, qualem solent vestimenta praebere hominibus, sicut et abusio pellium, quae inveteratae projici solent. Nam et illarum consuetudo veterascente amicitia respu
Abbreviated transcription (Latin):
aut duos pullos columbe. et ueniet
inconspectu dñi. adostium tab̃nacłi
testimonii:. dabitq eos sacerdoti. Qui
faciet unum ꝓpeccato. et alterũ in
holocaustum: rogabitq ꝓeo coram
dño: ut emnundet᷑ a fluxu semini s sui
Qui septẽ dies numerauit s. id÷ oꝑa¬

Expanded text:
aut duos pullos columbae, et veniet in conspectu Domini, ad ostium tabernaculi testimonii, dabitque eos sacerdoti, qui faciet unum pro peccato, et alterum in holocaustum. Rogabitque pro eo coram Domino, ut emundetur a fluxu seminis sui. Qui septem dies numeravit sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
dens: ita ut dñs de iudeis diceret Si
ceci essetis. non hab̃etis peccatũ. Nũc
autẽ. dicitis quia. iudsmus: peccatũ
ur̃m manet S nos ocłis scientiȩ ad
ea quȩ expediunt utamur. ut per
ipsos euitemus peccata. conquiramt᷑s
mundiciam: Sciamus diem inqua
mundabimur. scientesq occuram
et cotam legem lepre custodiamus.
M undi enĩ hoc modo. indominieis
tab̾naculis habitabimus. in xp̃o iħur.

Expanded text:
dens, ita ut Dominus de Judaeis diceret: Si dens, ita ut Dominus de Judaeis diceret: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis quia videmus, peccatum vestrum manet . Sed nos oculis scientiae ad ea quae expediunt utamur, ut per ipsos evitemus peccata conquiramusque munditiam; sciamus diem in qua mundabimur, scientesque occurramus; et totam legem leprae custodiamus; mundi enim hoc modo in Dominicis tabernaculis habitabimus. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
sunt apertissime. q̃ insubsequentib
addidit: p̃ponens recte. ꝑcussure:
qͦd non ẽ qualecumq peccatum
Oninium quippe ẽẽ hoc deteruis. di¬
rimus. Est autem dogmatum im¬
pietas: quȩ contingit quibus dam
depopulo̾.dequib et legis lator di¬
cebat. Uir aut mulier. inquo fue¬
rit plaga leprȩ: Si autẽ tantũmͦ sa¬
cerdotum memoriã fecisset:muli¬
erem minime nominasset. Post
hȩc. lepram quȩ inuirtutib ẽ. po¬
suit . Hȩc sunt enim animȩ uesti¬
doctorib. ac sacerdotib. Hi enim:
domus et parietes terre possessioĩs.
ostensi sunt. Deinde cicatricis. &
erumpentium papularum. memo¬
riã facit: lepram ueram describẽs:
eã que inpeccatis. sue dubus. sue
ꝓbatis. Omnib autem his subdi¬
dit. ut possit sciri qͦ tempore qͥd mun
dum uel inmundum sit: ostendẽs
qͥa tunc delinquens inmundus ẽ.
qͣndo sciens peccauerit. Quando
autem ignorans. ueniã ꝓpter ig¬
norantiã meretur: sicut et cecus offen¬

Expanded text:
sunt apertissimae quae in subsequentibus addidit, praeponens recte percussurae, quod non est qualecunque peccatum, omnium quippe esse hoc deterius diximus. Est autem dogmatum impietas quae contingit quibusdam de populo, de quibus et legislator dicebat: Vir aut mulier in quo fuerit plaga leprae. Si autem tantummodo sacerdotum memoriam fecisset, mulierem minime nominasset. Post haec lepram quae est in virtutibus posuit, haec sunt enim animae vestidoctoribus ac sacerdotibus: hi enim domus et parietes terrae possessionis ostensi sunt, deinde cicatricis et erumpentium papularum memoriam facit, lepram veram describens eam quae est in peccatis, sive dubiis, sive probatis. Omnibus autem his subdidit, ut possit sciri quo tempore mundum quid vel immundum sit, ostendens quia tunc delinquens immundus est, quando sciens peccaverit, quando autem ignorans, veniam propter ignorantiam meretur: sicut et caecus offen
Abbreviated transcription (Latin):
tionem tempoꝵ sunt: Inqua cõpleti¬
one. euuangłica ꝓuenit p̃dicatio. In
his enim separati adõ ꝑydolatriã ho¬
mines. inseparatione iniquitatis ⁊mi¬
serie necessario erant: usq dũ dõ ꝑ
euuangłicam conu̾sationem coniũ¬
geremur. Quȩ inoctaua die accipit᷑.
quia signum et principium etarra
quodãm scłi ẽ futuri: ꝓpter quod ⁊
octaua die. saluatoris ꝓcessit resur¬
rectio. Non solum autẽ ydolis ser-¬
uiens anima. sed qui eam tangit.
id ÷ qui particeps eiuis efficitur. &
multomagis hic qͥ in quo dormit.
uł inquo sedet ut pote qͥ doctrinȩ
eius et traditionis fit particeps. uł
qͥ coierit cum ea. inmundus erit: &
mundatione opus habet: nec aliter
mundatur. nͥ lauatus aqua. Quidẽ
autẽ aqua: in precedentib diximꝰ. In
tantum autẽ oportet ab omni ydo¬
latriȩ malicia abstinere. et nec eos qͥ
ydolis seruiunt. nec hos quib illi
qͣsi organis uel qͣsi lectis aut uasis

Expanded text:
tionem temporum sunt, in qua completitionem temporum sunt, in qua completione, evangelica provenit praedicatio. In his enim separati a Deo per idololatriam homines in separatione iniquitatis et miseriae necessario erant, usque dum Deo per evangelicam conversationem conjungeremur, quae in octava die accipitur, quia signum et principium et arrha quodammodo saeculi est futuri; propter quod et octava die Salvatoris processit resurrectio. Non solum autem idolis serviens anima, sed et is qui eam tangit, id est, qui particeps ejus efficitur, et multo magis hic qui in quo dormit, vel in quo sedet, ut pote qui doctrinae ejus et traditionis fit particeps; vel qui coierit cum ea, immundus erit, et mundatione opus habet, nec aliter mundatur, nisi lavatus aqua. Quid sit autem aqua, in praecedentibus diximus. In tantum autem oportet ab omni idololatriae malitia abstinere, et nec eos qui idolis serviunt, nec hos quibus illi quasi organis, vel quasi lectis aut vasis
Abbreviated transcription (Latin):
ri ꝑluteram poterat: hoc ẽ autem
uerissimum iuuamen sp̃alis con¬
siderationis: qͦd ẽ intus inclusum.
lurus enim sanguinis animȩ. cuiꝰ
ꝑsonam. ut pote effeminatam. &
fortituduĩe pietatis ꝓrudentẽ. in
muliere nc̃ legis lator insinuauit:
ruptio enĩ seu ꝑdicio ẽ humani
generis ydolatrici sanguinis ef¬
fusio. Ppter quod. ñdixit decorpore
eius. Neq enim anobis ẽ ydolatria
adinuenta. sed ademonib Incorꝑe
uidelicet generi nr̃o inflicta ẽ: &
corruptio humane ẽ effecta nature.
Sed et tempora denũtiat inquibus
ydolatria obtinuit. deqͥb paulus
dicebat. Etquidẽ tempora ignorã¬
dȩ despiciens ds̃: nunc adnunciat.
om̃s ubiq penitentiã agere. Quod
dirit. septem dieb separabituꝵ:
alii. erit inpurgatione sua. alii uͦ
interp̃tes. inseparatione iniquitatis
sue. alii autẽ. miseria. ediderunt: ut
ꝑseptenarium dierũ numerum. dẽpo¬
ra significaret sp̃s: que usq ad comple¬

Expanded text:
ri per litteram poterat. Hoc est autem ri per litteram poterat. Hoc est autem verissimum juvamen spiritalis considerationis, quod est intus inclusum: fluxus enim sanguinis animae cujus personam ut pote effeminatam, et fortitudinem pietatis prodentem, in mulierem nunc legislator insinuavit, ruptio enim seu perditio est humani generis idololatrici sanguinis effusio, propter quod non dixit, de corpore nostro; neque enim a nobis est idololatria adinventa, sed a daemonibus, in corpore videlicet generi nostro inflicta est, et corruptio humanae est affecta naturae. Sed et tempora denuntians in quibus idololatria obtinuit. Denique Paulus dicebat: Et quidem tempore ignorantiae despiciens Deus, nunc annuntiat omnes ubique poenitentiam agere. Quod dixit, septem diebus separabitur; alii, erit in purgatione sua; alii vero interpretes, in separatione iniquitatis suae; alii autem, miseriae, ediderunt, ut per septenarium dierum numerum tempora significaret spiritus, quae usque ad comple
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. pollutus erit usq aduesꝑã.
Omne uas suꝑ qͦdilla sederit. quiꝰ qͥ
attigerit: lauabit uestimenta sua:
et lotus aqua.pollutus erit usq ad
uesperum. Intentio legis latoris est.
amuliebri libidine abduc̃c hominẽ
simulq cum uiris. & mulieres ꝓhi¬
bere aturpis commixtionis causa.
N on enim hoc ꝓfilioꝵ ꝓcreatione agi
maximȩ ea que nunc dicunt᷑. affir¬
mant Inuenit enim modũ. qͦ ꝑua
ria tempoꝵ ac plurima int̾ualla.
ab ingressu muliebri separet utos.
Iam mensibꝰ singlis.: flurum sanguinis
patiuntur. Septem autẽ dieb imũ¬
das eas eẽ: eosq etiam qui simplici tac¬
tu eas contingunt. inmundos ẽẽ usq
aduesꝑam p̃cepit. Qui uͦ cũ his dor¬
miunt: n una die inmundos. sed sep¬
tẽ dies. ẽẽ dicit. Ergo subdierũ mul¬
torum continentia:tam mulieres a
uiris qͣm uiri amulieribus necessita¬
te cohibentur Ethis quidẽ sensibilis
uideus. et scđm carnem isrłita: iuua¬

Expanded text:
aqua, pollutus erit usque ad vesperam. aqua, pollutus erit usque ad vesperam. Omne vas super quod illa sederit quisquis attigerit, lavabit vestimenta sua, et lotus aqua, pollutus erit usque ad vesperum. Intentio legislatoris est a muliebri libidine abducere hominem, simulque cum viris et mulieres prohibere a turpis commistionis causa. Non enim hoc pro filiorum procreatione agi maxime ea quae nunc dicuntur affirmant. Invenit eum modum quo per varia temporum ac plurima intervalla ab ingressu muliebri separet viros, nam mensibus singulis fluxum sanguinis patiuntur, septem autem diebus immundas eas esse, eosque etiam qui simplici tactu eas contingunt, immundos esse usque ad vesperam praecepit. Qui vero cum eis dormiunt, non una die immundos sed septem dies esse dicit: ergo sub dierum multorum continentia, tam mulieres a viris, quam viri a mulieribus necessitate cohibentur, et his quidem sensibilis Judaeus, et secundum carnem Israelita juva
Abbreviated transcription (Latin):
infert discipulis suis. Neq enĩ pos¬
sibile ẽ. quempiam ꝑ illã ꝑfecte cor¬
rigi. Unde mosaicȩ maledictioni di¬
scipulos suos subdit̾ ipsosq uideos.
qͥuimulierum coeuntium accipi¬
untur figura: ut pote qͥ semꝑ adhe¬
rent & conrequiescunt doctorib in¬
stitucionum suarũ. hoc autẽ ipsum
etineos qͥ inp̃putio sunt operant᷑. qͣndo
doctrine eorum sem̃ suscipiunt. quos
uestimentũ ⁊ pellem ẽẽ dirimꝰ ut po¬
te ꝰ temporaliter & tͣnsitorie doctrinas
eorum. ñ autem ut et ipsi ꝓcreent ali¬
quam legalem iusticiam. susciput
nam qͦmͦ possibile ẽ hoc inp̃putio ꝑ¬
manentibus: sedut ꝑsermones eoꝵ
et ipsi maledicto legis pollui accipi¬
dieb separabitur. Omnis qui teti¬
gerit eã. inmundus erit usq ad
uesperam. Et in quo dormierit ut
sederit dieb separationis suȩ: pol¬
luet᷑. Qͥ tetigerit lectulum eius. la¬
uabit uestimenta sua: et ipse lotꝰ

Expanded text:
infert discipulis suis. Neque enim posinfert discipulis suis. Neque enim possibile est, quempiam per illam perfecte corrigi: unde Mosaicae maledictioni discipulos suos subdit, ipsosque Judaeos qui in mulierum coeuntium accipiuntur figura, utpote qui semper adhaerent, et conrequiescunt doctoribus institutionum suarum, hoc autem ipsum, et in eos qui in praeputio sunt, operantur, quando doctrinae eorum semen suscipiunt, quos vestimentum et pellem esse dicimus: utpote temporaliter et transitorie doctrinas eorum, non autem ut et ipsi procreent aliquam legalem justitiam suscipiunt, nam quomodo possibile est hoc in praeputio permanentibus? sed ut per sermones eorum, et ipsi maledicto legis pollui accipidiebus separabitur. Omnis qui tetigerit eam, immundus erit usque ad vesperam, et in quo dormierit vel sederit diebus separationis suae, polluetur. Qui tetigerit lectum ejus, lavabit vestimenta sua, et ipse lotus
Abbreviated transcription (Latin):
adscificationem & castitatem uide¬
orum genus legis lator trabens: Ni¬
mis enĩ quidã eorum luxurie ser¬
uiebant hec contra eos qui qͣlitẽq
effundunt semen. & eos qui hec tan¬
gunt. dic̃. mundationẽ eis p̃cipiẽs.
ut saltim coacti casti efficerentur:
etluxuriosis abstinerent commixtio¬
nib. fastidio laboris frequentiũ pu¬
rificationũ. hanc enim intentionem
scd̃m litteram. & insubsequentibus
lex habet. licet aliquid aliud scđm
spm̃ signet᷑ sicut & ipse expositurꝰ sũ.
qͥa nec ipsum qui hic ẽ spãlem intel¬
lextũ pretereo. Quemadmodum gͦ illũ
qͥ flurum seminis patit᷑ eũ qͥ corrum¬
pit doctrinam intelleximus: sic de qͦ
sem̃ coitus egreditur: eum qui adui¬
deos ꝑtinentem doctrinã docet. intel¬
ligimus. Nam sicut effundens na-¬
turale & sanum semen ꝓpter sordẽ
tam̃ adam. inmundus ẽ sic et eoꝵ
sana ꝓpter legẽ quȩ putatur doctri¬
na. sub culpaẽ. et reprehensibilis: qͥa
litteram docet. quȩ maledictionem

Expanded text:
anctificationem et castitatem Judaeorum genus legislator trahens, nimis enim quidam eorum luxuriae serviebant, haec contra eos qui qualitercunque effundunt semen, et eos qui haec tangunt dicit, mundationem eis praecipiens, ut saltem coacti casti efficerentur, et luxuriosis abstinerent commistionibus, fastidio laboris frequentium purificationum. Hanc enim intentionem secundum litteram et in subsequentibus lex habet, licet aliquid aliud secundum spiritum signet: sicut et ipse expositurus sum, quia nec ipsum qui hic est spiritalem intellectum praetereo. Quemadmodum ergo illum qui fluxum seminis patitur, eum qui corrumpit doctrinam intelleximus, sic de quo semen coitus egrederetur, eum qui ad Judaeos pertinentem doctrinam docet intelligimus: nam sicut effundent naturale et sanum semen, propter sordem tamen Adam, immundus est, sic et eorum sana propter legem quae putatur doctrina, sub culpa est et reprehensibilis, quia litteram docet quae maledictionem
Abbreviated transcription (Latin):
Omne stratũ in quo dormierit. inmun¬
dum erit: et ubicumq sederit. Siquis
hominum tetigerit lectulũ eius: la¬
uabit uestimenta sua: et ipse lotus
aqua. inmundus erit usq aduesꝑã.¬
quidã enim sicut dirit paulus. ꝑin
uidiam. quidã autem ꝑcontentio¬
nẽ. qͥdam uero ꝑignorantiam. qͥdã
extemerario multiloquio. de qͦ dirit
ille sapiens. inmultiloquio ñ effugi¬
es peccatum. Quidã autẽ exeo qͦd de¬
lectantur inquarundã corruptione
concupiscentiarũ. doctoralem con¬
uertunt sermonẽ: recte legis lator.
cum horũ quosdã insancione lepre.
alios uͦ inciborum differentia sig¬
nificasset. Nc̃ rursus aliud genus.
eoꝵ qui eximpudicia et exlibidine
alia docent. ꝑhoc mandatum qͦd
ẽ influxum seminis patiente. ex¬

Expanded text:
Omne stratum in quo dormierit, immundum erit, et ubicunque sederit. Si quis hominum tetigerit lectulum ejus, lavabit vestimenta sua, et ipse lotus aqua immundus erit usque ad vesperquidam enim, sicut dixit Paulus, per invidiam, quidam autem per contentionem, quidam vero per ignorantiam, quidam ex temerario multiloquio, de quo dixit ille Sapiens: In multiloquio non effugies peccatum , quidam autem ex eo quod delectantur in quarumdam corruptione concupiscentiarum doctoralem convertunt sermonem: recte legislator cum horum quosdam in sanctione leprae, alios vero in ciborum differentia significasset, nunc rursus aliud genus eorum qui ex impudicitia et ex libidine alia docent, per hoc mandatum quod est in fluxum seminis patientem ex
Abbreviated transcription (Latin):
usq aduesperum. Et qui portau̾it
horum aliquid̾. lauabit uestimenta
sua: et ipse lotus aqua.inmundus
erit usq aduesperum. Generaliter
sanxit. ñ licere tangi fructũ labioꝵ.
eoꝵ qui subiecti sunt effecti ꝓfana
docentib qͥ subdiderunt semet ipsos
qͦdãm: uerbis atq in congrius doctri¬
nis substernentes se. Quicumq autẽ
hȩc detigerit. aut quicumq portaue¬
rit horum aliquid. id÷. qui insemet¬
ipsũ hoc qͦd dictum ẽ peccatũ susce¬
perit suie imposuerit. qͦd face̾ qͥdã

Expanded text:
 et qui portaverit horum aliquid, lavabit vestimenta sua, et ipse lotus aqua immundus erit usque ad vesperum. Generaliter sanxit non licere tangi fructum labiorum eorum, qui subjecti sunt effecti profana docentibus, qui subdiderunt semetipsos quodammodo verbis, atque incongruis doctrinis substernentes se: quicunque autem haec tetigerit, aut quicunque portaverit horum aliquid, id est, qui in semetipsum hoc quod dictum est peccatum susceperit, si
Abbreviated transcription (Latin):
dus erit. lxx autem: sic edunt. Uiro
iuro cui factus fuerit: et cȩtera.
quotiens enim dupplicat hoc. unde
mandatum datur. intentionẽ legiᷤ
cupit ostendere: et qͣntã sollicitu¬
dinem habeat legis lator. ut nicħ
euis ꝑttꝰ p̃tereat. Sicut quando dicit.
Homo homo de filus isrl. et de adue¬
nis qui coniuncti sunt. eis qͥfecit
holocaustum aut sacrificium. &
adhostium testimoni tabnacłi
ñ addurerit. ad faciendum hoc do¬
mino: exterminabit᷑ homo ille de
populo eius. Et his alia similiđ̃. de
quoꝵ conseruatione maximã legiᷤ¬
lator curã gessit. Hic autẽ scd̃m
p̃dict᷑am meditationẽ. ñ dix̃ homo
homo. sed uiro uiro: dupplicans qͥ¬
dem quemadmodũ et ibi ꝑsonã¬
etibi ꝑsonã. Propter fortitudinẽ
uero. sic appellauit p̃ceptorẽ legis÷
quia uocabulo hoc mos ẽ diuine.
scͥpture significare eum qui pͥerttior
ẽ. Qͦd ostendit salomon dicens. Uirũ
autem fidelem. quis inueniet: Sed
& paulus. Donec occurramus om̃s

Expanded text:
uaginta autem sic edunt: Viro, viro cui factum fuerit, et caetera. Quoties enim duplicat hoc unde mandatum datur, intentionem legis cupit ostendere, et quantam sollicitudinem habeat legislator ut nihil ejus penitus praetereat. Sicut quando dicit: Homo, homo de filiis Israel, et de advenis, et qui conjuncti sunt eis, qui fecerit holocaustum, aut sacrificium, et ad ostium testimonii tabernaculi non adduxerit ad faciendum hoc Domino, exterminabitur homo ille de populo ejus. Et his alia similia, de quorum conservatione maximam legislator curam gessit: Hic autem secundum praedictam meditationem non dixit, homo, homo, sed viro, viro, duplicans quidem quemadmodum et ibi personam; propter fortitudinem vero sic appellavit perceptorem legis, quo vocabulo mos est divinae Scripturae significare eum qui perfectior est. Quod ostendit Salomon, dicens: Virum autem fidelem quis inveniet ? Sed et Paulus: Donec occurramus omnes
Abbreviated transcription (Latin):
adulterii. respuit quod ẽ de castita¬
te mandatum. Uel si comessator &
ebriosus. ieuinioꝵ legẽ. Hic ergo. qi
magistri censetur nomine. et ñ san
docet. sed corrumpit doctrinã qͣm
ꝓfert:. non potest dõ filios ꝓcreare:
unde et ꝓfluuium seminis pati di¬

Expanded text:
adulterii, respuit quod est de castitate mandatum; vel si comessator et ebriosus, jejuniorum legem. Hic ergo quia magistri censetur nomine, et non sana docet, sed corrumpit doctrinam quam profert, non potest Deo filios procreare, unde et profluvium seminis pati di
Abbreviated transcription (Latin):
Iocutusq ẽ dñs ad moysen et aaron:
dicens. Ioquimini filuis isrł. et dice¬
tis eis. Uir qui patitur fluxum
seminis: inmundus erit. Et tunc iu¬
dicabitur hiuic uicio subiacere: cum
ꝑmomenta singula ad heserit cami
illius. atq concreuerit. fedus humꝙ:¬

Expanded text:
nus ad Mosen et Aaron dicens loquimini filiis Israhel et dicite eis vir qui patitur fluxum seminis inmundus erit et tunc iudicabitur huic vitio subiacere cum per momenta singula adheserit carni illius atque concreverit foedus hum
Abbreviated transcription (Latin):
ius omne peccatum. inmundicia
sit animȩ: marime tam̃ ydolata:
et quȩ adeã ꝑtinent: hec caueroi
inhis timoratos filios isrł. legis la¬
dor ẽẽ desid̾at. ut ñcrudelissima in¬
pietatis moriant᷑ morte Polluunt
enim impu: tab̾nacłm dĩ.quod in
ipsis ẽ. At quin. corpus ẽ: ꝗͦd flucu
sanguinis aut seminis. inquinã
S ed qua impietatẽ sermo innuit. que
hominẽ totum polluere consueuit:
tos. inquit. facietis filios isrł. ab iN¬
mundicia sua: qͦd neq delepsis. neq
dchis qui tetigerint morticinia. san¬
ciuit. S et tabernaculi dĩ. quod in
nobis ẽ:mentionem fec̃ Tab̃nacłm
enim dĩ ẽ omnis nr̃ homo: in quo
d̾s habitare creditur Pͥmum qͥdẽ.
ꝑimaginem qͣm nob donauit: de¬
inde p̃pͥmicias. quas in nobis sump
habitare hominib dicitur. Quod
ꝓbat ioh̃s dicens. Uerbum caro fac¬
tum ẽ: ethabitauit in nobis. Ista
ẽ lex eius qui patit̾ flurum semi¬
nis. et qͥ polluit᷑ coitu: et qͥ menstru¬

Expanded text:
is omne peccatum immunditia sit animae, maxime tamen idololatriae, et quae ad eam pertinent. Haec cavere et in his timoratos filios Israel legislator esse desiderat, ut non crudelissima impietatis moriantur morte: polluunt enim impii tabernaculum Dei, quod in ipsis est, atqui corpus est quo fluxu sanguinis aut seminis inquinatur. Sed quia impietatem sermo innuit, quae hominem totum polluere consuevit, tos, inquit, facietis filios Israel, ab immunditia sua: quod neque de leprosis, neque de his qui tetigerunt morticina sancivit, sed et tabernaculi Dei quod in nobis est mentionem fecit, tabernaculum enim Dei est omnis noster homo, in quo Deus habitare creditur: primum quidem per imaginem quam nobis donavit, deinde per primitias quas a nobis sumpshabitare hominibus dicitur, quod probat Joannes dicens: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Ista est lex ejus qui patitur fluxum seminis, et qui polluitur coitu, et quae menstru
Abbreviated transcription (Latin):
nem eius qui ꝓnobis ẽ. incarnatꝰ
committitur. & ꝓpterea. indomũ
mundandam. hec acciꝑe sacͥficia
p̃cepit. que mysterium eius car¬
nis passionisq figurant᷑. ut pote
que sufficienter ꝑhas quȩ dehiss̃
theologias. possit sanare peccant¬
rum. cicatricis. et erum pentium
papularũ. lucentis maculȩ. et in
uarias spẽs colorib immutatis.
ut possit sciri. quo tempore. qͥd¬
mundum uel inmundum sto

Expanded text:
nem ejunem ejucommittitur, et propterea in domum mundandam haec accipere sacrificia praecepit, quae mysterium ejus carnis passionisque figurant, ut pote quae sufficienter per has, quae de his sunt, theologias possit sanare peccantirum, cipapularum lucentes maculae, et in varias species colorum mutatorum, ut posset sciri quo tempore mundum quid vel immundum esset
Abbreviated transcription (Latin):
purificabit eam. reddita sanitate. E
inpurificationẽ euis sumet duos pas¬
seres: lignũ cedrinum. et uermiculum.
atq ẏsopum. Eimmolato uno
passere inuase fictili. suꝑ aquas in¬
uaᷤ tollet lignum cedrinum. et yso¬
pum. et coccum. et passerem uiuũ.
& intinget omnia insanguine pas¬
seris immolati. atq in aquis uiuen¬
tibus. et asꝑget domum septies. Pu¬
rificabitq eam.tã insanguine pas¬
seris. qͣm inaqͥs uiuentib: et in pas¬
sere uiuo. lignoq cedrino. et ysopo
atq ueriiculo Cumq dimiserit pe¬
serem auolare inagrum libere: oradit
ꝓdomo: et iure mundabitur. Cuius
imnaginem. hec sacrificia dequib
loquit᷑ legis lator. gerant. ꝑsubse¬
quentia subtiliter exponuus: qͣn¬
do ea. et in uno qͦ lepso accipi p̃ce¬
pit. hoc autẽ necessarie dicitur
quia manifeste apparet. qͦd legis¬
lator illã magis ineccłia docei¬
tium iniquitatem. quȩ ẽ indogn¬
de. rep̃hendat: que in dispensadio¬

Expanded text:
purificabit eam, reddita sanitate. Et purificabit eam, reddita sanitate. Et in purificatione ejus sumit duos passeres, lignumque cedrinum et vermiculum atque hyssopum: et immolato uno passere in vase fictili super aquas vivas, tollet lignum cedrinum, et hyssopum, et coccum, et passerem vivum, et intinget omnia in sanguine passeris immolati, atque in aquis viventibus, et asperget domum septies, purificabitque eam tam in sanguine passeris, quam in aquis viventibus, et in passere vivo, lignoque cedrino et hyssopo atque vermiculo. Cumque dimiserit passerem avolare in agrum libere, orabit pro domo, et jure mundabitur. Cujus imaginem haec sacrificia, de quibus loquitur legislator, gerant, per anteriora subtiliter exposuimus, quando ea et in unoquoque leproso accipi praecepit. Hoc autem necessarie dicitur, quia manifeste apparet quod legislator illam magis in Ecclesia docentium iniquitatem, quae est in dogmate, reprehendat: quae in dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
tuta. uiua uidelicet ac uera. exclu¬
ditur ciuitatẽ: et cum in mundis
reputatur hereticis. Qui intrauerit
indomum istã quando clausa est.
id÷ quȩ multe seu pene subiec̾ta
ẽ: qui ingressus fuerit. inquolibet
ei communicans conuenticulo. inmun¬
dus erit. usq dum peniteat: et multo
magis qui inea dormit. hic siqͥdẽ
non aliter suscipitur: nͥ lacrimis la¬
uerit intelligibilẽ stolam. Dormire
autem inea intelligimus. requiescen¬
dem inuerbis euis: et non consuetu¬
dinis aliciius causa. in eus conci¬
lus diuertentẽ. Sed et qui comede¬
rit inea cibum. scilicet mẏsticum:¬
effectum: quia illius mysteria ꝑciꝑe
p̃sumpsit ęccłiȩ. quam destruxit sa¬
cenlos. repperiens impie agentem: &
doctrinas malas. id÷. ligna. fenum.sti¬
pulã. habentem. Unde non solum la¬
pides eius: Neq enim erant preciosi:
sed et ligna. ut pote coniuincta feno
sacerdos. et uiderit lepram non creuis¬
se indomum.postqͣm denuo linita ẽ.

Expanded text:
tuta, viva videlicet ac vera exclututa, viva videlicet ac vera excluditur civitate, et cum immundis reputatur haereticis. Qui intraverit in domo ista quando clausa est, id est, quae mulctae seu poenae subjecta est, qui ingressus fuerit, quolibet ei communicans conventiculo, immundus erit, usque dum poeniteat, et multo magis qui in ea dormit; hic si quidem non aliter suscipitur, nisi lacrymis laverit intelligibilem stolam: dormire autem in ea intelligimus requiescentem in verbis ejus, et non consuetudinis alicujus causa in ejus consiliis divertentem. Sed et qui comederit in ea, cibum scilicet mysticummysticum, quia illius mysteria percipere praesumit Ecclesiae, quam destruxit sacerdos reperiens impie agentem, et doctrinas malas, id est, ligna, fenum, stipulam habentem. Unde non solum lapides ejus, neque enim erant pretiosi, sed et ligna, ut pote conjuncta feno sacerdos, et viderit lepram non crevisse in domum, postquam denuo linita est,
Abbreviated transcription (Latin):
alt Sin autẽ postqͣm eruti sunt
lapides. et puluis elatus. et alia t̃ra
lita ingressꝰ sac̾doᷤ uiderit reu̾sã le¬
pram. et parietes asꝑsos maculis: le¬
pra ẽ ꝑseuerans:uinmunda domꝰ¬
i enim eiectis malis dogmatib ialiis
sane doctrinȩ introductis. ipsa rur¬
sus impietatis doctrina inueniat᷑
asꝑsa. id: diffusa. siue exuberans: tc̃
sacerdos non exlonginquo auditu.
sed exinspectione sua. cognoscit. qͦd
ꝑmanens est ĩpietatis passio: et in¬
munda talium ministrorum doc¬
torumq eccłia. inqua fuerit asꝑsa
seu diffusa impietas. rectissimȩ de¬
cernitui: Quod ostendunt sequentia.
Lit enim: quam statun destruent. &
lapides eius ac ligna. atq uniũsũ
puluerem. ꝓicient extra oppidũ.
ipsos inquib inuenta fuerint. ⁊ hos
ex quors locutione impia eccłia
constiterat: omnemq ipsam destru¬
unt eccłiam. Odiui enim inquit
congregationem malignoꝵ: et cum
impus ñ sedebo: Sicut dauid dicebat.
Ergo ⁊extra eam que incelis ẽ consti¬

Expanded text:
 sin autem postquam eruti sunt lapides et pulvis elatus et alia terra lita ingressus sacerdos viderit reversam lepram et parietes aspersos maculis lepra est perseverans et inmunda domi enim electis malis dogmatibus, et aliis sanae doctrinae introductis, ipsa rursus impietatis doctrina inveniatur aspersa, id est, diffusa sive exuberans, tunc sacerdos non ex longinquo auditus, sed ex inspectione sua cognoscit quod permanens est impietatis passio et immunda. Talium ministrorum doctorumque Ecclesiae, in qua fuerit aspersa seu diffusa impietas, rectissime decernitur, quod ostendunt sequentia. Ait enim: Quam statim destruent, et lapides eius ac ligna atque universum pulverem proicient extra oppidum ipsos in quibus inventa fuerint, et hos ex quorum locutione impia Ecclesia constiterat, omnemque ipsam destruunt Ecclesiam: Odivi enim, inquit, congregationem malignorum, et cum impiis non sedebo , sicut David dicebat. Ergo et extra eam quae in coelis est consti
Abbreviated transcription (Latin):
ad precipiendum : stratũ qͥdam ⁊ uas
scđm predictum modũ fuint. Quiq
intantũ inmundi sunt: ut nec inun¬
dationem eoꝵ p̃ciꝑet legis lator. Scit
enim eos ita morbo affectos: ut peni¬
dentiã agere nullatenus possint. Hon
enim exignorantia intali doctrina.
sed praua habitudine infecti. inpudi¬
cis corruptisue dissoluti sunt u̾biͤ:
unde etiam intantũ libent̃ ei adhese¬
runt. Si autẽ qͥs tetigerit lectulum
eius. id÷ si particeps fu̾it. sũpseritq
de doctrina eius. et non insiderit dog¬
matib eius qͥ praua docet ac sordi¬
da. iniquoꝵ eius uerboꝵ discipulus
existens. sed discipulorũ illiꝰ. ipsi si¬
quidẽ sunt eius uasa. et stratum:
qͥ audit eos. ipse qͦ inmundꝰ est la¬
uat tam̃ uestimenta sua ꝑpeniten¬
tiam. sicut sepe dirimus: et ipse lotꝰ
aqua. lacrimarum uelbaptism in¬
mundus erit usq aduesꝑã: usq dỹ
dempus compleat penitentie. Hui
enim figuram uesꝑa inmultis ge¬

Expanded text:
ad percipiendum . Stratum quidem et vas ad percipiendum . Stratum quidem et vas secundum praedictum modum fiunt quicunque in tantum immundi sunt, ut nec mundationem eorum praeciperet legislator: scit enim eos ita morbo affectos, ut poenitentiam agere nullatenus possint. Non enim ex ignorantia in tali doctrina, sed prava habitudine infecti, in impudicis corrupti seu dissoluti sunt verbis, unde etiam in tantum libenter ei adhaeserunt. Si autem quis tetigerit lectulum ejus, id est, si particeps fuerit sumpseritque de doctrina ejus, et non insiderit dogmatibus ejus qui prava docet ac sordida, iniquorum verborum ejus discipulus existens, seu discipulorum illius, ipsi siquidem sunt ejus vasa et stratum, qui audiunt eum, ipse quoque immundus est: lavat tamen vestimenta sua per poenitentiam, sicut saepe diximus: Et ipse lotus aqua lacrymarum vel baptismi, immundus erit usque ad vesperam, usque dum tempus compleat poenitentiae. Hujus enim figuram vespera in multis ge
Abbreviated transcription (Latin):
incarne mea. Stratũ autẽ magistͥ.
quia ꝓprium ẽ stratus. ut in eo re¬
quiescat possessor eius: modis om¬
nibꝰ ille ꝑhoc discipulꝰ intelligitur:
in quo ꝓpter numiã obedientiã. magi¬
ster ipse. et eius sp̃s requiescit: quod
manifestat paulus. exhis que ad co¬
rinthios scͥpsit: laudans eos qͦd obedi¬
entes semecipsos tito p̃buerunt. Ha¬
bundantiꝰ autẽ gauisi sumꝰ ingau¬
dio titi: quia requieuit sp̃s eius in
om̃ib uobis. Eorum ergo qͥ impudi¬
ca docent. et filioꝵ ꝓcreations contra¬
dicunt. legitimasq respuunt nuptias.
ut ꝑhoc fornicationẽ introducant. ꝓpt̃
qͦd et fluxum patientes seminis di¬
cunt᷑. ut pote genitale semen et nup¬
diarum legẽ corrumpentes. dequib
paulus dicebat. qͥa innouissimis tem¬
porib recedent quidã afide.intenden¬
tes spĩb erroris. et doctrinis demoni¬
orũ. in hẏpocrisin cauteriatã haben¬
des conscientiam. ꝓhibentes nubere.
et abstinere acibis quoᷤ ds̃ creauit

Expanded text:
ndum erit. Stratum autem magistri, quia proprium est stratus ut in eo requiescat possessor ejus, modis omnibus ille per hoc discipulus intelligitur, in quo propter nimiam obedientiam magister ipse et ejus spiritus requiescit; quod manifestat Paulus ex his quae ad Corinthios scripsit, laudans eos quod obedientes semetipsos Tito praebuerunt: Abundantius autem gavisi sumus in gaudio Titi, quia requievit spiritus ejus in omnibus vobis . Hi ergo qui impudica docent, et filiorum procreationi contradicunt, legitimasque respuunt nuptias, ut per hoc fornicationem introducant, propter hoc et fluxum patientes seminis dicuntur, ut pote genitale semen et nuptiarum legem corrumpentes, de quibus Paulus dicebat: Quia in novissimis temporibus recident quidam a fide intendentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum, in hypocrisin, cauteriatam habentes conscientiam, prohibentes nubere et abstinere a cibis quos Deus creavit
Abbreviated transcription (Latin):
qua xp̃c dicebat. Qui credit inme. si¬
cut dicit scͥptura. flumina deuen¬
tre eius fluent. aque uiue. Et rursꝰ.
Quicumq bibit exaqua qͣm ego doei:
fiet ineo fons aque salientis in uitã
ȩternam. Ergo mundatio praua
docentis: ꝑbonã legitimamq doct᷑¬
nam ꝓuenit hec ẽ enĩ uiua aqua:
qͥa uitã adse accedentib prestat.

Expanded text:
sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Et rursus: Quicunque bibit ex aqua quam ego do ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Ergo mundatio prava docentis per bonam legitimamque doctrinam provenit: haec est enim viva aqua, quia vitam ad se ac
Abbreviated transcription (Latin):
des ergo eradi. et puluerem aliũ
inferri dicens: purgata ab omni
malo doginata. atq doctrinã. ꝓ
malis illis inferri. et eccłiam li¬
niri: sine ulla precepit dubietate.
Hoc enim: nobis consideratio legis
euidenter ostendit. Annon ⁊ paulꝰ
lepram dogmatum in doctoribus
anthiochie cernensꝰ. iacobo. ut pote
sacerdoti magno nuntiauit. Qui
eresis. prauorum doctoꝵ notis
dogmatib auferens lapides. in loco
eorum rectissimas ierosolimitane
eccłiȩ litteras. et puluerẽ. suã ui¬
delicet doctrinã addens. unxit
eccłiam: curauitq qͦd acciderat.

Expanded text:
des ergo eradi, et pulverem alium inferri dicens, purgata ab omni malo dogmata, atque doctrinam pro malis illis inferri, et Ecclesiam liniri sine ulla praecepit dubietate. Hoc enim nobis consideratio legis evidenter ostendit. An non et Paulus lepram dogmatum in doctoribus Antiochiae cernens, Jacobo, ut pote sacerdoti magno, nuntiavit , qui erasis pravorum doctorum notis dogmatibus, auferens lapides in loco eorum, rectissimas Hierosolymitanae Ecclesiae litteras, et pulverem suum, videlicet doctrinam, addens, unxit Ecclesiam, curavitque quod acciderat.
Abbreviated transcription (Latin):
ducunt. xp̃i mist̾ĩa: introducunt
aut̃. legis propħarum q utentes
cestimoniis: propter quod eis colli¬
ridȩ & lagana simul subiecta sunt
& con iuncta. S quid his adieiat
intendamꝰ. Posuit suꝑ adipem et
armum dextrum: tradens simul
omĩa aaron &e filiis eius. Illud lex
contestatur. quia om̃e desiderium.
omnemq actionem bonam offer¬
ri misterio. sit necesse. si tamen uis
illud scdm dĩ intentionem legisq
susciꝑe. S & predictum sequens
ordinem.ait:tradens simul omĩa
a aron filusq eius. Prius siquidem
xp̃c sua myst̾ia inchoauit: ⁊tunc
ea nob̃. qui facti sumꝰ filii eius per
lauacrum regenerationis. tradidit.
Et leuauerunt ea coram dño. Ipsũ
enim myst̾ium quod nob̾ tradidit:
hoc cum sua carne incelos leua¬
uit. Bicens aut̃ leuaint ea coram
dño : modum quo obtulerit. eis
qui post futuri erant exposuit.
Rursumq suscepta de manib eoꝵ.
adoleuit suꝑ altart holo causti. eo

Expanded text:
ducunt Christi mysteria. Introducunt ducunt Christi mysteria. Introducunt autem legis prophetarumque utentes testimoniis, propter quod eis collyridae et lagana simul subjecta sunt et conjuncta. Sed quid his adjiciat intendamus. Posuit super adipem et armum dextrum, tradens simul omnia Aaron ac filii ejus. Illud lex contestatur, quia omne desiderium omnemque actionem bonam offerri mysterio sit necesse, si tamen vis illud secundum Dei intentionem legisque suscipere. Sed et praedictum sequens ordinem ait: Tradens simul omnia Aaron filiisque ejus. Prius siquidem Christus sua mysteria inchoavit, et tunc ea nobis qui facti sumus filii ejus per lavacrum regenerationis tradidit. Et levaverunt ea coram Domino. Ipsum enim mysterium quod nobis tradidit, hoc cum sua carne in coelos levavit; dicens autem: Levavit ea coram Domino, modum quo obtulerit eis qui post futuri erant exposuit. Rursumque suscepta de manibus eorum adolevit super altare holocausti, eo
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo aut̃ eum proponit: La¬
nem absq fẽmento. & colly ridam
consꝑsam oleo. id ẽ. apłicam doctri¬
nam. legalemq & ꝓpheticam. Lex
riam faciunt. Lex quidem. dicens.
hic ẽ panis. quem dedit uobis dñs
comedere: propħe aut̃. panis eida¬
bitur. & aque euis fideles sunt: re¬
gem in decore suo uidebunt. Apłi
rium: unde nec laganum nec col¬
liridam: panes aut̃ doctrine ut
pote magis nutrientes dicuntur.
panes appellauerunt: hos scd̾m
phegia. canistrum consũmatioĩs
exponens. quod accipiebatur in
unctione sacerdotis. legis lator
appellauit: ꝑ colliridam signifi¬
cans legis eloquium. Quantum
aut̃ colliridȩ deteriores sunt pa¬
nib ad nutrimentum: nulli ẽ du¬
bium. Unde apłoꝵ sermones. pro¬
pħarum or legis preponuntur
sermonib: quia maiorem perce¬
perunt grãm. ita ut paulus di¬
ceret. Posuit ds̃ in eccłam. pͥmũ
apłos: deinde propħas. Beinde ipsi
post euangłicam traditionẽ intro¬

Expanded text:
Quomodo autem eum proponit paQuomodo autem eum proponit panem absque fermento et collyridam conspersam oleo, id est, apostolicam doctrinam, legalemque et propheticam. Lex s memoriam faciunt, lex quidem dicens: Hic est panis quem dedit vobis Dominus comedere ; prophetae autem: Panis ei dabitur, et aquae ejus fideles sunt, regem in decore suo videbunt . Apostoli rium, unde nec laganum nec collyridam. Panes autem doctrinae ut pote magis nutrientes dicuntur. panes appellaverunt, hos secundm in scenopegia canistrum consummationis exponens quod accipiebatur in unctione sacerdotis, legislator appellavit, per collyridam significans legis eloquium. Quantum autem collyridae deteriores sint panibus ad nutrimentum, nulli est dubium unde apostolorum sermones, prophetarum et legis praeponuntur sermonibus, quia majorem praeceperunt gratiam, ita ut Paulus diceret: Posuit Deus in Ecclesia primum ostolos, deinde prophetas . Deinde ipsi post evangelicam traditionem, intro
Abbreviated transcription (Latin):
consũmationis cõmemorat: s. qui
xp̃i misticum pascba. & eoꝵ per¬
ceptio. ad salutem hominum pri¬
uenit: quib doctorem suꝑ edifte¬
re sequentia. nr̃i mysteru p̃parat
uirtus. Tollens aut̃ de canistro a¬
tamoꝵ quod erat coram dño. pa¬
nem absq fermento: & collyridã
consꝑsam oleo. laganumq. Pro
nistrum aut̃ consũmationis: lin¬
guani diũ intelligimꝰ: sola quippe
precipuam ꝑfectamq doctrinã
introduxit. Propt̾ quod dicebat.
Non ueni soluere legem. s adimple¬
re.: utpote ipse implens. quȩ minꝰ
erant in lege. Bene aut̃ eam et
canistrum. cam propt᷑ contextũ
dictoꝵ uocauit. cum multa in pa¬
rabolis dixerit. ita ut udei ñ om̃o
intelligerent: quam quia fercłm
quodammnodo & mensa totuis
doctrinȩ erat. Quia ergo rationa¬
le erat myst̾ium. & ea quȩ efficiun¬
tur. ex ratione subsistunt: recte de
canistro consũmationis. id ẽ. de lin¬
gua sua. panem mysticum ꝓponit.

Expanded text:
consummationis commemorat, sed quia consummationis commemorat, sed quia Christi mysticum pascha et eorum perceptio ad salutem hominum provenit, quibus doctorem superaedificare sequentia nostri mysterii praeparat virtus. Tollens autem de canistro azymorum quod erat coram Domino, panem absque fermento et collyridam conspersam oleo, laganumque. Pro nistrum autem consummationis linguam Domini intelligimus, sola quippe praecipuam perfectamque doctrinam introduxit, propter quod dicebat: Non veni solvere legem, sed implere , utpote ipse implens quae minus erant in lege. Bene autem eam et canistrum, propter contextum dictorum vocavit, et in multa in parabolis dixerit, ita ut Judaei non omnia intelligerent, quanquam ferculum quemadmodum et mensa totius doctrinae erat. Quia ergo rationale erat mysterium, et ea quae efficiuntur, ex ratione subsistunt, recte de canistro consummationis, id est, de lingua sua, panem mysticum proponit.
Abbreviated transcription (Latin):
bilem accepit sanguinem. atq de¬
inde calicem apłis dedit. S ecce le¬
gislator hic post unctionẽ aaron
ꝙ filioꝵ. subdidit de sanguine: reli¬
quum fudit suꝑ altare ꝑ cireuitum.
Quod & xpm̃ fecisse inuenimus bi¬
bens enim ipse. & apłis bibere dans:
cunc intelligibilem sanguinẽ suꝑ
altare. uidelicet suum corpꝰ. effudit.
eius: quod specialiter dicentẽ mar¬
cum inuenimꝰ. Et sumens. grãs a¬
gens. dedit eis: & biberunt ex eo
om̃s & dixit eis. hic ẽ sanguis meus
noui cestamenti: qui pro multis ef¬
fusus ẽ his conueniunt ea quȩ se¬
quuntur. Adipeni aut̃ ⁊ caudam.
omnẽq pinguedinem que oꝑit
intestina: reticulumq iecoris. ꝙ duos
renes cum adipib suis. ꝙ armo dex¬
bum. & pro intestinis uentricłm.
& pio reticulo iecoris. pinnam epu¬
tis ediderunt. Cuiꝰ aut̃ hȩc sigura
gerant.: in salutari sacrificio seu
pacificoꝵ. ꝑ singula discussumẽ
Non frustra aut̃ ea nunc in arieco

Expanded text:
bilem accepit sanguinem, atque debilem accepit sanguinem, atque deinde calicem apostolis dedit. Sed ecce legislator hic, post unctionem Aaron et filiorum subdidit de sanguine; reliquum fudit super altare per circuitum, quod et Christum fecisse inveniemus: bibens enim ipse et apostolis bibere dans, tunc intelligibilem sanguinem super altare, videlicet suum corpus, effudit. is plebs ejus, quod specialiter dicentem Marcum invenimus: Et sumens, gratias agens dedit eis, et biberunt ex eo omnes. Et dixit eis, Hic est sanguis meus Novi Testamenti qui pro multis effusus est . His conveniunt ea quae sequuntur: Adipem auomnemque pinguedinem, quae operit intestina, reticulumque 142 jecoris, et duos renes cum adipibus suis, et armo dexbum, et pro intestinis ventriculum, et pro reticulo jecoris, pinnam hepatis ediderunt. Cujus autem haec figuram gerant, in salutari sacrificio, seu pacificorum, per singula discussum est. Non frustra autem ea, nunc in ariete