comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
optulit: ut potestate. accepta. ⁊ famamsͥ
compararet. ⁊ censum. Qnͣtum gͦ inse erat:
potestatem emebat uͥuenderet. Unde
oportet. ut sp̃ualem potestatem neq e¬
mas neq uendas: ne ex utrolibet simo¬
niacus fias. S dices: dignitatem que
possessionem eccłiasticam: adipisci labo¬
ro. Si qͣ. in reb eccłe possessionem. ꝙͣ sine
minist̾io spuali hr̃e ñ liceat. ꝑ pecumã
uenaris: solo conatu simomiacus es: ñ
quia possessionem emis: uer̃ qd̾ cum pos¬
sessione. ad id qd̃ tali uia hr̃i ñ licet: acce¬
dis.Nam iuxta antiqͣm tͣditionem. qͥsqͥs
eoꝵ que seꝑatim hr̃e ñ est: alt̾m emit.
neutrum ineptum derelinquit. Qͣ. obrẽ
quicqͥd ap̃te oogitau̾is: absq dubio si¬
moniacus es. quotiens illud emptione
optines : qd eccłiastica qͣlibet absq digni¬
tate optinere ñ uales. Qd̾ si symon magꝰ
maledictione dampnatur. solam ꝓpter
uoluntatem: tu euades simoniacam in¬
quinatꝰ ꝑ oꝑationem: P etrus namq ma¬

Expanded text:
btulit , ut potestate accepta, et famam sibi compararet et censum. Quantum ergo in se erat, potestatem emebat ut venderet. Unde oportet ut spiritualem potestatem neque emas, neque vendas, ne ex utrolibet Simoniacus fias. Sed dices: Dignitatem quaepossessionem ecclesiasticam adipisci laboro. Si quam in rebus Ecclesiae possessionem, quam sine ministerio spirituali habere non liceat, per pecuniam venaris, solo conatu Simoniacus es; non quia possessionem emis, verum quod cum possessione ad id quod tali via haberi non licet, accedis. Nam juxta antiquam traditionem, quisquis eorum quae separatim habere non est, alterum emit; neutrum inemptum derelinquit. Quamobrem quidquid apud te cogitaveris, absque dubio Simoniacus es, quoties illud emptione obtines, quod ecclesiastica qualibet absque dignitate obtinere non vales. Quod si Simon Magus maledictione damnatur solam propter voluntatem; tu evades Simoniacam inquinatus per operationem? Petrus namque Ma
Abbreviated transcription (Latin):
corum. Quicquid autem inscͥptura
hanc udet᷑ uelle diuisionem: recorq̃ri
pot̾it ad quietem &e penam. que licet
loco non differunt: at natura duui¬
duntur. Ubicunq aut̃e salus aut
fessio aut cetera scĩs post mortem de¬
bita. inferno collunt᷑: infernus indamp¬
natis intelligit᷑. aut ad nr̃m tempꝰ
refertur .xxu. Querit᷑ de ñclum pur¬

Expanded text:
corum. Quidquid autem in Scriptura corum. Quidquid autem in Scriptura hanc videtur velle divisionem, retorqueri poterit ad quietem et poenam, quae licet loco non differunt, at natura dividuntur. Ubicunque autem salus aut confessio, aut caetera sanctis post mortem debita inferno tolluntur, infernus in damnatis intelligitur, aut ad nostrum tempus refertur. CAPUT XXV. Quid de
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. Nec inscͥptura t̾cium facile in¬
uenies apud inferos lecum purgan¬
dis deputatum. Quid gͦ: Num sicut
int̾ra boni ac mali loco ꝑmixti. m̃i¬
to sunt discreti. ita quoq in inferno
inunum habitabant. pena ac quie¬
ce distabant: Quod utiq plurimis
placet. Nec mirum quod anime cor¬
poreo igne torquent᷑. ibi ac frigore:
que idemꝑtulerunt in corpore. slec
mirum econtra. si sicut recoctum au¬
rum infornace detͥmentum ñ sus¬
tinet: si sieut scĩ inigne iuidicii re¬
surgunt. ꝑ ignem ascendunt sine
estuatione. ita anime pure int̾ in¬
cendia gehenne: fuerunt absq
anxtetate. Absurdum enim uidet᷑
duas inferno dare mansiones. al¬
t̾am quieti. alt̾am tormentis. &
tamen asserere. aut int̾ corm̃ta
quietem. aut int̾ quietos laborẽ
si cam̃ iuxta quietos oportuit ẽẽ
purgandos. quomͦ ꝯuenientiꝰ id
dicetur. qmͣ̃ ut pena acq quies
sint insimul. pret̾missa diuisione lo¬

Expanded text:
sentit, nec in Scriptura tertium facile insentit, nec in Scriptura tertium facile invenies apud inferos locum purgandis, deputatum. Quid ergo? num sicut in terra boni ac mali loco permisti, merito sunt discreti, ita quoque in inferno in unum habitabant, poena ac quiete distabant? Quod utique plurimis placet. Nec mirum quod animae corporeo igne torquentur ibi ac frigore, quae idem pertulerunt in corpore. Nec mirum econtra, si sicut recoctum aurum in fornace detrimentum non sustinet, si sicut sancti in igne judicii resurgunt, per ignem ascendunt sine aestuatione; ita animae purae inter incendia gehennae fuerunt absque anxietate. Absurdum enim videtur duas inferno dare mansiones, alteram quieti, alteram tormentis, et tamen asserere aut inter tormenta quietem, aut inter quietos laborem. Si tamen juxta quietos oportuit esse purgandos, quomodo convenientius id dicetur, quam ut poena atque quies sint insimul, praetermissa divisione lo
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinum abrahe: refrigerandi ui¬
giter conscend̾e uidentur. S mag¬
num chaos firmatum int̾bonos
&e malos. hunc transitum ꝓ hibu¬
isse uidet᷑. nisi forte chaos istud in¬
t̾ celicolas. quod quidem ab sur¬
dum ñ ẽ. intelligat᷑ & in feros. Si
damen & apud inferos idem cha¬
os erat. ꝓculdubio iuxta u̾ba a¬
brabe. nullus cransitꝰ int̾ bonos
⁊ malos erat. Purgandi gͦ extͣ sinum
abrahe ab adam usq ad xp̃m comino¬
rati sunt. Aut ut semꝑ cruciarentire
s inuita fere purgatis. unde tam
longi cruciatus: Aut ut ibi tandem
quiesc̾ent. s quomͦ uiloco cruciatib
deputato absq cruciatu. Quomͦ in
quiete erant: Qmobrem ad suꝑiora
expiati uident᷑ transire. si tñ transitũ
u̾itas rei patiebat᷑: Alioquin dicen¬
dum iudecur corrigendos quoq insu¬
ꝑiori parte habitasse.xxiiii. Quomͦ
purgandi fuerunt in inferno.
ed sicut iuferiorib quies discõ¬
uenit: ita suꝑiorib afflictio dis¬

Expanded text:
ad sinum Abrahae refrigerandi, juad sinum Abrahae refrigerandi, jugiter conscendere videntur. 143 Sed magnum chaos firmatum inter bonos et malos, hunc transitum prohibuisse videtur , nisi forte chaos istud inter coelicolas quod quidem absurdum non est intelligatur et inferos. Si tamen et apud inferos idem chaos erat, procul dubio juxta verba Abrahae, nullus transitus inter bonos et malos erat. Purgandi ergo extra sinum Abrahae ab Adam usque ad Christum commorati sunt, an ut semper cruciarentur? Sed in vita fere purgatis, unde tam longi cruciatus? aut ut ibi tandem quiescerent? Sed quomodo in loco cruciatibus deputato absque cruciatu? quomodo in quiete erant? quamobrem ad superiora expiati videntur transire, si tamen transitum veritas rei patiebatur? alioquin dicendum videtur corrigendos quoque in superiori parte habitasse. CAPUT XXIV. Quomodo purgandi fuerunt in inferno. Sed sicut inferioribus quies disconvenit, ita superioribus afflictio dis
Abbreviated transcription (Latin):
id minime mereri ante resurrectio¬
nem.S qui tam dui arcent᷑ a con¬
tuitu dĩ. & ap̃sentia xp̃i. non ne
int̾im satisfactionem incompleta
minime plene reconciliant᷑ dõ: Tẽ¬
pore fortasse apłorum aliqui obie¬
runt. qui si paucis adhuc dieb su¬
ꝑ uixissent: penitentiam consũmas¬
sent. Dignum ne gͥ ẽ paucoꝵ dieꝵ
penam ꝓrogari usq ad resurrectio¬
nem: Duo moriuntur. Unus multe
longeq religionis: s parum restat
expiationi. Alter minoris atq bre¬
uioris s nichil suꝑ ẽ exurendum.
Quomͦ gͦ quiminios ẽ bonus. mox
donatur uisione dĩ. qui aut̃ multo
melior ẽ. tam dui agła decinetur:
Quare ꝓ modo culpe expiatio intel¬
ligitur. maior minor ue. longa. si¬
ue breuis. Semꝑ autem acrior sue¬
cedit. qm̃ tempore suo satisfactio in
uita non precessit. Unde ꝑacta pur¬
gatione penitentes tam nr̃i ex pur¬
gatoriis. que excra infernum ad
celos: qmͣ uet̾es ex purgatoriis. q̃¬

Expanded text:
id minime mereri ante resurrectioid minime mereri ante resurrectionem. Sed qui tandiu arcentur a contuitu Dei, et a praesentia Christi, nonne interim satisfactione incompleta minime plene reconciliantur Deo? tempore fortasse apostolorum aliqui obierunt, qui si paucis adhuc diebus supervixissent, poenitentiam consummassent. Dignumne igitur est, paucorum dierum poenam prorogari usque ad resurrectionem? Duo moriuntur; unus multae, longaeque religionis, sed parum restat expiationi; alter minoris atque brevioris, sed nihil superest exurendum: quomodo ergo qui minus est bonus, mox donatur visione Dei, qui autem multo melior est tandiu a gloria detinetur? quare pro modo culpae expiatio intelligitur; major minorve, longa sive brevis. Semper autem acrior succedit, quoniam tempore suo satisfactio in vita non praecessit. Unde peracta purgatione poenitentes, tam nostri, ex purgatoriis quae extra infernum ad coelos, quam veteres ex purgatoriis
Abbreviated transcription (Latin):
lum tribulationi. nec tarcarus cor¬
rectioni precipus nr̃o tempore cõ¬
petere uidecur. Nam si solum bo¬
ni debentur celo. si ne solum mali
debentur inferno: Et sicelum om¬
nem excludit malum. quomͦ in¬
fernus illum recipit bonum: Si¬
cut enim ds̃ celum destinauit so¬
lis consummatis: parit̾ uidetur
gehennam solis ad dicere impiis.
ut sit hec carcer eorum. illud reg¬
num amicorum. Ergo ubi sunt
penitentes post mortem. Inpurga¬
torus. uͥ sunt ea: Nondum scio.
Qm̃du ibi sunt: Usq ad satisfac¬
tionem. Inde quo ꝑgunt: Si in
carne penitentiam pegissent:
mox ascend̾ent. Ut gͦ penitentiã
ꝑagant: inferius. remanent .xxiii.
Quando purgati celo donentur
uam obrem quos penitentia
adhuc agenda detinet. ꝑacta
celo restituat. Nisi si quis eos ex¬
tra celum quietis in locis ponat:
dicens penitentiam incarne tan¬
qiħ̃i loco suo exactam cñi posse: ut
sit digna uisione dĩ. Penitentiã
uͦ post corpus canqm in alicno actã:

Expanded text:
lum tribulationi, nec tartarus corlum tribulationi, nec tartarus correctioni, praecipue nostro tempore, competere videtur. Nam si solum boni debentur coelo, nonne solum mali debentur inferno? Et si coelum omne excludit malum, quomodo infernus ullum recipit bonum? Sicut enim Deus coelum destinavit solis consummatis, pariter videtur gehennam solis addicere impiis, ut sit haec carcer reorum, illud regnum amicorum. Ergo ubi sunt poenitentes post mortem? in purgatoriis. Ubi sunt ea? nondum scio. Quandiu ibi sunt? usque ad satisfactionem. Inde quo pergunt, si in carne poenitentiam peregissent mox ascenderent. Ut ergo poenitentiam peragant, inferius remanent. CAPUT XXIII. Quando purgati coelo donentur. Quamobrem quos poenitentia adhuc agenda detinet, peracta coelo restituat. Nisi si quis eos extra coelum quietis in locis ponat, dicens poenitentiam in carne tanquam loco suo exactam, tantum posse, ut sit digna visione Dei; poenitentiam vero post corpus tanquam in alieno actam,
Abbreviated transcription (Latin):
nichil delinquentes. qm̃ iam ñ corpꝰ
aggrauat animam. atq ideo longe
melius qm hic compuncti sicut lon¬
ge grauius qmͣ hic afflicti. ac ꝑ hoc
castigatione ciura em̃dati. debent
celo donari: Ignis quippe purgatoriꝰ
inter nr̃as & inferorum penas me¬
ab illis. Quod ꝓpħa intellexit dic̃s.
Dñe ne infurore tuo arguas me.
neq inira tua corripias me. furo¬
rem dicit gehennam. Quippe docen¬
te scͥptura: om̃s pene mitiores ge¬
henna. Ignem purgatorium. tan¬
qͣm furore minorem: iram appel¬
lat. Utrumq autẽ ꝓpb̃a dep̃catus
penam que int̾ homines ẽsiluit.
Quasi dic̾et. Mala futura: ex paues¬
co. p̃sentia minime reformido. Ip̃e e¬
num optans p̃sentia ut effug̾et fut᷑a:
tione: quia uana salus hominis.
se castigat: n̾uto postmodum qñ re¬
tͥbuendi potiꝰ tempus ẽ ex intem¬
pesto graui disciplina emendat᷑.
S disciplina hec ubi fit: Num
in celo: Num in inferno: S nec ce¬

Expanded text:
non delinquentes, quoniam jam non corpus non delinquentes, quoniam jam non corpus aggravat animam, atque ideo longe melius quam hic compuncti, sicut longe gravius quam hic afflicti, ac per hoc castigatione dura emendati debent coelo donari? Ignis quippe purgatorius, inter nostras et inferorum poenas meab illis, quod Propheta intellexit, dicens: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Furorem dicit gehennam, quippe, docente Scriptura, omnes poenae mitiores gehenna; ignem purgatorium, tanquam furore minorem, iram appellat. Utrumque autem Propheta deprecatus, poenam quae inter homines est, siluit, quasi diceret: Mala futura expavesco, praesentia minime reformido, ipse enim optans praesentia ut effugeret futura tione, quia vana salus hominis .se castigat, merito postmodum, quando retribuendi potius tempus est, ex intempesto gravi disciplina emendatur. Sed disciplina haec ubi fit? num in coelo? num in inferno? sed nec coe
Abbreviated transcription (Latin):
gione sumunt. s habitatores ex
mansione. Cum enim de om̃ib qͥ
in inferno decinebant᷑ saluandis
recte utelligat᷑. uicinius tñ pur¬
gandis applicatur illud: non ex¬
pectabunt qui descendunt in lacum
u̾itatem tuam. Quippe illis mĩa dĩ
opus erat. non u̾itate. Quod si uire¬
gione ꝑditorum. ut corm̃tis purga¬
rentur ad cempus detinebantur:
nonne purgatione completa a scen¬
debant insinum abrabe uidelicet
rnsuꝑiorem uͥ requies erat regionẽ:
Sic nr̃o tempore defuncti in quib
quippiam exurendum restat: post
mortem purgatoriis penis exami¬
nantur. examinatione. autẽ exacta.
ad xp̃m sublimantur. Nuirum qͦs
ab ip̃o reatus semouebat. expiatio
conciliat. Si enim inquib cõpunc¬
tio atq cribulatio p̃sens ad plenum
noras excoquit. ip̃i licet apud nos ui¬
giter delinquunt: at tam̃ de int̾ nos
discedentes. mox celestium merent᷑
consorcium. quanto magis seĩ in qͥb
dum plena satisfactio ẽ. post mortẽ

Expanded text:
gione sumunt, sed habitatores ex gione sumunt, sed habitatores ex mansione. Cum enim de omnibus qui in inferno detinebantur salvandis recte intelligatur, vicinius tamen purgandis applicatur illud: Non exspectabunt qui descendunt in lacum veritatem tuam : quippe illis misericordia Dei opus erat, non veritate. Quod si in regione perditorum, ut tormentis purgarentur, ad tempus detinebantur; nonne purgatione completa ascendebant in sinum Abrahae, videlicet in superiorem, ubi requies erat, regionem? Sic nostro tempore defuncti in quibus quidpiam exurendum restat, post mortem purgatoriis poenis examinantur, examinatione autem exacta ad Christum sublimantur. Nimirum 142 quos ab ipso reatus semovebat, expiatio conciliat. Si enim in quibus compunctio atque tribulatio praesens ad plenum noxas excoquit, ipsi licet apud nos jugiter delinquunt, attamen de inter nos discedentes mox coelestium merentur consortium; quanto magis sancti in quibus nondum plena satisfactio est, post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Ninurum nec nr̃o cempore scđm de¬
siderant. nec uet̾i pͥmum. quippe cõ¬
modi nichil laturum. Reges aut̃
dauid atq erechias: homines noui
tempore uet̾is testam̃ti. minime ig¬
norabant. defunctos ad infernum
cam bonos qm malos transinigra¬
re. Quid gͦ ẽ quod ininferno conses¬
sionem dicunt ñ ẽẽ. quandoquidem
nec in inferno deçebat sc̃os acon¬
fessione cessare: slimirum iamme¬
liores qm prius. atq beatitudinis
securiores.canqͣm onere carnis
uocabulo inferni designetur. ple¬
runq tam̃ suꝑior pars nuncupat᷑
sinus abrahe: inferior aut̃ infernꝰ
Uͥ eͦ purgandi tempore anqi quo
erant: Num inpenali regione
cum ꝑditis: S ininferno quis con¬
ficebitur: At qui purgandos lau¬
dare necẽe̾ ẽ. Dicemus ne gͥ illud
quia ñ infernus confitebit᷑ tibi in¬
celligendum de his qui inibi ma¬
nent. ñ cliscessuxi. ñ de hospitib in¬
de transituris. Hospites quippe
extransitu. non sibi nomen de re¬

Expanded text:
Nimirum nec nostro tempore secundum deNimirum nec nostro tempore secundum desiderant, nec veteri primum, quippe commodi nihil laturum. Reges autem David atque Ezechias, homines novi tempore Veteris Testamenti, minime ignorabant defunctos ad infernum tam bonos quam malos transmigrare: quid ergo est, quod in inferno confessionem dicunt non esse, quando quidem nec in inferno decebat sanctos a confessione cessare, nimirum jam meliores quam prius atque beatitudinis securiores, tanquam onere carnis vocabulo inferni designetur, plerumque tamen superior pars nuncupatur sinus Abrahae, inferior autem infernus. Ubi ergo purgandi tempore antiquo erant? Num in poenali regione cum perditis? Sed in inferno quis confitebitur tibi? atqui purgandos laudare necesse est. Dicemusne igitur illud: Quia non infernus confitebitur tibi, intelligendum de his qui inibi manent non discessuri, non de hospitibus inde transituris? hospites quippe ex transitu non sibi nomen de re
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ hunc locum ita habetur. Celes¬
tis habitatio: suꝑna ẽ. t̾rena in¬
fernus ẽ. Ab hac itur ininfernum
inferius. Unde eruit dominus ani¬
mas misso filio slum om̃s: Absit.
Nam ip̃e ait. Omors ero mors tua.
morsus tuus inferne. Mordendo
pars assumitur. pars dimittitur.
Assumptam autem ad partem: qͥ¬
dam uident᷑ ꝑtinuisse. Aliqͣndiu
ad huc purgandi. Quippe nouit̾ de¬
functi. nec ꝑdendi. qm̃ penitentes
de int̾ homines recesserunt. nec in
sinu abrahe mox locandi. quippe
fructib penitentie nondum ꝑactis.
Ubigͦ erant: Nonne intali loco ubi
ẽẽnt pene: Intali utiq. Nlum gͦ in
inferiorib inferni que pars scelem¬
tis deputatur: S de illa dicit ꝓpħa
dõ. Inuiferno autem quis confice¬
bitur tibi: inullus. Unde alibi. Qͥa
non infernus confitebit᷑ tibi .i. non te
laudabit. Quare: Quia ñ expectabt̃
qui descendunt. in lacum u̾itatem tu¬
am .i. aduentum ate uorace ꝓmissũ

Expanded text:
Super hunc locum ita habetur: CoelesSuper hunc locum ita habetur: Coelestis habitatio superna est, terrena infernus est, ab hac itur in infernum inferius; unde eruit Dominus animas misso Filio. Num omnes? Absit! Nam ipse ait: O mors, ero mors tua; morsus tuus, inferne ; mordendo pars assumitur, pars dimittitur, assumptam autem ad partem quidam videntur pertinuisse, aliquandiu adhuc purgandi; quippe noviter defuncti, nec perdendi, quoniam poenitentes de inter homines recesserunt, nec in sinu Abrahae mox locandi, quippe fructibus poenitentiae nondum peractis. Ubi ergo erant? nonne in tali loco ubi essent poenae? In tali utique. Num ergo in inferioribus inferni, quae pars sceleratis deputatur? Sed de illa dicit Propheta Deo: In inferno autem quis confitebitur tibi? id est, nullus. Unde alibi: Quia non infernus confitebitur tibi , id est, non te laudabit. Quare? Quia non exspectabunt qui descendunt in lacum veritatem tuam , id est, adventum a te verace promissum.
Abbreviated transcription (Latin):
mansio debebat᷑ scĩs: ꝓculdubio
prima .i. suꝑiora inferni sibi uin
cu inferni &̾ morsu.
uod aut̃ apud inferos diu̾¬
se mansiones sint: ñ negat
abraham diuiti loquens. Mag¬
num enim ait chaos firmatum
ẽ int̾ nos ⁊ uos. Nimirum eum
hec parabola diceret᷑ a domino: u¬
trunq in inferno fuisse. certa res ẽ.
ueruntamen aliud parabola in¬
tendit. Quippe diues ẽ iudaicus
lararus autem gentilis ppłs. Si¬
nus uͦ abrahe requies sc̃orum. qͦ
lazarus ꝑfidem ab angłis portat᷑.
Diues autem ꝓpt̾ ꝑficliam in infer¬
no sepelit᷑. Quos int̾ chaos firmat᷑.
quod nechi uidendo: nec illi compa.¬
ciendo transire ualeant. Pars ut¬
q statum alcerius ꝑpendit. s alt̾a
lueide scit. altera pulsa dubietate
eredit. Quod totum si non ẽ modo:
certum ẽ quod erit infuturo. In¬
fernus autem subter ẽ. uixta ysa¬
iam quippe minferiorib terre col¬
locatur. Unde inpsalmo. Eriusti a¬
nimam meam ex inferno infi̾ori.

Expanded text:
mansio debebatur sanctis, procul dubio mansio debebatur sanctis, procul dubio prima, id est, superiora inferni sibi vindtu inferni, et morsu. Quod autem apud inferos diversae mansiones sint, non negat Abraham diviti loquens: Magnum enim, ait, chaos firmatum est inter nos et vos ; nimirum cum haec parabola diceretur a Domino, utrumque in inferno fuisse certa res est. Verumtamen aliud parabola intendit, quippe dives est Judaicus, Lazarus autem gentilis populus, sinus vero Abrahae requies sanctorum, quo Lazarus per fidem ab angelis portatur; dives autem propter perfidiam in inferno sepelitur: quos inter chaos firmatur, quod nec ii videndo, nec illi compatiendo transire valeant. Pars utraque statum alterius perpendit, sed altera lucide scit, altera pulsa dubietate credit: quod totum si non est modo, certum est quod erit in futuro. Infernus autem subter est juxta Isaiam, quippe in inferioribus terrae collocatur . Unde in psalmo: Eruisti animam meam ex inferno inferiori .
Abbreviated transcription (Latin):
uamobrem anima xp̃i adtẽpꝰ
acorpore separata. diuinitate
tamen nichilominus qm prius u¬
criq unita. corpus insepulero qui¬
euit. anima in infernum descendit.
Quo descendere opus nonerat. nisi
quia anime sc̃orum inibi detine¬
bantur. sicut et impiorum. Qd̃
erigere quodammͦ uidet᷑ colloquiũ.
illud quod int̾ diuitem sepultum
ininferno. & patrem abraham ce¬
lebrat᷑. Quod uͦ diues suspiciens
uidit lazarum in sinu abrahe: nõ¬
ne ad hoc udetur ꝑtinere. ut ꝑcliti
optineant inferni nouissima. uix¬
ta illud. ignis succensus ẽ infurore
meo & ardebit usq ad inferni no¬
ussima: Ignis gͥ uiclicii. num hic
suecendet᷑. inuoluens ꝙ malos. ar¬
dens ad inferni nouissima trahet:
Et ne alio torqueatur ignis iste:
ansequit᷑. deuorabitq t̾ram cum
germine suo. & montium fundam̃¬
ta comburet: S longe aliam loco¬
⁊ iuxta totam littere seriem: multo
conuenientiorem. Si uͦ nouissima
inferni deputant᷑ ꝑditis: diu̾saq

Expanded text:
Quamobrem anima Christi ad tempus Quamobrem anima Christi ad tempus a corpore separata divinitati, tam nihilominus quam prius utique unita, corpus in sepulcro quievit, anima in infernum descendit; quo descendere opus non erat, nisi quia animae sanctorum inibi detinebantur, sicut ut et impiorum; quod exigere quodammodo videtur colloquium illud, quod inter divitem sepultum in inferno, et patrem Abraham celebratur. Quod vero dives suspiciens vidit Lazarum in sinu Abrahae , nonne ad hoc videtur pertinere, ut perditi obtineant inferni novissima, juxta illud: Ignis succensus est in furore meo, et ardebit usque ad inferni novissima . Ignis igitur judicii, num hic succendetur, involvensque malos ardens ad inferni novissima trahet? et ne alio torqueatur ignis iste, an sequitur: Devorabitque terram cum germine suo et montium fundamenta comburet? Sed longe aliam auctoet juxta totam litterae seriem multo convenientiorem. Si vero novissima inferni deputantur perditis, diversaque
Abbreviated transcription (Latin):
de uita eterna differebant᷑. Iustus e¬
num ex fide uiuit. quod ẽ: qui ex fide
fit uistus: ex iusticia fit uita dignus.
Merces quippe iusticie. iuxta scͥpt᷑am
uita eterna ẽ. Qmͣ obrem dum mer
głam sufficiat: ad quod ante nimirũ
ꝑ se ñ sufficiebat. Erant tũ antiqui se¬
cundum quendam modum iusti. im¬
mo quidam exeis ualde iusti. Quomͦ
enim iusti nonerant. qui fidem xp̃i ha¬
bentes: placere dõ om̃unodis satagebãt.
qui si qñ offendebant: satisfactionem
minime differebant. quorum m̾ita
sͥ placere patefecit ds̃. dum eorum
prece. multa fecit miracła. dum pꝰ
obitum in regione miserorum exsor.¬
ces miserie honorauit. dum misso
filio. inde ereptos collegio angłoꝵ
beatificauit. Tanti gͦ uri. ꝓculdu¬
bio iusti erant. ueruntam̃ nõ canꝗͣ
dõ reconciliati. s tanqm dõ datis in¬
duciis a dõ usq reconciliationẽ sus¬
tentati. Qrͣ quos adõ ueneratus ẽ
iniliciis. quid contulit reconeili¬

Expanded text:
de vita aeterna differebatur. Justus ede vita aeterna differebatur. Justus enim ex fide vivit , quod est, qui ex fide fit justus, ex justitia fit vita dignus: merces quippe justitiae juxta Scripturam vita aeterna est. Quamobrem dum mercgloriam sufficiat, ad quod ante nimirum per se non sufficiebat. Erant tamen antiqui secundum quemdam modum justi, imo quidam ex eis valde justi. Quomodo enim justi non erant, qui fidem Christi habentes placere Deo omnimodis satagebant? qui si quando offendebant, satisfactionem minime differebant; quorum merita sibi placere patefecit Deus, dum eorum prece multa fecit miracula; dum post obitum in regione miserorum exsortes miseriae honoravit; dum misso Filio, inde ereptos, collegio angelorum beatificavit. Tanti ergo viri procul dubio justi erant. Verumtamen non tanquam Deo reconciliati, sed tanquam datis induciis adeo usque reconciliationem sustentati. Quare quos adeo veneratus est in induciis, quid contulit reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
in sufficientiam supplerent. ut me¬
digna tandem fierent munerari
celo. Int̾m autem neq bona retri¬
buebat. quippe tantopremio ñ sa¬
tis digna. neq mala condonabat
qm̃ non dum precium erat datũ.
Sneq puniebat: quippe quos fides
uenturi excusabat. Itaq quasi in¬
duciis positis. p̃cedentium delieta
sustentabat. ut in morte xp̃i remit¬
terent᷑. atq in hoc tempore: iusticia
plena antiqui illustrarent᷑. Unde
tp̃re gr̃e ab inferis egressi sunt:
tanqm culpa dimissa. Ad celũ cons
ꝓpt̾ remissionem p̃cedentium delicto¬
rum. insustentationẽ dĩ. ad ostensi¬
onem iusticie ipsiꝰ in hoc tempore.
Antiqui itaq scĩ quod pꝰ nõ habent
adipiscuntur. Antiqui dum uixerunt.
cales extiterunt. ut forent dõ digni.
Nr̃ĩ qm̃ iam sunt redempti: iã sunt
tales ut debeant incelum ascendere.
Nr̃i gͦ plene fuint uisti. unde mox ce¬
lo honorant᷑. Antiqui autẽ nequaqͣm
cempore suo plene iustificabant᷑. un¬

Expanded text:
insufficientiam supplerent; ut meinsufficientiam supplerent; ut medigna tandem fierent munerari coelo. Interim autem neque bona retribuebat, quippe tanto praemio non satis digna; neque mala condonabat, quoniam nondum pretium erat datum; sed neque puniebat quos fides venturi excusabat. Itaque quasi induciis positis, praecedentium delicta sustentabat, ut in morte Christi remitterentur, atque in hoc tempore justitia plena antiqui illustrarentur. Unde tempore gratiae ab inferis regressi sunt tanquam culpa dimissa; ad coelum conspropter remissionem praecedentium delictorum in sustentationem Dei, ad ostensionem justitiae ipsius in hoc tempore . Antiqui itaque sancti quod prius non habent,nostro tempore adipiscuntur. Antiqui dum vixerunt, tales exstiterunt, ut forent coelo digni. Nostri, quoniam jam sunt redempti, jam sunt tales ut debeant in coelum ascendere. Nostri ergo plene fiunt justi, unde mox coelo honorantur. Antiqui autem nequaquam tempore suo plene justificabantur, un
Abbreviated transcription (Latin):
erfectos gͦ antiquos fuisse
scõs: necesse erat. tanqm
ex fide iustos. atq iniusticia magis
magisq ꝓmotos. iustis nr̃i cp̃ris
pares. ac pꝰlerosq plerisq maiores.
m̾ito fidei agebant: non clum reci¬
piebant᷑. Uicia nõdum dimitte¬
rum: impossibile erat dimitti pec¬
cata. Id quippe in aduentu suo ef¬
Ifecit. agnus dĩ qui tollit peccata
mundi. Qmobrem ad infernum
descenderunt. tanqm eulpis non¬
dum ueniam ꝯsecuti. ubi nullas
melius ibi qmͣ hic adepti sunt. sumpta
dm̃. Alioquin aduentum xp̃i opta¬
re adeo non opus erat .Xuii. De infer¬
no &e quom isti ibi fuerunt
nfernus quidem locus ẽ tam det̾ior¬
a terra qmͣ inferior. Quem urtus
dĩ ita aptauit suis: ut ibi qm mis
melius foret. id tm̃ anxietatis ha¬
bentib. quod agła debita celicolis:
arcerentur. Neq enim id uirtutis
eorum merita habebant. ut qͦs ma¬
la ad inferos traxerant. eos bona
ad celos subleuarent. donec ueniret
xp̃e. cuius m̾ita precedentiũ patrũ

Expanded text:
erfectos ergo antiquos fuisse sanctos necesse erat tanquam ex fide justos, atque in justitia magis magisque promotos, justis nostri temporis pares, ac plerosque plerisque majores; merito fidei agebant, nondum recipiebantur. Vitia nondum dimitterum impossibile erat dimitti peccata . Id quippe in adventu suo effecit Agnus Dei qui tollit peccata mundi. Quamobrem ad infernum descenderunt, tanquam culpis nondum veniam consecuti: ubi nullas melius ibi quam hic adepti sunt, sumpta Deum, alioquin adventum Christi optare adeo non opus erat. CAPUT XVII. De inferno, et quomodo justi ibi fuerunt. Infernus equidem locus est tam deterior terra quam inferior, quem virtus Dei ita aptavit suis, ut ibi quam hic sibi melius foret; id tantum anxietatis habentibus, quod a gloria debita coelicolis arcerentur. Neque enim id virtutis eorum merita habebant, ut quos mala ad inferna traxerunt, eos bona ad coelos sublevarent, donec veniret Christus, cujus merita praecedentium Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
cresceret aduentuum. Nec ignoro
ñ tamen ip̃i. uerum uice eorum
angłi. precipue hi quos diuina
dispensatio eustodie scõrum dum
incarne habitarent deprtauit. ho¬
minib apparuisse: non nunqͣm le¬
guntur. Ipsis nanq ut ip̃o nomi¬
ne insinuat᷑ angłorum. in huiꝰ mo¬
di negotia ad nutti conuenit. seĩs
ip̃is xp̃o assistentib nichilominꝰ
loco qm contemplatione. Et cum
aliud dici possit. id tñ magis credi
nichil tamen ꝓhibet. si qñ fieri opor¬
tet: inferius eos apparere sicut in
iudicio apparebunt. ⁊ ut auint se¬
puiscule apparuerunt. uũ. Qndo¬

Expanded text:
cresceret adventuum. Nec ignoro cresceret adventuum. Nec ignoro non tam ipsi, verum vice eorum angeli, praecipue ii, quos divina dispensatio custodiae sanctorum dum in carne habitarent, depuravit, hominibus apparuisse nonnunquam leguntur. Ipsis namque ut ipso nomine insinuatur angelorum in hujusmodi negotia admitti convenit. Sanctis ipsis Christo assistentibus, nihilominus loco quam contemplatione. Et cum aliud dici possit, id tamen magis credi nihil tamen prohibet si quando fieri oportet inferius eos apparere, sicut in judicio apparebunt, et, ut aiunt, saepiuscule apparuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
duxit captiuitatẽ. Illuc enim as¬
cenderunt trib trib dm̃i. slam ab
inferis eripi. nec celos ingredi: añ
xp̃m fas erat. S xp̃c nec conscen dis¬
se nisi quadragenario completo.
nec post completum descensurus
nisi inlie uidicii estimat᷑. Utrũq
tamen fieri posse. uerum est neu
qm̃ alcendit ad celos. inde uenturꝰ
iulicare uiuos ce mortuos. Nich il
gͦ ex nobis confingentes. cunc ulũ
qui ascendit descensurum assera¬
mus quando uclicaturus adue¬
niet. ne si item itemq ascend̾e ac
descendere astruimus: fines aucto¬
ritatis transgressi. ñ iam duos.
immo plurimos inducamꝰ aduen¬
tus. Qmobrem nec unqm ascendit
diem ante quadragesimum. nec
post oescendet usq ad iudicium. Qp¬
pe si ante ascendisset: & ante descen¬
disset. Qm̃ cernentib apłis die q̃¬
dragesimo erat ascensurus. Itaq ex
descensu isto. pret̃ pͥmum & ultimum
tercius fieret aduentus. inimo uix¬
ta num̃um ascensuum: num̃us qͦq

Expanded text:
duxit captivitatem . Illuc enim asduxit captivitatem . Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini . Nam ab inferis eripi, nec coelos ingredi, ante Christum fas erat. Sed Christus nec conscendisse nisi quadragenario completo, nec post completum descensurus, nisi in die judicii aestimatur. Utrumque tamen fieri posse verum est, neuquoniam ascendit ad coelos, inde venturus judicare vivos et mortuos. Nihil ergo ex nobis confingentes, tunc illum qui ascendit descensurum asseramus, quando judicaturus adveniet, ne si iterum iterumque ascendere ac descendere astruimus fines auctoritatis transgressi, non jam duos, imo plurimos inducamus adventus. Quamobrem nec unquam ascendit diem ante quadragesimum, nec prius descendet usque ad judicium: quippe si ante ascendisset et ante descendisset, quoniam cernentibus apostolis die quadragesimo erat ascensurus. Itaque ex descensu isto praeter primum et ultimum tertius fieret adventus, imo juxta numerum ascensuum numerus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
gemina stola iam accepta. ut sic
ido nei testes dominice resurrectio
nis fierent. cum dño reuixerunt:
S tanta testium reparatio. quib
magis competebat. qmͣ dauid re¬
liquis q ꝓpħis. ac pͥmo patarchis:
De quib ait apłs. hi om̃s testimo¬
nio fidei ꝓbati. non acceꝑunt reꝑ¬
missionẽm. dõ ꝓnobis aliqud me¬
luis ꝓuidente. ne si ne nobis con¬
summarent᷑. Restitutionẽ gͦ aie
&e corporis ñdum ꝑceꝑunt. ut ma¬
uis sit gaudium om̃ium: dum si¬
mul ꝯsummant᷑. Unde credibiliꝰ
monio. int̾ram absq molestia leti
it̾um resolutos: expectances mo¬
dicum tempꝰ quousq impleatur
num̃us fr̃m suorum .iii. Quomͦ¬
& qñ xp̃ ascend̾it. & qñ descendet.
uadraginta aucem dierum
spacio. discipłis suis crebro
apparens. ut eos infide solidaret:
sub celo moratus ẽ. multa scõrum
numerositate stipatus. quos õs
in ascensione celo secum inuexit.
Ascendens enimin altum: captiuã

Expanded text:
gemina stola jam accepta, ut sic gemina stola jam accepta, ut sic idonei testes resurrectionis Dominicae fierent, cum Domino revixerunt? Sed tanta testium reparatio, quibus magis competebat, quam David reliquisque prophetis, ac primo patriarchis, de quibus ait Apostolus: Ii omnes testimonio fidei probati, non acceperunt repromissionem, Deo pro nobis aliquid melius providente, ne sine nobis consummarentur . Restitutionem ergo animae et corporis nondum perceperunt, ut majus sit gaudium omnium dum simul consummantur. Unde credibiliusmonio in terram absque molestia lethi iterum resolutos, exspectantes modicum tempus quousque impleatur numerus fratrum suorum .  ascendit, et quando descendet. Quadraginta autem dierum spatio discipulis suis crebro apparens , ut eos in fide solidaret, sub coelo moratus est, multa sanctorum numerositate stipatus, quos omnes in ascensione coelo secum invexit: Ascendens enim in altum captivam
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ocłi duorum cumpriꝰ teneren¬
tur necum agnose̾ent ꝓpt̾ spẽm
qm incognitam cernebant. post
co nouerunt infractione panis. qm̃
debat. ꝓpͥam tam̃ non cdimittebat. ꝑ¬
pͥam in se habebat speciem eam qͣ
celabat. alt̾a in specie apparebat. nͨ
eam tam̃ inse habebat. Sic cum se
sius distribuit ocłis spẽm panis p̃¬
tendit. palato: saporem panis in¬
gessit. Et qui uirtute sua panem
mutabat inse. uirtute eadem panis
speciem & saporem extra panẽ ser¬
uabat. ut se panis inspecie. c sapo¬
rempreberet suis. qui eum specie
in ꝓpͥa reciꝑe horrerent. Itaꝙ sp̃e
insua qm apud se habet. si se tra¬
dit: specie aut̃ inñ sua qm inse ñ¬
qmͣ habet. se tradit .ii. Quid senti¬
endum de ab inferno eductis
uoniam gͦ xp̃c resurrexit. dehis
quid sentiendum. quos secum
ab inferis reduxit: Equidem con¬
stat quod multa corpora sc̃orum re¬
surrexerunt. ⁊ apparuerunt mul¬
tis Num ut pleriq autumant

Expanded text:
Sic oculi duorum cum prius tenerenSic oculi duorum cum prius tenerentur ne eum agnoscerent, propter speciem quam incognitam cernebant, post cognoverunt in fractione panis , quoniam tdebat, propriam tamen non dimittebat; propriam in se habebat speciem, eamque celabat; altera in specie apparebat, nec tamen eam in se habebat. Sic cum se suis distribuit, oculis speciem panis praetendit, palato saporem panis ingessit, et qui virtute sua panem mutabat in se, virtute eadem panis speciem, et saporem extra panem servabat; ut se panis in specie et sapore praeberet suis, qui eum specie in propria recipere horrerent. Itaque specie in sua, quam apud se habet, non se tradit; specie autem non sua, quam in se nunquam habet, se tradit. 146 CAPUT II. Quid sentiendum de ab inferno eductis. Quoniam ergo Christus resurrexit, de his quid sentiendum quos secum ab inferis reduxit? et quidem constat quod multa corpora sanctorum resurrexerunt, et apparuerunt multis , num ut plerique autumant,
Abbreviated transcription (Latin):
gens enim ex mortius iam ñ mori
star solis choruscaret. quomͦ intͣns¬
figuratione sua om̃ipotentia ante
patlionem racdiante. conspectu ap¬
paruit. p̃monstrans discipłis spe¬
ciem resurrectionis. s post resurree¬
tionem celans. Nam quos contur¬
bauit figura: quanto magis res
ip̃a: Spẽm itaq pͥstinam discipu¬
lis obtendens: contemꝑauit se in¬
firmis. ut se cognoscere. & xbdieꝵ
ebat immortalitatis: Quomͦ aut̃
post mortem quasi hominem se
ostendebat mortalem: Num simł
uerat splendor maiestatis. & de for¬
mitas nr̃e mortalitatis: Hõdum
altum manifestabat. alt̾o carebat
Sineucer status ꝓpͥetate sua uidet᷑
pruiandus. neuter item status utꝰ¬
q naturam quippe nimis diu̾sam
simul optinere posse uidet᷑. Qd gͦ
Num ocłi apłorum fallebantur
ut specrem in xp̃o putarent uidere
illam que munme uideret᷑: Absit
a fide p̃stegium. Spẽs enim ostensa
absꝙ delusione ocłis subiecta erat.

Expanded text:
gens enim ex mortuis jam non morigens enim ex mortuis jam non moristar solis coruscaret, quomodo in transfiguratione omnipotentia sua ante passionem, radiante conspectu apparuit, praemonstrans discipulis speciem resurrectionis, sed post resurrectionem celans; nam quos conturbavit figura, quanto magis res ipsa? Speciem itaque pristinam discipulis obtendens, contemperavit se infirmis, ut se cognoscere, et quadraebat immortalitatis? quomodo autem post mortem, quasi hominem se ostendebat mortalem, num simul inerat splendor majestatis, et deformitas nostrae mortalitatis, num dum alterum manifestabat, altero carebat? sed neuter status proprietate sua videtur privandus; neuter item status utriusque naturam, quippe nimis diversam, simul obtinere posse videtur. Quid ergo? num oculi apostolorum fallebantur, ut speciem in Christo putarent videre illam quae minime videtur? absit a fide praestigium! species enim ostensa absque delusione oculis subjecta erat.
Abbreviated transcription (Latin):
purgatorius comiemorat᷑. Unde
sicut ianua celi prius expecc̃o ge¬
neri humano clausa. ascendente
xp̃o. serius ocius scis reserat᷑. ita
ab inferis egrediens. ne quis suo¬
rum illuc excune transmigraret:
post se loci huius introitũ occlusit.
Unde inꝑsalmo. Attollite portas
principes ur̃as & eleuamini por¬
te et̾nales. Nuirum que prus
nulle erant. in ascensione eleuan¬
tur porte. quib mneterna bona in¬
tratur. Quid ẽ hoc: Potestas intͣn¬
di inceliun dat᷑. S principes in¬
feri suas quib ibatur ad infer¬
num. indescensione dñi portas
inuiti sustulerunt .i. potestatem
qua ad inferos om̃s ꝑtrahebant
ꝑdiderunt. Impiis tam̃: ꝑdurant
inferi aꝑti. quemadmodum celi:
płm pͥmum. Quando & qualis
multitueline animarum ab
inferis egressa. corpꝰ suum dic tercia
ingrediens: donauit resurrectione.
sicut egrediens decolorau̾at. morte.
Reditu itaq anime. homo immor¬
talis fiebat & impassibilis. Resur¬

Expanded text:
purgatorius commemoratur. Unde purgatorius commemoratur. Unde sicut janua coeli prius ex peccato generi humano clausa, ascendente Christo serius, ocius sanctis reseratur; ita ab inferis regrediens ne quis suorum illuc ex tunc transmigraret, post se loci hujus introitum occlusit. Unde in Psalmo: Attollite portas, principes, vestras, et elevamini, portae aeternales ; nimirum quae prius nullae erant, in ascensione elevantur portae, quibus in aeterna bona intratur. Quid est hoc? potestas intrandi in coelum datur. Sed principes inferi suas quibus ibatur ad infernum, in descensione Domini portas inviti sustulerunt, id est potestatem qua ad inferos omnes pertrahebant, perdiderunt. Impiis tamen perdurant inferi aperti, quemadmodum coeli PUT PRIMUM. Quando et qualis multitudine animarum ab inferis egressa, corpus suum die tertia ingrediens donavit resurrectione, sicut egrediens decoloraverat morte. Reditu itaque animae homo immortalis fiebat, et impassibilis: Resur
Abbreviated transcription (Latin):
infernum descendit. quousq ꝑue¬
nit: Re uera qui languorem mun¬
di medicaturus. incarnari ñ ẽ dig¬
natus. ita sͥ bonus bonos assocrauit.
ut medicus egros non effugeret.
Qui gͦ ad eos qui in requie erant ue¬
niendum iudicauit. pius expiandos
ubi uͥ eẽnt. uisitare forsitan nõ re¬
cusauit. S dum inde suos lib̃auit:
ꝓculdubio uacuam siqua ea ẽ. su¬
ꝑiorem mansionem dereliquit. Si
uacuata quib necessaria usib e¬
rat: Num ut et ꝑ eam tormenta
iam diffundantu: S si mͦ ibi st̃
&e prius affuisse credibilius ẽ. Nũ
ut illuc expiandi tempore gr̃e des¬
cendant: Sille locus qm̃ caret
penis. quomͦ idoneus ẽ flagellan¬
dis: S &e subi quis penas ponat.
quomͦ post redemptionem iustis
infernus debeatur: Nec possunt
negari iusti: qui ad iusticiam sunt
iam conuersi. Nimirum qm̃ pꝰ
aduentum xp̃i haut congruit re¬
gio inferni penitentib. idõ dum
infernus reticet᷑. ꝓpt̾ ipsos ignis

Expanded text:
inferna descendit, quousque perveinferna descendit, quousque pervenit? Revera qui languorem mundi medicaturus, incarnari non est dedignatus, ita sibi bonus bonos associavit, ut medicus aegros non effugeret. Qui ergo ad eos qui in requie erant veniendum judicavit prius expiandos ubi essent visitare forsitan non recusavit; sed dum inde suos liberavit, procul dubio vacuam, si quae ea est, superiorem mansionem dereliquit. Sed vacuata quibus necessaria usibus erat? num ut per eam tormenta jam diffundantur? Sed si modo ibi sunt et prius adfuisse credibilius est. Num ut illuc expiandi tempore gratiae descendant? Sed ille locus quoniam caret poenis, quomodo idoneus est flagellandis? Sed etsi ibi quis poenas ponat, quomodo post redemptionem justis infernus debeatur? Nec possunt negari justi qui ad justitiam sunt jam conversi, nimirum quoniam post adventum Christi haud convenit regio inferni poenitentibus, ideo dum infernus reticetur propter ipsos ignis
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Iusticia autem. ꝑ sanguinẽ xp̃i.
Unde apłs. Iustificati nunc insan¬
guine ipsius. Quasi dic̾et. Nunqͣm
ante. Qui iuxta apłm: ualebat
in redemptionem earum p̃uarica
purgandos abduxit
uamobrem quos apud infe¬
ros purgandos repperit. ab
inferis xp̃e abduxit. ne inimici se¬
miplenam potentiam calumpni¬
antes: de relictis głarentur. S qͦ
ꝑduxit: sum ad purgatoriã penã:
Rationabilit̾ fieri potuit. ratio¬
nabilius dimitte Nam quos ui¬
sitare uoluit p̃sentiaq sua digna¬
tus ẽ: misericors contristare dum
disung̾et ase. minime uidet᷑ uo¬
luisse. Nam sicut mortalis amor¬
talib se asius minime seꝑauit. ita
ex quo anima animas sͥ assumplit.
minime ut puto eas ase disgrega¬
re conuenit. Qui enim que latro
rapuit cruce exsoluit. eum mox
inrequiem assumpturus: eur non
idem p̃eio eodem captiuos suos la¬
troni adunaret. ambosq secum reg¬
nob̃itudinis induceret. S qui ad

Expanded text:
tia; justitia autem per sanguinem Christi. tia; justitia autem per sanguinem Christi. Unde Apostolus: Justificati nunc in sanguine ipsius , quasi diceret: Nunquam ante, qui juxta Apostolum valebat in redemptionem earum praevaricpurgandos abduxit. Quamobrem quos apud inferos purgandos reperit, ab inferis Christus abduxit, ne inimici semiplenam potentiam calumniantes, de relictis gloriarentur. Sed quo perduxit? num ad purgatoriam poenam? rationabiliter fieri potuit, rationabilius dimitti. Nam quos visitare voluit praesentiaque sua dignatus est, misericors contristari, dum disjungeret a se, minime videtur voluisse: nam sicut mortalis a mortalibus, se a suis minime separavit; ita ex quo anima animas sibi assumpsit, minime, ut puto, eas a se disgregare convenit. Qui enim quae latro rapuit, cruce exsolvit, eum mox in requiem assumpturus, cur non idem pretio eodem captivos suos latroni adunaret, ambosque secum regno beatitudinis induceret? Sed qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̃e gͦ suam insinuans carita¬
tem qui sine descensu omnia
poterat. sicut de celo interram. ita
de terra ad inferos descendit. Inde
scõs reduxit. De nondum purgatis
quid fecit: Numibi ad tempus re¬
liquit: S qui ꝓpter suos aduen̾at
quomͦ partem deserebat. Quomodo
carcer solis mͦ obnoxius reis conue¬
niebat iam reconciliatis: Quippe
ꝑmortem xp̃i reconciliabantur &
purgandi. Neq enim potest ex fide
xp̃i uistus uiste post mortem xp̃i di
ei non reconciliatus. Inuistus: ipie
ẽ inimicus. S fc̃s iustus: factus ẽ
dõ reconciliatus. Quantum autẽ
adhuc sibi suꝑ est purgationi. tm̃
plene fiet reconciliatus. Ante xp̃m
autem: reconciliatio ñ erat. De xp̃o
enum ait apls. ꝑ quem nunc recon¬
ciliationem accepimus. Quasi di¬
ceret. Nunqm ante. Ip̃e enim uerꝰ
salomon. mediator di ce hominũ
inse unum angularem lapidem
utrunq popłm coniungens. am¬
bos reconciliauit dõ. S hec recon¬
ciliatio quando cepet: Cum iusti¬

Expanded text:
ergo suam insinuans charitatem, qui sine descensu omnia poterat, sicut de coelo in terram, ita de terra ad inferos descendit, inde sanctos reduxit. De nondum purgatis quid fecit? num ibi ad tempus reliquit? Sed qui propter suos advenerat quomodo partem deserebat? quomodo carcer solis modo obnoxius reis conveniebat jam reconciliatis? Quippe per mortem Christi reconciliabantur et purgandi: neque enim potest ex fide Christi justus, juste post mortem Christi dici non reconciliatus; injustus ipse est inimicus, sed factus justus factus est Deo reconciliatus. Quantum autem adhuc sibi superest purgationi, tantum Plene fiet reconciliatus; ante Christum autem reconciliatio non erat: de Christo enim ait Apostolus: Per quem nunc reconciliationem accepimus ; quasi diceret: Nunquam ante. Ipse enim verus Salomon mediator Dei et hominum, in se unum angularem lapidem utrumque populum conjungens, ambos reconciliavit Deo. Sed haec reconciliatio quando coepit? cum justi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑandi de medio raptus. solam sal¬
uatur ꝑfidem. Nec imm̾ito: qm̃ bo¬
num opus necessitas excludit. s uo¬
nem oꝑari. fides nanq ꝑse mortua.
tur. dum aut si tempus habet. su¬
asu ac uirtute dilectionis bona
multa facit. aut si cempore care¬
at. dilectio ꝓ oꝑe computatur fi¬
des gͦ sine oꝑib mortua ẽ: illa ni¬
mirum que caritate cassa: ociosa
necessario ẽ. Aut fides pͥmo sine
oꝑib: iustificat. Si tempus habet
oꝑandi. iam fides sine oꝑib mor¬

Expanded text:
operandi de medio raptus solam saloperandi de medio raptus solam salvatur per fidem: nec immerito, quoniam bonum opus necessitas excludit, sed vonem operari . Fides namque per se mortua tur, dum aut si tempus habet suasu ac virtute dilectionis bona multa facit; aut si tempore careat, dilectio pro opere computatur. Fides ergo sine operibus mortua est, illa nimirum quae charitate cassa, otiosa necessario est. Aut fides primo sine operibus justificat; si tempus habet operandi, jam fides sine operibus mor
Abbreviated transcription (Latin):
ut inamore boni fi at ardentior. Il¬
la enun de fide agitur. non que est
demonum. s que caritate illustrata
solum ẽ scõrum. Hec enun ceste a¬
pło. fides ẽ. que ꝑdilectionem o¬
apłm ex fide sit iusticia: ñ exꝑib. Aug¬
menta gͦ fidei. augm̃tum sequitur
iusticie et oꝑum. Unde apłs. Iuxta
mensuram fidei. dona distribuit sp̃c
scĩ. Nisi uerius ẽ quod sicut ex gr̃a
inicium est fidei. ex fide autẽ inici¬
bonorum oꝑum &e ꝑsecutio. ita ex
bono oꝑe merito obedientie. & fides
incrementum sumat: & iusticia dõ
iuxta augmenta mensure mun̾a
distribuente. nec fiet quis iustus.
nisi ex fide. fiet autem iustior ex oꝑe.
Ssi fides sine oꝑib mortua ẽ. quo¬
mͦ iuxta apłm fides sine oꝑib iusti¬
ficat: Fides sine oꝑib p̃cedentib q̃
etiam si precedant qm̃ extra fidem
iuxta scͥpturas uana sunt: ad fidẽ
non ducunt. fides inqmͣ. etiam añ
oꝑa iustum facit. Unde ante tempꝰ

Expanded text:
ut in amore boni fiat ardentior; ilut in amore boni fiat ardentior; illa enim de fide agitur, non quae est daemonum, sed quae charitate illustrata solum est sanctorum. Haec enim, teste Apostolo, fides est quae per dilectionem oide fit justitia, non ex operibus . Augmentum ergo fidei argumentum sequitur justitiae et operum. Unde Apostolus juxta mensuram fidei dona distribuit Spiritus sancti . Nisi verius est, quod sicut ex gratia initium est fidei, ex fide autem justitibonorum operum et prosecutio; ita ex bono opere merito obedientiae et fides incrementum sumat, et justitia; Deo juxta augmenta mensurae munera distribuente, nec fiet quis justus nisi ex fide, fiet autem justior ex opere. Sed si fides sine operibus mortua est, quomodo juxta Apostolum fides sine operibus justificat? Fides sine operibus praecedentibus, quae etiam si praecedant quoniam extra fidem, juxta Scripturas vana sunt ad fidem non ducunt; fides, inquam, etiam ante opera justum facit. Unde ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Qm̃ nr̃o tempore. qñ passio pre¬
cessit. fidesq passionis successit: nõ
ex oꝑib: uerum iustus ex fide fit. in
fidei iusticieq signum conseruatio¬
nem atq incrementum. suscipiens
baptismum atq opus bonum. Iam
ꝑ fectus sc̃s. tanqm passione redemp¬
tus. fide scĩficatus. Altera nimirum
absq altera: nicbil ꝓdesset. uñ apłs
de xp̃o ait. Quem ꝑposuit ods ꝓpitiato¬
rem ꝑfidem insanguine ipsius. Unde
nr̃i temporis scĩs m̾tto passionis
plene mundatis: mox celestis regia
patet. Antiqui autem: ipsi quoq ex
fide iustificati sunt. Quippe corde credit᷑
ad iusticiam scdm gradus bonorum
oꝑm iniusticiam ꝓmouendi. non for¬
casse quod iusticia que ex oꝑe ñ nas¬
citur. ex oꝑe augeatur. cumpotius
iusticia cordis causa uideatur oꝑis.
uerum fides iusticiam. iusticia o pꝰ
bonum ꝓcreare uidet᷑. fide nisi quis
defic̾e malit iugiter crescente. tum
ut incognitione boni ꝑspicator. tum

Expanded text:
tium; quoniam nostro tempore quando passio praetium; quoniam nostro tempore quando passio praecessit fidesque passionis successit, non ex operibus, verum Justus ex fido fit, in fidei justitiaeque signum, conservationem atque incrementum suscipiens baptismum atque opus bonum; jam perfecte Sanctus tanquam passione redemptus, fide sanctificatus; altera nimirum absque altera nihil prodesset. Unde Aposo ait: Quem proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius . Unde nostri temporis sanctis merito passionis ac fidei plene mundatis, mox coelestis regia patet. Antiqui autem ipsi quoque ea fide justificati sunt; quippe corde creditur ad justitiam , sed gradibus bonorum operum in justitiam promovendi: non fortasse quod justitia, quae ex opere non nascitur, ex opere augeatur, cum potius justitia cordis causa, videatur operis verum fides justitiam, justitia opus bonum procreare 139 videtur; fide, nisi quis deficere malit, jugiter crescente, tum ut in cognitione boni perspicacier, tum