comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia illi similiter faciunt. S aliud est. cur heretici rebapti¬
rare non debeant: aliud cur catholici. Heretici autem nec si
in catholica faciendum eẽt. facere deb̾ent: quia hoc in catholi¬
cis non ẽẽ dicunt. quod ipsi cum ibi essent acceꝑunt & cum
discedent abstulert̃. Catholica uͦ ꝓpterea non debet iterare
baptisnum qui apud hereticos datus est: ne iudicare uide¬
atur ipsorum eẽ quod xp̃i ẽ: aut eos non habere. quod intꝰ
cum acciꝑent amittere utiq foras exeundo non possert: h
enĩ etiam ipse cypanus. cum ceteris statuit. ut si ab heresib
redirent ad exd̃am quicumq in ea fuerant baptitati: ñ
iam ꝑ baptismum s ꝑ penitentiã reciꝑentur. Unde con¬
stat eos non posse amittere recedentes: quod non recipiũt
remeantes. Non autem sicut heresis ipsorum est. sic̃ error
ipsorum est. sicut sacrilegiũ dissensionis ipsorum est: sic

Expanded text:
quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptiquia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, quia hoc in catholicis non esse dicunt, quod ipsi cum ibi essent acceperunt et cum discederent abstulerunt. catholica uero propterea non debet iterare baptismum qui aput haereticos datus est, ne iudicare uideatur ipsorum esse quod Christi est aut eos non habere, quod intus cum acciperent amittere utique foras exeundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad ecclesiam quicumque in ea fuerant baptizati, non iam per baptismum sed per paenitentiam reciperentur. unde constat eos non posse amittere recedentes quod non recipiunt remeantes. non autem, sicut haeresis ipsorum est, sicut error ipsorum est, sicut sacrilegium dissensionis ipsorum est, sic
Abbreviated transcription (Latin):
adulteris sces est: quamuis illi sint impudis & im mundi¬
quia ipsa eius sanctitas pollui non potest. & sac̃mento suo
diuina uirtus assistit. siue ad salutem bene utentium siue
ad ꝑnitiem male utentium. An uͦ solis uel etiam lucernȩ
lux cum ꝑ cenosa diffunditur. nichil inde sordium contra¬
hit. & baptismus xp̃i potest cuius quam scelerib in quinari.
Si enĩ adipsas res uisibiles quib sac̾menta tractantur. ani¬
mum conferamus. quis nesciat ẽẽ corruptibiles: Si autem
ad id quod ꝑ illas agitur quis non uideat non posse corrũ¬
pi. quamuis homines ꝑ quos agitur. ꝓ suis morib. uel p̃mia
ꝑcipiant. uel penas luant: Recte autem non mouit ꝙypͥa¬
num quod scͥpsit iubaianus: nouacianenses rebaptirare
cos qui ad se ex catholica uenirent. Neq enĩ quicquid ħetici
ꝑu̾se fuerint imitati ꝓpterea faciendũ catholicis non est:

Expanded text:
adulteris sanctus est, quamuis illi sint inpudici et inmundadulteris sanctus est, quamuis illi sint inpudici et inmundquia ipsa eius sanctitas pollui non potest et sacramento suo diuina uirtus adsistit siue ad salutem bene utentium siue ad perniciem male utentium. an uero solis uel etiam lucernae lux, cum per caenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, et baptismus Christi potest cuiusquam sceleribus inquinari? si enim ad ipsas res uisibiles quibus sacramenta tractantur animum conferamus, quis nesciat eas esse corruptibiles? si autem ad id quod per illas agitur, quis non uideat non posse corrumpi, quamuis homines per quos agitur pro suis moribus uel praemia percipiant uel poenas luant? Recte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est,
Abbreviated transcription (Latin):
quamius ipsum & uerum dent baptismi sacͣmentum. rec¬
te tñ facere extra ȩcclam colligere. & contra eccl̃am senti¬
re. S aliud ẽ non hab̃e aliquid. aliud non iure habere. uł
om̃s iniqui & impii. S tñ illi corrigendi aut puniendi:
illa uͦ agnoscenda & ueneranda sunt. Dicit sane de hac re.
non unum s duo. uel amplius. facta eẽ concilia: s tam̃
africana. Nam & in quodam septuaginta & unum ep̃os
fuisse commemorat: quorum omnium auctoritati. uniu̾¬
sȩ ȩccłẽ cum longe pluribus ep̃is coto orbe diffuse aucto¬
ritatem: non dubitamus. cum ipsius cy pͥani pace p̃ponere.
cuius uniu̾sȩ eccłe in euulsibile membrum se eẽ gaudebat.
Non ẽ autẽ aqua ꝓfana & adultera suꝑ quam nomen di in¬
uocatur. etiam si ã ꝓphanis & adulteris inuocetur. quia nec
ipsa creatura nec ipsum nomen adulterum ẽ. Paptismus
uero xp̃i u̾bis euũgłicis consecratus. & ꝑ adulteros. & in

Expanded text:
quamuis ipsum et uerum dent baptismi sacramentum, recquamuis ipsum et uerum dent baptismi sacramentum, recte tamen facere extra ecclesiam colligere et contra ecclesiam sentire. sed aliud est non habere aliquid, aliud non iure habere uel omnes iniqui et impii. sed tamen illi corrigendi aut puniendi, illa uero agnoscenda et ueneranda sunt. Dicit sane de hac re non unum, sed duo uel amplius facta esse concilia, sed tamen Africana. nam et in quodam septuaginta et unum episcopos fuisse commemorat, quorum omnium auctoritati uniuersae ecclesiae cum longe pluribus episcopis toto orbe diffusae auctoritatem non dubitamus cum ipsius Cypriani pace praeponere, cuius uniuersae ecclesiae ineuulsibile membrum se esse gaudebat. Non est autem aqua profana et adultera super quam dei nomen inuocatur, etiamsi a profanis et adulteris inuocetur, quia nec ipsa creatura nec ipsum nomen adulterum est. baptismus uero Christi uerbis euangelicis consecratus et per adulteros et in
Abbreviated transcription (Latin):
dini ẽẽ p̃ponendam liquida eluxerit. Si autem ui̾tas hid
aꝑuerit c̃ẽ retinendum quod illa consuetudo p̾scͥpserat:
manifestum erie nec illam frustra fuisse institutam atq ro¬
boratam. & uigilantius etiam post ipsas disputationes
tanti sacmenti salubrimam obseruationẽ in eccła catho¬
lica non potuisse mutari: s conciliorum etiam maiore
robore confirmatam religiosissime custodiri. Seribit gͦ
ad iubaianum cypanus de hereticorum baptismo qui
uidentur ei foris positi. & extra ȩccłam constituti uindi¬
care sibi rem nec uiris sui nec potestatis: quod nos inquit.
nec ratum possumus nec legittimum putare. quando hoc
apud eos constet ẽẽ illicitum. Nec nos abnuimus eum qͥ
apud ħeticos uel in aliquo scismate extra communionẽ
ȩccl̃ȩ baptiratur. non ei ꝓdeẽ in quantum hereticorum
& scismaticoꝵ ꝑu̾sitati consentit: nec illos qui baptitant

Expanded text:
dini esse praeponendam liquide luxerit. si autem ueritas id dini esse praeponendam liquide luxerit. si autem ueritas id aperuerit esse retinendum quod illa consuetudo praescripserat, manifestum erit nec illam frustra fuisse institutam , adque roboratam et uigilantius etiam post istas disputationes tanti sacramenti saluberrimam obseruationem in ecclesia catholica non potuisse mutari, sed conciliorum etiam maiore robore confirmatam religiosissime custodiri. Scribit ergo ad Iubaianum Cyprianus de haereticorum baptismo, qui uidentur ei foris positi et extra ecclesiam constituti uindicare sibi rem nec iuris sui nec potestatis: quod nos, inquit, nec ratum possumus nec legitimum putare, quando hoc aput eos esse constet inlicitum. nec nos abnuimus, cum qui aput haereticos uel in aliquo schismate extra communionem ecclesiae baptizatur, non ei prodesse in quantum haereticorum et schismaticorum peruersitati consentit, nec illos qui baptizant,
Abbreviated transcription (Latin):
& petrus. qui priꝰ crcuincidebat cessit paulo ui̾tatem p̃di¬
canti: satis indicat. quod aliud etiam de haptismo fieri so¬
lebat. Simul & admonet nos non fuisse impossibile ut de
baptismo ꝙpanus aliquid aliter saꝑet. quam uitas postu¬
labat. que ab ȩccła. & ante illum & post illum retenta est.
si potuit aliquid etiam pecrꝰ aliter saꝑe quod ueritas non¬
habebat qua paulo apło doctore didicimus.¬
mittendis nemo consuetudinẽ rationi & uitati p̃ponat: qr
consuetudinẽ ratio & ueritas semꝑ excludit. Si ratio si ui¬
tas: optime S hoc mox uidebimnus. Interim aliam fuisse con
suetudinem. etiam u̾bis huius apparet.
tem honoratus attuca dix̃. Cum xp̃c ueritas sit. magis ue¬
ritatem quam consuetudinẽ sequi debemus. His omnibus
sententiis declaratur. non extra ȩccłę communionẽ nos
ẽẽ constitutos. donec ueritas quam dicunt. huic consuetu¬

Expanded text:
et Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidiet Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam veritas postulabat, quae ab Ecclesia et ante illum et post illum retenta est; si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quam veritas habebat, quam Paulo apostolo doctore didicimusmittendis, nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat; quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit. Si ratio, si veritas, optime: suetudinem etiam uerbis huius apparet. Item Honoratus a Tucca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus . his omnibus sententiis declaratur non extra ecclesiae communionem nos esse constitutos, donec ueritas quam dicunt huic consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
mox consid̾abimus. Uerumptñ quȩ soleret ẽẽ ȩcłȩ consue¬
tudo: satis idem cypanus ostendit. qui ait. in p̃t̾ito de heresi
ad eccłam uenientes sine baptismo admissos.
iat etiam in ipso concilio. castus siccensis. Qui
contempta u̾itate p̃sumit consuetudinẽ sequi.¬
itur. Uitum uitas reuelata sit mox queremus. Tamen aliã
fuisse eccłe consuetudinem etiam iste confessus est.
tas non dixit ego sum consuetudo. Itaq ueritate
manifestata. ced at consuetudo uitati. Pane dubitet ue
ritati manifestate deb̾e consuetudinem cedẽ. S de mani¬
festata ueritate uidebimus. Nc̃ tñ & iste aliam consuetudi¬
nem fuisse manifestat.
tem osimus atarassa dixit. Reuelatione fact̾a ueritatis:
cedat error ueritati. Quia & petrꝰ qui pͥus circumcidebat:
cessit paulo uitatem p̃dicanti. Noliut quidem iste dicere¬
consuetu dinem. s errorem. Uerumptamen cum dicit quia

Expanded text:
mox considerabimus. uerumtamen quae soleret esse ecclesiae consuemox considerabimus. uerumtamen quae soleret esse ecclesiae consuetudo, satis idem Cyprianus ostendit, qui ait in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos. Dicit etiam in ipso concilio Castus Siccensis: Qui contempta ueritate pitur . utrum ueritas reuelata sit, mox quaeremus; tamen aliam fuisse ecclesiae consuetudinem etiam iste confessus est. tas. non dixit: ego sum consuetudo. itaque ueritate manifestata cedat consuetudo ueritati, ut eritati manifestatae debere consuetudinem cedere? Sed de manifestata veritate mox videbimus: nunc tamen et iste aliam consuetudinem fuisse manifestat.Zosimus a Tharassa dixit: Reuelatione facta ueritatis cedat error ueritati, quia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo ueritatem pconsuetudinem, sed errorem: verumtamen cum dicit, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
sit: in ꝓgressu sermonis nr̃i res ipsa indicabit. Arbitremur
itaq iam illam epłam quȩ ad iubaianum ab eodem data
ẽ recitatam nob sic̃ in concilio recitata ẽ. Legat eam pͥmo
qui lecturus est. hec quȩ dicturus sum: ne quid forte ne¬
cessarium me subtraxisse. Nimis enĩ longum est. nec ad expla¬
nationem suscepte rei ꝑtinet. ut omnia uerba huius epłe.
nc̃ commemorentur a nob̃. Si quis autem querit. quid in¬
terim ceneam dum ista ꝑtracto: respondeo. ẜmum michi
ypani litteras suggessisse quid teneam. donec ꝑspiciam qͣ¬
le sit: quod cepit post ea disputari. Att quippe ipse cypa¬
nus. S dicit aliquis. Quid gͦ fiet de his qui in p̃cito de he¬
tesi uenientes ad ȩccłam sine baptismo admissi sunt: Utrũ
isti reuera sine baptismo fuerint. an ido sint admissi quia
illi qui admittebant. eos hab̾e baptismum intelligebant.

Expanded text:
sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. arbitremur sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. arbitremur itaque iam illam epistulam quae ad lubaianum ab eodem data est recitatam nobis, sicut in concilio recitata est. legat eam primo qui lecturus est haec quae dicturus sum, ne quid forte necessarium me subtraxisse arbitretur. nimis enim longum est nec ad explicationem susceptae rei pertinet, ut omnia uerba huius epistulae nunc commemorentur a nobis. Si quis autem quaerit, quid interim teneam dum ista pertracto, respondeo primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. ait quippe ipse Cyprianus: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi uenientes ad ecclesiam sine baptismo admissi sunt? utrum isti reuera sine baptismo fuerint an ideo sint admissi, quia illi qui admittebant eos habere baptismum intellegebant,
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝓfecto issem in adem sententiam nͥ me ad diligentiorem cõ¬
siderationem. reuocaret tanta auctoritas aliorum quos uel
pares gr̃a doctrine uel etiam fortasse doctiores ꝑ tot gentes
latinas. grecas barbaras. & ipsam hebream eccła toto orbe
diffusa parere potuit. quȩ ipsum quoq peꝑat. qui michi nul
potuit. ut in obscurissima questione ueriꝰ pluriũ unus pauci¬
ue sentirent. s quia non facile ꝓ uno uel paucis adu̾sus in¬
numerabiles eiusdem religionis. & unitatis uiros & magno
ingenio & uberi doctrina preditos. nisi ꝑtractatis ꝓ uirib
atq ꝑfectis rebus ferenda sententia ẽ. Itiq solicicus ĩ qrta
quanta michi etiam ipsius &bani littere suggesserint pro
hic sententia quam nc̃ ȩccla catholica tenet. ut xp̃i baptis¬
mum non ex merito eorun ꝑ quos datur. s ex ipsius de quo
dictum ẽ. hic est. qui bapticat agnoscendus &e approbandu

Expanded text:
et profecto issem in eandem sententiam, nisi me ad diligentiorem conet profecto issem in eandem sententiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tanta auctoritas aliorum, quos uel pares gratia doctrinae uel etiam fortasse doctiores per tot gentes Latinas Graecas barbaras et ipsam Hebraeam ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui mihi nullpotuit ut in obscurissima quaestione uerius pluribus unus pauciue sentirent, sed quia non facile pro uno uel paucis aduersus innumerabiles eiusdem religionis et unitatis uiros et magno ingenio et uberi doctrina praeditos nisi pertractatis pro uiribus adque perspectis rebus ferenda sententia est. itaque sollicitius inquirenti quanta mihi etiam ipsius Cypriani litterae suggesserint pro hac sententia quam nunc ecclesia catholica tenet, ut Christi baptismus non ex merito eorum per quos datur, sed ex ipsius de quo dictum est: hic est qui baptizat agnoscendus et adprobandus
Abbreviated transcription (Latin):
panum catholicum ep̃m. catholicum martyrem. & quãto
magis magnus erat. tanto se in omnib humiliantẽ ut corã
um dm̃i nr̃i iħu xp̃i. qui unus & solus habet potestatem &
p̃ponendi nos in eccłȩ suę gubnatione & de actu nro iudi¬
candi. Sub tanti gͦ commnemoratione iudicii. uerũ expec¬
tans audire a collegis. prior eis mentiendi p̃beret exemplũ:
Au̾terit ds hanc dementiam a quolibet xp̃iano: quanto
magis cypriano. Habemus gͦ querendi lib̃um arbitrium ip¬
sius ypani nob̵ mitissimo & ueracissimo sermone consen¬
sum. Iam quidem incipiunt eius college ꝓͥpͥas proferre sen¬
tentias: s ad iubaianum datas litteras audierunt. Recita¬
te sunt enĩ sicut in exordio cominemoratũ ẽ. & nob̾ gͥ recitẽ¬
tur. ut nos quoq inde quod sentiri oporteat quantum dñs
adiuuiat indigemus. Dic̃ forsitan quispiam. Quid gͦ cu mͦ
dicis quid ad iubaianum scͥpserit cypanus: Iam legi fateor

Expanded text:
yprianum, catholicum episcopum, catholicum martyrem et quanto yprianum, catholicum episcopum, catholicum martyrem et quanto magis magnus erat tanto se in omnibus humilantem, ut coram i qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet christiano, quanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim, sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cyprianus?\' iam legi, fateor,
Abbreviated transcription (Latin):
adigit. Quid mansuetius: Quid humilius: Nulla nos certe
deterret auctoritas. aquerendo quid uerum sit. Quando ha¬
beat inquit omnes ep̃s ꝓ licentia lib̃tatis &e potestatis suȩ
arbitrium ꝓpͥum. tamq iudicari ab alio non possit.: quam
nec ipse potest alterum uidicare. Opinor utiq in his questi¬
onib quȩ nondum eliquatissima ꝑspectione discussa sunt:
nouerat eñ quantã sacramenti ꝓfunditatem. tc̃ omnis ec¬
desia uaria aisputatione ũsabat. liberumq faciebat querẽ¬
di arbitriũ: ut eraminata uitas panderet᷑. Neq enĩ mentie¬
batur: & simpliciores collegas suas in u̾bo. caꝑe cogitabat: ut
cum se diusum sentire ꝓmisissent: tc̃ contra quam ꝓmiserat
ex commnunicandos ẽẽ censeret. Absit ab anima. tam scã ista
scelerata ꝑfidia. Qui hoc de cali uiro quasi cum eiꝰ laude sẽ¬
tiunt: nichil aliud quam se ipsos tales ẽẽ ꝓfitentur. Egoc¬

Expanded text:
adigit. quid mansuetius, quid humilius? nulla nos certe adigit. quid mansuetius, quid humilius? nulla nos certe deterret auctoritas a quaerendo quid uerum sit. quando habeat, inquit, omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit quam nec ipse potest alterum iudicare, opinor utique in his quaestionibus quae nondum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumque faciebat quaerendi arbitrium, ut examinata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc de tali uiro quasi cum eius laude sentiunt, nihil aliud quam se ipsos tales esse profitentur. ego C
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾e. quibus ꝓ sua sincera & religiosa deuotione ad epł̃am nĩa
rescribens. non tantum consensit. s & instructum se ẽe gr̃as
egit. His u̾bis beati cypͥani accepimus. eum a iubaiano esse
consultum. & quid respondit consulenti. & quod ille instrue¬
tum se ẽẽ gr̃as egit. Numquid iam ꝑtinaces existimari debenꝰ
si considare uoluerimus eandem ipsam epłam. qua hoc uibu¬
iano ꝑsuasum ẽ: Donec enĩ ꝑsuadetur & nob̃ si hoc ꝑsuadeti
ueris rationib potest: securos nos de iure catholicȩ commu¬
nionis facit ipse cypanus. Sequitur enĩ & dicit. Suꝑẽ ut de
ipsa re singuli. quid sentiamus ꝓferamus. Neminem iudicã¬
tes. aut a iure communionis aliquem si diusum senserit amo¬
uentes. Non solum gͦ michi saluo iure communionis ad huc
uerum querere. s etiam diu̾sum senti re concedit. sleq
enĩ quisquam nr̃m inquit episcopum sc episcopoꝵ ꝯstitut
aut ggrannico t̃rore ad obsequendi necessitatẽ collegã suos

Expanded text:
ra et religiosa dcuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed et instructum se esse gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam pertinaces existimari debemus, si considerare uoluerimus eandem ipsam epistulam qua hoc Iubaiano persuasum est? donec enim persuadeatur et nobis, si hoc persuaderi ueris rationibus potest, securos nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dicit: superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus, neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. non solum ergo mihi saluo iure communionis adhuc uerum quaerere sed etiam diuersum sentire concedit. neque enim quisquam nostrum, inquit, episcopum se episcoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos
Abbreviated transcription (Latin):
traditoꝵ quos in affrica infamauert̃. & in transmarino iudicio
non conuicert̃ se ab orb terraꝵ: communione separunt: cum
ctiam si uera cͥimina obicerent multo sunt maiora scelera here¬
sum. & scismatum. Uude sine baptismo sieut sensit ipse uemen¬
tes. & in catholicam communionẽ. non ꝑ baptismum recepit:
non potuerunt maculare ꝙyprianum. Neq in eo ipso in quo
se dicunt imitari cyþanum inueniunt. quid respondeant:
de recepto baptismo maximianistaꝵ: cum eos quos ex eonu¬
mero. quos concilio suo plenario dampnatos etiam c̾renaꝵ
temporib &ypriani ꝑdidit ecclam. malorum communio:
ñ habent isti suȩ communionis originem. Si autem ñ ꝑoicit
non habent suȩ p̃cisionis. aliquã defensionẽ. insuꝑ nec et eplis
cỹpani sectantes. quia unitatis unculum disruꝑunt necip¬
sum concilium. quia maximianistaꝵ baptismum receꝑunt.
Qunc gͥ uos manentes in exemplo cypriani. consideremus eaa

Expanded text:
traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt maculare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario damnatos etiam terrenartemporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec exemplum Cypriani sectantes, quia unitatis uinculum dirruperunt, nec ipsum concilium, quia Maximianistarum baptismum receperunt. Nunc ergo nos manentes in exemplo Cypriani consideremus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. apparuit de qua terra germinauit. de quo mari emer¬
sit. de quo celo cecidit: Nos itaq ut dicere ceꝑam in eius
ȩccłȩ communione securi sumus ꝑ cunis uniu̾sitatem nc̃
id agitur. quod & ante agrippinũ. & inter agrippinum &
ꝙy pͥanum ꝑ eius uniuersitatẽ similiter agebatur. & cuiꝰ uni¬
uersitate neq agrippinus. deseruit. neq cy ppͥanus. neq illi
qui eis consenserant quamuis aliter quam cet̾i saꝑent. sed
cum eis ipsis a quibus diũsa sensert̃. meadem unitatis cõ¬
munione minsert. Ipsi autem considerent ubi sunit: qui nes ũi
ꝓpagati ssint possunt dicere : Si iam tunc ȩccłam receptis siue
baptismo ħeticis & scismaticis cominunionis contagione ꝑ¬
dicd̾ant: neq ipsi cypͥano consentiunt. Ille enĩ cum receptorbꝰ
hereticorum & scismaticoꝵ. ac ꝑhoc cum ipsis etiam receptis
manere se in communione ꝓfessus est.: isti autẽ ꝓpter nomen

Expanded text:
tus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari emertus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere coeperam, in eius ecclesiae communione securi sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agitur, quod et ante Agrippinum et inter Agrippinum et Cyprianum per eius uniuersitatem similiter agebatur, et cuius uniuersitatem neque Agrippinus deseruit neque Cyprianus neque illi qui eis consenserant, quamuis aliter quam ceteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diuersa senserunt in eadem unitatis comanserunt. ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sint possunt dicere, si iam tunc ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neque ipsi Cypriano consentiunt. ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tant etiam multi qui baptismum datum apud hereticos
improbabant. & baptirabant eos qui inde ueniebant: quid gͣ
ante agrippinum a quo ista cepit. qͣs noua ratio ad u̾sus
consuetudinem dimicans: nunquid non erat ȩccła: Quid de¬
niq post agrippinum quando nisi ad pstina consuetudi¬
nem reditum eẽt. alterum meliori consilium non esset ne¬
cesse cypriano. ñ quid non erat eccła. Quia talis ꝑ omnia
consuetudo seruabatur. ut baptismus xp̃i. non nisi xp̃i bap¬
tismus hab̃et᷑. etiam si apud hereticos uel scismaticos datus
fuisse ꝓbaretur: Quod si erat etiam tẽ ȩcłã & hereditas xpi
non interrupta ꝑierat. s ꝑ omnes gentes augmenta capiens
ꝑmanebat. tutissima ratio ẽ in eadem consuetudine ꝑman̾e.
quȩ tc̃ bonos & malos una complexione portabat.:i autẽ
non erat tc̃ ȩccła. quia sacrilegi heretici sine baptismo recipi¬
ebantur. & hoc uniuersali consuetudine tenebat᷑. unde dona¬

Expanded text:
tant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos tant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agrippinum, quando, nisi ad pristinam consuetudinem reditum esset, alterum moliri concilium non esset necesse Cypriano, numquid non erat ecclesia, quia talis per omnia consuetudo tenebatur, ut baptismus Christi non nisi Christi baptismus haberetur, etiamsi aput haereticos uel schismaticos datus fuisse probaretur? quodsi erat etiam tunc ecclesia et hereditas Christi non interrupta perierat, sed per omnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una conplexione portabat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Dona
Abbreviated transcription (Latin):
liqui extransiinis c̃ris longeq dis recis. nullo qui dem siue ple¬
nario siue saltim regionabi crecibio si epłari collo quio com¬
moti sunt. ut hoc ẽẽ facierdum puturent quos & consuctu¬
do eccłẽ pstina non hacernt. & pose e eecholias abis cerra¬
rum robustissima firitutete onsensimis exdustt ut quod
ꝑ disputationes eius modi i aliquorum mentes irreꝑo ceꝑat
de salute ueniens unitatis potentior ueritas & uniuersalis
medicina sanaret. Hc̃ itaq sermonem: uideant quam securꝰ
aggrediar. Si assequi & ostendere non potero quomodo refel¬
lantur ea quę de concilio cyptiani uel ep̃is eius affirmant
xp̃i baptismum ꝑ heticos dari non posse in eccła manebo
securus. in cuius communione cum eis qui sibi non consen¬
serant mansit ipse ꝙy panus. Quod si dicunt propterea illã
catholicam eccłam fuisse. quia erant ibi pauci uel si hoc pu¬

Expanded text:
liqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue pleliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habebat et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit, ut, quod per disputationes eiusmodi in aliquorum mentes inrepere coeperat, de salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant ibi pauci uel, si hoc pu
Abbreviated transcription (Latin):
omnib posse auctoritatẽ eypͥ
ani ad retinendũ uinculum pa¬
cis nulloq modo uiolandã uni¬
tatis ȩcł̃s salub̾rimam caritatẽ
magis ꝓ nob̾ quam ꝓ donatisti
eẽ ꝓponendam. Si enim cypani
exemplum uti uoluerint. ad re¬
baptizandos catholicos. quia ille censuit in catholica bapti¬
randos hereticos. nos potius exemplo cis utimur. quo aꝑtissi¬
me statuit a catholica communione idem a xp̃ianis toto t̃¬
rarum orbe diffusus etiam malis & sacrilegis adinissis nullo
modo ꝑ seꝑationẽ communionis eẽ recedendum. quando qͥ¬
dem nec eos qui ut eidem uidebatur non bapeicatos sadlegoᷤ¬
in communionẽ catholicam recipiebant a iure communiõis
noluit amouere dicens. neminem iudicantes: aut a iure com¬
munionis aliquem si diũsum senserie amouentes. Uideo tñ
quid adhuc a me possit inquiri. uidelioet ut responde am ueri¬
similib illis rationibus quibus uel ante agrppinus uel ipse
cypanus. uel illis qui eis in affrica consenserune. uel si forte a¬

Expanded text:
omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegon communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, quibus uel ante Agrippinus uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ omnẽ qui non credit in eum & credendo efficere ne ma¬
neat in tenebris: Has tenebras. quid nisi peccata intelligimꝰ:
E quod libet aliud intelligantur. hȩ cenebre ꝓfecto. qui ñ¬
nocturne ad quietem animantiũ necessariş. froinde paruu¬

Expanded text:
esse omnem qui non credit in eum et credendo efficere, ne maesse omnem qui non credit in eum et credendo efficere, ne maneat in tenebris? has tenebras quid nisi peccata intellegimus? sed quodlibet aliud intellegantur hae tenebrae, profecto quinonnocturnae ad quietem animantium necessariae. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
menta. Non nisi peccata reatus paruulis ponitur. de quo
reatu scriptum ẽ. neminẽ ẽẽ mundum. Nec si unius diei fu¬
erit uita eius. Uñ ẽ & illud in psalmis. Ego enĩ in iniquitatibꝰ
conceptus sum & in peccatis mat̃ mea me in utero abluit.
Aut enĩ ex ꝑsona generali ipsius hominis dicitur aut si ꝓpͥe
dd hoc de sedicit. Non utiq de fornicatione. s de legittimo
conubio natus fuit. Non itaq dubitemus. etiã ꝓ infantibꝰ¬
de bapticandis sanguinẽ fusum. qui pͥusquam funderetur.
sic in sacramento datus ẽ & commendatꝰ. ut diceret᷑. hic est
sanguis meus. qui ꝓ multis effundet᷑ in remissionẽ peccato¬
rũ. legant enĩ illos liberari: qui sub peccato ẽẽ nolunt fa¬
teri. Nam unde libantur. si nulla seruitute peccati tenent᷑
obstricti: Ego inquit lux in słm ueni ut omnis qui credidit
in me ñ maneat in cenebris. hoc qui ostendit. nͥ in tenebrĩ

Expanded text:
menta non nisi peccati reatus in paruulis soluitur, de quo menta non nisi peccati reatus in paruulis soluitur, de quo reatu scriptum est neminem esse mundum, nec si unius diei fuerit uita eius. unde est et illud in Psalmis: ego enim in iniquitatibus conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero aluit; aut enim ex persona generali ipsius hominis dicitur aut, si proprie Dauid hoc de se dicit, non utique de fornicatione, sed de legitimo conubio natus fuit. non itaque dubitemus etiam pro infantibus baptizandis sanguinem fusum, qui priusquam funderetur, sic in sacramento datus est et commendatus, ut diceretur: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. negant enim illos liberari, qui sub peccato esse nolunt fateri. nam unde liberantur, si nulla seruitute peccati tenentur obstricti? Ego, inquit, lux in saeculum ueni, ut omnis, qui crediderit in me, non maneat in tenebris. hoc dicto quid ostendit nisi in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter baptismum & participatione mense dominice ñ solũ
ad regnum dei. s nec ad salutem. & uitã et̾nam posse quẽꝙͣ.
hominum ꝑuenire. hoc enĩ & scͥptura testatur scđm ea quȩ
supradiximus. Nam quid aliud tenent qui baptisinũ nomi¬
ne salutis appellantñ quod dictum ẽ saluos nos fecit ꝑ la¬
uachrum regenerationis. & quod petrus ait. sic & nos simili
forma baptisia saluos facit. Quid aliud etiã. qui sacram̃tũ
m̾se dominice uitam uocant. Nisi quod dictum ẽ ego sum
panis uiuus qui de celo descendi & panis quẽ ego dedero caro
nis. & sanguinem bib̃itis non habebitis uitam in uob̃: Si gͦ
ut tot &e tanta diuina testimonia concinnunt. nec salus nec
uita ȩt̾na sine baptismo & corpore & sanguine domini cuiꝗͣ.
sꝑanda ẽ frustra sine his ꝓmictitur paruulis. Porro si a salu¬
te ac uita ȩt̾na hominem sine peccata ñ seꝑant ꝑ hȩc sacra¬

Expanded text:
praeter baptismum et participationem mensae dominicae non solum praeter baptismum et participationem mensae dominicae non solum ad regnum dei, sed nec ad salutem et uitam aeternam posse quemquam hominum peruenire? hoc enim et scriptura testatur secundum ea quae supra diximus. nam quid aliud tenent qui baptismum nomine salutis appellant, nisi quod dictum est: saluos nos fecit per lauacrum regenerationis et quod Petrus ait: sic et uos simili forma baptisma saluos facit? quid aliud etiam qui sacramentum mensae dominicae uitam uocant, nisi quod dictum est: ego sum panis uiuus, quide caelo descendiet: panis, quem ego dedero, caro nis et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis? si ergo, ut tot et tanta diuina testimonia concinunt, nec salus nec uita aeterna sine baptismo et corpore et sanguine domini cuiquam speranda est, frustra sine his promittitur paruulis. porro si a salute ac uita aeterna hominem nisi peccata non separant, per haec sacra
Abbreviated transcription (Latin):
tñ originale peccatum. ñ lib̾at. Nisi agnus dei qͥ tollit pec¬
cata mundi. Non nisi medicꝰ. qui non uenit ꝓpter s ꝓpter
egrotos. Non nͥ saluator de quo dictumẽ generi humano.
natꝰ ẽ uob̃ hodie saluator. Non nͥ redemptor euiꝰ sanguine
deletur debitum nrm. slam quis audeat dicere ñ eẽ xp̃m
infantium saluatorẽ nec redemptorem: Unde autẽ saluos
fact sinuilla meis ẽ orginalie egitudo peccati. uñ edimnt
siñ sunt ꝑ orginem pͥmi hominis uenundati sub peccato:
Nulla gͥ ex nr̃o arbitrio p̃ter baptismum xp̃i salus etna ꝓmit¬
tatur infantibus: quam non ꝓmnctit scͥptura diuina huma¬
nis omnibus ingeniis ꝓferenda optime punici xp̃ian bap¬
tismum ipsum nichil aliud quam salutẽ & sacramentũ cor¬
poris xp̃i. nichil aliud quam uitã uocant. Unde nͥ ex antiqͣ
ut existimo &e apłica traditione qua eccła xp̃i insitum tenẽt

Expanded text:
tamen originale peccatum, non liberat nisi « Agnus Dei, qui tollit pectamen originale peccatum, non liberat nisi « Agnus Dei, qui tollit peccata mundi ; » non nisi medicus, qui non venit propter aegrotos; non nisi Salvator, de quo dictum est generi humano: « Natus est vobis hodie Salvator ; » non nisi Redemptor, cujus sanguine deletur debitum nostrum. Nam quis audeat dicere non esse Christum infantium salvatorem nec redemptorem? Unde autem salvos facit, si nulla in eis est originalis aegritudo peccati? Unde redimit, si non sunt per originem primi homnulla igitur ex nostro arbitrio praeter baptismum Christi salus aeterna promittatur infantibus, quam non promittit scriptura diuina humanis omnibus ingeniis praeferenda. Optime punici Christiani baptismum ipsum nihil aliud quam salutem et sacramentum corporis Christi, nihil aliud quam uitam uocant. unde, nisi ex antiqua, ut existimo, et apostolica traditione, qua ecclesiae Christi insitum tenent
Abbreviated transcription (Latin):
quedam. & alia obtunsiora ꝓ que ipsius uitȩ. suꝑioris meri¬
tis diuinam quoq grãm libandis hominibꝰ dispensari. Qt
de isto poterunt respondere: Quomodo ei tribuent &e ceter¬
rimam uitam suꝑiorem. ut ex hoc fatuus nasceretur. & tã
falli. nec fallere. Et sicut nondum natus ad discernenda mita
eoꝵ. aliquid boni uł maligisse ñ credimus. ita omnes sub
peccato eẽ quod ꝑ unũ hominẽ intrauit in mundum. & ꝑ
non ẽ opus sanis. s egrotantibus: quia non uenit uocare iꝰtos.
s peccatores. In cuiꝰ regnũ ñ intrabit. slisi quis tenatus fuerte
ex a qua & sp̃u. Nec p̃ter regnum eiꝰ salutẽ et̾̃nã ac uitam¬
possidebit. Quoniam qui manducaui̾t carnẽ eiꝰ. & qͥ icredu¬
lus ẽ filio. non habet uitam. s ira dei manet suꝑ eũ.
Ab hoc peccato. ab hac egritudine. ab hac ira dei cuꝰ natura¬
liter filiis. qui etiã si ꝑ etatem non habent ꝓpͥum. trahunt

Expanded text:
quaedam et alia obtunsiora, proque ipsius uitae superioris meriquaedam et alia obtunsiora, proque ipsius uitae superioris meritis diuinam quoque gratiam liberandis hominibus dispensari, quid de isto poterunt respondere? quomodo ei tribuent et teterrimam uitam superiorem, ut ex hoc fatuus nasceretur, et tam falli nec fallere, et, sicut nondum natos ad discernenda merita eorum aliquid: boni uel mali egisse non credimus, ita omnes sub peccato esse, quod per unum hominem intrauit in mundum et per non est opus sanis, sed aegrotantibus, quia non uenit uocare iustos, sed peccatores, in cuius regnum non intrabit nisi qui renatus fuerit ex aqua et spiritu nec praeter regnum eius salutem . Quoniam qui non manducaverit carnem ejus, et qui incredulus est Filio, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Ab hoc peccato, ab hac aegritudine, ab hac ira Dei, cujus naturaliter filii sunt, qui etiamsi per aetatem non habent proprium, trahunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. quoꝵ nomen ex greco deriuatum meriones uulgus
appellat. T̃alium tam̃ quidam fuit xp̃ianus. ut cũ eẽt om̃iũ
iniuriarum suarum mira fatuitate pacientis simus iniuriã
tamen xp̃i nominis. uel inseipso religionis qua imbutus erat.
sic ferre non possec. ut blasphemantes uidelicet cordatos ⁊
quibus hȩc ut ꝓuocaret᷑ audiebat. insectari lapidibꝰ. non desi¬
steret. Nec in ea causa uel dñis parceret. ẽ ales g p̃destinuari. ⁊
creari arbitror ut qui possunt intelligant dei gr̃am. ⁊ spm
qui ubi uult spuit. Obhoc omne ingeni genus in filis mi¬
scdđ̾e non p̾t̾isse. Itẽq omne ingenii genꝰ in gehenne filis p̃te¬
rite ut qui gloriatur in domo gloriet᷑. Illi autẽ qui ꝓ meri¬
tis uitȩ suꝑioris acciꝑe quasquas animas diu̾sa cerrena cor¬
pora affirmant. quibus aliȩ magis. aliȩ minꝰ grauentur &
ꝓ eisdem meritis humana ingenia ueniant: ut cautiora sint

Expanded text:
tatis, quorum nomen ex graeco deriuatum moriones uulgus tatis, quorum nomen ex graeco deriuatum moriones uulgus appellat? talium tamen quidam fuit ita christianus, ut, cum esset omnium iniuriarum suarum mira fatuitate patientissimus, iniuriam tamen nominis Christi uel in se ipso religionis. qua inbutus erat, sic ferre non posset, ut blasphemantes uidelicet cordatos, a quibus haec ut prouocaretur audiebat, insectari lapidibus non desisteret nec in ea causa uel dominis parceret. tales ergo praedestinari et creari arbitror, ut qui possunt intellegant dei gratiam et spiritum, qui ubi unit spirat, ob hoc omne ingenii genus in filiis misericordiae non praeterire itemque omne ingenii genus in gehennae filiis praeterire, ut qui gloriatur in domino glorietur. illi autem qui pro meritis uitae superioris accipere quasque animas diuersa terrena corpora adfirmant, quibus aliae magis, aliae minus grauentur, et pro eisdem meritis humana ingenia uariari, ut acutiora sint
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ gr̃e fabulas improbabiles exuerunt. Multa dici em̃pos¬
sunt de miris uocationibus hominum. siue quas legimus siue
quas exꝑti sumus. quib eoꝵ opinio. subu̾tatur: qui credunt istaañ
corpora sua quasdam ꝓpͥas suas uitas gessise animas hominum.
quibus ad hȩc uenirent ꝑ diu̾sitate meritoꝵ diu̾sa hic exꝑtire uł
bona uel mala. S terminandi huiꝰ oꝑis cura nonsinit in his di¬
utius immorari unum tam̃ quod int̾ multa mirabile comperi
ñ tacebo. Quis non scđ̃m istos qui ex meritis prioris uite ante hoc
corpus in celestibus geste amimas terrenis corporibus magis mi¬
musue grauari opinantur asfrmet eos ante istam uitã selentiꝰ
in manusq peccasse. qui mentis lumen sic amittere metuert᷑.
ut sensu uicino peccoribꝰ nascerent᷑. Non dico cardissim in¬
genio. Nam hoc de aliis dici solet. s ita erordes ut etiam cer¬
riti ad mouendum risum exibeant cor datis delicias fatui¬

Expanded text:
tudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa enim dici postudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa enim dici possunt de miris uocationibus hominum, siue quas legimus siue quas experti sumus, quibus eorum opinio subuertatur, qui credunt ante ista corpora sua quasdam proprias uitas gessisse animas, hominum. quibus ad haec uenirent pro diuersitate meritorum diuersa hic experturae uel bona uel mala. sed terminandi huius operis cura non sinit in his diutius inmorari. unum tamen, quod inter multa mirabile comperi. non tacebo. quis non secundum istos, qui ex meritis prioris uitae ante hoc corpus in caelestibus gestae animas terrenis corporibus magis minusue grauari opinantur, adfirmet eos ante istam uitam sceleratius inmaniusque peccasse, qui mentis lumen sic amittere meruerunt, ut sensu uicino pecoribus nascerentur, non dico tardissimi ingenio -nam hoc de aliis dici soletsed ita excordes, ut etiam cirrati ad mouendum risum exhibeant cordatis delicias fatui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mortale corpus uixisse credendus ẽ. qui eo ñ multum meru¬
it p̾grauari: ut &e bonum haberet ingenium. & concupiscentis
eiꝰ mitioribꝰ urgeretur. quas posset facile suꝑare. Et cñ eam fibi
gram p̾̃dicari ñ meruit. quia sola posset a scde mortis ꝑnitie li¬
berari. Ille autẽ ꝓ merttis deterioribus sicut putant grauiori cor¬
pori implicitus. & obhoc cordis obtunsi cum carnis illecebris
ardentissima cupiditate uinceret᷑: & ꝑ nequissimam uitã peccati
pstinis quibus ad hoc uenire meruerat addere peiora terrena. adut
in cruce tñ audruit. hodie mecum eris in paradiso. aut alicui eo¬
hesit. apło cuius p̃dicatione mutatus. & ꝑlauachrum regenera¬
tionis saluus esfectus ẽ ut ubi abundautt peccatũ suꝑ abunda¬
ret gra. Quid hic respondeant omuino non uides qui uolentes
humanis coniecturis iusticiam dei defendere. &e ignorantes alti¬

Expanded text:
hoc mortale corpus uixisse credendus est, qui eo non multum meruhoc mortale corpus uixisse credendus est, qui eo non multum meruit praegrauari, ut et bonum haberet ingenium et concupiscentiis eius mitioribus urgeretur, quas posset facile superare, et tamen eam sibi gratiam praedicari non meruit, qua sola posset a secundae mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardentissima cupidine uincerctur et per nequissimam uitam peccatis pristinis, quibus ad hoc uenire meruerat, adderet peiora terrena, aut in cruce tamen audiuit: hodie mecum eris in paradiso, aut alicui cohaesit apostolo, cuius praedicatione mutatus et per lauacrum regenerationis saluus effectus est, ut ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis coniecturis iustitiam dei defendere et ignorantes alti
Abbreviated transcription (Latin):
or. ingeniosior. temꝑantior. ex magna parte libidinum inctor
qui oderit auaritiam: lixuriam decestet᷑. atq ad untutes
ceteras ꝓuectior. aꝑtior q consurgat. & tam̃ eoleco sit. ubi a
p̃dicari gra xp̃iana ñ possit. Quomodo enĩ inuocabunt in
quem non credidunt: Aut quomodo credent quẽ non audi¬
erunt. Quomodͥo autẽ audient sine p̃dicante: Alius autem
tardus ingenio libidinosus deditus flagitiis. & facinoribus
cooꝑtus. ita gub̾netur. ut audiat credat. bapticetur aut si detẽ¬
tus hic fuerit. laudabiliter hic iuuat: Ubi duo isti tã diu̾sa
merita contraxerunt. non dico ut iste credat ille ñ credat quod
ẽ ꝓpriȩ uoluntatis s ut iste audiat quod credat ille ñ audiat.
hoc ẽnĩ non ẽ in hominis potestate. Ubi in quam hec cã diu̾sa
merita contraxerunt. si in celo egerunt aliquam uitam. ut ꝓ
uite corporeis receptaculis tenerentur: Ille utiq meliꝰ ante

Expanded text:
or, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, or, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes ceteras proucctior aptiorque consurgat, et tamen eo loco sit, ubi ei praedicari gratia christiana nonpossit-quomodo enim inuocabunt, in quem non crediderunt? ant quomodo credent, quem non audierunt? quomodo autem audient sine praedicante? — alius autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur aut, si detentus hic fuerit, laudabiliter uiuat? ubi duo isti tam diucrsa merita contraxerunt, non dico, ut iste credat, ille non credat, quod est propriae uoluntatis, sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat — hoc enim non est in hominis\' potestate — ubi, inquam, haec tam diuersa merita contraxerunt? si in caelo egerunt aliquam uitam, ut pruitae corporeis receptaculis tenerentur, ille utique melius ante
Abbreviated transcription (Latin):
omnes si ẽ originale peccatum partter rei sunt. si ñ est parit̃
innocentes sunt. Unde ista tanta diusitas. Nisi quia inscruta¬
bilia sunt. iudicia eiꝰ & inuestigabiles uiȩ eius. An forte illud
explosum repudiatũq sentiendum ẽ quod animȩ pͥus cu cele¬
sti habitatione peccantes gradatim atq paulatim. ad suoꝵ
meritoꝵ corpora ueniunt. ac pro ante gesta uita. magis mi¬
nusue corꝑeis pestibus affugantur. Cui opinioni quamuis
scã scͥptura aꝑtissime contradicat. que cũ gr̃ãm commendarte:
Nondum natis in quit neꝙ qui aliquid egetint boni ant
mali ut sedđ̃m electioñ ꝓpositum dei maneret. slon ex oꝑibus
s ex uocante dictum ẽ quod maior seriuet minori: nec ipsi
tñ qui hoc sentiunt euadunt huiꝰ questionis angustias. s
in eis coartati. & herentes similiter: o altitudo exclamare co¬
guntur. Unde enĩ fit. ut homo ab ineunte pueritia modesti¬

Expanded text:
omnes, si est originale peccatum, pariter rei sint, si non est, pariter omnes, si est originale peccatum, pariter rei sint, si non est, pariter innocentes sint? unde ista tanta diuersitas, nisi quia inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius? An forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. quae cum gratiam commendaret, nondum natis, inquit, nec qui aliquid egerint boni aut mali, ut secundum electionem propositum dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen qui hoc sentiunt euadunt huius quaestionis angustias, sed in eis coartati ct haerentos similiter \'o altitudo!4 exclamare coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modesti
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut huic prestetur baptismus quo intret in regnum deuil¬
li non prestetur. cum sit utriusq par causa. Si enĩ mouet. cur
ex his duobus cum ex equo ambo sint originaliter peccato¬
liter mouet. quod ex duobus originaliter innocentib. alius
accepit baptismum quo in regnum dei possit intrare. alius
non accepit ne ad regnum dei possit accedere: Nempe in utͣq
ciusa ad illam exclamationẽ reditur. ab altitudo diuitiarum.
Ex ipsis deinde haptitatis paruulis. si dicatur mͥ. cur aliꝰ tapit᷑
ne malicia mutet intellectum eiꝰ. & alius uiuit impius futurꝰ
Nonne si ambo raperentur ambo in regnum cęloꝵ graderent᷑:
Et tñ ñ ẽ iniquitas apud dm̃. Quid illud quẽ non moueat.
quẽ ñ intanta altitudine exclamare compellat. quod alii
paruuli sp̃u in mundo uerantur. alii nichil tale patiuntur:
alii etiam in uteris matrum. sicut iherennas sc̃ificantur. cum

Expanded text:
sit, ut huic praestetur baptismus, quo intret in regnum dei, ilsit, ut huic praestetur baptismus, quo intret in regnum dei, illi non praestetur, cum sit utriusque par causa. si enim mouet, cur ex his duobus, cum ex aequo ambo sint originaliter peccatoliter mouet, quod ex duobus originaliter innocentibus alius accepit baptismum, quo in regnum dei possit intrare, alius non accepit, ne ad regnum dei possit accedere? nempe in utraque causa ad illam exclamationem reditur: o altitudo diuitiarum! ex ipsis deinde baptizatis paruulis dicatur mihi, cur alius rapitur, ne malitia mutet intellectum eius, et alius uiuit impius futurus? nonne, si ambo raperentur, ambo in regnum caelorum ingrederentur? et tamen non est iniquitas apud deum. quid? illud quem non moueat, quem non in tanta altitudine exclamare conpellat, quod alii paruuli spiritu inmundo uexantur, alii nihil tale patiuntur, alii etiam in uteris matrum, sicut Hieremias, sanctificantur, cum