comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ ⁊ mundus eum ñ cognouit. In
sua ꝓpria uenit. qr ista omnia ꝑ ipsũ
sacta sunt. Ꝙ sui eum ñ receꝑunt. Qͥ siue
Homines quos fecit. iudei quos pͥmitus
fecit suꝑ om̃s gentes ẽẽ. qr alie gentes
idola adorabant ⁊ demonib seruiebant
ille aut̃ ppls natꝰ erat de semine abiahe.
& ipsi maxime sui. qr ⁊ ꝑ carnẽ qͣm sus.¬
cipere dignatꝰ ẽ cognati. In sua ꝓpriaue
recepunt eum. Qͥd eis p̾sticit: magna
benuolentia. magna miscđia. Uicus
natus ẽ. ⁊ noluit remanere unus:
Multi homines cum filios ñ habuerĩt.
ꝑ acta etate ad optant sibi. ⁊ uoluntate
faciunt q natura ñ potuerunt. ħ oc
faciunt homines. Si aut̾ aliquis filiũ
unicum ħt. gaudet ad illum magis
qr solus omnia possessurus ẽ. & non
habebit qui cum eo diuidat heredita¬
tem. & pauꝑior remaneat. Non sic ds̃
Unicum eundem ipsum qͦm genuerat.
& ꝑ qͦm cuncta creauerat misit in
hunc mundum. ut ñ eẽt unus. s fr̃s

Expanded text:
factus est, et munfactus est, et munsua propria venit: quia omnia ista per eum facta sunt. Et sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit. Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus erat de semine Abrahae: et ipsi maxime sui; quia et per carnem quam suscipere dignatus est, cognati. In sua propria receperunt eum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines. Si autem aliquis habeat filium unicum, gaudet ad illum magis; quia solus omnia possessurus est, et non habebit qui cum eo dividat haereditatem, ut pauperior remaneat. Non sic Deus: Unicum eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. M undus ꝑ ipsum factus est.
& mundus eum ñ cognouit. Num
enim ñ cognouerunt cęli creatoiem
suum. aut angłi ñ cognouerunt cre¬
atorem suum sydera. qͦm confitent᷑
demonia : Omnia undiq testimoniũ
ꝑhibuerunt. S qui ñ cognouerunt:
Qui amando mundum dicti sunt mũ¬
dus. Amando enim habitamꝰ corde.
Amando aut̃ hoc appellari meruert᷑.
ꝗͣ ille ubi habitabant. Quomͦ dicimꝰ
mala ẽ illa domus. aut bona ẽ illa
domus. ñ in illa qͣm dicimꝰ malam
parieces accusamus. aut dicimꝰ in
illa qͣm dicimus bonã parietes lau¬
damus : s malam domum in habitan¬
tes malos: ⁊ bonã domũ in habitantes
bonos: sic ⁊ mundum qui inhabitant
amando mundum. Qͥ sunt qui diligunt
mundum: Ipsi enim corde habitant ĩ
mundo. Nam qui nͨ diligunt mundum.
carne uersant᷑ inmundo. s corde in ha¬
bitant cęlum. sic̃ apłs dicit. Nrã autem
conu̾satio in cęlis ẽ. G mundus ꝑ eum

Expanded text:
cuntur. Mundus per ipsum factus est, cuntur. Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Num enim coeli non cognoverunt Creatoremsuum, aut non cognoverunt Creatorem suum sidera, quem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . Ergo mundus per eum
Abbreviated transcription (Latin):
in illis ẽ. Paraui lucernam xp̃o meo:
inuncos eiꝰ induam confusione. In mun¬
do erat. & mundus ꝑ ipsum factus ẽ
Ne putes q sic erat in mundo. qͣm in
mundo ẽ terra: inmundo ẽ cęlum. in
mundo ẽ sol ⁊ luna ⁊ stellȩ. In mundo
arbores. pecora. homines. Non sic iste
inmundo erat. Q̾ qͦm erat: Quomͦ
artifex. regens qd fecit. Ñ enim sic fecit.
qͦmͦ facit faber. Forinsecꝰ ẽ arca qͣm facit:¬
& illa in alio loco posita ẽ cum fabricat᷑
& qͣmuis iuxta sit ipse alio loco. s ⁊ qͥ
fabricat ex trinsecꝰ ẽ ad illud q fabricat.
positus fabricat: ⁊ ñ recedit aliquo. ñ ex¬
ixinsecꝰ quasi uersat molem qͣm fabricat
Presentia maiestatis facit qͥ facit: p̃sentia
sua gub̃nat q fecit. Sic gͦ erat inmundo.
mundus facꝰtus ẽ. ⁊ mundus eum n̾
cognouit. Qͥd ẽ mundus factꝰ ẽ ꝑ ipsũ:
Cȩlum. terra. mare:⁊ omnia que in eis
sunt. mundus dr̃. Iterum alia signifi¬
catione dilectores mundi mundus di¬

Expanded text:
rnam Christo meo; inimicos ejus induam confusione . 10. In mundo erat, et mundus per eum factus est. Ne putes quia sic erat in mundo, quomodo in mundo est terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: positus fabricat, et non recedit aliquo, non extrinsecus quasi versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, mundus factus est. Per ipscognovit. 11. Quid est, mundus factus est per ipsum? Coelum, terra, mare et omnia quae in eis sunt, mundus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores mundi mundus di
Abbreviated transcription (Latin):
tis. qr nichil aliqͥd ẽ. Solent enim multi
male intelligentes. sine ipso factum ẽẽ
nichil. putare aliquid ẽe nchil. Peccatũ
quidẽ ñ ꝑ ipsum factum ẽ. ⁊ manifestũ ẽ
qr peccatum nichil ẽ. ⁊ nichil fuint hoĩes
cum peccant. Qͣ idolum ñ ꝑ u̾bum factũ ẽ.

Expanded text:
tis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
turalit᷑ quecumq sunt in creaturis. oĩa
omnino quȩ fixa incȩlo sunt. qͦ fulgent
desuꝑ. quȩ uolitant sub cęlo. ⁊ que mo¬
uentur. umu̾sa natura rerum. omnis
omnino creatura. Dicam planius dicã
fr̃s ut intelligatis. ab angło usq ad uer¬
miculum. Quid p̾clarius angło increat᷑is :
Qͥd extremius uermiculo increaturis:
ꝑ qͦm factus ẽ angłs. ꝑ ipsum factus ẽ
& u̾miculus. S angłs dignus celo. uer¬
miculus terra. Qui creauit ipse dis¬
posuit. Si poneret u̾miculum in cȩlo.
rep̾henderes. Si uellet angłos uasci de
pucrescentib carnib: rep̾henderes. Et
tamen ꝑpe hoc facit ds. ⁊ ñ ẽ rep̾hendẽdꝰ.
Nam omnes homines de carne nascen¬
tes. qd sunt nͥ uermes: Q de uermib
angłos facit. Sic enim ipse dñs dicit.
Ego aut̃ sum uermis ⁊ ñ hom. Quis

Expanded text:
quaecumque sunt in creaturis, omnia omnino quae fixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum ve
Abbreviated transcription (Latin):
nullum locum p̃t̾mittentes.
ꝑtractemus ut possumus : &
ꝓ nr̃a capacitate pascamur. ⁊ ministre.¬
mus uobis unde ⁊ nos pascimur:
Capitulum pͥmum pt̾ito die dñico
tͣctatum ẽẽ meminimꝰ. id ẽ in pͥnci¬
pio erat u̾bum. & u̾bum erat ap

Expanded text:
nullum locum praetermittentes pertractemus, ut possumus; et pro nostra capacitate pascamur, et ministremus vobis unde et nos pascimur. Capitulum primum praeterito die dominico tractatum esse meminimus, id est, « In principio erat Verbum, et Verbum erat ap
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃e euglista. inpͥncipio factũ ẽ u̾bum
S qd ait : in principio erat u̾bum. Si
erat. ñ ẽ factum: ut ista omnia ꝑ ipsũ
fierent. & sine ipso nichil. Si gͣ erat
in principio u̾bum. ⁊ u̾bum erat apͥ
dm̃. ⁊ ds erat u̾bum: si ñ potes cogita¬
re quid sis differ ut crescas. Ille cib ẽ:¬

Expanded text:
dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio fecit d̾s u̾bum: qͦmͦ dixit
moyses. inpͥncipio fecit as celum
terram. & omnia sic enumerat. Dixit
ds.fiat. Q factum ẽ. Si dixit. qͥs dixit:
Utiq ds̃. Et quid factum ẽ : Creatura aliqͣ
Inter dicentem dm̃ & factam creaturam.
quid ẽ ꝑ qͤ factum ẽ nisi u̾bum : Qa dix̃
ds. fiat. & factum ẽ. Hoc u̾bum in cominu.¬
tabile. qͣmuis mutabilia ꝑu̾bum fiant. ip¬
sum incomimutabile ẽ. Noli gͦ credere fac̃¬
enim factus es ꝑ u̾bum. s oportet te re
u̾bum. ut ꝑ illud factus sis ꝑ te defeceris
Si ꝑ te deficis. ille te reficiat qui te fecit:
Si ꝑ te deterior efficeris. ille te recreet qͥ te
creauit. Quomodo aut̃ te recreet ꝑ u̾bum.
si male aliquid sentias de uerbo: Euan¬
głista dicit. In pͥncipio erat u̾bum :⁊ tu
dicis in principio factum ẽ u̾bun : Ille
omnia ꝑ ipsum facta sunt dicit. ⁊ tu
dicis qr ipsum u̾bum factum ẽ: Pot̾at

Expanded text:
principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factum est, nisi Verbum? quia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere facenim factus es per Verbum, sed oportet te refVerbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est. Poterat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illud u̾bum facta sunt omnia Hinc cogi¬
tate qͣle u̾bum ẽ. Respondet mͥ mͦ force
nescio quis. Q quis ħ u̾bum cogitat: noli
t gͦ qͣsi uile aliquid formare cum audis
u̾bum ⁊ conicere u̾ba qͦ audis cotidie. Ille
talia u̾ba dixit. talia uerba loquutus ẽ.
talia u̾ba mͥ narrat. Assidue em̃ dicendo
nomina u̾boꝵ. qͣsi uiluerunt uerba. &
qͣn audis. in principio erat u̾bum ⁊ u̾bũ¬
aliquid putares. qͣle consueuisti cogita¬
re cum u̾ba humana soleres audire:
audi quid cogites. Ds erat uerbum:
Ex eat nunc uescio quis infidelis arri¬
anus. & dicat qr u̾bum d̃ĩ factum ẽ:
Omodo pot̾ fieri ut u̾bum dĩ factum sit:
qͣndo ds ꝑu̾bum fecit omnia : Si ⁊ u̾bum
ego unicum filium di. Si autẽ ñ dicis
u̾bum u̾bi. concede ñ factum. ꝑ qd facta
sunt omnia. Non enim ꝑ se ipsum fi¬
eri potuit. ꝑ qͦd facta sunt omnia. Cre¬
de gͦ eugłistȩ. Poterat enim dicere. in

Expanded text:
per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogiper illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat Valiquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando Deus per Verbum fecit omnia? Si et Verbum ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In
Abbreviated transcription (Latin):
Trius enim cor generat consilium. ut
aliqͣm fabricam construas. aliqͥd amplũ
in terra moliaris. iam natum ẽ ꝯsilium.
⁊ opꝰ ñdum impletum ẽ. Uides tu quid
facturus es. s alius ñ mirat᷑. nͥ cum fece¬
Attendunt homines mirabilẽ fabricam ⁊
mirant᷑ consilium fabricantis. Stupent q
uident. ⁊ amant qd ñ uident. Qͥs ẽ qui pot̾
uidere consilium: Si gͦ ex magna aliqua
fabrica laudat᷑ humanum consilium. uis
Attende fabricam istam mundi. uide qͦ
cȩlum & terram. Quis explicat uerbis
ornatum cęli : Quis explicat uerb fecun¬
ditatẽ terrȩ: Quis digne collaudet tem¬
porum uices: Quis digne collaudet se.¬
minum uim : Uidetis quȩ taceam. ne diu
commemoraudo parum dicam forte qͣm
potestis cogitare. Fabrica gͦ ista animadu̾sa.
Omnia enim ista uident᷑. qͥa ꝑtinent ad
sensum corꝑis. ꝑillud u̾bum.iangłi facti
sunt. ꝑ illud u̾bum ⁊ archangłi facti sunt.
porestates. sedes. dominationes. pͥncipatꝰ:

Expanded text:
Prius enim cor generat consilium, ut Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum fecexeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis Attende fabricam istam mundi; vide quacoelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertitOmnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus;
Abbreviated transcription (Latin):
ua. qͣmuis forte adhuc carnalis. ñ mͥ po¬
tuit respondere nͥ incommutabilẽ dm̃:
Omins aut̃ creatura mutabilis. Qͦ mͦ gͦ
potiusti scintillare in illd̾ qd ẽ suꝑ omnẽ
creaturam. ut certꝰ mͥ responderes in¬
cõmutabilem dm̃ : qͥd ẽ gͦ illud in corde
tuo qn cogitas qͣndam substantiã uiuam.
ꝑꝓetuam omnipotentẽ. infinitam ubiq
presentẽ. ubiq totam. nusqͣm inclausã:
Quando ista cogitas. ħ ẽ u̾bum de do in
corde tuo. Nunqͥd aut̃ ħ ẽ sonus ille. qui
quatuor luteris constat & duab sillabis:
S quecumq dicunt᷑ ⁊tͦnseunt. soni sunt
tͣnsit qd sonat. Qͦd aut̃ significauit sonus.
& incogitante ẽ qͥdixit:⁊ in intelligente qͥ
audiuit. Manent ħ transeuntib sonis.
refer animum ad illud u̾bum.Si tu po¬
tes hab̾e u̾bum incorde tuo. tanqͣm con¬
silium natum inmente tua. ut meis tua
pariat consilium. ⁊insit consilium qͣsi
ples mentis tuȩ. qͣsi filius cordis tui:

Expanded text:
va, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi pova, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, ificavit sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum facta sunt :⁊ sine ipso factum ẽ
nichil. qͦmͦ ꝑ illud regit᷑ qͥ ꝑ illud creatũ ẽ.
uiluerunt nob̾. qr sonando u̾ba & transe¬
undo uiluerunt. & nichil aliud uident᷑
qͣm u̾ba. Est u̾bum & in ipso homine
qd manet intꝰ. nã sonꝰ ꝓcedit exore. Est
uerbum qͥ uere sp̃italiter dr. illud qd̃
intelligis de sono. ñ ipse sonus. Ecce ũbũ
dico. cum dico ds. Quam breue ẽ qd dixi.
quatuor litteras ⁊ duas sillabas. Nunqͥd nã
hoc totur ẽ ds. quatuor litterȩ & due sil¬
labȩ: An qͣntum hoc uile ẽ. tantum carũ ẽ
q in eis intelligitur: quid factum ẽ in cor¬
de tuo. cum audisses ds : quid factum in
corde meo. cum dicerem ds: Magna &
summa qͦdam substantia cogitata ẽ. quȩ
transcendat omnẽ mutabilem creaturã.
carnalem & animalem. Q si dicam tibi.
ds mutabilis ẽ anincommutabilis: res¬
pondebis statim. Absit. ut ego uł cre-¬
dam uł sentiam cõmutabilẽ dm̃. In com¬
mutabilis ẽ ds̃. Anima tua qͣmuis par¬

Expanded text:
facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso hoquod manet intus: nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis par
Abbreviated transcription (Latin):
umqͣm debito obnoxius: & ip̃se iustꝰ ẽ.
&̃ alios iustificat xp̃c. Noli contra etim
te extendere. intantum pauꝑ a ut re¬
missionis peccatorum apparea. cotidianꝰ
in oratione mendicus. Tuo aut̃ inquit¬
consilio abstinete. Unde nisi ap̃sumpti¬
one fallaci: Ille quia quippe ñ tantum ẽ
homo s etiam ds. ido numqͣm reus. Si
enim direxeris ocłm tuum ad illum:
nusqͣm parebit. Ocłm tuum ocłm uide¬
licet humanum quo cernis humana
si direxeris ad illum. nusqͣm parebit.
qͣm uideri ñ potest qͦmadmodum uidẽ
te potest. Parabit enim sibi pennas
sicut aquile. & uadet in domum ꝓpositi
sui. unde ad nos utiq uenit. nec tales
qualis uenit inuenit. Diligamus gͦ inui¬
cem sicut & xp̃c dilexit nos. & tradidit
semetipsum ꝓ nobis. Maiorem hac dilec
tionem nemo habet. qͣm ut animã suã
ponat quis ꝓ amicis suis. eumq sic
imitemur pĩa obedientia. ut ei nos cõ¬
parare nulla p̃sumamꝰ audacia Lxxxii.¬

Expanded text:
unquam debito obnoxius, et ipse justus est, unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis tionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia: Vos, i
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo & ꝓfundum. cognosc̾e etiam
suꝑ eminentẽ scientiȩ caritatẽ xp̃i
impleamini in omnẽ plenitudinem a
Isto enim modo uos docobit sp̃c sc̃s
omnem ueritatẽ. cum magis magisq
diffundet in ur̃is cordib caritatem.

Expanded text:
fundum; cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei » . Isto enim modo vos docebit Spiritus sanctus omnem veritatem, cum magis magisque diffundet in cordibus vestris charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
pignus accepimus ut ad ipsam quoq
plenitudinem ueniamus de qua idem
dicit apłs. tunc aut̃ facie ad faciem.
& nunc scio ex parte. tunc aut̃ cognos¬
cam sicut & cognitus sum ñqd in hac
tantum uita. s totum quousq ad
illam ꝑfectionem futurum ẽ dominꝰ
docebit uos omnem ueritatẽ. uel
deducet uos in omnẽ ueritatẽ. Que
Quȩ cum ita sint dilectissimi moneo uos
in caritate xp̃i ut seductores caueatis
inpuros. & obscenȩ turpitudinis sectas
de quib ait apłs. Quȩ aut̃ occulte fi¬
unt ab eis turpe ẽ etiam dicere. nec
cum horrendas immundicias docere
sint portare ñ possunt dicant ipsa eẽ
quȩ dominꝰ ait. adhuc multa habeo
uobis dicere. s ñ potestis portare mo
do: & sp̃m scm̃ asserant fieri. ut
possint illa in munda & nefanda por¬
tari. Alia sunt mala quȩ portare ñ
potest qualiscumq pudor humanus.
& alia sunt bona quȩ portare ñ pot̾
paruus sensus humanus. Ifta fuint
incorꝑib in pudicis. illa remota sunt

Expanded text:
pignus accepimus , ut ad ipsam quoque plenitudinem veniamus: de qua idem dicit apostolus, Tunc autem facie ad faciem; et, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognihac vita scit totum, quod usque ad illam perfectionem futurum nobis Dominus Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere mque sint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare  sanctum asserant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt
Abbreviated transcription (Latin):
entib quȩ sint de quib dominꝰ cunc di¬
cebat. adhuc multa habeo uob̾ dicere. s
ñ potestis portare mͦ. Si apłi ñdum po¬
terant. multominus uos potestis: quia
forte sic multi possunt audire q tunc
ñdum poterat petrus. sicut multi posst̃
martyrio coronari. qd tunc ñdum po¬
terat petrus: p̾sertm iam misso sp̃u
sc̃o qui tunc ñdum fuerat missus. de
quo continuo subiuxit atq ait. Cum
autem uenerit ille sp̃c ueritatis. do

Expanded text:
entibus quae sint de quibus Dominus tunc dientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum ualent. & siñ omnia. de quib
magister ds ille dicebat. ad huc multa
habeo uobis dicere: tamen eorum for¬
tasse ñ nulla. S quȩ nam sint ista quȩ
ipse ñ dixit. temerarium ẽ uelle p̾su¬
erant idonei tunc apłi quib dicebat.
ñ potestis me sequi modo. Unde pͥmꝰ
eorum petrus qui hoc se iam posse p̃sump¬
uenes & uirgines. seniores. cũ minoribus
innumerabiles martyrio coronati sunt:
& posse inuente sunt oues. q tunc qͣndo
ista dominꝰ loquebatur ñdum poterant
portare pastores. Nunquid gͦ debuit illis
ouib dici in illo temptationis articulo.
qcertare usq ad mortem ꝓ ueritate opor¬
tebat. & ꝓ xp̃i nomine uł doctrina san¬
guinem fundere: Nunquid in qͣm de¬
buit eis dici. quis ur̃m audeat idoneũ
martyrio seputare. cui petrus idoneus
ñdum fuerat. qͣndo eum ore ados ipse
dominꝰ inftruebat: sic itaq dixerit aliqͥs
ñ debere dici ppłis xp̃ianis audire cupi¬

Expanded text:
nondum valent; et si non omnia de quibus nondum valent; et si non omnia de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesuerant idonei tunc Apostoli, quibus dicebat, Non potestis me sequi modo; unde primus eorum Petrus, qui hoc jam se posse praesumpvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis articulo, quo certare usque ad mortem pro veritate oportebat, et pro Christi nomine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupi
Abbreviated transcription (Latin):
Nisto scĩ eugłii capitulo ubi dñs ait
discipłis suis. Adhuc multa hab eo
uobis dicere. s ñ potestis portare
modo: prius querendum illud oc¬
currit quomodo suꝑius dixerit.
Iomnia quȩ audiui a pare meo nota
feci uobis. & hic dicat adhuc multa
habeo uobis dicere. s ñ potestis por¬
tare modo. Uerum illud qͦmͦ dixerit.
qd ñdum fecerat tanqͣm fecerit. sicut
ea quȩ futura sunt dm̃ fecisse ꝓpħ eta
testatur dicens. qui fecit que futura
sunt: iam cum ipsa uerba tractaremꝰ
ut potuimus exposuimus. Nunc g quȩ
ista sint quȩ apłi tunc portarȩ ñ pote¬
rant. uultis forsitan scire. S qͥs nr̃m
audeat eorum se dicere iam capacem.
quȩ illi caꝑe ñ ualebant: Ac ꝑ hoc nec
ame expectanda sunt ut dicantur. qͣ
forte ñ caꝑem simichi ab alio dicerent᷑:
ne uos ea portare possetis eciam si ego
tantꝰ ẽẽm ut ame ista quȩ uobis al-¬
tiora sunt audiretis. Q fieri quidem
potest. ut sint aliqui in uobis ad ea
capienda iam idonei. quȩ alii capere

Expanded text:
isto sancti Evangelii capitulo, ubi Dominus ait discipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Verum illud quomodo dixerit, quod nondum fecerat tanquam fecerit, sicut ea quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sint in vobis aliqui ad ea capienda jam idonei, quae alii capere
Abbreviated transcription (Latin):
audiat tamen temere ista dicentem:
si aut̃ ubi hoc legimus. ibi hoc etiam
leger emus: quis ñ tanto apło crederet:
s id quoq mͥ uidetur absur dissime did
ea tunc ñ potuisse portare discipłos
quȩ de inuisibilib & altissimis reb
inuenimus in apłicis litteris quȩ połi¬
Cur enim ea tunc ferre ñ poterant.
quȩ nunc m eoꝵ libris quis ñ legat
quis ñ ferat. etiam si ñ intelligat:
inilla quidem homines infideles in scrip¬
aris scĩs & ñ intelligunt cum legunt uł
indiunt. & lec̾ta uł audita ferre ñ pos¬
sint: sicut pagani qđ ꝑ eum qͥ crucifixꝰ ẽ.
achis ẽ mundus. sicut iudei q̃ filius dĩ
sit qui eo modo qui ipsi celebrant sab¬
batum soluit. sicut sabelliam qr trinitas
imilis nobis. s etiam ds̃ dõ patri equał ẽ¬

Expanded text:
audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae de invisibilibus et altissimis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postarratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinisimilis nobis, sed etiam Deus Deo Patri aequa
Abbreviated transcription (Latin):
quasi mole distenta: s ubiq tota &
ꝑfecta & infinita sine nitorib coloꝵ.
sine figuris linam̃toꝵ. sine notis
litterar. sine seriȩ syllabarum .ap¬
sa mente conspicere ualeatis. Ecce
dixi aliquid quod forte inde sit. &
tamen accepistis. & ñ solum ferre
potustis. uerum etiam libent̾ audistis:
S si ille magister interior qui cum
ad huc discipłis exterius loqueret᷑
ait. adhuc multa habeo uobis
dicere. s ñ potestis portare modo
uellet nobis id qͥ de incorporea dĩ
natura dixit int̾rinsecus ita dic̃e.
sicut scĩs angłis dicit. qui semꝑ
uident faciem patris: ñdum ea portare
possemus. Proinde qͥ ait docebit uos
omnẽ ueritatẽ uł deducet uos in omnẽ
ueritatẽ: ñ arbitror in hac uita in cuius.¬
qͣm mente posse compleri. Quis enim¬

Expanded text:
quasi mole distenta, sed ubique tota et quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri ; se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dum poterant illa portare s potiꝰ
in caritate ꝓficite. quȩ diffunditur
nobis. ut spũ seruientes & sp̃italia di¬
ligentes: sp̃italem lucem sp̃italemq uo¬
cem qͣm carnales & animales homines
ferre ñ possunt. ñ aliquo signo corꝑa¬
lib oculis apparente. nec aliquo sono
corꝑalib aurib instrepente. s interiore
conspectu & auditu nosse possitis Non
enim diligitur q penitus ignoratur. s
cum diligitur qd exquantulacumq parte
cognoscitur. ipsa efficitur dilectione ut
melius & plenius cognoscatur. Si gͦ m
ducet uos inomnẽ ueritatẽ. Unde dic¬
tum ẽ. Deduc me domine in uia tua:
& ambulabo in ueritate tua. Sic fiet.
ut ñ adoctorib exteriorib illa discatis
que noluit tunc dñs dicere. s sicis
omnes docibiles do. ut ea ipsa quȩ
ꝑlectiones atq sermones extrinsecus
adhibitos didicistis & credidistis de
natura đi. ñ corporea. nec loco aliquo
inclusa. nec ꝑinfimita spatia locorum

Expanded text:
nondum poterant illa portare: sed potius nondum poterant illa portare: sed potius in charitate proficite, quae diffundvobis ; ut spiritu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in ducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum
Abbreviated transcription (Latin):
liberati sumus nasci ẽ incarne & de carne
dignatus. & ceteri omnes ꝑuersarum ac
diuersarum sectarum homines utiq
ferre ñ possunt quicquid in septuris
sc̃ĩs & in fide catholica repperitur. qͦd
unt᷑ corum ꝓferatur errores. sicut nos
ferre ñ possumus sacrilegas eoꝵ uani¬
tates & in sanias mendaces. Quid est
enim ferre ñ posse. nisi equo anmio ñ
habere: s omnia quȩ pꝰ ascensionẽ dñi
canonica ueritate atq auctoritate con¬
scripta sunt: quis fidelis uł etiam ca
dit. etiam si ñdum sicut oportet in¬
telligit: Quomodo galiquid eoꝵ quȩ
pꝰ ascensionem domini scripta sunt ñ
possunt. ferre discipłi etiam ñdum sibi
misso sp̃u scõ. cum omnia nunc ferant
cathicumini ñ accepto sp̃u sc̃o: quia &¬
eis si ñ fidelium sacramenta ꝓdunt᷑. ñ id̾o
sit qd ea ferre ñ possunt: s ut ab eis
tanto ardentius concupiscant᷑. qͣnto eis
honorabilius occultantur. Qua ꝓpt̃ km̃i
noluit dominꝰ discipłis dicere. quia

Expanded text:
liberandi sumus, nasci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam cadit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occultantur. 4. Quapropter,noluit Dominus discipulis dicere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quispiam di homo tale aliqͥd̃ fecit:
Potest quippe ipse cuncta ꝑ seipsum :
nemo aut̃ pot̾ aliqͥd sine ipso. S ħ & si
pat̾ aut̃ sp̃e sc̃s fecit. nemo alius fecit
qͣm totius trinitatis una substantia ẽ:¬
tres dui. s unus ds̃. de qͦ scͥptum est:
Benedictꝰ dñs ds isrł. qͥ facit mirabilia
solus. Nemo gͦ aliꝰ fecit quecumq in
eis oꝑa fecit. qm quisquis aliꝰ homo
aliqͥd eoꝵ fecit. ipso faciente fecit:
hec aut̃ ipse ñ illis facientib fecit:¬

Expanded text:
quispiam Dei homo tale aliquid fecit. quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus Pater aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia etres dii, sed unus Deus; de quo scriptum est: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit, quaecunque in eis opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipse non illis facientibus fecit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc factum ẽ in iudeis. neq coram eis: &¬
n̾dum hoc fecerat quando dicebat. si
oꝑa ñ fecissem in eis que alius fecit
Nimirum sͦ illa sunt quȩ in eor uali¬
tudinib tanta miracula salutis. osten¬
dit qͣnta illis. antea nemo donauit.
Hec enim uiderunt. & hoc eos expro¬
brans adiungit & dicit. Nuno autẽ &
uiderunt. & oderunt & me & patrẽ
ineum. S ut impleat᷑ sermo qui in
lege eors scͥptus ẽ. qr odio habuert̃
me gratis. E or legem dicit. ñ ab ipsis
inuentã s ipsis datam. sicut dicimus
panem nr̃m cotidianũ. qͦm tam̃ ad eo
pecimiis. addendo da nobis. Gratis
aut̃ odit. qui nullum ex odio cõmo¬
dum querit. uł incõmodũ fugit.
Sic oderunt dñm impii. sic diligunt
iufti hoc ẽ gratis: ut alia p̃t̾ illum ñ
expetent bona. qm ipse erit ĩ om̃ib
omnia. Quisqͥs uͦ altius attenderit xp̃m
dicentẽ: si oꝑa ñ fecissem in eis qͦ nemo
alius fecit: inueniet ipsum ͤ si qͣndo

Expanded text:
hoc factum est in Judaeis, neque coram eis; hoc factum est in Judaeis, neque coram eis; nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo a est, inveniet ipsum fecisse, si quando
Abbreviated transcription (Latin):
a patre sp̃m ueritatis qui a patre
ꝓcedit : ille testimonium ꝑhibebit
de me. & uos testimonium ꝑhibebitis:
Ile quippe testimonium ꝑhibens &
testes fortissimos faciens. abstulit xͥ
amicis timorem. & inimicoꝵ odium
conuertit in amorem: Ex LIciT¬

Expanded text:
m veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem. T
Abbreviated transcription (Latin):
possumus dicere. q cum ad naturam di
ñ ꝑtineat humana natura. ad ꝑsonã
tamen unigenici filii dĩ ꝑ gr̾am ꝑti¬
net humana natura. & tanta gr̃a ut
nulla sit maior. nulla prorsus equalis
Neq enim illam susceptionẽ hominis
illa merita p̃cesserunt. s ab illa suscep¬
tione merita eiꝰ cuncta ceperunt. Manet
S filius indilectione qua eum dilexit
pater & ido seruauit p̃cepta eiꝰ. Qͥdẽ
enim & ille homo nisi ds susceptor ẽ eiꝰ :
Deus enim erat u̾bum unigenitus. gignẽti
coeternus. Si ut mediator daret᷑ nobis.
ꝑ ineffabilem gr̃am u̾bum caro factũ
est. & habitauit innobis: Lxxx:.

Expanded text:
possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
haberent. nunc aut̃ excusationẽ ãt
habens
ie peccato suo: S ne forte quis dicat ħ
id iudeos ꝓprie ꝑtinere ñ ad mundum.
nonne ait alio loco. si de mundo eẽtis.
mundus q suum ẽẽt diligeret: Nunqͥd
ñ arguit de iustitia ubiait pat̾ iuste te
mundus ñ cognouit: nunqͥd ñ arguit de
udicio. ubi se ait sinistris ẽẽ dicturum.
ite inignem ȩcernum. qui paratus est
diabolo & angłis eiꝰ: Ꝙ multa alia reppe¬
nuntur in sc̃o eugłio. ubi de his xͦ arguit
mundum. Quid ẽ gͦ q̃ tanqͣm ꝓprie tri¬
dum ñ uidetur arguisse. ut ille intelli¬
gatur argui qui audit arguentẽ: sp̃c
ñ unam gentem intelligitur arguisse
s mundum. Nam hoc illis ait ascensurꝰ
incȩlum. ñ ẽ ur̃m scire tempora qͦ pat̾

Expanded text:
nunc autem excusationem non habent de peccato suo? Sed ne quis forte dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum; nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Numquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit ? Numquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguit mundum. Quid est ergo quod tanquam proprie tridum non videtur arguisse, ut ille intelligatur argui qui audit arguentem? Spirinon unam gentem intelligitur arguisse, sed mundum. Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora vel
Abbreviated transcription (Latin):
głatur quasi ñ acceꝑit. Nõs autẽ kiñi
ut amici domini ẽẽ possimus. quid
nr̃ dñs faciat sciamus. Non solum enĩ
homines. uerum etiam iustos ipse fa¬
cit nos. & ñ ipsi nos. Q̾ ut hoc sciamꝰ.
quis nisi ipse facit: Nonenim sp̃m
huius mundi accepimus. s sp̃m qui ex do ẽ:
ut sciamus quȩ a do donata sunt nobis:
Ab ipso quicqͥd bomi ẽ donatur. G qr & ħ
bonum ẽ ab ipso utiq donatur. ut sciatur
a quo bonum omne donet᷑. ut omnino de
omnib bonis qui głatur indomino głet᷑:¬
Qd uͦ sequit᷑. uos aut̃ dixi amicos. quia
omnia quecumq audiui a patre meo
nota feci uobis: ita ẽ ꝓfundum ut nullo
modo sit isto sermone coartandum sed
in alium differendum: SERMO LxxxIII:
De eo quod dicit. Uos aut̃ dixi amicos.
Usq ad id. Ut quodcumq pecieritis
patrem in nomine meo det uobis:¬

Expanded text:
gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, gloriatur, quasi non acceperit . Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Domino g sequitur, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis, ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. TRACTATUS LXXXVI. De eo quod Dominus ait, Vos autem dixi amicos; usque ad id, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis
Abbreviated transcription (Latin):
eiim accepistis sp̃m seruitutis iterum in
timore. Adhanc seruitutem seruum ꝑti-¬
nentem intuebat᷑ & dominꝰ dicens. Iã ñ
dico. uos seruos. qr seruus nescit qͥd faci¬
at .o dominꝰ eiꝰ. Ñ ille utiq seruus ad ti-¬
morem ꝑtinens castum cui đr. euge serue
bone intra in gaudium dñi tui: sed ille
seruus ꝑtinens ad timorem foras acari¬
tate mittendum. de quo alibi dicit:
Seruus ñ manet indomo inȩternum.
filius aut̃ manet in ȩternum. Qm̃ itaq
dedit nobis potestatem filios d̃i fieri.
ñserui s filis sumus: ut miro qͦdam
& ineffabili s tamen uͦ mͦ serui ñ serui
ẽ possimus. serui scilicet timore casto.
mittendo. ad qͦm ꝑtinet seruus ñ ma¬
nens indomo inȩternum. Ut autem
tales serui ñserui simus. dñm facere
scimus. H oc seruus ille nescit. qͥ nescit
quid faciat dominꝰ eiꝰ: & cum aliquid
boni facit. sic extollitur quasi hoc ipse

Expanded text:
enim accepistis spiritum servitutis iterum in enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilicet timore casto, foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tero. gͦ seruiendo seruus ñ ero. Incel¬
ligamus fr̃s intelligamus. & hoc ĩ nobis
dominꝰ faciat ut intelligamus. faciat
etiam ut intellecta faciamus. Hoc aut̃
si scimus. ꝓ fecto scimus q facit dñs.
ꝗr nos ipsos tales ñ facit nsi dñs. & ꝑ
hoc ad eiꝰ amicitiam ꝑtinemus. Siclit
enim duo sunt uimores qui faciunt
duo genera timentium: sic duȩ sunt
seruitutes quȩ faciunt duo genera
seruors. Est timor quem ꝑfecta cari¬
tas foras mittit. & ẽ alius cͥimor castꝰ
mmanens in scłm scłi. Illum timorẽ qͥ ñ ẽ
n caritate. attendebat apł̃s cũ dicebat:
Sonenim accepistis sp̃m seruitutis. iterum
ntimorem. Illum autẽ timorem castum
attendebat. cum dicebat. Noli altum saꝑe. s
cine. In illo timore qͦm foras caritas mittit.
ieciam seruitꝰ simul foras cum ipso timore
inttenda. Utrumq enim iunxit apłs. ħ
ẽ & seruitutem & timorem dicendo. Non

Expanded text:
tero; ergo serviendo servus non ero. 3. Inteltero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterumin timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non
Abbreviated transcription (Latin):
uum & amicum eẽ seruum bonim.
cum dioat. iam ñ dico uos seruos. qua
seruus nesoit quid faciat dñs eigr
ta nomen constitiit amici. ut aufert
serui. ñ ut in uno utrumq maneat. s
ut alterum altero decedente succedat:
Qͥd ẽ hoc : itane cum p̃cepta dñi fece¬
rimus. serui ñ erimus : itane tunc ser¬
ui ñ erimus. qͣndo boni serui fuermꝰ:¬
iam ñ dico uos seruos: &eur hoo dix¬
erit docet. quia seruus inquit nescit
quid faciat dominꝰ eiꝰ. Numqͥd nam
seruo bono & ꝓbato. dñs eiꝰ ñ etiam
sua secreta committit: qͥd ẽgͦ qͣait.
nescit etiam quid p̃cipiat: Nam si &
hoc uescit. quomodo seruit : aut qͦmͦ
seruus ẽ qui ñ seruit : & tam̃ ipse
dñs loquitur. Uos amioi mei estis. si
feceritis quȩ ego p̾cipio uobis. Iamñ
dico uos seruos. Orem admirabilem
Cum seruire ñ possumus nͥ p̾cepta dñ
fecerimus. qͦmͦ p̃cepta facienda serui
ñ erimus: si seruus ñ ero p̾cepta faci¬
endo. & nͥ p̃cepta fecero seruire ñ po¬

Expanded text:
amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerJam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo qunescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servuoquitur, Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non possimus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non po