comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mõdum sublimitas ambituR
Sienim ñ ad auaritiam honoris
rapina ꝑtineret: neqͣaͣ paulus de
unigenito filio diceret. Nan rapinã
arbitratus est. eẽ se equalem deo.
In hoc ergo diabolus parentem no¬
strum ad suꝑbiam traxit. quod
eum ad auartuam sublimitatis
excitauit.
mum hominem arauit: eis¬
dem modis scd̾o homini temptatõ
subcubuit. Per gulam quippe
temptat: cum dicit Dic. ut lapi¬
des isti panes fiant. Der uanam
glam temptat: cum dicit. Si flliꝰ
ies: mitte te deorsum. Per subli¬
mitatis auariciam temptat: cũ
regna omina mumdi ostenoit di¬
cens. Hec omniatibi dabo: si proct¬
dens adoraui̾s me. S eisdem modis
a scd̾o homine uincitur: quib pri¬
mum hominem se uicisse gla̾tur:.
ut a nob̃is cordib ip̃o aditu captꝰ
exeat: quo nos aditu intromissus
in hac temptatione dominica cõ¬
siderare debcamus: quia temptatꝰ
a diabolo dominus sacrieloqui p̃¬
cepta respondit: ⁊ qui eou̾bo qiuod
erat. temptatorem sium merge̾

Expanded text:
modum sublimitas ambitur. modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito filio diceret, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. mum hominem stravit, eisdem modis, secundo homini tentato, succubuit. Per gulam quippe tentavit eum, qui dicit: Dic ut lapides isti panes fiant. Per vanam gloriam tentavit, cum dicit: Si filius Dei es, mitte te deorsum. Per sublimitatis avaritiam tentavit, cum regna omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissos in hac tentatione Dominica considerare debeamus. Quia tentatus a diabolo Dominus, sacri eloquii praecepta respondit. Et qui eo verbo quod erat, tentatorem suum mergere
Abbreviated transcription (Latin):
unde certamina toleramus. Deus uͦ
qui mnutero uirginis incarnatus in
inundum sine pitato uenerat: nicħ
contradittionis in semet sp̃o tolera¬
bat. Temptari gͦ ꝑ suggestionem
potuit: sed eius mente peccati delectatõ
ñ mordit: atq ideo om̃is diaboli¬
ca illa temptatio. foris ñ intus fuit.
Sed si ip̃m ordinem tẽp¬
tationis eius aspicimu
pensemus quanta mag¬
dine nos a temptatione
Antiquus hostis contr. pamum
hominem parentem nr̃m intrsb
se temptationib erexit: quia hũc
uidlicit. gicia uana. glã ⁊ auaricia
temptauit: s temptando suꝑauit:
quia sibi eum ꝑ censensum subdi¬
dit. Ex gula quippe temptauit:
cum cybum ligni uetitum ostñ¬
dit. atq ad comedendum suasit.
Ex uana aũt gła temptauit: cum
diceret eritis sieut dii. Et ex ꝓuec¬
tu auaricie temptauit: cum dice¬
ret scientes bonum ⁊ malum. A¬
uaritia enim. non solum pecunie
est: s etiam altitudinis. Reste e¬
num auaricia dicitur: cum supra

Expanded text:
unde certamina toleramus. Deus vero, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria tentavit, cum diceret: Eritis sicut Dii. Et ex profecta avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum et malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra
Abbreviated transcription (Latin):
um in montem excelsum. S uere
⁊ absq ulla questione conueniẽ¬
ter accipitur. ut ascõ spũ dustus
indesertum crodatur: ut illuc eum
inexcelsum montem uł in scãm
cuutatem a diabolo assumptus:
mens refugit. humane hoc audire
aures expauescunt: Cui tam̃ nou
esse incredibilia ista cognoscimus:
menbrus palatus an non dia¬
boli menbra uidei ꝑsequentes ⁊
milites crucifigentes fuerunt:
Quid gͥ mirum si se ab illo per¬
misit inmontem duci: qui se ꝑtistit
etiam a menbris illiuis crucifigi. Nõ
est indignum redemptori nr̃o quod
temptari uoluit: qui uenerat eccidi.
Iustum quippeerat. ut sit temptatio¬
nes nĩas sius temptationib uincẽt:
sicut mortem nr̃am uerarã sua mor¬
te suꝑare.
ciendum nobis est quia trib
Anodis temptatio agitur. sug¬
gestione. delectatione consensir. Et noᷤ¬
ce cum temptamniur plerumq in
delectationem aut etiam in consensu
labunur: quia de carnis peccato pro¬
bati in nobis ip̃is etiam gerimus

Expanded text:
lde. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illuc eum in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, membrum fuit Pilatus? An non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes Christum fuerunt? Quid ergo mirum si se ab illo permisit in montem duci, qui se perculit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etilabimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
neq annuntians neq predicens:
neq audiens sermones ur̃os. Pri¬
mus ad syon dicet ecce adsum:
& iherłm euangelistam dabo:
Et uidi & non erat: neq ex istis
quisqͣm qui miret consilium:
& interrogatus responderet uer¬
bum: Ecce omnes iniusti & ua¬
na opera eoꝵ: uentus & mane
simulachra eorum: Ecce seruus
me is suscipiam eum: electus
meus. complacuit sibi in illo
anima mea Dedi sp̃m meum
super eum: iudicium gentib
ꝑferet: Non clamabit neq ac¬
cipiet ꝑsonam: neq audietur
foris uor eius: Calamũ quassa

Expanded text:
ans neque praedicens neque audiens sermones vestros primus ad Sion dicet ecce adsunt et Hierusalem evangelistam dabo et vidi et non erat neque ex istis quisquam qui iniret consilium et interrogatus responderet verbum ecce omnes iniusti et vana opera eorum ventus et inane simulacra eorum ecce servus meus suscipiam eum electus meus conplacuit sibi in illo anima mea dedi spiritum meum super eum iudicium gentibus proferet non clamabit neque accipiet personam nec audietur foris vox eius calamum qua
Abbreviated transcription (Latin):
& extolleret: Ip̃se autem popłs
direptus & uastatus: laqueus
iuuenum omnes simul: & indo¬
mib carcerum absconditi sunt:
F acti sunt in rapinam nec est qͥ
eruat: in direptionẽ ⁊ ce non est
qui dicat recdde: Quis in uobis
qui audiat hoc. attendat &e au¬
scultet futura: Quis dedit in di¬
reptionẽ iacob. & isrł uastantib:
Nonne dñs ipse cui peccauimus:
& noluerunt in uns eius ambu¬
lart: & non audierunt legem eiꝰ:
Et effudit suꝑ eum indignatio¬
nẽ furoris sui: & forte bellum:
Et combussit eum in cireuitu. &
ñ cognouit: & succendit eum &
ñ intellexit:
It nunc hec dicit dñs cre¬
ans te iacob: & formans te¬

Expanded text:
et extolleret ipse autem populus et extolleret ipse autem populus direptus et vastatus laqueus iuvenum omnes et in domibus carcerum absconditi sunt facti sunt in rapinam nec est qui eruat in direptionem et non est qui dicat redde quis est in vobis qui audiat hoc adtendat et auscultet futura quis dedit in direptionem Iacob et Israhel vastantibus nonne Dominus ipse cui peccavimus et noluerunt in viis eius ambulare et non audierunt legem eius et effudit super eum indignationem furoris sui et forte bellum et conbusit eum in circuitu et non cognovit et succendit eum et non intellexit et nunc haec dicit Dominus creans te Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra iudicium: & legem eius in¬
sulȩ expectabunt:
ȩc dicit dñs ds̃ creans cȩlos
& extendens eos:firmans
terrã & quȩ germinant ex ea:
dans flatum populo qui est
super eam. & sp̃m calcantib eã:
Ego dñs uocaui te in iusticia: &e
apprehendi manum tiram. &
seruauite: & dedi te in fedus po¬
puli in lucem gentium. ut aꝑires
oculos cecoꝵ : & educeres de con¬
clusione uinctum: de domo car¬
ceris. sedentes in tenebris: Ego
dñs hoc est nomen meum: głam
meam alteri non dabo: & laudẽ
meam sculptilib: Quȩ prima
fuerant ecce uenerunt : noua
quoq ego annuntio: antequã
oriantur audita uobis faciam:
urdi audite: & ceci
intuemini ad uidendum:
Quis cecus nisi seruus meus ⁊ ce
surdus. nisi ad quem nuntios
meos misi: Quis cecus nisi qui
uenundatus est.Nuis cecus ⁊¬
nisi seruus dñi: Qui uides mest¬
multa: nonne custodies: Qui
apertas habes aures:nonne au¬
dies : Et dñs uoluit ut scifica¬
ret eum: & magnificaret legem

Expanded text:
in terra judicium: et legem ejus insulae exspectabunt. Haec dicit Dominus Deus, creans coelos, et extendens eos: firmans terram, et quae germinant ex ea: Dans flatum populo, qui est super eam, et spiritus calcantibus eam. Ego Dominus vocavi te in justitia, et apprehendi manum tuam, et servavi te. Et dedi te in foedus populi, in lucem gentium: Ut aperires oculos caecorum, et educeres de cunclusione vinctum, de domo carceris sedentes in tenebris. Ego Dominus, hoc est nomen meum: gloriam meam alteri non dabo, et laudem meam sculptilibus. Quae prima fuerunt, ecce venerunt: nova quoque ego annuntio: antequam oriantur, audita vobis faciam. urdi audite et caeci intuemini ad videndum quis caecus nisi servus meus et surdus nisi ad quem nuntios meos misi quis caecus nisi qui venundatus est quis caecus nisi servus Domini qui vides multa nonne custodies qui apertas habes aures nonne audies et Dominus voluit ut sanctificaret eum et magnificaret legem
Abbreviated transcription (Latin):
cendit ergo dauid ⁊ due upores euis.
achinoem iezrahelites ⁊ abigali
uxor nabal carmeli. S ⁊ uiros qui
erant cum eo dugit dauid singłos
cum domo sua: ⁊ manserunt in
oppidis hebron. ueneruntq uiri
uida: ⁊ ungerunt ibi dauid. ut
regnaret suꝑ domũ uda. Uiͣ.

Expanded text:
ergo David et duae uxores eius Ahinoem Iezrahelites et Abigail uxor Nabal Carmeli sed et viros qui erant cum eo duxit David singulos cum domo sua et manserunt in oppidis Hebron veneruntque viri Iuda et unxerunt ibi David ut regnaret super domum Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
tu: dicoraq facie. Et ait dñs.
Surge unge eum: ip̃e est eñi. Tu¬
lit igitur samuel cornu olei:⁊
unxit eum in medio frsu eius.¬
Et directus est sp̃c dñi indauio:
a die illa ⁊ in reliquũ. Surgens¬
ꝙ sainuel abiit in ramatha.
q serui saulat eum. Ecce sp̃c dei
malus exagitat te. Iubcat dñs
nr rex: ⁊ serui tui qui coram te
sunt querent homiñe scientẽ¬
cy psallere cythara: ut quando
arripuerit te sp̃c dei malus:
psallat manu sua: ⁊ leuius fe¬
ras. Et ait saul ad seruos suos.
ꝓudete mͥ aliquem bñ psallã¬
tem: ⁊ adducite eum ad me. Et
respondens unus de pueris ait̃.
Ecce iudi filium ysai bethlee mĩ¬
tem scientem psallere ⁊ fortissimũ
robore.⁊ uirum bellicosum ⁊ pru¬
dentem inu̾bis. ⁊ uirum pulchru:
⁊ dñs est cum eo. Misit ergo saul
nunties ad ysai. dicens. Mitte
ad me dauid filium tuũ: qui est
in pascius. Tulit itaq ysai asinũ
Et uenit dauid ad saul: ⁊ stetit

Expanded text:
ctu decoraque facie et ait Dominus ctu decoraque facie et ait Dominus surge ungue eum ipse est enim tulit igitur Samuhel cornu olei et unxit eum in medio fret directus est spiritus Domini in David a die illa et in reliquum. Surgensque Samuel abiit in Ramatha. que servi Saul ad eum ecce spiritus Dei malus exagitat te iubeat dominus noster et servi tui qui coram te sunt quaerant hominem scientem psallere cithara ut quando arripuerit te spiritus Dei malus psallat manu sua et levius feras et ait Saul ad servos suos providete mihi aliquem bene psallentem et adducite eum ad me et respondens unus de pueris ait ecce vidi filium Isai Bethleemitem scientem psallere et fortissimum robore et virum bellicosum et prudentem in verbis et virum pulchrum et Dominus est cum eo misinuntios ad Isai, dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. Tulitque Isai asinum Et venit David ad Saul, et stetit
Abbreviated transcription (Latin):
Et ammirati sunt seniores ciuitatis
occurrentes ei. Dixeruntq. Pacifi¬
cus ne ingressus tiuis: Et ait pacifi¬
cus. Ad immolandum dño ueni
Sanctificamini: ⁊ uenite mecũ
ut inmolem. Sanctificauit gͦ
ysai ⁊ filios euis.: ⁊ uocauit eos ad
sacrificium. Cunq ingressi essent:
uidit heliab ⁊ ait. Num coram
ad samuelem. Ne respicias uultũ
ciꝰ. neq altitudinem stature eus.
qm̃ abieci eum: nec uixta intuitũ
hominis udico. Homo eñi uidet
ea que parent: dñs aũt intuetur
cor Et uocauit y sai abinadab: et
adduxit eum coram sainuel. Qͥ
dixit. Nec hunc elegit dñs. Ad dux̃
aũt ysai samina. De quo ait. Etiam
coram sa muel. Et ait samu¬
el ad y sai. Nou elegit dñs ex istis.
Dixitq samuel ad ysai. Nunqͥd
iam completi sunt filii: Qui
respondit. Ad huc reliquus ẽ par¬
uulus:⁊ pascit oues. Et ait samu¬
el adysai. Mitte ⁊ adduc eũ. Nec
enim discumbemꝰ: priꝰqmͣ ille ue
niat. Misit ergo ⁊ adduxit eum.
Erat aũt rufus ⁊ pulcher aspͤ¬

Expanded text:
irati sunt seniores civitatis, occurrentes ei. Dixeruntque: Pacificusne est ingressus tuus? Et ait: Pacificus: ad immolandum Domino veni, sanctificamini, et venite mecum ut immolem. Sanctificavit ergo Isai et filios ejus, et vocavit eos ad sacrificium. Cumque ingressi essent, vidit Heliab, et ait: Num coram ad Samuelem: Ne respicias vultum ejus, neque altitudinem staturae ejus: quoniam abjeci eum, neque juxta intuitum hominis ego judico: homo enim videt ea quae parent, Dominus autem intuetur cor. Et vocavit Isai Aminadab, et adduxit eum coram Samuel. Qui dixit: Nec hunc elegit Dominus. Adduxit autem Isai Samma, de quo ait: Etiam coram Samuel: et ait Samuhel ad Isai non elegit Dominus ex istis dixitque Samuhel ad Isai numquid iam conpleti sunt filii qui respondit adhuc reliquus est parvulus et pascit oves et ait Samuhel ad Isai mitte et adduc eum nec enim discumbemus priusquam ille huc venerit misit ergo et adduxit eum erat autem rufus et pulcher aspe
Abbreviated transcription (Latin):
me angustie. ⁊ adhuc tota
anuna in me est. Stansq su¬
ꝑ eum occ ioi illum: sciebam
emm quod iuuere ñ poterat
post runam. Et tuli diadema
quod erat in capite euis. ⁊ ar¬
millam de brachio eius: ⁊ at¬
tuli ad te dominum meũ huc.
uestim̃ta sua scidit om̃s¬
qz iuri qui erant cum eo:⁊ plan¬
ierunt ⁊ fleuerunt ⁊ ieuinaue¬

Expanded text:
huc tota anima in me est stansque super eum occidi illum sciebam enim quod vivere non poterat post ruinam et tuli diadema quod erat in capite eius et armillam de brachio illius et adtuli ad te dominum meum huc vestimenta sua scidit omnesque viri qui erant cum eo et planxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
isrł congregati uenerunt inual¬
le terebithi: ⁊ direxerunt aciem
ad pugnandum contra philisti¬
un. Et philistum stabant super
montem ex ꝑte hac: ⁊ isrł stabat
suꝑ montem ex altera ꝑte: uallis
erat inter eos. Et egressus ẽ uir
spurius de castris philistinorum.
nomine goliath de geth altitudi¬
n sex cubitoꝵ ⁊ palmo: ⁊ cassis
erea suꝑ caput eiꝰ. ⁊ lorica hama¬
ta induebatur. Porro pondus lo¬
rice eius quinq milia sidorum
eris: ⁊ ocreas ereas habebat incru¬
rib: ⁊ clipeus ereus tegẽbat hu¬
meros eius. Hastile aũt haste eiꝰ
erat quasi liciatouum texentiũ
ip̃m autem ferrum haste eiꝰ sexẽ¬
tos sielos habebat ferri: ⁊ armiger
eiꝰ antecedebat eum.
adu̾sus phalangas isrł ⁊¬

Expanded text:
ti venerunt in valle Terebinthi et direxerunt aciem ad pugnandum contra Philisthim et Philisthim stabant super montem ex hac parte et Israhel stabat super montem ex altera parte vallisque erat inter eos et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum nomine Goliath de Geth altitudinis sex cubitorum et palmo et cassis aerea super caput eius et lorica hamata induebatur porro pondus loricae eius quinque milia siclorum aeris et ocreas aereas habebat in cruribus et clypeus aereus tegebat umeros eius hastile autem hastae eius erat quasi liciatorium texentium ipsum autem ferrum hastae eius sescentos siclos habebat ferri et armiger eius antecedebat eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm dñi.⁊ suꝑ domũ isrł. quod
corruissent gladio. Dixitq dd̾
ad uiuenem qui nuntiauerat
er unde es : Qͥ respondit. filiꝰ
hominis aduene amalechite
ego sum. Et ait ad eum daiuid. Qr
ñ tuiusti mittere manum tu¬
am. ut occideres xp̃m domini:
uecansq dauid unũ de pueris¬
siuis ait.Accedens: irrue meum.
Qui ꝑcussit illum: ⁊ mortuuᷤ

Expanded text:
mini et super domum Israhel quod corruissent gladio dixitque David ad iuvenem qui nuntiaverat ei unde es qui respondit filius hominis advenae amalechitae ego sum et ait ad eum David quare non timuisti mittere manum tuam ut occideres christum Domini vocansque David unum de pueris ait accedens inrue in eum qui percussit ill
Abbreviated transcription (Latin):
plauctum huuisce modi
suꝑ saul ⁊ suꝑ ionathan filiũ
cuis: ⁊ p̃cepit ut docerent filios
uida arcum: sicut scͥptum est
in libro iustorum. Incliti ifrael
suꝑ montes tuos int̾festi sunt.
Quom̃ ceciderunt fortes. Nolite
annuntiare in geth. neq annum¬
tietis in compitis ascalonis: ne
forte letentur filie philistiim. ne
exisltent filie incirc uncisorum.
Montes gelboe nec ros nec pluiuia

Expanded text:
planctum huiuscemodi super Saul et super Ionathan filium eius et praecepit ut docerent filios Iuda arcum sicut scriptum est in libro Iustorum incliti Israhel super montes tuos interfecti sunt quomodo ceciderunt fortes nolite adnuntiare in Geth neque atietis in compitis Ascalonis, ne forte laetentur filiae Philisthim, ne exsultent filiae incircumcisorum. Montes Gelboe, nec ros nec pluvia
Abbreviated transcription (Latin):
rit ⁊ stetit suꝑ philisteum. ⁊ tu¬
lit gladium eius ⁊ eduxit de ua¬
gina sua ⁊ interfecit eum pre¬
ciditq caput euis. uidentes
autem philistiim. quod mor
fugerunt. Et consur gentes
uiri isrł ⁊ uda uociferati sũt:
⁊ ꝑsecuti sunt philisteos usq
dumuenirent in uallem ⁊ us
ad portas accharon. Ceciderũt¬
q uulnerati de philistiim in
uia sarim ⁊ usq ad geth: ⁊ us¬
q accharon. Et reu̾tentes filii
isrł postquam ꝑsecuti fuerant
philisteos: inuaseruntq ca¬
stra eorum. Assumens autem
dauid caput philistei attulit
illud irłm: arma uero eius
posuit in tabernaculo suo.

Expanded text:
rit, et stetit super Philisthaeum, et turit, et stetit super Philisthaeum, et tulit gladium ejus, et eduxit eum de vagina sua, et interfecit eum, praeciditque caput ejus. Videntes autem Philisthim, quod mortfugerunt. Et consurgentes viri Israel et Juda vociferati sunt, et persecuti sunt Philisthaeos usque dum venirent in vallem, et usque ad portas Accron, cecideruntque vulnerati de Philisthim in via Sarim usque ad Geth, et usque Accaron. Et revertentes filii Israel postquam persecuti fuerant Philisthaeos, invaserunt castra eorum. Assumens autem David caput Philisthaei, attulit illud in Jerusalem: arma vero ejus posuit in tabernaculo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ni adme: ⁊ dabo carnes tuas
uolatilib celi ⁊ bestiis terrt. Dix̃
aũt dauid ad philisteum. Tu ueniᷤ
ad me cum gladio ⁊ hasta ⁊ clipeo:
ego aũt uenio adte in nomine
domini exercituum d̃i agminũ
isrł. quib ex probrasti hodie: ⁊ da¬
bit te dominus in manu mea. et
ꝑcutiam te ⁊ auferam caput tu¬
um a te. ⁊ dabo cadauera castroꝵ
philistuim hodie uolatilib celi. ⁊
bestiis terre: ut sciat om̃is t̾ra¬
quia est d̾s misrł: ⁊ noui̾t uni
uersa eccłã hec quia ñ in gladio
nec inhasta saluadñs. Ipsu
est enun bellum: ⁊tradit uos
in manus nr̃as. Cum ergo surre¬
xiss philisteus ⁊ ueniret ⁊ aꝓp¬
pinquaret contra dauid: festina¬
uit dauro. ⁊ cucurrit ad pugnã
ex adũso philister Et misit ma¬
est lapis in fronte eius: ⁊ cecsoit
in faciem suam suꝑt̾ram. uiii.
reualuit dauid aou̾sus
philisteum in funda ⁊ la
pide: ꝑcussumq philisteum
intersecit. Cumq gladium ñ
haberet in manu dauid: cucur¬

Expanded text:
ni ad me et dabo carnes tuas volatilibus caeli et bestiis terrae dixit autem David ad Philistheum tu venis ad me cum gladio et hasta et clypeo ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum Dei agminum Israhel quibus exprobrasti hodie et dabit te Dominus in manu mea et percutiam te et auferam caput tuum a te et dabo cadaver castrorum Philisthim hodie volatilibus caeli et bestiis terrae ut sciat omnis terdeposuit ea, et tulit baculum suum, quem semper habebat in manibus, et elegit sibi quinque limpidissimos est bellum, et tradet vos in manus nostras. Cum ergo surrexisset Philisthaeus, et veniret, et appropinquaret contra David, festinavit David, et occurrit ad pugnam ex adverso Philisthaei. Et misit maest lapis in fronte, et cecidit in faciem suam super terram. Praevaluitque David adversus Philisthaeum in funda et in lapide: percussumque Philisthaeum interfecit. Cumque gladium non haberet in manu David, cucur
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentis. : Referebat autem ei
populus eundem sermonem.
ad saul: ⁊ locutus est er. slon
concidat corcuiꝰqm ineo: ego ser¬
uus tuus uadam. ⁊ pugnabo ad¬
ũsus philisteum. Et ait saul ad
dauro. Non uales resistere philisteo¬
huic isti: nec pugnare adu̾sus eũ.
quiapueres: hic aũt uir bella¬
tor ab adolescentia sua. Dixitq
dauidad saul. Pascebat seruus tuꝰ
pr̃is sui gregem: ⁊ ueniebat leo.
uł ursus tollebatq arietem. de
medio gregis:⁊ sequebar eos. et
ꝑcutiebam eruebamq deore eoꝵ
⁊ illi consurgebant Mu̾sum me:
⁊ app̾hendebam mentum eorum
⁊ suffocabam. int̾ficiẽbamq eos.
slam ⁊ leonem ⁊ ursum: int̾feci
ego seruus tuus. Erit igitur et
philisteus hic incircuntisus. qrͣ
unus ex eis. Nunc uadam ⁊ au

Expanded text:
viventis referebat autem ei viventis referebat autem ei populus eundem sermonem ductus locutus est ei non concidat cor cuiusquam in eo ego servus tuus vadam et pugnabo adversus Philistheum et ait Saul ad David non vales resistere Philistheo isti nec pugnare adversum eum quia puer es hic autem vir bellator ab adulescentia sua dixitque David ad Saul pascebat servus tuus patris sui gregem et veniebat leo vel ursus tollebatque arietem de medio gregis et sequebar eos et percutiebam eruebamque de ore eorum et illi consurgebant adversum me et adprehendebam mentum eorum et suffocabam interficiebamque eos nam et leonem et ursum interfeci ego servus tuus erit igitur et Philistheus hic incircumcisus quasi unus ex eis quia au
Abbreviated transcription (Latin):
listiim. Surrexit itaq dauid mane
⁊ cõmendauit gregem custodi ⁊
honustus abiit sicut p̃ceꝑat ei ysai.
Et uenit ad locum magala. ⁊ ad ex¬
cercituni qui egressus ad pugnam
uociferatus erat incertamine. Dire¬
xerat enim aciem isrł: s philistum
ix adu̾so fuerant p̃parati. iiiͣi.¬
erelinquens dauid uasa que
ab̾tulerat sub manu custedis
ad sarrinas: cucurrit ad locumẽ¬
taminis: ⁊ interrogabat si omina
recte agerentur erga frẽs sues. Cũ¬
q ad huc ille loqueretur eis: appa¬
ruit uir isle spuruis ascendens
goliach nomine philisteus de geih
eo hec eadem u̾ba: auouut dauid.
Om̃s aũt isiłite cum uidissent
uirum. fugerunt a facie eiꝰ: ti
rex diuitiis magnis: ⁊ filiam su¬
am dabit .ii. ⁊ domũ patriseuis
faciet absq tributo in isrł. Etart
oicens. Quid dabitur uiro. qui
ꝑcusserit philisteum hunc. ⁊
tulerit obꝑbrium de isrł: Quis
est enim hic philisteus incircũ¬
cisus: qui ex ꝓbrauit acies dei

Expanded text:
listhiim. Surrexit itaque David mane, listhiim. Surrexit itaque David mane, et commendavit gregem custodibus: et onustus abiit, sicut praeceperat ei Isai. Et venit ad locum Magala, et ad exercitum, qui egressus ad pugnam iferatus erat in certamine. Direxerat enim aciem Israel, sed et Philisthiim ex adverso fuerant praeparati. Derelinquens ergo David vasa, quae attulerat, sub manu ad sarcinas, cucurrit ad locum certaminis, et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Cumque adhuc ille loqueretur eis, apparuit vir ille spurius ascendens, Goliath nomine Philisthaeus, de Geeo haec eadem verba, audivit David. Omnes autem Israelitae, cum vidissent virum, fugerunt a facie ejus, tirex divitiis magnis, et filiam suam dabit ei, et domum patris ejus faciet absque tributo in Israel h. et dicens quid dabitur viro qui percusserit Philistheum hunc et tulerit obprobrium de Israhel quis est enim hic Philistheus incircumcisus qui exprobravit acies Dei
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s isrłite sermones philistei
huiꝰcemodi: stupebant ⁊ metue¬
bant nimis. Dausd aũt erat filius
uui effratei de quo supradiftum est
de bethlleem uida cu erat nom̃ ysal.
qui habebat ccto filios ⁊ erat uir in di¬
bus saul senex ⁊ grandeuus int uiros.
maicres post saiss in p̾lium. Et
nominatrium filiorum eiꝰ quiꝑ
rexerunt ad bellum: heliab pͥmo¬
genitus: ⁊ secundus abinadab. ter¬
cusq samia. Dauidaũt erat mi¬
nimus. Trib ergo maiorib secutis
saulem abiit dauid ⁊ reũsus ẽ a sa¬
ul. ut pasceret gregem patris sui in
bechlleem. Prccedẽbat uero philisteꝰ
mane ⁊ uespere: ⁊ stabat quadragin¬
ta dreb. Dixit aũt ysai ad dauto fi¬
lium suum. Accipe frĩb tiuis e phipo¬
lenta. ⁊ decem panes istos. ⁊ curre
incastra ad frẽs tuos: ⁊ decem formẽl¬
las caser has deferes ad tribunum.
⁊ cum quib ordinati sunt disce. Sa¬
ul añt ⁊ om̃s filii isrł in ualle tere¬
binthi pugnabant adu̾sum phi¬

Expanded text:
 israhelitae sermones Philisthei huiuscemodi stupebant et metuebant nimis David autem erat filius viri ephrathei de quo supra dictum est de Bethleem Iuda cui erat nomen Isai qui habebat octo filios et erat vir in diebus Saul senex et grandevus inter viros maiores post Saul in proelium et nomina trium filiorum eius qui perrexerant ad bellum Heliab primogenitus et secundus Abinadab tertiusque Samma David autem erat minimus tribus ergo maioribus secutis Saulem abiit David et reversus est a Saul ut pasceret gregem patris sui in Bethleem procedebat vero Philistheus mane et vespere et stabat quadraginta diebus dixit autem Isai ad David filium suum accipe fratribus tuis oephi pulentae et decem panes istos et curre in castra ad fratres tuos et decem formellas casei has deferes ad tribunum et cum quibus ordinati sunt, disce. Saul autem, et omnes filii Israel, in valle terebinthi pugnabant adversus Phi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit suꝑ nos tribulatio ⁊
angustia. Tunc inuocabũt
me ⁊ ñ exau.iam. mane con¬
surgent ⁊ ñ inuenient me.
ex quod exosam habuerint
disciplinam: ⁊ timorem dñi
ñ susceperint. nec acquieue¬
rint consilio meo: ⁊ detraxe¬
rint uniu̾se correptioni inte.
Comedent igitur frustusuie
sue: siuisq consiliis saturabũ

Expanded text:
os tribulatio, et angustia: Tunc invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me: Eo quod exosam habuerint disciplinam, et timorem Domini non susceperint: Nec acquieverint consilio meo, et detraxerint universae correptioni meae. Comedent igitur fructus viae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt filii sponsi iuge̾ quam diu
cum illis est sponsus: uenient aũt
dies cum auferetur abers sponsus:
⁊ tunc ieiunabunt. Quia nimir̾
incaruatio nr̃i saluatoris. ex quo
patrib cepit ꝓmitti: młtis scorimm¬
est lacrimis ⁊ luctu semꝑ erpectat᷑
donec ueniret. Similiter ex quo post
resurrestionem ascendit incelum:
omis scõrum spes ad eius pendet re¬
ditum. Solo aũt quo cum hõibus
conu̾satus est tempore. flere aut
ingere nequiuierunt: quia iam secũ
etiam corporaliter eum quem spi¬
ritaliter dilexerunt habebant:
singli quiq fidelium eus sunt: T̃em
misterii uenit ad nuptias. interra
carnali more celebratas.: qui ad copui¬
landam sibi spũali amor eccłam de
celo descendit ad terras. Cuius qͥdem
thalamus incorrupte genitricis i¬
terus fuit: in quo deus humane na¬
ture coniunctus est: et ex quo ad so¬
ciandam sibi ecclam tanquam spon¬
sus ꝓcessit. Primus nuptiaꝵ locris.
iudea extitit: in qua filius dei homo
in fide confirmare dignatus est. Sed

Expanded text:
i lugere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis est sanctorum lacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. singuli quique fidelium ejus sunt: tempumysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit, in quo Deus humanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo in fide confirmare dignatus est: sed
Abbreviated transcription (Latin):
urgebat. Intelligebant enim facilliꝰ
fuisse apud suꝑos eum despici qͣm
redeuntem ab inferis posse cõtemp¬
ni ⁊ quod tunc p̾dicans facile po¬
tuerit occidi: nunc aũt resurgens
iam ñ possit occidi: dicente apostolo.
Resurgens aũt iam ñmorit᷑: mors
illi ultra ñ dominabit᷑. iiii
ustodiebant pharisei dnm
sollicite in sepulchro: p̾sertĩ
quia se die tercia dixerat resurrestu¬
rum. Custediebant aũt sollicite ĩ
sepulchro: quia necesse illis erat eũ
ñ iam doctorem timere s uidicem.
Iudicem inquam ñ sui tantũ: s et
credulis sententie sue. qua filioᷤ po
steros suos siuis scelerib addixerunt
dicentes. Sanguis huius suꝑ nos
⁊ suꝑ filios mõs. Crudelis subtali
que facinore suo ñ solum p̾sentes
liberos dampnat: s etiam ñ natos

Expanded text:
urgebat: intelligebant enim facilius urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . ustodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qsterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos
Abbreviated transcription (Latin):
eum diligentius adseruarunt:
Credimus eñi sub tot custodib
potuisse illum ꝓdire cituis qũã
ꝑire ⁊ de tumulo. uire dĩn ꝓgredi
quam discipuloꝵ fraude subduci.
Tanta enim sollicitud ine sepist¬
chrum obstruxit impietas. ut
id ñ p̾ualeret manus humana de¬
struere. nisi iola uirtus resurret¬
icit santtus euglista des¬
cendente angło. tanto ter¬
rain tremore fuisse commotam
ut fundam̃ta tumuli moueren¬
tur: ⁊ ꝑcussos pauore custodes.
qui uenerant custodire mortuũ
esse fastos ut mortuos. Ut mortu¬
os inquam. Dignum plane uidici¬
um̃ si cum uistus resurgit. peccator
emoritur: cum reuuuscit innocens
eius interficitur inimicus. Nam
ideo. nec ꝓgredientem dominum cer¬
nere potuerunt: quia cͥminosas
mentes terror opp̾sserat: dum susti¬
nere fulgorem resurrestionis rutile
non ualebant. Maiore ergo sollici¬
tudine pharisei dominum custodi¬
erunt mortuum qͣm uiuũ sunt ꝑ¬
secuti. Siquidem causa illos maior

Expanded text:
eum diligentius observarunt; eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrecdicit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortus, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major
Abbreviated transcription (Latin):
resurrestionis
die: cominunis
leticia. Communis plane: qͥa
om̃es illo resurgente surrexi¬
nus. omnium enun reuixit sa¬
luti:. qui ꝑ omĩm peccatis. addi¬
ctus est passioni. Resurrexit
igitur saluator a mortuis. No¬
ua res ⁊ mira: s habet hec as¬
sercio ueritatem. Nam ut ta¬
ceam ꝓpħaꝵ oracula angłorũ
ministeria. aꝑta sepulchri pe¬
netralia: ip̃m dnm̃ post resur¬
rectionem cum discipulis lo¬
quentem. conu̾santem. edeutẽ.
dhomam quoq clauoꝵ uũlnã
etiam digito contrastantem.
ut hec omĩa p̃termitam: ta¬
men fidem nram confirmat
impietas uideoꝵ. Nam sufficit
ad credulitatem nobis. eoꝵ nimi¬
um cauta crudelitas. Quo eñi
diligentius custodierunt tumu¬
lum: eo constat illum manifestiꝰ
surrexisse.
uo plures uidei apposuer̃t
custodes: eo pliues testium
reliquere. Nam hoc ꝓcurauit di¬
uina ꝓuidentia: ut resurrectioni
discipuliꝰ s ⁊ testimonium phi¬
berent. quod ẽ amplius inimier.
Libentius ergo accipimus: quod

Expanded text:
resurrectionis die; communis laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
manserit fixꝰ erit tͥ quasi co¬
equał: & in domesticis turz
fiducialit̾ agit. Si humilia¬
uerit se contra te. & a facie tua
abscondet se: unanimem ha¬
beb̾ amicitiam bonam. Ab
mimicis tuis separare: & ab
amicis tuis atcende. Amicꝰ
fidelis. ꝓtectio fortis: qui aũt
inuenit illum. inuenit dhes¬
aurum. Amico fideli. nulla
ẽ comparatio: & ñ ẽ digna p¬
onderatio auri & argenti. cõ¬
tra bonitatẽm fidei ipsiud.
odicud fidelis. medica uiii.¬
mentum uitȩ & immor¬
tatis: & qui metuunt dñm.
inuemient illum. Qtiment de¬
um.ȩquȩ habebunt amicitiam
bonam: qm̃ scđ̃m illum. erit
amicꝰ illiꝰ. fili. a iuuentute tua
excipe doctͥnam: & usq ad ca¬
nos muemes sapientiam. Qsi
qͥ arat & seminat accede ad il¬
lam: & sustine bonos fructus
illiꝰ. In oꝑe enim ipsius. exigu¬
um laborab: & cito edes de ge¬
nerationib illiꝰ. Qm asꝑa est
nimium sapientia. indoctis
hominib: d ñ ꝑmanebit in
illa excors. Qsi lapidis uirtꝰ

Expanded text:
asi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget si humiliaverit se contra te et a facie tua abscondet se unianimem habebis amicitiam bonam ab inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende amicus fidelis protectio fortis qui autem invenit illum invenit thesaurum amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illiuamicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis: et qui metuunt dominum, inueniunt illum. qui timet deum, aeque habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicus illius. fili, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ disectio.Iudicium patris audi¬
te filii dulesti.⁊ sic facite ut sal¬
ui sitis. Deus enun honorabit
prẽm inflliis: ⁊ iudicium ma¬
tris exquirens firmabit in fili¬
os. Qui diligit deum exorabit
ꝓ peccatis ⁊ continebit se ab illis:¬
⁊ in oratione dieꝵ exaudietur
Et sicut qui thesaurizat: ita
⁊ qui bonorificat matr̃e suam.
Qui honorat patrem iocun¬
dabitur infiliis: ⁊ in die oratio¬
rat patiem suũ: uita uiuet lon¬
giore. ⁊ qui obedit patri. refri¬
gerabit matri. Qui tumnet de¬
um honorat parentes:⁊quasi
dñs seruiet bis qui se genera¬
uerunt in om̃i opere ⁊ sermo¬
ne.⁊ omni patientia. Honora
prẽm tuum ut suꝑueniat tͥ
benedistio a deo: ⁊ benedistio
illuis in nouissimo manet.
Benedictio patris firmat do¬
mos filiorum: maledittio aũt
matris eradicat fundam̃ta.
Ne glorieris in contumelia pa¬
tris tui: ñ est enun tͥ gła s cõ¬

Expanded text:
 gratias. Judicium patris audite filii dilecti: et sic facite ut salvi sitis. Deus autem honoravit patrem in filiis: et judicium matris exquirens in filios. Qui diligit Deum: exorabit pro peccatis: et continebit se ab illis. In oratione dierum exaudietur: et sicut qui thesaurizat: ita et qui honorificat matrem suam. Qui honorat patrem: jocundabitur in filiis. Qui honoratrat patrem suum vita vivet longiore et qui obaudit patrem refrigerabit matri qui timet Deum honorat parentes et quasi dominis serviet in his qui se generaverunt in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum ut superveniat tibi benedictio a Deo et benedictio illius in novissimo manet benedictio patris firmat domos filiorum maledictio autem matris eradicat fundamenta ne glorieris in contumelia patris tui non est enim tibi gloria sed con
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾c in sermone quem lo¬
cutus est discipulis suis post
cenam ꝓximus passioni. tã¬
qmͣ iturus ⁊ relisturus eosp̃¬
sentia corporali: cum om̃ib
aũt suis usq ad consumma¬
tionem scłi futurꝰ p̾sentia spi¬
ritali. ex hortatus est eos ad ꝑ¬
ferendas ꝑsecutiones impioꝵ
quos munroi nomme nun¬
cupauit. Ex quo tamẽ mum¬
do etiam ip̃os discipulos ẽle¬
gisse se dixit: ut seirent se gr̃ã¬
dei esse quod sunt: suis autẽ
uiciis fuisse quod fuerant. De¬
inde ꝑsecutores ⁊ suos ⁊ ip̃oꝵ
uideos eiudrnter ex presfit: lit
omnino appareret etiam ip̃os
mundi dampnabllis appella¬
tione conclusos. qui per sequi¬
tur sanctos.¬
is diceret quod ignora¬
cent eum a quo missus est.
⁊ tam̃ odissent ⁊ fllium ⁊ pa¬
trem. hoc est ⁊ eum qui miss

Expanded text:
in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos.is diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui miss
Abbreviated transcription (Latin):
eis inter mortuos deputabatur
surrexisse ⁊ uiuere ꝓbaret᷑. com¬
puncti. ⁊ de conu̾si sunt:⁊ tan¬
tisanguinis tam impie. atq im
maniter fusi. indulgentiam ꝑ¬
ceperunt ip̃o redempti sanguine
quem fuderunt. Ip̃i enim sangͥs
sic u remissionem peccatorum
omnium fusus est: ut ip̃m etĩa
pettatum possit delere quo fusus
est. Hoc ergo intuens dñs dicebat.
Odio habuerunt me gratis.
ꝑaclitus isle testimoniũ
ꝑhĩbebit de me. Tanqͣm diceret.
faciat in me cred̾e ñ uidentes. Et
uos inquit testimomum ꝑhi¬
bẽbitis: quia ab initio mecum
estis. Perhibebit sp̃c sanstus ꝑ¬
hibebitis ⁊ uos. Quia enim
ab initio mecum estis potestis
p̾dicare quod nostis. Quodut
mͦ ñ faciatis: illuis sp̃c pleni¬
tudo nondum adest uõbis.¬
Ille ergo testimonium ꝑhibe¬
bit de me. ⁊ uos ꝑhilebitis. Da¬
bit enimuobis fidutiam te¬
stimonium ꝑhibendi. caritas
disfusa in cordib ur̃is ꝑ spm̃¬
utiq petro adhuc defuit qͣñ

Expanded text:
eis inter mortuos deputabatur, eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti samaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remissionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum possit delere, quo fusus est. Haec ergo intuens Dominus dicebat: Odio habuerunt me gratis. Paracletus, ille testimonium perhibebit de me, tanquam diceret: faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Spiritus hibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordibus vestriutique Petro adhuc defuit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
bis a patre. sp̃m ui̾tatis qui a
patre ꝓcedit ille testimoniũ
ꝑbibebit de me: ⁊ uostestimoni¬
um ꝑhibebitis. quia ab initio
mecum estis. Quid hoc ꝑtinet
ad illud quod dixerat. nunc aũ
⁊ uiderunt ⁊ oderunt ⁊ me ⁊
prẽm meũ. s ut impleat᷑ sermo
qui in lege eorum scriptus est.
quia odio habuerunt megͣtis:
an quia paraclitus quando ue¬
nit sp̃c uitatis. eos qui uiderũt¬
⁊ oderunt testimonio manife¬
stiore conuicit: Inmo uͦ etiã
aliquos ex illis qui uiderant
⁊ aohuc oderant: ad fidem que
ꝑ dilestionem oꝑatur. sui ma¬
iufestatione conuertit. Hoc
ut ita intelligamus. itafcm̃
esse recolimus.
senit die. pentecostes
sp̃c sanctus incentum
iuiglnti homines congregatos:
in quib apłi omnes erant: qui
illo adimpleti. cum lingius oĩm
gentium lequerentur: plures ex
his qui aderant tanto miraculo
stupefasti. quando quidem uider̃t
loquente pet᷑o tam magnum atq
diuinum testimonium ꝑhĩbe¬
ri de xp̃o ut ille qui occisus ab

Expanded text:
s qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. » Quid hoc pertinet ad illud quod dixerat. « Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filii ⁊ sp̃c sansti una duunitatis
substantia comp̃batur. Inceteris
uero epłis quantum a nr̃a alioꝵ
distet editio: lestorie muidentie de¬
relinquo S tu uirgo xp̃i eustochi¬
um. dum ame impensius scriptẽ
u̾itatem inquiris: meam quodã
senestutem. inuideoꝵ dentib cor¬
redendam exponis: qui me falsari¬
um corruptoremq scãꝵ ꝓnun¬
ciant scripturaꝵ. S ego in tali
oꝑe. nec emulorum meoꝵ inui¬
dentiam ꝑtimesco: nec sc̃e scͥptẽ¬

Expanded text:
itus sancti una divinitatis substantia comprobatur. In caeteris vero Epistolis, quantum a nostra aliorum distet editio, lectoris prudentiae derelinquo. Sed tu, virgo Christi Eustochium, dum a me impensius Scripturae veritatem inquiris, meam quodam modo senectutem invidorum dentibus corrodendam exponis; qui me falsarium corruptoremque sanctarum pronuntiant Scripturarum. Sed ego in tali opere nec aemulorum meorum invidentiam pertimesco: nec sanctae Script
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum. prune sint etiam epłe
am correximus: ita has ꝓprio or¬
dini deo nos uiuante reddimus
est enim pͥma eaꝵ una  iacobi
petri due. iohannis tres: ⁊ ui¬
de una. Que si ut ab eis digeste
sunt. ita quoq ab interpretib
fideliter in latinum eloquium¬
u̾terentur: nec ambigutatem
legentib facerent. nec sermor̃
sese uarietas impugnaret: illo¬
p̃cipue loco ubi de unitate tri¬
nitatis in pͥma iohannis epła
positum legimus: in qua etiam
ab infidelib translatorib mul¬
tum erratum esse a fidei u̾itate ꝯ¬
ꝑunus: trium tantummodo uo¬
cabula hoc est aque. sanguinis.
⁊ sp̃c in ip̃a sua editione ponentib
⁊ patris u̾biq ac sp̃c testimoniũ
omittentib: in quo maxime et

Expanded text:
tolorum, primae sint etiam ejus am correximus: ita has proprio ordini, Deo nos juvante, reddidimus. Est enim prima earum una Jacobi, Petri duae, Joannis tres, et Judae una. Quae si, ut ab eis digestae sunt, ita quoque ab interpretibus fideliter in Latinum verterentur eloquium, nec ambiguitatem legentibus facerent, nec sermonum sese varietas impugnaret praecipue loco ubi de unitate Trinitatis in prima Joannis Epistola positum legimus. In qua etiam ab infidelibus translatoribus multum erratum esse a fidei veritate comperimus: trium tantum vocabula, hoc est, aquae, sanguinis, et spiritus, in sua editione ponentes; et Patris, Verbique, ac Spiritus testimonium omitten
Abbreviated transcription (Latin):
otũ aut. finito tractatu¬
dedonis sp̃s sc̃i agit oere¬
surrectiõe mortuoꝵ hac
utiq causa. quia cũi ip̃o
docente recte credidis
da prauiloquiis corrup¬
ti. ab hac side recesserãt.
i p̃amergo futur̃a ꝓbat.
pͥmo ꝑresurrectionẽ ⁊.

Expanded text:
osius Finito tractadonis Spiritus sancti, agit de resurrectione mortuorum. ue causa, quia cum ipso docente recte credidissviloquiis corrupti ab hac fide recesserant. Ipsam ergo futuram probat per resur
Abbreviated transcription (Latin):
.t. que mortẽ xͥ futur̃a
cecinerunt. Uñ ysaias.
ut ouis adoccisionẽ ductꝰ
ẽ. et it̃e. tolletur. aterra
uita eius. ab iniquitatib
ppłi mei. ductus c̃. admor¬
tem ⁊ etiã tradidi quia
tes ꝓ morte sua. et item.
Erit in quid sepulchr̃u.
ciꝰ głosum. et etiã tradi¬
diquia resurrex̃. ꝓbata
uera morte. et hoc etiã
cito .s. tertia die ut ea
potestate. credatur nõ
posse suscitare. ⁊ hoc di¬
xi scđmscripturas. Inꝗd¬
ficabit. et indie t̃tio re¬
surgemus. et uiuemus
in ꝯspectu eiũ. Siautẽ
mortuus ẽ. ⁊ sepultus
resurrexit: nedubitetiꝰ¬

Expanded text:
 quae mortem Christi futuram cecinerunt. Unde Isaias: Ut ovis ad occisionem ductus est . Et item: Tolletur a terra vita ejus ab iniquitatibus populi mei . Ductus est ad mortem; et etiam tradidi quia tes pro morte sua . Et item: Erit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . Et etiam tradidi, quia resurrexit, probata vera morte, et hoc tam cito, scilicet tertia die, ut ea potestate credatur nos posse suscitare. Et hoc dixi: Secundum Scripturas. ficabit nos, et in die tertio resurgemus, et vivemus in conspectus ejus . Si autem mortuus et sepultus resurrexit, ne dubiteti
Abbreviated transcription (Latin):
gñu acceptiõe iudica̾tis.
in quo ⁊ statis .i. stare dat̃¬
ul uob̾. ꝗsine eo caditis. ꝑq
infuturo in ueritate rei et sp̃ei. sitñ retinetĩ quaratiõe
rectionẽ xͥtenetis dico. nͥfrustra credidistis .i. aut
tenetis resurrectionẽ mortuoꝵ. aut incassũ ẽ. sides.

Expanded text:
gnum acceptione judicastis; in quo et statis, id est stare datqui sine eo caditis, per quod in futuro in veritate rei et speciei, si tamen retinetis qua ratione risti: tenetis dico, nisi frustra credidistis, id est aut tenetis resurrectionem mortuorum, aut incassum est fides,
Abbreviated transcription (Latin):
modicit. quid agere de¬
beat. et quales ordinare
piens. huius reigĩa re¬
liquite certe. cĩundere¬
cecderẽ. ut .cor. mala in
peccantib ad dendobõi
ea que desunt ad ꝑfecti¬
onẽ. Et nota quia dum
hoc. recolit apłs sicut ħ¬
ei disposuerat monet ex¬
equi. ⁊ iõ reliquite ut
lius sustineatur peranł¬
tos diuisũ constituas di¬
constituendos docui.
cir .i. sine peccatocri

Expanded text:
mo dicit quid agere debeat et quales ordinare piens: Hujus rei gratia reliqui te Cretae, cum inde recederem, ut corrigas mala in peccantibus, addendo bonis, ea quae desunt ad perfectionem. Et nota quod, dum haec recolit Apostolus, sicut ei disposuerat monet exsequi. Et ideo reliqui te, utlius sustineatur per multos divisum. Constituas diconstituendos docui, id est, sine peccato cri