comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adam inspũ uuificantẽ: ut in¬
telsegatur primꝰ adamqui de
ptiluere ante formatꝰ est: nouis¬
simꝰ autẽ adam. qui deuirgine
ꝓcreatus est: Siue inunoquoq
homine utrumq compleatur:
ut pͥmus adam sit homo incor¬
pore mortali: nouissimꝰ adam
idẽ ipse incorpore ĩmortali:
Tam̃ int̃ animã uiuentẽ et sp̃m
uiuificantẽ hoc intereẽ uoluit:
ut illie sit corpꝰ animale. Hic sp̃i¬
tale: Anima quippe incorpore
animali. uiuit quidẽ. s non ui¬
uificat. usq ad auferendam cor¬
ruptionẽ: Incorpore uerosp̃ita¬
sp̃s est: sic uiuificat. ut sp̃itale
corpꝰ efficiat: absumens omnẽ
corruptionem:nullã metuens
dicendo. inanimam uiuentem¬
eum factũ: Isto igitur modouo¬
luit ostendere quid sit corpꝰam¬
male: quamuis scriptura non
dixent de homine pͥmoqui ap
pellatꝰ est adam quando illi ani¬
ma flatudei ereata est. et factꝰ ẽ.
incorpore animali: et factus ẽ. ho¬
moinanimã uiuentẽ: Ineo ergo
quod scriptũ ẽ. factus est pͥmus.

Expanded text:
Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in corpore uero spiritaspiritus est, sic uiuificat, ut spiritale corpus efficiat absumens omnem corruptionem, nullam metuens us homo in animam uiuentem. Isto igitur modo uoluit ostendere quid sit corpus animale, quamuis scriptura non dixerit de homine primo, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est: Et factus est homo in corpore animali; sed: Factus est homo in animam uiuentem. In eo ergo quod scriptum est: Factus est primus
Abbreviated transcription (Latin):
ita se habent machedones. ut non
sit necesse apud eos diutius demo¬
rari: pud uos autẽ necesse est
ut maneam uł hiemem: multaenĩ
sunt que corrigantur inuobis:
Nam et medicus ibi morã habet:
ubi plures egrotant. Per mane
bo autẽ ephesi usq ad pentecosten:
inuenerat enĩ illic sitientia pec
funderet mysterium xp̃i. Inuene¬
rat et aduersarios multos: Quan¬
to em̃ idonci inueniebant᷑ ad fidẽ:
tantomagis nonde erant qui ze¬
larentur: contradicentes et repug¬
aꝑtum. quid aliud potest intel¬
ligiꝰnisi p̃dicato ibi ꝑeum pͥmitus
euangło credidisse multos. et mul¬
tos. eiꝰdem fidei adu̾sarios excitisse:
scdm illud dñi. nemo admeuenit:
nisicuidatum fuerit apatre
meo: et uob̃datum est nosse my¬
sterium regnicelorum: illis aut̃
non est datum ostium ergoap¬
tum est ineis. quib est datũ
Adt̾isarii autẽ multiex eis quib
non est datum: S i autẽ uene

Expanded text:
ita se agunt Macedones, ut non sit necesse mihi apud eos diutius demorari: apud vos autem necesse est, ut maneam, vel hiemem. Multa enim sunt quae corrigantur in vobis: sicut medicus ibi moram habet, ubi plures aegrotant. Pebo autem Ephesi usque ad Pentecosten; invenerat enim illic sitientia pecfunderet mysterium Christi; invenerat et adversarios multos. Quanto enim idonei inveniebantur ad fidem, tanto magis insurgebant qui zelarentur, contradicentes et repuguid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. Itemque
Abbreviated transcription (Latin):
rexisse: Die dominico collectã
fieri p̃cepit. sicut et ceteris ec¬
clesiis disposuerat: ut eodieq
re surrexit dñs. plebs eiꝰ eoliga¬
tur adlaudem et glam deide¬
uicta morte: Tunc etiã sũptꝰ
congregandos ad ministeriũ
pressuras paciebantur. ⁊elo
gentiliũ siue iudȩorũ. qui non
sinebant eos p̃dicare gratiã
dei sub nomine xp̃i: ut habe¬
rent refrigeriũ abhis ꝓpte
quos tribulabantur: om̃i ergo
de dominico iubet colligi ple¬
rmet congregare illos singlos¬
ꝯuo uoluerint indona dei: et
hoc apud se unumquẽq repo¬
nere. quasi inchesauro: ut ue¬
mente apło inueniatur ad
asus necessarios: quia quod¬

Expanded text:
iant. Dominico die collectam fieri praecipit, sicut et caeteris Ecclesiis disposuerat; ut eo die, quo resurrexit Dominus, plebs ejus colligatur ad laudem et gloriam Dei, devicta morte: tunc sumptus congregandos ad ministerium pressuram patiebantur zelo gentilium sive Judaeorum, qui non sinebant eos praedicare gratiam Dei sub nomine Christi; ut haberent refrigerium ab iis, propter quos tribulantur. Omni ergo die dominico jubet colligi plebem, et congregari illos, prout voluerint, in dona Dei, et hoc apud se unumquemque reponere quasi in thesauro; ut veniente Apostolo, inveniatur ad usus necessarios pra
Abbreviated transcription (Latin):
quis ergo illum sꝑnat: Quã
uis ea p̃dicaret chimotheus que
euangelista:tamen quia non
erat auctoritatis eiusdem. com¬
mendat ilbũ. ne abhis forte qui
dissentiebant inplebe nonut
erat dignus reciperetur: ꝑstre¬
tus eius saluti illorum: possent
enim et gentiles excitari adsedi¬
tionem. discordia plebis: accepta.
occasione ir ruendi intimothe¬
um: Ideo nequis illum sꝑnat.
quia opus dñi oꝑatur inquit.
sicut et ego: Idẽ i n ea auctoritase
susciperetur. qua erat apłs: Eil
enĩet ipse ep̃s. D educite autẽ¬
illũ inpace. ut ueniat adme.
expectoeñ illũ cum fr̃ib Gan¬

Expanded text:
quis illum spernat. Quamvis enim ea praedicaret Thimotheus, quaevangelista; tamen quia non erat auctoritatis ejusdem, commendat illum; ne ab his forte, qui dissentiebant in plebe, non, ut erat dignus, reciperetur: tus ejus saluti illorum. Possent enim et gentiles excitari ad seditionem et discordiam plebis, accepta occasione irruendi in Timotheum; ideo ne quis illum spernat, quia opus Domini operatur, inquit, sicut et ego; hoc est, ut mea auctoritate susciperetur, qua erat apostolus; erat enim ipse episcopus. Deducite illum in pace, ut veniat ad me; exspecto enim illum cum fr
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt: Quia multo sceleratius et
flagitiosius que lex ꝓhibet cõ¬
mittuntur: quã sinulla lege
ꝓhiberentur: Tunc itaq ab¬
sorbtaerit mors inuictoriam:
cum ꝑsc̃ificationem inomne
hominis parte ꝑfecta delecta¬
tione sp̃italium delectatio
carnalis subruetur. Deo autẽ¬
riam illius peccati. inquo lex ꝑ
carnalem nrãm uoluntatem
fuerat infirmata: quã rp̃s cra¬
cis exemplo destruxit: Quia
acceperamus legẽ: non ut em̃¬
datione finiremus peccatũ:
s ut transgressione augeremꝰ:
Lex enim subintrauit. ut ha¬
bundaret peccatum:et con¬
clusit scriptura omĩa sub pec¬
cato. s deo grãs. qui dedit nob̃̾
ut ubi habundauit peccatum:
suꝑ habundaret gratia:atq
ut ꝓmissio exfidet iħu xp̃ida
recur credentib: et uinceremꝰ
mortem ꝑ ĩmortalẽ resurrec̃¬
tionem: et aculeũ eiꝰ peccatum.

Expanded text:
est, quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur. tunc itaque absorpta erit mors in uictoriam, cum per sanctificationem in omni hominis parte perfecta delectatione spiritalium delectatio carnalis subruitur. riam illius peccati, in quo lex per carnalem nostram voluntatem fuerat infirmata, quam Christus cruce, et exemplo destruxit. Itaaccepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abundaret peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato. sed deo gratias, qui dedit nobis usuperabundaret gratia atque ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tas mea cum omnib uobis. in¬
g diligo: ita et inxp̃o incuce¬
brularẽcaritatẽ. Amen. Confir¬
natio ẽ benedictionis hic sermo:
ltut suꝑius ipse demonstrat: quo¬
modo inquiens dicet am̃. suꝑ
tiam benedic̃tionem: Ex
IDCORINTPIOSL¬

Expanded text:
tas mea cum omnibus ego diligo: ita et in Csaeculi charitatem. Amen. Confirmatio est benedictionis hic sermo, sicut superius ipse demonstrat: quomodo, inquiens, dicit amen super tuam benedictionem? IN AD CORINTHIOS
Abbreviated transcription (Latin):
rant. In hoc camenanimo magis¬
releuatus. quia ea quȩ ad ecclesi¬
asticam ordinationem ꝑtinent.
audierat c̃ẽ correcta: Certus
deinceps quia et uitia horũ pau¬
latim corrigerentur: ꝓpterea qđ¬

Expanded text:
rant. In hoc tamen animo revelatus, quod ea quae ad ecclesiasticam ordinationem pertinent, audierat esse correcta, certus deinceps quia et vitia eorum paulatim corrigerentur, praeterea q
Abbreviated transcription (Latin):
uor archangli iussu dei fieri ac¬
cipiatur.idẽ ut angelus qui tu¬
badeiẽẽ intelli gendus est ad ño
dõ iubeat᷑ emittere uocẽ suam:
qł inferiori creature necessariũ
ent audire. cum filius dei descen¬

Expanded text:
vox archangeli jussu Dei fieri accipiatur, id est, ut angelus qui tuba Dei esse intelligendus est, a Domino Deo jubeatur emittere vocem suam, quod inferiori creaturae necessarium erit audire, cum Filius Dei descen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓquorundam peccatis doctores
corum p̃cipue corripuerat: et
multũ fuerant contristati. nunc
eos consolatur. suũ eis ꝓponens
exemplum: et docens. non debere
ĩpacienter ferre quod ꝓaliorũ
sunt salute correpti. cum ipse ꝓ
aliena salute ꝑieulis eoticlie et

Expanded text:
quorumdam peccatis doctores eorum praecipue corripuerat, et multum fuerant contristati; nunc eos consolatur, suum eis proponens exemplum, et docens non debere aegre ferre, quod pro aliorum sunt salute correpti; cum ipse pro aliena salute periculis quotidie et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s fr̃s. salutate inuicem. in
osculo scõ O sculũ sc̃m signũ
pacis est. in quout inuicẽ sibi
adhereant. sublata discordia.
docet: ut casta sint oscula. que
inecclesiis dantur. et simulata
nupauli. Se inepła ista sub¬
scripsis se ostendit: et quȩ u̾ba
sint subscriptionis. subiecitt:
dicens. Siquis nonamat
thema maranatha. Anache
ma: grecosermone dicit᷑ con¬
dempnatus: Maranathaeñi
tam et si exconfimo utrarũq
linguarum. aliquid hebreũ
sonat: et interp̃tatur dñs nr̃
as auxilio sub sistere non po¬
dis nee aliquid boni facere: Ido¬
am sub scriptionem posuit:
tt hos qui dum dissensioni
adebant. dnm̃ iħm non dilige¬
Int. quippe cum dicerent:

Expanded text:
ostendit. Salutate invicem in osculo sancto. Osculum sanctum signum pacis est, in quo, ut ad invicem sibi adhaereant sublata discordia, docet ut casta sint oscula quae in ecclesiis dantur, tum deinde ut simulata nu Pauli. Se in epistola ista subscripsisse ostendit, et quae verba sint subscriptionis, subjecit dicens: Si quis non amat thema ma Graeco sermone dixit, condemnatus. Maranatha defitam etsi ex confinio utrarumque linguarum aliquo et Hebraeum sonet, et interpretatur, Dominus noster cujus auxilio subsistere non potestis, nec aliquid boni facere. m subscriptionem posuit propter hos, qui dum dissentioni studebant, Dominum Jesum non diligebant; quippe cum dicerent:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus animale:.stirget corpus
pꝰ non est anima .s corpꝰ: ita et
sp̃itale corpꝰ. non sp̃m debemus
pisare.s corpus: Quis porro
sp̃itale resurrexisse:uł si sp̃i¬
ae restre rexit. non iam corpͥ
uusse s sp̃m: Cum hanc opini¬
inem discipulorũ refellat. ubi
amuidentes existimarent se
hm uidere: ait. Palpate et ui
bmigitur illa carosp̃itale erat
mpꝰ nec tamen sp̃s erat. s corpꝰ.
hulla uilterius morte ab anima
resoluendum atq separandũ.
Siut corpꝰ animale:. quale an
natum est dei flatu. cum factus
ethomo inanimã uiuam:etiã
iosum exanimali sp̃itale. sine
mortis int̃uentu futurũ. nisi
tansgressio p̃cepti prius com¬
nisso peccato infligeret pęnã
quam ds̃ seruate iustitiȩ daret
ustus inuenit. ꝑstratũ qͦd am¬
modohumilitatis nr̃e s noncũ
morbo inquitatis nr̃e Nam
panimale nobis. hoc est ꝑ mor¬
tale corpꝰ apparuit: qui utiq si
uoluiss cũ corpore ĩmortali
primitus aduenisset: s quia

Expanded text:
corpus animale, surget corpus pus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidabere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est Dei flatu, cum factus est homo in animam vivam, etiam ipsum ex animali spirituale sine mortis interventu fuerat futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam Deus servatae justitiae daret justus invenit; per stratum quodammodo humilitatis nostrae, sed non cum morbo iniquitatis nostrae. Nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit; qui utique si voluisset, cum corpore immortali primitus advenisset. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
nor dubitandum ẽ. scd̃m hoc dic¬
tum. caro et sanguis regnum dei
nonpossidebunt. quia nonibi
erit corruptio et mortalitas car¬
nis et sanguinis: Scdi has eñi
qualitates. hoc lococarnẽ et san¬
guinẽ nuncupatit: quocirca
ut aliquid exempli grã ponam.
quod interim occurrit. sicuit
scripcum est. Ne forte deptaue¬
rit uos qui tẽptat: et manis
fiat labor nr: Atq hinc intel¬
legitur diabolus:tanquã ds̃
om̃mo non tẽptet. Dequo alio
loco scriptura dicit: Ipse auc̃e
neminem tẽptat. nec contraria
est ista sententia ei. quia dr̃. tẽp
eo quod alia sit tẽptatio de cep¬
tionis: Alia tẽptatio ꝓbationis:
Scdm illã. non intelligitur qͥ
tẽptat. quasi diabolus: scdm
caro possidebit regnũ dei. et caro
non possidebit regnum dei:etiã
huiꝰ hominis intellegentia dis¬
cernatur: et nulla erit questio:¬

Expanded text:
nor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Teeo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: secundum illam non intellegitur, qui temptat, nisi diabolus. secundum caro possidebit regnum dei\' et caro non possidebit regnum dei etiam huius nominis intellegentia discernatur et nulla erit quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
horũ testificatũ ueritatis signũ
agnitum est. quod ante positum
t̃ibis cõmendaretdoctrinã. sicut
et ds disereuit discipline nr̃e.que
non u̾bis ꝓbat᷑. s uirtute. cui non
posst̃ u̾ba resistere. quẽ admotũ
g exuna inpensa diu̾sa animan¬
tium caroest. Ita et unius carnis
hominss diuersierunt dignitate.
in resurrectione: ut talis unꝰquisq
appareat. qualis fuerit meriti:
quippe cũ etiã hic diu̾sitatẽ eorpo¬
rum uideamus: Et corpora ce¬
lestia et corpora terrestria. Qui
talia fecit corpora elem̃torũ: eur
non reficiat exiguum corpꝰ huma¬
a corpora sunt resurgentium:
terrestria aute antequã moriant̃
aut resurgant: ut quia xp̃s
celestis est. exeocorpora. celestra
dicantur: exadam uero.quia ter¬
restris est. terrestria corpora:¬

Expanded text:
horum testificatae veritatis signum horum testificatae veritatis signum agnitum est, quod antepositum verbis commendaret doctrinam, sicut et Deus decrevit disciplinae nostrae, quae non verbis probatur, sed virtute, cui non possunt verba resistere. Quemadmodum ergo ex una impensa diversa animantium caro est; ita et unius carnis homines, diversi erunt dignitate in resurrectione; ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meriti: quippe cum etiam hic diversitatem corporum videamus. Et corpora coelestia, et corpora tertalia fecit corpora elementorum, cur non reficiat exiguum corpus humaa corpora sunt resurgentium, terrestria autem antequam moriantur, aut resurgant; ut quia Christus coelestis est, ex eo corpora coelestia dicantur: ex Adam vero, quia terrestris est, terrestria corpora
Abbreviated transcription (Latin):
oꝰꝓut uoluit et unieuiq
tmmũ ꝓpriũ corpꝰ. Siergo
nndũgranũ seminatur et dei
natu qdammodo elem̃torum
ministerio uestim̃tũ resurget.
nulta secũ habens increm̃ta
utilitatis humane: cur nonere¬
dibile sit deiuntute morttium
posse resurgere. meliorata tantũ
substantia. Non numero multi¬
plicata: Quidergo requaritur
abinfideli. qͦ corpore resurgant
morcui cum erempla p̃cedant
adfidem hanc melior atȩ resur¬
ictionis. ñ amisse substantie:
quia ꝓprtum corpꝰ recipiet in
quocreatus adam est. iuxta ex¬
massa omĩs carosit. unde. et
quomodo mhis tanta diu̾sitas
est ut una ĩpensa faceret genera
dit̾isa: Dicant ñcsoph iste mũ¬
di et scrutatores siderũ. siualent
comp̃hendere que extrases teum
quid incra se sit nesciant. Deniq
om̃s mundani philosophi. quia
mentẽ suam legi dei bumiliare.
ut fidemeiꝰ scisciperent. noluerunt.
diu̾sa semꝑ et contraria a sseren¬
tes. inanissimis disputationib
inuicemse ꝯfoder̃. quia innullo

Expanded text:
out vult: et unicuique seminum proprium corpus. Si ergo nudum granum seminatur, et Dei nutu quodammodo elementorum ministerio vestitum resurgit, multa secum habens incrementa utilitatis humanae; cur non credibile sit Dei virtute mortuum posse resurgere, meliorata tantum substantia, non numero multiplicatum? Quid ergo requiritur ab infideli, quo corpore resurgant mortui, cum exempla praecedant ad fidem hanc melioratae resurrectionis, non amissae substantiae? Quia proprium corpus recipiet, in quo creatus est Adam, juxta exmassa omnis caro sit; unde et quomodo in his tanta diversitas est, ut una impensa faceret genera diversa? Dicant nunc sophistae mundi et scrutatores siderum, si valent comprehendere quae extra se sunt, cum quid intra se sit, nesciant. Denique omnes mundani philosophi, qui mentem suam legi Dei humiliare, ut fidem ejus susciperent, noluerunt, diversa semper et contraria asserentes, inanissimis disputationibus invicem se confuderunt; quia in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
piens tu qd seminas non uiuifi¬
catur: nisi prius moriatur Cũ
animalihomme. non utiq le¬
gis auctoritate agit. ut erem¬
ꝓssuiadeat: que si reciperet. ñ
surtt s phisica ratione. de qua
enblanditur: ut noncredat re¬
ltre resoluta et emortua cor¬
Na. ostendit enim mortua rar¬
am reparari aduitam. et mulci¬
nuicata ut confundatur error
simanus. Et quod seminas.
ncopꝰqd futurũ ẽ seminas: sed
iudũ granũ: ut puta tritiei. aut¬

Expanded text:
lte, tu quod seminas, non vivifilte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur? Cum animali homine non utique Legis auctoritate agit; ut exemplis suadeat, quae si reciperet, non erraret: sed physica ratione, de qua sibi blanditur, ut non credat resurgere soluta et mortua corpora. Ostendit enim mortua rursum reparari ad vitam, et multiplicata; ut confundatur error humanus. Et quid seminas? Non corpus quod futurum est, seminas: sed nudum granum, ut puta triti
Abbreviated transcription (Latin):
stem: Quia terrena iustitia meri¬
tum non facit: sicut non facit re¬
um. Quidenim magnũ est aliena
non tollere: quippe cũ hoc timo¬
ris sit: magnũ ẽ autẽ de ꝓpro
non habenti largiri. hec ẽ ute
iustitid:et ut non peccarent am¬
monuit: unde intelligi uolurt.
non se iustitiam temporalem
seruandam mandasse. s diui¬
nam: Quia qui cȩlestem iustitiuã
seruat. sine dubio in hac p̃sente
ꝑfectus est. Ignorantiã enim
dei. quidam habent. ad reueren¬
tiam uob loquor. Propositũ
dei ignorantes hi quiinder eos
tuos resurrecturos stultũ eẽ di¬
cebant credere: Ideo pudorẽ
illis incutit apłs quasi mpru¬
dentib credebant enĩeis: qui
bant: S eddicit aliquis quo¬
modo resurgent mortui:qͥli
autem corpore uenient: Dos
dixit ignorantiã dei habere:
quorũ de prauate sententie
u̾ba ꝓtulit. dicens. quẽ ad mo¬
dum resurgent mortui. quo¬
autẽ corpore uemient: eui con¬
gruȩ respondit:dicens: Insi¬

Expanded text:
stem; quia terrena justitia meristem; quia terrena justitia meritum non facit, sicut et non facit reum. Quid enim magnum est aliena non tollere, quippe cum hoc timoris sit? Magnum est autem de proprio non habenti largiri, haec est vera justitia. Et ut non peccent, subjecit; unde intelligi voluit non se justitiam temporalem servandam mandasse, sed divinam; quia qui coelestem justitiam servat, sine dubio in hac praesenti perfectus est. Ignorantiam enim Dei quidam habent, ad verecundiam vobis loquor. Propositum Dei ignorantes ii, qui inter eos tuos resurrecturos stultum esse dicebant credere. Ideo pudorem illis incutit quasi imprudentibus; credebant enim eis, qui bant. Sed dicet aliquis: Quemadmodum resurgent mortui? Quove corpore venient? Hos dixit ignorantiam Dei habere, quorum depravatae sententiae verba protulit, dicens: Quemadmodum resurgent mortui? quove corpore venient? Cui congrue respondit, dicens: Stu
Abbreviated transcription (Latin):
uidens hoc inrerũ natura non
cadere. ut caro iam solutare¬
formetur aduitam:. minime
creddit futuram resurrectionẽ
ferrinontimuit: nichil ꝓsecũ:
S non hoc est. quia certus de
ꝓmissa uita non solum nonci¬
muit: s et libenter bestiis offer¬
ri se passus est: Sicut int̃ cetera
ait mactib apłorũ: Ego enm
non solamligari: s et mori pa¬
nis. corinthios de prauabant:
Holite sedtici corrumpunt mores
bonos. col loquia mala: Hec¬
dicendo. significat confa¬
bulationes malorũ hominũ.
euerti posse bonum ꝓpositũ.
Assiduitas enim praui conlo¬
quii.: uitiat mentẽ: Ac ꝑhoc: ab
Qui cumq enĩ acceptã fidẽ custo¬
dire uult. maxime inter ipsa initia¬
debet uitarelinguas: ut imple¬
Etugilate iusti: et nolite peccare
Uigilandum monet: ne circũuen¬
tione praui sensus captiet a fide
ab ducti de prauarent᷑. mortuoꝵs
resurrectionem noncredendo:
Iustos cẽ p̃cipit᷑ ut non solũ terre¬
nam iustitiam excolant. s et cele¬

Expanded text:
videns hoc in rerum naturam non cadere, ut caro jam soluta reformetur ad vitam, minime credit futuram resurrectionem ferri, mori non timui, nihil profeci. Sed non hoc est, quia certus de promissa vita, non solum non timuit; sed et libenter bestiis offerri se passus est, sicut inter caetera ait in Actibus apostolorum: Ego enim non solum ligari, sed et mori paqui Corinthios depravabant. Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Significat confabulatione malorum hominum everti posse bonum propositum; assiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem, ac per hoc ab Quicumque enim acceptam fidem custodire vult, maxime inter ipsa initiadebet vitare; ut impleVigilate, justi estote, et nolite peccare. Vigilandum monet, ne circumventione pravi sensus capti, et a fide abducti depraventur, mortuorum resurrectionem non credendo. Justos esse praecepit, ut non solum terrenam justitiam excolant, sed et coele
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitati. iustorũ comparat
differentias: quos uirtutes. non
peccata facient eẽ diu̾sos: Nam
peccatorum diu̾sitas. in celo non
ut non sit dubium.rescirrectionẽ
futuram mortuorũ: ut accepta
ratione. nemo ambigat: Om̃s
comparationis diuersitates. ad
hoc facit apłs ut credas unum
facile reddere posse:qui tanta
fecit ex nichilo: Seminatur
incorruptione. surget inincor¬
ruptione S eminare est. sepelire.
ut corrũpatur. Resurgere autẽ
ĩ incorruptionem: iã exsusci¬
tatum non posse corrũpi:
s habere claritatẽ ĩmorta¬
litatis: S eminatur inigno¬
bilitate. surget ingła In
ignominia seminatur: dum
intetrico ponitur. fit fetidũ
et scatet uermib: Surgere¬
est autẽ ingloria: quia exsus¬
citatum et lumen erit: et
nullam squaloris iniuriam

Expanded text:
diversitatem justorum comparat differentiae, quos virtutes, non peccata facient esse diversos. Nam peccatorum diversitas in coelo non ut non sit dubium resurrectionem futuram mortuorum, ut accepta ratione nemo ambigat. Scomparationis diversitas ad hoc facit, ut credas unum facile reddere posse, qui tanta fecit ex nihilo. Stella in corruptela, surget in incorruptela. Seminare est sepelire, ut corrumpatur: resurgere autem in incorruptela, jam exsuscitatum non posse corrumpi, sed habere claritatem immortalitatis. Seminatur in ignominia, surget in gloria. In ignominia seminatur; quia dum in tetrico ponitur, fit fetidum, et scatet vermibus: surget autem in gloria; quia excitatum et lumen erit, et nullam squaloris injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
ta: hoc enĩ expositũ ẽ. cũ dicere¬
tur. caro et sanguis regnũ dei
non possidebunt. In eoqd̃ conti¬
nuo additum est. neq corruptio¬
onem possidebit: quia nonerit
ibi corruptio. qua nune sicut
fenum natura carnis arescit
Non enim alia sententia est.
neq corruptio incorruptioñe
possidebit. s repeticio senten¬
tie suꝑioris est expositio: ut qd
ibi dictum est. caro et sanguis.
intelligamus corruptionemñ
substantiã carnis: et qđ ibidic¬
tum est. regnumdei. intelliga
caro et sanguis regnum dei non
possidebunt. quam sidiceretur.
corruptio incorruptionẽ non
possidebit: idẽ corruptio cariis
et sangũis. millius regni incor¬
ruptione nonerit: ꝓpt̃ ĩmuta¬
dionem scilicet incorruptionis:¬

Expanded text:
t. hoc enim expositum est, cum diceretur: caro et san g u is. regnum dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est: neque corruptioonem possierit corruptio, qua nunc sicut fenum natura carnis arescit. Non enim alia sententia est, Neque corruptio incorruptionem possidebit: sed haec repetitio, sententiae superioris est euod dictum est caro et sanguis, intelligamus corruptionem, non substantiam carnis; et quod dictum est regnum Dei, intelligamcaro et sanguis regnum Dei non possidebunt; quam si diceretur, corruptio incorruptelam non possidebit, id est corruptio carnis et sanguinis in illius regni incorruptela non erit, propter immutationem scilicet incorruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o: Inscripturis autẽ¬
scĩs. uibi est consideratio maior
atq ꝓpensior: plurib locis
urasse inuenitur apłs: Qđ¬
putaret etiam tierũ itirando
peccare:s potius incelli gerẽt
humane fragilitatis corda ñ
uirando tucius aꝑiurio con¬

Expanded text:
r. in scripturis autem. ubi est consideratio maior atque propensior. pluribus locis iurasse inueniturputaret etiam uerum iurando peccari. sed potius intellegeret humanae fragi. litatis corda non iurando tutius a periurio con
Abbreviated transcription (Latin):
trantur: Predicantium eñi¬
ꝯcula et labores memorat:
dicens. ut quid et nos ꝑiclita¬
mꝰ. Et subauditur: nisi quia
esperamus futurã resurre¬
ctionẽ. sicut supra memorat:
securieñi quia post istã mortẽ.
uera uita sequetur. ꝑicula ñ
timent illata ab infidelib.
ꝓpt̾ ⁊elum illorũ. quos quia
crediderunt. ꝑdidisse dolent:
Sollicitudinem gͦ suã ostendit.
quam habebat erga salucem
illorũ: ꝓpt̃ gloriã ꝓmissam
apłs semꝑ sollicitus: ut gła
illi cresceret apuc̃dm̃. ac qti¬
site salutis multorum: Coti

Expanded text:
rtur. Praedicantium pericula et labores memorat dicens: Quid et nos periclitamur? et subauditur; nisi quia speramus futuram resurrectionem, sicut supra memorat. Securi enim quia post istam mortem vera vita sequetur, pericula non timent illata ab infidelibus, propter zelum illorum, quos quia crediderunt se perdidisse, dolent. Sollicitudinem ergo suam ostendit, quam habebat erga salutem illorum, propter gloriam promissam Apostolus semper sollicitus, ut gloria illi cresceret apud Deum acquisitae salutis multorum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem:et nequis ineo
pritaret. sp̃m et corpꝰ huma¬
num aliqua conuersione peri¬
turum ut sit ds̃ omĩa: ñ tantũ
illius unius forma hominis.
uitam et saciandum mnbonis
desiderium nr̃m. natura diui¬
na sufficiat: Tunc enĩ ds̃ om̃a
erit inom̃ib. cum p̃ter ipsum
nichil omino habere uelle ce¬
perimꝰ: Omĩa quippe ipse nob̃
erit: quando ipso sufficiente.
facient qui baptitant᷑ ꝓmor¬
tuis:siom̃ino mortui non re¬
surgunt: ut quid ec baptirant᷑
ꝓillis: Intantũ ratam et stabi¬
lem uult ostendere resurrecti¬
onem mortuorũ: ut exempiũ
det eorũ quitam securierant
de futura resurrectione. ut
etiam ꝓmortuis baptizaren¬
tur. si qũe forte mors p̃ueniss
tim̃tes ne aut male aut non
resurgeret.qui baptiratus ñ
fuerat: uiuus:nomine mortis
tinguebatur: Vnde subiecit:
quid. et baptirant᷑ ꝓ illis.: Ex¬
emplo hoc non factũ ilorum
ntat h fixam fidem in resur¬
rhione ostendit Ut quidet
nes pielitamꝰ om̃i hora: Dicen¬

Expanded text:
urum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum aliqua conversione periturum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, vitam, et satiandum in bonis desiderium nostrum, natura divina sufficiat. Tunc enim Deus omnia erit in omnibus, cum praeter ipsum nihil omnino habere velle coeperimus. Omnia quippe ipse nobis erit, quando ipso sufficiente facient, qui baptizantur pro mortuis, si omnino mortui non resurgunt? Ut quid et baptizantur pro illis? In tantum ratam et stabilem vult ostendere resurrectionem mortuorum, ut exemplum det eorum, qui tam securi erant de futura resurrectione; ut etiam pro mortuis baptizarentur, si quem forte mors praevenisset: timentes ne aut male, aut non resurgeret, qui baptizatus non fuerat, vivus nomine mortui tingebatur. Unde subjecit: Ut quid et baptizantur pro illis? Exemplo hoc non factum illorum probat, sed fixam fidem in resurrectionem ostendit. 164 Ut quid et nos periclitamur omni hora?
Abbreviated transcription (Latin):
Apliu̾̃ba quib idagebat. inter¬
rogata respondeant: Cum mor¬
tale hoc inquit induerit in mor¬
mors inuictoria. cum mortale
hoc induerit inmortalicatem:
tunc ipsi morti insultabitur :
que inuictoriam resurrectione
corporis absorbebitur. Uirtus¬

Expanded text:
apostoli uerba, quibus id agebat, interapostoli uerba, quibus id agebat, interrogata respondent.. cum mortale hoc, inquit, induerit inmormors in victoriam, cum mortale hoc induerit immortalitatem. Tunc ipsi morti insultabitur, quae in victoriam resurrectione corporis absorbebitur. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
rcohibere: Quam delectationẽ :
quia indefectu ẽ anime de teri¬
ans effecte: iure mort̾e uocauit:
les. Aculeum autẽ quo mors
facta est: non quẽ mors fecit:
feccato enim morimur:non
morte peccamus: Sic itaq
dictum ẽ. aculcus mortis: quo¬
modolignum uite:Non quod
hominis uitã faceret. s qđ
uita hominis fieret: Quomͦ
lignum scientiȩ: ꝑ qđ scientia fi¬
eret hominis:non qđ ꝑsuam
scientiam fecerit homo: Sie gͦ
tt aculeus  mortis:quo mors
facta est: non quẽ mors fecerit
Sicenim dicimꝰ et poculũ mor¬
ds quo aliquis mortuus sit.
ul mori possit. non quẽ mori¬
ens mortuus ue confecerit:
dculeus itaq mortis: peccatũ
est. peccato punctũ: mortifi¬
catũ ẽ genꝰ humanũ: Quid ad¬
bue querimꝰ euiꝰ mortis utrum
animȩ ancorporis:utrum pͥmȩ.
qua nunc om̃s morimur.An se¬
cunde. qua tunc impiimorient᷑:
Nulla causa ẽ. exagitandi quȩ¬
stionem. nullꝰ tergeu̾sandilocꝰ:

Expanded text:
re cohiberi. quam delectationem, re cohiberi. quam delectationem, quia in defectu est animae deterioris effectae, iure mortem uocauit. um, aculeum autem, quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret hominis, non quod per suam scientiam fecerit homo. sic ergo et aculeus mortis, , quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non quod moriens mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc omnes morimur, an secundae, qua tunc impii morientur? nulla causa est est exagitandi quaestionem, nullus tergiuersandi locus;
Abbreviated transcription (Latin):
ei dicetur: Ubi est mors tucto¬
ria tua: ubi est mors aculeus
tuus: mortigͦ corporis. hoc
dicetur: Hanc enimabsorbe¬
bit uictoriosa in mortalitas.
cum mortale hoc inmortali¬
tate induetur: Morti inquã
corporis tunc dicetur. tibi est
mors uictoria cua. qua hicom̃s
sic uiceras. ut etiã dei filius tecũ
confligeret: teq: nonuitando.
s suscipiendo suꝑaret: Uici¬
sti inmorientib: uicta es in
restugentib:.uuctoria tua qua
absorbueras corpora morientiũ.
temporalis fuit: uictoria ñã
qua incorporib absortae
resurgentiũ. et̃na constabit:
Ubi est aculeus cuus. hoc est per¬
catum. quo puncti et uenena¬
tisumus: ut etiã in nr̃is corpo¬
rib fieres & ea tã longo tẽpore
mors significare ut arbitror car
nalẽ consuetudinẽ q̃ resistit bo¬
ibiest contentio tua: si non re¬
sciss et repugnass ipsius con¬
aentio: Ergo aculeus mortis.
percatum est: quia peccato fac¬
a est delectatio quȩ iampossit
resistere uoluntati:. Et cũ dolo¬

Expanded text:
ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas, cum mortale hoc inmortalitate induetur. morti, inquam, corporis tunc dicetur:\' ubi est mors, uictoria tua, qua hic omnes sic uiceras, ut etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo m significari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit botur: ubi est contentio tua? si non restitisset et repugnasset. ipsius contentio peccatum est, quia peccato facta est delectatio,\' quae iam possit resistere uoluntati et cum dolo
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ eũ aquo legẽ accepit: sol¬
licitior erit. neadueniente illo
erubescat: Noloeñiuos modo
intransitu uidere: Speroeni me¬
ens multa se habere quȩ ageret
cumillis: non uult illos ꝑtran¬
siens uidere: et ne contristarentur.
multũ tẽpus se ꝓmitat cõmora¬
turum apud eos:et quia que agit
cum ꝓuidentia agit. si dñs ait ꝑ¬

Expanded text:
venturum eum, a quo legem accepit, solventurum eum, a quo legem accepit, sollicitior erit, ne adveniente illo erubescat. Nolo enim vos modo in transitu videre. Scieulta se habere, quae ageret cum illis, non vult illos per transitum videre, et ne contristarentur, multum tempus se promittit commoraturum apud eos; quia quae agit, cum providentia agit. Spero enim
Abbreviated transcription (Latin):
idoneos ad dispensationem
ligissent dicit: quia epłe. testi¬
monium prebent missis. ut
tum gr̃a excipiantur: Colla
tiohec duplici genere ꝓfectũ
supra memoratis: et pauꝑib
ineccła consticutis. Quodsi¬
sbunt. Hoedicit: qr si fuerit
opiosa collectio. posset etiã
ferat ad refrigerium scõrum: Hoc
est quod significat ad romanos:
dicens. siem̃ sp̃italium eorũ
bent et incarnalib ministrare
eis Ex iudeis enĩ erant: dequib
dñs dic̃: quia salus ex iudeis est.
Qui etiam hierosolimis in mag¬
na indigentia erant. apud iudeos
noncredentes: quasi desertores¬
paternarum legum: et qui credi¬
derant in hominem crucifixum:
Ueniam autem aduos cum mache¬
doniam ꝑtransiero: Nam mache¬
doniam ꝑtransibo: apud uos autẽ
forsitan manebo:uł etiã hiemabo:
ut uos mededucatis quocũq iero:¬
Post omnem instructionem. ut le¬
tos illos faceret. aduentũ suum
illis ꝓmisit: ꝑ quod et om̃s admo¬
nitiones suas quib illos corrigit
magis firmat: quia qui audit

Expanded text:
idoneos ad dispensationem elegerint, dicit: quae epistolae testimonium praebent missis; ut cum gratia excipiantur. Quod tio haec duplici genere profectusupra memoratis, et pauperibus in Ecclesia constitutis, quibunt. Hoc dicit, si fuerit copiosa collectio, posse etiam perferat ad refrigerium sanctorum. Hoc est, quod significat ad Romanos dicens: Si enim spiritalium eorum bent hi in carnalibus ministrare eis ; ex Judaeis enim erant, de quibus dicit Dominus, quia salus ex Judaeis est, qui Jerosolymis in magna invidia erant apud Judaeos non credentes. Venipaternarum legum, et credentes in hominem crucifixum. ueniam autem . ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumqPost omnem instructionem, ut laetos illos faceret, adventum suum illis promisit, pro quo et omnes admonitiones suas, quibus illos corrigit, magis firmat. Qui audit
Abbreviated transcription (Latin):
iacob alfei et tatdeus. Hunc
eundem. quẽ matheus lebbe¬
um: marcus taddeũ posuit
Lucas uero: ita ponit. mathe¬
us.thomas: iacob. et iudas
iacobi. Igitur eundem qũe
matheus lebbeum. et marcꝰ
taddeũ dixit: lucas iudam
iacobi scribit. Certũ ẽ. autẽ.
euanglistas non errasse inno
erat. binis. uł ternis nominib
uti hebreos: unius eiusdemq
uiri diu̾sa singuli uocabula
posuere: Seđ̾m hanc gͦ consue¬
tudinem:uidecur nob et pau¬
lus duplici usus ẽẽ uocabulo:
Et donec quidem genti ꝓpͥe
ministrabat. saulus ẽe uoci¬
tatꝰ: sed et magis appellatio
ni patrie uernaculũ uideba¬
tur. Paulus autem appella¬
tus ẽẽ. cum grecis et gentib
leges ac p̃cepta conseribit:
Nam et hoc ipsũ quod scͥptu¬
ra dicit. saulus autẽ qui et
paulus.eudenter ñei tunc
pͥmũ pauli nomen ostendit
impositũ: sedueteris appella¬
tionis icd fuisse de signat. Hȩc¬

Expanded text:
acobus Alphaei et Thaddaeus: hunc eumdem quem Matthaeus Lebbaeum, et Marcus Thaddaeum posuit: Lucas vero ita posuit: Matthaeus, Thomas, Jacobus, Judas Jacobi. Igitur eumdem quem Matthaeus Lebbaeum, et Marcus Thaddaeum dixit, Lucas Judam Jacobi scripsit. Certum est autem Evangelistas non errasse in noerat, binis vel ternis nominibus uti Hebraeos, unius ejusdemque viri diversa singuli vocabula posuere. Secundum hanc ergo consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici usus esse vocabulo, et donec quidem genti proprie ministrabat, Saulus esse vocatus, quod et magis appni patriae vernaculum videbatur. Paulus autem appellatus est, cum Graecis et gentibus leges ac praecepta conscribit. Nam et hoc ipsum quod Scriptura dicit: Saulus autem qui et Paulus , evidenter non ei tanc primum Pauli nomen ostendit inpositum, sed veteris appellationis id fuisse designat. Se
Abbreviated transcription (Latin):
dicitim uero inceteris quis
cecati sunt: et tam̃ illi quia
uoluerunt crediderunt. ui
quua noluerunt. non eredi¬
derunt: Miscdia igitur etii¬
lictum in ipsis uoluntatui
facta sunt. Clectio qui ppe
ista. grã est: non itaq mertos
suꝑits enim dixit. Sic ergo¬
et in hoc tẽpore reliquiȩ per
exoperib. Gratis ergo con¬
secuta est: quod consecuta ẽ
electio. Non precessit eorũ
aliquid quod priores dare¬
nt et retribueret᷑ illis: ꝓm¬
inter est: quod p̃destinatio ẽ
gratiȩ p̃paratio: gratia tiero.
ipsa iamdonatio: S ieut¬

Expanded text:
qui excaecati sunt: et tamen illi quia voluerunt crediderunt; illi quia noluerunt, non crediderunt. Misericordia igitur et judicium in ipsis voluntatibus facta sunt. Electio quippe ista gratiae est, non utique meritorum. Superius enim dixerat, Sic enim in hoc tempore reliquiae per . Gratis ergo consecuta est, quod consecuta est electio: non praecessit eorum aliquid, quod priores darent, et retribueretur illis: interest, quod praedestinatio est gratiae praeparatio: gratia vero jam ipsa donatio. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Certum est autẽ quod gentes
erant que xp̃m nec querere
nouerant: nec ideo interroga¬
re didicerant. Inuenerunt
tamenquẽ nonquesierunt:
quia ipse eos quȩ siuit prior.
expandi manus meas adpo¬
pulum noncredentẽ et con¬
toto tempore mirabilia osten¬
dens: et nec sic credidistis
quanta sit pietas dei̾ut in
modum nutricis que uuit
paruulum ꝓficere ut ambu¬
let qui necdum ambulat.
expandit manus ut ad illã
ueniat. et dumad illã cupit
uemire discat ambulare.sic
deus bene ficiis sus. semꝑ
ad secolendum iudeos pro¬
in sua claudicatione rema

Expanded text:
Certum est autem quod gentes Certum est autem quod gentes erant quae Christum nec quaerere noverant, nec de eo interrogare didicerant; invenerunt tamen quem non quaesiverunt, quia ipse eos quaesivit prior.xpandi manus meas ad populum non credentem et conoto tempore mirabilia ostendens, et nec sic credidistis, quanta sit pietas Dei: ut in modum nutricis, quae vult parvulum proficere ut ambulet, qui necdum ambulat, expandit manus, ut ad illam veniat: et dum ad illam cupit pervenire, discat ambulare. Sic Deus beneficiis suis semper ad se colendum Judaeos proin sua claudicatione rema
Abbreviated transcription (Latin):
moyses dicit. Ego ademu¬
lationem uos adducã in non
gentem: ingentẽ insipientẽ:
do gentem insipientem: ex po¬
suit quid dixerit in nongen¬
tem: quasi quod ne gens dicen¬
da sit: que insipiens est. De cuiꝰ
tamen fide ir ritandum dicit
populum iudaicum: quia
illi ad prehendert̃ quod isti
respuerunt: Uel certe. in non
gentemingentẽ insipientem:
quia cum eẽt gens insipiens.
omĩs popłs idola colens:tam̃
gentilitatẽ credendo de posu¬
p̃putium iusticia legis custo¬
diat: nonne p̃putium eius in
circũcisione reputabit᷑. Ut hic¬
sensus sit. Ego ademtlationẽ
inuentus sum non querentib
me: palã apparui his qui me
enimcontẽpnens. et ꝑsecutio¬
nes quȩ inferebant᷑: quã uis
sciret sibi inminere ꝑiculũ:
audet tamen et p̃dicat u̾ibũ
ei. Sicut et paulus dicebat.
scio quia uincula et carceres
manent me inhierosolimis:
et ysaias sciebat quidem con¬
temnendũ seeẽ. et inter fici¬
endum ab impiis:. dudet ca¬
men et ex ꝑsona xp̃idicit: in

Expanded text:
Moysi, Ego ad aemulationem vos perducam in non gentem; in gentem insipientem do, gentem insipientem, exposuit quid dixerit, in non gentem: quasi quod nec gens dicenda sit quae insipiens est. De cujus tamen fide irritandum dicit populum Judaicum, quia illi apprehenderunt quod isti respuerunt. Vel certe in non gentem, in gentem insipientem; quia cum esset gens insipiens omnis populus idola colens, tamen gentilitatem credendo deposupraeputium iustitias legis custodiat, nonne praeputium eius in circumcisionem reputabitur et isensus: Ego in aemulationem INVENTUS SUM NON QUAERENTIBUS ME: PALAM APPARUI HIS QUI ME contemnens et persecutiones, quae inferebantur, quamvis sciret sibi imminere periculum, audet tamen et praedicat verbum Dei; sicut et ipse Paulus dicebat: Scio quia vincula et carceres manent me in Hierosolymis, t Isaias sciebat quidem secandum se esse, et interficiendum ab impiis; audet tamen, et ex persona Christi dicit: In
Abbreviated transcription (Latin):
rũ et uostercora ex istimaui ẽẽ.
ut xp̃m lucri faciam et inueni¬
ar in illo. non habens meã iusti¬
tiam que exlege est:Cum sua
non eẽt lexipsas dei Curn qͥa
suam dixit iustitiam. quamuis
ex lege eẽt. qui sua uoluntate
legem se posse putabat implere:
sine adiutorio gratiȩ quȩ est ꝑ
ignorabant: de quib ait. igno¬
rantes dei iustitiã. id est que ẽ.
ex deo. Hanc enim dat non lit¬
tera oceidens s uiuificans sp̃s.
et suã uolentes consticuere:quã
dixit ipse ex lege iustitiã: que
subiecti. sub lege enĩerant. non
subgratia: et ideo his dominaba¬
tur peccatum: aquonon fit
homo liber lege. si gratia ꝓpter
quod alibi dicit. Peccatũ enĩ
uobis non dominabitur. Non
enimestis sublege s subgratia.
Non quia lex mala est. s quia
sub illa sunt. quos reos facit
itbendo. non adiuuando. gr̃a
quippe adiuuat. ut legis qͥsq
sit fastor: sine quagratia sub
lege positus tantum modo

Expanded text:
rum etiam stercora existimaui esse, rum etiam stercora existimaui esse, ut Christum lucrifaciam et inueniar in illo non habens meam iustitiam, quae non esset lex ipsa, sed Dei: nisi, quia suam dixit justitiam, quamvis ex lege esset, quia sua voluntate legem se posse putabat implere sine adjutorio gratiae quae est per ignorabant, de quibus ait, ignorantes Dei justitiam, id est, quae est ex Deo hanc enim dat non littera occidens, sed vivificans spiritus; et suam volentes constituere, quam dixit ipse ex lege justitiam, cum subjecti. Sub lege enim erant, non sub gratia; et ideo eis dominabatur peccatum, a quo non fit homo liber lege, sed gratia. Propter quod alibi dicit, Peccatum enim vobis non dominabitur; non enim estis sub lege, sed sub gratia : non quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
dei habentes. s non scđm scien¬
tiam: et obsequium sedõ pre¬
stare credentes:occidebant xp̃i
gebat eos. qui dehis futuris
antequam occiderentur in¬
struxerat eos: ne igndros atq
ĩperitos animos.mala io¬
pinata et ĩꝓuisa quãuis cito
transitura turbarent: s p̃cog¬
nita et pacient̃ accepta ad bo¬
na sempit̃na ꝑducerent:g
Itdei de se p̃sumentes. grãm
noncredebant: Suã uero
iustitiam dic̃ eos uolentes con¬
stituere: que iusticia ẽ ex lege:
Nonquia lex abipsis ẽ consti¬
tuta:s in legem quȩ exdeo ẽ.
suam iustitiã consticuerant:
quando eandem legẽ siuis ui¬
rib ĩplere se posse credebant:
Ignorantes dei iustitiam: non
qua iustitia ds̃ iustus est. sed
quȩ iustitia ẽ.homini ex deo.
et ut sciatis hanc illã eorum
dixisse iusticiã que est ex lege:
hanc autẽ deique hominis est.
ex deo:audite quid alio locodi¬
cat. cum de xp̃o loqueretur.
ꝓpterquẽ omĩa inquit. non so¬
lum de trimenta eẽ credidi. ue¬

Expanded text:
Dei habentes, sed non secundum scientiam, et obsequium se praestare Deo credentes, occidebant eos. gebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. , qui de se praesumentes gratiam non credebant. Suam vero justitiam dicit eos volentes constituere, quae justitia est ex lege non quia lex ab ipsis est constituta, sed in lege quae ex Deo est suam justitiam constituerant, quando eamdem legem suis viribus se implere posse credebant: ignorantes Dei justitiam, non qua justitia Deus justus est, sed quae justitia est homini ex Deo. Et ut sciatis hanc illum eorum dixisse justitiam, quae est ex lege; hanc autem Dei, quae homini est ex Deo: audite quid alio loco dicat, cum de Christo loqueretur. Propter quem omnia, inquit, non solum detrimenta e
Abbreviated transcription (Latin):
opere gloriantium: sic et gen¬
tib occtirrendum est. netan¬
quam iudȩis p̃lati suꝑbiant:¬
Orat enim: non ꝓcredentib
quid nisi ut credant: Noneñi
aliter consecuntur salutem.
si ergo fides orantium: dei pre¬
uenit grãm: Ntmqtd eorũ
fides ꝓ quib oratur ut eredant
deip̃uenit gratiam: quando¬
quidem hoc ꝓeis oratur. ut ñ
eredentib. idest fidem non ha¬
bentib. fides ipsadonetur:¬

Expanded text:
operibus gloriantium; sic et Genoperibus gloriantium; sic et Gentibus occurrendum est, ne tanquam Judaeis praelati superbiantOrat pro non credentibus, quid, nisi ut credant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa donetur