comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquim᷑. uidet᷑ oportunũ cõmemorare ali¬
qua de exposicione uectis iluꝰ singularis.
quẽ ab angło tabularũ ad angulu usq pa¬
netis alterius porectum ẽẽ. ac cotã parietũ
constantiam ne ui & impulsu procellarum
concuti. atq huc et illuc posset infiecti. con¬
anere iam diximꝰ. Scriptũ est insequentib
saere historie ubi omina que dñs imꝑarat mo¬
yses expleuisse narrat᷑. fecit quoq uectem
alium qui ꝑ medias cabulas ab angulo usq
ad angulũ ꝑueniret. Hic gͦ uectis aprima
cabularum sumitate usq ad alteriꝰ iate¬
ris summitatẽ ꝑ decẽ cubitos latitudinis
tabnacli protentus ẽẽ eredendus ẽ: capite
utroq firmit̃ cabulis impositus: ut ꝑhoc
& ea cabnacti plaga que non tabulis sco¬
lumnis constabat. ñ minusfixa qua eetere
uento licet impellente ꝑsisteret. Cuiꝰ uectis
si etiam sa eramentũ scire desideras: ipsũ absq

Expanded text:
loquimur, videtur opportunum commemorare aliloquimur, videtur opportunum commemorare aliqua de expositione vectis illius singularis, quem ab angulo tabularum ad angulum usque parietis alterius porrectum esse, ac totam parietum constantiam, ne vi et impulsu procellarum concuti, atque huc et illuc posset inflecti, continere jam diximus. Scriptum est in sequentibus sacrae historiae, ubi omnia quae Dominus imyses explevisse narrat: Fecit quoque vectem alium, qui per medias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret. Hic ergo vectis a prima tabularum summitate usque ad alterius lateris summitatem, per decem cubitos latitudinis tabernaculi protentus esse credendus est, capite utroque firmiter tabulis impositis, ut per hoc et ea tabernaculi plaga, quae non tabulis sed columnis constabat, non minus fixa quam caeterae vento licet impellente, persisteret. Cujus vectis si etiam sacramentum scire desideras, ipsum absque
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ principiũ et primogenitus ex mortuis.
Neq incongruũ uidcat᷑ ꝑquinq capita co¬
lumnarũ unũ caput eccłie xp̃m figurari.
est: in sequidẽ ipso manens. semꝑ equalis atq
indiuisibilis: s singłis quibq electis grãm
sui spiritus pro accipientiũ capacitate di¬
uidens. Unde ñ solũ omni generalicer
eccłie. uerũ etiam specialit̃ unicuiq mẽ¬
brorũ eius licet illud propbicũ cũ fidu¬
caproclamare. Nunc aut̃ exaltauit caput
ncũ suꝑ inimicos meos. Cuiꝰ nimirũ capitis
henficantie conuenit apte: qd eadẽ capita
sram cdat as sp̃m pat̾ eñi diligit filiũ. aeoĩa
dedit inmanu eius. Bases aut enee prophe
sunt: quorum atcestatione apłorũ sermocõ¬
frmat᷑. Et bene enee uel piopt̃ insuꝑabilẽ
mentis propħice fiduciam: uel quia sermo¬
corum senescente siue transeunte mundo
nilla unquã uetustate pot̃ consumi. Neq¬
emuenit dñs soluere legẽ aut prophafseo
adamplere. Sane quia de orientali plaga

Expanded text:
et primogenitus ex mortuis . Neque incongruum videatur per quinque capita columnarum, unum caput Ecclesiae Christum figurari; est, in se quidem ipso manens, semper aequalis atque indivisibilis, sed singulis quibusque electis gratiam sui Spiritus pro accipientium capacitate dividens. Unde non solum omni generaliter Ecclesiae, verum etiam specialiter unicuique membrorum ejus, licet illud propheticum cum fiducia proclamare: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Cujus nimirum capitis significantiae convenit apte, quod eadem capita suram dat Deus Spiritum. Pater enim diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus . Bases autem aeneae, prophetae sunt, quorum attestatione apostolorum sermo confirmatur. Et bene aeneae, vel propter insuperabilem mentis propheticae fiduciameorum senescente sive transeunte mundo, nulla. nulla unquam vetustate potest consumi. Neque enim venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere . Sane quia de orientali plaga
Abbreviated transcription (Latin):
temunerationẽ preparabit: & illos inet̾na facit
quiete reforieri. Indutus uͦ aliis indum̃tis efferet
cincres extra castra: cũ paratus adremimeran¬
aulaborem clectorũ suorum dñs quicquid bo¬
ni gesserant iam in illa facit uita uideri hinc
abiatũ. Ncc abre ẽ loco extra castra posito uite
opetis ingressum figurati. eũ &e dñs dicat. pꝑ
me siquis introierit saluabit᷑ et ingredietur
& egrediet᷑ et pascua inueniet. Et psalmista.
Bñs custodiat introitũ cuumax exitũ tuum
ũ millam. ubi pascua inueniunt᷑ eterne sacie¬
tatis. Nong mepte locũ extra castra. posctũiilla
incesigimꝰ utta: pͥserticũ ibi locꝰ mundissimꝰ eẽ diecad¬
Q in has iuita sieri nullatenꝰ possȩ pspicuũ ẽ. Locꝰ sͦ
mundissimꝰ ext̃ cast᷑: ipse ẽ animꝰ iustoꝵ ex hac ui
opm bonoꝵ mces redeit᷑ ut labor oĩs ad integrum

Expanded text:
remunerationem praeparabit, et illos in aeterna facit remunerationem praeparabit, et illos in aeterna facit quiete refoveri. Indutus vero aliis vestimentis efferet cineres extra castra, cum paratus ad remunerandum laborem electorum suorum Dominus, quidquid boni gesserant, jam in illa facit vita videri hinc ablatum. Nec ab re est loco extra castra posito vitae perpetis ingressum figurari, cum et Dominus dicat: Per me si quis intraverit, salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Et Psalmista: Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum : um vero, in illam ubi pascua inveniuntur aeternae satietatis. Non ergo inepte locum extra castra positum, in illa intelligimus vita, praesertiita fieri nullatenus posse perspicuum est. Locus ergo mundissimus extra castra, ipse est animus justorum ex hac vitoperum bonorum merces redditur, ut labor omnis ad integrum
Abbreviated transcription (Latin):
spoliabit᷑ priorib uestimentis. Indutisq ali
efferet eos extra castra: & inloco mundissimo
usq ad fauillam consumi faciet. ignis autẽ
inaltari semꝑ ardebit. Holocaustũ gͦ erema¬
bit᷑ inaltari: cũ incorde cuiꝰq electi quise ip¬
sum dotũ & carne uidelicet & code deo uoue¬
rat. opus bonũ feruente caritatis igne patrat᷑.
Qđ tota fit nocte usq mane: cũ quis toto ui¬
te huiꝰ tempore usq dũ raptus ecorpore fucu¬
ri mane scłi uidere meruerit. bonis insistere
ñ cessat oꝑib. Ignis exeodẽ altari erit: quia
quia ignem alienũ dño offerre. & ñ eum qͥ
semel decelo datus est uoluerunt. mox ig¬
ne celesti perierunt: Quia nimirũ quicũq
oꝑa celestia non celestis intentione m̃cedis. s tẽpo¬
ralis intuitu fauoris aut cõmodi faciũt: sententia ire
celestis feriunt᷑. Uestiet᷑ sac̾doᷤ tunica: ⁊ feminalib line¬
is. Sac̾dos qͥ offert holocaustũ dñs ẽ: qr in nob̃ ipse

Expanded text:
itur prioribus vestimentis, indutusque aliis efferet eos extra castra; et in loco mundissimo, usque ad favillam consumi faciet. Ignis autem in altari semper ardebit . Holocaustum ergo cremabitur in altari, cum in corde cujuscunque electi, qui seipsum totum, et carne videlicet et corde, Deo voverat, opus bonum fervente charitatis igne patratur. Quod tota fit nocte usque mane, cum quis toto vitae hujus tempore, usque dum raptus e corpore, futuri mane saeculi videre meruerit, bonis insistere non cessat operibus. Ignis ex eodem altari erit; quia quia ignem alienum Domino offerre, et non eum qui semel de coelo datus est, voluerunt, mox igne coelesti perempti sunt; quia nimirum quicunque opera coelestia non coelestis intentione mercedis, sed temporalis intuitu favoris, aut commodi faciunt, sententia irae coelestis feriuntur. Vestietur sacerdos tunica et feminalibus lineis: sacerdos qui offert holocaustum, Dominus est: quia in nobis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cur recle subdit᷑. Ignis aũt inaltari semꝑ aide¬
uit Et paulopost. Ignis est iste ꝑpetuus qui
miinquã deficiet de altari. Consũmato s̾ u̾ꝙ
abfauillam holoc austo ignis de altari nunq̃¬
deficiet: quia absũpco ꝑfecte om̃igenere la¬
borandi. sola caritas ꝑpetuo nunqua extim¬
auenda flagrabit. Hec delege holoea ustuati
arrim. propt̃ ebeces altatis qui ad suscipienoa
cineres hostiatũ ficri iubebant᷑. Lebetesg eine¬
resscos suscipiunt: cũfideles quiq uel exem¬
pla acsacramenta am̃ce passionis ad cuisto¬
Qlai sui pia mente retractant uelcerte exiũ
precedentiũ iustorũ diligent aspiciunt. gcu
pro dno magnis elaboratis agonib nune cur¬
sue onũmato de ꝑcepto iambrauio sinefine

Expanded text:
tur: recte subditur, Ignis autem in altari semper ardebit. Et paulo post, Ignis est iste perpetuus, qui nunquam deficiet de altari. Consummato ergo usque ad favillam holocausto, ignis nunquam de altari deficiet; quia, absumpto perfecte omni genere laborandi, sola charitas perpetuo et nunquam exstinguenda flagrabit. Haec de lege holocausti latius diximus propter lebetas altaris, qui ad suscipiendos cineres hostiarum fieri jubebantur. Lebetes ergo cineres sanctos suscipiunt, cum fideles quique, vel exempla ac sacramenta Dominicae passionis, ad custodiam sui pia mente retractant, vel certe exitum praecedentium justorum diligenter aspiciunt, qui magnis pro Domino elaboratis agonibus, nunc cursu consummato, de percepto jam bravio sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est ut scĩ doctores sue uerbo predicatio¬
nis cõmunient: & maxime qui primitiuam
instituere cccłiam que ex hebreorũ popło con¬
gregata sola mosaice legis auctoritate noue¬
rat insticui: cũ nec dũ euangłica &e apłica ꝑ
orbem scriptura effulgeret. Bene eedẽ colũ¬
ne de lignis quidẽ sethim fieri. auro iubent᷑
oꝑiri: ut insinuent᷑ predicatores sc̃i & firmita¬
te cordis intus integri atq innullo deficientes.
& o ꝑum claricate formsecus ẽẽ debere conspi¬
cui. Uel certe colũne lignorũ sechim deau¬
rant᷑: cũ idem doctores. fortitudinẽ sue actioni
diumo semꝑ adiutorio procegendam docent.
cũ inom̃ib que faciunt głam patris qui est
incelis requirunt:cũ inumuersis que loquu¬
tur xp̃m sonare gaudent dicentes. Non eñ

Expanded text:
cesse est ut sancti doctores suae verbo praedicatiocesse est ut sancti doctores suae verbo praedicationis communiant, et maxime qui primitivam instituere Ecclesiam, quae ex Hebraeorum populo congregata, sola Mosaicae legis auctoritate noverit institui, cum necdum evangelica et apostolica per orbem Scriptura effulgeret. Bene autem eaedem columnae de lignis setim quidem fieri sed auro jubentur operiri, ut insinuentur praedicatores sancti, et infirmitate cordis intus integri, atque in nullo deficientes, et operum claritate forinsecus esse debere conspicui. Vel certe columnae lignorum setim deaurantur, cum iidem doctores fortitudinem suae actionis divino semper adjutorio protegendam docent, cum in omnibus quae faciunt, gloriam Patris, qui est in coelis, requirant; cum in universis quae loquuntur, Christum sonare gaudent, dicentes: Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
condinentia carnis et castitate gaudebat.
t quinq colũnas de aurabis lignorũ
sechim:ante quas ducet᷑ tentoniũ. Co¬
lũne quib centoriũ suspendebat᷑. sc̃i sunt
doctoresdequib lucas consequent ad iun
rũ mens quanto robustiꝰ ipsa ad suꝑna eri¬
gitur: tanto firmius docendo. & alios ad
amorẽ suꝑnorũ sufficit atcollere. Si cut
de signari propt̃ laticudinẽ uel doctrinam
qua eundes inmundũ uniuersũ predicant
euangłiũ omni creature. uel caritas qua ñso¬
lũ usq ad amicos. s etiam usq ad diligen¬
dos etiam iplos extendunt inimicos. &e ora¬
tionib ac beneficiis prosequendos eos quise
odio habent: ita etiam ꝓpc̃ ier pugnabile
cordis robur. & intentionẽ adcelestia sẽ per
erectam. non inconuenient̃ uocabulo et
factura colũnarũ figurant᷑. apło atcestante
qui ait. lacobus cephas & ioħs qui uidebandur
colũne cͥẽ. que nimirũ columne bene quinq
sunt facte: propt̃ cotidẽ libros legis quib ne¬

Expanded text:
continentia carnis et castitate gaudebat. Et quinque columnas deaurabis lignorum sethim, ante quas ducetur tentorium. Columnae quibus tentorium suspendebatur, sancti sunt doctores, de quibus Lucas consequenter adjunnostri . Quorum mens quanto robustius ipsa ad superna erigitur, tanto firmius docendo, et alios ad amorem supernorum sufficit attollere. Sicut edesignari propter latitudinem vel doctrinam, qua euntes in mundum universum praedicant evangelium omni creaturae; vel claritas, quia non solum usque ad amicos, sed usque ad diligendos etiam ipsos extendunt inimicos. Et orationibus ac beneficiis prosequendos eos qui se odio habent, ita etiam propter inexpugnabile cordis robur et intentionem ad coelestia semper erectam, non inconvenienti vocabulo, et factura columnarum, figurantur. Apostolo attestante qui ait: Jacobus, Cephas, et Joannes, qui videbantur columnae esse . Quae nimirum columnae bene quinque sunt factae propter totidem libros legis, quibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
tiant: m̾ito ciniᷤᷤ holocaustorũ. uel cõsũmatio¬
nẽ dñice passionis. uel certe ꝑfectionẽ expri¬
mit uirtutis iustorũ: cũ toti indei seruitium
ꝑignem sc̃i sp̃s oblati. ipsa iambona oꝑa fini¬
re &e ad ꝑcipienda oꝑum premia met̾nã ui¬
tam rapi meruerint. Qd̃ ut manifestiꝰ fiat:
uideamus quid decinerib holocausti moy¬
ses dixerit. Hec ẽ inquic lex holocausti .Cre¬
mabit᷑ inaltari tota nocte usq mane: Ignis
ex eodẽ altari erit. Uestiet᷑ sacerdos cunca ce

Expanded text:
storum, vel consummationem Dominicae passionis, vel certe perfectionem exprimit virtutis justorum, cum toti in Dei servitium per ignem sancti Spiritus oblati, ipsa jam bona opera finire, et ad percipienda operum praemia in aeternam vitam rapi, meruerint. Quod ut manifestius fiat, videamus quid de cineribus holocausti Moyses dicat. Haec est lex holocausti: Cremabitur in altari tota nocte usque mane. Ignis ex eodem al
Abbreviated transcription (Latin):
ritima loca usq ad oceanũ possidere britan¬
nicũ. filii aut cham: chus. ce mesrau. & futh
&e chanaan. Chus: hodieq abhebreis echio¬
pia ñcupatur. Hesraim: egyptus. futh: li¬
bies. aquo & mauritanȩ fluuiꝰ usq hodie
futh dr. Omnisq circa eũ regio: fuh ensis.
te.antiquũ libiȩ nom̃ resederit. & reliqua
Porro chanaan obtinuit terrã. quã iudei
deinceps possedert̃. eiectis chananeis.¬
filii aut̃ chus saba. ce euila. & sabatha.
&e regina. &e sabathaca. Saba: aquo sabei
Euila: getuli in remocioris parte affrice.
heremo coherentes.Sabatha: aquo saba¬
theni. quinunc astabari nominant᷑. Reg
mauͦ ce sabathaca. paulatim antiqua uo¬
habeant ignora t᷑. filii regma: saba et

Expanded text:
ritima loca usque ad Oceanum possederunt Britanritima loca usque ad Oceanum possederunt Britannicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Futh et Chanaan. Chus hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur, Mesraim Aegyptus, Futh Libyes, a quo et Mauritianae fluvius, usqueur, omnisque circa eum regio Phutensis. te, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua Porro Chanaan obtinuit terram, quam Judaei deinceps possederunt, eFilii Chus: Saba, et Hevila, et Sabatha, et Recma et Sabatacha. Saba a quo SabaeiEvila, Getuli, in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vohabeant, ignoratur. Filii Regma, Saba et
Abbreviated transcription (Latin):
fine monstrat᷑. Ꝙ certe gothos õsret᷑ erudi¬
t magis getas. quã gog appellare con¬
suerunt. He itaq septẽ generatione qͥs
de stirpe iaphet ueni re cõmemoraui:
ad aquilonis partẽ habitant. fuii go
mer. ascener. ascana. & riphath &e togormna.
Ascana. greq. reginos uocant. R iplis
paflagonas. Togorma. frigas. Filii auĩ¬
iauan: elisa. & tharsis. &e cethim. & do¬
danim. Abhis diuise sc̃ insule natio¬
nũ int̾ris suis. uir scdin linguã suam
&e cognationẽ ce gentẽ. De ionib idẽ de
grecis nascunt᷑ helisei qui uocant᷑ eoll¬
des. unde & quinta lingua greciȩ eold
uitas. tarsus appellat᷑. paulo apło
glonosa. Cethim. citii aquib usq hodie urbs
nis de antiquitatib libros. & sisinnii ca¬
pitonis. & grecũ flegonta. ceterosq erudi¬
las. &e totiꝰ orbis littora. t̾rasq mari uicinas.
grecis accolis occupatas. qui ut su pradixi
mus abamano & tauro montib omĩa ma¬

Expanded text:
fine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro erudifine monstrabitur. Et certe Gothos omnes retro eruditi magis Getas quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japhet venire stirpe memoravi, ad Aquilonis paAscenez, et Riphath, et Thogorma. Ascenez Graeci Regmos vocant, Riphath Paphlagonas, Thogorma Phrigas. Filii Javan Elisa et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his divisae sunt insulae nationum in terris suis. Vir secundum linguam suam et cognationem et gentem suam. De Ionibus, id est, Graecis, nascuntur Elisei, qui vocantur Aeoles; unde et quinta lingua Graeciae Aeolvitas Tharsis appellatur Paulo apostolo gloriosa . Cethim citu, a quibus hodie per urbes nis de antiquitatibus libros, et Smirnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque erudilas, et totius orbis littora, terrasque mari vicinas Graecis accolis occupatas, qui ut suprmus, ab Amano et Tauro montibus omnia ma
Abbreviated transcription (Latin):
euila. et iobab. Harũ gentiũ posteriora
terra labiũ unũ. Quomͦ pocest intelligi.
quando suꝑiꝰ dictũ est. qd̾ filii noe uel filii
pitulationẽ postea cõmemorat qd̾ prius
erat: S obscuritatẽ facit qd̾ eo geners
locutionis conterit ista narratio qual

Expanded text:
Evila, et Jobab. Tredecim harum gentium posteriora Evila, et Jobab. Tredecim harum gentium posteriora terra labium unum. quomodo hoc potest intellegi, quando superius dictum est, quod filii Noe uel filiorpitulationem postea commemorat quod prius erat? sed obscuritatem facit, quod eo genere locut
Abbreviated transcription (Latin):
adamã. & seboim. usq lesa. quia cȩt̾e
ciuitates sidon uidelicet &e getara. et
tum ad notandũ ẽ. qd lesa ipsa sit quȩ n
tes inmare mortuũ defluunt. filii sem
aram.Hi abeuphrate fluuio partem
asiȩ usq ad oceanũ indicũ tenent. Est
aut̃ elam. aquo elamitȩ principes psi¬
dis. De assur iam dictũ est. qd nimuen
urbẽ condiderit. Arphaxath: aquo cal¬
dei. Ludi: a quo lidia. Aram: aqͦ siri quo¬
rũ metropolis ẽ. damaschus. filii arã.
us. & ul. &e gether. et mes. Us traconiti¬
dis. et damasci conditor int̾ palesti¬
nam ce celes siriam tenuit primatũ.
inhebreo scribit᷑. terra us. regionẽ auli¬
tidẽ quas usitidẽ transtulerunt. Ul. aqͦ
armeni. Gether aqua acarnani. siue cari
runt. qui nunc uocantur meones. Arfi¬
xat genuit sela. sela genuit heber. heber
genuit phalech. eoqd indiebus eiꝰ diui¬
&e asarmoth.iare &e adurã. & utal et de
cla. & ebalce abimahel. saba et ofir ce

Expanded text:
Adamam, et Seboim usque Lesa. Quia caeterae Adamam, et Seboim usque Lesa. Quia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, ettum adnotandum videtur quod Lesa ipsa sit quae nutes in mare Mortuum Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum oceanum tenent. Est autem Aelam, a quo Aelamitae, principium Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad, a quo Chaldaei. Ludim, a quo Lydia. Aram, a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us et Hul, et Gether et Mes. Us, Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatuin Hebraeo scribitur, terram Us, regionem Ausitidem, quasi Ussitidem transtulerunt. Hul, a quo Armenii; Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. runt, qui nunc vocantur Meones. Arphaxad genuit Sale: et Sale genuit Heber; et Heberni Faleg eo quod in diebus eius diviAsarmoth Iare et Aduram etcla, Ebal, Abimael, Seba, Ophir,
Abbreviated transcription (Latin):
it sidonẽ primogenitũ suũ. & etheũ.
ce iebuseum. & amorreũ. et gergeseum.
samaritẽ. & amatheũ.Dechanaan
primus natus est sidon: aquo urbs in
archas condidit oppidũ. contra tripo¬
lim inradicib liban sitũ aqͦhaut ꝓcu¬
Aradii sunt. qui aradũ insulam pos¬
sederunt augꝰto freto aphenicis lictore se¬
paratã. Samarie emi sa nobilis siriȩ¬
coeles ciuitas. Aemath usq ad nrm̃ dẽpꝰ
tam asir is qͣ ab hebreis. ita ut apud
ueteres dicta fuerat: appellat᷑. Hanc
macedones qui post alexandrũ inori¬
ente regnarunt: epipħiam uocauert̃.
Nonnull antiochiam ita appellatã
putant. Alii licet ñ uere: opinionẽ suã
quas uer simil uocabulo con solanteᷤᷤ.
emmaus primã abantiochia mansio¬
nẽ. edessam ꝑgentib appellari putãt.
& eandẽ ẽẽ quȩ apud ueteres dicta aug¬
sit emath & fuit t̾minus chananeoꝵ
asidone donec uenias ingerara.usq ad
gaiã ꝑgentib sodomã. oe gomorrã. et

Expanded text:
it Sidonem, primogenitum suum, Hethaeum et Jebusaeum et Amorrhaeum, et Gergeseum, Samaraeum, et Amathaeum . De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Archas, condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm, a quo haud procuAradii sunt, qui Arabum insulam possederunt angusto fretu a Phoenicis littore separata Samaria. Emissa nobilis Coelesyriae civitas; Amathusque ad nostrum tempus tam a Syris quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnarunt, Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii, licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo confirmantes, Emaus primam ab Antiochia mansionem Aedissam pergentibus appellari putant et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emath. Et fuit terminus Chananaeorum, a Sidone donec venias in Gerara usque ad Gazam pergentibus Sidoniam et Gomorrham, et
Abbreviated transcription (Latin):
si nemroth robustus uenator corã dño.
fuit principiũ regni eius babilon et
aradi & arachath. & calamne. in terra
sennaar. De terra illa egressus est assur.
Primus post diluuiũ int̃ homines nem¬
roth filiꝰ chus noua imperii cupidi¬
tate tiranidẽ arripuit. regnauitq
inbabilonia. quȩ abeo qd̾ ibidẽ confu¬
sȩ sunt linguȩ babel appellata est
idẽ nemroth extitit auctor. Quiq pro
eo qd̾ ultra naturã suam. celi alta
penetrare condendit. ñ in congrue di¬

Expanded text:
us venator coram Domino. Fuit autem principium regni ejus Babylon et Arach et Achad, et Chalanne in terra Sennaar. De terra illa egressus est Assur. Primus post diluvium inter homines Nemrod filius Chus nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit, regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibidem confusae sunt linguae, Babel appellata est,idem Nemrod exstitit auctor; quique pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue di
Abbreviated transcription (Latin):
orta repente confusio. Quos quidem
ipsa trinitas dãpnat. in quã offendunt:
ipsa eos dispergit dum dicit. Uenite
confundamus linguas eorũ. inuarieta¬
te utiq erroris. siue scismatum. Descen¬
dere dei est humanos actus inspicere.
uel eorũ sensib propinquare. Qd̃ uero
plurali numero dixit. descendamus.
&e iterũ singulari confudit dñs labiũ
uniuersȩ derre: distinctione persona¬
tũ. scãm trinitatẽ & oꝑationis unitatẽ

Expanded text:
orta repente confusio. Quos quidem orta repente confusio. Quos quidem ipsa Trinitas damnat in quam offendunt; ipsa eos dispergit dum dicit: Venite, confundamus linguas eorum, in varietate utique erroris sive schismatum. Descendere Dei, est humanus actus inspicere, vel eorum sensibus propinquare. Quod vero plurali numero dixit Descendamus, et iterum singulari. Confudit Dominus labium universae terrae, distinctione personarum sanctam Trinitatem et operationis unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ũq proficiscerentur deoriente. in¬
uenerunt campũ interra sennaar &e in¬
eo habitauert̃. Pixitq alter ad proximũ
suũ. Uenite & faciamus lateres & coqͣ¬
mus eos igni. Habueruntq lateres pro
saxis. & bitumen procemento. & dixe¬
runt. Uenite faciamꝰ nobis ciuitatem
&e turrẽ. cuius culm̃ ꝑtingat ad cȩlũ.
et cetera. Turris hȩc suꝑbiam huius
mund significat: &e impia dogma¬
ta hereticorũ. qui post quã moti sunt
aboriente. id ẽ auero lumine recessert̃.
&e uenert̃ incãpũ sennaar. qui int̾pre¬
tatur excussio dentiũ. stati aduersus
dm impietatis suȩ ȩdificant turrem.
ac dogmatũ suꝑbiam nefario ausu. a¬
confingunt. uolentes curiositate non
licita ipsius celi alta penetrare. Sicut¬
aut̃ ill ꝑsuꝑbiã abuna lingua in
multis diuisi sunt: ita &e heretici ab
unitate fidei confessione diuisi. inter
se diuersitate erroris quasi ꝑdissonan¬
tiam lingue inuicẽ secernuntur: et
dente dogmatũ discordia diuidit ob¬

Expanded text:
ue proficiscerentur de oriente invenerunt campum in terra Sennaar et habitaverunt in eo dixitque alter ad proximum suum venite faciamus lateres et coquamus eos igni habueruntque lateres pro saxis et bitumen pro cemento et dixerunt venite faciamus nobis civitatem et turrem cuius culmen pertingat ad caelum et celemundi significat, vel impia dogmata haereticorum. Qui postquam moti sunt, ab Oriente, id est, vero lumine recesserunt; et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium. Statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. Sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multas divisi sunt, ita et haeretici ab unitate fidei, confessione segregati, inter se diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et dente dogmatum discordia, dividit ob
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ posuit ds int̃ se &e homines. aus
omnẽ animã uiuã ne ꝑdat eos diluio
arcũ scilicet qui apparet innubib qll
nunquã nsi de sole resplendet: signil¬
cat quia ill ñ pereunt diluiio quimn
propħis oe om̃ib diuinis scripturis tã¬
npotens d̾s int̾ se &e homines insignũ
posuit: ut ultra mundũ diluuio ñ de¬
ieret. Unde &e in eodẽ arcu color aque
ex parte rubic̃d̾ẽ: ut utriꝰq uidicii cestis sit.
epitq noe uir agricola exercere ter¬
ram ce plantauit uineã. bibensq uinũ
in ebriatus ẽ : & nudatus intabernacło
suo. Qd̃ cũ uidisset cham: ce reliqua.¬
querit᷑ quare peccans cham inpatris of¬
fensa. non inse ipso s infilio suo. chana¬
an maledicit᷑. nisi quia ꝓpħatũ est quo¬
ciã mͦ terrã chanaan. eiectis inde chana

Expanded text:
mentum posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum scilicet qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet, significat quia illi non pereunt diluvio, qui in prophetis et omnibus divinis Scripturis, tannipotens Deus inter se atque homines in signo posuit, ut ultra mundum diluvio non deleret. Unde et in arcu eodem color aquae leus, et ex parte rubicundus, ut utriusque judicii testis sit: epitque Noe vir agricola exercere terram, et plantavit vineam. Bibensque vinum inebriatus est, et nudatus in tabernaculo suo. Quod cum vidisset Cham pater ChaQuaeritur quare peccans Cham in patris offensa non in se ipso sed in filio suo Chanaan maledicitur. nisi quia prophetatum est quodam modo terram Chanaan eiectis inde Chanan
Abbreviated transcription (Latin):
mne qd̾ mouet᷑ & uiuit. erit uobis
incibũ: qͣsi holera uirentia. Querit᷑ cur
esus carmũ post diluuiũ homini con¬
cedit̃ & ñ ante. Propt̾ infecunditatem
terre ut estimat᷑. & hõis fragilitatẽ.
nẽ cũ sanguine ñ comedetis. Qd eiecto
sanguine iubent᷑ carnẽ manduca.
ne uita pristina quasi suffocata incon¬
scientia teneat᷑: s habeant tanquã effu¬
sionẽ ꝑ confessionẽ.

Expanded text:
Omne quod movetur et vivit, erit vobis in cibum, quasi olera virentia. Quaeritur, cur esus carnium post diluvium homini conceditur et non ante? Propter infecunditatem terrae, ut aestimatur, et hominis fragilitatem. O CVM SANGVINE MANDVCETVB. Quod eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem.
Abbreviated transcription (Latin):
honoramꝰ. eiusq rationẽ reddentes: iu¬
deorũ detractionẽ oꝑimus. Uestimen¬
tũ eñi significat sacramentũ. dorsa. me¬
moriam preteritorũ. quia passionẽ xp̃i
transactam celebrat eccłia. ñ adhuc
propectat futurã. Moralit̾ em̃ aduersari
dicimus: qd reprobamus. Quid ẽ qd̾ filii
uerecunda patris. subiecto dorsis pallio
auersi uenientes oꝑiunt. nisi qd̾ bonis sub¬
ditis sic prepositorũ mala displicent. ut
tam̃ hec abaliis occultant: Oꝑimentũ
auersi deferunt quia diudicantes factũ
& uenerantes magisteriũ. nolunt uideri
tum apłorũ tenuit. nec ultimꝰ ingentib
credidit. uidit nuditatẽ patris. quia con¬
sensit innecẽ saluatoris. Post hec nũqauit
foras fr̃ib. ꝑeũ quippe manifestatũ ẽ qd̃
erat inprophia secretũ. idoq fit seruus
frũm suorum. Quid enĩ ẽ aliud hodie
gens ipsa nisi quȩdã scrinaria xp̃ianor.
baiulans legẽ & propħas ad testimonium
assertionis eccłiȩ. ut nos honoremꝰ ꝑsacra¬

Expanded text:
i rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem Christi transactam celebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram. Moraliter autem aversari dicimus quod reprobamus. Quid est ergo quod filii verenda patris superjecto dorsis pallio, aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operimentum aversi deferunt, quia dijudicantes factum et venerantes magisterium, nolunt videri tum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Domini Salvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus. Per eum quippe manifestum est, quod erat in prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodie gens ipsa, nisi quaedam scriniaria Christianorum, bajulans legem et prophetas, ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacra
Abbreviated transcription (Latin):
deceptor &r capiens homines ad mor¬
tẽ. Regnauit aũt oemarach hoc est
seleuco rege seleucia dicta ẽ. De illa derra
exiuit assur. & edificauit niniuen.
ce robooch urbẽ. De hac t̾ra assirio¬
rũ pullulauit imꝑiũ qui ex nomine
nin beli filii. ninũ condiderũt urbẽ
am tota ionȩ ꝑtinet propħia. Qd̾ aũt

Expanded text:
deceptor, et capiens homines ad mortem? Regnavit autem et in Arach, hoc est a exivit Assur, et aedificavit Niniven et Rohoboth civitatem. De hac terra, Assyriorum pullulavit imperium qui ex nomine Nini Beli filii, Ninum condiderunt urbem am tota Jonae pertinet prophetia. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
rã animã hominis. Quid ẽ dicere &e de
manu hominis frĩs. requirã animã ho¬
minis : Anomnẽ hominẽ frẽm omnis
hominis intelligi uoluit. scđm cogna¬
tionẽ ex uno ductã: Mistice aut̃ qd̾
dantur eis cuncta animalia inȩscam.
significat inconuocatione gentium
ad fidẽ ñ ẽẽ distantiã. sicut m illodis¬
co petro dicit᷑ macta &e manduca. uᵈ¬

Expanded text:
iram animam hominis. Quid est quod dicit, et de manu hominis fratris exquiram animam hominis? an omnem hominem fratrem omnis hominis intelligi voluit secundum cognationem ex uno ductam? Mystice autem quod dantur eis cuncta animalia in escam, significat in convocatione gentium ad fidem non esse distantiam, sicut in illo disco Petro dicitur, Macta et manduca.
Abbreviated transcription (Latin):
oe neptium. & phetrusim. & cheslum.
de quib egressi sunt philistiim ce cap¬
turim exceptis laabim ex quib libi¬
es postea nominati sunt qui prius
futhei uocabant᷑. & cheslium qui de¬
inceps philistiim appellati sunt. quos
nos corrupte palestinos dicimꝰ. Cȩtere¬
sex gentes ignode sunt nobis. quia
bello ethiopico subuersȩ. usq ad obli¬

Expanded text:
m, Neptuim, et Petrosim, et Cesloim, de quibus egressi sunt Philistiim, et Capturim. Exceptis Laabim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Futei vocabantur, et Cesloim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos non corrupte Palaestinos dicimus, caeterae gentes sex ignotae sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad obli
Abbreviated transcription (Latin):
patres ñ reges hominũ. s pastores pec¬
corum fuisse memorant᷑. Unde cũ noe
filiisq eius dñs post diluuiũ diceret.
crescite & multipli camini &e replete
terrã: subdidit. et terror ur̃ ac tremor
sit suꝑ cuncta animalia derre. Homo
quippe animalib irrationabilibus.
ñ ceteris hominib natura prelatꝰ ẽ:¬
est: ab equal uelle timeri. & tamen¬
necesse ẽ. ut rectores asubditis timean¬
tur. qͣndo abeis dm minime timeri
de prehendunt. ut humana saldẽ formi¬
dine metuant: qͥ diuina iudicia ñ for¬

Expanded text:
ges hominum quam pastores pecorum fuisse memorantur. Cum Noe Dominus filiisque ejus post diluvium diceret: Crescite et multiplicamini, et implete terram, subdidit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae . Homo quippe animalibus irrationabilibus, non autem caeteris hominibest ab equali velle timeri». Senecesse est, ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non for
Abbreviated transcription (Latin):
cum habent in hac uita electi. s cubitam
ueate retributionis ex parte habent inquan¬
cũ gaudia regni ꝑennis &e presentiã su con¬
aitonis possunt delideniis pregustare eel est¬
uus. Cuiꝰ etiã cubit ad impletione tunc be¬
atificant᷑: cui fuerit sermo quẽ om̃i electoꝵ
popto promisit infine fucurũ dicers deripi¬
am eũ &e glificabo cum. longitudine dierũ
Iad implebo eumr:et ostendã illi salutare meũ

Expanded text:
m habent in hac vita electi; sed cubitum beatae retributionis ex parte habent, in quantum gaudia regni perennis, et praesentiam sui Conditoris possunt desideriis praegustare coelestibus. Cujus etiam cubiti adimpletione tunc beatificantur, cum fuerit sermo, quem omni electorum populo promisit in fine futurum, dicens: Eripiam eum, et glorificabo eum, longitudine dierum adimplebo eum, et ostendam illi
Abbreviated transcription (Latin):
eniꝗd aiigere dm̃ extoto corde. coca aĩa
cota uirtute nr̃a precipim̃. Bene gͦ cabu¬
le quib erectis acstantib cab̾naculum
tione deo de seruiunt: ut ipsum anima
&e carne immortales acbeati inetnũ udere
mercant᷑. Qd u ipse cabule cubicos acsemis¬
sem inlatitudine habebant: plenus ile cu¬
bitus ꝑfectionẽ bone oꝑationis. dimiana
cubita qd̾ suꝑ ẽ inchoationẽ diuine osten¬
ait cogritionis. Dm̃ uͦ incerim fide cognos

Expanded text:
enim quod diligere Deum ex toto corde, tota anima, enim quod diligere Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute nostra praecipimnr . Bene ergo tabulae, quibus erectis ac stantibus tabernaculum tione Deo deserviunt, ut ipsum anima et carne immortales ac beati in aeternum videre mereantur. Quod vero ipsae tabulae cubitos ac semissem in latitudine habebant, plenus ille cubitus perfectionem bonae operationis, dimidium cubiti quod superest inchoationem divinae ostendit cog
Abbreviated transcription (Latin):
oemndcli. Songitudo tabulatũ alcitudo. eEt.
quraecem cubnitos habebat: quia sc̃ĩ docto
usꝑ obseruantiam de calogilegis ad ꝑfeclio¬
nem tendunt: quia pio ꝑceptione denarii
diurm inuinea xp̃i laborant: idẽ illa inten¬
cone uerbo doctrine insistunt: ut imaginẽ
inse sui conditoris ac regis qũa adam peccan¬
ĩ ꝑdiciert. ipso donante restaurent: ui no¬
men crus qd peccando amiserant recte uis¬
uendo recipiant. Solet nanq indenario:
regio nomen & imago contineri. S o hoc
eeo qd denarius nom̃ aeccpit quia de cẽ
numinis cõpleat᷑. statui future nr̃e bea¬
atudinis apte congruit: quȩ muera dei
& proximi dilectione ꝑficit᷑. Ds̃ nano
solet t̃nario sepe numero propt̃ eamque
ipse est. crinitatẽ figuiari. homo sepce¬
nario: quia copus ex quatuor nocissuniꝰ
habet᷑ elementis. Anine uͦ hocẽ interi¬
ois hominis substantia triplici solet in
setipturis dustantia cõpreheni. Hincẽ

Expanded text:
bernaculi. Longitudo tabularum altitudo est, bernaculi. Longitudo tabularum altitudo est, quae decem cubitos habebat: quia sancti doctores per observantiam decalogi legis ad perfectionem tendunt; quia pro perceptione denarii diurni in vinea Christi laborant, id est, illa intentione verbo doctrinae insistunt, ut imaginem in se sui conditoris ac regis, quam Adam peccante perdiderunt, ipso donante restaurent; ut ejus quod peccando amiserant, recte vivendo recipiant. Solet namque in denario regis nomen et imago contineri. Sed et hoc quod denarius ex eo nomen accipit, quia decem nummis compleatur, statui futurae nostrae beatitudinis apte congruit, quae in vera Dei et proximi dilectione perficitur. Deus namque solet ternario saepe numero, propter eam quae ipse est trinitatem, figurari: homo septenario, quia corpus ex quatuor notissimis habetur elementis. Animae vero, hoc est interioris hominis substantia, triplici solet in Scripturis distantia comprehendi. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
inuna isrłitica plebe latebat: shorũ ministe¬
rio adtotiꝰ orbis plemitudinẽ ꝑuenit. Quã¬
uis recte inladicudine tabularũ ipsaqͦq
dilacatio cordis scõrum ualet intelligi. ꝑ
quã mundũ despicere. atq ad appetenda
celestia solent sublimit̃ accendi. ꝑquam
ñ solum amicos indo. s etiam inimicos
gaudent diligere propt̃ dĩ. Spine ũ iurda
doquiũ saluatons. cure st hunꝰscli. dicutie
e uoluptates fallaces. S &e punctiones pee¬
atdoum non incongrue spinis assimilant᷑.
inc &e em̃ scriptum ẽ. quia spine nascan¬
urinmanib cemulenti. idẽ peccata in
auib stuiti. Quiag̾ predicatores sc̃i e apime¬
aonib seuitiorum ex purgare. et om̃ib mint¬
duicutis ac delecłationib ex uere studuerunt.
quatinus libera mence inamore derce pto¬
cim dulatari. atꝙ ad predicandum uerbẽ
ionge ladeq possent discuriene: recte dieit᷑.
qua de lignis spinarũ cabule sunt facte ca¬

Expanded text:
in una Israelitica plebe latebat; sed horum ministein una Israelitica plebe latebat; sed horum ministerio ad totius orbis plenitudinem pervenit. Quamvis recte in latitudine tabularum, ipsa quoque dilatatio cordis sanctorum valet intelligi, per quam mundum despicere, atque ad appetenda coelestia solent sublimiter accendi, per quam non solum amicos in Deo, sed etiagaudent diligere propter Deum. Spinae vero juxta eloquium Salvatoris curae sunt hujus saeculi divitiae et voluptates fallaces; sed et punctiones peccatorum non incongrue spinis assimilantur. Hinc etenim scriptum est, quia spinae nascantur in manibus temulenti : id est, peccata in operibus stulti. Quia ergo praedicatores sancti et a punctionibus se vitiorum expurgare, et omnibus mundi curis ab delectationibus exuere studuerunt, quatenus libera mente in amore Dei et proximi dilatari, atque ad praedicandum verbum longe lateque possent discurrere, recte dicitur, quia de lignis spinarum tabulae sunt factae ta
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacłi de lignis sethim: que singłe
denos cubitos in longitudine habebunt:
&e in latitudine singulas ac semissem. lig¬
na sechim dequib tabernaculũ fiebat im¬
pucribilis sunt nature eximii candoris
ac leuitatis: & ñ mulcum ab alba spinanͥ
tantũ magnicudine distantia. Unde et
icronimus ñ nũquã inlibrohebreorũ no¬
minũ s & in aliis opusculis suis sechim
absolute spinas int̾pretatus ẽ: uerbi gr̃a
abel sethim luctus spinarum. Non autẽ
facile hoc genus ligni nisi in desertis ara¬
bie ubi cabernaculum edificabat᷑ solet in¬
ueniri. Unde greci & latim int̃predes no¬
men ei aliud pret̃ hebreum ponere nequi¬
uerunt: ut pote ciniꝰ apud eos noticia nulla
erat: quanuis quidam qualitatẽ naturr eiꝰ
exprimere uolentes: ligna imputribilia
transtulerunt. Tabulegͦ tab̃nacłi apłos
eorumq successores. ꝑ quorũ sermonẽ eccłia pobẽ
dilacata ẽ. designant. Latitudo & eñi tabula¬
rũ: dilatatio ẽ fidei & sacramentorũ que priꝰ

Expanded text:
 de lignis sethim, quae singulae denos cubitos in longitudine habeant, et in latitudine singulos ac semissem. Ligna sethim de quibus tabernaculum fiebat imputribilis sunt naturae, eximii candoris ac levitatis: et non multum de alba spina, nisi tamen magnitudine, distantia. Unde et Hieronymus nonnunquam in lib. Hebraeorum Nominum, et in aliis opusculis suis, sethim absolute spinas interpretatus est. Verbi gratia, abel sethim, luctus spinarum. Non autem facile hoc genus ligni nisi in desertis Arabiae, ubi tabernaculum aedificabatur, solet inveniri. Unde Graeci vel Latini interpretes, nomen ei aliud praeter Hebraeum ponere nequiverunt: ut pote, cujus apud eos notitia nulla erat, quamvis quidam qualitatem naturae ejus exprimere volentes, ligna imputribilia transtulerunt. Tabulae ergo tabernaculi apostolos eorumque successores, per quorum sermonem Ecclesia per orbem dilatata est, designant. Latitudo etenim tabularum, dilatatio est fidei et sacramentorum, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. Quia nimirũ omnis electorũ uita una
cadẽq fide & caritate ad celestia tendit: inu¬
nũ eundẽq finẽ diuine uisionis ꝑuenit: in
una eadẽq uoce recti dogmatis omnis scorũ
predicatorũ sermo cõ cordat. Deͥisceret nanq
ab inuicẽ cõpago cabularũ: si qd̾ unusꝓpħa¬
aut apłs dixisset. hoc aliꝰ negaret. Uerũ quod
concors fabricam eccłie sermo diuinorũ elo¬
quiorũ erigit: profecto una om̃s tab̃nacłi
tabulas umctura cõpaginat. atq abinuicẽ
seiungi ñ sinit.

Expanded text:
nebit. Quia nimirum omnis electorum vita, nebit. Quia nimirum omnis electorum vita, eademque fide et charitate ad coelestia tendit, in unum eumdemque finem divinae visionis pervenit, in una eademque voce recti dogmatis, omnis sanctorum praedicatorum sermo concordat. Dehisceret namque ab invicem compago tabularum, si quod unus pus dixisset, hoc alius negaret. Verum quod concors fabricam Ecclesiae sermo divinorum eloquiorum erigit, profecto una omnes tabernaculi tabulas junctura compaginat, atque ab invicem sejungi non sinit
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ornatũ consũmauerit. iillo hominẽ
inprimordio creauerit. in illo genus humanũ
sua passione restaurauerit: uel quia sex sunt
etates scłihuiꝰ inquib oportet nos bonis oꝑib
ꝑfici: ut ad et̃nam requiem infuturo & resur¬
rectionis głã ꝑuenire possimus. Nam qd̾ rur¬
sus alie due tabule exceptis sex primis inan¬
gulis iubent᷑ erigi postergũ cab̾naculi. que
uementes aborientali plaga parietes excipi¬
ant. & occidentalis plage parieti coniungant:
ad remunerationẽ future ꝑtinet uite: que post
labores & tempora scłi huiꝰ sccutura est. Quod
bifarie diuidit᷑. Insabbatismũ scilicet. hoc est
requiem animarũ sc̃arum post absolutionẽ
corporũ: & ingłam resurrectionis incorrupti¬
bilium receptione corporũ. Que utraq por¬
cio remunerationis. utriq popło cõmunis
nullo unquã fine t̾minat᷑. Bene aũt de eis¬
dem tabulis subinfert᷑. Eruntq comuncte
adeorsũ usq sursum: & una om̃s cõpago reti¬

Expanded text:
mundi ornatum consummaverit, in illo hominem in primordio creaverit, in illo genus humanum sua passione restauraverit; vel quia sex sunt aetates saeculi hujus, in quibus oportet nos bonis operibus perfici, ut ad aeternam requiem in futuro et resurrectionis gloriam, pervenire possimus. Nam quod rursum aliae duae tabulae exceptis sex primis in angulis jubentur erigi post tergum tabernaculi, quae venientes ab orientali plaga parietes excipiant, et occidentalis plagae parieti conjungantur, ad remunerationem futurae pertinet vitae quae post labores et tempora saeculi hujus secutura est. Quod bifarie dividitur, in sabbatismum scilicet, hoc est requiem animarum sanctarum post absolutionem corporum, et in gloriam resurrectionis incorruptibilium receptionem corporum. Quae utraque portio remunerationis, utrique populo communis, nullo unquam fine terminatur. Bene autem de eisdem tabulis subinfertur: Eruntque conjunctae a deorsum usque sursum: et una omnes compago reti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ decem multiplicant᷑ ut tricenarius nume¬
rus impleat᷑: dũ uirtutib mentis oꝑa bo¬
na iungunt᷑ qͤ de calogo legis continentur.
nequis sibi fidẽ spem & dilectionẽ indm̃
abq oꝑm executione pucet sufficere posse.
Qd łi numerus cabularũ uicenariꝰ est.& hoc

Expanded text:
per decem multiplicantur, ut tricenarius numeper decem multiplicantur, ut tricenarius numerus impleatur, dum virtutibus mentis opera bona junguntur, quae decalogo legis continentur, ne quis sibi fidem, spem et dilectionem in Deum absque operum executione putet sufficere posse. Quod vero numerus tabular
Abbreviated transcription (Latin):
rictis inconcussi firma stabilitas ostendit.
Quia nimirũ humilitas cordis scõrum qua
sibi alterutrũ federant᷑. foris hominib uidi
non pot̃. s quid intus oꝑet᷑. ex ipso sce eccłie¬
pacatissimo statu palam hominib padet.
Qd̃ aut̃ iubet᷑ duas intabulis singłis incastia¬
curas fieri. hoc ẽ inutioq latere illdeũ. du¬
plicit̃ accipi ꝑfigurã podest: ut & inꝑsperis
simul atq ad uersis. inuiolata erga fr̃s iura
longitudo cab̾naculispecialit̃ non exprimitꝰ:
s exeo innuit᷑ qd̾ parietes eiꝰ ex tabulis .xx. cõ¬
pact ẽẽnt: & he singłe singłos cubitos acsemis¬
sem laticudinis habuisse ꝑhibent᷑. Uiginti nãq
cubiti & uiciessemiᷤcubiti.xxx. cubitorũ sũmã
cõplebunt. Quã fuisse tab̃nacłi longitudinẽ.
etiam iosephus scribit. Et bene hoc numero
tab̃nacłi longitudo cõprehendit᷑: quia cresst̃
un tutes in quib principalit̃ omnis sc̃e eccłie
ꝑfectio ꝯsistit: uidł fides. spes. & caritas. Que

Expanded text:
rietis inconcussi firma stabilitas ostendit: quia nimirum humilitas cordis sanctorum, qua sibi alterutrum foederantur, foris hominibus videri non potespacatissimo statu palam omnibus patet. Quod autem jubet duas in tabulis singulis incastraturas fieri, hoc est in utroque latere illarum, dupliciter accipi per figuram potest: ut et in prosperis simul atque adversis inviolata erga fratres julongitudo tabernaculi specialiter non exprimitur, sed ex eo innuitur quod parietes ejus ex tabulis viginti compacti essent; et hae singulae singulos cubitos ac semissem latitudinis habuisse perhibentur. Viginti namque cubiti et vities semis cubiti, triginta cubitorum summam complebunt: quam fuisse tabernaculi longitudinem etiam Josephus scribit. Et bene hoc numero tabernaculi longitudo comprehenditur: quia tres sunt virtutes in quibus principaliter omnis sanctae Ecclesiae perfectio consistit, videlicet fides, spes et charitas: quae
Abbreviated transcription (French):
ie madr. Hes de liccere cextu iosepbus aoerũ
utruas inse parietem recipiens e dificiũ calo¬
nac lio s onsumat: recte adimplet one toui
raec la nuerialis c̃celie que cũ fine buiꝰ mun¬
di ꝑficitur de signat: ad quaeisq fides ce opa¬
cio reetautiusq dopui ꝑseueratura. quos
xmin longiudio parietis ꝑtingiee. ede
ceeraionet uclante tempus aince ncatnst¬

Expanded text:
etur. Haec de litterae textu Josephus. Verum utrumque in se parietem recipiens, aedificium tabernaculi consummat; recte adimpletionem totius sanctae universalis Ecclesiae, quae cum fine hujus mundi perficitur, designat, ad quam usque fides et operatio recta utriusque populi perseveratura, quasi gemini longitudo parietis pertingit. Neest, vel ante tempus dominicae incarnat
Abbreviated transcription (Latin):
ca quinq libris. grã aũt & ueritas noui testam̃¬
ti quatuorsc̃i euangłii uoluminibr cõprehen¬
sa ẽ.merito scidoctores uicenario numero ex¬
primunt᷑: quia miro ueritati consensu & re¬
uclata atq cõpleta ieuangłio legis archana
manifestant: & prefigurata fuisse inlege euan¬
głii sacram̃ta declarant. Bases auĩ quib ta¬
bule sustentabant᷑ uerba sunt & librilegio
ac propħarũ. quib apłi et euangłiste ea que
seripsere ac predicauere uera ẽẽ ac diuina pro¬
babant. Unde ẽ illud ĩ euanglio sepissime repe¬
titũ: tunc adimpletum ẽ qd dictũ est ꝑ pro¬
pħam. & hoc aũt cotũ factum ẽ. ut adimple¬
rẽtur scripture propharũ. Eapłs petrus de
dño destimoniũ ꝑhibensadiccit. & habemꝰ
firmiorẽ piopħicũ.. sermonẽ. cuibene facitĩ
attendentes. Bene aut singłis tabulis bineba¬
ses sub ponunt᷑. ut consensus propħice attesta¬
ne suffultis anglis tota recte &e indeclinabilit̃

Expanded text:
veritas Novi Testamenti quatuor sancti Evangelii voluminibus comprehensa est, merito sancti doctores, vicenario numero exprimuntur, quia miro veritatis consensu, et revelata atque completa in Evangelio legis arcana manifestant, et praefigurata fuisse in lege Evangelii sacramenta declarant. Bases autem quibus tabulae sustentabantur, verba sunt et libri legis ac prophetarum, quibus apostoli et Evangelistae ea quae scripsere ac praedicavere, vera esse ac divina probabant. Unde est illud in Evangelio saepissime repetitum: Tunc adimpletum est, quod dictum est per prophetam; et, Hoc autem totum factum est, ut adimplerentur scriDomino testimonium perhibens adjecit: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes . Bene autem singulis tabulis binae bases supponuntur, ut consensus propheticae attestane suffultis angulis, tota recte et indeclinabiliter