comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supplices postulate: a quo et
ego ipse baptista ũr. cupio bap¬
tizari: Non renuit quidẽ iħe
testimoniũ uocis huiꝰ. sed qui
ꝑ ordinẽ uellet uniuersa cõple¬
re: nichilominius baptrari se
expetit ab ioħe: Tunc baptista
deuotus. baptizandi sui poten¬
tia tremefactus: ait: Ego a te
debeo baptizari: et tu uenis ad
creator. egd seruus. tu dñs: ego
figura. tũ ueritas At iħe ait.
ine modo: sic enĩ decet nos im¬
plere omnẽ iusticiã. Id ẽ quid
nunc ista cõmemoras: ꝓ positũ
suscepte humilitatis. implen¬
dũ ẽ. Tunc ille qͥ p̾sumere for¬
midabat : uelociter paruit p̃
Baptitatur. ñ ut purificetur
aquis: s ut aquas ipse sc̃ificet.
B aptratur nouus homo: ut
noui baptismatis constituat
sacram̃tũ Aꝑti sunt inquit
ei. cȩli. Estimo. ut in cȩlestibꝰ
esset miraculũ de his que gere¬
bant᷑ in terris: sic̃ ait scriptura
in quẽ concupiscunt angeli
ꝓspicere Quomͦ enĩ poterant

Expanded text:
supplices postulate, a quo et supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit prabaptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant
Abbreviated transcription (Latin):
portet kim ut aliqua
nunc de ipso baptismate
litatẽ saluatoris nriret mysti¬
orii głam cognoseatis: Predi
peccatori: ñ quo crimina com¬
missa deleret: s. qͦ emendaret
errantes: Nam remissio pec¬
catorũ: xp̃i gr̃e seruabatur.
Confluebat gͦ ad iordanẽ desi¬
derio lauacri. diuersorũ co¬
piosissima multitudo: quorii
essent. tam scelerati actus iui¬
ia cam ꝑdita: ut eos uenera
tur humilis et quietus ad seruu¬
li sui baptismii ꝓꝑare.
bus inclinauit: qui se ab inimi¬
cis siuis passus ẽ crucifigi: Tuo
ꝑꝑante ad fluuiũ: talẽ ioħs cir¬
cũstantibꝰ turbis erupit in uo¬
cem: Ecce agnus dĩ: ecce qui
tollit peccata mundi:. Hoc est
dicere: Cessate iã. cessate a bap¬
tismo meo. quo penitentia su¬
scipit᷑: ecce baptista ꝑ quẽ eri¬
mina dimittunt᷑: Desinite
ulterius. a conseruo uiro bap¬
trari uelle: p̃sens ẽ dñs om¬
niũ nr̃m. qui baptiat ad in¬
tam: Illũ seqͥmini: illi credite :
ab illo lauacrĩ salutis cota inte

Expanded text:
rissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate litatem Salvatoris nostri, et mysteriorum gloriam cognoscatis. 2. peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabtur humilis et quietus ad servuli sui baptismum properabus inclinacis suis passus est crucifigi? Quo properante ad fluvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in cem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ: Si enĩ ueritas dĩ in
meo mendatio abundauit in
głam ipsius : quid adhuc et ego
tanquã peccator uidicor. et non
sic̃ blasphemamur. et sic̃ auint
nos quidã dicere. faciamꝰ mala
ut ueniant bona: Ouor dãpna¬
tio iusta ẽ. Quid gͥ: Precellimꝰ

Expanded text:
mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio i
Abbreviated transcription (Latin):
postior ẽ intellige. Qui ante
me factus ẽ: pͥmatũ regie
potestatis qͦ etiã angłis p̾sidet.
intuere. Quia pͥor me erat.
et̾nitatẽ diuine maiestatis. ꝗͥ
patri ẽ. equalis attende: Post
me uenit uir. qͥ ante me factꝰ

Expanded text:
stum intellige; Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vi
Abbreviated transcription (Latin):
bitur: quia complacuit dño
in te. et terra tua inhabita¬
bitur: Habĩcabit enĩ iuuenis
cũ uirgine: et habitabunt in
ce filii tui: Q gaudebit spons
up sponsam: & gaudebit suꝑ te
ds̃ tuus: Suꝑ muros tuos ihe¬

Expanded text:
bitata. Quia complacuit Domino in te: et terra tua inhabitabitur. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsam, et gaudebit super te Deus tuus. Super muros tuos
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ inqua uideri posset in¬
duta ẽ: quȩ in hominis habi¬
tu apparens. & loquens homi¬
nib : paulatim fide purifica¬
ta eorũ corda ad cognitionẽ
suȩ diuinȩ uisionis ꝓueheret
Missus ẽ. ante illũ homo mag¬
ni meriti: cuiꝰ testimonio pa¬
rarentur om̃s ad audiendam
mox ut appareret ipsã dei
sapientiã : aduidendũ ipsum
solẽ iusticiȩ. nube iã corporis
tectũ: idẽ. aduidendũ audier¬
dum q hominẽ qui ds̃ esset.
plenũ gr̃e et ueritatis: fuit in¬
quit homo missus a dõ: cui
nom̃ erat ioħs: Hic uenit in
testimoniũ. ut testimonium
phiberet de lumine: ut omnes

Expanded text:
carnem, in qua videri posset, incarnem, in qua videri posset, induta est, quae in hominis habitu apparens, et loquens hominibus paulatim fide purificata, eorum corda ad cognitionem suae divinae visionis proveheret. Missus est ante illum homo magni meriti, cujus testimonio pararentur omnes ad audiendam mox, ut appareret, ipsam Dei sapientiam, ad videndum ipsum solem justitiae, nubae jam corporis tectum; id est, ad videndum audiendumque hominem, qui Deus esset, plenum gratiae et veritatis. Fuit, inquit, homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut om
Abbreviated transcription (Latin):
aminalia ñ possunt: S et am¬
malis quicũq ẽ homo: ñ ꝑci¬
pit ea quȩ sunt sp̃s dei Unde
bene cum dixisset et uita erat
lux hominũ. subiunxit et de
his qui ab humanȩ conditionis
honore ꝓcul recedentes. cõpara¬
ti sunt iumentis insipientib
et similes facti sunt illis: atq
ideo recꝰte ueritatis luce pri¬
uantur E lux inquit inte¬
nebris lucet: & tenebrȩ eã ñ
comp̃henderunt: Lux quippe
illuminari merent᷑ corda ho¬
minũ. suę p̾sentia cognitioni
illustrat: Tenebre aute stulti
sunt et iniqui: quoꝵ ceca p̾cor¬
dia lux eternȩ sapientiȩ qua¬
lia sint manifeste cognoscit:
gentiã possint: ueluti si qͥlib&e
cecꝰ uibare solis ꝑfundatur. nec
tam̃ ipse solẽ cuiꝰ lumine per¬
funditur aspiciat: S ñ tam
tales omnino suꝑna pietas
despexit: uerũ medelã eis salu¬
tis qua aduidendã lucẽ ꝑueni¬
re possent adhibuit. Ipsa lux
inuisibilis. ipsa dei sapientia

Expanded text:
animalia non possunt. Sed et anianimalia non possunt. Sed et animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit, Et de his qui ab humanae conditionis honore procul recedentes comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis, atque ideo recte veritatis lumine privantur. Et lux, inquit, in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe uae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat: tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum caeca praecordia lux aeternae sapientiae qualia sint manifeste cognoscit, gentiam capere possint: veluti si quilibet caecus jubare solis offundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat. Sed non tamen tales omnino superna pietas despexit, verum medelam eis salutis, qua ad videndam lucem pervenire possent, adhibuit. Ipsa enim lux invisibilis, ipsa Dei sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
cto. qͥa ip̃se creatura ñ ẽ per
quẽ omnis creatura facta est
&̾ ne quis audiens factã ꝑ dm̃ cre
facere cretura. quã ab ȩterno nũ¬
quã antefecisset: manifeste do¬
cet euangelista factã quidẽ in
tempore creaturã : ẜ. in eterna
creatoris sapientia quando et
qđ factũ in tempore siue iitũ
siue uita carens apparuit᷑. om̃e
hoc in sp̾ali facꝰtoris ratione qͥsi
semꝑ iixerat et uiuit: ñ quia
coeternũ ẽ. creatori qđ creauit:
sed quia coeterna ẽ. illi ratio uo¬
luntatis suȩ. in qua ab ȩterno
habuit & habet quid & quando
crearet: qualit ereata gubernet
ut maneant: ad quẽ finẽ singła
que ereauit ꝑducat: Sequitur
Q uita erat. lux hominũ: Quo uer¬
bo aꝑte docetur: qđ ipsa uitalis
ratio. ꝑ quã ominia disposita
sunt et regunt᷑. ñ omnẽ crea¬
turã sed rationabilẽ tantũ ut sa¬
ꝑe possir. illaminat: Homines
nanq qui adimaginẽ di facti
sunt. ꝑciꝑe sapientiã possunt:

Expanded text:
cto quia ipse creatura non est, per cto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Et ne quis audiens factam per Dei Fifacere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset; manifeste docet Evangelista, factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et quod factum in tempore, sive vivum, sive vita carens apparuit, omne hoc in spiritali factoris ratione quasi semper vixerat, et vivit; non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio, per quam omnia disposita sunt et reguntur, non omnem creaturam, sed rationabilem tantum ut sapere possit, illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cabilis sit diuinȩ substantiȩ na¬
tura: cũ aꝑtissime iacobus dicat
apłs. Apud quẽ ñ ẽ transinuta¬
tio: nec uicissitudinis obumbra¬
tio: Itẽ fuere quidã praui dog¬
matis auctores: qui xp̃m homi¬
nẽ tantũ confitentes. dm esse
ꝓrsus ñ crederent: Quos conse¬
quenter opprimit. cũ ait. & deus
erat uerbũ fuere alii qui dm̃n
quidẽ illũ.s. ex tẽpore incarnati¬
onis factũ: ñ autẽ eternũ ante
scła natũ a patre putarent Unde
quidã taliũ dixisse cõmeniorat᷑
Non inuideo xp̃o facto deo: qm
et ego si uolo. possũ fieri scđm
ipsũ. & horii nefandã refellit
sententiã euangelista: cũ ait.
partũ uirginis fuisse iã non
negarentꝰ ñ tam̃ natũ ex pa¬
tre s facꝰtũ a patre: et ideo mi¬
norẽ patre. quia creaturã ere¬
derent: Etiã hos dampnat euan¬
gelicus sermo: qͥ dicit: Omnia
ꝑ ipsũ facta st̃: et sine ipso fac
cũ. ẽ. nichil Si enĩ nichil creat᷑a¬
rũ sine ipso factũ ẽ: patet ꝓfe¬

Expanded text:
tabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sintum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso factum est, patet profe
Abbreviated transcription (Latin):
s ea quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur.
Alioquin fides si ñ habet oꝑa
mortua ẽ. in semetipsa: Hull
se ipsũ despiciat: nullus de sut
curramus singłi: ut qui eras
longe. mereamur fieri ꝓpe in
sanguine xp̃i Uideamus quod
dicitur: quia qͦt qͦt receꝑunt eũ.
dedit eis potestarẽ filios dĩ fieri.
uot quot inquit receꝑunt. n est
enĩ ꝑsonarĩ acceptor ds̃ s in om̃i
gente qui timet din. & oꝑat᷑ u¬
sticia. acceptus ẽ. illi: Quo aut̃
ordine credentes filii dĩ possunt
fieri: & quantũ hȩc generatio a
carnali distet: subsequutus euan¬
gelista designat: Qui ñ ex san
tate carnis. neq ex uoluntate
uiri: s: ex deo nati sunt: Carna¬
lis quippe nr̃a singuloꝵ genera¬
tio: ex sanguinib idest ex nat̾a

Expanded text:
sed ea quae per dilectionem operatur. sed ea quae per dilectionem operatur. Alioquin fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa . Nullus seipsum despiciat, nullus de sua curramus singuli, ut qui eramus longe, mereamur fieri prope in sanguine Christi. Videamus quod dicitur: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filioNon est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est illi. Quo autem ordine credentes filii Dei possunt fieri, et quantum haec generatio a carnali distet, subsecutus evangelista designat. VERS. tate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Carnalis quippe nostra singulorum generatio ex sanguinibus, id est ex natura
Abbreviated transcription (Latin):
at dicens: Quot quot autẽ receꝑ¬
unt eĩ: dedit eis potestatẽ filicc
dĩ fieri. his qui credunt in nomi¬
ne eiꝰ Consideremꝰ fr̃s km̃i. quan
ta gratia redemptoris nr̃i: quam
magna sit multitudo dulcedinis
eiꝰ. nicus ex patre genitus est.
et noluit reman̾e unus: Descen¬
dit ad terrã: uͥ fr̃s sibi quibꝰ reg¬
nũ paris sui dare posset adqui¬
reret. Ds ex deo natus ẽ: & nolu¬
it dĩ tantũ filus manere: Homi¬
nis qͦq filiꝰ fieri dignatꝰ ẽ. nͥ amit¬
tens qđ erat. s. assumais qđ n
erar. ut ꝑ hoc homines in dei fi¬
lios tranfferret. glorieq sue
faceret coheredes: qui qđ ipse
semꝑ habebat ꝑ natura. inciꝑen
habere ꝑ gram: Consideremus
quanta uircus ẽ. fidei: cuiꝰ merito
potestas datur hominib filios
dĩ fieri Unde bene scriptũ est
qͥa iustus ex fide uiuit. Uuint¬
enĩ iustus ex fide: ñ illa que la¬
biorũ tantũ confessione ꝓfert.

Expanded text:
at dicens: Quotquot autem recepat dicens: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Conta gratia Redemptoris nostri, quam magna sit multitudo dulcedinis ejus. Unicus ex Patre natus est, et noluit remanere unus. Descendit ad terram, ubi fratres sibi, quibus regnum Patris sui dare posset, acquireret. Deus ex Deo natus est, et noluit Dei tantum Filius manere; hominis quoque filius fieri dignatus est, non amittens quod erat, sed assumens quod non erat; ut per hoc homines in Dei filios transferret, gloriaeque suae faceret cohaeredes, qui, quod ipse semper habebat per naturam, inciperent habere per gratiam. Consideremus, quanta virtus est fidei, cujus merito potestas datur hominibus filios Dei fieri. Unde bene scriptum est, quia justus ex fide vivit . Vivit justus ex fide, non illa quae labiorum tantum confessione profertur,
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationẽ. Uenire quippe
in mundo esset ꝑ diuinitatẽ.
mundus eũ ñ cognouit: dignatꝰ
ẽ uenire in mundũ ꝑ humani¬
tatẽ. ut uel sic eũ mundus cog¬
nosceret Sed uideamꝰ quid sequi¬
tur: In ꝓpria uenit: & sui eum
ñ receꝑunt Quẽ eni in poten¬
tia ditatis cuncta creantẽ regen¬
tẽq ñ cognouerant: ipsũ in car¬
nis infirmitate miraculis cho¬
ruscantẽ reciꝑe noluerunt. E
homines scilicet quos ipse crea¬
uit. iudei quos peculiarẽ sibi
elegerat in plebem: quib sue
cognitionis reuelauerat archa¬
mi. quos mirificis patrũ glori¬
ficauerat acꝰtis. quibꝰ suȩ legis
docꝰtrinã contulerat. ex quib se
incarnandũ ꝓmiserat. et in qͥbꝰ
se incarnatu ut ꝓmiserat osten¬
dit: ipsi eũ reciꝑe uenientẽ ma
gna ex parte recusarunt: Neq i
oͦes recusauert̃: alioqͥn nullꝰ. eet saluꝰ:
Nc autẽ multi eũ ex utroq popło
credendo receꝑunt: de quibus
euangelista consequenter insinu¬

Expanded text:
incarnationem. Venire quippe in mundo esset per divinitatem, mundus eum non cognovit, dignatus est venire in mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret. Sed videamus quid sequitur: In propria venit, et sui eum non receperunt. Quem enim in potentia deitatis cuncta creantem regentemque non cognoverunt, ipsum in carnis infirmitate miraculis coruscantem recipere noluerunt. Et homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se incarnatum, ut promiserat, ostendit, ipsi eum recipere venientem ex magna parte recusarunt. Neque enim omnes recusarunt, alioquin nullus esset salvus. Nunc autem multi eum ex utroque populo credendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinu
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi hodie natus est.
gaudeamꝰ: Neq enĩ locũ fas est
esse tristicie. ubi natalis.ẽ. uitȩ:
que consũpto mortalitatis tuno¬
re. ingerit nobis de ꝓmissa et¬
nitate leticiã. Nemo ab huius
alacritatis participatione seaet¬
nitut. Una cunctis leticie cõmu¬
nis. ẽ. ratio: quia dñs ñr peccati
mortisq destructor. sic̃ nullũ
areatu liberũ repperit. ita libe¬
randis om̃ib uenit Exultet

Expanded text:
ctissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est esse tristitiae, ubi natalis est vitae, quae consumpto mortalitatis timore ingerit nobis de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
et sidera sinc cõmoda utentibꝰ:
sint speciosa cernentib: s ita ut
de illis gr̃e referant᷑ auctori: et
adoretur ds̃ qͥ hȩc condidit: ñ
creatura quȩ seruit: Laudate
gͥ dñm dilectissimi: in om̃ib
oꝑibꝰ eiꝰ atq iudiciis: Sit in uob̾
indubitata credulitas uirgmee
integritatis et partus: reforma¬
tionis humanȩ sacrũ diuinũ¬
q mysteriũ scõ atq sincero ho¬
norate seruicio: Amplectim ini

Expanded text:
et sidera sint commoda utentibus, et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini
Abbreviated transcription (Latin):
ibi enĩ qͦnda ubiecto tͥ extrub
aparadisi sedib tͥ ꝑ exilia los¬
ga moranti. tͥ in cinere et pil¬
uere dissoluto. cui iã ñ erat spa¬
potestas data ẽ: ut delonginꝰ
add cuũ reuertaris auetorei.
recognoseas parentẽ: liber et¬
ciaris ex seruo. de extraneo ꝓ¬
ueharis infiliũ: ut qͥ ex corts¬
tibili carne natus es. ex dĩ sp̃u rena¬
scaris: et obtineas ꝑ gram. qđ non
te spei fiduciã dilectissimiꝰ. in fi¬
de qua fundati estis stabiles per¬
manete: ne idẽ ille tẽptator euiꝰ
is et hec ipsa p̾sentis diei gaudia
fallacie suȩ arce corrupat. illu
tam de natiuitate xp̃i quã de
ineremento uere lucis aliena
sunt: Trahunt᷑ enĩ adhuc stul¬
tissimis gentilitatis errorib:
pulchritudinẽ: adorandã ta¬
men ñ habent ditatẽ. Illa gͦ
uirtus. illa sapientia. illa est
umuersitatẽ mundi creauit
ex nichilo: et inquas uoluit for¬
mas atq mensuras. terrenã
celestẽ q substantiã om̃ipoten¬
ti ratione ꝓduxit: Sol. luna.

Expanded text:
ibi enim quondam abjecto, extruso paradisi sedibus, tibi per exsilia longa morienti, tibi in cinerem et pulverem dissoluto, cui jam non erat sppotestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non tae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujusis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudtam de nativitate Christi, quam de incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qđ ante redẽptoris aduentũ
angeli ab hominib adorantur
& tacent. postinodũ uͦ adorari
assũptã conspiciunt. substratam
sibi uidere ꝑtimescunt: Nec iam
subse uelut infirmã contempn̾e
ausi funt. quã fuꝑ se uidelicet in
çȩli rege uenerant᷑ Nec habere
dedignant᷑ hominẽ sociũ: qͥ suꝑ
se adorant hominẽ din Curemꝰ
polluat: qͥ in ȩcerna p̾scientia et
dĩ ciues et angłis eiꝰ equales sumꝰ:
Uendicemꝰ morib dignitatẽ nr̃am:
Nulla nos luxuria mͦquinet. nilla
turpis cogitatio accuser. Nor
malicia mentẽ mordeat: ñ inui¬
diȩ rubigo consuinat: Non elatio
inflet: non ambitio ꝑ terrena ob¬
lectamenta dilaniet: ñ ira inflã¬
met: Dii etenĩ. uocati st̃ homi¬
nes Defende gͦ tͥ o homo contra
uitia honorẽ dĩ: qͥd ꝓpter te fa¬

Expanded text:
est quod ante Redemptoris adventum est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur et tacent, postmodum vero adorari assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt; nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemupolluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te fa
Abbreviated transcription (Latin):
uoci. angeloꝵ chori concinunt:
& congaudentes clamant: Gła
in excelsis deo: et in terra pax ho¬
minib bonȩ uoluntatis. Prius
habuimꝰ: a quoꝵ claritate atq
munditia ꝑ pͥme culpȩ meritũ.
ꝑ cotidiana delicta longe distaba¬
mꝰ. Quia enĩ peccando extranei
eramꝰ a deo: extraneos noᷤ a suo con¬
sortio deputabant angeli ciues
dei. Sed quia nos cognouimus
regẽ nr̃m: recognouerunt nos an¬
geli ciues suos: Quia enĩ cęli rex.
terrã nr̃e carnis assũpsit: infirmi¬
tatẽ nr̃am illa iã angeliea celsitu¬
do ñ despicit. Ad pacẽ nr̃am an¬
geli redeunt: intentionẽ pͥoris
discordiȩ postponunt: & quos in¬
firmos pͥus abiectosq despexerans.
iã socios uenerant᷑. Hinc ẽ. enum
qđ loth & iosue angłos adorant:
nec tara adoiare ꝓhibentur. Ioħs
uͦ in apocalipsi adorare angelũ
ne se debeat adorare conpescit di¬
cens. Uide ne feceris: conseruus¬
enĩ tuus sũ & fratrũ tuors Qd

Expanded text:
voci angelorum chori concinunt, voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim cterram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt, et quos infirmos prius abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
licet ñ scđm potestatẽ dico: sed
scđm natura: Nã de potestate
eiꝰ scriptii ẽ: In ꝓpria uenit. In
natura & enim sua ante tempo¬
ra natus ẽ: in nr̃a uenit ex tẽpo¬
re. Qui gͦ eternꝰ ꝑmanens. tem¬
poralis apparuit: alienũ ẽ. ubi de¬
scendit: Ꝙ quia ꝓpropħam dicit᷑
omĩs caro fenũ. fac̾tus homo. fenũ
nr̃m uertit infrumentũ : qui de
semeripso ait: Nisi granũ frum̃¬
ti eadens in terra mortuũ fue¬
rit: ipsũ solũ manet. Unde et
natus in p̾sepio reclinatur: ut fi¬
deles om̃s uidelicet sc̃a animalia
carnis suȩ frumento reficeret: ne
ab internę intelligentiȩ pabulo
ieiuna remanerent: Quid ͤ autẽ
qđ uigilantib pastorib angelus
apparet. eosq dĩ claritas circum¬
fulget: nͥ qđ illi p̾ceteris uidere
sublimia merentur. qͥ fidelibus
gregib p̃eẽ. sollicite sciunt: Uũq
ipsi pie suꝑ gregẽ uigilant: diui¬
na suꝑ eos gr̃a largiꝰ choruscat:
Legẽ uͦ natũ angelus nuntiat: eiꝰq

Expanded text:
m potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. Quid autem est quod vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
decĩ: Quarta decima uͦ generatio:
in ipsũ xp̃m reputabitur. Xp̃i
autẽ generatio: sic erat: Ouerat
diligens lector. et dicat: cũ io¬
sephꝰ ñ sit pater dñi saluatoris:
quid ꝑtinet ad dñm. generatio¬
nis ordo deductus usq adiosephi
Cui respondebimꝰ pͥmũ ẽẽ consu¬

Expanded text:
decim. Quarta decima ergo generatio decim. Quarta decima ergo generatio in ipsum Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid pertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non
Abbreviated transcription (Latin):
sequens ꝑ.cͦ. & nͣͫ. scribit᷑: Quod
scriptoꝵ uitio & longitudine
tempoꝵ: apud grecos latinos q
confusũ ẽ Iacob aut̃.: genuit io¬
seph Hoc loco obicit nob̾ uilianꝰ
augustꝰ dissonantiã euangelista¬
rii: cur euangelista matheꝰ ioseph
dixerit filiũ iacob & lucas filiu¬
eũ appellauerit heli: ñ intelliges
consuetudinẽ script᷑arũ: qđ ał t̃¬
sedm naturã. al t̃ scđm lege ei
pat̾ sit Scimꝰ eni hoc ꝑ moysen
dõ iubente p̾ceptũ: ut si fr̃ aut
ꝓpinquus absq liberis mortiᷤ
fuerit: aliꝰ eiꝰ accipiat uxorẽ ad
suscitandũ sem̃ frĩs uel ꝓpinqui
sui: Suꝑ hoc et affricanꝰ cemporii
scriptor. & eusebiꝰ cesariensis: in
suspicio tͥ ñ subeat nuptiarũ: sed
recordare consuetudines seript᷑a¬
rũ. qđ sponsi uiri et sponse uo¬
cent᷑ uxores Q a transmigrati¬
one babilonis usq ad xp̃m. ge¬
nerationes quatuordeci: Nume¬
ra a iechonia usq ad ioseph: &
inuenies generationes quatuor¬

Expanded text:
quod scriptorum vitio, et longitudine temporum, apud Graecos Latinosque confusum est. Jacob autem genuit Joseph. Hoc loco objecit nobis Julianus Augustus dissonantiam Evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph dixerint filium Jacob: et Lucas eum filium appellarit Heli; non intelligens consuetudinem Scripturarum, qm naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis in suspicio tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tre
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturũ nascendo p̾uener.
baptizaturũ quoq dñm bapti¬
zando p̃ueniret: et qͥ p̃dicando
factus est p̾cursor. xp̃i. bapti¬
zando etiã p̾cursor eius fieret
unitatione sacramenti. Qui
inter hȩc misteria nr̃i redemp¬
toris annuntians. hunc in
medio hominũ et stetisse asse¬
rit et nesciri: quia ꝑ carnem
dñis apparens. et uisibilis excitit
corpore: et inuisibilis maiesta¬

Expanded text:
nasciturum nascendo praevenerat, nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret? Et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret, imitatione sacramenti? Qui inter haec mysterium Redemptoris nostri annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit et nesciri; quia per carnem Dominus apparens, et visibilis stetit corpore et invisibilis majesta
Abbreviated transcription (Latin):
et mansi i ont̃ apud cũ faciemus:
eleuat: quis quis auaritiȩ estibus
anhelat: quisqͥs se luxuriȩ inqui¬
nationib polluit : cordis ostium
contra ueritatẽ claudit: & ne ad se
dñsueniat. claustra animi. seris
uitioꝵ dampnat. Sed adhue qͥ
missi sunt ꝑcunctantur: Quid eͦ
neꝙ ꝓpħa: Qã quia ñ studio cog¬
noscende ueritatis .s. malicia ex¬
ercende emulationis dicitur:
euangelista tacite in notuit. qͥ
fuerant: erant ex phariseis. Ac
si aꝑte dicat. Illi ioħem de sus
actib requirunt: qui doctrina
neseiunt querere sed inuidęre
ed sc̃s quisq etiã cũ aꝑuersa
mente requiritur: a bonitatis
sue studio ñ mutat᷑. Unde io¬
hannes qͦq aduerba inuidiȩ:
p̃dicamenta respondit uitȩ
Nam ꝓtinꝰ adiungit. Ego bap¬
tizo in aqua: medius autem
ur̃m stetit quẽ uos nescitis. Io¬
hannes ñ sp̃u.s. aqua baptitui¬
quia peccata soluere ñ ualens.
baptima ñ relaxat: nͥ ut p̃eur¬
sionis suȩ ordinẽ seruans. qui

Expanded text:
et mansionem apud eum faciemus. elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit, ne ad se Dominus veniat claustra animi seris vitiorum damnat. Sed adhuc qui missi sunt percontantur. Quid ergo eta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, evangelista tacite innotuit, cum fuerant, erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae. Nam protinus adjungit Ego baptizo in aqua, medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua, baptiquia peccata solvere non valens, baptisma non relaxat, nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pienda dona cęlestia dedideriũ
nr̃m: qui ꝓ nobis incarnari atq
int̾ homines uiuendi formam

Expanded text:
pienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam
Abbreviated transcription (Latin):
recte abrahã nominatĩ exprimi
qͥa & si multi patres ac scĩ. dm̃o
incarnationis testimoniũ misti¬
ce p̾tulerunt: ipsi tam̃ primo
manifeste st̃ eiꝰdẽ incarnationi
ac nr̃ȩ redẽptionis archana pre¬
dicta: ipsi specialit̾ dictũ est
inte benedicent᷑ uniuerse cogna¬
tiones terre. Qđ ad diim saluato¬
rẽ ꝑtinere millus fideliũ dubitat:
qui addandã nob̾ benedictionẽ
ꝑpetuã. de styrpe abrahȩ ad nos
uenire dignatꝰ ẽ. Sem̃ autẽ abra¬
hȩ. non illos tantũ dicit electos. qͥ
ex abrahe ꝓgeniȩ iunt. corporalit̾
editi: uerumetiã nos qͥ de gentib
ad xp̃m congregati. illis fidei soci¬
etate patrib copulannir: aquib
ꝓsapie carnalis origine longe se¬
gregamur. Q̾ nos enĩ sem̾ ac fi¬
lii sumꝰ abrabȩ: cũ sacramentis
nr̃i redemptoris qͥ de genere abra¬
hȩ carnẽ assũpsit. tenascim᷑. Nos

Expanded text:
recte Abraham nominatim exprimit, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, illis fidei societate patribus copulamur, a quibus prosapiae carnalis origine longe segregamur. Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. No
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ds̃ homo uisibił ĩt hoĩes appa¬
ruit: Qui suscepit ifrł quasi merdic̾
egrũ quẽ curaroe: quasi rex ppłm
quẽ ab hostiũ incursione defenđ&
immo hoste ꝓstrato lib̾um redđe.
ac secũ ꝑpetuo regnare donaret:
Q bene addidit puerũ suũ. iudelicet
humilẽ obedientẽq significans. qi
ñ nisi ꝑ uirtutẽ humilitatis qͥs ad
sortẽ potest redemptionis attingem
Unde & dñs ait. Hisi conuersi fue¬
ritis. & efficiamin sicut paruuh
ñ intrabitis inanũ celorũ Bene
qͦq subiunxit memorari misen¬
cordiȩ suȩ: qr qđ ds̃ hominẽ ut
tedimeret assũpsit: ñ humanȩ
meritũ condicionis. s diuinȩ do¬
nũ pietatis extitit Quid enĩ
post culpã p̃uaricationis : nisi
iustã conditoris irã meruimꝰ:
Unde restat. ut qͦt quot ad salutẽ
s eius gratiȩ tribuamꝰ cui dicti
est in ira miscdie memor eris.
ĩc locutus ẽ. ad patres nr̃os: abti¬
ham & semini eiꝰ in scła: Patrii
memoriã faciens beata Maria

Expanded text:
ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione defenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Unde restat ut quotquot ad salutem sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria,
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis głantes suꝑbiunt. uł de opib
se bonoꝵ oꝑum quasi ꝑ sese hec ha¬
beant extollunt: intus alumine
ueritatis inanescant: Singulis
aut̃ his uersiculis qͦs de diuerso suꝑ¬
boꝵ atq humiliũ statu beata ma¬
ria ꝓtulit adiungendũ. ẽ. qđ p̾mi¬
sit. inꝓgenies & ꝓgenies: qi nimi¬
rũ ꝑ omne labentis scłi tempꝰ. crea¬
tor iust᷑ꝰ ac misericors. & suꝑbis resi¬
stere. & humilib dare grãm consue¬
uit. Unde bene pꝰ gnͣralẽ diuinę

Expanded text:
vitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus vitiis gloriantes superbiunt, vel de opibus se bonorum operum quasi haec per se habeant, extollunt, intus a lumine veritatis inanescunt. Singulis autem his versiculis, quos de diverso superborum atque humilium statu beata Maria protulit, adjungendum est quod praemisit, A progenie in progenies, quia nimirum per omne labentis saeculi tempus Creator justus ac misericors et superbis resistere, et humilibus dare gratiam consuevit. U
Abbreviated transcription (Latin):
serante illo adhumilitatis qr̃am
redeant: sicq merito deuotẽ hu¬
militatis. erigant᷑ ad qłam. De¬
niq saulus obsu ꝑbiãm de sede
doctrinȩ legalis depositus ẽ sed
mex obhumilitatis subiectionẽ.
ad euangeliz andã xp̃i fidẽ leuatꝰ.
surientes impleuit bonis. & di¬
uites dimisit inanes: qr qͥ et̃ na
bona ꝑfecte nc̃ efuriunt. atq ad
hec appetenda infatigabili oꝑũ
iustorũ instantia certare non
desistunt. satiabunt᷑ utiq cũ sui
redemptoris gła. quã desiderabans
apparuit. At quicunq cȩlestibus
diuitis t̾renas p̃ponere gaudent:
hii nimirũ tẽpore ultimȩ discre¬
tionis inanes totius beatitudinis
dimittunt᷑ adño: idõq cũ diabolo
ꝑbennis miseriȩ pena plectuntur.
Q đ etiã in hac uita ex parte ñ mini¬
ma uidemꝰ impleri: ut & humiles
uidelic& suꝑnę bonitatis alimonii ᷤ
repleant᷑ uirtutũq cȩlestiũ largi¬
tate ditescant: &s qͥ uel de terrens di¬

Expanded text:
serante illo ad humilitatis gratiam serante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna perfecte nunc esuriunt, atque ad haec appetenda infatigabili operum justorum instantia certare non desistunt, satiabuntur utique cum sui Redemptoris gloria, quam desiderabant, apparuerit. At quicunque coelestibus divitiis terrenas praeponere gaudent, hi nimirum tempore ultimae discretionis inanes totius beatitudinis dimittuntur a Domino, ideoque cum diabolo perennis miseriae poena plectuntur. Quod etiam in hac vita ex parte non minima videmus impleri, ut et humiles videlicet supernae bonitatis alimoniis repleantur, virtutumque coelestium largitate ditescant: et qui vel de terrenis di
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ suꝑbos mente cordis sui: qͥa
initiũ om̃is peccati suꝑbia: ob
cuiꝰ meritũ dñs genus humanũ
a stabili habitatione patriȩ cȩle¬
stis eiciens. in huiꝰ ꝑegrinationẽ
exilii longe lateq dispulit: s &
his qui mpeccatis ꝑdurare non
timent. grauiorẽ futurȩ disꝑsioniˢ
uindictã reseruauit. Deposuit po¬
tentes de sede. E osdẽ potentes appel¬
lat quos ante dixerat suꝑbos: qͥ io
nimirũ suꝑbi uocant᷑: qr supra
mensurã se suȩ conditionis extollt̾.
otentes autẽ. ñ q uere potentes suq :
sed qr confidentes in uirtute sua.
conditoris adiutoriũ querere de¬
De qͣlib scriptũ ẽ Ds potentes non
abicit: cũ & ipse sit potens Depo¬
suit gͦ potentes de sede & ex alta¬
uit humiles: quia omis qui se
exaltat humiliabit᷑ : & qui se hu¬
miliat exaltabit᷑ quãnis etiã ita
recte possit intelliqi: qđ ñ ñ quã
illi ip̃si qui merito suȩ elationis
a dño fuerant deiecti. denuo mi¬

Expanded text:
autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere deDe qualibus scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo mi
Abbreviated transcription (Latin):
eisdẽ u̾sib apparoe: pret̾ qđ grecaꝵ
litterarũ ꝓprietas non adeo po¬
tuit obseruari. Credo iã uos o
inimici udei tantis testib ita
obrutos confutatosq esse ipsa
ueritate: ut nichil ultra repug¬
nare. nichil querere debeatis:¬

Expanded text:
eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere debeatis
Abbreviated transcription (Latin):
mabit: Occultos actus tetegens
tunc quisq loquet᷑ secreta: atq
d̾s reserabit pectora luci Tẽ
erit et luctus: stridebunt den¬
tib om̃s Eripit᷑ solis nibar:
et chorꝰ interit astris Uoluet᷑
cȩlũ: lunaris splendor obibit:
Seiciet colles: ualles extollet
abimo: ñ erit in reb hominũ
sublime uel altũ Iã equantur
cãpis montes: et cerula ponti
O mia cessabunt : tellus confra¬
cta ꝑibit: Sic parit̾ fontes
torrent᷑ flumiaq igni: et
tuba tũ sonitũ tristẽ demittet
ab alto orbe: gemens facinus
miserũ. uariosq labores Tar¬
tareũq chaos monstrabit t᷑ra
dehiscens: & corã hoc dño reges
sistentur ad unũ Recidos eͥ ce¬
lo: ignisq & sulphuris amnis:
Sec de xp̃i natiuitate. passione. & re¬
surrectione. atq scd̾o eiꝰ aduentu
ita dicta sunt: ut si quis in greco
capita hoꝵ uersuũ discernere uo¬
sother. qđ & in latinũ translatis

Expanded text:
mabit. Occultos actus retegens, mabit. Occultos actus retegens, tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis jubar, et chorus interit astris. Volvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Jam aequantur campis montes, et caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur, fluminaque igni. Et tuba tunc sonitum tristem demittet ab alto Orbe, gemens facinus miserum variosque labores. Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelo ignisque et sulphuris amnis. Haec de Christi nativitate, passione et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut si quis in Graeco capita horum versuum discernere vosoter. Quod in Latinum translatis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a scriptũ. ẽ. qđ duoꝵ homi¬
nũ testimoniũ uerũ sit: etiam
ex gentib tercnus testis introdu¬
catur : ut testimoniũ ueritatis
ex om̃i parte roboret᷑. Quid sibil¬
la uaticinando etiã de xp̃o ela¬
mauerit in mediũ ꝓferamꝰ: ut
ex uo lapide utroꝵq frontes
ꝑcutiant᷑. ideoꝵ scilicet & paga¬
noꝵ: atq suo gladio sic̃ golias.
dite quid dixerit Iudicii signũ
tellus sudore madescit: Ecelo
rex adueniet ꝑ secla futurus:
scilicet in carne p̾sens. ut iudic&&
orbẽ. Unde dm̃ cernent incre¬
dulus atq fidelis celsũ cũ sc̃ĩs:
eui iã termino in ipso: Sic ani¬
me cũ carne aderunt: quas iu¬
dicat ipse Cũ iacet incultus
densis in ueprib orbis. Reici¬
ent simulachra uiri: cunctam
qͦq gazã: Exuret terras ignis:
pontũq polũq inquirens. tetri
portas confringet auerni Sc̃oꝵ
sedenĩ cunctȩ lux libera carni
tradet᷑ : sontes et̾na flãma cre¬

Expanded text:
vestra scriptum est quod duorum homivestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, dite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens, tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeternaque flamma cre
Abbreviated transcription (Latin):
uram suꝑbiã captiuando ꝑdo¬
inuit nͥabuchodonosor. regẽ¬
scilicet babilonis. non p̃t̾mittã: Dic
nabuchodonosor quid infornace
quo tres uiros iustos iniuste mi¬
seris: dic dic quid tͥ fuerit reuela¬
tũ: Nonne inquit tres uiros
misimꝰ infornace licatos. Et ai¬
unt ei. Uere rex. Ecce inquit
ego uideo quatuor uiros solutoᷤᷤ¬
& corruptio nulla ẽ in eis: & aspe¬
ctus quarti. similis est filio dei
Oalienigena. unde tͥ hoc: Quis tͥ
annuntiauit filiũ dei : Que lex.
quis ꝓpħa annuntiauit tͥ filium
dei: Nundũ quidẽ mundo nasci¬
tur: & similitudo nascentis a te
cognoscit᷑. Unde tͥ hoc: Quis tͥ istud
annuntiauit : insi quia sic te di¬
uinꝰ ignis intus illuminauit. ut
cũ illic apud te captiui tenerent᷑
inimici iudei. ue diceres testimo¬
niũ filio dei: Sed quia in ore
duoꝵ uel triũ testiũ stat omne
uerbũ: sic̃ ipse dñs ur̃am contu¬
maciam confutans. in lege inqͥt

Expanded text:
vestram superbiam captivando perdovestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regescilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solut corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc? Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex, quis propheta annuntiavit tibi Filium Dei? Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
stat & audit eũ: & gaudio gaudet
ꝓpter uocẽ sponsi: Sufficiunt uob̾
ista oiudei: sufficiunt uobis tan
an adhuc impudentia nimia au¬
debitis dicere qđ alteriꝰ gentis uel
nationis homines. xp̃o deberent
testimoniũ ꝑhibere: Sed si hoc
dicitis: respondet qͥdẽ ille uobis:
Non sũ missus: nisi ad oues quȩ ꝑi¬
erunt domus ifrł Sed fic̃ uos in
actib apłoꝵ increpat paulus. uob̾
uerbũ dĩ : s quia expulistis illud
nec uos dignos uite et̾nȩ iudica¬
stis. ecce inquit comiertiniꝰ nos
ad gentes: demonstremꝰ etiã nos
ex gentib testimoniũ xp̃o fuisse
platũ: qm̃ ueritas non tacuit cla¬
mando etiã ꝑ linguas mimicoꝵ
suoꝵ. Nonne quando ille poeta
facundissimꝰ. inter sua carmina.
iã noua ꝓgenies celo dimitrit᷑
alto dicebat: xp̃o testimoniũ
ꝑhibebat : Indubiũ hoc ueni¬
et : nisi alios exgentib idoneos
testes. pluraq dicentes in medi¬
um introducã: Illũ regẽ qui

Expanded text:
stat, et audit eum, et gaudio gaudet stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tantan adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpat Paulus, VobisVerbum Dei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum, quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui