comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
issi mulare non ualeo tristi¬
ciam cordis mei : nec patior
ultra latere te cruciatum quẽ
patior. bernarde km̃e. Memor antiq
mee ꝓmissionis: ꝓpositum habui et
desiderium magnum transire ꝑtios.
retusere quos dilig̃ anima mea. itieti
meo solatium. laborib leuamen. pecu¬
tis remedium postulare. et culpis
meis exigentib. factum est non ut nol¬
lem: s ut non possem: Penam siquiã
hoc agnosco culpartim: non culꝑam.
Certus sis homo dei. minime ꝓrsus
amici fuisse incuriam. non pigciam.
non negligentiam. s causã obstitisse
plane non negligendã. et causã dei:
Nichilominus tam̃ uermis iste conti¬
nue rodit me: et dolor m̃s inconspec¬
tu meo semꝑ. Et quidẽ alias satis tri¬
bulor: s ut uerũ fatear. innullo eque
Uincit labores itineris. caloris incõmo¬
dum:curarum anxietates. Ecce aꝑui
uulnus amico. tua fr̃ int̃ est compati
michi hoc est portare mecum quod pi¬
tior. ut releuer ego: Tuas et ꝑte scõrĩ

Expanded text:
issimulare non valeo tristitiam cordis mei, nec patior ultra latere te cruciatum quem patior, Bernarde charissime. Memor antiquae meae promissionis, 157 propositum habui et desiderium magnum transire per vos, revisere quos diligit anima mea itineri meo solatium, laboribus levamen, peccatis remedium postulare: et culpis meis exigentibus factum est, non ut nollem, sed ut non possem. Poenam siquidem hoc agnosco culparum, non culpam. Certus sis, homo Dei, minime prorsus amici fuisse incuriam, non pigritiam, non negligentiam: sed causam obstitisse plane non negligendam, et causam Dei. Nihilominus tamen vermis iste continue rodit me, et dolor meus in conspectu meo semper. Et quidem alias satis tribulor: sed, ut verum fatear, in nullo aeque. Vincit labores itineris, caloris incommodum, curarum anxietates. Ecce aperui vulnus amico: tua, frater, interest compati mihi, hoc est, portare mecum quod patior, ut relever ego. Tuas et per te sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ exspectat: credo non intem pestiuos:
Inter est ur̃e pariter et meȩ fainȩ. ut non
confundar inuob̃ Sicgͦ clareat om̃ibus
zelum apud tios tieritatis iusticiȩq fer¬
uere contra inter fectores clericorũ et in¬
uestigatores eortim: ut non me pige¬
at głatum fcusse de uobis. Actio cause¬

Expanded text:
mecum exspectat, credo non intempestivos. mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat omnibus, zelum apud vos veritatis justitiaeque fervere contra interfectores clericorum, et instigatores eorum, ut non me pigeat gloriatum fuisse de vobis. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
utiq suorum. non suȩ merito sanctitatis :
Nouis morbis: nouis obuiandum est medi¬
camentis. Utilissime ut multis tudetur.
iustissimeq eos apłica falcis ab om̃i sticcidẽt
eccłistica dignitate. ita ut et habitis careant.
et de cȩt̾̃d ad alias non assurgant. Ad aime
UReqtientem et amicabilem recordatio¬
nem. qua dnm̃ ep̃m parisiensem cõ¬
mendare soletis: ego pꝰmodum ipsi
frequenter testatus sum En auob̃ exigicur
non t̾boaut lingua. s oꝑe et ueritate ꝓbare:
nec me fuisse fallacem: nec uos mendacem:
grauiter si quomodo preter spem ꝓcedere
causam contingeret. turbarentur: Ad
ilectionem et dignationẽ clxui
qua me amplecti a uobis nullius
dignitatis homuncio sensi: in ȩt̾num non
obliuiscar: Penitentiam et conuersionem
urãm. de qua iam angłis colletatus sum et
condelectatus. dignos facere fructus oꝑ¬
to iugiter: et oro frequenter. Et nunc
marime ipsos nr̃a ista gallicana eccłia

Expanded text:
utique suorum, non suae merito sanctitatis? utique suorum, non suae merito sanctitatis? Novis morbis novis obviandum est medicamentis. Utilissime, ut multis videtur, justissimeque eos apostolica falce ab omni succideres ecclesiastica dignitate, ita ut et habitis careant, et de caetero ad alias non assurgant. 161 EPISUM DE EODEM. Frequentem et amicabilem recordationem, qua dominum episcopum Parisiensem commendare soletis, ego postmodum ipsi frequenter testatus sum. En a vobis exigitur non verbo aut lingua, sed opere et veritate probare, nec me fuisse fallacem, nec vos mendacem. graviter, si quo modo praeter spem procedere causam contingeret, turbarentur. EPIDilectionem et dignationem, qua me amplecti a vobis nullius dignitatis homuncio sensi, in aeternum non obliviscar. Poenitentiam et conversionem vestram, de qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
archenbaldi subdecani aurelia¬
nensis: inualuit. Nam ecce ꝓhdo¬
lor iuxta ꝓpħam. sanguis sanguinẽ tangit.
et simul iuncti fortius clamant ad uos
de francia. Clamat inquam et uocifera¬
tur uterq sanguis. clamore tam ualido.
ut ualeat ipsum quoq palacium cȩleste
concutere: tam pio. ut et saxea pectora
debeat emollire. Quid facis amice sp̃o¬
sĩ custos sponse xp̃i. pastor ouium xp̃i:¬
Putas ne sufficies excogitare remediũ.
quod huic obtuet pesti. tam nefande.
tam mnauidite: Ia sane necẽe est inueniri.
quod et recenti eccłiȩ uulneri inp̃sentiarũ
lam afferat. et posteris ualeat ad cautelam.
Ergo accingere gladio tuo suꝑ femur tuum:
potentissime. Si nonsteterit et nunc finees.
et placauerit: non cessabit quassatio. Si in¬
quam uigor eccłiasticus peꝑcerit istis. ioħi
su certe.forte et instinctu. sanguis innoxius
effusus est. suꝑterram:quis nonuideat.quid
sequatur : Quantos melero horum impuni¬
tas contra ius et fas faciet ꝓmoueri. metu

Expanded text:
Archembaldi subdecani Aurelianensis invaluit. Nam ecce, proh dolor! juxta prophetam, sanguis sanguinem tangit , et simul juncti fortius clamant ad vos de Francia. Clamat, inquam, et vociferatur uterque sanguis clamore tam valido, ut valeat ipsum quoque palatium coeleste concutere, tam pio, ut et saxea pectora debeat emollire. Quid facis, amice sponsi, custos sponsae Christi, pastor ovium ChriPutasne sufficies excogitare remedium, quod huic obviet pesti tam nefandae, tam inauditae? Id sane necesse est inveniri, quod et recenti Ecclesiae vulneri in praesentiarum posteris valeat ad cautelam. Ergo accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Si non steterit et nunc Phinees et placaverit, non cessabit quassatio. Si, inquam, vigor ecclesiasticus pepercerit istis, Joannsu certe, forte et instinctu sanguis innoxius effusus est super terram; quis non videat quid sequatur? Quantos in clero horum impunitas contra jus et fas faciet promoveri, metu
Abbreviated transcription (Latin):
scires ẽẽ. inꝑximo. si forte deusinspira¬
ret tibi nr̃m curare colloquiũ. et op¬
tatam nob̃ tielles exhibere p̃sentiam.
Sumus em̃ biterby et temorari inur¬
be audiuimus. Dignare rescribere
nobis quicquid illđd sit. quod de his
licteris nr̃is corde conceꝑis. ut sciamꝰ
quid faciendum sit nobis. plus uide¬
licet minus uedolendum. Quod si oĩa
contemins. et in nullo nos audis. ego
quidem fructum non ꝑdam litterarũ
que ex caritate ꝓcedunt: s tude con¬
tẽptu ante tribunal terrificũ respon

Expanded text:
scires esse in proximo, si forte Deus inspirascires esse in proximo, si forte Deus inspiraret tibi nostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exhibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal terrificum respon
Abbreviated transcription (Latin):
as dolorem incum. Nam sitibi minime
uideris forsitan esse dolendus: ideo mag̃
dolendus. Tu uideris quod de te sentias:
ego te arbitror om̃i lacrimarum fonde
plangendum. Dolor m̃s non est dignus
subsannatione. s compassione:quia do¬
lor m̃s non est de carne et sanguine. non
de amissione rerum ꝑiturarum: s de de
ophylippe. Non podui exp̃ssius de mon¬
strare: magnitudinem cause doloris:
Phylippꝰ est incatisa. Cum hoc dico. gra¬
uem eccłie ꝓnuncio luctum. que de aliqͣn
suo gremio confouebat. germinantẽ sic̃
tunc temporis non clamabat. bone spei
iuuenem.bone indolis iuuenem: S heui
mutatus est color optimus. Aquanta
spe decidit francia: que te genuit. et
quam si apponeres scientiam.apponeres
et dolorem.et dolor tuus faceret. ne nr
om̃ium ess infructuosus. Procederem
si sequerer sp̃m meum:s nolo ꝓferre plu¬
rima inincertum. et ẽẽ quasi aerem
uerberans. S ħ scͥpsi ut nr̃m ut cumq
erga te affectum cognosceres. et ut nos

Expanded text:
as dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolendus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Dolor meus non est dignus subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem sicut tunc temporis non clamabat, bonae spei juvenem, bonae indolis adolescentem? Sed heu! mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia quae te genuit et quam, si apponeres scientiam, apponeres et dolorem , et dolor tuus faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, ut nostrum utcumque erga te affectum cognosceres, et ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e. penitus nescio. Qd̃ aut̃e habeo.uereor
si in medium uenerit. nete quoq optasse
illud pudeat: peniteat postulasse: S quid:
Non melius nos apud te tu ipse excusabis:
Tui tibi certe fidem octili faciant. Cedo im¬
portunitatitue: ut uł exhibitio tollat sus¬
pitionem: Res est cum amico. non parco
iam uerecundie prorsus dum fiat quodtti
tus: insipientie mee non memorabor.Ser¬
monts paticos inpͥncipio canticorũ salo¬
monis recens dictatos en facio transcribi:
et tibicum nec dum ediderim quãcittus
me inconfortes. Dnm̃ et patrẽ nr̃m pri¬
luto. et ꝓpicios habere aptid dm̃ corde

Expanded text:
esse penitus nescio. Quod autem habeo, vereor esse penitus nescio. Quod autem habeo, vereor si in medium venerit, ne te quoque optasse illud pudeat, poeniteat postulasse. Sed quid? non melius nos apud te tu ipse excusabis? Tui tibi certe fidem oculi faciant. Cedo importunitati tuae ut vel exhibitio tollat suspicionem. Res est cum amico. Non parco jam verecundiae: prorsus dum fiat quod tu vis, insipientiae meae non memorabor. Sermones paucos in principio Canticorum Salomonis, recens dictatos, en facio transcribi: et tibi, cum necdum ediderim, quam citius me inde confortes. Domnum et Patrem nostrum priluto, et propitios habere apud Deum corde
Abbreviated transcription (Latin):
acquiesco. Cur hoc: Ne magna uidelicet
exspectanti: ridictlum ꝓducam murem.
Hoc uereor: et hec causa cunctationis meȩ.
Et quid mirum si tiereor dare. quod edere
uerecundor: Inuitus fateor p̃beo. quod
me existimẽ nontam edere ꝓfuturum :
qm̃ ꝓdẽ contemnendum. Quis sane dare
uelit quod dedisse dedeceat. accepisse non
ꝓsit : Libens do: intutus ꝑdo. Scimus
qm̃ sꝑanti grandia: modica mintis grata
tienire solent. Qd̃ autẽ nonuenit gratũ:
ꝑdicum est non datum. Tibi studii est.
tt pote ocioso et tiacanti. uñcumq ꝑqui¬
rere incentiua igni quo ardes:ut ardeas
mag̃. et impleas uoluntatẽ dñi tui dicen¬
tis. Et quid uolo nisi ut ardeat: Laudo.
s si illic ea queras: uibi te frustratũ pꝰmodũ
nonqueraris: Erras.si aptd nos queris:
ego pocius illa abste mendicare debuerim.
Scio quidem dare quã accipere ẽẽ beatius.
s sidetur quod danti honestum. accipient
utile sit. quale utiq penes me quicquam

Expanded text:
acquiesco. Cur hoc? Ne magna videlicet acquiesco. Cur hoc? Ne magna videlicet exspectanti, ridiculum producam murem. Hoc vereor, et haec causa cunctationis imeae. Et quid mirum si vereor dare, quod edere verecundor? Invitus, fateor, praebeo, quod me existimem non tam edere profuturum, quam prodere contemnendum. Quis sane dare velit, quod dedisse dedeceat, accepisse non prosit? Libens do, invitus perdo. Scimus quoniam speranti grandia, modica minus grata venire solent. Quod autem non venit gratum, perditum est, non datum. 2. Tibi studii est, utpote otioso et vacanti, undecumque perquirere incentiva igni quo ardes, ut ardeas magis, et impleas voluntatem Domini tui dicentis: Et quid volo nisi ut ardeat? Laudo; sed si illic ea quaeras, ubi te frustratum postmodum non queraris. Erras si apud nos quaeris. Ego potius illa abs te mendicare debuerim. Scio quidem dare quam accipere beatius esse ; sed si detur quod danti honestum, accipienti utile sit: quale utique penes me quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
dignationis ur̃e quib me uenire aduos.
cum iub̃e possetis. rogare dignantissime
maltustis: norit pat̾nitas ur̃a ad me ante
natiuitatem beate marie minime ꝑtie¬
nisse. Itaq non dico itiga botm emi qͥnq
aut uillam enri. aut uxorem duxi:s plane
quod et uos non ignoratis. paruulos lac¬
tare me fateor. et ideo quomodo sine graui
scandalo ac ꝑictilo ipsorum tienire possim.
constanter abnuo: s parcens michi.
nonte sꝑnens.O utinam tuo studio
ingenioq dignum aliquid claborare possem
Lumen oculorũ meorum. et ipsam quoq ani¬
tende fr̃. Qet̃m ubi ingenium. aut quan¬
do ocium michi fuifficiens ad id quod petis ͤ
Neq enim leue quid aut iule.et qđ nos possu¬
mus postulare uideris: minime quippe ꝓ
minimis sic instares. Nam uoluntatẽ ccã
et etiram in hoc. satis ꝓdunt crebre ȩpłe
cue:et uehementior sp̃c eas animans. Ni¬
mirum ꝓinde quanto id curiosius uelle
te sentio: tanto crede michi scruptilosius

Expanded text:
dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, constanter abnuo, sed parcens mihi, non te spernens. O utinam tuo studio ingenioque dignum aliquid elaborare possem! Lumen oculorum meorum, et ipsam quoque anitende frater. Caeterum ubi ingenium, aut quando otium mihi sufficiens ad id quod petis? Neque enim leve quid aut vile, et quod nos possumus, postulare videris. Minime quippe pro minimis sic instares. Nam voluntatem tuam et curam in hoc satis produnt crebrae epistolae tuae, et vehementior spiritus eas animans. Nimirum proinde quanto id curiosius velle te sentio, tanto, crede mihi, scrupulosius
Abbreviated transcription (Latin):
Nsolentia clericorum. cuius mater est
negligentia ep̃orum: tbiq terrarum
turbat et molestat eccłiam. Dant ep̃i
contiersi conculeant eos. Merito quales
fouent: tales et sustinent. Quos dicant
eccłie bonis. non corrigunt eorum mala:
malosq grauati portant. Alienis nmi¬
rum laborib locupletantur cłici. come¬
dunt fructum terre absq pecuma: et
ꝓdit quasi exadipe iniquitas eorum. Qͦs
ꝓpͥe hodieq respicit uetus illa scͥptura.
Sedit popłs manducare et bibere: et surrex¬
erunt ludere. Mens quippe assueta delicus
nec exculta discipline sarculo: multas con¬
trahit sordes. Porro inueteratam rubigi¬
nem si temptes abrade. nec summis salte
digitis contingi patietur: s sicut scͥptum
est incrassatus est dilectus. et recaleitragit:
Insurrexerunt testes iniqui. homines qͦs
delectat uitam semꝑ alienam rodẽ: negli¬
gere suam.Supplicat puer ur̃ ꝓeo.euius
in hac discordia sinon fallor tota culpa ẽ:
ꝓep̃o. In reliquo ꝓ me satis facio. Seͥpta

Expanded text:
nsolentia clericorum, cujus mater est negligentia episcoporum, ubique terrarum turbat et molestat Ecclesiam. Dant episcconversi conculcant eos. Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est c pro episcopo. In reliquo pro me satisfacio. Scripta
Abbreviated transcription (Latin):
lensis abbas indignus:minunum id quod
est. et quod pot̃ in dño. Fera pessima quȩ
deuorauit ioseph. canum nr̃orũ importuni¬
tatem non ferens: ad ur̃ȩ dr̃ defensionis au¬
xilium conftigisse. Inquantam misera de¬
tienit amentiã. ut uaga et ꝓfuga. et cre¬
mens suꝑ derram. illuc potissimum fugam
inierit. uͥ plus timere oportuit. Sccłatissime:
tu summȩ equitatis sedem. putas ẽẽ spelun¬
cam latronum aut cubile leonum: Tu filii
recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali
spumans et masticans. fugis ad sinũ matͥs:
patris atides apparere conspectib: Gamen
si penitentiam petit: neganda ei non est:
Quod si audientiam: accipiat illam si placet
quam uel moyses indulsit popłoante con-¬
flatile etiruanti genu: uel finees fornicanti
isrłite: uel mathathias demonib immolanti:
uel certe ut uobis de tirĩs aliquem ꝓponamꝰ
qtiam abeato petro ananas et saphyra me¬
ruerunt. Quam deniq audientiam dedit
negociantib intemplo saltiator. An ignora¬

Expanded text:
lis abbas indignus, minimum id quod est, et quod potest in Domino. 1. Fera pessima quae devoravit Joseph, canum nostrorum importunitatem non ferens, ad vestrae dicitur defensionis auxilium confugisse. In quantam misera devenit amentiam, ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees fornicanti Israelitae ; vel Mathathias daemonibus immolanti ; vel certe, ut vobis de vestris aliquem proponamus, quam a beato Petro Ananias et Sapphira meruerunt : quam denique audientiam dedit negotiantibus in templo Salvator . An ignora
Abbreviated transcription (Latin):
omino aimerico km̃o. uenera¬
bili sc̃e romane ȩccłiȩ diacono
cardinali. et cancellario: suus
stephantis parisiensis. quod dño et amico.
Amictis in necessitate ꝓbatur. Quoddico:
non quia de sanctitate dilectionis uestrȩ
dubitem: s ne contingat ut dubitem:
Continget autem ꝓculdubio. si zelum
illum ur̃m mͦ quod absit dissimtilare
comꝑero. Porro dissimulationis id michi
argumentum in excusabile fore noueri
quacunq occõne contigerit. qui dimi¬
dium anime meȩ. nepotum suorũ manib
crudeli ambitione p̃cidit. soli cruciatui
parte reliqua reseruata: Ad dñm papã¬

Expanded text:
Domino HAIMERICO charissimo, venerabili sanctae Romanae Ecclesiae diacono cardinali et cancellario, suus STEPHANUS Parisiensis, quod domino et amico. Amicus in necessitate probatur. Quod dico, non quia de sanctitate dilectionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum vestrum modo quod absit! dissimulare comperero. Porro dissimulationis id mihi argumentum inexcusabile fore noveritquacumque occasione contigerit, qui dimidium animae meae nepotum suorum manibus crudeli ambitione praecidit, soli cruciatui parte reliqua reservata. EP
Abbreviated transcription (Latin):
limorum reges cum uniu̾so clero et popłis
fauent et adhent dño innocentio tanquam
filii patri. tanquam capiti menbra: sollici¬
ti seruare unitatem sp̃c inuincło pacis. M¬
rito autem illum recipit eccłia. cuiꝰ et opimo
clarior. et electio samior inuenta est: inmirũ
eligentium et numero uincens et merito:
At tu fr̃quid adhuc negligis: Quousq mei¬
no serpente tua male secura dormitat indͥ̾u¬
stria: Scimus quidem te filium pacis nula
posse ratione induci deserere uintatẽ.s pro¬
fecto non sufficit. nisi et defensare. atq ipse
quoq turbatores totis uirib debellare st-¬
dueris. Nec quietis timeas detrimentumqł
non paruo tue głe increm̃to recompensabit̃
sifera illa uicina uobis tuostudio mansu¬
escat. uł obmutescat: et tantam eccłie p̃dat
comitem dico pictauensem. in manu tua
dei pietas de ore leonis eripiat. Ad epõsa¬

Expanded text:
lymorum reges, cum universo clero et populis, lymorum reges, cum universo clero et populis, favent et adhaerent domino Innocentio, tanquam filii patri, tanquam capiti membra, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Merito autem illum recipit Ecclesia, cujus et opinio clarior, et electio sanior inventa est, nimirum eligentium et numero vincens, et merito. At tu, frater, quid adhuc negligis? quousque vicino serpente tua male secura dormitat industria? Scimus quidem te filium pacis nulla posse ratione induci deserere unitatem: sed profecto non sufficit, nisi et defensare, atque ipsius quoque turbatores totis viribus debellare studueris. Nec quietis timeas detrimentum, quod non parvo tuae gloriae incremento recompensabitur, si fera illa vicina vobis tuo studio mansuescat, vel obmutescat, et tantam Ecclesiae praedam, comitem dico Pictavensem, in manu tua Dei pietas de ore Leonis eripiat. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i deeẽ intanto discrimine. eũ sis amicus
sponsi.Amictis siquidem innecessitate ꝓbat᷑.
Quid enĩ : Tu tibi quiescis: et mater tua
eccłia grauiter conturbatur: Habuit sua
tempora quies: et scm̃ ocium hactenus sua
negocia licenter libenterq exercuit. Tempꝰ
faciendi nunc: quia dissipauerunt legem.
Bestia illa de apocalipsi. cuidatum ẽ. os lo¬
quens blas phemias. et bellũ gerere cũ scĩs:
petri cathedrã occupat. tanquã leo paratꝰ
ad p̃dam. Altera quoq bestia iuxta uos sub¬
sibilat: sicut catulus habitans inabditis.
Illa ferocior. ista callidior: pariter conuene¬
runt inunum. ad uiersus dnm. et adu̾sus
xp̃m eius. Demus oꝑam cito dirumꝑe uin¬
ditino igne accensis. deo cooꝑante laboraui¬
mus. inconueniendo popłos inunume.
sensum: ad destruendam om̃em altitu¬
dinem extollentem se ad u̾sus scientiam
dei. Nec infructuose. Alemannie. fran¬
cie. anglie. scocie. yspaniarum et iheroso¬

Expanded text:
Christi deesse in tanto discrimine, cum sis amicus Christi deesse in tanto discrimine, cum sis amicus sponsi. Amicus siquidem in necessitate probatur. Quid enim? tu tibi quiescis, et mater tua Ecclesia graviter conturbatur? Habuit sua tempora quies, et sanctum otium hactenus sua negotia licenter libenterque exercuit. Tempus faciendi nunc, quia dissipaverunt legem. Bestia illa de Apocalypsi, cui datum est os loquens blasphemias, et bellum gerere cum sanctis , Petri cathedram occupat, tanquam leo paratus ad praedam. Altera quoque bestia juxta vos subsibilat, sicut catulus habitans in abditis. Illa ferocior, ista callidior, pariter convenerunt in unum adversus Dominum, et adversus christum ejus. Demus operam cito dirumpere vindivino igne accensis, Deo cooperante laboravimus in conveniendo populos in unum, et sensum, ad destruendam omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei. Nec infructuose. Alemanniae, Franciae, Angliae, Scotiae, Hispaniarum et Jeroso
Abbreviated transcription (Latin):
notus pontifici: ne quid nimis. Dico ut
familiaris et notus: non plus sapere quã
oportet sapere. Pudet fateor qđ serpens
uetustissimus noua audatia relictis insi¬
pientib mulierib etiã robur pectoris ur̃i
uisus est accẽptare: et tantam eccłie colũ¬
nam ausus concutere. Confidimus autẽ
quia et si concutit non deicit: qm̃ amicus
sponsi stat et gatidet ad uocem sponsi. uo¬
cem exultationis et salutis. uocẽ unitatis
infructu sapor requiritur. O do
minis tui: cupimtis et ex fructu oꝑis cognosce¬
rece. Non enim nos tantũ s ipse quoq qui
nullius eget ds̃: opus tñ ht̃ hoc intẽpore oꝑe
tuo. si non dissimulas: Głosum tibi est dei ẽẽ
posse coadiutorem: posse et non eẽ. damno¬
sum. Porro autẽ grãm hs̃ apud dm̃ et ho¬
mines. hs̃ scientiam. habes sp̃m lib̾tatis.
habes u̾bum uiuum et efficax. et sale condi¬
tum: nec oportet te ꝓtantis uirib sponse

Expanded text:
notus pontifici. Ne quid nimis, dico, ut notus pontifici. Ne quid nimis, dico, ut familiaris et notus: Non plus sapere, quam oportet sapere . Pudet, fateor, quod serpens vetustissimus, nova audacia, relictis insipientibus mulieribus, etiam robur pectoris vestri visus est attentare, et tantam Ecclesiae columnam ausus est concutere. Confidimus autem quia etsi concutit, non dejicit, quoniam amicus sponsi stat, et gaudet ad vocem sponsi, vocem exsultationis et salutis, vocem unitatis n fructu sapor requiritur. Odore effusi nominis tui, cupimus et ex fructu operis cognoscere te. Non enim nos tantum, sed ipse quoque qui nullius eget Deus, opus tamen habet hoc in tempore opere tuo, si non dissimulas. Gloriosum tibi est Dei esse posse coadiutorem: posse et non esse. damnosum. Porro autem gratias habes apud Deum et homines, habes scientiam, habes spiritum libertatis, habes verbum vivum et efficax, et sale conditum: nec oportet te pro tantis viribus sponsae
Abbreviated transcription (Latin):
mensis achitofel suum iam patefactum
ac dissipatum consilium. Frustra molit᷑
miser suꝑ poplin dei malignare consiliũ:
et cogitare aduersus scõs. scõ firmissime
adherentes. et contẽnentes curuare ge¬
nuante baal. Nulla fraude p̃ualebit
parricide suo optinere regnũ suꝑ isrł. et
suꝑ ciuitatem scãm. quȩ est eccłia dei ui¬
uentis. columna fidei. et firmamentum
tieritatis. funculus triplex: difficile
rumpitur. Electio meliorũ. approbatio
plurium. et quod his efficatiꝰ est morũ
attestatio: Inocentum apud om̃s com¬
mendant. summũ confirmant ponti¬
ficem. Ad quod sane et ur̃a pater expec¬
tatur sicut pluuia inuellus: uel sera sen¬
tentia. Non imꝓbamꝰ tarditatẽ. quȩ gra¬
uitatẽ redolet: leuitatis abolet notam.
Nam et maria non statim respondit
angło salutanti. prius cogitans qualis cẽt.
illa salutatio: et timothẽo p̃cipitur nemini
cito manum imponere.Dico tamen ego

Expanded text:
chitopel suum jam patefactum chitopel suum jam patefactum ac dissipatum consilium . Frustra molitur miser super populum Dei malignare consilium, et cogitare adversus sanctos sancto firmissime adhaerentes, et contemnentes curvare genua ante Baal. Nulla fraude praevalebit parricidae suo obtinere regnum super Israel et super civitatem sanctam, quae est Ecclesia Dei viventis, columna fidei, et firmamentum veritatis. Funiculus triplex difficile rumpitur . Electio meliorum, approbatio plurium, et, quod his efficacius est, morum attestatio, Innocentium apud omnes commendant, summum confirmant pontificem. 3. Ad quod sane et vestra, Pater, exspectatur, sicut pluvia in vellus, vel sera sententia. Non improbamus tarditatem, quae gravitatem redolet, levitatis abolet notam. Nam et Maria non statim respondit angelo salutanti, prius cogiista salutatio. Et Timotheus praecipitur: Nemini cito manum imponere . Dico tamen ego
Abbreviated transcription (Latin):
insignierit. Nec enĩ paulus erubuit in
sporta dimitti ꝑ murũ: et sic effugere
manus querentiũ animã suam. Subfci¬
git autem non parcens uitȩ suȩ s dans
locum ire. non ut mort̾ẽ euaderet. s ut
uitam acquireret. Merito ȩccłia innocen¬
tio concedit ipsius uicem: quem ꝑ eadem
uestigia gradientem cernit. Nec sane oci¬
osa fuga innocentii. Iaborat quidem:
s honestatur in laborib suis. Pulsus urbe:
ab orbe suscipitur. Afinib terre. ocetir¬
ritur cum panib fagienti et si furor semei
girardi engolismensis nondũ ex toto qui¬
escat maledicere dauid. Uelit nolit. pecca¬
tor qui uidet nascitur. magnificatur in
conspectu regum. portans coronã głȩ. Nũ¬
quid non om̃s pͥncipes cognouerunt quia
ipse est uere dei electus : francor̃ anglorũ.
ispanorũ. et postremo romanorũ rex. inno¬
centiũ in papam suscipiunt: et recognos¬
cunt singłarem ep̃m animarũ suarum.

Expanded text:
insignierit. Nec enim Paulus erubuit in insignierit. Nec enim Paulus erubuit in sporta demitti per murum, et sic effugere manus quaerentium animam suam . Suffugit autem non parcens vitae suae, sed dans locum irae: non 130 ut mortem evaderet, sed ut vitam acquireret. Merito Ecclesia Innocentio concedit ipsius vicem, quem per eadem vestigia gradientem cernit. 2. Nec sane otiosa fuga Innocentii. Laborat quidem, sed honestatur in laboribus suis. Pulsus Urbe, ab orbe suscipitur. A finibus terrae occurritur cum panibus fugienti, etsi furor Semei, Gerardi Engolismensis, nondum ex toto quiescat maledicere David. Velit, nolit peccator qui videt et irascitur, magnificatur in conspectu regum, portans coronam gloriae. Nunquid non omnes principes cognoverunt quia ipse est vere Dei electus? Francorum, Anglorum, Hispanorum, et postremo Romanorum rex, Innocentium in papam suscipiunt, et recognoscunt singularem episcopum animarum suarum.
Abbreviated transcription (Latin):
agno sacerdoti et excel xxxiiii.¬
so muerbo głe. Hildeberto dei
grã turonensium archiep̃o.ber¬
nardus clareuallis abbas dictus. in sp̃ũ
ambulare. et sp̃italiter omĩa examinare:
It uerbis uos ꝓpħicis alloquar consolatio
abscondita est in ocłis: quia mors diuidit
inter fr̃s. Quidam enĩ iuxta ysaiam ui¬
dentur fedus ꝑcusisse cum morte: et cũ
dñi iste innocentius. positus est. in rui¬
nam et inresurrectionem multorũ. Nã
qui dei sunt libenter iunguntur ei: qui
autẽ ex adu̾so stat. aut antixp̃i ẽ. aut
antixp̃e. Cernitur abhominatio stare
in loco scõ quem ut optineret. incendit
ignis sanctuariũ dei. Per sequitur in¬
nocentiũ: et cũ eo omnẽ innocentiam.
Iugit ille nimirũ a facie leonis.sicut
dicit ꝓpħa. Leo rugiet quis non time¬
bit: Fugit sed̃m p̃ceptũ dñi dicentis.
Si tios ꝑsecuti fuerint in unam ciuitatem:
fugite inaliam: fugit et in hoc uere uirũ
se apłicum ꝓbans: quod apłica sese forma

Expanded text:
agno sacerdoti, et excelso in verbo gloriae HILDEBERTO, Dei gratia Turonensium archiepiscopo, BERNARDUS Clarae-Vallis abbas dictus, in spiritu ambulare, et spiritualiter omnia examinare. 1. Ut verbis vos propheticis alloquar: Consolatio abscondita est in oculis, quia mors dividit inter fratres . Quidam enim juxta Isaiam videntur foedus percussisse cum morte, et cum istus Domini iste Innocentius positus est in ruinam et in resurrectionem multorum. Nam qui Dei sunt, libenter junguntur ei: qui autem ex adverso stat, aut Antichristi est, aut Antichristus. Cernitur abominatio stare in loco sancto, quem ut obtineret, incendit ignis sanctuarium Dei. Persequitur Innocentium, et cum eo omnem innocentiam. Fugit ille nimirum a facie Leonis, sicut dicit propheta: Leo rugiet, quis non timebit? Fugit secundum praeceptum Domini dicentis: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Fugit, et in hoc vere virum se apostolicum probans, quod apostolica sese forma
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis honoris et honestatis. Siquis
ite susurro inpopulo. diaboli sͥ assumens
uicem. iurgia seminare. et pacem turbare
uelle reꝑiatur. quemadmodum ille discor¬
diȩ semꝑest amator et auctor. huic ri¬
gidȩ censurȩ remedio citiꝰ obuietur. eoqͥppe
pessimȩ. quo intimȩ pesti. Hostilis exer¬
citus uastat agros. domosq spoliat. pͣua
autem consilia corrumpunt bonos mo¬
res: et modicũ ferm̃tum totam massam
corrumpit. Serite. plantate. negocia¬
mini.ut antiqua mala non solum non
iteretis. s etiã de iustis laborib ur̃is
expiare et delere possitis. Scͥptũ quippe
est. Redemptio animȩ uiri. ꝓpͥe diuitie.
Et rursum. Date elemosinam: et omĩa
munda st̃ uob̃. Qd̃ si militare placet. et
tir̃e fortitudinis ac strenuitatis iterum
exꝑiri uires. arma ꝓbare delectat: non
equidem id p̃sumendum aduersus uuci¬
nos et amicos.cum magis eccłiȩ mimicos
expugnare deceret. s et regni tr̃i inuasã

Expanded text:
communis honoris et honestatis. Si quis communis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, propriae divitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis ac strenuitatis iterum 140 experiri vires, arma probare delectat; non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimicos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam
Abbreviated transcription (Latin):
insigne. hanc totius ꝓbitatis unicam fi¬
damq custodem. custodiri a uobis firiit̃
hortor et p̃cor. Custodite diligenter: qđ
libenter atidistis. Mementote scriptum.
qtua metuebat herodes ioħ̃m: et libenter
eum audiebat. S beatus foret. si audita
libenter eque seruasset. Deniq non qui
audiunt: s beati inquit qui audiunt et
custodiunt uerbum dei. Seruate ꝓinde
uos pacem fr̃ib urĩs pisanis. fidem dño
pape:fidelitatem regi: uobis honorem. Hoc
enim expedit. hoc deus. hoc iusticia exigit.
Audiuimus uenisse ad uos ntincios ducis
Rogerii: quid attulerint. quid ue retule¬
rint. nos nescimus. Icrũ ut ego iuxta il¬
lud poctȩ uerum fatear: semꝑ timui da¬
naos. et dona ferentes.Siquis forte in
tobis quod ds̃ auertat. rem tam fedam
cõmittere deprehendatur. extendere ui¬
delicet manum ad turpe lucrum. hunc
ꝓtinus notate. et iudicate hostem nomi¬
nis ur̃i: ciuium ꝓditorem. ac uenditorẽ

Expanded text:
insigne, hanc totius probitatis unicam fiinsigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joannem, et libenter eum audiebat . Sed beatus foret, si audita libenter aeque servasset. Denique non qui audiunt, sed beati, inquit, qui audiunt, et custodiunt verbum Dei . 3. Servate proinde vos pacem fratribus vestris Pisanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper timui Danaos, et dona ferentes . Si quis forte in vobis quod Deus avertat! rem tam foedam committere deprehendatur, extendere videlicet manum ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem nominis vestri, civium proditorem, ac venditorem
Abbreviated transcription (Latin):
tis.euadendi atq repatriandi. letam repor¬
tauimtis spem. metumꝰ ostib confusionem
ꝑseuerantia. que sola meretur uiris głam.
coronam uirtutib : Prsus absq ꝑseue¬
rantia. nec qui puignat uictoriam. nec pal¬
mam uictor consequitur. Uigor uirium.
lͥtutum consũmatio est:. nutrix ad meri¬
tum. mediatrix ad p̃mium. Soror est
patientie. constantie filia. amica pacis.
amiciciarum nodus. unanimitatis uin¬
cuilum. ꝓpugnaculũ scĩtatis: Tolle ꝑseue¬
rantiam. nec obseqtium mercedem babet:
nec beneficitm gram. nec laudem fortitu¬
do Deniq non qui ceꝑit. s qui ꝑ seueraue¬
rit usq infinem. hic saluus erit. Saul cũ
cẽt paruulus inoculis suis. rex est suꝑ isrł
constitutus. non ꝑscuerans in humilitate.
et regnum amisit. et uitam. Si cautela
samson. si salomonis detiotio. ꝑ seuerantiã
retinuissent. nec is ꝓfecto pͥuaretur sapi¬
entia. nec ille uirib. Hoc sũmȩ honestatis

Expanded text:
tis, evadendi atque repatriandi laetam reportis, evadendi atque repatriandi laetam reportavimus spem, metum hostibus, confusionem perseverantia, quae sola meretur viris gloriam, coronam virtutibus? Prorsus absque perseverantia nec qui pugnat victoriam, nec palmam victor consequitur. Vigor virium, virtutum consummatio est; nutrix ad meritum, mediatrix ad praemium. Soror est patientiae, constantiae filia, amica pacis, amicitiarum nodus, unanimitatis vinculum, propugnaculum sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nec laudem fortitudo. Denique non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Saul cum esset parvulus in oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salomonis devotio perseverantiam retinuissent, nec is profecto privaretur sapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis
Abbreviated transcription (Latin):
potest: et qui incausa fuit deus. Nos eñ
unde illum recompensemus ueneratio¬
nis eultum s obsequium. s affectũ plenũ
amoris & gr̃e: Non quod nr̃o delectemur
fauore: s ur̃e deuotiomi colletamur. O mͥ¬
illos dies festiuos: s paucos. Inet̾num ñ
obliuiscar tui plebs deuota honorabilis gens:
ciuitas illustris. Uesꝑe et mane et meridie.
more utiq ꝓpħȩ narrabam et annunciabam:
et erat tanta audiendi auiditas: qͣnta audi¬
entiũ caritas. Portabamꝰ u̾bũ pacis: cũq inue¬
nissemꝰ filios pacis: requieũ suꝑ eos pax nr̃a. Exierã
plane seminare semen non meum.s dei:
et cadens interram bonam semen bonum.
fructum fecit centuplum. et tempestiuũ.
Mira celeritas: quia magna necessitas.
Nec tarditatem passus sum. nec difficulta¬
tem: una pȩne die et serens et metens: et
reportans cum exultatione mampulos
pacis. Hec quippe messis: quam messui.
Extilib captiuis. compeditis. et incarcera¬

Expanded text:
potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim potest, et qui in causa fuit Deus. Nos enim unde illum recompensemus 139 venerationis cultum, sed obsequium, sed affectum, plenum amoris et gratiae? Non quod nostro delectemur favore, sed vestrae devotioni collaetamur. O mihi dies illos festivos, sed paucos! In aeternum non obliviscar tui, plebs devota, honorabilis gens, civitas illustris. Vespere et mane et meridie, more utique prophetae, narrabam et annuntiabam , et erat tanta audiendi aviditas, quanta audientium charitas. Portabamus verbum pacis; cumque invenissemus filios pacis, requievit super eos pax nostra. Exieram plane seminare semen, non meum, sed Dei; et cadens in terram bonam semen bonum, fructum fecit centuplum et tempestivum. Mira celeritas, quia magna necessitas. Nec tarditatem passus sum, nec difficultatem, una pene die et serens, et metens, et reportans cum exsultatione manipulos pacis. Haec quippe messis quam messui. Exsulibus, captivis, compeditis et incarcera
Abbreviated transcription (Latin):
quam pͥmum excitares. Quis te fascinati
tam cito recedere a uia ueritatis et salu¬
tis : Pfecto iudicium portabit: quicũq
est ille. Utinam et abscidantur: qui uos
conturbant. Reuertere queso reuertere:
ne et tu quod absit abscidanis. Reuertere
inquam et reuoca amicos tuos ad pacem.
et cłicos ad eccłiam: antequam irrecuꝑabi¬
liter reddas tibi aduersum terribilem. et
eum qui atifert sp̃m pͥncipum. terribilẽ
apud reges terrȩ. Ad ianuenses. cxxx
antiensib stus. consulib cum confiliariis.
et eiuib untu̾sis. bernardus abbas dictꝰ
de claratialle. pacem et salutem. et uitam
eternam. Quod aduenttis nr̃ aduos anno
p̃terito non fuerit ociostis: eccłia paulopꝰ
istia necessitate ꝓbauit. aqua et missi fue¬
ramus. Honorifice nos et suscepistis et
tentustis exiguũ quod aptd uos fuimus.
et quidem digne uob̃. s fupra nr̃e humili¬
tatis modum. ꝓfccto ut noniminemores:
sic non ingrati sumꝰ. Uicem rependat qui

Expanded text:
quamprimum excitares. Quis te fascinavit quamprimum excitares. Quis te fascinavit tam cito recedere a via veritatis et salutis? Profecto judicium portabit quicunque est ille. Utinam et abscindantur qui vos conturbant. Revertere, quaeso, revertere, ne et tu, quod absit! abscindaris. Revertere, inquam, et revoca amicos tuos ad pacem, et clericos ad ecclesiam, antequam irrecuperabiliter reddas tibi aversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, terribilem apud reges terrae. EANUENSIBUS suis, consulibus cum consiliariis et civibus universis, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, pacem, et salutem, et vitam aeternam. 1. Quod adventus noster ad vos anno praeterito non fuerit otiosus, Ecclesia paulo post in sua necessitate probavit, a qua missi et fueramus. Honorifice nos et suscepistis, et tenuistis, exiguum quod apud vos fuimus: et quidem digne vobis, sed supra nostrae humilitatis modum. Profecto ut non immemores, sic non ingrati sumus. Vicem rependat qui
Abbreviated transcription (Latin):
consilio non recedatis. Quem omĩs reli¬
gio. quem regum uniuersitas receperuis.
uobis quoq et honorificum et salatiferũ
est ut recipiatis. Dm̃ pape innocentii.
et innocens uita. et integra fama. et elec¬
tio canonica p̃dicatur. Priora duo: nec
hostes diffitentur. Gercium calũpmian
falsi calumpniatores in suo sunt m̃datio
Nco ammo et in ea uoluntate memini me
discessisse dudum ate pͥnceps eximie. ut to¬
tis affec̾tib bene tibi tuisq cuꝑent: totis
isib salutem urãm et honorem urm̃ ubi¬
cun ꝙ possem iuuarem. eo quod non redi¬
rem fraudatus fructu aduentus mei ad
uos. s letus p̃ter spem multorum reporta¬
rem mecum pacem ȩccłie. cum exultatione
uniu̾se terrȩ Miror autem quo cuiꝰ ue con¬
silio. mira illa mutatio dexterȩ excelsi. tam
subito in deterius est mutata. ut rursum
ad iniuriam eccłie cłicos sci ylarii de ciui¬
tate expelleres: et iram dei inte grauius

Expanded text:
consilio non recedatis: quem omnis reliconsilio non recedatis: quem omnis religio, quem regum universitas receperunt, vobis quoque et honorificum et salutiferum est ut recipiatis. Domini papae Innocentii et innocens vita, et integra fama, et electio canonica praedicatur. Priora duo nec hostes diffitentur; tertium calumniam hm nuper falsi calumniatores in suo sunt mendacio o animo et in ea voluntate memini me discessisse dudum a te, princeps eximie, ut totis affectibus hene tibi tuisque cuperem, totis nisibus salutem vestram et honorem vestrum, ubicunque possem, juvarem; eo quod non redirem fraudatus fructu adventus mei ad vos, sed laetus praeter spem multorum reportarem mecum pacem Ecclesiae, cum exsultatione universae terrae. Miror autem quo, cujusve consilio mira illa mutatio dexterae Excelsi tam subito in deterius est mutata; ut rursum ad injuriam Ecclesiae clericos Sancti Hilarii de civitate expelleres, et iram Dei in te gravius,
Abbreviated transcription (Latin):
et laudabiliter deseruisse noscamim:
miror quanam uersutia modo ur̃a illa
prudentia circumuenta fuerit. eandẽ
matrem urãm et dnam deserere intẽ¬
pore malo:nisi forte et hoc uob̃ ur̃ illi
confiliarii ꝑsuadere conentur. ad solam
petri leonis domum. unitiersalem ecele¬
siam eẽ redactam. Uiri mendaces. quos
tieritas sicut et captt eorum antixp̃m
destruit spũ oris sui: affirmans eamꝑ
os dauid ad uniuersos fines terrȩ. et ad
uniuersas familias gentium dilatari.
de ridicła comparatum.Deniq quid
boni.quid uirtutis. quid honestatis
afferunt de summo pontifice suo:ut
et nos ꝓuocent ad fauiorem: Si uera sunt
quȩ ubiq diuulgat opinio. nec unius
dignus est uiculi potestate. Si uera non
sunt. decet nichilominus caput eccłie
non solum uitȩ sanitatem habere: s et
famȩ decorem. Tutius pinde uob̃ est mi
cognate kmñe. ut in susceptione uniuer¬
salis pape. abuniuersitatis consensu et

Expanded text:
et laudabiliter deservisse noscamini, 138 et laudabiliter deservisse noscamini, 138 miror quanam versutia modo vestra illa prudentia circumventa fuerit, eamdem matrem vestram et dominam deserere in tempore malo: nisi forte et hoc vobis vestri illi consiliarii persuadere conentur, ad solam Petri Leonis domum, universalem Ecclesiam esse redactam. Viri mendaces, quos Veritas, sicut et caput eorum antichristum, destruit spiritu oris sui, affirmans eam per os David ad universos fines terrae, et ad universas familias gentium dilatari .de ridicula comparatum. Denique quid boni, quid virtutis, quid honestatis afferunt de summo pontifice suo, ut et nos provocent ad favorem? Si vera sunt quae ubique divulgat opinio, nec unius dignus est viculi potestate; si vera non sunt, decet nihilominus caput Ecclesiae, non solum vitae habere sanitatem, sed et famae decorem. Tutius proinde vobis est, mi cognate charissime, ut in susceptione universalis papae, ab universitatis consensu et
Abbreviated transcription (Latin):
mundum. fidelis est. non ꝑmitcet uos
temptari. supra id quod potestis. Uidetis
uidere. sicut et ꝓuidetis: ut non extendãt
iusti ad iniquitatem manus suas. Oratio
ꝓcatholicis. Benefac dñe bonis et rectis
corde. ꝓscis maticis. Imple dñe facies eoꝵ
ignominia: ut querant nomen tuum:
uillelmo¬
dei gratia eg̃gio comiti picta¬
uorum. et duci aquitanorum.
hugo eadem gr̃a burgundiȩ dur. timere
terribilem. et eumqui aufert sp̃m prin¬
cipum. Errorem ur̃m ultra dissimula¬
re non fero: quippe carne ꝓpinquus.
et corde amicus. Si quis de popło de¬
uiat: solus ꝑit. Uerum p̾ncipis error.
multos inuoluit: et tantis obẽ. quantis
p̃ẽ ipse. Nec p̃sumus sicut scitis ut ꝑ¬
damus: s uit regamus suibiectos. Per
quem reges regnant. ipse nos p̃fecit
popłis suis a nobis tuendis. non stibu̾¬
tendis. plane ȩccłie suȩ sc̃e ministros ñ
dominos.Cui uos ministerio cum dig¬
ne alias ꝓur̃i magnitudine potentat.

Expanded text:
mundum: fidelis est, non permittet vos mundum: fidelis est, non permittet vos tentari supra id quod potestis. Videtis rovidere, sicut et providetis, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Oratio pro Catholicis: Benefac, Domine, bonis et rectis corde . Pro schismaticis: Imple, Domine, facies eorum ignominia, ut quaerant nomen tuum . UILLELMDei gratia egregio comiti Pictavorum, et duci Aquitanorum, HUGO eadem gratia Burgundiae dux, timere terribilem, et eum qui aufert spiritum principum. 1. Errorem vestrum ultra dissimulare non fero, quippe carne propinquus et corde amicus. Si quis de populo deviat, solus perit; verum principis error multos involvit, et tantis obest, quantis praeest ipse. Nec praesumus, sicut scitis, ut perdamus, sed ut rogamus subjectos. Per quem reges regnant, ipse nos praefecit populis suis, a nobis tuendis, non subvertendis; plane sanctae suae Ecclesiae ministros, non dominos. Cui vos ministerio cum digne alias pro vestri magnitudine potentatus,
Abbreviated transcription (Latin):
rario.totis certe uirib rentendum ẽẽ ui¬
detis. reuerentissimi et illustrissimi pa¬
tres: Quod cum om̃i familiȩ dei: tñ uob̃
maxime ur̃isq contienit. si tñ zelus domꝰ
dei comedit animas nras. Uobis inquam
et urĩs maxime tugilandum est et oran¬
dum:. ne intretis intemptationem. In ea
sane parte maiori opus est fortitudine
et cautela. unde acrior insistit aduersariꝰ.
et uis belli maior incumbit. Otiam seuus
et callidus hostis infurrexerit intios: ꝓ¬
prio certe agnoscitis exꝑimento. heu quã
multum iam malicia illiꝰ in illis partib
ꝓaccepta potestate ꝓcessit. utroq seuiens
gñe malignandi: tri et dolo. Numquid aũ
malicia uincit tande sapientiam: Sz hec
est hora ipsius: et potestas tenebrarum.
Cet̃m hora nouissima est et potestas cito
transit. Ne terreamini: ne sedticamini.
Dei uirtus et dei sapientia xp̃c. uobiscũ est
qui et in causa est.Confidite: ipse uicit

Expanded text:
rario, totis certe viribus renitendum esse virario, totis certe viribus renitendum esse videtis, reverendissimi et illustrissimi Patres. Quod cum omni familiae Dei, tum vobis maxime vestrisque convenit, si tamen zelus domus Dei comedit animas vestras. Vobis, inquam, et vestris maxime vigilandum est et orandum, ne intretis in tentationem. In ea sane parte majore opus est fortitudine et cautela, unde acrior insistit adversarius, et vis belli major incumbit. Quam saevus et callidus hostis insurrexerit in vos, proprio certe agnoscitis experimento. Heu! quam multum jam malitia illius in illis partibus pro accepta potestate processit, utroque saeviens genere malignandi, vi et dolo! Nunquid autem malitia vincet tandem sapientiam? sed haec est hora ipsius, et potestas tenebrarum. Caeterum hora novissima est et potestas cito transit. Ne terreamini, ne seducamini. Dei virtus, et Dei sapientia Christus vobiscum est, qui et in causa est. Confidite, ipse vicit