comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem tuam omĩa illic bibenda
salubrit̾ arbitrant᷑. Quãius
⁊ audire ⁊ legere ⁊ que dicta
sunt haurire memoria. quid
ẽ nͥbibere: S p̃dixit dñs defi¬
delibus suis: qͦd ⁊ si mortiferũ
quid biberint. ñ eis nocebit.
Ac ꝑ hoc qui cũ uiditio legũt.
⁊ scđm regulã fidei approbã¬¬
da approbant ⁊ inꝓbant im-¬
ꝓbanda: et iã si cõmendant
memorie que inꝓbanda dicũt᷑÷
Nulla uenenata sententiarũ
pͣuitate ledunt᷑ Hec me gra¬
uitatem ⁊ religionẽ tuã siue
mutua siue p̃uia caritate
monuisse uel cõmonuisse
minime penitebit Domino
miserante: quo modo libet ac¬
cipias quod tibi p̃rogandũ
putaui. Agam uero ei uberes
gratias. decuiuis misericordia
salubermum ẽ fidere: si ab¬
his prauitatibꝰ ⁊ erroribꝰ quos
ex libris huuis hominis ostẽ¬
dere his litteris potui. alienã
atq integram fidẽ tuam uel
inuenerit epistola ista uel

Expanded text:
dem tuam omnia illic bibenda dem tuam omnia illic bibenda salubriter arbitrantur. quamuis et audire et legere et quae dicta sunt haurire memoria quid est nisi bibere? sed praedixit dominus de fidelibus suis, quod etsi mortiferum quid biberint, non eAc per hoc qui cum judicio legunt, et secundum regulam fidei approbanda approbant, et improbant improbanda; etiamsi commendant memoriae quae improbanda dicuntur, nulla venenata sententiarum pravitate laeduntur. Haec me Gravitatem et Religionem tuam, sive mutua, sive praevia charitate monuisse vel commonuisse minime poenitebit, Domino miserante, quomodolibet accipias, quod tibi praerogandum putavi. Agam vero ei uberes gratias, de cuius misericordia saluberrimum est fidere, si abhis prauitatibus et erroribus, quos ex libris huius hominis ostendere his litteris potui, alienam atque integram fidem tuam uel inuenerit epistula ista uel
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem facis. Si aũt tibi e¬
mendandꝰ ꝓpt̾ea ñuidet᷑. quia
putas eum recte ista sensisse:
ad u̾sus ueritatem sapis ⁊ iđo
ille melior qui emendari ẽ
paratior. si ñ defui̾t emendator
quam tu suel sciens irridenter
contem nis errantem: uel nesci¬
ens pariter sectaris errorem.
Omiã itaq ineisdẽ libris ad
te scriptis ⁊ tibi traditis sobrie
uigilanterq considera:⁊ plu-¬
ra quã ego inuenies fortasse
culpanda. Et quecumq ibi
sunt approbanda atq lau¬
danda. siquid ineis reuera
forsitã ignorabas. atq isto dis¬
serente didicisti:eidenter
ꝓfitere quid illud sit. Et de hoc
te grãs egisse. ñ dehis que illic
imꝓbanda tam multa sunt:
omnes nouerint qui uel reci¬
tante illo tecum simul audi¬
erunt. uel eosdẽ postea libros
legerunt:Ne ineius ornato elo¬
quio tamquam in p̃cioso
poculo. te inuitante ⁊ si ñ
bibente uenenum bibant:
situ quid inde biberis ⁊ quid
non biberis nesciunt:⁊ppt̾ lau¬

Expanded text:
earitatem facis; si autem tibi eearitatem facis; si autem tibi emendandus propterea non uidetur, quia putas eum recte ista sensisse, aduersus ueritatem sapis. et ideo ille melior, qui emendari est paratior, si non defuerit emendator, quam tu, si uel sciens inridenter contemnis errantem uel nesciens pariter sectaris errorem. omnia itaque in eisdem libris ad te scriptis et tibi traditis sobrie uigilanterque considera, et plura quam ego inuenies fortasse culpanda. et quaecumque ibi sunt adprobanda atque laudanda, si quid in eis reuera forsitan ignorabas atque isto disserente didieisti, euidenter profitere quid illud sit, ut de hoc te gratias egisse, non de his quae illic inprobanda tam multa sunt, omnes nouerint, qui uel recitante illo tecum simul audierunt uel eosdem postea libros legerunt, ne in eius ornato eloquio tamquam in pretioso poculo te inuitante etsi non bibente uenenum bibant, si tu quid inde biberis et quid non biberis nesciunt et propter lau
Abbreviated transcription (Latin):
ec putes inquit ad in¬
uidiam tuam forsitã
reuocandum: quod intua
dictorum meorũ constituam
potestate uditium. Ac ne
forte cuiusquã curiosi lec¬
toris optutus inter illicitas
fibras elementorum uestigia
remanentia sollitent ⁊ offen¬
dant. contextam pagine seriẽ
pollice tuo discerpe. ne me
huius censionis exꝑtem pu¬
niãt attramenta que indigna
eloquia significauererunt.
Ne hac occasione ⁊ tuum erga
me uiditium quo michi uehe¬
menter indulges.⁊mea que
latebant ineptie rideant᷑. Isto gͥ
cũ ille suos libros & mitio p̃muni¬
eric. & termino comunierit atq tuis
bu meris inposuerit onus religi¬
osum correctionis ⁊ emenda¬
tionis sue: hoc apud te inue¬
niat quod petiuit: ut emendes
eum iustus inmisericordia.
⁊ arguas eum: oleum aut̃ pecca¬
toris quo inpinguet᷑ caput eiꝰ ab¬
sit amanibꝰ atq ocłis tuis: idẽ
assentatio indicens ad ulantis.¬
⁊ deceptoria. lenitudo blandiẽ¬
tis. Quod siemendare neglegis
cũuideas emendandũ. adu̾sus

Expanded text:
ec putes, inquit, ad inuidiam tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum constituam potestate indicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas fibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque huius censionis experte puni atramenta quae indigna eloquia signauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, eineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit, ut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; oleum autem peccatoris, quo inpinguetur caput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assentatio indecens adulantis deceptoria lenitudo blandientis. quodsi emendare neglegis cum uideas emendandum, aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Uideat gͥ ne forte cõgru¬
entius ei respondeat᷑. Ido do¬
minum die illo adiscipulis
hec duo fieri uoluisse unum
despicis uellendis. alterũ de ali¬
mentis sumendis. ut eet adũsus
eos qui sabb̃o uolunt uacare: hoc
aut̃ adu̾sus eos qui cogunt sabb̃o
ieuinare: cũ illud mutato tẽꝑe
iam suꝑsticio¬
sum eẽ significasset᷑. hoc autem
utroq tempore liberum eẽ uo¬
liusset. Neq id confirmando
dixerim: s quod ei multo ap¬
tius quã sunt ea quȩ loquit᷑
re sponderipossit ostenderĩ.

Expanded text:
bat. uideat igitur, ne forte congrubat. uideat igitur, ne forte congruentius ei respondeatur ideo dominum die illo a discipulis haec duo fieri uoluisse unum de spicis uellendis alterum de alimentis sumendis, ut illud esset aduersus eos, qui uolunt sabbato uacare, hoc autem aduersus eos, qui cogunt sabbato ieiunare, cum illud mutato tempore iam superstitiosum esse significasset, hoc autem utroque tempore liberum esse uoluisset. neque id confirmando dixerim. sed, quid ei multo aptius, quam sunt ea, quae loquitur, responderi possit, ostenderim.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ quã uidĩ putant adhuc ẽẽ ser¬
uandã. Unde illud ẽ quod la¬
pidare ds hominẽ iussit: qui
sabbato ligna colligerat. Nus¬
quã aut̃ legimus lapidatum
uelaliquo dignũ supplicio
udicatum: siue ieuinantẽ
sabbato siue prandentem.
Quid tam̃ horum duorum
quieti conueniat quid labori.
iste ipse uiderit. qui gauduĩ
manducantibꝰ. luctũ ieiunã¬
tibꝰ deputauit. uelintellexit
adnõ deputari: ubi deieuinio
respondẽs ait Non possunt
lugere filii sponsi: quã diucũ
eis ẽ sponsus. quod aut̃ ꝓpt̾ea
dicit sabbato apłos mãducas¬
se. quia ñdũ erat tempus ut
sabbato ieuinarent. Quod
scilicet ueterum traditio ꝓhi¬
bebat: Nunquid gͦ iã erat tẽ¬
pus ut sabbato ñuacarent:
ñ ne ⁊ hoc uetersi traditio ꝓ¬
hibebat: ⁊ uacare cogebat: Et
tam̃ eo ipso sabbat die. quo
xp̃i legimus manducasse di¬
scipulos. Uulserunt utiq
spicas: quod sabbato ñlicebat:
quia ueterum traditio ꝓhibe¬

Expanded text:
nem, quam Iudaei putant adhuc esse sernem, quam Iudaei putant adhuc esse seruandam. unde illud est, quod lapidari deus hominem iussit, qui sabbato ligna collegerat; nusquam autem legimus lapidatum uel aliquo dignum supplicio iudicatum siue ieiunantem sabbato siue prandentem. quid tamen horum duorum quieti conueniat, quid labori, iste ipse uiderit, qui gaudium manducantibus, luctum ieiunantibus deputauit uel intellexit a domino deputari, ubi de ieiunio respondens ait: Non possunt lugere filii sponsi, quam diu cum eis est sponsus. Quod autem propterea dicit sabbato apostolos manducasse, quia nondum erat tempus, ut sabbato ieiunarent, quod scilicet ueterum traditio prohibebat, numquid ergo iam erat tempus, ut sabbato non uacarent? nonne et hoc ueterum traditio prohibebat et uacare cogebat? et tamen eo ipso sabbati die, quo Christi legimus manducasse discipulos, uulserunt utique spicas. quod sabbato non licebat, quia ueterum traditio prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
septimo requieuisse abomĩbꝰ
oꝑibus suis. ñ ibi luctum si¬
gnificatum fuisse s gaudiũ.
Nisi forte dicturus ẽ. In illa
requie di ⁊ scĩficatione sab¬
bat. gaudium udeis. luctũ
significatũ es̃ xp̃ianis. Et ta¬
men nec quando scĩ fica¬
uit ds̃ diem septimum quia
in illo requieuit ab om̃ibus
oꝑibus suis. aliquid de ieiunio
uel prandio sabbat exp̃ssit:¬
Neccum postea ppło hebreo
deipsius diei obseruatione
mandauit. aliquid de alim̃¬
tis uel sumendis uel ñ sumẽdis
loquutus ẽ. Sacatio tantum
homini a suis uel seruilibus
oꝑibus imperant᷑. quã prior
ppłs in umbra accipiens fu¬
turorum. sic uacauit aboꝑibꝰ
quẽad modũ nunc uideos
uaca re conspicimus: Nõ ut pu¬
tatur uideis carnalibꝰ ñ recte
intell igentibꝰ quod recte in¬
telligunt xpĩani. Neq enim
melius hec intelligimus quã
ꝓpħȩ: qui tamen eo tempore
quo ita fieri oportuit. serua¬
uerunt hãc sabbat uacatio¬

Expanded text:
septimo requievisse ab omnibus septimo requievisse ab omnibus operibus suis , non ibi luctum significatum fuisse, sed gaudium? Nisi forte dicturus est, in illa requie Dei et sanctificatione sabbati gaudium Judaeis, luctum significatum esse Christianis. Et tamen nec quando sanctificavit Deus diem septimum, quia in illo requievit ab omnibus operibus suis, aliquid de jejunio vel prandio sabbati expnec, cum postea populo Hebraeo de ipsius diei obseruatione mandauit, aliquid de alimentis uel sumendis uel non sumendis locutus est. uacatio tantum homini a suis uel seruilibus operibus imperatur, quam prior populus in umbra accipiens futurorum sic uacauit ab operibus, quem ad modum nunc Iudaeos uacare conspicimus non, ut putatur, Iudaeis carnalibus non recte intellegentibus, quod recte intellegunt Christiani. neque enim melius haec intellegimus quam prophetae, qui tamen eo. tempore, quo ita fieri oportuit, seruauerunt hanc sabbati uacatio
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptana consulentes uen¬
tri ñ discipline sucumbentes.
Et quod caro sint ⁊ mortẽ sa¬
piant ⁊ cetera huiusmodi:
Quȩ si de uno quopiã di fa
mulo diceret: quis eum audi¬
re.quis ñ deuitare deberet:
Cum uero his obꝓbriis atq
dentẽ:ad moneo quisquis ẽ
ut sese cohibeat. Nã cuius me
nomen ignorare uoliusti:.pro¬
dñs ẽ: in quo maxime bene
quã male facere licet. Si gͦ
male facimus quando pran¬
demus: nullo die dominico
bene uiuimus. Quod autẽ
fatetur apłos sabb̃o manducassex
dicit ut tunc ieuinaret᷑ temporis
ñ fuisse. ppt̾ quod ait dñs.ye¬
nient dies ut aufferat᷑ abeis
sponsus. ⁊ tunc ieuinabunt
filii sponsi. quia tempus gau¬
dii ⁊ tempus ẽ luctus. Primũ
attendere debuit. quod illic
dñs de ieiunio. ñ desabbati
ieiunio loquebat᷑ Deinde cũ
uult intelligi luctum ieuinio.
cibo gaudium deputandũ:
cur non cogitat quicquid ẽ
illud qͦd significare ds uoluit.
ineo quod scriptum ẽ eum die

Expanded text:
uoluptaria consulentes uenuoluptaria consulentes uentri, non disciplinae succumbentes, et quod caro sint et mortem sapiant et cetera huius modi, quae si de uno quopiam dmulo diceret, quis eum audire, quis non devitare deberet? Cum vero his opprobriis atque dentem, admoneo quisquis est, ut sese cohibeat. Nam cujus me nomen ignorare voluisti, proDominus est: in quo maxime, bene, quam male facere licet . Si ergo male facimus, quando prandemus; nullo die dominico bene vivimus. Quod autem fatetur Apostolus sabbato manducasse, et dicit, ut tunc jejunaretur temporis non fuisse, propter quod ait Dominus, Venient dies ut auferatur sponsus ab eis, et tunc jejunabunt filii sponsi , quia tempus gaudii, et tempus est luctus , primum attendere debuit, quod illic Dominus de jejunio, non de sabbati jejunio loquebatur. Deinde cum vult intelligi luctum jejunio, cibo gaudium deputandum, cur non cogitat, quidquid est illud quod significare Deus voluit in eo quod scriptum est, eum die
Abbreviated transcription (Latin):
die dnĩco rep̃ hensorẽ ñhabet
xp̃ianum: Prandia prius
scõrũ auoracitate ⁊ ebriosita¬
te uentricolarũ iste discernat.
neromanos ipsos quãdo nie-
uinant uentricolas faciat:
⁊ tunc inquirat ñ utrum lice¬
at inebriari sabbato quod
nec dnĩco licet: s utrum nec
sabbato ie iunandũ sit.sicut
dnĩco ñsolet. Quod utinam
sic quereret aut sic affirma¬
ret: ut toto terrarum orbe dif¬
fusam exceptis romanis et ad¬
huc paucis occidentalibꝰ aꝑ¬
tissime ñblasphemaret eccłam.
Nũc uero quis ferat ꝑoms ori¬
entales ⁊ multos etiã occiden¬
tales ppłos xp̃ianos. de tot tãtisq
famulis famulabusq xpi. sab¬
bato sobrie modesteq prandẽ¬
tibus. abisto dici quod incar¬
ne sint ⁊ do placere ñpossint:
⁊ quod de illissit scriptũ. Re¬
cedant iniqui ame. uiam eorũ
nosse nolo: ⁊ quod sint uentri¬
cole. iudeam ȩcctȩ p̃ponentes
⁊ ancille filios ⁊ lege ñ iusta s

Expanded text:
die dominico, reprehensorem non habet die dominico, reprehensorem non habet christianum; prandia prius sanctorum a voracitate et ebriositate ventricolarum iste discernat, ne Romanos ipsos quando non jejunant ventricolas faciat, et tunc inquirat, non utrum liceat inebriari sabbato, quod nec dsabbato ieiunandum sit, sicut dominico non solet. Quod utinam sic quaereret aut sic adfirmaret, ut toto terrarum orbe diffusam exceptis Romanis et adhuc paucis occidentalibus apertissime non blasphemaret ecclesiam. nunc uero quis ferat per omnes orientales et multos etiam occidentales populos Christianos de tot tantisque famulis famulabusqbato sobrie juste modesteque prandentibus, ab isto dici, quod in carne sint, et Deo placere non possint, et quod de illis sit scriptum: Recedant iniqui a me, viam eorum nosse nolo, et quod sint uentricolae Iudaeam ecclesiae praeponentes et ancillae filios et lege non iusta sed
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ cuiusdã ut scribis urbici
paulo diligentuis ipse con¬
sidera⁊ uidebis eum pene
solis usq adoccasũ uerbis in¬
iunosissimis nequaquã la¬
cerare timuisse. Nec dixerĩ
pene uniu̾sã: s plane uni¬
uersam. Nã neq ipsis quoꝵ
consuetudinẽ sibi uidetur
defendere: inuenit᷑ peꝑcis.¬
se romanis.S quomodo in
eos quoq redumdet cõui¬
tiorum eius impetus nescit:
gumenta deficiũt. quibus
ꝓbet sabbato ieunandum:
in luxurias epularũ ⁊ temulẽ¬
ta conuiuia ⁊ nequissima
ebrietatis insultandus inue¬
hitur. quasi ñeuinare hoc
sit mebrian. Quod si hoc ẽ.
quid gͦ ꝓdẽ romanis sabbato
ieuinare: quandoquidẽ aliis
diebus quibꝰ ñ ieiunant neces.¬
se ẽ eos scđm disputationem
huuis. ebriosos ⁊ uentricolas
uidicari: Porro si aliudẽ gra-¬
uare corda incrapula ⁊ ebrie¬
tate quod semꝑ e malum.:
aliud ẽ aut̃ modestia ⁊ tẽpe¬
rantia custodita relaxare ie¬
iunium. quod certe cum fit

Expanded text:
nem cuiusdam, ut scribis, urbici nem cuiusdam, ut scribis, urbici paulo diligentius ipse considera et uidebis eum paenesolis usque ad occasum uerbis iniuriosissimis nequaquam lacerare timuisse. nec dixerim paene uniuersam sed plane uniuersam. nam neque ipsis, quorum consuetudinem sibi uidetur defendere, inuenitur pepercisse Romanis, sed, quo modo in eos quoque redundet conuiciorum eius impetus, nescit, gumenta deficiunt, quibus probet sabbato iein luxurias epularum et temulenta convivia et nequissimas ebrietates insultabundus invehitur, quasi non jejunare, hoc sit inebriari. Quod si hoc est, quid ergo prodest Romanis sabbato jejunare? quandoquidem aliis diebus quibus non jejunant, necesse est eos, secundum disputationem hujus, ebriosos et ventricolas judicari. Porro, si aliud est gravare corda in crapula et ebrietate, quod semper est malum, aliud est autem modestia et temperantia custodita relaxare jejunium, quod certe cum fit
Abbreviated transcription (Latin):
siut quidã ieiunantes sabba¬
tum obseruant: Non paruo
scandalo erit eccłȩ.Nec i¬
merito. In his enim rebus de
quibus nichil cert statuit
scriptura diuina: mos ppłi
đi uel instituta maiorum
ꝓlege tenenda sunt. De quibꝰ
si disputare uoluerimus. ⁊
ex aliorum consuetudine a¬
lios imꝓbare: oriet᷑ intermi¬
nata luccatio: quȩ labore
sermocinationis cũ certado¬
cumenta nulla ueritatis in¬
sinuet . utiq cauendũ ẽ. ne
tempestate contentionis se¬
renitatẽ caritatis obnubilet
Quod periculum uitare ne¬
glexit cuius michi ꝓlixam
disputationem ut ei respon¬
derẽ cum tiuis prioribꝰ litteris
existimasti eẽ mittendã. Non
aut usq adeo michi spatia tẽ¬
porũ larga sunt. ut ea refel¬
lendis singulis sententiis eius
inpendã: que aliis oꝑibꝰ ma¬
gis urgentibꝰ explicandis
habeo necessaria. S eoste mͥ
intuis epłis ostendis inge¬
nio. qͦd inte donum di ad¬
modũ diligo. eun dẽ sermo¬

Expanded text:
sicut quidam ieiunantes sabbasicut quidam ieiunantes sabbatum obseruant, non paruo scandalo erit ecclesiae nec inmerito. in his enim rebus, de quibus nihil certi statuit scriptura diuina, mos populi dei uel instituta maiorum pro lege tenenda sunt. de quibus si disputare uoluerimus et ex aliorum consuetudine alios inprobare. orietur interminata luctatio. quae labore sermocinationis cum certa documenta nulla ueritatis insinuet, utique cauendum est, ne tempestate contentionis serenitatem caritatis obnubilet. quod periculum uitare neglexit, cuius mihi prolixam disputationem, ut ei responderem. cum tuis prioribus litteris existimasti esse mittendam. Non autem usque adeo mihi spatia temporum larga sunt, ut ea refellendis singulis sententiis eius inpendam, quae aliis operibus magis urguentibus explicandis habeo necessaria. sed eo quo te mihi in tuis epistulis ostendis ingenio, quod in te donum dei admodum diligo, eundem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo ⁊ desiderã¬
tissimo fratri⁊ com¬
p̃sbitero casulano:
augustinus in dño salutem.
Nescio unde sit factum. ut
pͥmis tuis litteris meas non
redderem: Non tamen tui con¬
tẽptu id fecisse me scio. Nam
⁊ studustuis ⁊ ipso sermone
delector. teq inista etate u¬
uenili ꝓficere inuerbo đi ⁊ ha¬
bundare ad edifficationem
eccłȩ ⁊ opto ⁊ exhortor. Nunc
uero scriptis tuis alteris sũp¬
tis. quibus tibi tandem ali¬
quando responden uire cari¬
tatis in qua unum sumus
fraterno ⁊ equissimo flagitas.
differendum tuȩ dilectionis
ulterius desiderium ñ puta¬
ui.⁊ int̾ artissimas occupati¬
ones meas suscepusto me
apud te debito exsoluere.
Quod gͦ me consulis utrum
liceat sabbato ieiunare: re¬
spondeo.Sinullomodo lice¬
ret. ꝓfecto quadraginta con¬
tinuos dies. nec morses. nec
elias. nec ipse dñs ieiunasset
uerum ista ratione concludit᷑
etiam dominico die ñ illici¬
tamen hunc diem ieunio
decernendum puta uerit.

Expanded text:
ILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FRATRI ET CONPRESBVTERO CASULANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nescio, unde sit factum, ut primis tuis litteris meas non redderem; non tamen tui contemptu id fecisse me scio; nam et studiis tuis et ipso sermone delector teque in ista aetate iuuenali proficere in uerbo dei et abundare ad aedificationem ecclesiae et opto et exhortor. nunc uero scriptis tuis alteris sumptis, quibus tibi tandem aliquando responderi iure caritatis, in qua unum sumus, fraterno et aequissimo flagitas, differendum tuae dilectionis ulterius desiderium non putaui et inter artissimas occupationes meas suscepi isto me apud te debito absoluere. Qnod ergo me consulis, utrum liceat sabbato leiunare. respondeo: si nullo modo liceret, profecto quadraginta continuos dies nec Moyses nec Helias nec ipse dominus ieiunasset. uerum ista ratione concluditur etiam dominico die non inliciquis hunc diem ieiunio decernendum putauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
cce serui mei laudabunt p̾exultatione cor¬
dis ⁊ uos clamabitis p̃dolore cordis. ⁊ p̃ con¬
crictõne cordis ululabitis dimittetis no
menurĩn turam̃tũ electis meis inter¬
ficiet te dñs d̾s tiuis. ⁊ seruos suos uocabit
alio noĩe. in quom qui bñdictus est suꝑ
t̾ram. bñdicetur in dño: quia oblunoni

Expanded text:
 exsultatione cordis, et vos ululabitis prae dolore cordis, et prae contritione spiritus ululabitis, et dimittetis nomen vestrum in juramentum electis meis; et interficiet te Dominus Deus tuus, et servos suos vocabit nomine alio; in quo qui benedictus est super terram, benedicetur
Abbreviated transcription (Latin):
per habuerit binc apparet: quod con¬
sules ⁊ imperatores ⁊ in currib trium¬
plantes qui de suꝑatis gentib itirã¬
nis trophea referebant ⁊ om̃is digni¬
tatis gradus eis deuia ceoere solitus

Expanded text:
per habuerit, hinc apparet, quod consules et imperatores, et in curribus triumphantes, qui de superatis gentibus trophaea referebant, et omnis dignitatis gradus, eis de via cedere solitus
Abbreviated transcription (Latin):
exultabitil. iocũdiusq regnabitis: de
maiore tñur̃o gaudio nullus maior
erit quib hoc dieerit. Agn quippe q̃m
uos quocũq ierit sequimini nec eos
deseret qui eum quo uos sequi ñ ualent
omipotemtem enĩ agnũ loquiiure
Iuos p̃ibit ⁊ ab eis ũ abibit. cum erit
ueus oĩa in omĩb. et qͥminꝰ habebunt:

Expanded text:
exultabitis iucundiusque regnabitis. de maiore tamen uestro gaudio nullus maeror erit quibus hoc deerit. agnus quippe, quem uos quocumque ierit sequimini, nec eos deseret qui eum quo uos non ualent sequi. omnipotentem agnum loquimur. et uobis praeibit et ab eis non abibit, cum erit deus omnia in omnibus. et qui minus habebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cond̾et ciuitatem. Nec multo pͦt struc¬
tea in memortam mariti quondam
sichei pyra maluit ardere: qͣm nubere.
dicauit.⁊ rursus eadem urbs castita¬
tis lauoe finita est. Nam hastrubalis
uxor capta zincensa aromanis urbe
cũ se cueret. ab hostib ẽẽ capiendam:
app̃hensis ex utroq latere paruulis
suis. in subiectum domꝰ sue deuolaũ
inurie uiri mortẽ sibi ip̃a conscurtt. ne
.xxx. tirannoꝵ quos lisander uic̾tis a¬
dicicie fuisse ꝑhibetur. Que eum ẽẽt
regina carie nobilium poetarũ atq histo¬
ricarum laudib p̃dic̾etur: in hoc uł maxi¬
me effertur qd̾ defunctum maritum sic
semper amauit ut uiuum ⁊ mire magni¬
crum in tm̃ ut usq hodie omĩa sepul¬
chra p̾ciosa ex noĩe eius mausolea nun¬
cupentur. Illiricoꝵ regina tenta noĩe ut
longo tpr̃e uiris fortissimis imperaret:
zromanos sepe uince̾t miracłm utiq me¬
ruit castitatis. Indi. zom̃s pene barba¬
ei qui uxores plurimas hñt apd̾ eos lex

Expanded text:
conderet civitatem. Nec multo post exstructa in memoriam mariti quondam Sichaei pyra, maluit ardere quam nubere. dit, et rursum eadem urbs in castitatis laude finita est. Nam Astrubalis uxor capta et incensa urbe cum se cerneret a Romanis esset capiendam, apprehensis ex utroque latere parvulis filiis, in subiectum domus sue devolavit injuriae viri, mortem sibi ipsa conscivit, ne triginta tyrannorum, quos Lysander victis Adicitiae fuisse perhibetur. Quae cum esset regina Cariae, et nobilium poetarum atque historicorum laudibus praedicetur, in hoc vel maxime effertur, quod defunctum maritum sic semper amavit ut vivum, et mirae magnicrum, intantum ut usque hodie omnia sepulcra pretiosa ex nomine ejus Mausolaea nuncupentur. Teuta Illyricorum regina, ut longo tempore viris fortissimis imperaret, et Romanos saepe frangeret, miraculo utique meruit castitatis. Indi, ut omnes 311 pene barbari, uxores plurimas habent. Apud eos lex
Abbreviated transcription (Latin):
tis odibili. P. Stracho regulus sidonis
formidine: ⁊ gladium q̃m arripuerat
pectabat aduentũ. Quem iam iam¬
uxor capiendum intelligens: maritũ
ꝓpͥum ferro transuerbauit: compõito¬
q ex more cadauere se moriens suꝑiecit:
ne post uirginalia fed̾a alt̾ius sustret¬

Expanded text:
servavit. 45. Strato regulus Sinodis formidine, et gladium quem arripuerat spectabat adventum. Quem jam jamque capiendum uxor intelligens, extus ejus transverberavit. Compositoque ex more cadaveri se moriens superjecit, ne post virginalia foedera alterius coit
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥmus rome nouali c̾tamine tͥumpha¬
uit: biliam urginem aux̃ iycorem tan¬
tepitoicicie ut illo qͦ scło ꝓ exemplo fu̾i̾t:
quo impitoicicia monstrum erat ñ iucur
c̃ẽt qͣre numꝙͣ eum monuisset ut huic
uicio mederetue: fecissem inquit illaͥ nͥ
putassem om̃ib uiris sic os olere. Laicõa
Que sclłm quc̃ maritum hoc dice ñ pot̃.
I. Marcia catonis filia cum q̃reretur ab
ea cur post amussum maritũ denuo ñ nu¬
beret: respondit ñ se inuenire uieũ qͥ se
mag̾ uellet qͣm sua. Qͦ oicto elegant̃ os¬
tencuit diuitias mag̃ eligi in uxorib sole¬
fragłis. quẽ auaricia cõciliat. Eadem cũ
uiem hr̃et luc̾tus ultimũ: ait. q̃m et uite¬

Expanded text:
qui prius Rome navali certamine triumphavit, Iliam virginem duxit uxorem, tante pudicitie ; ut illo quoque seculo pro exemplo fuit, quo impudicitia monstrum erat, non vitium. esset quare numquam se monuisset, ut huic vitio mederetur: Fecissem, inquit illa, nisi putassem omnibus viris sic os olere. Laudandaquae secundum ducit maritum, hoc non potest dicere. Marcia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea, cur post amissum maritum denuo non nuberet, respondit, non se invenire virum, qui se magis vellet, quam sua. Quo dicto ostendit, divitias magres, quam avaritia conciliat. Eadem cum diem haberet luctus ultimum, ait, quem et vit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eadem ñ uͥginũ qͣmius xͥ. Nam ft̃ aliis
noscitur. hoc enim in se retinuit actus:
qͥo mał ñ abstulit concept̃ ⁊ natus.
ta in illo ꝓponũtur ad imitandum oĩi
fac̾tum ẽut uirgines ñsint. Th. Restatgͥ
ut sequamͦ agnum cet̾i fiddeles qui uirgi¬
nitatem corꝑis amiscrunt: ñ qͦcumq ie
rit: s qͦcumq ip̃i potuint. Ao quoolib¬

Expanded text:
liis que uirgo. hoc enim in se retinuit auctus, quod matri non abstulit conceptus et natus. ta in illo ad imitandum omnibfactum est, ut uirgines non sint. Sequantur itaque agnum ceteri fideles, qui uirginitatem corporis amiserunt, non quocumque ille ierit, sed quousque ipsi potuerint. possu
Abbreviated transcription (Latin):
Pergite itaꝙ sc̃ĩ dei pueri ⁊ puelle. mares
ac femine. celibes i nmipte. Pergite perse¬
ueranter infunem. laudate dulcius q̃m
cogitatis ub̾uis. sperate felicius. eui serin¬
tis attentius: amate ardentius. ci place¬
tis instantuis: lumbis accinttis ⁊luc̾ns
anuptiis. Uos afferctis ad nuptias agni
canticum. nouũ qͦd cantabitis in cicharis
ur̃is. ñutiq taie quale cantat uniu̾isa ter.¬
ra. cui diciture cantate. do .c.no. can: do¬

Expanded text:
Pergite itaque sancti dei, pueri ac puellae, mares ac feminae, caelibes et innuptae, pergite perseueranter in finem; laudate dominum dulcius, quem cogitatis uberius; sperate felicius, cui seruitis instantius; amate ardentius, cui placetis adtentius; lumbis accinctis et lucero ueniat a nuptiis. uos adferetis ad nuptias agni canticum nouum, quod cantabitis in citharis uestris. non utique tale, quale cantat uniuersa terra, cui dicitur: cantate domino can
Abbreviated transcription (Latin):
le pridentissime gaudebitis ⁊ oxultabitis
usq insempit̾num. inhis q̃ ego creo. Ecce
creo ieisłm exultationem ⁊ ppłm eius gau¬
diũ zexultabo in iersm ⁊ gaudebo in popu¬
lo meo. iñ audietur ultra in eouox fietus

Expanded text:
er cor. Sed gaudebitis et exultabitis in sempiternum in his que ego creo. Quia ecce creo Ierusalem in exultationem et populum eius in gaudium. Et exultabo in Ierusalem et gaudebo in populo meo, et non audietur ultra vox fletus
Abbreviated transcription (Latin):
 tͥcesimus fructus. qͣmius de una t̾ra
⁊ de una semente nascitur: tñ ut nosti
multũ differt in numo. Triginta refe¬
rũtur ao nuptias. Nam et ip̃a digitoꝵ¬
culo secomplectens ⁊ federans maritum pĩ¬

Expanded text:
et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorculo se conplexans et foederans maritum pi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestuu te discolorib. ⁊ calciaui te iacĩ¬
cło. ⁊ cinxi te bysso. et indui te subtilib
I ornaui te ornamento. et dedi drmillas in
manib tius. ÷ torquem circa collum tuum
⁊ dedim aurem sr̃ os tuũ ⁊̃ ciecdos aurib tuis
⁊ coronam decoris in capite tuo et ornata es
auro ⁊ argento et uestita es bysso et polimi¬
to et multis colorib. Simuilam ⁊ mel et oleũ
comedisti. et decora fc̃a es uehement ninus

Expanded text:
et vestivi te discoloribus, et calceavi te hyacinthino; et cinxi te bysso, et indui te subtilibus. Et ornavi te ornamento, et dedi armillas in manibus tuis, et torquem circa collum tuum. Et dedi inaurem super os tuum, et circulos auribus tuis, et coronam decoris in capite tuo. Et ornata es auro et argento, et vestita es bysso, et polymito, et multis coloribus; similam, et mel, et oleum comedisti, et decora facta es vehementer nimis
Abbreviated transcription (Latin):
humiliabitur. ⁊ pauperib spir regnũ
celoꝵ aperitur. Prina autem uirtu¬
tũ humilitati fides accedit.qr ĩpossibi¬
le ẽ sñ fide placere deo. et iustus ex fide
iuuit. S fide quid ꝓficis sispe ñ atten¬
dis. nec queris quod file ꝯplecteris: Qs
eũ ndũ uidemus spanus. ⁊spes non
ꝯfundit. Quia uͦ sꝑando amamus qͦd
ian fide tenenuis. spei caritas suecedit¬
⁊ sic fides que ꝑ dilectionẽ oꝑatur. recte
ꝓcedit. Qualiter aũ iste tres turtutes dis¬

Expanded text:
ltabitur . Et pauperibus spiritu regnum coelorum aperitur . Prima autem virtutum humilitati fides accedit, quia impossibile est sine fide placere Deo; et justus ex fide vivit . Sed fide quid proficis, si spe non quaeris quod fide complecteris? Quod enim nondum videmus speramus et spes non confundit . Quia vero sperando amamus quod jam fide tenemus, spei charitas succedit et sic fides, quae per dilectionem operatur, recte, procedit. Qualiter autem istae tres virtutes, i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex ip̃is ꝯrus distantib augmentũ pro¬
prie nature uidetur accedere singłis sp̃e¬
bus. Sic de fructib p̾missatũ atborum
considera. QAuante sit amaritudinis cã
germine suo radis supbie. facile ꝑroul¬
detur. ex scẽ humilitatis ubertate tħ. Musta¬

Expanded text:
 ex ipsis contrariis distantibus argumentum propriae naturae videtur accedere singulis speciebus. Sic de fructibus praemissarum arborum considera. Quantae enim sit amaritudinis cum germine suo radix superbiae facile pervidetur ex sanctae humilitatis uberi du
Abbreviated transcription (Latin):
ge filia similib sumilia. et partul equali¬
tas utroꝵlibet exellentiã ꝓhibet. Si nero
magis patet diueisitas alteriꝰ. sicq con¬
iunctio imꝑariũ. differentiã auget par¬
tiũ singłarum. et diuersa qualitas ut

Expanded text:
eris similia similibus, partium aequalitas utriusque partis excellentiam perhibet. Si vero magis patet diversitas alterius. Sicque conjunctio parium differentiam arcet partium singularum, et diversa qualitas ut
Abbreviated transcription (Latin):
re et malo: sic habes scriptũ. Nicħ est
timor nͥ p̾sumptionis adiutoriu: ꝓdi¬
tio cogitõnis aucilioꝵ: et duni ab intͦ
minorẽ expectatio⁊ maiorem putat
sciãm eius cause de qua tormentum

Expanded text:
 est timor nisi praesumptionis adiutorium proditio cogitationis auxiliorum et dum ab intro minor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa. caro. ⁊ scd̃m unitatem perso¬
ne. sic erat filius hoĩs in celo. qñm
terra loq̃batur. quomͦ filius dĩer¬
insuscepta carne filius hõĩs. ince¬
lo in unitate ꝑsone. Tħ̾. Sunne¬

Expanded text:
anima, caro; et secundum unitatem personae, sic erat Filius hominis in coelo quando in terra loquebatur: quomodo Filius Dein suscepta carne, Filius hominis in coelo in unitate personae. A.
Abbreviated transcription (Latin):
cio quis primꝰ auctor mendatio suo.¬
dit ¶ Lxx cellulas alemndrie Ale¬
xandria metropolis ẽ egypti. Refert
autẽ iosephus. qd ꝑtolomeus rex mi¬
serit nuntios cum magnis muneribꝰ
ad sacerdotem uideorum. & rogauerit
eum. ut libros diumarum scͥpturarũ
faceret sͥ tͣnfferri de hebreo ingrecum:
qui & ipse grecus erat. & hebieam lun¬
griam ignorabat. Tunc ille misit. lix
uros ꝑitissimos:qui uenientes ale¬
xandriam. in una basilica cong̾gati.
transtulerunt scͥpturas de hebreo in
grecum. confe̾ntes adiniunicem. Sed
illi qui .lxx. ninuium uenerabant᷑
confixerunt illos ꝑsingulas cellas
diuisos fuisse: & spñ scõ dictante scͥp¬

Expanded text:
uis primus auctor construxeginta cellulas Alexandriae. Alexandria metropolis est Aegypti. Refert autem Josephus quod Ptolomaeus rex miserit nuntios cum magnis muneribus ad sacerdotem Judaeorum, et rogaverit eum ut libros divinarum Scripturarum faceret transferri de Hebraeo in Graecum, quia ipse Graecus erat, et Hebraeam linguam ignorabat. Tunc ille misit ei LXX viros peritissimos. Qui venientes Alexandriam in una basilica congregati, transtulerunt Scripturas de Hebraeo in Graecum, conferentes ad invicem. Sed illi qui LXX nimium venerabantur, confixerunt per singulas cellas divisos fuisse, et Spiritu sancto dictante
Abbreviated transcription (Latin):
tor ẜtolomeus rex egypti. hic uniꝰ li
cultor erat: edoctus abaristeo philo¬
sopho platonico. Dicunt uidei. ideo
lix. tacuisse mysterum sc̃e trinita¬
tis: ne ptolomeus qui umiꝰ d̃i cultor
erat. dep̾henderet dupplicem diuini¬
tatem patͥs ⁊ filii. Et ideo ñ errando.
s prudenti consilio. hoc fecerunt:

Expanded text:
 Ptolomaeus rex Aegypti. Hic unius Dei cultor exstiterat, edoctus ab Aristaeo philosopho Platonico. Dicunt ergo Judaei ideo LXX tacuisse mysterium sanctae Trinitatis, ne Ptolomaeus, qui unius Dei cultor erat, deprehenderet divinitatem Patris et Filii; et ideo non errando, sed prudenti consilio hoc fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cum .i. dispensatorium: quia econo¬
mos dicitur dispensator. Quem librũ
tͣnͣstulit tulliuis de greco in latinũ:
ñ tamen ꝓpħauit: quia interp̃s. ñ
uates fuit ¶Platonis pitagoram.
suũ conscripsit. h unc tnͣstulit si¬
militer tullius. ¶Bemostenis ꝓthe¬
si fontem.Demostenes grecus fint¬
rechor qui scripsit librum ad ꝓthe¬
sifontem quẽ abeius nomine pro

Expanded text:
cum, id est dispensatorium, quia oeconomos dicitur dispensator: quem librum transtulit Tullius de Graeco in Latinum, non tamen prophetavit, quia interpres, non vates fuit. Platonis Pythagoram suum scripsit. Hunc transtulit similiter Tullius. Et Demosthenis pro Ctesiphonte. Demosthenes Graecus rhetor fuit, qui scripsit librum pro Ctesiphonte, e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Inde apocrifarius legatus secre¬
torum. Deliramenta .i. uanitates uł
insanias. & ineptias. Lira dicit᷑ ꝓpͥe
sulcus aratrĩ. Huic delirate dicunt᷑
boues. cum exorbitant. Inde dicimꝰ
deliros homines insanos. exorbitantes
a ratione & sensu. ¶ Hibetas neniaᷤ
.i. hispanicas uanitates. Nam hibe¬
carmina que suꝑ tumulos mortu¬
orum scribuntur: quib nichil uamꝰ.¬

Expanded text:
. Inde apocrypharius, legatus secretorum. Deliramenta, id est, vanitates, vel insanias et ineptias. Lira quippe sulcus dicitur aratri. Hinc delirare dicuntur boves cum exorbitant. Inde dicimus deliros homines insanos, exorbitantes a ratione et sensu. Hiberas naenias, id est Hispanicas vanitates. Propnt, quae super tumulos mortuorum scribuntur, quibus nihil va
Abbreviated transcription (Latin):
diuinatiõe ułsigno. futuroꝵ sortitꝰ
est nom̃ cum daniele: qui& ipse
uir desiderioꝵ appellatus est:&. sic̃
ille desiderabat prescire futura: sic¬
et iste desiderabat noticiam habe¬
re scripturarum. ¶Penthateucũ.

Expanded text:
divinatione vel signo futurorum. Sortitus est nomen cum Daniele, qui et ipse vir desideriorum appellatus est; et sicut ille desiderabat praescire futura, sic iste desiderabat notitiam habere Scripturarum. Pentateuchum.
Abbreviated transcription (Latin):
nia. cum dicebant iheronimũ in re¬
p̾hensionẽ lix hoc facere. Iy uili por
enim prefatione dic̃ qđ intab̾nacłõ
cłi alii offerent aurum. alii lapides
onichinos. byssum. coccũ. ⁊ purpu¬
ram: qͥ uͦ suffice̾ si saltim pilos capra¬
rum offerret. Hanc uilem portionẽ
humiliando se dicit: cum tam̃ ipse
offerret intabernaculo di .i. in eccłia.

Expanded text:
nium, cum dicebant Hieronymum in reprehensione LXX hoc facere. Portione, idenim praefatione dicit quod in tabernaculo Dei alii offerrent aurum, lapides onychinos, byssum, coccum et purpuram; sibi vero sufficere, si saltem pilos caprarum offerret. Hanc dicit vilem portionem humiliando se, cum tamen ipse magna offerret in tabernaculo Dei, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
qui uni ꝯuinctus septenarium fa
sunt de suis partib ꝯstat. habet .ii.
medietatem ⁊ terciam partem ⁊ sextã
iste: P. Medietas tria sunt. tercia ꝑs
duo. sexta pars unum: que omĩa sex¬

Expanded text:
cum uno coniunctus septenarium facsunt, de suis partibus constat. Habet enim medietatem et tertiam partem et sextam st medietas tria, tertia pars duo, sexta pars unum, quae omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
orro humilitas regina uirtutum
ẽ. mors uicioꝵ. instrum̃tũ iusticit
nutrix sedula discipline. sc̃imonie ra¬
dis. sc̃e religionis ugor. sensati cordis in¬
diciũ: sp̃s sci testimoniũ: ĩugilantia:
moꝵ. uatẽ ꝓpͥe intelligentia. custodia fida
uirtutũ: diuine caritatis hospiciũ: in¬
simłatus affectus. ordo sc̃e religionis: libee¬
tas in ꝑiclis: timor in ꝓsꝑis: sensus gͣuis
modus mu̾bis. ꝑfectuũ magistra: ⁊ ꝑ exẽ¬
plũ doctrix tacita: magnoꝵ ꝯtemptus:
honeste uite appetitus. Hunł mens do¬
ctrine sacre legis intẽddit: actus suos eque
mod̾atur. nimia fastidit: studiis suis
modũ ponit. deuote mentis ꝯceptũ ape¬
rit. ad discendũ auida ⁊ suauis in doctri¬
na in faciendo iudicia tunida. a argu
tis inuiriis secura. de pace sollicita. in
amiciciis cauta. in obsequiis sedula ⁊ qͥ¬
ctis amica: in platione uerecounda:
I. est humili habitus equał. fiemꝰ incessus
astuis gͣuis. stabilitas ad eademr. status idẽ

Expanded text:
 Humilitas regina virtutum est, mors viciorum, instrumentum iusticie, nutrix sedula discipline, sanctimonie radix, sancte religionis vigor, sensati cordis iudicium, spiritus sancti testimonium, morum vigilancia, nature proprie intelligencia, custodia fida virtutum, divine caritatis hospicium, insimulatus affectus, ordo sancte religionis, libertas in periculis, timor in prosperis, sensus gravis, modus in verbis, profectuum magistra, / et per exemplum doctrix tacita, magnorum contemptus, honeste vite appetitus. Humilis mens doctrine legibus incedit, actus suos eque moderatur, nimia fastidit, studiis suis modum ponit, devote mentis conceptum apperit. Ad discendum avida, suavis in doctrina, in faciendo iudicio timida, ad arguem, acceptis iniuriis secura, de pace sollicita, in amiciciis cauta, in obsequiis sedula, quietis ‹...›, in prelacione verecunda, Inest humili Habitus equalis, firmus incessus, vultus gravis, stabilitas eadem, status idem,
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑauit. Ita gͦ si habebant bap¬
tismũ: ñ recte baptizabant᷑. Quid
itaq illos nͥ eadem unitatis kari¬
tas adiuuabat:ut qđ in sacram̃¬
to tractando latebat humanã in¬
firmitatẽ. diuina miscđia ñ repu¬
taret. amantibꝰ pacem : Cur gͦ cũ
ur̃os rebaptizatos timetis. et illis
et uobis salutis aditus inuidetis:
uit aliquando debaptismo dubi¬
tatio. Qui diu̾sa senserunt: muni¬
tate manserunt. Ea dubitatio. ꝓ¬
cedente tẽpore ꝑspecta ueritate
sublata ẽ. Questio quȩ nondũ fimi¬
ta.cypͥanũ ñ deterruit ut recedẽt:
uos finita ut redeatis inuitat.
Uenite ad catholicã concordantẽ:
quã cẏpͥanꝰ ñ deseruit fluctuantẽ.
Aut si uob̾ exemplũ cypͥani iam
displicet. qͥ cõmunicauit eis qͥ
cũ baptismate hereticoꝵ recipie¬
bant᷑. aꝑte dicens. neminẽ iudi
cantes. aut a iure cõmunionis
aliquẽ si diu̾sum senserit amo
uentes: quo itis miseri : qͥd agi¬
tis: Et uos ipsos fugite: qr inle ꝓ¬

Expanded text:
erauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando latebat humanam infirmitatem, diuina misericordia non reputaret amantibus pacem? cur ergo, cum uestros rebaptizatos timetis, et illis et uobis salutis aditus inuidetis? fuit aliquando de baptismo dubitatio: qui diuersa senserunt in unitate manserunt. ea dubitatio procedente tempore perspecta ueritate sublata est: quaestio, quae nondum finita Cyprianum non deterruit ut recederet, uos finita ut redeatis inuitat. uenite ad catholicam concordantem, quam Cyprianus non deseruit fluctuantem. aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, qui communicauit eis, qui cum baptismate haereticorum recipiebantur, aperte dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes, quo itis, miseri, quid agitis? et uos ipsos fugite, quia inde p
Abbreviated transcription (Latin):
unt ut nascerentur in xp̃o: Et
iterum parturiuit. propter peri¬
cula seductionis: quib eos contur¬
bari uidet: Sollicitudo autem
de illis curarum quoᷤ se
quodam mͦ parturire dicit. tan diu
eẽ poterit. donec ꝑueniant inm̃¬
suram etatis plenitudinis xp̃i.
ut iam non moueantur omni uen¬
to doctrine: Non ergo propter mi¬
tium fidi quo iam nati erant. s

Expanded text:
vit ut nascerentur in Christo; et vit ut nascerentur in Christo; et iterum parturit propter pericula seductionis, quibus eos conturbari videt. Sollicitudo autem talium de illis curarum, qua se quodammodo parturire dicit, tamdiu esse poterit, donec perveniant in mensuram aetatis plenitudinis Christi, ut jam non moveantur omni vento doctrinae . Non ergo propter initium fidei, quo jam nati erant, s
Abbreviated transcription (Latin):
iterum xp̃c formetur in uobis.
Uagis hoc ex ꝑsona matris eccłiȩ
locutus ẽ. Nam et alibi dicit:
Factus sum parilulus in medio
urm canquam si nutrix foueat
filios formatur autem xp̾c in
credente ꝑfidem. in interiore
homine. uocato in lib̾tatem gr̃ȩ.
miti et humili corde. non iac¬
tante de oꝑib et meritis que
nulla sunt: s ab ipsa grã meritũ
aliquod inchoante. quem possit
dicere minimum suum. id ẽ se¬
ipsum ille qui ait. cum enim
fecistis uni ex minimis meis. mͥ
fecistis. formatur enim xp̃̾c. in eo
qui formam accipit xp̃i: formam
autem accipit xp̃i qui adheret xp̃o
dilectione spu̾ali Ex hoc enim
fit. ut eius imitatione sit quod
ille. quantum gradu suo sinitur.
Qui enim dicit se in xp̃o manere
parturiantur ut nascantur. pot̾
mouere quod dictum ẽ. quos ite¬
rum parturio. donetxp̃c
formetur in uob̾. nisi parturitionẽ
hanc ꝓcura um angorib positã
intelligamus:. quib eos parturi¬

Expanded text:
Christus formetur in vobis. Christus formetur in vobis. Magis hoc ex persona matris Ecclesiae locutus est: nam et alibi dicit, Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Formatur autem Christus in credente per fidem in interiore homine, vocato in libertatem gratiae, miti et humili corde, non se jactante de operum meritis, quae nulla sunt; sed ab ipsa gratia meritum aliquod inchoante, quem possit dicere minimum suum, id est, seipsum, ille qui ait, Cum enim fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Formatur enim Christus in eo qui formam accipit Christi: formam autem accipit Christi, qui adhaeret Christo dilectione spirituali. Ex hoc enim fit ut hujus imitatione sit quod ille, quantum gradu suo sinitur. Qui enim dicit se in Christo maneparturiantur ut nascantur, potest movere quod dictum est, Quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis. Nisi parturitionem hanc pro curarum angoribus positam intelligamus, quibus eos parturi
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis me: sicut xp̃m iłm
Deinde ad mirans opus eorum
sp̃uale cõmendat: ut hoc
intuentes. in carnalem tuno¬
rem non decidant: Que ergo
fuit inquit beatitudo ur̃a:
Testimonium enim uob̃ ꝑhi¬
beo: quoniam si fieri posset:
oculos uros eruissetis et dedis¬
setis michi: Eigo inimicus
uob̾ predicans: Respondetur utiq
non: S quid uerum predicans:
nisi ut non circumcidantur:
Et ideo uide quid ad iungit:
E mulantur uos non bene. idẽ in¬
uident uob: qui uos carnales
de spũalib uolunt facerez Hoc
e̾ emu lantur non bene. S ex¬
cludere in quit uos uolunt ut
illos emulemini: hoc ẽ imitemi¬
ni: Quomͦ nͥ ut seruitutis uigo
adtineamini. sicut ipsi adtinent᷑:
unitentur: Propter hoc addidit.
Et non solum cum presens sum
apud uos Cum enim presenti
oculos suos dare uellent utiq psũ
conabantur imitari quem ita
filioli mei. ut tanquam paren¬
tem utiq imitentur: Quos ite¬
rum inquit parturio. donec

Expanded text:
cepistis me, sicut Christum Jesum. cepistis me, sicut Christum Jesum. Deinde admirans, opus eorum spirituale commendat, ut hoc intuentes, in carnalem timorem non decidant. Quae ergo fuit, inquit, beatitudo vestra? Testimonium enim vobis perhibeo, quoniam si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi. Ergo inimicus vobis praedicans? Respondetur utique, Non. Sed quid verum praedicans, nisi ut non circumcidantur? Et ideo vide quid adjungit, Aemulantur vos non bene: id est, invident vobis, qui vos carnales de spiritualibus volunt facere, hoc est, aemulantur non bene. Sed excludere, inquit, vos volunt, ut illos aemulemini, hoc est, imitemini: quomodo, nisi ut servitutis jugo attineamini, sicut ipsi attinentur?imitentur: propter hoc addidit, Et non solum cum praesens sum apud vos. Cum enim praesenti oculos suos dare vellent, utique ipsum conabantur imitari, quem ita Filioli mei, ut tanquam parentem utique imitentur, Quos iterum, inquit, parturio, donec
Abbreviated transcription (Latin):
ante oculos habeantur: boc ẽ
ergo cognoscentes deum inmo
cogniti a deo: quod et iohannes
dicit: Non quod nos dilexerimus
et ego: Qui utiq cum uideus natꝰ
sim: iam ista carnalia sp̃uali di¬
iuidicatione contempno: Quoniã¬
et ego sicut uos. id ẽ homo sum.
Deinde opoitune ac decenter fa-¬
cit eos recolere caritatem suam.
ne tanquam inimicum illum
deputent. Bicit enim: fr̾s precor.
uos nichil me lesistis: Tanquam
siͤ diceret: Ne gͦ putetis quod ego
ledere uos cupiam: Scitis qr
ꝑ infirmitatem caruis. iam pͥ¬
dem euangłizaui uob: id ẽ cũ
ꝑsecutionem pateren: Et temp¬
tationem urãm in carne mea
non spreuistis. neq respuistis.
Temptati sunt enun cum ꝑsecu¬
tionem pateretur apłs: Et utrũ
tunore desererent eum an cari¬
tate amplecterentur: et neq
spreuistis inquit. tanquam
utilem istam cemꝑtationem.
neq respuistis: ut non susei¬
peretis cõmunionem pericu¬
li meizs sicut angłm dĩ ex¬

Expanded text:
ante oculos habeantur. Hoc est ante oculos habeantur. Hoc est ergo cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, quod et Joannes dixit, Non quod nos dilexerimus et ego: qui utique cum Judaeus natus sim, jam ista carnalia spirituali dijudicatione contemno. Quoniaet ego sicut vos: id est, homo sum. Deinde opportune ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum deputent. Dicit enim, Fratres, precor vos, nihil me laesistis: tanquam si diceret, Ne ergo putetis quod ego laedere vos cupiam. Scitis quia per infirmitatem carnis jam pridem evangelizavi vobis: id est, cum persecutionem paterer. Et tentationem vestram in carne mea non sprevistis, neque respuistis. Tentati sunt enim, cum persecutionem pateretur Apostolus, utrum timore desererent eum, an charitate amplecterentur. Et neque sprevistis, inquit, tanquam utilem istam tentationem: neque respuistis, ut non susciperetis communionem periculi mei. Sed sicut angelum Dei ex