comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ qͥdam modo consuetudine int̾cessionũ mearũ: Sto.
sinichil ẽ ueretundia. nsi quidam displicendi metͦ.
ego in hac causa metuendo non uereor. Metuo emm
nepͥmum dõ. demde ipsi amicicie qmͣ mecũ uure
dignatus es. iure displiceam siminꝰ. uber in ãmonẽ¬
do fuero: qd̃ me ãmonere fillu berrime existimo. Sim
certe uerecundior: cum tibi ꝓaliis int̾cedo: Cum uͦ ꝓte
ipso tanto liberior qnͣto amicicior. quia tanto ami¬
cicior quanto fidelior. qm qmͣ hec ipsa non dicerem
insi uerccundius agerem. Que si maxima ẽ ut ipse
scͥpsisti. difficilium int̾ bonos efficatia. ad uiuet me
ꝓte apud te. ut in illo te fruar qui michi hanc ad te
ianuam fidutiamq p̃stitit: presertum quia id qd̃
suggero iam facilecẽ arburor ammo tuo: tot diui¬
nis munerib ãminiculato. et instructo. Si enĩ uir-¬
tutes quas accepisti. aqͦ acceꝑis sentiens eiq grãs

Expanded text:
tus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed tus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire dignatus es. iure displiceam, si minus liber in admonendo fuero, quod me admonere saluberrime existimo. sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto liberior quanto amicior, quia tanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non dicerem, nisi uerecundius agerem. quae si \'maxima est\', ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia>, adiuuet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te ianuam fiduciamque praestitit, praesertim quia id, quod suggero. iam facile esse arbitror animo tuo tot diuinis muneribus adminiculato et instructo. Si enim uirtutes, quas accepisti, a quo acceperis, sentiens eique gratias
Abbreviated transcription (Latin):
pacati habeant fiuos sicut nouellas constabilitas fili¬
as ornatas sicut similitudinẽ templi cellaria plena
eructantia exhoc in hoc fecundas oues crassos bo¬
ues. nec macerie ruina deformet p̃dium. nec litigã¬
tiũ cdamor ꝑsonet inplateis eorũ: ita nonerunt ue.¬
re uirtutes tue sicut nec istorum beatitudo: Hic enĩ
aduerum dicendũ. ila mea u̾ecundia qmͣ intua epła
benigno sermone laudasti: me impedire non debet.
Si quelibet inqmͣ anministratio tua ulis quas com¬
memoraui instructa uirtutib hoc intentionis fine
det̾minatur ut homines scđm carnẽ nullas inqͣs
molestias patiantur: nec ad te existimas ꝑtinere qͦ
istam quietem qmͣ prestare interis referant. id ẽ ut
ũbis non ambiam quomͦ dm̃ uerũ ubi ẽ quiete uite
omĩs fructꝰ colant: nichil tͥ ꝓdest aduitam uere beatã
tantꝰ labor: Inueretundius hoc dicere indeor: et obli¬

Expanded text:
pacati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filipacati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filias ornatas sicut similitudinem templi, cellaria plena eructantia ex hoc in hoc, fecundas oues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedire non debet. si quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad uitam uere beatam tantus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor et obli
Abbreviated transcription (Latin):
et ab horrentes uł atali phiosophia beatumq di¬
tentes ppłm cui suppetit t̾rena opulentia: ac ꝑhoc
ad nõ deo nr̃o aquo facti sumꝰ et uirtutẽ pecamꝰ qua
huiꝰ uite mala supemꝰ et beatam uitã qua pꝰ istam
uitam in eiꝰ et̾nitate ꝑfruamur. ut et inuirtute et in
p̃mio uirtutis sicut apłs dicit. qui głatur in dño głe¬
tur hoc nob̃ uelimꝰ. hoc ciuitati cuiꝰ ciues sumꝰ: Non
enĩ aliunde beata cuitas aliunde h omo: cũ altud
cuitas nonsit qm concors hominũ mustitudo: Ita¬
q si omĩs prudentia tua qͣ consule̾ conaris reb hu¬
manis.si omĩs fortitudo qua nulliꝰ imqͥtate adu̾sante
terreris. si omĩs temꝑantia qͣitanta labe nequissime
consuctudinis hominũ te acorruptionib abstines. si
omĩs iustitia qua recte iudicando sua cuiq distribuis
id laborat. id nititur ut hi quib uis ut bcne sit. salui
sint corpore. et abomini cuiꝰqm̃ inꝓbitate tuti atq

Expanded text:
et abhorrentes uel a tali philosophia beatumque diet abhorrentes uel a tali philosophia beatumque dicentes populum, cui suppetit terrena opulentia. ac per hoc a domino deo nostro, a quo facti sumus. et uirtutem petamus, qua huius uitae mala superemus, et beatam uitam, qua post istam uitam in eius aeternitate perfruamur, ut et in uirtute et in praemio uirtutis, sicut apostolus dicit, qui gloriatur, in domino glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque
Abbreviated transcription (Latin):
ciuꝰ ÷ uirt᷑ anim ciꝰ. Qd̃ si dixisset. decrenisset qͥdem
etiã istum ppłm abillo qui beatam uitã in ista ui¬
sibili et corporali. felicitate constituit: sed non dum
transcendisset õs uanitates et in sanias m̃daces.
Maledicr̃᷑ enim omnis sicut alibi eedem littere do¬
cent qui spem suã ponie in homine. Ergo nec inse
ipso quisq debet: quia et ipse homo ẽ: Oinde ut tnͣs¬
siret oĩum uanitatum et in samarũ m̃datium li¬
mites. atq ibi beatam uitam poneret ubi uere est:
beat in quit ppłs cuiꝰ ẽ dñs ds̃ ipsius: Cernis gͥ un¬
depetendum sit quod om̃s docti indoctiq deside¬
ranit: et multi errando ac suꝑbiendo unde petat᷑.
et ubi accipiatur ignorant:. Utriq autem in qͦdã
diuino psalmo simul rep̾henduntur. et qͥ confi¬
dunt inuir tute sua. et qui in habundantia diui¬
ciarum suarũ głantur: idẽ. et philosophi huiꝰ scłi

Expanded text:
cuius est uirtus animi eius. quod si dixisset, discreuisset quidem cuius est uirtus animi eius. quod si dixisset, discreuisset quidem etiam istum populum ab illo, qui beatam uitam in ista uisibili et corporali felicitate constituit, sed nondum transcendisset omnes uanitates et insanias mendaces. maledictus enim omnis, sicut alibi eaedem litterae docent, qui spem suam ponit in homine; ergo nec in se ipso quisque debet, quia et ipse homo est. proinde ut transiret omnium uanitatum et insaniarum mendacium limites atque ibi beatam uitam poneret, ubi uere est, beatus, inquit, populus, cuius dominus deus ipsius. Cernis igitur, unde petendum sit, quod omnes docti indoctique desiderant et multi errando ac superbiendo, unde petatur et ubi accipiatur, ignorant. utrique autem in quodam diuino psalmo simul reprehenduntur, et qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur, id est et philosophi huius saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
Beatum dixerunt ppłm cui hec sunt: beatus ppłs cuiꝰ
domin̾ d̃s ipsuis. Uides exaggeratione t̾rene felicita¬
tis beatumppłm non dicinisi afiliis auenis idẽ.
non ꝑtinentib adregerationẽ qua efficimur filu
di: a quoꝵ manu iste eximi p̃catur ne abeis ĩhanc
opinionem atq inpeccata impia ꝑtrahatur. loqñ¬
do quippe uanitatem. bcatum dixert̃ ppłm cui
hec sunt que supͣ cõmemorauit: quib ea felicitas
constat. qmͣ solam dilectores mundi huiꝰ inqͥrt̃. Et
ideo dextera eorum dext̃a iniqͥtatis. qͥa hec p̃posuert̃
que fuerant pꝰponenda: sicut simstre p̃ponitira
dextera: Si enim habentur nonmeis beata uita po-¬
nenda ẽ. sed subdita debent ẽẽ non p̃dita sequentia
non ducen.ia: huic autem qͥ sic orabat et afiliis ali-¬
enis qui beatum dycerunt ppłm cui hec st̃. eximi
discerniq cupiebat: tamqmͣ diceremꝰ. ipse quud sen¬
tis quem beatum ppłm dicis: non ait beatus ppłs

Expanded text:
beatum dixerunt populum, cui haec sunt; bebeatum dixerunt populum, cui haec sunt; beDominus Deus ipsius . 8. Vides exaggeratione terrenae felicitatis beatum populum non dici, nisi a filiis alienis, id est non pertinentibus ad regenerationem, qua efficimur filii dei, a quorum manu iste se eximi precatur, ne ab eis in hanc opinionem atque in peccata impia pertrahatur. loquendo quippe uanitatem beatum dixerunt populum, cui haec sunt, quae supra commemorauit, quibus ea felicitas constat, quam solam dilectores mundi huius inquirunt. et ideo dextera eorum dextera iniquitatis, quia haec praeposuerunt, quae fuerant postponenda, sicut sinistrae praeponitur dextera. si enim habentur, non in eis beata uita ponenda est; subdita debent esse non praedita, sequentia non ducentia. huic autem, qui sic orabat et a filiis alienis, qui beatum dixerunt populum, cui haec sunt, eximi discernique cupiebat, tamquam diceremus: Ipse quid sentis? quem beatum populum dicis? non ait: Beatus populus,
Abbreviated transcription (Latin):
insanias menclaces: quia nec uirtꝰ nobis erit. nisi
ad sit. ipse quo iuuemur. nec beatitudonisi adsit
ipse quo fruamur. et totum mutabile atq corrup
tibile nr̃m qd̃ ꝑseipsum in becillum. et quedam ma¬
teries miseriarum ẽ. dono immortalitatis atq in¬
corruptionis absorbeat: Qm̃ uero terei publice sci¬
m᷑ amatorem: non aliunde ẽẽ beatum hominẽ ali-¬
unde ciuitatem. uide qmͣ sit mullis sacris litteris
clarum: Nam qͥdam meis scõ sp̃u pleñ: hec loquit᷑
oeans. Exime me demanu fition auenor quor os
locutum ẽ uanitatem: et dextera eorum dextera in¬
iquitatis: Quorũ filu uelut nouelle constabilite.
inuiuentute sua: filie eoꝵ composite et ornate si¬
cut similitudo tempu: cellaria eoꝵ plena eructan¬
tia exhoc in hoc: Oues eorũ fecunde multiplican¬
tes in exitib fuis. boues eorum crassi: Non ẽ rui-¬
na macerie nec trausitꝰ neq clamor inplateis eoꝵ.

Expanded text:
insanias mendaces, quia nec uirtus nobis erit, nisi insanias mendaces, quia nec uirtus nobis erit, nisi adsit ipse, quo iuuemur, nec beatitudo, nisi adsit ipse, quo fruamur, et totum mutabile atque corruptibile nostrum, quod per se ipsum inbecillum et quaedam materies miseriarum est, dono inmortalitatis atque incorruptionis absorbeat. Quoniam uero te rei publicae scimus amatorem, non aliunde esse beatum hominem, aliunde ciuitatem uide quam sit in illis sacris litteris clarum. nam quidam in eis sancto spiritu plenus haec loquitur orans: Exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; quorum filii ueuentute sua, filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassi. non est ruina maceriae nec transitus neque clamor in plateis eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
homimũ que sunt qñ doquidẽ ille qͥ non cũ mer¬
cede debita. sed cum gratiita gratia. uenit omnes
peccatores solus apeccatis uber et lib̃ator inuenit
sigͦ nos uirtus uera delectat: ei dicamꝰ qđ inciꝰ sacris
literis legimꝰ: Biugante dñe uirtꝰ mea:. Et si uete be¬
litt̾is didicimus. fido corde teneamus: Beatꝰ uir
cuiꝰ ẽ nom̃ dñi spes eiꝰ et non respexit inuanitates
et insamas mendaces. Qnͣta ẽ autẽ uanitas qnͣta
insania qnͣtumq m̃datiũ hominẽ mortalẽ. erũ¬
nosam uitã mutabili et spũ et carne ducentem.
tot peccatis oneratum. dot temptationib subditũ.
tot corruptionib obnoxium penisq iustissimis
destinatum. in se ipso fidere ut beatus sit. qnͣdo ne
ulud qͥdem qd̾ habet innature suc dignitate p̃ci¬
puum. idẽ m̃tem atq rationem potest uendicare
aberrorib: nisi d̾s ad sit lux m̃tium: abiciamus
itaq obsecro te falsorũ phitosophor uanitaces et

Expanded text:
hominum quae sunt, quando quidem ille, qui non cum merhominum quae sunt, quando quidem ille, qui non cum mercede debita sed cum gratuita gratia uenit, omnes peccatores solus a peccatis liber et liberator inuenit?. Si ergo nos uirtus uera delectat, ei dicamus, quod in eius sacris litteris legimus: Diligam te, domine, uirtus mea, et, si uere beLitteris didicimus, fido corde teneamus, Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. quanta est autem uanitas, quanta insania quantumque mendacium hominem mortalem aerumnosam uitam mutabili et spiritu et carne ducentem, tot peccatis oneratum, tot temptationibus subditum, tot corruptionibus obnoxium poenisque iustissimis destinatum se ipso fidere, ut beatus sit, quando ne illud quidem, quod habet in naturae suae dignitate praecipuum, id est mentem atque rationem potest uindicare ab erroribus, nisi deus adsit lux mentium! abiciamus itaque, obsecro te, falsorum philosophorum uanitates et
Abbreviated transcription (Latin):
sensu pͥuaretur. et cecus surdusq fieret: non est
ausus hinc ferre sententiã. cumq beatum dic̃e:
sed addidit cciam dolores grauissimos corporis.
qui cum si non int̾emerint. ipse se int̾imat: et
ad portum non sentiendi hac lib̾atus uirtute ꝑ¬
uemiat. Ceddit gͥ sapiens inmanissimis cladibus
atq succumbit: intantũ ut eis cogatur. et inse ip¬
sũ homicidium ꝑpetͣre. Cui iam parcat ut illis
carcat malis. qui sibi ꝑse non parcit: Certe sẽp
beat᷑ est: certe beatam uitam insua potestate con¬
stitutam nulla ui potest uilius calamitatiᷤᷤ am.¬
ittere. Ecce in cecitate et surditate et atrocissimis
cruciatib corporis aut amisit beatam uitam. aut
si ermistis afflictionib ad huc beata est. fit ꝑhuiꝰ
modi doctissimorũ hominum disputationes ut
sit auqnͣdo beata uita. quã sapiens ferte non pos¬
sit uł quod est ab surdius quam sapiens ferte ñ
debeat. eamq fugiat. ab rumpat. abitiat. seseq

Expanded text:
sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est sensu priuaretur et caecus surdusque fieret, non est ausus hinc ferre sententiam eumque beatum dicere, sed addidit etiam dolores grauissimos corporis, qui eum si non interemerint, ipse se interimat et ad portum non sentiendi hac liberatus uirtute perueniat. cedit igitur sapiens immanissimis cladibus atque succumbit in tantum, ut eis cogatur et in se ipsum homicidium perpetrare. cui iam parcat, ut illis careat malis, qui sibi ipse non parcit? certe semper beatus est, certe beatam uitam in sua potestate constitutam nulla ui potest ullius calamitatis amittere. ecce in caecitate et surditate et atrocissimis cruciatibus corporis aut amisit beatam uitam aut, si et in istis afflictionibus adhuc beata est, fit per huius modi doctissimorum hominum disputationes, ut sit aliquando beata uita, quam sapiens ferre non possit uel, quod est absurdius, quam sapiens ferre non debeat eamque fugiat, abrumpat, abiciat seseque
Abbreviated transcription (Latin):
dis tauro beatum ẽẽ sapientẽ. cogantur fateri u¬
tam beatam aliqnͣdo eẽ fugiendam. Exageratis
em̃ malis corporis cedunt: atq ineorũ molestiis
grauissimis ab scedendum exhac uita ẽe decernt̃.
hbi nolo dicere qnͣtum sit nefas seipsum hominẽ
occidere insontem: cũ omino non debeat uł no¬
centem. Unde inpͥmo libro tͥum ilorũ quos be¬
ignissime ec studiosissime ꝑlegisti. multa iam
diximus. Sedcerte consideretur: nec suꝑbe sed so¬
brie iudicetur: qmodo uita beata sit. qua non
sapiens retenta fruitur: sedinlatis sibi manib
carere compellit᷑. Est aput ciceronem in extrema
ut scis parte quinti tusculanarũ libri locꝰ. ꝓpter
qd̃ dico animadu̾tendus. Cum enĩ de cecirate cor¬
poris a geret atq affirmaret etiam cecum beatũ
cẽ posse sapientem: multa dpxit que paures ꝑci-¬
piendo gauderet. Itemq si surlus eẽt: ea quibus
oblectaretur adoculos transtulit. Si autem utroq

Expanded text:
dis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uidis tauro beatum esse sapientem, cogantur fateri uitam beatam aliquando esse fugiendam. exaggeratis enim malis corporis cedunt atque in eorum molestiis grauissimis abscedendum ex hac uita esse decernunt. ubi nolo dicere. quantum sit nefas se ipsum hominem occidere insontem, cum omnino non debeat uel nocentem, unde in primo libro trium illorum, quos benignissime et studiosissime perlegisti, multa iam diximus. sed certe consideretur nec superbe sed sobrie iudicetur, quo modo uita beata sit, qua non sapiens retenta fruitur, sed inlatis sibi manibus carere compellitur. Est apud Ciceronem in extrema, ut scis, parte quinti Tusculanarum libri locus propter hoc, quod dico. animaduertendus. cum enim de caecitate corporis ageret atque adfirmaret etiam caecum beatum esse posse sapientem, multa dixit, quae per aures percipiendo gauderet, itemque, si surdus esset, ea, quibus oblectaretur, ad oculos transtulit; si autem utroque
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa recte uiuendi ducioportet offitia non inuenit᷑
non ob auud qñtum intelligo nisi quia beatam
uitam ipsi sibi quodam modo fabricare uoluerẽ:
potiusq patrandam qmͣ impetrandam putar̃.
cũ eiꝰ dator nonsit nisi ds: Neq enim facit beatum
hominẽ nisi qui fecit hominẽ. Nam qui tanta
creature sue bona bonis malisq largitur ut sint
ut homines sint ut iugentes sensib ualentes
uirib. affluentes opib sint se ipsum bonis da¬
bit ut beati sint: quia ciꝰ etiam hoc ẽ munus ut bo¬
ni sint. Illi uͦ qui inhac erũnosa uita mhis mori¬
bundis m̃bris subhac sartina corruptibilis car¬
ns. auctores sue beate uite. et quasi conditores esse
uoluerunt. uelut ꝓpͥis eam uirtutib appetentes.
iamq retinentes. non ab illo fonte untutum petẽ¬
tes. atq sꝑantes: dm̃ suꝑbie sue resistentem sentire
mimie potuerunt: unde in errorem absurdissi-¬
mũ lapsi st̃ ut cum assueuerant etiam inphalari-¬

Expanded text:
omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia beatam uitam ipsi sibi quodam modo fabricare uoluerunt potiusque patrandam quam impetrandam putarunt, cum eius dator non sit nisi deus. neque enim facit beatum hominem, nisi qui fecit hominem. nam qui tanta creaturae suae bona bonis malisque largitur, ut sint, ut homines sint, ut uigentes sensibus, ualentes uiribus, adfluentes opibus sint, se ipsum bonis dabit, ut beati sint, quia eius etiam hoc est munus, ut boni sint. illi uero, qui in hac aerumnosa uita, in his moribundis membris. sub hac sarcina corruptibilis carnis auctores suae beatae uitae et quasi conditores esse uoluerunt uelut propriis eam uirtutibus appetentes iamque retinentes, non ab illo fonte uirtutum petentes atque sperantes, deum superbiae suae resistentem sentire minime potuerunt. unde in errorem absurdissimum lapsi sunt, ut. cum adseuerant etiam in Phalari
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinus ep̃e famulus cp̃i familieq
eius. duecto filio macedonio indño sa¬
lutem. m̃uis sapientiam qm michi
tribuis mme non agnoscam: tante.
tameñ ergame beniuolentie tue. tamq sincere
gras ago debeoq: piurimas: et meoꝵ studior la¬¬
bores. tali ac tanto uiro placuisse deleccor. Multo
uero ampliꝰ qd̃ ammũ tuum caritate et̾nitatis ce
ueritatis. atq ipsius caritatis affectum. diume nu
celestiq rei publice cuĩ regnator ẽ xp̃c. et inqua sola
semꝑ beateq uiuendum ẽ. si recte hicpieq uiuat᷑
agnosco inhiantẽ uideo ꝓꝑiqnͣtem eiꝰq potuin¬
de amplector ardentem. Inde quippemanat eciã
uera amicicia. non pensanda temporalib cõmodis
sed gratuito amore potanda. Nemo en impotest
ueracit̾ amic̾ eẽ hominis: nisi fuerit ipsius pͥmit᷑
ueritatis qdsi gratis non fiat nullo fieri pacco po¬
test: De qͣ re etiamphilosop hi multa dicerunt: S
apud eos uera pietas .i. uerax ueri dei cultꝰ unde

Expanded text:
I FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Quamuis sapientiam, quam mihi tribuis. in me non agnoscam. tantae tamen erga me beniuolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas et meorum studiorum labores tali ac tanto uiro placuisse delector, multo uero amplius, quod animum tuum caritate aeternitatis et ueritatis atque ipsius caritatis affectum diuinae illi caelestique rei publicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos uera pietas, id est uerax ueri dei cultus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ etiam sinon scrib̾emꝰ oĩa que circa nos st̃
possi sinteritas tua tamqm̃ ꝑuiuentẽ atq m¬
telligentẽ e łam noscere. Pelagim quẽctedimꝰ
tr ab ulo distingurretur qui pelagus tarenti
bicitur britonem fiusse cognominatum qd̃ uit
seruũ dilereris nouimꝰ nc̃ atitẽ quẽ ad modũ
dibigas ignoramꝰ. Nam et nos ñ solum dilexim̃.
nerum etiã diligimus eũ. d alit̾ nunc diligi
bio recte fidei uidebatur. nunc autẽ ut abhis ꝙͣ
irmnca et ad u̾sa grẽ dĩ sentire dicittr uliꝰ miseri¬
cordia libetur Nam cum hoc de illo aliqm̃ diui
sama iactatet. ñutiq facile credendum fuit. do¬

Expanded text:
per quem, etiamsi non scriberemus, omnia, quae circa nos sunt, posset sinceritas tua tamquam per uiuentem atque intellegentem epistulam noscere. Pelagium, quem credimus, ut ab alio distingueretur, qui Pelagius Terenti dicitur, Brittonem fuisse cognominatum, quod ut seruum dei dilexeris, nouimus; nunc autem quem ad modum diligas, ignoramus. nam et nos non solum dileximus, uerum etiam diligimus eum; sed aliter nunc diligimnobis rectae fidei uidebatur, nunc autem, ut ab his, quae inimica et aduersa gratiae dei sentire dicitur, illius misericordia liberetur. nam cum hoc de illo aliquamdiu fama iactaret, non utique facile credendum fuit — so
Abbreviated transcription (Latin):
pectat: ñ dum qutidẽ cuident̃ in sc ipso s uu illo ho¬
mine latenter ibi erat. qnͣdo cib netitus tangeba¬
tur et concipiebatur. longe lateq ꝑcunctos itura
ꝑditio. De orando autem: et gemitib flagitando
pͥficiendi et recce iuuendi aduitorio: que tua n̾
fernet epła. Quid ẽ tui qnͣtumtũq sermonis
ubi ñsit sparsum gemebtinda pietate qd̾ inora¬
cione diciius: ne nos inferas intemptationẽ.
Inunicem itaq nos et consolemur in his omnib
& exhortemur: et qnͣtum dat dñs ad iuemꝰ. q
antẽ ce deqitib audierimꝰ que multum dolemꝰ
et facile cred̾e noltimꝰ audiet a cõmuni amico scĩtas
oĩb fieriposse certissimos

Expanded text:
spectat, nondum quidem evidenter in seipso, sed in illo hospectat, nondum quidem evidenter in seipso, sed in illo homine latenter ibi erat, quando cibus vetitus tangebatur, et concipiebatur longe lateque per cunctos itura perditio. De orando autem, et gemitibus flagitando proficiendi ac recte vivendi adjutorio, quae tua non fervet epistola? quid est tui quantumcumque sermonis, ubi non sit sparsum gemebunda pietate quod in oratione dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Invicem itaque nos et consolemur in his omnibus, et exhortemur, et quantum dat Dominus adjuvemus. Quae autem, et de quibus audierimus quae multum dolemus et facile credere nolumus; audiet a communi amico Sanctitaomnibus fieri posse certissimos
Abbreviated transcription (Latin):
bome pigere: cum celestis imagitas infitiari
ꝓber corruptione terrena: uUtrumq me coneli¬
ast ptidor Crubesco pinge qd̾sum: ñ audeo pin
tutem cuttidpotiꝰ agam qd̾ odi: nec elaborem
piger idpotus agͥe qd amo: Ipse discor et intesti¬
no bello distrahor: dum sp̃c adu̾sus carnera. ca¬
ro adt̾sus sp̃m dimicat. et lex corporis lege peccati
legem m̃tis impugnat. Infelix ego. qui mmeue¬
uenatum arboris mimice gustum nec er ucis lig¬
no digessi. durat enĩ millud ꝑadam uirꝰ pat̾nũ
qͣ umũsitatem gen̾is sui pat pͥuaricatus infecit:
et cet᷑a que hac miseria multa contexis ingenũ¬
cendo. expectans redemptionẽ corꝑis turi. et ñ dũ
re si spe salirum te eẽ cognoscens. d fortassis tu
aliũ nrte transfigurasti cum hec diceres. nec ali¬
einconsentias molestias importunas pat̾is et
ocdiosas. Uerunitam̃ et tu et quisqͥs hec patitur
&e grãm xp̃i ꝑ qm decorpore mortis huiꝰ lib̾ari ex¬

Expanded text:
bo me pingere, cum caelestis imaginis infitiari bo me pingere, cum caelestis imaginis infitiari prober corruptione terrena? utrimque me concludit pudor. erubesco pingere, quod sum; non audeo pingtutem. cum id potius agam. quod odi, nec elaborem piger id potius agere. quod amo? ipse discors mei intestino bello distrahor, dum spiritus aduersus carnem, caro aduersus spiritum dimicat et lex corporis lege peccati legem mentis inpugnat. infelix ego, qui uenenatum inimicae arboris gustum nec crucis ligno digessi! durat enim mihi illud per Adam uirus paternum, quo uniuersitatem generis sui pater praeuaricatus infecit\' et cetera, quae de hac miseria multa contexis ingemiscendo expectans redemptionem corporis ..tui et nondum re sed spe saluum te esse cognoscens. Sed foalium in te transfigurasti, cum haec diceres, nec aliamvis ei non consentias, molestias importunas pateris et odiosas: verumtamen et tu, et quisquis haec patiturper quam de corpore mortis hujus liberetur ex
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾cum: quam malo errore teneantur. Fra¬
glant eni qse tue ꝯdore sincerissimo ep̃itulo
germanissimus grẽ ipsus dilector et confessor
appates. d qd dui tecum exhac re loquendu
puttauimꝰ pͥmum quia iocundissimumẽ fecunꝰ.
quio eñ deber eẽ iocundius. uł infimis gra q̃ sa¬
nantur uł pigris gratia qua excitantur uł uolẽ¬
tib grã qua uauantur: demde ut si quid nrã di¬
puratione deo uiuante possemꝰ. tua ñ fides. scd
fidei contra tales amiminiculetur assercio. sic̃
pos qͦq inhant facultatem tue germanitati
littis adutuamur Quid enĩ uħuis et ueraciati¬
ma confessione plenius: qm̃ illud ẽ inquadam
epła tua. ubi natitram nr̃am ñ mansisse ut com¬
dita ẽ ẜ tuciatam eẽ ꝑ iullum gen̾is humara pa¬
teem humilit̃ deplorasti dicens. pauꝑ ego ete de¬
leno qmiaahuc trene imaginis iqualore coneret
sum. et pfus depͥmo quam descdo adam. carius
sensib &̧ titns actib resero: Q uomodo tͥ aude¬

Expanded text:
nobiscum quam malo errore teneantur. Fragrant enim epistolae tuae odore sincerissimo Christi, ubi germanissimus gratiae ipsius dilector et confessor appares. Sed quod diu tecum ex hac re loquendum putavimus, primo quia jucundissimum est, fecimus: quid enim debet esse iucundius uel infirmis gratia, qua sanantur, uel pigris gratia. qua excitantur, uel uolentibus gratia, qua iuuantur? deinde, ut. si quid nostra disputatione deo adiuuante possemus, tua non fides sed fidei contra tales adminicularetur assertio, sicut nos quoque in hanc facultatem tuae germanitatis litteris adiuuamur. Quid enim uberius et ueracissima confessione plenius quam illud est in quadam epistula tua, ubi naturam nostram non mansisse, ut condita est, sed uitiatam esse per illum generis humani patrem humiliter deplorasti dicens: \'Pauper ego et dolens, qui adhuc terrenae imaginis squalore concretus sum et plus de primo quam de secundo Adam carnis sensibus et terrenis actibus refero, quo modo tibi aude
Abbreviated transcription (Latin):
pectata cru nec iustitie creature cuiꝰ qtnͣ ẽ necessaria:
ẜ ut notas faceret. diuitias glẽ sue inuasa miscdłiȩ
ne se debotis opib tanquam deꝓpͥis extollerent
uirib. s humilit̃ intellig̾ent insi illis dĩgratia
ñ debita. s gratuita subueniret. idfuisse redden¬
diitn m̃itis siuis qd̃ aliis ineadẽ massa reditũ

Expanded text:
aria, sed ut notas faceret diuitias gloriae suae inuasa misericordiae, ae se ia bonis operibus tamquam de propriis extollerent uiribus m, sed humiliter intellegerent, nisi illis dei gratia non debita sed gratuita subueniret, id fuisse reddendum meritis suis, quod aliis in eadem massa redditum
Abbreviated transcription (Latin):
siautẽ delibatio icã et conspsis et radix sc̃a. et
rami. Illa ẽ ex abraam ñ exadam: idẽ excõmunio¬
ne sacram̃ti et similitudine fid̾i: ñ ex ꝓpagine mor¬
tali Ista uͦ uł consꝑsio. uł sicut iplerisq codicib
legitur massa: qm̃itota mortis ẽ. cum punũ ho¬
minẽ peccatum int̾uit inmundũ et ꝑpeccatum
mors. et ita momis homines ꝑtransut inqͦ omẽ

Expanded text:
autem delibatio sancta, et consparsio et. si radix sancta, et rami. illa est ex Abraham, non ex Adam, id est ei communione sacramenti et similitudine fidei, non ex propagine mortali; ista uero uel consparsio uel, sicut in plerisque codicibus legitur. massa quoniam tota mortis est. cum per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerans qͦdã modo lucta cotunncitur: Quom̃
gͦ in fantib hec agentib nullũ ẽ uł ad bonum
uł ad malum ꝓpͥcuoluntatis arbit̾um: uinde
p̃iia siuc suppłicia nũtis p̃cedentib sub sequã¬
tur. Ad hoc nos dicimus ido mot̾ illos et tanq
lesine uoce hominis uoce respondens uetuit ꝑ¬
phete dem̾̃tiam. hi autẽ qui tales ñꝑdigiosos
motus. si tioluntarios actus. nec deparuutis. s
aparuulis factos eẽ contendunt: quid apłõ res¬
ponsuri sunt: Qui cum et hos gemiinos addocu
natis inquit nec aliquid agentib bomi aut
mali ut scd̾m electionẽ ꝓpos̾stum dĩ maneret. ñ
exopib si exuocante dictum ẽ. quia maior serui¬
cemitiori demide aduingens testimontũ ꝓpħe
longe quidem post ista dicentis: s tam̃ dchae re
antiquim di consilium declarantis: sicut scp̃tũ
doctor geutium infide et u̾itate istos getmnos
sidũ natos nich boni aut mali egisse testatiu ut

Expanded text:
perseuerans quodam modo lucta conuincitur. quo modo perseuerans quodam modo lucta conuincitur. quo modo ergo in infantibus haec agentibus nullum est uel ad bonum uel ad malum propriae uoluntatis arbitrium, unde praemia siue supplicia meritis praecedentibus subsequantur? Ad hoc nos dicimus ideo motus illos et tamquam le sine uoce in hominis note respondens uetuit prophetae dementiam. hi autem. qui tales non prodigiosos motus sed uoluntarios actus nec de paruulis sed a paruulis factos esse contendunt, quid apostolo responsuri sunt. qui. cum et hos geminatis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex uocante dictum est, quiamaior seruiet minori? deinde adiungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis sed tamen de hac re antiquum dei consilium declarantis: Sicut scriptumdoctor gentium in fide et ueritate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis m̾tis redditur. Que sola sic discernit apena.
ut cum pena sit ex adam ominib debita. gra uͥ
ut uera sit gratia: inscrutabilia uditia dĩ tan¬
qm̃ ds̃ eẽ possint cũ paruulos ipse discernat
u̾tias nͣhabet qd̾ iuiste queratur. Io enĩ redãit᷑
ratur. Unde autẽ argrñtant᷑ adtisus apłm aꝑ¬
tissime dicentẽ. ꝑ tinũ hoiem peccatũ int̾uit in
mũdũ. et ꝑ pectatum mors: et ita inõs hoiẽs
ꝑtransut. in quo om̃s peccaũunt. dicentes etiam
paruulos ꝓpͥa ꝑ lib̾um arbitͥum peccata: tedet
attend̾e. pigetq ꝓferre. s magis compelliar
dicere. Qd̾ enim potuerunt magna et accita inge.¬
ma cogitare: aut inopie c̃ tacendo uttare aut arro¬
gantie contempnendo p̾terire. Ecce inqͥunt esau et
iacob itẽ uiscera mat̾na luctantur. ecdum nas¬
cuntur alt̾ supplantatur abaltõ atq inpede p̃ce¬
dentis manu consequentis et tenentis niuenta

Expanded text:
nis meritis redditur. quae sola sic discernit a poena, nis meritis redditur. quae sola sic discernit a poena, ut, cum poena sit ex Adam omnibus debita, gratia ut uera sit gratia, inscrutabilia iudicia dei tamquam deus esse possint, cur paruulos ipse discernat, ueritas. non habet, cur iuste queratur; id enim redditur, ratur. Unde autem argumententur aduersus ap intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, dicentes etiam paruulos propria per liberum arbitrium habere peccata. taedet adtendere pigetque proferre, sed magis compellimur dicere. quod enim potuerunt magna et acuta ingenia cogitare, aut inopiae est tacendo uitare aut arrogantiae contemnendo praeterire. \'Ecce\', inquiunt, \'Esau et Iacob intra uiscera materna luctantur et, dum nascuntur, alter supplantatur ab altero atque in pede praecedentis manu consequentis et tenentis inuenta
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cũ hic ꝑ fuit nescierunt. Certe in his post pͥoꝵ
doccrmam. ita ñ nisi pͥora sunt dona. In quibus
dandis dĩgrã sic oꝑatur ut nec uoluntas accipi¬
entiũ uł pͣmittatur uł adungatir ut subsequa¬
tur qnͣdoqͥdem tantum bencsiciũ ñ solũ ñ libẽ¬
tib. uerum etiã reluctantib datur. Qd̾ eis. ad
aliqiuid ualeret uoluntatis arbitͥum. hoc diti¬
mͣ ꝓpt eos qui ñ ualentes meausa ge̾ inscruta¬
bilia dĩ uiditia pscrutari cur exadam massa
que ꝓfecto exuno incondempnationẽ totacol¬
lapia ẽ. illud uas inhonorem fatiat illud incõ¬
tumeliam. tam̃ audent paritulos ieos ꝓp̾oꝵ con¬
stauere peccatorũ ut qͥbona mala uecoqtare M
possunt. putentur ꝑ lib̾ũ arbitum uł penam
mereri posse uł grãm: cũpotius apłua uitas
dicendo eruno oñs incondẽpnationẽ satio os¬
tendat qd̾ nascantur inpena ut ñ m̃ito simise¬
ricordia renascantur ingrã alioqn grã iãm est
gratia. si ñ diumis oꝑib gratis datur s. huma¬

Expanded text:
utique profuit, nescierunt. certe in his posteriorum donorum merita nonnisi priora sunt dona. in quibus dandis dei gratia sic operatur. ut nec uoluntas accipientium uel praemittatur uel adiungatur uel subsequatur. quando quidem tantum beneficium non solum non libentibus uerum etiam reluctantibus datur, quod eis ad aliquid uaieret uoluntatis arbitrium Hoc diximus propter eos, qui non nalentes in causa gratiae inscrutabilia dei indicia perscrutari, . cur ex Adam massa. quae profecto ex uno in condemnationem tota conlapsa est. illud uas faciat in honorem illud in contumeliam, tamen audent paruulos reos propriorum constituere peccatorum, ut, qui bona malaue cogitare non possunt, putentur per liberum arbitrium uel poenam mereri posse uel gratiam, cum potius apostolica ueritas dicendo: Ex uno omnes in condemnationem, satis ostendat, quod nascantur in poena, ut non merito sed misericordia renascantur in gratia. alioquin gratia iam non est gratia, si non diuinis opibus gratis datur, sed huma
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ p̾sciente creati sunt: ut inhis ostendet tibum
desertors arbit̾um sine sua grã quidualeret et
ineorũ iustis et debitis penis uasa misccłie qͣ nõ
suorũ opumm̃itis s gratuita dĩ gratia sunt ab
illa concretione distreti: quid sibi collatum eẽt
adchiscerent ut omne os obstruatur.: et quigłat᷑
tut fiiꝰ hominis querere et saluare qd pierat. nĩ

Expanded text:
a Deo praesciente creati sunt, ut in his ostenderet liberum a Deo praesciente creati sunt, ut in his ostenderet liberum desertoris arbitrium sine sua gratia quid valeret; et in eorum justis et debitis poenis vasa misericordiae, quae non suorum operum meritis, sed gratuita Dei gratia sunt ab illa concretione discreta, quid sibi collatum esset addiscerent; ut omne os obstruatur , et qui glorinit Filius hominis quaerer
Abbreviated transcription (Latin):
nauit conformes fieri imaginis filu sui ut sit
ipse p̾mogenitus inmultis fr̃ib. Quos autẽ
p̃destinauit. illos et uocauit. hic subaudire
debemꝰ scd̃m ꝓpositũ. Sunt enĩ et alii uocati. s
ñ electi: ac ꝑ hoc ñ scdm ꝓpositum uocati. Quos
autẽ uocauit. hoc ẽ scłm ꝓpositum. illos et usti¬
ficauir. Qs autẽ iustificauit: illos et głificaiit.
hi suut filii ꝓmissionis: hi st̃ eleta quipelectio¬
uasa miscdie in quib õs etiam ꝑuasa ire notas
fecit diuitias głe sue: hortĩ fit ꝑsp̃m scm corunũ
os ittbutiones eĩ: qui ꝓpitius frc omib imqͥtati¬
b eiꝰ quisanat om̃s languores eĩ qui redite de
corruptione uitã eiꝰ qui coronat eam ininisccłia.
quia ñ uolentis neq currentis. s miserentis ẽ dĩ.
set̾i autẽ hoiẽs adistam societatem ñ ꝑtinentes.
quorũ tam̃ et animã et corpus dibonitas oꝑata
ẽ et qͥcqͥt habet ipsa natura pret̾ uicium qd eidẽ
influtit suꝑbientis uoluntatis audatia ꝓpt̃ hoc

Expanded text:
conformes fieri imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; quos autem praedestinauit, illos et uocauit. hic subaudire debemus \'secundum propositum\'. sunt enim et alii uocati sed non electi ac per hoc non secundum propositum uocati. quos autem uocauit - hoc est secundum propositum -, illos etiustificauit;quos autem iusti ficauit, illos et glorificauit. hi sunt filii promissionis, hi sunt electi, qui per electiouasa misericordiae, in quibus deus etiam per uasa irae notas facit diuitias gloriae suae. horum fit per spiritum pitius fit omnibus iniquitatibus ejus; qui sanat omnes languores ejus; qui redimit de corruptione vitam ejus; qui coronat eam in misericordia , quia non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei. 26. Caeteri autem homines ad istam societatem non pertinentes, quorum tamen et animam et corpus Dei bonitas operata est, et quidquid habet ipsa natura praeter vitium, quod eidem inflixit superbientis voluntatis audacia, propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ciã que ado ẽ ignorantes. et suam uolentes con
qmͣ udeis dequib hoc dixte apłs. ne offendant
inlapidem offensionis. uelut argute defendendo
naturam et lib̾um arbitͥum: quẽad modum phi¬
losophi huĩmundi qui uehem̃ter egerunt ut
purarentur uł putarent sibi beatã utram uir¬
tute ꝓp̾e uoluntatis efficere. Caucant gͦ isti ne p
sapientiã u̾bi euacuent erucem xp̃i: et hoc sit
eis offende in lapidẽ offensiomis. Natura emin
humana etiã si milla integritate in qͣ conłita ẽ
ꝑ maneret: nullo mͦ se ipsã creatore suo ñ aduuã¬
te seruaret. Cumgͥ sine di grã salutem ñ posset
custodire qmͣ accepit: qͦmodo sinc lĩ gratia pot̃
repare qm̃ꝑdidit: Non autẽ idõ ꝓistis ñ debenĩ
orare. quia si ũ corriguntur eorũ imputandũ ẽ uo¬
luntati: qui noliuut cred̃c etiam adhoc ip̃sũ sibi
necessariam grãm saluatoris. qd putant consistere

Expanded text:
tiam quae a Deo est ignorantes, et suam volentes constiam quae a Deo est ignorantes, et suam volentes consquam Judaeis, de quibus hoc dixit Apostolus, ne offendant in lapidem offensionis , velut argute defendendo naturam et liberum arbitrium, quemadmodum philosophi hujus mundi, qui vehementer egerunt ut putarentur vel putarent sibi beatam vitam virtute propriae voluntatis efficere. Caveant ergo isti ne per sapientiam verbi evacuent crucem Christi , et hoc sit eis offendere in lapidem offensionis. Natura enim humana etiamsi in illa intermaneret, nullo modo seipsam Creatore suo non adjuvante servaret: unde cum sine Dei gratia salutem non posset custodire quam accepit, quomodo sine Dei gratia poterit reparare, quam perdidit? Non autem ideo pro istis non debemus orare, quia, si non corriguntur, eorum inputandum est uoluntati, qui nolunt credere etiam ad hoc ipsum sibi necessariam gratiam saluatoris, quod putant consistere
Abbreviated transcription (Latin):
mali aliquid mneterctur: ñ frustra und̾etur iniqui¬
tas. ut exea fierent uasa incontumeliã. Cũ ũ płi
bum arbitum pͥmi hoñs incondempnationẽ
timusa defluxerit. ꝓculdubio qd̾ ea xx. fume
uasa in honorcm. non ipsiꝰ iustitic ẽ quegram
ñ imquitati dĩ qđ absit ut sit apud dm̃: s uidi¬
cio deputandiumẽ. hoc quisquis cũ eccła catł¬
olica sapit ñ contra grãm ꝓm̃itis disputat. se
miscłiam et uiditium dno cantat ite nec mi¬
sericordiam rectiset ingratꝰ nec uiditium accus¬

Expanded text:
mali aliquid mereretur, non frustra videretur iniquitas, ut ex ea fierent vasa in contumeliam. Cum vero per liberum arbitrium primi hominis in condemnationem universa defluxerint, procul dubio quod ex ea fiunt vasa in honorem, non ipsius justitiae, quae gratiam non iniquitati Dei, quae absit ut sit apud Deum, sed judicio deputandum est. Hoc quisquis cum Ecclesia catholica sapit, non contra gratiam pro meritis disputat, sed misericordiam et judicium Domino cantat, ut nec misericordiam recuset ingrat
Abbreviated transcription (Latin):
untur: ica et inxp̃o omnes itnfi cabinitur. uude
ficut infantes ñ baptitati. ñ solum regnum eloꝵ
uerũctiam uttam et̾nã hab̾e ñpossunt. Confitea¬
tur etiã duittes baptuatos etiam si diuitus sui
ñ careant. et fint rales quales ad timotheum des¬
cribit apłs dicens. p̃cipe diuttib hiu̾midi. Ñ
supbe saꝑe. neq sꝑare itrincerto duutiaꝵ. s indõ
diuites sint inbonis oꝑib facile tͥbuant. cõmuiu¬
cent thesaurient sibi fundam̃tum bonũ infict¬
rũ ut app̾hendant ueramitã: ñ eos regno dĩ pos¬
se pͥtiari fateatur gr̾am dĩ et adiutorium etiam
ad singłos acc̃ cdari: eamq ñ dari scłm m̃uta nr̃a
los qui cotidie dicunt dimitte nob debita nr̃a:
qd utiq ñ ueraciter dic̾ent si eẽnt omrĩmodo abꝰqͥ
peccato fateatur eẽ lib̾um arbitͥum: etiã dimino
indiget aduitorio. fateatur qnͣdo contra tempra¬
ciones concupiscentiasq illicitas dimicamꝰ ꝙͥ uis
et illie habeamus et pͥam uoluntatẽ. ñtam̃ exilla

Expanded text:
Unde fit ut infantes non baptizati, non solum regnum coelorum, verum etiam vitam aeternam habere non possint. Confiteatur etiam, divites baptizatos, etiamsi divitiis suis non careant, et sint tales quales ad Timotheum describit Apostolus dicens, Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam , non eos regno Dei posse privari. Fateatur gratiam Dei et adjutorium etiam ad singulos actus dari; eamque non dari secundum merita nostra, los qui quotidie dicunt, Dimitte nobis debita nostra : quod utique veraciter non dicerent, si essent omnimodo sine peccato. Fateatur esse liberum arbitrium, etiam si divino indiget adjutorio. Fateatur quando contra tentationes concupiscentiasque illicitas dimicamus, quamvis et illic habeamus propriam voluntatem, non tamen ex illa,
Abbreviated transcription (Latin):
Omde abillo attͥbitam fortitudine suã ab illũ
custodieus codem seruatore ñ ꝑ didit. quo largue¬
tesuscepto slec ob aluud metur ampliora insi pie
fiotitq sciendo. a quo sibi bona sunt oĩa. Et hoc
sciendo ñ eescipso. ne uł hoc ñ sit meo. q dñsit ex
ło. Unde optune apłs nos inquit ñ spm̃ hiu̾mũ¬
di accepimus. s spm̃ quierdo ẽ. itt sciamus que
adeo donata sunt nob̾. acꝑ hoc et iꝑsum hois
mttũ donum ẽ gratuitũ. Nec apatre lumitiu
aqͣ descendit. oe datum optimũ. bom aliquio ac¬
cipt qͥsqm m̃etur. nisi accipiendo qd ñ meretur

Expanded text:
 Proinde ab illo attributam fortitudinem suam ad illum custodiens, eodem servatore non perdidit, quo largitore suscepit. Nec ob aliud meretur ampliora, nisi pie fideliterque sciendo a quo sibi bona sunt omnia, et hoc sciendo non ex seipso, ne vel hoc sit in eo quod non sit ex Deo. Unde optime Apostolus: Nos, inquit, non spirituqui ex Deo est; ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ac per hoc et ipsum hominis meritum donum est gratuitum: nec a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum , boni aliquid accipere quisquam meretur, nisi accipiendo quod non meretur
Abbreviated transcription (Latin):
respondetur ei. Qud enim habes qd naccepisti
sitm g̃ fides impetrat iustificationẽ siceit umi n
ꝙ os pͥartitus c̃ etiã ipłius m̃suram fioeĩ ngram
di aliqund meriti precedit humami sipsa gratia
mentiur augeri ut aucta meitatur pfici comitante
nducente pedissequa ñp̃ina uolimtate. unde ilie
qͣ doi fortitudine meam ad te custodiã causãq tec¬
didir aicens. qm̃ ds susceptor mns es: tauꝙ in reqͥ¬

Expanded text:
respondetur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? respondetur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? cum ergo fides impetrat iustificationem, sicut unicuique deus partitus est etiam ipsius mensuram fidei, non gratiam dei aliquid meriti prmeretur augeri, ut aucta mereatur perfici, comitante, non ducente, pedissequa, non praevia voluntate. Unde ille qui dixit, Fortitudinem meam ad te custodiam, causamque reddidit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ offensionis sicut scͥptum ẽ. Ecte pono iusyon
lapidem offensionis. et petram scandali: et qu
credidit ieum ñ confundetur. Ipsa c̃ iustitia
exfide q̃ tredimꝰ nos uistificari. hoc ẽ iustos fi
uistitiam ditumtus dari ñ a nob̾ inniob̾ nr̃is
urib fieri. Nam cur illam iustitiam que ex
ex dõ: Quis hoc insi impius senseritꝰ S quia
audit litt̾am logis. ut ei sufficẽ indeatur con nouisse
quibiubeat aut᷑ phibeat quo id se arbiteu sniano¬
tuti impleturum cẽ confidat nei fide confugiat ad¬
niuans ad spm uuificantẽ. uererum faccum lte¬
tra ꝯtcidat is ꝑfecto relum di haber s. ñ sedmr ico¬
er suã uolens constauere ut tantũ modo exlege
ut nos simꝰ uistitia dĩ inpso. Iustificati gͥ er fide
supba sit nec dicat łibi. Siefide quorsigratis
Dd cn fides merctur: eur ñ potius riddititi ꝙ
douatur Nondicat ista homo fideł quia cum
aierit. ut merear iustificationẽ habeo fideni

Expanded text:
idem offensionis, sicut scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis et petram scandali et, qui crediderit in eum, non confundetur\'. ipsa est iustitia ex fide, qua credimus nos iustificari, hoc est iustos fijustitiam divinitus dari, non a nobis in nobis nostris viribus fieri. 9. Nam cur illam justitiam quae ex ex Deo? Quis hoc nisi impius senserit? Sed quiaaudit litteram Legis ut ei sufficere videatur cognovisse quid jubeat aut prohibeat, quo id se arbitrii sui virtute impleturum esse confidat, nec fide confugiat adjuvandus ad Spiritum vivificantem, ne reum factum littera occidat; is profecto zelum Dei habet, sedet suam uolens constituere, ut tantum modo ex lege ut nos simus iustitia dei in ipso. iustificati igitur ex fide perba sit: nec dicat sibi, si ex fide, quomodo gratis? Quod enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat ista homo fidelis, quia cum dixerit: \'Ut merear iustificationem, habeo fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Recolat utrum quesierit: an quesitus sit abillo
scilicet qui uenit querere et saluate ꝗd pierat.
slam si querere uoluerit ante gram quio meru¬
crit ut acciper eam. mala sua pot̾it homo an¬
uetiire ã bona. ctiam sicum unius diei uetam
haber tem saꝑtram grã saluatoris muenit
stus enim exfide iuuit ꝑfecto ante qm̃ gratia
uistificetur idẽ iustus effitiatur impits qͥ
ẽnisi impi Quẽ si debitum sequentur. qͥd¬
cĩmito insi supplicium teddetur: Si gͥ gr̾a
iam ñ exopib: alioquin grã iam nẽ gratia. oꝑ¬
ib enim debitum redditur gratia gͣtis datipe.
iinde etiam nmcupatur. Siquis aute diarere
go qi ana bent opanbi fides mereatur negare ñ
possuan. uno ũ gratissime conłitemaitr banẽ
cartatem que sola ue bene oꝑaturistisir̃e ner¬
uq adeo donum dĩe ite ds dicatur. Qui gͦ ha¬
bent fioem qͥ impetrent iustificatiorẽ pd̾ei gra¬
ciã pueneriuit ad legem iustitie. Unde dicitur

Expanded text:
recolat, utrum quaesierit, an quaesitus sit ab illo recolat, utrum quaesierit, an quaesitus sit ab illo scilicet, qui uenit quaerere et saluare, quod perierat.y nam si quaerere uoluerit, ante gratiam quid meruerit, ut acciperet eam, mala sua poterit homo inuenire, non bona, etiam si eum unius diei uhabentem super terram gratia Salvatoris invenerit.stus enim ex fide vivit, profecto antequam gratia justificetur, hoc est justus efficiatur impius, quid est nisi impius? Quem si debitum sequeretur, qmerito nisi supplicium redderetur? s i ergo gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratia; operibus enim debitum redditur, gratia gratis datur, unde etiam nuncupatur. Si quis autem dixerit, quod gratiam bene operandi fides mereatur, negare non possumus, immo uero gratissime confitemur. hanc carusque adeo donum dei est, ut deus dicatur. qui ergo habent fidem, qua impetrent iustificationem, per dei gratiam peruenerunt ad legem iustitiae, unde dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
et laborem eorii. qͥ ꝑpententiã digni fuert̃ mise¬
ricordia Hec oĩa pelagiꝰ sic anathematiauie qe
satis gesta ipsa testantur: ut incħad ea quo qͦ modo
defendenda disputationis acculerit. unde sit con¬
seqũs. nt quisqͥs seqtitur illiꝰ ep̃alis auccoritat m

Expanded text:
et laborem eorum, qui per paenitentiam digni fuerint misericordia. Haee omnia Pelagius sic anathemauit, quod satis gesta ipsa testantur, ut nihil ad ea quoquo modo defendenda disputationis adtulerit. unde fit consequens, ut, quisquis sequitur illius episcopalis auctoritatem