comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit concubitum: yꝑbaton transtensio¬
cum uerbum a sentencia ordine con¬
mutatur Huiꝰ spẽs sunt .u. Anastro¬
phe. hysteron ꝓceron. parentesis. teme¬
sis. sytesis: Anastropho u̾boꝵ ordo
preposterus. ut lutora circum. pro c̾tũ
fluctus. et ad equora uenit. Antea
eñ ad equora uenit. et sic tetigit
fluctus. Patenthesis. ubi int̾ ponimꝰ
sentenciam nram̃. qua ex medio temo¬
passus amor.rapidum ad naues pre¬
nittit achatom: Est em̃ ordo ⁊ Eueas
rapidum p̃mittit achatẽ: Nam
illud in medio parenthesis est: The¬
Suithesis est ubi ex om̃i ꝑte ꝯfusa
tem extrema cupido est. Certa sequi
que fit rebus fortuna uidetis. excusse̾
om̃s additis aris q relictis Dii qͥb
iuiperium hoc steterat. sucturritis
urbi Incense morianiur et in medio
arma ruamnus ordo talis est: Iuueues
fortissima pectora frustra succurritis
urbi intense. qr excesserunt dii qͥb
hoc imperium steterat. Unde si uobis
certa cupido est me sequi audenten

Expanded text:
dit concubitum: cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum fluctus, et ad aequora venit. Antea enim ad aequora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remopassus amor rapidum ad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio parenthesis est. TSynthesis est, ubi ex omni parte confusa ndi extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes, adytis arisque relictis, dii quibus imperium hoc steterat; sucurritis urbi incensae; moriamur, et in media arma ruamus. Ordo talis est: Juvenes fortissima pectora frustra succurritis urbi incensae, quia excessere dii, quibus hoc imperium steterat. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem
Abbreviated transcription (Latin):
iu ea. et non omnes sed unus flamas
extulit: Onomotopeya est. nomen
fictum ad nuitandum sonũ nocis
confuse. ut stridor ualuaꝵ i hymutꝰ
equoꝵ. mugitus boũ. balatus ouiũ.
Pifrasis est cirtũ loquium. dum res
una plurims u̾bis significatꝰ. ut aures
uitales carpit: Significauit emm
ꝑ copulacionem u̾boꝵ unã rem. hoc
est uiuit. hic aut̃ tropus geminꝰ est.¬
Nam aut ueritatem splendide produ
et iam p̾ma nouo spargebat lumine
cebat. aut dies ortus erat: fedit atem¬

Expanded text:
in ea; et non omnes, sed unus flammas in ea; et non omnes, sed unus flammas extulit. 14. Onomatopoeia, nomen fictum ad imitandum sonum vocis confusae, ut stridor valvarum, hinnitus equorum, mugitus boum, balatus ovium. 15. Periphrasis est Circumloquium, dum res una plurimis verbis significatur, ut, auras vitales carpit. Significavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est, vivit. Hic autem tropus geminnam aut ueritatem splendide producet iam prima nouo spargebat lumine cebat aut dies ortus erat. et
Abbreviated transcription (Latin):
id quod efficit᷑. sicut pigrum frigus:¬
quod pigros homines faciat. et timor
palidus. eo pallidos homines reddat.
cia q addit frena feris: Spumantia
frena dixit. cum utiq non ip̃a faciant
spuniam. sed equus qui ea gerit spu¬
mis consꝑgat infusis: Anthonoma.¬
sia est pro nomine .i. uite noĩs ꝑoĩta.
ut maia genitus pro m̾curio: Qui
tropus fit̾ modis tribus: Ab animo
sus achilli : Epitheton. suprapositũ
nomien: Preponitur enĩ ꝓp̃o noĩ
siam aut̃ et epythe ton hoc differt.
siue nomine: Quib duob tropis
uel intuꝑ amus aliquem. uel osten¬
duuus uł laudamꝰ. Synodoche¬
species ꝑs est. genus autẽ totum.
A toto em̃ꝑs intelligiter. ut quã
multe glomerant . aues ubi frigi¬
dus amn̾us transpoĩtum fugat :
Non enĩ totus annus frigidus est
sed pars ani .i. hiemps at contͣ
aꝑte totuui. ut flamas cum regia
pupis extulerat. Ubi non solum
pupis sed nauis. et non nauis sed qui

Expanded text:
id quod efficitid quod efficitquod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. tiaque addit frena feris. 'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus' pro Mercurio. Qui tropus fit modis tribus: ab animo,sus Achilli. Epitheton, supra nomen. Praeponitur enim proprio nomini, siam autem et epitheton hoc differt, sine nomine. Quibus duobus tropis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus, vel laudamspecies pars est, genus autem totum. A toto enim pars intelligitur, ut: Quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus Trans pontum fugat. Non enim totus annus est frigidus, sed pars anni, id est, hiems. At contra a parte totum: ut, flammas cum regia puppis extulerat. Ubi non solum puppis, sed navis; et non navis, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
nomen si poeta naui non apposuisset.
quid propͥum eidem ꝑtidice̾t non habe̾t:
Metalẽpsis est. tropus a p̃cedente uidi¬
cans quod sequit᷑. ut que ue manus
carte nodosa q uenit arundo: Nam
ꝑ manum uerba. ꝑ arundinem litte
significate sunt. Metononnia trans¬
formacio ab alia significatione ad
aliam proximitatem translata⁊ fit
autẽ multis moĩs : Aut enĩ ꝑ id quod
continet id quod cõtinetur ostendit.
ut theatur plaudunt prata mugiunt.
dum illic homines plaudant. hic boues
mugiant. Aut contͣ ꝑ id quod cõtinet᷑
id quod continet. ut et iam proxiis
ardet. uealegon. dumi non ille sed domꝰ
eiꝰ ardẽt. Item ꝑ inuentorem id quod
muentum est. ut sine cerere et libero
friget uenus. et cõmixtam uulcanus
mittit ad austra fauillam. uult enĩ¬
gere. panem per liberum uiuentorem
intis. nixium. ꝑ uenerẽ libidinem. ꝑ
nulcanum iguem: At contͣ ꝑ inuc̃tũ
gretos nuenit. Item ꝑ efficientem

Expanded text:
nomen si poeta non apposuisset navi, nomen si poeta non apposuisset navi, quid proprium eidem parti diceret non haberet. 60 7. Metalepsis tropus a praecedente indicans quod sequitur: Inque manus chartae nodosaque venit arundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. 8. Metonymia est Transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis; aut enim per id quod continet id quod continetur ostendit, ut theatra plaudunt, prata mugiunt, dum illic homines plaudant, hic boves mugiant; aut contra per id quod continetur id quod continet, ut jam proximus ardet Ucalegon, dum non ille, sed domus ejus arderet. 9. Item per inventorem id quod inventum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enigere panem, per Liberum inventorem vitis vinum, per Venerem libidinem, per Vulcanum ignem. At contra per inventum Graecos invenit. Item per efficientem,
Abbreviated transcription (Latin):
flores in animales iuuentuti que auam̃
habet: Ab anmale ad aĩale. ut te
neptime pater cui temꝑa. cana crepãti:
Ciictas salo resonant. magnus cui
ꝑpete mento: ꝓfluit crinib octeanus
et flumina crinibus errant: Mentũ
enĩ temꝑa et crines non ad octeanum
ꝑtinent. sed ad homines: Sit et alia
rerũ noiã de aliogu̾e̾ in aliud genus
decentissime decoris gracia tranfferũ¬
tur ut orõ ꝑ ornetur: Methaphori
aut̃ aut ꝑtis uniꝰ est ut fluctuare sege¬
tes. non p̃t dicere segetare fluctus.
migiũ alarum : Nam et ale namum
et alarum remigia dicunt᷑. Catacri¬
sis est. Aliene ⁊ ei nomen appositum:
Nec eo a methaphora differt. quod illa
uocabulum. habenti largit᷑: Hec qr
non ht̃. ꝓp̾um. alieno utit᷑: Ut faciem¬
q similima. lauro et centauros non
unam ambe nuctisq ferunt᷑ fronti¬
bus. et longua sultant uada sara
carine: Dum facies et frons tantũ
auimalium et hominũ sit. Quod

Expanded text:
flores inanimales juventuti quae animam flores inanimales juventuti quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, et tempora, et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. 5. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem, aut partis unius est, ut, fluctuare segetes: non potes dicere segetare fluctus; migium alarum. Nam et alae navium, et alarum remigia dicuntur. 6. Catachresis, est alienae rei nomen appositum: haec eo a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur; haec quia non habet proprium, alieno utitur, ut, Faciemque simillima lauro; et, . . . . Nunc una ambae junctisque feruntur Frontibus, et longa sulcant vada salsa carina. Dum facies, et frons tantum animalium et hominum sint. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt᷑. ut dare classib austros
Ropos greco nomine grama¬
tici uocant. qui latine modi
dinem. Quorũ om̃ium noĩa difficil¬
lunum annotate: Sed ex onãibus
donatus. xiii. usin tradenda con¬
st̾psit. Methaphora est uerbi alicuiꝰ
usurpata transiatio. sicut cum dicimꝰ
Eluctuare segetes. geminare iites.
dum in hus reb fluctus et geninias
non iueniuꝰ. in quib hͨ uerba ali¬
unde transferunt᷑. Sed hec atq ilie
tropite locutiones ad ea que intelli¬
genda sunt propterea figurtis
anuctib obteguntur ut sensum
legentis exerce̾ant: et ne nuda atq
animale. ut aligeros conscendit
equos: Methaphorice loquens mis¬
cuit quadcupedi alas aius. Et quo cur¬
su deserta ꝑtiuerit: Miscuit uolatili
curlum quadrupedil: Ab in animali
ad mamale ut põtum pmꝰ arat. sulcũ
p̃mit alta carma: Mhiscuit usum terre
aquis. dum arare et sulcũ p̃mere ad t̾rã
ꝑtineat non ad mare: Ab mamali ad
animale. ut florida uiuentus: Miscuit

Expanded text:
intelliguntur, ut dare classibus austros., Tropos Graeco nomine Grammatici vocant, qui Latine modi dinem. Quorum omnium nomina difficillimum est annotare, sed ex omnibus Donatus tredecim usui tradenda conscripsit. 2. Metaphora est verbi alicujus usurpata translatio, sicut cum dicimus, fluctuare segetes, gemmare vites, dum in iis rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur, sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea quae intelligenda sunt propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensum legentis exerceant, et ne nuda atque: ab animali ad animale, ut, aligeros conscendit equos; metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, et quo cursu deserta petiverit, miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut, Pontum pinus arat; sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. 4. Ab inanimali ad animale, ut florida juventus; miscuit
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmere. ut omia mͥcurio limmilis uocẽq
coloremq et crines flauos et mẽbra
citur. ꝑ abola comꝑatio ex dissimi
ebi uisus leo cõminꝰ hostem cõsedit
ubi leonem cesari comꝑauit. non ex¬
suo sed ex alio genere simulitudinen fu¬
tiens. ꝑ adigna uero est exemplum duti
uel facti alicuis aut ex simili ant exdissi¬
mili genere conuemens ei quam apporuꝰ
rei. ita Tam fortit᷑ periit apud ꝓponere
scipio quam utite cato. Simlitudo aũt
sepe coorta est seditio: Amaiore adminꝰ.
nes arcessere cõuigis orpheus treicia
fretus cichura fidelib q canoris: Qua¬
si dicat re ꝑua et breu .i. si ille tithara

Expanded text:
exemplo, ut: omnia Mercurio similis, uocemque coloremque / et crines flauos et membra citur. Parabola conparatio ex dissimilLibyae visus leo comminus hostem consedit; ubi leoni Caesarem conparavit, non exsuo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem saepe coorta est seditio; a maiore ad minusnes arcessere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara
Abbreviated transcription (Latin):
Carientis mos est tropus quo dura dictu
gratius proferuntur. ut cum int̾ rogan¬
tibus nũquid nos quesierit aliquid. res¬
pondetur bona fortuna. Unde intelli¬
gitur neminem nos quesisse. Paroe¬
nua est. reb et temꝑibus accõmodatũ
prou̾biim: Rebus ut contra stimulũ
calces dumi significat᷑ adu̾sus resisten¬
dum. Tempor̾ib ut lupus est in fabula
Auint enĩ rustici uocem hominẽ ꝑdere¬
si eum lupus p̾or iundit: unde et subito
tatenti dicit᷑ istud prou̾biũ. lupus est ĩ
fabula: Sarcasmos est hostilis irrisio
cum a maritudine. ut refetes g̃ h et
nũcius ibis: Pelide genitor i. illi mea
tristicia facta: Degenetẽq neopto¬
lemum narrare memento: huic con¬
iracundia ut illud Qui bauiũ non
odit. amet tua. carmina meui. atix
id̾ iungat uulpes et mulgeat byrcos.
dinem euis que magis nota est pandit᷑

Expanded text:
arientismos est tropus quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus nunquid nos quaesierit aliquis, respondetur: Bona fortuna. Unde intelligitur, neminem nos quaesisse. 28. Paroemia est rebus et temporibus accommodatum proverbium. 64 Rebus, ut, contra stimulum calces, dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut, Lupus est in fabula. Aiunt enim rustici si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur istud proverbium, Lupus in fabula. 29. Sarcasmos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque Neoptolemum narrare memento: 30. Huic contas sine iracundia, ut illud: Qui Bavium odit amet tua carmina, Maeui, / atque idem iungat uulpes et mulgeat hircos dinem ei
Abbreviated transcription (Latin):
a capite testudinũ et tonit̾bus ca¬
dere putat᷑. et restringere fulm̃s
ictus. Iena lapis in oculis gene
bestie muenit᷑. qui si sub lingua
homins subditus fui̾t futura
eum p̃dic̾e̾ dñt. Sed corallus tẽ¬
pestati et grandim resiste̾ fertꝰ
Pontica est gemina quedã liuore
ꝑlucida.habens stellas rubeas
in terdum et areas. dñt ꝑ eam in¬
terrore demones fugari. In quibus
dam genimaꝵ gm̾bus uera a fal¬
sis discernere. magna difficultas
est. Quippe cũ inuentum sit ex
uero genere altiꝰ mnalia falsa tra¬
ducere ut sardomtes que t̾nis glu¬
tinantur gẽmis ita dep̃bendi nõ
possent. fingunt enim eas exdi¬
uerso genere. nigro. candido. mi¬
neo qr colore. Nam et pro lapide
precioso smaragdo quidã iutrum
arte inficunt. et fallit oculos
subdole quedam falsa uiriditas.
quoadusq non est qui probut si¬
mulatum et arguat. sic et alia
alio et alio modo. Neq est sine
fraude ulla uita mortalium. Oc̃

Expanded text:
a capite testudinum; e tonitribus caa capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemonesdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio 284 modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. 28. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
çiente lua celo cadere cui nõ mo¬
dicã magi s̾buunt potestatem
nan ex ea lamares motus exti¬
tari putant. Sunt quedã gem¬
marum genera cognominata ab
anmalibus. Echites inpereas ma¬
culas exp̾mit. Gaxcime marine
cant̾ color est. Scorpitis scorpio¬
nem et colore et effigie refert.
Mirmicitis formice reptantis
effigiem muitatur. Paos pauom
est similis. hieratitis. accipitris
colore.Etitis aquilae. Egoptalpi¬
nos cap̾no ocło similis est. ligoptal¬
mus quatuor coloꝵ. ex rutilo san¬
guinens. in medio ingrum tingit
ut lupoꝵ oculos. mecomtes papa¬
uer exp̾mit. Sunt et quedam gẽ¬
me quas gentiles in suꝑstitio nib
quibusdam utuntur. liparia sufi¬
ta omnes bestias euocari tradunt.
amancitide ini idromançia demo¬
num imagines enocare dũr. Sino¬
titide umibras miferoꝵ euocatas
tenere aiunt. Celomtes oculus ẽ
indice testitudinis. uariꝰ et purpu¬
reus. hunc magi impositum lingue
futura prenũciari fingunt. Broma

Expanded text:
ciente luna caelo cadere. Cui non mociente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea
Abbreviated transcription (Latin):
m mari rubro. Ealcites ereĩ co̾loris
est. Calcofanus nigra. sed lapidi
illisa. eris timintũ reddit. balantis
duo gn̾a sunt subuirides et corm¬
tis eree similitudinis. mediã secã¬
te flamea uena. Sideritis a contẽ¬
platione ferri nichil dissonat in
maleficiis quo qͦmodo si inferat᷑
discordias ercitat. Ideus dactibus
er insula creta est. ferrei coloris.
causa nominis eiꝰ qr pollicem hu¬
manum exp̾mit. Ethiopicus ferrei
coloris est qui dumi teritur ingrum
succum emittit. Emulantiꝰ in eu¬
frate alueo eligit᷑. procõmesio mar¬
mori similis medio colore glauco
ueluti oculi pupilla int̾uemiens.
Arabica ex pacria dicta. aspectu e¬
burnea est. Euestites speculi na¬
turam babent in reddendis imia¬
aridam materiam accendat. nasci¬
tura pinguescit duricie tanta
in est uis. ut alie gemie sculpant᷑
fragmentis eiꝰ. Glosa petra simi¬
lis est lingne humane. Unde et
nomen sumpsit. fertur autẽ defi.¬

Expanded text:
in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex paburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imaaridam materiam accendat. Nascitura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem defi
Abbreviated transcription (Latin):
est uelocitatis ac iuriũ
cursorum uelocitas comprobatur.
hiuic accidit ut omniũ prope arciũ¬
exeititia gunasia dicantur. ⁊ lntea enĩ
in locis certantes ciuiti erant ne nu¬
darentur. Post relaxato tingulo ⁊ epẽ¬
te prostratus et examinatus est quidã
exercitarent᷑ ꝑmisit. Ex illo gninasiũ

Expanded text:
est velocitatis ac virium rsorum velocitas comprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artiexercitia gymnasia dicantur. 2. Antea enim in jocis certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam exercitarentur permisit. Ex illo gymnasiu
Abbreviated transcription (Latin):
les note i libris antiquis iueniũt᷑¬
Has iuris notas nouicii imꝑatores a co¬
dicibus legum abolendas sanxerunt: qr
multos ꝑ hec callidi ingenio ignorãtes
decipiebant.atq ita iusserunt scͣben¬
das in legibus litteras. ut nuillos etro¬
res. nullas ambages afferant: sed sequẽ
quibus militum noĩa cõtinebant᷑ ta̾ĩb¬
ꝓp̾a. uota erat apud ueteres. q̃d̾ inspi.¬
tceretur quãti ex militib suꝑessent.
quantiq in bellis cecidissent: Tau
nota mn capite uersiculi posita. suꝑstitẽ
designabat. Theca uͦ ad unꝰ tuiꝰq de¬
functi nomen apponebat᷑. Unde et hĩ
ꝑ medium celum .i. mortis signum:
De qua ꝑsius ait: et potis est ingrũ
significare uellent. Nlabda lrã usi
sunt. sicut mortem siguifitabant. cũ

Expanded text:
iles notas in libris antiquis invenimiles notas in libris antiquis invenimHas iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequendquibus militum nomina continebantur 40 propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. T nota in capite versiculi posita superstitem designabat. Θ Vero ad uniuscujusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum. Id est, mortis signum, de qua Persius ait: Et potis est nigrum significare vellent lambda littera usi sunt; sicut mortem significabant cu
Abbreviated transcription (Latin):
ulgares notas eninꝰ primus.
mille et centũ inuenit: Nota¬
rum usus erat. ubi quicquid pro condi¬
cione aut in iudiciis diceretur. librarn
scriberent. cum plures simul stante
diu̾sis int̾ se ꝑtibus quot quisq u̾ba
et quo ordine exciperet: Rome p̾us
tullius toro cyceronis libertus cõmen¬
tatus est notas. sed tantum p̾posicionẽ.
Post eum inplanius lilargiꝰ et aqͥla
libertus metenatis aliꝰ. alias addide¬
runt: Deinde seneca contͣcto om̃iũ
disiectio q et aucto nimero opus effe¬
cit in .u. mlia : Note autem dicte. eo
ꝙ u̾ba uel sillabas p̃fixis caracteribus
notent. et ad noticiam legenciũ reuo¬
cent. quas qui didicerunt ꝓp̾e iatu
q fiat: Scribebant᷑ eñ u̾bi grã per
b et .f. bonũ factum. ꝑ s. ⁊ .c. senatꝰ¬
consultus : ꝑ .r. et .p. res publica.
ꝑ .p. et .r. populus romanius. ꝑ.d.
et .t. dũ taxat. ꝑ supmam .in. lram̃
mulier. ꝑp. scdm natutã pupillus.
malũ. Cnꝰ generis plurime cõsum¬

Expanded text:
ulgares notas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iuscriberent complures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba, et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentatus est notas, sed tantum praepositionum. 2. Post eum Vipsanius Philargius, et Aquila libertus Maecenatis 38 alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium, digestoque, et aucto numero, opus effecit in quinque millia. Notae autem dictae, eo quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent, et ad notitiam legentium revocent, quas qui didicerunt proprie jam  fiat. Scribebatur enim, verbi gratia, per B et F, bonum factum; per S et C, senatusconsultum; 39 per R et P, respublica; per P et R, populus Romanus; per D et T, duntaxat; per supinam III litteram mulier; per P, secundum naturam, pupillus; malum'. Cuius generis plurimas consim
Abbreviated transcription (Latin):
apud gentiles certis modulis
ꝗficiebant᷑: Breuiori forma.
modulo scribebant᷑. et non solũ ii carta
uel m̃branis. sed etiã in omẽtis elephan¬
tinis textilibus q maluaꝵ foliis atq pal¬
maruni: Cuiꝰ gem̾s cũma sic meminit:
Hec t̾areteis multum inugilata lut̾ms.
Carmina quis ignes nouimꝰ aereos: lems
in aridulo malue desc̾pta libello:
Prusiaca uexi munera nauicula
Circũtidi libros. scicilie p̾mũ increbuit
mͦ ꝓumice expolitum .c.u. de

Expanded text:
apud gentiles certis modulis conficiebantur. Breviore forma, modulo scribebantur, et non solum in charta, vel membranis, sed etiam, et in omentis elephantinis, textilibusque malvarum foliis, atque palmarum. 2. Cujus generis Cinna sic meminit: Haec tibi Arataeis multum invigilata lucernis Carmina, queis ignes novimus aerios, Levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. 3. Circumcidi libros Siciliae primum increbuit. modo pumice expolitum? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
res. et in eo mictunt debitũ publi¬
cum quod reddit᷑ regibus. fiscus
autem p̾me positionis est. diuati¬
uũ fiscina. diminutiuũ fiscella.
Camstrum. fissis cãuis ꝯtexitur.
uñ et nũcupa tũ. alii grecũ asse¬
runt. Cistella a costił et cama
uel ligno quibus ꝯtexit᷑ noĩata.
Cophmꝰ est uas ex irgultis. ap¬
tũ mundare st̾cora et portare terrã.
De quo dicit psalmus pro istł. Ma

Expanded text:
res, et in eo mittunt debitum publires, et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fissis cannis contexitur, unde et nuncupatum: alii Graecum adserunt. Cistella a costis ex canna vel ligno, quibus contexitur, nominata. Cophinus est vas ex virgulis, aptum mundare stercora et terram portare. De quo dici
Abbreviated transcription (Latin):
arca est. ubi colli toriis¬
gunt᷑ in templo ea que
ad indigentiaui pauperũ mictunt᷑.
Compositũ est autẽ nomen de lĩ¬
gua ꝑsa. et greca. Gaza enim
lingua ꝑsarum thesaurum phi¬
latõn grece custodia int̾preta tͣ.
Archa ducta quod arce at uisum
atq prohibeat. hinc et archinum
hinc et archanũ .i. secretũ. uñ ce¬
est quod nos archam diciꝰ. loculus
ad aliquid ponendũ in terra fac¬
tus locus. seu ad uestes nel petu¬
mam custodiendam.uñ et ꝑ dimi¬
nutionem dicit᷑. Moricia. qua si
modica. uñ et modũ. z. pro.d. sic̃
solent itali dicere. horie pro hodie
Scrima saccus a sago dictus. quod
eo ꝯsueto efficiatur qͣi sagus. Mar¬
supium sacculus. munoꝵ. quen
greci marsuppa appellant. Quedã
em̃ greca nomina in latinũ paulo
inflectunt᷑. proptͤ romanũ eloquiũ.
Sitarchie. nautaꝵ prosunt ab eo qd
sute sunt. Inuoluceũ dictũ quod a
cus. sacculus. publicus. iñ et ficel¬
le. et fiscine dñt. hunc bñt exacto¬

Expanded text:
ium arca est ubi colliguntur in templo ea quae ad indigentiam pauperum mittuntur. Compositum est autem nomen de lingua Persa et Graeca; gaza enim lingua Persarum thesaurum, φυλάκιον Graece custodia interpretatur. Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat. Hinc et arcivum, hinc et arcanum, id est secretum, unde ceest, quod nos arcam dicimus. Loculus ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam; unde et per diminutionem dicitur. Mozicia, quasi modicia, unde et modicum; Z pro D, sicut solent Itali dicere ozie pro hodie. Scrinia. Saccus a sago dictus, quod eo consuto efficiatur quasi sagus. Marsuppium sacculus nummorum, quem Graeci μαρσίπιον appellant. Quaedam enim Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur propter Romanum eloquium. Sitarciae nautarum sunt, ab eo quod sutae sunt. Involucrum dictum quod acus sacculus est publicus, unde et fiscellae et fiscinae dicuntur: hunc habent exacto
Abbreviated transcription (Latin):
hebetior corde. sicut quidã ait. ego me
opinor .i. obtusis quidẽ sensib non
tamen ullis. stultꝰ est qui ꝑ stuporẽ
non mouet᷑ inuiria. seuitiã ix prosi
nec ultus est nec ulla ignoninia cõ¬
mouet᷑ dolore. Segnis ÷ sinc igne
ingemo carens. seaut sine sig̾nsisa¬

Expanded text:
hebetior corde, sicut quidam ait Afran. hebetior corde, sicut quidam ait Afran. opino, id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur iniuria; saevitiam enim perfert nec ultus est, nec ulla ignominia commovetur dolore. Segnis, id est sine igni, ingenio carens. 'Se' autem sine signifi
Abbreviated transcription (Latin):
sit sapiens ad dmoscentiã rerũ atp
cãrũ. quo unũ qd̾ q dmoscat atq sen¬
su ueritatis discernat. cui contrans
dine appellatꝰ. eo ꝙ hii q̃ purificari
nolebant. sanguĩe hostie tangebant
et ex h ͦ sancti nomen acceperunt.
Sincerus quasi sine corruptione.
contrariꝰ insincerus uitiatꝰ corruptꝰ.
Sup̃mꝰ sũmul ab eo quod suꝑ emine
unde et sup̃mas ꝑtes dicimꝰ. Suauil
sublimis. ab altitudine uocatꝰ honoris.
nam proprie sublime dicit᷑ ꝙ in alto
est. ut sublimẽq ferens ad sideracdi
S peciosus a facie uel ab aspectu sicut
formosus a forma. Solls ꝙ sit solli¬
citꝰ inarte et utilis. Sollers ix apud
antiquos dicebat᷑ qui erat omĩ bona
citus qr sollers. et situs et quietus
Sedulus familiare u̾bũ t̾rencii hͦ
est sine dolo. al assiduus. Sodales
ditunt᷑ qui ad simbolũ uenire consu¬
euerunt. quasi suadentes sed ipĩ
socii dicunt᷑ propter ꝑituli aut oꝑis
societatem quasi in unã collegam
et i uino uestigio manentes. Stult

Expanded text:
sic sapiens ad dinoscentiam rerum atque causarum; quod unumquodque dinoscat, atque sensu veritatis discernat. Cuius contrardine appellatus eo quod hi, qui purificari volebant, sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen acceperunt. Sincerus, quasi sine corruptione, cui contrariSupremus, summus, ab eo quod superemineat. Unde et supreme Pater dicimus. Sublimis, ab altitudine vocatus honoris; nam proprie sublime dicitur quod in alto est, ut: Sublimemque feres ad sidera coeli. 243. Speciosus, a specie, vel aspectu, sicut formosus a forma. Solers, quod sit sollicitus in arte, et utilis. Solers enim apudantiquos dicebatur, qui erat omni bona citus, quia sollers et citus atque inrequietus. Sedulus familiare verbum Terenti; hoc est sine dolo: alias adsiduus. Sodales dicuntur qui ad symbolum convenire consueverunt, quasi suadentes. Ipsi et socii dicuntur propter periculi aut operis societatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. Stultus,
Abbreviated transcription (Latin):
noniem cam̃ eger ex p̃dco nitio retinet.
Sictus. quod fit ex succatus. uel per au¬
tifra sim ꝙ sit sine sucto. Sepultꝰ dictꝰ
eo ꝙ sit sine appellatione uel sine pulsu
Sutor a suendis pellib nominatur.
Subultꝰ porcorum pastoru sicut bubł

Expanded text:
nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. Siccus, quod tiphrasin, quod sit sine succo. Sepultus dictus, eo quod sit sine palpatione, vel sine pulsu,Sutor, a suendis pellibus nominatur. Subulcus, porcorum pastor, sicut bub
Abbreviated transcription (Latin):
les i capimiꝰ. Stupidus sepe stupẽs
est. qui ix uult suꝑgredi quod est
suꝑbus est. Sũsurro a sono locuti¬
oms appellatus. qr non in facie ali¬
cuꝰ sed in aure loquitur de altero
leuerus quasi lenu uerus. tenet ix
sine pietate iusticiam. Simulator
dicit᷑ a simulachro gestat ix simili¬
tudinem eiꝰ qui non est ip̃e. Suasus
a suadendo ꝙ uult decipere. Stropu
sacra legit .i. furatur. Sicariꝰ uotat᷑
ꝙ ad ppetrandum scelus. telo amatꝰ
est sica ix est gladius. a secando uo¬
catꝰ. Seuus sinster atq puersus¬
scd̾e a sequendo sunt dicte. Stipula¬
tor promissor stipulare ir promittere
est. ex u̾bis uiris ꝑitorum qui etiam
stipulum firmũ appella uerunt. Sa¬
nus a sanguine quia sine pallore est
interuenit: qui apud gretos omesus di¬
citur. apud quẽ pignora depomi solent
ꝙ uocabulum a sequendo tractũ est quod
Durdus a sordibus humoris aure cõcep¬
tis. et qm̾uis multis casibus accidat.

Expanded text:
les accipimus. Stupidus, saepius stupens. est; qui enim vult supergredi quod est, superbus est. Susurro de sono locutionis appellatus, quia non in facie alicuius, sed in aure loquitur de altero Severus, quasi saevus verus; tenet enim sine pietate iustitiam. Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem eius, quae non est ipse. Suasor a suadendo quem vult decipere. Studiossacra legit, id est furatur. Sicarius vocatur quia ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est, a secando vocatus. Scaevus, sinister atque per a sequendo sunt dictae. 258. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis 496 jurisperitorum, qui etiam stipulum firmum appellaverunt. 259. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est.intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignora deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra uel egipso similitudine. Nla̾m
et in pressa argilla formam aliquã
facere plastis. Unde et prochoplau¬
stus. est dictus hoc. qui ex limo pͥmꝰ
reducit. Pictura autemdicta. qͣi
fictura. Est enĩ imago facta non
ueritas. huc et fucãta .i. colore
fito quodam illata. nichil fidei
et ueritatis habencia. Unde et
sunt quedam picture que corpora
ueritatis studio coloris excedunt.
et fidem dum agere ꝯtendunt. ad
mendacium prouehunt. Sicut et
chimerami t̾cipitẽ pingunt. uel
scillam hominem sursum canimis
autẽ capitibul cinctam deorlum.
Pucturam autẽ egipcii excogit aue¬
runt p̾mum. umbrã honin̾is lig¬
neis circunductam. Itaq initio tłil¬
scd̃o cingulis coloribus postea diu̾sis.
Sic q paulatim sese ars ip̃a distĩ¬
xit. et inuenit lumen atq umbras.
differentiasq colorum. unde et nũc
picto res pͥus umbras quasdã et line¬
as future nagiis ducunt. Dem̃

Expanded text:
terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo, qui ex limo primuntem reducit. Pictura autem dicta, quasi fictura. Est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colore illita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen, atque umbras, differentiasque colorum, unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
marmorati parietes. crustati dñt.¬
Quis autẽ marmora secanda
in crustas excogitauerit non cõ¬
stat. fiunt aute̾m arena et ferro
serra qr ĩ p̾tenui linea p̾mente are¬
nas. tractu ipõ secante. Sed tras¬
sior arena plus erodit marmoris.
Nani tenuis. fabricis et politu
elaborate arte picture ꝑuu¬

Expanded text:
marmorati parietes crustati diQui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; nam tenuis fabricis et polituris elaborata arte pictur
Abbreviated transcription (Latin):
Turpis eo quod sit informis et torpeat
uel quia bene querit. quid uti
Ueredicus qr uerũ dicit et ueritatis
Uersutus eo quod eiul mens in quoli
unde et uersuta dicit᷑ cõsorta senten
uultũ et mentem u̾tat. inde u̾sutus
et callidus. Uiolentus qr uim infert.
uecors mali cordis et male sententie.
uagus qr sine uia. Uanꝰ auenere ethi¬
mologiam traxit. It̃ uanꝰ manis fal¬
sus. eo quod sine memoria euanescat.
Uesanus non prope sanus. Uiuolentꝰ
qr et satis bibit et difficile inebriat᷑.
uexatus i portatus ab eo ꝙ est ueho.
uecto.nexo. ut nexasse sit portasse
ueneficus eo quod uenenũ cã mortis
parauit aut p̃stitit aut uendidit.
uector. qͣr uehitor. est ix nector et qui
uebit et qui uehitur. Senator q̃i
uenabulator. a uenatione scilicet
qr bestias p̃mit. quatuor ix sunt ue¬
natoris officia. uestigatores. indaga¬
tores. alatores. pressores: Explic̾it¬

Expanded text:
Turpis, quod sit informis, et torpeatvel quod bene quid uti Veridicus, quia verum dicit, et veritatis Versutus, eo quod ejus mens in quolibunde et versutia dicitur contorta sententvultum et mentem vertat. Inde, et versutus, et callidus. Violentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit, et qui vehitur. 282. Venator, quasi venabulator, a venabulo, scilicet, quo bestias premit. Quatuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores. Hic i
Abbreviated transcription (Latin):
siattentus in alia silb̾a ꝯmu̾tetur. Lo
aspiraciorieni si addiciatur .h. litta ubi
non debet. aut dec̾h.itur ubi eẽ oportet
ꝑhiatum quotiensi pronũtiatione
stmdit᷑ uerlus ante quã compleatur:
suis quotiens nocalis uoculem sequit¬
et ꝑ met acismos iocacismos. et labdi¬
tis mos. Metacismꝰ est quotieus. ii.
licterani uocalis sequit: ut bonun
aurum. iustum. amicũ: Sed hoc
uiciũ aut sus pensione . ii. litte̾. aut de¬
tractione untamus Potacismus est.
quotiens in iota litta duplicat᷑. sonus.
ut troia. maia: ubi earũ licterarum
ad eo exilis erit pronũtiatio: ut unũ
iota non duo sonare uideat᷑: labdatis¬
mus est. uel si pro uno .l. duo pronũciẽt
ut. iffri facuint: sicut collo quiuu pro
conloquio. uel quotiens imũ .l. exilius
duo largius profermmꝰ quod contra est
Nam umnũ largius duo exilius proferre
debemus Collisio est quociens nouis

Expanded text:
si accentus in alia syllaba commutetur. Per si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitet per metacismos, iotacismos, et lambdacismos. 6. Metacismus est quoties m litteram vocalis sequitur, ut, bonum aurum, justum amicum. Sed et hoc vitium, aut suspensione m litterae, aut detractione vitamus. 7. Iotacismus est quoties in iota littera duplicatur sonus, ut, Troiia, Maiia, ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo, souare videatur. 8 Lambdacismus est, si pro uno l duo pronuntientur, ut Afri 52 faciunt, sicut colloquium pro conloquium; vel quoties unum l exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. 9 Collisio est quoties novis
Abbreviated transcription (Latin):
Arbarisiius est u̾bũ corrupta
luttera uel sono emĩciatum.
littera ut floret. dum floiebit dicẽ
oporteat. Sono si pro media sillaba
pͥma producat᷑ ut latebre pro tenebre
Appellatus aut̃ barbarismus a bar¬
baris gentibus. dum latine orõnis
integritatem nescirent. Una quaq
entim gens facta romanoꝵ. cum opib
suis uicia quoq et u̾boꝵ et morum.
romam transmisit. int̾ barbaris mũ
autẽ et barbarolexim hoc int̾est quod
barbarismus i u̾bo latino fit dum
corrũpitur: Quando uͦ batbara
uerba latinis eloquiis inserunt᷑. bar¬
barolexis dicitur: Item qũ in prosa
niciũ fit sermonis barbaris mus uo¬
catur Qñ i metro metaplasmus
dicitur Barbarismus aũt fit sc̾pto
Si quis ni uerbo literã uel sillabam
addiciat. nutet transmutet nel minu¬
at: Pronũciatione autem fit in te m.¬
poribus. toms aspiratiombus. et reliqͥs
que secuintur: ꝑ tempo. a quiipe fic har¬
barisinus. si pro longua sillaba brenis
ponatur. aut probreiti longua. ꝑtonos

Expanded text:
arbarismus est verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro media syllaba prima producatur, ut 'latebrae', 'tenebrae'. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum latinae orationis integritatem nescirent. Unaquaeque enim gens facta Romanorum cum opibus suis vitia quoque et verborum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos,
Abbreviated transcription (Latin):
do.i. frustrando et decipiendo dictus.
Calculitor a calculis .i. iinutis lapil
lis. quos antiqui in manu tenebant
nuoͣs componentel. Compilator qui
aliena dicta suis ꝑuuscet. sicut solẽt
pignientanii in pila diu̾sa mixta ꝯtũ¬
der̾e. b ͨ scełe qͦndam accusabat᷑ mantu¬
anus ille uates cũ quosdam u̾sus hom̃
transferens suis ꝑmiscuit et compila¬
tor ueterũ ab emulis diceret᷑ ille
respondit magnarum esse uiriũ cla¬
ueni herculi extorquere de manu.
Contumax dicit᷑ ab eo quod est cõ temp¬
nax. Cromaticꝰ. qui non confundit᷑
nec calorẽ mutat grece ix troma
color nocatur. Contumeliosus.qr
uelox est et tumet u̾bis inuurie
Contentiosus ab intẽtione uocatus.
qui non cõne aliqua. sed solai ꝑtina¬
cia uindicat. Contemptibilis. qr¬

Expanded text:
id est frustrando et decipiendo, dictus. id est frustrando et decipiendo, dictus. Calculator, a calculis, id est lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros conponebant. Conpilator, qui aliena dicta suis praemiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mixta contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset et conpilator veterum ab aemulis diceretur: Ille respondit: 'Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ. Celicola. eo quod celum colat.
est ix angelꝰ. Continens non solum ĩ
castitate dei: sed in tibo et potu in ira
neat. Clemens misericors ab eo quod
nus dientem. Concorsa cõiũtione
cordis est appellatꝰ. nam sicut consors
dicit᷑ qui sorte uingit᷑. ita ille concoes
diat᷑ qui corde iungit᷑. Contionator
multitudinis allocutor. Consolator
soli se applicat. qui loquitur et soli.¬
tudinem leuat alloquio suo. hinc et
solacuini. Consultꝰ qui consulitur.
cui contrariꝰ est inconsultꝰ qui non
accipit consilium. Constans dictus.
fiducia plenuis. unde et cecilius. Si
confidencia habes cum fide omiã cautꝰ
il canendo dictus. callidus fraudulẽtꝰ
qui celare nouit et male ꝑitus calli¬
dum aut est ueteres non pro astuto
tantum sed etiam pro astute docto po¬
nebant hinc et u̾sutum ab eo quod
ami cito uertat. Cupidus a capiendo
natũ est nocatusn. Clamosus. quasi
niator. falsi criminis acusator. a taluẽ

Expanded text:
beatus. Caelicola, eo quod coelum colat, est enim angelus. 35. Continens, non solum in castitate dicitur, sed et in cibo et potu; in ira neat. 36. Clemens, misericors ab eo quod nus clientem. 37. Concors a conjunctione cordis appellatus; nam sicut consors dicitur qui sortem jungit, ita ille concors dicitur qui corde jungitur. 38. Concionator, multitudinis allocutor. Consolator,soli se applicat cui loquitur, et solitudinem levat alloquio suo: hinc et solatium. 39. Consultus est qui consulitur, cui contrarius est inconsultus, qui non accipit consilium. 40. Constans dictus, fiducia plenus. Unde et Coecilius: Si confidentiam habes, confide omnia. 41. Cautus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres non pro astuto tantum, 464 sed etiam pro astute docto ponebant. Hunc, et versutum, ab eo quod animum cito vertat. 42. Cupidus a capiendo, vocatus. Clamosus, quasi net. Calumniator, falsi criminis accusator; a calvendo,
Abbreviated transcription (Latin):
lumĩb amissis. cetꝰ est qͥ utroq ocło
non iudet. Caducus a cadendo dcũs.
idem lunatitꝰ. eo quod certo tempore¬
lune paciat᷑. Confusus a confusione
sceleris appellatꝰ.inde et confusio. Com¬
mlsus dicit᷑ t̾ suaui aliqua adimunt᷑.
unde et cõuulsa nauis cui eminencia
u tempestatis adimũt᷑. unde u̾giliꝰ¬
uix septem quulle undis qͣi mutilate
Conlumptꝰ totꝰ lumptꝰ et deuoratꝰ.
Consiliat̾x ob societatem flagitiose
consentionis dicta eo quod int̾currat
alienũq nũdinet corpꝰ hanc etiam
lenonem uotant. Circum foranus
qr uocationũ tausa circum fora et

Expanded text:
luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dictus. Idem lunaticus eo quod certo lunae tempore patiatur. Confusus a confessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cui eminentia vi tempestatis adimuntur, ut Vergiliix septem convulsae undis, quasi mutilatae. Consumptus, totus sumptus et devoratus. Conciliatrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et
Abbreviated transcription (Latin):
li sorte. Confinalis. ab eo quod generi
uel loco affinis. Colonus a coloma uł
ab agro colendo dictus. Cognitor a
cognoscendo causam dictꝰ.Curator
qud curam ferat pueris. qr ad huc eiꝰ
etatis sunt. ut negocia satis ad mĩstra¬
re non possint. Glientes pͥus colientel
dicebantur a colendis patronis. Capti
itatis i fortuna ab eo excidit. unde et
aiuris peritil capite diminutul dicit᷑.
Colomis a colũpna uocatꝰ eo. quod erectꝰ
et firmillimꝰ sit. Comptꝰ a coma dutꝰ
quod sit formosus capillis. uel quia
comã nutrit. Calamistratus. a calami¬
lacto in quo crines obtorqñtur. ne c̾spi
sint qm̃ in cinere caleficere solent qui
capillos crispant. ut calamistrati sint
Corpulentꝰ ꝙ sit corpore ualidꝰ etlentis
carnbus. Crallus. a lagina corporis¬
uel a creando carnes. Comesor a co¬
medendo satis ix gule ac uentri deditꝰ
didꝰ qͣi candori datus studio ix accedit
candor nanib album uocari nature est.
Cetꝰ appellatꝰ quod careat uisu est ix

Expanded text:
it. Confinalis, ab eo quod sit genere vel loco adfinis. Colonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis. Captusitatis enim fortuna ab eo excidit, unde et ab iuris peritis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, eo quod erectus et firmissimus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamiacto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate didus quasi candor datus. Studio enim accedit candor. Nam album vocari natura est.Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
larus a celo quod splendeat.
unde et charadies pro splen¬
dore celi. Celsus a celo dictꝰ.
quod sit sublimis et altꝰ qͣi celestis.
Castus p̾mũ a castratione nũcupatꝰ.
postea placuit neterib etiã eos sit
nominare qui ꝑpetuam abstinentiam

Expanded text:
larus, a caelo, quod splendeat. Unde et clara dies pro splendore caeli. Celsus a caelo dictus, quod sit sublimis et altus, quasi caelestis. Castus primum a castratione nuncupatus: postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidin