comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliam legem in menbris mer re¬
puguantem legi m̃tis meȩ. & captiuantẽ
me in legem peccati quȩ ÷ in m̃bris meis
et cum ipso ploratu clamaremus. infelix
ego homo quis me libabit de corpore mor¬
tis huus: et succurret nob̃ exaudiante il¬
lo qui erigit elisos. soluit compeditos. illu¬
ur̃a eruditio recognoseit. Sunt enim usi¬
tatȩ in ȩccła. et diligent̾ attendentib notȩ.
Una ÷ quȩ nouum hominẽ parturit. donecꝑ
baptismũ salutare om̃iũ p̾t̾itoꝵ fiat ablu¬
tio peccatoꝵ. ut tanꝗͣ puero nato dolores
transeant. quib uiscela urgebant᷑ ad
partum: et tͥsticia letitiam consequat᷑.
Iinnis enim qui iã suȩ uoluntatis arbũ
coustitutus. ẽ: cum accedit ad sacram̃ta fi¬
delium. nisi eum peniteat uitȩ ueteris.
nitentia. cum baptizant᷑ soli paruuli in
inunes sunt. Nondum enim it posst̃
libero arbitrio. Quib tam̃ ad consecra¬
cionem remissionẽq origͥnalis peccati
ꝓdẽ eoꝵ fides a quib offerunt᷑. ut qͣseũq

Expanded text:
am legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: et cum ipso ploratu clamaremus, Infelix ego homo! quis me liberabi de corpore mortis hujus? et succurreret nobis, exaudiente illo qui erigit elisos, solvit compeditos, illuvestra eruditio recognoscit. Sunt enim usitatae in ecclesia, et diligenter attendentibus notae. Una est quae novum hominem parturit, donec per Baptismum salutare omnium praeteritorum fiat ablutio peccatorum: ut tanquam puero nato dolores transeant, quibus viscera urgebantur ad partum, et tristitiam laetitia consequatur. Omnis enim qui jam arbiter voluntatis suae constitutus est, cum accedit ad Sacramenta fidelium, nisi eum poeniteat vitae veteris, nitentia, cum baptizantur, soli parvuli sunt immunes: nondum enim uti possunt libero arbitrio. Quibus tamen ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur; ut quascumque
Abbreviated transcription (Latin):
tasinatib et compungentib te. ñ sit. Ita
one cecatꝰ. exigis uidere qđ ñ potes. At¬
tende enim et contrariam tc̃iã plagã:
huic p̃cepto t̾c̃io. Scinifes natisunt in
t̾ra egypti: delimo. Muscȩ quedã sunt
minutissimȩ. in quietissime. in orditate
uolantes. in ocłos irruentes: ñ ꝑmitten¬
tes hominẽ quiescere. dũ abiguntur et
irrunnt: dũ ab aetȩ rursus redeunt. Sic¬
st̃ omnino uana fantasinata cordis con¬
tentiosoꝵ. T̃enete p̃ceptum. cauete plagã
Quartũ p̃ceptum. ẽ: honora patrẽ tuũ &
matrẽ. Huic cont᷑ria. quarta egiptiorũ
plaga eynominta. ẽ Auid÷

Expanded text:
tasmatibus et compungentibus; non sit". ita tasmatibus et compungentibus; non sit". ita one caecatus exigis uidere quod non potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scinifes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga
Abbreviated transcription (Latin):
manes. quia in omnẽ t̾rã exint sonus
eoꝵ. et in fines orbis t̾re u̾ba eoꝵ Si aũt¬
uis et ranas econtrario intelligere. illũ
ũsum recole. Uana locuti sunt. unus qͥsq
ad ꝓximum suum. Tercium p̾ceptum.
mem̃to diem sabbati sq̃ficare. ln t̾cio
isto p̃cepto insinuatur quedã ugͣ catioĩs
indicio. quȩ. ẽ. cordis tͣnqͥllitas ac m̃rus.
quã facti bona conscientia. Ibi scĩficatio.
qr ibi sp̃s dĩ. Demq uidete uacationem
id: quietem. Suꝑ quẽ inqͥt requiescit
sp̃u scõ. Rixarum amatores. calupnia¬
rum seminatores: contentionis ꝗͣ ueri¬
tatis cupidiores. in quietudine sua ñ
ad se admittunt quietem sabbati sp̃italem
Cont᷑ istoꝵ in quietudinẽ dr̃. tanꝗͣ ut saba¬
tum hãnt in corde. scĩficationẽ sp̃s di. Esto
mansuetꝰ ad audiendũ u̾bũ. ut intelligas.
Qͥ d uitellecturꝰ sum: Dm dicente Cessa ab
inqͥetudine tua: ñ sit tumultus quidã in
corde tuo. ꝑ corruptionẽ uolitantib fan¬

Expanded text:
sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. si autem et ranas contrario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum suum. Tertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc est quietem: super quem, inquit, requiescet Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores, inquietudine sua non ad se admittunt quietem sabbati spiritalem. contra istorum inquietudinem dicitur, tamquam ut sabbatum habeant in corde sanctificationem spiritus dei: esto mansuetus ad audiendum uerbum, ut intellegas. quid intellecturus sum? deum dicentem: cessa ab inquietudine tua; non sit tumultus quidam in corde tuo per corruptionem uolitantibus phan
Abbreviated transcription (Latin):
stram: & dicturꝰ ouib id ÷ iustis. uenite
benedieti patris mei. ꝑcipite regnum qd̾
uob̃ constitutũ ÷ a constitutione mundi.
De hoc utiq regno dixit apłs cum enumera¬
ret oꝑa mala: qm̃ qͥ talia agunt regnum
dei ñ possidebunt. Audi quid audiant. Ite¬

Expanded text:
ovibus, id est justis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi quid audiant
Abbreviated transcription (Latin):
n pane magnoꝵ. in lacte paruuloꝵ. ldem
quippe panis. ut lac fiat. ꝑ carnẽ traicitur.
Qui aũt huc ueritati contradicunt. et in
sua uanitate decepti decipiunt. ranȩ st̃:
tedium inferentes aurib. ũ cibũ m̃tib.
Audidemiq homines. rationabilit̾ loq̃ntes.
N ou sunt loquele neque sermones. quoꝵ

Expanded text:
in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis ut lac fiat per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium inferentes auribus, non cibum mentibus. Audi denique homines rationabiliter loquentes, non sunt loquelae neque sermones
Abbreviated transcription (Latin):
rum s sunulatũ de uuluerib emanas¬
se. si falsas eum cicatrices. tanꝗͣ post fal¬
sa uuln̾a demonstrasse. Cum uͦ ista oĩa
uera dicimͦ. facca dicimus. certe exp̾ssa.
impleta. credimꝰ et p̃dicamus. quãuis
de sublimi illius et de incõm utabili
ueritate ñ loquamt᷑. non tam̃ imꝰ in ua¬
nitatem. Qui aut̃ illa omia in xp̃o fal¬
sa et simulata dicunt. ranȩ sunt: claman¬
tes in pauide. Strepitum uocis habere
possunt. doctͥnã sapientiȩ insinuare non
posst̃. Deniq u eccła locunt᷑ herentes ueritati
ueritatẽ ꝑ quã facta st̃ omnia. Ueritatẽ: u̾bũ
carnẽ factũ & habitare in nob̃. Ueritatẽ. xp̃m
natum de deo. unũ de uno: unigenitũ. &
coet̾num. U eritatẽ. accepta forma serui na¬
tum ex uirgine maria. passũ. crucifixũ.
resurgentẽ. ascendentem. Ubiq ueritatem.
Et quã ꝑfecti capiant. & quã pariuilꝰ caꝑe
non potest. Ueritatem et in pane. et in lacte

Expanded text:
rum, sed simulatum de uulneribus emanasrum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum uocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobis; ueritatem Christum natum de deo, unum de uno, unigenitum et coaeternum; ueritatem accepta forma serui natum ex uirgresurgentem, ascendentem: ubique veritatem et quam perfecti capiunt et quam parvulus capere non potest; veritatem, et in pane et in lacte,
Abbreviated transcription (Latin):
in uanũ. Qui enim accipiet nom̃ dñi dĩ
sui inuanum. non mundabitur. Nom̃
dat. uanitas inquinat. E qm̃ qui loqͥtͣ
ueritatẽ de deo loquit᷑. quienĩ loquitur
rationabilit̾ loqui. uanitatẽ aũt loqͥ ÷
strepere potiꝰ quã loqui. Merito qr sed̾n
contrariam uidete seđam plagã. Que :
illa sccđa plaga: Renarũ abundantia.
Habes exp̃ssam significatam uanitatẽ. si
attendas renaꝵ loquacitatẽ. Uide ama¬
tores ueritatis. non accipientes in uanũ
nom̃ dñi dei sui. loqui sapientiã inter
ꝑfectos. etiã imꝑfectos. Non quidẽ loqͥ
qd̃ caꝑe non possint. nec tam̃ recedere a
ueritate. et ꝑgere in uanitatẽ. Quãuis
enim imꝑfecti non capiant. si qͥd paulo
excelsius fuerit disputatũ de u̾bo dei ap̃¬
dm̃i ꝑ qdđ facta st̃ om̃a. possintq capere
qd̾ int̾ eos loquit᷑ paulus tanꝗͣ inter
paruulos xp̃m iħm et hunc rrucifixũ.
non tam̃ illa ÷ ueritas: et ista uanitas.
in fantas mate fuisse s sanguinẽ non ue¬

Expanded text:
in uanum. qui enim accipit nomen domini dei sui in uanum, non mundabitur. nomendat, uanitas inquinat. et quoniam qui loquitur ueritatem, de dei loquitur — qui enim loquitur rationabiliter loqui; vanitatem loqui est strepere potius quam loqui: merito, quia seccontrariam vide esse secundam plagam. Quae est illa secunda plaga? Ranarum abundantia. Habes expressam significatamque vanitatem, si attendas ranarum loquacitatem. Vide amatores veritatis, non accipienomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueritate et pergere in uanitatem. quamuis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de uerbo deipere quod inter eos loquitur Paulus tamquam inter paruulos Christi, Iesum, et hunc crucifixum, non tamen illa est ueritas et ista est uanitas. in phantasmate fuisse, si sanguinem non ue
Abbreviated transcription (Latin):
te penitentiam qualis agitꝰ in eccła. ut oret
ꝓ uob̾ eccła. Nemo sͥ dicat occulte ago. ap̃
dm̃ ago: nouit d̾s qui mͥ ignoseit. quia in
corde meo ago. Ergo sine causa dictum. ẽ
quȩ solueritis in t̾ra. soluta erunt ⁊ in cȩlo
Ergo sine causa sunt claues date eccłe dei.
pimꝰ: lob dicit. Sierubui in conspectu po¬
płi confiteri peccata mea. T̃alis ustꝰ. thes¬
auri diuin obrizũ. talis. camino ꝓbatus.
ista dicit: et refistit mͥ filus pestilentiȩ. et
erubeseit genu figere sub benedietione dei
suꝑba ceruix: niens tortuosa. fortassis
imnio qd̃ ñ dubitat᷑ ꝓpt̾ea ds̃ uoluit ut
thecdosius maior imꝑator ageret peniten¬
tiam publicã in conspectu popłi: maxime
qr peccatũ eiꝰ celari ñ potuit. E erubescit

Expanded text:
te poenitentiam, qualis agitur in Ecclesia, ut oret te poenitentiam, qualis agitur in Ecclesia, ut oret pro vobis Ecclesia. Nemo sibi dicat, Occulte ago, apud Deum ago: novit Deus qui mihi ignoscat, quia in corde meo ago. Ergo sine causa dictum est, Quae solveritis in terra, soluta erunt in coelo ? Ergo sine causa sunt claves datae Ecclesiae Dei? pimus? Job dicit, Si erubui in conspectu populi confiteri peccata mea . Talis justus, thesauri divini obryzum, tali camino probatus ista dicit; et resistit mihi filius pestilentiae, et erubescit genu figere sub benedictione Dei superba cervix, mens tortuosa? Fortassis, imo quod non dubitatur, propterea Deus voluit ut Theodosius imperator ageret poenitentiam publicam in conspectu populi, maxime quia peccatum ejus cela
Abbreviated transcription (Latin):
stinꝰ. timeat᷑ uł xp̃c. Nolite imitari turbã
maloꝵ fidelium. filii mei. Nolite sequi uias
latas. quarũ finis ad int̾itũ duc̃. Qͥ bap¬
tizatus fuit. aut continentiã deo uoueat.
aut ꝑmaneat cum uxore. aut si ñ ht̃. ducat
uxorẽ. NAudite me fideles. id ÷ baꝑtizati:
Quare moriemini. iam renati: Quandobap¬
tizati. ꝑ ulas tortuosas et lubricas et ĩmun¬
das itis. nescitis qr ꝑitis: Peritis filii mei.
Credite. non uultis credere. Quid uob facio:
Qui fideles estis. & auditis me. si forte talia com¬
misistis. nolite addere. et ut ds uob̾ ignoscat
orate.Si non potiustis hab̾e uł noliustis
pudiciciam coniugalem seu continentiã.
uel deuiastis aꝓposito uinculi coniugał.
uł deuote continentie sit in uob̃ dolor. &
humilitas penitentię. Aꝑtius dico. nemo
dicat. non intellexi. Q post uxores ur̃as
uos illicito concubitu maculastis. si pret̃
uxores ur̃as cum aliqua concubiustis: agi¬

Expanded text:
stinus, timeatur vel Christus. Nolite imitari turbam stinus, timeatur vel Christus. Nolite imitari turbam malorum, infidelium, filii mei: nolite sequi vias latas, quarum finis ad interitum ducit. Qui baptizatus fuerit, aut continentiam Deo voveat, aut permaneat cum uxore sua, aut si non habet, ducat uxorem. CAQuare moriemini jam renati? Quando baptizati per vias tortuosas et lubricas et immundas itis, nescitis quia peritis? Peritis, filii mei, credite. Non vultis credere? Quid vobis facio? Qui fideles estis, et auditis me, si forte talia commisistis, nolite addere; et ut vobis Deus ignoscat, orate. Si non potuistis habere, vel noluistis, pudicitiam conjugalem seu continentiam, et deviastis a proposito vel vinculi conjugalis vel devotae continentiae , sit in vobis dolor et humilitas poenitentiae. Apertius dico: nemo dicat, Non intellexi. Qui post uxores vestras vos illicito concubitu maculastis, si praeter uxores vestras cum aliqua concubuistis; agi
Abbreviated transcription (Latin):
in consolationem ur̃ auditus. ne sit uob̾
in testimonium dolor m̃s. Competentib
dico. forncari uob̃ ñ licet. Sufficiant
uob̾ uxores. aut nec uxores. Concubinas
uob hab̾e non licet. Audiat ds̃. si uos sur¬
di estis. Audiant angłi eius. si uos coutẽ¬
pnitis. Concubinas uob hab̾e ñ licet
& si non habetis uxores. ñ licet uob̾ habere
concubinas: quas postea dimitatis eͣtux¬
ores ducatis. Quanto maior dãpnatio
uob̾ erit. si hab̾e uolũitis et c̃cubinas et
priores mariti uniunt: nec uob feminȩ
habere uiros licet. quoꝵ priores uxores ui¬
uunt. Adissterina sunt ista c̃uigia: ñ iure
fori. s uit᷑ȩ celi. Nam eam femina q̃ ꝑ repu¬
dium discessit a marito. licet uob̃ ducere
uiuo marito. Solius fornicationis causa
alterã ducere. Et uob feminȩ nec illos uiros
a quib ꝑ repudium discesserunt uxores eoꝵ.
maritos habere cencedit᷑. Non licet. adul¬
teria st̃: non coniugia. Contẽpnit᷑ augu¬

Expanded text:
in consolationem vester auditus, ne sit vobis in consolationem vester auditus, ne sit vobis in testimonium dolor meus. Competentibus dico, Fornicari vobis non licet. Sufficiant vobis aut uxores aut nec uxores: concubinas vobis habere non licet. Audiat Deus, si vos surdi estis; audiant Angeli ejus, si vos contemnitis. Concubinas vobis habere non licet. Et si non habetis uxores, non licet vobis habere concubinas, quas postea dimittatis, ut ducatis uxores ; quanto magis damnatio vobis erit, si habere volueritis et concubinas et  quarum priores mariti vivunt: nec vobis, feminae, habere viros licet, quorum priores uxores vivunt. Adulterina sunt ista conjugia, non jure fori, sed jure coeli. Nec eam feminam quae per repudium discessit a marito, licet vobis ducere vivo marito. Solius fornicationis causa alteram ducere. Et vobis, feminae, nec illos viros a quibus per repudium discesserunt uxores eorum, maritos habere conceditur; non licet: adulteria sunt, non conjugia. Contemnitur Augu
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc corpꝰ qđ corrumpit᷑ aggrauet ani¬
mam. et depͥmat t̾rena in habitatio sen-¬
sum multa cogitantem. Qd̃ tunc in illa
beatitudine quia non erit. cum absorbebit᷑
mors in uictoriam: quis dubitet in qͣcũq
temporali felicitate uersemur. penitere
tamen nos debere huuis uite. ut ad illam
incorruptionem tota aiuiditate curramus:
speciem quȩ ÷ facie ad faciem contemplari.
nisi que ꝑegrinationis suȩ penitet: Ex qͦ¬
tp̃r dolore penitentis. etiam uox illa mise¬
rabilis erumpit. et sonat. Heu me. qm̃ pegri¬
natio mea longinqua facta ẽ. E ue putes.
ñdum fidelem ista loqui: uide quid sequat᷑
nhabitaui eum tab̾nacuł cedar. Cum his qͥ
oderui pacem. eram pacificus: cum loquerer
eis. expugnabant me ualde. Non solum
hominis fidelis. s etiam euangłiste fir¬
missimi. et mr̃is fortissimi hec u̾ba sunt.
Nam inde est etiam illud eiusdem apłi.
Scimus enim quia et si t̾rena domͦ nr̃a
huiꝰ habitationis dissoluat᷑. edificationẽ

Expanded text:
 corpus quod corrumpitur aggravet animam, et deprimat terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quod tunc in illa beatitudine quia non erit, cum absorbebitur mors in victoriam ; quis dubitet in quacumque temporali felicitate versemur, poenitere tamen nos debere hujus vitae, ut ad illam incorruptionem tota aviditate curramus? speciem quae est facie ad faciem contemplari, nisi quem peregrinationis suae poenituerit? Ex quo dolore poenitentis, etiam vox illa miserabilis erumpit et sonat: Heu me! quoniam peregrinatio mea longinqua facta est. Et ne putes nondum fidelem ista loqui, vide quid sequitur: Inhabitavi in tabernaculis Cedar: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus; cum loquerer eis, impugnabant me valde . Non solum hominis fidelis, sed etiam evangelistae firmissimi et martyris fortissimi haec verba sunt. Nam inde est etiam illud Apostoli: Scimus enim, quia et si terrena nostra domus hujus habitationis dissolvatur, aedi
Abbreviated transcription (Latin):
se exaltat humiliabit᷑. et qui se humiliat
exaltabitur. Magisq iustificatꝰ descendit
de templo publicanꝰ ille peccatoꝵ confes¬
sione sollicitus. quã phariseus meritoꝵ
numeratione securꝰ. Quãuis enim etiam

Expanded text:
se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur: magisque justificatus descendit de templo Publicanus ille peccatorum confessione sollicitus, quam Pharisaeus meritorum enumeratione securus. Quamvis eni
Abbreviated transcription (Latin):
scondi suꝑbia. ds enim excelsa cognoseit
necsrursus deo coniunetã putet. excelsa
enim alonge cognoseit. Quisqͥs itaq peni¬
tentię recusat humilitatem. deo ꝓpinqͣre
non cogitat. Aliud ÷ enim leuare se ad dm̃.
aliud leuare se contra dm̃. Qui ante illũ
se ꝓicit. ab illo erigit᷑: qui adu̾sus illũ se
erigit. ab illo ꝓicitur. Aua.ẽ. soliditas ma¬
gnitudinis. alia manitas inflationis. E
foris tumescit. intus tabescit. Qui eligit
abici in domo dñi. magis quã habitare
in tabnacłis peccatoꝵ. eligit illũ ds̃ ut
in habitet in atrus eius. et nicħ sͥ assu¬
mentem. ille in sedem deitatis assiuinit.
Unde in psalmis. suauissime. et uerissime
canit᷑. Beatus uir cuiꝰ est susceptio abs
te dñe. He putes eum qui se humiliat
semꝑ iacere. cum dictum sit ex altabitur.
et ne opineris eius exaltationem. inocłis
hominum ꝑ sublimitates fieri corpora¬
Ies. Cum enim dixisset beatus uir cuiꝰ

Expanded text:
scondit superbia: Deus enim excelsa cognoscit. scondit superbia: Deus enim excelsa cognoscit. Nec se rursus Deo conjunctam putet: excelsa enim a longe cognoscit. Quisquis itaque poenitentiae recusat humilitatem, Deo propinquare non cogitat. Aliud est enim levare se ad Deum; aliud est levare se contra Deum. Qui ante illum se projicit, ab illo erigitur: qui adversus illum se erigit, ab illo projicitur. Alia est enim soliditas magnitudinis, alia est inanitas inflationis. Qui foris tumescit, intus tabescit. Qui eligit abjici in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum; eligit illum Deus, ut inhabitet in atriis ejus; et nihil sibi assumentem ille in sedem beatitatis assumit. Unde in Psalmo suavissime et verissime canitur, Beatus vir cujus est susceptio ejus abs te, Domine. Ne putes eum qui se humiliat semper jacere; cum dictum sit, Exaltabitur. Et ne opineris ejus exaltationem in oculis hominum per sublimitates fieri corporales; cum enim dixisset, Beatus vir, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Oñe ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori. Non ille phari¬
seus tam sanitate sua. quã morboꝵ alie¬
noꝵ comꝑatione gaudebat. N tilius aũt
illi erat qm̃ ad medicum uenerat: ea de
quib egrotabat confitendo monstrare. ꝗͣ
dissimulare a uuln̾ib suis: et de cicatri
duit ostendere qd̾ dolebat. In reb qͥipe
uisibilib: ut excelsa aiuisq contingat in
excelsum erigitur. Ds̃ aũt cũ omĩum¬
sit excellentissimꝰ. ñ elatione. s humilitate
contingit᷑. Unde ꝓpħa dicit. Prope ÷ dñs.
his qui obtriuerunt cor. & it̾m. Excelsus
dũs et humilia respicni. et excelsa a longe
cognoscit. Excelsa ipsa posuit ꝓ suꝑbis.
lla gͦ respicit ut attollat. illa cognoseit
ut deiciat. Cum enim an qd̃ alonge ex¬
celsa cognoscit. satis eum ostendit humi¬
lia de ꝓximo attendere. Ipsum tam̃ dñm
excelsum. ẽẽ p̃dixit. Solus enĩ ds̃ arro¬
gans ñ. ẽ: qnͣtacunq se p̃dicatione lau-¬
oau̾it. Non gͥ se arbitret᷑ ab ocłis dei ab¬

Expanded text:
lle pharisaeus tam sua sanitate, quam morborum alienorum comparatione gaudebat. Utilius autem illi erat, quoniam ad medicum venerat, ea de quibus aegrotabat, confitendo monstrare, quam dissimulare a vulneribus suis, et de cicatricduit ostendere quod dolebat. In rebus quippe visibilibus, ut excelsa quisque contingat, in excelsum erigitur: Deus autem cum sit omnium excellentissimus, non elatione, sed humilitate contingitur. Unde propheta dicit: Prope est Dominus his qui obtriverunt cor . Et iterum: Excelsus Dominus, et humilia respicit, et excelsa a longe cognoscit . Excelsa ipsa posuit pro superbis. Illa ergo respicit, ut attollat; ista cognoscit, ut dejiciat. Cum enim ait, quod a longe excelsa cognoscit, satis eum ostendit humilia de proximo attendere: ipsum tamen Dominum excelsum esse praedixit. Solus enim Deus arrogans non est, quantacumque se praedicatione laudaverit. Non ergo se arbitretur ab oculis Dei ab
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis rectitudo. si etiã exẽploꝵ in numerabił¬
smulti¬
tudo circumdabit. S de utilitate ac sa¬
lubritate penitentiȩ ut qd̃ instituimus
aliqͣndo ꝑagamꝰ: si iam de sanitate desꝑans
addis peccata peccatis sicut scriptũ ÷ Pec¬
cator cum uen̾it in ꝓfundũ maloꝵ contẽ.¬
puet. uoli contempnere. noli desꝑare.

Expanded text:
tabilis rectitudo, sed etiam exemplorum innumerabiltabilis rectitudo, sed etiam exemplorum innumerabilis multitudo circumdabit. CAPUTlubritate poenitentiae, ut quod instituimus aliquando peragamus: si jam de sanitate desperans addis peccata peccatis, sicut scriptum est, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit : noli contemnere, noli desperare;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apparere nc̃ homines dignos imitatioe.
quisqͥs hoc putas m̃te dm̃ intuere qͥ hõ
factꝰ ẽ: ut hominẽ uiuere doceret. Si habi¬
tat per fidem ap̃c in interiore homine. in
Etcum aliꝰ uiderit. de bonoꝵ inoꝑia conq̃ri
desinet. Sienm non nosti quid sit recte
uiuere. diuina p̾cepta cognosce. fortassis
nosti. age qd̾ nosti: ut et ti qd̃ queris ha¬
beas. et aliis qd̃ imitent᷑ ostendas. Xp̃m
animo attende. attende apłos: quoꝵ est
nouissimꝰ ille qui dicit. Imitatores mei
estote. sic̃ et ego xp̃i. Attende aĩo tot mr̃m
milia. Cur enim te natalicia eoꝵ conui¬
uiis turpib celebrare delectat. et eoꝵ uitã
sequi honestis morib non delectat: lbi
uidebis non solum uiros. s etiam feminas.
postremo pueros et puellas: nec impru¬
dentia decipi. nec in iquitate ꝑu̾ti. ne peri¬
cłi timore frangi. nec scłi amore corrũpi. Ita te
ñ inuenientẽ qui excuses. ñ solũ p̃ceptoꝵ in eui¬

Expanded text:
non apparere nunc homines dignos imitatione. non apparere nunc homines dignos imitatione. Quisquis hoc putas, mente Dominum intuere, qui homo factus est, ut hominem vivere doceret. Si habitat Christus in interiore homine per fidem in et cum te alius viderit, de bonorum inopia conqueri desinet. Si enim non nosti quid sit recte vivere, divina praecepta cognosce. Fortassis nosti, age quod nosti; ut et tu quod quaeris habeas, et aliis quod imitentur ostendas. Christum animo attende, attende Apostolos, quorum novissimus est ille qui dicit, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Attende animo tot martyrum millia. Cur enim te Natalitia eorum conviviis turpibus celebrare delectat, et eorum vitam sequi honestis moribus non delectat? Ibi videbis non solum viros, sed etiam feminas, postremo pueros et puellas, nec imprudentia decipi, nec iniquitate perverti, nec periculi timore frangi, nec saeculi amore corrumpi. Ita te non invenientem quid excuses, non solum praeceptorum inevi
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ dicunt ñ faciunt: et traditorẽ suum
tolerans usq in finẽ. etiã ad euangłiran¬
dum cum cetis misit. Tam sunt aũt isti
absurdi. p̃posteri et miseri. qͥ p̃positoꝵ suoꝵ
malos mores imitari eligunt. quã ꝑ eos
p̃dicata dñi p̃cepta seruare: ꝗͣ si quisquã
uiator remanendũ sͥ existim & in itinere
cũ uidit miliaria lapidea litt̾is plena uiã
docere: et non ambulare. Cur enĩ ñ poti
si ꝑuenire desid̾at tales comites intuet᷑.
et sequitur. qui et uiam bene demonstrãt.
et in ea ꝑsererant. atq alacrit̾ ambulant
Qđ si isti desint. uł potiꝰ minꝰ appareant. nã
deẽẽ non possunt: non enim sic querunt
homines caritate studiosa qd̃ p̃dicent ad
imitationem. quomͦ querunt. iniqͥtate su¬
spiciosa qd̃ murmurent ad deceptionẽ:
partim non inueniendo bonos dũ ip̃si
mali sunt. partim tim̃do inuenire. dum
mali eẽ. semꝑ uolunt. s tam̃ concedamus

Expanded text:
ea quae dicunt non faciunt : et traditorem suum ea quae dicunt non faciunt : et traditorem suum tolerans usque in finem, etiam ad evangelizandum cum caeteris misit. Tam sunt autem isti absurdi et praeposteri et miseri, qui praepositorum suorum malos mores imitari eligunt, quam per eos praedicata Domini praecepta servare; quam si quisquam viator remanendum sibi esse existimet in itinere, cum viderit milliaria lapidea litteris plena viam docere, et non ambulare. Cur enim non potius, si pervenire desiderat, tales comites intuetur et consequitur, qui et viam bene demonstrant, et in ea perseveranter atque alacriter ambulant? Quod si isti desint, vel potius minus appareant, nam deesse non possunt: non enim sic quaerunt homines charitate studiosa quod praedicent ad imitationem, quomodo quaerunt iniquitate suspiciosa quod murmurent ad deceptionem, partim non inveniendo bonos, dum ipsi mali sunt; partim timendo invenire, dum mali esse semper volunt. Sed tamen concedamus
Abbreviated transcription (Latin):
cusatũ atq conuictũ. Alioqͥn illud cur dix̃
si qͥs fr̃ nominet᷑ aut formcator. aut ydo¬
lis seruiens et cęt̾a. uͥ qi eam nominationẽ
intelligi uoluit. q̃ fit in quẽꝗͣ cum sentert¬
tentia. ordine uidicͥaro. atq integritate
ꝓfert᷑: Nam si nominatio sufficit. multi
dampnandi sunt in nocentes: qr sepe
falso in aliquo crimine nominant᷑. Non¬
gͦ illi quos monemꝰ agere penitentiã. q̃rant
sibi comites ad supplicium: nec gaudeant
qr plures inueniunt. Non enĩ ꝓpt̾ea minꝰ
ardebunt. quia cum multis ardebunt.
Lon ÷ enĩ hoc sanitatis certũ c̃siliũ. s ma¬
liuolentiȩ malũ solatium. An forte atten¬
dunt multos etiam in ipsis honorib ex
ent̃ uinere sermonib et sacram̃tis. quȩ
ꝑ eos populis ministrant᷑. O miseros ho¬
mines qui hos intuendo xp̃m obliuscunt᷑
qui et tanto ante p̃dix̃. ut legi dei potꝰ
obtemꝑet᷑. qũa imitandi uideant᷑ illi qͥ

Expanded text:
cusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit: cusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit: 'Si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis serviens' et caetera, nisi quia eam nominationem intelligi voluit, quae fit in quemquam, cum sententia et ordine iudiciario atque integritate profertur? Nam si nominatio sufficit, multi dampnandi sunt innocentes, quia sepe falso in quoquam crimine nominantur. ergo illi, quos monemus agere poenitentiam, quaerant sibi comites ad supplicium; nec gaudeant quia plures inveniunt. Non enim propterea minus ardebunt, quia cum multis ardebunt. Non est enim hoc sanitatis certum consilium, sed malevolentiae vanum solatium. An forte attendunt multos etiam vivere sermonibus et sacramentis quae per eos populis ministrantur. O miseros homines, qui hos intuendo Christum obliviscuntur! qui et tanto ante praedixit, ut legi Dei potius obtemperetur, quam imitandi videantur illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
git. Nunc aũt scͥpsi uob̾ ñ cõmisceri.
his qͥ foris st̃ iudicare: Nonne de his qui
intus: uos iudicatis: De his aũt qͥ foris
st̃. ds̃ iudicabit. Auferte malũ a uob̃
ipsis. Quib u̾bis satis ostendit. ñ teme¬
re. et quomͦlibet. S ꝑ iudicium auferen¬
dos. ẽẽ. malos ab ȩccłȩ cõmunione. ut si
ꝑ iudicium auferri ñ possunt. tolerent᷑
potiꝰ. ne ꝑũse malos euitando quisq
ab eccła ipse discedens: eos quos fuge
uidet᷑ uincat ad gehennã. Ea ad hoc
nob sunt in scͥpturis exempla ꝓposita.
uł in messe. ut palea sufferat᷑ usq ad
ultimũ uentilabrũ. uł infra illa recia.
uͥ pisces bomi cũ malis. usq ad segregati¬
onẽ q̃ fut᷑a ẽ. in litore. ħ ẽ. in fine scłi. eqͦ aĩo
alio loco
dicit apłs. Tu quies quiꝰ uidices alienũ
seruum: Suo dño stat aut cadit. Noluit
enĩ hominẽ ab homine iudicari ex ar¬
bitrio suspicionis. uł etlam extra ordina
ordinẽ ȩccłȩ. siue ultro confessũ: siue ac¬

Expanded text:
. Nunc autem scripsi vobis non commisceri, his qui foris sunt judicare? nonne de his qui intus sunt vos judicatis? de his autem qui foris sunt Deus judicabit. Auferte malum a vobis ipsis. Quibus verbis satis ostendit non temere et quomodolibet, sed per judicium auferendos esse malos ab Ecclesiae communione: ut si per judicium auferri non pospotius, ne perverse malos evitando quisque ab aecclesia ipse discedens eos, quos fugere videtur, vincat ad gehennam, quia ad hoc nobis sunt in scripturis exempla proposita vel in messe, ut palea sufferatur usque ad ultimum ventilabrum, vel infra retia illa, ubi pisces boni cum malis usque ad segregationem, quae futura est in litore, hoc est in fine saeculi, aequo animo alio loco dicit Apostolus: Tu quis es qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit . Noluit enim hominem ab homine judicari ex arbiordinem aecclesiae, sive ultro confessum sive ac
Abbreviated transcription (Latin):
tacuit quod uidit. Ecce uideo inquit
celum aꝑtum. et filium hominis stan¬
tem ad dexteram maiestatis. Illi hoc
audito quasi blasphemia esset. quod
ille dixisset: aures obturauerunt. ad
lapides cucurrerunt. Inpsalmo erat
dict̾um. Sicut aspides surde. et ob¬
turantes aures. Prorsus exhibuerunt
quod de illis p̃dictum erat. Cepit lapi¬
dari. Modo attendite illum seuientem
recolite uerba dura. Dura ceruice. et ñ
circumcis corde et auribus. Quasi mni¬
micus erat. tamquam si fieri poss et
om̃s occidere cupiebat. hoc dicat qui cor
non uidet. Latebat cor eius. sed audita
sunt nouissima uerba eius. et patuert̃
Domine iħu accipe sp̃m meum. Quia
adiuuisti. uicit quẽ suscipis. Accipe
spm meũ de manu eoꝵ qͥ oderunt nomen¬
tuum. hoc dixit sc̃s stephanus stans. E
post hoc: fixit genu et ait. Domine ne
statuas illis hoc delictum Ibi ẽ dura
ceruice᷑ Hoc est totum qd̃ clamabas.
hoc est totum quod seuiebas. Foris ela¬

Expanded text:
tacuit quod vidit: Ecce video, inquit, tacuit quod vidit: Ecce video, inquit, coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram majestatis. Illi hoc audito, quasi blasphemia esset, quod ille dixisset, aures obturaverunt, ad lapides cucurrerunt. In Psalmo erat dictum, Sicut aspidis surdae, et obturantis aures . Prorsus exhibuerunt quod de illis praedictum erat. Coepit lapidari. Modo attendite illum saevientem, recolite verba dura: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus . Quasi inimicus erat: tanquam, si fieri posset, omnes occidere cupiebat. Hoc dicat, qui cor non videt. Latebat cor ejus: sed audita sunt novissima verba ejus, et patueruntDomine Jesu, accipe spiritum meum. Quia adjuvisti, vicit quem suscipis. Accipe spiritum meum, de manu eorum qui oderunt tuum. Hoc dixit sanctus Stephanus stans. CAPUT IV. Et post hoc fixit genu, et ait: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Ubi est, Dura cervice? Hoc est totum quod clamabas? hoc est totum quod saeviebas? Foris cla
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt defiliis diaboli filũ dĩ. Tamen illi
parentes nostri de quibꝰ nati sumus. qui
sdola coluerunt: cumydolis ꝑierunt. Au¬
distis. et spect᷑acula cordis uidistis. So¬
nus erat inauribus: uisio inmentibus.
Spect̾astis magnũ agonẽ scĩ stephani. qui
inagone lapidabatur. Qs: Qui iã dudũ
legem docebat. Quam legem docebat.
Quam illi intabulis lapideis acceꝑunt.
Alerito lapidei facti. amicum xp̃i lapi¬
dauerunt. Dura ceruice. Postea quã do¬
cuit obiurgare cepit. Et non circumcisi
corde et auribꝰ Quem ꝓpharum non oc¬
ciderunt patres uestri: Seuire uidetur
lingua Ferox cor lene elamabat. et ama¬
bat. Seuiebat. et saluos uolebat. Quis
non crederet iratum. qͥs non crederet odi¬
orum facibꝰ inflaminatũ. quando dice¬
bat. dura ceruice et ñ circumcisi corde et
auribꝰ. Interea de cęlo dñs aspexit et
uidit Aꝑtum ẽ celum. uidit ihesum
tam quã exhortantem athletã suũ. Nec

Expanded text:
fiunt de filiis diaboli filii Dei. Tamen illi fiunt de filiis diaboli filii Dei. Tamen illi parentes nostri, de quibus nati sumus, qui idola coluerunt, cum idolis perierunt. distis, et spectacula cordis vidistis. Sonus erat in auribus, visio in mentibus. Spectastis magnum agonem sancti Stephani, qui in agone lapidabatur. Quis? Qui jamdudum legem docebat. Quam legem docebat? Quam illi in tabulis lapideis acceperunt. Merito lapidei facti, amicum Christi lapidaverunt. Dura cervice posteaquam docuit, objurgare coepit, et non circumcisi corde et auribus. Quem prophetarum non occiderunt patres vestri? Saevire videtur: lingua ferox, cor lene. Clamabat, et amabat. Saeviebat, et salvos fieri volebat. Quis non crederet iratum, quis non crederet odiorum facibus inflammatum, quando dicebat, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus? Interea de coelo Dominus aspexit, et vidit. Apertum est coelum: vidit Jesum tanquam exhortantem athletam suum. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ calcat hic p̾ͥus exposuit illis ab inicio
legem dei. ababraham usq ad mos seri.
usq ad datam legẽ. usq ad introitũ in
terram ꝓmissionis: ut cõmendaret qͥa non
erat uerũ testimonium. unde illi calump¬
niam commouebant. Deinde. de moy se de¬
dit eis magnã similitudinẽ ad xp̃m. Re¬
probatus ab eis moyses: et ipse illos libe¬
rauit. Reꝓbatus liberauit Non reddidit
malum ꝓmalo. Immo reddidit bonum ꝓ
malo. Sic et dñs xxp̃c reprobatus ẽ a ui¬
deis. lyse illos ẽ postea liberatiirus. Sed
modo qui moritur mortuus est. Iudei
qͣ inde habebunt tempus liberationis
sue. ꝑ ipsum quem reꝓbauerunt: sed nesci¬
unt. Modo qui blasphemant. ꝑeunt. Tc̃
alui erunt nonisti. Quando ista dicimus:
non aliis sed sibi ꝓmittimus salutẽ. Gens
liberabitur. nonisti. Intendite: et accipi¬
te similitudinẽ Numqͥd non mͦ gentes li¬
berat ds̃: Credunt om̃s gentes inxp̃m: et

Expanded text:
carnem calcat. Hic prius exposuit illis ab initio carnem calcat. Hic prius exposuit illis ab initio legem Dei, ab Abraham usque ad Moysen, usque ad datam legem, usque ad introitum in terram promissionis; ut commendaret quia non erat verum testimonium, unde illi calumniam commovebant. Deinde de Moyse dedit eis magnam similitudinem ad Christum. Reprobatus ab eis Moyses, et ipse eos liberavit: reprobatus liberavit. Non reddidit malum pro malo: imo reddidit bonum pro malo. Sic et Dominus Christus reprobatus a Judaeis, ipse illos est postea liberaturus. modo qui moritur, mortuus est. Judaei quos vides, habebunt tempus liberationis suae, per ipsum quem reprobaverunt; sed nesciunt. Modo qui blasphemant, pereunt: tunc alii erunt, non isti. Quando ista dicimus, non aliis, sed sibi promittimus salutem. Gens liberabitur, non isti. Intendite et accipite similitudinem. Numquid non modo Gentes liberat Deus? Credunt omnes gentes in Christum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quib occisus ÷ xp̃c. Illi adduxerunt
eum in concilium: ut hab̾ent maius
iudicium Amicus aut̃ xp̃i cum dixis¬
set causam suam: p̃dicauit ueritatem
dñi sui. Moriturꝰ erat. Quare impiis
pia lingua tacerit.: Quare ñ ꝓ ueri¬
tate moreret᷑: Hoc impar uno dño
suo certi causa mysterii: quantũ ꝑtinet
ad similitudinem passionis. Nam il¬
le ds̃ est: excellentia maiestatis. Dñs
quando ad passionẽ ductus. ẽ: int̾ro¬
gatus tacere maluit. Iste non tacuit.
uare ille tacere maluit: Quia p̾dic¬
tum de illo erat. sicut ouis ad ĩmo¬
landũ ductus. ẽ & sic̃ agnꝰ corã ton¬
dente se sine uoce sic non aꝑuit os
suuni Iste aut̃ quare tacere noluitꝰ:
Quia ab ipso dño dictum erat. Quȩ di¬
co uob in tenebris: dicite in lumine.
Et que in aure auditis: p̾dicate super
tecta. Quomͦ sc̃s stepħs suꝑ tectum
p̃dicauit. Quia domũ luteam car¬
nem. ealcauit. Qui enim mortẽ non timet:

Expanded text:
pro quibus occisus est pro quibus occisus est eum in concilium, ut haberent majus judicium. Amicus autem Christi, cum dixisset causam suam, praedicavit veritatem Domini sui. Moriturus erat: quare impiis pia lingua taceret? Quare non pro veritate moreretur? Hoc uno impar Domino suo, certi causa mysterii, quantum pertinet ad similitudinem passionis. Nam ille Deus est excellentia majestatis. Dominus quando ad passionem ductus est, interrogatus tacere maluit: iste non tacuit. Quare ille tacere maluit? Quia praedictum de illo erat: Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum . Iste autem quare tacere noluit? Quia ab ipso Domino dictum erat: Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quae in aure auditis, praedicate super tecta . Quomodo sanctus Stephanus super tectum praedicavit? Quia domum luteam carnem calcavit. Qui enim mortem non timet,
Abbreviated transcription (Latin):
bo alterũ nõuũ. Non aut̃ hoc dñs
ritati. Quomͦ sunt falsi testes : Au¬
dierunt dixisse dnm̃. soluite templũ
hoc : et pꝰ triduum resuscitabo illud.
Fuangłista aũt dicit. Hoc aũt dice¬
bat de templo corporis sui. falsi te¬
uite: dixerunt soluo. Modicum in sil¬
labis mutauerunt: s tanto falsi testes
peiores fuerunt: qnͣto ꝓpinquare
ueritati ꝑ calũpniam uoluerunt.¬
& huic quid obiectum: Nos audiuimꝰ
eum dixisse quia ihe nazaienus
destruet templum hoc: et mutabit con¬
suetudinem legis. falsum testimonium
dicebant. & uera ꝓpħabant. Quomodo
cayphas ille. magist̾ illoꝵ. pͥnceps sa¬
cerdotum. dans consilium iudȩis ut
occideret᷑ xp̃c: hoc dix̃. Expedit imũ
mori: quã ut tota gens ꝑ eat. Ait
aũt̃ euangłista. Hoc non a semetipso
et ueritatẽ ꝓpħant nescientes. Non
agunt: s agit᷑ de illis. Processerunt gͦ
isti falsi testes similes falsis testib s

Expanded text:
o alterum novum . Non autem hoc Dominus o alterum novum . Non autem hoc Dominus ritati. Quomodo sunt falsi testes? Audierunt dixisse: Solvite templum hoc, et post triduum resuscitabo illud. Evangelista autem dicit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Falsi tevite, dixerunt Solvo. Modicum in syllabis mutaverunt: sed tanto falsi testes pejores fuerunt, quanto propinquare veritati per calumniam voluerunt. Et huic quid objectum? Nos audivimus eum dixisse quia Jesus Nazarenus destruet templum hoc, et mutabit consuetudinem Legis . Falsum testimonium dicebant, et vera prophetabant. Quomodo Caiphas ille, magister illorum, princeps sacerdotum, dans consilium Judaeis, ut occideretur Christus, hoc dixit: Expedit unum mori, quam ut tota gens pereat. Ait autem evangelista: Hoc non a semetipso et veritatem prophetant nescientes. Non agunt, sed agitur de illis. Processerunt ergo isti falsi testes similes falsis testibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimꝰ stephanꝰ quomͦ fũit
diaconꝰ ordinatꝰ cum aliis sex
etiam ipse septiñ & quom̃
lectio legeret᷑ audistis. Hoc pͥmũ primi
mr̃is meritum cõm̃datum ÷ carrtati
ur̃ȩ. qr cum alioꝵ mr̃m uix gesta inue¬
niamꝰ. quȩ in sollempnitatib eoꝵ recita¬
re possimꝰ: huiꝰ passio in canonico libro
.ẽ. Actus apłoꝵ liber. ẽ. de canone scrip¬
turais. Ipse liber incipit legi adm̃co
pasche. sicut se consuetudo ht̃ ȩccłe
n hoc gͦ libro cuititulus. ẽ. actus a¬
płoꝵ. audistis quomͦ sint electi & ab
apłis ordinati septem diaconi: in
quib sc̃s stepħs erat. Priores apłi: seq̃n¬
tes diaconi. & prior martyr de dia¬
conis. quã de apłis. Prior uictima de
agnis: quã de arietib. Quant᷑ã aut
cũm dño suo & saluatore suo habuit
similitudinẽ passionis. Falsi testes ad¬
u̾sus istum: quomͦ adu̾sus illum
Et de ipsa re. Nostis enim & recolitis:
runt. Nos audiuimꝰ eum dicere. Sol¬
uo templũ hoc: & pꝰ triduum edifica¬

Expanded text:
eatissimus Stephanus quomodo fuerit diaconus ordinatus cum aliis sex etiam ipse septimus, et quolectio legeretur, audistis. Hoc primum primi Martyris meritum commendatum est Charitati vestrae: quia cum aliorum martyrum vix Gesta inveniamus, quae in solemnitatibus eorum recitare possimus, hujus passio in canonico libro est. Actus Apostolorum liber est de Canone Scripturarum. Ipse liber incipit legi a Dominico Paschae, sicut se consuetudo habet Ecclesiae. In hoc ergo libro, cui titulus est, Actus Apostolorum, audistis quomodo sint electi, et ab Apostolis ordinati septem diaconi, in quibus sanctus Stephanus erat. Priores Apostoli, sequentes diaconi. Et prior martyr de diaconis, quam de Apostolis,: prior victima de agnis, quam de arietibus. 2. Stcum Domino suo et Salvatore suo habuit similitudinem passionis! Falsi testes adversus istum, quomodo adversus illum: et de ipsa re. Nostis enim et recolitis, uid dixerunt: Nos audivimus eum dicere, Solvo templum hoc, et post triduum aedific
Abbreviated transcription (Latin):
Quał inimica fr̃s. q̃ contͣdic̃. Sic̃ ⁊ nos di¬
mittimꝰ. Non ꝑmittit ut seuias contra
inimiẽ tuũ. In istã seuias. Melior ẽ. qui¬
uincit irã qͣm qui capit ciuitatẽ. scͥpt᷑a
dic̃. Qd̃ dixi mͦ scͥptũ ẽ. Melior ẽ. qͥ uinc̃
irã. ꝗͣ qui capit ciuitatẽ. Ñ qͥdñ bellator
imꝑator qnuenit ad aliqͦs hostes: unueñ
ciuitatẽ munitã armatis instructã. opti¬
mã. adu̾santẽ sͥ. si illam ceꝑit. si illã uice¬
rit. si illam euerterit. triumphos
querit. Sicut narrat autem seri-¬
ꝑtura. m elior ÷ qui uineit irã quam
qui capit ciuitatẽ. In manu tua est.
Non potes illã int̾imere. potes illã repͥ¬
mere. Si fortis es: iram uince. & ciui¬
tati parce. Uideo uos attentos. scio
quã bene accepistis. Deus assit certa¬
minib urĩs. ut ꝓsit uob qđ tanti
mr̃is agonem spectastis. ut quomodo
uineentẽm udistis. et uincenti fauistis:

Expanded text:
Qualis inimica, fratres, quae contradicit? Sicut et nos diQualis inimica, fratres, quae contradicit? Sicut et nos dimittimus. Non permittitur ut saevias contra inimiatem, Scriptura dicit . Quod dixi modo, scriptum est: Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem. Numquid non bellator imperator quando venit ad aliquos hostes, et invenit civitatem munitam, armatis instructam, optimam, adversantem sibi, si illam ceperit, si illam vicerit, si illam everterit, triumphos quaerit? Sicut autem narrat Scriptura, Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem. In manu tua est. Non potes illam interimere, potes illam reprimere. Si fortis es, iram vince: et civitati parce. Video vos attentos, scio quam bene accepistis. Deus adsit certaminibus vestris, ut prosit vobis quod tanti Martyris agonem spectastis; ut quomodo vincentem vidistis et vincenti favistis,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ipse cupiebat. ñ qd̃ de illo ds̃ facie¬
bat. Ergo inimicꝰ tuus quieunq fuĩt
usq ad morcem. nichil tͥ nocebit. lra
uide quid noceat. fgnosce inmicam
tuam. Agnosce cum qua pugnas. in
teathro pectoris tui. Angustũ theatrũ.
S ds̃ spectat. Ibi doma inincam tuam
Uis indere quã sit ista uera tua iniica:
Modo ostendo. Oraturus es dm̃. Uentu¬
ra. ẽ. hora ut dicas. Pat̃ nr̃ qui es in
cȩlis. Uenturus es ad illum uersum:
Dimitte nob debita nr̃a. Quid sequit᷑
Sicut et nos dimittimꝰ debitorib nr̃is:
Ibi illa inimica stat contra te. Sepit iuã
orationis tuȩ. Murum erigit. & non. ẽ.
qua transeas. Bone totũ dixisti. Lat̃
nr̃. Cucurrit. Dimitte nob̃ debita nr̃a
Et quid postea: Sicut & nos dimitimꝰ
debitorib nr̃is. En ipsa adu̾saria cont̃¬
dicit. Nec ante uelũ. s intꝰ. In ipso secre¬
tario cordis tui. ibi tͥ clamat: contradiẽ.

Expanded text:
quod ipse cupiebat, non quod de illo Deus faciequod ipse cupiebat, non quod de illo Deus faciebat. Ergo inimicus tuus quicumque fuerit usque ad mortem, nihil tibi nocebit. CAvide quid noceat. Agnosce inimicam tuam: agnosce cum qua pugnas in theatro pectoris tui. Angustum theatrum; sed Deus spectat: ibi doma inimicam tuam. Vis videre quam sit ista vera tua inimica? Modo ostendo. Oraturus es Deum: ventura est hora ut dicas, Pater noster, qui es in coelis. Venturus es ad illum versum, Dimitte nobis debita nostra. Quid sequitur? Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ibi illa inimica stat contra te. Sepit viam orationis tuae: murum erigit, et non est qua transeas. Bene totum dixisti: Pater noster. Cucurrit: Dimitte nobis debita nostra. Et quid postea? Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. En ipsa adversaria contradicit; nec ante velum, sed intus: in ipso secretario cordis tui, ibi tibi clamat, contradicit.
Abbreviated transcription (Latin):
uider̃ eos qͦs ꝑsecunt᷑ affligi. conu̾tere
iram in mĩam. Difficile inuenis ini¬
micum qui seuiat usq ad mortẽ. S
fac usq ad mortẽ. Talẽ pone tͥ inimi¬
cum qͥ seuiat usq ad mortẽ. Q uid fac¬
turus est.: Qd̾ uidei stepħo. Sibi pę¬
nam illi coronã. Occisurus. ẽ. te inmi¬
cus tuus. quasi non moriturum: qͣsi
semꝑ uicturũ. Hoc tͥ facturꝰ. ẽ immicꝰ
qđ qͣndoq factura erat febris. Si te
occiderit. febri tue similis erit libi
gͦ occidendo te erit nociturus: Non.
Immo tͥ si bene mortuus fueris eumq
dilex̾is. ad cȩleste p̃mium aliquid ad¬
diturꝰ. Nescis qͣntũ p̃stiterint isti lapi¬
datores scõ stephano: Nunqͥd sciebant
illi ꝓ bonitate reddendã. ẽẽ. coronam.
illis ꝓ malicia reddendã. ẽẽ. pęnã. Dia¬
bolus qnͣta p̃stitit: Oñs mr̃es ipse nob̾
fec̃. S nunqͥd hinc iturus. ẽ: S de
bñficus suis qd̾ uolebat illi imputabit᷑.

Expanded text:
viderint eos quos persequuntur affligi, convertere viderint eos quos persequuntur affligi, convertere iram in misericordiam. Difficile invenis inimicum qui saeviat usque ad mortem. Sed fac, usque ad mortem. Talem pone tibi inimicum qui saeviat usque ad mortem. Quid facturus est? Quod Judaei Stephano: sib poenam, illi coronam. Occisurus est te inimicus tuus quasi non moriturum, quasi semper victurum? Hoc tibi facturus est inimicus, quod quandoque factura erat febris: si te occiderit, febri tuae similis erit. Tibi ergo occidendo te, erit nociturus? Non: imo tibi, si bene mortuus fueris, eumque dilexeris, ad coeleste praemium aliquid additurus. Nescis quantum praestiterint isti lapidatores sancto Stephano? Numquid sciebant, illi pro bonitate reddendam esse coronam, illis pro malitia reddendam esse poenam? Diabolus quanta praestitit? Omnes martyres ipse nobis fecit. Sed numquid hinc iturus est? Sed de beneficiis suis, quod nolebat, illi imputabitur
Abbreviated transcription (Latin):
aũt de dono dei fecit. nunqͥd intrauit
et contra te clausit: Nunqͥd pontem
transunt. et p̃cid̾it ultũ. ẽ ad te. Pe¬
te et tu. fons manat. non siccauit. E¬
uere dico caritati ur̃e fr̃s mei. Exercete
uos qͣntũ potestis ad exhibendã mansu-¬
etudinẽ etiam erga inimicos ur̃os. fre¬
nate iram. q̃ uos stimulat ad uindic¬
tam. Ira enm scorpio ẽ. Si te suis int̾ni
flãmis excitauerit. magnũ aliqͥd putas
si te de imimico tuo uindicauis. Si
uindicare te us de minuco tuo. ad ip¬
sam iram tuam te conu̾te. quia ipsa ÷
inimica tua quȩ occidit animã tuam
Chomo bone. Nolo enim dicere homo
male. Melius hoc dico qđ te. ẽt̃ uolo ꝗͣ
qđ es. Homo bone. quid tͥ facturus
.ẽ. imimicꝰ tuus: Qͥd. ẽ facturus ut
multum possit. ut qͥs illum ad totum
ꝑmittat qđ cupit: Sanguinẽ tuum
cupit fundere. Difficile ẽ. quidẽ. E ip¬
si rari mimici sunt. qui usq ad mortẽ
seiuant. Solent et ipsi inimici qnͣdo

Expanded text:
autem de dono Dei fecit; numquid intravit, autem de dono Dei fecit; numquid intravit, et contra te clausit? Numquid pontem transivit, et praecidit? Multum est ad te? Pete et tu. Fons manat, non siccavit. vere dico Charitati vestrae, fratres mei: exercete vos, quantum potestis, ad exhibendam mansuetudinem, etiam erga inimicos vestros. Frenate iram, quae vos stimulat ad vindictam. Ira enim scorpio est. Si te suis internis flammis excitaverit, magnum aliquid putas, si te de inimico tuo vindicaveris. Si vindicare te vis de inimico tuo, ad ipsam iram tuam te converte: quia ipsa est inimica tua, quae occidit animam tuam. O homo bone: nolo enim dicere homo male; melius hoc dico quod te esse volo, quam quod es: homo bone, quid tibi facturus est inimicus tuus? quid est facturus, ut multum possit; ut Deus illum ad totum permittat, quod cupit? Sanguinem tuum cupit fundere. Difficile est quidem, et ipsi rari inimici sunt, qui usque ad mortem saeviant. Solent et ipsi inimici, quando