comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etinent adhuc supra¬
sensus ur̃i fr̃s. nos hoc suꝑiore dñica
p̃dicasse. qd̾ huiꝰ quadragesimȩ nr̃ȩ
figuram. ille quadraginta & duȩ man¬
siones habu̾nt. ꝑ quas popłs is rahel
exiens de egypto. diurno ꝓfectu t̾ram rep¬
missionis intrauit: & quasi quib dam sa¬
lutis gradib post iugum seruitutis ascen¬
dit ad regnum. figura in quã fuit in illis
quantitate numeri. s etiam in obseruatiõe
uirtutum. Noneñĩ tantũ filiĩ isrł in itiñe
diserti. corporeis gressib ambularunt. qͣntũ
in uia dñ religiosis actib ꝓ fecerunt. In
uia plane ambulauerunt dñi. quȩ illos
et portauit in fluctib: & pauit e celo. E suri¬
entib enim in heremo manna non defuit:
ꝑicditantib in mari. t̾ra ñ fugit. Ibi mare
in senuta st̾nitur. hic celum ad pabulum re¬
serat᷑. a pter grãm famislorum dei iordanis
fluenta sua retinet. aquã suam myrra com¬
mutat. Illic retrorsum conu̾sa quȩ sequebat᷑

Expanded text:
etinent adhuc sensus vestri, fratres, nos hoc superiore Dominica praedicasse, quod hujus quadragesimae nostrae figuram illae quadraginta et duae mansiones habuerint, per quas populus Israel exiens de Aegypto, diurno profectu terram repromissionis intravit, et quasi quibusdam salutis gradibus post jugum servitutis ascendit ad regnum . 2. Figura, inquam, fuit in illis quantitate numeri, sed etiam in observatione virtutum; non enim tantum filii Israel in itinere deserti corporeis gressibus ambularunt, quantum in via Domini religiosis actibus profecerunt. In ia plane ambulaverunt Domini, quae illos, et portavit in fluctibus, et pavit e coelo; esurientibus enim in eremo manna non defuit, periclitantibus in mari terra non fugit: ibi mare in semitam sternitur, hic coelum ad pabulum reseratur. Propter gratiam famulorum Dei Jordanis fluenta sua retinet, aquam suam Myrrha commutat. Illic retrorsum conversa, quae sequebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi st̃ fontes: qr uelut fontes purissimi.
gr̃a p̃dicatioĩs exuberant:⁊ pꝰ amaritudiĩe li¬
gis. uenarũ suarũ larga sapientia sacm̃to po¬
culi dulcedinẽ stillant. Nec mirũ si potꝰ dulciᷤᷤ
ẽ. fontiũ. in quoꝵ sinu cib dulcior ẽ. palmarũ.
mminei rigauer̃: a fatigatis gentiũ ppłis potum
diuini minist̾ii ꝓpinar᷑. Septuaginta aut̃ palmaᷤᷤ
uixta fontes apłicas generatas. septuaginta illos
palme pꝰ curas hominũ cũ exultatioe redeũtes
głant᷑ ⁊ apd̾ dñm s etiã demonia ẽẽ subiecta.
Recte igitur comparantur palmis. qui pal¬
marum premio diaboli extitere uictores.¬

Expanded text:
dicendi sunt fontes; quia velut fontes purissimi gratia praedicationis exuberant, et post amaritudinem Legis venarum suarum larga sapientia sacramenti pocula dulcedinem stillant. Nec mirum si potus dulcis est fontium, in quorum sinu cibus dulcior est palmarum. mine rigaverunt, et fatigatis gentium populis potum divini mysterii propinarunt. 8. Septuaginta autem palmas juxta fontes apostolicos generatas septuaginta illos palmae post curas hominum cum exultatione redeuntes, gloriantur apud Dominum sibi etiam daemonia esse subjecta. Recte igitur comparantur palmis, qui palmarum praemio diaboli exstitere victores
Abbreviated transcription (Latin):
hominuis filius: quomͦ misit deus
filium suum factũ ex muliere:
Quo nomine scđm hebream linguam
non uirginis decus negat᷑. sed femi¬
neus sexus ostenditur. Quis est¬
enim a patre missus. nͥ unigenitus
dĩ filius: Quomͦ gͦ ex muliere fa¬
ctus: nisi qd̾ idẽ ip̃se qui erat apud
patrẽ dei filiꝰ. missus. factus est ho¬
minis filius: De patre natꝰ sine tẽ¬
poris die: de matre natus hoc die:
Istum enim diem quem creauit. in
quo crearetur elegit: sicut factus ÷
de matre quã fecit᷑. Nam et ipse dies
quo deinceps increm̃tũ lucis accͥe¬
pit dies. opus xp̃i significat: a quo
interior nr̃ renouatur homo de die
in diem. Eterno quippe creatori in
tempore ereato illa dies debuit. eẽ. na¬
talis: cuiꝰ ereatura congrueret tem¬

Expanded text:
hominis, quomodo misit Deus Filium suum factum ex muliere ? Quo nomine secundum hebraeam linguam non virgineum decus negatur, sed femineus sexus ostenditur. Quis enim a Patre est missus, nisi unigenitus Dei Filius? Quomodo ergo ex muliere factus, nisi quia idem ipse qui erat apud Patrem Dei Filius, missus factus est hominis filius? De Patre natus sine temporis die, de matre natus hoc die. Istum enim diem quem creavit, in quo crearetur elegit, sicut factus est de matre quam fecit. Nam et ipse dies a quo deinceps incrementum lucis accipit dies, opus Christi significat, a quo interior homo noster renovatur de die in diem . Aeterno quippe Creatori in tempore creato ille dies debuit esse natalis, cui creatura congrueret tem
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo. filium hominis factum:
qd̃ erat manentem. qd̾ ñ erat as¬
sumentem. Esse incipientẽ qͦd̾ maior
est pater. ẽt semꝑ manentẽ in eo
qđ unum sunt ipse et pater. Nã¬

Expanded text:
servi filium hominis factum, quod erat manentem, quod non erat assumentem: esse incipientem quo minor est Patre, et semper manentem in eo quod unum sunt ipse et Pater. CA
Abbreviated transcription (Latin):
runt: et uerum loqui non ualuert̃:
Quid enim attenderent nisi quia hu¬
mana natura potuit in meliꝰ cõmu¬
tari: indeterius aũt diuina non po¬
tuit : Hoc uerũ est. S etiam sic id
est nequaquã indeterius diuinita¬
te mutata: ũbum tam̃ caro factũ
est. Neq enĩ ait eugłm. caro uerbũ

Expanded text:
runt; sed verum eloqui non valuerunt. runt; sed verum eloqui non valuerunt. Quid enim attenderunt, nisi quia humana natura potuit in melius commutari, in deterius autem divina non potuit? Hoc verum est: sed etiam sic, id est, nequaquam in deterius divinitate mutata, Verbum tamen caro factum est. Neque enim ait Evangelium, Caro Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
illa: antequam enĩ fieret. erat: et
quia omp̃s erat: fieri potuit. maneis
qd̃ erat. Fecit matrem cum. eẽt. apud
eret ex matre. Quomͦ ds̃. ẽẽ. desiste¬
ret. cum homo. ẽẽ. cępit: quigenitri¬
ci suȩ p̃stitit. nec desisteret uirgo
caro factum est. non u̾bum in car¬
ne pereundo accessit. s caro uerbũ
ne ipsa ꝑiet accepit: ut quemadmo¬
dum homo est anima et caro: sic
ẽẽt. xp̃c d̾s et homo. Idem ds̃ qui
homo. et qui ds idem homo: non con
fusione naturȩ. s unitate ꝑsone. De¬
niq qui filius dei generatione coet¬
nus semper ex patre: idẽ filius hoĩs
esse cȩpit ex uirgine: ac sic filio diui¬
nitatis est addita humanitas: eitam̃
non ꝑsonarum facta quat᷑nitas: s
ꝑmanet trinitas. Non gͦ uobis sub
gulam fidei minus attentoꝵ. et in¬
Dicunt enim. Qui filuis hominis est:
factus est filius dei. Qui uͦ filius dei
est: non est factus filius hominis.
Hoc ut dicerent. qđ uerũ est attende¬

Expanded text:
illa. Antequam enim fieret, erat: et illa. Antequam enim fieret, erat: et quia omnipotens erat, fieri potuit manens quod erat. Fecit sibi matrem, cum esset apud nsit in Patre. Quomodo Deus esse desisteret, cum homo esse coepit, qui genitrici suae praestitit ne desisteret virgo caro factum est, non Verbum in carnem pereundo cessit; sed caro ad Verbum, ne ipsa periret, accessit: ut quemadmodum homo est anima et caro, sic esset Christus Deus et homo. Idem Deus qui homo, et qui Deus idem homo: non confusione naturae, sed unitate personae. Denique qui Filius Dei generatione coaeternus semper ex Patre, idem Filius hominis esse coepit ex virgine, ac sic etiam Filii divinitati est addita humanitas, et tamen non est personarum facta quaternitas, sed permanet Trinitas. Non ergo nobis subrgulam fidei Dicunt enim: Qui filius est hominis, factus est Filius Dei; qui vero Filius est Dei, non est factus filius hominis. Hoc ut dicerent, quod verum est attende
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. Sponsus ut de thalamo
suo ꝓcederet: a summo cęli egressio
eius. Inde est qđ hoc die natus. ẽ
quo die in t̾ris millus minor est:
a quo tam̃ increm̃ta dies sumunt.
Qui gͦ indinatꝰ est. et nos erex̃. minimũ
elegit diem. s unde lux crescit. Ipso
suo tali aduentu nos etiam tacitus
tanquã sonitu magni clamoris ex¬
hortans: ut qui pauꝑ ꝓpt̃ nos factus
est. in illo diuites. ẽẽ. discamꝰ: qui ꝓpt̃
nos serui formã accepit. in illo liber¬
tatem accipiamus: qui ꝓpt̾ nos de
tra ortus est: in illo cęlũ possidea¬
sibilis consecrauit: quando eum ꝓ
nobis uisibilem factum. aquo
inuisibili ⁊ ipsa creata est. uiscerib fe¬
cundis et genitalib integris uirgo
mat̃ effudit: Concipiens uirgo. ꝑͦ¬
manens uirgo: uirgo grauida.
uirgo feta. uirgo ꝑpetua. Quid mi¬
raris hȩc homo: Dm̃ sic nasci opor¬
tuit: quando dignatus est. eẽ. homo.
Lalem fecit illam᷑. qui est factus ex

Expanded text:
descendit: sponsus ut de thalamo descendit: sponsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus est, et nos erexit, minimum elegit diem, sed unde lux crescit: ipso suo tali adventu, nos etiam tacitus tanquam sonitu magni clamoris exhortans, ut qui pauper propter nos factus est, in illo divites esse discamus; qui propter nos formam servi accepit, in illo libertatem accipiamus; qui propter nos de rra ortus est, in illo coelum possideasibilis consecravit; quando eum pro nobis visibilem factum, a quo invisibili et ipsa creata est, visceribus fecundis et genitalibus integris Virgo Mater effudit. Concipiens virgo, pariens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo? Deum sic nasci oportuit, quando esse dignatus est homo. Talem fecit illam, qui est factus ex
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio. De peccato quidem: quia ñ
credunt in me. De iusticia: quia ad
patrem uado. et iam non uidebitis
me Hȩc est uera iusticia: quȩ de cęlo
ꝓspexit. A summo enĩ celi egressio eiꝰ:
et occursus eius usq ad summũ eius.
Ne uͦ quisquã contempneret ueritatẽ
que de çęso orta est. cum sicut spon¬
sus ꝓcessit de thalamo suo. id est de
utero uirginali. ubi u̾bũ dĩ creat᷑e
humanȩ quodam in effabili coniui¬
gio copulatũ est: ne hoc gͦ quisquã
contempneret. et quãuis mirabilit̃
natum. et dictis et factis mirabile.
tam̃ ꝓpt̃ smmulitudinẽ carnis peccati
nichil ampliꝰ. xp̃m quã hominem
crederet: cum dictum. ẽẽt. tanqͣ spon¬
sus ꝓcessit de thalamo suo. exultaũ
ut gygas ad currendam uam: con¬
tinuo subiunctum est. asummo cȩli
egressio eius. Quod gͦ audistis ueri¬
tas de t̾ra orta. ẽ: dignatio est non
conditio: miscd̃ia est̃ non miseria.
Ueritas ut de t̾ra oriretur: de celo

Expanded text:
judicio. De peccato quidem, quia non judicio. De peccato quidem, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado; et jam non videbitis me . Haec est justitia, quae de coelo prospexit. A summo enim coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemneret, et quamvis mirabiliter natum, et dictis factisque mirabilem, tamen propter similitudinem carnis peccati nihim esset, Tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam; continuo subjunctum est, A summo coelo egressio ejus . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriretur, de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
carne xp̃i. agat eor ur̃m in lege
xp̃i. Quomͦ aut non ad partũ uir¬
ginis ꝑtinetis: quando xp̃i m̃bra
estis : Caput ur̃m peꝑit maria: uos
eccła. Nam ipsa quoq et mater et
uirgo.ẽ. Mater uiscerib caritatis.
uirgo integritate fidei et pietatis po¬
płos parit: s eius m̃bra sunt. cuiꝰ
ipsa est corpus et conunx: etiam in
hoc similitudinẽ gerens illiꝰ uirgi¬
nis: qr et in multis mater ẽ unitatis.
Umnes itaq unammes. castis menti¬
b et affectib scĩs. diem natalis dñi
celebremꝰ: Quo die sicut isto sermoue
orsi sumus. ueritas de t̾ra orta est.
Iam enim ift quod in eodem psal¬
mo dr̃ sequit᷑. factum est. Nlam cũ
ille de t̾ra ortus est. hoc ẽ de carne
natus. ẽ. quia de cęlo uenit et suꝑ
om̃s est: ꝓculdubio cum ascendit
ad patrem. etiam iusticia de cęlo ꝓs¬
pexit: hanc enim iusticiam u̾bis
suis ipse cõmendat in ꝓmittendo
dum de peccato. et de iusticia. et de

Expanded text:
carne Christi, agat cor vestrum in lege carne Christi, agat cor vestrum in lege Christi. Quomodo autem non ad partum Virginis pertinetis, quando Christi membra estis? Caput vestrum peperit Maria, vos Ecclesia. Nam ipsa quoque et mater et virgo est: mater visceribus charitatis, virgo integritate fidei et pietatis. Populos parit, sed unius membra sunt, cujus ipsa est corpus et conjux, etiam in hoc similitudinem gerens illius virginis, quia et in multis mater est unitatis.Omnes itaque unanimes, castis mentibus et affectibus sanctis, diem Natalis Domini celebremus: quo die, sicut istum sermonem exorsi sumus, Veritas de terra orta est. Jam enim et quod in eodem psalmo sequitur, factum est. Nam ille qui de terra ortus est, hoc est, de carne natus est, quia de coelo venit, et super omnes est ; procul dubio cum ascendit ad Patrem, etiam justitia de coelo prospexit. Hanc enim justitiam verbis suis ipse commendat, promittendo dum de peccato, et de justitia, et de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m parere noluistis. Qui non ex
uobis natus est: s uob̃ natꝰ est. Ue¬
runtam̃ si uerbi eius memineritis
sicut meminisse debetis ẽstis etiam
matres elus: quia uoluntatẽ facitis
patris eius. Ipse enim dix̃. Quicunq
fec̃it uoluntatẽ patris mei: ipse mͥ
fr̃ et soror et mat̾.ẽ. Exultate uidue
xp̃i : quia fȩcundam fecit uirginitatẽ
ille cui uouistis continentie castitatẽ.
Exulta etiam castitas nuptialis: om̃s
fidelit̾ uiuentes cum conuigibus
ur̃is: et qđ amisistis in corpore. serua
cubitu caro integra sit uirgo consci¬
entia: scđm quam uirgo est omnis
eccła. In maria xp̃m pia uirginitas
peꝑit: in anna xp̃m uiduitas paruũ
grandeua cognouit: in elisabeth xp̃o
conugalis castitas et anilis fȩcundi¬
tas militauit. Onĩs grad̾ fidelium
membroꝵ capiti contulerunt: qđ
ipsius gr̃a conferre potuerunt. Pro¬
inde quia ueritas et pax et iusticia
xp̃s est: hunc fide concipite: oꝑib
edite: ut qđ egit uterus mariȩ in

Expanded text:
m parere noluistis. Qui non ex vobis natus est, vobis natus est. Verumtamen si verbi ejus memineritis, sicut meminisse debetis; estis etiam vos matres ejus, quia voluntatem facitis Patris ejus. Ipse enim dixit: Quicumque facit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater et soror et mater est . Exsultate, viduae Christi: qui fecundam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fideliter viventes cum conjugibus vestris: quod amisistis in corpore, in corcubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proinde quia veritas et pax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in
Abbreviated transcription (Latin):
ira est ista potentia: s plus est miran¬
da miscđia. qđ ille qui sie nasci po¬
tuit. sic nasci uoluit. Erat enĩ iã unicꝰ
patri: qui unicꝰ natꝰ ẽ. matri. Et ipse factꝰ¬
est in matre. qui sibi fęcerat matrẽ:
Sempiternus cum patre: hodiernus
ex matre. Post matrem de matre fac¬
tus est: ante omnia de patre natus. ẽ¬
Sine quo pater nunquã fuit: sine quo
mat̃ nunquã fuisset. Exultate uirgi

Expanded text:
Mira est ista potentia, sed plus est miranMira est ista potentia, sed plus est miranda misericordia, quod ille qui sic nasci potuit, nasci voluit. Erat enim jam unicus Patri, qui unicus natus est matri: et ipse est factus in matre, qui sibi fecerat matrem; sempiternus cum Patre, hodiernus ex matre: post matrem de matre factus, ante omnia de Patre non factus: sine quo Pater nunquam fuit, sine quo mater nunquam fuisset. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
odie ueritas de t̾ra orta. est: xp̃c
de carne natus est. Gaudete sol¬
lempnit̃: et semptt̃num diem ho¬
dierno quoq ammoniti cogitate.
E terna dona spe firmissima concupi¬
scite: filii dei. ẽẽ. accepta potestate
presumite. Propt̾ uos temporalis
effectus est tempoꝵ effector: dpter
uos in carne apparuit. mundi con¬
ditor: Propt̃ uos creatus est creator
Quidadhuc mortales reb mortalibus
oblectamini: et fugitiuã uitam si fieri
posset tenere conamini: Spes longe
clarior effulsit in t̾ris: ut t̾renis uita
ꝓmitteretur in cęlis. Hoc ut crede¬
retur: res incredibilior p̃rogata. ẽ.
Deos facturus qui homines erant. ho¬
mo factus ⁊ qui d̃s erat: nec amit¬
tens quod erat. fieri uoluit ipse
dit: non dm̃ in homine ꝑdidit. Mira¬
mur uirginis partum: et nouum ip¬
sum nascendi modum incredulis
ꝑsuadere conamur: qd in utero non
seminato germen ꝓlis exortum. ẽ. &
a complexii carnis uiscera immunia
sa. et in partu incorrupta ꝑmansit.

Expanded text:
odie Veritas de terra orta est , Christus de carne natus est. Gaudete solemniter, et sempiternum diem hodierno quoque admoniti cogitate, aeterna dona spe firmissima concupiscite; filii Dei esse accepta potestate praesumite. Propter vos temporalis effectus est temporum effector, propter vos in carne apparuit mundi Conditor, propter vos creatus est Creator. Quid adhuc mortales mortalibus rebus oblectamini, et fugitivam vitam, si fieri posset, tenere conamini? Spes longe clarior effulsit in terris, ut terrenis vita promitteretur in coelis. Hoc ut crederetur, res incredibilior praerogata est. Deos facturus qui homines erant, homo factus est qui Deus erat: nec amittens quod erat, fieri voluit ipse dit, non Deum in homine perdidit. Miramur virginis partum, et novum ipsum nascendi modum incredulis persuadere conamur, quod in utero non seminato germen prolis exortum est, et a complexu carnis viscera immunia sa, et in partu incorrupta permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq unigenitus dei filius semet¬
ipsum eximamuit. in similitudinẽ
hominum factus: nec alius s idẽ
ipse in forma dĩ ȩqualis patri. hu¬
miliauit non alium sed semetip¬
sum. factus obediens usq ad mor¬
tem. mortẽ autẽ crucis. Qd̾ totũ
non fecit dei filius: nͥ in ea forma
qua est hominis filius. Itẽ si ille
qui semper est dei filiꝰ non ẽ et ipse

Expanded text:
ius, semetipsum exinanivit, in similitudinem hominum factus. Neque alius, sed idem ipse in forma Dei aequalis Patri, humiliavit, non alium, sed semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Quod totum non fecit Dei Filius, nisi in ea forma qua est hominis filius. Item si ille qui semper est Dei Filius, non est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
erat dei filius. factus est hominis
filius. assumptione inferioris. non
conũsione potioris. Accipiendo qđ
non erat. non amittendo qđ erat.
Iam quomodo in regula fidei con¬
ficemur nos credereĩfilium dĩ. qui
natus est ex maria uirgine: si non
filius deis filius h omĩnis natus
nus neget ex illa femina filium ho¬

Expanded text:
erat Dei Filius, factus est hominis filius, assumptione inferioris, non conversione potioris; accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. Nam quomodo in Regula fidei confiteremur, credere nos in Filium Dei qui natus est ex virgine Maria, si non Filius Dei, sed filius hominis natus enus neget ex illa femina filium ho
Abbreviated transcription (Latin):
seruat amplexu. Nec ꝓpt̾ea uos ste¬
riles deputetis: quia uirgines ꝑma¬
netis. Nam et ipsa pia integritas car¬
nis: ad fecunditatem ꝑtinet mentis.
ea quȩ sunt mundi. quomͦ placeatis
meritis: cogitate quȩ dei sunt. quo¬
mͦ illi in om̃nib placeatis. Ut non
uterum fecib. sed animum fecun¬
dum possitis habere uirtutib. Postre¬
mo om̃s alloquor: omnib dico: uni¬
Qđ miramini in carne mariȩ̨: agite
in penetralib animȩ. Qui corde cre¬
de credit ad iusticiam. concipit xp̃m:
qui ore confitetur ad salutem. parit
xp̃m. Sic in mentib ur̃is et fecun¬
ditas exuberet: et uirginitas perse

Expanded text:
servat amplexu. Nec propterea vos steservat amplexu. Nec propterea vos steriles deputetis, quia virgines permanetis. Nam et ipsa pia integritas carnis, ad fecunditatem pertinet mentis. ea quae sunt mundi, quomodo placeatis maritis; cogitate quae Dei sunt, quomodo illi in omnibus placeatis ; ut non uterum fetibus, sed animum fecundum possitis habere virtutibus. Postremo omnes alloquor, omnibus dico; uniQuod miramini in carne Mariae, agite in penetralibus animae. Qui corde credit ad justitiam, concipit Christum: qui ore confitetur ad salutem , parit Christum. Sic in mentibus vestris et fecunditas exuberet, et virginitas perse
Abbreviated transcription (Latin):
femina. Qui uobis attulit qđ amare¬
tis: matri non abstulit qd amatis.
Qui sanat in uob̃ qd traxistis ex eua:
absit ut corrũꝑet qđ dilexistis in
ecut conciꝑẽt cum uiro non mansit:
et cum pareret. uirgo ꝑmansit. Imi¬
tamini eam qͣntũ potestis eum̃ fecũ¬
ditate: quia hoc non potestis salua
uirginitate. Sola utrumq potuit.
Quoꝵs uos unum habere uoluistis: qr
hoc ꝑditis. si alterum habere uelitis.
Sola utrũq potuit: quȩ omnipotentẽ
peꝑit. ꝑ quem potuit. Solum enim
unicum dei filium: isto unico modo
fieri oportebat hominis filium. Hec
tamen ideo non est uob̃ aliquid xp̃c:
quia uniꝰ est uirginis fȩcus. Ipsum
quippe uos quem filium edere non
potiustis carne. sponsum inuenistis
in corde. Et talem sponsum quem et
redemptorem sic teneat felicitas ur̃a.
lt ꝑemptorem inon timeat uirgi-¬
nitas ur̃a. Qui enim matris uirgini¬
tatem nec corporis abstulit partũ:
multomagis in uobis eam spiritali

Expanded text:
femina. Qui vobis attulit quod amarefemina. Qui vobis attulit quod amaretis, matri non abstulit quod amatis. Qui sanat in vobis quod traxistis ex Eva, absit ut vitiaret quod dilexistis in et ut conciperet, cum viro non mansit; et cum pareret, virgo permansit. Imitamini eam quantum potestis; non fecunditate, quia hoc non potestis, salva virginitate. Sola utrumque potuit, quorum vos unum habere voluistis; quia hoc perditis, si utrumque habere velitis. Sola utrumque potuit, quae omnipotentem peperit, per quem potuit. Solum enim unicum Dei Filium, isto unico modo fieri oportebat filium hominis. Nec tamen ideo non est vobis aliquid Christus, quia unius est virginis fetus. Ipsum quippe vos, quem filium edere non potuistis carne, sponsum invenistis in corde: et talem sponsum, quem et redemptorem sic teneat felicitas vestra, ut peremptorem non timeat virginitas vestra. Qui enim matri virginitatem nec corporali abstulit partu, multo magis in vobis eam spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse diuinitas. Porro si fides dñm
non reserato aditu domus intus posi¬
tis presentaret: et sponsus infans. de
thalamo suo hoc est utero uirginali.
naturam: sibi capiti immaculato im¬
maculatam consignaret ȩccłam. quam
paulus apłs uirginẽ uocat: ñ solas in
ea considans etiam corꝑe uirgines.
s incorruptas omnium. desid̾ans m̃¬
tes. Desponsaui enim uos inqͥt uni
uiro: uirginẽ castam exhibere xp̃o.¬
Eccła gͦ imitans dñi sui matrẽ. qm̃
corpore non potuit: mente tam̃ et
mat̾ et uirgo est. Nullo itaq inodo
uirginitatem matri suȩ nascendo xͤ
ademit: qui ęccłam suam de fornica¬
tione demonum redim̃do uirginem
fęcit. Ex cuius incorrupta uirginitate
procreatȩ uirgines scȩ. quȩ t̾renas nup¬
tias contempnentes. ẽẽ. etiam carne
uirgines elegistis: gaudentes celebra¬
te sollempnit̾ hodierno die uirginis
partum. Iile quippe est natus ex femi¬
na: qui non est ex masculo natus in

Expanded text:
idetur esse divinitas. Porro si fides Deum idetur esse divinitas. Porro si fides Deum non reserato aditu domus, intus positis praesentaret, et sponsus infans de thalamo suo, hoc est utero virginali, naturam, ut sibi capiti immaculato immaculatam consociaret Ecclesiam: quam Paulus apostolus virginem vocat, non solas in ea considerans etiam corpore virgines, sed incorruptas omnium desiderans mentes. Desponsavi enim vos, inquit, uni viro, virginem castam exhibere ergo imitans Domini sui matrem, quoniam corpore non potuit, mente tamen et mater est et virgo. Nullo itaque modo virginitatem matri suae nascendo Christus ademit, qui Ecclesiam suam de fornicatione daemonum redimendo virginem fecit. Ex cujus incorrupta virginitate procreatae virgines sanctae, quae terrenas nuptias contemnentes, esse etiam carne virgines elegistis, gaudentes celebrate solemniter hodierno die Virginis partum. Ille quippe est natus ex femina, qui non est a masculo satus in
Abbreviated transcription (Latin):
Epter hȩc gͦ qui erat ante omnia scła
sine iuitio dierum dei filiꝰ. ẽẽ in nouis¬
simis dieb dignatꝰ est hominis filiꝰ:
et qui de patrẽ natꝰ ñ a patre factus
erat: factus est in matre quã fecerat:
ut ex illa ortus hic aliquando. eẽt.
quȩ nͥ ꝑ illum nunꝗͣ et nusquã. eẽ.
p̃dixerat psalmus. Ueritas de t̾ra or¬
ta est. Maria uirgo ante conceptũ:
uirgo post partum. Absit enim: ut
in ea t̾ra. hoc est in ea carne unde
orta est ueritas. ꝑiret integritas.
Nempe post resurrectionem suam. cũ
sp̃e ꝑutaretur. eẽ. non eorpus: palpate
Et tamen illius iuuenilis corporis soli¬
ditas. non patentib forib se ad disci¬
pulos intromisit. Cur gͦ qui potuit
ꝑ clausa hostia magnus intrare: non
potuit etiam ꝑ incorrupta membra
pariuis exire: S neq hoc neq illud
uolunt credere increduli. Ideo potuis
utrũq fides credit: quia infidelitas
utrumq non credit. Ipsa quippe eui

Expanded text:
propter haec ergo, qui erat ante omnia saecula propter haec ergo, qui erat ante omnia saecula sine initio dierum Dei Filius, esse in novissimis diebus dignatus est hominis filius; et qui de Patre natus, non a Patre factus erat, factus est in matre quam fecerat; ut ex illa ortus hic aliquando esset, quae nisi per illum nunquam et nusquam esse praedixerat Psalmus, Veritas de terra orta est . Maria virgo ante conceptum, virgo post partum. Absit enim ut in ea terra, hoc est in ea carne unde orta est veritas, periret integritas. Nempe post resurrectionem suam, cum spiritus putaretur esse, non corpus: Palpate,Et tamen illius juvenilis corporis soliditas, non patentibus foribus se ad discipulos intromisit . Cur ergo qui potuit per clausa ostia magnus intrare, non potuit etiam per incorrupta membra parvus exire? Sed neque hoc, neque illud volunt credere increduli. Ideo potius fides utrumque credit; quia infidelitas utrumque non credit. Ipsa est quippe
Abbreviated transcription (Latin):
eusyoi patris ꝑ quod facta st̃
tempora. caro factũ. natalẽ suũ
nob fȩcit in tp̃r : et in ortu hu¬
mano habere uoluit unũ diẽ:
sine cuiꝰ nutu diuino. nullus uoluit᷑
dies. Ipse apud patrẽ p̾cedit cuncta
spacia scłoꝵ. ipse de matre in hac die
cursib se ingessit annoꝵ. Homo factꝰ.
hominis factor Ut suggeret ubera re¬
gens sydera: ut esurir̾it panis ÷ ut siti¬
ret fons: dormiret lux ab itinere uia
fatigaret᷑: falsis testib ueritas accusa¬
retur: iudex iuorũ et mortuoꝵ a
iudice mortali iudicaret᷑: ab iniustis
iusticia dampnaretur: flagellis dis¬
ciplina cederet᷑: spinis botrus coro¬
naret᷑: in ligno fundam̃tũ suspende¬
ret᷑: uirtus infirmaret᷑: salus uulnera¬
ret᷑. uita moreret᷑. Ad hȩc atq huuis¬
modi sistinenda ꝓ nob̃ se inclinans
ut lib̾aret indignos: qͣndo nec ille
aliquid mali. qͥ ꝓpt̾ nos tanta ꝑtulit
mala: nec nos boni aliquid mereba¬
mͣ. qu ꝑ eum tanta accepimꝰ bona:

Expanded text:
um Patris per quod facta sunt tempora, caro factum, Natalem suum nobis fecit in tempore: et in ortu humano habere voluit unum diem, sine cujus nutu divino nullus volvitur dies. Ipse apud Patrem praecedit cuncta spatia saeculorum: ipse de matre in hac die cursibus se ingessit annorum. Homo factus, hominis factor: ut sugeret ubera, regens sidera; ut esuriret panis, ut sitiret fons, dormiret lux, ab itinere via fatigaretur, falsis testibus veritas accusaretur, judex vivorum et mortuorum a judice mortali judicaretur, ab injustis justitia damnaretur, flagellis disciplina caederetur, spinis botrus coronaretur, in ligno fundamentum suspenderetur, virtus infirmaretur, salus vulneraretur, vita moreretur. Ad haec atque hujusmodi sustinenda pro nobis indigna, ut liberaret indignos; quando nec ille aliquid mali, qui propter nos tanta pertulit mala, nec nos boni aliquid merebamur, qui per eum tanta accepimus bona:
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui in aꝑto cęlo signis sidereis mon¬
lis. Timuit enim eum rex herodes
eisdẽ sibi magis nunciantib: cũ adhuc
quererent paruulũ. quẽ cognouerant
cȩlo teste iam natũ. Quiderit tribu¬
nal uidicantis: quando suꝑbos reges
cuna frebat infantis: Cnͣto consultiꝰ
reges. ñ sic̃ herodes quere̾nt int̾ficere.¬

Expanded text:
ut qui in aperto coelo signis sidereis monut qui in aperto coelo signis sidereis monTimuit enim eum rex Herodes, eisdem sibi Magis nuntiantibus, cum adhuc quaererent parvulum, quem cognoverant coelo teste jam natum. Quid erit tribunal judicantis, quando superbos reges cunae terrebant infantis? Quando consultius nunc reges, non sicut Herodes, interficere
Abbreviated transcription (Latin):
d partum uirginis adorandum:
magi ab oriente uenerunt: Hunc
diem hodie celebramꝰ: huic debi¬
tum sollẽpnitati sermonẽ ꝑsol¬
uimꝰ. Illis dies iste pͥmͦ illuxit: anniũ¬
saria nob festiuitas redit. Illi erant
primiciȩ gentium: nos popłs gentiũ.
Nobis hoc lingua nunciauit apłorũ.
stella illis tanꝗͣ lingua cęloꝵ. E nob
idẽ apłi. tanꝗͣ alii celi enarrauerunt
głam dĩ. Cur enĩ ñ agnosçamꝰ eos celos:
qui facti sunt sedes dei: Sicut scrip¬
tum .ẽ. Anima iusti. sedes. ẽ. sapientiȩ.
hos enim celos. ille cęlorũ fabricator
et habitator intonuit: quo tontu. mun¬
duis tremuit: & ecce iã credit. Magnũ
sacram̃tũ. In p̃sepi iacebat. et magos
ab oriente ducebat. Abscondebatur
in stabulo. & aguoscebat᷑ in cęlo: lit
aguitꝰ in cęlo. manifestaret᷑ in stabulo.
et appellaret᷑ epipħa dies iste. qđ lati.¬
ne manifestatio dici potest: simul eiꝰ
celsitudinem humilitatẽq cõmendans:

Expanded text:
d partum Virginis adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hunc diem hodie celebramus, huic debitam solemnitatem sermonemque persolvimus. Illis dies iste primus illuxit, anniversaria nobis festivitate rediit. Illi erant primitiae Gentium, nos populus Gentium. Nobis hoc lingua nuntiavit Apostolorum, stella illis tanquam lingua coelorum: et nobis iidem Apostoli, tanquam coeli, enarraverunt gloriam Dei . Cur enim non agnoscamus eos coelos, qui facti sunt sedes Dei? sicut scriptum est, Anima justi, sedes est sapientiae . Per hos enim coelos ille coelorum fabricator et habitator intonuit, quo tonitru mundus contremuit, et ecce jam credit. Magnum sacramentum. In praesepi tunc jacebat, et Magos ab Oriente ducebat. Abscondebatur in stabulo, et agnoscebatur in coelo; ut agnitus in coelo manifestaretur in stabulo, et appellaretur Epiphania dies iste, quod latine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilitatemque commendans,
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia decreuit: s ipsam xp̃c int̾
sua mirabilia demonstrauit. Ipse
enim uatꝰ ex matre. de cȩlo t̾re nouũ
sydus ostendit. q̃ui natꝰ ex patre. cęlũ
terrãq formauit. Eo nascente. lux :¬
noua in stella reuelata: quo moriente.
lux antiqua. ẽ. in sole uelata. Eo nas-¬
cente. suꝑi nouo honore claruerunt:
quo moriente inferi nouo timore tre¬
muer̃. quo resurgente. discipłi nouo
amore exarserunt. quo ascendente. cȩ¬
li nouo obsequio patuerunt. Celebre¬
mͦ gͦ deuota sollempnitate hunc diem.
quõ cognitum xp̃m magi ex gentib
adorauerunt: sicut celebrauimꝰ illum
diem. quo natum xp̃m pastores ex ui¬
dea uiderunt. Ipse ẽ enim dñs ds̃ nr̃.¬

Expanded text:
mirabilia decrevit, sed ipsam Christus inter mirabilia decrevit, sed ipsam Christus inter sua mirabilia demonstravit. Ipse enim natus ex matre, de coelo terrae novum sidus ostendit, qui natus ex Patre coelum terramque formavit. Eo nascente lux nova est in stella revelata, quo moriente lux antiqua est in sole velata. Eo nascente superi novo honore claruerunt, quo moriente inferi novo timore tremuerunt, quo resurgente discipuli novo amore exarserunt, quo ascendente coeli novo obsequio patuerunt. Celebremus ergo devota solemnitate et hunc diem, quo cognitum Christum Magi ex Gentibus adoraverunt ; sicut celebravimus illum diem, quo natum Christum pastores ex Judaea viderunt . Ipse enim Dominus Deus nos
Abbreviated transcription (Latin):
peccant: confingant necessitatem qua
peccata defendant. ꝑditos mores ꝑ
quos in t̾ra ab hominib detestant᷑.
in cęlo enã figere conent᷑: & a syderib
manare mentiant᷑. ẽ Iideat tam̃ unꝰqͥsq
eoꝵ quẽ admodũ ñ uitã s familiam
suam qualicũq potestate regendã
putet: qͣndo quidẽ ista sentiendo. ser¬
uos suos in domo peccantes u̾berare
non sinit᷑. nisi priꝰ deos suos in cęlo
radiantes blasphemare cogat᷑. Xp̃m
tam̃ isti nec scđm suas uanissimas
coniecturas. et ñ sane fastidicos. sed
plane falsidicos libros. ideo possun
putare. sub stellarũ decreto ẽẽ natũ.
quia eo nato stellã magi in oriente
uiderunt. Hinc enĩ potius xp̃s ñ
sub dñatu eiꝰ. s dñs eiꝰ apparuit: qr
illa non in celo sydereas uias tenuit:
usq ad locum in quo natꝰ fu̾at demon¬
strauit. Unde non ipsa xp̃m fȩcit
nurabilit̾ uiuere: s ipsam fęcit xp̃c
mirabilit̾ apparere. Nec ipsa xp̃i

Expanded text:
peccant, confingant necessitatem qua peccant, confingant necessitatem qua peccata defendant; perditos mores, per quos in terra ab hominibus detestantur, in coelo etiam figere conentur, et a sideribus manare mentiantur: videat tamen unusquisque eorum quemadmodum non vitam, sed familiam suam qualicumque potestate regendam putet; quandoquidem ista sentiendo servos suos in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphemare cogatur. Christum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatidicos, sed plane falsidicos libros, possunt ideo putare sub stellarum decreto esse natum, quia eo nato stellam Magi in Oriente viderunt. Hinc enim potius Christus non sub dominatu ejus, sed Dominus ejus apparuit: quia illa non in coelo sidereas vias tenuit, usque ad locum, in quo natus fuerat, demonstravit. Unde non ipsa Christum fecit mirabiliter vivere, sed ipsam fecit Christus mirabiliter apparere: nec ipsa Christi
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem demonstrantes: ap̃m aũt
tia. quos herodes ꝑsecutus. ẽ. t̾ritus:
quã istoꝵ scientia quos consuluit ꝑ¬
turbatꝰ. Illi ꝓ xp̃o potuerunt pati.
quẽ nondũ poterant confiteri: isti
docentes non secuti sunt ueritatem.
cuiꝰ nascentis potuerunt nosse eiuuita
ubi dĩ u̾bũ iufans erat: illa stella
ꝑduxit. Hic iam erubescat stulticia
sacrilega: et quedã ut sic dicã in do¬
cta doctrina: quȩ ideo putat xp̃m
sub stellarum decreto. ẽẽ. natũ. quia
scriptũ. ẽ. in euangłio. quando natus ÷
stellam eius magos in oriente uidisse.
d̾ uerũ nec ẽẽt. etiam si homines sub
decreto eiꝰmodi nascerent᷑: qr non sic̃
dei filiꝰ ꝓpria uoluntate. s naturȩ
aut̃ tantũ abhorret a uero. sub stel¬
lato fato natũ. ẽẽ. xp̃m: ut nullũ ho¬
minum ita nasci credat qͥsqͥs recte
eredit in xꝑm. S de genituris homi¬
num uani homines loqͣnt᷑. qđ insipi¬
ent̾ opinant᷑. Negent uoluntatẽ qua

Expanded text:
Bethlehem demonstrantes: Christum autem Bethlehem demonstrantes: Christum autem tia, quos Herodes persecutus est territus, quam istorum scientia quos consuluit perturbatus. Illi pro Christo potuerunt pati, quem nondum poterant confiteri: isti docentis non secuti sunt veritatem, cujus nascentis potuerunt nosse civitateubi Deus Verbum infans erat, illa stella perduxit. Hic jam erubescat stultitia sacrilega, et quaedam, ut sic dicam, indocta doctrina, quae ideo putat Christum sub stellarum decreto esse natum, quia scriptum est in Evangelio, quando natus est, stellam ejus Magos in Oriente vidisse. Quod verum non esset, nec si homines sub decreto ejusmodi nascerentur: quia non sicut Dei Filius propria voluntate, sed naturae autem tantum abhorret a vero, sub stellato fato natum esse Christum, ut nullum hominum ita nasci credat quisquis recte credit in Christum. Sed de genituris hominum vani homines loquantur quod insipienter opinantur, negent voluntatem qua
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebant. uecesse habuerunt ꝑcuncta¬
ri pͥncipes udeorũ: ut illi de scã scriꝑ¬
tura quã in ore ñ in corde gestabant.
infideles fidelib de gr̃a fidei responde-¬
rent. Mendaces a se: ueraces contra se.
Quantũ enĩ erat. ut illis querentib
xp̃m comites fierent. cum ab eis audis¬
sent qd̾ uisa stella eiꝰ uenerint eum
adorare cupientes: ĩpsi eos ad bethle-¬
em uidȩ quã de libris diuinis indi¬
seauerant
duc̾ent. parit uid̾ent. parit̾ intellige̾nt.
parit̃ adorarent. Nunc uͦ aliis demon-¬
strato uitȩ fonte: ipsi sunt mortui sic¬
citate facti sunt eis tanꝗͣ lapidea mi¬
liaria. Uiatorib ambilantib aliqͥd
ostenderunt: s ipsi stolidi atq immo¬
biles remanserunt. Magi querebant
ut inuenirent: herodes querebat ut
ꝑderet. Iudȩi eiuitatẽ nascentis lege¬
bant: tempꝰ uenientis non intelligẽ¬
bant. Int̾ magoꝵpiũ amorẽ. & hero¬
dis crudelẽ timorẽ. illi euanuerunt

Expanded text:
cupiebant, necesse habuerunt percontacupiebant, necesse habuerunt percontari principes Judaeorum; ut illi de sancta Scriptura, quam in ore, non in corde gestabant, infideles fidelibus de gratia fidei responderent, mendaces a se, veraces contra se. Quantum enim erat, ut illis quaerentibus Christum comites fierent, cum ab eis audissent quod visa stella ejus venirent eum adorare cupientes; ipsi eos ad Bethlehem Judae, quam de Libris divinis indicaverant, ducerent, pariter viderent, pariter intelligerent, pariter adorarent? Nunc vero aliis demonstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Facti sunt eis tanquam lapides ad milliaria: viatoribus ambulantibus aliquid ostenderunt, sed ipsi stolidi atque immobiles remanserunt. Magi quaerebant, ut invenirent: Herodes quaerebat, ut perderet: Judaei civitatem nascentis legebant, tempus venientis non intelligebant. Inter Magorum pium amorem, et Herodis crudelem timorem, illi evanuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quendũ. ẽ: quos de remotis t̾rȩ regio
enim: et quesierunt eum dicentes. Ubi
.ẽ. qui natus ÷ rex uidȩoꝵ: Uidimus enĩ
stellam eiꝰ in oriente: & uenimꝰ adorare¬
eum. Annunciant & int̾rogant: quert̃
et credunt: tanꝗͣ significantes illos qͥ
ambulant ꝑ fidem. & desiderant sꝑeci¬
em. Nonne alii reges uidȩoꝵ iã toci¬
ens in iudȩa nati erant: Quid. ẽ qđ
iste ab alienigenis in cęlo agnoscitur.
in t̾ra queritur: in alto fulget. in hu¬
milib latet: In oriente magi uideñ
stellam : et iniuidea natũ intelligunt
regem: Qͥs. ẽ. iste rex. tã paruus tã
magnꝰ: Nondum in t̾ris loq̃ns. iam
in celis edicta ꝓponens: Ueruntam̃
ꝓpt̾ nos quib de scripturis suis scĩs.
in notescere uoluit: ipsos etiam magos
quib tam elarũ signũ in celo dedat.
uelauerat: ꝓpħis tam̃ de suis se credẽ¬
uoluit. Querendo gͦ ciuitatẽ in qua
natus erat quẽ uidere atq adorare

Expanded text:
quendum est, quos de remotis terris quendum est, quos de remotis terris enim, et quaesierunt eum, dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, iant et interrogant, credunt et quaerunt; tanquam significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam in coelis edicta proponens? Verumtamen propter nos, quibus de Scripturis suis sanctis innotescere voluit, ipsos etiam Magos quibus tam clarum signum in coelo dederat, velaverat, Prophetis tamvoluit. Quaerendo enim civitatem in qua natus erat, quem videre et adorare
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ celebrauimꝰ diẽ quo ex
uideis dñs natus. ẽ: hodie
celebramꝰ quo agentib ado¬
ratꝰ ẽ: qm̃ salus ex iudeis: s hȩc
salus usq ad fines t̾rȩ. Nã & illo
die pastores adorauerunt: hodie ma¬
gi. luis angłs: istis aut̃ stella nunci¬
auit. Utriq de cęlo didicerunt. cũ
regem cȩli in t̾ra uiderunt: ut. ẽẽt.
gła in excelsis deo. et in t̾ra pax ho¬
minib bone uoluntatis. Ipse. ẽ. enĩ
pax nr̃a : qui fecit utraq unũ. lam
hic infans natꝰ atq annunciatꝰ. osten¬
dit᷑ lapis ille angularis: iam in ipso
primordio natiuitatis apparuit: iam¬
duos ex diu̾so parietes. in se copulare
cepit: ꝑastores a iudea. magos ab ori¬
ente ꝑducens. ut duos conderet inse.
in unum nouum hominẽ faciens pa¬
cem. Pacẽ his qui longe: et pacẽ his qͥ
ꝓpe. Id eoq illi ipso die de ꝓximo ue¬
nientes. de longinqͦ isti hodie ꝑueni.¬
entes. duos dies celebrandos posteris
signauerunt: unam tam̃ lucẽ mundi

Expanded text:
 celebravimus diem quo ex Judaeis Dominus natus est: hodie celebramus, quo a Gentibus adoratus est. Quoniam salus ex Judaeis : sed haec salus usque ad fines terrae . Nam et illo die pastores adoraverunt, hodie Magi. Illis Angeli, istis autem stella nuntiavit. Utrique de coelo didicerunt, cum regem coeli in terra viderunt, ut esset gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum. Jam hinc infans natus atque annuntiatus ostenditur lapis ille angularis, jam in ipso primordio nativitatis apparuit. Duos ex diverso parietes in se copulare jam coepit, pastores a Judaea, Magos ab Oriente perducens: ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem; pacem his qui longe, et pacem his qui prope . Ideoque illi ipso die de proximo accedentes, de longinquo isti hodie venientes, duos dies celebrandos posteris signaverunt, unam tamen lucem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ge erant. Iudeis in pastoꝵ ꝓpinquitate.
gentib in magoꝵ longuquitate. Illi
ipso die quo natus. ẽ: isti ad eum hodie
uenisse credunt᷑. Manifestatꝰ gͦ. ẽ: nec
istis iustis. nec illis doctis. Preualet nãq:
imꝑitia in rusticitate pastoꝵ: & im¬
pietas in sacrilegiis magoꝵ. Utrosq
sibi lapis. ille angularis applicuit.
quippe qͥ uenit ffulta mundi eligere
ut confunderet sapientes. & non uoca¬
re iustos s peccatores: ut nullus mag¬
nus suꝑbiret. nullus infirmꝰ desꝑaret.
Unde scribȩ et pharisei dum nimis doc-¬
ti et nimis iusti sͥ uident᷑: cuiꝰ nascen¬
tis ciuitatem ostenderunt. ꝓpħica elo¬
quia recitantes. hunc repbauerunt
edificantes. S quia factus ÷ in cap̃
anguli. & qđ natꝰ ostendit. passus
impleuit: huic nos inhereamꝰ. cum
alio pariete. habentes reliquias isrł:
quȩ ꝑ electionem gr̃ȩ saluȩ factȩ st̃.
Fos enim pastores. illi p̾frgurabant de

Expanded text:
ge erant; Judaeis in pastorum propinquitate, ge erant; Judaeis in pastorum propinquitate, Gentibus in Magorum longinquitate. Illi ipso die quo natus est, isti ad eum hodie advenisse creduntur. Manifestatus ergo est, nec illis doctis, nec istis justis. Praevalet namque imperitia in rusticitate pastorum, et impietas in sacrilegiis Magorum. Utrosque sibi lapis ille angularis applicuit: quippe qui venit stulta mundi eligere, ut confunderet sapientes ; et non vocare justos, sed peccatores ; ut nullus magnus superbiret, nullus infimus desperaret. Unde Scribae et Pharisaei dum nimis docti et nimis justi sibi videntur, cujus nascentis civitatem ostenderunt prophetica eloquia recitantes, hunc reprobaverunt aedificantes. Sed quia factus est in caput anguli , et quod natus ostendit, passus implevit; huic nos inhaereamus cum alio pariete habente reliquias Israel, quae per electionem gratiae salvae factae sunt . Eos enim pastores illi praefigurabant de
Abbreviated transcription (Latin):
apud iudęos solas litteras reman¬
suras quib gs̃ instruerent᷑. illi ex¬
cecarent᷑: quãs portarent ñ aditto¬
torium salutis suȩ. s ad testimoni¬
um salutis nr̃e.: Nlam hodie cum
rerum completarũ luce declaratas. si
forte pagani quos lucrari uolumꝰ dixe¬
ri nt. non eas tanto ante p̾dictas. s pꝰ
rerũ euentũ ut hȩc quȩ facta sunt ꝓ¬
pħata. putarent᷑ a nob̃. ẽẽ. confictas. iu¬
dȩoꝵs codices recitamꝰ: ut tollat᷑ reci¬
tatio paganoꝵ. qui iam in magis il¬
lis figurabantur. quos iudȩi de ciui¬
tate in qua natus ÷ xp̃c. diuinis elo¬
quiis instruebant. et eum ipsi nec re¬
qͥrebant. nec agnoscebant. Nunc gͦ¬
ħm̃i gr̃e filii et heredes. uidete uoca¬
tionem ur̃ãm : et manifestato uidȩis
et gentib xp̃o. tanꝗͣ angulari lapidi
ꝑseuerantissima dilectione coherete.
Manifestatus. ẽ. enim in ipsis cunabulis
infantiȩ suȩ: his qui ꝓpe et his qui lon¬

Expanded text:
apud Judaeos solas divinas Litteras remanapud Judaeos solas divinas Litteras remansuras, quibus Gentes instruerentur, illi excaecarentur; quas portarent non ad adjutorium salutis suae, sed ad testimonium salutis nostrae? Nam hodie cum erimus, jam rerum completarum luce declaratas, si forte Pagani, quos lucrari volumus, dixerint non eas tanto ante praedictas, sed post rerum eventum, ut haec quae facta sunt prophetata putarentur, a nobis esse confictas; Judaeorum codices recitamus, ut tollatur dubitatio Paganorum: qui jam in Magis illis figurabantur, quos Judaei de civitate in qua natus est Christus, divinis eloquiis instruebant, et eum ipsi nec requirebant, nec agnoscebant. Ciae filii et haeredes, videte vocationem vestram, et manifestato Judaeis et Gentibus Christo tanquam angulari lapidi perseverantissima dilectione cohaerete. Manifestatus enim est in ipsis cunabulis infantiae suae his qui prope, et his qui lon
Abbreviated transcription (Latin):
minatio. magnũ testimoniũ oecitatis
extint uideoꝵ. In t̾ra eoꝵ isti querebañ:
quẽ in sua illi ñ agnoscebant. Apud
negauerunt. In his t̾ris de longinqͦ
xerunt. Isti in m̃bris parus. dm̃ ag-¬
nouerunt: illi in factis magnis nec
tanquã homini peꝑcerunt: quasi
plus fuerit uidere nouã stellã in eiꝰ
natiuitate fulgentẽ. ꝗͣ solẽ in eiꝰ mor¬
te lugentẽ. Iam uͦ qđ eadẽ stella q̃
magos ꝑduxit ad locum ubi erat
cũ matre uirgine ds̃ infans. quȩ u¬
tiq poterat eos. & ad ipsam ꝑduc̾e
ciuitatẽ. se tam̃ subtrax̾ nec eis ꝓrsꝰ
apparuit. donec de ciuitate in qua
xp̃c nasceret᷑ idem ipsi int̾rogarent᷑
iudȩi. ipsiq eam scđm diuinȩ scri¬
pturȩ testimonium nominarent.
ipsi dicerent. in bethleem uidȩ. sic
enĩ scriptũ. ẽ. & tu bethleem t̾ra ui¬
da. nequaquã eris minima in pͥnci¬
pib uda. ex te enĩ exiet dux. qui
reget popłm meum isrł: quid aliud
significauit. hic diuina ꝓuidentia. nͥ

Expanded text:
tio magnum testimonium caecitatis exstitit Judaeorum. In terra eorum isti requirebant, quem illi in sua non agnoscebant. Apud negaverunt. In his terris de longinquoxerunt. Isti in membris parvis Deum agnoverunt; illi in factis magnis nec tanquam homini pepercerunt: quasi plus fuerit videre novam stellam in ejus nativitate fulgentem, quam solem ejus in morte lugentem. Jam vero quod eadem stella, quae Magos perduxit ad locum ubi erat cum matre virgine Deus infans, quae utique poterat eos et ad ipsam perducere civitatem, se tamen subtraxit, nec eis prorsus apparuit, donec de civitate, in qua Christus nasceretur, iidem ipsi interrogarentur Judaei, ut ipsi eam secundum divinae Scripturae testimonium nominarent, ipsi dicerent, In Bethlehem Judae. Sic enim scriptum est: Et tu Bethlehem, terra Juda, non es minima in principibureget populum meum Israel : quid aliud hic significavit divina providentia, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sertim qũi et ipsam mortẽ quã cupie¬
bat inimicus inferre. etiam ꝓ ipsis
immicis sustinuit: eamq in suo cor¬
pore occisus occidit. Pie timeant reges
ad patris dexteram iam sedentẽ: quẽ
rex impiꝰ timuit adhuc matris ubera
lambentem. Audiant qđ scriptũ est.
& nunc reges intelligite: erudimini qui
iudicatis t̾ram. Seruite dño in timore:
et exultate ei cum tremore. Ille enim
rex regum. ultor impiorũ & reccor pi¬
orum̃ non ita natꝰ ẽ. ut reges nascuntꝰ
tis in uirginitate parientis: & nobili¬
tas parientis in diuintate nascentis:
Deniq cũ tam multi iam nati atqr de¬
functi eẽnt reges iudȩoꝵ: nunquid
quẽquã eoꝵ ad orandũ magi quesi

Expanded text:
eum qui et ipsam mortem quam cupiebat inimicus inferre, etiam pro ipsis inimicis ab inimicis sustinuit, eamque in suo corpore occisus occidit. Pie timeant nunc reges ad Patris dexteram jam sedentem, quem rex ille impius timuit adhuc matris ubera lambentem. Audiant quod scriptum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram: servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ille enim rex, ultor impiorum regum, et rector piorum, non ita natus est, ut reges nascuntur tis, in virginitate parientis; et nobilitas parientis, in divinitate nascentis. Denique cum tam multi jam nati atque defuncti essent reges Judaeorum, nunquam quemquam eorum adorandum Magi