comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i głosa coronabunt᷑ martyrio.
ꝑ eusso autem illo ꝑditionis filio
et impussimo totius iniquitatis
magistro ab ipso dño. sicut apłs
ait. Quem dñs iħs int̾ficiet spũ
oris sui. & destruet inlustratio¬
ne aduentus sui: non continuo
dies uidicii secutnͦs eẽ. creden¬
dus ẽ. ut impleatur quod ipse
dñs in euangło ait. dedie autẽ
illo et hora nemo nouit neq an¬
geli neq filius. nisi pat̾ solus:

Expanded text:
Christi, glorioso coronabuntur martyrio: Christi, glorioso coronabuntur martyrio: percusso autem illo perditionis filio, et impiissimo 735 totius iniquitatis magistro, ab ipso Domino, sicut Apostolus ait: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui , non continuo dies judicii secuturus esse credendus est, ut adimpleatur quod ipse Dominus in Evangelio ait: De die autem illo et hora nemo novit, neque angeli, neque Filius, nisi Pater solus
Abbreviated transcription (Latin):
mo inminente iudicio quam
sca eccła tota terrarum orbe pa¬
cietur uniu̾sa scilicet ciuitas xp̃i
ab uniuersa diaboli ciuitate. qͣnta¬
secutionis auctorem ẽẽ. eundem
antixp̃m non dubium ẽ: quãm
apłs filium nominauit ꝑditioĩs
atq refugam. utiq adn̾o dõ. qui
extollitur suꝑra omne quod dicit᷑
d̾s aut quod colitur. Eccła quid̃e¬
scã dicit᷑. ds colitur. Itaq recte
tantum modo sc̃a t̾rinitas ds̃. cuiꝰ
honorem impuissimus ille refuga
ulationibus. alios t̾roribus. alios
siguus ullicitans ut se colant ꝓ
doo. cuius ꝑsecutionem trium se¬
mis annorum spacio exdandesc̾e
suꝑ terram in apocalipsim p̃dictũ
est. sed ne tam in manis &cru¬
delis ꝑsecutio in prouisa ueluens
omnes minus paratos inuoluat:¬
h eliam et enoch maximos ꝓpͥħaᷤ
uenturos eẽ. eccłe habet fides:
ꝑquorum doctrinam popłs
israbeliticus conu̾tetur ad fide.
qui cum ipsi primo tressemis
annos p̃dicauerint in ipsa eade
ꝑ secutione cum aliis fidelibus

Expanded text:
mo inminente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantaersecutionis auctorem esse eumdem Antichristum non dubium est, quem Apostolus filium nominavit perditionis atque refugam, utique a Domino Deo; qui extolletur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur ita usancta, dicitur Deus. Colitur itaque recte tantummodo sancta Trinitas Deus: cujus honorem impiissimus ille refuga ulationibus, alios terroribus, alios signis illicitans, ut se colant pro Deo, cujus persecutionem trium semis annorum spatio, excandescere super terram in Apocalypsi praedictum est ; sed ne tam immanis, et crudelis persecutio improvisa veniens, omnes minus paratos involvat, Eliam et Enoch maximos prophetas venturos esse Ecclesiae habet fides: per quorum doctrinam, populus Israeliticus convertetur ad fidem. Qui, cum ipsi primo tres semis annos praedicaverint, in ipsa eadem persecutione cum aliis fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
re fecͥilit̃q uinentib: illis infeli¬
citer inȩt̾nis tormentis sine mo¬
riendi potestate durantibueᷤ. qm̃
utiq extremi iudicii uentilabrũ
quisq scdm modũ meritorum
aut dampnabit᷑ aut coronabit᷑.
Quidam uidelicet uixta peccatoꝵ.
qualitatẽ minus torquentur.
qui minore scelerum pondere
grauantur. Sunt etiam
et scõ rum merita diũ¬
sa: quoꝵ quisq scđm meri¬
torum magnitudinem ȩt̃na
recipiet p̃mia beatudins qđ
ipse dñs in euangło significa¬
bat dicens. In domo patris mei:
mansiones multȩ suuit Sed
nemo in illis alicuius leticiȩ
uel beatitudinis sentiet detruñ¬
tum: quia unicuiq sufficiet
quod accipiet: quia xp̃c erit
illa requie sũmȩ beatitu¬
dinis. psalmista exposuit dicẽs.
Beati qui habitant indomo tua

Expanded text:
re feliciterque viventibus, illis infelire feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeternis tormentis sine moriendi potestate durantibus. Quoniam utique extremi judicii ventilabrum um modum meritorum aut dampnabitur aut coronabitur; quidam videlicet iuxta peccatorum qualitatem mitius torquebuntur, qui minore scelerum pondere gravabuntur. Erunt etiam et sanctorum merita diversa, quorum quisque secundum meritorum magnitudinem aeternae recipiet premia beatitudinis. Quod ipse Dominus in euvangelio significabat, dicens: In domo Patmansiones multae sunt ; sed nemo in illis alicujus laetitiae, vel beatitudinis sentiet detrimentum, quia unicuique sufficiet, quod accipiet, quia Christus eilla requie summae beatitudinis, Psalmista exposuit dicens: Beati qui habitant in domo tua
Abbreviated transcription (Latin):
argentum et lapides preciosos
ȩdificauerunt. tanta facilitate il¬
lum ꝑuole̾nt ignem. quanta in¬
tegritate fidei & dilectiquis xp̃i
inbac uita custodierunt precep¬
ta. eritq illis ille ignis diei iu¬
dicii. Sicut tribus pueris cami¬
nus babiloniȩ fornacis fuexat:
qui absq omni flãmarum lesi¬
one indñi laudes omnium pul¬
chritudinẽ creaturarum conuo¬
cabant. Sunt ergo quida iusti
minutis quib dam peccatis ob
fundamentum quod ẽ. xp̃s. fę¬
num ligna stipulam. quȩ illius
ignis ardore purgantur: aquib
mundati ȩt̃ne felicitatis digni
efficientur gła: illoq transitor io
igne et toto extremi diei iudicio
completo diuidentur duȩ congre¬
grtiones scõrum et impiorum:
una. xp̃i alt̾a diaboli: una bono¬
rum altera malorum: utraq an¬
gelorum et hominũ: istis uolun¬
tas. illis facultas. non poterit ul¬
la eẽ. peccandi nec ulla conditio
moriendi. istis in ęt̾̃na uita ue¬

Expanded text:
argentum et lapides pretiosos argentum et lapides pretiosos aedificaverunt, tanta facilitate illum pervolabunt ignem, quanta integritate fidei, et dilectionis Christi in hac vita custodierunt praecepta, eritque illis ille ignis diei judicii, sicut tribus pueris caminus Babyloniae fornacis fuerat, qui absque omni flammarum laesione in Domini laudes omnium pulchritudinem creaturarum convocabant. Sunt ergo quidam justi minutis quibusdam peccatis obnfundamentum, quod est Christus, fenum, ligna, stipulas, quae illius ignis ardore purgantur, a quibus mundati, aeternae felicitatis digni efficientur gloria. Illoque transitorio igne, et toto extremi diei judicio completo, dividentur duae congregationes, sanctorum et impiorum; una Christi, altera diaboli; una bonorum, altera malorum: utraque angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, nec ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ut cũ diabolo et angelis eius
puniantur: utrum sane ipsi cũ
uitiis & deformitatib eorum cor¬
porum resurgant quecumq ineis
uitiosa & deformia menbra gesta¬
uerunt inquirendo laborare qͥd
opus ẽ: Neq enim fatigare nos
debet incerta eorum habitudo itł
pulchritudo: quorum erit certa
et sempit̾na dampnatio. Hꝗc cer¬
tissime sciendum ẽ. quia nepio
nisi ꝑ indebitam miscđiam dei
liberabitur: et nemo uisi ꝑ debꝗtũ
uidicium dãpnabit᷑. Tunc scĩ
scient plenius quid boni eis cot
elegisset mniscdia: et quã uerum sit
quod inpsalmo canitur: miscdiã
Unius cuiꝰq opus qͣle sit ignis
declarabit. De igne purgatorio hoc
cum dixisse non est dubitandum:
quẽ ignem aliter impii sentient
aliter scĩ: aliter iusti. Impii siqui¬
dem de illius ignis cruciatu ad
ꝑpetuas ignium flãmas detru¬
dentur: sc̃i uero qui sine omni pec¬
catorum macula incorporibus
suis resurgent qui supra funda¬
mentum quod ẽ. xp̃e. aurum

Expanded text:
ne, ut cum diabolo et angelis ejus ne, ut cum diabolo et angelis ejus puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis, et deformitatibus eorum corporum resurgant, quaecunque in eis vitiosa et deformia membra gestaverunt, inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo, vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Hoc certissime sciendum est, quia nemo nisi per indebitam misericordiam Dei liberabitur: et nemo nisi per debitum judicium damnabitur. Tunc sancti scient plenius, quid boni eis contelegisset misericordia; et quam verum sit, quod in Psalmo canitur: MisericorUniuscujusque opus quale sit, ignis declarabit . De igne purgatorio hoc eum dixisse non est dubitandum, quem ignem aliter impii sentient, aliter sancti, aliter justi. Impii siquidem de illius ignis cruciatu ad perpetuas ignium flammas detrudentur. Sancti vero, qui sine omni 736 peccatorum macula in corporibus suis resurgent, qui supra fundamentum, quod est Christus, aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑpetuę felicitatis ꝑfectione. in
ea scilicet mensura & dignitate
qua uel futiua erant si ante ꝑfec¬
te ȩtatis decorẽ moriunt᷑. siue etiã
habueriuit. si ante uergentis ad
in firmitatẽ ȩtatis annos mem¬
brorum omniũ pulchritudine
congruo decore seruata. ita ut
ulla corporis paͬte quia spirita¬
le erit corpus non carnale. Quã¬
uis caro sit non sp̃s. Non tamen
num d̃i non possidebunt. Protul¬
erit ab eis omnis infirmitas omĩs
deformitas omnis tarditas omnis
corruptio. omĩs egestas. oninis in¬
digentia: & si quid aliudillud sum¬
mi regis non decet regnum.: inquo
resurrectionis et ꝓmissionis filii
equales erunt angelis dei. Ergo
quicquid de corporib uiuis uł post
mortẽ decadauerib perut huma¬
nosq effugit uisus: simul eum eo
quod in sepulchros remansit inspi
lis corporis uerustate mutatum
resurget incorruptione atq im¬
mor talitate uestitum. resurgent
et impii unusquisq cum sua car¬

Expanded text:
la perpetuae felicitatis perfectione: in la perpetuae felicitatis perfectione: in ea scilicet mensura et dignitate, qua vel futura erant, si ante perfectae aetatis decorem moriuntur, sive etiam habuerunt ante vergentis ad infirmitatem aetatis annos, membrorum omnium pulchritudine congruo decore servata, ita ut ulla corporis parte, quia spiritale erit corpus non carnale. Quamvis caro sit non spiritus, non tamen num Dei non possidebunt . Proculerit ab eis omnis infirmitas, omnis deformitas, omnis tarditas, omnis corruptio, omnis egestas, omnis indigentia, et si quid aliud quod illud summi regis non decet regnum in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis Dei . Ergo quidquid de corporibus vivis, vel post mortem de cadaveribus periit, humanosque effugit visus, simul cum eo, quod in sepulcris remansit, in splis corporis vetustate mutatum, resurget incorruptione atque immortalitate vestitum. Resurgent et impii unusquisque cum sua car
Abbreviated transcription (Latin):
one canis suȩ quam diȩ tercio
suscitauit de sepulchro nob̃ nr̃ȩ
caris ueram ostendit resurre¬
ctionem. quam uidelicet absq
omni dubitatione sirmissime
credere debemus: ut in ea car¬
ue qua hic quisq uiuebat in
hac presenti uita in eadem resur¬
gere debeat hlec alicui incredi¬
bile debet ẽẽ: potentiam diuinã
corpora nr̃a de cuus cumq con¬
ditionis corruptione resuscita¬
re posse. Absit hoc afide nr̃a du¬
bitare ut resuscitanda corpora
uitȩq reddenda non possit unũ¬
potentia creatoris omnia retio
absit ut sinus ullus secretus qui
naturȩ ita recipiat aliquid subtͣc¬
tum sensibus nrĩs: ut omnium
creatoris aut aguitionẽ lateat
aut effugiat potestatẽ. resur gente¬
quidem scõrum corpora ad głam
quanta et felicitas. Quam uis enĩ
aliquid deformitatis habeant cor¬
pora rorum in hac p̃senti uita uł
maius uel minus habentia quã
humanȩ naturȩ deceat pulchri¬
tuduũ. nichil tale habebunt in il¬

Expanded text:
one carnis suae, quam die tertio suscitavit de sepulcro, nobis nostrae carnis veram ostendit resurrectionem, quam videlicet absque omni dubitatione firmissime credere debemus; ut in ea carne, qua hic quisque vivebat in hac praesenti vita, in eadem resurgere debeat. Nec alicui incredibile debet esse potentiam divinam corpora nostra de cujuscunque conditionis corruptione resuscitare posse. Absit hoc a fide nostra dubitare, ut resuscitanda corpora vitaeque reddenda, non possint omnipotentia creatoris omnia revocaAbsit ut sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliquid subtractum sensibus nostris, ut omnium creatoris aut cognitionem lateat, aut effugiat potestatem. Resurgent equidem sanctorum corpora ad gloriquanta et felicitas. Quamvis enim aliquid deformitatis habeant corpora eorum in hac praesenti vita, vel majus vel minus habentia, quam humanae naturae deceat pulchritudinem, nihil tale habebunt in il
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibiliter᷑. in uisibilis uisibilit:
obeata trinitas. Fons flumen.
ꝑunum omĩã in uno omniaob̃t̾.
autem on semꝑ intrib. et omne
on ȩqualit̾ in singulis: obeata t̾.
logos. paracli tusq substantia
tus: una bonitas. õbeata tͥuitas.
Deus beatitudo inquo & aquo &e ꝑqũe
beata sunt quecũq beata sunt omĩa.
quo et ꝑquẽ bona ⁊ pulchra sunt
quecũq uona ⁊ pulchra sunt om
D s̃ qui petere ubes et inuenire
iuchilͣ sine quo nichil: obeata tͥñ.
D s̃ sub quo totumꝰ in quo totium
cum quo totum: ob eata tͥnitas.
Te inuocamꝰ te adorane : te laudamꝰ õb.¬

Expanded text:
invisibiliter, invisibilis visibiliter, o beata Trinitas. Fons, flumen,per unum omnia, in uno omnia, o beaautem on semper in tribus, et omne on aequaliter in singulis, o beata Triλόγος, Paracletus, quae substantia tus, una bonitas, o beata Trinitas. Deus beatitudo, in quo, et a quo, beata sunt quaecunque beata sunt. O beatquo et per quem bona et pulchra sunt quaecunque bona et pulchra sunt omnta Trinitas. Deus qui petere jubes et invenire nihil, sine quo nihil. O beata Trinitas. Deus sub quo totum, in quo totum, cum quo totum. O beata Trinitas. Te invocamus, te adoramus, te laudamus, O be
Abbreviated transcription (Latin):
barunt. Quo audito herodes ait
quem ego decollaui iohannem:
hic amortuis resurrexerit. Lucaᷤ
de his. ita scͥbit. Audiuit autẽ¬
herodes tethracha om̃ia que fie¬
bant ab eo: & hesitabat. eo quod
diceretur a quibꝰdam. qͥa iohannes
resurrexit amortuis: aquib dam
ũ quia helias apparuit. & cęt̾a. In¬
telligendum ẽ gͦ aut post hanc he¬
sitationẽ confirmasse eũ in animo
suo qͦd ab alus dicebat᷑ cum ait.
quẽ ego decollaui iohem hic am¬
tuis resurrexit: aut ita ꝓnunci¬
anda sunt hec uerba. ut hesitant̃
adhuc indicent. Si .N. diceret. nĩ¬
quid nam hic ẽ. aut nunqͥd fortt
hic ẽ iohannes baptista: non opꝰ
eẽt ammonẽ aliquid de ꝓnuntia¬
tione. qua dubitans atq hesitan
intelligat᷑. Nc̃ quia illa uerba de¬
sunt. utroq mͦ ꝓnunciari potest
ut aut confirmatum eum exalioꝵ
uerbis credentem dixisse accipiamꝰ
aut adhuc sic̃ lucas commemorat
hesitantẽ.
ese enim herodes misit ac tenuit

Expanded text:
barunt. Quo audito Herodes ait: barunt. Quo audito Herodes ait: Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit. Lucas de hoc ita scriHerodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo, et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam, quia Joannes resurrexit a mortuis; a quibusdam vero, quia Elias apparuit, etc. . Intelligendum est ergo, aut post hanc haesitationem confirmasse eum in animo suo, quod ab aliis dicebatur, cum ait: Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit. Aut ita pronuntianda sunt haec verba, ut haesitantem adhuc indicent. Si enim diceret: Nunquid nam hic est, aut nunquid forte hic est Joannes Baptista? non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, quia dubitans atque haesitans intelligatur. Nunc quia illa verba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum verbis credendum dixisse accipiamus, aut adhuc sicut Lucas commemorat haesitantem. Ipse enim Herodes misit ac tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ inudia: qͥ contra dñm¬
malicie furor extiterit: ex omib pene
locis euanglii docemur. Ecce.n. iohã¬
nem. de quo dictum ẽ. quia signũ
fecit nullum amortius potuisse re¬
surgere. nullo attestante credebant:
ihm aũ uirum apꝓbatum adõ uir¬
tutib & signis. cuiꝰ uidelicet mor¬
tem elementa tremuerunt. resurre¬
ct̾ionẽ uͦ atq ascensionẽ. angłi. apo¬
stoli. uiri. ac femine certatim p̃di¬
cabant: non resurrexisse .s: furtin
ẽẽ ablatum credere maluerunt. Q
cum dicerent iohannẽ resurrexisse
amortius. & ꝓpterea uirtutes oꝑ¬
atas eẽ in illo: bene om̃imodis de
iurtute resurrectionis senserunt:q.
maioris potentie futuri sinit scĩcũ
amortius resurrexerint. qͣm fuere
cum carnis adhuc infirmitate gra¬
uarentur. S et ipsum resurrectio¬
nis miracłm non eẽ incredibile do¬
cuerunt: qͦd nullo docente sponte
crediderunt. Qui tam̃ se ipsos rẽ
credibilem in dño noncredidisse:
sue merito cecitatis et inuidie ꝓ¬

Expanded text:
Judaeorum invidia, qui contra Dommalitiae furor exstiterit, ex omnibus pene locis Evangelii docemur; ecce enim Joannem de quo dictum est, quia signum fecit nullum, a mortuis potuisse resurgere, nullo attestante credebant. Jesum autem virum approbatum a Deo virtutibus et signis , in cujus videlicet morte elementa tremuerunt, resurrectionem vero atque ascensionem, angeli, apostoli, viri ac feminae certatim praedicabant; non resurrexisse, sed furtim esse ablatum, credere maluerunt. Qui cum dicerent Joannem resurrexisse a mortuis, et propterea virtutes atas esse in illo, bene omnimodis de virtute resurrectionis senserunt, quod majoris potentiae futuri sint sancti cum a mortuis resurrexerint, quam fuere cum carnis adhuc infirmitate gravarentur. Sed et ipsum resurrectionis miraculum non esse incredibile docuerunt, quod nullo docente sponte crediderunt, qui tamen seipsos rem credibilem in Domino non credidisse, suae merito caecitatis et invidiae pro
Abbreviated transcription (Latin):
portune exigitui: hoꝵ animus con¬
sequenter ad agenda semꝑ et cogi¬
tanda cȩlestia succenditur: ne ea
que uerbis docent. factis impug¬
nent.
t ascendentes innauem: abiert̃
indesertum locum seorsum. ĩ
discipuli soli. s assumpto domino
ascenderunt innauem.⁊ locum pe¬
tiere desertum: ut euanglista ma¬
theus aꝑte demonstrat.  uideit̃
eum abeuntes: et cognouerunt mł¬
ti: et pedestres & de om̃ib cuita¬
runt eos. Dum pedestres eos p̃ue¬
nisse dicuntur. ostenditur. qͥa non
inaliam maris siue iordanis ripam
nauigio p̃uenerunt discipuli cũ
dño: s transito naui aliquo freto
aut stagno. ꝓximos eiꝰ dem regio¬
nis locos adierunt: quo etiã indigene
pedestres uenire poterant. Et exiens
uidit turbam multam ihc. & mi¬
sertus ẽ suꝑ eos: quiꝰ erant si c̃ oues
non ħntes pastorem: i cepit docẽillõ inł

Expanded text:
portune exigitur, horum animus conportune exigitur, horum animus consequenter ad agenda semper et cogitanda coelestia succenditur, ne ea quae verbis docent, factis impugnent. Et ascendentes in navem, abierunt in desertum locum seorsum. Non discipuli soli, sed assumpto Domino ascenderunt in navem, et locum petiere desertum, ut evangelista Matthaeus aperte demonstrat. Et viderunt eos abeuntes, et cognoverunt multi, et pedestres de omnibutc. Dum pedestres eos praevenisse dicuntur, ostenditur quod non in aliam maris sive Jordanis ripam navigio pervenerunt discipuli cum Domino, sed cum transito navi aliquo freto aut stagno, proximos ejusdem regionis locos adierunt, quo etiam indigenae pedestres pervenire potuerunt. Et exiens, vidit turbam multam Jesus et misertus est super eos, qui erant sicut oves non habentes pastorem, et coep
Abbreviated transcription (Latin):
uirum non habuerat. u̾bi eẽt cybaria
credentib qͣsi epulas panium lar¬
giturus & piscium. Ibi & enumm p̃¬
dicatores scĩ qui apud iudeam non
credentem et contradicentẽ. aliqͣndix
graui tͥbulationum sarcina p̃me¬
bantur: requiem nact̾i sunt decolla¬
ta gentib grã fidei. Que autẽ ne¬
cessitas fuerit concedende reqͥei
discipulis: subsequent̾ ostendit᷑
cum dicitur. Erant .ii. qui uenie¬
bant et redibant multi: & nec mã¬
ducandi spacium habebant. Ubi
magna temꝑis illiꝰ felicitas. de la¬
bore docentium simul et discentiũ
studio demonstratur: que utinam
in nr̃o euo rediret: & ut tanta mi¬
nistris uerbi frequentia fidelium
insistat auditoꝵ. qͦd nec liberum eis
curandi corꝑis spacium concedat. ã
qͥb necessaria curandi corꝑis hora
negatur: q̃nto minus illecebris anime
sue carnisstudendi facultas adẽ. Qͥn
potius aquib uerbum fidei & sa¬
lutare ministerium. oportune im¬

Expanded text:
virum non habuerat, verbi esset cibaria virum non habuerat, verbi esset cibaria credentibus, quasi epulas panum largiturus et piscium. Ibi etenim praedicatores sancti, qui apud Judaeam non credentem, et contradicentem, aliquandiu gravi tribulationum sarcina premebantur, requiem nacti sunt de collata gentibus gratia fidei. Quae autem necessitas fuerit concedendae requiei discipulis, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Erant enim qui veniebant, et redibant multi, et nec manducandi spatium habebant. Ubi magna temporis illius felicitas de labore docentium simul et discentium studio demonstratur, qui utinam nostro in aevo rediret, ut tanta ministris verbi frequentia fidelium desistat auditorum, quae nec liberum eis curandi corporis spatium concedat. Nam quibus necessaria curandi corporis hora negatur: quanto minus illecebris animae sive carnis studendi facultas adest? Quin potius a quibus verbum fidei et salutare ministerium opportune im
Abbreviated transcription (Latin):
gauerunt. et ad patrem suum phi¬
lippum ierosolimam detulerunte
e ille miserit ea beato athanasio
alexandrie ep̃o: ibiq seruata usq
ad temꝑa theophili eiusdem ur¬
bis episcopi. qñ iubente theodosio
pͥncipe. om̃ia gentium fana des¬
tructꝰa sunt. Iunc expurgato a sor¬
dib templo serapis. ibidem illata.
et basilicam pedicula serapis. in
honorem sci iohannis eẽ consecra¬
tam. Lege undecimum historie
ecliastice librum.
t conuenientes aplĩ ad iesum
renunciauerunt illi omnia
que egerant et docuerant. Non
solum que ipsi egerant & docuerant
eis in docendo occupatis sit pass: uel
sui uel eiusdem iohannis ei discipli
renunciant: sicut matheus desebit.
Unde hoc qͦd sequit᷑. E att illis Ue¬
nite seorsum indesertum locum.
& requiescite pusillum.⁊ cęta. non
solum tantum causa fac̃ requietio¬
nis ipsoꝵ: s et mystice gr̃a signi¬
ficationis: quia uidelicet derelict᷑a
do abstulerat. in deserto ecclie que

Expanded text:
gaverint, et ad patrem suum Phigaverint, et ad patrem suum Philippum Hierosolymam detulerint. At ille miserit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopi, quando jubente Theodosio principe omnia gentium fana destructa sunt. dibus templo Serapis, ibidem illata, et basilicam pro aedicula Serapis in honorem sancti Joannis esse consecratam. Lege undecimum Historiae ecclesiasticae librum. Et convenientes apostoli ad Jesum, renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant. Non solum quae ipsi egerant, et docuerant, eis in docendo occupatis sit passus, vel sui, vel ejusdem Joannis ei discipuli renuntiant, sicut Matthaeus describit. Unde hoc quod sequitur: Et ait illis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum, etc. Non solum causa facit requietionis ipsorum: sed et mysticae gratia significationis, quia videlicet derelicta Jdo abstulerat, in deserto Ecclesiae quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum qͦ distincꝰtione demꝑis quo
ut̾q illoꝵ natus ẽ. Satis aꝑte sig¬
natum ẽ: quia iohannes qͥdẽ quẽ
oportebat minui. cum diurnũ lu¬
men decrescere ucipit natus ẽ. dñ
autem qui uera lux mundi ẽ. eo
anni temꝑe qͦ dies crescẽ incipit
luciflua nobis sue dona natiui¬
tatis exhibuit. Quo audito dis¬
cipuli eiꝰ. uenerunt & tulerunt
corpus eiꝰ & posuerunt illud in
monumento. Harrat iosephus
iunct̾um iohannẽ in castellum mache¬
ronta adduct̾um: ibiq truncatum.
Narrat historia eccliastica sepultum
cum insebaste urbe palestine. que
quondam samaria dict᷑a ẽ. ac temꝑe
iuliani principis. inuidentes xp̃i¬
anis qͥ sepulchrum eius pia solli¬
citudine frequentabant. paganos
inuasisse monumentum: ossa disꝑ¬
sisse ꝑ campos. ⁊ rursum collecta.
igni cremasse. ac denuo dispersisse
ꝑagros: affuisse tunc temꝑis ibi¬
dem de lerosolimoꝵ urbe mona¬
chos. qui mixti paganis ossa legen¬
tibus. marunam eoꝵ partẽ congre¬

Expanded text:
distinctione temporis quo uterque illorum natus est, satis aperte signatum est, quia Joannes quidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in monumento. Narrat Josephuvinctum Joannem in castellum Macheronta adductum, ibique truncatum. Narrat Historia ecclesiastica, sepultum eum esse in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicta est, et tempore Juliani principis invidentis Christianis, qui sepulcrum ejus pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igne cremasse, ac denuo dispersisse per agros. Affuisse vero tunc temporis ibidem de Hierosolymis monachos, qui misti paganis ossa legentibus maximam eorum partem congre
Abbreviated transcription (Latin):
cipib & tribunis. et pͥmis galilee.¬
i cetã. Soli mortalium herodes et
pharao. leguntur diem natalis sui
gaudus festiuis celebrasse: s ut̃q
ex in fausto auspitio. festiuitatẽ
suã sanguine fedauit. Uerum he¬
rodes tanto maiore impietate. q̃n¬
do scm̃ et innocentẽ. ⁊ doctorẽ ue¬
ntatis et p̃conem dite. ac regni ce¬
lestis occidit: et hoc ꝓuoto ac peticione
saltatricis: neq eũ caput occisi ante
conuiuas inferre puduit. Nampha¬
rao nil talis uesanie commisisse le¬
gitur. S tantum peccantẽ sͥ eunuchỹ
uita pͥuari iubens. qͦ longius auẽ
cultu religionis aberat: eo leuiꝰ in

Expanded text:
cipibus, et tribunis, et primis Galilcipibus, et tribunis, et primis Galilaeae. Soli mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse, sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit; verum Herodes tanto majore impietate quanto sanctum et innocentem Doctorem veritatis et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque enim caput occisi ante convivas inferre puduit; nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberat, eo levius in
Abbreviated transcription (Latin):
etus narrat historia.
philippum herodis maiors
filium. sub quo dñs fugit ine¬
giptum frem huius herodis sub
quo passus ẽ xp̃e. duxisse uxor̃
herodiadem filiam regis arethe: po¬
stea uͦ socerum eiꝰ exortis quibꝰ dam
contra generum simultatibꝰ. tulisse
filiam suã: et indolorẽ mariti pͥoris
immici eiꝰ nuptii s copulasse. Qͥs sit
autem hic philippus: euanglista lu¬
ias plenius docet. Anno qͥnto decuo
mꝑii tberiicesa ꝓͣcurante pontio pilato
iudeam. tethrarcha aũ galilee he¬
rode. philippo autem fre eiꝰ thetrar¬
cha itur& et traconitidis regionis.
E rgo iohannes baptista qͥ uenit in
spu et uirtute heliȩ. eadem auctoꝵ¬
tate qua ille aab corripuerat & ge¬
rabel. arguit herodem et herodia¬
dem qͦd illicitas nuptias fecerint:
& non liceat frẽ uiuente germano
illiꝰ uxorem duce. malens ꝑiclita¬
ri apud regem. quã ꝓpt̃ adulati¬
onem eẽ immemor p̃ceptoꝵ dĩ. Q
cum dies oportunus accidisset: he¬
rodes natalis sui cenam fecit pͥn

Expanded text:
etus narrat historia Philippum Herodis majoris filium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem ejus Herodis sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem, filiam regis Aretae. Postea vero, socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris, inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, Evangelista Lucas plenius docet? Anno quintodecimo imperii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratre vivente germano, illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et cum dies opportunus accidisset, Herodes natalis s
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinis scͥpturarum ẽ. ut opi¬
nionẽ multoꝵ sic narret historieꝰ.
quomͦ eo temꝑe ab om̃ibꝰ credeba¬
tur. Sic̃ ioseph ab ipsa qͦ maria
appellatur pat̃ ihu. ita & nunc
herodes dicitur contͥstatus: quia
hoc discumbentes putabant. Dis¬
simulator .ii. mentis sue & arti¬
fex homicida. tͥsticiam p̃ferebat
in facie: cum lȩticiam hr̃et inmen¬
te. Scelusq excusat iuramento:
ut sub occasione pietatis impius
sceleris sui ẽẽ consortes: ut in luxr¬
rioso impuroq conuuuo. cruen¬
te epule deferrentur. Q attulit¬
iuxta litteram fact᷑um sit. Hos aut̃
phetarum ẽ ꝑdidisse. Alit̃. De col¬
latio iohannis minorationẽ famȩ
illius qua xp̃c apopło credebat᷑
insinuat: sicut exaltatio incruce
dñi saluatoris ꝓfectum designa¬
bat fidei: qua ipse qui pͥusatbis

Expanded text:
suetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. Scelusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis impius sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio cruentae epulae deferrentur. Misitjuxta litteram factum sit, nos autem phetarum est perdidisse; aliter: Decollatio Joannis minorationem famae illius qua Christus a populo credebatur insinuat, sicut exaltatio in cruce Domini salvatoris profectum designabat fidei, qua ipse qui prius a turbis
Abbreviated transcription (Latin):
plenius exponit dicens. Q misertꝰ
ẽ eiꝰ & curauit languidos eoꝵ. hocẽ
enim ueraciter pauꝑum non hntiũ
pastorem misereri. et uiã eis uerra¬
tis docendo aꝑire. & molestiaˢ cor¬
ꝑales medicando auferre: s ce ie¬
iunos reficiendo ad laudem suꝑne
largitatis animare: q̃d etiã sequen¬
tia lectionis huiꝰ eum fecisse com¬
memorant. Temptat autẽ fidem
turbarum.⁊ ꝓbatam digna mer¬
cede reconpensant. Petendo .. so¬
litudinẽ an sequi curent explo¬
rat: illi sequendo et non iniumen¬
tis. aut uehiculis dui̾sis .s. ꝓpͥo
labore pedum iter arripiendo de¬
serti. qͣntam salutis sue curam
gerant ostendunt. Rursum ipse
ut potens pͥusq saluator acmedi¬
cus excipiendo fatigatos. docendo
inscios. sanando egrotos. recrean¬
do ieiunos. qͣntum deuotione cre¬
dentium delectetur: insinuat. lu¬
xta uͦ leges allegorie petentẽ de¬
serta gentium xp̃m multe fide¬
lium caterue. relict̾is menib pͥsct
conu̾sationis. neglect̾oq uarioꝵ

Expanded text:
plenius dicens: Et misertus est eis, et curavit languidos eorum. Hoc est enim veraciter pauperum et non habentium pastorem misereri, et viam eis veritatis docendo aperire; et molestias corporales medicando auferre; sed et jejunos reficiendo ad laudem supernae largitatis animare. Quod etiam sequentia lectionis hujus eum fecisse commemorant. Tentat autem fidem turbarum, et probatam digna mercede recompensat. Petendo enim solitudinem an sequi curant explorat. Illae sequendo, et non in jumentis aut vehiculis diversis: sed proprio labore pedum iter arripiendo deserti, quantam salutis suae curam gerant ostendunt. Rursum ipse, ut potens piusque salvator ac medicus, excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, recreando jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum, multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiolatione suȩ festiuitatis deliqͥt.
re tunendo.⁊ caste agendo. sepiꝰ
inmemoriam reuocare: qͣm diem¬
natiuitatis luxuriando celebrare.
mortem trans eunt: emundo. Cũq
introisset filia ipsius herodiadis. &
saltasset: et placuisset herodi. si¬

Expanded text:
iolatione suae festivitatis deliquit.rae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, qnativitatis luxuriando celebrare. mortem transeunt e mundo. Cumque introisset filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset Herodi.
Abbreviated transcription (Latin):
herodes. qͦd inuitus & nolens. ꝑꝑ
iuramentum homicidium fecerit:
quia ad hoc forte iuirauit. ut futy¬
re occasioni machinas p̃pararet.
Alioquin si obhos ius iurandum fe¬
cisse se dic̃: si patͥs. si matris po¬
stulasset interitum. fact̾urus fu¬
erat annon: Quod inse repudiatu¬
rus fuit: contempn̾e debuit & in
ꝓph̃a. que cum exisset dixit mat̾
iohannis baptiste.⁊ ceta. herodias
timens ne herodes aliqñ resipiscẽt.
uel philippo frĩ amicus fieret:. atq
illicite nuptie repudio soluerent᷑:
monet filiam. ut impso statim con¬
iuuio. caput iohannis postulet:
Digno oꝑi saltationis. dignum san¬
guinis p̃mium. Et contͥstatus ẽ¬

Expanded text:
Herodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixitJoannis Baptistae. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo 102 fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio, caput Joannis postulet: digno operi saltationis, dignum sanguinis praemium. Et contristatus e
Abbreviated transcription (Latin):
gendo. deiec̃. Ubi notandum ui¬
xta litteram. qͦd om̃s creature
sentiant creatorẽ. Quib enĩ incre¬
ptur & imperatur. sentiunt impe¬
rantem: non errore hereticoꝵ qͥ oĩa
putant animantia: s maiestate
conditoris. que apud nos insensi¬
bilia. illi sensibilia sunt. E ait ilł.
Ed timidi estis: Necdum habetis
fidem. Rect̾e arguuntur. qͥ p̃sente
xp̃o timebant: cum utiq qui ei ad¬
heserĩt ꝑire nonpossunt. Cuꝰ si¬
mile ẽ hoc quod post mortis som¬
num discipulis apparens. expro¬
brauit incredulitatẽ illoꝵ. & du¬
ritiam cordis: quia his qͥ uidant
tum resurrexisse ñ crediderant.¬

Expanded text:
gendo dejecit. Ubi notandum jugendo dejecit. Ubi notandum juxta litteram quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem. Non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majestate Conditoris. Quae enim apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Et ait illis: Quid timidi estis? Necdum habetis fidem. Recte arguuntur, qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui simile est hoc quod post mortis somnium, discipulis apparens exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, qui his, quia viderant eum resurrexisse, non crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius patientia turbatur: s disci¬
płoꝵ imbecillitas concutit᷑: trepi¬
dat ꝑiclitatur. E excitant eũ: &
dicunt ei. Magister: non ad te ꝑti¬
net. quia ꝑimus . Excitant dñm̃
disciplĩ. ne eo dormiente fluctuũ
feritate dispereant: qͥa cuiꝰ mor¬
tem uiderant. maximis uotis re¬
surrectionem querebant: ne si du¬
tius ipse morte carnis sopiret᷑. eoꝵ
mens spiritali inꝑpetuum morte
ꝑiret. Uñ bñ sequitur. Et exur¬
gens comminatus ẽ uento. dixtt
mari tace. obinutesce. ¶ cessautt¬
uentꝰ et fact̾a ẽ tranquillitas ma¬
natus ẽ. quia resurrectione cele¬
brata. diaboli suꝑbiam strauit. dũ
ꝑmortẽ destruxit eum. qui habe¬
bat mortis imꝑium. Mare qͦ si¬
lere p̃cepit. ac tranquillitatẽ re¬
duxit: qͥa uesaniã iudeoꝵ & ra¬
biem que caput quatiens clama¬
uerat. si filius dĩ ẽ descendat. nẽ
de cruce. & credimꝰ ei: mortẽ su¬
ꝑando. ac de sepulchro resur¬

Expanded text:
ipsius patientia turbatur, sed disciipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Et excitant eum, et dicunt ei: Magister, non ad te pertinet, quia perimus? Et excitant Dominum discipuli, ne eo dormiente fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur: Et exsurgens comminatus est vento, et dixit mari: Tace, obmutesce. Et cessat, et facta est tranquillitaspavit, quia, resurrectione celebrata, diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium. Tempeslere praecepit, ac tranquillitatem reduxit, quia vesanam Judaeorum rabiem, quae caput quatiens clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , mortem superando ac de sepulcro resur
Abbreviated transcription (Latin):
designare: ⁊ eos udelicet qͥ necdũ
sunt temptationib ꝓbati: ⁊ illos qͥ
post examinationẽ crebrarũ tͥbu¬
lationum ꝓ xp̃o. aliquanto sopitiꝰ
temptationibꝰ sunt rerum tͣnquil¬
litate potiti. Et facta est ꝓcella mag¬
na uenti:⁊ fluctus mittebat in na¬
uem: ita ut impleretur nauis. ¶
erat ipse inpupi: supra ceruical
dormiens. Discipłis nauigantibꝰ
xp̃cob dormiuit: quia calcantib se¬
culum fidelib futuriq regni qͥe¬
tem animo meditantib & uel
secundo spe scĩ flatu. uel remigio
pͥi conatus. infidos mundi fastus
certatim post terga iactantibus.
tempꝰ subito dnicȩ passionis ad¬
uenit. Uñ bene hoc sero facto ge¬
stum fuisse ꝑhibetur: ut ueri so¬
lis occubitum. non sola dñi dor¬
mitio Set ipsa decedentis lucis
hora significet. Ascendente aut̃
illo pupim crucis. qua somnum
mortis carꝑet: fluctus blaspheman¬
tium ꝑsecutoꝵ demoniacis excita¬
ti ꝓcellis assurgunt. Quib tñ non

Expanded text:
designare, et eos videlicet qui necdum designare, et eos videlicet qui necdum sunt tentationibus probati, et illos qui post examinationem crebram tribulationum pro Christo aliquantum sopitis tentationibus, sunt rerum tranquillitate potiti. Et facta est procella magna venti, et fluctus mittebatur in navem, ita ut impleretur navis. Et erat ipse in puppi super cervical dormiens. Discipulis navigantibus Christus obdormivit: quia calcantibus saeculum fidelibus futurique regni quietem animo meditantibus, et vel secundo Spiritus sancti flatu, vel remigio proprii conatus, infidos mundi fastus certatim post terga jactantibus, tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene hoc sero facto gestum fuisse perhibetur, ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Ascendente autem illo puppim crucis, qua somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium persecutorum daemoniacis excitati procellis, assurgunt. Quibus tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
sius tnsire desiderat: tenebrosus
amarusq scłi p̃sentis estus accipi¬
tur. Nauicła aũ quam ascendit.
nulla melius qͣm sacratissiȩ pa̾¬
sionis ipsiꝰ intelligitur arbor: cuiꝰ
beneficio quiq fideles adiũti. tͣn¬
scensis mundi fluct̾ibꝰ ad habitati¬
onem patrie celestis. qͣsi ad stabi¬
litatem securi littoris ꝑueniunt.
Alie aũ naues. quȩ fuisse dicuntur
cum dño. nec tam̃ inaltum duct̾e.
uel aliqͥd tempestatis ꝑtulisse nar¬
rantur: illos nimirum significais
qͥ ita fide dñice crucis imbuti s̃.
ut nec dum turbine tribulationũ
pulsati. tantum in pace eccłie sũ¬
cepta fidei mnysteria conseruent: uel
certe eos qͥ post crebras temptationũ
ꝓcellas. aliquantula ad tempꝰ sere¬
nitate concesse pacis utuntur. Inc̃¬
tum namq ẽ naues ille utrum nuꝑ
fact̾e. inportum deducte sint: an pꝰ
exꝑta maris ꝑicłã. ad portum re¬
ducte. Uñ utrosq recte possunt

Expanded text:
suis transire desiderat, tenebrosus suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis aestus accipitur. Navicula autem quam ascendit, nulla melius quam sacratissimae passionis ipsius intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, transcensis mundi fluctibus, ad habitationem patriae coelestis, quasi ad stabilitatem securi littoris perveniunt. Aliae autem naves quae fuisse dicuntur cum Domino, nec tamen in altum ductae, vel aliquid tempestatis pertulisse narrantur, illos nimirum significans qui ita fide dominicae crucis imbuti sunt, ut necdum turbine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclesiae suscepta fidei mysteria conservent; vel certe qui post crebras tentationum procellas aliquantula ad tempus serenitate concessae pacis utuntur. Incertum namque est naves illae utrum nuper factae in portum deductae sint, an post experta maris pericula ad portum reductae. Unde utrosque recte possunt
Abbreviated transcription (Latin):
cis gutturi meo. Quod est aꝑte di-¬
ccre. Sub ꝓtectione illius. quem
indere desiderabam me ceterorũ
solatio destituta subieci: & gaudi¬
um aspectus ac presentia illius
dulce cordi meo: quicquid extra
illum est̾. me contẽpnere immo
fastidire coegi xlu. & talibus
multis parabolis loquebatur eis
uerbum: put poterant audire.
Sine parabola autem. non loque
quasi nullum aꝑtum ad turbas
sermonẽ fecerit: s ꝑsolas parabolas lo¬
cutus eis fuerit: uerum ita potiꝰ. quia
nullus facile sermo eiꝰ inuenit᷑. in qͦ
non aliquid parabolarum sit inter
t ait illis. illa die cum sero esset
factum. Transeamꝰ contra. Et
dimittentes turbam: assumunt eũ
ita ut erant in naui. Q alie naues
erant cum illo. In hac nauigatione
dñs utramq uniꝰ eiusdẽq sue ꝑsone na¬
turam dignatur ostende. dum ipse
qͥ ut homo dormit innaui. furorẽ
maris inuerbo compescit ut d̃s. Por¬
ro iuxta allegoriam mare qͦd cum

Expanded text:
cis gutturi meo . Quod est aperte dicis gutturi meo . Quod est aperte dicere: Sub protectione illius quem videre desiderabam, me caeterorum solatio destitutam subjeci, et gaudium aspectus ac praesentia illius dulcis cordi meo, quidquid extra illum est me contemnere, imo fastidire coegit. Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum, prout poterant audire. Sine parabola autem non loquebaquasi nullum apertum ad turbas sermonem fecerit, sed per solas parabolas locutus eis fuerit: verum ita potius, quia nullus facile sermo ejus invenitur, in quo non aliquid parabolarum sit intermIBER SECUNDUS. Et ait illis illa die cum sero esset factum: Transeamus contra. Et dimittentes turbam, assumunt eum, ita ut erat in navi, et aliae naves erant cum illo. In hac navigatione Dominus, utramque, unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum ipse qui ut homo dormit in navi, furorem maris verbo compescit ut Deus. Porro, juxta allegoriam mare quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
sime dicitur. Ascendit gͦ granũ
sinapis seminatum interra. siue
inagro dñi: & de holere mutat᷑
in arborem: cuiꝰ natura ẽ. altitu¬
dine. amplitudine. annositate.
herbarum om̃iũ trancendere na¬
turam. Magna ẽ .ii. huiꝰ altitudo
arboris: quia mentes auditoꝵ suoꝵ
p̃dicatione ȩuanglii. ad appetenda
celestia sustollit. Diffusa ẽ ramis. ꝙ
ypdicatores ex sese nascentes totius
nundi germina occupauit: dutur¬
nitate p̃minet: quia ueritas quã p̃¬
dicat. nullo umqͣm fine delebitur.
hrbumbra illiꝰ uolucres cȩli habitãt:
q̃m animȩ fideles que ad celestia
ꝑdesideria uolare. & neglectis tẽ¬
poralium rerum cupiditatib. sur¬
sum cor hr̃e consuerunt: iuxta p̾al¬
miste uocem. in ꝓtectione alarum
dñi sꝑabunt. Uñ et sponsa in can¬
ticis canticoꝵ. hoc ẽ una de multis
animab collecta scõꝵ ecclia: glatur
& dic̃. Subumbra illius quem de¬
siderabam sedi: & fructus eius dul¬

Expanded text:
sime dicitur. Ascendit ergo granum sime dicitur. Ascendit ergo granum sinapis seminatum in terra sive agro Domini, et de olere mutatur in arborem, cujus natura est altitudine, amplitudine, annositate, herbarum omnium transcendere naturam. Magna est enim hujus altitudo arboris, quia mentes auditorum suorum praedicatio Evangelii ad appetenda coelestia sustollit. Diffusa est ramis, quia per praedicatores ex sese nascentes, totius mundi terminos occupavit. Diuturnitate praeminet, quia veritas quam praedicat, nullo unquam fine delebitur. Sub umbra illius volucres coeli habitant, quoniam animae fidelium quae ad coelestia per desiderium volare, et neglectis temporalium rerum cupiditatibus sursum cor habere consueverunt, juxta Psalmistae vocem: In protectione alarum Domini sperabunt . Unde et sponsa in Canticis canticorum, hoc est una de multis animabus collecta sanctorum Ecclesia, gloriatur et dicit: Sub umbra illius, quem desiderabam, sedi, et fructus ejus dul
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sunt interra. Et cũ seminatũ¬
fuerit. ascendit. & fit maius om̃ib¬
holerib. & fac̃ ramos magnos. ita
ut possint sub umbra ei aues celiha¬
bitare. Predicatio ȩuangłii: minima
ẽ om̃ib disciplinis. Ad pͥmã qͥppe
doct̾rinam. fidem non ht̃ ueritatᷤ.
hominem. dñm. dm̃ mortuũ. &
scandalum crucis p̃dicans. Confer
huiꝰ cemodi doctrinã dogmatibꝰ
philosophoꝵ. & libris eoꝵ. & splẽ¬
dori eloquentie. compositioniq
sermonũ: & uidebis quanto mi¬
nor sit ceteris se minib semeNtis
euangłii. S illa cum creuerint.
nichil mordax. nichil uiuidũ. nich
uitale demonstrant. Totum flac¬
cidum. marcidumq ebullit
inholera & inherbas quȩ aresct̃¬
& corruunt. Hȩc autẽ p̃dicatioq̃
parua uidebatur inpͥncipio. uel
cũ manima credentis. uel cũ in
toto mundo sata fuerit: non ex¬
urgit in holera. s crescit in arbo¬
Rrem: ut in alus euangłistis aꝑtiᷤᷤ¬

Expanded text:
quae sunt in terra. Et cum seminatuquae sunt in terra. Et cum seminatufuerit, ascendit et fit mamagnos, ita ut possint sub umbra ejus aves coeli habitare. Praedicatio Evangelii minima est in omnibus disciplinis. Ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Dominum Deum mortuum et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum et splendori eloquentiae compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat. Totum flaccidum marcidumque ebullit in olera et in herbas, quae arescunt et corruunt. Haec autem praedicatio quae parva videbatur in principio, vel cum in anima credentis, vel cum in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ut in aliis Evangelistis apertis
Abbreviated transcription (Latin):
assimilabimꝰ regnum dĩ aut cui pa¬
rabole comꝑabimꝰ illud: Sĩc gra¬
num sẏnapis. qͦd cum seminatum
fuerit int̾ra: minus ẽ om̃ib semi
nib quȩ sunt int̾ram. ⁊ cet̾a. Reg
num di p̃dicatio euangłu ẽ. & no
ticia scͥpturarum que ducit ad
uitam: & de qua dr̃. adiudeos. Aufere¬
tur auobis regnum dĩ:⁊ dabiturgen¬
ti facienti fructus eiꝰ. Simile ẽ gͦ
huiꝰ cemodi regnum grano sinapiᷤ:
qͦd iuxta euanglium mathei. ac¬
cipiens homo seminauit inagro
suo. homo qͥ seminat aplerisq sal¬
uator intelligitur. ꝙ in animis
credentium semin et: ab aliis
homo ipse seminans interra. siue¬
in agro suo. hoc ẽ insemet ipso:⁊
incorde suo. Qͥs ẽ iste qͥ seminat.
nisi sensus nr̃ & animus: qui sꝰ¬
cipiens granum p̃dicationis & fo¬
uens sementem. amorem fidi fac̃
inagro sui pect̾oris pullulare:
Qͦ d cum seminatum inquit fuerit
in t̾ra: minus ẽ om̃ib seminibuᷤ

Expanded text:
assimilabimus regnum Dei, aut cui paassimilabimus regnum Dei, aut cui parabolae comparabimus illud? Sicut granum sinapis, quod cucordibus insinuat. Sexaginta, cum perfectionem docet bonae operationis. Nam quia in senario numero mundi ornatus expletus est, recte per hunc bona r ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, quod, juxta Evangelium Matthaei, accipiens homo seminavit in agro suo . Homo qui seminat a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis homo ipse seminans in terra sive agro suo, hoc est in semetipso, et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster, et animus? Qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare. Quod cum seminatum, inquit, fuerit in terra, minus est omnibus seminibus