comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terascent. & ad deũ dicitur. tu autẽ ipse
es & anni tui ñ deficient. quomodo sem̃
isrł potest ẽẽ ꝑpetuũ: Aut enim ꝑeun¬
tibꝰ celis peribit. aut si sem̃ isrł fuerit ꝑ¬
petuũ: ergo nec celi ꝑibunt: Qsuod si
scͥptura m̃tiri ñ potͣ & ꝑituri sunt celi.
ꝑibit igitur ꝙ sem̃ isrł: maxime cũ et
iacob loquat᷑ ad filios uenite & annũ¬
ciabo uob̃ quod futurũ sit in nouissimiᷤ
Aieb. Quando autẽ dicitur in nouissi¬
mis dieb ergo mundꝰ eẽ cessabit. & alia
fiet rerũ dispensatio Hoc aduersũ illos
ceterum nr̃is. mundũ istũ ñ eẽ ꝑpetuũ
etiã euangliũ demonstrat dicens Celũ
& tͣra ꝑtransibt̃ Et ecce ego uob̾cũ sum
omnib dieb usq ad consũmationẽ scłi.
Dicamus & alit̃. quandu mundꝰ iste fue¬
rit. sem̃ isrł ꝙ gentẽ iudaicã ꝑmansu¬
ram ñ in his qͥ increduli sunt. s in his
liquie salue fierent.
Iec dicit dñs: Si mensurari potue¬
rint celi sursum & inuestigari fun¬

Expanded text:
terascent; et ad Dominum dicitur: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient , quomodo semen Israel potest esse perpetuum? Aut enim pereuntibus coelis, peribit et semen Israel; erpetuum, ergo nec caeli peribunt. quodsi scriptura mentiri non potest et perituri sunt caeli, peribit igitur et semen Israhel, maxime cum et Iacob loquatur ad filios: uenite, et annuntiabo uobis, quid futurum sit in nouissimis diebus: quando autem dicitur: in nouissimis diebus, ergo mundus esse cessabit et alia fiet rerum dispensatio. hoc aduersum illos. ceterum nostris mundum istum non esse perpetuum etiam euangelium demonstrat dicens: caelum et terra pertransibunt et: eomnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Dicamus et aliter: Quamdiu mundus iste fuerit, semen Israel et gentem Judaicam permansuram, non in his qui nunc increduli sunt, sed in hisliquiae salvae fierent. . Haec dicit Dominus: Si mensurari potuerint coeli sursum, et investigari fun
Abbreviated transcription (Latin):
& omni eos replendos abundantia. iuxta
illud qd̾ in psalmo dicit᷑ fiat pax in
uirtute tua & abundantia in turrib
tuis Hoc autẽ erit quia p̃sentia dnĩ
ꝑfruent᷑: qnͣdo & gentes ad uersariȩ qͣ
eos ceꝑant disꝑibunt. & isti liberabunt᷑
erudicioni tͣditos: ut iudicarent᷑ qͣ si
ꝓprii. nͣ ꝑderentur qͣsi alieni. Quicm̃
ñ credit iam iudicatꝰ ẽ: hoc ẽ p̃iudicatꝰ
in int̾itũ Quod autẽ intulit ut ñ tͥ ui¬
dearis innoxius: Siue uixta sĩmachũ
& mundans ñ mundabo te. uel iuxta
aquilam. cum te erudiero ꝑ iudiciũ
neqͣquã innocentẽ faciã. illud signi¬
ficat quod omnis mundus indigeat
miscdĩa dei. & nullus quͣauis sit scgͣ
securus ꝑgat ad iudicẽ: contͣ nouã ex
ueteri heresim que putat in isto scło
& ista carne mortali antequã corrup¬
tiuũ hoc induat incorruptionẽ. & mor¬
tale hoc induat incoortalitalitatem
ꝑfectionẽ eẽ in quoquã. & om̃s simul¬

Expanded text:
et omni eos replendos abundantia iuxta et omni eos replendos abundantia iuxta illud, quod in psalmo dicitur: fiat pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis! hoc autem erit, quia praesentia domini perfruentur, quando et gentes aduersariae, quae eos ceperant, disperibunt et isti eruditioni traditos, ut indicarentur quasi proprii, non perderentur quasi alieni; qui enim non credit, iam iudicatus est, hoc est praeiudicatus in interitum. quod autem intulit: ut non tibi uidearis innoxius siue iuxta Symmachum: et mundans non mundabo te uel iuxta Aquilam: cum te erudiero per iudicium, nequaquam innocentem faciam, illud significat, quod omnis mundus indigeat misericordia dei et nullus, quamuis sanctus sit, securus pergat ad iudicem; contra nouam ei ueteri heresim, quae putat in isto saeculo et in ista carne mortali, antequam corruptiuum hoc induat incorruptionem et mortale induat inmortalitatem, perfectionem e
Abbreviated transcription (Latin):
quid fuit ex ftirpe dauid. & habente
ougine̾ atq conceptũ de spũ sco Quodq
ait conteram iugum eius de collo tuo
& uincula illius dirumpã: ñ dubium
quin sub typo nabugodonot. de diabo¬
& semen tuum de tra captiuitatiseorũ.
Et reuertetur iacob & quiescet. & cunctis
asfluet bonis & ñerit quẽ formidet. qmͣ
tecum ego sũ ait dñs: ut saluuẽ te: faci¬
amenĩ consũmationẽ incundisgentib
in quib disꝑsite: te autẽ ñ faciã in con¬
sũmationẽ. s castigabo. siue crudiam
te in iudicio. ut ñ tͥ uidearis innoxius.
siue & mundans nͣ mundabo te: Hec
cis de theoditione addita ẽ Pollicet᷑ autẽ
sermo diuinꝰ. & familiarius uocat ser¬
uũ suum iacob & isrł: sicut abhãysaac
epłarum suarũ hoc titulo głatur: ut
& duȩ & decem tͥb idẽ duodecim sclant
se de t̾ra longinqua eẽ saluandas. & sol¬
uendam captiuitatẽ. reddendã q pacẽ

Expanded text:
quid fuit ex stirpe David, et habente quid fuit ex stirpe David, et habente originem atque conceptum de Spiritu sancto. Quodque ait: Conteram jugum ejus de collo tuo, et vincula illius disrumpam, non dubium, quin sub typo Nabuchodonosor de diaboet semen tuum de terra captivitatis eorum; et revertetur Jacob, et requiescet, et cunctis affluent bonis, et non erit quem formidet: quoniam tecum ego sum, ait Dominus, ut salvem te. Faciam enim consummationem in cunctis gentibus, in quibus dispersi te. Te autem non faciam in consummationem: sed castigabo sive erudiam te in judicio, ut non tibi videaris innoxius sive et mundans non mundabo te . Hacis de Theodotione addita est. Pollicetur autem sermo diuinus et familiarius uocat \'seruum suum\' Iacob et Israhel, sicut Abraham, Isaac et epistularum suarum hoc titulo gloriatur —, ut et duae et decem tribus, id est duodecim, sciant se de terra longinqua esse saluandas et soluendam captiuitatem reddendamque pacem
Abbreviated transcription (Latin):
redicit tẽpus miseriȩ. ut infe¬
rat tempus gaudii: Cum inquit
tanta p̃cesserint mala ut dolor uiro¬
rum om̃iũ dolori parturientis femi¬
nȩ competur. tam̃ tẽpus tͥbulatiois
iacob. hoc ẽ populi dei mutabitur
in ꝓsꝑa. & ex ipso quoq saluabitur
subauaitur tempore de qͦ sermo ꝓces¬
serat: Iacob autẽ duodecim tͥb intel¬
lige: que nequaquã sub ⁊ orobabel
ut nonnulli falso putauerunt s¬
de euanglica uocatione saluate suñ.
Et erit in die illa ait dñs exercituum
conteram uigum eius de collo tuo. &
uncula illius dirũpã. & ñ dñabunt᷑
ei amplius alieni.s seruient siue
cuius & eugłiũ meminit daturũ se
nob̃̾. ut sine timore de manu inimi¬
corum nrõꝵ liberati seruiamꝰ illi. in
scĩtate & iustitia coram ipso omnib
dieb nr̃is. Quomodo enĩ pͥmꝰ adam
& scd̃s adamscribunt᷑ iuxta corporis
ueritatem: sic & dauid dñs atq sal¬
uator quia iuxta carnẽ ex dauid to¬
tum in eo scã maria conferente quic¬

Expanded text:
edicit tempus miseriae, ut inferat tempus gaudii. \'cum\', inquit, \'tanta praecesserint mala, ut dolor uirorum omnium dolori parturientis feminae conparetur, tamen tempus tribulationis Iacob, hoc est populi dei, mutabitur in prospera et ex ipso quoque saluabitur\' — subauditur tempore —, \'de quo sermo processerat\'. Iacob autem duodecim tribus intellege, quae nequaquam sub Zorobabel, ut nonnulli falso putant, sed euangelica uocatione saluatae sunt. Et erit in die illa, ait dominus exercituum, conteram ivgum eius de collo tuo et uincula illius disrumpam et non dominabuntur ei amplius alieni, sed seruient — siucuius et euangelium meminit: daturum se nobis, ut sine timore de manu inimicorum nostrorum libersanctitate et justitia coram ipso omnibus diebus nostris. Quomodo enim primus Adam, et secundus Adam scribuntur juxta corporis veritatem; sic et David Dominus atque Salvator: quia juxta carnem ex David, totum in eo sancta Maria conferente, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uoluunt᷑ ad littora. fragorq gurgitũ &e
undiũ intumescentiũ t̾ribił audit᷑. nec
pot᷑ ultͣ ꝓcedere quã dci iussione p̃cep¬
tumẽ. iuxta illud t̃minũ posuisti quẽ
ñ tnͣsibunt. neq conu̾tentur oꝑire trã:

Expanded text:
volvuntur ad littora, fragorque gurgitum et volvuntur ad littora, fragorque gurgitum et undarum intumescentium terribilis auditur, nec potest ultra procedere, quam Dei jussione praeceptum est, juxta illud: Terminum posuisti quem non transibunt, neque convertentur operire terram :
Abbreviated transcription (Latin):
bat pͥmũ loqui uerbũ dei. s qm̃ repel¬
litis illud & indignos uos iudicatis et̃¬
nȩ uitȩ. ecce conũtim᷑ ad gentes. Non
enim oportebat panẽ filiorũ dare ca-¬
nib: s quia filii patrem in sua uenien¬
tẽ susciꝑe noluerunt. dedit omnibꝰ po¬
testatẽ. ut qui receꝑint eumfiant filii. d̾i
Dec dicit dñs qͥdat solem in lumine
diei. ordinẽ lunȩ & stellarũ in lumine
noctis: qͥ turbat mare & sonant fluctus
eius: dñs exercituũ nom̃ illi. Sicessaue¬
rint leges iste. siue statuta hec corãme
dicit dñs. tunc & sem̃ isrł deficiet. ut ñ
sit gens coram me cunctis dieb. Et in
genesis pͥncipio legimꝰ solem in celo po¬
sitũ in lumine diei: lunã quoq & stel¬
las in noctis lumine. & in ꝑsalmo dies¬
diei annuntiat uerbũ. & nox nocti in¬
dicat scientiam: quod inuicẽ sibi tlies¬
norq succedant. Quomodo inquit re¬
rũ & maxime celestium astrorũ ñ pot᷑
ordo mutari. & sonantis maris fluctꝰ

Expanded text:
uerbum dei; sed quoniam repellitis illud et indignos uos iudicatis aeterna uita, ecce conuertimur ad gentes. non enim oportebat panem filiorum dare canibus, sed quia filii patrem in sua uenientem suscipere noluerunt, dedit omnibus potestatem, ut, qui receperint eum, fiant filii dei. Haec dicit dominus, qui dat solem in lumine diei, ordinem lunae et stellarum in lumine noctis, qui turbat mare et sonant fluctus eius; dominus exercituum nomen illi. si cessauerint leges istae — siue statuta haec — coram me, dicit dominus, tunc et semen Israhel deficiet, ut non sit coram me cunctis diebus. Et in Genesis principio legimus solem in caelo positum in lumine diei, lunam quoque et stellas in noctis lumine et in diei annuntiat verbum, et nox nocti indicat scientiam , quod invicem sibi nox diesque succedant. Quomodo, inquit, rerum et maxime coelestium astrorum non potest ordo mutari, et sonantis maris fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
uolumina. in quibus dolet uirginitatem
nuptiis et nuptias digamiȩ et digamiã
poligamiȩ eẽ prelatam: nec recordatur sto¬
lidissimus scotorum pultibus pregͣuatus.
nos in ipso qixisse opere: Non dampno
digamos immo nec trigamos. et si fieri po¬
test octogami s: plus aliquid inferain: eti¬
am scortatorem recipio penitentem: Quid¬
quid equaliter licet: equali lancȩ pensan¬
dum ẽ: Legat eiusdem oꝑis apologiam
quam ante annos pluramos aduersus
magistrum eius gaudens rõma suscepit.
et tunc animaduertet alienis se uocibus
blasfemare. et in tantum ẽẽ inꝑitum.
ut ne maledicta quidem habeat ꝓpria
sed inimicoꝵ et iam olim sepultorum con¬
tra nos utatur rabiȩ. Sed iam ꝓposi¬
tum opus aggrediendum ect:

Expanded text:
uolumina, in quibus dolet uirginitatem uolumina, in quibus dolet uirginitatem nuptiis et nuptias digamiae et digamiam polygamiae esse praelatam. nec recordatur stolidissimus et Scottorum pultibus praegrauatus nos in ipso dixisse opere: non damno digamos, immo nec trigamos et, si fieri potest, octogamos; plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio paenitentem; quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum est. legat eiusdem operis apologian, quam ante annos plurimos aduersum magistrum eius gaudens Roma suscepit, et tunc animaduertet alienis se uocibus blasphemare et in tantum esse imperitum, ut ne maledicta quidem habeat propria, sed inimicorum etiam olim sepultorum contra nos utatur rabie. sed iam propositum opus aggrediendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pro corrupto atq falsato prophetam teneas
pariupendens obtrectatorum rabiem. qui
non solum uerba. sed syllabas quoq nr̃oꝵ
uerborum calumpniantur. in eo se scire ali¬
quid arbitrantes. si de alienis oꝑily dechant
ut nuꝑ in doctus calumpniator erupit. qui
commentarios meos in epistola pauli ad e¬
phesios reprehendendos putat. nec intelli¬
git numia stertens uecordia leges comiñ¬
tariorum. in quibus multe diuersorum
ponuntur opiniones. uel tacitis uel exp̃s¬
sis auctorum nominibus. ut lectoris arbi¬
trium sit quid potissimum eligere debeat¬
uel decernere: quamquã et in primo eius¬
dem oꝑis libro prefatus sim me uel pro¬
pria uel aliena dicturum: et ipsos com¬
mentarios tam ueterum scriptorum ẽẽ
quam nrõs: Quod non uidens precur¬
sor eius grunnius: olim nisus ẽ carpere.
Qui duobus respondi libris que iste quasi
sua ꝓfert. et alio iam calumpniante pur¬
gata sunt: ut p̃teream contra iouinianũ

Expanded text:
pro corrupto atque falsato prophetam teneas, pro corrupto atque falsato prophetam teneas, paruipendens obtrectatorum rabiem, qui non solum uerba, sed syllabas quoque nostrorum uerborum calumniantur in eo se scire aliquid arbitrantes, si de alienis operibus detrahant. ut nuper indoctus calumniator erupit, qui commentarios meos in epistulam Pauli ad Ephesios reprehendendos putat nec intellegit nimia stertens uaecordia leges commentariorum, in quibus multae diuersorum ponuntur opiniones uel tacitis uel expressis auctorum nominibus, ut lectoris arbitrium sit, quid potissimum eligere debeat, decernere, quamquam et in primo eiusdem operis libro praefatus sim me uel propria uel aliena dicturum et ipsos commentarios tam ueterum scriptorum esse quam nostros. quod non uidens praecursor eius Grunnius olim nisus est carpere, cui duobus respondi libris. quae iste quasi sua profert, et alio iam calumniante purgata sunt, ut praeteream contra Iouinianum
Abbreviated transcription (Latin):
in ex planat ione
ad extremum in
hieremiam manum
mittimus. tibi frater eusebi eiusdem com¬
mentariolos dedicantes: ut euangłicum
uirum matheo euangeliste copules. quem
ante annos plurimos tritis sensibus te hor¬
tante disserui: Et quia uolumen longissi¬
mum ẽ. et apte in plerisq manifesta his¬
toria texitur: illud prudentiam tuam ad¬
moneo ne queras in hoc latam explanati¬
onem. suꝑ his maxime que iam et in pro¬
phetis aliis dicta sunt. et ꝑ se patent in-¬
telligentiȩ: sic q conabor notariorum ma-¬
nu scribere ut nichil desit in sensibus. cũ
multum desit in uerbis: Stamina tibi
atq subtemina et litia preparabo. tu pul¬
cherrimam uestem ipse conficito: ut non
solum nos audire. se et alios possis docere:.
Libellum autem baruch qui uulgo edicioni
lxx. copulatur nec habetur apud hebreos.
disserendam: sed magis hieremiȩ ordinem
librariorum errore confusum. multaq de¬
eo que desunt. ex hebreis fontibus digerere.
ac complere. ut nouum ex ueteri uerumq

Expanded text:
iones ad extremum in Hieremiam manum mittimus tibi, frater Eusebi, eiusdem commentariolos dedicantes, ut euangelicum uirum Mattheo euangelistae copules, quem ante annos plurimos strictis sensibus te hortante disserui. et quia uolumen longissimum est et in plerisque manifesta historia texitur, illud prudentiam tuam ammoneo, ne quaeras in hoc latam explanationem, super his maxime, quae iam et in prophetis aliis dicta sunt et per se patent intellegentiae. sicque conabor notariorum manu scribere, ut nihil desit in sensibus, cum multum desit in uerbis. stamina tibi atque subtegmina et licia praeparabo, tu pulcherrimam uestem ipse conficito, ut non solum nos audire, sed et alios docere possis. libellum autem Baruch, qui uulgo editioni Septuaginta copulatur nec habetur apud Hebraeos,disserendam, sed magis Hieremiae ordinem librariorum errore confusum multaque, quae desunt, ex Hebraeis fontibus digerere ac conplere, ut nouum ex ueteri uerumque
Abbreviated transcription (Latin):
sus insidias. ad constantẽ galliarũ pͥnci¬
pem fugit: unde reu̾sus cũ literis. et
rursũ post mortem illiꝰ fugatus est. &¬
usq adiuliani imꝑiũ latuit. aquo re¬
cepta ȩccła subualente morit᷑. Fẽruntur
eius adu̾sum gentes duo libri. & contra
ualentẽ & ur sacium unus. & de iurgi¬
nitate. & de ꝑsequutionib arrianos
plurimi. & de psalmoꝵ titulis. & hysto¬
ria. antonii monachi uitam continenᷤ
numerare longum est .lxxxuiii.

Expanded text:
sus insidiis, ad Constantem Galliarum ppem fugit; unde reversus cum litteris, et rursum post mortem illius fugatus, usque ad Joviani imperium latuit. A quo recepta Ecclesia sub Valente moritur. Ephrejus adversum Gentes duo libri, et contra Valentem et Ursacium unus, et de virginitate, et de persecutionibus Arianorum plurimi, et de Psalmorum titulis, et historia Antonii monachi vitam continens, numerare longum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uel munitũ iuxta aquilam uel clau-¬
sum. atꝙ circumdatum. iuxta simachũ
& lx.x. sonat instar urbis firmissime
ut nullas populi ꝑtimescat insidias.
Ut cum ꝓbaueris ait & scieris uiã po¬
puli delinquentis. tunc intelligas ar
gentum uere cõmixtũ nulla posse ra
tione purgari: Quomodo enim plum¬
bum inmiscit᷑ metallis que sunt ad¬
ulterata atq uiolata ut materia sepa¬
ret᷑ aliena. & si forsitan purgatũ fuerit
plũbum omne consumetur & in nichi¬
lum redigetur. ita omne eloquiũ doc¬
trinarum. & sermo ꝓpheticus perit in
his qui audire contẽpnunt: Dicamus
& suꝑ his qui sicut aspides surde obtu¬
rant aures suas ne audiant uoces in¬
cantantiũ: frustra enim conflauit ar¬
gentarius siue conflator: malicie enim
coꝵ non sunt consũpte: Unde neqͣꝗͣ
argentũ. s argentum reꝓbũ sunt uo¬
cati. quia dñs abiecit eos Principes au
tem sunt a dño recedentes siue inobe¬

Expanded text:
uel \'munitum\' iuxta Aquilam uel \'clauuel \'munitum\' iuxta Aquilam uel \'clausum\' atque \'circumdatum\' iuxta Symmachum et LXX sonat instar urbis firmissimae, ut nullas populi pertimescat insidias, ut, cum probaueris\', ait, \'et scieris uiam populi delgentum aere commixtum nulla ratione posse purgari. Quomodo enim plumbum miscetur metallis, quae adulterata sunt atque violata, ut materia separetur aliena, et si forsitan purgata non fuerit, plumbum omne consumitur, et in nihilum redigitur: ita omne eloquium doctrinarum, et sermo propheticus perit in his qui audire contemnunt . Dicamus et super his, qui sicut aspides surdae obturant aures suas, ne audiant voces incantantium. Frustra enim conflavit argentarius sive conflator: malitiae enim eorum non sunt consumptae. Unde nequaquam argentum, sed argentum reprobum sunt vocati: quia Dominus abjecit eos. Princitem sunt a domino recedentes siue inoboe
Abbreviated transcription (Latin):
neretur: quod & salomoni deu posuit
nom̃ Nichil autẽ dolentius quã unũ
uel solum ꝑdere filiorum: Illudq quod
int̾p̃tati sumus quia repente ueniet
uastator siue miseria suꝑ nos. lxx. srͣ
uos posuerunt cum multo affectu hoc¬
deus misericors dixerit. ut quicquid sr̃
suũ uenturũ erat populũ. suꝑ se quoꝙ
uenire testatur: Uastatorẽ autẽ ꝓpͥe
uel nabugodonosor. uel diabolũ sig¬
nificat: Probatorem dedite in popło
meo robustum. & scies & ꝓbabis uiam
eorum: Om̃sisti pͥncipes declinantes
siue inobedientes. ambulantes frau¬
dulenter siue ꝑuerse: Aes & ferrumuni¬
u̾si corruptisunt: Defecit sufflatoriũ
in igne: quod significantius grece.
ẽ plũbum. frustra conflauit conflator
siue argentarius. malitie enimeoꝵ ñ
sunt consũpte: Argentũ reꝓbũ uoca¬
de eos: quia dñs proiecit illos: Datur
ꝓphã populo incredulo ꝓbator robu¬
stus. qd hebraice dicitur mabsar. qd̃

Expanded text:
neretur, quod et Salomoni deus nomen neretur, quod et Salomoni deus nomen inposuit. nihil autem dolentius quam unum uel solum perdere filium. illudque, quod nos interpretati sumus: quia repente ueniet uastator siue miseria super nos, LXX super uos posuerunt, cum multo deus misericordius dixerit, ut. quidquid super suum uenturum est populum, super se quoque uenire testetur. \'uastatorem\' autem proprie uelNabuchodonosor uel diabolum significat. Probatorem dedi te in populo meo robustum et scies et probabis uiam eorum. omnes isti principes declinantes - siue inoboedientes —, ambulantes fraudulenter - siue peruerse —, aes et ferrum; uniuersi corrupti sunt. defecit sufflatorium in igne — Quem significantius Graeci est plumbum, frustra conflauit conflator — siue argentarius —: malitiae enim eorum non sunt consumtae. argentum reprobum uocate eos, quia dominus proiecit illos! Datur propbeta populo incredulo probator robustus\', quod Hebraice dicitur \'mabsar\'. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad audiendum illud. in monte saluũ
te fac: ad quem in ysaia & michea iu¬
bemur currere atq conscendere: Preci¬
pitur autẽ iuxta litteram ne foras exe¬
ant. ne deserant muros. s ut tueant᷑
se firmis municionib. Filia populi
mei accingere cilicio & conspergere
cinere. luctum unigeniti. siue dilecti
fac tͥ. planctum amarum. siue misera¬
bilem. quia uenit repente uastator.
siue miseria suꝑ nos: siue suꝑ uos.
Quia sup̃ayxerat nolite exire ad agros
& in uia ne ambuletis qmͣ gladius mni¬
mici. pauor incircuitu. & fugamquoq
ꝓhibuerat: docet quid facere debeant
ut conuertantur scilicet ad penitentiã
& hanc firmissimã & securam habeant
armaturã Ubi nos diximus luctũ uni-¬
geniti fac tͥ. ꝓ unigenito in hebraico scri¬
bitur aĩd. quod magis solitariũ quã uni¬
genitũ sonat:. Si enim eẽt dilectus siue
amabił. ut .lxx. tnͣstulerunt idida po¬

Expanded text:
ed audiendum illud: in monte saluum ed audiendum illud: in monte saluum te fac, ad quem in Isaia et Michea iubemur currere atque conscendere. praecipitur autem iuxta litteram, ne foras exeant, ne deserant muros, sed ut tueantur se firmis munitionibus. Filia populi mei, accingere cilicio et conspergere cinere; luctum unigeniti — siue dilecti — fac tibi, planctum amarum — siue miserabilem , quia repente ueniet uastator — siue miseria — super nos — siue super uos —! Quia supra dixerat: nolite exire ad agros et in uia ne ambuletis, quoniam gladius inimici, pauor in circuitu, et fugam quoque prohibuerat, docet, quid facere debeant, ut conuertantur scilicet ad paenitentiam et hanc firmissimam et securam habeant armaturam. ubi nos diximus: luctum unigeniti fac tibi, pro unigenito\' in Hebraico scribitur \'iaid\', quod magis \'solitarium\' quam \'unigenitum\' sonat. si enim esset \'dilectus\' siue \'amabilis\', ut LXX transtulerunt, \'ididia\' po
Abbreviated transcription (Latin):
uex eius quasi mare sonabit: & suꝑ
equos ascendent p̃parati quasi uir
sunt cont᷑ populũ hierłm: & omnis
armature ordo describitur & impetus
pͣliantium ut uocis terrore concussi a¬
gant penitentiam. & clem̃tissimũ pla
cent deum: Deinde dat occasionẽ rogan¬
di. dum dicit aduersum te filia syon.
Possumus hoc testimonio abuti ꝑsecu¬
tionis tempore. quando omnis aduersus
nos diaboli rabies concitatur nulla q
miscdĩa eius ẽ. & quasi uehementissi¬
mi maris fluctus ita oppͥmunt resis¬
tentes: Audiuimꝰ famam eius: desolate
sunt manus nrẽ. tͥbulatio app̃hendit
nos. dolor ut parturientẽ: Respondit
sint leuare manus: & angustia eos cõ¬
p̃henderit quasi doloi parturientẽ: qͦ
dolore nichil affirmant grauius que
senserunt: Nolite exire ad agros. & in
uia ne ambuletis: qmͣ gladius inimi¬
ci pauor in circuitu: Docet euangłiũ
non eẽ exeundum in agrum. nec de
tectorum altitudine descendendũ. s¬

Expanded text:
uox eius quasi mare sonabit et super uox eius quasi mare sonabit et super equos ascendent prasunt contra populum Hierusalem, et omnis armaturae ordo describitur et impetus proeliantium, ut uocis terrore concussi agant paenitentiam et clementissimum cent Deum. Denique dat occasionem rogandi, dum dicit, « adversum te, filia Sion. » Possumus hoc testimonio abuti persecutionis tempore, quando omnis adversum nos diaboli rabies concitatur, nullaque misericordia est; et quasi vehementissimi maris fluctus, ita opprimunt resistentes. « Audivimus famam ejus, dissolutae sunt manus nostrae. Tribulatio apprehendit nos, dolores quasi parturientis. » Respondit sint elevare manus; et angustia eos comprehenderit quasi dolor parturientem; 6,23quo dolore nihil adfirmant grauius, quae senserunt. Nolite exire ad agros et in uia ne ambuletis, quoniam gladius inimici, pauor in circuitu! Docet euangelium non esse exeundum in agrum nec de tectorum altitudine descendendum, s
Abbreviated transcription (Latin):
rapinis & nudatione miseroꝵ offerunt
sacͥficia: & elemosinis ex iniquitate se
putant redimere peccata: dicente scͥptu¬
ra: Redemptio anime uiri ꝓpͥe diuitie
que nͣ de iniquitate .s de labore iusti¬
tie congregantur: Propterea hec dic̃
dñs Ecce ego dabo in populo isto rumaᷤ
et ruent ineis. siue infirmitatẽ. & in¬
firmabunt᷑ inea patres & filii simul.
uicinus & ꝓximus & ꝑibunt Imple¬
ta uidemus omnia que dnsͣ illi popło
cõminatꝰ ẽ Cotidie r̃uunt enim inblas¬
femiis suis & nichil in se habet forte.s
omnis apud eos infirmitas ẽ filui pa¬
trum sequunt᷑ blasfemias & cotidie re¬
ram. & ñ iuxta spm uiuificantẽ. & om̃s
pariter ꝑibunt: quia pariter peccaue¬
runt: Hec dicit dñs Ecce populus ue¬
nit de terra aquilonis. & gens magna
consurget a sinib terre: Sagittam&
scutũ siue ⁊ibinnam arripiet: Cru¬
delis ẽ & impudens: & ñ miscrebitur.

Expanded text:
rapinis et nudatione miserorum offerunt rapinis et nudatione miserorum offerunt sacrificia et elemosynis ex iniquitate se putant redimere peccata dicente scriptura: redemtio animae uiri propriae diuitiae, quae non de iniquitate, sed de labore et iustitia congregantur. Propterea haec dicit dominus: ecce ego dabo in populum istum ruinas et ruent in eis — siue infirmitatem et infirmabuntur in ea - patres et filii simul, uicinus ac proximus et peribunt. Impleta uidemus omnia, quae dominus illi populo comminatus est: cotidie enim ruunt in blasphemiis suis nihilque in se habent forte, sed omnis apud eos infirmitas est. filii patrum sequuntur blasphemias et cotidie reram et non iuxta spiritum uiuificantem, et omnes pariter peribunt, quia pariter peceauerunt. Haec dicit dominus: ecce populus uenit de terra aquilonis et gens magna consurget a finibus terrae. sagittam et scutum — siue xibynnam — arripiet: crudelis est — uel inpudens — et non misere- bitur;
Abbreviated transcription (Latin):
Causaq ꝑspicua quia uerbũ dei ñ au¬
dierint: & legẽ eius abiecerint: Ut qͥd
mͥ thus de sabba affertis & calamum
suaue olentẽ de t̾ra longinqua: Holo¬
causta autẽ urã nͣ sunt accepta: & uic¬
time ur̃e ñ placuerunt mͥ Quod thura¬
de sabba ueniant nemo dubitat: uñ
& illud uirgilianum: Centũq sabeo
ture calentare: Calamũ autẽ qđ hebra¬
ice dicitur cane ꝓ quo.lxx. & theodocio
cinamomũ tnͣ̃stulerunt de tͣra uenire
longinqua ꝓpheticus sermo demons¬
trat: ut intelligamꝰ indiam. de qua ꝑ
mare rubrum plura ueniunt aroma¬
ta:. Hoc genus pigmenti medici Rac ĩ ian¬
typon ⁊oe appellant: Et ẽ sensus frustͣ
mͥ inunguenta confidentia que lege
ỹcepta sunt sua uissi miodoris pigm̃ta¬
confertis. & holocausta succenditis qui
meam in lege non facitis uoluntatem
iuxta quod supradictum ẽ: uerba mea
non audierunt. & legem meã ꝓiecerũt
Hoc autem ꝓprie conuenit his. qui de

Expanded text:
causaque perspicua, quia uerba domini non aucausaque perspicua, quia uerba domini non audierint et legem eius abiecerint. Ut quid mihi tus de Saba adfertis et calamum suaue olentem de terra longinqua? holocausta uestra non sunt accepta et uictimae uestrae non placuerunt mde Saba veniant nemo dubitat: unde et illud Virgilianum: Centumque Sabaeo Thure calent arae . Calamum autem, quod Hebraice dicitur CANE  , pro quo LXX et Theodotio 888 cinnamum transtulerunt, de terra venire longinqua propheticus sermo testatur, ut intelligamus Indiam, de qua per mare Rubrum plura veniunt aromata. Hoc genus pigmenti medici κασίαν σύριγγος appellant. Et est sensus: Frustra mihi in unguenta conficienda, quae Lege praecepta sunt, suavissimi odoris pigmconfertis et holocausta succenditis, qui meam in lege non facitis uoluntatem\', iuxta quod supra dictum est: uerba mea non audierunt et legem meam proiecerunt. hoc autem proprie conuenit his, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
tis greges epĩ & prͣbiteri. & omnis ordo
eccłasticus. uel cognoscite testimoni¬
um qd̃ in eis ẽ: testimoniũ enĩ dei fi¬
dele sapientiã prestans paruulis.
quib loquit᷑ & dñs noli timere grex par¬
uule. ecce ego & pueri mei quos mͥ de¬
dit deus: Cognoscite ergo quantã faciã
populo non credenti: Quodq infert᷑
audi terra totus orbis ad audiendũ uo¬
catur. sicut & in pͥncipio ysaie legimus
audi celum & aurib ꝑcipe terra que
scilicet dñs facturꝰ sit populo udeoꝵ
Eece ego adducam mala suꝑ populũ is¬
tum fructum cogitationũ siue auersi¬
onis eius quia uerba meanͣ audierunt
& legem meam ꝓiecerunt: Mala ap¬
pellat supplicia penasq pacientium
ñ suꝑ gentes que uocantur ad euangłii
ueritatẽ: s suꝑ populũ qui respondit
ñ audiemꝰ. & recepturꝰ ẽ fructũ cogita¬
cionũ siue auersionis sue dicente da¬
uid: labores manuũ tuaꝵ. manducab

Expanded text:
tis greges, episcopi et presbyteri et omnis ordo tis greges, episcopi et presbyteri et omnis ordo ecclesiasticus, uel c ognoscite testimonium, quod in eis est; testimonium enim dei fidele, sapientiam praestans paruulis. quibus loquitur et dominus: noli timere, grex paruule, et: ecce ego et pueri mei, quos mihi dedit deus. \'cognoscite ergo, quanta faciam populo non credenti.\' quodque infertur: audi, terra, totus orbis ad audiendum uocatur, sicut et in principio Isaiae legimus: audi, caelum, et auribus percipe, terra, quae scilicet dominus facturus sit populo Iudaeorum. Ecce ego adducam mala super populum istum. fructum cogitationum — siue auersionis — eius, quia uerba mea non audierunt et legem meam proiecerunt. \'Mala\' appellat supplicia poenasque patientium non super gentes, quae uocantur ad euangelii ueritatem, sed super populum, qui respondit: non audiemus. et recepturus est fructum cogitationum siue auersionis suae dicente Dauid: labores manuum tuarum manducabis.
Abbreviated transcription (Latin):
uia cum inuenta fuerit. pͣbet refrige¬
riũ siue purificationẽ animabꝰ credentiũ:
At illi econtͣrio responderunt. ñ am¬
bulabimus ꝑ uiam euangłii ꝓpͥe hoc
ꝓphadicente. de ꝑfidia iudeoꝵ: Statĩ¬
q infert: Et constitui suꝑ uos specula¬
tores haut dubiũ quin apłoloꝵ indicet᷑
Et pͣcepi ut audiretis uocem tubȩ uel
mandata euangłii. uel doctrinã aplõꝵ
iuxta illud isaie: In montẽ excelsũ ascen¬
de qui euanglĩzas sion: exalta sicut tu¬
ba uocem tuã qui adnuntias iherusalẽ:
Qui dixerunt ñ audiemꝰ: & inuitati ad
cenam noluerunt uenire: Ppterea dr̃
audite gentes. quod secuti sunt & aplĩ
quando loquunt᷑ in licaonia: Uobis
quidem oportebat primo loqui uer¬
bum dei s quoniam repellitis illud
& indignos uos udicatis et̃nȩ uitȩ
ecce conuertimur ad gentes: Et cog¬
nosce congregatio nequaquã iuda¬
ica s: omniũ nationũ siue qui pasci¬

Expanded text:
uia cum inuenta fuerit, praebet refrigeuia cum inuenta fuerit, praebet refrigerium siue purificationem animabus credentium. at illi e contrario responderunt: non ambulabimus per uiam euangelii proprie hoc propheta dicente de perfidia Iudaeorum. statimque infert: cet constitui super uos speculatores\'—hau dubium. quin apostolorum indicetur  praecepi, ut audiretis uocem tubae uel mandata euangelii uel doctrinam apostolorum iuxta illud Isaiae: in montem excelsum ascende, qui euangelizas Sion; exalta sicut tuba uocem tuam, qui adnuntias Hierusalem\'. qui dixerunt: non audiemus et inuitati ad cenam noluerunt uenire; propterea dicitur: audite, gentes! quod secuti sunt et apostoli, quando loquuntur in Lycaonia: uobis quidem oportebat primum loqui uerbum dei; sed quoniam repellitis illud et indignos uos iudicatis aeterna uita, ecce conuertimur ad gentes. et cognosce, congregatio, nequaquam Iudaica. sed omnium nationum siue, qui pasci
Abbreviated transcription (Latin):
& uidete & intͣrogate de semitis antiqͥs¬
que sit uiabona & ambulate inea. et
inuenietis refrigerium. siue purificati¬
onc̃ animab urĩs Et dixerunt: Non
ambulabimꝰ: siue ñ ibimus Et consti¬
tui suꝑ uos speculatores: & dixi: Audi¬
te uocẽ tube: & dixeruss: Non audie¬
iuxta simmachũ. & cognoscite testimo¬
niũ qd in eis ẽ: quanta ego faciam eis.
Audi terra: Euangli̾ca parabola si fu¬
erit intellecta. huius loci p̃bebit intel¬
ligentiã: in qͣ negociator bonus omnes
uendere dicitur margaritas. ut de pͣcio
earum unam emat pͣciosissimã mar¬
garitam quod scilicet ꝑ patriarchas
& ꝓpħas ueniamus ad eum quidicit
ego sum uia: Standum ẽ igitur in ꝓ¬
pħis & diligentissime contem plandum
& interrogandum de semitis antiquis
siue sempiternis que multoꝵ scõꝵ st̃
trite uestigiis que significantius grece
appellantur. ⁊ꝑibdĩ. que sit uia bona
in eugłio & ambulandum in ea: Que

Expanded text:
et uidete et interrogate de semitis antiqet uidete et interrogate de semitis antiqa! et innenietis refrigerium — siue purificationem — animabus uestris. et dixerunt: non ambulabimus — siue non ibimus — . et constitui super uos speculatores; audite uocem tubae! et dixerunt: non audieiuxta Symmachum: et cognoscite testimonium, quod in eis est—, quanta ego faciam eis! audi terra! Euangelica parabola, si fuerit intellecta, huius loci praebebit intellegentiam; in qua negotiator bonus omnes uendere dicitur margaritas, ut de pretio earum unam emat pretiosissimam margaritam, quod scilicet per patriarchas et prophetas ueniamus ad eum, qui dicit: ego sum uia. standum est igitur in prophetis et diligentissime contemplandum et interrogandum de -semitis antiquis siue sempiternis — quae multorum sanctorum sunt tritae uestigiis, quae significantius Graece appellantur τρίβοι —, quae sit uia bona in euangelio, et ambulandum in ea; quae
Abbreviated transcription (Latin):
quin potius confusione ñ sunt con¬
fusi. & erubescere nescierunt: Pressuis
hoc legendum ẽ uxta hebraicum Et
cum inquit tanta fecerint: nũquid
confusi sunt : Numquid erubuerunt
in scelerib suis: Quin pocius peccatũ
auxere contẽptu: & erubescere nescie¬
runt: Nescierunt autẽ hic posuit ꝓ
noluerunt: siue nimio contẽptu & ui¬
tio moliti mali ne intelligere quidẽ
potuerunt: Quã obrẽ cadent int̾ ruen¬
tes: In tempore uisitationis sue cor¬
ruent dicit dñs: Quoniã ait erubes¬
cere nescierunt. & ñ solum opuss nec
scientiã quidẽ habuere & sensũ peni¬
tentię. ꝓpterea cadent qui prius sta¬
bant inter eos qui uicus suiscorruent.¬
& cum uisitationis & pene eoꝵ tẽpus
aduenerit cunctis ruentib sociabunt᷑:
Grandis autẽ impietas ñ solũ ñ cauere
s nec intelligere uelle peccata. & nul¬
lam habere distantiã bonoꝵ maloꝵ ꝙ
oꝑum: Hec dicit dñs State suꝑ uias

Expanded text:
quin potius confusione non sunt conquin potius confusione non sunt confusi et erubescere nescihoc legendum est juxta Hebraicum. Et cum, inquit, tanta fecerint, numquid confusi sunt? numquid erubuerunt in sceleribus suis? quin potius peccatum auxere contemptu, et erubescere nescierunt. Nescierunt autem hic posuit pro noluerunt: sive nimio contemptu et vitio inoliti mali, ne intelligere quidem potuerunt. Quamobrem cadent inter ruentes, in tempore uisitationis suae corruent, dicit dominus. Quoniam\', ait, \'erubescere nescierunt et non solum opus. sed ne scientiam quidem habuere et sensum paenitentiae, propterea cadent, qui prius stabant inter eos; qui uitiis suis corruent et, cum uisitationis et poenae eorum tempus aduenerit, cunctis ruentibus sociabuntur\'. grandis autem impietas non solum non cauere, sed nec intellegere uelle peccata et nullam habere distantiam bonorum malorumque operum. Haec dicit dominas: state super uias
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Et adhuc manus dnĩ extenta. siue
excelsa: Habitatores autẽ terrȩ semꝑ
in uicio sunt: Unde & in apocalipsi fre¬
quentius dicitur: ue habitatoribꝰ t̾re
Aminore usq ad maiorẽ om̃s student
auaritiȩ secundum illud apłicum: Ra¬
dix omniũ maloꝵ auaritia Aꝓpħa us¬
q ad sacerdotem cuncti faciunt dolũ
alii ꝓpħando m̃daciũ: alii ꝑuerse in¬
tͣpͣtando legem dei: Dicit enim & in a¬
lio loco ꝓpha: Querite legem a sacerdo¬
tib: Et cum inquit tanta facerent ꝓ¬
sꝑa quoq meo populo nunciabant.¬
& quasi curare cupiebant uulnus &
ignominiã filiȩ mee dicentes pax pax.
cum pax omnino ñ eẽt: Hoc ꝓpͥe de sa¬
cerdotib & doctorib intelligendũ. qui
diuitib et eos quosuident in honore
maximo constitutos reꝓmittunt ꝓ¬
sꝑa. & clemͣtẽ p̃dicant dm̃: magis illos
supplicio & iracundie pͣparantes Con
fusi sunt quia abbminationẽ fecert̃

Expanded text:
est: et adhuc manus domini extenta siue est: et adhuc manus domini extenta siue excelsa. habitatores autem terrae semper in uitio sunt; unde et in Apocalypsi frequentius dicitur: uae habitatoribus terrae! a minore usque ad maiorem omnes student auaritiae secundum illud apostolicum: radix omnium malorum auaritia. et a  ad sacerdotem cuncti faciunt dolum, alii in prophetando mendacium, alii peruerse interpretando legem dei; dicit enim et in alio loco propheta: quaerite legem a sa-cerdotibus. \'et cum\', inquit, \'tanta facerent, prospera quaeque meo populo nuntiabant et quasi curare cupiebant uulnus et ignominiam filiae meae dicentes: pax, pax, cum pax omnino non esset\'. hoc proprie de sacerdotibus et doctoribus intellegendum, qui diuitibus et eis, quos uident in honore maximo constitutos, repromittunt prospera et clementem praedicant deum magis illos supplicio et iracundiae praeparantes. Con fusi si sunt, quia abominationem fecerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
Hir enim cumuxore capietur Bulcis¬
sima inter se nomina pariter sentient
captiuitatẽ: senex cum pleno dierum:
igo senectus ñ ẽ etas ultima s eoꝵ qui
appellamꝰ depositos siue decrepitos: Se¬
quitur: Et transibunt domus eoꝵ ad al¬
teros. captiuitatis malo. agri& uxores
simul. ut & comunx ad hostes tnseat &
possessio: Quicquid iuxta litteram in¬
telligimus suꝑ iherłm. iuxta intelli¬
gentiã spiritalem referamꝰ ad eccłam
si offenderit deum Quia extendã ma¬
num meam suꝑ habitantes t̾ram dicit
dñs Aminore quippe usq ad maiorẽ
om̃s auaritie student: & a ꝓpħa usq
ad sacerdotem cuncti faciunt dolum:
& curabant contritionẽ filie popłi
mei cum ignominia dicentes. pax.
pax & ñerat pax: Quod in hebraicũ
dicitur extendam manũ meã suꝑ pec¬
catores siue habitatores terre. apud lxx.
semꝑ eleuabo scribitur qui utͣq ꝑcu¬
cientis ẽ habitus. iuixta illud qd scͥptũ

Expanded text:
uir enim cum uxore capietur, dulcisuir enim cum uxore capietur, dulcissima inter se nomina pariter sentient captiuitatem, senex cum pleno dierum. ergo senectus non est aetas ultima, sed eorum,appellamus depositos\' siue \'decrepitos\'. sequitur: et transibunt domus eorum ad alteros captiuitatis malo, agri et uxores simul, ut et coniux ad hostes transeat et possessio. quidquid iuxta litteram intellegimus super Hierusalem, iuxta intellegentiam spiritalem referamus ad ecclesiam, si offenderit deum. Quia extendam manum meam super habitantes terram, dicit dominus. a minore quippe usque ad maiorem omnes auaritiae student et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum. et curabant contritionem filiae populi mei cum ignominia dicentes: pax. pax! et non erat pax. Quod in Hebraico dicitur: extendam manum meam super peccatores siue habitatores terrae, apud LXX semper \'eleuabo\' scribitur, qui uterque percutientis est habitus iuxta illud, quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
psona ꝓpħe dicitur qd̃ uenientẽ irã dĩ
ante ꝓspiciat & plenus sic furous dnĩ
& iracundiȩ & ultͣ sustinere non possit
nec ꝓ peccatoribus audeat dnm̃ dep̃ca.¬
ri: Iuxta septuaginta autẽ nouus sen¬
sus ponitur qd̃ ipse loquatur dñs. & di¬
cat furorem meũ compleui feriendo po¬
pulum peccatorem. & tamen retinuerit
illud & non totum effuderit ut reliqͥe
salue fiant. quod mͥ uidetur sibi ẽẽ con¬
trarium: Si enim compleuit furorem
suum: quomodo sustinurt ne comple¬
ret: Effunde siue effundit suꝑ paruu¬
lum furorem. & suꝑ conciliũ iuuenũ
simul Hir enim cum uxore capietur
senex cum pleno dierum: & tnͣsibunt
domus eoꝵ. ad altiros. agri& uxores pa¬
riter Uel ꝓpħa p̃cipit in spũ uenienti
chaldeo ut effundat furorẽ domini suꝑ
paruulos. & innoxie quoq nͣ parcat
etati: uel certe narrat quid factũ sit
suꝑ concilium iuuenũ simul qͥ ad
repugnandum arma corripuerant:

Expanded text:
persona prophetae dicitur, quod uenientem iram dei persona prophetae dicitur, quod uenientem iram dei ante prospiciat et plenus sit furoris domini et iracundiae et ultnec pro peccatoribus audeat Dominum deprecari. Juxta Septuaginta autem novus sensus ponitur, quod ipse loquatur Dominus et dicat: Furorem meum complevi feriendo populum peccatorem, et tamen retinuerit illum et non totum effuderit, ut reliquiae saluae fiant. quod mihi uidetur sibi esse contrarium; si enim conpleuit furorem suum, quomodo sustinuit, ne conpleret? Effunde — siue effudit — super paruulum um foris et super concilium iuuenum simul; x i r enim cum uxore capietur, senex cum pleno dierum et transibunt domus eorum ad alteros, agri et uxores pariter. Uel propheta praecipit in spiritu uenienti Chaldaeo, ut effundat furorem domini super paruulos et innoxiae quoque non parcat aetati, uel certe narrat, quid factum sit super concilium iuuenum simul, qui ad repugnandum arma corripuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
& paruus botrus remaneat in uinea:
omnia colligantur Et quodcũq inue¬
neris inftar uindemiatoris in cartallũ
conice: ut quomodo ille racemos ad tor¬
cular. sic tu captiuos ꝑt̾has inbabilonẽ
Cui loquar. & quẽ contestabor ut audiat.
Ecce incircumcise aures eoꝵ siue ur̃e et
audire ñ possunt: Non possunt audire.
quia aures circumcidẽ noluerunt: Nec
tamen uacat impossibilitas supplicio
que de contẽptu & infidelitate descen¬
dit: Siquis gͦ dei uerbum ñ suscipit
nec habet pͣceptorum eius intelligenti¬
am: tncͥcũcisus aurib ẽ Simulq no¬
tandum quod circtntisio in scripturis
trib generib appellatur. in p̃putio.
tate ergo nr̃a uerbum dei ñ suscipimus
& idcirco fit nob̃ in obꝓbrium: ut qd̾
datum fuerat ad salutẽ. nr̃o uicio uer¬
tatur inpenam: Idcirco furore dnĩ ple¬
nussum: Laboraui sustinens Lxx. Et
furorem meum impleui. & sustinui&
ñ coñsũpsi eum. Iuxta hebraicum ex

Expanded text:
et paruus botrus remaneat in uinea, et paruus botrus remaneat in uinea, omnia colligantur; et quodcumque iuueneris, instar uindemiatoris in cartallum conice, ut, quomodo ille racemos ad torcular, sic tu captiuos pertrahas in Babylonem\'. Cui loquar et quem contestabor, ut audiat? ecce incircumcisae aures eorum — siue uestrae – et audire non pquia aures circumcidere noluerunt: nec tamen vacat impossibilitas supplicio, quae de contemptu et infidelitate descendit. Si quis ergo Dei verba non suscipit, nec habet pam, incircumcisis auribus est. simulque notandum, quod circumcisio in scripturis tribus generibus appellatur: in praeputio. tate ergo nostra uerbum dei non suscipimus; et idcirco fit nobis in opprobrium, ut, quod datum fuerat ad salutem, nostro uitio uei-tatur in poenam. Ideirco furore domini plenus sum, laborani sustinens. LXX: et furorem meum impleui et sustinui, et non consumsi eum. Iuxta Hebraicum ex
Abbreviated transcription (Latin):
& miseria audietur mea: contͣ faciem
eius: Pomnẽ dolorem & flagellũ erudi¬
cris hicrłm: ne forte recedat anima mea
ate. ne faciam te inuiã t̃ram que ñ
habitetur Phec discimꝰ qd flagellet
dñs omnem filium quẽ recipit: ꝙ id¬
circo plagis atq torm̃tis eruditur ihe¬
rusalem ut corrigatur. & ñ recedat a¬
nima ilei ab ea: & redigatur in solitu¬
dinẽ: Si quando igitur crebris an¬
gustiis subiacemꝰ recordem᷑ in consola¬
tionem nr̃i istius uersiculi ꝑ omnẽ
dolorem & flagellũ erudire hierłm.
Hec dicit dns̃ exercituũ: Usq ad race¬
mum colligent in uinea reliquias isrł.
Conuerte manũ tuam quasi uindemia¬
tor ad cartallũ: Lxx. quia hec dicit dñs
uirtutũ: Racemate. racemate quasi in
uinea reliquias isrł: reuertimini quasi
uindemiator in cartallũ suũ Alii in bo¬
nam partem. aliim maleͤm hec dicta sus¬
cipiunt: in bonam partem cum uastata
fuerit hierusalem reliquie salue fient.
in malam. sic ne unus quidem racemus

Expanded text:
dietur in ea contra faciem eius. per omnem dolorem et flagellum erudieris. Hierusalem, ne forte recedat anima mea a te, ne faciam te inuiam terram, quae non habitetur, Per haec discimus, quod flagellet dominus omnem filium, quem recipit; et idcirco plagis atque tormentis eruditur Hierusalem, ut corrigatur et non recedat anima dei ab ea et redigatur in solitudinem. si quando igitur crebris angustiis subiacemus, recordemur in consolationem nostri istius uersiculi: per omnem dolorem et flagellum erudieris. Hierusalem. Haec dicit dominus exercituum: usque ad racemum colligeconuerte manum tuam quasi uindemiator ad cartallum! LXX: quia haec dicit dominus uirtutum : racemate, racemate quasi in uinea reliquias Israhel; reuertimini quasi uindemiator in cartallum suum! Alii in bonam partem, alii in malam haec dicta suscipiunt. in bonam partem: \'cum uastata fuerit Hierusalem, reliquiae saluae fiant\'. in malam sic: \'ne unus quidem racemus
Abbreviated transcription (Latin):
tina ẽ que imbres nͣ recipit doctͥnarum
nec euangłii disciplinã. plenaq sentiũ
quia exculta non fuerat: Popłs ergo qͦn¬
dam deun eo sceleratior. quod recessit a
dño et ñ uult ultra reuerti ad deũ suũ
Grandis offensa nolle placare. quẽ offen¬
deris: Nũquid obliuiscet᷑ uirgo ornam̃¬
ti sui: aut sponsa fasciȩ pectoralis suȩ:
Populus uero meus. oblitꝰ ẽ mei dieb in nu¬
meris: Phec discimꝰ sponsũ eẽ xpm. uir¬

Expanded text:
tina est, quae imbres non recipit doctrinarum tina est, quae imbres non recipit doctrinarum nec euangelii disciplinam, plenaque sentium, quia exculta non fuerat. populus ergo quondam dei in eo sceleratior, quod recessit a domino et non uult ultra reuerti ad deum suum. grandis offensa nolle placare. quem offenderis. Numquid obliuiscetur uirgo ornamenti sui, sponsa fasciae pectoralis suae? populus uero meus oblitus est mei diebus innumeris. Per haec discimus sponsum esse Christum uir
Abbreviated transcription (Latin):
olo ᷑ significet. ĩstar leoniᷤ uniu̾sa uastaũi: &
tamen ur̃a generatio que paucorum int̃¬
fectione debuerat em̃dari. omnis ꝑ seue¬
rauit in scelere: Iuxta .Lxx. uero hic sen
susẽ Si gladiusdnĩ qui in aduersario¬
rũ gladio demonstrat᷑ deuorauit atq
lacerauit pseudo ꝓpħas urõs. quasi leo.
qui auidissimꝰ reꝑtam pͣdam lacerat::
tuistis ad meliora conuerti: Nidete uer¬
bum domini: Nũ quid solitudo factus
sum isrł aut traserotina: Quare gͦ dix̃
popls̃ meus recessimꝰ: ñ ueniemꝰ ultra
ad te: lxx. dudite uerbum dnĩ Hecdi¬
cit dñs: Nunqͥa solitudo tact᷑ sũ israheli
aut terra plena sentium. quia dix̃ po-¬
pulus m̃s nͣ seruiemꝰ. nec ueniemꝰ ad te Ø
Et moyses uidebat uocẽ dni. & ioħs apłs
ratur autẽ quomodo popłs isrł deum
habuerit quasi solitudine̾. cum idola
qͣsi celebͥtatẽ urbiĩ sit secutꝰ Terra sero¬

Expanded text:
olos significet —, \'instar leonis uniuersa uastauit, et olos significet —, \'instar leonis uniuersa uastauit, et tamen uestra generatio, quae paucorum interfectione debuerat emendari, omnis perseuerauit in scelere\'. iuxta sus est: \'sic gladius domini, qui aduersariorum gladium demonstrauit, deuorauit atque lacerauit pseudoprophetas uestros quasi leo, qui auidissimus repertam praedam lacerat, etuistis ad meliora conuerti.\' Uidete uerbum domini: numquid solitudo factus Sum Israheli aut terra serotina? quare ergo dixit populus meus: recessimus, non ueniemus ultra ad te? LXX: audite uerbum domini: haec dicit dominus: numquid solitudo factus sum Israheli aut terra plena sentium, quia dixit populus meus: non sentiemus nec- ueniemus ad te? Et Moses uidebat uocem dei, et Iohannes ratur autem, quomodo populus Israhel deum habuerit quasi solitudinem, cum idola quasi celebritatem urbium sit secutus. terra sero
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ad extusationẽ sui humana puersi¬
tas. ut quicquid merito sustinent an¬
uiste sustinere uideant᷑. & ꝓbͥamcul¬
pam referant adiudicium dei Frusc
igitur ait obtenditis querimonias. et
iniquũ causamini iudicem. cuimpe¬
& omnes inique egistis in me. sumniliter.¬
alxx. additum ẽ: Sine causa ꝑcussi fili
os. disciplinam non receperunt:. ꝓquo
posuere.Lx.x. non recepistis Sensusq
ẽ in hebraico Ipsi qui ꝑcussisunt: disci¬
plinam recipere noluerunt: In .lxx. uͦ
erudiremini: Et ne forsitan diceretis
peccantes corripere noliusti. plagis fi-
pierim curari medicamine: Deuorabit
ꝓpħas Nequaquã m̃s s ur̃ gladius de¬
uorauit. quẽ sustinuistis ꝓ peccatisuriᷤ.
Porro .lxx. non hñt urͣ. s simplicit᷑ intͣpͣta¬
ut ostendatur uel hostił gladius. uel gla-¬
dius ms̃. ꝑ quẽ ur̃a peccata confodi Qsi
leo uastator. gen̾atio uĩa.lxx. Quasi leo
uastator: intimuistis: Gladꝰ inqͥt qͥ deuoia¬

Expanded text:
est ad excusationem sui humana peruersiest ad excusationem sui humana peruersitas, ut, quicquid merito sustinent, iniuste sustinere uideantur et propriam culpam referant ad iudicium dei. \'frustra\', igitur ait, \'obtenditis querimonias et iniquum causamini iudicem, cum impisequitur: et omnes inique egistis in me. similiterginta additum est. Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non receperunt. Pro quo posuere LXX non recepistis. Sensusque est in Hebraico: Ipsi qui percussi sunt, disciplinam recipere noluerunt. In Septuaginterudiremini. Et ne forte diceretis: peccantes corripere noluisti, plagis discpierim curare medicamine. Devoravit as: nequaquam meus, sed vester gladius devoravit, quem sustinuistis pro peccatis vestris. Porro LXX non habent vester: sed simpliciter interpretastros, \'ut ostendatur uel hostilis gladius uel gladius mens, per quem uestra peccata confodi.\' Quasi leo uastator generatio uestra. LXX: . quasi leo uastator. et non timuistis. \'Gladius\', i