comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genuit filium uitam haben¬
tem insemet ipso: sic dicit he.
sicut mandatum dedit mieb
pater. It quia eterna ipsa ia¬
tiuitas. numquã non fuitfilius
qui est uita. & sicut est uita
eterna. sic est qui natus est¬
tuf ẽ uita ȩterna. Ita et man¬
datum. non quod filius non
habeat pater dedit. sed sic̃
dixci in sapientia patris qđ
est uerbum patris. om̃a man¬
data sunt patris. It sequit᷑
uita eterna est ipse filius &
uita ęterna est mandatum
patris: quid aliud dictum
est quam ego sum mandatũ
patris: proinde & id quoo
adiungit & dicit. que ego
loquor. sicut diccit michi pa¬
ter sic loquor: non accipiamꝰ
dixcit michi quasi uerbo lo¬
cutus sit unico uerbo aut
egebat ds̃ uerbis dei Terbu:
diocit ergo pater filio. sicut
dedit uitam filio: Non quod
nesciebat. uelꝰ non habebat.
sed uͣpͣse filius erat. Ouidẽ
autem sicut dixit michi. sic
loquor: nisi uerbum loquor: ita
ile dixit ut uera&: ista iste lo¬
quitur ut ueritas. Ueraa autẽ:

Expanded text:
genuit Filium, vitam habegenuit Filium, vitam haben semetipso: sic dicit hic, sicut mandatum dedit mihi Pater. Et quia aeterna ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius, qui est vita: et sicut est vita aeterna, sic est qui natus est, vita aeterna. Ita et mandatum, non quod Filius non habeat, Pater dedit; sed sicut dixi, in sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Sequitur envita aeterna est ipse Filius, et vita aeterna est mandaPatris, quid aliud dictum est, quam: Ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. Non accipiamus dixit mihi, quasi verbo locutus sit unico Verbo, aut egebat Deus verbis Dei. Verbum dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio, non quod nesciebat, vel non habebat, sed ipse Filius erat. Quid est autem Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt. ꝑ legem uidica¬
buntur. Quia ego inquit
ex me non sum locutus. Ideo se
dicit non locutum e& se ipso: qͥa
non ẽ ex se ipso. Iam hoc sepe
diximus: quod filius a se non
est. sed apatre.I deo adiunrit.
Sed qui misit me pater ipse
michi mandatum dedit. quio
dicam & quid loquar. Non
enim locorum spatio. non syl¬
labarum expressione: non uo¬
cali sono pater filio loquitur.
ut filius mandatum patris
audiat. sicut filus hominis
ab homine audire solet. quid
pater mandet illi: sed unicꝰ¬
filius filius est uerbum patris.
& sapientia patris: in illo sũt
omnia mandata patris. Ne¬
ꝙ. enum mandatum patris
aliquando filius nescunt: ut
eum necesse esset ex tempore
habere: quod antea ñ habebat:
Itaenĩ a patre habere quod accepit
ut nascendo acciꝑet dederitq illi¬
gignendo pater quod non haberet
s eum genuit uitã habentem si¬
cut suꝑius ait Si cut pater habet
uitam. sic dedit & filio uitam
habere insemet ipso. io est

Expanded text:
peccaverunt, per legem judicapeccaverunt, per legem judicabuntur . Quia ego, inquit, ex me non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. » Jam hoc saepe diximus quod Filius a se non est, sed a Patre; ideo adjunxit: Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non enim locorum spatio, non syllabarum expressione, non vocali sono Pater Filio loquitur, ut Filius mandatum Patris audiat: sicut filius hominis ab homine audire solet, quid Pater mandet illi. « Sed unicus Filius est Verbum Patris et sapientia Patris: in illo sunt omnia mandata Patris. Neque enim mandatum Patris aliquando Filius nescivit, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo accgignendo Pater quod non haberet, sed eum genuit vitam habentem, sicut superius ait: Sicut Pater habet vitam, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ueni inquit ut uidicem mũ¬
dum. sed ut saluum faciam
mundum. Nunc est tempus
misericordie: post erit uidi¬
cii: Quia misericordiam in¬
quit & uidicium cantabotͥ
domine. Sed de ipso etiam¬
et non accipit uerba mea: ego
eum nun uidico in nouissimo
die. Uenit enim filius dĩ ad sal¬
uandum. non adiudicandum
Ideo dixit. non uidico eum idẽ
modo inpresenti: s iudico eũ
innouissimo die. Cum enim
dixxisset qui spernit me & non
accipit uerba mea. habet qui
udicet eum: ex pectantibus
autem quis nam ille esset: se¬
cutus adiunocit. Sermo quem
locutus sum. ille udicabit
eum innouissimo die. Satis
manifestauit se ipsum iudi¬
caturum: in nouissimo die.
Se ipsum quippe locutus est:
se ipsum adnuntiauit: se ip¬
sum ianuam posuit: qua
ipse ad oues pastor intraret.
Auter itaq udicabuntur qͥ
non audierunt: & qui audi¬
erunt & contempserunt.
Qui enim sine lege peccaue¬
runt. ait apłs sine lege pe¬
ribunt. It qui in legem pec¬

Expanded text:
veni, inquit, ut judicem munveni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum. Nunc ergo est tempus misericordiae; post erit judicii, quia misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine. Sed de ipso etiamet non accipit verba mea, ego eum non judico in novissimo die. » Venit enim Filius Dei ad salvandum, non ad judicandum. Ideo dixit, non judico eum, id est modo, in praesenti, sed judico eum in novissimo die. « Cum enim dixisset: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit: Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die, satis manifestavit seipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, et aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine lege peccaverunt, ait Apostolus, sine lege peribunt; et qui in lege
Abbreviated transcription (Latin):
domo sunt. Sic luceat lum
ur̃m coram hominibus ut
uideant opera ur̃a bona: &e
glorificent patrem ur̃m qui
in celis est. Non tamen dixit.
uos lux uenistis in mundũ:
ut omnis qui credit in uos
in tenebris non maneat.
Nusquam hoc legi posse con¬
firmo. Tumina ergo sunt
om̃s scĩ: s credendo inlumm¬
runcur ab eo. aquo si quis reces¬
ent tenebrabitur. Lumen au¬
em illud quod inluminat.
s recedere non potest: quia
ncõmutabile omnino est. Qũ
uitem dicit. omĩs qui credit in
ne in tenebris non maneat:
satis manifestat om̃s se inte¬
nebris inuenisse: sed ne in
us tenebris remaneant in
quibus inuenti sunt: debẽt
ireoere in lucem que uenit
inhunc mundum: quia per
illam factus est mundus. Et
siquis audierit inquit uerba
mea & non custodierit: ego
non uidico eum. Audite: quo¬
modo dicit filius. ego non ui¬
dico eum: cum dicat alio loco.
pater non uidicat quemquã.
sed omne uidicium dedit
filio. Nisi quia intellegendũ
est quod sequitur. Non enĩ

Expanded text:
Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est. Non tamen dixi vobis: Lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti, sed credendo illuminantur ab eo, a quo si quis recesserit, tenebrabitur. Lumen autem illud quod illuminatur a se, recedere non potest, quia incommutabile omnino est. Cum autem dicit, Omnis qui credit in me in tenebris non manet, satis manifestat omnes se in tenebris invenisse; sed ne in eis tenebris remaneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in hunc mundum, quia per illam factus est mundus. Et si quis audierit, inquit, verba mea et non custodierit, ego non judico eum. Audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum, cum dicat alio loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, nisi quod intelligendum est quod sequitur: Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus alio loco ipse dñs
ait. Qui me confessus fuerit
coram hominibus: confite.¬
bor & ego eum coram patre meo.
Qui confitetur xp̃m. in confessio¬
ne laudis confitebitur: id est
laudabitur a xp̃o coram deo
patre. His ita se habentibus.
& sua iam propinquante pas

Expanded text:
de quibus alio in loco ipse Dominus de quibus alio in loco ipse Dominus ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo . Qui confitetur Christum in confessione laudis, confitebitur, id est laudabitur a Christo coram Deo Patre. His ita se habentibus, et sua jam propinquante pas
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit euangelista. & in pro¬
bauerit quosdam: quos tam̃
in eum dicit creoioisse. Oui
in hoc ingressu fidei si profi¬
cerent. amorem quoq. hu¬
mane glorie proficiendo
Ad hoc enim & ipse dñs cruce
siam ubi eum dementia super¬
de impietatis irisit. ineoꝵ
qui in illum crederent fronti¬
nuis fixit. ubi est quodammͦ
ydes uerecundie: ut de nomi¬
ne eius fides non erubescat.
it magis dĩ gloriam. quam ho¬
tanta miraculoꝵ signa facien¬
te: quidam crediderunt pre¬
destinati in uitam ȩternam.
quos etiam uocauit oues suas:
Suidam uero non credidert̃.
nec poterant credere. eo quod
occulto nec tam̃ iniusto uidi¬
cio dĩ fuerant earcecati. Alii uͦ
palam credentes. & cum ramis
palmarum occurrentes: alii
uero occulte credentes. sed ꝓ¬
pter phariseos non confiten¬
tes: quos euangelista nota¬
uit. cum diocit. Dilexerunt
gloriam hominum magis
quam gloriam di. Gloria
dei est.publice confiter i xp̃m.
sicut martyres scĩ fecerunt:

Expanded text:
taverit evangelista et improtaverit evangelista et improbaverit quosdam quos tamen in eum dixit credidisse: qui in hoc 589 ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hotanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt, praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas; quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati; » alii vero palam credentes, et cum ramis palmarum occurrentes; alii vero occulte credentes, sed propter Pharisaeos non confitentes, quos evangelista notavit, cum dixit: Dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei. Gloria Dei est publice confiteri Christum, sicut martyres sancti fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uideant oculis & intellegãt
corde: quia & hic utiq dictũ
est. ut non intellegant. It ip¬
sa enim conuersio de illus
gratia est. cui dicitur. Deus
uirtutum conuerte nos: An
forte & hõs de superne medi¬
cine misericordia factum in¬
tellegendum est. quoniam
tatis erant. & iusticiam suam
constituere uolebant. ꝑt ao
Adhoc excecarentur. ut offen¬
derent in lapidem offensio¬
nis & implerentur facies
eoꝵ ignominia. Ita. humili¬
ati quererent nomen dñi.
& non suã qua inflatur suꝑbus.
sed iusticiam dĩ quia uistifici¬
tur impius. Hoc enim multis
eorum profecit in bonum. qͥ¬
de suo scelere conpuncti in
xp̃m postea crediderunt.
Pro quibus & ipse orauerat di¬
cens. Pater ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt. Seqͥt᷑.
Terumtamen et ex principibꝰ
multi crediderunt in eum.
sed propter phariseos non con¬
fitebantur. ut de sinagoga
non eicerentur. Dilexerut
enim gloriam hominum:
magis quam gloriam dei.
Uidete quem admodum no¬

Expanded text:
videant oculis et intelligant videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum intelligendum est, ut quoniam tatis erant, et justitiam suam constituere volebant, ad deserentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et implerentur facies eorum ignominia, et humiliati quaererent nomen Domini, et non suam, qua inflatur superbus, sed Dei justitiam, qua justificatur impius. Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qde suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sequitur: Verumtamen et ex principibus multi crediderunt in eum, sed propter Pharisaeos non confitebantur, ut de synagoga non eicerentur. dilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam dei.« Videte quemadmodum no
Abbreviated transcription (Latin):
est. crescendum est ut sint cor¬
da nr̃a capacia earum rerum
quas capere modo non possu¬
mus. Quod si nos ultimus
dies proficientes inuenerit:
ibi discimus quod hic non
potiumus. Non itaq mirũ
est. quia non poterant credere:
quorum uoluntas sic super¬
ba erat. ut ignorantes dĩ iusti
ciam et suam uolentes cons
fide seo tamquam ex oꝑibꝰ
tumuerunt: ipso suo tumo¬
re cecati. offenderunt in lapi¬
dem offensionis. Sic autem
dictum est non poterant.
ubi intellegendum est qđ
nolebant: quem admodum
dictum ẽ de dño deo: Si cͤre¬
dimus ille fidelis permanet.
negare semet ipsum non po¬
tet. Sicut laus est uoluntatis¬
diuine: quod illos saluos fieri
uoluit: ita quod illi non pote¬
rant credere: culpa est uolun¬
tatis humane. Hoc de uideis
qui excecati & indurati sunt
ds̃ presciuit. atq in eius sp̃u
propheta predicit. Quod
uero addidit. & conuertant᷑¬
& sanem eos utrum subauoi
tentia ubi dictum est ut nõ

Expanded text:
est, crescendum est, ut sint corest, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum, quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus, quod hic non potuimus. Non itaque mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constfide, sed tanquam ex operibus tumuerunt: ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est, non poterant credere, ubi intelligendum est, quod nolebant: quemadmodum dictum est de Domino Deo: Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . Sicut laus est voluntatisdivinae quod illos salvos fieri voluit, ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. Hoc de Judaeis qui excaecati et indurati sunt, Deus praescivit, atque in ejus spiritu propheta praedixit. Quod vero addidit: Et convertantur, et sanem eos, utrum subaudietentia, ubi dictum est, Ut non
Abbreviated transcription (Latin):
a iustificantis dĩ: usta gͦ sũt:
s occulta. Ideo cum questiones
huius modi in medium uene¬
rint. quare alius sic. & alius
sic uidicetur: quare ille dõ de¬
serente excecatur. ille dõ adu¬
uante inluminetur: non no¬
bis uidicium de iudicio tanti
iudicis usur pemus: s contre¬
nuscentes. exclamemus cum
apło. Oaltitudo diuitiarum
sapientie & scientie dĩ quam
inscrutabilia sunt udicia eiꝰ.
et inuesti gabiles uie ipsius:
de talibus uero questionibus
uel uidicuis dĩ: ammonentẽ
audiamus scripturam. atꝙ.
dicentem. Aitiora te ne que¬
sieris: & fortiora te ne per scru¬
tatus fueris. Per ueniamus au¬
gͥ in uiam fidei: hanc ꝑseue¬
rantissime teneamus. Ipsa
ꝑducit ad cubiculum regis.
in quo sunt om̃s thesauri sa¬
pientie abͣsconditi. Non enĩ
nis & precipue electis discipulis
inuidebat: quando dicebat.
Nulta habeo uobis dicere: sed
non potestis illa portare modo.
Ambulandum est. proficiendũ

Expanded text:
et justificantis Dei? Justa ergo sunt, et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, et alius sic judicetur; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius ! De talibus vero quaestionibus vel judiciis Dei, admonentem audiamus Scripturam atque dicentem: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne perscrutatus fueris . Perveniamus ergo in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducit ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae absconditi. Non enim nis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatis illorum. qui il¬
lorum oculos eacecauit. et
et cor indurauit. Hoc omnino
de dõ dicitur.: non de diabolo.
Sed causa querenda est. cuir pro¬
pheta dixrisset. hoc dm̃ fecios
quam eo donante quantum
poterimus exponemus. Non
poterant credere: quia hoc ꝓ
queratur: respondeo. quia no¬
lebant. Malam quippe eoꝵ
uoluntatem preuidit ds̃ &
ꝑprophetam prenuntiauit
ille: cui abscondi futura non
possunt. Et hanc eacecatio¬
nem. uel indiuationem. ma¬
te. Sic enim excecat. sic ob¬
durat ds̃. deserendo & non
adiuuando: quod occulto
nobis uidicio facit. sed nũ¬
quam iniusto. Cum gͦ apłs
hanc ipsam difficillimam
questionem tractar&: ait.
Numquid iniquitas apud dm
absit. Si ergo absit ut sit in¬
iquitas apud dm̃: siue quan¬
do adiuuat. misericorditer
facit: siue quando non ad¬
uiuat. iuste facit: quia omnia
non temeritate. sed uidicio fa¬
cit. Porro si uidicia scoꝵ iusta
sunt. quanto magis scificãtis

Expanded text:
incredulitatis illorum, qui ilincredulitatis illorum, qui illorum oculos excaecavit et cor induravit. Hoc omnino de Deo dicitur, non de diabolo. Sed causa quaerenda est cur propheta dixisset hoc Deum fecisse: quam eo donante quantum poterimus, exponemus. Non poterant credere, quia hoc prquaeratur, cito respondeo: Quia nolebant: malam quippe eorum voluntatem praevidit Deus, et per prophetam praenuntiavit ille, cui abscondi futura non possunt: et hanc excaecationem vel indurationem mate. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando, quod occulto nobis judicio facit, sed nunquam injusto. Cum ergo Apostolus hanc ipsam difficillimam quaestionem tractaret, ait: Nunquid iniquitas est apud Deum ? Absit. Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum, sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit; quia omnia non temeritate, sed justo judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis
Abbreviated transcription (Latin):
lis patri ubiq totus. Hic
questio difficilis oritur: quio
fecissent iudei mali. uel que cul¬
pa illorum esset ut noncreder¬
ent. si necesse erat. ut sermo isa¬
ie prophete impleretur quem
diait. Domine quis credidit
auditui nr̃o. & brachium domi¬
ni cui reuelatum est: Tui ques¬
tioni respondemus. đm p̾sciũ
futuroꝵ ꝑ prophetam predixis¬
se infidelitatem uideorum: p̃¬
dixrisse tamen non fecisse. Non
enim propterea quemquam
ds̃ ad peccandum cogit: quia
futura hominum peccata iam
nouit. Ipsorum enim prescunt
peccata. non sua: non cuiusquã
alterius. sed ipsorum. Qua ꝓ¬
pter si ea que ille presciit ip¬
sorum. non sunt ipsorum: non
uera p̾sciuit. Becerunt gͦ pec¬
catum uidei quod eos facere
non compulit. cui peccatum
non placet: s facturos ẽẽ pre¬
dicrit. quem nichil latet. Seo
ea que secuntur euangelu u̾ba
plus urgent: et profundiorẽ
questionem faciunt. Dicit᷑
enim hic. quasi causa sit d̃s

Expanded text:
lis Patri, ubique totus. Hic lis Patri, ubique totus. Hic quaestio difficilis oritur: quid fecissent Judaei mali, vel quae culpa illorum esset, ut non crederent, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Quibus respondemus, Dominum praescium futurorum, per Prophetam praedixisse infidelitatem Judaeorum; praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum; nonraescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet: sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Sed ea quae sequuntur Evangelii verba plus urgent, et profundiorem quaestionem faciunt. Dicitur enim 588 hic, quasi causa sit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quod ds̃ pater figura deter
minetur carnis humane:⁊
eiq filius tamquam men¬
brum corporis hereat: sed
quia omnia per ipsum fac¬
ta sunt. idõ brachium dñi
dictus est. Sicut enim tuũ
brachium ꝑ quod operaris.
sic dĩ brachium dictum est eius
uerbum: quia per uerbum ope¬
ratus est mundum. Cur enim
honio brachium ut aliquid ope¬
retur extendit: nisi quia non
continuo fit. quod dixxerit:
Si autem tanta potestate pre¬
ualeret. ut sine ullo corporis
filius. sicut non est paterni
corporis menbrum: ita non ẽ
cogitabile: uel sonabile. ac tran¬
sitorium menbrum: Quia
cum omnia ꝑ ipsum facta st̃.
ds erat uerbum. Quem euan¬
gelista uerbum nominauit
esse apud din: hunc prophe¬
ta brachium domini nomi¬
nauit. Dum brachium dñi
audimus: dĩ uirtutem. & dĩ
sapientiam xp̃m agnoscamꝰ.
per quem facta sunt omnia.
Omnia enim in sapientia fe¬
cisti. dicit psalmista. Non ẽ
enim ipse qui pater:. seo unũ
sunt. ipse et pater: et equa¬

Expanded text:
quod Dquod Dminetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis haereat; sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum est brachium per quod operaris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per verbum operatus est mundum. Cur enim homo brachium ut aliquid operetur extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? si autem tanta potestate praevaleret, ut sine illo corporis nitus Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum, quia cum omnia per ipsum facta sunt, Deus erat Verbum . Quem evangelista Verbum nominavit esse apud Deum, hunc propheta brachium Domini nominavit. Dum brachium Domini audivimus, Dei virtutem et Dei sapientiam Christum agnoscamus, per quem facta sunt omnia. Omnia enim in sapientia fecisti , dicit Psalmista. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater, et aequa
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui uiclebant. & inuide¬
bant: Quia nec uidebant.
sed inlapidem ilum tceratia
fendebant. Cum autem se
abscondisset iħs ab eis qui
illum occidere cupiebant.
quod sepe propter obliuio¬
nem commonendi estis.
nrͣe infirmitati consuluit:
non sue potestati derogauit
Prenuntiata dñs ihs passio¬
ne sua in exaltatione crucis qđ
udei intellegentes. questionẽ
proposuerunt. quomodo di¬
ceret se esse moriturunr cum
ex lege audierint. quod xp̃s
manet ineternum: deinde
intulit euangelista et ait.
Cum autem tanta signa fecisset
coram eis. non credebant in
eum: ut sermo isaie prophe¬
ce impleretur. quem dicrit.
Dñe quis credidit auditui nr̃o:
et brachium domini cuire¬
uelatum ẽ: quis proraritate
posuit: quia quod scĩ prophe¬
te adõ audierunt. & popło
predicauer unt. paucissimi
crediderunt: in eo q̃uod ait.¬
et brachium dñi cui reuela.¬
tum est. Ubi satis oftendit:
brachium dñi. ipsum dei
filium nuncupatum. Non

Expanded text:
eis qui videbant et invideeis qui videbant et invidebant; quia nec videbant, sed in lapidem illum caecitate offendebant. Cabscondisset Jesus ab eis qui illum occidere cupiebant, quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit. » Praenuntiata Dominus Christus passione sua in exaltatione crucis quod Judaei intelligentes, quaestionem proposuerunt quomodo diceret se esse moriturum, cum ex lege audierint, quod Christus manet in aeternum, deinde intulit evangelista, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum. Ut sermo Isaiae prophetae impleretur, quem dixit: Domine, quis credidit auditui nostro? Et brachium Domini cui revelatum est ? Quis, pro raritate posuit, quia quod sancti prophetae a Deo audierunt et populo praedicaverunt, paucissimi crediderunt. In eo quod ait, Brachium Domini cui revelatum est? « ubi satis ostendit brachium Domini, ipsum Dei Filium nuncupatum; non
Abbreviated transcription (Latin):
prehendant. Ambulate: acce¬
dite: totum intellegite: & mo¬
riturum xp̃m. & uicturum
in eternum. It sanguinem
fusurum quo redinat: & as¬
censurum insublimia. quo
peroucat. Tenebre autem
uos comprehendent: si eo mͦ
credideritis xp̃i ȩternitatem.
ut negetis in eo mortis humi¬
litatem. It qui ambulat in
tenebras: nescit quo uadat.
Sic potest offenoere in lapidẽ
offensionis et petram scan¬
dali. quod fuit dñs cecis ui¬
deis: sicut credentibus lapis
quem reprobauerunt edifican¬
tes. factus est in caput anguli.
Hinc dedignati sunt credere.
in xp̃m: quia eorum impietas
contempsit mortuum. risit
occisium: et ipsa erat mors ga¬
ni multiplicandi & ex ultatio
trahentis post se om̃a. Dum
aliquid ueri auditum habe¬
tis: credite in ueritatẽ: ut re¬
nascamini inueritate. Hec
locutus est iħs: & habiit. & ab¬
scondit se ab eis. Non ab eis
qui credere & diligere cepe¬
rant: non ab eis qui cum ra¬
mis pal marum & laudibus
obuiam uenerant: sed ab

Expanded text:
comprehendant. Ambulate, accecomprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis: sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dumaliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. 14. Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant, non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant: sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
esse Nam hoc loco non ait.
si exaltatus fuerit a tera filius
hominis. s sicut superius
diccerat: quando nunciati st̃
gentiles illi qui eum uidere
cupiebant. Uenit hora: ut cla¬
rificetur filius hominis. Hoc
itaq isti animo retinentes.:
et quod nunc ait. cum exalta¬
tus fuero a terra. mortem cru¬
cis intellegentes: quesierut
ab illo & dicrerunt. Nos au¬
diimus eix lege: quia xp̃s
manet in eternum. It quo¬
modo tu dicis oportet exal¬
tari filium hominis: Si enĩ
xp̃s est inquiunt.: manet inȩt̾nũ.
Si manet in ȩternum: quomodo
exaltabitur a terra. id est quomͦ
crucis passione morietur: hoc
enim eum dixisse intellegebãt:
quod facere cogitabant. Non
ergo eis uerborum istoꝵ obscu¬
ritatem. aperuit in fusa sapi¬
entia: sed stimulata conscien¬
tia. Dicit ergo eis iħs. Adhuc
modicum lumen in uobis ẽ.
Hinc est quod intellegitis. qđ
xp̃s manet ineternum. Er¬
go ambulate dum lucem ha-¬
betis: ut non uos tenebre cõ

Expanded text:
esse. Nam hoc loco non ait, esse. Nam hoc loco non ait, si exaltatus fuerit a terra filius hominis, sed sicut superius dixerat, quando nuntiati sunt gentiles illi qui eum videre cupiebant: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra, » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? » Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra, id est quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in aeternum. Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos
Abbreviated transcription (Latin):
niorum omnibus. siue mar¬
ticum licitarum & utilium
professi onibus omnibus: et
quic quid aliud dici potest
secundum innumerabiles
differentias. quibus inter se
per sola peccata homines
distant. ab ex celsissimis usq
ad humillimos. a rege. usq
admendicum. Omnia in¬
quit traham post me: ut sit
caput eoꝵ & illa menbra eiꝰ.
d si exaltatus inquit fuero
a terra: hoc est cum exaltatꝰ
fuero. Non enim dubitat
futurum esse: quod uenit
implere. Hoc referatur ad
illud: quod superius ait.
Si autem mortuum fuerit
granum: multum fructũ
adfer&. Nam exaltationẽ
suam quid alud dixit. quam incru¬
ce passionem: quod & ipse euan¬
gelista non tacuit. Subiunxit
enim et ait. Hoc autem dicebat:
significans qua morte esset
moriturus. Respondit ei tur¬
ba. Nos auduumus ex lege:
quia xp̃s manet in eternum.
It quomodo tu dicis. oportet
exaltari filium hominis. Qs
est iste filiꝰ hominis: Demoriter
tenuerunt quod dñs dicebat
assidue filium hominis se

Expanded text:
niorum omnibus, sive in arniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege, qu Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste filius hominis? » Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue filium hominis se
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o: mundum reconciliãs
sibi. Hi sunt: ex quoꝵ cordibus
princeps mundi eicitur foras.
Cum ergo dixrisset. nunc princers
huius mundi eicietur foras.
et ego inquit si exxaltatus fue¬
ro a terra. omnia traham post
me. Quȩ omnia: nisi ex qui¬
bus ille eicitur foras: Nonant
dixit omnes. sed omnia. Non
enim omnium est fides. Non
itaq hoc ad uniuersitatem ho¬
minum retulit. sed ad crea¬
ture integritatem: id est spi¬
ritum & animam. et corpus:
It illud quod intellegimus
& illud quod uideͥmus. & illud
quod uisibiles et contrectabi¬
les sumus. Qui enim dixit.
capillus capitis ur̃i ñ peribit:
omnia trahit post se. Aut
si omnia. ipsi homines intel¬
legendi sunt: om̃a p̃destind¬
ta ad salutem. posumus dicere.
Ix quibus omnibus ait nichil
esse periturum: cum supra de
sius ouibus loqueretur. Aut
certe omnia hominum gene¬
ra siue in linguis omnibus.
siue in etatibus omnibus. si¬
ue in gradibus honoꝵ om̃ib
siue indiuersitatibus inge¬

Expanded text:
in Christo mundum reconcilians in Christo mundum reconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spir‘illud scilicet quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus, ait, nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnium, sive in diversitatibus inge
Abbreviated transcription (Latin):
nulla nos fraude decipiatꝰ. nul¬
lis nos subuertat machinis:
quando non ten& locum cor¬
dis ubi fides habitat: eiectus
est foras. Sed nisi dñs custo¬
dierit ciuitatem: inuanum
uigilant qui custodit. Nolite
ergo de uobis ipsis presume¬
re:si non uultis foras eiecꝰtum
diabolum. intro iterum reuo¬
care. Absit autem ut diabo¬
lum mundi principem ita
dictum existimemus: ut eũ
celo & terre dominari posse
credamus. Sed mundus a¬
ppellatur in malis hominibꝰ
qui toto terrarum orbe diffu¬
si sunt: sicut appellatur do¬
mus in his aquibus habita¬
tur. scdm quod dicimus.
Bona domus est. uel mala do¬
mus est Non quando repre¬
hendimus sicͣ laudamus edi¬
ficium parietũ atq tectoꝵ:
s quando mores uel bonoꝵ
hominum uel malorum:
Sic ergo dictum est. princeps hu¬
ius mundi: id est princeps malo
in mundo. Appellatur etiam
mundus in bonis: qui similit̃
toto terrarum orbe diffusi sũt.
Inde dicit apostolus. D̃s erat

Expanded text:
nulla nos fraude decipiat, nulnulla nos fraude decipiat, nullis nos subvertat machinis? Quando non tenet locum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed, Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat, qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps malorin mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrarum orbe diffusi sunt, inde dicit Apostolus: Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus sanctus non dum
erat datus. idest illa abun¬
dantia gratie spiritalis. qua
congregati lingius omnium
loquerentur: ac sic linguis om¬
nium gentium futura prenũ¬
tiaretur eccła. qua gratia spi¬
ritales populi congregarent᷑:
qua longe lateq peccata dimit¬
terentur. & milia milium dõ
reconciliarentur. Quid ergo
ait quispiam: quiã diabolus
de credentium cordibus eicit᷑
foras. iam fidelium nemine̾
temptat: unmo uero temp¬
tare non cessat. Sed aliid
est intrinsecus regnare: aliuo
forinsecus oppugnare. Aliud
est uulnerare: aliuo occidere.
Seo si uulnerat: ad est qui sanat.
Quia sicut pugnantibus dic-¬
tum est. hec scribo uobis ut
non peccetis: ita qui uulne
ticipatio peccatoꝵ nostroꝵ
Quid enim oramus cum dici¬
mus dimitte nobis debita
nostra: nisi ut uulnera nr̃a
sanentur. It quid aliud pe¬
timus cum dicimus. et ne nos in
feras in temptationem. nisi ille
qui insidiatur. uel certe extrin¬
secus. nulla inrumpat ex parte:

Expanded text:
Spiritus nondum Spiritus nondum erat datus, id est, illa abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam; quia diabolus e credentium cordibus ejicitur foras, jam fidelium neminem tentat? imo vero tentare non cessat; sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare. Aliud est vulnerare, aliud occidere. Sed si vulnerat, adest qui sanat, quia sicut pugnantibus dictum est: Haec scribo vobis, ut non peccetis , ita qui vupitiatio peccatorum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dferas in tentationem, nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte,
Abbreviated transcription (Latin):
quod sciebat: post passionẽ
& glorificationem suam per
uniuersum mundum. mul¬
tos populos credituros. in
quoꝵ cordibus diabolus intus erat.
ui quando ex fide renuntiant.
eicitur foras. Sed dicit aliquis.
qum quid de cordibus patriar¬
harum & prophetarum. ue¬
terumq iustoꝵ non est eiectꝰ
foras: eiectus est plane. Quomͦ
ergo nunc dictum est. eicietur
foras: quomodo putamus: nͥ
quia tunc quod in hominibꝰ
paucissimis factum est. nunc
in multis magnisq populis
iam  futurum ẽẽ predictũ ẽ.
sicut illud quod dictum ẽ.
Spiritus autem non dum erat
datus. quia iħs non dum erat
glorificatus. Potest similem
habere questionem: & simi¬
lem solutionem. Non enim
sine sp̃u sc̃o futura prenun¬
tiauerunt prophete aut nõ
etiam dñm infantem in spi¬
ritu scõ simeon senex. et an¬
na uidua cognouerunt. et
racharias et elisabeth. qui de
illo non dum nato. sed iam
concepto. tanta per spiritũ
sanctum predixxerunt: sed

Expanded text:
quod sciebat post passionem quod sciebat post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat, cui quando ex fide renuntiatur, ejicituNumquid de cordibus patriarcharum et prophetarum veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est: Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse praedictum est? sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus ; potest similem habere quaestionem, et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae , aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto tanta per Spiritum sanctum praedixerunt ; sed
Abbreviated transcription (Latin):
eius et resurrectione firma¬
ta est. per euis sanguinem
qui in remissionem fusus ẽ
peccatoꝵ. milia credentium
a dominatu diaboli liberan¬
tur: aep̃i corpori copulant᷑:¬
& sub tanto capite. uno eius
spũ. fidelia menbra uegetant᷑.
Hoc uocabat iudicium. hanc
discretionem: hanc asuis re¬
demptis. diaboli ex pulsionẽ.
Deniq adtende quid dicat.
Quasi quereremus quid esset.
quod ait. nunc uidicium est
mundi: secutus exposuit.
Ait enim. Nunc princeps hu¬
uis mundr eicietur foras.
Au diuimus: quale dixerit
esse iidicium. Non ergo illud
quod in fine uenturum est
ubi uiuet mortui iudicandi
sunt. aliis ad sinistram. alus
ad deateram separatis: seo
uicium quo princeps huius
mundi eicietur foras. Quo¬
modo ergo intus erat: quo eũ
diccit eiciendum foras: Nc̃
inquit princeps huius mun¬
di eicietur foras. Hoc intelle¬
gendum est. quod nunc fit.
non quod tantum post futu¬
rum esse in nouissimo die.
Preuidebat ergo dominus

Expanded text:
ejus et resurrectione firmaejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, aliis ad dexteram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat? quo eum dixit ejiciendum foras? Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras, hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tantum post futurum esse in novissimo die praevidebat. Ergo Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur super celos ds. et super
omnem terram gloria eius.
Turba ergo quȩ stabat & au¬
diebat. dicebat tonitruum
factum esse: alii dicebant an¬
gelus ei locutus est. Respon¬
dit ihs. & dixit. Non propter
me uax hec uenit: s propter
uos.Nic ostendit illa uoce
non sibi indicatum quod iam sci-¬
ebat: sed eis quibus indicari opor¬
tebat. Sicut autem illa uox nõ
propter eum sed propter illos
diuinitate facta est: sic anima
eius non propter eum sed pro¬
pter alios uoluntate turbata
est. Nunc uidicium est mun-¬
di. Non enim de futuro uidi-¬
cio hoc dictum esse putamus
qui in fine mundi futurus
est. ubi boni et mali separan¬
tur eterna diuisione: sed de
iudicio qui cotidie in sc̃a di
eclesia solet esse. Possẽdebat
gͦ diabolus genus humanũ:
& reos suppliciorum. tenebat
chyrographo peccatoꝵ. Do¬
minabatur in cordibus infi¬
delium ad creaturam colen¬
dam deserto creatore: decep¬
tos captiuosq trahebat. Per
xp̃i autem fidem.que morte

Expanded text:
tur super coelos Deus, et super tur super coelos Deus, et super omnem terram gloria ejus . Turba ergo quae stabat et audiebat, dicebat tonitruum factum esse. Alii dicebant: Angelus ei locutus est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. Hic ostendit illa vice non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter illos divinitus facta est, sic anima ejus non propter eum, sed propter alios voluntate turbata est. Nunc judicium est mundi. Non enim de futuro judicio hoc dictum esse putamus, quod in fine mundi futurum est, ubi boni et mali separabuntur aeterna divisione, sed de judicio quod quotidie in sancta Dei Ecclesia solet esse. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos simpliciorum tenebat chirographo peccatorum, dominabatur in cordibus infidelium. Ad creaturam colendam deserendo Creatore deceptos captivosque trahebat. Per Christi autem fidem, quae morte
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est autem clarifica tuũ
nomen: nisi in sua passione
& resurrectione: quid ergo
est aliuid. nisi ut pater clari¬
ficet filium: qui clarificat
nomen suum etiam insimi¬
libus passionibus seruorũ
suoꝵ:uenit ergo uox de ce¬
lo. It clarificaui: & iterum
clarificabo. Et clarificaui an¬
tequam facerem mundum:
& iterum darificabo. resurgentẽ
a mortius et ascendentẽ in celũ.
It aliter intellegi potest. Et cla¬
rificaur cum de uirgine natus
est. cum de celo indice stela a-
magis ad oratus est. cum a scĩs
sancto spiritu plenis agnitus
est. cum descendente spiritu
in specie columbe declaratus:
cum uoce de celo sonante mons¬
tratus. cum in monte transfi¬
guratus. cum miracula mul¬
ta fecit. cum multos sanauit.
atq mundauit. cum de paucis¬
simis panibus tantam multi¬
tudinem pauit. cum uentis
& fluctibus imperauit. cum
mortuos suscitauit: et iterum
clarificabo. cum resurget amor¬
tiuis. cum mors ei ultra non
dominabitur. cum exaltabi¬

Expanded text:
Quid est autem, clarifica tuum Quid est autem, clarifica tuum nomen, nisi in sua passione et resurrectione? Quid est ergo aliud, nisi ut Pater clarificet Filium, qui clarificat nomen suum, etiam in similibus passionibus servorum suorum? Venit ergo vox de coelo: Et clarificavi, et iterum clarificabo. Et clarificavi, antequam facerem mundum; et iterum clarificabo resurgentem a mortuis, et ascendentem in coelum. Et aliter intelligi potest: Et clarificavi, cum de virgine natus est , cum de coelo per indicem stellam a Magis adoratus est, cum a sanctis sancto Spiritu plenis agnitus est , cum descendente Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus , cum in monte transfiguratus , cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit , cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit . Et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis , cum mors ei ultra non dominabitur , cum exaltabi
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑando ꝑeant consolaris. Audi
gat: Cum dixisset ñc anima mea
turbata est. et quid dicam inquit
cogites docuit te quid dicas. quẽ
inuoces in quo sꝑes cuiꝰ uolunta¬
tẽ certã atq diuinã tuȩ uoluntati
humanȩ infirmȩq proponas. Non
ideo tͥ uideat᷑ ex alto deficere. qͥ te
uult abimo ꝓspicere. Nã & tẽptari
dignatꝰ ẽ adiabolo aquo utiq si
quidem temptatꝰ ẽ. s non ꝑieli-¬
tatus: ut doceret te in temptati¬
one periclitantem. temptatori
rem non ire: sed p̾ericulo tem¬
ptationis exire. Sicut autem
hic dicit. nunc anima mea
turbata est. ita etiam ibi dicit.
tristis est anima mea usq ad
mortem. It pater si fieri po¬
test. transeat a me calia iste.
hominis suscepit infirmita¬
tem: ut doceat sic contrista¬
tum & contur batum. quod
sequitur dicere. Uerum non
quod ego uolo: s quod tuius
pater. Sic enim homo abhu¬
manis in diuina dirigitur.
cum uoluntati humane uo¬
luntas diuina preponitur.

Expanded text:
desperando pereant, consolaris. Audi desperando pereant, consolaris. Audi gat, cum dixisset, Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam, inquitcogites, docuit quid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voluntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque praeponas. Non ideo tibi videatur ex alto deficere, quia te vult ab imo proficere. Nam et tentari dignatus est a diabolo, a quo utique si quidem tentatus est, sed non periclitatus: ut doceret te in tentatione periclitantem, tentatori rem non ire, sed a periculo tentationis exire. Sicut autem hic dixit: Nunc anima mea turbata est, ita etiam ibi dicit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Et: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Hominis suscepit infirmitatem, ut doceat sic contristatum et conturbatum, quod sequitur dicere. Verumtamen, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . Sic enim homo ab humanis in divina dirigitur, cum voluntati humanae voluntas divina praeponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o & qui fideliter in hoc seculo mi
set in grano sinapis passionẽ suam
& suos hortaretur ministros ut seq̃¬
rentur eum. ad nr̃am rursum infir¬
mitatẽ suum temꝑauit affectũ & ait.¬
Nunc anima mea turbata ẽ. Unde
quid non ideo animã mea accepisti &
hominẽ ꝑfectum ut patereris in eo:
Uideo te dñe nr̃ãm infirmitatẽ in te
transferre. & in te causam suscipere
nrãm: Ideo turbatus es. quia uolu¬
isti. sicut natus es quia uoliusti.
Dam paulo ante dete dictum est.
uͥ lasarum suscitasti. turbauiit seme¬
ipsũ. Dam his uerbis ab infirmitate
nr̃a rapuit nos ad infirmitatẽ suã.
Uox est enim fortitudinis dñi. uͥat.
Uenit hora ut clarificetur filius ho¬
minis Uox est infirmitatis nr̃e
dumait. Nunc anima mea tur¬
bata est O dñe mediator d̃s̃ sup
nos homo ꝓpter nos. agnosce mise¬
ricordiam tuã. Nam quod tu tantꝰ
tue caritatis uoluntate turbaris.
multos incorpore tuo qui suȩ in¬
firmitatis necessitate turbant᷑ ne

Expanded text:
Christo; et qui fideliter in hoc saeculo minset in grano frumenti  Ms., sinapis passionem suam, et suos hortaretur ministros ut sequerentur eum, ad nostram rursum infirmitatem suum temperavit affectum, et aitNunc anima mea turbata est. Unde quid non ideo animam accepisti, et hominem perfectum, ut patereris in eo? Video te, Domine, nostram infirmitatem in te transferre, et in te causam suscipere nostram. Ideo turbatus es, quia voluisti; sicut natus fuisti, quia voluisti; nam paulo ante de te dictum est, ubi Lazarum suscitasti: Turbavit semetipsum; nam his verbis ab infirmitate nostra rapuit nos ad firmitatem suam. Vox est enim fortitudinis Domini, ubi ait: Venit hora ut clarificetur Filius hominis. Vox est infirmitatis nostrae, dum ait: Nunc anima mea turbata est. O Domine mediator Deus supra nos, homo propter nos, agnosco misericordiam tuam. Nam quod tu tantus tuae charitatis voluntate turbaris, multos in corpore tuo, qui suae infirmitatis necessitate turbantur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
qui creoit in me. non credit
in me: nolens ut totum quod
de xp̃o dicitur. secundum ho¬
minem crederetur. Ille bene
credit in me. qui secundum
id quod uidet me. non tantũ
credit in me : sed secunoum
id quod creoit me ęqualem
esse patri. Ac ne putaretur
sic uoluisse intellegi patrem.
tamquam patrem multoꝵ
filioꝵ per gratiam regenera¬
torum. non unici uerbi equa¬
lis sibi: dontinuo subiecit. Et
qui uioet me: uidet eum qui
misit me. Usq ad eo enim ni¬
chil distat inter eum & me:
ut qui me uidet. uidẽt eum
qui misit me. Hec uisio intellec¬
tualis non carnalis debet in¬
tellegi: que modo in laudee
scorum: post resurrectionis
ultune. diem ire. eterne bea¬
titudinis erit. De qua alibi
dicit. Beati mundo corde: qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Adtenda¬
mus: cetera. Ego lux in mun¬
dum ueni: ut omnis qui cre¬
dit in me. in tenebris non ma¬
neat. Dixit quodam loco dis¬
cipulis suis. Uos estis lumen
mundi. Non potest absconoi

Expanded text:
Qui credit in me, non credit Qui credit in me, non credit in me: nolens ut totum quod de Christo creditur secundum hominem crederetur. Ille bene credit in me qui secundum id quod videt me non tantum credit in me; sed secundum id quod videt me aequalem esse Patri; « ac ne putaretur sic voluisse intelligi Patrem, tanquam patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit: Et qui videt me, videt eum qui misit me. » Usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt, videat eumqui misit me. Haec visio intellectualis, non carnalis, debet intelligi, quae modo in laude est sanctorum, post resurrectionis ultimae diem in re aeternae beatitudinis erit, de qua alibi ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Attendamus caetera. Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis: Vos estis lumen mundi. Non potest abscondi