comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dabatur. exemꝑla sunt pͥoꝵ tempoꝵ desig¬
nata : quia necesse est nos sollerter intuers
ut uideamꝰ quib oꝑib sancti deo placuert̃
ab mitio: qua obstinatione in scelerib ꝑdu¬
rarint. quanta infelicitate ob scȩlera p̾etie¬
runt reprobi. Q stabat suꝑ duodecim boues
e quib .iii. tespiciebant ad aquilonem: & .iii.
ad occidentem. & .iii. ad meridiem. & .iii. ad
orientem. Duodecim uero boues: xii. sunt
apłi. & omnes qui uice eorum regendam in
xp̃o susceperunt ecclesiam scãm. Qui nimi¬
rum boues mare sibi sitꝑ impositum portãt.
cum apostol aplõrumq successores iniũc¬
tum sibi ȩuangelirandi officium pr̃opta im¬
plere deuotione satagunt. Tresq ad aqui¬
lonem. & .iii. ad occidentẽ .iii. ad meridiem.
x .iii. ad orientem resꝑiciunt: cum in uniũ¬
sis quadrati orbis partib fidem p̾dicant sc̃e
trinitatis. Quorum posteriora uniu̾sa intͥn¬

Expanded text:
dabatur, exempla sunt priorum temporum desigdabatur, exempla sunt priorum temporum designata, quae necesse est nos solerter intueri, ut videamus, quibus operibus sancti Deo placuerint ab initio, qua obstinatione in sceleribus perdurarint, quanta infelicitate ob scelera perierint reprobi. Et stabat super duodecim boves, e quibus tres respiciebant ad aquilonem, et tres aOrientem. » Duodecim ergo boves duodecim sunt apostoli et omnes qui vice eorum regendam in Christo susceperunt Ecclesiam sanctam. Qui nimirum boves mare sibi super impositum portant, cum apostoli, apostolorumque successores, injunctum sibi evangelizandi officium prompta implere devotione satagunt. Tresque ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem respiciunt, cum in universis quadrati orbis partibus fidem praedicant sanctae Trinitatis. « Quorum posteriora universa intrin
Abbreviated transcription (Latin):
illus peiora. priorib. Unde aꝑte subdit᷑.¬
preceptoꝵ cȩlestium. qua a nr̃is uolunta¬
tib religaiur. potest apte signari scͥptu¬
ra dicente: quia funiculus tͥplex difficile
rumpitur. Qa nimirũ obseruatio manda¬
torum di quȩ in cordib ȩlectorũ fide. spe.
d dilectione suꝑne recributionis firmata
est: nullo temporalium rerum ꝑocest ob ᷤͤᷤ¬
taculo dissolui. o sculptura subier labiũ
circiubat illud: x.cubitis ambiens mare.
Duo ordiues sculpturarum hẏstriatarũ erãt
fusiles. Cum predictum sit supra qđ resticu¬
la .xxͣx. cubitoꝵ mare circue̾rit. & nunc ad¬
ditur qđ sculptura subt̾ labium posita . &.
cubitis ambierit : patet ex utraq relatione
quia uas erat in modum fiale reꝑandum
bebat ĩ labio usq ad .x. cubitos coartatuo.
Sculptura autem histriata est: quȩ hysto¬
rias rerũ aliquas iitatur. Unde recte per
sculpturas hystriatas quib mare circum¬

Expanded text:
illius pejora prioribus . » Unde apte subditillius pejora prioribus . » Unde apte subditpraeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus relegamur, potest apte signari: Scriptura dicente, quia « funiculus triplex difficile rumpitur; » quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fide, spe et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et sculptura subter labium circumdabat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum mare circumierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae repandumbebat in labio, usque ad decem est cubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circum
Abbreviated transcription (Latin):
eqͤ mercedem benefactoꝵ signauit: cum
hunc in uinea laborantib dandum esse
predixit. Erat ergo mare.xͨ. cubitoꝵ a la¬
bio usꝙ ad labnim: quia a pͥmo baptira¬
qui in fine̾ seculi crediturus. & baptirandꝰ
est omnis fidelium choru¶ unam eandẽq
uiam ueritatis ingredi. & cõmutie̾ a dño
debot coronam sperate tusticiȩ. Rotundũ
erat incircuitu: ut ordis uniu̾sus in gyro
lauacro uite a sorde pectatorũ designare¬
tur esse mundandus. De quo bene. subdit᷑.
quinq cubitoꝵ altitudo eius: quia nuni¬
rum quicqͥd uisu. quicquid auditu. quicqͥd
olfactu. quicqͥd gustu. quicqͥd tactu deliqͥ¬
mus. totum hoc nobis gr̃a dei ꝑ ablutionẽ
uiufici fontis relaxat. S. non suffictt.
prec̾itoꝵ remissio peccatoꝵ: si non quisꝙ
deinceps bonis studuerit. insist̾e. oꝑib. Ali¬
oquin diabolus qui exient de homine.
si hunc. a bonis uacare õꝑib uidit. multi¬
plicius redit: facetq nouissuna hominis

Expanded text:
aeque mercedem benefactorum signavit, cum aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse praedixit. Erat ergo mare decem cubitorum a labio usque ad labium; quia a primo baptizaqest, omnis fidelium chorus unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. Rotundum erat in circuitu, ut orbis universus in gyro lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur: « Quinque cubitorum altitudo ejus. » Quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus. Alioquin diabolus, qui exierat de homine si hunc a bobis vacare actibus viderit, multiplicius redit, facitque « novissima hominis
Abbreviated transcription (Latin):
hic maxima ex parte pomplacet. Ma¬
re quidem hoc susile. in figutam lauac
salutaris. quo in remissionem peccatoꝵ
ȩmundamur. factum est. Hamq sacer¬
dotes in eo lauabantur: ut uerba dierũ in se¬
quentib testantur. Sacerdotes autẽ constat
om̃s electos typice in scripturis uocari: eo qđ
sint menbra summi sacerdotis dñi nostri
nomen indidit: in memoriam uidelicet ma¬
ris rubri. in quo prius ꝑ ext̾inctionẽ egyp¬
tiorum & populi dei lib̾ationẽ baptismi
forma precessit. exponente apło ac dicen¬
te. Quoniam patres nr̃i omnes sub nu¬
be fuerunt. & omnes mare transierunt.
&̾ omnes in moyse baptirati sunt in nube
& uite nobis mundiciam querit in hoc
scło: & uite nobis ȩt̾̃nȩ gloriam ꝓmittit
in futuro. Qd̃ utrumq in mari hoc ȩneo
una sentencia designatur: cum esse .x. cu¬
bitorum a labio usꝙ ad labium phibet᷑.
Decem namꝙ preceptis in lege dñs om̃ia
quȩ facere debeamus: ex pressit. Denario

Expanded text:
hic maxima ex parte poni placet. Mahic maxima ex parte poni placet. Mare quidem hoc fusile in figuram lavacri salutaris, quo in remissionem peccatorum emundamur, factum est. Namque sacedotes in eo lavabantur, ut Verba Dierum in sequentibus testantur. Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari. eo quod sint membra summi sacerdotis, Domini nostnomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum, et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit , exponente Apostolo eis dicente: Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et vitae nobis munditiem quaerit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro. Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario
Abbreviated transcription (Latin):
are ȩtiam fusile .x. cubitoꝵ a labio
usꝙ ad labiuim rotundum ꝑ cir-¬
cuitum. quinq cubitos habebat altitu¬
dinis: & funiculus .xix. cubitorum am¬
biebat gẏrum eiꝰ. Similitudo quoq bo¬
um erat subter illud: & .x. cubitis quedã
extrinsecus cȩlaturȩ quasi duob u̾sib al¬
uum maris curcumiebat. Boues autem etãt
fusiles: ꝙ ipsum mare suꝑ .xii. boues impo¬
situm erat. Quorum . iii. respiciebant ad aqͥ¬
lonem: & alii tres ad occidentem. Porro
.iii. alii ad meridiẽ & tres qui reliqͥuerant¬
ad oriẽtẽ. mare habentes suꝑꝑositum: paᷤ¬
teriora autem boum erant intͥnsecus sub¬
mari. Porro uastitas eius habebat men¬
suram palmi. &̾ labium illius erat quali
labium calicis uel repand lilii: capiebatꝙ
mensirȩ tria milia metretas. Hec eadem
in libro regum continentur: licet cõmix¬
to ordine referantur. Unde ea quȩ ibi
in ȩiusdem loci expositione dicta sunt.

Expanded text:
Mare etiam fusile decem cubitis a labio Mare etiam fusile decem cubitis a labio usque ad labium, rotundum per circuitum, quinque cubitos habebat altitudinis, et funiculus triginta cubitorum ambiebat gyrum ejus. Similitudo quoqum erat subter illud, et decem culitis quaedam extrinsecus caelaturae, quasi duobus versibus alvum maris circumibant. Boves autem erant fusiles: Et ipsum mare super duodecim boves impositum erat, quorum tres respiciebant ad aquilonem, et alii tres ad occidentem: porro tres alii meridiem, et tres qui reliqui erant, orientem, mare habentes superpositum: posteriora autem boum erant intmari. Porro vastitas ejus habebat mensuram palmi, et labium illius erat quasi labium calicis, vel repandi lilii. Capiebat quoque mensurae tria millia metretas. Haec eadem in libro Regum continentur, licet commisto ordine referantur. Unde ea quae ibi in ejusdem loci expositione dicta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuitur. Quat̾ enim quini: uicenarium
numerũ comꝑlent. Quinq autẽ libͥ mo¬
saicȩ legis: quatuor sunt euuangelice lib̾¬
tatis. Q cum ad intelligentiã atq custodi¬
am legis spiritalem inlustrante ȩuuange¬
lu gracia ꝑuenimꝰ: uicenariũ ꝑfecto mime
rum ꝑficimꝰ. Fitq idem nume̾rus in longi¬
tudine & latitudine altaris: cum corda e¬
lectorum docente utroq testamento. & ad¬
uuante ipso uno utriusq testamenti auc¬
tore. & ꝑ seuerantiam boni oꝑis etiam in ꝑ¬
secutionib seruant. & hẏlaritatẽ dilectiõĩs
etiam in eos qui ꝑsecunturꝰ exhibent. De¬
nano autem numero spes cȩlestium p̃mi¬
orum solet designari: dño ad firmante cũ
eos qui in uinea magni patris familias la¬
borant. denario remuñandos esse testatur.
Q idem altare qł in figura factum est ele¬
torum. ob significandã ẽorum uitam ꝑpetu¬
am decem cubitis altum esse narratur.

Expanded text:
tribuitur. Quater enim quini vicenarium tribuitur. Quater enim quini vicenarium numerum complent. Quinque autem libri Mosaicae legis quatuor sunt evangelicae libertatis. Et cum ad intelligentiam atque custodiam legis spiritalem, illustrante Evangelii gratia, pervenimus, vicenarium profecto numero hoc perficimus. Fitque idem numerus in longitudine et latitudine altaris, cum corda electorum, docente utroque Testamento, et adjuvante ipso uno utriusque Testamenti auctore, et perseverantiam boni operis, etiam in persecutionibus servant, et hilaritatem dilectionis etiam in eos qui persequuntur, exhibent. Denario enim numero spes coelestium praemiorum solet designari, Domino affirmante, cum eos, qui vinea magni patris familias laborant, denario remunerandos esse testatur . Et idem altare, quod in figura factum est electorum, ob significandam eorum vitam perpetuam decem cubitis altum esse narratur.
Abbreviated transcription (Latin):
audire delectet. siuis ꝑfectus esse. uade uẽ¬
de quȩ habes & da pauꝑib. Nec tamen hu¬
ius mensura altaris mistica racione caret
& numero. ht̃ enim .xxͣ. cubitos longitudiniᷤᷤ.
& totidem cubitos latitudinis: & .x. cubito ᷤᷤ
altitudinis. De quo quidem num̃o supra in
expositionem templi & uestibuli ꝯdiximꝰ:
s & nunc dicendum breuiter. quia sic altare
holocausti illorum in eccłia tẏpum tenet.
qui suum corpus ꝙ̾ animam deo consecͣre
ꝑ ignem amoris illius quęrunt: ꝑseu̾antia
horum in bona oꝑatione ꝑ longitudinẽ abca¬
ris. amplitudo in caritate dei & proximi
ꝑ latitudinẽ. spes in expectatione diuinȩ
iusitacionis ꝑ altitudinem figuratur. Qd̃
autem longitudo & latitudo altaris uice¬
norum erat᷑ cubitoꝵ: magnam utiq ꝑfec¬
tionem designat ȩiusdem indefessȩ lon¬
ganimitatis & sincerȩ dilectionis. quȩ ꝑ
utriusq testamenti nobis obserlantiam

Expanded text:
audire delectet: Si vis perfectus esse, vade, venaudire delectet: Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus . Nec tamen hujus mensura altaris mystica ratione caret et numero. Habet enim viginti cubitos longitudinis, et totidem cubitos latitudinis, et decem cubitos altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et vestibuli ejus diximus. Sed et nunc dicendum breviter, quia si altare holocausti illorum in Ecclesia typum tenet, qui suum corpus et animam Deo consecrare per ignem amoris illius quaerunt, perseverantia horum in bona operatione per longitudinem altaris, amplitudo in charitate Dei et proximi per latitudinem, spes in exspectatione divinae visitationis per altitudiautem longitudo et latitudo altaris vicenorum erat cubitorum, magnam utique perfectionem designat ejusdem indefessae longanimitatis, ac sincerae dilectionis, quae per utriusque Testamenti nobis observantiam
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinis. &. Nxͣ cubitoꝵ lacitudĩs:
& decem cubitoꝵ altitudinis. Scriptum ẽ
in posteriorib qd salomon fecerit omnia
uasa domꝰ dei. & altare aureum: & mensam.
e suꝑ eãs panes ꝑpositionis & cet̾a. Ꝙ qͥdem
altare thimiamatis moyses fecit in heremo.
hñs cubitum longitudinis. &̾ alt̾m latitudi¬
nis: & duos cubitos in altitudine. Quante
autem magnitudinis hoc salomon fecerit. scͥꝑ¬
tura regum siue paralipomenon non dicit:
s tantum qd altare aureum fecerit dicit.
Constat autem quia tantum facere non ꝑo¬
tuit: quantum fecit holocausti. Quia si .xxc.
cubitorum in longitudine & latitudine factũ
esset: totam templi latitudinem impleret.
Quanto igitur exterius erat positum alta¬
re holocausti quam incensi. qͣnͣtũꝙ gen̾a
oblationis ac uilitate metalli ignobilius
fuit: tantum quantitate mensure. & hos¬
tiarum frequentia prestabat. Quia nimir̃
plures sunt multo quib dicatur. siuis ad
uitam ingredi serua mandata: qͣm quos

Expanded text:
udinis, et viginti cubitorum latitudinis, et decem cubitorum altitudinis. Scriptum est in posterioribus quod Salomon fecerit omnia vasa domus Dei, et altare aureum, et mensas et super eas panes propositionis, etc. Et quidem altare thymiamatis Moyses fecit in eremo, habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, et duos cubitos in altitudine. Quantae autem magnitudinis hoc Salomon fecerit, Scriptura Regum sive Paralipomenon non dicit, sed tantum quod aureum fecerit dicit. Constat autem quod tantum facere non potuit quantum fecit holocausti: quia si decem cubitorum in longitudine et latitudine factum esset, totam templi latitudinem implevisset. Quanto ergo exterius erat positum altare holocausti quam incensi, quantumque genere oblationis, ac vilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae, et hostiarum frequentia praestabat. Quia nimirum plures sunt multo quibus dicatur: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata: quam quos
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuuangelica predicatio mentes ȩlectoꝵ a ter¬
renis cupiditatib in cȩlestia desidia suspend̾.
ac suspensas ad ꝑfectum bonȩ actionis siue
ad ministeriũ predicationis quocumq ad¬
uiuans gracia sp̃c uoluerit ducit. Nam qd̃
in sequentib dicitur: quia tales erant rotȩ
quales solent in curru fieri. Legimꝰ autem
de sanctis. currus deidecem milibꝰ multiplex.
milia lȩcantiũ. Si ergo bases luterum sancti
sunt doctores qui lauacrũ nobis uitȩ minis¬
t̾rant. & iotȩ quat̾nȩ basium .iiuͬi. sunt libri
euuangeliorũ: quid axes rocarũ. quid bases
gestant. nisi ipsa eorundẽ sunt corda doctoꝵ:
Quȩ dum preceptis euuangelicis sedulo intẽ¬
dentia eos ab infirmoꝵ appetitu sustollunt:¬

Expanded text:
evangelica praedicatio mentes a terevangelica praedicatio mentes a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis, quocunque adjuvans gratia Spiritus voluerit, ducit. Namque in sequentibus dicitur quod tales erant rotae, quales solent in curru fieri. Legimus autem de sanctis: Currus Dei decem millium multiplex, millia laetantium . Si ergo bases luterum sancti sunt doctores, qui lavacrum nobis vitae ministrant, et rotae quaternae basium quatuor sunt libri Evangeliorum, quid axes rotarum, qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum? Quae dum praeceptis evangelicis sedulo intendentia eos ab infirmorum appetitu sustollunt
Abbreviated transcription (Latin):
cessant. & suꝑ leones & boues quasi lora ex
ere dependentia. Suꝑ leones quiꝑpe & bo¬
ues lora dependent: quando sancti docto¬
res & in seuericate districtionis qua peccataeᷤ
uidicant. & in mansuetudine lenitatis qͣ ꝑetu¬
tentib remittunt. iudicium su timẽt aucto¬
ris: ne forte iniuste ligando aut soluendo qͥm¬
piam. iam iuste ligari ipsi ab eo cuius iudici¬
um errare nequit mereantur: Q quatuor rotȩ
ꝑ bases singulas. & axes erei. & ꝑ qͣtuor partes
quasi humeruli sub luterẽ fusiles contͣ se iun
cem respectantes. Quatuor rotȩ quatuor sũt
euuangeliorũ libri. qui aptissime rotis cõparã¬
tur: quia sicut uolubilitas rotȩ citissimo cur¬
su quocumq ducitur curritur. ita sermo ȩuã¬
gelicꝰ iubente dño ꝑ apostolos uniu̾sas in bre¬
ui mundi plagas ĩmpleuit. Sicut rota suꝑ¬
inpositum sibi currum a terra subleuat. qͣ
subleuatum. quo auriga dirigit portat: ita

Expanded text:
cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex cessant: « Et super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. » Super leones et boves lora dependent, quando sancti doctores, et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui tenent auctoris, ne forte injuste ligando aut solvendo quempiam, jam juste ligari ipsi ab eo cujus judicium errare nequit mereantur. « Et quatuor rotae per bases singulas et axes aerei. Et per quatuor partes quasi humeruli subter luterem fusiicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui aptissime rotis comparantur, quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocunque ducitur, currit, ita sermo evangelicus, jubente Domino, per apostolos universas in brevi mundi plagas implevit. Sicut rota superimpositum sibi currum a terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat, ita
Abbreviated transcription (Latin):
nib gr̃ã pretendit. neq aliqͦ illos hora ina¬
nis & uacua preterit: in qua piis uacare o¬
perib. uel sermonib. uel certe cogitacioni¬
b desistant. Eoronulas quippe in se sculpta ᷤᷤ
habent: cum ad ingressũ uitȩ ꝑhennis infati¬
gabili desidio anhelant. Plectas habent: cũ
in desicłia uitȩ cȩlestis quȩ sursum est. nũꝗͣ.
fraternȩ societatis quȩ uixt̾a est uincula dis¬
soluunt᷑. Habent inter coronulas & ꝑlectas
leoi .s: cumita ad speranda cȩlestia m̃tẽ
erigunt. ita ad diligendos ꝓximos dilatãt.
ut in peccantes quosꝙ quiꝰ sibi cõmissi sunt.
feruorem asperȩ inuectionis exercere non
tardent. Habent cum leonib boues. qͣndo
ipsam inuectionem corripiendi cum spiritu
manisuetudinis exhibent. qñ in feruore ar¬
guendi numqͥm fissam hr̃e ungulam discre¬
tȩ actionis ac loquelȩ numqͣm uerba diuinȩ
lectionis uelud rummando in ore uoluere

Expanded text:
nibus gratiam praetendit; neque aliqua illos hora inanibus gratiam praetendit; neque aliqua illos hora inanis et vacua praeterit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus vel certe cogitationibus desistant. Coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis, quae sursum est, nunquam fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque, qui sibi commissi sunt, fervorem asperae inventionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ipsam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi nunquam fissam habere ungulam discretae actionis ac loquelae, nunquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore volvere
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam in oꝑatione tenentes. Trium uero
cubitorum fit̾ altitudo basium: cum ꝑ exer¬
citium uirtutum quas cum ꝑacientia maloꝵ
& dilectione bonorum exerrent. continua in¬
tentione ad uisione̾ sancte tͥnitatis ꝑuenire sa¬
tagunt. Ꝙ ip̃m opus basium int̾ta sile erat :¬
& sculpture int̾ iuncturas. Iuncturas dicere
uidetur eas quib ipse luterũ tabulȩ sibi¬
met inuicem conexe sunt: ut scilicet qͣtuor
siue .4. tabulis una fieret bases. Quales au̾¬
sculpturas bases inter has iuncturas idest
in ipsis suis laterib ante & retro. dextra &
sinistra & supra qͦq habuerint: subdendo a¬
peritur cum dicitur. inter coronulas & plec¬
tas. leones. & boues. ꝙ cherubin. & suncturas
similiter desuꝑ. Non ergo plana erat ulla
ex parte suꝑficies basium. s undiq uersum
mysticis sculpta figuris: quia sanctoꝵ m̃tes
imino uniu̾sa eorum conũsatio uͥtutum in om¬

Expanded text:
justitiam in operatione tenentes. Trium vero justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum, et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. « Et ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. » Juncturas dicere videtur eas quibus ipse luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut scilicet quatuor sive quinque tabulis una fieret basis. Quales sculpturas bases inter has juncturas, id est, in ipsis suis lateribus ante et retro, dextra et sinistra, et supra quoque habuerint, subdendo aperitur, cum dicitur: « Inter coronulas et plectas leones et boves et cherubim et juncturas similiter desuper. » Non ergo plana erat ulla ex parte superficies basium; sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio virtutum in om
Abbreviated transcription (Latin):
consorcium ꝑ baptismatis erat undã colli¬
genda. Qd̃ autem qͣtuor cubitoꝵ longitu¬
dinis. & .iiiͦiͬ. cubitoꝵ latitudinis. tͥum cubi¬
torum altitudinis bases singulȩ fuere: fa¬
cile intellectum est. Longitudo & enim ad
pacientiam longanimitatis. latitudo ad di¬
latacionem dilectionis : altitudo ꝑtinet ad spẽ
suꝑnȩ retͥbutionis. Quatuor sunt autem pͥn¬
cipales uirtutes. quib cȩt̾a uirtutum struc
t̃ura inminet. prudentia scilicet. fortitudo.
temperantia. iusticia: & ideo quat̾noꝵ erat
cubitorum longitudo &̾ latitudo basium: qͥa
sancti predicatores siue adu̾sa mundi. & lon¬
gitudinem exitii ac laborum presentiũ fo¬
ris tollerent. seu cor in dilectione sui condi¬
toris suorumq ꝑximorum int̾na exultaci¬
one dilatent. sẽmꝑ oꝑam dare uirtutib cu¬
rant: Prudenter uidelicet & inter bona &
mala discernentes. fortiter adu̾sa sustinen¬
tes. cor ab appetitu uoluptatum temꝑantes.

Expanded text:
consortium per baptismatis erat undam colliconsortium per baptismatis erat undam colligenda. Quod autem quatuor cubitorum longitudinis, et quatuor cubitorum latitudinis, trium cubitorum altitudinis bases singulae fuere, facile intellectu est: longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales tura imminet: prudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia; et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et latitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exercitii ac laborum praesentium foris tolerent, seu cor in dilectione sui Conditoris, suorumque proximorum, interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant: prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu voluptatum temperantes,
Abbreviated transcription (Latin):
minustͥ lauacri uitalis ad ęt̾na gaudia bea¬
titudinis. que denario solent numero figura¬
ri eos quos imbuunt uocent. Uerum quia
de eisdem luterib distincte in sequentib
scriptum est. qđ uidelicet quinq ex his
positi sint ad dexceram partem templi. q̃
.u. ad sinstram: magis in eis quinarii nu¬
meri sunt intuenda mysteria. In urraq &¬
enim parte templi sunt posite bases lut̃um:
ut utriq dei populo sacri fontis gr̃a desig¬
naretur esse pandenda. Q quinq sunt iN
utraq parce: ut sicut in expositione ma¬
ris. qđ .u. cubitis altum est iam dixiniꝰ.
demonstraret᷑ tẏpice. uniu̾sa fidelib quȩ
ꝑ quinq sensus corporis deliquerant. ꝑ
lauacrum baptismatis esse remittenda. Sic̃
ergo in uno mari.xii. bubus suꝑ posito.
unitas expͥmiturꝰ baptismatis. quȩ ꝑ aposto¬
los toto erat orbe predicanda: ita ȩtiam ꝑ
duos ordines luterum mistice ostenditur.
quia gentilitas cum iudea in unum fidei

Expanded text:
ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beaministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis quae denario solent numero figurari eos quos imbuunt, vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte insequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratiam designarent esse pandendam. Et quinque sunt in utraque parte: ut sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum est, jam diximus demonstraretur typice, universa fidelibus quae per quinque sensus corporis deliquerant, per lavacrum baptismatis esse remittenda. Sicut ergo in uno mari duodecim bobus super posito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita etiam per duos ordines luterum mystice ostenditur, quia gentilitas cum Judaea in unum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ut non cęlata s apposita per çircuitũ uołen
re portantes designati sunt. de signant᷑ eti¬
am ꝑ bases que portandis erant luterib
preparatȩ: quom ipsi luteres eiusdẽ laua
omnia in eis que in holocaustis oblaturi
erant lauabant. Holocaustũ autem dñi
gen̾alit̾ omnis ȩlectorum multitudo potest
intelligi: que iuxta uocem precursoris bap¬
tirata est ab ipso in sp̃u sancto ꝙ igni. Sic̃
ergo sacerdotes qui in mari lauabantur.
formam expͥmunt eorum. qui ꝑ baptisma¬
efficiuntur summi consortes sacerdocii. qd̾
est in dño iħũ ap̃o: ita etiam holocausta
eoꝵ dem figuram aptissime pretendunt.
cum post ablutionem baptisimi gr̃a sc̃i sp̃c
cum quis fidelium aqua baptismi ꝑfundi¬
tur. Offertur uero in holocaustum: cum ꝑ¬
impositionem manꝰ ep̃i donum spiritus sancti
accipit. Qđ uero ad portandos luteres .x. ft̃
bases facte : pot̾at ita mistice interpretari. qͥa

Expanded text:
ut non caelata, sed apposita per circuitum viderentut non caelata, sed apposita per circuitum viderentre portantes designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae, quomodo ipsi luteres ejusdem lavacomnia in eis quae in holocaustum oblata erant lavabant. Holocaustum autem Domini generaliter omnis electorum multitudo potest intelligi, quae juxta vocem Praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igne . Sicut ergo sacerdotes, qui in mari lavabantur, formam expefficiuntur summi consortes sacerdotii quod est in Domino Jesu Christo, ita etiam holocausta eorumdem figuram aptissime praetendunt, cum post ablutionem baptismi, gratia sancti Scum quis fidelium aqua baptismi perfunditur. Offertur vero in holocaustum, cum impositione manus episcopi donum Spiritus sancti accipiunt. Quod vero ad portandos luteres decem sunt bases factae, poterat mystice interpretari, quia
Abbreviated transcription (Latin):
contra se inuicem respicientes. Os quoꝙ
lut̾is intrinsecꝰ erat in capitis summitate.
ꝙ qd forinsecus aꝑꝑacebat. unius cubiti
erat totum rotundũ: part̾ꝙ habebat
unum cubitum ꝙ dimidium. In angulis
autem columpnarũ uariȩ celaturȩ erant:
& media int̾ columpna quadrata: non ro¬
tunda. Quatuor quoq rote quȩ ꝑ quatue
angulos basis erant: coherebant subter
basi. Una rota habebat altitudinis cubi¬
tum & semis. Tales autem rotȩ erant: qͣle
solent in curru fieri. Q axes earũ. & radi
& canti & modioli: omnia fusilia. Nã &̾
humeruli quatuor illi ꝑ singulos angu¬
los basis unius. & ex ipsa basi fusiles. &
coniuncti erant. In summitate autem ba¬
sis erat quedã rotunditas unius. & dimid
cubiti. ita fabrefacta ut lut̃ desuꝑ possit
mmponi: habens cęlaturas suas. & sculꝑtu¬
ras uarias ex semet ipso. Sculpsit quoꝙ
in tabulis illis: que erant ex ere. & in
angulis cherubin. & leones & palmas.
quasi in similitudinẽ stantis hominis:

Expanded text:
tes os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate et quod forinsecus apparebat unius cubiti erat totum rotundum pariterque habebat unum cubitum et dimidium in angulis autem columnarum variae celaturae erant et media intercolumnia quadrata non rotunda quattuor quoque rotae quae per quattuor angulos basis erant coherebant subter basi una rota habebat altitudinis cubitum et semis tales autem rotae erant quales solent in curru fieri et axes earum et radii et canti et modioli omnia fusilia nam et umeruli illi quattuor per singulos angulos basis unius ex ipsa basi fusiles et coniuncti erant in summitate autem basis erat quaedam rotunditas dimidii cubiti ita fabrefacta ut luter desuper possiimponi, habens coelaturas suas et sculpturas varias ex semetipso. Sculpsit quoque in tabulis illis, quae erant ex aere, et in angulis cherubim, et leones, et palmas, quasi in similitudinem stantis hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
rotundum: pariterq habebat unum cubi¬
tum & dimidium. Os luteris unius erat
cubiti: propter unitatem confessionis & fi¬
dei. qua omnes in confessione patris &
ꝑitis erat summnitate: ut ad cȩlestia nobis
regna ꝑ baptisma iter esse patefactum do¬
ceret. Ipse uero luter in amplitudine cubi¬
tum habebat unum & dimidium: ꝑ oꝑis
nimirum ꝑfectionẽ & initium contempla¬
tionis. Integer ꝙ etum cubitus in lutert
ꝑfectionem bonȩ designat actionis. Quã
absꝙ ulla dubietate habebat ille: de qu
temptatori antiquo dñs aiebat. Nutnqͥd
considasti seruum ⁊ neum iob quia non
sit es similis suꝑ terram: homo simplex
&  rectus ac timens dm̃. & recedens a malo.
Est uero alter cubitus diuinȩ insionis qͥ
ex parte non nulla ȩtiam in hac adhuc
uita retentis fidelib donari consueuit:
ut idem iob deuicto aduersario cum do¬
mino Loquens ait. Auditu auris audiui
te: nunc autem oculus meus uidet te. Sꝙͥ

Expanded text:
rotundum; pariterque habebat unum cubirotundum; pariterque habebat unum cubitum et dimidium. » Os luteris unius erat cubiti propter unitatem confessionis et fidei, qua omnes in confessione Patris et pitis erat summitate, ut ad coelestia nobis regna per baptisma iter esse patefactum doceret. Ipse vero luter in amplitudine cubitum habebat unum et dimidium, per operis nimirum perfectionem et initium contemplationis. Integre etenim cubitus in lutere perfectionem bonae designat actionis, quam absque ulla dubietate habebat ille, de quo tentatori antiquo Dominus aiebat: « Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simplex, et rectus ac timens Deum, et recedens a malo ? » Est vero alter cubitus divinae visionis, qui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job, devicto adversario, cum Domino loquens ait: « Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te . »
Abbreviated transcription (Latin):
uelud inmissi rotis axes altius basim a t̾ra
subleuant. Porro humeruli qui rotis ante¬
positi ne ab axib delabi possent obsistebãt:
preconia sunt prophetarũ. quib euuan¬
gelica ꝙ apostolica scriꝑtura ne cui legen¬
tium indubiũ forte ueniat. confirmatur.
Bene autem dicitur qd humeruli qui per
quatuor partes subter luterem erant po
siti. contra se inuicem fuerint respectantes:
quia nimirum omnis scriptura prophetica
sibimet inuicem consentanea est: ut pote
uno dei sp̃u condita. Quatuor autem fuere
ꝑ bases singulas humeruli. udelicet iuix¬
ta numerum rotarum. non quia quatu¬
or sunt tantum libri ꝓphetici. s quia in
omnib quȩ locuti sunt prophetȩ & moy¬
ses. dictis quatuor euuangelistarum testi¬
monium prebuere: ut ex consensu utriꝰqꝙ
testamenti una fides & dilectio xp̃i nr̃a
omniũ corda firmaret. Os quoꝙ luteris intͥn¬
secus erat in capitis summitate. & qd fo¬
rinsecus apparebat unius cubiti erat tocũ

Expanded text:
velut immissi rotis axes, altius basim a terra sublevant. Porro humeruli qui rotis antepositi ne ab axibus delabi possent obsistebant, praeconia sunt prophetarum, quibus evangelica et apostolica Scriptura, ne cui legentium in dubium forte veniat, confirmatur. Bene autem dicitur, quod humeruli qui per quatuor partes subter luterem ersiti, contra se invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet invicem consentanea est, ut pote uno Dei Spiritu condita. Quatuor autem fuere per bases singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum; non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque testamenti una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat unius cubiti erat totum
Abbreviated transcription (Latin):
eos significat. qui uenturum in garne dñm
ꝓpħando predixerant: sccła illos qui hunc
iam uenisse. & mundũ suo sanguine rede¬
misse testantur. & aꝑte simili uocabulo am¬
bȩ censebantur columpnȩ. cum una firmi¬
tas alt̾a in robore dicta est: ut una fidei q¬
oꝑis fortitudo cunctis inesse doctorib mõs¬
strarecur. nostriq temporis ineiria tacita no¬
taretur. ubi se non nulli doctores sac̾dotes
&e columpnas domus dei iudeti atq appella¬
ri uolunt: cum nil in se preisus firmȩ fidi
ad contempnendas seculi pompas. ac deside¬
randa bona inuisibilia. nichil habeant tobo¬
ris ad corrigendos nil industriȩ saltem ad ĩ¬
telligendos eorum quib p̾lati sunt errores.¬

Expanded text:
eos significat, qui venturum in carne Dominum eos significat, qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant. Secunda illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, firmitas: altoperis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia tacite notaretur: ubi se nonnulli doctores sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nihil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelligendos eorum, quibus praelati sunt, errores
Abbreviated transcription (Latin):
est ducenta mala granata singulis reciaculiᷤ
iungebantur. Bis enim ducenti. quadringen¬
t̃os efficiunt. Mistice autem sicut centenari¬
um numerũ p̃diximꝰ et̾nam beatitudinẽ figu¬
rare. & ducentenarium utruĩq testamenti
populos ibidem in xp̃o adunandos: ita & nc̃
testamur ꝑ quadringentenariũ quatuor e¬
uuangelia eandem beatitudinem ꝑpetuam¬
omnib rite in dm̃ credentib. & hanc fidem
bonis oꝑib usq in finem uite condigne ser¬
uantib spondere. ac bonorum omniũ largi¬
tore in celesti regno tribuendã. E statuit in¬
quit columpnas duas in porticu templi. Cũ
statuisset columnã dext̾ram. uocauit eam no
rexit columpnam scd̾am : &̃ uocauit nom̃ eiꝰ
boor hoc est in robore. Dextra columpna ut
supͣ diximꝰ. illorum expͥmit figuram doctoꝵ.
qui pͥmitiuam in iherosolinis instituerunt
ecclesiam. Scda eorum. qui ad p̾dicandũ gen¬
tib destinati sunt. Uel cerce dextra colũpna

Expanded text:
est, ducenta malogranata singulis retiaculis est, ducenta malogranata singulis retiaculis jungebantur. Bis enim ducenti quadringentos efficiunt. Mystice autem sicut centenarium numerum praediximus aeternam beatitudinem figurare, et ducentenarium utriusque Testamenti populos ibidem in Christo adunandos, ita et nunc testamur, per quadringentenarium quatuor Evangelia eamdem beatitudinem omnibus rite in Deum credentibus et hanc fidem bonis operibus usque in finem vitae condigne servantibus spondere, a bonorum omnium largitore in coelesti regno tribuendam. Et statuit, inquit, columnas duas in porticu templi. Cum staturexit columnam secundam et vocavit nomen ejus Booz, » hoc est in robore. Dextra columna, ut supra diximus, illorum exprimit figuram doctorum, qui primitivam in Hierosolyma instituerunt Ecclesiam. Secunda eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextra columna
Abbreviated transcription (Latin):
mus enim mala granata uel tociꝰ sanctȩ ecełiȩ
uel singulorũ quorumq fidelium typum te¬
uere. Centenariꝰ uero numerꝰ qui ad dexterã
atitudinis figura poni consueuit. Duplicatur
autem hic numerus malogranatoꝵ in cucu¬
itu capitelli scdi: ut insinuetur mistice. qđ u
triusq testamenti populus adunanduᷤ in xͦ
nam. Qd̃ autem dicitur in posteriorib huiꝰ
hẏstoriȩ locis inter cȩt̾a quȩ fabricauit hy¬
ram artifex regi salomoni. in edificio tẽpli
fecisse malogranata quadringenta q retia
cula duo. ita ut bini ordines malagͣnatoꝵ
singulis retiaculis iungerẽtur. quȩ ꝑteg̾ent
epistilia &̾ capita columnarũ: hoc nec hẏsto¬
ricȩ narracioni ullomͦ neq allegorie sensus
aduersatur: quia iuxta hystoriam sicut due
columpnȩ & bina capitella. binaq epistilia. ita
& retiacula duo fuerunt ꝑ singulas colũpnaᷤᷤ
singula. & bini ordines malogranatoꝵ ħ

Expanded text:
mus enim, malogranata vel totius sanctae Ecclesiae, mus enim, malogranata vel totius sanctae Ecclesiae, vel singulorum quorumque fidelium typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram atitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mysterium, quod utriusque Testamenti populus adunandus in Chrnam. Quod autem dicitur in posterioribus hujus historiae locis, inter caetera quae fabricavit Hiram artifex regi Salomoni in aedificio templi, fecisse malcula duo, ita ut bini ordines malogranatorum singulis retiaculis jungerentur, quae protegerent epistylia et capita columnarum. Bases etricae narrationi ullo modo, neque allegorico sensui adversatur, quia juxta historiam sicut duae columnae et bina capitella, binaque epistylia, ita et retiacula duo fuerunt per singulas columnas singula, et bini ordines malogranatorum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& rursum alia capitella in summitate co
lumpnarũ desuꝑ uixta mensuram colũpne
contra reciacula: iuxta mensurã colũne dic̃.
tante amplitudinis. quanta erat & columpnȩ
Cuius tamen altitudo qͣnta fuerit minime nar¬
ratur. Que etiam ut reor presens hystoria
in sequentib ubi facturam templi ꝑ singulaᷤᷤ
species enum̾at: ephistilia nominat. S hec
capitella qualiacumꝙ & quantacumq fue¬
rint. non enim mensurã eorum aꝑte scͥꝑtura
designat: more liliorum iudentur esse appo
sita. De quorũ factura siquid. misticũ inqui¬
rere delectat. illam regni ꝑentus sublimitatẽ
potest non incongrue designare. quam nec
oculus uidit. nec auris audiuit. nec in cor ho¬
minis ascendit: quȩ p̃parauit ds̃ diligenti¬
b se. Uęrum quia eadẽ suꝑnoꝵ societas ci¬
uium utriusq populi fidelib tribuitur: tec¬
te subiungitur. Malogranatoꝵ autem ducẽ¬
ti ordines erant in circuitu caꝑitelli sccdi. Dixi¬

Expanded text:
Et rursum aliaEt rursum aliamnarum desuper juxta mensuram columnae contra retiacula, juxta mensuram columnae dicit tantae amplitudinis, quanta erat et columna. Cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narratur. Quae etiam, ut reor, praesens historia in sequentibus, ubi facturam templi per singulas species enumerat, epistylia nominat. Sed haec capitella qualiacunque et quantacunque fuerint non enim mensura eorum aperte Scriptura designat more liliorum videsita. De quorum factura, si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, nec auri audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Verum quia eadem supernorum societas civium utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur: Malogranatorum autem ducenti ordines erant in circuitu capitelli secundi. Dixi
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ. exhibent. U̾ notandum iuxta literã.
qđ cum opus lilii in capitellis quatuor cu¬
bitorum esse memoratur. neq additur la
titudins aut altitudinis: lectoris utiq iudi¬
cio utrum in altitudine an in latitudine
intelligi debeat. relictũ est. Constat autẽ
absꝙ ulla prorsus dubietate: quia columpna
quam duodc̃ĩ cubitoꝵ restis ambiebat .iiiiͬ.
cubitos habebat grossitudinis. Omnis & e¬
nim circulus quantum ht̃ spacui in diame¬
tro: tantum habet t̃ in gyro. Deniq mare
ȩneum.quia diametrũ habet. x. cubitoꝵ
ut in seq̃ntib legit᷑: consequent̃ habebat
aXC. cubitos in giro. Uerum quia dicit᷑
opus lilũ quatuor fuisse cubitoꝵ. siue lati¬
tudinẽ seu designet altitudinẽ: nichilhomi¬
nus racio figiure ꝑipicua est. quia non nͥ
ꝑ euuangelium exoptatissima illa mundo
uox insonuit. pęnitenciã agite. ad ꝓpinqͣ¬
bit enim regnum celoꝵ. Qđ uero sequit᷑.

Expanded text:
cubitos exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, cubitos exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse metitudinis aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem absque ulla prorsus dubietate, quia columna, quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor habebat cubitos grossitudinis. Omnis etenim circulus quantum habet spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum, quia diametrum habebat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequenter habebat triginta cubitos in gyro. Verum quia dicitur opus lilii quatuor fuisse cubitorum, sive latitudinem seu designet altitudinem, nihilominus ratio figurae perspicua est, quia non nisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonuit, dicens: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Quod vero sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad unam pene significationẽ siue ꝑso¬
narum. seu ĩtutum ꝑtinent spiritalium.
Scimus enim uͥtutes de uirtutib nasci:
& sanctos ambulare de uirtute in uirtu¬
tem. donec uideatur deus deorum in sy
on. Qua uirtute nulla potest maior adiri.
Unde ꝙ apłs. Scientes inquit quia tͥbula¬
tio pacientiam oꝑatur: pacientia autem
probationem. probatio uero spem. Capi
tella autem quȩ erant suꝑ capita colũp¬
narum quasi opere lilii fabricata erant.
in porticu quatuor cubitoꝵ. Quid enim
ꝑ lilia nisi suꝑnę claritatis patria atꝙ
inmortalitatis florib redoiens paradisi
designaturꝰ amenitas: Quid ꝑ quatuor cubitoᷤ.
nisi euuangelicus sermo: qui introitum nobis
et̃nȩ illius beatitudinis promittit. & icer qͦ
ad hanc ꝑueniatur ostendit: Cum ergo sc̾i
doctores promissa nobis limina regni cȩlestis
in quatuor sc̃ĩ ȩuuangelii libros ostendunt:
quasi capita columnarũ opus in se lili qͣtuor

Expanded text:
quae ad unam pene significationem sive persoquae ad unam pene significationem sive personarum seu virtutum pertinent spiritalium. Scimus enim virtutes de virtutibus nasci, et sanctos ambulare « de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion ; » qua virtute nulla potest major adiri. Unde et Apostolus: « Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatiotella autem quae erant super capita columnarum, quasi opere lilii fabricata erant in porticu quatuor cubitorum. » Quid enim per lilia, nisi supernae claritaimmortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui introitum nobis aeternae beatitudinis illius promittit, et iter quo ad hanc perveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum opus in se lilii quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
& unius cuiusq iusti uitam moresꝙ desig¬
nare: qui uelut plurima uno cortice gr̃ana
circumplectens. Multa cogitacionũ iurtu¬
tumq sp̃alium insignia. ne forte diffluant.
prorsus mist̾io capita columpnarum ma¬
logranatis erant in gyro curcumdata: qͥa
doctores sanctos nȩcesse est pͥorum uitam
fidelium ad memoriam reuocare. eorumq
semꝑ exemplis actus suosac sermones omni
ex parte communire: ne si alit̃ forte qͣm illoꝵ
ht̃ regula uixerint aut docuerint. errent.
Cum uero dictum sit de retiaculis ut tege¬
rent capitella quȩ erant suꝑ summitatem
malogͥnatoꝵ. uidetur iuxta ordinẽ oꝑis ip¬
sius. quia malogͣnata fuerint facta in cir¬
cuitu capitelloꝵ a parte iferiori: atq ex
eisdem malogranatis orirenturꝰ retiacula.
quibꝰ capitella ex parte aliqua tegerentur.
Patetꝙ figura mysterii: quare reciacula suꝑ
summnitatẽ fuerint malogranatorum adnȩis

Expanded text:
et unusquisque justi vitam moresque desiget unusquisque justi vitam moresque designare, qui, velut plurima uno cortice grana, circumplectens multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, prorsus mysterio capita columnarum malogranatis erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque semper exemplis actus suos ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videtur juxta ordinem operis ipsius quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, quare retiacula super summitatem fuerint malogranatorum adnexa,
Abbreviated transcription (Latin):
p otest amari nec ꝑximus. facta sunt aũ¬
reciacula hȩc ut tegerent capitella. hoc est ũ¬
diꝙ in giro curcumdarent: quia om̃is script᷑e
sce pagina cum recte intelligitur. grãm ꝑ om̃ia
caritatis sonat ac ꝑacis Capuella & enim uolu¬
mina diuinorum eloquioꝵ: teciacula sunt um¬
cula mutuȩ dilectionis. Et reciaculis tegun¬
tur capitella: cum sacra ȩloquia ut ita dix̾im
dono caritatis undiꝙ ꝓbantur esse uestita.
Nam &ẽ in eis quȩ in scriꝑturis non intelligi¬
mus caritas latet: & in eis quȩ intelligimꝰ
caritas late ꝑatet. Bene autem de eisdẽ reti¬
aculis siue capttellis adiungitur: quȩ erãt
suꝑ summitatem malogranatoꝵ. Malagͣ¬
nata namꝙ: quorum natura est uno foris cor¬
tice multa interius grana circumdare. ap
de in figuia sc̃ę ponunturꝰ eccłie: quȩ catho¬
lico unius fidei munimine innumera ȩlec¬
torum agmina solet includ̾e. ꝑ otest autẽ

Expanded text:
potest amari, nec potest amari, nec retiacula haec, ut tegerent capitella, hoc est, undique in gyro circumdarent, quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Capitella etenim volumina divinorum eloquiorum, retiacula sunt vincula mutuae dilectionis. Et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia, ut ita dixerim, dono charitatis undique probantur esse vestita. Nam et in eis, quae in Scripturis non intelligimus, charitas latet, et in eis, quae intelligimus, charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: Quae erant super summitatem malogranatorum. Malogranata namque, quorum natura est uno foris cortice mute in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem