comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& deiuditio. De peccato quidem quod ñ
crediderunt in me: Tam̃ si ñ dixerit illa
cordis inpenitentis duritia uerbũ cont¬
contra filium hominis remittet᷑. Hic for¬
tasse aliquis querat utrum tantũmͦ
filius: & respondemus quod & pater
& filius. Ipse enĩ filius de patre dicit Si
dicimus inoratione dñica. Pat̾ nr̃ quies
in celis: atq int̃ cetera & hoc petimus dicẽ¬
tes. dimitte nob̾ debita nr̃a. De se aũ ipse ait
ut seiatis aũt̃ quod filius hominis habet¬
potestatem int̾ra dimittendi peccata. Si ergo
dimittunt cur illa inpenitentia que nun
quam dimitit᷑. Tantũmͦ ad sp̃c blasphemi¬
am dicitur ꝑtinere. tamquam ille qui hoc
impenitentiȩ peccato fuerit obligatus do¬
no sꝑ̃c sc̃ĩ resistere iudeatur: quod eo dono
fiat remissio peccatorũ: Hec ita dicuntur
ut tam̃ inseparabilis intelligatur oꝑatio
trinitatis: ita ut cum oꝑatio patris dicit᷑.
tibus. uel etiam ut possunt intelligentib.

Expanded text:
et de iudicio; de peccato quidem, quod non et de iudicio; de peccato quidem, quod non crediderunt in me —: tamen si non dixerit illa cordis impaenitentis duritia uerbum contcontra Filium hominis remittetur. Hic fortassis aliquis quaerat utrum tantummodFilius? respondemus quod et Pater et Filius: ipse enim Filius de Patre dicit, Sidicimus in oratione dominica, Pater noster qui es in coelis: atque inter caetera et hoc petimus, dicentes, Dimitte nobis debita nostra . De se autem ipse ait: Ut sciatis quod habeat Filius hominis potestatem in terra dimittendi peccata . Si ergo, dquam dimittetur tantummodo ad Spiritus blasphemiam dicitur pertinere, tanquam ille qui hoc impoenitentiae peccato fuerit obligatus, dono sancti Spiritus resistere videatur, quod eo dono fiat remissio peccatorum? Haec ita dicuntur ut tamen inseparabilis intelligatur operatio Trinitatis, ita ut cum operatio Patris dicitur, tibus, vel etiam ut possunt intelligentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ctum eẽt : ꝓfecto de omĩ cętera blasphȩmia
taceretur: ut hec sola remiᷤsibilis uidẽtur
que contra filum hominis dicit᷑: quasic̃u
homosolum putatur. Cum uero p̃missũ
sit omne peccatũ. & blasphemia remit¬
tetur hominibus. Quod etiam apud aliũ
eugłistam ita positumẽ. Omĩa dimitent᷑
filiis hominum peccata & blasphemie
quib blasphemauerint: ꝓculdubio &
illa blasphemia q̃ contra patrem dicit᷑.
ista generalitate concluditur: & tamen
hec sola inremis sibilis definitur. que dr̃
morationẽ om̃ium peccatorum omĩsq
blas phemie. eminentius uoluit exprime¬
re blasphemiam que dicitur contra fili¬
um hominis: quia etiam si illo peccato
fierint homines obligati quod cõme¬
morauit ubi ait. Si ñ uenissẽ. & iocutus
eis fuissem peccatũ ñ haberent. quod
ostendit et̃ peccatũ. ubi ait de ipso sꝑũ
scõ. cum eum semissurum eẽ promuteret.
ille arguet mundum de peccato de iustitia

Expanded text:
ctum esset, profecto de omni cetera blasphemia ctum esset, profecto de omni cetera blasphemia taceretur, ut haec sola remissibilis uideretur quae contra filium hominis dicitur, quia sicut homo solum putatur. cum uero praemissum sit: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus - quod etiam apud alium euangelistam ita positum est: omnia dimittentur filiis hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphemauerint — procul dubio et illa blasphemia, quae contra patrem dicitur, ista generalitate concluditur; et tamen haec sola inremissibilis definitur, quae dicmorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae eminentius uoluit exprimere blasphemiam, quae dicitur contra filium hominis, quia etiam si illo peccato fuerint homines obligati — quod commemorauit ubi ait: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; quod ostendit esse peccatum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse promitteret: ille arguet mundum de peccato, de iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
tra sꝑ̃m sc̃m ñ remittet᷑. quia intrinitate
maior ẽ filio sꝑc̃ sc̃s. quod nullus umquã
uel hereticus dixit: S qm̃ quis quis em̃
restiterit ueritati. & blasphe mauerit ue¬
ritatem quod ẽ xꝑ̃c. etiam post tantam
sui p̃dicationem. ut uerbum apud ho¬
dimiseritis peceata dimutuntur illi. idẽ.
sipenituerit eum: accipiet ꝑhoc donũ remis
sionem om̃ium peccatorum. simul & huiꝰ
quouerbum dixit contra filium hoĩs:
quia peccat d ignorantiȩ. siue contu¬
matiȩ. uel cuiꝰcunq blasphemie. ñ
addidit peccatũ inpenitentie contra
donum di. & grãm re generationis uel
reconciliationis. quȩ fit in eccłia sꝑũscõ.
Sinde nec illud sentiendum ẽ. quod qͥ¬
cdam putant. idõ remitti uerbũ quod dr̃
contra filium hominis. ñ remitti autẽ
susceptam carnem factus ẽ filius hominis.
unigenito filio scđm eius diuinitatẽ: scđm
quam & ipse unigenitus filius equalisẽ
patri. & sꝑĩu scõ. Nam si hoc ꝓpterea di¬

Expanded text:
tum sanctum, non remittetur, quia in trinitate maior est filio spiritus sanctus, quod nullus umquam uel haereticus dixit; sed quoniam quisque restiterit ueritati et blasphemauerit ueritatem, quod est Christus, etiam post tantam sui praedicationem, at uerbum apud hodimiseritis peccata, dimittentur illi — id est si paenituerit eum, accipiet per donum remis- 1 sionem omnium peccatorum, simul et huius, quo uerbum dixit contra filium hominis, quia peccato ignorantiae siue contumaciae uel cuiusque blasphemiae non addidit peccatum impaenitentiae contra donum dei et gratiam regenerationis uel reconciliationis, quae fit in ecclesia spiritu sancto. Proinde nec illud sentiendum est quod quidam putant, ideo remitti uerbum, quod dicitur contra filium hominis, non remitti autem a propter susceptam carnem factus est filius hominis unigenito filio secundum eius diuinitatem, secundum quam et ipse unigenitus filius aequalis est patri et spiritui sancto. nam si hoc propterea di
Abbreviated transcription (Latin):
cui misertus ero: & miscđiam prestabo. cui
miscdiam p̃stitero: quib uerbis phibuit
hominem uelut de ꝓpriarum uirtutiun
meritis głari: ut qui głatur in dominogłe¬
tur. nonenĩ ait miserebor talibus. uelta¬
lib: s ciu misericors fuero. ut neminem
precedentib bonis oꝑibus suis miscđiã
tante uocationis meruisse demonstret.
Et enim xꝑ̃c pro impiis mortuus ẽ: sed
utrum hoc idem repetere uoluerit. cum
stitero: uel sic̃ alii int̃pretatisunt. cuimi¬
sericors fueroa n aliquid int̃sit. nescio.
Quod enim ingreca lingua duob uerb̾
potuit latinus diuersis uerbis dicere. i dõ¬
& diuersis modis eandem miscđiam re¬
petiuit. Si autem diceret᷑ miserebor cui
misereor:. Aut miserebor cuimisertus ero:
non satis cõmode dici uid̾e̾tur. & tamen
fortius ille ipse ibi sensus ẽ: quodaut
ipsius miscđie sue firmitatem ds ista
repetitione monstrauit. sic̃ am̃. am̃. sict̃
fiat. fiat. sic̃ repetitio sompnii phataonis.

Expanded text:
cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. quibus uerbis prohibuit hominem uelut de propriarum uirtutum meritis gloriari, ut qui gloriatur, in domino glorietur. non enim ait: miserebor talibus uel talibus, sed "cui misericors fuero, ut neminem" praecedentibus bonis operibus suis misericordiam tantae uocationis meruisse demonstret. etenim Christus pro inpi is is mortuus est. Sed utrum hoc idem repetere uoluerit, cum stitero — uel, sicut alii interpretati sunt, cui misericors fuero — an aliquid intersit nescio. quod enim in graeca lingua duobus uerbinon potuit latinus diuersis uerbis dicere et diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. si autem diceretur: "miserebor cui misereor" aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii Pharaonis
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ualde comm̃dat. cum dicit & uoca¬
bonomine dni in conspectii tuo: tam quã
in conspectu popłi isrł. Cuius moyses cum
hec audiret typum gerebat. In conspectue
dixit ñ uocabor actiuum uerbum ꝓpassiuo
ponens: genere locutionis in usitato. inqͦ
nimirum magnus sensus latet: sic enĩ foras¬
se significare uoluit se ipsum hoc facere. idẽ.
gratia sua fieri: ut uocetur dominus in oĩb
gentibus. Quod uero addidit & miserebor
cui misertus ero. & miscđiam prestabo ciu
misericordiam prestitero: ibi plane exp̃ssiꝰ
ostendit uocationẽ qua nos uocauit insiũ
rum pollicebatur dicens. uocabo nomine do¬
mini in conspectu tuo: cõm̃dauit hoc se
misericorditer facere.: sicut apłs dic̃. Dico
enim xp̃m ministrum fuisse circũcisionis
ꝓpt̃ ueritatem di ad confirmandas ꝓmis¬

Expanded text:
ipso ualde commendat cum dicit: et uocaipso ualde commendat cum dicit: et uocabo nomine domini in conspectu tuo, tamquam in conspectu populi Israhel, cuius Moyses cum hdixit, non" uocabor", actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est gratia sua fieri, ut uocetur dominus in omnibus gentibus. Quod uero addidit: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum rum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc Se misericorditer facere, sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas
Abbreviated transcription (Latin):
pauloante dixisset. ipse antecedã te & re¬
quiem tibi dabo: quod moyses sic uidetir
accepisse ante cedam te. tan quam nonei
populo presens initinere futurus eẽt. et
idõ ait siñ tu ipse simul ueneris nobiscum:
neme educas hinc & cetera. Ds̃ aũt neq hoc
ei negauit dicens: & hoctibi uerbum qd
dixisti faciam. quomodo gͦ cũ dixisset
moy ses ostende michi głam tuã rursus
taiquam precessurus. & non cum eissimł
futurus uidetur dicere. ego transibo antete.
nisi quia hoc aliud ẽ : Ille quippe intelli¬
gitur dicere transibo ante te: de quodicit
engłm. Cum uenisset hora: ut transiret
iħs de hoc mundo ad patrem: qui transi¬
tus. etiam pasca int̃pretari phibetur. hec
itaq magna omĩno ꝓpħia ẽ. Ipse enim
ante om̃s scõs transiit᷑ ad patrem de hos
scło. parare illis mansiones regnicȩloꝵ
quas clabit illis in re surrectione mortuoꝵ:
qm̃ transiturus ante om̃s: primogenitꝰ
amortius factus ẽ: grãm uero suam in eo

Expanded text:
paulo ante dixisset: ipse antecedam te et requiem tibi dabo. quod Moses sic uidetur accepisse: antecedam te, tamquam non ei populoque praesens in itinere futurus esset; et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobis-cum, ne me educas hinc et cetera. deus autem neque hoc ei negauit dicens: et hoc tibi uerbum, qdixisti faciam. quomodo ergo, cum dixisset ei Moyses: ostende mihi gloriam tuam, rursus tamquam praecessurus et non cum eis simul futurus uidetur dicere: ego transibo ante te, nisi quia hoc aliud est? ille quippe intellegitur loqui et dicere: transibo ante te, de quo dicit euangelium: cum uenisset hora, ut transiret Iesus de hoc mundo ad patrem: qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. haec itaque magna omnino prophetia est. ipse enim ante omnes sanctos transiit ad patrem de hoc saeculo parare illis mansiones regni caelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum, quoniam transiturus ante omnes primogenitus a mortuis factus est. Gratiam uero suam in eo
Abbreviated transcription (Latin):
iuidicio Duo enim cherubin pennis
suis obumbrant propiciatorium. idẽ.
honorant uelando: qm̃ ministĩa ista ibi ft̃.
ce inuicem se attendunt. quia consonãt.
Duo quippe ibi testam̃ta figurant᷑: & uultꝰ
eorum sunt in ꝓpiciatorium: quia miseri¬
cordiam di in qua una spes ẽ ualde com¬
m̃dant. Deniq hinc se promisit locutuꝵ
ds admoysen de medio cherubin de sur¬
sum ꝓpiciatorii. Porro si creatura rati¬
onalis in multundine seientie. qm̃ hane interp̃¬
tationem habent cherubin. duob ipsis ani¬
malibus significatur. Ido duo sunt: ut soci¬
etatem caritatis comindent. Idõ pennis suis
ꝓpiciatorium obumbrant: quia do ñ sibi
tribuunt pennas suas. Idẽ. dm honorant uir¬
tutibus quibus prestant: & uultus eorũ ñ st̃
nisi inꝓpiciatorium: quia cuicũq ꝓuectui
ad multitudinẽ scientie spes ñ ẽ. nisi indĩ

Expanded text:
iudicio. duo enim cherubin pinnis iudicio. duo enim cherubin pinnis suis obumbrant propitiatorium, id est honorant uelando, quoniam mysteria ista ibi sunt; et inuicem se adtendunt, quia consonant — duo quippe ibi testamenta figurantur — et uultus eorum sunt in propitiatorium, quia misericordiam dei, in qua una spes est, ualde commendant. denique hinc se promisit locuturum deus ad Moysen de medio cherubin desursum propitiatorii. porro si creatura ratonalis in multitudine scientiae — quoniam hanc interpretationem habent cherubin — duobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt, ut societatem caritatis commendent, ideo pinnis suis propitiatorium obumbrant, quia deo non sibi tribuunt pinnas suas, id est deum honorant uirtutibus, quibus praestant; et uultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia cuicumque prouectui ad multitudinem scientiae spes non est nisi in dei
Abbreviated transcription (Latin):
arce supponendum dixerat. ex eodem libro
quid dicat suꝑ imponendum su¬
ꝑ arcam: queri solet. S cũ aureũ
fieri iubeat. euisq longitudinẽ & lati¬
tudinem tantam exprimit quanta et
ipsuis arcȩ dictaẽ: ꝓculdubio uelud tabu¬
lam auream tante formę fieri p̃cepit. qͣ
tegeretur arca: ita ut in ipso propiciato¬
tio essent duo cherubin. Hinc atq inde.
aiterutrum attendentes: ita ut uultus eoꝵ
in ꝓpieiatorium esset de pennis suis ob¬
umbrarent propitiatorium: quod magnũ
ẽ sacram̃tum. Aurum quippe signifi¬
cat sapientiam: arca significat secre¬
tum łi. In arca uissa sunt ponilex. &
manna ce uirga aaron. In lege p̃cepta
sunt: uirga potestas significatur. man¬
na gratia. Quia nisi cum grã ñ ẽ potestaᷤᷤ
precepta faciendi. Uerumtam̃ quia lex
a quouis proficiente ñ ex omni parte
completur: ꝑpiciatoriũ ẽ de suꝑ. Ad
hoc enim opus ẽ: ut ꝓpitius sit ds: & idõ
desuꝑ ponitur: quia suꝑ exaltat misccłiã

Expanded text:
ARCAE SVPERPONENDVM DIXERIT. EX EODEM LIBRO quid dicat superimponendum super aream quaeri solet; sed cum aureum fieri iubeat eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca. iussa sunt poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta sunt, uirga potestas significatur, manna gratia, quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tamen quia lex a quouis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. ad hoc enim opus est, ut propitius sit deus, et ideo superponitur, quia superexsultat misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ seriure inuicẽ quodest grecȩ duleie i
s eomͦ quo tantum dõ seruit᷑ quod ẽ gre
cȩ. latreisin. Unde ydolatre dicuntur qui
mes. Nam hoc distinctius ingreca scͥptura in¬
uenit᷑. latreusis enĩ habet. Porro sitali ser¬
uitute creature seruire ꝓhibemͣ qͣndoquidẽ
dictum ẽ dñm dm̃tuũ adorabis & illi soli
seruies. Unde & apłs detestatur eos quico¬
luerunt & seruierunt creature potius qͣm
creatori: ñ ẽ utiq creatura sp̃c sc̃s cui ab
om̃ibus scĩs talis seruitus exhibet᷑. Dicẽte
apło. Nos eñi sumus circũcisio spui dei
seruientes: quod ẽ ingreco latreuontes. Plu¬
res enĩ codices etiã latini sic habent: qͥ sp̃iu
dĩ seruimꝰ. Greci aut̃ om̃s aut pene om̃s:
Innon nullis aut̃ exẽplarib latinis in ue¬
nimus non sp̃itui dĩ seruimus. s sꝑũ dõ
seruimus. S qui in hoc errant. & aucto¬
ritati graniori cedere detractant. Nũqu id

Expanded text:
ritatem seruire inuicem, quod est graece dovXeveiv, ritatem seruire inuicem, quod est graece dovXeveiv, sed eo ce hxvquveiv\\ unde idololatrae dicuntur qui illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire prohibemur — quando quidem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura spiritus sanctus, cui ab omnibus sanctis talis seruitus exhibetur dicente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid
Abbreviated transcription (Latin):
nouit filium nͥ pat̃. Neq patrem quis
nouit nisi filius. & cui uoluerit filius
reuelare. Tunc reuelabit a filio pat̾ cum
euacuauerit omnem principatũ & omnẽ
potestatem & uirtutem: idest ut neces¬
saria ñ sit dispensatio similitudinũ ꝑ
angłicos pͥncipatus & potestates & uir¬
tutes. Ex quarum ꝑsona ñ in conue¬
nienter intelligitur dici in cantico can¬
ticorũ ad spunsã. Similitudines aun
faciemus tibi cum distinctionib argẽt.
quoadusq rex in recubitu suo ẽ: idesi
quo adusq xꝑ̃c insecreto suo ẽ. quia ui¬

Expanded text:
nouit filium nisi pater; neque patrem quis nouit filium nisi pater; neque patrem quis nouit nisi filius et cui noluerit filius reuelare, tunc reuelabitur a filio pater, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem, id est ut necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelicos principatus et potestates et uirtutes. ex quarum persona non inconuenienter intellegitur dici in cantico canticorum ad sponsam: similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoad usque rex in recubitu suo est, idest quoad usque Christus in secreto suo est, quia ui
Abbreviated transcription (Latin):
ipse: quia simul cũ patre unusds est.S
diuinarum scripturarum incuriosos &
contentionum studiosos fallit uerbum
quod positumẽ donec
Ita namq sequitur. Oportet enĩ illum re
gnare. donecponat inimicos suos subpe¬
dibus suis: tanquamcum posuerit ñ
sit regnaturuis. Nec intelligunt itadictũ.
sicut ẽ ilud. confirmatũ ẽ cor eiꝰ. ꝙ. non
commouebitur. donec uideat .ta. suꝑ
inimicos suos. Non enim cum uiderit iã
commouebit᷑. Quid gͦ ẽ cum tradiderit
regnum dõ & patri. qͦuasi modoñ habe¬
at regniĩ ds & paterꝰ .s. quia om̃s ustos
quib nune regnas ex fide uiuentib me¬
diatordi & hominũ homo xp̃c iħe ꝑdu
cturus est ad speciẽ quam uisionẽ dicit
idẽ apłs facie ad faciem. Ita dictum ẽ cũ
tradiderit regnumdõ & patri. ac sidice¬
retur. cũ ꝑduxerit credentes ad contem¬
plationemdi & patris. Sicut enim dicit
omĩa mͥtradita sunt a patre meo. & uemo

Expanded text:
ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est, donec; ita namque sgnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis : tanquam cum posuerit, non sit regnaturus. Nec intelligunt ita dictum, sicuti est illud: Confirmatum est cor ejus; non commovebitur, donec videat super inimicos suos . Non enim cum viderit, jam commovebitur. Quid ergo est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri? quasi modo non habeat regnum Deus et Pater? Sed quia omnes justos, in quibus nunc regnat ex fide viventibus mediator Dei et hominum homocturus est ad speciem, quam visionem dicit idem apostolus, Facie ad faciem ; ita dictum est, Cum tradiderit regnum Deo et Patri, ac si diceretur, Cum perduxerit credentes ad contemplationem Dei et Patris. Sic enim dicit: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo: et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ita existimet de patre intelligendum. quod
subiecerit omĩa filio. ut ipsum filium si
biomĩa subiecisse non putat: quod apl̃s
ad phylippenses ostendit dicens. Nr̃a aũ
conuersatio incelisẽ. Uñ & saluatorem ex¬
pectamus dñm iħm xꝑ̃m: qui trans figu¬
rabit corpus humilitatis nr̃e conforme
suam qua possit etiam sibi subicere omĩa.
nseparabilis enim ẽ oꝑatio patrisce filii.
alioquin nec ipse paĩ sibi subiecit omĩa.
s filius ei subiecit. qui ei regnum tradidit:¬
& euacuat omnem principatũ & potesta¬
tem & urrtutẽ. De filio quippe ista dicta
sunt. Cum tradiderit inquit regnũ dõ
& patri: cum euacua uerit omnem prin¬
cipatũ & omnẽ potestatẽ & uirtutem. Iꝓse
enim subiecit: qui euacuat. Nec sie arbitre¬
mur xp̃m traditutum regnum dõ & patͥ.
ut adimat sibi : nam& hoc quidam ua¬
niloqui crediderunt. Cum enim dicitur
tradiderit regnum dõ & patri. ñ separat᷑

Expanded text:
ita existimet de patre intellegendum, quod ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit ombi omnia subjecisse non putet. Quod Apostolus ad Philippenses ostendit dicens: Nostra autem conversatio in coelis est; unde et Salvatorem exspectamus Dominum rabit corpus humilitatis nostrae, conforme suam, qua possit etiam sibi subjicere omnia . Inseparabilis enim operatio est Patris et Filii. Alioquin nec ipse Pater sibi subjecit omnia, sed Filius ei subjecit, qui ei regnum tradi euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ipse enim subiecit qui euacuat. Nec sic arbitremur Christum traditurum regnum deo et patri, ut adimat sibi; nam et hoc quidam uaniloqui crediderunt. cum enim dicitur tradere regnum deo et patri, non separatur
Abbreviated transcription (Latin):
inditatis substantiã mutari atq conu̾ti.
& ita dictum. tẽ & ipse filius subiectus
eritq ei qui illi subiecit omĩa. ac sic di¬
ccretur. Tunc & ipse filius hominis. &e
a uerbo dĩ suscepta humana natura cõ¬
mutabitur in euis naturam qui illi sub¬
iecit omĩa. Tunc futurum putant cum
post diem iudicii tradiderit regnium dõ¬
& patri: ac ꝑhoc etiam seđm istam opinionẽ
adhuc pat̃ maiorẽ. quã forma serui que de
uirgine accepta ẽ. Quod si aliqͥ & hoc affir¬
mant. quod iam fuerit in dĩ substantiam
mutatus hõ xꝑ̃c iħe. Illud certe negare non
possunt. quod adhuc natura hominis ma¬
nebat quando ante passionẽ dicebat. qm̃
pat̃ maior me ẽ. Ubi nulla cunctatio ẽ
scđm hoc eẽ dictum quod formaserui ma¬
ior ẽ pat̃ cuiĩ forma di ȩqualisest filius. Nee
quisquam cum audierit quod ait apłs. Cũ
aut̃ dixerit quia omĩa subiecta ft̃ ei ma¬
nifestum quia pret̃ cum qui subiecit ei oĩa.

Expanded text:
in deitatis substantiam mutari atque converti, in deitatis substantiam mutari atque converti, et ita dictum esse: Tunc et ipse Filius suberit ei qui illi subiecit omnia, ac si diceretur: tunc et ipse filius hominis et a uerbo dei suscepta humana natura commutabitur in eius naturam, qui illi subiecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem iudicii regnum tradiderit deo et patri, ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc pater maior est quam forma serui, quae de uirgine accepta est. quod si et aliqui hoc affirmant, quod iam fuerit in dei substantiam mutatus homo Christus Iesus, illud certe negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius. nec quisquam, cum audierit quod ait apostolus: cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
erit ei qui illi subiecit omĩa. aut idõ dictũ
ẽ ne quisquam putaret habitum xͥ qui ex
humana creatura susceptus ẽ conuersũ iri
postea in ipsam diumitatem. uelut certuis
ex presserim deitatem. quȩ ñẽ creatura. s est
unitas trinitatis incorporea & incõmuta¬
bilis sit & sibi met consubstantialis & coet̃¬
na natura: Aut si quisquã contendit ut
aliqui senserunt. ita dictum & ipse filius
subiectus erit ei. qui illi subiecit omĩa. ut
ipsam subiectionẽ commutationẽ. & con¬
uersionẽ credat futuram creature in ip¬
sam substantiam uel essentiam creatori.
idẽ ut que fuerant substantia creature fi¬
at substantia creatoris. certe uel hoc con¬
cedat quod ñ habet ullã dubitatio nem
ñdũ hoc fuisse factũ cum dñs diceret pa¬
ter maior me ẽ. Dixit enĩ hoc ñ solum
ante quã ascendiscet incelũ: uerumetiã
ante quã passus resurrexisset amortius.
Iili aũt qui putant humanã in eo naturã

Expanded text:
erit ei qui illi subjecit omnia: aut ideo dictum erit ei qui illi subjecit omnia: aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel ut certius expresserim Deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et coaeterna natura. Aut si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum, et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, ut ipsam subjectionem, commutationem, et conversionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam vel essentiam Creatoris, id est, ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia Creatoris; certe vel hoc concedit, quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum Dominus diceret, Pater major me est. Dixit enim hoc non solum antequam ascendisset in coelum, verumetiam antequam passus resurrexisset a mortuis. Illi autem qui putant humanam in eo naturam
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. minor ẽ patre: In forma aut̃ dĩ in
qua erat etiam ante quam hane accepis¬
set ȩqualis ẽ patri. Informa dĩ uerbum
ꝑ quod facta sunt omĩa: informa autẽ
serui factus exmuliere. factus sub lege ut
tos qui sublege erant redimeret. ꝓ inde
informa dĩ fecit hominẽ: & informaser¬
ui factusẽ homo. Nam si pater tantũ
sine filio fecisset hominẽ ñ scͥptũ eẽt. faciamꝰ
hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ nram.
Ergo quia forma dĩ accepit formam serui: utrũ
accipientem dm: utrumq aut̃ homo ꝓpter
acceptum hominẽ. Neq enĩ illa susceptione
alterumeorũ in alterum conũsum. atq mu¬
tatuinẽ nec diuinitas quippe increaturã
mutata ẽ. ut desisteret eẽ diuinitas: nec cre¬
atura indiuinitatem ut desisteret eẽ crea
tura. ccxxxui. De subiectione qua filius
subiciendus dicitur patri. ex eodẽ libro supscͥpto.
subiecta fuerĩt. tunc & ipse filius subiectꝰ

Expanded text:
cepit minor est Patre, in forma autem Dei, in cepit minor est Patre, in forma autem Dei, in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei Verbum per quod facta sunt omnia, in forma autem servi factus ex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Proinde in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: ergo quia forma Dei accepit formaccipientem deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conuersum atque mutatum est; nec diuinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse diuinitas, nec creatura in diuinitura. CAPUT CCXXXVI. De subjectione qua Filius subjiciendus dicitur Patri, ex eodem libro. Illud autesubjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus
Abbreviated transcription (Latin):
maior meẽ. Ueritas aut̃ ostendit scđm istũ
modũ. etiam seipso minorẽ filium. Quomͦ
enim s̃ etiã se ipso minor factus est. qui se¬
metipsum exiuaniuit formã serui accipiens:
neq enu sic accepit formam serui: ut am¬
miteret formã di in qͣ erat equalis patri
Si gͦ ita accepta est forma serui. ut ñ amit¬
teretur forma dĩ: Cum & in forma serui
& informa dĩ idẽ ipse sit filius unigenitus
dĩ patris. in forma dĩ equalis patris. infor¬
đi etiam ipse se ipso maiorest. informa aũ
bregła pia ꝑ om̃s scãs scͥpt᷑as dissoluende
huius questionis ex uno capitulo epłe
pauli apłi promitur: ubi manifestius ista
distinctio comm̃datur. Ait enĩ. Quicũ in
forma di eẽt ñ rapinã arbitratus est eẽ se
equalis dõ. s semetipsum exinanunt for
mam serui accipiens. insimilitudinẽ ho¬
minum factus. & habitu inuentus ut hõ.
Est gͦ dĩ filius dõ patri natura equalis. ha¬
bitu minor. Informa enĩ serui quam ac¬

Expanded text:
r me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in fordei etiam ipse se ipso maior est, in forma autbis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaestionis ex uno capite epistulae Pauli apostoli promitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuitmam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam ac
Abbreviated transcription (Latin):
gabo patrẽ. & alium aduocatum dabit
uobis. quasi ñ sufficiat solus filius.
llo aut̃ loco ita de illo dictum ẽ. tanqͣm
solus om̃ino sufficiat. Cũ uenerit ille
spc̃ ueritatis: docebit uos omnẽ ueritatẽ.
ipse ñ doceat omnem ueritatẽ: a ut qͣsi
hoc impleat spc̃ sc̃s. quod minus po¬
tuit docere filuis: Dieant gͦ si placet
maiorem eẽ filio spm̃ scm̃: quem mi¬
norem illo solent dicere. Anquia non
dictum ẽ ipse solus aut nemo nisi ip¬
se uos docebit omnem ueritatem. Idõ
ꝑpmittunt. ut cum illo docere credat᷑
& filius: Apls gͦ separauit filium abscien¬
dis his que sunt dĩ ubiait. Sic ce quȩ dĩ
sunt nemo scit nisi spc̃dĩ. Ut iam istiꝑ
uersi possint ex hoc dicere. quod & filius
buit ut diceret. Quia hec locutus sum uo¬
bis. tristitia coruestrum impleuit. S ego
ueritatem dico uob: expedit uob ut ego eã.
Lam si ñ habuero: aduocatus nonueniet
mento eẽt p̃sentia filii hominis apudeos.
quominꝰ ueniret ille qui minor non eẽt:

Expanded text:
gabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, quasi non sufficiat solus filius. illo autem loco ita de illo dictum est, tamquam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit uos omnem ueritatem. ipse non doceat omnem ueritatem ? aut quasi hoc impleat spiritus sanctus quod minus potuit docere filius? dicant ergo, si placet, maiorem esse filio spiritum sanctum, quem minorem illo solent dicere. an quia non dictum est: "ipse solus" aut: "nemo nisi ipse uos docebit omnem ueritatem", ideo permittunt, ut cum illo docere credatur et filius ? apostolus ergo separauit filium ab sciendis his quae sunt dei, ubi ait: sic et quae sunt dei nemo scit nisi spiritus dei, ut iam isti peruersi possent ex hoc dicere, quod et filiumbuit, ut diceret: quia haec locutus sum uobis, tristitia cor uestrum impleuit. sed ego ueritatem dico: expedit uobis, ut ego eam. nam si non abiero, aduocatus non ueniet mento esset praesentia filii hoquominus veniret ille qui minor non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimus eum sicutiẽ. Quod enĩ dix̃
famulosuo moysi. Egosum qui sum
& dices itaq filiis isrł quiẽ misit me
aduos: hoc contemplabim᷑ cũ uiue¬
mus in eternũ. Ita quippe ait. hec
ẽ aut̃ uitaȩcna: ut cognoscãt te solũ uerũ
dĩ. & quem misisti iħm xp̃m. Hoc fiec
cum uenerit dñs: & illuminauerit occulta
tenebrarum. Cum tenebre mortalitatis huiꝰ
corruptionisq transicrint: tunc erit ma¬
ne nrm̃ de quo inpsalmo dicit᷑. Mane ad¬
stabotͥ & contemplabor. De hac contempla¬
tione intelligo dictũ. Cum tradiderit re¬
gnum dõ & patri: idẽ. cũ ꝑduxerit ui¬
stos quib nunc ex fide uiuentib regnat
mediator d̃ĩ & hominũ homo xp̃ciħe
hie. corrigat me qui melius sapit. michia¬
liud ñ uidetur. Neq enim queremus ali¬
ud cum ad illius contemplationẽ ꝑue¬
nerimus: quȩ nunc ñ ẽ. quandiu gaudi¬
um nr̃m in spe ẽ. Spes aut̃ que uidetur.

Expanded text:
eum, sicuti est. quod enim dixit famulo suo Moysi: ego sum qui sum; et dices itaque filiis Israhel: qui est, misit me ad uos: hoc contemplabimur, cum uiuemus in aeternum. ita quippe ait: haec est uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti legum Christum. hoc fiet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta tenebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus regnat mediator dei et hominum homo Christus, corrigat me qui melius sapit; mihi aliud non uidetur. neque enim quaeremus aliud, cum ad illius contemplationem peruenerimus, quae nunc non est, quamdiu gaudium nostrum in spe est. spes . autem, quae uidet
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ idẽ filuis. Sicut pat̾ suscitat mor¬
tuos & iuuificat: sic & filius qͦs uult
uiuificat. Quomͦ gͦ solus pat̾ fac̃ mi¬
rabilia: cum hec u̾ba nec patrẽ tantum
nec filiũ tantũ ꝑmittant intelligiS
utiq dm̃ unũ uerum solũ. idẽ. patrẽ
nos ꝑipsum. Quis dubitet eum omĩa
que creata sunt dicere. sicut iohatines.
omĩa ꝑ ipsum facta sunt : quero itaq
de quo dicit alio loco. Qm̃ exipso ce ꝑ
ipsum & in ipso sunt omĩa. ipsi gła in
scła scłorũ. Si eni de patre & filio et
spũ scõ. ut singłis ꝑsonis singła tribu¬
antur. ex ipso ex patre. ꝑ ipsum ꝑfiliũ
t̃ & filius & spc̃ sc̃s unus dĩ est qͣndo
uitiarum sapientiȩ && scientiȩ patris aut fi¬
lii aut sp̃esci. s sapientiȩ & scientiȩ dĩ quã¬
inscrutabilia sunt uidicia eius. & inuesti¬
gabiles uie ipsius. Quis enĩ cognouit sen¬
sũ dnĩ. aut quis consiliarius euis fuit: aut
quis ei prior dedit et retribuctur ei: qm̃ex¬

Expanded text:
t pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est patrem nos per ipsum. quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Iohannes: omnia per ipsum facta sunt? quaero itaque, de quo dicit alio loco: quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum? si enim de patre et filSpiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur, ex ipso, ex Patre; per ipsum, per Filium; t spiritus sanctus unus deus est, quando uitiarum sapientiae et scientiae "patris aut filii aut spiritus sancti", sed sapientiinscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit, aut quis ei prior dedit, et retribuetur ei? quon
Abbreviated transcription (Latin):
tutem exhibeamus qua ñ nisi dõ seruiendũ
ẽ que grece appellat᷑ latriã. Unde conse¬
quenter dic̃: głorificate ergo &e portate de
Icatur qui informa di aqualisẽ patti. Ex
is & talib diuinarum scripturarum
testimomis quib ut dixi priores co¬
piosuis usi expugnauerunt hercr¬
cõrum tales calũpnias uel errores insim¬
at᷑ fidĩ nr̃e unitas. & equalitas truntaũ.
S quia multa inscĩs libris ꝓpt̃ incarand¬
tionẽ ubi di que ꝓsalute nr̃a reparanda
patrem significent. uel eciã aptisine
osten iidant: errauerunt homines minus
dili .x. gent scrutantes uel intuentes uniũ¬
iħu scđ̃m hominem dictasunt ad eius sub¬
stantiam. quȩ ante incarnationẽ sempitna
erat. & sempitna ẽ transferre conati sunt.
Et illi quidem dicunt minorẽ filium eẽ qͣm

Expanded text:
m debeamus, qua non nisi Deo serviendum est, quae Graece appellatur λατρεία. Unde consequenter dicit: Glorificate ergo et portate Deucatur, qui in forma Dei aequalis est Patri, ex is et talibus diuinarum scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores copiosius usi expugnauerunt haereticorum tales calumnias uel errores, insinuatur fidei nostrae unitas et aequalitas trinitatis. sed quia multa in sanctis libris propter incarnationem uerbi dei, quae pro salute nostra reparanda patrem significent uel etiam apertissime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniueristo Iesu secundum hominem dicta sunt ad eius substantiam, quae ante incarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quid
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt: unuis igit᷑ eusdẽq cũ patre
substantiȩ ẽ. & idõ ñ tantum ds̃. s & ue¬
rus ds̃. Quod idem iohannes aꝑtissime
inepła suadicit. Scimus quod filius dĩ
uenerit: & dederit nob̃ intellectum: ut
cognoscamus uerũ. & simus inuero filio
euis iħu xp̃o. Hic ẽ uerus ds̃ &e uita et̃¬
na. Hinc etiam conseqñt̃ intelligitur.
ñ tantũmodo de patre dixisse apłi pa¬
ulum. qui solus habet immortalitatem:
s de uno & solodõ. quodẽ ipsa trinitã
Neq enum ipsa uita ȩt̃na mortalisẽ. scđm

Expanded text:
facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mort
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ eẽ uerum dĩ. aut
sima diuinorum testimoniorũ. & conso¬
na uocẽ con uicti sunt. Unde sunt illa.
Inpͥncipio erat uerbũ & uerbum erat a¬
pud dm̃: & ds̃ erat uerbum. Manife¬
stsim enĩ quod u̾bũ dĩ filium dĩ uni¬
cum accipimus: de quo post dicit. et
uerbum caro factum ẽ ꝓpt̾ natiuitatẽ
incarnationis eiuis que factaest intem¬
pore ex uirgine. In eo aut declarat. ñ
tantũ dm̃ eẽ s etiam eiusdẽ cũ patre
substantie. quia cum dixisset. & deus
erat ũbum. hoc erat inqͥt in pͥncipio apd̃ dm̃
Omiã ꝑipsum facta sunt: & sine ipsofa¬
ctum est nichil. Neq enĩ dic̃ om̃ia nͥ¬

Expanded text:
aut non esse verum Deum, aut sima divinorum testimoniorum et consona voce convicti sunt, unde sunt illa: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Manifestum est enim quod Verbum Dei, Filium Dei unicum accipimus: de quo post dicit: Et Verbum caro factum est: propter nativitatem incarnationis ejus, quae facta est in tempore ex Virgine. In eo autem declarat non tantum Deum esse, sed etiam ejusdem cum Patre substantiae, quia cum dixisset, Et Deus erat Verbum: hoc erat, inquit, in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Neque enim dicit om
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quia uita ȩ̨terna ẽ. cũ patre etiã ip¬
se intelligitur uͥ dictum ẽ. solus habet
immortalitatẽ. Euis enim uite eternȩ
& nos participes facti promodulo nr̃o
iminorta les efficimur: S aliud est ip¬
sa cuiꝰ participes efficimur iuta et̃na:
aliud nos qui eiuus participatione ui¬
uemus in ȩtnum. Si enim dixisset quẽ
temporibus ꝓpriis ostendet pater
beatus. & solus potens rex regum &e
dominus dñantiũ. qui solus habet
immortalttatẽ. nec sic inde separatũ
filium oporteret intelligi. Neq eium
quia ipse filius alibi loquens uoce sa¬
pientiȩ. ipse ẽ enĩ. sapientia dĩ. ait. gi¬
rum celi cirtuiui sola. separauit a se
patrem. Quantomagis gͦ ñ ẽ necesse.

Expanded text:
iam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aeterna, aliud nos qui eius participatione uiuimus in aeternum. si enim dixisset: "quem temporibus propriis ostendit pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est n
Abbreviated transcription (Latin):
ista p̃dicuntur ut malum quod eis im¬
pendet ante quam ueniat p̃noscendo
patiant᷑ occulto apparatu ministĩorũ su¬
orum etiam spiritib talib aliquid diuina¬
tionis imꝑciat: ut qđ audiut̃ ab angłis prȩ¬
nuncient hoĩbus: tantũ aut̃ audĩt: qͣntũ
om̃iũ dñs atq moderator. uel iubet uel
sinit: unde etiam spiritꝰ phytonicus in
actib apłorũ atcestatur paulo apło et
eugłista eẽ conatur miscfint tam̃ isti fal¬
latias: & uerum qđ nosse potuerint non
docendi magis quam decipiendi fine pre
nunciant: & forte hocẽ quod cũ illa ima¬
go samuelis saulẽ p̃diceret moriturum
dixit etiam secũ futurũ: qđ utiq falsũ ẽ.
magno quippe int̾uallo post mortẽ se¬
parari bonos a malis. In eugłio legiius:
cũ dñs int̾ suꝑbũ illũ diuitẽ. cũ iam apd̃
inferos tormenta pateretur. & illũ quiad
eius ianuam ulcerosus iacebat iam in
requie constitutũ. magnũ chaos int̃ ie¬

Expanded text:
ista praedicuntur, ut malum quod eis imista praedicuntur, ut malum quod eis impendet, anteqpatiantur, occulto apparatu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus atque moderator uel iubet uel sinit. unde etiam spiritus pythonicus in Actibus apostolorum attestatur Paulo apostolo et euangelista esse conatur. miscent tamen isti fallacias et uerum, quod nosse potuerint, non docendi manuntiant. Et forte hoc est quod cum illa imago Samuelis Saülem praediceret moriturum, dixit etiam secum futurum: quod utique falsum est. Magno quippe intervallo post mortem separari bonos a malis in Evangelio legimus, cum Dominus inter superbum illum divitem, cum jam apud inferos tormenta pateretur, et illum qui ad ejus januam ulcerosus jacebat, jam in requie constitutum, magnum chaos interje
Abbreviated transcription (Latin):
cianum. c̃ eo tp̃r qͦ tale aliqͥd uidit nõ ignoraremꝰ.
usq ado manifestũ est ñ ipsos homines. sed
imagines eorũ uideri: & pharaospicas se
dixit uidisse insomnis & boues. ñ spicaꝵ
aut bo ũ imagines: si igit᷑ liqͥdo constat
nominib eatum rerum quarũ imagine̾
st̃ easdem imagines appellari: ñ mirũ ẽ qͦd scͥpt᷑a
dic̃ samuelẽ uisum. &̃ si forte imagoSa¬
muelis apparuit machinam̃to euis qui
traris figurat se uelut angłm lucis. &¬
CA ministros suos uelut ministros ui¬
stitĩe: Iam uͦ si illud mouet quomͦ &e: ama¬
ligno spũ sauli uera p̃dicta sunt: potest¬
& illud mirum n uideri quomͦ demones
agnouerint. xp̃m quẽ uidĩ ñ cognoscebãt
Cum enĩ uult ds̃ etiam ꝑinfimos infir¬
mos q spc̃ aliquem uera cognoscere. tẽ
poralia dum taxat atq adistam morta¬
litatem ꝑtinentia: facile est & ñ in ꝯgruum
ut omp̃s & iustꝰ ds adeorũ penã quibus

Expanded text:
cianum", cum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. cianum", cum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nominibus earum rerum, quarum imagines sunt, easdem imagines appellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imago Samuhelis apparuit machinamento eius qui transfigurat se uelut in angelum lucis et ministros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult deus etiam per infirmos infimosque spiritus aliquem uera atque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est, et non incongruum, ut omnipotens et justus ad eorum poenam, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ineccłia. & sicut paulus & apollo plan¬
tat & rigat: ñ respiciat ad spem scłarẽ
cui remuntiauit. Quid significauit u¬
xor loth : eos qui intribulatione retro
respiciunt: & se abspe diuine promis¬
sionis auertunt. Et idõ statua salis
facta ẽ: ut ad monendo homines. ne
hoc faciant: tanquam condiat eor
uisunt in illa nocte duo inlecto
& duȩ molentes in unũ &du
omagro. de quib omĩb bi

Expanded text:
in ecclesia et sicut Paulus et Apollo planin ecclesia et sicut Paulus et Apollo plantat et rigat, non respiciat spem saecularem, cui renuntiauit. Quid significauit uxor Loth? eos qui in tribulatione retro respiciunt et se ab spe diuinae promissionis auertunt. et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines, ne hoc faciant, tamquam condiat cor  IN AGRIS. Qui sunt in illa nocte duo in lecto et duae molentes in unum et duo in agro, de quibus omnibus bi
Abbreviated transcription (Latin):
ex clusa egestate miscrie beatitudinis
copia ditabuntur. clxxxuii. De illo
qui intecto ẽ & qͥ inagro & uxore loth
ex libro questionũ engłii.ii.
idest quod dicit dñs. qui fu¬
erit intecto. & uasa eius in do¬
mo ñ descendat tollere
illa: intecto est: qui excedens carnalia:
tanquam in aura libera spiritaliteR
iuiuit: in uasa euis in domosunt sen¬
sus carnales: quib ad inuestigandũ
ueritatẽ que intellectu capit᷑. multi
utentes. penitus errauerunt. Huius
gͦ spiritalis uiri. Iam uasa ista uacãt
in domo: quia m̃te corpori suꝑ emi¬
nens ꝑ aciem intelligentiȩ. tanquam
m tecto positꝰ ꝑspicuntate sapientie ueluti ce¬
lo aptissimofruit᷑. Cancat gͦ iste ne in die
tribulationis rursus uita carnali que ꝑ
sensus corporis pascit᷑ delectatus: ad
uasa huius modi tollenda descendat
Quidẽ quod dictum ẽ. similit̃ & qui in
agro fuerit. ñ redeat retro: qui oꝑatuR

Expanded text:
exclusa egestate miseriae, beatitudinis exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. CAPUT CLXXXVI. 2 De illo qui in tecto et qui in agro, et uxore Loth; ex libro II Quaestionum Evangeliorum. id est quod dicit dominus: qui fuerit in tecto et uasa eius in domo, non descendat tollere illa? in tecto est qui excedens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in domo sunt sensus carnales, quibus ad inuestigandam ueritatem, quae intellectu capitur, multi utentes penitus errauerunt. huius ergo spiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda descendat. Quid est quod dictum est: similiter et qui in agro fuerit, similiter non redeat retro? qui operatur
Abbreviated transcription (Latin):
iiqꝰ conferendisẽ. Quod aũt de cẽ¬
tum cadis olei qͥnqͥginta scribi fecit
adebitore. & de centum choris tritici
octoginta. ad nichil alud ualere arbi
tror nisi ut ea que similiter in sac̃do¬
tes atq in leuitas uideos quisq oꝑat᷑.
inxꝑ̃i eccła habundet iustitia eius.
suꝑ scribarum & phariseorũ: ut cum
illi decimas darent. isti dimidias dẽt.
sicut ñ de fructib. s de ipsis bonis suis
fecit ⁊ acheus: aut certe duplicet deci¬
mas ut duas decimas dando suꝑet
impendia iudõꝵ. Mãmona uͦ iniqui¬
tatis obhoc a dño appellata ẽ ista pecu¬
nia quam possi demꝰ ad tempus. quia
mãmona diuitie int̃p̃tantur: nec sunt
iste diuitie nͥ iniquis. qui in eis consti¬
tiuint spem atq copiam beatitudi¬
nissuę. A iustis uero cum hec possidẽ¬
tur. ẽ quidem ista pecunia: s ñ sũt
illis diuitie. nisi celestes & sꝑitales: qͥb¬
indigentiã suam sꝑ̃italit̃ supplentes.

Expanded text:
iniquus conferendus est. Quod autem de ceniniquus conferendus est. Quod autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum choris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbtror, nisi ut ea quae similiter in sacerdotes atque in leuitas Iudaeus quisque operatur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decimas dando superet impendia Iudaeorum. mamona uero iniquitatis ob hoc a domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis diuitiae nisi caelestes et spiritales, qindigentiam suam spiritaliter supplentes,