comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥbꝰ dictũ ẽ. oĩs qͥ relictꝰ fu̾it ĩ syon. ⁊ residuus ĩ ierłm. sc̃s
uocabit᷑. Uñ iasub ĩtp̃tat᷑ reu̾ten ᷤ : qͥa illi qui de circũci¬
sione credidunt. p̃dicantib apłis reu̾si sunt
adeum. Quid autẽ ꝑ piscinã suꝑiorẽ. nͥ euan¬
głium expͥmit᷑. legisuꝑ positum: Quid ꝑ a
quȩ ductum eiꝰ. nisi uetus testamentũ. unde
ꝓcedit nouũ: Egssus est gͥ ysaias ad extremũ
aquȩ ductus piscine suꝑioris: qͥa xp̃c infine
legis natus ẽ. et adhuc inde nob̾ apparet.
Quid uͦ ꝑ agrum fullonis uͥ sordes & macule
uestium purgabant᷑. nsi eccłia saluatoris fi¬
gͣatur⁊ inqua nos qui uestes xꝑi sumꝰ. remis¬
sionẽ peccatoꝵ consequimure Qiud ꝑuiã
uocem querele ñ ꝓferas. Noli timere ÷ sub¬
audi eos qui occidunt corpꝰ. Duas caudas
ticionũ fumigantiũ. iram gentiliũ et uide¬
oꝵ uocat: qui inpͥma parde comburunt᷑
igne sue malitie: & inultima comburen¬

Expanded text:
qui relictus fuerit in Sion, et residuus in Jerusalem sanctus vocabitur? » Unde Jasub interpretatur revertens; quia illi, qui de circumcisione crediderunt, praedicantibus apostolis reversi sunt ad eum. Quid autem per piscinam superiorem nisi Evangelium exprimitur legi superpositum? Quid per aquaeductum nisi Vetus Testamentum, unde procedit Novum? Egressus est igitur Isaias ad extremum aquaeductus piscinae superioris; quia Christus in fine legis natus est, et adhuc inde nobis apparet. Quid vero per agrum fullonis, ubi sordes et maculae vestium purgabantur, nisi Ecclesia Salvatoris figuratur, in qua nos, qui Christi vestes sumus, remissionem peccatorum consequimur? Quid per viam ut vocem querelae non proferas. Noli timere, subaudi, « eos, qui occidunt corpus . » Duas caudas titionum fumigantium iram gentilium et Judaeorum vocat. Quia in prima parte comburuntur igne suae malitiae, et in ultima comburen
Abbreviated transcription (Latin):
uelut excondescensione ducti uenimꝰ inuiti.
Sicq fit: ut ab ociosis ad noxia. aleuib ad
lutum labiis cognouerit. insinuat subiung¬
ens. Et regem dñm exercituũ uidi ocłis meis
Exdiuina enĩ uisione illuminatꝰ ẽ: ut ea cog¬
nosce̾t in semetipso quȩ pͥus ñ adu̾tebat. Seqͣr.¬

Expanded text:
vel ex condescensione ducti venimus inviti; vel ex condescensione ducti venimus inviti; sicque fit, ut ab otiosis ad noxia, a levibus alutum labiis cognoverit, insinuat subjungens: Et regem Dominum exercituum vidi oculis meis. Ex divina enim visione illuminatus est, ut ea cognosceret in semetipso, quae prius non advertebat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ inutilia. Cenendus ẽ enĩ disc̾tionis
modus : ut et bona ꝓut oportunũ fuerit
loquam᷑: et in ania u̾ba semꝑ loqui uł audi¬
re caueamꝰ. Multũ qͥppe deorsum ducimir.
dum locutione continua scłarib ãmiscem. Qͦd
bene insemetipso rep̃hendit nẽ ꝓpħa dicens.
Ue mͥ qͥa tacin⁊ quia uir pollutꝰ labiis egosũ.
Qui cur polluta labia hab̾et aꝑuit: cum sub¬
rungit. In medio ppłi pollaita labia habentis.
ego habito. Pollutionẽ nanq labioꝵ hab̾e se
doluit: s unde hanc contͣxerit indicauit: cũ
in medio ppłi polluta labia habentis se ha¬
bitare ꝑhibuit. Ualde enĩ difficile ẽ. ut lin¬
gua scłarium m̃tẽ ñ inquinet quã tangit:
quia dum plerunq eis ad quedã loq̃nda
condescendimꝰ. paulisꝑ assueti. hanc ipsã lo¬
cutionẽ quȩ nob̃ indigna ẽ etiã delectabilit̾
tenemus: ut exea iam redire ñ libeat. ad qͣm

Expanded text:
locutus est inutilia. Tenendus est enim discretionis locutus est inutilia. Tenendus est enim discretionis modus, ut et bona, prout opportunum fuerit, loquamur, et inania verba semper loqui vel audire caveamus. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene in semetipso reprehendit nunc propheta dicens: « Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum! » Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjungit: « In medio populi polluta labia habentis ego habito. » Pollutionem namque labiorum se habere doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Unde enim difficile est, ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit. Quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti hanc ipsam locutionem, quae nobis indigna est, etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
res canunt. plena ẽ omĩs t̾ra gła eius. m̃tes ininoꝵ
flectiuit᷑ ab obstinatione discordiȩ. qmͣ obpeccatũ
ꝓthoparentis habebant adu̾seoᷤᷤ qui int̾ra degunt.
Et domusinqͥt impleta ẽ fumo. Sub audi. auo¬
re clamantis. Hoc et ioħs sic ait. Et impletũ est¬
Domꝰ qͥppe uł templũ implet᷑ fumo a maiesta¬
te dĩ: qͥa et ipsi sp̃s angłici qui semꝑ eum inceł
uident. potentiã maiestatis eiꝰ ad integrũ comp̃¬
hende neqͦunt. Nam ntibes et caligo incircuitu
eius ⁊ et posuit tenebras latibulũ suũ. Hanc cali¬
ginẽ moyses ing̾ssus ẽ: ut ibi głam dĩ uidet. Hex
enĩ caligo uł fumus iste. lux illa in accessibilis
ẽ. in qua ds habitare dr̃. Fumus gͦ maiestate
dĩ domũ impl&. quia omis creatura in eiꝰ cog-¬
polluta labia habentis ego habito⁊ et regẽ dñm
exercituũ uidi ocłis meis. R ep̾hendit se desi¬
lentio. et labioꝵ pollutione: quia & ñ nulla
bona quȩ loqui debuisset tacuit: et aliqua

Expanded text:
Plena est omnis terra gloria ejus, mentes minorum flectuntur ab obstinatione discordiae, quam ob peccatum protoparentis habebant adversus eos, qui in terra degunt. « Et domus, inquit, impleta est fumo. » Subaudi a voce clamantis. Hoc et Joannes sic ait: « Et Domus quippe vel templum impletur fumo a majestate Dei; quia et ipsi spiritus angelici, qui semper eum in coelis vident, potentiam majestatis ejus ad integrum comprehendere nequeunt. Nam « nubes et caligo in circuitu ejus . » Et « Posuit tenebras latibulum suum . » Hanc caliginem Moyses ingressus est, ut ibi gloriam Dei videret . Haec enim caligo vel fumus iste lux illa inaccessibilis est, in qua Deus inhabitare dicitur. Fumus ergo a majestate Dei domum implet; quia omnis creatura in ejus cogpolluta labia habentis ego habito, et regem Dominum exercituum vidi ego oculis meis! » Reprehendit se de silentio, et labiorum pollutione; quia et nonnulla bona, quae loqui debuisset, tacuit, et aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
tium ꝑ om̃s.lx.u. annos mistice designatũ:
Nam sexͥes decem. sexaginta st̃. Et quia sex
dieb licet oꝑari scdm legem. senariꝰ oꝑatio¬
nẽ designat: denarius legem. ꝓpt̾ de calo¬
gum: quinariꝰ. quinq sensus corꝑis. Quid
gͣ ꝑsexaginta et qͥnq annos expͥmit᷑ : nisi
tempꝰ omẽ quo ꝑfidus iste iuideoꝵ ppłs car¬
nalem legis actionẽ tenet. et qͥnq sensib cor¬
poreiᷤᷤ seruit᷑ pꝰ cuiꝰ spacium helxa p̃dicante

Expanded text:
ta quinque annos mystice designatur. Nam sexies decem sexaginta sunt. Et quia sex diebus licet operari secundum legem, senarius operationem designat; denarius legem propter Decalogum quinarius quinque sensus corporis. Quid ergo per sexaginta et quinque annos exprimitur nisi tempus omne, quo perfidus iste Judaeorum populus carnalem legis actionem tenet, et quinque sensibus corporeis servit? Post cujus spatium Elia praedicante
Abbreviated transcription (Latin):
utȩ. Et ascendente. xp̃o clamatũ ẽ. tollite por¬
tas pͥncipes ur̃as. Ipsis gͦ comissa ẽ ianua uite :
ut eam uł claudant uł aꝑiant. Et ideo cardine ᷤᷤ
accipimꝰ eos : qͥa impsis uelut incardinib ostiũ
istud u̾titur. S quȩ st̃ suꝑliminaria cardinũ

Expanded text:
t: « Tollite portas, principes, vestras . » Ipsis ergo commissa est janua vitae, ut eam vel claudant, vel aperiant. Et ideo cardines accipimus eos, quia in ipsis velut in cardinibus ostium illud vertitur. Sed quae sunt superliminaria cardinum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in nouacła conducta. inhis qui tnͣsflum̃
sunt irege assẏrioꝵ. caput et pilos pedũ
&e barbam uniu̾sam. Quid ꝑ cap̃. nisi sũma
sacerdotii designat᷑: Quid ꝑ rasos capillos. nisi
sacram̃toꝵ subtilitas ablata: Q uid ꝑpilos pe¬
dum. nisi sacram̃ta leiitaꝵ: Qͥd ꝑ barbani. nisi
uirtus regm: R.asit gͦ dñs uihis qui tnsflum̃
sunt in rege assirioꝵ caput: qͥa sacram̃tis p̃cep¬
torũ suorũ nudauit sacerdotiũ iudeoꝵ: qui per
regno ꝑmanent. Rasit et pilos pedum: qm a
leuitaꝵ minist̾io sp̃alia sacram̃ta abstulit. Hasit
et barbam: quia regnũ isrłiticum deserens. de¬
corem uirtutis eius amputauit. Riasit hȩc in no¬
uacła conducta: qm̃ gladio romani exereitus
abstulit eis regnum. abstulit et templũ. in quo
sac̾dotum et leuitaꝵ officia complebant᷑s eqͣr.¬

Expanded text:
Dominus in novacula conducta in his, qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum caput et pilos pedum, et barbam universam. Quid per caput nisi summa sacerdotii designatur? Quid per rasos capillos nisi sacramentorum subtilitas ablata? Quid per pilos pedum nisi sacramenta levitarum? Quid per barbam nisi virtus regni? Rasit ergo Dominus in his, qui trans flumen sunt, in rege Assyriorum caput; quia sacramentis praeceptorum suorum nudavit sacerdotium Judaeorum, qui per regno permanent. Rasit et pilos pedum; quoniam a levitarum ministerio spiritalia sacramenta abstulit. Rasit et barbam; quia regnum Israeliticum deserens decorem virtutis ejus amputavit. Rasit haec in novacula conducta; quoniam gladio Romani exercitus abstulit eis regnum, abstulit et templum, in quo sacerdotum et levitarum complebantur
Abbreviated transcription (Latin):
gunt dñi dii. s dñs ds insinuantes qͥa pat̾ &
Qui exereitiiũ dñs appellat᷑. qͥa omĩs militia
celoꝵ nutui eius deseruit. In hoc autẽ hẏmno
diligenter animadu̾tendũ. qͥa pͥmus iste bea¬
torũ ordo angłoꝵ. ab ipso dõ theologicã scien¬
tiam edoctus ẽ. ꝑ quã seipsũ uelut magistrum
deinde reliquis tradidit. clamando illis. sc̃ssc̃s
insubstantia dñs ds. a suꝑ cęlestib eẽntiis usq
ad nouissima t̾rȩ extendit in omĩa que st̃. ꝓui¬
dentiam et bonitatẽ suãt ut pote benignusᷤ
omĩũ quȩ ft̃ conditor. et omĩa regit et conti¬
net. Attingit enim sapientia eiꝰ a fine usq
ad finẽ fortit̾: et disponit omĩa suauit̃. Unde
et ipse celestiũ exercituũ dñs dr̃⁊ et oĩs t̾ragła ciꝰ
lo et iit̾ra. Qui iuxta augustirũ insuꝑnis sꝑi¬
ritib sũma pace atq amiticia compulatis. et ĩ
una uoluntate qͦndam sp̃itali caritatis igne con¬
flatis. tanqͣm in excelsa et sec̃ta sede p̃sidens. ue¬

Expanded text:
gunt Domini dii, sed Dominus Deus, insinuantes quia Pater et Qui exercituum Dominus appellatur, quia omnis militia coelorum nutui ejus deservit. In hoc autem hymno diligenter animadvertendum, quia primus iste beatorum ordo angelorum ab ipso Deo theologicam scientiam edoctus est, per quam seipsum velut magistrum demum reliquis tradidit clamando illis: « Sanctusin substantia Dominus Deus, a supercoelestibus essentiis usque ad novissima terrae extendit in omnia, quae sunt, providentiam et bonitatem suam, utpote benignus omnium Conditor, et omnia regit et continet. « Attingit enim sapientia ejus a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . » Unde et ipse coelestium exercitlo et in terra . » Qui juxta Augustinum in supernis spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in una voluntate quodam spiritali igne charitatis conflatis tanquam in excelsa et secreta sede residens ve
Abbreviated transcription (Latin):
in contemplationis uirtute ꝓficit. ut inipso iã
incircumsqͥptiluminis radio. m̃tis ocłos infigat:
neq om̃ps ds iam insua claritate conspicitur.
s qͥddam sub illo speculat᷑ anima unde refota
ꝓficiat: et post adiusionis eius głam ꝑtingat.
Cum enĩ dñm se uidisse. ꝓpħa fateret᷑ dicens.
in anno quo mortuus ẽ rex orias. iudi dñm
sedentẽ suꝑ solium excelsum et eleuatũ: ꝓti¬
nus adiungit. et ea quȩ sub ipso erant. reple¬
bant templũ. Quando orias rex suꝑb ac p̃¬
sumptor morit᷑. dñs uidet᷑ ⁊ qͥa cum mundi
huuiꝰ elatio a desidio m̃tis abscidit᷑: tẽ ipsa mens
dĩ głam contemplat᷑. Et notandũ qđ dñs sr̃¬

Expanded text:
in contemplationis virtute proficit, ut in ipso jam in contemplationis virtute proficit, ut in ipso jam incircumscripti luminis ratio mentis oculos infigat; neque omnipotens Deus jam in sua claritate conspicitur, sed quiddam sub illo speculatur anima, unde refota proficiat, ut post ad visionis ejus gloriam pertingat. Cum enim Dominum se vidisse propheta fatetur, dicens: « In anno, quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, » protinus subjungit: « Et ea, quae sub ipso erant, implebant templum. » Quando Ozias rex superbus ac praesumptor moritur, Dominus videtur; quia, mundi hujus elatio a desiderio mentis absciditur, tunc ipsa mens Dei gloriam contemplatur. Et notandum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sententia uult intelligi. qͥa hi sp̃s qui mittm¬
tur.eoꝵ uocabulũ ꝑcipint quoꝵ officiũ ge¬
runt. Quia em̃ ut peccata loc uutionis in¬
cendat᷑. de altari angłs carbonẽ portat: sera¬
phin uocat᷑ qđ incendiũ dr̃. Ex mnorib gͦ
fuit angłs qui missus ẽ q̃m sũmȩ ille potesta¬
tes inminist̾ium foras nequaqͣm uenire cre¬
dunt᷑. Qui et carbonẽ cęlestis ardores infor¬
cipe gemine dilectionis atculit. siue calculũ.
qui lapis est durissimus atq rotundus et om
signans. qd̃ uirũ fortẽ atq ꝑfectũ et integrum
ac mansuetũ reddit. Altare uͦ qđ ẽ in conspec¬
ẽ. idẽ portio quȩdã illiꝰ ignis: quȩ suffice̾t ser¬
monis pecc ata purgare. S his ꝑanagogen
dictis. lectionẽ acapite reuoluamꝰ. senfum ĩ
ea misticum indagantes. Uidit enĩ y saias
dnĩn: ñ quidẽ sicuti ẽ. s mͦ quodã significati¬
uo. sic̃ ꝓpħȩ uisio fuerat informanda. Quan¬
dui enĩ in hac mortali carne uiuit᷑. millus ira

Expanded text:
tia vult intelligi, quia ii spiritus, qui mittuntur, eorum vocabulum percipiunt, quorum officium gerunt. Quia enim ut peccata locutionis incendat, de altari angelus carbonem portat, Seraphim vocatur, quod incendium dicitur. Ex minoribus ergo fuit angelus, qui missus est; quoniam summae illae potestates in ministerium foras nequaquam venire creduntur. Qui et carbonem coelestis ardoris in forcipe geminae dilectionis attulit, sive calculum, qui est lapis durissimus atque rotundus et ex signans, quod virum fortem atque perfectum et integrum, ac mansuetum reddit. Altare vero, quod est in conspecest, id est portio quaedam illius ignis, quae sufficeret sermonis peccata purgare. Sed his per anagogen dictis lectionem a capite revolvamus, sensum in ea mysticum indagantes. Vidit enim Isaias Dominum non quidem sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut prophetae visio fuerat informanda. Quandiu enim in hac mortali carne vivitur, nullus ita
Abbreviated transcription (Latin):
iħu diuina formatio et archana ẽ rationi omĩ
et in cognita intellectui omĩ. et ipsi p̃stanti ho¬
norabilissimoꝵ angłoꝵ. Aut certe ꝑ faciẽ et pe¬
des eiꝰ altiora et ꝓfundiora diuinaꝵ intelligen¬
tiaꝵ accipiamꝰ. Altum qͥppe dĩ ẽ. qͥa ipse nich̾
ex istentiũ ẽ neq aliqͥd alicui ex istentiũ cognitũ
et neq u̾bum eiꝰ. neq nom̃. neq scientia ẽ. sed
exaltatur inobscurum suꝑ omĩa. oꝑ fundum
qͦq eiꝰ ẽ omĩb ex istentib in comp̃hensibił obscu¬
ritas et ignorantia. Dum gͦ faciẽ eiꝰ et pedes te¬
gere dicunt᷑ et solis mediis alis uolare: intelli¬
gendum ẽ qͥa tam sublimis p̃cellentissimoꝵ or¬
do sp̃uũ beatoꝵ. timidus ẽ circa diuinaꝵ in tel¬
ligentiaꝵ sublimiora ⁊ ꝓ fundiora. et medũs alis

Expanded text:
m nos « Jesu divina formatio et arcana est rationi omni, m nos « Jesu divina formatio et arcana est rationi omni, et incognita intellectui omni, et ipsi praestanti honorabilissimorum angelorum. » Aut certe per faciem et pedes ejus altiora et profundiora divinarum intelligentiarum accipiamus. Altum quippe Dei est: quia ipse nihil existentium est, neque aliquid alicui existentium cognitum, et neque verbum ejus neque nomen, neque scientia est, sed exaltatur in obscurum super omnia. Profundum quoque ejus est omnibus existentibus incomprehensibilis obscuritas et ignorantia. Dum ergo faciem ejus et pedes tegere dicuntur, et solis mediis alis volare, intelligendum est, quia tam sublimis praecellentissimorum ordo spirituum beatorum timidus est circa divinarum, intelligentiarum sublimiora et profund
Abbreviated transcription (Latin):
nulli alii sp̃s int̾sint. Uñ et malia tͣnslatione
dr̃. qͥa seraphin stabant incircuitu eiꝰ. & ob
hoc seraphin idẽ ardentes uł incendentes uo¬
cant᷑÷ qͥa tantomagis in amore conditoris ar¬
dent. qͣnto hunc uiciniꝰ uident. Seqͣr. Sex
ale uni. et sexale alt̾i. Dnab uelabant faciẽ
eiꝰ᷑: et duab uelabant pedes eiꝰ: et duab uo¬
et int̾ duos p̃cipne cognoscit᷑: idcireo dicunt᷑
duo seraphi. eum sunt uinumerabileͣs. Et qd̾
dr̃ sex ale uni. et sex ale alt̾i ñ numerũ indica¬
re c̃damus ⁊ sed qͥa pͥma et media et extͤma.
intellectualiũ uirtutum eoꝵ absolute et lib̾e
indm̃ uolant. Unde circa facies et mediũ et
pedes hab̾e geminas alas desc̾biuit᷑: ut uni¬
u̾salit̾ uolabile eoꝵ insinuet᷑ largissime sur¬
sum indiuina tendens. S ꝑ faciẽ dĩ potest
accipi fortasse diuinitas: et ꝑꝑedes eiꝰ huma¬
nitas. Celant gͦ faciem eiꝰ: qͥa et ipsis ea quȩ ft̃
de do incomp̃hensibilia sc̃. Uelant pedes eiꝰ.

Expanded text:
nulli alii spiritus intersint. Unde et in alia translatione dicitur, quia « Seraphin stabant in circuitu ejus. » Et ob hoc Seraphin, id est ardentes vel incendentes vocantur; quia tanto magis in amore conditoris ardent, quanto hunc vicinius vident. Sequitur: « Sex alae uni, et sex alae alteri. Duabus velabant faciem ejus, et duabus velabant pedes ejus, et duabus voet inter duos praecipue cognoscitur, idcirco dicuntur duo Seraphin, cum sint innumerabiles. Et quod dicitur: Sex alae uni, et sex alae alteri, non numerum indicare credamus, sed quia prima, et media, et extrema intellectualium virtutum eorum absolute et libere in Deum volant. Unde circa facies, et medium, et pedes, habere geminas alas describuntur, ut universaliter volabile eorum insinuetur largissime sursum in divina tendens. Sed per faciem Dei potest accipi fortasse Divinitas, et per pedes ejus humanitas. Velant ergo faciem; quia et ipsis ea, quae sunt de Deo, incomprehensibilia sunt. Velant pedes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare ȩccłiam. Et nonpotuert̃ debella¬
re eam: qͥa porte inferi ñ p̃ualebunt aduer¬
sus eam. Et nuntiauert̃ domui dauid. id est
rectorib eccłiȩ. Requieuit siria suꝑ efframr:
id ẽ gentilitas iudaico ppło concordat. inꝑse¬
cutione fideliũ. Sic enim legit᷑ inactib apło

Expanded text:
mpugnare Ecclesiam. Et non potuerunt debellare eam: quia « portae inferi non praevalebunt adversus eam . » Et nuntiaverunt domui David, id est rectoribus Ecclesiae. Requievit Syria super Ephraim: id est gentilitas Judaico populo concordat in persecutione fide
Abbreviated transcription (Latin):
re. In eo autẽ qͦd noua edicio habet et cõmota
st̃ suꝑliminaria cardinũ auoce clamantis:
sic illam admouitionẽ intelligamꝰ. ut fidelibꝰ
aꝑiri possit suꝑni templi ianua: & infidelib
clausa ꝑmaneat. Nam adieb ioħis baptiste
usq nc̃. regnũ cȩloꝵ uim patit᷑. Possummꝰ gͦ
ium inferre huic ianue. & nob̾ eam aꝑire si
uolumus : qͥa cõmota st̃ suꝑ liminaria eius:
quȩ pͥuseam immobilit̾ elausã tenebant. cͤ
bene dr̃ auoce clamantis. et ñ auoce claman¬
porta regni cȩlestis. Neq enĩ moysi dictũ ẽ.
qđ petrꝰ audire meruit. qͥatͥ dabo elaues reg
totam substantiã caꝑe ñ possumꝰ leuior quȩdã
inuniu̾sam ȩccłiam. et ut ita dixerim rarior fu¬
minatura disꝑgit᷑. quã nos capientes dicamꝰ.
exparte cognoscimꝰ⁊ ex parte ꝓpłiamns. et uide

Expanded text:
re. In eo autem quod nova editio habet: « Et commota re. In eo autem quod nova editio habet: « Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, » sic illam admonitionem intelligamus, ut fidelibus aperiri possit superni templi janua, et infidelibus clausa permaneat. Nam « a diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur . » Possumus ergo vim inferre huic januae, et nobis eam aperire, si volumus; quia commota sunt superliminaria ejus, quae prius eam immobiliter clausam tenebant. Et bene dicitur: A voce clamantis, et non: a voce clamanporta regni coelestis. Neque enim Moysi dictum est, quod Petrus audire meruit: « Quia tibi dabo claves regtotam substantiam capere non possumus, levior quaedam in universam Ecclesiam, et, ut ita dicam, rarior fumi natura dispergitur. Quam nos capientes dicamus: « Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . » E
Abbreviated transcription (Latin):
plems. S quid tͥ ꝓdẽ siomĩs t̾ra plena sit gła.
tu autẽ ñ sis particeps plenitudnus głe dĩ. Si
em̃ ea quȩ facis. siea quȩ loqueris ingłam dĩfian.
si sermo trius. si tactus. siꝓcessus. et ing̾ssus tuus.
sicib ac potus. si oms tuę actiones ingłam dĩ
fiant ÷ & tu particeps dicti huiꝰ esplenaẽ omĩs
t̾ra gła etus. Seqͣr. Et cõmota suꝑ limina ria
cardinũ a uoce clamantis. In alia tͣnslatione dr̃.
Et ablatum ẽ suꝑ liminare auoce qͣclamabatł.
Moysi et aaron ad ostiũ tab̾nacłi sẽꝑloqͤbat᷑
dñs ÷ qͣsi designans ante ȩugłm quia necdum
ta ẽ dicens. Intͦduxit me rex incubicłm suũ
Quando gͦ dñs descendit adt̾ram: suꝑ limina¬
re illd̾. idẽ qͥsi qͣl dam obstacłm intrare cupi¬
entib est ablatum. Qł qͣndo xp̃e infer¬
ni portas confregit. & scõrũ animas
secũ educens ad suꝑna uictor remeauit. et
regna celoꝵ aꝑuit÷ tẽ ablatum ẽ suꝑ limina¬

Expanded text:
plenus. Sed quid tibi prodest, si omnis terra plena sit gloria, tu autem non sis particeps plenitudinis gloriae Dei? Si enim ea quae facis, si ea quae loqueris, in gloriam Dei fiant, si sermo tuus, si tactus, si processus et ingressus tuus, si cibus ac potus, et omnes actiones tuae in gloriam Dei fiant, et particeps dicti hujus es: « Plena est omnis terra gloria ejus. » Sequitur: « Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis. » In alia translatione dicitur: « Et ablatum est superliminare a voce, qua clamabant. » Moysi et Aaron ad ostium tabernaculi semper loquebatur Dominus quasi designans ante Evangelium, quia necdum ta est, dicens: « Introduxit me Rex in cubiculum suum . » Quando ergo Dominus descendit ad terram, superliminare illud, id est, quasi quoddam obstaculum intrare cupientibus est ablatum. Vel quando Christus inferni portas confregit et sanctorum animas secum educens ad superna victor remeavit, et regna coelorum aperuit, tunc ablatum est superlimina
Abbreviated transcription (Latin):
patet quia iam tẽ cepit syria requiescẽ suꝑ
efframi. contra iudam. Nam ex duob his regi¬
lib aliũ hoc loco possumus herodem acciꝑe
qui gentilis erat. et aliũ pͥncipes sac̾dotu m
et scribas ppłi. A facie quoꝵ dereliquerunt
t̾ram eoꝵ magi: qui cum audissent regẽ abi¬
erunt. & inuenerunt puerũ cum maria
inatre eiꝰ. & ꝓcidentes adorauert̃ eum. Pasto
ligenda est ꝑfidia iudeoꝵ. et in fidelitas genti¬

Expanded text:
patet, quia jam tunc Syria coepit requiescere super Ephraim contra Judam. Nam ex duobus his regibus alium hoc loco possumus Herodem accipere qui gentilis erat, et alium principes sacerdotum et Scribas populi: A facie quorum dereliquerunt terram eorum magi, « qui cum audissent regem, abierunt, et invenerunt puerum cum Maria matre ejus, et procidentes adoraverunt eum . » Pastorligenda est perfidia Judaeorum, et infidelitas genti
Abbreviated transcription (Latin):
inse utraq mandata. idẽ et sua & uęt̾is instru¬
m̃ti: ignitũ sermonẽ dĩdu ꝓlici p̃ceptoꝵ acie
comp̃hendit: et tactis labiis. qͥcqͥd fiuit ignoran¬
tiȩ. hoc enim labia nc̃ int̾p̃tari possumꝰ ĩmun¬
da purgationis suȩ repulit u̾itate. Uere enĩ car¬
bo qui linguã puram faciat apeccato. sermo di¬
uinus ẽ. S quia in hebreo ꝓcarbone caleulus
legit᷑ ⁊ uidet᷑ mͥ sermodiuinꝰ et calculi appella¬
tione signari. Sic̃ enĩ calculus genus ẽ lapidiᷤᷤ
durissimi etrotundi et omĩ parte lenissimm:
ita sermo dĩ qui nec hereticoꝵ nec omĩũ ad¬
u̾sarioꝵ potest contͣdictionib cedere. calcu¬
p̃tes in eo qđ anthraca tͣnstulert̃. idem senfis¬
se. Anthrax qͥppe quẽ noscarbuncłm interp̃¬
tamur. genꝰ ẽ lapidis fulgidi atq lucentis: quẽ
etiam in xii. lapidib inuenimus. Siue gͥ cal¬
culũ siue carbuncłm lapidem accipimus. Et ĩ cal¬
culo quidẽ diuim sermonis ueritas et rigor ĩ

Expanded text:
utraque mandata, id est et sua, et Veteris Instrumenti, ignitum sermonem Dei duplici praeceptorum acie comprehendit, et tactis labiis, quidquid fuerit ignorantiae hoc enim labia nunc interpretari possumus immunda purgationis suae repulit veritate. Vere enim carbo, qui linguam puram faciat a peccato, sermo divinus. Sed quia in Hebraeo pro carbone calculus legitur, videtur mihi sermo divinus ex calculi appellatione signari. Sicut enim calculus genus est lapidis durissimi, et rotundi, et omni parte lenissimi, ita sermo Dei, qui nec haereticorum nec omnium adversariorum potest contradictionibus cedere, calcupretes in eo, quod anthraca transtulerunt, idem sensisse. Anthrax quippe, quem nos carbunculum interpretamur, genus est lapidis fulgidi atque lucentis, quem et in duodecim lapidibus invenimus . Sive igitur calculum sive carbunculum lapidem accipimus, et in calculo quidem divini sermonis veritas et rigor, in
Abbreviated transcription (Latin):
sum omib dieb usq ad consũmationẽ scłi.
Domus eñi dauid quȩ nom̃ eiꝰ emmanuhel
uocat. pͥmo maria et ioseph dedomo et fa¬
milia dd̃ sunt: ac uniu̾sa deinde eccłia. B u¬
tyrum et mel comedet. Butyrum ex lacte ẽ.
et lac excarne. Mel autẽ cadit exaere. Q uidgͣ
ꝑbutyrum. nisi scientia humanitatis eiꝰ expͥmi¬
tur: Et quid ꝑ mel. nisi dulcedo diuinȩ sapi¬
entiȩ enis: Tomedit itaꝙ butyrũ et mel: qͥa
humanã et diuinã sapientiã habuit. & ꝓpt̾ea
sciuit reꝓbare malũ et elig̾e bonũ : qͥa ꝑpru¬
dentiam humani et diuini sensus. omne quod
nalũ ẽ. sapienter respuit. & om̃e bonũ elegit.
Hinc em̃ factum ẽ ut ipse peccatũ nullũ cõ¬
initt̾et. omnẽq iusticiã adimpleret: atq in
fine scłi genus humanũ iudicet. Sed ut mis¬
ticam intelligentiã et in his ꝓseqͣmͣ ⁊ iubet᷑
achar signũ petere in ꝓfundũ et in excelsum.
et respondet ñ petam: ac si diceret᷑ apłis. ut

Expanded text:
diebus usque ad consummationem saeculi . » Domus enim David, quae nomen ejus Emmanuel vocat, primo Maria et Joseph « de domo et familia David sunt , » ac universa deinde Ecclesia. « Butyrum et mel comedet. » Butyrum ex lacte est, et lac ex carne; mel autem cadit ex aere. Quid ergo per butyrum nisi scientia humanitatis ejus exprimitur? Et quid per mel nisi dulcedo divinae sapientiae ejus? Comedit itaque butyrum et mel, quia humanam et divinam sapientiam habuit. Et propterea scivit reprobare malum et eligere bonum; quia per prudentiam humani et divini sensus omne, quod malum est, sapienter respuit, et omne bonum elegit. Hinc enim factum est, ut ipse peccatum nullum committeret, omnemque justitiam adimpleret, atque in fine saeculi genus humanum judicet. Sed ut mysticam intelligentiam in his prosequamur, jubetur Achaz signum petere in profundum, et in excelsum, et respondet: Non petam, ac si diceretur apostolis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
alius seraphinduab alis uelat eiꝰ faciẽ. Eod̃ẽ mͦ
dum ipsa duotestam̃ta inlege et ꝓpħis atq in
eugłio et apłis. occultat ea que fut᷑a st̃ post scłi t̾¬
minũ ut̾q seraphin geminis alis pedes eiꝰ uelat.
abinitio scłi usq infinẽ nob̃ pandunt᷑. Sicq sex
ale um st̃. et sex ale alt̾i. S eqͣr. Et clamabant
alt̾ ad alt̾m. Pulchrȩ positũ ẽ. alter adalt̾m. Qe
qͥd enĩ inuet̾i testam̃to legimiꝰ. hoc ide et inno¬
uo reꝑimus. et qͦd innouo fu̾it lectitatũ. hoc
ex uet̾is auctoritate deducit᷑. Nichil meis disso¬

Expanded text:
alius seraphim, duabus alis velat ejus faciem. Eodem modo alius seraphim, duabus alis velat ejus faciem. Eodem modo dum ipsa duo Testamenta in lege et prophetis atque in Evangelio et apostolis occultant ea quae futura sunt post saeculi terminum, uterque seraphim, geminis alis pedes ejus velat; ab initio saeculi usque in finem, nobis panduntur. Sicque sex alae uni sunt, et sex alae alteri. Sequitur: « Et clamabant alidquid enim in Veteri Testamento legimus, hoc idem et in Novo reperimus; et quod in Novo fuerit lectitatum, hoc ex Veteris auctoritate deducitur: nihil in eis disso
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tent᷑ ex eo. Decimatio significat impletio¬
nẽ legis. ꝓpt̾ decalogum eiꝰ. Adhuc gͦ erit in
ea decimatio: qͥa fut᷑um ẽ. ut legem suã im¬
pleat. Et conuertet᷑ ad p̃dicationẽ helie. &
erit inostensionẽ sic̃ terebintꝰ et quercus: qͥa
longe lateq sparget exempla sublimis sue¬
conuersationis. et magne sc̃ĩtatis. Cerebintꝰ
enĩ et quercus ninus magne st̃ arbores. Se¬
men scm̃ erit. id qđ tunc mea steterit: sicut
rami in his filiis. Hȩc reguante ioathan. iui¬

Expanded text:
vertentur ex eo . » Decimatio significat impletiovertentur ex eo . » Decimatio significat impletionem legis propter Decalogum ejus. Adhuc ergo erit in ea decimatio; quia futurum est, ut legem suam impleat, et convertetur ad praedicationem Eliae. Et erit in ostensionem sicut terebinthus et quercus; quia longe lateque sparget exempla sublimis conversationis suae, et magnae sanctitatis. Terebinthus enim et quercus nimis magnae sunt arbores. Semen sanctum erit id quod tunc in ea steterit; sicut rami in his filiis. Haec, regnante Joathan, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ta: et longe faciet dñs homines. Tan dui gͦ
ꝑ durauert incecitate cordis donec ꝑues¬
pasianũ & titũ uuitates eoꝵ desolarent᷑. ut ñ
reman̾et in eis habitator: et t̾ra eoꝵ relin¬
quẽtur deserta. et longe fierent homines
iudaici gen̾is abea. captiui ꝑom̃s gentes ducti.
Sed quia reliquiȩ huiꝰ plebis circa finẽ scłi
erit inostensionẽ sic̃ terebintus: et sicuti
quercus que expandit ramos suos. Semer
scm̃ erit. id qͦd steterit mea. Medium t̾rȩ
cuitu eius t̾ras. In hoc medio t̾re. dereliquit
dñs plebem iudeorũ. dicens. Ecce relinquet᷑
uob̾ domus ur̃a deserta. Dico eñ uob̃. ñ me
udebitis amͦ donec dicatis. benedictus qui
uenit in nomine dñi. Sed plebs ista qͣmdñs
dum adhuc habitaret in uidea reliquit.
et quȩ post modũ ꝑ totum orbem disꝑsa ẽ.
appropinqͣnte scłi t̾mino multiplicabitur.
et ad fidem ueniet sicut scͥptum ẽ. Sifuerit
ppłs tuus isrł qͣsi arena maris ⁊ reliquie con¬

Expanded text:
 Et longe faciet Dominus homines. » Tam diu enim perduraverunt in caecitate cordis, donec per Vespasianum et Titum civitates eorum desolarentur, ut non remaneret in eis habitator, et terra eorum relinqueretur deserta, et longe fierent homines Judaici generis, ab ea captivi per omnes gentes ducti. Sed quia reliquiae hujus plebis circa finem saeculi erit in ostensionem sicut terebinthus, et sicut quercus, quae expandit ramos suos, semen sanctum erit, id quod scuitu ejus terras . » In hoc medio terrae dereliquit Dominus plebem Judaeorum dicens: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Dico enim vobis, non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus, qui venit in nomine Domini . » Sed plebs ista, quam Dominus, dum adhuc habitaret in Judaea, reliquit, et quae postmodum per totum orbem dispersa est, appropinquante saeculi termino multiplicabitur, et ad fidem veniet, sicut scriptum est: « Si fuerit populus tuus quasi arena maris, reliquiae con
Abbreviated transcription (Latin):
dum fieret impetꝰ gentiliũ et iudeoꝵ cũ pͥn¬
cipib suis in apłos: ita requieuit siria suꝑ
effraim. dum iudȩi gentiliũ animos inflam¬
massent aduersus fũs. Et cõmotũ ẽ cor eius
et cor ppłi eius : quia et p̃positi et subiecti. me¬
tu passionis titubauert̃. Contra quã fluctua¬
tionẽ. uenit saluator nr̃ roborare. & consolari
dere in occursum achar. tu et qui derelictus
ẽ ia sub filiꝰ tuus. ad extremũ aque ductus pis¬
cine suꝑioris inuia agri fullonis: et dices ad
eam. Uide ut sileas. Noli timere. et cor tuũ
ne formidet aduab caudis ticionũ fumigan¬
tiũ istorũ mira furoris rasin regis syriȩ et fi¬
liȩ romelie. eo qđ consiliũ mierit contra te
ponamꝰ regem in medio eiꝰ. filiũ tabeel. Hȩc
dic̃ dñs ds. Non stabit et ñ erit istud⁊ s capt
sẏrie damascus. et caput damascirasin Y¬
mundo fuit. Unde apłs. Recogitate inquit
eum qui talem sustinuit apeceatorib adu̾¬

Expanded text:
et impetus gentilium et Judaeorum cum principibus suis in apostolos. Itaque requievit Syria super Ephraim, dum Judaei gentilium animos inflammassent adversus fratres. Et commotum est cor ejus, et cor populi ejus, quia et praepositi et subjecti metu passionis titubaverunt. Contra quam fluctuationem venit Salvator noster roborare, et consolari edere in occursum Ahaz, tu, et qui derelictus est Jasub filius tuus, ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via Agri fullonis. Et dices ad eum: Vide, ut sileas: noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum: in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae: eo quod consilium inierit contra te ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit, et non erit istud: sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasinmundo fuit. Unde Apostolus: « Recogitate, inquit, eum, qui talem sustinuit a peccatoribus adve
Abbreviated transcription (Latin):
meis c̾detis: Seqͣrͣ. Ideo iratꝰ ẽ furor dm̃i inppło¬
suo ÷ et extendit manũ suã suꝑ eũ et ꝑcusfit
eum. Et contͣbati st̾ montes: et factast̾ mor¬
ticina eorũ qͣzi stercus in medio plateaꝵ. Fu¬
ror ẽ uehem̃tissima cõmoti animi ad u̾sus de¬
linqͤntem inflãmatio. Os̃ aũ inse furorẽ ha
b̾e ñ potest: qͥa cum sit imutabilis. ñ m̃te
mouet᷑ irascens. sed qđ iustũ ẽ. tͣnquillꝰ oꝑat᷑.
S qͥa peccatorẽ ꝑcutit: qͣsi furore cõmotꝰ in
eum uidet᷑. Iratꝰ ẽ gͦ furor dñi inppło udeoꝵ:¬

Expanded text:
eo iratus est furor Domini in populo, et extendit manum suam super eum, et percussit eum, et conturbati sunt montes, et facta sunt morticinia eorum quasi stercus in medio platearum. » Furor est vehementissima commoti animi adversus delinquentem inflammatio. Deus autem furorem in se habere non potest; quia, cum sit immutabilis, non mente movetur irascens, sed quod justum est, tranquillus operatur. Sed quia peccatorem percutit, quasi furore commotus in eum videtur. Iratus est furor Domini in populo Judaeoru
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds exercituũ plena ẽ omĩs tra gła eiꝰ. Dum
claniare dicunt᷑ alt̾ ad alt̾m. aĩadu̾tamus qͥa
dĩiudas suas intelligentias sibi inuicẽ copio¬
se tradunt. Uñ et seraplim uocant᷑. qđ int̾pta¬
tur pͥncipiũ oris eoꝵ. Qui enĩ pͥmi laudes &
scientias diuinas loquunt᷑. ac deinde cęt̾is an

Expanded text:
exercituum, plena est omnis terra gloria ejus. » Dum clamare dicuntur alter ad alterum, animadvertamus, quia divinas suas intelligentias sibi invicem copiose tradunt. Unde et seraphim vocantur, quod interpretatur principium oris eorum. Qui enim primi laudes et scientias divina
Abbreviated transcription (Latin):
& tetigit os meũ. & dix̃. Ecce tetigi hoc labia
tua⁊ et auferet᷑ iniquitas tua: et peccatũ tuũ
mundabit᷑. Ualida tradicione patrũ antiqͣ.
et qui auditores apłoꝵ fuerant affĩmatũ te¬
nemꝰ: pͥmas uirtutes angłicas quȩ st̃ incir¬
cuitu dĩ. nequaqͣm huc deicende. Cur gͦ se

Expanded text:
 tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigit hoc labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur. » Valida traditione Patrum antiquorum, et qui auditores apostolorum fuerant, affirmatum tenemus, primas virtutes angelicas, quae sunt in circuitu Dei, nequaquam huc descendere. Cur ergo Se
Abbreviated transcription (Latin):
cor enis. et cor popłi eiꝰ: sic̃ mouent᷑ ligna
siluaꝵ afacie uenti. Hȩc sed̃m hy storiam
ueracit᷑ credimus facta. Sed qm̃ omĩa hec in
p̃figuratũ sit. Quia enim achar int̾pretatur
app̃hendens: qͥd ꝑachar. nisi tipus apłoꝵ. ac
incarne apparentẽ fidelit̾ app̃hendertU ñ
et symeon accepit eum mnulnas suas. Et qͥd ꝑ
ioathan qui interp̃tat᷑ cuiꝰ ẽ fr̃ eoꝵ. nisi ꝓpłiȩ¬

Expanded text:
r ejus, et cor populi ejus sicut moventur ligna silvarum a facie venti. » Haec secundum Historiam veraciter credimus facta. Sed quoniam « haec ompraefiguratum sit. Quia enim Achaz interpretatur apprehendens, quid per Achaz nisi typus apostolorum, ac carne apparentem fideliter apprehenderunt unde et Simeon « accepit eum in ulnas suas , » et quid per Joathan, qui interpretatur cujus et frater eorum, nisi p
Abbreviated transcription (Latin):
mana. cui ꝑintellectũ quẽ dedit p̃sidet: Qd̾
uidelic& soliũ excelsum et eleuatũ dic̃: qͥa
nat᷑a humana ad cȩlestem głam eleuata ꝓfi¬
cit. et creat᷑a angłica dum multis sp̃ib cadñ
ẽ uñ confirmata. Templũ uͦ eius hoc ẽ quod
soliũ ⁊ qͥa et̾nus rex ibi habitat ubi p̃sidet.
Nos gͦ templũ illiꝰ sumus: inqͦꝵ m̃tib ha¬
bitare dignat᷑. S ea quȩ sub ipso erant imple

Expanded text:
mana, cui per intellectum, quem dedit, praesidet; quod videlicet solium excelsum et elevatum dicit; quia natura humana ad coelestem gloriam elevata proficit, et creatura angelica, dum multis spiritibus caest, unde confirmata. Templum vero ejus hoc est, quod solium; quia Aeternus rex ibi habitat, ubi praesidet. Nos ergo templum illius sumus, in quorum mentibus habitare dignatur. Sed ea quae sub ipso erant repl
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ apłi st̃ rectores eccłiȩ. Quid autẽ ꝑ syri¬
am quȩ sublimis dr̃. nisi suꝑba gentilitas ex¬
pͥmit᷑. Quid ꝑrasin qui int̾p̃tat᷑ placentia
uł complicatio. uisi pͥncipes gentiũ errorib
dm̃i. Et facee filiꝰ ẽ romeliȩ: qͥa isti carnales &
ꝑfidi uideoꝵ magistri. ab antiquis patͥb des¬
cendunt: qui uita sublimes aute dm̃ fuer̃t.

Expanded text:
t rectores Ecclesiae. Quid autem per Syriam, quae sublimis dicitur, nisi superba gentilitas exprimitur? Quid per Rasin, qui interpretatur placentia sive complicatio, nisi principes gentium erroribus Domini, et Phacee filius Romeliae est; quia isti carnales et perfidi Judaeorum magistri ab antiquis patribus descenderunt, qui vita sublimes ante Deum fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiis nr̃is seruire uolumꝰ dulces esti¬
mamꝰ: qͥa p̃sens scłm diligimꝰ: & dulcedinẽ sp̃ał
conu̾sationis. amarã iudicamꝰ. Et eiꝰdem cri¬
minis ẽ. bonũ. lucẽq. et dulce. contͣriis uocare
nominib ÷ cuiꝰ. malũ. tenebras. et amarũ. uoca¬
bulis appellare uirtutũ. hoc contͣ eos qui pec¬
catum ñ putant si bono detrahant ⁊ et ñ esti¬
mant ẽẽ delictum si laudent malũ. Iudei
quoq tunc precipue inalum bonum uocaue¬
runt. et bonum malum qͣndo dixerunt
dño. Honne benedicimꝰ nos. qͥa samaritanꝰ es
tu. et dȩmoniũ habes: Posuert̃ tenebras lucẽ.
⁊ lucẽ tenebras dicentes cȩço. Tu discipłs eiussis: noᷤ
autẽ moysi discipłi sumꝰ. Posuert̃ amarũ in
dulce etdulce mamarũ ÷ qͣndo in passione sal

Expanded text:
centiis nostris servire volumus, dulces aestimamus, quia praesens saeculum diligimus; et dulcedinem spiritalis conversationis amaram judicamus. Et ejusdem criminis est bonum lucemque et dulce contrariis vocare nominibus, cujus malum, tenebras, et amarum, vocabulis appellare virtutis. Hoc contra eos, qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant delictum, si laudent malum. Judaei quoque tunc praecipue malum bonum vocaverunt, et bonum malum, quando dixerunt Domino: « Nonne benedicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? » Posuerunt tenebras lucem, et lucem tenebras, dicentes caeco: « Tu discipulus ejus sis; nos autem Moysi discipuli sumus . » Posuerunt amarum in dulce, et dulce in amarum, quando in P
Abbreviated transcription (Latin):
lib uiris. qui excelesti grã nati st̃. Et sepsit
eam: et lapides elegit ex illa: et plantauit
eam electã. Sepsit eam sic̃ scͥptum ẽ. Salua¬
tor ponetͣ inea murus. & mzacharia. ego
ero ei ait dñs. murꝰ ignis incircuitu. U el
munitio discipline sepis noĩe designari po¬
test. Sepsit gͥ eam: qͥa munim̃ discipline
dedit ei.Quid uͦ ꝑlapides uineȩ norios.
nͥ duricia figurat᷑ eoꝵ. qui in inẽdulitate
ꝑmansert̃. dum fidẽ mundus susciꝑete
Elegit gͦ lapides exilla ÷ qm̃i reliqͥas infide¬
liũ diligent̾ abstulit de medio habitati¬
onis fideliũ: et omĩa que dĩ cultũ impe¬
dire potuert. Et plantauit eam electãz
quia sic̃ alibi dr̃. qui seminat bonũ sem̃. ẽ
filiꝰ hominis. Bonũ gͥ sem̃. hi st̃ filii regni.
Licet gͥ ⁊ irania suꝑ seminauerit inimicus:
tam̃ pat̾ familias ñ nͥ bonũ sem̃ in agͦ suo se¬
minauit: et uineã suã plantauit electam.

Expanded text:
s, qui ex coelesti gratia nati sunt. « Et sepsit eam et elegit lapides ex illa, et plantavit eam electam. » Sepsit eam, sicut scriptum est: « Salvator ponetur in ea murus . » Et in Zacharia: « Ego ero ei, ait Dominus, murus ignis in circuitu . » Vel munitio disciplinae sepis nomine designari potest. Sepsit ergo eam, quia munimem disciplinae dedit ei. Quid vero per lapides vineae noxios nisi duritia figuratur eorum, qui in incredulitate permanserunt, dum fidem mundus susciperet? Elegit igitur lapides ex illa; quoniam reliquias infidelium diligenter abstulit de medio habitationis fidelium, et omnia, quae Dei cultum impedire potuerunt. « Et plantavit eam electam. » Quia, sicut alibi dicitur: « Qui seminat bonum semen, est filius hominis. Bonum igitur semen, hi sunt filii regni . » Licet igitur zizania superseminaverit inimicus, tamen pater familias non nisi bonum semen in agro suo seminavit, et vineam suam plantavit electam.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ias tenuit: ysaias dnm̃ sabbaoth uid̾e ñ po¬
tuit. Orias enĩ adu̾sus uoluntatẽ diine legiᷤ
ing̾ssus ẽ templũ qͣs i pontifex: & ob hoc lepra
ꝑ cussus infronte ẽ: ita ut extra ciuitatẽ eiectꝰ ĩt
immundos computaret᷑. Quia gͦ ꝑ nefas ing̾s¬
sus ẽ scũariũ ⁊ m̾ito iam dum ille uiueret. ar¬
chanũ diuine uisionis ñ ꝑatuit. G randis enĩ
offensio male reserantis scũariũ fuit: et id̾cir¬
co dignũ erat. ut diuine hiabitationis palatiũ
indieb eiꝰ clausum ꝑman̾et. Co itaq mortuo.
timoꝵ ꝑfectissima et omĩmoda possessio & uera
et immutabilis firmitas. Q̾ ic cireo solus ille
sũmus imꝑator.iure uocat᷑ dñs. Solium eiꝰ.
speciał ordo sp̃uũ ẽ angłicorũ: qui ꝓͥpe thronꝰ

Expanded text:
h videre non potuit. Ozias enim adversus voluntatem divinae legis ingressus est templum quasi pontifex, et ob hoc lepra percussus est in fronte ita ut extra civitatem ejectus inter immundos computaretur . Quia ergo per nefas ingressus est sanctuarium, merito jam, dum ille viveret, arcanum divinae visionis non patuit. Grandis enim offensio male reserantis sanctuarium fuit. Et idcirco dignum fuit, ut divinae habitationis palatium in diebus ejus clausum permaneret. Eo itaque mortuo timorum perfectissima et omnimoda possessio, et vera et immutabilis firmitas. Et idcirco solus ille summus imperator jure vocatur Dominus. Solium ejus specialis ordo s
Abbreviated transcription (Latin):
bulationis erumpent. qm̃ tota subito ꝑatͥa
ꝑuespasianũ et titũ delebit᷑. Et liox nr̃ȩ m̃tiᷤ
obtenebrata ẽ incaligine eiꝰ: quia fugit a nob̾
consiliũ atq saꝑientia et intellectus. p̃confu¬
sione ac nimietate tͥbulationis. Huc usq ea
quȩ fibi sub o ⁊ia rege diuinitꝰ ostensa ft̃ ysa¬
ias ẽ locutus ⁊ amͦ iam quȩ sub rege ioatham

Expanded text:
ota subito patria per Vespasianum et Titum delebitur. Et lux mentis nostrae obtenebrata est in caligine ejus; quia fugit a nobis consilium atque sapientia et intellectus prae confusione ac nimietate tribulationis. Hucusque ea, quae sibi sub Ozia rege divinitus ostensa sunt, Isaias est locutus, amodo, quae sub rege Jo
Abbreviated transcription (Latin):
et talia faciunt cõminationes ꝓpħicas intelli¬
gamꝰ dirigi. Q ui c̃q gͣ aliena raꝑe contendẽ
cũ multiplicare large habitationis spatiauł
agroꝵ fines extende cupiunt. audiant qͦd dr.
Ue qui conuingitis domũ ad domũ. et agrũ
acdagrũ copulatis. usq adt̾minũ loci. Nũ qͥd ha¬
bitatis soli uos in medio t̾rȩ: Aesi dicat᷑. Q usq
uos extenditis: qͣsi hab̾e in cõmuni habitatiõe¬
mundi consortes minime possitis. Seq̃n. Anau
rib meis st̃ hȩc. diẽ dñs exercitiũ. Calia oꝑasic̃
et supͣ dictum ẽ. ad aures suꝑni iudicis clamant
Qiratꝰ adiungit. Nisi domꝰ multe deserte fuerĩt
Defectio dictiois signũ ẽ uehem̾t̾ irati et qđ
minat᷑ maxime confirmantis Unde cũ pharisȩi
signũ de cȩlo querent ab illo temptantes eũ: inge¬
miscens spũ ait. Qͥd gen̾atio ista querit signũ:¬

Expanded text:
et talia faciunt, comminationes propheticas intelligamus dirigi. Quicunque ergo aliena rapere contendunt, cum multiplicare largae habitationis spatia, vel agrorum fines extendere cupiunt, audiant quod dicitur: Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci; nunquid habitatis soli vos in medio terrae? Ac si dicatur: Quousque vos extenditis, quasi habere in communi mundi habitatione consortes minime possitis? Sequribus meis sunt haec, dicit Dominus exercituum. » Talia opera, sicut et supra dictum est, ad aures superni Judicis clamant. Qui iratus adjungit: « Nisi domus multae desertae fuerint. » Defectio dictionis est signum vehementer, et quod minatur, maxime confirmantis. Unde cum Pharisaei signum de coelo quaererent ab illo tentantes illum, « ingemiscens spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
patiunt᷑. seqͣr. Non dormitabit neq dormiet.
Oiinũ somnũ eẽ dicimꝰ. remotũ dĩ et in cõmu¬
tabile aꝓuisis. Qui rur sus uigilat: dum ꝓui¬
det eis doctͥna aut salute dep̃cantib succursũ.
E lectis gͦ magnis de quib nẽ sermo ẽ. nequa¬
qͣm dormt: qͥa semꝑ eis utilia ꝓuidet. et ad iu¬
uat eos. Sed neq dormitat: qͥa nec inmodi¬
co suos ocłos ab eorũ ꝓuidentia claudit. Dor¬
nure enĩ ñ min qͣm eis fortasse c̾dit᷑ : qͥa iniꝰ¬
torũ crudelitatib hic sine uindicta lacerant᷑.
S famulis sius tunc magis uigilat ⁊ cũ inuiste
eos neqͥtia ꝑseqͥntis affligit. Cidens enĩ qͥd hic
hinuilit̾ tolerent: nimirũ iam p̃uidet qͥdillic
eis miscłiter recompenset. Seqͣr. Neq soluet᷑
eiꝰ. Ut infra legimus. fides ẽ cinctoriũ renũ eiꝰ.
Non gͥ soluet᷑ cingulũ remim eiꝰ. qͥa ñ auferet᷑
fides eiꝰ a nob̃. Sepe enĩ conati st̃ ꝑsecutores fi¬
dem eiꝰ extinguere: et de mundo tollere. Caleu¬

Expanded text:
patiuntur. Sequitur: « Non dormitabit, neque dormiet. » Divinum somnum dicimus remotum Dei, et incommutabile a provisis. Qui rursum vigilat, dum providet eis doctrina aut salute deprecantibus succursum. Electis ergo magnis, de quibus nunc sermo est, nequaquam dormit; quia semper utilia eis providet, et adjuvat eos. Sed neque dormitat; quia nec in modico suos oculos ab eorum providentia claudit. Dormire enim nonnunquam eis fortasse creditur, quia injustorum crudelitatibus hic sine vindicta lacerantur. Sed famulis suis tunc magis vigilat, cum injuste eos nequitia persequentis affligit. Videns enim, quid hic humiliter tolerent, nimirum praevidet quid illic eis misericorditer recompenset. Sequitur: « Neque soceamenti ejus. » Ut infra legimus: « Fides est cinctorium renum ejus . » Non ergo solvetur cingulum renum ejus; quia non auferetur fides a nobis. Saepe enim conati sunt persecutores fidem ejus exstinguere, et de mundo tollere. Calcea
Abbreviated transcription (Latin):
tat quã illũ. Uñ bene ꝑ apłm dẽ. qͥa qͥ sepu¬
scire. Auidendũ ẽ eni. ne accepta sapientia
cum ignorantie tenebras illuminat. lum̃¬
humilitatis tollat: et sapientia iam ẽẽ ne¬
queat. Quȩ et si uirtute locutionis ext̾ius
fulgeat : elationis tam̃ uelamine cor loq̃ntiᷤ
obseurat. Qui em̃ sibi sapiens arrogant̾ ui¬
det᷑. tauto longe ẽ a luce uere sapientiȩ qͣn¬

Expanded text:
 qui se puscire . » Providendum est enim, ne accepta sapientia, cum ignorantiae tenebras illuminat, humilitatis lumen tollat, et sapientia jam esse nequeat, quae etsi virtute locutionis exterius fulgeat, elationis tamen velamine cor loquentis obscurat. Qui enim sibi sapiens arroganter videtur, tanto longe est a luce verae sapientiae, q
Abbreviated transcription (Latin):
eos affligit. Seqr. Et leuabit signũ in natiõi¬
b pcul & sibilabit ad eum de finib t̾rȩ. Et ecce
festinꝰ uelocit᷑ ueniet. Signũ uictoriȩ sue signũ
crucis. rex nr̃ ingentib leuauit÷ ut inde sͥ
milites aggregaret. Et sibilauit adeum. id
ẽ aderucis fignũ. more pastoris pecora sua si¬
sus adfidẽ suã conuocauit. Uñ et inzacharia
dic̃. Sibilabo eis et cong̾gabo illos : qͥa redemi
eos. Et cong̾gatis ad ficde gentib ecce festinus
uelocit̾ ueniet adiudiciũ. ut reddat illis m̃¬
cede: qͥa iuxta ẽ dies dm̃i. uixta et uelox nimᷤᷤ
Cito eñĩ tͣnsuolat huiꝰ uite b̾uitaf ⁊ & mox

Expanded text:
Et elevabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, et ecce festinus velociter veniet. » Signum victoriae suae signum crucis Rex noster in gentibus levavit, ut inde sibi milites aggregaret. Et sibilavit ad eum, id est ad crucis signum more pastoris pecora sua sisus ad fidem suam convocavit. Unde et in Zacharia dicit: « Sibilabo eis, et congregabo illos, quia redemi eos . » Et congregatis ad fidem gentibus ecce festinus velociter veniet ad judicium, ut reddat illis mercedem; quia juxta dies Domini, juxta et velox nimis . » Cito enim transvolat hujus vitae brevitas, et mo