comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculo tuo: et cunc poteris eicere
festucam de oculo fratris tui. Quam¬
obrem et ꝓpħȩ uulla ipsi peccatorum
sorde polluti. nec cauteriatam haben¬
tes conscientiam: poterant ceteros
arguere delinquentes. Ex quo a nim¬
aduertendum eum arguere posse:
qui ipse non redarguitur insemet ip¬
so. Quȩ enĩ occulte fiunt ab eis: tur¬
pe ẽ et dicere. Non michi uidentur
sermonis stare contextus: ut id quod
nunc dicitur. quȩ enĩ occulte fiunt
ab eis. ex suꝑiorib pendeat. et scirẽ
possit ad quos potissimum referen¬
dum sit. nisi forte altius reddatur
hy ꝑbaton. et ad filios diffidentiȩ
copuletur. ut sonare possit. Quȩ eñi
occulte fiunt afiliis diffidentiȩ: tur¬
pe ẽ et dicere. Quȩ sunt. fornicatio
et inmunditia om̃is et auaritia.
Omia aũt aluice arguta manifes¬
tantur. Om̃e eñi quod manifesta¬
tur lux ẽ. Omĩa. hautdubium
quin ea quȩ occulte fiunt a filiis
diffidentiȩ. Hȩc eñi aliice arguta

Expanded text:
oculo tuo, et tunc poteris ejicere oculo tuo, et tunc poteris ejicere festucam de oculo fratris tui . Quamobrem et prophetae, nulla ipsi peccatorum sorde polluti, nec cauteriatam habentes 647 conscientiam, poterant caeteros arguere delinquentes. Ex quo animadvertendum eum arguere posse, qui ipse non redarguatur in semetipso. Quae enim occulte fiunt ab eis, turpe est et dicere. Non mihi videtur sermonis stare contextus, ut id quod nunc dicitur: Quae enim occulte fiunt ab eis, ex superioribus pendeat, et sciri possit ad quos potissimum referendum sit, nisi forte altius reddatur hyperbaton, et ad filios diffidentiae copuletur, ut sonare possit, quae enim occulte fiunt a filiis diffidentiae, turpe est et dicere, quae sunt fornicatio et Omnia autem arguta a luce manifestantur: omne enim quod manifestatur, lux est. Omnia, haud dubium quin ea quae occulte fiunt a filiis diffidentiae: haec enim a luce arguta
Abbreviated transcription (Latin):
uero in hoc loco contextus eloquis
uidetur eẽ turbatus. et tota scatere
sententia: sic ordinis sermo redden¬
dus ẽ. Nolite ergo effici conpartici¬
pes eorũ: ꝓbantes quid sit bene pla¬
citum dõ. Et si eñi eratis aliquando
tenebrȩ. nunc aut lux estis in dño:
quasi filii lucis ambulate. F ructus
luminis ostendentes. inom̃i bonita¬
te et iusticia et ueritate. Et nolite
communicare oꝑibus infructuosis
tenebrarum. Et ad galathas. nomen
stuctus in sp̃u: oꝑis uero posuit in
carne dicens. Manifesta aũt sunt
oꝑa carnis. quȩ sunt fornicatio. et
teliqua. fructus uero sp̃s ẽ caritas.
gaudiũ. pax. et cȩtera. Porro in pre¬
sentiarũ oꝑa tenebrarũ eͣ ͣ fructuo¬
sa appellauit: quibus qui ea fecerĩt
communione sociantur. Magis aũt.
et arguite. Inter cȩxera mandata eti¬
am peccantes posse arguere: maxi¬
me libertatis ẽ. Sed hoc ille potest
facere: qui non meretur audire.
StokPita. cice primũ trabẽ de

Expanded text:
vero in hoc loco contextus eloquii vero in hoc loco contextus eloquii videtur esse turbatus, et tota scatere sententia, sic ordini sermo reddendus est: Nolite ergo fieri comparticipes eorum, probantes quid sit beneplacitum Deo: etsi enim eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux estis in Domino: quasi filii lucis ambulate, fructus luminis ostendentes in omni bonitate, et justitia, et veritate. Et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum. Et ad Galatas nomen fructus, in spiritu, operis vero posuit in carne, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio , et reliqua. Fructus vero spiritus est charitas, gaudium, pax , et caetera. Porro in praesentiarum, opera tenebrarum infructuosa appellavit: quibus qui ea fecerint, communione sociantur. Magis autem et arguite. Inter caetera mandata, etiam peccantes posse arguere, maximae libertatis est. Sed hoc ille potest facere qui non meretur audire: Hypocrita, ejice primum trabem de
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quem cuiuis xp̃s iste qui
uenit filius sit. bonum tantum mͦ
eẽ dm̃: hoc testimonium ꝓferamꝰ.
Siquidem fructus lucis non solum
ẽ inbonitate: sed et iniusticia et
inueritate. Ubi itaq bonitas ẽ
ibi et iusticia. Ubi iusticia: ibi
consequenter et ueritas. Apud
bonum ergo xp̃i patrẽ. aput ł ip¬
si quoq fatentur ẽ bonitas. et
u̾itas. Ubi aũbonitas &e u̾itas apud
ipsum et non apud alium. ut
nunc apostolus docet: iusticia
ẽ. Intelligat quoq marcion. ipsum
xp̃m bonitatem ueritatẽ et iusticiã
nuncupari. Bonitatem: in eo quod
am: in eo dum unicuiq retribu¬
it quod meretur. Porro ueritatẽ:
dum ipse solus causas creaturarũ
om̃ium rerumq cognoscit. Pro¬
bantes quid sit beneplacitum dõ.
Om̃ia facienda cum consilio: ut
cauti atq solliciti ea tantum qus
timus dõ placere. fatiamus. Inmorem
prudentissimi traperete. qui scalptũ
nummisima. non solum oculo. sed et
pondere et tinnitu probat. Quia

Expanded text:
ne cio quem, cujus Christus iste qui ne cio quem, cujus Christus iste qui venit, filius sit, bonum tantummodo esse Deum hoc testimonium proferamus. Siquidem fructus lucis, non solum est in bonitate; sed in justitia et in veritate. Ubi itaque bonitas est, ibi et justitia: ubi justitia, ibi consequenter et veritas. Apud bonum ergo Christi Patrem, ut ipsi quoque fatentur, est veritas et bonitas. Ubi autem bonitas et veritas, apud ipsum, et non apud alium, ut nunc Apostolus docet, justitia est. Intelligat quoque Marcion ipsum Christum, bonitatem, veritatem, et justitiam nuncupari. Bonitatem in eo quod nam in eo, dum unicuique retribuit quod meretur. Porro veritatem, dum ipse solus causas creaturarum omnium, rerumque cognoscit. Probantes quid sit beneplacitum Deo. Omnia facienda cum consilio, ut cauti atque solliciti, ea tantum quae scimus Deo placere, faciamus: in morem prudentissimi trapezitae, qui sculptum numisma non solum oculo, sed et pondere, et tinnitu probat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ qui lux sunt sed non lux in
dño. de iustis dicatur. Nunc autẽ
lux indño. Decenter quoq ephesiis
quia scientiȩ summa conscenderãt
scribitur: quod sint lux indño. Neq
uero tenebrȩ ipse uertuntur in lu¬
cem. aut lux intenebras commuta¬
tur: sed hi qui ab eo quod sunt nom̃
quoq uł uirtutis meruere uł uitii.
si conuersi fuerint de alio in aliud.
omoniaioc his rebus aquibus pos¬
sidentur uł tenebrarũ uł lucis uo¬
cabulum sorcientur. Ut filii lucis
ambulate. Si ds̃ lux ẽ et tenebrȩ
non sunt in eo: filii dĩ filii lucis sũt.
Necnon si. xp̃s lux uera ẽ. filii qͦq
eius ad quos loquitur dicens. filio¬
li mei ad huc modicũ uobiscum
sum. filii uerȩ lucis sunt. Ex quo
colligitur eosdẽ filios eẽ dĩ patris.
qui sunt filii xp̃i iħu. Fructus eñi
lucis ẽ. in om̃i bonitate et iusticia
et ueritate. Aduersus marcionem
qui iustum dm̃ abono seꝑat. et pu¬
tat creatorẽ eẽ iustum. alium uero

Expanded text:
eorum qui lux sunt; sed non sunt lux in eorum qui lux sunt; sed non sunt lux in Domino, de justis dicatur; nunc autem lux in Domino. Decenter quoque Ephesiis, qui ad scientiae summam conscenderant, scribitur quod sint lux in Domino. Neque vero tenebrae ipsae vertuntur in lucem; aut lux in tenebras commutatur; sed hi qui ab eo quod sunt, nomen quoque vel virtutis meruere, vel vitii: si conversi fuerint de alio in aliud, ὁμωνύμως his rebus a quibus possidentur, vel tenebrarum, vel lucis vocabulum sortientur. Ut filii lucis anon sunt in eo, filii lucis sunt, necnon, si Christus lux vera est, filii quoque ejus, ad quos loquitur, dicens: Filioli mei, adhuc modicum vobiscum sum , filii vero lucis sunt, ex quo colligitur eosdem filios esse Dei Patris, qui sunt filii Christi Jesu. Fructus enim lucis est in omni bonitate et justitia et veritate. Adversus Marcionem qui justum Deum a bono separat, et putat Creatorem esse ustum; 646 alium vero
Abbreviated transcription (Latin):
in lucem tenebras: non ẽ scđm quos¬
dam hereticos natura quȩ pereat. et
reciꝑe nequeat salutẽ. Interrogemꝰ
ergo eos qui illa confingunt. utrũ¬
nam om̃s impii tenebrȩ sint: necne.
De quibus quidam cum ꝓpter ma¬
litiam tenebre uocarentur. ad meli¬
ora conuersi nunc lux appellentur
in dño. Sicut aũt iusti sunt lumen
mundi: sic impii consequenter te¬
nebrȩ uocabuntur. Et iusti quidẽ
cum sint lumen uidebunt lumen
inlumine: in usti aũt cũ sint tenebre
populu ⁊ sunt sedens in tenebris
et nichil uidens: quorũ differentiã¬
inter se atq distantiam ex fructibus
intelligimus. Om̃is eñi qui oꝑatur
malũ: odit lucem. Et non ueniens ad
lucem tenebrosus ẽ. et filus noctis
atq tenebrarum. Qui uero oꝑatur
ueritatem et in lucem uenit: lux ẽ
et filius lucis et dici. Lucentes au¬
tem siue tenebrosi de cordis uł lu¬
mine uł tenebris cognoscuntur. Su-¬
ꝑ hec quęris ne forte ob distinctionẽ

Expanded text:
in lucem tenebras non est secundum quosin lucem tenebras non est secundum quosdam haereticos natura quae pereat, et recipere nequeat salutem. Interrogemus ergo eos qui illa confingunt: utrumnam omnes impii tenebrae sint, necne: de quibus quidam cum propter malitiam tenebrae vocarentur, ad meliora conversi, nunc lux appellantur in Domino. Sicut autem justi sunt lumen mundi, sic impii consequenter tenebrae vocabuntur; et justi quidem cum sint lumen, videbunt lumen in lumine; injusti autem cum sint tenebrae, populus sunt sedens in tenebris, et nihil videns. Quorum differentiainter se atque distantiam, ex fructibus intelligimus. Omnis enim qui operatur malum, odit lucem, et non veniens ad lucem, tenebrosus est, et filius noctis atque tenebrarum. Qui vero operatur veritatem, et in lucem venit, lux est, et filius lucis et diei . Lucentes autem sive tenebrosi, de cordis vel lumine, vel tenebris cognoscuntur. Super haec quaeres, ne forte ob distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
qui in fornicatione et in inmunditia
et auaritia ꝓpter quȩ uenit ira dĩ
suꝑ filios diffidentię. Reperitui et
ab eo quod participatur. et com¬
munionem habet malorũ oꝑum.
Conparticeps uero is appellatur. qͥ
cum aliis ẽ particeps et in conpar¬
ticipi intelligitur et particeps. In
participi uero non statim tenetur
et conparticeps. diligenter obser¬
ua uerbũ conparticipis atq parti¬
cipis. Puto eni inscripturis partici¬
pem in bonam partẽ. conparticipem
inmalam semꝑ accipi. Uerbi gratia.
ꝓpter quod unxit te ds̃ ds̃ tuus.
oleo exultationis prę participibus
tuis. Et in alio loco. Participes enĩ
xp̃i facti sumus. si tamen princi¬
pium substantiȩ usq ad finem fir-¬
mum tenuerimus. Porro non me¬
mini alibi me legisse. excepto pre¬
senti loco conparticipem: et tam̃
manifestum ẽ hic non in bonam
partem sed incontrariam positum.
Eratis eñi aliquando tenebrȩ: nunc
aũt lux indño. Si possibile ẽ uerti

Expanded text:
one, et in immunditia, et avaritia, propter quae venit ira Dei super filios diffidentiae, reperitur. Et ab eo quod participatur, et communionem habet malorum operum: comparticeps vero ei appellatur, qui cum aliis est particeps: et in comparticipi intelligitur et particeps. In participi vero non statim tenetur et comparticeps. Diligenter observa verbum comparticipis atque participis. Puto enim in Scripturis participem in bonam partem, comparticipem in malam semper accipi. Verbi gratia: Propter quod unxit te Deus Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tuis ; et in alio loco: Participes enim Christi facti sumus: si tamen principium substantiae usque ad 645 finem firmum tenuerimus . Porro non memini alibi me legisse, excepto praesenti loco, comparticipem: et tamen manifestum est hic non in bona parte, sed in contraria positum. Eratis enim aliquando tenebrae: nunc autem lux in Domino. Si possibile est verti
Abbreviated transcription (Latin):
do contigerit ut aliqua passione
suꝑetur: dolebit suꝑ uulnere suo.
et conscientie tormenta patietur.
quia liberam frontẽ. et puritatẽ
inmaculate mentis amiserit. Dis¬
camus igitur xp̃m: et audiamus
illum. Si quis ẽ qui potest dicere.
an exꝑimentum queritis eius qui
in me loquitur xp̃s: curramus
ad eum dieb ac noctibus ad os
euis et ad eloquium pendeamus.
Xp̃c nobis loquitur: sp̃s scĩ sunt
uerba quȩ promit. Statuit eñĩ
randum. quod aliquando ipse in
met ipsum nos doceat. et organum
oris non querat alieni. Tantũ non
simus subditi peccato. nec corpus
nr̃m delicta possideant. et statim¬
ingredietur in illud sapientia. Si¬
cut ẽ ueritas in iħu. Nocabulum
iħs: interdum cum hominẽ signi¬
ficat. qui a dõ uerbo ẽ assumptus

Expanded text:
do contigerit ut aliqua passione do contigerit ut aliqua passione superetur, dolebit super vulnere suo, et conscientiae tormenta patietur: quia liberam frontem, et puritatem immaculatae mentis amiserit. Discamus igitur Christum, et audiamus illum; si quis est qui potest dicere: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Curramus ad eum diebus ac noctibus, ad os ejus et ad eloquium pendeamus. Christus nobis loquitur: Spiritus sancti sunt verba quae promit. Statuit enim Drandum, quod aliquando ipse in et per semetipsum nos doceat, et organum oris non quaerat alieni: tantum non simus subditi peccato; nec corpus nostrum delicta possideant, et ingredietur in illud sapientia. Sicut est veritas in Jesu. Vocabulum, Jesus, interdum eum hominem significat, qui a Deo Verbo
Abbreviated transcription (Latin):
pauli epistolas hanc uł maxime et
uerbis et sensibus inuolutam. Uos
aũt non ita didicistis xp̃m: si tam̃
illum audistis. et in illo docti estis.
Si om̃s qui xp̃m audire uidenter
audirent: nunquam ad ephesios
et certe illos quibus sacram̃ta xp̃i
reuelabat. apostolus diceret. si tam̃
ialum audistis. Discere aũt xpͥm:
id ipsum ẽ. quod nosse uirtutem.
et audire illum. Non differt ab eo.
si diceret. audire sapientiam. iustici¬
am. fortitudinẽ. temꝑantiam. et cę¬
tera quibus xp̃s uocatur. Si quis
ergo xp̃m audięrit et didicit. &¬
non ambulabit in uanitate sen¬
sus sui: nec obscuratus mente gra¬
dietur. neq erit ab alienatus aui-¬
ta dĩ. habebit etiã scientiã. igno¬
ratione discussa. et inmisso tene¬
bris lumine. om̃is de oculis cordis
euis cecitas auferetur. Quod cum
habuerit: non se tradet inpudicicie.
nec oꝑabitur om̃em inmundiciam
in auaritiam. concessos fines pret̃¬
grediens nuptiarũ. Si aũt aliqͣn¬

Expanded text:
Pauli Epistolas, hanc vel maxime et Pauli Epistolas, hanc vel maxime et verbis, et sensibus involutam. Vos autem non ita didicistis Christum; si tamen illum audistis et in illo docti estis. Si omnes qui Christum audire videntur, audirent, numquam ad Ephesios, et certe illos quibus sacramenta Christi revelarat Apostolus diceret: Si tamen illum audistis. Discere autem Christum, idipsum est, quod nosse virtutem: et audite illum, non differt ab eo si diceret, audire sapientiam, 623 justitiam, fortitudinem, temperantiam, et caetera quibus Christus vocatur. Si quis ergo Christum audivit et didicit, non ambulabit in vanitate sensus sui: nec obscuratus mente gradietur: neque erit abalienatus a vita Dei: habebit etiam scientiam, ignoratione discussa, et immisso tenebris lumine, omnis de oculis cordis ejus caecitas auferetur. Quod cum habuerit, non se tradet impudicitiae: nec operabitur omnem immunditiam in avaritia, concessos fines praetergrediens nuptiarum. Si autem aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
possidere in scĩficatione et honore:
non in libidine desiderii sicut et
gentes quȩ non nouerunt dm̃: ut
genter obserua. quia ad castitatem
nos ꝓuocans. et uolens uxoribus tan¬
tum eẽ contentos: dixerit. nequis
suꝑ grediatur et circum scribat in
negocio sratẽ suũ. id ẽ. ne suã con¬
iugem derelinquens. alteruis polluere
querat uxorem. Ubi nos habemus et
cutum scribat innegotio fratrẽ suũ
nuncupatur. quam nos possumus iũ
uerbi transferentes sic in presenti loco
exprimere. ut nequis suꝑ grediatur
et auarus fraudet innegotio fratrẽ
suũ. Que enĩ consequentia ẽ ił in
illo capitulo quod nunc ad exem¬
plum uocauimus. uł in hoc quod
principaliter ad ephesios conamur
exponere. inter inpudiciciam et in¬
mundiciam. castitatem quoq et
affectum conuigalem extra ordi¬
narie repente in auariciam nomina¬
riȩ non uobis molestum sit si dui in
obscuriorib inmoremur. Causati
enĩ in principio sumus: inter om̃s

Expanded text:
possidere in sanctificatione et honore: possidere in sanctificatione et honore: non in libidine desiderii, sicut et gentes, quae non noverunt Deum: ut ngenter observa, quia ad castitatem nos provocans, et volens uxoribus tantum esse contentos, dixerit: Ne quis supergrediatur, et circumscribat in negotio fratrem suum, id est, ne suam conjugem derelinquens, alterius polluere quaerat uxorem. Ubi nos habemus, et circumscribat in negotio fratrem suum, nuncupatur, quam nos possumus, vim verbi transferentes, sic in praesenti loco exprimere: ut ne quis supergrediatur, et avarus fraudet in negotio fratrem suum. Quae enim consequentia est, vel in illo capitulo quod nunc ad exemplum vocavimus, vel in hoc quod principaliter ad Ephesios conamur exponere, inter impudicitiam et immunditiam, castitatem quoque et affectum conjugalem, extraordinarie repente avaritiam nominari? Non vobis molestum sit, si diu in obscurioribus immoremur: causati enim in principio sumus, inter omnes
Abbreviated transcription (Latin):
et quidam philosophorũ. ana ac¬
cĩaÑ. idẽ indoloriam predicauit
hi qui naturas uarias introducud.
sciant ꝓpt̾ea gentes inuanitate sca¬
sus obscuratis mentib ambulare:
quia ignorantie se et cęcitati dede¬
runt. Nemo enĩ inꝑitus appellatus
et cęcus: nisi is qui cognoscere po¬
test et uidere. Nec dicimus cȩcum
ẽẽ lapidem. et brutum animal
ignorare: quia non ab eo queritur.
nec eius naturȩ ẽ ut cognoscat et
uideat. Sin aũt innatura gentium
fuit ut dĩ uitam incelligerent et
uderent: non est coicorum: sespiri¬
talium natura uaria. sed uoluntas.
dixeramus supra oꝑationem inmun¬
attiȩ om̃is in auaritiam. non ad aua¬
riciam ut sonat simpliciter ꝑtinere:
sed ad libidinem atq luxuriam.
Debemus hunc sensum alterius loci
testimonio comꝓbare. In prima ad
mhessalonicenses epła scribitur. Hec
ẽ eni uoluntas dĩ scĩficatio ur̃a:
ut abstineatis uos afornicatione.
ut sciat unus quisq ur̃m suũ uas

Expanded text:
et quidam philosophorum ἀναλet quidam philosophorum ἀναλγησίαν, id est, indoloriam praedicavit. Hi qui naturas varias introducunt, sciant propterea gentes in vanitate sensus obscuratis mentibus ambulare: quia ignorantiae se et caecitati dederint. Nemo enim imperitus appellatur et caecus, nisi is qui cognoscere potest et videre. Nec dicimus caecum esse lapidem, et brutum animal ignorare: quia non ab eo quaeritur, nec ejus naturae est, ut cognoscat et videat. Sin autem in natura gentium fuit, ut Dei 622 vitam intelligerent et viderent: non choicorum et spiritualium natura varia, sed voluntas. Dixeramus supra operationem immunditiae omnis in avaritia, non ad avaritiam, ut sonat simpliciter, pertinere; sed ad libidinem atque luxuriam. Debemus hunc sensum alterius loci testimonio comprobare. In prima ad Thessalonicenses Epistola scribitur: Haec est enim voluntas Dei, sanctificatio vestra, ut abstineatis vos a fornicatione: ut sciat unusquisque vestrum suum vas
Abbreviated transcription (Latin):
qui dieb ac noctib in dialectica
arte torquetur. qui phisicos ꝑscru¬
tatiꝰr oculos transcęlum leuat. et
ultra ꝓfunda terrarũ. et abissi qͦd¬
in suo studiosus corde distinguit
et congerit. et ut ad alteram partẽ
transeam. qui diuitias ꝑ fas et ne¬
fas querit. qui adulatur regibus.
hereditates captat alienas. et opes
congregat. qͣs inmom̃to cui sit reli¬
cturus ignorat. Quod aũt ait qui
hi sunt qui post quam peccauerint
non dolent: qui nequaquam sentien¬
tes ruinam suã. feruntur in pronum.
et tanquam bestie ferrum uidentes
in mortẽ ruunt. Ponamus duos in
uno uitio dep̃hensos. Alterum qui
intelligat plangatq quod fecit:
alterum qui delectetur in scelere.
et non solum non doleat. uerũ etã
glorietur. et putet se quandã turpi¬
tudinum palmã et uictoriam con¬
secutum. Nonne tibi uidetur ille
dolere. et hic penitus non dolere
Ex primamus si possumus uerbũ de
Tẽc indolentes siue indolorias. Lam

Expanded text:
qui diebus ac noctibus in dialectica qui diebus ac noctibus in dialectica arte torquetur: qui physicus perscrutator oculos trans coelum levat, et ultra profundum terrarum et abyssi quodin suo studiosus corde distinguit et congerit: et ut alteram partem transeam qui divitias per fas et nefas quaerit: qui adulatur regibus, haereditates captat alienas, et opes congregat, quas in momento cui sit relicturus, ignorat? Quod autem ait, qui hi sunt, qui postquam peccaverint, non dolent: qui nequaquam sentientes ruinam suam, feruntur in pronum, et tamquam bestiae ferrum videntes, in mortem ruunt. Pone mihi duos in uno vitio deprehensos: alterum qui intelligat, plangatque quod fecit: alterum qui delectetur in scelere, et non solum non doleat, verum etiam glorietur, et putet se quamdam turpitudinum palmam et victoriam consecutum: nonne tibi videtur ille dolere, et hic penitus non dolere? Exprimamus, si possimus, verbum de τες, indolentes, sive, indolorios. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
giter inhiarunt. eẽtq remedium
resipiscere post errorem. Nunc ue¬
ro desꝑantes se. et in ritum irratio¬
nabilium bestiarũ. cȩno uoraginiq
mergentes. tradiderunt inpudici¬
ciȩ atq luxurie. oꝑantes quicͥqͥd
corpus uoluit. et mens desiderauit.
libido suggessit. Et cum nichil om¬
nino prȩcermiserint quod inmun¬
dum sit. hoc totum fecere in aua¬
ricia. dum modo quando luxuriant᷑¬
non saturantur. nec eorũ terminum
habet uoluptas. aut certe ultra con¬
cessum uiri ad femineam conun¬
ctionem ad maiora conscendunt.
masculi in masculos turpitudinem
oꝑantes. et mercedẽ erroris sui in
semet ipsis recipientes. Uanitas sen¬
sus. et mentis obscuritas bifariam
diuiditur. in seculi huius negotia.
et in sapientiam secularẽ. quando
aut in his quȩ huius mundi sunt
et cito transeunt detinemur: aut
non ꝓfutura cognoscimus. Non¬
ne uobis uidetur in uanitate sen¬
sus. et obscuritate mentis ingredi.

Expanded text:
giter inhiarunt, esset remedium giter inhiarunt, esset remedium resipiscere post errorem. Nunc vero desperantes, se, et in ritum irrationabilium bestiarum, coeno voraginique mergentes, tradiderunt impudicitiae atque luxuriae, operantes quidquid corpus voluit, mens desideravit, libido suggessit. Et cum nihil omnino praetermiserint quod immundum sit, hoc totum fecere in avaritia, dum numquam luxuriando satiantur, nec 621 eorum terminum habet voluptas. Aut certe ultra concessam viri ad feminam conjunctionem, ad majora conscendunt, masculi in masculos turpitudinem operantes, et mercedem erroris sui in semetipsis recipientes. Vanitas sensus, et mentis obscuritas, bifariam dividitur, in saeculi hujus negotia, et in sapientiam saecularem: quando aut in his quae mundi hujus sunt, et cito transeunt, detinemur, aut non profutura cognoscimus. Nonne vobis videtur in vanitate sensus et obscuritate mentis ingredi,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum: quibusdam quasi sentib
orationis sensus et germina suffo¬
cantur. Hoc ergo dico et contestor
indño: ut non amplius ambuletis
aeuti et gentes ambulant inuans¬
tate sensus sui. obscurati mente. ab¬
alienati auita dĩ ꝓpter ignorantiam
que c̃ in illis: ꝓpter cȩcitatem cordis
eorũ. qui desꝑantes semet ipsos tra¬
diderunt inpudiciciȩ. inoꝑationẽ
inmundiciȩ om̃is. in auariciam.
Hoc ergo ait. dico uobis oephesis
uosq contestor: ut quia occursu¬
ri estis iniñsuram ȩtatis plenitudi¬
nis. xp̃i. non ambuletis sicut am¬
bulant gentes. quȩ idolis seruien¬
tes et sensu et mente abutuntur
in praua. Quȩ cum ideo acceꝑint
animã et intellectum ut cognosce¬
rent dm̃: ab alienati sunt auita eiꝰ.
quam aliam absq xp̃o non noui¬
mus. et in sui cordis ambulant ce¬
citate. Atq utinã peccasse suffice¬
ret. et uł sero agerent penitudinẽ.
dampnarentq uitia in quibus ui¬

Expanded text:
verbum, quibusdam quasi sentibus, verbum, quibusdam quasi sentibus, orationis sensus et germina suffocantur. Hoc ergo dico, et contestor in Domino, ut non amplius ambuletis, sicut et gentes ambulant in vanitate sensus sui, obscurati mente, abalienati a via Dei propter ignorantiam, quae est in illis, propter caecitatem cordis eorum. Qui desperantes, semetipsos tradiderunt impudicitiae in operatione immunditiae omnis in avaritia. Hoc ergo, ait, dico vobis, o Ephesii, vosque contestor, ut quia occursuri estis in mensuram aetatis plenitudinis Christi, non ambuletis sicut ambulant gentes, quae idolis servientes, et sensu et mente abutuntur in prava. Quae cum ideo acceperint animam et intellectum, ut cognoscerent Deum, abalienati sunt a via ejus quam aliam absque Christo non novimus et in sui cordis ambulant caecitate. Atque utinam peccasse sufficeret, et vel sero agerent poenitudinem, damnarentque vitia in quibus ju
Abbreviated transcription (Latin):
deantur augeri. Ita igitur et in
restitutione om̃iũ quando ca¬
pis tocuis ȩccłȩ nunc disꝑsum atq la¬
ctratum uerus medicus. xp̃c ihe sa¬
naturis aduenerit: imus quisq se¬
cundum insurã fidĩ et agnitionis fi¬
u dĩ. quem ideo agnoscere dicitur.
quia prius nouerat et postea nosse
desiuit. suũ recipiat locum. et in¬
cipie̾t id eẽ quod fuerat. ita tamen
ut non iuxta aliam heresim om̃s
mnuna ȩtate sint positi. id ẽ. om̃s
in angłos reformentur. s unũ qͦdq
m̃brũ uixta m̃surã ⁊ officiũ suũ ꝑfectũ
sit u̾bi gr̃a. ut angłs refuga id eẽ inci¬
pat ꝙ creatus ẽ & homo qui de para¬
diso fuerat eiectꝰ. ad culturã it̃m ꝑ adisi
ristituat᷑ Ista aũ uniu̾sa sic fient. u in¬
uicẽ int̃ se caritate iungant᷑. & dũ con¬
gaudet m̃brũ m̃bro. ⁊ altm in alt̾iꝰ ꝓue¬
apuo nos obscuriora sunt: quia
greco. Et om̃is aletaora side alia
in aliam linguam trans feratur ad

Expanded text:
deantur augeri. Ita igitur et in deantur augeri. Ita igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Ecclesiae nunc dispersum atque laceratum, verus medicus Jesnaturus advenerit, unusquisque secundum mensuram fidei, et agnitionis Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur, quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat. Ita tamen ut non juxta aliam haeresim, omnes in una aetate sint positi, id est: omnes in angelos reformentur: sed unumquodque membrum juxta mensuram et officium suum perfectubi gratia, ut angelus refuga id esse incipiat quod creatus est: et homo, qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatur. Ista autem universa sic fient, ut invicem inter se charitate jungantur: et dum congaudet membrum membro, et in alterius proveapud nos obscuriora sunt, quia Graeco. Et omnis metaphora, si de alia in aliam linguam transferatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
animalis intelligamus exemplo.
Et quodcumq de eius membris di¬
xerimus et partibus: hoc sciamus
eẽ referendum ad unam quamq
rationabilem creaturã. Putemus hoc
laceratũ: ut nec os ossi hereat.
nec neriuis iungatur ad neruum.
Separatim oculi iaceant. seorsum
nares. manus alium locum teneãt.
liqua membra in hunc modũ ints
se disꝑsa sint et diuisa. Finge ali¬
quem uere tante scientie modicũ
qui uixta fabulas ethincorũ escola¬
pium possit imitari. et in nouam
figuram nouũq nom̃ u̾rbiũ susci¬
tare. Hic necesse habebit unum¬
quodq membrũ suo loco restitu¬
ere. et compagem copulare com¬
pagi: et quodam glutino partib
restitutis unum corpus efficere.
huc usq nobis una similitudoꝓ
nem ad id quod intelligi uolumꝰ
aliud trahatur exemplum. Pariuui
dum nescimus impletur. humen
dum falluntur oculi dilatal¬
tur. et omia membra ꝑ partes
uixta mensuram suã sic crescuĩ
ut tamen non sibi sed corpori ui¬

Expanded text:
animalis intelligamus exemplo, animalis intelligamus exemplo, et quodcunque de hujus membris dixerimus et partibus, hoc Al. tac. hoc sciamus esse referendum ad unamquamque rationabilem creaturam. Putemus hoc laceratum, ut nec os ossi haereat, nec nervus jungatur ad nervum, separatim oculi jaceant, seorsum nares, manus alium locum teneant, liqua membra in hunc modum inter se dispersa sint et divisa. Fingamus Al. Finge aliquem venire tantae scientiae medicum, qui juxta fabulas Ethnicorum, Aesculapium possit imitari, et novam figuram novumque hominem Virbium suscitare. Hic necesse habebit unumquodque membrum suo loco restituere, et compagem copulare compagi, et quodam glutino partibus restitutis, unum corpus efficere. Hucusque nobis una similitudo nem ad id quod intelligi volumus aliud trahatur exemplum. Parvulusdum nescimus, impletur, humeri, dum falluntur oculi, dilatantur, et omnia membra per partes juxta mensuram suam sic crescunt, ut tamen non sibi sed corpori vi
Abbreviated transcription (Latin):
re ceꝑimus ad fatiem: et inm̃surã
ꝑuenerimus etatis plenitudinis
xp̃i. de cuiꝰ plenitudine nunc om̃s
accepimus. ita ut xp̃c non expar¬
te sit sed totus i nobis. et relictis
iniciis paruulorũ creuerimus in eũ
iuirum de quo ꝓpħa dicit. ecce uir
oriens nomen illi. Et ioħes baptis¬
erat: tunc in occursum unuis fidĩ
et unuis agnitionis filii dĩ quem
nunc ꝓuarietate mentiũ. non una
nec eãdem fide et agnitione cog¬
noscimus: totum corpus quod pri¬
us dissipatum fuerat et indiuersa
laceratum. in suã compagem uin¬
cturamq redigetur. ita ut una
subministratio. eademq operatio.
et unuis ętatis consummata ꝑfe¬
ctio. totum crescere fatiat corpus
equaliter. et om̃a membra uixta
mensurã suã incrementũ ętatis
accipiant. Hec aũt tota edifica¬
tio ꝑ quam eccłȩ ꝑ partes corpus
augetur: mutua inse caritate
complebitur. Totas rationa biles
creaturas: sub unius rationabilis

Expanded text:
re coeperimus ad faciem, et in mensuram re coeperimus ad faciem, et in mensuram pervenerimus aetatis plenitudinis Christi de cujus plenitudine nunc omnes accepimus , ita ut Christus non ex parte sit, sed totus in nobis: et relictis initiis parvulorum, creverimus in eum virum, de quo Propheta dicit: Ecce vir, Oriens nomen illi . Et Joannes Baptiserat , tunc in occursu unius fidei, et unius agnitionis Filii Dei, quem nunc pro varietate mentium, non una nec eadem fide et agnitione cognoscimus, totum corpus, quod prius dissipatum fuerat, et in diversa laceratum, in suam compagem juncturamque redigetur: ita ut una subministratio eademque operatio, et unius aetatis consummata perfectio, totum crescere faciat corpus aequaliter, et omnia membra juxta mensuram suam incrementum aetatis accipiant. Haec autem tota aedificatio, per quam Ecclesiae per partes corpus augetur, mutua in se caritate complebitur. Totas rationabiles creaturas sub unius rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
etus et placidus ꝓspiciebat uentos
hinc inde ꝑflantes: sed sollieita au¬
re captabat. Nuncebatq contraria.
sed non erat illi secura uictoria.
Quia igitur aduersarioꝵ uerba atq
rationes quibus ueritatem euertere
nitebantur. uidebat non facile se pos¬
se suꝑare. et om̃i calliditate. plenas.
dialecticȩ quoq immo diaboli arte
contextas: sꝑabat dĩ auxiliũ. ut
omne deliberationem amente sua
ꝓpelleret. et certe atq defixe absq
ulla molestia crederet ueritati. et
augeret eam indilectione xp̃i:
quẽ sciebat et sui et tocus ȩccłȩ
corꝑis caput. Sciendum aũt quod
hic locus ingreco manifestior sit.
Dum aũt inlatinum euerbo trans¬
fertur. iduerbũ: sensus sermonib
citur. Ex quo totum corpus compac¬
tum et conglutinatum ꝑomnem
iuncturam subministrationis scđm
oꝑationem. in mensuram unius cu¬
uisq membri augmentum corꝑis
facit. in edificationem sui incarita¬
te. Insine rerum cum dm̃ fatie uide¬

Expanded text:
etus et placidus, prospiciebat ventos etus et placidus, prospiciebat ventos hinc inde perflantes, et sollicita aure captabat, vincebatque contraria: sed non erat illi secura victoria. Quia igitur adversariorum verba, atque rationes, quibus veritatem evertere nitebantur, videbat non facile posse superari, et omni calliditate plenas, dialecticae quoque, immo diaboli arte contextas, sperabat Dei auxilium, ut omnem deliberationem de mente sua propelleret, et certae atque defixae absque ulla molestia crederet veritati, et augeret eam in dilectione Christi: quem sciebat et sui et totius Ecclesiae corporis caput. Sciendum quod hic locus in Graeco manifestior sit, dum autem in Latinum e verbo transfertur ad verbum, sensus sermonibus cere quod dicitur. Ex quo totum corpus compactum, et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscujusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate. In fine rerum, cum Deum facie vide
Abbreviated transcription (Latin):
as Post hec attentuis disserendũ:
ae forte uert uixta humilitatem:.
nonsolum pariuuilũ apostolus esse
se dixerit. sed fluctuantem. et
om̃i doctrinarum flatui in diuer¬
sa raptatum: infallatia hominum
in nequitia. ad circum uentionis er¬
torem. Qui aũt uult hec eũ non
de humilitate sed de conscientia ꝓ¬
tulisse: dicat. Paulus apostolis:
homo erat acuti et acri ingenii. et
qui ad primos quosq disputantiũ conatꝰ
sigaci mente quȩ erant inferenda
prenosceret. Uidebat igitur sepe ex
utraq parte sic dici. et tam ueri si¬
milia inrebus contrariis asseri: ut
ambigere facerent audientẽ. Idcir¬
co ut homo. et adhuc in fragili cor¬
pusculo constitutus: circum fereba¬
tur quidẽ om̃i uento doctrinȩ: sed
non elidebatur in saxa. nec nauis
euis gurgitibus implebatur. Stabat
quippe inpupi gubernaculum te¬
nens: et spumantes heresium flu¬
ctus fidĩ securitate frangebat. Non
tam̃ intrepidus et securus. nec qui¬

Expanded text:
. Post haec attentius disserendum, . Post haec attentius disserendum, ne forte vere juxta humilitatem, non solum parvulum Apostolus se esse dixerit, sed fluctuantem, et omni doctrinarum flatu in diversa raptatum, in fallacia hominum, in nequitia, ad circumventionem erroris. Qui autem vult haec eum non de humilitate, sed de conscientia protulisse, dicit: Paulus apostolus, homo erat acuti et acris ingenii, et qui ad primos quosque disputantium conatus, sagaci mente quae erant inferenda, praenosceret. Videbat igitur saepe ex utraque parte sic dici, et tam verisimilia in rebus contrariis asseri, ut ambigere facerent audientem: idcirco ut homo, et adhuc in fragili corpusculo constitutus, circumferebatur quidem omni vento doctrinae, 618 sed non elidebatur in saxa, nec navis ejus gurgitibus implebatur: stabat quippe in puppi gubernaculum tenens, et spumantes haereseos fluctus, fidei securitate frangebat. Non tamen intrepidus et securus, nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
corporis ȩccłȩ caput dñm iħm. Qua
uero ait. ut ultra non simus parui¬
li fluctuantes et reliqua. se quoq
fluctu antem. et pariuilum eẽ con¬
testans: retractandum uidetur.
utrumne hȩc scđdm humilitatem
loquutus sit. an certe exparte ui¬
dens. et ex parte cognoscens: in¬
tellȩxerit quantum aꝑfecta absit
scientia. et in uera conscientiȩ sus
uerba ꝓruꝑit. Siquis igitur uilt
eum hec scđm humilitatem locu¬
tum: illo utatur exemplo. Quan¬
do eram paruiliis: lo quebar ut
paruuilus. cogitabam ut pariui¬
lus. sapiebam ut paruuliis. Quan¬
do uero factus sum uir: euacu¬
aui ea que erant paruuli. Ali¬
us uero ad ista respondeat. com¬
paratione multorũ in ȩtatem
ꝑfecti uiri apostolum ꝑuenis¬
se: ad ea uero quȩ repostta scis
sunt. ad huc paruulum nuncu¬
pari. Si quidem om̃s apostolos
qui in xp̃m crediderunt: par¬
iulos ꝓpħa cominemorat dicens. Ec¬
ce ego et pariuili. quos michi dedit

Expanded text:
corporis Ecclesiae caput Dominum Jesum. Quia corporis Ecclesiae caput Dominum Jesum. Quia vero ait: Ut ultra non simus parvuli fluctuantes, et reliqua, se quoque fluctuantem et parvulum esse contestans, retractandum videtur, utrumne haec secundum humilitatem locutus sit: an certe ex parte videns, et ex parte cognoscens, intellexerit quantum a perfecta absit scientia, et in vera conscientiae suae verba proruperit. Si quis igitur vult eum haec secundum humilitatem locutum, illo utetur exemplo: Quando eram parvulus, loquebar ut parvulus, cogitabam ut parvulus, sapiebam ut parvulus. Quando vero factus sum vir, evacuavi ea quae erant parvuli . Alius vero ad ista respondeat, comparatione multorum, in aetatem perfecti viri Apostolum pervenisse: ad ea vero quae reposita sanctis sunt, adhuc parvulum nuncupari. Siquidem omnes apostolos qui in Christo credant, parvulos propheta commemorat, dicens: Ecce ego et parvuli quos dedit mihi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
dum. primũ infidei occurrere
unitate: deinde in eadem unita¬
te habere agnitionem filii dei.
Quorũ cum fuerit secura posses¬
sio pariuili eẽ cessantes. et mensu¬
ram interioris hominis recipientes.
Quȩ mensura plenitudinis mensu
summatam ȩtatem plenitudi¬
nis xp̃i. om̃is credentium turba
ꝑueniat. et nequaquam indog¬
matibus fluctuans. ad instar par¬
uulorũ gurgite infidelitatis feratur
incerto. dum uenti hinc inde ꝑ¬
flantes. hereticorum iudelicet siue
sapientium seculi diuersȩ con¬
pugnantesq rationes. naufragiũ
audientib aut inferunt aut mi¬
nantur. dum alii absq uolunta¬
te fallatiȩ ea tamen quȩ falsa sũt
predicant. alii uero om̃i callidi¬
tate erroris laqueos componen¬
tes. nos decipe et uincere festi¬
nant. Cum aũt occutrerint atq ꝑ¬
uenerint sc̃ĩ in mensuram supradi¬
cti iuri: tunc intelligentes caritatẽ
xp̃i: augebunt in eo om̃ĩa quȩ ac¬
ceꝑant semina ueritatis. habentes

Expanded text:
dum, primum in fidei occurrere dum, primum in fidei occurrere unitate: deinde in eadem unitate, habere agnitionem Filii Dei. Quorum cum fuerit secura possessio, parvuli esse cessantes, et mensuram interioris hominis recipientes quae mensura plenitudinis, mensusummatam aetatem plenitudinis Christi, omnis credentium turba perveniat, et nequaquam in dogmatibus fluctuans, ad instar parvulorum gurgite infidelitatis feratur incerto, dum venti hinc inde perflantes, haereticorum 617 videlicet, sive sapientium saeculi, diversae compugnantesque rationes, naufragium audientibus aut inferunt, aut minantur: dum alii absque voluntate fallaciae, ea tamen quae falsa sunt, praedicant; alii vero omni calliditate erroris laqueos componentes, nos decipere et vincere festinant. Cum autem occurrerint atque pervenerint sancti in mensuram supradicti viri, tunc intelligentes charitatem Christi, augebunt in eo omnia quae acceperant semina veritatis, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
non edificat eccłam xp̃i. nec ple¬
bem sibi subiectam instruit. ut
de subiecto populo xp̃i ȩccłam
construatur: iste nec apostolus.
nec ꝓpħa. nec ȩuangłista. nec pa¬
stor. nec magister ẽ appellandus.
Donec occurramus om̃s inimitatẽ
fidĩ et agnitionis filii dĩ. inui¬
rum ꝑfectum. in mensuram ȩtatis
plenitudinis xp̃i. ut ultra non
simus fluctuantes. paruuli. et cir¬
cum lati om̃i uento doctrine. in
fallatia hominum et astucia ad
circumuentionem erroris. Uerita¬
tem aut facientes in caritate: au¬
geamus in ipso om̃ia qui ẽ ca¬
put xp̃s. Querendum quos om¬
nes dixerit occurrere in unita¬
tem fidĩ: utrumnam om̃s homi¬
nes. an om̃s scõs. an certe om̃s qui
rationis capaces sunt. Hidetur
aũt michi de om̃ibus hominibus
dicere: quia multi uenti doctrina¬
rum sunt. et flatu eorũ fluctibus
concitatis. huc atq illuchoĩes in¬
certo cursu et uario feruntur er¬
rore. Inde om̃i studio laboran¬

Expanded text:
non aedificat Ecclesiam Christi, nec plenon aedificat Ecclesiam Christi, nec plebem sibi subjectam instruit ut de subjecto populo, Christi Ecclesia construatur, iste nec apostolus, nec propheta, nec evangelista, nec pastor, nec magister est appellandus. Donec occurramus omnes in unitate fidei et agnitionis filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ut ultra non simus parvuli fluctuantes, et circumlati omni vento doctrinae, in fallacia hominum et astutia, ad circumventionem erroris. Veritatem autem facientes in charitate, augeamus in ipso omnia qui est caput Christus. Quaerendum quos omnes dixerit occurrere in unitate fidei: Utrumnam omnes homines, an omnes sanctos, an certe omnes qui rationis capaces sunt? Videtur autem mihi de omnibus hominibus dicere, quia multi venti doctrinarum sunt; et flatu eorum fluctibus concitatis, huc atque illuc homines incerto cursu, et vario feruntur errore. Unde omni studio laboran
Abbreviated transcription (Latin):
pastores qui non pascunt oues cũ
disciplina. sed quasi mercenarii
nequaquam gregis salutem cogi¬
tant. quod errauit non conuerten¬
tes. et quod periit non querentes.
sed tantum modo de ouibus lac et
lanam. cibum uidelicet et uestimen¬
ta capientes: neq uero absq ordi¬
ne. in hoc putemus apostolum su¬
bito ꝓrupisse. Herum quia p̃mise¬
rat eẽ dm̃ suꝑ om̃ia et ꝑom̃ia et
in om̃ibus. et unicuiq scõrum
datam gr̃am scđm mensuram
donationis xp̃i: nunc addit
alios apostolos. alios ꝓph̃as alios
euangłistas. alios pastores et ma¬
gistros eẽ in eccła distributos.
qui necessarii sint ad ꝑfectionẽ
instructionemq sc̃oꝵ. in opus mi¬
nisterii. in edificationem corporis
xp̃i. Quia cum corpus dñi ȩccła
sit. et eccła de uuis lapidibus con¬
struatur: hi quos supra memora¬
uimus in ȩccła constitutos. id ha¬
bent oꝑis: ut scd̾m dispensationẽ
et offitia sibi credita. eccłam xp̃i idẽ

Expanded text:
pastores, qui non pascunt oves cum pastores, qui non pascunt oves cum disciplina, sed quasi mercenarii nequaquam gregis salutem cogitant, quod erravit, non convertentes, et quod periit, non quaerentes; sed tantummodo de ovibus lac et lanam, 616 cibos videlicet et vestimenta captantes. Nec vero absque ordine in haec putemus Apostolum subito prorupisse; verum quia praemiserat esse Deum super omnia et per omnia, et in omnibus, et unicuique sanctorum datam gratiam secundum mensuram donationis Christi; nunc addit alios apostolos, alios prophetas, alios evangelistas, alios pastores et magistros esse in Ecclesia distributos, qui necessarii sint ad perfectionem, instructionemque sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi: quia cum corpus Domini Ecclesia sit, et Ecclesia de vivis lapidibus construatur: hi quos supra memoravimus in Ecclesia constitutos, id habent operis, ut secundum dispensationem et officia sibi credita, Ecclesiam Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cia diuersa posuerit. Non eñi ait
alios aũt pastores et alios magis¬
tros. sed alios pastores et magistros
ut qui pastor ẽ. eẽ debeat et magi¬
ster. Nec in eccłiis quamuis sc̃s sit.
pastoris sibi nomen assumere. nisi
possit docere quos pascit. Nel cert
aliter: ut unus atq idem preses
eccłe sit pastor et doctor. Pastor
ouium: magister hominum. ho¬
mines quippe et uimenta: saluos
faties dñe. Arbitror hodieq in ȩcde¬
siis. quemadinodum ꝓpħa et ȩian¬
gelista. pastor quoq inuenitir et
doctor: ita possit et apostolus repperi¬
ri inquo et apostolatus signa et in¬
dicia compleantur. et e regione eẽ
purimos tam foris quam intus. tã
in ȩccła quam in heresibus. qui
pseudo apostoli sint. et ꝓseudo¬
ꝓphe. et pseudo euangłiste. et pse¬
udo pastores. et pseudo magistri.
Et de heresibus quidem nulla du¬
bitatio ẽ: quin scđm falsam fidem
salsa uniuersa possideant. In eccłiis
ait nonne uobis uidentur falsi eẽ

Expanded text:
cia diversa posuerit. Non enim ait: cia diversa posuerit. Non enim ait: alios autem pastores, et alios magistros, sed alios pastores et magistros: ut qui pastor est, esse debeat et magister: nec in Ecclesiis quamvis sanctus sit, pastoris sibi nomen assumere, nisi possit docere quos pascit. Vel certe aliter, ut unus atque idem praeses Ecclesiae, sit pastor et doctor; pastor ovium: magister hominum. Homines quippe et jumenta salvos facies, Domine . Arbitror hodie quoque in Ecclesiis, quemadmodum propheta et evangelista, pastor quoque invenitur et doctor: ita posse et apostolum reperiri, in quo apostolatus signa et indicia compleantur; et e regione esse plurimos tam foris, quam intus, tam in Ecclesia, quam in haeresibus, qui pseudoapostoli sint, et pseudoprophetae, et pseudoevangelistae, et pseudopastores, et pseudomagistri. Et de haeresibus quidem nulla dubitatio est quin secundum falsam fidem, falsa universa possideant. In Ecclesiis autem nonne vobis videntur falsi esse
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse narratur. Alios eñi ait po¬
suit ds̃ in ȩccła: primũ apostolos.
scđo ꝓpħas. tercio doctores. deinde
uirtutes. et dona sanitatum. opitu¬
lationes. gubernationes. genera
linguarum. Quod sabellius non
intelligens: patrem confundit
et filium. dum eandem oꝑationẽ
eẽ non putat diuersorũ. Et simul
notandum: quod hic apostolos.
ꝓphas. euangłistas. pastores et magi¬
posuisse memoratur. Posuit itaq si¬
ue dedit pat̾ et filius primo aposto¬
los. scdo ꝓpħas non illos qui futura
uaticinentur. quales in ueteri legi¬
mus testamento. sed qui in fideles et
imꝑitos arguant atq diuidicent.
Tales quippe ꝓpħas noui testamenti.
in alia epistola eẽ diffinit. Tercio
euangłistas: quorũ spetiosi pedes
sunt ad adnuntiandam pacem. Nle
uero putandum: quod sicut in suy¬
oribus tribus alios dixit. eẽ aposto¬
los. alios ꝓpħas. alios euangłistas.
ita et in pastorib et magistris offi¬

Expanded text:
dedisse narratur: Alios enim, ait, podedisse narratur: Alios enim, ait, posuit Deus in Ecclesia: primo apostolos: secundo prophetas, tertio doctores: deinde virtutes, et dona sanitatum, opitulationes, gubernationes, genera linguarum . Quod Sabellius non intelligens, Patrem confundit et Filium, dum eamdem operationem esse non putat diversorum. Et simul notandum, quod hic apostolos, prophetas, evangelistas, pastores, et magiem Pater posuisse memoretur. Posuit itaque sive dedit Pater et Filius, primo apostolos, secundo prophetas: non illos qui futura vaticinentur, quales in veteri legimus Testamento: sed qui infideles et imperitos arguant atque dijudicent. Tales quippe prophetas novi Testamenti in alia epistola esse definit . Tertio Evangelistas, quorum speciosi pedes sunt ad annuntiandam pacem . Nec vero putandum, quod sicut in superioribus tribus, alios dixit esse apostolos, alios prophetas, alios Evangelistas: ita et in pastoribus et magistris, offi
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens incȩlos qui de celis ante
descenderat. quomodo dñs ñr iħe
xp̃s non ante mariam ẽ. sed post
mariam: Necnon et contra eos qui
duos filios insano errore confin¬
gunt: filium udelicet dĩ. et filium
hominis. Ecce hic aꝑtissime dicitur:
quod ipse sit ascendens atq descen¬
dens. Nec statim ista dicentes. locum
alteri heresi damus. quȩ dimidia¬
tam xp̃i asserit dispensationem:
sed sic unum et dĩ et hominis filiũ
confitemur. ne dispensationem as-¬
sumpti hominis qua saluati sumꝰ
ex parte credentes. in parte trunce-¬
mus. Et ipse dedit quosdam quidẽ
apostolos: quosdam aũt ꝓpħas.
Alios uero euangłistas: alios aũt
pastores et magistros. ad instruc¬
tionem scõrũ in opus ministerii
inȩdificationem corꝑis xp̃i. Et
ex hoc loco manifestissime compro¬
batur patris et filii una diuinitas.
Siquidem hoc quod nunc tribu
isse xp̃s describitur: in prima
epistola ad corinthios. ds̃ pater

Expanded text:
ascendens in coelos, qui de coelis ante ascendens in coelos, qui de coelis ante descenderat, quomodo Dominus noster Jesus Christus non ante Mariam est, sed post Mariam? Necnon et contra eos, qui duos filios insano errore confingunt: Filium videlicet Dei, et filium hominis. Ecce hic apertissime dicitur, quod ipse sit ascendens atque descendens. Nec statim ista dicentes, locum alteri haeresi damus, quae dimidiatam Christi asserit dispensationem; sed sic unum et Dei et hominis Filium confitemur: ne dispensationem assumpti hominis, qua salvati sumus, ex parte credentes, in parte truncemus. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos: quosdam autem prophetas: alios vero Evangelistas: alios autem pastores et magistros ad instructionem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Et ex hoc loco manifestissime comprobatur, Patris et Filii una divinitas. Siquidem hoc quod nunc Christus tribuisse 615 describitur, in prima epistola ad Corinthios, Deus Pater