comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solitum ẽ dicente ioħe: deus caritas est.
Dicitur gͦ recte caritas: et deus. et dei
donum. Itaq caritas dat caritatem: sub¬
stantiua accidentalem. Ubi dantem signi¬
ficat: nomen est substantie. Ubi donum.
qualitatis. Hec est lex eterna. creatrix et
gubernatrir uniuersitatis. Siquidem in
pondere et mensura. et numero. ꝑ eam fac¬
ta sunt uniuersa: et nichil sine lege relinqͥ¬
tur: cum ipsa quoq lex om̃ium sine lege
non sit. non tamen alia quam se ipsa: qua
et se ipsam et si non creauit. regit tamen
Oeterum seruus et mercennarius habent
legem non a dño. s quam ipsi sibi fecerunt.
ille dm̃ non amando. iste plus aliud aman¬
do. Habent inquam legẽ. non dñi s suã.
illi tamen quȩ dñi est subiectam. Et qui¬
dem suam sibi quisq legem facere potuert:
non tamen eam in cõmutabili eternȩ legis
ordini subducere potuerunt. Tunc autẽ
dixerim quẽq sibi fecisse suam legem. quan¬

Expanded text:
solitum est, dicente Joanne, Deus charitas est . solitum est, dicente Joanne, Deus charitas est . Dicitur ergo recte charitas et Deus, et Dei donum. Itaque Charitas dat charitatem, substantiva accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubi donum, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. 5. Caeterum servus et mercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecerunt, ille Deum non amando, iste plus aliud amando. Habent, inquam, legem non Domini, sed suam, illi tamen quae Domini est subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt; non tamen eam incommutabili aeternae legis ordini subducere potuerunt. Tunc autem dixerim quemque sibi suam fecisse legem, quan
Abbreviated transcription (Latin):
cam dixerim immaculatam: quod nil
sibi de suo retinere consueuit. Oui nem¬
pe de ꝓprio nichil est: dotum ꝓfecto qđ
habet dei est. Quod autem dei est. immun¬
dum cẽ non potest. Lex gͦ dñi immacula¬
ta caritas est: quȩ non quod sibi utile est
querit: s quod multis. Lex autẽ dñi di¬
citur. siue quod ipse ex ea uiuat. siue quod
eam nullus nisi eiꝰ dono possideat. Nec
absurdum uideatur quod dixi. etiam dm̃
uiuere ex lege: cum non alia dixerim. quã
caritate. Quid uͦ insumma et beata illa
trinitate. summã et in effabilem illam con¬
seruat unitatem: nisi caritas: Lex est ergo.
et lex dñi. caritas: quȩ trinitatem inunitate
quodaminodo cohibet et colligat in uinculo
pacis. Nemo tamen me estimet caritatem
hic accipere qualitatẽ uel aliquod accidens:
alioquin in deo dicerem quod absit. ẽẽ ali¬
quid quod deus non est. s substantiã illã
diuinam᷑: quod utiq nec nouum. nec in¬

Expanded text:
eam dixerim immaculatam, quod nil eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum esse non potest. Lex ergo Domini immaculata, charitas est, quae non quod sibi utile est quaerit, sed quod multis. Lex autem Domini dicitur, sive quod ipse ex ea vivat, sive quod eam nullus nisi ejus dono possideat. Nec absurdum videatur quod dixi etiam Deum vivere ex lege, cum non alia dixerim quam charitate. Quid vero in summa et beata illa Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Domini charitas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo pacis. Nemo tamen me existimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod accidens; alioquin in Deo dicerem quod absit esse aliquid quod Deus non est; sed substantiam illam divinam: quod utique nec novum nec in
Abbreviated transcription (Latin):
rit quȩ sua sunt. Quam obrem puto
de illa dictum. Lex domini in macula¬
ta conuertens animas: quod sola ui¬
delicet sit. que ab amore sui et mundi
auertere possit animum: et in deum
dirigere. Nec timor quippe nec amor
priuatus: conuertit animam. Mutant
int̃dum uultum uł actum: affectum
numquã. Facit quidem etiam seruus
non nũquam opus dei.S quia non
sponte: in sua adhuc duricia ꝑmane¬
re conuincitur. Facit et mercennariꝰ
S quia non gratis: ꝓpria trahi cupi¬
ditate cognoscitur. Porro ubi ꝓprietas.
ibi singularitas. Ubi aute singularitas.
ibi angulus. Ubi uero angulus: ibi sine
dubio sordes. siue rubigo. Sit itaq seruo
sua lex:timor ipse quo constringitur
Sit mercennario sua cupiditas. qua
et ipse artatur: quando ab ipsa tẽptat᷑
abstractus et illectus. S harum nulla
aut sine macula est: aut animas conu̾te¬
re potest. Karitas uͦ conuertit animas:
quas facit et uoluntarias. Porro in eo

Expanded text:
rit quae sua sunt. Quam ob rem puto rit quae sua sunt. Quam ob rem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas ; quod sola videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunquam. Facit quidem etiam servus nonnunquam opus Dei: sed quia non sponte, in sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo
Abbreviated transcription (Latin):
aperuistis. euitis sp̃s estis. Gaudeo ꝓinde
michi. gaudeo et uobis: mee utilitati
et ur̃e sinceritati. Illa siquidem uera
et sincera est caritas: et om̃ino de corde
puro et conscientia bona. et fide non fic¬
eque ut nr̃m diligimus. Nam qui ma¬
gis aut certe solum diligit suum: con¬
uicitur non caste diligere bonum: qđ
utiq ꝓpter se diligit. non ꝓpter ipsum
Et hic talis: non potest obedire ꝓpħȩ
qui ait. Confitemini dño qm̃ bonus.
Confitetur quidem quia fortasse bonꝰ
est sibi: non autem qm̃ bonus est in se
Qua ꝓpter nouerit inse dirigi illud
ab eodem ꝓpħa obꝓbrium. Confitebit᷑
tͥ. cũ benefeccris ei. Est qͥ conficet᷑ dñõ: qm̃
qui confitetur: qm̃ simpliciter bonꝰ ẽ
Primus seruus est: et timet sibi. Seds̾
mercennarius est: et cupit sibi. Ger¬
cius filius: et defert patri. Itaq et qͥ
timet et qui cupit: uterq ꝓse agunt
Sola que infilio est caritas: non que¬

Expanded text:
aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, et vestrae sinceritati. Illa siquidem vera et sincera est charitas, et omnino de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficaeque ut nostrum, diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit suum, convincitur non caste diligere bonum, quod utique propter se diligit, non propter ipsum. Et hic talis non potest obedire prophetae, qui ait: Confitemini Domino, quoniam bonus . Confitetur quidem, quia fortasse bonus est sibi, non autem quoniam bonus est in se. Quapropter noverit in se dirigi illud ab eodem propheta opprobrium: Confitebitur tibi, cum benefeceris ei . Est qui confitetur Domino quoniam qui confitetur, quoniam simpliciter bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus mercenarius, et cupit sibi; tertius filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et qui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
inquo uirum illũ uidere ac susciꝑe merui.
ꝑquem factum est ut incordib urĩs ego
reciꝑer. Et quidem iam ante receꝑatis.
ut apparet inlitteris ur̃is: s nunc arciꝰ
ut comꝑi et familiarius: cum ille uobis
retulit de me quedam.que et si non ꝓba¬
uerit. putauit tamen. Fidelis quippe et
religiosus: absit ut aliter loqueretur quã
credidit. On reuera in me exꝑior quod
ait saluator. Qui recipit iustum in nomi¬
ne iusti: mercedem iusti accipiet. Merce¬
dem quippe iusti dixerim: quod iustus
reputor non obaliud nisi quod iustum
recspi. Namsiqua suꝑ addita sunt: ea
iustus non tam exueritate rei quam ex
puritate sui locutus est. Audiftis. cre¬
didistis. exultastis: scripsistis. et me ñ
parum letificastis: non solum quod ali¬
quem locum gr̃ẽ. et locũ non mediocrem
apud urãm merui sanctitatẽ: s et quod
nobis urorum non parua exparde puri¬
tas animorum innotuit. Paucis ꝓcerto

Expanded text:
in quo virum illum videre ac suscipere merui, in quo virum illum videre ac suscipere merui, per quem factum est ut in cordibus vestris ego reciperer. Et quidem jam ante receperatis, ut apparet in litteris vestris: sed nunc arctius, ut comperi, et familiarius, cum ille vobis retulit de me quaedam, quae etsi non probaverit, putavit tamen, Fidelis quippe et religiosus, absit ut aliter loqueretur, quam credidit. En revera in me experior quod ait Salvator: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet . Mercedem quippe justi dixerim, quod justus reputor, non ob aliud, nisi quod justum recepi. Nam si qua superaddita sunt, ea justus non tam ex veritate rei, quam ex puritate sui locutus est. Audistis, credidistis, exsultastis, scripsistis, et me non parum laetificastis, non solum quod aliquem locum gratiae, et locum non mediocrem, apud vestram merui sanctitatem, sed et quod nobis vestrorum non parva ex parte puritas animorum innotuit. Paucis pro certo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ueretur uestrum et sigratissimũ pau¬
lisꝑ inquietare ocium. ꝓpter suum negociũ.
Ipsa ꝓfecto ipsa cum uult: facit uos excedẽ
deo. Ipsa et cum uoluit. fecit sobrios nobis
adeo ut minime duceretis in dignum me
non modo sustinere loquentem: s tacentẽ
insuꝑ benigne ꝓuocare. Amplector benig¬
nitatem : dignationem ammiroꝵ: laudo et
ueneror puritatem: qua de nr̃is ꝓfectibus
quos putatis. tanta in dño exultatione
gloriamini Glorior et ego plurimum tan¬
to testimonio: et seruorum dei tam graca
quã gratuita ad modum familiaritate
delector. Hec iam gła mea. hoc gaudium
meum. he delicie cordis mei. quod non fru¬
stra leuauerim oculos meos inmontes:
unde quippe iam non medioere uenit au¬
xilium michi. Hii iam stillarunt nobis¬
montes dulcedinem: et adhuc spero quia
stillabunt: quousq ualles nr̃e habunda¬
bunt frumento. Festiuus erit michi dies
ille ducendus. et memoriale sempit̃num:

Expanded text:
nec veretur vestrum, etsi gratissimum, paunec veretur vestrum, etsi gratissimum, paulisper inquietare otium, propter suum negotium. Ipsa profecto, ipsa cum vult, facit vos excedere Deo; ipsa et cum voluit, fecit sobrios nobis: adeo ut minime duceretis indignum, non modo sustinere loquentem, sed tacentem insuper benigne provocare. Amplector benignitatem, dignationem admiror, laudo et veneror puritatem, qua de nostris profectibus, quos putatis, tanta in Domino exsultatione gloriamini. Glorior et ego plurimum tanto testimonio, et servorum Dei tam grata, quam gratuita admodum familiaritate delector. Haec jam gloria mea, hoc gaudium meum, hae deliciae cordis mei, quod non frustra levarim oculos meos in montes, unde quippe jam non mediocre venit auxilium mihi. Hi jam nobis stillarunt montes dulcedinem; et adhuc spero quia stillabunt, quousque valles nostrae abundabunt frumento. Festivus enim erit mihi dies ille ducendus, et memoriale sempiternum,
Abbreviated transcription (Latin):
loquere dñe. quia audit seruus tuus: et
ego me audiri p̃sumerẽ : Timebam inquã
ne si et dauid elonganti se et fugienti. ma¬
nentiq insolitudine importunus insiste¬
rem: indignans excusaret et diceret. Si¬
ne me:non audiote modo: audiam potius
quod dulcius ausculto. Audiam quid lo¬
quatur in me dñs deus: qm̃ loquetur pa¬
cem inplebem suam. et suꝑ scõs suos. et in
eos qui conuertuntur adcor. Aut certe
illud. Declinate a me maligni: et scructa¬
bor mandata dei mei.Quidenim : Ego ne
tam temerarius eẽm. ut inter sponsi bra¬
chia suauiter quiescentem auderem susci¬
tare dilectam. quousq uellet ipsa: Puta¬
rem ilico me auditurum ab illa. Noli mͥ
molestus ẽẽ. Ego dilecto meo. et dilectus
meus michi: qui pascitur inter lilia. Uerũ
quod non audeo ego audet karitas: et
cum om̃i fiducia pulsat ad ostium ami¬
ci. nequaquam putans pati se debere re¬
pulsam.que amicitiarum matrẽ se nouit :

Expanded text:
Loquere, Domine, quia audit servus tuus : et Loquere, Domine, quia audit servus tuus : et ego me audiri praesumerem? Timebam, inquam, ne si et David elonganti se et fugienti, manentique in solitudine, importunus insisterem, indignans excusaret et diceret: Sine me, non audio te modo; audiam potius quod dulcius ausculto. Audiam quid loquatur in me Dominus Deus; quoniam loquetur pacem in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertuntur ad cor . Aut certe illud: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Quid enim? egone tam temerarius essem, ut inter sponsi brachia suaviter quiescentem auderem suscitare dilectam, quousque vellet ipsa? Putarem illico auditurum me ab illa: Noli mihi molestus esse: Ego dilecto meo, et dilectus meus mihi, qui pascitur inter lilia . 29 2. Verum quod non audeo ego, audet charitas, et cum omni fiducia pulsat ad ostium amici, nequaquam putans pati se debere repulsam, quae amicitiarum matrem se novit;
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. descendere uideretur. Non me
sane arbitror salutatum inuia: non in
transitu: non ueluti ex occasione ut assolet
consuetudinis: s plane exuiscerib ut sen¬
tio caritatis. ꝓdiit hec tam grata et in opi¬
nata benedictio. Benedicti uos adño. qui
me in benedictionib dulcedinis tante
p̃uenire curastis: ut daretur puero ur̃o.
uob̾ pͥmum scribentib fiducia rescriben¬
di:scribere quidem ad uos iam pͥdem
gestienti. s non p̃sumenti. Uerebar nimi¬
rum. scãm quam indño habetis inportu¬
nis icriptationib infestare quietem: iuge
illud ur̃m sacrumq silentium a seculo.
susurrium cum deo. uel ad modicũ inter¬
rumꝑe: nr̃aq ingerere aurib. secretis
penitus occupatis suꝑnis eulogiis. Gi¬
mebam om̃ino molestus ficri. uł moysi
in monte. uel helie indeserto: aut certe ex¬
cubanti intemplo samuheli:si diuinis in¬
tentissimos confabulationib. aliquatenꝰ
auocare temptassem. Clamat samuel.

Expanded text:
Jacob, descendere videretur. Non me Jacob, descendere videretur. Non me sane arbitror salutatum in via, non in transitu, non veluti ex occasione, ut assolet, consuetudinis; sed plane ex visceribus, ut sentio, charitatis prodiit haec tam grata et inopinata benedictio. Benedicti vos a Domino, qui me in benedictionibus dulcedinis tantae praevenire curastis, ut daretur puero vestro, vobis primum scribentibus, fiducia rescribendi, scribere quidem ad vos jam pridem gestienti, sed non praesumenti. Verebar nimirum sanctam, quam in Domino habetis, importunis scriptitationibus infestare quietem, juge illud vestrum sacrumque silentium a saeculo, susurrium cum Deo, vel ad modicum interrumpere, nostraque ingerere auribus secretis penitus occupatis supernisque eulogiis. Timebam omnino molestus fieri vel Moysi in monte, vel Eliae in deserto, aut certe excubanti in templo Samueli, si divinis intentissimos confabulationibus aliquatenus avocare tentassem. Clamat Samuel,
Abbreviated transcription (Latin):
cum et patrem cupimus ẽẽ ad monitũ
ut hec ipsa ultio que facienda est. eo
quoq zelo quo facienda est fiat:quati¬
nus non solum p̃sens facinus multa¬
tum esse uideatur: s etiam asimili te¬
meritate atidiens om̃is malignitas
Nter patres reuerentissimis. pͥori .xi.
et inter amicos kmĩs. Guigoni priori
cartusiensi. ceterisq scĩs quicum eosunt.
frater .B. de claraualle salutem eternã.
Sanctitatis ur̃e litteras tam letus acce¬
pi:. quam auidus et olim desideraueram.
Legi eas: et quas uoluebam inore licteras.
scintillas sentiebam inpectore: quib et
concaluit cormeum intra me. tanquã
ex illo igne quẽ dñs misit in terram. O
quantus millis meditationib exardes¬
cit ignis: e quib huiꝰcemodi euolant
seintille. Urã illa suecensa et suecendens
salutatio. sic mͥut uerum fatear accep¬
ta fuit et est: quasi non ab homine s
certissime ab illo quimandat salutes

Expanded text:
cum et patrem cupimus esse admonitum, cum et patrem cupimus esse admonitum, ut haec ipsa ultio quae facienda est, eo quoque zelo quo facienda est, fiat: quatenus non solum praesens facinus mulctum esse videatur, sed etiam a simili temeritate audiens omnis malignitas nter patres reverendissimis  al. reverentissimis, et inter amicos charissimis, GUIGONI priori Cartusiensi, caeterisque sanctis qui cum eo sunt, frater BERNARDUS de Clara-Valle, salutem aeternam. 1. Sanctitatis vestrae litteras tam laetus accepi, quam avidus et olim desideraveram. Legi eas, et quas volvebam in ore litteras, scintillas sentiebam in pectore: quibus et concaluit cor meum intra me, tanquam ex illo igne, quem Dominus misit in terram . O quantus in illis meditationibus exardescit ignis, e quibus hujusmodi evolant scintillae! Vestra illa succensa et succendens salutatio sic mihi, ut verum fatear, accepta fuit, et est, quasi non ab homine, sed certissime ab illo qui mandat salutes
Abbreviated transcription (Latin):
pientia que ait. Qui maior est urm:
fiat sicut iunior. Alioquin iudicium
durum his qui p̃sunt: timeat potestas
Seruus quoq sciens uoluntatẽ dñi sui
timeat qui cognouit litteraturã. Gime¬
at nobilis: quia iudex om̃ium. non
est acceptor ꝑsonarum. Iste ꝓfecto
necessarii timoris funiculus triplex:
difficile rumpitur. Durus ne uideor
quia non blandior quod metum in¬
cutio:. quod amico cupio inicium sa¬
pientie: Sic michi contingat semꝑ
beare amicos: id est terrendo salubri¬
ter: non adulando fallaciter. Ad illud
me ꝓuocat qui dicit. beatus est homo
qui semꝑ est pauidus: ab hoc reuocat
qui ait. Popule m̃s qui te beatificant.
mnerrorem inducunt. Ite ad eundem.¬
oRRendũ punire nefas. .x.¬
et si duplici ratione incumbat
uobis. tum uidelicet ꝓdebito
officii. tum quia et aplica inungit
auctoritas: puto tamen quod non suꝑ¬
uacua inre tanta etiam amici cõmo¬
nitio accedit. Hoc autẽ est quod ami¬

Expanded text:
pientia quae ait: Qui major est vestrum, pientia quae ait: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Alioquin judicium durum his qui praesunt : timeat potestas. Servus quoque sciens voluntatem domini sui,  Luc. XII, 47: timeat qui cognovit litteraturam. Timeat nobilis, quia judex omnium non est acceptor personarum. Iste profecto necessarii timoris funiculus triplex difficile rumpitur. Durusne videor, quia non blandior, quod metum incutio, quod amico cupio initium sapientiae? Sic mihi contingat semper beare amicos, id est, terrendo salubriter, non adulando fallaciter. Ad illud me provocat qui dicit: Beatus homo qui semper est pavidus . Ab hoc revocat qui ait: Popule meus, qui te beatificant, in errorem inducunt . 28 Eorrendum punire nefas, etsi duplici ratione incumbat vobis, tum videlicet pro debito officii, tum quia et apostolica injungit auctoritas; puto tamen quod non supervacua in re tanta etiam amici commonitio accedit. Hoc autem est quod ami
Abbreviated transcription (Latin):
ignationis ur̃e suscepi scripta uiiii.¬
deuotus:. et ad iniuncta solli¬
citus fui: et si ꝓ fui. uos ꝓbabitis.
S de hoc sacis. Porro mneadem caritate
audeo que sequuntur. Si cunctos qui
uocantur ad ministerium. constat
eligi et ad regnum: ꝓ fecto securus ẽ
coloniensis archieps. Quod si et saulẽ
inregno. et iudam insacerdotio legit᷑
elegisse non alius quam ipse deus. et
non potest solui scriptura quȩ hoc as¬
serit. timeat necesse est. et coloniensis
archiep̃s. Si uero quod uerum est. et
illa sententia hodieq iuget. quia ñ
multos nobiles. non multoᷤ potentes.
non multos sapientes eligit deus: nũ¬
quid non triplicem quoq habet tm̃¬
di causam coloniensis archiep̃s:Cu
remus gͦ inalto positi non altum saꝑe
s timere : s humilib consentire. Prin¬
cipem inquit te constituerunt: esto
in illis. tanquam unus ex illis. Et it̃m
Quanto maior es: tanto humilia de in
omnib. Sapiens est qui hoc consulit:
quippe haud secus sentiens ab ipsa sa¬

Expanded text:
ignationis vestrae suscepi scripta devotus, et ad injuncta sollicitus fui; et si profui, vos probabitis. Sed de hoc satis. Porro in eadem charitate audeo quae sequuntur. Si cunctos qui vocantur ad ministerium, constat eligi et ad regnum, profecto securus est Coloniensis archiepiscopus. Quod si etiam et Saulem in regno, et Judam in sacerdotio legitur elegisse non alius quam ipse Deus; et non potest solvi Scriptura quae hoc asserit: timeat necesse est et Coloniensis archiepiscopus. Si vero quod verum est et illa sententia hodie quoque viget, quia non multos nobiles, non multos potentes, non multos sapientes elegit Deus , nunquid non triplicem quoque habet timendi causam Coloniensis archiepiscopus? Curemus ergo in alto positi, non altum sapere, sed timere, sed humilibus consentire. Principem, inquit, te constituerunt: esto in illis tanquam unus ex illis : et iterum: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapiens est qui hoc consulit, quippe haud secus sentiens ab ipsa Sa
Abbreviated transcription (Latin):
indignationem: qm̃ de caritate non de
temeritate descendit. Meminit nisi fal¬
lor ur̃a paternitas quod dudum trecis
querelas uniu̾sas quas ꝓeccłia senoina
ad ũsum molismenses monachos. ante
habueratis: ꝓ amore dei et nr̃o penitus o¬
misistis. Et ecce ulem monachi conque¬
runtur. quod nescio quas nouas et ut ip¬
si arunt indebitas uobis consuetudines
in predicta ecclia uendicetis. Obsecro gͦ
et ipsas dimitti. confidens me ne hac qui¬
dem uice passurum repulsam.ut qui ĩa
de maiorib merui non repelli. in optinen¬
dis minorib non confundar. Uał. Ad¬
de claraualle. que retro sunt
obliuisci. et ad ea quȩ ante sunt. apłm se¬
qui.Non latet amicos nr̃os quod me fa¬
miliari affectu diligitis. et tante michi
felicitatis fructum inuident: si solus
habere uoluero. Monachi diuionenses
obantiquam illius eccłie religionem
mͥ carissimi sunt. Sentiant si placet qđ
non amor ociosus. siue ur̃ ad nos. siue nr

Expanded text:
indignationem, quoniam de charitate, non de indignationem, quoniam de charitate, non de temeritate descendit. Meminit, nisi fallor, 53 vestra Paternitas, quod dudum Trecis querelas universas, quas pro Ecclesia Senoina adversus Molismenses monachos ante habueratis, pro amore Dei et nostro penitus omisistis. Et ecce iidem monachi conqueruntur, quod nescio quas novas, et, ut ipsi aiunt, indebitas vobis consuetudines in praedicta Ecclesia vindicetis. Obsecro ergo et ipsas dimitti, confidens me, ne hac quidem vice passurum repulsam: ut qui jam de majoribus merui non repelli, in obtinendis minoribus non confundar Vade Clara-Valle, quae retro sunt oblivisci, et ad ea quae ante sunt, Apostolum sequi. Non latet amicos nostros quod me familiari affectu diligitis, et tantae mihi felicitatis fructum invident, si solus habere voluero. Monachi Divionenses ob antiquam illius Ecclesiae religionem mihi charissimi sunt. Sentiant, si placet, quod non sit amor otiosus, sive vester ad nos, sive noster
Abbreviated transcription (Latin):
dollamini.cur non et sacros ordines ce¬
lebratis. et benedictiones datis inpopłis ͤ
Quam multa moueor dicere.aduersus
impudentissimam p̃sumptionem: s
frenat impetũ. quod aurib occupatis
scribere me recolens.longiori lectione
uereor fieri onerosus archiep̃o:et quia
res tam manifesta est ut multitudo re¬
prehendentium uideatur imptidentiã
obdurasse. Quod si et hec ipsa cernunt᷑
gratas excedere compendii metas: uob̃
o dñe donate. qui me et in hoc ꝓpriam ꝓ¬
dere coegistis imꝑitiam: dum morem
modumq sollennem inscribendo serua¬
Rioris p̃cis nr̃e benigna susceptio:
prebet ampliora sperandi fidu¬
tere quod iterandis gratiis scđo me faciat
debitorem quatinus uidelicet molism̃si
eccłie ipsam eccłiam ꝓqua se uram seren¬
tatem quo quo mͦ obnubilasse dolebat. ea¬
dem libertate tenere concedatis:qua pre¬
decessorum ur̃orũ temporib eam certum
bra impetratio p̃ces finiat: et¬
tociens exauditus. rursum ac

Expanded text:
tollamini, cur non et sacros Ordines cetollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servarioris precis nostrae benigna susceptio praebet ampliora sperandi fidutere quod iterandis gratiis secundo me faciat debitorem: quatenus videlicet Molismensi Ecclesiae ipsam ecclesiam, pro qua se vestram Serenitatem quoquo modo obnubilasse dolebat, eadem libertate tenere concedatis, qua praedecessorum vestrorum temporibus eam certum bra impetratio preces finiat, etties exauditus, rursum acc
Abbreviated transcription (Latin):
iam ipso se comparant desiderio. Qd
si et nomen eis conferre pͥuilegiorũ
posset auctoritas: Quanto pucas
auro redimerent. ut appellarentur
pontifices: Quo ista omonachi: Ubi
timor mentis: ubi rubor frontis: Qͥs
unquam ꝓbatorum monachorũ tale
aliquid aut u̾bo docuit: aut reliquit ex¬
emplo: Duodecim humilitatis gradus
magister ur̃ edisserit ꝓprusq distin¬
guit descriptionib: in quo queso illoꝵ
docetur aut continetur. ut hoc fastu
delectari monachus. has querere debe¬
at dignitates: Labor et latebre. et to¬
luntaria pauꝑtas: hec sunt monacho¬
rum insignia: hec uitam solent no¬
bilitare monasticã. Urĩ autẽ ocul
om̃e sublime uident: ur̃i pedes om̃e
forũ cireuieunt: ur̃e lingue in om̃ib
audiuntur conciliis: ur̃e manus om̃e
alienum diripiunt patrimonium. Ta¬
men si ita oportet. ut emancipati a sub¬
iectione pontificũ. pari cum successorib
lemnium indumentorum insignib at¬

Expanded text:
jam ipso se comparant desiderio. Quid jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim humilitatis gradus Magister vester edisserit, propriisque distinguit descriptionibus : in quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam. Vestri autem oculi omne sublime vident, vestri pedes omne forum circumeunt, vestrae linguae in omnibus audiuntur conciliis, vestrae manus omne alienum diripiunt patrimonium. Tamen, si ita oportet, ut emancipati a subjectione pontificum, pari cum successoribuslemnium indumentorum insignibus at
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandus.Nonhaberes inquit in me
potestatem: nisi tibi data eẽt desuꝑ. Iam
tunc ꝑ se loquebatur: et in se exꝑiebatur.
quod post ꝑaplos clamauit in ecclesus.
Nonest potestas nisi a deo: et qui resistit
potestati. dei ordinationi resistit. Ite
nunc gͦ resistere xp̃i uicario: cum nec
suo aduersario xp̃c restiterit. Aut dici¬
te si audetis. sui p̃sulis deum ordinatio¬
nem nescire: cum romani p̃sidis potesta¬
tem. xp̃c suꝑse quoq fateatur fuisse
celitus ordinatam. Uerum aꝑte indi¬
cant quidam horum quid cogitent :
dum multo labore ac p̃cio apłicis ad¬
eptis priuilegiis. ꝑ ipsa sibi uendicant
insignia pontificalia. utentes et ipsi
more pontificũ. mitra. anulo. atq
scandalus. Sane si attenditur rerum
dignitas: hanc monachi abhorret ꝓ¬
fessio. Si ministerium: solis liquet
congruere pontificib. Profec̃to ẽe
desiderant. quod uideri gestiunt. me¬
ritoq non queunt ẽẽ subiecti. quib

Expanded text:
judicandus. Non haberes, inquit, in me judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam tunc per se loquebatur et in se experiebatur quod post per apostolos clamavit in Ecclesiis, Non est potestas nisi a Deo et, Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. . 36. Ite nunc ergo, resistite Christi Vicario, cum nec suo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum Romani Praesidis potestatem Christus super se quoque fateatur fuisse coelitus ordinatam. Verum aperte indicant quidam horum quid cogitent, dum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
deuoret. elongatam custodiam: heu
statim insilit in p̃sumptorẽ. Merito
enim non cunctatur p̃sidere suꝑbo. qui
se iure regem głatur suꝑ om̃s filios su¬
ꝑbie. Quis dabit michicentum in mei
custodiam de putari pastores: Quanto
plures sentio curam gerere mei:tanto
securior ereo in pascua. Stupenda insa¬
nia. Animarum non cunctor turbas
michi custodiendas colligere: et unum
suꝑ ꝓpriam grauor habere custodemͤ
Et quidem subiecti: me de reddenda ꝓse
ratione sollicitant. Qui autẽ p̃sunt mͥ
ipsi potius paulo dicente ꝑuigilant. tan¬
quam rationem ꝓ me reddituri. Illi. et¬
si honorant onerant: hi non tam pre¬
munt quam ꝓtegunt. Scio me legisse.
Iudicium durissimum his qui p̃sunt:
exiguo aucem. conceditur miscdia. Quid
gͥ uos o monachi. sacerdotum grauat
auctoritas: Metuicis infestationem:
S siquid patimini ꝓpter iusticiam. be¬
ati. Secularitatem contemnitis : S
sccularior nemo pilato: cui dñs asticit

Expanded text:
devoret, elongatam custodiam; heu! devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autem conceditur misericordia . Quid igitur vos, o monachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq doctor et solutor mandati. minimꝰ
tu uocandus es in regno celorum. Siergo
tui putas iniuriam prioratus. mino¬
rem summis uideri sacerdotib: non
magis indignum estimandum est.
minimum uocari in regno celorum:
Si multum suꝑb es: plus minimus
quam minor uocari confundere. Mmor
quippe uilitas est. minorem uideri:
quam minimum. Longe audem pre¬
stantius. solis subdi ep̃is: quã uniu̾si¬
cati. S non ꝓpter me inquit facio: s
quero ecclie lib̾tadem. Oub̃tas om̃i ut
ita loquar seruitute seruilior. Patient̃
ab huiusmodi libertate abstineam: que
me pessime addicat suꝑbie seruituti.
Plus timeo dentes lupi: quam uirgam
pastoris. Certus sum enim ego mona¬
chus. et monachorũ qualiseumq abbas.
si mei quandoq pontificis a ꝓprus
ceruicib excuture iugum demptaue¬
ro: quod sachane mor tyrannidi me
ipsum subicio. Ad uertens nimirum eru¬
enta illa bestia que circuit querens quẽ

Expanded text:
Itaque doctor et solutor mandati, minimus Itaque doctor et solutor mandati, minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo tui putas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimandum est, minimum vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem praestantius, solis subdi episcopis, quam universitati. 35. Sed non propter me, inquit, facio, sed quaero ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem
Abbreviated transcription (Latin):
digito aut̃ẽ suo nolunt ea mouere. Quorũ
ergo tibi indignius consortrum iudicas:
delicatorũ magistrorum quos ueritas incre¬
pat. an obedientium monachorum quos
amicos suos commemorat: Ait siquidem
Uos amici mei estis: si feceritis que ego¬
p̃cipio uobis. Uides gͥ quale est iubere quod
ipse non feceris:aut nolle facere quod do¬
cueris: Deinde ut taceam illud de regula
ubi a scõ benedicto tibi p̃cipitur. ut que
doces discipulis eẽ contraria. in tuis factis
indices non agenda: ut item p̃termittam.
quod aꝑte diffinit. tercium humilitatis ẽẽ
gradum.ut quis ꝓdei amore om̃i obedientia
se subdat maiori: in regula ueritatis atten¬
de quod legitur. Qui soluerit inquit unũ
de his minimis meis mandatis. et docuerit
sic homines: minimus uocabitur in regno
cȩlorum. Proinde tu docens et renuens obe¬
dire: non minimum s maximũ xp̃i man¬
datum. et docere et soluere conuinceris.

Expanded text:
digito autem suo nolunt ea movere . Quorum digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur: Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum Christi mandatum et docere, et solvere convinceris.
Abbreviated transcription (Latin):
autem non p̃iudicet necessitas ꝓfessioni: ac¬
cedat non succedat p̃latio monachatui. Alio¬
quin quomodo illud implebitur: pͥncipem
te constituerunt. esto inter illos tanquam
unus ex illis: Quomodo tanquam unus ex
illis. manens inter humiles suꝑbͥ inter sub¬
ditos rebellis: immitis inter mansuctos :
Ut ce putemus tanquam unum exillis: uuide¬
amus tam exhibere paratum quam exigere
obedientiam: uideamus tam libenter p̃po¬
sicis ob temꝑare sub iectum. quam imꝑare
subiectis. Quod si semꝑ uis obedientes ha¬
bere. et numquam ẽẽ. ꝓbas de non ẽẽ tãquã
unum ex illis: dum unus eẽ renuis exobedi¬
entib. Aquib dum te suꝑbiendo segregas
quorum aggregeris consortio. patenter
adũtimus: et si cuuel impudenter contem¬
nis. uel imprudenter dissimulas. Repu¬
tari ꝓfecto inter illos te noueris: de quib
seriptum est. Alligant onera grauia et im¬
portabilia. et imponunt humeris hominũ:

Expanded text:
autem non praejudicet necessitas professioni, acautem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nunquam esse, probas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio patenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
insipientib. et similis factus sit illis. No¬
tierat et fortassis quod humanus sp̃c sub¬
dicus conditori. subiectam sibi possederit
carnem: rebellis rebellem inuenerit: factꝰq
transgressor legis suꝑioris. sentire ceperit
aliam legem in menbris suis. repugnantẽ
legimentis sue: et captiuantem se in legẽ
nasteriorum abbates. hanc humilitatis re¬
gulam odiosa contentione infringere. et
sub humili quod penus est habitu et consu¬
ra tam suꝑbe saꝑe. ut cum ne unum quidẽ
ubulum de sins imꝑus subditos p̃tergredi
patiantur: ipsi ꝓprus obedire condemnat
epĩs. Spoliant ecelias ut emancipentur:
redimunt se. ne obediant. Non ita xp̃e. Ille
siquidem dedit uitam. ne ꝑderet obedientiã.
qua isti ut careant. totum fere suũ suorũq
uictum expendunt. Quid hoc est p̃sump¬
tionis o monachi: Neq eñi quia p̃lati mo¬
nachis: ideo non monachi. Hempe mona¬
chum facit ꝓfessio. p̃latum necessitas. It

Expanded text:
insipientibus, et similis factus sit illis. Noinsipientibus, et similis factus sit illis. Noverat et fortassis, quod humanus spiritus, subditus conditori subjectam sibi possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege pnasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis, o monachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Premissa siquidem est humili¬
tas: ne alticudo p̃cipitet. Nec enim
locum inuenit arrogantia: ubi cam
clarum humilitatis insigne p̃cesserit.
onem: iam et te sub de habere milites ꝓ¬
fitere securus. Reuera quia non confusus
est de subiectione: iure exp̃latione me¬
ruit honorari. Non erubuit suꝑ se po¬
testatem: et ideo dignus qui haberet et
sub se milites. Ex habundantia cordis
os loquebatur: et iuxta quod intus or¬
dinatas habuit affectiones. foris quoq
u̾ba decenter composuit. Dedit pͥus ho¬
norem p̃positis. ut iama subditis iuste
reciperet: sciens se a suꝑiorib accipere.
quod impenderet inferiorib.et quia me¬
lius ꝓprie subiectionis disceret exꝑim̃to
sua ipse moderari imꝑia. Forte non igno¬
rabat. quod subiecto sibi homini deus omia
subiecerit sub pedib eius. offendenti se
infensa reddiderit: et is quem humilem
constituerat suꝑ oꝑa manuum stiarum.
suꝑbie merito comparatus iumentis

Expanded text:
tiam. Praemissa siquidem est humilitiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. onem: jam et te sub te habere milites profitere securus. Revera quia non confusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superioribus accipere, quod impenderet inferioribus, et quia melius propriae 475 subjectionis disceret experimento sua ipse moderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjecerit sub pedibus ejus; offendenti se infensa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, superbiae merito comparatus jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dñs eiꝰ. aut discipło sisit sic̃ magist᷑ eiꝰ. Nui¬
rimũ se uob̾ de ferre putant. cũ uos xp̃o
p̃ferre conantur: ipso reclamande ac
dicente. Non est scruus maior dñosuo.
dedignatus est magister et dñs talisq
et magister et dñs: indignũ sibi iudi¬
cabit seruus bonus. deuotusq disci¬
pulus : Quam pulchre locutus est.
beatus ille centurio: cuius fidei nulla
par inuenta est in isrł. Et ego inquit
homo sum sub potestate. habens sub
me milites. Non iactabat potestatẽ:
quam nec solam ꝓtulit nec pͥorem.
Dicturus quippe habens subme mili¬
tes: p̃misit homo sum sub potestate.
Prius se agnouit hominem: quã potesta¬
tem. Agnouit inquam se hominem
homo gentilis: ut inse iam impleri
ostenderet quod longe ante dixerat
dauid. sciant gendes qm̃ homines
sunt.Homo inquit sum:et homo
sub potestate. Iam quic quud sub infe¬
ras: suspectam non habemus iactan¬

Expanded text:
sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plusicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre putant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reclamante ac dicente: Non est servus major domino sudedignatus est magister et Dominus, talisque et magister et dominus, indignum sibi judicabit servus bonus, devotusque discipulus? 32. Quam pulchre locutus est beatus ille Centurio, cujus fidei nulla par inventa est in Israel! Et ego, inquit, homo sum sub potestate, habens sub me milites . Non jactabat potestatem, quam nec solam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestate. Prius se agnovit hominem, quam potentem. Agnovit, inquam, se hominem homo gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante dixerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam non habemus jactan
Abbreviated transcription (Latin):
scere. Nunc uero saltem in illa qua sur¬
cepistis:. maneat dignitate. Et uos eñi
ur̃o p̃de cessore impotentior: Si non cre¬
scit ꝑ uos: non decrescat ꝑuos. hȩc isti.
Ap̃e aliter et iussit et gessit. Reddite
ait que sunt cesaris cesari: et quȩ sunt
dei deo. Quod ore locutus est: mox oꝑe
implere curauit. Conditor cesaris:cesa¬
rinon cunctatus est reddere censum.
Exemplum enim dedit uobis: ut et uos
ita faciatis. Quando uero dei sacerdotib
debitam negaret reuerentiam: qui
hanc secularib quoq potestatib exhi¬
bere curauit: Porro uos si cesaris suces¬
sori idest regi. sedulus in suis curiis.
consilus. negotuis. exercitibq ad estis:
indignum erit uobis cuicumq xp̃i
uicario taliter exhibere qualiter ab an¬
tiquo inter eccłias ordinatum est :
S que sunt inquit apłs a deo: ordina¬
ta sunt. Uiderint gͦ huius ignominie
dissuasores: quale sit. dei ordinationi
resistere. Ualde ignominiosũ seruosi sit

Expanded text:
scere: nunc vero saltem in illa qua susscere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis maneat dignitate. Et vos enim vestro praedecessore impotentior? Si non crescit per vos, non decrescat per vos. » Haec isti. Christus aliter et jussit, et gessit. Reddite, ait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo . Quod ore locutus est, mox opere implere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaret reverentiam, qui hanc saecularibus quoque potestatibus exhibere curavit? Porro vos, si Caesaris successori, id est regi, sedulus in suis curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque adestis; indignum erit vobis cuicunque Christi vicario taliter exhiberi, qualiter ab antiquo inter Ecclesias ordinatum est? Sed quae sunt, inquit Apostolus, a Deo ordinata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit
Abbreviated transcription (Latin):
si non ꝓdestis. infelicem putate. Ut aut̃e
secure p̃eẽ possitis. sub ẽe et uos sicui de¬
betis non dedignemini. De dignatio qͥp¬
pe subiectionis. p̃lationis reddit indig¬
num. Sapientis est consilium: quanto
maior es. tanto humilia te in om̃ib. Sa¬
pientie uero p̃ceptum: qui maior ẽ ur̃m
fiat sicut iunior. Quod si expedit etiã
minorib eẽ subicctum: maiorũ iugum
quomodo licebit contemnere:Sideant
potius in uobis subditi: quod uobis
redibeant. Intelligitis que dico. Cui
honorem: honorem.Omĩs anma in¬
quit. potestatib sublimiorib subdi¬
ta sit. Si omĩs: et ur̃a. Quis uos exci¬
pit ab uniuersitate : Siquis temptat
exciꝑe: conatur deciꝑe. Nolite illorũ
ac quiescere consilus: qui cum sint
xp̃iani. xp̃i tamen uel sequi facta. uel
obsequi dictis. obꝓbrio ducunt. Ipsi
sunt. qui uobis dicere solent. Seruate
urẽ sedis honorem. Decebat quidem
ex uobis: uob̃ commissam eccłiam cre¬

Expanded text:
si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. Sapientis est consilium: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapientiae vero praeceptum: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Quod si expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contemnere? Videant in vobis potius subditi quod vobis redhibeant. Intelligitis quae dico: cui honorem, honorem. Omnis anima, inquit, potestatibus sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. Quis vos excipit ab universitate? Si quis tentat excipere, conatur decipere. Nolite illorum acquiescere consiliis, qui, cum sint christiani, Christi tamen vel sequi facta, vel obsequi dictis opprobrio ducunt. Ipsi sunt qui vobis dicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam cre
Abbreviated transcription (Latin):
curam reddit conscientiam. Hec uros pa¬
ter animos ab horum om̃ium pestifera
emulatione compescat. Audite potius
ꝓpħam: taliter atalib dehortantem. No¬
li inquit emulari in malignantib: neq
Telaueris facientes miquitatem. Emula¬
ri magis oportet apłm: non gloriantem
in immensum. nec se ultra se extenden¬
tem:. nec audentem seut ipse fatetur
comparare quibdam. qui semetipsos
commendant: s se sibi comparantem.
et metientem scđm mensuram regule
quam mensus est cideus. Audiendo etiã
excius ore. nolite fraudare inuicem: pro¬
priis placebit ẽẽ contentum. Qui et ꝓuo¬
cans ad humilitatẽ: suum illud archiep̃o
non cunctabitur salubriter intimare
Noli altum saꝑe: s time. In alto posito.
non altum saꝑe difficile est. et omĩno in¬
usitatum: s quanto inusitatius. tanto
gloriosius. Timor de adepta iam altitu¬
dine: dedere magis quã placere faciet al¬
tiora. Non uos gͦ felicem. quia p̃estis. s

Expanded text:
curam reddit conscientiam. Haec vestros, pacuram reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem . Aemulari magis oportet Apostolum non gloriantem in immensum, nec se ultra se extendentem: nec audentem se, ut ipse fatetur, comparare quibusdam qui se ipsos commendant, sed se sibi comparantem, et metientem secundum mensuram regulae, quam mensus est ei Deus . Audiendo etiam ex ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud archiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusitatius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed