comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita cibum corꝑi indulgeamꝰ: ut memoria
unui panis potius m̃tis intima letificet.
Simplicitatem cordis in om̃ib teneamꝰ
qđ ẽ sola intentione suꝑne retbutioniᷤ
bona oꝑari. Et qd p̃sentia festa marime
decet ꝓmnum diuine laudis consona
uoce simul et m̃te ꝑsonemꝰ. Sic enim
solũmꝰ dõ nr̃o iocunda fit laudatio: si
qđ ore canimꝰ. ñ impugnamꝰ oꝑeꝰ si cũ
labiis asła ꝓferimꝰ. a turꝑi et maligna
cogitõne p̃cordia casta gestamꝰ. Ea tm̃
ratione suauis erit ei laudatio nr̃a: siñ
in reb caducis et infimis. s delectem᷑
in dõ: qd̃ ipse p̃stare dignet᷑. qui tanta
nob̃ tamq p̃clara bñficioꝵ pignora. ꝑ¬
paschalia sacram̃ta p̃rogauit: iħcrp̃e

Expanded text:
ita cibum corpori indulgeamus, ut memoria vivi panis potius mentis intima laetificet, simplicitatem cordis in omnibus teneamus, quod est sola intentione supernae retributionis bona operari: et quod praesentia festa maxime decet, hymnum divinae laudis consona voce simul et mente personemus. Sic enim solummodo Deo nostro jucunda fit laudatio, si quod ore canimus, non impugnamus opere: si cum labiis Alleluia proferimus, a turpi et maligna cogitatione praecordia casta gestamus. Ea tamen ratione suavis erit ei laudatio nostra, si non in rebus caducis et infimis, sed delectemur in Domino. Quod ipse praestare dignetur, qui tanta nobis tamque praeclara beneficiorum pignora p
Abbreviated transcription (Latin):
kñm audistis: fuit in de¬
serto baptizans et p̃dicans bap¬
tismum penitentie in remissio¬
nem peccatoꝵ. Uui sollerter intu¬
enda distinctio u̾boꝵ qua dicit᷑.
quia fuit baptizans et p̃dicans
baptisium penitentie in remissio¬
nem peccatoꝵ. Baptitabat namq
ipse baptismo penitentie. in confes¬
sionem et em̃dationem peccatoꝵ.:
et p̃dicabat baptismũ penitentie
futurum in rp̃o. in remissione
peccatoꝵ: in cuiꝰ solo baptismate
peccatoꝵ remissio nobis donatur:
apło attestante qui ait. Unꝰ dñs
una fides. unum baptisma: unꝰ ds̃:
Qđ baptisina penitentie recti uoca¬
tur. quia ñ ob aliud quis in fonte
uite baptitari desiderat: nͥ qͥapeni¬
tet se nora pͥme p̃uaricationis an¬
me simul et corꝑis morte constͥigi.
Qđ si querimꝰ quare ioħs bapniza¬

Expanded text:
 audistis, fuit in deserto baptizans et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Ubi solerter intuenda distinctio verborum qua dicitur quia fuit baptizans et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Baptizabat namque ipse baptismo poenitentiae in confessionem et emendationem peccatorum, et praedicabat baptismum poenitentiae futurum in Christo in remissionem peccatorum: in cujus solo baptismate peccatorum remissio nobis donatur, Apostolo testante, qui ait: Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus . Quod baptisma poenitentiae recte vocatur, quia non ob aliud quis in fonte vitae baptizari desiderat nisi quia poenitet se noxa primae praevaricationis animae simul et corporis morte constringi. Quod si quaerimus quare Joannes baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
rens apperuit illis sensum ut &ħ & alia scriptu¬
rarum secr&a spiritaliter reuelatis oculismentis
perspicere possent sSed & omnes scriba doctus in
regno caelorum cumeaquae in litteris scĩs defide
catholica uł didicerit et ipsediligent̃ sequi
& clicis docere praecipitur . q̃uidaliud quam inspicere & fa¬
cere secundum exemplar quod sibi inmonte monstratum ẽ
iub& ursinspicit enim diligenter exempla quod sibi in mon¬
te monstratur: &secundum hoc adinferiora rediens fa¬
cit ea qmeaq̃ persublimitatem diuini sermonis intur
credenda siue agenda intellig̃.sae dulo corde scrutatur.
horumque semꝑ exemplar ccuditoribus suis & executi¬
tione rectioperis. & uerbo doctrinae salutaris ostendit :¬

Expanded text:
rens, aperuit illis sensum, ut et haec et alia Scripturarum secreta spiritualiter revelatis oculis mentis perspicere possent. Sed et omnis scriba doctus in regno coelorum, cum ea quae in litteris sanctis de fi didicerit, et ipse diligenter sequi, et alios docere praecipitur, quid aliud quam inspicere et facere secundum exemplar quod sibi in monte ostensum est, jubetur? Inspicit enim diligenter exemplar monstratum, et secundum hoc ad inferiora rediens facit, quando ea quae per sublimitatem divini sermonis intus credenda sive agenda intelligit, sedulo corde scrutatur: horumque semper exemplar auditoribus suis et exsecutione recti operis, et verbo doctrinae salutaris ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
udenila ardent sirio differor. eodulcius pane la crimcrum quaes
primobella deb& uitiorum deuincere deinde a conditore
cempunetione laccriccrũ supple& imp&rare : ut pro ingres
udulces fundere fl&us possit : qui protimore poenaerit qui¬
ebat cemaros: quid cutem bans inquac idem lacbrũ erat in
eptius quamipsum desiderium regni & uitae caelestis acci
anus nimirum eccusa tantũ fit ut persetq ac sũmiuiri coti
sa crimcerum fonte dilucnt: & ꝗd necdum ꝑfecte uiuendo
gcudium inenaequi&is scdtim suspirando degustent .i.
i deplebe ibi lacuari sed ipse pontifex iussus. ẽ. & filii eius.
mus quasi solicliteris ministrihuius modi conpuncti

Expanded text:
uem ardenter sitio, differor, eo dulcius pane lacrymarum, quas iprimo bella debet vitiorum devincere; deinde a conditore suo compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaras. Quid autem basis, in qua idem labrum inerat positum, aptius quam ipsum desiderium regni. et vitae coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotiacrymarum fonte diluant; et quod necdum perfecte videndo valent gaudium internae quietis, saltem suspirando degustent. Namquisquam de plebe ibi lavari; sed ipse pontifex jussus est et filii ejus, ita dicimus, quasi soli altaris ministri hujusmodi compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
satio ꝑdurat. quia futuraedona r&ributionis credit. spe
rat diligit : qͥa crebro supernorum ciuiũ adiutorio nefla¬
tibus turbulentis inmundorũ spirituum decidere possit
tionem euangelicae &a postolicae prccedicationis ꝓph&ae¬
XVI. s cĩ futura eẽ consona uoce p̃dixer̃ : Facies & uectesde¬

Expanded text:
satio perdurat, quia futurae dona retrisatio perdurat, quia futurae dona retrirat, diligit; quia crebro supernorum civium adjutorio, ne flatibus turbulentis immundorum spirituum decidere possit, tionem evangelicae et apostolicae praedicationis prophetae sancti futura esse consona voce p
Abbreviated transcription (Latin):
& un a omnes conpaego r& inebit : qanimirũ om̃s electorũ
uitcceademq fide & caritate ad caelertia tendit in unum eun¬
demq finem diuinte uissionis peruenit inuna eademq: uo¬
cerecti dogmatis omnisscõrũ p̃dicatorũ sermo concordat.¬
ꝗ deisceret namq abinuicem conpago tabularum. siqđ
unus proph&a auta postolus dixit. hocalius negar& ⁊ uerũ
quia consors fabricam ecclesiae sermo diuinorum eloquio¬
rum erigit ꝓfecto una omnes tab̵naculi tabulas iunctura
conpaginat atq abinuicem seiungi non sinit : Nuab: qqͣ.¬
tibulis q̃ in angulis ponendȩ sunt similis iunctura seruabitꝰ :
& erunt simultabulae .xiii. bares ecrum argenteae sedecĩ ::
duab:basib: ꝑunam tabulam supputatis: cengulcres
tabula es tabulis pari&um ꝑ omnia coniuncta quia futurae
requiei & in mortaditactis gloriam pracesenti nraẽ conuersa¬
tioni perfidem spem & caritatem firmissimae conexa ẽ. :
mmo Ideo stabilis & in concussa p̃sens nostra conuer¬

Expanded text:
sursum: et una omnes compago retinebit. Quia nimirum omnis electorum vita, eademque fide et charitate ad coelestia tendit, in unum eumdemque finem divinae visionis pervenit, in una eademque voce recti dogmatis, omnis sanctorum praedicatorum sermo concordat. Dehisceret namque ab invicem compago tabularum, si quod unus propheta aut apostolus dixisset, hoc alius negaret. Verum quod consors fabricam ecclesiae sermo divinorum eloquiorum erigit, perfecto una omnes tabernaculi tabulas junctura compaginatur: atque ab invicem sejungi non sinit. Duabus qtabulis quae in angulis ponendae sunt similis junctura servabitur: et erunt simul tabulae octo: bases earum argenteae sedecim: duabus basibus per unam tabulam supputatis. Angulares tabulae sunt tabulis parietum per omnia conjunctae, quia futurae requiei et immortalitatis gloriam, praesenti nostrae conversationi per fidem, spem et charitatem firmissime connexa est. Imo ideo stabilis et inconcussa praesens nostra conver
Abbreviated transcription (Latin):
uecces tabulata contineant : Tabula et ab naculi deau¬
rate p̃fulgent cuiomnis uita omnis sermoscõrum
p̃dicatorum lucem prae monrtrat sapientiae coe¬
lestis: nilq: in eis aliud quam uirtutum decus as¬
picitur: cnuli aut̃ aurei perquos uectes tabulata
continebant ĩps amuitaecaelestis bectitudinem desig¬
nat quae propter suaegloricm claritatis rectȩ auro
propter a &erni tatem recte circulo conparatur.: unde
& apst̃ deilla: reposita ẽ. in quit mihi corona: ustitiae:
Quinq: ccutem circulos singulae habebant tabulae
Nonquia quinq pertita est distinctio patria e caeles¬
tis : sed quia eccdem perp&ua claritas & clara perp&u¬
itas
regniillius ingenes recdem in exodo eccdem in leuitico
cccoemin libro eacdem numerorum in deuter nomio
criptura continet᷑ & quinq anuli aurei singulis tab¬
naculi tabulis ertĩt infixi quiacorda iustorũ
multum dilatata percmorem in omnib legis morsa¬

Expanded text:
vectes tabulata contineant. Tabulae tabernaculi deauvectes tabulata contineant. Tabulae tabernaculi deauratae praefulgent, cum omnis vita, omnis sermo sanctorum praedicatorum lucem praemonstrat sapientiae coelestis, nihilque in eis aliud quam virtutum decus aspicitur. Annuli autem aurei per quos vectes tabulata continebant, ipsam vitae coelestis beatitudinem designant, quae propter suae gloriam claritatis recte auro, propter aeternitatem recte circulo comparatur. Unde et Apostolus de illa: Reposita est, inquit, mihi corona justitiae . Quinque autem circulos singulae habebant tabulae, non quia quinquepartita est distinctio patriae coelestis, sed quia eadem perpetua claritas, et clara perpetuitas regni illius in Genesi, eadem in Exodo, eadem in Levitico, eadem in libro Numerorum, eadem in Deuteronomio scripta continetur. Et quinque annuli aurei singulis tabernaculi tabulis erant infixi, quia corda justorum multum dilatata per amorem in omnibus legis Mosa
Abbreviated transcription (Latin):
alios inaltero latere & eiusdem numeri ad occidentalem
plagcm q̃ui mi tuntur ꝑmedias tabulas a sũmourq: cod
mirabiliter abomni temptantium scelerem scelerato¬
rumq spirituum inpulsione tutatur. ũthoc inutroq:
latere quia nonsolum priorem dĩ populum litteralegis
erudi ebat ad fidem & operabona sed &iam nos nouitem
pore te r̃t̃ dõ seruientes eadem littera spiritaliter
intellecta maioris gratia dulcedinis : & in p̃senti ad fidẽ
operationem quirtutum instituit & infuturo adspẽ
ꝑp&uoe remunerationis accenditheiusdem qq̃ nume¬
ri uectes ad occidentalem s̃ plagam qͥa ipsam qq̃ con¬
pletionem boneo perationis quando cdp̃mia futura
de carne egredimur: lex nobis bene in tellecta p̃dicat:
unde in terrogant: diuiti acdicenti. Magiiter bone qͥd fa¬
magister bonus: siuis aduitam ingredi. serua man
data & ñ illi cliaquam legis mandata subdiditꝰ: Ipsas¬
q: tabulas deccurabis. & funde seis anulos aureos ꝑquor

Expanded text:
alios in altero. Et ejusdem numeri ad occidentalem plagam, qui mittuntur per medias tabulas, a summo usque ad mirabiliter ab omni tentantium scelerum sceleratorumque spirituum impulsione tutatur. Et hoc in utroque latere, quia non solum priorem Dei populum littera legis erudiebat ad fidem et opore testamenti Deo servientes, eadem littera spiritualiter intellecta, majoris gratia dulcedinis, et in praesenti ad fidem operationemque virtutum instituit, et in futuro ad spem perpetuae remunerationis accendit. Ejusdem quoque numeri vectes ad occidentalem sunt plagam, quia ipsam quoque completionem boni operis, quando ad praemia futura de carne egredimur, lex nobis bene intellecta praedicat. Unde interroganti diviti ac dicenti: Magister bone, quid faMagidata , et non illi alia, quam legis mandata subdidit. Ipsasque tabulas deaurabis, et fundes eis annulos aureos, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
s ec inboc cotacrinlccerncde offerebat. Verumae romata taent
dolebetur qͥci dñs p̃ces siuel cacrimas effundens. non prosius erroo¬
tibus quinulli erant: sed pronr̃ ahoe scdute faciebat : Sicut enimar¬
ca merauelum posita hominem dm̃ sedentem coddexterĩ maciesta¬
tis in excelsis significct . itec cltare extrauelũ quidẽ sed ꝓpe introi¬
tum eius positũ eundem mediatoremdĩ & hominum potest figu¬
fliter exprimere: interbomines quidẽ humanitus conuersaen¬
tel sod potentia diuinitatis cocolorum interiora pacen etrantem: :¬
fabat dtare incensi inscũcorio ubi& ecndelabrum & m̃ sã qͥce
uerbũ caro factum ẽ. & habitabit in nob̵ qSteebat ceroa in trcuelũ
quiaidẽ dñs iis postpcossionem rerurrectionemq: sucm cedsũptus
ẽ incelũ & sede acdd extracindĩ  Suꝑcuius corna altaris dep̃ca¬
bitue edron insanguine quodo blatũ ẽ. ꝓpeccato & plec ecet super
utes perunigenitum filium cius sce confidunt codiuuandos. &

Expanded text:
Sed et in hoc altari nihil carnale offerebatur, verum aromata tanadolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem sedentem Domini ad dexteram majestatis in excelsis significat, ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere: inter homines quidem humanitus conversantem, sed potentia divinitatis, coelorum interiora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuario ubi et candelabrum et mensa, quia verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Stabat arca ictionemque suam assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. Super ejus cornua altaris deprecatur Aaron in sanguine quod oblatum est pro peccato, et placat super  sacerdotes, per unigenitum Filium ejus esse adjuvandos, et
Abbreviated transcription (Latin):
nnibus & iem elegis menbris uidelic& summi scccerdotis qui
oiritu & ueritacte oraent pactrem conuenient̃ accipi potest: ⁊¬
um eradño dequo inmundum naescituro dixit uirgini matriar¬
curmanus suces acpedes ingressuri intađ inccculum scccerdotes
dulo nr̃o exponere conuenit : sequitꝰ Locuti qẽ. dñsecd morsen¬
debunt singuli praatium procnim ceb: suisdño & nonerit plaga meis: hoc at¬
tem decb it omnis quatransit ad nomen dimidiũ sciliiuxtamensuram temply
sicdus .xx obolo s̃ ba& medicpars sidi offer&ur dño buius precocepti oblitus
ẽ. decuid quaendo numercuit populum ĩdeoq placgam numerando eide
populo consciuit :spirite diccutẽ semu summa filiorum israđ summa
omnium designat eectorum quorum nominac seripta sunt incadis: En¬
liqidant pro animadi suis pracetium dño : Cuminbonis operibus exibert
dulae seruitutis obsequium: cclioqum plage erit meis cumsura

Expanded text:
idelicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem, convenienter accipi potest. Canctorum erit Domino, de quo in mundum nascituro dixit virgini matri arvarent manus suas ac pedes, ingressuri in tabernaculum sacerdotes; modulo nostro exponere convenit. Sequitur: CAPUT XI. De edabunt singuli pretium pro animalibus suis Domino, & non erit plaga in eis, cdimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti obolos habet. Media pars sicli offertur Domino. Hujus praecepti oblitus est David, quando numeravit populum, ideoque plagam numerando eidem populo conscivit . Spirituali autem sensu summa filiorum Israel, summam omnium designat electorum quorum nomina scripta sunt in coelo, singulique dant pro animabus suis pretium Domino, cum ei in bonis operibus exhibent sedulae servitutis obsequium. Alioquin plaga
Abbreviated transcription (Latin):
quace explcenates figurc uestitus intellectucolis uerum¬
. quico dehebids sacerdotcli sequentes dicta patrum bre¬
uit̃ istacperstpximus Notandum putauimus & hoc
qđ iiͦiI illi coborer̃ eximii de quib: fccctus est : totidẽmundi¬
elementis congruc comparatione ceptantur: brssur
siue linum terrae quod exeo nastiatur purpura aquis
qđ exmaeri cloclrolis tingatur: hracincthus & coccus. aeriet
igni obcoloris similitdinem : coccusq fuit brstinctus : eo
quo dignis gemina sit uirtute praaeditus lucendiui delic&
& incendendifaiunter haebraoi quodideo pontis ex omnũm
figuram elementorum in suo habitu gestacuerit: qui cnon solũ
proisrł sed & proomni mundo immolans rogare debuerit.
quibus nos non in congrue forte cddere ucle cmus. quꝗd in
uno qq̃ hominum figura omnium elementorum contin&ur.

Expanded text:
quae explanata sunt, figura vestitus intellectualis. Verum quia de habitu sacerdotali sequentes dicta patrum, breviter ista perstrinximus, notandum putavimus et hoc, quid quatuor illi colores eximii de quibus facelementis congrua comparatione aptantur. Byssus sive linum terrae, quod ex ea nascuntur; purpura aquis, quod ex marinis conchyliis tingitur; hyacinthinus et coccus aeri et igni ob coloris similitudinem. Coccusque fuerit bis tinctus, eo quod ignis gemina sit virtute praeditus, lucendi videlicet et incendendi. Aiuntque Hebraei, quia ideo pontifex omnium figuram elementorum in suo habitu gestaverit, quia non solum pro Israel, sed pro omni mundo immolans rogare debuerit. Quibus nos non incongrue forte addere valemus, quod in unoquoque hominum figura omnium elementorum continetur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & bresinco ad pedes usq pertingebat : u deutraq grecepo de¬
ris dicta ẽ : ut ostender & nilinsacerdo tecoli uitainfimum ac sordidũ
remanere sed omne quod cger& quasi a &herio colore speciosis si¬
mcom uniuersccmenbraceius. a capiteusq cedpedes gratiauirtutum
contate cẽ debere: item tunicam talari sacerdos totac iacinethi
na uestitur ut admonectur opus caeleste non in choandum tantum¬
modo: Verũ &icem usq in finem in eo cẽ perseuerandum omnibus

Expanded text:
sicut et byssina ad pedes usque pertingebat, unde utraque Graece poderis dicta est; ut ostenderetur nil in sacerdotali vita infimum ac sordidum remanere, sed omne quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum, per universa membra ejus, a capite usque ad pedes, gratia virtutum contectam esse debere. Item tunica talari sacerdos tota hyacinthina est vestitus, ut admoneatur opus coeleste non inchoandum tantummodo, verumetiam usque in finem in eo esse perseverandum omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mesticam his &huius modi sensib caelestib acspiritacli¬
bus ꝓbabantur . eẽ ꝑlucidã Eteriges tabernaculum
plũ tab̵naculi morsi in monte monstratum. ẽ: quice cõ¬
moratis insecr&o cum dnõ uidit sublimẽ cengeli caepuri¬
tatis. & inmortalitatis uitam: cdcuius instar humao¬
nc̃ int̃ra conuersationẽ inquan tũ mortadib imitari
possibile fuit instituere iubebatur. ut cũ exemplo eorũ
mutucce indm̃ dilectioni. diuincce ladationi. uncenimae
paci sincere castitati c&erisq huius modi uirtutib in
tra uacaremus. Mereremur incaelis eorum eẽ consor¬
tes⁊ iuxta promissum dnĩ dicentis. illicutem quid igni
habebuntur scđo illo &resurrectione exmortuis neq nu¬
bunt neque ducunt uxores neq enim ultramori poterun:
aequades enim cngelis sunt & filidi sunt cumcint filure sur¬
rectionis exemplum ergo nobis morses cengelicae conuer

Expanded text:
mysticam his et hujusmodi sensibus coelestibus ac spiritualimysticam his et hujusmodi sensibus coelestibus ac spiritualibus probabunt esse perlucida. Et eriges tabernaculum tabernaculi Moysi in monte monstratum est, quia commoratus in secreto cum Domino, vidit sublimem angelicae puritatis et immortalitatis vitam; ad cujus instar, humanam in terra conversationem, in quantum mortalibus imitari possibile fuit, instituere jubebatur, ut cum exemplo eorum mutuae in Deum dilectioni, divinae laudationi, unanimae paci, sincerae castitati, caeterisque hujusmodi virtutibus in terra vacaremus, mereremur et in coelis eorum esse consortes, juxta promissum Domini, dicentis: Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, neque ducunt uxores, neque enim ultra mori poterunt; aequales enim sunt angelis et filiis Dei, cum sint filii resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
lccmminis uestiuntur aureis. cumb̃ eadem lectio ꝑspiri¬
tedem intellegentiam sacratiorib plena mysterus osten¬
ditur : cum arba ecclesicm catholicam aquadiluui babtis¬
mũ significare dinoscitur: Munda & in mundac anim alia
spiritales & carnales quosq: in ecclesia : ligna arcaeleiugata
&bituminata doctores gratia fidei roboretos: coruus de
crta egressus necreuerus. eos qͥp̃ babtisma ad apos ta¬
siam decidunt : ramus oliuae ꝑ colũbam in latus in arcam..
cos qui foris quidem hoc ẽ. interher&icos babtiratis unt.
sed quia pinguedinem caritatis habent ꝑgratiam s c̃ĩ sps
in unitatem catholicam merentur introduci: columba
dearca egressa neq uitra reuersa: ẽos qui carne solu¬
tiadlibercm lucẽ patriae caelestis ꝑuolant. ñ equaquã
cmplius adlabores t̃raenae peregrinationis redituri:
Circumdantur itaq uectes curo lignorum s&him: cũ
firmis sima sacrae scripturae testimonia ꝑ int̃p̃tactionẽ

Expanded text:
laminis vestiuntur aureis, cum haec eadem lectio per spirilaminis vestiuntur aureis, cum haec eadem lectio per spiritualem intelligentiam sacratioribus plena mysteriis ostenditur, cum arca Ecclesiam catholicam, aqua diluvii baptismum significare dignoscitur: munda et immunda animalia, spirituales et carnales quosque in Ecclesia: ligna arcae levigata et bituminata, doctores gratia fidei roboratos: corvus de arca egressus nec reversus, eos qui post baptisma ad apostasiam decidunt: ramus olivae per columbam illatus in arcam, eos qui foris quidem, hoc est inter haereticos baptizati sunt: sed quia pinguedinem castitatis habent, per gratiam sancti Spiritus in unitatem catholicam merentur introduci: columba de arca egressa, neque ultra reversa, eos qui carne soluti, ad liberam lucem patriae coelestis pervolant, nequaquam amplius ad labores terrenae peregrinationis redituri. Circumdantur itaque auro vectes lignorum setim, cum firmissima sacrae Scripturae testimonia per interpretationem
Abbreviated transcription (Latin):
statum scã eecclesiae confirmant: ut cominus ꝑtur¬
bationes mundi timeat quo cercius stabilitatem ppe¬
tuae remunerationis didicit Benecutem deeis dem
uectib subditꝰ: Quos operies lamminis¬
minis quippeccureis uectes operiuntur cum uerbis
diuine legis quae et iuxta litterae sensum fortia uiden¬
tur aq ad confirmandam uit amfidelium aptissima
superior intellectectus idẽ euangelica claritatem p̃¬
fulgidus in eẽ monstratur sutenĩ unũ exẽpligratinoo
tertimonium poncm. cum legimus hictoriam scĩ noe
quomodo diluuium quodimpios deleuit mircbiliter
cũsuis in arca seruatus euaserit : pat& omnib: in ea
qđ dñs diligens iustitiam &odio habens inquitatẽ
pios nouerit de temptatione cripere : impiosuͦ iustec
distritione puniri sideoqtalis letio instaer ueo¬
tium in putribilium tabnaculum dm̃ contin& q̃uia
mentes fidelium uerbis infictae ueritatis cebincursu
temptatium p̃munit :Uerum quasi uectes lignei¬

Expanded text:
statum sanctae Ecclesiae confirmant; ut eo minus perturbationes mundi timeat, quo certius stabilitatem perpetuae remunerationis didicit. Bene autem de eisdem vectibus subditur: Quos operies laminisquippe aureis vectes operiuntur, cum verbis divinae legis, quae esse juxta litterae sensum fortia videntur, atque ad confirmandam vitam fidelium aptissima, superior intellectus, id est, evangelica claritate praefulgidus inesse monstrabitur. Ut enim, exempli gratia, unum testimonium ponam: cum legimus historiam sancti Noe, quomodo diluvium, quod impios delevit, mirabiliter cum suis in arca servatus evaserit; patet omnibus in eo quod Deus diligens justitiam, et odio habens iniquitatem, pios noverit de tentatione eripere, impios vero justa districtione punire. Ideoque talis lectio instar vectium imputribilium tabernaculum Domini continet quia mentes fidelium verbis infictae veritatis, ab incursu tentationum praemunit . Verum quasi vectes lign
Abbreviated transcription (Latin):
plagaqntabulis sed colũnis constabat ñminus fixa quãce¬
terȩ uento lic& ĩpellente ꝑsister& :cuius uectis si &dm sa

Expanded text:
plaga, quae non tabulis, sed columnis constabat, non minus fixa quam caeterae, vento licet impellente, persisteret. Cujus vecti si etiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ cotestatione apostolorum sermo confirmatur:
łda sermo eorũ senescente si uetraxseunte mundo nullo
ũ quam pocest uet̾tat̃ c̃ sumi in eq enĩ uenit dñs soluere legẽ
icutph& as sedimplere: hcebent ergo columnae tab naculi:
bises aencos habent acurea capita qͥ c nimirũ aportoli &
acpostolici uiri uerbis ꝓph&cerũ infide confirmati sedccdui¬
dendam faciẽ sui conditoris supernorum des iderio erecai q̃ Itẽ
elo quio p̃dicata eẽ sacramenta didicerunt s Sceneqͥadeorienta¬
lȩ plicgte loquimur : uid&ur oportunũ cõmemorare ediqua
dexpositione uectis illius singularis : quẽ ebcnigulo tabulcrũ ad

Expanded text:
quorum attestatione apostolorum sermo confirmatur. quorum attestatione apostolorum sermo confirmatur. quia sermo eorum, senescente sive transeunte mundo, nulla unquam vetustate potest consumi. Neque enim venit Dominus solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Habent enim columnae tabernaculi bases aeneas, habent aurea capita; quia nimirum apostoli et apostolici viri verbis prophetarum in fide sunt confirmati, et ad videndam faciem sui Conditoris supernorum desiderio erecti. Item eloquio praedicta esse sacramenta didicerunt. Sane, quia de orientali plaga loquimur, videtur opportunum commemorare aliqua de expositione vectis illius singularis,
Abbreviated transcription (Latin):
corporis eedes iue qui ẽ principiũ primo genitus exmortuis :
neq in congruũ uideatur ꝑ .xcapita columnarũ . unũ capud
ecdesice xpm̃ figurari : totenĩ fuere capita quot colũna:
quianimirũ idẽ ipseo ñs ips exp̃s omniũ scõrũ capud ẽ. in se
quidẽ ipso manens sep aequalis atq indiui sibilis sedsingu¬
lis quib q eletis gratiam suisps̃ ꝓ accipientiũ capacitatẽ
diuidens :unde ñ solũ omni generedit ecdesicac : uerũ &iã
specigdit̃ unicuiq menbrorũ cius lic& illũ ꝓph&icũ cũ fiducia
ꝓclamare. Nunc autẽ exultauit capudmcũ suꝑ inimicos meos
Cuius Nimirũ capitis significantiae conuenit apte qdecadem
capitec colũnarũ n deccurata ut columnae & taebula sedec¬
rec fieri iubentur: quia sũquidem omnes pcrticipersunt
fccti spr̃ sc̃ & gratiae cadestis ĩpseccutem plenus eret gra¬
ticce & ueritatis⁊ &s icut praecursor suus deillo ciebat
nuededit ininaenueiur, Bases acutem aenace propb&aerun

Expanded text:
 primogenitus ex mortuis . Neque incongruum videatur per quinque capita columnarum, unum caput Ecclesiae Christum figurari; tot enim fuere capita, quot columnae: quia nimirum idem ipse Dominus Christus omnium sanctorum caput est, in se quidem ipso manens, semper aequalis atque indivisibilis, sed singulis quibusque electis gratiam sui Spiritus pro accipientium capacitate dividens. Unde non solum omni generaliter Ecclesiae, verum etiam specialiter unicuique membrorum ejus, licet illud propheticum cum fiducia proclamare: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Cujus nimirum capitis significantiae convenit apte, quod eadem capita columnarum non deaurata, ut columnae et tabulae, sed aurea fieri jubentur: quia sancti quidem omnes participes sunt facti Spiritus sancti et gratiae coelestis, ipse autem plenus erat gratiae et veritatis: et sicut praecursor suus de illo aiebat: nia dedit in manu ejus . Bases autem aeneae, prophetae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pestatum defendunt . cum sc̃i p̃dicatores exemplo passio¬
nis ac pacientiae suae corda in firmorum ne in pressuris
tribulationum deficere debcant muniunit. Et quoniam in t̃
prccecipua xp̃i & ecclesiae menbra eximium sacrauir¬
ginitas locumten&. apte postuariatum decus cortina¬
rum ꝓost cilicinorum munimina sagorum. post ru¬
bricatas ccri&um pelles adhuc additur : Etsuperhocrur¬
sum aliud operimentũ deracinthinis pellib hyacinthus
caelestis .ẽ. coloris: Pellis uero mortui animantis. pars
& inditium est: & quid ꝑpelles hracinthinas nisi uni¬
tas exprimitur illorum. quimortificatis adpuram
cunctis concupis centiae In lecebris. caelestem quodammo¬
do interris uitamgerunt . Atq: int̃ homines positi angeli¬
cam magis puritatem imitantur. Et hoc qđ tempore
futurae in mortaditatis cunctis promittitur electis¬
Quiccñ nubant Neq duccnt uxores sed sint aequales

Expanded text:
pestatum defendunt, cum sancti praedicatores exemplo passiopestatum defendunt, cum sancti praedicatores exemplo passionis et patientiae suae corda infirmorum, ne in pressuris tribulationum deficiant, muniunt. Et quomodo inter praecipua Christi et Ecclesiae membra, eximium sacra virginitas locum tenet, apte post variatum decus cortinarum, post cilicinorum munimina sanctorum, post rubricatas arietum pelles, adhuc additur:sum aliud operimentum de hyacinthinis pellibus. » Rubeus namque coelestis est coloris: pellis vero mortui animantis, pars et indicium est. Et quid per pelles hyacinthinas, nisi virtus exprimitur illorum, qui mortificatis ad purum cunctis concupiscentiae carnalis illecebris, coelestem quodammodo in terris vitam gerunt, atque inter homines positi, angelicam magis puritatem imitantur: et hoc quod tempore futurae immortalitatis cunctis promittitur electisquia non nubant, neque ducant uxores, sed sint aequales
Abbreviated transcription (Latin):
mist: adferte inquid dño filiidĩ adferte dño filios ari¬
&um: quod .ẽ. a perte dicere. Adfertednõ angelidĩ qui¬
b: huius officii cura delegata ẽ: ad ferte dño incaelos
sps fidelium quiperimitationem uitae &fidei. filii beato¬
rum a postolorum fieri meruerint : Hino ẽ quods exta
mansio egrersi exaegrpto pp̃iđi. helim id ẽ. ari&um cog¬
nominatur. inqua erant xui fontes aquarum & Lxx¬
palmae : ut uidelic& & nomine & fide figuram cpost. A pos¬
tolicorumq uirorum tener&: rubricantur autem
pelles ari&um adoperiendum tectum tabernaculi: cũ
cpostoli siue cpostoliciuri. usq: ad passionem martr
uerbo doctrinae instare non desinunt. quotutius
s. ubiectos cbingruentibus temptationum periculis
protegant : dumipsi persecutionem propter iustitiam
ad mortem usq: perp&i non refugiunt : Operiuntq: taber¬
naculum dñi pelles ari&um rubricate atq ab iniuria tem¬

Expanded text:
mista: Afferte Domino, inquit, filii Dei, afferte Domino filios arimista: Afferte Domino, inquit, filii Dei, afferte Domino filios arietum . Quod est aperte dicere: Afferte Domino, o angeli Dei, quibus hujus officii cura delegata est: afferte Domino in coelos spiritus fidelium, qui per imitationem vitae et fidei, filii bearorum apostolorum fieri meruerunt. Hinc est quod sexta mansio egressi ex Aegypto populi Dei, Elim, id est, arietum cognominatur, in qua erant duodecim fontes aquarum, palmae: ut videlicet et nomine et specie figuram apostolorum apostolicorumque virorum teneret. Rubricantur autem pelles arietum ad operiendum tectum tabernaculi, cum apostoli, sive apostolici viri, usque ad passionem martyrii verbo doctrinae instare non desinunt: quo tutius subjectos ab ingruentibus tentationum periculis protegant, dum ipsi persecutionem propter justitiam ad mortem usque perpeti non refugiunt. Operiuntque tabernaculum Domini pelles arietum rubricatae, atque ab injuria tem
Abbreviated transcription (Latin):
centiqui hostis explicat . Cumciprianus infirmos nem
martrrio labantur piis confortat exortationibus
cumalii uenerabiles epis copi acdoctores queq: turba¬
re ecclesiam poterant longius temptamenta propellaNt.
& quaeq: eidem sint adsadutem prospicua solerti indagi¬
nae prospicunt. quatinus undiq: tuta conuersatio reli¬
giosce fidelium libero corde uirtutib studere. atq: in
conspectu sui conditoris & opere praefulgida lucere.
&ipsius quoq: contemplationi possit oculum mentis
intendere. uerum quia interscõs praedicator es illisunt
maximo digni honore. qui ex qđ officio p̃dicationis et
populorum regimini deseruiunt &iam ꝓxp̃o sanguinẽ
fundunt : rectesubditurꝰ
Cacies & operimentum
aliud depellib: ari&um rubricatis : ari&um quippe u¬
cabulo solent ñnumquam scĩ doctores accipi: eo quod
s int duces sequentium dñi gregum: Vnde pulchẽ psal¬

Expanded text:
t tentamenta antiqui hostis explicat; cum Cyprianus infirmos ne in t tentamenta antiqui hostis explicat; cum Cyprianus infirmos ne in martyrio labantur, piis confortat exhortationibus; cum alii venerabiles episcopi ac doctores quaecunque turbare Ecclesiam poterant, longius tentamenta propellunt, et quae eisdem sint ad salutem proficua solerti indagine prospiciunt: quatenus undique tuta conversatio religiosa fidelium libero corde virtutibus studere, atque in conspectu sui conditoris et opere praefulgida lucere, et ipsius quoque contemplationi possit oculum mentis intendere. Verum quia inter sanctos praedicatores illi sunt maximo digni honore, qui excepto quod officio praedicationis et populorum regimini deserviunt, etiam pro Christo sanguinem fundunt, recte subditur: Facies et operimentum aliud tecto, de pellibus arietum rubricatis. Arietum quippe vocabulo, solent nonnunquam sancti doctores accipi, eo quod sint duces sequentium Domini gregem. Unde pulchre Psal
Abbreviated transcription (Latin):
namq: cortinas & desuper & infra & e omnilatere ꝓte¬
gebant. atq: ut illeintus libera faciȩ suȩ uenustatis fulgerent ħ ab
omni eas in iuria tempestatum pluuiarum & cauma¬
tum foris in munis reddebant : qui cnimirum ꝑfec¬
ti scãe ecclesiae propositi it auitam fidelium sibi cõ¬
missorum solerti solent cura circum spicere ut nec
subsidia carnis necuita espiritalis auxiliades int. ab sint
& dogmata her&icorũ & prauorum & empla catholico¬
rum adsitdoctrina salutaris qua conforcati & sapien¬
ter maledocentiũ uerba refellere : & sibi mala inge¬
rentium patienter possint factatolerare. ad sit uitcip¬
sorum caelestis. qua conformati & ãtacente lingua qua¬
siuiua semper lectione ut antur: reppellunt enim sagto
imbres. obsistun procellis. crent solis crdoris. cundac
foris aduersantia fortit̃ cbigunt ut decus cortinarum
interius intemeratus persistat: cum agustinus omnia

Expanded text:
namque cortinas, et desuper et infra, et ex omni latere protenamque cortinas, et desuper et infra, et ex omni latere protegebant: atque ut illae intus libera facie suae venustatis fulgerent, haec ab omni eas injuria tempestatum, pluviarum et caumatum foris immunes reddebant: quia nimirum perfecti sanctae Ecclesiae propositi, ita vitam fidelium sibi commissorum solerti solent cura circumspicere, ut nec subsidia carnis, nec vitae spiritualis eis auxilia desint. Absint et dogmata haereticorum et pravorum exempla catholicorum. Adsit doctrina salutaris, qua confortati, et sapienter male docentium verba repellere, et sibi mala ingerentium patienter possint facta tolerare. Adsit vita ipsorum coelestis, qua confirmati et tacente lingua, quasi viva semper lectione utantur. Repimbres, obsistunt procellis, arcent solis ardores, cuncta foris adversantia fortiter ambiunt, ut decus cortinarum interius intemeratus persistat: cum Augustinus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nectamen .iii. reliquiqͥ remanserant usq adterram nu¬
ditem pestatum in iuriis patebant s ed cductis ad in¬
uicem ab utroq: latere scegis. septenorum cubitorum
qui deficientib: pari&b supererant. his posteriora do¬
mus firmissime cdterram usque conte gebantur. eq:
ccutem ħ̃ tantũ adinuicem pertingere instar cortina¬
rum sese in medio pacri&is contingere poterant r¬
sed quiaseptenorum erant cubitorum medium pari& is in u¬
tramq partem duob cubitis excedebant: ac sibi inuicem suꝑ¬
positae iungebanturꝰ: quod eodemmodo peromnia &iam
de orientadiꝰ parte domus intellegendum eẽ putamus:
ideoq: sup̃ p̃ceptum ut s&tum sagum infronte tecti du¬
plicar &ur: haec difficillima proutuobis intellexisse
uirisumus strictim &plicare curcuimus: parati ueri¬
ora in his discere siquinos docere uoluerit inquibus ta¬
menomnib: patet allegoriae sensus perlucidus: Saga

Expanded text:
nec tamen tres reliqui, qui remanserant, usque ad terram nunec tamen tres reliqui, qui remanserant, usque ad terram nudi tempestatum injuriis patebant; sed adductis ab invicem ab utroque latere sagis septenorum cubitorum, qui deficientibus parietibus supererant, his posteriora domus firmissime ad terram usque contegebantur. Neque autem haec tantum ad invicem pertingere, et instar cortinarum sese in medio parietis contingere poterantsed quia septenorum erant cubitorum, medium parietis in utramque partem duobus cubitis excedebant, ac sibi invicem superpositae jungebantur: quod eodem modo per omnia etiam de orientali parte domus intelligendum esse putamus, ideoque supra praeceptum, ut sextum sagum in fronte tecti duplicaretur. Haec de re difficillima, prout nobis intellexisse visi sumus, strictim explicare curavimus, parati veriora in his discere, si qui nos docere voluerit. In quibus tamen omnibus patet allegoriae sensus perlucidus. Saga
Abbreviated transcription (Latin):
tabulcrum inplaga occidentadi : & septem cubitos depen¬
dentes afronte domus. septem s imilit̃ dependentes in plcga
occidentedi : sicq fuit ut mensura sagorũ in occidentidi latere
duobus cubitis exceder& mensurcm cortinarum : qͥ cenimi¬
rum cortine desuper aduenientes sicut & supra memort¬
uimus quinq: cubitos pari&is tegebant : quinq celios relin¬
dentalis pacri&is tegebunt : & iii relinquebant intactos:
& hoc ẽ quod nunc dicitur quod autem suꝑ fuerit in sagis
quaeparcntur tecto idest unum sagum quodamplius . ẽ.¬
ex medi&ate eius operies posteriora tanaculi: medi& cs
namq sagi inlatitudine duos̃ cubiti : ex quecuide lic&
medi&ate cooperibantur posteriora tabernaculi idest
cortincrum : quaepropricetabernaculum uocabantur.
qui cduob cubitis eccs ut diximus adinferiora tendens
scegum ultimum transi at: itaq: saga desuper uenientia:
XII. solum modo cubitos occidentedir pari&is cooperiebant

Expanded text:
tabularum in plaga occidentali, et septem cubitos depentabularum in plaga occidentali, et septem cubitos dependentes a fronte domus, occidentali. Sicque fuit ut mensura sagorum in occidentali latere duobus cubitis excederet mensuram cortinarum; quia nimirum cortinae desuper advenientes, sicut et supra commemoravimus, quinque cubitos parietis tegebant, et quinque alios relindentalis parietis tegebant, et tres relinquebant intactos. Et hoc est quod nunc dicitur: Quod autem superfuerit in sagis quae parantur tecto, id est, unum sagum, quod amplius ex medietate ejus operies posteriora tabernaculi. Medietas namque sagi, in latitudine duo sunt cubiti, ex qua videlicet medietate cooperiebantur posteriora tabernaculi, id est cortinarum quae proprie tabernaculum vocabantur, quia duobus cubitis eas, ut diximus, ad inferiora tendens sagum ultimum transiebat. Itemque saga desuper venientia, septem solummodo cubitos occidentalis parietis cooperiebant:
Abbreviated transcription (Latin):
inducantur adinui ceminorientali simul & ociden¬
tedi latere sibiq: mutuo iungebantur: acric ficit.
ut undiq: domum cortinae excepto uno iuxtaterrtc̃
cubito contegebant: haec de cortinis : Porrosaga tricenos
habebtnt cubitos longitudinis quat᷑ nos latitudinis &
quia .xi. erant coniunctae adinuicem perlatera.
domu & quia concordat longitudo scegorũ cum funi
adterrtm usq pertingat: habebunt enim denos cubi¬
tos aequalitatis interpari &es denos. eaq coscensionis
siuediscessionis in utroq latere : &hoc ẽ quodait scrip¬
tura quic cubitus exuna parte pender& & cdter eccd¬
tera quiplus ess& in scgorum longitudine utrum¬
que latus taebernaculi protegens : tabernaculum namq
proprice uocat ipsum cortinarum facturam siue con¬
iunctionem ques uno utiq cubito transiebat᷑ seege
duominis habebant : Item mens urto sagorum per longitudi
inccequad itate habens. afronte domus urq: cdsummitatẽ

Expanded text:
inducantur ad invicem in orientali simul et occideninducantur ad invicem in orientali simul et occidentali latere, sibique mutuo jungantur, ac sic fiat, ut undique domum cortinae excepto uno juxta terram cubito contegant. Haec de cortinis. Porro saga tricenos habebant cubitos longitudinis, quaternos latitudinis; et quia undecim erant conjunctae ad invicem per latera,domo: et quia concordat longitudo sagorum cum funicad terram usque pertingat. Habebunt enim denos cubitos aequalitatis inter parietes, denos aeque ascensionis sive descensionis in utroque latere. Et hoc est quod ait Scriptura, quia cubitus ex una parte penderet, et alter ex altera, qui plus est et in sagorum longitudine utrumque latus tabernaculi protegens. Tabernaculum namque proprie vocat ipsam cortinarum facturam sive conjunctionem, quas uno utique cubito transiebant saga atudinis, illae duo minus habebant. Item mensura sagorum per longitudinin aequalitate habens, a fronte domus usque ad summitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rursus disceñ iuxta occidentalis tabulas pari&is : hiser¬
go considercctis intuere mensuras cortinarum quibus
tegenda erat domus quaditer p̃fatis possunt¬
conuenire mensuris.x erant cortinae. habentes singulae
nesua cubitos xł ssuspende igitur cortinas quaceha¬
bent singulae longitudinis xxxiii cubitos & pone
indomu cuius ẽ mensura in trans uersum xxx cubitos:
& ui debis quia cortinaehabebunt inccequalitate quae
.ẽ. interpari &es cubitos denos. in ascens uccutem siue
discensu qui .ẽ. iuxta pari&es. habebunt cubitos noue¬
nos: sicq fit ut summitas cortinarum terramtangere
nom possit sed m̃ sura unius cubitis dtior aterra absit
Item habebis quod cortinae habent inccequalitate
inorientali &occidentali latere domus cubitos qui
nos ĩ deoq: eccdẽ lateradis summitas cortinarum
nequaquam ad t̃rã urque pertingit sed quinis cubi¬
tis aterra altior abest: undenecesse fuit ut quini
illi cubiti cortinarũ quicessantib pari&ibsuꝑ sunt

Expanded text:
rursus descensionis juxta occidentalis parietis tabulas. His ergo consideratis, intuere mensuras cortinarum, quibus tegenda erat domus, qualiter praconvenire mensuris. Decem erant cortinae, habentes singulae ne sua cubitos quadraginta. Suspende igitur cortinas, quae habent singulae longitudinis viginti octo cubitos, et pone in domo cujus est mensura in transversum triginta cubitos, et videbis quia cortinae habebunt in aequalitate, quae est inter parietes, cubitos denos; in ascensu autem, sive descensu, qui est juxta parietes, habebunt cubitos novenos. Sicque fit ut summitas cortinarum terram tangere non possit, sed mensura unius cubiti a terra altior sit. Item videbis quod cortinae habent in aequalitate in orientali et occidentali latere domus, cunos; ideoque eadem lateralis summitas cortinarum, nequaquam ad terram usque pertingit, sed quinis cubitis a terra altior aberat. Unde necesse fuilli cubiti cortinarum, qui cessantibus parietibus supersunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uel uirginer quasi uir tutes insignes uel cȩlibes quas icaelo beati
quaces ingulae denos¬
t cubitos in longitudine
habecnt᷑ inlactitudine singulos ac semissem : ligna s& him
de quib: tabernaculũ fiebat in putribilis sunt naturae.
eximu ccndoris acleuitatis. & non multum abaaba spina
nisitantũ magnitudine distantia: Vnde hieronimus
nonnum quam in libro hȩbreorum nominum sed&
in cliis opusculis suis. s&him cbsolute spinas int̃p̃ta¬
tus est: uerbi gratia habel s&bim luctus spinarum⁊
ñ autem facile hocgenus ligni nisi indesertis arabiae
ubi tabernaculum aedificatur sol& inueniri : unde greci
uellatini in t̃p̃tes nñ ei aliud pra&erbaebreum ponere
ne quiuerunt ut pote cuius cpud eos notitia nulla erat.
quamuis quidam qualita tem naturce eius &pri¬
mere uolentes. ligna in putribilia transtulerunt.
tabulae ergo tabernaculi cpostolos eorum que
Isuccessores ꝑ quorum sermonem ecdesia ꝑorbem

Expanded text:
vel virgines, quasi virtute insignes; vel coelibes, quasi coelo beati vel virgines, quasi virtute insignes; vel coelibes, quasi coelo beati quae singulae denos cubitos in longitudine habeant, et in latitudine singulos ac semissem. Ligna sethim de quibus tabernaculum fiebat imputribilis sueximii candoris ac levitatis, et non multum ab alba spina, nisi tantum magnitudine distantia. Unde et Hieronymus nonnunquam in libro Hebraeorum Nominum, sed et in aliis opusculis suis, setim absolute spinas interpretatus est. Verbi gratia, Abel setim, luctus spinarum. Non autem facile hoc genus ligni nisi in desertis Arabiae, ubi tabernaculum aedificabatur, solet inveniri. Unde Graeci vel Latini interpretes nomen ei aliud praeter Hebraeum ponere nequiverunt, ut pote cujus apud eos notitia nulla erat; quamvis quidam qualitatem naturae ejus exprimere volentes, ligna imputribilia transtulerunt. Tabulae ergo tabernaculi apostolos eorumque successores, per quorum sermonem Ecclesia per orbem
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc d&inentur habere uid&ur. Certa menuero marti¬
rii & decus dõ dicate uirginitatis. quasi abinfimis act̃ re¬
nis reb: suspensum. & supernis ciuib specicliter constat
eẽ coniunctum : Nam & martrr in tormentis positus. nihil
ccliud toto animo intendit : quamut omnia quaes unt in hoc
mundo & ipsum simul mundum citius relinquat : atq: cbso¬
lutis doloribus cunctis. aduidendum mundi conditarem
& ea quace ultramundum sunt gaudic possidenda per¬
ueniat. & caelibes dum communem generis humani legem
quadictum ẽ crescite & multiplicamini & repl&e terrã
intuitu maioris pricemuitranscendunt. ĩure uelud altiorẽ
c& eris fidelibus immo ipso mundo sedem sibi eli¬
gunt: sicq socicliter in eccli esia uiuunt ut socialem ecclae¬
sia conuersationem honore meriti sublimioris antecedent¬
Vnde d&cclibus recte scribit iohannes. quiahiempti sunt ec
hominib: primitia e dõ &agno rectetales latino sermone

Expanded text:
adhuc detinentur, habere videntur. Certamen vero martyadhuc detinentur, habere videntur. Certamen vero martyrii, et decus Deo dicatae virginitatis, quasi ab infimis ac terrenis rebus suspensum, et supernis civibus specialiter constat esse conjunctum. Nam et martyr in tormentis positus, nil aliud toto animo intendit, quam ut omnia quae sunt in hoc mundo, et ipsum simul mundum citius relinquat, atque absolutus doloribus cunctis ad videndum mundi Conditorem, et ea quae ultra mundum sunt, gaudia possidenda perveniat. Et coelibes, dum communem generis humani legem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram, intuitu majoris praemii transcendunt, jure velut altiorem caeteris fidelibus, imo ipso mundo sedem sibi eligunt, sicque in Ecclesia vivunt ut socialem Ecclesiae conversationem honore meriti sublimioris antecedantde talibus recte scribit Joannes: Quod hi empti sunt ex hominibus primitiae Deo et Agno . Recte tales Latino sermone
Abbreviated transcription (Latin):
muris meis locum & nñ melius afiliis acfiliabus. nñ sem¬
pit̃ num debo eis quod noncufer&ur. De quouidelic&
audisse secantantes eos canticum nouum conte sedẽ
dĩ quod nemo clius poterat: statimq adiunxit hisuns
quicum mulierib: Non sunt coinquinati uirgines enim sunt hi
cinthinae sup̃mum indomodĩ locumten&. colorq caelestis ꝓxim
ut choriuirginalis. ut animi &corptr is specidiuicinia agnũ
secuturi & brmnorum ei laudes designentur essecantatum:
bene cutem deuelis cortinarum. acscgorum dicitur quod&
si inadto posita ad terram tamen demissa penderent.
quamuis cortinae nequaquam ad terram usq: pertingere
potuerunt. Columnae quoq actabulae tabernaculi & sun¬
altum erant eretae : basesta men in quib: stcrent habe¬
bunt in terra positas: at uero derubricatis atq hracinehinis
pellib quod incltum tectum operirent dicitur. quoduero
ad terram essent deflexae ñ additur : quianimirum ceerae
uirtutum species commune adiquid cum bis quunterra

Expanded text:
s locum, et nomen melius a filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis, quod non auferetur . De quo videlicet audisse se cantantes eos canticum novum ante sedem Dei , quod nemo alius poterat. Statimque adjunxit: Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati, virgines enim sunt: hicinthinae, supremum in domo Dei locum tenent, colorque coelestis proximut chori virginales, et animi et corporis speciali vicinia agnum secuturi, et hymnorum ei laudes designentur esse cantaturi. Bene autem de velis cortinarum ac sagorum dicitur, quod et etsi in alto posita, ad terram tamen demissa penderent, quamvis cortinae nequaquam ad terram usque pertingere potuerint. Columnae quoque ac tabulae tabernaculi, altum erant erectae, bases tamen in quibus starent habebant in terra positas. At vero de rubricatis atque hyacinthinis pellibus, quod in alto tectum operiant, dicitur. Quod vero ad terram essent deflexae, non additur: quia nimirum caeterae virtutum species commune aliquid cum his qui in terra