comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ que sequentis: eodemq gr̃e orientiᷤᷤ
lumine cunctoꝵ fideliũ corda illustͣ¬
ri. Inde bene eadem portieu due
columpne erec marii et mirandi
oꝑis circa ostium templi narrantur
eẽ statute: et hiscapitella. quasi opere
lilii suꝑimposita. Columne enim stañ
anteostium templi: quia aduentũ
redemptoris nr̃i qui ait ego sum
ostium. ꝑ me siquis introierit sal¬
uabit᷑. p̃cesserunt doctores egregii:
de qualibus dicit apls.iacob et ce¬
phas. et ioh̃s. qui uidebant᷑ colump¬
ne ẽẽ: qui eidem eius aduentui testi¬
moniũ ꝑhib̾ent. Una gͦa dextris
ostii. alia stabat a sinistris: quia po
pło isrł qui tẽ diuina fide & carita¬
te calebat. incarnationẽ sui redemp¬
toris fut᷑am p̃cinebantꝰ et ñ minuᷤ
gentibꝰ que adhuc quasi ad aquilo¬
nem posite. ꝑfidie frigore torpebaq̃
eiusdem redemptionis ing̃ssum p̃¬
dicabant eẽ pandendum. Quod uͦ
capitella columnarũ. quasi opere

Expanded text:
esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere
Abbreviated transcription (Latin):
hac adhuc uita ieiuniis et continen¬
tia nos castigari oportet. ut ad int̾ne
dulcedinis satietatẽ puenire mere¬
amur. Nam hoc num̾o castigationẽ
uite p̃sentis significari: intelligit õr
qui quadragenarium moysi. uel
helye. uł ipsiꝰ dñi ietuniũ recte intel¬
lig̾e uoluit. Bene ipsum oracłm in
quo archa ꝑ cherubin gle tegebatur¬
uginti cubitos longitudinis. latitu¬
dinis. et altitudinis habebat. qui nu
merus ꝑfeccionẽ ut diximꝰ gemine
dilectionis insinuat: quia quicqͥd
in hac ꝑegͥnatione ꝓ deo gerit᷑: totũ
hoc in illa mansione pat̾e ꝑhemnis
ubi magnificentia eiꝰ continua bea¬
toꝵ sp̃uum laudatione sustollitur.
in sola dilectioniᷤᷤ amplitudine ꝑfi¬
citur. Erat et porticus ante templũ
scẽ eccłie plebem designat: que dñice
incarnationis temꝑa p̃cessit. nec ta¬
men ab eiꝰ incarnationis fide uacua
remansit. Hocẽ enim ostrum porticꝰ
contra ostium templi. ẽẽ ad ortum
solis: fidem popłĩ pͥoris de. rp̃o eandẽ

Expanded text:
hac vita jejuniis et continentia castigari oportet, ut ad internae dulcedinis satietatem pervenire videamur; nam hoc numero castigationem vitae praesentis signari intelligit omnis, qui quadragenarium Moysi, vel Heliae, vel ipsius Domini jejunium recte intelligere vult. Bene ipsum Oraculum, in quo Arca, quae per Cherubin gloriae tegebatur, XX cubitos longitudinis, latitudinis, altitudinismerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erat et porticus ante templum sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
det. Quib u̾bis eoꝵ quoq tem̾itatẽ
qui sibi laqueos mortis parabant
redarguit: manifeste insinuans. qͥa
stultissime de eiꝰ ꝑditione dolis ageis
qui uitam dare posset immortalem:
cui nemo rapet aliquem de his quoᷤ
suos ẽẽ ante scła p̃nosset. S ne hec
loquendo suam uidet᷑ głam querere
totam suã potentiam ad patͥs głam
refert. cum subiungit. Pater m̃s qđ

Expanded text:
det. Quibus verbis eorum quoque temeritatem, det. Quibus verbis eorum quoque temeritatem, qui sibi laqueos mortis parabant redarguit: manifeste insinuans quia stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem, cui nemo raperet aliquem de his quos suos esse ante saecula praenosset. Sed ne haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum subjungit: Pater meus quod
Abbreviated transcription (Latin):
uitã et̾nam do eis: et ñ ꝑibunt in
eternum. Uisi sunt nãq: martyres
ocłis insipientiũ mori: uisi st̃ ꝑire
cum mortalem uitã diu̾sis penarũ
gen̾ib subacti amitt̾ent. S ñ ꝑib̃t
in et̾num. Non uidebt̃ mortẽ in et̾¬
num: qui mox soluti carce carnis
debita suo certamini p̃mia sortiuis.
De quib adhuc aꝑte subdit᷑. Nonra-¬
piet eis quisquã de manu mea. Nite¬
bant᷑ quippe ꝑsecutores impii rape
pios.xp̃i confessores de manu eiꝰ: qn
uł eos ad negandã fidem torm̃tis
cogebant. ut animas eoꝵ alienas reo¬
derent axp̃o: uł a morientib uicti
nichominus tranimata eoꝵ corpora
aut in aquis dissoluenda. aut in ignẽ
comburenda iactabant: ut quasi
xp̃o resuscitandi ea facultatẽ tolłent.
S nemo rapiet eas demanu eiꝰ: cui
sicut ipse alibi ait. om̃ia tradita st̃
a patre: quia et certantes ut uinca is
adiuuat: et uictores ut ꝑpetuo regnens
coronat: et eisdem etiam carnẽ in qua
certauert̃. immortalẽ suo tempore red¬

Expanded text:
ernam do eis, et non peribunt in aeternum . Visi sunt namque martyres oculis insipientium mori, visi sunt perire, cum mortalem vitam diversis poenarum generibus subacti amitterent: sed non peribant in aeternum, non videbant mortem in aeternum: qui mox soluti carcere carnis, debita suo certamini praemia sortiuntur; de quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Nitebantur quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus, quando vel eos ad negandam fidem tormentis cogebant, ut animas eorum alienas redderent a Christo, vel a morientibus victi nihilominus exanima eorum corpora, aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda, jactabant, ut quasi Christo resuscitandi ea facultatem tollerent. Sed nemo rapiebat eas de manu ejus, cui sicut ipse alibi ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre , quia et certantes ut vincant adjuvat, et victores ut perpetuo regnent coronat, et eisdem etiam carnem in qua certaverunt, immortalem suo tempore red
Abbreviated transcription (Latin):
tinui. Et quasi in ꝓrimo celestis in¬
dens. quem aꝑtissime archa testa¬
m̃ti que erat intra uelum designat:
inqua urna erat aurea habens man¬
na: et uirga aaron que fronduerat
et tabule testam̃ti. Ipsa namq archa
nat᷑am humanitatis eiꝰ: urna manne
plenitudinẽ diuinitatis: uirga aaroi
potentiam sacerdotii eiꝰ inuiolabilẽ:

Expanded text:
tinui, et quasi coelestis intinui, et quasi coelestis indens, quem apertissime arca Testamenti, quae erat intra velum, designat; in qua Urna erat aurea habens Manna, et Virga Aaron, quae fronduerat, et Tabulae testamenti. Ipsa namque Area naturam humanitatis ejus; Urna mannae plenitudinem divinitatis: Virga Aaron potentiam sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Porro ipsum cemplũ ꝓ forib ora¬
culi qua draginta cubitoꝵ erat: in
quo erant m̃se et candelabra de auro:
s et altare aureum ꝓpe ostium ora¬
culi: quatinꝰ incenso in eo thymiama¬
te uapor fumi ascendens opiret ora¬
cłm. ubierat archa cestam̃ti: suꝑq
eam cherubin glẽ obumbrantia ꝓpi¬
ciatorium. Prior gͦ domus p̃sentis eccłie
statum: int̾ior uite celestis ing̃ssum
designat. In de recte in pͥore. m̃se et
candelabra sunt facta: quia nimirũ
in hacuita lumine scãrum scͥptarũ
et sacram̃toꝵ celestium refectione
opus habemꝰ: in fut᷑o autẽ calibus
ñ egemꝰ subsidiis: ubi uirta psalmi¬
ste uocẽ. quicunq apparuerĩt cum
iusticia. satiabunt᷑ manifestata gla
xp̃i. In hac quoq uita corda iustors
quasi altare incensi aureũ splencti-¬
da fulgent ꝑ mundiciam scĩtatis.
aromatib st̃ referta desidĩoꝵ sp̃ua¬
lium: incendio flagrant amoris con¬

Expanded text:
nis. Porro ipsum templum pro foribus oranis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo erant mensae et candelabra de auro: sed et altare aureum prope ostium tabernaculi, quatenus incenso in eo thymiamate vapor fumi ascendens operiret oraculum, ubi erat arca Testamenti, super qua erant Cherubim gloriae obumbrantia Propitiatorium. Prior ergo domus prioris Ecclesiae statum: interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte priori mensae et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita lumine sanctarum Scripturarum, et Sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quicumque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifesta gloria Domini. In hac ergo vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis. Aromatibus sunt referta desideriorum spiritualium, incendio flagrant amoris con
Abbreviated transcription (Latin):
fastigium templi. s usq ad laque¬
aria ꝑtingebant: deinde ad laque¬
aria medii cenacłi. alii tͥginta cubiti
alticudinis assurgebant: porro t̾cium
cenacłin qd suꝑerat. seraginta habebat
cubitos in altitudine: ac sic om̃is alti¬
tudo domus in centum uiginti erañ
cubitos extenta. Prima gͥ domꝰ tͥginta
cubitis in altitudine surgit: qͥa sc̃a
eccłia ad uidendam speciem sc̃e tͥm¬
tatis tota intentione suspendit᷑. Suꝑi¬
ordomus cͥginta eque cubitis se in
altum attollit: quia solute corporib
antme ꝑfectoꝵ usq ad diem uniu̾sa¬
lis iudicii eiusdem beate et indiuidue
tͥnitatis p̃senti uisione fruunt᷑. Sup̃¬
ma domꝰ bis tͥcenis alta ẽ cubitis: qͥa
resuscitati a mortuis om̃s electi in
contemplatione eiꝰdem sui condito¬
sp̃s simulet carnis immortalitate
gaudebunt. fãctus ẽ mͣediꝰ paries in
templo de cabłatis cedrinis. uiginti
cubitoꝵ altitudinis: qui diuideret
tudinis. et inginti cubitos alcitudi¬

Expanded text:
fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditorna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret tudinis, et viginti cubitos altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris conspecta claritate semper
singłari ꝓpinquitate conditoris sui
incompabili ardent amore: specia¬
li nomine seraphin. id ẽ ardentes ut
incendentes uocant᷑. Completa aũt
dedicatione templi ignis e celo descen¬
dens oblatas dño hostias deuorat.
quia erpleto tempore nr̃e resurrec¬
tionis. eum introierint ingaudium
amoris. quo nc̃ anglice uirtutes inflã¬
mantur. eoꝵ qͦ m̃tes uisa specie sui re¬
demptoris absorbet. Qua quidẽ di
lectioniᷤ face. etiam nẽ plurimos ele¬
ctoꝵ in suꝑna illa ciuitate plene ab¬
sortos eẽ dubiũ ñ est: s cc̃ minirum
hoc multo ꝑfectiꝰ adimplebit᷑: cum
recepta sua carne immortali. receptiᷤᷤ
in eandem beatitudinẽ conseruis
suifet fr̃ibus cunctis. quos adhuc in
terris certare conspiciunt. non habe¬
bunt ultra qͦd intuitum cogitatio¬
nis foras uł ad modicum mutant
habentes secum intꝰ dm̃. de cuiꝰ uisio¬
ne sempit̾na gaudeant: habentes

Expanded text:
ditoris conspecta claritate semper ditoris conspecta claritate semper singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore speciali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium antes, quo nunc angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta suin eadem beatitudine conservis suis et fratribus cunctis, quos adhuc in terris certare conspiciunt, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cuius visione superna gaudeant, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimo serto die post conceptio¬
ni mitium in m̃broꝵ distinctione
formet᷑: atq ideo non casu gestum
s diuinitus ꝓcuratumẽ. ut eo an¬
noꝵ numo cemplum edificaret᷑. qͦ
dierum num̃o corpꝰ dñicum qđ ꝑ¬
to nos admonet. ut memoria et dñi¬
animo retineamꝰ: taliterq nos aga¬
mus. ut ñ ad iudiciũ. s sicut dñs
his qui bona egert ꝓmisit. resurge
m̾eamur ad uitã. Nec sine discussio¬
ne p̃cereundum: qđ dedicans tẽplũ
salomon. ubi compleuit p̃ces descen¬
dit ignis ecelo: et deuorauit holocau¬
sta et uictimas. Holocausta namq et
uictime ueri salomonis nos sumꝰ:
holocausta et uictime summi regis
om̃s eleccieiꝰ sunt: de quib ait apłs
petrus. quia et.xp̃c semel ꝓ peccatis nr̃i
mortuissẽ. iustus ꝓ iniustis ut nos
offerret deo: mortificatos quidẽ car¬
ne uiuificatos autẽ sp̃u. Ignis autẽ
qua suꝑne ciues pat̾e. et in sua alte¬
rucrum beatitudie. et in sui con¬

Expanded text:
dragesimo sexto die post conceptiodragesimo sexto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut in eo annorum numero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpus Dominicum, to nos admonet ut memoriam Dominianimo retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et victimae summi Regis omnes electi ejus sunt; de quibus ait apostolus Petrus: Quia et Christus semel pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo; mortificatus autem carne, vivificatus quidem spiritu . Ignis autem qua supernae cives patriae, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Con
Abbreviated transcription (Latin):
te uoluit: recte numerus octonariuꝰ
nr̃e quoq resurrectionis festa uentã
designat. Qđ templũ ab hostib in¬
censum rursũ dño miserante constru¬
itur: qđ ab idolatͥis coinquinatum
denuo suꝑne pietatis auxilio mun¬
dat᷑: uario scẽ ecclie insinuat euen¬
tus: que nc̃ infideliũ ꝑsecutione p̃mit᷑.¬
nc̃ a ꝑsecutionib reddita libior. tran
in quibusdam suis m̃bris hostisan¬
ciqui ꝑiclitat᷑ insidiis: nc̃ instante
sollertia doctoꝵ fidelium quos ad
horam ꝑde uidebat᷑. ꝑ penitentiam
iam castigatos recipit. Qđ uͦ templũ
scdo quadraginta et sex annis edifi¬
catum ẽ ad significationẽ dñici cor¬
poris. qđ de uirgine assumpsit. speci¬
alit̾ respicit: de quo ipse iudeis. solui¬
te inquit templũ hoc. et in tͥbus die¬
bus excitabo illud: quia uidelicet so¬
lutum passione corpus suum ipse
die t̾cia resuscitauit ao uitã. ferunt
siquidem quia corpus hominis qua¬

Expanded text:
te voluit, recte numerus octonarius te voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios sanctae Ecclesiae insinuat eventus, quae nunc infidelium persecutione premit persecutoribus reddita liberior, tranqin quibusdam suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero templum do quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis, quod de Virgine assumpsit, specialiter respicit. De quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc, in tribus diebus excitabo illud . Quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem qui corpus hominis qua
Abbreviated transcription (Latin):
typice designat. dequo ysaias ait.
Multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑium: et pacis ñ
erit finis. Templum qđ edificauit
catholica eiꝰ eccłia ẽ: quam de uniu̾sis
ꝑ orbem credentib. quasi de uiuis la¬
pidib in unam fidĩ etͣ caritatis com¬
pagem aggregat. Qđ autẽ septem
anrris edificatũ ẽ templũ: significat
quia ꝑtotum huiꝰ scł̃i tempꝰ qđ septẽ
cere numquã desinit. Qđ octauo an¬
no dedicatũ ẽ: et celeberrima illa ac
maxima sollemnitas a salomone
rege cunctis filiis isrł tempore com¬
plete dedicationis exhibita: insinuat
mystice qd ꝑfecto in fine mundi nu¬
mero electoꝵ diu desiderate immor¬
talitatis ẽ secutura festiuitas: et ꝑac¬
to umũsalis resurrectionis miracło.
mox om̃s qui ad pacifici regis uerisci¬
licet salomonis regnum ꝑtinent. et̾na
cum eo gaudia pat̾e celestis intrabunt.
Nam quia dñs nr̃. occaua die. id est
post septimã sabb̃i resuscitaria mor¬

Expanded text:
typice designat; de quo Isaias ait: typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus, in unam suae fidei et charitatis compagem aggregat. Quod autem septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hujus saeculi tempus, quod septem cere nunquam desinit. Quod autem octavo anno dedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, perfecto in fine mundi numero electorum, diu desideratae immortalitatis est futura festivitas; et peracto universalis resurrectionis mimox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a mor
Abbreviated transcription (Latin):
lacr̃ statuens: popłmq torm̃tis
ad sacrificandum ydolis cogens.
Qua ꝑsecutione multide põpło ꝓ
diuine legis custodia trucidati sc̃:
int̾ quos et mat̾ illa septem filioꝵ
m̾ito famosa. nobilissimã ꝓ dñocũ
sobole martyrii coronã m̾uit.S
iudas machabeus cum ẽẽt de gen̾e
sacerdotali collecto exercitu rustoꝵ
adu̾sus antiochi duces arma corri¬
piens: eosq de iudea expellens. ꝑse
uł ornam̃ta faciens. atq in templo
reponẽs⁊ dedicauit ea cum templo¬
simul qđ purificauit et renouauit
uicesima quinta diem̃sis noui qͥ¬
apud nos appellat᷑ december: et ad
hiemem ꝑtiñe nulli dubiũ constat
statitq decretũ ut p̃dirimꝰ annis
om̃ib diem encenioꝵ. idest innoua¬
tionis ac dedicationis templi. festa
et ꝓpter nos utiq scͥpta: ideoq nobiᷤ
sollertiꝰ sp̃uali ratione discutienda
Salomon quippe rer qui int̾pretat᷑
pacificus. ipsum redemptorẽ nr̃m

Expanded text:
lacrum statuens, populumque tormentis lacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persvel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea, simul cum templo, quod purificavit et renovavit vigesima quinta die mensis noni, qapud nos appellatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuitque decretum, ut praediximus, omnibus annis diem Encaeniorum, id est, innovationis et dedicationis templi, festa et propter nos utique scripta, imoque nobis solertius spiritali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
sterio natiuitatis. gaudioq huma¬
ne saluationis instruit᷑. S hoc tem¬
plum post annos quadringentos
tͥginta incendert chaldei: et iheroso¬
limoꝵ urbe destructa. popłm isrt
in babiloniã addurere captiuũ: qui
postannos septuaginta regnantibꝰ
ꝑsis patͥam ẽ remissa Rursuq edi
ficatum ẽ templũ ꝑ annos qͣdragin¬
ta et sex: et t̾ria die m̃sis duodecimi
quẽ nos uocamꝰ marciũ. opũ ad fi¬
nem usq ꝑductũ. Cui uidelicet cẽ
oꝑi p̃fuert̃ duces plebis strenuissimi
ut diximꝰ rorobabel de regio genere¬
geus et zacharias adiuuantes eos:
atq ad u̾sus insidias impedientiũ
opushostium cor poplĩ roboranteᷤ.
Inde post annos ferme trecentos et
quinquaginta ser. rex nefandissi¬
mus grecoꝵ antiochus fraude cap¬
ca ihersm. templum idem sordib
fringens altare dñi aureum. m̃sam
ꝓpositionis. candelabrum luminis
et cet̾a uasatempli aurea que inueni¬
re potuit: s et in templo iouis simu¬

Expanded text:
sterio nativitatis gaudioque humasterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remisficatum est templum per annos quadraginta sex; et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguigaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibusfringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simu
Abbreviated transcription (Latin):
aucẽ in pͥmis notandum ẽ. qđ ence¬
nia que in lectione euglica facta cog¬
nouimꝰ. ñ ad pͥmam templi dedicati¬
onẽ. s adultimã ꝑtinent: qđ ex eo faci¬
le colligit᷑. quia hyeme facta referuis.
Prima siquidẽ eiꝰ dedicatio a salomo
ne cemꝑe autumni. mediaꝰ ⁊orobabel
et iesu sac̾dote tempore ueris: ultima
a iuda machabeo tempore hiemisẽ
facta. qͣndo specialit̾ consticucũ eẽ
legicur. ut eadem dedicatio ꝑ om̃s
annos in memoriã sollemnib reuo¬
caret᷑ officiis: iuxta qđ ad tempꝰ usq
dñice incarnationis obseruatum
fuisse. mͦ cum eugłium leg̾etur audi
uimꝰ. Hec autẽ fuit causa sedẽ et t̾cie
dedicationis. qͥa salomon quidem¬
gem erat statuta sollemnis: ita ut
in ea tab̃nacłm om̃e ꝑ singlos annoᷤ
maiorib hostiis expiari deb̃et. Deniq
zacharias pat̾beati ioħis baptiste. eis¬
dem expiationib ad altare deserui-¬
ens. adueniente angło de dñice mi¬

Expanded text:
autem imprimis notandum est, quod Encaeautem imprimis notandum est, quod Encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima quidem ejus dedicatio templi a Salomone autumni, media a Zorobabel et Jesu sacerdote tempore veris, ultima a Juda Machabaeo tempore hiemis, est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus usque dominicae incarnationis observatum fuissus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis, quia Salomon quidemgem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae my
Abbreviated transcription (Latin):
test. Et quia rp̃c idem qđ pater est:
cens ipse. ego inquit et pat̾ unum
sumꝰ. Quis enim ñ facile uidit quia
nulla creat᷑a unum cum illo qͥ om̃ia
creauit natalit̾ existẽ possit: Et quia
xp̃c nat᷑alit̾ unum cum patre g̃dam¬
nanda ẽ arrii ꝑuicatia que illum¬
ee creatam affirmat. Porro sabelliꝰ
ñ sunt inquit due ꝑsone patͥs et filii
confitende: s ipse pater. quando uult
paterẽ. quando uult filius. idem tñ
filiꝰ ipse condemnat. Constat namq¬
quia ego et pat̾ deuna ꝑsona diciñ
potuit: sumꝰ. de uno dici ñ congruit.
Quaꝓpt̾ etiam sabellii errore cum
cet̾is abiecto: sequenda ẽ nob̃ apłica
beatipetͥ fides. qua d nm̃ confessus
ait. Tu esxp̃c filius dĩurui. Hec de
lectione euglica ꝓ ut dñs donainit ex¬
planando transcurrimꝰ: s libet ad¬
huc de encenioꝵ sollemnitate. quam
et tr̃ iherosolimite. et nos hodie celebra

Expanded text:
test. Et quia Christus idem quod Pater est, test. Et quia Christus idem quod Pater est, ontradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus; quis enim non facile videret quia nulla creatura unum cum illo, qui cuncta creavit, naturaliter existere possit? Et quia Christus naturaliter unum cum Patre est, damnanda est Arii perfidia, quae illum creaturam esse affirmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae Pater et Filius confitendae; sed ipse Pater, quando vult, Pater est, quando vult Filius est; idem tamen Filius ipse condemnat. Constat namque: Ego et Pater, de una persona dici non potuit; sumus, de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es Christus Filius Dei viri . Haec de lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus Sed libet adhuc de Encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebram
Abbreviated transcription (Latin):
rior. uł tempore postĩor. Quã uideli¬
cet equalitatẽ ipse dñs indiuinitate
habuit. pͥusquã mundus eẽt apud
patrẽ: ipse in humanitate ex tempo¬
re incarnationis accepit. Et nemo
potest raꝑe de manupatͥs mei. Supͣ
de ouib dicit. ñ rapiet eas quisquam
de manu mea: et nc̃ subiungit. et ne¬
mo potest rape de manupatͥs mei:
aꝑte dans intelligi. unam atq indis¬
similem ẽẽ manum. hocẽ uirtutem
suam et patͥs: atq ideo .xp̃m se ẽẽ cre¬
dendum. qui ñ sicut cet̾i scĩficatꝰ ꝑ
grãm ex temꝑe. s uerus semꝑ extit̾it
dĩ filius: qđ etiam sequenti sententia
luce clariꝰ aꝑit dicens. Ego et pater
unum sumꝰ. Unum inquit sumuᷤ
una nob̃ substantia: una ẽ diuinitaᷤᷤ
una et̾nitas: ꝑfecta equalitas: dissi¬
militudo nulla. Quib ꝓfecto u̾bis
plicauit: s etiam hereticoꝵ ꝑfidiam
quam futam p̃uidit. quantum sit
ipsedicat. ego et pat̾ unũ sum: mani¬
feste patet. qͥa unum cũ deo patre

Expanded text:
ior. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanitate ex tempore incarnationis accepit. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra de ovibus suis dicit: Non rapiet eas quisquam de manu mea; et nunc subjungit: Et nemo potest rapere de manu Patris mei; aperte dans intelligi, unam atque indissimilem esse manum, hoc est virtutem suam et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, qui non sicut caeteri sanctificatus per gratiam ex tempore, sed verus Dei Filius. Quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una divinitas, una aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis plicavit; sed etiam haereticorum perfidia, quam futuram praevidit, quantum sit ipse dicat: Ego et Pater unum sumus, manifeste patet quia unum cum Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
fidem sce eccłie designat ꝑ quam
longanunit̾ int̾ oꝑa sua.bona
prauoꝵ ad u̾sa tołat. latitudo carita¬
tem. qua ipsa intꝰ ꝑuiscera pietatis
spaciatur. Altitudo spem: quia ꝓpt̾
do. seraginta ẽ cubitoꝵ. Senario enĩ
num̃o bonoꝵ oꝑum solet ꝑfeccio de¬
cubiti latitudinis. quia geminũ ẽ
p̃ceptum caritatis. qua eccłia in
tͥbulatione dilatat᷑: qͣndo ꝑfectus
quisq et conditorẽ ex toto corde. to¬
ta anima. tota uirtute: et ꝓrimum
tamqͣm se dilige ꝓbatur. Bene tͥgin¬
ta in altitudine erant cubiti: quia
om̃is electoꝵ spes. ad uisionem scẽ
tͥnitatis. quantũ ualet se exercendo
et purificando p̃parat. Sexgͥad fi¬
dei longanimitatẽ. tͥa ad celsitudi¬
nem spei: duo ꝑtinent ad latitu¬
dinẽ amoris: quib tͥbus uirtutũ.
insignib totũ eccłie sc̃e statum con¬

Expanded text:
fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tolerat; latitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; altitudo spem, qua proptedo sexaginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum solet perfetio decubiti latitudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum con
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpħarum. In hocgͦ fundam̃to
lapides grãdes et p̃ciosi. qui templũ
om̃e gestarent sunc positi: quia ꝑ
ipsum ad ꝓpagandam toto orbe
eccłiam. et pͥus patͥarche et ꝓpħe.
et postiodum sunt apłi. instructi
qui quo artiꝰ eiꝰ amori inherebant:
eo fortius sectatores suos in edificio
celesti sustentabant. Quos uidelic
lapides rex quadrari p̃cepit: ut¬
magistros ecctie compositos morib
et immobiles ẽẽ animo debe signa¬
ret. Sicut enim quadratũ quacq
u̾titur stabit. ita nimirũ uita ꝑfec¬
toꝵ que ad u̾itatis lineã sollicite di¬
recta ẽ. nullis temptationũ impul¬
sibus. a sua nouit stabilitate deici.
Erat autẽ templũ de marmore pario
qui ẽ lapis albus extructũ: ut cando¬
rem eccłiastice castitatis expͥmeret.
De quo in amoris cantico dñs ait.
Siclibium int̾spinas: sic amica mea
int̾filias. Habebat uͦ seraginta
cubitos in longitudine. et xxͣ cubitoᷤ
in latitudine. et tͥginta cubitos in
altitudine. Longitudo uͦ templi

Expanded text:
etarum . In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchae et prophetae, et postmodum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare pmagistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. Longitudo ergo templi
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃ta locauit. Nam sic̃ in domo
edificanda. nil petre cui fundam̃tũ
imponat᷑ antefertͣ: ita scãm eccl̃iam
petrã suam indelicet xp̃m.imo hab
in corde reconditamꝰ neq aliquid fi¬
dĩ illius acdilectioni preponit: ad eo
uc ꝓ hac etiam mortẽ pati ñ dubitet.
pit: qͣndo audiuit qͥa tues petrus.
et suꝑ hanc petram. edificabo eccłiam
meam. Inundatione autẽ facta. illi¬
sum ẽ flum̃ domurilli: et ñ potuit
eam mou̾e. fundata enim erat supra
petram. Patet expositio: quia pulsa¬
ta ẽ sepe p̾ssuris eccłia. nec deiecta. Qd
si qui credentium male uicti cessert̃:
ad hantutiq domum ñ ꝑtinebant.
qͥa si suꝑ petram fidĩ. et ñ potrus suꝑ
harenam ꝑfidie uł leuitatis fundati

Expanded text:
fundamenta collocavit. Nam sicut in domo fundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; pit, quando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel le
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidet᷑ eẽ fruetus arboris. Om̃is
no cordis thesauro ꝓlatũ ñ fuit bo¬
num. qđ lingua sonuit. Nec talis
fructũ confessionis ficiradix. sed
spine. hocẽ horrida uiciis. et ñ mul¬
titudine dñice dilectionis onusta
conscientia ꝓcreauit. Que autẽ uera
fructuum bonoꝵ maloꝵq discretio:
dñs sub alia figura subdendo desig¬
nat. Om̃is qui uenit ad me. et audit
sermones meos. et facit eos: ostendã
uob̃ cui sit similis. Similis ẽ homi¬
ni edificanti domũ. Homo autem
hic domum edificans ipse ẽ medi¬
qui dilectam sibi domũ. scãm ui¬
delicet eccłiam. in qua ꝑpetuo ma¬
neret edificare. et consecrare digna¬
tus ẽ. Qui fodit in altũ. et posuit fun¬
dam̃ta supͣ petram: quia in corde suoꝵ
fidelium quicqͥd terrene intentioniꝰ
inuenit. funditus extyrpare studuit᷑:
quatinus erutis pͥsce consuetudinis
ruderibus. et cogitationib suꝑfluis.
petra: supͣ quam huiꝰcemodi domus

Expanded text:
nae videtur esse fructus arboris. Omnis nae videtur esse fructus arboris. Omnis no cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic domum aedificans, ipse est mediqui dilectam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, petra, supra quam hujusmodi domus
Abbreviated transcription (Latin):
de fit plerumq ut minora bona ñ¬
nulli maiori celestis gr̃e m̃cede oꝑen¬
tur: uidelicet ꝓpter intentionẽ cordiᷤ
qua maiora uolu̾ant patrare bona.
si possent: et alii maiora uirtutum
oꝑa ostentantes. ob incuriam cordiᷤ
tepidi. minora a dño p̃mia sortiañ.
Deniq opus uidue que duos nũmoᷤ
detulit ad templũ: in num̾is diui¬
tũ donariis. ab int̾no cordiũ scruta¬
tore. p̃fertur. Er habundantia enim
cordis osloquit᷑. Humanũ quidem
ciũ sepe fallit: qͥa cor
ꝓrimi
nescit nͥ ex ore et
oꝑe pensare. D ñs autẽ ipsum opus
et sermones nr̃os: ex cordis radice ꝑ¬
pendit. Illigͦ ex habundantia cordĩ
osloquit᷑: qui ex qua intentione pro¬
mantur u̾ba ñ ignorat. Qđ etiã sub¬
sequent̾ astruit. manifeste ostendeis
quia locutio bona absq oꝑum atce¬
statione nicħ omnino ꝓsit. Quio
non facitis que dico: Dñm namq
uocare: boni donum thesauri. bo¬

Expanded text:
de fit plerumque ut minora bona node fit plerumque ut minora bona nonulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe cium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare, Dominus autem ipsum opus et sermones  Al. add., nostros ex cordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid non facitis quae dico? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bo
Abbreviated transcription (Latin):
queq enim arbor de fructu suo
cognoscit᷑. Hec cognitio de aꝑtis
solummꝰ uiciis seu uirtutibꝰ accipi¬
enda: qualia suꝑiꝰ ex apłi sententia
commemorauimꝰ. Namq st̃ non¬
nulla que quo anmo gerantur
ignorat᷑ a ꝓrimis: unde et in utmq
partem possunt int̾pretari. S am¬
bigua queq iustiꝰ ab his qui bona
diligunt int̾pretant᷑ in bonum:
ut impleat᷑ illud apłi. Nolite ante
tempus iudicare. Neq enĩ de spi¬
nis colligt̃ ficus. neq de rubouin¬
demiant uuã. Spin¬
ne et
leis ar¬
bores. illoꝵ corda designant. qui
ut luxurie. mnindie. concupiscen¬
tie stimulis ipsi fedant᷑: uel cerce
tracundie. detractionis. odii.suꝑbie
ficus enim dulcem regni celestis me
ministrare ꝓri mis. nequaquã
digne p̃ualent. Bonꝰ homo
de bono thesauro cordis sui ꝓfert¬
bonum: et malus homo de malo
ꝓfert malum. Thesaurus cordis. in
tentio ẽ cogitationis: ex qua ꝓuentũ
oꝑis int̾nus arbiter iudicat. Un¬

Expanded text:
quaeque enim arbor de fructu suo quaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et leis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, superbFicus autem dulcem regni coelestis memministrare proximis nequaquam digne praevalent. Bonus homo de bono thesauro cordis sui bonum, et malus de malo profert malum. » Thesautentio est cogitationis, ex qua proventum operis aeternus arbiter judicat. Un
Abbreviated transcription (Latin):
fidens. alibi dicit. Et miscdĩa eiuᷤ¬
subsequet᷑ me. om̃ib diebus uite
mee: ut inhabitem in domo dñi
in longitudine dierum. At contꝰ
mala arbor uideamꝰ quales fructu
qui confidit in homine: et ponit
cai nem brachiũ suũ. et a d ño re¬
cedit cor eiꝰ. Erit enĩ quasi mirice
in deserco. Mirice namq ẽ infruc¬
tuosa arbor et humilis: gustu m¬
misamara: om̃iq humana cul¬
more recedens. ab hominibꝰ regnũ
ut diuitias sꝑat. Qui quantũ ade¬
core domꝰ dĩ sic extorris iudicandꝰ.
ꝓpħa subdendo manifestat. Etñ
uidebit cum uen̾it bonũ: s habita¬
bit in deserto in siccitate. in t̾ra sal¬
suginis et inhabitabili. Nemo gͦs
diat᷑: quia et si folia u̾boꝵ ꝑ pulchrã
si florem fame  gignit odoriferũ
non ẽ arbor bona que facit
fructus malos. Nemo I cũ recto
corde bona que ualet oꝑatͤ de
sua salute desꝑet: quia non ẽ arbor
mala que facit fructũbonum. Una¬

Expanded text:
fidens, alibi dicit: Et misericordifidens, alibi dicit: Et misericordisubsequetur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra mala arbor videamus quales fructus qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana culmore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergdiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Una
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicens. Que p̃dico uob̃ sieut
p̃dixi: qm̃ qui calia agunt regnũ
di non possidebt̃. Bone qͦ: arboris
fructus. subsequent enum̾at: cum¬
ait. fructus autẽ sp̃s ẽ: caritas. gau¬
dium. pax. patientia. bonitas. be¬
nignitas. fides. mansuetudo. conti¬
nentia. castitas. De quib et alias
admonens ait. Ut filii lucis amblate.
fructus enim lucis ẽ in om̃i bonita¬
te et iusticia. et i̾tate. Qui nimrũ
fructus cum arborib e quib ꝓcedt̃
et hic ad domum fidĩ. et illic ad
habitationem suꝑne beatitudiniᷤ
ueracit̾ ꝑtinent. Audiamꝰ deniq
arborem bonam. de bonoꝵ fructu¬
um ꝓuectu letantẽ. Ego aute sicut
oltua fructifera in domo dñi: sꝑaui
in miscđia dĩ mei met̾num et in¬
scłm scłi. fructus quippe oliue lu¬
cidum ẽ opus misciã. et ideo iure
in miscdia dĩ sꝑat in templo et̾ni¬
tatis: qui in domo dĩ p̃senti mise¬
ricordie grã resplendet. Iure se talis
ad templũ magni regis ꝑtin̾e con¬

Expanded text:
cens: Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia saeculum saeculi . Fructus quippe olivae lucidum est opus misericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere con
Abbreviated transcription (Latin):
desiam sibi uniũsalẽ inuincibili m̃tiᷤ
forticudine copulauit: ꝓ modulo
suo quisq simulant᷑ electi: qͣndo qđ
ipse in tota eccłia gen̾alit̾ facit. Hoc
illi in suis singłi cordib ag̾e specia¬
lit̾ curant. Nam quasi in altum fo¬
diendo suam uigilant̾ conscientiã
discutiunt: nequid inea sordidũ
lateat. sollerter inquirt̃ꝰ cunctas a
fundo cordis suꝑuacuoꝵ agitatuũ
latebras. manu sedule discretionis
exhauriunt:quatinus firmam in¬
se quietamq sedem petre illi fortissi

Expanded text:
clesiam sibi universalem invincibili mentis clesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissi
Abbreviated transcription (Latin):
impbitate fatigat᷑: uł aꝑciorib e̾ter¬
noꝵ appetit᷑ insidiis. Que uidelicet
temptam̃ta. dñs alibi portas inferi
nuncupat: et m̾ito: qͥa nimirum si
uic̾int nal in et̾num trahunt int̾c¬
cum. n Et suꝑ hanc petram inqͥt
edificabo eccliam meam: et porte infe¬
ri non p̃ualebunt adusus eam. Et sigͦ
pulsant. ñ cam̃ deiciunt eccłiam .xp̃i
porte diaboli: et si irruit mundatio
ꝑfidie. ñ subruit domum fidĩ. Que
enim adiutori suo ueracit̾ dic̃e potest
dum anriaret᷑ cor meũ in petra exal¬
tasti me: ñ debellat᷑ ab extraneis: qͥa
rabiem ꝑsequentiũ infideliũ. cum
corona martyrii patiendo suꝑat.
Non corrumpit᷑ a falsis frĩb: quia
et hereticoꝵ dogmata recte credendo
refutat: et uiciosa quoꝵdam catholi¬
coꝵ exempla. sobrie. et iuste. et pie ii¬
uendo deuitat. Non obcecat᷑ fumo
ꝓpͥe cupiditatis. quia feruet interiꝰ
solo ardore dñice caritatis. Huic autẽ
homini. id ẽ redemptori nr̃o. qui ec¬

Expanded text:
improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ec
Abbreviated transcription (Latin):
tabnacłm quidẽ. quia compactosde
tabulis habebat parietes suꝑ bases
argenteas: templũ uͦ suꝑ lapides qua
quoq erant imput᷑bilia. e quibꝰ et
tabnacłm om̃e factum. et templũ
int̾ ornatum ac desuꝑ tectũ fulgebat.
Aurum etiam de thesauro bono op¬
timum ꝓferebat᷑. de quo et tab̃ nacłi
parietes intus ac foris uestici. et cẽpli
non tm̃ parietes. ueruetiã laquea¬
ria. tabes. ostia. postes. et pauim̃ta
erant cooꝑta. S et uasa. et utensilia
domꝰ utͥusq cuncta pene aurea:
neq hec nͥ de auro purissimo fieri
licebat. fr̾uctus enĩ arboꝵ qui in do¬
mum dñi offerebant᷑. purissimi et
exquisiti ẽẽ tubebant᷑: hocẽ uitis. oli¬
ue thuris. myrre ut stactis: et cet̾aꝵ
huiꝰmodi: que uidelicet cunta sp̃ua¬
liter intellecta. ueram nr̃e fidĩ et oꝑa

Expanded text:
tabernaculum quidem, quia compactos de tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadquoque erant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono opum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est vitis, olivae, thuris, myrrhae, vel stactis, et caeterarum hujusmodi. Quae videlicet cuncta spiritualiter intellecta, veram nostrae fidei et
Abbreviated transcription (Latin):
trẽs kmñi sollemnia dedica¬
tionis ecclie celebramꝰ: debe¬
mus congruere
sollemnitati quam colimꝰ: ut sicut
ornatis studiosiꝰ eiusdem eccłie pari¬
etib. pluribꝰ accensis luminaribus
amplificato num̃o lectionũ. addita
psalmoꝵ melodia. letis noctẽ uigiliis
er more transegimꝰ: ita etiã penetłia
oꝑum decoremꝰ ornatib. semꝑ in nob̃
flamina diuine parit̾ et fĩne caritatis
augescat: semꝑ in scũario pectoris
pectoris nr̃i celestium memoria pre¬
ceptoꝵ. et euglice laudationis dulce¬
do scã resonet. Hi sunt enĩ fructus
bone arboris: hi boni thesauri cordiͤ
hec fundam̃ta sapientis architecti. q̃
nob hodierna sc̃i eugłii lectio comm̃¬
dat. ñ nos formã solummꝰ. s uirtutẽ
potius hab̾e pietatis. Qd etiã mysti
ca uetis instrum̃ti nob hystoria di-¬
ligent̾ insinuat. qͣndo uł moyses ta¬
b̾nacłm. ul templũ dño salomon in
scẽ ecclie typum condidit. Utraq
enim domꝰ firmit̾ fundata eẽ refert᷑

Expanded text:
rissimi, solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam penetralia operum decoremus ornatibus, semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in secretario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum et evangelicae laudationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat. Non nos formam solummodo, sed virtutem potius debenobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: