comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pus. mieiuniis etorationib exercemus: hoc uͦ
tempus relaxatis ieuiniis. in laudib agimus
Hoc ẽ enim alleluia qđ cantamus: qđ latine int̃¬
pretatur ut nostis. laudate dñm: Ideo illud tẽ¬
pus ante resurrectionem. hoc tempꝰ post resur¬
rectionem dñi ẽ. Qͦ tp̃r significatur uita fut᷑a.
qͣm nondum tenemus: quia qđ significamus pꝰ
resurrec̾tionem dñi: tenebimus pꝰ resurrectionem
nram: Incapite enim nr̃o nob̃ utrumq figuratũ
ẽ: utrumq demonstratum ẽ: Passio dñi ostendit
nob uitam presentis necessitatis: qua oportet &¬
laborare & tribulari.⁊ adextremũ mori: resur¬
rectio uͦ & clarificatio dñi ostendit nob̃ uitam
qͣm accepturi sumus. cum uenerit retribuere di¬
gna dignis: mala malis: bona bonis: Et quidẽ
mͦ mali om̃s. cantare nobiscum possunt alleliua.
Si autem inmalicia sua ꝑseuerauerint. canticũ
uitȩ nr̃ȩ futurȩ. labiis dicere potuerunt: ipsam

Expanded text:
pus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero pus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus, relaxatis jejuniis, in laudibus agimus. Hoc est enim Alleluia quod cantamus quod Latine interpretatur, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est, quo tempore significatur vita futura, quam nondum tenemus, quia quod significamus post resurrectionem Domini, tenebimus post resurrectionem nostram. In capite enim nostro utrumque nobis figuratum est, utrumque demonstratum est. Passio Domini ostendit nobis vitam praesentis necessitatis, quia oportet laborare, et tribulari, et ad extremum mori: resurrectio vero et clarificatio Domini ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum venerit retribuere digna dignis, mala malis, bona bonis. Et quidem modo mali omnes cantare nobiscum possunt, «Alleluia:» si autem in malitia sua perseveraverint, canticum vitae nostrae futurae labiis dicere poterunt; ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
in laude dĩ ẽẽ debet: quia
exultatio sempiternȩ futẽ
mo potest ydoneus fieri fu¬
cuerit Mͦ ergo laudamꝰ dm̃
s et rogamus dm̃ laus nr̃a leticiam habet: ora¬
to gemitum: Promissum ẽ enim nob̾ aliqͥd
qd nondum habemus: et quia uerax ẽ. qui ꝓ¬
misit. inspe gaudemꝰ: qͥa tamen nondũ ha¬
bemus indesiderio gemimus Bonum ẽ nob̾
pseuerare indesid̃io. donec ueniat qđ ꝓmissii
ẽ & transeat gemitus. succedat sola laudatio: Ept̃
hec duo tempora. unum qđ nunc ẽ. intribulatio¬
nib et temptationib huius uite. alterum qđ tẽ
erit. insecuritare et exultatione ꝑpetua instituta
ẽ nob̃ etiam celebratio duoꝵ tempoꝵ. ante pascha
et post pascha: Illud qđ ẽ ante pascha. significat
tͥbulationem inqua mͦ sumus: qđ uͦ nunc agimꝰ
post pascha significat beatitudinem inqua pꝰea
erimus: Ante pascha ergo qđ celebramus hoc &
agimus: post pascha autẽ qđ celebramus. signifi
camus qđ nondum tenemus: Propterea ulud tẽ¬

Expanded text:
in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna futuraemo potest idoneus fieri fucuerit. Modo ergo laudamus Deum: sed et rogamus Deum. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis aliquid quod nondum habemus; et quia verax est qui promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis perseverare in desiderio donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatio. Propter haec duo tempora unum quod nunc est in tentationibus et tribulationibus hujus vitae, alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in qua modo sumus: quod vero nunc agimus post Pascha, significat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: pocamus quod nondum tenemus. Propterea illud tem
Abbreviated transcription (Latin):
Uaudemus dñm &e inuoce & miN
dellectu: et in oꝑe bono : et sicuit nos horta¬
tur iste psalmus. cantemus ei canticum
nouum: Sic enim cepit.
antate dño canticum
nouum: Netus homo ue¬
tus canticum: nouus
homo nouum eanticũ.
uetus testamentum. ue¬
tus canticum: nouum
testamentũ nouum can¬
ticum: Inueteri testamento. ꝓmissiones sunt
canticũ nouum: diligat ȩterna Ipsa dilec¬
tio: Noua ẽ. & ȩterna Ideo semꝑ noua: quia
nunquã ueterascit: Nam si bene consideras:
antiquum ẽ hoc Quomodo ergo ẽ nouum:
Nunqͥd fr̃s mei uita ȩterna mͦ nata ẽ: Uita
eterna ipse ẽ. xp̃c Et scđm diuinitatem

Expanded text:
audemus Dominum et in voce, et in intellectu, et in opere bono; et sicut nos hortatur iste psalmus, cantemus ei canticum novum. Sic enim coepit: «Cantate Domino canticum novum.» Vetus homo, vetus canticum: novus homo, novum Vetus Testamentum vetus canticum. Novum Testamentum novum canticum. In Veteri Testamento promissiones sunt canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est et aeterna: ideo semper nova, quia nunquam veterascit. Nam si bene consideres, antiquum est hoc: quomodo ergo est novum? Numquid, fratres mei, vita aeterna modo nata est? Vita aet
Abbreviated transcription (Latin):
buit ut uideretur: Eccłia scõꝵ erat ante inco¬
dicib: mͦ ingentib. Eccłia sc̃oꝵ antea tantũmͦ
legebatur: nunc et legitur. & uidetur: Qñdo
solum legebatur. credebatur: modo uidetur.
et contradicitur: Laus eius in eccłia sc̃orum:¬

Expanded text:
buit, ut videretur. Ecclesia sanctorum erat antea in codicibus, modo in gentibus: Ecclesia sanctorum antea tantummodo legebatur, nunc et legitur, et videtur. Quando solum legebatur, credebatur: modo videtur, et contradicitur! «Laus ejus in ecclesia sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes eius Laudate eũ sol ⁊ luna. laudate
cum om̃s stelle etlum̃ Laudate eũ cęli cęloꝵ
& aque que suꝑ cȩlos sunt laudent nomen
dñi Quando explicat om̃a numerando:
S tam̃ summatim qͣsi omnia ꝑstruixit: et con¬
clusit omnia celestia laudantia creatorẽ su¬
um: Etqͣsi diceretur ei. quare ulum laudãt:
qͥd illi debent: qͥd uus contulit ut laudent
eum: Sequitur Qm̃ ipse dix̃ & facta sunt:
ipse mandauit &creata sunt: Non mirum
si oꝑa laudent oꝑatorem. ñ mirũ ẽ si facta lau¬
dant factorem: ñmirum si creature laudant
creatorem: Ibi & xp̃c nominatus ẽ: et qͣsi ñ

Expanded text:
laudate eum omnes stellae et lumen. Laudate eum coeli coelorum, et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini.» Quando explicat omnia numerando? Sed tamen summatim et quasi omnia perstrinxit, et conclusit omnia coelestia laudantia Creatorem suum. 7. Et quasi diceretur ei, Quare illum laudant? quid illi debent, quid illis contulit, ut laudent eum? sequitur: «Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt.» Non mirum si opera laudant operatorem, non mirum est si facta laudant factorem, non mirum si creatura laudat Creatorem. Ibi et Christus nominatus est, et quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
tũzitania. Ager dñi mundꝰ ẽ: ñ affrica. N qͦmͦ t̾ra
ista getuliȩ fert sexagenum. aut centenum: &
numid ia feit denum: non sic ẽ do ager suus:
Ubiq illi fertur fructus etcentenus. & sexagenꝰ:
& tricenus Tu tantum uide qͥd uelis eẽ: si co¬
gitas ad dñi fructum ꝑtinere Ergo eccłia
scõrum: eccłia catholica ẽ Eccłia sc̃õꝵ: non
ẽ ȩccłia hereticoꝵ Eccłia scõrum illa ẽ. quam¬

Expanded text:
tum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus, et centenus, et sexagenus, et tricenus: tu tantum vide quid velis esse, si cogitas ad Domini fructum pertinere. Ergo Ecclesia sanctorum, Ecclesia catholica est. Ecclesia sanctorum non est Ecclesia haereticorum. Ecclesia sanctorum illa e
Abbreviated transcription (Latin):
in babilonia tenebat᷑ ꝓpħabant iã futurũ finc̃
captiuitatis. ut restauraret᷑ ciuitas ierłm q̃
bello ceciderat: Significauerunt gͦ nob̾ inmy¬
sterio uitã futurã: uͥ laudabimꝰ dm̃ pꝰ cap¬
tiuitatem uitȩ p̃sentis: ubi erit innouatio
ciuitatis illiꝰ magne ierłm. unde peregrini
suspiramꝰ captiuati. ad huc subonere ⁊ sar¬
cina corꝑis mortalis: unde adhuc gemimꝰ in
peregrinatione: exultabimꝰ autẽ inpatria.
Qui autẽ ñ gemit peregrinꝰ: ñ gaudebit ciuuis.
qͥa desidium ñ ẽ in illo: ꝓpħe gͦ isti scĩ magnã
consolationẽ p̃buerunt tc̃ captuo popło scd̾m

Expanded text:
in Babylonia, prophetabant jam futurum finem captivitatis, ut restauraretur civitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; quia desiderium non est in illo. Prophetae ergo isti sancti magnam consolationem praebuerunt tunc captivato po
Abbreviated transcription (Latin):
Si amaueris t̾ram: peregrinaris dõ Siamaueris
dm: ascendis add̾m Incaritate dĩ et ꝓximi exer¬
cemur: ut redeamus ad caritatem: Si cadamus
interram: marcescimus & putrescimus Iste aut̃
qui ceciderat: descensum ẽ. ad cum ut ascenderet
ntendens tempꝰ peregrinationis suȩ: dixit se pere¬
grinari intabnacłis cedar. Quare: Quia multum
ꝑegrinata ẽ anima mea: Ibi peregrinatur uͥ asci¬
dit: Honcorpore peregrinatur: ñcorꝑe ascendit:
edubi ascendit: Ascensiones inquit incorde: si
gͦ ascendit incorde: ñ ascendit: Sed ñ ascendit¬
ꝑascensiones cordis: nͥ anima quȩ peregrinatur:

Expanded text:
Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in corde, non ascendit per ascensiones c
Abbreviated transcription (Latin):
cedar dicta sunt: Sic habet lib̾ geneseos: sic ht̃
qđ cedar adismahel ꝑtinet Ergo ysaac cum isma¬
hel: id÷ qui ꝑtinent adysaac int̾ illos uiuunt qͥ
ꝑtinent ad ismahel Isti sursum uolunt ascendẽ.
illi deorsum uolunt premere Isti uolare uolunt
addm̃: illi conantur pennas euellere: Namq
apud apłm ita dicitur S sicut tunc qui se
cundum carnẽ natus erat ꝑsequebat᷑ eum qͥ
nem patiuntur acarnalib. Sed qͥd dicit scͥpt̃a:
eice ancillam. et filium eius: Nonenim heres
erit filius ancillȩ: cum filio meo ysaac Sed hoc
Modo autem ante quã eiciatur: heu me qđ inco¬
latus m̃s longinquuis factus ẽ. inhabitaui cum
tab̾nacłis cedar Et exponit nob̃. qui sunt isti
qui ꝑtinent ad tab̾nacła cedai Multum peregͥ¬
nata ẽ anima mea Neꝑegriuationem corporalẽ
intelligeres: animam dixit peregrinari Corpꝰ
peregrinatur locis: anima peregrinat᷑ affectib.

Expanded text:
Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namque apud Apostolum ita dicitur: «Sed sicut tunc, qui secundum carnem natus erat, persequebatur eumnem patiuntur a carnalibus. Sed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoModo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ad tabernacula Cedar. 8. «veinata est anima mea.» Ne peregrinationem corporalem intelligeres, animam dixit peregrinari. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus.
Abbreviated transcription (Latin):
salutem t̾renam. hostium subuigationẽ: habun¬
dantiam filioꝵ. fecunditatẽ frugum Omĩa ista:
ꝓmissiones sunt t̾rene Infigura: spuritalit̃ intelli¬
guntur Quomͦ: ierłm t̾rena umbra erat regni cȩ¬
lestis: & regnũ t̾renum umbra erat regni cęlorũ.
siahel inumbra: isaac inluce Si gͦ ismahel inũ¬
bra: ñmirum quia ibi tenebre. Pinguiores enĩ um¬
brȩ tenebrȩ sunt. Ergo ismahel intenebris. ysaac
inluce Suicunq hic etiam ineccłia terrenã felicita¬
tem querunt adño: adhuc adismahel ꝑtinent:
psi sunt qui contradicunt spiritalib ꝓficientib.
& detrahunt illis: & habent labia iniqua. & lin¬
guas subdolas Contra qͦs rogauit iste ascendens:
& appositi st̃ ei carbones desolatorii. & sagitte po¬
tentis acute. Inter ulos enim adhuc uiuit: donec
tota area uentiletur Ideo dixit: in habitauicũ
tabernacłis cedar ham ec ipsa tab̾nacła ismabel:

Expanded text:
salutem terrenam, hostium subjugationem, abunsalutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umbra erat regni coelestis, et regnum terrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in umbra, Isaac in luce. Si ergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael,
Abbreviated transcription (Latin):
cominemorat apłs: et adimaginẽ duoꝵ testam̃¬
torũ ẽẽ dicit. Ynus deancilla erat: alter deliba
Exancilla ismabel erat: delib̾a sara. quẽ suscepit
exdesꝑatione ꝑfidem ysaac erat: Uterq exsemi¬
ne abrahe: sed noniterq heres abrabe De abra¬
ham natus unus: sed tamen non hereditat: Ait
etiã heres: non solum filius sea etheres: Inifmahel: s̃
om̃s qͥcarnaliter colunt dm Adipsos enim et uetꝰ
testam̃tum ꝑtinet: quia sic dixit apłs. Sublege
uolentes eẽ. ÷ legẽ ñ audistis: Scriptum ẽ enim. qđ
abraham duos filios habuit: unum deancilla. &
unum delib̾a. quȩ sunt in allegoria: hȩc sunt duo
testam̃ta Iuȩ sunt duo testamenta: Unum uetus:
etalterum nouum Uetus testamentum adõ et
nouum testamentum adõ: qͦmͦ deabrahã & isma¬
hel. & ysaac Sedismahel adt̾renum: ysaac ad cele¬
t̾renam ihrłm. t̾renã palestinam: regnũ t̾renum:

Expanded text:
commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamecommemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleterrenam Jerusalem, terrenam Palaestinam, regnum terrenum,
Abbreviated transcription (Latin):
cormeum: Huiꝰ gͦ hominis longinqua peregͥ¬
natio facta ẽ inter malos Et tanqͣm si diceret᷑
illi cũ quib gͦ habitas utgemas: peregrinatio in¬
quit mea longinqua facta ẽ: Sed quid: sicum bo
c̃ calamitatis & infelicitatis: sed tam̃ inspe:
quia iã uł gemere didicit Multi enĩ miseris.
et ñgemunt: et pcregrinantur & redire nolun.
ste iam uolens redire: cognoscit infelicitatẽ pe¬
regͥnationis suc Et quia agnouit illã. redit: & ascen¬
dere ĩcipit: qͥa canticum graduũ cepit canta¬
re. Ubi gͦ gemit: etint̃ qͦs habitat. In habi¬
taui cum tab̃nacłis cedar Herbum hoc quia he¬
bitum ẽ: ꝓculdubio ñ intelleristis Quid ẽ in ha¬
bitaui cum tab̃nacłis cedar: Cedar qͣntũ memi¬
nimꝰ exint̾pretatione nõium hebreoꝵ. denebͣs sigͥcat.
Int̃p̃tatũ cedar: latine ttnebre dicuntur Ulostis
autem duos filios habuisse abrahã: qͦs quidem

Expanded text:
cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrcor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» inquit, «mea longinqua facta est.» Sed quid, si cum boest calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
redierit ad societatẽ angłoꝵ: ut ibi sit unde pere¬
grinatur: uͥ om̃s iusti et scĩ: qͥ fruuntur uerbo dĩ.
sine lectione. sine litteris: Qđ enim nob̾ ꝑpaginaᷤ
scriptum ẽ: ꝑfaciem dĩ illicerit Qualis patriaᷤ
magna patria: et miseri sunt peregrini abilla pa¬
tria Sed quid ait iste: Longinqua facta ẽ peregͥ¬
natio mea Maxime eoꝵ uox ẽ. id÷ ipsius eccł̃iȩ:
quȩ laborat inhac terra: Illius uox ẽ. qui clamat
afinib terrȩ in alio loco psalmi dicens Afinib
t̾re ad teclamaui Quis nr̃m clamet afinib terrȩ:
nec ego. uec tu. nec ille Sed afinib t̾re ipsa sola
eccłia. tota hereditas xpi clamat. qͥa ęcelia here¬
ditaᷤᷤ ciuis: et deeccłia ãictum ẽ: postula ame ⁊ da¬
minos terre: Sigͦ possessio xp̃i usq ad fines t̃rȩ
& possessio xp̃i om̃s scĩ : & om̃s scĩ unus homo
dicit Afinib tĩt adie clamaui: cum angeret᷑

Expanded text:
redierit ad societatem Angelorum, ut ibi sit unde pereredierit ad societatem Angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur. Ibi omnes justi et sancti, qui fruuntur Verbo Dei sine lectione, sine litteris: quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria! Magna patria, et miseri sunt peregrini ab illa patria. 7. Sed quod ait iste, «Longinqua facta est peregrinatio mea;» maxime eorum vox est, id est, ipsius Ecclesiae, quae laborat in hac terra. Illius vox est, quae clamat a finibus terrae in alio psalmo dicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas Christi clamat; quia Ecclesia haereditas ejus, et de Ecclesiaminos terrae» . Si ergo possessio Christi usque ad fines terrae, et possessio Christi omnes sancti, et omnes sancti unus homo dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ Multũ ate recessi: peregrinatio mea fa¬
cta ẽ longinqua Hondum ueni inpatriã illam.
uͥ cũ nullo malo uicturus sum: nondũ ueni adil¬
lam societatem angłorum. uͥ scandala ñtimebo:
Quare autẽ nondum sum ibi: qͥa incolatus m̃s lon¬
ginquus factus ẽ Incolatus ꝑegrinatio ẽ Incola
dr̃ qui habitat interra aliena: ñ inciuitate sua
Longinquus inqͥt factus ẽ et plongatus. incolatus
m̃s Et uͥ longinquus: Aliqñ fr̃s mei cum pere¬
grinat᷑ homo: int̃ meliores iuuit qͣm inpatͥa sua
forte uiueret. Sed non sic ẽ: qñ deilla ierłm cȩlesti
peregrinamur Mutat enĩ ħo patͥam: et aliqñ in
peregrinatione illi bene ẽ Inuenit amicos fideles
peregrinando: qͦs inpat̾a inuenire ñ potuit. Im¬
micos habuit ut de patͥa pellert̃ & peregrinaret᷑
inuenit qđ non habebat in patria: Nonsic. ẽ patͥa
illa ierłm: uͥ om̃s boni Quicunq inde peregrina¬
tur int̃ malosẽ: nec recedere amalis potest. nͥcum

Expanded text:
factus est!» Multum a te recessi, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam, ubi cum nullo malo victurus sum; nondum veni ad illam societatem Angelorum, ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? Quia «incolatus meus longinquus factus est.» Incolatus peregrinatio est: incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. «Longinquus,» inquit, «factus est incolatus meus.» Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo, inter meliores vivit, quam in patria sua forte viveret: sed non sic est, quando de illa Jerusalem coelesti peregrinamur. Mutat enim homo patriam, et aliquando in peregrinatione illi bene est: invenit amicos fideles peregrinando, quos in patria invenire non potuit. Inimicos habuit, ut de patria pelleretur; et cum peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic est patria illa Jerusalem, ubi omnes boni: quicumque inde peregrinatur, inter malos est; nec recedere a malis potest, nisi cum
Abbreviated transcription (Latin):
uersamq habuisse confessus ẽ. ut patri c̃aceret:
iam ñsum dignus uocari filuis tuus Terciꝰ qͦ¬
mͥ intellectus occurrit: quẽ quidẽ ego quantum
ꝓmodulo meo sapio. duob suꝑiorib ante pono.
ut senior agnoscatur uetus homo. & nouus
iuniorᷤ senior qͥ portat imaginem terreni ho¬
minis. uinior qui celestis: quia non prius qd
spiritale ẽ sed qđ animale: postea spiritale Sit
gͦ licet quilibet qͣntum adetatem ꝑtinet corꝑis.

Expanded text:
erversamque habuisse confessus est, ut patri diceret, erversamque habuisse confessus est, ut patri diceret, «Jam non sum dignus vocari filius tuus» . Tertius quoque intellectus mihi occurrit, quem quidem ego, quantum pro modulo meo sapio, duobus superioribus antepono: ut senior agnoscatur, vetus homo; et novus, junior: senior, qui portat imaginem terreni hominis; junior, qui coelestis: quia «non prius quod spirituale est, sed quod animale; postea spirituale» . Sit ergo licet quilibet, quantum ad aetatem pertinet cor
Abbreviated transcription (Latin):
enim ⁊ femina ñ beata que ñ abiit inconsilio
impioꝵ: ubi tam̃ dictũ ẽ beatus uir. Hic uͦ nec
homo ait nec uir: sed uiuenior: Nam qͥd: Desꝑ¬
andus ẽ senior: Aut inalio etiã corrigit senior
uiam suam. qͣm incustodiendo uerba dĩ: An
forte adinonitio ẽ. qua ȩtate potissimum fieri
debeat: scđ̾m illud qͦd alibi scriptum ẽ fili aui¬
uentute tua excipe doctrinam. & usq adeano ᷤ
inuenies sapientiam: Est et alius intellectus:
ut ille hic agnoscatur filius euangłicus iunior.
qui ꝓfectus apatre inregionem longinquam.
effudit substantiam suam uiuens cum meretri¬
cibus ꝓdige:: et postea quam porcos pauit ege¬
statem famenq ꝑpessus. reuersus ẽ ad semetipsũ
& dixit: surgam & ibo ad patrem meum: In quo
enim correxit uiam suãnis incustodiendo uerba
dĩ: que tanqͣm panẽ paternum esuriens concu
ille correxit uiam suam: qͣm se ita deprauasse ꝑ¬

Expanded text:
enim et femina non beata quae non abiit in consilio enim et femina non beata quae non abiit in consilio impiorum: ubi tamen dictum est, «Beatus vir» . Hic vero nec Homo ait, nec Vir, sed «junior.» Numquid desperandus est senior? aut in alio corrigit etiam senior viam suam, quam in custodiendo verba Dei? An forte admonitio est, qua aetate potissimum fieri debeat; secundum illud quod alibi scriptum est: «Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam» ? Est et alius intellectus, ut ille hic agnoscatur filius evangelicus junior, qui profectus a patre in regionem longinquam, effudit substantiam suam vivens cum meretricibus prodige; et posteaquam porcos pavit, egestatem famemque perpessus, reversus est ad semetipsum, et dixit, «Surgam, et ibo ad patrem meum.» In quo enim correxit viam suam, nisi in custodiendo verba Dei, quae tanquam panem paternum esuriens concupille correxit viam suam, quam se ita depravasse p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic̃ dñs donat. eiꝰ sacras utteras
perscrutemur: te¬
NOUO corrigit iumor uiam
suam: Incustodiendo uerba tua.
Interrogat se: & respondet sibi.
In quo corrigit iunior uiam suã: huc usq int̃¬
rogatio ẽ Deinde responsio: incustodiendo uer¬
ba tua. Sed hoc loco. custoditio uerboꝵ dĩ: in¬
celligẽda ẽ oꝑatio preceptorum: Frustra enim
custodiuntur memoria: si ñ custodiuntur &
uita: Nam quidam uerba dĩ tenendo agunt
ne obliuiscantur: nec agunt uiuendo ut corri¬
gantur. Non ait autem iste in quo exercet ui¬
nior uiã suã: sed in quo corrigit uiã suã. atq
ad hoc respondet. incustodiendo uerba tua:
Neq ullomodo dicenda ẽ uia correcta: quãdiu
ẽ uita ꝑuersa: Sed qͥd sibi uult iste iunioꝵ᷑
Potuit enim dicere. in quo corrigit homo uiã
suam. aut in quo corrigit iur uiã suã: qđ
plerumq uisir ipiuris ita pouitur: ut as̃e¬
xui honoratiori. homo intelligatur. mͦ lo¬
cutionis. quo significatur a parte totũ. Neq

Expanded text:
sicut Dominus donat, ejus sacras Litteras perscrutemur: «In quo corrigit junior viam suam? In custodiendo verba tua.» Interrogat se, et respondet sibi. «In quo corrigit junior viam suam?» huc usque interrogatio est: deinde responsio, «In custodiendo verba tua.» Sed hoc loco custoditio verborum Dei, intelligenda est operatio praeceptorum: frustra enim custodiuntur memoria, si non custodiantur et vita. Nam quidam verba Dne obliviscantur; nec agunt vivendo ut corrigantur: non autem ait iste, In quo exercet junior memoriam suam? sed, «In quo corrigit viam suam?» atque ad hoc respondet, «In custodiendo verba tua.» Neque ullo modo dicenda est via correcta, quamdiu est vita perversa. 2. Sed quid sibi vult iste junior? Potuit enim dicere: In quo corrigit homo viam suam? aut, In quo corrigit vir viam suam? quod plerumque in Scripturis ita ponitur, ut a sexu honoratiore homo intelligatur, modo locutionis quo significatur a parte totum. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
nib tius Sed quib quasi gradib adeas ꝓue¬
matur: ostendit Prius ẽ enim ut uideat̃ quã
suit utiles et honeste: deinde ut earum desi¬
dium concupiscatur: postremo ut ꝓficiente.
lumine atq sanitate delectet earum et opatio.
quarũ sola ratio delectabat: Sedea quȩ secun¬
tur: qm̃ iam iste ꝓlirus ẽ: alio sermone ad¬
iuuante domino commodius disserentuꝵ:¬

Expanded text:
nibus tuis.» Sed quibus quasi gradibus ad eas pervenibus tuis.» Sed quibus quasi gradibus ad eas perveniatur, ostendit. Prius est enim ut videatur quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo, ut proficiente lumine atque sanitate delectet earum et operatio, quarum sola ratio delectabat. Sed ea quae sequuntur, quoniam jam iste prolixus est, alio sermone, adjuvante Domino, commodius disserentu
Abbreviated transcription (Latin):
um concupisci Sepe enim qͥd agendũ sit iu¬
demus. nec agimꝰ: quia ñdelectat ut agamꝰ¬
t cũ cupimus ut delectit: p̃uolat intellectus:
et tarde sequitur. etaliqñ ñ sequitur. humanꝰ
atq infirmus affectus: Ideo gͦ desiderare con¬
cupiscebat: quia bonas eẽ cernebat: cupiens
earũ hr̃e delectationem. quarum potuit uide
rationem: Non autẽ ait concupiscit. s. concu¬
piit anima mea desiderare iustificationes
tuas: Fortasse quippe talis erat iste incola in
terra. qui iam ꝑuenerat adid qđ concupiue¬
rat: iamq desiderabat eas quarum se desidiũ
aliqñ concupisse commemorat Si aurem iã
desiderabat: cur nonhabebat: Non enĩ aliqͥd
impedit. qͦminus habeantur iustificationes
dĩ: nͥ quia ñ desiderantur: dum ñ adeas ca¬
ritas feruet. quarum claritas lucet: An habe¬
bat eas. atq faciebat: Nam paulo post dicit:
Seruus autẽ tuus exercebatur iniustificato¬

Expanded text:
um concupisci. Saepe enim quid agendum sit vium concupisci. Saepe enim quid agendum sit videmus, nec agimus; quia non delectat ut agamus, et cupimus et delectet. Praevolat intellectus; et tarde sequitur, et aliquando non sequitur humanus atque infirmus affectus. Ideo ergo desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem quorum potuit videre rationem. 5. Non autem ait, concupiscit; sed, «Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas.» Fortasse quippe talis erat iste incola in terra, qui jam pervenerat ad id quod concupiverat, jamque desiderabat eas quarum se desiderium aliquando concupisse commemorat. Si autem jam desiderabat, cur non habebat? Non enim aliquid impedit quominus habeantur justificationes Dei, nisi quia non desiderantur, dum non in eas charitas fervet, quarum charitas lucet. An habebat eas, atque faciebat? Nam paulo post dicit: «Servus autem tuus exercebatur in justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur qͣm concupiscenda ẽ: Quo circa qm̃ rec¬
te concupiscunt᷑ ustificationes dĩ: recte con¬
cupiscitur concupiscentia iustificationũ dĩ.
oc enun alio mͦ sic dici potest: Si recte diligũ¬
tur iustificationes dĩ: recte diligitur dilectio
iustificationum di An aliud ẽ concupiscere.
aliud desiderare: ñ qđ non sit concupiscentia
desidium: sed qͥa ñ omnis concupiscentia desi¬
dium ẽ. Concupiscuntur enim etquȩ haben¬
tur: ẽt que ñhabentur Nam concupiscendo
fruitur homo rebus qͥs habet: desidando au¬
nͥrerũ absentium concupiscentia᷑ Sed dei
iustificationes absentes eẽ qͦmͦ possunt: nͥ
qͥndo nesciuntur: An et qͣndo sciunt᷑ & ñfi¬
unt: absentes habende sunt: Nã qͥd sunt ui¬
stificationes. nͥ oꝑa iusta. ñ uerba. Ac ꝑhoc
possunt infirmitate animȩ ñ desiderari:
rationc menti⁊ ubi uidetur quam sint
utiles. atq salubres: potest earum desideri-¬

Expanded text:
dicitur quam, concupiscenda est? Quocirca quoniam recdicitur quam, concupiscenda est? Quocirca quoniam recte concupiscuntur justificationes Dei, recte concupiscitur concupiscentia justificationum Dei. Hoc enim alio modo sic potest dici: si recte diliguntur justificationes Dei, recte diligitur dilectio justificationum Dei. An aliud est concupiscere, aliud desiderare? Non quod non sit concupiscentia desiderium, sed quia non omnis concupiscentia desiderium est. Concupiscuntur enim et quae habentur, et quae non habentur: nam concupiscendo, fruitur homo rebus quas habet; desiderando auuid est, nisi rerum absentium concupiscentia? Sed Dei justificationes absentes esse quomodo possunt, nisi quando nesciuntur? An et quando sciuntur et non fiunt, absentes habendae sunt? Nam quid sunt justificationes, nisi opera justa, non verba? Ac per hoc possunt infirmitate animae non desiderari; et ratione mentis, ubi videtur quam sint utiles atque salubres, potest earum desideri
Abbreviated transcription (Latin):
potius qͣm edꝵ desidium concupisco: Aut
qͦ pacto possũ iustificationum desidium con¬
cupiscere. & ipsas iustificationes ñ concupisce:
cũ ideo earum desicłium concupiscam. quia
ipsas hr̃e concupisco: Qd siita ẽ: iam ipsaᷤᷤ unq
concupisco: Quid gͥ opꝰ ẽ ut earũ desidium ẽ¬
cupiscam: cum iam id habeã. & hr̃e me sentiã:
Non enim pos sum concupiscere desidiũ iusti¬
ciȩ: nͥ concupiscendo iusticiã An hoc ẽ qd su¬
ꝑius dixi. qd̾ diligenda sit etiã ipsa dilectio.
qua diligitur qđ diligi oportet sicut odio
habenda ẽ dilectio qua diligitur qđ diligi ñ
oportet: Odio qͥppe habeniuᷤᷤ concupiscentiam
nram: qua caro concupiscit aduersꝰ spm̃. Et qͥd
ẽ ista concupiscentia nͥ mala dilectio: Et diligimꝰ
concupiscentiã nrãm. qua sp̃s concupiscit aduer¬
sus carnẽ. Et qͥd ẽ ista concupiscentia nͥ bonadi¬
lectio: Cum autem dicit᷑ diligenda ẽ. qͥd aliud

Expanded text:
potius quam earum desiderium concupisco? aut potius quam earum desiderium concupisco? aut quo pacto possum justificationum desiderium concupiscere, et ipsas justificationes non concupiscere; cum ideo earum desiderium concupiscam, quia ipsas habere cupio? Quod si ita est, jam ipsas utique concupisco. Quid igitur opus est ut earum desiderium concupiscam, cum jam id habeam, et habere me sentiam? Non enim possem concupiscere desiderium justitiae, nisi concupiscendo justitiam. An hoc est quod superius dixi, quod diligenda sit etiam ipsa dilectio qua diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilectio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spiritus concupiscit adversus carnem: et quid est ista concupiscentia, nisi bona dilectio? Cum autem dicitur, Diligenda est, quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
languor: & tam̃ ẽ. Nã egrot᷑ qͥ fastidio laborat. &
uult euade hoc malũ. Scupisc̃ utiq desidare cibũ:
dũ c̃cupiscit ñhr̃e fastidiũ. S hoc fastidiũ morb ẽ
corꝑis.Icupiscentia uͦ ꝗͣ ꝯcupisc̃ desid̾are cibũ. ħ ẽ.
carere fastidio inanimo ẽ non incorpore: et bt̃
eam nonguituris & faucium delectatio. quȩ
fastidio restinguitur: sed recuperandȩ ratio
sanitatis. quȩ adpellendũ escȩ fastidiũ ꝓui¬
detur: Ideo ñẽ mirum si appetit animus. ut
appetat corpus: qñ appetit animus. nec ap¬
petit corpꝰ. Cum autẽ utrumq animi ẽ. & utrq̃:
concupiscentia ẽ. cur ñ concupisco desidium
iustificationũ dĩ : Quomͦ inuno eodemq a¬
nimo meo habeo concupiscentiã desidii huiꝰ:
et ipsũ ñ habeo desidium : Aut qͦmͦ ista duos̃
& ñunum: Utqͥd enim concupisco desiderare
iustificationes tuas: ac ñ ipsas iustificationes

Expanded text:
languor? Et tamen est. Nam et aegrotus qui fastidio laborat, et languor? Et tamen est. Nam et aegrotus qui fastidio laborat, et vult evadere hoc malum, concupiscit utique desiderare cibum, dum concupiscit non habere fastidium: sed hoc fastidium morbus est corporis. Concupiscentia vero qua concupiscit desiderare cibum, hoc est carere fastidio, in animo est, non in corpore: et habet eam non gutturis et faucium delectatio, quae fastidio restringitur; sed recuperandae ratio sanitatis, qua pellendum escae fastidium providetur. Et ideo non mirum est si appetit animus ut appetat corpus, quando appetit animus nec appetit corpus. Cum autem utrumque animi est, et utrumque concupiscentia est, cur concupisco desiderium justificationum Dei? Quomodo in uno eodemque animo meo habeo concupiscentiam desiderii hujus, et ipsum non habeo desiderium? aut quomodo ista duo sunt, et non unum? Utquid enim concupisco desiderare justificationes, ac non ipsas justificationes
Abbreviated transcription (Latin):
esiderare inquit iustificationes tuas inomni
tempore: Credo nondũ cas desiderabat: qñ
concupiuit desiderare: Iustificationes aittẽ
facta sunt iusta. id÷ oꝑa iusticie Cum utiq ñ¬
dum habeat. et qͥ iam desiderat: qͣm longe ab his
erat. qͥ adhuc erat eas desiderare concupiscebat: &
qͣm longuis abeis sunt. qui neq boc adhuc con¬
cupiscunt: Mirum ẽ autẽ qͦmͦ concupiscatur
desidium. nec sit innob̃. cuiꝰ iã concupiscentia
sit innob̃. Neq enĩ pulchrum aliqͦd corpꝰ ẽ. sic̃
aurum. ulcaro aliqua speciosa: qͣm potest homo
concupiscere. nec habere: quia extra posita. non
ẽ in homine qͥs nesciat inhomine eẽ concupi¬
scentiam: in homine eẽ desidium: Cur ergo
concupiscit᷑ ut habeatur: qͣsi foruisecus infera¬
tur: aut qͦmͦ haberi eiꝰ concupiscentia sine ipso
scentia: Nam et desiderare: ꝓculdubio concupi¬
scere ẽ Quis ẽ iste mirabilis. atq in explicabilis

Expanded text:
«Desiderare,» inquit, «justificationes tuas in omni «Desiderare,» inquit, «justificationes tuas in omni tempore.» Credo nondum eas desiderabat, quando concupivit desiderare. Justificationes autem facta sunt justa, id est, opera justitiae. Cum itaque nondum habeat et qui jam desiderat, quam longe ab his erat qui adhuc eas desiderare concupiscebat? et quam longius ab eis sunt qui neque hoc adhuc concupiscunt? 4. Mirum est autem quomodo concupiscatur desiderium, nec sit in nobis cujus concupiscentia jam sit in nobis. Neque enim pulchrum aliquod corpus est, sicut aurum, vel caro aliqua speciosa, quam potest homo concupiscere, nec habere, quia extra posita non est in homine. Quis nesciat in homine esse concupiscentiam, in homine esse desiderium? Cur ergo concupiscitur ut habeatur, quasi forinsecus inferatur? Aut quomodo haberi ejus concupiscentia sine ipso scentia? Nam et desiderare procul dubio concupiscere est. Quis est iste mirabilis atque inexplicabilis
Abbreviated transcription (Latin):
lis: Non dehac dictũ ẽ. non concupisces: s de
illa qua caro concupiscit aduersus sp̃m̃. De
hac autem bona concupiscentia qua concupi¬
scit sp̃s aduersꝰ carnem: quere ubi scriptũ sit
& inuenies Concupiscentia itaq sapientiȩ:
deducit ad regnũ Et multa alia reperiunt᷑
bone concupiscentie testimonia: Sed hoc sa¬
ne inter ẽ qđ nontacctur. qͥd concupiscatur.
qͣndo bona ꝯmemorat᷑ concupiscentia: cũ autẽ
ñ additur qͥd concupiseatur. sed sola ponitur:
ñ nͥ mala intelligitur: sic̃ inhoc qđ commemo¬
raui. concupiscentia itaq sapientie deduc̃ ad
regnum: Si ñ adderet sapientie: nullomͦ dic̾it
posuit. concupiscentiã nesciebam. nͥ lex dic̾et.
non concupisces: Non utiq ait cuiꝰ rei concu¬
piscentiam. uł qͥd ñconcupisces Certum est
enim non intelligi cũ ita dicitur. nͥ malã con¬
cupiscentiã uid gͦ huiꝰ anima concupiuit:

Expanded text:
lis. Non de hac dictum est, «Non concupisces» ; sed de lis. Non de hac dictum est, «Non concupisces» ; sed de illa qua caro concupiscit adversus spiritum . De hac autem bona concupiscentia qua concupiscit spiritus adversus carnem, quaere ubi scriptum sit; et invenies, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum» : et multa alia reperiuntur bonae concupiscentiae testimonia. Sed hoc sane interest, quod non tacetur quid concupiscatur, quando bona commemoratur concupiscentia: cum autem non additur quid concupiscatur, sed sola ponitur, nonnisi mala intelligitur. Sicut in hoc quod commemoravi, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum;» si non adderet sapientiae, nullo modo diceret, ostolus quod posuit, «Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces» ; non utique addidit cujus rei concupiscentiam, vel quid non concupisces: certum est enim non intelligi, cum ita dicitur, nisi malam concupiscentiam. Quid ergo hujus anima concupivit?
Abbreviated transcription (Latin):
gere ꝓximum tanqͣm seipsum: priꝰ debet dili¬
gendo dm̃ diligere seipsum Qđ unde poterit¬
scire si nescit dmꝰ si nescit & se ipsum: Recte
itaq dicitur do: Incola ego sum interra: neab¬
scondas ame mandata tua: Merito nanq
abscondunt᷑ eis. qui non sunt incolȩ interra.¬
ec enim mandata. & si audiunt ñ sapiunt:
qͥa t̾rena sapiunt: Quoꝵ autẽ conuersatio in
celis ẽ: inquantum hic conu̾santur. ꝓfecto ꝑ¬
egrinantur Petant itaq ne abscondant᷑ ab
eis mandata dĩ. ꝑquȩ abħ ĩcolatu liberentur: di¬
ligendo dm̃ cum qͦ inȩt̃num erunt: et diligen¬
lectio: Unde consequenter ĩste incola interra.
cũ dĩ mandata ne sibi absconderentur orasset:
inquib dilectio p̃cipitur uł sola uł maxima ⁊
ipsius dilectionis dilectionẽ se uelle habere pro¬
clamat dicens. Concupuit anima mea desi¬
derare iustificationes tuas. inomni tempore.
audabilis ẽ ista concupiscentia: ñ dampnabi¬

Expanded text:
gere proximum tanquam seipsum, prius debet diligere proximum tanquam seipsum, prius debet diligendo Deum diligere seipsum: quod unde poterit, si nescit Deum, si nescit et seipsum? Recte itaque dicitur Deo, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Merito namque absconduntur eis qui non sunt incolae in terra: haec enim mandata etsi audiunt, non sapiunt; quia terrena sapiunt. Quorum autem conversatio in coelis est , in quantum hic conversantur, profecto peregrinantur. Petant itaque ne abscondantur ab eis mandata Dei, per quae ab hoc incolatu liberentur, diligendo Deum, cum quo in aeternum erunt; et diligenligitur? Unde consequenter iste incola in terra, cum Dei mandata ne sibi absconin quibus dilectio praecipitur, vel sola, vel maxime, et ipsius dilectionis dilectionem se velle habere proclamat dicens: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore.» Laudabilis est ista concupiscentia, non damnabi
Abbreviated transcription (Latin):
cordiam. ipse qui interrogauerat iudicauit:
patuitq infacienda miscđia neminẽ alienũ
eẽ putandũ. abeo qui diligit ꝓximum: Sed
multi nec se ipsos nouerunt: quia & se ipsum
nosse quẽadmodum homo sibi debet innote¬
scere. ñ omuiũ hominũ ẽ. Quomodo gͦ diligit ꝓ¬
ximum tanqͣm seipsum: qͥ nescit & se ipsum:
Non enim frustra ille filius uinior qͥ ꝓfectus ẽ in
regionem longinquã. ubi ita dissipauit sub¬
stantiam suã uiuens ꝓdige. ut diceret surgam
etibo ad patrem meũ: prius reu̾sus ẽ insemet¬
ipsum: nisi qͥa tam longe peregrinatus ẽ. ut
relinqueret etiã semet ipsum: Nec tamen reuerte¬
retur adse. si omnimodo nesciret se: nec dicerit.
surgã et ibo ad patrem meũ: si penitus igno¬
raret dm̃ Quo circa et aliquatenus ista scu¬
turꝰ et ut magis magisq sciantur ñ in merito
scienda poscuntur. Sua ꝓpter ut sciamus dili¬
gere dm̃. sciendus ẽ ds̃: et ut sciat homo dili¬

Expanded text:
cordiam, ipse qui interrogaverat judicavit ; cordiam, ipse qui interrogaverat judicavit ; patuitque in facienda misericordia neminem alienum esse deputandum ab eo qui diligit proximum. Sed multi nec seipsos noverunt; quia et seipsum nosse, quemadmodum homo sibi debet innotescere, non omnium hominum est. Quomodo ergo diligit proximum tanquam seipsum, qui nescit et seipsum? Non enim frustra ille filius junior, qui profectus in regionem longinquam, ubi dissipavit substantiam suam vivens prodige, ut diceret, «Surgam, et ibo ad partem meum,» prius reversus est in semetipsum , nisi quia tam longe peregrinatus est, ut relinqueret etiam semetipsum. Nec tamen reverteretur ad se, si omni modo nesciret se; nec diceret, «Surgam, et ibo ad patrem meum,» si penitus ignoraret Deum. Quocirca et aliquatenus ista sciuntur, et ut magis magisque sciantur, non immerito scienda poscuntur. Quapropter ut sciamus diligere Deum, sciendus est Deus; et ut sciat homo dili
Abbreviated transcription (Latin):
aquib ds̃ abscondit mandata sua: Nonne illa
ubiq ds̃ uoluit predicari: Utinã quã multis
clara sunt: tam multis cara sint: Nam quid est
clarius qͣm diliges dñm dm̃ tuum extoto cor¬
de tuo. extota anima tua. extota mente tua:
& diliges ꝓrimum tuũ tanquã te ipsum: In
omnib fidelib & plurimis infidelib nota sunt:
Cur gͦ poscit fidelis ne abscondant᷑ sibi: que nec
infideli cernit abscondi : Anquia dm̃ nosse dif¬
ficile ẽ: Consequens ẽ utiq ut diligis dñm dm̃
tuum. difficile intelligat᷑: ne aliud ꝓalio diligat᷑.
nã pruni facilior uidet᷑ esse cognitio. Om̃is qͥppe
homo ẽ om̃i homini ꝓximus: nec ulla cogitãda
ẽ longinquitas generis. ubi ẽ natura ꝯmunis: qꝗͣ
nec proximum nouerat qͥdño ait. & quis ẽ
mͥ ꝓximus. quando illi ẽ ꝓpositus homo quidã.
nes: cui ꝓximum ñ fuisse nͥ qͥ cũ illo fec̃ miseri¬

Expanded text:
a quibus Deus abscondit mandata sua? Nonne illa a quibus Deus abscondit mandata sua? Nonne illa ubique Deus voluit praedicari? Utinam quam multis clara sunt, tam multis clara sint. Nam quid est clarius, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum? In» omnibus fidelibus, et plurimis infidelibus nota sunt. Cur ergo poscit fidelis ne abscondatur sibi quod nec infideli cernit abscondi? An quia Deum nosse difficile est, consequens est utique ut, «Diliges Dominum Deum tuum,» difficile intelligatur, ne aliud pro alio diligatur? Nam proximi facilior esse videtur cognitio. Omnis quippe homo est omni homini proximus, nec ulla cogitanda est longinquitas generis, ubi est natura communis. Quanquam nec proximum noverat qui Domino ait: «Et quis est mihi proximus?» Quando illi est propositus homo quidam, nes: cui proximum non fuisse, nisi qui cum illo fecit miseri
Abbreviated transcription (Latin):
deles autẽ qͦs ds̃ ñpresciuit. nec p̃destinauit con¬
formes imaginis filii sui: ñpossunt ueraciter
dicere se interra peregrinos: qñ ibi sunt ubi se¬
cundum carnem nati sunt. Non enm habent
alibi ciuitatẽ Ac ꝑhoc non sunt interra alie¬
nigene. sedterrigene. Unde ait alia scriptura
dequodã Posuit enim apud mortẽ domũ suã
& apud inferos cum terrigenis axes suos. Sunt
autẽ et ipsi peregrini & inquilini: non huic
terrȩ sed popło dĩ aquo sunt alienigene: Unde
credentib & scãm ciuitatem quȩ nonẽ de hoc
mundo habere incipientib apłs dicit: Igit᷑ iã
non estis peregrin & inquilini: sed estis ciues scõꝵ
& domestici dĩ Ipsi gͦ sunt ciues terreni: qui sunt
indĩ popło peregrini Qui uero ciues sunt in
popło dĩ. ipsi sunt interra peregrini: quia totꝰ
idem popłs quamdui ẽ incorpore peregrinatur
adño: Dicat itaq. Incola ego sum interra: ne ab¬
scondas ame mandata tua Sed qui tandẽ sunt.

Expanded text:
deles autem, quos Deus non praescivit nec praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , non possunt veraciter dicere se in terra peregrinos, quando ibi sunt, ubi secundum carnem nati sunt: non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non sunt in terra alienigenae, sed terrigenae. Unde ait alia Scriptura de quodam: «Posuit enim apud mortem domum suam, et apud inferos cum terrigenis axes suos» . Sunt autem et ipsi peregrini et inquilini, non huic terrae, sed populo Dei, a quo sunt alienigenae. Unde credentibus, et sanctam civitatem, quae non est de hoc mundo, habere incipientibus Apostolus dicit: «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei» . Ipsi ergo sunt cives terreni, qui sunt Dei populo peregrini: qui vero cives sunt in populo Dei, ipsi sunt in terra peregrini; quia totus idem populus, quamdiu est in corpore, peregrinatur a Domino. Dicat itaque, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» 2. Sed qui tandem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
terram: Sui enim talia dicunt: ostendunt qͥi
patriã querunt Et siquidẽ eius memores eeñt
aqua discesserant. habuissent tp̃s reuertendi. s̃
autẽ meliorẽ appetunt. id: cęlestẽ Ideo ñ con¬

Expanded text:
terram. Qui enim talia dicunt, ostendunt quia terram. Qui enim talia dicunt, ostendunt quia patriam quaerunt. Et si quidem ejus memores essent a qua discesserant, habuissent tempus revertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem: ideo non con
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sia libiꝰ. ñ om̃is homo possit hoc dicere. s cui
patria ꝓmissa ẽ ȩterna incelis: hoc scio quia tẽp¬
tatio ẽ uita humana suꝑ terram. & uigũ graue
ẽ suꝑ filios adam Uerum me plus delectat se¬
cundum istam disputare sententiã: ut ideo nos
interra inquilinos uł incolas ẽẽ dicamus: qͥa
suꝑnam patriã unde pignꝰ accepimus. & quo
ꝑuenientes nunquam inde migremus inueni¬
mus: Nam etille qui inalio psalmo dic̃ inqui¬
linus ego sum apud te & peregrinus sic̃ om̃s
patres mei. ñ ait sicut omnes homines: sed di¬
cendo sic̃ om̃s patres mei. iustos ꝓculdubiou
ult intelligi. qͥ eũ tẽpore p̃cesserunt: & in huic
peregrinatione gemitu pio. suꝑnȩ patriȩ su¬
spirarunt: Dequib scriptũ ẽ adbebreos Scđ̃m
fidẽ mortui sunt hi om̃s cum ñ accepissent pro¬
missiones: sed longe eas uidentes & salutantes:
et confitentes. qͥa hospites et peregrini sunt suꝑ

Expanded text:
versia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui versia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui patria promissa est aeterna in coelis: hoc scio, quia tentatio est vita humana super terram ; et jugum grave est super filios Adam . Verum me plus delectat secundum istam disputare sententiam, ut ideo nos in terra inquilinos vel incolas esse dicamus, quia supernam patriam, unde pignus accepimus, et quo pervenientes nunquam inde migremus, invenimus. Nam et ille qui in alio psalmo dicit, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei» ; non ait, Sicut omnes homines; sed dicendo, «sicut omnes patres mei,» justos procul dubio vult intelligi, qui eum tempore praecesserunt, et in hac peregrinatione gemitu pio supernae patriae suspirarunt. De quibus scriptum est ad Hebraeos: «Secundum fidem mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super