comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certe scribe apharis ei quicathe drã monsi sedent : & de quibait
que dicunt facite quaȩ autẽ fatiunt facere nolite. Dicunt enĩt & non
fatiunt. Docent sermonib: qđ soluunt morib: : Consequens ẽ ergo
ut quiminimus est in regnoceloꝵ qualis minc est aeccła non intra&
in regnũ caeloꝵ Qualistunc erit eccła. qm̃ dicendo qđ soluit : ad eort
societatẽ quifatiunt qđ docent non ꝑtinebit: & id eononerit umu¬
nocȩlori : & qr hic magnuserit : ideo ibierit ubiimininlusille none¬
rit. Vsq ad eo quippe ibi magnier̃ ut qͥminor est ibimaiorsit eo
quo hic ne momaior est. Sed tamen quihic magnisunt. id est qui
inceloꝵ regno ubi sagena congregat bonosae malos faciant
bonaquaedocent. Ipsier̃ inilla regnicȩ loꝵe t̃nitate maiores quos
isti addexterã & adresurrectionẽ uitȩ ꝑtinentes. indicant pisces.
Sequit᷑ de prandio dñicũ istis septẽ discipulis & dehisque post prandiũ
locutus est acde ipsius euuangłii termino : ut ds qđ don auerit disse¬

Expanded text:
sedent, et de quibus ait, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit no coelorum. Et quia hic magnus erit, ideo ibi erit, ubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coelorum aeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur de prandio Domini cum istis septem discipulis, et de his quae post prandium locutus est, ac de ipsius Evangelii termino, ut Deus quod donaverit disse
Abbreviated transcription (Latin):
ut uult: Sed operatio septenaria unius sp̃s sic appellata est ab eodem
spũ qui scribenti affuit : ut septẽ sp̃s dicerent᷑. Cũ itaq: legisdenario
De indesiadicias om̃s numeros quisequunt᷑ usq: ad decẽ & septẽ . ad supͣ¬
dictũ numerũ summa ꝑducit᷑. Idest si ad decẽ quo ab unousq ad iiͦi. ꝑ
ueneras addasquinq: : & siunt quindecĩ : hnis addas sex & fiunt xx unuꝰ
his addas .uii. & fiunt .xxiiiii. his addas octo & nouẽ & decẽ. & siunt
quinquaginta .v. his adda s unde cĩ . & .xͦii. & tredecĩ & siunt non a

Expanded text:
 propria unicuique prout vult ? Sed operatio septenaria unius Spiritus sic appellata est ab eodem  propria unicuique prout vult ? Sed operatio septenaria unius Spiritus sic appellata est ab eodem Spiritu, qui scribenti adfuit, ut septem spiritus dicerentur. Cum itaque Legis denariodeinde si adjicias omnes numeros qui sequuntur usque ad decem et septem, ad supradictum numerum summa perducitur; id est, si ad decem, quo ab uno usque ad quatuor perveneras, addas quinque, fiunt quindecim: his addas sex, et fiunt viginti unum; his addas septem, et fiunt viginti octo; his addas octo et novem et decem, et fiunt quinquaginta quinque; his addas undecim et duodecim et tredecim, et fiunt nonagi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ modo in lit tera est . Propt̃ hoc enĩ maxime ait apłs. lit tera occidit
sp̃saut̃ uiuisicat. Accedatergͦ ad litterã sp̃s ne occidat lit teraquẽ
nonuiusicat sp̃s. Sed ut operem prȩceptalegis non uirib: nr̃is. sed
munere saluatoris Cũ aut̃ accedit adlegẽ gr̃a id est adlitterã sp̃s
quodam modo denarionumero ad dit̃ septe narius : Isto quippenume¬
ro idest septe nario significari sp̃mscm̃ : aduertenda litterarũ sa¬
crarũ documenta testant᷑. Nempe enĩ scitas uł sanctificatio ad
sp̃s est & patersc̃s & filius sc̃s sit ꝓprio tamen nomine amboꝵ sp̃s
terra herbas lignumq: ꝓdux̃ aut quartũ in qͦsydera suntcre¬
ata. aut quintũ quo animalia quȩ in aquis uiunt aut inaereuo¬
litant᷑ . aut sextũ in qͦ terrestris anima uiua & ipse homo. sed scĩ¬
nerio : Sp̃sinquit sapientiae & intellectus sp̃s consilii& fortitudinis

Expanded text:
tummodo in littera est: propter hoc enim maxime ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Accedat ergo ad litteram spiritus, ne occidat littera quem non vivificat spiritus; sed ut operemur praecepta Legis, non viribus nostris, sed munere Salvatoris. Cum autem accedit ad Legem gratia, id est, ad litteram spiritus, quodammodo denario numero additur septenarius. Isto quippe numero, id est septenario, significari Spiritum sanctum, advertenda Litterarum sacrarum documenta testantur. Nempe enim sanctitas vel sanctificatio ad, et Pater sanctus, et Filius sanctus sit, proprio tamen nomine amborum, Spterra herbam lignumque produxit, aut quartum, in quo sidera sunt creata, aut quintum, in quo animalia quae in aquis vivunt, et in aere volitant, aut sextum, in quo terrestris anima viva, et ipse homo; sed sanctinario, Spiritus, inquit, sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
sublimior : tanto enĩminꝰ quã nos peccare debuer̃ : quanto me¬
liores nobis fuer̃ : Nunc autẽ in offendendo creatorẽ tan¬
to execrabilius benefitio eiꝰ ingratiextiter̃ : quantobe¬
ne ficientius s̃ creati: Nec eis satis fuit desertores ẽẽ. illi¬
us: nisi & nr̃ifierent deceptores: hoc itaq: nobis magnum
eoꝵ fieriqualescũq: sotudeberemꝰ:¬

Expanded text:
sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto mesublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum eorum fieri qualescumque socii deberem
Abbreviated transcription (Latin):
tissime diligit : Alebra quippe unigenitiad angłoꝵ scor̃t
aequalitatẽ gr̃ȩ suȩ largitate ꝑducit: Vlnigenitus autẽ cũ
sed patripotius aqualis: Cirã uero qͣ homo ẽ . qͦmodo ñ excedit
excellentiã cuius lib& angłicũsit unaꝑsona carnisaeuer¬
ꝓangłismor tuus. ẽixps qͣuid .ẽ. aliud.quã de ĩpietate uelle
hic ergoñ meritũ nrm. sed dĩ miscđa cõmendat᷑: Nã qua¬
le ẽ. ideo se uelle laudari. qͣl uitiosuo tã de testabilit̃ e gro¬
ĩpensũ ẽ : qͣsi aliquid eis uel parũ fuerit inpensũ & nobisamplius
qđ si& hoc factũ eẽt. adhuc quaeri possẽt utrũ idõ fuiss& fac¬
tũ qđ ste teramꝰ excellentius anqđ desperatius iacebam:
Cũ uero nouerimꝰ bonoꝵ om̃iũcreatorẽ reparandis angelu
malis nichilgraẽ contulis se: cur ñ potius intellꝑgimꝰ qđ tanto
dampnabilior eoꝵ iudicataẽ . culpa. quanto erat natura

Expanded text:
tissime diligit. Membra quippe Unigeniti ad angelorum sanctorum tissime diligit. Membra quippe Unigeniti ad angelorum sanctorum aequalitatem gratiae suae largitate perducit. Unigenitus autem cum sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Veristus. Id quid est aliud, quam de impietate velle Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegroimpensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobismor tuus est: Habebat itaq: illãer ganoscarita¬
tẽ &iã cũ in imiticias aduersus eue xercente soperar em̃
iniqͥtatẽ: & tam̃ eiuerissime dictũẽ: O distidnẽ om̃s qui
operant᷑ iniqͥtatẽ Pro inde miro & diuino modo & quando
nouerat simul in uno qͦq: nrm̃ & hodisse qđ feceramꝰ. &ama¬
re qđ fecerat: Et hoc qͥdẽ in omĩb intelli gipotest. de illo cui
ueracit̃ dictũ ẽ. nichil hodistieoꝵ quae secisti: Noneñ qđ
s&e: iusi & ineo qđ odit.ess& &ĩã qđ amar&:. Merito quippe
odit. & uelut aregula su ae artis alienũ ipbat uitii: Amat
tam̃ suũ &iã inuitiosisuel saluatunt beneficiũ ł dampnati¬
one iuditiũ: Itads& nichil odit eor quȩ fecit: Naturarũ¬
enĩ non uicioꝵ conditor malaquae hodit ipse nonfecit: &
quis digne possit eloqui. quantũ menbra diligat unigenti
suraequan to ãplius ipsũ unigenitũ inqͦ conditas. omĩa. ui¬
sibilia & inuisibiliaquae insuis generib: ordinata ordina¬

Expanded text:
 nobis mortuus est . Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversum eum exercentes operaremur iniquitatem: et tamen ei verissime dictum est, Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo cui veraciter dicitur: Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim set, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturaruiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata sunt, ordina
Abbreviated transcription (Latin):
mea: ut hicsit &iã ipsacreatura racionalis. quae non
nisi deosubdit᷑. ut eiquae infra illã sunt cuncta subdan¬
t᷑ hȩc ergocũsit deipatris: ñ simules s&e & filii . nisi pa¬
triessa aequalis:: De ipsa quippe cũ dicer&. aiebat : ñ pro
mundo rogo : sed phisquos de distimichii tui sunt : & mea

Expanded text:
mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis: de ipsa quippe agebat, cum diceret, Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi: quia tui sunt, et mea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓmundo rogo: sed phis quos dedistimichi: Mundũ uult
modo intellegi qui uiuunt scđm concupiscentiã mun¬
di. & ñ sunt in ea sorte grãe. ut ab illoeligant᷑ exmun¬
do: Nonitaq ꝓmundo. sed ꝓhisquos ei pat̃ dedit roga¬
re sedicit ꝑ hoc enĩ qđ eos illipat̃ iã dedit. factũ ẽ.
sit ipse qđ dedit : cũ adhucfilius sequat᷑ acdicat: &
mea omĩatuas: & tuamea.: Vbisatis appar&: qͦmodo
unigenitisiliisint omĩa quae s̃ patris ꝑ hocutique
qđ & iã ipse ds̃ est. & de patre patriẽ. natusae qualis.
Niqͦ modo dictũ est uni& exduob filiis. maioriscilic&:
tumecũ es semꝑ. & omĩa mea.tuas: Illud enĩdictũ ẽ.
dehis om ĩb creaturisqua infracreaturãs cam̃ratio¬
nabilẽ sunt: quae utiq subdunt᷑ ȩccłȩ : in qua uniuer¬
sa ȩccła. & illiduo intelle gunt᷑ filii. maior & minor.
cũ om̃ĩb scis angłis. quib e̾rim &e quales in regnoxp̃i&e
dei: Hoc autẽ itadictũ est. & mea omĩa tuas. & tua

Expanded text:
non pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est sit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: mecum es, et omnia mea tua sunt . Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae; in qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor, cum omnibus Angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei : hoc autem ita dictum est, Et mea omnia tua sunt, et tua
Abbreviated transcription (Latin):
sub audiendũsit. non. idẽ. non conũtantur conexadesuꝑ
sententia ubi dictumẽ. ut nonudeant oculis & intel¬
legant corde. Quia hic utiq dictumẽ. ut non in telle¬
gant. & ipsa enim conuersio de illius gratiaẽ. cuidicitur:
Deus uir tutum conuertenos: Anforte & hoc desuꝑn e
uolebant. ad hoc desererentur. ut excecarentur. Adhoc
excecarentur ut offende irentur in lapide noffensionis & ĩ¬
plerceur facieseor̃ ignomini. : Atq ita humiliati quȩ re¬
rent nom̃ dñi & non suam. qua inflatur suꝑb sediusticiam
dĩ quauistisicatur impus ÷ Noc enam multis eorum prosi¬
cit inbonum : qui desuoscelere conpuncti. i xp̃mposte a
crediderunt. ⁊ Proquibi&e ipse ora bat dicens.: sdterig¬
nos ceillis quianesciunt quid faciunt .÷ Dequa eor iugno¬
rantia & apłs dit .u. Testimoniumillis ꝑhibeo quia telum
deihabent : sed nonscđmscientiam .÷ Tunc enĩ & hocsub

Expanded text:
subaudiendum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper subaudiendum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . De qua eorum ignorantia et Apostolus dicit, Testimonium illis perhibeo quia zelum Dei habent, sed non secundum scientia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m.: None m̃ aliquid prosunt syllabe . Nominis xp̃i
& sacramenta xp̃i : ubi resistitur sidei xp̃i. ⁊ sidesautem
xp̃ie. credereieum quiiustificat impium. credere in
mediatoremsine quo interposito nonreconcilamur
deo. credereinsaluatorem quiuenit quod perierat
querere adq saluare : credere inneum quidixit. ⁊¬
Sine menihil potestis facere . : Diuergoignorans dei
iusticiam quauistificatur impius. suam uult conflitue¬
requaincatur superb: in hunc non potesteredere.
hi uca illinon poterant credere nonquia mutarihomines in
melius nonpossunt : sed qua dutalia sapiunt non possunt cre¬
dere. : Hinc excecantur & indurantur quia negando diuiñ
adiutorium non ad iuuantur: Hoc denidais qui ex cecati &
indurati sunt. deus presciuit: atq in eiꝰspũ propheta predixit .:
Quoduero ad didit & conuertantur& sanem eos. utrũ

Expanded text:
Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, et Sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est, credere in eum qui justificat impium ; credere in Mediatorem, sine quo interposito non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare ; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati et indurati sunt, Deus praescivit, atque in ejus Spiritu Propheta praedixit. 11. Quod vero addidit, Et convertantur et sanem eos: utrum
Abbreviated transcription (Latin):
dediteispotestatem silios deisieri: neomino existimemꝰ
innra potestatenoneẽ. quod credimꝰ .u Ueru tamen n¬
inutroq illius beneficia cognoscamꝰ ⁊ Nam& agende
sunt gratia quiadata ẽ. potestas : & orandumne subcum¬
bat infirmitas.: Ipsa ẽ. sides quȩper dilectionẽ oꝑatur : sic ut
eius mensurã dñscuiq partituse. ut quigloriatur non ise ip¬
sosedindño glori& ur: Nonitaq mirume. quianon potera it
credere quorum uoluntas sic superbaerat. utignorantes dei
quam ex operib tumuerunt : ipsosuo tumorȩ caecati offen¬
derunt in lapidẽ offensionis.: Sic autem dictumẽ non pote¬
rant ubimtelligendumẽ. quod nolebant : quẽ admodum
dictum ẽ. dedño deo nr̃o ⁊ Sinosi credimus illefidelis ꝑma¬
n& : negare seipsum non potest .: Deomi potente dictum ẽ.
non pocest.: Sicut qͦ quod dñs negare seipsum non potest.
ad iuitorium adbeneuiuendum. non pos sunt credere in

Expanded text:
Dedit eis potestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus Dedit eis potestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Domino glorietur . 9. Non itaque mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei quam ex operibderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est, non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant, quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro: Si credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in
Abbreviated transcription (Latin):
santum neaude atquisquam liberum arbitrium sic desen¬
dere : ut nobis orationẽ quadicimꝰ. Menos inferas intẽpta¬
tione. Con& ur auferre .: Nursus nequisquam nega
uoluntatis ar bitrium. & aude at excusare peccatum.
sed audiamꝰ dnm &x: praecipientem & opitulantem &
iubentem. quidfacere debeamꝰ & adiuuantẽ ut inpbe¬
repossim ÷ Nama quos dam nimia suae uoluntatis fidutia extu¬
lit in superbiam: & quos dãnimia sue uoluntatis diffidentia de¬
iecit uinegle genitiam .y Illidicunt quidrogamꝰ dm̃ neiinca¬
m̃ teptatione quod innra e. poteste. Iidicunt ut quid co¬
namur bene uiuere quod indeie. potestate : Odñe. opa¬
ter quies in caelis nenos inferas in qualib& istarum tẽptati¬
onum : sedliberanos amalo. ⁊ Audiamꝰ dnm dicentẽ.⁊
Rogaui protepare nedesiciat sidestua. nesic existime¬
mus sidemnram ee. in liberuar bitrio ut diuinonon e¬
geat aduitorio.⁊ audiamus euangelistam dicentem.

Expanded text:
antum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defenantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. Nam et quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam; et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Utquid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? Oter qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: «
Abbreviated transcription (Latin):
monentẽ scriptiram. adq dicentem Clltiorate ne que¬
sieris. & fortiorate nescrutatus sueris . : Nonquiaistane¬
gita sunt nobis : cum deus magisterdicat.: Hichilẽ oe¬
cultum. quod non reue l&ur : sed sun quod perueni¬
mus ineo ambulemꝰ: sicut dicitap̃ls nonsolum quodnescinꝰ
& sciredebemus: sed & ĩ asiquidaliter sapimus. dd quoq
nobis derisre uelabiit. ⁊ feruenimusat̃. in uiafidei.
hanc perse uerantis sireti neamꝰ ipsaperducit ad cu¬
lis magnis &e pͥnȩdiprie electis disciplis iudebat. qm̃
dicebat. multa habeo uobis dicere : sed non potestis illapor¬
taremodo : Ambulandenẽ. prosiciendũ ẽ. crescendum ẽ
ii suit cordanrã capatia earurerum quascaperemodonon
possum ⁊ Quos si nosultimus dies prosicientes inuenerit :
ibidiscemus quod hic nonpotuunus: Siquis autem iftam
questionem liquidius & melius nouit seposse & considit
exponere : absit ut nonsimparatior discere. quãdocere. ⁊¬

Expanded text:
monentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaemonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut diet scire debemus, sed etiam « si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelavit. » Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus. Ipsa perducit ad culis magnis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. T
Abbreviated transcription (Latin):
absit: Sigͦ. absit ut sit inquitas apuddm̃: siue quando ad¬
iuuat misericorditer facit. siue quandonon adiuuat.
iustefacit : qui a omia nonte meritate sediuditiofacit .
Porro uidicia scor̃ ustasunt. quantomagis scificãtis & ius¬
⁊ ificantis dei: lustelergosunt sedocculta Ideo cuquestio¬
nes hiuusmodi inmediũ uenerint. quarealius sic. a¬
luuis autẽsic. Quare illedõ deserente excecatur. illedõ
adiuuante iltumi necur: Non nobis iuditiũ de iuditi¬
otantiuidicis usurpemus. sed contremi scentes excla¬
memꝰ cum apło oaltitudodunciarum sapientiae &
scientiae dĩ. quã inscrutabilia sunt iudiciaeiꝰ. & inues¬
tigabiles uiaeerꝰ : Undictũ e. inpsalmo: iudiciatua
dam altitudinẽ ad hanc abis sũ discuciendam ad inscru¬
tibilia perscrutanda expec tatiourȩ cariaiti s inpingat .
Agnos comodulũ meuni sentire muideor &iamimo¬
duluurm.: Altius ẽ. hoc incrementis meis : & fortius
uiribusmeis. puto quia &uris. : Simulgͦ audiamus ad¬

Expanded text:
Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit: quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantis Dei? Justa ergo sunt, sed occulta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, alius autem sic; quare ille Deo deserente excaecetur, ille Deo adjuvante illuminetur: non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Unde dictum est in Psalmo, Judicia tua, dam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
quiclarificat suum. &iam insimi lib passionib ser¬
uor̃ suor̃: Unde scriptum est depaero quodideo de
illo dixerat.  lterte cinga& fer& quotu nonuis.
qui a significare uoluit. quamor te clarisicatur
c&̃ dnm. : Ergo & in illa ds̃ clarisi cabat nomensuũ.
quia &i amsic inmenbrisei clarisicat xpi Uenit

Expanded text:
qui clarificat suum nomen etiam in similibus passionibus servorum suorum? Unde scriptum est de Petro, quod ideo de illo dixerit, Alter te cinget, et feret quo tu non vis; quia significare voluit, qua morte glorificaturus erat Deum . Ergo et in illo Deus clarificavit nomen suum, quia sic etiam in membris
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam hominum : qua gloriam dei.: Vid& equađ admodũ
notauerit ȩuanglista& in probauerit quos dã quostanien
pae iun credidis sedixit: quii hoc ingres su. fideisi proficea¬
rent amorẽ quoque humane gloria prosiciendo supera¬
rent. quẽ superauerat apls dicens.⁊ alihi autem absit
gloriari : nisi incruce dñ in r̃ihuxpi. ꝑque nuhimund̃¬
crucisixuse. & egomundo: ad hoc enima ipsedñs cru¬
cesuam ubieum dementia suꝑb & inpi& atis in risitme.
orum qui inillũ crederent frontib sixit. Ubiẽ quodam¬
modosedesuere cundiȩ. ut deeiꝰnoe fides noneru bescati:
& magis dĩgloriã quã hominũ diligat. qu¬

Expanded text:
gloriam hominum maggloriam hominum magnotaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus, dicens, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jecrucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut se nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligant. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
dicere qmuidebimꝰ eum & non ad deresicutie. sed
qui asciebat aquib dampatrib & prophaeis uisũ este
dm̃ sicutiẽ. Ideo cum dixissae udebimus eum. addi¬
ditsicutiest Nemo enim uos sallat fr̃seorum quidi¬
cunt inuisibilempatrem : & iusibilẽ silium.: Hi
enim hoc as serunt. quiputant eumeẽ. creaturã nec
intellegunt scđm quod dictumsit. Ego & pater unũ su¬
mus: Pror sus informadei inqua rqualis ẽ. patriaei¬
omsilius puusibilis ẽ Ut autemabhominib idere¬
tur formã seruiaccepit . & insimilitudine hominũ
factusiusibilis factus ẽ. Ostendit gͦ. se& iam ante¬
qua suscipera carn. e oculis hominum sicut uoluit.
insubiecti sibi creatura nonsicutie ⁊. Mlundemꝰ
corda persidem ut illi ieffabili &ut itadicam
inuisibiliuisione preparemur: Beatieñi mundocorde quia
ipsidm̃ uidebunt .⁊ uerũ tamenae ex principib: multicredi¬
derunt in eim. sed propter phariseosnon consitebantur
it desinagoganoneicerentur Dilexerunt autemmagis

Expanded text:
dicere, quoniam videbimus eum, et non addere, sicuti est: sed quia sciebat a quibusdam patribus et prophetis visum, sed non sicuti est; ideo cum dixisset, videbimus eum, addidit, sicuti est. Nemo enim vos fallat, fratres, eorum qui dicunt invisibilem Patrem, et visibilem Filium. Hi enim hoc asserunt qui putant eum esse creaturam; nec intelligunt secundum quid dictum sit, Ego et Pater unum sumus . Prorsus in forma Dei in qua aequalis est Patri, etiam Filius invisibilis est: ut autem ab hominibus videretur, formam servi accepit, et in similitudine hominum factus , visibilis factus est. Ostendit ergo se etiam, antequam susciperet carnem, oculis hominum, sicut voluit in subjecta sibi creatura, non sicuti est. Mundemus corda per fidem, ut illi ineffabili, et, ut ita dicam, invisibili visioni praeparemur. Beati enim mundo corde, quoniam st de eo verumtamen et ex principibus multi crediderunt in eum sed propter Pharisaeos non confitebantur ut de synagoga non eicerentur dilexerunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes constituere iusticiȩdĩ nonsunt subiecti. : Haec
dixit esaias quando uidit gloriam ei. & locutus ẽ. deeo
Quidiuderit esaias & hoc quomodo ad dnm xp̃m ꝓtine¬
at. in libro eiꝰ legendum & intellegendum est : Vidite¬
nimnonsicuti est : sedinodo quodam signisicatiuo sicut pro¬
phetȩ uisio fuerat informanda Namuidit & moises.
& tamen eiquẽi udebatdicebat. Si iuenigraticon
antete. ostende mͥ tema ipsum manifeste ut uide:

Expanded text:
nt subjecti . 12. Haec dixit Isaias, quando vidit gloriam ejus, et locutus est de eo. Quid viderit Isaias, et hoc quomodo ad Dominum Christum pertineat, in libro ejus legendum et intelligendum est. Vidit enim non sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut Prophetae visio fuerat informanda. Nam vidit et Moyses, et tamen ei quem videbat dicebat, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum, manifeste ut videam
Abbreviated transcription (Latin):
hinc de dignati sunt credere in xp̃m : quia eorũ
inpietas cummor tuumrisie occisum. & ipsa
eratmors grani multiplirandi & exaltatio
riauditum hab& is: credite inueritatem.
ut renas camini inueritate.. Haec locutus ẽ. dñs: &¬
uabiit & abscondit se abeis.: Non ab eis qui crede¬
re & diligere coeperant : Nonl abeis qui cura mis
palmarum . & laudib obuiam uenerant : sed abe¬
is quiuidebant & inui debant Quid nec ide hooit¬
r id sed inlapidem illum: caecitate offendebant
Com dutem seabs condit iħs abeis quie um occidere
cupiebant : quod sepe propter obliionẽ cõmonen¬
diestis. nr̃ȩ insirmitati consuluit. ñsua potestati
derogauit:

Expanded text:
Hinc indignati sunt credere in Christum, quia eorum Hinc indignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio ri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. Haec locutus est Jesus, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant; non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant; sed ab eis qui videbant et invidebant, quia nec videbant, sed in lapidem illum caecati  Aug., caecitate offendebant. Cum autem se abscondisset Jesus ab eis qui illum occidere cupiebant, quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
locitaq e istiani moretinentes. & quid nunc ait: Qdm
exaltatus fuero a terra mortem cũcis intellegentes : que¬
sierunt abllo& dixerunt. : Nos audiuimus exle
tec ex altarisilium hominis. Quis est enĩistesilius ho
Sienĩ mana in ernum. quomodo ex altabitur ater¬
ra . Idẽ quomodo crucis passio nemoria ur: hoc
enini eum dixis se in telligebant: quod facere cogita¬
bant : Non ergo eis uerhorũ istorũ obscuritatem aperu¬
it:: infusasapilentia: sedstimulata conscientia
Ergo ambulate dum lucem haba is. ut non tenebrȩ:
uos conprehendent.: Ambulate. acceditetotum
intelligite &. morituru xp̃m & uicturum in&er¬
num& sanguinefusurũqͦ oredimat & ascensurũ
insublimit quoꝑducat.: FNebre autemuos con¬
prehendent : si co modo uoscere diderits xp̃iaterni¬
tatem utne getis in eomortis humilitatem. : Et qui
ambulat intenebris nescit quouadat : Sic potest
uerunt aedisicantes. hic factus ẽ. in caput anguli..

Expanded text:
Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab itet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius homsi manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia.Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, enum; et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest verunt aedificantes, factus est in caput anguli .
Abbreviated transcription (Latin):
diuersi tatibus ingeniorũ om̃ib: siue pdr tium licitarum
& utilium professionibus om̃ib: : & quicquid aliud dicipotest
lecdđm innumerabiles differentias quibus interse preter sõ¬
la peccata homines diftant: ab ex celsis simis usq ad hu¬
millimos. arege usq ad mendicum. om̃ia in quidtra¬
hãpostine. : ut sit caput eorũ & illa m̃bra eiꝰ
Sedsi exaltatus fueroinquid aterra : hoc ÷: cũ exal¬
tatus fuero. : Nonenim dubitat futurũeẽ : quod
uenit implere:: Hoc refertur adillud qđ suꝑius
Ait., Sicutem mortuum suerit granum : multũ
fructum affert. Ncan ex altacionẽ suc̃quida li¬
uddixit quã incruce passionem: quod a ipse
euangelista nontacuit: sub iuncsit enĩ: & ait y
Hloc autem dicebat : signisicans qliamor te eẽ mori¬
turus ⁊ Nespondit ei turba.: Nos cuidiuimus
dicis oportet exaltarisilium hominis: & quis est¬
uidere cupiebant. ⁊ llenit hora : ut glorificetur filius ħ.

Expanded text:
diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum; omnia, inquit, traham post me: ut sit caput eorum, et illi membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra; hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait, Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert. Nam exaltationem suam quid aliud dixit quam in cruce passionem? Quod et ipse Evangelista non tacuit: subjunxit enim, et ait, Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus? 12. Respondicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis videre cupiebant: Venit hora, ut glorificetur Filius hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
pari& um atq tectorum. Sed quandoniores uł bonorũ
nominum ułmalorum : Sic gͦ. dictumẽ. princeps huiusnum
dĩdẽ princeps malorum hominum qui libitant inmundo:
appłllatur &iam mundus inbonis : quisimiliter tototerga
fuero aterra : omia traham postine: Quȩ omia nisi ex
quib: ille erciturforas: Non autem dixit om̃s sedom̃ia.
Nonciũ omniũ est si des : Nõ. itaq: hoc ad uniuersitatẽ hominũretu¬
illud quod intelligimus. & illud quoduiuimus. & illud quo uisibi¬
les. & contrectabiles sumus: Iuienĩ dix̃ capillus decapite
ur̃o Nion peribit: Omã tra hit postse: Autsi hominesoma
ipsi intelligendisunt : om̃a predestinata ad salutẽ pos sumꝰ dicere
Ex quibus omnib Ait nichil eẽ peri turũ. cũ supra desuis ouibus
loqueretur : Aut certe om̃a hominũ genera. siue in linguis om¬
Nibus. hiue m x̧tatib omnib siue ingradib honorũ om̃ib siue in

Expanded text:
parietum atque tectorum, sed quando mores vel bonorum parietum atque tectorum, sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, Princeps hujus mdi, id est, princeps malorum hominum, qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similiter toto terrafuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad universitatem hominum retuillud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
pitiacio peccatorum nostrorũ.: Quidenĩ oromus cum
dicinius. dimit tenobis debita nr̃a nisuit uulnera nr̃a sanentur
& quid aliud p&imus cum dicimus. nenosinferas intẽptatio¬
nem. nisiut il lequi insidiatur ucertat extrinsecus. nulla
inrunpat expartę : nulla nos fraude. nullanos possit
uirtute superarȩ : quantas liba tamen aduersum nos eri¬
gat maxhinas quando nontena locum cordis ubi fides ha¬
bita: eiectus ẽ. foras. : Sed nisidñs custodierit ciuitatẽ. in uai¬
nimiuigilabit quiciis todit: Nolite gͦ. deuobis ipsis prasu me¬
re si non uultis foras eiectũ dicibolum intro iterum reuoca¬
re : Dsit autem ut dicibolum mundi principem itadictũ
existimemus ut eum caelia terrae dominaripossȩcre damꝰ: ⁊
sed mnundus ppellatur in uialis hominib: qui toto orbeter¬
rarum diffisi sunt .: Sicut appellatur domus inhssa quib:
hcibitatur scđm quod dicitur bon domulest. uelmala do¬
nus ẽ : non quando reprehendimus sũ claudamus aedificiũ

Expanded text:
atio peccatorum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. 10. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto orbe terrarum diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus, Bona domus est, vel, mala domus est, non quando reprehendimus sive laudamus aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
non fecis se Nlõ eniꝓptea quemqua as ad peccatu co¬
git : quia sutura hominu peccata ianouit Ipiorũ eni
prȩsciuit peccata non sua: non ci iusquã alterius sed
ipsorũ: qua proptersi eaque ill epraes ciuit ipsorũ
nonsunt. ipsorũ non uerel lepraesciit Sed qui a il¬
lius prȩscientia falli non potest : sine dubio. non alius sed ipsi
peccatt. quos deus peccaturos eẽ. presciuit .: fecerunt gͦ
peccatũ iudai. quod eos facere non compulit ciupec catũ
non plac& : sed facturos eẽ. prȩdixit quem nhillate Et
ideosinon malũ sed bonũ facere uoluisent. non prohiberen¬
tur: & hoc facturi preuiderentur ab eoqui nouit quid sit
ciunt questionẽ: Adiungitenĩ. & dicit .: Proptẽa non po¬

Expanded text:
ea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum; non vere ille praescivit: sed quia illius praescientia falli non potest; sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos non compulit facere, cui peccatum non placet; sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur; et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit ciunt quaestionem: adjungit enim, et dicit, Propterea non po
Abbreviated transcription (Latin):
eiliarentur : Quidergo ait. quispiam. quiddia¬
bolus decredenti um cor dib eiticurforas. lã
fidelium neminẽ tẽptatm.mmo uͦ tẽptarences.¬
sat: S&ꝰ aliude. intransecus regnare: aliud fo¬
rinsecꝰ obpugnare . Nam & munitis simã ciuitate
quando hostis obpugnat. nec expugnat. & sia¬
unde non ledtiit : Commemorat lorica &
scutu sidei.: & si ciliquado uulnerat. ade. quisa¬
nat. quiasicut pugnantib dictũ ẽ. hȩc scribo
uobis ut non peccetis . Ita qͥuulne rantur. qđs.
sequitur cuidiunt. & siquis peccauerit. ad¬
uocatum habemus cipud patrẽ. iħm xp̃m iustum. ipseẽ. pro

Expanded text:
ciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diaciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aunde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, Jesum Christum jus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetarũ. ueterũq iustorũ non ẽ. eiectus foras. eiec¬
tus estplane : Nub modo gͦ dictume smunc eitietur so¬
ras : Quomodoputamus nisi qetunc in hominib paucissi¬
mis factũe. nunc inmultis magasq populis ia mox futuru
os sepredictũ e. Sicut illutd quod dictumẽ: spus cutẽ
nondum erat datus : quidiħs nondum fuerat glorisica
tus: potestsimilẽ habere questionẽ. & similẽ solutionẽ
Non enĩ sine spusco futura prenunti auerunt prophe& ȩ:
aut
non &ia dnni infantem in spusco symeonsenex &
anna uidud cognouer̃. & tacharias & helisab& l
quideillo nondum nato . sa iã cõcepto tanta ꝑspm scm
habundantit gratiae spiritalis qua congregati
linguis om̃iũ lõque bantur. de si ñ linguis omium
genti umfuta: p̃nuntiaretur ecclesia. Qua gratia
spiritali populicon gregarentur : qualonge : lateq:
pec cata dimitterentur : & milia milium de orecon¬

Expanded text:
prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejecprophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse praedictum est? Sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum erat et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt Prophetae; aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt ; et Zacharias et Elizabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto, tanta per Spirabundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur , ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo recon
Abbreviated transcription (Latin):
tramundũ missus ẽ. foras: Si enim de illo iudiciodice¬
ra. quod insine uenturũ e. posset aliquis opinari&ernum
ignẽ quomit tendus ẽ. diaboliscũ anglis eiꝰ: & om̃ib: quis
exparte ei nonnatura s& uitio.: Non quiacre a
Non quiacre a¬
uit aut genuit : sã quici ꝑsuasit & tenuit.⁊ Possre gͦ
aliquis opinari il lumignem gernũ extramundum ee
& hoc eẽ dictum. eiti&̾ urforas. : Quia uero crit: Nunc
iudicium e. mundi : & exponens quid dixerit. Nunc in¬
quid princeps huimundi etti&ur foras. hocintelle
gendumẽ. quod nunc̃sit non qđ tanto post suturũ ẽ.
in nouisimodie : Mł uidebat ergo dns qđ sciebat postpas¬
sionem. & glorisi cationẽsuam ꝑ uni uersũmundum mul¬
tos populos credituros. in qoraim cordib diabolus intus
erat. cui quando exsidere nuntiant. eititdirforal: S&ꝰ
dicit. ee liquis: Nunqui decordib patricar charum &

Expanded text:
tra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio dicetra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creanon quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc gendum est quod nunc fit, non quod tanto p Aug., praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et
Abbreviated transcription (Latin):
hoce quod hic ct dñs Nunc iudicium ẽ. mundi. ser¬
uato illo uiditio insine. ubinouis si me uiui& mortui iudi¬
candisunt. : Pos sidebat ergo diabolus genꝰ humanum :¬
& reos subplicior tenebat crrograst pec catorum : domina¬
batur in cor dib: sidelium adereaturam colendã deserto
crratore deceptos captiuosq pertrahebat.: Ten xp̃i cui
tefidem quae morte ei & resurrectionesirmectae. ꝑ eiꝰ
sanguinem qui in remissionẽ fusus e. pec catorũ milia
pori copulantur. & suptanto capitȩ uno eiꝰ spũsidelica
menbra uege tantur. :Hoc uo cabatiudicium hanc
discrecionem: hano asuis redẽptis diciboli expulsio¬
nẽ .: Deniq cattende quiddicat: qualiquae remũs
quide& quodcit: nunc iudiciũm e. mundi. Iecut̃
ex poluit.: Eit enĩ. Nlunc princeps mun dieici& ur
foras. : cudiuius. qua leddixerit eẽ iudicium.
pcrratis: Q& iuditium quo princeps huius mundiei¬
ci& ur foras : Quomodo gͦ. intuserat. & quo eum dixit

Expanded text:
 Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque pertrahebat: per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusus est peccatorum, millia orpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus Spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. 7. Denique attende quid dicat. Quasi quaereremus quid esset quod ait, Nunc judicium est mundi, secutus exposuit: ait enim, Nunc princepsforas. Audivimus quale dixerit esse judicium. paratis: sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat? Quo eum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
raris : sic deibrachiũ dictũ ẽ. eiꝰ uerbum : quiapũ
bum operatus ẽ. mudũ:. Cur enĩ homobrachi¬
um ut aliquidoperetur ostendit. nisi quia non
continuosit qđ dixerit : sidutem tanta potes¬
tate preualera. ut sine ullomotucor poris sui
quoddicerae fiera : bra chiũeiꝰ uerbum eius eõe.¬

Expanded text:
raris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per raris, sic Dei brachium dictum est ejus verbum, quia per verbum operatus est mundum . Cur enim homo brachium, ut aliquid operetur extendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, brachium ejus verbum ejus esse
Abbreviated transcription (Latin):
RE NuN łicita dñs xp̃s passionesua łmorte fruc¬
tuosa in exaltatione crucis. ubidixit seom̃i atrac¬
turũ essepostse. Cum intellexissent iudai quod
desuc morte dixiss&. & proposuissent ei questio¬
nẽ quo mododicera se. eẽ moriturũ cuȩ xlege
eos ut dumadhuc modicum lumen in eis essa quo
totũ discerent. ne com prehenderentur a te¬
nebris . : & cũ hec eẽt. locutus : abs condit secibeis
haec in suꝑiorib: dominicis lectionib: ũbisq: didicistis. :
deinde intulit euange lista unde hodiernum capi¬
tulum recitatũ ẽ: & ait .: Tũ. autem tanta sig¬
ntifeciss& coram eis non credebant in eum ut ser¬
motsarȩ ꝓphetȩ impleretur quẽ dixit .: Dñe quis
credidit auditu inro. & bnachiumdñi cui re uelatũ
est: Ubisatis ostendit brachiũ dñi ipsũ dĩsiliumnim
cupatum : non quod deus pater figura d& erminetur
at : sed quia peripsum om̃ia facta sunt. ideobra¬
chiũdñidictume. Sicut enĩtuũbra chiũꝑ qđ ope¬

Expanded text:
nus Christus passione sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege tatus est eos, ut dum adhuc modicum lumen in eis esset, qutotum discerent, ne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est, et ait: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum: ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Ubi satis ostendit brachium Domini ipsum Filium Dei nuncupatum; noat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium, per quod ope
Abbreviated transcription (Latin):
doproclamant &tur bulenta disceptatione conten¬
dunt dicentes.: Quid fecerunt iudai ułquȩ culpa
eorusuit. sineces seerat: ut sermoysaie prophetȩ im¬
pleretur quem dixit: Dñe quis credidit auditu in ro
& brachium dnicuirene latũe.: quib respondemus

Expanded text:
do proclamant, et turbulenta disceptatione contendo proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelat