comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ẽẽ potuit mala uoluntas. bonȩ uoluntatis effectrix : Si
bona. iamgͦ habebant. Et sstam qͥs feccrat. nisi ille qͥ cos cũ
bona uoluntate idẽ cũ amore casto quo illi adhererent
creauit. simul eis & condens naturã. & largiens grãm. Un¬
de sinc bona uoluntate hocc̃ dĩ amore numꝗ̃ scos anglos
fuisse credendũ est: Isti aut̃ qͥcum boni creati ẽe̾nt. tamon¬
mali st̃ mala ꝓpͥa uoluntate. ꝗ̃ bona natura ñ fecit. nͥcũ
abono sponte defecit. aut mali causa nonsit bonũ sed de¬
fectꝰ abono. aut minorẽ acceper̃ amoris diuni grãm. ꝗͣ
illiqui in cadem ꝑstiter̃. aut si utriq boni eqͣlit̾ creati st
istis malauoluntate cadentibꝰ illi ampliꝰ aduti. ad eam
beatitudinis plenitudinẽ unde se numꝗͣ. casuros certissimi
ficrent ꝑuenirent. sicut etiã in libro quem seqͥtur iste t̾ctaui¬
mꝰ. Confitendũ ẽ gͥ cum debita laude creatoris. ñ ad solos

Expanded text:
modo esse potuit mala uoluntas bonae uoluntatis effectrix? Si modo esse potuit mala uoluntas bonae uoluntatis effectrix? Si bona, iam ergo habebant. Et istam quis fecerat nisi ille, qui eos cum bona uoluntate, id est cum amore casto quo illi adhaererent, creauit, simul eis et condens naturam et largiens gratiam? Unde sine bona uoluntate, hoc est Dei amore, numquam sanctos angelos fuisse credendum est. Isti autmali sunt — mala propria uoluntate, quam bona natura non fecit, nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit bonum, sed defectus a bono — aut minorem acceperunt amoris diuini gratiam quam illi qui in eadem perstiterunt aut, si utrique boni aequaliter creati sunt, istis mala uoluntate cadentibus illi amplius adiuti ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se numquam casuros certissimi fierent, peruenerunt, sicut iam in libro quem sequitur iste tractauimus. confitendum est igitur cum debita laude creatoris non ad solos
Abbreviated transcription (Latin):
cum bona uoluntate ceꝑant. Aut si ñ potuer se ipsos facere
meliores ꝗͣ cosille fecerat. quo nemo meliꝰ quicꝗ̃ facit. ꝓ¬
fecto & bonã uoluntatẽ q meliores essent. nͥ oꝑante ad¬
uitorio creatoris habere non possent: Et cũ id egit eoꝵ
uoluntas bona. ut ñ ad sc ipsos qͥ minꝰ erant. sed ad
illum qͥ sũme est conũ terent᷑. eiq adherentes magis es¬
sent eiꝰ qui participatione sapient̾ beateq uiuerent.
qd aluid ostendit᷑. nisi uoluntatẽ ꝗͣlib& bonã in oꝑe fu¬
isse. in solo desiderio remansurã. n ille qͥbonã naturã
ex nichilo suicapacẽ fecerat. ex se ipso facer& implen¬
do meliorẽ prius faciens ȩxcitando auidiorẽ: Nam
& hoc discutiendũ ẽ. si boni anglĩ inse fecer᷑ uoluntatẽ¬
bonã. utrũ aliqͥ eam an nulla uoluntate fecer̃. Si nulla:
utiq nec fecerunt: Si aliqͦ. utrũ mala an bona simul: Q

Expanded text:
cum bona uoluntate coeperunt. At si non potuerunt se ipsos facere cum bona uoluntate coeperunt. At si non potuerunt se ipsos facere meliores, quam eos ille fecerat, quo nemo melius quidquam facit: profecto et bonam uoluntatem, qua meliores essent, nisi operante adiutorio Creatoris habere non possent. Et cum id egit eorum uoluntas bona, ut non ad se ipsos, qui minus erant, sed ad illum, qui summe est, conuerterentur eique adhaerentes magis essent eiusque participatione sapienter beateque uiuerent: quid aliud ostenditur nisi uoluntatem quamlibet bonam inopem fuisse in solo desiderio remansuram, nisi ille, qui bonam naturam ex nihilo sui capacem fecerat, ex se ipso faceret inplendo meliorem, prius faciens excitando auidiorem? Nam et hoc discutiendum est, si boni angeli ipsi in se fecerunt bonam uoluntatem, utrum aliqua eam an nulla uoluntate fecerunt. Si nulla, utique nec fecerunt. Si aliqua. utrum mala an bona? Si mala, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Tum gͦ ipsifacti sint: qͦmͦ illa ñ ec̃ facta dicetur : Porro qͥa
factae utrũcũ ipsis facta est. an sinc ulla fuer̃ pͥus: Sed si
cumipsis. ñ dubiũ qͦd ab illo facta ẽ a qͦ & ipsi. Simulq ut
facti st̃. eia qͦ facti sunt amore cũ quo factist̃ adheser̃. Coq
sunt isti ab illoꝵ societate discreti. quod illi in eadẽ bona uo¬
luntate manser̃. isti ab ea deficiendo mutatist̃. mala scili¬
c& uoluntate hoc ipso qͦd a bona defecer̃. A qua ñ defecis¬
sent. si utiq noluissent: Si aut̃ boni anglĩ fucr̃ pͥussi¬
ne bona uoluntate. eamq in se ipsis ñ dõ oꝑante fecer̃t.
ergo meliores asc ipsis quã ab illo factist̃: Absit: Qdenim
erant sinc bona uoluntate. nͥ mali: Aut si ꝓptã ñ maliqͥa
nec mala uoluntas eis in erat. Neq enĩ ab ea ꝗͣ ñ dũ ceꝑant
habere defecerant. certe ñdũ tales. ñdũ tamboni. quã eẽ

Expanded text:
Cum ergo ipsi facti sint, quo modo illa non esse facta dicetur? Porro quia Cum ergo ipsi facti sint, quo modo illa non esse facta dicetur? Porro quia facta est, utrum cum ipsis facta est, an sine illa fuerunt prius? Sed si cum ipsis, non dubium quod ab illo facta sit, a quo et ipsi; simulque ut facti sunt, ei. a quo facti sunt, amore. cum quo facti sunt, adhaeserunt; eoque sunt isti ab illorum societate discreti, quod illi in eadem bona uoluntate manserunt, isti ab ea deficiendo mutati sunt, mala scilicet uoluntate hoc ipso quod a bona defecerunt; a qua non defecissent. si utique noluissent. Si autem boni angeli fuerunt prius sine bona uoluntate eamque in se ipsi Deo non operante fecerunt, ergo meliores a se ipsis quam ab illo facti sunt. Absit. Quid enim erant sine bona uoluntate nisi mali? Aut si propterea non mali, quia nec mala uoluntas eis inerat neque enim ab ea, quam nondum coeperant habere, defecerant, certe nondum tales, nondum tam boni quam esse
Abbreviated transcription (Latin):
suauioribꝰ coaptam᷑ Neo iactantia uiciũ est laudis hu¬
manȩ. s animi ꝑuerse amantis laudari ab hominibꝰ.
spreto testimonio conscientie Nec suꝑbia uiciũ ẽ dantis
potestatem. uł etiã ipsiꝰ potestatis.s animi ꝑuerse amantis
potestatem suã. potentioris iustiore contẽpta: Ac ꝑhoc qͥ
ꝑu̾se amat cuiꝰ lib& nature bonũ. etiam si adipiscat᷑. ipse fit
in bonomalꝰ. & miser meliort pͥuatꝰ: Cum gͦ malȩ uclun¬
tatis efficiens naturalis ł si dici potest essentialis nulla sit cau¬
sa. ab ipsa qͥppe incipit sp̃uũ mutabiliũ malũ qͦminuit᷑
atq depͣuat᷑ nature bonũ. nec talẽ uoluntatẽ fac̃ nͥ defecꝰ¬
tio qua deserit᷑ dꝰ. cuiꝰ defectionis etiam causa utiq deficit.
i dixerimꝰ nullã eẽ efficientẽ causã etiã
uoluntatis bone. cauendũ est ne uoluntas bon
bonoꝵ angloꝵ. ñ facta s dõ coetna eẽ credatur f

Expanded text:
suauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis husuauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis humanae, sed animae peruerse amantis laudari ab hominibus spreto testimonio conscientiae; nec superbia uitium est dantis potestatem uel ipsius etiam potestatis, sed animae peruerse amantis potestatem suam potentioris iustiore contemta. ac per hoc qui peruerse amat cuiuslibet naturae bonum, etiam si adipiscatur, ipse fit in bono malus et miser meliore priuatus. Cum ergo malae uoluntatis efficiens naturalis uel, si dici potest, essentialis nulla sit causa — ab ipsa quippe incipit spirituum mutabilium malum, quo minuitur adque deprauatur naturae bonum, nec talem uoluntatem facit nisi defectio, qua deseritur Deus. cuius defectionis etiam causa utique deficit: si dixerimus nullam esse efficientem causam etiam uoluntatis bonae, cauendum est, ne uoluntas bona bonorum angelorum non facta, sed Deo coaeterna esse credatur.
Abbreviated transcription (Latin):
s ubi deficiunt. nesciendo condiscit. Delicta eni qͥs u
nulla ex parte posse deficere. & ea posse de¬
ficere quia ex nichilo facta sunt: quȩ tam̃
quãto magis st̃. & bona faciunt: Tc̃ enĩ cum aliqͥd
facunt. causas habent efficientes. in quantũ autem
deficiunt. ex hoc male faciunt: Qd enĩ tunc faci¬
unt. nͥ uana : Causas habent deficientes. Item qua
tio. in qͦfit mala uoluntas. id in eo fieri Qͦd sinol¬
l&. ñ fier& Et ideo ñ necessarioss uoluntarios de
sedmale. id est ñ ad malas naturas: Sed ideo male. qͥa cont᷑
ordinc naturarũ ab eo qͦd sũme ẽ. ad id qͦd minꝰ est. Neq enĩ
auri uiciũ est auaricia. s hominis ꝑuerse amantis aurũ.
iusticia derelicta. quȩ in comparalit̾ auro debuit ante po¬
es ni Nec luxuria uiciũ est pulchioꝵ suauiũq corpoꝵ. s
animi ꝑuerse amantis corporeas uoluntates. neglecta tẽ¬
perantia. qͥ rebꝰ spũalit̾ pulchrioribꝰ & in corruptibilit̃

Expanded text:
 ubi deficiunt nesciendo condiscit: delicta enim quis nulla ex parte posse deficere et ea posse deficere quae ex nihilo facta sunt. quae tamen quanto magis sunt et bona faciunt — tunc enim aliquid faciunt — causas habent efficientes; in quantum autem deficiunt et ex hoc mala faciunt — quid enim tunc faciunt nisi uana? — causas habent deficientes. itemque scio, in quo fit mala uoluntas, id in eo fieri quod si nollet non fieret, et ideo non necessarios, sed uoluntarios defsed male, id est non ad malas naturas, sed ideo male, quia contra ordinem naturarum ab eo quod summe est ad id quod minus est. neque enim auri uitium est auaritia, sed hominis peruerse amantis aurum iustitia derelicta, quae incomparabiliter auro debuit anteponi; nec luxuria uitium est pulchritudinis suauium corporum, sed animae peruerse amantis corporeas uoluptates neglecta temperantia, qua rebus spiritaliter pulchrioribus et incorruptibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃. qͦd scriptũ est. mͥ aut̃ adherere dõ bonum est: Hoc
bonum qͥbꝰ cõmune est habent & cũ illo cui adherent.
& int̾ sc scam̃ societatẽ. & sunt una ciuitas dĩ. eademq
uiuum eiꝰ sacrificium. uiuũq templũ eiꝰ: Cuiꝰ pars que
conuingenda in mortalibꝰ anglis ex mortalibꝰ hominibꝰ
congregat᷑. & nc̃ mortalit̾ peregrinat᷑ interris. uł ineis
qͥ morit obier̃. secretis animarũ receptaculis sedibꝰq
reqͥescunt: eodem dõ creante quem ad modũ exortasit.
sicut de angelis dictum ẽ : iam uideo ẽẽ dicendũ:
Ax uno qͥppe homine quem pͥmũ ds condidit
ture fidem quȩ miribilem auctoritatẽ ñ in me

Expanded text:
bonum est. Hoc bonum quibus commune est, habent et cum illo cui adhaerent et inter se sanctam societatem et sunt una ciuitas Dei eademque uiuum sacrificium eius uiuumque templum eius. Cuius pars. quae coniungenda inmortalibus angelis ex mortalibus hominibus congregatur et nunc mortaliter peregrinatur in terris uel in eis, qui mortem obierunt, secretis animarum receptaculis sedibusque requiescit, eodem Deo creante quem ad modum exorta sit, sicut de angelis dictum est, iam uideo esse dicendum. Ex uno quippe homine. quem primum Deus condidit, turae fidem. quae mirabilem auc
Abbreviated transcription (Latin):
t̃restria moriant᷑. an dsꝰ ñ ẽ potens qͦusq xpãnicre¬
dunt . s qͥadusq platonici uolt̃. Nlimirũ qͥppe
c̃siliũ dĩ & potestatt̃ potuer̃ nosse philosophi. nec potuer̃
dignatꝰ c̃ uoluntatt̃ spc ciꝰ docuerit. philosophosaũ in eacog¬
noscenda c̃iectura humana deceꝑit: Uerũ ñ usq adõ decipi
debuer̃. ñsolũ : gnorantia. s. magisetiã ꝑuicatia. ut & sibi tͣs¬

Expanded text:
terrestria moriantur? An Deus non est potens quousque Christiani creterrestria moriantur? An Deus non est potens quousque Christiani credunt, sed quousque Platonici volunt? Nimirum quippe consilium Dei et potestatem potuerunt philosophi, nec potuerunt dignatus est, uoluntatem Spiritus eius docuerit, philosophos autem in ea cognoscenda coniectura humana deceperit. Verum non usque adeo decipi debuerunt, non solum ignorantia, uerum etiam peruicacia, ut et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea sit necesses dissolui. & emori. & eo mͦ t̾rȩ stabi¬
li ao sempit̾nę unde fuerint sumpta restitui Si qͥs
etiã hoc de igne similit̾ affirm&. & dicat reddenda
eẽ uniũsa igni corporaꝗͤ inde sũpta sunt: ut cȩles¬
tia fierent animalia. nonne in mortalitas ꝗͣ talibꝰ di¬
is uelut dõ sũmo loquente ꝓmisit plato. tãquã uiolen¬
tia disputationis eiꝰ int̾cidat : Anibi ꝓptã ñ fit qͥa
dꝰ ñ uult. cuiꝰ uoluntatẽ ut ait plato nulla uis uin¬
cit : Quid gͦ ꝓhib& ut hoc etiã de t̾restribꝰ corporibꝰ
possit efficere. ꝗͣdo quidem ut nec ea quȩ orta sunt
occidant. nec ea quȩ sunt uincta soluant᷑. nec ea
quȩ st̃ exelementis supta redd ant᷑. atq ut animȩ in
corporibꝰ constitutȩ. nec unꝗͣ ea deserant. & cũ eis in
mortalitate ac sempit̾na beatitudine ꝑfruant᷑. posse
dm̃ facere confitetur plato : Curgͦ ñ possit ut nec

Expanded text:
ut ea sit necesse dissolui et emori et eo modo terrae stabiut ea sit necesse dissolui et emori et eo modo terrae stabili ac sempiternae, unde fuerant sumta, restitui. Si quis hoc etiam de igne similiter adfirmet et dicat reddenda esse uniuerso igni corpora, quae inde sumta sunt, ut caelestia fierent animalia: nonne inmortalitas, quam talibus dis, uelut deo summo loquente, promisit Plato, tamquam uiolentia disputationis huius intercidet? An ibi propterea non fit, quia Deus non uult, cuius uoluntatem, ut ait Plato, nulla uis uincit? Quid ergo prohibet, ut hoc etiam de terrestribus corporibus Deus possit efficere, quandoquidem, ut nec ea quae orta sunt occidant nec ea quae sunt uincta soluantur nec ea quae sunt ex elementis sumta reddantur adque ut animae in corporibus constitutae nec mortalitate ac sempiterna beatitudine perfruantur, posse Deum facere confitetur Plato? Cur ergo non possit, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ ñ posse. cũ ipsã uniusa t̾ram dĩ sui ñ qͥdem sũ¬
mis tam̃ magni. idẽ totiꝰ huiꝰ mundi menbrum
in medio positũ. & sempit̾nũ eẽ ñ dubitant: Cũgͦ dꝰ
ille sũmꝰ fecerit eis alterũ quẽ putant dm̃ id est istũ mun¬
dũ. cetis dus qͥ infra eũ st̃ p̾ferendũ. eundẽq eẽ exis¬
tentt̃ existiment animantẽ animas. scilic& sic̃ asser̃
racionali ł intellectuali intã magna mole corporis eiꝰ
in clusa. ipsiꝰq corporis tãꝗͣ menbra locis suis posita atq
digesta. quatuoi constituerit elementa. quoꝵ conietꝰ¬
turã ne umꝗͣ dꝰ eoꝵ tã magnꝰ moriat᷑. in solubilẽ ac
sempit̾nũ uelint. qͥd cause ẽ ut in corpore maioris
animantis tã ꝗͣ mediũ menbroꝵ ȩt̃na sit t̾ra. & alioꝵ
animantiũ t̾restriũ corpora. sidsꝰ sic̃ illud uelit ȩt̾na
eẽ ñ possint : S t̃rȩ inqͥunt t̾ra reddenda ẽ: unde
animaliũ t̾restriũ sũpta st̃ corpora. ex qͦ fit inqͥuss.

Expanded text:
e non posse, cum ipsam universam terram dei sui, non quidem summi, sed tamen magni, id est totius hujus mundi, membrum in medio positum et sempiternum esse non dubitent. Cum ergo Deus ille summus fecerit eis alterum quem putant deum  Plato in Timaeo , id est istum mundum, caeteris diis qui infra eum sunt praeferendum, eumdemque esse existiment animantem, anima scilicet, sicut asserunt, rationali vel intellectuali in tam magna mole corporis ejus inclusa; ipsiusque corporis tanquam membra locis suis posita atque digesta, quatuor constituerit elementa, quorum juncturam, ne unquam deus eorum tam magnus moriatur, insolubilem ac sempiternam uelint: quid causae est, ut in corpore maioris animantis tamquam medium membrum aeterna sit terra, et aliorum animantium terrestrium corpora, si Deus sicut illud uelit, aeterna esse non possint? Sed terrae, inquiunt, terra reddenda est, unde animalium terrestria sumta sunt corpora; ex quo fit, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. qm̃ nec mors ista qͤ bona ꝑhibet᷑ bonis nec tan¬
tũ paucis intelligentibꝰ siue credentib s oĩb nota
est. qͥ fit aĩe a corpore seꝑatio. qͥ certe coipꝰ aĩantis qͦd euideñ t

Expanded text:
mus; quoniam nec mors ista, quae bona perhibetur bonis nec tanmus; quoniam nec mors ista, quae bona perhibetur bonis nec tantum paucis intellegentibus siue credentibus, sed omnibus nota est, qua fit animae a corpore separatio, qua cer
Abbreviated transcription (Latin):
incelo. cũ tra unũsa libret᷑ in nichilo: fortassis enĩ de ipso
medio mundi loco. eo qͦd inunũ coeant qͦq gͣuiora. etiam
argum̃tatio ucri similior habeat᷑. Illud dico. Si dii mino¬
res qͥbꝰ int̃ ualia t̾restria cęt̾a ctiã hominc̃ faciendũ cõmisit
plato. potuer̃ sic̃ dic̃ ab igne remouere urendi. qͥlitatem
lucendi relinquere. ꝗͦ ꝑ occlõs emicar&:. Itane dõ sũmo con¬
cedere dubitamꝰ cuiꝰ ille uoluntati potestatiq concessit. ne
oriantur ꝗͣ orta sunt. & tã diũsa tã dissimilia id est corpo¬
rea & in corporea sibimn& conexa. nulla possint dissolutione
se ungi. ut de carne hominis cui donat ĩmortalitatem.
corruptionẽ auftrat. naturã relinquat congruentiã figu¬
re menbroꝵq detineat. det̾hat ponderis tarditatem:
Sed defide resurrectionis mortuoꝵ. & de corporibꝰ
Deoꝵ ĩmortalibꝰ. diligentiꝰ si ds uolucrit infinc huiꝰ
operis disserendũ est.
de corporib pͥmoꝵ hominũ qͦd instituimꝰ explice¬

Expanded text:
in caelo, cum terra uniuersa libretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medio mundi loco, eo quod in eum coeant quaeque grauiora, etiam argumentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di minores, quibus inter animalia terrestria cetera etiam hominem faciendum commisit Plato, potuerunt, sicut dicit, ab igne remouere urendi qualitatem, lucendi relinquere quae per oculos emicaret: itane Deo summo concedere dubitabimus, cuius ille uoluntati potestatique concessit, ne moriantur quae orta sint, et tam diuersa, tam dissimilia, id est corporea et incorporea, sibimet conexa nulla possint dissolutione seiungi, ut de carne hominis, cui donat inmortalitatem, corruptionem auferat, naturam relinquat, congruentiam figurae membrorumque detineat, detrahat ponderis tarditatem? Sed de fide resurrectionis mortuorum et de corporibus eorum inmortalibus diligentius, si Deus uoluerit, in fine huius operisde corporibus primorum hominum quod instituimus explice
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃ si ñ audebt̃ istissic̃ eosausuros ec̃ ñ arbitrorduis
hitbeatissimis & tam̃ in em̃is corporibꝰ cstitutis humanas ani¬
mas ante ponere. cureis uidetur ab surdũ qͦd fides xp̃ana
p̃dicat. & pͥmos homines ita fuisse c̃ditos: ut siñ peccas¬
sent. nulla morte a suis corporibꝰ solucrent᷑. s ꝓmeri¬
tis oboedientiȩ custodit. ĩmortalitate donati. cũ eis
uiuerent in ȩtnũ. & talia scõs in resurrectione babi

Expanded text:
Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, diis Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, diis beatissimis, et tamen in aeternis corporibus constitutis, humanas animas anteponere; cur eis videtur absurdum, quod fides christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut si non peccassent, nulla morte a suis corporibus solverentur, sed pro meritis obedientiae custoditae immortalitate donati, cum eis viverent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habit
Abbreviated transcription (Latin):
neq sinc his possint in ȩt̾na puritate dũrare: Deqͦpla¬
tt̃ꝑc erubuisse porphiriũ. & ñ solũ ab animis humanis
remouisse coipora bestiarũ. uerũ etiã sapientiũ aĩas ita uo¬
liussc de corportis nexibꝰ libãri. ut ccrpꝰ oc̃ fugientes. be¬
ait apud patrẽ sine finc teneant᷑: Itaq ne axpõ uinci
uidertur. uitã scĩs pollicente ꝑ petuã. etiã ipsc purga¬
tas aĩas sinc ullo ad miscrias pͥstinas reditu in ęt̾na fe¬
licitate constituit Et ut xp̃o adũsaret᷑. resurrectionẽ
in corruptibiliũ corpoꝵ negans. ñ solũ sinc terrenis .s
sinc ullis oĩo corporibꝰ eas asseruit in sẽpit̾nũ eẽ uictu¬
ras. nec tam̃ ista qͣlicumq opinionc p̃cepit saltt̃ nedus
corporatis religionis obseqͥo subderent᷑: Qd itanͥ qͥa eas
q̃uis nulli corpora sociẽtas. ñ credidit ẽẽ illis meliors:

Expanded text:
neque sine his possint in aeterna puritate durare. De quo Planeque sine his possint in aeterna puritate durare. De quo Platiano tempori erubuisse Porphyrium et non solum ab animis humanis remouisse corpora bestiarum, uerum etiam sapientium animas ita uoluisse de corporeis nexibus liberari, ut corpus omne fugientes beatae aput Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo uinci uideretur uitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas animas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felicitate constituit; et ut Christo aduersaretur, resurrectionem incorruptibilium corporum negans non solum sine terrenis, sed sinras. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne diis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores?
Abbreviated transcription (Latin):
nico dogmnate dixisse laudat᷑ Ita qͥppe. animas morta¬
lium nec insuis corporibꝰ sc̃ꝑ et̃ posse existimant: s mortis
necessitatt dissolui. nec sinc corporibꝰ durare ꝑpetuo .s
alt̾nantibꝰ uicibꝰ in desinent̃ uiuos ex mortuis. & ex uiuoͥs
mortuos fieriputat. ut a cetis hominibꝰ hoc uideant᷑ dif¬
ferre sapientis. qͦd pꝰmortt̃ ferunt᷑ ad sydcra. ut aliquanto
diutiꝰ in astro sibi congruo quisq reqͥscat. atq inde rurs
miseric pͥstinc oblitꝰ. & cupiditate habendi corporis uicꝰ¬
tus. redeait ad labores crumnasq mortaliũ. Illiuͦ qͥstul¬
tã duxerint uitã. ad corpora suis meritis debita siuc ho¬
minũ. siuc bestiarũ de ꝓximo reuoluant᷑. In hacitaq
durissima conditione constitutis. etiã bonasatq sapi¬
entes aiãs. qͥbꝰ ñ talia corpora distributa sunt: cũ qͥbꝰ seꝑ
atq ĩ mortalit̾ uiuerent. ut neq in corporibꝰ ꝑmanere

Expanded text:
nico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortanico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortalium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fieri putat; ut a ceteris hominibus hoc uideantur differre sapientes, quod post mortem feruntur ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibus non talia corpora distributa sunt, cum quibus semper adque inmortaliter uiuerent, ut neque in corporibus permanere
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& enĩ iustoꝵ ac pioꝵ aĩę defunctoꝵ. qͦd in reqͥe uuunt
dubitarc fas ñ sit. usq ad eo tam̃ eis meliꝰ ẽc̾t cũ suis corpo¬
rib bene ualentibꝰ uiugre. ut etiã illi qͥ dĩmodo esse sinc cor¬
pore beatissimũ existimant. hanc opinionẽ suã sententia re¬
pugnante conucant: Neq enĩ qͥsꝗ̃ audebit illoꝵ sapi¬
entes homines siue morituros siuc iã mortuos. id est aut
carentes corporibꝰ. aut corpora relicturos dus ĩmortalib
ante ponere. qͥbꝰ dsꝰ sũmꝰ apud platonc̃ munꝰ ingens idis¬
solubilẽ scilic& uitã. id est ct̃nã cũ suis corporibꝰ consoriũ
pollicet᷑ Optime aũ cũ hominibꝰ agi arbitrat᷑ idẽ plato.
sitam̃ hancuitã piȩ uisteq ꝑ egerint. uta suis corporib
separati. in ipsoꝵ dõꝵ qͥ sua corpora nũꝗͣ deser̃ recipiant᷑
sinu: Scilic& ĩmemores suꝑaut c̾uexa reuisant. rursus
& incipiant in corpora uelle reuti. Qͦd uirgiliꝰ ex plato¬

Expanded text:
nctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mcarentes corporibus, aut corpora relicturos, diis immortalibus anteponere, quibus Deus summus apud Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet vitam, id est aeternum cum suis corppollicetur. Optime autem cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc uitam pie iusteque peregerint, ut a suis corporibus separati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam deserunt, recipiantur sinum, . Scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; quod Vergilius ex Plato
Abbreviated transcription (Latin):
sit maior &g̾uitas. ita ut plura pondo. ꝗͣ pauciora plus p̃mas.
m̃bra tam̃ suȩ carnis leuiora portat aiã. cũ in sanitatt robusta
st̃ qͣ in languore. cũ macra st̃. & cũ aliis gestantib onerosior
saluus & ualidꝰ. ꝗͣ exilis & morbidꝰ. ipse tam̃ ad suũ corpꝰ mouen¬
dũ atq portandũ agiliorẽ: cũ in bona ualitudinc plus hab&

Expanded text:
sit maior et grauitas, ita ut plura pondo quam pauciora plus premant: sit maior et grauitas, ita ut plura pondo quam pauciora plus premant: membra tamen suae carnis leuiora portat anima, cum in sanitate robusta sunt quam in languore cum macra sunt. Et cum aliis gestantibus onerosior sit saluus et ualidus quam exilis et morbidus, ipse tamen ad suum corpus mouendum adque portandum agilior est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
re possint. ꝗͥto credibiliꝰ & efficatiꝰ occultꝰ aliqͥs modꝰ
ẽ oꝑationis dĩ. cuiꝰ oĩpotentissima uoluntate plato
dix̃. nec orta intĩrc. nec colligata posse dissolus. cũ
multo mirabiliꝰ in coi porea corporas ꝗ quetũq
corpora qͥbꝰ cũq cor poribꝰ copulent᷑ potest molibꝰ p̃stare t̾re¬
nis ut nullo inima pondere depͥmant᷑. ipsisq animis ꝑfectis¬
simebeatis ut ꝗͣuis t̾rena tam̃ incorruptibilia iã corpora ubiuo¬
lunt ponant. & qͦd uolunt agant. situ motuq facillimo: Anuͦ
si hoc angli faciunt. & quȩlib& aiãlia t̾restria rapiant unde
lib& cstituantq ubilib&. aut eosñ posse. aut onera sentire cre
ne ulla difficultate posse ferre qͦ uoluerint. & sistere ubi uo¬
luerint sua corpora ñ credamꝰ: Nã cũ t̃renoꝵ corpoꝵ sic̃one¬
raingestando sentire c̃suciumꝰ. qͣto maioi ẽ quantitas. tanto

Expanded text:
re possint: quanto credibilius et efficacius occultus aliquis modus re possint: quanto credibilius et efficacius occultus aliquis modus operationis Dei, cuius omnipotentissima uoludicit nec orta interire, nec colligata posse dissolvi, cum multo mirabilius incorporea corporeis quam quaecumque corpora quibuscumque corporibus copulentur, potest molibus praestare terrenis, ut nullo in ima pondere deprimantur, ipsisque animis perfectissime beatis, ut quamuis terrena, tamen incorruptibilia iam corpora ubi uolunt ponant et quo uolunt agant, situ motuque facillimo! An uero si hoc angeli faciant et quaelibet animalia terrestria rapiant unde libet constituantque ubi libet, aut eos non posse aut onera sentire credne ulla difficultate posse ferre quo uoluerint et sistere ubi uoluerint sua corpora non credamus? Nam cum terrenorum corporum, sicut onera in gestando sentire consueuimus, quanto maior est quantitas, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
de globis syderũ. fugiat uipit̾ de cęlo & t̾ra. aut si ñ posst
miseri uidicent᷑ S neutrũ isti uolunt. qͥ neq acorpo¬
ribꝰ seꝑationẽ audent dare dussuis. ne illos mortales co¬
lere uideant᷑. neq bcatitudinis pͥuationẽ. ne infelices
eosẽc fateant᷑ Nongͦ ad beatitudinc̃ c̃seqͤndã oĩa fu¬
gienda st̃ corpora .s. corruptibilia. molesta gͣuia. mori¬
bunda Non qͥlia fec̃ pͥmis hominibꝰ bonitas dĩ. sedqͣ
ẽc̃ cõpulit pena peccati¬
ED necesse ẽ inqͥunt. ut t̾rena corpora nat᷑aile pon¬
dꝰ uł in t̾ra teneat. uł cogat. at̾ra. & ideo in odo
ec̃ ñ posst̃. Pruni qͥdem illi homines in t̾ra erant¬
nemorosa atq fructuosa. qͦ paradisi nom̃ obtinuit. S
intueant᷑ paulo adtentiꝰ pondera ipsa t̾rena. Si enĩ ars
humana efficit ut ex metallis quȩ in aqͥs posita c̃tinuo
sub mergunt᷑ quibdã modis uasa fabricata etiã nata¬

Expanded text:
de globis siderum, fugiat Iuppiter de caelo et terra; aut si non possunt, miseri iudicentur. Sed neutrum isti uolunt, qui neque a corporibus separationem audent dare dis suis, ne illos mortales colere uideantur, nec beatitudinis priuationem, ne infelices eos esse fateantur. Non ergo ad beatitudinem consequendam omnia fugienda sunt corpora; sed corruptibilia molesta, grauia moribunda; non qualia fecit primis hominibus bonitas Dei, sed qualia esse conpulit poena peccatina corpora naturale pondus uel in terra teneat uel cogat ad terram et ideo in caelo esse non possint. Primi quidem illi homines in terra eranta adque fructuosa, quae paradisi nomen obtinuit; sed intueantur paulo adtentius pondera ipsa terrena. Si enim ars humana efficit, ut ex metallis, quae in aquis posita continuo submerguntur, quibusdam modis uasa fabricata etiam nata
Abbreviated transcription (Latin):
suis corporibꝰ ꝑ manebunt. nec ab eis ulla morte sol¬
uent᷑. qͥd ẽ qͦd isti ad exagitandã xpãnam fidem fin¬
gunt se nescirt qͦd sciunt᷑. aut etiã sibi repugnantes
adũsũ sc ipsos malunt dicere. dũ nobis ñ desinant
contradicere: Nempe platonis hȩc uerba st̃. sic̃ ea
cictro in latinũ ũtit. qͥbꝰ inducit sũmũ diñ deos qͦsfe¬
cit alloquentẽ acdicentẽ. Uos deoꝵ satis orti estis
adtendite. quoꝵ oꝑm ego parens effectorq sum Hȩc
st̃ in dissolubilia. mc inuito ꝗ̃ꝗͣ om̃e colligatũ potest
solui. Sed haud ꝗͣꝗͣ bonũ ẽ: ratione iunctũ. uel¬
le dissoluere. Sed qm̃ orti estis. ĩ mortales uos qͥdẽ eẽ
ulla mortis facta ꝑimant. nec er̃ ualentiora ꝗͣ consi¬
liũ incũ. qͦd maiꝰ est uinculũ ad ꝑpetuitatẽ urãm¬

Expanded text:
suis corporibus permanebunt, nec ab eis ulla morte solsuis corporibus permanebunt, nec ab eis ulla morte solventur: quid est quod isti ad exagitandam christianam fidem fingunt se nescire quod sciunt; aut etiam sibi repugnantes adversum se ipsos malunt dicere, dum nobis non desinant contradicere? Nempe Platonis haec verba sunt, sicut ea Cicero in latinum vertit, quibus inducit summum Deum deos quos fecit alloquentem ac dicentem: Vos qui deorum satu orti estis, attendite quorum operum ego parens effectorque sum. Haec sunt indissolubilia me invito: quanquam omne colligatum solvi potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelle dissoluere. Sed quoniam estis orti, inmortales uos quidem essulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem u
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ a corpore seꝑationẽ. int̾ penas eiꝰ et̃ deputandã¬
qͥa uidelica ciꝰ ꝑfectã beatitudinẽ. tõ illifieri existima
cũ oĩ ꝓrsus corpore exuta. ad dm̃ simplex & sola. & qͦ¬
dã mͦ nuda redierit: Ubisi nichil qͦ ista refelleretur
opinio in eoꝵ litt̾is inuerirẽ. operosiꝰ mͥ dispurandũ
ẽẽt . qͦ demonstrarẽ ñ coipꝰ eẽ aĩe s cor ruptibile corpꝰ
onerosũ: Unde illud est. qͦd de scrip turis nr̃is in
suꝑiore libro cõmemorauimꝰ. corpꝰ enĩ corruptibile
ad gͣuat animã : Addendo utiq corruptibile ñ qͣ¬
licũq corpore s qͣle factũ ẽ expeccato. consequente
uindicta. aiam ꝑhibuit ad gͣuari. Qͦd etiã siñ ad di¬
diss&. nichil aliud intelligere deberemꝰ: S cũ aꝑtis
sime plato deos a sũmodõ factos habere in mortalia
corpora p̃dicar&. eisq ipsum dm̃ a qͦ facti sunt indu¬
cat ꝓ magno beneficio pollicentẽ. quod in ȩc̃nũ cũ

Expanded text:
e a corpore separationem inter poenas eius esse deputandamquia uidelicet eius perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodam modo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris inuenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum. Unde illud est quod de scripturis nostris in superiore libro commemorauimus: Corpus enim corruptibile adgrauat animam. Addendo utique corruptibile non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente uindicta, animam perhibuit adgrauari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intellegere deberemus. Sed cum sime Plato deos a summo Deo factos habere immortalia corpora praedicet, eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio pollicentem, quod in aeternum cum
Abbreviated transcription (Latin):
ti merito in regressibilis trans gressionis in hoc sibi
congruo uelut cartere p̃ dampnati st̃ Nec tam̃ qͥa
supͣ terras & aquas aeri locꝰ est: idõ & ipsi sunt
meritis suꝑiores hominib. qͥ eos ñ t̾reno corpore.
sed delecto in auxilium dõ uͦ pia mente. facillime
suꝑant: Sed multis plane participatione uere
religionis. in dignis. tamꝗͣ captis subditisq do¬
minantur. quoꝵ maxime parti mirabilib & fallaci¬
b signis. siue factoꝵ siue p̃dictoꝵ. deos sc et̃ ꝑsuaserꝰ:
Quib dã uͦ uicia coꝵ aliqͦ adtentius & diligentiꝰ intu¬
entib. ñ potuerłnt ꝑsuadere qͦd dii sint. atq inter
deos & homines. int̾ nuncios ac beneficioꝵ impe¬
tratores se ẽt̾ finxer̃: Si tam̃ non istum saltem
honorc̃ homines eis deferendũ putarunt. qͥ illos
nec deos eẽ credebant. quia malos uidebant. Deos
autem om̃s bonos uolebant. nec audebant tam̃ om̃i¬

Expanded text:
ti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi ti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt. Quibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuedeos et homines internuntios ac beneficiorum impetratores se esse finxerunt: si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos videbant; deos autem om
Abbreviated transcription (Latin):
demones nunciauerint. & quod plato philosophica
guitate de optima re publica. hȩc om̃a censuit re¬
mouenda. tacuer̃. ut iã dii boni ꝑtales nuncios
nosse cogant᷑ mala pessimoꝵ. nec aliena sed eorũ¬
dẽ nuncioꝵ. atq his cont᷑ria ñ sinantur nosse bona
ꝓhilosophoꝵ. cũ illa sint in in uiriã. ista in honorẽ¬
pia gͥ nichil istoꝵ quatuor ipsoꝵ¬
eligendũ ẽ: ne in qͦlib& eoꝵ dedus tã male
sentiatur. restat ut nullomͦ credendũ
sit. qͥd apuleiꝰ ꝑsuadere nitit᷑. & quicumq alii st̃.
euis dem sententiȩ philosophi. ita eẽ medios demo¬
nes inter deos & homines tãꝗͣ inter nuntios &int̃¬
p̃tes. qui hinc ferant petitiones nr̃as. inde referant
dõꝵ suppetias. sed esse spc̃ nocendi cupidissimos.
a iusticia penitꝰ alienos. suꝑbia tumidos in uidentia
liuidenti fallacia callidos Qui in hoc quidem ae¬
re habitant. qui de cęli suꝑioris sublimitate delecꝰ¬

Expanded text:
daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in honoreitur nihil istorum quatuor eligendum est, ne in quolibet eorum de diis tam male sentiatur; restat ut nullo modo credendum sit quod Apuleius persuadere nititur, et quicunque alii sunt ejusdem sententiae philosophi: ita, esse medios daemones inter deos et homines tanquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones ndeorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiec
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in honorẽ bonoꝵ doꝵ religione bonoꝵ hominũ
cont᷑ libidinẽ maloꝵ de monũ decernunt᷑. Siuͦ
responderint. hoc niciart ẽ an insultare: Et dii
utrũq sic audiunt. sic utrũq cognoscunt. ut non
solũ malignos demones deoꝵ dignitati & platonis
religioni contraria cupientes atq facientes a suo ac¬
cessu non arceant: uerũ etiam ꝑ illos malos ꝓpin¬
quos platoni bono longinquo dona transmittant:
Sic enĩ eos elementoꝵ quasi catenã series colligauit.¬
ut illis a quib criminant᷑ conuingi possint. huic
a quo defendunt᷑ ñ possint. utrũq scientes. sed ac¬
ris & t̾rȩ transmutare pondera ñ ualentes. lam qͦd
reliquũ ẽ. si quartũ elegerint. peius c̃ cetis Quis aũ
ferat si poctarũ dedus immortalib criminosa figm̃¬
ta. & theatroꝵ indigna ludibria. suãq in his om̃ib:
ardentissimã cupiditatẽ & suauissimã uoluptatẽ diis

Expanded text:
quae in honorem deorum bonorum religione bonorum hominum quae in honorem deorum bonorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum daemonum decernuntur? Si vero responderint; hoc nuntiare est, an insultare? Et dii utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes atque facientes a suo accessu non arceant, verum etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant. Sic enim eos elementout illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defenduntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris. Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis
Abbreviated transcription (Latin):
licentiã poetarũ falsis criminib in famari ignotã
dis et̃ uoluer̃. suã uͦ nequiciã. qua ludos scemcos
amant. qͥb illa deoꝵ dedecora cęlebaant᷑. ꝓde¬
re ñ crubuerint uł timuerint: Horũ quatuor quȩ
in terrogando ꝓposui. qͦd lib& eligant. & inquolib& eoꝵ
quantũ mali de chis bonis opinent᷑ ad tendant: Si enim
pͥmũ elegerint. confessuri sunt ñ licuisse dus bonis ha¬
bitare cũ bono platone. quando eoꝵ inuirias ꝓhibebat
& habitasse cũ demonib: malis. quando eoꝵ in uiriis
exultabant cũ du boni hominẽ bonũ longe a sepo¬
sitũ ñ nisi ꝑ malos demones nossent. qͦs uicinos nos¬
se ñ possent: Si aut̃ sedm̃ elegerint. & utrũq occul¬
tatũ a demonib dixerint. ut dii omino nescirent &
platonis religiosissimã legẽ. & demonũ sacrilegã de¬
lectationẽ. quid in humanis reb ꝑ int̾ nuncios de
mones du nosse utilit̾ posst̃. quando illa nesciunt.

Expanded text:
licentiam poetarum falsis criminibus infamari, ignotam licentiam poetarum falsis criminibus infamari, ignotam dis esse uoluerint, suam uero nequitiam, qua ludos scaenicos amant, quibus illa deorum dedecora celebrantur, prodere non erubuerint uel timuerint. Horum quattuor. quae interrogando proposui, quodlibet eligant et in quolibet eorum quantum mali de dis bonis opinentur adtendant. Si enim primum elegerint, confessuri sunt non licuisse dis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum iniurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum iniuriis exultabant, cum di boni hominem bonum longe a se positum non nisi per malos daemones nossent, quos uicinos nosse non possent. Si autem secundum elegerint et utrumque occultatum a daemonibus dixerint, ut di omnino nescirent et Platonis religiosissimam legem et daemonum sacrilegam delectationem: quid in rebus humanis per intmones dii nosse utiliter possunt, quando illa nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corpꝰ uicinũ. ꝗͣ. homo ꝑ animũ bonũ: O multũ do¬
lenda necessitas. an potius irridenda. uł detestan¬
dauanitas. nͥ sit uana diuinitas Si enĩ animo ab
obstaculo corporis libero. animũ nr̃m uidere dii
Si autem animoꝵ indicia corporalia qualia sunt lo¬
tiunt. & inde colligunt. quid etiã demones nun¬
cient. possunt & mendaciis demonũ decipi: Por¬
ro si deoꝵ diuinitas a demonib ñ potest falli
eadẽ diuinitate qͦd agimꝰ non potest ignorari:
Ellem autẽ michi ista dicerent utrũ
diis demones denunciauerint de criminib
deoꝵ poetica platoni displicere figmenta
& sibi ea placere celauerint. an utrũq occultaue¬
rint. deosq ec̃ maluerint totiꝰ huiꝰ rei ignaros. an
utrũq indicauerut. & religiosã erga deos platonis
prudentiã. & in deos in uirio sã libidinẽ suã. an sen¬
tentiã quidem platonis qua uoluit deos ꝑ impiã

Expanded text:
per corpus vicinum, quam homo per animum bonum. O multum doper corpus vicinum, quam homo per animum bonum. O multum dolenda necessitas, an potius irridenda vel detestanda vanitas, ne sit vana divinitas! Si enim animo ab obstaculo corporis libero animum nostrum videre dii si autem animorum indicia corporalia, qualia sunt vutiunt, et inde colligunt quid etiam daemones nuntient, possunt et mendaciis daemonum decipi. Porro si deorum divinitas a daemonibus non potest falli, ab eadem divinitate, quod agimus, non potest ignorari. 2. Vellem autem mihi isti dicerent, utrum diis daemones nuntiaverint de criminibus deorum poetica Platoni displicere figmenta, et sibi ea placere celaverint; an utrumque occultaverint, deosque esse maluerint totius rei hujus ignaros; an utrumque indicaverint, et religiosam erga deos Platonis prudentiam, et in deos injuriosam libidinem suam; an sententiam quidem Platonis, qua noluit deos per inpiam
Abbreviated transcription (Latin):
requirenti : Non miscet᷑ homini dõꝵ crimina fingere
ꝓhibenti. & miscetur demoni se de falsis deoꝵ criminib
oblectanti: Non miscet᷑ homini magoꝵ scelera uis¬
tis legib punienti. & miscetur demoni magicas artes
docenti & implenti : Non nuscet᷑ homini imitatio¬
nẽ demonis fugienti. & miscetur demoni deceptionẽ
lic& deos ethereos humana curantes. quid terrestres
homines agerent utiq later&. nͥ demones aerii nun¬
ciarent. qm̃ ether longe a terra ẽ alteq suspensus.
aeruͦ etheri terreq contiguus O mirabilẽ sapientiã
Quid aliud dediis istis sentiunt. qͦd om̃s optimos uo¬
lunt. nͥ eos & humana curare. ne cultui ideantur
ut credant᷑ demones necessarii. & obhoc etiã ipsi pu
tentur colendi ꝑ quos dii posst. & quid in reb hu¬
manis agat᷑ ad discere. & ubi oport& hominib subuc¬
nire: Hoc sita ẽ : dus istis bonis magis notꝰ c̾ demon

Expanded text:
requirenti; non miscetur homini deorum crimina fingere requirenti; non miscetur homini deorum crimina fingere prohibenti, et miscetur daemoni se falsis deorum criminibus oblectanti; non miscetur homini magorum scelera iustis legibus punienti, et miscetur daemoni magicas artes docenti et inplenti; non miscetur homini imitationem daemonis fugienti, et miscetur daemoni deceptionem licet deos aetherios humana curantes quid terrestres homines agerent utique lateret, nisi daemones aerii nuntiarent; quoniam aether longe a terra est alteque suspensus, aer uero aetheri terraeque contiguus.s o mirabilem sapientiam! Quid aliud de dis isti sentiunt, quos omnes optimos uolunt, nisi eos et humana curare, ne cultu uideantur ut credantur daemones necessarii et ob hoc etiam tentur colendi, per quos dii possint et quid in rebus humanis agatur addiscere et ubi oportet hominibus subvenire? Hoc si ita est, diis istis bonis magis notus est daemon
Abbreviated transcription (Latin):
nemo unꝗͦ de demonib dix̃. Qd si ita esset. neqͦꝗͣ
sibi auder& diuinos honores expetere. qͥ penitendo
desiderarent. ad gram uenie ꝑ uenire: Ibi enĩ est de¬
testanda suꝑbia. hic humilitas miseranda:¬
ł enĩ arguens causa & artissima cogit demones
medios & int̾ deos. & homines agere ut ab ho¬
cessitas : Quia nullus in quiunt ds̃. miscet᷑ homi¬
ni. P reclara gͥ sanctitas dĩ quȩ ñ miscetur homi¬
ni supplicanti. & miscetur demoni arroganti:
Hon miscetur homini penitenti. & miscetur demo¬
ni decipienti : Non miscetur homini confugienti
ad diuinitatẽ. & miscet᷑ demoni confingenti diui¬
nitatẽ. Non miscet᷑ homini petenti indulgen¬
tiam. & miscet᷑ demoni suadenti neqͥtiã Nonmis¬
cetur homini ꝑphilosophicos libros poctas de bene
instituta ciuitate pollenti. & miscetur demoni & pͥncipib
& pontificib ciuitatis ꝑscenicos ludos poetarũ ludibria

Expanded text:
nemo umquam de daemonibus dixit, quia, si ita esset, nequaquam nemo umquam de daemonibus dixit, quia, si ita esset, nequaquam sibi auderent diuinos honores expetere, qui paenitendo desiderarent ad gratiam ueniae peruenire. Ibi enim est detestanda superbia, hic humilitas miseranda enim urgens causa et arctissima cogit daemones medios inter deos et homines agere, ut ab hoa necessitas? Quia nullus, inquiunt, Deus miscetur homini. Praeclara igitur sanctitas Dei, qui non miscetur homini supplicanti, et miscetur daemoni arroganti; non miscetur homini poenitenti, et miscetur daemoni decipienti; non miscetad diuinitatem, et miscetur daemoni fingenti diuinitatem; non miscetur homini petenti indulgentiam, et miscetur daemoni suadenti nequitiam; non miscetur homini per philosophicos libros poetas de bene instituta ciuitate pellenti, et miscetur daemoni a principibus et pontificibus ciuitatis per scaenicos ludos poetarum ludibria
Abbreviated transcription (Latin):
fecer᷑: Huiꝰ autẽ philosophi platonici copiosissima
& disertissima extat oratio. qua crim̃ artiũ magica¬
rũ ase alienũ eẽ defendit. seq alit̾ ñ uult in nocentẽ
uderi. nisi ea negando quȩ ñ posst̃ ab innocente cõ¬
mitti: At omã miracula magoꝵ quos recte sentit
eẽ dãpnandos. doctrinis fuint & oꝑib demonũ qͦs
uderint: Cur censeat honorandos. eos necessarios
nire : Deinde quero quales p̃ces hominũ diis bo¬
nis ꝑ cdemones allegari putat. magicas an licitas :
Si magicas: nolunt tales Si licitas: nolunt ꝑtales
Si aut̃ peccator penitens p̃ces fundit. maxime sita¬
le aliquid magicũ admisit. ita ne tandẽ illis int̾¬
cedentib accipit ueniã. qͥb impellentib aut fa¬
uentib se cecidisse plangit in culpã : An & ipside¬
mones ut possint penitentib mereri indulgentiã.
pͥores agunt. qͦd eos deceperint penitentiã : hoc

Expanded text:
fecerunt. Hujus autem philosophi Platonici copiosissima fecerunt. Hujus autem philosophi Platonici copiosissima et disertissima exstat oratio, qua crimen artium magicarum a se alienum esse defendit, seque aliter non vult innocentem videri, nisi ea negando quae non possunt ab innocente committi. At omnia miracula magorum, quos recte sentit esse damnandos, doctrinis fiunt et operibus daemonum; quos viderit cur censeat honorandos, necessarios eos as volumus pervenire. Deinde quaero, quales preces hominum diis bonis per daemones allegari putat, magicas, an licitas? Si magicas, nolunt tales: si licitas, nolunt per tales. Si autem peccator poenitens preces fundit, maxime si aliquid magicum admisit, itane tandem illis intercedentibus accipit ueniam, quibus inpellentibus aut fauentibus se cecidisse plangit in culpam? an et ipsi daemones, ut possint paenitentibus mereri indulgentiam, priores agunt, quod eos deceperint, paenitentiam? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sibi obiectas. si diuinas & pias eẽ nouerat. & diui¬
narũ potestatũ oꝑib congruas. n solum eas con¬
fiteri debuit. sed etiã ꝓfiteri. leges culpans potiꝰ
qͥb hȩc ꝓhiberent᷑. & dampnanda putarentur.
quȩ haberi miranda & ueneranda oporter&:
Ita enĩ uł sententiã suam ꝑsuader& udicib. uł
si illi scdm̃ iniquas leges saperent. eumq talia p̾¬
dicantẽ atq lauclantẽ morte multarent. digna animȩ
illiꝰ demones dona rependerent. ꝓ quoꝵ diumis oꝑib
p̃dicandis humanã uitã sibi adimi ñ timer&. sic̃ mar¬
tyres nr̃i. cũ cis ꝓcrimine obiceretur xpãna religio qͦ
nouerant se fieri saluos & gloriosissimos in ȩternũ. ñ
eam negando temꝑales penas euadẽ deleger̃. sed potiꝰ
confitendo. ꝓfitendo. p̃dicando. & ꝓhac omã fidelit᷑
fortiterq tolerando. & cũ pia securitate moriendo
leges quib ꝓhibebatur erubescere cõpuler̃. mutariq

Expanded text:
sibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuisibi obiectas si diuinas et pias esse nouerat et diuinarum potestatum operibus congruas, non solum eas confiteri debuit, sed etiam profiteri, leges culpans potius, quibus haec prohiberentur et damnanda putarentur, quae haberi miranda et ueneranda oporteret. Ita enim uel sententiam suam persuaderet iudicibus, uel, si illi secundum iniquas leges saperent eumque talia praedicantem adque laudantem morte multarent, digna animae illius daemones dona rependerent, pro quorum diuinis operibus praedicandis humanam uitam sibi adimi non timeret; sicut martyres nostri, cum eis pro crimine obiceretur Christiana religio, qua nouerant se fieri saluos et gloriosissimos inaeternum, non eam negando temporales poenas euadere delegerunt, sed potius confitendo profitendo praedicando et pro hac omnia fideliter fortitleges quibus prohibebatur, erubescere compulerunt, mutarique