comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio cui aliqͥd boni. Inde auienus. faustus syllȩ filius: cũ soror eiꝰ eodẽ
tẽpore duos mechos haberet: fuluiũ fullonis filiũ: ⁊ ponpeiũ ma¬
culam: miror inqͥt sororẽ meã habere maculã : cũ fullonẽ habeat.
Hic euangłs. Apd̃ luciũ malliũ: qͥ optimꝰ pictor iomȩ habebat᷑: seruiliꝰ
geminꝰ forte cenabat. Cũq filios deformes eiꝰ uidisset: ñ similit̃ inqͥt
malli pingis ⁊ fingis. Et malliꝰ. in tenebͥs enĩ fingo: inqͥt luce pingo.
Eusebus deinde. demostenhes ĩqͥt excitatꝰ ad iaidis famã: cuiꝰ formã tẽ
grecia mirabat᷑ : accessit ut & ipse famoso amore potiret᷑. Qui ubi di¬
midium talentũ uniꝰ p̃cium noctis audiuit: discessit hoc dicto.¬
oẏlia. ⁊ c̃. Int̃ hȩc cũ seruius ordino seuocante ꝑ uerecundiã sileret
Om̃s nos inqͥt euangłs impudentes gr̃amatice ꝓuincias: si tacere ta¬

Expanded text:
cio cui aliquid boni."» Inde Avienus: «Faustus Sullae filius cum soror eius eodem cio cui aliquid boni."» Inde Avienus: «Faustus Sullae filius cum soror eius eodem tempore duos moechos haberet, Fulvium fullonis filium et Pompeium cognomine Maculam, "miror", inquit, "sororem meam habere maculam cum fullonem habeat."» Hic Euangelus: «apud Mallium, qui optimus pictor Romae habebatur, Servilius Geminus forte cenabat cumque filios eius deformes vidisset, "non similiter", inquit, "Malli, fingis et pingis," et Mallius, "in tenebris enim fingo," inquit, "luce pingo."» Eusebius deinde, «Demosthenes», inquit, «excitatus ad Laidis famam, cuius formam tunc Graecia mirabatur, accessit ut et ipse famoso amore potiretur. Qui ubi dimidium talentum unius pretium noctis audivit, discessit hoc dicto.» Inter haec cum Servius ordine se vocante per verecundiam sileret, «omnes nos», inquit Euangelus, «impudentes, grammatice, pronuntias, si tacere ta
Abbreviated transcription (Latin):
senis adulteri ciuitas subinde rumorib iocisq carpebat. ut ma¬
ia ñ tm̃ seria forent. Post hunc cecina albinꝰ. Piancus in uidicio forte
amici cũ molestũ testẽ destruere uellet: int̾rogauit qͥa sutorem
sciebat quo artificio se tueret᷑. Iuo urbane respondit. gallã subigo
Sutoriũ hoc habetur instrum̃tũ. Qd̃ ñ infacete in adulterii expro¬
brationem ambiguitate conuertit. Nam planc̾ ĩ maeiua galla
nupta male audiebat. Secutꝰ ÷ furius albinus. Post mutinensẽ fugã
q̃rentib qͥd ageret antonius: respondisse familiaris eiꝰ ferelatur qd̃
canis in egypto bibit ⁊ fugit: qͣndo iu illis regionib constat cã¬
nes rapto corde codrilloꝵ ext̾ritos currere & bibere. Eustachius de¬
inde. Publius mucium in pͥmis maliuolum cũ uidisset solito tri¬
stiorem: aut mutio inqͥt nescio qͥd incominodi accessit: aut nes¬

Expanded text:
senis adulteri civitas subinde rumoribus iocisque carpebat, ut masenis adulteri civitas subinde rumoribus iocisque carpebat, ut mala non tantum seria forent.» Post hunc Caecina Albinus: «Plancus in iudicio forte amici, cum molestum testem destruere vellet, interrogavit, quia sutorem sciebat, quo artificio se tueretur. Ille urbane respondit: "gallam subigo." Sutorium hoc habetur instrumentum, quod non infacete in adulterii exprobrationem ambiguitate convertit. Nam Plancus in Maevia Galla nupta male audiebat.» Secutus est Rufius Albinus: «post Mutinensem fugam quaerentibus quid ageret Antonius, respondisse familiaris eius ferebatur: "quod canis in Aegypto: bibit et fugit." Quando in illis regionibus constat canes raptu crocodilorum exterritos currere et bibere.» Eustathius deinde: «Publilius Mucium in primis malivolum cum vidisset solito tristiorem, "aut Mucio", inquit, "nescio quid incommodi accessit aut nes
Abbreviated transcription (Latin):
be dici potest. Rex de numero exercitꝰ sui: ac de estimanda eqͥꝑa¬
tione q̃siuerat: respondit hannibal de p̃da. flauianus subiecit.
Sacrificiũ apd̾ uete̾s fuit. qd̾ uocabat᷑ ꝓpt̾ uiã. in eo mos erat: ut
siqͥd ex epłis suꝑfuisset: igne consumeret᷑. hic catonis iocus est.
Naniq albidium quendã qui bona sua comedisset: & nouissime domũ
q̃ ei reliqua erat incendio ꝑdidisset : ꝓt̾uiam fecisse dicebat. qd̃
comesse ñ potuerit. id cõbussisse. Siminachus deinde. Mat̃ mar
ci bruti seruilia : cũ p̃ciosum paruo ere fundũ abstulisset a cesare:
subitiente has te bona ciuitũ ñ effugit dictum tale ciceronis. squidẽ
qͦ meliꝰ emptũ sciatis cõꝑauit seruilia hunc fundum t̾cia deduc¬
ta. filia aut̃ seruiliȩ erat uinia t̾tia. eademq gai cassii uxor.
lasciuiente dictatore tã in matrẽ quã ĩ puellam: tu̾c luxuriam

Expanded text:
be dici potest. Rex de numero exercitus sui ac de aestimanda aequiperabe dici potest. Rex de numero exercitus sui ac de aestimanda aequiperatione quaesiverat: respondit Hannibal de praeda. Flavianus subiecit: Sacrificium apud veteres fuit quod vocabatur propter viam. In eo mos erat ut, si quid ex epulis superfuisset, igne consumeretur. Hinc Catonis iocus est. Namque Albidium quendam, qui bona sua comedisset et novissime domum quae ei reliqua erat incendio perdidisset, propter viam fecisse dicebat: quod comesse non potuerit, id combussisse. Symmachus deinde: Mater M. Bruti, Servilia, cum pretiosum aere parvo fundum abstulisset a Caesare subiciente hastae bquo melius emptum sciatis, comparavit Servilia hunc fundum tertia deducta." Filia autem Serviliae erat Iunia Tertia eademque Cassii uxor, lasciviente dictatore tam in matrem quam in puellam. Tunc luxuriam
Abbreviated transcription (Latin):
referre s uidi. ⁊ cinꝰ memoria instaurat romanoꝵ tͥumphos. Hanni¬
bal carthaginiensis apd̃ regẽ anthiocũ ꝓfugͦꝰ: facetissime cauillatꝰ
est. Ea cauillacio huiꝰcemodi fuit. Optendebat antiochꝰ ĩ cãpo copi¬
as ĩgentes: quas bellum romano facturꝰ cõꝑauerat. conu̾tebatq
exercitum insignib argenteis & aureis florentẽ. Indiicebat etiam
currus cũ falcib ⁊ elephantos cum turrib eqͥtatũq frenis & ephip¬
pus: momilib ac faleris p̃fulgentem. Atq ibi rex contemplatione
tanti ac tam ornati exercitus gloriabundus hannibalem aspicit. &
puitas ne inqͥt satis ẽẽ romanis hȩc omĩa : Tũ penus eludens ignauiã
imbelliãq militũ eiꝰ p̃ciose arinatoꝵ: plane inqͥt satis ẽe credo roma¬
nis hȩc : & si auarissimi st̃: inchil ꝓrsũ neq tã lepide neq tã a cer¬

Expanded text:
referre, sed victi et cuius memoria instaurat Romanorum triumphos. Hannireferre, sed victi et cuius memoria instaurat Romanorum triumphos. Hannibal Carthaginiensis apud regem Antiochum profugus facetissime cavillatus est. Ea cavillatio huiuscemodi fuit. Ostendebat Antiochus in campo copias ingentes quas bellum populo Romano facturus conparaverat, convertebatque exercitum insignibus argenteis et aureis florentem: inducebat etiam currus cum falcibus et elephantos cum turribus equitatumque frenis et ephippiis, monilibus ac faleris praefulgentem. Atque ibi rex contemplatione tanti et tam ornati exercitus gloriabundus Hannibalem aspicit et: Putasne, inquit, satis esse Romanis haec omnia? Tunc Poenus eludens ignaviam inbelliamque militum eius pretiose armatorum: Plane, inquit, satis esse credo Romanis haec, etsi avarissimi sunt. Nihil prorsum neque tam lepide neque tam acer
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hoc genus ueteres nr̃i dida dicebant. Testis idem cicero: qui
in libro epistolarum ad corueliũ nepotẽ scd̾o sic ait. Itaq nr̃i cũ
om̃ia q̃ dixissemus dicta ẽẽnt: q̃ facete ⁊ breuit᷑ ⁊ acute locuti
eẽmus. ea ꝓprio nomine appellari dicta uoluert̃. Hȩc cicero:
Nouius uero p̾oponiusq iotos ñ raro dicteria nominant. Martꝰ
etiam cato ille censorius argute iocari solitꝰ est. hoꝵ nos ab¬
ab inuidia muniret audoritas ectiã si nr̃is cauillaremur. At
cum ueterib dicta referamus ipsa utiq aucdorũ dignitate
deffendunur. Si gͦ ꝓbatis inuentum: agite qd̾ cuiq de dictis ta¬
lib in m̃tem ueniet uicissĩ memoriã nr̃am excitando referamus.
Placuit uniisis letitiȩ excogogitata sobrietas: & ut p̾textatꝰ incipi¬
endo auctoritatẽ de exemplo p̾beret hortati st̃. Tũ ille. dictũ uolo hostiꝰ

Expanded text:
enim hoc genus veteres nostri dicta dicebant. Testis idem Cicero, qui enim hoc genus veteres nostri dicta dicebant. Testis idem Cicero, qui in libro epistolarum ad Cornelium Nepotem secundo sic ait: Itaque nostri, cum omnia quae dixissemus dicta essent, quae facete et breviter et acute locuti essemus, ea proprio nomine appellari dicta voluerunt. Haec Cicero. Novius vero Pomponiusque iocos non raro dicteria nominant. Marcus etiam Cato ille Censorius argute iocari solitus est. Horum nos ab invidia muniret auctoritas, etiamsi nostris cavillaremur: at cum veteribus dicta referamus, ipsa utique auctorum dignitate defendimur. Si ergo probatis inventum, agite quod cuique de dictis talibus in mentem veniet vicissim memoriam nostram excitando referamus. Placuit universis laetitiae excogitata sobrietas: et ut Praetextatus incipiendo auctoritatem de exemplo praeberet hortati sunt. Tum ille: Dictum volo hostis
Abbreviated transcription (Latin):
nustatem cetis prestitisse. Fiautus quidem ea dariis fuit. ut pꝰ
mortem eiꝰ comediȩ quȩ incertę ferebantur: plautinę tñ esse de
iocorum copia noscerentur. Cicero aut̃ quantũ in ea re ualuerit:
qͥs ignorat : qui uł liberti eiꝰ libros qͦs is de iocis patroni cõposu¬
it: qͦs qͥdam ipsuis putant ẽẽ legere curauit: Dis itẽ neseit con¬
sularem eum scurram ab inimicis appellari solitum: qd̾ in oratõe
etiam sua uatinius posuit. Atq ego ni longum ẽet referrẽ in
quib causis cum nocentissimos reos tueret᷑: uictoriã iocis adep¬
tus sit. Ut eoce ꝓ lucio flacco quẽ repetundarum reũ ẽẽ ioci opor¬
tunitate de manifestissimis cͥminib exemit. Is iocus in orati¬
one ñ extat. Michi ex libro fusii uiuaculi notꝰ ẽ: ⁊ int̾ alia eiꝰ
dicta celebratur. S in hoc uerbum ñ casu modi uolens feci. Iocoᷤ

Expanded text:
nustatem ceteris praestitisse. Plautus quidem ea re clarus fuit, ut post nustatem ceteris praestitisse. Plautus quidem ea re clarus fuit, ut post mortem eius comoediae, quae incertae ferebantur, Plautinae tamen esse de iocorum copia noscerentur. Cicero autem quantum in ea re valuerit quis ignorat qui vel liberti eius libros quos is de iocis patroni conposuit, quos quidam ipsius putant esse, legere curavit? Quis item nescit consularem eum scurram ab inimicis appellari solitum? quod in oratione etiam sua Vatinius posuit. Atque ego, ni longum esset, referrem, in quibus causis, cum nocentissimos reos tueretur, victoriam iocis adeptus sit: ut ecce pro L. Flacco, quem repetundarum reum ioci oportunitate de manifestissimis criminibus exemit. Is iocus in oratione non extat: mihi ex libro Fusii Vivaculi notus est, et inter alia eius dicta celebratur. Sed in hoc verbum non casu incidi: volens feci. Iocos
Abbreviated transcription (Latin):
auctore lucilio muta risisse seribit magnoꝑe mirari. Ad hȩc p̃tex¬
tatꝰ cũ diceret ludieras uoluptates nec suis penatib asfuetas. nec
ante cetũ tam serium ꝓducendas: excepit sẏmachus. Quia satur¬
nalib optimo dierum ut ait ueronensis poeta: neo uoluptas nobis
ut stoicis tãquã hostis repudienda ẽ. nec ut epicureis sũmũ bonũ
ĩ uoluptate ponendum: exogitemus alacritatẽ lasciuia carentẽ
t ni fallor mueni: ut iocos neterum ac nobiliũ uiroꝵ edecuma¬
tos ex multiuigis libris relatione mutua ꝓferamꝰ. Hęx nobis sit lit¬
t̾ata letitia ⁊ docta cauillatio uncem plani pedis: ⁊ sabulonis im¬
pudica ⁊ p̃texta u̾ba iatientis ad pudorem ac modestiã u̾sus imi¬
tata. hec res ⁊ cura ⁊ studio digna uetib uisa ẽ. Et iam primũ
animaduerto duos qͦs eloquentissimos antiqua etas tulit comi¬
cum plautũ ⁊ oratorem tullium eos ambos etiam ad iocoꝵ ue¬

Expanded text:
auctore Lucilio semel in vita risisse scribit magnopere mirari. Ad haec cum Praetexauctore Lucilio semel in vita risisse scribit magnopere mirari. Ad haec cum Praetextatus diceret ludicras voluptates nec suis Penatibus adsuetas nec ante coetum tam serium producendas, excepit Symmachus: Quia Saturnalibus optimo dierum, ut ait Veronensis poeta, nec voluptas nobis ut Stoicis tamquam hostis repudianda est, nec ut Epicureis summum bonum in voluptate ponendum, excogitemus alacritatem lascivia carentem: et, ni fallor, inveni, ut iocos veterum ac nobilium virorum edecumatos ex multiiugis libris relatione mutua proferamus. Haec nobis sit litterata laetitia et docta cavillatio vicem planipedis et sabulonis inpudica et praetextata verba iacientis ad pudorem ac modestiam versus imitata. Haec res et cura et studio digna veteribus visa est: et iam primum animadverto duos quos eloquentissimos antiqua aetas tulit, comicum Plautum et oratorem Tullium, eos ambos etiam ad iocorum ve
Abbreviated transcription (Latin):
stis ad studia uirtutum quã ut poetis comicis ⁊ alcibiadi qui
tantũ fuit fortis ad cͥmina: aliisq quib frequens illd c̃outuium
fuit : uos qͥs qͣm estimet conparandos. Bona u̾ba q̃so p̾textatꝰ ait
circa reuerentiã tm̃ socͣticȩ maiestatis. Nam reliqͥs qui ĩ illo fue¬
re symposio hȩc lumina qͥs ñ p̃ponenda consentiat: S qͦsum tͥ
auiene hoc tendit exemplũ: Quia sub illoꝵ inqͥt suꝑcilio n de¬
fuit qͥ psaltriã intromitti peteret: ut puella ex industria supͣ
naturã mollior: canora dulcedine: & saltationis lubrico exerceret
illecebris philosophantes. Illic hoc fieri temptatũ est: ut agatho¬
nis uidoria celebraret᷑. nos honorẽ di cuiꝰ hoc festum est: nullo
adinixtu uolutatis augemꝰ. neq ego sũ uesciꝰ uos nec tͥstitiam nec
nubilum uultum in bouis ducere: nec crassũ illũ quẽ cicero

Expanded text:
stis ad studia virtutum quam ut poetis comicis et Alcibiadi, qui stis ad studia virtutum quam ut poetis comicis et Alcibiadi, qui tantum fuit fortis ad crimina, aliisque quibus frequens illud convivium fuit vos quisquam aestimet conparandos. Bona verba quaeso, Praetextatus ait, circa reverentiam tantum Socraticae maiestatis: nam reliquis qui in illo fuere symposio haec lumina quis non praeponenda consentiat? Sed quorsum tibi, Aviene, hoc tendit exemplum? Quia sub illorum, inquit, supercilio non defuit qui psaltriam intromitti peteret, ut puella ex industria supra naturam mollior canora dulcedine et saltationis lubrico exerceret inlecebris philosophantes. Illic hoc fieri temptatum est, ut Agathonis victoria celebraretur: nos honorem dei cuius hoc festum est nullo admixtu voluptatis augemus. Neque ego sum nescius vos nec tristitiam nec nubilum vultum in bonis ducere, nec Crassum illum quem Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
se c̾otulerant reminiscente: approbanteq cũ magna alacritate ani¬
modus cessare fecit castimoniã ferculoꝵ: ⁊ comiuualiᷤ
letitia minusculis poculis oriebat᷑. Auienꝰ ait. Bene ac
sapient̃ maro nr̃ tumultuosũ & sobrium uno eodemq
uersu descͥpsit sub paucoꝵ iiboꝵ inutatõe conuiuiuo
Nam ubi sub apparatu regio ꝓced̾e solet luxus ad stropitum. postꝗͣ
pͥma inqͥt quies epulis. At cũ heroes escati: gͣtis dapib assidunt:
ñ reducit qͥetẽ : qͥa nec p̃cessit tumultꝰ: s postquã exempta fames epu¬
lis. Nrm̃ hoc conuiuiũ qd̃ & heroici seculi pudicitiam: ⁊ nr̃i codu¬
xit elegantiã in quo splendor sobrius. & diligens parsimonia aga¬
thonis conuirio uł post magniloquentiã platouis ñ ꝯpone
tantũ: s nec p̃ferie dubitauerĩ. Nam ipse rex m̃sȩ nec in moei¬
b socrate minor: ⁊ in re publica philosopho efficatior. cetiꝰ qͥ ade¬

Expanded text:
se contulerant reminiscente adprobanteque, cum magna alacritate anise contulerant reminiscente adprobanteque, cum magna alacritate animodus cessare fecit castimoniam ferculorum et convivalis laetitia minusculis poculis oriebatur, Avienus ait: Bene ac sapienter Maro noster tumultuosum et sobrium uno eodemque versu descripsit sub paucorum verborum inmutatione convivium. Nam ubi sub adparatu regio procedere solet luxus ad strepitum, Postquam prima, inquit, quies epulis at, cum heroes castigatis dapibus adsidunt, non reducit quietem, quia nec praecessit tumultus, sed: Postquam exempta fames epulis. Nostrum hoc convivium, quod et heroici seculi pudicitiam et nostri conduxit elegantiam, in quo splendor sobrius et diligens parsimonia, Agathonis convivio vel post magniloquentiam Platonis non conponere tantum sed nec praeferre dubitaverim. Nam ipse rex mensae nec in moribus Socrate minor et in re publica philosopho efficacior: ceteri qui adestis eminentiores e
Abbreviated transcription (Latin):
ne cedente concessum. huic tu ini flauiane succedes. ut & auditu
ur̃o recreer ⁊ aliquanto silentio instaurẽ uires loquendi. Inter
hȩc seruilis mod̾ator obsequii: cui cura uł adolendi penates: uł
struendi penũ ⁊ domesticoꝵ aduum ministros regendi: admo¬
net dñm familiã ꝓ sollempnitate annui moris epulatã: hoc e¬
nĩ festo religiosȩ domiis prius famulos instructis: tãquã ad
usum domini dapib honorant. ⁊ ita demũ patͥb familias m¬
sȩ apparatꝰ nouat᷑. insinuat gͥ presul familicii genȩ tempus.
partẽ diei. ut mane nouum inspitiendo ꝑ ordinẽ carinini destinemus.
S eustathius ⁊ pꝰ hc̃ sĩmachus meminerint crastina dissertatõe serua¬
re sibi anteloquii funtionẽ. Et flauiamis. Explacita iam uos lege
cõuenio. ut sequenti die penates mei beari. se tanti cetꝰ hospicio gło¬
rientur. Hiis cũ õs assensi ẽẽnt : ad cȩnã alio aliut de hiis q̃ it̾

Expanded text:
ne cedente concessum. Huic tu, mi Flaviane, succedes, ut et auditu ne cedente concessum. Huic tu, mi Flaviane, succedes, ut et auditu vestro recreer et aliquanto silentio instaurem vires loquendi. Inter haec servilis moderator obsequii, cui cura vel adolendi Penates vel struendi penum et domesticorum actuum ministros regendi, ammonet dominum familiam pro sollemnitate annui moris epulatam. Hoc enim festo religiosae domus prius famulos instructis tamquam ad usum domini dapibus honorant: et ita demum patribus familias mensae apparatus novatur. Insinuat igitur praesul famulitii coenae tpartem diei, ut mane novum inspiciendo per ordinem carmini destinemus. Eustathius et post hunc Nicomachus meminerint crastina dissertatione servari sibi anteloquii functionem. Et Flavianus: Ex placita iam vos lege convenio, ut sequenti die Penates mei beari se tanti coetus hospitio glorientur. His cum omnes assensi esent, ad coenam, alio aliud de his quae inter
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnstulerit: ni me maior admiratio de astrologia. totaq philosophi¬
a teneret quã parcus ⁊ sobrius oꝑi suo nusquã rep̾hendendꝰ asꝑsit.
Furius albinꝰ altin fouens p̾textati latꝰ: iuxtaq eum cecina albiuꝰ
ambo uetustatis affectationẽ ĩ uirgilio p̾dicabant. Alt̾ in u̾sibus:
cecina in u̾bis. Auienꝰ. ñ assumã michi ait ut unã aliquã de
uirgilianis uirtutib audeã p̾dicare. s audiendo q̃cũq dicetis: si
oportumꝰ ꝓferam. Modo memineritis a seruio no exigendum
ut qͥd qͥdẽ obscurũ uidebit᷑: qͣsi littatorũ õiũ longe maximus
palam fatiat. Hiis dictis ⁊ uniu̾so cetui conplacitis p̃textatꝰ cũ in
se om̃ium ora cõu̾sa uidisset: philosophya ĩqͥt qd̃ unicũ ÷ munus
t̾oꝵꝵ: ⁊ disciplina disciplinarũ honoranda ẽ anteloquio. Inde muni¬
nerit eustathius pͥmũ sibi locũ addisserenda om̃ĩa alia ꝓfessio¬

Expanded text:
transtulerit, ni me maior ammiratio de astrologia totaque philosophitranstulerit, ni me maior ammiratio de astrologia totaque philosophia teneret, quam parcus et sobrius operi suo nusquam reprehendendus aspersit. Furius Albinus alterum fovens Praetextati latus, iuxtaque eum Caecina Albinus, ambo vetustatis adfectationem in Virgilio praedicabant, alter in versibus, Caecina in verbis. Avienus: Non adsumam mihi, ait, ut unam aliquam de Virgilianis virtutibus audeam praedicare, sed audiendo quaecunque dicetis, si  est, oportunius proferam: modo memineritis a Servio nostro exigendum ut quicquid obscurum videbitur quasi litteratorum omnium longe maximus palam faciat. His dictis et universo coetui conplacitis Praetextatus, cum in se conversa omnium ora vidisset: Philosophia, inquit, quod unicum est munus deorum et disciplina disciplinarum, honoranda est anteloquio: unde meminerit Eustathius primum sibi locum ad disserendum omni alia professio
Abbreviated transcription (Latin):
miinus uocandum. Itaq hortatu mutuo concitati an assensũ facile
ac libent̾ atimati sũt. ĩtuentesq õs p̃textatũ orabant ut uidi¬
ciũ suũ pͥmꝰ aꝑiret cetis ꝑ ordinem quẽ casus sedendi fecerat secu¬
turis. Et utecuis. Eqͥdem int̾ omĩa qͥb eminet laus maronis
hoc assiduus lector. Admiror qͥa dodissinũ eiꝰ pontifitiũ tamqͣm
hoc ꝓfessus in multa ⁊ uaria oꝑis sui arte seruauit. Et si tante
dissertationi sermo concesserit: ꝓmitto fore ut uirgilius nr̃ põ¬
tifex maximꝰ asseratur. Post hunc flauianus apd̃ poetã nr̃m inqͥt
tantã scientiã uiris auguralis ĩuenio. ut si aliarũ disciplinarũ
doctrina destitueretur. hȩc illũ uł sola ꝓfessio sublimaret. Eustathi
deinde maxime inqͥt p̃dicarẽ quanta de grecis cautus. ⁊ tãquam
aliud agens modo artifici dissimulatione. modo ꝓfessa imitatõ e

Expanded text:
munus vocandum. Itaque hortatu mutuo concitati in adsensum facile munus vocandum. Itaque hortatu mutuo concitati in adsensum facile ac libenter animati sunt intuentesque omnes Praetextatum orabant ut iudicium suum primus aperiret, ceteris per ordinem quem casus sedendi fecerat secuturis. Et Vettius: «equidem inter omnia quibus eminet laus Maronis hoc adsiduus lector admiror, quia doctissime ius pontificium tamquam hoc professus in multa et varia operis sui parte servavit et, si tantae dissertationi sermo non cesserit, promitto fore ut Vergilius noster pontifex maximus adseratur.» Post hunc Flavianus, «apud poetam nostrum», inquit, «tantam scientiam iuris auguralis invenio ut si aliarum disciplinarum doctrina destitueretur, haec illum vel sola professio sublimaret.» Eustathius deinde: Maxime, inquit, praedicarem, quanta de Graecis cautus et tamquam aliud agens modo artifici dissimulatione modo professa imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
tnsibi belli isti homines certos scientię fines ⁊ uelut q̃dã pomeria ⁊ ef¬
fata posuert̃. Uitͣ q̃ siqͥs egredi audeat: introspexisse ĩ edem deȩ: aqͣ
mares absterrent᷑ existimandꝰ sit. S nos qͦs crassa minerua dedecet
ñ patiamur abstrusa ẽẽ adita sacͥ poematis. s archanoꝵ. senfuuꝰ in¬
uestigito aditu doctorũ cultu celebranda p̾beamꝰ reclusa penetłia. Et̃
ne uidear nelle om̃ĩa unus ampledi: spondeo uiolentissima inuen¬
ta uel sensa rethorice in uirgiliano me oꝑe demonstraturũ. Eusebi¬
O aũt oratorum eloquentissimo ñ p̃ripio de oratoria apd̃ maronẽ arte
tractatum. queͤ ⁊ doctrina ⁊ docendi usu meliꝰ exeq̃tur. Reliqͦs õs
uerit. de maronis ingenio uelut ex simbola cõferamus. Oirum
in modũ alacritatẽ om̃ib qͥ aderant: hęc u̾ba pepererunt. Et as¬
surgens qͥsq in defid̾ium alios audiendi ñ uidit & se in idem

Expanded text:
Ita sibi belli isti homines certos scientiae fines et velut quaedam pomeria et efIta sibi belli isti homines certos scientiae fines et velut quaedam pomeria et effata posuerunt, ultra quae si quis egredi audeat, introspexisse in aedem deae a qua mares absterrentur existimandus sit. Sed nos quos crassa Minerva dedecet non patiamur abstrusa esse adyta sacri poematis sed arcanorum sensuum investigato aditu doctorum cultu celebranda praebeamus reclusa penetralia. Et ne videar velle omnia unus amplecti, spondeo violentissima inventa vel sensa rhetoricae in Vergiliano me opere demonstraturum, Eusebio autem, oratorum eloquentissimo, non praeripio de oratoria apud Maronem arte tractatum, quem et doctrina et docendi usu melius exsequetur. Reliquos omnes i adnotaverit de Maronis ingenio, velut ex symbola conferamus.» Mirum in modum alacritatem omnibus qui aderant haec verba pepererunt, et adsurgens quisque in desiderium alios audiendi non vidit et se in idem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba pͥmũ euangeli risus excȩpit. deinde subiecit. Ia herele restat
deniq ut & oratorẽ nirgilium renuntietis. nec mirũ cũ &e ad phy¬
losophos eum ambitꝰ ũr pauloante ꝓuexerit. Si ĩ hac opinione es
ĩqͥt sĩmachꝰ: ut maro tibi nisi poeticũ sensisse estimet᷑: licet hoc qͦ
ei nom̃ inuideris: audi qͥd de oꝑis sui multiplici dodrina ipse pro¬
nuntiet. Ipsiꝰ enĩ maronis epistola qͣ cõpellat augustũ ita incipit.
Ego uero frequentes a te littas accipio & iifra. De enea qͥdẽ meo si
me herele iam dignũ aurib audirẽ tuis. libent᷑ mitterẽ. s tanta in¬
choata res est. ut pene uicio m̃tis tantũ opꝰ ingressus michi uidear
cũ p̃sertim ut seis alia ꝙͦ studia ad id opꝰ multoq potiora imꝑtiar.
Nec his uirgilii u̾bis copia ierũ dissonat ꝗͣ pleriq õs littatores pedib

Expanded text:
verba primum Euangeli risus excepit. Deinde subiecit: «id hercle restat verba primum Euangeli risus excepit. Deinde subiecit: «id hercle restat denique, ut et oratorem Vergilium renuntietis: nec mirum cum et ad philosophos ambitus vester paulo ante provexerit.» «Si in hac opinione es», inquit Symmachus, «ut Maro tibi nihil nisi poeticum sensisse aestimetur, licet hoc quoque eidem nomen invideris, audi quid de operis sui multiplici doctrina ipse pronuntiet. Ipsius enim Maronis epistula, qua compellat Augustum, ita incipit: "ego vero frequentes a te litteras accipio"; et infra: "de Aenea quidem meo, si mehercle iam dignum auribus haberem tuis, libenter mitterem, sed tanta inchoata res est ut paene vitio mentis tantum opus ingressus mihi videar, cum praesertim, ut scis, alia quoque studia ad id opus multoque potiora impertiar." Nec his Vergilii verbis copia rerum dissonat, quam plerique omnes litteratores pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
legauit igni. qͥd nisi famȩ suę uulnera: posteritati subtrabenda
curauit : Nec inmerito. Ernbuit qͥppe de se futura iuidicia sile¬
geretur petitio dee p̾cantis filio arma a marito cui soli nupserat:
nec ex eo ꝓlem suscepisse se nouerat. uł si mille alia muttum pudẽda
seu in uerbis modo grecis modo barbaris: seu in ipsa dispositione
oꝑis dep̾henderent᷑. Cũq adhuc dicentẽ õs exhorruissent: sub¬
texit sĩmachus. Hȩc ẽ eqͥdẽ euangele maxonis gła. ut nulliꝰ lau¬
dil crescat: nulliꝰ uituꝑatione minuat᷑. Uerum ista q̃ ꝓscindis
deffend̾e qͥlibet potest ex plebeia grãmaticoꝵ cohorte. ne seruio nrõ
qͥ pͥscos ut mea fert opinio p̾ceptores doctrina p̾stat: ĩ excusandis
talib q̃ratur iniuria. S q̃ro utrũ cũ poetica tibi in tanto displicu¬
erit : nerui tñ oratori qͥ ĩ eodẽ ualidissimi st̃ placere uideant᷑: Hȩc

Expanded text:
legavit igni, quid nisi famae suae vulnera posteritati subtrahenda legavit igni, quid nisi famae suae vulnera posteritati subtrahenda curavit? Nec immerito. Erubuit quippe de se futura iudicia, si legeretur petitio deae precantis filio arma a marito cui soli nupserat nec ex eo prolem suscepisse se noverat, vel si mille alia multum pudenda seu in verbis modo Graecis modo barbaris seu in ipsa dispositione operis deprehenderentur.» Cumque adhuc dicentem omnes exhorruissent, subtexuit Symmachus: «haec est quidem, Euangele, Maronis gloria ut nullius laudibus crescat, nullius vituperatione minuatur, verum ista quae proscindis defendere quilibet potest ex plebeia grammaticorum cohorte, ne Servio nostro, qui priscos, ut mea fert opinio, praeceptores doctrina praestat, in excusandis talibus quaeratur iniuria. Sed quaero utrum cum poetica tibi in tanto poeta displicuerit, nervi tamen oratorii, qui in eodem validissimi sunt, placere videantur?» Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tollunt. nos qͦ etiã poetas nr̃o uolumꝰ phylosophari: cũ ipse tul¬
uus qͥ ñ minus ꝓfessus ẽ phylosophari studiũ quã loquendi: qͦtiei
aut de natura d̾oꝵ : aut de fato: aut de diuinatione disputat.
głam quã oratione cõflauit incondita rerũ relatione minuat
Tum simmachus de cicerone euangele qͥ conuicus impenetrabilis est
post uidemus. Nunc qͥa cũ marone nobis negociũ ẽ: respondeaᷤᷤ
uolo: utrum poetȩ hutꝰ oꝑa instituendis pueris idonea uidices
an alia illis altiora inesse fatearis. Uideris enĩ mͥ ita adhuc uirgi¬
lianos habere uersus. qualit̾ eos pueri magitris p̾legentib caneba¬
mus. Immo pueri cũ ẽẽmꝰ simmache sine uidicio mirabamur: in¬
spicere aut̃ uicia nec ꝑ magistros : nec ꝑ etatẽ licebat. Quȩ tñ ñ puden¬
t̃ qͥs ꝗͣ negabat. cũ ipse confessus sit. Qui enĩ moriens poema suu

Expanded text:
tollunt, nos quoque etiam poetas nostros volumus philosophari: cum ipse Tultollunt, nos quoque etiam poetas nostros volumus philosophari: cum ipse Tullius, qui non minus professus est philosophandi studium quam loquendi, quotiens aut de natura deogloriam quam oratione conflavit incondita rerum relatione minuat.» Tum Symmachus: «De Cicerone, Euangele, qui conviciis impenetrabilis est, post videbimus; nunc quia cum Marone nobis negotium est, respondeas volo utrum poetae huius opera instituendis tantum pueris idonea iudices, an alia illis altiora inesse fatearis. Videris enim mihi ita adhuc Vergilianos habere versus qualiter eos pueri magistris praelegentibus canebamus.» «Immo pueri cum essemus, Symmache, sine iudicio mirabamur, inspicere autem vitia nec per magistros nec per aetatem licebat. Quae tamen non pudenter quisquam negabit, cum ipse confessus sit. Qui enim moriens poema suum
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã solis ad õium potestatũ sũmitatẽ referri ĩudicant. theolo¬
gi. qͥ ĩ sacͥs hoc p̾catione breuissima demonstrant. dicentes. N¬
ic̃. hic cũ p̃textatꝰ feciss finẽ loquendi: õs in eũ affixis uultib
admirationem stupore ꝓdebant. Dem laudare: hic memoriã: ille doc¬
trinã: cuncti religionẽ. affirmantes hunc ẽẽ unu̾ archanę d̾oꝵ na¬
turȩ ꝯsciũ. qͥ solus diuina : ⁊ asseqͥ animo: & eloqui posset ĩgenio
Int̾ hȩc euãgelus eqͥdem inqͥt miror potuisse tantoꝵ potestatẽ nu¬
minũ comp̃hendi. Nerũ qd̃ mantuanũ nrm ad singła cũ de di¬
uinis sermo est testem citatis : gratiosius ẽ quã ut iudicio fieri
putetur. An ego credã qd̃ ille cum diceret liber ⁊ alma ceres ꝓso¬
le ac luna ñ hoc in alt̾ius poetę imitatõem posuit. ita dici audieis
cur tam̃ diceret᷑ ignorans: nisi forte ut greci omĩa sua ĩ imm̾sũ

Expanded text:
tentiam solis ad omnium potestatum summitatem referri indicant theolotentiam solis ad omnium potestatum summitatem referri indicant theologi, qui in sacris hoc brevissima precatione demonstrant dicentes:  Hic cum Praetextatus fecisset loquendi finem, omnes in eum adfixis vultibus ammirationem stupore prodebant: dein laudare hic memoriam, ille doctrinam, cuncti religionem, adfirmantes, hunc esse unum archanae deorum naturae conscium, qui solus divina et adsequi animo et eloqui posset ingenio. Inter haec Evangelus: Equidem, inquit, miror potuisse tantorum potestatem numinum conprehendi: verum, quod Mantuanum nostrum ad singula, cum de divinis sermo est, testem citatis, gratiosius est quam ut iudicio fieri putetur. An ego credam, quod ille, cum diceret: Liber et alma Ceres pro sole ac luna, non hoc in alterius poetae imitationem posuit, ita dici audiens, cur tamen diceretur ignorans? Nisi forte, ut Graeci omnia sua in inmensum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dederunt. Euis nominis int̾p̃tatio significat uns unus.
Hunc gͦ ut potentissimũ adorant dm̃. S subiungunt eideni deã
nomine adargatĩ om̃emq potestatẽ cunctarum rerũ hiis duo¬
b attribuunt: solem t̾rani intelligentes. nec multitudine no¬
gum̃tis qͥb ornantur significantes multiplice̾ prestantiam
duplicis numinis. Ipsa aut̃ arguũta solis rationem loquunt᷑.
Lamq simulachrũ adad ceruitur insigne: radiis inelinatis qͥb
monstratur uim celi ĩ radiis ẽẽ solis: qͥ demittunt᷑ in terrã. Adargadiᷤᷤ¬
simulachrũ sursũ u̾sũ reclinatis radiis insigne ẽ. monstrando radi¬
oꝵ simula cbro ui suꝑne missoꝵ enasci q̃cũq t̾ra ꝓgenat. Sub eod̃e si¬
mulachro sp̃es leonum st̃. eadem ratione t̾rã ẽẽ monstrantes: qͣ
phriges finxere matrẽ deũ. id ẽ t̾̃rani leonib uehi. Postremo poten¬

Expanded text:
nomen dederunt. Eius nominis interpretatio significat unus unus. nomen dederunt. Eius nominis interpretatio significat unus unus. Hunc ergo ut potentissimum adorant deum sed subiungunt eidem deam nomine Adargatin omnemque potestatem cunctarum rerum his duobus attribuunt, solem terramque intellegentes nec multitudine no sed argumentis quibus ornantur significantes multiplicem praestantiam duplicis numinis. Ipsa autem argumenta solis rationem loquuntur. Namque simulacrum Adad insigne cernitur radiis inclinatis, quibus monstratur vim caeli in radiis esimulachrum sursum versum reclinatis radiis insigne est monstrando radiorum vi superne missorum enasci quaecunque terra progenerat. Sub eodem simulachro species leonum sunt, eadem ratione terram esse monstrantes qua Phryges finxere Matrem Deum, id est terram, leonibus vehi. Postremo po
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte fraus subeẽt humana. Et pͥmũ misit signatos codi¬
cellos ad sibi rescribi uellet. D̾s uissit afferri chartã: eãq sig¬
uari puram. ⁊ mitti stupentib sacerdotib ad cimodi factũ. ig¬
norabant qͥppe cõditionẽ codicilloꝵ. hos cũ maxinia ad mratio¬
ne traianꝰ excepit. qd̾ ipse qͦs puris tabulis cũ do egisset. Tunc
aliis codicillis conscͥptis signatisq : consuluit an romã ꝑpetra¬
to bello rediturus eẽt. Nitem centurialem ds̃ ex munib in exe de¬
dicatis deferri uissit. diuisãq in partes sudario cõdi ac ꝓiude fer¬
ri. Exitus rei obitu traian apparuit ossib romiã referri. Nã frag¬
m̃tis speties reliqͥarũ uiciis arguinento casus futurũ tẽpꝰ ostensũ ÷. Et
ne serio ꝑ singriloꝵ noĩa d̾orũ uaget᷑: accipe qͥd assirii de potentia
solis opinentur. deo enĩ que̾ sũmũ maximũq uenerantur: ad ad

Expanded text:
ne forte fraus subesset humana: et primum misit signatos codine forte fraus subesset humana: et primum misit signatos codicillos ad quos sibi rescribi vellet. Deus iussit afferri chartam eamque signari puram et mitti, stupentibus sacerdotibus ad eiusmodi factum: ignorabant quippe conditionem codicillorum. Hos cum maxima admne Traianus excepit, quod ipse quoque puris tabellis cum deo egisset. Tunc aliis codicillis conscriptis signatisque consuluit an Romam perpetrato bello rediturus esset. Vitem centurialem deus ex muneribus in aede dedicatis deferri iussit divisamque in partes sudario condi ac proinde ferri. Exitus rei obitu Traiani apparuit ossibus Romam relatis. Nam fragmentis species reliquiarum, vitis argumento casus futuri tempus ostensum est. Et ne sermo per singulorum nomina deorum vagetur, accipe quid Assyrii de potentia solis opinentur. Deo enim, quem summum maximumque venerantur, Adad
Abbreviated transcription (Latin):
flagro in aurige modum. Leua tenet fulmen ⁊ spicas: q̃
euncta ionis solisq consotiatã potentiã monstrant. Huiꝰ templi
religio etiam diuinatione pollet: q̃ ad apollinis potestate̾ refer¬
tur. qͥ idem atq sol ẽ. Uehit᷑ enĩ simulachrũ d̃i heluipolitani
ferculo uti feruntur in pompa ludorũ circensiũ doꝵ simulachra
ri. ferunturq diuino spũ: ñ suo arbitrio: s qͦ d̃s ꝓpellit ueben¬
tes. ut uidemꝰ apt̃ antium ꝓmoueri simulachra fortunarũ ad
danda responsa. Consulunt᷑ hunc dñi. ⁊ absentes missis diplo¬
matib consignatis. rescribitq ordine. ea q̃ cõsultatione addita
continentur. Sic ⁊ imꝑator traianus initurꝰ ex ea ꝓuintia par¬
thiam cũ exercitu cõstantissimȩ religionis: hortantib amicis: qͥ
maxima huiꝰce numinis ceꝑãt exꝑim̃ta: ut de euentu co̾sułet
rei ceptȩ : egit romano cõsilio pͥus explorando fidem religionis.

Expanded text:
flagro in aurigae modum, laeva tenet fulmen et spicas, quae flagro in aurigae modum, laeva tenet fulmen et spicas, quae cuncta Iovis solisque consociatam potentiam monstrant. Huius templi religio etiam divinatione praepollet, quae ad Apollinis potestatem refertur, qui idem atque sol est. Vehitur enim simulachrum dei Heliopolitani ferculo, uti vehuntur in pompa ludorum Circensium deorum simulachri, ferunturque divino spiritu, non suo arbitrio sed quo deus propellit vehentes: ut videmus apud Antium promoveri simulachra Fortunarum ad danda responsa. Consulunt hunc deum et absentes missis diplomatibus consignatis: rescribitque ordine ad ea quae consultatione addita continentur. Sic et imperator Traianus initurus ex ea provincia Parthiam cum exercitu constantissimae religionis hortantibus amicis, qui maxima huiusce numinis ceperant experimenta, ut de eventu consuleret rei coeptae, egit Romano consilio prius explorando fidem religionis,
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰe. ⁊c̃. Unde utrumq constat una potestate censendũ. Assirii
qͦ solẽ sub nomine ionis quẽ diabeliupoliten cognominant ma¬
ximis̃ cerimoniis celebrant ĩ ciuitate q̃ heliopolis muincupatur.
Eiꝰ d̃i simulachrũ sũptũ est de oppido egipti qd̃ ⁊ ipsũ heliopo¬
us appellat᷑. reguante apt̃ egiptios senemure: seu idẽ senepos no¬
mine fuit. ꝑlatũq ÷ nom̃ primũ ĩ eã ꝑ opiã legatũ delaboris re¬
regis assirioꝵ: sacerdotesq egiptios: qͦrũ pͥnceps fuit partbemnetiᷤᷤ
diuq habitũ apd̃ assirios: postea heliopolim cõmigrauit. Cur
ita factũ : quaq ratione egipto ꝓfectũ: bȩc loca ubi nũc est pꝰea
uenerit: rituq assirio magisꝙͣͣ egiptio colatur dicere suꝑsedi.
qͥa ad p̾sentẽ ñ attinet causam. Hunc uero eundẽ iouẽ solemq
ẽẽ: cum ex ipso sacroꝵ ritu: tum ex habitu dinoscit᷑. Simu¬
iachrũ enĩ aureũ specie imberbi instat dexta eleuata: cum

Expanded text:
 unde utrumque constat una potestate censendum. Assyrii quoque solem sub nomine Iovis, quem Δία Ἡλιουπολίτην cognominant, maximis cerimoniis celebrant in civitate quae Heliopolis nuncupatur. Eius dei simulachrum sumptum est de oppido Aegypti quod et ipsum Heliopolis appellatur, regnante apud Aegyptios Senemure, seu idem Senepos nomine fuit: perlatumque est primum in eam per Opiam legatum Deleboris regis Assyriorum sacerdotesque Aegyptios quorum princeps fuit Partemetis, diuque habitum apud Assyrios postea Heliopolim commigravit. Cur ita factum quaque ratione Aegypto profectum in haec loca ubi nunc est postea venerit, rituque Assyrio magis quam Aegyptio colatur, dicere supersedi, quia ad praesentem non attinet causam. Hunc vero eundem Iovem solemque esse cum ex ipso sacrorum ritu tum ex habitu dinoscitur: simulachrum enim aureum specie inberbi instat dextera elevata cum
Abbreviated transcription (Latin):
sublatus: uestigium sine dubio signatum uidetur. Et tam̃ celerius
cogitacione puluis qui idu pedis fuerat excussius: uestigio suꝑfundit᷑
Ait ergo diuinus poeta. ita ꝑximũ fuisse qui seq̃bat᷑: ut occuparet antecedentis
uestignim: ante quã pulius ei suꝑfundetira. At hic uã idem significare cupi
qͥd ait : Calcemq terit ĩa calce diores. Nide & in hoc homeri cultum. kaitani.

Expanded text:
 currente sublatus, vestigium sine dubio signatum videtur: et tamen celerius  currente sublatus, vestigium sine dubio signatum videtur: et tamen celerius cogitatione pulvis qui ictu pedis fuerat excussus vestigio superfunditur. Ait ergo divinus poeta ita proximum fuisse qui sequebatur, ut occuparet antecedentis vestigium antequam pulvis ei superfunderetur: at hic vester idem significare cupiens quid ait? Calcemque terit iam calce Diores Vide et in hoc Homeri cultum: Κεῖτ’ ἀπο
Abbreviated transcription (Latin):
Assiduo resonat cantu. tectisq suꝑbis. urit adoratam nocturna ĩ lu¬
mina cedrum: Arguto tenues ꝑcurrens pedine tȩlas. NINoꝙpa. & ce¬
Nictor nec longum letabere te quoq fata. ꝓspectãt eadem parra atq eadẽ
mox arua tenebris. Atq subridens mista merentiꝰ ira. Nunc morere
leporem. aut cadenti corpore eignũ. Sustulit alta petens pedib io¬
uis armiger uncis. Quęsitũ aut matri multis balatib agnum:
Martius astabulis rapuit lupꝰ: undiq clamor. Tollitur. imiadunt ⁊¬
rẽ se homero uł ipse fateatur. Dicam ĩ quib mͥ uisꝰ sit gͣcilior auctore
Tũc caput orantis neqͥcquã ⁊ multa parantis: Dicere deturbat. t̾rȩ
conatꝰ maronis accedere. In curuli certamine homerꝰ alterũ currũ
paululũ antecedentẽ. ⁊ alterum pene conuinctũ sequendo qua luce
quentũ. Mirabilior celeritas consequentis pͥorem in eursu pedum

Expanded text:
assiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in luassiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in lumina cedrum, arguto tenues percurrens pectine telas. Ἤϊεν, victor, nec longum laetabere: te quoque fata prospectant paria atque eadem mox arva tenebis. Ad quae subridens mixta Mezentius ira: Nunc morereleporem aut candenti corpore cygnum Sustulit alta petens pedibus Iovis armiger uncis, Quaesitum aut matri multis balatibus agnum Martius a stabulis rapuit lupus: undique clamor Tollitur: invadunt et rem se Homero vel ipse fateatur, dicam in quibus mihi visus sit gracilior auctore. Tunc caput orantis nequicquam et multa parantis Dicere deturbat terrae, conatus Maronis accedere. In curuli certamine Homerus alterum currum paululum antecentem et alterum paene coniunctum sequendo qua lucequentum Mirabilior est celeritas consequentis priorem in cursu pedum
Abbreviated transcription (Latin):
geminos heroas modo turres uocat: modo desebit luce cͥstarłi. chorus¬
cos. nec arborũ ut ille similitudinẽ p̃termisit. s ubius eã pulchriꝰq des¬
cͥpsit. Nec hoc negauerim cultius a marone ꝓlatũ. Olli dura quies ocłos
& ferreus urget: Sompnꝰ in et̃nam clauduntur lumina noctem. co co
Sparsit rara ungula rores: Sanguineos. mnixtaq eruor caleat᷑ arena. aIA¬
pars semina flamine. ciiepala. & cetera. Indum sanguineo ueluti uola-¬
fantum capiit ac terris adnare necesse est. & sic fata iouis poseunt
hȩc t̾minꝰ heret. Ad bello audacis popłi uexatꝰ & armis. finib extorris
cõplexu auulsus iuli: Auxiliũ imploret. uideatq indigna suoꝵ funa.
nec cũ se sub leges pacis iniquȩ. Tradid̾it regno aut optata luce fruat᷑
S cadat ante diem mediaq in humatꝰ arena. Lays iii. & cetã. ꝓxima¬
cyrcee raduntur littora tertȩ. Diues in accessos ubi solis filia circȩ

Expanded text:
geminos heroas modo turres vocat, modo describit luce cristarum corusgeminos heroas modo turres vocat, modo describit luce cristarum coruscos nec arborum, ut ille, similitudinem praetermisit, sed uberius eam pulchriusque descripsit. Nec hoc negaverim cultius a Marone prolatum: olli dura quies oculos et ferreus urguet somnus, in aeternam clauduntur lumina noctem. Ὣς ὃ μspargit rara ungula rores sanguineos, mixtaque cruor calcatur arena. pars semina flammae. Σπέρμα πυρὸς σώζων ... Indum sanguineo veluti violavfandum caput ac terris adnare necesse est et sic fata Iovis poscunt, hic terminus haeret, at bello audacis populi vexatus et armis, finibus extorris, complexu avulsus Iuli auxilium imploret videatque indigna suorum funera, nec cum se sub leges pacis iniquae tradiderit, regno aut optata luce fruatur, sed cadat ante diem mediaque inhumatus arena. Κλῦθι, Circaeae raduntur litora terrae, dives inaccessos ubi Solis filia lucos
Abbreviated transcription (Latin):
iecit post omĩia. Nec iã se capit unda. quo expressit qd̾ semꝑ euenit
suippositi nimietate caloris. Bene ergo se habet poeticȩ tubȩ cultus
omĩa quȩ in hac re eueniunt cõprehendens. Portã quȩ ducis unꝑio
cõmĩa recludunt. Freti armis ultroq inuitant menib hostem. Ip̃i
intꝰ dextra ac leua ꝓ turrib astant. Arinati serro. ⁊ cristis capita alta
chortiscis. Quales aeriȩ liquencia flumina cͥcum. Siue padi ripis. atesim
seu ꝓpt̃ amenũ: Consurgunt geminȩ quertꝰ intonsaq cȩlo: Attollunt
lipoetes & leonteus stant ꝓ portis etiã mobiles asium aduenientẽ hostẽ
uelut sixe arbores oꝑiuntita. Hactenꝰ greca descͥptio. uerũ uirgiliana bi¬
tian & pandarum portã ultro redide̾ facit oblaturos hosti. qđ ꝑ uota qͦ¬
rebat ut compos castroꝵ fieret. ꝑ hoc futurus in hostium potestate. Et

Expanded text:
iecit post omnia, "nec iam se capit unda," quo expressit quod semper usu evenit iecit post omnia, "nec iam se capit unda," quo expressit quod semper usu evenit suppositi nimietate caloris. Bene ergo se habet poeticae tubae cultus, omnia quae in hac re eveniunt comprehendens. Portam, quae ducis imperio commissa, recludunt freti armis, ultroque invitant moenibus hostem. Ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant, armati ferro et cristis capita alta coruscis. Quales aëriae liquentia flumina circum, sive Padi ripis Athesim seu propter amoenum, consurgunt geminae quercus intonsaque caelo attollunt lypoetes et Leonteus stant pro portis et immobiles Asium advenientem hostem velut fixae arbores opperiuntur. Hactenus est Graeca descriptio. Verum Vergiliana Bitian et Pandarum portam ultro recludere facit, oblaturos hosti quod per vota quaerebat, ut compos castrorum fieret, per hoc futuros in hostium potestate: et
Abbreviated transcription (Latin):
meminit flagro animante curren
impetũ currꝰ. Uerũ maro & currus de carcere ruentes. ⁊ cãpos corripien¬
do p̾cipites: mira celeritate descͥpsit. & accepto breui semine de home¬
rico flagro: pinrit aurigas ꝯcutientes. lora undancia. & ꝓnos in uer¬
bera pendentes. nec ullã qͣdrigariĩ partẽ intactã. reliquit. ut ẽẽt illi
certaminis plena descͥpcio. Magno uelitti cũ flãma sonore. Uir gerit᷑
costis undantis aem. Exultantq estu latices. furit intꝰ aquȩ uis. Fu¬
midꝰ atq alte spumis exub̾at amnis. Nec se iã capit unda uolat uapor
cionem multo igne ebullientis. ⁊ totum ipsũ locum hȩc u̾ba ornant.
ΠsaNTOe. & cetera. Nã scaturigines ex omĩ parte emergentes sic elegan¬
⁊ exp̾ssit. In latinis uersib tota rei pompa descͥpta est. Sonꝰ flaminȩ¬
exuberantem fumis. atq intꝰ furentem. Uniꝰ enĩ u̾bi ñ repperiens si¬
imilem dignitatẽ cõpensauit qd deerat copiȩ uarietate descͥpt̃ois. Ad¬

Expanded text:
meminit flagro animante currentimpetum cursus. Verum Maro et currus de carcere ruentes et campos corripiendo praecipites mira celeritate descripsit, et accepto brevi semine de Homerico flagro pinxit aurigas concutientes lora undantia et pronos in verbera pendentes: nec ullam quadrigarum partem intactam reliquit, ut esset illi certaminis plena descriptio. Magno veluti cum flamma sonore Virgea suggeritur costis undantis aeni, Exsultantque aestu latices, furit intus aquae vis, Fumidus atque alte spumis exuberat amnis. Nec iam se capit unda: volat vapor tionem multo igne ebullientis: et totum ipsum locum haec verba ornant, πάντοθεν ἀμβολάδην. Nam scaturigines ex omni parte emergentes sic eleganter expressit. In Latinis versibus tota rei pompa descripta est, sonus flammaeexuberantem spumis atque intus furentem: unius enim verbi non reperiens similem dignitatem compensavit quod deerat copiae varietate descriptionis. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
stigium. Adeo aũt uiigilio homeri dulcis imitacio est: ut ⁊ ĩ uersib ui¬
cia quȩ ante nullis imꝑite rep̃henduntur imitatꝰ. eos dico quos greci uo

Expanded text:
stigium. Adeo autem Virgilio Homeri dulcis imitatio est, ut et in versibus vistigium. Adeo autem Virgilio Homeri dulcis imitatio est, ut et in versibus vitia quae a nonnullis inperite reprehenduntur imitatus sit, eos dico quos Graeci vo
Abbreviated transcription (Latin):
q dies ⁊ lux inmica ꝓpinquat. manifestumq ẽet turnum utiq ꝑitu¬
rum sero tam̃. Iupit̃ ipse ditas eqͣto examine lances: Sustinet ⁊ fata ĩpo¬
nit diuersa duoꝵ. S hec ⁊ talia ignoscenda uirgilio. qͥ studii cura home¬
rũ nimietate excedit modum. & reuera ñ poterat ñ in aliquib minor
uideri. qui ꝑ om̃em poesin suã hoc uno est p̃cipue uisus archeypo. Acrit̾
enim in homerũ oculos intendit. ut emularetur ũ modo magnitudi¬
nem s & simplicitatem. & p̾sentiam orationis. & tacitam maiectatẽ. Hinc
diuersarum inter heroas suos ꝑsonaꝵ uarificacio magnificacio. hinc d̾oꝵ
interposicio. hinc auctoritas fabulosorũ. hinc affetiuum naturalis expres¬
sio. Hinc momentorum ꝑsecucio. Hinc parabolarum exaggeracio. Hinc¬
toerentis oracionis sonitus. Hinc rerum singularũ cum splendore fa¬

Expanded text:
que dies et lux inimica propinquat, manifestumque esset Turnum utique perituque dies et lux inimica propinquat, manifestumque esset Turnum utique periturum, sero tamen Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum. Sed haec et talia ignoscenda Vergilio, qui studii circa Homerum nimietate excedit modum. Et re vera non poterat non in aliquibus minor videri, qui per omnem poesin suam hoc uno est praecipue usus archetypo. Acriter enim in Homerum oculos intendit ut aemularetur eius non modo magnitudinem sed et simplicitatem et praesentiam orationis et tacitam maiestatem. Hinc diversarum inter heroas suos personarum varia magnificatio, hic deorum interpositio, hic auctoritas fabulosorum, hinc adfectuum naturalis expressio, hinc monumentorum persecutorrentis orationis sonitus, hinc rerum singularum cum splendore fa