comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruus regis babilonis ihrłm.
et succendit domũ dni. et domũ
regis. et domos ihrłm: omnẽq
domũ combussit igni. Et mu¬
ros ihrłm incircuitu destruxi
omĩs exereitus caldeori: qui erai
cum pͥncipe militum. Reliqua
aut̃ popłi partẽ que remanse¬
rat ciuitate. et ꝑfugas qͥ trans¬
fugerant ad regem babilonis.
et reliquum uulgus transtulit¬
nabuzardan pͥnceps militię:
et reliqͣ. Congruit ergo tẽpors
ordo: cum ratione uindietȩ. Men¬
se quinto legitur uastata eẽ eiui¬
tas. que penta theucũ legis ser¬
uare dispexit: et septim a die
m̃sis quia sabbati requiem ñ
custodiuit. et omĩa contraria
p̃ceptis diuinis egit: frustra
sibi blandiens de securitate ꝓ
scõꝵ locoꝵ habitatione. Unde
ꝑ iheremiam dñs dicit. Nolit
confidere in uerbis mendacii:
dicentes. Templũ dñi. templũ

Expanded text:
regis Babylonis Hierusalem et succendit domum Domini et domum regis et domos Hierusalem omnemque domum conbusit igni et muros Hierusalem in circuitu destruxit omnis exercitus Chaldeorum qui erat cum principe militum reliquam autem populi partem qui remanserat in civitate et perfugas qui transfugerant ad regem Babylonis et reliquum Nabuzardan princeps militiae, » etc. Congruit ergo temporis ordo cum ratione vindictae. Mense quinto legitur vastata esse civitas, quae Pentateuchum legis servare despexit, et septima die mensis, quia sabbati requiem non custodivit, et omnia contraria praeceptis divinis egit, frustra sibi blandiens de securitate pro sanctorum locorum habitatione. Unde per Jeremiam Dominus dicit: « Nolite confidere in verbis mendacii, di
Abbreviated transcription (Latin):
orationem qua diuinitas pla¬
cari potuit. et poeutum uerbi
quibus lassi refocilliri debuerant
incendio subuertunt: que aurea
aurea. et que argentea argenta
tulit princeps militie: quia tam
sensum p̃ciosum. quã etiam eloqi
uenustatem hostis nequam de
domo dñi auferre molitur: et
secum in confusionẽ ducere: Tulit
quoq princeps militiȩ saraiam
sacerdotem primum. et sophom¬
am sacerdotem seđm. et tres ia¬
nitores. et de eiuitate eunuchũ
unum. qui erat p̃fectus suꝑ uiros.
bellatores .i .N. uiros de his qͥ steterãt¬

Expanded text:
orationem, qua divinitas plaorationem, qua divinitas placari potuit, et poculum verbi, quibus lassi refocillari debuerant, impediendo subvertunt. « Quae aurea, aurea, et quae argentea, argentea, tulit princeps militiae. » Quia tam sensum pretiosum quam etiam eloquii venustatem hostis nequam de domo Domini auferre molitur, et secum in confusionem ducere. « Tulit quoque princeps militiae Sarariam sacerdotem primum, et Sophoniam sacerdotem secundum et tres janitores, et de civitate eunuchum unum qui erat praefectus super viros bellatores, et quinque viros de his qui stetera
Abbreviated transcription (Latin):
sanȩ doctrine ĩ uineis et agris
popłoꝵ fruetificet: s spinȩ magiꝰ
et tribuli uitioꝵ ex crescant. Co¬
lumpnas aut̃ ȩreas quȩ erant
in templo dñi et bases. et ma¬
re ereum quod erat indomo
dñi confregerunt caldei: et
transtulerunt aes omne inba
bilonem. Columpnas ȩreas
et bases. doctores possumus
acciꝑe: qui sonoritate p̃dicati¬
onis et fidei firmitate debue¬
rant alios sustentare: mare ere¬
um. baptismi lauachrum: uel
compunctionẽ lacrimarum.
E quidem omĩa caldei sp̃itales
ꝑ mertiam magistroꝵ dedo¬
mo dñi auferre nitunt᷑. et con¬
fringere. ita ut non remaneat
testa qua possit ignieulus ferri
de incendio. Ollas quoq ereas
et trullas et tridentes. et sciphoᷤ.
et mortariola. et omĩa uasa ere¬
a inquibus ministrabant tule¬
runt: quia diu̾sa officia in ȩccła¬
sticis ordinibus de cłĩ seruitio
offerentes: in suum usum neqͥs¬
simum uerterunt. Nec non
et turibula. et pħialas: cum

Expanded text:
sanae doctrinae in vineis et agris sanae doctrinae in vineis et agris populorum fructificet, sed spinae magis et tribuli vitiorum excrescant. « Columnas autem aereas quae erant in templo Domini, et bases, et mare aereum quod erat in domo Domini confregerunt Chaldei et transbylonem. » Columnas aereas et bases doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt alios sustentare. Mare aeneum baptismi lavacrum, vel compunctionem lacrymarum, vel quidem omnia Chaldaei spirituales per inertiam magistrorum de domo Domini auferre nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit igniculus ferri de incendio. « Ollas quoque aereas, et trullas, et tridentes, et scyphos et mortariola, et omnia vasa aenea, in quibus ministrabant, tulerunt. » Quia diversa officia in ecclesiasticis ordinibus de Dei servitio auferentes, in suum usum nequissimum converterunt. « Necnon thuribula et phialas. » Cum
Abbreviated transcription (Latin):
lonis. ihrłm intelligibilem. et¬
suecendit domum dñi: eũ anti¬
quus hostis qui et rex confusi¬
onis. et princeps omĩum ini¬
quoꝵ ẽ.tam malignoꝵ sp̃uum
quã etiam impiorum hominũ.
plebem inuadit fidelium: et do¬
mum regis et domos ihrłm
id ẽ rectores. et eos qui uideban¬
tur inuisione pacis manere
inflãmatos cupiditate subu̾tit:
omnẽq domum combussit ig¬
ni: eum unius euiusq conscien¬
tiẽ ꝑ flaminam illiciti amoris
ꝓturbauit. Et muros ihrłm in
circiutu destruxit: cum intenti¬
onẽ orationis. et uirtutum stu¬
dia que contra se ualere nouit.
indesꝑantibus dissoluit. ne ꝑ
spem uenie addiuina concur¬
rãt auxilia: et correctioris ui¬
te app̃hendant munimina.
Popłmq in captiuitatẽ ducens.
de pauꝑibus t̾re reliquit uini¬
tores et agricolas: quia eos qͥ
utiles u̾bo et exemplo eẽ pote¬
et hebetibus commendat agri¬
culturam: quatinus uinum
gr̃e sp̃italis. et frumentum

Expanded text:
lonis Jerusalem intelligibilem lonis Jerusalem intelligibilem succendit domum Domini, cum antiquus hostis, qui et rex confusionis et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum, quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et domum regis, et domos Jerusalem, id est, rectores et eos qui videbantur in visione pacis manere inflammatos cupiditate subvertit. « Omnemque domum combussit igni, » cum uniuscujusque conscientiam per flammam illiciti amoris perturbavit. « Et muros Jerusalem in circuitu destruxit, » cum intentionem orationis et virtutum studia, quae contra se valere novit, in desperantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina currant auxilia, et correctioris vitae apprehendant munimina. « Populumque in captivitatem ducens, de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas, » quia eos qui utiles verbo et exemplo esse poteet hebetibus commendat agriculturam, quatenus non vinum gratiae spiritualis et frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
ritis in malum uobismet ipsis:
habitabo uobiscum in locoisto.
ĩ terrã quam dedi patribꝰ ur̃is:
a scło et usq inscłm. Ecce uos
confiditis insermonibꝰ m̃datii:
qui ñ ꝓderunt uobis. Furarioc¬
cidere. ad ulterare. iurare men
daciter. libare baalim. et ire
post dos alienos quos ignora¬
tis: et uenistis et stetistis coram
me indomo hac inqua inuoca¬
tum ẽ nom̃ meum. et dixistis.
liberati sumus: eo qđ fecerimus
om̃s abhominationes istas. Et
nune quia fecistis omĩa oꝑahec
dicit dñs. et locutus sum aduoᷤ
mane consurgens et loquens.
et non audistis. faciam domu
huie inqua inuocatum ẽ nomen
meũ. et inquauos habetis fiduci¬
am. et loco quem dedi uobis et
patribus ur̃is. sicut feci silo: et
ꝓiciam uos afacie mea. sieut ꝓ¬
ieci om̃s fr̃s uros: uniuiersum
semen effraim. Uenit nabutar¬
dan qui int̾pretatur uentilabrũ
siue ꝓphia alieni iudicii. iusto
di iudicio suꝑ peccatores. prin¬
ceps utiq exercitus regis babi¬

Expanded text:
bismet ipsis: habitabo uobiscum in loco isto, in terra, quam dedi patribus uestris, a saeculo usque in saeculum. ecce uos confiditis uobis in sermonibus mendacii, qui non proderunt uobis, furari, occidere, adulterare, iurare mdaciter, libare Baalim, et ire post deos alienos, quos ignoratis, et venistis et stetistis coram me in domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus eo quod fecerimus omnes abominationes istas. Et nunc quia fecistis omnia opera haec, dicit Dominus: Et locutus sum ad vos mane consurgens et loquens, et non audistis: faciam domui huic, in qua invocatum est nomen meum, et in qua vos habetis fiduciam, et in loco, quem dedi vobis et patribus vestris, sicut feci Silo, et projiciam vos a facie mea, sicut projeci omnes fratres vestros, universum semen Ephraim . » Venit Nabuzardan, qui interpretatur ventilabrum sive prophetia alieni judicii, justo Dei judicio super peccatores; princeps utique exercitus regis Baby
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾a: Ciuitates munitas. et
urbes electas. possum secula¬
rem prudentiam intelligere:
inqua maxime philosophi et
heretici confidunt. He ergo ꝑ
p̾dicatores scĩ euanglii subu̾tent᷑.
Unde dicit apłs. Arma militiȩ
nr̃ȩ non carnalia s potentia dõ.

Expanded text:
 » Civitates munitas et omnes  » Civitates munitas et omnes urbes electas, possumus saecularem prudentiam intelligere, in qua maxime philosophi et haeretici confidunt. Hae ergo per praedicatores sancti Evangelii subvertentur, unde dicit Apostolus: « Arma militiae nostrae non carnali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiraculum factum a dnõ con¬
sulit: lic et ꝓphica dicta consiliũ
prebent fidelib qualiter spãli
doctrina sitim suam extinguai.
atq animam refitiant: Iubet gͦ
fossas facere intorrentis alueo:
et ita p̃dicit absq uentis et plu¬
uia aquarum largitatem: Quid
ẽ fossas in alueo correntis face
nisi ꝓfunda misteria in sacris
sripturis bono studio querere:
Lue absq pluuia et uento aqua
ieplentur: quia sepe absq huma¬
no solatio sapientiam confert
suis inuestigarib potentia diui
et iumenta. idẽ doctrinam accipi¬
unt ingeniosi quiq et simplices:
quia quantum idonea ẽ anima
accipientis: tantum ibi inueni¬
et documentum suȩ salutis: Se¬
quitur: Parumq hoc ẽ in cons¬
pactu dni: insuꝑ tradet etiam
Non enim sufficit seruis dĩ. abdi¬
ta mistia scire: qui etiam debent
ea aliis p̃dicare. et contradicentes
sedarguere. Quibus promissa ẽ
certa de hoste uictoria: ut ꝑcu¬
dant omnem ciuitatem muni¬
tam. et omnem urbem electꝰam.¬

Expanded text:
per miraculum factum a Domino consulit; sic et prophetica dicta consilium praebent fidelibus, qualiter spirituali doctrina sitim suam exstinguant atque animum reficiant. Jubet ergo fossas facere in torrentis alveo, et ita praedicit absque ventis et pluvia aquarum largitatem. Quid est fossas in alveo torrentis facere, nisi profunda mysteria in sacris Scripturis bono studio quaerere? Quae absque pluvia et vento aqua replentur, quia saepe absque humano solatio sapientiam confert suis investigatoribus potentia divinet jumenta, id est, doctrinam accipiunt ingeniosi quique et simplices. Quiaquantum idonea est anima accipientis, tantum ibi inveniet documentum suae salutis. Sequitur: « Parumque hoc in conspectu Domini, insuper etiam Non enim sufficit servis Dei abdita mysteria scire, quinetiam debent ea aliis praedicare, et « contradicentes ea redarguere ; » quibus promissa est certa de hoste victoria, « ut percutiant omnem civitatem munitam et omnem urbem electam.
Abbreviated transcription (Latin):
non uideris: non erit: Quia nisi
quis recte fidi oculos in illum
ponat. et credat fideliter passi¬
onem. resurrectionem. et ascensi¬
onem eius ad patrem: pecitionis
suȩ fructum non capiet: quod
subsequens ratio designat. Helias
enim secum comitante heliseo
ad aquas iordanis ueniens. tulit
palliũ suum. et inuoluit illud.
et ꝑcussit aquas. quȩ diuise st̃
in utramq partem: et transiert̃
ambo ꝑsiccũ. Cũq helial raptus ẽt
heliseus leuaũ palliũ heliȩ qd cecid̾̃s
ei reu̾susq stetit suꝑ ripã iordans
⁊ pallio helie qd̾ cecid̾at eiꝑ cussit aiͥs
et non sunt diuise: et dixit. ubi
ẽ ds̃ helie. etiam nunc: ꝑcussitq
aquas et diuise sunt huc atq il¬
luc: et transut heliseus. Quid signi¬
ficat pallium helie. nisi in carna¬
nr̃. loeti fluuium dirupit: nob¬
q transitum ad uitam p̾parauit:
Hoc ergo pallium heliseus post trm¬
situm helie retinuit: quia fidem
in carnationis xp̃i. eccłia pꝰ ascensi¬

Expanded text:
non videris, non erit. » Quia nisi non videris, non erit. » Quia nisi quis recte fidei oculos in illum ponat et credat fideliter passionem, resurrectionem et ascensionem ejus ad Patrem, petitionis suae fructum non capiet, quod subsequens ratio designat. « Elias enim secum comitante Elisaeo ad ripam Jordanis veniens, tulit pallium suum et involvit illud, et percussit aquas quae divisae sunt in utramque partem, et transierunt ambo per siccum. Cumque Elias raptus esset, Elisaeus levavit pallium Eliae, quod ceciderat ei. Reversuet pallio Heliae quod ceciderat ei, percusserat aquas, et non sunt divisae. Et dixit: Ubi est Deus Heliae, etiam nunc? Percussit aquas, et divisae sunt huc atque illuc, et transivit Helisaeus. » ficat. Pallium Eliae incarna lethi fluvium dirupit, nob transitum ad vitam praeparavit? Hoc ergo pallium Elisaeus post transitum Eliae retinuit, quia fidem Incarnationis Christi Ecclesia post ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam enoch translatus. helias uͦ
ad celum subleuatus eẽ memo¬
ratur: ut ueniret post modũ
qui nec translatus. nec subuec¬
tus. celum ethereum sua uir¬
tute penetraret: qui nobis in
se credentib carnis quoq mun¬
ditiam largiredur: et sub eo ꝑ
incrementa temporum. uirtꝰ
caritatis excresceret. in ipsa qͦq
eorum translatione: qui as¬
censionem dñicã ut uidelicet
famuli designauerunt.: et in
ipso se qui ad celum ascendit
dns ostendit: Nam enoch qͥde
utorem & filios habuit: helias
uero neq uxorem neq filios legi¬
modo ꝑ incrementa temporis¬
creuerit munditia castitatis.
quod et ꝑrranslatos famulos. et
ꝑ ascendentis domini ꝑsonam
patenter ostenditur. Trans latꝰ ẽ
namq enoch: et ꝑcoitum geni¬
tus. et ꝑcoitum generans. Raptꝰ
ꝑcoitum generans. Assumptus
neq ꝑ coitum generatus:. Que¬
ritur autem quomodo heliseus.
cum suus magister helias locũ
postulandi ei offerrec duplicẽ

Expanded text:
Nam Enoch translatus, Elias vero Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret, qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione qui Ascensionem Dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, et in se ipso, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios habuimodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam potenter ostenditur. Translatus namque est Enoch per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus etiam per coitum generans. Assumptus neque per coitum generatus. Quaeritur autem quomodo Eliseus, cum suus magister Elias locum postulandi offerret, duplicem
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisse: ut uidelicet aꝑte
monstraretur. quia homo pu¬
rus aduitorio egebat alieno.
Bangłos quippe illa facta et
ostensa sunt ad umenta:qr.
nec ad celum quidem aeriũ
ꝑ se ascendere poterat: quem
nature sue infirmitas graua¬
bat: Redemptor. autem nr̃ n
curru. non angłis subleuatꝰ
legit᷑: qr is quifecerat omnia
nimirum suꝑ omnia sua uir¬
tute ferebatur. Iiluc enim reuer¬
cebatur ubi erat: et inde rediebe
uͥ remanebat: quia cum ꝑhume¬
nitatem ascenderet incelum:
continebat et celum: Sicut au¬
tem ioseph a frĩb uenditus uen¬
ditionem redemptoris nr̃i figu¬
rauit: sic enoch translatus. add
ad celum aerium helias subleua¬
cus. ascensionem dominicam de¬
signauit: Ascensionis sue diis
prenũtios et testes habuit: unũ
ante legem. alium sublege:
ut quandoq ueniret ipse: qui
ueraciter celos penetrare potu¬
isset: Unde et ipse ordo. in eoꝵ
quoq utraq subleuatione ꝑque¬
dam incrementa diftinguitur

Expanded text:
ascendisse, ut videlicet aperte ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec in coelum, quod est aereum, per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis, sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat. Quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
recurrit. Igitur quoniam domĩ
incellectus quod accipitur uix
cum tot difficultatib custodi. ̃.¬
cur. Curandum ualde ẽ ne otio
torpeat: curandum ne incitati¬
one oꝑis. uitio elationis euanes¬
cat. Sc̃ĩ namq uiri minime
exultant. cum cognoscunt que
faciunt: s cum faciunt que
cognouerunt. Et si intelligen¬
do larguscongaudent a
munere largitoris: merẽtes ca¬
men considerant debitum oꝑis:
ut uidelicet accione ꝑsoluant.
quod ẽ prerogatum eis incog¬
nitione: stultus ẽ namq debi¬
tor. qui gaudens pecunias mu¬
tuas accipit: et cempus quod
reddere debeat non attendit:.
Moderatur autem leticia accipi

Expanded text:
recurrit. Igitur quoniam donum recurrit. Igitur quoniam donum intellectus quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est, ne otio torpeat, curandum ne incitatione operis vitio elationis evanescat. Sancti namque viri minime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt. Sed cum faciunt quae cognoverunt, etsi intelligendo largius congaudent a munere largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis: ut videlicet actione persolvant, quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipi
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc ipsum iutuo acceperã
Ac sic dicat Illud ꝑ dissolutio¬
nem negligentie ꝑdidi: quod
ut bona oꝑa redderem ex gra
creditoris accepi. S nunquã
ds̃ mentem deserit: que inpec¬
catis se ueraciter agnoscit. Un¬
de et mox heliseus ueniens
lignum deorsum mitit. et
ferrum in suꝑficiem attulit.
quia uidelicet redẽpcor. nrͣ pie
nos respitiens cor. peccatoris
humiliat: et eam quam a¬
miseramus intelligentiam
reformat. Lignum mergit.
et ferrum insuꝑficiem actol¬
ut: quia uidelicet redemp
torꝰ et cor. elatum in cogitatiõe
humiliat: et scientiam reꝑat.
Unde bene alia translatione
dicitur. qͥd cõfregit lignum.
atq iactauit: et sic ferrum
substulit. Lignum namq¬
confringere ẽ: cor ab elatione con¬
tere. Lignum ad ima iactare ẽ:
elatum cor. in cogitatione ut dix¬
imus ꝓpͥe infirmitatis humi¬
liare. Atq ilico ferrum ad suꝑfi¬
ciem redit: quia ad usum exer¬
citationis pristine intelligentie

Expanded text:
» et hoc ipsum mutuum acceperam. » et hoc ipsum mutuum acceperam. Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem, ex gratia creditorum accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Helisaeus veniens, lignum deorsum miferrum in superficiem attulit, quia videlicet Redemptor noster, pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et eam, quam amiserat, intelligentiam reformat. « Lignum mergit, et ferrum in superficiem attulit, » quia videlicet Redemptor noster, et cor elatum in cogitatione humiliat, et scientiam reparat. Unde bene alia translatione dicitur, quod confregit lignum, atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namqconfringere est, cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare est, elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atqciem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tes increpare: Quod ñ nũquam¬
dum fluxe agitur. dum lapsus
uane głe in accepta eadem sci¬
entia non uitatur: ferrum in
aqua ꝑditur: quia ex dissoluto
oꝑe intelligentia fatuatur: Quã
yfecto intelligentiam ad hoc no¬
uimus dari: ut ante dantis
oculos ex bona debeat ac̃tione
restitui Unde et recteis qui
ferrum amiserat clamabat. heu.
heu. heu. domine mi: et hoc
ipsum mutuo acceperam. Ha¬
bent enim hoc eleca ꝓprium.
si quando eis in sua scientia fur¬
tiue uane głe culpa subripit.¬
ut ad cor. uelociter redeant. et
quicquid inse ante districti ui¬
dicis oculos dampnabile inue¬
niunt. lacrimis in secuntur.
Qui flentes: non solum caute
inspiciunt quȩ mala cõmise¬
runt.: s ex accepto munere.
quȩ reddere etiam bona debue¬
runt quia nimirum canto se
amplius peccatores sentiunt:
quanto ex neglectis bonis quȩ
agere poterant debitores denen¬
tur. Recte ergo qui ferrum ꝑ¬
didit clamabat. heu. heu. heu.

Expanded text:
tes increpare, quod nonnutes increpare, quod nonnudum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is, qui ferrum amiserat clamabat: Heu! heu! heu! Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam . Habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes, noinspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere, quae reddere etiam bona debuerunt, quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamabat: « Heu, heu, heu,
Abbreviated transcription (Latin):
dit autem ut cum unus ma¬
teriam succidisset: caderet fer¬
rum securis in aquam. Excla
mauitq: ille et ait: Heu heu.
domine mni: et hoc ipsum mu¬
tuo acceperam. Dixit autem
homo dĩ. Ubi cecidit᷑. dt ille
monstrauit ei locum. Precidit
eigo lignum. et misit illuc.
Natauitq ferrum. et ait Colle.
Qui extendit manum: et tulie
illud. Hec itaq accio: bene re¬
dem ptori nr̃o conuenit ꝑ sig¬
nificationem. Cum gͥ securib
ligna cederentur. de ligno fer¬
rum exiliens in ꝓfundum fti¬
minis mersum ẽ. atq in ligni
desuper ab heliseo ꝓiectum.
reuersum ẽ: ita etiam cum im¬
pios uideos ꝑ corpus oꝑata pͥ¬
sentia xp̃i. tanquam in fluc¬
tuosas arbores cederet. quia
de illa ioħes dixerat. ecce secui
ad radices arborum positaẽ.
intetueniente passione. anima
positum canquam ad manu¬
brium sp̃u redeunte resurrexit.
Auter: fẽrrum in manubrio: do
num intellectus in corde ẽ: Lig¬
na uero ꝑ hoc cede ẽ: praue agen¬

Expanded text:
dit autem ut, cum unus madit autem ut, cum unus materiam succidisset, caderet ferrum secumavitque ille. Et ait: Heu! heu! heu! Domine mi. Et hoc ipsum mutuo acceperam. Dixit autem homo Dei: Ubi cecidit? At ille monstravit ei locum. Praescidit ergo lignum, et misit illuc, natavitque ferrum. Et ait: Tolle. Qui extendit manum, et tulit illud, » etc. Haec itaque actio bene Redemptori nostro convenit per significationem. Cum igitur securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exsiliens, in profundum fluminis mersum est, atque in lignum desuper ab Eliseo projectum reversum est, ita etiam cum impios Judaeos per corpus operata praesentia Christi, tanquam infructuosas arbores, caederet, quia de illa Joannes dixerat, « Ecce securis ad radices arborum posita est , » interveniente passione, corpuspositum, tanquam ad manubrium spiritu redeunte, resurgit. Aliter, num intellectus in corde, lignum vero per hoc caedere est prave agen
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Puer isrł. et dilexi eum:
S postquam spreto euangłio
et crucifixo filio di semet ipsum
de tali dignitate in foueam aua¬
ritie precipitans cupiditatẽ
secutus ẽ cerrenam. quam
filii dĩ ꝑ b aptismum rena¬
ti sp̃uerunt: ꝑ sententiam
iusti uidicis dĩ leprã erro¬
ris quam credentes disposu¬
erant. ipse sibi consciuit. Nec
non et om̃s qui post baptis¬
mum et emendadiorem ui¬
tam ad pristina uitia reuer¬
tuntur : sordib quib se ex¬
utos sperabant. iterum un¬
pliciti in uoluuntur. Unde
scriptum. ẽ. Canis reu̾sus ad
uomitum suum. et sus lota
inuoliitabro luti: Sic stultꝰ
locus in quo habitabamus
coram te. angustus ẽ nob̾. Ea¬
mus usq ad iordanem: et
collant singuli de silua mat̾ia
singłas: et edificemus nob ibi
locum. ad habitandum. Qui
dixit: ite Et ait unus ex eͣis.
Ueni ergo et tu cum seruis cuis.
Respondit. Ego ueniam. et abit
cum eis. Cumq uenissent ior.¬
danem: cede bant ligna. dcci¬

Expanded text:
dicit: « Puer Israel, et dilexi eum . » dicit: « Puer Israel, et dilexi eum . » Sed postquam spreto Evangelio, et crucifixo Filio Dei, semetipsum de tali dignitate in foveam avaritiae praecipitans, cupiditatem secutus est terrenam, quam filii Dei per baptismum renati spreverunt, per sententiam justi judicis Dei, lepram erroris, quam credentes deposuerant, ipse sibi conscivit. Nec non et omnes qui post baptismum, et emendatiorem vitam, ad pristina vitia revertuntur, sordibus, quibutos sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti, sic stultuslocus in quo habitamus coram te, angustus est nobis. Eamus usque ad Jordanem, et tollant singuli de silva materias singulas, ut aedificemus nobis ibi locum ad habitandum. Qui dixit: Ite. Et ait unus ex illis: Veni ergo et tu cum servis tuis. Respondit: Ego veniam. Et abiit cum eis. Cumque venissent ad Jordanem, caedebant ligna. Acci
Abbreviated transcription (Latin):
celos fecit Et ut cuncta hic
baptismi scires sacramenta p̃¬
monstrata. In quo abrenũti¬
are satane. ac fidem di confiteri
precipimur: Negat se naaman
ultra diis alienis litaturum:
soli dnõ ꝑ omĩa seruiturus.
Partem quoq terre scẽ secum
tollere gaudet: quia baptiza¬
tos oportet dnĩci quoq corꝑis
participatione confirmari.
Dixitq gieri puer uiri dĩ. le¬
percit dñs meus naaman siro
isti ut non acciꝑet ab eo que
atulit. Uuit dñs quia currã
pꝰeum. et accipiam abeo aliqͥd.¬
& uł: Post hec autem narrat
scriptura quod gieri puer ser¬
ui dĩ concupiuerit de pecunris
quas predictus sirus homini
dĩ obtulerat: s eo nolente aliqͥd
inde recipere: ipse ꝑ mendati¬
um turpiter adquisiuit quod
suus magister ꝑfidem acciꝑe
renuit: Giedi quoq qui in
interp̃tatur preruptum uideis.
siue uallis uisio: significat
iudaicum populum qui ali¬
quando puer dĩ. propħa ac¬
testante uocabatur. sicut osee

Expanded text:
coelos fecit . » Et ut cuncta hic coelos fecit . » Et ut cuncta hic baptismatis scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae ac fidem Dei confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Domino serviturus. Partem quoque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. « Dixitque Giezi puer viri Dei: Pepercit Dominus meus Naaman Syro isti, ut non acciperet ab eo quae attulit. Vivit Dominus, quia curram post eum et accipiam ab eo aliquid. » Post haec autem narrat Scriptura quod Giezi puer servi Dei concupiverat de pecuniis quas praedictus Syrus homini Dei obtulerat, sed, eo nolente aliquid inde recipere, ipse per mendacium turpiter acquisivit, quod suus magister per fidem accipere renuit. Giezi quoque, interpretatur praeruptum videns, sive vallis visio, significat Judaicum populum, qui aliquando Puer Dei, propheta attestante, vocabatur, sicut Osee
Abbreviated transcription (Latin):
dine septies iuxta sermonem uiri
di: et restituta ẽ card eius sicut caro
pueri paruuli ⁊ mundatusẽ Bene
eggo serui naaman. meliore con¬
silio illum ad ꝑficiendum man¬
datum ꝓpheticũ ꝑsuaserunt:
quia sepe dominꝰl ͤ uiniori re¬
uelat quod melius ẽ: et scđm
septies uixta sermonem uiri
dĩ. et restituta ẽ caro eius sicut
cato pueri paruuli: quia mun¬
datus ẽ. aquis baptisinatis ꝑ in¬
uocationem septiformis sp̃s qͥsq
ueram recipiet sanitatem: et
ad innocentis uite infantiam
regigitur: ut uite eterne ingres¬
sum ꝑciꝑe mereatur. Unde
ipsa ueritas suis discipłis ait.
Nisi conuersi fuerttis et effici¬
amini sicut paruuli: non in¬
dabitis in regnum celorum.
Deniq reũsus naamã ad uirũ dei
sum uniu̾so comitatu suo:
uenit et stedit coram eo. et ait:
Sere scio quod non sit ds̃ in uni¬
uersa terra. nisi tantum in isrł:
Hec est enim catholica ꝓfessio
quod ds̃ abraham. ds̃ ysaac
ds̃ iacob. non ẽ ds̃ inortuorũ
tium demonia: dñs autem

Expanded text:
xta sermonem viri Dei, et restituta est caro ejus sicut caro pueri parvuli, et mundatus est. » Bene ergo servi Naaman meliore consilio, ad perficiendum illud mandatum propheticum, persuaserunt, quia saepe Dominus juniori revelat quod melius est . Et secsepties juxta sermonem viri Dei, et restituta est caro ejus sicut caro pueri parvuli: quia mundatus aquis baptismatis, per invocationem septiformis Spiritus, quisque veram recipiet sanitatem, ut ad innocentis vitae infantiam redigatur, et vitae aeternae ingressum percipere mereatur. Unde ipsa Veritas suis discipulis ait: « Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . » « Denique reversus Naaman ad virum Dei cum universo comitatu suo, venit et stetit coram eo, et ait: Vere scio quod non sit alius Deus in universa terra, nisi tantum in Israel. » Haec est enim catholica professio, quod « Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob, non est mortuorum, tium daemonia, Dominus autem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uaticinans nationes: ꝓpͥe
loquitur ad moab Quid confi¬
debas in munitionib duis : Et
post pauca: habes fiduciam in
gła tua: Et uerum: Quoniam
dicitis fortes ramos: ac deinde
iurta ẽ dies moab ut ueniat:
et malitia eius nimis. Et mani¬
festius dicit Quomodo contriꝰ
ẽ. baculus głosus: iurga magni¬
ficentiȩ: Et iterum. Contritum
ẽ cornu motib. Hec autem dicun¬
tur sub nomine moab ut stul¬
ta scłi et incelum sẽꝑ eferens ma
Dulier autem quedam de un¬
ribus ꝓpħarum clamabat ad
heliseum dicens Seruus tuus
urr meus mortuus est: et cu nol¬
ti quia seruus tuus futt. cimeis

Expanded text:
omnes vaticinans nationes proprie omnes vaticinans nationes proprie loquitur ad Moab , quod « confidebas in munitionibus tuis. » et post pauca; « habens fiduciam in gloria tua. » Et iterum: « quoniam dicitis sortes ramos. » Ac deinde: « Juxta est dies Moab ut veniat et malitia ejus nimis. » Et manifestius dicit: « Quomodo contritus est baculus gloriosus, virga magnificentiae? » Et iterum: « Contritum est cornu Moab. » Haec autem dicuntur sub nomine Moab, ut stulta saeculi, et in coelum semper ferens malAPUT IV « Mulier autem quaedam de uxoribus prophetarum clamabat ad Elisaeum dicens: Servus tuus vir meus mortuus est, et tu nosti quia servus tuus fuit timens
Abbreviated transcription (Latin):
reges qui contra se uenerunt ad
pugnam inuicem se occidissent ⁊¬
sic delusisunt: ita ⁊ philosophi ũ¬
bũ crucis. ꝓͥ stulticiã existimantes.
entius est hominibris: ⁊ qd̾ in¬
probandum autem. quod moab
in presenti loco suꝑ philosopho¬
rum intelligatur suꝑbia. de
quib dicitur. ꝑdam sapientiã.
sapientium. et intelligentiam.
intelligentium reprobabo. pau¬
ca de ꝓpħis exempla replicanda
sunt. Amos loquitur: hec dicit
dominus. Suꝑ tribus impie¬
ad uersabor eum: pro eo quod
conbussit ossa regis idumei in
cineres. Uere enim quicquid
in scło dogmatum ꝑuersorũ:
quicquid ad terrenam sapien¬
tiam ꝑtinert putatur: eẽ. robus¬
tum. ac dialecticum. subuertitur
et instar incendii in cineres fi¬
uillasq dissoluitur: ue probetir
nichil. quod putabatur ẽẽ fortis¬
simum: S et ysaias suꝑbiam
moab arguit dicens Auduumꝰ
contumeliam moab: contume¬
liosus ẽ nimis. Suꝑbiam eius
abstuli. hieremias quoq cont̃

Expanded text:
reges, qui contra se venerunt ad reges, qui contra se venerunt ad pugnam, invicem se occidissent, et sic delusi sunt, ita et philosophi verbum crucis Christi stultitiam existimantes, entius est hominibus, et quod inprobandum autem quod Moab in praesenti loco super philosophorum intelligatur superbia, de quibus dicitur: « Perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam intelligentium reprobabo , » pauca de prophetis exempla replicanda sunt. Amos loquitur: « Haec dicit Dominus, super tribus impieadversabo eum, pro eo quod combussit ossa regis Idumaeae in cineres. » Vere enim quidquid in saeculo dogmatum perversorum, quidquid ad terrenam sapientiam pertinet putatur esse robustum. Hoc dialecticum subvertitur, et instar incendii in cineres favillasque dissolvitur, ut probetur nihil, quod putabatur esse fortissimum. Sed et Isaias superbiam Moab arguit, dicens: « Audivimus contumeliam Moab, contumeliosus est nimis, superbiam ejus abstuli . » Jeremias quoque contra
Abbreviated transcription (Latin):
catem redigentes omnem intel¬
leccum in obsequium xp̃i. et
impromptu habentes ulcisci
omnem in obedientiam: Uniu̾¬
sa ligna fructifera succidentur.
Non illa. ligna quȩ faciunt
fructum bonum: s ꝙͤ mortife¬
rum generant pastum: quȩ ra¬
dicitus securi diuini exa¬
minis succisa: pabulum
fient ignis eterni. Cunctiq fon¬
tes aquarum obturentur: cum
heresi arche simul cum suis se¬
quacib ꝑ catholicos doctores dãp¬
nantur. Et oms egregii agri la¬
pidib oꝑientur. tum uenustas
locutionis heretice. atq philoso¬
phice. anathematis pondere ob¬
ruetur. Nichil q remanebit
interra moab nisi muri tantũ
fictiles: hoc ẽ false ratiocinatio¬
nes fragilium doctrinarum q̃
a fundibãlariis ide scis predicato¬
rib eccłie circũdate. maxima
ex parte refutantur: et ad nichi¬
lum redigentur. Quod autem mo¬
abite orco sole exaduerso aquaru
uidere contra aquas rubras.
quasi sanguinem gladii existi¬
mauerunt dicentes. quod tres

Expanded text:
tes omnem intellectum in obsequium Christi, et in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam . » « Universa ligna fructifera succidentur. » Non illa ligna, quae faciunt fructum bonum, sed quae mortiferum generant pastum, quae radicibus divini examinis succisa, pabulum fient ignis aeterni. Cunctique fontes aquarum obturantur, cum haeresiarchae, simul cum suis sequacibus, per catholicos doctores damnantur. Et omnes agri egregii lapidibus operientur, cum venustas locutionis haereticae atque philosophicae anathematis pondere obruetur; nihil remanebit in terra Moab, nisi muri tantum fictiles, hoc est, falsae ratiocinationes fragilium doctrinarum, quae a fundibulariis, id est, sanctis praedicatoribus Ecclesiae circumdatae, maxima ex parte refutantur, et ad nihilum rediguntur. Quod autem Moabitae, orto sole, ex adverso aquarum, videre contra aquas rubras, quasi sanguinem gladii existimaverunt, dicentes quod tres
Abbreviated transcription (Latin):
liseus: His quoq similia dñs
ad abraham retulit: dicers. Reu̾¬
tens ueniam ad ce. cempore isto
uita comite: et habebit filium
sara uxor. tua. Quo audito sara:
risic pꝰ ostium cab̾naculi occul¬
de. dicens Postquam consenui:
et oñs m̃s uetulus ẽ: uoluptati
oꝑam dabo. Uisitauit autem
dominus satam sicut ꝓmiserat

Expanded text:
liseus. » His quoque similia Dominus liseus. » His quoque similia Dominus ad Abraham retulit, dicens: « Revertens veniam ad te tempore isto, vita comite, et habebit filium Sara uxor tua . Quo audito, Sara, risit post ostium tabernaculi, occulte dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo? Visitavit autem Dominus Saram, sicut promiserat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex paucitate olei solum mͦ
in fusa uidebantur. Quod dũ
aliis atq aliis datur. et abaudito¬
rib fides accipitur. erepta mu¬
lier uidelicet sc̃a eccłia sub credi¬
toris sui iam debito non tenetur.
Facta ẽ autem quedam dies.
que tenuit eum: ut comederet
panem. Cumq frequenter in¬
de transiret. diuertebat adeã
ut comederet panem: et cedera:¬
Mulier ergo ista que ꝓpħam
hospitio suscepit: bene potest
originem in sinuare popłi is¬
rahelitici. que fuit in patri ar-¬
chis. Unde sicut ista heliseum
ospitio susciꝑe meruit: Nam
abraham et sara tres uiros upxta
con uallem manbre susciꝑe
et pascere meruerunt. Huic
ergo mulieri non habenti fili¬
um: propħa ꝓmisit dicens.
Intempore isto et in hac eadem
hora. si uita comes fuerit. ha¬
bebis inutero filium: Qui illa
respondit. Noli queso domine
mi uir dĩ: noli mentiri ancil¬
le tue. Et concepit mulier. et
peꝑit filium in tempore et
in hora eadem. qua dixerat he¬

Expanded text:
quae ex paucitate olei solummodo quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autem quaedam dies, er magna, quae tenuit eum, ut comederet panem. Cumque frequenter inde transiret, divertebat ad eam, ut comederet panem. » Mulier ergo ista, quae prophetam hospitio suscepit, bene potest originem insinuare populi Israelitici, quae fuit in patriarchis. Unde sicut ista Eliseum hospitio suscipere meruit. Nam Abraham et Sara tres viros juxta convallem Mambrae suscipere et pascere meruerunt . Huic ergo mulieri, non habenti filium, propheta promisit dicens: « In tempore isto et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. Cui illa respondit: Noli, quaeso, domine mi, vir Dei, noli mentiri ancillae tuae. Et concepit mulier, et peperit filium in tempore, et in hora eadem, qua dixerat E
Abbreviated transcription (Latin):
iis ut faciam tibi: dic michi quid
habes in domo tua: At illa respon¬
dit. Hon habeo ancilla tua quicꝗͣ
indomo mea: nisi parum olei quo
ungur. Qui ait: Uade pete mutu¬
o ab̃ omnib uicinis tuis. uasa uacua
non pauca: et ingredẽ et claude
ostium cum intrinsecus fueris tu
c filii cui. et mutite inde in omĩa
uasa hec: Et cum plena fuerine
colles: Et rłq Quid ꝑhane mu. õo¬
nerem nisi scã eccłia designatur.
duorum popłorum idẽ iudaici
et gentilis: quasi duorum filioꝵ.
mater: Que prius ex ꝑuerso
oꝑe consentiendo calidi sp̃s ꝑsu¬
asione. quasi quemdam peccati
nũmum a creditore acceperat.
it duos quos infide genuit amit
diens ex paruo quod habebat olei
uacua uasa infundit: quia dũ
abunius ore doctoris parlm qͥdẽ
amorem diuinitatis multorum
uacue mentes hauriunt: exhu¬
berante gr̃a ungento duuni a¬
moris. usq ad suminum replen¬
dur: Etiam nunc multorum
corda quȩ prius fuerant uacua
uascula. ungento sp̃s plena ft̃:

Expanded text:
hi quid habes in domo tua at illa respondit non habeo ancilla tua quicquam in domo mea nisi parum olei quo unguear cui ait vade pete mutuo ab omnibus vicinis tuis vasa vacua non pauca et ingredere et claude ostium cum intrinsecus fueris tu et filii tui et mitte inde in omnia vasa haec et cum plena fuerint tollesierem, nisi sancta Ecclesia designatur duorum populorum, id est, Judaici et gentilis, quasi duorum filiorum mater? Quae prius ex perverso opere, consentiendo callidi spiritus persuasioni, quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos, quos in fide genuit, amitdiens, ex parvo quod habebat olei vacua vasa infundit, quia dum ab unius ore doctoris parvum quidem amorem divinitatis multorum vacuae mentes hauriunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum corda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
naaman cum equis et currib:
et stetit ad ostium domus heli¬
sei. Misitq ad eum heliseus nũ¬
tium: dicens. Uade. et lauare sep¬
ties in iordane: et recipiet caro
tua sanitatem. atq mundab̾is.
ratus naaman: recedebat dicens.
Putabam quod egrederetur ad
me: et stans in uocaret nom̃
domini di sui: et tangeret
manu sua locum lepre: et cura¬
ret me. Ueniens quidem genti¬
lis popłs ad domum helisei nti.
scãm uidelicet eccłiam: ꝑ mis¬
sum ab eo nuntium consilium
accepit. ut se in iordane septies
lauaret. et sic sanitatem reciꝑit
atq mundaretur: quia ꝑeuan¬
głicos p̃dicatores dominus dic̃:
nisi quis tenatus fuerit ex aqͣ
et sp̃u scõ: non pocest introire
in regnum dĩ. Et idem Qui cre¬
diderit et baptizatus suerit:
saluus erit. Qui uero non cre¬
diderit. cõdempnabitur. Iorda¬
nis itaq aque sacrum baptis¬
ma significant: quia in eis sal¬
uator. nr̃ baptismum nob con¬
secrauit: Quod autem naamã
in dignatus. de tali responso. la¬

Expanded text:
Naaman cum equis et curribus et stetit ad ostium domus Helisei misitque ad eum Heliseus nuntium dicens vade et lavare septies in Iordane etua sanitatem atque mundaberis. Iratus Naaman recedebat, dicens: Putabam quod egrederetur ad me, et stans invocaret nomen Domini Dei sui, et tangeret manu sua locum leprae, et curaret me. » Veniens quidem gentilis populus ad domum Elisei nostri, sanctam videlicet Ecclesiam, missum ab eo nuntium consilium accepit, ut se in Jordane septies lavaret, et sic sanitatem reciperet atque mundaretur, quia per angelicos praedicatores Dominus dicit: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potesitem: « Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur . » Jordanis itaque aquae sacrum baptisma significant, quia in eis Salvator noster baptismum nobis consecravit. Quod autem Naaman indignatus de tali responso, la
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃missum est quia exercitus
celi stecit a dextris et a sinis¬
tris . esꝰ: ds̃ enĩ qui ineircũscripta est
contuetur. simul cuncta aspicit. ea
ercitꝰ celi adextris ⁊ sinistris habere
uis ab ethereo cȩlo expulsi sñt ad¬
huc tũ in aereo cȩlo demorantur.
post interfectionem achab non lon¬
tẽium librum expositionis eiusdem
hoc in loco finiamꝰ: ut de sequentib
rebus simul cũ historia aliud su¬
mamus exordium: incipit . iiii.

Expanded text:
et praemissum est quia « exercitus et praemissum est quia « exercitus coeli stetit a dextris et sinistris ejus. » Deus enim, qui incircumscripta est contuetur, simul cuncta aspicit, ea ercitus coeli a dextris et sinistris habere quamvis ab aethereo coelo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, post interfectionem Achab non lontertium librum expositionis ejusdem hoc in loco finiamus, ut de sequentibus rebus simul cum historia aliud sumamus exordium. IN LIBRUM IV.
Abbreviated transcription (Latin):
eigo iam ꝓpħam quilibet infi¬
de positus consulet: quia hoc
auditurus ẽ quod audire fide¬
lem decet fidenter dicam: si ab
inmunditiis aliis. atq a prauis
actib recessi sset. securꝰ eẽtlã cum
paulus egregius p̃dicator elamet
auaritia que ẽ idolorum ser¬
uitus. quis quis adhuc
auaritie subiectus . ẽ: Acuitu
idolorum lib non ẽ: Si ergo is
qu auaritiȩ estib anhelat.
infide quidẽ positus ẽẽ ui¬
aet᷑. s cum aliena ambit ac¬
cipere aecipere: honores mun¬
di desiderat comprehendere.
nabere cemporalem glam con¬
cupiscit: atq de hac eadem gła
tinus qui uerba dĩ audire in
sacro eloquio noluit. ut terre¬
na despiceret. celestia ambiret.
llud dõ uidice ex propħȩ sui
me audiat. unde amplius obli¬
gatus cadat: et dum sp̃e cerre¬
ne głȩ deleccatꝰ pascitur. suis
desideriis ad una semper
ducatur. Neque eniͣm bonus
fuit ille sp̃s. qui mendax eẽ
apptiit in ore ꝓpħarum. Unde

Expanded text:
ergo jam prophetam quilibet in fiergo jam prophetam quilibet in fide positus consulat, quia hoc auditurus est, quod audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab immunditiis aliis atque a pravis actibus recepisset, securus esset. Nam cum Paulus, egregius praedicator, clamet: « Et avaritia, quae est idolorum servitus , » quisquis adhuc avaritiae subjectus est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desiderat comprehendere, habere temporalem gloriam concupiscit, atque de hac eadem glortenus qui verba Dei audire in sacro eloquio noluit, ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud, Deo judice, ex prophetae sui ore audiat unde amplius obligatus cadat, dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur suis desideriis, ad ima semper ducatur. Neque autem bonus fuit ille Spiritus, qui mendax esse appetiit in ore prophetarum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nolentes trahant. Beniq
is qui uitam reprobam non
mutat.a ꝑpetiandis peccatis
animum non auercit: cum
a ꝓpħa aliquid requirit. illa
audit dõ disponente que me¬
uetur audire damnandus: Ecce
enun ut unum uel duo ex
multis loquamur. ab omĩpo¬
centis dĩ cultu. domus isrł sub
idolorum seruitute recesserat:
et tam̃ ad propħas a quibus
ex ore ꝓpharum puersa agens
ꝓsꝑa audire merebatur: quio
aliud suꝑna uidicia agebant.
nisi ut peccator. populus insiu
corde caperetur: quatinus qui
ꝑfidiam sequendo deliquera
sic propħarum suorum blandis
sermonib deciperetur: ut iam
nec ꝑtimesceret quia deliquis¬
set: et tanto pꝰ durius rapetit
ad penam. quanto nunc secu¬
rius uiueret in culpa: s ecce ũ
largiente omĩpotente dõ ab
idolorum cultu remocum ẽ.
quam plurimum genus hu¬
manum: ueram fidem publi¬
ce fatetur: subdi lignis et la¬
pidibus uelcuilibet cieature
inoratione renuit: Securus

Expanded text:
etiam nolentes trahant. Denique etiam nolentes trahant. Denique is qui vitam reprobam non mutat, nec a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit, Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute recesserat, et tamen ad prophetas, a quibus ex ore prophetarum, perversa agens, prospera audire merebatur, quid aliud superna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur? quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonibus deciperetur, ut jam nec pertimesceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam, largiente omnipotente Deo, ab idolorum cultu remotum est quamplurimum genus humanum, veram fidem publice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet creaturae in adoratione renuit. Securus
Abbreviated transcription (Latin):
Quas enim suspendi inaere no¬
iumus: aues celi nominamus.
Et de eisdem spĩb paulus dix̃.
Contra sp̃alia nequitiȩ in celes¬
tib: quorum caput enuntians:
ait. Scđm principem pocesta¬
tis aeris huius. Adextera ergo
et sinistira angłorum exercitꝰ
stat: quia et uoluntas electoꝵ
sp̃uum diuine pietati con¬
cordat: et reproborum sensus
uiditio districtionis eus obtẽ¬
perat: Unde et mox fallax sp̃s
in medium ꝓsilisse describitur.
ꝑ quem achab rex exigentib
suis meritis decipiatur. Neq eni
sts ẽ crede bonum sp̃m fallatiȩ
deseriure uoluisse. ut diceret egre¬
diar et ero mendax sp̃s inore om¬
achab rex peccatis precedentib
dignus erat ut cali debuisset de¬
ceptione dampnari: quatinus
qui se pe uolens ceciderat in
culpam: quandoq nolens caꝑet᷑
ad penam. Occulta iusticia licen¬
tia malignis sp̃ib datur: ut
quos uolentes in peccati laqueo
stian gulant: in peccati penam

Expanded text:
Quas enim suspendi in aere noQuas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus . Et de eisdem spiritibus Paulus dixit: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibus . » Quorum caput enuntians ait: « Secundum principem potestatis aeris hujus . » A dextra ergo et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiluisse describitur, per quem Achab rex, exigentibus suis meritis, decipiatur. Neque enim fas credere bonum Spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: « Egrediar et ero mendax spiritus in ore omAchab rex peccatis praecedentibus dignus erat ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam. Occulta quippe justitia licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in peccati poenam