comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ratio. Namq indiab indo flumine dictis. qui ab occidentali parte ĩdu
dit eos. Seres apprio oppido nomẽ sortiti s̃. gens ad orientẽ sita. ap̃ quosde arbo¬
rib lana terit᷑ de quib ẽ illud. Ignoti facie soc noti uellere seres. Gangaride
ppłiꝰ sut int̾ assirios ĩ dos qr hĩtantes. circa gangẽ flumen. Unde õe garga¬
ride micupati. Hiccam dicti s̃ a silua hircania. ubi funt plurime tigres.
Bactriani scite fuer. qui suoꝵ factõne a sedib siuis pulsi. uxta bactron ori¬
entis fiuinũ ꝯscender̃. ex cuus uocabulo et nomẽ sortiti s̃. huiꝰ gentiᷤᷤ
rex fuit ⁊oro astres inuentor magice artis. Parri qͦ et ipsi ex scitis originẽ
smones parti exules dicunt᷑. hi similit̾ ut bactriani domesticis seditõnib
sciti. ap̃se solitudines iuxta hỹrcaniã primũ furtĩ occupauer. Denide plera¬

Expanded text:
dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae populi sunt inter Assyrios Indosque, habitantes circa Gangen fluvium. Unde etiam Gangaridae nuncupati sunt. Hircani dicti a silva Hircania, ubi sunt plurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi quoque et ipsi ab Scythis originem es 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriani, domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iuxta Hircaniam primum furtim occupaverunt, deinde plera
Abbreviated transcription (Latin):
a quib hodie urbs citiũ nominatꝰ. Dodanim. a qͦ rodi. He s̾ gentes de stirpe
iaphet. que a tauro monte ad aquilonẽ mediã partẽ asie. et omnẽ europã usq
ad oceanũ britannicũ possident. nomina et locis et gentibꝰ relinqͣntes. de qͥ
cabula partĩ ꝑmanser ita ut hodie. q̃ apparent unde fuer̾ diriuata. sic̃ ex assur
assiru. ex heber he brei. parti uero tp̃ris uetustate ira mutata s̃. ut uix hõĩes
loctissimi antiqͥssimas hystorias ꝑscrutantes. nec omniũ soe aliquarũ ex istis¬
origines gentiũ potuer inuenire. Nam qd ex filio cham qui uocatur mesram
egiptii sunt exorti. nulla hic resonat origo uocabłi. sic̃ nec ethiopũ. qui dicũ¬
tur ad cũ filiũ cham ꝑtin̾e qui chus appellata ẽ. et si om̃ia ꝯsidentur. plra tam̃
gentiũ mutata quã manentia uocablã apparent. quib postea nomina diu̾sa

Expanded text:
a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de qcabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerint derivata; sicut ex Assur Assyrii, et ex Heber Hebraei: partim temporis vetustate mutata sunt, ita ut vix homines doctissimi antiqorigines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽ tenent. Itẽ trib filioꝵ iapheth. Filis igitur iapher septẽ nominant᷑. Gomer
a quo galathe. idẽ galli. Magog aquo arbitrant᷑ scitas et gotos traxisse origiẽ
llacdai. a quo medos existere putant. Iuuan a quo iones qui et greci. Uinde
soch a quo capadoces. Unde et urbs apd̾ eos usq hodie mazaca dr̃. Tiras a quo
traces. quoꝵ ũ satis inmutatũ uocabulũ ẽ. quasi tiraces. Filu gomer nepores ia¬
phet. Ascanat. a quo sarme. quos greci reginos uocant. s ifan: a quo paflagonoᷤ.
Gotorna: a quo s̃ friges. Filii uiuam elisa. a quib greti elisei qui uocant᷑ eolideᷤᷤ.
Unde et lingua quinta grecie ecolis appellat᷑. Tarsis a quo cilices ut iosephus
arbitrat᷑. Dude et metropolis ciuitas eoꝵ tarsis dr̃. Cetim. aqͦ cetii idẽ ciprii

Expanded text:
partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde spicentur. Mosoch, ex quo Cappadoces. Unde et urbs apud eos usque hodie Mazaca dicitur. Thiras, ex quo Thraces; quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Filii Gomer, nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo sunt Phryges. Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lingua quinta Graece Αἰολίς appellatur. Tharsis, a quo Cilices, ut Iosephus arbitratur. Unde et metropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii,
Abbreviated transcription (Latin):
cabant᷑. Cesboim a qͦ philistum quos uet̾es allophilos. nos mͦ corrupte pales¬
nuos uocamꝰ. Cer̾e ser gentes ignote s̃. q bello ethiopico sbũse. usq ad obli¬
uionẽ p̾̃t̾toꝵ nominũ ꝑuener. Filii canam undecĩ ex quo cananeoꝵ de cẽ gcen¬
tes. quoꝵ t̾ram his expulsis iudei posseder̃. Quoꝵ pͥmogenitis sydonaquõ
sidones. Unde et urbs eoꝵ infenice sidon uocat᷑. Scds eth. a quo ethei. Terens̃
iebuseꝰ a quo iebusei. quoꝵ fuit ihrłm. Quartꝰ amorreꝰ. a quo amorrei. Qͥntus
gergeseꝰ. a quo gergesei. Sertꝰ eueus. a quo euei. Ip̃i sunt gabaonite a cuutate
gibaon. qui supplices uener̃ ad iħm. Septimꝰ aracheus. qui archas ꝯdidit oppidũ
ꝯ̃ tripolim radicib libani sitũ. Octauus a seneus. a quo asenei. Nonus aradius
a quo aradu s̃ qui aradiũ nisulã posseder. angusto frero. afe̾nicis litore separitã.

Expanded text:
cabantur. Casloim, a quo Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos mcabantur. Casloim, a quo Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos mad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaei. Tertius Iebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis litore separatam.
Abbreviated transcription (Latin):
tes t̾ram meridianã. ab ortu solis usq ad fo̾enices. Filii cham quatuor ex qͥb
orte s̃ he gentes. Chus a quo ethiopes ꝓgenini. Mesrami a quo egiptii ꝑhibẽ¬
tur exorti. Futh. a quo libii unde et mauritame fluuius usq in presens futh
dr. omis q cirta eũ regio futhensis. Canaan aqͦ afri et phenices. et cananeoꝵ
decẽ gentes. Item ex nepotib cham filii chus. nepotes cham sex. filii chus
saba. et euilath. sabatha. regina. sabai. cura. Saba aquo ꝓgeniti et appellati
nei. qui nunc astibari nominant᷑. Regina uͦ et saba. ex cuza. paulatim auti
et̃ dadan. hic saba ꝑ sin litt̾am scribit᷑ in ebreo. Ille aũr suꝑior saba ꝑsamech
a quo appellatos sabeos. Int̾pretat᷑ au̾t nũc saba arabia. Dadan aquo gensethi¬
opie. ĩ occidentali plaga. Filii mesraim labu. a quo libii. qui qͦndã futhei uo¬

Expanded text:
tes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus tes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mesraim, a quo Aegyptii perhibentur exodicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cham filii Chus, nepotes Cham sex. Filii Chus: Saba et Hevila, Sabatha, Rhegma, Seba, Cuza. Saba, a quo progeniti et appellati ni, qui nunc Astabari nominantur. Rhegma vero et Seba et Cuza paulatim antiquet Dadan. Hic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. Filii Mesraim Labaim, a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vo
Abbreviated transcription (Latin):
mite pͥncipes ꝑsidis. Sed̾s assur. a quo assirioꝵ pullulauit imꝑiũ. Terciꝰ arpha¬
rath. a quo gens caldeoꝵ exorta ẽ. Quartꝰ iudĩ. a quo lidii. Quintꝯ aram.
a quo siri quoꝵ metropolis fuit damascus. Filii aram nepotissem quatuor. chꝰ
et ul. et gether. et mesa. Chus tranconitidis conditor. qͥ int̾ palestinã et celesi¬
mesa. a quo s̃ hi qui uocant᷑ meones. posteritas arphaxat. filus ẽ. heber ne¬
pos arpharat a quo hebrei. Iectan filius heber. a quo indoꝵ orta ẽ gens. Falec
filiꝰ iectan. a quo bactriani. licae eos alii citarũ exules suspicant᷑. Ismahel filiꝰ
abram a quo ismaelite. qui mĩc corrupto nomine sarraceni. qͣi a sarra. et aga¬
remi abagar. Nabath filius ismahel. a quo nabathei. qui ab enfrate mare ru¬
brũ inhĩtant. Moab et amon filii loth. a quo inoabite. et amonite. Edom
filius esau a quo idumei. he s̃ gentes que de sem stirpe descendũt. possidẽ¬

Expanded text:
haxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est: quartus Ludi, a quo Lydii: quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Sem, quattuor: Hus et Ul et Gether et Mes. Hus Traconitidis conditor, qui inter Palaestinam et CoelesyMes, a quo sunt hi qui vocantur Maeones. Posteritas Arphaxat filii Sem; Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei; Iectam filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Iectam, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exules suspicantur. Ismael filius Abraham, a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Saraceni, quasi a Sarra, et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathei, qui ab Euphrata in mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possiden
Abbreviated transcription (Latin):
cesseruir. ꝑ acto uicis sue anno. Dictores qͥnto anuo pꝰ reges expulsos romani
⁊ creauer dũ gener tarqͥn adiiuriã soci uindicandã ingente̾ adu̾sꝯ romã
collegissoe exercitũ. Hi qͥnq̃nnu tp̃ris imꝑio utebant᷑. solus em̃ erãt honore
ꝙͣ ꝯsules. qui antiuas p̾ates tenebant. et dicti dictatores q̃i pͥncipes et p̾cep¬
cesarie natꝰ sit. a quo et imꝑatores seq̃ntes cesares dicti. eo qđ comatieẽus. Qui¬

Expanded text:
cesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et precepcesarie natus sit. A quo et imperatores sequentes cesares dicti sunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
Regna cet̾a cetĩq reges uelut appendissoe istoꝵ hñtur. Regesa tegendo uocati.
Sic̃ eñi sac̾os a scĩficando. ita et rex a regendo. Non au̾t regit qui nõ corrigit.
Recte igit᷑ faciendo regis nom̃ tenet᷑. peccando amiititꝰ. Unde et ap̃ ⁊ uet̾es tale
erat ꝓuerbiũ. Rex eris si recte facias. si nõ facias nõ eris. Regie uͥtutes. p̾cipue
due. iusticia et pietas. Plus aũt in regib laudat᷑ pietas. Nam iusticia ꝑse seue¬
raẽ. Consules appellati a ꝯsulendo sic̃ reges a tegendo. sic̃ leges a legendo. Nam
c̃ romani regũ suꝑbã dñationẽ nõ ferrent. Annua imꝑia. binosq ꝯsules sͥ fecer̃t.
Nam fastũ regiũ ñ beniuolencia ꝯsulentis. so suꝑbia dñantis erat. hinc gͥ
ꝯsules appellati uł a ꝯsulendo ciuib. ułaregendo cuncta ꝯsilio. Quos tam̃ idõ

Expanded text:
Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastus regius non benevolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hi ergo consules appellati vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio, quos tamen ideo
Abbreviated transcription (Latin):
atos. unde e⁊ titanes dicti s̃. a fotoyeticso. idẽ ab ultione. qd qi ulciscende matͥs
Et̾re causa. in deos armati exisfe̾nt. qͦs fabule ab ioue bello fuisse suꝑatos atqr ex¬
tinctos fingunt. p̃p qd de celo iactis fulminib int̾ier. De regnis milicie q̃ uocabut. u
egnũ a regib dictũ. Nam sic̃ reges a regendo uocati. ita regnuĩ a regib. Reg¬
nũ umu̾se natõnes suis q̃q tp̃rib habuer̃. ut assirii. medi ꝑse. egiptii. greci. Quoꝵ
uices sors tp̃rm ita uolurauit. ut alterũ ab alt̾o solueret᷑. Int̾ om̃ia aũt regna t̾ra¬
tũ. duo regna cet̾is głosiora iradunt᷑. Assirio primũ. deinde romanoꝵ. ut tp̃rib
et locis int̾ se ordinata atq distincta. Nã sic̃ aliud priꝰ. et hoc posterꝰ. ita illid
ut moriente. Hoc ĩ occidente erortũ ẽ. Deniq in illiꝰ fine huiꝰ miciũ ꝯfestim fuit.

Expanded text:
atos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆς τίσεως, id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris atos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆς τίσεως, id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. § 3 De regnis militiaeque vocabulis. Regnum a regibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Grvices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ actos alexander magnus piscib uesci ꝓhibuir. Antropofagi gens aspeͬnima
sb regione sericũ sita. qr humanis carnib uescunt᷑ ideo antropofagi uocant᷑.
Itaq sic his ita et cet̾is gentib ꝑ scła aut a regib. aut a locis. aur a morib. aut¬
ex quibliboe alus causis ĩmutata uecabła s̃.ita ur pͥma origo noĩs eoꝵ tp̃rmue¬
tustate ñ pateat. Iam uͦ hi qui antipode dicuntꝰ eoqd̾ ꝯtrarii ẽẽ uestigiis nr̃is pu¬
tant᷑. ut qͣi sb̾ t̾ris positi adu̾sa pedib nr̃is calcent uestigia: nulla ratõne credendũ.
qr nec soliditas patit᷑. nec centrũ t̾re. soe neq hoc ulla hystorie cognitõne firmat᷑.
so& hoc poete q̃i ratiocinando ꝯiectant. Imanos au̾t quosdã in grecia fer̃ fuisse robꝰ¬
tos. excellentes uirib pp̃los. quos fer̃ fabule ab irata ꝯͣ deos t̾ra ad eiꝰ ultionẽ cre¬

Expanded text:
subactos Alexansubactos Alexansub regione Serum sita. Qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi nominantur. Itaque sicex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem cre
Abbreviated transcription (Latin):
De quib uirgiliꝰ. Extremi garamãtes. Extremiaũt qr sem et a ꝯsortio humani¬
tatis temoti. hesꝑi uͦ sunt qͥ circa hispaniã cõmorant᷑. Nam hẏspania hesꝑia.¬
Ethiopes dicti a filio cham qͥ uocatꝰ ẽ chus. ex qͦ originẽ thraũt. Chus em̃ hebrai¬
ca lingua ethiops int̾pretat᷑. Hi qͦndã ab indo flumine ꝯsurgentes. uixta egip
tũ int̾ nilũ et oceanũ in medio sub ip̃a solis ĩ ciuitate ĩseder. quoꝵ tres s̃ ppłi. hespi
Garamantes. et indi. hesꝑifunt occidentis. Garamantes tripolis. Et inołe. ori¬
entis. Trogodite gens erhiopũ. idõ mincupati qd̾ tanti celeritate pollenr ut
feras cursu pedũ asseqͣntur. Panfagi. et hi ĩethiopia s̃. quib esca esca ẽ quicqͥd
mandi p̃. et oĩa fortuitu gignentia. Onde et appellati ictiofagi q uenãdo ĩ ma¬
ti ualeant. et piscib alant᷑ tantũ. hi pꝰ indos montanas regiones tenẽt. quos

Expanded text:
De quibus Virgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humaniDe quibus Virgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam commorantur; nam Hispania Hesperia dicitur. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Htum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos
Abbreviated transcription (Latin):
oppido uagos et errantes. Medi aũr ẽ libus sc muiscuer̃. qui ꝓxima hỹspania in¬
hĩtabant. quoꝵ nom̃ paulatĩ libies corruꝑe barbara lingua. iauros p̃p medoᷤᷤ
appellantes. licae mauri ob colorẽ a grecis uocant᷑. Greci em̃ nigrũ mauron uo¬
cant. Astifero qͥppe calore afflati. speciẽ atri coloris ducũr. Massilla cuntas afri¬
ce ẽ. ñ longe ab athalante et orris hesꝑidũ. a qͣ ciuitate massilli uocati. qͦs nos
corrupte massullos uocamꝰ. De quib Uirgiliꝰ. Hinc massulle gentis mo̾strata
sacerdos. Gallalũ gentes s̃ a meridie usq ad oceanũ hesꝑiũ ꝑuagantes. his nom̃
gaulea ĩsula dedit que ẽ iuxta ethiopiã. ubi nec fp̾ens nascitur nec uiuit. Garamã¬
tes ppłi africe. ꝓpe cirena ĩhĩtantes. Agaramante rege apollinis filo nominati. qͥ
ibi ex suo nomine garaman oppidũ condidit. Sunz aũt ꝓximi gentib ethiopũ.

Expanded text:
oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inoppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant, quorum nomen paulatim Libyes corruperunt, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur: Graeci enim nigrum mauron vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante et hortis Hesperidum: a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperidum pervagantes: his nomen Gauloe insula dedit quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit; sunt autem proximi gentibus Aethiopum.
Abbreviated transcription (Latin):
libiã exercitũ. et ibi uictis hostib ꝯcedisse eiꝰq posteros ex nomine a taui et afroᷤᷤ
et̃ africã nuncupasse. P̾em au̾t cartaginẽses s̃. a foenicib nuntupati. qui c̃didone
ꝓfecti s̃. et inafrice litus uener. Getuli gete dicuntꝰ fusse. qͥ ingenti agmine a
locis siuis nauib ꝯscendetes. loci circiũ in libia occupauer̃. et qr ex getis uenerãt
diriuatiuo nomine getuli cognominatis. Unde et opinio ẽ ap̃ gothos ab antiqͣ
cognatõne mauros ꝯsangiuntate propinqͦs sͥ uocare. Africĩ au̾t minitio habuere
libies. deinde afri. pꝰ hec getuli. postremũ mauri et numides ut afri putant sic
medi. et ꝑse. et armenii nauib ĩ africã transuecti: ꝓrima mari loca occupauere.
bulatõnib uagabundis semoe ipsos ꝓpria liugua numides appellauer̃. idẽ sine

Expanded text:
Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qfecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sicMedi et Persae et Armenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. bulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nõ reciꝑet᷑ in regnũ ciprũ ꝯcessisse. ibiq urbẽ nomine antique patrie salami¬
nã ꝯdidisse. inde ad galliciã ꝓfectꝰ. expositis sedib. ex loco genti nom̃ dedisse¬
phibet᷑. Astures gens hyspanie uocati. eo qd cirea histurã flumẽ septi montib
siliusq crebris ihitent. Cantabei hyspanie gens. auocabło urbis et hiberi ãnis
cui ĩsidũt appellati. Horũ animꝰ ꝑtinax. et magis ad latrocinandũ et ad bellan¬
dũ. uł ad paciendũ u̾bera semꝑ parati. Celtiberi ex gallis celticis fuer. qͥrũ
ex nomine appellata ẽ regio celtiberia. Nã ex flumine hispanie hispanie hibo
ubi ꝯseder. et exgallis qui celtici dicebantꝰ mixto utroq uocabło celtibi mincupa¬
tis. Afri appellati ab uno expostis habrae qͥ uocabat᷑ afer. qui dr̃ duxisse aduersꝰ

Expanded text:
dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salamidum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus
Abbreviated transcription (Latin):
uersi pelles. Gallos nat᷑a feroces. atq acriores ĩgenio ꝑuidemꝰ. ꝙ natura climatũ
.⁊. ĩ. s. litt̾am cõmutata ẽ. Uacca opidũ fuit iuxta pireneũ. aqͦ sunr cognominati
ꝑ amplã montis hĩtant solitudinẽ. Idẽ et uas nes. qͣi uaccones .c. ĩ. s. litterã de¬
mutata qͣs gñs. Pompeius edomita hyspania. et ad triumphũ uenire festinas.
de pireneis iugis deposuit et ĩ unũ oppidũ ꝯgregauit. Unde et ꝯuenarũ nom̃
urbs accepit. Hyspani ab hibero amine primũ hiberi. postea ab hispano hispa¬
ni cognominati s̃. Galleci a candore dicti. Unde et galli. Reliquis em̃ hyspanie
ppłis candidiores eristũz. hi grecã sibi originẽ asser̃. Unde et nat᷑ali ĩ genio callẽ .
Si quidẽ post finẽ troiani belli teuerũ morte aiacis frĩs inuisũ pr̃i. telamoni

Expanded text:
versipelles, Gallos natura feroces, acriores ingenio pervidemus; quod natura climatum versipelles, Gallos natura feroces, acriores ingenio pervidemus; quod natura climatum X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati plam montis habitant solitudinem. Idem et Vascones, quasi Vaccones, C in S litteram demutata. Quos Gnaeus Pompeius edomita Hispania et ad triumphum venire festinans de Pyrenaei iugis deposuit et in unum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni,
Abbreviated transcription (Latin):
milia armatoꝵ ripe reni fluminis inseder̃. et nom̃ gentis obtinuer̃. Saxo¬
Franci a quodã ꝓprio duce uocari putant᷑. Aluehos aferitate morũ nuncupatoᷤ
eristimant. Sũt eñi in illis mores ĩ conditi. nat᷑alis ferocitas animoꝵ. Briconeᷤ
quidã latine nominatos suspicant᷑ eoq bruti s̃. gens intra oceanũ int̾fusa
mari qi extra orbẽ posita. De quib uirgilius. Toto diuisos orbe britannoᷤ.
Scoti: ꝓpͥa lingua nom̃ hñr. a picto corpore. eo d aculeis ferreis c̃ atram̃to uari¬
arũ figurarũ stigmate ad notent᷑. Galli a candore corp̃ris nincupati s̃. Gala eĩ
grece. lac dr̃. Unde et uirgiliꝰ sic eos appellar ẽ art de his. Tum lactea colla auro
ĩnectent᷑. Scdm eñi diu̾sitatẽ celi et facies hominũ. et colores. et corporũ qͣntita¬
tes. et animoꝵ diu̾sitates existũt. Inde romanos graues. Grecos lenes. afros

Expanded text:
millia armatorum ripae Rheni fluminis insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. 100. Saxomillia armatorum ripae Rheni fluminis insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. 100. SaxoFranci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et corporum quantitates, et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves. Afros
Abbreviated transcription (Latin):
uarie armis. discolores hĩtu. lĩguis dissone. et origine uocabuloꝵ incerte.
ut̃ colorates. amsiuari quaditu mungiri. marcomanni bruteni cariasi. blan¬
giam tubantes. Quoꝵ ĩ manitas barbarie &e in ip̃is uocabulis horrorẽ quẽdã
signifi̾car. Sueui pars gerianioꝵ fuer̾. in fine septẽtrionis. De quib lucai¬
nꝰ. Fundit ab extremo flauos aquilone sueuos. Quoꝵ fuisse centũ pagoser
ppłos. multi prodider. Dictiau̾t sueui putant᷑ a sueuo monte. qui ab ortu in¬
iciũ germanie facit. cuiꝰ loca ĩcoluer̃. Burginidiones quondã a romanis sub¬
acta inr̾iore g̾mania ꝑ castroꝵ limites positi. a tyberio cessare. imagnã co¬
luer gentẽ. aiq ita nom̃ ex locis sumpser̃. q crebra ꝑ limites hitacła ꝯstitu¬
ta. burgos uulgo uocant. hi pꝰ ea rebelles romanis effecti: plusquã octogĩta

Expanded text:
variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Angrivari, Quadi, Tungrii, Marcomani, Bructeri, Chamavi, Wangiones, Tubantes, quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. 98. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos Aquilone Suevos Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu initium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt. 99. Burgundiones quondam, a Romanis subacta interiore Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, 414 atque ita nomen ex locis sumpserunt: quia crebra per limites habitacula constituta Burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti, plusquam octoginta
Abbreviated transcription (Latin):
bari fũirt̃. qui a multitudine boum sic uocati credunt᷑. De quib quidã. qui co¬
stri prelio magis quã equestri s̃ usi ex hac causa ita uocatis. Sarmate patenti¬
b campis armati in eqͥtabant. priꝰquã eos lentula danubio ꝓhib̾et. atq inde
ab studio armoꝵ sarmate nuncupati existimant᷑. Lanus fluuius fertur ultͣ
danubiũ. a qͦ alani dicti s̃. sic̃ et ppłi ĩ habitantes uixta lemannũ fluuiũ ale
uo. Longobardos uulgo fertꝰ nominasse ꝓlixa barba. et nuꝙͣ tonsa. Uuanda¬
licus aninis ab ertremis gallie erũpens. iuxta quẽ in habitasse et exeo traxisse
nomẽ uuandali ꝑbibent᷑. Germanie gn̾s dicte qd sint ĩ mania corp̾ra ĩ ma¬
nesq natõnes. seiussimis durate frigorib. qͥ mores ex ip̃o celi rigore traxer̃ fe¬
roces anmis. et semꝑ ĩ domiti raptu uenatuq uiuentes. horũ płime gn̾s

Expanded text:
bari fuerunt, qui a multitudine boum sic bari fuerunt, qui a multitudine boum sic stri proelio magis quam equestre sunt usi, ex hac causa vocati. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant prius quam eos Lentulus Danubio prohiberet; atque inde ob studio armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt, sicut et populi inhabitantes iuxta Lemannum fluvium Alemno. Langobardos vulgo fertur nominatos prolixa barba et numquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, iuxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germanicae gentes dictae, quod sint inmania corpora inmanesque nationes srocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes
Abbreviated transcription (Latin):
hỹstorie ꝑhibent qd̾ tp̃ a quose clidis im̃brib suꝑ fu̾ins. et ob hoc imbros grece
noiinatos. Marci gñs italie. dicta acomite lib̾i marsi. qͥ usum illis uicul oñdir
et ob hoc illi statuã fecer̃. quã pꝰea romani uictis marsis tuler. Alarsos aũt grec
tuscos uocant. quasi o o EHDis. qd̃ multos s̃pentes hẽant. & odeie spens chicit᷑.
In lesos aũt ẽẽ carminũ maleficiis. In hĩtant aũ plagã appenniini simul c̃ umbriᷤ
Gothi a magos filio iafeth nominati putant᷑ de similitudine ultime fillabe. qͦs
uet̾es magis gethas quã gothos uocnier̃ gn̾s fortis et potentissima corp̃ie. mole
ardua armoꝵ gn̾̃re t̾ribilis. De quib lucanꝰ. hinc dachus p̾mar̾. inde gechis oc¬
currat hiberis. Daci aũt gothoꝵ soboles fuer. et dictos putant dachos q̃i dagos
qr de gothoꝵ stirpe creiti s̃ de quib ille. Ibis arctoos ꝓculosq dacos. Besi bar¬

Expanded text:
bent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ombrious Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi bar
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si hoc recipitur: qͦmͦ in lamele hebrei pueri linguã quã ñ nouerant doceri
iubent᷑: Onmẽ aũt linguã unusquisq hominũ siue grecã sius latinã siue ce¬
terarũ gentiũ: aut audiendo pͥ tenere. aut legendo ex p̾ceptore acciꝑe. Cũ aũt
ominiũ linguarũ sciencia diff̾icił sit cuiquã: nemo tam̃ tam desidiosꝯ ẽ ut in
sua gente positꝰ sue gentis linguã nesciar. Nam quid aliud putandꝰ ẽ nisi ani¬
maliũ brutoꝵ det̾ior: Illa em̃ ꝓprie uocis clamorẽ exprimũt. iste det̾ior qͥ ꝓpͥe¬

Expanded text:
Quod si hoc recipitur, a quomodo in Danielo Hebraei pueri linguam, quam non noverant, doceri Quod si hoc recipitur, a quomodo in Danielo Hebraei pueri linguam, quam non noverant, doceri iubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive ceterarum gentium aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
mixtã. Prisca ẽ ꝙͣ uetustissum ytalie sb iano et sat̾n̾o sunt usi. In condita ut
se hñt carmina sabinoꝵ U Latina quã sb̾ latino etꝰ regib tusci et ceti in latiõ
s̃ loquuti. et qua fuer .xii. tabule scripte. Romana: que post reges exactos
a ppło romano cepta ẽ. qua nenius. plautus. einius. uirgiliꝰ. poere: et ex orato¬
rib. Graccus. cato. et cicero. uł cet̾i fulser̃. Alixta: que pꝰ imꝑiũ latius ꝓmotũ.
barbarismos corrũpens. Om̃s aũt orientis gentes in guture linguã et u̾ba
cõlidũt. sic̃ hebrei et siri. Om̃s medit̾ranee gñs in palato sinones ferluit sic̃
g̾ci et asiani. Om̃s occidentis gentes uerba ĩ dentib frangũt. sic̃ itali. et hys¬
pami. Sirus et caldeus uicinus hebreoꝵ ẽ. in smone. ꝯsonans inplerisq et in
litt̾arũ sono. Quidã aũt arbitrantꝰ linguã ipsã eẽ caldeã. qr abram de calcdeis fiuit.

Expanded text:
mixtam: prisca est, quam uetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut mixtam: prisca est, quam uetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum; Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae; Romana, quae post reges exactos a populo Romano gesta est, quam Neuius, Plautus, Ennius, Vergilius, poetae, et ex oratoribus, Gracchus, et Cato, et Cicero, uel ceteri effuderunt; mixta, quae post imperium latius promotum barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ pro lit̾is.ii. T̃res s̃ at lingue sacre. hebrea greca. et latina. que toto orbe ma¬
xime excellunz. his aũt trib linguns suꝑ crucẽ dñi a pilato fuit causa eiꝰ scripta.
ria ẽ. ut ad alterã recurrat᷑. dum si quã dubitarionẽ nominis uł int̾pretatõnis
sino unius lingue adtulerit.iii. Greca aũt lingua int̾ ceteras gentiũ clarior
hẽtur. Est eñi et latinis et in omnib lingius sonantior cuiꝰ uarietas in .U. ꝓtib
discernit᷑. Quarũ prima dr̃ cenodo. id ẽ mixta. siue cõmunis. qua om̃o uuntur.
seda attica uidelico attheniensis qua usi s̃ omnes grecie auctores. Tercia dorica ꝙͣ
hñt egiptii et syri. Quarta ionica. Quinta colica. q̃ colienses loquutos dixer̃. ex
sunt in obfu̾atõne grece lingue eiusmodi certa discrimina. sino em̃ eoꝵ ita ẽ dis¬
ꝑtitꝰ. uii Latinas aũt linguas qͣtuor ẽẽ quidã dixer̃. idẽ priscã. latinã. romanã.

Expanded text:
 pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa ejus scripta. ecessaria est, ut ad alteram recurratur, dum si quam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae attulerit. Graeca autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cujus varietas in quinque partibus discernitur. Quarum prima dicitur κοινὸς, id est mista sive communis, qua omnes utuntur. Secunda Attica est, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta lonica. Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quatuor esse quidam dixerunt, id est, prisc
Abbreviated transcription (Latin):
cognominatis̃. Sabei dicti a ntoicas eceai. qd ẽ fupplicari et uenerari. qr diui¬
nitatẽ ꝑ ipsoꝵ thura uen̾amur. Ipsi s̃ et arabi qui ĩ montib arabie s̃. qui uocan¬
tur libanꝰ et ante libanꝰ. ubi thura colligũt. Siri a surim uocati ꝑhibent᷑. qui fu
nepos habraam ex cethura. Quos au̾t uet̾es assyrios. nunc nos uocamꝰ siros
a parte totũ appellantes. hebrei uocatis ab heber. qͥ ꝓnepos fuit sem. Israelite
uͦ ab ifrł filio isaac. Nam patriarcham hebreoꝵ fuisse ifrł. a quo.xii. trib iu¬
ẽ. diuisꝰ. tunc due trib q̃ de stirpe uida reges hẽbant. iudeoꝵ nom̃ sortiti s̃.
Reliqua pars decĩ tribuũ que ĩ samaria rege̾ sibi ꝯstitiut. ob ppłi magnitu¬
dinẽ pristiuũ nomẽ retinenx isrł. Samaritanoꝵ gens sũpsit exordiũ ab¬

Expanded text:
t venerari, quia divinitatem per ipsorum tura veneramus. Ipsi sunt et Arabes, quia in montibus Arabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi tura colliguntur. Syri a Surim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura. Quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Hebraei vocati sunt ab Heber, qui pronepos fuit Sem. Israelitae vero ab Israel filio Isaac. Nam patriarcham Hebraeorum fuisse Israel, a quo duodecim Iui divisus est, tunc due tribus, que de stirpe Iuda reges habebant, Iudeorum nomen sortite sunt; reliqua pars decem tribuum, que in Samaria regem sibi constituit, ob populi magnitudinem pristinum nomen retinuit Isr
Abbreviated transcription (Latin):
nuit pꝰea ext̾iorib hominũ aurib. maxime ad pͥmũ hominẽ loquens. uł ad ꝓpħas.
uł dũ corp̃ralit̾ soniur uox dicentis dei. Tu es filiꝰ m̃s dilectꝰ. Ubi a quib dãcre¬
ditꝰ᷑ illa lingua una et sola que funit ante ꝙͣ eẽt linguarũ diu̾sitas. In diu̾sis qͥppe
gentib credit᷑. qd eadẽ lingua illis ds̃ loquat᷑ qua homines utunt᷑ ut ab eis ĩtel¬
liguat᷑. Loquitur aũt ds̃ hominib ñ ꝑsubstanciã inuisibilẽ. soc ꝑ creaturã corp̾ra

Expanded text:
xterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
cathini fr̃ de thebis egiptioꝵ ĩsiriã ꝓfeciꝰ. ap̃ sidonẽ regnauit. eosq ppłos
er suo nomine fenices. eãq ꝓuinciã feniciã nuncupauit. didones aũt a cuu¬
tare que uocat᷑ sidon traxisse uocabulũ ꝑhibent᷑. Sartaceni dicti uł q ex sir¬
ra geniti eẽ predicent᷑. ut sic̃ gentiles aint qd̾ ex origine siroꝵ sins. qi sirigi¬
ne. hi ꝑ amplã habitant solitudinẽ. Ipsi s et ismaelite. ut lib geneseos docoe.
qđ sint ex ismaeliͣte. Ipsi cedar afilio ismaelis. Ipi agareni. ab agar. qͥ ur diximꝰ
ꝑu̾so nomine sarraceni uocantꝰ. qr ex sarra se genitos głant᷑. Filistei ip̃i sunt pale

Expanded text:
pulos ex suo nomine Phoenices, eamque Provinciam Phoeniciam nuncupavit. 56. Sidones autem a civitate quae vocatur Sidon traxisse vocabulum perhibentur. 57. Saraceni dicti, vel quia ex Sara genitos se praedicent; vel, sicut gentiles aiunt, quod ex origine Syrorum sint, quasi Syrigenae. Hi peramplam habitant solitudinem. Ipsi sunt et Ismaelitae, ut liber Geneseos docet, quod sint ex Ismaele. Ipsi Cedar a filio Ismaelis. Ipsi Agaraeni ab Agar, qui, ut diximus, perverso nomine Saraceni vocantur, quia ex Sara se genitos gloriantur. 58. Philistae
Abbreviated transcription (Latin):
lingus ac deide de gentib posiumꝰ. qr ex lingius gentes. nõ exgentib lĩgue
sexorte s̃¬
yns ẽ multitudo ab uno pͥncipio orta. siue ab alia natõne scłin ꝓpriã col¬
lectionẽ clistineta ut grecie. Asie. hinc et gentilitas dr̃ .ii. de gentiũ uocibi
Gens añt appellata pp̃ gen̾ationes familiarũ. idẽ agignendo. sic̃ natio anascen¬
do. Gentes s̃ a quib diuisa ẽ t̾ra. Quindecĩ de iaphet. Trigenta .i. de cham.
tondẽq lingua que ꝑ t̾ras eẽ ceper̃. queq crescendo ꝓuuncias et insulas im

Expanded text:
linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae sens est multitudo ab uno principio orta, sive ab alia natione secundum propriam collectionem distincta, ut Graeciae, Asiae. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentes autem a quibus divisa est terra, quindecim sunt de Iaphet, triginta et una de Chatotidemque linguae, quae per terras esse coeperunt, quaeque crescendo provincias et insulas i
Abbreviated transcription (Latin):
Deus in deo: qr exdeo ds̃ est. Tu es
enĩ ds̃:⁊ nesciebamꝰ: ds̃ isrł saluator.¬
Negantẽ te dm̃ in deo. sequens ser¬
mo confutat. Ait enim. E rubes¬
cent et pudebit om̃s qͥ aduersant᷑ ei.
et ibunt cũ confusione. Decretũ hoc
in impietatẽ tuam dei ẽ. aduersaris e¬
nim xp̃o. de qͦ te ꝓfessio pat̾nȩ uocis
obiurgat. Ds̃ ẽ. enĩ quẽ eẽ. tu dm̃ ne¬
gas. Denegas uero sub sp̃e honoris dei
fundere et erubesce. Non eget deiato
a te honore. in nascibilis ds. ¶i łamlũ
a te solitudinis suȩ non postulat. Nõ
desiderat hanc opimonis tuȩ intelli¬
gentiã. ut ob hoc qd̃ dixerit. non ẽ.
deus pret̃ me. eũ quem se genuit dm̃
abneges. Ac ne sibi hoc ad diuinitatẽ

Expanded text:
Deus in Deo, quia ex Deo Deus est. Tu es Deus in Deo, quia ex Deo Deus est. Tu es enim Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvatorNegantem te Deum in Deo, sequens sermo confutat: ait enim, Erubescent, et pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione : Decretum hoc in impietatem tuam Dei est. Adversaris enim Christo, de quo te professio paternae vocis objurgat. Deus est enim, quem esse tu Deum denegas. Denegas vero sub specie honoris Defundere et erubesce: non eget delato a te honore innascibilis Deus, gloriam hanc a te solitudinis suae non postulat, non desiderat hanc opinionis tuae intelligentiam; ut ob hoc quod dixerit, Non est Deus praeter me, cum quem ex se genuit Deum a
Abbreviated transcription (Latin):
turi. Deus ergo in deo ẽ. et in quo
ẽ. ds̃: deus ẽ. Et quomͦ non ẽ. deus
pret᷑ te: cum in eodem ds sit:¶
surpas oheretice. ad confessionẽ so¬
itarii dei patris. non ẽ. ds pret̃ me.
Quomͦ ex predicatione dei patris
dicentis non ẽ. ds̃ pret̾ te dictũ inter¬
pretaberis. si ꝑ id qd̃ dictũ ẽ. non ẽ. ds̃
prec̃ me. affirmare contendis. ne dei
dixit regi quẽ excitauit ex ꝑsona
iurorũ excelsorũ adorantiũ et depre¬
cantiũ. qm in te ẽ. deus. Solitarium
res ita non recipit. In te enĩ p̃sentem.
ueluti adquẽ sit sermo significat.
Quod aut̃ sequit᷑ in te ẽ. ds̃: non so¬
lum eũ qui p̾sens ẽ: sed etiam eum qͥ
manet in p̾sentem. demonstrat. habi¬
tantem ab eo in quo habitet discer¬
nens. ꝑsone tam̃ tantũ distinctione
non generis. Deus enĩ in eo ẽ. Et in
quo ẽ. deus: ds̃ est. Non enĩ d̾s in di.¬
uerse atq aliene a se nat᷑ȩ habitacło
ẽ: seo insuoatq ex se genito manet.

Expanded text:
tus. --Deus ergo in Deo est: et in quo est Deus, Deus est. Et quomodo non est Deus praeter te; cum in eodem Deus sit? Usurpas, o haeretice, ad confessionem solitarii Dei patris, Non est Deus praeter me: quomodo ex praedicatione Dei patris dicentis, Non est Deus praeter te, dictum interpretaberis, si per id quod dictum est, Non est Deus praeter me , affirmare contendis, ne Dei dixit regi quem excitavit, ex persona virorum excelsorum adorantium et deprecantinm, Quoniam in te est Deus. Solitarium res ista non recipit. In te enim praesentem, veluti ad quem sit sermo, significat. Quod autem sequitur, In te est Deus, non solum eum qui praesens est, sed etiam eum 100 qui maneat in praesente demonstrat: habitantem ab eo in quo habitet discernens, personae tamen tantum distinctione, non generis: Deus enim in eo est: et in quo est Deus, Deus est. Non enim Deus in diversae atque alienae a se naturae habitaculo est, sed in suo atque ex se genito manet.
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt audiat᷑. Responsuri enĩ sin¬
gulis eorũ ꝓpositionib et diuinorum
dictorũ testimoniis irreligiosam eoꝵ
cdoctrinam ꝓdituri. debemꝰ ad illa
quȩ de patre dicta sunt. ea quȩ demn¬
ceps de filio fint cõmemorata subiun¬
gere. ut de confessione ea que de pa¬
tre et filio ẽ. int̾ se comparata. unꝰ
atq idem a nobis iabsoluendis fingu¬
lis ꝓpositionib ordo teneat᷑. Memorãt
namq dei filiũ neq ex aliqua fubia

Expanded text:
si sunt audiatur. Responsuri enim sinsi sunt audiatur. Responsuri enim singulis eorum propositionibus, et divinorum dictorum testimoniis irreligiosam eorum doctrinam prodituri, debemus ad illa, quae de Patre dicta sunt, ea quae deinceps de Filio sint commemorata subjungere: ut confessione ea, quae de Patre et Filio est, inter se comparata, unus atque idem a nobis in absolvendis singulis propositionibus ordo teneatur. Memorant namque filium De
Abbreviated transcription (Latin):
sus. et insipiens. et sed̾m conspicabiles.
mat̾ias corporeus. ⁊ maliuolus. et infir¬
mus. ⁊ extra inmortalitatẽ ee̾ credat᷑.
qr abhis omĩb cũ in his pat̾ sit. solus ex
iestate. et de plenissima diuinitate u¬
ingeniti dei filii. non existimaraꝰ quem¬
quam arbitrat᷑um omnẽ hune sermo¬
nem quo usuri erimꝰ. ad dei patris contu¬
meliam ꝑtinere. quasi ex eiꝰ diuinitate
decedat. si qͥd eorũ referat᷑ as filiũ. cũ po¬
cius honor filii. dignitas sit pat̾na. ⁊ glo¬
riosus auctor sit. ex quo is qui tali gła
sit dignꝰ extiterit. Nichil enĩ nisi na¬
tum habet filiꝰ. Et geniti honouis ad¬
miratio. in honore generantis ẽ. Ces¬
sat ergo opinio contumeliȩ: cũ qͥcqͥd
inesse filio maiestatis docebit᷑. id ad
amplificandam potestatẽ eiꝰ. qui istius¬
modi genuerit: redundabit. Conse
ad deformationẽ filis de patre cõfes¬
si sunt: id ipsum illud qd̾ de filio ꝓfes¬

Expanded text:
sus, et insipiens, et secundum conspicabiles sus, et insipiens, et secundum conspicabiles materias corporeus, et malevolus, et infirmus, et extra immortalitatem esse credatur, qui ab his omnibus, cum in his Pater sit solus, exjestate et de plenissima divinitate unigeniti Dei filii, non existimamus quemquam arbitraturum, omnem hunc sermonem, quo usuri erimus, ad Dei patris contumeliam pertinere, quasi ex ejus 78 dignitate decedat, si quid eorum referatur ad filium: cum potius honor filii dignitas sit paterna; et gloriosus auctor sit, ex quo is, qui tali gloria sit dignus, exstiterit. Nihil enim nisi natum habet filius, et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cessat ergo opinio contumeliae: cum quidquid inesse Filio majestatis docebitur, id ad amplificandam potestatem ejus, qui istiusmodi genuerit, redundabit. 11. Arad deformationem Filii de Patre confessi sunt, ipsum illud quod de Filio profes