comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ amplius quã pars ter¬
mus nobis hodie debitum eẽ com¬
plendum: Unde peto caritatẽ urãm
ut libenter audiatis nos: Inuerbis
immorari: ut ea nos teneant quorũ
ẽ necessitas exponendi: Multa enĩ
sunt animis fidelium sponte occui¬
rentia: multaq̃ breui ammoniis¬
ne opus habent: quedã uͦ et tardio¬
ra: quib insudandum ẽ ut intelli
gi possint Ut ergo tempꝰ sufficiat u¬
ribus et nr̃is et unis: uidete quã apta
sunt hȩc et nobiscum potius agno¬
scite: et inhis nobiscum dm̃ lauda¬
te Et si orat psalmus orate: et si
gemit gemite: et si gratulatur gau¬
dete: et si sperat sperate: et si timei
timete: Omĩa enim quȩ hic conscp¬
enim: et orare debemus: ut nos eruat
ds̃ de manib mnimicoꝵ nr̃orum: Sed
intelligendi sunt inimici ꝓquib oran¬
dum sit: et contra qͦs orandum sit Ini¬
mici homines qualescunq fuerint. ñ
sunt odio habendi: necum odit malꝰ
quẽ patitur malũ: sint duo mali Dili¬
gat bonus. et quem patitur malum:

Expanded text:
 amplius quam termus nobis hodie debitum esse complendum. Unde peto Charitatem Vestram, ut libenter habeatis nos in verbis immorari, ut ea nos teneant, quorum est necessitas exponendi. Multa enim sunt animis fidelium sponte occurrentia, multa quae brevi admonitione opus habent: quaedam vero, et ea rariora, quibus insudandum est, ut possint intelligi. Ut ergo tempus sufficiat viribus et nostris et vestris, videte quam aperta sunt haec; et nobiscum potius agnoscite, et in his nobiscum Deum laudate: et si orat Psalmus, orate; et si gemit, gemite; et si gratulatur, gaudete; et si sperat, sperate; et si timet, timete. Omnia enim quae hic conscripenim, et orare debemus ut nos Deus eruat de manibus inimicorum nostrorum. Sed intelligendi sunt inimici, pro quibus orandum sit, et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint duo mali. Diligat bonus et quem patitur malum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ locuntur aduersus iustum in¬
iquitatem. insuꝑbia et contemptu:
uando efficiuntur muta labia ista
in hoc scło: Nunquã. Cotidie clamãt
contra xp̃ianos maximȩ humiles:
cotidie blasphemant cotidie latrant:
Augent linguis suis pęnas. quib apud
inferos sitiant: et aque stillam sine
causa desiderent: Non ergo nunc ef
traducent eos exaduerso iniquitates
eoꝵ. sicut dicit in libro sapientie Tc̃
stabunt iusti in magna constantia:

Expanded text:
quae loquuntur adversus justum inquae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Quando efficientur muta labia ista? In hoc saeculo? Nunquam. Quotidie clamant contra Christianos, maxime humiles; quotidie blasphemant, quotidie latrant: augent linguis suis poenas, quibus apud inferos sitiant, et aquae stillam sine causa desiderent. Non ergo nunc muttraducent eos ex adverso iniquitates eorum, sicut dicitur in libro Sapientiae: Tunc stabunt justi in magna consta
Abbreviated transcription (Latin):
te: E rubescant impii: et deducas¬
tur ininfernum: Confusionẽ utiꝙ
aduersus eum iniquitatẽ: insuꝑbia ⁊
contemptu Quare insuꝑbia et con¬
temptu: Quia contemptibilis suꝑbiᷤ
apparuit: qui tam humilis uenit:
onuis ut contempnat᷑ ab eis qui ho¬
nores amant. ille qui tantas contume¬
tempnatur abeis qui quasi dampna¬
tionem mortem crucis turpem p̾u¬
tant. ille qui crucifixus est: Nonius
uitã gessit inmundo. cũ esset creator
habendo ostenderet contempnenda.
ñ qͥa inpotestate ñ habuit possidenda:
om̃s qui amant hȩc. contempnunt il¬
lum Et quicunq uoluerit seruoꝵ
eus sequi uestigia ipsius ut ambulet
et ipse inea humilitate in qua didic̃
ambulasse dñm suum: contempnit̃
caput & menbra contempnuntur.
iotus ipse. xp̃c contempnit᷑: qͥa totꝰ
ipse iustus est caput et corpꝰ Et ne¬
cesse ẽ ut contempnatur totus ipse
xp̃c asuꝑbis et impiis: ut fiat illis
qͦd dicitur. muta fiant labia dolosa.

Expanded text:
te? Erubescant impii, et deducante? Erubescant impii, et deducantur in infernum: confusione utiqueadversus eum iniquitatem in superbia et contemptu. Quare in superbia et contemptu? Quia contemptibilis superbis apparuit, qui tam humilis venit. Non vis ut contemnatur ab eis qui honores amant, ille qui tantas contumet contemnatur ab eis qui quasi damnationis mortem crucis turpem putant, ille qui crucifixus est? Non visi pauperem vitam gessit in mundo, cum esset creator habendo ostenderet contemnenda, non quia in potestate non habuit possidenda; omnes qui amant haec, contemnunt illum. Et quicumque voluerit servorum ejus sequi vestigia ipsius, ut ambulet et ipse in ea humilitate, in qua didicit ambulasse Dominum suum, contemnitur caput et membra contemnuntur, totus ipse Christus contemnitur, quia totus ipse justus est caput et corpus. Et necesse est ut contemnatur totus ipse Christus a superbis et impiis, ut fiat illis quod dicitur: Muta efficiantur labia dolosa,
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ inuocauerunt: Brcuit dico
qm nata ẽ. questio. ut tantã mercedẽ
exigat homo. allegans unũ meritũ.
dicendo quia inuocaui te: cũ uidea¬
mus atam multis malis inuocari dm̃
nata ẽ questio unde non transeundũ
ẽ Dico ergo breuit̃ omĩ auaro. Inuo¬
cas deum: Quare inuocas deum: Ut
det tͥlucrum: Lucrum gͦ inuocas ñ
đ̃m: qͥa hoc lucrũ. qd̾ concupiscis non potes
habere ꝑseruum tuum: ñpotes hr̃e
ꝑcolonum tuũ: ꝑcdientem tuum: ꝑ
amicum tuũ: ꝑsatellitem tuum: In¬
uocas deum: ministrum lucri tuifa¬
cis dm̃: uiluit tͥ ds̃: Uis in uocare dm̃
Gratis inuoca Auare: an parum ẽ t
si te impleat ipse ds̃: Ds̃ si adte ueni¬
at sine auro et argento: non uis illũ.
Quid gͦ tͥ dehis quȩ fecit ds̃ sufficitꝰ cu
fusionem enim quandã timet iste de
qua insuꝑiorib psalmi locutus est.
Nam ut sciatis quia istam confusionẽ
timet: quid addidit cum dixisset. ñ
confundar inȩternum qm̃ inuocaui

Expanded text:
nec tamen invocaverunt. Breviter dico, quoniam nata est quaestio, ut tantam mercedem exigat homo allegans unum meritum, dicendo, quia invocavi te; cum videamus a tam multis malis invocari Deum, nata est quaestio: unde non transeundum est. Dico ergo breviter homini avaro: Invocas Deum? Quare invocas Deum? Ut det mihi lucrum. Lucrum ergo invocas, non Deum. Quia hoc lucrum quod concupiscis, non potes habere per servum tuum, non potes habere per colonum tuum, per clientem tuum, per amicum tuum, per satellitem tuum; invocas Deum, ministrum lucri tui facis Deum: viluit tibi Deus. Vis invocare Deum? Gratis invoca. Avare, an parum est tibi, si te impleat ipse Deus? Deus si ad te veniat sine auro et argento, non vis illum? Quid ergo tibi de his quae fecit Deus sufficit, cui fusionem enim quamdam timet iste, de qua in superioribus Psalmi locutus est: Nam ut sciatis quia istam confusionem timet, quid addidit, cum dixisset, Non confundar in aeternum, quoniam invocavi
Abbreviated transcription (Latin):
bitaculum p̾parare Sic enĩ dicat
tͥ ds ecce in uocasti me. uenio adte.
quo intrabo: Tantas sordes con¬
scientię tuȩ sustinebo: Si seruũ meum
indomũ tuã inuitares: nonne eam¬
prius mundare curares: Inuocas me
incor tuũ: et plenum ẽ. rapinis: Quo
inuocat᷑ ds̃ plenum ẽ. blasphemiis:
plenũ ẽ adulteriis: plenum ẽ ira. frau¬
dib: plenum ẽ. malis concupiscentiis.

Expanded text:
bitaculum praeparare. Si enim tibi dicat bitaculum praeparare. Si enim tibi dicat Deus: Ecce invocasti me, venio ad te, quo intrabo? Tantas sordes conscientiae tuae sustinebo? Si servum meum in domum tuam invitares, nonne prius eam mundare curares? Invocas me in cor tuum, et plenum est rapinis. Quo invocatur Deus plenum est blasphemiis, plenum est adulteriis, plenum est fraudibus, plenum est malis concupiscentiis,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsoꝵ impioꝵ ñ inuocat dm̃:
Nisi gͦ ꝓprio mͦ quodã diceret. inuoca¬
ui te. qui ñ possit eommunis ẽẽ cum
multis: nullomͦ dehac inuocatione
tantã mercedẽ auderet exigere: Respõ¬
deret enim illi ds̃. quodãmͦ in togitati¬
ne: et diceret Quid amt petis. ũt ñ
confundaris: Quare: Quia ⁊̃nuoca¬
sti me: Nonne cotidie homines ut
impleant forte adulteria que con¬
cupiscunt. inuoeant me: Nonne
cõtidic homines ut moriantur illi
aquib expectant hereditatem. in¬
uocant me: Nonne cotidie homi¬
nes qui fraudem eogitant. ut eam
pspero exitu impleant inuocant
me: Quid ergo ẽ qđ ꝓmagna mer¬
cede exigis ut dicas: ñ confundar
qm̃ inuoeaui te: Inuocant quidẽ
illi: sed ñ inuoeant te: Inuocas dm̃:
quando inte uocas dm̃ Hoc enim
ẽ illum inte uocare: illũ quodãmͦ
eum indomum cordis tui inuita¬
re: Non auderes autẽ tantũ patrem
familias inuitare: nͥ nosses ei & ha¬

Expanded text:
etiam ipsorum impiorum non invocat Deum? etiam ipsorum impiorum non invocat Deum? Nisi ergo proprio modo quodam diceret, Invocavi te, qui non possit communis esse cum multis, nullo modo de hac invocatione tantam mercedem auderet exigere. Responderet enim illi Deus quodammodo in cogitatione, et diceret: Quid a me petis ut non confundaris? Quare? Quia invocasti me? Nonne quotidie homines, ut impleant forte adulteria quae concupiscunt, invocant me? nonne quotidie homines, ut moriantur illi a quibus exspectant haereditatem, invocant me? nonne quotidie homines qui fraudem cogitant, ut eam prospero exitu compleant, invocant me? Quid ergo est quod pro magna mercede exigis, ut dicas: Non confundar, quoniam invocavi te? Invocant quidem illi, sed non invocant te. Invocas Deum, quando in te e, illum in te vocare, quodam modo eum in domum cordis tui invitare. Non autem auderes tantum patrem familias invitare, nisi nosses ei ha
Abbreviated transcription (Latin):
matur: nisi illustret ille faciẽ suam
suꝑ seruum suũ: Quid est ergo illu¬
stra faciem tuam suꝑ seruũ tuum:
Appareat qui ꝑtinet adte. ne sic dicat
xp̃ianus impuis. qͥa ꝑtinet adte: ne
sine causa tͥ inalio psalmo dixerun:
udica me ds̃: et discerne causã meã
de gente non scã Quod ibi dixit. di¬
scerne causam meam: hoc dicit hic
illustra faciem tuã suꝑ seruũ tuũ
Et tamen ne et ipse suꝑbiat. et quasi
se iustificare uideatur: adiungit &
art S̾ aluum me fac intua mise¬
ricordia hoc ẽ. non umẽa iusticia. ñ
inmeis meritis: s intua miscđia:
Non quia ego sum dignus: s quia tu
misericors es Noli me audire scđd̃m
iudiciariam seueritatẽ: s scđm mise¬
ricordi ssimam bonitatẽ: Saluum
me fac intua miscłia: Dñe non¬
confundar: qm̃ inuocaui te: Magnã
causam dixit. ne confundatur. qm̃
inuocauit: Uis ut confundatur qͥ
inuoeauit te: uUis ut dicatur: ubi
ẽ de quo presumpsit: Quis autem

Expanded text:
matur, nisi illustret ille faciem suam matur, nisi illustret ille faciem suam super servum suum? Quid est ergo, Illustra faciem tuam super servum tuum? Appareat quia pertineo ad te, nec sic dicat et christianus impius quia pertinet ad te, ne sine causa tibi in alio psalmo dixerim: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Quod ibi dixit, Discerne causam meam; hoc dicit hic, Illustra faciem tuam super servum tuum. Et tamen ne et ipse superbiat, et quasi se justificare videatur, adjungit, et ait, Salvum me fac in tua misericordia: hoc est, non in mea justitia, non in meis meritis, sed in tua misericordia; non quia ego sum dignus, sed quia tu misericors es. Noli me audire secundum judiciariam severitatem, sed secundum misericordissimam bonitatem. Salvum me fac in tua misericordia. confundar, quoniam invocavi te: magnam causam dixit, Non confundar, quoniam invocavi te. Vis ut confundatur qui invocavit te? Vis ut dicatur: Ubi est de quo praesumpsit? Quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicebamus si meminit hesterne dispu¬
tationis caritas ura quicunq affiustis:
qm̃ illi maximȩ ꝑsecuntur ęccłiam. qͥ
xep̃iani nolunt bene uiuere: Phos enĩ
opꝓbrium habet ȩccłia: et abhis ii¬
micicias sustinet: quando corripiunt᷑:
quando male uiuere ñꝑmittuntur:
quando cum eis uł uerbo agitur. ipsi
mala incordib suis meditantur: &
erumpendi occasionem requirunt:
nter hos gemens iste. et si uolumꝰ nos
sumus. qm̃ plures sunt ipsi: et inter
multitudinem eoꝵ uix aprarent bo¬
ni.tanquã grana mnarea: dequib ta¬
men purgatis. horrea replenda sunt
dñi. Ergo inter hos gemens iste ait.
llustra faciem tuam suꝑ seruũ tuum
Confusio enim putatur quedam. cum
om̃s xp̃iani dicuntur et qui bene ui¬
uunt. et qui male uiuunt: om̃s uno
caracthere as signantur: om̃s adunũ
altare accedunt: om̃s uno baptismo
abliuintur: om̃s eandem orationẽ
celebrandis intersunt: Quando discer
nuntur qui gemant. et aquib ge¬

Expanded text:
icebamus, si meminit hesternae disputationis Charitas Vestra, quicumque affuistis, quoniam illi maxime persequuntur Ecclesiam qui christiani nolunt bene vivere. Per hos enim opprobrium habet Ecclesia, et ab his inimicitias sustinet: quando corripiuntur, quando male vivere non permittuntur, quando cum eis vel verbo agitur, ipsi mala in suis cordibus meditantur, et erumpendi occasionem requirunt. Inter hos est gemens iste, et si volumus nos sumus; quoniam plures sunt ipsi, et inter multitudinem eorum vix apparent boni, tanquam grana in area, de quibus tamen purgatis horrea replenda sunt Domini . Ergo inter hos gemens iste ait: Illustra faciem tuam super servum tuum. Confusio enim quaedam putatur, cum omnes Christiani dicuntur, et qui bene vivunt, et qui male vivunt, omnes uno charactere signantur, omnes ad unum altare accedunt . Eodem baptismate abluuntur: eamdem Dominicam orationem celebrandis intersunt. Quannuntur qui gemant, et pro quibus ge
Abbreviated transcription (Latin):
piunt.: quos uerb̃ mendacib &e uano corde
interemptos inse conuertunt. Linguis su¬
is dolose agebant: idest linguus malis.:
Nam hoc inicdetur significare: eum dicit
suis. Malienim malas habent linguas:
idẽ male loquunt᷑ cum locuntur dolum.
Quibus dominus dic̃. Quomͦ potestis bo¬
naloqui cum sitis mali: Iudica illos deus.
Decidant a cogitationib suis. Prophetia
est: non maledictio. Non enim optat ut
cueniat: s cernit quid euenturum sit.
Contingit autem illis. ñ quia uidetur op¬
tasse: sed quia tales sunt. ut merito con¬
tingat. Sicenim &e ꝗd postea dic̃. letent᷑
cernit ẽẽ letaturos. Sic ꝑ ꝓpħiam dictũ

Expanded text:
piunt quos verbis mendacibus et vano corde piunt quos verbis mendacibus et vano corde interemptos in se convertunt. Linguis suis dolose agebant, id est linguis malis: nam hoc videtur significare, cum dicit suis, mali enim malas habent linguas; id est, mala loquuntur, cum loquuntur dolum. Quibus Dominus dicit: Quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali . 13. Judica illos, Deus: decidant a cogitationibus suis. Prophetia est, non maledictio: non enim optat ut eveniat, sed cernit quid eventurum sit: contingit namque illis, non quia videtur optasse, sed quia tales sunt ut merito contingat. Sic enim et quod postea dicit, Laetentur cernit esse laetaturos. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
dum non ẽ. laudantib ut uituꝑantibus.
Non cnum ullomodo possunt de aliena cons¬
cientia iudicare: in qua dirigitur iter ad
dm̃. Idcosubiecit ¶ĩnnonẽ inore eorum
ucritas: quib utiq iudicantib ñ ẽ creden¬
dum: & ideo intro ad conscientiam & ad
ueritas: quorum cor fallitur de peccado.
& pena peccati: Unde reuocantur homi¬
significationem referri potest: ꝓpter quã
plerumq homines adulatione m̃tiunt᷑
& mirabiliter. patens dix̃ sepulchrum :
qͣm semꝑ inhiat illa uoracitas: ñ ut se¬
pulchra quę receptis cadaueribus muni¬
untur. Potest & illud intelligi. qd m̃dacio
& blanda adulatione trahunt in se. quos
ad peccata illectant: & eos tanquam de¬
uorant: cum in suam uitam ꝯucrtunt.
Qd quib cõtingit. qm̃ peccato moriuntur:
recte illi aquibus inducuntur. sepulchra
patentia dicti sunt: quia &e ipsi quodam¬
modo examimes sunt. uitam non ha¬
bendo ueritatis.⁊ &e mortuos in se reci¬

Expanded text:
dum non est laudantibus, aut vituperantibus; dum non est laudantibus, aut vituperantibus; non enim ullo modo possunt de aliena conscientia judicare, in qua iter dirigitur ad Deum. Ideo subjecit, Quoniam non est in ore eorum veritas, quibus utique judicantibus non est credendum, et ideo intro ad conscientiam et ad in ore eorum veritas, quorum cor fallitur de peccato et poena peccati? Unde revocantur homisignificationem referri potest, propter quam plerumque homines adulatione mentiuntur. Et mirabiliter dixit, patens sepulcrum; quoniam semper inhiat illa voracitas, non ut sepulcra quae receptis cadaveribus muniuntur. Potest et illud intelligi, quod mendacio et blanda adulatione trahunt in se quos ad peccata illectant, et eos tanquam devorant cum in suam vitam convertunt. Quod quibus contingit quoniam peccato moriuntur, recte illi a quibus inducuntur, sepulcra patentia dicti sunt; quia et ipsi quodammodo exanimes sunt vitam non habendo veritatis, et mortuos in se reci
Abbreviated transcription (Latin):
est. qui facit oriri solem suum suꝑ bonos et
malos: quia ce cum punit ds̃ peccatores.
ñmalum suum cis infcrt: sed malis eorũ
eos dimittit. Ecce inquit parturit iniu¬
sticiam: concepit dolorem. &e peꝑit iniqui¬
tatem: lacum aꝑuit oe fodit cum: & inci
dit in foueam quam oꝑatus ẽ Conuerte¬
tur dolor eius. in caput eius: & in uerticẽ
eius iniquisas cuis descendet. Cum ergo
punt ds̃: ut iudex punit. eos qui legem
pretercunt: ñ eis inferens de se ipso malũ:
sed in id qđ elegerunt eos expellens: ad com¬
pleudam summam miseriarum. Homoaũt
cum malum ꝓmalo reddit. malo uotoid
facit: & obhoc. prior ipse malus ẽ: dum
punire uult malũ Dirige inconspeccu
tuo iter mcum. Nichil manifestius: quam
id tempus eam commendare. quo ꝓficit:
Hoc est enum iter. qd non t̃rarum locis ꝑa¬
gitur: sedaffectib animorum. In conspec¬
tu inquit tuo dirige iter meum: id ẽ ubi
nullus hominum uidet: quibus creden¬

Expanded text:
est: Qui facit oriri solem suum super bonos et est: Qui facit oriri solem suum super bonos et malos ; quia et cum punit Deus peccatores, non malum suum eis infert, sed malis eorum eos dimittit: Ecce, inquit, parturiit injustitiam, concepit laborem, et peperit iniquitatem: lacum aperuit et effodit eum, et ifoveam quam operatus est: convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ejus iniquitas ejus descendet . Cum ergo punit Deus, ut judex punit eos qui legem praetereunt, non eis inferens de seipso malum, sed in id quod elegerunt eos expellens ad complendam summam miseriarum. Homo autem cum malum pro malo reddit, malo voto id facit; et ob hoc prior ipse malus est, dum punire vult malum. 11. Dirige in conspectu tuo iter meum. Nihil manifestius est, quam in tempus eum commendare quo proficit; hoc est enim iter quod non terrarum locis peragitur, sed affectibus animorum. In conspectu, inquit, tuo dirige iter meum: id est, ubi nullus hominum videt, quibus creden
Abbreviated transcription (Latin):
orabo intemplo scõtuo. s ad orabo ad tẽplum
scm̃ tuum. intelligendum ẽ &ẽ: ñ de ꝑfectio¬
ne sed de ꝓgressu ad ꝑfectionem dictum eẽ:
ut illud ꝑfectionem significet. introiboi
domum tuam.S hoc ut ꝓueniat: prius
adorabo inquit adtemplum sc̃m tuum: &
fortasse. obhoc addidit intimore tuo: qd
magnum ẽ presidium ꝓcedentib ad salutẽ.
Cum autem quisq ꝑuenerit: fiet in eo qd
dictum ẽ. Consuminata dilectio: foras mit¬
tit timorem. Non enim tument iam ami¬
cum. quib dictum ẽ. iam ñ dicam uos ser¬
uos.s amicos: cum ad id qđ ꝓmissum ẽ.
tua: ꝓpt̾ inimicos meos. Satis hic dec la¬
rauit ĩꝓfectione scẽẽ: id est in prouectu
ad ꝑfeccionem. nondum in ipsa ꝑfectione:
quando ut deducatur exoptat. In tua iu¬
sticia autem: non inea que iudetur homi¬
mibus. Nam & malum ꝓmalo reddere iusti¬
cia uidetur: sed non ẽ eius de quo dictum

Expanded text:
orabo in templo sancto tuo, sed, Adorabo ad templum orabo in templo sancto tuo, sed, Adorabo ad templum sanctum tuum. Intelligendum etiam est non de perfectione, sed de progressu ad perfectionem dictum esse; ut illud perfectionem significet, Introibo in domum tuam. Sed ut hoc proveniat, prius adorabo, inquit, ad templum sanctum tuum; et fortasse ob hoc addidit, in timore tuo, quod magnum est praesidium procedentibus ad salutem. Cum autem quisque pervenerit, fiet in eo quod dictum est: Consummata dilectio foras mittit timorem , non enim timent jam amicum, quibus dictum est: Jam non dicam vos servos, sed amicos , cum ad id quod promissum est propter inimicos meos: satis hic declaravit in profectione se esse, id est in provectu ad perfectionem, nondum in ipsa perfectione, quando ut deducatur exoptat. In tua justitia autem, non in ea quae videtur hominibus. Nam et malum pro malo reddere, justitia videtur, sed non est ejus de quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
pro ea est. quȩ hereditatem accepit: que
subicit exultationem spei suȩ. dicens. Igo¬
autem in multitudine miserationis tuȩ:
introibo indomum tuam. In multitudi¬
ne miserationis. fortasse in multitudine
homium ꝑfectorum & beatoꝵ dic̃: quibus
ciuitas illa constabit. quam nc̃ parturit
& paulatim parit eccła. Homines autem
multos regeneratos atq ꝑfectos. recte dici
multitudinẽ miserationis dĩ quis neget:
cum uerissime diccum sit. quid ẽ homoq
memor es eius. aut filius hominis quia
uisitas eum: Introibo in domum tuã: tanqͣ
lapis credo inedificium dictum ẽ. Qdenim
aliud domus dei. quam templum dĩ est.
de quo diccum ẽ. templum enum dĩ scm̃ est
quod estis uos: Cuius edificii. lapis angu¬
laris est ille: quem suscepit coeterna patri
uirtus & sapientia dĩ. Adorabo ad templũ
sc̃m tuum: intimore tuo. Ad demplum. si
ꝓpͥe templum intelligimus. ñ enim ait ad¬

Expanded text:
pro ea est quae haereditatem consequitur, quae pro ea est quae haereditatem consequitur, quae subjicit exsultationem spei suae dicens: autem in multitudine miserationis tuae, introibo in domum tuam. In multitudine miserationis, fortasse in multitudine hominum perfectorum et beatorum dicit, quibus civitas illa constabit, quam nunc parturit et paulatim parit Ecclesia. Homines autem multos regeneratos atque perfectos, recte dici multitudinem miserationis Dei quis negat, cum verissime dictum sit: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, quia visitas eum ? Introibo in domum tuam: tanquam lapis, credo, in aedificium, dictum est. Quid enim aliud domus Dei quam templum Dei est, de quo dictum est: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ? cujus aedificii lapis angularis est ille , quem suscepit coaeterna Patri Virtus et sapientia Dei. 9. Adorabo ad templum sanctum tuum, in timore tuo: ad templum sicut prope templum intelligimus; non enim ait, Ad
Abbreviated transcription (Latin):
non habet duplex cor:quia ille cui comm̃¬
datus ẽ gladius. cum promittebat se reddi¬
turum poscenti: non cogitabat furentẽ pose
reperere. Uerum autem occultauit ⁊ dñs.
cum discipłis nondũ ydoneis diritoulta ha¬
beo uob̃ dicere: sed nunc ñ potestis porta¬
re illa. Et apłs paulus.cum ait: ñ potui
uob loqui quasi sp̃ualib sed quasi carna¬
libus. Uinde manifestum ẽ non ẽẽ culpan¬
dum. aliquando uerum tacere: falsum aũt
dicere. non inuenitur concessum eẽ ꝑfectis.
Uirum sanguinum & dolosum: abomina¬
bitur dominus. Pocest hic recte uidi repe¬
titum qd ait suꝑius: odisti dñe om̃s qui
oꝑantur iniquitatẽ. ꝑdes eos qui locuntur
mendacium: ut uirum sanguinum. ad ope¬
rantem iniquitatẽ referas: dolosum aũt.
admendacium. Dolus ẽ enim: cum aliud
agitur aliud simulat᷑. Et apto u̾bo usus ẽ:
quoait. abominabitur. Solent enim abo
minati dicrexheredati. Hic aũt psalmts

Expanded text:
non habet duplex cor, quia ille cui commenon habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Verum autem occultavit et Dominus, cum discipulis nondum idoneis dixit: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis portare illa ; et apostolus Paulus cum ait: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Unde manifestum est non esse culpandum, aliquando verum tacere. Falsum autem dicere, non invenitur concessum esse perfectis. 8. Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Potest hic recte videri repetitum quod ait superius: Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium; ut virum sanguinum ad operantem iniquitatem referas, dolosum autem ad mendacium: dolus enim est, cum aliud agitur, aliud simulatur. Et apto verbo usus est quod ait, abominabitur; solent enim minati dici exhaeredati. Hic autem psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ corpore alterius. Si autẽ hoc nondum
pot̃: uł sola huius necessitatis habeat m̃¬
dacia: ut &̃ abistis.si sola remanserint. lib̃a
ri mereatur: & sp̃e scĩ robur accipere: quo
quicquid ꝑpetiendum ẽ ꝓueritate. contẽp¬
nat.Duo s̃ omnino genera mendaciorum.
in quib ñ magna ẽ culpa : sed tam̃ nons̃
sine culpa: cum aut iocamur: aut ut ꝓ¬
simus mentimur. Illud primum iniocan¬
do. idõ non ẽ ꝑniciosissimum: qr ñ fallit:
Nouit enim ille cui dr̃: ioci causa eẽ dictũ.
Scdm aũt idõ mitius ẽ: quia retinet non¬
nullam benuuolentiã. Illud uͦ qd ñ habet
duplex cor. nec m̃dacium quidẽ dicendũ
est: canquam u̾bi gr̃a sicui gladius com¬
mendetur: & ꝓmittat se redditurũ cum ille
qui comiñdauit poposcerit: si forte gla¬
dium suum repetat furens. manifestumẽ
tunc ñ eẽ reddendum. ne ulse occidat uel
alios: donec sanitas ei restituatur. Hoc idõ

Expanded text:
pro corpore alterius. Si autem hoc nondum pro corpore alterius. Si autem hoc nondum potest; vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola remanserint, liberari mereatur, et Spiritus sancti robur accipere, quo quidquid perpetiendum est pro veritate contemnat. Duo sunt omnino genera mendaciorum in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa, cum aut jocamur, aut ut prosimus mentimur. Illud primum in jocando, ideo non est perniciosissimum quia non fallit; novit enim ille cui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendacium quidem dicendum est: tanquam, verbi gratia, si cui gladius commendetur, et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est tunc non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo
Abbreviated transcription (Latin):
s: benignitate mendacia: quale illarum
obstetricum in exodo. quȩ pharaoni falsũ
renunciauerunt: ut infantes filiorũ isrł
non necarentur. Sed etiam ista ñ in re sed
indolo laudantur: qm̃ qui tantum hoc
mͦ mentiuntur: merebuntur aliquando
abom̃imendacio liberari.Nam inhis qui
ꝑfecti sunt. nec ista mendacia inueniunt᷑.
quibus dictum ẽ. Sit inore ur̃o. est. est. nõ.
non. Quicquid amplius est:a malo ẽ. Nec
immerito alio loco scriptum ẽ. Os quod
mentitur occidit animam. Ne quis ar-¬
bitretur. ꝑfeccum & sp̃ualem hominem.
pro ista temporali uita. in cuius morte
non occiditur anima siue sua siue alttrius.
debere mentiri. Sed qm̃ aliudest mentiri.
aliud ẽ ucrum occultare⁊ siquidem aliud
est falsum dicere aliud uerum tacere: siqͥs
forte uł adistam uisibilem mortẽ ñ uult
hominem ꝓdere: paratus debet ẽẽ uerum
occultare. ñ falsum dicere: ut neq prodat.
neq m̃tiatur:: ne occidat animam suam

Expanded text:
sed benignitate mendacia, quale illarum sed benignitate mendacia, quale illarum in Exodo obstetricum quae Pharaoni falsum renuntiaverunt , ut infantes filiorum Israel non necarentur. Sed etiam ista non re, sed indole laudantur; quoniam qui tantum hoc modo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Nam in iis qui perfecti sunt, nec ista mendacia inveniuntur; quibus dictum est: Sit in ore vestro, Est, est; non, non: quidquid amplius est, a malo est . Nec immerito alio loco scriptum est: Os quod mentitur occidit animam ; ne quis arbitretur perfectum et spiritualem hominem pro ista temporali vita, in cujus morte non occiditur anima, sive sua, sive alterius, debere mentiri. Sed quoniam aliud est mentiri, aliud verum occultare; siquidem aliud est falsum dicere, aliud verum tacere; si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat neque mentiatur, ne occidat animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
di. Que nox si transierit. id ẽ si peccare
destiterint: & ipse amor atq consuetudo
fugata fuerit: fit mane: ita ut non so¬
lum intelligant. sed etiam inhereant
ucritati. Odisti domine. om̃s qui oꝑant᷑
iniquitatem. Odium dĩ ex illa locutio¬
ne intelligendum ẽ: qua odit peccator
quisq ueritatem. Uidetur enim quod
ce illa odit: quos in se manere ñ sinit.
Non autem manent: qui eam fustinere
non ualent. ꝑdes eos qui locuntur m̃¬
dacium. Hoc ẽ enim ueritati contrariũ.
S nequis putet aliquam substantiam
uł naturam ueritati ẽẽ contrariam: in¬
telligat. ad id quod non ẽ. ꝑtinere menda¬
cium: non adid quodẽ. Si enim hoc
dr̃ quod est: uerum dicitur. Si aũt hoc
dr̃ quod non est: mendacium dr̃. Idõ in¬
quit ꝑdes eos qui loquuntur m̃dacium:
quia recedentes ab eo quod ẽ. ad id quodñ⁊
declinantur. Multa quidem uidentur ꝓ
salute aut commodo aliciuus. ñ malicia

Expanded text:
di. Quae nox si transierit, id est, si peccare di. Quae nox si transierit, id est, si peccare destiterint, et ipse amor atque consuetudo fugata fuerit, fit mane; ita ut non solum intelligant, sed etiam inhaereant veritati. 7. Odisti omnes qui operantur iniquitatem: odium Dei ex illa locutione intelligendum est, qua odit peccator quisque veritatem. Videtur enim quod et illa odit quos in se manere non sinit: non autem manent, qui eam sustinere non valent. Perdes omnes qui loquuntur mendacium: hoc enim est veritati contrarium. Sed ne quis putet aliquam substantiam vel naturam veritati esse contrariam, intelligat ad id quod non est pertinere mendacium, non ad id quod est. Si enim hoc dicitur quod est, verum dicitur; si autem hoc dicitur quod non est, mendacium est. Ideo, inquit, Perdes omnes qui loquuntur mendacium; quia recedentes ab eo quod est, ad id quod non est declinantur. Multa quidem videntur pro salute aut commodo alicujus, non malitia,
Abbreviated transcription (Latin):
cium. Uirum sanguinum ⁊ dolosum:
abominabitur dñs. Iniquitas. malig¬
nitas. mendacium. homicidium. dolus.
& quicquid ciusmodi ẽ: ipsa nox ẽ. qua
transeunte fit mane. ut uideatur deus.
Causam gͦ exposuit. quare mane adstabit
& uidebit: q̃m non ds̃ uolens iniquitatẽ
inquit tu es. Si enim ds̃ eẽt. qui uellet mi¬
quitatem. posset etiam abiniquis uidĩ:
ut ñ mane uidetur. idẽ cum iniquitatis
nox tranfierit. Non habitabit uixta te
malignus: id est non sic uidebit ut he¬
reat. Ideo sequitur: Neq ꝑmanebunt in¬
iusti ante ocłos tuos: quia ocłi eorum id:
mens eorum. reuerberatur luce ueritatis
ꝓpter tenebras peccatorum: quorum cõ¬
suetudine. fulgorem rectȩ intelligentiȩ
sustinere non possunt. Ergo & qui uidẽt
aliquando. id est qui uerum intelligunt.
tamen adhuc iniusti sunt: ñ ibi ꝑmanẽt.
amando ea quȩ auertunt auero. Gerunt
enim secum suam noctẽ: id est non solũ
consuetudinem. s etiam amorem peccan¬

Expanded text:
cium. Virum sanguinum et dolosum cium. Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus: iniquitas, malignitas, mendacium, homicidium, dolus, et quidquid hujusmodi est, ipsa nox est, qua transeunte fit mane ut videatur Deus. Causam ergo exposuit quare mane astabit, et videbit; quoniam non Deus volens iniquitatem, inquit, tu es. Si enim Deus esset qui vellet iniquitatem, posset etiam ab iniquis videri; ut non mane videretur, id est, cum iniquitatis nox pertransierit. 6. Non habitabit juxta te malignus: id est, non sic videbit ut haereat. Ideo sequitur, neque permanebunt injusti ante oculos tuos; quia oculi eorum, id est mens eorum reverberatur luce veritatis propter tenebras peccatorum, quorum consuetudine fulgorem rectae intelligentiae sustinere non possunt. Ergo et qui vident aliquando, id est, qui verum intelligunt, tamen adhuc injusti sunt, non ibi permanent amando ea quae avertunt a vero; gerunt enim secum suam noctem, id est, non solum consuetudinem, sed etiam amorem peccan
Abbreviated transcription (Latin):
michi peccatis meis feci: exaudies uocem
meam. Cur gͦ suꝑuis ñ ait exaudies: sed
exaudi: An postquam clamauit exaudi.
& ñ exaudica ẽ. sensit quid oporteat cran¬
sire. ut possit exaudiri : An ⁊ suꝑiꝰ exaudi¬
ta ẽ. sed nondum se intelligit exauditam
quia nondum uidet aquo exaudita est.
& qđ nunc ait. mane exaudies. hoc intel¬
ligi uoluit. mane intelligam me ẽẽ exau¬
ditam: Qualis ẽ illa locutio. exurge dñe:
id ẽ fac me exurgere. Sedhoc. de resurrec¬
tione. xp̃i accipitur. Illud certe ñ potest
iacebo: Quid ẽ. aũ alid iacere. nsi in terra
quiescere: qđ est interrens uoluptatib
beatitudinem querere: Adstabo inquit.
& uidebo. Non ẽ gͦ inherendum terrenis.
si uolumus dm̃ uidẽ: qui mundo corde
conspicitur.Qm̃ non ds̃ uolens iniqui¬
tatem. tues. Non habitabit uixta te
malignus: neq ꝑmanebunt iniusti ante
oclos tuos Odisti om̃s qui oꝑantur mi¬
quitatẽ: ꝑdes eos qͥ locuntur menda¬

Expanded text:
mihi peccatis meis feci, exaudies vocem mihi peccatis meis feci, exaudies vocem meam. Cur ergo superius non ait, exaudies; sed, exaudi? An postquam clamavit, exaudi, et non exaudita est, sensit quid oporteat transire ut possit exaudiri? An et superius exaudita est, sed nondum se intelligit exauditam, quia nondum videt a quo exaudita est; et quod nunc ait, mane exaudies, hoc intelligi voluit, mane intelligam me esse exauditam? qualis est ista locutio, Exsurge, Domine , id est, fac me exsurgere; sed hoc de resurrectione Christi accipitur. Illud certe non potest jacebo? quid est autem aliud jacere, nisi in terra quiescere, quod est in terrenis voluptatibus beatitudinem quaerere? Astabo, inquit, et videbo: non est ergo inhaerendum terrenis, si volumus Deum videre, qui mundo corde conspicitur. Quoniam non Deus volens iniquitatem tu es. Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur menda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem omia. in quo omnia. trinitat᷑e ipsã
insinuasse creditur: nec tamen subiecit.
domine: mane exaudies uocem meat .i.
Quid sibi uult quod suꝑius dix̃ exaudi.
quasi in presenti se exaudiri cuꝑet. nunc
uero dicit. mane exaudies. non exaudi: &
ad te orabo non adte oro. & deinceps. ma¬
ne adstabo tibi ce uidebo. ñ adsto ⁊uideo:
nisi forte suꝑior cius oratio ipsam uocatio¬
nem ostendit: Caligans autem int̃ ꝓcel¬
las huius scłi sentit se non uide qd̃ cupit.
& tamen sꝑare non desinit: spes enim
quȩ uidetur non ẽ spes: intelligit tamen
quare ñuideat: quia nondum nox ꝑac¬
ta ẽ: id est tenebre. quas peccata meruert̃.
Dicit gͦ Quoniam ad te orabo dne. id est
qm tantus es ad quem orabo: mane exau¬
dies uocem meam. Nonille es inquit: qͥ
possis uideri ab eis. quorum ab ocłis nox
peccatorum ñdum recessit. Pacta ergo
erroris mei nocte. & discedentib tenebris qͣs

Expanded text:
per quem omnia, in quo omnia, Trinitatem ipsam per quem omnia, in quo omnia, Trinitatem ipsam insinuasse creditur, nec tamen subjecit, Domine, mane exaudies vocem meam: quid sibi vult quod superius dixit, exaudi, quasi in praesenti se exaudiri cuperet, nunc vero dicit, mane exaudies, non, exaudi; et, ad te orabo, non, ad te oro; et deinceps, mane astabo tibi et videbo, non, asto et video? Nisi forte superior ejus oratio ipsam invocationem ostendit: caligans autem inter procellas hujus saeculi, sentit se non videre quod cupit, et tamen sperare non desinit: spes enim quae videtur, non est spes . Intelligit tamen quare non videat, quia nondum nox peracta est, id est tenebrae quas peccata meruerunt. Dicit ergo, Quoniam ad te orabo, Domine, id est, quoniam tantus es ad quem orabo, mane exaudies vocem meam. Non ille es, inquit, qui possis videri ab eis quorum ab oculis nox peccatorum nondum recessit: peracta ergo erroris mei nocte, et discedentibus tenebris quas
Abbreviated transcription (Latin):
ralis auditur. sp̃ualis aũt intelligitur:
quamquam hoc sit etiam exaudire dei.
non aure carnali. sed maiestatis p̃sentia.
quam ut ds̃ intelligat pecit. Iuȩ qualis
sit. iam insinuauit cum dix̃: intellige
clamorem meũ Intende uoci obsecratio¬
nis meȩ: rex meus & ds̃ m̃s. Quamius
& filius ds̃. & pater ds̃. & simul pater et
filius unus ds̃: & si interrogemur de spũ
scõ. nichil aliud respondendum ẽ nisi qd̾
ds̃ sit. & cum simul dicuntur pat &e filius
appellare scripture. Scđm gͦ illud quod
dictum ẽ. ꝑ me itur ad patrem: recce pͥmo¬
rex meus: & deinde ds̃ m̃s. Nee tamen
dixit intendite: sed intende. Non enim¬
duos aut tres deos fides catholica p̃dicat:
sed ipsam trinitatem unum dm̃: non ut
ẽadem trinitas suul possit aliquando
pater. aliquando filius. aliquando sp̃c sc̃s
dici. sicut sabellius credidit: s ut pater ñ
nisi pater. & filius non nisi filius. & sp̃s
quia &e cum dixisset apłs. ex quo omnia.

Expanded text:
ralis auditur, spiritualis autem intelligitur. ralis auditur, spiritualis autem intelligitur. Quanquam hoc sit etiam exaudire Dei, non aure carnali, sed majestatis praesentiaquam ut Deus intelligat petit; quae qualis sit jam insinuavit, cum dixit: Intellige clamorem meum. Intende voci obsecrationis meae, Rex meus et Deus meus. Quamvis et Filius Deus, et Pater Deus, et simul Pater et Filius unus Deus; et si interrogemur de Spiritu sancto, nihil aliud respondendum est, nisi quod Deus sit; et cum simul dicuntur Pater et Filiuappellare Scripturae. Secundum ergo illud quod dictum est, Per me itur ad Patrem , recte prex meus, deinde Deus meus. Nec tamen dixit, Intendite, sed Intende: duos, aut tres deos fides Catholica praedicat, sed ipsam Trinieadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater, non nisi Pater; et Filius, non nisi Filius; et Spirquia cum dixisset Apostolus, Ex quo omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
itulus psalmi ẽ: ꝓ ea que heredi¬
tatem accepit. Intelligitur ergo
sideat ipsum dm̃. cui adherens beata sit:
secundum illud. Beati mites: q̃m ipsi he¬
reditate possidebunt t̃ram. Quam t̾ram:
nisi de qua dr̃. spes mea es tu. portio mea
in terra uiuorum: & illud manifestius.
Dominus pars hereditatis meȩ: &e cali¬
cis mei. Dicitur & hereditas dĩ uicissim
eccła: scdm illud. Postula a me: ce dabo
tibi gentes. hereditatem tuam. Ergo he¬
reditas nr̃a deus dr̃: quia nos ipse pas¬
cit & continet. Et hereditas dei dicim᷑:
Dquia nos amministrat & regit. Qua ꝓp¬
er uox eccłe est in hoc psalmo. uocate
ad hereditatem: ⁊it & ipsa fiat
enꝑa mea exaudi dñe. Uocata
inuocat. dominum: ut eodem opitulan¬
te. ꝑtranseat nequiciam scłi huitis. & ad
cum ꝑueniat. Intellige clamorẽ meum.
Bene ostendit quis iste sit clamor. qui in¬
terior de cordis cubili sine strepitu corprĩs
ꝑueniat ad dm̃ : quandoquidẽ uox corpo¬

Expanded text:
itulus Psalmi est: Pro ea quae haereditatem accipit. Intelligitur ergo sideat ipsum Deum, cui adhaerens beata sit secundum illud: Beati mites, quia ipsi haereditate possidebunt terram ; quam terram? nisi de qua dicitur: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium ; et illud manifestius: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Dicitur et haereditas Dei vicissim Ecclesia secundum illud: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ergo haereditas nostra Deus dicitur, quia ipse nos pascit et continet: et haereditas Dei dicimur, quia ipse nos administrat et regit. Quapropter vox Ecclesiae est in hoc psalmo vocatae ad haereditatem, ut et ipsa fiat Verba mea exaudi, Domine: vocata invocat Dominum, ut eodem opitulante pertranseat nequitiam saeculi hujus, et ad eum perveniat. Intellige clamorem meum: bene ostendit quis iste sit clamor, quam interior de cordis cubili sine strepitu corporis perveniat ad Deum; quandoquidem vox corpo
Abbreviated transcription (Latin):
qui mulciplicati a tempore frumenti. ui¬
ni &e olei sui. dicunt: quis ostendit nob̃
bona. Perit enim hȩc multiplicitas : et
singularitas tenetur in scĩs: de quibus
dicitur in actibus apłorum. Multitudi¬
nis aũt credentium: erat anima una. et
corunum. Singulares gͦ & simplices. id:
secreti a multitudine ac turba nascentiũ
rerum atq morientium. amatores eter¬
nitatis & unitatis eẽ debemus: siuni
deo & dño nr̃o cupimus inherere. Expli

Expanded text:
qui, multiplicati a tempore frumenti viqui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dicitur in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum . Singulares ergo et simplices, id est, secreti a multitudine ac turba nascentium rerum ac morientium, amatores aeternitatis et unitatis esse debemus; si uni Deo et Domino nostro cupimus inhaerere. I
Abbreviated transcription (Latin):
mentis alienatio amortatib reb. & mise¬
riarum scłi huius obluuo: quȩ nomine
obdormitionis & sompni decenter & ꝓpħi¬
ce significatur: uͥ sumina pax nullo tu¬
multu interpolari potest.S hoc noniã
tenctur in hac uita: s: post hanc uitam
sꝑandum ẽ. Hoc c̃ẽ ipsa uerba ostendunt.
que futuri s̃ temporis. Non enim dictum :
aut obdormiui & sompnum cepi: aut ob¬
dormio & somirum capio: s obdoriniã
& somnum capiã. Tunc corruptibile ħ
induetur incorruptione:& mortale hoc
induetur immortalitate. Tunc absorbe¬
tur mors inuictoriã. Hoc est. unde dicit᷑.
Si autem qđ ñ uidemus sꝑamus: ꝑ pati¬
entiam exspectamus. Qua ꝓpt̃. congruent̃
ultimum adneccit: &e dicit. Qm̃ tu do¬
mine. singulariter in spe: habitare feci.¬
stime. Hic non dixit. facies: sed fecisti.
In quo gͦ iam ista spes ẽ: erit profecco etiã
quod sꝑatur. Et bene ait. singulariter. Po¬
test enun referri aduersus illos multos:

Expanded text:
mentis abalienatio a mortalibus rebus, et misementis abalienatio a mortalibus rebus, et miseriarum saeculi hujus oblivio, quae nomine obdormitionis et somni decenter et prophetice significatur, ubi summa pax nullo tumultu interpolari potest, sed hoc jam non tenetur in hac vita, sed post hanc vitam sperandum est. Hoc etiam ipsa verba ostendunt, quae futuri sunt temporis: non enim dictum est, aut, Obdormivi et somnum cepi; aut, Obdormio et somnum capio; sed, Obdormiam et somnum capiam. Tunc corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortalitate; tunc absorbebitur mors in victoriam . Hoc est unde dicitur: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspultimum annectit, et dicit: Quoniam tu, Domine, singulariter in spe habitare fecisti me. Hic non dixit, Facies; sed, Fecisti. In quo ergo jam ista spes est, erit profecto etiam quod speratur. Et bene ait, singulariter: potest enim referri adversus illos multos
Abbreviated transcription (Latin):
cum dedita temporalib uoluptatib ani-¬
ma semꝑ exardescit cupiditate. nec satiari
potest: & multiplici atq erumpnosa cogi¬
tatione distenta. simplex bonum iuidere
ñ sinitur: qualis illa est. de qua dr̃. Corpus
enim qd corrumpitur ad grauat animam.
&e deprunit terrena in habitatio sensum
multa cogitantem. Taliꝰ enĩ anima tempo¬
ralium bonoꝵ decessione & successione. id:
a tempore frum̃ti uini & olei sui. innume¬
rabilibus completa fantasmatib. sic mul¬
tiplicata ẽ: ut non possit agere qd p̃ceptũ
est. Sentite de domino inbonitate: & in
simplicitate cordis querite illum. Ista e¬
nim multiplicitas: illi simplicitati uehe¬
menter aduersa ẽ. & ideo istis relictis qui
multi sunt. multiplicati scił tẽꝑaliũ cupidita¬
de. et dict̃ qͥs ostendit nob̃ bona: quȩ nõ
ocłis foris sed uitus cordis simplicitate q̃¬
renda sunt: uir fidelis exultat. & dicit.
Recte enim sꝑatur atalibus omnimodo

Expanded text:
cum dedita temporalibus voluptatibus anicum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis est illa de qua dicitur: Corpus enim, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Talis anima temporalium bonorum decessione et successione, id est, a tempore frumenti, vini et olei sui, innumerabilibus completa phantasmatibus sic multiplicata est, ut non possit agere quod praeceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis relictis qui multi sunt, multiplicati scilicet temporalium cupiditate et dicunt, Quis ostendit nobis bona, quae non oculis foris, sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt, vir fidelis exsultat et dicit: Recte enim speratur a talibus
Abbreviated transcription (Latin):
itatẽ: cum ille dixerit. ego sum ueritaᷤᷤ.
& cum loquebatur in apło dicente. An
uultis exꝑim̃tum acciꝑe eius qui in me
loquitur xp̃c: ñ ei foris utiq sed in ipso
corde. id est millo cubili ubi orandum est.
tantes. qui certe multi sunt: nichil aliud
nouerunt dicere. nisi quis ostendit nobis
bona: cum uera et certa bona intra se¬
met ipsos uidere non possint. Itaq conse¬
quenter de his rectissime dr̃ qd̃ adiungit.
additum ẽ sui. Est enim & frumentum
dĩ. Si quidem ẽ panis uuius: qui de cęlo
descendit. Et est uinum dĩ. Nam mebri¬
abuntur inquit: abub̃tate domus tuȩ
& oleum dĩ: de quo dictum ẽ. Impingua¬
sti in oleo caput meum. Isti aũt multi qui
dicunt. quis ostendit nob̃ bona. & regnũ¬
celorum intra se ẽẽ non uident: a tempr̃e
frumenti. uni & olei sui muitiplicati s̃.
Nonenim multiplicatio semꝑ ub̃tatem
significat. & non plerumq exiguitatem:

Expanded text:
veritatem, cum ille dixerit: Ego sum veritas . veritatem, cum ille dixerit: Ego sum veritas . Et cum loquebatur in Apostolo dicente: An vultis experimentum ejus accipere qui in me loquitur Christus ? non ei foris utique; sed in ipso corde, id est, in illo cubili ubi orandum est ,es temporalia sectantes, qui certe multi sunt, nihil aliud noverunt dicere, nisi Quis ostendit nobis bona? cum vera et certa bona intra semetipsos videre non possint. Itaque consequenter de his rectissime dicitur, quod adjungit: Sui, est enim frumentum Dei : si quidem panis vivus, 21 qui de caelo descendit . Et est vinum Dei: nam inebriabuntur inquit ab ubertate domus tuae . Est et oleum, de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? A frucoelorum intra se esse non vident , a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim multiplicatio semper ubertatem significat, et non plerumque exiguitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos: lumen uultus tui dñe. Hoc lum̃
est totum hominis & uerum bonũ: qđ
non ocłis sed mente conspicitur. Signa¬
tum aũt dixit unob. tanquam denariũ
signatũ regis imagine. Homo enum factꝰ
est ad unaginem ce similitudinem dĩ: quã
peccando corrupit. Bonum gͦ cius ẽ uerũ
atq ȩcernum: si renascendo signecur. Et
ad hoc credo ꝑtinere. qd̾ quidam prudent̃
intelligunt. illud qd dñs uiso cesaris nũmo.
ait. Reddite cesari quod cesaris ẽ: & dõ quod
dei ẽ. T̃ anquam si diceroe. Quemadinodum
cesar a uob exigit imp̃ssionem imaginis
sue. sic ce ds̃: ut quemadmodum illi red¬
ditur ñimus: sic dõ anima lumine
uultus eius illustrata atq signata Dedi¬
sti leticiam in corde meo. Non gͦ foris que¬
renda est leticia. abhis qui adhuc graues
corde diligunt uanitatẽ. & quer̃ m̃dacium:
sed intus. ii signatum ẽ lumen uultus dei.
In interiore enim homine habitat. xp̃c:

Expanded text:
in nobis lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen in nobis lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen est totum hominis et verum bonum, quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine: homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit: bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et ad hoc credo pertinere, quod quidam prudenter intelligunt, illud quod Dominus viso Caesaris nummo ait: Reddite Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est ; tanquam si diceret: Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus; ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Dedisti laetitiam in cor meum. Non ergo foris quaerenda est laetitia, ab his qui adhuc graves corde diligunt vanitatem et quaerunt mendacium, sed intus ubi signatum est lumen vultus Dei: in interiore enim homine habitat Christu