comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alios uult luerari. cũ eñĩ modestia
eorum manifesta. fuerit id ẽ ratio¬
nabilis conuersatio: lucebunt oꝑa eoꝵ
& non de erunt qui immittentur boñ
illorum. Ut non solum ꝓpriorũ gestoꝵ.
s: Aliorum agmentum consequantur:
ut sicut dictum ẽ labores fructuum
suorum edant. Quando em̃ fructus
opum suorum alios adquirit ad opꝰ
bonĩr. labores qui adquisiti sunt pro¬
⁊ hor id est chessalonicensiũ exẽplo
alios ex hortet᷑ ad fidei increm̃ta istos
laudat. eo qđ in accepta gr̃a ꝑmanentes ad ꝓ¬
fectũ p̃mii aucti st̃ meliora sectando. ut & ad ꝓ
ut spe fucuroꝵ etiã ciuium suorum
macedonũ ꝑsecutiones illatas: ꝓ noĩe
xp̃i deuoto animo padereͬtur ut horũ
ergo meritũ & suã ex eoꝵ ꝓfectu le-¬
ticiam litt̾is signet: ita scribit ad eos.¬

Expanded text:
alios vult lucrari; cum enim modestia eorum manifestata fuerit, id est, rationabilis conversatio, lucebunt opera eorum, et non deerunt, qui imitentur bonum illorum; ut non solum propriorum gestorum, sed et aliorum augmentum consequantur; ut sicut dictum est , labores fructuum suorum edant. Quando enim fructus operum suorum alios acquirit ad opus bonum, labores eorum qui acquisiti sunt, pro horum, id est, Thessalonicensium exemplo alios exhortetur ad fidei incrementa, istos laudat, eo quod in accepta gratia permanentes, ad profectum praemii aucti sunt, meliora sectando: hortatur vut spe futurorum, etiam civium suorum Macedonum persecutiones illatas pro nomine Christi devoto animo paterentur. Ut horum ergo meritum, et suam ex eorum profectu laetitiam litteris signet, ita scribit ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
uo male oꝑantur incarnẽ. Nos enuis est
cumcisioqui sp̃i deo seruimus: et glꝰamur
in xp̃o iħu et non incarne fiduciam habe¬
mus. Quamquã egõ habeam fiduciam &
incarne. Manifestum ẽ. quia credentes ipsi
circũcidunt cor suum: ut amputata errors̃
qui legem sp̃c dedit: ut carnis gła exinani¬
retur. Apłs cam̃ etiam hanc fiduciam habe¬
bat ut si uellet głaretur de carnis circum¬
cisione.s sciens uacuam e̾e̾. hanc głam: re¬
pudiauit eam. Siquis uidetur confidere
in carne: ego magis circũcisus octaua die.¬

Expanded text:
vo male operantur in carnem. Nos enim sumus vo male operantur in carnem. Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Deo servimus: et gloriamur in Christo Jesu, et non in carne fiduciam habemus; quamquam ego habeam fiduciam et in carne. Manifestum est quia credentes ipsi circumcidunt cor suum; ut amputata erroris qui legem spiritus dedit, ut carnis gloria exinaniretur; Apostolus tamen etiam hanc fiduciam habebat, ut si, vellet, gloriaretur de carnis circumcisione: sed sciens vacuam esse hanc gloriam, repudiavit eam. Si quis videtur confidere in carne
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ dubitauit ꝓpt̾ opus euangłii. e mori.
hoc ẽ. ñ ẽ deterritꝰ minis & pressuris in¬
fideliũ:. s ꝑstitit in exortatione fideliun.
ut impleret quod de erat plebi intradi¬
ctione uixta dispensatione apłi qui ergo
iustam uitam presentem. sicut & dñs ait.
Qui em̃ uoluerit animam suam saluam fa¬
cere ꝑdet eam ꝑditio hec interitus ẽ quia
scdm mundũ qui animã suam tradit ꝓ
dño: eadem scribere uobis michi quidẽ n
ẽ pigrum. uobis autẽ necessarium olbei¬
dit sollicitudinem suam qũa gerit circa
ꝓfectum illor: quia ĩpiger est ad seriben¬
dũ eis quȩ necessaria sunt utilitati illorũ¬
N idete canes uidete malos oꝑarios. udete
concisionẽ. Hos de signat qui inuidentes gen¬
tib pͣuitate colloquioꝵ suoꝵ euertant Sͣ¬
lathias suadentes eis ut eireũcide refilse:
Usom̃i gñre intandos et sꝑnendos docet quasi
canes: qui pmũ oblat̾ant. de hine morsu se¬

Expanded text:
quod non dubitavit propter opus Evangelii emori: quod non dubitavit propter opus Evangelii emori: hoc est, non deterritus est minis et pressuris infidelium, sed perstitit in exhortatione fidelium; ut impleret quod deerat plebi in traditione juxta dispensationem Apostoli. Qui ergo juxta vitam praesentem, sicut et Dominus dicit: Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam . Perditio haec interitus est; quia secundum mundum qui animam suam tradit pro Domino. Eadem scribere vobis mihi quidem non est pigrum, vobis autem necessarium. Ostendit sollicitudinem suam, quam gerit circa profectum illorum; quia impiger est ad scribendum eis, quae necessaria sunt utilitati illorum. Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem. Hos designat, qui invidentes gentibus pravitate colloquiorum suorum everterant Galatas, suadentes eis ut circumciderentur. omni genere vitandos et spernendos, docet, quasi canes qui primum oblatrant, dehinc morsu sae
Abbreviated transcription (Latin):
dormientib sicut. ⁊ ceteri qui ñ habeĩs
spem. Se autẽ sic tristem futurũ dixerat de
excessu ephafroditi: quia solatium etus et
auxilium requirebat ñ tñ ut quasi ꝑditum
lugeret. S ollicitus itaq misi eum ut cum
illum uideritis it̾m gaudeatis: et ego me¬
liori animo sim. Affectionẽ habuisse ephafro¬
ditũ. et plebẽ philippensium significat. qũa
uidentes it̾m in letitiam se excitarent. et
apłi animus letaretur: quia meliori ani¬
mo fit qͥ adcaros suos mittit reuisendos:
Exipite ergo illum in dño cũ om̃i gaudio.
& huius modi in honore habete quia ꝓpter
opus xp̃i usq admort̾ẽ accessit in interitũ
tradens anim̾a suã: ut suppleret id quod ex¬
uobis de erat circa meum officium. Qmͣ¬
ꝗͣ indiuidua esset caritas rer illũ facut.¬
Maxine ꝓpter hos qͥ forte tã cari ñ e̾e̾nt cir¬
ca eus affectũ. mom̃i eñĩ plebe diuersi¬
tas ẽ. Hinc ẽ unde & preliũ eius memorat:

Expanded text:
dormientibus, sicut et caeteri qui non habent dormientibus, sicut et caeteri qui non habent spem . Se autem sic tristem futurum dixerat de excessu Epaphroditi, quia solatium ejus et auxilium requirebat; non tamen ut quasi perditum lugeret. Sollicitus itaque misi eum, ut cum illum videritis, iterum gaudeatis, et ego meliore animo sim. Affectionem mutuam habuisse Epaphroditum et plebem Philippensium significat, quem videntes iterum in laetitiam se excitarent, et Apostoli animus laetaretur; quia meliori animo fit, qui ad charos suos mittit revisendos. Excipite ergo illum in Domino cum omni gaudio, et hujusmodi in honore habete; quia propter opus Christi usque ad mortem accessit, in interitum tradens animam suam; ut suppleret id quod vobis deerat circa meum officium. Quamquam individua esset charitas Epatam chari non essent circa ejus affectum; in omni enim plebe diversitas est. Hinc est unde et praelium ejus memorat,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut presente apło qui mortuos sũsci¬
tabat hic ephafroditus infirmaretur.
retur: s signa infidelium causa fiunt:
nã huic ñ addetrimentũ contigit egri¬
tudo. s ad augmentũ. ꝓbationes enim
diuersȩ sunt credentium. alius enim ꝓe
gritudiñe alius amissione carorĩt. Alius
ꝑdãpnõ peccune. altus ꝑtribulationes
ꝓbatursi in necessitate ftabilis inueniat᷑
auxilium a diuersa parte ñ querens:
ut augmentũ faciat meritoꝵ. ñ ergo con¬
tẽpta ẽ. postulatio apłi:. s melius ꝓuisũ
ei ꝓ quo petebat. Qͥd aut̾e illud ẽ. ut cũ
d̾e excessu fr̃m in alia epła ñ contris¬
tari debere admoneatn hac autem
contristandũ se si exisset ephaphroditꝰ
A corꝑe significat : tristitiam se si ex¬
isset habiturũ dixerat suꝑ tristiciam
qͣm habebat. de infirmitate eius: erat
eñ necessarius eccłiis. Nã ad thessaloni¬
censes. Nidete dat ne contristemini de

Expanded text:
est ut praesente Apostolo, qui mortuos susciest ut praesente Apostolo, qui mortuos suscitabat, hic Epaphroditus infirmaretur uretur? Sed signa infidelium causa fiunt; nam huic non ad detrimentum contigit aegritudo, sed ad augmentum. Probationes enim diversae sunt credentium; alius enim per aegritudinem, alius amissione charorum, alius per damnum pecuniae, alius per tribulationes probatur, si in necessitate stabilis inveniatur, auxilium a diversa parte non quaerens, ut augmentum faciat meritorum. Non ergo contempta est postulatio Apostoli, sed melius provisum ei, pro quo petebat. Quid autem illud est, ut cum de excessu fratrum in alia epistola non contristari debere admoneat: in hac autem contristandum se, si exisset Epaphroditus a corpore, significat? Tristitiam se, si exisset, habiturum dixerat super tristitiam, quam habebat de infirmitate ejus; erat enim necessarius Ecclesiis. Nam ad Thessalonicenses: Videte, ait, ne contristemini de
Abbreviated transcription (Latin):
apło unanimus: quare & circa eos sol¬
licior signatur ñ sicut quidã qͥ dũ se¬
met ipsos cõmendari uolebant. negli¬
gentes erant de disciplina & conu̾sati
erat eggregiꝰ dic̃ qr ꝓbatũ hc̃ habebat
qr erat cũ eo ut filius carissimꝰ deser¬
uiens euangłio xp̃i. Iao hc̃ filiũ dic̃:
quia abipso fuerat ordinatꝰ. hc̃ fepre¬
mitt̾e. se quoq inbreui iturũ adeos
enter sollicitus erat. eo quod audiritis il¬
lum infirmatum fuisse: et eñi infirmatuoᷤ
est ꝓpe mortem: s deus misertus ẽ illiiᷤ:
ticiam suꝑ tristitiam haberem. Om̃ia hec
manifesta sunt: ephafroditũ eñĩ signi¬
ficat missurũ secũ ista epła adeos inui¬
cem enĩ desiderio sui mesti erant infir¬
mitatis eius causa. et popłs & ephafro di¬
tus: ut uiso eo recrearent᷑ de recuꝑata sa¬
lute eius. & ille careret sollicitudine
tation̾e eorũ mittebat: et quia pir erat
bonus desiderabatur aplebe. Qd ergo

Expanded text:
Apostolo unanimis; quare et circa eos solApostolo unanimis; quare et circa eos sollicitior signatur, non sicut quidam, qui dum semetipsos commendare volebant, negligentes erant de disciplina et conversaterat egregius, dicit quia probatum hunc habebat; qui erat cum eo ut filius charissimus, deserviens Evangelio Christi. Ideo hunc Filium dicit, quia ab ipso fuerat ordinatus: hunc se praemittere, se quoque in brevi iturum ad eos.enter sollicitus erat, eo quod audieratis illum infirmatum fuisse. Etenim infirmatus est prope mortem: sed Deus misertus est illius, ec manifesta sunt; Epaphroditum enim significat se missurum cum ista epistola ad eos. Invicem enim desiderio sui moesti erant infirmitatis ejus causa, et populus et Epaphroditus; ut viso 258 eo, recrearentur de recuperata salute ejus, et ille careret sollicitudine, tationem eorum mittebat ad eos: et quia vir erat bonus, desiderabatur a plebe. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
didit fructus. Labor enĩ et̃ efficatia eus
lot ait. suꝑ sacrificiũ et ministerium fi¬
dei ur̃e gaudeo. Si eiũ oppressus fuerit
ã ꝑfidis cur eos aggregau̾it. sue cons¬
pirationi gratulandũ sibi. significat seit
enĩ sffectum hab̾e mortẽ suã magna
enĩ mesticia est: si patit᷑ qͥs ꝑ eis inqͥb
nichil ꝓficit qͣmobrem gau̾dere se i illis
& eos congͣtulari sibi debere testatur.
ut inuicem participes sint gaudii cõ¬
munis et plebs et magister idoneus.
Spero aut̃e in dño iħu xp̃o thimotheũ
in breui mittere me ad uos ut ego bono
patre mecũ serunnt in euangłio. Hunc
ergo spero se me missurũ confestimut
uidero que sunt circa me. Confido
aut̃ẽ in dño: quod u ipse cito ueniam.
Absoluta sunt hec nec interpretationẽ
egent: post ȩpłam enim istã timotheũ
se missurũ significat. ꝑ qũe ad fidẽ ag¬
noscat que curca hos agant᷑. erat enim

Expanded text:
didit fructus. Labor enim et efficacia ejus didit fructus. Labor enim et efficacia ejus lor, ait, super sacrificium et ministerium fidei vestrae, gaudeo. Si enim oppressus fuerit a perfidis, cur eos aggregaverit suae conspirationi, gratulandum sibi significat; scit enim effectum habere mortem suam. Magna enim moestitia est, si patitur quis pro eis, in quibus nihil proficit. Quamobrem gaudere se in illis, et eos congratulari sibi debere testatur; ut invicem participes sint gaudii communis et plebs et magister idoneus. Spero autem in Domino Jesu Timotheum in brevi me mittere ad vos; ut et ego bono patre mecum servivit in Evangelio. Hunc ergo spero me missurum confestim, ut videro quae circa me sunt. Confido autem in Domino, quod et ipse cito ad vos veniam. Absoluta sunt haec, nec interpretatione egent; post epistolam enim istam Timotheum se missurum significat, per quem ad fidem agnoscat, quae circa hos agantur. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ in die xp̃i. quia ñ inuacuum cucurri
nec in irritum laboraui. s n si unmolor su¬
ꝑ sacrificium et ministerium fidei ur̃ȩ gau¬
deo & congratulor om̃ib uobis id ipsum aũ
& uos gaudete et congratulamini michi.¬
Ut fidei et operum suorũ fructus possĩt ha¬
bere cõmonet ut om̃ia quȩ ad disciplinam
ꝑtinent. xp̃ianam. sine hesitationib faciatĩ¬
& murmurationib qr si negligenter et
indeuote aliquid agit᷑ adeffectum ñ
puenit quia in reprehensionẽ cadit. s
ut om̃i simplicitate oꝑent qͣsi filii dei
inmacłati: ut memores ꝓfessionis sue res¬
pondeant. ut inter diffidentes tam clari
ippareant uita conuersatio̾e morib quẽ¬
almodũ solet luna inter stellas splen¬
lore. Sullimes sutł sicut eñĩ stelle appa¬
tente sole obscurantur: ita ꝙ in iusti & in¬
fidi presentib fidelib aut ustis curpis
edeformati uident᷑. ut gła sit apłi in
aduentũ filii dei cuiꝰ plantatio tales e¬

Expanded text:
 in diem Christi, quia non in uacuum cucurri neque in uacuum laboraui. sed et si immolor supra sacrificium et ministerium fidei uestrae, gaudeo et congratulor omnibus uobis. id ipsum autem et uos gaudete et congratulamini miUt fidei et operum suorum fructus possint habere, commonet ut omnia, quae ad disciplinam pertinent christianam, sine haesitationibus faciant et murmurationibus; quia si negligenter et indevote aliquid agitur, ad effectum non pervenit, quia in reprehensionem cadit: sed ut omni simplicitate operentur, quasi filii Dei immaculati, ut memores professionis suae respondeant; ut inter diffidentes tam clari appareant vita, conversatione, moribus, quemadmodum sol et luna inter stellas splendore sublimes sunt. Sicut enim stellae, apparente sole, obscurantur; ita injusti et infidi praesentibus fidelibus et justis, turpes et deformati videntur; ut gloria sit Apostoli in adventu Filii Dei, cujus plantatio tales e
Abbreviated transcription (Latin):
siderate eos qui sic ambulant sicut habe¬
tis formam nitim. ult illos ẽẽ sollieros¬
ne prauorum hominum subtilitate ca¬
piantur. et notarent unumqũẽq qua¬
liter & conuersetur & doceat : ut his in¬
gantur in quib sensum magistri sui
agnouerunt. Culti enim ambulant
quos sepe dicebam uobis. nẽ uero ꝙ fleis
dico inimicos crucis xp̃i quor finis ẽ in¬
teritus. quorũ deus uenter ẽ. & gła in
confusione illorum qui terrena sapuiñ.
Hos quos significat. ex numero eorũ sunt
qui galathas euerterant. cũ dolo enim
ambulantes eccłias subuertebant subno¬
mine.xp̃i: iudaisiũ colendum predican¬
tes quasi ĩbi. xp̃c ꝓmissus sit quos eũ do¬
lore & lacruis memorat quia saluti cre¬
dentium obsistebant. decibis edendis
et non edendis questiones mouentes. qͣsi
salus in esca sit. aut uenter ds̃ quẽ rux¬
sia legen mundiᷤ esciᷤ delectari putabant.
głantes inpudendis circumcisis. Hoc ẽ

Expanded text:
siderate eos, qui sic ambulant, sicut habesiderate eos, qui sic ambulant, sicut habetis formam nostram. Vult illos sollicitosne pravorum hominum subtillitate capiantur, et notare unumquemque qualiter et conversetur et doceat; ut his jungantur, in quibus sensum magistri sui agnoverint. Multi enim ambulant, quos saepe dicebam vobis, nunc vero et flens dico, inimicos crucis Christi: quorum finis est interitus, quorum Deus venter est, et gloria in confusione illorum, qui terrena sapiunt. Hi quos significat, e numero eorum sunt, qui Galatas everterant. Cum dolo enim ambulantes, Ecclesias Dei subvertebant, sub nomine Christi judaismum colendum praedicantes, quasi sibi Christus promissus sit. Quos cum dolore et lacrymis memorat; quia saluti credentium obsistebant, de cibis edendis, et non edendis quaestiones moventes, quasi salus in esca sit, aut venter Deus, quem juxta legem mundis escis delectari putabant, gloriantes in pudendis circumcisis; hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ammirabilis & inuisibilis prerais non
leiuter utiq certand̃ ẽẽ ꝓnunciat. Qtqͦt
ergo pfecti sumus hoc sentiamus : suꝑus
ꝑfectum ẽe. se negat. s uixta ꝓmissũut adhuc
addatur ad meritũ: ad cõꝑationẽ autem
ceteroꝵ qui res diuinas neglegentius cu¬
rant: ꝑfecti dicendi sunt. qui habita sol¬
lertia ꝑfec̾tionis ambulant iter. Hoc ergo
sentiendũ ẽ. ut melius ꝓficiant. Et siqͥd
aliter sentitis id quoq deus reuelauit.
Hoc dicit ut siqͥd ampluis adcult᷑am melior¬
ate contiersationis ex cogitauerint: deiex¬
istimẽt donũ ẽe̾. ne ꝑhoc inflarentur.
Ueruntam̃ ad quod ꝑuenimus. ut idẽ sapi¬
amus. et ineo ambulemus. Ne qu a hil̃
orrretur presumptio & putaretur qđ a
deo non erat reuelatum. idõ subiecit di¬
cens. ad quod puenimus ut idẽ sapiamꝰ.
hoc est non extra regłam disciplinę saꝑi
inconuersationẽ fidei. s hoc saꝑe quod
commune sit et modestum in euangłica
ueritate. I mitatores mei estote fr̃s. & con¬

Expanded text:
abilis et invisibilis praemii non leviter utique certandum esse pronuntiat. Quotquot ergo perfecti sumus, hoc sentiamus. Superius perfectum esse se negat, sed juxta promissum, ut adhuc addatur ad meritum: ad comparationem autem caeterorum, qui res divinas negligentius curant, perfecti dicendi sunt, qui adhibita solertia, perfectionis iter ambulant. Hoc ergo sentiendum est, ut in melius proficiant. Et si quid aliter sentitis, id quoque vobis Deus revelabit. Hoc dicit, ut si quid amplius ad culturam melioratae conversationis excogitaverint, Dei existiment donum esse, ne per hoc inflarentur. Verumtamen ad quod pervenimus, ut idem sapiamus, et in eo ambulemus. Ne qua hinc oriretur praesumptio, et putaretur quod a Deo non erat revelatum; ideo subjecit dicens: Ad quod pervenimus, ut idem sapiamus; hoc est, non extra regulam disciplinae sapere in conversatione fidei: sed hoc sapere, quod commune sit et modestum in evangelica veritate. Imitatores mihi estote, fratres, et con
Abbreviated transcription (Latin):
sedut humilitatis legem doceret uideis se
comprehendentib ñ solum ñ repugnauit:
sed semet ipsum exmanunt. hoc est potes¬
tatẽ suam aboꝑe traxit ut humiliadis oci¬
osa uirtute informari uideretur: formam
serui accipiens dũ teneretur et ligatur. &
uerberib agitur usq ad crucem̃ factus
obediens patri cui se equalem sciebat.
sibi defendit equalitatem sed subiecitsi.
Hanc padientiam et humilitatẽ imitan¬
nos noᷤ docet ut non solum coequalib ñ nos
añ ponamus uerum ẽet mclinemus noł.
auctoris nostri secitti exemplum. Formam
tam̃ dei non accepisse dicitur sed esse in¬
dei forma: serui autẽ formã accepisse.
dũ quasi peccator humiliat᷑. serui autẽ
expeccato fiunt sicut chamꝰ filius noe
qui primus merito serui nom̃ accepit.
Non eñi michi sicut quib dã uidetur sie
formã serui accepisse dũ homo ẽ natius
uide eñĩ qͥd dicat. Hoc sentite inuobis
Ante incarnationem enim aut xp̃c potell
dici aut iħe. quia simul ambo nomina

Expanded text:
sed ut humilitatis legem doceret, Judaeis se comprehendentibus non solum non repugnavit: Sed semetipsum exinanivit; hoc est, potestatem suam ab opere retraxit; ut humiliatus otiosa virtute infirmari videretur. Formam servi accipiens, dum tenetur et ligatur, et verberibus agitur, usque ad crucem factus obediens Patri, cui se aequalem sciebat, non sibi defendit aequalitatem, sed subjecit se. Hanc patientiam et humilitatem imitari nos docet, ut non solum coaequalibus non nos anteponamus; verumetiam inclinemus nos, auctoris nostri secuti exemplum. Formam tamen Dei non accepisse dicitur, sed esse in forma Dei: servi autem formam accepisse, dum quasi peccator humiliatur. Servi autem ex peccato fiunt, sicut Cham filius Noe, qui primus merito nomen servi accepit . Non enim mihi, sicut quibusdam, videtur sic formam servi accepisse, dum homo natus est. Vide enim quid dicat: Hoc sentite in vobisAnte incarnationem enim aut Christus potest dici, aut Jesus; quia simul ambo nomina
Abbreviated transcription (Latin):
significet. quia et deus est. Infirmatis eñi
quod insubiectis aꝑit dicens. Humiliauit
semet ipsum factus obediens usq ad mor¬
tin: mortem autem crucis. Hinc est unde
lubitu repertus ut homo est: retinens enĩ
uir tutẽ suã ne appareret in eo. ut homo
iisus ẽ. & occisus qui mori nescit. Propt̃
quod et deus illĩ suꝑ exaltauit et donauit
illi nom̃ quod est suꝑ om̃e nom̃: ut in no¬
mine iħu om̃e genu flectatur Celestium

Expanded text:
significet, quia et Deus est. Infirmitatis enim significet, quia et Deus est. Infirmitatis enim Quod in subjectis aperit, dicens: Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Hinc est unde habitu repertus ut homo est; retinens enim virtutem suam, ne appareret in eo, ut homo visus est et occisus, qui mori nescit. Propter quod et Deus superexaltavit eum, et donavit ei nomen, quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
sit in forma dei erat: quia cũ homo md¬
retur oꝑa dei faa rebat ut in gestis nbic
appareret deus esse qui tantũ homo esse
putabatur. Oꝑa enm formã significant:
ut quia oꝑa eius non utiq hominis oꝑa
sunt. Hic qui inoꝑã uł forma dei erat. ds̾
intelligẽretur. forma eñi dei qͥd ẽ. nisi ex¬
emplum quo deus apparet dũ mortuos ex¬
citat̃. surdis reddit auditum. lepsos mundat.
et alia. Qm̃ aut̃ẽ hominis similis factus dici¬
tur si homo tantũ erat: & qua ratione ha¬
bitu repertus ut homo ẽ.si non ẽe̾t et ds̃
nisi quia cũ andeqͣm se inclinari ꝑmitt̾t
semꝑ in dei uirtute ui sus sit sostea in¬
firmatus in habitu hominis reꝑtus ẽ.
lam inmonte utiq quasi deus apparuit:
et in mari pedib ambulans ñ solus hõ.
sed et deus uisus ẽ. et incellectus. Deniq
quierant innaui qͥd dicurt: uere filius
dei est higista ergo uirtute cessante uelut
homo uisus ẽ: ideo eñĩ dicit quasi. ut illud

Expanded text:
sit, in forma Dei erat; quia cum homo videretur, opera Dei faciebat; ut in gestis rebus appareret Deus esse, qui tantum homo esse putabatur. Opera enim formam significabant, ut quia opera ejus, non utique hominis opera sunt, hic qui in opere vel forma Dei erat, Deus intelligeretur. Forma enim Dei quid est, nisi exemplum quo Deus apparet, dum mortuos excitat, surdis reddit auditum, leprosos mundat, et alia? Quomodo autem homini similis factus dicitur, si homo tantum erat: et qua ratione habitu repertus ut homo est, si non esset et Deus; nisi quia cum antequam se inclinari permitteret, semper in Dei virtute visus sit, postea infirmatus in habitu hominis repertus est? Nam in monte utique, quasi Deus apparuit : et in mari pedibus ambulans, non solum homo, sed et Deus visus et intellectus est. Denique qui erant in navi, quid dicunt? Vere Filius Dei est hic . Ista ergo virtute cessante, velut homo visus est; ideo enim dicit quasi ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
psequens eccłiam deis s iusticiam que in lege
ẽ. conuersatus sine querela: que michiluera
fuerunt. Hec arbitratus sum ꝓpter. xp̃m dã¬
na: qͣntum ad legis culturam ꝑtinet et ad
sis phariseoꝵ & iuxta zelũ traditionis paterne
in ꝑsequendo ȩccłiam hic parem ñ habuit:
inceteris enĩ erant consortes eius qui simi¬
lit̾ e̾ent natura uidei. s quȩ lucra uideban¬
tur iuxta humanum sensum: cõꝑatione
tempus non erat ut seruaretur lexq nania em̃
erant hec om̃ia et inpedimenta ne accedere¬
tur ad grãm: & quia sunt hec carnalia nr̃a
iero spiritalia. Idõ autẽ de tribu se dicit ben¬
bmin: ut genus suũ extolleret suꝑ hos
iui de patriarchis concubinarũ iacob filiis
lucunt originem: aut ꝓpter illos qͥerant
ꝓselid unde dicit. Egoᷤ magis circucisus
eetaua die exgñe isrł ut ostenderet pͥmũ
esse inter iudeos: s hoc contẽpñe. ꝓpter

Expanded text:
Lege est, conversatus sine querela. Sed quae mihi lucra fuerant, 259 haec arbitratus sum propter Christum damna. Quantum ad Legis culturam pertinet, et ad sis Pharisaeorum, et juxta zelum traditionis paternae in persequendo Ecclesiam, hic parem non habuit; in caeteris enim erant consortes ejus, qui similiter essent natura Judaei. Sed quae lucra videbantur juxta humanum sensum, comparatione tempus non erat, ut Lex servaretur? inania enim erant haec omnia, et impedimenta, ne accederetur ad gratiam; et quia haec sunt carnalia, nostra vero spiritalia. Ideo autem de tribu se dicit Benjamin, ut genus suum extolleret super hos, qui de patriarchis concubinarum Jacob filiis ducunt originem, aut propter illos, qui erant proselyti. Unde dicit: Ego magis, circumcisione octavi diei, ex genere Israel; ut ostenderet primum se esse inter Judaeos: sed hoc se contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ grãm semꝑ reportat ad dm̃: ut nr̃m sit
uelle. ꝑfic̾e uͦ dei. Nam qͥs iunceret pͥncipes
et potestades rectores tenebrarũ harum spi¬
ntalia nequiddã incelestib. nisi solus deus
qͦs causa inuidie inimicos habemꝰ: In¬
q̃ hortat᷑. s ut more solito subditi sint eũgłio. citrã
oꝑatur. Omĩa facite sine murmiratio¬
nib & besitationib ut̃ sicis in reprehensi¬
biles & simplices & simplices sicut filii dĩ

Expanded text:
enim gratiam semper reportat ad Deum; ut nostrum sit enim gratiam semper reportat ad Deum; ut nostrum sit velle, perficere vero Dei. Nam quis vinceret Principes ac Potestates, rectores tenebrarum harum, spiritalia nequitiae in coelestibus, nisi solus Deus, quos causa invidiae inimicos habemus? Inquod hortatur: sed ut more solito subditi sint Evangelio, curamoperatur. Omnia facite sine murmurationibus et haesitationibus, ut sitis irreprehensibiles et simpli
Abbreviated transcription (Latin):
iħc in gła ẽ. dei patris. Consideremus ñc̃
dicta: et sic aduertamus uim eloquutionis:
turam non constat hoc nom̃ ñ ẽ. supͣ om̃e
nom̃. Appellatuiũ enĩ nom̃ insolo uocabu¬
lo ẽ ñ in nobilitate nature &e ad optiuo dõ
quomͦ fieri pot̾ ut hõ sit in gła dei patris:
Q si add optuus as̾ sit hõ.: in gła dei patris ñ
pot̃ ẽẽ.slam ei hoc cõpetit qui natus e
de deo: In gła enĩ dei patris eẽ. nichil dissta¬
re a deo: ut una gła sit patris & fili ꝑõ
minĩẽ substantiq̃ et uirtutẽ. Est em̃ hãc
unitas nature: qd rogo contͣrium ẽ Si
filtus donũ ã patre accepisse dicat᷑. eũ
om̃ia filii ã patre sint aquo et cuncła
ẽe creduntur. substantiam đei idcurȩo
nat᷑a dicimꝰ quia natus de illa xp̃c ẽ. taꝰ
in absentia cũ timore et tremoꝵe ur̃am ipsqꝵ¬
salutem oꝑamini. Ds ẽ enim qui opatur in
uobis et uelle & oꝑari ꝓbona uoluntate.
m̃ bonos conatus aduniare testatur. Oñem

Expanded text:
in gloria est Dei Patris. Consideremus nunc dicta, et sic advertamus vim locutionis. Ceturam non constat hoc nomen non est super omne nomen; appellativum enim nomen in solo vocabulo est, non in nobilitate naturae: et adoptivo Deo sit in gloria Dei Patris? Etiamsi adoptivus Deus sit homo, in gloria Dei Patris non potest esse; nam ei hoc competit, qui natus est de Deo. In gloria enim Dei Patris esse, nihil differre a Deo est; ut una gloria sit Patris et Filii per communem substantiam et virtutem; est enim haec unitas naturae. Quid, rogo, contrarium est, si Filius donum a Patre accepisse dicatur; cum omnia 257 Filii a Patre sint, a quo et cuncta esse creduntur? Substantiam autem Dei idcirco naturam dicimus; quia natus de illa Christus est.in absentia, cum timore et tremore vestram ipssalutem; Deus est enim, qui operatur in vobis, et velle et operari pro bona voluntate. Deum bonos conatus adjuvare testatur; omnem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ agebat dubium ñ erat s sciendum
erat de eo quid ageret in ꝑfidos et insi¬
dias eorum. De ephesił uero hoc cognos¬
cendum si ꝓficerent nec ne. Ut ergo obe¬
dirent et libenter audirent uerba ti¬
chici hunc commendat: et frẽm istum
dilectissimũ uocans & ministͥum dei
& caritatẽ cũ fide: ut ingressi ꝑ pacem
possint manere incarit̾ate que ẽ. ex
fide. Hec ẽ enim dei patris et filii eius

Expanded text:
quae agebat, dubium non erat: sed hoc sciendum quae agebat, dubium non erat: sed hoc sciendum erat de eo, quid ageret inter perfidos, et insidias eorum. De Ephesiis vero hoc cognoscendum, si proficerent, necne. Ut ergo obedirent, et libenter audirent verba Tychici, hunc commendat, et fratrem istum dilectissimum vocans, et ministrum Dei et charitatem cum fide; ut ingressi per pacem, possint manere in charitate, quae est ex fide. Haec est enim Dei Patris et Filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
detur audatiȩ in asserendo. Quã utiq
precẽ libenter audit deus. uidet eñi le¬
gationem suam in apło suo despici:
unde utiq indignatus in causa sua ñ
negabit effectum. Si enim consuetudo
& lex ẽ. legatis hominũ non inferre ex¬
itia: qua presumptione et audatia lega¬
tis dei. non solũ exitia s et mors irnogat᷑:
quare & dicit ꝓ quo legatione fungor
in cate̾na. Nenĩ ꝑmittebatur libere
loqui s insubiectione & necessitate uer¬
ba dei referens uincłis plagis subicie¬
batur et mortib: et lapidatus ẽ. enim
& ad bestias pugnauit ephesi. Ut autẽ
sciatis & uos ea que curca me sunt quid
agam plene notum faciet uobis tichicꝰ
dilectus fr̃ & fidelis minister in dño:
qu̾e misi ad uos in hoc ipsum ut cog¬
noscat que enrca uos sunt & consolet᷑
corda ur̃a. Ptichicũ ephesii discunt quid
agat apłs & idẽ. cognoscit. quid age¬
rent ephesiDe apło quia diuina erañ

Expanded text:
detur audaciae in asserendo, quam utique detur audaciae in asserendo, quam utique precem libenter audit Deus; videt enim legationem suam in Apostolo suo despici, unde utique indignatus in causa sua non negabit effectum. Si enim consuetudo et lex est legatis hominum non inferre exitia: qua praesumptione et audacia legatis Dei non solum exitia, sed et mors irrogatur! Quare et dicit: Pro quo legatione fungor in catena. Non enim permittebatur libere loqui, sed in subjectione et necessitate verba Dei referens, vinculis, plagis, subjiciebatur, et mortibus: et lapidatus est enim et ad bestias pugnavit Ephesi . Ut autem sciatis et vos ea, quae circa me sunt; quid agam plene notum faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cognoscat 251 quae circa vos sunt, et consoletur corda vestra. Per Tychicum Ephesii discunt quid agat Apostolus, et idem cognoscit quid agerent Ephesii. De Apostolo, quia divina erant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃ib scĩs. et ꝓ me. ut detur michi
sermo in aꝑtione oris mei Exerce notũ
utar ꝓ ut oportet me loqui. Si recte
postulamus possumus impetrare. Nec
rgere. Incarne eñi orat qui polluta
mente precatur iterũ peccaturus non
de euentu aut subreptione sed de prxpo¬
sito s pot̃̾ non peccari ad mortem si
ꝑseueranter orcetur: ut animus sedula
mente intentus sit semꝑ in dei lege ea
meditans die noctuq que amat deus.
Tunc & ꝓ scĩs possunt orare. Non ẽ enim
indignum ut ꝓ inuicem sollie ita sint
menbra: nec temerarium poterit uideri
si ꝓ magistro discipłi idonei interpellent.
adiuuantes eum ut post positis impedi¬
mentis libertate utatur ad predicandũ
sicut craditum ẽ. ab auctore. ne pressus
ui tribulatioñ: ipsa formidine acum̃
doctrin& obtiudat amissa seueritate.
Duplici igitur gñe ꝓ se orandũ hortat᷑
ut & sensus eius impleatur sp̃u adelo¬
quendũ plene̾ inisteriũ: & facultas illi

Expanded text:
pro omnibus sanctis, et pro me, ut detur mihi pro omnibus sanctis, et pro me, ut detur mihi sermo in apertioutar, prout oportet me loqui. Si recte postulamus, possumus impetrare. Hoc rigere. In carne enim orat, qui polluta mente precatur, iterum peccaturus, non de eventu aut subreptione, sed de proposito. Sed potest non peccari ad mortem, si perseveranter oretur; ut animus sedula mente intentus sit semper in Dei Legem, ea meditans die nocteque quae amat Deus. Tunc et pro sanctis possunt orare; non est enim indignum ut pro invicem sollicita sint membra: nec temerarium poterit videri, si pro magistro discipuli idonei interpellent, adjuvantes eum, ut postpositis impedimentis libertate utatur ad praedicandum, sicut traditum est ab auctore; ne pressus vi tribulationum, ipsa formidine acumen doctrinae obtundat, amissa severitate. Duplici igitur genere pro se orandum hortatur; ut et sensus ejus impleatur spiritu ad eloquendum plene mysterium, et facultas illi
Abbreviated transcription (Latin):
tela et sollicitudine uigilare debemus
ut quacũq temptauerint munitos nos
et preparatos inueniant. Hecesse ẽ enim
ut & deus adiuuet quos uiderit in precib
iugilare: & de armis eius expectare uicto¬
riam. In hunismodi ergo bello sobria nĩ¬
te opus est & pura conscientia. quia ñ
contra carnalia nequicie se aduersus
spiritalia dimicatur contra terrigenas
enim hostes corpis sagina roboratur & po¬
culis mens ipcendit᷑ ut repugnandi simat
audatiam. Aduersus spirialia enim neqͥ¬
tiȩ spiritaliter repugnandum ẽ. et sobri¬
etatis & abstinentie arma sumenda siñ:
ut infusi sco sp̃u inmundos & erraticos
sp̃c deumcannis. S ic itaq succ ingamus
lumbos nr̃os inueritate: sic parati simus
errori resisterȩ om̃is eñ qui oꝑari uult
succingit se. ut ablato impedimto diligen¬
tiuis oꝑetur. Pomẽm orationẽ & precem. o¬
rantes in om̃i tp̃e in sp̃ũ &e in ipso uigi
lintes in om̃i ꝑseuerentia & obsecratione

Expanded text:
tela et sollicitudine vigilare debemus; tela et sollicitudine vigilare debemus; ut quaecumque tentaverint, munitos nos et praeparatos inveniant. Necesse est enim ut et Deus adjuvet, quos viderit in precibus vigilare, et de armis ejus exspectare victoriam. In hujusmodi autem bello sobria mente opus est, et pura conscientia, quia non contra carnalia nequitiae, sed adversus spiritualia dimicatur. Contra terrigenos enim hostes corpus sagina roboratur, et poculis mens incenditur, ut repugnandi sumat audaciam: adversus autem spiritalia nequitiae spiritaliter repugnandum est, et sobrietatis et abstinentiae arma sumenda sunt; ut infusi sancto Spiritu immundos et erraticos spiritus devincamus. Sic itaque succingemus lumbos nostros in veritate, si parati sumus errori resistere. Omnis enim qui operari vult, subcingit se; ut ablato impedimento, diligentius operetur. Per omnem orationem et precem orantes in omni tempore, in spiritu, lantes in omni instantia et obsecratione
Abbreviated transcription (Latin):
Certus apłs quia exitia que a ꝑfidis dei
famulis inrogant᷑: auctore diabolo mi¬
nistrant᷑. Cunis altitudo grandis & ho¬
minib inpossibilis est: monet adu̾sus
hȩc dei arma sumenda. cuiꝰ solius uir¬
tute suꝑant᷑. et destruunt᷑ om̃ia machi¬
nainta eius. Ipse enĩ ẽ cuiꝰ sacellites st
quos tenebrarũ harũ dic̃ rectores sp̃s
nequissimi. quid egunt incelestib i
firmam̃to mundi. Hi suis erroris do¬
ces tenebrarũ rectores. Hoc ẽ. ignoran¬
die & ꝑfidie prepositi. Rectores eñi te¬
nebrarũ inꝑuersũ intelligen di s
gubernare: quasi incredulitatis mas¬
sti. Ideo accipite uniu̾sitatẽ armꝙ
ut possitis resistere malo et in om̃ib
ꝑfecto stare sicemeti lũbos uios ide¬
ritate et inducti loricam fudei et calciati
pedes inpreparatione eiutangelii pacis.
Soꝑ his om̃ib adsumentes scutum fidei
inquo pot̾itis om̃ia tela maligni ignita
cissimos hostes et om̃i tergi uersatione cal¬
lidos bellum gerimus: idcirro om̃i cau¬

Expanded text:
Certus Apostolus quia exitia, quae a perfidis Dei famulis irrogantur, auctore diabolo, ministrantur, cujus altitudo grandis et hominibus impossibilis est; monet adversus haec arma Dei sumenda, cujus solius virtute superantur et destruuntur omnia machinamenta diaboli. Ipse est enim cujus satellites sunt, quos tenebrarum harum dicit rectores, spiritus nequissimi, qui degunt in coelestibus, in firmamento mundi. Hi sunt erroris duces, tenebrarum rectores, hoc est, ignorantiae et perfidiae praepositi. Rectores enim tenebrarum in perversum intelligendi sunt gubernare, quasi incredulitatis magistri. Ideo accipite universitatem armorum, ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare, succincti lumbos vesiae, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis. Super his omnibus assumentes scutum fidei, in quo poteritis omnia tela maligni ignita cissimos hostes et omni tergiversatione callidos bellum gerimus, idcirco omni cau
Abbreviated transcription (Latin):
mneatione ur̃a ineituangłm. Primm̃ quidẽ
dño grãs agit ciuuuis nutu ꝓspera om̃ib¬
accidint fidelib. In oñi oratione sua me¬
mor eorum cũ exultatione quod parti
apłs inderoet̾a dicens. ut sicis inquit cõ¬
sordes diuinȩ naturȩ: a pͥma die usq ñc.
Preuidit enim apłs deuocionem illorũ et
fidem rectan ex ip̃is principiis. & gauisus
ẽ ineis semꝑ sciens multis exemplo fut᷑os.

Expanded text:
n Evangelio. Primum quidem Domino gratias agit, cujus nutu prospera omnia cedunt fidelibus. In omni oratione sua memor eorum cum exsultatione, quod partilus, inter caetera dicens: Ut sitis, inquit, consortes divinae naturae . A prima die usque nunc. Praevidit enim Apostolus devotionem illorum, et fidem ratam ex ipsis principiis, et gavisus est in eis, semper sciens eos multis e
Abbreviated transcription (Latin):
iłm dñm nr̃m. Nũquid non uidetur
plus dñs esse qũa pater: S inter hoies
dñs est aut pater filium non sue conali¬
tiom gn̾at s aliene. Deus autẽ sic geni¬
it ut in ens potestate sint quos genis
ut nati ingenui serui cũ eius suit. hos
cũ tradit ꝓprio filio. facit illos et iail
seruos filii sui ut sit dñs eor. sicut aios
pater quos dedisti michi cui erant aol
chi illos dedisti. ut in patre inpatre & fili
serui sint dei unns. E go quidẽ gral
ago dño suꝑ om̃i memoria ur̃a semꝑ iñ
om̃i oratione mea ꝓ om̃ib uobis cũ eal¬

Expanded text:
m nostrum. Numquid non videtur plus dominus esse, quam pater? Sed inter homines dominus est, aut pater filium non suae conditionis generat, sed alienae: Deus autem sic genuit, ut in potestate ejus sint, quos genuit; ut nati ingenui, servi tamen ejus sint: cum hos tradit proprio Filio, facit illos etiam servos Filii sui; ut sit dominus eorum, sicut dicit: Pater, quos dedisti mihi, tui erant, et mihi eos dedisti; ut in Patre et Filio servi sint Dei unius . Ego quidem gratias ago Domino super omni memoria vestri, semper in omni oratione mea pro omnibus vobis cu
Abbreviated transcription (Latin):
b uobis eo quod habeam uos incorde ⁊ &
inuincłis meis et indefensione et confir¬
matione euangłii q̃m om̃s michi partici¬
pes gaudii estis. Securus de bonitate et
iustitia dei. & de horum fide non ambi¬
gens. confidit quod dei auxiliis aduici
ꝑseueraturi sunt infide usq ad diem dñi:
in quo remunerandi sint ꝑsistentes infide.
e aliadi debuit de his sentire quoᷤ semꝑ
infleribileᷤᷤ indeuotione dei exꝑtus est tã
directum et infatigabilem cursum corũ
iude limortalitatis & głe. Testiꝰ ẽ enĩ mh q ds̃ qͣ ad
ũmnendet. Quod enĩ multũ de aliquo sentit᷑.
eredibile. hoc fieri testificatur. ꝓ quod & ꝑ¬
uorat desiderium illoꝵ erga se ut deside¬
rati desi derent. Desiderat ergo om̃s hos
ilumana cupiditate s in amore xp̃i. ñ
ornis effectu s sp̃s ut participes hos ha
et in sensu misterii diuinitatis ꝙ in

Expanded text:
vos in corde et in vinculis meis, et in defensione et confirmatione Evangelii; quoniam omnes mihi participes gaudii estis. Securus de bonitate et justitia Dei, et de horum fide non ambigens, contidit quod Dei auxiliis adjuti, perseveraturi sint in fide usque ad diem Domini, in quo remunerandi sunt persistentes in fide. Nec aliud debuit de his sentire, quos semper inflexibiles in devotione Dei expertus est, tam directum et infatigabilem cursum eorum futurae immortalitatis et gloriae. Testis enim mihi est Dcommendet justi; qui enim multum de aliquo sentit, ut credibile hoc faciat, testificatur: per quod et provocat desiderium illorum erga se, ut desiderati desiderent. Desiderat ergo omnes hos non humana cupiditate, sed in amore Christi: non carnis affectu, sed spiritus; ut participes hos habeat et in sensu mysterii divinitatis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nib hoc ẽ cũ paulo & timotheo qui utiꝙ
xp̃i erant simul significauit & diaçonos
qui mqͥnst rabant eis ad plebem eñi sen¬
bit. Nã si epĩs scrib̾et & diaconib ad ꝑso¬
nas eorum scriberet & loci ipsius ep̃o
scribendũ erat non duob uł trib sicut
& adcitũ & timotheum. Srã uobis et

Expanded text:
nibus: hoc est, cum Paulo et Timotheo, qui utique nibus: hoc est, cum Paulo et Timotheo, qui utique episcopi erant; simul significavit et diaconos, qui ministrabant ei. Ad plebem enim scribit; nam si episcopis scriberet, et diaconibus, ad personas eorum scriberet, et loci ipsius episcopo scribendum erat, non duobus, vel tribus, sicut et ad Titum et Timotheum. Gratia vobis et
Abbreviated transcription (Latin):
hilipensibuis uerbum fidei apł̃s tra¬
didit: somnio enim monitus ẽ. sicut
continetur in actis apłoꝵ ut accederet
adeos: et aꝑiret aures eorum ad recipi¬
endũ sermonẽ dei. Multis ergo dieb com¬
moratus apud eos instruxit eos doctri¬
na dñi & quia post discessum eius non
suñ translati ad aliud sicut galathe s
ꝑmanserunt infide non recipientes pseu
in ꝓposito cordis eorũ in horũ enĩ lau¬
de aliorum uituperatio continetur
Chorintiiuiero multo tempore audien¬
tes apostolum recedente eo ab eis¬
a pseudo apostolis fuerant euersi un
Apłm se tacet quia his scribit qui de ilo
recta sentirẽt: ideo dignitatẽ suam suppit¬
mid erat enĩ his manifesta condicionẽ uͦ
fatetur quia qui xp̃m conficetur dñm.
hic magis liber ẽ. & habet salutẽ. O m̃ib
& manicheus hoĩem: ideoq inmundi suñ
non ergo his scribit qui mendatus ꝓpriis
supprimunt ueritatem qui suñ philippis
quib scribat significat. Cũ ep̃is & idiaco¬

Expanded text:
hilippensibus verbum fidei Apostolus tradidit; somnio enim monitus est, sicut continetur in Actis apostolorum , ut accederet ad eos, et aperiret aures eorum ad recipiendum sermonem Domini. Multis ergo diebus commoratus apud eos, instruxit eosdem in doctrina Domini. Et quia post discessum ejus non sunt translati ad aliud, sicut Galatae: sed permanserunt in fide, non recipientes pseudin proposito cordis eorum. In horum laude aliorum vituperatio continetur: Corinthii enim multo tempore audientes Apostolum, recedente eo, a diversis pseudoapostolis fuerant eversi: unm se tacet, quia iis scribit, qui de illo recta sentirent; ideo dignitatem suam supprimit, erat enim his manifesta: conditionem vero fatetur; quia qui Christum confitetur dominum, his magis liber est, et habet salutem. Omnibus et Manichaeus hominem: ideoque immundi sunt. Non ergo iis scribit, qui mendaciis propriis supprimunt veritatem. Qui sunt Philippis. Quibus scribat, significat. Cum episcopis et diaco
Abbreviated transcription (Latin):
dixit quod ẽ. mandatũ pͥmũ in ꝓmissi¬
one ut discerneret inter mandata quȩ
ad dm̃ & int̾ ea quȩ ad hoĩem ꝑtinent.
Et padres nolite ad iracundiam ꝓuocare
filios ur̃os: s educate illos in disciplina
et correptione dñi. Et lex possit serua¬
ri qua cautu ẽ. ut filii honorificent
parentes: parentib quoq alia lex ab
apło dat᷑. ut sic imbuant filios ne man¬
data legis contempnant quia si in tr¬
more dñi fuerint emitriti: pot̾unt ob¬
seruare quȩ p̃cepta sunt. Nam si ad
nrã ꝓuocant filios. nec ipsi modũ legis
custodiunt. Cogere enĩ eos uident᷑ ut
preuaricatores inueniant᷑. in ira eñi ne¬
mo agnoseit quid sit utile id̾enco tẽpe¬
rautiam parentũ exemplo debent ad¬
disc̾e ut quȩ utilia suñ sectentur. Me¬
minisse enĩ debent patres quia & ipsi
fuerunt filii & noluerunt utiq exa¬
cerbari a patrib. filii quoq cognosc̾e
debent quod futuri sunt patres. & no¬

Expanded text:
dixit: Quod est mandatum primum in promissidixit: Quod est mandatum primum in promissione; ut discerneret inter mandata quae ad Deum, et inter ea quae ad hominem pertinent. Et vos, patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros: sed educate illos in disciplina et correptione Domini. Ut Lex possit servari, qua cautum est, ut filii honorificent parentes: parentibus quoque alia Lex ab Apostolo datur, ut sic imbuant filios, ne mandata Legis contemnant; quia si in timore Domini fuerint enutriti, poterunt observare quae praecepta sunt. Nam si ad iram provocant filios, nec ipsi modum Legis custodiunt; cogere enim eos videntur, ut praevaricatores inveniantur. In ira enim nemo agnoscit quid sit utile; idcirco temperantiam parentum exemplo debent addiscere, ut quae utilia sunt, sectentur. Meminisse enim debent patres, quia et ipsi fuerunt filii, et noluerunt utique exacerbari a patribus. Filii quoque cognoscere debent quod futuri sunt patres, et no
Abbreviated transcription (Latin):
muber aũ quia ꝓsona inferior ẽ condici¬
onis causa ñ nac᷑e uiro subiecta timere
eum iubetir. Filii obaudite parentibus
entib auctorib constãt obediant eis ustũ
señi ut reuerentiã exhibeant eis ꝑ qͦs suñ.
odẽ mandatũ primũ ꝓmissionis ut bñ
e tibi & sis longeuus suꝑ terram. Pmiissio
e in exodo continet᷑ ut honorifici sint
parentes. ut bene ẽet & ꝓuec̾tioris fierenc
inuanũ. Quartũ obseruabis inqͥt sabba¬
ta mea. Quintũ aũ honora patr̃e tuũ¬
& matr̃e & cet̾a. S quia pͥma .iiͦii. man¬
data ad dm̃ ꝑtinent. Mec in pͥma tabu¬
la contineri sub intelliguntur: cet̾a ad
hõĩem ut honore᷑ parentes non ocei¬
lat. non fornicet᷑. non furetur. ñ falsũ
testimoniũ dicat. neq qͥcqͣm ꝓximi sui
concupiscat. Hec sex mandata in scła
tabula uident᷑. scripta quoꝵ pͥmũ ẽ. Ho¬
nora patr̃e & matr̃e. hac causa ergo

Expanded text:
mulier autem quia persona inferior est conditimulier autem quia persona inferior est conditionis causa, non naturae, viro subjecta timere eum jubetur. CAPUT VI. Filii, obaudite parentibus rentibus auctoribus constant, obediant eis; justum enim est ut reverentiam exhibeant eis, per quos sunt. Quod est mandatum primum promissionis, ut et bene sit tibi, et sis longaevus super terram. Promissio haec in Exodo continetur , ut honorifici sint parentes; ut bene essent, et provectioris fierent in vanum. Quartum: Observabis, inquit, sabbata mea. Quintum autem: Honora patrem et matrem, etc. . Sed quia prima quatuor mandata ad Deum pertinent, haec in prima tabula contineri subintelliguntur, caetera ad hominem ut honoret parentes, non occidat, non fornicetur, non furetur, non falsum testimonium dicat, neque quidquam proximi sui concupiscat. Haec sex mandata in secunda tabula videntur scripta, quorum primum est: Honora patrem et matrem. Hac causa ergo
Abbreviated transcription (Latin):
menbra eius quia capite ẽ ipse tocius
eccłie. Uit quia ꝑipsum ee̾ cepimꝰ. caput
nr̃m dicatur. qu̾asi exbm̃e corpꝰ subsis¬
tat: ut menbra eius om̃is spiritalis ere¬
atura sit. sit̾n innomine enis genu fle¬
ctat̃. Propt᷑ hoc relinquet homo patr̃e
& matĩe & adherebit uxori suȩ: & erunt
duo incarne una. Ad unitatẽ cõmen¬
dandam unitatis dedit exemplus. ut sic̃
uir & mulier unũ sun̾ ꝑnat᷑ant Ita &̃ ip̃c
& eccłia unũ intelligant᷑ e̾ẽ ꝑfidem. Mis¬
inunitate uiri. ac feminȩ eẽ significat nec
hoc ꝓdit sed aliã caissã quȩ non discor¬
det a memorato misterio flagitat. quã
scit ad ꝓfectum himani gñ̾is ꝑtine̾. hoc
ẽ eccłiẽ et saluatoris: ut sicut relictis paren¬
quod ẽ xp̃c. Ueruntam̃ et uos singłi
unusqͥsq suã uxorẽ ut se diligat muli¬
ir autẽ ut timeat uirum. Qm̃ una na¬
tura in uiro et femma ẽ idcireo uir qͣsi
seipsum ita mulierẽ dilig̾e conmonecur.

Expanded text:
caput est ipse totius Ecclesiae; ut quia per ipsum esse coepimus, caput nostrum dicatur, quasi ex quo omne corpus subsistat; ut membra ejus omnis spiritalis creatura sit: si tamen in nomine ejus genu flectat. Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Ad unitatem commendandam unitatis dedit exemplum; ut sicut vir et mulier unum sunt per naturam, ita et C Ecclesia unum intelligantur esse per fidem. Mysin unitate viri ac feminae esse significat. Nec hoc prodit, sed aliam causam, quae non discordet a memorato mysterio flagitat, quam scit ad profectum humani generis pertinere, hoc est, Ecclesiae et Salvatoris; ut sicut relictis parenquod est Christus. Verumtamen et vos singuli, unusquisque suam uxorem ut se diligat: mulier autem ut timeat virum. Quoniam una natura in viro et femina est, idcirco vir quasi se ipsum, ita mulierem diligere commonetur,