comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo quarto. pꝰ firmam̃tũ n⁊ solẽ ⁊ lunã
⁊stellas. aque ille que suꝑcelos st̃
positȩ inueniant᷑: tam̃ ut illas õĩb
corporalib creaturis ostenderet al¬
tiores. iterũ excelsarũ uirtutũ uelut
his ante ponit dicens. Laudate eũ cȩli
cȩloꝵ. & aquȩ quȩ suꝑ celos st̃ laudẽt
nom̃ dñi. Unde ostenditur pꝰ illa
spiritalia spatia qualia cũq sunt.
uͥ spiritales dequib diximꝰ ordines
commorant᷑. quȩ cȩloꝵ cȩlos ꝓpha
nominat. ante hoc uisibile celũ.
aquas illas uelut iniciũ corporaliũ¬
rerũ ẽẽ constitutas: quas tñ ne qͥs
sp̃ali iungeret᷑ creature. pꝰ cȩlos
cȩloꝵ antequã de terra diceret¬
psalmista suꝑcelos positas dixit. & ta¬
men his cȩlos celoꝵ ante ponit: ꝑ quod
demonstratur int̃ utrosq celos eẽ collo¬
catas. idẽ cęlis spiritalib humiliores
corporalib creaturis ꝑtinere dicende

Expanded text:
lunam, et stellas, aquae illae quae supra coelos sunt positae inveniantur, tamen ut illas omnibus esse corporalibus creaturis ostenderet altiores, iterum excelsarum virtutum, veluthis anteponit, dicens: Laudate eum, coeli coelorum; et aquae, quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . 3. Unde ostenditur post illa spiritualia spatia, qualiacunque sunt, ubi spirituales, ut diximus, ordines commorantur, quae coelorum coelos propheta nominat, ante hoc visibile coelum aquas illas, velut initium rerum corporalium, esse constitutas, quas tamen ne quis spirituali jungeret creaturae, post coelos coelorum, antequam de terra diceretPsalmista super coelos positas dicit, et tamen his coelos coelorum anteponit. Per quod demonstratur inter utrosque coelos esse collocatas, id est, coelis spiritualibus humiliores, corporalibus creaturi
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ꝑscͥpt᷑as diuinas dep̃hendunt᷑. se¬
raphin scilicet ⁊ cherubin. throni.
dominationes. pͥncipatꝰ. potesta¬
tes. uirtutes. archangłi angłi.
Seraphin ⁊ enĩ suꝑsoliũ dñi excel¬
sũ stare esaias uidit ⁊ cantare audi¬
uit: & uno ex his adse misso pur¬
gari de sui oris pollutione ꝓmerut.
sherubin uͦ moraculo testimonii ꝓpicia¬
toriũ figurati.  archã tegebãt: & intẽ¬
plo dñi cũ bob & leonib ꝑsalomonẽ
depicti erant. Etechielqͦ. inuisiõib
dĩ quadrigam cherubin uidisse se des¬
eͥbit. quã qͣtuor sept̾e utriꝰq testam̃ti
rotis. mistico famine coniungit. Ad co¬
locenses uͦ paulus apłs sc̃bens. thronos.
⁊ dñatioes. ⁊ pͥncipat᷑. siue potestates
cõmemorat dicens. siue thronos siue
dñatiões. siue pͥncipat᷑. siue potesta¬
tes: ipse etiã ad ephesios de uirtuti¬
b narrat ita inquiens.Supͣ omnẽ
pͥncipatũ. ⁊ potestatẽ. ⁊ uirtutẽ ⁊ dña¬

Expanded text:
ivinas comprehenduntur, seraphim, scilicet, et cherubim, throni, dominationes, principatus, potestates, virtutes, archangeli, angeli. 2. Seraphim etenim super sollum Domini excelsum stare Isaias vidit, et cantare audivit, et uno ex his ad se misso, purgari de sui oris pollutione promeruit. Cherubim vero, in oraculo testimonii, propitiatorium 585 figurati et arcam tegebant, et in templo Domini cum bubus et leonibus per Salomonem depicti fuerant. Ezechiel quoque in visionibus Dei quadrigam vidisse se describit, quam quatuor Scripturae utriusque Testamenti notis mystico famine conjungit. Ad Colossenses vero Paulus apostolus scribens, thronos, et dominationes, et principatus, et potestates commemorat: Sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates . Ipse etiam ad Ephesios de virtutibus enarrat, ita inquiens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et domina
Abbreviated transcription (Latin):
quid in rerũ corporaliũ usib agant.
quidam nãq illas ad terrarũ obluui¬
onẽ. orb̃ ablutionẽ in diluuio quod
sub noe factũ ẽ siẽ geneseos hystoria
narrat. dĩ prescientia reseratas auĩt.
Siẽ scͥptura inquit. ⁊ cataraete cȩli

Expanded text:
is in rerum corporalium usibus agant, Quidam enim illas ad terrarum orbis abolitionem in diluvio, quod sub Noe factum est sicut Geneseos historia narrat Dei praescientia reservatas aiunt, sicut Scriptura inquit: Et catar
Abbreviated transcription (Latin):
nem ducit:⁊ ipse origo diuinitatis ẽ.
ñ quippe creatus ẽ qr ds̃ ẽ. eui pret̃
quod filius ẽ in diuinitate. totũ ẽ cõ¬
mune patͥs ineternitate. in uolun
tate. in sapientia: sic &e patri preter
quod pat̾ ẽ. totũ ẽ commune filii. Sp̃s
s ex patre ꝓcessit ⁊ filio: cui pret̾ qd̃¬

Expanded text:
nem ducit, et ipse origo divinitatis est,non quippe creatus est, quia Deus est. Cui, praeter quod Filius est, in divinitate totum est communetate, in sapientia. Sic et Patri, praeter quod Pater est, totum est commune Filii. Spirised ex Patre procedit et Filio. Cui, praeter q
Abbreviated transcription (Latin):
nulla penitudine udex flecteret᷑: in
fine cuncte disputationis ita subin
ralis locus sit: ii peccator corpora
cruciabunt᷑. Nisi enĩ ille ignis cor¬
porał ilocalis ẽẽt: quomodo resur¬
gentiũ corpora crucianda tenent:
Inquib corporalitatis ueritasita
passibilis. ut stridorib dentiũ il
cͥmabilibus fietib subia ceat sic̃
ipsius dñi &e uidicis ũba declarant dicen
exteriores: illie fletus. & stridor den¬
ñ extinguitur. De quo loco ad regẽ

Expanded text:
nulla poenitudine judex flecteretur, in nulla poenitudine judex flecteretur, in fine cunctae disputationis ita subinfralis locus sit, ubi peccatorum corpora cruciabuntur; nisi enim ignis ille corporalis et locus esset, quomodo resurgentium corpora cruciata teneret, in quibus corporalitatis veritas ita passibilis erit, ut stridoribus dentium et lacrymabilibus fletibus subjaceat; sicut ipsius Domini et judicis verba declarant, dicenexteriores. Illic erit fletus et stridor dennon exstinguitu
Abbreviated transcription (Latin):
Odsi non mechaberis. occidas autẽ: factus es transgres¬
sor legis. Quidam uͦ ad extremũ
diuini legis examinis iudiciũ qͥ
his capitalib criminib ñ inuol¬
uunt᷑. reseruati de hoc scło uadunt:
& tam̃ sententia suꝑni uidicis et̃¬
nȩ damnationis sortẽ subibunt:
qͥ misericordie oꝑa contẽnentes xp̃or
in pauꝑib nec cibo nec potu refici¬
unt. nec uestibus induunt. nec hos¬
picio recipiuntꝰ nec ullis infirman¬
tib & alligatis in metallis & carce¬
rib usitationis solatia ferunt. ꝓpt̃
quod abipso audiunt. Ite maledicti
in ignem eternũ quẽ p̃parauit pat̾
nĩs diabolo & angłis eiꝰ. Non enĩ ad
appetenda regna cȩloꝵ sufficit ñ agere
mala: siquis ñ curauerit facere bona
erpitur. Quiescite agere ꝑuerse. dis¬
ette benefacere. ꝑ psalmistã quoq
hȩc eadẽ uerba idem dĩn sp̃s concinit¬
dicens. declina amalo & fac bonũ.
Ut etiã ostenderet᷑ quod pꝰ terrorẽ tã
terribilis huiꝰ quã diximꝰ sententie

Expanded text:
Quod si non moecharis, occidas autem, factus es legis transgressor . 5. Quidam vero ad extremum divini examinis judicium, qui his capitalibus criminibus non involventur, reservati, ex hoc saeculo vadunt, et tamen sententia superni judicis aeternae damnationis sortem subibunt, qui, misericordiae opera contemnentes, Christum in pauperibus nec cibo, nec 613 potu reficiunt, nec vestibus induunt, nec hospitio recipiunt, nec illi infirmantibus, et alligatis in metallis, et carceribus visitationis solatia ferunt, propter quod ab ipso audient: Ite, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus . 6. Non enim ad appetenda regna coelorum sufficit non agere mala, si quis non curavit facere bona; ecipitur: Quiescite agere perverse, discite benefacere . Per Psalmistam quoque haec eadem verba idem Domini Spiritus concin. Et ut ostenderetur quod post terrorem tam terribilis hujus quam praediximus sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Subter te steruetur tinea: & oꝑ¬
toriũ tuũ uermes. De quo loco qͥd ã
sie inferna in profundo terrarũ st̃:
ut de illo loco scͥptũ uideatur il¬
lud qd̾ scͥptũ ẽ. quod neq in celo.
neq in terra. neq subt᷑ terrã inuen

Expanded text:
: Subter te sternetur tinea, et opertorium tuum erunt vermes De quo loco quidam sic inferna in profundo terrarum sunt. Unde de illo scriptum videatur illud quod scriptum est: Quod neque in coelo, neque in terra, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ d̾r Uenite benedieti patͥs
mei possidete regnũ. quod propt̾
rienti cibũ. sicieti potũ. nudo ues¬
titum. uaganti domũ. infirman
In ipsoꝵ autẽ uocatione manifestui
qui usq buc in examinationis pͣ¬
gatione quamdiu aliquid habu¬
istis immunditiȩ quod iudieu igne
purgaret asalute longiꝰcule fuistis
ñe ad purũ examinati ab om̃i uel
modica culparũ labe: propiꝰ acce¬
dite ⁊ uenite. Quasdã culpas in
futuro remitti dsis ipse ñ denegat
quedam ẽẽ peccata quȩ &esi in hoc
eẽt. hanc distinetionẽ nequaquã
dnis posuisset: de quo igne baptis

Expanded text:
tur: 615 Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum . Quod propter rienti cibum, sitienti potum, nudo vestitum, vaganti domum, infirmantIn ipsorum autem vocatione manifestum Qui huc usque in examinationis purgatione, quandiu aliquid habuistis immunditiae quod judicii igne purgaretur, a salute longiuscule fuistis, nunc, ad purum examinati ab omni, vel modica, culparum labe, propius accedite et venite. 6. Quasdam culpas in futuro remitti Dominus ipse non denegat, quaedam esse peccata quae etsi in hoc esset, hanc distinctionem Dominus nequaquam posuisset. 7. De quo igne Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
uere signaeula eiꝰ. Unde ꝑspieue
patet he locũ qualẽcũq sub terra
eẽ: qui inferior infernꝰ. ⁊ t̃ra obli¬
uionis uocatur.S. hic ignis dũi
qͥangłos cruciari potest᷑:i aiam
diuitis exutã corpore infernalis
ualde crucior inhac flamina.
forte hãc uirtutẽ ille ignis ⁊ locꝰ
babent. ut angłos ⁊ aĩas ⁊ corpora.
eodẽ mͦeruciarł possit. & retinere
uel certe du de filus resurrectioĩs

Expanded text:
picue patet hunc locum qualemcunque sub terra esse, qui infernus inferior et terra oblivionis vocitatur. 9. Sed hic ignis dum qui angelos cruciare potest? Animtis, exutam corpore, infernalis valde crucior in hac flamma . Nisi forte hanc virtutem ille ignis et locus habet, ut angelos et animas, et corpora, eodem modo cruciare possit et retinere. Vel certe dum de filiis resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
quib ait.Ideo ñ resurgt̃ impii in
iudicio. Qui autẽ pꝰ ablutionẽ
baptisini peccatoꝵ multitudine gͣuan
t̃. ⁊ ipsi in duas factiones diuidunt᷑:
quidam namq exipsis pͥusquã ex
hacuita exeant septurȩ sc̃e uocib iu¬
dicantur: de quib apłs paulus loqͥt᷑¬

Expanded text:
ait: Non resurgunt impii in judicio . 3. Qui autem post ablutionem baptismi peccatorum multitudine gravantur, et ipsi in duas factiones dividuntur: quidam namque ex ipsis, priusquam ex ipsa vita exeant, Scripturae sacrae vocibus judicantur; de quibus Paulus apost
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ nͥ suꝑiũ suã. & stabilitatẽ:⁊ fir¬
mitatẽ. t̾rã eẽ fundatã: utrũ uero
sibi aliqui.sic̃ ipsa aquis: laqua
aeri:i aer spatio suꝑiori. ⁊ ipsũ fir¬
mam̃to. ⁊ firmamentũ aquis suꝑio¬
tib substitũ sit: ipse nouilqui uq
iundiq cuncta conspicit. Eagͥ parte
qua hominib ad habitandũ data
ẽ quadrifariũ orbẽ statutũ ẽẽ mul¬
ti ꝓdidert̃ auctores: quarũ partiũ
quaduor uocabula. quatuor litte¬
ris nominis pͥmi t̾rigene hoc est
adam inciꝑt sapientes intelligt̃.
anatole scł. disis arctus. misimbria.
idẽ oriens. aquilo. auster. orciders.
Conueniebat enĩ. ut qui suo genere
quatuor quadrati orb̃ partium
uocabula eolligeret: quatuor qͦ.
dempor artieulis anniũsario o:¬
dine distinguit᷑: atq impleto anni
spatio. terreni orb̃ dispeusatio sẽꝑ
sine cessatione in cͥculũ redigit᷑. Ue¬
ris enĩ tempore quo mundꝰ fu̾at

Expanded text:
tatem, nisi super suimet stabilitatem et firtatem, nisi super suimet stabilitatem et firmitatem terram esse fundatam. Utrum vero sibi aliquid, sicut ipsa aquis, et aquae aeri, et aer spatio superiori, et ipsum firmamento, et firmamentum aquis superioribus, substitutum sit, ipse novit, qui ubique et undique cuncta conspicit. 2. Ea vero parte quae hominibus ad habitandum data est, quadrifarium orbem statutum esse multi prodiderunt auctores: quarum partium quatuor vocabula quatuor litteris nominis primi terrigenae, hoc est, Adam, incipere, sapientes intelligunt. Anatole, scilicet, Dysis, Arctus, Mesimbria, id est, Oriens, Aquilo, Auster, Occidens. Conveniebat enim ut qui suo genere quatuor quadrati orbis partium vocabula colligeret. 3. Quatuor quoque temporum articulis anniversario ordine distinguitur, atque impleto anni spatio, terreni orbis dispensatio semper sine cessatione in circulum redigitur. Veris autem tempore, quo mundus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ris delicti misericordit᷑ remissio
preparatur: Si enĩ homo pꝰpecea¬
tũ illud originale de ligni uite
pore senectuti ⁊ dolorib obnoxio
moriendo deponere ñposset Nul
destinauit: ut ꝑ illiꝰ mortẽ nr̃a
eulpa moreret᷑. qꝑ illius resurree¬
etionem lex nr̃ȩ mortis euaeua¬
retur: & ꝑipsius mortis ascensio¬
nẽ. & incelo mansionẽ. nix huma¬
nitati immortalitas &an
gelieȩ ⁊spiritał uite consortiũ.
quod nob̾ in pͥncipio preparatũ
ẽ donaret᷑: sic̃ in extrema futi
iudicii uocatione in dextera coll¬
stitutis certũ a dño dictũ ẽ. ui¬
inte benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ
quod uob̾ paratũ ẽ ab origine mundi.
ero de terrarũ orbis situ quẽ
inhabitat humanũ genus. psal¬
mista ad dñm ait. Quifundasti ter¬
rã suꝑ stabilitatẽ suã: non inclina¬
bitur in seculũ scłi: abyssus sicut
uestimentũ amictus eiꝰ. Ex quo in
telligit᷑ ñ suꝑ alters elem̃ti solidi¬

Expanded text:
ris delicti misericorditer remissio ris delicti misericorditer remissio praeparatur. 16. Si enim homo post peccatum illud originale de ligni vitaepore senectuti et doloribus obnoxio moriendo deponere non posset; nuldestinavit, ut per illius mortem nostra culpa moreretur, et per illius resurrectionem lex nostrae mortis evacuaretur, et per ipsius corporis ascensionem, et in coelo mansionem nostrae humanitati immortalitas dongelicae et spiritualis vitae consortium quod nobis in principio praeparatum est, donaretur; sicut et in extrema futuri judicii vocatione in dextera constitutis certum est a Domino dictum: Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod vobis praeparatum est ab origine muro de terrarum orbis situ, quem inhabitat genus humanum, Psalmista ad Dominum ait: Qui fundasti terram super stabilitatem suam; non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus, sicut vestimentum, amilterius elementi solidi
Abbreviated transcription (Latin):
nis rore ips e mundaret. xp̃e col¬
legit: utrũ tam̃ ab hac pͥmit᷑ hõ
culpa. ande alia susceꝑit. pro certo
dñs uiderit. At tam̃ illa que c̃q
ñe ẽ. que tũc scientie bonr ⁊ mali
arbor dicta fuerat. ñ ẽ putandũ
possit: quantũ tẽ in paradiso con¬
stitutis. ut etiã ne uescentib ea
boris natura mortiferũ aliquid
mẽẽ credendũ ẽ: aut ĩ ut bomi &
mali scientiam facere ualeret.
S mandati dñi transg̃ssio quo
preceptũ ẽ ne de hoc ligno eome¬
deret᷑ mortẽ effec̃: cuiꝰ obȩdientia
sieẽt. hoc erat bonũ. & in obedi¬
entia dũ fuit. Hoc ẽ nosse malũ:
quoꝵ tam̃ distantiã homo nisi
transg̃ssione intelligere ñ potuit.
Quando enĩ solumͦ bonũ possidebat
quod eẽt malũ quomͦ s noceret ñ¬
ignorabat. Ut autẽ manifestũ sit
quod in hoc ligno qualiẽq pret̾
originalẽ in obedientiã nicħ in eẽt
nocuiũ. ecce ñ husꝰ s. ligni uitȩ ua
excluditur: in cuiꝰ exelusione pͥo¬

Expanded text:
nis sui rore ipsam mundaret, Christus collegit. 14. Utrum autem ab hac primitus homo culpam, an de alia susceperit, pro certo Deus viderit. Attamen illa, quaecunque nunc est, quae tunc scientiae boni et mali arbor dicta fuerat, non est putandum possit, quantum potuit tunc in paradiso constitutis, ut etiam nunc utentibus eaboris natura mortiferum aliquid inesse credendum est, aut etiam ut boni et mali scientiam facere valeret, sed mandati Domini transgressio, quo praeceptum est ne de hoc ligno comederet, mortem efficit. 15. Cujus obedientia si esset, hoc erat scire bonum; et inobedientia dum fuit, hoc est nosse malum. Quorum tamen distantiam homo nisi one intelligere non potuit; quando enim solummodo bonum possidebat, quid esset malum et quomodo sibi noceret ignorabat. Ut autem manifestum sit quod in hoc ligno qualicunque praeter originalem inobedientiam nihil inesset nocivum, ecce non hujus, sed ligni vitae via excluditur, in cujus exclusione prio
Abbreviated transcription (Latin):
pari mͦ trib uulnerib afflicti. õs
eiusdẽ filii. idẽ dolore. senectutt.
morte. deficiunt: & omne honi
quod inse insitũ naturalit̃ a condi¬
tore susceꝑant. studioso labore erpar
ueniunt. pret̃ iniquũ mammona
heredib ñ relinquunt: ⁊ om̃s artes
quas singillatĩ in uita capiunt. in
huiꝰ uite defectu parit̾ dũ sp̃s fun¬
ditur amittunt: pariq infirmita¬
tis conditione pauꝑes ⁊reges. stulti
isapientes uexant᷑. Nam similiter
om̃s somnno indigent.⁊ cibo refiei.
& uestib in dui. necẽe habentꝰ pas

Expanded text:
tribus vulneribus afflicti omnes ejusdem filii, id est, dolore, senectute, morte deficiunt, et omne bonum, quod in se insitum naturaliter a Conditore susceperant, studioso labore ex parveniunt, praeter iniquam mammonam haeredibus non relinquunt, et omnes artes, quas sigillatim in vita capiunt, in hujus vitae defectu pariter, dum spiritus funditur, amittunt. 3. Parique infirmitatis conditione pauperes et reges, stulti et sapientes vexantur. Nam similiter omnes somno indigent, et cibo refici, et vestibus indui necesse ha
Abbreviated transcription (Latin):
quod in dm̃ici corporis resurrectio¬
mant. dũ linteamina aquib in¬
eiꝰ in monum̃to sola posita ẽẽ de¬
nuntiat: quẽ admodũ depetro d̾r.
Q uidit linteamina sola posita:
&e abiit secũ admirans quod fac
tu fuerat. Nouis gͦ corporib sun
digentib his quȩ corruptibilis¬
uite usus requirit. noua terra cũ
nouo celo adhabitandũ creabit᷑.
hoc ẽhus terre natura. ⁊ suꝑficies.
in sp̃italẽ statũ qui sp̃ralib conue¬
mat. absq aliqua mutabilitate
sol ñ occidet & luna ñ minuetur:
& repleti fuerint dies luctus eoꝵ.
⁊ lugentes consolati fuerintꝰ &
deleuerit. Com̃iũ lugentiũ insy¬
on meror depositus fuerit. ⁊ aece¬
ꝑint coronã ꝓcinere. oleũ gaudu
pluctu. palliũ laudis prospũ me¬
roris: & uocati fuerint inea for¬
tes iusticie: cũ benedicti ad dexte¬
ram uenerint. ⁊ sicut sol fulserit
peceatũ homines destinati. ñ to¬
tũ quod inconditione sua habu¬
prauis insuꝑ morib corruperat.

Expanded text:
Quod et in Dominici corporis resurrectiomant, dum linteamina, quibus fejus in monumento sola posita esse denuntiant, quemadmodum de Petro dicitur: Et vidit linteamina sola posita, et abiit, et secum mira. Novis ergo corporibus, non indigentibus iis quae vitae corruptibilis usus requirit, nova terra cum novo coelo ad habitandum creabitur, hoc est, hujus terrae natura et superficies in spiritualem statum, qui spiritualibus conveniat, absque aliqua mutabilitate sol non occidet, et luna non minuetur; et completi fuerint dies luctus eorum, et lugentes consolati fuerint, etdeleverit, et omnium lugentium Sion moeror depositus fuerit, et acceperint coronam pro cinere, oleum gaudii pro luctu, pallium laudis pro spiritu moeroris, et vocati fuerint in ea fortes justitiae: cum benedicti ad dexteram venerint, et sicut sol fulserintpeccatum homines destinati, non totum quod in conditione sua habupravis insuper moribus corruperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ira ⁊ amore ⁊ concu piscentia. &
timore angustant᷑: dolore. ⁊ senectu¬
te ⁊ morte deficiunt: preteritis cito
exuuntur: de presenti modice utunt᷑
defuturis incerta om̃ia prestolant᷑.
Codẽ mͦ auditu insu. tactu. gustu¬
c odoratu sentiunt ⁊ uiuunt: eodẽ
etia nexii originalis peccati astrin¬
gunt: eodem redemptoris munere
ditati. undis baptisiatis ⁊⁊ sp̃uscõ
gentib parit̃ eũ transgressiorib
angelis ⁊ diabolo suo pncipe pena
debetur et̾na: seruantib uͦ sine ꝑ¬

Expanded text:
est, ira et amore, concupiscentia et timore angustiantur. Dolore, et senectute, et morte deficiunt. De praeteritis cito exuuntur; de praesentibus modice utuntur; de futuris incerta omnia praestolantur. 4. Eodem modo auditu, visu, tactu, gustu, odoratu sentiunt et vivunt. Eodem etiam nexu originalis peccati astringuntur; eodem Redemptoris munere ditati undis baptismatis et Spiritu sancto gentibus, pariter cum transgressoribus angelis et diabolo suo principe poena debetur aeterna; servantibus
Abbreviated transcription (Latin):
piecit in terrã dequa sũptus ẽ:
& constituit ante paradisũ che
in quo demonstratur. qm̃ quãius
eustodire: ne tamen homines regͤdi
possent. totũ etiã paradisũ iubent᷑
defendere: dũ flammeũ gladiũ.
arbore spetialiter adam comederit:
suȩ carns dñs iħc xp̃c paulo anteqͣ.
mortẽ pro ade delicto susciperet male¬
dix̃. & cito aruit. cũ diceret. Nuquã
qui hominib ult siẽ suꝑus noce

Expanded text:
ojecit in terram de qua sumptus est. ojecit in terram de qua sumptus est. Et constituit ante paradisum cherIn quo demonstratur, quod quamvis custodire, ne tamen homines regredi possent, totum etiam paradisum jubentur defendere, dum flammeum gladium arbore specialiter Adam comederit, suae carnis Dominus Jesus, paulo ante quam mortem pro Adae delicto suscepisset, maledixit, et cito aruit, cum diceret: Nunquam qui hominibus ultra, sicut supe
Abbreviated transcription (Latin):
mini&e replete terram. & subicite
eam. de domnamini piscib maris
& uolatilib cȩli : sicut enĩ angłis
inhis quȩs subiecta sunt a sede
in cȩlo habent sedes: quid ce
homines in paradiso constitutos.
diseurrere ꝑ omnẽ creat᷑am sibi
bore impediret: Quẽ admodũ
namq a dolore ⁊ senectute &
morte immunia corpora possi¬
debant: ita ⁊ om̃i labore. ⁊pigre¬
bebant: at uͦ cũ paradisi colonꝰ in
loco sue terrenȩ felicitatis peccatũ
commisisset: in maledicte terre ha¬
bitationẽ detrusus. ꝑtinus illa
omnia que prs possidebat partĩ
amisit. partĩ cũ labore conserua¬
uit: ⁊ illo exeluso a sede beatitu¬
dinis. possibilitas iterũ redeundi
interclusa ẽiita factũ ẽ ut quẽ¬
ad modũ angłs apostata cũ suis
de summa sui sen paradisi sere¬
nitate deiectus. caliginosũ aeris
huiꝰ locũ sortitus ẽ: sic ⁊ homo de
ginosũ terrena beatitudine. in ma¬
ledicte terre huiꝰ habitationẽ de¬
trusus ẽ. Sic ⁊ enĩ seͥbitur. Eiecit

Expanded text:
 subjicite eam; et dominamini piscibus maris, et volatilibus coeli . 10. Sicut enim angelis in his quae sibi subjecta sunt a sede men in coelo habent sedes, quid et homines in paradiso constitutos discurrere per omnem creaturam sibi bore impediret? Quemadmodum namque a dolore, et senectute, et morte, immunia corpora possidebant, ita et omni labore et pigrebebant. 11. At vero cum paradisi colonus in loco suae terrenae felicitatis peccatum commisisset, in maledictae terrae habitationem detrusus, protinus illa omnia, quae prius possedit, partim amisit, partim cum labore conservavit. Et illo excluso a sede beatitudinis, possibilitas iterum redeundi interclusa est, et ita factum est, ut quemadmodum angelus apostata, cum suis de summa sui paradisi serenitate dejectus, caliginosum hujus aeris locum sortitus est, sic et homo de  terrena beatitudine in maledictae hujus terrae habitationem detrusus est. 12. Sic etenim scribitur: Et ejecit
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ peccatoꝵ
diu̾sa conditio ẽ: sunt quedã
eͥmina quȩ ꝑignẽ iudien purgari
possunt: quedã uͦ eterni ignis pe¬
na plectenda sunt: & ex his que
eterna pena digna fiunt. quedã pꝰ

Expanded text:
m peccatorum diversa conditio est, sunt quaedam crimina, quae per ignem judicii purgari possunt; quaedam vero aeterni ignis poena plectenda sunt; et ex his quaedam aeterna poena digna fiunt, quaedam ad
Abbreviated transcription (Latin):
auigm̃ti & detrimenti sui consue¬
tudinẽ patitur. quam diu ser¬
uituti corruptionis. obnoxio mor¬
taliũ officio mancipatur. Cum
enĩ nascendi ⁊ motiendi in hõib
conditio cessauerit: tunc etiam
uiriditatis ⁊ ariditatis sue mnere¬
menta ⁊ damna ipsa terra ñ ha
Eece ego ereo cȩlos nouos ce t̾rã
noua: & ñ ert̃ in memoria pͥora:
s gaudebitis ⁊ exultabitis inhis
corporib homines spiritaliter
uiuunt: necc̃ẽ ẽ ut immutata
in meliꝰ habitandi loca. id est
spiritalia habitent Hoc enĩ cor¬
pus ut paulus dic̃ seminatur
incorruptionẽ: surget inincor¬
ruptionẽ. Seminat᷑ eorpꝰ aĩale.

Expanded text:
ecrementi consuetudinem patitur quandiu servituti corruptionis obnoxia mortalium officio mancipatur. Cum enim nascendi et moriendi in hominibus conditio cessaverit, tunc etiam viriditatis, et ariditatis suae incrementa et damna ipsa terra non haEcce ego creo coelos novos, et terram novam, et non erunt in memoria priora, sed gaudebitis, et exsultabitis in hiscorporibus homines spiritualiter vivent, necesse est ut immutata in melius habitandi loca, id est, spiritualia habitent. Hoc corpus ut Paulus ait seminatur in corruptione, surget in incorruption
Abbreviated transcription (Latin):
b consitũ ⁊ fonte magno quo toeiꝰ
tͣre facies irrigatur ad ornatũ enar¬
rat: dũ adpositũ ibi hominẽ ita in¬
quiens loquit᷑. Exomni ligno pa¬
radisi comede. & mulierait. Ex fru¬
ctu lignor quȩ sunt in paradiso
uescimͣ: & paulo ante prefert. &

Expanded text:
bus consitum, et fonte magno, quo totius bus consitum, et fonte magno, quo totius terrae facies rigatur, adornatum enarrat, dum appositum ibi hominem ita inquiens loquitur: Ex omni ligno paradisi comede . Et mulier ait: De fructu lignorum quae sunt in paradiso vescimur .
Abbreviated transcription (Latin):
num stipula. ꝑfecta ⁊ minꝰ ꝑfecta
suꝑ fidem xp̃i ȩdificata oꝑa desig¬
puła designant᷑. quãuis fragilia.
n tam̃ polluta fieri demonstrantur:
unde intelligit᷑ ñ pͥncipalia eͥmina
quȩ maculant quoꝵ oꝑarios a regno
multũ nocent. quãuis minꝰ ȩdificẽt
ꝑ hec posse designari: Hocẽ utiliter
matrimomo legitimo utiꝰ plusꝗͣ
sufficit ciboꝵ abundantia uesci:
immoderate qualẽcũq letari: ira
usq ad uerba intemꝑata moueri:
reb ꝓpͥis plusꝗͣ necẽc ẽ delectari:
negligenti orationi plqͣm horarũ
expetit conuenientia ex insistere.
uel tardiꝰ quã competit surgere:
immoderato risu uocẽ exaltare: sõ¬
no plusquã necessitas exigit corpꝰ
indulgere: uerũ reticere: otiosa eloqꝰ¬
orb̾: ut in de om̃iũ propago membror
suor merementa sumeret: unde ter¬
rarũ orb quẽ inhabitant imieiũ ea¬
ꝑeret. Cuiꝰ paradisi statũ eũ cadem
scͥpt᷑a enumerat. frugiferis arbori¬

Expanded text:
cta, super fidem Christi aedificata opera desigpulam designantur, quamvis fragilia, non tamen polluta fieri demonstrantur. 11. Unde intelligitur, non principalia crimina, quae maculant quorum operarios a regno multum nocent, quamvis minus aedificent, per haec posse designari, hoc est, inutiliter matrimonio legitimo uti plusquam sufficit; ciborum abundantia vesci immoderate; quacunque re laetari; ira usque ad verba intemperata moveri; rebus propriis plusquam necesse est delectari; negligentius orationi quam horarum expetit convenientia insistere; vel tardius quam competit surgere; immoderate risu vocem exaltare; somno plusquam necessitas exigit corpus indulgere; verum reticere; otiosa loqorbis, ut inde hominum propago membrorum suorum incrementa sumeret, unde terrarum orbis, quem inhabitat, initium acciperet. Cujus paradisi statum cum eadem Scriptura enumerat frugiferis arbori
Abbreviated transcription (Latin):
congregabit tritieũ suii in horreũ:
paleas comburet igni in extinguibi
li. Aliud ẽ enĩ ignibaptirari alird
comburi igni in extinguibili: de qͦ
etiam igne idem ioħ̾s ait. Om̃is ar¬
bor que ñ facit fructũ bonũ: excidet᷑
& ungnem mittetur. Deigne uͦ p̃¬
gationis. dñs ipse in euangelio lo¬
quitur. Qui autẽ dixerit fr̃i suo
fatue. reus erit gehenne ignis: ñ
dix eterni ignis. Nempe quia hoc
delictũ ꝑ ignẽ purgatoriũ potiꝰ
quã ꝑpetuũ flamma puniri ereden¬
dũ ẽ de hac qͦ differentia eor quos
igni futuri lesura ñ tanget. & eoꝵ
qui ꝑ igis detrim̃tũ salutẽ ꝑcipi

Expanded text:
orreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili . 8. Aliud enim est, igni baptizari, aliud igni comburi inexstinguibili. De quo etiam igne idem Joannes ait: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . De igne vero purgationis Dominus ipse in Evangelio loquitur: Qui autem dixerit fratri suo, Fatue, reus erit gehennae . Non dixit ignis aeterni; nempe quia hoc delictum per ignem purgatorium, potius quam perpetua flamma, puniri credendum est. 9. De hac quoque differentia eorum quos ignis futuri laesura non tanget, et eorum qui post ignis detri
Abbreviated transcription (Latin):
lus inquit. Quor dã hominũ pecea¬
ta manifesta sunt preeuntia ad u¬
ditiũ: quor dã autẽ ⁊ subsequunt᷑.
Dehis enĩ qui iudicio carent dñs
ipse protestatur ⁊ diẽ: qui ñ credit
infilio iam iudicatus ẽ. Unde intel¬
ligi datur. quod qui fidei sortẽ subi¬
re ñ merent᷑. nec gr̃ambaptismi
consequunt᷑. ad futurũ ñ exituri
sunt iudiciũ: s ex hac uita ȩuan¬
gelii sermone examinati ibunt
quo seͥbit᷑. Amen dicotibi nͥ qͥs

Expanded text:
minum peccata manifesta sunt praeeuntia ad judicium; quosdam autem et subsequuntur . 2. De his enim qui judicio carent, Dominus ipse protestatur et dixit: Qui non credit in Filium jam judicatus est . Unde intelligitur quod qui fidei sortem subire non merentur, nec gratiam baptismi consequuntur, ad futurum non exituri sunt judicium, sed ex hac vita Evangelii sermone examinati exibunt, quo scribitur: Amen dico tibi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gressu or b̾ intereludet: qui in
creaturis nocere sibi aliqͥd ñ tine¬
ret: Dũ ignis ñ ureret: ñ aquam̃¬
geret: ñ bestiarũ fortituo macła¬
ret: ñ spinarũ uel ciuꝰc̃q rei aculei
uulnerarent: ñ absentia aeris suf¬
focaret: non om̃ia que nocent mor¬
talib impedirẽt. Corpꝰ enĩ immorta¬
le. ⁊ ĩuulnerabile. & in ledibile. ii¬
cħ quod mortẽ ⁊uulnꝰ. ⁊ lesuram
inferret inom̃ib creaturis. quoad¬
usq creatorẽ offenderet ꝑ inobe¬
dientiã inueniret. Paradisi gͦ habita¬
torem lustrare oĩa q̃ sibi subiecta fu¬
erant quis ꝓhibuut cũ ⁊ hoc facere
dñs eũ ñ solũ ñ int̾dix̃. s imꝑa¬

Expanded text:
gressu orbis intercluderet, qui in gressu orbis intercluderet, qui in creaturis nocere sibi aliquid non timeret, dum ignis non ureret, non aqua mergeret, non bestiarum fortitudo mactaret, non spinarum vel cujuscunque rei aculei vulnerarent, non absentia aeris suffocaret, non omnia quae nocent mortalibus, impedirent? 9. Corpus enim immortale, et invulnerabile, et illaedibile, nihil quod mortem, et vulnus, et laesuram inferret in omnibus creaturis, quoadusque Creatorem offenderet, per inobedientiam invenerit. Paradisi ergo habitatorem lustrare omnia quae sibi fuerant subjecta quid prohibuit, cum et hoc facere Dominus eum non solum non interdixit, sed im
Abbreviated transcription (Latin):
ta moralẽ explanationẽ. Seͥptura
enĩ saera triꝑtita ratione intelli¬
git᷑: euiꝰ pͥmꝰ intelligendi modꝰ eͤũ
gurali intentione cognoseitur:
nudam quidẽ mnͥ uidẽt sonare his¬
toriam. Sed̃s modꝰ ẽ. eũ sedm figu¬
ralẽ intelligentiã absq aliquo rerũ¬
gestarii respectu inuestigatur ut
pͥma ⁊ extrema pars erechielis &
cantieũ canticoꝵ & euangelii qua¬
rũdã parabolarũ expositio: quȩ
aliud loquunt᷑ aliud agunt. Cet¬
cius modus ẽ. cũ salua historia
rerũ narratio mistica ratione in¬
telligit᷑. siẽ archa noe ⁊ tab̾na¬
culũ ⁊ tẽplũ historialit̾ facta st̃.
& intellectualit eccłiȩ mysteria
ꝑhec designant᷑: sic nimirũ pa
radi si locꝰ pͥoris ad ęquiforma
fututi extiterat. ⁊eccłie future
que ẽ terra sequentis ade miste¬
ria prefigurabat dũi uͦ ibi homo
immortaliter ⁊ beate uiueret nqͥ
⁊ totius orbis subiectio sibi ñ
subiaceret: Quidem̃ illũ ab in¬

Expanded text:
ta moralem explanationem. 6. Scriptura etenim sacra ratione tripertita intelligitur, cujus primus intelligendi modus est gurali intentione cognoscitur, stolorum nudam quidem mihi videntur sonare historiam. Secundus modus est cum secundum figuralem intelligentiam absque aliquo rerum respectu investigatur, ut prima et extrema pars Ezechielis, et Cantica Canticorum, et Evangelii quarumdam parabolarum expositio, quae aliud loquuntur, et aliud agunt. 7. Tertius modus est cum, salva historica rerum narratione, mystica ratione intelligitur, sicut arca Noe, et tabernaculum, et templum historialiter facta sunt, et intellectualiter Ecclesiae mysteria per haec designantur. Sic nimirum et paradisi locus prioris Adae, qui forma futuri 607 exstiterat, et Ecclesiae futurae, quae est terra sequentis Adae, mysteria praefigurabat. 8. Dum vero ibi nomo immortaliter et beate viveret, nunquid et totius orbis subjectio sibi non subjaceret? Quid enim illum ab in
Abbreviated transcription (Latin):
umũsã suꝑficiẽ terre. Inquib reb
historialit̃ absq ullis enigmatib
ipsi scͥpturę ueritatẽ seruari qͥdẽ
impediret: quomͦ ⁊ de omnib que
de principio nascentis totiꝰ creat᷑e
uisibilis continet. corporalit̃ eiꝰ
auctoritas elueet. factũ nãq
firmam̃tũ ⁊ mare. ⁊ terrã. ⁊ lumi¬
naria & stellas. aquatilia ⁊ t̾rena
tura geneseos inuestigat: histo¬
rialit̾ absq ullis eniginatib ere¬
dimꝰ. An in hoc solũ modo qͦd para¬
disi locũ fructiferis consitũ arbo¬
rib ⁊ magno fonte illustratũ cõ¬

Expanded text:
 4. In quibus rebus historialiter absque ullis aenigmatibus, ipsius Scripturae veritatem servari quid impediret, quomodo et de omnibus quae de principio nascentis totius creaturae visibilis continet corporaliter etiam auctoritas elucet? Factum namque firmamentum, et mare, et terram, et luminaria, et stellas, aquatilia etiam, atum, sicut Scriptura Geneseos investigat historialiter, absque ullis aenigmatibus credimus. 5. An in hoc solummodo, quod paradisi locum frugiferis consitum arboribus, et magno fonte illustratum, com
Abbreviated transcription (Latin):
quod incorporib eõmorantes inte¬
rim dono largitoris possident:atq
cȩloꝵ adhuc in terra eommorantiũ
ritis ut illiꝰ possessor ẽẽ possit hoc
possi debit: & quẽcũq in massam
ꝑditionis destinatũ exeluseritis:
abeodem regno exclusus erit. his
gͥ precepit diĩs gaudete &e exul¬
tate. quia nomina ur̃a scͥpta sunt
in celis: acsi diceret᷑ dũ nomina
ur̃a de terrene hereditatis consor¬
tio causa regni celestis deleta sũt
heredes interĩ scͥbi necee ẽ. Eigo
bii cunctas in hac uita pressuras
⁊ mala recipientes. absq ex aminis
aliqua tribulatione. & ut ita dieã
sine uocatione. ȩternũ refrigeriũ
intrabuntꝰ quor gr̃a ⁊ aliqui pꝰpur¬

Expanded text:
quod in corporibus commorantes interim dono largitoris possident; atqucoelorum adhuc in terra commorantium ritis, ut illius possessor esse possit, hoc possidebit; et quemcunque in massam perditionis destinatum excluseritis, ab eodem regno exclusus erit. His igitur praecepit Dominus: Gaudete, et exsultate, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Ac si diceretur, dum nomina vestra de terrenae haereditatis consortio causa regni coelestis deleta sunt, haeredes interim scribi necesse est. 4. Hi ergo cunctas in hac vita pressuras et mala recipientes, absque examinis aliqua tribulatione et, ut ita dicam, sine vocatione aeternum refrigerium intrabunt; quorum gratia et aliqui p
Abbreviated transcription (Latin):
qui eternȩ uite solatia ꝑcipi¬
unt: bino ipsi largitoris munere
regni celor beatitudinẽ sument.
Quib dam namq ex his adhucin
terra positis dũ ꝓ xp̃o pauꝑes effi¬
ciuntur. regnũ cȩlor promittit᷑.
S absens licet in labore & fatigati¬
one ꝑseuerantib iterũ donatur.

Expanded text:
qui aeternae vitae solatia percipient, bino et ipsi modo largitionis munere regni coelorum beatitudinem sument. Quibusdam namque ex his adhuc in terra positis, dum pro Christo pauperes efficiuntur, regnum coelorum non promittitur, sed absens licet in labore et fatigatione perseverantibus interim donatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lomon de amisso idolatriȩ
scelere. nunqͣm ꝑfecte penitu¬
it. Nam si fructꝰ pęnitentiȩ ⁊¬
dignos faceret: satageret an¬
de omna ut idola que edifica-¬
uerat de ciuitate sc̃a tolłent᷑.
⁊ ñ inscandalum stultorum.
qͣ ipse cum fuisset sapientissi¬
mus erronea fecerat. quas:
sapient̾ ac recte facta relinqͤ¬
ret. Meminit ⁊ supra huius
loci scͥptura dicens. Tunc ȩdifi¬
cauit salomon fanum chamoᷤᷤ
idolum moab in monte qͥ est
contͣ irłm: ⁊ molochidolum fi¬
liors amon. Nec uideri contͣriũ
debet. quia ibi mons in qͦfact̾a
ut adipsam ꝑtinere.⁊ ipsam
quoq sordib que in eo gere¬
bant᷑ atcaminare uideretur.

Expanded text:
lomon de admissae idololatriae lomon de admissae idololatriae scelere nunquam perfecte poenituit. Nam si fructus poenitentiae dignos faceret, satageret ante omnia, ut idola quae aedificaverat, de civitate sancta tollerentur; et non in scandalum stultorum, quae ipse, cum fuisset sapientissimus, erronea fecerat, quasi sapienter ac recte facta relinqueret. Meminit supra et hujus loci Scriptura, dicens: Tunc aedificavit Salomon fanum Chamos idolo Moab, in monte qui est contra Jerusalem, et Moloch idolo filiorum Ammon . Nec videri contrarium debet quod ibi mons, in quo facta ut ad ipsam pertinere, et ipsam quoque sordibus, quae in eo congregabantur, attaminare videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
post de eodem rege dr.
excelsa qͦq que erat in irłm
ad dext̃am partem montis
offensionis. ⁊ cet̾a. usq pol¬
luit rex ⁊ contriuit statuas:
luce clariꝰ ẽ. qͥ a excelsa noĩa¬
re solet scͥptura. loca in col¬
libus posita frondentib :
in quib uel demonib un¬
molabant: uł etiam dño.
locorum amȩnitate allecti. contͣ
int̾dic̃tum relicto altari quod
erat in templo hostias offerebãt.
Unde sepiꝰin hoc libro de regib
quamuis ꝑfecte iusti fuere. dr
ueruntam̃ excelsa ñ abstulit.
Montem autem offensionis.
montem idoli diẽ: qͥa nimirũ
consuetudinis scͥpturarum ẽ.¬
offensionem idola nuncupare:
qͥa uł in illis offendit᷑ di : uel
offensionem ⁊ ruinamsuis
affert̾ eultorib : sic̃ in ipsa sen¬
tentia subsequent̾ intimat᷑ cũ
łr. Qͥa edificauerat salomon
rex isrł astaroth idolo sydonio¬
rum.⁊ camos offensioni mo¬
filioꝵ amon. Ubi hoc qͦq Ni
fallor palam ostendit᷑. qͦd utinã
ñ ostendet᷑: quia uidelicet sa¬

Expanded text:
post de eodem rege dicitur: Excelsa quoque quae erant in Jerusalem, ad dextram partem montis Offensionis, etc., usque, Polluit rex, et contrivit statuas; luce clarius est, quod excelsa nominare solet Sclibus posita frondentibus, in quibus vel daemonibus immolabant, vel etiam Domino, locorum amoenitate allecti, contra interdictum relicto altari, quod erat in templo, hostias offerebant. Unde saepius in hoc libro de regibus qui minus perfecte justi fuere, dicitur: Verumtamen excelsa non abstulit. Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum offensionem idola nuncupare, quia vel in illis offenditur Deus, vel offensionem et ruinam suis afferunt cultoribus: sicut in hac ipsa sententia subsequenter ir: Quae aedificaverat Salomon rex in Israel Astaroth idolo Sidoniorum et Chamos offensioni Mofiliorum Ammon. Ubi hoc quoque, ni fallor, palam ostenditur, quod utinam non ostenderetur: quia videlicet Sa
Abbreviated transcription (Latin):
acte. tibi dies quinq ⁊ qͥdran¬
quantum ad tricenas pͥan¬
tes aodidert̃ patebit. Com¬
pletꝰq solis annꝰ non. cce. so¬

Expanded text:
actae, ubi dies quinque, et quadranquantum ad tricenas partes addiderint, patebit, completusque solis annus non trecentis so
Abbreviated transcription (Latin):
uel oriri. uel occide. uel de¬
loco possint mouere. Singu¬
lis tricene pantes. ob trice¬
nos dies quib a sole lustrãt᷑
ascͥbunt̃. Decem semis hore qͤ¬
pł sunit. Qa plenam partem
xx. iiii. horarum ñ reddunt:
simul computari negligunt᷑.
Artam̃ ⁊ ipse duodecies eluco¬

Expanded text:
el oriri, vel occidere, veloco possint moveri. Singulis tricenae partes, ob tricenos dies, quibus a sole lustrantur, ascribuntur decem et semis horae, plus sunt quam plenam partemXXIV horarum non reddunt, simul computari negliguntur. Attamen et ipse duodecies c
Abbreviated transcription (Latin):
spesialit̾ dicit. de cȩtis utiq¬
Semeralit intelligendum sig¬
naat᷑. qͥa uidelicet singula
queq signoꝵs. medio suom̃¬
Se t̾minant a medio pͥore
sumant exordium. De quoꝵ
posigone stͣͥctim nescientes
instruere. obsecͦ scientibus
oneri ñ sit. Undiq gyrucei
rotundissimum ꝑ lineam
zodiaci circłi. quasi ꝑ zonã
quandam amplissime spere
circundaanudistincti ordi¬
sese inuicem contingentium
obsident. Cante lunt mag

Expanded text:
specialiter dixit, de caeteris utiqgeneraliter intelligendum signavit, quia videlicet singula quaeque signorum medio suo mense terminentur, a medio priore sumant exortum. De quorum positione strictim nescientes cum instruemus, obsecro scientibus oneri non sit. Undique gyrum coeli rotundissimum per lineam zodiaci circuli quasi per zonam quamdam amplissimae sphaerae circumdatam, distincti ordisese invicem contingentium obsident: tantae sunt mag
Abbreviated transcription (Latin):
NNgłi autem m̃s es sua sig¬
na in qͥb solem recipiant
habent. Apͥlis arietis: maius.
tauri. iunius: geminoꝵ. iuliꝰ.
cancri. augustꝰ. leonis. septẽb:
uirginis. octob̾: libre. nouẽb̾.
scorpionis. decemb: sagitta¬
rii. ianuariꝰ capͥcorni. febrd̃a¬
rius aquarii. marciꝰ piscrũ
Sicut etiam quidam ueterũ
tiens ibris explicauit. herorcis.¬

Expanded text:
nguli autem menses sua signa in quibus solem recipiant habent: Aprilis Arietis, Maius Tauri, Junius Geminorum, Julius Cancri, Augustus Leonis, September Virginis, October Librae, November Scorpionis, December Sagittarii, Januarius Capricorni, Februarius Aquarii, Martius Piscium, sicut quidam veterum etiam versibus explicavit heroicis
Abbreviated transcription (Latin):
fert iulius austrum. et maxi¬
Augustum mensem leo fer¬
udus igne purit.
Sydere uirgo tuo bacchum
Equat &e october sementis¬
Seorpuis ibennum preceps

Expanded text:
fert Julius astrum. Augustum mensem Leo fervidus igne perurit. Sidere Virgo tuo Bacchum Aequat et October sementisScorpion hibernus praeceps
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis argentum: cum d̃s
gelii confortat.Scĩficat aurũ.
cum naturali ingemo p̃ditos.
suo replens sp̃u. ad considan¬
dain lege sua mirabilia illu¬
minat. Sc̃ificat ⁊ uasa: cũ oĩbꝰ
g̾nalit̾ eccłiȩ filiis. eiꝰdem sp̃s
grãm largit᷑: ⁊ ad amanda illos¬
iad appetenda dona ꝑpetuȩ salu-¬
tis inflammat. Hoc autem ar-¬
gentum. hoc aurum. hec sc̃ifica¬
ta uasa salomoninfert in tem¬
sali iudicio. om̃s electos. ⁊ docto¬
rum uidl̃ ⁊ cȩt̾oꝵs fidelium cȩ¬
tum. in gaudium regni cȩlestiᷤᷤ
intͦducit. Reponitq uasa do¬
gentea siue aurea in thesau¬
ris domꝰ domini: quando eos
qͥ multitudine dulcedims eiꝰ
frui meruerunt. abscondit
in abdito uultꝰ sui a cont᷑batio¬
ne hominum. Apte multi ft̃
qua om̃s continent᷑ electi. qͣn¬
tislibet meritis distent: &
una ac ñ diu̾sa est patͥa illa
omnib: quamuis sicut stella
a stella differt in clanitate. ita
& resurrectio mortuorum.

Expanded text:
Salomonis argentum, cum DeusSalomonis argentum, cum Deusgelii confortat; sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos, suo replens spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia, illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesiae filiis ejusdem spiritus gratiam largitet appetenda dona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa, Salomon infert in temrsali judicio, omnes electos, et doctorum videlicet caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit, reponitque vasa gentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos, qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerunt, absin abdito vultus sui a conturbatione hominum. Apte multi sunt qua omnes continentur electi, quantislibet meritis distent; et una ac non diversa est patria illa omnibus; quamvis sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum;
Abbreviated transcription (Latin):
rex pacificꝰ nr̃ in die nouissima
om̃s electos. resurrectionis ĩ¬
mortalitate głificat: alioqum
qͣnchu statꝰ huiꝰ scłi gerit᷑. facit
quidem opꝰ domus domini sa
Nullum tamen in hac uita
dumtaxat commorantem
absq peccato ẽẽ tͥbuit: namq
hoc donum futurȩ uite bea¬
titudini reseruat. Efecit gͦ rex
salomon omne opꝰ templi sui.
& hoc dedicationi aptum red-¬
dit. cum tͣnslatos de hac uita
electos suos. et̾num ꝑducit ad
regnum. Quodbñ significat᷑ ⁊
in eo qͦd templum Nͣͣ. annis
edificatum ẽ: octauo autem ꝑ¬
fectum ⁊ dedicatum ẽ. Septem
nanꝙ dieb omne hoc tempꝰ
uoluit᷑: octaua ẽ dies iudicii
apte quod sequit᷑. Q intulit qͤ
sanctificauerat dauid pat̾ su¬
us argentum ⁊ aurum: ⁊ ua¬
sareposuit in thesauris domꝰ
domini.Argentum namq ad
nitorem eloquentiȩ: aurum
ad splendorem sapientiȩ: uasa
generalit ad rationalem ꝑtinẽt
creaturam. Scĩficatq dauid pat̃

Expanded text:
Rex pacificus noster in die novissima Rex pacificus noster in die novissima omnes electos resurrectionis immortalitate glorificat. Alioquin quandiu status hujus saeculi geritur, facit quidem opus domus Domini Salnullum tamen in hac vita duntaxat commorantem absque peccato esse tribuit, namque hoc donum futurae vitae beatiro omne opus templi sui, et hoc dedicationi aptum reddit, cum translatos de hac vita electos suos aeternum perducit ad regnum. Quod bene significatur in eo quod templum septem annis aedificatum est, octavo autem perfectum atque dedicatum.namque diebus omne hoc tempus volvitur; octava est dies judicii apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat David pater ejus argentum et aurum, et vasa reposuit in thesauris domus Domini. Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater
Abbreviated transcription (Latin):
rat: in oꝑe illo requirat. Seqͥt᷑.
It caroines ostiorum domꝰ
de corpore eg̃ssis introitum
uitȩ cęlestis reserant: & ostia
domus templi. doctores sc̃i sc̃
&e sac̾dotes. qui instruendo.
baptizando. dominici corpo¬
ris ce sanguinis mist̾ia cõmu.¬
nicanda pͥma nob̃̾ ecclesiȩ
p̃sentis limina pandunt: qͥd
cardines utroꝵsq ostiorum
nisi sensꝰ &e corda eorundem
quib immobilit̃ contẽpla¬
tioni ac dilectioni sui condi
toris adherent: ut eo ministe¬
rium diuinitꝰ sibi delegatũ.
recte compleant quo a uolun¬
tate illius cui ministrant.
nunquam ocłos auertunt:
Aꝑiunt᷑ enim claudunturq
ostia tempore congruo. sed
nullo suum cardinem tempo
re deserunt:quia ⁊ angeli ce
homines scĩ. siue in hac uita
fidei. seu m illa speciei.fide¬
les atq electos suscipiant: sẽꝑ
animum in radice dilectioĩs
fixum tenent. Unde bene idẽ
cardines ex auro ẽẽ facti ꝑ¬
cit omne opꝰ quod fecit salo
monin domo domini. Cum

Expanded text:
rat, in opere illo requirat. SequiturEt cardines ostiorum domusde corpore egressis introitum vitae coelestis reserant, et ostia domus templi doctores sunt sancti ac sacerdotes, qui instruendo, baptizando, Dominici corporis et sanguinis mysteria communicando, prima nobis Ecclesiae praesentis limina pandunt: quid cardines utrorumque ostiorum, nisi sensus et corda sunt eorumdem quibus immobiliter complexationi ac dilectoris adhaerent, ut eo ministerium divinitus sibi delegatum, recte compleant, quod a voluntate illius, cui ministrant, nunquam oculos avertunt. Aperiuntur ergo et clauduntur ostia tempore congruo, sed nullo suum cardinem temre deserunt, quia angeli et homines sancti, sive in hanc vitam fidei, seu in illam spei fideles atque electos suscipiant, semper animum in radice aeternae dilectionis fixum tenent. Unde bene iidem cardines ex auro esse facti pcit Salomon opus quod faciebat in domo Domini, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣt̾ septenos. id ẽ xxuiii. ¶a
nimirum ñ ante potest con¬
summari:. qͣm bissextꝰ. qui
iiii. redire solet anno. cunctos
septimane dies. contingat:

Expanded text:
quater septenos, id est, XXVIII, quia nimirum non ante potest consummari quam bissextus, qui quarto redire solet anno, cunctos septimanae dies contingat,
Abbreviated transcription (Latin):
e ita diem kłarum¬
sine errore semper
memor esto. ut cum imminen¬
te anno bissextiliunꝰ concur¬
rentium int̃mittendus ẽ dies
eo tamennumero quem int̃¬
missurꝰ es. in ianuario fe

Expanded text:
Et ita diem Ksine errore semper memor esto ut cum imminente anno bissextili unus concurrentium intermittendus est dies, eo tamen numero quem intermissurus es Januario Fe
Abbreviated transcription (Latin):
pͣelsare
sufficiat
endecadẽ
get qͣdran¬
tili iuua¬
mine ad eqͥꝑandum lune
endecadem. qͥa duob insuꝑ
suis potius quibus supera¬
bundat diebus quod minꝰ¬

Expanded text:
pensare sufficiat hendecadem. get quadrantili juvamine ad aequiparandam lunae hendecadem, quam duobus insuper suis potius superabundat diebus, quod min
Abbreviated transcription (Latin):
unũ salt᷑
diem: re¬
manent
iiii. xiii.
hic opus ha¬
beat ende¬
cas solis
subsidio
biss extili:
ut additꝰ

Expanded text:
unum saltus diem, remanent IIIIMXIII. hic opus habeat hendecas solis subsidio bissextili, ut additis