comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catholica ñ sint. xͥano tam̃ nomine gloriantur. co¬
guntur aduersari credentib. ⁊audent imperitos
quasi ratione traducere. quando maximȩ cum
ista medicina dñs uenerit. ut fidem ppłi̾s ĩꝑaret
S hoc facere cogunt᷑ ut dixi. quia iacere se abiectis¬
sime sentiunt. si eoꝵ auctoritas cum auctoritate
catholica conferatur. Conantur gͥ auctoritatem
stabilissimam fundatissimȩ eccłe quasi rationis
nomine ⁊ pollicitatione suꝑare. Omnium enim
hereticoꝵ quasi regularis ẽ ista temeritas. s ille
fidei clementissimus imꝑator. ⁊ ꝑ conuentus cele¬
berrimos popłoꝵ atq gentium. sedesq ipsas apłoꝵ
arce auctoritatis mumuit eccłam. ⁊ ꝑ pauciores
pie doctos ⁊ uere sꝑitales uiros copiosissimis apꝑa¬
tibus etiã inuictissime rationis armauit. Cerũ
illa rectissima disciplina ẽ in arcem fidi quã ma¬
xime recipi infirmos. ut peisiam tutissime positis.

Expanded text:
catholica non sint, Christiano tamen nomine gloriantur, cocatholica non sint, Christiano tamen nomine gloriantur, coguntur aduersari credentibus et audent inperitos quasi ratione traducere, quando maxime cum ista medicina dominus uenerit, ut fidem populis imperaret. sed hoc facere coguntur, ut dixi, quia iacere se abiectissime sentiunt, si eorum auctoritas cum auctoritate catholica conferatur. conantur ergo auctoritatem stabilissimam fundatissimae ecclesiae quasi rationis nomine et pollicitatione superare. omnium enim haereticorum quasi regularis est ista temeritas. sed ille fidei clementissimus imperator et per conuentus celeberrimos populorum atque gentium sedesque ipsas n apostolorum arce auctoritatis muniuit ecclesiam et per pauciores pie doctos et uere spiritales uiros copiosissimis apparatibus etiam inuictissimae rationis armauit. uerum illa rectissima disciplina est in arcem fidei quam maxime recipi infirmos, ut pro eis iam tutissime positis
Abbreviated transcription (Latin):
melius consuli potuisse generi humano. quã ut
homo ab ipsa ueritate susceptus ineffabilit̃. atq
mirabiliter. ⁊ ipsius inderris ꝑsonam gerens recta
p̃cipiendo ⁊ diuma faciendo. salubriter credi ꝑ¬
suaderet. quod ñdum prudent̃ poss&e intelligi:
Huius nosgłȩ seruimus. huic te immobiliter atq
constant̾ credere hortamur: ꝑ quem factumẽ.
ut ñ pauci. s populi. etiam qui ñ possunt ista di¬
iudicare ratione. fide irrideant. donec salutarib
p̃ceptiꝰ ammini culati euadant ab hisꝑplexitatib
in auras purissimȩ atq sincerissimȩ ueritatis:
cuiꝰ auctoritati tanto deuotiꝰ obtemperari opor¬
tet. quanto indemus nullũ iam errorem se aude
extollere ad congregandas sibi turbas imꝑitorũ.
qui ñ xp̃iam nominis uelamenta conquirat. Fos
autẽ solos exueterib preter xͥanum nom̃ in con-¬
uenticulis suis aliquanto frequentiꝰ ꝑdurare: qͥ
Porro illi qui cum in unitate atq communione

Expanded text:
melius consuli potuisse generi humano, quam ut melius consuli potuisse generi humano, quam ut homo ab ipsa ueritate susceptus ineffabiliter atque mirabiliter et ipsius in terris personam gerens recta praecipiendo et diuina faciendo salubriter credi persuaderet, quod nondum prudenter posset intellegi? huius nos gloriae seruimus, huic te inmobiliter atque constanter credere hortamur, per quem factum est, ut non pauci sed populi etiam, qui non possunt ista diiudicare ratione, fide inrideant, donec salutaribus praeceptis adminiculati euadant ab his perplexitatibus in auras purissimae atque sincerissimae ueritatis. cuius auctoritati tanto deuotius obtemperari oportet, quanto uidemus nullum iam errorem se audere extollere ad congregandas sibi 25 turbas inperitorum, qui non Christiani nominis uelamenta conquirat, eos autem solos ex ueteribus praeter Christianum nomen in conuenticulis suis aliquanto frequentius perdurare. qui porro illi, qui, cum in unitate atque communione
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ocłoꝵ cum uidemus. ⁊ animi cum cogitamus
sentiri ñ possint. si ⁊ ipsa corpora sunt. Nam ita
censent ut exire a corꝑe ⁊ uenire ad oculos. uł ad
animũ possint. quẽ nnchilominꝰ dicunt ẽẽ corporeũ
Quero utrum etiam ab ipsis athomis affiuant una¬
gines. Si affluunt. quomͦ iam sunt athomi a qͥbꝰ
aliqua corpora seꝑantur : s̾ iñ affluunt. aut pot̃
aliquid sine imaginib cogitari. qđ uehementer
nolunt. aut unde norunt athomos. quas nec cogi¬
tare potuerunt: S iam pud& me ista refellere:
cum eos ñ puduerit ista sentire. Cum uͦ ausi sunt
etiam defendere. ñ iam eoꝵ s ipsiꝰ generis humani
me pud&e. cuiꝰ aures hec ferre potuerunt. Cum gͥ
tanta sit cecitas mentium ꝑ ingluuiem pecc̃oꝵ.
amoremq carnis. ut etiam ista sententiarũ por¬
tenta. otia doctoꝵ. conterere disputando potue¬
rint. dubitabis tu dioscore uł qͥsquam uigilanti
ingenio preditus nullomͦ ad sequendã ueritate

Expanded text:
nisi oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. nisi oculorum, cum uidemus, et animi, cum cogitamus. sentiri non possint, si et ipsa corpora sunt. nam ita censent. ut exire a corpore et uenire ad oculos uel ad animum possint, quem nihilo minus dicunt esse corporeum. quaero, utrum etiam ab ipsis atomis adfluant imagines? si adfluunt, quo modo iam sunt atomi, a quibus aliqua corpora separantur? si non adfluunt, aut potest aliquid sine imaginibus cogitari, quod uehementer nolunt, aut unde norunt atomos, quas nec cogitare potuerunt? sed iam pudet me ista refellere, cum eos non puduerit ista sentire; cum uero ausi sunt etiam defendere, non iam eorum sed ipsius generis humani me pudet, cuius aures haec ferre potuerunt. Cum igitur tanta sit caecitas mentium per ingluuiem peccatorum amoremque carnis, ut etiam ista sententiarum portenta otia doctorum conterere disputando potuerint, dubitabis tu, Dioscore, uel quisquam uigilanti ingenio praeditus nullo modo ad sequendam ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
si concesseris etiam concursu fortuito seipsas pelle¬
re ⁊ agitare. nũ ⁊ illud eis fas ẽ concedere ut int̃ se
athomi fortuito concurrentes. rem aliquã ita con¬
ficiant. ut eam forma edificent. figura det̾minent.
equalitate poliant. colore illustrent. anima uege¬
tent: Quȩ omnia nullomͦ nisi arde diuinȩ proui¬
dentiȩ ficri uid&. quisqͥs magis mende quã ocłis
amat uidere. idq ab eo expetit ã quo factus est:
Nam nec ipsas athomos cẽ ullomͦ concedendum ẽ.
quod omissa subtilitate quȩ de diuisione corꝑũ
a doctis traditur. uidet quã facile scđm ipsorũ
opinonem possit ostendi. Certe enĩ ipsi dicunt.
omina quȩ sunt naturȩ nichil ẽẽ aliud quã corꝑa
⁊ inane. queq his accidant. qd credo motum ⁊ pul¬
sum dicere. ⁊ consequentes formas. Dicant gͦ in qͦ
genere ponant imagines quas de corꝑibꝰ solidioribꝰ
affluere putant ipsas minime solidas. ita ut tactu

Expanded text:
si concesseris etiam concursu fortuito se ipsas pellesi concesseris etiam concursu fortuito se ipsas pellere et agitare, num et illud eis fas est concedere, ut inter se atomi fortuito concurrentes rem aliquam ita conficiant, ut eam forma modificent, figura determinent, aequalitate poliant, colore inlustrent, anima uegetent? quae omnia nullo modo nisi arte diuinae prouidentiae fieri uidet, quisquis magis mente quam oculis amat uidere idque ab eo expetit, a quo factus est. nam nec ipsas atomos esse ullo modo concedendum est, quod omissa subtilitate, quae de diuisione corporum a doctis traditur, uide quam facile secundum ipsorum opinionem possit ostendi. certe enim ipsi dicunt omnia, quae sint naturae. nihil esse aliud quam corpora et inane quaeque his accidant, quod credo motum et pulsum dicere et consequentes formas. dicant ergo, in quo genere ponant imagines, quas de corporibus solidioribus adfluere putant ipsas minime solidas, ita ut tactu
Abbreviated transcription (Latin):
athomoꝵ suppeditante dicunt fieri formas deoꝵ
sempit̃n s. cũ ita discedunt quedam corpuscula
de diumo corpore ut alia succedant: & dissolui
illam naturã eadem successione ñ sinant. Omĩa
gͦ inquit ȩterna eẽnt. quia nulli deest ista innu¬
merabilitas athomoꝵ. quȩ ꝑpetuas ruias sub¬
inde suppleat. Deinde quom ñ uereatur iste ds̃
ne intereat. cum sine ulla int̾missione pulsetur
agiteturq athomoꝵ incursione sempit̾na : Pul¬
sari enim dicit illud corpus quod irruentibus
athomis feriat᷑. zagitari quod penetretur: Dem̃
confidere : In quibꝰ om̃ibꝰ deliram̃tis hȩc opinan¬
tium. illud p̃cipue dolendum ẽ quod ñ sufficit
ca narrari. ut nulla cuiꝰquam disputatione ad u̾¬
sante respuantur s accutissimoꝵ hominum in¬
genia id c̃ negocium susceꝑunt. ut copiose ista
refellerent. quȩ statim dicta etiã atardissimis deridi
abiciq debuerunt. Si enim concesseris eẽ athomis.

Expanded text:
atomorum suppeditante dicunt fieri formas deorum atomorum suppeditante dicunt fieri formas deorum sempiternas, cum ita discedunt quaedam corpuscula de diuino corpore, ut alia succedant et dissolui illam naturam eadem successione non sinant, omnia ergo, inquit, aeterna essent, quia nulli deest ista innumerabilitas atomorum, quae perpetuas ruinas subinde suppleat. deinde \'quo modo non uereatur iste deus, ne intereat, cum sine ulla intermissione pulsetur agiteturque atomorum incursione sempiterna?\' pulsari enim dicit illud corpus, quod inruentibus atomis feriatur, et agitari, quod penetretur. deinde  inmortalitate confidere? In quibus omnibus deliramentis haec opinantium illud praecipue dolendum est, quod non sufficit enan-ari, ut nulla cuiusquam disputatione aduersante respuantur, sed acutissimorum hominum ingenia id etiam negotium susceperunt, ut copiose ista refellerent, quae statim dicta etiam a tardissimis derideri abicique debuerunt. si enim concesseris esse atomis,
Abbreviated transcription (Latin):
tingere: Mem̃to me scdm illos hec dicere. Non
enim ego talem annnũ sentio. Aut si incorꝑeum
democritus animũ existimat. epicurus qͥdem
solus ita ratione irgeri podest. S etiam ille quare
ñ uidit. non opus eẽ. nec fieri posse ut incorꝑeus
animꝰ aduentu atq contatu corꝑearum imagi¬
num cogitet : De uisu certe oculoꝵ ambo parũ
redarguunt᷑. tam̃ inbreues oculos tam grandia
imaginum corpora tota attingere nullomͦ posst̃.
Cum autẽ queritur ab eis quare una imago ui¬
deatur corporis alicuiꝰ. a quo innumerabiliter
imagines fluunt: respondent coipso quo fre¬
quent̃ fluunt ⁊ transeunt imagines. quasi qͣdã
carum constipatione ⁊ densitate fieri. ut ex mul¬
tis una uideatur. Quam uanitatẽ cicero ita re¬
fellit. ut eoipso neget ȩtnum dm̃ coꝵ posse co¬
gitari: quo innumerabilit̃ fluentib ⁊ labentibꝰ
imagnib cogitatur. Et qm̃ innumerabilitate

Expanded text:
tingere? memento me secundum illos haec dicere — non tingere? memento me secundum illos haec dicere — non enim ego talem animum sentio — aut, si incorporeum Democritus animum existimat, Epicurus quidem solus ista ratione urgeri potest; sed etiam ille quare non uidit non opus esse nec fieri posse, ut incorporeus animus aduentu atque contactu corporearum imaginum cogitet? de uisu certe oculorum ambo pariter redarguuntur; tam enim breues oculos tam grandia imaginum corpora tota adtingere nullo modo possunt. Cum autem quaeritur ab eis, quare una imago uideatur corporis alicuius, a quo innumerabiliter imagines fluunt, respondent eo ipso, quo frequenter fluunt et transeunt imagines, quasi quadam earum constipatione et densitate fieri, ut ex multis una uideatur. quam uanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labentibus imaginibus cogitatur. et quoniam innumerabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
forma ñ in aliquo mundo s extra mundos. atq
inter inmundos constituit. ⁊ ñ uult om̃ino aliquid
preter corpora cogitare. Que tam̃ ut cogitet. ima¬
gines dicit abhis rebus quas athomis formari pu¬
tat defluere. atq inanimum introire. stibtiliores
quam sunt ille imagines quȩ ad oculos ueniunt:
dam imagines. ita ut uniu̾sum mundum cõple¬
ctantur extrinsecus. Intelligis enim iam ut arbi¬
nuisse democritum uł hoc ipso falda eẽ q̃ dicit
quia uenientes tam magne imagines in tãbreuẽ
animum nr̃m. si corporeus ut illi uolunt tã par¬
uo corpore meluditur. tote illum tangere ñ posst.
Amagno enim corꝑe cũ paruum corpus attingit᷑.
a toto simul attingi nullo pacto potest. Quomͦ
gͥ tote simul cogitantur. si in tantum cogitantur.
in qͣntum uenientes atq intrantes animum at¬
tingunt. quȩ nec tote intrare possunt ꝑ tam par¬
uum corpus. nec tote tam paruum anmum at¬

Expanded text:
forma non in aliquo mundo sed extra mundos atque forma non in aliquo mundo sed extra mundos atque inter mundos constituit; et non uult omnino aliquid praeter corpora cogitare, quae tamen ut cogitet, imagines dicit ab ipsis rebus, quas atomis formari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagines, quae ad oculos ueniunt —  autem \'quasdam imagines\', ita \'ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus\'. intellegis enim iam, ut arbinuisse Democritum uel hoc ipso falsa esse, quae dicit, quia uenientes tam magnae imagines in tam breuem animum nostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam paruo corpore includitur, totae illum tangere non possunt. a magno enim corpore cum paruum corpus adtingitur, a toto simul adtingi nullo pacto potest. quo modo igitur totae simul cogitantur, si in tantum cogitantur, in quantum uenientes atque intrantes animum adtingunt, quae nec totae intrare possunt per tam paruum corpus nec totae tam paruum animum ? ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sapientia ⁊ ueritas. quã si isti ñ cogitant. miror
quomͦ de illa utcunq disputent. Si autẽ cogitatĩ.
uellem mͥ dicerent. uł de quo corꝑe. uł qualis in coꝵ
animos ueniat imago ueritatis. quãquam demo¬
critus etiam hoc distare in naturalib questionibꝰ
ab epicureo dicitur. quod iste sentit ineẽ concur¬
sioni at̾omoꝵ uim qͣndam animalem ⁊ sꝑitalem:
qua ui eum credo ⁊ imagines ipsas diuinitate
preditas dicere. ñ omnes omnium rerum s dcoꝵ.
& pͥncipia mentis eẽ in uniu̾sis quibus diumitatẽ
tribuit. zanimantes imagines. que uł ꝑdesse nob̾
soleant uł nocere. Epicurꝰ uͦ neq auqͥd in pͥncipuis
rerum ponit. preter atomos. id ÷ corpuscula q̃dã
tam minuta ut iam diuidi nequeant neq sentiri.
aut uisu aut tactu possint. quoꝵ corpusculoꝵ cõ¬
cursu fortuito. ⁊mundos innumerabiles.⁊ animan¬
tia. ⁊ ipsas animas fieri dicit. ⁊deos quos humana

Expanded text:
ipsa sapientia et ueritas. quam si isti non cogitant, miror, ipsa sapientia et ueritas. quam si isti non cogitant, miror, quo modo de illa utcumque disputent; si autem cogitant, uellem mihi dicerent, uel de quo corpore uel qualis in eorum animos ueniat imago ueritatis. Quamquam Democritus etiam hoc distare in naturalibus quaestionibus ab Epicuro dicitur, quod iste sentit inesse concursioni atomorum uim quandam animalem et spirabilem, qua ui eum credo et imagines ipsas diuinitate praeditas dicere, non omnes omnium rerum sed deorum, et \'principia mentis\' esse in uniuerso\', quibus diuinitatem tribuit, et \'animantes imagines, quae uel prodesse nobis soleant uel nocere\'. Epicurus uero neque aliquid in principiis rerum ponit praeter atomos, id est corpuscula quaedam tam minuta, ut iam diuidi nequeant neque sentiri aut uisu aut tactu possint. quorum corpusculorum concursu fortuito et mundos innumerabiles et animantia et ipsas animas fieri dicit et deos, quos humana
Abbreviated transcription (Latin):
illabendo in animos hominum. facere ut uis diui¬
na cogitetur. cũ ꝓfecto illud corpꝰ unde imago flu¬
eret. qͣnto solidius ẽ. p̃stantiꝰ eẽ iudicetur. Idõq
fluctuauit eiꝰ sicut isti dicunt nutauitq sendentia:
ut aliqͣndo naturam quandã de qua fluerent i¬
magines dm̃ ẽẽ dicer&: qui tam̃ cogitari ñ posset.
nͥ ꝑ eas imagines quas fundit ac mittit. id ÷ quȩ de
ilia natura quã nescio quã corꝑeam ⁊ sempit̾nam.
acꝑhoc etiam diuinã putat. quasi pauoris simili¬
tudinem continua uelut emanatione ferrẽtur. ⁊
uenirent atq intrarent in animos nr̃os. ut dm̃ uel
dcos cogitare possemus. Nullã enim aliam causã
cuiꝰlib&e cogitationis nr̃ȩ opinandur isti. isi cum
abhis corꝑibꝰ quȩ cogitamꝰ ueniunt. atq intrant
imagines in animos nr̃os. quasi ñ multa ac prope
innumerabilia cogitentur. incorꝑalit̃ atq intelli¬
gibiliter. ab eis qui talia cogitare nouerunt. sicut

Expanded text:
inlabendo in animos hominum facere, ut uis diuiinlabendo in animos hominum facere, ut uis diuina cogitetur, cum profecto illud corpus, unde imago flueret, quanto solidius est, praestantius esse iudicetur! ideoque fluctuauit eius, sicut isti dicunt, nutauitque sententia, ut aliquando naturam quandam, de qua fluerent imagines, deum esse diceret, qui tamen cogitari non posset nisi per eas imagines, quas fundit ac mittit, id est quae de illa natura, quam nescio quam corpoream et sempiternam ac per hoc etiam diuinam putat, quasi uaporis similitudine continua uelut emanatione ferrentur et uenirent atque intrarent in animos nostros, ut deum uel deos cogitare possemus. nullam enim aliam causam cuiuslibet cogitationis nostrae opinantur isti, nisi cum ab his corporibus, quae cogitamus, ueniunt atque intrant imagines in animos nostros, quasi non multa ac prope innumerabilia cogitentur incorporaliter atque intellegibiliter ab eis, qui talia cogitare nouerunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
anaragoram. s quia ucritasc̃. etiam si miliꝰ eã cogno¬
uisset illoꝵ. Sigͥ nec eius hominis qui uerũ forsitan
uidit cognitio nos inflare deb&. ut ea quasi doctieẽ
uideamur. s ipsiꝰ ueri solidare᷑. qua uere doctieẽ pos¬
sumus. quanto minus coꝵ hominũ qui falsa senser̃
nomina ⁊ dogmata nr̃am possunt adiuuare doctnã.
⁊latentia cognita facere. cũ si homines sumus magis
nos contristari deceat. tot ⁊tam nobilitatoꝵ hominũ
errorib si eos audire contigerit. quã hec propterea
studiose querẽ ut inter eos qui illa nesciunt iactati¬
one manissima uentilemur: quanto enĩ melius
ne audissem qͥdem nomen democriti. quam cum
dolore cogitarem nescio quẽ suistemporib ma¬
gnum putatum. quidõs eẽ arbitraret᷑ imagines
quȩ de solidis corꝑibꝰ siuerent. solideq ipse ñ eẽnt
casq hac atq hac motu propͥo circũ eundo atq

Expanded text:
Anaxagoram, sed quia ueritas est, etiam si nullus eam cognoAnaxagoram, sed quia ueritas est, etiam si nullus eam cognouisset illorum. Si igitur nec eius hominis, qui uerum forsitan uidit, cognitio nos inflare debet, ut ea quasi docti esse uideamur, sed ipsius ueri solidare, qua uere docti esse possumus, quanto minus eorum hominum, qui falsa senserunt, nomina et dogmata nostram possunt adiuuare doctrinam et latentia cognita facere, cum, si homines sumus, magis nos contristari deceat tot et tam nobilitatorum hominum erroribus, si eos audire contigerit, quam haec propterea studiose quaerere, ut inter eos, qui illa nesciunt, iactatione inanissima uentilemur! quanto enim melius ne audissem quidem nomen Democriti, quam cum dolore cogitarem, nescio quem suis temporibus magnum putatum, qui deos esse arbitraretur imagines, quae de solidis corporibus fluerent solidaeque ipsae non essent, easque hac atque hac motu proprio circumeundo atque
Abbreviated transcription (Latin):
quã fugere hoc ium ⁊ notionem intelligentiȩ stoicor.
epicureoꝵ. qui nͥ corꝑalia cogitare ñ possunt. O uod
ait nr̃e. humanc intelligi uoluit. & bene ñ ait fugit.
s fugere uidetur. hoc enm illis uidetur nemamẽ hoc
posse intelligtre. ⁊ ido nichil tale ẽẽ arbitrant᷑. S quo¬
rundam intelligentiã quantum hominidatum ẽ ñ
fugit. cẽ aꝑtam simplicẽq sapientiã atq ueritatem. q̃
nullius animantis sit propͥa. s qua cõmunit̃ omnis q̃
id potest anima sapicns ⁊ uerar efficitur:. quã si sentit
ẽc anaxagoras. eamq dm̃ ẽẽ uidit. mentẽq appellauit.
ñ solum nom̃ anaxagore qd̾ propt̃ littãtam uenusta¬
tem omnes ut militarit̃ loquar lit̾ioꝵ es libenter
sufflant. nos doctos: sapientes ñ facit. s ne ipsa qͥdẽ
eius cognitio qua iducrum ẽẽ cognouit. Nonenim
michi propt̾ea ueritas cara cẽ deb& quia non latuit

Expanded text:
quam fugere hoc uim et notionem intellegentiae Stoicorum quam fugere hoc uim et notionem intellegentiae Stoicorum et Epicureorum, qui nisi corporalia cogitare non possunttrae., humanae intellegi uoluit; et bene non ait \'fugit\' sed \'fugere uidetur\'; hoc enim illis uidetur neminem hoc posse intellegere et ideo nihil tale esse arbitrantur. sed quorundam intellegentiam, quantum homini datum est, non fugit esse apertam simplicemque sapientiam atque ueritatem, quae nullius animantis sit propria, sed qua communiter omnis, quae id potest, anima sapiens et uerax efficitur. quam si sensit esse Anaxagoras eumque deum esse uidit mentemque appellauit, non solum nomen Anaxagorae, quod propter litteratam uetustatem omnes, ut militariter loquar, litteriones libenter sufflant, nos doctos et sapientes non facit sed ne ipsa quidem eius cognitio, qua id uerum esse cognouit. non enim mihi propterea ueritas cara esse debet, quia non latuit
Abbreviated transcription (Latin):
ammoneret omne qd sicut corpꝰ uiuum animooce̾rit.
magis habere anmã zẽẽ animal. quam ammam eẽ
cogitari oportere. hoc ẽ enim qd̾ ait. erit aliqͥd interiꝰ.
ex quo illud anmal nominet᷑. S adiungit. qͥd autẽ
int̾ius mente.: Nongͦ potest mens habere interiorem
animã ut sit animal: quia ipsa ẽ interior. E igo corpꝰ
habeat extrinsecus cui sic interior: ut sit animal. hoc
ẽ enim qd̾ ait. cingaturgͥ corꝑe externo quasi anaxa¬
goras dixerit. nisi animalis alicuiꝰ esset. mentem ẽẽ ñ
posse. si mentẽ ipsam sũmam sapientiã eẽ sentiebat. q̃
nulliꝰ quasi animantis propͥa ẽ. quia omnibꝰ animis
se frui ualentib ueritas cõmunit̃ presto ẽ. Et ideo
dm̃ cingat᷑ corꝑc ext̃no. quo ammal eẽ possit. aperta
simplexq mens nulla re adiuncta qua sentire possit.
id: nullo corꝑe adiuncto ꝑ qd̃ sentire possit. fugere in

Expanded text:
admoneret, omne, quod sicut corpus uiuum animo occurrit, admoneret, omne, quod sicut corpus uiuum animo occurrit, magis habere animam et esse animal, quam animam esse cogitari oportere. hoc est enim, quod ait: Erit aliquid interius. ex quo s illud animal nominetur\'. sed adiungit: \'Quid autem interius mente?\' non ergo potest mens habere interiorem animam, ut sit animal, quia ipsa est interior. ergo corpus habeat extrinsecus, cui sit interior, ut sit animal!. hoc est enim, quod ait: \'Cingatur igitur corpore externo\', quasi Anaxagoras dixerit, nisi animalis alicuius esset, mentem esse non posse, si mentem ipsam summam sapientiam esse sentiebat, quae nullius quasi animantis propria est, quia omnibus animis se frai ualentibus ueritas communiter praesto est. et ideo deum, cingatur corpore externo, quo animal esse possit, — \'aperta simplexque mens nulla re adiuncta, qua sentire possit\', — id est nullo corpore adiuncto, per quod sentire possit, — \'fugere int
Abbreviated transcription (Latin):
sentire. ut illi quasi auftrret qd ait mentẽ infuntam.
Quomꝰ enim tota sentit. si infinita ẽ: Sensus em̃ corꝑis
ab aliquo loco incipit. nec ꝑcurrit totum nͥadcinus
finem ꝑuenerit. qd̾ in infinito diciñ pocest.S neq
ille de sensu corꝑis aliqͥd dixerat.⁊ alit̃ dicit᷑ cocum qd̾
in corporeum ẽ. quia sine finib locoꝵ intelligituꝵ.
ut ⁊ totum ⁊ infinitum dici possit. C̃otum propter
integritatẽ: infinitum quia locoꝵ finib ñ ambitur
Deinde inquit. si mentẽ ipsam quasi animal aliquod
c̃ẽ uoluit erit aliqͥd interius ex quo illud animal no¬
minetur: ut mensista quasi corpꝰ sit ⁊ habeat int̾animã.
unde animal appelletur: Uide quẽad modum corꝑali
consuetudine loquit᷑. Q uomͦ solent uideri animalia
propt̃ sensum grossum ut opinor eoꝵ contra quos dis¬
serit. ⁊tam̃ dixit rem quȩ illos si euigilare possent satiş

Expanded text:
sentire, ut illi quasi auferret, quod ait mentem infinitam. sentire, ut illi quasi auferret, quod ait mentem infinitam. quo modo enim tota sentit, si infinita est? sensus enim corporis ab aliquo loco incipit nec percurrit totum, nisi ad cuius finem peruenerit, quod in infinito dici non potest. sed neque ille de sensu corporis aliquid dixerat et aliter dicitur totum, quod incorporeum est, quia sine finibus locorum intellegitur, ut et totum et infinitum dici possit: totum propter integritatem, infinitum, quia locorum finibus non ambitur. \'Deinde\', inquit, si mentem ipsam quasi animal aliquod esse uoluit, erit aliquid interius, ex quo illud animal nominetur, ut mens ista quasi corpus sit et habeat intus animam, unde animal appelletur. uide quem ad modum corporali consuetudine loquitur, quo modo solent uideri animalia, propter sensum grossum, ut opinor, eorum, contra, quos disserit; et tamen dixit rem, quae illos, si euigilare possent, satis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sapientia. hoc enim corporum ẽ. ut quecunq
infinita fuerint. sint zinformia. Cicero autẽ studio
refellendi quantum indetur propt̃ adu̾sarios cor¬
poralit sentientes negat aliqͥd infinito iungipotuisse.
quia ex ea parte qua quidq adiungitur. necesse est
ẽẽ in corꝑib aliquẽ finem. Ido aic ñ cum uidisse.
neq motum sensui iunctum ⁊ continentem. idest
continua copulatione adherentẽ infinito id: infi¬
nite rei ullum ẽẽ posse: quasi de corpib ageret. qͥbꝰ
nichil iungi nͥ ꝑfines locoꝵ potest. Sic autẽ addicdit.
neq: sensum om̃ino qd ñ tota natura puisa sentirae.
quasi ille dixisset mentẽ illã ordinatͥcẽ ⁊ modat̾cem
rerũ oĩumhabc sensũ qualem habet anima ꝑ corp̾.
Nam manifcstum ẽ totam sentire animã: cũ ꝑ corpus
aliqͥd sentit. Nam totam utiq ñ latet. qͥcquid illud
ẽ quod sentitur. Ad hoc autẽ dixit totam naturam

Expanded text:
ipsa sapientia; hoc enim corporum est, ut, quaecumque ipsa sapientia; hoc enim corporum est, ut, quaecumque infinita fuerint, sint et informia. Cicero autem studio refellendi, quantum uidetur, propter aduersarios corporaliter sentientes negat infinito aliquid iungi potuisse, quia ex ea parte, qua quidque adiungitur, necesse est esse in corporibus aliquem finem. ideo ait non eum uidisse \'neque motum sensui iunctum et continentem - id est continua copulatione adhaerentem — infinito — id est infinitae rei — \'ullum esse posse\', quasi de corporibus ageret, quibus nihil iungi nisi per fines locorum potest. sic autem addidit: Neque sensum omnino, quo non tota natura pulsa sentiret\', quasi ille dixisset mentem illam ordinatricem et moderatricem rerum omnium habere sensum, qualem habet anima per corpus. nam manifestum est totam sentire animam, cum per corpus aliquid sentit; nam totam utique non latet, quicquid illud est, quod sentitur. ad hoc autem dixit totam naturam
Abbreviated transcription (Latin):
no ds̃ ñ sit. ita genitum cẽ ũbum dĩ. dm̃ apud dm̃. s
longe alio modo: quẽ nemo nͥ cui ds̃ ipse inspirarit
intelliget. Iuum autẽ etiam in ipsis corꝑib desipere
quis ñ uideat. cum aerẽ gigni dicat ⁊ dm̃cielit. eum
autẽ aquo aergignitur. ñ enim anullo gigni potest.
quam conturbabit hominẽ. ut proptea ulum deũ
putet. qui nouit om̃is corꝑis motum inferiorem eẽ
quã ẽ motus animi. motum autẽ animi longe pigͥ¬
orem quã ẽ motus summȩ atq incõmutabilis sa¬
pientiȩ. Icaẽ anaxagoras siuc quilibet si mentẽ dicit
ipsam ucritatem atq sapientiã: quid michi est de
uerbo cum homine contendere: Manifestum est
enim omnium rerum descͥptionẽ : modum ab illa
fieri. eamq ñ incongrue dici infinitam ñ ꝑspacia
locoꝵ. s ꝑpotentiam quȩ cogitatione humana cõ¬
prchendi non potest. Neq qd̾ informe aliquia sit

Expanded text:
no deus non sit, ita genitum esse uerbum dei, deum apud deum, sed no deus non sit, ita genitum esse uerbum dei, deum apud deum, sed longe alio modo, quem nemo, nisi cui deus ipse inspirarit, intelleget. illum autem etiam in ipsis corporibus desipere quis non uideat, cum aerem gigni dicat et deum uelit, eum autem, a quo aer gignitur, non enim a nullo gigni potest, motu, nequaquam conturbabit hominem, ut propterea illum deum putet, qui nouit omnis corporis motum inferiorem esse, quam est motus animi, motum autem animi longe pigriorem, quam est motus summae atque incommutabilis sapientiae. Item Anaxagoras siue quilibet si mentem dicit ipsam ueritatem atque sapientiam, quid mihi est de uerbo cum homine contendere? manifestum est enim omnium rerum descriptionem et modum ab illa fieri eamque non incongrue dici infinitam non per spatia locorum sed per potentiam, quae cogitatione humana comprehendi non potest, neque quod informe aliquid sit
Abbreviated transcription (Latin):
quicũq sensit quod ipse eẽt ds̃. Quid ad illum si ne¬
sciat quam dicant isti corꝑis formam: Eam quippe
dicunt quȩ undiq finita sit. & utrum refellendi
causa tanquã achademicus anaximen cicero obie¬
cerit formam ⁊ pulchritudinẽ dm̃habere oportere.
quasi corꝑeam sp̃em cogitans. quia ille corꝑeũ deũ
ẽẽ dixerat. aer enim corpꝰ ẽ: an ipse sentiebat eẽ for¬
mam ⁊ pulchritudinẽ incorꝑeam ueritati qua ip̃e
animus informatur: ⁊ ꝑquam omnia sapientis fa¬
cta pulchra eẽ indicamus. ut ñ tantum refellendi
grã s etiam uerissime dixerit quod dm̃ pulcher¬
rima spccie dectat ẽẽ. quia nchil ẽ pulchriꝰ ipsa in¬
telligibili atq incõmutabili ueritate. Quod autem
ait ille gigni aerem quẽ tam̃ dm̃ ẽẽ censebat. nullo
modo mouet hunc uirum qͥ intelligit ñ sicut a er
gignitur: id est aliqua causa ut sit efficitur. cũ om̃i

Expanded text:
quicumque sensit, quod ipse esset deus. quid ad illum, si nequicumque sensit, quod ipse esset deus. quid ad illum, si nesciat, quam dicant isti corporis formam — eam quippe dicunt, quae undique finita sit — et utrum refellendi causa tamquam Academicus Anaximeni Cicero obiecerit formam et pulchritudinem deum habere oportere quasi corpoream speciem cogitans, quia ille corporeum deum esse dixerat, aer enim corpus est; an ipse sentiebat esse formam et pulchritudinem incorpoream ueritati, qua ipse animus informatur et per quam omnia sapientis facta pulchra esse iudicamus, ut gratia, sed etiam verissime dixerit quod Deum pulcherrima specie deceat esse, quia nihil est pulchrius ipsa intelligibili atque incommutabili veritate? Quod autem ait ille gigni aerem, quem tamen Deum esse censebat, nullo modo movet hunc virum qui intelligit, non sicut aer gignitur, id est ali
Abbreviated transcription (Latin):
respondisse. Cum quereret᷑ quid scdõ eandẽ ꝓnunci¬
ationẽ qͥd tercio. nicħ aliud ꝗͣ pnunciationẽ dixisse.
S i int̾ro: gares. ⁊ quotiens int̾rogares de p̃ceptis xanȩ¬
religionis. nichil aliud me respondere. nͥ humilita¬
tem liberet: ⁊si forte alia dicere necessitas cogeres. hu
ita dicam imꝑitissima scientia. dum nos scire gaude¬
mus. qͥd anaximenes. qͥd anaxagoras. qͥd pitagoras.¬
qͥd democritꝰ senserit: ⁊cet̾a huiꝰmodi ut docti erudi¬
tiq uideamur: cum hoc auera doctrina zeruditiõe
longe absit. Qui enim didicerit dm̃ ñ distendi aut
diffundi ꝑlocos neq finitos neq infinitos quasi in
aliqua parte maior sit. in aliqua minor. s totũ ubiq
eẽ p̃sentem. sicut ueritatẽ cuiꝰ nemo sobrie dic̃ partẽ
eẽ in isto loco ⁊ partem it illo. qm̃ ueritas utiq ds̃ ẽ.
nequaquã eum mouebit qd̾ de infinito acre sensit.

Expanded text:
respondisse, cum quaereretur, quid secundo, eandem pronuntirespondisse, cum quaereretur, quid secundo, eandem pronuntiationem, quid tertio, nihil aliud quam pronuntiationem dixisse, si interrogares et quotiens intreligionis, nihil me aliud respondere nisi humilitatem liberet, etsi forte alia dicere necessitas cogeret. CAPUT IV. 23. Huiita dicam, imperitissima scientia, dum nos scire gaudemus quid Anaximenes, qquid Democritus senserit, et cetera huius modi, ut docti eruditique uideamur, cum hoc a uera doctrina et eruditione longe absit. qui enim didicerit deum non distendi aut diffundi per locos neque finitos neque infinitos, quasi in aliqua parte maior sit in aliqua minor, sed totum ubique. esse praesentem sicut ueritatem, cuius nemo sobrie dicit partem esse in isto loco et partem in illo, quoniam ueritas utique deus est, nequaquam eum mouebit, quod de infinito aere sensit,
Abbreviated transcription (Latin):
zercditum ẽ qd illi uł ꝓferre metuebant. Huic te mi
dioscore ut tota pietate subdas uelim. nec aliam tͥ
ad capessendam ⁊ optinendã ueritatem uiam muni
ds̃ uidit infirmitatẽ. Ea ẽ autẽ pͥma humilitas. se¬
cunda humilitas. tercia humilitas. & quotiens int̾¬
rogares hoc dicerem. Don quo alia ñ sint p̃ccpta q̃
dicant᷑. s nͥ humilitas omina quecũq bene facimitis
⁊p̃cesscrit. ⁊ comitata. ⁊ consecuta fuerit.⁊ pposita ꝗͣ
intueam᷑. ⁊apposita cui adhereamus.⁊ imposita qͣm
repͥmam̃. iam nob̃ de aliquo bono facto gaudentibꝰ.
totum extorquet de manu suꝑbia. Uicia quippe
cȩt̾a ipeccatis. suꝑbia uͦ etiam in recte factis tim̃da ÷
ne ila quȩ laudabilit facta sunt ipsius laudis cupi¬
ditate amittant᷑. Itaq sicut rethor ille nobilissimꝰ
cum int̾rogatꝰ eẽt quid ei pͥmum uideretur in eloq̃n¬
tie p̃ceptis obseruari oportere. ꝓmnciationẽ dicit᷑

Expanded text:
et creditum est, quod illi uel proferre metuebant. Huic te, mi et creditum est, quod illi uel proferre metuebant. Huic te, mi Dioscore, ut tota pietate subdas uelim nec aliam tibi ad capessendam et obtinendam ueritatem uiam muniatamquam deus uidit infirmitatem. ea est autem prima humilitas, secunda humilitas, tertia humilitas et, quotiens interrogares, hoc dicerem, non quo alia non sint praecepta, quae dicantur, sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene facimus, et praecesserit et comitata et consecuta fuerit et proposita, quam intueamur, et adposita, cui adhaereamus, et inposita, qua reprimamur, iam nobis de aliquo bono facto gaudentibus totum extorquet de manu superbia. uitia quippe cetera in peccatis, superbia uero etiam in recte factis timenda est, ne illa, quae laudabiliter facta sunt, ipsius laudis cupiditate amittantur. itaque, sicut rhetor ille nobilissimus cum interrogatus esset, quid ei primum uideretur in eloquentiae praeceptis obseruari oportere, pronuntiationem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse inueniant᷑. Q ua mre satis michi indetur ẽẽ
demonstratum errores gentium. siue de moribꝰsiue
de natura rerum. siue de ratione inuestigande ue¬
ritatis. qui quãuis cẽnt multi atq multiplices. in
his tam̃ maxime duobꝰ sectis eminebant. expugnan¬
tibus doctis. & tanta disscrendi subtilitate atq co¬
Quos iam certe nr̃a ȩtate sic obmutuisse conspicimꝰ
ut uix iam in scolis rethoꝵ cõmemorent᷑ t̾m q̃
fuerint illoꝵ sententiȩ: certamina tam̃ etiã deloqͣ¬
cissimis grecoꝵ gymnasiis eradicata atq comp̃ssa
sint. ita ut siqua nunc erioris secta contͣ ueritatem.
hoc ẽ contra eccłam xp̃i emerserit. nͥ nomine cooꝑ¬
ta xͥano ad pugnandũ ꝓsilire ñ audeat. Ex quom
telligitur ipsos quoq platonice gentis philosophos
simo unoͥ regi xp̃opias cerinees oportere submutere.
zintelligere u̾bum cdĩ homine indutum qui ussit

Expanded text:
adixisse inueniantur. Qua in re satis mihi uidetur esse adixisse inueniantur. Qua in re satis mihi uidetur esse demonstratum errores gentium siue de moribus siue de natura rerum siue de ratione inuestigandae ueritatis, qui quamuis essent multi atque multiplices, in his tamen maxime duabus sectis eminebant, expugnantibus doctis et tanta disserendi subtilitate atque coquos iam certe nostra aetate sic obmutuisse conspicimus, ut uix iam in scholis rhetorum commemoretur tantum, quae fuerint illorum sententiae, certamina tamen etiam de loquacissimis Graecorum gymnasiis eradicata atque compressa sint. ita ut, si qua nunc erroris secta contra ueritatem, hoc est contra ecclesiam Christi emerserit, nisi nomine cooperta Christiano ad pugnandum prosilire non audeat. ex quo intellegitur ipsos quoque Platonicae gentis philosophos simo uni regi Christo pias ceruices oportere submittere et intellegere uerbum dei homine indutum, qui iussit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ditum ñ fuit. Tantum illud attende. qm̃ plato a
cicerone multis modis aptissime ostendit᷑ in sap̃ia
ñ humana s plane diuina. unde humana qͦdãmͦ
accenderet᷑. in illa utiq sapientia prorsꝰ immutabili.
atq eodem modo semꝑ se habente ueritatem con¬
stituisse. ⁊ finemboni ⁊ causas rerum. ⁊ ratiocinandi
fiduciam. oppugnatos autẽ ẽẽ nomine epicureoꝵ
ꝯstoicoꝵ aplatonicis cosqui in corꝑis uł ianimina¬
tura ponerent ⁊finem bom. ⁊ causas rerũ.
⁊ratiocinandi fiduciã  eoꝵ successione tẽ¬
porum eẽ deuolutam. ut ip̃ianȩ iametatis erordio
cum rerum inuisibiliũ aq et̾narum fides ꝑuisibi¬
lia miracula salubrit̃ p̃dicaretur hominib qͥ nec
uidere nec cogitare aliqͥd pret̃ corꝑa poterant. bea¬
to apsõ paulo qui eandem fidem gentib p̃semina¬
bat. idem ipsi epicurei ⁊ stoici in actib apłoꝵ cont᷑¬

Expanded text:
praeditum non fuit. tantum illud adtende, quoniam Plato a praeditum non fuit. tantum illud adtende, quoniam Plato a Cicerone multis modis apertissime ostenditur in sapientia non humana sed plane diuina, unde humana quodam modo accenderetur, in illa utique sapientia prorsus inmutabili atque eodem modo semper se habente ueritate constituisse et finem boni et causas rerum et ratiocinandi fiduciam, oppugnatos autem esse nomine Epicureorum et Stoicorum a Platonicis eos, qui in corporis uel in animi natura ponerent et finem boni et causas rerum et ratiocinandi fiduciam, eo rem successione temporum esse deuolutam, ut Christianae iam aetatis exordio, cum rerum inuisibilium atque aeternarum fides per uisibilia miracula salubriter praedicaretur hominibus, qui nec uidere nec cogitare aliquid praeter corpora poterant, beato apostolo Paulo, qui eandem fidem gentibus praeseminabat, idem ipsi Epicurei et Stoici in actibus apostolorum contr
Abbreviated transcription (Latin):
ret. si ab eis prõpte diceret᷑. ñ solum eẽ aliqͥd qd̾ neq
tactu corꝑis neq olfactu. uł gustu. neq his auribꝰ
aut oculis ꝑcipi possit. neq om̃ino talium rerum
que ita sentirent᷑ aliqua imaginatione cogitari. s
id solum uere ẽẽ. atq id solum posse ꝑcipi. quia in¬
cõmutabile ⁊ sempit̾num ẽ. ꝑcipi autẽ sola intelli¬
gentia qua una ueritas quomͦ attingi potest attin¬
gitur: Cumgͦ talia sentirent platomei. quȩ neq do¬
cerent carni deditos homines. neq tanta eẽnt aucto¬
ritate ap̃ popłos ut credenda ꝑsuaderent. ddonec ad
eum habitum ꝑduceret᷑ animus quo ista capiunt᷑:
elegerunt occultare sententiã suam ⁊ contra eos disse¬
rere. qui uerum se inuenisse iactarent. cum inuenti¬
onem ipsam ueri in carnis sensib ponerent. Et eoꝵ
quidem consilium quale fuerit. quid attinet q̃re¬
re: Piumum certe. uł diuina aliqua auctoritate

Expanded text:
ret, si ab eis prompte diceretur non solum esse aliquid, quod neque ret, si ab eis prompte diceretur non solum esse aliquid, quod neque tactu corporis neque olfactu uel gustatu neque his auribus aut oculis percipi possit neque omnino talium rerum, quae ita sentirentur, aliqua imaginatione cogitari, sed id solum uere esse atque id solum posse percipi, quia incommutabile et sempiternum est, percipi autem sola intellegentia, qua una ueritas, quo modo adtingi potest, adtingitur? Cum ergo talia sentirent Platonici, quae neque docerent carni deditos homines neque tanta essent auctoritate apud populos, ut credenda persuaderent, donec ad eum habitum perduceretur animus, quo ista capiuntur, elegerunt occultare sententiam suam et contra eos disserere, qui uerum se inuenisse iactarent, cum inuentionem ipsam ueri in carnis sensibus ponerent. et eorum quidem consilium quale fuerit, quid adtinet quaerere? diuinum certe uel diuina aliqua auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
questionib si isti dicerent effectric̃e omnũ nat᷑arũ
c̃ẽ incorꝑcam sapientiã. illi aut̃e a corꝑe nusquam
discederent. cum alii atͥomis. alii quatuor dementis.
in quib ad efficienda omnia ignis p̃ualeret pͥncipia
rerum darent. qͥs ñ uideret stultoꝵ abundantiam
corꝑi deditam. cum incorꝑeam potentiam condi¬
tricem rerum nequaquã ualeret intueri. in quoꝵ
potiꝰ suffragium raꝑetur: restabat pars rationaliũ
questionum. Nosti enim qͥcquid propt̃ acdipiscen¬
dam sapientiam querit᷑. aut de morib aut de nat᷑a.
aut de ratione habere questionẽ. Cum gͦ epicurei
nunquã sensus corꝑis falli dicerent. stoici autẽ falli
aliqñ concederent. utriq tam̃ regulam cõp̃henden¬
de ueritatis in sensib ponerent᷑. quis istis contradicen¬
tibus audiret platonicos: Quis non modo insapiea¬
tium . s om̃ino in hominũ numero habendos puta¬

Expanded text:
quaestionibus si isti dicerent effectricem omnium naturarum quaestionibus si isti dicerent effectricem omnium naturarum esse incorpoream sapientiam, illi autem a corpore nusquam discederent, cum alii atomis alii quattuor elementis, in quibus ad efficienda omnia ignis praeualeret, principia rerum darent, quis non uideret stultorum abundantiam corpori deditam, cum incorpoream potentiam conditricem rerum nequaquam ualeret intueri, in quorum potius suffragium raperetur? Restabat pars rationalium quaestionum. nosti enim, quicquid propter adipiscendam sapientiam quaeritur, aut de moribus aut de natura aut de ratione habere quaestionem. cum ergo Epicurei numquam sensus corporis falli dicerent, Stoici autem falli aliquando concederent, utrique tamen regulam comprehendendae ueritatis in sensibus ponerent, quis istis contra dicentibus audiret Platonicos? quis non modo in sapientium sed omnino in hominum numero habendos puta
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus hanc uoluptatem uirtutis laude mouerent᷑
minus difficulter eam con templari manimis homi¬
num. unde factabona de quib uttũq poterant iu¬
dicare ꝓcederent: simul uidebant si eis conarentur
insitiuare aliquã rem diumam ⁊ supra omnia incõ¬
mutabilem. que nullo atangeret᷑ corꝑis sensu. s sola
mente intelligeret᷑. quȩ tam̃ cẽ naturam ipsiꝰ mentis
excederet. eumq ẽẽ dm̃ propositum animo ad fruen¬
dum purgato ab õi . labe humanarũ cupidi¬
tatum. in quo uno cenim acquiesceret om̃is beati¬
tudinis appetitus.: inquo nobis uno bonoꝵ ominũ
finis eẽt ñ eos intellecturos: repugnantib uł epicu¬
reis uł stoicis. multo quã sibi facilius palmam datu¬
ros. ita ut uera salubrisq sententia quod ꝑniciosis¬
simum ẽ generi humatio imꝑitoꝵ popłoꝵ irrisioe
sordesceret. & hoc in moralibus. In naturalib aut̃

Expanded text:
aduersus hanc uoluptatem uirtutis laude mouerentur, aduersus hanc uoluptatem uirtutis laude mouerentur, minus difficulter eam contemplari in animis hominum, unde facta bona, de quibus utcumque poterant iudicare, procederent, simul uidebant, si eis conarentur insinuare aliquam rem diuinam et supra omnia incommutabilem, quae nullo adtingeretur corporis sensu, sed sola mente intellegeretur, quae tamen etiam naturam ipsius mentis excederet, eumque esse deum propositum animo humano ad fruendum purgato ab omni labe humanarum cupiditatum, in quo uno adquiesceret omnis beatitudinis appetitus et in quo nobis uno bonorum omnium finis esset, non eos intellecturos et repugnantibus uel Epicureis uel Stoicis multo quam sibi facilius palmam daturos, ita ut uera salubrisque sententia, quod perniciosissimum est generi humano, inperitorum populorum inrisione sordesceret. et hoc in moralibus. In naturalibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
sistere .s non prius docentem nera quam praua
dedocentẽ. Id ipsum rursum adiunctis ꝑsonis con¬
stitue. reperies epicureos ⁊stoicos inter se acerri-¬
me dimicantes. eoꝵ uͦ litẽ conantes duudicare pla¬
tonicos. occultantes sententiam ueritatis. ⁊ illoꝵ
uanam infalsitate fiduciam conuicentes ⁊ redar-¬
guentes. s ñ sicut illi errorum suoꝵ. ita platonici
uerȩ rationis ꝑsonam implere potuer̃. Omnibꝰ eñi
defuit diuinȩ humilitatis exemplum qd oportunis
Cui uni exemplo in cuiꝰ uis anmo ferocit̃ arrogantis.
omnis suꝑbia cedit ⁊ frangitur. ⁊ emoritur. Iddõq ñ
ualentes illa auctoritate. turbas t̾renarum rerum
dilectione cęcatas ad inuisibiliũ lumen ducere cum
eas uiderent epicureis maxime condentionibꝰ commo¬
ueri. ñ solum ad hauriendam quo ultro ferebantuꝵ.
s etiam ad defensitandam corꝑis uoluptatẽ. ut mea
sũmum bonum hominis constitueret᷑. eos autẽ qui

Expanded text:
sistere sed non prius docentem uera quam praua sistere sed non prius docentem uera quam praua dedocentem. id ipsum rursum adiunctis personis constitue: reperies Epicureos et Stoicos inter se acerrime dimicantes, eorum uero litem conantes diiudicare Platonicos occultantes sententiam ueritatis et illorum uanam in falsitate fiduciam conuincentes et redarguentes. Sed non sicut illi errorum suorum ita Platonici uerae rationis personam implere potuerunt. omnibus enim defuit diuinae humilitatis exemplum, quod opportunisscui uni exemplo in cuiusuis animo ferociter adrogantis omnis superbia cedit et frangitur et emoritur. ideoque non ualentes illi auctoritate turbas terrenarum rerum dilectione caecatas ad inuisibilium fidem ducere, cum eas uiderent Epicureis maxime contentionibus commoueri non solum ad hauriendam, quo ultro ferebantur, sed etiam ad defensitandam corporis uoluptatem, ut in ea summum bonum hominis constitueretur, eos autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe ammũ au̾tere potuer̃. Inter cos autẽ qͥ fruen¬
dum dõ a quo ⁊ nos ⁊ omnia facta sunt unũ atq
summũ bonum nr̃m ẽẽ dicunt. apud illos emicu¬
erunt platonici: qui ñ inmerito ad officium suum
ꝑtinere arbitrati sunt stoicis ⁊ epicureis maxime:
prope solis omnino resistere. Idem quippe achade¬
mici qui platomei. quod docet auditoꝵ ipsa succes¬
sio. Archesilas enim qui pͥmus occulta sententia sua
nichil aliud ad istos quã refellere statuit. quere cui
successerit. Polemonem inuemes. quere cui pole¬
mo: xenocraten. Xenocrati autẽ discipulo. achade¬
miam scolam suam reliquit plato. Qntum gꝑtin
nas hominum. atq ipsam disceptationẽ constitue:
ꝓfecto reppies duos errores se adu̾sa fronte collidi.
unum constituentẽ in corꝑe. alium constituentem
in animo sũmumbonum. Rationẽ autẽ ueritatis
qua sũmum bonum nr̃m ds̃ eẽ intelligit᷑ utriq re¬

Expanded text:
corpore animum auertere potuerunt. » Inter eos autem, qui fruencorpore animum auertere potuerunt. » Inter eos autem, qui fruendum deo, a quo et nos et omnia facta sunt, unum atque summum bonum nostrum esse dicunt, apud illos eminuerunt Platonici, qui non inmerito ad officium suum pertinere arbitrati sunt Stoicis et Epicureis maxime et prope solis omnino resistere. idem quippe Academici qui Platonici, quod docet auditorum ipsa successio. Arcesilas enim, qui primus occultata sententia sua nihil aliud istos quam refellere statuit, quaere, cui successerit: Polemonem inuenies; quaere, cui Polemon: Xenocraten; Xenocrati autem discipulo Academiam, scholam suam, reliquit Plato. quantum igitunas hominum atque ipsam disceptationem constitue: profecto reperies duos errores inter se aduersa fronte conlidi, unum constituentem in corpore alium constituentem in animo summum bonum, rationem autem ueritatis, qua summum bonum nostrum deus esse intellegitur, utrique re
Abbreviated transcription (Latin):
lo facte sunt. ut qđ mneis ẽ quod sunt ⁊manent. &
ꝓdefectib etiam suis aduniu̾sitatis complexum or¬
dinantur. ad eiꝰ bonitatem om̃ipodentiamq ꝑtine¬
at. qui summe ẽ ⁊ conditor. qui pocens ẽ etiam ex
nichilo ñ tantum aliquid. s &̃ magnum aliquid
facere. Primum aut̃ peccatum hoc ẽ pͥmum uo¬
luntarium defectum eẽ. gaudere ad propͥam po¬
testatem. Ad minus enim gaudet. quã si ad dĩ po¬
testatem gaudeat. quȩ utiq maior ẽ. hoc non ui¬
dentes.⁊ potentias intuentes animi humani. ma¬
gnamq pulchritudinẽ factoꝵ atq dictoꝵ. etiam
si in corꝑe puduit ponere sũmum bonum in ipso
tam̃ animo ponentes. infra utiq posuer̃.: quã ubi
sincerissima ratione ponendum ẽ. Inter cos qͥ ita
sentiunt ap̃ grecos philosophos. ⁊numero ⁊ difputã¬
di subtilitate stoici p̃ualuerunt: qui tam̃ innat̾alib
corꝑea omnia ẽẽ arbitrantes. magis acarne quã a

Expanded text:
lo factae sunt, ut, quod in eis est, quod sunt et manent et lo factae sunt, ut, quod in eis est, quod sunt et manent et pro defectibus etiam suis ad uniuersitatis complexum ordinantur, ad eius bonitatem omnipotentiamque pertineat, qui summe est et conditor, qui potens est etiam ex nihilo non tantum aliquid sed etiam magnum aliquid facere; primum autem peccatum, hoc est primum uoluntarium defectum esse gaudere ad propriam potestatem; ad minus enim gaudet, quam si ad dei potestatem gaudeat, quae utique maior est. hoc non uidentes et potentias intuentes animi humani magnamque pulchritudinem factorum atque dictorum, etiam si in corpore puduit ponere summum bonum, in ipso tamen animo ponentes infra utique posuerunt, quam ubi sincerissima ratione ponendum est. inter hos, qui ita sentiunt apud Graecos philosophos, et numero et disputandi subtilitate Stoici praeualuerunt, qui tamen in naturalibus corporea omnia esse arbitrantes magis a carne quam a