comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dni ad dyccesim quamda¬
pro sollempin consuetu die
sicut ep̃is uisitare eccłias suas ut¬
moris est. media fere martinus¬
hyeme uenisset: mansionem ei
in secretario ecclie clerici paraiũnt
multum qz ignem scabro iam ꝑ
tenu pauunento subdidunt: lec¬
tum ei pluruno stiinne excrure¬
runt. Deni cum se martums cubi¬
tum collocasset: insuetam molli¬
ciem strati male blandientis bor¬
rescit. Quippe qui nuda bumo.
tantum uno cilicio supiecto cccu¬
bare consueu̾at. Itaq quasi accep¬
ta pinotus inuria: stramentũ
oume ꝓiecit. Casu sup fornaculã
ptem palec illius quam remou̾at
ciog̾at. Ipe ut erat moris. nuda
humo. lassitudine itns ingente
requieuit. Ad mediam fere nocte
ꝑ int̾ruptum ut supradirimus
pamimentũ igius estuans: arescẽ¬
tes paleas app̾bendit. Martius
sompuo eratus: re iopinata an¬
cipiti ꝑiculo. et maxime ut refere¬
bat dyabolo insidiante atq urgẽ¬
te p̾uentus: trirdius ꝙ̃ debuit ad
or̃onis confugit auriliũ. Nam

Expanded text:
 ad dioecesim quandapro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc ⁊̃ cõmendandũ zachias lo
quitur de eo: ꝙ pulcrũ eius ⁊ p̾ciosũ
eius sit frumentũ ⁊ iunũ g̾mmãs
u̾gines. Nmmũ iam ꝓgredimur:
s effari nos facit indisciplinata
⁊ irreligiosa quoꝵdã ꝯũsacio: qui

Expanded text:
Ad hoc etiam commendandum Zacharias de eo eloquitur, quod pulchrum eius, & pretiosum eius sit frumentum & vinum germinans virgines. Nimium iam progredimur, sed effari nos facit indisciplinata & irreligiosa quorumdam conuersatio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Eat enĩ bomo infra t̾mmũ
ip̃ius turonice urbis: ex ui¬
co montis laudiacensis. Et hõ il¬
le enit natum simplex: nerus m̃¬
culo ꝯingali. Cui cum duige quie¬
scenti: nocte media pauor exorit᷑.¬
Et ext̾ritus ac de lectulo exiliens.
dum phospiciolum suũ uagatur
trepidus: uocis ꝑdidit famula¬
tum. Nec moratus: indicat mi¬
tu comugi. ut eum ad sc̃i basilicũ
erhib̾et. Qui aduemens. dñ an¬
te b̃m sepulcrũ psex decubat assi¬
due menses mor̃one: absoluta
lingua eloquium sicut antea ba¬
buenit. recipe meniut uͥtute beati.

Expanded text:
at enim homo infra terminum ipsius Turonicae urbis ex vico Montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo coniugali. Cui cum coniuge quiescente nocte media pavor exoritur; exterritus ac de lectulo exiliens, dum per hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu coniugi, ut eum ad sancti basilicam exhiberet. Qui adveniens, dum ante beatum sepulchrum per sex decubat assidue menses in oratione, absoluta lingua, eloquium, sicut antea habuerat, recipere meruit virtute beati.
Abbreviated transcription (Latin):
pere. sine opis bñficio pascetur. ut
rasilice scĩ martun huma osculare¬
tur: patrem lacriins obortis effla¬
gitat. Qui nec mora inuam posi¬
tum. qr uehi alt̾a euectione nõ po¬
t̾at:. ante pedes scĩ. idest foris sepł

Expanded text:
pere sine operis beneficio pasceretur, ut basilicae sancti Martini limina oscularetur , patrem lacrymis obortis efflagitat. Qui nec mora in navi positum, quia vehi altera evectione non poterat, ante pedes Sancti, id est, foris sep
Abbreviated transcription (Latin):
sueu̾at. Et tam grauit̾ seiebat:
ut nichil ibidem cũ uenisset relui¬
queret. Tunc ego inumneis illis
arborem unan que erat ercelsior
cet̾is eligensꝯ de sc̃a cera suꝑ eam
posui. Post illam autem diem usz
in p̾sens tempus. nũꝙͣ ibidem tẽ¬
pestas cecidit: s ueniens. locũ illũ

Expanded text:
sueverat, et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior caeteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus nunquam ibidem tempestas cecidit, sed veniens, locum illum
Abbreviated transcription (Latin):
De alici que post ingenuitatem.
est uendita.
De cculi et capitis mei dolore.
scd̃s de uirtutibz que facte sunt
postqmͣ nos uemiius.

Expanded text:
e, quae post ingenuitatem est vindita. 50. De oculi et capitis mei dolore. II. DE VIRTUTIBUS, QUAE FACTAE SUNT, POSTQUAM NOS VENIMU
Abbreviated transcription (Latin):
S paulo supus p̾misit: ommna
infuturũ seruant᷑ inc̾ta. maxĩe tñ
in hec ingenuscitur. ꝙ impn preua¬
lent. et muocentes affliguntur.
Unde est illud iemie. Quare ma
impioꝵ ꝓspatur. bene est oĩbr qui
p̾uaricant᷑ et iique agũt. Item
abacut. Quare inquit dñe nou re¬
spicis sup iique agentes. ⁊ taces
deuorante ipio iustiorẽ se: Qui
unne uociferabor ad te. iim patiẽs
et non saluabas: Hoc gͥ marĩe cõ¬
scriptũ est. qiͣ oꝑa eg̾nt impioꝵ: ⁊
impui sint securi qĩ habeãt fc̃a iusto¬
rũ. S altiora te ne q̃sieris. ⁊ ĩ opib
dei non sis curiosus. multos eĩ sup¬
plantauit suspicio. Que p̾cepit ds.
illa cogita senry. qm̃ magna pa¬
ciencia eius et ab hũilib honorat᷑¬

Expanded text:
præmisi, omnia in futurum seruantur incerta. Maxime tamen in hoc ingemiscitur, quod impij præualent, & innocentes affliguntur. Vnde est illud Ieremiæ, Quare via impiorum prosperatur; bene est omnibus qui præuaricantur, & inique agunt? Item Abacuc, Quare, inquit, Domine, non respicis super inique agentes, & taces deuorante impio iustiorem se? Qui Domine, vociferabor ad teabis? Hoc igitur maxime conscriptum est, quasi opera egerint impiorum, et impii sint securi, quasi habeant facta justorum. Sed altiora te ne quaesieris, et in operibus Dei non sis curiosus. Multos enim supplantavit suspicio. Quae praecepit Deus, illa cogita semper, quoniam magna potentia ejus, et ab hu
Abbreviated transcription (Latin):
m̾eor uiri iusti reliquias: qd̾ ciruq
p̾dicau̾int sac̾dotes credam. Et sic
iteꝵ suos dirigit: maiori cũ mune¬
re. Qui uenientes ad bĩn locũ: reli¬
quias postulabant. Cũq eis offer¬
rentur ex ꝯsuetudine: dirunt. Non
tribuatur ponendi q̃ ex inde iteꝵ
assumamꝰ. Tũc ꝑtem pallii serie.
pensatam suꝑ b̃m sepulcrũ posĩnit:
dicentes. Si inuenimus gr̃am co¬
ram expecito patrono: q̃ possumus
plus iisequenti pensabũt. ermt¬
qr uobis in bñdictonem q̃sita per
fidem. Digilata ergo una nocte. fc̃õ
mane q̃ posuerant penãtabãt. In
quib danta bĩ uiri infusa est gm̃:
ut rum diu cleuarent in sublime
eream libram qnͣtum hab̃e potenit
quo ascend̾et mom̃tana. Cũq ele¬
uate suissẽt reliquie cũ magno tri¬
ipho: audierũt ueces psallentiũ
qui erunt inciuitate detrusi in car¬
cẽm. Et admirantes suauitatem
sonus int̾rogñt custodes qͥd hoc ẽẽt.
Qui dixunt. Reliquie dõpm m̃tim

Expanded text:
eor viri iusti reliquias, quodcumque praedicaverint sacerdotes, credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: 'Non licentia tribuatur ponendi quae exinde iterum adsumamus'. Tunc partem pallii sirici pensatam super beatum sepulchrum posuerunt, dicentes: 'Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus plus in sequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admirantes suavitatem sonus, interrogant custodes, quid hoc esset. Qui dixerunt: 'Reliquiae domni Martini
Abbreviated transcription (Latin):
Upus burdegalensis .li.
grauit̾ a quartano tỹpo uexabat᷑.
ita ut accedente febre. neq cibum
neq potum sume posset. Int̾ea aid¬
uenit festiuitas sc̃i martim anti¬
stitis. At ille celebratas cum reli¬
quo clero uigilias: mane p̾ce dit
õs. et ad basilicam scĩ festinat. Dũ
autem ꝓperat: obiũ habuit inide¬
um. Quo inquirente quo ꝑgeret.
respondit. Typum quartanũ in¬
curri: et mĩc ad basilicam sc̃i ꝓpe¬
ro. ut me uͥtus eius ab hac infir¬
mitate discuciat. Quiart. Marti¬
nus em̃ nichil t̾ͥ proderit: ꝙ terta
opprimens. terreum facit. Casso
eius edem expetis. Non em̃ pot̾it
mortuus: inuentib tribuere me¬
dicinam. At ille despiciens u̾ba
serpentis antiqui: abiit quo cepe¬
rnt. Et ꝓstratus coram scĩs pigno¬
ribr: or̃onem fudit. Reperitqz ibi
duas candelulas: ex cera ⁊ papiro
formatas. Quibr assũptis: ad do¬
mũ exhibet. Illuminatisq eis:
fauillam papiri cũ aqua munda
hausit. Nor sanitatem recepit.

Expanded text:
upus Burdegalensis urbis graviter a quartano typo vexabatur, ita ut, accedente febre, neque cibum neque potum sumere possit. Interea advenit festivitas sancti Martini antestitis. At ille, celebratas cum reliquo clero vigilias, mane praecedit omnes et ad basilicam sancti festinat. Dum autem properat, obvium habuit Iudaeum; quo inquerente, quo pergeret, respondit: 'Typum quartanum incurri, et nunc ad basilicam sancti propero, ut me virtus eius ab hac infirmitate discutiat'. Qui ait: 'Martinus enim nihil tibi proderit, quem terra obpremens terreum fecit; casso eius aedem expetis; nou enim poterit mortuus viventibus tribuere medicinam'. At ille dispiciens verba serpentis antiqui, abiit quo coeperat, et prostratus coram sanctis pignoribus, orationem fudit, repperitque ibi duas candelulas ex cera ac papiro formatas. Quibus adsumptis, ad domum exhibet, inluminatisque eis, favillam papiri cum hausit, moxque sanitatem recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
decusata non uaꝵ intuentes ob¬
lectabat. Quando aũt ut diximꝰ
fama tam diri ñtii ⁊rã. quao
ꝑuolait. tempus iam instabat

Expanded text:
decusata non parum intuentes oblectabat. Quando autem, ut diximus, fama tam diri nuntii circumquaque pervolavit, tempus jam instabat
Abbreviated transcription (Latin):
luti. sc̃i basilicã sut ing̾ssi: et ꝑuidi¬
cẽ ĩmunes a dano laroti sũt . xliii.¬
Lx quida monib pedibq
ꝯtractis. de uilla themello. in
pago turonice urbis. inti amlirria¬
censis. a ouemẽs ad basilicã sc̃. dũ
int̾ reliqͦs petentes postularet uutꝰ
stiꝑẽ. isitatꝰ ascĩ u̾tute direitꝰ absces
febris nimia incidiss. ac eraĩari ab
eade putaret: de pulue scĩ sepulcri
pb̃r leuans. ac fimbrias palle sup¬
posite disrupens secũ detulit. Pulue¬
iẽ qr puero hauriendũ dedit. simbri¬
as nocollo illius alligauit. Mor
febre restinicta: sanatus est. Non dis¬
pari modo. et ulfaricus pb̃r alt̃o ꝑu¬
ero febricitanti studiũ adhibẽs. ⁊ ille
ꝓtinꝰ febre carens ꝯualuit. xlu

Expanded text:
t ingressi et per iudicem immunes a damno laxati sunt. 42. Puer quidam, manibus pedibusque contractis, de villa Themello in pago Turonicae urbis vici Ambiacensis, adveniens ad basilicam sancti, dum inter reliquos petentes postolaret victus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscesfebris nimiae incedisset ac exanimari ab eadem putaretur, de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum dedit, fimbrias vero collo illius alligavit. Mox febre restincta, sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbiter altero puero febricitanti studium adhibens, et ille protinus febre carens, convaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
git. Negatoq cibo potuq: dice¬
lat. Ego te faciam ad oĩm docum̃¬
tum fame tabesc̾e: donec omnia
reddas. Hec aũt cum ag̾entur: sc̃i

Expanded text:
git, negatoque cibo ac potu dicebat: Ego te faciam ad omnium documentum fame tabescere, donec omnia reddas. Haec autem cum agerentur, s
Abbreviated transcription (Latin):
Illũ qͦ ꝯprimens: et alius dolere
cepit. Et templo: munus hore
momento ceca ab cculis ambob.
efficitur. Nec mora: ꝯ fessa culpam
ad p̾sidia notu ꝯfugit. Ibiq or̃onẽ
supplicit᷑ fundens. ac peiitenciam
pro negligencia ꝯpuncte agens
dic octaua. sanguine abcrulis pro

Expanded text:
ue conpremens et alius dolere coepit extemplo. In unius horae momento caeca ab oculis ambobus effad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens, ac poenitentiam pro negligentia compuncte agens, die octava, sanguine ab oculis pro
Abbreviated transcription (Latin):
suctus. Paulo ante lorã
refectionis interregat an habetur
in promptu. Tunc cato dẏaconᷤ
ad quem monastem adimstra¬
cio ꝑtinebat. doctus ip̃e piscari ne¬
gat ꝑtotum diem sibi ullam cis¬
sisse capturam. S neq illos pis¬
catores qui uendelunt quicqui
ag̾e quuusse. Dade inqͥt uriete
linũ tuum captura prouemet.
Contigua clumini ut sulpicuis
iste descripsit: ln bebanius hĩtacu¬
la. Processimus cuncti ut pote
feriatis dieb ud̾e piscantem.
õĩmi sꝑxcieb intentis non incas¬
sum futura temptamma quib
piscis martino auctore: marti¬
ni usib q̃reretur. Ad pͥmũ iactũ
in rechi per modico iumanẽ eso¬
cem dysiconus extraxit. et ad mo¬
nasterium letus accurrens iim¬
rum ut dixit poeta nescio quis
uitimur enm ũsu scolastito: qr
int̾ scolasticos fubulanuir. Cap¬
tinũq suem inirantib intulit
argis. Dere xp̃i iste discipulus
gestaꝵ a saluatore ututsi quas
in eremplum scĩs suis edidit. et¬
emulator xp̃m in se monstrabat

Expanded text:
suetus paulo ante horam refectionis interrogat, an haberetur in promptu. tum Cato diaconus, ad quem monasterii administratio pertinebat, doctus ipse piscari, negat per totum diem sibi ullam cessisse capturam, sed neque alios piscatores, qui uendere solebant, quicquam agere quiuisse. uade, inquit, linum tuum, captura proueniet. contiguum flumini, ut Sulpiciiste descripsit, habebamus habitacula: processimus cuncti, utpote feriatis diebus, videre piscantem, omnium spebus intentis, non incassum futura tentamina, quibus piscis Martino auctore Martini usibus quaereretur. Ad primum jactum in rete permodico immanem esocem diaconus extraxit, et ad monasterium laetus accurrens, nimirum ut dixit poeta nescio quis utimur enim versu scholastico, quia inter scholasticos fabulamur: Captivumque suem mirantibus intulit Argis. Vere, iste Christi discipulus, gestarum a Salvatore virtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ conclusi crartabant᷑. Confinc¬
tisq cathenis: libatos se sentiũt.
Nec mora: ostiũ petunt. Quo ap¬
tos eccłiam sc̃am nemine ꝓhiben¬
te ing̾ssi sunt. Custodes aũt ĩ tm̃
obstẽpefacti fu̾nt: ut nec u̾bis qͥ¬
dem eos increpare p̾sum̾ent. Qui
⁊ sequentes eos: cũ eisdem se in
eccłia abdid̾unt. Illi aũt deo ma¬
ximas gr̃as referunt: ꝙ eos obtẽ¬
tu pontificis dignatus fuit libare.

Expanded text:
 conclusi coartabantur, confractisque catenis, liberatos se sentiunt. Nec morati ostium petunt; quo aperto, eclesiam sanctam, nemine prohibente, ingressi sunt. Custodes autem in tantum obstupefacti fuerunt, ut nec verbis quidem eos increpare praesumerent; qui etiam sequentes eos, cum eisdem se in eclesia abdiderunt. Illi autem Deo maximas gratias referunt, quod eos obtentu pontificis dignatus fuerit liberare.
Abbreviated transcription (Latin):
stis Citer quibcumq ex causis
loc actid̃it: non abaid opmnandum
iudetur ꝙ̃ qd̃ isdem pissimus pat̃
Nageilũ lx in suam domũ potus
qm̃ insubiectos malu̾it iaculairer¬
emplũ uidelicet piissum ꝯditoris
imitatus: qui peccanite pͥms hõie
non ip̃m maledrcit s t̾ram quẽ
aꝑaturus erat. Nonne ex ip̃o reꝵ
acridentium euentu apparet cum
sola domus illa combusta est de¬
munculis cłieu⁊ illesis ꝓgnum¬
non erit ille solus au subluc occa¬
si one decractores iasultent. S e
plenq alii sc̃ĩ quorum domus q̃q̃
sisum idiffe̾nt̾ urdent. ĩmo ꝙ dic¬
ir: nesas est contra ip̃m dñm inu
si ux possunt qr templũ illd̃ salo

Expanded text:
ibuscumque ex causis hoc acciderit, non aliud opinandum videtur, quam quod isdem piissimus Pater flagellum hoc in suam domum potius, quam in subditos maluerit iaculari: exemplum videlicet piissimi Conditoris imitatus, qui peccante primo homine, non ipsum maledixit, sed terram quam operaturus erat. Nonne ex ipso rerum accidentium euentu apparet, quod sola domus illa combusta est, domunculis clericorum illæsis idetur, jam non erit ille solus cui sub hac occasione detractores insultent. Sed etiam plerique alii sancti, quorum domus quaqua versum indifferenter ardent, imo, quod dictu nefas est, contra ipsum Dominum mussitare possunt, quia templu
Abbreviated transcription (Latin):
ne qua c̃ replei sunt. Nam si pote
ab ip̃o gestis. si longũ non ẽẽt pot̾at
ndem potestas depent̾ cõmendan.
S iam ista quaiihũq deladaciꝰ de¬

Expanded text:
 sancti repleti sunt. Nam si potesab ipso nuper gestis, si longum non esset, poterat eadem potestas decenter commendari. Sed jam ista qualiscunque delatratio de
Abbreviated transcription (Latin):
liumi fuit: qui non impositione
manus desidata. dñm ih̾m relicto
impietatis errore credid̾it. Et ue
ante martinũ pauci ad modum
imo pene nulli: in illis regiombz
rp̃i nomen receꝑant. Qd̾ ad eo uit¬
tutib illius exemploq ꝯualuit.
ut iam ibi nullus locus sit. qui nͣ
aut eccłus frequentissimis. aut
monasterus sit repletus. Nã ubi
fana destrireat: statim ibi aut ec¬
clesics aut mouastia ꝯstruebat.

Expanded text:
lium fuit, qui non impositione lium fuit, qui non impositione manus desiderata Dominum Iesum, relicto . impietatis errore, crediderit. et uere ante Martinum pauci admodum, immo paene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo uirtutibus illius exemploque conualuit, ut iam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis aut monasteriis sit repletus. nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat.
Abbreviated transcription (Latin):
succisa corrueret: eo loco uinctus
statuitur pro arbituo rusticorũ
quo arborem esse casurain nemo
dubitabat. Succndere igitur ip̃i
suam punun cum ingenti gaudi¬
o leticiaq cepunt. Nderat emuuis
turba mirantium. Iamq panlatĩ
mtare punis: et rumam suam ca¬
sura minitan. Pallelunt emmus
mouachi: et ꝑiculo iam ꝓpiore cõ¬
territi. spem omnem fidem q ꝑ di¬
d̾ant. solam martim mortem ex¬
pettantes At ille confisus in dũo:
intrepidus operiens. cum iam fra¬
gorem sui puius concidens edidis¬
set. iam cadenti. iam suꝑ se ruenti
eleuat obuiam manu signũ salu
modo retroactam putares. diu̾sã
in ꝑtem ruit. ad eo ut rusticos qui
tuto in loco stet̾ant. pene ꝓstrait.
Tum u̾o incelum clamore subla¬
to. gentiles stuptre miraculo. mo¬
nachi flere p̾gaudio: xp̃i nomen
incõmunt ab oĩb p̾dicari. Satis¬
q constitit: eo die salutem illi ue¬
nisse regiom. Nam neno fere ex
nunam illa multitudine genti¬

Expanded text:
succisa corrueret, eo loci uinctus succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutmodo retro actam putares — diuersam in partem ruit, adeo ut rusticos, qui tuto in loco steterant, paene prostrauerit. tum uero in caelum clamore sublato gentiles stupere miraculo, monachi flere prae gaudio, Christi nomen in commune ab omnibus praedicari: satisque constitit eo die salutem illi uenisse regioni. nam nemo fere ex inmani illa multitudine genti
Abbreviated transcription (Latin):
Tem dum in uico quodam
templum antiquissimũ di¬
russet. et arborem purũ que
extide: cum u̾o antistes loci illuis
cet̾a q gentilium turba cepit ob¬
sistere. Et cum idem illi dũ tem¬
plũ eũtitur imꝑante dño quie¬
uissent: succidi arborem non pa¬
tiebantur. Ille eos sedulo cõmo¬
uere: nichil esse religionis insti¬
pite Deum potius cui seruiret
ip̃e sequerentur. Arborem illam
ercroi oport̾e: qr esset demom de¬
dicata. Tunc unus ex hiis qui
erat audatior cetis si bates inqͥt
aliquam de deo tuo quem dicis
te colere fiduciam: nosmet ip̃i sue¬
cidimus hanc arborem. tu ruentẽ
suscipe. Et si tecum est tuus ut di¬
cis dominus: euades. Tum ille
intrepide confisus in dommo: fac¬
turum se pollicetur. Hic uero ad
istius modi ꝯdicionem omins illa
gentiliũ turba consentit: facilem¬
qr arboris sue habuere iacturam.
si municum sacroꝵ suoꝵ casu illi
obruissent. Itaq cum unam ĩ par¬
tem puius illa esset incluns. ut
non esset dubium quam in ꝑtem

Expanded text:
tem, cum in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem
Abbreviated transcription (Latin):
R chadu ucro et honori
secundo impcrii anno.
Sanctus martinus turonorm
cp̃s. plenus u̾tutibus et sanctitate.
prebens in firmis multa beneficia.
octogesino pͥmo itatis suc ãno.
spiscopatus antẽ inccluo sexto.
apud condatensem diocesis sucui¬
cum. excedcns a scculo: feliciter migͣ¬
uit ad xp̃m. Transiit autẽ media
nocte qua dominica habebatur: attico
cesarcoqz consulibus. M ulti euim
in cus transitu. psallentium uoces¬
audicrunt in celo: quod in libro iur¬
tutum cius pͥmo plemius expo sumꝰ
Nam cum primũ sanctus dei a¬
pud condatensem ut diximus
uicum egrotare cepisset. pict aui
populi. ad eius transitum sicut
turonici conuenerunt. Quo mi¬
grante: gnͣdis altercacio mutrũq

Expanded text:
rcadii vero et Honorii secundo imperii anno, sanctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
bem:ner ⁊̾ mneliis urbibz ⁊ pene
intoto mũdo uulgata ꝑpatuit.
Iuliantus quidam abhispaniis ue¬
niens. manui ac̾ pede debilis: ad
hunt medicũ deuotus accessit di¬
cens. Credo em̃ scĩssime presul:¬
p̾ben. que cecis in te spantibus
non es solitus deuegare In hue
credulitate oromi assidue mui¬
stens. et de domini miseratione
non dubitans: directis pedib ac
manib ĩcoluinis ẽ redditꝰ xxii

Expanded text:
m in aliis urbibus et pene in toto mundo vulgata perpatuit. Iulianus quidam ab Hispaniis veniens, manus et pedes debiles ad hunc medicum devotus ingessit, dicens: 'Credo enim, sanctissime praesulpraebere, quae caeteris in te sperantibus non es solitus denegare. In hac credulitate orationi assidue insistens, et de Domini miseratione non dubitans, directis pedibus manibusque, incolumis est reddit
Abbreviated transcription (Latin):
uernabat. Subbac em̃ erat seunta
que adsaicre edis ualuas peditem
deducebat. Cumq rex subhac pre¬
teriens. or̃ois gr̃a hoc templũ ad¬
iret: dicit siuis. Cauete ne contui¬
gatis uns̃i ex hiis botrionib: ne
forte offensam scĩ antistitis incur¬
ratis. Om̃ia emĩ que in boc habent᷑
atrio: ip̃i sacrata sũt. Hec audiẽs
unus pueroꝵ: ait intrr se. Dtrũ
sint hec huic sc̃o sacrata: an non.
ignoro. Dnũ scio: qr delibacio mei
est amuim. ab hiis nesci. Et statim
nuecta manu: caudam botrionis
cepit incd̾e. Protinus qr dext̾a ad¬
herens camere: arente lacerto diri¬
guit. Erat enĩ muius regis: qui
ei ꝑ u̾ba iccularia leticiam erat so¬
litus excitare. S non eũ adiuut
cachinius aliqͥs. neq p̾stigiũ artis
sue: sz cogente dolore. uoces dare ce¬
pit. ac dic̾e. Succurrite uirl mnisero.
sb̃uenite opp̾sso. ferte leuam̃ appen¬
so: et scĩ antistitis maitim uͥtutem
pro me dep̾canuni. qui tali exitu cru¬
cior. tali plaga affligor: tali incisio¬

Expanded text:
ernabat. Sub hac enim erat semita, quae ad sacrae aedes valvas peditem deducebat. Cumque rex sub hac praeteriens orationis gratia hoc templum adiret, dixit suis: 'Cavete, ne contingatis unum ex his botrionibus, ne forte offensam sancti antistitis incurratis. Omnia enim quae in hoc habentur atrio ipsi sacrata sunt'. Haec audiens unus puerorum, ait infra se: 'Utrum sint haec huic sancto sacrata an non, ignoro. Unum scio, quia diliberatio animi est ab his vesci'. Et statim iniecta manu caudam botrionis coepit incidere, protinusque dextera adhaerens camerae, arente lacerto, diriguit. Erat enim mimus regis, qui ei per verba iocularia laetitiam erat solitus excitare. Sed non ei adiuvit cacinnus aliquis neque praestigium artis suae, sed, cogente dolore, voces dare cpit ac dicere: Succurrite viri misero, subvenite oppresso, ferte levamen appenso, et sancti antistitis Martini virtutem pro me deprecamini, qui tali exitu crucior, tali plaga affligor, tali incisio
Abbreviated transcription (Latin):
huuire pcipio. Mlor comp̃ssa fe¬
bre restinito dolore: utq ꝯualuit.
¶ Nclita sunt em̃ muncurlun.
la q̃ cotidie dñs ad laudẽ anti¬
stitis sui oꝑari dignatur: et ut

Expanded text:
urire praecipio. Mox, conpressa febre, restincto dolore, uterquo convaluit. 44. Inclita sunt enim miracula, quae cotidie Dominus ad laudem antistitis sui operare dignatur, et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dutonẽ ꝑetentes: oꝑi merebam¬
turi. S qͣuid de plurimis memo¬
mre necesse est cũ id meruerint ce¬
teti. qd̾ unam uidimus meruisse:
Dror gͥ eboriu comitis. cũ ab
hac lue detineretur: ita hiis oper¬
ta uesicis est ut neqz manus neq
plante. neq ulla ꝑs corꝑis eius
abhiis ꝯtinebantur obtecti. Cum

Expanded text:
onem petentes, opem merebantur. Sed quid de plurimis memorare necesse est, cum id meruerint caeteri, quod unam vidimus meruisse? Uxor ergo Eborini comitis, cum ab hac lue detineretur, ita his operta vesicis est, ut neque manus, neque plantae, neque ulla pars corporis ejus ab his contineban
Abbreviated transcription (Latin):
uisitare. Die aũt t̾rcio post ꝙͣ ue¬
ii. cura ciꝰ sepulcro assisterem: sb̾¬
ito febris magna cculos meos
ampuit. At ego ingem̾e ueheñi¬
ter cepi: et sanctiauxiliũ fortit de¬
p̾car. Ilico aũt erũpens ex cailis
meis sanguis. noctem pepulit:
diemq reduxit. Hec nobis diaco¬
nus effatus: incolumis remea¬
uit ad ꝓpria.

Expanded text:
isitare: die autem tertio postquam veni, cum ejus sepulcro assisterem, subito febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehementer coepi, et Sancti auxilium fortiter deprecari: illico autem erumpens ex oculis meis sanguis noctem pepulit, diemque reduxit. Haec nobis diaconus effatus, incolumis remeavit ad propria.
Abbreviated transcription (Latin):
miraculũ suũ. De q̃ allome¬
nis quidam ꝓcedens cũ ꝯtractis pe¬
dib ac manib. lingua ⁊ debilis:
bĩ ꝯfessoris tẽplũ expetiit. Ubi cũ
tota quadragesima resedisset. assi¬
due orans ac dep̾cans ut eũ uͥtus
scĩ antistitis uisitaret. a dueĩt di¬
es illa dũica ante scũi pascha. in q̃
dñs ñr stratas ab arboꝵ spolus ui¬
as incedeus iberosolunis uenit:
tirba ꝓseqñte atq clamãte. Osan¬
na bñdictus qui uemit in nõĩe dm̃.
Illa ergo die cum iam sero factũ
esset. et ip̃e solus a foris ante tu¬
mulũ decubaret: subito frũs est
mertasi. et panore ꝑt̾ritus. iace¬
bat ut mortuus. Qui cũ ut ip̃e
refeit ꝑduaꝵ horaꝵ spaciũ aut

Expanded text:
 Allomeris quidam procedens cum contractis pedibus ac manibus, lingua etiam debilis, beati confessoris templum expetiit. Ubi cum tota quadragisima resedisset, assidue orans ac depraecans, ut eum virtus sancti antistitis visitaret, advenit dies illa dominica ante sanctum pascha, in qua dominus noster, stratas ab arborum spoliis vias incedens, Hierusolymis venit, turba prosequente atque clamante: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini'. Illa ergo die cum iam sero factum esset, et ipse solus a foris ante tumulum decubaret, subito factus est in extasi et pavore perterritus iacebat ut mortuus. Qui cum, ut ipse refert, per duarum horarum aut
Abbreviated transcription (Latin):
latis in sb̾lime pedib qi de mibe
pend̾e. nec tñ uestes defluere sup
faciem ne facet u̾ecundiã rida¬
ta ꝑs corpoꝵ. Ac in ꝑte alia ud̾es
sine int̾rcgatione ueratos ⁊ sua
crimina ꝯ fitentes. Nõĩa ⁊̃ nullo
inc̾rgante ꝓdebant. Ille se iouẽ:
mercunum iste fatebatur. Postre¬
mo cunctos dyaboli nunistros
cum ip̃o cem̃es auctore cuician:
ut iam in maitino illud fatram᷑
impletum qd scriptum est. qm̃ scĩ
de angelis iudicabunt. .uii.

Expanded text:
latis in sublime pedibus quasi de nube latis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fferor si quidem creditis sp̃u
E
et p̃dolore totus nsamo
Non credent maitim uͥtutibus
xp̃iam. q̃s demones fatebantur
Monasterium bĩ uiri. duobz aci¬
uitate erat milib disparatum.
S si quotiens uentinus ad eccli¬
am pedem ex̾ cellule sue lunen ex¬
tulerat. iudes ꝑ totam eccuiam
merguimos iugientes: et qĩ ad¬
uemente iudice agnima damp¬
nanda trepidare. ut aduentum
ep̃i. clicis qui uentursiesse nesci¬
rent. demonioꝵ gemitus indica¬
ret. Didi ꝙdam aꝓpiante mͣtino
maera raptum manib extentis
in sublime suspendi: ut nequaꝙ̃
solum pedib atting̾et. Si qnͣdo
autem erortizandoꝵ demonũ
martinus oꝑami recepisset: ne¬
minem mainb attrectalut. ne¬
minem ẜmonib increpabat. sic̾
plerũq pcłicos rotatur turbo
cet̾os iubebat abscede ac forib
reseratis. in medio eccł̃ie cilicio
circũtectus. ciñe resꝑsus. solo stra¬
tus orabat. Tunc u̾o cern̾es mi¬
seros diu̾so eritu purger. Hos sõ.¬

Expanded text:
fferor, si quid creditis, spiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sub
Abbreviated transcription (Latin):
Dodam die dũ guntrandꝰ
boso ꝯtra uicũ alaziacensẽ
lig̾em fluuũ transmearet ⁊ inru¬
entib iam tenebris mũdũ nox
horribilis retmñet. subito a du̾sante
uento naute turbant᷑ in pelago.
Seꝑatis qr nauib q̃ pontem illũ
sustinebãt. et aqua usq ad sũmũ
repletis: descendũt cũcti usq ad cin¬
gulum cum ip̃is nauib in ꝓfun

Expanded text:
odam die, dum Gunthramnus Boso contra vicum Ambiacensim Ligerem fluvium transmearet, et, inruentibus iam tenebris, mundum nox horribilis reteneret, subito adversante vento nautae turbantur in pelago, separatisque navibus, quae pontem illum sustenebant, et aqua usque ad summum repletis, discendunt cuncti usque ad cingulum cum ipsis navibus in profun
Abbreviated transcription (Latin):
dibr. qͣiͣ ab aliquo. capite u̾b̾ati fu¬
issent. Protinus q int̾ram ruũt:
ac catene que iunctum tenebãt
hõĩem ꝯfracte sunt. laxate u̾o corri¬
gie de manu solusitur. Ip̃e autem
libex se senciens. decũbentib ad¬
huc solo hõĩbz secessit abeis: ⁊ sc̃e
eccn̾e lunen ing̾ssus est. Sic qz a
iudice relerxatur. Ferebant ei nõ¬
nulli: hus diebr et apud pictauẽ¬
sem urbem unictos ab ergastulo
carcerali fuisse resolutos. Qd̾ am¬
bigi non potest: qr uinus ꝯfessoris
uirtus. utramq urbem sacus po¬
tuit illustrare miraculis. .xuii.

Expanded text:
dibus, quasi ab aliquo capite verberati fuissent. Protinusque in terram ruunt, ac catenae quae vinctum tenebant hominem confractae sunt, laxatae vero corrigiae de manibus solvuntur. Ipse autem liberum se sentiens, decumbentibus adhuc solo hominibus, secessit ab eis, et sanctae ecclesiae limen ingressus est, sicque a judice relaxatur. Ferebant enim nonnulli his diebus et apud Pictavensem urbem vinctos ab ergastulo carcerali fuisse resolutos. Quod ambigi non potest, quia unius Confessoris virtus utramque urbem sacris potuit illustrare miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
aose erhiben iubet: Imꝑat: ut
an uerus esset hic nuncius fate¬
retur. Tunc ꝯfessus est seͬ decun de¬
mones fuisse qui rumorem hũc
ꝑ pplun dissemmassent. nt hoc sal¬
tem metu ex illo maituiꝰ opido
suganetur. Barbaros nichil mi¬
nus: ꝙ nrupcionem cogitare Ita
cum hec in mũdus sp̃t medici i
eccłia pa fate̾tur: metu et turba¬
tione p̾senti ciitas lib̾ata est.xrx.

Expanded text:
ad se exhiberi jubet: imperat ut, ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus oppido fugaretur: Barbaros nihil minus quam irruptionem cogitare. Ita cum haec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est.
Abbreviated transcription (Latin):
miro coluit affectu. .xuii.¬
Er idem tempus ieodem
opido ingressus patrissami¬
lias cuiusdam domu. in hrume
i̾o restitit: dicens borribile ĩ atrio
domus demonũse uid̾e. Cui cum
ut disced̾et imparet: ꝙdam efa¬
milia qui in int̾iore ꝑte ediũ mo¬
nbatur ampuit. Senire dentib
miser cepit: et obuios quosq la¬
mare Cõmota domus. familia
turbata: ppłs in fugam usus. mͣti¬
mis se furenti obiecit. Ac primũ
stare ei nuꝑat. S cum dentib
fremeret. hianti qz ore morsum
minitaretur: digitos ei marti¬
nus mos initulit. Si habes in qͥt
aliquid potestatis: hos deuora.
Tum u̾o ac si candens ferrũ fau¬
cib accepisset: longe reductis
dentib digitos bĩ urri uitabat
attingere. Et cum fug̾e de obses¬
so corpore penis et cruciatibz cogẽ¬
tur. nec tamen ei exire ꝑ os lic̾et:
feda reluiquens uestigia. aluxu
uentuis egestus est. xuiii.
Nterea cum de motu acq i¬
petu barbaroꝵ subita cuutate
fama tin sset: demoniacum

Expanded text:
miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia flventris egestus est. XVIII. Interea cum de motu atque impetu Barbarorum subita civitatem fama turbasset, daemoniacum
Abbreviated transcription (Latin):
ualida. deiciens ore uenenũ.
et pnifcriorem ꝑtem ertm modũ
solutus: lectulo decubabat. Igitur
grassante ueneno laboranti ontͤ
uulnus in inguine: et incredibsi
modo mouet se uisibile usqz adplã¬
taui. Enit em̃ in maginitudĩe oui
auserim. Deide sinsum repetens:
cum muno dolore discurtit plat̾a.
pbrachnia. et usq ad ceruicem pro¬
greditur. Delinc paliud latus ad
plantam usq deducit᷑. Er iride re¬
trorsum reu̾tens: adeũ locũ unde
pͥmo ortum fũat uenit. Cũq tallit̾
ꝑuiembra uagaretur egroti: quo
miser tend̾et. quid ag̾et nescielrt.
nsi tm̃ uoces cum fletib dabat. Et¬
igebat em̃ dolor genutũ: cũ ĩ unũ
corpusculũ tanti dolores inueret.
Tandem cum hec nobis nũciata
fuissent: in dico solitam tiriacam
a uero requiri medico. et quo iitr̃
monturus hab̾et assinm decumu¬
lo. At satellites cum magna festi¬
nacc̃e currentes: eleuato pulu̾e
iomum̃ti. deferũt adegrotũ. De¬
libutũ q cum uino: bibendũ por¬

Expanded text:
alida, deiciens ore venenum et per inferiorem partem extra modum solutus, lectulo decubabat. Igitur, grassante veneno, laboranti oritur vulnus in inguine, et incredibili modo movet se visibilis usque ad plantam. Erat enim in magnitudine ovi anserini. Deinde sursum repetens, cum nimio dolore discurrit per latera, per brachia et usque ad cervicem progreditur; dehinc per aliud latus ad plantam usque deducitur; exinde retrorsum revertens, ad eum unde primo ortum fuerat venit. Cumque taliter per membra vagaretur aegroti, quo miser tenderet, quid ageret, nesciebat, nisi tantum voces cum fletibus dabat. Exegebat enim dolor gemitum, cum in uno corpusculo tanti dolores inruerant. Tandem cum haec nobis nuntiata fuissent, indico, solitam tyriacam ad verum requiri medicum et, quo vitam moriturus haberet, adsumi de tumulo. At satellites cum magna festinatione currentes, elevato pulvere monumenti, deferunt ad aegrotum dilibutumque cum vino bibendum por
Abbreviated transcription (Latin):
Dcidus et toto orbe renitẽt
głiosus dompnus mtinus
decedente iam mũdo sol nouus er¬
oriens. sic̃ ant̾ior narrat hystoria.
apud saburiam pannonie ortus.
ad saluationẽ galliaꝵ opitulante
deo dirigitur. Quas uͥtutib et si¬
gnis illustinus: in uibe turonica
ep̃atus bouorem inuitus. ppło co¬
gente suscepit. In quo głiosam et
pene imritabilem agens uitã.
mensib cũ decem dieb octrgesimo
pͥmo etatis suc sumo cesano ⁊ acti¬
co ꝯsulib nocte media quieuit in
pace. G łiosum gͦ et toto mundo
laudabilem eiꝰ tnͣsitũ. die dnica fu¬
isse: mainfestissimũ. Idq in seqñti
ctis testimonis cõꝓlrimꝰ. Qd̾ nõ
pariui meriti fuisse censetur: ut il¬
la die eum dũs in padiso suscipet
qua idem redemptor et dũs uictor
abinferis surrerisset. ut qui dñica
sollempnia semp celebrau̾at un¬
pollute. post mũdi p̾ssimas dm̃ca
die locaretur in requie.

Expanded text:
cidus, et toto orbe renitens gloriosus domnus Martinus, decedente jam mundo, sol novus exoriens, sicut anterior narrat Historia, 1005 apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum, opitulante Deo, dirigitur. Quas virtutibus ac signis illustrans, in urbe Turonica episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit: in quo gloriosam, et pene inimitabilem agens vitam, mensibus cum decim diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesareo et Attico consulibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo et toto mundo laudabilem eius transitum die dominica fuisse, manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis conprobamus. Quod non parvi meriti fuisse censetur, ut illa die eum Dominus in paradiso susciperet, qua idem Redemptor et dominus victor ab inferis surrexisset; et, ut qui dominica solemnia semper celebraverat inpollutae, post mundi pressuras dominica die locaretur in requie.
Abbreviated transcription (Latin):
tusum in debilitatẽ redigit᷑. Intel¬
ligens aũt dñs eius dei hoc eẽ mi¬
steriũ: tñsimsit eũ iteꝵ ad locũ scm̃
ad ꝙ̃ prius abierat. In quo ille cũ
maria deuotõe ꝑnoctans. datodie.
sanitati ꝙͣ pͥus meruerat ĩstaurat᷑

Expanded text:
sum in debilitate redigitur. Intellegens autem dominus eius, Dei hoc esse mysterium, transmisit eum iterum ad locum sanctum, in quo prius abierat; in qua ille cum maxima devotione pernoctans, dato die, sanitati, quam prius meruerat, instaurat
Abbreviated transcription (Latin):
antistitis reliquie que suessionicũ
inpagum febantur. ꝓ plateã sere-¬
bant. Auditas q minctus psallẽ¬
tumi ucces: orauit. ut eum uͥtus¬
sci antistitis uisitaret. Statimq
dissolutis ligaminib: nullo reti¬
nente. basilicam sc̃am ingreditur.
Dehinc a deuotis redemptus: a
nexu debiti absolutus est xlxx.

Expanded text:
Antistitis reliquiae, quae in Suessionicum pagum ferebantur, per plateam praeteribant. Auditis itaque vinctus psallentium vocibus, oravit ut eum virtus Antistitis sancti visitaret: statimque dissolutis ligaminibus, nullo retinente, basilicam sanctam ingreditur. Dehinc a devotis redemptus, a nexu debiti absolutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
relio diacono¬
ame ma¬
ne digressus es. eram residens
solus in cellula. subierat qz me il¬
la que sepius occupat cogitatio.
spes futuroꝵ. p̾sentiu q fastidi¬
um. iudicii metus. formdo penar
Et quod consequens enit. atqz
unde cogitatio tota descenderar:
peccator meoꝵ recordatio tustem
me confectumqz reddid̾at. Deurde
cum futigata angore anuni in lec¬
tulo membra posuissem: ut plex¬
qr ex mestitudine solet. sompnus
obrepsit. qui ut semp matutis
horis leuior nic̃tus qz. ita suspensus
ac dubius ꝑ membra dicfunditur
ut qd̃ in ailio sopore non euent. pe¬
ne ugilans dorure te sencias: cũ
repente scm̃ mart nũ ep̃m uide mͥ

Expanded text:
RELIVM DIACONa me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angore in leetulo\'membra posuissem, ut plerumque ex maestitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
tu in quam tam tristis loqui gestis:
obisie nunciant. Concidi fateor.
abortis q lacrĩis fleui ub̃rnue.
Qum eciam dum hec ad te fratr.
scribimus auunt lacrime: nec ul¬
lum impatientissumi doloris ad¬
mitto solatium. Te u̾o ubi boc nũ
tiatum est ꝑticipen esie uolui luc¬
tus mer: qui eras socius amoris.
Uem gͦ sso me statim. ut pit̾ luge¬
tũ. ego non possum mͥ nupare: qͥn¬
doleam. Premisi quidem pr̃onũ:
sed solacium uite p̾sentis amisi.
Et si rõnem ullam dolor adunt

Expanded text:
tu, inquam, tam tristis loqui gestis? tu, inquam, tam tristis loqui gestis? obisse nuntiant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugetamen ego non possum mihi imperare, quidoleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admit
Abbreviated transcription (Latin):
purpurco. Atq ita michi in ea ba¬
bitudine corꝑis formaqz qua no
ueram udebatur. ut qd elcqui no¬
bis pene difficile est non possit aspi¬
ci. cum possit agnosci. Iundens qr
mͥ panlulum: libellum ꝙ̃ de uita
illius scripseram. dert̃a p̾ferebat
Ego sca genua eis ꝯplerus. bene¬
dictonẽ pro ꝯsuetudine flagitabũ.
sup positam qz capiti meo manũ
tactu blandissimo sentielam: cũ
int̾ benedictionis u̾ba sollẽpia.
familiare illud ori suo crucis no¬
men itaret. Nor in eu lumimbr
intentis cum exsatiari. iñ illius cõ¬
spectu qr nou possem: subito mͥ in
sub lime sublatus erpitur. donec
emensa acris istius uastitate. cũ
tameu rapida nibe subuectũ. acie
sequereunir cculoꝵ: patenti celo
receptus. uiden uitra non potuit.
discipulum illius qui nup erces¬
serat iuideo eamdem quã magistiũ
uam scand̾e. Ego impudens seqͥ
cupiens. dum altos gressus mou¬
or et comtor: eugilo. Sompno¬
aus ingreditur solito tristior. mul¬
tu lequentis pit̾ et dolentis. Quid

Expanded text:
 ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat. ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. resbyterum, discipulum illius, qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoaris ingreditur, solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid
Abbreviated transcription (Latin):
nuirar. ⁊ at conitus: mans ip̃a
cum doᷝ ͤ⁊ magno ꝯtralitur. De¬
fire su⁊ qr ungule in palniam:
ꝯtracus qr totis digitis dext̾e. ad
diu̾sonsi regreditur cũ merore.
Post quatuor u̾o annos: adbasi¬
licam scĩ aduenit. Or̃one qͦ. fc̃a.
sancitus est: p̃dicans ppłis ne ta¬
le fc̃m quis meditaretur. ne tãti
diei sollẽpina auarus agricola
macularet. ne resurrectõnis sacre
ac redemptionis nr̃e celeste nuste¬
niũ hũanitas infirma. t̾rena erer¬
cens oꝑa dissolũet

Expanded text:
r attonitus, manus ipsa cum dolore magno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palmam: contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum moerore. Post quatuor vero annos ad basilicam Sancti advenit, orationeque facta sanatus est, praedicans populis ne factum ejus quis imitaretur, ne tanti diei solemnia avarus agricola macularet, ne resurrectionis sacrae ac redemptionis nostrae coeleste mysterium humanitas infirma, terrena exercens opera, dis
Abbreviated transcription (Latin):
tutes sc̃i mar¬
mus uel a fide¬
libz uins de an¬
reacto tempe
reperire potunus. ardentes ualde
mbac siti. ut non turd̾etur obluuo¬
in qd̾ dñs excere dignatus est ĩ lau¬
dem autistitis sui: narrare ⁊̃ cupi¬
mus que nr̃o tempe agi nuanur
rrelinquentes. puam mat̾iam elo

Expanded text:
tutibus sancti Marmus vel a fidelibus viris de anteacto tempore repperire potuimus, ardentes valde in hac siti, ut non traderetur oblivioni quod Dominus exercere dignatus est in laudem antestitis sui, narrare etiam ea cupimus, quae nostro tempore agi miramur, relinquentes parvam materiam elo