comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hanc eẽ hominis sapientiã qđ et induo decimo
huiꝰ oꝑis uolumine iã posuimus. ser ipte scẽ
auctoritate monstͣtur. in libro serui dĩ iob
ubi legit᷑ dĩ sapientiã dixisse homini ecce pre¬
tas ẽ. sapientia abstinere aut̃ amalis scientia
catis. disciplina ẽ. que utiq a discendo nom̃
accepit. Snde et scientia dici potest. Ad hoc
enĩ queq res discit᷑ ut sciat᷑ quãuis alia
notione in his que propeccatis suis mala
quisq patit᷑. ut corrigat᷑. dici soleat dis¬
ciplina. Unde et illud ẽ in epła adhebreos.
Quis eñ ẽ filiꝰ cui ñdet disciplinã pat̾ eiꝰ:
Et illud euidentius in eadem. Om̃ĩs uͦ dis
tristiciȩ. postea uͦ fructũ paci cũ his qui
per eã certauerunt reddet iusticie. Ds gͦ
ipse suma sapientia. cultꝰ aũ dĩ sapientia
ẽ. hominis de qua nunc loquim᷑. Nã sa¬
pientia huiꝰ mundi stulcitia ẽ apud dm̃.
Scđ̃m hanc itaq sapientiã q̃ dĩ cultꝰ ẽ. ait
scã scriptura. Multitudo sapientiũ sani¬

Expanded text:
Hanc esse hominis sapientiam, quod et in duodecimo hujus operis volumine jam posuimus , Scripturae sanctae auctoritate monstratur, in libro Dei servi Job, ubi legitur Dei sapientiam dixisse homini, Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis, scientia tati sunt, disciplina quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut corrigatur, dici soleat disciplina. Unde illud est in Epistola ad Hebraeos, Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? et illud evidentius in eadem, Omnis enim ad tristitiae: postea vero fructum pacificum iis qui per eam certarunt, reddet justitiae . Deus ergo ipse summa sapientia, cultus autem Dei sapientia est hominis, de qua nunc loquimur. Nam sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Secundum hanc itaque sapientiam, quae Dei cultus est, ait sancta Scriptura: Multitudo sapientium sani
Abbreviated transcription (Latin):
finitio diuidenda ẽ. ut rerũ diuinarũ
scientia sapiencia. propͥe nuncupet᷑. huma¬
narũ aut̃ proprie scientie nom̃ obtineat.
De qua uolumine t̃cio decimo disputaui
Non utiq qͥcquid sciri ab homine pocest
in reb humanis ubi plurimũ suꝑ uaca¬
nee uanitatis. et noxie curiositatis ẽ.
huic scientie tribuens sed illud tantũmͦ¬
qͦ fides saluberrima. que ad uerã beatitu¬
dinẽ duc̃ gignit᷑. nucͥt defendit᷑. robora¬
tur. Qua scientia ñ pollent fides plurimi
quãuis polleant ipsa fide plurimũ. Ali¬
ud ẽ. enĩ scire tantũmͦ qͥd homo crede
debeat ꝓpt̃ adipiscendã uitã beatã
q̃ ñ nͥ eterna ẽ. aliud aũ scire quẽ admo¬
dũ hoc ipsũ. et piis opitulet᷑ et c̃tra im¬
pios defendat᷑ quã ꝓpͥo appellare uocabu¬
lo sciendiã uidet᷑ apłs. De qua prius cũ
loquerer ipsã precipue fidẽ cõmendare
curaui. a tẽporalib etña breuit̃ ante
distinguens atq ibi de teporalib dis¬

Expanded text:
 ut rerum divinarum scientia proprie sapientia nuncupetur, humanarum autem proprie scientiae nomen obtineat: de qua volumine tertio decimo disputavi, non utique quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacaneae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuens, sed illud tantumquo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam, quae non nisi aeterna est: aliud autem, scire quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur, et contra impios defendatur, quam proprio appellare vocabulo scientiam videtur Apostolus. De qua prius cum loquerer, ipsam praecipue fidem commendare curavi, a temporalibus aeterna breviter ante distinguens, atque ibi de temporalibus dis
Abbreviated transcription (Latin):
minit : Proinde qͥa sapientia pat̾. sapientia¬
ñ filii s sua. ita sui ⁊ patris meminit
filiꝰ. memoria  paͥs s sua. Bilectio qͦq
uͥ nulla ẽ qͥs ullã dicat ẽẽ sapientiã:
Ex quo colligt᷑. ita eẽ patrẽ dilectionẽ¬

Expanded text:
minit? Proinde, quia sapientia Pateminit? Proinde, quia sapientia Patenon Filii, sed sua; ita sui et Patris meminit Filius, memoria non Patris, sed sua. Dilectio quoque ubi nulla est, quis ullam dicat esse sapientiam? Ex quo collig
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ ñ sit sapiens de se ipso. s de filio
nec sapientia sapientiã genustͥ s ea
sapientia pat̾ dicat᷑ eẽ sapiens ꝗ genuit.
Ubi enĩ ñ ẽ. intelligentia. nec sapien¬
tia potest eẽ. Ac ꝑ hoc si pat̾ ñ intel¬
ligit ipse sibi. s filiꝰ intelligit patͥ
ꝓfecto filiꝰ patrẽ sapientẽ facit. &si
tia ẽ. q̃ sapientia: ñ filiꝰ apatre qđ
uerũ ẽ. s a filio potiꝰ habet pat̾ eẽntiã
qđ absurdissimũ. atq falfsissimũ. Hanc
ab surditatẽ nos in libro septimo discus.¬
sisse. c̃uicisse. ab iecisse certissimũ ẽ Est
& filiꝰ sapientia patris de sapientia qđ ẽ.
pat̃. de quo ẽ genitꝰ filiꝰ. Quo circa c̃se¬
quent̾ ẽ. intelligens ⁊ pat̾ ea qua ipsae
sua ẽ. intelligentia. Neq enĩ sua ẽet sa¬
piens qͥ ñ eet intelligens. F ilius aut̃
intelligentia ꝓatrisꝰ de intelligentia
genitus qđ ẽ. pat̃. Hoc ⁊ de memoria
enĩ sapiens qͥ nichil nouit. uł sui ñ me¬

Expanded text:
de seipso, sed de Filio, nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potest. Ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri: profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si Filius a Patre, quod verum est; sed a Filio potius habet Pater essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est. Hanc absurditatem nos in libro septimo discussisse, convicisse, abjecisse certissimum est . Eset Filius sapientia Patris de sapientia quod est Pater, de quo genitus est Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quod est Pater. Hoc et de memoria enim sapiens qui nihil meminit, vel sui non me
Abbreviated transcription (Latin):
Ea quippe que uł sen sib uł in telli¬
cenitiȩ nr̃e ad s. possumus ut cũq
conspicere. Ca uͦ que absunt ⁊ tñ
affuerunt ꝑ memoriã nouimus
que oblici ñ sumꝰ. nec ex fut̾is p̃cita. s fut᷑a.
exp̃titis. ñ tam̃ firia cogitatione conicimꝰ.
Nã quasdã cogitationes nr̃as. quas fut᷑as ue¬
lud manifestiꝰ atq certiꝰ ꝓximas quasq
prospicimꝰ. memoria faciente id agumus
cũ agere ualemꝰ qͣntũ ualemꝰ. que uide¬
uł canticis quoꝵ seriem. memorit̾ reddi¬
mus. Nisi enĩ p̃uidemꝰ cogitatione qđ
seqͥt᷑. ñ utiq diceremꝰ. Et tam̃ ut p̃uide¬
amus. ñ ꝓuidentia nos instruit. s me

Expanded text:
Ea quippe quae vel sensibus vel intelliEa quippe quae vel sensibus vel intelligentiae nostrae adsunt, possumus utcumque conspicere: ea vero quae absunt, et tamen adfuerunt, per memoriam novimus, quae obliti non sumus. Nec ex futeritis, non tamen firma cognitione conjicimus. Nam quasdam cogitationes nostras, quas futuras velut manifestius atque certius proximas quasi prospicimus, memoria faciente id agimus, cum agere valemus quantum valemus, quae videvel canticis, quorum seriem memoriter reddimus. Nisi enim praevideremus cogitatione quod sequitur, non utique diceremus. Et tamen ut praevideamus, non providentia nos i
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ꝗͦ tria illa idẽ. memoria. intelligen¬
tia. dilectio seu uoluntas. in illa sutna
⁊ incõmutabili eẽntia. qđ ẽ. ds̃. ñ pat̃
sc̃s ei diligit. s ipse sibi. Sua enĩ ẽ. ⁊ pse
memoria. sua intelligentia. sua dilectio.
de sapientia. ñ patrẽ ht̃. memoriam fi
lũ intelligentiã ⁊ se dilectionẽ. Neqͣ. sa
pientia eec si aliꝰ ei meminisset. eiq aliꝰ
intelligeret. ac tantũ mͦ sĩbi ipse dili¬
geret. s ipse habet hec cria. & ea sic
habet : ut hec ipsa sic ipse. Uerũtam̃
ut ita sit ille ẽ unde procedit. Quis
ꝗͦ hominũ potest istam sapientiam
qua nouit ds̃ omiã. ita ut nec ea
que dicunt᷑ fut᷑a. quasi desint expec¬
tent᷑ ut ueniant. s & p̃t̃ita & futã
cũ p̃sentib sint cuncta p̃sentia. nec
singula cogitent᷑. ⁊ ab aliis ad alia
cogitando transeat᷑. s in uno conspectu
minũ cõphendit istã sapientiã eandẽ
prudentiam eandẽq scientiã qͣndo¬
quidem anobis nec nra cop̃hendit᷑:

Expanded text:
Ecce ergo tria illa, id est memoria, intelligentia, dilectio seu voluntas, in illa summa et immutabili essentia quod est Deus, non Pater sanctus ei diligit, sed ipse sibi: sua enim est et ipse memoria, sua intelligentia, sua dilectio; de sapientia, non Patrem habet memoriam, et Filium intelligentiam, et se dilectionem; neque enim sapientia esset, si alius ei meminisset, eique alius intelligeret, ac tantummodo sibi ipse diligeret: sed ipse habet haec tria, et ea sic habet, ut haec ipsa ipse sit. Verumtamen ut ita sit, inde illi est unde procedit. 13. Quis ergo hominum potest istam sapientiam qua novit Deus omnia, ita ut nec ea quae dicuntur futura, quasi desint exspectentur ut veniant, sed et praeterita et futura cum praesentibus sint cuncta praesentia; nec singula cogitentur, et ab aliis ad alia cogitando transeatur, sed in uno conspectu minum comprehendit istam sapientiam, eamdemque prudentiam, eamdemque scientiam; quandoquidem a nobis nec nostra comprehenditur?
Abbreviated transcription (Latin):
tũq ꝓferat᷑. Et tam̃ cũ id agimꝰ ñ ui¬
cimur ꝓuident̃ s memorit̾ canere uł
dicereᷤ. A qui hoc inmulcis ita ꝓferen¬
dis ualeͤnt plurimũ. ñ solet eoꝵ ꝓui¬
dentia. s memoria p̾dicari. Fieri ista
in animo uł ab animo nr̃o. nouimꝰ.
& certissimi sumꝰ. Quomͦ aũ fiant:
qͣnto atcentiꝰ uoluerimꝰ adũtere. tanto¬
magis nr̃. & sermo succũbit. ⁊ ipsa ñ
ꝑdurat: intentio. ut adliqͥdũ aliqͥd nr̃a
intelligentia. & si ñ lingua ꝑueniat.
⁊ putamꝰ nos. utrũ dĩ prouidentia. ea¬
demsit que memoria. & intelligentia.
sione cõplectit᷑ cuncta que nouit tan¬
ta m̃tis infirmitate posse cõphende In
hac ꝙͥ difficultate ⁊ angustiis: lib̾et.
ex cdamare ad dm̃ uiuum. mirificata
ẽ. scientia tua ex me. inualuit. ñ
poto ad eã. Ex ine quippe indelligo
quã sit mirabił. ⁊ in cõprehensibilis. sci¬
entia tua. qua me fecisti. qͣndo nec me¬
ipsũ comphendere ualeo. quẽ fecisti.

Expanded text:
tumque proferatur. Et tamen cum id agimus, non dicimur providenter, sed memoriter canere vel dicere; et qui hoc in multis ita proferendis valent plurimum, non solet eorum providentia, sed memoria praedicari. Fieri ista in animo vel ab animo nostro novimus, et certissimi sumus: quomodo autem fiant, quanto attentius voluerimmagis noster et sermo succumbit, et ipsa non perdurat intentio, ut ad liquidum aliquid nostra intelligentia etsi non lingua perveniat: et putamus nos, utrum Dei providentia eadem sit quae memoria, et intelligentia, sione complectitur cuncta quae novit, tanta mentis infirmitate posse comprehendere? In hac igitur difficultate et angustiis libet exclamare ad Deum vivum: Mirificata est scientia tua ex me, invaluit et non potero ad illam . Ex me, inquit, intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua qua me fecisti, quando nec meipsum comprehendere valeo quem fecisti:
Abbreviated transcription (Latin):
cce ꝗͦ crinitas sapientia scilicet
⁊ nõticia sui.⁊ dilectio sui.
Sic enĩ ⁊ in homine inuenimꝰ
trinitatẽ. idẽ. mentẽ ⁊ noticiã. qua se
nouit. ⁊ dilectionẽ qua se diligit. S: hec
tria stas̃ in homine. ut ipsa homo. Homo
ẽ. enĩ sic̃ uetẽs definierunt animal ra¬
tionale mortale. Illa gͦ excellunt in ho¬
mine ñ ipsa s hõ. & una ꝑsona idẽ.
singulus qͥsq hõ. habet illa tria in m̃te¬
uł inte. Qđ si etiã sic definiamꝰ homi¬
nem ut dicamꝰ hõ ẽ. substantia ratio¬
nał. constans ex anima. & corꝑe. ñ ẽ
dubiũ hominẽ habere anima q̃ ñ ẽ
corpꝰ. habere corpꝰ. qđ ñ ẽ anima:
Ac ꝑ hoc illa tͥa ñ hõ s̃. s hominis s. uł

Expanded text:
ergo trinitas, sapientia scilicet, et notitia sui, et dilectio sui: sic enim et in homine invenimus trinitatem, id est mentem, et notitiam, qua se novit, et dilectionem, qua se diligit. Sed haec tria ita sunt in homine, ut non ipsa sint homo. Homo est enim, sicut veteres definierunt, animal rationale mortale. Illa ergo excellunt in homine, non ipsa sunt homo. Et una persona, id est singulus quisque homo, habet illa tria in mente. Quod si etiam sic definiamus hominem, ut dicamus, Homo est substantia rationalis constans ex anima et corpore; non est dubium hominem habere animam quae non est corpus, habere corpus quod non est anima. Ac per ho
Abbreviated transcription (Latin):
magna distantia ẽ. qđ siue mentẽ
dicamus in homine. eiꝰq. nodierã ⁊
dilectionẽ. siue memoriã intelligen¬
tiam uoluntatẽ. nichił m̃tis meminimꝰ
nͥ ꝑ memorũ. nec intelligimꝰ. nͥ ꝑ intelligen¬
tiam. nec amamꝰ nͥ ꝑ uoluntatẽ. At uͦꝰ m
illa tͥnitate qͥs audeat dicere. pacrẽ nec
se ipsũ nec filiũ. nec sp̃m sem̃ intelligere
patris meminisse nisi ꝑ patrẽ. nec dili

Expanded text:
magna distantia est, quod sive mentem dicamus in homine, ejusque notitiam, et dilectionem, sive memoriam, intelligentiam, voluntatem, nihil mentis meminimus si per memoriam, nec intelligimus nisi per intelligentiam, nec amamus nisi per voluntatem. At vero in illa Trinitate quis audeat dicere Patrem, nec se ipsum, nec Filium, nec Patris meminisse nisi per Patrem, nec dili
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã caput eiꝰ. uł ocłs. uł facies
s ñ hec ut corꝑa cogitanda s. Nongͥ
anima. s qđ excellit in anima mens
uocat᷑. Nũqͥd̾ aut̃ possumꝰ dicere
trinitatẽ sic eẽ in dõ. ut aliqͥd sic

Expanded text:
tanquam caput ejus, vel oculus, vel facies, sed non haec ut corpora cogitanda sunt. Non igitur anima, sed quod excellit in anima, mens vocatur: nunquid autem possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de istis cotporalib scđm raciones
in corporales et sepitnas. Que nͥ
supra mentẽ humanam eẽnt.
in cõmucabiles profecto. ñ ee̾nt
care. Iudicamus autẽ de corporalib ex
ratione dim̃sionũ atq figurarũ quã in¬
cõmutabilit̾ manere mens nouit .iii.¬

Expanded text:
de istis corporalibus secundum rationes de istis corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas: quae nisi supra mentem humanam essent, incommutabiles profecto non essents. Judicamus autem de corporalibus ex ratione dimensionum atque figurarum, quam incommutabiliter manere mens novit.
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt aut̃ et pecora et sentire
ꝑ corporis sensus ex trinsecus
corporalia : et ea memorie fixa remi¬
nisci atq meis appetere conducibilia.
fugere in cõmoda. Uerũ ea notare.
ac ñ solũ nat᷑alit̾ rapta. s etiã de in¬
dustria memoria comendata retinere.
et in obliuionẽ ia iãq labentia recor¬
dando atq cogitando rursus impri.¬
mere. ut que admodũ ex eo qđ gerit
memoria cogitatio form̾at᷑. sic et hoc
ipsũ qđ in memoria ẽ. cogitatione fir¬
metur. Fictas etiã uisiones hinc atq.
inde recordata quelibet sumendo. et
quasi assuendo componere. inspicere
quẽ admodũ in hoc rerũ genere que
ueri similia sunt discernant᷑ aueris
ñ sp̃ualib s ipsis corporalib. Hec
acq huiusmodi quãuis in sensibilib
atq in eis que inde animus ꝑ sen¬
sum corporis trax̃ agant᷑ acqͣ uer¬
sent᷑ ñ sunc tam̃ rationis expercia.
nec hominib petoribq. comunia
s sublimioris rationis ẽ. iudicare

Expanded text:
ossunt autem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus, sed ipsis corporalibus: haec atque hujusmodi quamvis in sensibilibus, atque in eis quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, non sunt tamen rationis expertia, nec hominibus pecoribusque communia. Sed sublimioris rationis est judicare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. sunt subiecti De his qͥppe uana elatioze
tum̃tib dictum. ẽ. quod ibunt in tenebras
exteriores: qr iactantes se de semine abra-¬
hȩ. semen abrahȩ fieri noluer̃. ut e̾e̾nt
filĩi ꝓmissionis qr fidẽ noui testam̃ti non
receꝑunt. ubi dĩ iustitia cõm̃dat᷑. sed¬

Expanded text:
non sunt subiecti. de his quippe uana elatione non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
radici abraham. isaac. & iacob ut &e ipse
fierent isrł: idẽ. ꝑtinerent ad semen
abrahe. uã miserationẽ oleastri. ampu-¬
tatis ꝓpt̾ infidelitatis suꝑbiã naturalib
ramis: etiam ipse dñs in euangłio p̃dixit
occasione illiꝰ centurionis. qui in eum ex
gentib credidit: Tunc enim ait Amen
dico uob̾: non inueni tantã fidẽ in urł
& adiunx̃. Idõ dico uob̾: qr multi ab oriente
& ocoidente uenient &e recumbent cũ
abrahã. & isa hac. & iacob. in regno cȩ̨loꝵ:
Filii aũ regni: ibunt in tenebras ext̾iores:
Illic erit ploratio: & stridor dentium:
Ita significans inseri oleastrũ ꝓpt̾ humili¬
tatem: Dixerat quippe ille centurio: Noq
sum dignꝰ ut sub tectũ meũ intres: sed
tantũ dic u̾bo & sanabit᷑ puer meus Con-¬
fractionẽ aũ ramoꝵ naturaliũ ꝓpt̾ suꝑ¬
biam eoꝵ scilicae qui ignorantes dĩ iꝰtitiã
& suã uolentes constituere iusticie dei

Expanded text:
radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen Abrahae. Quam insertionem oleastri amputatis propter infidelitatis superbiam naturalibus ramis etiam ipse dominus in euangelio praedixit occasione illius centurionis, qui in eum ex gentibus credidit. tunc enim ait: Amen dico uobis; non inueni tantam fidem in Israhel, et adiunxit: Ideo dico uobis, quia multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; illic erit ploratio et stridor dentium, ita significans inseri oleastrum propter humilitatem — dixerat quippe ille centurio: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, sed tantum dic uerbo et sanabitur puer meus —, confractionem autem ramorum naturalium propter superbiam eorum scilicet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei
Abbreviated transcription (Latin):
fitio noui testam̃ti Quod ubi. & qͣndo.
& quomodo offerat᷑ : cũ fueris baptizatꝰ
inuenies Dein de seqͥtur & dicit Timeat eũ
om̃e sem̃ isrł Quia iacob ipse &e isrł unus
homo erat. habens duo nominia. non in par¬
uo sacͣm̃toꝰ s uno libro ñ possumꝰ dicere
om̃ia: in quo iã multum ꝓgressi sumꝰ : &
nondũ de aliis trib questionib aliquid
diximꝰ. hoc .ẽ. de tenebris exterioribus.
& latitudine. longitudine: a betcudine &
ꝓfundoꝰ & de quinq & quinq uirginibꝰ:
Q uod gͦ supͣ dixit. uniu̾sum sem̃ iacob: hoc
consequent᷑ ait. om̃e semen ifrł Sed
qͣre suꝑus magnificate eũ. & posteriꝰ
timeat eum: Magnificatio laudi congru-¬
it : de qua dixerat: Qui timetis dñm:
laudate eum: Vnde iam mubta disserui:
Ibi quippe amor uel karitas di: quȩ ꝑfet-
Sed idẽ ipse apłs oleastro inserto in oli-¬
ua timorẽ p̃cipit: hoc .ẽ. gentib additis

Expanded text:
ficio noui testamenti, quod et ubi et quando ficio noui testamenti, quod et ubi et quando et quo modo offeratur. cum fueris baptizatus, inuenies., Deinde sequitur et dicit: Timeat eum omne semeu Israhel. quia Iacob ipse et Israhel unus homo erat habens duo nomina, non in paruo sacramento — sed uno libro non possumus dicere omnia, in quo iam multum progressi sumus et nondum de aliis tribus quaestionibus aliquid diximus, hoc est de tenebris ngitudine, altitudine ac profundo et de quinque et quinque uirginibus —, quod ergo supra dixit \'uniuersum semen Iacob\', hoc consequenter ait \'omne semen Israhel\'. sed quare superius magnificate eum\' et posterius \'timeat eum? magnificatio laudi congruit, de qua dixerat: Qui timetis dominum, laudate eum, unde iam multa disserui. ibi quippe amor uel caritas dei, quae perfesed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis
Abbreviated transcription (Latin):
in semen. Promissionis enĩ ubũ: hoc ẽ. Ad hoc
tempꝰ ueniã : & erit sarę filiꝰ. Multum est
& nimis longũ diligent enucleare cur filii
ꝓmissionis ꝑtinentes ad isahac. noui testa.¬
m̃ti grȩ deputentur: breuit̃ tam̃ attin¬
gam: Vnde tam frustuosus cogitabis. qͣn¬
tomagis piȩ cogitaueris Non om̃ia ds̃ quȩ
p̃dicit: ꝓmittit: Predicit enĩ ȩtiam illa
rum Predicit gͦ. & pęccata hominum.
quę potuit p̾scire.ñ. facere: mittit aũ
quȩ ipse facturꝰ. ẽ: nec ea mala s bona:
Quis enĩ ꝓmittat mala: quamuis itaq ma-¬
la inferat in alis. non pęccata s supplicia:
minat᷑ tam̃ ea potuis qͣm ꝓmittit Om̃ia
largit᷑. & p̃scit Sed peccata p̃dicit.: sup¬
plicia minat᷑: beneficia pollicetur Filii . gͦ.
ꝓmissionis : filii .s̃. benefitũ: Hȩc ẽ. gratia
quȩ gͣtis dat᷑: ñ. meritis oꝑ antis. s misera
nr̃o: quod .ẽ magnum sac̾m̃tum in sacri¬

Expanded text:
in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus ueniam et erit Sarrae filius. I i I Multum est et nimis longum diligenter enucleare, cur filii promissionis pertinentes ad Isaac noui testamenti gratiae deputentur. breuiter tamen adtingam, unde tanto fructuosius cogitabis, quanto magis pie cogitaueris. non omnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam promittit. omnia largitur et praescit, sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis stro, quod est magnum sacramentum in sacri
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. Salutare di. xp̃c est Quem infan-¬
tẽ sy meon senex cũ agnouissoe in spiritu᷑
Qui. gͦ timetis dnm̃ laudate eũ: uniusõ
sem̃ iacob magnificate eum Non uaccat.⁊
quod ei non sufficit dicere sem̃ iacob.ͥ
nisi ad derae uniusũ: ne in solis eis intelli-¬
geretur. qͥ ex israhelitis fuerant cre-¬
dituri. Semen enĩ iacob ipsum est
sem̃ abrahe Om̃ib aũ in xp̃m credenti¬
bus non solis qui ex isrł fideles erant.
apłs dicit: Ergo abrahe sem̃ estis. secđm
ꝓmissionẽ heredes Ibi nanq cõmomoraũ
p̃figurationẽ noui testam̃ti: in eo quod
scriptum ẽ In isaac uocabit᷑ tibi semen.
ñ utiq in ismahel ancillę filio In quib
duob filiis abrahe seruo & libero. et
duab mulierib ancilla & lib̾a : soribens ad
galathas duo testam̃ta dic̃ in allegoria
p̃figurata Vnde dic̃ Non hii qui filii car:¬
st nis hui filii dĩ: sed filii ꝓmissionis deputant᷑

Expanded text:
meum. salutare dei Christus est, quem infanmeum. salutare dei Christus est, quem infantem Symeon senex cum agnouisset in spiritu eQui ergo timetis dominum, laudate eum; uniuersum semen Iacob, magnificate eum. non uacat. quod ei non sufficit dicere \'semen Iacob\', nisi adderet\'uniuersum\'. ne in solis eis intellegeretur, qui ex Israhelitis fuerant credituri. semen enim Iacob ipsum est semen Abrahae; omnibus autem in Christum credentibus, non solis qui ex Israhel fideles erant, apostolus dicit: Ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem heredes. ibi namque commemorauit praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut dm̃ aĩ. seruilit̾ s libe colatis dmare
liscite quẽ timetis: ⁊ pot̾itis laudare qd̾
amatis lim̾tes enĩ dñm homines ueteris
testam̃ti ꝓpt̾ litt̾am t̾rentẽ & occidentẽ. ⁊¬
nondũ habentes sp̃m uiuificantẽ: currebant
cũ sacͥfitiis ad templũ Et qͣmuis in figurã
futuri sanguinis quo redempti sumꝰ: tam̃
nescientes quid ꝑ eos p̃figuraret᷑ : cruentas
uictimas in molabant. Nunc .uͦ. in gratia¬
noui testam̃ti : qui timetis dnm laudate
eum Ipse qͥppe in alio psalmo mutanda
illa p̾nuntians ꝰ quę tunc in umbra futi
offerebant᷑: non accipiã in qͥt de domo
tua uitulos: neq de gregib tuis yrchos
paulo post ut ostender& sacrifitium noui
testam̃ti qͣndo illa fuerant cessatura.
immola inqͥt dõ sacrificiũ laudis & redde
altissimo uota tua Et in fine eiꝰdẽ psalmi:
sacrifitiũ inquit laudis honorificabit me:
& illic uia est qua ostendã illi salutare

Expanded text:
ut deum non seruiliter sed libere colatis, amare ut deum non seruiliter sed libere colatis, amare discite, quem timetis, et poteritis laudare, quod amatis. timentes enim deum homines ueteris testamenti propter litteram terrentem et occidentem nondum habentes spiritum uiuificantem currebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen nescientes, quid per eas praefiguraretur, cruentas uictimas immolabant. nunc uero in gratia testamenti noui qui timetis dominum. laudate eum. ipse quippe in alio psalmo mutanda illa praenuntians, quae tunc in umbra futuri offerebantur: Non accipiam, inquit, de manu tua uitulos neque de gregibus tuis hircos. et paulo post, ut ostenderet sacrificium noui testamenti, quando illa fuerant cessatura: Immola, inquit, deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. et in fine eiusdem psalmi: Sacrificium, inquit, laudis glorificabit me et illic uia est, qua ostendam illi salutare
Abbreviated transcription (Latin):
cantabo quomodo cantaũ idẽ. qr in nob
cantaũ. cũ ꝓficimꝰ in nomine qd̾ narraũ
fr̃ib suis: & qr laudẽ dĩ cantauit in no-¬
bis: continuo manifestauit dicens qui
timetis dnꝰm. laudate eũ: Quis autem
ueracit᷑ laudat. nisi qͥ sincerit᷑ amat:
Tantumdẽ ẽ gͦ ac si dicerae Qui timetis
dñm: amate eũ. Dixit etũ homini sic̃
scriptũ.ẽ: Ecce pietas .ẽ. sapientia: Por.¬
ro pietas : dĩ cultꝰ. ẽ. Nec colit᷑ ille: nisi
amando Summa.gͥ & uera sapientia
ẽ: in p̃cepto illo pͥmo Diliges dñm dm̃
tuũ ex toto corde tuo: & ex tota ani¬
ma tua Ac ꝑ hoc sapientia . ẽ. caritas
sapientiȩ : tunor dñi: & timor .ñ. est
in karitate: s ꝑfecta baritas foras
miteit timorem: đinde p̾missus eunor
in cor nr̃m. pellit inde consuetudinẽ
maloꝵ oꝑum: & seruat caritati locum.÷ qͣ
tanꝗͣ dña ueniente. ut illa insideat absce¬¬
dit: Ergo qͥ timetis dñm laudate eum:

Expanded text:
modo cantauit, id est quia in nobis cantauit, cum proficimus in nomine, quod narrauit fratribus suis, et quia laudem dei cantauit in nobis, continuo manifestauit dicens: Qui timetis dominum, laudate eum. quis autem ueraciter laudat, nisi qui sinceriter amat? tantundem est ergo, ac si diceret: Qui timetis dominum, amate eum. dixit enim homini, sicut scriptum est, ecce pietas est sapientia\'. porro pietas cultus dei est nec colitur ille nisi amando. summa igitur et uera sapientia est in praecepto illo primo: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ac per hoc sapientia est caritas sapientiae timor domini et timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. proinde praemissus timor in cor nostrum pellit inde consuetudinem malorum operum et seruat caritati locum, qua tamquam domina ueniente. ut illa insidat, abscedit. Ergo, qui timetis dominum, laudate eum.
Abbreviated transcription (Latin):
abstince: ⁊ pena t̾ret᷑. non iustitia delectat᷑.
Hunc foras caritas mittit. qͣm .ñ. delectat
iniquitas. etiam si ꝓponat᷑ impunitas. Non
illum quo tun&e anima ne amittat ipsã
gr̃am qua in illa factum.ẽ. ut eã .ñ. pęccare
delesta: quo tun& ne eam ds̃ deserat. ȩtiam¬
si nullis doloꝵ oruciatib pumat: Hic timor
castus. ẽ Non eũ eicit caritas. s asciscit:
De illo qͥppe scriptũ ẽ Timor dñi. castus ꝑma-¬
nens in scłm scłi N eqͣquã istũ dicer&e ꝑma¬
nentẽ: nisi sciens aliũ qͥ non ꝑmaneret:¬

Expanded text:
abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum diceret permanente
Abbreviated transcription (Latin):
accepestis sp̃m seruitutis iterũ in timore.
s accepistis sp̃m adoptionis filioꝵ in quo
clamamꝰ abba pat̾ id ẽ. ut fides in nobis
quę ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. non tam tiñ do
pęnam. quã amando iustitiã : tam̃ quia
non fit anima iusta nisi participatione
melioris qͥ uistificat impiũ ꝰ quid enim ha-¬
bet quod .ñ. accepit non deb& sibi tribu¬
endo quod dĩ est ita głari tanꝙͣ non ac-¬
ceꝑit: Ob hoc ei dictum. ẽ: Noli altum saꝑe.
s timne: Et tinor iste p̃cipit᷑ ȩtiam his qͥ
ex fide uiuentes heredes sunt noui testam̃¬
ti: atq in lib̾tatẽ uocati. Altum enĩ saꝑe:
dictum. ẽ suꝑbire Q uod in alio loco econtͣ¬
rio satis ostendit. ubi ait: Non alta sapien-¬
tes : sed humilib consentientes:. Utiq aꝑuit.¬
nichil aliud se dixisse alta sapientes: quam
suꝑbientes: Timor.ñ . ẽ. in karitate. qi ꝑfecta
laritas foras mittit timor ẽ Sed illum
seruilẽ : illũ quo cũ se quisq ab oꝑe malo

Expanded text:
m seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo
Abbreviated transcription (Latin):
credens in eũ qͥ iustificat impiũ. hoc. ẽ.
ꝗͥ ex impio facit pium: ut depucetur
fides eius ad iustitiã  & impleat᷑ in eo
non quod postulabat eius merreum. sed
dicis inquit Fracti sunt rami : ut ego inse-¬
rar Bene cꝓpt̃ incredulitatẽ fracti st̃ :
Tu autẽ fide sta Noli altum saꝑe: sed tune:
Dei ẽ benefituim : non meritum tuum: Qđ
& alibi dicit Gr̃ã salui facti estis ꝑ fidem
Et hoc non ex uob̾. s dĩ donũ. ẽł non ex
oꝑib ne forte quis extollat᷑: Ipsuis enim
sumꝰ figm̃tũ: creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis.
quȩ p̃parauit ds̃. ut in illis ambulemus. In
hoc itaq intellectu gr̃ę inest timor
de quo dicit᷑ Noli abtum saꝑe. s time:
Timor aũ iste aliꝰ. ẽ: non . ẽ. ille seruilis quẽ
karitas foras mittit Illo enĩ timet᷑ ne in-¬
cidat᷑ in torm̃tũ supplicii: isto aũ ne amit¬
tat᷑ gr̃a benefitũ Qua ꝓpt̾ qͣmiuis fidelib

Expanded text:
credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed Dicis, inquit, \'fracti sunt rami, ut ego ins era r. bene; propter incredulitatem fracti sunt. tu autem fide sta, noli altum sapere, sed time. dei est enim beneficium, non meritum tuum; quod et alibi dicit: Gratia salui facti estis per fidem et hoc non ei uobis, sed dei donum est, non ex operibus, ne forte quis exsumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ autẽ ꝑsonis uisis. ȩtiã in nocentib
irritentur: Manu autẽ canis: potes¬
tatẽ mundi significauit: Cuiꝰ ȩtiam
regnum. in festum futurum corpori
suo id .ẽ. eccłȩ suȩ leonis nomine figu¬
rauit. in ed qd̾ aduix̃ Saluũ mefac
de ore leonis. Unde scriptum est

Expanded text:
torum autem personis uisis etiam innocentibus torum autem personis uisis etiam innocentibus inritentur. manu autem canis potestatem mundi significauit, cuius etiam regnum infestum futurum corpori suo, id est ecclesiae suae leonis nomine figurauit in eo, quod adiunxit: Saluum me fac de ore leonis. unde scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ut hec inꝓpħia oratio siad capud corpo¬
ris referas non uideatꝰ uelut indigentis
petitio. sed potiꝰ rei future figurata p̾dictio.
Aut certe quia corpꝰ eiꝰ hoc. ẽ. eccła gra-¬
ues ꝑsequtiones fuerant ꝑpessura: fra¬
meã dixit. qua maxime trucidati sunt
martyres Unde uult eoꝵ animas eruy.
ne cimetint eos quicorpꝰ occidunt: animã¬
sanctorũ suoꝵ autẽ non possunt occidere.
& consentiant ad illitita. Aut etiã in ip¬
soꝵ passionib inimicorũ linguã frameã
dixit: umde animã suã. hoc est animã
corporis sui. animã sanctorũ suorũ uult
erui. Quod autẽ sequitꝰ. & demanu canis
unicam meã: nichil aptius quam unica
eccła michi uidetꝰ intelligi. Canen uero
mundũ appellauit: non ratione sed con¬
suetudine contra insolitã ueritatem latran¬
tem. Hec .ẽ enim canũ nat᷑a: ut cũ
quib habent consuetudinẽ siue illi bozi
siue in ali fint non ad eos latrent: in soli.¬

Expanded text:
ut haec in prophetia oratio, si ad caput corpout haec in prophetia oratio, si ad caput corporis referas, non uideatur uelut indigentis petitio sed potius rei futurae figurata praedictio. aut certe, quia corpus eius, hoc est ecclesia graues persecutiones fuerat perpessura. frameam dixit, qua maxime trucidati sunt martyres; unde uult eorum animas erui, ne timeant eos. qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, et consentiant ad inlicita. aut etiam in ipsorum passionibus inimicorum linguam frameam dicit. unde animam suam, hoc est animam corporis sui, animam sanctorum suorum uult erui. Quod autem sequitur: Et de manu canis unicam meam, nihil aptius quam unica ecclesia mihi uidetur intellegi. canem uero mundum appellauit non ratione sed consuetudine contra insolitam ueritatem latrantem. haec est enim canum natura, ut. cum quibus habent consuetudinem. siue illi boni siue mali sint, non ad eos latrent, insoli
Abbreviated transcription (Latin):
untꝰ. orantis sunt : tam exꝑsona capitis id
.ẽ. hominis mediatoris. quam exꝑsona
corporis qđ est eccła: quã dic̾ etiam tuni¬
cam suam. Tu autem dñe inquit: nelon-¬
ge feceris auxiliũ tuum. Hoc adeiꝰ carnẽ
ꝑtinet : cuiꝰ resurrectio non in longũ missa . ẽ.
ut alioꝵ. In defensionẽ meã aspice. Ne quid
noceant inimici: qui sibi uidentꝰ aliquid
potuise. carnem ꝑimendo mortalem. Non
autẽ nocent : sidefendente grã dĩ non
eis ad malũ anima suꝑata consentiat.
Sic enim & alibi ꝓpħatũ.ẽ.. Terra tradita
a framea animã meã. Framea : gladi ẽ
Nec utiq tali ferro s cruce occisꝰ. ẽ. xp̃o:
nec latꝰ eiꝰ gladio sed lancea ꝑcusser. Tran-¬
slato ergo u̾bo. frameã lingam dixit ꝑsequẽ¬
tiũ : sic̾ in alio psalmo dicit. Et lingua eoꝵ
gladiꝰ acutꝰ. Unde quia in eiꝰ carne lingua.
p̃ualuit malignorũ. orat ut anime nichil
noceat cũ dic. erue aframea animã meã:

Expanded text:
untur, orantis sunt tam ex persona capitis, id untur, orantis sunt tam ex persona capitis, id est hominis mediatoris, quam ex persona corporis, quod est ecclesia, quam dicit etiam unicam suam. tu autem, domine, inquit, ne longe feceris auxilium pertinet, cujus resurrectio non in longum est missa, ut aliorum. In defensionem meam aspice: ne quid noceant inimici, qui sibi videntur aliquid potuisse carnem perimendo mortalem. Non autem nocent, si defendente gratia Dei, non eis ad malum anima superata consentiat: sic enim et alibi prophetatum est, Terra tradita a framca animam meam. framea gladiue est; nec utique tali ferro sed cruce occisus est Christus nec latus eius gladio sed lancea percusserunt. translato ergo uerbo frameam linguam dixit persequentium, sicut in alio psalmo dicitur: Et lingua eorum gladius acutus. unde, quia in eius carne lingua praeualuit malignorum, orat, ut animae nihil noceat, cum dicit: Erue a framea animam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
a facie t̾re. Deniq sequit᷑ qm̃ circundeder̃
me canes multi: conciliũ malignantiũ cir.¬
cundedit me. Tanquã ipsos dixerit pul-¬
uerẽ mortis inquem deduct᷑ꝰ. ẽ: quos dixit
canes multos & concilium ialignanti-¬
ũ: canes ui delicet eos appellans quiple-¬
runq contͣ innocentes latrant. cũ quib
non habent consuetudinẽ. Iam uero in his
quȩ subiungit: tanquã euangłium recica-¬
tͦ. Crucifixio quippe eiꝰ expͥmit᷑: in eoqđ
dic foder̃ manꝰ meas & pedes meos: dinu¬
merauer omĩa ossa mea. Ipsi uero considera-¬
uer̃ & conspexerͣ me. fosse sunt enĩ clauis ma-¬
nꝰ & pedes eiꝰ : & cũ extenderent᷑ in ligno
quodam mͦ. numerata sunt ossa eiꝰ. Consi¬
deratꝰ. ẽ. autẽ atq conspectꝰ quid illi fucurũ
ẽẽt: utrum ueniret helias & lib̾aret eum.
Iam illud qđ seqͥt᷑: nulliꝰ expositionis in¬
diget. diuiser̃ sibi uestimenta mea & suꝑ uestr̃
meã miser̃ sortẽ. Uerba deinde quȩ subtex¬

Expanded text:
Denique sequitur: Quoniam circumdederunt me canes multi, concilium malignantium circumded erunt me, tamquam ipsos dixerit puluerem mortis, in quem deductus est. quos dixit canes multos et concilium malignantium canes uidelicet eos appellans, qui plerumque contra innocentes latrant, cum quibus non habent consuetudinem. iam uero in his. quae subiungit, tamquam euangelium recitatur. crucifixio quippe eius exprimitur in eo, quod dicit: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea: ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. fossae. sunt enim clauis manus et pedes eius et, cum extenderetur in ligno, quodam modo numerata sunt ossa eius. consideratus est autem atque conspectus. quid illi futurum esset et utrum ueniret Helias et liberaret eum. Iam illud, quod sequitur, nullius expositionis indiget: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem. uerba deinde, quae subtex
Abbreviated transcription (Latin):
alio psalmo dix̃. Iuȩ utilitas in ssanguine
meo dũ descendo in corruptionẽ: Nunqͥd
confitebit᷑ tib puluis. aut annuntiabit
ueritatẽ tuam: H oc scilic&e dicens  qđ
si eo modo qͦ & ceteri mortuus dimitte¬
retur in puluerẽ. & caro eiꝰ resurrectii
ultime seruaret᷑ : nulla . eet. utilitas in
sanguine eiꝰ ÷ qr nichil ꝓdess&e mors euis:
nȩc annuntiaret᷑ ueritas eiꝰ dĩ÷ quȩ illum
continuo resurrecturũ. ee. p̃dixerat: cuid
sibi. gͦ uult qd̾ hoc loco ait. & inpuluerem mortis
decluxisti me. nisi corpꝰ eiꝰ accipiamꝰ eccłam in-
qua illi qui peiꝰ nomine passi sunt uel pati¬
mortis puluerem deducunt᷑. tunc resurrec-¬
turi cum illud tenpꝰ uenerit de quo in euan-¬
głio dic. ueni& hora quando om̃s qui sunt
in monum̃tis audient uocem eiꝰ & resurg

Expanded text:
anguine meo, dum descendo in corruptionem? numquid confitebitur tibi puluis aut adnuntiabit ueritatem tuam? hoc scilicet dicens, quod, si eo modo, quo et ceteri, mortuus dimitteretur in puluerem et caro eius resurrectioni ultimae seruaretur, nulla esset utilitas in sanguine eius, quia nihil nec annuntiaretur veritas Dei, quae illum cosibi ergo uult, quod hoc loco ait: Et in puluerem mortis deduxisti me, nisi corpus eius accipiamus ecclesiam, in qua illi. qui pro eius nomine passi sunt uel patimortis puluerem deducuntur tunc resurrecturi, cura illud tempus uenerit, de quo in euangelio dicit: Veniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uocem eius
Abbreviated transcription (Latin):
ereber negator effectus÷ siue illoꝵ qui
tristitia salubri contabescunt. sic̃ idẽ
ipse petrus cũ amare fleuit: nã et
tristitia quasi soluit cor. unde dicit᷑
etiam grece. qͦd hinc apellata sit lype.
aut certe ꝓfundũ sac̾m̃tũ nos intelli-¬
gere uoluit. ⁊ ut cordis sui nomine sig.¬
nificar& scripturas suas: ubi eius utiq
latebat consiliũ. Quod tc̃ aꝑtum esti
cũ ea quȩ de illo ꝓpħata fuerant passꝰ
impleuit. Solute sunt .gͦ. scripturȩ eiꝰ
in his quȩ ꝑfecta sunt aduentu eiꝰ. ÷ nati.¬
uitate ⁊ passiose ꝰ resurrectione: głi¬
ficatione. Quis enĩ ea iã ñ intelligit
in ꝓpħis. qͥndo usq ad intellectum ȩtiã¬
carnalis multitudinis ꝑuenerunt : Quam
fortasse significauit medio uentris sui:
ut in eiꝰ corpore qd̃ ẽ ȩcła qͣsi uentris
locũ habeat carnalis & infirmior multi¬
tudo: Aut si uentris nom̃ magis int̾ioubꝰ

Expanded text:
creber negator effectus, siue illorum, qui creber negator effectus, siue illorum, qui tristitia salubri contabescunt sicut idem ipse Petrus, cum amare fleuit — nam et tristitia quasi soluit cor, unde dicitur etiam Graece quod appellata sit λόπη, aut certe profundum sacramentum nos intellegere uoluit, ut cordis sui nomine significaret scripturas suas, ubi eius utique latebat consilium, quod tunc apertum est, cum ea, quae de illo prophetata fuerunt, passus impleuit. solutae sunt ergo scripturae eius in his, quae perfecta sunt aduentu eius, natiuitate, passione, resurrectione, glorificatione. quis enim ea iam non intellegit in prophetis, quando usque ad intellectum etiacarnalis multitudinis peruenerunt? quam fortasse significauit medio uentris sui, ut in eius corpore, quod est ecclesia, quasi uentris locum habeat carnalis et infirmior multitudo, aut, si uentris nomen magis interioribus
Abbreviated transcription (Latin):
crucifige Iuasi leo rapiens & rugiens:
Rapuer enĩ : compreh ensũ ad ducentes ad
p̃sidẽ & rugierunt petendo eiꝰ mortẽ
Sic̃ aqua effusus sũ: tamꝗͣ in me lapsi cade¬
rent ꝑsequtores mei. Disꝑsa st̃ oĩa ossa mea
Q uid sunt ossa nisi corporis firmamenta:
qui. nisi apłi qͥ etiã columpne alibi apel¬
lant᷑ Hu utiq disꝑsi sunt: cũ ad pas¬
sionẽ ipse duceret᷑ꝰ uel cũ e̾et passus
& mortuus. F actum ẽ cor meũ tanquã
cera liquescens: in medio uentris mei:
Hoc sane quem ad modũ capiti nr̃o ipsius
corporis saluatori coaptet᷑: in uenire dif¬
ficile est. Neq enĩ nisi magno pauore
contingit: ut cor uelud cera liquescat
humanum Quod unde in illo fieri poss&e:
qͥ potestatem habebat ponendi & reci-¬
piendi animã suã : Sed ꝓfecto aut in-¬
firmoꝵ suoꝵ in se tͣnstulit causam ÷¬
siue illoꝵ qui mortis metu pauescunt.
sic̃ ipse petrꝰ ex egregio p̃sumptore tam

Expanded text:
crucifige — quasi leo rapiens et rugiens; crucifige — quasi leo rapiens et rugiens; rapuerunt enim comprehensum adducentes ad praesidem et rugierunt petendo eius mortem. sicut aqua effusus sum, tamquam ut in me lapsi caderent persecutores mei. dispersa sunt omnia ossa mea; quid sunt ossa nisi corporis firmamenta? qui nisi apostoli, qui etiam columnae alibi appellantur? hi utique dispersi sunt, cum ad passionem ipse duceretur uel cum esset passus et mortuus. factum est cor meum tamquam cera liquescens in medio uentris mei. hoc sane quem ad modum capiti nostro, ipsius corporis saluatori coaptetur, inuenire difficile est. neque enim nisi magno pauore contingit, ut cor uelut cera liquescat humanum. quod unde in illo fieri posset, qui potestatem habebat ponendi et recipiendi animam suam? sed profecto aut infirmorum suorum in se transtulit causam siue illorum, qui mortis metu pauescunt sicut ipse Petrus ex egregio praesumptore tam
Abbreviated transcription (Latin):
derelicta. ẽ. in t̾rena fęlicitate: s quȩ
cum illo. ẽ in spe uitȩ ȩ̨t̾nę: Ne discedas
a me: qm̃ tribulatio ꝓxima. ẽ. Non est
in agro meo: ñ in auro: ñ. in peccore: ñ
in tectis atq parietibus: ñ in meorum
orbitatib : sed in carne mea. ẽ cui copulor:
eui connector ⁊ cuiꝰ sensũ ñ. habere noꝗ
possũ. Unde me de ꝓximo urga: ut a
patientiȩ uirtute defitiã Ne discedas
a me: qm̃ non. ẽ qͥ adiuu& neq amicus.
neq ꝓpinquus neq humana laus. neq p̾-¬
teritȩ recordatio uoluptatis. neq aliquid
eoꝵ quo t̾renȩ fȩlicitatis riuna fulcit᷑.:
neq ipsa quę in animo meo. ẽ. humana
uirtus: qr si tu deseris quȩ hominis uirt̾.
Quid ẽ enĩ homo: husi qͦd memor es eus:
Circun deder me uituli multi: hoc est
minores in plebe lauri pingues obseder
me hoc .ẽ. suꝑbi ac diuites pͥncipes plebis
Aꝑuerunt in me ossuũ: clamando crucifige

Expanded text:
derelicta est in terrena felicitate, sed quae derelicta est in terrena felicitate, sed quae cum illo est in spe uitae aeternae: Ne discedas a me, quoniam tribulatio proxima est; non est in agro meo, non in auro, non in pecore, non in tectis atque parietibus, non in meorum orbitatibus, sed in carne mea est, cui copulor, cui conector, cuius sensum non habere non possum; unde me de proximo urget, ut a patientiae uirtute deficiam. ne discedas a me, quoniam non est, qui adiuuet neque amicus neque propinquus neque humana laus neque praeteritae recordatio uoluptatis neque aliquid eorum, quo terrenae felicitatis ruina fulcitur, neque ipsa, quae in animo meo est humana uirtus. quia, si tu deseris, quae hominis uirtus? quid est enim homo, nisi quod memor es eius? Circumdederunt me uituli multi, hoc est minores in plebe. tauri pingues obsederunt me, hoc est superbi ac diuites, principes plebis. ape rue run t in me os suum — clamando: Crucifige,
Abbreviated transcription (Latin):
doleat cũ corpꝰ uulnerat᷑ aut uritur
cui tanto implicat᷑ consortio. ut pati
possit. dolere ñ. possit. deo & diabolꝰ
he nocendi ordinẽ tenenss illiꝰ magni
uiri quẽ postulauerat tẽptandum. pͥus
ext̾na bona accepit in potestatẽ qͥbus
ablatis & ꝑditis. cũ illum inconcussum ui
nere postulauit : tali cũ eo confligens
certamine. ut bona ꝓxima inuadet. hoc ẽ.
corporis bona: quib ille ꝑditis. si forte
succumb& atq ad impietatẽ cor inclina-¬
r&: etiam bona animi deꝑirent quibus
ꝑdendis iã in corpore seuiens uicinꝰ tẽpta.¬
tor instabat Deniq ille uir in tanta tem-¬
ptatione ubi erat ammi bonis ꝓxima
tribulatio: qͣmuis multa ꝓphetice loqͥt᷑.
longe tam̃ alit̾ loquit᷑ quã cum illa ex-¬
t̾na deꝑissent bona in qͥb filios. ñ. ami-¬
serat s p̾miserat: Clamat. gͦ. martyris
anima trans figurata in xẽm cũ iam
in carne tribulari cȩꝑit: & dic̃ dõ a quo

Expanded text:
doleat, cum corpus uulneratur aut uritur, doleat, cum corpus uulneratur aut uritur, cui tanto implicatur consortio, pati possit, dolere non possit? Ideo et diabolus hunc nocendi ordinem tenens illius magni uiri, quem postulauerat temptandum, prius externa bona accepit in potestatem. quibus ablatis et perditis cum illum inconcussum uidnere postulauit tali cum eo confligens certamine, ut bona proxima inuaderet, hoc est corporis bona. quibus ille perditis si forte succumberet atque ad impietatem cor inclinaret, etiam bona animi deperirent, quibus perdendis iam in corpore saeuiens uicinus temptator instabat. denique ille uir in tanta temptatione, ubi erat animi bonis proxima tribulatio, quamuis multa prophetice loquatur, longe tamen aliter loquitur, quam cum illa externa deperissent bona, in quibus filios non amiserat, sed praemiserat. Clamat ergo martyris anima transfignrata in Christum, cum iam in carne tribulari coeperit, et dicit deo, a quo