comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid d̃s non est ꝑire et in nichi¬
lum redigi: aut te facere tam par¬
uam rem contra uoluntatẽ dei
sum considero actionem ipsam.
leussimũ quiddam considero ẽẽ:
sed cum intueor quid sit contra
uoluntatẽ dĩ. grauissimũ quidła
et nulli dampno comparabile in¬
telligo. Sed solemus aliquando fa¬
cere contra uoluntatẽ alicuius ñ¬
non rep̃hensibilit̾ ut res eius ser¬
uentur. quod postea illi placet contͣ¬
cuius uoluntatẽ facimus. A Hocfit
homim qui aliquando non intelli¬
git quid sibi sit utile. aut non po
restituere .l. fateri me necesse ẽ. qr ꝓcon¬
seruãda. tota creaturã nichil deberẽfacẽ¬
sic̃ iste est: D Si iufinito numero mul¬
tiplicarentur. et similit̾ michi ob¬
tenderentur: id ipsum responde¬
rem. A Nichil rectius potes. Sed
considera etiam si contingeret ut
contra uoluntatẽdĩ illũ aspectum
faceres: quid posses pro boc peccatosolu̾e
foliB Non habeo aliquid maiꝰ:

Expanded text:
dquid Deus non est, perire et nihidquid Deus non est, perire et nihilum redigi; aut te facere tam parvam rem contra voluntatem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video esse; sed cum intueor quid sit contra voluntatem Dei, gravissimum quiddam, et nulli damno comparabile intelligo: sed solemus aliquando facere contra voluntatem alicujus non reprehensibiliter, ut res ejus serventur; quod postea illi placet, contra voluntatem facimus. ANS. Hoc fit homini, qui aliquando non intelligit quid sit sibi utile, aut non potrestituere. BOS. Fateri me necesse est quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facesicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responderem. ANS. Nihil rectius potes: sed considera etiam, si contingeret ut contra voluntatem Dei illum aspectum faceres, quid posses pro hoc peccato solvere? BOS. Non habeo aliquid majus,
Abbreviated transcription (Latin):
onamus omnia illa quȩ modo
posu isti propeccato posse solue¬
re. te non debere. et uideamus
utrum possint sufficere ad satisfa¬
ctionem unuis tam parui peccati
sicuti est unus aspectus contra uo¬
luntatẽ dei. B Nisi quia audiote
hoc ponere inquestione: putarem
me hoc peccatum una sola compun¬
ctione delere. A Nondum consi¬
derasti quanti ponderis sit pecca¬
tum. U Hunc ostende michi. ASi
uideres te in conspectu dĩ et ali¬
quis diceret tibi asplee illue. et
deus contra. nullatenus uolo ut
ispicias: quere tu ipse incorde
tuo quid sit in omnib quȩ sunt.
pro quo contra uoluntatẽ dei de¬
beres illum aspectum facere. B.
Dichil inuenio propt̃ quod hoc de¬
beam: nisi forte sim in ea necessita¬
te positus ut sit necesse me aut
Lemoue hanc necessitatẽ: et de so¬
lo p eccato confidera si possis illuci
facere ꝓte ipso redimendo. ł Aꝑte
uideo quia nonpossum. A Ne te
duitius ꝓtraham. quid si necesse
eẽt aut totum mundum et qͥe¬

Expanded text:
onamus omnia illa, quae modo posuisti, te pro peccato posse solvere, te non debere; et videamus utrum possint sufficere ad satisfactionem unius tam parvi peccati, sicuti est unus aspectus contra voluntatem Dei. BOS. Nisi quia audio te hoc ponere in quaestionem, putare me hoc peccatum una sola compunctione delere. ANS. Nondum considerasti quanti ponderis sit peccatum. BOS. Nunc ostende mihi. ANS. Si videres te in conspectu Dei, et aliquis tibi diceret. Aspice illuc; et Deus econtra: Nullatenus volo ut aspicias; quaere tu ipse in corde tuo, quid sit, in omnibus quae sunt, pro quo deberes contra voluntatem Dei illum aspectum facere. BOS. Nihil invenio propter quod hoc debeam, nisi forte sim in ea necessitate positus, ut sit necesse me aut ANS. Remove hanc necessitatem: et de solo hoc peccato considera, si possis illud facere pro teipso redimendo. BOS. Aperte video quia non possum. ANS. Ne te diutius protraham: quid, si necesse esset aut totum mundum, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse. sicut sunt tres angeli aꝑtisimũ
eẽ. tres res sine aditam̃to alicuiꝰ
similitudinis. cur ergo fallitͣ aut
fallit.
sub nomine rei cum id ipsum sig¬
nificetur sub nomine der: Nẽpe
aut d̃m eẽ. rem illam negabit. in
quam tres ꝑsonas immo quam
tres fatemur ꝑsonas ẽẽ: aut si
hoc non negat. consequens ẽ. ut
sicut asserit ꝑsonas tres non unã
sed tres eẽ. res: ita quoq affirmet
easdẽ ꝑsonas non unum sed tres
deos eẽ. Quȩ quam impia sint:
iudicent xpĩani. Sed dicet. N
cogit quod dico tres res fateri
tres deos: qm̃ tres ille res simul
sunt unus ds. Et nos dicimus.
Ergo singła quȩq res de illis trib¬

Expanded text:
per se, sicut sunt tres angeli; apertissimum per se, sicut sunt tres angeli; apertissimum esse tres res, sine additamento alicujus similitudinis. Cur ergo fallitur aut fallit sub nomine rei, cum idipsum significetur sub nomine Dei? Nempe aut Deum esse rem illam negabit, in qua tres personas, imo quam tres fatemur esse personas. Aut si hoc non negat, consequens est ut, sicut ipse asserit, personas tres non unam, sed tres esse res; ita quoque affirmet easdem personas non unum, sed tres deos esse. Quae quam impia sint, judicent Christiani. Sed dicet, non cogit quod dico tres res fateri tres deos; quoniam tres illae res simul sunt unus Deus. Et nos dicimus: Ergo singula quaeque res de trib
Abbreviated transcription (Latin):
tum. si una et non plures sunt
res indo ꝑsone plures: Si enum
lra ẽ. hȩc eius consequentia. non
dium hoc quod de patre et filio¬
axi sed in omnib trib ꝑsonis
tanta consequetur confusio: ut qͥcqͥd
desingłis ꝓpriȩ dicit᷑. de omnibus
abin uicem: sicut ostendi in patre
et filio. Quare nec ulla erit ibi rela¬
tio: quȩ nullatenus ibi est. nisi se
uicem. Eigo nec plures erunt ꝑso¬
nę. Posito namq rem unam eẽ tres
ꝑsonas. aut illud non sequetur
quod dicit: aut omĩa illa simul
quȩ dixi consequent᷑. Similis nãq
est in omnib uis consequentiȩ. Cur
ergo ꝑgit ad incarnationẽ. quasi
ipsa sola faciat questionẽ: et non
potius dicit. si tres ꝑsonȩ sunt
una res. non sunt tres ꝑsonȩ. Nã
non minus ante incarnationẽ.
quam post. facere questionẽ hanc¬
potest. Si autẽ hoc omnino uult
asserere. tres scilicet ꝑsonas scłm
quod una queq ds ẽ. non esse
unam rem sed tres res unamꝗͣꝙ

Expanded text:
tum; si una, et non plures sunt tum; si una, et non plures sunt res in Deo personae plures. Si enim vera est haec ejus consequentia, non solum hoc quod de Patre et Filio, sed in omnibus tribus personis tanta sequetur confusio, ut quidquid de singulis proprie dicitur, de omnibus ab invicem, sicut ostendi in Patre et Filio. Quare nec ulla erit ibi relatio, quae nullatenus ibi est, nisi secvicem. Ergo nec plures erunt personae. Posito namque unam rem esse tres personas; aut illud non consequetur quod dicit; aut omnia illa simul, quae dixi, consequentur: similis namque est in omnibus vis consequentiae. Cur ergo pergit ad incarnationem, quasi ipsa sola faciat quaestionem; et non potius dicit, si tres personae sunt una res, non sunt tres personae? Nam non minus ante incarnationem, quam post facere hanc quaestionem potest. Si autem hoc omnino vult asserere, tres scilicet personas, secundum quod unaquaeque Deus est, non esse unam rem, sed tres res, unamquamque
Abbreviated transcription (Latin):
co qm̃ una res s̃ due ꝑsone: ergo sieut de
filio dicit᷑ filius. ⁊ uerbũ ⁊ geni¬
tus. ita hȩc dicuntur de patre. st
quẽ admodũ pat̾ ẽ. pater et geni¬
tor. et ingenitus: sic ista de filio
dicenda sunt. At si ita. ẽ: non est
alius pat̾ quam filius: nec filius¬
c̃ alius apatre. Quare non sunt
cuntur duȩ ꝑsonȩ. quia alii cre¬
duntur ab inuicẽ pat̾. ⁊ filius:
sitamen d̾s erit pater et filius.
lius alicuius filius: nec unquã
uiter siumet ipsius pat̾ ẽ. aut filiꝰ su¬
& similiter alius filius est & alius
cuius filius ẽ. Quare si indeo ñ
npnon est in deo alus a patre
cuius pater sit: non potest es se
pater. & similit̾ si non est in eo aliꝰ
a filio cuius filius sit: non ualet
d̃ filius. Qua ꝓpter non erat in¬
quȩ indo dicunt᷑. quia ds ẽ. pat̾
et deus ẽ filius: et semꝑ alius ẽ
pater et alius filiꝰ. Uidetis igitͣ
quomꝰ destruatur fides nr̃a se¬
cundum sensũ eiꝰ qui putat con¬
sqii. patrẽ eẽ. cum filio incarna¬

Expanded text:
m una res duae sunt personae; ergo sicut de Filio dicitur Filius, et Verbum, et genitus; ita haec dicentur de Patre: et quemadmodum Pater est et Pater, et genitor, et ingenitus; sic haec de Filio dicenda sunt. At, si ita est; non est alius Pater quam Filius; nec Filius alius a Patre. Quare non sunt cuntur personae duae, quia alii creduntur ab invicem Pater et Filius: si tamen Deus erit Pater et Filius. lius alicujus Filius; nec unquam Pater suimet ipsius est Pater, aut Filius suet similiter alius est filius, et alius cujus est filius. Quare si in Deo non non est alius a Patre cujus Pater sit, non potest esse Pater; et similiter si non est in eo alius a Filio, cujus sit Filius, non valet esse Filius. Quapropter non erit un quia Deus est Pater, et Deus est Filius, et semper alius est Pater, alius est Filius. Videtis ergo quomodo destruatur fides nostra secundum sensum ejus, qui putat consequi Patrem esse cum Filio incarna
Abbreviated transcription (Latin):
negare nichil. ꝓhibet. Non enun
Sed et si alio nomine ide ipse affir¬
non est utraq uera enuntiacio
sed una harum falsa. Petrũ autẽ
nus: possibile ẽ. uerum eẽ. Si ege
eade numero et non alia res est
pater quam filius:. non ẽ. uerum.
affirmari debere aliquid de filio.
et uegari de patre. aut affirmaride

Expanded text:
negare simul nihil prohibet. Non enim negare simul nihil prohibet. Non enim Sed et si alio nomine idem ipse affirnon est utraque vera enuntiatio, sed una harum falsa. Petrum autem nus, possibile est verum esse. Si ergo eadem numero et non alia res est Pater quam Filius, non est verum affirmari debere aliquid de Filio, et negari de Patre; aut affirmari de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spm̃ scm̃. et filii psonam in car¬
natam. aliis tamen duabꝰ cooꝑan¬
tibus. Qui autẽ ita credit: affirmat
eum non ẽẽ. xpĩanũ qui aliquid
uult asserere contra contra aliqͥd
horum. Si gͦ iste ita credit. negat
eum eẽ. xp̃ianũ: qui contra hȩc
disputat. Utrũ autẽ hanc fide sub¬
uertere ipse nitatur: uideamus.
Cum igitur dicit. ut deduabus ꝑ¬
sonis dicam sicut incȩpi de tri¬
bus intelligatur: cum in quam
dicit si duȩ ꝑsonȩ sunt nnares
et non duȩ sicut sunt duo an¬
geli. aut duȩ animȩ. consequi
patrem quoq eẽ. in carnatum
si filius ẽ. in carnatus: puto qͥa
sic ratiocitiatur secum. Si una et
eadẽ numemo res ds ẽ. et ipsa eadẽ
ẽ pater et est filius: cum filius sit
in tarnatꝰ qͦmͦ ñ & pater est incarnatꝰ
De una quippe et eadẽ niunem re
non ẽ. uera simul affirmatio et
eius negatio: sed de alia re affir¬
mare aliquid. ⁊ de alia ipsũ idem

Expanded text:
 sanctum; et Filii personam solam incar sanctum; et Filii personam solam incarnatam, aliis tamen duabus cooperantibus. Qui autem ita credit, affirmat eum non esse Christianum, qui aliquid vult asserere contra aliquid horum. Si ergo iste ita credit, negat eum esse Christianum, qui contra haec disputat. Utrum autem hanc fidem subvertere ipse nitatur, videamus. Cum igitur dicit, ut de duabus personis dicam, sicut incoepi, quod de tribus intelligatur; cum, inquam, dicit, si duae personae sunt una res, et non duae sicut sunt duo angeli aut duae animae, consequi Patrem quoque esse incarnatum, si Filius est incarnatus: puto quia sic ratiocinatur secum: Si una et eadem numero res Deus est, et ipsa eadem est Pater, et Filius; cum Filius sit incarnatus, quomodo non et Pater est incarnatus? De una quippe et eadem re non est vera simul affirmatio, et ejus negatio; sed de alia re affirmare aliquid, et de alia idem ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
telligit uoluntatẽ. et potestatem
in illis pluribus rebus. quẽ admo¬
dum in pluribus angłis uł ani¬
mabus. Quod intelligi non potest
si ille plures reᷤ putantur sedm
ꝓpͥetates ꝑ sonarum. ẽẽ: non scd̾m
hoc quod cõmunit̾ dicunt᷑. Nulla¬
tenus namq patris et filii scdm
ipsas ꝓprietates id ẽ. scdm pat̾nita¬
tem aut filiationem ulla uolun¬
tas aut potentia est: sed scdm ditatis
substantiam. quȩ cõmunis illis est.
Quare si dicit tres ꝑsonas eẽ. tres
res scđm ipsa propria: palam est
quam suꝑfluȩ hoc dicat: quã etiã
in cõuenient̾ cũ addit. sicut sunt
tres angłi aut tres animȩ. At si
dicit easdẽ ꝑsonas duas res eẽ. se¬
cundum id quod cõmune illis ẽ.
Id ẽ scđm quod singła queq ⁊ plu¬
res simul unus ꝑfectus ds ẽ. pri¬
mum quero ansit xp̃ianus. Res¬
pondit ut estimo: se hoc et̃. Ergo
credit unum ẽẽ. dm. ⁊ ipsum eẽ.
tres ꝑsonas. id ẽ. patrẽ et filium

Expanded text:
telligit voluntatem et potestatem telligit voluntatem et potestatem in illis pluribus rebus, quemadmodum in pluribus angelis aut animabus: quod intelligi non potest, si illae plures res putantur secundum proprietates personarum esse, non secundum hoc quod communiter dicuntur 44. Nullatenus namque Patris et Filii, secundum ipsas proprietates, id est secundum paternitatem et filiationem ulla voluntas aut potentia est; sed secundum divinitatis substantiam, quae communis est illis. Quare si dicit tres personas esse tres res, secundum ipsa propria; palam est quam superflue hoc dicat, quam etiam inconvenienter, cum addit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae. At si dicit easdem personas duas esse res, secundum hoc quod commune est illis, id est secundum quod singula quaeque, et plures simul, unus perfectus Deus est. Primum quaero an sit Christianus. Respondebit, ut aestimo, se hoc esse. Ergo credit unum esse Deum, et ipsum esse tres personas, id est Patrem, et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
te uel separatione illa loqui quȩ
inillis est ꝑsonis scđm ꝓpria. Nẽ¬
pe de nulla una et eade nume¬
io re duo angłi dicu̾nt᷑. aut duȩ
animȩ. nec unum aliqͥd modo
numero de duob angłis dicit᷑.
aut de duab animabus: sicut pa¬
trem aut filiũ dnĩs dedeo. uno
numero: et unum numero dm̃.
depatre et filio. Credimus enim
et dñs quia ds est pater. et deus
ẽ. filius: et conu̾sim pater ẽ. deus.
et filius deus: et tamen nec credimꝰ
nec dicuus ẽẽ. plures dos: sed ita
unum dm ẽẽ. numero. sicut natu¬
NA: quauis pater et filius non
angłi nomen ab officio sũptũ fit
quia angłs nuncius dicirur: tũ
sicut anima ꝓspeciȩ sub̃ȩ accipit᷑.
ita et angłs. Quod ipse intelligere
se monstiat: cum parit̾ dicit. Siẽ
sunt tres angłi: aut tres animȩ.
Talem itaq significat pluralitatẽ
et separationem. Qualem habent
Ita tamen ut uoluntate et potesta¬
te omnino sint idẽ. Sic enim in¬

Expanded text:
te vel separatione illa loqui, quae te vel separatione illa loqui, quae in illis est personis secundum propria. Nempe de nulla nna eademque numero re duo angeli dicuntur, aut duae animae; nec unum aliquid numero de duobus angelis dicitur, aut de duabus animabus; sicut Patrem et Filium dicimus de Deo uno numero, et unum numero Deum de Patre et Filio. Credimus enim et dicimus quia Deus est Pater, et Deus est Filius; et conversim, Pater est Deus, et Filius est Deus: et tamen nec credimus nec dicimus plures esse deos; sed ita unum esse Deum numero, sicut natura, quamvis Pater et Filius non angeli nomen ab officio sumptum sit quia angelus nuntius dicitur; tamen, sicut anima pro specie substantiae accipitur, ita et angelus. Quod ipse intelligere se monstrat, cum pariter dicit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae. Talem itaque significat pluralitatem et separationem, qualem habent Ita tamen ut voluntate et potestate omnino sint idem. Sic enim in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuippe talem uidetur ꝓnuntiare scꝑati¬
dem homine patrem et filiũ. Per
hanc namq solam: putat se liba¬
re patrem a cõmunione in cai¬
nationis cum filio. Nam ꝑillã
spationem. qua aliud ẽ. eẽ. patrẽ
ialiud eẽ. filium. qm̃ aliȩ sunt
ab inuicem paternitas et filiacio:
sicredit unum et non solum es se
dm̃ qui est pater et filius: non ui¬
det parrẽ etfilium posse separari.
quin sint in eodẽ homine simul.
Iut ergo aliam seꝑationẽ ꝑ sona¬
nim patris ⁊ filii loquit᷑. quam
illam qua scdm ꝓpria alii sunt
abinuicem pater et filius. quia
ꝑ hanc non intelligit in carnati¬
onem alienã eẽ. apatre: ĩmo sunul
sunt pater et filius. opinatur cõ¬
sequi patrẽ eẽ. participẽ incar¬
nationis cum filio. aut si illam
dicit. frustra laborat. sicut iam
dixi: quia xpĩana fides hoc mͦ
intelligit patrem et filium es se
duas res. S cũ ait sicut sunt
tres angłi aut tres animȩ: aꝑ¬
te demonstrat se non depluralita¬

Expanded text:
uippe talem videtur pronuntiare separatidem homine patrem et filium. Per hanc namque solam putat se posse liberare Patrem a communione incarnationis cum Filio. Nam per illam separationem, qua aliud est esse Patrem, et aliud esse Filium quoniam aliae sunt ab invicem paternitas et filiatio si credit unum et solum esse Deum, qui est Pater et Filius, non videt Patrem et Filium posse separari, quin sint in eodem homine simul. Aut ergo aliam separationem personarum Patris et Filii loquitur, quam illam, qua, secundum propria, alii sunt ab invicem Pater et Filius; quia per hanc non intelligit incarnationem alienam esse a Patre; imo si simul sunt Pater et Filius, opinatur consequi Patrem esse participem incarnationis cum Filio. Aut si illam dicit, frustra laborat, sicut jam dixi, quia Christiana fides hoc modo intelligit Patrem et Filium esse duas res. Sed cum ait: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae, aperte monstrat se non de pluralita
Abbreviated transcription (Latin):
de duob sed solum detrib simul
nominatis dicendus ẽ s. quod
similit̾ est impiũ. Nam si ita ẽ.
non est ds. simplex natura: sed
partib cõposita. Sed si sĩplicem
intellectum habet et non multi¬
plicitate fantasmatum obrutũ:
intelligit simplicia prãre com¬
positis. quantum ad simplicita
omẽ compositum necesse ẽ aut actu
aut intellectu posse distr̃ gui
quod de simplicib intelligi ne¬
quit. Cuius enim partes cogi¬
tari non possunt: id in partes dis
positus: aut nulla natura sim¬
plex est aut aliqua natura est
alia. que in aliquo prestantior¬
est natura dĩ: quȩ utraq quã

Expanded text:
de duobus, sed solum de tribus simul nominatis dicendus est Deus: quod similiter est impium. Nam, si ita est, non est simplex natura sed partibus composita. Sed si simplicem habet intellectum, et non multiplicitate phantasmatum obrutum; intelligit simplicia praestare compositis, quantum ad simplicitatiam omne compositum necesse est aut actu, aut intellectu posse disjungi, quod de simplicibus intelligi nequit: cujus enim partes cogitari non possunt, id in partes nullpositus est, aut nulla natura simplex est, aut aliqua natura est alia, quae in aliquo est praestantior natura Dei: quae utraque qua
Abbreviated transcription (Latin):
si duas res dicit duo ꝓpria idẽ.
patrem et filium. ut tamen id qd̃
cõmune ẽ. non sit plures res s
una et sola res. superfluȩ hocdic̃.
quia nemo.xp̃ianus confitetur
patrem et filium scđm hȩc duo ꝓpͥa
unam rem eẽ. sed duas. Solemus enĩ
usu dicere rem: quiequid aloquo mͦ
dicimus eẽ. aliquid. Qui autẽ dicit
de dõ patrem. aut filium: aliquid di
cit de eo. & om̃s sciunt indo patr̃e
non eẽ. filium: et filium non ẽẽ. pa¬
trem Quãuis in uno homine pa¬
ter sit filius. et filius sit pat̾. si ide
homo est pater et filius. Quod¬
suc a llideo non fit. quia in deo dicunt
oppositȩ: inuno uero homine ñ
ad se inuicem sed ad alium filiũ
pater. ⁊ ad alium patrẽ filius dr̃
Hoc igitur modo nichil ꝓhibet dicͥ
duas ꝑsonas patrem et filiũ ẽẽ.
duas res: si tamen intelligat᷑ cu¬
uis modi sunt res. Non enim sic
sunt pater et filius duȩ res. ut
in his duabus rebꝰ intelligatur
corum sub̃a. sed eorum relatiotẽ

Expanded text:
duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filium; ut tamen id, quod commune est, non sit plures res, sed una et sola res: superflue hoc dicit; quia nemo Christianus confitetur Patrem et Filium, secundum haec duo propria, unam rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opposite; in uno vero homine non ad invicem; sed ad alium filium pater, et ad alium patrem filius dicitur. Hoc ergo modo nihil prohibet dicere duas personas, Patrem et Filium esse duas res; si tamen intelligatur cujusmodi sint res. Non enim sic sunt Pater et Filius duae res, ut in his duabus rebus intelligatur eorum substantia, sed eorum relationes;
Abbreviated transcription (Latin):
patris scilicet et filii significant᷑.
Cum igitur dicit has duas ꝑsonaᷤ
ẽẽ. duas res: quero quid di cat
ibi esse duas res. an id quod
cõmune ẽ. illis: an ea quȩ sunt¬
ꝓpria ⁊ quȩ singula singulis. S

Expanded text:
Patris scilicet et Filii significantur. Patris scilicet et Filii significantur. Cum igitur dicit has duas personas esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? S
Abbreviated transcription (Latin):
uocib aliȩ abiniuicem aꝑtȩ de¬
signantur. Nam nomen sp̃s
uel pluratate ꝑsonarum inueniemꝰ.
hoc intribus absq dubio cognoscemꝰ.
Dicat ergo. Si duȩ ꝑsonȩ pater et
filius non sunt duȩ res: queramꝰ
primum quid uelit hic dicere du¬
as res: nam unam quanq ꝑsonã
credimus esse hoc quod cõmune
est ambob: & eẽ. hoc quod ꝓpriũ
est sibi. ꝑ sona enun patris et d̃s
est quod cõmune ẽ. illi cũ filio:
et pater ẽ. quod euis propriumẽ.
Similit̾ ꝑsona filii et d̃s ẽ. quod cõ¬
mune ẽ. illi cumpatre: ⁊ filius
quod nisi de hac sola ꝑsona dicit᷑.
In his igitur duabus ꝑsonis unũ
ẽ cõmune. id ẽ. ds: et duo ꝓpria
quȩ sunt. pater et filius. Quec̃q
enim illis cõmunia sunt. aut om¬
nipotens. aut ȩternus: in hoc so¬
lo cõmuni intelliguntur. Et quȩ
singularis sunt propria ut patri
genitor uł gignens: et filio uerbũ
uel genitus: his duobus nominib

Expanded text:
vocibus aliae ab invicem aperte devocibus aliae ab invicem aperte designantur. Nam nomen Spiritus vel pluralitate personarum inveniemus, hoc in tribus absque dubio cognoscemus. Dicat ergo: Si duae personae, Pater et Filius, non sunt duae res. Quaeramus primum quid velit hic dicere duas res. Nam unamquamque personam credimus esse hoc, quod commune est ambobus; et esse hoc, quod proprium est sibi. Persona enim Patris, et Deus est, quod commune est illi cum Filio; et Pater est, quod ei proprium est. Similiter persona Filii, et Deus est, quod commune est illi cum Patre; et Filius est, quod nonnisi de hac sola persona dicitur. In his igitur duabus personis unum est commune, id est Deus: et duo propria, quae sunt Pater et Filius. Quaecunque enim illis sunt communia, ut omnipotens, aeternus, in hoc solo communi intelliguntur. Et quae sunt singulis propria, ut est Patri genitor, vel gignens; et Filio Verbum, vel genitus; his duobus nominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
da defendunt legẽ suã. Eigo et
los arp̃iani debemus defendere
fidem nrãm. Audiamus quomodo
iste xpĩanus defendat fidem suã.
Si inquit tres ꝑsone sunt una
tantum res. & ñ sunt tres res. una¬
queq ꝑse separatĩ. sicut tres an¬
głi. aut tres anime: ita tamen ut
uoluntate & potentia omnino
sĩt idem. Ergo pater & sp̃s sc̃s cũ
filio ẽ in carnatus. Uidete quid
dicat homo iste: quomodo defen¬
dat iste xp̃ĩanus fidem suam.
Certe aut uult confiteri tres dos.
aut non intelligit quid dicat.
intelligit. ñ illi credendum ẽ.
huic homini ñ ẽ respondendũ
auetoritate sacre scripture: qr
aut ei ñ credit. aut eam. ꝑuerso
sensu interptat᷑. Quid enim aꝑtiꝰ
dicit scriptura. quam quia deus
unus et solus ẽ: Ratione igitur
quase defendere nitit᷑: et eius
error demonstrandus ẽ. Ut au¬
tem facilius ⁊ breuius hoc faciã.
loquar tantũ. de patre & filio:
qm̃ hȩ duȩ ꝑsonȩ suis propriis

Expanded text:
daei defendunt legem suam: ergo et daei defendunt legem suam: ergo et nos Christiani debemus defendere fidem nostram. Audiamus quomodo iste Christianus defendat fidem suam. Si, inquit, tres personae sunt una tantum res, et non sunt tres res, unaquaeque per se separatim, sicut tres angeli aut tomnino sint idem: ergo Pater et Spiritus sanctus cum Filio incarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo defendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. intelligit, non illi credendum est. Huic homini non est respondendum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit, aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra, quam quod Deus unus et solus est? Ratione igitur, qua se defendere nititur, ejus error demonstrandus est. Ut autem facilius et brevius hoc faciam, loquar tantum de Patre et Filio; quoniam hae duae personae suis propriis
Abbreviated transcription (Latin):
altissima natura comp̃hendet quo¬
modo plures ꝑsonȩ quarum sin¬
gula queq ꝑfectus ẽ. đs. sint unꝰ
deus: & cuius mens obseura est
uddiuidicandum inter equum
suum et colorem eius. qualiter
discernet int̾ unum dm̃. ⁊ plures
relationes eius: Deniq qui non
potest in telligere aliquid eẽ. ho¬
minem. nisi iudunduũ: nullate¬
nus intelliget hominem nisi hu¬
manam personam. Omnis enim
indiuiduᷤ homo. ẽ. ꝑsona. Quomꝰ
argo iste intelliget hominẽ assuꝑ¬
tum eẽ. aũbo. non ꝑsonam. id est
naturam aliam. non aliam ꝑso¬
nam assũptam eẽ: Hȩc dixi. neqͥs
antequam sit idoneus altissimas
de fide questiones p̾sumat diseu¬
tere: aut si p̃sũpserit. nulla dif¬
ficultas aut impossibilitas in¬
delligendi ualeat illum aueritate
eui ꝑfidem ad hesit excutere. Iã
ueniendiun est ad id propt̃ quod
incepimus.
personas dicitur asserere. eẽ. ue¬
lit tres angelos. aut tres animas.
lgani defendunt legem suam: iu¬

Expanded text:
altissima natura comprehendet quoaltissima natura comprehendet quomodo plures personae, quarum singula quaeque est perfectus Deus, sint unus Deus? Et cujus mens obscura est ad discernendum inter equum suum et colorem ejus; qualiter discernet inter unum Deum et plures relationes ejus? Denique qui non potest intelligere aliquid esse hominem, nisi individuum; nullatenus intelliget hominem, nisi humanam personam. Omnis enim individuus homo, persona est. Quomodo ergo iste intelliget hominem assumptum esse a Verbo, non personam, id est aliam naturam, non aliam personam esse assumptam? Haec dixi, ne quis antequam sit idoneus, altissimas de fide quaestiones praesumat discutere; aut, si praesumpserit, nulla difficultas aut impossibilitas intelligendi valeat illum a veritate, cui per fidem adhaesit, excutere. Jam veniendum est ad id propter quod incoepimus. personas dicitur asserere esse velut tres angelos, aut tres animas. Pagani defendunt legem suam: Ju
Abbreviated transcription (Latin):
dempsa diuinarum questionum
nisi prius insoliditate fidei conqͥsi¬
ta morum ⁊ sapientiȩ grauitate.
ne ꝑmultiplicia sophisiatũ di¬
uerticula. in cauta leuitate disc̃¬
rens aliqua tenaci illa queetur
falsitate. Cumq om̃s ut cautisl¬
me ad saere paginȩ questiones
accedant sint cõmonendi. illi
utiq nrĩ temporis dialeticium¬
mo dialeties heretici. qui non
nisi flatum uocis putant uu
non aliud queunt intelligere qui
corpus. nec sapientiam hominis
aliud quam aninã: prorsus a
spũalium questionum disputa¬
tion ᷤ i sunt exsufflandi. Incoꝵ
quippe animabꝰ ratio quȩ et
princeps ⁊ uidex debet omniũ
ẽẽ. quȩ sunt in homine. sic ini
maginationibꝰ corporalibus ẽ¬
obuoluta: ut exeis se non pos¬
sit euoluere. nec ab ipsis ea quȩ
ipsa sola ⁊ pura contemplar de¬
bet ualeat disceruere. Qui enĩ
nondum intelligit quomodo
plures homines insp̃e sunt unꝰ
homo. qualit̾ in illa seretissima &

Expanded text:
densa divinarum quaestionum, densa divinarum quaestionum, nisi prius in soliditate fidei, conquisita morum et sapientiae gravitate ne per multiplicia sophismatum diverticula incauta levitate discurrens, aliqua tenaci illaqueatur falsitate. Cumque omnes, ut cautissime ad sacrae paginae quaestiones accedant, sint commonendi; illi utique nostri temporis dialectici imo dialectice haeretici, qui non nisi flatum vocis putant esse non aliud queunt intelligere quam corpus, nec sapientiam hominis aliud quam animam prorsus a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. In 43 eorum quippe animabus ratio, quae et princeps et judex omnium debet esse quae sunt in homine, sic est in imaginationibus corporalibus obvoluta, ut ex eis se non possit evolvere, nec ab ipsis ea, quae ipsa sola et pura comtemplari debet, valeat discernere. Qui enim nondum intelligit quomodo plures homines in specie sint unus homo; qualiter in illa secretissima et
Abbreviated transcription (Latin):
datiter. ꝓnuntiat suꝑ senes in¬
tellexi: cui non ẽ. familiare qđ
sequitur. quia mandata tua qͣsi¬
ii.Nimirum hoc ipsum qđ
dico. qui non crediderit. non in¬
telliget. Nam qui non credide¬
rit. non experiet᷑: ⁊ qui ex ꝑtus
non fuerit. non cognoscet. An
tum enini rei auditum suꝑat
ex ꝑientia: tantum uincit au¬
dientis cognitionẽ exꝑientis
scientia. & non solum adintel¬
ligendum altiora prohibetur
mens ascendere sine fule. et
mandatorum di obedientia
sed etiam aliquando datus in¬
tellectus subtrahit᷑. ⁊ fides ip¬
sa subũtit᷑ neglecta bona con¬
scientia. Ait enim dequibꝰ da
apłs. Cum cognouissent dm̃
non sieut dm glorificauer̃t
aut grãs egeriunt: sed euanu¬
erunt in cogitationib suis. &
obseuratum ẽ. in sipiens cor
eorum. & cum preciꝑet thi¬
ait. habentes fidem et bonã consci¬
entiam. quam quidam repellents
euta fidẽ naufragauerunt. Ne¬
mo ergo se temere ĩninergat in con¬

Expanded text:
daciter pronuntiat: Super senes indaciter pronuntiat: Super senes intellexi, cui non est familiare quod sequitur: Quia mandata tua quaesivi. Nimirum hoc ipsum quod dico, qui non crediderit, non intelliget. Nam qui non crediderit, non experietur; et qui expertus non fuerit, non intelliget. Nam quantum rei auditum superat experientia, tantum vincit audientis cognitionem experientis scientia: et non solum ad intelligendum altiora prohibetur mens ascendere sine fide et mandatorum Dei obedientia, sed etiam aliquando datus intellectus subtrahitur, et fides ipsa subvertitur, neglecta bona conscientia. Ait enim de quibusdam Apostolus: Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt iobscuratum est insipiens cor eorum . Et cum praeciperet Tiait habens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt . Nemo ergo se temere immergat in con
Abbreviated transcription (Latin):
humilem obedientiam testimo¬
moniorum dei debemus fieri
paruuli ut discamus sapientiã
quam dat testimoniũ diuĩ fide¬
le. sapientiam prestans paruu¬
lis: unde dñs. confiteor tibi pat̃
due cęli et terrȩ qͥa abscondis¬
ti hȩc asapientibus & prudentib.
⁊ reuelasti ea paruulis. prius
inquam ea quȩ carnis sunt¬
diuidicando discutiamus. Nã
qui scđm carnem uiuit.
carnalis siue animalis est de
quo dicitur. animalis homo
non percipit ea quȩ sunt sps¬
scĩ dei: qui uero spũ facta car¬
nis mortificat spu̾alis efficit᷑
de quo legitur. quia spiritua¬
lis udicat omnia. & ipse a mne¬
mine iudicatur. Werum enĩ
est. quia quanto opulentius
nutrimur insacra scriptura
ex his quȩ ꝑ obedientiam pas¬
cunt: tanto subtilius ꝓuehimur
ad ea quȩ ꝑ intellectum santiant.
Frustra quippe conatur dicere su¬
ꝑ om̃s docentes me intellexi: qui
ꝓferre non audent quia testimo¬
na tua meditatio mea ẽ. Et iñ¬

Expanded text:
humilem obedientiam testimhumilem obedientiam testimoniorum Dei debemus fieri parvuli, ut discamus sapientiam, quam dat testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis . Unde Dominus: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Prius, inquam, ea quae carnis dijudicando discutiamus: nam qui secundum carnem vivit, carnalis sive animalis est, de quo dicitur: Animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Qui vero spiritu facta carnis mortificat, spiritualis efficitur; de quo legitur quia spiritualis omnia judicat, et ipse a nemine judicatur . Verum enim est quia quanto opulentius nutrimur in sacra Scriptura ex his quae per obedientiam pascunt, tanto sublimius provehimur ad ea quae per intellectum satiant: frustra quippe conatur dicere: Super omnes docentes me intellexi , qui proferre non audet; quia testimonia tua meditatio mea est . Et men
Abbreviated transcription (Latin):
nondum cognouit quẽ ad modũ
oporteat eum scire: antequam
babeant ꝑ soliditatẽ fidei alas
spũales. p̃sumendo in altissumas
de fide questiones assurgere. Uñ
sit ut dum ad illam quȩ pͥus fi¬
dei scalam exigunt. sicut scrip¬
tum ẽ. nisi credideritis non in¬
celligetis: prepostere ꝑ intellec
tum prius conantur ascende¬
re. in multimodos errores per¬
quam intellectus defectũ cogan¬
aur descendere. Palam namq ẽ.
quia illi non habent fidei fir¬
mitatem: qui qm̃ quod credunt
intelligere non possunt. dispu¬
tant contra euidem fidei a scĩs
patribus confirmatam ueritatẽ.
uelut si uesꝑtiliones ⁊ noctuȩ ñ¬
sin nocte cȩlum uidentes deme¬
ridianis solis radiis disceptent
reuerberato usu intuentes. Priꝰ
ergo fide mundandũ ẽ. cor sicut
dicit᷑ de deo. fide mundans cor¬
da eorum: & prius ꝑ preceptorũ
diũ custodiam illuminandi sunt
oculi. quia p̾ceptum dñi lucidũ.
illuminans oculos: & prius ꝑ

Expanded text:
nondum cognovit quemadmodum nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire, antequam habeant per soliditatem fidei alas spiritales, praesumendo in altissimas de fide quaestiones assurgere. Unde fit ut, dum ad illa, quae prius fidei scalam exigunt, sicut scriptum est: Nisi credideritis, non intelligetis , praepostere prius per intellectum conantur ascendere, multimodos errores per intellectus defectum cognantur descendere. Palam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, quoniam quod credunt intelligere non possunt, disputant contra ejusdem fidei a sanctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nonnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra reverberato visu intuentes. Prius ergo fide mundandum est cor, sicut dicitur de Deo: Fide mundans corda eorum ; et prius per praeceptorum Domini custodiam illuminandi sunt oculi, quia praeceptum Domini lucidum illuminans oculos ; et prius per
Abbreviated transcription (Latin):
nem eorum qui nefanda temen¬
tate audent disputare contra
allquid eqrum quȩ fides xp̃ia¬
na confitetur. qm̃ id intellectu
cape nequeunt: ⁊ potius insipier.
suꝑbia iudicant nullatenꝰ posse ẽ
qđ nequeunt intellig̾e: ꝙͣ humili si¬
pientia fateant᷑ eẽ multa posse q̃ ipsi
ñ ualeant ꝯp̃hendere: Nullus quip¬
pe xp̃ianus debet disputare qͦ¬
modo quod catholica ȩccła corde
credi et ore confitetur non sit:
sed semꝑ eandem fidem indubi¬
tant᷑ tenendo. amando. ⁊ scđm
illam iuiuendo. humilit̾ quantũ
potest querere rationẽ quomͦ
sit. Si potest intelligere deo
grãs agat.: si non potest. non
iminittat cornua aduentilandũ:
sel submittat capud adueneran¬
dum. Citius enim potest inse cõ¬
sidens humana sapientia inpin¬
gendo cornua sibi euellere: quã
mintendo petrã hanc euoluere: So¬
lent enim quidam cum ceꝑint
quasi cornua confidentis sibi
scientiȩ ꝓducere. nescientes qr
siquis se existimat scire aliquid.

Expanded text:
sumptionem, qui nefanda temerisumptionem, qui nefanda temeritate audent disputare contra aliquid eorum, quae fides Christiana confitetur, quoniam id intellectu capere nequeunt: et potius insipienti superbia judicant nullatenus posse esse, quod nequeunt intelligere; quam humili sapientia fateantur esse multa posse, qua ipsi non valeant comprehendere. Nullus quippe Christianus debet disputare quomodo quod catholica Ecclesia corde credit, et ore confitetur, non sit; sed semper eamdem fidem indubitanter tenendo, amando, et secundum illam vivendo, humiliter quantum potest, quaerere rationem quomodo sit. Si potest intelligere, Deo gratias agat; si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus fulcire & quasi nutã¬
tem stabilire nitar: tot scĩ et
sapientes qui suꝑ eius ȩternã
firmitatẽ se stabilitos eẽ gau¬
dent. indignari mͥ possunt & hoc
imputare non studiose grauita¬
ti sed iactantiȩ leuitati: si qͥd
gͦ de firmitate fidei nr̃e in hac
epła disputauero. non ẽ. ad illã¬
confirmandũ. sed ad fratrum hoc
ex igentium peticionibꝰ satisfa¬
endum. S si ille qui p̾fatam pro¬
tulit sententiam dõ corrigente
adueritatem rediit: nulla tenus
putet me inhac epła contra
se loqui qm̃ iã nonẽ quod fuit.
Si euim fuit aliquando tenebiȩ
nunc autẽ lux in dũo: non sunt
arguende tenebre quȩ iam non
sunt. sed lux approbanda quȩ hu¬
cet. Ueruntam̃ siue ad lucẽ ad
huc redierit siue non: qm̃ sentio¬
one etiam si fides iu illis supere
rationem quȩ illis fidei uidetur
repugnare: non mͥ uidetur su¬
ꝑ fluum repugnantiã istam dis¬
one disseram. aliquid p̃mittam
ad concupsscendam p̃sumptio¬

Expanded text:
tionibus fulcire et quasi nutantionibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapientes, qui super ejus aeternam firmitatem se stabilitos esse gaudent, indignari mihi possunt; et hoc imputate, non studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid ergo de firmitate fidei nostrae in hac epistola disputavero, non est ad confirmandam illam, sed ad fratrum hoc exigentium precibus satisfaciendum. Sed si ille qui praefatam protulit sententiam, Deo corrigente, ad veritatem rediit, nullatenus putet me in hac epistola contra se loqui; quia jam non est quod fuit. Si enim fuit aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino; non sunt arguendae tenebrae quae jam non sunt, sed lux approbanda quae lucet. Verumtamen sive adhuc ad lucem redierit, sive non; quonione, etiamsi fides in illis superet rationem, quae illis fidei videtur repugnare, non mihi videtur superfluum repugnantiam istam disone disseram, aliquid praemittam ad compescendam eorum prae
Abbreviated transcription (Latin):
sic erat irretius ut nullo modo
se expedire ex ea posse crederet:
nisi aut incarnatione dĩ patris
et sp̃s scĩ aut dõrum multiplica¬
tione se impediret. Qđ rogo ne
fortitudinẽ fidi xp̃ianȩ. meȩ ex¬
istimẽ indigere defeusionis au¬
xilio. Quippͥe si ego contẽptibi¬
lis homuncio tot̾ scĩs ⁊ sapien¬
tibus ubiq existentib ad con¬
firmandum ficdi xp̃ianȩ firma¬
mentum quasi mea in digeat
defensione scribere tẽptarem¬
aliquid: p̃sũptor utiq iudicari
me alii uiderent homines honus¬
tum paxillis et funibꝰ et aliis re¬
bus quib nutantia ligari et sta¬
biliri solent. elaborare circa mon¬
tem olimpum ad confirmandum
illum ne alicuiꝰ iupulsu nutar&
aut subuerteret᷑: mirum si se a
rusu et de risu contineant. Qnͣ¬
tomagis cum lapis qui abscisus
de monte sine manib ꝑcussit ⁊ ꝯminuit
statuam quam uidit in somp¬
nio nabugodosor iam factus
mons magnus inpleuerit uni¬
uersam terram. si eum meis ra¬

Expanded text:
sic irretitus erat, ut nullomodo sic irretitus erat, ut nullomodo se expediri ab ea posse crederet; nisi aut incarnatione Dei Patris et Spiritus sancti, aut deorum multitudine se impediret. Quod rogo ne fortitudinem fidei Christianae, meae existimem indigere defensionis auxilio. Quippe si ego contemptibilis homuncio, tot sanctis et sapientibus ubique existentibus, ad confirmandum fidei Christianae firmamentum, quasi mea indigeat defensione, aliquid scribere tentaremaesumptor utique judicari, me viderent homines alii onustum paxillis, et funibus, et aliis rebus, quibus nutantia ligari et stabiliri solent elaborare circa montem Olympum, ad confirmandum eum, ne alicujus impulsu nutaret aut subverteretur; mirum, si se a risu et derisu contineant; quanto magis cum lapis, qui abcissus de monte sine manibus, percussit et comminuit statuam, quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis ra
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s cum filio in carnatu:ẽ.
uod cum ad me ꝑlatum eẽt in¬
cepi contra hunc errorem quan¬
dam epłam. quã parte quanda
editam ꝑficere contempsi: credens
non ea opus eẽ: quia et ille contͣ
collecto. errorem suum ab uiraue¬
rat: & nullus uidebatur qui
eum errare ignoraret. Partem
tamen illam quam feceram qui¬
dam fis me nesciente trari seͥp¬
serunt: atq aliis legendam tradi¬
derunt. Qd̃ iccirco dico. ut in ali¬
euius manus pars illa uenerit:⁊
quã quam nichil ibi falsum sit.
tamen tanquam inꝑfecta et non
ex quisita relinquat᷑. & hic quod
ibi incępi diligentiis inceptum
⁊ ꝑfectum requiratur. Post quã
enim in anglia ad ep̃atum nesci¬
o qua di dispositione captus et
retentus sum: audiui p̾fate no¬
uitatis auctorem insua ꝑseue¬
rantem sententia dicere. se non
ob aliud abiurasse quod dicebat.
nisi quod apopło interfici time¬
bat. Hac igitur causa quidam
fr̃s me p̃cibus suis coegerunt
ut soluerem questionẽ. qua ipse

Expanded text:
sanctus cum Filio est incarnatus. Quod cum ad me perlatum esset, incoepi contra hunc errorem quamdam epistolam, quam, parte quadam edita, perficere contempsi credens non ea opus esse; quoniam et ille, contra collecto, errorem 42 suum abjuraverat et nullus videbatur qui eum errare ignoraret; partem tamen illam quam feceram quidam fratres, me nesciente, transcripserunt, atque aliis lugendam tradiderunt; quod idcirco dico ut, si in alicujus manus pars illa venerit, quanquam ibi nihil falsum sit, tamen tanquam imperfecta et non exquisita relinquatur; et hic quod illic incoepi, diligentius inceptum et perfectum requiratur. Postquam enim in Anglia ad episcopatum, nescio qua Dei dispositione, captus et retentus sum; audivi praefatae novitatis auctorem in sua perseverantem sententia dicere se non ob aliud abjurasse quod dicebat, nisi quia a populo interfici timebat. Hac igitur causa quidam fratres precibus suis me coegerunt ut solverem quaestionem, qua ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tĩo et patri uniuersȩ
eccłȩ interra ꝑegrinan¬
tis sũmo pontifici ur¬
bano. fr̃. anselmus uita peccator.
habitu monachus. siue iuben¬
te siue ꝑmittente do cantuarie
metropolis uocatus ep̃s. debi¬
tam subiee tionem eum bu¬
mili seruitio et deuotis orati¬
onib. Qm̃ di uina ꝓuidentia
urãm elegit scĩ tatem cui fidẽ
et uitam xp̃ianam custodiend̾a
⁊ eccłam suam regendam cõmit¬
teret: ad nullum alium rectius
refertur si quid contra catholi¬
cam fidem oritur in eccła ut
eiuis auctoritate corrigat: nec
ulli alii tutius siquid contra er¬
rorem respondetur ostenditur.
ut eius prudentia examinetur.
lnapropt̃ sicut nulli dignius pos¬
sum. ita nulli libentius p̃sentẽ
tiȩ: quatinus siquid in ea corri¬
gendum ẽ. ur̃ã censura castiget᷑.⁊
i quod regła ueritatis tenet
urã auctoritate roboretur. Cum
adhuc in becci monasterio abbas
cẽm: p̃sumpta ẽ. aquodam cleri
comfrantia talis assertio. Sim¬

Expanded text:
ino et Patri universae Ecclesiae in terra peregrinantis, summo pontifici URBANO, frater ANSELMUS vita peccator, habitu monachus, sive jubente sive permittente Deo, Cantuariae metropolis vocatus episcopus, debitam subjectionem, cum humili servitio, et devotis orationibus. Quoniam divina providentia vestram elegit sanctitatem, cui vitam et fidem Christianam custodiendam, et Ecclesiam suam regendam committeret; ad nullum alium rectius refertur, si quid contra catholicam fidem oritur in Ecclesia, ut ejus auctoritate corrigatur; nec ulli alii tutius, si quid contra errorem respondetur, ostenditur, ut ejus prudentia examinetur. Quapropter, sicut nulli dignius possum, ita nulli libentius praesentetiae; quatenus si quid in ea corrigendum est, vestra censura castigetur, et quod regulam veritatis tenet, vestra auctoritate roboretur . Cadhuc in Becci monasterio essem abbas, praesumpta est a quodam clerico in Francia talis assertio: S
Abbreviated transcription (Latin):
amore legentes flagitamus pro
nobis apud eius intercedere mi¬
sccłiam: ut cum eis ep miserante
mereamur ad illud ꝑueuire reg¬
nũ cuius nullus ẽ finis. Ad estolu¬
menuerum pater ommnpotens¬
ds. Ad esto lumen delumne uer¬
caritatem. Uelle michi adiacet::
sed hoc non ame sedate: Alun¬
dum et terras linquere et cȩlũ
petere. Sed iubecilla pluma est.
uelle sine subsidio tuo. Da fidei
pennas: ut uolem sursum ad te.
Hanc fidem inte ꝑte de te confi¬
teor. Te unum insubstantia. tri¬
gere confiteor. & tres unum: et
unum tres confiteor. Pater et
filius et sp̃s sc̃s: obeata trim¬
tas. Ds dñs parach tutus: obe¬
ata triuitas. Caritas grã cõmu

Expanded text:
amore legentes flagitamus, pro amore legentes flagitamus, pro nobis apud ejus intercedere misericordiam, ut cum eis, eo miserante, mereamur ad illud pervenire regnum cujus nullus est finis. AmenDeus. Adesto, lumen de lumine, Vercharitatem. Velle mihi adjacet, sed hoc non a me, sed a te, mundum et terras linquere, et coelum petere, sed imbecilla pluma est velle sine subsidio tuo. Da fidei pennas, ut volem sursum ad te. Nunc fidem in te, per te, de te. Confiteor te unum in substantia, Tri. Confiteor et tres unum et unum tres. Confiteor, Pater et Filius, et Spiritus sanctus, o beata Trinitas. Deus, Dominus, Paracletus, o beata Trinitas. Charitas, gratia, commu
Abbreviated transcription (Latin):
lius et mauis nichil possit eẽ
ꝓmisit. Qui erit beata sacietas
omnib quod propħa spũ iuspi¬
ratus scõ. preuidit. oꝑtando
Iuquiens: saciabor dum manifes¬
tabitur gła tua. ẽ unc erit ipse¬
deus scõium sacietas. beatorum
iocunditas: & omnia quec̃uq
abeis houeste desiderari posst̃
Ipse erit ꝑfectio desideriorum
nrõrum qui sine fine uidebi¬
tur sine fastidio amabitur.
sine fa tigatione laudabitur
Tunc tantum erit uera in mor¬
talitas. ubiluullus mori potest.
Prima conditio hominis fuit
posse non mori: ciu ꝓpt̾ pecca¬
a pęnam contigit non posse ñ
mori: restat in illa felicitate il¬
ud tercͥum non posse mori. Tĩe
plens erit liberum arbitrium:
quod primo homini fuit sieda¬
tum. posse non peccare. sed illud
beatius erit. quando tale erit
non posse peccare. Tunc sabba
nib scĩs erit. Ibi uidebitur quia¬
dabitur. Qui nobis huius ser¬
monis initium et causa fuit:
sit etiam ꝑfectio et finis. ꝓ cuꝰ

Expanded text:
lius et majus nihil possit esse, lius et majus nihil possit esse, promisit, qui erit beata satietas omnibus; quod Propheta Spiritu inspiratus sancto praevidit optando inquiens: Satiabor dum manifestabitur gDeus sanctorum societas, beatorum jucunditas, et omnia quaecunque ab eis honeste desiderari possunt, Ipse erit perfectio desideriorum nostrorum, qui sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Tunc tantum erit vera immortalitas, ubi nullus mori potest. Prima conditio hominis fuit posse non mori cui propter peccati poenam contigit non posse non mori: restat in illa felicitate illud tertium, non posse mori. Tunc plene erit liberum arbitrium, quod primo homini fuit sic datum, posse non peccare; sed illud beatius erit, quando tale erit, non posse peccare. Tunc sabbatomnibus sanctis erit; ibi videbidabitur. Nunc ergo qui nobis hujus sermonis initium et causa fuit, sit etiam perfectio et finis; pro cujus
Abbreviated transcription (Latin):
mundo corde: qm̃ ipsi d̃m uide¬
bunt. Hec ẽ. absq omni ꝑtur¬
batione beata dei pax quȩ ex¬
superat omnẽ sensum in qua
uidebitur ds deorum insy on:
idẽ inspeculo ꝑpetuȩ quietis.
omnia quippe metbra et uis¬
cera incorruptibilis corporis
quȩ nunc uidemus ꝑusus ne¬
cessitatis distributa habere mi¬
nisteria ꝓficient laudib dĩ.
quia nulla erit
illis d̾e
necessitas labor¬
randi
nulla cuius libet in digen¬
tiȩ molestia: sed plena certaq
securitas et sempiterna felici¬
tas. et indeficiens leticia: quã
in effabilis felicitas erit illa
ubi nullum erit malũ. ubi
nullum de erit bonũ: uaca¬
bitur dei laudib qui erit omne
bonum. In omnib: unus amor
omĩb una concordia ciuictis: ue¬
rus honor qui nulli negabitur
digno. nulli deferetur indigno:
nec ad eum ꝑueniet ullus indig¬
nisi dignus: ubi pax. ubi niehil
aduersum a se ipse quisq nec ab
aliquo patietur: premium uir¬
tutis erit ipse qui uirtutem
dedit. & qui se ipsum. quo me¬

Expanded text:
mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Haec est absque omni perturbatione beata Dei pax, quae exsuperat omnem sensum, in qua videbitur Deus deorum in Sion, id est, in speculo perpetuae quietis. Omnia quippe membra et viscera incorruptibilis corporis, quae nunc videmus per usus necessitatis distributa habere ministeria, proficient laudibus Dei, quia nulla erit illis tunc necessitas laborandi, nulla cujuslibet indtiae molestia, sed plena certaque securitas et sempiterna felicitas et indeficiens laetitia. Quam ineffabilis erit felicitas illa ubi nullum erit malum, ubi nullum deerit bonum! Vacabitur Dei laudibus, qui erit omne bonum in omnibus. Unus amor omnibus, una concordia cunctis, verus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno. Nec ad eum perveniet ullus indignisi dignus, ubi pax, ubi nihil adversum a seipso quisque, nec ab aliquo patietur; praemium virtutis erit ipse, qui virtutem dedit; et qui seipsum, quo me