comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ cius plenus ẽ copia. S plenus ẽ t̃ra. et in¬
anis iusticie. Aduerte t̾ra. quid audiat ille pau¬
ꝑ. Noli timere cum diues factus fuerit homo:
neq eũ multiplicata fuerit gła domus eius.
Qm̃ ñ cũ morietur accipiet ea. Tene tu pauꝑ. qͦd
non dimittas moriens: et quod acquiras inet̃¬
num uiuens. Tene iusticiam. Non te pęniteat.
Contristaris quia int̾ra pauꝑ estuꝰ Pauꝑ hic
fuit qui cereauit t̃ram. Consolatur te dñs tuus:
mus: cum quo concordia possidenda ẽ. Dixi
eum non auarũ: et forte inuenio auarũ. Auarꝰ
est. s nos uult habere. nos uult acquirere.
ꝓ nobis tantũ prȩciũ dedit. ipsum se. Nichil
ad hoc precium addipotest. Dedit p̃ciũ seip¬
sum: et factus ẽ redemptornr̃. Non enĩ sic se
et ipsum possideret. Dedit se morti: occidens
mortem. Morte quippe sua mortem occidit.
non morte occisus ẽ. Et occisa morte. libera¬
uit nos amorte. Uiuebat enim morientibus

Expanded text:
frater ejus plenus est copia. Sed plenus est terra, et infrater ejus plenus est copia. Sed plenus est terra, et inanis justitiae. Adverte terra, quid audiat ille pauper. Noli timere, cum dives factus fuerit homo, neque cum multiplicata fuerit gloria domus ejus: quoniam cum morietur, non accipiet ea . Tene tu pauper quod non dimittas moriens, et quod acquiras in aeternum vivens. Tene justitiam, non te poeniteat. Contristaris quia in terra pauper es tu? Pauper hic fuit qui creavit terram. Consolatur te Dominus Deus tuus, mus, cum quo concordia possidenda est. Dixi eum non avarum, et forte invenio avarum. Avarus est: sed nos vult habere, nos vult acquirere. Pro nobis tantum pretium dedit se ipsum: nihil ad hoc pretium addi potest. Dedit pretium se ipsum, et factus est Redemptor noster. Non enim sic se et ipsum possideret. Dedit se morti, occidens mortem. Morte quippe sua mortem occidit, non morte occisus est; et morte occisa, liberavit nos a morte. Vivebat enim morientibus
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ opimandȩ. et exaggerandȩ oꝑam impendit.
et inpossessione sua uult habere unitatem.
qui cum fr̃e suo possedit diuisionẽ: Bona ẽ
ista possessio. Cuius ẽ: Nr̃ã ẽ. Magna possessio.
Sic dici solet. Totatua ẽ fr̃: Non. Fabeohic
consortẽ. S si uult ds̃. uendet michi pardẽ suã.
Adulator respondet. faciet deus. Quid faciet
ds̃: Ut p̃matur uicinus: et pardem suã uen¬
dat uicino. faciet ds̃. bene cogitas. Compleat
tibi ds̃. Qm̃ laudatur peccator in desideriis
animȩ suȩ: et qui iniqua gerit benedicitur.
Quid tam iniquum. quam uelle ditescere alte¬
rius pauꝑcate: Et tamen abundat hoc: qui
iniquagerit benedicit᷑. et forte p̃ualuit. et
forte p̃ssit. et opp̃ssit. torsit et extorsit: non quẽ¬
cunq consortem. sed forsitan fr̃em. Melius ẽ. ut
ego emam. quam extraneus. Et ille facile opp̃s¬
sussi ẽ iustus habet consolationem: audiat scͥp¬
turam quam mͦ audiuit. Ille laborat inopia:

Expanded text:
suae opimandae et exaggerandae operam impendit, suae opimandae et exaggerandae operam impendit, et in possessione sua vult habere unitatem, qui cum fratre suo possidet divisionem? Bona est ista possessio, cujus est? Nostra est. Magna possessio! Sic dici solet. Tota tua est, frater? Non; habeo hic consortem: sed si vult Deus, vendet mihi partem suam. Adulator respondet, Faciat Deus. Quid faciat Deus? Ut opprimatur vicinus, et partem suam vendat vicino. Faciat Deus: bene cogitas, compleat tibi Deus. Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Quid tam iniquum, quam velle ditescere alterius paupertate? Et tamen abundat hoc: qui iniqua gerit, benedicitur; et forte praevaluit, et forte pressit et oppressit, torsit et extorsit, non quemcumque consortem, sed forsitan fratrem. Melius est ut ego emam, quam extraneus. Et ille facile oppressus, si est justus, habet consolationem. Audiat Scripturam, quam modo audivit. Ille laborat inopia,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cȩlorum. Dictum gͦ de apłis: dictum
de annuntiatorib ueritatis. nde sequit᷑.
In omnẽ t̾ram exiuit sonus eoꝵ: et infines
orbis t̾re uerba eoꝵ. Non sunt loquele neq
sermones: quorum non audiant᷑ uoces eoꝵ
implente et donante spũ scõ linguis om¬
niũ gentiũ. Inde dictum. Non funt loquelȩ neq
sermones: quorum non audiant᷑ uoces eoꝵ. Et qr
inde missi sunt ad p̃dicationẽ ȩuangłi ꝑ omnes
gentes: in omnẽ t̾ram exiit sonus eorũ. et infi¬
nes orbis t̾re uerba eoꝵ. Quorum: Cȩlorum. Qͥ¬
bus recte dicit᷑. Celum es: et in cęlum ibis. Sic
uolunt eẽ concordes: non ament t̾ram. S si
uolunt ñ amare t̃ram: non sint t̾ra. Quȩrant
possessionem. quȩ diuidi non potest: et semꝑ
concordes erunt. Unde inter fr̃s. discordia:
unde ꝑturbatio pietatis: Unde unus uterꝰ
et non unus animus. nisi dum curuat᷑ anima
eoꝵ. et pardem suam quisq respicit. et parti

Expanded text:
nisi coelorum. Dictum ergo de Apostolis, dictum nisi coelorum. Dictum ergo de Apostolis, dictum de annuntiatoribus veritatis. Unde sequitur, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . implente et donante Spiritu sancto, linguis omnium gentium. Inde dictum, Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Et quia inde missi sunt ad praedicationem Evangelii per omnes gentes, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quorum? Coelorum, quibus recte dicitvolunt esse concordes, non ament terram. Sed si volunt non amare terram, non sint terra. Quaerant possessionem quae dividi non potest, et semper concordes erunt. Unde inter fratres discordia? unde perturbatio pietatis? unde unus uterus, et non unus animus, nisi dum curvatur anima eorum, et partem suam quisque respicit, et parti
Abbreviated transcription (Latin):
mis custodit᷑. Beati qui inse ipsis amplectun¬
tur: qͦd etiam in aliis laudare coguntur. Nulli
fr̃s ñ laudant concordantes fr̃s. Et unde fr̃s
concordes esse difficile ẽ: Quia litigant de¬
t̾ra. Quare litigant de terra: Quia uolunt
ẽẽ t̾ra. Audiuit enĩ abinitio peccator homo:
t̃ra es et int̾ram ibis. Unde discutiamus. et
ꝑscrutemur uocem: quam iustus debet au¬
dire a contrario. Si enimrecte dictũ ẽ pecca¬
tori t̾ra es. et in t̃ram ibis:cur non dicatur et¬
et iusto. cȩlum es. et in cęlum ibis: Aut non
sunt iusticęli: cum de euanglistis aꝑtissime
quia de ipsis dictum ẽ.: consequentia satis
edocent. Et oꝑa inquit manus eiꝰ annunti¬
at firmam̃tũ. Quos dixit celos: ipsos dixit
firmamentũ. Dies diei eructat uerbũ. et
nox nocti annuntiat scientiam. Non sunt
loquelȩ neq sermones: quorum ñ audiant᷑
uoces eoꝵ. Queris quorum: et non inuenies

Expanded text:
mis custoditur. Beati qui in se ipsis amplectunmis custoditur. Beati qui in se ipsis amplectuntur, quod etiam in aliis laudare coguntur. Nulli fratres non laudant concordantes fratres. Et unde fratres concordes esse difficile est? Quia litigant de terra, quia volunt esse terra. Audivit enim ab initio peccator homo, Terra es, et in terram ibis . Unde discutiamus et perscrutemur vocem, quam justus debet audire a contrario. Si enim recte dictum est peccatori, Terra es, et in terram ibis; recte dicitur justo, Coelum es, et in coelum ibis. Aut non sunt justi coeli, cum de Evangelistis apertissime quia de ipsis dictum est, consequentia satis edocent. Et opera, inquit, manuum ejus annuntiat firmamentum. Quos dixit coelos, ipsos dixit firmamentum. Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam. Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Quaeris quorum, et non invenis
Abbreviated transcription (Latin):
Noli ista sꝑnere: non tibi incredibilia uide¬
antur: et sic fidem posside cum proximo.
Hȩc est enim pauꝑtas eius. Quid ẽ autẽ ut
et bonis eiꝰ ꝑfruaris: Audi quia hoc uoluit.
audi quia ideo in pauꝑtate adte uenit. Audi
uocem pauꝑis propt̃ te : dñi dei tui ditantis
te. Uide quomodo bonis eius ꝑfruaris. si
fidem cum eo inpauꝑtate seruaueris. Pat̃
inquit. uolo ut ubi egosũ: et ipsi sint me¬
ctio diuinoꝵ eloquioꝵ. de libro
qui appellatur ȩccłasticus. cõmen¬
dauit nobis tria quedam excellentia. et con¬
sideratione dignissima. Concordiam fr̃m. et
amorem ꝓximorum. et uir ũ ac mulierẽ sibi
consentientes. Bona hȩc sunt plane iocunda.
et laudabilia in rebus humanis: s indiui¬
nis reb. multo potentiora. Quis ẽ enĩ qui ñ
congaudeat concordib fr̃ĩb: Et quod do¬
lendum ẽ. in rebus humanis: tam magna
res. rara ẽ res. Ab omnib laudat᷑: a paucissi¬

Expanded text:
noli ista spernere, non tibi incredibilia videnoli ista spernere, non tibi incredibilia videantur; et sic fidem posside cum proximo. Haec est enim paupertas ejus. Quid est autem, Ut et bonis ejus perfruaris? Audi, quia hoc voluit; audi, quia ideo in paupertate ad te venit; audi vocem pauperis propter te Domini Dei tui ditantis te: vide quomodo bonis ejus perfruaris, si fidem cum eo in paupertate servaveris. Pater, inquit, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mectio divinorum eloquiorum, de libro qui appellatur Ecclesiasticus, commendavit nobis tria quaedam excellentia et consideratione dignissima, concordiam fratrum, et amorem proximorum, et virum ac mulierem sibi consentientes. Bona haec sunt plane, jucunda et laudabilia in rebus humanis; sed in divinis rebus multo potentiora. Quis est enim qui non congaudet concordibus fratribus? Et quod dolendum est, in rebus humanis tam magna res rara est: res ab omnibus laudatur, a paucissi
Abbreviated transcription (Latin):
accipe nom̃ xp̃i. et humilis accipe. Humił
enim congruis humili: altum humilis capis.
Humilis accipe. et intellige proximũ. Pro¬
pe ẽ enim dñs his qui obtriuerunt cor. Ut
dicas inoratione tua. Sicut proximũ sic̃
frẽm nr̃m. ita complacebam. Unum gͦ u̾bũ.
quod ꝓpħa addidit. proximũ nominans.
Propħica enim locutio. aliquantum fuerat
tegenda sacramentiuelamie: ut desiderabi¬
lius quęreret᷑. ut suauius inueniret᷑. Ubi gͦ
ille proximum nominauit. tu xp̃m noĩa:
uide currentẽ liquidam illam sententiã.
et tanquam de fonte ueritatis irrigantem
sitim tuam. Fidem posside cũ proximo in
pauꝑtate ipsius: ut et bonis ipsius ꝑfrua¬
ris. Quid ẽ fidem posside cum xp̃o: In eo
qͦd ꝓpter te homo factus ẽ. in eo qͦd de uir¬
gine natus ẽ. in eo qͦd accepit contume¬
lias. quod flagellatus ẽ. quod ligno suspen¬
sus. quod lancea uulneratꝰ. quod sepultꝰ

Expanded text:
accipe nomen Christi, et humilis accipe. Humilis accipe nomen Christi, et humilis accipe. Humilis enim congruis humili, altum humilis cupis: humilis accipe, et intellige proximum. Prope est enim Dominus his qui obtriverunt cor: ut dicas in oratione tua, sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Unum ergo verbum, quod Propheta addidit, proximum nominans; prophetica enim locutio aliquantum fuerat tegenda sacramenti velamine, ut desiderabilius quaereretur, ut suavius inveniretur. Ubi ergo ille proximum nominavit, tu Christum nomina; vide currentem liquidam sententiam, et tanquam de fonte veritatis irrigantem sitim tuam. Fidem posside cum Christo in paupertate ipsius, ut et bonis ipsius perfruaris. Quid est, Fidem posside cum Christo? In eo quod propter te homo factus est, in eo quod de virgine natus est, in eo quod accepit contumelias, quod flagellatus est, quod ligno suspensus, quod lancea vulneratus, quod sepultus:
Abbreviated transcription (Latin):
hyeme esuriuit estate. Ueruntamen dic̃
tibi dominus tuus: de quo utiq ñ dubi¬
sum. cum diues essem. Quia cum informadĩ
esset quid illa forma diuitius. non rapinã
arbitratus ẽ eẽ equalis dõ: s semet ipsum
exinaniuit. formam serui accipiens. Quid
forma dei diuitius: quid forma serui pau¬
ꝑius: Insimilitudine hominũ factus. ha¬
bitu inuentus ut homo. humili auit se¬
met ipsum. factus obediens usq ad mor¬
tem. mortem autẽ crueis. Adde adhue.
Sitiit ineruce. Accepit potum. non amiseran e¬
te. s ab insultande. Et bibit acetum in mor¬
te. fons uitȩ. Noli sꝑnere. noli contemnere:
noli dicere. gͦ ds̃ ms̃. homofactus ẽ. gͦ ds̃
ms̃ occisus ẽ. crucifixus ẽ etiam: Plane ita.
crucifixus ẽ. Pauꝑtas cius tibi commñdatur.
Longe ate fuit: ꝓpinquauit tibi pauꝑtate.
fidem posside cum proximo inpauꝑtate ip¬
sius. Certe hic nusquam uacillat. nusqũa
caligat illa sententia: ꝓnomine proximi.

Expanded text:
hieme, esurivit aestate. Verumtamen dicit hieme, esurivit aestate. Verumtamen dicit tibi Dominus tuus, de quo utique non dubipauper, cum dives essem. Qui cum in forma Dei esset, quid illa forma ditius? non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, quid forma Dei ditius? quid forma servi pauperius? in similitudinem hominum factus, habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Adde adhuc: sitiit in cruce, accepit potum, non a miserante, sed ab insultante; et bibit acetum in morte fons vitae. Noli aspernari, noli contemnere, noli dicere: Ergo Deus meus homo factus est? Ergo Deus meus occisus est, crucifixus est? Etiam, plane, ita, crucifixus est. Paupertas ejus tibi commendatur. Longe a te fuit: propinquavit tibi paupertate. Fidem posside cum proximo tuo in paupertate ipsius. Certe hic nusquam vacillat, nusquam caligat ista sententia. Pro nomine proximi,
Abbreviated transcription (Latin):
que iusticia uocat lucra. Ipsa sunt in thesau¬
ris dei. Nolite contemnere pauꝑes ñ haben¬
tes quo redeant:non habentes quo intrent.
quo frustra recipi optabitis sicut diues ille.
si non eos nunc in ur̃a receꝑitis: quia qui reci¬
pit iustum in nomine iusti. mercedem iusti
accipiet. Qui ꝓpħam recipit in nomine ꝓ¬
phetȩ. mercedem ꝓpħe accipiet. Et qͥ dede¬
rit uni exminimis meis calicem aquȩ frigi¬
de.tantum innomine discipłi:amen dico
uobis. non ꝑdet mercedem suã.fidem qͥp¬
ipse. qui cum diues eẽt. pauꝑ factus ẽ. Expo¬
nit tibi melius et solidius istam sententiã.
Nam forte de illo pauꝑe quem suscepisti indo¬
mũ tuam. dubitat aliquando et hesitat a¬
nimus tuus. utrum uerax homo sit: an
forte fallax. simulator. hypocrita. Titubat
animus infacienda misericordia: qm̃ cor
fac et cum malo: ut ꝑuenias et ad bonũ.
Qui timuit ne semina sua inuias. inspi¬
nas. in lapides caderent:piger seminare

Expanded text:
quae justitia vocat lucra: ipsa sunt in thesauquae justitia vocat lucra: ipsa sunt in thesauris Dei. Nolite contemnere pauperes, non habentes quo redeant, non habentes quo intrent. quo frustra recipi optabitis, sicut dives ille, si non eos nunc in vestra receperitis: quia, Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: qui prophetam recipit in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui dederit uni ex minimis meis calicem aquae frigidae tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam . Fidem quoipse qui cum dives esset, pauper factus est: exponit tibi melius et solidius istam sententiam. Nam forte de illo paupere quem suscepisti in domum tuam, dubitat aliquantum et haesitat animus tuus, utrum verax homo sit, an forte fallax simulator hypocrita: titubat animus in facienda misericordia, quoniam cor t cum malo, ut pervenias et ad bonum. Qui timuit ne bona sua semina in vias, in spinas, in lapides caderent, piger seminare
Abbreviated transcription (Latin):
bas: Noluistigͦ fidem possidere cum proxi¬
mo inpauꝑtate eiꝰ: modo non frueris bonis
eius. Irrisisti enĩ quando audisti. fidem
posside cum proximo in pauꝑtate ipsius:
ut et bonis eius ꝑfruaris. Modo uides lon¬
ge bona eius: et non cum eopossides. Uent᷑a
enim erant illa bona. uentura inuisibilider:
Quando enim non uidebant᷑ credenda erant
ne quando uiderent᷑ remaneret tibi dolere
michi uidet᷑ eliquata ẽ. ista sententia. Indelli¬
genda quippe ẽ xp̃iane a xp̃ianis. Nec sic pos¬
sideamus fidem cum proximo pauꝑe. ut di¬
uitias ei uenturas temporalit speremus:
et ad eas cum illo possidendas. fidem nr̃a
seruemus. Nonsic omino. non sic. S qͦmͦ
nisi scd̾m p̃ceptum domini nr̃i facite uobis
amicos de mamona iniquitatis: ut et ipsi
recipiant uos in cabnacula et̃na: Sunt
hic enimpauꝑes non habentes tabnacła. u¬
bi uos ipsi recipiant. Facite eos amicos de
mamona iniquitatis: id est de lueris. que
iniquitas uocat lucra. Sunt enim de lucra.

Expanded text:
luisti ergo fidem possidere cum proximo in paupertate ejus; modo frueris bonis ejus? Irrisisti eum, quando audisti, Fidem posside cum proximo in paupertate ipsius, ut et bonis ejus perfruaris. Modo vides longe bona ejus, et non cum eo possides. Ventura enim erant illa bona, ventura invisibiliter. Quando enim non videbantur, credenda erant, ne quando videntur, remaneret tibi dolere mihi videtur, eliquata est ista sententia. Intelligenda est quippe christiane a Christianis; nec sic possideamus fidem cum proximo paupere, ut divitias ei venturas temporaliter speremus, et ad eas cum illo possidendas fidem nostram servemus. Non sic omnino, non sic. Sed quomodo, nisi secundum praeceptum Domini nostri: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna ? Sunt hic enim pauperes non habentes tabernacula, ubi nos ipsi recipiant. Facite eos amicos de mammona iniquitatis, id est, de lucris quae iniquitas vocat lucra. Sunt enim lucra,
Abbreviated transcription (Latin):
ris quia dixit. facile tribuant. cõmuni¬
cent. Audi qͦd sequit᷑ Exspecta: noli contͣ
me claudere ostium.nec aditum cordis
tui. Exspecta. Uis nosse facile tribuant.
communicent. quia non ꝑdes. et hoc so¬
lum ñ ꝑdes: Thesaurizent inquit sibi fun¬
damentũ bonum infuturũ. ut app̃hendañ
ueram uitam. Ista gͦ que te delectat. falsa
uita ẽ. Quasi in somnis hic uiuis. Si qͣsi
in somnis hic uiuis: euigilaturꝰ es quan¬
domorieris. & sic nichil habesinuenire
in manib tuis: quomͦ si mendicꝰ dormi¬
at. et in somnis illi ueniat hereditas. Ni¬
chil illo felicius ante quam surgat. Uidet
se in somnis tractare uestes egregias. p̃¬
ciosa uasa.aurea et argentea. intrare in
amenissima et amplissima p̃dia: obseqͥ
sibi magnas familias. Euigilat: et plo¬
rat. Et quomͦ euigilans accusat homi¬
nem. qui se expoliauit:sic ille accusat
qui eũ excitauit. Aꝑtissime hinc locutꝰ
ẽpsalmus. Dormierunt inquit somnũ

Expanded text:
ris, quia dixit, Facile tribuant, communiris, quia dixit, Facile tribuant, communicent. Audi quod sequitur. Exspecta, noli contra me claudere ostium, nec aditum cordis tui; exspecta. Vis nosse, Facile tribuant, communicent, quia non perdes, et hoc solum non perdes? Thesaurizent, inquit, sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam. Ista ergo quae te delectat, falsa vita est: quasi in somnis hic vivis. Si quasi in somnis hic vivis, evigilaturus es quando morieris, et sic nihil habes invenire in manibus tuis. Quomodo si mendicus dormiat, et in somnis illi veniat haereditas; nihil illo felicius antequam surgat. Videt se in somnis tractare manibus vestes egregias, pretiosa vasa aurea et argentea, intrare in amoenissima et amplissima praedia, obsequi sibi magnas familias: evigilat, et plorat. Et quomodo vigilans accusat hominem qui illum exspoliavit, sic ille accusat qui illum excitavit. Apertissime hinc locutus est Psalmus: Dormierunt, inquit, somnum
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑe: istud uicium tolle. Neq saꝑe inincer¬
to diuitiarum: tolle et hoc uicium. Cũ ab¬
incerto diuitiarum. S ubi sperent: In de¬
um uiuum: qui p̃stat nob omnia abundan¬
terad fruendũ. Mundum p̃stat ds̃ pauꝑi:
p̃stat et diuiti. Nunqͥd quia diues ẽ. duos
uentres impleturus est: Attendite et uidete:
qm̃ de datis dei. pauꝑes saturati dormiunt.
Qui pascit uos: pascit et illos ꝑuos. Ergo nͦ
fiat. Diuites estote. qui illam habetis.S
ubi diuites: In oꝑib bonis. Facile inquit
tribuant cõmunicent.Hic iam auaricia¬
sinum contrahit. Sequentia audi. facile
tribuant. cõmunicent. Uelutiaqua frigi¬
da ꝑfundit᷑. rigescit. stringit sinum. et di¬
cit. Non do laboresmeos. Infelix. ꝑdere uis
labores tuos.Ecce morieris: et qui nicħ
huc attulisti. nichil hinc podes auferre.
Cum nichil abstuleris: nonne ꝑdidisti labo¬
res tuos: Audigͦ consilium dĩ. Non t̾rea¬

Expanded text:
sapere: istud vitium tolle. Neque sperare in incersapere: istud vitium tolle. Neque sperare in incerto divitiarum: tolle et hoc vitium. Cum abincerto divitiarum. Sed ubi sperent? In Deo vivo qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Mundum praestat Deus pauperi, praestat et diviti. Numquid quia dives est, duos ventres impleturus est? Attendite, et videte quoniam de datis Dei pauperes saturati dormiunt. Qui pascit vos, pascit et illos per vos. CAPUTfiat. Divites estote, qui illam habetis. Sed ubi divites? In operibus bonis. Facile, inquit, tribuant, communicent. Hic jam avaritia contrahit se, quando audit, Facile tribuant, communicent: veluti aqua frigida perfunditur, rigescit, stringit sinum, et dicit, Non perdo labores meos. Infelix, perdere non vis labores tuos? Ecce morieris, et qui nihil huc attulisti, nihil hinc potes auferre: cum nihil abstuleris, nonne perdidisti omnes labores tuos? Audi ergo consilium Dei. Non terrea
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Parum ẽ tͥ quod de alieno manducas:
Discumbe ubicunq. et manduca. Dicturꝰ
es de meo. Audi apłm. Nichil intulimꝰ in hẽ
mundũ. Ad mundũ uenisti: plenam m̃sam
inuenisti. s dñi ẽ terra et plenitudo eius.
dixit qui diuites sunt: s qui uolunt diuites
fieri. Cupiditates accusauit: non facultates.
Qui uolunt diuites fieri. incidunt intemp¬
tationem. et desideria multa. et noxia: quȩ
mergunt homines. in intcritum et ꝑditionẽ.
Pecunia delectat. Ista non times: Bona resẽ
pecunia:bona res ẽ magna pecunia. Inci
tionem. Et adhuc surdus es: Interitũ et ꝑ¬
ditionẽ non times: Sic ds̃ tonat. et stertis:
silium dedit apłs. Prxcipe inquit diuitibꝰ
huiꝰ scłi. non suꝑbe saꝑe. Termis diuitiarũ
ẽ suꝑbia. Difficile ẽ. ut nonsit suꝑbus. qui
diues ẽ. Tolle suꝑbiam: diuitiȩ ñ nocebunt.
S attende quid in de facere debeas: ne ua¬
cet apud te quod largitus ẽ ds̃. Non suꝑbe

Expanded text:
dum. Parum est tibi quia de alieno manducas? dum. Parum est tibi quia de alieno manducas? Discumbe ubicumque, et manduca. Dicturus es, De meo. Audi Apostolum: Nihil intulimus in hunc mundum. Ad mundum venisti, plenam mensam invenisti. Sed Domini est terra et plenitudo ejus dixit, Qui divites sunt; sed, Qui volunt divites fieri: cupiditates accusavit, non facultates. Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et desideria multa stulta et noxia, quae mergunt homines in interitum et perditionem. Pecunia delectat, ista non times? Bona res est pecunia, bona res est magna pecunia. Incidritum et perditionem. Et adhuc surdus es? Interitum et perditionem non times? Sic Deus tonat, et stertis? silium dedit Apostolus: Praecipe, inquit, divitibus hujus mundi non superbe sapere. Vermis divitiarum superbia est. Difficile est ut non sit superbus, qui dives est. Tolle superbiam, divitiae non nocebunt. Sed attende quid inde facere debeas, ne vacet apud te quod largitus est Deus. Non superbe
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ne tardes conuerti ad dm̃: ne¬
q differas de die in diem. Subito
enim ueniet ira eius: et intempo¬
re uindictȩ disꝑdette. Promisit tͥ. qm̃ quo¬
die conuersus fueris. obliuiscit᷑ malicie tuȩ
p̾terite: s nunquid uitã crastinidiei ꝓmi¬
sit tibi: An forte non tibi illam ꝓmisit ds̃.
et ꝓmisit tͥ illã mathematicus: ut damnet
et te et illum ds̃: Dic̃ mortis incertum salu¬
brit consticuit ds̃. Diem ultimũ suũ qͥsq
salubrit̃ cogitet. Miscdia dĩ ẽ. qͦd nescit ho¬
mo. quando moriatur. Latet ultimus dies.
illecebre circumquaq blandiunt᷑. Dele¬
ctat pecuniȩ magnitudo: delectat hono¬
ris fulgor: delectat potentie t̃ror. Delectãi
ista. s audiat᷑ apłs. Nichil intulimus in bunc
mundum:sed nec auferre quid possumus.
Honorte debet querere. non tuipsũ. Debes
enim in loco humiliori discumbere: ut qͥ te
inuitauit faciat te ad honoratiorem locum
ascendere. Si autem noluerit: ubi recumbis
manduca: quia nichil indulistim hunc mun¬

Expanded text:
m: «Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disdie conversus fueris, obliviscitur mala tua praeterita: sed numquid vitam crastini diei promisit tibi? An forte non tibi illam promisit Deus, et promisit illam tibi mathematicus, ut damnet et te et illum Deus? Diem mortis incertum salubriter constituit Deus: diem ultimum suum quisque salubriter cogitet. Misericordia Dei est quia nescit homo quando moriatur. Latet ultimus dies, illecebrae circumquaque blandiuntur; delectat pecuniae magnitudo, delectat honoris fulgor, delectat potentiae terror: delectant ista; sed audiatur Apostolus: Nihil intulimus in hunc mundum, sed nec auferre quid possumus. Honor te debet quaerere, non tu ipsum. Debes enim in loco humiliori discumbere, ut qui te invitavit, faciat te ad honoratiorem locum ascendere . Si autem noluerit, ubi recumbis, manduca: quia nihil intulisti in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
frigide. Qui plus habet. plus faciat. Ui¬
dua illa de duob nummis fecit. ⁊acheꝰ
dimidiũ rerũ suarũ dedit: et ad redden¬
das fraudes suas. aliud dimidiũ reserua¬
uit. Elemosinȩ illis ꝓsunt: qui uitam
mutauerunt. Das enim xp̃o egenti: ut
peccata tua redimas preterita. Nam si
idõdas ut liceat tͥ semꝑ impune pecca¬
re: non xp̃m pascis.s iudicem corrum¬
pere conaris. Ergo ad hoc facite elemo¬
sinas. ut ur̃ȩ orationes exaudiant᷑: et ad¬
iuuet uosds̃ ad uitam in melius ad mu¬
tandam. Et quimutatis eandem uitam an
melius cõmutate: ut ꝑelemosinas et oratio¬

Expanded text:
frigidae. Qui plus habet, plus faciat. Vifrigidae. Qui plus habet, plus faciat. Vidua illa de duobus minutis fecit : Zacchaeus dimidium rerum suarum dedit, et ad reddendas fraudes suas, aliud dimidium reservavit . Eleemosynae illis prosunt, qui vitam mutaverunt. Das enim Christo egenti, ut peccata tua redimas praeterita. Nam si ideo das, ut liceat tibi semper impune peccare; non Christum pascis, sed judicem corrumpere conaris. Ergo ad hoc facite eleemosynas, ut vestrae orationes exaudiantur, et adjuvet vos Deus ad vitam in melius commutandam. Et qui commutatis eamdem vitam, in melius commutate; ut per eleemosynas et oratio
Abbreviated transcription (Latin):
das seruo tuo: et ꝑdes si commendes dño tuo:
Non ꝑdis si commendas seruotuo ꝙ acqͥsisti:
⁊ ꝑdessi cõmendes dnõ tuo qͦd accepisti abipso
do tuo: Egere hic uoluit xp̃s. sed propt̃ nos.
Om̃s pauꝑes quosuidetis. potuit illos xp̃s¬
lye subtrarit coruũ. ut auidua pasceret᷑: non
scriptum ẽ. Pauꝑ et diues. occurrerunt si¬
bi. Ubi sibi occurrerunt: In hacuita. Ha¬
tus ẽ ille: natus ẽ et ille. Inuenerunt se
occurrerunt sibi. Et quis fecit illos: Dñs.
perem unde diuitem ꝓbaret.Puiribus
sius quisq faciat. Non sic faciat:ut ipse pa¬
tiatur angustias. Non hoc dicimus. Su¬
ꝑflua tua. necessaria sunt alii. Audistis
modocũ ȩuangłm legeret᷑ Quicunq dede¬
rit calicem aque frigide uni exminimis
meis ꝓpt̃ me. non ꝑdet mercedem suam.
Regnũ cȩlorum uenale ꝓposuit: et p̃ciũ
eius calicem aquȩ frigide esse uoluit.
S quando pauꝑ ẽ qui facit elemosinas.
tunc debet elemosina eius esse calix aquȩ

Expanded text:
i commendas Domino tuo? Non perdis, si commendas servo tuo quod acquisisti; et perdes, si commendes Domino tuo quod accepisti ab ipso Domino tuo? Egere hic voluit Christus, sed propter nos. Omnes pauperes quos videtis; potuit illos liae subtraxit corvum, ut a vidua pasceretur non scriptum est: Pauper et dives occurrerunt sibi. Ubi sibi occurrerunt? In hac vita. Natus est ille, natus est et ille: invenerunt se, occurrerunt sibi. Et quis fecit illos ambos? perem, unde divitem probaret. Pro viribus suis quisque faciat: non sic faciat, ut ipse patiatur angustias. Non hoc dicimus. Superflua tua necessaria sunt alii. Audistis modo, cum Evangelium legeretur: Quicumque dederit calicem aquae frigidae uni ex minimis meis propter me, non perdet mercedem suam . Regnum coelorum venale proposuit, et pretium ejus calicem aquae frigidae esse voluit. Sed quando pauper est qui facit eleemosynas, tunc debent eleemosynae ejus esse calix aquae
Abbreviated transcription (Latin):
Soli estis: soli uiuitis. Ergo ꝑcepisti bona
tua. inuita tua. Hec enim bona tua existi¬
masti. Alia non credidisti. non sꝑasti. ꝑcepisti
illa inuitatua. Illam enim solam uitam tuã
putasti. quando post mortem nicħ futurũ
sperasti. nichil triste timuisti. Percepisti gͦ
bona tua inuita tua. Lazarus autem mala.
Non dixit sua.s: mala quȩ homines putant.
quȩ homines timent: que homines ꝓmagno
deuitant. ꝑcepit hec hȩc lazarus mala.bo¬
na sua tunc non ꝑcepit. nunc tamen ꝑdidit.
Sicut autem non additum ẽ bona sua: sic
nec hoc additum ẽ. inuita sua. Alia enim
uita erat illius: quamsperabat insinũ abra¬
hȩ.Nam hic mortuus erat: hic non uiuebat.
Illa morte mortuus erat: quã diẽ apłs. Mor¬
tui enim estis. et uita ur̃a abscondita ẽ. cũ
xp̃o in deo. Pauꝑ mala temporalia ferebat:
ds̃ autem bona eiꝰ differebat. non aufere¬
bat. Quid gͦ diuesapud inferos sero deside¬

Expanded text:
Soli estis, soli vivitis. Ergo, Percepisti bona Soli estis, soli vivitis. Ergo, Percepisti bona tua in vita tua. Haec enim bona tua existimasti; alia non credidisti, non sperasti: percepisti illa in vita tua. Illam enim solam vitam tuam putasti, quando post mortem nihil futurum sperasti, nihil triste timuisti. Percepisti ergo bona tua in vita tua, Lazarus autem mala. Non dixit, Sua; sed, mala, quae homines putant, quae homines timent, quae homines pro magno devitant. Per cepit hic Lazarus mala. Bona tua tunc non percepit: nec tamen perdidit. Sicut autem non additum est, Sua; sic nec hoc additum est, In vita sua. Alia enim erat vita ipsius, quam sperabat in sinu Abrahae. Nam hic mortuus erat, hic non vivebat: illa morte mortuus erat, quam dicit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Pauper mala temporalia ferebat. Deus autem bona ejus differebat, non auferebat. Quid ergo, dives, apud inferos deside
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. quia moysen et ꝓpħas non audie¬
runt: nec xp̃o resurgenti crediderunt. Non¬
ne hoc illis ante p̃dixerat: si crederetis
moysi. crederetis et michi: Remansit gͦ et¬
ralibus.inpenis ȩt̃nis. Non fecit iusta: au¬
diuit digna. Memendo fili. quia ꝑcepisti
bona tua. inuita tua. Hȩc gͦ uita quã uides
non ẽ tua. Percepisti bona tua. Hec gͦ qͦ de
longinquo suspirans desideras: ñ sunt tua
Ubi sunt u̾ba diuitum. et diuitib adulan¬
tium: quando uident aliquem diuitiis
temporalibus affluentem. abundantẽ in
t̃ra. t̾ram rapientem ut habeat et exagge¬
rantẽ. trahentem ad se plumbũ. cũ quo de¬
mergat᷑: Grande enim pondꝰ illũ diuitẽ
ad inferna ꝑduxit: et sarcina grauis usq
ad una depressit. Non enim audierat ue
abrahȩ uolauit. Diues gͦ hec audire no¬
luit. Adulantium enĩ linguas audiuit.
Nis linguis ad uersus ꝓpħas obsurduit.
linguis male laudantium. et dicentium.

Expanded text:
Judaeis, quia Moysen et Prophetas non audieJudaeis, quia Moysen et Prophetas non audierunt, nec Christo resurgenti crediderunt. Nonne hoc illis ante praedixerat: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi . 5. ralibus, in poenis aeternis. Non fecit justa, audivit digna. Memento quia percepisti bona tua in vita tua. Haec ergo vita, quam vides, non est tua, Percepisti bona tua. Haec ergo quae de longinquo suspiras desiderans, non sunt tua. Ubi sunt verba divitum, et divitibus adulantium, quando vident aliquem deliciis temporalibus affluentem, abundantem in terra, terram rapientem et exaggerantem, et trahentem ad se plumbum cum quo demergatur? Grande enim pondus illum divitem ad inferna perduxit, et sarcina gravis usque ad ima depressit. Non enim audierat, VeAbrahae volavit. Dives ergo hoc audire noluit. Adulantium enim linguas audivit. His linguis adversus Prophetas obsurduit: linguis male laudantium et dicentium,
Abbreviated transcription (Latin):
Et contra hoc responsũ ẽ.Si nolunt ue¬
nire in hunc locũ tormentoꝵ hñt ibi mo¬
ysen. et ꝓpħas: ipsos audiant. Ille qui
solebat irridere ꝓpħas simul utiq cũ
fr̃ib suis. credo enim immo ñ dubito.
quia ipsis fr̃ib suis loquens de ꝓphis
monentib bona. ꝓhibentib mala. t̃rentib
de tormentis futuris. et futura p̃mia ꝓmit¬
tentib. irridebat hȩc omnia. dicens cũ fr̃i¬
bus suis: quȩ uita post mortẽ. quȩ memoria
putredinis. qui sensus cineris. om̃s ferunt᷑
et sepeliuntur. quis inde reuersus auditꝰ ẽ.
recolens hec uerba sua. ꝓptea uolebat la¬
zarũ redire ad fr̃s suos. ut iam ñ dicerent. qͥs
in de reuersusẽ: Et adhoc apte digneq re¬
sponsum ẽ. Uidetur enim fuisse iste iudeus.:
et ꝓpt̃ẽa dixisse. Pater abraham.Ergo opti¬
me et congruent̃ responsum ẽ. Si moy sen
et ꝓpħas. non audiunt: nec siqͥs amortuis
resurrexerit ꝑsuadebunt᷑. Impletũ ẽ in

Expanded text:
Et contra hoc responsum est: Si nolunt veEt contra hoc responsum est: Si nolunt venire in hunc locum tormentorum, habent Moysen et Prophetas; ipsos audiant. Ille qui solebat irridere Prophetas, simul utique cum fratribus suis: credo enim, imo non dubito, quia cum ipsis fratribus suis loquens de Prophetis monentibus bona, prohibentibus mala, terrentibus de tormentis futuris, et futura praemia promittentibus, irridebat haec omnia, dicens cum fratribus suis: Quae vita post mortem? quae memoria putredinis? qui sensus cineris? Omnes illuc feruntur, et sepeliuntur; quis inde reversus auditus est? Recolens haec verba sua, propterea volebat Lazarum redire ad fratres suos, ut jam non dicerent, Quis inde reversus est? Et ad hoc apte digneque responsum est. Videtur enim fuisse iste Judaeus, et propterea dixisse, Pater Abraham. Ergo optime et congruenter responsum est: Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec, si quis a mortuis resurrexerit, persuadebuntur . Impletum est in
Abbreviated transcription (Latin):
et sepultus ẽ. Namfortasse ille. nec sepul¬
tus ẽ. Et cum apud inferos ut legimus
intormentis eẽt. leuauit ocłos suos alon¬
ge: et uidit pauꝑem insinu abrahe. quẽ
contempsit ande ianuam suã. Non cũ il¬
lo potuit cõmunẽ habere requiem: cũ qͦ
fidem noluit habere cõmunẽ. Pater in¬
quit abraham.mitte lazarum. ut intin¬
guat digitum suũ inaqua. et stillet in
linguam meã: qͥa crucior inhac flamma.
Responsum ẽ. Memento fili. quia ꝑcepi¬
sti bona tua inuita tua: lazarus autẽ ma¬
la. Nunc gͦ hic requiescit:tu uero torqͤ¬
ris. & suꝑ hec omnia. chaos magnũ est
int̃ nos et uos. nec a nobis quisquã ad
uos transire potest. nec auobis ad nos tͣns¬
meare. Uidit sibi ille negatam miscðiam
miscdiam. Et qui noluit suo tempore
pauꝑis misereri: fr̃m suoꝵ sero misertꝰ
ẽ.Mitte gͦ inquit lazarum. Fabeo ibi
quinq fr̃s. dicat eis quid hic agitur: ne
et ipsi ueniant in hunc locũ tormentoꝵ.

Expanded text:
et sepultus nam fortasse ille nec sepulet sepultus nam fortasse ille nec sepultus est: et cum apud inferos, ut legimus, in tormentis esset, levavit oculos suos a longe; et vidit pauperem in sinu Abrahae, quem contempsit ante januam suam. Non cum illo potuit habere communem requiem, cum quo fidem noluit habere communem. Pater, inquit, Abraham, mitte Lazarum, ut intinguat digitum suum in aquam, et stillet in linguam meam; quia crucior in hac flamma. Responsum est: Memento, fili, quia percepisti bona tua in vita tua, Lazarus autem mala: nunc ergo hic requiescit, tu vero torqueris. Et super haec omnia, chaos magnum est inter nos et vos, nec a nobis quisquam ad vos transire potest, nec a vobis ad nos transmeare. Vidit sibi ille negatam misericordiam, n fecerit misericordiam . Et qui noluit suo tempore pauperis misereri, fratrum suorum sero misertus est. Mitte ergo, inquit, Lazarum: habeo ibi quinque fratres, dicat eis quid hic agitur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis. Ulcerosus etiam fuit: canes lingebant
ulcera eiꝰ. Erat autem in illa domo diues.
induebatur purpura. et bysso. epulaba¬
tur cotidie splendide: et nolebat fidem
possidere cum pauꝑe. Merito dñs iħc fi¬
dei amator et dator. plus atcendit ipsam
fidem inpauꝑe: quamaurũ et delicias in
diuitȩ. Plus atcendit pauꝑis possessio¬
nem: quam diuitis elationẽ. Nam ideo
illum pauꝑem nominauit: illius autẽ
nom̃ tacendum ẽẽ iudicauit. Erat in qͥt
diues quidam quunduebatur purpura
et bysso. et epulabat᷑ cotidie splendide.
Pauꝑ autẽ quidam. nomine lazarus.Non¬
ne uidet᷑ uobis de libro recitasse. ubi no¬
men pauꝑis scriptum inuenit. diuitis ñ
inuenit: Liber enim ille uiuoꝵ erat atq
Contra dñs. pauꝑem nominauit: diuitẽ
tacuit. Noluit gͦ fidem possidere cũ pau¬
ꝑe diues ille. Mortui sunt ambo. Conti¬
git mori inopem illum: et auferri aban¬
głis insinum abrahȩ.Mortuus ẽ diues.

Expanded text:
peris. Ulcerosus etiam fuit, canes lingebant peris. Ulcerosus etiam fuit, canes lingebant ulcera ejus. Erat autem in illa domo dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et nolebat fidem possidere cum paupere. Merito Dominus Jesus, fidei amator et dator, plus attendit ipsam fidem in paupere, quam aurum et delicias in divite: plus attendit pauperis possessionem, quam divitis elationem. Nam ideo pauperem illum nominavit; illius autem nomen esse tacendum judicavit. Erat, inquit, dives quidam, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide: pauper autem quidam nomine Lazarus. Nonne videtur vobis de libro recitasse, ubi nomen pauperis scriptum invenit, divitis non invenit? Liber enim ille vivorum erat atqcontra Dominus pauperem nominavit, divitem tacuit. Noluit ergo fidem possidere cum paupere dives ille. Mortui sunt ambo. Contigit mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae. Mortuus est dives,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogatione turbabit᷑. et dicet mͥ. Uerũ di¬
cis. Bona res ẽ. fidem possidere cũ proxi¬
mo. s si ea spe possidetur fides cum proxi¬
mo pauꝑe ut ad eius diuitias ꝑueniamꝰ.
et in eiscum illo communionẽ habeamus:
sine dubio cum mortuus fuerit iste pau¬
ꝑ.non accedentib quȩ sperabant᷑ diuitiis.
totius illius boni penitebit nos: et qͦd be¬
ne mulsimus. malȩ fundemus. Uides gͦ
altius esse istam sententiam ꝑscrutandã.
non quomͦ uulgarit̃ intelligi potest. sed
quomͦ diumna auctoritate condita ẽ. ad
aliqͥd magnũ insinuandũ. p̾cipiendum.
imꝑandum nobis: ubi spes nr̃a non fallat᷑.
nec peniteat fidem possedisse. Ad senten¬
tiam nanq: non poteris sic ꝑuenire.Ergo¬
attende illum pauꝑem lazarũ:. iacentẽ ad
ianuam diuitis. Pauꝑ iste miserabiliter
fuit infirmus. Nec saltem ipsiꝰ tenebat sa¬
nitatem corporis: quod ẽ patrimoniũ pau¬

Expanded text:
terrogatione turbabitur, et dicet mihi, Verum diterrogatione turbabitur, et dicet mihi, Verum dicis. Bona res est, fidem possidere cum proximo: sed si dicas, Spe possidetur fides cum proximo paupere, ut ad ejus divitias perveniamus, ut in eis cum illo communionem habeamus; sine dubio cum mortuus fuerit iste pauper, non accedentibus quae sperabantur divitiis, totius illius boni poenitebit nos, et quod bene mulsimus, male fundemus. Vides ergo altius esse istam sententiam perscrutandam, non quomodo vulgariter intelligi potest, sed quomodo divina auctoritate condita est, ad aliquid magnum insinuandum, praecipiendum, imperandum nobis, ubi spes nostra non fallatur, ne poeniteat fidem possedisse. Ad sententiam nostram non poteris sic pervenire.attende illum pauperem Lazarum jacentem ante januam divitis. Pauper iste miserabiliter fuit infirmus: nec saltem ipsius tenebat sanitatem corporis, quod est patrimonium pau
Abbreviated transcription (Latin):
Maior autẽ coꝵ caritas. Sectamini in cari¬
tatem. Int̾rogo gͦ amicũ de amico. Dic mͥ
obsecro te. fidẽ possides cum isto in pauꝑ¬
tate eiꝰ: Plane inquit. Audiui enĩ hoc in scã
scriptura. et commendaui cordimeo. et in
memoria mea reposui.libens recolo.liben¬
tius facio. Audiui enim sc̃m uerbũ. fidem
posside cum proximo inpauꝑtate ipsius.
Et ego. Quare hoc facis: An ꝓpt̾ illud quod
sequit᷑. ut et bonis ꝑfruaris: Quid gͦ ex¬
spectas: Ut quando inquit diues fuerit
et bona accesserint. ad mittat me ad bona
sua. quia non fastidiui mala ipsius. Patere gͦ
adhuc me paululũ int̾rogantẽ. Quid si iste
cum quo pauꝑe possides fidem. nunquam
erit diues: Quid si pauꝑ futurus ẽ.usq ad
mortẽ: Perit fides: quia  decepta ẽ spes: Qͥa
non poteris aurum possidere cũ diuite: pe¬
nitebit te fidem possedisse cum pauꝑe: Si
sapit humanũ immosi sapit uerũ: Hac in¬

Expanded text:
major autem horum est charitas: sectamini charimajor autem horum est charitas: sectamini charitatem . Interrogo ergo amicum de amico. Dic mihi, obsecro te, fidem possides cum isto in paupertate ejus? Plane, inquit: audivi enim hoc in sacra Scriptura, et commendavi cordi meo, et in memoria mea reposui; libens recolo, libentius facio. Audivi enim sanctum verbum, Fidem posside cum proximo in paupertate ipsius. Et ego: Quare hoc facis? an propter illud quod sequitur, Ut et bonis ejus perfruaris? Quid ergo exspectas? Ut quando, inquit, dives fuerit, et bona accesserint, admittat me ad bona sua, quia non fastidivi mala ipsius. Patere ergo adhuc me paululum interrogantem. Quid, si iste, cum quo paupere possides fidem, nunquam erit dives? Quid, si pauper futurus est usque ad mortem? Perit fides, quia decepta est spes? Quia non poteris aurum possidere cum divite, poenitebit te fidem possedisse cum paupere? Si sapit humanum, imo si sapit verum, hac in
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cũ pauꝑ ẽ: ut et bonis eius ꝑfruaris.
quando illi accesserint diuitie: et cũ illo
gaudeas ineis. Posside cum illo fidẽ. Pauꝑ
est. s magnam possessionem habet. fidẽ. Qui
parabas cum illo et uolebas possidere t̾ram
si haberet t̃ram. quam possideretissimul: qͣn¬
to firmius cum illo possides fidem: Talis est
enĩ forte amicus tuus: ut ei posset aliqͥs inꝓ¬
bus auftrre possessionem.Nunqͥd poterit
auferre fidem: Quid ẽ gͦ. ut et bonis eius
ꝑfruaris: Utiq quia ex paupere poterit
fieri diues: et ꝑfrueris diuitiis ciꝰ. quia eiꝰ
pars sententię huiꝰ scđm istum intellectũ
popła rem placet michi. posterior autẽ fa¬
teor offendit me. Si enim ꝓpterea manes cũ
amico inpauꝑtate eius. ut quando diues
fuerit ꝑfruaris diuitiis eiꝰ. adhuc ñ ami¬
cum. s aliud aliquid amas inamico. fi¬
des et spes duc amicȩ bone sunt: et ma¬
inquit apłs triahec: fides. spes. caritas.

Expanded text:
etiam cum pauper est, ut et bonis ejus perfruaris, etiam cum pauper est, ut et bonis ejus perfruaris, quando illi accesserint divitiae, et cum illo gaudeas in eis. Posside cum illo fidem: pauper est, sed magnam possessionem habet fidem. Qui parabas cum illo et volebas possidere terram, si haberet terram, quam possideretis simul, quanto firmius cum illo possides fidem? Talis est enim forte amicus tuus, ut ei possit aliquis improbus auferre possessionem: numquid poterit auferre fidem? Quid est ergo, Ut et bonis ejus perfruaris? Utique quia ex paupere poterit fieri dives, et perfrueris divitiis ejus, quia ejus pars sententiae hujus, secundum istum intellectum popularem, placet mihi: posterior tamen, fateor, offendit me. Si enim propterea manes cum amico in paupertate ejus, ut quando dives fuerit, perfruaris divitiis ejus; adhuc non amicum, sed aliud aliquid amas in amico. Fides et spes duae amicae bonae sunt, et mainquit Apostolus, tria haec, fides, spes et charitas;
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ ẽ. amicus non ẽ: ñ ipse michi amicus.
s: aurũ eius fuit. Si autẽ amicus ms ipse
homo fuit: et manente auro et recedente
auro. ipse ẽ qui fuit. Quare gͦ mͦ non sit a¬
micus: qui et si ꝑdidit thesaurum. ñ ꝑdi¬
dit animũ: Equum si emerem detractis
ornamentis et strato nudum. forte ñ des¬
picerem: et amicus michi uestitus placuit.
expoliatus displicet: Bene gͦ p̃cipit scͥp¬
tura diuina. salubriter omĩno. et accõmo¬
datissime moribus hominũ. fidem possi¬
de cum proximo in pauꝑtate ipsius: ut et¬
bonis eius ꝑfruaris. Quid gͦ: Accedemus
ad posteriorem partem huiꝰ sententie. et talẽ
cogitationem habebimus de amico.ut dica¬
mꝰ nob manendum ẽ cũ illo. et seruanda illi fi¬
des ẽ in pauꝑtate eius: ut et bonis eius ꝑfru¬
am᷑. Erit enim diues qui modo pauꝑ ẽ. et ñ
te admittet ad diuitias suas: cuiꝰ pauꝑtatẽ
antea fastidisti. Posside gͦ cum illo fidem.

Expanded text:
pauper est, amicus non est; non ipse mihi amicus, pauper est, amicus non est; non ipse mihi amicus, sed aurum ejus fuit. Si autem amicus meus ipse homo fuit; et manente auro, et recedente auro, ipse est qui fuit: quare ergo modo non sit amicus, qui et si perdidit thesaurum, non perdidit animum? Equum si emerem, detractis ornamentis et strato, nudum forte non despicerem; et amicus mihi vestitus placuit, exspoliatus displicet? Bene ergo praecipit Scriptura divina, salubriter omnino et accommodatissime moribus hominum, Fidem posside cum proximo tuo in paupertate ipsius. 2. bonis ejus perfruaris. Quid ergo? accedentes ad posteriorem partem hujus sententiae, talem cogitationem habebimus de amico, ut dicamus nobis: Manendum est cum illo et servanda illi fides est in paupertate ejus, ut et bonis ejus perfruamur? Erit enim dives qui modo pauper est, et non te admittet ad divitias suas, cujus paupertatem superbus antea fastidisti. Posside ergo cum illo fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
scripture legerentur de quarũ
sententiis omnib nunc loqͥ non
ualemus. animaduerti unam
sententiolam. uboꝵ numero breuissimam:
pondere autem sensus amplissimã. Inde ele¬
gi adiuuante dnõ huic tante exspec̾tatio¬
ni caritatis ur̃ȩ: ꝓuirium nr̃arũ mediocri¬
tate seruire: et ministrare uobis decellario
dnico. unde et ego uobiscũ uiuo. Hec ergo
sententia ẽ.de qua loquor.fidem posside
cum ꝓximo inpauꝑtate ipsius: ut et bonis
eius ꝑfruaris. Accipiamus hanc pͥmum
ut uidet᷑ sonare simplicit̃: ut eam possint¬
om̃s intelligere. etiam qui nulla scriptura
rum secretiora rimantur.fidem in quit
posside cum ꝓrimo inpauꝑtate ipsius. ut
et bonis eius ꝑfruaris. Uerum ẽ inquit: qͥ
simpliciter audiuit. Quando amicus pauꝑ
est. non ei frangenda ẽ fides: ꝑmanendũ cũ
illo ẽ. nec mutanda amicicia facultate muta¬
ta: s seruanda fides uoluntate firmata. Ami¬
cus enĩ ms si cum diues eẽt amicus fuit. cũ

Expanded text:
Scripturae legerentur, de quarum sententiis omnibus nunc loqui non valemus, animadverti unam sententiam, verborum numero brevissimam, pondere autem sensus amplissimam, unde elegi, adjuvante Domino, huic tantae exspectationi Charitatis vestrae, pro virium nostrarum mediocritate servire, et ministrare vobis de cellario Dominico, unde et ego vobiscum vivo. Haec ergo sententia est, de qua loquor: Fidem posside cum proximo in paupertate ipsius, ut et bonis ejus perfruaris. Accipiamus hanc primum ut videtur sonare simpliciter, ut eam possunt intelligere omnes, etiam qui nulla Scripturarum divinarum secretiora rimantur. Fidem, inquit, posside cum proximo in paupertate ipsius, ut et bonis ejus perfruaris. Verum est, inquit, qui simpliciter audivit: quando amicus pauper est, non ei frangenda est fides; permanendum cum illo est, nec mutanda amicitia facultate mutata; sed servanda fides, voluntate firmata. Amicus enim meus, si cum dives esset, amicus fuit; cum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Qui cum eẽt prb̃r. doluisse fertur qͦd
ep̃c non potuerit ordinari. et in arrianoꝵ he¬
resim lapsus. propria quoq dogmata ad¬
didisse nonnulla: dicens offerri ꝓ dormien¬
tib non oportere. nec statuta sollemniter ce¬
lebranda eẽ ieiunia. sed cum quisq uolue¬
rit ieiunandum. ne uideatur esse sub lege
Dicebat etiam prb̃m ab ep̃o nulla differentia
debere discerni. Quidam ꝑhibent istossi¬
cut encratitas. uł apotacticas. non admitte¬
re ad communionẽ suam. nisi continentes.
et hos qui scło ita renunciauerint ut pro¬
pria non possideant. Ab escatamen carm¬
um non eos abstinere dicit epiphanius.

Expanded text:
t, qui cum esset presbyter, doluisse fertur quod t, qui cum esset presbyter, doluisse fertur quod episcopus non potuit ordinari; et in Arianorum haeresim lapsus, propria quoque dogmata addidisse nonnulla, dicens offerri pro dormientibus non oportere; nec statuta solemniter celebranda esse jejunia, sed cum quisque voluerit jejunandum, ne videatur esse sub lege. Dicebat etiam presbyterum ab episcopo nulla differentia debere discerni. Quidam perhibent istos, sicut Encratitas vel Apotactitas, non admittere ad communionem suam nisi continentes, et eos qui saeculo ita renuntiaverint, ut propria nulla possideant. Ab esca tamen carnium non eos abstinere dicit Epiphanius