comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
migitat de uictoria sibi abeo p̾dicta securus. ⁊t in
mandatis accipiens: ut tamdui addimicandũ ꝑ¬
geret. qu̾a diu illi benecdictũ uinum sibi abeoclatũ
incotidiano usu. potatũ sufficeret: tter arripuit con¬
tra gonlebaudũ et gosdegisilũ frẽm eus: cõmoto¬
magno exercitu. et buigundiones cũ ingenti mul¬
titudine uenerunt contra eum suꝑ oscarã fluuiũ
secus castrũ quod duuon dicitur. Ibiq inter se atro¬
ctter confligentes gundebaudus et godegisilus cũ
burgundionib terga uerterunt. et uix fuga lap¬
si euaserunt. Clocdoueo ut solebat uictore existen¬
te. gundebaudus se in auione reclusit. et ꝑ arecliũ
consiliariũ suũ pacem aclodoueo expetiit. Clocdo¬
corum ererettu adpropͥa est reuersus. Et mitens
legatum nomine paternũ. uirum in clustriũ ad
alaricũ regeni gothorum de amiticiȩ eius conditi¬
one manclauit. Alaricus uͦ cum ꝑpaternũ uellet
dodoueũ deciꝑe. apaterno exploratis quȩ cura eũ

Expanded text:
ta, de victoria sibi ab eo predicta securus et in mandatis accipiens, ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in cotidiano usu potatum sufficeret, iter arripuit contra Gundebaudum et Godegislum, fratrem eius, commoto exercitu maximo. Et Burgundiones cum ingenti multitudine venerunt contra eum super Oscharam fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludocorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione mandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum
Abbreviated transcription (Latin):
Et facta cripta retro altare inqua transferretur cor¬
pus scissimũ. effosũ est de loco inquo erat. ut infos¬
sam factam in meinorata cripta deponeretur.s nul
lomͦ moueri potuit. Suꝑueniente aũt nocte. et ꝑ¬
sis luminarib. cuta mediã noctẽ sopor in om̃s ir¬
ruit. et eniguantib eis kialenclas octobris. cũ scis¬
simo corꝑe sepulcrũ inuentũ est. atgłicis manib
positũ in fossa cripte retro altare factę. T̃antaq
euigilantes ocdoris suauitate repleti sunt om̃s qui
affuerunt. ut humana lingua hoc esfatiñ uals¬
at. et sic ꝑtotũ diem et in crastinũ ipse olor mea
edẽ eccła ꝑ seuerauit. Ipsaq die translationis eius
cũ cliuinis lauclib sũpte sunt reliquiȩ acorpote il¬
lius. de capillis indelicet enis. et casula ac turues
ipsius. et inuolutũ est corpus illius integrũ . .er̃lie¬
catum debrandeo rubeo. Processu deniq temꝑii pi¬

Expanded text:
Et facta cripta retro altare, in qua transferretur corEt facta cripta retro altare, in qua transferretur corpus sanctissimum, effossum est de loco, in quo erat, ut in fossam factam in memorata cripta deponeretur; sed nullo modo moveri potuit. Superveniente autem nocte et psis luminaribus, circa mediam noctem sopor in omnes irruit. Et evigilantibus eis, Calendis Octobris cum sanctissimo corpore sepulchrum inventum est angelicis manibus positum in fossa cripte retro altare facte; tantaque evigilantes odoris suavitate repleti sunt omnes qui adfuerunt, ut humana lingua hoc effari non valeat, et sic per totam diem et in crastina ipse odor in eadem aecclesia perseveravit. Ipsaque die translationis eius cum divinis laudibus sumpte sunt reliquiae a corpore illius, de capillis videlicet eius et casula ac tunica ipsius, et involutum est corpus illius integrum, sed exsiccatum, de brandeo rubeo. Processu denique temporis Pi
Abbreviated transcription (Latin):
chil dignũ ratione respondit. Eaplicitisq nego¬
tiis. ascenso euo. ad domũ redire disponit. S ob¬
stat nisui cius. sactidotis inuria. Nani sautiatus
asanguine. diruit in terrã. Obligatur lingua quȩ
.locuta fuerat campum tolli. clauduntur ocubi
qui concupierant. manus contrahunt᷑ quȩ app̃¬
henderant. Tunc balbutiens. et uix explicare ser¬
monem ualens. ait. Deferte me ad basilicã sc̃i. et
quantũq suꝑ me auri est. ad sepulchrũ cuis ꝓicite.
P eccaui enim. auferendo res eius. Aspiciens autẽ
ddator. campi hunc cũ munerib deferriait. Ne ac¬
cipias queso scẽ dĩ munera eius. qui nũquã cupi¬
de acciꝑe consueusti. Nesis p̃cor ad iutor. eus. qui
inflãmante concupiscentia rerũ tuarũ nequã pos¬
sessor extitit. Nec distulit sc̃s audire uocem pauꝑis
sui. Nam homo ille licet dari uississet munera.
ñi gr̃a fierent. ampliata et ex altata est ipsa ȩcelã

Expanded text:
chil dignum atione respondit. Explicitisque negochil dignum atione respondit. Explicitisque negotiis, ascenso equo, ad domum redire disponit; sed obstat nisui eius sacerdotis iniuria. Nam sauciatus a sanguine, diruit in terram; obligatur lingua, quae locuta fuerat, campum tolli; clauduntur oculi, qui concupierant; manus contrahuntur, que apprehenderant. Tunc balbutiens et vix sermonem explicare valens, ait: 'Deferte me ad basilicam sancti et quantumcumque super me auri est ad sepulchrum eius proicite. Peccavi enim auferendo res eius'. Aspiciens autem dator campi hunc cum muneribus deferri, ait: 'Ne accipias, queso, sancte Dei, munera eius, quae numquam cupide accipere consuevisti; ne sis, deprecor, adiutor eius, qui, inflammante concupiscentia, rerum tuarum nequam possessor extitit'. Nec distulit sanctus audire vocem pauperis sui. Nam homo ille licet dari iussisset munera, ius Do mini gratia fierent, ampliata et exaltata est ipsa aecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
one incluclatit. Quid plura: Non pꝰ multos dies.
fines huius ciuitatis lues aggreditur memorata.
Uerumtam̃ usq ad eum locum accedens quo beati p ig¬
nus accessit. ac sic constitutũ cerneret terminũ in
ꝑuaserat. huiꝰ uurtutis repulsu reliquid.
ui beatissimus pontifer et inuita corꝑis. et pꝰ obitũ
sicut infiritus sanitatũ grãm dedit. sic et ꝑ inua¬
sores sepissime ultor extitit. Frat enim haut ꝓcul
abasilica. campꝰ tellure fecundus. Tales enim inco¬
le oleas uocant. et hic datus basilicȩ scĩ fuerat. Qũe
unus eciuib ꝑuadit despiciens hominẽ. qui eum
loco scõ contulerat. Qui cũ ab ep̃o ac loci p̃posito crebro
conuenitus fuisset. ut quȩ in iuste ꝑuaserat redderet.
paruipendens uerba quȩ audiebat. ꝑtinaci di-¬
repta defensabat intẽptione. Deniq causa ertcrit.
et ñ deuotio. ut ꝓperaret ad sc̃i basilicam. Argui¬
tur trerum a loci p᷑posito ꝓꝑuasione campi. s mi¬

Expanded text:
one concludant. Quid plura? Non post multos dies one concludant. Quid plura? Non post multos dies fines huius civitatis lues aggreditur memorata. Veruntamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, acsi constitutum cerneret terminum, inpervaserat huius virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus pontifex et in vita corporis et post obitum, sicut infirmis sanitatum gratiam dedit, sic et in pervasores sepissime ultor extitit. Erat enim haut procul a basilica campus tellure fecundus, – tales anim incolae olcas vocant, – et hic datus basilice sancti fuerat; quem unus e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci direpta defensabat intentione. Denique causa extitit et non devotio, ut properaret ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campi; sed ni
Abbreviated transcription (Latin):
ritis erant adquirende. remensi eccłȩ in cuius iacerent
territorio uiurentur::
ost cuius obttum cũ lues inguinaria popłm primȩ
germaniȩ deuastaret. et om̃s remensis ꝓ uinciȩ in¬
cole hunuisq loci cladis terrerentur auditu. concur¬
rit remensiũ ciuitas ad sc̃i sepulchr̃m. congrim̃ huiꝰ
cause flagitare remedium. Accensis cereis lignisq
noctem: Matie aũt facto quid ad huc p̃catui desit.
in tractatu rimatur. Reppererunt et enun reue¬
lante clõ qui scm̃ siruĩ mirificari apud homines uo¬
luit. que apud se mirificatum habebat. qualit̃ ora¬
tione p̃missa. adhuc maiori ꝓpugnaculo urbis
ꝓpugnacula munirentur. Assũpta gͥ pasla quȩ erat
suꝑbeati sepulcrum. componunt eam in mocdũ fe¬
rtti. Acceptisq insuꝑ crucib cereis. atq ceroferariis.
clarit uoces icanticis. cutum eunt urbem cũ uicis.
nec p̃tereunt ullum hospitium quod ñ hac cireuiti¬

Expanded text:
ritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret ritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorio, unirentur. Post cuius obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisqunoctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur. Assumpta igitur palla desuper beati sepulchro, componunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non hac circuiti
Abbreviated transcription (Latin):
ut ferretur ad ȩcclãm sc̃ĩ Nichasii. ⁊ moueri ñ potu¬
it. Proposuerunt ut fertetur ad ȩcclãm sc̃oꝵs sixti
⁊ sinicii: nec sic moueri potuit. Tancdẽ coacti qm̃
parua eccsiola erat in hotiore beati mr̃is ap̃ofori s
nullũ corpus nominati sc̃i iacebat. et inqua eiq
cutũ iacentib a triis exantiquo erat cimiteriũ rem̃¬
sis ȩcclȩ. petierunt ut dñs declararet sim eaciẽ ecclio¬
la uellet illud corpus scissimũ poni. Et sic tanta
facilitate motũ est feretrũ. ut nullũ onus portan¬
tes sentirent. Sepultũ est aũt uenerabile corpus in
eadẽ ȩxes pla. inloco ubi altare ẽ inhonore beate ge¬
nouefe quȩ famuliarissima crtititit beato aemigio:¬
Quod manifestũ est actum fuisse diuina dis¬
petisatione. atq ipsuis uoluntate. ut sicut res
suo notame adquisite. uixta sacras leges episco¬
pio ecclȩ remensis erant unite. ita et quȩ ipsuis me¬

Expanded text:
ut ferretur ad ut ferretur ad it; proposuerunt, ut ferretur ad aecclesiam sanctorum Sixti et Sinicii, et nec sic moveri potuit. Tandem coacti, quoniam parva aecclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato BemigioQuod manifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aecclesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius me
Abbreviated transcription (Latin):
inculpam. sic et acdgenitas de hac styrpe ꝓpaga¬
retur ignominiosa hereditas:¬
ost p̃missas aũt et alias multas uirtutes quas añs
ꝑ hunc sc̃mn suũ oꝑari dignatus est. geitus et sus¬
piria illius exaudiens quib dicebat quando ne¬
niam et appatebo atite faciem clĩ. satiabor dũ ma¬
nifestabitur gloria tua. reuelauit ei dñs conso¬
lans illũ inimitiere diem obitus sui. qua dlere se¬
cundũ sacros canones testamentũ rerũ suarũ con
cdidit. Ceterũ cũ funus scĩssimũ ddeferretur ad
co ubi extunc ⁊nunc crur est postta. et ubi¬
ita feierrũ est ad grauatũ. ut nullomꝰ quocunq
ingenio. uel aliquantiscũq hominib posset mo¬
ueri. Et stupentib ac petentib dĩ om̃ipotentiã ut
dignaretur ostencdere in quo loco euisclem sc̃i corpus
uellet reponi. designauerunt aclbasilicam p̃fatoꝵ
mnr̃m. et feretrũ mtioueri ñ potuit. Proposuerunt

Expanded text:
in culpam, sic et ad genitas de hac stirpe propagain culpam, sic et ad genitas de hac stirpe propagaretur ignominiosa hereditasost praemissas autem et alias multas virtutes, quas Dominus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria illius exaudiens, quibus dicebat: Quando veniam et apparebo ante faciem Dei ; et: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua ; revelavit ei Dominus, consolans eum, imminere diem obitus sui: Qua de re, secundum sacros canones testamentum rerum suarum conII. Caeterum cum funus sanctissimum deferretur ad co ubi ex tunc et nunc crux est posita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocumque ingenio vel a quantiscumque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibus ac petentibus Dei omnipotentiam, ut dignaretur ostendere, in quo loco eiusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam prefatorum martirum, et feretrum moveri non potuit; proposuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Siepit. ita uiri et femine multa ꝑ manserunt. sicat
arnr sententia ꝓmulgauit. Quoscia etia de corũ
als ceui tunc fuga lapsicum alii disꝑgebantur
uimna nserunt. et acl eanddẽ uilã rec ierunt. nos
lane uindicte sustinentes sententiã iuicdimꝰ sicit
et gieri cum domosua maledictione helisei lep̃
multatus est. Apte quidẽ sententia uiridĩ eus
spũ repleri. quod sicut p̃sentes uidit. ita posteros
eorũ rebelles et seditiosos p̃uidit. uindictã huuis
mocdi p̃sũptores ñ solum inse. uerũ et ingenere con¬
traxerunt. ut sicut peccato primi patentes ꝑ tracdu
cẽ seminis cuncti ereo geniti peccatũ euis et mor¬
tẽ corꝑis ꝓpeccata illatam traxerunt. ita et genita¬
lib horũ p̃sũptorũ generati. iundictam... ila¬
tam generattib sustinerent. Et quia infemineo
seru nͨ erat ubi uindicta similis in menbris sutili¬
b monstraretur. sicut ꝑgicttur prme matris gustus
illicitus transiens ad p̃uasicatricis sobolẽ diriuaũ

Expanded text:
 ita viri et feminae multati permanserunt, sicut sancti viri sententia promulgavit. Quosdam etiam de eorum progenie, qui tunc fuga lapsi, cum alii dispergebantur, remanserunt et ad eandem villam redierunt, nos hanc vindictae sustinentes sententiam vidimus, sicut et Giezi cum domo sua maledictione Helisei lepra multatus est. Apte quidem sententia viri Dei spiritu eius repleti, quo sicut presentes vidit, ita posteros eorum rebelies ac smodi praesumptores non solum in se, verum et in genere contraxerunt: ut siccem seminis cuncti ex eo geniti peccatum eius et mortem corporis pro peccato illatam traxerunt, ita et genitalibus horum presumptorum generati vindictam illatam generantibus sustinerent, et quia in femineo sexu non erat, ubi vindicta similis in membris similibus monstraretur, sicut per guttur prime matris gustus illicitus transiens, ad prevaricatricis sobolem dirivavit
Abbreviated transcription (Latin):
morbi. sorclentesq antiq peccatorũ macule di¬
luende diuino muneri obsequente beato Remi¬
gio. in quo aplĩca doctrina. et uirtutum gr̃a.
alter rep̃sentari uidebatur siluester. Ingresso
facundo. Mitis. depone colla sicamber: Adora
quod incendisti. incende qͦd ad orasti. Preceptis
salutarib illũ instituens. humili deuotione
uenerari eccłas adcultũ religionis edificatas.
ut dm̃ adoraret quas rigida ꝓfanitat: incen¬
dere consue rat. et idola que inasylis suis pro
dõ adorare solebat. fidĩ ardore succensus. deici¬
eccłasticũ baptuatus est trina mersione. in no¬
mine scẽ et indiuidue trinitatis. patris et filii.
et sp̃c scĩ. Et susceptus ab ipso pontifice. ꝑ unctꝰ¬

Expanded text:
morbi sordentesque antiquae peccatorum maculae dimorbi sordentesque antiquae peccatorum maculae diluendae, divini muneri obsequente beato Remigio, in quo apostolica doctrina, et virtutum gratia alter repraesentari videbatur Silvester. Ingresso facundo: Mitis, depone colla, Sicamber: adora quod incendisti, incende quod adorasti: praeceptis salutaribus illum instituens humili devotione venerari ecclesias ad cultum religionis aedificatas, ut Deum adoraret in eis quas rigida profanitate incendere consueverat, et idola, quae in asylis suis pro Deo adorare solebat, fidei ardore succensus, dejicibaptizatus est trina mersione in nomine sanctae et individuae Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti; et susceptus ab ipso pontifice de sanct
Abbreviated transcription (Latin):
tisterium. clericus qui crisina ferebat apͦpło
est interceptus. ut ad fontem uenite nequiue¬
rit. Sc̃ificato autẽ fonte. tuitu clurino crisma
defuit. Et qui ꝓpter poplĩ p̃ssuram usli ñ
patebat eccłȩ egressus uel ingressus. sc̃s pontifer
oculis ac manib ꝓtensis in celum. cȩpit tacite
orare cũ lacrimis. Et ecce subito cosumba ni¬
ue candidior.. attulit in rostro ampullã cris¬
Imate
sc̃o repletam cuius odore mirifico suꝑ om̃s oclores
quos ante inbaptisterio senserant. om̃s qui ad¬
erant in estimabili suauitate replen sunt. Acci-¬
piente aũt sco pontifice ipsam ampullam. species
columbe disparuit. De quo crismate. fudit ue¬
nerandus ep̃c infontẽ sacratum. Uiso autem
tanto rex miraculo. ab negatis diaboli pompis
et oꝑib euis petist. se ascõ pontifice baptira¬
ri. Procedit noius constantinus ad lauacrum
salutiferũ. in quo delende erant lepre ueteris

Expanded text:
tisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo tisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex oculis ac manibus extensis in celum cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce subito columba nive candidior attulit ampullam in rostro crismate sancto repletam, cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio senserant, omnes qui aderant inestimabili suavitate repleti sunt. Accipiente autem sancto pontifice ipsam ampulcolumbae disparuit. De quo chrismate fudit venerandus episcopus in frontem sacratum. XXXIX. Viso autem rex tanto miraculo, abnegatis diaboli pompis et operibus ejus, petiit se a sancto pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum salutiferum, in quo delendi erant leprae veteris
Abbreviated transcription (Latin):
offenlitur ac ꝑ hoc regna soletit subuerti. atq
degente in gentem transferri.:
N terea eundi uia ad baptisteriũ adomo re¬
gia p̃paratur. uelisq atq cortinis depictis
exutraq parte ꝓtenditur. et desuꝑ adumbra¬
tur. Platȩȩ sternuntur. ȩccła cõponitur. bap¬
tisteriũ balsamo et cęteris odoramentis cons¬
ꝑgitur. Talemq grãm dñs subministrabat
inꝑlõ. ut estimarent paradisi odorib refoue¬
ri. Sicq p̃cedentib sacro scĩs euangłiis et trucib
cũ hẏmnis. et canticis sp̃ualib atq letaniis. sc̃oꝵq
nominib acclamatis. sc̃s pontifex manũ teuens
regis adomo regia ꝑgit ad baptisteriũ. subsequen¬
teᷤ regina et popło. Dũ autẽ simtl ꝑgerent. ter
in terrogauit ep̃m cdicens. Latrone est hoc reg¬
num dĩ quod michi ꝓmittis: Cui ep̃c. Non est
hoc inquid illud regnũ. s mititi uiȩ ꝑ qũa ꝑ
uenitur adillud. Cumq uͦ ꝑuenissent ad bap¬

Expanded text:
offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferrnterea eundi via ad baptisterium a domo regia praeparatur, velis ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur, et desuper adumbratur, plateae sternuntur, ecclesiae componitur baptisterium balsamo et caeteris odoramentis conspergitur: talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut existimarent se paradisi odoribus refoveri. Sicque praecedentibus sacrosanctis Evangeliis, et omnibus cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum, dicens: 'Patrone, est hoc regnum Dei, quod michi promittis?' Cui episcopus: 'Non est hoc', inquid, 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero pervenissent ad bap
Abbreviated transcription (Latin):
terreant corda mortalium. fubsequenti consola¬
tione demulceant p̾ceclentem timorem. instruens
eos exauctoritate scãrũ scripturarũ. quomͦ singu¬
lis quibq apparuerint. et inprimordio appari¬
tionis in cusserint. uidentib se timorẽ: s post
gram consolationis gratissimã eorũ corlib
p̃buere lȩticiȩ hilaritatẽ. Cumq iam sc̃s uir
eos de talib sufficienter instruxisset ꝓphico
repletus sp̃u. cuncta quȩ eis uel semimi eorũ
euentura erant p̃dixit. qualiter scilicet suc¬
cessura eorum posteritas regnũ eẽt nobilissi¬
me ꝓpagatura atq gubernatura. et scãm ec¬
dĩam sublimatura. om̃iq romana clignitate
regnoq potura. et uictorias contra aliarũ
gentium in cursus. ad eptura. nͥ forte abono
degenerantes. uiam ueritatis reliquerint. et
diuersos uitiorũ fuerint secuti. aufractus qͥb
negligi eccłastica solet disciplina. et quib dĩ

Expanded text:
terreant corda mortalium, sed subsequenti consolaterreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant praecedentem timorem: instruens eos ex auctoritate sanctarum Scripturarum, quomodo singulis, quibus apparuerant, et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post gratiam consolationis gratissimam eorum cordibus prebuere letitiae hilaritatem. Cumque iam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semini eorum eventura erant predixit: qualiter scilicet successura eorum posteritas regnum esset nobilissime propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis odor in eadẽ domo remansit. ut patenter
ostenderetur. illic auctorẽ lucis. et pacis atq suaui
sulgorem luminis timore ꝑculsi intueri ualuerunt.
antaq claritatis gła pontificẽ scm̃ ꝑfudit. at spencdor.
ei so pcelens. plus conspicuam domũ inqua sedebant
peldiderit: qua lucernarũ lumina ibidẽ lucentia. Rer
magno pauore acgemitu consolationẽ euis requirunt.
s quid sibi ad utisitatẽ atq salutẽ ꝑtinens eẽt agen¬
dũ cũ magna expetunt deuotione parati andire. et
pe coplere. quȩ ascõ pontifice discerent. Ilam lumen
so cos teterius ꝑfudit. etiam interius illumunauit. et
ldi querendũ salubre confilium incitauit. Delectaban¬
lilr namq in uerbis illis quȩ audierant. licet ercerri
lipit de luminis claritate. At uͦ uir sc̃s. scã repletus
sapieantia. cepit cos instriere hanc et iuisionis luunȩ¬
atq angłicȩ consuetudinem. ut in aduentu suo

Expanded text:
vitatis odor in eadem domo remansit: ut patenter vitatis odor in eadem domo remansit: ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavipiscopum, propter fulgorem luminis timore perculsi, intueri valuerint, tantaque claritatis gloria pontificem sanctum perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum, in qua sedebant, reddiderit, quam lucernorum lumina ibidem lucentia. XXXVmagno pavore ac gemitu consolationem ejus requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinent esset agendum, cum magna expetunt devotione, parati audire, et opere complere quae a sancto pontifice discerent. Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit, et ad quaerendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminis claritate. At vero vir sanctus, sancta repletus sapientia, coepit eos instruere, hanc esse visionis diviatque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo
Abbreviated transcription (Latin):
ostiis aꝑtis cubicularii regis reuerent̃ suscipiunt.
et cũ honore debito usq ad penetralia regis introdu¬
cunt. S: et rex alacriter ei obuiã ꝓsiliuit. eũq am¬
plerus cũ ipso et uenerabili coniuge in oratorio be¬
atissimi apłorũ principis petri. quod ut diximus
cubiculo regis contiguũ erat. ꝓcessit. Cumq illi
tres. pontifer scilicet et rer. atq regitia dispositis sedili¬
b: conselisserit. circũstantib quib dã clericis qͥ cũ
głicis disciplinis inbueret ad confuttiandã uere fi¬
dĩ p̃dicationẽ. ꝑ scm de ꝓmptã portificem. etiã uisi
ꝓmisit. ubi sunt duo uel tres congregati in nomine
mo. ibi sũ imedio eorũ repente lux tam copiosa totã
repleuit eccłam. ut claritatẽ euinceret solis. et cũ luce
uor pariter audita est dicens. Pax uobis. ego sum no¬
lite tumnere. Manete indilectione mea. Et post hec
uerba lux quȩ aduenerat discessit. et in credibilis sua¬

Expanded text:
ostiis apertis cubicularii regis reverenter suscipiunt, ostiis apertis cubicularii regis reverenter suscipiunt, et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosiluit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili conjuge in oratorium beatissimi Petri principis apostolorum, quod ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet, et rex, atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum elicis disciplinis imbueret: ad confirmandam verae fidei praedicationem, per sanctum depromptam pontificem, etiam visibs promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum : repente namque lux tam copiosa, totam replevit ecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter audita: Pax vobis; ego sum. Nolite timere; manete in dilectione mea. Et post haec verba lux, quae advenerat, recessit, et incredibilis sua
Abbreviated transcription (Latin):
p̃curiente miscdĩa et potentia dĩ. Mortales dõs te¬
linquimꝰ głose rer: et uerum dm̃ immorialẽ quẽ
Remiguis p̃dicat cretdere parati sunius. Nunntiant
hȩc scõ Remigio. Ille aũt gaudio magno repletus.
iegem et poplm̃ qualiter diabolo et oꝑib ac popis
cuis renuntiare et indm̃ credere deberent. apeidis
er breuib uerbis instrixit. Et quia dies sc̃ĩ pasche
eis indirit. Die uͦ passionis dñi que parasceuen usus
ecelesiasticus uocat. ptidie scilicet antequa lupts¬
mi gram rex et popłs̃ euis ꝑcepturi erant. cum scs ae
migius et uenerabilis conuinx regis rothildis. ꝓ re¬
gis et poplĩ eius salute in oratione ꝑ noctarẽt. ep̃c
lacrimas. et regina in oratorio sci petri iuxta do¬
itiũ regiam expleta oratione. pontifex ad ostium
regii cubiculi pulsaturus accessit. ut iudelicet
ꝑacta silentia noctis aliis curis rege absoluto. li¬
berius posset cõmittere sacri misteria uerbi. Qũe

Expanded text:
praecurrente misericordia et potentia Dei: Mortales deos repraecurrente misericordia et potentia Dei: Mortales deos relinquimus, gloriose rex, et verum Deum immortalem, quem Remigius praedicat credere parati sumus. Nuntiantur hoc sancto Remigio. Ille quoque gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo, et operibus ac pompis ejus abrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et quia dies sancti Paschae eis indixit. Die vero passionis Domini, quem parasceuen usus aecclesiasticus vocat, pridie scilicet, antequam baptismi gratiam rex et populus eius perceptumigius et venerabilis conjux regis Clotildis, pro regis et populi ejus salute in oratione pernoctaret, episcolacrymas, et regina in oratorio sancti Petri, juxta domum regiam: expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit: ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto, liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
mannos cȩpit. ipsosq ac terram eorũ subiugo tri¬
butario constituit. Sic q facta uistoria. teuersus
est in frantiam ad reginam suam. et narrauit ei
qualiter ꝑ inuocationẽ nominis ihũ xp̃i uictoria
meruit obtinere. Acta suuit hȩc.x.U. anno clodo¬
unc regina ut impleretur dictũ apłi. saluatur uir in¬
fidelis ꝑ mulierem fidelẽ. uocauit scm̃ Remigiũ
urbis remensis autistitẽ. dep̃cans eum. ut tegi salu
tis uiã p̃dicaret. Quem sc̃s saceidos ꝑmultã saluta¬
ris uitȩ doctrinam. ad baptismũ uenire p̃dicabat.
Et ille ait. libenter te audiam beatissimȩ pater. sed
unũ restat. quia popłs qui me sequitur. ñ uult
dõs suos relinquere. Uaclam aũt adhortari eos.
iuxta uerbum tuũ. Et ueniens rex ad popłm suu.
cȩpit aclhortari eos. ut in dm̃ qui eis uictoriã dede¬
rat crelerent. quia dii illoꝵ in tribulatione eorũ
uichil eis ꝓdesse potuerunt. Acclauerunt aũt om̃s

Expanded text:
mannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo trimannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit obtinere. Acta sunt hec anno XV. HludoTunc regina, ut impleretur dictum apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem, vocavit sanctum Remigium urbis huius Remensistis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire praedicabat. Et ille ait: Libenter te audiam, beatissime Pater; sed unum restat, quia populus qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos juxta verbum tuum. Et veniens rex ad populum, coepit hortari eos, ut Deum, qui eis victoriam dederat, crederent, quoniam dii eorum in tribulatione sua nihil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
auis intuens regem ait. Dñe mi rer ciede mͦ in dm̃
cęli. qu̾e dña mea regina p̃dicat. et dabit tibi ipse¬
rer regum et ds̃ celi ac terre uictoriam. Ile uͦ eleua¬
xp̃e qũe rothildis regina mea predicat. ẽẽ filiũ
dei uiui. qui subuenis intribulatione. qui das au
lo. ut simͥ uictoriam suꝑ hostes decleris. et exꝑtus
fuero illam uirtutẽ quã de te poplĩ p̃dicant. cre¬
dam tibi. et in nomine tuo baptitabor. Inuocaui
eium dõs meos. et ut experior. elongati sunt ab
auxilio meo. Unde creclo eos nulla potestate ẽẽ
p̃ditos. qui sibi credentib ñ sucurrunt. Te uͦ ue¬
rum dm̃ ac dñm in uoco et inte credere desidero.
orans clamaret. alemanni in fugã terga deder̃:¬
et ut uiderunt regem suum interfectũ. clodo¬
uei potestati se subdunt dicentes. Parce p̃cam᷑.
domine rer: ne pereat plus popls. iam tui sumꝰ.
Tunc iussit rex ĩminentem plagam cessare. et ale¬

Expanded text:
eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede modo Deum eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede modo Deum caeli, quem domina mea regina prex regum et Deus coeli atque terrae victoriam. Ille vero elevaChriste, quem Clotildis regina mea praedicat esse Filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxlo: ut si mihi victoriam super hos hostes dederis, et expertus fuero virtutem illam quam de te populi praedicant, credam tibi, et in nenim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere desidero, orans clamaret, Alemanni in fugam lapsi, terga dederunt, et videntes regem suum interfectum, Hludowici potestati se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex imminentem plagam cessare et Ale
Abbreviated transcription (Latin):
de utero meo pͥmogenitũ in regno suo reciꝑe sit
dignatus. Ego autem nullũ dolorem in corde
meo ꝓhac causa retineo. Postea uͦ genuit aliũ fili¬
um. quẽ in baptismo clodonurũ uocauit. Et hic
cũ egrorare cepisset. dixit ier. Non potest aliud
nͥ et deisto sic fiat quomͦ fuit de fr̃e eus. ut bap¬
tuatus in nomine. xp̃i ur̃i cito moriatur. S oran¬
te regina et dñi misccłia p̃currente. recepit sani¬
tatem. Regina namq ñ cessabat regi p̃dicare ut dñ
uerũ coleret. et idola uana quȩ colebat derelinque¬
ret. S nullomͦ animum eius ad ciedendũ poterat
cõmouere. donec tandem aliquando bellũ contra
alemannos sueuosq moueret. in quo compulsus est
confiteri quẽ antea negauerat.
ac tum est autẽ bellantib inter se francorũ scilicet¬
exercitu et alemannis atq sueuis. ut clocdouei erer¬
ditus nimis corrueret. Tc̃ auielianus consiliaruis

Expanded text:
de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Domini misericordia precurrente, recepit sanitatem. Regina quoque non cessabat regi predicare, ut Deum verum coleret et idola quae colebat vana derelinqueret. Sed nullo modo animum eius ad credendum poterat commovere, donec tandem aliqAlamannos Suevosque 'moveretur, in quod conpulsus est confitere, quem antea negaverat. 15. Factum est autem, pugnantibus inter se Francorum exercitu et Alemannis atque Suevis, ut Hludowici exercitus nimis corrueret, Aurelianus consiliarius
Abbreviated transcription (Latin):
loco plenius legere potest.
N dieb illis: dilatauit rex clodoueus regnũ suũ
usq sequanam. sequenti temꝑe. usq ligerim flu¬
uiũ occupauit. Accepitq aurȩlianus castrũ mili¬
dunense. qͦd et inducatũ optinuit. Concepit de¬
niq ac peperit rotbildis filium. Suem cũ sacro
baptismate consecrari uellet. rer ad quiescebat
ei. Nec dũ enim creclebat. indũm ihm̃ cęli. Regi
cam audire. Interea regina parat filium ad bap¬
tisitum. ornat ȩccłam uelis atq cortinis. ut regis
cor adcreclendũ conpungeret. Baptiratus est aũt¬
puer. que ingomarũ uocauit. quiq in albis disces¬
sit. Unde rex nimis contristatus. reputabat te¬
gine increpando dicens ad eam. quia si innomi¬
ne dõꝵ meorũ puer dedicatus fuisset. utiq in¬
columis du uixisset. Quia uͦ innomine dĩ ur̃i
baptiratus est uiuere ñ potuit. Regina uͦ dicebat.
Dõ gras ago. qui me ñduxit indignã ut

Expanded text:
loco plenius legere potest. loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regineam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cunc tũ exercitũ cutuuut. uenit ad hominẽ illũ
qui urceũ pteterito anno cũ bipenui ꝑcusserat.
et ait adeum. Hullus hic tam inculta et sordida
arma habet sicut tu habes quia neq clipeus. neq
lancea. neq bipennis ẽ utilis. Accepit aũt̃ rex fran¬
ciscam eius quȩ uocat᷑ bipennis. et ꝓiecit interra.
Cumq ille se inclinasset eam recolligere. tex statim
eleuata manu. fraticiscam suã in capud euis defi¬
xit. et ait. Sicut tu insuessionis cuictate suꝑori
anno inurceo illo fecisti. sic et facio tibi. Mortuoq
illo erercitũ ter de ipso campo iussit ad ꝓpria inpa¬
ce discecłẽ. Qrancdis timor. et pauor ꝓhac causa
sibi toringiam ꝓuintiam subuglluit. Inde gunde
chilꝑici quẽ gladio interfecerat nomine rothildẽ
pulchrã satis puellam. et ueram xp̃ianissimã inter¬
ueniente aureliano consiliario ac legatario suo. nu¬
tu diuino inconuigem sũpsit. sicut lector in suo

Expanded text:
cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, cunctum exercitum circuivit, venit ad hominem illum, qui urceum preterito anno cum bipenna percusserat, et ait ad eum: 'Nullus hic tam inculta et sordida arma habet, sicut tu, quia neque clipeus neque lancea neque bipenna est utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quae vocatur bipenna, et proiecit in terram. Cum autem ille se inclinasset eam recolligere, rex statim, elevata manu, franciscam suam in caput eius defixit et ait: 'Sicut tu in Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti, sic et facio tibi'. Mortuoque illo, exercitum rex de ipso campo iussit ad propria in pace discedere. Grandis timor et pavor pro hac causa sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde GundebChilperici, quem gladio interfecerat, nomine Hrothildem, pulchram satis puellam et vere christianissimam, interveniente Aureliano consiliario ac legatario suo, nutu divino in coniugem sumpsit, sicut lector in suo
Abbreviated transcription (Latin):
tibi bonum uidetur hoc fac. Nullus enĩ tuȩ po¬
testati resistere audet. Cumq hȩc illi benigni di¬
xissent. unus francus letus cũ uociferatione eleuata
bipenni quȩ alio nomtune apellat᷑ francisca. ꝑcussit
urceum illum dicens. Tu nichil hinc accipies ter.
nͥ quod tibi sors uera donauerit. Obstupefactis om̃i¬
b. et rex inuiriam suã patient̃ sufferens. acceptũ
urceum nuntio eccłastico reddidit. seruans iram
in corle suo absconditam. T ransacto anno clodo¬
ueus rex ut om̃iũ armorum nitorẽ uideret. om̃em
exercitũ ussit cũ armoꝵ apparatu uenire scdm̃
morem in campo martio. Sic enim cotuentum
illum uocabant amarte. que pagani dã belli
creclebant. a quo et martiũ mensem. et tertiã feri¬
ã diem martis apellaueruit. Qũe conuentũ pos¬
teriores franci maii campũ quando reges ad besla
solent ꝓcedere. uocari instituerunt. Uerũ ubi iex

Expanded text:
tibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potibi bonum videtur, hoc fac; nullus enim tuae potestati resistere audet'. Cum hec illi benigne dixissent, unus Francus levis, cum vociferatione, elevata bipenna, quae alio nomine appellatur francisca, percussit urceum illum, dicens: 'Tu nichil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera donaverit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam patienter sufferens, acceptum urceum nuntio aecclesiastico reddidit, servans iram in corde absconsam. Transacto anno, Hludowicus rex, ut omnium armorum nitorem videret, omnem exercitum iussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campo Marcio. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem pagani deum belli credebant, a quo et Marcium mensem et tertiam feriam diem Martis appellaverunt; quem conventum posteriores Franci Mai campum, quando reges ad bella solent procedere, vocari instituerunt. Verum ubi rex
Abbreviated transcription (Latin):
patur. noluit in eamdẽ ciuitatẽ intiois. neaber̃citu
suo aliquod malũ ibi fieret. Sine uoluntate aũt et
onscientia ipsius pars quȩdã indisciplinatoꝵ qm̃ ñ
andẽ cuutatẽ in trauit. et quȩclã ornamenta atq sa¬
ita uasa inde rapientes. ut p̾dones solent asportaue¬
arit. dnterq: uireum mire magnituditis atq: pul¬
dr indinus iapientes culetunt.
c̃s aũt Remigius missos suos ad regem cdodoueũ
mitu nos usq suessionis cinitatẽ. quia ibi cuncta quȩ
adquisita sunt diuidenda erunt. Cumq mͥ urceus
ille in partẽ obuenerit: quȩ ep̃c postulat ad imple¬
bo. Ueniens aũt suessionis cuutatẽ. cunctã p̃cdam
quȩ asportata uel aquisita fuerat. rogat afferri in
go uos ofortissimi pugnatores. ut mͥ dare urceum
istũ ñ negetis. Hoc rege dicente. illi franci qui bo¬
no atumo fuerunt auint. Om̃a głosȩ ter quȩ cer¬
nis tua sunt. et nos tuo dñio sumus subiecti. Qd

Expanded text:
patur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu patur, noluit in eandem civitatem introire, ne ab exercitu suo aliquod malum ibi fieret. Sine voluntate autem et conscientia ipsius pars quaedam indisciplinatorum, – queandem civitatem intravit, et quedam ornamenta atque sacra vasa inde rapientes, ut predones solent, asportaverunt. Inter que urceum mirae magnitudinis atque pulchritudinis rapientes tulerunt. nctus autem Remigius missos suos ad regem Chludowicum mini nos usque Suessionis civitatem, quia ibi cuncta que adquisita sunt dividenda erunt. Cumque michi urceus ille in partem obvenerit, quae episcopus postulat adimplebo'. Veniens autem Suessionis civitatem, cunctam predam, quae asportata vel adquisita fuit, rogat afferri in go vos, o fortissimi pugnatores, ut michi dare istum urceum non negetis'. Hoc rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuerunt, aiunt: 'Omnia, gloriose rex, quae cernis, tua sunt, et nos tuo dominio sumus subiecti. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate qua pater eius tenuerat residebat. super quẽ
dodoueus cum hoste aduenit. aq deuicit. Quemq
abalarico apudquẽ in tolosa fugiens clodoueũ
aliquãdui habitauit. sibi tratismissũ recepit. et
occidi precepit. et om̃ia quȩ illius erant sue potes¬
fanatici et pagani. At taitien audientes miracła
quȩ fielunt ꝑ beatum Remigiũ teuerelunt᷑ eũ.
Et licet pagani diligebant eũ. in quo lux gr̃e cȩlȩs
tis om̃ib resplendebat. et iex illoꝵ libent illũ au¬
diebat. et audito eo multa faciebat. et amultis ne¬
quiciis se cohibebat.
unt enim sc̃s Remigius uir sapiens atq sc̃issimus. egre¬
guis rethoricus. preclarus uirtutib oȩcis uisum restitu¬
ens mortuis uitam teparans. demotua eicietis. om̃iũq
insirmuitatũ languorib medelam prebens. Transi¬
tũ aũt ier faciens secus cuitatẽ remensẽ ꝑuiã quȩ us¬
ꝙ hodiȩ ꝓpter barbarorũ ꝑeam cter buarbarica nuncu¬

Expanded text:
civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae poterex illorum, fanatici et pagani. Attamen audientes miracula, que fiebant per beatum Remigium, reverebantur eum, et licet pagani, diligebant illum, in quo lux caelestis gratiae omnibus resplendebat; et rex illorum libenter illum audiebat, et audito eo, multa faciebat et a multis nequitiis se cohibebat. Erat enim sanctus Remigius vir sapiens atque sanctissimus, egregius rethoricus, preclarus in virtutibus, cecis visum restituens, mortuis vitam reparans, daemonia eiciens omniumque infirmitatum languoribus medelam prebens. Transitum autem rex faciens secus civitatem Remi per viam, quae usque hodie propter barbarorum per eam iter Barbarica nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥncipatũ successit chilcdericus qui de basimna regilia
simus. atq egregius. In illis dieb uel temꝑib cȩpe-¬
tunt franci agripinam ciuitatẽ suꝑ renum. quã co¬
quȩ abcis antea diruta et afflicta fuerat succedentes.
cȩperunt. In illo temꝑe in his partib cura rhenũ¬
usq ligerim fluuiũ habitabant romani. quorum
et gothi habitabant uxta rodanũ fluuium. usq
adciuitatẽ lugdunũ. et ei confines urbes. quorum
pͥnceps erat gundebaudus. Eo temꝑe mortuus ẽ
egidius: et successit inpͥncipatũ romanorũ. qui ha¬
bitabant in galliis : filius eius si argius. Mortuo
aut childerico qui aureliatus et andegauis ciucta¬
tes cũ suo exercitu francisco occupauit atq uasta¬
uit. clodoueus filius eius sagaciter francorum
regnum suscepit.
nno quinto clodouȩo regnante. si argius filius egidii
dux romanoꝵ qui ingalliis habitabat in suessionis

Expanded text:
in principatum successit Childerin principatum successit Childersimus atque egregius. In illis diebus vel temporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Coam, quae ab Hunnis antea diruta et afflicta fuerat, succedentes ceusque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et ei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis
Abbreviated transcription (Latin):
baptiratũ scdm ȩccliasticã crisitate sacrolinut.
Quimex animę sanitate recepta. etiam corꝑis incolu¬
mitatem pro meruit.
mitaliam ꝑrent. pars eorũ uidelicet duodecim mi¬
lia infinitimas pantioniȩ partes secus meotidas pa-¬
ludes ꝑuenerut. ibiq ciuitatem aduenientes ȩclifi¬
cauerunt. quã obsuam memoriã sicambria uocauer.
inqua multis annis habitauerunt. et ingentẽ mag¬
nã usq ad temꝑa ualentiniani imꝑatoris creuerunt.
Et ita sub pͥncipib crmitis iuxta moiẽ gentis subinde
succedentib ꝑtoringiam regionẽ germaniȩ a castello
dispargo. ii quo dui habitauer̃ ad belgicȩ ꝓuinciȩ tor¬
nacũ atq camaracũ ciuitates aggressi sunt. Inde usq
ad sunnã fluuiũ partem belgice ꝓuntiȩ occupaueriuss
ubi plurimis tẽꝑib deguerunt sub clodione et mem¬
ueo tege utili. acunis cȩlebrimo nomine franci uocati
sunt meioiungi. sicut aualentiniano imꝑatore attia
lingua uocati sunt fianci. hoc ẽ feroces. Cui meroueo

Expanded text:
traditionem ecclesiasticam, chrismate sacro linivit. Qui mox animae sanitate recepta, etiam corporis incolumitatem promeruit. in Italiam perrexit, pars eorum, videlicet duodecim milia, in finitimas Pannoniae partes secus Meotidas paludes pervenerunt, ibique civitatem advenientes aedificaverunt, quam ob suam memoriam Sicambriam vocaverunt; in qua multis annis habitaverunt et in gentem magnam usque ad tempora Valentiniani imperatoris creverunt. Et ita sub principibus crinitis iuxta morem gentis subinde succedentibus per Toringiam regionem Germaniae a castello Dispargo, in quo diu habitaverunt, ad Belgicae provinciae Tornacum atque Camaracum civitate s aggressi sunt. Indeque usque ad Sumnam fluvium partem Belgicae provinciae occupaverunt, ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo
Abbreviated transcription (Latin):
uellet de ipsis mẽ quas congregauerat anciuitatẽ
inde facere uellet. quia sicut turres ꝑmuros ciuita¬
tis. ita ꝑcuruitũ curtis mete habebantur et suaden¬
te diabolo se mutuo adhortati sunt. ut focũ meas
muterent. Quod cũ scõ remigio ĩpropinqua inlia
que basilicȩ curtis dicitur consistentrcȩleri nim¬
tio fuisset delatũ ascendit equum. ut acdtãtã p̃¬
suptionẽ conpescindã ad celtũ ueniret. Quo cũ
ꝑuenit. iam ipse mete arlebant. Beatus aũt Remi¬
guis et etate et uesꝑtino frigore. sicut iautumno
ficri solet frigidus. de equo descendit. et alonge se
alefacere cepit. tranquislo corcle et orelicens. Sem
ꝑest bonus focus. si ñ siꝙꝑ potest. Ueruntam̃ om̃s
qui hot egerunt. et qui de corũ germine nati fuerits
uiri ponderosi fient. et femine gutturnose. quod
uilla morte crudelissima occicłant enterminauit
aus orib interfertis. et consentientes ꝑliuersas ꝓuir¬

Expanded text:
vellet de illis metis quas congregaverat, an civitatem vellet de illis metis quas congregaverat, an civitatem inde facere vellet, quia, sicut turres per muros civitatis, ita per circuitum curtis mete habebantur; et, suadente diabolo, se mutuo adhortati sunt, ut focum in eas mitterent. Quod cum sancto Remigio in propinqua villa quae Basilicae - curtis dicitur consistenti celeri nuntio est delatum, ascendit equum, ut ad tantam presumptionem compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus autem Remigius et aetate et vespertino frigore, sicut in autumno fieri solet, frigidus de equo descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; veruntamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint, viri ponderosi fiaut et feminae gutturnosae sient. Quod eadem villa morte crudelissima occiderunt, exterminavit, auctoribus interfectis, et consentientes per diversas provin