comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ ãmiram᷑. & quantũ possumus imi¬
tamur. cũ simus longe illius meritis isi¬
riores. & iam nullo egiptio uł occiso uł &¬
poliato nullo bello gesto. quoꝵ ille aliuadfi¬
turi in dole defensoris. alia inposito qi im
ꝑio fecit. ut interim omittã qđ cum ꝓcus¬
sisset egiptium quã qͣm illi ds̃ non p̃cepit.¬
tus in ꝑsona tam̃ ꝓphetica ad hoc diuinitus he¬
ri ꝑmisum ẽ: ut futurũ aliquid p̃signant
Unde nunc ñ ago s omnino tamꝗͣ nichil sig¬
nificauerĩt. facta illa discutio. Consultaq
illa et̾na lege: reperio ñ debusse hominea
ab illo qui nullã ordinatã potestatẽ ger¬
bat. quamius in iuriosum ⁊ improbũ occidi
Uerũtam̃ mentes uirtutis capaces ac fertile
p̃mittunt sepe uicia quib hoc ipsum in¬
dicent cui uirtuti sint potissimũ accomo¬
datȩ. si fuerint p̃ceptis exsculptȩ. Dic .i. e
agricole quã t̾ram uiderint quã uis mu¬

Expanded text:
mus et admiramur et quantum possumus imimus et admiramur et quantum possumus imitamur, cum simus longe illius meritis inferiores, etiam nullo Aegyptio uel occiso uel expoliato, nullo bello gesto, quorum ille aliud futuri indole defensoris, alia inposito imperio dei fecit. Ut interim omittam, quod cum percussisset Aegyptium, quamquam illi deus non praeceperit, in persona tamen prophetica ad hoc diuinitus fieri permissum est, ut futurum aliquid praesignaret, unde nunc non ago, sed omnino tamquam nihil significauerint facta illa discutio consultaque illa aeterna lege reperio non debuisse hominem ab illo, qui nullam ordinatam potestatem gerebat, quamuis iniuriosum et inprobum occidi. uerumtamen animae uirtutis capaces ac fertiles praemittunt saepe uitia, quibus hoc ipsum indicent, cui uirtuti sint potissimum adcommodatae, si fuerint praeceptis excultae. sicut enim et agricolae quam terram uiderint quamuis inu
Abbreviated transcription (Latin):
satis uisum ẽ: contra inpudentes mani¬
cheoꝵ calumnias disseruimꝰ. Nunc
gͦ moysen famulũ di uiui. dĩ ueri dei
summi fabricatoris cęli & t̃rȩ non de a¬
lieno s de nichilo ñ p̃mente necessitate
s affluente bonite. ñ ꝑ sui menbri pe¬
nã. s ꝑ sui uẽbi potentiã. hunc in quã
moysen humilẽ in recusando tam mag¬
num ministeriũ: subditum in suscipien¬
do. fidelem ĩseruando. strenuũ in sequen¬
do in regendo popło uigilantẽ in corri¬
gendo uehementẽ. iamando ardentẽ.
it d̾o se inter posuit consulenti. opposit
irascenti. hunc itaq talem ac tantum um
ab sit a nob̾ ut ex maledicto fausti ore pa¬
semus. s ex ore plane ueridici qi. qui ue¬
raciter hominẽ quẽ fecerat nouerat qn¬
quidem etiã peccata hominũ quȩ ipsei
fecit & in diffidentib ut uidex agnosit
& in confitentib ut pater ignoscit. tro
omnino eius moysen seruũ eius & ami¬

Expanded text:
satis uisum est, contra inpudentes Manisatis uisum est, contra inpudentes Manichaeorum calumnias disseruimus — hunc ergo Moysen famulum dei uiui, dei ueri, dei summi, fabricatoris caeli et terrae, non de alieno, sed de nihilo, non premente necessitate, sed adfluente bonitate, non per sui membri poenam, sed per sui uerbi potentiam, hunc, inquam, Moysen, humilem in recusando tam magnum ministerium, subditum in suscipiendo, fidelem in seruando. strenuum in exequendo, in regendo populo uigilantem, in corrigendo uehementem, in amando ardentem. us praefuit, deo se interposuit consulenti, obposuit irascenti: hunc itaque talem ac tantum uirum, absit a nobis, ut ex maledico Fausti ore pensemus, sed ex ore plane ueredici dei, qui ueraciter hominem, quem fecerat, nouerat, quandoquidem etiam peccata hominum. quae ipse non facit, et in diffitentibus ut iudex agnoscit et in confitentibus ut pater ignoscit. ex ore omnino eius Moysen seruum eius et ama
Abbreviated transcription (Latin):
indaitare coegerunt. Et cañ petro
qui hȩc fecit sedenti in duodecĩ sedi¬
b. & non solum duodecĩ tribus. uerũ
et angłos iudicanti impares apparebt̃.
ta etiam multi nullius appetentes uxo¬
rem. nullum maricũ appetitȩ usq ad
mortẽ ꝑ sequentes. tam̃ dauiti cum
meritũ cum ista ille fecisset apud dm̃
tirpetur. & qͥd pro eo fructiferũ ⁊ opu¬
lentũ in genti feracitate consurgat.
R & agricolȩ plus placent agri qui
spinis etiã emagnis eradicatis centenũ
etiã ꝑ ferunt quã qui nullas um qͣm
spuras habuert̃ & uix ad tłicenum ꝑ¬
ueniunt. Sic et moysen famulum di
fidelissimũ in coca domo eius ministrũ
boni. cui apłs ad testatur. nam eiꝰ hȩc
uerba s̃ quȩ cõmoraui. ministrũ etiã
sacramentoꝵ non iam p̃stantium salu¬
tem. s adhuc ꝓmutentiũ saluatorem.
q & saluator ipse confirmat dicens
sicrederetis moysi: crederetis & mͥ. de
me .ii. ille scłipsit. unde suo loco quantũ

Expanded text:
iudaizare coegerunt, et tamen Petro, iudaizare coegerunt, et tamen Petro, qui haec fecit, sedenti in duodecim sedibus et non solum duodecim tribus, uerum et angelos iudicanti inpares adparebunt? ita etiam multi nullius adpetentes uxorem, nullum, maritum adpetitae usque ad mortem persequentes tamen Dauidicum meritum, cum iste illa fecisset, apud deustirpetur, et quid pro eo fructiferum et opulentum ingenti feracitate consurgat, quia et agricolae plus placent agri, qui spinis etiam magnis eradicatis centenum proferunt, quam qui nullas umquam spinas habuerunt et uix ad tricenum perueniunt. Sic et Moysen famulum dei fidelissimum in tota domo eius, ministrum boni, cui apostolus adtestatur — nam eius haec uerba sunt, quae commemoraui — ministrum etiam sacramentorum, non iam praestantium salutem, sed adhuc promittentium saluatorem, quod et saluator ipse confirmat dicens: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit — unde suo loco, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
uł potius dolenda ẽ: aliter sentiens
humana temeritas. Eis quippe dini¬
nis libris de antiquis uiris credendũ
ẽ. qui tam longe futura dixeruis. quȩ
p̃sentia nẽ uidentur. Qd aliud meu-¬
głio discimus cum eadẽ uox petri
auditur confidentis xp̃m filium di.
quȩ cẽ demomor.pa ria uerba s lon¬
ge impari corde emitentiũ : ꝓ inde in-
simili uoce petri fides laudatur. demo¬
nioꝵ in mundicia cohibetur. a quo.
nͥ ab illo qui non aure humana s
diuma mente.radices internas uocũ
illaꝵ nosset in spicere. & sine ulla falsi¬
tate discernere: Quã multi .N. & alii
homines dicunt xp̃m filium dĩ uiui.
nec tam̃ petri meritis cõparant᷑. non
solum illi qui dicturi s̃ in illo die.
dñe. dne. et audituri discedite ame:
s etiam illi qui segregabunt᷑ ad dex¬
teram. in quib plurimi nec umꝗͣ xp̃m
uł semel negauer̃t. nec eius ꝓ nr̃a salu¬
te passionem in ꝓbauer̃t nec gentes

Expanded text:
uel potius dolenda est aliter sentiens uel potius dolenda est aliter sentiens humana temeritas ? eis quippe diuinis libris de antiquis uiris credendum est, qui tam longe futura dixerunt. quae praesentia nunc uidentur. Quid aliud in euangelio discimus, cum eadem uox Petri auditur confitentis Christum filium dei, quae etiam daemoniorum paria uerba, sed longe inpari corde emittentium? proinde in simili uoce fides Petri laudatur, daemoniorum inmunditia cohibetur. a quo, nisi ab illo, qui non aure humana. sed diuina mente radices internas uocum illarum nosset inspicere et sine ulla falsitate discernere? quam multi enim et alii homines dicunt Christum filium dei uiui nec tamen Petri meritis conparantur, non solum illi, qui dicturi sunt in illo die: domine, domine et audituri: discedite a me. sed etiam illi, qui segregabuntur ad dexteram, in quibus plurimi nec umquam Christum uel semel negauerunt nec eius pro nostra salute passionem inprobauerunt nec gentes
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pęnaꝵ ⁊ et̾narum eius eẽnt digna pec¬
cata. ꝓ quib cum tẽporalib em̃dationib
uteret᷑. uidebat erga se & manere ueniaii
et non neglegi medicinã. Cur autẽ
saul ꝑ samuelem correptus cũ diceret
etiã ip se peccaui ñ meruit audire qđ
D. quod ei dñs ignouisset: Nlum ꝑso¬
narum est acceptio apud dm̃: Absit
S in simili uoce quã sensus humanus
audiebat : dissimile pectus erat. qđ di¬
uinus oculus discernebat. Quid talib
docemur exemplis nͥ regnũ celoꝵ intͣ
nos eẽ. & de in timis nr̃is dõ colere noᷤᷤ
debere. ut ex habundantia cordis os
loquat᷑. non aut̃ ut popłs labiis hono¬
ret. cor aut̃ eor longe sit ab eo. neq
iudicare alit̃ audeamꝰ de hominib quor
int̃ora uidere ñ possumus. ꝗͣͦ d̾s qui
hoo potest. ⁊ falli aut corrumpi non
mnpotest: Cuius eudentissimã sententiã
de do cum diuine scripturȩ contineat
tam sublimis auctoritas. multũ ridenda

Expanded text:
tum poenarum aeternarum eius essent digna pectum poenarum aeternarum eius essent digna peccata; pro quibus cum temporalibus emendationibus ureretur, uidebat erga se et manere ueniam et non neglegi medicinam. cur autem Saul per Samuhelem correptus, cum diceret etiam ipse "peccaui," non meruit audire, quod Dauid, quod ei dominus ignouisset? num personarum acceptio est apud deum ? absit. sed in simili uoce, quam sensus humanus audiebat, dissimile pectus erat, quod diuinus oculus discernebat. quid talibus docemur exemplis nisi regnum caelorum intra nos esse et de intimis nostris deum colere nos debere, ut ex abundantia cordis os loquatur. non autem ut populus labiis eum honoret, cor autem eorum longe sit ab eo, neque iudicare aliter audeamus de hominibus. quorum interiora uidere non possumus, quam deus, qui hoc potest et falli aut corrumpi non potest, cuius euidentissimam sententiam de Dauid cum diuinae scripturae contineat tam sublimis auctoritas, multum ridenda
Abbreviated transcription (Latin):
ubi inconspectu eiꝰ qui falli non potest ita
placuit. ut &̃ filiis suis imitandus ab illo
ꝓponeretur. Quid .n. aliud quã cordis eiuus
ꝯ funda cẽnebat. sp̃s di. quando correp¬
tus ꝑ ꝓpħam. dixit. peccaui. continuoq ad
hoc unũ uerbum audire meruerit qđ ac¬
oꝑit ueniã. ad quam rem. nͥ ad sempit̾nã
salutem: Neq .i preter missa ÷ in illo scđm
di cõmmnadionẽ flagelli pat̾ni disciplina.
ut ⁊ confessus in et̾̃num li̾aretur. & afflic¬
tus temporalit̃ probaret᷑. Aut uͦ mediocre
fidei robur fuit. aut paruũ mitis & obe¬
dientis anmi in dicium. cum audisset a
ypħa quod sͥ d̾s ignouisset. ⁊ tñ quȩ fu¬
erat cõminatꝰ consequent᷑ euenissent. ñ se
dicere ꝓpħe deceptũ ẽẽ mendacio. nec mͦ
murare ad uersus dm̃. quasi falsam pec¬
catoꝵ eiis indulgentiã ꝓnuntiauerit:
dm̃ s ad dm̃ leuans aĩam suã : nisi dñs
cẽt confitenti penitentiq ꝓpicius: quan-¬

Expanded text:
ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. Quid enim aliud quam cordis eius profunda cernebat spiritus dei, quando correptus per prophetam dixit "peccaui" continuoque ad hoc unum uerbum audire meruit, quod acceperit ueniam? ad quam rem nisi ad sempiternam salutem? neque enim praetermissa est in illo secundum dei comminationem flagelli paterni disciplina, ut et confessus in aeternum liberaretur et adflictus temporaliter probaretur. haud uero mediocre fidei robur fuit, aut paruum mitis et oboedientis animi indicium, cum audisset a propheta, quod sibi deus ignouisset, et tamen quae fuerat comminatus consequenter euenissent, non se dirmurare adversus Deum, quasi falsam peccatorum ejus indulgentiam pronuntiaverit. sed ad deum leuans animam suam, nisi dominus esset confitenti paenitentique propitius, quan
Abbreviated transcription (Latin):
copiȩ diminutione sanauit. Ibi tam rel¬
giosus di timor sacram̃tũ xꝑi in scã unc¬
tione seruabat. ut cor eiꝰ pia sollicitudine
trepidauerit. q̃n exiguam partiunculam
de ueste ipsius saulis latent̃ ab scidit. ut
haberet unde illi fidem faceret. qđ nolle
eum cũ posset occidere. Ibi tam prudens
in filios & tanta clementia. ut cũ in nocen¬
tem puerũ ꝓ quo egrotante multis laca¬
mis ⁊ humilitatis sordib sese abitiens dnm
fuerat dep̃catus. mortuũ non luxerit. Iden
iuuenẽ filium parricidali furore p̃cipitẽ
qui et paterm̃ cubile stupris ne faris
maculauerat & cont᷑ patrem scelestiu
gerebat. et uellet conseruatũ. & fleret oc¬
isum. animȩ scilicet tantis cͥminib inuo¬
luite sempit̾nas p̃uidens pęnas: quib eua¬
dendis eum ꝑpęnitentiã corrigendum
iuuere cupiebat humiliatum. Il ec et
subdita ⁊ pia et plane fideli sequam᷑ senten¬
tam dĩ qui eius nouerat occulta cordis.

Expanded text:
copiae diminutione sanauit. ibi tam relcopiae diminutione sanauit. ibi tam religiosus dei timor sacramentum Christi in sancta unctione seruabat, ut cor eius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particulam de ueste ipsius Saulis latenter abscidit, ut haberet, unde illi fidem faceret. quam nollet eum, cum posset, occidere. ibi tam prudens in filios et tanta clementia, ut cum innocentem puerum, pro quo aegrotante multis lacrimis et humilitatis sordibus sese abiciens dominum fuerat deprecatus, mortuum non luxerit, idem iuuenem filium parricidali furore praecipitem, qui et paternum cubile stupris nefariis maculauerat et contra patrem scelestum gerebat, et uellet conseruatum et fleret occisum, animae scilicet tantis criminibus inuolutae sempiternas praeuidens poenas, quibus euadendis eum per paenitentiam corrigendum uiuere cupiebat humiliatum. haec et subdita et pia et plane fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis,
Abbreviated transcription (Latin):
sub flagello dĩ ⁊ & ceruix regia dominco
iugo ita subdita: ut armatus ⁊ comitats
arinatis. amara ex inimici ore conuicin
tientissime sustineret. suũq comitẽ acda¬
sum iracundia qđ talia rex eius audirit
etiã iamq in conuiciatoris capud dextei
ultrice ꝑ gentẽ modestissime refrenarit.
regali suȩ usiomi diuini timoris pondus
adiciens. & dicens meritis suis hoc reditũ
suꝑno iu dicio qͦ ille in uriosus missusẽt
ut in eum talia iacularet᷑ obꝓbria. soi in
gregem sͥ cõmissũ tanta dilectio pastral
ut ꝓ eis ipse uellet mori qñ popło numnta¬
to peccatum elationis eiꝰ sic punire placit
dõ. ut eundẽ numerũ minueret morte
multoꝵ. cuiꝰ multitudine cor regis fuerit
suꝑbia ꝑ temptatũ. In quo occulto iudico
ds̃ apud quẽ non ÷ iniquitas et quos no¬
uerat in dignos hac uita subtraxit hue
uite. & in illo qui de hominũ copia se g¬
tulerat tumorẽ animi humani eudem

Expanded text:
sub flagello dei et ceruix regia dominico sub flagello dei et ceruix regia dominico iugd ita subdita, ut armatus et comitatus armatis amara ex inimici ore conuicia patientissime sustineret suumque comitem accensum iracundia, quod talia rex eius audiret et iam iamque in conuiciatoris caput dextera ultrice pergentem modestissime refrenaret. regali suae iussioni diuini timoris pondus adiciens et dicens meritis suis hoc redditum superno iudicio, quo ille iniuriosus missus esset, ut in eum talia iacularetur obprobria. ibi in gregem sibi commissum tanta dilectio pastoralis, ut pro eis ipse uellet mori, quando populo numerato peccatum elationis eius sic punire placuit deo, ut eundem numerum minueret morte multorum, cuius multitudine cor regis fuerat superbia pertemptatum: in quo occulto iudicio deus, apud quem non est iniquitas, et. quos nouerat indignos hac uita, subtraxit huic uitae et in illo, qui de hominum copia se extulerat, tumorem animi humani eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃negauit. uł in de ab ipso sathanas
appellatus ÷: quod ñ sapiendo quȩ dei
sunt : eum uoluit apassione hoc ẽ a nr̃a
salute reuocare. Paulo ante gͦ dictus
beatus: paulopꝰ dictus ÷ sathana. S
quid illȩ obtinuerit: apłatus eius et
martyrii corona testatꝰ. Dic itaq & re¬
gis dauid legimꝰ peccata. s legimꝰ etiã
recte facta. In quo aut̃ p̃ualuerit ut
unde quid uicerit: satis inp̃itu ẽ. ñ
maliuole cȩcitati qua in scõs libros et
uiros faustus in ruebat. s religiosȩ pru¬
dentiȩ qua & auctoritas diuina. et me¬
rita humana possunt cerni atq discerni.
am legant isti et uideant in do plura
Idm̃ redarguisse ꝗͣ faustum. S ibi ẽ.
et penitentiȩ sacrificium. ibi ẽ illa
incõparabilis mansuetudo. usq ad
ĩmanissinũ & atrocissimũ uimicũ
qui quotiens illi ÷ in manus fortissimo
datus. tociens ab illo ÷ demanib pesins
dimissus illesus. Ibi memorabilis humilto

Expanded text:
ter negauit, uel unde ab ipso satanas ter negauit, uel unde ab ipso satanas appellatus est, quod non sapiendo, quae dei sunt, eum uoluit a passione, hoc est a nostra salute reuocare, paulo ante ergo dictus beatus, paulo post dictus est satanas. sed quid in illo obtinuerit, apostolatus eius et martyrii corona testatur. Sic itaque et regis Dauid legimus peccata, sed legimus etiam recte facta. in quo autem praeualuerit, aut unde quid uicerit, satis in promptu est non maliuolae caecitati, qua in sanctos libros et uiros Faustus inruebat, sed religiosae prudentiae, qua et auctoritas diuina et merita humana possunt cerni atque discerni. nam legant isti et uideant in Dauid plura deum redarguisse quam Faustum; sed ibi est et paenitentiae sacrificium, ibi est illa inconparabilis mansuetudo usque ad inmanissimum et atrocissimum inimicum, qui, quotiens illi est in manus fortissimas datus, totiens ab illo est de manibus piissimis dimissus inlaesus. ibi memorabilis humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilego seuiens: scãm scripturã quã
totus iam mundus meritouenerat᷑ ac¬
cusat: quȩ ut supra dixi tamꝗͣ. spe¬
culi fidelis intor nullius accepit adu¬
landã ꝑsonã⁊ s & laudanda ⁊ iutupe¬
sranda
hominũ facta uł ipse iudicat uł legen¬
tib iudicanda ꝓponit. nec solum homi¬
nes ipsos uł uitu ꝑ abiles uł laudabiles
in timans: uerũ etiã quedã in uituꝑa¬
bilib laudanda & in laudabilib uitu¬
ꝑanda ñ tacens. Neq .n. qr uituꝑ abił
homo erat saul: ideo ñ ÷ laudabile
factum eiꝰ. qd gustatũ de anathemate
tam diligent᷑ scrutatus tam se uere uin¬
dicare conatus ẽ. obediens do. qui hoc
fieri ꝓhibuerat. uł qđ phithones &
uentriloquos de regno suo deleuit.
aut qr laudabilis erat dauid: ideo
nec inpontio pilato uituꝑandũ est
qđ ad uersus accusationes udeor ꝑ
in nocentẽ dnm̃ iudicauit: nec in
petro laudandum ẽ : qd eundẽ dnm̃

Expanded text:
sacrilego saeuiens sanctam scripturam, quam sacrilego saeuiens sanctam scripturam, quam totus iam mundus merito ueneratur, accusat: quae, ut supra dixi, tamquam speculi fidelis nitor nullius accepit adulandam personam. sed et laudanda et uituperanda facta uel ipsa iudicat uel legentibus iudicanda proponit, nec solum homines ipsos uel uituperabiles uel laudabiles intimans, uerum etiam quaedam in uituperabilibus laudanda et in laudabilibus uituperanda non tacens. neque enim quia uituperabilis homo erat Saul ideo non est laudabile factum eius, quod gustatum de ana themate tam diligenter scrutatus, tam seuere uindicare conatus est oboediens deo, qui hoc fieri prohibuerat, uel quod pythones et uentriloquos de regno suo deleuit, aut quia laudabilis erat Dauid, ideo nec in Pontio Pilato uituperandum est, quod aduersus accusationes Iudaeorum innocentem dominum iudicauit, nec in Petro laudandum est, quod eundem dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sola libidine carnalis uoluptatis arsisset.
et xp̃i ꝓgenitores culpando. in car¬
nationi eius fidem derogari uoluis¬
set. ignorans miser. uerissimũ & uera¬
cissimũ saluatorẽ nr̃m non solum
loquendo. s etiam nascendo magistrũ
extitisse. fideles .N. eius uenturi ex om̃i¬
b gentib. exemplo etiã carnis ipsius
discere debuert̃: parentũ suoꝵ iniqui¬
tates s obesse non posse. Pinde sponsus
ille suis congruens in uitatis: qui uoca¬
turus erat ad nuptias bonos & malos.
&̃ nasci uoluit debonis & malis: ut
ꝓphetiam pasche. qua p̃ceptus e mandu¬
cari agnus acceptus ex ouib & capris.
tanꝗͣ iustis & iniustis ad se p̃figurandũ
p̃cessisse firmaret. Documenta quip¬
pe di et hominib ubiq conseruans: pa¬
rentes honos & malos ꝓpt̾ conuenientiã
humanitatis ñ spreuit : partũ aut̃ uir¬
ginis: ꝓpt̃ miraculũ diurnitatis elegit.
nanit᷑ cͦ faustus in seipsum potius dente

Expanded text:
sola libidine carnalis uoluptatis arsisset, sola libidine carnalis uoluptatis arsisset, et Christi progenitores culpando incarnationi eius fidem derogari uoluisset, ignorans miser uerissimum et ueracissimum saluatorem non solum loquendo, sed etiam nascendo magistrum extitisse. fideles enim eius uenturi ex omnibus gentibus etiam exemplo carnis ipsius discere debuerunt parentum suorum iniquitates sibi obesse non posse. proinde sponsus ille suis congruens inuitatis, qui uocaturus erat ad nuptias bonos et malos. etiam nasci uoluit de bonis et malis, ut prophetiam paschae. qua praeceptus est manducari agnus acceptus ex ouibus et capris tamquam iustis et iniustis, ad se praefigurandum praecessisse firmaret. documenta quippe dei et hominis ubique conseruans parentes et bonos et malos propter conuenientiam humanitatis non spreuit, partum autem uirginis propter miraculum diuinitatis elegit. Inaniter ergo Faustus in se ipsum potius dente
Abbreviated transcription (Latin):
tus quib pꝰ illud de decus ita laudatur
ꝙ ipse ñ agnoscit᷑. alius requirat᷑: ꝗͣ qͣm
ustus dente maledico hoc ipsum intel¬
legatur mordere uoluisse. qđ ap̃c a nob̃
ex enis tribu uenisse p̃dicat᷑. Maxime
q in generationib patrũ enis quas ma-¬
theus eugłista cõmemorat. etiam zara quẽ
thamar illa ex illo conceptu peꝑit in ue¬
nitur. TaI si styrpẽ iacob non xͥ gene¬
tationẽ uellet reprehendere. habebat
ugis pͥmitiuũ ruben qui paternum
thoꝵ nefaria libidine uiolauit. qua¬
lem fornicationẽ apłs nec ingentib
dicit auditã. Qđ factum etiam ipse
pat̃ iacob cum eos benediceret. suꝑ cap̃
eius accusando ⁊ detestando ñ tacuit.
Hoc gͦ crimen potius faustus obiceret.
ubi non error exhabitu meretricio. s
omnino uoluntaria contaminatio pa¬
terni lectuli apparet. nisi et ipsam tha¬
mar plus odisset qđ illo concubitu ni¬
chil aliud quã parere cuperet. quã si

Expanded text:
eius, quibus post illud dedecus ita laudatur, eius, quibus post illud dedecus ita laudatur, quia ipse non agnoscitur, alius requiratur. Quamquam Faustus dente maledico hoc ipsum intellegatur mordere uoluisse, quod Christus a nobis ex eius tribu uenisse praedicatur, maxime quia in generationibus patrum eius, quas Matthaeus euangelista commemorat, etiam Zara. quem Thamar ipsa ex illo conceptu peperit, inuenitur. nam si. stirpem Iacob, non Christi generationem uellet reprehendere, habebat magis primitiuum Ruben, qui paternum torum nefaria libidine uiolauit: qualem fornicationem apostolus nec in gentibus dicit auditam. quod factum etiam ipse pater Iacob. cum eos benediceret, super caput eius accusando et detestando non tacuit. hoc ergo crimen potius Faustus obiceret, ubi non error ex habitu meretricio, sed omnino uoluntaria contaminatio paterni lectuli adparet, nisi et ipsam Thamar plus odisset, quod illo concubitu nihil aliud quam parere cuperet, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
herodis crudelitatẽ cum de xp̃i natiuita-¬
⁊ sollicitus. tot infantes õccidi ĩussit:
hoc factum ibi ñ uituꝑat᷑ s tantũ nͥar¬
ratur.S ne hoc manichȩi uesana impu
catẽ legant. quẽ admodũ illic tantũ mͦ
cum sua nuru concubuit int̾ duodecim
patriarchas conputat᷑. Quid .ni. & ille
ndas qui dnm tradidit. nonne int̾ duo¬
decim apłos numeratꝰ est: & cum eis unꝰ
exeis ad p̃dicandũ eugłm diabolus mis¬
sus est: S adhuc respondent & dicunt.
lle post tale facinus laqueo suo ꝑemptꝰ
post hanc turpitudinẽ int̃ fr̃s suos ab illo
parte cui tam magnũ testimoniũ ds̃ ꝑ¬
hbet p̃cipue benedictus &e supra omnes
laudatꝰ est. Qumn immo hinc ex p̃ssius
uparet. ñ ad ipsum s ad xp̃m qui ex eius
tribu p̃nuntiabat᷑ in carne uenturus il¬
lam ꝑtinere ꝓpheciam. et ideo magis fla-¬
gitium eius diuina scriptura tacere non
debuit. sicut ñ tacuit. ut in uerbis patriᷤᷤ

Expanded text:
Herodis crudelitatem, cum de Christi nativitatHerodis crudelitatem, cum de Christi nativitate sollicitus tot infantes jussit occidi ? At hoc factum ibi non vituperatur, sed tantum narratur. Sed ne hoc Manichaei vesana impudtatem legant, quemadmodum illic tantummodocum sua nuru patriarchas conputatur. quid enim? et ille ludas, qui dominum tradidit, nonne inter duodecim apostolos numeratus est et cum eis unus ex eis ad praedicandum euangelium diabolus missus est? sed adhuc respondent et dicunt: ille post tale facinus laqueo suo peremptpost hanc turpitudinem inter fratres suos ab illo patre, cui tam magnum testimonium deus perhibet, praecipue benedictus et supra omnes laudatus est. quin immo hinc expressius adparet non ad ipsum, sed ad Christum, qui ex eius tribu praenuntiabatur in carne uenturus, illam pertinere prophetiam, et ideo magis flagitium eius diuina scriptura tacere non debuit, sicut non tacuit, ut in uerbis patris
Abbreviated transcription (Latin):
illa ȩt̃na lege iusticie quȩ naturalẽ or¬
dinem ꝑ turbari uetat. ñ utiq tantũ¬
mͦ corpoꝵ s maxime ac pͥmitus angnis¬
rũ: qr in ꝓcreandis filiis ordinatã soci¬
tatẽ ñ custodiuit. merito culpabilis i¬
uenitur. Quid mirũ si peccatrix apãi¬
catore laudatur : Qđ ita nob faustus
uł ipsa manichea ꝑ uersitas arbiteaͥ
ad uersum. quasi nob̃ in illius scripture
ueneratione dignoq p̃conia uitia hoti¬
nũ quȩ illa cõmemorat. necesse sit ad¬
ꝓbare. Qum potius necẽe. ẽ. ut quast
illam religiosius accipimus. tanto fide¬
tius illa culpemꝰ. quȩ ꝑ eius ueritatem
certius culpanda didicimꝰ. Ibi .n. formo¬
tio ⁊ omĩs in licitus concubitus diuino
iure dãnatur. Ac ꝑhoc cum talia qui¬
rundam cõmemorat facta. de quib eo
loco fuam taceat sententiã: iudicanda
nob̾ ꝑmisit ñ laudanda p̃scripsit. Q
.ii. nr̃m in ipso eugłio non detestatis

Expanded text:
illa aeterna lege iustitiae, quae naturalem orilla aeterna lege iustitiae, quae naturalem ordinem perturbari uetat, non utique tantummodo corporum, sed maxime ac primitus animorum, quia in procreandis filiis ordinatam societatem non custodiuit, merito culpabilis inuenitur — quid mirum, si peccatrix a peccatore laudatur? Quod ita nobis Faustus uel ipsa Manichaea peruersitas arbitratur aduersum, quasi nobis in illius scripturae ueneratione dignoque praeconio uitia hominum, quae illa commemorat, necesse sit adprobare; quin potius necesse est, ut, quanto illam religiosius accipimus, tanto fidentius illa culpemus, quae per eius ueritatem certius culpanda didicimus. ibi enim fornicatio et omnis inlicitus cjure damnatur : ac per hoc, cum talia quorumdam facta commemorat, de quibus eo loco suam taceat sententiam, judicanda nobis permittit, non laudanda praescribit. Quis enim nostrum in ipso Evangelio non detestatur
Abbreviated transcription (Latin):
monile atq anulum protuliss& dicens
ab eo se grauidatam cuiꝰ pignora illa es¬
sent. ubi ea quȩ dederat ille cognouit.
istam magis quam se iustificatam eẽ
respondit. quod ei filium suum mari¬
stum
comungere noluisset. Qua destias¬
ne conpulsa illo mͦ potius quã nuli
mͦ posteritatẽ ñ aliunde quã ab eadea
stẏrpe conquireret. In qua sententia
ñ eam iustificatã. s eam magis quãs
iustificatã dicens. nec ipsam laudant
s in sui cõparatione p̃posuit: desidx
scilicet habende prolis quo iuncta ille
socero se sub posuerat minus culpans i
libidinosi concubitus ardorem quo ipse
uelut ad meretricẽ uictus intrauerat.
sicut quib dam dr̃. iustificastis sodorĩ
.I. tantũ peccastis. ut uob̃ sodoma nist¬
cõparata uideat᷑. Quamꝗͣ etiã si he
mulier ñ in peioris facti comparation
minus culpata. s omnino a socero lau¬
data in tellegatur. Quȩ tam̃ consulta

Expanded text:
monile atque anulum protulisset dicens monile atque anulum protulisset dicens ab eo se grauidatam, cuius pignora illa essent, ubi ea, quae dederat, ille cognouit, istam magis quam se iustificatam esse respondit, quod ei filium suum maritum coniungere noluisset, qua destitutione conpulsa illo modo potius quam nullo modo posteritatem non aliunde quam ab eadem stirpe conquireret. in qua sententia non eam iustificatam, sed eam magis quam se iustificatam dicens nec ipsam laudauit, sed in sui conparatione praeposuit, desiderium scilicet habendae prolis, quo ducta illa se socero subposuerat, minus culpans quam libidinosi concubitus ardorem, quo ipse uelut ad meretricem uictus intrauerat: sicut quibusdam dicitur: iustificastis Sodomam, id est tantum peccastis, ut uobis Sodoma conparata iusta uideatur. quamquam etiamsi haec mulier non in peioris facti conparatione minus culpata, sed omnino a socero laudata intellegatur — quae tamen consulta
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudo uenalis. Ac per hoc uidas
⁊ si grauius peccasset. si nurum sciens
cũ ea concũbere uoluiss&. Si enĩ uir
⁊ uxor sicut dñs dicit non iam duo sed
una caro. non altera nurus ẽ deputan¬
da quã filia. tam̃ eum quantũ in ipso
erat deformiter cum meretrice cubas¬
se non dubium est. At illa quȩ socerũ
fefellit non carnis eius concupiscentia
nec meretriciȩ mercedis cupiditate pec¬
cauit. sed ex ipso sanguine prolem re¬
quirens. ex quo duob iam fr̃ib nupta.
t̃cio quoq denegato habere non potuit.
patͥ eorum socero suo fetandum corpꝰ
fraude subiecit. pignore mercedis accep¬
to. quod non ad ornamentum secĩ ad teˢ¬
timonium reseruauit. Meluis quidem
sine filiis remaner&. quã sine iure ma¬
trimonii mat̾ fier&: longe tam̃ alia
uitentione peccauit. quod filiis suis pa-¬
trem prouidit. socerum suũ: quã si eũ
sibi concupiss& adulterum. Deniq cũ
uissu eius produceret᷑ ad mortẽ ⁊ iurgã

Expanded text:
turpitudo uenalis; ac per hoc ludas turpitudo uenalis; ac per hoc ludas etsi grauius peccasset, si nurum. sciens cum ea concumbere uoluisset — si enim uir et uxor. sicut dominus dicit "non iam duo, sed una caro" est, non aliter nurus est deputanda quam filia — tamen eum, quantum in ipso erat, deformiter cum meretrice cubasse non dubium est. at illa, quae socerum fefellit, non carnis eius concupiscentia nec meretriciae mercedis cupiditate peccauit, sed ex ipso sanguine prolem requirens, ex quo duobus iam fratribus nupta tertio quoque denegato habere non potuit, patri eorum socero suo fetandum corpus fraude subiecit pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reseruauit. melius quidem sine filiis remaneret quam sine iure matrimonii mater fieret; longe tamen alia intentione peccauit, quod filiis suis patrem prouidit socerum suum, quam si eum sibi concupisset adulterum. denique cum iussu eius produceretur ad mortem et uirgam,
Abbreviated transcription (Latin):
sub iugauit. edomito orbe t̾rarum ñ
uiolentia bellici certaminis. s inuicte
potentia ueritatis. Ubi .n. litteraꝵ illaꝵ
laudatus ẽ. iudas. qͥd de illo bom scrip¬
tura illa testata ẽ: nisi qđ in ꝓphetia
xp̃i qui ex eius tribu p̃mntiabatur
in carne uenturus. benedictione pa¬
tris sui p̃ceteris cõmendatus eminuit:
Ceterum ad id quod eum faustus for¬
nicatũ cõmemorat ad dimus nos aliud
qd fem suum ioseph in egiptũ uendi¬
dit. Nun quid cuiusꝗͣ menbra distorta
deprauant lucem: quȩ cuncta demon¬
strat. sic nec cuius piam malefacta.
malam scripturã faciunt. qua ꝓden¬
¶pe
nisi propagationis causa statuit homi¬
nis concubitũ fieri: ⁊ hoc non nisi soci¬
aliter ordinato conubio. quod ñ ꝑuer¬
tat uinculum pacis. E ideo prostutio
feminarum non ad substituendã prolẽ.
sed ad satiandam libidinẽ ꝓpositarum.
diuina atq ȩt̃na lege dampnatur.
Omnem quippe dehonestat emptorem.

Expanded text:
subiugauit edomito orbe terrarum non subiugauit edomito orbe terrarum non uiolentia bellici certaminis, sed inuictae potentia ueritatis. ubi enim litterarum illarum laudatus est ludas ? quid de illo boni scriptura illa testata est, nisi quod in prophetia Christi, qui ex eius tribu praenuntiabatur in carne uenturus, benedictione patris sui prae ceteris commendatus eminuit? Ceterum ad id, quod eum Faustus fornicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodenppe nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato conubio, quod non peruertat uinculum pacis et ideo prostitutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnatur. omnem quippe dehonestat emptorem
Abbreviated transcription (Latin):
non in cestus. D cum hominis enisdẽ
et recte factum et peccatũ scriptũ inue¬
nuꝰ. aliud in simiat᷑ imitandũ. aliud p̃¬
cauendũ. Porro si peccatũ loth cui
ꝑhibitũ ẽ anteꝗͣ peccaret iusticiȩ cesti¬
momũ. ñ mͦ non decolorat diuinitatẽ
dĩ uł scripturȩ illius ueritatẽ. uerũ
&̃ laudandam diligendãq cõmendat.
qd tamꝗͣ speculi fidelis nitorẽ notarũ
sͥ ꝑsonarũ non solum quȩ pulchra
atq integra. s &̃ quȩ de formia uiti-¬
osaq sint in dicat. Quanto magiᷤᷤ
factum Iude qđ cum sua nuru con¬
cubuit. nichil omnino affert. unde
auctoritas scã culpet᷑. quȩ m illis libri
fundata ꝑsistens. nõ tantũ paucissi¬
mor manicheorꝑ calũmosas argutiaᷤ
uerũ etiam gentiliũ tot tantoꝵq po-¬
płor horrendas immiciciaᷤᷤ diuino
iure contẽpnit: Quos pene iam cotos
a nefaria suꝑsticione simulacroꝵ ad
unius ueri d̃i cultũ xꝑ̃ano imperio

Expanded text:
non incestus; sed cum hominis eiusdem non incestus; sed cum hominis eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inuenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret, iustitiae testimonium, non modo non decolorat diuinitatem dei uel scripturae illius ueritatem, uerum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tamquam speculi fidelis nitor admotarum sibi personarum non solum, quae pulchra atque integra, uerum etiam quae deformia uitiosaque sint, indicat: quanto magis factum Iudae, quod cum sua nuru concubuit, nihil omnino adfert, unde auctoritas sancta culpetur! quae in illis libris fundata persistens non tantum paucissimorum Manichaeorum calumniosas argutias, uerum etiam gentilium tot tantorumque populorum horrendas inimicitias diuino iure contemnit, quos paene iam totos a nefaria superstitione simulacrorum ad unius dei ueri cultum christiano imperio
Abbreviated transcription (Latin):
phetiȩ. ñ ẽ. nunc disserendi locus. Tantũ
abhis cͥminib quib eos maledica et ue-¬
ritatis inimica lingua pulsauit. defen¬
dendi fuerint in hoc p̃senti oꝑe nr̃o: ne
contra scripturas scãs et salubres. ali¬
quid sͥ dicere uiderent᷑. qui eas ꝑuersa
&ad uersa mente legerint. dũ petulan¬
tib conuiciis in sectant᷑ eos qui illic
cũ tanto honore p̃dicantur. Cȩterũ loth
fr̃ .i. consanguineus abrahȩ nequaꝗͣ istiᷤ
cõparandus. ẽ de quib dñs dicit. Ego
let in eoꝵ numero de putandus quib
illa scriptura usq infinẽ ꝑhibet iustici¬
ȩ testimoniũ. ꝗͣ uis int̾ sodomitas piȩ
casteq uersatus. hospitalitatis &̃ meritiᷤᷤ
cõmendatus ab illius t̾rȩ in cendio lib̃a¬
tus sit. & eius posteris t̾ra possessionis
pt̃ abraham qui patruus eiꝰ fuerat
dono di data fit. Hȩc nob merita in ilł
lbris laudanda ꝓponunt᷑. ñ ebrietas.¬

Expanded text:
rophetiae non est nunc disserendi locus: tantum rophetiae non est nunc disserendi locus: tantum ab his criminibus, quibus eos maledica et ueritatis inimica lingua pulsauit, defendendi fuerint in hoc praesenti opere nostro, ne contra scripturas sanctas et salubres aliquid sibi dicere uiderentur, qui eas peruersa et aduersa mente legerunt, dum petulantibus conuiciis insectantur eos, qui illic cum tanto honore praedicantur. Ceterum Loth frater, id est consanguineus Abrahae, nequaquam istis conparandus est, de quibus deus dicit: ego nec in eorum numero deputandus, quibus illa scriptura usque in finem perhibet iustitiae testimonium. quamuis inter Sodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dispensantib ut in nocte huius scłi
filios generent fidei laudatur appułs
etiã in illa uita. cuius amore conũsi spẽ
scłi reliquerunt. et ex cuiꝰ ꝓ fessione ad
miscđam regendȩ plebis assumti s̃. Ida
agunt in omnib laborib suis ut illa ꝑ¬
fessio quo se conũterant qr tales rectoreᷤ
popłis dedit. latius & clarius głificetur.
camꝗͣ ia cob non recusante noctem liȩ
ut rachel pomis suaue olentib. & clare
dem qr quidem ꝑ rarũ est. ut in pͥncipio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. et
ds erat uerbũ. et quicqͥd de hac re pie
sapient̃q dr̃. sine phantasmate carnał
cogitationis ⁊ salubrit̃ uł ex parte capi
ham lsaac et Iacos quorꝑ se dm̃
appellari uoluit d̾s. quẽ. catholica ec¬
cła colit. ad uersus fausti calumnas dic̃¬
ta suffecerint. De quoꝵ trium homi¬
num meritis atq pietate & longe re-¬
mota a iudicio carnaliũ altitudine ꝓ¬

Expanded text:
dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur, tamquam Iacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suaueolentibus et clare dem quidem, quia perrarum est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et qsapienterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis, et salubriter, vel ex parte capiham, Isaac et Iacob, quorum se deum appellari uoluit deus, quem catholica ecclesia colit, aduersus Fausti calumnias dicta suffecerint. de quorum trium hominum meritis atque pietate et longe remota a iudicio carnalium altitudine p
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa doctrina sapientiȩ cui uacare studi¬
erunt blasphemetur. neq ad ipiscatura
imꝑiciorib popłis existimationẽ bonã
qͦd illa poma significant ⁊ qđ necessarũ
est ad ex hortationẽ discenciũ. S plant
ut hanc curã suscipiant ui oogunt᷑ satis
& hoc significatũ ẽ: qđ cum ueniret de
agro iacob: occurrit ei lia. eũq detinens
ait. Ad me intrabis. con duxi .N. te ꝓ man¬
Tamꝗͣ diceret.
Doctrinȩ quã dili¬
gis uis conferri
bonam opinio¬
nem. noli de fu¬
gere officiosũ
laborem: Hanc
in ȩccła geri:
quis qͥs ad uir¬
t̃it: cernit. Ex¬
emplis: quđ in¬
tellegamus in
libris. Quis nõ
uideat boc geri
toto orbe t̾rarũ uenire om̃s ab oꝑibus
scłi. et ire in odium cognoscendȩ & conteri¬
plandȩ ueritatis tamꝗͣ in amplexũ rachd
et excipi de transuerso eccłastica necessita¬
te atq ordinari in labore. tamꝗͣ lia dicei¬
te. ad me intrabis. Qb caste misterium

Expanded text:
ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro manuam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ex operibus saeculi et ire in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam in amplexum Rachel; et excipi de trauerso ecclesiastica necessitate atque ordinari in laborem tamquam Lia dicente: ad me intrabis? quibus caste mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
ius acciꝑe. ꝑ unũ uirum ꝑ signifi¬
cans eos omnes qui cũ sint agendi
u̾ͥtute abiles. et digni quib regim̃
ȩccłȩ cõmittat᷑ ad dispensandum
fidei sacram̃tũ: illi accensi studio
doctrinȩ atq indagandȩ ⁊ contem¬
plande sapiencie se ab om̃ib actio¬
num molestiis remouere.atq in otio
discendi atq docendi concedere uo¬
lunt. ita gͦ dictum ⁊: parum ẽ. tibi
qđ accepisti uirũ meũ. in suꝑ et man¬
dragorica filii mei uis acciꝑe. ac si di¬
ceretur. parum. ẽ. qđ homines adla¬
borem rerũ gerendarũ necessarios
in otio detinet uita studioꝵ: in supe
popularem głam requirit : Pinde it
eam iustȩ cõparet: imꝑtit rachel uiñi
sorori suȩ illa nocte. ut scilicet quo uͥtitt
laboriosa regimini ppłoꝵ accõmodati
s̃: etiam si scientiȩ uacare delegerant
sustipiant ex perientia tẽptationũ rura¬
rumq sarcinam ꝓutilitate cõmumne

Expanded text:
uis accipere? per unum uirum signifiuis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio discendi ac docendi condere uolunt. ita ergo dictum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministrat᷑ utilitas: et quoꝵ auctoritaᷤ
popłis cara est testimoniũ ꝑhibent
&am uitȩ ꝓpter studium conquiren¬
dȩ & contemplandȩ ueritatis otiosȩ.
quodãmͦ mala mandagorica ꝑliam
ditatis eius in qua. ẽ. om̃nis fructus
laborios e atq incertamine tẽptationũ
ꝑiclitantis actionis: quã pleriꝙ be
nigno in genio p̃diti studioq flagra¬
ntes: quã uis idonei regendis popłis
ẽẽ possint tam̃ uitant ꝓpter tũbulen¬
tas occupationes: et in doctrinȩ otiũ
toto pectore tamꝗͣ speciosȩ rachel
fruunt᷑ amplexui. S qi bonum ẽ. ut
etiã hȩc uita latius in notescens po¬
pularem głam mereat᷑: in iustum ẽ.
aut̃ ut eam consequat᷑. si amatorẽ
suũ administrandis ȩccłasticis curiˢ
aptum & idoneũ in otio detinet.
nec gub̃nationi cõmunis utilitatis
imꝑtit: ꝓpterea lia sorori suȩ dicit.
parum ÷ tͥ quod uirũ meum acce¬
pisti. in suꝑ & mandragoras filii mei

Expanded text:
administratur utilitas, et quorum auctoritas administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam ditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes quamuis idonei regendis populis esse possint, tamen uitant propter turbulentas occupationes et in doctrinae otium toto pectore tamquam speciosae Rachel feruntur amplexum. Sed quia bonum est, ut etiam haec uita latius innotescens popularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei
Abbreviated transcription (Latin):
cõparat᷑. non ipsa ꝓsese ex petenda. s
intentioni bonoꝵ qua generi huma¬
no consulunt. ꝑ necessaria. Unde dicit
apłs. O portet &̃ testimoniũ habere
bonum. ab eis qui foris s̃ Q licet pa¬
rum sapiant: reddunt tam̃ plerũꝙ
labori eoꝵ ꝑ quos sͥ consulitur &
splendorẽ laudis. & odorem bone opi¬
monis. Nec adistam głam popularẽ
primi ꝑuemunt eoꝵ qui sunt in
eccła. nisi quicũq in actionũ ꝑiculis
& labiore uersant᷑. ꝓpterea liȩ filius
mala mandragorica in uenit. exiens i
agrum .i. honeste ambulans ad eos qui
foris s̃. Doctrina uͦ illa sapientie quȩ
a uulgi strepitu remotissima in contẽ¬
placione ueritatis dulci delectatione
de figitur. hanc popularem głam qua-¬
ntulũcumq ñ ad sequeret᷑. nisi ꝑ eos
qui in mediis turbis agendo ac sua¬
dendo popłis presunt ñ ut p̃sint. s
ut ꝓ sint. Quȩdũ isti actuosi et ne¬
gotiosi homines ꝑ quos multitudimᷤ

Expanded text:
comparatur; non ipsam per sese expetendam, sed comparatur; non ipsam per sese expetendam, sed intentioni bonorum, qua generi humano consulunt, perneceapostolus: oportet etiam testimonium habere bonum ab eis, qui foris sunt: qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum, per quos sibi consulitur, et splendorem laudis et odorem bonae opinionis. nec ad istam gloriam popularem primi perueniunt eorum, qui sunt in ecclesia, nisi quicumque in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint, quia, dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
sum sacre lectionis locum id mͥ obtigisse
gratularer: rara.u. res est: naturã eoꝵ
non aliqua a cõmuni sensu remotiore
scientia quȩ docet uirtutes radicum et
potestates herbarũ. s quantũ mͥ & cui-¬
lbet homini renuntiabat uisus & olfacꝰ¬
tus. et gustus. Pinde rem comꝑi pulchrã
& suaue olentẽ: sapore aut̃ insipido. Et
ideo cur eam mulier tãtoꝑe concuprue¬
rit ignorare me fateor. nͥ forte ꝓpter
pomi raritatẽ & odoris iocunditatem.
Cur uͦ ipsam rem gestam sc̃a scriptura
tacere noluerit. quȩ ñ utiq talia desi¬
deria mulierculaꝵ nobis ꝓ magno
in sinuare curaret. nͥ aliquid in eis mag¬
num querere cõmoneret. nchil am¬
plius comcere ualeo. quã quod ex illo
cõmuni consensu mͥ sugerit᷑. ut illo
mãdragorico pomo figurari in tel¬
ligam famam bonã: non eam quȩ
confertur cum laudant hominẽ p̾au-¬
ci iusti atq sapientes. s illam popu¬
larem qua etiã maior. & clarior noticia

Expanded text:
sum sacrae lectionis locum, id mihi obtigisse sum sacrae lectionis locum, id mihi obtigisse gratularer, rara enim res est, naturam eorunon aliqua a communi sensu remotiori scientia, quae docet virtutes radicum et potestates herbarum, sed quantum mihi et cuilibet homini renuntiabat visus, et olfactus, et gustus. Proinde rem comperi pulchram et suaveolentem, sapore autem insipido; et ideo cur eam mulier tantopere concupierit, ignorare me fateor, nisi forte propter pomi raritatem et odoris jucunditatem. Cur vero ipsam rem gestam sancta Scriptura tacere noluerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conjicere valeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur: ut illo mandragorico pomo figurari intelligam famam bonam, non eam quae confertur, cum laudant hominem pauci justi atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam major et clarior notitia
Abbreviated transcription (Latin):
in labore apłoꝵ iuinculoꝵ uita apłca si¬
ue in quit occasione siue ueritate xp̃c
annunciet᷑. ⁊ in hoc gandeo. sed & gaude¬
bo. Tamꝗͣ & ancilla pariente de prole
numeriosiore lȩcata ẽ. uero quidã liȩ
factus ex beneficio rachel editus. cũ uirũ
suum secũ debita nocte cubiturũ accep¬
tis afilio liȩ mandragoricis malis. cum
sorore cubitare ꝑmittit. De hoc aut̃ po¬
mi genere opmari quos dam scio. qđ ac¬
ceptũ in escam. sterilib feminis fȩcunta¬
tem parit. Ac ꝑ hoc putant omnimͦ in¬
stitisse rachel: ut isi hoc afilio sororis ac
ciꝑet cupiditate
pariendi. Quod
ego ñ arbitra¬
cepisset. Nunc¬
oc p̃i uͦ cum post liȩ
duos alios ab¬
dñs eam prole¬
il est cur d̾ma¬
ite lege ndragora tale
aliquid suspicemũt. quale mnulla femi¬
na exꝑci sumus. Dicam gͦ quid sentiam
dicent hinc forte meliora doctiores. Cum
n. hȩc mala ipse uidissem & ꝓpt̾ istum ip¬

Expanded text:
in labore uinculorum uita apostolica, siin labore uinculorum uita apostolica, siue, inquit, occasione siue ueritate Christus adnuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. tamquam et ancilla pariente de prole numerosiore laetata. Est uero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum uirum suum secum debita nocte cubiturum acceptis a filio Liae mandragoricis malis cum sorore cubitare permittit. de hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in escam sterilibus feminis fecunditatem parit ; ac per hoc putant omni modo institisse Rachel, ut hoc ciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitracepisset; nunc vero cum post Liae duos alios abDominus ei proleil est cur de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. Dicam ergo quid sentiam, dicant hinc forte meliora doctiores: cum enim haec mala ipse vidissem, et propter istum ip