comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ beata maria in quanta hu¬
militatis arce ꝑsistat. Ecce inquitan¬
cilla dñi: fiat mͥ scdm̃ u̾bum tuũ
Magnã quippe humilitatis con¬
stantiã tenet: que seancillam sui
conditoris. dum mater eligit᷑ ap¬
pellat. Bcata m mulierib angłico
oracłõ p̃dicatur: incognita adhuc
cet̾is mortalib archana nr̃e redemp¬
tionis edocet᷑: nec se tam̃ singłarita¬
te m̾iti excelsioris singlłarit̾ extollit:
s potiꝰ sue conditionis acdiuine dig
nationis in omnib memor: famũ¬
larum se.xp̃i consortio humilicer
ad iungit: famulatũ. rp̃o deuota
mystiis reddat. fiat ut in meo ut̾̃o
filiꝰ dĩ humane substantie habi¬
tum induat: atq ad redemptionẽ
mundi tamquã sponsus suo ꝓce¬
mancipemꝰ: ad eiꝰ implendã uolun¬
tatem. totum m̃tis nr̃e dirigamꝰ
grãs recte uiuendo redelamꝰ: uc
ad maiora ꝑcipienda digni exist̾e
m̾eamur. Precem᷑ sedule cũ beata
sue incarnationis ipse exponens

Expanded text:
videamus beata Maria in quanta huvideamus beata Maria in quanta humilitatis arce persistat. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Magnam quippe humilitatis constantiam tenet, quae se ancillam sui conditoris dum mater eligitur, appellat. Beata in mulieribus angelico oraculo praedicatur, incognita adhuc caeteris mortalibus arcana nostrae redemptionis edocentur: nec se tamen de singularitate meriti excellentioris singulariter extollit, sed potius suae conditionis aomnibus memor, famularum se Christi consortio humiliter adjungit, famulatum Christo devota mysteriis reddat, fiat ut in meo utero Filius Dei humanae substantiae habitum induat, atque ad redemptionem mundi tanquam sponsus suo procemancipemus, ad ejus implendam voluntatem totum mentis nostrae dirigamus gratias recte vivendo reddamus, ut ad majora percipienda digni existere mereamur. Precemur seduli cum beata suae incarnationis ipse exponens,
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ sacerdotalis et regia: cognati¬
one semꝑ ad inuicem ꝓbatur esse
pore fieri: datis nuptum feminis
de tͥbu in tͥbum: ut manifestebea¬
tam dĩ genitͥcem que de tͥbu regia
descendit. cum tͥbu sacerdotali cog¬
nationem generis habuisse consta¬
ret: qđ myst̾iis celestib aptissime
congruit. O portebat namq ut ap¬
parens in mundo mediatordĩ et
hominũ. de utraq tͥbu carnis ori¬
ginẽ habet: quia nimirũ ipse in
humanitate assumpta. utramq
habiturus ꝑsonã erat: et sacerdo¬
tis scilicet et regis. Siquidẽ de re-¬
gia eiꝰ potestate qua electissuis reg¬
num phemne tͥbuit: et p̃sens scĩ
eugłii lectio testat᷑. quia regnabit
in domo iacob in eternum: et reg¬
ni eiꝰ ñ erit finis. Porro depontifica
li dignitate illiꝰ in qua ꝓ nr̃a redẽp¬
tione hostiam carnis sue offerre dig¬
natus ẽ. testat᷑ ꝓph̃a qui ait: tues
sacerdos in et̾num scd̃mn ordinẽ mel¬
chi sedech. Accepta autẽ tanta gr̃a

Expanded text:
cet sacerdotalis et regia cognatione semper ad inuicem probatur esse pore fieri datis nuptum feminis de tribu in ttam Dei genitricem, quae de tribu regia descendit, cum tribu sacerdotali cognationem generis habuisse constaret, quod ministeriis coelestibus aptissime congruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator Dei et hominum de utraque tribu carnis originem haberet, quia nimirum ipse in humanitate assumpta utramque habiturus erat personam, sacerdotis scilicet et regis. Siquidem de regia ejus potestate, qua electis suis regnum perenne tribuit, et praesens sancti Evangelii lectio testatur: quia regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Porro de pontificali ejus dignitate, in qua pro nostra redemptione hostiam suae carnis offerre dignatus est, testatur Propheta, qui ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Accepta autem tanta gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
mens nr̃a: incumbente tempore
quietis. ad unionẽ se sue considã¬
tionis collig̾et: iamq salubrit̾
admonita. quicqͥd supfluũ uel
nociuũ diurna uagatione con¬
traxisset: tocũ hoc nocturnis de¬
nuo p̃cib a lacͥmis ex tempore
mundaret. Uerũ nos qͥan longũ
duximꝰ sermonẽ. iam conu̾si ad
dñm clem̃tiã ipsius postulemꝰ
ut et memoriã beate marie con¬
gruis uen̾emur officiis: et ad
celebranda dñice natiuitatis sol¬
lempnia. puriorib animis uenire
dona celestia desid̃ium nr̃m: qui
ꝓ nob̃ incarnari.atq int̾ homi¬
nes uiuendi formã dare uoluit
unigenitũ suum. ih̃ mxp̃m¬

Expanded text:
mens nostra, incumbente tempore mens nostra, incumbente tempore quietis, ad unionem se suae considerationis colligeret; jamque salubriter admonita quidquid superfluum vel nocivum diurna negatione contraxisset, totum hoc nocturnis precibus denuo ac lacrymis ex tempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemus, ut et memoriam beatae Mariae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animis venire dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum suum Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃d iuites dimitcit in anes.Sitẽ¬
poralis afflictio forte m̃tem con¬
turbat: recogitemꝰ quia et humi¬
les exaltat. Numquã de impetͣnͣ
fecit grauior impenitaendiculpa
subripiat: quia ds̃ suꝑbis resi¬
stit: eosq ab eatoꝵ sorte secernenᷤ
ꝑ uaria penarũ loca. ꝓpeccatoꝵ
uarietate disꝑgit. Fit autẽ largi¬
ente dño. ut si beate marie semꝑ
actus et dicta recolamꝰ. semꝑ in
nobis et obseruantia castitatis.
et uirtutis oꝑa ꝑseuerent. Nam
et optimꝰ ac saluberrimꝰ in sc̃a ec¬
cłĩa mos inoleuit: ut ymnꝰ ipsiꝰ
cotidie cum psalmodia uesꝑti¬
ne laudis ab om̃ib canat᷑: qua¬
tinus ex hoc animos fideliũ. et
frequentior dnĩce incarnationiᷤ
memoria. ad affectum deuotio¬
nis accendat: et recogitata sepiꝰ
exempla genitͥcis illiꝰ. in uirtu¬
tũ soliditate confirment. Et hoc
oportune ad uesꝑos fieri compla¬
cuit: ut uidelicet fatigata ꝑdiem
acdistenta difisis cogitationib

Expanded text:
noster divites dimittit inanes: si temnoster divites dimittit inanes: si temporalis afflictio forte mentem conturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetrandafecit gravior impoenitendi culpa surripiat, quia Deus superbis resistit, eosque a beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper actus et dicta recolamus, semper in nobis et observantia eastitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimus in sancta Ecclesia mos inolevit, ut hymnus ipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior dominicae incarnationis memoria ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperas fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem et distenta diversis cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
he sem̃ estis. scđm ꝓmissionem
heredes. Recte autẽ in conclusio¬
ne subiungit᷑ in scła: qͥa nimi¬
rum p̃fata ꝓmissio suꝑne here¬
ditatis. nullo unquã fine claudet᷑.
Nam et usq in finem sełi huiꝰ non
deerunt qui in .xp̃m credendo sem̃
fiant abrahe: et fut᷑e beatitud iiᷤ
eidem semini manebit gła ꝑhem¬
nis. Unde nos necesse ẽ frẽs km̃i
indefesso nisu m̃tis ꝓ eiꝰ ꝑceptiõe
luctari . O portet enim ut ꝓ obtinen¬
do bono qđ si ne fine cupimꝰ hab̃e
sine ulla int̾missione donec acci¬
mus: ut et in conspectu dĩ humi¬
les inuenti. et ꝓrimis qͦ debito
honore submissi m̾eamur una
cũ ipsa ꝑpetuo sublimari. Stu¬
deamꝰ sollicite ne nos indebite lau¬
dantiũ fauor extollat: cum illã
uideamꝰ int̾ u̾ba uere laudationiꝰ
inconcussã uere humilitatis tenu¬
isse constantiã. Si immodatus tẽ¬
poralium rerum nos appecitus
delectat: reminiscam᷑ qͥa iuder

Expanded text:
hae estis, secundum promissionem hae estis, secundum promissionem haeredes. Recte autem in conclusione subjungitur, In saecula, quia nimirum praefata promissio supernae haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini manebit gloria perennis. Unde nos necesse est, fratres cindefesso nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accimus, ut et in conspectu Dei humiles inventi, et proximis quoque honore debito submissi mereamur una cum ipsa perpetuo sublimari. Studeamus sollicite ne nos laudantium indebite favor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia judex
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationis testimoniũ mystice
p̃tulint᷑. ipsi tam̃ pͥmo manifeste
sunt eiusdem incarnationis ac
nr̃e redemptionis archana p̃dic¬
nedicentͤ uniu̾se cognationes der¬
re. Qđ ad dñm saluatorẽ ꝑtin̾e
nullus fidelium dubitat: qui ad
dandam nob̃ bñdictionẽ ꝑpetu¬
am de stirpe abrahe ad nos ueni¬
re dignatus ẽ. Sem̃ atitẽ abrahe
ñ illos tantũ dicit eleccos qui ex
abrahe ꝓgenie st̃ corporalit̾ edici.
uerũ etiam nos qui de gentib
ad a p̃m congregati. illis fidei
societate pat᷑b copulam᷑: aquib
ꝓsapie carnalis origine longe
segregam᷑. Et nos enim sem᷑ ac
filii abrahe sumꝰ: cum sacram̃¬
tis nr̃i redemptoris qui de gen̾e
abrahe carnem assumpsit re¬
nascim᷑. Nos sumꝰ filii abrahe:
cum illum uidẽ sollerti inten¬
tione querimꝰ: cuiꝰ diem beatus
abraham exultaiit ut uisẽt
et uidit. et gauifuis ẽ. Hinc etenĩ
aitapls. Si autẽ uos.xp̃i. gͦ abra

Expanded text:
incarnationi testimonium mystice incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicnedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, illis fidei societate patribus copulamur, a quibus prosapiae carnalis origine longe segregamur. Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. Nos sumus filii Abrahae, cum illum videre solerti intentione quaerimus cujus diem ipse Abraham exsultavit ut videret, et vidit et gavisus est. Hinc autem A
Abbreviated transcription (Latin):
fendẽt: nmo hoste ꝓstrato lib̃um
reddet: ac secum ꝑpetuo regnare
donaret. Et bene addidit puerum
suum: uidelicet humilem obedi¬
entemq significans: quia non nͥ ꝑ
uirtutẽ humilitatis quis ad sortẽ
potest redemptionis attingere.
Unde et dñs ait. Nisi conu̾si fueri¬
tis et efficiamini sicut paruuli: ñ
intrabitis in regnum celoꝵ. Bene
qͦ subiunr̃. memorari miscdie sue.
quia qd ds hominẽ ut redim̾et
assumpsit: non humane m̾itũ
conditionis. s diuine donum pie¬
tatis excitit. Quid enĩ post culpã
p̃uaricationis. nͥ iustã conditoris
iram meruimꝰ: Restat gͦ ut qͦtqͦt
ad salutem uitamq recuꝑamur
et̾nam: ñ hoc nob̃ ipsis. s eius gr̃e
tͥbuamꝰ. cui dictum ẽ. in ira mise¬
ricordie memor eris. Sic̃ locutus
ẽ ad patres nr̃os: abraham et semi¬
ni eiꝰ usq: in scła. Patrum memo¬
riam faciens beata maria. recte
hbraham nominatim erpͥmit:
quia et si multi patres ac scĩ dñice

Expanded text:
fenderet, imo hoste prostrato liberum fenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Unde restat ut quotquot ad salutem vitamque recuperamur aeternam, non hoc nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutumq celestiũ largitatedi¬
tescant: et quiut de t̾renis diui¬
tiis glantes suꝑbiunt. ut deopib
sebonoꝵ oꝑum. quasi ꝑ sese hec ha¬
beant extollunt. intꝰ alumine ue¬
ritatis inanescunt. Singłis autẽ
his u̾sicłis quos de diĩso suꝑboꝵ
atq humiliũ statu beata maria
rũ ꝑ om̃e labentis scł̃i tempꝰ. creator
iustus ac misericors. et suꝑbis resi¬
Unde bene post gen̾alem diuine
pietatis et iusticie cominemoratio¬
nem. ad specialem noue incarna¬
tionis dispensationẽ. qua mundũ
redim̾e ds̃ dignatꝰ ẽ. confessionis
sue u̾ba conu̾tit: subiciens. Sus
cepit isrł puerum suũ: memorari
miscđie sue. Ifrł quippe:uir uidens
dm̃ int̾pretatur: quo nomine om̃is
redemptoꝵ hominum cetus desig¬
natur: ꝓpter quos ut dm̃ tudere
ualeant. ipse ds homo uisibilis in¬
ter homines apparint.Qui susce¬
pit ifrł quasi medicus egrum
quem curaret: quasi rex popłm
quem ab hostium incursione de¬

Expanded text:
virtutumque coelestium largitate divirtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis divitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria rum per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resinsuevit. Unde bene post generalem divinae pietatis et justitiae commemorationem, ad specialem novae incarnationis dispensationem, qua mundum redimere dignatus est, confessionis suae verba ccepit Israel puerum suum, memorari misericordiae suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione de
Abbreviated transcription (Latin):
se humiliat exaltabit᷑: quamuis
etiam ita recte possit intelligi.
qđ ñnum quã illi ipsi qui m̾ito
elationis sue a d ño fuerant deiec¬
ti: denuo miserante illo ad hu¬
militatis grãm redeant: sicq m̾ito
deuote humilitatis erigant᷑ ad
głam. Deniq saulus obsuꝑbiam
de sede doctͥne legalis depositus
ẽ. s mox obhumilitatis subiectio¬
E surientes impleuit bonis. et di¬
uites dimisit inanes: quia qui et̾¬
na bona ꝑfecte nc̃ esuriunt: atq
ad hec appetenda infatigabili
oꝑum iustoꝵ instantia cẽrtare ñ
desistunt: satiabunt᷑ utiq cũ sui
redemptoris gła quã desicdãbant
apparuerit. At quicumq celestib
diuitiis t̾renas p̃pon̾e gaudent.hi
nimirũ tempore ultime discretio¬
nis manes totius beatitudinis di¬
mittunt᷑ a dño: ideoq cum dia¬
bolo ꝑhemnis miserie pena ple¬
ctunt᷑. Qdetiam in hac uita ex par¬
te ñ minima cotidieuidemꝰ imple¬
bonitatis alimoniis repleantur:

Expanded text:
se humiliat, exaltabitur. Quamvis se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectioEsurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus implebonitatis alimoniis repleantur,
Abbreviated transcription (Latin):
non saluauit eos: s dert̾a tua et bra¬
chium tuũ. et illuminatio uultꝰ
tui. Disꝑsit autẽ suꝑbos m̃te cordis
sui: quia initium om̃is peccati suꝑ¬
bia. Ob cuiꝰ m̾itum dñs genus hu¬
manum a stabili habitatione patͥe
celestis eiciens. in huiꝰ ꝑegͥnationem
exilii longe lateq dispulit: s: et in
his qui in peccatis ꝑdurare non ti¬
ment. gra uiorem futͤe dispsionis
uindictam reseruauit. Deposuit
potentes de sede. Eosdem potentes
appellat. quos ante suꝑbos dixerat
qui ideo nimirum suꝑbi uocant᷑
quia supͣ m̃suram se sue conditio¬
nis extollunt. Potentes autẽ non
quia uere potentes st̃:s quia confi¬
dentes in uirtute sua. conditoris
adiutoriũ querere detrectant. Illi
autẽ uere potentes sc̃. qui dicere no
in eo qui nos confortauit: dño ihu¬
xp̃o. De qualib scͥptum ẽ. Ds po-¬
tentes ñ abicit: cum et ipse sit po¬
tens. Deposuit gͦ potentes de sede
et exaltauit humiles: quia om̃is
qui se exaltat humiliabit᷑: et qui

Expanded text:
lvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes sunt qui dicere cumin eo qui nos confortat . De qualibus scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
eidem bone nr̃e uoluntati. consor¬
tium sue pacis ꝓmittunt: in qua
ipsi qͦ eundem ymnum angłici
concentꝰ dõ dic̾e solemꝰ. Sit g nob̃fi
km̃ ꝯmuniꝰ ista sollemnitas. fr̃s kiñt
t̾restribꝰ cum celestib: nec cm̃ ista
sollemnitas: s et om̃is nr̃a conu̾sa¬
tio sit suꝑnoꝵ ciuiũ apta consortio
Meditem᷑ int̾im in uia qd̃ hab̃e
desidamꝰ in patͥa: concordemꝰ etiã
dissime. beatoꝵ spirituũ: cui tunc
dona. quib in fut᷑o uacare cupimꝰ
etiam in p̃senti seccem᷑. Discamus¬
tio in celis ẽ: ut hocqͦ qđ sequitur¬

Expanded text:
eidem bonae voluntati nostrae consoreidem bonae voluntati nostrae consortium suae pacis promittunt, in qua ipsi quoque eumdem hymnum angelici concentus Deo dicere solemus. Sit ia solemnitas, sit terrestribus cum coelestibus nec tantum ista solemnitas, sed et omnis nostra conversatio sit supernorum civium apta consortio. Meditemur interim in via quod habere desideramus in patria, concordemus etiamdissimae beatorum spirituum, cui tunc dona, quibus in futuro vacare cupimus, etiam in praesenti sectemur, discamustio in coelis est , ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tem pacis anglici sp̃s hab̃e festinañ:
quoꝵ m̃tib puritatẽbone uolunta¬
tis inesse considant. Illos secum pꝰ
absolutionẽ carnis ad contempla¬
tionẽ uere pacis subuehere letant᷑:
quos in carne commorantes om̃ia
que agunt aut locunt᷑ de radice bo¬
ne uoluntatis ꝓferre conspiciunt.
Tales namq et si infirmitas forte
retardat: ante int̾ni tam̃ arbitris
ocłos indegritas quam corde tenent
bone uoluntatis excusat. Bona aut̃
uoluntas ẽ: conditorem nr̃m exto¬
to corde. tota anima. tota uirtute
dilig̾e: et ꝓrimos tamꝗͣ nos ipsos
rem. indiciis quib ualemꝰ pie acti¬
onis ostendẽ. Qd̃cum om̃ib horis
ac mom̃tis fac̾e debeamꝰ: qͣntoma¬
gis cũ natiuitatẽ dñi ac saluatoriᷤ
nr̃i. ut annua festiuitate colimus.
ul frequentiore deuotione recolimꝰ:
Inqua specialit̾ angłica exhortati¬
one docem᷑ uota ei bone uolunta¬
tis offerre: in qua ciues patͥe celestiᷤ

Expanded text:
tem pacis angelici spiritus habere festinant, tem pacis angelici spiritus habere festinant, quorum mentibus puritatem bonae voluntatis inesse considerant. Illos secum post absolutionem carnis ad contemplationem verae pacis subvehere laetantur, quos in carne commorantes omnia quae agunt aut loquuntur de radice bonae voluntatis proferre conspiciunt. Tales namque et si infirmitas forte retardat, ante interni tamen arbitri oculos integritas, quam corde tenent, bonae voluntatis excusat. Bona autem voluntas est Conditorem nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute, diligere et proximos tanquam nos ipsos, rem indiciis quibus valemus piae actionis ostendere. Quod cum omnibus horis ac momentis facere debeamus, quanto magis cum nativitatem Domini ac Salvatoris nostri, vel annua festivitate colimus, vel frequentiori devotione recolimus, in qua specialiter angelica exhortatione docemur dona ei bonae voluntatis offerre, in qua cives patriae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e et u̾itatis qua ipsum plenumẽ
donaret. Laudant gͦ dm̃. et dicitis.
Gta maltissimis dõ: et in t̾ra pax
hominib bone uoluntatis. Et apte
hominib: quia illum in cuiꝰ nati¬
uitate letantur. mediatorẽ dĩ et ho¬
minum. hoc ẽ dm̃ eẽ uerũ. et homi¬
nem norunt. Gta in excelsis dõcan¬
tant: quia iam uenisse tempꝰ illud
erultant. quo mundus ab iectis diiᷤ
qui ab hominib facti st̃. condito¬
rem suũ qui in celis ẽ cognosceret.
Pacem optant hominib: quia qͦs
eiectos pͥus ab et̾na felicitate merito
peccati despexerant: iam nc̃ redim̃
diis secum fut᷑os intelligunt. Pacẽ
hominib mandant:quos in cele¬
sti hierłm. hocẽ in uisione ꝑpetue
pacis socios hab̃e desidãnt: ut ipsos
ꝙͦ homines admoneant. ꝑ obseruas¬
tiam pacis ad suũ deb̃e uenire con¬
sortium. Et bene cum dic̾ent. et in
t̾ra pax hominib adiungunt. bone
uoluntatis: quia cum illis societa¬

Expanded text:
gratiae et veritatis, quia ipsum plenum est, gratiae et veritatis, quia ipsum plenum est, donaret. Laudant ergo Deum, et dicunt: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Et aperthominibus, quia illum, in cujus nativitate laetantur, Mediatorem Dei et hominum, hoc est, Deum esse verum et hominem norunt. Gloriam in excelsis Deo cantant, quia jam venisse tempus illud exsultant, quo mundus, abjectis diis, qui ab hominibus facti sunt, Conditorem suum, qui est in coelis, cognosceret. Pacem optant hominibus, quia quos ejectos prius ab aeterna felicitate merito peccati despexerant, jam nunc redimediis secum futuros intelligunt. Pacem hominibus mandant, quos in coelesti Jerusalem, hoc est, in visione perpetuae pacis, socios habere desiderant, ut ipsos quoque homines admoneant per observantiam pacis ad suum debere pervenire consortium. Et bene cum dicerent: Et in terra pax hominibus, adjungunt bonae voluntatis, quia cum illis societa
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuendo discamꝰ: quia ita uo¬
luit habitũ nr̃e fragilitatis assum̾e
ut pauꝑtatis qͦ gen̾alis statum ñ fu¬
geret. Est etenĩ assumpte infirmi¬
tatis indiciũ. qđ infans et pannis
inuolutus ẽ: et pauꝑtatis qđ ñ in
in stratu. s in p̃sepio positus inue¬
nitur. Misericordias dñi gͦ in et̾nũ
cantemꝰ: qui ut nos ꝑpetuo beate ui¬
uamus. ipse abiectionis ac mortalita¬
tis nr̃e socius fieri ñ ab nuit. Annun¬
tiante autẽ angło uno.gaudium
dñice natiuitatis: repente multitu¬
do milicie celestis affuit: que eidem
nato dño obsequiũ suedeuotionis
reddẽt: et quem in celo semꝑ glifi¬
care consueuerat. nc̃ solita unnoꝵ
ret. Ubi nos qͦ sua laudatione celi
ciues instituunt: qualit̾ huiꝰ sacra¬
tissime sollemnitatis gaudia cele¬
brare. quantas u̾bo dĩ laudes dice
debeamꝰ: qđ in ea caro factum ẽ. et
habitauit in nob̃: ut nos ad suegłe
uisionẽ subleuaret. nob̃ participiũ

Expanded text:
bene vivendo discamus, quia ita vobene vivendo discamus, quia ita voluit habitum nostrae fragilitatis assumere, ut paupertatis quoque generalis statum non refugeret. Est enim indicium assumptae infirmitatis, quod infans et pannis involutus est; et paupertatis, quod non in stratu, sed in praesepio, positus invenitur. Misericordias ergo Domini in aeternum cantemus, quia ut nos perpetuo beate vivamus, ipse abjectionis ac mortalitatis nostrae socius fieri non abnuit. Annuntiante autem angelo uno gaudium dominicae nativitatis, repente multitudo militiae coelestis adfuit, quae eidem nato Domino obsequium suae devotionis redderet: et quem in coelo semper glorificare consueverat, nunc solita hymnorum ret. Ubi nos quoque sua laudatione coeli cives instituunt qualiter hujus sacratissimae solemnitatis gaudia celebrare, quantas verbo Dei laudes dicere debeamus, quod in ea caro factum est, et habitavit in nobis , ut nos ad suae gloriae visionem sublevaret, nobis participium
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Benedix̃. hodie natus ẽ. ñ
dix̃ bac nocte. quia uidelicet cum
natum eugłirabat his qui uigilias
noccis agebant. illum uidelicet de
quo psalmista p̃cinit dicens. Bene
nuntiate diem ex die salutare eius.
uirgine mãtre. ipse ante om̃ia tem¬
pora ñ localit̾ lum̃ delumme. ds̃
uerus de dõ uero natus ẽ. Quia gͥ
habitantib nob̃ in regione umbre
mortis lux orta ẽ uite: apte nuntiꝰ
ortus eiusdem dicit. quia natus est
uob̃ hodie saluator: ut hoc qͦ u̾bo
ad moniti. semꝑ recordem᷑. quia nox
p̃cessit antique cecitatis. dies autem
appropinquauit et̾ne salutis: &ipfi
abiciamꝰ oꝑa tenebrarũ: et ut filĩi
lucis ambłemꝰ. fructus enim lucis
ẽ. sicut idem apls ait: in om̃i iusticia
et bonitate. et scĩtate. Et hoc uobis
signum. Inuenietis infantẽ panniᷤᷤ
inuolutũ: et positũ in p̃sepio. Hoc
nob̃ signum nati in carne saluato¬
ris semꝑ animo retin̾e condecet. ut
semꝑ eiꝰ beneficiis gr̃as rependere

Expanded text:
David. Bene dixit Hodie natus est. Non dixit, Hac nocte, quia, videlicet, cum natum evangelizabat his qui vigilias noctis agebant, illum, videlicet, de quo Psalmista praecinit, dicens: Bene nuntiate diem ex die salutare ejus . virgine matre apparuit, ipse ante omnia tempora non localiter lverus de Deo vero natus est. Quia ergo habitantibus nobis in regione umbrae mortis lux orta est vitae, apte nuntius ortus ejusdem dicit Quia natus est nobis hodie Salvator, ut, hoc quoque verbo admoniti, semper recordemur quia nox praecessit antiquae caecitatis, dies autem appropinquavit aeternae salutis; et ipsi abjiciamus opera tenebrarum, et ut filii lucis ambulemus. Fructus enim lucis est, sicut idem apostolus ait, in omni justitia, et bonitate et sanctitate . Et hoc vobis signum: invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Hoc nobis signum nati in carne Salvatoris semper animo retinere condecet, ut semper ejus beneficiis gratias rependere
Abbreviated transcription (Latin):
ligeret: ac nomina eoꝵ sicut ipse
ꝓmisit. in et̾num scribet in celo
hoc quoq qđ ad edictum augusti
grinat᷑ a dño in terris: partim cum
dño iam regnat in celis: & post finẽ
husꝰ scłi. ꝑfecta in eternum tota cũ
illo regnabit. In hãc gͦ ciuitatem
debemꝰ om̃s ire: nullũ atam salu¬
bri itin̾e oportet excusari. Om̃s nos
necesse ẽ nato regi debitũ pendere
censum. hoc et in unitate nc̃ eccłie
p̃sentis. iussis obtemꝑare diumsͤ
et ad ingssum pat̾e celestis. infati¬
gabili bonoꝵ oꝑum cursu ꝓꝑare
Dabatur autẽ in ꝓfessione census.
denariꝰ. qui decem nummoꝵ in se
pondus habebat: cesaris imagi¬
nem continens et nom̃: qđ nosqͦ
enim regi nr̃o denanũ: cũ decẽ
p̃cepta legis illiꝰ implere sataginꝰ
In quo uidelicet denario nomen
eiusdem regis nr̃i conscͥptũ gesta¬
mus: cum in cunctis accib nr̃is
ramus. Imaginẽqͦ eiꝰ in eodem
denario bone nr̃e conu̾sationis

Expanded text:
ligeret, ac nomina eorum, sicut ipse ligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeternum scriberet in coelo. Hoc quoque quod ad edictum Augusti grinatur a Domino in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis, et post finem hujus saeculi perfecta, in aeternum tota cum illo regnabit. In hanc ergo civitatem debemus omnes ire, nullum a tam salubri itinere oportet excusari. Omnes nos necesse est nato regi debitum pendere censum, hoc est, et in unitate nunc Ecclesiae praesentis jussis obtemperare divinis, et ad ingressum patriae coelestis infatigabili bonorum operum cursu properare. Dabatur autem in professione census denarius, qui decem nummorum in se pondus habebat, Caesaris imaginem continens et nomen. Quod nos enim regi nostro denarium, cum decem praecepta legis illius implere satagimus. In quo, videlicet, denario nomen ejusdem regis nostri conscriptum gestamus, cum in cunctis actibus nostrramus. Imaginem quoque ejus in eodem denario bonae nostrae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
meres: et lanceassuas in falces:ñ
leuabit gens contͣgentem gladiũ:
nec exercebunt᷑ ultra ad p̃lium. ꝓpt̾¬
qđ et mox exhortando subiunxit.
Domꝰ iacob: uenite et amblemus in
lumine dñi. Premisitgͦtempora
pacis: et sic apparens in carne ipse
auctor pacis. &. conditor temporũ¬
pͥmo domui iacob. idẽ plebi isrłi¬
tice: deinde cunctis gentib ad se
confluentib ianuam lucis aꝑuitꝰ
ac pacis eterne gaudia p̃dicauit.
lecp̃tereundum qđ eiusdem pacis
lestis non solum testimoniũ gr̃e phi¬
buit: s et obsequiũ impendit:qͥa
p̃dicatorib u̾bi illiꝰ ꝑagrandi orbẽ
facultatẽ tͥbuit: & ubicumq uel¬
lent euglii gr̃am disseminantli
qđ fieri minime posset:si ñ uno
totus orbis reg̾etur imꝑio.Sed et
ipsa totiꝰ orbis descͥptio. que a terre¬
no rege facta memorat᷑. celestis
oꝑa regis manifeste designat: qͥa
ad hoc nimirum apparuit in
mundo. ut de cunctis ꝑ orbem nati¬
onib eleccos in unicatẽ sue fideicol¬

Expanded text:
suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium. Propteod et mox exhortando subjunxit: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Praemisit ergo tempora pacis, et sic apparens in carne ipse auctor pacis et temporum conditor, primo domui Jacob, id est, plebi Israeliticae, deinde cunctis gentibus ad se confluentibus, januam lucis aperuit, et pacis aeternae gaudia praedicavit. Nec praetereundum quod ejusdem pacis lesti, non solum testimonium gratiae perhibuit, sed et obsequium impendit, quia praedicatoribus verbi illius peragrandi orbem facultatem tribuit, et ubicunque vellent Evangelii gratiam disseminandi. Quod fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae col
Abbreviated transcription (Latin):
batur in mundo: dignũ ꝓfecto fuit:
ut p̃co natiuitatis illiꝰ etiã corporaleᷤ
hominũ uisus nouitate celestis ꝑfun¬
deret lucis. Dicit namq de illiꝰ nati¬
uitate ꝓph̃a. Erortum ẽ in tenebͥs
lum̃ rectis corde. Et quasi quereremꝰ
qd̃ eẽt lum̃ de quo dic̾e̾t: continuo
subdidit. Misericors. et miserator et
iustus dñs. Cum gͦ misericors et iꝰtuᷤᷤ
conditor. ac redemptorgen̾is huma¬
ni mundũ gła noue natiuitatis il¬
lustrare dignatꝰ ẽ: d ecebat omnimo¬
dis ut ipsam etiam in qua natus ẽ
regionem claritas lucis noue com¬
pleret. Apparens gͦ cum claritate
quid angłs pastorib dicat: audia¬
ciuib pat̾e celestis frui donatur. Qd
popło gentiũ: s omni popło creden¬
tium: quiul iudeis uł de gentib
orbis totius. ad unam xp̃i confessio¬
nem aggregat᷑: ab una eademq

Expanded text:
batur in mundo, dignum profecto fuit batur in mundo, dignum profecto fuit ut praeco nativitatis illius etiam corporales hominum visus novitate coelestis perfunderet lucis. Dicit namque de illius nativitate Propheta: Exortum est in tenebris lumen rectis corde . Et quasi quaereremus quod esset lumen de quo diceret, continuo subdit: Misericors, et miserator et justus Dominus . Cum ergo misericors et justus Conditor ac Redemptor generis humani mundum gloria novae nativitatis illustrare dignatus est, decebat omnimodis ut ipsam etiam in qua natus est regionem claritas lucis novae compleret. Apparens ergo cum claritate quid angelus pastoribus dicat audiacivibus coelestis patriae frui donatur. Quod populo gentium, sed omni populo credentium, qui vel de Judaeis vel de gentibus orbis totius ad unam Christi confessionem aggregatur, ab una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ gregem suum pastores darent.
Ipse ẽ enim qui ait.Oues mee uocem
meam audiunt: et ego cognosco eaᷤ
et secunt᷑ me: et ego uitam et̾nam do
eis. Nam et fut᷑um iam tunc erat
ut ꝑ orbem uniu̾sum. electi pastores
id est p̃dicatores sc̃i mitt̾entur. qͥ ad
ouile dñicum. uidelicet sc̃am eccłiã
popłõs credentium cogerent.Quoꝵ
pͥmo hoc ẽbeato petro cum se dñm
amare ꝓfit̾etur: idem dñs ac prin-¬
ceps pastoꝵ. ad comꝓbandũ eundẽ
amorem p̃cepit. dicens.pasce oues
meas: quia nimirũ solus ille condi¬
torem ꝑfecte diligit: qui et ꝓximis
curã puri amoris impendit. Et ec
ne qͦ claritatis eos splendor circum¬
dedit. qđ numꝗͣ in tota testam̃ti
uet̾is serie reꝑimꝰ. cum tam innu-¬
meris uicibꝰ angli. ꝓph̃is ac iustis
apparuerint.numquã eos fulgore
diuine lucis homines circumdedis¬
selegimꝰ: nͥ qd hoc pͥuilegium recte
huiꝰ temꝑis dignitati seruatum. ẽ:
Cumenim ueralux mundi nasce¬

Expanded text:
super gregem suum pastores darent. super gregem suum pastores darent. Ipse est enim qui ait: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . Nam et futurum jam tunc erat, ut per orbem universum electi pastores, id est, praedicatores sancti, mitterentur, qui ad ovile dominicum, videlicet, sanctam Ecclesiam, populos credentium cogerent: quorum primo, hoc est, beato Petro, cum se Dominum amare profiteretur, idem Dominus ac princeps pastorum ad comprobandum eumdem amorem praecepit, dicens: Pasce oves meas . Quia nimirum solus ille conditorem perfecte diligit, qui et proximis curam puri amoris impendit. Et ecnae quoque claritatis eos splendor circumdedit, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie reperimus, cum tam innumeris vicibus angeli prophetis et justis apparuerunt, nusquam eos fulgore divinae lucis homines circumdedisse legimus, nisi quod hoc privilegium recte hujus temporis dignitati servatum est? Cum enim vera lux mundi nasce
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiante uidẽ et p̃dicare merue¬
rt̃: et in magis. qui ad eiꝰ sacra cuna¬
bula. de oriente cum mun̾ib et p̃cib
stella duce uenert̃.Hi namq de iu¬
deis ad dñm: illi uenere de gentib
Uerum de magis die scõ epiphanie.
ipso ad quem uenere dño ꝓpitiante
pleniꝰ audiemꝰ: int̾m de pastorib
qui pͥmi ad eum uenientes. pͥoris po¬
plĩ fideles designant.que sint gesta
uideamꝰ. Sequit᷑. Et pastores erant
in regione eadem:uigilantes et cu¬
stodientes uigilias noctis supͣ ggem
suum. Et ecce angłs dñistetit iux¬
ta illos: et claritas dĩ circum fulsit
illos. Apte autẽ satis hoc suꝑna est
ꝓuidentia dispositũ: ut nascente
dño pastores in uicinia ciuitatis eiꝰ¬
dem uigilarent:suosq greges a ti¬
more nõcturno uigilando ꝓtege¬
rent. O portebat namq ut cũ mag¬
nus pastor ouium. hoc ẽ animaꝵ
nutritor fidelium in mundo natꝰ ẽ
testimoniũ eiꝰ natiuitati uigilantes

Expanded text:
nuntiante, videre et praedicare meruenuntiante, videre et praedicare meruerunt; et in magis qui ad ejus cunabula de Oriente cum muneribus et precibus, stella duce, venerunt. Hi namque de Judaeis ad Dominum, illi venere de gentilibus. Verum de magis die sancto Epiphaniae ipso ad quem venere, Domino propitiante, plenius audiemus, interim de pastoribus, qui primi ad eum venientes prioris populi fideles designant, quae sint gesta videamus. Sequitur: Et pastores erant in regione eadem vigilantes, et custodientes vigilias noctis super gregem suum. Et ecce, angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Domini circumfulsit illos. Apte autem satis hoc superna est providentia dispositum, ut, nascente Domino, pastores in vicinia civitatis ejusdem vigilarent, suosque greges a timore nocturno vigilando protegerent. Oportebat namque ut cum magnus pastor ovium, hoc est, animarum nutritor fidelium in mundo natus est, testimonium ejus nativitati vigilantes
Abbreviated transcription (Latin):
continet᷑: ut amplitudinẽ nob̃ suꝑ¬
narum sedium tͥbueret. Et qđ ẽ pre¬
cipui gr̃a sacram̃ti. in p̃sepio sibi se-¬
dem natus elegit: ubi animalia so¬
lent ad uescendum uenire. Insinu-¬
auit enim iam tc̃. quia fideles om̃s
in sacroscã altaris m̃sa eiusdem in¬
carnationis sue myst̾iis eẽt refectuᷤ.
indicauit quia cunctos sibi humi¬
lit̾ obsequentes. int̾ne suauitatis
soleat grã recreare.De quib bene
sorem suũ: et asinus p̃sepe dnĩ sui.
In boue etenĩ designat popłin iu¬
deoꝵ: qui iugum legis portare. et eiꝰ
consueu̾at u̾ba ruminare: in asino
autẽ popłm expͥmit gentiũ. qui sor¬
dibus idolatͥe semꝑ manebat immun
euglĩi grãm conu̾si & possessorem
a quo creati st̃ cognouert̃: et celestib
eiꝰ querebant alimoniis ad ꝑpetuã
cresc̾e salutem. Quoꝵ pͥmitias ei con¬
secratas accipimꝰ. in pastorib illis m̾ito
uen̾andis: qui natũ eum pͥm anglõ

Expanded text:
continetur, ut amplitudinem nobis supercontinetur, ut amplitudinem nobis supernarum sedium tribueret. Et quadam praecipui gratia sacramenti in praesepio sibi sedem elegit, ubi animalia solent ad vescendum convenire. Insinuavit enim jam tunc, quia fideles omnes in sacrosancta altaris mensa ejusdem incarnationis suae mysteriis esset refecturus: indicavit etialiter obsequentes internae suavitatis soleat gratia recreare, de quibus benesorem suum, et asinus praesepe domini sui . In bove etenim designat populum Judaeorum, qui jugum legis portare, et ejus consueverat verba ruminare; in asino autem exprimit populum gentium, qui sordibus idololatriae semper manebat immundEvangelii gratiam conversi, et possessorem a quo creati sunt cognoverunt, et coelestibus ejus quaerebant alimoniis ad perpetuam crescere salutem. Quorum primitias ei consecratas accipimus in pastoribus illis merito venerandis qui natum eum primi, angelo
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus natus ẽ nob: uit nos renas¬
cendo de paruulis magnos.hoc est
de peccatorib iustos fac̾et. Qui ad
dext̾am patͥs sedet in celo. loco ege¬
bat in diu̾sorio: ut nob̃ copiam fe¬
licium mansionũ in domo patͥs
si donaret. Qui omnẽ creat᷑am siue
in celis iniisibilem. seue uisibilem
in hoc mundo multifariis induit
ornatib: qui in sua maiestate sicut
de eo dicit ꝓph̃a. amictus ẽ lumine
sic̃ uestim̃to: ipse in assumptione
nr̃e fragilitatis exiguis concegit᷑ pan¬
nis: ut pͥmam nob̃ stolam restituat.
id est ad gr̃am nos immortalitatis
miseratꝰ reducat. Ille ꝑ quem om̃ia
facta st̃. manꝰ pedesq suos. immo
totũ corpus qđ induit. cunis in uol¬
ui disposuit: ut manꝰ nr̃as in bono
oꝑe ꝓmptas reddẽc: pedes nr̃os in
uiam pacis dirig̾et: cuncta corporiᷤ
nr̃i m̃bra diuinis manciparet obse¬
quiis. Ille quem celum et celi celoꝵ
ñ capiunt. parui p̃sepis angustia

Expanded text:
parvulus natus est nobis, ut nos renasparvulus natus est nobis, ut nos renascendo de parvulis magnos, hoc est, de peccatoribus faceret justos. Qui ad dextram Patris sedet in coelo, loco egebat in diversorio, ut nobis copiam felicium mansionum in domo Patris sui donaret. Qui omnem creaturam sive in coelis invisibilem, sive visibilem in hoc mundo, multifariis induit ornatibus, qui in sua majestate, sicut de eo Propheta dicit, Amictus lumine sicut vestimento , ipse in assumptione nostrae fragilitatis exiguis contegitur pannis, ut primam nobis stolam restituat, id est, ad gratiam nos immortalitatis,miseratus reducat. Ille per quem omnia facta sunt, manus pedesque suos, imo totum corpus quod induit, cunis involvi disposuit, ut manus nostras in bono opere promptas redderet, pedes nostros in viam pacis dirigeret, cuncta corporis nostri membra divinis manciparet obsequiis. Ille quem coelum et coeli coelorum non capiunt, parvi praesepis angustia
Abbreviated transcription (Latin):
sis. factum ẽ autẽ inquit cum ẽent
ibi. impleti st̃ dies ut pareret: et pe¬
perit filium suũ pͥmogenitũ. Pri¬
mogenitum uocat dñm. non quia
credendum sit beatam dĩ genitͥcẽ
cum uiro suo ioseph constat
esse memorabilem: s obid
recte pͥmogenitũ appellat. quia
sicut ioh̃s ait. quocqͦt eum receper̃t
dedit eis potestatem filios dĩ fieri. In
quib filiis ipse iure pͥmatũ tenet.
qui et antequam nasceret᷑ in carne.
dĩ filius absq inicio natus extiterat
Descendit autẽ ad terras: factus ẽ nr̃e
particeps nat᷑e: largitus ẽ nobis sue
participium gre ÷ ut sicut apłs ait
sit ipse pͥmogenitꝰ i multis fr̃ibus
Et pannis inquit eum inuoluit:
et reclinauit eum in p̃sepio: quia ñ
erat ei locus in diu̾sorio. Et hic intu
nr̃i dignatio: hic ex totis medullis
dum. Quid retͥbuam dño. ꝓ om̃ib
que retͥbuit mͥ. Ille enim cui ueracit̾
canimꝰ. magnꝰ dñs et laudabilis ni¬
mis. et magnicudinis eiꝰ ñ est finis.

Expanded text:
sis . Factum est autem, inquit, cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret. Et peperit filium suum primogenitum. Primogenitum vocat Dominum, non quia credendum sit beatam Dei Genitricemcum viro suo Joseph constat esse memorabilem, sed ob id eum recte primogenitum appellat, quia, sicut Joannes ait: Quotquot autem eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri. In quibus filiis ipse jure primatum tenet, qui et antequam nasceretur in carne Dei Filius, absque initio natus exstiterat. Descendit autem ad terras, factus est nostrae particeps naturae, largitus est nobis suae participium gratiae, ut sicut Apostolus ait, Sit ipse primogenitus in multis fratribus . Et pannis eum, inquit, involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio. Et hic intuenostri dignatio, hic ex totis medullis dum: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? . Ille enim cui veraciter canimus: Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis,
Abbreviated transcription (Latin):
ille cestimonium u̾itati ꝓlatum
libent accipiens: continuo respoi¬
dit. B eatiqui audiunt u̾bum dĩ
et custodiunt: ut ipsa quoq mu¬
lier. immo uniu̾si qui audiebant
se beatos fore confident: si diuiniᷤ
uellent obtemꝑare mandatis.ac
si aꝑte dicat. Quam uis singłare
pͥui legium beatitudinis habeat
que filium dĩ incarnatũ uirgo
habituri sunt: qui eius fidem acdi¬
lectionem casto in corde concipiunt:
qui sedula in m̃te p̃ceptoꝵ eiꝰ memo¬
riam portant: qui hanc et in m̃te
ꝓrimoꝵ sollerti exhortatione nutͥre
satagunt. Herum quia uen̾abilis
qui eum timerent affut᷑am ẽẽ ꝑdo¬
et. fẽcit inquit potentiã in brachio
suo: disꝑsit suꝑbos m̃te corde sui.
In brachio suo: in distinctionem
ꝓpͥe uirtutis significat. Non enim
alieno ad oꝑandum indiget aurilio:
cui sicut scͥptum ẽ. subest cum uolu¬
erit posse. Qđ ad distinctionem nr̃e
bone oꝑationis dicit: qui ñ in nr̃e ui¬

Expanded text:
ilils, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Verum quia venerabilis qui eum timerent adfuturam esse per doet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae ju
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ad quos eiꝰ u̾ba ꝑuenirent
instrueret ad fidem. et inuoca¬
tionem eiꝰdem nominis aduo¬
lare: quatinꝰ et ipsi sc̃ĩtatis eter¬
ne ac salutis uere possent esse
participes: iurta illud ꝓpb̃i¬
cum. Et erit. om̃is quicumq
inuocau̾it nom̃ dñi. saluus erit.
Ipsum ẽ enim nom̃: de quo supra
ait. Et exultauit sp̃s m̃s: in deo sa¬
lutari meo. Unde adhuc aꝑtius ad
delicet et gentilis appellat: ulcerte
omniũ ꝑ orbem nationũ. quas in
xp̃o credit᷑as ẽẽ p̃uidebat: quia sicut
petrus ait. nonẽ ꝑsonarum accep¬
tor ds̃: s iom̃i gente qui timet eũ
et oꝑatur iusticiam: acceꝑtus ẽ illi.
Concinit autẽ his beate marie u̾bsᷤ
ipsius dñi sermo: quo non tantum
Cum enim docente illo popłin qͦ¬
dam loco et miracła faciente. om̃s¬
eiꝰ sapientiã et uirtuces mirantur
extollens uocem quedã mulier de
turba. dix̃ illi. Beatus uent̾ qui te
portauit: et ub̃a que suxisti. At

Expanded text:
omnes ad quos ejus verba pervenirent, omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc apertius adddelicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At
Abbreviated transcription (Latin):
in una eademq ꝑsona ueraciter
suus et filius eẽt et dñs. Que se¬
quentib qͦ u̾bis quã uilia de se¬
ipsa senserit edocet: et qđ omne
qͥoqͥd boni m̾iti habuit. hoc suꝑ¬
na gr̃a largiente ꝑcepit dicens.
Quia respex̃ humilitatẽ ancille
sue:ecce enim ex hoc beatam me
dicent om̃s gen̾ationes humilẽ
quippexp̃i ancillam suo iudicio
se fuisse demonstrat:s respectu
se gr̃ẽ celestis repente sublimatã
ꝓnuntiat: atq in tantum głifi¬
catam. ut sua beatitudo p̃cipua
m̃ito cunctarum gentiũ uoce
miret᷑. addit etiam adhuc diui¬
ne pietatis mun̾a que mirabilit̾
accepit: digna gr̃arum actione
collatidans. Quia fecit mͥ mag¬
na qui potens ẽ. et scm̃ nom̃ eius.
tam suã magnitudinẽ ad illius
donum refert. qui essentialit̾
potens. et magnꝰ ex istens. fideles
suos de paruis atq infimis fortes
fac̾e consueuit et magnos. Bene
autem addidit. et scm̃ nom̃ eiꝰ
ut admon̾et audientes. immo

Expanded text:
in una eademque persona veraciter in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen ejus. tam magnitudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo