comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendite. contra quos suꝑbos intendebat digitum iohanneᷤ.
Nondum erant nati heretici & iam demonstrabant᷑ c̃tra
illos clamabat tunc afluuio. contra quos modo clamat
cens & iohannes agnus: annon & ipse in nocens: Sedquis
in nocens: Et quantum in nocens: Om̃s exilla traduce ue¬
niunt. & ex illa propagine. dequa cantat gemens dauid.
ł go iniquitate conceptussum. & in peccatis mat̾ mea in
utero me aluit. Solus ergo ille agnus. qui ñ sic uenit: ñ
enim iniquitate conceptussum. quia ñ de mortalitate
conceptus ẽ nec eũ inpeccatis mat̾ eius in utero aluit. quẽ
uirgo concepit. uirgo peperit. quia  concepit. & fide susce¬
pitͦ. Ergo ecce agnus dĩ ñ hab& iste traducẽ de adam.
Carne tantum assumpsit de adam: peccatũ ñ assumpsit
Quinon assũpsit. de nr̃a massa peccatum: ipse ẽ qui tollit
nrm̃ peccatum. Ecce agnus dyecce qui tollit peccatum

Expanded text:
tendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. tendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat cens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
corrigiam caltiamenti eius. Quantum se abiecit. & ideo
multum eleuatus ẽ. qm̃ quise humiliat exaltabitur. Unde
deb& uidere scĩta surã. quia si iohannes sic se humiliauit.
ut dicer& ñ sum dignꝰ corrigiam soluere: quomodo habent
nos. Nonẽ dignus iohannes soluere corrigiam caltiam̃ti
cius. Quod si dignum sedicer&. quam humilis eet. Sidig¬
num sedicer&. & sic dicer&. Ille uenit postine qui ante me
factusẽ. cuiꝰ tantum modo corrigiam caltiamenti dignussũ
soluere. multũ se humiliass&. Quando aut̃ nec ao hoc
dignũ se dicit. uere plenus spũsc̾rat: quisic seruus dnm̃ ag¬
nouit. & exseruo amicus fieri meruit Hec inbethania
facta sunt transiordanen: ubi erat iohannes baptizans
Utera die uidit iohannes ihm̃ uenientẽ adse. & ait Ecce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccatum muncdi. Nemo sibiar¬
rog& ec̃ dicat. quia ipse auferãe peccatũ mundi. Iam in¬

Expanded text:
corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ideo corrigiam calceamenti ejus. Quantum se abjecit? Et ideo multum elevatus est; quoniam qui se humiliat, exaltabitur . Unde debet videre Sanctitas vestra, quia si Joannes sic se humiliavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; quomodo habent Nos. Non est dignus Joannes solvere corrigiam calceamenti ejus: quod si dignum se diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post me, qui ante me factus est, cujus tantummodo corrigiam calceamenti dignus sum solvere; multum se humiliasset. Quando autem nec ad hoc dignum se dicit, vere plenus Spiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes baptizans. Altera die vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam in
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ dedit. Quidexistis uidere indeserto. Acur¬
dinẽ uento agitatã: Utiq nanuento agitari subaudis
quia ñ hoc erat iohannes: quasi uento moueretur: Qui
enĩ uento mouetur. circumflatur omĩ spũ seductorio. Sed
quid existis uidere: ħ ominẽ mollib uestitũ: Uestieba¬
tur enim iohannes asperis. id ẽ tunica facta de piliscame¬
li. Ecce qui mollib uestiuntur: in domib regum sunt
Nonergo existis uidere hominẽ mollib uestitum. Sed
quid existis uidere: ꝑ roph&am: Ita dico uobis: maior quã
sentem demostrabat. Quid ergo tu bapti ⁊as. si tu ñ es xpc
ego baptizo inaqua. medius aut̃ urm̃ stat. quẽ uos ñ scitis.
Humilis enim ñ uidebatur. & ꝓpterea lucerna accensa est.
Uidete quomodo dat locum. qui aliud poss&s putari. Ip¬
sec̃ qui post me urnit᷑ ante me factus . ẽ. sicut iam diximus:
idẽ ante positus ẽ michi: Cuius ego ñ sum dignus. ut solũa

Expanded text:
testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Aruntestimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia non hoc erat Joannes, quasi qui a vento moveretur: qui enim a vento movetur, circumflatur omni spiritu seductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid existis videre? Prophetam? Ita dico vobis, major quam sentem demonstrabat. 9. Quid ergo tu baptizas, si tu non es ChriEgo baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non sum dignus ut solvam
Abbreviated transcription (Latin):
ergo: helias estu: & dicit. Non. Et dixer̃ ei. Proph&c a estuͦ
& respondit. nion. Dixerergo ei. Quisestuut responsũ de¬
muis quimiserunt nos: Quid dicis de teipso: Ait. Ego
uor clamantis in deserto. saias illird dixit. Iniohanne ꝓphe¬
tiaista uait impl&aẽ. E go uox clamantis in deserto. Quio
pco erite dicit. Iohannes uenite dicit: auidice repellut
pco. ad udicem uocat ioħs: immo uocat ioħs adhumili¬
tatem. ne uidex sentiatur exçelsus. Ego uor lamantis
in deserco dirigite uiam dnĩ sicut dixit isaias proph&c a.
Nondirit egosum ioħs. egosum helias. egosũ ꝓphosa ded
quid dixit: Hoc uocor. Uox clamantis in deserto dirigi¬
quasi in qua ꝑsona Q uȩrimus utrũ tusis xpẽ tudicis te
nẽẽ. Querimus ne forte p̾cursor illuissis. quia noupnus
ne forte aliquis multum p̾ueniens. p̃coes idẽ pphea. & de¬
cepisti hanc potestatem. Nec ꝓphetam se eẽ dixit: & nͥ erat
ꝓphoca iohannes: maior erat quã prophocaroris dcillo tale

Expanded text:
ergo? Elias es tu? Et dixit: Non. Et dixerunt ei: Propheta es tu? Et respondit? Non. Dixerunt ergo ei: Quis es tu? ut responsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in deserto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis in deserto. Quid praeco Exite dicit: Joannes dicit, Venite. A judice repellit praeco, ad judicem vocat Joannes. Imo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur excelsus. Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Non dixit, Ego sum Joannes, ego sum Elias, Ego sum propheta. Sed quid dixit? Hoc vocor, Vox clamantis in deserto, Dirigiquasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ne forte aliquis multum praeveniens praeco es, id est propheta, et accepisti hanc potestatem; nec prophetam te esse dicis. Et non erat propheta Joannes: major erat quam propheta. Dominus de illo tale
Abbreviated transcription (Latin):
inueritate ñ stetit. Ergo ille ante luciferum. ante omne illumi¬
natum. Siquidem ante omne illuminatũ sit necesseẽ. a quo
illuminantur om̃s qui illuminari possunt. Ideo hoc sequitur
Et deplenitudine eiꝰomis accepimus. Quid accepistis: Et gram
ꝓ grã. Sienim habent uerba euangelica conlata cum exemplarib
tiam suam. quęrat latebras cogitationum suarũ : redeat ad se¬
riem factorum suoꝵ. ñ aꝥtendat quid sit.siiam aliquid. ẽ sed
quid fuerit: ut eẽtaliquid inueni&. ñ se dignum fuisse nisi sup¬
plitio. siergo supplitio dignus fusti. & uenit ille qui ñ pecca¬
ta punir& sed peccata donar&. grã tibi dataẽ: non merces
reddita. Unde uocatur grã : Quia gratis datur. Non enim
p̾cedentib meritis emisti. quod accepisti. Hanc ergo accepit
gram̃ primam peccator ut eiꝰpeccata dimitterentur. Q uid
meruit: Interroge iustitiam: inuenit penam ppolrxas sta¬

Expanded text:
in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illumiin veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illuminantur omnes qui illuminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, collata cum exemplaribustiam suam, quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio. Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid meruit? Interroget justitiam; invenit poenam: interroget
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝑhib& deipso. & clamat dicens. Hic erat quem dixi
quipostine uenit anteme factus ẽ. Post me uenit. & p̾cessit me:
Quid ẽ ante me factus ẽ : ꝑ recessit me. Nonfactus ẽ ante quã
essem ego factus. sed ante positus t̾ michi. Hoc ẽ ante me factus
est. Quare ante te factus ẽ. cum poste uenerit: Quia prior
me erat. Prior te. o iohannes. Quid magnum si prior te
Bene: quia tu illi phibes testimonium. Audiamus ipsum
dicentem. & ante abraham egosum. Sed & abraham in medio
genere humano ortus ẽ : multi ante illum. multi post illũ. Audi
uocem patris ad filium. Ante luciferũ genuite. Qui ante luciferũ
genitus ẽ. om̃s ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer
quicecidit. E rat enim angłs: & factus ẽ diabolus. Et dixit de illo
scriptura. Lucifer quimane oriebatur cecidit. Unde lucifer.
Quia inluminatus lucebat. Unde aut̃ tenebrosus factus. Quia

Expanded text:
 de ipso, et clamat dicens, Hic erat quem dixi,  de ipso, et clamat dicens, Hic erat quem dixi, Qui post me venit, ante me factus est. Post me venit, et praecessit me. Quid est, ante me factus est? Praecessit me: non, factus est antequam factus essem ego; sed, antepositus est mihi: hoc est, ante me factus est. Quare ante te factus est, cum post te venerit? Quia prior me erat. Prior te, o Joannes? Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu illi perhibes testimonium: audiamus ipsum dicentem, Et ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
propria uenit. idẽ insua uenit. & sui eum ñ receperunt. Que
ergo spesẽ. nisi quia quotquot receperunt eum dedit eis po¬
testatem filios dĩ fieri: Sifilii sunt: nascuntur. Sinascuntur.
quomodo nascuntur : Non ex carne. ñ ex sanguinibus non exuo¬
luntate carnis. nec ex uoluntate uiri. sederdõ natisunt. Gau¬
deant ergo. quia ex dõ natisunt. & p̾sumant se ꝑtinere addm̃.
Accipiant documentũ. quia ex dõ natisunt. Et uerbũ caro
factumẽ. & habitauit in nobis. Siuerbum ñ erubuit nasci
de homine. homines crubescunt nasci de dõ: Hoc autem quia
fecit curauit. Quia curauit. uidemus. Hoc enim quod uerbũ
caro factumẽ & habitauit in nobis. medicamentum nobis fac¬
tumẽ : ut quia e terra cecabamur. de terra sanaremur. Et sana¬
ti. quid uideremus: Et uidimus inquit głam euis. głam tam¬
quam unigeniti a patre. plenum gr̃ę & ueritatis. Iohannes testi¬

Expanded text:
propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae ergo spes est, nisi quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, erubescunt homines nasci de Deo? Hoc autem quia fecit, curavit: quia curavit, videmus. Hoc enim quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, medicamentum nobis factum est, ut quia terra caecabamur, de terra sanaremur: et sanati quid videremus? Et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritat
Abbreviated transcription (Latin):
uera: quȩ illuminat omnẽ hominẽ. uenientẽ in hunc mun¬
dum. Et ubierat ista᷑ In hoc mundo erat. Et quomo do
in hoc mundo erat: Numquid sicut ista lux solis. lunȩ lu¬
cernarũ. sic & ista lux in mundo ẽ: Nion. Et quia mundus
ꝑ eum factus est. & mundus eũ ñ cognouit: Hoc ẽ lux inte
nebris luc&. & tenebrȩ eam ñ comp̃hender̃. Mundus enim
tenebrȩ. Quia dilectores mundi. mundus. Nonenun crea¬
tura non agnouit creatorem suum. Testimonium dedit
cȩlum destella. Testimonium dedit mare. portauit ambu¬
lantem dnm̃. Testimonium dederunt uenti. ad euis iussũ
qui euerunt. Testimoniũ dedit teria. illo crucifiro contre
muit Si omã ista testimoniũ dederunt. quomodo eum mun
dus non cognouit. nisi quia mundus dilectores mundi. corde
habitantes mundũ: Et malus mundus. quia mali habitato¬
res mundi. sicut mala domus. ñ parietes sedinhabitantes. In

Expanded text:
vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc munvera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus. Num enim creatura non agnovit Creatorem suum? Testimonium dedit coelum de stella ; testimonium dedit mare, portavit ambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit tmuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In
Abbreviated transcription (Latin):
erat uita illa. ꝑ quam facta sunt om̃a. Ybierat: hic erat.
an apud patrem erat. & hic ñ erat: An quod uerius. apud
patrẽ erat. & hic erat: Siergo hic erat. quare ñ uidebatur:
Quia lur intenebris luc&. & tenebrę eam ñ comp̃henderunt.
O homines: nolite ẽẽ tenebrȩ. nolite cẽ infideles. in iusti. iniqͥ
sed uos absentes estis aluce. Caecus insole p̾sentẽ habae so¬
lem: sed absens ẽ ipse soli. Nolite ergo eẽ tenebre. Hȩc estenĩ
forte grã. de qua dicturussum. ut iam nonsimus tenebrę.
& dicat nobis apłs. fuistis enim aliquando tenebrȩ. nunc
aut̃ lux in dño. Quia ergo ñ uidebatur lux hominũ. id ẽ
lux mentiũ : opus erat ut homo dicer& deluce testimoniũ.
ñ quidẽ tenebrosus. sed iam ililuminatus. Nec tamen quia
illum inatus ideo ips & lux: sedut testimonium ꝑhiber &
delumine. Namñ erat ill&lux. Et quȩ erat lux: Erat lux

Expanded text:
erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat, et hic non erat? an quod verius est, et apud Patrem erat, et hic erat? Si ergo hic erat, quare non videbatur? Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui,  est absens, sed vos absentes estis a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, et dicat nobis Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux
Abbreviated transcription (Latin):
transire ñ potest. Uita ergo in illo erat: quod factum ẽ. Et
qualis uita: Quia & anima. corporis uitaẽ. Corpus nrm̃:
hab& uitam suam. Quã cum amiserit: morse̾ corporis: la¬
lis ergo erat illa uita: tion. Seduita erat lux hominũ. Nũ¬
quid lux pecorũ: Nam ista lux. & hominũ & pecoꝵ ẽ. Esti
quȩdam lux hominũ. unde distant homines a pecorib. Si¬
deamus. & tunc intellegemus quid sit lux hominũ. Nondis¬
tas apecore. nisi intellecꝰtu. Noli aliunde głari. Deuiribus
p̃sumis. abestus uinceris. De uelocitate p̃sumis: amuscis uince¬
ris. Depulcritudine p̃sumis: quanta pulcritudo ẽ in pennis
pauonis. Unde ergo melior : Eximagine dĩ. Ubiimago di :
Inmente: in intellectii. Siergo ideo melior pecore. quia ha¬
besmentẽ. qua intellegas qđ non potest pecus intellegere: In¬
de aut̃ homo quia melior pecore. Lux hominũ ẽ lux men¬
tium. Lur mentiũ. supra m̃tes ẽ Excedit om̃s mentes. Hoc

Expanded text:
 quod factum est. Et qualis vita? Quia et anima corporis vita est: corpus nostrum habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ agit. ut peccatũ consumat᷑ homo liberet᷑. Sed quando consu¬
init᷑ inquies siminuit : quare nõconsumit᷑ : Minuit᷑ aut̃ inuita
ꝓficientiũ : qđ inuita consumit᷑ ꝑfectoꝵ. Prima . ẽ. ergo libertas

Expanded text:
nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consunobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum.
Abbreviated transcription (Latin):
De solo dicipotuit : & enĩ ex ꝑtꝰ ẽ om̃a scđm similitudnem
sinepeccuto: Solus dicere potuit ecce ueni& princepsmundi
& mme nibil in uenior: quẽcũq aliũ lica iustũ disepse nidi
ñ or̃ modo .ẽ sine peccato N ec qualis erat iob cui dñs talo
testimoniũ ꝑhibebat : ut diabolus inuider&. postul arca
te mptandũ tẽptans superaret᷑ ut illȩ pbaret Ideo autẽ
Ile pbat̃ .ẽ ñ quia latebat dm̃ coronandus sed ut in notescere
hominib imitandus etiã ipse tob qui dicit quis enĩ mundu
lec ifans cuius ẽ. unius diei uita suꝑ tra : Sed plane muriti
iustidiet usunt sine quȩ rela : qđ intelligit᷑ sine crimine
Nergo cs̃ quȩ dã peccati dãpnat: quȩdã iustificat & laudat: Nulla landat
ocdit om̃a: Quomodo odit medicus ȩgritudinẽ egroti & idagit
curando ut egritudo pellat᷑. aeger leuet᷑ : sic dĩ grã sua hoc in

Expanded text:
de solo dici potuit: etenim expertus est omnia secundum similitudinem de solo dici potuit: etenim expertus est omnia secundum similitudinem sineet in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine:Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
auo luntate mea silib sũ : Sed isti uoluntate peccatũ ficis seruuses
peccat NIoliergo libertate abuti adlibere peccancũ sedutere
a dñ peccandũ erit enĩ uoluntas tualibera : si fuerit piaeris
liber si fueris seruus. Liber peccati seruus iustitiȩ Dicente
apło: Cũ seriu essetis peccati liberieritis iustitie: Nunc autẽ
liberati apeccato: seruiaut̃ facti dõ: Nabetis fructũ urm̃ in
sẽ ĩ ficationẽ: finẽ uero uitã ȩt̃nã : hoc conemꝰ idagamꝰ prima
libertas . ẽ. carere criminib Intendite fr̃s mei intendite ne
ftite possim ꝑducere uob̵ ad sensit & qualis modosit & qualis
futura sit ista libertas: Quẽ lib& ualde iustũ discutias inhac
uita : quã iisiã sit dignus iusti uocabulo ñ ẽ tamien sine peccato
ducimꝰ & ueritas in nob non ẽ : Solus hoc dicere potute
inmortuis liber Desolo dicipotuit: qui ñ nouerat peccatũ

Expanded text:
a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberatsanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato:decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit qui non noverat peccatum;
Abbreviated transcription (Latin):
indomo inȩt̃nũ. Siergo nullus ibiseruuserit . quis ibierit :
Cũ enĩ rex iust sederit inthono sic̃ scriptura loquit᷑: quis
gloriabit᷑ castũ se habere cor: Auquis gloriabit᷑ mundum
choerebits ciuerit caput sinonerit corpus: Anforte totũ
hoc filius caput & corpus: N enĩ sine causa. & t̾ruit & spem
dedit: Truit. ne peccatũ amarem: Spẽ dedit. ne de peccati
solutione diffideremꝰ. Om̃is inquit qui facit peccatũ : seruus ẽ
peccati Seruus aũt ñman& indomo inȩt̾nũ Quȩ aut̃ nob̵ spes ẽ¬
fr̃s ut alibero liberem & liberando seruos nos facit : Seru
enĩ eram cupiditatis. liberatiefficimꝰ serui caritatis: hoc &¬
inoccasioniẽ carnis deas sed ꝑ caritatt̃ seruite inuicẽ : Nergo dicat
xp̃ĩanus libersũ in libertatẽ uocat sũ seruus erã sedredeptꝰ sun
& ipsa redẽp̃tione. liber effect᷑ sũ faciã qđ uolo nenio ma phibelt

Expanded text:
in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternutra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat; servi enim eramus cupiditatis, liberati efficimur servi charitatis. Primin occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. potestatẽ habeo ponendi animã mẽa. & potestatẽ habeo iterũ
sum̃ di eã : Nemo toll& eã ame: sed ego ipse eã pono ame. & iterũ
sumo eã. Ostendit hanc potestitẽ. quando eũ iudei quęrebant.
Quẽ quęritis inquit : Et illi Ihm. Et ille. Egosũ qua uoce audita:
redier̃ retro. & cecider̃. Dic̃ aliquis. Sihȩc in illo potestas erat .
quare cũ iudei insultarerT pendenti. & dicerent. Sifilius dĩ .ẽ.
descendat decruce. Mondescendit. ut eissuam potestatem
descendendo monstrar& : Quia patietiã docebat: ideo potentiã
differebat. Si enĩ quasi cõmot̾. ad eoꝵ uerba descender &: inctꝰ
c̃uitiorũ dolore putaret᷑ Pror sus ñ descendit. fixus ꝑmansit:
qquando uell& abscessurus: Nã quidei magnũ fuit decruce¬
descendere. qui potuit desepul. chro resirgere : Intelligamꝰ ergo
nos quib: hoc ministratũ .ẽ. potentiã dnĩ nr̃iihũ xp̃i occultam
tunc manifestã futurã iniudicio. dequo dictũ . ẽ : ds̃ manifestus

Expanded text:
dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de crucedescendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est, potentiam Domini nostri Jesu Christi occultam tunc, manifestam futuram in judicio: de quo dictum est, Deus manifestus
Abbreviated transcription (Latin):
taliten : Tunc fi& sermo qui scrptus ẽ: Absor e. mons
inuictoria : Vbiiẽ mors contentotua : quid ẽ .bi ẽ. mnos
mors contentio tua : lam uiuenus uni ñ morienure
in illo qui pronobis mortuus ẽ & resurrexit : Vt qui ui¬
uunt inquit. um ñ sibi uiuant : ed ei qui proipsis mortius ÷.
& resurrexit : Prȩcem mecicũ sauci : portem̃ instasulũ
curandi: Ille .ẽ. eñĩ qui promitit sanitatem qui miseiat ẽ
muia semi uiuum alatronib lerelictũ. In fudit obuni
& uinum: curauit uulnera: leuauit uiiumentĩ per¬
duxit ad stabulum: s tabulo io commendaut: Cui
tabulario: Forte illiquiduit. Pro xp̃o lgatione
fungimur : Dedit etiam dos nummos: quinpenderent᷑
sed ipsi ȩccłae. sursum ẽ. breditas possessoris: :¬

Expanded text:
sermo qui scriptus est, Absorpta est mors sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua » ? Quid est, Ubi est, mors, mors, contentio tua? Jam vivemus, jam non moriemur, in illo qui pro nobis mortuus est et resurrexit: ut qui vivunt, inquit, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, levavit in jumentum, perduxit in stabulum, stabulario commendavit. Cui stabulario? Forte illi qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui impenderentur sed ipsi Ecclesiae sursum est haereditas possessoris.
Abbreviated transcription (Latin):
frenaret : ut c̃cupiscenciȩ ñ c̃sentir&: & concupiscenciae
mẽ bra ad satelliciũ ñ p̃ber& Perficere ergo inque
bonũ : ñ mihi adiac& : Non possũ implere qđ dictũ est
ñ c̃cupisces: Quidergo opus ẽ. ut impleas: post concupis¬
centias tuas ñ eas. Hoc age interim: quã diu insunt i¬
lucite c̃cupiscenciȩtuae incarnetua: Post c̃cupis¬
cencias tuas ñ eas: Mane inseruitute dĩ. in libertate x p̃i
mẽ te serui lege dĩtui: Molite donare c̃cupiscencustuis:
sequendo eas. uires es addis : Dando ei iuir quomodo uincis
quando c̃trate inimicos nutris uirib: tuis Luȩigitꝰ dibertas
plena atq ꝑfecta. in illo dñoihũ qui docit ios filius liberi¬
uerit. tunc uere liberieritis : Quando ina a ꝑfecta
libertas erit: quando nullȩ inimicitiȩ : quido nosussina
inimica destruet᷑ mors: Oporto enicorrupibile hocm
duere incor ruptionen : & mortale hoc indureimior

Expanded text:
refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutris viribus tuis? 13. Quae igitur libertas plena atque perfecta in illo Domino Jesu qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando nullae inimicitiae, quando « novissima inimica destruetur mors. Oportet enim corruptible hoc induere
Abbreviated transcription (Latin):
siteneat arma: menbra ñ mouent᷑ inminis teriũ furentis
peccati: Teneat arcẽ imperator interior: quia sub maiore
imperatore iuuandus adsistit: Frenat irã coerc& concu¬
piscentiã : In .ẽ. tam̃ qđ frenet᷑ : in .ẽ. qđ choerceat᷑ in est
qđ teneat᷑: Quid aut̃ uolebat ille iustus mente seriuens
legi dĩ : nisi ut om̃ino non eẽo qđ frenaret᷑ : Et hoc deb&
conari. om̃is quitendit adꝑfectiorẽ : ut & ipsa concupiscen¬
cia cui ñdant᷑ ad obȩdiendũ menbra cotidie in ꝓficiente
minuat᷑. Velle inquit adiac& mihi ꝑ ficere aũt bonũ non
Iũ quid dio ñ mihi aduc& facere bonũ : Si hoc dixiss& spes
nulla e&. Nonait ñ mihi adiac& facere : sed ñ muibi ad iac&
non c̃cupiscere ꝑfeccio boni. ẽ quia c̃sũmatio maliest
Ioc dicebat ille ꝑficere bonũ ñ nuhi adiac&: quia ñ poterat
facere ut ñ c̃cupiscer& faciebat tantũ c̃cupiscenciam

Expanded text:
si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uerit : tunc uere liberi eritis. deniq: ita conclusit. Igit᷑ ipseeo
Mente seruio legidĩ : carne aut̃ lege peccati Ipse ego inquit
Ion eni duo sumus int̃nos contrarii dediuersis principus
uenientes : sed ipse ego. mente seruo legȩ dĩ carne aut̃ legł
peccati. quã diulangor obluctat᷑ saluti : Sed si carneseruis
tis mẽ bra ur̃a arma iniquitatis peccato Nait ñsit : sed
ñ regino n& Quã diu peccatũ necesse . ẽ . eẽ in mẽbristuis
statĩ illi regnũ auferatur ñ fiat qđ iub& : Surgit ira : noli
dare irȩ linguã ad aledicerdũ. Noli dare irȩ manũ aupedẽ
ad feriendũ
Nonsurger& ira ista mirationabilis nisi peccatũ eoẽ in menbris : Sed
tolle illi regnũ. ñ habeat arma unde contrate regn&. discae
etiã ñ surgere: cũ arnia noncoeperit uiuenire : Non exhibea¬
tis mẽbraurã arma iniquitatis peccato: Alio quoi toticap¬
tiui eritis. & ñ erit dicere. mente seruio legidĩ. ensenĩ

Expanded text:
verit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis tis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim
Abbreviated transcription (Latin):
similis . ẽ. & nihil distat om̃ino. Hinc & dñs. Sime inquit scirecis:
&patrẽ meũ sciretis. Honꝰ pat̃ ñ ẽ filius sed quia patrisimilis ẽ¬
filius Erubescat arrianus: grãs dnõ. quia & ipse arrius recessit
aberrore sab elliano. & ñ .ẽ patripassianus : Nondic̃ ipsũ patrẽ
& quodam modo adse ascendisse : ñ hoc dic̃ agnoscit mecũ patrẽ:
patrẽ. eẽ: & filiũ filiũ. eẽ Sedo fr̃. euasisti illud naufragiũ.
quare tendis in alterũ : Pat̃ pat̃ ẽ. filius filius ẽ. Quare dicis
dis similẽ. quare diuersũ quare aliã substantiã : sidissimilis eoe :
nũ quid dicer& discipulis sus qui me uidit uidit & patreme¬

Expanded text:
similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, et Patrem meum sciretis, non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem isse, et quodammodo ad se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patrem, Patrem esse; et Filium, Filium esse. Sed, o frater, evasisti illud naufragium, quare tendis in alterum? Pater, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipulis su
Abbreviated transcription (Latin):
quia filius dĩ sũ: qua uerũ loquor quia ipsa ueritas egosũ I ticarnalit᷑
intelligentes dixer̃. Vbi .ẽ. pat̃ tuus : motlo audi arriane. Neque
nue scitis. neq patrẽ meũ. Quia sime sciretis & patrẽ meũ scmeas¬
titis usitatũ. Quando ergo uides aliquẽ ciu finlẽ. & nosti tucuisimił
sit. admuirans dicis. Quo modo istebomo similis .ẽ. illihomini hoc
ñ diceres. nisi duo essert: Nic ille quieũ ignorat. cui tuistũ simlẽ dicis :
itane inquit similis ẽ. &tu ad eum. Quid em̃ illũ non nostie Atille
Nonoui inquit. lãtu ut illũ quẽ nescit einotũ faciat ex p̃sente
quẽ cernit . respondes & dicis hunc uidisti  illũ uidisti : non utiq
quia hoc dixisti. unũ. ẽẽ ad seueristi & duos negasti. Sed ꝓpt̃ simi¬
litudinẽ. tale declisti responsũ: istũ nosti. & illũ nosti: ualde riũ

Expanded text:
quia Filius Dei sum, quia verum loquor, quia ipsa veritas ego sum. Isti carnaliter quia Filius Dei sum, quia verum loquor, quia ipsa veritas ego sum. Isti carnaliter intelligentes, dixerunt, Ubi est pater tuus? Modo audi, ariane: Neque me scitis, neque Patrem meum; quia si me sciretis, et Patrem meum sctitis usitatum: quando ergo vides aliquem alicui similem, et nosti tu cui similis sit, admirans dicis, Quomodo iste homo similis est illi homini! Hoc non diceres, nisi duo essent. Hic ille qui eum ignorat, cui tu istum similem dicis: Itane, inquit, similis est? Et tu ad eum: Quid enim, tu illum non nosti? At ille: Non novi, inquit. Jam tu, ut illum quem nescit, ei notum facias ex praesente quem cernit, respondes et dicis: Hunc vidisti, illum vidisti. Non utique quia hoc dixisti, unum esse asseverasti, et duos negasti: sed propter similitudinem tale dedisti responsum, Istum nosti et illum nosti; valde enim
Abbreviated transcription (Latin):
eũ quipat̃ .ẽ.ñ . eẽ. filiũ. eũ qui filius . ẽ. ñ eẽ patrẽ: Confitent᷑
generationẽ. negant ȩqualitatẽ. Nosidẽ. catholica fides. ueniens
dedoctrina apłoꝵ. plantata in nob ꝑ seriẽ successionis: Acceptasana
pat̃ qui filius: Inerrore arrianoꝵ. alius quidẽ pat̃: alius filius
sed ipse filius ñ solũ alius. sed etiã aliud. ẽ. : Tu in medio quid:¬
rianũ: Pat̃ pat̃ . ẽ. filius filius ẽ.: Non aliud quia ego & pat̾
unũ sumꝰ. Sicut etiã haes tno die: quantũ potui cõmendaui.
Cũ audit sumꝰ. abscedat confusus sabellianus: Cũ audit unum.
abscedat confusus arriamis. Gubern& catholicus int̃ utrũq
fidei suȩ nauigiũ : Qm̃ cauendũ ẽ inutroq naufragiũ. Dic ergo
tu qđ dic̃ euuangeliũ. Ego & pat̃ unũ sum̃. Nonergo diuersũ quia unũ
Nonunus quia sumꝰ. Paulo ante dix aludiciũ meũ uerũ ẽ qr solus ñ su
sel ego & quiinemisit pat̃: Taquã dicer&. Ideo uidiciũ neũ uerũ ẽ.

Expanded text:
ilius est non esse Patrem: confitentur generationem, sed negant aequalitatem. Nos, id est, catholica fides veniens de doctrina Apostolorum, plantata in nobis, per seriem successionis accepta, sana Pater qui Filius: in errore Arianorum, alius est quidem Pater, alius Filius; sed ipse Filius non solum alius, sed etiam aliud est: tu in medio quidrianum. Pater, Pater est; Funum sumus , sicut etiam hesterno die, quantum potui, commendavi. Cum audit, sumus, abscedat confusus sabellianus; cum audit, unum, abscedat confusus arianus: gubernet catholicus inter utrumque fidei suae navigium, quoniam cavendum est in utroque naufragium. Dic ergo tu, quod dicit Evangelium, Ego et Pater unum sumus. Non ergo diversum, quia unum; non unus, quia sumus. 7. Paulo ante dixit, Judicium meum verum est; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater: tanquam diceret, Ideo judicium meum est verum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui seipsũ uult deciꝑx. & in quo ueritas non .ẽ Eeo exeo
qđ remansit aliquid infirmitatis audeo diceres ȩxqua
parte seriumꝰdõ. liberisumꝰ Ex qua parte erui ete
Vnde condelectam legidĩ. Libertas enĩ delectat. Nã quã diu
Sondũ potes amare iustitiã. time uł pęnã ut ꝑuenias ad a¬
mandã iustitiã: Ergo iã ille exparte suꝑiore liberum
se. ẽẽ sentiebat Vnde dicebat. Condelector legidĩ scđm in¬
teriorẽ hominẽ. Delectat me lex. Delectat me qđ iub& lex:
Delectat me ipsa iusticia. Video aut̃ aliã legẽ in menbris meis:
Hȩc .ẽ. quȩ remansit infirmitas. Repugnantẽ legi m̃tis meae :¬
& captiuantẽ me inlege peccati quȩ ẽ. inm̃bris meis Ex hac
parte. sentit captiuitatem : ubi ñ .ẽ. impl&a iusticia Nã ubi
condelectat᷑ legidĩ: ñ captiuus. sed legis amicus .ẽ. & ideo lib̵
qđ amicus: Quidergo exeo qđ restat : quidꝰ nisi respiciamꝰ

Expanded text:
qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi inde delectamur lege Dei. Libertas enim delectat. Nam quandiu Nondum potes amare justitiam? time vel poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus
Abbreviated transcription (Latin):
rã eccłae ñ ait si quis sine peccato .ẽ. Hoc enĩ sidicer& om̃is homo
rȩꝓbaret᷑. nullus ordinaret᷑: Sedait. Siquis sine crimine .ẽ. sicutiẽ
homicidiũ. ad ulteinũ: aliqua inmundicia fornicationis furtũ fraus
sicrilegiũ & cȩtera hiuꝰ modi: Cũ cęperit ea ñ habere homo. deb&
uit̃ ñ habere om̃is xp̃ianus. homo incipit caput erigere in lib̾tatẽ:
sedista iic hoata ẽ. non ꝑfecta libertas: Quare inquit aliquis. non
.ẽ. ꝑ fecta libertas: quia uideo aliã legẽ inmenbris meis repugnan¬
Mondũ tota : ñ dũ pura: ñ dũ plena libertas: quia ñ dũ & nitas
Nabemꝰ enĩ exparte in firmitatẽ: ex parte accipini lib̾tatẽ
Quic quid peccatũ ẽ a nob antea deletũ ẽ. in baptis mio: Iũqiđ
quia deleta ẽ tota iniquitas nulla remansit infirmitas
Sinoꝰ remansissa: sine peccato hic uiuerem. Quis aut̃ audeat
hoc dicer e nisi suꝑb: : nisi miscłła liberatoris indignus. nnsi

Expanded text:
esiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, inquit aliquis, non est perfecta libertas? Quia « video aliam legem in membris meis, repugnannondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
legatione fungim᷑ tã quã dõ exortante ꝑ nos. Obsecramꝰ ꝓxp̃o.¬
id ẽ. tã quã uos xp̃c obsecr& Quid ÷ Reconciliari dõ: Siecorta
& obsecrat apłs ut reconciliem dõ : inuici eramꝰ dõ: Nemo eiũ
reconciliat᷑. nisi ex inimicitus. Inimicos aut̃ nos. ñ natura: sed
peccata fecer᷑: Vnde mimiciilliꝰ : in de ferui peccati: Non hab&
ds̃ liberos inimicos. Necesse .ẽ. serui siÑ. & serui remaneb uN.
nisi ab illo liberent᷑: cui peccando inimi  eẽ uoluer̃ Obsecramꝰ
ñ reconcibuamꝰ nis ablato qđ inmedio .ẽ. & posito qł inmediosst. Est eũ
mediũ separans: sed contra ẽ. mediatoꝵ re concilians mediũ: Separans
peccatũ: Venit ille mediator & factꝰ ẽ sacrificiũ sacerdosipse : Q qt
sãcrificiũ ficcꝰ ẽ. ꝓpeccato offerens seipsũ in holocaustũ incruce pasio¬

Expanded text:
legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus prolegatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus proid est, tanquam vos Christus obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passio
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ: ut aliquã corporalẽ caper& uoluptatẽ. Voluptas transt
peccatũ man&. Pterit qđ delectabat. remansit qđ pungat
Mala seruitꝰ: aliquando fugiuNt homines ad ecđam & eosplerũq
giam contraiis̃i peccatũ: liberatorẽ in t̃pellȩmꝰ. uenales nos putmmꝰ
& eiꝰ sanguine redimam Dic̃ enĩ ds̃ gratis uenundati estis.: et si ne
argento redimemini: sine p̃cio. sed uro quia meo. hoc dñs dicit
Ipse enĩ p̃tiũ dedit: ñ argentũ. sed singuinẽ suũ : Nã nos & serui
& egen remanserdemꝰ Liberat ergo ab hac seruitute solus dñs
qui illã ñ habuit. ipse de illaliberat. Solus enĩ inhac carne uenit
sine peccato : Nã quos uidetis inmanib: matrũ paruulos ferri:
ꝓtin& etiã ad ipsos cũ baptitant᷑ istagrã quã dñs pollicet᷑. quia
depeccato solus liberare potest. quiuenit sine peccato & factꝰ :

Expanded text:
peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! Aliquando fugiunt homines ad Ecclesiam, et plerumgiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini . Sine pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, tinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberare potest, qui venit sine peccato, et factus est
Abbreviated transcription (Latin):
secreti: Nut eõ negatũ. sed nec uilescer& nudatũ. Neo semeltam̃ :
sedbis ad ñõ dictũ ẽ. Am̃ am̃ dico uob. Iã quantũ hoc cõm̃datũsit
ex ipsa geminatione cognoscite: Quid .ẽ. ergo cõm̃datũ uerum
uerũ dico uob: Veritas dic̃. Qiua utiq: & siñ dicer& uerũ dico
mentiri om̃ino ñ poss&: Tam̃ cõm̃dat inculcat dormiente sqͣdã¬
modo excitat. intentos fac̃. contẽpni ñ uult. Quid dicens : Am̃
am̃ dico uob qxom̃is qui fac̃ peccatũ. seruus ẽ. peccati. Omisera¬
bilis seruitꝰ. Perũq: homines cũ clominos malos patiunt᷑ uenales
se petunt.: ñ quȩrentes dñ ñ habere. sed saltẽ mutare Seruus
Deindeseruus hominis aliquando suihũduris inperiis fiti¬
gat. fugiendo requiescit. Seruus peccati quo fugit secũ¬
setrhit quocũq fugerit: Non fugit se ipsamala conscientia: ñẽ. quo
eat: sequit᷑ se. immo non recedit ase. Peccatũ enĩ qđ fac̃ intꝰ ẽ. fac̃

Expanded text:
secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dicoscite. 4. Quid est ergo commendatum? Verum, verum dico vobis, Veritas dicit; quae utique etsi non diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque homines cum dominos malos patiuntur, venales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare; servus Deinde servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secuse trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
enuni seruiumͦꝰ ũ quã: Dñs aut̃ qđ eis respondit hoc pͥtius & inten¬
tius audum̃ ne& nos ipsi serui inueniamꝰ : Respondit eñi eis ibs:
dehac libertate appetenda & de illa seruitute uitanda : Amen

Expanded text:
Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intenNemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit enim eis Jesusde hac libertate appetenda, et de illa servitute vitanda. Amen,