comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti. magne rei signisicande gratia
non aliud quam cherubin. illa quoq figm̃¬
ta uocitantur. Item quisquis uidet somni¬
um. non dicit uidi imaginem. augustim
aut simpliciam. sed uidi augustinum
aut simplicianum. cum eotempore quo
tale aliquid uidit nos ignoraremus. usq
adeo manifestum ẽ non ipsos homines
sed iagines ipsorum uideri. E pharao
spicas se dixit iidisse in somins ⁊ boues.
non spicarum. aut boum unagines. Si
igitur liquido constat nominib earũ
rerum quarum imagines sirat. easdem
umagines appellari. non mirum ẽ quod
chinamento eius qui tranffigurat
se uelut angłm lucis. et ministros suos
et illud mirum uideri. quomo do demones
agnouerunt xp̃m quem uidei non agnoᷤ¬
cebant. Cum enim uult ds ꝑ infimos infer¬
nosq spiritus aliqua uera cognosci tem¬
poralia diuntaxat. atq ad istam mortalita¬
tem ꝑtinentia. facile ẽ et non incongruũ ut
onimpotens et instus deus adeorum penã

Expanded text:
testamenti magnae rei significandae gratia testamenti magnae rei significandae gratia non aliud quam cherubin illa quoque figmenta uocitantur. item quisquis uidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustini aut Simpliciani," sed: "uidi Augustinum et Simplicianum", cum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido crerum quarum imagines sunt easdem imagines appellari, non mirum est quod machinamento ejus qui transfigurat se in angelum lucis, et ministros suos et illud mirum videri, quomodo daemones agnoverunt Christum , quem Judaei non agnoscebant. Cum enim vult Deus, etiam per infimos, infernosque spiritus aliquem vera cognoscere, temporalia duntaxat, atque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est, et non incongruum, ut omnipotens Deus, ut justus, ad eorum poenam
Abbreviated transcription (Latin):
mus. sed aliquod phantasma imagi¬
nariam illusionem diaboli machina¬
tionib factam. Quam ꝓpterea scriptu¬
ra nomine samuelis appellat: quia
solent imagines earum rerum nomi¬
nib appellari. quarum inagines sũt.
sicut omnia que pinguntur atꝙ fin¬
guntur ex aliqua materia metalli aut
ligni uel cuius cunꝙ rei. apte ad opera huius
modi. queq etiam uidentur insomnis ⁊ om̃s
fere imagines earum rerum quarum imagi¬
nes sunt appellari nominib solent. Quis
enim ẽ qui hominem pictum dubitet uoca¬
re hominem.quandoquidem ⁊singłorum
quorumꝙ picturam cum aspicunus. ꝓ¬
pria queꝙ nomina incunctanter᷑ adhi¬
bemus : uelut cum intuentes tabulam
aut parietem dicimus ille cicero est. ille
salustius. ille achilles. ille hector. hoc flu¬
men sẏmois. illa roma: cum aliud nebil
siit. quam picte imagines. Unde cherubin
cum sint celestes uirtutes. fictus tamen ex
metallo quod imperauit ds̃ super archam

Expanded text:
mus, sed aliquod phantasma et imagimus, sed aliquod phantasma et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea scriptura nomine Samuhelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt: sicut omnia, quae pinguntur atque finguntur ex aliqua materia metalli aut ligni aut cuiuscumque rei aptae ad opera huius modi, quae etiam uidentur in somnis et omnes fere imagines earum rerum, quarum imagines sunt, appellari nominibus solent. quis enim est, qui hominem pictum dubitet uocare hominem? quando quidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quaque nomina incunctanter adhibemus; uelut cum intuentes tabulam aut parietem dicimus: "ille Cicero est, ille Sallustius; ille Achilles, ille Hector; hoc flumen Simois, illa Roma", cum aliud nihil sint quam picturae, imagines. unde cherubin cum sint caelestes potestates, fictae tamen ex metallo, quod imperauit deus, super arcam
Abbreviated transcription (Latin):
et facta diaboli facientib. et teneri se et
uinciri et illudi. et crncisigi atq inter¬
fici passus ẽ. non ẽ absurdum credere
ex aliqua dispensatione duune uoluñ¬
tatis ꝑmissum fuisse. ut non in uitꝰ
ac dominante et subiugante magica
potentia. sed uolens atq obtemperans
occulte dispensationi dei que phitonis¬
sam illam et saulem latebat consenti¬
ret spiritꝰ propħe sc̃i se ostendi aspec¬
tib regis diuina eum sententra ꝑcus¬
surus. Cur enum anima boni hominis a
malis iiuis euocata si uenerit amute¬
re uideatur dignitatem suam. cum ⁊
uiui plerunq boni uocati ad malos ue.¬
niant. et agant cum eis quod officiũ
postulat equitatis. seruato atꝙ incon¬
cusso decore uirtutis sue. et illorum ui¬
ciis pro rerum presentium uelusti uel
necessitate tractatis: Quanquam in
hoc facto potest ẽẽ facilior exitus. et ex¬
peditior intellectus. ut non uere sp̃m sa¬
muhelis excitatum a requie sua. creda¬

Expanded text:
et facta diaboli facientibus, et teneri scilicet et et facta diaboli facientibus, et teneri scilicet et uinciri et inludi et crucifigi atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione diuinae uoluntatis permissum fuisse, ut non inuitus nec dominante atque subiugante magica potentia, sed uolens atque obtemperans occultae dispositioni dei, quae pythonissam illam et Saulem latebat, consentiret spiritus prophetae sancti se ostendi aspectui regis, diuina eum sententia percussurus. cur enim anima boni hominis, a malis uiuis euocata si uenerit, amittere uideatur dignitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos ueniant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruato atque inconcusso decore uirtutis suae et illorum uitiis pro rerum praesentium uel usu uel necessitate tractatis? Quamquam in hoc facto potest esse alius facilior exitus et expeditior intellectus, ut non uere spiritum Samuhelis excitatum a requie sua creda
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sit questio quomodo ettam ĩmun¬
dus spiritꝰ cum anima sci uiri loqui
potuerit. Omnib enim scĩs deus crea¬
tor ⁊ scĩficator. longe utiq maior est. Qd̃
si hoc mouet quod licuerit maligno spi¬
titu excitare animam usti.⁊ tanquam de
abditis mor it ni tuorum receptaculis euo¬
care. nonne magis mirandum est. quod
sathanas ipsum dñm assumpsit. et con¬
stituit eum supra pinnaculum tem pli:
Quolibet enim modo fecerit. ille etiam mo¬
clus quo samuheli factum ẽ ut excitaret᷑
similiter latet. nisi forte quis dxoerit fa¬
ciliorem diabolo fuisse licentiam ad dum̃n
uiuum unde uoluit assumendum. ⁊ ubi
noluit constituendum. quam ad samu¬
helis defuncti spm̃ a suis sedib excitan¬
dum. Quod si illud in euangłio non per
tutbat. quia dominꝰ uoluit atq ꝑmisit.
nulla diminutione sue potestatis et di¬
uinitatis id fieri. sicut ab ipsis uideis
quanquam ꝑuersis atq im mundis

Expanded text:
nulla sit quaestio, quomodo etiam immunnulla sit quaestio, quomodo etiam immundus spiritus cum anima sancti uiri loqui potuerit. omnibus enim dei sanctis deus creator et sanctificator longe utique maior est. quod si hoc mouet, quod licuerit maligno spiritui excitare animam iusti et tamquam de abditis mortuorum receptaculis euocare, nonne magis mirandum est, quod satanas ipsum dominum assumsit et constituit super pennam templi? quolibet enim modo fecerit, ille etiam modus, quo Samuheli factum, ut excitaretur, similiter latet. nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad dominum uiuum unde uoluit assumendum et ubi uoluit constituendum quam ad Samuhelis defuncti spiritum a suis sedibus excitandum. quod si illud in euangelio ideo nos non perturbat, quia dominus uoluit atque permisit nulla deminutione suae potestatis et diuinitatis id fieri, sicut ab ipsis Iudaeis, quamquam peruersis atque immundis
Abbreviated transcription (Latin):
exta tua propositio est. utrum iux¬
ta hẏstoriam phitonissa ipsum samu¬
elem ꝓphetam de inferno euocauerit.
hoc ame beate memorie simplicianus
mediolanensis ep̃c. aliquando quesunt.
Quid gͦ ei rescripserim subditum lege.
tem queris inquam. utrum spiritus
immundꝰ qui erat inphitonissa potue¬
rit a gere. ut samubel a saule uidere¬
tur. ⁊ loqueretur cum eo. S multoma¬
ioris miraculi ẽ. quod ipse sachanas. pͥn¬
ceps omnium immundoꝵ sp̃uum potu¬
it loqui cum domino. et petere teraptan¬
dum iob iustissimum uirum. qui etã
apłos temptandos petiit. Aut si boc idõ
non habet difficilem questionem. quuia
ꝑ quam uoluerit creaturam cui uolu¬
erit creature. ubiq presens ueritas loqui¬
tur. nec ꝓpterea magni meriti est. eui
loquitur ds. interꝰ ẽ enim quid loqua¬
tur. quia ⁊ imꝑator cum multis inno¬
centib non loquitur. quib prouiclen¬
tissime consulit ad salutem. et cũ mul¬
tis nocentib loquitur quos ibet inter

Expanded text:
exta tua propositio est, utrum iuxta historiam pythonissa ipsum prophetam Samuhelem de inferno euocauerit. hoc a me beatae memoriae Simplicianus, Mediolanensis episcopus, aliquando quaesiuit. quid ei responderim, subditum lege. ,,Item quaeris" inquam "utrum spiritus immundus, qui erat in pythonissa, potuerit agere, ut Samuhel a Saul uideretur et loqueretur cum eo. sed multo maioris miraculi est, quod ipse satanas, princeps immundorum spirituum, potuit loqui cum deo et petere temtandum Iob iustissimum uirum; qui etiam apostolos temtandos petiuit. aut si hoc ideo non habet difficilem quaestionem, quia per quam uoluerit creaturam cui uoluerit creaturae ubique praesens ueritas loquitur nec propterea magni meriti est cui loquitur deus; interest enim, quid loquatur, quia et imperator cum multis innocentibus non loquitur, quibus prouidentissime consulit ad salutem, et cum multis nocentibus loquitur, quos iubet interf
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi potest. scłm catholicam fi¬
dem. que nec confundit nec separat tri¬
nitatem. nec abnuit tres ꝑsonas. nec di.¬
uersas credit ẽẽ substancias. nulla rõne
respuendum ẽ. Quod enim adexercen¬
das mentes fidelium. inscͥpturis scĩs obs¬
sure ponitut. gratulandũ ẽ. simultis mo¬
dis. non tamen insipienter exponitur:¬

Expanded text:
intelligi potest secundum catholicam fiintelligi potest secundum catholicam fidem, quae nec confundit nec separat Trinitatem, nec abnuit tres personas, nec diversas credit esse substantias, nulla ratione respuendum est. Quod enim ad exercendas mentes fidelium in Scripturis sanctis obscure ponitur, gratulandum est, si multis modis, non tamen insipienter exponitur
Abbreviated transcription (Latin):
cepturi erant credentes in eum. Testes
sum qui testimonium ꝑhibeo de me. ⁊ tes¬
timonium ꝑhibet de me qui misit me
S nec de ipso alibi tacuit: eumq tes¬
tem satis aꝑte monstrauit. Nain cum
illum promiteret. ait. Ipse testimo¬
num ꝑhibebit de me.Hi sunt tres tes¬
tes. ⁊ tres unum sunt. quia unius sub¬
stantie sunt. Quodautem signa quib
significati sunt de corpore domini exie¬
runt. sigurauerunt eccłiam p̃dicantem
trinitatis unam eandem ꝙ naturã.
Qmi hi tres qui trino modo significa¬
ti sunt uuum sunt: eccłia uͦ eos predi¬
cans corpus ẽ xp̃i. Sic gͦ tres res quib
significati sunt ex corpore domini exie¬
runt : sicut ex corpore domini sonuit
ut baptizarentur gendes in nomine
patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ. In nomine nonĩ
nominib. Hi enim tres unum sunt.
⁊ hittes unus ẽ ds. Si quo autem alio
mõdo tanti sacramenti ista prosundita ᷤᷤ
que in epła iohannis legitur. exponi i

Expanded text:
cepturi erant credentes in eum . Testescepturi erant credentes in eum . Testessum qui testimonium perhibeo de me: et testimonium perhibet de me, qui misit me,Sed nec de ipso alibi tacuit, eumque testem satis aperteque monstravit. Nam cum illum promitteret, ait: Ipse testimonium perhibebit de me. Hi sunt tres testes: et tres unum sunt , quia unius substantiae sunt. Quod autem signa quibus significati sunt, de corpore Domini exierunt, figuraverunt Ecclesiam praedicantem Trinitatis unam eamdemque naturam: quoniam hi tres qui trino modo significati sunt, unum sunt; Ecclesia vero eos praedicans, corpus est Christi. Si ergo tres res quibus significati sunt, ex corpore Domini exierunt: sicut ex corpore Domini sonuit, ut baptizarentur gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . In nomine; non, In nominibus: hi enim tres unum sunt, et hi tres unus est Deus. Si quo autem alio modo tanti sacramenti ista profunditas, quae in Epistola Joannis legitur, exponi et
Abbreviated transcription (Latin):
te accipr potest.quia iste due res qua¬
rum ẽ diuersa natura. aliarum quoq
signa sunt rerum. quarũ est una na¬
tura: Cria itaq nouimus. de corpore do¬
mini exisse cum penderet in ligno. Pramo
spm̃. unde scriptum ẽ. & inclinato capite
traclidit sp̃m. Deinde quando latus eius
lancea ꝑforatum ẽ. sanguinem. ⁊ aquã.
Que tria si ꝑse ipsa intueamur. diu̾sas
habent singula queq substancias. acꝑ
hoc non sunt unuim. Si uͦ ea que his sig¬
inficata sunt uelimus inquirere. non
absurde occurrit ipsa trinitas. qui
tres sunt testes. ⁊ tres unum sunt. Ut no¬
mine spiritus significatum accipiamꝰ
deum patrem. de ipso quippe adorando lo¬
quebatur dominꝰ. ubi ait. sp̃s est ds. nomi¬
ne autẽ sanguinis filium. quia u̾bum
caro factumẽ. ⁊ nomine aque spm̃¬
scm̃. Cum enim de aqua loqueretur̾ iħc
quam daturus erat sitientib: ait eifange¬
lista. hoc autem dixit de spũ quem ac¬

Expanded text:
te accipi potest, qua istae duae res quate accipi potest, qua istae duae res quarum est diversa natura, aliarum quoque signa sunt rerum quarum est una natura. Tria itaque novimus de corpore Domini exisse, cum penderet in ligno: primo, spiritum; unde scriptum est, Et inclinato capite tradidit spiritum; deinde, quando latus ejus lancea perforatum est, sanguinem et aquam . Quae tria si per se ipsa intueamur, diversas habent singula quaeque substantias; ac per hoc non sunt unum. Si vero ea, quae his significata sunt, velimus inquirere, non absurde occurrit ipsa Trinitas, qui Tres sunt testes, et tres unum sunt: ut nomine spiritus significatum accipiamus Deum Patrem: de ipso quippe adorando loquebatur Dominus, ubi ait, Spiritus est Deus . Nomine autem sanguiris, Filium: quia, Verbum caro factum est . m: cum enim de aqua loqueretur Jesus, quam daturus erat sitientibus, ait evangelista, Hoc autem dixit ae Spiritu, quem ac
Abbreviated transcription (Latin):
adlimus quid unus. idẽ unus ds unus
tis me uob duarum istarum locutionum
arbitror inculcasse distantia. Scrutare
itaq scripturas canonicas ueteres. ⁊ no¬
uas. ⁊ inueni si potes ubi clicta sunt aliqͣ
unum sunt. que sunt diuerse nature atq
substancie. Sane falli te nolo. In epła io
hannis apłi ubi ait. tres sunt testes. sp̃s et
aqua ⁊ sangiuis. et tres nnum sunt ne
forte dicas sp̃m ⁊ aquam ⁊ sanguinem di¬
uersas ẽẽ substantias. et tamen dictum ẽẽ
tres unum sant. ꝓpter hoc admonui ne
fallaris. Hec enim sacramenta sunt in
quib non quid sint. sed quid ostendant
semꝑ attenditur. qm̃ signa sunt rerum
aliud existentia ⁊ aliud significantia. Si
gͦ illa que his significantur intelligan¬
tur. ipsa inueniuntur unuis ẽẽ substan¬
dubitat petram ⁊ aquam diu̾sas ẽẽ na¬
turas: S quia xp̃c ⁊ spiritus sc̃s uniꝰ
sunt enisdemꝙ nature. ideo cum dicitur
petra ⁊ aqua unum sunt. exea parte rec¬

Expanded text:
addimus quid unus; id est, unus Deus,addimus quid unus; id est, unus Deus,tis me vobis duarum istarum locutionum arbitror inculcasse distantiam. Scrutare itaque Scripturas canonicas veteres et novas, et inveni, si potest, ubi dicta sunt aliqua, Unum sunt, quae sunt diversae naturae atque substantiae. 3. Sane falli te nolo in Epistola Joannis apostoli ubi ait: Tres sunt testes; spiritus, et aqua, et sanguis; et tres unum sunt . Ne forte dicas spiritum et aquam et sanguinem diversas esse substantias, et tamen dictum esse, tres unum sunt: propter hoc admonui ne fallaris. Haec enim sacramenta sunt, in quibus non quid sint, sed quid ostendant semper attenditur: quoniam signa sunt rerum, aliud existentia, et aliud significantia. Si ergo illa quae his significantur, intelligantur, ipsa inveniuntur unius esse substandubitat petram et aquam diversas esse naturas? Sed quia Christus et Spiritus sanctus unius sunt ejusdemque naturae; ideo cum dicitur Petra et aqua unum sunt; ex ea parte rec
Abbreviated transcription (Latin):
tate conexum. Unus ẽ autem apertissime
nimerus singłaris. Sed minquid apłs di¬
ceret. qui autẽ adheret dño unum sunt:
Quid enim aliud cliceret. si hoc diceret. nisi
homo sc̃s et ds unum sunt: Sed absit ab
illa sapientia ista sentencia: & tamen di¬
xit. qui autem adheret dño unus sp̃s ẽ.
ut noueris de his dici. unum sunt. que
unius sunt eiusdemq sentencie. sicut qui¬
b dam horminib dictum ẽ. Om̃s enĩuos
unum estis in xp̃o iħu. & sicut ait ip̃e xp̃c.¬
sumus. Cum autẽ unus dicitur. ⁊ quid
unus dicitur. ⁊ de diuersis substanciis dici
potest sicut dictum ẽ qui adheret domino unꝰ
spiritus ẽ. ⁊ de reb unius substancie sic̃
dictum ẽ erat eis anima ⁊ cor tinum. Erat
dixit. non dixit erant. qm̃ dixit ⁊ quiderat
id est anima ⁊ cor. Sic etiam de patre et
filio. et unum sunt dicimus. quia uniꝰ
substancie duo sunt ⁊ unus ẽ dicimus. s

Expanded text:
tate connexum: Unus est autem, apertissime est tate connexum: Unus est autem, apertissime est numerus singularis. Sed numquid Apostolus diceret, Qui autem adhaeret Domino, unum sunt? Quid enim aliud diceret, si hoc diceret, nisi, Homo sanctus, et Deus, unum sunt? Sed absit, absit ab illa sapientia ista sententia: et tamen dixit, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est ; ut noveris de his dici, Unum sunt, quae unius sunt ejusdemque substantiae: sicut quibusdam hominibus dictum est, Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ; et sicut ait ipse Csumus . Cum autem unus dicitur, et quid unus dicitur: et de diversis substantiis dici potest, sicut dictum est, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; et de rebus unius substantiae, sicut dictum est, Erat eis anima et cor unum . Erat, dixit; non dixit, Erant: quoniam dixit et quid erat; id est, anima et cor. Sic etiam de Patre et Filio, et, Unum sunt, dicimus, quia unius substantiae duo sunt: et, Unus est, dicimus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
forte arrogantie iudeatur. ut hoo de se ip̃o
aliquis dicat. Itane uͦ quisquam ur̃m ⁊ su
non audet icere ego ⁊ deus unum sumꝰ
saltim audet dicere. paulus ⁊ d̃s unum
sunt. sicut incunctanter dicimꝰ. paulꝰ
⁊ appollo unum sunt. ds pater ⁊ ds̃ filiꝰ
uuium sunt: Porrosi non audetis di¬
cere qui libet homo sc̃s quilibet pro¬
quis te urgebat quis impingebat. qͥs
precipitabat. ut diceres apłi unum sunt
cum patre ⁊ filio: Unum sunt inquis pa¬
ter ⁊ filius non tamen unus. Continuo¬
quoq subiungis. Unum ad concordiam
ꝑtinet. unus ad numerum singłaritatiᷤ
uolebas autẽ dicere unum sunt ad
concordiam pertinet. unus ẽ adnumerũ
singłaritatis: sed te a consideratione uerboꝵ
tuorum impetus disputationis auertit.
Nam ⁊ unum ⁊ unus utiq ad numerũ
ꝓtinet singłarem. S quod uerum ẽ unũ
sunt ꝓpter id quod ad ditum ẽ sunt plura¬
les idicat numerum. quadam singłari¬

Expanded text:
forte arrogantiae videatur, si hoc de se ipso forte arrogantiae videatur, si hoc de se ipso aliquis dicat. Itane vero quisquam vestrum etsi non audet dicere, Ego et Deus unum sumus; saltem audet dicere, Paulus et Deus unum sunt; sicut incunctanter dicimus, Paulus et Apollo unum sunt; Deus Pater et Deus Filius unum sunt? Porro, si non audetis dicere, Quilibet homo sanctus, quilibet proquis te urgebat, quis te impingebat, quis te praecipitabat, ut diceres, Apostoli unum sunt cum Patre et Filio? Unum sunt, inquis, Pater et Filius, non tamen unus: continuoque subjungis, Unum ad concordiam pertinet; Unus, ad numerum singularitatis. Volebas autem dicere, Unum sunt, ad concordiam pertinet; Unus est, ad numerum singularitatis: sed te a consideratione verborum tuorum impetus disputationis avertit. Nam et Unum et Unus utique ad numerum pertinet singularem. Sed quod verum est; Unum sunt, propter id quod additum est, Sunt, pluralem indicat numerum, quadam singulari
Abbreviated transcription (Latin):
quidem non ipsos. ⁊ se uel ipsos ⁊ patrẽ
dixit. aut uoluit unumẽe. sed ipsos unũ
ẽẽ uoluit quos nouerat unius eẽ substan¬
cie. sicut ⁊ nos inquit unum sumus. qͥs
identidem nouerat unuis ẽẽ substancie:
Tusi ius aliquid respondere ostende se¬
cundum sccipturas scãs de aliquib re¬
b diciunum sunt: quarum ẽ diuersa
substantia. Hoc enim xp̃c non dixit.
Quod tu tamen ausus es dicere. id est apłos
unum ẽẽ cum patre ⁊ filio. in eo quod in om̃i¬
bus ad uoluntatem dei patris respicien¬
tos. ad imitationem filii subditi uni deo pa¬
tri. ⁊ ipsi inueniuntur. Hec dicens. deum et
homines scõs unum ẽẽ fecisti. Potest ergo
quisquam scõrum dicere ego ⁊ deus anũ su¬
mus: Absit hoc acordib ⁊ orib scĩs. Prito
autem quod ⁊ uos a quocunꝙ audiatis hor¬
rescitis. nec fertis quenquam hominem.
quantolibet munere scĩtatis excellat di¬
centem. ego ⁊ deus. unum sumus. Sed

Expanded text:
quidem non ipsos et se, vel ipsos et Patrem quidem non ipsos et se, vel ipsos et Patrem dixit aut voluit unum esse; sed ipsos unum esse voluit, quos noverat unius esse substantiae. Sicut et nos, inquit, unum sumus: quos identidem noverat unius esse substantiae. 2. Tu si vis aliquid respondere, ostende secundum Scripturam sanctam de aliquibus rebus dici, Unum sunt, quarum est diversa substantia. Hoc enim Christus non dixit, quod tamen tu ausus es dicere, id est, Apostolos unum esse cum Patre et Filio, in eo quod in omnibus ad voluntatem Dei Patris respicientes, ad imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. Haec dicens, Deum et homines sanctos unum esse fecisti. Potest ergo quisquam sanctorum dicere, Ego et Deus unum sumus? Absit hoc a cordibus et oribus sanctis. Puto autem quod et vos a quocumque hoc audiatis, horrescitis, nec fertis quemquam hominem, quantolibet munere sanctitatis excellat, dicentem, Ego et Deus unum sumus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
unum sunt in nob. Qm̃ homines qui na¬
tura unum sunt suinme atq ꝑfecte
sccłm suum modum unum ẽẽ ñ possunt
iusticie plenitudine. nisi in deo ꝑficiant᷑
ut unum sint in patre ⁊ filio. id est in
ipsis unum. non cum ipsis unum. Et
ruisisti. et ego claritatem quam michi de¬
clisti dedi eis. ut sint unum. sicut nos unũ
sumus. Ego in eis ⁊ tu inme. ut sint con¬
summati iunum. Ne hrc dixit ut no¬
biscum sint unum. aut ut ⁊ipsi ⁊ nos si¬
mus unum. Deinde cum addidisset. ut og¬
noscat mundus quia tu me misisti. ⁊ dile¬
risti eos sicut  ne dilexisti. secutus adun¬
rit. Pater uolo. ut ubi egosiur et illi
sint mecum. Ubi sum inquit. mecum
sint. Non ait unum mecum sint. Hoc
gͦ uoluit. ut cum illo ẽẽnt. non ut illi ⁊
ipse unum ẽent. Quid ẽ quod dicere uo¬
luisti. dilectionis fecit mentionem. et
non substancie. Quamius tu non eo lo¬
co ista domini uerba posueris quod abip¬
sosunt posita. S quid ad nos quando¬

Expanded text:
unum sint in nobis. Quoniam homines qui naunum sint in nobis. Quoniam homines qui natura unum sunt, summe atque perfecte secundum suum modum unum esse non possunt justitiae plenitudine, nisi in Deo perficiantur, ut unum sint in Patre et Filio; id est, in ipsis unum, non cum ipsis unum. Adhmisisti, et ego claritatem quam mihi dedisti, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus: ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Neque hic dixit, Ut nobiscum sint unum, aut, Ut ipsi et nos simus unum. Deinde cum addidisset, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti, et dilexisti eos sicut et me dilexisti; secutus adjunxit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Ubi sum, inquit, mecum sint: non ait, Unum mecum sint. Hoc ergo voluit, ut cum illo essent, non ut illi et ipse unum essent. Quid est quod dicere voluisti, Dilectionis fecit mentionem, et non substantiae? Quamvis tu non eo loco ista Domini verba posueris, quo ab ipso sunt posita. Sed quid ad nos? quando
Abbreviated transcription (Latin):
enim non cdiligerent inuicem. natura unũ
ẽẽnt. dilectione non ẽẽnt. Si autẽ unum
natura non cẽnt. unum dici dilectione nõ
possent. Postit gͦ filius ut ita sint unum
quomodo ipse ⁊ pater unum sunt. idest
non solum natura quod iam erant. uetũ
etiam ꝑfedione caritatis. atq uisticie prosue
capacitate nature quantum in dei regno eẽ po¬
tuerint. ut etiam summe ipsi unum sint in
natura sua. quemadmodum pater ⁊ filius sum¬
me unum sunt. quamuis in excellentiore atꝙ
in comparabiluer meliore natura sua. Bixit gͦ
ad patrem filius. Pater scẽ serua eos in nomi¬
ne tuo: quos dedisti michi ut sint unum sic̃
⁊ nos. Non dixit ut sint unum nob̾cum. aut
simus unim ipsi ⁊ nos. Itera paulo post.
Non prohis autem rogo tantum: secdet ꝑ
eis qui credituri sunt ꝑ uerbum corũ in me
nt omnes unum sint. sicut ta pater in
me ⁊ ego inte ⁊ ipsi in nob unum sint. Nec
hic dixit ut ipsi et nos unum simus. sed

Expanded text:
enim non diligerent invicem, natura unum enim non diligerent invicem, natura unum essent, dilectione non essent: si autem unum natura non essent, unum dici dilectione non possent. Poscit ergo Filius ut ita sint unum, quomodo ipse et Pater unum sunt; id est, non solum natura, quod jam erant; verum etiam perfectione charitatis atque justitiae, pro suae capacitate naturae, quantum in Dei regno esse potuerint: ut etiam ipsi summe unum sint in natura sua, quemadmodum Pater et Filius summe unum sunt, quamvis in excellentiore atque incomparabiliter meliore natura sua. Dixit ergo ad Patrem Filius: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi; ut sint unum, sicut et nos. Non dixit, Ut sint unum nobiscum; aut, Ut simus unum ipsi et nos. Item paulo post: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum ipsorum in me; ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. Neque hic dixit, Ut ipsi et nos unum simus, sed,
Abbreviated transcription (Latin):
mouetis etiam questionem. quodnon adore¬
tur: et hoc utiꝙ simillimo errore cum le¬
gatis ut supra iam docui ascĩs etiam homi¬
nes adoratos. & tamen ut inuidiam blasphe¬
mantis euites. ita laudas spm sc̃m. ut cri¬
buas ei. quod non habet ulla creatura. ⁊
detrahas ei quod adipiscitur et huma
ixisse me quod commemoras fateor.
et nunc dico quod saluator nr̃ non dixe.¬
rit. ut ipsi ⁊ nos unum simus. sed ut ip̃i sint
unum. & de his euangłicis uerbis satis ame
recolo. lam fuisse responsum. cum ostenderẽ
refellere te non potuisse. que dixi. qm̃ po¬
posci. ut proferres ubi legeris unum sunt dic¬
tum ẽẽ de aliquib reb que non ẽẽnt unius
euisdemꝙ substantie. neꝙ protulisti. Quid
enim te aduiuat quod dilectionis consensi¬
one affirmas dictum eẽ de paulo ⁊ apollo.
qui plantat aritem etqui rigat unum
sunt. cum eos non ostendas ciu̾se fuisse
substancie: Ambo quippe homines erant. Si

Expanded text:
movetis etiam quaestionem quod non adoremovetis etiam quaestionem quod non adoretur, et hoc utique simillimo errore, cum legatis, ut jam supra docui, a sanctis etiam homines adoratos. Et tamen ut invidiam blasphemantis evites; ita laudas Spiritum sanctum, ut tribuas ei quod non habet ulla creatura, et detrahas ei quod adipiscitur et humanT XXII. 1. Dixisse me quod commemoras, fateor, et nunc dico, quod Salvator noster non dixerit, Ut ipsi et nos unum; sed, Ut ipsi sint unum. Et de his evangelicis verbis satis a me recolo jam fuisse responsum, cum ostenderem refellere te non potuisse quae dixi. Quoniam poposci ut proferres ubi legeris, Unum sunt, dictum esse de aliquibus rebus quae non essent unius ejusdemque substantiae: neque protulisti. Quid enim te adjuvat, quod dilectionis consensione affirmas dictum esse de Paulo et Apollo, Qui plantat autem et qui rigat, unum sunt ; cum eos non ostendas diversae fuisse substantiae? Ambo quippe homines erant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cuuis templum et que membra sunt re¬
gis: Quomodo non considet patri ⁊ filio qͥ
repleuit filium qui membra filii suã possi¬
det domum: susi focte quando filius regres¬
sedere cepit ad dexteram patris ecclusit a se
spm̃ scm̃. Deinde cum de patre procedat. quomͦ
cum patrenon sedet. cum ipsa sessio non sit
utiq cogitanda carnaliter. Auoquin opinatu¬
ri sumus honorabilius filium sedert quam
patrem. honorabiliꝰ quippe sedetur ad clex¬
teram. ⁊ uidebitur ẽẽ consequens ut pater se¬
deat ad sinistram. Postremo qualis uob̾ ꝑsu¬
aserit spirtus. ut scõ spũi denegetis quod
scĩs hominib sc̃a scriptura concedit.
uos uideritis. Ait enim apls. Cum eẽmus
conuiuificati xp̃o. ita simul sessuri pre¬
destinati sunt: ut iam factamdicat apłs
quod certus ẽ affuturum. ⁊ ipsi spũi scõ sub¬
trahitur a uob̃. quisquis est̃ ille consessus
tanquam sedere cum patre uel filio sit in¬
dignus. qui eadem sede efficit dignos: Com

Expanded text:
cujus templum est quae membra sunt recujus templum est quae membra sunt regis? Quomodo non consedet Patri et Filio, qui replevit Filium, qui membra Filii suam possidet domum? Nisi forte quando Filius regressedere coepit ad dexteram Patris, exclusit a se Spiritum sanctum? Deinde cum de Patre procedat, quomodo cum Patre non sedeat? Cum ipsa sessio non sit utique cogitanda carnaliter: alioquin opinaturi sumus honorabilius Filium sedere quam Patrem; honorabilius quippe sedetur ad dexteram: et videbitur esse consequens ut Pater sedeat ad sinistram. Postremo qualis vobis persuaserit spiritus, ut sancto Spiritui denegetis quod sanctis hominibus sancta Scriptura concedit, vos videritis. Ait enim Apostolus: Cum esconvivificati Christo, ita simul sessuri praedestinati sunt, ut jam factum dicat Apostolus, quod certum est adfuturum: et ipsi Spiritui sancto subtrahitur a vobis quisquis est ille consessus, tanquam sedere cum Patre vel Filio sit indignus, qui eadem sede efficit dignos. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
rum. sed plagarum prodigia in eodem
spũ sancto. quia ipse ẽ digitus dei egiptiis
iugerebat. et tamen pharaoni deus erat.
uno loco erat ad affligendos egiptios ⁊ pha¬
raoni deus erat. Ubiꝙ adest spiritꝰ sc̃s ad ho¬
mines in et̃nam uitam regenerandos. ⁊ non
ẽ eis ds̃: Inimo uͦ est. ⁊ d̾s uerus est. quia
dei ueri membra temaplum eius est cuti¬
q subiectum ẽ templum illi cuius est tem¬
plum. Quomodo gͦ ds̃ non ẽ. cui sunt mem¬
bra dei subiecta. ac per hoc ⁊ dñs est templi
sui: Quis enim hoc neget: Quis ita desi¬
piat. ut dicat non eẽ aliquem dominũ do¬
mus sue:. Quomodo gͦ spiritus sc̃s non est
dñs. qui dominꝰ ẽ membroꝵ donimi: Ip̃t
est quippe spiritus dñi. de quo uno eodemqꝙ
loco dictum ẽ. Cum autẽ conũsus fuerit
ad dñm: auferetur uelamen. Dñs autẽ
spiritus ẽ. Ubi autem sp̃o domini: ibi lib̾¬
tas. Iam creatorem superius demonstra.
ui. spm̃ sc̃m Quomodo autẽ rex non est

Expanded text:
rum, sed plagarum prodigia in eodem rum, sed plagarum prodigia in eodem Spiritu sancto, quia ipse est digitus Dei , Aegyptiis ingerebat, et tamen Pharaoni deus erat. Uno loco erat ad affligendos Aegyptios, et Pharaoni deus erat : ubique adest Spiritus sanctus ad homines in aeternam vitam regenerandos, et non est eis Deus! Imo vero est, et Deus verus est, quia veri Dei membra templum ejus est. Et utique subjectum est templum illi cujus est templum: quomodo ergo Deus non est, cui sunt membra Dei subjecta? Ac per hoc et Dominus est templi sui: quis enim hoc neget, quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem dominum domus suae? Quomodo ergo Spiritus sanctus non est Dominus, qui Dominus est membrorum Domini? Ipse est quiperit ad Dominum, auferetur velamen. Dominus autem Spiritus est; ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas . 3. Jam creatorem superius demonstravi Spiritum sanctum: quomodo autem rex non est,
Abbreviated transcription (Latin):
templum in uob spiritus scĩ est. quem
habetis a deo ⁊ non estis ur̃i. empti enim
estis precio magno continuosecutus acd¬
iunxit. Glorificate gͦ deura in corpore nr̃o. Uͥ
sc̃m̃. non es inquit hominib mentitus seo
deo. Miror autẽ cor ur̃m quantum sermo¬
ne explicare non possum. quomodo cum sic
laudetis sp̃m scm. ut eum scĩficandis fide¬
lib ubi ꝙ asseratis eẽ. presentem: tamen ati
deatis negare deum. Ita ne dõ non est quire¬
pleuit orbem terrarum: Scriptum enĩ
dicit. Sp̃s domini repleuit ordem tratum.
S quid dicamus quod repleuit orbem. qͥ
repleuit orbis etiam redemptorem: dominus
enum iħc plenus spũ scõ regressus ẽ a iorda¬
ne. & presumitis dicere. quia ipse dñs ihc
deus erat. ⁊ spiritꝰ sc̃s quo plenus erat non
erat deus. tam male sentientes de spũ scõ. ut
non et. tribuatis saltim quod tributum ẽ.
moysi famrilo dei. qui non munera grã¬

Expanded text:
templum in vobis Spiritus sancti est, quem templum in vobis Spiritus sancti est, quem habetis a Deo, et non estis vestri? empti enim estis pretio magno; continuo secutus adjunxit, Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Ubi ritum sanctum, Non es, inquit, hominibus mentitus, sed Deo . 2. Miror autem cor vestrum, quantum sermone explicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctum, ut eum sanctificandis fidelibus ubique asseratis esse praesentem, tamen negare audeatis Deum. Itane Deus non est, qui replevit orbem terrarum? Scriptura enim dicit: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Sed quid dicamus quod replevit orbem, qui replevit orbis etiam Redemptorem? Dominus enim Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane : et praesumitis dicere, quia ipse Dominus Jesus Deus erat, et Spiritus sanctus quo plenus erat, non erat Deus; tam male sentientes de Spiritu sancto, ut non ei tribuatis saltem quod tributum est Moysi famulo Dei, qui non munera gratia
Abbreviated transcription (Latin):
pora ur̃a membra sunt xp̃i. Ita ne u cur de
lignis ⁊ lapidib salomon edificauit templũ
deus ẽ. ⁊ cui templum edificatur de membͥs
xp̃i. hoc ẽ de membris dei deus non est. cum
loquens de deo beatissimus martyr stephanꝰ
dixerit. salomon edificauit ei domum.s
suminꝰ non in mamifactis templis inhabitat.⁊
& tamen xp̃i membra quorum caput ẽ.
suꝑ omnes celos. templum spuitꝰ sancti¬
est. quem constat uenisse de celo. Istum ne¬
gare deum quid ẽ nisi non ẽẽ ⁊ nolle esse
templum eius: Alloquutu nos apłs dicens
Obsecro autem uos fr̃s ꝑmisecationem
dei ut ex hibeatis corpora ur̃a h ostiam
uiuam scãm deo placentem. Corpora
itaꝙ fidelium hostia sunt deo mem¬
bra xp̃i. templum spiritus sc̃. et s
non est sp̃s sc̃s: Quis hoc dicit nisi m
quo non in habitat. Qm̃ in quomhabi¬
tat. utiq templum eius est: demq cũ
aixisset apłs. nescitis quia corpus ur̃m

Expanded text:
pora vestra membra sunt Christi ? Itane vero cui de pora vestra membra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris Christi, hoc est, de membris Dei, Deus non est? cum loquens de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufactis templis inhabitat . Et tamen Christi membra, quorum caput est super omnes coelos, templum sunt Spiritus sancti, quem constat venisse de coelo. Istum negare Deum quid est, nisi non esse et nolle esse templum ejus? Alloquitur nos Apostolus dicens: Obsecro autem vos, fratres, per miserationes Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Corpora itaque fidelium hostia sunt Deo, membra Christi, templum Spiritus sancti, et Deus non est Spiritus sanctus! Quis hoc dicit, nisi in quo non inhabitat? Quoniam in quo habitat, utique templum ejus est. Denique cum dixisset Apostolus, Nescitis quia corpus vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
templum dei estis. et sp̃s dei habitat inuob̾.
Quod potiusti dicere ⁊ deo dictum et̃. quia in ne¬
mine habitat ds̃. quom non ante sp̃c santtuᷤ
sct̃ficauerit atq purgauerit. Quasi templũ
cuius nos dixerat templum. quia nonait et
spiritꝰ dei scĩficat ⁊ purgat uos ut do̾ inbabi¬
tet inuob̾. sed ait sp̃s dei habitat in uobis.
Utiq intemplo suo ds̃ habitat. Nam quid
ẽ templum dei. nisi habitaculum dei ur¬
disti autem etiam tu consequent᷑ ẽẽ deũ
nr̃m cuius sumus templum. ⁊ noliusti ali¬
lid testimonium commemorare quod ptotali.
lescitis quia corpus ur̃m templum in uobis
spiritus scĩ est. quem habetis adea Iam gͦ confi
haberet templum. ⁊ templũ non manufac¬
tum. sed edificatum de membris dei. xp̃c em̃
membra sunt nra corpoea. Qui enim aixit
nescitis quia corpus urmã templum in nob̾
spiritus scĩ est. ipse dixit. nescits quia cor¬

Expanded text:
templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Quod proposuisti dicere ideo dictum esse, quia in nemine habitat Deus, quem non ante Spiritus sanctus sanctificaverit, atque purgaverit; quasi templum cujus nos dixerat templum: quia non ait, et Spiritus Dei sanctificat et purgat vos, ut Deus habitet in vobis; sed ait, Spiritus Dei habitat in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidisti autem etiam tu consequenter esse Deum nostrum cujus sumus templum: et noluisti aliud testimonium commemorare quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sancti est, quem habetis a Deo? Jam ergo confithaberet templum, et templum non manufactum, sed aedificatum de membris Dei: Christus ula , cujus membra sunt nostra corpora. Qui enim dixit, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sacnti est? ipse dixit, Nescitis quia cor
Abbreviated transcription (Latin):
miserit. Sicut a patre ostenditur traditus
ubi legitur. qui filio ꝓprio non peꝑcit. sed
pro nob̾ omnib tradidit eum. Alio autem
loco. de ipso filio dicitur: qui me clilexit. ⁊
tradidit se ipsum pro me. Quomodo autẽ
non facit uoluntatem suam qui clixit
sicut pater suscitat mortuos ⁊uiuificat
sic ⁊ filius quos uult iuuificat: & cum
ei dictum ẽẽt. siuis potes me mundare
respondit uolo. Mundare: & ad uerbum
continuo factum ẽ quod uelle se dixit. Si¬
cut autem filius facit uoluntatem patris
sic ⁊ pater facit uoluntatem filii. Nam
filius dicit. Pater uolo. ut ubi ego sum:
⁊ isti sint mecum. Non dixit. petouł ro¬
go. sed uolo. ut isto uolente faceret ille. si¬
cut illo uolente faciebat iste. & non alia
ille. aliaiste. sedque ille. heo etiam iste.
Quecunq enim pater facit: hec ⁊ filius
similiter facit. Uerba sunt ipsius. uer¬
baueritatis sunt: falsa esse non possũt.

Expanded text:
miserit: sicut a Patre ostenditur traditus, miserit: sicut a Patre ostenditur traditus, ubi legitur, Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; alio autem loco de ipso Filio dicitur, Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Quomodo autem non facit voluntatem suam, qui dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat : et cum ei dictum esset, Si vis, potes me mundare; respondit, Volo, mundare; et ad verbum continuo factum est quod velle se dixit ? Sicut autem Filius facit voluntatem Patris, sic et Pater facit voluntatem Filii. Nam Filius dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Non dixit, Peto, vel, Rogo; sed, volo: ut isto volente faceret ille, sicut illo volente faciebat iste: et non alia ille, alia iste; sed quae ille, haec etiam iste. Quaecumque enim Pater facit, haec et Filius similiter facit . Verba sunt ipsius, verba veritatis sunt, falsa esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo est. Hec sic arbitremur a patre missũ
ẽẽ filium. ut non sit missus a sp̃u sc̃o. cũ uox
ipsius sit ꝑ propħam. ⁊ nuno dominꝰ misit
me. ⁊ spiritꝰ eius. Hoc enim filium dixisse in¬
dicant. ea que sunt dicta suꝑius. Nam sic
ad ista uerba ꝑuentum ẽ. Andite me inqͥt
iacob ⁊ isrł quem ego uocabo. Ego sum pri¬
mus. ⁊ ego sum in et̃num. & manus mea
fundauit terram. dextera mea solidauit
celum. uocabo illos. ⁊ adstabunt simul. cõ¬
uemient etiam uniuersi ⁊ audient. Quis
illis nunciauit hec : Diligens te feci uo¬
luntatem tuam suꝑ babyloniam. ut tolla¬
tur semen chaldeoꝵ. Ego locutus sum ego
uocaui. ad duxi illum. ⁊ prosꝑam uiam eiꝰ
feci. Conuenite ad me. ⁊ audite ista. Nec
enim ab inicio inobscuro locutus sum.
Cum fiebant ibi eram se nunc dñs misit
me. ⁊ spiritus eiꝰ. Quid hoc aꝑtius: Nec sic
a patre ⁊ sp̃u sc̃o missus ẽ. ut se ipse non

Expanded text:
ex Deo est. 4. Nec sic arbitremur a Patre missum ex Deo est. 4. Nec sic arbitremur a Patre missum esse Filium, ut non sit missus ab Spiritu sancto; cum vox ipsius sit per prophetam, Et nunc Dominus misit me, et Spiritus ejus. Hoc enim Filium dixisse, indicant ea quae sunt dicta superius. Nam sic ad ista verba perventum est: Audite me, inquit, Jacob, et Israel quem ego vocabo. Ego sum primus, et ego sum in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelum. Vocabo illos, et astabunt simul; convenient etiam universi, et audient. Quis illis nuntiavit haec? Diligens te feci voluntatem tuam super Babylonia, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, ego vocavi; adduxi illum, et prosperam viam ejus feci. Convenite ad me, et audite ista. Nec enim ab initio in obscuro locutus sum: cum fiebant, ibi eram; et nunc Dominus misit me, et Spiritus ejus . Quid hoc apertius? Nec sic a Patre et Spiritu sancto missus est, ut se ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
creuit aprimo adam ꝑ quem peccatum
intrauit inmundum. quia iste non fecit
uoluntatem suam. sed eius a quo missus
est. cum ille fecerit suam. non eius a quo cre
quod homo est descenderit de celo ciun de
matre que in terra erat factus sit homo.
incelum. nisi qui descendit de celo filius
hominis qui ẽ incelo. Si gͦ attendas distinc¬
tionem substanciarum. filius dei de celo
descendit. filius hominis crucifixus est.
Si unitatem ꝑsone. ⁊ filius homius des¬
cendit de celo. ⁊ filius dei crucifixrus est.
Ipse ẽ enim dñs glorie. de quo ait apłs. Si
enim cognouissent. nunquam dñm głe
cracifirissent. Proꝑcer hane gͦ unitatem
ꝑsone non solum filium hominis dixit descendis¬
se de celo. sed ẽẽ dixit in celo cum loqueretur
interra. Nongͦ uoluntatem suam fecit. quia
peccatum non fecit. sed uoluntatem fecit il¬
lius qui eum misit. Tunc enim facit homo
uoluntatem dei: quando facit iusticiam que

Expanded text:
crevit a primo Adam, per quem peccatum crevit a primo Adam, per quem peccatum intravit in mundum : quia iste non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est; cum ille fecerit suam, non ejus a quo creadum id quod homo est, descenderit de coelo, cum de matre quae in terra erat factus sit homo. in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Si ergo attendas distinctionem substantiarum, Filius Dei de coelo descendit, Filius hominis crucifixus est: si unitatem personae, et Filius hominis descendit de coelo, et Filius Dei est crucifixus. Ipse est enim Dominus glorenim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Propter hanc ergo unitatem personae, non solum Filium hominis dixit descendisse de coelo, sed esse dixit in coelo, cum loqueretur in terra. Non ergo voluntatem suam fecit, quia peccatum non fecit: sed voluntatem fecit illius qui eum misit. Tunc enim facit homo voluntatem Dei, quando facit justitiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis illa natura quicquam aliud uelle ꝗͣ
pater. Hec si distingueretis arriani heretici
non eẽtis. Nam ⁊llud quod dictum ẽ des¬
cendi de celo non ut faciam uoluntatem
meam. sed uoluntatem eius qui me misit
potest quidem accipi etiam scdm id quod ẽ
unigenitum uerbum. ut ideo uoluntatem non
suam dixerit ẽẽ sed patris. qm̃ de patre ẽ quic¬
quid ẽ filius. non ẽ autem de filio. quicquid
est paterꝰ. Sccłm quod clictum ẽ et mea doc¬
trina non ẽ mea. sed eius qui me misit: qm̃
patris doctrina ipse ẽ qui patris ẽ uerbum.
& utiq non est a se ipso. secd apatre. ꝙ rursuᷤ
cum dicit omnia que habet pater mea sunt.
parri se ostendit equalem. Non absurdum
ẽ tamen etiam hoc ut scłm id quod homo
factus ẽ dixisse accipiatur. descendi de ce¬
lo non ut faciam uoluntatem meam. sed uo¬
luntatem eius qui memisit. Scds enĩ adã
qui tollit peccatum mundi. isto modo se dis¬

Expanded text:
tabilis illa natura quidquam aliud velle quam tabilis illa natura quidquam aliud velle quam Pater. Haec si distingueretis, Ariani haeretici non essetis. 3. Nam et illud quod dictum est, Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit : potest quidem accipi etiam secundum id quod est unigenitum Verbum; ut ideo voluntatem non suam dixerit esse, sed Patris, quoniam de Patre est quidquid est Filius; non est autem de Filio quidquid est Pater: secundum quod dictum est et, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit ; quoniam Patris doctrina ipse est qui Patris est Verbum, et utique non est a se ipso, sed a Patre. Et rursus cum dicit, Omnia quae habet Pater, mea sunt ; Patri se ostendit aequalem. Non absurdum est tamen, ut etiam hoc secundum id quod homo factus est, dixisse accipiatur: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit. Secundus enim Adam, qui tollit peccatum mundi, isto modo se dis
Abbreviated transcription (Latin):
minis uoluntatem uoluntati dei eẽ de
bere subiectam. Nam ex natura homi¬
ns hoc dixisse añmcito uidet. qui lo¬
cum ip̃m scĩ euangłii paulo attentius
intuetur. Ibi enim dipit. Tristis ẽ anima
mea usq ad mortem. Runquid ex natu¬
ra unici uerbi posset hc dici᷑ Sed homo
qui putas gemere nauram spiritꝰ scĩ.
cur non etiam naturamuerbi dei unige¬
niti tristem dicas ẽẽ potusse. Ille tamen
ne quid diceretur tale. nai ait tristis sũ.
quamuis etiam si hoc dyxiset. nonnsi ex
natura hominis oportusse inpelligrꝰ s
ait. tristis est anima mea usq ad mortem. quã
sicut homo utiq habebat humanam. Quanꝗͣ
et in hoc quodait non quod ego uolo.aliud se os¬
tendit uoluisse quam pater quod nisi humano
corde non posset. cum infirmitatem nr̃am in
suum. non diuinum sed humanum tranffigu¬
raret affectum. Homine quippe non assumpco
nullo modo patri diceret unicum uerbum non
quod ego uolo. N unquam enm posset immu¬

Expanded text:
minis voluntatem voluntati Dei debere minis voluntatem voluntati Dei debere esse subjectam? Nam ex natura hominis hoc dixisse Dominum cito videt, qui locum ipsum sancti Evangelii paulo attentius intuetur. Ibi enim dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Numquid ex natura unici Verbi posset hoc dici? Sed homo qui putas gemere naturam Spiritus sancti, cur non etiam naturam Verbi Dei unigeniti tristem dicas esse potuisse? Ille tamen, ne quid diceretur tale, non ait, Tristis sum; quamvis etiamsi hoc dixisset, non nisi ex natura hominis oportuisset intelligi: sed ait, Tristis est anima mea; quam sicut homo utique habebat humanam. Quanquam et in hoc quod ait, Non quod ego volo; aliud se ostendit voluisse quam Pater: quod nisi humano corde non potuisset, cum infirmitatem nostram in suum, non divinum, sed humanum transfiguraret affectum. Homine quippe non assumpto, nullo modo Patri diceret unicum Verbum, Non quod ego volo. Nunquam enim posset immu
Abbreviated transcription (Latin):
uerse substancie sunt rectedici potuit. unꝰ
spiritus ẽ. quanto magis qui unniꝰ substan¬
cie sunt recte dicitur un deus ẽ : Si hec
intelligis non te ad ea respordisse iam ꝑspi¬
cis. et de consensu uoluntatis te mantter
tam multa dixisse cognoscis. Etram nos
quippe in comparabilem consensum uo¬
luntatis atq in diuidue caritatis patris
⁊ filii ⁊ spiritꝰ sci confitemur. Propt̃ quod
dicimus. bec trinitas uiuis ẽ ds̾. S nos
hoc etiam quod uos non dicitis dicimus.
ꝓpter unam eindemq natiram atq sub¬
stantiam. hicres unum sunt. Hec si dis¬
creueris ⁊ contentiosus ẽẽ nolueris. non te
ad ea respondisse aliquid iam uidebis et
de hac questione procul dubio iam tace¬
bis. Ubi autem dixit filius patri. uerum
non quod ego uolo ẜ quod tuis. quid te
adunat. quod tua uerba subiungis ⁊ di¬
cis. ostendit uere siꝑm uoluntatem subier¬
tam suo genitori ͤ Qpasi nos negemus ho¬

Expanded text:
versversspiritus est; quanto magis de his qui unius substantiae sunt recto dicitur, Unus Deus est? Si haec intelligis, non te ad ea respondisse jam perspicis, et de consensu voluntatis te inaniter tam multa dixisse cognoscis. Etiam nos quippe incomparabilem consensum voluntatis atque individuae charitatis Patris et Filii et Spiritus sancti confitemur, propter quod dicimus, Haec Trinitas unus est Deus. Sed nos hoc etiam, quod vos non dicitis, dicimus, propter unam eamdemque naturam atque substantiam, Hi tres unum sunt. Haec si discreveris, et contentiosus esse nolueris, non te ad ea respondisse aliquid jam videbis, et de hac quaestione procul dubio jam tacebis. 2. Ubi autem dixit Filius Patri, Verum non quod ego volo, sed quod tu vis; quid te adjuvat quod tua verba subjungis et dicis, Ostendit vere voluntatem suam subjectam suo genitori: quasi nos negemus, ho