comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gem iustidie non ꝑuenit. qua¬
re: quia non exfide s quasi
ñ spauit indm̃ Hon illam
petiuit adeo: non credidit
ineum qui iustificat impiũ
Nonfuit similis puiblicano.
ocuilos interram deicienti:
pectus ꝑcutienti et dicenti.
Dnẽ ꝓpitius esto michi pecca¬
in lapidem offensionis. sic̃
scriptum est. Ecce ponam
insion lapidem offensionis.
et petram scandali: et omĩs
testimonium.de isaia ponit:
ad confirmandum hoc quod
mans dnm̃ saluatorẽ ꝓpter
firmitatem suam lapiden
licet lapis. lapis salutis ẽ iis
quiineum non offendit. d
aũt eecus ẽ: offendit in lapi¬
de.Ita ce iudei quos excecauit
offendert in eũ faciendo illin¬
deit̃ iliciã. Ideo lapis offensi
one eius. et innatiuitate
scandalizantur: sicut serip¬
tum est: quia scandalizaban¬
quidem cordis mei et obsecra¬
tio addm̃ fit ꝓ illis insaluitẽ.
Hinciam incipit despende¬
orum loqui: ne etiã gentes fi¬
ꝓbire audeant aduersusios.
sicut enim ilideorum suꝑbia
refellenda erat. canquam ex

Expanded text:
non pervenit. Quare? Quia non ex fide. Quid n speravit in Deum, non illam petivit a Deo, non credidit in eum qui justificat impium : non fuit similis Publicano oculos in terram dejicienti, pectus suum percutienti, et dicenti, Domine, propitius esto mihi peccain lapidem offensionis, sicut scriptum est: « Ecce pono in Sion lapidem offensionis et petram scandali; et omnis testimonium de Isaia ponit, ad confirmandum hoc quod mans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem videt lapidem, lapis salutis est illi qui in eum non offendit: qui autem caecus est, offendit in lapidem. Ita et Judaei, quos excaecavit offenderunt in eum, faciendo illi inderunt justitiam. Ideo lapis offensioone ejus et nativitate scandalizantur, sicut scriptum est: Quia scandalizaban cordis mei et deprecatio ad Deum fit pro illis in salutem; hinc jam incipit de spe Judaeorum loqui, ne etiam Gentes superbire audeant adversus Judaeos; Sicut enim Judaeorum superbia refellenda erat tanquam ex
Abbreviated transcription (Latin):
cans absq mandato. non de¬
netur lege peccati. male dicit
patriet parentes uerberat:
et quia nec dum accepit legẽ
sapientie: mortuũ est in eo
peccatum: Cum aut̃ẽ manda¬
tum uenerit. hoc est dempus
intellegentiȩ. appetentis bo¬
na et uitantis mala: tunc
incipit peccatum reuiuisce¬
re: et ille mori: reusq ẽẽ pec¬
cati: Atq ita fit: ut tempus
intelle :gentiȩ quo dei man¬
data cognoscimus ut ꝑueni¬
amus ad uitam: Opetur in
nobis mortem.si agamtis ne¬
glegentius:et occasio sapien¬
tiȩ seducat nos: ut sub plan¬
tet et ducat usq admortem.
non quod intellegentia pecca¬
tum sit. lex enim intellegen¬
tiȩ sc̃a et iusta et bona est:S
ꝑ intellegentiam peccatorum
atq uircutũ. michi peccatũ
nascitur: quod priusquã in¬
tellegerent:peccatum non no¬
ueram ẽẽ. atq ita factũ est.

Expanded text:
cans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, quia necdum accepit legem sapientiae, mortuum est in eo peccatum. cum autem mandatum uenerit, hoc e\'1t tempus intellegentiae adpetentis bona et uitantis mala, tunc incipit peccatum reuiuiscere et ille mori reusque esse peccati. atque ita fit, ut tempus intellegentiae, quo dei mandata cognoscimus, ut perueniamus ad uitam, operetur in nobis mortem, si agamus neglegentius et occasio sapientiae: seducat nos atque subplantet et ducat ad mortem, non quo intellegentia peccatum sit — lex enim intellegentiae sancta et i usta et bona est — sed per intellegentiam peccatorum atque uirtutum mihi peccatum nascitur, quod, priusquam intellegerem, peccatum esse non nouera
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo uult cam firmũ eẽ
baptizatum tamq ꝑfectũ:
quasi qui ad capitalia crimi¬
na cõmictenda mortuo qͦd¬
dammodo comparetur: ut
iam peccare non debeat. idest
crimen ad mitere: Anigno¬
ratis quia quicumq baptira¬

Expanded text:
in illo? Vult tam firmum esse baptizatum, tamque perfectum, quasi qui ad capitalia committenda mortuo quodammodo comparetur: ut jam peccare non debeat, id est, crimen admittere. An ignoratis quia quicunque baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
Et peccatum quod pritisquã
haberem intellegentiã absq
peccato eram ꝑ p̃uaricationẽ
mandati. incipiat michi eẽ
Nondixit concupiscentiam
ẽẽ credebam. Cum autẽ lex
diceret. non concupisces:cog¬
noui. non naturale bonum.
s ꝑ peccatum accedens ẽẽ ma¬
lum concupiscentie. Vnde¬
apparet concupiscentiam
ꝑlegem. non insitam s de¬
monstratam: quȩ docet qͥd
quisq facere debeat uel uita¬
re. s uetus homo adhuctra¬
hitur conscietudine delinqͦn¬
di Concupiscentia eñi nr̃e
nature est accedens ꝑpecca¬
tum: non dei conditio: et ideo
malum ipsum non dei disiu¬
nctione separandum:s dei
miseratione sanandũ est: hinc¬
plum. qui sublege uixerat. q̃
se non saluiat. s ostendit pec¬
catum.nam nec tollit nec
iustificat: s intransgressorib
uindicat Decasione autẽ
accepta: peccatũ ꝑmandatũ
oꝑatum est in me omnẽ con¬
cupiscentiam. Cum ergo
sperarem quod ꝓpriis uirib
iubente lege possem concupi
scentiam libidinis uincere:

Expanded text:
 peccatum, quod, priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat, praeuaricatione mandati incipiat mihi esse Non dixit, Concupiscentiam jam esse credebam: cum autem lex diceret, Non concupisces; cognovi non naturale bonum, sed per peccatum accidens esse malum concupiscentiam. entiam per legem non insitam, sed demonstratam, quae docet quid quisque facere debeat, vel vitare. Sed verus homo adhuc trahitur consuetudine delinquendi: concupiscentia enim nostrae naturae est, accedens per peccatum, non Dei conditio. Et ideo malum ipsum non Dei disjunctione separandum, sed Dei miseratione sanandum est. plum, qui sub lege vixerat, quae per se non salvat, sed ostendat peccatum; nam nec tollit, nec justificat, sed in transgressoribus ntiam. Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Cum ergo sperarem, quod viribus propriis jubente lege possem concupiscentiam libidinis vincere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legem aucte sunt ꝑlegem. ꝓ¬
hibendo eñi fecerunt legis p̃ua¬
ricatorem: quia illequi p̃uari¬
cator est factus. dm̃ non habu¬
it adiutorem: Oꝑabant᷑ ergo
ergo inmenbrs nr̃is. ut fructũ
ferrent. cuinisi morti: sidam¬
nandus erat peccator:quã
spemhabet p̃uaricator: Ergo¬
tia tua: Nicit quia in malo
te inuenit: inuenit te incar¬
ne: deo teuicit. migra inde:
quid ex pauescis: non tibidi
dicere dixit ut moriaris. Si
mortui estis cum xp̃oquȩ
uens.: noli ẽẽ incarne: Ut¬
fructificarent morti. Idest:
ut nos inhis dẽ passionibus
positos. legisse ueritas inter¬
ficeret: et fructum morti de
nr̃a ꝑditione preberet: quia
fructus peccati mors est: fru¬
ctificamꝰ morti: dum ꝓhibita
facimus: Nunc autem solu¬
tistimus alege mortis: inqͦ¬
quȩ occidit peccatores: idẽ
criminosos. s et lex peccati
ideo dicitur: non quia ipsa
peccatum est: s quia pecca¬
torib ĩponitur. Ideo etiã
mortis dicit᷑: quia stipendiũ
peccati mors. aculeus autẽ

Expanded text:
, auctae sunt per legem. Prohibendo enim fecerunt legis praevaricatorem; quia ille qui praevaricator est factus, Deum non habuit adjutorem. Operabantur ergo in membris nostris, ut fructum ferrent, cui, nisi morti? Si damnandus erat peccator quam spem habet praevaricator? tia tua; vicit, quia in malo loco te invenit: invenit te in carne, ideo te vicit. Migra inde: quid expavescis? Non tibi didicere, dixi ut moriaris. Si mortui estis cum Christo, vens, noli esse incarne. fructificarent morti. Id est, ut nos in iisdem passionibus positos legis severitas interficeret, et fructum morti de nostra perditione praeberet, quia fructus peccati mors est. Fructificamus morti, dum prohibita facimus. Nunc autem soluti sumus a lege morienquae occidit peccatores, id est criminosos; sed et lex peccati ideo dicitur, non quia ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam mortis dicitur, quia stipendium peccati mors, aculeus autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia eramus incarne:p̃sume¬
bamus de carne: Nonem̃ qu
loq̃batur apłs.iam exierait de
carne erant. Ita enĩ dixit. cũ
essemtis incarne:quasi iã non
essent incarne: quod ita intel¬
legitur. Cum essemus inspe
rerum carnaliũ quando lex
que impleri non potest. nisi
ꝑcaritatem sp̃italem. ad hoc
suꝑ eos erat. ut ꝑ p̃uaricationẽ
habundaret delictum: ut pꝰea
reuelato nouo destamento per
indulgentiam suꝑl abunda¬
uidebit om̃is caro nͥ uidebit oĩs
homo: et quid est uerbũ caro
factum est. nisiu̾ibum homo
factus est: nonem̃u̾bũ et caro
erat. et anima ibi non erat:s
carnis nomine. homosignifi¬
catꝰ ẽ in eo quod legit᷑. u̾ibum
caro factum est. Eigo cũ essemꝰ
incarne: idẽ. inconcupiscentiis

Expanded text:
quia eramus in carne? Praesumebamus de carne. Num enim qui loquebatur Apostolus, jam exierat de carne erant. Quid ergo est, Cum essemus in carne, quasi iam non essent in carne. quod ita intellegitur: cum essemus in spe rerum carnalium, quando lex, quae inpleri non potest nisi per caritatem spiritalem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem abundaret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per indulgentiam superabundaVidebit omnis caro; nisi, videbit omnis homo? Et quid est, Verbum caro factum est ; nisi, Verbum homo factum est? Non enim Verbum et caro erat, et anima ibi non erat: sed carnis nomine homo significatus est, in eo quod legitur, Verbum caro factum est. Ergo Cum essemus in carne, id est, in concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
punit et damnat. usitatius
enĩ uocatur lex:quandominat᷑.
et terret ac uindicat. Itaq idẽ
p̃ceptũ timentib lex est.a ma¬
cuius exemplo poptilus dei
crescit: sicut dicit. ut aliquẽ
fructum habeam inuobis:
Cum enim essemus incarne:¬

Expanded text:
punit et damnat. Usitatius punit et damnat. Usitatius enim vocatur lex, quando minatur et terret, ac vindicat. Itaque idem praeceptum timentibus lex est, amacujus exemplo populus Dei crescit, sicut dicit: Ut aliquem fructum habeamus in vobis. Cum enim essemus in carne
Abbreviated transcription (Latin):
fiticum adhuc manentib in
nob̃ desideriis. et inuita manemꝰ:¬
tis. quib dum ad peccandum
non obedimus:tamen neq con¬
sentimus.mente seruientes le¬
gi dei quia mortui sumꝰ peccato:
Morietur aut̃e et peccatũ cum
reformatio corporis in resur¬
rectione facta fuerit. Dequa pꝰ
dicit. uiuificabit et mortalia
fr̃s mei et uos mortificati estis
legi: Iuxta corptis noluit di¬
cere. mortificata est uob̾ lex:
s reliquit intellectũ sicut in
multis locis. iuxta compara¬
tionem debuit dicere magis
illis legem mortuã. qtiã ipsos
legi.s quod inter iudeos dicere
adhuc intractabile uidebat᷑.
intellecꝰtui de reliquit. satis
etdenter ostendens legem ñ
potuisse auferre: s potius ati¬
xisse peccatũ: quod aufert gr̃a:
qm̃ lex iubere nouit. cui suc¬
cumbit infirmitas. non it
qui ex mortuis resurrexit Ac
si diceret: Mortui estis supplicio
legis: Cur mortui sumus legi.
mortui sumus legi dominanti:
liberati abeo affectuquẽ lex

Expanded text:
fit, cum adhuc manentibus in fit, cum adhuc manentibus in nobis desideriis, et incitamentis quibusdam ad peccandum, non obedimus tamen, neque consentimus, mente servientes legi Dei, quia mortui sumus peccato. Morietur autem et peccatum, cum reformatio corporis in resurrectione facta fuerit, de qua post dicit, Vivificabit et mortalia fratres mei et vos mortificati estis legi. Juxta corpus noluit dicere, mortificata est vobis lex; sed reliquit intellectui, sicut in multis locis. Juxta comparationem debuit dicere, magis illis legem mortuam quam ipsos legi, sed quod inter Judaeos dicere adhuc intractabile videbatur, intellectui derelinquit: satis evidenter ostendens, legem non potuisse auferre, sed potius auxisse peccatum, quod auferat gratia, quoniam lex iubere nouit, cui succumbit infirmitas, gratia tum est: Mortui estis legi, ac si diceretur, Mortui estis supplicio legis. Cur mortui sumus legi per mortui sumus legi dominanti: liberati ab eo effectu quem lex
Abbreviated transcription (Latin):
tendum est. istam similitu¬
dinem. in hoc differre abea
re ꝓpter quam adhibitaẽ:
quod hic uirũ dicit mori.
ut mulier nubat cui uult.
lberata utiq alege uiri: Ibi
autẽ. cum constitu it ani¬
mam quasi mulierẽ. uirũ
autem passiones peccatorũ
quȩ oꝑantur in membris
ut frucꝰtum ferant morti.
idẽ. ut tali conugio ꝓles
digna nascatur: Et lexque
data est ad non auferendũ
peccatum: uel ad liberatio¬
nem apeccato.s ad ostenden¬
dum peccatũ ante gratiã.
ꝑ quod factum est ut sublege
positi. uehem̃tiore desiderio
peccandi raperentur. Ut am¬
plicis ȩtiam p̃uaricatione
peccarent: Cum ergo et ibi
tria sint.anima tanquam mu¬
lier.passiones peccatorũ tan¬
quamuir. et lex tanquamlex
uiri:non ibi tanquam pecca¬
tis mortius. tanquã uiro mor¬
tuo leberari animã dicit: sed
ipsam animã mori peccato.
et liberari alege ut sit alterius
uiri idẽ.xp̃icum mortua fue¬
rit peccato: Quam uis adhuc
quasi uiuent᷑ ipso peccat: quod

Expanded text:
rtendum est istam similitudinem in hoc differre ab ea re propter quam adhibita est, quod hic virum dicit mori, et mulier nubat cui volet, liberata utique a lege viri: ibi autem cum constituat animam quasi mulierem, virum autem quasi passiones peccatorum, quae operantur in membris, ut fructum ferant morti, id est, ut tali conjugio proles digna nascatur; et Lex quae data est non ad auferendum peccatum, vel ad liberationem a peccato, sed ad ostendendum peccatum ante gratiam; per quod factum est ut sub Lege positi vehementiori desiderio peccandi raperentur, et amplius etiam praevaricatione peccarent: cum ergo et ibi tria sint, anima tanquam mulier, passiones peccatorum tanquam vir, et Lex tanquam lex viri, non ibi tamen peccatis mortuis, tanquam viro mortuo, liberari animam dicit; sed ipsam animam mori peccato, et liberari a Lege, ut sit alterius viri, id est Christi, cum mortua fuerit peccato, quamviquasi vivente ipso peccato; quod
Abbreviated transcription (Latin):
cato. serui autem facti deo. ha¬
betis fructum ur̃m inscĩfica¬
tionem.finem uero uitã ȩt̃nã
Liberos dixit iusticie. non li¬
beratos: Apeccato autem non
liberos. nesibi hoc tribuerent
s uigilantissimȩ maluit dicẽ.
liberatos: referens hoc adillã
domini sententiam:. siuos filiꝰ
liberauerit. cunc uere liberieri¬
tis. cumitaq non uiuant bene
filii hominũ. nisi effecti filii
dei: Quid est. quod pelagius¬
hereticus libero arbitrio uult.
bene uiuendo tribuere potesta¬
tem:cum hec potestas non de¬
tur nisi gratia deiꝑiħm xp̃m¬
dñm nr̃m: de si diceret: quid
se maltum fluctus ur̃e paruita¬
tis exculerunt: qui nunc inse¬
met ipsis fracti: unde ꝑu̾sos
uos inflauerant.conuersos
inde confundunt: Stipen¬

Expanded text:
cato, serui autem facti deo habetis fructum uestrum in sanctificationem, finem uero uitam aeternam. liberos dixit iustitiae, non \'liberatos\', a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent, sed uigilantissime maluit dicere \'liberatos\' referens hoc ad illam domini sententiam: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. cum itaque non uiuant bene filii hominum nisi effecti filii dei, quid est quod iste libero arbitrio uult bene uiuendi tribuere potestatem, cum haec potestas non detur nisi gratia dei p ? Ac si diceretur: Quid se in altum fluctus vestrae pravitatis extulerunt, qui nunc in semetipsis fracti, unde perversos vos inflaverant, conversos inde confundunt? Re
Abbreviated transcription (Latin):
seruiebat. Multo enim am¬
plius et multo intentius iti¬
sticie. quam in mundiciȩ ser¬
uiendum est:S ego inquit
Cadem postulo:similia reqͥro:
Ut unius cuiusq membri mi¬
nisterium. quod exhibuit ui¬
tus aptet uirtutib et actum
quem exhibuit inmundiciȩ.
ad castitatẽ nunc sc̃ificationẽq
nominauit. sicut econtrario
inquitatem ꝓom̃ib simul
uitus posuit. deinde addidit
Iusticie. in sanctificationem:
quo uidelicet castitatis parte.
et generalider cum ceteris. et

Expanded text:
serviebat. Multo enim amplius et multo intentius justitiae, quam immunditiae, serviendum est. Sed ego, inquit, Eadem postulo, similia requiro,  uniuscujusque membri ministerium, quod exhibuit vitiis, aptare virtutibus, et actum quem exhibuit immunditiae, ad castitatem nunc sanctificationemque nominavit, sicut econtrario iniquitatem pro omnibus simul vitiis posuit. Deinde addit justitiae sanctificationem, quo videlicet castitatis partem et generaliter cum caet
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ uitȩ. Peccatum enim uob̃
non dominabitur: Nonuos
uincat peccatum: non estis
paruuli s ꝑfecti: quasi sipe¬
dagogus puero dicat. noli
facere uitium sermonis: Non
enim adhuc audis gr̃amati¬
cum s oratorem: Si uen̾it do¬
minabitur. non debet domi¬
nari. Non eñi sublegeestis.
ad tercium illũ gradum ꝑti¬
nẽt. ubi homo iam mente ser¬
uit legidei: quamuis carne.
seruiat legi peccati Non eñĩ
obaudit desiderio peccati:
quam uis adhuc sollicitent
concupiscentie. et ꝓuocent
ad consensionem: donee uiui¬
ficetur ȩtiam corpus et ab¬
sorbeatur mors inuictoria:
ingrã sumꝰ: &e ñ regnat pecc̃m in

Expanded text:
mutentur. Peccatum enim nobis non dominabitur. Non vos vincat peccatum: non enim estis parvuli, sed perfecti; quasi paedagogus puero dicat: Noli facere vitium sermonis, non enim adhuc audis grammaticum, sed oratorem. Sive non dominabitur, non habet dominari. Non enim sub lege estis, ad tertium illum gradum jam pertinet, ubi homo jam mente servit Legi Dei, quamvis carne serviat legi peccati . Non enim obaudit desiderio peccati, quamvis adhuc sollicitent concupiscentiae, et provocent ad consensionem, donec vivificetur etiam corpus, et absorbeatur mors in victoriam . in gratia sumus, et non regnat peccatum in
Abbreviated transcription (Latin):
Liberum enim arbitrium tisq
adeo inpeccatore nonperit:
ut ꝑ ipsum peccent maxime
om̃s. quicum delectatione
peccant. et amore peccati:
hoceis placet: quod eis libet:
tis inquit serui peccati. libe¬
rieratis iustitiȩ: Ecce ubi osten¬
duntur et iam peccato mini¬
me p̾arusse: nisi alia liberta
cato non sunt: nisi gratia sal¬

Expanded text:
Liberum enim arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime omnes, qui cum delectatione peccant, et amore peccati hoc eis placet, quod eis libet. tis, inquit, servi peccati, liberi fuistis justitiae . Ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse, nisi alia libertatcato non fiunt, nisi gratia Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc incipit difficultatem
sine timore subgratia uiuere:
Quia modo iam actu cessante.
lex nobis non uiuit. s sibi: et ui¬
uit homo innouo testamento:
si autem mortuus fuerit uir¬
eius: soluta est alege uiri: Cõ¬
parationem inducitur.legis
mandatum dicit turum. Ple¬
bem autem uel animã. mulierẽ:
ut ostendat. legem quȩ irã oꝑat᷑.
sine effectu. quasi mortuã. nob
iam mortificatis ĩpedire
non posse. quo minus eius
ẽẽ possimus.quia mortuis
resurrexit: quȩ merito nob̃
uiueret:si inueniret quod
puniret in nobis: tam diu
enim dicit ẽẽ sublege homi¬
nem: quam diuuiuit pecca¬
to: Hoc autem peccatum in¬
tellegendum est: quod acces¬
sit exlege.Ubienim nonẽ gr̃a
liberatoris: auget peccandi
desiderium. ꝓhibitio pecca¬
torum: Igitur uiuente uiro:
uocabitur ad ultera si fuerit
cum alio uiro. Uirũ anime

Expanded text:
nc incipit difficultatem sine timore sub gratia vivequia modo actu cessante, lex nobis non vivit, sed sibi; et vivit in Novo Testamento, Si autem mortuus fuerit vir, soluta est a lege viri. Comparationem inducit: mandatum legis dicit virum: plebem autem, vel animam, mulierem, ut ostendat legem, quae iram operatur, sine effectu, quasi mortuam, nobis jam mortificatis, impedire non posse quominus ejus esse possimus, qui a mortuis resurrexit: quae merito nobis viveret, si inveniret quod puniret in nobis. Tandiu enim dicit esse sub lege hominem, quandiu vivit in peccato. Hoc autem peccatum intelligendum est, quod accessit ex lege. Ubi enim non est gratia liberatoris, auget peccandi desiderium prohibitio peccatorum. Igitur vivente viro vocabitur adultera si fuerit cum alio viro: si aute
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ut in uobis locum mors
secunda non habeat: Nam qui
credit baptismum posse iterari.
credit xp̃m posse iterum cruci
figi: hinc enim ꝓbare ceperat.
non eẽ nob̾ ꝑmanendum in pec¬
cato. ut gratia abundet. et dix¬
eiat. Si mortui sumts peccato:
quomodo uiuemus ineo:Atq
ut ostenderet mortuos nos ẽẽ
peccato: subiecerat: An ignora
totum istum locum clausit.
it cepit: Mortem quippe xp̃i
sic insinuauit ut iã ipsũ mor¬
tuum diceret ẽẽ peccato Cui
peccato. nisi carnis. inqua erat¬
non peccatum s similitudo pec¬
cati: Peccato enim mortuus ẽ.
quia similitudine carnis pecca¬
ti mortuus est. quando morien¬
do exutus est carne: ut ꝑhoc
mysterium significaret eos qͥ
inmorte ipsius baptixantur.
mori peccato ut uiuant deo
Quicquid igitur gestũ est incru
cexp̃i. insepultura. in resurreẽ¬
tione dercia die.inascensione
teram patris: ita gestum est.
ut his reb non mysticȩ tantũ
dictis. s etiam gestis configu¬

Expanded text:
hoc est, ut in vobis locum mors hoc est, ut in vobis locum mors secunda non habeat. Nam qui credit baptismum posse iterare, credit Christum posse iterum cruci. Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignorattotum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, innon peccatum, sed similitudo peccati. Peccato enim mortuus est, quia similitudini carnis peccati mortuus est, quando moriendo exutus est carne, ut per hoc mysterium significaret, eos qui in morte ipsius baptizantur, mori peccato ut vivant Deo. Quidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione teram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. qui est uita nr̃a abscon¬
dita indeo: Scientes quod
xp̃c surgens amortuis iãnon
moritur: Sic et nos si mortui
fuerimus uitiis: mortẽ secun¬
dam non timebimus.aut cer¬
de ita: sicut iam ꝓuobis non
podest sicriminose uixeritis
xp̃c iterum crucifigi: ita et uos
non potestis iterum baptizari.
sicut alibi dicit: In possibileẽ.
eos qui semel sunt illumina¬
ti et participes gr̃ẽ sc̃ effecti.
renouari rursus ad penitenti¬
am:rursus erucifigentes inse
filium dei:quib non peniten¬
tiam. s innouationem. id est
iterationem baptismatis inter¬
dicit. Mors illi ultra non do¬
minabitur. Si autẽ ultra ei¬
iam non dominabitur:licet¬
sponte ergo iam dominata est:¬
cheos: qui negant xp̃m uerã
carnem habuisse: Quod eñ
mortuus est peccato: mortuus
est semel: Idest sicut caput
urm semel est mortuũ: sic et
tios membra illius effecti. uite
eius exempla sectamini: ut
nichil morti ulterius debeatis.

Expanded text:
fuerit, qui est vita nostra absconfuerit, qui est vita nostra abscondita in Deo. Scientes quod Christus surgens a mortuis, jam non moritur. Sic et nos, si mortui fuerimus vitiis, mortem secundam non timebimus. Aut certe ita: sicut jam pro vobis non potest, si criminose vixeritis, Christus iterum crucifigi, ita et vos non potestis iterum baptizari, sicut alibi dicit: Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, et participes sunt effecti, renovari rursus ad poenitentiam, rursus crucifigentes in se Filium Dei; quibus non poenitentiam, sed innovationem, id est iterationem baptismatis interdicit. Mors illi ultra non dominabitur. Si ultra non dominabitur, ergo jam dominata est,chaeos, quia negant Christum veram carnem habuisse. Quod enim mortuus est peccato. Sest semel. Id est sicut caput vestrum semel est mortuum, sic et vos membra illius effecti, vitae ejus exempla sectamini, ut nihil morti ulterius debeatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ enimuitium. menbrũ
est peccati:. corpꝰ uero ciniu̾si¬
tas delictorum: quorum pͥn¬
cipium est originale pecca¬
tum: Xp̃s autem non expa¬
rte. s integer est crucifixus.
ut nos extoto moriam᷑ pecca¬
to et uiuamus deoᷤsiue ut
corpus nr̃m destruatur aser¬
uitute peccati. et fiat iusti¬
dȩ mancipium. quod sole¬
mortuus est: iustificatus ẽ.
apeccato: Hoc est aliena¬
tus est apeccato.Iam non
potest peccare: Crucifixus
enim. om̃ib menbris dolo¬
re occupatis.peccare non
potest: s concupiscentiis et
passionib contradicit: Si
audem mortui sumus cum
xp̃o: credimus quia simul
etiam uiuemus cum xp̃o:¬
in suꝑ eẽẽ: iorib a sstruxerat:
et dicit: Si autẽ mortuisu¬
mus cum xp̃o. ꝑhec scilicet
que suꝑius ostendimꝰ. credi¬
mus quia et conuiuemus
ei: Non dixit et c̃iuximus.
sicut dixit mortui sumus:
s conuiuemus: ut ostendat
quia mors inp̃senti oꝑatur
uita autem infuturo: Tunc
scilicet cum xp̃c manifestatus

Expanded text:
Unum vitium membrum est peccati: corpus vero universitas delictorum, quorum principium originale peccatum. Christus autem non ex parte, sed integer est crucifixus, ut nos ex toto moriamur peccato, et vivamus Deo; sive ut corpus nostrum destruatur a servitute peccati, et fiat justitiae mancipium, quod solemortuus est justificatus est a peccato. Hoc est, alienatus est a peccato, jam non potest peccare: crucifixus enim, omnibus membris dolore occupatis, peccare non potest; sed concupiscentiis et passionibus contradicit. Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia simul etiam vivemus cum Chrin superioribus astruxerat, et dicit: Si autem mortui sumus cum Christo, per haec scilicet, quae superius ostendit. Credimus et convivemus ei. Non dixit, et conviximus ei, sicut dixit mortui sumus, sed convivemus, ut ostquia mors in praesenti operatur, vita autem in futuro, tunc scilicet cum Christus manifestatus
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc sublege est. non sub
gr̃a:. Quidergo peccabimus:
quia nonsumus sublege. sed
sub gratia: absit: Ne in docti
et infide rudes obicerent:
Ergo cessante uindicta legis.
impune peccabimtis: Absit
Gratia quȩ et donauit. quomͦ
uncamus: Nonuult nos om̃i¬
no peccare: si uoluentis pecca¬
redominabitur uob̃legis sen¬
tentia. quȩ uindicat inpeccan¬
tes: Si autẽ iustitiȩ seruieritis:
non estis sublege. s sub gratia
Nonenim inquit pocestis du¬
ob dominis seruire: hic quod
dixit. peccabimuis: criminalia
et capitalia peccata intellega¬
mus: Nam non minuta: sine
quib eẽ non possumus. hoc
que et lex damnare consueue¬
rat: scđdm illud. si dixerimus
quia peccatum non habemus:¬

Expanded text:
 sub lege estis, sed sub gratia. Quid ergo peccabimus, quoniam non sumus sub lege, sed sub gratia? Absit. et in fide rudes objicerent: Ergo cessante vindicta legis, impune peccabimus. Absit. Gratia quae et donavit quomodo vincamus, non vult nos omnino peccare: si volueritis peccare, dominabitur vobis legis sententia, quae vindicat in peccantes. Si autem justitiae servieritis, non estis sub lege, sed sub gratia. Non enim, inquit, potestis duobus servire. Hic quod dixit, peccabimus, criminalia et capitalia peccata intelligamus, non minuta, sine quibus esse non possumus. Hoc quae et lex damnare consueverat, secundum illud: Si dixerimus quia peccatum non habemus
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ũrȩ. Per hȩc incutit
hoc saltim obsequii dependãt
iustitie et sc̃ĩficationi. Quod
prius inmunditiȩ iniquita¬
tiq detulerant. Quid ergo
tam humanum.hoc est quid
tam leue:quid tam sine one¬
re.et quod nulla prorsus pos¬
sit carnis infirmitas exctisare:¬
quaquam amplius potestis.
tales saltim estote infructu
bonorum oꝑum. quales fuistis
dudum in actione uitiorum.
ne debiliores uos habeat sc̃a
libertas: quos incarne uali¬

Expanded text:
 per haec incutit hoc saltem dependant justitiae et sanctificationi, quod prius immunditiae, iniquitatique detulerunt. Quid ergo tam humanum, hoc est, quid tam leve, quid tam sine onere, et quod nulla prorsus possit carnis infirmitas excusarequaquam amplius potestis, saltem tales estote in fructu bonorum, quales fuistis dudum in actione vitiorum, ne debiliores vos habeat sancta libertas, quos in carne vali
Abbreviated transcription (Latin):
erimus: Ip̃s ergo qui est di
uirtus et dei sapientia. ipse ẽ
arbor uite:cui conplantaride¬
bemus. et nouo quodam atq
ad mirabili dono: mors illitis
nobis uidȩ arbor efficitur: Be¬

Expanded text:
ristus ergo qui est Dei virtus et Dei sapientia, ipse est arbor vitae, cui nos complantari debemus, et novo quodam atque amabili Dei dono, mors illius nobis vitae arbor efficitur. Be
Abbreviated transcription (Latin):
dicina ñest. causa mortis si
ostendit uenena mortifera: li¬
cethis malihomines abutant᷑
admortẽ. et uel se inter ficiant
uel insidientur inimicis: sic
lex data est. ut peccatorũ uene¬
na monstraret: et hominem
qui pritis ferebaturim ꝓuidꝰ.
et ꝑp̃cipitia labebatur. frena
legis retineant: et conpositis
doceat incedere gressib. Ita ut
seruiamus innouitate sp̃s: et
non inuetustate lictere: Idẽ.
uiuamus sub p̃ceptoqui pͥus
inmodum brutorũ anma¬
lium dicebamꝰ. manducemꝰ
et bibamꝰ cras enĩ moriemur:
et sub intrante lege quȩ docet
quid facere. et ꝓhibet quidñ
facere debeamus. uitio nr̃o
et in continentia feramur. con¬
tra scita legalia. uidetur lex
causa ẽẽ peccati:que dum pro¬
hibet concupiscentiam. quod¬
dammodo eam in flammare cog¬
cõmouere uidetur. Igitur lex
apud contẽptores et legum
p̃cepta calcantes: uidetur eẽ
occasio delicꝰtorũ: Dum ꝓhiben¬
do quod non uult fieri. ligat
eos uinculis mandatorũ: qui

Expanded text:
dicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem qui prius ferebatur inprouidus et praecipiti uia labebatur, freno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cogcommonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio delicto- - rum, dum prohibendo, quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rio: non innatura: Aqua ꝑ
figuram. testis est dominice
sepulture: Sanguis: testis ẽ.
mortis: sp̃s testis est resurrec̃¬
tionis: quia sp̃s auctor est
uisibilia sunt: idẽ corpꝰ aqua.
et sacerdos.tria inuisibilia:
taliter filius dei.renatus
ex aqua et spt̃i. qui fuit car¬
naliter filius peccati. natus
extra duce primorum pa¬
rentum carne: Consepul¬
qenim sumus cum illo ꝑ
baptismum in morte: In
exemplo xp̃i adeum imitan¬
dum consepelimur inbaptis¬
mo: ut mortui ueterib crimi¬
nib renuntiantes diabolo.
et pompis eius. ostendit nos
ita baptizari ut consepeliam᷑¬
test sepeliricum mortuo:
ita nemo qui adhuc uiuit
inpeccato: potest inbaptismo

Expanded text:
rio, non in natura. Aqua per rio, non in natura. Aqua per figuram testis est dominicae sepulturae; sanguis testis est mortis; Spiritus testis est resurrectionis: quia Spiritus auctor est visibilia sunt, id est, corpus, aqua et sacerdos: tria invisibilia, tualiter Filius Dei renatus ex aqua et Spiritu, qui fuit carnaliter filius peccati natus ex traduce primorum parentum carne. Ego suenim sumus cum illo per baptismum in mortem. In exemplo Christi ad cum imitandum consepelimur in baptismo, ut mortui veteribus criminibus renuntiemus diabolo et pompis ejus. Ostendit nos ita baptizari ut consepeliamtest sepeliri cum mortuo, ita nemo qui adhuc vivit in peccato, potest in baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penitentiam diluatur. Si
tati: efficiemur ingloria :
Scientes quia uetꝰ homo nr̃
simul crucifixus est. Hetus
homo dicit᷑: qui ueterẽ et cer¬
renum adam. aut de posuis¬
se nondũ uidetur: dut eun¬
dem incȩnũ prioris uitȩ re¬
lapsus. imitatur: Sicut aut̃ẽ
redemptor ille innorium cor¬
pus appendit: ita nos noxiũ
suspendamus auiciis: In quo
mysterio crucis moyses serpen¬
c̃ẽ aereum in deserto suspendit.
ut destruatur corpꝰ peccatr.
hoc est. ut non exparte.s omẽ
uitium destruatur: Inscrip
turis. baptismi sunt genera
nis. ut inactus apłorum :
Descendit sp̃s sc̃s quasi ignis.
de cuius deitate alio loco de¬
monstrat: Ds̃ inquit nr̃ ig¬
nis consumens est. Tertium
genus baptismi insanguine.
quo martyres baptizantur.
Unde ipse dñs iam bapticatꝰ.
in ȩuangło ꝓtestatur. Baptis¬
ma abeobaptizari. quoduos
nescitis: Sicut in ioħis apłi
ꝑhibent testimoniũ: aqua.
sanguis. et sp̃s. Unũ in myste¬

Expanded text:
r poenitentiam diluatur. Si r poenitentiam diluatur. Si tati efficiemur in gloria. Scientes quia vetus homo noster simul crucifixus est. Vetus homo dicitur qui veterem et terrenum Adam aut deposuisse nondum videtur, aut eumdem, in coenum prioris vitae relapsus, imitatur. Sicut autem redemptor ille innoxium corpus appendit, ita nos noxium suspendamus a vitiis. In quo mysterio crucis Moyses serpentem aereum in dorso suspendit, ut destruatur corpus peccati. Hoc est, ut non ex parte, sed omne vitium destruatur. Consturis baptismatum sunt genera nis, ut in Actibus apostolorum. Descendit Spiritus sanctus quasi ignis, de cujus deitate alio loco demonstrat: Deus, inquit, noster ignis consumens est. Tertium genus est baptismi in sanguine, quo martyres baptizantur. Unde ipse Dominus jam baptizatus in Evangelio protestatur: Baptismo habeo baptizari quod vos nescitis. Sicut in Joannis apoperhibent testimonium: aqua, sanguis, Spiritus. Unum in ministe
Abbreviated transcription (Latin):
erucifixus. mortuus et septil¬
tus est. et resurrexit: nos quo¬
q ad passionis suȩ similitu¬
dinem. uoluntates et cupi¬
ditates nras erucifigamus:
si passionum socii fuerimꝰ:
simus etiam consolationũ:
S requirendũ. quomͦ possit
inuita positus mori:et non¬
dum mortutis. sepeliri: et ñ¬
dum sepultꝰ quomodo uale¬
at suscitari: hoc utiq modo.
dum de filiis ꝑditionis. filii
adoptionis efficimur: pͥori
nature. secunda nauitate p̃¬
morimur. et dum sub cogna¬
do terrȩ elemento submergi¬
mur: sepelimur. Dum asinu
fontis a ssurgimus: suscita¬
mur. Et hoc maximũbap¬
tismatis sacram̃tum est. Et
ideo dixit. Cũ sepulti eni sumꝰ
cum illo ꝑbaptismũ in mor¬
tẽ: et inconsequenti:. si inquit
mortui sumus cum xp̃o: cre¬
dimus quia simul etiã uiue¬
mus cum xp̃o. Elaborandũ
est itaq: ut nichil de sordib
ueteris hominis agnoscatur
in nobis: Vnde si quis nr̃m
forte p̃uenitur dono dñi ut¬

Expanded text:
crucifixus, mortuus et sepulcrucifixus, mortuus et sepultus est, et resurrexit, nos quoque ad passionis suae similitudinem voluntates et cupiditates nostras crucifigamus, si passionum socii fuerimus, simus etiam consolationum. Sed requirendum quomodo possit in vita positus mori, et nondum mortuus sepeliri; et nondum sepultus, quomodo valeat suscitari. Hoc utique modo dum de filiis perditionis filii adoptionis efficimur, priori naturae secunda nativitate praemorimur; et dum sub cognato terrae elemento submergimur, sepelimur; dum e sinu fontis assurgimus, suscitamur: et ex hoc maximum baptismatis sacramentum est. Et ideo dixit: Consepulti sumus cum illo per baptismum in mortem. Et in consequenti: Si, inquit, mortui sumus cum Christo, credimus quia simul etiam vivimus cum Christo. Elaborandum est itaque ut nihil de sordibus veteris hominis agnoscatur in nobis. Unde si quis nostrum forte praevenitur dono Domini pe
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ in xp̃o iħu in morte ipsius bap¬
tizati sumus: Ac si dicat Hun¬
quid sacramentũ ipsius baptis¬
mi ignoratis: In morte qͥppe
xp̃ibaptizamur:ut in ipsiꝰ
tes. quasi mortui uiueremꝰ:
quippe: quib nichileẽt cum
hoc mundo cõmune:et qui¬
b totus mundus erat aue¬
toris exemplo moriturus:
tui sunt: ut et qui uiuunt
iam non sibiuiant.s ei qͥ
ꝓ illis mortutis est. Uiuo
in me xp̃s: Et michi mundꝰ
crucifixus est: et ego mun¬
do: fieri eñi non pocest. nisiut
mortuo capite: omĩa menbra
commoriantur. Caput enim
ꝓom̃ib menbris ꝑtulit penas:
ut omĩa ineum membra mo¬
rerentur: et ita peccatis mor¬
tua uiuerent deo: Quomodo
enim mortuus peccare non
potest: ita et nos si xp̃osumꝰ
commortui. Inplicari pecca¬
tis capitalib non debemus:
quia quicrueifixus est. nichil
aliud facit. nisi horã mortis
expectat et in manus patris
comm̃dat sp̃m suũ. Plenius
requirendũ est quid intelle¬
gi debeat: inmorte ipsius
baptizatisumus. Precipit

Expanded text:
nomine Christi in morte ipsius baptizati sumus? Ac si dicatur: Nunquid sacramentum ipsius baptismi ignoratis? In morte quippe Christi baptizamur, ut in ipsius tes, quasi mortui viveremus. Quippe quibus nihil esset cum hoc mundo commune. Et quibus totus mundus erat auctoris exemplo moriturus, es mortui sunt, ut et qui vivunt jam non sibi vivant, sed ei qui pro illis mortuus est. Vivo in me Christus. Et, Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. Fieri enim non potest, nisi ut mortuo capite, omnia membra commoriantur. Caput enim pro omnibus membris pertulit poenas, ut omnia in eum membra morerentur, et ita peccato mortua viverent Deo. Quomodo enim mortuus peccare non pocommortui, et implicari peccatis capitalibus non debemus, quia qui crucifixus est, nihil aliud facit, nisi horam mortis exspectat, et in manus Patris commendat spiritum suum. Plenius requirendum est quid intelligi debeat, in morte ipsius baptizati sumus. Praecipit
Abbreviated transcription (Latin):
q non est originale:s iam
ꝓpriȩ uoluntatis: Cum autẽ
dixiss sic et gratia regnet ꝑ
iustitiam inuitam et̃nam:.
illud tantum modo trahit᷑.
quodest originale peccatũ:
regnaree audem spũ non so¬
lum originalis: s eciam uolun¬
tariorum fit remissio pecca¬
ꝑmanebimus inpeccato:
ut gratia abundet: absit¬
Qm̃suꝑius dixerat. quia ubi
abundauit peccatum. suꝑ¬
abundauit gr̃a: nascentem
ex hoc questionem nunc sibi
dei inscrutabilia. et inuesti¬
nes noncogitantes. et pro¬
cliues adrep̃hendum. non
idonei ad intellegendũ: pu¬
tabant et iactitabant apłos
dicere: faciamꝰ mala ut ue¬
niant bona: Quod absit. ut
apłi dicerent: s homines ñ
intellegentes hoc putabant
dici:quando audiebant. qd̃
dixitapłs. Lex autem subin¬
tratuit tit abundaret delis¬
tum.ubi autem abundauit
delicꝰtum suꝑ abundauit
gratia. sutiq gratia. idagit.
ut iam fiambona abeis qui
malis &ut reddi sibi existime¬

Expanded text:
que non est originis, sed iam que non est originis, sed iam propriae uoluntatis. cum autem dixisset: sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam, aillud tantummodo trahitur, quod est originale peccatum, regenerante autem spiritu non soum originalis, sed etiam uoluntariorum fit remissio peccamanebimus in peccato, ut gratia abundet? Quoniam superius dixerat, quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia. Nascentem ex hoc quaestionem nunc sibi iudicia inscrutabilia et inuestines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui malis et reddi sibi existime
Abbreviated transcription (Latin):
dñm nr̃m. Modocũ dix¬
isset. ut quemadmodum re¬
gnauit peccatum in morte.
non ait ꝑunum hominẽ. aut
primum hominẽ. aut ꝑ adam:
quia iam dixerat. lexscibintra¬
uit ut abundaret delictum:
Hoc adoriginale homines ad¬
diderunt: etiam ꝓpria uolun¬
tate non ꝑadam. s hoc quoq
soluitur sanaturq ꝑ xp̃m:
quia ubi abundauit peccatũ
suꝑabundauit gratia: Ut que¬
admodum regnauit peccatũ
inmorte. etiam quod non ex
adam traxerunt homines. s
sua uoluntate addiderunt.
que abundantia delicti. non
ꝑtinet ad primi hominis ꝓ¬
paginem. s ad conu̾sationis
humane p̃uaricationẽ. que
illi uni delicto. quo solo obstri¬
ctitenentur infantes. iam in
maiorib etatib exabundan¬
tia iniquitatis ad iecta est. sic¬
uita et̃na: non tamen aliqua
iustitia p̃ter xp̃m: sicut aliqͦ
peccata p̃teradam: Ideo cum
dixisset. quemadmodũ regna
quia supra dixerat. eciam
de peccato illo quod sub intra¬
nte lege abundauit:et hoc uti¬

Expanded text:
nostrum. Modo, cum dixisset, ut quemadmodum regnavit peccatum in morte, non ait, per unum hominem, aut primum hominem, aut per Adam, quia jam dixerat, lex subintrauit, ut abundaret delictum. hoc ad originale homines addiderunt iam propria uoluntate, non per Adam; sed hoc quoque soluitur sanaturque per Christum, quia ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia, ut, quemadmodum regnauit peccatum in mortem, etiam quod non ex Adam traxerunt homines, sed sua uoluntate addiderunt, quae abundantia delicti non pertinet ad primi hominis propaginem sed ad conuersationis humanae praeuaricationem, quae illi uni delicto. quo solo obstricti tenentur infantes, iam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. suitam aeternam. non tamen aliqua iustitia praeter Christum, sicut aliqua peccata practer Adam. ideo cum dixisset: quemadmodum regnauquia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundauit, et hoc uti
Abbreviated transcription (Latin):
rare.Cum enim prius dixisset¬
apłs. stipendium peccatimors:
merito enim stipendium: quia
mn ilitie diabolice mors et̃na tan¬
quam debitum redditur. Ubi
cum posset dicere et recte diceret.
stipendium audem iustitiȩ uita
et̃na:maluit dicere.gr̃a autem
deiuita et̃na: ut hinc intellege¬
remus non meritis nrĩs dm̃ nos
adet̃nam uitam. s ꝓsua misera¬
dium ꝓopere militiȩ debitum
redditur. non donatur. Atq ita
inmerito illatam.s debitam
de monstiaret:gratia uero.nͥ
gratis est: gratia non est. In tel¬
legendum est igitur. etiã ipsa
hominis bona merita. ẽẽ dei
munera: quib cum uita ȩc̃na
reddit᷑. quid nisi gratia ꝓ gra¬
tia redditur. Sicergo factus
est homo rectus:ut et manere
inea rectitudine posset. non
sine diuio adiutorio:et suo
fieri ꝑuersus arbitrio:utrum¬
libet horum elegisset:dei uolun¬
tas fieret: aut ȩtiam abillo aut
certe de illo. ꝓinde qui suam
maluit facere quam dei: De
illo facta est uoluntas dei:qui

Expanded text:
ro: cum prius dixisset, Stipendium peccati, mors. Merito enim stipendium, quia militiae diabolicae mors aeterna tanquam debitum redditur. Ubi cum posset dicere, et recte dicere, Stipendium autem justitiae vita aeterna; maluit dicere, Gratia autem Dei, vita aeterna: ut hinc intelligeremus, non pro meritis nostris Deum nos ad aeternam vitam, sed pro sua miseradium pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixiimmerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia redditur ? Sic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam: Cum ergo quis
peccato seruit: iustitiȩ. liberẽ:
hoc est alienus est aiustitia:
hic enim liberum. alienum
dicit: et recte quidem: Nemo
enim potest simul et peccato
tiator dixit: Quia nemo po¬
test duob dominis seruire:
S de his:plenius supra diri¬
mus: Illud sane notandũ est:
ẽe et lib̾tatẽ culpabilem. et
laudabilem seruitutẽ: Nam
liberum ẽẽ iusticiȩ. crimenest:
seruum uero ee.laudabilez
Quod autẽ dicit. iustitiȩ seruũ
fieri:simul intellege: et sapien¬
de et pietati. et pudicitie: et
om̃ib simul uirtutib sicut
et contrario qui peccat. seruus
est simul et concupiscentiȩ ma¬
le. et irȩ. et furoris. et ĩpuditi¬
cie. et rapine:et om̃ib simul
uitus ac scelerib seruit: Vnde
nos met ipsos semꝑ discutere
debemus ꝑsingula queq ge
rimus: et inuno quoq actu
considerare cuinam seruia¬
mus: peccato ad iniquitatẽ:
an iustitiȩ. in sanctificationẽ:¬
ratias autem deo quod
fuistis serui peccati: obe distis

Expanded text:
justitiae. Cum ergo quis peccato servit, justitiae liber est, hoc est, alienus a justitia. Hic enim liberum alienum dicit, et recte quidem. Nemo enim potest justitiae simul et peccato vator dixit, quia nemo potest duobus dominis servire . Sed de his plenius supra diximus. Illud sane notandum est, esse libertatem culpabilem, et laudabilem servitutem. Nam liberum esse justitiae crimen est: servum vero esse laudabile. Quod autem dicit justitiae servum fieri, simul intellige et sapientiae, et pietati, et pudicitiae, et omnibus una virtutibus, sicut econtrario, qui peccat, servus est simul et concupiscentiae malae, et irae, et furoris, et impudicitiae, et rapinae, et omnibus simul vitiis ac sceleribus servit. Unde nosmetipsos semper discutere debemus per singula quaeque quae gerimus, et in unoquoque actu considerare cuinam serviamus, peccatone ad iniquitatem, an justitiae in sanctificationeratias autem Deo, quod fuistis servi peccati. Fuistis, in
Abbreviated transcription (Latin):
Tanquam resurrexeritis: post
resurrectionem autẽ. non carna¬
liter uiuitur. nec peccatur:
Et menbra ur̃a arma iusticie
deo: Ut oculus quiante ui¬
debat ad peccandum: nunc
uideat adbonioꝑis mini¬
sterium. Qui ante a uidebat
ad expoliandum: nunc uide¬
at ad uestiendũ. Sic etiam de
reliquis menbris aduerte:
ut de iniquitate ad miscłiã

Expanded text:
Tanquam jam resurrexeritis: post Tanquam jam resurrexeritis: post resurrectionem autem non carnaliter vivitur, nec peccatur. Et membra vestra arma justitiae Deo. Ut oculus qui ante videbat ad peccandum, nunc videat ad boni operis ministerium; qui ante videbat ad exspoliandum, nunc videat ad vestiendum: sic etiam de reliquis membris adverte, ut de iniquitate ad misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
pulset: et ponam incorde meo
quod mortuus simcum xp̃o
et de morte cogitem: extingui¬
tur continuo concupiscentia.
et effugatur peccatum: Om̃ia
hȩc ad illam respiciunt questi¬
onem:ne uideatur locum de¬
disse peccandi. in eo quod dixit.
ubi autem abundauit pecca¬
tum. suꝑ abundauit gratia:
Hon ergo regnet peccatum in
ur̃o mortali corpore: ut obedi¬
atis concupiscentiis eius:
Nonenimait non sit: s non
regnet: quia non eẽ non potest:
non autem regnare incordib
bonorum potest. Quia ergo
quȩ libet culpa cor iniquum
pulsauerit: resistens illud ñ
inuenit. s suo dominio stib¬
beatis menbra uĩa arma ini¬
quitatis peccato: Inũ qđq
menbrum. si officium suum
inmalos usus conuerterit:
arma iniquitatis efficitur. ad
iustitiam expugnandam: si
manus ad furtũ si lingua ad
mendatium: uł blas phemiã:
sioculus concupiscentie serui¬
at: ad pudicitiam expugnan¬
dam. Ecct̾a Sedexhibeteuos
tanquam ex mortuis uuuentes:

Expanded text:
pulset, et ponam in corde meo pulset, et ponam in corde meo quod mortuus sim cum Christo, et de morte cogitem, exstinguitur continuo concupiset effugatur peccatum. Omnia haec ad illam respiciunt quaestionem, ne videatur Apostolus dedisse locum peccandi in eo, quod ait: « Ubi abundavit peccatum, superabundabit gratia. » « Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus. Non enim, ait, non sit, sed non regnet, quia non esse non potest, non autem regnare in cordibus bonorum potest. Quia ergo quaelibet culpa cor iniquum pulsaverit resistens illud non invenit, sed suo dominio subbeatis membra vestra arma iniquitatis peccato. Unumquodque membrum si officium suum in malos usus converterit, arma iniquitatis efficitur ad justitiam expugnandam: si manus ad furtum, lingua ad mendacium vel blasphemiam; si oculus concupiscentiae serviat ad pudicitiam expugnandam, et caetera. Sed exhibete vos Deo tanquam ex mortuis viventes.