comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquam tibi hoc tantum bonũ:
uirgo es: sancta es. Uotum uo¬
iusti: s multum quod meriusti:
immo uero multum quod accepi¬
sti. Nam unde hoc meriusti: fit
inte:qui fecit te. Fit inte: ꝑ quẽ
facta ez. Immo uero ꝑ quem fac¬
tum ẽ. celumet terra: ꝑquem fac¬
ta sunt omnia. Fit int̾e uerbum
dei caro: accipiendo carnem. sĩ
anuitendo diunitatem. Et uer¬
bum iungitur carni: et u̾bum
copulatur carni: et huiꝰ tanti ꝯ¬
iugii thalamus uterꝰ tuus. Et
huius inquam tanti coniugii.
io est uerbi et carnis thalamus:
uterꝰ tuus. Unde ip̃e sponsus ꝓ¬
cedit de chalamo suo. Inuenit
te uirginem conceptus: aiit¬
tit iurginem natus. Dat fecun¬
ditatem: non tollit integritatẽ.
Unde tibi hoc: Proter ue uideor¬
si importune aures uerecundas
ista mea uoce pulsare. Sz uideo
uirginem uerecundantẽ: et tñ
respondentem: meq ammo¬
nentem. Queris a me unde mͥ
hoc : Uerecundor tibi respond̾e
bonum meum: angłi audi ip̃iꝰ

Expanded text:
inquam, tibi hoc tantum bonum? inquam, tibi hoc tantum bonum? Virgo es, sancta es, votum vovisti; sed multum quod meruisti, imo vero multum quod accepisti. Nam unde hoc meruisti? Fit in te qui fecit te, fit in te per quem facta es: imo vero per quem factum est coelum et terra, per quem facta sunt omnia, fit in te Verbum Dei caro, accipiendo carnem, non amittendo divinitatem. Et Verbum jungitur carni, et Verbum copulatur carni; et hujus tanti conjugii thalamus, uterus tuus; et hujus, inquam, tanti conjugii, id est Verbi et carnis thalamus uterus tuus: unde ipse sponsus procedit de thalamo suo . Invenit te virginem conceptus, dimittit virginem natus. Dat fecunditatem, non tollit integritatem. Unde tibi hoc? Proterve virginsi importune aures verecundas ista mea voce pulsare. Sed video virginem verecundantem, et tamen respondentem, meque admonentem: Quaeris a me unde mihi hoc? Verecundor tibi respondere bonum meum, angeli audi ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
metuere.aut certe ignorare
consilium dei: quomodo eam
uellet habere filium: quasi imp¬
basset uirginitatis uocum. Qd
enim sidiceret nube: conung̾e
uiro: Non diceret deusꝰ accepit
enim uotum uirginis quomodo
deus: et hoc ab illa accepit qd̃
ip̃e donauit. Dic michi ergo nũ¬
cie dei: qͦmodo fiet istud. Uide
angl̾m scientem illam queren¬
tem non diffidentem. Quia er¬
go uidit eamquerentem non
diffidentem: ñ se negauit in¬
struentem. Audi quomõdoerit
uirginitas tua. Tu tantum crode
uetitatem: serua uirginitatem:
accipe fidei integritatem. Qm̃ in
tegra ẽ. fides tua: intacta erit
et integritas tua. Oenq audi
quomodo fiet istud. Spiritus
scs suꝑueniet inde: et uirtus
altissimi obumbrabit tibi. Ta¬
le umbraculum: nescit libidi
concipis: quia credendo in ut̾o¬
ñ concumbendo habebis ꝓpt̾ea
quod nascetur de te scm̃. noca
stea taliter paritura es: Unde
meruisti: unde hoc accepisti:
unde fiet in te. qui fecit te Uñ

Expanded text:
metuere, aut certe ignorare metuere, aut certe ignorare consilium Dei, quomodo eam vellet habere filium, quasi improbasset virginis votum. Quid enim si diceret, Nube, conjungere viro? Non diceret Deus accepit enim votum virginis, quomodo Deus. Et hoc ab illa accepit, quod ipse donavit. Dic mihi ergo, nuntie Dei, Quomodo fiet istud? Vide angelum scientem, illam quaerentem, non diffidentem. Quia ergo vidit eam quaerentem, non diffidentem, non se negavit instruentem. Audi quomodo: erit virginitas tua, tu tantum crede veritatem, serva virginitatem, accipe integritatem. Quoniam integra est fides tua, intacta erit et integritas tua. Denique audi quomodo fiet istud: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Tale umbraculum nescit libidinconcipis, quia credendo, in utero, non concumbendo habebis: propterea quod nascetur de te Sanctum, vostea paritura es? Unde meruisti? unde hoc accepisti? unde fiet in te qui fecit te? Unde,
Abbreviated transcription (Latin):
mansit ira dei suꝑ eum. Quidẽ.
hoc. nisi quia similis nox. dissi¬
milecor: Homo enim ẽ. uocis
auditor:ceus cordis inspestor.
In illis ergo uerbis ⁊ acharie non
fuisse fidem. s dubitationem et
desperationem angl̾s uidit an¬
głs indicauit uocem tollendo
infidelitatem dampnando. Scã
uero maria. quomodo inquit¬
fiet istud. qm̃ iurum non cogno¬
sco: Agnoscite ꝓpositum urginis.
Quando diceret concubitura
cum iuro. quomodo fiet istud:
omnib infantibus fieri solet.
scĩ uoti conscia. quia nouerat qd̃
uouerat. dicendo quomodo fi¬
et istud qm̃ iurum non cognos¬
coꝰ qm̃ non nouerat hoc fieri ut
filii nascerentur nisi conuinga¬
tis. et concumbentib cumiuris
suis. quod ip̃a proposuerat
ignorare: dicendo quomodo fi¬
et istud. modum quesunt: nõ
de dei ommpotentia dubitauit.
Quomodo fiet istud : Quid mo¬
dus. quo fiet istud. Annuntias
michi filium: habes meum
paratum animum: dic michi
modum. Poterat enim uirgo scã

Expanded text:
mansit ira Dei super eum . Quid est mansit ira Dei super eum . Quid est hoc, nisi quod similis vox, dissimile cor? Homo enim est vocis auditor, Deus cordis inspector. In illis ergo verbis Zachariae non fuisse fidem, sed dubitationem et desperationem angelus vidit, angelus indicavit, vocem tollendo, infidelitatem damnando. Sancta vero Maria: Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco? Agnoscite propositum virginis. Quando diceret, concubitura cum viro, Quomodo fiet istud? omnibus infantibus fieri solet, sancti voti conscia, quia noverat quid voverat; dicendo, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? quoniam non noverat hoc fieri, ut filii nascerentur nisi conjugatis et concumbentibus cum viris suis, quod ipsa proposuerat ignorare, dicendo, Quomodo fiet istud? modum quaesivit, non de Dei omnipotentia dubitavit. Quomodo fiet istud? Quis modus est quo fiet istud? Annuntias mihi filium, habes meum paratum animum, dic mihi modum. Potuit enim virgo sancta
Abbreviated transcription (Latin):
res. que non cognouerunt u¬
rum.Ip̃am deniq recolice o¬
riginem nr̃am. Quando fcã
est eua delatere uiri: quid diẽ
scriptura: Detraxit ei costam:
et edificauit eam inmulierem.
Iam mulier uocatur. de iuro
quidem sumpta: s ñdum uiro
conuincta. Iam u̾o cum auditis
abangło. benedicta tu inter mu¬
lieres: sic accipite. ac si more nr̃o
diceretur benedicta tu in ter
filus: ꝓmittitur et sc̃e marie
filiuis. Et dicit etiam ip̃a pene ip¬
la uerba: que dixerat zachariaᷤ.
Quid enim dixerat ⁊acharias.
Unde michi hoc: Ego enim sum
senex: et uxor mea sterilis. et ꝓ¬
gressa in dieb sius. Quid et ma¬
ria sc̃a: Quomodo fiet istud: Si¬
milis uox: dissimile cor. uocẽ
similem aure audiamus: cor aũ
dissimile angło nunciante nos¬
camus. Peccauit dauid: et a ꝓ¬
pheta correptus dixit. Peccaui.
Continuo ei dictum ẽ: dimissũ ẽ.
tibi peccatum. Peccauit saul. et
aꝓpħa correptus. qnit. pecaui:
nec ei dimissum ẽ. peccatum: s

Expanded text:
res, quae non cognoverunt vres, quae non cognoverunt virum . Ipsam denique recolite originem nostram: quando facta est Eva de latere viri, quid dicit Scriptura? Detraxit ei costam, et aedificavit eam in mulierem . Jam mulier vocatur, de viro quidem sumpta, sed nondum viro conjuncta. Jam ergo cum auditis ab angelo, Benedicta tu inter mulieres; sic accipite, ac si more nostro diceretur, Benedicta tu inter filius, promittitur et sanctae Mariae filius, et dicit etiam ipsa pene ipsa verba quae dixerat Zacharias. Quid enim dixerat Zacharias? Unde mihi hoc? Ego enim sum senex, et uxor mea sterilis, et progressa in diebus suis. Quid et Maria sancta? Quomodo fiet istud? Similis vox, dissimile cor. Vocem similem aure audiamus, cor autem dissimile angelo pronuntiante noscamus. Peccavit David, et a propheta correptus dixit, Peccavi: continuo ei dictum est, Dimissum est tibi peccatum . Peccavit Saül, et a Propheta correptus dixit, Peccavi: nec ei dimissum est peccatum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur: ille non credit. Certe
hoc rogauerat. Quis rogat si¬
ne spe: Aut quis non credie in
spe : Si non speras quare petis:
si sꝑas quare non credis:. Quid
ergo: Exaudita ẽ inquit or̃o tua.
Nam ecce concipiet elysabeth:
et pariet filium. Quare: Quia
exaudita ẽ. oratio tua. Si dicet
zacharias. quare hoc rogaui:
utiq angelus non falleretur.
nec falleret quando dicebat ex¬
audita ẽ. oratio tua. Nam ecce
paritura ẽ. uxortua. S quare
hoc dictumẽ: Quia ille ꝓ ppło
sacrificabat. Sacerdos ꝓ ppło
sacrificabat: popłs xp̃m ex pocta¬
bat: iohannes xp̃m annuncia¬
riam uirginem: aue inquit grã
plena. dñs tecum. Iani teium ẽ
qui erit inte. Benedicta tu. int̾
mulieres. Proprietate hebrai¬
ce lingue omnes feminas mu¬
lieres dici solere. sancta scrip¬
tura testatur: ne forte miren¬
tur aut scandalirentur. qui ñ
solent scripturas audire. Dñs
quodam scripturaum loco.
aꝑte dicit. Segregate mulie¬

Expanded text:
ceretur, ille non credit? certe ceretur, ille non credit? certe hoc rogaverat? Quis rogat sine spe? aut quis non credit in spe? Si non speras, quare petis? si speras, quare non credis? Quid ergo? Exaudita est, inquit, oratio tua: nam ecce concipiet Elisabeth, et pariet tibi filium. Quare? Quia exaudita est oratio tua. Si diceret Zacharias, Quare? hoc rogavi? Utique angelus nec falleretur, nec falleret, quando dicebat? Exaudita est oratio tua: nam ecce paritura est uxor tua. Sed quare hoc dictum est? Quia ille pro populo sacrificabat: sacerdos pro populo sacrificabat, populus Christum exspectabat; Joannes Christum annuntiariam virginem: Ave, inquit, gratia plena, Dominus tecum: jam tecum est qui erit in te. Benedicta tu inter mulieres. Proprietate hebraicae linguae omnes feminas mulieres dici solere Scriptura sancta testatur: ne forte mirentur aut scandalizentur, qui non solent Scripturas audire. Dominus quodam Scripturarum loco aperte dicit, Segregate mulie
Abbreviated transcription (Latin):
non ad elysabech uxorem eius
matrem iohannis. uenit inꝙͣ
angłs gabriel adrachariam: ñ
ad clysabech. Quare: Quia io¬
hannes ꝑ zachariam futurusin
elẏsabeth. Ergo angłs annunti¬
ans uenturum iohannem nas¬
cendo. non uenit ad exceptoriũ
uentris: s ad fontem seminis.
Nunciauit amborur futurum
filium: s patͥ nunciaurt. Uen¬
turus enim erat iohannes: de
conubio masculi et femine. Et¬
ce iterum ip̃e gabriel uenit ad
mariam: non ad ioseph. Uñ
erat caro illa conceptura: unde
erat initium habitura: ad ip¬
sam angłs uenit. Patri autem
sacerdoti ⁊acharie. quomodo
angłs futurum filium p̃niui¬
ciauit:Nolunquit tuere ⁊acha¬
ria: exaudita est oratio tuo. Qd̃
enim frẽs mei sᷤ Sacenlos ille ideo
intrauerat in scã scõrum: ut
filios precaretur adomino: ab¬
sit. Dicit aliquis. Unde hoc ꝑro¬
bas: Nonenim indicauit ⁊ acha¬
rias quid rogauerit.Unum ẽ.
quod breuiter dico. Si petisset
filium: crederet annuntiatum.
Angł̾s dicit quod ei filius nas¬

Expanded text:
non ad Elisabeth uxorem ejus, matrem Joannis: venit, inquam, angelus Gabriel ad Zachariam, non ad Elisabeth. Quare? Quia Joannes per Zachariam futurus erat in Elisabeth. Ergo angelus annuntians venturum Joannem nascendo, non venit ad exceptorium ventris, sed ad fontem seminis. Nuntiavit amborum futurum filium, sed patri nuntiavit. Venturus enim erat Joannes de connubio masculi et feminae. Ecce iterum ipse Gabriel venit ad Mariam, non ad Joseph: unde erat caro illa coeptura, unde erat initium habitura, ad ipsam angelus venit. Patri autem sacerdoti Zachariae quomodo angelus futurum filium praenuntiavit? Noli, inquit, timere, Zacharia, exaudita est oratio tua. Quid enim, fratres mei, sacerdos ille ideo intraverat in sancta sanctorum, ut filios precaretur a Domino: Absit. Dicit aliquis: Unde hoc probas? non enim indicavit Zacharias quid rogaverit. Unum est quod breviter dico: Si petisset filium, crederet annuntiatum. Angelus dicit quod ei filius nas
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis qui domini pͥ¬
cucurrit aduentum natał diẽ
colimus: quod nulli scõrum me¬
minimus attributum. Hodie in¬
quam natał eius diem: unica ac
singulari celebritate ueneram᷑.
Unde quia eum recte extollere
non ualemuf. Humane uocis of¬
ficio: p̾dicemus añice attestatio¬
nis oratulo: proloquente xp̃o.
quia int̾ natos mulierum maior
nonẽ. iohanne baptista. Ip̃e hoc
dicit. Et ideo agnosce magnifi¬
centiam laudis: ex dignitate
laudantis. Ac sic dum nemo illo
maior esse asseritur innatiꝰ mu¬
lierum: datur intelligi. quod io¬
hannes humanorum fuerit men¬
sura meritorum: Ego uox inqͥt
clamantis indeserto. Hoc ẽ. di¬
cere. Non sum ego uerbum qd
erat inprincipio apud dm̃: s
uox pocius io est minister sum
uerbi: ut auditus hominũ
sensusq p̾ueniam. Unde bãtꝰ
baptista: pari humilitate pro¬
nuntiat. Illum oportet crescere:
me au̾ minui. Illũ ĩqͥt oportet esce

Expanded text:
Joannis qui Domini praecucurrit adventum, natalem diem colimus, quod nulli sanctorum meminimus attributum: hodie, inquam, natalem diem unica ac singulari celebritate veneramur. Unde quia eum recte extollere non valemus humanae vocis officio, praedicemus dominicae attestationis oraculo, proloquente Christo, quia inter natos mulierum non est major Joanne Baptista . Ipse hoc dicit: et ideo cognosce magnificentiam laudis ex dignitate laudantis; ac sic dum nemo illo esse major asseritur in natis mulierum, datur intelligi, quod Joannes humanorum fugit mensuram meritorum. 2. Vox estclamantis in deserto : hoc est dicere, Non sum ego Verbum quod erat in principio Deus apud Deum; sed vox potius, id est, minister sum Verbi, ut per me ad auditus hominum sensusque perveniat. Unde beatus Baptista pari humilitate pronuntiat, Illum oportet crescere; me autem minui . Illum, inquit, oportet cresce
Abbreviated transcription (Latin):
humane. Et quid dixi: Preconem
dixi: iudicem diti. Et proco homo:
et uidex homo. Quod apparebat
dixi. Quod latebat quis dixerit:
Uerbum caro factumẽ: non tñ
uerbum incarnem uersum ẽ.
Uerbum caro factum ẽ. accipi¬
endo quod non erat: non amittẽ

Expanded text:
humanae. Et quid dixi? Praeconem humanae. Et quid dixi? Praeconem dixi, judicem dixi et praeco: homo, et judex homo. Quod apparebat dixi, quod latebat quis dixerit? Verbum caro factum est : non tamen Verbum in carnem versum est. Verbum caro factum est, accipiendo qu
Abbreviated transcription (Latin):
hamniem. et zacharias erat.
Multomagis ante iohannem
et abraham ysaac ⁊ iacoberant.
Ante iohannẽ certe: celum et
terra erant. Quid eeit qui m
principio erat: In prinupio e¬
nim quod ẽ. ante iohannẽ et
ante omnẽ hominẽ: fecit d̾s
celumet terram. S ꝑquem fec̃.
queris. In principio non feut
deus uerbum: sederat uerbũ.
Inprinupio erat uerbum: et
uerbum erat non qualetumq.
s deuserat u̾bum. Omnia ꝑ
ip̃m facta sunt: et nouissimo tẽ¬
pore factus ẽ. qui erat ne ꝑiret
quod fecerat. Quid putas enit
puer iste: Manus enim dñicum
illoẽ. Si puer tam magnuse¬
rit. quia est cum illo manus
enim: manus dñi. filius dei:
manus cd̃i. uerbum dei: manꝰ
di. Que ẽ enim manꝰ del: nisi
ꝑquam facta sunt omnia: Qdͥ
putas eut puer iste:Manus
enim dñi cumillo. O humana
infirmitas quid factura es in
iudice: que sie hesitas in p̾cone:
Ged etiam hic quid dixi: Redeo
ad considerationem consuetudinis

Expanded text:
annem et Zacharias erat, annem et Zacharias erat, multo magis ante Joannem et Abraham et Isaac et Jacob erant. Ante Joannem certe coelum et terra erant. Quid erit qui in principio erat? In principio enim, quod est ante Joannem, et ante omnem hominem, fecit Deus coelum et terram . Sed per quid fecit quaeris? In principio non fecit Deus Verbum, sed erat Verbum: In principio erat Verbum, et Verbum erat, non qualecumque, sed Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt. Et novissimo tempore factus est qui erat, ne periret quod fecerat. Quid, putas, erit puer iste? Manus enim Domini cum illo est. Si puer tam magnus erit, quia est cum illo manus enim manus Domini, Filius Dei manus Dei, Verbum Dei manus Dei. Quae est enim manus Dei, nisi per quam facta sunt omnia? Quid, putas, erit puer iste? Manus enim Domini cum illo. O humana infirmitas, quid factura es in judice, quae sic haesitas in praecone? Sed etiam hic quid dixi? Redeo ad considerationem consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
te maria scã. exultat inutero: et
quem non poterat uocib salitat
motib. Nascitur: dat patͥ uocẽ:
pater loquens dat filio nomen.
Mirantur omnes tantam grãm.
cunt: et motu cordis sui dicunt:
ut scrberetur. nob̾q legeretur.
Quid putas erit pueriste: Nam
manus dñi cum ilo. Quid pu¬
tas erit puer iste: Eecedit metas
humane nature. Nouimus pu¬
eros. S quid putas erat puer iste.
Quare dius. quid putas erit pu¬
ex iste: Manus enim dñi erat
cum illo. Quia manus dñicũ
illo ẽ. lam scimus: squid erit.
nescimus. Utiq ualde magnus
ertt qui tam magnus eẽ. cepit.
Quiderit: Qui tantilius tantus
ẽ: quid erit: hebescit humana
infirmitas: omniũ consid̾antiũ
corda contremiscunt. Quid putaᷤ
erit puer iste: Magnus erit. S
quiderit: qui maior illo erit:
ualde ẽ. magnus erit. S quide¬
rit: qui isto magno maior erit:
Si ille qui modo eẽ. cepit. tam
magnus erit: quiderit. qͥ erat:
S quid dixi qui erat:Ante io¬

Expanded text:
te Maria sancta, exsultat in utero; et te Maria sancta, exsultat in utero; et quem non poterat vocibus, salutat motibus. Nascitur, dat patri vocem; pater loquens dat filio nomen: mirantur omnes tantam gratiam . cunt, et motu cordis sui dicunt, ut scriberetur nobis quod legeretur: Quid, putas, erit puer iste? Nam manus Domini cum illo. Quid, putas, erit puer iste? Excedit metas humanae naturae. Novimus pueros: sed, quid, putas, erit puer iste? Quare dicis, Quid, putas, erit puer iste? Manus enim Domini cum illo? Quia manus Domini cum illo est, jam scimus; sed quid erit, nescimus. Utique valde magnus erit, qui tam magnus coepit. Quid erit, qui tantillus tantus est? quid erit: Hebescit humana infirmitas, omnium considerantium corda contremiscunt: Quid, putas, erit puer iste? Magnus erit: sed quid erit qui major illo erit? Valde iste magnus erit: sed quid erit qui isto magno major erit? Si ille qui modo coepit esse, tam magnus erit, quid erit qui erat? Sed quid dixi, qui erat? Ante Jo
Abbreviated transcription (Latin):
celebramus eodem.¬
hodiernum uobis dici ñ o¬
pusẽ: quia omnes cum euangłm
legeretur. audistis.Hodie accepi
sterilis filium: nunciantẽ uirgi¬
nis filium: s tamen seruum nũ¬
ciantem dñm. Quia enim uen¬
turus erat ꝑuirginem deus
homo: precessit eum natus de
sterili mirabilis homo. Deus¬
num dicit cuiꝰ calciamenti cor¬
rigiam soluat mirabilis homo.
agnoscatur deus homo. Mirare
iohannem quantum potes: xp̃o
ꝓficit quod miraris. P roficit in¬
quam xp̃o: non quia tu p̾stas
aliquid xp̃o: s ut tu proficias
inxp̃o. Mirare ergo iohariem
quantum potes. Audisti quod
mireris. Anmuitiatur ꝑ angłm
patri sacerdoti: uocem aufert
angłs patri non credenti. Re¬
manet mutus: infilii natuu¬
tate expectans lingitam. Con¬
cepit sterilis: concepit ⁊ anus.
Qemina infecunditas. sterilitaᷤᷤ
et etas. Dicitur abangło qualis
futurus sit: impletur in eo quod
dicitur: et quod maxime mirm¬
dumẽ: impletur sp̃u scõ adhuc
exutero matͥs sue. Deinde uenien¬

Expanded text:
celebramus hodiernum vobis dici non opus est, quia omnes, cum Evangelium legeretur, audistis. Hodie accepimsterilis filium nuntiantem virginis filium, sed tamen servum nuntiantem Dominum. Quia enim venturus erat per virginem Deus homo, praecessit eum de sterili mirabilis homonum dicit, cujus calceamenti corrigiam solvat mirabilis homo, agnoscatur Deus homo. Mirare Joannem, quantum potes: Christo proficit quod miraris. Proficit, inquam, Christo, non quia tu praestas aliquid Christo, sed ut tu proficias in Christo. Mirare ergo Joannem, quantum potes. Audisti quod mireris. Annuntiatur per angelum patri sacerdoti: vocem aufert angelus patri non credenti; remanet mutus, in filii nativitate exspectans linguam. Concepit sterilis, concepit et anus: gemina infecunditas, sterilitas et aetas. Dicitur ab angelo qualis futurus sit: impletur in eo quod dicitur; et quod maxime mirandum est, impletur Spiritu sancto adhuc ex utero matris suae. Deinde venien
Abbreviated transcription (Latin):
frõs mei. ut si suꝑb fuit. sine ul¬
lo remeclio doleat: qui se nunc
salubriter humiliare dissimu¬
lat. Ueniet tempꝰ ut humilos
eleuentur incelis: et suꝑbi in
inferni ꝓfunda mergantur. Ue¬
niet temp᷑ ut se auariomnes fu¬
isse diuites doleant: a quib nũc
xp̃i pauperes urridentur. Non
semꝑiste qui nunc est humane
consuetudinis ordo seruabitur:
ñ semꝑlararus fame torquebit᷑:
nec semꝑ auarus diues delicia¬
rum abundantia ꝑfruetur. S
cito ille de sterquilinio abanglis
eleuabitur in paradysum: et il¬
le qui elemosinam noluit da¬
re. si penitentia non subuen̾it.
de luxurioso conuiuio rapietur
intartarum: ut qui in hoc scło
pauper nolute dare micam. ⁊̃
inferno non mereat᷑ accipere gut¬
tami et qui pauperem noluit paᷤ¬
cere decluuitiis sius. pascat flam
tumq reddiderat. humilitate
cic mansuctudine complenat᷑:
quod iniquitas deprauauerat.¬

Expanded text:
simi, ut se superbum fuisse sine ullo remedio doleat, qui se nunc salubriter humiliare dissimulat. Veniet tempus, ut humiles eleventur in coelos, et superbi in inferni profunda mergantur. Veniet tempus ut se avari omnes fuisse divites doleant, a quibus nunc Christi pauperes irridentur. Non semper iste qui nunc est, humanae consuetudinis ordo servabitur: non semper Lazarus fame torquebitur, nec semper avarus dives deliciarum abundantia perfruetur: sed cito et ille de sterquilinio ab Angelis elevabitur in paradisum, et ille qui eleemosynam noluit dare, si poenitentia non subvenerit, de luxurioso convivio rapietur in tartarum; ut qui in hoc saeculo pauperi noluit dare micam, in inferno non mereatur accipere guttam; et qui pauperem pascere noluit de deliciis suis, pascat flammtumque reddiderat, humilitate et mansuetudine complanetur; quod iniquitas depravaverat
Abbreviated transcription (Latin):
ni eramus: S uidete quid dicat
ip̃a scã mariã. plena fide. plena
grã: mater futura. uirgo per¬
mansura. Quid dicit. interro¬
ga. De quib singulis loqui:
ualde multum ẽ. Quid ait: Esu¬
rientes impleuit bonis: et di¬
uites dimisit in anes. Qiui st̃
esurientes: Humiles. indigen¬
tes. Qui sunt diuites: Suꝑbi
inflati. Nonuos longe mitto:
ostendo uobis modo inunotẽ¬
plodiuites de illis qui dimit¬
tuntur ut inanes: et pauꝑes
de illis qui implent᷑ bonis.
Ascendetunt duo intemplum
attende diuitem indigesta ruc¬
dantem: crapulam exalantem:
s suꝑbie non iusticie. Deus in¬
quit gr̃as agotibi. quia nonsũ
tores. ad ulteri: sicut et publica¬
nus iste. Ieuimobis in sabbato:
decimas do omniũ que possideo.
Rogare uencras: an te lauda¬
re: Totum te habere dycisti: ni¬
chil tanquam egens pctisti. Qͦ¬
modo ergo orare uenisti : Grãs
tibi agodomine. Non ait. dñe
da michi grãm: quia non sum
sicut ceteri homines. inuisti.

Expanded text:
er. Sed videte quid dicat ipsa sancta Maria, plena fide, plena gratia, mater futura, virgo permansura. Quid dicit inter caetera, de quibus singulis loqui, valde multum est? Quid ait? Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes . Qui sunt esurientes? Humiles, indigentes. Qui sunt divites? Superbi et inflati. Non vos longe mitto: ostendo vobis modo in uno templo divitem de illis qui dimittuntur inanes, et pauperem de illis qui implentur bonis. Ascenderunt duo in templum Attende divitem indigesta ructantem, crapulam exhalantem, sed superbiae, non justitiae: Deus, inquit, gratias tibi ago, quia non sum justi, adulteri, sicut publicanus iste. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Rogare veneras, an te laudare? Totum te habere dixisti: nihil tanquam egens petisti. Quomodo ergo orare venisti? Gratias tibi ago, Domine. Non dicit: Domine, da mihi gratiam. Quia non sum sicut caeteri homine
Abbreviated transcription (Latin):
cuis: cu eleuato suꝑ celos. oculis
uidere et approbare concessum ẽ.
quod post ꝓmitteret credituris:
Hec sunt igitur apłorum petri
et pauli stupenda merita: ꝑ hec
incedentes miracula. apłatum
suum deo ac dño nr̃o. effusione
deuoti sangiunis consecrarunt.

Expanded text:
us, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinem attende creaturarũ.
uita corporis anima ẽ: uita a¬
nime deus est. Sicut ad est
uita corpori. idest anima ne
moriatur corpus: sic debet
ad esse uita anime. hoc ẽ. deus.
ne moriatur anima. Corpus
quomodo moritur : Anima de¬
serente. Anima inquam dese¬
rente. moritur corpus: et iacet
cadauer paulo ante appetibi¬
le. modo asꝑnabile. Insunt m̃¬
bra: oculi aures. S he fenest᷑¬
sunt domus: habitator ab¬
scessit. Qui plangit mortuũ
ad fenestras habitaculi fru¬
o. stra clamat: Non est intꝰ

Expanded text:
Ordinem attende creaturarum. Ordinem attende creaturarum. Vita corporis anima est: vita animae Deus est. Sicut adest vita corpori, id est, anima, ne moriatur corpus: sic debet adesse vita animae, hoc est, Deus, ne moriatur anima. Corpus quomodo moritur? Anima deserente. Anima, inquam, deserente moritur corpus: et jacet cadaver paulo ante appetibile, modo aspernabile. Insunt membra, oculi, aures: sed hae fenestsunt domus, habitator abscessit. Qui plangit mortuum, ad fenestras habitaculi frustra clamat: non est int
Abbreviated transcription (Latin):
ma pot̾ mori: pot̾ occidi. Certe
immortał ẽ. Ecce audeo dice:
et immortalis ẽ. ⁊ potest occidi.
Et ideo dixi. qm̃ ẽ. quedam im¬
mortalitas. hoc est omnimodo
incommnutabilitas. quam solꝰ
deus habet: de quo dictumẽ. qͥ
solus habet immortalitatem.
Nam si anima non pot̾ occidi.
quomodo dint ip̃e dominus
cum terreret nos. eum timete
et animam occidere ingehen¬
solui questionem. ꝓbaui. qr
pot̾ anima occidi. Contradici
euangłio non podest: nisi ab
anuna impia. Ecce occurrit¬
michi et hic: et uenit in men¬
tem quoddicam. Contraddici
non potest uite: nisi ab amma
mortua. Euangłm uitaẽ. imi¬
pietas et infidelitas. mors am¬
me est. Ecce potest mori: ⁊ un¬
mortalis ẽ. Quomodo gͦ ĩmor¬
talis ẽ. que semꝑ aliqua urta
ẽ. que in illa nunquamextin¬
guitur: Quomodo ergo mo¬
ritur: Non ut non sit uita:
sed amittendo uitam. Et enĩ
anima ⁊ uita est alicui rei: ⁊
habet etiam ip̃a uitam suam

Expanded text:
ma potest mori, potest occidi. Certe ma potest mori, potest occidi. Certe immortalis est. Ecce audeo dicere, et immortalis est, et potest occidi: et ideo dixi quoniam est quaedam immortalitas, hoc est, omnimoda incommutabilitas, quam solus Deus habet, de quo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Nam si anima non potest occidi, quomodo dixit ipse Dominus cum terreret nos, Eum timete, et animam occidere in gehensolvi quaestionem. Probavi quia potest anima occidi. Contradici Evangelio non potest, nisi ab anima impia. Ecce mihi occurrit et hic, et venit in mentem quod dicam. Contradici non potest vitae, nisi ab anima mortua. Evangelium vita est, impietas et infidelitas mors animae est. Ecce potest mori, et immortalis est. Quomodo ergo immortalis est? Quia semper aliqua vita est, quae in illa nunquam exstinguitur. Quomodo moritur? Non ut non sit vita, sed amittendo vitam. Etenim anima et vita est alicui rei, et habet etiam ipsa vitam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
tale erit. S cui hoc. cui reddet᷑
corpus aduitam ecnam: etiam
occisum. ꝑemptum dissipatũ.
cui reddetur: Ei qui non timuit
ponere ammam suam: cumñ
tunet ne occidatur caro sua.
scłm quendam modum suũ:
quia est quedam uita. que pot̾
presentia sua carnem iuifica¬
re. ꝑanimam quippe. caro uiuit.
Hec uita mori non potest ⁊ id̾o
anuma ummortalis est. Qua¬
re ergo adyi scłm suum modũ:
Audite quare. Quoniam ẽ. que¬
dam ummortalitaᷤ uera ĩ mortali¬
tas: que est omnimodo incõ¬
mutabilitas. de qua dicit apłs.
loquens de deo. Qui solus ha¬
bet immortalitatem. ⁊ lucem
habitat in accessibilẽ: quem
nemo hominum uidit. nec
uidere potest: cui ẽ honor et
głia in secula seculorum am̃.
Siergo deus solus habet im¬
mortalitatem: certe anima
mortalis est. Ecce quare din
immortalem eẽ. animam. se¬
cundum modum suum. Nam
potest et mori. Intelligat cari¬
tas ur̃a: ec nulla questio re¬
manebit. Audeo dicere. Ani¬

Expanded text:
tale erit. Sed cui hoc? Cui reddetur tale erit. Sed cui hoc? Cui reddetur corpus ad vitam aeternam etiam occisum, peremptum, dissipatum? cui reddetur? Ei qui non timuit ponere animam suam, cum non timet ne occidatur caro sua. secundum quemdam modum suum: quia est quaedam vita, quae potest praesentia sua carnem vivificare. Per animam quippe caro vivit. Haec vita mori non potest: et ideo anima immortalis est. Quare ergo dixi, Secundum suum modum? Audite quare. Quoniam est quaedam immortalitas vera, immortalitas quae est omnimoda incommutabilitas: de qua dicit Apostolus loquens de Deo, Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, sed nec videre potest: cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amen . Si ergo Deus solus habet immortalitatem, certe anima mortalis est. Ecce quare dixi immortalem esse animam secundum modum suum. Nam potest et mori. Intelligat Charitas vestra, et nulla quaestio remanebit. Audeo dicere, ani
Abbreviated transcription (Latin):
aes uisibilis. uisibilem der¬
res. Habemus ambo inuisi¬
bilem creatorem. quem sumł
tunere debeamus: qui homi¬
nem ip̃m exusibili ⁊ inuisi¬
bili creauit. Uisibilem de ter¬
ra fecit: inuisibilem flatusuo
inspirauit. Substantia ergo
inuisibis. hoc ẽ. anima. que ia¬
centem terram erexit deter¬
ra: non timet cum ꝑcutis ter¬
ram. Potes ferire habitaculum:
nunquid habitantem: Fugit
ꝑcusso uinculo colligatus: et
exit in occulto coronatus. Qd̾
ergo minaris: qui anime ni¬
chil facere potes: ꝑmeritum
eius cui facere nichil potes:
resurget cui facere aliquid po¬
tes. ꝑ meritum enum anime re¬
surget et caro: et habitatori
reddetur iam non riutura. s
mansura. Eoce uerba marty
Caro mea subiacet potestati:
s etiam capilli capitis mei nu¬
merati sunt creatori. Quid ti¬
meo ne carnem ꝑdam: qui nec
capillum ꝑdo. Quomodo nõ
atcendit carnem meam: cui sic
nota sunt uilia meaͨ. Ipsum
corpus quod ꝑcuti et occidi po

Expanded text:
des: visibilis visibilem terdes: visibilis visibilem terres. Habemus ambo invisibilem Creatorem, quem simul timere debeamus; qui hominem ipsum ex visibili et invisibili creavit: visibilem de terra fecit, invisibilem flatu suo animavit. Substantia ergo invisibilis, hoc est, anima quae jacentem terram erexit de terra, non timet cum percutis terram. Potes ferire habitaculum, numquid habitatorem? Fugit percusso vinculo colligatus, et erit in occulto coronatus. Quid ergo minaris, qui animae nihil facere potes? Per meritum ejus cui facere nihil potes, resurget cui facere aliquid potes. Per meritum enim animae resurget et caro: et habitatori reddetur, jam non ruitura, sed mansura. Ecce, verba martyrCaro mea subjacet potestati: sed etiam capilli capitis numerati sunt Creatori . Quid timeo ne carnem perdam, qui nec capillum perdo? Quomodo non attendit carnem meam, cui sic nota sunt vilia mea? Ipsum corpus quod percuti et occidi pot
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. occido te: ⁊ non timet.
ne cumminatur priusmori¬
atur. Occido inquit. Quis di¬
cit: cui dicit. Duos audio:
unum terrentem. alterum
metuentem. Quorum duorũ.¬
unus ẽ. potens. alt̾̃ infirmus.
Sed ambo mortales. Quid segͦ
extendit in honore inflatior
potestas: incarne equalis in¬
firmitas: Securus minetur
mortem:qui non timet mor¬
tem. Siuero unde terret tumet:
atcendat se:.et ei cui minatur
comparet se. Inueniat in eo cui
minatur parem conditionẽ:
et a domino simul cum illo
petat miserationem. Homo
est enim. ⁊ homini minatur.
creatura creature: seduna ĩ¬
flata subcreatore. altera fu¬
giens adcreatorem. Dicat ergo
fortissimus martyr: stans ho¬
mo ante hominẽ. Non timeo.
quia timeo. Tu quod mina¬
ris: si ille nolit. non facis.
Quod autem ille minatur
ut faciat: anullo impedit᷑.
Deinde tu quod minaris: et
si ꝑ mitteris quid facis: usq
adcarnem seuis. anima tuta
est.Non occides quod non ui¬

Expanded text:
dicit, Occido te: et non timet, dicit, Occido te: et non timet, ne cum minatur, prius moriatur. Occido, inquit. Quis dicit? cui dicit? Duos audio: unum terrentem, alterum metuentem; quorum unus est potens, alter infirmus, sed ambo mortales. Quid se ergo extendit in honore inflatior potestas, in carne aequalis infirmitas? Securus minetur mortem, qui non timet mortem. Si vero unde terret, timet; attendat se, et ei cui minatur comparet se. Inveniat in eo cui minatur, parem conditionem; et a Domino simul cum illo petat miserationem. Homo est enim, et homini minatur, creatura creaturae: sed una inflata sub Creatore, altera fugiens ad Creatorem. fortissimus martyr, stans homo ante hominem: Non timeo, quia timeo. Tu quod minaris, si ille nolit, non facis: quod autem ille minatur, ut faciat a nullo impeditur. Deinde tu quod minaris, et si permitteris, quid facis? Usque ad carnem saevis, anima tuta est. Non occides quod non vi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina que lecta sunt.
timendo non tuere.
et nontimendo timere. Adu̾¬
tistis cum scm̃ euangłm lege¬
recur. dnm̃ deum nr̃m añte¬
quam ꝓ nob̾ moreretur. fir¬
mos nos ẽẽ uoluisse: sed ãmo¬
nendo ne timeremus. ⁊ ammo¬
nendo ut timeremus. Ait enĩ.
Nolite timere eos qui corpus
occidunt: animam autem ñ
possunt occidere. Ecce ubi mo¬
nuit ne timeremꝰ: uidete uͥ monu̾t
ut tim̾emꝰ S eũ inqͥt timete:. qͥ po¬
testatẽ h̾t corpus et animam oc¬
cidere ingehennam. Ergo
timeamus: ut ñ timeamus.
Timor uidetur ad ignauiam
ꝑtinere. Timor. infirmorũ
uidetur ẽẽ: non fortium.
S uidete quid ait scͥptura.
Timor domini: spes fortitudi¬
nis. Tuneamꝰ: ne timeamꝰ.
hoc ẽ. peudent timeamus:
ne in aniter timeamus. Mar¬
tyres scĩ ꝓpter quorum sollẽp¬
nitatem. hoc ex euangłio re¬
citatum est.timendo non ti¬
muerunt: quia dm̃ timendo.
homines contempserunt.
homini meruendum ẽ. Et
quid est unde terreat altexũ.
homo hominem: Terret et

Expanded text:
divina, quae lecta sunt, timendo non timere, et non timendo timere. Advertistis, cum sanctum Evangelium legeretur, Dominum Deum nostrum antequam pro nobis moreretur, firmos nos esse voluisse: sed admonendo ne timeremus, et admonendo ut timeremus. Ait enim: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Ecce ubi monuit ne timeremus. Videte ubi monuerit ut timeremus. Sed eum, inquit, timete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in gehenna. Ergo timeamus, ut non timeamus. Timor videtur ad ignaviam pertinere: timor infirmorum videtur esse, non fortium. Sed videte quid ait Scriptura: Timor Domini spes fortitudinis . Timeamus, ne timeamus: hoc est, prudenter timeamus, ne inaniter timeamus. Martyres sancti, propter quorum solemnitatem hoc ex Evangelio recitatum est, timendo non timuerunt: quia Deum timendo, homines contempserunt. homini metuendum est? Et quid est unde alterum terreat, homo hominem? Terret, et
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius non sum dignus corrigi¬
am calciamenti soluere. Qͣn¬
tum se humiliaret: si dignũ¬
se diceret. Ne hoc quidem dignũ
dixit se ẽẽ: corrigiam calciam̃ti
soluere. Ipse est qui baptirat in
Ip̃e baptirat in sp̃u scõ. Ergo
ipse iustificat. Tu quid dicisͤ
Ego baptiro in sp̃u scõ: ego iusti¬
fico. Certe non dicis ego sumͤx:
certe non es de illis de quibus
Atq utinam uel captus inue¬
maris: quia non captus perie¬
ras. Bonum ẽ. adescam magni
regis. capi retib ueritatis. No¬
li ergo iam dicere. ego iustifico.
ego sanctifico: ne conuincaris
dicere. ego sum xp̃c. Dic potiuis
quod amicus sponsi: non qui
te uelis iac̾care ꝓsponso. Neq
qui plantat ẽ. aliquid neq qͥ
rigat: s qui incrementum dat
deus. Audi etiam et ip̃m de quo
agimus. amicum sponsi. Cer¬
te tum xp̃o quasi discipulos
habebat: et xp̃i ddiscipulꝰ non
erat. Aucli illum confitentẽ
se xp̃i discipłm: uide illum
int̾ xp̃i discipulos. et tanto cer¬

Expanded text:
Cujus non sum dignus corrigiCujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere. » Quantum se humiliaret, si se dignum diceret? Ne hoc quidem dixit dignum se esse, corrigiam calceamenti solvere. Ipse est qui baptizat in Ipse baptizat in Spiritu sancto. Ergo ipse justificat. Tu quid dicis? Ego baptizo in Spiritu sancto, ego justifico. Certe non dicis, Ego sum Christus? Certe non es de illis, de quibusatque utinam vel captus inveniaris, qui non captus perieras. Bonum est ad escam magni regis capi retibus veritatis. Noli ergo jam dicere, Ego justifico, ego sanctifico: ne convincaris dicere, Ego sum Christus. Dic potius quod amicus sponsi, non qui te velis jactare pro sponso: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Audi etiam et ipsum, de quo agimus, amicum sponsi. Certe cum Christo quasi discipulos habebat, et Christi discipulus non erat: audi illum confitentem se Christi discipulum. Vide illum inter Christi discipulos, et tanto cer
Abbreviated transcription (Latin):
quabona: Ex deo. Ille quid: Ex
homine casto. Paululum intẽ¬
de: intelligamus quod dicimꝰ.
Iste ab homine casto baptira¬
tus: ex arbore bona idest ex
homine bono. natus ẽ. fructꝰ
bonus. Ille ab adultero occul¬
to baptiratus: ex arbore mala
natus ẽ. fructus. Quid: Gonus:
Non potest fieri. Sed bonus est
fructus. Eigo arborem muta.
Feuctum istum bonĩ confite¬
ris: illum hominẽ malum: qͥa
fructui. Mutaui inquit: ideo di¬
xi ex deo. Iam comꝑa istos duos
natos. Illum baptirauit castus
manifestus: hunc baptirauit
adulter occultus. Ille exhomĩe:
iste ex deo natus ẽ. felicius ergo
natus est ex adultero occulto:
quam ille excasto manifesto.
cursorem recursor: meliꝰ audis
humilem osuꝑbe: meluis au¬
dis lucernam ardentem. o luc̃¬
na extincta. Audi ioħem: cum
ueniretur adeum. Ego quidẽ
baptiro uos inaqua. Et tu si
te agnoscas: minister es aque.
Ego inquit baptirouos in a¬
me ẽ. Quantum maior te estͦ

Expanded text:
qua bona? Ex Deo. Ille quid? Ex qua bona? Ex Deo. Ille quid? Ex homine casto. Paululum intende: intelligamus quod dicimus. Iste ab homine casto baptizatus, ex arbore bona, id est, ex homine bono, natus est fructus bonus. Ille ab adultero occulto baptizatus, ex arbore mala natus est fructus, quid? Bonus. Non potest fieri. Si bonus est fructus: ergo arborem muta. Fructum istum bonum confiteris, illum hominem malum, quiafructui. Mutavi, inquis: ideo dixi, Ex Deo. Jam compara istos duos natos: illum baptizavit castus manifestus; hunc baptizavit adulter occultus: ille ex homine, iste ex Deo natus est. Felicius ergo natus est ex adultero occulto, quam ille ex casto manifesto. cursorem recursor; melius audis humilem, o superbe; melius audis lucernam ardentem, o lucerna exstincta. Audi Joannem, cum veniretur ad eum: « Ego quidem baptizo vos in aqua. » Et tu, si te agnoscas, minister es aquae. « Ego, » inquit, « baptizo vos in ame est. » Quantum major te est? «
Abbreviated transcription (Latin):
esset.Dessima arbor:etcamen
ecce fructus bonus. Unde na¬
tus : An forte non natus: Natꝰ
inquis. Quero unde. Quid dic¬
turus es: Unde natus ẽ. iste s
Non est quid dicat: nisi de d̾o.
Nestio utrum aliud dicturꝰ
est: quam ex deo. Si hoc de oĩ¬
b diceret. et non se cum sit ar¬
bor mala fingendo ostenderet
bonam. faceretq peiorem: de
omnib diceret quia exdeo nas¬
cuntur. Habes euangelii ei¬
dentem sententiam. Dedit ets
potestatem filios dei fieri. qui
non excarne. non ex sanguine
non ex uoluntate uiri. neq
ex uoluntate carnis. s ex deo
nati sunt. Ergo redi adistum.
Ex deo natus est. Ex deo. Quare
iste ex deoͤ Quia fructus bo¬
nus de arbore mala nasci nõ
potuit. Castus baptirator ar¬
bor bona est: non est fictus.
uere castus baptirauit: fruc¬
tus bonus de arbore bona. Et¬
ce ec iste fructus bonus. De qͣ
arbore nat᷑ est: Dic de mala:
si audes. Non audeo inquit. Er¬
go et ipse de bona: De bona: de

Expanded text:
esset. Pessima arbor, et tamen esset. Pessima arbor, et tamen ecce fructus bonus. Unde natus? an forte non natus? Natus, inquis. Quaero unde: quid dicturus es? Unde natus est iste? Non est quid dicat, nisi, De Deo: nescio utrum aliud dicturus est, quam, Ex Deo. Si hoc de omnibus diceret, et non se, cum sit arbor mala, fingendo ostenderet bonam, faceretque pejorem, de omnibus diceret quod ex Deo nascuntur; habet Evangelii evidentem sententiam: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt . Ergo redi ad istum: ex Deo natus est? Ex Deo. Quare iste ex Deo? Quia fructus bonus de arbore mala nasci non potuit. Castus baptizator arbor bona est, non est fictus; vere castus baptizavit, fructus bonus de arbore bona. Ecce et iste fructus bonus, de qua arbore natus est? Dic de mala, si audes. Non audeo, inquit. Ergo et ipse de bona? De bona. De
Abbreviated transcription (Latin):
est ad ulter. iam fictus non est:
istum ergo ad ulterum fugiet
ꝓfecto sp̃s sanctus. Euidens
quippe est ꝓlata sententia: sc̃s
enim sp̃s discipline effugiet fic¬
tum. Cumergo sit iste adulter
occultus: utiq baptirat. Ecce
uideo hominẽ baptiratum. ab
ad utero occulto. Natus est fruc¬
tus. Ubi est arbor bona: Bapti¬
tatus ẽ. in nocens ẽ: facta ẽ in il¬
lo remissio peccatorum. Ergo
iustificatus ẽ impiꝰ: natus est
fructus bonus. Quero dequa
arbore. Dic responde mͥ. Arbor
illa. occultus ad ulter ẽ : mala
arbor ẽ. Si huiꝰ arboris iste fru¬
ctus: malus fructus est fruc¬
mala. malos fructus facit. Res¬
pondebis ut istum fructum
bonumeẽ. commendes: ñ eũ
de illa arbore natum. Non
enim quia nescis tu illam ar¬
borem malam: ideo nonẽ. ma¬
la. Tanto ẽ peior: quantoma¬
gis ignoratur. Tanto enĩ ma¬
gis ignoratur. quanto ꝑ di¬
ta astutia occultat factum̃
suum. Nam si aꝑtus adulter
esset: uel confessione sanabił

Expanded text:
sit adulter, jam fictus non est: sit adulter, jam fictus non est: istum ergo adulterum fugiet profecto Spiritus sanctus. Evidens quippe est prolata sententia: Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum . Cum ergo sit iste adulter occultus, utique baptizat. Ecce video hominem baptizatum ab adultero occulto: natus est fructus; ubi est arbor bona? Baptizatus est, innocens est, facta est in illo remissio peccatorum; ergo justificatus est impius, natus est fructus bonus: quaero de qua arbore? Dic, responde mihi: arbor illa occultus adulter est, mala arbor est; si hujus arboris iste fructus, malus fructus esmala malos fructus facit. Respondebis, ut istum fructum bonum esse commendes, non eum de illa arbore natum. Non enim quia nescis tu illam arborem malam, ideo non est mala: tanto est pejor, quanto magis ignoratur. Tanto enim magis ignoratur, quanto perdita astutia occultat factum suum. Nam si apertus adulter esset, vel confessione sanabilis
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e dominus ex ponit. Quidẽ
arbor bona. bonos fruc̾tus facit:
Bonus homo de bono thesauro
cordis sui ꝓfert bona: et malus
homo de malo thesauro cordis
sui ꝓfert mala. Homines arbo¬
res posuit. Thesauros. actuspo¬
suit. Qualis homo ẽ: tales actꝰ
habet. Si bonus homo ẽ: bo
nꝰ hõ malos actꝰ hr̃e: nec malꝰ ho
bonos actus hr̃e. Qͥd euidentiꝰ :
Quid liquidiꝰ. Qdaꝑtiꝰ: Modo aũ
te arborem facit bonam quiba¬
ptiras: et fructum facis eum
quem baptizas: ut quał estu.
talis sit ille. Absit abillo. Et ui¬
de quam ꝑuerse intelligis. Est
apud uos aliquis aut fuit a¬
liquando ad ulter: uel occultus.
S quod nescio inquit: ñ me
contaminat. Non inde ago.
Alia questio ẽ: de baptismo uo¬
lo aliquid dicere. Hoc enĩ susce¬
pimus. Occultus adulter est.
Ergo fictus est. Non ad ulter
fictus: s ad ulter uerus: fictꝰ
castus. Istum ergo ad ulterum
hominem fictum. magisq fic¬
tum quia latet: nam si aꝑtus

Expanded text:
et ipse Dominus exponit. Quid est, et ipse Dominus exponit. Quid est, Arbor bona bonos fructus facit ? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona; et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Homines arbores posuit, thesauros actus posuit. Qualis homo est, tales actus habet. Si bonus homo est, bonus homo malos actus habere, nec malus homo bonos actus habere. Quid evidentius? quid liquidius? quid apertius? Modo autem te arborem facis bonam qui baptizas, et fructum facis eum quem baptizas; ut qualis es tu, talis sit ille. Absit ab illo, et vide quam perverse intelligis. Est apud vos aliquis, aut fuit aliquando adulter vel occultus. Sed quod nescio, inquit, non me contaminat. Non inde ago; alia quaestio est: de Baptismo volo aliquid dicere; hoc enim suscepimus. Occultus adulter est: ergo fictus est; non adulter fictus, sed adulter verus, fictus castus. Istum ergo adulterum hominem fictum, magisque fictum, quia latet; nam si apertus
Abbreviated transcription (Latin):
stificat impium: deputat᷑ fidesiꝰ
adiusticiam. Quisquis tredid̾it
ineum qui iustificat impiũ: qui
de impio facit pium: quis quis
ergo crediderit in eum qui uisti¬
ficat impiũ. qui iustum facit
eum qui impiꝰ erat: deputat᷑
fides eius ad iusticiam. Modo
dic. si audes: iustifico te. Uide qͦ¬
modo tibi respondi ex apło. Si
iustificas me. credam inte: quia
creilenti in eum qui iustificat
impiũ. deputatur fides adiusti¬
ciam. Iustificas me: credam ĩ te.
Sienim tu me ustificas: ego
erocredens ineum qui iustifi¬
cat me: id est qui iustificat im¬
pium. Securus credo: quia de¬
putatur fides mea adiusticiã.
Siergo non audes dicere. iu¬
stifico te. immo si non audes
dicere crede inme:caue iamne
dicas iustifico te. Eñate inueni
te: ne ꝑdas et me et te.Nam il
de fructu. ꝓpono tibi aliquid
de exemplis: ut discas intelli¬
gere quod dictumẽ. Arbor bo¬
na. bonos fructus facit:et ar¬
bor mala. malos fructꝰ facit.
Ego enim sicintelligo: quomodo

Expanded text:
stificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Quisquis crediderit in eum qui justificat impium, qui de impio facit pium: quisquis ergo crediderit in eum qui justificat impium, qui justum facit eum qui impius erat, deputatur fides ejus ad justitiam. Modo dic, si audes, Justifico te. Vide quomodo tibi respondi ex Apostolo: Si justificas me, credam in te; quia credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Justificas me? credam in te. Si enim tu me justificas, ego ero credens in eum qui justificat me, id est, qui justificat impium: securus credo, quia deputatur fides mea ad justitiam. Si ergo non audes dicere, Justifico te; imo si non audes dicere, Crede in me: cave jam ne dicas, Justifico te. Perdite, inveni te; ne perdas et me et te. 7. Locde fructu, propono tibi aliquid de exemplis, ut discas intelligere quod dictum est, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit. Ego enim sic intelligo, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ẽ. Nos autem omnes de
plenitudine eius accepimus.
tentẽ discipłm. Qͥ habet sponsã
sponsus ẽ.: amicꝰ aũ sponsi stat.¬
stat. et audit eum: et ideostat.
quia audit eum. Stat ⁊ audit.
quia si non audiat cadit. Me¬
rito ille: auditui meo dabis
inquit exultationem et le¬
ticiam. Quid ẽ. auditiu meo ͤ
Audire illum: non audiri
uelle ꝓ illo. Et ut nouerimꝰ
quia ineo quod audit eum.
humilitatem commendat:
cum dixisset auditui meo
dabis exultationẽ et leticiam:
contino subiunxit. et exul¬
tabunt ossa humiliata. Stat
ergo et audit eum. Exultabt̃
ossa humiliata: quia fran¬
guntur elata. Nullus ergo
sibi seruus: potestatẽ dnã
assumat. Gaudeat se eẽ. infa
in ilia: et si est prepositus. ꝓ¬
ferat intempore conserus cy¬
baria: sed unde et ip̃e uiuat̃:
torum suorum: natus in prese

Expanded text:
e plenitudine ejus accepimus .tentem se discipulum: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum . Et ideo stat, quia audit eum. Stat et audit; quia si non audiat, cadit. Merito ille, Auditui meo dabis, inquit, exsultationem et laetitiam. Quid est, auditui meo? Audire illum, non audiri velle pro illo. Et ut noverimus quia in eo quod audit eum, humilitatem commendat: cum dixisset, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuo subjunxit, et exsultabunt ossa humiliata . Stat ergo et audit eum. Exsultabunt ossa humiliata, quia franguntur elata. Nullus ergo sibi servus potestatem Domini assumat. Gaudeat se esse in familia, et si est praepositus, proferat in tempore conservis cibaria ; sed unde et ipse vivat, ntorum suorum, natus in praese