comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. qui unus est solus. habens potestatẽ & p̃ponendi in ȩcclẽ
suȩ gubnatione. & de actu nr̃o iudicandi. Nc̃ se si audent suꝑbe
& cumide ceruices hecicoꝵ adu̾sus scãm humilitatẽ huiꝰ sermo¬
nis ȩxcollant. In sani donatiste quos ad pacem atq unitatem
scȩ ȩccłȩ remeare atq in ea sanari cupimus. & optamus. qͥd
ꝓ ur̃o scismate assumitis. ⁊ eiꝰ ȩxemplũ pro ȩccłȩ pace repu¬
istis. Quis enim nesciat sc̃am scͥpturam canonicam tam
ueteris quam noui testamenti certis suis t̾minis contineri.
eamq omnib posteriorib ep̃oꝵ litteris ita p̃poni. ut de illa
omnino dubitari. &e disceptari non possit. utrum uerum uł
utrum rectum sit quicquid in ea scͥptum eẽ constiterit. epi¬
scopoꝵ autẽ litteras. quȩ post confirmatũ canonem uł scptȩ
sunt uł seribuntur. & ꝑ sermonem forte sapientiorem cuiꝰli¬

Expanded text:
i qui unus est solus habens potestatem et praeponendi nos in ecclesiae i qui unus est solus habens potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. Nunc se, si audent, superbae et tumidae ceruices haereticorum aduersus sanctam humilitatem huius sermonis extollant. insani Donatistae, quos ad pacem adque unitatem sanctae ecclesiae remeare adque in ea sanari cupimus et optamus, quid pro vestro schismate assumitis, et ejus exemplum pro Ecclesiae pace respuitis? Quis autem nesciat sanctam Scripturam canonicam, tam Veteris quam Novi Testamenti, certis suis terminis contineri, eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum vel utrum rectum sit, quidquid in ea scriptum esse constiterit: episcoporum autem litteras quae post confirmatum canonem vel scriptae sunt vel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cujusli
Abbreviated transcription (Latin):
ma parte. & lict̾e essent epłe nibaiani ad eỹpanum facte.
itemq cypani ad iubaianum rescͥpte de hereticis bapticandĩ.
quidq postmodum cypano iubaianus idem scͥpserit. cypͥanũ
dixt. Audistis college dilectissimi quio michi iubaianus
phano heticoꝵ baptismo. quidq ego ei rescͥpserim. censens scilicet
quod semel atq iterum & sepe censuimus heticos ad ȩccłam
uenientes ȩccłȩ baptismo bapticari. ⁊ sc̃ificari oportere. Item
letȩ sunt nob̃ & aliȩ iubaiani littẽ quibus ꝓ sua sincera. & re
guli quid sentiamus ꝓferamus: neminem iudicantes. Aut a
iure communionis aliquem si diu̾sum senserit amouentes:
Neq enim quisquam nr̃m ep̃m se eẽ ep̃orum constituit. aut tirã¬
nico t̾rore ad obsequendi necessitatẽ collegas suos adigit: quãdo
babet omnis ep̃s ꝓ licentia lib̃tatis & potestatis suȩ arbitrium
ꝓprium. tãq iudicari ab illo non possit: quam nec ipse potest¬

Expanded text:
ma parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, ma parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypdixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus fano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et relguli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquam nostrum episcopum se episcoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione gratiarum. latro in cruce pendens semel eũ con¬
fitetur. & die ipsa in paradisum mittitur. petrus dñm seq̃ns.
ter eum negat.⁊ a corona differtur. Nobis hinc iudicare ceme¬
tarium ẽ. Uerum tam si quisquam nc̃ cogitat circumcidi
al.quem more uidaico & sic baptizari: multo amplius dete¬
statur hoc genus humanum. quam si aliquis cogatur rebap¬
tirari. Quappt̃̾ cum petrꝰ apłs illud faciens a paulo posteri¬
ore corrigitur. & pacis atq unitatis uinculo custoditus. ad
martyrium ꝓmouet᷑ quanto facilius e fortiꝰ quod ꝑ uniũse
iccls statura firmatum c̃. uel unius ep̃i auctoritati. uł unius
ꝓuintiȩ concilio p̃ferendum c̃. cum idem ipse cyprianus
ita dixerit. quid ei uideretur. ut in pace unitatis eẽ uoluerit
etiam cum eis qui de hacre diu̾sa sentirent. Qued indicat ip¬
suis pͥmus sermo in eiꝰdem concilii quod ab istis ꝓfertur exor¬
dio. Nam ita se hc̃.

Expanded text:
dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum condispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur et die ipso in paradisum mittitur, Petrus dominum sequens ter eum negat et a corona differtur; nobis hinc iudicare temerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more iudaico et sic baptizari, multo amplius detestatur hoc genus humanum quam si aliquis cogatur rebaptizari. quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur et pacis adque unitatis uinculo custoditus ad martyrium promouetur, quanto facilius et fortius, quod per uniuersae ecclesiae statuta firmatum est, uel unius episcopi auctoritati uel unius prouinciae concilio praeferendum est, cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei uideretur, ut in pace unitatis esse uoluerit etiam cum eis, qui de hac re diuersa sentirent! quod indicat ipsius primus sermo in eiusdem concilii quod ab istis profertur exordio. nam ita se habet
Abbreviated transcription (Latin):
atq terribilem attestationem dĩ. narrauit hȩc omnia in quibꝰ
dixit. cum uidissem quia non recte in gradiuntur ad uitatem
euugłii dixi petro coram omnibus si tu iudeus cumsis gentilit̃
& non iudaice uiuis quomodo gentes cogis uidaiare: Si potuit
in quam petrus contra regłam uitatis quam postea ȩccła
tenuit. cogere g̃s iudaicare. cur non potuit cypanus contra
regłam uitatis. quam postea tota eccła tenuit. cogere ħeticõ
uel scismaticos acnuo baptirari. Futo quod sine ulla sui con
ad martyrii coronam. Ceterum magis uerei debeo: ne in pe¬
trum contumeliosus existam. Quis enĩ nescit illum apłatus
pͥmatum cuilibet episcopatui p̃ferendum. S etiam si distat
cathedraꝵ gr̃a una ẽ. tñ martyriumn gła. Et si forte se inuicem
in aliquo p̃cedunt corda confitentũ. ac ꝓ uera fide in unitate
caritatis morientium. dominꝰ nouerit. cuiꝰ occulta & mirabili

Expanded text:
atque terribilem attestationem Dei, narravit haec omnia, in quibus atque terribilem attestationem Dei, narravit haec omnia, in quibus dixit, Cum vidissem quia non recte ingrediuntur ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu cum sis Judaeus gentili non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianus contra regulam ueritatis quam postea tota ecclesia tenuit cogere haereticos uel schismaticos denuo baptizari? puto quod sine ulla sui contad martyrii coronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria, et si forte se inuicem in aliquo praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate caritatis morientium, dominus nouerit, cuius occulta et mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
despexit paulum quod ȩccłe ꝑsecutor fuisset. sed consilium iñ¬
tatis admisit. ⁊ rationi legittime quam paulus uindicabat.
facile consensit. Documentũ scilicet nob̾ & concordiȩ & paci¬
entiȩ tribuens. ut non ꝑtinaciter nra amemus. s quȩ aliqͥn
a fribus & collegis nr̃is utiliter & salubriter suggeretur si
sint uera & legittima. ipsa potius nr̃a dicamus. Cece ubi cõ¬
memorat. &yprianus quod etiam nos in scͥpturis sc̃is didicimꝰ.
apłm petruni in quo pͥmatus apłorum tã excellenti gratia
p̃minet. aliter quam ueritas postulabat de circumcisione
agere solitum: aposteriore apostolo paulo ẽẽ correctum. Sigͦ
potuit petrus in aliquo non recte ingredi ad uitatẽ euũgłii
ita ut gentes cogeret. uidaitare. quod paulus in ea scribit e¬
pistola in qua dm̃ testatꝰ ẽ non se mentiri. Ait enĩ. quȩ autẽ
scribo ecce coram dõ. quia non mentior ⁊ post hanc scãm tã

Expanded text:
despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium uerdespexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliquando a fratribus et coilegis nostris utiliter et salubriter suggerusint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Petrus in aliquo non recte ingredi ad ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit episscribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior : et post hanc tam sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
quam differre non habentem. Quid gͦ isti dicunt cum uerita¬
tis uirib p̃focantur. cui consentire nolunt: Ey panus inquiunt
cuius tantũ meritũ nouimus: cantamq doctrinã. cũ multiᷤ
scismaticos. id est om̃s qui extra unius eccłȩ communionẽ sunt
baptismũ non habere. & idõ quisquis ab cis baptiratus ad eccle¬
siam uenerit. eẽ in ȩccła baptirandũ. Non me terret auctoritaᷤᷤ
ꝙy pani quia reficit bumilitas ꝙypͥani. Magnum quidẽ meri¬
tum nouimus cypani ep̃i & martyris. S numquid manus
quam pet̾ apl̃i &e martỹris. de quo ⁊dem cỹpanꝰ in epł̃a ad
quintum ita loquitur. Pam petrus inquit. quem pͥmũ dñis de¬
git. ⁊ suꝑ quem edificauit eccłam suam. cum secũ paulus de
circuncisione pꝰmodum disceptaret. uindicauit sibi aliquid
insolent᷑. aut arroganter assumpsit ut diceret se pͥmatũ tenẽ¬
re. & obtemꝑari a nouellis &e posteris sibi potius oportere. Nec

Expanded text:
quam differre non habentem. Quid ergo isti dicunt cum ueritaquam differre non habentem. Quid ergo isti dicunt cum ueritatis uiribus praefocantur, cui consentire nolunt? \'Cyprianus\', inquiunt, \'cuius tantum meritum nouimus tantamque doctrinam, cum multis haereticos vel schismaticos, id est omnes qui extra unius Ecclesiae communionem sunt, Baptismum non habere; et ideo quisquis ab eis baptizatus ad Ecclesiam venerit, esse in Ecclesia baptizandum. Non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. Magnum quidem meritum novimus Cypriani episcopi et martyris; sed numquid majus quam Petri apostoli et martyris? De quo idem Cyprianus in epistola ad Quintum ita loquitur: Nam nec Petrus, inquit, quem primum Dominus elegit, et super quem aedificavit Ecclesiam suam , cum secum Paulus de circumcisione postmodum disceptaret, vindicavit sibi aliquid insolenter, aut arroganter assumpsit, ut diceret se primatum tenere, et obtemperari a novellis et posteris sibi potius op
Abbreviated transcription (Latin):
uiuante dño demonstrare ꝓpo¬
sui. Si quia gͦ me respondendi necessitas ea que iam in aliis li¬
bris posui. rursus commemorare coegerit. quamquã id modice
faciam: his qui iam illa legerunt e tenent. onerosum eẽ ñ debet.
quia & ea quȩ instructioni st̃. necessaria. sepius oportet insinua¬
re tardiorib. Et cum eadem multiplicit̾ uarieq uersantur at¬
q tractantur. ipsos quoq capaciore intelligentia p̃ditos. adiu¬
uant. & ad felicitatẽ sciendi. ⁊ ad copiam disserendi. Noui etiã
quẽadmodũ soleat contristare lectorem. cum ab eo libro quẽ
gerit in manibꝰ. quando in aliquem modũ questionis incidertt.
in alium mittitur ubi eius solutionẽ requirat. quem forte
non habet. Quappter quec̃q in aliis libris iam diximus. si ne¬
cessitas p̾sentis questionis breuiter iterare compulerit: ignoscãt
scientes. ne offendantur nescientes. Sautiꝰ enĩ ẽ offerre habenti:

Expanded text:
iuuante domino demonstrare propoiuuante domino demonstrare proposui. si qua ergo me respondendi necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegentia praeditos adiuuant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. noui etiam quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi eius solutionem requirat, quem forte non habet. quapropter quaecumque in aliis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes. satius est enim offerre habenti
Abbreviated transcription (Latin):
unde isti aberrarc̃ qui uiam pacis non cognouerunt: ꝑseueran¬
tissimis usq in finem gessibus ambulauit. Est quidem quod xp̃i
baptisma ubiq scm̃ ẽ & quamius apud hereticos. uel scismatieoᷤᷤ
ipsus tñ heresis. uel scismatis non ẽ. Et idõ nec ad ipsam ȩccłam¬
catholicam in de uenientes oportet denuo baptirari. S tñ hoc
aliud est. aliud artholica pace deuiantes. & in nefariam p̃cisio¬
nis foueam p̃cipitatos rebaptitandos insuꝑ iudicare. Nam illũ
netium in candore sc̃ȩ animȩ caritatis ubera contegebant. Hãc
autẽ fuliginem in istorum tartarea feditate uultus impacatꝰ
ostentat. S ea quȩ deinceps quod abeati cẏpani auctoritatẽ
attinet. tractaturi sumus. ab alio sumemus exordio.
Uanexm ꝓ nob hoc ẽ propace catholica faciãt
ca quȩ camquã auctoritate beati cypriani
adu̾sus nos ã parte donati ꝓferuntur. & quã¬
tum sint adu̾sus eos a quibus ꝓferuntur. ad¬

Expanded text:
unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseueranunde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem gressibus ambulauit. est quidem quod Christi baptisma ubique sanctum est et quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus exordio. nobis hoc est pro pace catholica faciant ea quae tamquam ex auctoritate beati Cypriani aduersus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint aduersus eos a quibus proferuntur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
rem fructum afferant. nͥ quia & ipsi qui fructũ p̃ualent. ca¬
ritatis. possunt tñ aliquid habere purgandum: quod incul¬
tum agͥcola ñ reliquit. Quod gͦ ille uir sõs de baptisio alit̃
sentiens. quam res se habebat. quę postea ꝑtractata ⁊ dilige
tissima consicdatione firmata ẽ in catholica unitate ꝑmansit.
&̃ caritatis ub̃tate compensatũ ẽ & passionis falce purgatum.
S ne uidear de uitande ꝓsationis causa. ista in laudem beatiˢ¬
simi martyris dicere. quȩ quidem ñ eiꝰ. s illius est. cuius gr̃ã ca¬
lis extitit. iam de litteris eius documenta ꝓferamus. quibus
maxime donatistaꝵ ora claudantur. Huius enĩ auctoritatẽ
impitis obiciunt. ut se quasi ieete facere ostendant quod ase
uenientes fiades denuo bapticent. Nimirũ miseri. e nisi se cor¬
tigant a semet ipsis omnino dampnati. qui hoc in tanto uiro
digunt imittari. Quod illi ꝓterta non obfuit. quia in ea pace

Expanded text:
rem fructum adferant, nisi quia et ipsi, qui fructu praeualent carem fructum adferant, nisi quia et ipsi, qui fructu praeualent caritatis, possunt tamen aliquid habere purgandum, quod incultum agricola non relinquit. quod ergo ille uir sanctus de baptismo aliter sentiens quam se res habebat, quae posa consideratione firmata est, in catholica unitate permansit, et caritatis ubertate conpensatum est et passionis falce purgatum. XVIIII. 29. Sed ne uidear deuitandae probationis causa ista in laudem beatissimi martyris dicere, quae quidem non eius sed illius est cuius gratia talis extitit, iam de litteris eius documenta proferamus, quibus maxime Donatistarum ora claudantur. huius enim auctoritatem inperitis obiciunt, ut se quasi recte facere ostendant quod ad se uenientes fideles denuo baptizent, nimium miseri et nisi se corrigant a semet ipsis omnino damnati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
s si sciret om̃a sacͣmenta. caritatẽ autẽ non hab̾et. nichil eẽt.
Cũ autẽ minus illud ꝑ spiciens. hanc tñ humilit̃. fidelit̾. fortiter
custodiuit ad palmã martẏrii meruit ꝑuenire. Ut si qua in eiꝰ
lucidã mentẽ ex humana conditione nebula irrepserat. głosa
serenitate fulgentis sanguinis fugaretur. Non enĩ frustra ipse
sarmenta p̃cidi dixit eos. & de uite auferti tamquã inutilia sar¬
menta. qui fructũ non darent. Quis est autẽ fructus nsi nouuꝰ
ille fetus de quo itẽ oicit mandatũ nouum do uob̃. ut uos
inuicem diligatis. Ipsa ẽ illa caritas sine qua cetera nichil ꝓ¬
mitas. benignitas. bonitas. mansuetudo. continentia. Quȩ om̃a
incipiunt a caritate & ꝑ cecerã iuncturã quasi botrum mi¬
iabilem faciunt. Nec tñ feustra idem dñs addidit. Quȩ autẽ
sarm̃ta in me dant fructũ: purgat. illa pater meus ut maio¬

Expanded text:
sed, si sciret omnia sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. sed, si sciret omnia sacramenta, caritatem autem non haberet, nihil esset. cum autem minus illud perspiciens hanc tamen humiliter, fideliter, fortiter custodiuit, ad martyrii coronam meruit peruenire, ut, si qua in eius lucidam mentem ex humana condicione nebula inrepserat, gloriosa serenitate fulgentis sanguinis fugaretur. non enim frustra ipse sarmenta, praecidi dixit eos et de uite auferri tamquam inutilia sarmenta, quae fructum non darent. quis est autem fructus nisi nonus ille fetus, de quo item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis? ipsa est illa caritas, sine qua cetera nihil pmitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. quae omnia incipiunt a caritate et per ceteram iuncturam quasi botrum mirabilem faciunt. nec tamen frustra idem dominus addidit: quae autem sarmenta in me dant fructum, purgat illa pater meus ut maio
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione: studentes seruare unitatẽ spc̃ in uinculo pacis. Ita
enĩ corporis manente compage. sic in quibusdam membris in¬
firmabatur ex eorum sanitate conualescere potius quam p̃cisio¬
ne mortificatũ diligentiã nullius curationis admitteret. Et si se
ille separasset: quam multi sequerent᷑. quantũ sibi nomen int̾
homines faceret. quam latiꝰ cypͥaniste quam donatistȩ uocarent᷑:
S non erat filius ꝑditionis. de qualib dictum c̃ deiecisti eos dũ
alleuarent᷑. s erat filius pacis eccłe qui tanta cordis illumintti¬
one p̃ditus. ꝓpterea ñ uidit aliquid. ut ꝑ eum aliud suꝑ eminen¬
tius uideret᷑. Et adhuc inquit apłs suꝑ eminentiorẽ uiam uob̃
demonstro. Si lingus hominũ loquar ⁊ angłoꝵ caritatem aũ
non habeã. factus sum eram̃tũ tonans. aut cymbalum tinnienꝰ.
Mmus gͦ ille penetrauit. ut cerneret secretũ abditũ sacͣmenti:

Expanded text:
dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ita dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. ita enim corporis manente conpage, si quid in quibusdam membris infirmabatur, ex eorum sanitate conualesceret potius quam praecisione mortificatum diligentiam nullius curationis admitteret. et si se ille separasset, quam multi sequerentur! quantum sibi nomen inter homines faceret! quam latius Cyprianistae quam Donatistae uocarentur! sed non erat filius perditionis, de qualibus dictum est: deiecisti eos dum extollerentur, sed erat filius pacis ecclesiae, qui tanta cordis inluminatione praeditus propterea non uidit aliquid, ut per eum aliud supereminentius uideretur. et adhuc, inquit apostolus, supereminentiorem uiam uobis demonstro. si linguis hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habeaus ergo ille penetrauit, ut cerneret secretum abditum sacramenti;
Abbreviated transcription (Latin):
Nam illis temporib. Antequam plenarii concilii sententia. qͥo
in hac re sequendũ cẽt totius eccł̃ȩ consensio confirmaret. ui
omnẽ hominem. qui extra ȩcclẽ catholicȩ communionẽ baptira¬
tus fuisset oportere ad eccłam uenientẽ denuo baptitari. Quod
non recte fieri tanto nimirũ uiro ꝓpterea dñs ñ aꝑuit. ut eius
pia & humilitas. & caritas. in eustodienda salubrit̃ ȩccłe pace pa¬
tesceret. Et non solum illius temporis ap̃ianis: s etiam posteri
ad medicinalem ut ita dicam noticiam signaret᷑. Cum enĩ cãti
meriti. tantȩ ȩcclȩ. tantipeccatoris. tanti oris. tantę uirtutis ep̃s.
aliud debaptismo arbitraretur. quam erat diligentius in qͥsi¬
do. & postea totus catholicus orbis amplexus ẽ. ñ se ille camen
aͥ ceteris diuersa sentientib separata communonẽ disiunxit.
Et hoc etiã ceteris ꝑsuadere ñ destitit. ut sufferrent inuicem. in

Expanded text:
nam illis temporibus, antequam plenarii concilii sententia quid nam illis temporibus, antequam plenarii concilii sententia quid in hac re sequendum esset totius ecclesiae consensio confirmaret, uisomnem hominem, qui extra ecclesiae catholicae communionem baptizatus fuisset, oportere ad ecclesiam uenientem denuo baptizari. quod non recte fieri tanto uiro nimirum propterea dominus non aperuit, ut eius pia et humilitas et caritas in custodienda salubriter ecclesiae pace patesceret et non solum illius temporis christianis, sed etiam posteris ad medicinalem ut ita dicam notitiam signaretur. cum enim tanti meriti, tantae ecclesiae, tanti pectoris, tanti oris, tantae uirtutis episcopus aliud de baptismo arbitraretur quam erat diligentius inquisisuetudo et postea totus catholicus orbis amplexus est, non se ille tamen a ceteris diuersa sentientibus separata communione disiunxit et hoc etiam ceteris persuadere non destitit, ut sufferrent inuicem in
Abbreviated transcription (Latin):
in illo habrahe sacrificio dr̃. aues autẽ non diuisit. De baptismi
gͦ questione. iam quantũ arbitror. satis disserui. Et quia hoc
manifestissimũ scisma ẽ. quod donatistaꝵ nomine ñ cupatur:
restat ut hoc debaptismo pie c̃damus. quod uniu̾sa ȩccła sa¬
cͥlegio scismatis remota custodit. In qua tñ si aliud alii. &
aliud alii. adhuc de ista questione salua pace sentirent. donec
uniu̾sali concilio unum aliquid deliquatũ sincerũq placu¬
isset. humane infirmitatis errorem cooperiret caritas unitatiᷤ.
sicut scͥptum ẽ. quia caritas cooperit multitudinẽ peccatoꝵ.
Qua enĩ absente cetera maniter habent᷑. eadem p̃sente quȩdam
uenalit̃ ñ habentur. Extant beati martyris e&ypani in eiꝰ litteriꝰ
magna documenta. ut ad illum iã ueniam de cuiꝰ sibi aucto¬
ritate isti carnalit̃ blandiunt᷑. cum eiꝰ caritate sp̃alit̾ ꝑimant᷑

Expanded text:
in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit. De baptismi in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit. De baptismi ergo quaestione iam quantum arbitror satis disserui. et quia hoc manifestissimum schisma est quod Donatistarum nomine nuncupatur, restat ut hoc de baptismo pie credamus quod uniuersa ecclesia a sacrilegio schismatis remota custodit. in qua tamen si aliud alii et aliud alii adhuc de ista quaestione salua pace sentirent, donec uniuersali concilio unum aliquid eliquatum sincerumque placuisset, humanae infirmitatis errorem cooperiret caritas unitatis, sicut scriptum est: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum. qua enim absente cetera inaniter habentur, eadem praesente quaedam uenialiter non habentur. Extant beati martyris Cypriani in eius litteris magna documenta, ut ad illum iam ueniam de cuius sibi auctoritate isti carnaliter blandiuntur, cum eius caritate spiritaliter perimantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ex utero sare ysaac. uel rebeccȩ iacob. in nouam uitã. & no¬
uum testamentũ nascuntur. Itaq sine intus uersari uideant᷑.
siue aꝑte foris sint. quod caro ẽ siue in area in sua sterelitate¬
ꝑseueret. siue occasione temptationis camquam uento extra
tollatur. quod palea ẽ. palea ẽ & semꝑ ab illius ȩcclȩ quȩ sine
macula. & ruga ẽ unitate diuisus est. etiã qui congregationi
scõrum in carnali obduratione miscet᷑. Denullo tñ desꝑandũ ẽ
siue qui intus tał apparet. siue qui foris manifestiꝰ aduersatur.
Sp̃ales aut siue ad hoc ipsum piostudio ꝓficientes non eunt foraͤ.
quia & cum aliqua uel ꝑuersitate. uel necessitate hominum
uidentur expelli. ibi magis ꝓbant. quam intus maneant. cum¬
aduers eccłam nullatenus eriguntur. s in solida unitatis petra
fortissimo caritatis robore radicantur. Ad hoc enĩ ꝑtinet. quod

Expanded text:
sicut ex utero Sarrae Isaac uel Rebeccae Iacob in nouam uitam et nosicut ex utero Sarrae Isaac uel Rebeccae Iacob in nouam uitam et nouum testamentum nascuntur. Itaque siue intus uersari uideantur siue aperte foris sint, quod caro eperse- uerent siue occasione temtationis tamquam uento extra tollantur, quod palea est, palea est, et semper ab illius ecclesiae, quae sine macula et ruga est, unitate diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. de nullo tamen desperandum est, siue qui intus talis apparet siue qui foris manifestius aduersatur. spiritales autem siue ad hoc ipsum pio studio proficientes non eunt foras, quia et cum aliqua uel peruersitate uel necessitate hominum uidentur expelli, ibi magis aduersus ecclesiam nullatenus eriguntur, sed in solida unitatis petra fortissimo caritatis robore radicantur. ad hoc enim pertinet quod
Abbreviated transcription (Latin):
in finem ceti exꝑientur. Itemq peꝑit camn. & cham. & hismabe¬
lem. & esau. cadem ipsa peꝑit. & dathan. & alios in eodem po¬
pulo similes. Et que istos & cadem ipsa. & iudam pseudo apłm.
& symonẽ magũ. & ceteros usq hȩc tempora pseudo xp̃ianos
in affectione animali ꝑtinacit̃ obduratos. siue in unitate per¬
mixti st̃. siue aꝑta p̃cisione disseutiant. S cum tales ab sp̃alibꝰ
euuangłicantur & sacramentis imbuuntur. camquam ꝑ se ip¬
sam rebecca eos parit sicut esau. Cum autẽ ꝑ illos qui non ca¬
ste anmuntiuant cuuangl̃ium. cales in dĩ popło generantur
sac᷑ quidem. s ꝑagar. Item boni sp̃ales quando euũ glicantibus.
gali eos. s ꝑ ancillaꝵ uterũ parit. Cum uͦ ꝑ sp̃ales in euũgłio ge¬
nerantur boni fideles. qui uel euadunt in sp̃alis etatis affectũ.
uel eo tendere ñ desistunt. uel ido non faciunt. quia non posst̃

Expanded text:
in finem ceteri experientur. item quae peperit Cain et Cham et Ismahein finem ceteri experientur. item quae peperit Cain et Cham et Ismahelem et Esau, eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes, et quae istos, eadem ipsa et Iudam pseudoapostolum et Simonem magum et ceteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, siue in unitate permixti sint siue aperta praecisione dissentiant. sed cum tales ab spiritalibus euangelizantur et sacramentis inbuuntur, tamquam per se ipsam Rebecca eos parit sicut Esau; cum autem per illos qui non caste adnuntiant euangelium tales in dei populo generantur, Sarra quidem sed per Agar. item boni spiritales quando euangelizantibus ugali eos sed per ancillarem uterum parit; cum uero per spiritales in euangelio generantur boni fideles, qui uel euadunt in spiritalis aetatis adfectum uel eo tendere non desistunt uel ideo non faciunt quia non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur sermo apłi eiꝰ ad uetus testamentũ ꝑtinebunt. Si aũt
ꝓfitiunt. & ante quam capiant. ipso profectu & accessu ad no¬
uum ꝑtinent. Et si pͥusquam sp̃ales fiant ex hac uita rapiunt᷑:
custoditi ꝑ sac̾menti sc̃ĩtatẽ. in terra uiuentiũ computantur.
ubi ẽ spes nr̃a & portio dominus. Nec inuenio quod ueriꝰ intel¬
ligatur. in eo quod scͥptũ ẽ. imꝑfectũ meum uiđdunt oculitui:
quando quidẽ sequitur. & in libro tuo om̃s seͥbentur. Quȩ autẽ
peꝑit. ab el. & enoch. & noc. & abraham ipsa peꝑit & moysen. ⁊
ꝓpħas tempore posteriores ante dñi aduentum. Et quȩ istos.
ipsa & apłos. & martyres nr̃os. & omnes bonos xp̃ianos. Omnes
enĩ diueriis quidem temporib nati apparuerunt. s societate
uniꝰ popli continent᷑. Et eiusdem ciuitatis aues. labores ꝑ egri¬
nationis huiꝰ exꝑti sunt. & quidam eorum nẽ cxꝑiuntur. ⁊ usq

Expanded text:
tatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem tatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt. si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent. et si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quandoquidemsequitur:et in libro tuo omnes scribentur. Quae autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa peperit et Moysen et prophetas tempore posteriores ante domini aduentum, et quae istos, ipsa et apostolos et martyres nostros et omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis experti sunt et quidam eorum nunc experiuntur et usque
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus habens animalem portionẽ. in aliis autẽ ẜalem
Ad animalem ꝑtinet uetus cestam̃tũ. ad sp̃ales nouum. S pͥmis
temporib utrumq occultũ fuit ab adam usq ad moysen. A
moyse autẽ manifestũ ẽ uetus. & in eo ipso occultabat᷑ nouũ.
quia occulte significabat᷑. Postea uͥ quã in carne dñs uenit.
reuelatũ ẽ nouum: ueteris autẽ sac̾menta cessarunt. s con¬
cupiscentiȩ tales non cessauert̃. In illis enĩ sunt quos apls iã
ꝑ sacͣmentũ noui testamenti natos. adhuc tn dic̃ animales non
posse ꝑcipere quȩ sunt sp̃c di. Sicut eni in sac̾mentis ueteris ce¬
stamenti uiuebant quidam sp̃ales ad nouum scilicet testamen¬
tum. quod tĩ occultabat᷑ occulte ꝑtinentes sic & nc̃ in sacͣm̃to
noui testamenti. quod iã reuelatũ ẽ. pleriq uiuunt animales.
qui ꝓficere si nolunt ad ꝑcipienda quȩ sunt sp̃c dei. quo eos hor¬

Expanded text:
hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales ad nouum scilicet testamentum quod tunc occultabatur occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti quod iam reuelatum est plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hor
Abbreviated transcription (Latin):
resis quam ȩccła. aut ipsa eccła pͥus carnales uł animales.
⁊ postea sp̃ales. s quia in ipsa sorte mortalitatis nr̃e ex quo
de adam nascimur. non ẽ pͥus. quod sp̃ale. sed quod animale
pꝰ ea sp̃ale. Ex ipso autẽ animali sensu. quia homo animalis.
ñ ꝑcipt que sunt spe di. omines dissensiones ⁊ scisimata genetait
In quo sensu ꝑscuerantes apłs dic̃ adouctus testamentũ ꝑti¬
nere. id.t̃ ad terrenã promissorum cupiditatẽ. in quib
quidem sp̃alia figurantur s animalis homo ñ ꝑcipit. quȩ ft̃
spc̃ dei. Quocumq tempore tales homines eẽ ceꝑint. in hac ii¬
ta. ut iam diuinis ꝓ scłoꝵ distributionẽ sacͤmentis imbuti adhuc
tñ carnalit̾ sapiant. & carnalia de dõ siue in hac uita. siue pꝰ
hanc uitã. sꝑent atq desiderent: animales ft̃. Eccl̃a uͦ quod ẽ
popłs dei etiã in istius uitę ꝑegͥnatione antiqua res ẽ in aliis

Expanded text:
resis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales resis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales et postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae ex quo de Adam nascimur non est prius quod spiritale sed quod animale, postea spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dioit ad uetus testamentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desiderent, animales sunt. ecclesia uero quod est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
apud se idẽ ex utero suo: siue extra se de semine uiri sui. Se⁊
esau de uxore natus: ꝓpter fr̃nam discordiam separatus est a
popło dei. Et aser ꝑ uxoris potestatẽ. s ex ancilla natus. ꝓpter
fr̃nam concordiam terram ꝓmissionis accepit. Unde & hisma¬
heli ut separet᷑ apopło dei non obfuit mater ancilla. s obfu¬
it fr̃na discordia. Et̃ non ꝓfurt potestas uxoris cuiꝰ magis filiꝰ
erat. quia ꝑ ipsius iura coniugalia. & in ancilla seminatus
erat ex ancilla susceptus. Sicut apud istos ȩccle iure quodẽ
in baptismo nascuntur qui cumq nascuntur. S si concor¬
dent cum fr̃ibus ꝑunitatẽ pacis ad cerrã ueniunt ꝓmissi¬
onis. Non de mat̾no utero rursus eiciendi. s in pat̾no semine
cognoscendi. Si autẽ in discordia ꝑseuerent ad hismahelis
funiculum ꝑtinebunt. Prior autẽ fuit hismahel. & post ea
ysaae. Et pͥor esau. posterior autẽ iacob. Non quia por he¬

Expanded text:
aput se id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed aput se id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam sepapopulo Dei; et Aser per uxoris quidem potestatem, sed ex ancilla natus, propter fraternam concordiam terram promissionis accepit. Unde et Ismaheli, ut separaretur a populo Dei, non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia, et non profuit potestas uxoris, cujus magis filius erat, quia per ipsius jura conjugalia, et in ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus: sicut apud istos Ecclin baptismo nascuntur quicumque nascuntur, sed si concordent cum fratribus, per unitatem pacis ad terram uenient promissionis, non de materno utero rursus eiciendi sed in paterno semine cognoscendi, si autem in discordia perseuerent, ad Ismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Ismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior peperit hae
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & impiȩ scꝑamini. Nam si cetera omnia uera. uł habeatis.
uel sentiatis. & in eadem tñ seꝑatione duretis adu̾sus uinculũ
fr̃nȩ pacis. adu̾sus unitatẽ omniũ fr̃m qui toto terraꝵ orbe
sic̃ ꝓmissi st̃ ita exhibiti. quorum omniũ aiusas & corda nullo
modo umquã nosse aut discutere potuistis ut merito damp¬
naretis qui non possunt ꝓpterea rei c̃ẽ quia iudicib eccl̃asticis
pocius litigatoribus credidunt. Hoc solum minus habetis. qd̃
minus habet: qui caritatẽ ñ habet. Iam quid opus est: ut nos
recexemus. Uos ipsi in apostolo inspiciente quantũ sit. quod
minus habetis. Quid autẽ inter ẽ. qui caritate ñ habet. utrũ
foras auolet aliquo uento temptationis ablatus. an intus de
messe dñica non recedat. in ultima uentilationẽ separandus:
Et tñ etiam cales suam semel ꝑ baptisiũ nati st̃. iterum eos
nasci non oportet. Eccła quippe om̃s ꝑ baptisium parit. siue

Expanded text:
tis et impie separamini. nam si. cetera omnia uera uel habeatis tis et impie separamini. nam si. cetera omnia uera uel habeatis uel sentiatis et in eadem tamen separatione duretis aduersus uinculum fraternae pacis, aduersus unitatem omnium fratrum qui toto terrarum orbe sicut promissi sunt ita exhibiti, quorum omnium causas . et corda nullo modo umquam nosse ac discutere potuistis ut merito damnaretis qui non possunt propterea rei esse, quia judicibus ecclesiasticis potius, quam litigatoribus credidere: hoc solum minus habetis, quod minus habet, qui charitatem non habet. Jam quid opus est, ut nos retexamus retexemus? vos ipsi in Apostolo inspicite, quantum sit quod minus habetis. Quid autem interest, qui charitatem non habet, utrum foras auolet aliquo uento temptationis ablatus an intus de messe dominica non recedat in ultima uentilatione separandus? et tamen etiam tales si iam semel per baptismum nati sunt, iterum eos nasci non oportet. Ecclesia quippe omnes per baptismum parit siue
Abbreviated transcription (Latin):
bamus. In quibus enĩ ñ dissentiunt a nob̃ in eis non disiu¬
gitur a nobis. Sed tamen quia nichil eis ꝓsunt. quã diu
sasmatici uel hecici sunt: ꝓpter alia in quibus a uertiate
disentiunt. ⁊ ꝓpter ipsum seꝑationis immanissimũ scelus si¬
ue ꝑmanserint in eis peccata siue continuo dimissa redierint:
ut ad salutẽ pacis atq caritatis ueniant ad hortam᷑. Non solũ
ut aliquid habeant. quod ñ habebant. s ut eis etiã illud ꝓdeẽ
incipiat. quod habebant. Frustra gͦ nob̃ dicunt. Si baptismũ
nr̃m acceptatis. quid minus habemus ut nob de nr̃a commu¬
nione consulendum putetis: Respondemꝰ eis. Non bapcismũ
ur̃m acceptamus. quia non ẽ baptismꝰ ille heticorum. uł scisma¬
ticoꝵ. s dei & eccłȩ ubi cumq fuerit inuentum. & quocumq tͣn¬
slatum. Ur̃m autẽ non ẽ. nisi quod praue sentitis. ⁊ sacͥlege agi¬

Expanded text:
bamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis non disiubamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis non disiunguntur a nobis. sed tamen quia nibil eis prosunt, quamdiu schismatici uel haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritate dissentiunt et propter ipsum separationis inmanissimum scelus, siue permanserint in eis peccata siue continuo dimissa redierint, ut ad salutem pacis adque caritatis ueniant adhortamur, non solum ut aliquid habeant quod non habebant, sed ut eis etiam illud prodesse incipiat quod habebant. Frustra ergo nobis dicunt: \'si baptismum nostrum acceptatis, quid minus habemus, ut nobis de uestra communione consulendum putetis?\' respondemus enim: non baptismum uestrum acceptamus, quia non est baptismus ille schismaticorum uel haereticorum sed dei et ecclesiae, ubicumque fuerit inuentum et quocumque translatum. uestrum autem non est nisi quod praue sentitis et sacrilege agi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝑicło mortis incipit ꝑturbari. & poscit baptisinum.
Quem tanta festinatione accipit. ut necessariã int̾rogationẽ.
paucoꝵ u̾boꝵ uix ꝑiculi tempus admittat. quanto miiꝰ
sermonẽ longissimum. ut illud odium corde pellatur etiã¬
si baptiranti sit cognitum. Cerax ista ñ solum apud nos. s
etiam apud illos euenire ñ cessant. Quid gͦ dicimus. Lumnt¬
tuntur peccata huic homini an ñ dimittunt᷑. Prorsus qd̵
uoluit eligant. Si enĩ dimittunt᷑: continuo redeunt. Euũ¬
glium loquit᷑ uitas clamat. Siue gͦ dimittant᷑. siue non
dimittant᷑. necessaria ẽ pꝰ ea medicina. Ne tñ si uixerit atq
id corrigendum eẽ didicerit: atq corrȩxerit. denuo baptia¬
tus siue apud illos siue apud nos. Sic & illa quȩ scismatiai.
uel heretici non aliter habent. nec alit̾ agunt. quam uera
eccla: cum ad nos ueniunt. non em̃damꝰ. s potius appro¬

Expanded text:
autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necessariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimum, ut illud odium corde pellatur, etiamsi baptizanti sit cognitum. certe ista non solum aput nos sed etiam aput illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt; euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina. nec tamen si uixerit adque id corrigendum esse didicerit adque correxerit, denuo baptizatur siue aput illos siue aput nos. sic et illa, quae schismatici uel haeretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt non emendamus, sed potius adpro
Abbreviated transcription (Latin):
turo rationẽ & expectanti miscd̾am dñi sui: ut pͥor ipse con¬
seruo dimitteret quod ei debebat᷑. & sic ad rationẽ reddendã
ubi miscd̾am dñi imploranda erat. accederet. Nec eñ illud
quod ñdum conseruo dimiserat impediuit dño eiꝰ quominꝰ
illo in tempore accipiende rationis dimitteret ei omnia quȩ
debebat. S quid ꝓfurt quando quidẽ in caput eiꝰ ꝓpt̾ odioꝵ
ꝑseuerantiã rursus omnia continuo replicata sunt: Sic nõ
impeditur baptisii gr̃a quominꝰ omnia peccata dimittat:
etiã. si odium fr̃num in eius cui dimittunt᷑ corde ꝑseuerat. Sa¬
uitur enĩ hestĩius dies. & quicquid supra ẽ soluit᷑ etiã ipsa
hora moiñtoq ante baptismũ &e in baptismo. Peinceps aut̃
continuo reus eẽ incipit ñ solum consequentiũ. s etiam p̃tito¬
rum. dierum. horarum. momentoꝵ. redeuntib om̃ibꝰ quȩ
fit ut homo habeat inimicum quẽ ini quissime oderit. quã

Expanded text:
turo rationem et exspectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conturo rationem et exspectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur et sic ad rationem reddendam, ubi misericordia domini imploranda erat, accederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia continuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia, quominus omnia peccata dimittat, etiam si odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo; deinceps autem continuo reus esse incipit non solum consequentium sed etiam praeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeuntibus omnibus, quae fit ut homo habeat inimicum quem iniquissime oderit, quamq
Abbreviated transcription (Latin):
de tationis. ut omnia debita quȩ inuenta fuerint dimittã¬
tur. Non tñ ille seruus postea dedit conseruo suo mutuam.
peccuniã quam cũ ille ñ posset. reddere. ñ eiꝰ misertus est.
s iam ei debebat cumseruus eiꝰ cum ipse rationẽ dño suo
reddens. canti numeri debito solueretur. nec dimiserat
conseruo suo quod ei debebat. & sic accesserat. ut ei dimitteret
dñs. Hoc indicant u̾ba conseriu dicentis. patientiã habe in me
& reddam tibi. Alio quin diceret. Iam m hos dimiseras. cur ite¬
rum repetis. Hoc & ipsius dñi u̾ba in anifesti aꝑiunt. Ait enĩ.
Egressus autẽ seruus ille. inuenit unũ de conseruis suis. qui de¬
bebat ei centum denarios. Non dixit. cui debitũ iam centũ
denarioꝵ dimiserat. Si enĩ dimiserat. ñ ei debebat. Quiagͦ
dixit. debebat ei. manifestum ẽ. quod non dimiserat. Et meliꝰ
quidẽ fuerat. atq hoc potiꝰ congruebat tanto debitori reddi¬

Expanded text:
dae rationis, ut omnia debita, quae inuenta fuerint, dimittandae rationis, ut omnia debita, quae inuenta fuerint, dimittantur. non tamen ille seruus postea dedit conseruo suo mutuam pecuniam; quam cum ille non posset reddere, non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur; nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dimitteret dominus. hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me, et reddam tibi. alioquin diceret: "iam mihi hoc dimiseras; cur iterum repetis?" hoc et ipsius domini uerba manifestius aperiunt. ait enim: egressus autem seruus ille inuenit unum de conseruis suis, qui debebat ei centum denarios. non dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddi
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. qui extra ȩcclȩ communionẽ s cñ baptismate ȩccłȩ bap¬
tirantur: quod ubi cumq fuerint. scm ẽ ꝑseipsum. Et idõ ñ
ẽeoꝵ qui se seꝑant. s eius unde se seꝑant. ualet tñ & apud eoᷤ
hactenus. ut ꝑ eius lucem transeant ad dissensionis suȩ te¬
nebras. continuo redeuntib peccatis que baptismatis sc̃itã
in illo temporis puncto dimiserat: tamquã redeunte obseu¬
ritate qua lux in transitu excusserat. Nam redire dimissa
peccata ubi fr̃na caritas non ẽ aꝑtissime dñs in euũgłio do¬
cet de illo seruo quem cũ inuenisset debitorem decẽ miliũ
calentoꝵ. dep̾ canti om̃a dimisit. Ille autẽ conseruum suũ
qui ei debebat centum denarios. cum miseratus ñ fuisset:
iussit eum dñs reddere quȩ ei dimiserat. Tempus gͦ quo ac¬
cipitur indulgentia ꝑ baptismũ. tamquam tempꝰ est. reddẽ¬

Expanded text:
fieri qui extra ecclesiae communionem sed tamen baptismate ecclesiae bapfieri qui extra ecclesiae communionem sed tamen baptismate ecclesiae baptizantur. quod ubicumque fuerit sanctum est per se ipsum et ideo non est eorum qui se separant sed eius unde se separant, ualet tamen et aput eos hactenus, ut per eius lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis quae baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tamquam redeunte obscuritate quam lux in transitu excusserat. Nam redire dimissa peccata, ubi fraterna caritas non est, apertissime dominus in euangelio docet de illo seruo, quem cum inuenisset debitorem decem milium talentorum deprecanti omnia dimisit, ille autem conseruum suum qui ei debebat centum deiussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. tempus ergo, quo accipitur indulgentia per baptismum, tamquam tempus est redden
Abbreviated transcription (Latin):
& pace p̾statur. ut ad remissionẽ peccatoꝵ eiꝰ in unitate.
iam prodẽẽ incipiat sacram̃tũ. quod acceptum in scismate
ꝓdẽẽ non poterat. Si autem dixerint. in illo qui fictus acce¬
sit. ꝑ scãm uim canti sacͤmenti dimissa quidẽ illi eẽ peccata
in ipso temporis puncto. s ꝑ fictionẽ eius redisse continuo.
ut sp̃c̃ sc̃s ⁊ affuerit baptirato. ut peccata recederent. & ꝑ¬
seuerantiã fictionis fugerit ut redirent. ⁊ ut illũ uerum sit
quot quot in xp̃o baptirati estis xp̃m induistis. & illud sẽt̃
enĩ sp̃c discipline effugiet fictum: id est & ut induat cũ xp̃o
scitas baptismi. & exuat eum xp̃o ꝑnities finctionis. sic̃ fit cũ
quisq a tenebris ꝑ lucem transit ad cenebras. oculi quidem
eiꝰ in tenebras ꝑpetuo dirigunt᷑. si non potest lux nͥ ꝑfundere
transeuntem. Si hoc gͦ dixerint: hoc etiam in eis intelligant

Expanded text:
ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam prodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata in ipso temporis puncto, sed per fictionem ipsius redisse continuo, ut spiritus sanctus et adfuerit baptizato, ut peccata recederent, et perseuerantiam fictionis fugerit, ut redirent, ut et illud uerum sit: quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis, et illud: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum, id eitas baptismi et exuat eum Christo pernicies fictionis, sicut fit, cum quisque a tenebris per lucem transit ad tenebras — oculi quidem eius in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest eum lux nisi perfundere transeuntem —, si hoc ergo dixerint, hoc etiam in eis intellegant