comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiosiuemanifestatio uocatur. Coenim diexp̃s sideris snditiomagis ad paruit adorandus. quod suit figi¬
ra primitia e credentiumgentium. Quodiedominicibaptismatis sacramentum & permuta einuinũ
aquae factorum perdnm̃ signorum principia extiterunt. Duae sunt aut̃ epifamȩ prima in qua
tella in die p̃sepecunabula magos adoraturos exbuit. Sconof egia solemnitas ebreorum de
greco inlatinum ta berna culorum dedicatio in terp̃tatur quaecelebraturiudeis in memoriã
expeditionis cum ab egrpto promoti intabernaculis a gebant et ex eo s conos egia. scena enim
grecetab̵ naculum dicitur quaesolemnitas apud ebreos septembrimen secelebrabatur. Neu¬
menia apud noscalendȩ apud ebreos autem quia secundum cursum lunarem menses subputa
& grece mene luna appellatur. indeneumenia idest noualuna. Erant enimapud ebreos ips: di¬

Expanded text:
tio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus: quod fuit figutio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus: quod fuit figura primitiae credentium gentium. Quo die Dominicum Baptismatis Sacramentum et permutatae aquae in vinum factorum per Dominum signorum principia extiterunt. Duae sunt autem Epiphaniae: prima, in qua pulo, stella indice, ad praesepis cunabula magos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi di
Abbreviated transcription (Latin):
asdicta a festis diebus quasi festiditas coquodineis solares diuina fit. quibus contrarii sunt fasti in qͥ¬
busius fatur idest dicitur. Solemnitas asa crisdicitur ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat
absoluto idest firmato atq: solido nominata uel ex eo quod soleat fieri in anno. Celebritas autem uocatꝰ
quod non ibi terrena sed celestia tantum agantur. Pascha festiuitatum omnium prima est decuius uoca¬
buloiam superius dictum est. Pente costes sicut & pascha apud hebreoscelebris dieserat. Quxe post quin
decadas paschecolebatur undeetuo cabulum sumsit. pente enim grecequinque in quo diesecundum legem
panes propositionis de nouis frugibus offerebant . cuius figuram annus iubileus intestamento ueterigess
quaenunciterum perfuturam repromissionis requiem praefiguratur. Epifania grecȩlatina eappari¬

Expanded text:
as dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quias dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque solido nominata. vel ex eo, quod soleat fieri in anno. Celebritas autem vocatur quod non ibi terrena, sed caelestia tantum agantur. Pascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dicdecadas paschae celebratur, unde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Veteri gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine appari
Abbreviated transcription (Latin):
greciuocant latinia diectiones annuas lunares: quae perundenarium numerum
us quead tricen arium insere uoluitur quasideo egrptii adiciunt ut lunaris emensiorationi solis equetur.
una enim iuxta cursum suum uiginti no ue semis dies luceredinoscit & fiunt in annum lunares dies coc
remanent ad cursum annisolaris dies undecim. quos a egyptua diciunt . Vnde& adiectiones uocan¬
tur. absquehas non inuenies lunam quota sit inquolib& anno& mense& die. iste epacta esemperundecim
calendas a priles repperiuntur. in eadem luna qua fuerit eodie. Continentur autem circulo decimnouiali
sed cum aduiginti nouem epactas peruenerint qui est circulus nonus decimus iamsequenti annonon
ad des superuiginti noueun decim &decem ad nunties detractis xxx sed indereuerteris ut undeci
pronunties DE RELI QUIS PESTIVI TATI BUS. FeSTIII¬

Expanded text:
Graeci vocant, Latini adjectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum Graeci vocant, Latini adjectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adjiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. 30. Luna enim juxta cursum viginti novem semis dies lucere dignoscitur, et fiunt in annum lunarem dies CCCLIV. Remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adjiciunt. 31. Unde et adjectiones vocantur: absque his non invenies lunam quota sit in quolibet anno, et mense, et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum ad viginti novem epactas pervenerint, qui est circulus nonus decimus, iam sequenti anno non addes super viginti novem undecim, ut decem adnunties detractis triginta, sed inde reverteris, ut undecim pronunties. De reliquis festivitatibus . Festi
Abbreviated transcription (Latin):
nus est siccliiii communis. Sissextus est̃ ꝑ annos quactuor unus dies adiectus. Cresqte enim persin¬
gulos annos quarta parsassis. Ad ubi quarto annoassem compleuerit bis sextum unum facit.
Dictus autem bissextus quiabis sexiesductus assemfacit quod est unus dies sicut & quadrantem pro¬
terqua terductum quod est bissextus. quem superdierum cursum i nannũ solfacit siue quod nequeit
annosuo in troducinisibissextononas martias cõputa ueris. hoc est & primo dies extononas mar¬
tias & additobisexto alio diesextononas marcias iteraueris. A sexto autẽ non as martiasusq:
in diepridiek ianuarias in luna cursum bissextus ad ponitur adq: indedetrahitur
Intercalares autemdies id circo uocantur quia in terponuntur otratio lunaesolisq
conueniat ÷ Calare enim poneredicitur Intercalare interponere.. Epacctis

Expanded text:
annus est; si CCCLIV, communis. 25. Bissextus est post annos quatuor unus dies adjectus. Crescit enim per sinannus est; si CCCLIV, communis. 25. Bissextus est post annos quatuor unus dies adjectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum unum facit. 26. Dictus autem bissextus, quia bis sexies ductus assem 275 facit, quod est unus dies; sicut quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in anno sol facit; sive quod nequeat annus subintroduci, nisi bissexto Kal. Mart. computaveris, hoc est, et prima die sexta Kal. Martias, et addito bissexto alio die sexto Kal. Martias iteraveris. 27. A sexto autem Kal. Martias usque in diem pridie Kalendas Januarias, in lunae cursu bissextus apponitur, atque inde detrahitur. 28. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur, ut ratio lunae solisque conveniant. Calare enim ponere dicitur; intercalare, interponere. 29. Epactas
Abbreviated transcription (Latin):
munis annus dicitur quiduo decimtantum lunas hoc et dies cccłiiii hab&. DiCTO autẽ communis
uia sepeduo ita coniuncti incedunt ut inuicẽ sem paschali solemnita tesequantur. Namẽ bolis¬
mus annus semꝑsolus est. EMbolis mus annu est qui tredecim menses lunares idest . cCClxxxiiii
lies habere monstratur. Ipestannus scõ moisi diuinitus reuelatus in quo iubentur hii qui longius
habitabant. in secundomen sepa schacelebrare. Ebolismum aut̃ grecum nom̃ est quod int̃preca¬
ẽ latine suꝑ augmentũ eo quod expleat numerũ annorũ communũ quibus undecim luna res dies
deeẽcernuntur. EMbOuMIAutem anni & communes sic inueniuntur sienima quarta decima lu¬
napaschae praecedentis usq ad quartam decimam sequentis ccc lxxxiiii. dies fuerint embolis mus

Expanded text:
munis annus dicitur qui duodecim tantum lunas, hoc est, dies CCCLIV habet. Dictus autem communis, munis annus dicitur qui duodecim tantum lunas, hoc est, dies CCCLIV habet. Dictus autem communis, quia saepe duo ita conjuncti incedunt, ut invicem se in Paschali solemnitate sequantur; nam embolismus annus semper solus est. 22. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est, CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo jubentur ii qui longius habitabant in secundo mense Pascha celebrare. 23. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum, eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. 24. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna Paschae praecedentis, usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIV dies fuerint, embolismalis
Abbreviated transcription (Latin):
numerum septenarium quo uniuersitatis significatio sepefiguratur. qui etiam ipsi eclesiae tribuitur
propt̃ instar unitatis unde& iohannes a postolus in apocalipsin ad septem scribit eclesias ecless a uero
adhuc in ista mortalita te carnis constituta propterꝰ mu tabilitatem lunae nomine inscripturis significat᷑
uaria aute mobseruantia opinionum pachalis festiuitatis interdum errorem gignit. latin in ã que
a tertionon a smartiasus que in tertiononas a priles primimensis lunã inquirunt. Et si quinta decima
luna diedominicoprouenerit in alio dominico pascham protrabunt. greci primimensis lunã ab oc¬
ta uo idusmartia susque in dienon as a priles obseruant. Et si quinta decima llna diedominico incurrerit
cm̃ paschacelebrant. huius modiergo dissensio interutrosquepa schalem regulam turbat. Som¬

Expanded text:
numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar universitatis, unde et Iohannes Apostolus in Apocalypsin ad septem scribit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini a tertio Nonas Martii, usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt, et si quarta decima luna die Dominico provenerit, in alio die Dominico Pascha protrahunt. 20. Graeci primi mensis lunam ab octavo Idus Martias usque in diem Non. April. observant, et si quinta decima luna die Dominico incurrerit, sanctum Pascha celebrant. Hujusmodi igitur dissensio inter utrosque Paschalem regulam turbat. 21. Com
Abbreviated transcription (Latin):
nem in spiciamus Propterinitium enim noua euita & propternouum hominem quem iubemus induere
& ex uereu eterem expurgantes uetus fermentũ ut simus noua consparsio qm̃ pascha nostrum immo¬
latus est̃ xp̃s Prot hanc ergo uita enouita tem primus mensis nouorum in annimensibus celebrationi¬
pascha limisticae ad tributus est. Quod uero tertia e ebdoma daediepaschacelebratur id est quidics
occurrit quin ladecima in uicensimam primam hoc significat quia in toto scłi qui septenario dierum nu
sccundum sublege Tertium subgratia. Vbiiam manifestatum estsa cramentum prius occultum in pro
ero agiuir nunc tertium tempus hoc sacramentum apparuit. Primum enim tempus est. antelegẽ¬
phetico enigmatae. Ideo & propterba ectria sclitempora resurrectio dñĩ triduana est. quoduero a
quarta decima luna usq: aduicensimã primã perdies septem paschalis dies queritur. propter ipsũ

Expanded text:
onem inspiciamus. Propter initium enionem inspiciamus. Propter initium eniet exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus, propter hanc ergo uitae nouitapaschali mystice attributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est, qui dies occurrit a quinta decima usque in vicesimam primam: hoc significat: quia in toto tempore saeculi, qui septenario dierum nusecundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in proero agitur, nunc tertium tempus est, quod hoc Sacramentum apparuit. Primum enim tempus est ante legephetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies quaeritur, propter ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Dost cuius expletionem ad primum exordium
ta decima lunacum iudeis celebrabat quocum que
dieoccurrer&. Quod ritum scĩpatres innicena si nodo
prohibuerunt. Constituentes non solumphachalem
lunam & mensem inquirere. sed etiam & diem resurrec¬
tionis dñice obseruare. & obhoc pascham a quarta
decima lunaus que uicesimã primam extenderunt.
ut dies dñicus non omitteretur. Paschae autem uoca¬
bulum non grecumsed hebreum est. Nec apassione
qm̃ pascin. Srecedicitur pati sed a transitu hebre¬
re ⁊ demundo ad patrem. Cuius nox ideo perui¬
gilia dicitur propter aduentum regis ac dĩnr̃i
ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes seduigilantes inueniat cuius nostis duplexratio
ot siue quod in ea &uitam tunc recipit cumpassus est siue quod postea ea demhora qua resurrexi
iudican dũuenturus est. Comodo agimus pachaut non solum mortem& resurrextionem xp̃i in me¬
moriamreuocemus sedetiam cetera qua ecirca eum ad testantur ad sa cramentorum significati¬

Expanded text:
post cuius expletionem ad primum exordium ta decima luna cum Iudaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observare; et ob hoc pascha a quarta decima luna usque ad vicesimam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur. Paschae autem vocabulum non Grquam Phasin Graece dicimus pati, sed a transitu Hebraeret de mundo ad Patrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significati
Abbreviated transcription (Latin):
o autem est quaesitio cum queritur ansit quid sit qualesit. Argumentum uero quãsi argutũ
uel quod sit arteinuentum. ad conprobandasres. Epistolampropria e greciuocant quod int̃ p̃¬
tatur latinemissa stila enimsi uestili missa uel missi. Ante carte& membranarum usum inde¬

Expanded text:
o autem est quaesitio, cum quaeritur an sit, quid sit, quale sit. Argumentum vero dictum quasi argutum, o autem est quaesitio, cum quaeritur an sit, quid sit, quale sit. Argumentum vero dictum quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad conprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quod interpretatur Latine missa. Στόλα enim sive στόλοι missa vel missi. Ante cartae
Abbreviated transcription (Latin):
nora patremtuum & matrem tuam Quidnon faciendum ut non moechabiris non fur¬
tum facies similiter & gentiliũ praecepta ł iubent łuetantiuben faciendũ ut nudusara serenudi¬
uet antut neueint̃ uites corillum seren eue flagella summa pete. Primus autem praecepta apud
aebreos morses scripsit apud latinos marcius uates primus p̃cepta composunt. ex quibus est
illud postremus dicas primustaceas. Parobola & problemata nominibus suis indicaNT altius se
praescrutarioportere. parabola quippealicuius reisimilitu dinem praesegerit quod lic& situo¬
cabulum grecum iã tamen prolatino usurpatur. et notum est quod in parabolis quae dicuntur
rerum similitudines rebus de quibus agitur conparant. Problemata autem quae latinae appel¬
lantur propositiones questiones sunt babentes aliquid quod disputatione soluendum sit. Questi¬

Expanded text:
nora patrem tuum et matrem tuam.' Quid non faciendum, ut: 'Non moechaberis,' 'Non furnora patrem tuum et matrem tuam.' Quid non faciendum, ut: 'Non moechaberis,' 'Non furtum facies.' Similiter et gentilium praecepta vel iubent vel vetant. Iubent faciendum, ut vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa pete. Primus autem apud Hebraeos praecepta Moyses scripsit: apud Latinos Marcius vates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremus dicas, primus tactas agas . Parabola et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicujus rei similitudinem per prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, jam tamen pro Latino usurpatur: et notum est, qrerum similitudines rebus, de quibus agitur, conparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
est & est nomen grecum. Panagiricum est lucentio sum & lasciuio sumgenus dicendiin laudibus regum
incuius conpositione homines multis mendatiis adolantur. Quod malum a grecis exortum est . quorũ
leuitas instructa dicendi facultate& copia in credibili multas mendatiorum nebulas suscitauit: Fasto¬
rum libri sunt in quibus reges uel consules scribuntur a fascibus dicti id est potestatibus unde& obidii
librifastorum dicuntur quia deregibus & consulibus aeditisunt. Proemium intium dicendi sunt eñi
proemia principia librorum quae antecausa enarrationem adinstruendas audientium aurescoap¬
tantur cuius nomenpleriquelatinitatis periti sinetrans latione posuerunt hoc autemuocabulum
apud nos interp̃tatum p̃fationuncupatur quasi praelocutio. Pra ecepta sunt qua eaut quid faci¬
enidum aut quid non faciendum sit docent. Quid faciendum ut diligedm̃ tuum etho¬

Expanded text:
est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum, est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est potestatibus. Unde et Ovidii libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatapud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. 10. Praecepta sunt quae aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent. Quid faciendum, ut: Dilige
Abbreviated transcription (Latin):
quntꝰ. tomiuero id est librimaioris sunt disputationis. Dia logus est conlatioduorum uel plu¬
rimorum quem latini sermonẽ dicunt. Nam quos grecidia logos uocant nossermonesuo¬
camus sermo autem dictus quia interutrumq: seritur . Vnde in uirgiliomulta in terseserebant
Tractatus ẽunius reimultiplex expositio eo quod traat sensum in multa sentiendi contrectando
Differt autem sermotractatus et uerbum. sermo enim alterameget personam tractatus specia liter
dcipsumẽ. uerbum autem adomnes. unde& dicitur uerbum fecit ad populum. Commentaria dictaqua¬
sicummente. sunt enim in terp̃tatione s ut commenta iuris commenta euuangelii. A polo geticum est ex¬
cusatio in quosolent quidam accusantibus respondere indefensi oneenim aut negationesolapositum

Expanded text:
quuntur; tomi vero, id est, libri, majoris sunt disputationis. Dialogus est collatio 254 duorum, vel pluquuntur; tomi vero, id est, libri, majoris sunt disputationis. Dialogus est collatio 254 duorum, vel plurimorum, quam Latini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant nos sermones vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese vario sermone serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum in multa. sententiam contrectando Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona, tractatus specialiter ad se ipsum est, verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: Verbum fecit ad populum. 5. Commentaria dicta quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta Evangelii. 6. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negat
Abbreviated transcription (Latin):
terus miris ad tollitur laudibus quod tantos libros aediderit quantos quisquenr̃m alienos scriber
põpriamanuuix posset Densis quo que apud grecos origenes inscripturarum laboretamgrecos
qua latinosoperum suorum numero superauit. Deni que hieronimus sexmilia librorum eius
legissefatetur horumntamenomnium studia agustinus ingenio uel scientia suiuicit. Namtantas
scripsit ut diebus acnoctibus non solumscribere libros eius quisquam sed neclegerequidem occurrat
Opusculorum genera cẽ tria. primum genus excerpta sunt quae greca escolia nuncupantꝰ
in quibus ea qua e uidentur obscura uel diffilia summatim ac breuiter praestringuntur
secundum genus homeliae sunt quos latini uerbum appellant qui proferuntur in populis
Tertium tomi quosnos libros uel uolumina nuncupamus. homelia eautem aduulgum lo¬

Expanded text:
terus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere terus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. De generibus opusculorum . Opusculorum genera esse tria. Primum genus excerpta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia summatim ac breviter praestringuntur. SecunTertium, tomi, quos nos libros vel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgus lo
Abbreviated transcription (Latin):
regedeuicto De indelucullus epontica praeda. post hos caesar dedit marco uarronine gotium eum max¬
maebiblio teca e construendae. Primum autem roma ebibliotecas publicauit polliogrecassimulat
clatinis additis auctorumimaginibus in atrio quod dema nubiis magnificentis simum instruxera
Apud nosquoque pamfilius martir cuius uitam eusebius caesariensis conscripsit pisis tratum
insa crebiblio tecaestudio primus ad equare contendit. hic enim inbiblioteca sua propecriginta uo¬
luminum milia habuit . hieronimus quoque at que genna dius a eclesiaticas scriptorestoto orbeque¬
rentes ordine persequuti sunt eorum questudia in uno uoluminis indiculo conpraehenderunt
NRcusterentius uarro apud latinos innu merabiles libros conscripsit. apud grecosquo que calcin¬

Expanded text:
rege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maxrege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio, quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. Qui apud nos bibliothecas instituerunt . Apud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conprehenderunt. Qui multa scripserunt . Marcus Terentius Varro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcen
Abbreviated transcription (Latin):
lulis separatiita omnia persp̃m sc̃m interp̃tati sunt ut nichilina licuius eorum codiceinuentum ess& quo
inceteris uel in uerborum ordine discrepar&. fuerunt et alii interpraetes quiex a ebrea lingua ingre¬
cum sa cra a eloquia transtulerunt sicut a quila simmachus et theodotion. sicut etiam & uulgaris
illa in terpraetatio cuius auctor non apparet et obhocsine nomin einterpraetis quinta aeditionun¬
cupatur. Praeter ea sextam et septimam aeditionem origenes miro labor erepperit eccum cateris ae¬
ditionibus comparauit praesbiter quo quehieronimus trium linguarum peritus ex aebreo inlatinum
acloquium eas scripturas conuerat a eloquenterquetrans fudit. Cuius interpraetatiomeritoceteris
antefertur. Nam est uerborum tenacior et praespicuita tesententia eclarior at queut potea xp̃ia no

Expanded text:
lulis separati ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset quod lulis separati ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset quod in ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior atque, utpote a Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Quam de incebs ab atheniensibus auctam xerxes incensis a thenis euexit in parsas. longo que post tempo¬
reseleucusnicanor rursus in greciam retulit . Hinc studium regibus urbibus que ceteris natum est . Con¬
parandiuolumin aduersarum gentium et perinter praetes in grecam linguam uertendi. Dehin cmagnus
alex ander uel successores corum instruendis omnium librorum biblio tecis animum intenderunt. Maxima etho¬
lomeis cognomento fila del fus omnis littera turae saga cissimus. Cumstudiobibliotecarum pisistratum
aemularetur non solum gentium scripturas sed etiam & diuinas. lit teras biblio te cam suam contulit
ropontifice petens scripturas ueteris testamenti in grecamuouem ex a ebrea lingua perseptua ginta in¬
terpraetes trans ferre curauit quas in alexan drinabiblioteca habuit. Si quidem singuli in singulis cel¬

Expanded text:
quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempoquam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. etiam et ab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex Hebraica lingua per septuaginta interpretes transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli ino singulis cel
Abbreviated transcription (Latin):
a prudentibus iudicatur non eẽ eorum credenda quibus ad scribuntur Nam multa & sub nominib:
prophetarum etrecentiora sub nominibus a postolorum ab hereticis proferuntur qua eon
nia sub nomine a pogriforum actorita teca nonica diligenti examinationere mota sunt¬
serunt VI. De generibus opuscolorum. Riblioteca a greconomen accepit . eo quod ibirecondan¬
tur libri Nambiblio librorum tecarepositio interpraetatur. Biblio tecam ueteristesta menti
hesdras scriba post incensam legem achaldeis dumiudei regressi fuissent in hierus alem diuino
afflatus spũ reparauit. Cuncta que legis ac prophetarum uolumina quae fuerant a gen¬
tibus corrupta correxit. totum que uetus testamentum inuiginti duos libros constituit
ut cot libriessent in lege quodhabebantꝰ & litterae. Apud grecos autem bibliotecamprii
instituis sepisistratus creditur atheniensium tirannus

Expanded text:
a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus aposnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota suntsunt. De bibliothecis . Bibliotheca a Graeco nomen accepit, eo quod ibi recondantur libri. Nam βιβλίων librorum, θήκη repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam Legem a Chaldaeis, dum Iudaei regressi fuissent in Hierusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque Legis ac Prophetarum volumina quae fuerant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta scripsit. Cotem porequo obeuuangelii praedicationem in in sula patinon traditur relegatus
a pocalipsinautem exgeeco in latinum reuelatio interpraetatur. Reuelatio enim dicitur mani¬
istatio eorum quaeabscondita erant iuxta quod & ipseio hannes dicit a pocali psin ihũ xp̃i
quem dedit illids̃ palam facereseruis suis. hii sunt scriptores sacrorum librorum quiperspm̃ scm̃
loquentes ad eruditionẽ n rãmetpreceptauiuendi et credendiregulam conseripserunt. Practer
haec alia uolumina a pogrifa nuncupantur. a pogrifa autem dicta idest secreta quia in dubi¬
umueniunt. est enim earum occulta origo nec patet patribus ad quibus usquea dnosa ucto¬
ritas ueracium scripturarum certissimaet notissima suc cessione peruenit. In his a pogrifis etsi inue¬
nitur aliqua ueritas tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas. quaer ectae

Expanded text:
ta scripsit eo tempore, quo ob evangelii praedicationem in insulam Pathmon tta scripsit eo tempore, quo ob evangelii praedicationem in insulam Pathmon tApocalypsis autem e Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio autem dicitur manifestatio eorum, quae abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes dicit, Apocalypsim Jesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis. Hi sunt scriptores sacrorum librorum qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veritatis Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte
Abbreviated transcription (Latin):
lium adnuntiatio dicitur Vnde & angelus nuntius interpraetatur. Pauios a postolus suas scripfit epis
aebrebos autem epistola pleris quelatinis eius esseincerta est. propt̃ dissonantia m sermonis Eandẽq: alui
barnaban conscribsisse alii ademente scriptam fuisse suspicantur. Pecrus scripsit duas nominis sui episto la
quaeatholicei deo nominantur quia nonunitantum populo uelciuitati seduni uersis gentibus generali¬
ter scriptae sunt. Ia cobus & iohannes & iudas suas scripserunt epistolas. Ac tuum a postolorum
primordia fidei xp̃iana eingentibus & nascentis aeclesiae historiã digerit. Ac tuum a postolorum
scriptorem lucam ec̃ euu angelistam. in quo o perenascentis eclesi a einfantia texitur. & a postolorum
historia retinetur. Vnde& actus a postolorum dicitur. A pocalipsin librum iohannes euuangelis¬

Expanded text:
ελία adnuntiatio dicitur. Unde et angelus nuntius interpretatur. Paulus Apostolus suas scripsit Epistελία adnuntiatio dicitur. Unde et angelus nuntius interpretatur. Paulus Apostolus suas scripsit EpistHebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catholicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scriptae sunt. Iacobus et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. Actus Apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur. Unde et Actus Apostolorum dicitur. Apocalypsin librum Iohannes evangelis
Abbreviated transcription (Latin):
lex & propbetia cessauit. Quartus iohannes scripsit euuangelium ultimus in asia incipiens a uerbo ut oftende¬
sc& post mortem ad caelum iterumremeasse . hi sunt quatitior euua ngelistae quosper ot echielum sp̃s sẽs
significauit inquattuor anim alibus. propterea autem quattuor anim alia qui aperquattuor mundipar¬
es fides xp̃i anȩ religionis eorum praedicatione disseminata est Animalia autem dicta sunt qm̃ propter
animam hominis praedicatur euuangelium xp̃i. Namet oculis plenaerant intus & foris qm̃ peruident
iuuangelia qua edicta sunt a propbetis & quae promiserit in priori. Erura autem eorum ecta quia ni¬
ihil prauum in euuangelis cst & alas senas tegentes crura & faciessuas uclatas sunt enim qua tegebantꝰ
inaduentur xp̃i. Euu angelium auteminter praeta turbona adnuntiatio grecae enimeu bonum ange¬

Expanded text:
lex et prophetia cessavit. Quartus Iohannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostendelex et prophetia cessavit. Quartus Iohannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostendesse, et post mortem ad caelum iterum remeasse. Hi sunt quattuor Evangelistae, quos per Ezechielem Spiritus sanctus significavit in quattuor animalibus. Propterea autem quattuor animalia, quia per quattuor mundi partes fides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata est. Animalia autem dicta sunt quoniam propter animam hominis praedicatur Evangelium Christi. Nam et oculis plena erant intus et foris, quoniam praevident Evangelia quae dicta sunt a prophetis, et quae promiserit in priori. Crura autem eorum recta, quia nihil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in adventum Christi. Evangelium autem interpretatur bona adnuntiatio. Graece enim εὖ bonum, ἀγγ
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos repperitur sed interapogrifos habctur. Iudithuero & tobisiuem acchabeor ũbri quibia ustorib: scrip¬
tisint minima e constat. habent autem uocabula exeorũ nominibus quorũ gesta scribunt
gelistȩ singul ariter conscripserunt. Primus matheus conscripsit euu angelium litteris ebraicis & ser
monibus iniudaea initians euuangeli tare abhuman axp̃inatiuitatedicens. Liber generationis
ihũ xp̃ifilidauid filui a braham. significans descendisso corporaliter ex semine patriarcharum
cens: Uoxclamantis indeserto parateuiam dño ut ostenderet xp̃m post ad sumtionem carnis e¬
peut medicus in greciam euuangelium scripsit theofilo ep̃o. Initans a serdotabi spũdicens. fuit
indiebus hero des regis iudae. sacerdos taccharias. ut mani festar& xp̃m. post natiuita¬
tem carnis & praedicationẽ cuuangelii ostiam fuissceffectum prosalutemundi. Ipse

Expanded text:
Hebreos reperitur, sed inter apocriphos habetur. Iudith vero et Tobias, sive Machabeorum libri, quibus authoribus scripHebreos reperitur, sed inter apocriphos habetur. Iudith vero et Tobias, sive Machabeorum libri, quibus authoribus scripti sint minime cogelistae singulariter conscripserunt. Primus monibus in Iudea inicians ewangelizare, ab humana Cristi nativitate dicens: Liber generacionis Ihesu Christi, filii David, filii Abraham, significans descendisse ex semine patriarcharum cens 1, 3: 'Vox clamantis in deserto, parate viam Domino': ut ostenderet Christum post adsumptionem carnis Epe ut medicus, in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali spiritu dicens: Fuit in diebus Herodis regis Judae sacerdos quidam nomine Zacharias . Ut manifestaret Christum post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii hostiam fuisse effectum pro sal
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Ester librum hes dras creditur conscripsisse . inquo eadem regina subfigura acclesia edĩ populũ
a seruitute & morte eripuis sescribitur. at que interfecto amanqui interpraetatur iniquitas dieicelebri¬
tas in posterosmittitur. Libersapientiae apud hebreosnus quam est . Vnde& ipsetitulus grecã magis elo¬
quentiam redolet . hunc iudcifilonis eẽ adfirmant qui pro inde sapientia enominatur quia in eo xp̃iac
uentus qui est sapientia patris & passio eius euidenter ex primitur. Librum autem eclesi asticum certissi¬
macibs̃ filius sirachhiero solimita neposihũsa cerdotis magni conposuit. Dequo meminit & tachariasqu
berapud latinos propter eloquii similitud inẽ salomonistitulo praenotatur. Dictus aute ma eclesiasticus
quod de totius a edesia edisciplina religios a conuersationis magnacura & ratione sit aeditus. hic & pud

Expanded text:
tantur. tantur. a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est, unde et ipse titulus Graecam magis eloquentiam redolet. Hunc Iudaei Philonis esse adfirmant, qui proinde Sapientiae nominatur, quia in eo Christi adventus, qui est sapientia Patris, et passio eius evidenter exprimitur. Librum autem Ecclesiasticum certissime Iesus filius Sirach, Hierosolymita, nepos Iesu sacerdotis magni, conposuit, de quo meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propteo quod de totius ecclesie disciplina religiose conversationis, magna cura et ratione sit editus, hic apud
Abbreviated transcription (Latin):
pia& fines multis habet obscuritatibus in uoluta. Daniel uero clarosermone regna orbis pronuntiat & tẽ¬
pus aduentus xp̃imanifestissima praedicatione ad notat hi sunt quattuor prophecequima iores uocantur
quia prolixa uo lumina condiderunt. Liberduod ecim prophetarum auctorum suorum nomibus praeno¬
tatur qui propterea dicuntur minores quia sermones eorumbreuessunt. Vnde& connexi sibim& inuicẽ
uno uolumine continentur. Quorum nomina sunt oset lohel amos abdias ionas micheas naum ab¬
bacuc soffonias aggeus ⁊ accarias & malachias Esdraliberactoris suititulo praenotatur incuius
textu eiusdem besdra en cemia equesermones pariter continentur. Nec quem quam moueat quod unus hes¬
dredicitur liber quia secundustertius et quartus non habentur apud hebreos sed intera pogrifos depu¬

Expanded text:
pia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione adnotat. Hi sunt quattuor prophetae qui Maiores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Libri duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus praenotantur; qui propterea dicuntur Minores, quia sermuno volumine continentur. Quorum nomina sunt: Osee, Johel, Amos, Abdias, Jonas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias et Malachias. Esdrae liber auctoris sui titulo praenotatur. In cujus textu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continentur. Nec quemquam moveat, quod unus Esdrae dicitur liber: quia secundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos depu
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut qua edam in legedicunt̃ siã quibus maora sunt scã scp̃nam horum autẽ erium librerũ arimis baedet¬
Esaia scuuangelista potius quam profeta aedidit librumsuum cuius omnetextum eloquentia e prosa incedit
canticum uerd exa mero & penta metrouersudiscurrit. Hieremias similiter aedidit librum suum cumtr¬
niseius quosnos lamenta uocamus coquod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur in quibus
qua druplicem diuersometro composuit al fabetum. quorum duo prima quasi a fficometro scripta sunt
quia tres uersiculos qui sibin existint & abuna tantum in cipiunt eroicum comma concludit: Tertium alfabetũ
trimetroscriptum & a ternis litteris idem terni uersus incipiunt quartum alfabetum simile primo & secun¬
dohabetur. Et echicl& daniel a uiris quibus dam sapientibus scripties se peribentur . quorume techiel princi¬

Expanded text:
sicut quaedam in lege dicuntur sancta, quibus maiora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium librorum carmina hexametsicut quaedam in lege dicuntur sancta, quibus maiora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium librorum carmina hexametEsaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris iidem terni versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur, quorum Ezechiel princi
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc alcai copersonant . Nuncsafficonitent trimetro uel tetrametropede incedentes Salomon
filius dauidrexirł iuxta numerũ uocabulorũ suorumtriauolumina ed dit quorum primus est mas lothqiẽ
grecipar abola s latimipro uerbiorum nominant Eoqđ im ipsosub conparatiua similitudine figuras uerbo¬
rum & imagines ueritatis ostenderit Ipsam autẽ ueritatem ad intellegendum legentibus reseruauit
secundum librum coelet uocauit quigrece aedesastendictur. latinac contionator coquod sermoeu
non speciliter ad unũ sicut in prouerbus sed ad uniuersos generalit̃ dirigatur docens omniauo
quaeimmundo cernimus caduca eẽ & breuia & obhocminim eappetanda. Tertium librum sira sirim pora enõ
tauit quiin latinã linguã ueraituri cantiea canti corum ubiperepistolamiũ carmen coniunctionẽ xp̃i& ae

Expanded text:
nunc alcaico personant, nunc Sapphico nitent, trimetro vel tetrametro pede incedentes. Salomon nunc alcaico personant, nunc Sapphico nitent, trimetro vel tetrametro pede incedentes. Salomon filius David, rex Israhel juxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit, 432 quorum primum est Masloth Isid., Misse , quem Graeci Parabolas, Latini Proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostenderit; ipsam autem veritatem ad intelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coeleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Concionator, eo quod sermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dirigatur, docens omnia, quae in mundo cernimus, caduca esse et brevia, et ob hoc minime appetenda. Tertium librum Syrasyrin Isid., sir hysirim  praenotavit, qui in Latinam linguam vertitur Cantica Canticorum, ubi per epitalamium
Abbreviated transcription (Latin):
nilliuero eundem lob post plagam suȩ passionis scriptorem fuisse existimant. Arbitrantes ut quicer tamina
spiritalis pugnae sustinuit ipsenarraret qua suictoria s expediuit principia autem et fines librilob apudẽ bro¬
os prosaoratio ne contexta sunt . Aledia autemipsius ab eolo coquoait pereat dies inquanatussum usque
a deum locum id circo ego mere prebendo & ãgopenitemtiam omnia eroicometro discurrunt
uod uno ero pbeta canente adpsalterium corus consonandoreponderet. Titulus autem in psalmis a ebra
qui ponuntur intitulis moises scilic& et dauid et salomona saph&han&iditun et filicore eman et ra¬
elitae et reliquorum quos hesdras uno uolum in e conprehendit Omnes autem palmia pude breos me¬
trico carmine constant essecompositi. Naminmoromanif lacci& grecipindarinunc alii lambo currunt

Expanded text:
onnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina onnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo ait 3, 3: 'pereat dies in qua natus sum,' usque adquia uno propheta canente ad psalterium chorus consonando responderet. Titulus autem in Psalmis Hebraicqui ponuntur in titulis, Moyses scilicet et David, et Salomon, Asaph, Aethan et Idithun et filii Core, Eman Eszrahelitae  et reliquorum, quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebreos metrico carmine const
Abbreviated transcription (Latin):
cribit idcirco et ab eonomenaccepit . It quamuis hicliber saul&dauid historiã contineat utriq tamen ad sami¬
hel referuntꝰ quia ipseunxit saul in regnum ipsed auid in regemfuturum cuius libri primã partem conscripsit idem
samuhel sequentia uero eius usqueade alcem scripsitdauid. Malacrmliber pro indeappellatur eo quo dreges iudȩ
et is racliticae gentis gestaq eorum peror dinem digerat temporum malac enimaebraicae latinaere
interprȩtatur. Hunc librum hieremias primus in unum uolum en coegit Nam anteasparscis erat per
singulorum regum hstorias Parali pome non graecedicitur quod nos praetermissorum uel reliqui¬
rum dicere possumus Quia eas quȩ in lege uel regum libris uel omissa uel non plenae relata sunt inisto
sum matima cbreuiter explicantur Librum lob quidam moisen scripsis se arbitrantꝰ aliiunum ex prophetis n¬

Expanded text:
cribit; idcirco et ab eo nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samucribit; idcirco et ab eo nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse uncxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, n
Abbreviated transcription (Latin):
aegrpto tribus dinumerantur & quadraginta duarum peracremum mansionum in eo discriptio co¬
tinetur. Deu tero nomium greco sermonea ppellatur quod latina e interpraetatur secundalex idest
repetitio & euangelicȩ legis presiguratio. Quissc ea habet quȩ priora sunt ut tamen noua sint om̃nia
quȩ in eoreplicantꝰ Iosueliber nomenaccepit ahiesu filio nauecuius historiã continet. scriptoremuero eius eundemio:
aebrȩiadseuerant. Incuius textũ post ior dannis transitũ regna ostium s ubuertuntur. terra populo diuiditur. It per
singula surbesiuculos montes at que confina aeclesiaetaelestisq: hierusalem spiritalia regna prefigurantur Iudeũ
nominatur a principibus populiqui prefuerunt in irł post moisen & iosue Antequam dauid et ceterireges existerer
Hlunc librum aedidisse creditur samuhel liber samuhel eiusdem samuhelis natiuitatem et sacerdotium et gesta des¬

Expanded text:
Aegypto tribus dinumerantur, et quadraginta duarum per eremum mansionum in eo discriptio conAegypto tribus dinumerantur, et quadraginta duarum per eremum mansionum in eo discriptio continetur. Deuteronomium Graeco sermone appellatur, quod Latine interpretatur secunda lex, id est repetitio et evangelicae legis praefiguratio; quae sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia quae in eo replicantur. Iosue liber nomen accepit a Iesu filio Nave, cuius historiam continet; scriptorem vero eius eundem Iosue Hebraei adseverant; in cuius textu post Iordanis transitum regna hostium subvertuntur, terra populo dividitur et per singulas urbes, viculos, montes atque confinia Ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna praefigurantur. Iudicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum edidisse creditur Samuel. Liber Samuel eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta des