comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rata significatione obseruam᷑. Nam et idola
ñ colere manifeste didicimꝰ: ⁊ ñ acciꝑe inuanũ
dicere. ñ concupiscere uxorem pximi. ñ concupisc̾e
ullam rem ꝓximi. ñ figurãte aliud p̃tendunt
et mistice aliud significant: s sic obseruant᷑ ut
sonant. Obseruari tam̃ diem sabbati ñ iubem᷑
ad litt̾am scđ̃m ocium ab oꝑe corporali sicut ob¬
nificet. ridenda iudicat᷑. Unde ñ inconuenien¬
der intelligimꝰ ad amorem excitandũ. qͦ ad reqͥẽ
tenimꝰ ualere omnia que figurate in scͥpturiᷤᷤ
dicunt᷑ ⁊ qͣndoquidẽ id solum in decalogo figu¬
rate p̃cipitur. ubi requies comm̃dat᷑ que ubiq
amatur: s in solodõ sc̃a et certa inuenit᷑. Dies
surrectione dñi declarat᷑ ẽ. et et illocepit ha¬
bere festiuitatẽ suam. Anime quippe omniũ
sc̃oꝵ ante resurrectionẽ corporis sunt quidẽ in
requie: s ñ inea sunt actione. qua corpora recepta

Expanded text:
rata significatione observamus. Nam et idola rata significatione observamus. Nam et idola non colere manifeste didicimus; et non accipere in vanum dicere, non concupiscere uxorem proximi, non concupiscere ullam rem proximi , non figurate aliud praetendunt, et mystice aliud significant; sed sic observantur ut sonant. Observare tamen diem sabbati non ad litteram secundum otium ab opere corporali, sicut obnificet, ridenda iudicatur. unde non inconuenienter intellegimus ad amorem excitandum, quo ad requiem tendimus, ualere omnia, quae figurate in scripturis dicuntur, quando quidem id solum in decalogo figurate praecipitur, ubi requies commendatur, quae ubique amatur, sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies surrectione domini declaratus est et ex illobere festiuitatem suam. animae quippe omnium sanctorum ante resurrectionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta
Abbreviated transcription (Latin):
huc reb t̾renis implicat᷑. pigrius inflaminat᷑.¬
s si feratur ad similctudines corporales. et inde
referatur ad sꝑitalia. que illis similitudinib
figurant᷑. ipso quasi transitu uegetat᷑. ⁊ tamqͣm
in facula ignis agitat᷑ accenditur. et ardentiore
dilectione rapitur ad quietem. Ideoq int̃ oĩa
decem illa p̃cepta solum ibi qđ de sabbato posi¬
tum ẽ figurate obseruandũ p̃cipitur: quam fi¬
guram nos intelligendã. si etiam ꝑ ocium cor¬
porale celebrandam suspicem᷑. Cum enĩ sab̃bo
significetur spiritalis requies. deniq dictum
est in psalmo. uacate et iudete q̃m ego sum
dñs: quo uocantur homines ab ipso domino
dicente. uenite ad me om̃s qͥ laboratis ⁊ onera¬
ti estis. et ego reficiam uos. tollite iugũ meum¬
milis corde. et inuenietis requiẽ aĩab uris: oet̾a
tam̃ ibi p̃cepta. ꝓpͥe sic̃ p̃cepta st̃. sine ulla figu¬

Expanded text:
bus adhuc terrenis implicatur, pigrius inflammatubus adhuc terrenis implicatur, pigrius inflammatur; si feratur ad similitudines corporales et inde referatur ad spiritalia, quae illis similitudinibus figurantur, ipso quasi transitu uegetatur et tamquam in facula ignis agitatus accenditur et ardentiore dilectione rapitur ad quietem. Ideoque inter omnia decem illa praecepta solum ibi, quod de sabbato positum est, figurate obseruandum praecipitur. quam figuram nos intellegendam, non etiam per otium corporale celebrandam suscepimus. cum enim sabbato significetur spiritalis requies, de qua dictum est in psalmo: Vacate et uidete, quoniam ego sum dominus, et quo uocantur homines ab ipso domino dicente: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam; tollite iugumilis corde, et invenietis requiem animabus vestris ; caetera tamen ibi praecepta proprie sicut praecepta sunt, sine ulla figu
Abbreviated transcription (Latin):
liumdi u̾bum ꝑ quod facta st̃ omnia putaret.
ẽẽ creaturã. sequitur aliud p̃ceptum. Non acci¬
obseruatione sabbati. ñ ut in ista uita nos qͥes¬
cere existimemꝰ. s ut omnia quȩ bene oꝑamur.
ñ habeant intentionẽ. nisi in fu et crea turã
requiem semptt̾nã: mem̃to maxime quod in¬
iam supͣ memoraui. quia spe salui facti sumus.
spes autem quȩ uidet᷑ ñ est spes. Ad ipsum autẽ
ignem amoris iutriendũ et flandũ quodãmͦ.
quo tamqͣm pondere sursum uł introrsum fera¬
mur ad requiem: omnia ista ꝑtinent q̃ figurate
nob insinuant᷑. Plus enim mouent ⁊ accendt̃¬
amorem: qͣm si nuda sine ullis sacram̃toꝵ simi¬
litudinib ponerent᷑. Cuiꝰ rei causam difficile
est dicere: s. tam̃ ita se habet. ut aliqͥd ꝑ allegori
et plus honoret᷑ qmͣ si uerbis ꝓpriis aꝑtissime
diceret᷑. Credo qd̃ ipse animȩ motꝰ. qͣmdiui ad¬

Expanded text:
lium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret lium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creaturam, sequitur aliud praeceptum: Non acciobseruationesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutriendum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantamorem, quam si nuda sine ullis sacramentorum similitudinibus ponerentur. Cujus rei causam difficile est dicere. Sed tamen ita se habet, ut aliquid per allegoricet, plus honoretur, quam si verbis propriis diceretur. credo, quod ipse animae motus. quam diu re
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa nr̃abona que in hac uttagetimꝰ. nͥ eiꝰ dono ad
eternitatẽ sc̃ificati atq porrecti: ꝓpt̾ea de ipsodõ
đr. quia cum fecisset omnia oꝑa ualde bona. sep¬
timo die. requieuit ab om̃ib oꝑibus eiꝰ que fecit.
Futurã enim requiem significabat. quã post bo¬
na oꝑa daturus erat hominib Sicut enĩ cũ
bene oꝑamur. ipse dr oꝑari in nob̃. cuiꝰ mune¬
re bene oꝑamur: ita cum requiescimꝰ ipse re¬
quiescere dr quodonante iequiescimꝰ. Hinc ẽ¬
quod etiam in trib pͥmis p̃ceptis decalogi quȩ ad
septem ad ꝑximum ꝑtinent. id ẽ ad hominẽ:
quia in duob p̃ceptis tota lex pendet. Eł t̾cium
ibi de obseruatione. sabbati positum ẽ. ut in pri¬
mo p̃cepto patrẽ intelligam᷑. uͥ ꝓhibet᷑ col aliqͣ¬
in figmentis hominũ di similitudo. ñ quia ñ
habeat imaginemds: s quia nulla imago eius
coli debeat. nisi illa quȩ hoc ẽ qđ ipse. nec ipsa
ꝓ illo. s cum illo. Et quia creatura mutabilis ẽ. ac

Expanded text:
ostra, quae in hac uita gerimus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut enim, cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita, cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. Hinc esquod etiam in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad septem ad proximum pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis tota lex pendet —, tertium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo pin figmentis hominum Dei similitudo; non quia non habet imaginem Deus, sed quia nulla imago ejus coli debet, nisi illa quae hoc est quod ipse; nec ipsa pro illo, sed cum illo. Et quia creatura mutabilis est, ac
Abbreviated transcription (Latin):
omni peccati unculo lib̾as: cohibe te ab huius
modi disputatione omnimͦ᷑. Nonẽ enim falsa etiã
paruuloꝵs baptismate remissio peccatoꝵ: nec uer¬
botenus dr̃. sed ueracit̾ agit᷑. Nam ut iam u̾bis
utar. que in ipsa epła beatissimi antistitis zosi¬
mi legunt᷑: fidelis dñs in omnib seruis suis eiꝰ¬
q baptismꝰ re ac u̾bis id ẽ. oꝑe confessione uera¬

Expanded text:
omni peccati uinculo liberas, cohibe te ab huius omni peccati uinculo liberas, cohibe te ab huius modi disputatione omni modo. non est enim falsa etiam in paruulorum baptismate remissio peccatorum nec uerbo tenus dicitur, sed ueraciter agitur. nam, ut iam uerbis utar, quae in ipsa epistula beatissimi antistitis Zosimi leguntur, \'fidelis dominus in uerbis suis eiusque baptismus re ac uerbis, id est opere, confessione e
Abbreviated transcription (Latin):
potest. uł sine fidei labe nesciri. S hinc conan¬
tur efficere. unde omnino aꝑtissimi heretici iu¬
dicant᷑. aminas paruuloꝵ nichil mali ex adam
trahere: qđ sit lauachro regeneratiõis expian¬
dum. Nampelagii de hac re argum̃tatio que
int̾ alia eiꝰ dampnabilia etiam litt̾is apłice sedis
achuncta ẽ: ita se habet. Si anima inqͥt extraduce
ñ ẽ. s sola caro tantum habet traducẽ peccati:
solagͦ penam meret᷑. Inustum ẽ enim ut hodie
nata anima ñ ex massa adȩ tam antiquũ pec¬
catum portet alienum: quia nulla ratione con¬
ceditur. ut ds qui ꝓpͥa peccata dimittit. unum
imputet alienum. Si gͦ ita potest animarum
asserere sine ulla ꝓpagine nouitatem. ut ratio¬
ne iusta et a fide catholica ñ aliena etiam sine
peccato pͥmi hominis ostendant᷑ obnoxiȩ. assere
qd̾ sentis ut potes. Si autemñ eas alit̾ potes a
ꝓpagine facere alienas. nisi ut simul facias ab

Expanded text:
potest uel sine fidei labe nesciri, sed hinc conanpotest uel sine fidei labe nesciri, sed hinc conantur efficere, unde omnino apertissimi haeretici iudicantur. animas paruulorum nihil mali ex Adam trahere, quod sit lauacro regenerationis expiandum. nam Pelagii de hac re argumentatio. quae inter alia eius damnabilia etiam litteris apostolicae sedis adiuncta est, ita se habet: Si anima\', inquit, \'ex traduce non est, sed sola caro tantum habet traducem peccati, sola ergo poenam meretur. iniustum est enim. ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum, quia nulla ratione conceditur, ut deus, qui propria peccata dimittit, unum inputet alienum. Si ergo ita potes animarum adserere sine ulla propagine nouitatem, ut ratione iusta et a fide catholica non aliena etiam sic peccato primi hominis ostendantur obnoxiae. adsere. quod sentis, ut potes. si autem non eas aliter potes a propagatione facere alienas, nisi ut simul facias ab
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ antiquissime fidi stabilita moltt᷑ fundam̃¬
diis xp̃s pusillis et magnis in effabili bonitate lar¬
gitur. Cuius uł auctores uł certe acertum notis¬
summiq suasores. cum pelaguis et celestiꝰ extitissent
concilioꝵ ep̃alium uigilantia in adutorio salua¬
toris. qui suam tuet᷑ eccłam. etiam aduob uene¬
rabilib antistitib apłice sedis. papa innocentio.
et paparosimo. nͥ correpti etiam egerint peniten¬
tam tota xp̃iano orbe dampnati sunt. De quib
erempla recentiũ litt̾arum siue que specialit̾ ad
affros. siue quȩ uniu̾salit̾ ad om̃s ep̃os de memo¬
rata sede manarunt. ne forte ad ur̃am sc̃itatem
ñdum ꝑuenerint. uob̃ curauimꝰ mitti. ab eis fr̃ibꝰ
quib et has litt̾as ut tuę ueneratiom dirig̾ent
dedimͦ. Hi autem ñ ideo sunt heretici. quia di¬
cunt animas originem de illa pͥma peccatrioe
ñ ducere. qd̾ uł aliqua fortasse ratione uera dici

Expanded text:
quae antiquissimae fidei stabilita molitur fundamequae antiquissimae fidei stabilita molitur fundameam dominus Christus pusillis et magnis ineffabili bonitate largitur. cuius uel auctores uel certe acerrimi notissimique suasores cum Pelagius et Caelestius extitissent, conciliorum episcopalium uigilantia in adiutorio saluatoris. qui suam tuetur ecclesiam, etiam a duobus uenerabilibus antistitibus apostolicae sedis, papa Innocentio et papa Zosimo, nisi correcti etiam egerint paenitentiam, toto Christiano orbe damnati sunt, de quibus exempla recentium litterarum. siue quae specialiter ad Afros siue quae uniuersaliter ad omnes episcopos de memorata sede manarunt, ne forte ad uestram sanctitatem nondum peruenerint, uobis curauimus mitti ab eis fratribus, quibus et has litteras, ut tuae uenera tioni dirigerent. dedimus. hi autem non ideo sunt haeretici. quia dicunt animas originem de illa prima peccatrice non ducere. quod uel aliqua fortasse ratione uera dici
Abbreviated transcription (Latin):
uel cuiquam foras dari: nisi eum rescͥpta dño
aduuante ꝑceꝑo. id qđ ille sentit ꝓmptissime
et libentissime. defensurus. si me docere potuerit.
quomͦ animȩ ñ ex adam ueniant : et tam̃ ex illo
sortem iustar.i dãpnationis inueniant: nͥ remis¬
sionem peccatoꝵs renascendo ꝑcipiant. Absit enĩ
ut credamꝰ uł animas paruuloꝵ. in lauacro regn̾a¬
tionis falsam acciꝑe peccatoꝵ mundationẽ. uel
dm eẽ. uł aliquam naturam qͣm ñ condidit đs
illius ex qua mundant᷑ inqͥnationis auctorẽ. Bo¬
nec gͦ aut ille rescͥbat. aut ego si d̾s uoluerit aliqͦ
mͦ discam sinullã de illa peccatrice originẽ ducit.
quȩ causa sit animȩ subeundi originale peocatũ
qd̾ necẽẽ ẽ ẽẽ in omnib pariuilis. et qđ eam nec d̃s
cogit insontem. quia peccandi auctor ñ ẽ: nec ulla
mala natura quia ñ est. nichil tale audeo p̃dicare.
admoneo. ne heresim nouam minꝰ cautꝰ incurras

Expanded text:
uel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta domino uel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta domino adiuuante percepero id, quod ille sentit, promptissime ac libentissime defensurus, si me docere potuerit, quo modo animae neque ex Adam ueniant et tamen ex illo iustam sortem damnationis inueniant, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perueniant. absit enim, ut credamus uel animas paruulorum in lauacro regenerationis falsam accipere peccatorum mundationem uel deum esse aut aliquam naturam, quam non deus condidit. illius. ex qua mundantur, inquinationis auctorem. donec ergo aut ille rescribat aut ego, si deus uoluerit, aliquo modo discam, si nullam de illa peccatrice originem ducit, quae causa sit animae subeundi originale peccatum, quod necesse est esse in omnibus paruulis et quo eam nec deus cogit insontem, quia peccandi auctor non est, nec ulla mali natura. quia non est. nihil tale audeo praedicare. admoneo, ne haeresem nouam minus cautus incurras.
Abbreviated transcription (Latin):
tius: ne forte aliqua ibi testimonia ñ ambigita
posiusti. A me autem cũ quesisset amicꝰ mͥ kñis.
et diuinarũ studiosissimꝰ litterarũ. quidde hac
questione sentirem. eiq remota uerecundra hĩc
estus meos et ignorantiã fassus eẽm. scͥpsit in de
longe trans mare ad doctissimũ uirum cui re.¬
scͥpsit ille ut potius me consuleret. nesciens qđ
iam fecerat. nec aliquid a me cercum ac defini¬
tum audire potuerat. Significauit tam̃ in ea¬
dem breui epła sua se potius fieri qͣm ꝓpagari
animas credere: simul etiam admonens aĩaꝵ
paginem. qͥa ipse in orente ẽ occidentale i¬
ccłam solere sentue. ego maiore occasione
omꝑta. scͥpsi ad eum ñ breuem librum consu¬
lens eum et petens. ut pͥus me doceat : et tẽ
ad me mittat quos doceam. Qui liber m̃s non
doctoris s inquisitoris et potiꝰ discere cupien¬
tis apud me legi potest. inttti uͦ uspiã ñ debet.

Expanded text:
tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua posuisti. a me autem cum quaesisset amicus mihi carissimus et diuinarum studiosissimus litterarum, quid de hac quaestione sentirem. eique remota uerecundia hinc aestus meos et ignorantiam fassus essem. scripsit inde longe trans mare ad doctissimum uirum. cui rescripsit ille. ut potius me consuleret, nesciens, quod iam fecerat nec aliquid a me certum ac definitum audire potuerat. significauit tamen in eadem breui epistula sua se potius fieri quam propagari animas credere simul etiam admonens animarum propaginem — quia ipse in oriente est — occidentalem ecclesiam solere sentire. hac ego maiore occasione comperta scripsi ad eum non breuem librum consulens eum et petens, ut prius me doceat et tunc ad me mittat, quos doceam. Qui liber mens non doctoris sed inquisitoris et potius discere cupientis apud me legi potest; mitti uero uspiam non debet
Abbreviated transcription (Latin):
corpora filioꝵ ꝑ nominatas animas possunt.
Sic enuim melius accipit᷑ etiam illud qd̾ lȩx inqͥ¬
nari dicit eum qui intrauit suꝑ aĩam mortuam.
hoc ẽ suꝑ defuncticadauer. ut nomine anime
mortue. mortuum corpꝰ intelligat᷑. qd̾ aĩam conti¬
nebat: quia et absente ppło idẽ eccła. locus tam̃
ille nichilominꝰ eccła nuncupat᷑. Hec responde¬
rent᷑. si ut dixi feminino genere positum eẽt. q̃
exierunt de femorib iacob. id ẽ. quȩ animȩ. nc̃
cum masculinũ genus sit positũ. idẽ. qͥ exiert̃
de femorib iacob. quis ñ ita intelligere malit.
om̃s anime eoꝵ qui exierunt de femorib eiꝰ. id ẽ.
anime hominum: ut etiam sic possint intelli¬
gi. scdm corpus tantũmͦ exisse homines de femo¬
rib patͥs. quoꝵ erant illȩ anime ꝑ quarum nu¬
merum intelligunt᷑ tot homines: Uellẽ autẽ
legere libellum tuũ. cuiꝰ m̃tionẽ fecisti in litt̃is

Expanded text:
corpora filiorum per nominatas animas possunt. corpora filiorum per nominatas animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud, quod lex inquinari dicit eum qui intrauerit super animam mortuam, hoc est super defuncti cadauer, ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur, quod animam continebat, quia et absente populo, id est ecclesia, locus tamen ille nihilominus ecclesia dicitur. haec responderentur, si, ut dixi, feminino exierunt de femoribus Iacob\', id est quae animae. nunc uero cum masculinum genus sit positum. id est \'qui exierunt de femoribus Iacob\', quis non ita intellegere malit: \'omnes animae eorum, qui exierunt ex femoribus eius,\' id est animae hominum, ut etiam sic possint intellegi secundum corpus tantum modo exisse homines de femoribus patris, quorum erant illae animae, per quarum numerum intelleguntur tot homines? Vellem autem legere libellum tuum. cuius mentionem fecisti in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi uelint a parte totum qđ dixit adã. cũ
illi mulier eiꝰ ostendet᷑. hoc nunc os ex ossibꝰ mei.
et caro de carue mea: Non enim dixit. et aninra
de anima mea. s itafieri potest. ut carne nomi¬
nata utrumq intelligatur: sicut hic animas
nominauit. tam̃ etiam corpora in filiis intelligi
uoluit. Sed hoc testimonium certe quasi tã cla¬
rum atq manifestum. enodandȩ huic questio¬
ni ñ fufficeret: nec si ita legeret᷑ genere feminino
quȩ erierunt de femorib eiꝰ. ut animas intelli¬
geremꝰquȩ exierunt. Ideo autẽ ñ sufficeret q̃m
et anime nomine. corpus solum posse significa¬
ri modo quodã locutionis ostendit᷑. quo signi¬
ficatur ꝑ id qd̃ continet᷑ illud qd̾ continet. siẽ
ait quidã. Uina coronant: cum coronarentur¬
uasa unaria Uinum enim continet᷑ : i uas con¬
tinet. Sicut gͦ appellamꝰ eccłam basilicam qua con¬
net: ita qđ anime corporib continent᷑. intelligi

Expanded text:
intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit.. Sed hoc testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur. quo significatur per id, quod continetur, illud, quod continet, sicut ait quidauasa uinaria; uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua connet: ita, quod animae corporibus continentur, intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
dit unde ipsum prunũ corpus effectum ẽ: sic aĩa
nr̃a qͣmius ex illa anima ꝓpagata. ñ ad nichilum
quia immortalis ẽ. s ad illum redit a quo ipsa pri¬
ma anima factaẽ. Ac ꝑ hoc illud qd̃ scͥptum ẽ de
spũ cuiꝰq hominis qd̃ redeat ad deum qͥ dedit
cum. ñ soluit istam obscurissimã questionem:
quia siue ex illo unosiue ex nullo alio ds utiq de¬
dit eum. Itemq illi qui ꝓpaginem aĩarum incõ¬
siderata demeritate defendunt. int̾ alia testimo¬
nia que suȩ cause suffragari arbitrant᷑. nullum
quasi manifestiꝰ et exp̃ssius ꝓ se responsũ putant
ꝓferendum. qͣm illud qđ ingenesi scͥptum est.
Om̃s autẽ anime quȩ intrauerunt cum iacob
in egiptum: qui exierunt de femorib eiꝰ. Hoc
infilios ex parentib ꝓpagati: q̃i satis aꝑte di¬
ctum uidetur animas etiam de femorib iacob.
ñ solumerisse corpora filioꝵs. ut comͦ etiam illud

Expanded text:
dit. unde ipsum primum corpus effectum est. sic anima dit. unde ipsum primum corpus effectum est. sic anima nostra quamuis ex illa anima propagata non ad nihilum, quia inmortalis est, sed ad illum redit. a quo ipsa prima anima facta est. ac per hoc illud, quod scriptum est de spiritu cuiusque hominis, quod redeat ad deum, qui dedit eum, non soluit istam obscurissimam quaestionem, quia siue ex illo uno sine ex nullo alio deus utique dedit eum. Itemque illi, qui propaginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae suae causae suffragari arbitrantur. nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt putare proferendum quam id, quod in Genesi scriptum est: Omnes autem animae, quae introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus eius. hoin filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
tismate renouantur. Aliquid ergo certum de aĩs
origine: nondum inscripturis canonicis comꝑi.
Nam hi qui nouas sine ulla ꝓpagine animas fie¬
ri asserunt. int̾ testimonia quib innitunt᷑ osten
uere ponunt etiam illa duo quȩ paulo ante com¬
memoraui: qui fingit sp̃m hominis in ipso:i
qui fuixit singillatim corda hominũ. De qͥb
uides quẽadmodũ possit a resistentib respon
deri Utrum enim cum fingit. ex alio fingat ñ
ex nichilorncertumẽ. Illud tam̃ int̃ octera de¬
stimonium uidet᷑ esse p̃cipuum. qd in libro sa¬
lomonis eccłaste legitur. et reuercet᷑ puluis in
t̾ram sicut erat: et sp̃c reuercet᷑ ad dñm qui de¬
dit eum. S facillime respondet᷑ corpus in terrã.
de qua factum ẽ pͥmum hominis corpꝰ. et sp̃e
ad dm. a quo facta ẽ prima hominis anima.
Sicut enim nr̃m corpus inquiunt qͣmuis ex
primo illo corpore ꝓpagatum sit. in illud tam̃ re¬

Expanded text:
tismate renouantur. Aliquid ergo certum de animae tismate renouantur. Aliquid ergo certum de animae origine nondum in scnptuns canonicis comperi. nam hi, qui nouas sine ulla propagine adserunt animas fieri, inter testimonia, quibus id nituntur ostendere, ponunt etiam illa duo quae paulo ante commemoravi, Qui fingit spiritum hominis in ipso; et, Qui finxit singillatim corda hominum; de quibus vides quemadmodum possit a resistentibus resderi: utrum enim. cum fingit, ei alio fingat an ex nihilo. incertum est. illud tamen inter cetera testimonium uidetur esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: E t reuertetur puluis in terram, sicut erat, et spiritus reuertetur ad deum, qui dedit eum. sed facillime respondetur: Corpus in terram, de qua factum est primum hominis corpus. et spiritus ad deum, a quo facta est prima hominis anima; sicut enim nostrum corpus, inquiunt, quamuis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen re
Abbreviated transcription (Latin):
refragatur: Sine ulla quippe ambiguitate ꝑ pro¬
phetam dicit. omnẽ flatũ ego feci: animas uideli¬
cet intelligi uolens. qđ uerba consequentia ia¬
nifestant. Non itaq unũ quẽ factum ex t̾ra ho¬
mini primo inspirauit. sed omnẽ flatũ ipse fecit:
ipse adhuc facit. Querit᷑ tamen utrũ omnẽ fla¬
tum ex illo uno flatu. sicut om̃e corpus hominis
ex illo uno corpore: an uero noua quidẽ corpora
faciat ex uno. animas autẽ nouas ex nicbilo. Qs
enim congrua sius originib genera rerũ etiam
de seminib facit: nisi qui ipsa semina sine se¬
seminib fecit: Sed ubi res naturalit̾ obscura
nr̃m modulum iuncit. et aꝑta diuina scͥptura
non subuenit: demere hinc aliquid diffinire.
humana comectura p̃sumit. Sedm uitas aut̃
quas ꝓpͥas habere incipunt. nouos homines di¬
cimus nasci. siue anima siue corpore. At uͦ scd̃m
originale peccatum ueteres nascuntur: ideobap¬

Expanded text:
refragatur? sine ulla quippe ambiguitate per prorefragatur? sine ulla quippe ambiguitate per prophetam dicit: Omnem flatum ego feci animas uidelicet intellegi uolens. quod uerba consequentia manifestant. non itaque unum, quem facto ex terra homini primo inspirauit, sed omnem flatum ipse fecit, ipse adhuc facit. quaeritur tamen, utrum omnem flatum ex illo uno flatu sicut omne corpus hominis ex illo uno corpore faciat, an uero noua quidem corpora faciat ex uno animas autem nouas ex nihilo. quis enim congrua suis originibus genera rerum etiam de seminibus facit: nisi qui ipsa semina sine seminibus fecit? sed ubi res naturaliter obscura nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus nasci siue anima sine corpore; at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur, ideo bap
Abbreviated transcription (Latin):
in homine. etiam si anima seminalit trabatur ex
anima. sicut fingit in homine corporis menbra:
quamuis corpus seminalit̃ trabatur ex corpore.
Sienim nonetiam spiritalis creatura fingere¬
tur a deo: ñscriptum esset. qui fingit sp̃m hominiᷤ
i ipso. Et in eo qđ legitur qui fuxit singillatim
corda hominũ. si ꝑ corda significate sunt autmne
fingi eas posse quis dubitet: Sed querit᷑ utrũ ex
anima una hominis primi. sicut fuyxit singilla¬
tim facies hominũ: ex uno tam̃ corpore hominiᷤᷤ
primi. Cum hec atq huiusmodi de hac re multa
querant᷑. que nullo sensu carnis explorari possũt.
et a nr̃a exꝑientia longe remota sunt. atq in ab¬
ditissums nature sinib latent: ñ erubescendũ ẽ
homini confiteri se nescire qđ nescit: ne dum se
scire mentitur. nunquam scire mereat᷑. Quis aut̃
negat ñ unius tantum sed om̃ĩs anime creatorem
dm atq factorem: nisi qui eius eloquuis aꝑtissime

Expanded text:
in homine, etiamsi anima seminaliter trahatur ex in homine, etiamsi anima seminaliter trahatur ex anima, sicut fingit in homine corporis membra, quamuis corpus seminaliter trahatur ex corpore. si enim non etiam spiritalis creatura fingeretur a deo, non scriptum esset: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et in eo, quod legitur: Qui finxit singillatim corda hominum, si per corda significatae sunt animae. fingi eas posse quis dubitet? sed quaeritur, utrum ex una anima hominis primi, sicut fingit singillatim facies hominum ex uno tamen corpore hominis primi. Cum haec atque huius modi de hac re multa quaeruntur. quae nullo sensu carnis explorari possunt et a nostra experientia longe remota sunt atque in abditissimis naturae sinibus latent, non erubescendum est homini confiteri se nescire. quod nescit, ne, dum se scire mentitur. numquam scire mereatur. quis autem negat non unius tantum sed omnis animae creatorem deum atque factorem, nisi qui eius eloquiis apertissime
Abbreviated transcription (Latin):
posteros generatione transinissum. sola regenerati¬
one purgandũ. Sed cũ considerari et ꝑtractari ceꝑ¬
it qͥd dicatur. mirũ suillus sensus comprehendit bu¬
manꝰ qͦnãmꝰ tanquã lucerna de lucerna accendat᷑.
et sine detrimento alteriꝰ alter inde ignis existat. sic
anima de anima parentis fiat in prole uel tradu¬
cat᷑ in ꝓlem: utrũ incorporeũ anme sue sẽmen qͣdã
occulta et inusibili uia seorsũ ex parte currat in
matrẽ cũ sit conceptus in femina: an qđ est incre¬
dibilius in semine corporis iateat. cũ autẽ fluunt
irrita sine ullis conceptib semina. utrũ sem̃ ani
me ñ simmul exeat. an summa celeritate atq atho¬
mo temporis unde exierat recurrat an ꝑeat: et si ꝑ¬
it quomodo ipsa cuius mortale semen ẽ immor¬
talis est anima. an immortalitatẽ tunc accipit
quando informatur ut uiuat: sicut iusticia qͣn¬
doformatur ut sapiat. et quo pacto ds eam fingat

Expanded text:
posteros generatione transmissum sola regeneratiposteros generatione transmissum sola regeneratione purgandum; sed cum considerari et pertractari coeperit. quid dicatur. mirum, si ullus sensus comprehendit humanus. quonam modo. tamquam lucerna de lucerna accendatur et sine detrimento alterius alter inde ignis existat. sic anima de anima parentis fiat in prole uel traducatur in prolem. utrum incorporeum semen animae sua quadam occulta et inuisibili uia seorsum ei patre currat in matrem, cum tit conceptus in femina. an. quod est incredibilius, in semine corporis lateat: cum autem fluunt inrita sine ullis conceptibus semina. utrum semen ani- Illae non simul exeat, an summa celeritate atque atomo temporis, unde exierat, recurrat, an pereat; et si perit, quo modo ipsa, cuius mortale semen est, inmortalis est anima, an inmortalitatem tunc accipit, quando formatur, ut uiuat, sicut iustitiam, quando formatur, ut sapiat; et quo pacto deus eam fingat
Abbreviated transcription (Latin):
flectatur assensio. ut casex illa una credas propa¬
gando traduci. ne forte alius inuenire possit qd̃
ipse ñ poisis: aut aliquando inuenias qđ nuncũ
potes. Nam et illi qui animas ex una propagari as
tib trahi dicunt. si tertulliam opinionẽ sequunt᷑.
ꝓfecto eas non sp̃c sed corpora esse contendunt. et
corpulentis semminib exoriri. Quo ꝑuersius quid
dici potest: Neq hoc tertullianũ somniasse mi¬
randũ ẽ. qui eciam ipsum ciratorem dmnesse nisi
corpus opinat᷑. Qua dementia repulsa acordeatq
ore xp̃iano. quisquis animã sicuti ẽ ñ esse corpus
sed sp̃m confitetur. et tam̃ infiliosex parentibus
duci: in eo quidẽ nullis cohartat᷑ angustiis quod
om̃s anias etia paruuloꝵ qͦs ecclia utiq non in
falsa sed in uera peccatoꝵ remissione baptizat. ue¬
ra fides predicat trahere originale peccatũ propͥa
primi hominis uoluntate cominissum: et in om̃s

Expanded text:
flectatur assensio, ut eas ex illa una credas propaflectatur assensio, ut eas ex illa una credas propagando traduci, ne forte alius inuenire possit. quod ipse non possis, aut aliquando inuenias, quod nunc non potueris. nam et illi. qui animas ex una propagari adseas ex parentibus trahi dicunt, si Tertulliani opinionem sequuntur, profecto eas non spiritus sed corpora esse contendunt et corpulentis seminibus exoriri. quo peruersius quid dici potest? neque hoc Tertullianum somniasse mirandum est. qui etiam ipsum creatorem deum non esse nisi corpus opinatur. Qaa dementia repulsa a corde atque ore Christiano quisquis animam. sicuti est, non esse corpus sed spiritum confitetur et tamen in filios ex parentibus duci, in eo quidem nullis coartatur angustiis, quod omnes animas etiam paruulorum, quos ecclesia non utique in falsa sed in uera peccatorum remissione baptizat, uera fides praedicat trahere originale peccatum propria primi hominis uoluntate commissum et in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dionis ituras: nͥ sacram̃to mediatoris quiuenit
querere et saluum facere qd̾ ꝑierat libent᷑. quere
ubi uł unde uł qͣndo ceꝑint dãpnationis meri¬
tum habere. si noue sunt ita sane. ut dm ñ facias
nec aliquã naturam quam ñ condidit ds uel
peccati earum. uł innocentiũ dapnatiõis aucto¬
rem. Et si inueneris qđ te querers admonui qd̃
ipse ad huc fatem ñ inueni: defende qͣntũ potes.
et assere animarũ infantiũ eismodi eẽ nouitatẽ.
ut nulla ꝓpagatione ducant᷑: et nob̃cum qđ in¬
ueneris frat̾na dilectione cõmunica. Si autẽ ñ
inueneris. quare uł quomͦ fiant animȩ infantũ
peccatrices. et nichil in semet ipsis habentes
maliciȩ. a quo cogant᷑ ex adam trahere. unde dãp¬
nent᷑: cum eas credas ñ ex illa pͥma peccatce pro¬
pagatas .s. nouas atq insontes includi carne pec¬
cati. nec sic iam temere in aliam sententiã tua de¬

Expanded text:
tionis ituras, nisi sacramento mediatoris, qui uenit tionis ituras, nisi sacramento mediatoris, qui uenit quaerere et saluum facere, quod perierat, liberentur. quaere, ubi uel unde uel quando coeperint damnationis meritum habere, si nouae sunt, ita sane, ut deum non facias nec aliquam naturam. quam non condidit deus, uel peccati earum uel innocentum damnationis auctorem. et si inueneris, quod te quaerere admonui, quod ipse adhuc, fateor, non inueni. defende, quantum potes, atque adsere animarum infantium eius modi esse nouitatem, ut nulla propagatione ducantur. et nobiscum, quod inueneris, fraterna dilectione communica. Si autem non inueneris, qua re uel quo modo fiant animae infantium peccatrices et nihil in se ipsis habentes malitiae a quo cogantur ex Adam trahere, unde damnentur, cum eas credas non ex illa prima peccatrice propagatas sed nouas atque insontes includi carne peccati, nec sic iam temere in aliam sententiam tua de
Abbreviated transcription (Latin):
Apud đm iustum qͣntalibet numerositas iustis
debitum masse ill uniu̾ss. qd cai magnȩ parti
eius redditum cernerent. non solũ in eis qui ori¬
ginali peccato multa addunt. male uoluntatis
arbitrio: uerumetiam intã multis paruulis qui
tantum modo unculo peccati originalis obstri¬
cti. sine gr̃a mediatoris ex hacluce rapiuntur.
Tota quippe ista massa iuste dampnationis
reciꝑet debitum. nisi ex ea faceret ñ solũ iustꝰ
setiam misericors figulus alia uasa in honorẽ
scđm gr̃am ñ scd̃in debitum: dum et paruuilis
subuenit. quoꝵ nulla merita dici possunt:⁊ ma¬
iores p̃uenit ut habere aliqua merita possint.
Que cumita sunt si assertio tua ñ eo tendit. ut
nouas animas dicas ꝓpt̾ innocentiã nouitatis
suȩ anteqͣm ad peccandũ lib̃o utant᷑ arbitrio.
dampnationi originali obnoxias eẽ ñ posse: s ea
fide catholica confiteri. etiam si in illa tenera
etate de corpore exieruit indamꝑnationẽ ꝑdi¬

Expanded text:
apud deum iustum quantalibet numerositas iustissapud deum iustum quantalibet numerositas iustissdebitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tota quippe ista massa lustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua merita possint. ! Quae cum ita sint, si assertio tua non eo tendit, ut nouas animas dicas propter innocentiam nouitatis suae, antequam ad peccandum libero utantur arbitrio. damnationi originali obnoxias esse non posse. sed eas fide catholica confiteris, etiam si in illa tenera aetate de corpore exierint, in damnationem perdi
Abbreviated transcription (Latin):
riunt᷑. Si autẽ hi soli crearent᷑ exadã qui eẽnt
ꝑgr̃am recieandi: i pret̾ illos qui infilios dei¬
adoptant᷑. nulli alii homines nascerent᷑. late¬
ret beneficium qđ donaret᷑ indignis: qͥa nul¬
Lis ex eadem dampnabili stirpe uenientib
debitum suppliciũ redderet᷑. Cumuͭ attulit in
patientia uasa ire quȩ ꝑfecta st̃ in ꝑditionem
ñ solumostendit iram et demonstrauit poten¬
tiam suã redibendo iundictam:⁊ bene utendo
malis. s. etiam notas fecit. diuitias głȩ suȩ. in
uasa miscdie. Ita enim qͥd sͥ p̃stet᷑. discit gratis
ustificat᷑. dum ñ suo merito.s gła largissims
łimisciłie disceruit᷑ adampnato. cũ quo eadẽ
iusticia fuerat et ipse dampnandꝰ. Tã multos
autẽ cirando nasci uoluit quos ad suam grãm
plures sint illis qͦs in sui regnigłam filios ꝑmis¬
sionis p̃destinare dignat᷑ e:ut eciam reiectoꝵ¬
multitudine ostenderet᷑. qm nulliꝰ mom̃ti sit

Expanded text:
riuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam. qui essent riuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam. qui essent per gratiam recreandi. et praeter illos, qui in dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur. lateret beneficium. quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibus debitum supplicium redderetur. cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditinon solum ostendit iram et demonstravit potentiam suam redhibendo vindictam et bene utendo malis, sed etiam « notas fecit divitias gloriae suae in vasa misericordiae. » Ita enim quid sibi praestetur discit gratis justificatus, dum non suo merito, sed gloria largissime icordiae discernitur a damnato, cum quo eadem justitia fuerat et ipse damnandus. 12. Tam multos autem creando nasci voluit, quos ad suam gratiaplures sint illis quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est; ut etiam imultitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit
Abbreviated transcription (Latin):
irȩ. ꝑtinet ad debitam penam: qđ autẽ fiunt
renascendo uasa miscdie. ꝑtinet ad indebitã
gram. Ostendit gͦ ds iram suã. ñ utiq animi ꝑ¬
turbationẽ. sicut ẽ quȩ ira hominis mincupat᷑.
s iustam fixamq uindictam quod de stirpe in¬
obedientie ducit᷑. ꝓpago peccati atq supplicii:
et homo natus ex muliere sic̃ in libro iob scͥptũ
ẽ. breuis ẽ uite et plenus iracundie. Eiuis enim
rei uas ẽ. qua plenum ẽ: unde ire uasa dicun¬
tur. Ostendit et potentiã suã quabene utit᷑
etiam malis. multa illis naturalia et tẽporalia
bona largiens. eoꝵq maliciam ad ȩxercendos et
cõparationẽ admonendos bonos accõmodans.
imiseratione discreti sunt. Qđ maxime apparet
cunt᷑: et istamuitam in illa tenera etate fini¬
entes. in et̾nam tͣnseunt et beatã. diciñ potest.
qd̾ lib̾o discernunt᷑ arbitrio. ab aliis infantibꝰ.
qui sine hac gr̃a in ipsius masse dãpnatiõe mo¬

Expanded text:
irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renascendo uasa misericordiae, pertinet ad indebitam gratiam. Ostendit ergo deus iram suam. non utique animi perturbationem, sicut est, quae ira hominis nuncupatur, sed iustam fixamque uindictam. quod de stirpe inoboedientiae ducitur propago peccati atque supplicii. et homo natus ex muliere. sicut in libro Iob scriptum est breuis est uitae et plenus iracundiae. eius enim rei uas est, qua plenus est; unde irae uasa dicuntur. ostendit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis multa illis naturalia et temporalia bona largiens eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, miseratione discreti sunt. quod maxime apparet iam renascuntur et istam uitam in illa tenera aetate finientes in aeternam transeunt et beatam, dici non potest, quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae dam- =Batione mo
Abbreviated transcription (Latin):
te aduitamqͥ fit ꝑfidem: spe ꝑagit᷑ future in
fine resurrectionis et głe. cum corruptibile hoc
id ẽ caro. in qua gemimꝰ mͦ. induet incorruptio¬
nem: et mortale hoc induet immortalitatẽ. Nẽ
enuimiamqͥdem habemꝰ ꝑfidem pͥmitias sp̃c: s ad¬
huc in nob̃ ipsis ingemiscimꝰ̾. adoptionẽ expectan¬
tes redemptionẽ corpors nr̃i. Spe enĩ salui facti
sumus. It hac spe cum sumꝰ corpus quidẽ mortuũ
ẽ ꝓpt̾ peccatum: sp̃c autẽ uita ẽ. ꝓpt̾ iusticiã. Sed
uide quid sequit᷑. Si autẽ sp̃c eiꝰ inquit qͥ suscitaũ
iħm a mortuis. habitat in uob̃. qui suscitauit xp̃m¬

Expanded text:
te, qui fit per fidem, in spe peragitur futurae in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc — id est caro ista, in qua gemimus modo — induet incorruptionem et mortale hoc induerit immortalitatem. nunc enim iam quidem habemus spisis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri; spe enim salui facti sumus. in hac spe cum sumus, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. sed uide, quid sequitur: Si autem spiritus eius, inquit, qui suscitauit Christum a mortuis, habitat in uobis, qui suscitauit
Abbreviated transcription (Latin):
nde dicit apłs paulus. Habente ᷤᷤ autẽ eũdẽ sp̃m¬
fidi. scđm qđ scͥptum ẽ. credidi ꝓpt̾ qđ locutus
sum: ec nos credim᷑ ꝓpt̾ qđ et loquimur. Si ergo
eũdem sp̃m fid̃ĩ et ulli habebant. qͥ uenturum
in carnȩ xp̃m p̃nuntiarunt. quẽ etiã illi qui eum ue¬
nisse nuitiarunt. sacram̃ta eẽ potuert̃ ꝓ tẽpoꝵ
diu̾sitate diu̾sa: ad unitatem cam̃ eiusdẽ fidicon¬
impon̾e nugum supͣ collum discipłoꝵ. qđ neq pa¬
tres nr̃i. neq nos potuimꝰ portare. s ꝑ gr̃am dñi
iñu credimꝰ salui fieri. quẽ adiodũ et illi: Sigͦ et¬
illi. id ẽ patres portare iugũ legis uet̾is ñ ualen¬
tes ꝑ gr̃am dñi rñu saluos se fieri credidunt: ma¬
infestum ẽ qđ hec gr̃a etiã antiquos iustos uiuere
fecit ex fide: iustus enĩ ex fide uiuit. Lex autem
subintrauit ut abundaret delictum: ut suꝑabun¬
daret gr̃a. ꝑ quam sanaret᷑ delicti abundantiaSi

Expanded text:
unde dicit apostolus Paulus: Habentes autem eundem spunde dicit apostolus Paulus: Habentes autem eundem spd scriptum est: \'Credidi, propter quod locutus sum. et nos credimus, propter quod et loquimur. si ergo eundem spiritum fidei et illi habebant, qui uenturum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei coninponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? sed per gratiam domini Iesu credimus nos saluos fieri, quis; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiquos iustos uiuere fecit ex fide; iustus enim ei fide uiuit. Lex autem subintrauit. ut abundaret delictum. ut superabundaret gratia, per quam sanaretur delicti abundantia. si
Abbreviated transcription (Latin):
ditum ẽ in occultis oꝑib di. ut nec scͥpturarũ di¬
uinarũ manifesto eloquio declaret᷑. utrũ ꝓpt̾ea
nichil bomi uł mali ñdum nati egisse credendi
sint. quia ñ ex aliis ꝓpagatas. s mox ex nichilocre¬
atas animas accipiunt singuli: an qͥa cũ ẽẽnt
originalit̾ in parentib ipsi adhuc nulli erant qͥ
suas et ꝓpͥas uitas age̾nt. illa tam̃ sit fides salua.
qua credimꝰ nullũ hominũ siue. maioris siue par¬
uulȩ qͣmlibet et recentis etatis lib̾ari a contagio¬
ne mortis antiquȩ. et obligatione peccati. qd̾ pͥma
natiuitate contraxit: nͥ ꝑ unũ mediatorẽ deiet.
hominũ hominẽ xp̃m iũm. Cuiꝰ hõis eiꝰdẽq di
salubrima fide etiã illi iusti salui facti st̃: qui
pͥusqͣm ueniret. in carne. credidunt in carne uen¬
turum. Eadem nãq fides ẽ. et nr̃a et illoꝵ: q̃m
hoc illi credidunt fict᷑um. qd̾ nos credimꝰ factũ.

Expanded text:
ditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis antiquae et obligatione peccati, quod prima natiuitate contraxit, nisi per unum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum. Cuins hominis eiusdemque dei saluberrima fide etiam illi iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uenturum. eadem namque fides est et nostra et illorum, quoniam hoc illi crediderunt futurum, quod nos credimus factum.
Abbreviated transcription (Latin):
condempnationẽ. ꝑ uniꝰ iustificationẽ in om̃s ho¬
mines in iustificationẽ uitȩ. et si qua alia testimo¬
nia declarant neminẽ nasciex adam nͥ uinculo
delicti. et dãpnationis obstrictum: neminẽq nͥ
gram ꝑtinere. Unde si origo aĩȩ lateat: dum tam̃
animȩ originem. ut ñ tam̃ eam partẽ dei ẽẽ cre¬
damus. s creaturã. neo de dõ natã. s ab illo fa¬
ctam. atq in eiꝰ genꝰ ad. optandã mirabili dig¬
natione gr̃e. ñ parili dignitate. nature. nec eã
uenisse. in hoc corpꝰ corruptibile quo grauatur.
qđ illuc eam uite in celestib uł in quiblibet aliis
mundi partib antea male gesta merita cõpulerin.
Nondum enĩ natos apłs cum de rebecce geminis
loqueret᷑ nichil egisse boniuł mali. ut ñ ex oꝑib
quib nullis alt̾ distinguebat᷑ ab alt̾o: s ex uo¬
cante diceret᷑ minori seruiturũ ẽẽ maiorẽ. His
gͥ firmissime constititis. si tam reconditũ et ab¬

Expanded text:
ificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque indgratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque ab
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ xp̃m om̃s iusti. Sicut ꝑ adam õs mortales
immortales in gr̃a fiunt filii di. Cur autem
creent᷑ etiam illi qͦs creator creauit. ad dãpna¬
tionem ñ ad gram ꝑtinere: beatus apłs tanto¬
succinctiore breuitate. qͣnto maiore auctorita¬
te commemorat. Dm̃n enini dicit uolentẽ oster¬
dere uam et demonstrare potentiã suã. attulis¬
se in multa patientia uasa ire que ꝑfecta ft̃
in ꝑditionem. et ut notas fac̾et diuitias gle
sue. in uasa misecdie. quȩ suꝑpi qpxat tamqͣn
figulum ex eadem massa. aliud uas facere in

Expanded text:
i homines. sicut per Adam omnes mortales tum omnes inmortales in gratia filii filii dei. Cur autem creentur etiam illi, quos creator nouit ad damnationem non ad gratiam pertinere, beatus apsuccinctiore brevitate, quanto majore auctoritate commemorat. Deum enim dicit, volentem ostendere iram et demonstrare potentiam suam, sustinuisse in multa patientia vasa irae apta in perditionem, et ut notas faceret divitias gloriae suae, in vasa misericordiae; quem superius dixerat tanquam figulum luti ex eadem massa fa
Abbreviated transcription (Latin):
questione definitã ꝓferit sententiã: ⁊ impudent̃
referre in litt̃as ad alios informandos. qͦd apud
me ñ fuerit explicatum. Quarũ autẽ ierũ atq
causarum considatione mouear. ut in neutram
assertionem ñs inclinet᷑ assensus. s adhuc inter
ittrãq disceptem niinis longum ẽ. hac epła. ex ꝓ¬
mere: nec tam necessariũ ut hoc omisso ñ possit
de hac questione qđ satis disputari. et si ñ ad
auferandã cunctationẽ. certe ad cauendã te¬
meritatem. Illud enim ubi uł maxime fides
xp̃iana consistit. qđ ꝑ hominẽ mors. et ꝑ ho¬
minem resur rectio mortuoꝵ. sic̃ enim in adam
om̃s moriunt᷑. ita et in xp̃oom̃s uiuificabunt᷑. et

Expanded text:
quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter referre in 1 tteras ad alios informandos, quod apud me non fuerit explicatum. quarum autem rerum atque causarum consideratione permouear, ut in neutram assertionem mens inclinetur adsensus. sed adhuc inter utramque disceptem. nimis longum est hac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur. ita et
Abbreviated transcription (Latin):
bptato: augustinus in dño salutem.
CQuamuis tue sc̃itatis nullas ad me ip¬
sum datas acceꝑim litteras. tam̃ illȩ quas ad ma¬
cesaream uenert̾ quo nos iniuncta nob̃ auenera¬
bili papazosimo apłicȩ. sedis ep̃o. eccłiastica ne¬
cessitas traxerat. factum ẽ. ut ea quȩ scripsisti
ad eam sum respondẽ cõpulsus. Accessit huc etiã
altius sc̃i. ⁊ cum debito honore nominandi fr̃is
nr̃i. et qñtum ab illo cõꝑi necessatu tui murensis:
cum in supͣdicto oppido remoratem̃ aduent̃. Qui
mͥ retulit. etiam sͥ missas de hac re litt̾as uenerati¬
onis tue. et me de hac ipsa questione consuluit
ut quid inde sentirem. uł meis. uł suis rescͥptis
ad te fac̾em ꝑuenire: utrum scilicet anime ut
corpora ꝓpagatione nascant᷑. sintq ex illa una
ciat singulis ꝓpͥas. De qua re anteqͣm aliqͥd admo¬
neam sinceritatẽ tuã. scire te uolo. in tam inul¬
tis opusculis meis. nũqͣm me fuisse ausũ de hac

Expanded text:
OPTATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Qnamuis tuae sanctitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras, tamen, quia illae, quas ad Maesente uenerunt, quo nos iniuncta nobis a uenerabili papa Zosimo. apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat, factum est. ut ea. quae scripsisti,ad ea sum respondere compulsus. accessit hac etiam alterius sancti et debito cum honore nominandi fratris nostri et, quantum ab illo comperi. necessarii tui Muresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet animae ut corpora propagatione nascantur sintque ex illa una. ciat singulis proprias. De qua re antequam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausum de hac