comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
untiũ fu̾at habitura ista p̃ssura. de qͣsuꝑiꝰ ut tos ostenderet
paruulos: quib adhuc ñ intelligentib et aliud ꝑ alio sen¬
tientib. ꝓ u̾bia quodãm c̃ẽnt quetũ ꝙ magna et diuina di¬
risset: ait. Modo creditis: ecce uenit hora et iã uenit: ut
disꝑgamini unqͥsq ur̃m in ꝓpͥa. Ecte initiũ p̃ssure: sed nõ¬
comͦ ꝑscũature. Qd enĩ adiunxit. et me solũ relinqͣtis: nõ
uult eos talos eẽ in consequente p̾ssura. qͣm p̾ eiꝰ ascensionẽ
in mundo fu̾ant habituri. ut relinqͣnt eũ: sed ut ia illo pa¬
cem habeant ꝑmanentes in eo. Non enĩ qͣndo comp̃hensus
est tantũmͦ carne suaeiꝰ carnẽ: uerũ etiam m̃te reliquer̃t̃ fidẽ.
adhoc ꝑtiniet qd ait. Modo creditis: ecce uenit hora
ut disꝑgaminii ꝓpͥa: ⁊ me relinqͣtis. tamꝙͣ dic̾et. Tunc ita
ꝑtͦbabimini: ut etiã quõ mͦ creditis relinqͣtis. Uenert enĩad
tantã desꝑationẽ et suc pͥstine fidei ut ita dix̾un mortẽ: qͣu¬

Expanded text:
itura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pressurlum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in propria, et me relinquatis: tanquam diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo unde hodie dispittamꝰ. uelut facilitesiectiaoĩa
cu cur rert̃. atrior netessaria est inhis que sequiuitt᷑ intentio.
Qud est enĩ qd̾ att. et in illo die me ñ rogabitis qͥcꝙͣ. Hoc
u̾bũ qd̾ est rogare ñ solũ pet̾e. uerũ etiam int̾rogare sig¬
nificat: Et gretũ eugłm unde hoc tħsiatũ est tale habet
u̾bũ quo ittrũq possit intelligi ut hec ambiguitas nec
inde soluat᷑. qͣmꝙͣ ⁊ si solueret᷑. ñ ideo nulla q̃stio remanee.
qͣndo p̃sentaret᷑: et qͣndo regnũ ec̃t isrł. Cum uͦtamesset
in celo: rogatus ẽ a scõ stephano ut sp̃m ciꝰ acciꝑet. Et quis
audeat uł cogitare. uł dic̃e incelo selentẽ tp̃m ñ tẽ rogan

Expanded text:
capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt: acrior necessaria est in his quae sequuntur intentio. Quid est enim quod ait, Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum quod utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas nec inde solvatur: quanquam etsi solveretur, non ideo nulla quaestio remaneret. quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel : cum vero jam esset in coelo, rogatus est a sancto Stephano, ut spiritum ejus acciperet . Et quis audeat vel cogitare vel dicere, in coelo sedentem Christum rogan
Abbreviated transcription (Latin):
et dm̃i u̾ba ubi ait. modicũ et iam ñ indebitiᷤᷤ
me. et iterũ modicũ et udebitis me. et qͥa ua¬
do ad patrẽ: ita obscura erant ducipłis ante¬
qͣm so qd dicit eslet implenĩ: ut querentes int̾ se quid ẽt
Dixerunt gͦ ex discipłis eiꝰ ad inuict̃ cͥo est hoc qd̾ dicit

Expanded text:
ec Domini verba ubi ait, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, quia vado ad Patrem, ita obscura erant discipulis, antequam id quod dicit impletum esset, ut quaerentes inter se quid esset Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem, Quid est hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
rabitis et flebitis uos. mundus autẽ gaudebit. Uos au¬
tem contͥstabimini: s t̾sticia ur̃a in gaudiũ erit. Et hoc
sic accipi petest. qͥa contͥstati sunt discipłi de morte dñi:
et confestim de resurrestione letati. Mundus autẽ quo no¬
mine significati sũt iniiti. a quib xp̃c occisus est: tũc
utiq letati sunt octiso xp̃o. qͣndo sunt discipli cortt̾stati.
Nundi qͥppe noĩe. malicia potest muncti huiꝰ intelligi:
id est hominũ muridi huiꝰ amicoꝵ Unde iatob apłs

Expanded text:
tis et flebitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine significati sunt inimici a quibus Christus occisus est, tunc utique laetati sunt occiso Christo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apos
Abbreviated transcription (Latin):
mittat horam quañ iam in pt̾ibis loquet᷑ s palam de petre
anuntiabit eis: in qua hora dicit eis in suo noĩe petituros nec
tterũ relicturꝰ mundũ ⁊ tuirꝰ ad patrẽ. ctigͦ adhuc ꝓmitta
t᷑ illa hora in qua sine ꝓu̾biis loquittus ẽ cur istidicunt.
ecte ñc palã loqueris et ꝓu̾biũ nullũ dicis: ñqͥa illa que scto
ip̃e. ñ intelligentib eẽ pu̾bia. illi usq adco ñ intellexerunt.¬

Expanded text:
mittat horam qua non jam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo nomine petituros, nec iterum relicturus mundum et iturus ad Patrem: cum ergo adhuc promittatur illa hora, in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? nisi quia illa quae scit ipse, non intelligentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe ñ ualebant. Quict̃q: autẽ sp̃ales r. t̃ eos erante idẽ qd̾ illi
ut sic intelligat᷑ qd̾ ait. ñ potu uob̾loqui qͣst sp̃alib seo qͣse
carnalib ac si diceret. ñ potiustis qͣsi sp̃ales s qͣsi carnales ca¬
ꝑt qd loquebar: aĩalis enĩ homo idest qui scm hoĩcm sapit.
aĩalis qͥꝑpe dicit᷑ ab aĩa. tarnalis a carne. qͥa ex anima ⁊ cart¬
ne constat totꝰ homo: ñ ꝑcipit que surit sp̃c dei. id est quid
gr̃e credentib crux conferat xͥ: ⁊ putat hoc illa cruce act̾
cẽ tantũmͦ. ut nob̾ usq ad mortẽ ꝓ u̾itate certantib imi¬
tandũ p̾beret᷑ exemplũ. Nam si scirent huiꝰ modi homine

Expanded text:
pere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si sc
Abbreviated transcription (Latin):
opinantiũ: situt de ista mulicre dictũ est mops panis et¬
ficit᷑: quie cũ sit inops panis. ꝑmittit panes: id est eũ sit
ignara u̾ctans. ꝓmiittit scientiã u̾itatis. Occialtos tam̃ pa¬
nes ꝓraitcit. quos dicit libent̾ ataingi: et aque furtiue dul¬
cedint̃: ut ea scilicet libentiꝰ ⁊ dulciꝰ audiant᷑ et agantur
que palam iueccłĩa disti crediq phibent᷑. Ip̃a qͥppe ccculta¬
tione condiunt qͦdã mͦ nepharii doctores sua uenena curi¬
osts itt edeo se eristiment dice aliquid magnũ. qͥa meruit
habere secretũ: et suautꝰ hauriant uisipientiã qͣm putant
scientiam: cuiꝰ ꝑhibitã qͦdãmͦ furant᷑ audientiã. Hinc et
nepharios titus suos hominib saclega curtositate decep¬
tis uł decipiendis: magicaꝵ artiũ doctua cõmendat. Hinc
ille illicite duinationes. inspestis pecudũ ust̾ib occisaꝵ aut

Expanded text:
opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis efopinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
minub sub hac occasione detepris. ac deteptorib quia dñs ait.
adhuc multa habeo uob dice sed sĩ potestis portare mͦ. aurẽ
turiosam p̃beatis ad incognita scienda: cũ incittes inualidas
habeatis ad uera cofalsa diuidicanda: matime ppt̾ obsctnis¬
limas t̃pitudines quas docuit uanitas. aĩas instabiles atqr.
cartiales. ad hoc deo sinente ut eiꝰ ubiq suit tremenda tudi¬
cia. et in cõparatione impure neqͥcie dulcescat purissima
disciplina: atq illi dec honorem. timorẽ autẽ uł pudorẽ fibi.
qui in illa mala uł illo regente ñ cecidit: ttł illo uide lenan¬
te surrexit. Caucte timendo. ed orando. ne irruatis i illud
enignia salomonis: uͥ mulier insiptens et audax. inops pa¬
nis effecta. conuoeat p̃tercuntes dicens panes octultos li¬
benter atringite: et aque furtiue dtilcedinẽ. Hec enĩ multer
uanitas est impioꝵ. cũ sint instpientislimi. aliquid se scire

Expanded text:
minibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, minibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intelligunt᷑. Qui enĩ maleintelligit: ñ intesligit. Ab
cis ip̃is autẽ a quib bene intelligunt᷑: ab alis minus. ab
aliis ampliꝰ mertis uiuacitate cernũtur: ⁊ a nullo Nomi¬
nũ sicitt ab angłis capiuit᷑. In ip̃a gͦ mente. hoc est utt̾iore
homine quodãm crescit᷑. ñ solũ ut ad cybũ a lacte tnseatur:
uerũ etiam ut ampliꝰ atꝙ ampliꝰ cybus ip̃e sumat᷑. Non ati¬
dẽ crescit᷑ ipatios a mole: scd intelligentia luminosa. qͥa et
ip̃e tybus intelligibilis lux est. Ut gͦ crescatis eũq capiatis.
et qͣntomagis crescitis tantomagis magisq capiatis: ⁊̃ ab
to doctore qui ur̃is aurib sonat. hoc est forinsetus oꝑando
plantat. ec rigat: s ab eo qui dat increñttũ pet̾e ⁊ sꝑare de¬
benis. ꝓrade sicut p̃terito sermone cõmonur: cauete maxime
qui pariuili estis et adhric alimentis lacteis indigitis. ne ho¬

Expanded text:
non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat, sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne ho
Abbreviated transcription (Latin):
qualeiq postea ueruente scõ spu ftĩ sunt: Nam utiq qͥcqͥd
de creatura sciri potest: minꝰ est ip̃o creatore qͥ sũmꝰ et uerꝰ
et ĩmittabilis dͥs ẽ. Et quis eũ tacet: Ubi ñ a legentib. dis¬
putantib. q̃rentib. respondentib laudantib. cantanti¬
bus. quoqͦmodo sermocinantib. postremo ab ip̃is etiã blas¬
phemantib noĩat᷑: Et cũ eũ nemotaceat. qͥl ẽ. qui eũ sicit
intelligendui ẽ capiat: cũ de orib ⁊ aurib hominũ ñ re¬
cedat: Qius ẽ cuiꝰ acies ad eũ m̃ttis accedat: Qiuis ẽ qui eñ
ẽẽ tͥnitatẽ scisset. nͥ ip̃e sic motestere uoluisset: Et quis ho¬
minũ iam istã sileat tͥnitatẽ: et tam̃ q hominũ sieut angl̃
sapiat tͥnitatẽ: Ca ip̃a gͦ que de di ctnitate. u̾itate. stitate.
in ꝓmptu et palam sine cessatione dicunt᷑: ab aliis bene. ab
aliis male intelligunt᷑: ĩmo ab aliis itelligunt᷑. ab aliis

Expanded text:
qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ritate ꝑficiat qua ec diligat cognita et cognoscenda desid̾et:
quomͦ scienda sunt in ca uita qͣm nec ocłs uidit. nec auris au¬
duitt nec in cor homĩs ascendt: quosciendimͦ si ñc ea uellet
int̾ior magister dicere id est nr̃t menti aꝑire atq monstra¬
rt. humana infirmitas portare ñ possit. Unde me ur̃a dilee¬
tio meminit iam loquitũ. cũ sc̃i eugłii u̾ba tͣctarem uͭ dñs
ait: adhuc multa habeo uob̃ dic̾e. s ñ potestis portare nͦ it
ñ in his dñi u̾bis nescio q̃ sctreta nimis abdita suspicem: q̃
cum dici a docente posunt. portaria discente ñ possint: sed ea
ip̃a que in doctrina religionis in quoꝵlibet hominũ noticia
leginꝰ. ec scͥbimꝰ. audimꝰ et dicimꝰ. si uellec eo mͦ nob̃ xp̃c dic̾e¬
ficut ea dicit angłis scĩs. in se ip̃o uigentto patͥs u̾bo patri¬
q coct̾no: qui nã portare homines possent. ctiã si iam essent
sp̃ales qͣles adhuc apłi ñ fucrt̃ qͣndo eis ista dñs loq̃batur.

Expanded text:
ritate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremusait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
gttet᷑. Sca qd adiungit. ille me clarificabit. qͥa de meo atci¬
piet. et ãnuntiabit nob̾: ñ neggligent᷑ est tͣnscurdĩc std̾ e¬
nĩ ait. ille me clarificabit: potest uttelligi qͥa diffundendo
incredentiũ cordib baritatẽ. sp̃alesq faciendo. deelarabro
tis qmͦ patͥ fili eẽt eqͣlis: quẽ scãm carnẽ pͥus tantũmꝰ noue¬
rant. et hominẽ sient hoĩes cogitabant : ił certe qͥa ꝑ ipãm
baritatem fiducia repleti et timore depiilso ãnuntiauert̃
terit ille me clarificabit tamꝙͣ. diceret: ille uob̾auferet ti¬
morẽ. et dabit amorẽ: quo me ardentiꝰ p̃dicantes głe mee
ꝑ totũ mundũ dabitis odorẽ. cõmendabitis honorẽ. Qcd enĩ
facluri fu̾ant in sp̃u scõ: hoc eũdẽ sp̃m dixit eẽ facturũ qͣie
est etiã illud. ñ enĩ uos estis qͥloqͥmin: s spc̃ pats ut̃ĩ quilo¬

Expanded text:
clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quomodo Patri Filius esset aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaveruntxerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, quo me ardentius praedicantes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi erant in Spiritu sancto, hoc eumdem Spiritum dixit esse facturum, quale est etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. hos qđ duct gaudũ plenũ. ꝓfecto ñ carnale s sp̃ale¬
gaudiũ est. Et q̃ndo fantũ ertt ut aliqͥa ei iam ñ sit addendũ:
ꝓculdubio tunc eric plenũ Quicquud gͦ petit᷑ qd̵ ꝑtineat ad
hoc gaudiũ consequendũ: hoc ẽ in noĩe xp̃i pecendt̃: si diui¬
nam intelligimꝰ grãm si uere beatã poscimꝰ uitã. stͥqͥd autẽ alind
petit᷑. nichil pent᷑: ñ quia omnino nulla res est: sed quia intani¬
te rei tomparatione qͥcqͥd aliud concupiscit᷑ nichel est Nleq
ciũ ꝑrsus nulla res est homo de quo ait apls. qui le putat
aliquid ẽẽ cũ rnchil sit. Incõparatione qͥppe sp̃alis homiris.
qui scit gr̃a di se eẽ qd ẽ:. quisqͥs uana p̃sumit nichil est:

Expanded text:
t gaudium plenum, profecto non carnale, sed spiritgaudium est: et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam pospetitur, nihil petitur, non quia omnino nulla res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum sit nihil. In comparatione quippe spiritalis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, si quis vana praesumit, nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
est bonũ. ueritatis caruẽ ñ eẽ uerã carnẽ: non ẽ benũ. Hoꝵ
trium que dixi pͥmũ sentiunt arriani: scdm fotiniant:
t̾ciũ manichei. Scd qͥa et eoꝵ nichil est bonũ et xp̃t nichil
est eo in urroq falluit᷑: nec dant ueramgłam ⁊p̃o. qͣ muiᷤ¬
apd̃ eos eẽ uident᷑ eni lauae frequens fama de xp̃o. Et om̃s ꝑr¬
sus herenti qͦs cõmemorare nmis longũ est qui de xp̃o nõ
reste sentiut: ideo errant quia et de bonis reb ac malis ñ

Expanded text:
est bonum: Veritatis carnem non esse veram carnem, non est bonum. Horum trium quae dixi, primum sentiunt Ariani, secundum Photiniani, tertium Manichaei. Sed quia et eorum nihil est bonum, et Christus nihil est eorum, in utroque falluntur: nec dant veram glorins fama de Christo. Et omnes prorsus haeretici, quos commemorare nimis longum est, qui de Christo non recte sentiunt, ideo errant, quia et de bonis rebus ac malis non
Abbreviated transcription (Latin):
tia. In eoantẽ qd sempit̾nũ est sine initio. et sine fine. tuiꝰli¬
bec temꝑis u̾bũ ponat᷑. siue p̃teriti. siue p̃sciis. siue fut̾i:
ñ m̃datit̾ ponit᷑. Qmuis enĩ natura illa ĩ mittabilis ñ reti

Expanded text:
tia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio, et sine fine, cujuslitia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio, et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter poni
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. et sp̃c sc̃o de parre ꝓcedit: pat̾ aittẽ nec natꝰ est de alio:
nec pcedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in sũma illa tͥ¬
nitate cogitationi occurrat humane. Nam et filiꝰ ci de quo
tersit int ꝓcede ⁊ nasci. et longũ est q̃rendo disserere: et te¬
m̃ariũ eu asserins desimre: quia ⁊ hoc menti utcũq cõ¬
p̃hendere. ee si quid forte mens inde cõprehend̾it. lingue dit
ficillimũ est explicare: qͣntuslibet p̾lit doctor: qͣntuslibet ad
quetũꝙ audiec loquet᷑. ab illo audiet: a quo ꝑcedit. Andire
illi seire est: scire nͦ eẽ. sicite suꝑiꝰ disputatũ est. Quia gͦ nõ
est a semet ip̃o s ab illo a quo ꝓecdit: a quo illi ẽ essentia ab
illo scientia. ab illo gͥ audicutia: qd̾ nichil est alud qͣm c̃tn¬
tia. Nec moueat qd ubũ futi temporis positũ est. ñ enĩ dictũ¬
loquet᷑. Illa qͥppe audientia sempit̾ra est: qͥa sempit̾na scien¬

Expanded text:
tus sanctus de Patre procedit: Pater autem nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occurrat humanae: nam et Filius ei de quotersit inter procedere et nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia hoc et menti utcumque comprehendere, et si quid forte mens inde compdifficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet assquaecumque audiet, loquetur: ab illo audiet a quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse, sicut superius disputatum est. Quia ergo non est a semetipso, sed ab illo a quo procedit; a quo illi est essentia, ab illo scientia: ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. 5. Nec moveat quod verbum futuri temporis posituloquetur. Illa quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scien
Abbreviated transcription (Latin):
uos omnẽ u̾itatẽ: ⁊tł acuces uos momni u̾itate. Que cũ
tta sint dilefulsimi: moneo uos in karitate xͥ. ut seducto¬
res caueatis impuros. et obscene tͤpitudinis sectas: de qͥb att
apłs. Que autẽ occitte fiuint abeis tͦpo est etiam dite: ne
cũ horrendas ĩmmindicias decere ceꝑinit. quras aurez huma¬
ne qͣ escumq sint portare s̃i possint. dicant ip̃a et̃ que dñs
ait. adhuc multa habeo itob̾dite. s ñ potestis portate mͦi et¬
portari. Alia sunt mala q̃ portare ñ potest qͣuistũq pudor hu¬
manꝰ et alla sunt bona que portare ñ potest paruus sensus
humanꝰ. Ista fiunt in corporib impudicis. illa remota sunt
a corporib uniũsis. Hoc impura carne cõmittit᷑. illud pura
mertte uix c̾nit᷑. Renouamini gͦ sp̃u mentis ur̃e: et intelli¬
gite que sit uoluntas dͥei qd̾ bonũ et beneplacitũ et ꝑfecrũ

Expanded text:
vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere coeperint, quas humanae aures qualescumque sint, portare non possunt, dicant ipsa esse quae Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; etportari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini ergo spiritu mentis vestrae , et intelligite quae sit voluntas Dei, quod bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
fent malũ qđ̃ ferit. qͥa ñ di uoluntatẽ sisuã fectt. Iste autẽ ꝑcui
uniꝰ homĩs obedientiã. uisti constititunt᷑ muti: ñ solũ obedi¬
ens fuit usq ad mortẽ crucis. in qua est uiuꝰ. udicatꝰ a mor¬
tus: s obedientẽ se futurũ ꝓmittens. in ip̃o quoq iudicio
quo est de uiuis iudicaturꝰ et mortuis. ñ possũ inqͥt a me ip̃o
facere qͥcqͣm: sicut audio iudito. Ded numquid de sp̃u sco
qd̾ dictũ ẽ. ñ enĩ loquet᷑ a semet ip̃o. s quetũq audiet loquet᷑:

Expanded text:
tatem, sed suam fecit: iste autem per cujus tatem, sed suam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi , non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis, Non possum, inquit, a meipso facere quidquam: sicut audio, judico. Sed numquid de Spiritu sancto quod dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos et mortuos iudicabit: qͥa hoc ꝑ id factur est qd filiꝰ homĩs
ẽ. ꝓpt̃ qd̾ dixit. pat̾ ñ iudicat quemꝙͣ s om̃e iudiciũ filio de¬
dit: qͥa in uidicio ñ forma dei qua cqͣlis est pat̾ nec ab impu
uideri potest. s forma hõis apparebit. qua minorat est eciã mo¬
dicominꝰ ab angłis: qͣmius iam in claritate ñ in p̾stina sit hu¬
militate uenturꝰ: conspicuus tam̃ futurꝰ et bonis ⁊ malis.
Hinc att et illtid. Ec potestatẽ aedit ciuidiciũ face. quia filiꝰ
hontĩs est. In quib u̾bis eiꝰ mantfestat᷑. ñ cã formã p̃sentandã
ẽẽ iudicio. in quacũ cit ñ rapinã arbit᷑tus est cẽ eqͣlis deo: s
illã qͣm cũ semet ip̃m exinanisset accepit. Semet ip̃m enĩ
exinaniuit formã serui accipiens. in qua udet᷑ etiã ad faci¬
uniꝰ hoĩs mobedientiã pettatores constitita sunt mułti. ñ sicito
audiitt iudicauit: qͥa qdđ audiuit p̃uaricautt. et a semet ip̃o

Expanded text:
a hoc per id facturus est, quod Filius hominis est, propter quod dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium Filio dedit , quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse judicio, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit formam servi accipiens : in qua videtur etiam ad faciunius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit;
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatẽ tempoꝵ in quib u̾sat᷑ nr̃a mortauitas. eo nr̃a mu¬
tabilitas: non m̃dacit̾ dicimꝰ et fuit et ẽ. et erit. fuit inp̾te
erit qͥa nũ ꝙͣ decrit. c̃. qͥa semꝑ ẽ. Ncq ciuĩ uelut qui iã non sit
cũ pt̾itis occidit: aut cũ p̃sentib uelut qui ñ maneat labit᷑.
tempoꝵ loquittio humana uariatur: qui ꝑ nulla deesse
potiut aut potest aut pot̾it tempora. uera de illo dicunt᷑ cuiꝰ
Ergo et sriuit. ⁊ scit. et sciet: ac ꝑ hoc. et audiuit. ⁊ audit. et
audiet: qͥa sicut iã diximꝰ. hoc est illi audire qd̾ scire: et sci¬
re illi hoc est qd̾ esse. ab illo gͥ audiuit. audit audiet. a qͦ

Expanded text:
bilitatem temporum, in quibus versatur nostra mortalitas et nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et Fuit, et Est, et Erit: fuit in praeerit, quia nunquam deerit: est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, tanquam non maneat, labitur; temporum locutio humana variatpotuit, aut potest aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuergo et scivit, et scit, et sciet; ac per hoc et audivit, et audit, et audiet, quia, sicut jam diximus, hoc illi est audire, quod scire; et scire illi, hoc est, quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, audiet, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i qui loqͥt᷑ in uob̃. Habes et apłm. Nisit d̾s inquit sp̃m
duosunt. aliꝰ patͥs aliꝰ fili : absit. unũ enĩ corpis ait. cum
significaret eccłi̾am: moxq addidit. et unꝰ sp̃c. Et uide qmͦ
illic implcat tͥnitatẽ. Sicut uocati estis inquit: inuna spe
uotationis ur̃e. Unꝰ dñs: hic utiq xp̃m intelligi uoluit: re¬
stat ut etiã petrẽ nominet. Seqͥt̃gͦ. una fides. unũbaptis¬
unus pat̾. et unꝰ dñs. icd est filiꝰ. ita sit et unꝰ sp̃c: ꝑfecto am¬

Expanded text:
 in vobis : habes et Apostolum, Misit Deus Spiritum duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit. Unum enim corpus, ait, cum significaret Ecclesiam; moxque addidit, et unus Spiritus. Et vide quomodo illic impleat Trinitatem. Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestrae. Unus Dominus; hic utique Christum intelligi voluit: restat ut etiam Patrem nominet: sequitur ergo, Una fides, unum Baptisunus Pater et unus Dominus, id est Filius, ita sit et unus Spiritus, profecto am
Abbreviated transcription (Latin):
ste sp̃e. Sicm̃ ñ ab eoꝓcederet. ñ post relurteclhionẽ se rep̃sea¬
tans discipłis suis insufflasset dicens. accipite sp̃m scm̃.
Quid enĩ aluid s ignificauit illa insufflatio: nͥ qd petdat
fluxũ sangͥnis patiebat᷑. Tengit me aliqͥs. egoem̃ sensi u̾tu¬
tem de me exiie. Namu̾titis nomine eriã appellari sp̃m scm

Expanded text:
s? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit illa insufflatio, nisi quod profluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
se fuisse in t̾ciũ celũ: et illic audifle ineffabilia u̾ba que nõ
licet homini loqͥ. Ubi si dixisset que adbuc ñ licet homim loqͥ:
ut cũq istoꝵ tolerabilis eẽt audana. Cũ uero dixerit que non
licet homni loqui: isti qui sunt qͥ hec audcarit ĩpudent̃ et infe¬

Expanded text:
se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: ubi si dixisset: Quae adhuc non licet homini loqui, utcunque istorum tolerabilis esset audacia. Cum vero dixerit quae non licet homini loqui , isti sunt, qui haec audeant impudenter et infe
Abbreviated transcription (Latin):
cere. s ñ potestis portare mͦ: adicienda illis fu̾ant que nesci¬
ebant. ñ que didicerant cũtenda. Et ille quidẽ sicut in p̾sti¬
no sermone iamexposui. potuit hoc ita dicere: qͥa illa ip̃a que
docu̾at. si uellet cis sic aꝑirc. ut in illo conspicuint᷑ ab angłis:
hoc infirinitas humana in qua esdhuc erant ferre ñ posset. Spã¬
lis autẽ homo quilibet pocest alterũ hoĩem docere qd̃ nouit.
si ꝑficiendo capatiorẽ faciat sp̃c sch̃: in quo et ip̃e doctor ali¬
quid amplius addiscere potuit. ut sint ambo docibilesđo:
qͣmꝙͣ et int̾ ip̃es sp̃ales. sunt utiq aliis alii capatiores atip
meliores: ita ut quidã illoꝵ ad ea ꝑuen̾it. que si licet hõi
loqui: qua cccasione uani quidẽ apochalypsĩ pauli. qͣm sa¬
ntas ñ recipit eccłit nelcio quib fabulis plenã stultissima
p̃sumptione finxer̃t: dicentes hanc elle unde dix̾at raptũ

Expanded text:
cere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nescicere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant, non quae didicerant evertenda. Et ille quidem, sicut in pristino sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, quia illa ipsa quae docuerat, si vellet eis sic aperire, ut in illo concipiuntur ab Angelis; hoc infirmitas humana in qua adhuc erant, ferre non posset. Spiritualis autem homo quilibet potest alterum hominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amplius addiscere potuit, ut sint ambo docibiles Deo . Quanquam et inter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani quidam Apocalypsim Paulinitas non recipit Ecclesiae, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt, dicentes hanc esse, unde dixerit raptum
Abbreviated transcription (Latin):
ator⁊ ueratit disputant. et qd dicunt omino docum̃tis atq
rationib c̃tissimis ꝓbant. et tam̃ ab unodi ⁊ hominũ me¬
diatore conant᷑ auertere: ramꝙͣ pestẽ insidiosiorẽ cet̾is fu¬
gite. Tales enĩ sunt de quib dicit apłs: qͥa cognoscentes dm
ñ sicut d̃m glificauert̃. Quid enĩ ꝓdest habere intelligẽ¬
tiã uerã de ĩmutabili bono: ei qui ñ tenet ꝑ quem lib̾ct᷑
a malo: Orsus ãmonitio beatissimi apli de ur̃is cordib
ñ recedat᷑. Si quis uob̾ cugłi ⁊ auit pret qͣm qd̾ accepistis:
anathema sit. Non ait plusꝙͣ accepistis: s p̃ter quam qd̃
accepisns. Nam si illud diceret. sibi ip̃e p̃iudicaret: quicu¬
piebat uenire ad theslalonicenses. utt luppleret que iloꝵ fi¬
dei defuerunt. Sed qui supplet qd̾ minꝰ erat adadit: ñ qd̾ ine¬
rat tollit. Qui aitiẽ p̃cergredit᷑ fidi reglam: ñ accedit in uiã.
s recedit a uia. Qd itaq ait dñs. adhuc multa habeo uob̾di¬

Expanded text:
putant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei et hominum Mediatore conantur avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intelligentiam veram de immutabili bono, ei qui non tenet per quem liberetur a malo? Prorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat: Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit de via. 8. Quod itaque ait Dominus, Adhuc multa habeo vobis di
Abbreviated transcription (Latin):
carne. uera crute. uera morte. uera resurtestione. sincerũ
gant dm xp̃m. nec sic ablactandi itt deserant hoĩem xp̃m. Qcd
alio mͦ id ip̃m dici porest ita. Nec sic lactandi ft̃. ut ertatorẽ
nũqͣm intelligant xp̃m: nec sic ablactandi. ut mediatorẽ
umqͣm deserant xp̃m. In hoc quippe ñ conuentt hiuic rei simi¬
litudo mat̾ni lactis et solidi cybi. sca potiꝰ fundam̃ti. qͥa et pu¬
er qͣndo ablactat᷑ ut ab alimentis infantie iam recedat: int̾
sotidos eybos ñ repetit uba. que suggebat. Ep̃c autt̃ cruti¬
fixus: ec lac suggentib. et cyb est ꝑficientib. fundamenti
edificiũ: ñ subthit᷑ fundamcntũ. Que cũ ita sint. oqͥcũq
estis qui sinc dubio multi estis pariuili in xp̃o: ꝑficite ad so¬
lidũ cybũ mentis ñ uertͥs: ꝑficite ad scparandũ bonũa ma¬
lo:̾ er magis magisq it herete mediatori. ꝑ quem lib̾emini
a malo: qd ñ est a nob loco separandũ s in uobii potiꝰ est sanã¬

Expanded text:
carne, vera cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lgant Deum Christum; nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creatorem nunquam intelligant Christum; nec sic ablactandi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis infantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficientibus. Fundamenti aedificium, non subtrahitur fundamentum. 7. Quae cum ita sint, o quicumque estis, qui sine dubio multi estis parvuli in Christo, proficite ad solidum cibum mentis, non ventris. Proficite ad separandum bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, per quem liberamini a malo; quod non est a vobis loco separandum, sed in vobis potius est sanan
Abbreviated transcription (Latin):
illud adhuc questionẽ faciti qd̾ in epła ad hebreos legit᷑.
Cum iam deberetis temꝑe ip̃o ẽẽ doctores: iterũ doctrina in¬
digetis. q̃ sint elem̃ta sermonũ der: ec fci estis opꝰ habentes
lacte ñ solido cybo. Omins eñ quilactat. mexꝑtꝰ est ubum
iussicie. infans est enĩ. ꝑfectoꝵ est autẽ solidus cyd corũ
qui ꝑ habitũ ex̃citatos habent sensus. ad seꝑandũ bonsĩ¬

Expanded text:
sti . 4. Verum illud adhuc quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans est enim. Perfectorum est autem solidus cibus, eorum qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bon
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm debuit ens dici quis ur̃m audeat ydoneũ martyrio se
prtare: cũ petrus ydoneus ñdũ fu̾at. qͣndo eũ os ados ipse
dñs instruebat. Sic traq dixit aliqͥs. ñ debere dici ppłis xa¬
nis audire cupientib q̃ suit de quib añs tunc dicebat: ad¬
huc mitta habeo uob̃ dice. sea ñ potestis portare mͦ. Si apłi
ñ dũ pot̾ant: multomirus uos potestis. Scã forte sic młti pos¬
sunt audire qd̾ tunc ñ dũ pot̾at pecrꝰ: situt mitti possunt
marcyrio coronari. qd tunc ñ dũ pot̾at petrꝰ: p̃sercum iam
mifso spu sc̃o qui tunt s̃i dit eut missus de quo contintio
subiungit atq ait. cũ autem uen̾it ille sp̃c u̾itatis. decebis.
uol omnẽ u̾itatẽ: sic utiq demonstrans i deo illos que habebait

Expanded text:
inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronari, quod tunc nondum poterat Petrus: praesertim jam misso Spiritu sancto, qui tunc nondum erat missus, de quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem; sic uti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa restat᷑ dicens. qui fecit que futura sunt: iã cũ ip̃a u̾ba
tatarem. ut potiumꝰ exposiumꝰ. Nunc gͦ que ista iiit. que apłi
tunc portare ñ pot̾ant: iustas forsttan scire. Sed qͥs nr̃m aude¬
at eoꝵ se dicere iam capacẽ: que illi capere ñ ualebant. Ac ꝑ
hoc net a me exspestanda sunt ut dicant᷑. que forte ñ caꝑem si
mͥ ab alio dicereut᷑. nec uos ea portare possetis. etiam si ego tan¬
tus eẽm. ut a me ista que uob̃ altiora sunt audiretis. Et fieri
quidẽ potest ut sut aliqͥ ini uob̃ ad ea capienda iam ydonet
que alii caꝑe fĩ dũ ualent: et si ñ omĩa de quib magist᷑ deus
ille dicebat. adhui multa habeo uob dic̾e. tam̃ eoꝵ fortasse
ñ nulla. Sed quenã sint ista que ip̃e si dixit. dem̾ariũ est uel¬
qui hoc se iam posse p̃sumpserat: aliud exꝑtꝰ est qͣm putabat:
et tam̃ postea uiri ⁊ mulieres. pu̾i ⁊ puelle. uiuenes et uͥgines
seniores cũ iuniorib ĩnumerabsles. martyrio coronatisunt:

Expanded text:
cit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sint in vobis aliqui ad ea capienda jam idonei, quae alii capere nondum valent; et si non omnia de quibus magister Deus ille dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velqui hoc jam se posse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio coronati sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tis ie. et qͥa uado ad patrẽ : Sicebant gͦ. Quid est hoc q̃d̃
ditit modicũ: Nescimꝰ qͥd loqͥtur. Hoc enĩ est qd̾ eos moue¬
bat: qͥa dixit. moditũ et ñ uidebitis me. et iterũ modicũ
et uidebitis me. sam in p̾cedentib qͥa ñ dixerat moditũ.
s dixerat ad patrẽ uado et iam ñ uidebitis me: tamꝙͣ a ꝑte
illis uisus est loquutꝰ. nec int̾ se de hoc aliqͥd q̃sierunt. ssc̃
ꝙͣ qd̾ illis tunc obscurũ futt et mox manifestatũ est: iã
nob utiq manifestũ est. Post paululũ enĩ passus est et
ñ uder̃t eũ: rursus post paululũ resurrexit. et uidert̃
eũ. Illud autẽ qd̾ ait iã ñ uidebitis me. qͥa isto u̾bo. id est iã¬

Expanded text:
icebant ergo, Quid est hoc quod dicit, Modicum? Nescimus quid loquitur. Hoc enim est quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me ; tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliquid quaesierunt. Nunc ergo quod illis tunc obscurum fuit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; rursus, post paululum resurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait, Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ fuit. Nam et inip̃is q̃ lumimꝰ alimentis. usq adeo lacti¬
ñ est contͣriꝰ solid̾ cybus. ut ip̃e lactescat: quo possit eẽ aptꝰ
infantib. ad quos ꝑ mat̾s uł nutͥcis. ꝑuenit carnẽ. sicut fe¬
tit etiã mat̾ ip̃a sapientia: que cũ sit in excelsis angłoꝵ soli

Expanded text:
quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non equod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrarius solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sa
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o. Et̃ ad thessalanicenses. Nocte ac die inquit habũ¬
dantiꝰ orantes. ut uideamꝰ faciema urãm. et suppleamꝰ que
ut lacte alerent᷑ ñ solido eybo: cuiꝰ lactis ad hebreos cõmemo¬
rat᷑ ub̃tas. eis quos uolebat cybi soliditate iam pasc̾e: ꝓpt̾
qd̾ ait. id̾oq remittentis intrii tp̃i u̾bũ in consũmationem¬
ctis ub̾tas sine quo ñ uuunt qͥiam quidt̃ ratione utunt᷑
ut possint credere: s bonũ a malo ñ credendo tantũ. uerũ
ctiam intelligendo qd̃ ꝑtinet ad solidũ cybũ. separare non
possunt. Ed autẽ in lactis cõmemoratione posuit ⁊ docłnã:
ip̃a est qͥ ꝑ symbolũ tditur et orationẽ dm̃icã. Sed hiuc lac¬
ti absit ut sit contͣriꝰ ꝯbus rerũ sp̃aliũ firma intelligen¬
tta capiendus: qui colosensib et thessalonicensib defiut:
et supplendus fuit. Qndo enĩ supplet᷑ qd̾ defuit: ñ imꝑbat᷑

Expanded text:
in Christo . Et ad Thessalonicenses: Nocte ac die, inquit, abunin Christo . Et ad Thessalonicenses: Nocte ac die, inquit, abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et suppleamus quaut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initii Christi verbum, in consuctis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur
Abbreviated transcription (Latin):
ma substantia qd̃ est dͥs. dc̃o ꝓfecto quisquis ñ solũ credit. ue¬
rũ eciã exerctertas int̾iorib animi sensib intelligit. ꝑcipit.
nouit: ñ est iam metuendũ ne seducat᷑ ab eis qui malũ pu¬
tando eẽ substantiã qͣm ñ ferit ds mutabilẽ substantiam
s̃aciurt ip̃m deũ ͥ sicut manicrei uł si que alie pestes ita
desipiunt. d incutt ad hue partiulis quos dicit apls carna¬
les lacte nutricudos om̃is de hat re sermo quo agto᷑ it ñ so¬
lũ credat᷑. uerũ eciam irelligat᷑. sciat᷑q qd dicit᷑ ꝑcipere
talia ñ ualentib ꝯnerostis est. faciliꝰꝙ illos p̃mit qͣm pas¬
cit. s x quo fit. ut sp̃ales ista carnalib ñ omnimꝰ taceant.
ꝓpt̾ catholicã fidẽ que oranib p̃ditanda est. net tam̃ sic
disserant. ut uolentes cam ꝑducere ad intelligentiã. nõ
capaeẽ facilius fastidiri faciant in u̾itate sermonẽ:
nmu qͣm in sermone ꝑcipi u̾itatẽ. sꝓterea dicit scͥ¬

Expanded text:
a substantia quae est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis in exterioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit. Non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intelligatur sciaturque quod dicitur, percipere talia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scri
Abbreviated transcription (Latin):
ualida er inexercitata mente ñ possuitt. ꝑfecto nͥ fidti quodam
lacte teneant᷑. ut et ininsibilia que ñ uident. et intelligibilia
que ñ dũ intelligunt credant. facile ad uanas eo ad sacrile¬
gas fabulas. ꝓmissione scientie srautunt᷑. ut eo bonsi et ma¬
lũ ñ nsi corporalib ymaginib cogitent: ⁊ ip̃m dm ñ nͥ ali¬

Expanded text:
alida et inexercitata mente hoc non possunt perfecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident et intelligibilia quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae seducuntur, ut etiam bonum et malum non nisi corporalibus imaginibus cogitent, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑphanis uocuã nouitatib secreta q̃rant᷑: et ea que debet
se sermone alio si dñs donau̾tt dispiitandũ est ut iã
adhuc multa habeo nob dicere. sea non
potestis portare mͦ. exhortã difficilem qłtio¬
nem merecolo distulisse: ut disputanio spaciose tͣctaret᷑.
qͥa illũ modus competens cõpellebat finire sermonẽ. Irĩc
qui cordi nr̃o itt ꝑpon̾et᷑ ingessit. Hec est autẽ questio: utrum
lp̃ales homines habeant aliqͥd in doctrina. qd̾ carnalib ta

Expanded text:
anis vocum novitatibus secreta quaerantur, et ea quae debet se, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
falie scientie ꝑ habet etiã illo loco apłs. ũ dicto. O thymochee
depositũ custodi: deuitans ꝓfanas uocũ nouitates. et cont᷑¬
dictiones falsi noĩs scientie: qͣm qͥdam ꝓmitecntes. cͥca ficẽ
extiderunt. Nichil enĩ sit amant isti. qm̃ scientiã ꝓmitt̃e. ce
fidẽ rerũ ueraꝵ. qͣs cred̾e paruuli p̃cipiunt᷑. uelit imꝑ¬
itiã deridẽ. Dicit enĩ aliqͥs. Nichil ne sp̃ales uiri habent in

Expanded text:
falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deride