comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matheũ non solum
inutus : sed & cȩcus
fuisse narratur: Curatus q
dicitur a dño: ita ut loquęret᷑
& uideret: Tria generalia signa
simul in uno homine ꝑpetra¬
ta sunt: Cęcus uidet: mutus
loquitur : possessus dȩmone
liberatur: quod & tunc quidẽ
carnaliter factũ est: sed et
cotidie cõpletur in conuersatio¬
ne credentiũ: ut expulso primo
demone fidei lumen aspician:
deinde ad laudes clĩ tacentia
prius ora laxentur: Quiclam
autẽ ex eis dixerunt. in beel¬
rebub principe dȩmoniorum:
eicit dȩmonia Non hoc aliqui
de turba sed pharisei calũp¬
niabantur & scribȩ: sicut alii
euangłistȩ testantur Iurbis¬
quippe quę minus erudite ui¬
debantur: dñi semꝑ facta
mirantibus. illi contra uel
negare hȩc. uel quȩ negare
nequiuerant: sinistra inter¬
pretatione peruertere labora¬
bant: quasi hec ñ diuinitatis.
sed immundi sp̃s opera fuissen.
id est belzebub. qui cleus erat
accaron. nam bel quidẽ ipse
est baal: Tebub autẽ: musca

Expanded text:
um non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur, curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii evangelistae testantur. quippe, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, laborabansed immundi spiritus opera fuissent. Ideo in Beelzebub, qui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem, musca
Abbreviated transcription (Latin):
In cassũ enĩ caro atteritur.
si a prauis suis uoluptatibus
animus non refrenatur:
cũ per propħam dñs dicit.
ecce in die ieiunii uestri
inuenitur uoluptas ur̃a: et
om̃s debitores ur̃os repetitis:
Neq enĩ qui debitorẽ suuo
hoc quod dedit repetit. aliqͥd
uniuste facit : sed dignũ est
ut quisquis se in pacientia
macerat etiam hoc sibi quod
iuste cõpetit interdicat: Sic
sic nobis afflictis & pęniten¬
tibus a dõ di nuttitur quod
in iuste egimus: si pro amore
illius & hoc quod nobis iuste

Expanded text:
Incassum enim caro atIncassum enim caro atsi a pravis suis voluptatibus animus non refrenatur, cum per prophetam Dominus dicat: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluntas vestra, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui debitorem suum, hoc quod dedit repetit, aliquid injuste facit; sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat etiam hoc quod sibi juste competit interdicat. Sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste
Abbreviated transcription (Latin):
surgamus Sed nemo sibi
eanidẽ abstinentiã solam
propħam dñs dicat: non ne
hoc est magis ieuiniũ quod
tuum: & egenos uagosq in¬
duc in domũ tuam: Cum
uideris nudũ operi eũ: et
carnẽ tuã ne despexeris:
Illud ergo ieiuniũ deus ap¬
probat. quod ad eiꝰ oculos
manus ȩlemosinarũ leuat.
quod cũ ꝓximi dilectione
agitur: quod ex pietate con¬
ditur. Noc ergo quod tibi
subtrahis: alteri largire Et
unde tua caro affligitur:
inde egentis praximi caro
ieuinastis michi : Et cũ come¬
ditis & bibitis. nũquid non
uobis comeditis. & uobis met¬
ipsis bibitis Sibi enĩ comedit
& bibit. qui alimenta corpo¬
ris que sunt cõmunia dona
conditoris. sicie indigentibus
percipit: & sibi quisq ieuinat.:
si ea que sibi ad tempus sub¬
trahit. nec pauperibus tribuit.
sed uentri postinodũ offerenda
quippe scĩficare est: adiunc¬
tis bonis aliis. dignam leo
abstinentiã carnis ostendere
Cesset ira: sopiantur uirgia:

Expanded text:
surgamus. surgamus. eamdem abstinentiam solam prophetam Dominus dicat: Nonne hoc est magis jejunium quod tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . Illud ergo jejunium Deus approbat, quod ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire, ut unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro jejunastis mihi? Et cum comeditis et bibitis, nunquid non vobis conteditis, et vobismetipsis bibitis? Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit non pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda quippe sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia.
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiȩ subtrahuntur: non
plus in abstinentia quam tri
uero per trecentos & sexaginta
dies annus ducitur. nos autem
per triginta & sex dies affligim᷑
quasi anni nr̃i decimas deo da¬
mus ut qui nobis metipsis per
acceptũ annũ uiximus: auctori
nr̃o in eius decimis ꝑ abstinentiã
offerre in lege iubemini deci-¬
mas rerũ: ita ei offerre con-¬
tendide & decimas dierum:
Unusquisq in quantum
uirtus suppetit carnẽ mace¬
ret: eius q desideria affligatꝰ:
concupiscentias turpes inter.¬
ficiat: ut iuxta pauli uocẽ
hostia uiua fiat: Hostia
quippe & im molatur. & uiua
est: quancdo & ab hac uita
homo non deficit: & tamen
carnalibus desideriis occidit:
Caro nos lłta traxit ad
culpam: afflicta reducat ad
ueniam: Auctor et enĩ mor.¬
tis nr̃e : per fructũ ligni
uetiti. uitȩ precepta trans¬
gressus est: Qui ergo a para¬
disi gaudiis per cibũ cecidi
mus: ad hec in quantũ pos¬
sumus per abstinentiam re¬

Expanded text:
ab abstinentia subtrahuntur, non ab abstinentia subtrahuntur, non plus in abstinentia quam trigvero per trecentos et sexaginta quinque dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex dies affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus, ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam offerre in lege jubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut juxta Pauli vocem, hostia viva fiat . Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam re
Abbreviated transcription (Latin):
tempore carnem nr̃am per absti
nentiam affligere conamur:
Cur ergo in abstinentia quadra-¬
genarius numerus custoditur.
nisi quia uirtus decalogi per li¬
bros quatuor scĩ euangelii im¬
pleturͦ Denarius & enĩ quader
cluctus in quadragenariũ surgit.
quia tunc deca logi manclata
perficimus. cũ profecto quatuor
libros scĩ euangelii custodimꝰ.
Ex qua re sentiri &e aliud potest
In hoc enĩ mortali corpore ex
quatuor elementis subsistimus.
& per uoluptates eiusdẽ corporis
preceptis dominicis contraimꝰ:
Precepta autẽ diĩca per deca¬
logum sunt accepta: qui ergo
per carnis desideria decalogi
mandata condẽpsimus: dignũ ẽ.
ut eamdem carnẽ quader decies
affligamus: Quãuis cle hoc qua¬
dragesimȩ tempore est adhuc
aliuel quod possit intelligi: A
presenti & enĩ die usq ad pascha¬
lis sollẽpnitatis gaucdia. sex ebdo.¬
made ueniunt: Quarũ uidelicet
dies quadraginta duo fiunt:
Ex quibus clũ sex dies lñici

Expanded text:
tempore carnem ntempore carnem nnentiam affligere conamur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur? Nisi quia virtus decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur. Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per decalogum sunt accepta. Qui ergo per carnis desideria, decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc quadragesimae tempore, est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die, usque ad Paschalis solemnitatis gaudia, sex hebdomadae veniunt. Quarum videlicet dies quadraEx quibus dum sex dies Dominici
Abbreviated transcription (Latin):
subditur: quia recedente diabolo
angeli ministrabant ei Ex qua
re quid aliud quam unius per-¬
sonȩ utraq natura ostenditur:
quia & homo est quem diabolus
temptat: & isdem ipse deus est.
cui ab angelis ministratur:
Cognoscamus igitur in eo naturã
nrãm : quia nisi hunc cliabolus
hominẽ cerneret. non tẽptaret:
Ueneremur in illo diuinitatem
suam. quia nisi super omĩa ds̃
existeret. ei nullo modo angeli
ministrarent: Sed quia diebus
lectio congruit. nã quadraginta
dierũ abstinentiã nr̃i redẽptoris
auduumus Quia quadragesimȩ
tempus inchoamus. discutiendũ
nobis est. cur hȩc ipsa abstinen¬
tia per quadraginta dierũ nu¬
merum custoditur: Moyses enĩ
ut legem acciperet scđo: diebrs
quadraginta ieiunauit: Helias
in deserto quadraginta diebus
abstinuit: ipse auctor hominum
ad homines ueniens. in quadra¬
gurta nullũ om̃i modo cibum
sũpsit: Nos quoq in quantum
possumus annuo quadragesimȩ

Expanded text:
subditur, quia, recedente diabolo, subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministratur. Cognoscamus igitur in eo naturam nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae
Abbreviated transcription (Latin):
dens adoraueris me: Sed eisclem
modis a sccło homine uincitur:
captus ex eat: quo nos aditu intro-¬
missos tenebat: Sed est aliud fr̃s
km̃i quod in hac tẽptatione domi¬
nica considerare debeamus: quia
tẽptatus a diabolo dñs sacri eloquii
precepta respondit. & qui eo uer¬
bo quod erat tẽptatorem suum
mergere in abyssũ poterat. uirtu¬
dem suȩ potentiȩ non ostendit:
Sola diuine scripturȩ precepta
entiȩ preberet ȩxemplũ: ut quo¬
tiens a prauis hominibus aliqͥd
patimur: ad doctrinã excitemur
potius quã ad uindictã: lensate
quanta est pacientia dei: quanta
impacientia nr̃a: Nos si iiuriis.
aut aliqua lesione prouocamur
aut quod non possumus facere
minamur: Ecce aduersitatem
diaboli dñs pertulit: & nil ei
nisi mansuetudinis uerba res¬
pondit: Portat quẽ punire pote¬
rat: ut hoc in laude eiꝰ altius
cresceret. si hostem suum non
extinguendo. sed interim patiendo
superaret: Notandũ uero quod

Expanded text:
dens adoraveris me. Sed eisdem dens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, captus exeat, quo nos aditu intromissos tenebat. Sed est aliud, fratres charissimi, quod in hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere in abyssum poterat, virtutem suae potentiae non ostendit. Sola divinae Scripturae praecepta entiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur,aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum non exstinguendo, sed interim patiendo superaret. 4. Notandum vero quod
Abbreviated transcription (Latin):
cibum ligni uetitum ostendit:
atq ad comedencdũ suasit ex
uana autem gła tẽptauit cum
diceret. eritis sicut dii & expro-
uectus auaritia tẽptauit cum
diceret: scientes bonũ & malũ:
Auaritia enĩ non solũ pecuniȩ
est: sed etiã altitudinis Recte
enĩ auaritia dicitur: cũ supra
modũ sublimitas ambitur: Si
enĩ non ad auaritiam honoris
rapina pertineret. nequaquam
paulus de unigenito filio dice-¬
ret non rapinam arbitratus est.
esse se equalem dõ In hoc ergo
diabolus parentem nr̃m ad suꝑ.¬
biam traxit : quod eũ ad auari¬
tiam sublimitatis excitauit: ded
quibus modis primũ hominem
strauit: eisdem modis sccło homi¬
na tẽptato subcubuit: Per gulam
quippe tẽptat qui dicit. dic ut
lapides isti panes fiant: ꝑ uanã
gloriam temptat cum dicit: si filiꝰ
clei es: nutte te deorsũ: Per subli¬
mitatis auaritiam temptat. cum
regna omĩa mundi ostendit di¬
cens: hȩc tibi omĩa dabo: si proci¬

Expanded text:
cibum ligni vetitum ostendit, cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: Eritis vectu avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum, et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudienim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito Dei filio diceret: 'Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo'. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avariciam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini temptando succubuit. Per gulam quippe temptat, cum dicit: 'Dic, ut lapides isti panes fiant'. Per vanam gloriam temptat, cum dicit: 'Si filius Dei es, mitte te deorsum'. Per sublimitatis avaritiam temptaregna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si proci
Abbreviated transcription (Latin):
te superare: Sed sciendũ nobis
est: quia tribus modis tẽptatio
agitur : suggestione: delectatio¬
ne. consensu E nos cũ tẽptamut
plerũq in delectatione. aut enã
in consensu labimur. quia de
carnis peccato propagati: in no¬
bis ipsis etiam gerimus: unde
certamina toleramus Ds̃ uero
qui in utero uirginis incarnatus
in mundõ sine peccato uenerat.
nichil contradictionis in semet¬
ipso tolerabat: Tẽptari ergo per
suggestionẽ potuit: sed eiꝰ mentẽ
peccati delectatio non momordit
Atq idõ omĩs cliabolica illa
temptatio foris non intus fuit.
sed ipsum ordinem tẽptationis
eius aspicimus: Pensamus quan¬
ta magnitudine: nos a tẽptati.¬
one liberamur: Antiquus hostis
contra primũ hominẽ parentẽ
nr̃m in tribus se tẽptationibꝰ
erexit: quia uidelicet gula. ua-¬
na gła & auaritia temptauit:
sed tẽptando superauit. quia
sibi eum per consensũ subdidit:
Exgula quippe tẽptauit. cũ

Expanded text:
te superare. Sed sciendum nobis te superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
in montem excelsũ: Sed uere.
& absq ulla questione conue¬
nienter accipitur. ut a sco spũ
in dęsertõ ductus creclatur :
ut illic eũ suus sp̃s duceret:
ubi hunc ad temptandum sp̃s
malignus inueniret Sed ecce
cũ dicitur ds̃ homo. uel in
excelsũ mondem: uel in sc̃am
ciuitatem. a diabolo assũptus.
mens refugit. humanȩ hoc
audire aures expauescunt: Cui
tamen non esse incredibilia ista
cognoscimus: si in illo et alia
facta pensamus Certe iniquorũ
omĩum diabolus caput est: et
huiuis capitis menbra sunt om̃s
iniqui: An non cliaboli mẽbrũ
pilatus : An non cliaboli mem¬
bra iudȩi persequentes. & mili¬
tes crucifigentes fuerunt: Quid
ergo mirũ si se ab illo permisit
in montẽ duci qui se pertulit
etiã ã membris illiꝰ crucifigi
Non est ergo indignũ redẽptori
nr̃o quod tẽptari uoluit: qui
uenerat occidi Iustũ quippe erat
ut sic demptadiones nr̃as sius
tẽptationibus uinceret: sicut
mortem nrãm uenerat sua mor¬

Expanded text:
Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat, ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut et mortem nostram venerat sua mor
Abbreviated transcription (Latin):
honore: nec primã similẽ uisa
est. nec habere sequentẽ: At ille
dixit: Quin immo: beati qui
audiunt uerbũ dĩ: & custodiunt:
Pulchre saluator ad testationem
mulieris annuit: non eã tantũmͦ
quȩ uerbũ dĩ corporaliter gene¬
rare meruerat : sed & om̃s quidẽ
uerbũ sp̃ualiter auditu fidei con-¬
ciperent. & boni operis custodia
uel in suo. uel in proximorum
corde parere. & quasi alere stu¬
duerint: asseuerans esse beatos:¬
& quia & eadem dĩ genitrix. et
inde quidem beata: quia uerbi
incarnanli ministra facta est
tẽporalis:: sed inde multo beatior
quia eiusdẽ semꝑ amandi custos
manebat ȩterna: Qua sententia:
sapientes iudȩorũ clam percutit:
qui uerbum dei non audire et
custodire: sed negare & blasphae¬

Expanded text:
similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quin imo beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui Verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
sequi contẽpnit. Diuerso qͥppe
itinere ambulat. si gauclia
delectationesq appetit: cui dux
suus uiam amaritudinis osten¬
dit: Reuocemus ergo ante ocłos
peccata quȩ fecimus : Considere¬
mus quam terribilis iudex hȩc
puniturus adueniat: ¶entem
formemus ad lamenta: uita
nr̃a ad tempus amariscat in
pęnitentiam:: ne ȩternã Amari¬
dudinẽ sentiat in uindicta
Per fletus quippe ad gaudia
ducimur: ueritate pollicente
quȩ ait: beati qui lugent
nunc: qm̃ ipsi consolabuntur
Ad fletũ uero per gauclia per¬
Si ergo retributionis gaudium
in peruentione quȩrimus: pęni¬
tentiȩ am aritudinem in uia dene-¬
amus: Sicq fit: ut non solum
nr̃a in dm̃ uita proficiat: sed
hec ipsa nr̃a conuersatio ad dĩ¬
laudem & alios accendat: Unde
illic subditur: Et omĩs plebs
ut uidit: dedit laudem deo:¬

Expanded text:
sequi contemnit. Diverso quippe sequi contemnit. Diverso quippe itinere ambulat, si gaudia delectationesque appetit, cui dux suus viam amaritudinis ostendit. Revocemus ergo ante oculos peccata quae fecimus; consideremus quam terribilis judex haec puniturus adveniat; mentem formemus ad lamenta; vita nostra ad tempus amarescat in poenitentia, ne aeternam amaritudinem sentiat in vindicta. Per fletus quippe ad aeterna gaudia ducimur, Veritate pollicente, quae ait: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Ad fletum vero per gaudia perSi ergo retributionis gaudium in perventione quaerimus, poenitentiae amaritudinem in via teneamus. Sicque fit ut non solum vita nostra in Deum proficiat, sed haec ipsa nostra conversatio ad laudem Dei et alios accendat. Unde illic subditur: Et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo
Abbreviated transcription (Latin):
imitare: Hirc rursus ãmonet
dicens: Si quis michi ministrat.
me sequatur: Consideremꝰ ergo
qua graclitur: ut sequi merea¬
mur: Ecce cũ sit dñs & creator
angelorũ. suscepturus naturã
nr̃am quam condidit: in ute¬
rum uirginis uenit: Nasci
tamen in hoc mundo ꝑ diuites
noluit: pͣarentes pauperes elegit:
Unde &e agnais qui pro illo
offerretur defuit: colũbarum
pullos & par turturũ ad sa-¬
crificiũ mader inuenit: Prospe.¬
rari in muncdo noluit: obpro-¬
bria. irrisionesq tolerauit:
sputa: flagella a lapas: spineã
coronã crucẽ sustinuit: Et
qui rerum corporalium delecta¬
tione a gaudio interno cecidi¬
mus: cum qua amaritudine
illuc redeatur ostendit: Quid
itaq homo pro se pati debet:
si tanta ds̃ pro hominabꝰ pertulit:
Qui ergo in xp̃m iam credidit.
sed adhuc auaritiȩ lucra sectat᷑:
in superbrã honoris extollitur.
inuidiȩ facibus in ardescit:
libidinis se immunditia polluit.
prospera quȩ in mundo sunt
concupiscit: iħm in quo credidit

Expanded text:
imitare. Hinc rursus admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce, cum sit dominus et creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, parentes pauperes elegit. Unde et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit Prosperari in mundo noluit; opprobria irrisionesque toleravit; sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucemque sustinuit; et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostendit. Quid itaque homo pro se pati debet, si tanta Deus pro hominibus pertulit? Qui ergo in Christum jam credidit, sed adhuc avaritiae lucra sectatur, in superbia honoris extollitur, invidiae facibus inardescit, libidinis se immunditia polluit, prospera quae in mundo sunt concupiscit, Jesum in quem credidit
Abbreviated transcription (Latin):
passionis experituͣ: ubi mar¬
t̃rib suis maxime prebuit
quod sequerentur exemplum :
Unde ait apłs petrus Ap̃c¬
nobis exemplũ. ut sequamur
uestigia eius: Nast consũmasse
se licit. quod se consũmaturũ
esse certissime nouit: Sicut
longe ante in prophetia pre¬
teriti tẽporis u sus est uerbis.
quando post annos plurimos
futurum fuerat qđ dicebat.
foderunt inquit ianus meas.
et pedes ineos duumeraue¬
runt omĩa ofsa mea Q nunc¬

Expanded text:
passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde ait apostolus Petrus: Cnobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse se dicit quod se consummaturum esse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non
Abbreviated transcription (Latin):
secd eos ueraciter contestari: quia
siue uiuimus. dño uuuimus: siue
morimur. dño morimur Siue enĩ
uiuimus. siue morimur: dñi sumꝰ
Quod iupxta uaticuuũ hieremiȩ.
uax in rama. id est in excelso audita ẽ:
ploratus & ululatus : Manifeste
denuntiat luctũ sc̃ȩ ȩccłiȩ:
Quod enĩ iusta membrorũ suorũ
nece gemit. non ut hostes garri

Expanded text:
sed eos veraciter contestari, quia sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garri
Abbreviated transcription (Latin):
patu quartȩ partis greco sermo¬
nesunt tetrarchȩ uocati Equi¬
bus philipus herodiadem filiam
arethe regis arabũ accepit
uxorem: quã idem arecha post¬
modũ ablatam ab eo dedit he¬
rodi. eo qđ ipse maioris ẽẽt po¬
testatis & fame: factũ que est
adulteriũ publicũ. sic̃ ꝑfidis
causa pereundi: Ita fidelissimo

Expanded text:
patu quartae partis Graeco sermopatu quartae partis Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus Philippus Herodiadem, filiam Arethae regis Arabum, accepit uxorem, quam idem Aretha postmodum ablatam ab eo dedit Herodi, eo quod ipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo
Abbreviated transcription (Latin):
curru est raptus in celum:¬
Angłorũ utique sub uectꝰ auxilio
dequib scriptũ ẽ. Currus dĩ de¬
cim milib multiplex milia lȩ¬
tanti. ũ dñs in illis. Et iterum:
Qui facit anglos suos sp̃s: & minis¬
tros suos ignem urentem: Sed
querit forte aliquis quisit iste
herodes. qui ue frat̾ eiꝰ: quȩ ettam
herodias deqͥbus sermo ẽ. he¬
rodes iste qui& ioħem decollauit.
& inpassione redemptoris nr̃i
pilato ad sensũ p̾buit: filiꝰ ẽ. hero¬
dis illius sub quo dñs natus ẽ. Qui
cum pꝰ natiuitatẽ dñicã pauco
temporȩ regnaret. sicut euangłica
testatur hẏstoria: archelaus eiꝰ
filius successit in regnũ: Quocũ
uix decłm an nis potiretur. ac¬
cusantib insolentiam eius iudeis
pulsus est regno ab augusto ac
perpetuo damnatus exilio: de¬
inde augustus ut regni iudaici
minueret potentiã diuisa in
quatuor partes prouincia: quat¬
tuor fres archelai eidem regen¬
de p̃fecit: Qui singuli aprinci-¬

Expanded text:
curru est raptus in coelumcurru est raptus in coelumangelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sed quaerit forte aliquis quis sit iste Herodes, quive frater ejus, quae etiam Herodias, de quibus sermo iste? Herodes iste qui et Joannem decollavit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum; quo cum vix decem annis potiretur, accusantibus insolentiam ejus Judaeis , pulsus est regno ab Augusto ac perpetuo damnatus exsilio. Deinde Augustus, ut regni Judaici minueret potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecit, qui singuli a princi
Abbreviated transcription (Latin):
tantib tantis p̾dicatorũ p̾coni̾is
consonãtibus. nulla ratione con-¬
ut nos aꝑte intelligamꝰ. ñ in cre¬
dibile resurrectionis miraculũ:
s prauorũ animo dredendi grã¬
obstantib eẽ p̃peditos: Maiores¬
q illi gr̃as referamꝰ. qui nr̃is cor¬
dib ablato erroris uelamine
lucem ueritatis aꝑire dignatꝰ
est: Herodes enim tenuit iohan¬
nẽ & alligauit eum. & posuit
incarcerẽ propt̾ herodiadem
uxorem fr̃ĩs sui Dicebat emĩ illi
ioħs nonlicet tibi habere eam:
Impletũ uidemꝰ in ioħe quod de
illo anglł tachariȩ priusquã nas¬
ceretur p̾dixit: quia p̾cederet
ante dnm in spũ &e uirtute heliȩ
Ambo nãq continenter uiuentes.
ambo habitu inculto ambo inso¬
litudinȩ degentes. ambo p̾cones
ueritatis. ãbo regis &e reginae per-¬
secutiont̃ ꝓpter iusticiam ꝑpes¬
sisunt: Ille achab & io
iste herodis. & herodiadis Ille
ne ab impiis occidetur igneo

Expanded text:
tantibus, tantis praedicatorum praeconiis tantibus, tantis praedicatorum praeconiis consonantibus, nulla ratione conut nos aperte intelligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi graobstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem, propter Herodiadem uxorem fratris sui. Dicebat enim illi Joannes: Non licet tibi habere eam. Impletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo
Abbreviated transcription (Latin):
nonsolũ in eis uirtutes Ac p̃mia
iustorũ. uerũ eciam uitia. Y ic¬
dictãq reproborũ. ad incitam̃¬
tũ nob̃ bene agendi proponimꝰ:
hoc siquidẽ &e ipsius dñi docemꝰ
exemplo: qui ut humane suꝑbiȩ
ceruicẽ frangat ac sublime nob̃
humilitatis uigũ ponat non suȩ
tantũ humilitatis formã quã sequa¬
mur insinuat dicens. Discite ame
quia mitissũ & humilis corde:
s etiam anglicȩ suꝑbiȩ deiecti¬
onẽ quã caueamꝰ. ad memoriã
nob̾ reuocat dicens Uidebã sa¬
tanã. quasi fulgur decelo caden
tiam sũ me uirtutis accendat.
Audiuit gͥ herodes tetrarcha
famã iħu: et ait puerissuis. Hic
ẽ ioħs baptista ipse surrexit
amortus: & idõ uirtutes oꝑant̾
ineo: Quibene intellexit mor¬
tuũ posse hominẽ resuscitari
aduitã. bene deresur rectionis
gła sensit. qui iustos post resur-
ẽẽ ꝑspexit. s misere disipuit.
qͥ quod de homine puro. sponte
crede potuit: hoc de dõ homi¬
ne credere. Tot miracłis ad tes¬

Expanded text:
eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadenttiam summae virtutis accendat. Audivit ergo Herodes tetrarcha famam Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo. Qui bene intellexit mortuum posse hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurreesse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attes
Abbreviated transcription (Latin):
scripta. sed quotiens cũq nobis
errantiũ in geruntur exempla:
nos cõfestim au̾tentes oculos
mentis nr̃e. ne uideant unitatẽ.
magis quid ueritas ipsa decer¬
nit. sedulo corde scrutemur:
sequentes exemplum beati pe¬
tri qui pretis errantium sectis
uere fidei archanum quod
cognouerat. indua oris confes¬
sione ꝓtulit. insuꝑabili cordis
cura seruauit: Ham defiducia
confessionis hoc loco cognoui¬
mus: deuirtute autem unicȩ in
xp̃m dilectionis ipse alibi testa¬
testur. Quicum discederent
abeo quidã discipuloꝵ eius: di¬
ceret q ille adduo decim. Num¬
quid et uos uultis abire. Res¬

Expanded text:
scripta; sed quotiescunque nobis scripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? res
Abbreviated transcription (Latin):
tas Sed idõ beatus petrus
qui xp̃m uera fide confessus.
uero est. Amore secutus.
specialit̾ claues regni cęlorũ
et principatũ iudiciariȩ po¬
testatis accipit: ut omnesper
orbem credentes intellegant.
quia quicũq ab unitate fidei
uel societatis illius quolibet
modo semet ipsos segregant.
tales nec uinculis peccatorum
ab solui. Nec ianuam possint
regni cȩlestis ingredi: Unde
nos necesse ẽ. tota intentio fra
sacramenta discere. et congru¬
entia fidei oꝑa demonstrare:
Necesse est om̃i uigilantia mul¬
tiplices subtiles que portarum
inferi cauere insidias: quatenꝰ
iuxta psalmistȩ uocem de his
aduiuante dño eripiatq adad¬
nuntiandos eius laudes portas
filiȩ syon. hoc est gaudia me¬
reamur suꝑnę ciuitatis intra¬
re: Nec sufficere nobis ad salu¬
tem arbitremur. si turbis ne¬
glegentium. uł quorum libet
indoctorum fide uel actibus
ad aequemur. quibus in lit te¬
ris sacris unica est credendi pa-¬
riter et iuuendi regula prę¬

Expanded text:
tas, sed ideo beatus Petrus, qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accipit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est tota intentione, fsacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est, gaudia mereamur supernae civitatis intrare. Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula prae
Abbreviated transcription (Latin):
uimus quia tues xp̃s filius dĩ
huius ergo fr̃s mei promodu¬
lo nr̃o exemplum imitari sa¬
tagamus: Et nos cũ illo beati
et appellari et esse ualebi mus
Nobis quoque simonis hoc ẽ
obedientis xp̃o nomen congru¬
it. nos propter simplicitatem
fidĩ non ficte acceptãq ad ño
grãm uirtutum filii columbȩ
uocabimur: Congaudensq
ipse spiritalibus animȩ nr̃e
profectibus dicet. quam pul¬
chra es amica mea quam pul¬
chra es. Oculi tui colũbarum:
Sic quȩ fit ut nobis supͣ petrã
fidi aurũ argentũ. lapides pre-¬
tiosos hoc ẽ ꝑfecta uirtutũ oꝑa
construentibus. nil tribulatio¬
num ignis de trimenti afferat:
nulli temptationũ. turbines p̾¬
ualeant: Quin potius aduersi¬
tatibus probati accipiemus coro¬
nam uitȩ. quam ille nobis ante
sȩcula promisit: Qui uiuit et
regnat deus cum patre in unita¬

Expanded text:
imus quia tu es Christus Filius Dei . Hujus ergo, fratres mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus: nobis quoque Simonis, hoc est obedientis Christo, nomen congruet, nosque propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino gratiam, virtutum filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus dicet: Quam pulchra es, amica mea! quam pulchra es, oculi tui columbarum ! Sicque fit ut nobis supra petram fidei, aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis detrimenti afferat, nulli tentationum turbines praevaleant: quin potius adversitatibus probati, accipiamus coronam vitae quam ipse nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat Deus cum Patre in unita
Abbreviated transcription (Latin):
In cuiꝰ partes ueniens iħc: in¬
terrogabat discipłos suos di¬
cens Quẽ dicunt homines
esse filiũ hominis: Non au¬
tem quasi nesciens sententiã
de. se. uel discipłorum. uel
extraneorũ inquirit : sed idõ
discipłos quid de se sentiant
int̾rogat. ut confessionem
rectȩ fidei illorũ. digna
mercecle remuneret: Nam
sicut interrogatus generalit̃
petrus respondit unus pro
omĩbus: ita quod petro dñs
respondit: in petio omnibus
respondit: Idõ quid alii de se
sentiant inquirit. ut expo¬
sitis primo sententiis erran¬
tium. discipłi probarentur
ueritatẽ suȩ confessionis ñ
le opinione uulgata. sed de
ipso ꝑcepisse dñicȩ reuela¬
tionis archano: Quẽ inquit
dicunt homines esse filium
homiras: Pulchre homines
appellat eos. qui de filio ho.¬
minis tantũ loqui nouerant:
qui diuinitatis eius archana
nesciebant: Nã qui diuni¬
tatis eius in ssteria capere
norunt: merito supra homines
esse dicuntur : apło attes¬
tante qui ait: quod oculus

Expanded text:
n cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus pro omnibus, ita quod Petro Dominus respondit, in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra hoesse dicuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nunc in ep̾is ac presbite¬
ris om̃i eccłiȩ officium idẽ
com mittit᷑ ut uidelicet agni¬
tis peccantium causis quoscũ¬
que humiles. ac uere pęniten¬
tes aspxerit : hos iam atimore
ꝑpetuȩ mortis miserans absol¬
uat: Quos uero inpeccatis quȩ
egerint ꝑsistere cognouerit
illos ꝑerennib subpliciis obli¬
gandos insinuet Unde alias
dñs. de correpto semel Et ite¬
rum actertio. sed non peniten¬
ti fr̃e p̾cepit dicens. sin autẽ
eccł̃iam non audierit. sit tibi
sicut ethnicus et publicanus
Et neleue quisquã putaret
eccłiȩ iudicio condemnari. mox
terribilit᷑ ad iunxit: A men¬
amen dico uobis: quȩcũq al¬
ligaueritis super terrani er̃t
liguata &incȩlo: &e quȩcũq¬

Expanded text:
etiam nunc in episcopis ac presbyteetiam nunc in episcopis ac presbyteris omnibus Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspperpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam putaret ecclesie se iudicio condempnari, mox terribiliter adiunxit: Amen dico Vobis, quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in cel
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorũ: Qui regẽ cęlorum
maiori pre cȩteris deuotio¬
ne confessus est: merito prȩ
cȩteris ipse collatis claiubu
regni cȩlestis donatus ẽ. ut
constaret omibus. quia absq
ea confessione ac fide regni
cȩlorũ nullus posset intrare
Claues autẽ regni cęlorum.
ipsã discernendi scientiam.
potentiã q nominat: qua
dignos recipere ii regnum.
inclignos secludere deberet
a regno: Unde manifeste
subiungit: Et quod cumq
ligaueris super terram. erit
ligatũ in cęlis & quodcũq
solueris super terrã: erit so
lutũ & in cęlis: Quȩ̃ soluen¬
di ac ligandi potestas quã¬
uis soli petro data uideatur
a dño. absq ulla tamen
dubietate noscendum est.
quia & cęteris apłis datur.
ipso teste qui post passionis
resurrectionisq suȩ triũ phũ
apparens eis insufflauit &e di¬
xit om̃ib. Accipite spm̃ scm̃¬
quoꝵ remiseritis peccata: re¬
mittũtur eis Et quorũ reti¬
nueritis retentasunt: Nec ñ

Expanded text:
coelorum. Qui regem coelorum coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritumum remiseritis peccata, remittentur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt . Nec non
Abbreviated transcription (Latin):
quosq deterrendo. uel emol¬
liendo. a stabilitate fidei
introitũ eis ȩternȩ mortis
aperiunt: Sed et pͥa ua
loquia. porte utiq sunt in¬
perditionis ostendunt: Nã
& fides si non habeat oꝑa.
mortua ẽ. in semet ipsa:
Q̾ corrũpunt mores bonos
colloquia mala: Multe itaq¬
sunt porde inferi. sed harũ
nulla ȩccłi& quȩ suꝑ petrã
funclata ẽ. preualet: quia
qui fidem xp̃i intimo cordis
amore perceperit: omne
quicquid exterius periculi
tẽptantis ingruerit: facilli¬
me contẽpnit: At quicũq
credentium ficlem uel oꝑe
uel negatione deprauatus
prodit. non hi c suꝑ petrã
dño cooperante domũ suę
professionis ȩdificasse: sed
iuxta alterius loci parabo¬
lam super harenã sinȩ fun¬
damento posuisse credendus
est. hoc est non simplici ac
uera intentione xp̃m sequi.
sed terrenã quãlibet fragi¬
lemq ob causam habitum
pretendisse xp̃iani: Sequit᷑.
&tibi dabo claues regni

Expanded text:
quosque deterrendo vel emolquosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aperiunt. Sed et prava floquia portae utique sunt inperditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus prodiderit, non hic supra petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed juxta alterius loci parabolam , super arenam sine fundamento posuisse credendus est, hoc est, non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni
Abbreviated transcription (Latin):
De quibꝰ. licit apłs: Carna¬
lis autẽ homo: non percipit
ea quȩ sunt sp̃s dei: Sequit᷑:
& ego dico tibi: quia tu es
petrus. & suꝑ hanc petram
edificabo eccłiam meã Petrus
qui sẏmon antea dicebatur.
ob fortitudinẽ fidei & con¬
fessionis suȩ constantiam.
a dño petri nomen accepit :
quia uidelicet illa firma
ac tenaci mente adhesit.
de quo scriptũ est Petra
cognitori. amadori. confessori.
participiũ sui nominis dona-¬
uit : ut scilicet a petra petrus
quia non nisi per fidem et
dilectionẽ xp̃i. ꝑ susceptio¬
nẽ sacramentorũ xp̃i. per
obseruantiã mandatorũ xp̃i.¬
ad sortẽ electorũ. & ȩt̃nam
pertingitur uitã: apostolo
attestante qui ait: Funcla¬
test ponere. preter id quod
& porte inferi non prȩua¬
lebunt acluersus eã: Portȩ
inferi doctrinę sunt nequã
quȩ seducendo impruden¬
tes ad inferos trahunt:
Portȩ quoq inferi. & tor¬
menta & blandimenta sunt
persecutorũ. quȩ infirmos

Expanded text:
De qualibus dicit Apostolus: CarnaDe qualibus dicit Apostolus: Carnalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma ac tenaci mente adhaesit de quo scriptum est: Petra cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut videlicet a petra Petrus quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observantiam mandatorum Chriad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundatest ponere praeter id quod t portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos
Abbreviated transcription (Latin):
in perpetuũ mentẽ perficere: quam
uentrẽ moriture carnis terreno pane
satiare Nolite ergo fr̃s proximis ur̃is
ȩlemosinã uerbi subtrahere: mecuin
uos ammoneo. ab otioso sermone par¬
camus. inutiliter loqui declinemus:
In quantũ reniti linguę preualemus.
inuentũ uerba non diffluant. cum
ud ex dicat: om̃e uerbũ otiosũ qđ lo¬
cuti fuerint homines reddent de eo
rationẽ in die iudicii Otiosũ quippe
uerbũ est: qđ aut utilitate rectitudi¬
nis: aut ratione iustȩ necessitatis car&e:
Otiosa ergo colloquia ad ȩdificationis
studiũ uertite: quã celerrune huiꝰ uitȩ
tẽpora fugiant considerate: quã distri¬
ctus uidex ueniat attendite: Hunc an¬
te oculos ur̃i cordis ponite: hunc ꝓximo¬
rũ ur̃orũ mentibꝰ itimate: ut in¬
quantũ uires suppetunt. si annũtiare
eũ neglegitisꝰ uocari ab eo angeli
cũ iohanne ualeatis:¬

Expanded text:
in perpetuum mentem reficere, quam in perpetuum mentem reficere, quam ventrem moriturae carnis terreno pane satiare. Nolite ergo, fratres, proximis vestris eleemosynam verbi subtrahere. Mecum vos admoneo, ut ab otioso sermone parcamus, inutiliter loqui declinemus. Inquantum reniti linguae praevalemus, in ventum verba non defluant, cum judex dicat: Omne 1457 verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut utilitate rectitudinis, aut ratione justae necessitatis caret. Otiosa ergo colloquia ad aedificationis studium vertite: quam celerrime hujus vitae tempora fugiant, considerate: quam districtus veniat judex attendite. Hunc ante oculos vestri cordis ponite: hunc proximorum vestrorum mentibus intimate; ut inquantum vires suppetunt, si annuntiare eum non negligitis, vocari ab eo Angeli cum Joanne valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
go quod dicit: ꝓfecto phialã porinigit̃:
Alius explere quod sentit non ualet:
sed quia hoc ut cũq denuntiat pro¬
fecto per cyatũ gustũ prebet In dĩ
ergo tabernaculo. id est in sc̃a eccłia
positi: si per doctrinã sapientię mi¬
nistrare phẏalas minime potestis:
in quantũ pro diuina largitate suffi.¬
citis: ꝓxinus ur̃is boni uerbi cẏatos
date: In quantũ uos ꝓficisse pensatis.
sotios desiderate: Si quis ur̃m fr̃s ad
forũ. aut fortasse ad balneũ pergit.
quẽ otiosum esse considerat: ut secũ
ueniat inuitat: Ipsa ergo t̾rena actio
tis: curate ne ad eũ soli ueniatis: Hinc
&enĩ scriptũ est: Qui audiat: dicat.
ueni Ut qui iam in corde uocẽ suꝑni
amoris acceperit: foras etiã ꝓaimis
uocẽ exhortationis reddat: Q fortasse
panẽ ut indigenti ȩlemosinã porri¬
gat non habet: sed maiuis est quod
tribuere ualeat qui linguã habet:
Plus est enĩ uerbi pabulo. uicturam

Expanded text:
go quod dicit, profecto phialam porrigit. go quod dicit, profecto phialam porrigit. Alius explere quod sentit non valet, sed quia hoc utcunque denuntiat, profecto per cyathum gustum praebet. In Dei ergo tabpositi, si per doctrinae sapientiam ministrare phialas minime potestis, in quantum pro divina largitate sufficitis proximis vestris boni verbi cyathos date. In quantum vos profecisse pensatis, habere desiderate. Si quis vestrum, fratres, ad forum aut fortasse ad balneum pergit, quem otiosum esse considerat ut secum veniat invitat. Ipsa ergo terrena actiotis, curate ne ad eum soli veniatis. Hinc etenim scriptum est: Qui audit, dicat: Veni ; ut qui jam in corde vocem superni amoris acceperit, foras etiam proximis vocem exhortationis reddat. Et fortasse panem, ut indigenti eleemosynam porrigat, non habet; sed majus est quod tribuere valeat, qui linguam habet. Plus enim est verbi pabulo victuram