comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniuiriis exagitat᷑ ut nubat: aut si uo¬
luerit in castitatis ꝑmanere ꝓposito.
dando munera in facultate uix ꝑma¬
net. Cũ his cͦ fraudib repleuerint sac¬
culos suos: uideas eos letos et accura¬
tos ad eccłam ꝓꝑare. et dõ grãs age¬
re. quasi ab ipso illis hec pecunia cõ¬
feratur: In hoc quoq peccantes quod
ripinarũ suarũ dm̃ uolunt ẽẽ parti¬
cipem. Dicit enĩ sc̃m euangłin: inter¬
rogauerunt illũ et milites. Quid fa¬
ciemus et nos: Ait illis ioħes. Nemi¬
nem concutiatis. neq calumpniam
faciatis: sed contenti estote stipendi¬
is ur̃is. hic iam cognoscere se debet:
om̃is homo qui militat. Non enim
tantũ de his militantib scriptura
loquitur. qui armata militia deti¬
nentur᷑. s quisq militie sue cingu¬
lo utitur. dignitatis sue miles ascri¬
bitur.Atq ideo. hec sententia potest
dici. uerbi gr̃a mlitib. ꝓtectoribus.
dia sibi publice decreta consequitur:

Expanded text:
injuriis exagitatur ut nubat, aut si voinjuriis exagitatur ut nubat, aut si voluerit in castitatis permanere proposito, dando munera sua in facultate vix permanet. Cum his ergo fraudibus repleverint sacculos suos, videbis laetos illos et accuratos ad ecclesiam properare, et Deo gratias agere, quasi ab ipso illis haec pecunia conferatur; illud quoque peccantes quod rapinarum suarum Deum volunt esse participem. Dicit autem sanctum Evangelium: Interrogaverunt illum et milites; quid faciemus et nos? Ait illis Joannes: Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris . Hic jam agnoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de iis militantibus Scriptura loquitur qui armata militia detinentur, sed quisquis militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles ascribitur. Atque ideo haec sententia potest dici, v. g. militibus, protectoribus, dia sibi publice decreta consequitur;
Abbreviated transcription (Latin):
dixit nichil exigatis: sed nichil am¬
pluis exigatis. Unde intelligimus.
quod apud dm̃ nontam exactio. quã
exactio iniqua dampnetur. Dicit
eñi ipse dñs. Reddite que dĩ sunt
deo: et quȩ cesaris. cesari. Igitur qͦd
cesar p̃cipit ferendum ẽ: quod impe¬
rator indicit tolerandũ ẽ: s fit into¬
lerabile dum illud preda exactionis
accumulat. Hoc aũt quale ẽ. quod
idem ipsi qui huiꝰmodi necessitates
ꝓcurant. peccatis suis peccata conge¬
minant: hoc ẽ. quod fraudes suas ac
rapinas cõmodũ uocant. cũ ipsa pre
da infert᷑ur incomodũ: Illud autẽ
addunt scelerib suis. ut quos in de¬
fensos uiderint. ipsos potius ꝑseqͥn¬
ture Et pitant se necessitates dece¬
pisse publicas. nisi domos deceꝑint or¬
fanorũ. Ita quoꝵ pat̾ ante biduũ forsi¬
tan fuerat amicus. collega uel frãt:
int̾ueniente morte. eusdẽ liberi ha¬
beantur tanquã ignoti. uiles. et mi¬
seri. Uidua aũt si qua fuerit. aut sic

Expanded text:
dixit, Nihil exigatis; sed, nihil amdixit, Nihil exigatis; sed, nihil amplius exigatis. Unde intelligimus quod apud Deum non tam exactio, quam exactio iniqua damnetur: dicit enim ipse Dominus, Reddite quae Dei sunt, Deo; et quae Caesaris, Caesari . Igitur quod Caesar praecipit, ferendum est; quod Imperator indicit, tolerandum est: sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Hoc autem quale est, quod iidem ipsi qui hujus modi necessitates procurant, peccatis suis peccata congeminant: hoc est, quod fraudes suarapinas suas commodum vocant, cum ipsa praeda 378 conferatur in commodum? Illud autem addunt sceleribus suis, ut quos indefensos viderint ipsos potius persequantur, et putent se necessitates decepisse publicas, nisi domos deceperint orphanorum: ita ut quorum pater ante biduum forsitan fuerat amicus, collega, vel frater, interveniente morte, ejusdem liberi habeantur tanquam ignoti, viles et miseri. Vidua autem si qua fuerit, aut sic
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aut monachus. possit ei licere quod
non licet. Cunctis igitur officiis. sacris
litteris p̃scribit᷑ norma uiuendi Om¬
nis ad bene uuendũ ꝓuocatur sexus.
etas. et dignitas. Igitur nemo se ex¬
patione militie conquerat᷑. Apud
omnẽ. xp̃ianũ: pruna honestatis de¬
bet eẽ militia. Nam ut id quoddi¬
cimus auctoritate ȩuangłica comꝓ¬
bemus iudeamꝰ lectionẽ quȩ paulo
ante decursa ẽ. Ait enĩ euangłin. Ue¬
nerunt aũt et publicani ad ioħem.
ut baptirarentur ab eo: et dixerunt
ad eũ. Magister. quid faciemus : At
ille dixit. Nichil amplius exigatis:
quã qͦd constitutũ ẽ uobis. Honesta
plane publicanorũ int̾rogatio: ac scĩ
ꝓpħe iusta responsio. Illi eñi sollicite
introgant: ne aut ignorantes plus exi
gendo peccatũ incidant.: aut cessan¬
tes. publicam decipiant functionẽ.
Hic aũt moderate p̃cipit. ut et in iqͥ¬
tas locũ non habeat: et constitutum
habeat uectigal effectũ. Non enun

Expanded text:
est aut monachus, possit ei licere quod est aut monachus, possit ei licere quod non licet. Cunctis igitur officiis, sacris in Litteris, praescribitur norma vivendi, omnis ad bene vivendum provocatur sexus, aetas et dignitas. Igitur nemo se patione militiae conqueratur. Apud omnem Christianum prima honestatis debet esse militia Nam ut id quod dicimus auctoritate evangelica comprobemus, videamus lectionem quae paulo ante decursa est. Ait enim Evangelium: Venerunt autem et Publicani ad Joannem ut baptizarentur ab eo; et dixerunt ad eum: Magister, quid faciemus? At ille dixit: nihil amplius exigatis quam quod constitutum est vobis . Honesta plane Publicanorum interrogatio, ac sancti prophetae justa responsio. Illi enim solliciti interrogant, ne aut iggendo peccatum incidant, aut cessantes publicam decipiant functionem: hic autem moderate praecipit, ut et iniquitas locum non habeat, et constitutum habeat vectigal effectum. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli fr̃s qui aut militiȩ cin¬
gulo detinentur. aut in actu st̃
publico constituti. cũ peccant graui¬
ter. ac solent apeccatis suis prima se
uoce exeusare quod militant. et ne
bene aliquando faciant. occupatos se
malis actib conquerunt᷑. E inde quasi
militia hominũ non uoluntas inculpa
sit: ita quod ipsi gerunt. officiis suis
ascribunt. Non enĩ militare delictũ:
Nec rem publicam gerere cruminosũ
ẽ: sed ideo agere rem publicã. ut rem
familiarẽ augeas potuis. uidet᷑ esse
dampnabile ꝓptea eni ꝓuidentia
quadã militantib st̃ stipendia con¬
stituta: nedũ sumptus queritur. pre¬
do grassetur. Illud aũt quale ẽ: quod
cũ ob errorẽ aliquẽ asenorib argu¬
untur. et imputatur alicui de illis
cur ebrius fuerit: cur res alienas ꝑua¬
serit:cedem cur turbulentus admi¬
serit. statim respondeat. Quid habe¬
bam facere. homo scłaris aut miles:
Nunquid monachũ sum ꝓfessus aut
clericũ: Quasi om̃is qui clericus non

Expanded text:
onnulli fratres, qui aut militiae cingulo detinentur, aut in actu sunt publico constituti, cum peccant graviter, hac solent a peccatis suis prima se voce excusare, quod militant; et ne bene aliquando faciant, occupatos se malis actibus conqueruntur: perinde quasi militia hominum, non voluntas in culpa sit; ita quod ipsi gerunt, officiis suis adscribunt. Non enim militare, delictum Nec rempublicam gerere, criminosum est; sed ideo agere rempublicam, ut rem familiarem potius augeas, videtur esse damnabile. Propterea enim providentia quadam militantibus sunt stipendia constituta; ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Illud autem quale est quod cum ob errorem aliquem a senioribus arguuntur, et imputatur alicui de illis cur ebrius fuerit, cur res alienas pervaserit, caedem cur turbulentus admiserit; statim respondeat, Quid habebam facere, homo saecularis et miles? Numquid monachum sum professus, aut clericum? Quasi omnis qui clericus non
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit: nec in pregnatur: nichil spe¬
rans. non concipit.: non ẽ pregnans
animo. Si uͦ uixta aliquis uicinus sit
pauꝑ. qui uł in necessitate positus ẽ
ut possit uendere. uł potest opprimi
ut cogatur uendere: inicitur oculꝰ.
sperat se posse tollere aut iullã aut
coloniã uicini pauꝑis: et inmittit il¬
li aliquas tribulationes. Uerbi gr̃a.
agit secretius apud eos qui possunt.
in aliqua publica administratione
constringant. Ex quib contractis
debitis multis. necesse habeat infe¬
lix uendere casellam: unde aut ipse
aut filii sui sustentabantur. Necessi¬
tate ergo compulsus. uenit ad illũ
ꝑcuiꝰ nequiciã premit᷑ et affligitur:
et nesciens quod ipsus inmissione
hoc patitur: dicit ad eũ. Damichi
dñe rogo te paucos solidos: patior
necessitatẽ: urgeor acreditore. Et
ille. Non habeo modo inmanib. Ideo
se dicit inmanib non habere: ut ille
oppressus calumpnia. necesse habeat

Expanded text:
cupiscit, nec impraegnatur; nihil specupiscit, nec impraegnatur; nihil sperans non concipit, non est praegnans animo. Si vero juxta aliquis vicinus sit pauper, qui vel in necessitate positus est, ut possit vendere; vel potest opprimi, ut cogatur vendere; injicitur oculus, sperat se posse tollere aut villam aut coloniam vicini pauperis, et immittit illi aliquas tribulationes. Verbi gratia agit secretius apud eos qui possunt, ant, aut in aliqua publica administratione constringant: ex quibus contractis debitis multis necesse habeat infelix vendere casellam, unde aut ipse, aut filii sui sustentabantur. Necessitate ergo compulsus venit ad illum, per cujus nequitiam premitur et affligitur: et nesciens quod ipsius immissione hoc patitur, dicit ad eum: Da mihi, domine, rogo te, paucos solidos; patior necessitatem, urgeor a creditore. Et ille: Non habeo modo in manibus. Ideo se dicit in manibus non habere, ut ille oppressus calumnia, necesse habeat
Abbreviated transcription (Latin):
stes eritis: sed tristicia ur̃a uertetur
ingaudiũ. Ad ista p̃cipue nos pare
mus. ne inparati deficiamꝰ. De ipsis¬
intumescunt. Nutrientes aũt. id ẽ.
lactantes: qui iam adepti sunt quod
concupierunt. Et enĩ mulier preg¬
nans inspe tumet filii: nondũ uidet
filiũ. Que aũt iam lactat: amplec¬
titur quod sꝑabat. Pregnans ẽ: qui
res alienas concupiscit. Nutriens ẽ.
qui iam rapuit quod concupierat.
Et ut hoc aꝑtius etiã simplices in¬
telligere possint: aliquã similitudi¬
nem ꝓponamꝰ Concupiscit aliqͥs
uillã alienam: et dicit: bona ẽ. istauil¬
la uicini mei osimea eẽt̾ õsi adiun¬
gerem illam: et facerem de isto fun¬
do et de illo. unitatẽ. Amat et aua¬
ricia unitatẽ. Quod amat bonũ ẽ:
sed ubi amandũ sit nescit. Forte diues
ẽ uicinus ille qui habet uillã bonã:
et suspicatur quod illam non possit
tollere quia potens homo ẽ: et p̃ua¬
let se contra illũ defendere: nec con¬

Expanded text:
stes eritis; sed tristitia vestra vertetur stes eritis; sed tristitia vestra vertetur in gaudium . Ad ista praecipue nos mus, ne imparati deficiamus. Vae praintumescunt: nutrientes autem, id est lactantes, qui jam adepti sunt quod concupierant. Etenim mulier praegnans in spe tumet filii, nondum videt filium: quae autem jam lactat, amplectitur quod sperabat. Praegnans est, qui res alienas concupiscit; nutriens est, qui jam rapuit quod concupierat. Et ut hoc apertius etiam simplices intelligere possint, aliquam similitudinem proponamus. Concupiscit aliquis villam alienam, et dicit: Bona est ista villa vicini mei: o si mea esset! o si adjungerem illam, et facerem de isto fundo et de illo unitatem! Amat et avaritia unitatem: quod amat bonum est; sed ubi amandum sit, nescit. Forte dives est vicinus ille qui habet villam bonam, et suspicatur quod illam non possit tollere; quia potens homo est, et praevalet se contra illum defendere: nec con
Abbreviated transcription (Latin):
intiare inregnũ cęlorũ. Uenturi suł
dies tribulationũ. et malarũ tribu¬
lationũ: uenturi sunt: sicut dicit scrip¬
tura. Et quantũ accedunt dies: au¬
gentur tribulationes. Nemo sibi ꝓ¬
mitat: quod ȩuangłmi non ꝓmittit.
Quomͦ eñi apꝓpinquante fine mun¬
di. sicut dicit in euangło. habunda¬
bit iniquitas. refrigescet caritas sic
ꝓpt̃ ipsas iniquitates nunquã deerit
aduersitas. Opus ẽ. ut animũ nr̃m
non solũ ad penitentiã: sed etiã ad
pacientiã p̃paremus. Fr̃s mei obse¬
cro uos. adtendite scripturas sc̃as. si
aliquid fefellerunt. si aliquid dixe¬
runt. et alit̃ accidit quã dixerunt.
Necesse ẽ: ut usq infinẽ sic fiat. quẽ¬
admodũ dixerunt. Non nobis ꝓmit¬
tunt scripture nr̃e in hoc scło. nisi
tribulationes pressuras angustias:
augm̃ta dolorũ: abundantiã temp¬
tationũ: sicut et ipse dñs in euangło
dicit. Inmundo p̃ssurã habebitis. Et
iterũ. Mundus gaudebit. et uos tri¬

Expanded text:
um coelorum . Venturi sunt dies tribulationis et malarum tribulationum; venturi sunt, sicut dicit Scriptura: et quantum accedunt dies, augentur tribulationes. Nemo sibi promittat quod Evangelium non promittit. Quomodo enim appropinquante fine mundi, sicut dicit Evangelium, abundabit iniquitas, refrigescet charitas ; sic ropter ipsas iniquitates nunquam deerit adversitas. Opus est ut animum nostrum non solum ad poenitentiam, sed etiam ad patientiam praeparemus. Fratres mei, obsecro vos, attendite Scripturas sanctas, si aliquid fefellerunt; si aliquid dixerunt, et aliter accidit quam dixerunt: necesse est ut usque in finem sic fiat, quemadmodum dixerunt. Non nobis promittunt Scripturae nostrae in hoc saeculo, nisi tribulationes, pressuras, angustias, augmenta dolorum, abundantiam tentationum. Sicut et ipse Dominus in Evangelio dicit, In mundo pressuram habebitis: et iterum, Mundus gaudebit, et vos tri
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ fr̃s mei quot quot habetis inter
uos qui adhuc amore scłi p̃grauant᷑.
auaros. ꝑuiros. adulteros. spectatores
nugarũ. consultores mathematicorũ.
fanaticorũ. augurũ. auspicũ. ebrio¬
sos. luxuriosos: quicqͥd int̃ uos maloꝵ
ẽẽ nostis. quantũ potestis imꝓbate. ut
corde recedatis. et redarguite ut exea¬
tis inde: et nolite consentire. ut inmun¬

Expanded text:
Sic ergo, fratres mei, quotquot habetis inter Sic ergo, fratres mei, quotquot habetis inter vos, qui adhuc amore saeculi praegravantur, avaros, perjuros, adulteros, spectatores nugarum, consultores mathematicorum, fanaticorum, augurum, auspicum, ebriosos, luxuriosos, quidquid inter vos malorum esse nostis; quantum potestis, improbate, ut corde recedatis; ut redarguite, et exeatis inde; et nolite consentire, ut immun
Abbreviated transcription (Latin):
ni malos arguerent. ac non potius ip¬
si mali bonos infamarent: qualeslibet
ꝓ pace tolerarent: qui maximianistas
receꝑunt tanquã in tegros: quos tanqͣm
ꝑditos antea dampnauerunt. Certe
manifeste dixit ꝓpħa. recedite. et exi¬
te inde: et inmundũ ne tetigeritis.
Ego ut intelligam quod dixit: atten¬
do quod fecit. F acto suo michi exponit
dictum suũ. Dixit. recedite. Quib dixit:
Utiq ustis. Aquib ut recederent dixit:
Utiq ãpeccatorib et iniquis. Quero.
atalib utrũ ipse recesserit: inuenio
quod non recesserit. Ergo alit̃ intelle¬
xerit. Nam utiq facerent quod p̃ce¬
pit. Recessit corde: obuirgauit atq
arguit: continendo se aconsensu. non
tetigit inmundũ. Obiurgando aũt.
exiit liber in conspectu dĩ: cui neq
sua d̃s peccata imputat quia non fe¬
cit᷑. neq aliena que non apꝓbauit:
neq negligentiã quia non tacuit:
neq suꝑbiã quia in unitate ꝑmansit.

Expanded text:
ni malos arguerent, ac non potius ipni malos arguerent, ac non potius ipsi mali bonos infamarent, qualeslibet pro pace tolerarent, qui Maximianistas receperunt tanquam integros, quos tanquam perditos antea damnaverunt. Certe manifeste dixit propheta, Recedite et exite inde, et immundum ne tetigeritis. Ego ut intelligam quod dixit, attendo quod fecit. Facto suo mihi exponit dictum suum. Dixit, Recedite. Quibus dixit? Utique justis. A quibus ut recederent, dixit? Utique a peccatoribus et iniquis. Quaero, a talibus utrum ipse recesserit? Invenio quod non recesserit. Ergo aliter intellexit. Nam utique prior faceret quod praecepit. Recessit corde, objurgavit atque arguit. Continendo se a consensu non tetigit immundum: objurgando autem exiit liber in conspectu Dei; cui neque sua Deus peccata imputat, quia non fecit; neque aliena, quia non approbavit; neque negligentiam, quia non tacuit; neque superbiam, quia in unitate permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ingentẽ magnã: ut illos deleret.
At ille non accepit: coheret peccatorib:
petit ꝓ peccatorib. & quomͦ petit :
Magna ꝓbatio dilectionis fr̃s. Quomͦ
petit: Widete illã de qua sepe locuti
sumꝰ. mat̾nã quodãmͦ caritatẽ. Cum
diis minaret᷑ sacrilego popło: pia moy¬
si uiscera tremuerunt. Opposuit se ꝓ
ipsis iracundiȩ dĩ. Dñe inquit si dimit¬
tis eis peccatũ: dimicte. Su aũt: dele
tendens usticiã et miscdiã dĩ: ut qͥa
iustus ẽ. ñ ꝑderet iustum: quia miseri¬
cors. ignosceret peccatoribꝰ. Certe mani
festum ẽ iam prudentie ur̃e. quomͦ ac¬
cipienda sint omĩa talia testimoni a
scripturarũ: ut quando scriptura sonat
recedere nos debere amalis. non aliud
intelligere iubeamur. nisi ut corde
recedamus. Ne maius malũ inseꝑatio¬
ne bonorũ committamus. quã in ma¬
lorũ coniunctione fugiamus: sicut ip¬
si donatiste fecerunt: qui si uere bo¬

Expanded text:
inquit, in gentem magnam: ut illos deleret. inquit, in gentem magnam: ut illos deleret. At ille non accepit, cohaeret peccatoribus, petit pro peccatoribus. Et quomodo petit? Magna probatio dilectionis, fratres. Quomodo petit? Videte illam, de qua saepe locuti sumus, maternam quodam modo charitatem. Cum Deus minaretur sacrilego populo, pia Moysi viscera tremuerunt, opposuit se pro illis iracundiae Dei. Domine, inquit, si dimittis eis peccatum, dimitte: sin autem, deltendens justitiam et misericordiam Dei! ut quia justus est, non perderet justum, quia misericors est, ignosceret peccatoribus. CAPUT XXIfestum est prudentiae vestrae, quomodo accipienda sint omnia talia testimonia Scripturarum: ut quando Scriptura sonat, recedere nos debere a malis, non aliud intelligere jubeamur, nisi ut corde recedamus; ne majus malum in separatione bonorum committamus, quam in malorum conjunctione fugiamus, sicut ipsi Donatistae fecerunt. Qui si vere bo
Abbreviated transcription (Latin):
iet echiele. de cȩteris ꝓpħis. qui non
recesserunt apopło malo. ne desere¬
rent bonos Iili popło commixtos:
ubi et ipsi tales eẽ potuerunt: Moy¬
ses ipse fr̃s. cum acciꝑet legem in mon¬
te. popłs deorsum idolũ fabricauit.
Popłs dĩ. popłs ductus cedentib fluc¬
tibus rubri maris qui sequentes in¬
micos obruerant: post tanta signa
et miracula in egiptiorũ plagis ad
mortẽ. et in sua ꝓtectione ad salutẽ:
tam idolũ poposcit: idolũ extorsit:
idolũ fecit: idolũ adorauit: idolo
sacrificauit. Indicat ds̃ famulo suo
popłi factũ: et dicit eos se ꝑditurũ
a facie sua.Int̾cedit moyses ad ipsũ
ꝓpopło. rediturus: et habuit occasi¬
onem recedendi et ex eundi ab eissi¬
cut isti intelligunt. ne in mundũ tan¬
geret. nec cũ talib uiueret: Non fecit
tam̃. Et neforte hoc necessitate poti¬
us quã caritate fecisse uideret᷑. ob¬
tulit illi ds̃ aliũ popłin. Facio te

Expanded text:
Ezechiel, de caeteris Prophetis, qui non Ezechiel, de caeteris Prophetis, qui non recesserunt a populo malo, ne desererent bonos illi populo commixtos, ubi et ipsi tales esse potuerunt? Moyses ipse, fratres, cum acciperet legem in monte, populus deorsum idolum fecit. Populus Dei, populus ductus cedentibus fluctibus Rubri maris, qui sequentes inimicos obruerant, post tanta signa et miracula in Aegyptiorum plagis ad mortem, et in sua protectione ad salutem, tamen idolum poposcit, idolum extorsit, idolum fecit, idolum adoravit, idolo sacrificavit. Indicat Deus famulo suo populi factum, et dicit eos se perditurum a facie sua. Intercedit Moyses ad ipsum populum rediturus: et habuit occasionem recedendi et exeundi ab eis, sicut isti intelligunt, ne immundum tangeret, ne cum talibus viveret; non fecit tamen. Et ne forte hoc necessitate potius quam charitate fecisse videretur, obtulit illi Deus alium populum: Faciam te,
Abbreviated transcription (Latin):
Illi enĩ dicitur. Si dixeris iniquo. et
non se auerterit ab iniquitate et auia
sua: iniquius ille in sua iniquitate mo¬
rietur:et tu animã tuã liberabis. Hoc
si facit exiit inde: non separatione
corporis: s defensione oꝑis sui. Fecit
eni iste quod faciendũ fuit: etiã si il¬
le non obtemꝑauit. cui obtemꝑan¬
dum fuit. Hoc ẽ. exite inde. Clama
mauit ieremias: clamauit ez echiel.
Uideamus si hoc ipsi fecerunt: si di¬
miserunt popłm dĩ: et si se ad gentes
alias transtulerunt. Quãmulta et
quã uehement̃. ieremias inerepauit
peccatores et sceleratos populi sui. Int̃
eos tam̃ erat. unũ cũ illis templũ in¬
trabat: ẽadem sacram̃ta celebrabat:
in ea hominũ sceleratorũ congregati¬
one iuiuebat᷑. s clamando exibat in¬
de. Hoc ẽ. exire inde̾. hoc ẽ. inmundũ
non tangere: et uoluntate non consen¬
tire: et ore non parcere. Quid dicam
de ieremia. de ysaia. de daniele. de

Expanded text:
Illi enim dicitur, Si dixeris iniquo, et Illi enim dicitur, Si dixeris iniquo, et non se averterit ab iniquitate et a via sua; iniquus ille in sua iniquitate morietur, et tu animam tuam liberabis . Hoc si facit, exit inde, non separatione corporis, sed defensione operis sui. Fecit enim iste quod faciendum fuit: etiamsi ille non obtemperavit, cui obtemperandum fuit. Hoc est, Exite inde. CAPUT mavit Jeremias, clamavit Ezechiel. Videamus si hoc ipsi fecerunt, si dimiserunt populum Dei, et se ad gentes alias transtulerunt. Quam multa et quam vehementer Jeremias increpavit in peccatores et sceleratos populi sui! Inter eos tamen erat, unum cum illis templum intrabat, eadem sacramenta celebrabat: in ea hominum sceleratorum congregatione vivebat, sed clamando exibat inde. Hoc est exire inde, hoc est immundum non tangere, et voluntate non consentire, et ore non parcere. Quid dicam de Jeremia, de Isaia, de Daniele, de
Abbreviated transcription (Latin):
quisq peccauit: non tetigisti in¬
mundũ. Redarguisti: corripiusti:
moniusti: adhibuisti etiã si res ex¬
egit. congruiam et quȩ unitatem
non uiolet disciplinam: existi in¬
de. Adtendite infactis scõrũ: nefor¬
te nra uideatur int̃ptatio. Quom̾
hec uerba intellexerunt scĩ: sic utiq
intelligenda sunt. Exite inde dicit
ꝓpħa. Prus usitata ipsius uerbi con¬
suetudine assero istam sententiã: et
postea ostendo non meã. Pleriunq ac¬
cusantur hominef. Et cũ accusati fu¬
erint. defendunt se. Cum aũt se ille qͥ
accusatur homo racionabilit iusteq
defenderit: qui audiunt dicunt. Exiit
inde. Manens loco: exiit inde. Quomͦ¬
uide exiit: Ratione reddita: et de¬
c̃ ad fensione iustissima. Hoc quando fa¬
ciebant scĩ. Quando excuciebant
puluerẽ de pedib: aduersus eos qui
sibi pacẽ nuntiatam non accipiebãt.
Exiit inde ille speculator cui dictũ
ẽ: speculatorẽ posui te domus isrł.

Expanded text:
quisque peccavit; non tetigisti imquisque peccavit; non tetigisti immundum. Redarguisti, corripuisti, monuisti, adhibuisti etiam, si res exegit, congruam, et quae unitatem non violet, disciplinam; existi inde. Attendite in facta sanctorum, ne forte nostra videatur interpretatio. Quomodo haec verba intellexerunt sancti, sic utique intelligenda sunt. Exite inde, inquit propheta. Prius usitata ipsius verbi consuetudine assero istam sententiam, et postea ostendo non meam. Plerumque accusantur homines; et cum accusati fuerint, defendunt se: cum autem se ille qui accusatur homo, rationabiliter justeque defenderit, qui audiunt, dicunt, Exiit inde. inde exiit? Ratione reddita, et defensione justissima. Hoc est quod faciebant sancti, quando excutiebant pulverem de pedibus suis, adversus eos qui sibi pacem nuntiatam non accipiebant . Exiit inde ille speculator, cui dictum est, Speculatorem posui te domui Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Utraq ergo crescunt. usq ad
messẽ. Et suas sententias inscriptu¬
ris habent zizania uł paleȩ: suas et
frum̃ta. Quȩ qui non intelligunt.
confundunt et confunduntur: atq
ita ꝑstrepunt. cȩca cupiditate. ut
nolint obinutescere. uł pͥatefacere
Recedite. et exite inde: et inmun¬
dum ne tetigeritis. Quomͦ ergo ma¬
los ꝓpace tolerabimus. a quib exi¬
re et recedere iubenuir. ne tanga¬
mus inmundũ: Nos istam recessi¬
onem sp̃italit̾ intelligimus: illi
corporalit̃. Nam et ego clamo cũ
ꝓpħa: et qualiacũq sumus uasa.
utitur nobis ds̃ in dispensatione
ur̃a. Clamamus et nos: et dicimꝰ
uobis. Recedite. et ex ite inde.
et ininundũ netecigeritis: sed ta¬
ctu cordis non corporis. Quid est
eñi tangere inmundũ: nisi consen¬
tire peccatis: Quid ẽ. aũt exire in¬
de. nisi facere quod ꝑtinet ad cor¬
reptionẽ malorũ: quantũ ꝓ unuis¬
cuiꝰq gradu atq ꝑsona salua pa¬
ce fieri potest: Displicuit tibi qͦd

Expanded text:
i . Utraque ergo crescunt usque ad messem; et suas sententias in Scripturis habent zizania vel paleae, suas autem frumenta. Quas qui non intelligunt, confundunt, et confunduntur; atque ita perstrepunt caeca cupiditate, ut nolint obmutescere vel patefacta Recedite, exite inde, et immundum ne tetigeritis : quomodo ergo malos pro pace tolerabimus, a quibus exire et recedere jubemur, ne tangamus immundum? Nos istam recessionem spiritualiter intelligimus, illi corporaliter. Nam et ego clamo cum propheta, et qualiacumque simus vasa, utitur nobis Deus in dispensationem vestram: clamamus et nos, et dicimus vobis, Recedite, exite inde, et immundum ne tetigeritis; sed contactu cordis, non corporis. Quid est enim tangere immundum, nisi consentire peccatis? Quid est autem exire inde, nisi facere quod pertinet ad correptionem malorum, quantum pro uniuscujusque gradu atque persona salva pace fieri potest? Displicuit tibi quod
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est nobis. ut subueniat casti¬
gando. Et tam̃ si facta humani gene¬
ris consideremus. quid patitur: Non
scdm peccata nr̃a fecit nobis. Filii eiꝰ
sumus. Unde ꝓbamus: Mortuuis ẽ
ꝓ nob̾ unicus. ne remaneret unus.
Noluit ẽẽ unus: qui mortuus est
unus. Multos eñi filios dĩ fecit
bit tibi bona sua̾ quia non dedignatus
ẽ susciꝑe mala tua: Ergo fr̃s gaudete in
dño. non inscło. Id ẽ. gaudete inueritate:
non in iniquitate. Gaudete in spe ẽt̃ni¬
tatis: non in flore uanitatis. Ita gaudete:
et ubicumq. et quamdiueuq hic fueri¬
tis. dñs in ꝑximo ẽ: nichil solliciti fueri¬

Expanded text:
bonum est nobis ut subveniat castibonum est nobis ut subveniat castigando. Et tamen si facta generis humani consideremus, quid patimur? Non secundum peccata nostra fecit nobis . Filii enim sumus. Unde hoc probamus? Mortuus est pro nobis Unicus, ne remaneret unus. Noluit esse unus, qui mortuus est unus. Multos enim filios Dei fecit bit tibi bona sua, qui non dedignatus est suscipere mala tua? Ergo, fratres, gaudete in Domino, non in saeculo: id est, gaudete in veritate, non in iniquitate; gaudete in spe aeternitatis, non in flore vanitatis. Ita gaudete: et ubicumque, et quamdiucumque hic fueritis, Dominus in proximo est, nihil solliciti fueri
Abbreviated transcription (Latin):
alia hominis. Magnȩ miscdiȩ ẽ. nequi¬
tiȩ inpunit̾atẽ non relinquere: et ne
cogatur in extremo gehenuȩ damp¬
nare. modo flagello dignatur castiga
pęna. non tam̃ uisto sed peccatori. cui ñ¬
ẽ temꝑalis pena. ut succedat ȩt̾̃na:
Uis gͦ nosse. nulla pena quanta sit
pena: Esalmũ int̾roga. Irritauit do¬
minũ peccator. Exclamauit uehem̃¬
ter Adtendit. considerauit: ex clama¬
uit: irritauit dnm peccauit᷑. Quare
obsecro: quid uidisti: Qui aũt hoc
ex clamauit: uidit peccatorẽ inpune
luxuriantẽ. male facientẽ: bonis abum¬
dantem: et ex clamauit. Irritauit do¬
minũ peccator. Quare hoc dixisti:
Quid eñi uidisti: Pre magnitudine
gat mundũ: non uult dampnare
mundũ. Pre magnitudine ire suȩ ñ
requirit. Ideo non exquirit: quia
multũ irascitur. Magna ẽ. ira euis.
Parcendo seuit: s iuste seuit. Est
eni seueritas: quasi seua ueritas.
Si ergo aliquando seuit parcendo:

Expanded text:
alia hominis. Magnae misericordiae est, nequialia hominis. Magnae misericordiae est, nequitiam impunitam non relinquere: et ne cogatur in extremo gehennae damnare, modo flagello dignatur castigarpoena, non tamen justo, sed peccatori, cui est temporalis poena, ne succedat aeterna? Vis ergo nosse, nulla poena quanta sit poena? Psalmum interroga: Irritavit Dominum peccator. Exclamavit vehementer, attendit, consideravit, exclamavit: Irritavit Dominum peccator. Quare, obsecro? quid vidisti? Qui autem hoc exclamavit, vidit peccatorem impune luxuriantem, male facientem, bonis abundantem, et exclamavit: Irritavit Dominum peccator. Quare hoc dixisti? Quid enim vidisti? Prae magnitudine gat mundum, non vult damnare mundum. Prae magnitudine irae suae non exquirit. Ideo non exquirit, quia multum irascitur. Magna est ira ejus. Parcendo saevit, sed juste saevit. Est enim severitas, quasi saeva veritas. Si ergo aliquando saevit parcendo,
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudete indño semꝑ. In scło gaudiũ qͦd
ẽ: Gaudere de iniquitate. gaudere de
turpitudine: gaudere de dedecore. de
deformitate. De his gͦ om̃ib gaudet se¬
culũ: quȩ omĩa non eent. nisi homines
uoluissent. Alia st̃ quȩ faciunt homines:
alia quȩ patunt᷑. Ꝙ si nolunt. ferunt.
Quid ergo ẽ hoc scłm: et quod ẽ gau¬
dium scłi: Dico fr̃s breuit̃ quantum
possũ: quantũ ds̃ aduiuat. F estinant̃
breuit dico. Scłi lȩticia ẽ: impunita ne¬
quitia. Luxurientur homines et forni¬
centur: inspectaculis nugentur: ȩbriosi¬
tate ingurgitentur: turpitudine feden¬
tur: nicbil mali patiantur. Et uidete
scłi gaudiũ. Ista mala quȩ cominemo¬
raui non castiget fames: non belli ti¬
mor: non aliquis metus. non aliquis
morbus: non aliquȩ aduersitates: sed
sint om̃ia in rerũ abundantia: in pace
carnis: in securitate male m̃tis. Ecce
uidete scłi gaudiũ. Sed non cogitat
as. sicut homo. Alia ẽ dĩ cogitatio:

Expanded text:
Gaudete in Domino semper. In saeculo gaudium quod est? Gaudere de iniquitate, gaudere de turpitudine, gaudere de dedecore, de deformitate. De his omnibus gaudet saeculum. Quae omnia non essent, nisi homines voluissent. Alia sunt quae faciunt homines, alia quae patiuntur, etsi nolunt, ferunt. Quid ergo est hoc saeculum, et quod est gaudium saeculi? Dico, fratres, breviter quantum possum, quantum Deus adjuvat; festinanter, breviter dico. Saeculi laetitia est impunita nequitia. Luxurientur homines, fornicentur, in spectaculis nugentur, ebriositate ingurgitentur, turpitudine foedentur, nihil mali patiantur: et videte saeculi gaudium. Ista mala quae commemoravi, non castiget fames, non belli timor, non aliquis timor, non aliquis morbus, non aliquae adversitates; sed sint omnia in rerum abundantia, in pace carnis, in securitate malae mentis: ecce videte saeculi gaudium. Sed non cogitat Deus sicut homo: alia est Dei cogitatio,
Abbreviated transcription (Latin):
non hoc quod nos: s ꝓpe nos. Duo ad¬
tende. Iustus ẽ: inmortalis ẽ. In duo¬
bus tuis malis una ẽ culpa: altera est
pena. Culpa ẽ. quod iniustus es: pȩna
ẽ. quia mortalis es. Ille ut eẽt ꝓximus
suscepit penã tuã: non suscepit culpã
tuã. & si suscepit: delendã. suscepit
non faciendã. Iustus et inmortalis. lon¬
ge ab inustis et mortalib. Peccator
mortalis: longe eras aiusto inmorta¬
li. Non ẽ factus ille peccator quod tu:
s factus ẽ mortalis quod tu. Manens
uistus: factus ẽ. mortalis. Suscipiendo
penam. et non suscipiendo culpã: et eul¬
pam deleuit et penã. Dñs gͦ inꝓximo ẽ:
nichil solliciti fueritis. Ꝙ si suꝑ om̃s cȩ

Expanded text:
non hoc quod nos, sed prope nos. Duo atnon hoc quod nos, sed prope nos. Duo attende: Justus est, immortalis est. In duobus tuis malis, una est culpa, altera est poena: culpa est quod injustus es, poena est quia mortalis es. Ille ut esset proximus, suscepit poenam tuam, non suscepit culpam tuam: et si suscepit, delendam suscepit, non faciendam. Justus et immortalis, longe ab injustis et mortalibus. Peccator mortalis, longe eras a justo immortali. Non est factus ille peccator, quod tu: sed factus est mortalis, quod tu. Manens justus, factus est mortalis. Suscipiendo poenam et non suscipiendo culpam, et culpam delevit et poenam. Dominus ergo in proximo est, nihil solliciti fueritis. Etsi
Abbreviated transcription (Latin):
tam remotũ. quã dsn ab bominibus.
inmortalis amortalib iustiussa peccato¬
ribus: non loco longe. s dissimilitudine.
Nam solemus etiã ita loqui: qui cũ de
duob hominib dicimus. quando diuer¬
si st̃ moribꝰ. iste longe ẽ ab illo. etiã siuix¬
ta stererint. etiã si uicinus inhabitet. ⁊
etiã si una cathena colligentur. longe
ẽ pius ab impio: longe ẽ innocens areo:
longe ẽ iustus ab iniusto. Si hoc de du¬
obus hominib dicitur. quid de dõ et ho¬
minibus: Cũ gͦ longe anobis ẽẽt inmor¬
talis et ustus: tanquã amortalib et
peccatorib. descendit ad nos ut fieret
nobis ꝓximus. ille longinquus. Et qͥd
fecit: cum baberet ipse duo bona. et
nos duo malã. Ille duo bona iusticiã
et inmortalitatẽ. nos duo mala iniqui¬
tatem et mortalitatẽ. Si utrũq ma¬
lũ nr̃m suscepisset. par nr̃ factus eẽt:
et liberatore nob̾cũ opus haberet. Qd
gͦ fecitꝰ ut eẽt ꝓximus nobis: ximꝰ

Expanded text:
tam remotum, quam Deus ab hominibus, tam remotum, quam Deus ab hominibus, immortalis a mortalibus, justus a peccatribus? Non loco longe, sed dissimilitudine. Nam solemus etiam ita loqui, cum de duobus hominibus dicimus, quando diversi sunt mores: Iste longe est ab illo. Etiamsi juxta steterint, etiamsi vicinius inhabitent, etiamsi una catena colligentur; longe est pius ab impio, longe est innocens a reo, longe est justus ab injusto. Si hoc de duobus hominibus dicitur, quid de Deo et hominibus? Cum ergo longe a nobis esset immortalis et justus, tanquam a mortalibus et peccatoribus, descendit ad nos, ut fieret nobis proximus ille longinquus. Et quid fecit? Cum haberet ipse duo bona, et nos duo mala; ille duo bona, justitiam et immortalitatem; nos duo mala, iniquitatem et mortalitatem: si utrumque malum nostrum suscepisset, par noster factus esset, et liberatore nobiscum opus haberet. Quid ergo fecit, ut esset proximus nobis? Proximus
Abbreviated transcription (Latin):
inuia semiuuiũ. Transiit sacerdos. utiq
genere ꝓximus: iacentẽ etiã ipse contẽp¬
sit. Transiit samaritanus genere longin¬
quiis miscdia ꝓximus: fecitq quod nos¬
tis. In quo samaritano se uoluit intelligi
tp̃tatur. Idõ surgens amortuis. iam non
moritur. et mors ei ultra non domina¬
bitur. Quia non dormit neq dormitat.
qui custodit isrł. Deniq quando con¬
uiciis tantis blasfematus ẽ: uidei di¬
xert̃ illi. Nonne uerũ dicimꝰ. quia sa¬
maritanus es. et demoniũ habes: Cũ
dño. dictumq illi ẽẽt. nonne uerum
dicimus. quia samaritanus es. et de¬
moniũ habes: Poterat respondere:
nec samaritanus sum: nec demoniũ
habeo. Respondit aũt. Ego demoni¬
um non habeo. Quod respondit refu¬
tauit: quod tacuit confirmauit. Ne¬
gauit se habere dȩmoniũ. qui se no¬
uerat demoniorũ exclusorẽ: non se
negauit infirmi custodẽ. Ergo dñs
in ꝓximo ẽ: quia dñs nobis factus ẽ
inꝓximo. Quid tam longinquũ. quid

Expanded text:
in via semivivum. Transiit sacerdos, utiquegenere proximus, jacentem etiam ipse contempsit. Transiit Samaritanus, genere longinquus, misericordia proximus, fecitque quod nostis . In quo Samaritano se voluit intelligi terpretatur. Ideo surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : quia non dormit, neque dormitat qui custodit Israel . Denique quando conviciis tantis blasphemabant Judaei, dixerunt illi: Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes? Cum Domino, dictumque illi esset, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes? poterat respondere, Nec Samaritanus sum, nec daemonium habeo: respondit autem, Ego daemonium non habeo . Quod respondit, refutavit: quod tacuit, confirmavit. Negavit se habere daemonium, qui se noverat daemoniorum exclusorem: non se negavit infirmi custodem. Ergo Dominus in proximo est; quia Dominus nobis factus est in proximo.
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. Nolo sic intelligas. Hec sarcina
ñ ẽ pondus onerati: s alȩ st̃ uolatori.
Habent eni et aues. pennarũ suarũ sar¬
cinas. Et quid dicimus: Portant illas:
Portant. Portant illas int̾ra: portantur ab
illis incelũ. T̃ u si miscłiam uelis prebere
ani. p̃sertim estate. et dicas. miserã istam
auiculã onerant penne: et detrahas
ons hoc: int̾ra remanebit. cui subueni¬
re uoliusti. Porta gͦ pennas pacis: alas ac¬
cipe caritatis. Hȩc ẽ sarcina. Sic imple¬
ñc. Nlescio quis auarus initrat: nosti illũ
auarũ. Stat tecũ: et tu non es auarus.
s etiã misericors. Das pauꝑi quod babes:
non inhias in ea quȩ ñ habes. Audis apłm¬

Expanded text:
justitia? Nolo sic intelligas. Haec sarcina justitia? Nolo sic intelligas. Haec sarcina non est pondus onerati, sed alae sunt volaturi. Habent enim et aves pennarum suarum sarcinas. Et quid dicimus? Portant illas, et portantur. Portant illas in terra, portantur ab illis in coelo. Tu si misericordiam velis praebere avi, praesertim aestate, et dicas, Miseram istam aviculam onerant pennae, et detrahas onus hoc; in terra remanebit, cui subvenire voluisti. Porta ergo pennas pacis, alas accipe charitatis. Haec est sarcina, sic implenunc, nescio quis avarus intrat: nosti illum avarum, stat tecum, et tu non es avarus; sed etiam misericors, das pauperi quod habes, non inhias in ea quae non habes; audis
Abbreviated transcription (Latin):
nos iubet discere. magist̃ celestis. Iila
recreeris: in eo quod homo ẽ. audiut
uniteris. Discite inqͥt ame. ñ mundũ
fabricare. et creare naturas: nec illa qui¬
de alia quȩ hic latens s homo manife¬
stus effecit. Nec ipse dicit. discite a me
febrẽ ab egrotantib pellere: fugare
demonia: mortuos suscitare: uentis et
fluctib imꝑare: suꝑ aquas ambulare.
Nec hoc dicit. discite ame. Hȩc enum
deait quibusdã discipłis suis: quib¬
dam ñ dedit. Hoc aũt discite ame:
om̃ibus dicit. Ab hoc p̃cepto nemose
ex cuset. Discite ame: quia mitis sum.
et humilis corde. Quare dubitas hanc
sarcinã ferre: Nȩc sarcina grauis ẽ.
humilitas et pietas: Hȩc sarcina gra¬
uis ẽ. ades. spes. caritas: Ista eñi hu¬
milem: ista mitẽ reddunt. Et uide qͥa
oneratus ñ eris: si ipsũ audieris. Iugũ
eni meũ lene ẽ: et sarcina mea leuis
ẽ. Quid ẽ. leuis ẽ: Quid. si habet pondus.
S minuse Plus habet auaricia: minus

Expanded text:
nos jubet discere magister coelestis: illa nos jubet discere magister coelestis: illa recreeris; in eo quod homo est, audi ut imiteris. Discite, inquit, a me; non mundum fabricare, et creare naturas: nec illa quidem alia quae hic latens Deus, homo manifestus effecit; nec ipsa dicit, Discite a me febres ab aegrotantibus pellere, fugare daemonia, mortuos suscitare, ventis et fluctibus imperare, super aquas ambulare: nec hoc dicit, Discite a me. Haec enim dedit quibusdam discipulis suis, quibusdam non dedit: hoc autem, Discite a me, omnibus dicit; ab hoc praecepto nemo se excuset, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Quare dubitas hanc sarcinam ferre? Haec sarcina gravis est, humilitas et pietas? Haec sarcina gravis est, fides, spes, charitas? Istae enim humilem, istae mitem reddunt. Et vide quia oneratus non eris, si ipsum audieris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Quid est, levis est? Quid si habet pondus, sed minus? plus habet avaritia, minus
Abbreviated transcription (Latin):
te inquit adie qui laboratis et onerati
estis: et ego uos reficiã. Do ueniã pretito¬
rũ peccatoꝵ : tollã quod premebat ocu¬
los ur̃os: sanabo quod nocuit hume¬
ris ur̃is. Tollã quidẽ sarcinas: s ina¬
nes sarcina ñ duniitam. Tollam sar¬
cinas malas: et imponã bonas. Cũ eñ
dixisset. &e ego uos reficiã: adiunxit.
Tollite iugũ meũ suꝑ uos. Malete
subiugauerat cupiditas: salubriter
te subiuget caritas. Tollite uigum¬
uluit humanũ qualecũq magiste¬
rium: discite ame. Ap̃c clamat magi¬
ster. unicus dĩ filius. solus uerax uens.
ueritas clamat: discite ame. Quid: Qͥa
inprincipio erat uerbũ. et uerbũ erat
apud dm̃i. et d̾s erat uerbũ: et om̃ia ꝑ
ipsũ facta st̃: Nunquid hoc ab eo disce¬
te poterimus mundũ fabricare. celoslu¬
minibus implere: diei noctisq uicissi¬
tudines ordinare. tempora et scła uibe¬
re ꝓcurrere: seminib ium tribuere.
animalib trã replere: Nichil horum

Expanded text:
 omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Do veniam praeteritorum peccatorum, tollam quod premebat oculos vestros, sanabo quod nocuit humeris vestris. Tollam quidem sarcinas, sed inanes a sarcinis non dimittam: tollam sarcinas malas, et imponam bonas. Cum enim dixisset, Et ego vos reficiam; adjunxit, Tollite jugum meum super vos. Male te subjugaverat cupiditas, salubriter te subjuget charitas. 7. Christus magisviluit humanum qualecumque magisterium, discite a me. Christus clamat magister, unicus Dei Filius, solus verax, verus, veritas clamat, Discite a me. Quid? Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt ? Numquid hoc ab eo discere poterimus, mundum fabricare, coelum luminibus implere, diei noctisque, vicissitudines ordinare, tempora et saecula jubere percurrere, seminibus vim tribuere, animalibus terram replere? Nihil horum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. sub ipsis positi exclamant. Cũ sarei¬
nis intrarunt: cũ sarcinis exeunt.
Auari ingressi st̃: auari discedunt. Ego
loquendo contra ipsas sarcinas. laboraui
Si clamatis: ponite quod portatis. Postire¬
mo me nolite audire: imꝑatorẽ nr̃m
audite clamantẽ. Uenite ad ine om̃s

Expanded text:
ti sub ipsis positi exclamant? Cum sarciti sub ipsis positi exclamant? Cum sarcinis intrarunt, cum sarcinis exeunt: avari ingressi sunt, avari discedunt. Ego loquendo contra istas sarcinas laboravi. Si clamatis, ponite quod portatis. Postremo me nolite audire; Imperatorem vestrum audite clamantem, Venite ad me, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
iubent. sigritia diẽ dormi: auaricia dic̃ sur¬
ge pigricia dic̃. noli patifrigidos dies: aua-¬
ricia dic̃ toła ĩ mari ⁊̃ tẽpestates. Illa dicit
et nauiga transiare. Quere t̃ras. quas
ignoras. Merces mnindiã deportande st̃.
Non nosti linguã indorũ: s intelligibilis
uidetur sermo auaricie. Uenies ignotꝰ
adignotũ. Das. accipis: emis. portas: ꝑi¬
clitatus ꝑuenisti: cum ꝑiculis redis. Ex¬
clamas in mari exagitatus tempestate:
ds libera me. Non audis respondentẽ.
quare. misi te: Auaricia tibi ussit. t
ad quireres quod ñ habebas: ego tibi uis¬
si. ut sine labore ante ostium tuũ pauꝑi
dares quod habebas. Illa te. ad iudos
misit. ad reportandũ aurũ: ego tibi ad
ostiũ xp̃m posui. a quo emeres regnum
celoꝵ. Laboras inuissione auariciȩ: in
uissione mea ñ laboras. Ambo uissuꝰ.
ñ audisti me. Cui obaudisti: liberet te.
ti michi mͦ contra ipsas sarcinas loquen¬

Expanded text:
jubent. Pigritia dicit, Dormi: avaritia dicit, Surjubent. Pigritia dicit, Dormi: avaritia dicit, Surge. Pigritia dicit, Noli pati frigidos dies: avaritia dicit, Tolera in mari etiam tempestates. Illa dicit,et, Naviga trans mare, quaere terras quas ignoras. Merces in Indiam deportandae sunt: non nosti linguam Indorum, sed intelligibilis videtur sermo avaritiae. Venies ignotus ad ignotum; das, accipis, emis, portas; periclitatus pervenisti, cum periculis redis, exclamas in mari exagitatus tempestate, Deus, libera me. Non audis respondentem, Quare? Misi te? Avaritia tibi jussit ut acquireres quod non habebas: ego tibi jussi ut sine labore ante ostium tuum pauperi dares quod habebas. Illa te ad Indos misit ad reportandum aurum: ego tibi ad ostium Christum posui, a quo emeres regnum coelorum. Laboras in jussione avaritiae, in jussione mea uon laboras. Ambo jussimus; non audisti me: cui obaudisti liberet te. Cti mihi modo contra ipsas sarcinas loquen
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicitatẽ et uarietatẽ harũ disserere
remus: et dehis cetera coniectemus ui¬
de hominẽ oneratũ sarcina auaricie:
uide illũ sub hac sarcina sudantẽ. anhe¬
lantem. sicientẽ: et laborando sarcinã
addentẽ. Quid expectas õ auare. am¬
plectens onus tuũ: et cathenis cupidi¬
tatis alligans malã sarcinã suꝑ hume¬
ros tuos: Quid expectas. quid laboras:
quid inbias. quid concupiscis: Nempe
saciare auariciã. Ouota inania: et fac¬
ta nequissima. Ex pectas gͦ saciare aua¬
riciam: Illa te potest premere: tu illã
ñ poces saciare. Anforte non ẽ grauis:
Usq adeo sub hac sarcina sensũ etiã ꝑ¬
didisti: Non ẽ grauis auaricia: Qua¬
re gͦ te de somno excitat: quȩ te ali¬
quando etiã dormire ñ siit: Et fortas¬
se habes cum illa. alterũ oniis pigriciȩ:
et ista duo nequissima onera seciunq
pugnantia. premunt te. et dilaniant
te. Non eñi paria imꝑant: ñ eñi similia

Expanded text:
tiplicitatem et varietatem harum disserere tiplicitatem et varietatem harum disserere remus, et de his caetera conjectemus. Vide hominem oneratum sarcina avaritiae, vide illum sub hac sarcina sudantem, anhelantem, sitientem, et laborando sarcinam addentem. Quid exspectas, o avare, amplectens onus tuum, et catenis cupiditatis alligans malam sarcinam sub humeros tuos? Quid exspectas? quid laboras? quid inhias? quid concupiscis? Nempe satiare avaritiam. O vota inania et facta nequissima! Exspectas ergo satiare avaritiam? Illa te potest premere, tu illam non potes satiare. An forte non est gravis? Usque adeo sub hac sarcina sensum etiam perdidisti? Non est gravis avaritia? Quare ergo te de somno excitat, quae te aliquando etiam dormire non sinit? Et fortasse habes cum illa alterum onus pigritiae, et ista duo nequissima onera secumque pugnantia premunt te, et dilaniant te. Non enim paria imperant, non enim similia
Abbreviated transcription (Latin):
et quantũ existimo. manifestationem
ueritatis ñ impediuit. Nlam et breuit̃
audistis: et cito intellexistis. Corda ur̃a
nonuidi: s testes cordis uoces audiui.
Iam gͦ tanquã de intellectis securi. ali¬
quanto latuis disseramus: non ut in¬
telligendum insinuetur  s ut quod in¬
tellectũ ẽ. comindetur. Onera que unus¬
lium onerũ sarcinas portantib homini¬
bus. et sub eis frustra sudantib dñs di¬
cit Uenite adme om̃s qui laboratis et
onerati estis: et ego uos reficiã. Quomͦ
reficit peccatis oneratos: nisi indulgen¬
tia peccatoꝵ: Concionator mundi. de
quadã specula excelsȩ auctoritatis ex¬
clamat. Audi genus humanũ: audite
filii adam: audigenus laborio sũ. et infru¬
etuosum. Uideo laborẽ ur̃m: uidete do¬
nĩi meũ. Scio. saboratis et onerati estis:
et quod ẽ miserius ꝑniciosas sarcinas
ur̃is humeris alligatis. Ad hȩc. quod pe¬
iuis ẽ. onera addi uobis petitis: ñ depo

Expanded text:
et quantum existimo, manifestationem et quantum existimo, manifestationem veritatis non impedivit. Nam et breviter audistis, et cito intellexistis. Corda vestra non vidi: sed testes cordis voces audivi. Jam ergo tanquam de intellectis securi, aliquanto latius disseramus; non ut intelligendum insinuetur, sed ut quod intellectum est, commendetur. 4. Sua cuilium onerum sarcinas portantibus hominibus, et sub eis frustra sudantibus, Dominus dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Quomodo reficit peccatis oneratos, nisi indulgentia peccatorum? Concionator mundi, de quadam specula excelsae auctoritatis exclamat: Audi, genus humanum; audite, filii Adam; audi, genus laboriosum et infructuosum: video laborem vestrum, videte donum meum. Scio, laboratis et onerati estis; et quod est miserius, perniciosas sarcinas, vestris humeris alligatis: ad haec, quod pejus est, onera addi vobis petitis, non depo
Abbreviated transcription (Latin):
prium onus portabit. quomͦ dicit in¬
uicem onera ur̃a portate: nisi quia
onera distinguenda st̃. ne sibi contra¬
ria loqui putetur apłs: Non enĩ lon¬
ge. ñ enĩ inalia epła: ñ eñi in bac ipsa
Ponge suꝑuis aut inferius: s ieo ip¬
so loco ita ut sibi sint eadem uerba
contigua. utrumq posuit. et quia
unus quisq ꝓpriũ onus portabit: et
quod animonuit et hortatus ẽ. ut inui
nec portat cũ alio alter nec ꝓicit in alte¬
rum. et alia st̃ onera in quibus recte di¬
cis fratri. porto tecũ. aut porto ꝓte. Si gͦ
distinctione opus ẽ: ñ ẽ facilis intelle¬
ctus. Contra eos gͦ qui putabant posse
hominẽ contaminari peccatis alienis:
portabit. Item contra eos quib ꝑ hoc
posset negligentia sub intrare. ut qua¬
si securi facti quod ñ contaminarent᷑
peccatis alicnis nemiunẽ curarent cor¬
rigere: inuicem onera nr̃a portate.
Breuit̃ dictum. breuit̃q distinctum ẽ.

Expanded text:
proprium portabit, quomodo dicit, Inproprium portabit, quomodo dicit, Invicem onera vestra portate? Nisi quia onera distinguenda sunt, ne sibi contraria loqui putetur Apostolus. Non enim longe, non enim in alia Epistola, non enim in hac ipsa longe superius aut inferius; sed in eo ipso loco, ita ut sibi sint eadem verba contigua, utrumque posuit, et quia unusquisque proprium onus portabit, et quod admonuit et hortatus est, ut invinec portat cum alio alter, nec projicit in alterum; et alia sunt onera, in quibus recte dicis fratri, Porto tecum, aut Porto pro te. Si ergo distinctione opus est, non est facilis intellectus. Contra eos ergo qui putabant posse hominem contaminari peccatis alienis, roprium portabit. Item, contra eos quibus per hoc possit negligentia subintrare, ut quasi securi facti quod non contaminarentur peccatis alienis, neminem curarent corrigere, Invicem onera vestra portate. Breviter dictum, breviterque distinctum est: