comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducens mente uigili ut sapiens architectus eũ qui
petentib se ad cẽ cõprobabat: dari sibi congrua loca
ulterius famulantis animũ ꝑdiuersa distrahi nol¬
let: p̃currentib in diciis locũ uotis congruũ iri reꝑ¬
tum dedit. Na abita silue ꝑlustrans. casu quẽd̃a
ad locũ deuenit.: uͥ pastores subulcos repꝑit. Quos błã¬
de alocutꝰ. aureiq illos ñ mismatis p̃tio donans.
poposcit ostendi sibi que habiliora siluas circũ cun
sibi animi. et̃. uti congruo habitandi loco exstirpando
siluas cenobitarũ habitacula designarit: sequidem
diuersa temptasse: s nullo penitꝰ loco cõmanendi
habitacula fida inuenisse. At illi p̃nuo accepto.
talib animi uocis scõ uiro respondent. Nos qͥdem
bilem ꝓnr̃o scire ostendere parati sumꝰ. Nam ꝑsepe
inibi suillos greges iam desꝑati inuenimꝰ. nec seduc¬
tos aliorũ sũ spes . ẽ. requirere porcos: cũ illum semꝑ abs¬
q aliquo ductore ꝑditi sues expetant locum. Ad ẽ. q̃ꝙ

Expanded text:
ducens, mente pervigili ut sapiens architectus, eum qui petentibus se adesse comprobat, dare votis congrua loca ulterius famulantis animum per diversa distrahi nollet, praecurrentibus indiciis locum votis congruum iri repertum dedit. Nam abdita silvae perlustrans, casu quemdam ad locum devenit, ubi pastores subulcos reperit: quos blande allocutus, aureique illos numismatis munere donans, poposcit ostendi sibi quae habiliora aliquando silvas c sibi animum esse, uti congruo habitandi loco exstirpando silvas coenobitarum tabernacula designaret: se quidem diversa tentasse, sed nullo penitus loco commanendi habitacula fida invenisse. At illi praemio accepto, talibus animi votis sancto viro respondent: Nos quidembilem pro nostro scire ostendere parati sumus: nam persaepe inibi suillos greges jam desperati invenimus, nec seductos aliorsum spes est requirere porcos, cum illum semper absque aliquo ductore perditi sues expetant locum. Adest quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ea in parte quȩ nunc monasteriolũ dicit᷑. ad honorẽ
beati mauritii condidit: sperans se aptũ monastĩum
edificandi locũ reppisse. Uerũ cũ hoc etiam sibi habi¬
le ñ uideret᷑: suꝑ fluiium uigere quandã eccłiã¬

Expanded text:
ea in parte quae nunc monasteriolum dicitur, ad honorem ea in parte quae nunc monasteriolum dicitur, ad honorem B. Mauricii condidit, sperans aptum se monasterium aedificandi locum reperisse. Verum cum hoc etiam sibi habile non videretur, super fluvium Vigerae  la ri
Abbreviated transcription (Latin):
biliter excutiens: cognoscere sũmo ꝑe gestiebat
sic ubi oportuniora loca edificandi cellulas repꝑiss
ueniens aut̃ inquendam locũ lucosas nomine.
cellam construendi aptũ reputans: nimia solli¬
citudine uota explere studebat. Noc gͥ ꝓpͥis uirib
nullo mͦ dignũ ducens aggredi: cuiꝰ erat hoc p̃diũ
potestatis adiit. Eosiquidẽ tempore childericus rex
regnũ francorũ nobilissime gub̃nans: libentissime scĩ
uiri peutionib ad quiescebat. Hunc gͦ pat̾ eximius
adiit. atq sibladbona uota consortib uiris cdĩ amore
ter uentib leudegario. & mũmoleno epĩs amarico
quoq & uulfado optuatib impetrauit a rege
licentiam edificandi sibi incodem loco basilicã.
Qua beati martini inhonore cõnsecrata: p̃dictꝰ
rex childericus cucũquaq ab eccłia silue leuga una
benigne donauit. Beatus uͦ bercharius neq his cõ¬
tentus. cellulam sibi iuxta locũ qui dr̃ puceolus

Expanded text:
biliter excutiens, cognoscere summopere gestiebat, biliter excutiens, cognoscere summopere gestiebat, sicubi opportuniora loca aedificandi cellulas reperisset, veniens in quemdam locum, Lutosas nomine, cellam construendi aptum reputans, nimia sollicitudine vota explere studebat. Hoc igitur propriis viribus nullo modo dignum ducens aggredi, cujus erat hoc praedium potestatis adiit. Eo siquidem tempore Childericus rex regnum Francorum nobilissime gubernans, libentissime sancti viri petitionibus acquiescebat. Hunc ergo pater eximius adiit, atque sibi ad bona vota consortibus viris Dei amore ferventibus Leodegario et Mummuleno episcopis, Amalrico quoque et Wlfaudo optimatibus, impetravit a rege licentiam aedificandi sibi in eodem loco basilicam, quam B. Martini in honore consecratam praedictus rex Childericus circumquaque ab Ecclesia silvae leuca una benigne donavit. Beatus vero Bercharius neque his contentus, cellulam sibi juxta locum qui dicitur Puteolus,
Abbreviated transcription (Latin):
bii statũ inuigilando sollicite scrutabat᷑. Hȩc gͥ inter
cogitandum di gra p̃duce. contulit se ad quã dam
matronã uualtidẽ nomine: quȩ suꝑbo nobilitatis
sanguine plurimoꝵ. apauis p̃dioꝵ affiuentia leta¬
batut. A qua uir sc̃s condicti p̃tii dono. emit sibi par¬
tem silue: eum scilicet locum qͥ dt uulgo mangis iullare.
biq cellulã edificans. eamq beatȩ mariȩ ad honorẽ
consecrans: puellarum cetũ dõ matriq seruiturarum
ꝓtit posse fuit diligentissime aggregauit. Nam uiã
publicam uulgo cantillam dictam expetens: p̃tio
a p̃cereuntib suscepit puellulas captiuas octo.
Quas inscã religione edocens: dicatas ibi manere
constituit. Ex hoc gͥ xp̃i ãminiculante suffragio.
excreuit numerus uirginũ: adusq sexagenarii
cumulũ. Quib etiam p̾dictus pater neptẽ supra
scriptȩ matione uualtidis: sollempnit᷑ abbatiss am

Expanded text:
bii statum invigilando sollicite scrutabatur. Haec igitur inter bii statum invigilando sollicite scrutabatur. Haec igitur inter cogitandum, Dei gratia praeduce contulit se ad quamdam matronam, Waltildem nomine, quae superbo nobilitata sanguine, plurimorum a proavis praediorum affluentia laetabatur: a qua vir sanctus condicti pretii dono emit sibi partem silvae, eum scilicet locum qui dicitur vulgo Mangis villare: ibique cellulam aedificans, eamque B. Mariae ad honorem consecrans, puellarum coetum Deo matrique serviturarum, prout posse fuit, diligentissime aggregavit. Nam viam publicam vulgo Cantillam dictam expetens, pretio a praetereuntibus suscepit captivas puellas octo, quas in sancta religione edocens, Deo dicatas ibi manere constituit. Ex hoc igitur Christi adminiculante suffragio excrevit numerus virginum adusque sexagenarii cumulum, quibus etiam praedictus pater neptem supra scriptae matronae Waltildis solemniter abbatissam
Abbreviated transcription (Latin):
ac palatii optimatib ita in cunctis erat affabilis.
ut eoꝵ. usus ꝓ uoto familiaritatib quȩ intenderet
citius optineret: & in construendis seruoꝵ dĩ habi¬
iaculis. sũptꝰ ei & copias eoꝵ largitas pleniter minis¬
craret. Siquis uͦ his hesitans forte manet incredulus:
p̃dicti loci miret᷑ menia. aspiciat edificia: ꝑ lustret
diligenter oꝑa. Patebit scire cu pienti quanti fuerit
meriti: ꝑ quẽ dñs tanta accalia dignatꝰ su oꝑari. Reb¬
gͥ tam exteriorib quã interiorib p̃dicti loci altiuilla¬
rensis cenobii scdm cł̃i cultum honorifice ordinatis: iã¬
dictus pat̾ bercharius corporee quietis in patiens. opor¬
cuna sibi loca lucrificandi sibi grã ꝑquirebat. Ab inde
nãq egressus cłi munere p̃currente: uastam saltꝰ de u¬
ensis solitudinẽ petẽ contendit. Quo in loco quo ue¬
nerat intentionis ñ im memor: actum edificandi ceno¬

Expanded text:
ac palatii optimatibus ita in cunctis erat affabilis, ac palatii optimatibus ita in cunctis erat affabilis, ut eorum usus pro voto familiaritatibus, quae intenderet citius obtineret, et in construendis servorum Dei habitaculis sumptus ei et copias eorum largitas pleniter ministraret. Si quis his haesitans forte manet incredulus, praedicti loci miretur moenia, aspiciat aedificia, perlustret diligenter opera: patebit scire cupienti quanti fuerit meriti, per quem Dominus tanta ac talia dignatus sit operari.  tam exterioribus quam interioribus praedicti Altivillarensis coenobii secundum Dei cultum honorifice ordinatis, jamdictus Pater Bercharius corporeae quietis impatiens, opportuna sibi loca lucrificandi gratia perquirebat. Abinde namque egressus, Dei munere praecurrente, vastam saltus Dervensis solitudinem petere contendit: quo in loco qua venerat intentionis non immemor, aptum aedificandi coeno
Abbreviated transcription (Latin):
decentissimã ibidem accepit scpulcutam scĩssimo
uiro berchatio in supra dicto altuullaris cenobio.
gloso p̾sule suꝑstite relicto. Quilicet canti patris
fuerit solatio destitutꝰ. nequaquã tñ acepti oꝑis in¬
centione desistens: subiectoꝵ animos exemplis in¬
struebat. et u̾bis. Locũ uͦ quẽ edificare ceꝑat. reb
ac uario decore collusttans nicħ subtraxit industrie.
enim donorũ ꝑfusus rore. uite iam consertꝰ anglĩcȩ¬
xp̃i refouebat constituens plebi celestia tẽpla fideli
Nec minus in magnis flagrans resplenduit actis. que
gessere patres fulti pictate pͥores: obtima dans
multis miraculoꝵ signis meo loco claruit. aciuꝑ¬
uenientib diu̾sis in cõmoditatũ casib se oppo¬
neus: multa cȩlestis beneficii emolum̃ta pplis
irapendebat. Sanitates corporum: salutẽ animarũ.
francorũ quoq regib diu̾so tempore sibi suecedentib

Expanded text:
decentissimam ibidem accepit sepulturam, sanctissimo decentissimam ibidem accepit sepulturam, sanctissimo viro Berchario in supradicto Altivillari coenobio glorioso praesuli superstite relicto. Qui licet tanti patris fuerit solamine destitutus, nequaquam tamen a coepti operis intentione desistens, subjectorum animos exemplis instruebat et verbis. Locum vero, quem aedificare coeperat, rebus ac vario decore collustrans, nihil subtraxit industriae, piritualium enim donorum perfusus rore, vitae jam consertus angelici refovebat ovile, Constituens plebi coelestia templa fideli. Nec minus in magnis flagrans resplenduit actis, Quae gessere Patres fulti pietate priores, Optima dans multis miraculorum signis in eo loco claruit, ac supervenientibus diversarum incommoditatum casibus se opponens, multa coelestis beneficii emolumenta populis impendebat: sanitates corporum, salutem animarum. Francorum quoque regibus diverso tempore sibi succedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ particeps. inr̃m & confessoꝵ coheres. illius
in saciabilit̾ aspectu fruit᷑ cuiꝰ amor. ab eiꝰ pectore
nũquã recesuisse certũ tenct᷑. Qui licet ꝓlege carnis
debitũ solucrit humane conditionis iuuit camen
miseriis prestantiꝰ si ex corde rogatus fuerit occur¬
ieie paritꝰ. quanto nunc potentius illic sũmo atq
inuisibili spũ ceruitur eẽ conunctꝰ. ꝑuirtutem
unuisa scientis ipse scuis omium. acexauditor effectꝰ
Ad cuiꝰ exequias corporis tota ciuitas remorũ ruit.
clerus ac p̾płs utriusq sexus conuenit: auicinis etiam
urbib multi affuerunt tanti pastoris excessum ad¬
mixtis pio merni hẏmnoꝵ sollepnib obsequiis as¬
signantes. Cuiꝰ siquidem corpꝰ diu̾sis ppłoꝵ catctius
constipatũ usq ad basilicã sci remigis abcato berchario
ne ñ et sc̃is pontificib qui eo die illuc confliguerant
unuisa gregis sui multitudine ꝓsequẽte cũ digno
honore defertur. ac excellenti mausoleo condiendũ

Expanded text:
 particeps, martyrum et confessorum cohaeres, illius insatiabiliter aspectu fruitur, cujus amor ab ejus pectore nunquam recessisse certum tenetur. Qui licet pro lege carnis debitum solverit humanae conditionis, vivit tamenmiseriis praestantius, si ex corde rogatus fuerit, occurrere paratus, quanto nunc potentius illi summo atque invisibili spiritui cernitur esse conjunctus, per virtutem universa scientis ipse scius omnium ac exauditor effectus. Ad cujus exsequias corporis tota Remorum civitas ruit, clerus ac populus utriusque sexus convenit, ex vicinis etiam urbibus multi adfuerunt tanti pastoris excessum admistis pio moerori hymnorum solemnibus obsequiis assignantes. Cujus quidem corpus diversis populorum catervis constipatum usque ad basilicam S. Remigii a S. Berchario nec non et sanctis pontificibus qui ea die illuc confluxerant, universa gregis sui multitudine prosequente, condigno honore defertur, ac excellenti mausoleo condendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ille inuasculũ non cessans defluere subt̃ positum.
post quã ad suꝑ ficiem uasis uenerat: in modum co¬
lũ ne suꝑne constipatũ. ingirum coronari cepit.
Ultrs cerneres illud genus liqua minis quoduix clau¬
stris contineri ualeat. ut quondam d̃ĩ trauseunte pplõ
absq lictorib iordanis fiuenta insublune colli: ut
liquido patesceret. quanta ee̾t uirtus obedientiȩ. cuiꝰ
sine abbatis admiratione reu̾sus. factum stupuit. qd̾
pͥus pocuisse ase ficri omnino n p̃sumpsit. Tam̃ ius
ille sẽs hoc quod acciderat ñ suo s totum abbatis sus

Expanded text:
ille in vasculum non cessans defluere subter positum, ille in vasculum non cessans defluere subter positum, postquam ad superficiem vasis pervenerat, in modum columnae superne constipatum in gyrum coronari coepit. Ultro cerneres illud genus liquaminis, quo vix claustris contineri valeat, ut quondam Dei transeunte populo absque littoribus Jordanis fluenta in sublime tolli; ut liquido patesceret quanta esset virtus obedientiae, cujusille non sine abbatis admiratione reversus, factum stupuit, quod prius potuisse a se fieri omnino non praesumpsit: tamen vir ille sanctus hoc quod acciderat non suo, sed totum abbatis sui
Abbreviated transcription (Latin):
limior. M estissimum reuolucns siqui libet in illo scõ
collegio aliqua accrectaret. que illo fauente di gr̃a seg¬
meo loco factum aliquando munstrũ. a caliculis: & in
curam ꝓiituariis rectoris nutu uicib successis se.
Cũq ille hanc officinã corporum dispensandam accips¬
ret. quippe quẽ strenium ad omĩa scã obedientia fece¬
rat: que cõmissa fuerant prudent̃ instrebat. Quadã
ũ die dũtalib teneretur implicitꝰ. iussu pacris. est
subito uocatꝰ. fõrte tunc ille ꝓituarium ingressus
ante uas steterat: et sudem quȩ uulgo duciculum
apotu scilicet educendo dicit᷑ inmanu tenens. cciralẽ
potũ amphore infundebat. Mirũ dictu. Ad unius nis¬
sionis nutũ audito abbatis nomine. relictis que habe¬
bat p̃manib concitꝰ cucurrit: oblit̾ ardore obedientiȩ.¬
& uasis obseruantiam et amphore cautelam. Cũq uo¬
catus adstaret ante ablaatis p̃sentiam. unterim potus

Expanded text:
limior: moestissimum revolvens si quis in illo sancto limior: moestissimum revolvens si quis in illo sancto collegio aliqua fortia attrectaret, quae ille favente Dei gratia segin eo loco factum aliquando ministrum a caliculis, in curam promptuarii, rectoris nutu, vicibus successisse. Cumque ille hanc officinam corporum dispensandam acciperet, quippe quem strenuum ad omnia sancta obedientia fecerat, quae commissa fuerant prudenter inferebat. Quadam vero die dum talibus tenetur implicitus, jussu patris est subito vocatus. Forte ille tunc promptuarium ingressus, ante vas steterat, et sudem quae vulgo ducidulum a potu scilicet educendo dicitur in manu tenens, cerealem amphorae potum infundebat: mirum dictu! ad unius jussionis nutum audito abbatis nomine, relictis quae habebat prae manibus concitus cucurrit, oblitus ardore obedientiae et vasis observantiam et amphorae cautelam. Cumque vocatus astaret ante abbatis praesentiam, interim potus
Abbreviated transcription (Latin):
gressu ad locũ hunc prouoto ꝓperat. p̃fati patris a¬
lacricate condignus. approbatusq scẽ monacboꝵ
ceptus aut in cõmune cũ ceteris. aggregatusq de¬
nuo canquã athleta recentissimꝰ: militie gunna¬
sium cęlestis. p̃teritorum in memor certaminũ. &
quasi qui uirtutum in scammate positꝰ ad ꝑfectio¬
monasticȩ districtionis tunc pͥmũ rudim̃ta suscepis¬
se. Sc ipio semꝑ ualidior: & gr̃a suꝑne illustrationis
uitȩ p̃cedentis qualitate iocundior. Iamũ stili nõ
patitur oꝑa. quanta inuiro di fucrit humilitas: quã¬
ta uirtus obehentie: quanta modestie grauitas. quiã¬
ca caritas: quanta benignitas: quanta mansuetudo :
quanta etiam patientię fortitudo. Obe dientie sibi
peniaret. Studebat etiam consideratione aliorũ scipsũ
despicere. & cũ apud se cunctis iudicaretur inferior:
inhumilitatis culmine certabat omnib mucnri sub¬

Expanded text:
gressu ad locum hunc pro voto properat: praefati Patris agressu ad locum hunc pro voto properat: praefati Patris alacritate condignus approbatur sanctae monachorum ceptus autem in commune cum caeteris, aggressusque denuo tanquam athleta recentissimus militiae gymnasium coelestis, praeteritorum immemor certaminum, et quasi qui virtutum in scammate positus, ad perfectiomonasticae districtionis tunc primum rudimenta suscepisse, seipso semper validior, et gratia supernae illustrationis vitae praecedentis qualitate jocundior. Jam vero styli non patitur opera, quanta in viro Dei fuerit humilitas, quanta virtus obedientiae, quanta modestiae gravitas, quanta charitas, quanta benignitas, quanta mansuetudo, quanta etiam patientiae fortitudo. Obedientiae sibi pensaret. Studebat etiam aliorum consideratione seipsum despicere, et cum apud se cunctis judicaretur inferior, in humilitatis tamen culmine certabat omnibus inveniri sub
Abbreviated transcription (Latin):
decenti oꝑe statuit: in quo consũmatꝰ uirtutib beato
fine quicuit. Sc̃s uͦ eustasius loco patris residens. ñ mini¬
mã monachorum multitudinẽ in diũ seruitute uerb̃
&e exemplis p̃muniens. nominis et meriti magister
heres extitit. Audita gͥ fama tantinonunis: uiri
religiosi illuc undecũq confluunt. seq suoiq libos
plurimi certatim inbuendos offerunt. Illud ante
omĩa ducentes ꝑmaximũ. siuł post longeuã pro¬
bantis inuirie tolerantiam quo dam mͦ addici me¬
reantur incongregationẽ. lam uͦ quis locus uł cuu¬
tas ñgaudeat exbcatiuiri disciplina rectorem habe¬
re pontificem uł abbatẽ cũ constet ex huius uirtute
magisti pene totum francorum orbem dccretis
regularib fuisse pͥmũ decent̃ illustra¬
cum: Bercharius itaq dĩ famulus
ad altioris uite semꝑ instituta conscetidere
desiderans: pontificis sui auccoritate et gr̃a. celeri

Expanded text:
decenti opere statuit, in quo consummatus virtutibus, beato decenti opere statuit, in quo consummatus virtutibus, beato fine quievit. Sanctus vero Eustasius loco Patris residens, non minimam monachorum multitudinem in Domini servitute verbis et exemplis praemuniens, nominis et meriti magistri haeres exstitit. Audita igitur fama tanti nominis, viri religiosi illuc undecunque confluunt, se suosque liberos plurimi certatim imbuendos offerunt, illud ante omnia ducentes permaximum, si vel post longaevam probantis injuriae tolerantiam, quodammodo admitti mereantur in congregationem. Jam vero quis locus vel civitas non gaudeat, ex beati viri disciplina rectorem habere pontificem vel abbatem, cum constet ex hujus virtute magisterii pene totum Francorum orbem decretis regularibus fuisse primum decenter illustratum? Bercharius itaque famulus Christi ad altioris vitae semper instituta conscendere desiderans, pontificis sui auctoritate et gratia, celeri
Abbreviated transcription (Latin):
beatus colũbanus pater in uasta uos agi here¬
mo. a fundam̃tis construxerat: inuentis anci¬
quissimi oꝑis edificiis. cũ aquis natura fruen¬
tib e terre uenis ultro prodeuntib. Ubi ae ipse
post modum congregato fidelium numero sex¬
centorum ferme monachorum rector exticit:
longoq cempore eidem monastĩo nobilissime
p̃fuit. multisq miraculorũ signis in eodem loco
claruit: donec brunichilcdis regina impiissima
eo quod duos filios quos ex adultermo cheoderici
nefandi regis filii uidelicet regis sigib̾ti conuigio
susceꝑat. suo colloquio et benedictione indignos
uidicasset. abeo loco instinctu chiabolico proturbauit.
Qui ñ sine merore & luctu omnium recessutus inde
custasium uirum eque scĩssimũ. dignitate generis
et uita illustrissimũ. quẽ ipse pago oriundum lingõ¬
nico apuero instituerat: fratrum collegio rectorẽ p̃fẽcit.
nde italiam expetens. bobiense cenobium ñ minus

Expanded text:
B. Columbanus Pater in vasta Vosagi ereB. Columbanus Pater in vasta Vosagi eremo a fundamentis construxerat, inventis antiquissimi operis aedificiis cum aquis natura ferventibus e terrae venis ultro prodeuntibus, ubi et ipse postmodum aggregato fidelium numero sexcentorum ferme monachorum rector exstitit, longoque tempore eidem monasterio nobilissime praefuit, multisque miraculorum signis in eodem loco claruit, donec Brunechildis regina impiissima, eo quod duos filios suos quos ex adulterino Theoderici nefandi regis, filii videlicet regis Sigeberti, conjugio susceperat, suo colloquio et benedictione indignos judicasset, ab eo loco instinctu diabolico proturbavit. Qui non sine magno moerore et luctu omnium recessurus inde, Eustasium virum aeque sanctissimum dignitate generis et vita illustrissimum, quem ipse pago oriundum Lingonico a puero instituerat, eidem numeroso fratrum collegio rectorem praefecit. Inde Italiam expetens, Bobiense coenobium non minus
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ abocuł ñ amtteret. Nuius calis ac tanti
uiri sacris insticutionib tore suꝑni uectatis
illustrandum. beatꝰ bercbarius nutu p̃dicti
poncificis se maluit ꝓcempore ire copulatum.
ut in quo ꝑfectam doctrine scientiam intel¬
lexerat. ipse quoq ꝑhunc etatis sue ac morũ
inbecillicati consulens. ũcantũ scienciȩ quã scẽ
puritatis cõmercia repararet. Incerea cũbe
magisterio frueretur. et cęlestis pro uiribus
plibasset haustum sapientiȩ: luxouiense
monastium accepto culit expetere. qm̃ beati
colũ bani districtis cõm̃data regłis: ad se ꝑlata
suerat fama religionis. Erat eium eo cempore
incunctis galliarum partib hoc cenobium
tũ in mulcis modis rerũ possessionib cum
etiam diuine uenerationis cultib nom̃ sin¬
gulare habens: qđ illic & districtior institu¬
tio. & studium sapientiȩ plenius haberet᷑.
Quemi udelicet mire spectationis locũ idem

Expanded text:
semper ab oculis non averteret. Hujus talis ac tanti semper ab oculis non averteret. Hujus talis ac tanti viri sacris institutionibus rore superni nectaris illustrandum, B. Bercharius nutu praedicti pontificis se maluit pro tempore ire copulatum, ut in quo perfectam doctrinae scientiam intellexerat, ipse quoque per hunc aetatis suae ac morum imbecillitati consulens, non tam scientiae quam sanctae puritatis comagisterio frueretur, et coelestis pro viribus praelibasset haustum sapientiae, Luxoviense monasterium accepto tulit expetere, quoniam B. Columbani districtis commendata regulis, ad se perlata fuerat fama religionis. Erat enim eo tempore in cunctis Galliarum partibus hoc coenobium cum in multimodis rerum possessionibus, tum etiam divinae venerationis cultibus nomen singulare habens, quod illic et districtior institutio, et studium sapientiae plenius haberetur; quem videlicet mirae spectationis locum idem
Abbreviated transcription (Latin):
arguendo. obsecrando. ut ꝑfectus agricola
sedulus exertere. gaudio replebat᷑ ñ modico. fa¬
miliari pocitꝰ ad iucorẽatq indiuinis deuotis
de cũq ꝑfectiꝰ erudiri sanctiorib ac religiosio¬
rib diuinȩ scientie uiris. quos sibi undiq
collata familiaritate indiderat. copulandum
eẽ constituit: ut uidelicet plurimoꝵ instituente
auctoritate disceret. quod post modũ plurunis
ministraret. Inc̾ quos cunc cemporis in tegis
francorũ aula p̃pollentis. beacissinu remacli pro¬
curatoris quidem sacri scrini palatii. pru¬
denciȩ & scitatis ciculis conm̃data. undiq ex¬
creuerat oppinio ueneranda. Qui scilicet uir
inclicꝰ confessorpost modũ diũ głosus. multis
signorũ iurtutib approbatꝰ. placidus cunccis.
benignꝰ uniu̾sis. in prosperitate modestus. in
adu̾sis patientissimꝰ. uita laudabilis. eloquio
affabił. sic cemporalia cautꝰ exibebat: ut ęt̾na

Expanded text:
arguendo, obsecrando, ut perfectus agricola arguendo, obsecrando, ut perfectus agricola sedulus exercere, gaudio replebatur non modico, familiari potitus adjutore atque in divinis operibus decunque perfectius erudiri, sanctioribus ac religiosioribus divinae scientiae viris, quos sibi undique collata familiaritate addiderat, copulandum esse constituit, ut videlicet plurimorum instituentium auctoritate disceret, quod postmodum plurimis ministraret. Inter quos tunc temporis in regis Francorum aula praepollentis beatissimi Remacli procuratoris quidem sacri scrinii palatii prudentiae et sanctitatis titulis commendata ubique excreverat opinio veneranda: qui scilicet vir inclytus, confessor postmodum Domini gloriosus, multis signorum virtutibus approbatus, placidus cunctis, benignus universis, in prosperitate modestus, in adversis patientissimus, vita laudabilis, eloquio affabilis, sic temporalia cautus exhibebat, ut aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
diccum ẽ. a dnõ egredere dec̾ra & decognatione
cla & ueni in c̾ram quã monstrauero cͥ. & faciã
te crescere ingentẽ magnã. fidẽ participans et me¬
ritun. cognacionẽ relinquens & pacciã. post longi
laboris excursum fines a greditur francie: fucu¬
rus cũ scõ nuardo pontifice ad iutor felicissimꝰ¬
ut in propatulo ẽ. in sequentib de p̃hendere. scẽ
remensis eccłiȩ in augm̃tũ uidelicet oꝑacionis
diuine: quã dñi omĩpocentia redemptoris. in lu¬
Saudis fidelium ammarũ questib ꝑ hos duos
lnergos felicissimos p̃ordinauerat ad implere.
si igit̾ beatꝰ poncifex ut semꝑ optauerat cali ac
danto suppare adepto. qm̃ ipie exteriorib cractan¬
de rei publice fuerat negotiis inplicitꝰ itgie dispo¬
sitionis consiliis et actib firquent̃ int̾ ee̾. pon¬
cificalis ꝓuidentiȩ pondus uolens nolens ue
cȩlesti ordinatione ꝑferie. mnisterium sibi
in iunctum. cũ publice tũ pͥuatun increpando.

Expanded text:
cognatione tua, et veni in terram quam monstravero tibi, et faciam te crescere in gentem magnam , fidem participans et meritum, cognationem relinquens et patriam, post longi laboris excursum, fines ingreditur Franciae, futurus cum S. Nivardo pontifice cives felicissimus ut patulum est in sequentibus deprehendere sanctae Remensis Ecclesiae, in augmentum videlicet operationis divinae, quam Domini omnipotentia Redemptoris, in lucrandis fidelium animarum quaestibus per hos duos synergos felicissimos praeordinaverat adimplere. Hic igitur beatus pontifex ut semper optaverat, tali ac tanto suppare adepto, quoniam ipse exterioribus tractandae reipublicae fuerat negotiis implicatus, regiae dispositionis consiliis et actibus frequenter interesse, pontificalis providentiae pondus volens nolensve coelesti ordinatione perferre, ministerium sibi injunctum tum publice tum privatim increpando,
Abbreviated transcription (Latin):
plenus auctoritatis et gr̃e. cũ peteret᷑ quoq diuer¬
sas cerrarum uł nationũ cã ꝓuice merito quã
etiã doctrine affluentis eloquio parces inuisere.:
fines aquitanie aliquando contigit expetisse.
atq ad illud usq p̃dium cradit᷑ ꝑuenisse. inquo
iuiri cłi parentes uidebant᷑ ꝓpͥa statione resedisse.
Nam iucer cetera quȩ exdote suꝑne dispensationis
hic uir sc̃s acceperat: ñ mediocrib quoq pat̾uę¬

Expanded text:
is et gratiae, cum peteretur quoque diversas terrarum vel nationum tam pro vitae merito quam etiam doctrinae affluentis eloquio partes invisere, fines Aquitaniae aliquando contigit expetisse, atque ad illud usque praedium traditur pervenisse, in quo viri Dei parentes videbantur propria statione resedisse. Nam inter caetera quae ex dote supernae dispensationis hic vir sanctus acceperat, non mediocribus quoq
Abbreviated transcription (Latin):
cemporis ea ciuitas scorum stipata cohortib. ec licet
int̃ milicares alas sub pͥncipe suo chilꝑico: capiti
cam̃ suo consona diuini amoris culcꝰ ubrs p̾płosa
spirauerat. Huius itaq tante opinionis gra ꝓuocatꝰ
felix adolescens bercharius sacram̃cis. fide. habitu.¬

Expanded text:
temporis ea civitas sanctorum stipata cohortibus, et licet temporis ea civitas sanctorum stipata cohortibus, et licet inter militares alas sub principe suo Childerico, capiti tamen suo consona, divini amore cultus urbs populosa spirabat. Hujus itaque tantae opinionis gratia provocatus felix adolescens Bercharius, ecclesiasticis sa
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ ꝑfectius cuocinium de creuisset intendere.
suꝑne uitȩ estuantis auumi desiderio cȩpit altiꝰ
aspirare. Cerrenarum rerum concẽptu sufficiens
acq ea quȩ adiurtum increm̃ca respitiunt. ꝑhen¬
uis intuitu glȩ cotis nisib ac cemptans. et̾̃na p̃oc
culis indefessa constituere. ꝑicura manentib
conpensare. diu̾sis afflictionũ generib affectatio¬
num carnalium molimina coartare: atq adoles¬
centiȩ gressus diuini amoris uirtute roborare. Sp̃tis
de inde ꝓpinquorum ac patrię retinaculis. diligent̃
replicans. quia qui noue conu̾sationis rudim̃tã
suscipiunt tanquã perrgrinos et aduenas. ñ ciues
suos mundus aspiciat. p̃fa tum scissimũ niuardũ
remoꝵ pontificem flagrat ardore expecenti. Qui
sicut diximꝰ apłicȩ institutionis p̃rogatiua su¬
fultus. nobilitatis honore clarissimꝰ. uatiis urtutib¬
adornatꝰ. int̾ francorum ꝓceres pͥmꝰ: ii aula uita
et conu̾satione habebat᷑ dignissimus. fulgebat ꝑ id

Expanded text:
sset intendere; supernae vitae aestuantis animi desiderio coepit altius aspirare, terrenarum rerum contemptu sufficiens atque ea quae ad virtutum incrementa respiciunt perennis intuitu gloriae totis nisibus attentans, aeterna prae oculis indefessa constituere, peritura manentibus compensare, diversis afflictionum generibus affectionum carnalium molimina coarctare, atque adolescentiae gressus, divini amoris virtute roborare. Spretis deinde propinquorum et patriae retinaculis, diligenter replicans, quia qui novae conversationis rudimenta suscipiunt, tanquam peregrinos et advenas non cives suos mundus aspiciat, praefatum sanctissimum Nivardum Remorum pontificem flagrat ardore expetendi. Qui, sicut diximus, apostolicae institutionis praerogativa suffultus, nobilitatis honore clarissimus, variis virtutadornatus, inter Francorum proceres primus in aula regis, vita et conversatione dignissimus fulgebat. Per id
Abbreviated transcription (Latin):
terarum fonte cõmettia sub etatis cẽnere crepundis
ardentius cepit aggregare:. quib postea inurlle ior¬
bur assurgens. et uibi & alis adm̃iurã diĩce dipen¬
sacionis potuisset ꝓdesie. Ita iam tunc puerlis
in constantiȩ motꝰ quib sepe illa ȩtas labilis E
fluxa resoluit᷑. rigore uirtutis ingenite. & iusil
moleraminis conponens honestace: ut p̃ter hsc̃
quib ad dictus fuerat litterarum conamina ral
inie aliud residere pateretur. nͥ forte dum aut oꝑa
pietatis ageret.: aut certe ꝓut natura concesserat
sacris orationũ exercitus deuotius insudaret.

Expanded text:
terarum fonte commercia sub aetatis tenerae crepundiis terarum fonte commercia sub aetatis tenerae crepundiis ardentius aggregare, quibus postea in virile robur assurgens, et sibi et aliis ad mensuram Dominicae dispensationis potuisset prodesse. Ita jam tunc puerilis inconstantiae motus, quibus saepe illa aetas labilis et fluxa resolvitur, rigore virtutis ingenitae et moderaminis justi componens honestate, ut praeter haec quibus addictus fuerat litterarum conamina nil in se aliud residere pateretur, nisi forte dum aut opera pietatis ageret, aut certe, prout natura concesserit, sacris orationum exercitiis devotius insudaret.
Abbreviated transcription (Latin):
certus ẽ floruisse. Quod udelicet siquis diligent̾
uelit ut inꝓiitu ẽ. agnoscere. cũ pene usq ad hȩc
nr̃a cemꝑa eiꝰ uiris iullas et p̾̃dia camultra lige¬
rim uͥ diseias dr̃. quã etiam untra fines aquita¬
nie constituta. hi qui sibi inmonasterii regimi¬
ne ꝓbant᷑ successisse. ꝑlonga cemporũ curricula
iure quieco iussisunt possedisse. S in gruen¬
cium causa malorũ. partim negligentia corpenti¬
um. partim etiã crudeli ꝑu̾sarũ infestatione
genti um uidentur amissa: que quondam mona¬
chorum fuerant usib attributa. S ut adid quod
cepimus exequendũ redeamꝰ: cũ p̃dictus pontifex
sc̃s a uiri di parentib debicȩ uenerationis lib̾alitcałe
ut par erat officiosissime susceptꝰ quendã future
habitudinis spe miraretur inpuero bonioꝑis cau¬
didatum. diuino instinctu sacris misteriis eum
spis alium etiam donorum fulserunt inciriñta
Qui scilicet ñociose pasius. illa delucidissimo lit¬

Expanded text:
igenter velit, in promptu est agnoscere, cum pene usque ad haec nostra tempora ejus juris villas et praedia tam ultra Ligerim, ubi Diseias dicitur, quam etiam intra fines Aquitaniae constituta, hi qui sibi in monasterii sui regimine probantur successisse, per longa temporum curricula jure quieto visi sint possedisse. Sed ingruentium causa malorum, partim negligentia torpentium, partim etiam crudeli perversarum infestatione gentium videntur amissa, quae quondam monachorum fuerant usibus attributa. Sed, ut ad id quod coepimus exsequendum redeamus, cum praedictus pontifex sanctus, a viri Dei parentibus debitae venerationis liberalitate, ut par erat, officiosissime susceptus, quamdam futurae habitudinis speciem miraretur in puero boni operis candidato, divino instinctu sacris mysteriis eum spiritalium etiam donorum fulserunt incrementa. Qui scilicet non otiose passus illa de lucidissimo lit
Abbreviated transcription (Latin):
trabit oꝑe. rerũ consequentia. Qui uidelicet cũ ect
in sp̃alis exercitii sublimitate ꝑfectus. in diuine
legis meditatine continuus. temporalem tam̃
iauspicatus głam.: s mentis puritate ugit̃
ũcupiuit et̾nam. Nec leui felicitati inclinari:
nec mani uoluit laude resolur. Iam ñ consũ¬
ata omĩ sacri illius templi structura: his duob
scisunis uris quanta fuerit immensitas exul¬
ditionis. quã grata societas unanimis affectionis.
qlant̃ dliuinitatis amor. quantꝰ uite cglestis artlor
nec sermo caꝑe. ue lingua ullo mͦ ualet explicare
At uͦ eũ in his scõrũ oꝑum studiis quã glosȩ cenerent᷑
inserti. sce exhortationis grãm ꝑppłos infundentes
& ad ȩternitatis głam quaqͣ u̾sum animos fideliũ
incitantes. cũ iam suꝑna clem̃tia antistitis sui ni¬
uardi uitam laudabilem ad ꝑpetuȩ iocunditatis

Expanded text:
trabit opere rerum consequentia. Qui videlicet cum esset in spiritalis exercitii sublimitate perfectus, in divinae legis meditatione continuus, temporalem tamen non auspicatus est gloriam, sed mentis puritate jugiter concupivit aeternam, nec levi felicitati inclinari nec inani voluit laude resolvi. Jam vero consummata omni sacri illius templi structura, his duobus sanctissimis viris quanta fuerit immensitas exsultationis, quam grata societas unanimis affectionis, quantus divinitatis amor, quantus vitae coelestis ardor, nec sermo capere, nec lingua ullo modo valet explicareAt vero cum in his sanctorum operum studiis quam gloriose tenerentur inserti, sanctae exhortationis gratiam per populos infundentes et ad aeternitatis gloriam quaquaversum animos fidelium incitantes, cum jam superna clementia antistitis sui Nivardi vitam laudabilem perpetuae jucunditatis
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ petri & pauli. quã ipse uiuens edificauerat.
uͥ suffragantib eiꝰ meritis multa tribuuntur do¬
na popłis. Ex cuiꝰ sepultura longo pꝰ tempore oleum
pullulans. in uas ad hoc paratũ uisum e̾. defluxisie.
cunctis morbo obsessis nimiũ salubre. Huius gͥ qr
peccatoꝵ pondere p̾grauati sũma oꝑum assequi
ꝓpͥis uirib nequaquã p̃sumimꝰ eiꝰ quidix̃ sine me

Expanded text:
dificaverat, ubi suffragantibus ejus meritis multa tribuuntur dona populis. Ex cujus sepulcro longo post tempore oleum pullulans in vas ad hoc paratum visum est defluxisse, cunctis morbo obsessis nimium salubre. Hujus igitur, quia peccatorum pondere praegravati summa operum assequi propriis viribus nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
chilperico felicissime disponente. uiro quidem reb.
bellicis pocentissimo. circa ȩccłiarũ aut cuĩ cultum
d euocissimo: beatꝰ pontifex inuardus scĩtatis ae re¬
ligionis magnitudine coto francorum orbe famosis¬
simus. aplica auccoritate celestem uicam interris

Expanded text:
Childerico felicissime disponente, viro quidem rebus Childerico felicissime disponente, viro quidem rebus bellicis potentissimo, circa Ecclesiarum autem Dei cultum devotissimo, B. pontifex Nivardus sanctitatis ac religionis magnitudine toto Francorum orbe famosissimus, apostolica auctoritate coelestem in terris
Abbreviated transcription (Latin):
dium. Parences eiꝰ uta uenerabiles: et ualde religi¬
osi inuita sua. Exteriorum asfluentia rerum ñ
mediocriter decusati: & quod ẽ. longe excellentius
quodam singłaris innocentiȩ acint̾ suos felitiũ
ꝓuentuum p̾uilegio insignici. Quicũ coniugał
pudicitie uira fidi incegritate scruarent. cõ modis tem¬
porab p̃cellentes: diuinorum cam̃ oꝑum pia
incentione᷑ studio ꝑflagrantes: suꝑne dispositione
cdem̃tiȩ cancam actalem meruerunt sobolem ac¬
ciꝑe: cuiꝰ institutione et meritis. incelestib castris
niueas militantium innumera⁊ bilis mulcitudo
bonorum ftuctuum palmas bo ꝑferret. & mul¬
ciplex anciqͥ deceptoris uersutia ablatis fidelium
animarũ spolizs. deꝑiret. Qõ facile ẽ. de p̾hen¬
dere. siquis alciorib abstinens. hec pauca in cõ¬
sequẽtib dignet᷑ adu̾tere. Cui uidelicet ex ma¬
cris ucero cũ diuni iam cunc scĩficatione mu¬

Expanded text:
dium. Parentes ejus vita venerabiles et valde religidium. Parentes ejus vita venerabiles et valde religiosi in vita sua, exteriore affluentia rerum non mediocriter decorati, et quod longe est excellentius quodam singularis innocentiae ac inter suos felicium proventuum privilegio insigniti; qui cum conjugalis pudicitiae poralibus praecellentes, divinorum tamen operum pia intentione studio perflagrantes, supernae dispositione clementiae tantam ac talem meruerunt sobolem accipere, cujus institutione et meritis in coelestibus castris niveas militantium innumerabilis multitudo bonorum fructuum palmas perferret, et multiplex antiqui deceptoris versutia ablatis fidelium animarum spoliis deperiret. Quod facile est deprehendere, si quis altioribus abstinens, haec pauca in consequentibus dignetur advertere. Cui videlicet ex matris utero cum divini jam tunc sanctificatione mu
Abbreviated transcription (Latin):
um glori osa uirorũ illustrium
palmas acp̃mia meritorũ. scã ꝑ
orbem et uniu̾salis cõpecentis ob¬
sequii functionib sollempniter
ꝑsoluat passim mat̾ eccłia catholica. nos quoq
ꝓmiructuosi ignauia silentii mnulcandos fore arbi
ex ub̃aᷤ copia. et scẽ institutionis refulgent incre¬
menta: p̃cipue cũ facta succedentium salutis
sit materies ad memoriã relata posterorũ. Accus
gͥ aclaborum certamina beati bercharii abbacis
et urĩs głosi sũmatim ꝑstringere cupientes. cancõ
difficilius hanc narrandi macẽriam suinimiꝰ: quãto
sentimꝰ. S ñ est. illi difficile elinguem iiuerba
resoluere: quẽ constat muta etiam elemĩta conso¬
nis uocib sollempnit̃ p̃dicare. Faitaq proseqͥ
incendimꝰ. quȩ uł abipso domestico scĩssimoq
eiꝰ collegio notata claruerunt: uel postea diuino
bencficio ipsius cõpensata meritis. etati nĩȩ ꝑfer
aquitauicũ ortꝰ eiꝰ cradidere: acgeneris fuisse exor¬

Expanded text:
um gloriosas virorum illustrium palmas ac praemia meritorum, sancta per orbem et universalis competentis obsequii functionibus solemniter persolvat passim mater Ecclesia catholica, nos quoque pro infructuosi ignavia silentii multandos fore arbitexuberat copia, et sanctae institutionis refulgent incrementa, praecipue cum facta praecedentium, salutis sit materies ad memoriam relata posterorum. Actus igitur ac laborum certamina B, Bercharii abbatis et martyris gloriosi summatim perstringere cupientes, tanto difficilius hanc narrandi materiam sumimus, quanto sentimus; sed non est illi difficile elinguem in verba resolvere, quem constat muta etiam elementa consonis vocibus solemniter praedicare. Ea itaque prosequi intendimus, quae vel ab ipso domestico sanctissimoque ejus collegio notata claruerunt, vel postea divino beneficio ipsius compensata meritis, aetati nostrae perferrAquitanicum ortus ejus tradidere ac generis fuisse exor
Abbreviated transcription (Latin):
Riocisone qua inter ꝑsrutorum rabiem pocerãt.
tus tislime stequentabant facta de nsiceps satio¬
l. ue sui seges neguit obsquiuu. quȩ caliẽ.
t cundata pinguedine: atq sic se in eambene¬
ficium ub̃tatis effudit: ut cencuplicatos fruct
de uotisima cudtrir ad quireret & patria me¬

Expanded text:
veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix acquireret, et patria me
Abbreviated transcription (Latin):
uporum ꝑdicores. Et dum eis copiam oblatȩ hu¬
manitatis ex pendit: a memoria eoꝵ quȩ susceperãt
dgtida discusiit. fidelibq sius & familiaris uoti
corsei secreta ordinatione cõmittit.: iit subtracta
butdo pcosa corpora beatoꝵ ntm diligenis claboret
e ultare piouiso. Qui. dñȩ uoluntate & ussio¬
i copta festinant᷑ qđ eis p̾ceptum fuerat ex secũc
ls milb laudabile quod nemini dampnũ inculit
sestuibi pie crederitib luctum maximũ coniculit.
su amenorata urbe lapide. insulcis autũna¬
li quos cunc seminib iaciendis pscripta ma¬
abid inhabundantia parabat arantium. speciẽ
ussbolatum p̾cendente. uelut quid dam riua.¬
us api laborantes abscondunt. locũ etiam ceroo
istaluns: allignare ꝓcurant. Exquo eadem dĩ
ass plenius semina. ac sibi collage xp̃ĩani. iii¬
dlsostuya secreta silentia. pͥscripta nr̃i cciꝑa
belitteso beati dionisi corporis coniun xerunt x.

Expanded text:
corporum perditores. Et dum eis copiam oblatae hucorporum perditores. Et dum eis copiam oblatae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda, discussit, fidelibusque suis et familiaris voti consciis secreta ordinatione committit, ut subtracto furto pretiosa corpora beatorum diligens laboret occultare provisio. Qui dominae voluntate et jussione comperta, festinanter, quod eis praeceptum fuerat exsequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescriptentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ iuicet etus abiato dionisio pacilioui tetre
ȩccliam regressus.: omnib q̃ mundi sunt re.¬
lictis. baptiratus & religiosorum xp̃iq paupe-¬
rum numero ẽ. sociatus. Ceterum metuentes
ꝑsecutores & gentilium phalange ne conuersi
pͤpsi fidelissima probataq deuotio scõium cõꝑa
rustici et eleutherii que in monte uͥ ipsi una cum
beato dionisio fuerant martirirati iacebant pro¬
futura sibi ad patiocinium colligerent. & cumu¬
larent: inito consilio eligunt te tis sequane pro¬
fundisq gurgitib mr̾m corpora ꝑdenda com¬
mittere. Quȩ imposita nauib ad prouisum gur¬
gitem ministios iubent demergenda ꝓferte. S cłs
p̃destinauit ñ mutat consilium. qui malũ holo¬
fetnis conceptum. prudentia bene uolentis femi¬
nȩ inmutauit: iniquorum consilia sue dispositio
que licet paganoꝵ ad huc eriorib necesutate potiꝰ
uimisdia inspirati. mactȩ uirtucis consilium ap̾¬
petun. adq ad conuiuium uenite postulat scõꝵ

Expanded text:
 qui tertius a beato Dionysio Parisiorum rexit Ecclesiam reversus, omnibus quae sunt mundi relictis, baptizatus, et religiosorum Christique pauperum numero est sociatus. Caeterum metuentes persecutores et gentilium phalanges, ne conversi populi fidelissima probataque devotio, sanctorum corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio, eligunt terris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere. Quae imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent demergenda perferre; sed Dpraedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dispositioquae licet paganorum adhuc erroribus necessitate potius , Dei misericordia inspirata, mactae virtutis consilium appetivit, atque ad convivium venire postulat sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit adsocietatem angłoꝵ. Nempe nouum
pͥus & in auditũ miraculum. exanune corpus
iuuentis currẽ more: & hominẽ iã mortuum.
recto gressu incedete. S quã quã sit mirũ nõ .ẽ.
cam̃ difficile p̾ciso capite scĩssimi uiricorpus
angłico minstio in modum uiuentis ambu¬
lare. cũ idem di sua omĩpotentia efflato spũ
cadauer eiꝰ facile ꝓpt̾ fidi suȩ cõmendationẽ quã
isdem suus fidelis seruus p̃dicauerat. facile ut
iret potuit regere. quu psum corpꝰ depuluere
cerie cõpingens. spũ quo uegecaretur dignatus s̃.
inspirate. eundemiq redactum incinetem dig̃¬
nabit᷑ reparaie: ce qu a uixerat anima. uiuẽn¬
dum ꝑhennit̃ reddere. Quod stupendum mira¬
culum cum suꝑius fata lattia conspexisset: ꝓsili¬
uit in infidelium curbas. & uociferatae. se ct xpͥi
idoloꝵ occubuis: & baptitata ẽ. in remissione
peccatorum. Cuius filuis uisbius quẽ expictipl

Expanded text:
pervenit ad societatem angelorum. Nempe novum, pervenit ad societatem angelorum. Nempe novum, prius et inauditum, miraculum, exanime corpus viventis currere more, et hominem jam mortuum recto gressu incedere. Sed quanquam sit mirum, non est tamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio in modum viventis ambulare, cum idem Deus sua omnipotentia efflato spiritu, cadaver ejus facile propter fidei suae commendationem, quam idem suus fidelis servus praedicaverat facile ut iret, potuit regere, qui idipsum corpus de pulvere terrae compingens, spiritum, quo vegetaretur, dignatus est inspirare: idemque redactum in cinerem dignabitur reparare, et qua vixerat anima, vividum perenniter reddere. Quod stupendum miraculum, cum superius fata Larcia conspexisset, prosiluit in infidelium turbas, et vociferata est se esse Cidolorum occubuit baptizata in remissionem peccatorum. Cujus filius Visbius, q
Abbreviated transcription (Latin):
celestis exercitus exanimi ciꝰ corpori. caput pro¬
pͥum ab ipso monte uͥfuerat de collatus ꝑduo
fere muilia de portanti usq adlocum inquo nẽ
dispositione. et sua dectione requiescit huma¬
cum. sine cessatione hymius dulcisonis dm̃
laudans. s cẽ cȩlos petentia diuinoꝵ spũum
in numerabilia agmina sunt audita. canore
in estimabilis suauitatis modulantia. qłatͥ
dnẽ. ad iuncto frequentius alleluia. Nampit
discerni potuit. cantus auditus uelut alcetua¬
tim chori angłici hȩc & alia quorum intellectꝰ
ñ potuit ꝑcipi: continebant. Quod uidentes
et audientes innumeri pͦpłĩ. & mulci etiam
ꝑsecucorum: indnm ih̃m crediderunt. Noncre
ne dignationi. mirificatum scm̃ suum incelis.
caliter demonsitate int̾ris. qui ad ferocissimos
pͦpłõs inclitus nuntius. & confessor ipsius p̃ciosus
suc census igne duuni amoris. constant̃ iustinuit
supplicia passionis. & ꝑĩmanitatem corm̃torum.

Expanded text:
coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput procoelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. Sed et coelos petentia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant. Quod videntes et audientes innumeri populi, et multi etiam persecutorum, in Dominum crediderunt. Non crenae dignationi mirificatum sanctum suum in coelis taliter demonstrare in terris, qui ad ferocissimos populos inclytus nuntius et confessor ipsius pretiosus, succensus igne divini amoris, constanter sustinuit supplicia passionis, et per immanem tormentorum