comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surit. & ado sunt:
nos dico. facientes
in orationib nr̃s. ut.
ꝑstetis in bono. ora¬
tionib dico. habitis.
sine int̾missione cer¬
tarum horarũ. uñ
aut̾ gr̃as agat: o¬
stendit subdens. noᷤᷤ
dico: memores oꝑis
opus fidiest: ꝯfessio
& laboris ur̃i. quẽ
habuerunt ꝓ se. &¬

Expanded text:
sunt, et a Deo sunt. Nos dico, facientes in orationibus nostris, ut perstetis in bono. Orationibus, dico, habitis sine intermissione certarum horarum. Unde autem gratias agat, ostendit, subdens: Nos, dico, memores operiopus fidei est confessio, et laboris vestri quem habuerunt pro se
Abbreviated transcription (Latin):
festinauimꝰ & id̃o sta¬
te: uid̾e faciem ur̃am
ꝓpt̾ maiorẽ instructio¬
nẽ. ut plene uos instru¬
erem. in qͦ uob̾ mala si¬
erent. festinauimus
uid̾e dico: eũ młto desi¬
derio. exhortandiuos.
quid̃e. nos om̃s: uolu¬
mus uenire aduos.
Ego quidẽ paulꝰ. qui plꝰ¬

Expanded text:
state, videre faciem vestram, propter majorem instructionem, ut plene vos instruam, in quo vobis mala fierent. Festinavimus videre, dico, cum multo desiderio, exhortandi vos. quidem, nos omnes voluimus venire ad vos. Ego quidem Paulus, qui pl
Abbreviated transcription (Latin):
erubuit. ibi apłc thesau¬
rum repꝑit. qd̾ illi uisum
sapientia & gła. Noligͦ
crubescere de cruce xp̃i.
recole froutẽ tuam. nelin¬
guã expauescam alienã.
De qͣ cruce ut ñ erubesõ̾e¬
mus:. eam in ipsa fronte¬
.i. inpudoris domicilio.
locauimꝰ. Ido enĩ erux¬
in fronte credentiũ. ubi
sedes ẽ uecundiȩ figit᷑.

Expanded text:
hesarum reperit: quod illi visum sapientia et gloria. Noli ergo erubescere de cruce Christi, recole frontem tuam, ne linguam expavescas alienam: de qua cruce ut non erubesceremus, eam in ipsa frontpudoris domicilio locavimus. Ideo enim cruxin fronte credentium, ubi sedes est verecundiae figitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sinaũt ñ erat facturꝰ: sine dubio: ꝓpt̾ istos fecit:
Litt᷑a hec indicat: qr cessit. &e hystoria: factũ ex¬
clamat. Quom enim ad horam negaret se cessisse.
enim posset dic̾e. se nec ad horam cessisse. qui nun¬
quam inueniret᷑ cessisse. Nec ad horam eni cessit
quimin qͣm cessit. Qd̾ si aliq̃n cessit. quomͦ nec ad
horam: Cur etiã dicit: se cessisse. ꝓpt̾ falsos frẽs. siꝑ
se facturus erat: Aut enĩ cessurus: ꝓpt̾ falsos frẽs
ñ cessit. aut ñ cessurꝰ. ꝓpt̾ falsos fr̃es cessit. Unum
enĩ ex his duob restat intelligi. Cessit gͦ inuitus:
ñ sponte ꝓpt̾ illos faciens. qd̾ ꝑ se ñ facet. humili¬
ans se legi: eircũciso tymotheo: ut dolus & scan¬
dalum uidoꝵ cessaret. qui parati erant cõmouere
tumultũ & sedicionẽ. si illum filiũ uidee incircũe¬
rat. ubi dicebat᷑. ñ oportere eos eircumcidi. S iudi
eredentes: ceun cidebant filios suos. nec epła apo¬

Expanded text:
Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se cessisse, enim posset defendere se nec ad horam cessisse, qui nunquam inveniretur cessisse. Nec ad horam enim cessit qui nunquam cessit: quod si aliquando cessit, quomodo nec ad horam? Cur etiam dicit se cessisse propter falsos fratres, si per se facturus erat? aut enim cessurus propter falsos fratres non cessit, aut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, propter illos faciens quod per se non faceret, humilians se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcirat, ubi dicebatur non oportere eos circumcidi. Sed Judaei credentes circumcidebant filios suos, nec epistola apo
Abbreviated transcription (Latin):
mus subiectioni eoꝵ. ccuncidendo tymotħm. ad
ħt. qd̾ neq ccuncisio aliquid ofert: nec p̃pucium.
s fides. hec. ñ erat apd̾ iudeos. qr credentes: cir¬
cumcidebant filios suos. Attende diligent̾. quod
ambrosiꝰᷤillam litt̾am ĩ ꝓbat: qua dr̃: nec ad horã
c̃eũtioi ⁊ subicit. dicens . s. ꝓpt̾ subint᷑ ductos falsos
fr̃s ⁊ c̃. guib u̾bis: qͥd iam sonat: nͥ qui ad horã cesꝰ¬
sit ꝓpt̃ ulos: Si aut̃ ꝓpt̾ illos falsos frẽs ñcessit. sic̃
legitur in quib dam codicib. ñ uoluntate: ñ cessit.
nam cessurum se sig̾eauit:. si illi ñ essent.s ꝓpter
illos subint᷑ductos falsos fr̃es: ñ cessit. Si gͦ creden¬
dłi ñ fuit: qͣre falsi fratres dicunt᷑: quoꝵ bnficioñ
fecit. qd faciend̾u non erat: gͦ si hoc ẽ. bnficiũ presti¬
terunt apło. qͥa horum causa ñ cessit: cum cedere
ũ deberet. Cur gͥ exploratores dicti sunt: si hoc illũ
facere uolebant. qd̾ facturꝰ erat: s ꝓpt̾ istos ñ fecie:

Expanded text:
mus subjectioni eorum, circumcidendo Timotheum; ad io aliquid confert, neque praeputium, sed fides: hoc enim erat apud Judaeos, quia credentes circumcidebant filios suos. Attende diligenter quod Ambrosius illam litteram improbat, qua dicitur nec ad horam os falsos fratres, etc., quibus verbis quid jam sonat nisi quia ad horam cessit propter illos? Si autem propter illos falsos fratres non cessit, sicut legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendum non fuit, quare falsi fratres dicuntur, quorum beneficio non fecit quod faciendum non erat? Ergo si hoc est, beneficium praestiterunt Apostolo, quia horum causa non cessit, cum Ecclesiae non deberet. Cur igitur exploratores dicti sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
aminatione: nichil
facias aiusticia decli¬
ab examinatione.ñ¬
declines in aliud. qͣm
examinatio inuenit.¬
Et post hec omnia:
anus nemini cito¬
ordines. s sepe ꝓba.
&̃ si sapiens: &e si teli¬
DO: giosus:. uideat᷑. & si in consid̾ate ordinaᷤ.
neq cõmunicauis con¬
sensu: peccis alienis.¬
q̃ post ordinationem

Expanded text:
aminatione nihil facias a justitia declab examinatione ndeclines in aliud quam examinatio invenit,et post haec omnia, manus nemini citoordines, sed saepe proba, et si sapiens, et si religiosus videatur, et si inconsiderate ordinas. Neque communicaveris cosensu peccatis alienis,ae post ordin
Abbreviated transcription (Latin):
cat: si ea palpat. & cũ
possit corrig̾e. & corri¬
pere. negligit. & te
QE ip̃m qui alios iudicas:¬
deipsũ castũ castum custooi. Noli
Quia de castitate monuit: hac

Expanded text:
cat, si ea palpat, et cum possit corrigere et corrpere negligit. Et teipsum, qui alios judicas, castum custodi. Noli, quia de castitate monuit hac
Abbreviated transcription (Latin):
lato. Et si hoc ñ potest
iam est uisibile. nec sac̾
da mundata: a conscientia mala .i. a conscien¬
ditur. qd ñ fides sola: s bona uita cũ uirtutib.
q̃ritur: Inde hortatur ad ea q̃ conueniunt fid̃i

Expanded text:
lato. Et si hoc non potestam est visibile, nec sacerda mundata a conscientia mala, id est a conscienditur quod non fides sola, sed bona vita cum virtutibus quaeritur. Inde hortatur ad ea quae conveniunt fidei
Abbreviated transcription (Latin):
qdnullus hominu sit. nisique saluum fi
uelit s qd̾ nllus saluus fiat: nͥ quẽ uelit
a too rogand̾ ut uelit. qr necesse ẽ fieri si ipse
uolu̾it. Sie etiã intelligimꝰ. & illud. Qui illumi¬
nat᷑ om̃nẽ hoĩem. ñ qd̾ om̃s illuminet. s qr
nulsꝰ illuminat: nͥ a do. &e illud: similit̃ intel

Expanded text:
si quem salvum fieri velit, sed quod nullus salvus fiat nisi quem velit: et ideo rogandus ut velit, quia necesse est fieri, si ipse voluerit. Sic etiam intelligimus et illud: Qui illuminat omnes homines , non quod omnes illuminet, sed quia nullus illuminatur nisi a Deo. Et illud similiter in
Abbreviated transcription (Latin):
qd nulłꝰ hominũ eẽt. quẽ saluum fieri nol
qͦs dicit acturos fecisse penitentiã. si fecisset.
s ut om̃s homines: om̃e genꝰ hominũ intel
ligamꝰ ꝑ quascunꝙ differentias distributũ.
tes. pauꝑes. doctos. indoctos ⁊ siqd aliud dif¬
ferentiaꝵ ẽ in hominib: colligit eccłia. Isto
locutionis modo dñs locutꝰ est uͥatt pharise¬
is. Decimatis m̃tam & rutã. & omẽ olus .⁊. õe

Expanded text:
d nullus hominum esset quem salvum fieri noliluit apud eos, quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines, omne genus hominum alligamus, per quascunque differentias distributum. tes, pauperes, doctos, indoctos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus colligit Ecclesia. Isto locutionis modo Dominus usus est, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham, et rutam, et anethum et omne
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ domꝰ .i. in domo.
uł de domo: facta: ille:
qui fabricauit illamuit
dñs: quã qui dispensat
in ea: ut famulꝰ qd de
sp̃ualidomo: intellignꝰ¬

Expanded text:
honorem domus, id est in domo vel de domo facta, ille qui fabricavit illam, ut Dominus, quam qui dispensat in ea ut famulus. Quod de spirituali domo intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
des intelligere
prudentiã me¬
am in mist̾io
generationib
non est agni¬
dum filiis ho¬
minum: sicu
tes coheredes
&e concorꝑaleᷤᷤ
& cõparticipeᷤᷤ
ꝓmissionis eiꝰ.
euangłium. cu¬
ius factus sũ
minister scdm
data est michi
uirtutis erus:¬
ut uos coedificemini.
uł ꝑgr̃a dei implenda
in hac re. ego pauluᷤ
quitantus sum: sum
m romȩ uinctus xp̃i

Expanded text:
llegere prudentiam meam in mysterio generationibus non est agnitum filiis hominum sicuttes coheredes et concorporales et conparticipes promissionis in evangelium cuius factus sum minister secundum data est mihi virtutis eiusut vos coaedificemini, vel pro gratia Dei implenda in hac re, ego Paulus, Haimo qui tantus sum, sum modo Romae, vinctus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nium rerũ. quȩ naturalit̾ fiunt: sicut abscon¬
ditus erat leui in lumbis abrahȩ. q̃n decimatus
nat᷑alit̃ fiunt. ut qd̾ deosse uiri dormientis:
inulier facta ẽ. & in locum costȩ. ñ costa: s caro
supplera est. Non hũit hos pͥma rerum conditio.
ut femina ex eosic fieret. s tm̃ hoc hũit. qr sic
ficri posset. ne contͣ causas quas uoluntate in¬
stituit: mutabili uoluntate. aliquid fac̾et. Id̃oq
absconditũ erat in do quid fieret. Si o cause¬

Expanded text:
nium rerum quae naturaliter fiunt, sicut absconnium rerum quae naturaliter fiunt, sicut absconditus erat Levi in lumbis Abrahae, quando decimatus naturaliter fiunt, ut quod de osse viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina ex eo sic fieret, sed tantum hoc habuit, quia sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid faceret. Ideoque absconditum erat in Deo quod fieret. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c .s ꝯcipit᷑. uagit infans in presepio. s ab
anglis laudat᷑ incȩlo. herodes ꝑsequit᷑ s ma¬
giadorant ignorant pharisei s stella demon¬
strat. baptitatur a seruo. s uox tonantis pa¬
tris audit᷑. timet pati s sponte ad passionẽ
uenit. uult transterri calicem. s petrũ quicali¬
cemtimebat accusat. Quid bac uarietate distic¬
tiplex. multas spccies & formas habens. quã
pͥncipes & potestates ꝑ eccłiam agnouerunt
pnato que sit. dispen. sacra. hoe n mutat᷑. Sacͣ¬
omĩa ereauit. habet em̃ ds in scipo abscondita
quoꝵ dam factoꝵ causas. qͣs. reb ꝯditis ñ inser¬
uit. easq implet. ñ illo oꝑe ꝓuidentiȩ qͦ nat᷑as
sustituitut sint. s eo. quo illas ãministrat: ut
salui sunt pecc̃ores. Non enĩ ꝑ naturam uicio
deprauatã. s ꝑ digr̃am homo restauratur. Ip¬
terea mnyft̾ium gr̃e huiꝰ absconditũ dixit. ñ in
mundo in qͦst̃ abscondite rationales cause om¬

Expanded text:
sed concipitur; vagit infans in praesepio, sed ab angelis laudatur in coelo; Herodes persequitur, sed magi adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusat. Quid hac veritate districasi multiplex multas species et formas 168 habens, quam principes et potestates per Ecclesiam agnoverunt. Vel ita: quae sit dispensaali motu. Habet ergo Deus in semetipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet non illo opere Providentiae quo naturas substituit ut sint; sed illo quo illas administrat ut am vitio depravatam, sed per Dei gratiam restauratur. Propterea mysterium gratiae absconditum dixit, non in mundo in quo absconditae sunt rationales causae om
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ michi euange¬
licare: & illuminare.
& uidete qͣntum hoc
est. qr ꝑ hoc. aliquid
accreuit angłis. qui
multa secreta in his

Expanded text:
tum est mihi evangelizare et illuminare. Et videte quantum hoc est, quia per hoc aliquid accrevit angelis qui multa secreta in his
Abbreviated transcription (Latin):
contradice in p̃dictis sententiis sacrę paginȩ
doctores. rra pot̃ detͥminari qd dictume. ut illiᷤ
qͥ maioris dignitatis st̃: & ꝑ quoꝵ minist̾ium
illa nunciata sunt. cognita fu̾int ex parte. ut
pote familiarib di.⁊ nuncus. Illis u̾o qui mino¬
ris dignitats sunt. in cognita essent. quã p̾fim¬

Expanded text:
ginae doctores, ita potest determinari quod dictum est: ut illis, qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, cognita fuerint ex parte, ut puta familiaribus et nuntiis illis; iis autem qui minoris dignitatis sunt, incognita essent.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate se minimum
humilior ẽ. llam tantã g̃rã¬
sͥ datam dicit. ut donũ
stare gentib. Michi inqͣ¬
tam magna gr̃a .s. in¬

Expanded text:
inimum humilior est. Nam tantam grabi datam dicit, ut donum stare gentibus. Mihi, inqtam magna, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dixit. ipse ẽ pax
qd̾ inyst̾ium: non ẽ
omb p̃teritis .s. qͥb¬
libet filus hominũ.
porib ñ est agni. a¬

Expanded text:
ubi dixit, Ipse est paxsermone perstrinxit, proferens quam ostendens ex modico quid gentes intelligere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cem: & etiã fecit. & qd̾ fe¬
ecrit: effectus indicat.
q̃m ambo habemꝰ accessũ
.i. facultatẽ accedendi
ad patrem. & hoc: in uno
gentes accessum hñt ad
patrem. Crgo o uos gen¬
tiles: Iam .s. a tẽpore fi¬
hospites &e

Expanded text:
cem, et etiam fecit, et quod fecerit, effectus indicat. Quoniam ambo habemus accessum, id est facultatem accedendi ad Patrem, et hoc in uno gentes accessum habent ad Patrem. Ergo, o vos gentiles, jam, id est a tempore fihospite
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. ostenso qd ꝑ xp̃m
facta ẽ pax & recon¬
ciliatio. hic poñꝑ q̃
ipsi sint edificati. quia
salutẽ ad gentes ꝑti¬
& facit pati: ꝓ eis. ut¬
magis sint d̾o grati.

Expanded text:
gratia. Ostenso quod per facta est pax et recociliatio, hic ponit per quem ipsi sint coaedificati, quia salutem ad gentes et facit pati pro eis magis s
Abbreviated transcription (Latin):
apłis uob̃ gentib pacem.
ad d̾m fieri ꝑ se. uob̃dico:
qͥ longe fuistis a do. qura
ydolatre. & sine lege eran.
Non enĩ regione a do lon¬
ge est: quisq s affectu.

Expanded text:
vobis, gentilibus, pacem ad Deum fieri per se. Vobis dico, qui longe fuistis a Deo, quia idololatrae et sine lege erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu.
Abbreviated transcription (Latin):
te fundamentũ funda¬
m̃toꝵ d̾r. Si gͦ sacͣmenta
stoꝵ. Si fabricam cogi¬
tes. xp̃c est fundamen¬
tum fundam̃toꝵ Uel.

Expanded text:
te Fundamentum fundamentotorum. Si ergo sacramenta storum; si fabricam cogites, Christus est Fundamentum fundamentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut olim receptii le¬
a do. s estis: eiues scõꝵ
ñ carnalis isrł .i. eiꝰdem
lat. Qiͣ. de babyloma tͣns¬
lati estis. ad ierłm. Duas
quippe ciuitates. in to¬
tomundo. faciunt duo
amores. Ierłm: fac̃ amor
dĩ. babyloniam: amor
scłi. Int̾roget gͦ se qͥs q
quid amet᷑. & inueniet
unde sit ciuis. uos dico:¬

Expanded text:
sicut olim recepti in lea Deo. Sed estis cives sanctorum, non carnalis Israel, id lat, quasi de Babylonia translati estis ad Jerusalem. Duas quippe civitates in toto mundo faciunt duo amores, Jerusalem facit amor Dei, Babylonia amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveniet unde sit civis. Haimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legẽ: ꝯdat in semetipõ.
.I. diungat in fide etus.
ciens dico. in uno nouo
homine.i. in se solo aqͦ
ñ aliunde: est nouitas.
Et itẽ Iõ euacuat. ut re¬
conciliet ambos do po¬
cẽ int̾ ipsos. ⁊ ambos re
catis se obtulit.⁊ ꝑ euan¬
gelium:. illuminauit. qͣ¬

Expanded text:
 legem, condat in semetipso, id est conjungat in fide ejus. ciens dico, in uno novo homine, id est in se solo a quo non aliunde est novitas. Et item ideo evacuat ut reconciliet ambos Deo, pocem inter ipsos, et ambos reccatis se obtulit, et per Evangelium illuminavit: q
Abbreviated transcription (Latin):
& po. que sc̃. in celestib. sion sane mdiget ds nun¬
eus ꝓpt inferioꝵ scientiã .s. ut hec inferiora ab eis
discat. qui stabilit̾. & in comutabilit̾ nouit omĩa.
Habet aut̃ nuncios ꝓpt̾ nos. & ꝓpt̾ ipsos. q eis bo¬
num est docissist̾e ut eum de inferiorib ꝯsulant.
ce iissis eiꝰs obediant. Non latuit gͦ eos. ift̾ium
regniccloꝵ: qd̾ oportuno tempore. reuelatum ẽ.
ꝑ salute nr̃a. quo ex hac ꝑegͥnatione nr̃a lib̾ati.

Expanded text:
 quae sunt in coelestibus. Non sane indiget Deus nunis propter inferiorum scientiam, scilicet ut haec inferiora ab eis discat qui stabiliter et incommutabiliter novit omnia. Habet autem nuntios propter nos et propter ipsos, quia eis bonum est Deo assistere ut eum de inferioribus consulant, et jussis ejus obediant. Non latuit eos mysterium regni coelorum quod opportuno tempore revelatum est o salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati
Abbreviated transcription (Latin):
amisisse. ñ aduitȩ bonȩ mitum: s ad ordinatio¬
nis ȩccłiasticȩ signacłm necessariã. Et sic̃ plures
nificat: ex om̃ib gentib unitatẽ: uni uiro subdi
sic ab uno uiro: in alt̾us transire conubiũ. non
licet. quia apostatare ab unod̾o. & ire in alt̾¬
us adult̾inam suꝑstitionẽ: semꝑ ẽ malũ. Ideo
ait: uniꝰ uxoris uir. in quo: spes otinentie ẽ. &
sacramentum. Seqͣr. filios habens fideles .i. sa-¬
.i. nec saltem de luxuria accusatos. uel sibi non
subditos. Alioquin: nec spe ᷤᷤ ẽi eo: corrigendi
alios. nec frontẽ habet ad alios: talium coha

Expanded text:
amisisse, non ad vitae bonae meritum, sed ad ordinis ecclesiastici signaculum necessarium. Et sicut plures vir significat ex omnibus gentibus unitatem uni viro subditsic ab uno viro in alterius transire connubium non licet, quia apostatare ab uno Deo, et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. Et ideo ait: unius uxoris vir, in quo spes continentiae est et sacramentum. Filios habens fideles, id  nec saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes in illo est corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium coha
Abbreviated transcription (Latin):
bebunt in ȩt̾na do
mo. ꝓdiu̾sitate me¬
ritoꝵ. Uñ. indomo
patris mei mansio¬
nes multe sunt.
liber uitẽ. est p̃de.¬
stinatio dei. in qͦ om̃s
philippenses: grauit᷑
ferre qd om̃s mepła
res sint: optat eos in
hoc studio ꝓficientes.¬
ce ido. iterat: ut se
in eis uera affectione
gaud̾e ostendat. Qiͣ¬

Expanded text:
o pro diversitate meritorum. Unde: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Liber vitae est praedestinatio Dei, in quo omnePhilippenses, graviter ferre quod omnes res sint, optat eos in hoc studio proficienteEt ideo iterat ut se in eis vera affectione gaudere ostendat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
.i. cõpleant᷑. Distingue. oratio & obsecratio cõmu¬
reb. Petitio est de reb nominatis necessariis.
tescant esse apud am. Hec notieia fit assiduitate
sulant. & qd ło iubente implendũ eẽ eognoue¬
rint. hec nob̾ uł euident̃. uł latent̾ reportent.
uirae angłis loquens hominib ait. Cum orare¬
tis. orationẽ urãm obtulid̾o. Ad omĩa quippe
scienda: sufficit do sua ꝑfectio. habet tñ nun

Expanded text:
 compleantur. Distingue. Oratio et obsecratio commuuslibet rebus. Petitio est de rebus nominatis necessariis. tescant esse apud Deum. Haec notitia fit assiduitate sulatur, et quod Deo jubente implendum esse cognoverint, hoc nobis vel evidenter, vel latenter reportent. Unde et angelus loquens hominibus, ait: Cum oraretis, orationem vestram obtuli Deo . Ad omnia quippe scienda sufficit Deo sua perfectio. Habet tamen n
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ lucebunt oꝑa eoꝵ: ñ deerunt: qͥ imitentur
di p̃ocłis habete. s i om̃i orõne & obsecratione
i in p̃ce q̃ cõmuntt̃ fit ꝓ quib libet hominib¬
& de quib libet reb Uł simplicit̾. uł cũ adiura¬
tione. petitiones ur̃e de reb necessatus. quas iuil¬
tis impetrare. facte. cũ gr̃atumactione. Qui enĩ
uult aliquid impetrare: gratus debet eẽ de p̾te¬
ritis: & ille inͣm petitiones: inno. ap̃ d̾m .i. ita

Expanded text:
enim lucebunt opera illorum, non deerunt qui imitentur enim lucebunt opera illorum, non deerunt qui imitentur Dei prae oculis habete. Sed in omni oratione et obsecratione, id est in prece quae communiter fit de quibuslibet rebus, vel simpliciter, vel cum adjuratione, petitiones vestrae, de rebus necessariis quas vultis impetrare, facite cum gratiarum actione. Qui enim vult aliquid impetrare, gratus debet esse de praeteritis. Et illae, inquam, petitiones innotescant a
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uob̾ certissime ere¬
datur: gaudete ñ ad
horam. s semꝑ. ñ in
scło: s in domino. id:
gaudendũ est. statu
putabitur. Multũ
suntq omnino con¬
traria. nec simulin
eode possunt esse
uincat gͦ gaudium
in dño: donec fimat᷑
gaudium in scło. Il¬
lud semꝑ augeatur.
hoc semꝑ minuat᷑.
donec finiat᷑. Quid
ẽ scłi gaudium: bre¬
uit dico Scl̃i leaicia ẽ impunta nequeia
.s. luxuriari inspeculis nugari. ebriositate
ingurgitari turpitudine fetere. & nicħ mali
stigari fame. uł belli timore uł morbo. ł aliqua
adu̾sitate. s omĩa in rerũ omĩ habundantia. in pa¬
extremis geħinȩ. dãpnare. mͦ flagello: dignat᷑ casti¬
gare. Bonũ est nob. ut subueniat castigando .gͦ.
adeo uob̾est necessariũ. qd̾. iterũ dico gaudete.
in dño. ñ ud q̃dam alia: semel. Po hoc facrte
q hec est: modestia. &e rectus modꝰ. ut .s. in dño
sit om̃e gaudium. & hec modestia: sit ur̃a. oe
ꝑ uos: sit nota omib hoĩb ut ꝑ uos: alui dis

Expanded text:
 vobis certissime credatur, gaudete, non ad horam, sed semper, non in saeculo, sed in Domino, id gaudendum est, statuiputabitur. Multum suntque omnino contraria, nec simul in eodem esse possunt. Vincat ergo gaudium in Domino, donec finiatur gaudium in saeculo. Illud semper augeatur, hoc semper minuatur, donec finiatur. Quid est saeculi gaudium? breviter dico, saeculi laetitia est impunita nequitia, scilicet luxuriari, in spectaculis nugari; ebriositate ingurgitari, turpitudine fetere, nihil mali stigari fame, vel belli timore, vel morbo, vel aliqua adversitate; sed omnia in rerum abundantia, in paextremo gehennae damnare, modo flagello dignatur castigare: bonum est nobis ut subveniat castigando. Ergo adeo nobis est necessarium, quod iterum dico; gaudete in Domino, non ut quaedam alia semel. Ideo hoc facite, quia haec est modestia, et rectus modus ut in Domino sit omne gaudium. Et haec modestia sit vestra, et per vos sit nota omnibus hominibus, ut per vos alii disc
Abbreviated transcription (Latin):
uhorum mercedẽ recipiet. & u̾e. Qm̃ qui seminat
de carne sua. ut de carne.i qͥ seminat carnalia
uicia : & fouet. &e qͥ omĩa quȩ facit: etiã si qͣ bona
uideant᷑. id̾o facit: ut carnałr eib̾n sit. &e qui de
lege carnałr sentit. de carne &e metet conueni¬
entẽ imnessem.s. corruptionẽ. Nichil enĩ meliꝰ con¬
te seriuendo iusticie:. & legẽ sp̃uałt intelligen¬
do. de spũr⁊ metet conuenientẽ messẽ .s. uitã et̾ͥ
seminat in sp̃u ⁊ in carne. Porro hõ etiã xp̃ianꝰ¬
ad cõꝑationẽ sp̃s scĩ: caro ẽ. Illud aẽ obseruan¬
dũ qd̾ cum dicit qui seminat in carne: addit sua
Cũ uõ dicit. in sp̃u. ñ addit suo. qr semen carna¬
le. ex hoĩe est. sem̃ uo spũale: ex sp̃u dĩ est. Mes¬
sis uͦ hec. in fine ꝓmittitur. Idoq in seminan¬

Expanded text:
horum mercedem recipiet. Et vere, quoniam qui seminat in carne sua, ut de carne, id est qui seminat carnalia vitia et fovet, et qui omnia quae facit, etsi qua bona videantur, ideo facit ut carnaliter ei bene sit, et qui de lege carnaliter sentit, de carne et metet convenentem messem, scilicet corruptionem. Nihil enim melius conte serviendo justitiae et legem spiritualiter intelligendo, de spiritu et metet, convenienteseminat in spiritu et carne. Porro homo etiam Christiad comparationem Spiritus sancti caro est. Illud etiam observandum, quod cum dicit, qui seminat in carne, addit, sua, cum vero dicit in spiritu, non addit suo; quia semen carnale ex homine est, semen vero spirituale ex Spiritu Dei est. Messis vero haec in fine promittitur. Ideo quod in seminan
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: quomͦ capiet: in pͥncipio erat u̾bũ: Men¬
te adhuc paruulis. & lacte nitͥendis: ꝑcipere
talia ñ ualentib. omĩs de hac re sermo. quo
agt᷑. ut ñ solum credatur: uerum etiã intelli¬
gatur: sciatur q qd dr: honerosus ẽ. facilius
illos p̾mit: qͣm pascit. ex quo fit: ut sp̃uales:
disserant. ut uolentes ea ꝑducere ad intelli¬
gentiã non capacem: facilius fastidiri faciant

Expanded text:
tum est, quomodo capiet, in principio erat Verbum? Mente adhuc parvulis et lacte nutriendis percipere talia non valentibus, omnis de hac re sermo quo agitur, ut non solum credatur, verum etiam intelligatur, sciatur quod dicitur, onerosus est. Facilius illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales idifferant, ut valentes eam perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sunt. elem̃ta exordii.
sermonũ dei. Exordiũ
sermonũ diẽ: simplex
doctͥna .i. simbolũ fidei.
elem̃ta eiꝰ st̃. mat̾ia qͣm
ꝯtinet. ut natiuitas. pas¬
sio.⁊ facti estis .i. adhoc
redacti. qͥb opꝰ sit lacte.
ad similitudinẽ infanti
um .i. humili sermone.

Expanded text:
quae sunt elementa exordii sermonum Dei. Exordium sermonum Dei est simplex doctrina, id est symbolum fidei elementa ejus sunt materia quam continet, ut nativitas, passio. Et facti estis, id est ad hoc redacti, quibus opus sit lacte, ad similitudinem infantium, id est humili sermone,
Abbreviated transcription (Latin):
bum. homo. qr in unitate ꝑsone: accessit u̾bo aĩa
rationalis &e caro. Cũ enĩ esset unicꝰ di filius: non
gr̃a s natura: ut etiã ẽet plenꝰ gr̃a. factꝰ est ⁊ hoĩs
filiꝰ. unus di filius: id̃eq hominis filiꝰ. non duo fi¬
lud̃i. ds & homo. s unꝰ di filtꝰ. ds sine micio. ho¬
mo. a certo inicio. Siẽ eñ non auget᷑ numerꝰ ꝑso¬
narũ cũ caro accedit animȩ. ut sit unꝰ homo. sic ñ
auget᷑ numerꝰ ꝑsonarũ: cũ homo accedit u̾bo. ut
sit unꝰ xp̃c. Legit᷑ itaq. ds homo. ut intelligamꝰ
huĩ ꝑsone singularitatẽ: ñ ut suspicem᷑ in car¬
ne mutatam diuinitatẽ. Non enĩ in illa suscep¬
tione. altm coꝵ in alt̾m conu̾sum.⁊ mutatũ ẽ.
nec diuinitas quippe in creaturam mutata est.
ut desistet eẽ diuinitas. nec creatura in diuini¬
tatẽ inutata est. ut desist̾et cẽ nat᷑a creta. Et

Expanded text:
bum; homo, quia in unitate personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etiam plenus gratia factus est et hominis filius, unus Dei Filius, idemque hominis filius: non duo filii Dei, Deus et homo, sed unus Dei Filius: Deus sine initio, homo a certo initio. Sicut enim non augetur numerus personarum cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum cum homo accedit Verbo ut sit unus Christus. Legitur itaque Deus homo, ut intelligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam divinitatem. Non enim in illa susceptione alterum eorum in alterum conversum et mutatum est; nec divinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse divinitas, nec creatura in divinitatem mutata est, ut desisteret esse creatura. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tioms: ñ dedignent᷑ hu¬
tus: tantum sit humi¬
liatꝰ. cuiꝰ altitudinẽ ostũ¬
dit. dicens. qui xp̃c cũ ñ
dico accepisset: s esset¬
in forma dĩ. patris .i.
inplena eẽntia. & eqͣli
tate patͥs: arbitratus
ẽ .i. certissime sciuit: se
eẽequalẽ d̾o. patͥ. ñ. fa¬
ciens rapinã .i. ñ usur
ut. diabolꝰ fecit & pri¬
usurpauit equalitate
dĩ. quia u̾e erat equał
ꝑ naturam. in ea erat equalitate: in qͣ nat᷑ erat.
Erat enĩ xp̃c equalis patͥ natꝰ: ñ factus. Ĩo ñ
erat illi rapina: qr natura illa erat eqͣlis. qr hoc
set fac̾e. rapinam .i. ñ suũ presume. s semetip̃n
ostensa altitudine. subdit de humilitate .&. cqͣ
mͦ : ñ substantiã euacuans: ñ formam dĩtatis
mutans: s formã serui accipiens. ñ formã di
amittens. forma serui. accessit. ñ forma dĩdis¬
cessit. Exinanisse se gͦ est: ab inuisibilitatis
sue magnitudine. se uisibilẽ demonstrasse:
ꝑ formam serui susceptam. qͣi enĩ dignitate

Expanded text:
tionis non dedignentur hutus tantum sit humiliatus. Cujus altitudinem ostdit dicens: Qui Christus cum, non dico accepisset, sed essein forma Dei Patris, id est in plena essentia et tate Patris, arbitratus est, id est certissime scivit, se e aequalem Deo Patri, non faciens rapinam, id est ut diabolus fecit, et priusurpavit aequalitatem Dei, quia vere erat aequalis per naturam. In ea erat aequalitate, in qua natus erat. Erat enim Christus aequalis Patri, natus, non factus. Ideo non erat illi rapina, quia natura erat illi aequalis set facere rapinam, id est non suum praesumere. Sed semetipsum. Ostensa altitudine subdit de humilitate. Quasi dmodo? non substantiam evacuans, non formam deitatis mutans, sed formam servi accipiens, non formam Dei amittens. Forma servi accessit, non forma Dei discessit. Exinanivisse se ergo ab invisibilitatis suae magnitudine, se visibilem demonstrasse, per formam servi susce
Abbreviated transcription (Latin):
lempatͥ filium ce patrem maiorẽ filio. Illud. ꝓpt̃
formã d̃i. hoc: ꝓpt̃ formam scrui. ꝓpt̾ quã. ñ t᷑an¬
tum patre: s etiã se ip̃o. ⁊ sp̃u sc̃o. minor factꝰ est.
& etiã inmnoratꝰ est: paulominꝰ ab angłis. Sͦ ⁊ hõ
factus est &e ꝑmanens ds. homo enĩ assũptꝰ est

Expanded text:
 Filium, et Patrem majorem Filio, illud propter formam Dei, hoc propter formam servi. Propter quam non tantum Patre, sed etiam seipso et Spiritu sancto minor factus est, et etiam minoratus est paulo minus ab angelis . Ergo et homo factus est et permanens Deus. Homo enim a
Abbreviated transcription (Latin):
to. etechiel anbabylone.
gladii .i. gladio facta. mor
st̃ ut urias. iosias. Eoce.¬
ꝑ hoc patet: qd̾. & in illiᷤ
rara: fuerunt tñ etiam
usq ad mortẽ: exempla
patientiȩ. a sanguine abel. usq ad sanguinem
rachariȩ. quoꝵ sanguinẽ: dicit dñs ab eis exigen¬
dum: qui in patrum suoꝵ: a quib illi occisi funt:
imqͥtate ꝑsisterent. & in noro test̾: nec defuit.
nec deest bonoꝵ fidelium multitudo. qui enam
ista temꝑali felicitate p̾polleant.⁊ in ea. largitoris
di bonitatem: miscdiamq. exꝑiant᷑. Dem̃: ad huc
etiam subdit alia antiquoꝵ patientiȩ. exempla.
ircuierunt m¬
Mmulta mundi loca: in
melotis. Melota: uestis

Expanded text:
to, Ezechiel in Babylone; id est gladio facta; mortui sunt, ut Urias, Josias. Er hoc patet quod in illis rara fuerunt, tamen etiam usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel, usque ad sanguinem Zachariae: quorum sanguinem dicit Dominus ab eis exigendum qui in patrum suorum a quibus illi occisi sunt iniquitate persisterent. Et in novo testamento, nec defuit, nec deest bonorum fidelium multitudo, qui in ista temporali felicitate praepolleant, et in ea largitoris Dei bonitatem misericordiamque experiantur. Deinde adhuc etiam subdit alia antiquorum patientiae exempla, ircuierunt multa mundi loca in melotis. Melota vestis
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ. ꝑ etna contempnere. usq ad mortẽ ꝑtu¬
lit ꝑsequentes ac seuientes. & quasi uicto.⁊ op¬
pͥsso. siꝑbe illudentes. Quod uͭ carnẽ suã resti¬
tauit: a discipłoꝵ aspectib ⁊ contactib reddi¬
dit. eisq uidentib in cȩlum ascendit. ipsos e¬
dificauit. & qd̃ expectare deberent. ⁊ p̾dicare.
euidentissima u̾itate monstrauit. Uñ ce ia¬
cob uet̾is & noui. test̃. dispensationẽ diuideis.

Expanded text:
citatem, pro aeterna contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes ac saevientes, et quasi victo et oppresso superbo illudentes. Quod vero carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus in coelum ascendit, ipsos aedificavit, et quod exspectare deberent, et evidentissima veritate monstravit. Unde et Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. sepe u̾terunt in
fugam. Mulieres etrã.
surrectione .i. resuscitatos ut ꝑ helyam: & he
lyseum: factum est. Attendendum ẽ: qd in ue¬
teri testamento: sepe patrib. in his que dic¬
⁊a funt: &e alus huimodi: temporalis feliei¬
tas monstratur exhibita. In nouo aut̃ test̃:
ñ est tempus talium rerum ante: dedit d̾s
talia ad ueterem hominẽ ꝑtinentia. ut p̾ter
eum. non intelligatur alius largitor.etiam:
tͥrenȩ felicitatis. quȩ ad uet̾em hoĩem ꝑtimi.
In xp̃o aut̃ nouo homine: nouis. noua ꝓmit¬
tit .i. et̾na. uñ: &e ipse: in conspectu inimicorum
uoluit pati &e irrisꝰ mori tanquã derelictus a
do. ut gra noui testamenti cõmendaret᷑ qua
discerem aliam querere felicitatẽ. quȩ nunc
e in fide. postea uo. erit in specie. s resurrecti

Expanded text:
corum saepe verterunt in fugam. Mulieres etiam asurrectione, id est resuscitatos, ut per Eliam, et per Elisaeum factum est. Attendendum est quod in Veteri Testamento saepe patribus in his quae dicta sunt, et aliis hujusmodi temporalis felicitas monstratur exhibita; in Novo Testamento, non est tempus talium rerum: ante dedit Deus talia ad veterem hominem pertinentia ut praeter eum intelligatur alius largiter etiam terrenae felicitatis quae ad veterem hominem pertinet. In Christo autem novo homine novis nova promittit, id est aeterna. Unde et ipse in conspectu inimicorum voluit pati, et irrisus mori tanquam derelictus a Deo, ut gratia Novi Testamenti commendaretur, qua disceremus aliam quest in fide, postea vero erit in specie. Quamdiu eni
Abbreviated transcription (Latin):
a quatuor. Qd cum audisset abraham. cum
atꝙ ꝑcussit. reduxttq loth ⁊ omnẽ substan¬
tiam quam ceꝑant. huic gͥ abrahȩ redeunti
occurrit ei melchi sedech. & benedixit ei abrahȩ

Expanded text:
a quatuor. Quod cum audisset Abraham cum atque percussit, reduxit Lot et omnem substantiam quam ceperant. Huic igitur Abrahae redeunti occurrit Melchisedech, et benedixit ei, Abrahae.
Abbreviated transcription (Latin):
facere hoc ip̃m. non minus diligent̾: quam il¬
li p̃ceꝑunt eo tẽpore: cũ eo uenissent petrꝰ anti¬
tium erat: ego restit
ei tanquã par. hoc e¬
nim ñ auderet facere
nisi sciret se ñ ĩparẽ
fore. restiti dico: eun¬
do. in faciem eꝰ.s. qd̾¬

Expanded text:
facere, non minus diligenter quam illi praeceperunt. Eo tempore cum venisset Petrus Antitium erat, ego restiti ei, tanquam pari. Hoc enim non auderet facere, nisi sciret se non imparem fore. Restiti, dico, eundo in faciem ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
& hyrcum. s etiã ꝑ alia animalia. q̃ scd̾m le¬
gem offerebant᷑: significatur. Et recte xp̃c:
ꝑ illa carnalia sig̾catur. Est enĩagnꝰ scd̾ man
carnis pecc̃. qr caro eiꝰ passibilis. ⁊ mortał. ari¬
es: quia uicia ꝓpulit: gemino cornu carita
terttȩ accipitur. Extra castra ẽẽ est: uolupta
moriale. & ꝓficuum efficitur corpꝰ xp̃i. signi¬
ficatũ: ꝑ corꝑa illoꝵ aĩalium: que cremaban¬
tur. Siquis eni uoluptuose uiuit: ñ ht̃ effi¬
cacem memoriam xͥ. Sanguis aut̃ xp̃i: sig¬
nificatus ẽ ꝑ sangͥnẽ illoꝵ animaliũ: qui il
in sancta cȩlestia. Uł ita pot̃ legilittera eode
bernaculo ñ possunt cõmunicare corpore.⁊
sanguine xp̃r:. quia corꝑa horũ. scõꝵ cremant᷑¬

Expanded text:
 hircum, sed etiam alia animalia, quae secundum legem offerebantur, significatur. Et recte Christus per illa carnalia significatur. Est enim agnus secundum mancarnis peccati, quia caro ejus passibilis et mortalis; aries, qui vitia propulit, gemino cornu charitaaeteritae accipitur; extra castra esse est voluptatememoriale efficitur corpus Christi, significatum per corpora illorum animalium quae cremabantur. Si quis enim voluptuose vivit, non habet efficacem memoriam Christi. Sanguis autem ejus significatus per sanguinem illorum animalium qui illin sancta coelestia. Vel ita potest legi littera, eodbernaculo non possunt communicare corpori et sanguini Christi, quia corpora horum sanctorum cremant
Abbreviated transcription (Latin):
quia alii ꝑ hoc ad¬
sidem trahuntur.
gͦ qui timetis dñm.¬
in eiuis laudate eũ ut ube colatis eum
a mare discite: quẽ timetis. & pot̾itis laudare:
quẽ amatis. Timentes enĩ eum hoĩes uet̾is. d̾.¬
ꝓpt̾ litteram trentem: & occidentẽ: nundũ ha¬
bentes sp̃m uiuificantẽ: currebant eũ sacͥficiĩ
ad templum.⁊ in figura sanguinis xp̃r. quo
redẽpti sumꝰ.: quãuis nescientes quid p̾sigu¬
raretur. cruentas uictimas ĩmolabant. sse
uͦ. in gr̃a noui testamenti:. sp̃uale sacͥficium
laudis offertur. quo d̾s honorificatur. eusꝰm
uisibilis sacrificii. illud uisibile: sacrũ sig¬
num erat. Hene¬
E ficientiȩ aut̃. Eua¬
cuata sententia¬
prauoꝵ de gula:
redit ad bonos
obliuisei faciatis. s cẽ nolite oblius.
bnficientię .i. largitatis
in alios. Geneticꝰ enĩ dicit᷑. largus. ⁊ elemosinȩ
ablata. tñ ex his q̃ habetis. elemosinas date:
hocẽ qd̾ supra dixit: ñ deserentes collectionẽ
ur̃am. Talib enĩ. Qtͣ¬

Expanded text:
quia alii per hoc adidem trahuntur. Ergo qui timetis Deum laudate eum, ut libere colatis eum. Amare discite quem timetis, et poteritis laudare quem amatis. Timentes enim eum homines vetus m terrentem et occidentem, non habentes spiritum vivificantem, currebant cum sacrificiis ad templum, et in figura sanguinis Christi quo redempti sumus, quamvis nescientes quid praefiguraretur, cruentas victimas immolabant. Nunc vero in gratia novi testamenti speciale sacrificium laudis offertur, quo Deus honorificatur, cujus invisibilis sacrificii illud visibile sacrum signum erat. Beneficentiae autem. Evacuata sententirum de guia, redit ad bonos  faciatis, sed etiam nolite oblivisci Beneficentiae, id est largitatis in alios. Beneficus enim dicitur largus et eleemosynae ablata, tamen ex his quae habetis, eleemosynas date: Hoc est quod supradixit, non deserentes collectionem vestram. Talibus enim. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis ceꝑit inolite
concupiscentiȩ mor¬
bi. incentiuo ꝓhibitionis: & cumulo p̾uaricati¬
onis: augeri. ꝯfugiant ad iustificantẽ gr̃am.
ẽ ꝑ eam suauitate iusticiȩ delectati. penam lit
tere minantis euadant. ita: ñ sunt contraria.
eaq legitime utit᷑ iustꝰ & tñ iusto posita ñ est
qr ñ ea iustificatꝰ est. s ex lege fidi. Nonẽ impo¬
sita usto dico: s iniustis. qui cont᷑ legẽ naturȩ¬
agunt. ⁊ ñ subditisdo. cum bñ monentur a ra¬
diõne. Qui aut̃ sint iniusti. & ñ subditi. ꝑ par¬
uł timore. osentiunt. Uł pecc̃orib. in se. sccła¬
tis ⁊ contaminatis: in ꝓximũ. patͥcidis &e ma¬
tricidis. qr lex naturȩ m bis obsoleuerat: litt̾s
ẽ reformata: eis cohercendis. & homicidis. &
forncariis. & mascłoꝵ ꝯcubitorib. plagiariis.
qͥ plagas cuiꝰlibet gen̾is. inferunt ꝓximis. m̃¬
dacib ꝑiuris. & siquid aliud ẽ: qd̾ adu̾sat᷑ sane¬

Expanded text:
ipsis coepit inolitae concupiscentiae morbus incentivo prohibitionis, et cumulo praevaricationis augeri, confugiant ad justificantem gratiam, et per eam suavitate justitiae delectati poenam litterae minantis evadant. Ita non sunt contraria neaque legitime utitur justus, et tamen justo posita non est, quia non ex ea justificatus est, sed ex lege fidei. Lex non est imposita justo, dico, sed injustis, qui cont cum bene monerentur a ratione. Qui autem sint injusti et non subditi, per parvel timore consentiunt. Vel, peccatoribus in se, sceleratis et contaminatis, in proximum; parricidis et matricidis, quia lex naturae in his obsoleverat, litteris est reformata eis coercendis, et homicidis, et fornicariis, et masculorum concubitoribus, plagiariis, qui plagas cujuslibet generis inferunt proximis, mendacibus, perjuris, et si quid aliud est, quod adversatur san
Abbreviated transcription (Latin):
est ex inferiori natura. & correctos: in ante¬
riora diłigere. itatamen. ut ad propriam con¬
scientiam: sui consid̾atione redeat. si forte in se
habeat: quȩ alus annunciat. Est igitur inten¬
tio apłi. instruere tytum: de ep̃ali officio. atq
monere: ut id imꝑiose tractet. & heretieos
uitet Modus talis. Primo: salutat. Deinde:
instruit eum: de epyscopali officio docens eũ.
quid agere debeat. & quales epyscopos per
ciuitates constituere. Deinde: qualiter di¬
uersos. uel sexu: uel etate: uł conditione: in¬
stituere debeat. Postea monet eum: de ui¬
tandis hereticis. Premittit autem saluta¬
tionem. die e

Expanded text:
est ex inferiori natura, et correctos in anteest ex inferiori natura, et correctos in anteriora dirigere, ita tamen ut ad propriam conscientiam sui consideratione redeat, si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de episcopali officio atque monere ut id imperiose tractet, et haereticos vitet. Modus talis: primo salutat; deinde instruit eum de episcopali officio, docens eum quid agere debeat, et quales episcopos per civitates constituere; deinde qualiter diversos vel sexu vel aetate, vel conditione instituere debeat. Postea monet eum de vitandis haereticis. Praemittit autem salutationem dice
Abbreviated transcription (Latin):
creauit ep̃m. commonens
eum fore sollicitum: in ec¬
clesiastica disciplina. Tyto
enim relicto crete ep̃o: ex
N: a mchopoli scribit de ep̃ali officio. impe¬
riose ac potestatiue tractando. p̾scripta ei sua
auctoritate utili. Debet enim pontifex habere.
maternam pietatem. & patris seueritatem.
ut sit fortis. suꝑbis. & suauis: modestis. ut
non habens timoris angulum: nec elationis
suꝑcilium. urat. & luceat. uñ: in ueste lega¬
Lis pontificis: erat coccus bis tinctus. qui
habet speciem ignis. Ignis aut̃. duo faeit
urit. & lucet. ita &e pontifex gladio predica¬
cationis: scił ignito eloquio: urere debet. mor¬
daci increpatione. & metuenda comminatio¬
ne. & lucere: blandis fouendo. & delectabilia
promittendo. Ioeo. de manna dicitur: quod
indurabatur ad ignem. & liquescebat ad solem.
&& baculus pontificalis. ab inferiori pungit.
& in sumo: in anteriora extenditur. in se redi¬
ens. quia eccłasticus doctor: gladio uerbi pun¬
gere debet .i. aspere redarguere peccantes. qd

Expanded text:
creavit episcopum, commonens eum fore sollicitum in ecclesiastica disciplina. Tito enim relicto Cretae episcopoti, a Nicopoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem et patris severitatem, ut sit fortis superbis, et suavis modestis · ut non habens timoris angulum, nec elationis supercilium, urat, et luceat. Unde in veste legalis pontihabet speciem ignis. Ignis autem duo facit: urit, et lucet; ita et pontifex gladio praedicationis, scilicet ignito eloquio, urere debet mordaci increpatione, et metuenti comminatione: et lucere blandis, fovendo et delectabilia promittendo. Ideoque de manna dicitindurabatur ad ignem, et liquescebat ad solem. Et baculus pontificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora extenditur, in se rediens, quia ecclesiasticus doctor gladio verbi pungere debet, id est aspere redarguere peccantes: quod
Abbreviated transcription (Latin):
AULUS
nomine.
seruus con¬
ditione. non
damen pec¬
cati: misera
seruitute:
s dei quada
nobilitate.
qualit̾ mo¬
yses &e da¬
uid. serui st̃
appellati. & maria
uł qua saluantur:
ꝑ ea laborandum est.
&e scđm agnitionem
uitatis. que ueritas:

Expanded text:
aulus nomine, servus conditione, non tamen peccati misera servitute, sed Dei, quadam nobilitate, qualiter Moyses et David servi sunt appellati, et Maria vel qua salvantur o ea laborandum est, et secundum agnitionem veritatis, quae veritas
Abbreviated transcription (Latin):
& exhortare.
& argue cum
Nemote con¬
tempnat:
Admone il¬
los pͥncipib
& potestati¬
b subditos
esse. dicto o.¬
bedire.ad
omne opus
bonum pa¬
ratos esse. ne¬
minẽ blas¬
phemare.
ñ litigiosos
stos. omnẽ
ostendenteᷤᷤ
mansuetudi¬
nem adom¬
nes homineᷤ
ramus enĩ¬

Expanded text:
 exhortare, et argue cum nemo te contemnat. Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obomne opus bonum paratos esse: neminem blasphemare, non litigiosos stos, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines. Eramus eni
Abbreviated transcription (Latin):
Et si tu habes imꝑi¬
um sp̃uale: tñ: admo¬
ne illos subditos c̃ẽ
re illis in domino.
x̾ aminone: neminẽ
blasphemare. & sip̃¬
muntur ab illis. ꝙ ad
singłi ꝑsolui oporteat.
qr singłis ꝑatur mer¬
ces. ñ litigiosos eẽ. s
modestos. om nẽ man¬
suetudinẽ ostñdentes
adõs hoĩes bonos. uel
malos. xp̃ianos:
om̃ib hominib hu
miles:uult uideri.
Sic enim possunt
ꝑfidi. ad futuram
spem uocari. Era¬
mus enĩ. Qiͣ. hoc id̾o
debemus:qr &e nos
aliquando fuimus:
terunt ẽẽ qd nos su¬
&e hoc̃ est qd̾ ait.¬

Expanded text:
Etsi tu habes imperium spirituale, tamen admone illos subditos esse re illis in Domino. Et admone neminem blasphemare, et si premuntur ab illis. Ambrsingulis persolvi oporteat, quia singulis paratur merces. Non litigiosos esse, sed modestos, omnem mansuetudinem ostendentes ad omnes homines: bonos vel malos Christianos omnibus hominibus bonos vult videri. Sic enim possunt perfidi ad futuram spem vocari. Eramus enim. Quasi dicat: Hoc ideo debemus, quia et nos aliquando fuimus terunt esse quod nos suEt hoc est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia carebant.
& eramꝰ. increduli. er¬
rantes ꝑ mala: & ser¬
uientes desidiis ami¬
mi &e uoluptatib
carnis uariis agen¬
tes uitam nr̃am. in
malicia .i. in malano¬
cendi uoluntate. &
inuidra de alioꝵ suc¬
cessib. &e si noc̾e non
lieuit. odibiles deo.
inuicẽ odientes alios.
Cum aut̾ benigni¬
tas & humanitas sal¬
bengnus &e huma¬
natus d̃s saluatornr
apparuit mundo ꝑ
Cum benignitas &
humanitas .i. larga
miscd̃ia & clementia:.
dei saluatoris nr̃iap¬
paruit .i. illuxit ho¬
minib. saluos nos fe
iam spe futurȩ salu
nulla bona feceramꝰ
ciet: qui adhuc incre¬
duli sunt. Saluos f¬
ꝑ sp̃m: in baptismo
effudit in nos

Expanded text:
sapientia carebant. Et eramus increduli errantes per mala, et servientes desideriis animi, et voluptatibus carnis variis agentes vitam nostram in malitia, id est in mala nocendi voluntate, et invidia, 229 de aliorum successibus, et si nocere non licuit, odibiles Deo, invicem odientes alios. Cum autem benignitas et humanitas Salbenignus et humanus Deus Salvator noster, apparuit mundo per Cum benignitas et humanitas, id est larga misericordia et clementia Dei Salvatoris nostri apparuit, id est illuxit hominibus, salvos nos fecit, jam spe futurae salutnulla bona feceramusciet qui adhuc increduli sunt. Salvos fper Spiritum in baptismo effudit in nos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾im in p̾senti:
uite et̾ne & hoc:
scd̃m spem. & si ñ¬
dum sed̃m rem.
Et iste sermo: scił
Fidelis .i. uerax.
Et de his p̾dictis.
uolo de ꝯfirmare
alios. ut eurent
alus multis. qui
credunt do. Ułita
uolo te confirmare.
bona in se. & utilia:
alus hominib..
Stultas aũt̃ q̃sti
A confirma: stultas
aũt questiones:
ubinee salus. nec
utilis scientia est:¬
& genealogias.i.
de cibis. quos alii
asserunt discer

Expanded text:
interim in praesenti vitae aeternae, et hoc secundum spem, etsi nondum secundum rem. Et iste sermo, scilifidelis, id est verax. Et de his praedictis volo te confirmare alios ut curent aliis multis qui credunt Deo. Vel ita: volo te confirmare, bona in se, et utilia aliis hominibus. Stultas autem. Quasi  confirma. Stultas autem quaestiones, ubi nec salus, nec utilis scientia, et genealogias, de cibis quos alii asserunt discern
Abbreviated transcription (Latin):
idelis sermo.
Et de his uolo
de confirmare.
ut curent in bo
Stultas autem
questiones. &
genealogias. &¬

Expanded text:
Fidelis sermo est, et de his uolo te confirmare, ut curent bonis stultas autem quaestiones et genealogias
Abbreviated transcription (Latin):
in seq̃nti. ubi ait: sec¬
tisunt. Solus enĩ da¬
mel. significatur ora¬
leonũ clausisse. & solꝰ
ysaias: sectus ẽ. sicut
numerus: ꝓ singłari
ponitur. il dr̃. astite

Expanded text:
in sequenti, ubi ait: Seci sunt. Solus enim Daniel significatur oraleonum clausisse, et solus Isaias sectus est; sicut numerus pro singulari ponitur, ubi dicitur: Astite