comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex semine dauid scdm̃ carnẽ. iam uideremꝰ ista cõ¬
pleri. neuane atꝙ̃ in anit̾ hic alium aliquẽ re¬
quiramus. sic̃ carnales iudei Nã & ipsiusq ad¬
eo filiũ. quẽ loco isto regi dauid ꝓmissũ leg̃t̃
intelligunt ñ fuisse salomonẽ. uteo qͥ ꝓmissus
c̃tanta iam manifestatione declarato. ad huc
mirabili cęcitate aliũ sꝑare sedicant: Facta c̃
quidẽ ñ nulla imago rei future etiã in salomõ¬
ne: in eo  tẽpl ũ edificauit. & pacẽ habuit scdm̃
nom̃ suũ: Salomon qͥppe pacificꝰ c̃ latine. & in
exordio regni sui mirabilit̾ laudabilis fuit:
s cadc̃ sua ꝑsona ꝑ umbrã futuri p̾nunciabut
de illo ita scripta sunt. quasi de ipso ista p̃dic¬
ta fint: dũ scriptura scã ctiã reb gestis ꝓphãns
qͦdã modo in eo figurã delimat futuroꝵ Nã
p̃ttr. libros diine historie ubi regasse narrat᷑.
psalmꝰ etiã septua gesimꝰ pͥmꝰ. titulo nominis ciꝰ
itate c̃ueniunt. ut euident̃ appareat. qͦd in illo

Expanded text:
ex semine Dauid secundum carnem, iam uideremus ista conpleri, ne uane adque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Iudaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi Dauid promissum legunt, intellegunt non fuisse Salomonem, ut eo, qui promissus est tanta iam manifestatione, declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificauit et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est Latine et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram futuri praenuntiabat de illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint; dum Scriptura sancta, etiam rebus gestis prophetans, quodammodo in eo figuram deliniat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narrat? Psalmus etiam septuagesimus primus titulo nominis ejus itate conveniunt, ut evidenter appareat, quod in illo
Abbreviated transcription (Latin):
nuit dñs suꝑ eos. & confusi sunt: & offender corã
isrł. atq suꝑati sunt. assumpsit lapidẽ unũ &
statuit illũ int̾ masephat nouã & uetert̃. &e uo¬
cauit nomenaꝰ ab ennezer quod ẽ latinc. lapis adiu¬
toris. & dix̃. Usꝙ huc. adiuuit nos dñs. Masephat
int̾p̃tatur initntio. Lapis ille ad uitoris medietas
c̃saluatoris. ꝑ quẽ transeundũ c̃ a masephat uetere
adnouã. id est ab initntione qͥ expectabat᷑ in carna¬
li regno beatitudo falsa carnalis. ad intentionẽ
qua ꝑ nouum testamentũ expectat᷑ in regno celoꝵ
beatitudo ucrissima sp̃alis: qua qm̃ nichil ẽ melius:¬

Expanded text:
onfusi sunt et offenderunt coram Israel adque superati sunt: adsumsit lapidem unum et statuit illum inter Massephat nouam et ueterem, et uocauit nomen eius Abennezer, quod est Latine lapis adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. per quem transeundum est a Massephat uetere ad nonam, id est ab intentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo uerissima spiritalis; qua quoni
Abbreviated transcription (Latin):
URSus peccunt saul ꝑmobcedientiã
& rursꝰ samud in uerbo dñ ait illi Quia sprtusti
uerbũ dñi.spreuit te dñs. ut ñ sis rex suꝑ isrł. Et rur¬
sus ꝓ codem peccato cũ id confiteret᷑ saul: & ueniam
pͣcaretur. rogar& ꝙ samuel ut reuerteret᷑ cũ illo. ad
placandr̃ dm̃. ñ reuertar in qͥt tecũ: qr spreuisti uer¬
uertit samuel faciem suã ut abir&. & tenuit saul
pinnulã diploidis eiꝰ. & disrupit eã: Et dix̾ ad eumsa¬
mud Disrump& dñs regnũ ab isrł de manũ tuaho¬
die. & dabit ꝓxximo tuo bono suꝑ te. & diuidetur
isrł induo. & ñ cũtetur neq penitebit eũ. qm̃ ñ est
sic̃ hõ ut penitent eũ: Ipse minat᷑. & ñ ꝑmana: Aste¬

Expanded text:
ursus peccauit Saul per inoboedientiam, et rursus Samuel in uerbo Domini ait illi: Quia spreuisti uerbum Domini. spreuit te Dominus, ut non sis rex super Israel. Et rursus pro eodem peccato, cum id confiteretur Saul et ueniam precaretur rogaretque Samuelem, ut reuerteretur cum illo ad placandum Deum: Non reuertar, inquit, tecum; quia spreuisti ueruertit Samuel faciem suam, ut abiret; et tenuit Saul pinnulam diploidis eius et disrupit eam. Et dixit ad eum Samuel: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie et dabit proximo tuo bono super te, et diuidetur Israel in duo; et non conuertetur neque paenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut paeniteat
Abbreviated transcription (Latin):
fessionib. artib honorib cettrisq reb ad huma¬
nã uita ꝑtinentib atq in ipsa morte sit plerumq tan¬
ta diuersitas. ut similiores cis sint quantũ ad hȩc adti¬
net multi extranci ꝗͣ ipsi int̾ se gemini. ꝑ exiguo
temporis interuallo nascendo separati. in conceptu
aut̃ ꝑ unũ concubitĩ. uno etiã mom̃to seminati :

Expanded text:
rofessionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humarofessionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno etiam momento seminati
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ factis relinqͥt᷑ dõ. qͥb cęlestis necessitas
Aut siñ dic̃c stellas accepta quidem potestate adõ
sũmo arbitrio suo ista decernere. sed in talib necessi¬
tatib ingerendis illiꝰ omĩno iussa complere. ita ne de
ipso dõ sentiendũ ẽ: qͦd indignissimũ uisũ ẽ de stel¬
re potiꝰ ista quã dicere. ut quasi loquutio quedã sit
illa positio p̃dicens futura. ñ agens. ñ enĩ mediocrit᷑
doctoꝵ hominũ fuit ista sententia. ñ quidem ita so¬
lent loqui mathematici. ut uerbi gr̃ã dicant. mars
ita positꝰ homicidã significat. s homicidã facit:
Ueruntam̃ ut cedamꝰ non eos ut debent loqͥ. & aphi¬
losophis acciꝑc oportere sermonis regulã. ad ca
pnuncianda quȩ in siderũ positione repperi¬
re se putant. qͥd sit qͦd nichil unꝗͣ dicere potuer᷑ :
Cur in uita geminoꝵ. in actionib. in euentis. in ꝓ¬

Expanded text:
hominum factis deo relinquitur, quibus celestis neccessitas hominum factis deo relinquitur, quibus celestis neccessitas Aut si non dicunt stellas accepta quidem potestate a summo deo arbitrio suo illa decernere, sed in talibus neccessitatibus ingerendis illius omnino iussa complere, itane de ipso deo senciendum est, quod indignissimum visum est de stelre potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in p
Abbreviated transcription (Latin):
religionẽ tenent. sed qͥ deoꝵ qualiũ cumq lic& fal¬
soꝵ uolunt ẽẽ cultores Hec enĩ opinio qͥd aliud a¬
git nͥ ut nullꝰ omino colatur aut rogetur ds̃ : Cont᷑
quos modo nob̾ disputatio ñ ẽ instituta. s cont᷑ hos
qͥ ꝓ defensione eoꝵ quos deos putant. xp̃ane religi¬
oni aduersant᷑: Iiliuͦ qͥ positionẽ stellarũ quodã
mͦ decernentiũ. qualis quisq sit. & qͥd ei ꝓueniat
boni. qͥdue mali accidat ex dĩ uoluntate suspendt̃.
si easdẽ stellas putant habere hanc potestatẽ. tradi¬
tã sibi a sũma illiꝰ potestaie. ut uolentes ista decer¬
nant magnã cȩlo faciunt in uiriã. in cuiꝰ uelut
clarissimo senatii. ac splendidissima curia. opinan¬
t̃ scelera facienda decerni. qualia si aliqͣ staliqua
trena cuutas decreuisset: gnẽ humano decernen¬
te fuerat euertenda Quale deinde uidiciũ de

Expanded text:
religionem tenent, sed qui deorum qualiumcumque, licet falreligionem tenent, sed qui deorum qualiumcumque, licet falsorum, volunt esse cultores. Haec enim opinio quid aliud agit, nisi ut nullus omnino colatur aut rogetur Deus? Contra quos modo nobis disputatio non est instituta, sed contra eos qui pro defensione eorum, quos deos putant, Christianae religioni aduersantur. Illi uero, qui positionem stellarum quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienterrena civitas decrevisset, genere humano decernente fuerat evertenda. Quale deinde iudicium de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpii romani nec fortuita ẽ. nec fatalis scdm̃
coꝵ sententiã siue opinionẽ. qͥ ea dict̃ ẽẽ
fortuita quȩ uł nullas causas habent. uł ñ ex aliqͦ
rationabili ordine uenientes. & ea fatalia quȩ p̃t̃
dĩ & hominũ uoluntatẽ. cuiꝰ dã ordinis necessita¬
te contingunt. Prorsus diuina ꝓuidentia : regna
qͥa ipsã dĩ uoluntatẽ uł potestatẽ fati nomine ap¬
pellat. sententiã teneat. linguã corrigat: Curenĩ
non hoc primũ dic̃. qͦd postea dicturꝰ ẽ cũ ab illo
qͥsꝗͣ quesierit qͥd dixerit fatũ: Nã id homines ꝗͣdo
audiunt. usitata loquendi consuetudine ñ intelli¬
gunt nͥuĩ positionis ṡderũ. qualis ẽ quando qͥsq
nascit᷑. siue concipitur. Qͦd aliqͥ alienant a d̃ uolun¬
tate. aliqͥ ex illa etiã hoc pendere confirmant:
Sed illi qͥ sine dĩ uoluntate decernere opinant᷑ sy de¬
ra. qͥd agamꝰ uł qͥd bonoꝵ habeamꝰ maloꝵ ue patiam
ab aurib omium repellendi funt: ñ solũ eoꝵ qͥuerã

Expanded text:
imperii Romani nec fortuita est nec fatalis secundum eorum sententiam siue opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna coquia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitur siue concipitur; quod aliqui alienant a Dei uoluntate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine Dei uoluntate decernere opinantur sidera quid agamus uel quid bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non sol
Abbreviated transcription (Latin):
ad tegt̃suenient. & ab extremo t̾re & dicent Uere
m̃dacia coluer̃ patres nr̃i. simulachra. & ñ ẽ in illis
utilitas Quia uͦ ñ erant eũ agnituri iudei. a quib
eũ & occidi oportebat. sic idem ꝓphã significat. g̾ue
diator ẽ xpꝰc: Ipse quippe ieremias ait: Ecce dies
ueniunt dic̃ dñs. & c̃sũ mabo suꝑ domũ iacob testa¬
m̃tũ nouũ & cetã quę ibi legunt᷑. Sophonię Inoci¬

Expanded text:
ad te gentes uenient ab extremo terrae et dicent: Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas. Quia uero non erant eum agnituri Iudaei, a quibus eum et occidi oportebat, sic idem propheta significat: Graue mediator Christus. Ipse quippe Hieremias ait: Ecce dies ueniunt, dicit Dominus, et consummabo super domumlacob testamentum nouum, et cetera quae ibi leguntur. Sophoniae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ consuetudo. tam̃ qͥcũq id faciunt qͣͥs cũ apposu¬
erint orant & aufer̃. ut uescantur. uel ex eis etiã
indigentib largiant᷑. scĩficari sibi eas uolunt. ꝑ
cẽ ista sacrificia mr̃m nouit. qͥ noũ unũ. qͦd etiã
illic offert᷑ sacrificiã xp̃anoꝵ. Nos itaq martires
nros. nec diuinis honorib nec humanis criminib
colimꝰ. sicut colunt illi deos suos. nec sacrificia il¬
lis offerimꝰ. nec eoꝵ ꝓbra in coꝵ sacra conũtimus:
Nã de yside uxore osyris egiptia dea. & de parentib
eoꝵ qui om̃s reges fuisse describunt᷑. quib pa¬
rentib suis illa cũ sacrificar&: inuenit ordeisege

Expanded text:
est consuetudo — tamen quicumque id faciunt, quas cum adposuest consuetudo — tamen quicumque id faciunt, quas cum adposuerint, orant et auferunt, ut uescantur uel ex eis etiam indigentibus largiantur, sanctificari sibi eas uolunt per n autem esse ista sacrificia martyrum nouit, qui nouit unum, quod etiam illic offertur, sacrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros nec diuinis honoribus nec humanis criminibus colimus, sicut colunt illi deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum sacra conuertimus. Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa cum sacrificaret, inuenit hordei sege
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ctiã si qͥ antea sentiebant. timendo repͥmebant. Qs
aut̃ audiit aliqͥ do fideliũ stantẽ sacerdotẽ ad altare
etiã suꝑ scmcorpꝰ martiris ad dĩ honorẽ cultũq con¬
structũ dicere in p̾cib. offero tibi sacrificiũ Pegre
ł paule. ł cypͥane. cũ apud coꝵ memorias offe¬
rat᷑ dõ. qͥ cos & homines & martires fecit. & scĩs suis
anglis cęlesti honore sociauit. ut ea celebritate
& dõ uero de illoꝵ uictoriis grãs agamꝰ & nos ad
imitationẽ taliũ coronarũ atq palmarũ. eodẽ
inuocato in auxiliũ. ex eoꝵ memorie reuocatione
adhortem̃ Quccumq gͥ adhibent᷑ religiosorum
obseqͥa in martirũ locis ornamenta sunt memori¬
arũ. ñ sacra uł sacrificia mortuoꝵ tanꝗͣ deoꝵ:
Quicumq etiã cpulas suas eo defer̃. qͦd qͥdem a xp̃a¬
nis meliorib ñ fit. & in plcrisq terrarũ nulla tał

Expanded text:
quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis autem audiuit aliquando fidelium stantem sacerdotem ad altare, etiam super sanctum corpus martyris ad Dei honorem cultumque constructum, dicere in precibus: Offero tibi sacrificium Petre uel Paule uel Cypriane, cum aput eorum memorias offeratur Deo, qui eos et homines et martyres fecit et sanctis suis angelis caelesti honore sociauit, ut ea celebritate et Deo uero de illorum uictoriis gratias agamus et nos ad imitationem talium coronarum adque palmarum eodem inuocato in auxilium ex illorum memoriae renouatione adhortemur? Quaecumque igitur adhibentur religiosorum obsequia in martyrum locis, ornamenta sunt memoriarum, non sacra uel sacrificia mortuorum tamquam deorum. Quicumque etiam epulas suas eo deferunt quod quidem a Christianis melioribus non fit, et in plerisque terrarum nulla talis
Abbreviated transcription (Latin):
lacrũ. Unde cͥontigit inqͥt ab egiptiis hec sacra ani¬
malia nuncupari. coliq ꝑ singulas ciuitates eoꝵ ani¬
mas. quoꝵ st̃ consecrate uiuentes. ita ut eoꝵ legib
incolant᷑. & eoꝵ nominib nuncupent᷑. Vbiẽ illa
uelut querela luctuosa. qͦd t̾ra egipti sc̃ĩssima se¬
des delubroꝵ atq temploꝵ. sepulchroꝵ futura es¬
set mortuoꝵq plenissima : Nempe sp̃c̃ fallax cuiꝰ
instinctu hermes ista dicebat. ꝑ eum ipsũ coactꝰ ẽ
ꝓdiis colebant. fuisse plenissimã. s dolor demonũ
ꝑ eũ loquebatur. qͥ suas futuras penas apud scõꝵ mar¬
tirũ memorias imminere merebant
N multis enĩ talib locis torquent᷑. & confitentur.
& de possessis hominũ corporib ciciunt᷑. nec
tam̃ nos csdem martirib. templa. sacerdotia. sacra
qͥ usq ad morit̃ corporũ suoꝵ ꝓueritate certart:
ut in notescer& uera religio falsis fictisq conuictis.

Expanded text:
lacrum. \'Unde contigit, inquit, ab Aegyptiis haec sancta anilacrum. \'Unde contigit, inquit, ab Aegyptiis haec sancta animalia nuncupari colique per singulas ciuitates eorum animas, quorum sunt consecratae uiuentes, ita ut eorum legibus incolantur et eorum nominibus nuncupentur. Ubi est illa uelut querela luctuosa, quod terra Aegypti, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum futura esset mortuorumque plenissima? Nempe spiritus fallax, cuius instinctu Hermes ista dicebat, per eum ipsum coactus est m, quos pro dis colebant, fuisse plenissimam. Sed dolor daemonum per eum loquebatur, qui suas futuras poenas aput sanctorum martyrum memorias inminere maerebant. In multis enim talibus locis torquentur et confitentur et de tamen nos eisdem martyribus, templa, sacerdotia, sacra qui usque ad mortem corporum suorum pro ueritate certarunt, ut innotesceret uera religio falsis fictisque conuictis;
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pugno Alius ille sit: alius iste Uerũ & iste
sic̃ esculapiꝰ ex homine dẽ. sedm̃ testimoniũ tanti
apud suos uiri huiꝰ trimegisti nepotis sui ad huc ad¬
dit & dic̃. Y sin uͦ osyris ꝗͣ. multa bona p̾stare ꝓpi¬
ciã. quantis obeẽ scimꝰ iratam : Deinde ut osten¬
der& ex hoc genẽ eẽ dos. quos illa arit homines fa¬
ciunt. unde dat intellegi demones se opinari ex
hominũ mortuoꝵ animis extitisse. qͦs per artem
ꝗͣ inuener̃ homines multũ errantes. in creduli & in¬
religiosi ait inditos simulacris. qͥa hi qͥ talos dcos fa
ciebant. animas utiq facere ñ poterant. cũ de yside
dixisset qͦd cõmemoraui. qͣtis ob ec̃ scimꝰ iratã. sccutꝰ
adiunx̾: Terrenis & cnĩ diis atq mundanis. facile ẽ
irasci. ut pote qͥ sint ab hominib ex utraq natura
factiatq compositi: Ex utraq natura dic̃ ex anima
& corpore. ut ꝓ anima sit demon. ꝓ corpore simu¬

Expanded text:
tum pugno, alius ille sit, alius iste; uerum et iste; tum pugno, alius ille sit, alius iste; uerum et iste; sicut Aesculapius, ex homine deus secundum testimonium tanti aput suos uiri, huius Trismegisti, nepotis sui. Adhuc addit et dicit: \'Isin uero Osiris quam multa bona praestare propitiam, quantis obesse scimus iratam!\' Deinde ut ostenderet ex hoc genere esse deos, quos illa arte homines faciunt unde dat intellegi daemones se opinari ex hominum mortuorum animis extitisse, quos per artem, quam inuenerunt homines multum errantes, increduli et inrciebant, animas facere non utique poterant: cum de Iside dixisset, quod commemoravi, quantis obesse scimus iratam, secutus adjunxit, Terrenis etenim diis atque mundanis facile est irasci, utpote qui sint ab hominibus ex utraque natura facti atque compositi. Ex utraque natura dicit, ex anima  corpore, ut pro anima sit daemon, pro corpore simu
Abbreviated transcription (Latin):
circalitꝰ corcodrillorũ in qͦ eiꝰ iacet mundanꝰ hõ id ẽ
corpꝰ. reliquus enĩ. uł potiꝰ totꝰ si ẽ hõ totꝰ insensu
uitȩ melior remcauit ad clũ: Om̃a etiã nc̃ homini¬
b adium̃ta p̃stans infirmis numine. nc̃ quoq sol&
eo loco ubi habebat sepulchrũ. falsus & fallens qͦd re¬
ncauit in celũ. ad uingens deinde aliud: Hermes
inqͥt cuꝰ auitũ mͥ nomenẽ: nonne in sibi cogno¬
mine patͥa consistens. om̃s mortales undiq uenien¬
id c̃ mercuriꝰ quẽ dic̃ auũ suum fuisse in hermopo¬
li. hoc ẽ in sui nominis ciuitatt ẽc̃ ꝑhibet᷑. Eco du¬
os deos dic̃ homines fuisse. esculapiũ & mercurium:
Sed de esculapio. & greci & latini hoc idem sentiunt:
Mercuriũ aũ multi ñ putant fuisse mortalẽ. quẽ
tam̃ iste auũ suũ fuisse testat᷑. At cnĩ aliꝰ ẽ ille.
aliꝰ iste. ꝗͣ uis eodẽ nomine nuncupent᷑. Non mul¬

Expanded text:
circa littus Crocodilorum, in quo ejus jacet mundanus homo, id est circa littus Crocodilorum, in quo ejus jacet mundanus homo, id est corpus: reliquus enim, vel potius totus, si est homo totus in sensu vitae, melior remeavit in coelum, omnia etiam nunc hominibus adjumenta praestans infirmis numine nunc suo; quae aeo loco ubi habebat sepulcrum: falsus ac fallens, quod remeavit in coelum. Adjungens deinde aliud: Hermes, inquit, cujus avitum mihi nomen est, nonne in sibi cognomine patria consistens, omnes mortales undique venienid est Mercurius, quem dicit avum suum fuisse, in Hermopoli, hoc est in sui nominis civitate, esse perhibetur. Ecce duos deos dicit homines fuisse, Aesculapium et Mercurium. Sed de Aesculapio et Graeci Mercurium autem multi non putant fuisse mortalem, quem tamen iste auum suum fuisse testatur. At enim alius est ille, alius iste, quamuis eodem nomine nuncupentur. Non mul
Abbreviated transcription (Latin):
tã ꝗͣ hoc sit maximũ diuinitatis in diciũ : quod
ñ soleant ludi nͥ numinib celebrari Hermes ipse
de qͦ nc̃ agiur. in eodẽ ipso libro. ubi quasi futura
p̃nunciando deplorans ait: Tc̃ terra ista scĩssima
sedes delubroꝵ atq temploꝵ. scpulchroꝵ erit mor¬
tuoꝵq plenissima: deos egipti homines morto¬
os ec̃ testatur: Cum enĩ dixisset ꝓauos suos multũ
errantes circa deoꝵ rationẽ in credulos. & ñ am̃ad¬
uertentes ad cultũ religionẽ diuinã. inuenisse artem
qua efficerent deos. cui inuente inqͥd aduinxer̃ uirtu¬
tẽ de mundi natura conuenientẽ. eamq miscentes
qm̃ animas facere ñ poterant. euocantes animas demo¬
nũ uł anglõꝵ eas indider̃ imaginib scĩs diuinisq
misttriis. ꝑ quos idola & benefaciendi & male uires
ꝓbaturꝰ & dic̃. Auus enĩ tuus o asclepi. medicine
primꝰ inuentor. cui tẽplũ consceratũ ẽ in monte libiȩ

Expanded text:
tamquam hoc sit maximum diuinitatis indicium, quod tamquam hoc sit maximum diuinitatis indicium, quod non soleant ludi nisi numinibus celebrari. Hermes ipse, de quo nunc agitur, in eodem ipso libro, ubi quasi futura praenuntiando deplorans ait: \'Tunc terra ista, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima\', deos Aegypti homines mortuos esse testatur. Cum enim dixisset proauos suos multum errantes circa deorum rationem, incredulos et non animaduequa efficerent deos. Cui inuentae adiunxerunt uirtutem de mundi natura conuenientem eamque miscentes, quoniam animas facere non poterant, euocantes animas daemonum uel angelorum eas indiderunt imaginibus sanctis diuinisque mysteriis, per quas idola et bene faciendi et male uires probaturus, et dicit, Avus enim tuus, o Asclepi, medicinae primus inventor, cui templum consecratum est in monte Libyae
Abbreviated transcription (Latin):
mortui ponendiꝗͣ in terra. & utiq ꝗͣdo plus uol¬
ueretur temporis & dicrũ. tanto maior ẽẽt nume¬
rꝰ sepulcroꝵ. ꝓpt̾ maiorẽ numerũ mortuoꝵ. S
hoc uidet᷑ dolere qͦd memoriȩ martirũ nr̃oꝵ tẽ¬
plis eoꝵ delubrisq succederent: ut uidelic& qͥ
hȩc legunt. animo a nobis auerso atq ꝑũso pu¬
tent apaganis cultos fuisse deos in templis. a no¬
bis aut̃ coli mortuos in sepulcris. Tanta enĩ ho¬
mines impii cetitate. in montes qͦ dã modo offen¬
dunt. resq occulos suos ferientes nolunt uidere.
ut ñ adtendant in om̃ib littĩs paganoꝵ aut ñ
inueniri. aut uix inueniri deos qͥ ñ homines fue¬
rint. mortusq diuini honores delati sunt: Omit¬
to qͦd uarro dic̃. om̃s ab eis mortuos existimari in¬
anes dõs. & ꝓbat ꝑ ea sacra quȩ hominib fere mor¬
tuis exhibentur. ubi & ludos cõmemorat funebres.

Expanded text:
mortui ponendi quam in terra; et utique, quanto plus uolmortui ponendi quam in terra; et utique, quanto plus uolueretur temporis et dierum, tanto maior esset numerus sepulcrorum propter maiorem numerum mortuorum. Sed hoc uidetur dolere, quod memoriae martyrum nostrorum templis eorum delubrisque succederent. ut uidelicet, qui haec legunt animo a nobis auerso adque peruerso, putent a paganis cultos fuisse deos in templis, a nobis autem coli mortuos in sepulcris. Tanta enim homines inpii caecitate in montes quodam modo offendunt resque oculos suos ferientes nolunt uidere. ut non adtendant in omnibus litteris paganorum aut non inueniri aut uix inueniri deos, qui non homines fuerint mortuisque diuini honores delati sint. Omitto, quod Varro dicit omnes ab eis mortuos existimari manes deos et probat per ea sacra, quae omnibus fere mortuis exhibentur, ubi et ludos commemorat funebres,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis similitudinẽ. qua cum illis sumꝰ. & cum ib¬
lis uiuimꝰ. & cũ illis dm̃ quẽ colunt colimꝰ. & si
eos carnalib oculis uidere ñ possumꝰ: In qͣtũ aũ
dissimi. litudine uoluntatis. & fragilitate in¬
firmitatis miseri sumꝰ. in quantũ ab eis longe su¬
nius uitȩ merito. ñ corporis loco: Non enĩ quia
in terra conditione carnis habitamꝰ. sed si in¬
mundicia cordis trena sapimꝰ: ñ eis iungimur:
Cũ uͦ sanamur. ut quales ipsi sunt simꝰ. fide
illis interim ꝓpinquamur. si ab illo nos fieri
beatos a qͦ & ipsi facti sunt etiam ipsis fauentib
iste egiptiꝰ cũ doler& tempꝰ eẽ uenturĩ.
qͦ illa auferrent᷑ ex egipto. quȩ fatetur a
multũ errantib & in credulis. & a cultu diuinę
religionis ẽẽ instituta: ait int̾ cita. Ic terra ista
scĩssima. sedes delubroꝵ atq temploꝵ: sepulcroꝵ
erit mortuoꝵ plenissima. Quasi uͦ si illa ñ aufer¬
rentur. ñ e̾ẽnt homines morituri. aut alibi ẽent

Expanded text:
tatis similitudinem, qua cum illis sumus et cum illis uiuimus et cum illis Deum quem colunt colimus, etsi eos carnalibus oculis uidere non possumus; in quantum autem dissimilitudine uoluntatis et fragilitate infirmitatis miseri sumus, in tantum ab eis longe sumus uitae merito, non corporis loco. Non enim quia in terra condicione carnis habitamus, sed si inmunditia cordis terrena sapimus, non eis iungimur. Cum uero sanamur, ut quales ipsi sunt simus; fide illis interim propinquamus, si ab illo nos fieri beatos, a quo et ipsi facti sunt, etiam ipsis fauentibusiste Aegyptius, cum doleret tempus esse uenturum, quo illa auferrentur ex Aegypto, quae fatetur a multum errantibus et incredulis et a cultu diuinae religionis auersis esse instituta, ait inter cetera: Tunc terra ista, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima; quasi uero, si illa non auferrentur, non essent homines morituri, aut alibi essent
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. aiq inde spicas marito regi. & eiꝰ confiliario mercurio
mala ñ a poctis. s amisticis eoꝵ littĩs memorie manda¬
ta sunt. sic̃ leone sac̃dote ꝓdente ad olimpiadẽ matrẽ
scribit alexander. legant qͥuolunt. uł possunt. & reco¬
lant qͥ leger᷑ . & uideant qͥb hominib: mortuis de qͥbus
coꝵ factis. tamꝗͣ. dis sac̾ fuerunt instituta Absit ut
um. indebitum. in licitũ ẽ. atq uni dõ tantũ debitũ.
ut nec criminib: suis. nec ludis eos tͣpissinis oblectemus.

Expanded text:
t, atque inde spicas marito regi et ejus consiliario Mercurio s, sed mysticis eorum litteris memoriae mandata sint, sicut Leone sacerdote prodente ad Olympiadem matrem scribit Alexander, legant qui uolunt uel possunt, et recolant qui legerunt, et uideant quibus hominibus mortuis uel de quibus eorum factis tamquam dis sacra fuerint institum indebitum inlicitum est adque uni Deo tantummodo debitum, ut nec criminibus suis nec ludis eos turpissimis oblectemus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fec̃. uł p̃scire ut faciat. uł scire cum feccrit.
cuiꝰ sapientia simplicit᷑ multiplex. & uni formit᷑ mul¬
tiformis. tam in comp̃hensibili comp̃hensione om̃a
in comp̃hensibilia comp̃hendit. ut quecumq noua
& dissimilia consequentia p̃cedentibꝰ si semꝑ facere
uellet in ordinata & in ꝓuisa habere ñ posset nec
ea ꝓuider& ex porimo tempe. s ȩt̾na p̃scientia con

Expanded text:
quae fecit vel praescire ut faciat, vel scire cum fecerit? quae fecit vel praescire ut faciat, vel scire cum fecerit? cujus sapientia simpliciter multiplex et uniformiter multiformis, tam incomprehensibili comprehensione omnia incomprehensibilia comprehendit, ut quaecumque nova et dissimilia consequentia praecedentibus si semper facere vellet, inordinata et improvisa habere non posset; nec ea praevideret ex proximo tempore, sed aeterna praescientia con
Abbreviated transcription (Latin):
disposiusti. Dequo & ꝓphã dicit. Qui ꝓfert nume¬
rose sclm̃ Et saluator in euuanglõ. Capilli inqͥt urñ
om̃s numerati sunt: Absit itaq ut dubitemꝰ. quod
ei notꝰ sit omĩs numerꝰ. cuiꝰ intelligentię sicut in psal¬
mo canitur non est numerꝰ: Infinitꝰ itaq numerus I¬
ꝗͣuis infinitoꝵ numeroꝵ nulłꝰ sit numerꝰ. ñ est tam̃
in cõp̃hensibilis ei cuiꝰ intelligentiȩ non est numerꝰ
Qua ꝓpt̾ si qͥcqͥd scientia dephendit᷑. scientis comphen¬
sione finitur. ꝓfecto & om̃is infiritas quodã in effa¬
bili modo dõ finita est. quia scientię ipsiꝰ in comp̃hen¬
sibilis non est Quare si infinitas numeroꝵ scientie diꝰ
qua comp̃henditur eẽ non potest infinita. qui tandẽ
nossumus homunculi qͥ eiꝰ scientiȩ limites figere p̃su¬
mamꝰ. dicentes quod nisi eisdem circuitibꝰ tempoꝵ
eadẽ temꝑalia repetantur. non potest dꝰ cuncta

Expanded text:
disposuisti; de quo et propheta dicit: Qui profert numedisposuisti; de quo et propheta dicit: Qui profert numerose saeculum, et Saluator in euangelio: Capilli, inquit, uestri omnes numerati sunt. Absit itaque ut dubitemus, quod ei notus sit omnis numerus, cuius intellegentiae, sicut in psalmo canitur, non est numerus. Infinitas itaque numeri, quamuis infinitorum numerorum nullus sit numerus, non est tamen inconprehenQuapropter si, quidquid scientia comprehenditur, scientis comprehensione finitur; profecto et omnis infinitas quodam ineffabli modo Deo finita est, quia scientiae ipsius incomprehensibilis non est. Quare si infinitas numerorum scientiae Dei, qua comprehenditur, esse non potest infinita; qui tandem nos sumus homunculi, qui ejus scientiae limites figere praesumamus, dicentes quod, nisi eisdem circuitibus temporum eadem temporalia repetantur, non potest Deus cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ certissimũ est: qm̃ in quocumq numero finẽ facien¬
do putaueris. idemipse Ñdico uno addito augeri. sed
ꝗͣ lib& sit magnꝰ & ꝗͣlib& ingentem multitudinẽ conti¬
nens. in ipsa ratione atq scientia numeroꝵ non solum
duplicari uerũ etiã multiplicari potest: Ita uͦ suis qͥsq
numerꝰ ꝓpͥetatibꝰ t̾minatur. ut nullꝰ eoꝵ par eẽ cuiq
alteri possit Ergo & dispares interse atq diuersi st̃
singuli quiq finiti st̃. & om̃s infiniti sunt. itane numeros
ꝓpt̃ infinitatẽ nescit om̃s dꝰ. & usq ad quandã sũmam
numeri scientia dĩ ꝑuenit. & ceteros ignorat : Quis
hoc etiam dementissimꝰ dixerit: Nec audebt̃ isticon¬
tẽpnere numeros & eos dicere addĩ scientiã non ꝑtine¬
re. apud quos plato dm̃ magna auctoritate. cõmen¬
dat mundũ numeris fabricantẽ. & apud nos dõ dicͥ¬
tum legitur Omã in mensura & numero & pondere

Expanded text:
esse, certissimum est; quoniam in quocumque numero finem facienesse, certissimum est; quoniam in quocumque numero finem faciendum putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. Itane numeros propter infinitatem nescit omnes Deus, et usque ad quandam summam numerorum scientia Dei peruenit, ceteros ignorat? Quis hoc etiam dementissimus dixerit? Nec audebunt isti contemnere numeros et eos dicere ad Dei scientiam non pertinere, aput quos Plato Deum magna auctoritate commendat mundum numeris fabricantem. Et aput nos Deo dictum legitur: Omnia in mensura et numero et pondere
Abbreviated transcription (Latin):
qͥescere. Potest ad opꝰ nouũ. ñ nouũ s. sempit̾nũ
ad hibere consilium. nec penitendo. quia prius
cessauit cep̃ facere qͦd ñ fecerat: Sed & prius cessa¬
uit & posteriꝰ oꝑatꝰ ẽ: qͦd nescio quẽ ad mͣ  ab homi¬
non alterã p̃cedentẽ. alterã subsequens mutauit
aut abstulit uoluntatẽ. s una eademq sempit̾na
& in mutabili uoluntate res quas condidit. & ut
pͥus ñ ẽtnt egit. ꝗͣdiu ñ fuer̃. & ut posteriꝰ ẽent ꝗͣdo
Tẽ oeper̃ : Hinc eis qͥ talia uidere posst̃. mirabilit̃
fortassis ostendens. quã ñ eis indiguerit. s eas gͣtu¬
ita bonitate condiderit: cum sine illis ex ęt̾̃nitate
mitio carente in ñ minore beatitate ꝑmansit:
quȩ infinita sunt posse cõp̃hendi. restat eis ut dicere au¬
deant. atq huio se uoragini ꝓfundȩ impictatis in mer¬
gunt. qͦd ñ om̃s numeros dsꝰ nouerit: Cosqͥppe infinitos

Expanded text:
quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum adhibere consilium; nec paenitendo, quia prius cessauerat, coepit facere quod non fecerat. Sed et si prius cessauit et posterius operatus est quod nescio quem ad modum ab hominon alteram praecedentem altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, sed una eademque sempiterna et inmutabili uoluntate res, quas condidit, et ut prius non essent egit, quamdiu non fuerunt, et ut posterius essent, quando esse coeperunt, hinc eis. qui talia uidere possunt, mirabiliter fortassis ostendens, quam non eis indiguerit, sed eas gratuita bonitate condiderit, cum sine illis ex aeternitate initio carente in non minore beatitate permansit. quae infinita sunt posse conprehendi: restat eis, ut dicere audeant adque huic se uoragini profundae inpietatis inmergant, quod non omnes numeros Deus nouerit. Eos quippe infinitos
Abbreviated transcription (Latin):
finitatis capacẽ. & in numera oĩa sinc cogitatio¬
nis alternatione numerantẽ. de sua humana mu¬
tabili angustaq metiantur. & fit illis quod dic̃
apłꝰs: Comparantes enim semet ipsos sibimet ip¬
sis. ñ intelligunt: Nam qͥa illis qͥcquid noui faci¬
endũ uenit in mentem. nouo consilio faciunt. mu¬
tabiles qͥppe mentes gerunt. ꝓfecto ñ dm̃ quem
cogitare ñ posst̃. sed semet ipsos ꝓ illo cogitantes
ñ illũ sed se ipsos. nec illi. s sibi comparant. No¬
bis aut̃ fas non est credere alit̾ affici dm̃ cũ uaccat.
alit̾ cũ oꝑatur. quia nec affici dicendus est. tãꝗͣ
in eiꝰ natura fiat aliquid. qͦd ante ñ fuerit Patit᷑
qͥppe qͥ afficitur. & mutabile ẽ omẽ. qͦd aliqͥd pa¬
titur: Non itaq in eiꝰ uacatione cogitet᷑ igna¬
uia. desidia. inertia. sic̃ nec in eiꝰ oꝑȩꝰ. labor. co¬
natus. in dustria: Nouit qͥescens agere. & agens

Expanded text:
finitatis capacem et innumera omnia sine cogitatiofinitatis capacem et innumera omnia sine cogitationis alternatione numerantem, de sua humana mutabili angustaque metiuntur; et fit illis quod ait apostolus: Conparantes enim semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. Nam quia illis quidquid noui faciendum uenit in mentem, nouo consilio faciunt mutabiles quippe mentes gerunt: profecto non Deum, quem cogitare non possunt, sed semet ipsos pro illo cogitantes, non illum, sed se ipsos, nec illi, sed sibi conparant. Nobis autem fas non est credere, aliter affici Deum cum uacat, aliter cum operatur; quia nec affici dicendus est, tamquam in eius natura fiat aliquid, quod ante non fuerit. Patitur quippe qui afficitur, et mutabile est omne quod aliquid patitur. Non itaque in eius uacatione cogitetur ignauia desidia inertia, sicut nec in eius opere labor conatus industria. Nouit quiescens agere et agens
Abbreviated transcription (Latin):
s ad horã sicut ueniebat in mentẽ fortuita quadã
i constantia uideatur fecisse quę fecit
oRRo si illi circuitꝰ admitant᷑ inqͥunt. qͥbꝰ
uł manente mundo. uł ppso qͦq reuolutilesortꝰ
suos & occasus eiusdẽ cireuitibꝰ inserente eadem tempo¬
ralia repetuntur. nec ignauiũ ociũ p̃sertim tã longe
sine initio diuturnitatis dõ tribuitur. nec in ꝓuida
temeritas operũ suoꝵ. qm̃ si ñ eadẽ repetant᷑ ñ pos¬
sunt infirta diuersitate uariata ulla eiꝰ scientia ł
p̃scientia cõprebendi Has argumentationes qͥb
impii nram̃ simplicem pietatẽ ut cum illis in circuitu
ambulemꝰ. de iuarecta conant᷑ auertere. si ratio re¬
futare ñ posset: fides irrideri deber&: Huc accedit
qd in adiutorio dñi dĩ nr̃i hos uolubiles circulos qͦs
opinio confingit. ratio manifesta confringit:
inc enĩ maxime isti errant ut in circuitu falso
ambulare quã uero & recto itinere malint. qͦd
mentem diuinã om̃ino in mutabilẽ cuiꝰ lib& in¬

Expanded text:
si ad horam, sicut ueniebat in mentem, fortuita quadam inconstantia uideatur fecisse quae fecit. Porro si illi circuitus admittantur, inquiunt, quibus uel manente mundo uel ipso quoque reuolubiles ortus suos et occasus eisdem circuitibus inserente eadem temporalia repetuntur, nec ignauum otium, praesertim tam longae sine initio diuturnitatis, Deo tribuitur, nec inprouida temeritas operum suorum; quoniam si non eadem repetantur, non possunt infinita diuersitate uariata ulla eius scientia uel praescientia conprehendi. Has argumentationes, quibus inpii nostram simplicem pietatem, ut cum illis in circuitu ambulemus, de uia recta conantur auertere, si ratio refutare non posset, fides inridere deberet. Huc accedit, quod in adiutorio Domini Dei nostri hos uolubiles circulos, quos opinio confingit, ratio manifesta confringit. Hinc enim maxime isti errant, ut in circuitu falso ambulare quam uero et recto itinere malint, quod mentem diuinam omnino inmutabilem, cuiuslibet in
Abbreviated transcription (Latin):
de poplõ isrł qui fuerat in egipto seruiturꝰ aꝑtissi¬
me ꝓphãtũ ẽ. ñ quod in eadem seruitute sub e¬
ꝑ acturꝰ .s in ipsis cocc annis. p̃nunciatũ est hoc
futurũ : Quem ad modũ enuĩ scriptũ est de tha¬
om̃s completisunt. ita & hic ꝓpta int̾positũ est
& inseruitutẽ redigent eos. & affligent eos ccco
annis. qm̃ iste numerꝰ in eadem afflictione cõple¬
tꝰ ẽ. ñ qr ibi uniuersus ꝑ actus ẽ. Quadringen¬
ti sane dicunt᷑ anni. ꝓpt̾ numeri plenitudinẽ.
quã uis aliquanto ampliꝰ sint. siue ex hoc tempo¬
re c̃putet᷑ quo ista ꝓmittebantur abrahe. siue
ex quo natꝰ est isaac: ꝓpttr sem̃ abrahe. de qͦista

Expanded text:
de populo Israel, qui fuerat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est. Non quod in eadem servitute sub Aeperacturus, sed in ipsis 400 annis praenuntiatum est hoc futurum. Quemadmodum enim scriptum est de Thaa completi sunt; ita et hic propterea interpositum est: Et in servitutem redigent eos, et affligent eos 400 annis, quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, non quia ibi universus peractus est. Quadringenti sane dicuntur anni propter numeri plenitudinem, quamvis aliquanto amplius sint, sive ex hoc tempore computentur quo ista promittebantur Abrahae, sive ex quo natus est Isaac propter semen Abrahae, de quo ista
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ mundat apeccatis in sanguine suo: cuiꝰ sangui¬
nis sacm̃tũ baptizati sciunt: unde & adumgit. &
insanguine uue amuictũ suũ. quidẽ nisi eccłã :¬
Et fului oculi ciꝰ a uino. sp̃ales eiꝰ. in ebriati poculo
eiꝰ deqͦ canit psalmꝰ. Et calix tuus in ebrians quã
p̃clarus ẽ. Et dentes ciꝰ candidiores lactȩ: quod
potant apud aplm̃ par uuli uerba scilic& nutri¬
entia: ñ dũ idonei solido eybo Ipse gͥ est in quo
reposita erant ꝓmissa uidę. qͦ donec uenirea
numꝗͣ pͥncipes id est reges isrł ab illa stirpe de¬
fuer. Et ipse expectatiogentiũ: quod darius ẽ
uidendo. quã sit exponendo:

Expanded text:
 id est mundat a peccatis in sanguine suo, cuius sangui id est mundat a peccatis in sanguine suo, cuius sanguinis sacramentum baptizati sciunt, unde et adiungit: Et in sanguine uuae amictum suum, quid est nisi ecclesia? Et fului oculi eius a uino spiritales eius inebriati poculo eius, de quo canit psalmus: Et calix tuus inebrians quam praeclarus est! Et dentes eius candidiores lacte, quod potant aput apostolum paruuli, uerba scilicet nutrientia, nondum idonei solido cibo. Ipse igitur est, in quo reposita erant promissa Iudae, quae donec uenirent numquam principes, hoc est reges Israel, ab illa stirpe defuerunt. Et ipse exspectatio gentium; quod clarius est uidendo quam fit exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas. s potestas in morit. nomine leonis
Quã potestatẽ: in cuuanglĩo ipse p̃dicat dic̃s
Potestatẽ habeo ponendi animã meã. & potesta¬
tẽ habeo itm̃ sum̃di eã Nemo eã tollit ame:
si ego pono eã ame: & itm̃ sumo eã. Sic leo
fremuit. sic quod dix̃ impleuit: Ad eam namq
ꝑtinet potestatt̃. quod de resurrectione eiꝰ ad¬
uinctũ ẽ. Quissuscitabit eũ : Hoc ẽ qr nulbꝰ
hominũ nͥ se ipse: quietiã de corporc suo dix̃
Soluite templũ hoc: & in triduo resuscitabo
illud: Ipsũ aũ genꝰ mortis hoc est sublimitascru¬
cis. in uno uerbo intelligit᷑ quod ait ascendisti:
Qͦd uͦ addidit. recũbens dormisti. cuuangłista
ex ponit. ubi dic̃ Et inclinato capite. tradidit
spm̃. Aut certe sepultura eiꝰ agnoscit᷑. in qͥ recu¬
buit dormiens. & unde illũ nullꝰ hominũ sic̃ p̾¬
phete aliquos. uł sic̃ ipse alios suscitauit. sed sic̃

Expanded text:
necessitas, sed ponecessitas, sed poedicat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendieam. Nemo eam tollit a me; sed ego eam pono a me, et iterum sumo eam. Sic leo fremuit, sic quod dixit inpleuit. Ad eam namque pertinet potestatem, quod de resurrectione eius adiunctum est: Quis suscitabit eum? hoc est, quia nullus hominum, nisi se ipse, qui etiam de corpore suo dixit: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud. Ipsum autem genus mortis, hoc est sublimitas crucis, in uno uerbo intellegitur, quod ait: Ascendisti. Quod uero addidit: Recumbens dormisti, euangelista exponit, ubi dicit: Et inclinato capite tradidit spiritum; aut certe sepultura eius agnoscitur, in qua recubuit dormiens, et unde illum nullus hominum, sicut prophetae aliquos uel sicut ipse alios, suscitauit, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mine isiac: remoto esau qͥẽ etiã edom. occ̾rit
Qucob qͥ ẽ & isrł Sunsemine ipsiꝰ isrł. remotis
cetis occ̾ritiudas. qr de tribu iuda exortꝰ ẽ xpꝰc Ac
r.: cer&. quẽ admodũ udã ꝓphĩce benedixerit.
audiamꝰ: Iuda inqͥt te laudabt̃ fr̃s tui Manꝰ
tue suꝑ dorsũ inimicoꝵ tuoꝵ. ad orabt̃ tefilii
patris tui Catulus leonis uida. ex germinatio¬
ne fili mi ascendisti. recumbens dormisti ut leo
& ut catulꝰ leonis: quis suscitabit eũ : N defici&
pͥnceps ex iuida & dux de femoribꝰ ciꝰ. donec ue
niant qͦ reposita sunt ei. & ipse erit expectatio
gentium. Alligans aut̃ pullũ suũ. & cilicio
pullũ a sinc suc: Lauabit inuino stolã suã. &
sanguine uue palliũ suũ. Fuli oclĩ eiꝰ auino.
& dentts candidiores lacte: Ex posui hȩc adũ¬
sus manichcũ faustũ disputans. & satis et̃ arbi¬
tror. quantũ ueritas ꝓphetic huiꝰ doc&. ubi &
mors xp̃i p̃dicata ẽ uerbo dormitionis. & ñ

Expanded text:
mine Isaac, remoto Esau, qui est etiam Edom, occurrit Iacob, qui est et Israel; si in semine ipsius Israel, remotis ceteris occurrit ludas, quia de tribu Iuda exortus est Christceret, quem ad modum ludam prophetice benedixerit, audiamus: Iuda, inquit, te laudabunt fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Iuda; ex germinatione, fili mi, ascendisti; recumbens dormisti ut leo et ut catulus leonis; quis suscitabit eum? Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. Fului oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. Exposui haec aduersus Manichaeum Faustum disputans et satis esse arbitror, quantum ueritas prophetiae huius elucet; ubi et mors Christi praedicta est uerbo dormitionis et non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽt sterilis. ancillam suã de qͥ filios ipsa susciꝑet
marito dedit: Qͦd etiã maior soror eiꝰ quãuis peꝑis¬
set imitata: qm̃ multiplicare ꝓlẽ cupibat effecit:
Nullã iacob legit᷑ petisse p̃t̃ unã. nec usus plurimis
nͥgignende ꝓlis officio. c̃iugali uire seruato. ut
neꝙͣ hoc facer& nͥ uxores eꝰ id fieri flagitassent. qͦ
corporis uiri sui. habebant legitimã potestatem:
Benuit gͦ xiͦi. filios. & unã filiam. ex uͦii mulic¬
rib. Deinde ingressus ẽ in egiptũ ꝑfiliũ suum

Expanded text:
cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa susciperet, cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa susciperet, marito dedit; quod etiam maior soror eius, quamuis peperisset, imitata, quoniam multiplicare prolem cupiebat, effecit. Nullam Iacob legitur petisse praeter unam, nec usus plurimis nisi gignendae prolis officio, coniugali iure seruato, ut neque hoc faceret, nisi uxores eius id fieri flagitassent, quae corporis uiri sui habebant legitimam potestatem. Genuit ergo duodecim filios et unam filiam ex quattuor mulieribus. Deinde ingressus est in
Abbreviated transcription (Latin):
tione. ꝓfecto figuratũ ẽ hic aliquid. quod ad
magnũ ꝑtineat sacram̃tũ Scalã uͦ istã intel¬
ligitur ipse saluator nobis in memoriã reuo¬
care in euuangłio. ubi cũ dixisset de natha
codẽ loco ait: A men am̃ dico uob uidebitis celum
aꝑtũ & anglos dĩ ascendentes & descendentes suꝑfili
ũ. Perrex gͦ iacob in mesopotamiã. ut inde accipe¬
r& uxorẽ. Unde aũ illi accidero& iiͦii habere femi¬
nas. de quibꝰ xii filios & unã filiã ꝓcreauit cũ earũ
nullã c̃cupisset in licitt. indicat scriptura diuina:
Ad unã quippe accipiendã uenerit.s cũ altera illi¬
ꝓ alitra subposita fuisset. nec ipsã dimisit qua nes¬
ciens usus fuerat in nocte. ne ludibrio eam ũideret᷑
habuisse. & eo temꝑe qͣdo multiplicande posterita¬
tis causa plures uxores lex nulla ꝓhibebat. accep̃
etiã illã. cuiuni c̃iuguũ futuri fidẽ fecerat Que

Expanded text:
tione, profecto figuratum est hic aliquid, quod ad tione, profecto figuratum est hic aliquid, quod ad magnum ligitur ipse Salvator nobis in memoriam revocare in Evangelio, ubi cum dixisset de Nathaneodem loco ait, Amen, amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Fili ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxorem. Unde autem illi acciderit quattuor habere feminas, de quibus duodecim filios et unam filiam procreauit, cum earum nullam concupisset inlicite, indicat scriptura diuina. Ad unam quippe accipiendam uenerat; sed cum illi altera pro altera subposita fuisset, nec ipsam dimisit, qua nesciens usus fuerat in nocte, ne ludibrio eam uideretur habuisse, et eo tempore, quando multiplicandae posteritatis causa plures uxores lex nulla prohibebat, accepit etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
bebat suꝑ illã. & dix̃: Egosũ ds̃ abrahã patris
tui. & ds isaac: Noli timere Terrã in qua
dormis tu suꝑ eam. tibi dabo illã & seminituo:
Et erit semen tuũ sicut arena terrę. & dila¬
tabitur supͣmare. & in affricũ. & in aquilo¬
nc̃ & in orientt̃ Et benedicent᷑ inte om̃s
trib terrȩ . & in semine tuo Et ecce ego sũ
tecũ custodiens te in om̃i uita qͥ cumq ibis.
& reducã te inttrrã hanc: qr ñ te derelin¬
quã. donec faciam om̃a quȩ tecũ loquutꝰ
sum: Et surrex̃ iacob de somnosuo. & dix̃
xit iacob & sumpsit lapidẽ quem subposuit
ibi ad caput suũ. & statuit illũ in titulũ.
& suꝑ fudit oleũ. in cacum̃ eiꝰ. & uocauit
iacob nom̃ loci illius domꝰ dĩ Hoc ad ꝓphe¬
tiã ꝑtinet Nec more idolatric̨ lapidẽ p¬
fudit oleo iacob uelut faciens illũ dm̃. neꝙ
enĩ adorauit eundẽ lapidẽ. uł ei sacrificaũ

Expanded text:
bebat super illam et dixit: Ego sum Deus Abraham patris bebat super illam et dixit: Ego sum Deus Abraham patris tui et Deus Isaac, noli timere; terram, in qua tu dormis super eam, tibi dabo illam et semini tuo; et erit semen tuum sicut harena terrae, et dilatabitur supra mare et in Africum et in aquilonem et ad orientem; et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. Et ecce ego sum tecum, custodiens te in omni uia quacumque ibis, et reducam te in terram hanc, quia non te derelinquam, donec faciam omnia, quae tecum locutus sum. Et surrexit Iacob de somno suo et dixixit Iacob et sumsit lapidem, quem subposuit ibi sub caput suum, et statuit illum titulum et superfudit oleum in cacumen eius; et uocauit Iacob nomen loci illius: domus Dei. Hoc ad prophetiam pertinet; nec more idolatriae lapidem perfudit oleo Iacob, uelut faciens illum Deum; neque enim adorauit eundem lapidem uel ei sacrificauit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ seꝑatũ ẽ inde aliud semen abrahe quod
erat in ancille filio. & quod futurũ erat in
filus cethure: Sed adhuc erat ambiguũ de duo¬
b geminis filiis isaac. an ad utrũq an ad unũ
eoꝵ illa benedictio ꝑtinera. & si ad unũ quisnã
eẽt illoꝵ Qͦd nc̃ declaratũẽ cum ꝓphice a
patre benedicitur iacob & dr̃ ei Et eris in con¬
gregationes gentiũ. & det tibi benedictionẽ abra¬
he patris tui:
ergens itaq in mesopotamiã iacob: in sõ¬
nis accepit oraculũ. de qͦ scriptũ ẽ. Et ex¬
ut iacoba putto uirationis & ꝓfectus ẽ
in charrã. & deuenit in locũ. & dormiuit ibi:
Occiderat enĩ sol Et sumpsit ex lapidib loci
posuit ad caput suũ. & dormiuit in loco illo
& somniauit: Et ecce scala stabilita suꝑ t̾ram
cuiꝰ caput ꝑtingebat ad celũ Et anglĩ dñi as¬
cendehuint & descendebant ꝑ illã. & dñs incum¬

Expanded text:
Dei, separatum est inde aliud semen, quod Dei, separatum est inde aliud semen, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cethurae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, an ad utrumque, an ad unum eorum illa benedictio pertineret: et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Iacob et dicitur ei: Et eris in congregationes gentium, et det tibi benedictionem Abraham patris tui. Pergens itaque in Mesopotamiam Iacob in somnis accepit oraculum, de quo sic scriptum est: Et exiit Iacob a puteo iurationis et profectus est in Charran et deuenit in locum et dormiuit ibi; occiderat enim sol; et sumsit ex lapidibus loci et posuit ad caput suum et dormiuit in loco illo et somniauit. Et ecce scala stabilita super terram, cuius caput pertingebat ad caelum; et angeli. Dei ascendebant et descendebant per illam, et Dominus incum