comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur corona suꝑbiȩ ebrioꝵ ephraim: &
erit flos decidens głȩ exultationis eiꝰ qui
ist suꝑuerticẽ uallis pinguiũ. qͣsi tẽpo¬
tancum ante maturitatẽ autumni.
D̾ cum aspexerit uidens: statim ut ma¬
nu tenuerit deuorabit illud.Lxx. Ue
corone iniuriȩ mercennatii ephraim.
flos cadens de gła suꝑ uerticẽ montispm¬
guis: qui ebrii estis absꝙ uino. Ecce fortis
& durus furor dñi sicut grando qui fert᷑
in ꝓnum. non habens umbraculum.¬
Et quȩ uiolenter decidet. sicut aquarũ
multitudo trahens humũ. & faciens
sibi spaciũ manib & pedib. Et concul¬
cabitur corona iniurie mercennarĩ¬
ephram. Ent flos qui cecidit de spe głȩsr̃
summitatẽ montis excelsi. sicut p̃mat᷑a
ficus. Quã qui iud̾it anteqͣm sumat manu.
cupiet eam deuorare. Dicamus pͥmũ iux¬
ta hystoriã: dem uixta tropologiã ad ex¬
tremũ iuxta uaticiniũꝓpħale. Loquit᷑
sermo diuinꝰ adu̾sum decem trib quȩ
regnabant insamariã. & ꝓpter ieroboã

Expanded text:
aim. Et erit flos decidens gloriae exsultationis ejus, qui est super verticem vallis pinguium, quasi temporaneum ante maturitatem autumni, quod cum aspexerit videns, statim ut manu tenuerit, devorabit illud. LXX: Vae coronae injuriae mercenarii Ephraim: flos cadens de gloria super verticem montis pinguis, qui ebrii estis absque vino. Ecce fortis et durus furor Domini, sicut grando quae fertur in pronum, non habens umbraculum, quae violenter decidit sicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercenariEphraim. Et erit flos qui decidit de spe gloriae in summitate montis excelsi, sicut praematura ficus, quam qui viderit, antequam sumat manu, cupiet eam devorare. Dicamus primum juxta historiam, deinde juxta tropologiam, et ad extremum juxta vaticinium prophetale. Loquitur sermo dregnabant in Samaria, et propter Jeroboam,
Abbreviated transcription (Latin):
um id ÷ gethsemanim: in qua etiã nom̃
loci significat᷑. in quo iudas dñm tradidit
Uallis autẽ pinguis siue pinguiũ dicit᷑
Hec uallis pinguiũ id ÷ gethsemanim:
in hoc capitulo scd̾o appellat᷑. Et miror
quomodo lxx primũ iam dixerit mn¬
tem pinguẽ: & postea montẽ excelsum
ebrius autẽ fuit ꝓditor. non umo sis
auaricia & furore aspidũ insanabis
diaboli cib. qui post bucellã intras
in eũ & penitus deuoratus est: qͥa in¬
tio enis uersa est in peccatũ. & ne pm¬
braicũ saccnore ambiguum est: & uel
ebriũ. uel mercennariũ sonat᷑. Unde
& y sachar interp̃tatus est merces. Etsi
os: soli lxx mercennarios transtulerunt.

Expanded text:
etiam nomen loci significatur, in quo Judas Dominum tradidit. Vallis autem pinguis, sive pinguium dicitur, Haec vallis pinguium, id est, Gessemanim, in hoc capitulo secundo appellatur; et miror quomodo LXX primum eam dixerint montem pinguem, et postea montem excelsum. Ebrius autem fuit proditor non vino, sed avaritia et furore aspidum insanabili, et diaboli cibo, qui post buccellam intravit in eum , et penitus devoratus est, quia oratio ejus versa est in peccatum, et ne pobraicum SACCHORE   ambiguum est, et vel ebrios, vel mercenarios sonat. Unde et Issachar interpretatur, est merces: et SAue ebrios: soli LXX mercenarios transtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pleco octauo uolumine.
nunc post aliqͣntũ temporis spacium
tͣnsimus ad nouum. non absq morłi
& obtrectationib midoꝵ: qui ip¬
rantes quid audrant. quia loet i adce
eo au ent iubicatt qͦd nescuint. &arue
mart & dicitos: si de cunctis smptor¬
bia dettabant. Quoꝵ liuorẽ & musita¬
bions gattulam contẽpnentes dei pos¬
camis auxiliũ & psalmiste inp̾catio¬
nem dicamus. Dissipa gentes: quȩ bella
uolunt. Dñ enĩ locus in pace est. que ex¬
suꝑpat omnẽ sensũ: quã & ꝓpħa desid̾at
clanitans. Oñe d̾s nr̃ pacc̃ da nobis: oĩa
em̃ reddidisti nobis. Sed iam ꝓponamꝰ
ꝓsaiȩ capitulũ: & cũ moyse ingredia¬
mut nubem & caliginẽ. & clarificetur
uustus nr̃. & iuxta hebraicũ cornuta sit
facies. audianturꝙ & rutilent tomtrua.
&e fulgura quȩ plebs inlior. uidere non

Expanded text:
pleto octavo volumine, nunc post aliquantum temporis spatium transimus ad nonum: non absque morsu et obtrectationibus invidorum, qui ignorantes quid audiant, quid loquantur, de eo audent judicare quod nesciunt, et ante mant et disertos, si de cunctis Scriptoribus detrahant. Quorum livorem et mussitationem garrulam contemnentes, Dei poscamus auxilium, et Psalmistae imprecatione dicamus: Dissipa gentes quae bella volunt . Domini enim locus in pace est, quae exsuperat omnem sensum. Quam et Propheta desiderat clamitans: Domine Deus noster, pacem da nobis: omnia enim reddidisti nobis . Sed jam proponamus Isaiae capitulum, et cum Moyse ingrediamur nubem et caliginem, ut clarificetur vultus noster, et, juxta Hebraicum, cornuta sit facies: audianturque et rutilent tonitrua et fulgura, quae plebs vilior videre non
Abbreviated transcription (Latin):
moabitidis. etiã murus eiꝰ qui diale¬
ctica arte constructus ẽ: in eadẽ nocte
uastatus est atq destructꝰ. & ȩt̃na
tacit᷑nitate conticuit. Porro ar. qͦd m
ria dei est eccłiastico sermone contra
se pugnante suꝑata sit. Ascendit
domus & dibon ad excelsa mn planctũ.
lxx. Contristamini in uobis. ꝑibit etiã¬
& dibon uͥ arta ẽ. illuc ascendetis ad
plorandũ. Omĩs domꝰ adũse sapien¬
tiȩ & dibon quȩ int̾p̃tat᷑ fluxus eoꝵ.
ascendit ex celsa in qͥb suꝑbierat. ut
ñ hostias immolet s plangat: inqͥbꝰ
ante peccau̾at. Et reuera mendatiũ
instar fluminis tͣnsit & p̃terfluit. &
nunqͣm potest stabili mansione con¬
sistere. Sermo aut̃ dei qui cõpactus
& stabilis ẽ: unde & manna uidetur
qͣsi glacies suꝑ faciẽ t̾re. ñ preter flu¬
it s consistit. Porro iuxta .lxx. mo¬
abite merere iubent᷑ & plangere.
ñ suꝑ aliis. hoc enĩ ꝑfectoꝵ ẽ: s fu

Expanded text:
Moabitide, etiam murus ejus, qui dialeMoabitide, etiam murus ejus, qui dialectica arte constructus est, in eadem nocte vastatus est atque destructus, et aeterna taciturnitate conticuit. Porro Ar, quod iria Dei est, Ecclesiastico sermone contra se pugnante, superata sit. Ascendit domus, et Dimon ad excelsa in planctum. LXX: Contristamini in vobis, peribit enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus adversae sapientiae, et Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbierat: non ut hostias immolet, sed plangat in quibus ante peccaverat. Et revera mendacium instar fluminis transit, et praeterfluit, et numquam potest stabili mansione consistere. Sermo autem Dei, qui compactus est, stabilis est. Unde et manna, quod videtur quasi glacies super faciem terrae, non praeterfluit, sed consistit. Porro juxta LXX, Moabitae moerere jubentur et plangere, non super aliis, hoc enim perfectorum est super
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾aliter udet᷑ quidẽ de patre na¬
sci qͦd int̾p̃tat᷑ moab. S qͥa ad ulter
est & adu̾sariꝰ pͦpło dei de incesto &
spelunca ac noctu generat᷑. Unde
innocte ꝑiit merrore scilicet sem¬
piterno. & egyptii mari rubro ui¬
gilia matutina quȩ noctur nũ tẽpꝰ
ostendit. & fluctib obruti st̃. Et loch
sodomitis nocte ꝑeuntib: uenit in
segor & ortus ẽ. ei sol. Qd̾ intelligens
beatꝰ apłs: scribit de sc̃is atq ꝑfectiᷤ.
Non sumꝰ noctis. neq tenebrarũ.
hsumꝰ filii dei. Qui enĩ dormiunt no¬
cte dormiunt: & qui mebrrant᷑ noc¬
te ebrii st̃. Nos aut̃ qui diei sumꝰ ui¬
gilemꝰ: induti loricã fidei & caritati.
Et qͥa noctem reliquerat. & filiꝰ dei ẽẽ.
iam ceꝑat: loqͥtur ad credentes. Nox
p̃cessit. dies aut̃ appropinqͣuit: quasi
in die. cũ honestate ambulemꝰ. non in
cõmessationib & ebrietatib. ñ incubi¬
lib & luxuria. Riit aut̃ nocte ar. urbᷤ¬

Expanded text:
generatur, videtur quidem de patre nageneratur, videtur quidem de patre nasci, quod interpretatur Moab; sed quia adulter est, et adversarius populo Dei, de incestu, et spelunca ac nocte generatur. Unde in nocte periit, in errore scilicet sempiterno. Et Aegyptii in mari Rubro vigilia matutina, quae nocturnum tempus ostendit, fluctibus obruti sunt . Et Lot, Sodomitis nocte pereuntibus, venit in Segor, et ortus est ei sol . Quod intelligens beatus Apostolus scribit de sanctis atque perfectis : Non sumus noctis, neque tenebrarum, sed sumus filii diei. Qui eniebriantur, nocte ebrii sunt. Nos autem qui diei sumus, vigilemus induti lorica fidei et charitatis. Et quia noctem reliquerat, et filius diei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . Pereunte autem nocte
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ de carnali. uidete isrł scdm car¬
nem & uos gentes incarne: sic moab
taliter. qui int̾p̃tat᷑ de patre siue aqͣ
paterna. de incestu & ebrietate con¬
ceptus. qͥd quodãmͦ absente immo ne¬
sciente patre iud̾ et᷑. eẽ. generatus. In
multis scͥpt᷑arũ locis de moab legimuᷤᷤ.
& maxime innumeroꝵ uolumine. qͣn¬
do balac rex moabitarũ ad maledi-¬
cendũ isrł balaam inuitauit ariolũ.
qui int̾ cet̾a hoc etiã contͣ moab my¬
sticũ ꝓpħauit. Oriet᷑ stella ex iacob.
& consurget home exisrł: & ꝑcutiet
pͥncipes moab¶Pia nocte uasta¬
ta ẽ. ar: moab conticuit. Quia nocte
uastatus est murus: moab conticuit.
lxx. Nocte ꝑiit moabitis: nocte enĩ
ꝑiit murus moabitidis. Par qͦd solu
theodotio ita posuit ut legit᷑ in he¬
breo: aqͥla & syminacus urbẽ inter¬
p̃tati st̃. Non consid̾antes qͦd inter
ani. & res. elem̃ta hebraica . io⁊ hlit¬
teram non hab̾et. quȩ si eẽt recte ci¬
uitas diceret᷑. Sapientia secularis de

Expanded text:
li: Videte Israel secundum carnem : et, Vos gentes in carne ; sic Moab tualiter, qui interpretatur de patre, sive aqua paterna, de incestu, et ebrietate conceptus, quod quodammodo absente, immo nesciente patre, videretur esse generatus. In multis Scripturarum locis de Moab legimus, et maxime in Numerorum volumine, quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum, Balaam invitavit hariolum, qui inter caetera etiam hoc contra Moab mysticum prophetavit: Orietur stella ex Jacob, et consurget homo ex Israel, et percutiet principes Moab . . Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit; quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. LXX: Nocte periit Moabitis, nocte enim periit murus Moabitidis. Pro AR , quod solus Theodotio ita posuit, ut legitur in Hebraeo, Aquila et Symmachus, urbem interpretati sunt, non considerantes, quod inter AIN et RES elementa Hebraica, JOD litteram non haberet, quae si esset, recte civitas diceretur. Sapientia saecularis, de
Abbreviated transcription (Latin):
ferat uitulũ. arietem. & hyrcũ triũ
annoꝵ ꝑfectũ scilicet sacrificiũ ut he¬
res dm̃ esse mereat᷑. Cũq egerint peni
tentiã. ꝑ luit id: genarũ lacͥmas ad al¬
taria conscendent. & quasi meroris fo¬
ramine atq introitu clamorẽ contriti¬
onis leuabunt ad dñm. ut possint di¬
cere.Sacͥficiũ deo sp̃c contribulatus.
cor contritũ & humiliatũ. ds̃ non sꝑ-¬
net. Et hoc fiet. qͥa aque nemrim id:
doctrina hereticoꝵs. quȩ pardis & p̃ua¬
ricatorib cõparatur: deserta erit. & de¬
ducet᷑ ad nichili. Pardi quoꝵ imieremia¬

Expanded text:
ferat vitulum, arietem et hircum trium ferat vitulum, arietem et hircum trium annorum, perfectum scilicet sacrificium, ut haeres Dei esse meretentiam, per Luith, id est, genarum lacrymas ad altiora conscendent. Et hoc quasi moeroris foramine atque introitu, clamorem contritionis levabunt ad Dominum, ut possint dicere: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Et hoc fiet, quia aquae Nemrim, id est, doctrina haereticorum, quae pardis et praevaricatoribus comparatur, deserta erit, et deducetur ad nihili. Pardi sunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc intelligent om̃s cogitationes su¬
as uanas qͦd int̾p̃tat᷑ esebon & cassũ
ascensũ suꝑbiȩ qͦd eleale sonat. ut uox
eoꝵs audiat᷑ usq ad mala oꝑa quȩ fe¬
cert̃. & mandatũ qͦd putabant de
ꝓpͥa confessione dampnantes. ꝓpt̾ea
uectes. id: qui firmmi fuerint in moab.
& errorẽ suũ intellexerint ululabunt.
& spẽ habere ꝓfectus incipient: cũ¬
aĩa eoꝵ ululau̾it sibi. Unde ꝓpħa cõ
patientis affectu. loqͥt᷑ ad eos. quoꝵ aĩa
ululabit sibi & dicit. Cor meũ ad mo¬
ab clamabit: ut eos ad penitentiam
ꝓuocet. Uectes autẽ eoꝵ & omĩa fir¬
mam̃ta quȩ hab̾e in heresib uidebas¬
tur ad segor. hoc. ẽ. ad paruulã usqꝙ
ꝑuenient. ut ostendant᷑ ñ robusti eẽ
s fragiles. Hȩc aut̃ segor hoc ẽ. par¬
ua penitentia si ꝑseu̾auerit: ꝑducet
eos ad ꝑfectã salutẽ. qͦd uitulã trium
annoꝵ significat. iuxta illud qͦd inge¬
nesi legimus. uͥ p̃cipit᷑ abraham ut of¬

Expanded text:
Tunc intelligent omnes cogitationes suas vanas, quod interpretatur Esebon, et cassum ascensum superbiae, quod Eleale sonat, ut vox eorum audiatur usque ad mala opera quae fecerunt, et mandatum quod putabant Dei, propria se confessione damnantes. Propterea vectes, id est, qui firmi fuerint in Moab, et errorem suum intellexerint, ululabunt, et spem habere anima eorum ululaverit sibi. Unde propheta est patientis affectu, loquitur ad eos, quorum anima ululabit sibi et dicit: « Cor meum ad Moab clamabit, ut eos ad poenitentiam provocem. Vectes autem eorum et omnia firmamenta, quae habere in haeresibus videbantur, ad Segor, hoc est, ad parvulum usque pervenient: et ostendentur non robusti esse, sed fragiles. Haec autem Segor, hoc eva poenitentia si perseveraverit, perducet eos ad perfectam salutem, quod vitula trium annorum significat, juxta illud, quod in Genesi legimus : ubi praecipit Abraham, ut of
Abbreviated transcription (Latin):
tib. cur sola syon inspecula & insub¬
limib collocata amaritudinẽ fumi
qͦd seqͥt᷑: quia dñs fundauerit eã & p¬
se sit fundam̃tũ eiꝰ. fundauerit art̃
cã suꝑ fundam̃tũ prudentiȩ & iusti

Expanded text:
tibus, cur sola Sion in specula et in subtibus, cur sola Sion in specula et in sublimibus collocata amaritudinem fumi quod sequitur: Quia Dominus fundaverit eam, et ipse sit fundamentum ejus. Fundaverit autem eam super fundamentum prudentiae, justi
Abbreviated transcription (Latin):
lone fumus uenit. & ñ est qui effugi¬
at agmen eiꝰ. fumꝰ iste ardentib. dia¬
boli iacłis suscitat᷑ qui norius ẽ ocłis:
& contrariꝰ lumini. Et ab aqͥlone ori¬
tur. aqͦ m iheremia olla succenditur.
& a quo exardescunt mala suꝑ om̃s
habitatores t̾re. qui ñ possunt dicere
accola sũ & ꝑegrinꝰ sicut om̃s patres
mer: s in t̾ra habitant. Unde & in pro¬
uerbiis legimꝰ. Aquilo uentꝰ durus.
Nomine autẽ dextra uocat᷑. Qui cũ
ꝑ se durus sit & simster & ceriuice
durissima nigũ dei nolit reciꝑe. uo¬
cat᷑ dexter abhis qui ponunt dulce
amarũ. & amarũ dulce. qui ponun
nullus est qui fumi huiꝰ agmen effu¬
giat: nemo enĩ absꝙ peccato. nec si
uniꝰ diei fuerit uita eius. Cũq phyli¬
stea cortuerit & fumus eiꝰ uniu̾̃sa pe¬
netrarit. ita ut eũ nullus possit effu¬
gere. qͥd dr̃ angłis qui singulis p̃suñ
gentib. admirantib & scire cupien¬

Expanded text:
ilone fumus venit, et non est qui effugiilone fumus venit, et non est qui effugiat agmen ejus. Fumus iste ardentibus diaboli jaculis suscitatur, qui noxius est oculis, et contrarius lumini, et ab Aquilone oritur, a quo in Jeremia olla succenditur , et a quo exardescunt mala super omnes habitatores terrae, qui non possunt dicere: Accola sum et peregrinus, sicut omnes patres mei ; sed in terra habitant. Unde et in Proverbiis legitur: Aquilo ventus durus . Nomine autem alio dexter vocatur, qui cum per se durus sit et sinister, et cervice durissima jugum Dei nolit recipere, vocatur dexter ab his qui ponunt dulce amarum, et amarum dulce; qui ponuntt nullus est, qui fumi hujus agmen effugiat; nemo enim absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Cumque Philisthaea corruerit, et fumus ejus universa penetrarit, ita ut eum nullus possit effugere, quid dicetur Angelis, qui singulis praesunt gentibus, admirantibus et scire cupien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiis id ÷ angłis qͦs solus symina¬
chus tͣnstulit: om̃s reges int̾p̃tati sui
uerbi ambiguitate decepti. quia p̃ter
unã litterã aleph quȩ in angłor uo¬
cabulo addita est: eodẽ reges & angłi
apud hebreos appellant᷑ nomine id:
malache. In libro hebraicoꝵ nominũ
reppi: phylistum interp̃tari cadenteᷤᷤ
poculo. Qui gͦ mebriati ft̃ calice ba¬
bẏlonis. & biberint uinũ in quo est¬
õmĩs luxuria. & intercet̾a uicia ꝓpt̾
ebrietatẽ. regnũ dei iuxta apłm noi
fuerint consecuti: his p̃cipitur ut
porta coꝵ ululet & clamet ciuitas.
Portã hereticoꝵ os arbitror qͦd blas¬
phemat : & ciuitatẽ animã quȩ ma¬
larũ cogitationũ thesaurus est. Hec
ululare debet & plangere: qͥa om̃is
phylistea ꝓstrata est utrãq deiecta:
& nichil in ea sane intelligentiȩ est
deiq sapientie. Quare ululat porta :
Quã obcausã clamat ciuitas: Quia
ꝓstrata ẽ. omĩs phylistea. Curq ꝓstra¬
ta sit : seq̃ns uersus ostendit. Ab aqͥ¬

Expanded text:
nuntiis, id est, Angelis, quos solus Symmachus transtulit, omnes reges interpretati sunt, verbi ambiguitate decepti, quia praeter unam litteram ALEPH, quae in Angelorum vocabulo addita est, eodem reges et Angeli apud Hebraeos appellantur nomine, id est, MALACHE . In libro Hebraicorum Nominum reperi Philisthiim interpretari cadentes poculo. Qui ergo inebriati sunt calice Babylonis, et biberint vinum in quo est luxuria; et inter caetera vitia propter ebrietatem regnum Dei juxta Apostolum non fuerint consecuti , his praecipitur, ut porta eorum ululet, et clamet civitas. Portam, haereticorum os arbitror, quo blasphemant: civitatem, animam, quae malarum cogitationum thesaurus est. Haec ululare debet et plangere, quia omnis prostrata est, in terramque dejecta, et nihil in ea sanae intelligentiae est Deique sapientiae. Quare ululat porta? quam ob causam clamat civitas? quia prostrata est omnis Philisthaea. Curque prostrata sit, sequens versus ostendit: Ab Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑. quȩ suburbana st̃ deserta p̾si¬
dio siue diuino igne cõbusta. Preci¬
puȩ uinea sabama qͦd int̾p̃tat᷑ attol¬
lens altitudinẽ. eo qͦd in altũ se erigat:
& suꝑbiȩ suȩ turrẽ usq ad cęlũ ex¬
truere conetͣ. Qd̃ aut̃ in .lxx. positũ
est habitatorib de sech. in hebraico
non habet᷑. s ꝓ hoc legit᷑. ares qd

Expanded text:
 suburbana, Dei sunt deserta praesi suburbana, Dei sunt deserta praesidio, sive divino igne combusta, praecipue vinea Sabama, quae interpretatur attollens altitudinem, eo quod in altum se erigat, et superbiae suae turrim usque ad coelum exstruere conetur. Quod autem in LXX positum est, habitatoribus Deseth, in Hebraico non habetur; sed pro hoc legitur ARES
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. homicidã & ad ulterũ uocet.
non respiciens eiꝰ penitentiã & man¬
suetudinẽ qua dei clem̃tia cõparat᷑.
S quãus suꝑb & arroganssit & fu¬
ribundꝰ. exultet: tñplus audet quã
eiꝰ patitur fortitudo. lecirco moab
ululabit ad moab: id: alter ad alte¬
rum. Omnis uidelicet hereticoꝵ mul
titudo. & scłaris sapientiȩ diu̾sitates
contra se mugient: cũ torm̃tis fue¬
rint. Quã obrẽ his qui muros ha¬
bent ñ qͣdris edificatos lapidib. de¬
quib templũ fuit ȩdificatũ. & int̾̃m
politi ut malleus & securis ñ sint au¬
dita in domo der: ouos eccłiȩ magi¬
stri. uel qui estis de moab errore sal¬
uati. annuntiate plagas suas quib
hereticoꝵ iacłis uuln̾ati ft̃. Om̃s enĩ
cogitationes eoꝵ qͦd significat ese¬
bon ñ ad urbis dm̃ce habitationẽ ꝑ¬
tinent de qua scriptũ. ẽ. fluminis im¬
petus letificat ciuitatẽ der. s sub¬
urbana quȩ ad urbẽ dei ꝑtinere cre

Expanded text:
Christus homicidam et adulterum vocet, Christus homicidam et adulterum vocet, non respiciens ejus poenitentiam et mansuetudinem, qua Dei clementia comparatur. Sed quamvis superbus et arrogans sit, et furibundus exsultet, tamen plus audet, quam ejus patitur fortitudo. Idcirco Moab ululabit ad Moab, id est, alter ad alterum, omnes videlicet haereticorum et saecularis sapientiae diversitates contra se mugient, cum in tormentis fuerint. Quamobrem his, qui muros habent, non quadris quibus Templum aedificatum est; et intantum politis, ut malleus et securis non sit audita in domo Dei, o vos Ecclesiae magistri, vel qui estis de Moab errore salvati, annuntiate plagas suas, quibus haereticorum jaculis vulnerati sunt. Omnes enim cogitationes eorum, quod significat Esebon, non ad urbis Dominicae habitationem pertinent, de qua scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; sed suburbana sunt, ut ad urbem Domini pertinere cre
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores disꝑdet. Quia gͥ consumma¬
to antixp̃o & parente eiꝰ diabolo qui
conculcabat uniu̾sã terrã. p̃parandũ
esse ut uaticinatũ est soliũ in miscd̾ia
& eũ qui sessurus sit in tabernaculo
dauid: ex ꝑsona sc̃oꝵ qui de moab
saluati st̃ & exꝑm̃to suo eiꝰ didicere
biam moab siue iniutiã. ut .lxx. tͣnstu¬
lerunt. Quis enĩ heriticoꝵ ñ suꝑb. ẽ.
qui ȩccłiasticã despiciens simplicitatẽ.
ita habet ȩccłiȩ hoĩes qͣsi bruta aĩalia:
Et intm suꝑbiȩ iniuriȩq tumore eri¬
git᷑: ut contra ipsũ creatorẽ armet os
suũ detrahens ꝓpħas eiꝰ. qͣsi auctorita¬
tem testimonii eungłici in quo salua¬
tor ait. om̃s qui uenert̃ ante me. fures
mulũ dei appellet homicidã. & iħu
filio naue detrahat qͣsi homimi san¬
gumario: qui tantȩ sc̃itatis fuit ad im¬
ꝑium sermonis eiꝰ sol lunaq constite¬
rint. & dauid de cuiꝰ semine ortus ẽ.

Expanded text:
peccatores disperdet. Quia igitur consummapeccatores disperdet. Quia igitur consummato Antichristo et parente ejus diabolo, qui conculcabat universam terram, praeparandum esse vaticinatus est solium in misericordia, et eum qui sessurus sit in tabernaculo David, ex persona sanctorum, qui de Moab salvati sunt, et experimento suo ejus didicere biam Moab, sive injuriam, ut LXX transtulerunt. Quis enim haereticorum non superbus est? qui Ecclesiasticam despiciens simplicitatem, ita habet Ecclesiae homines quasi bruta animalia, et intantum superbiae injuriaeque tumore erigitur, ut contra ipsum Creatorem armet os suum, detrahens prophetis ejus, quasi auctoritate testimonii Evangelici, in quo Salvator ait: Omnes qui venerunt ante me, fures mulum Dei appellet homicidam, et Jesu filio Nave detrahat, quasi homini sanguinario, qui tantae sanctitatis fuit, ut ad imperium sermonis ejus sol lunaque constiterunt , et David de cujus semine ortus est
Abbreviated transcription (Latin):
suburbana esebon deserta st̃. uinea sa¬
bama.Lxx. Audiuimꝰ miuriã moab: o¬
tumeliosus est ualde. Suꝑbia eiꝰ. & miu¬
ria eiꝰ. & furor: ñ sicut diuinatio tua.
Non sic ululabit moab siquidẽ. iN
moab om̃s ululabunt habitantib dł
seth. meditab̾is & ñ confunderis. camp
esebon lugebunt. uinea sabama. Qua¬
tis obscuritatib locus iste iuxta.lxx in¬
terp̃tes inuolutꝰ sit. ex eo ꝑspicuũ est
qͦd legi iuix potest. Dicamus gͦ nuxta he¬
braicũ. Moris est scripturarũ. ut pꝰqͣm
desꝑationẽ mentis humanȩ leto nun-¬
tio subleuau̾unt. rursũ negligentes & no¬
lentes agere penitentiã cõminatione det̾¬
reant. ne bonitas dĩ induret cor nr̃m.
Cuiꝰ rei unũ tantũ ponamꝰ exemplũ: qͣ
uis dñs uniu̾sis. & miserationes euis suꝑ
omĩa oꝑa illiꝰ. Et post paululũ. Sust¬
tat dñs om̃s quicorruunt: & erigit õs
stodit dñs om̃s diligentes se. ne negli¬
gentẽ faceret auditorẽ: intulit. ꝙ õs

Expanded text:
suburbana Esebon deserta sunt, vinea Sabama. LXX: Audivimus injuriam Moab: contumeliosus est valde: superbia ejus, et injuria ejus, et furor non sicut divinatio tua: non sic ululabit Moab: siquidem in Moab omnes ululabunt: habitatoribus autem Deseth meditaberis: et non confunderis: campi Esebon lugebunt vineam Sabama. Quantis obscuritatibus locus iste juxta LXX Interpretes involutus sit, ex eo perspicuum est, quod legi vix potest. Dicamus ergo juxta Hebraicum, Moris est Scripturarum, ut postquam desperationem mentis humanae, laeto nuntio sublevaverint, rursum negligentes et nolentes agere poenitentiam comminatione deterreant, ne bonitas Dei induret cor nostrum. Cujus rei unum tantum ponamus exemplum. In miserationes ejus super omnia opera ejus . » Et post paululum: « Sustentat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes stodit Dominus omnes diligentes se; ne negligentem faceret auditorem, intulit: Et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
rarẽ. simul uniu̾sã posui. Et qͥd mͥ se¬
cundũ anagogen uideat᷑. in singłis
breui sermone ꝑcurtã. Nabo: inter¬
p̃tat᷑ sessio uel ꝓpħia. Medeba: de
saltu. E sebon: cogitationes. Eleale:
ascensio. lasa: factũ. siue mandatum.
Segor: parua. Luit: gene. Oronau:
foramen meroris. Nemrim: parui. si¬
ue p̃uaricatores. A gallim: uituli. uel
harenarũ tumuli. Helym: arietes.¬
dogina contrariũ ueritati. qͦd absq
inspiratione dei de humano sensu in
erroris tenebris nascit᷑ nocte uastatũ
est: & argum̃ta illiꝰ quȩ intelligunt᷑
muri. eccłiastico sermone destructa
sunt: ita ut ȩt̾no sy lentio conticesce
in quo habitabunt bestiȩ. de quo in
uicesimo octauo psalmo scriptũ est.
& reuelabit condensa saltus: erit uli¬
latus & planctus. & omĩa de capitu¬
lis eors eloq̃ntiȩ ornam̃ta dollentur. ta
ut nudi maneant & deformes: & siqͥa
uirilitatis hab̾e uidebant᷑ in barba: ra¬
sum & auiro eccłiastico effeminatũꝙ

Expanded text:
arem, simul universam posui, et quid mihi secundum anagogen videatur in singulis, brevi sermone percurram, Nabo interpretatur sessio vel prophetia: Medaba, de saltu: Esebon cogitationes: Eleale, ascensio: Jasa, factum sive mandatum: Segor, parva: Luith, genae: Oronaim, foramen moeroris: Nemrim, pardi sive praevaricatores: Agallim, vituli vel arenarum tumuli: Elim, arietesdogma contrarium veritati, quod absque inspiratione Dei de humano sensu in erroris tenebris nascitur, nocte vastatum est, et argumenta illius, quae intelliguntur muri, ecclesiastico sermone destructa sunt, ita ut aeterno silentio conticescerin quo habitavit bestia, de quo in vigesimo octavo psalmo scriptum est: « Et revelavit condensa saltus. » Erit ululatus et planctus, et omnia de capitulis eorum eloquentiae ornamenta tollentur, ita ut nudi maneant et deformes, et si quid viriditatis habere videbantur in barba, rasum a viro ecclesiastico, et effeminatum,
Abbreviated transcription (Latin):
apud te: cũ eosceꝑit uastator diabolꝰ
ꝑsequi. tu eis ad dm̃ timorẽ tota mente
conuersis p̃beto latebras. & scito qͦd pꝰ
aduentũ agni qui de petra deserti or¬
tus est dñator uniu̾se t̾rȩ. & uenit
ad montẽ filiȩ syon: finita sit omniᷤ
potentia diaboli quȩ pulĩ compara¬
tur. & consũptus.ẽ. miser. qui multos
fecit miseros. & defecit qui conculca¬
bat omnẽ t̾rã. eos uidelicet qui t̾rem
erant. Illo aut̃ consũmato ad nichili¬
& penitus deficiente p̃parabit᷑ solium
& regnũ sempit̾nũ: pͥmũ in miscd̃ia.¬
Om̃s enĩ sub peccato sumꝰ: & indige¬
musgr̃a dei. Et sedebit in tab̾nacło
dauid qͦd corruerat & suscitatũ est
qui post miscd̃iã iudicet. & querat iusti¬
ciã. & reddet unicuiq scdm oꝑa sua. Con¬
sideremꝰ a pͥncipio uel oneris uel sermo.

Expanded text:
apud te, cum eos coeperit vastator diabolus apud te, cum eos coeperit vastator diabolus persequi, tu eis ad Domini timorem tota mente conversa praebeto latebras: et scito, quod post adventum Agni, qui de petra deserti ortus est dominator universae terrae; et venit ad montem filiae Sion, finita sit omnis potentia diaboli, quae pulveri comparatur. Et consumptus est miser, qui multos fecit miseros: et defecit qui conculcabat omnem terram, eos videlicet qui terreni erant. Illo autem consumpto, arabitur solium et regnum sempiternum. Primum in misericordia sub peccato sumus: et indigemus gratia Dei; et sedebit in tabernaculo David, quod corruerat et suscitatum est, qui post misericordiam judicet, et quaerat justitiam, et reddat unicuique secundum opera sua. Consideremus a principio vel
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad decimã gen̾ationẽ. & usq in
ȩternũ non ingrediunt᷑ eccłiã dei. Qui
autẽ fugerit  deserto moab. ut a ꝓpħia
reuertam᷑ ad anagogen & contẽpto m̃¬
datio in monte stet̾it ueritatis: erit qͣsi
auis fugiens. & qͣsi pulli de nido auo¬
lantes. ne a moabiticis serpentib deuo¬
rent᷑. Sic inqͥt ert̃ om̃s filiȩ. hoc ẽ animȩ
moabitice intͣnscensu arnon qͦd int̃p̃ta¬
tur illuminatio eoꝵ. qͣndo errorib de¬
relictis ad scientiã transcenderint ueri¬
tatis. Dicit᷑ itaq ipsi moab uel ei qui
euaserit de moab: nichil agas absq
consilio. nec circũ feraris ommi uento
doctrine. s sequere eũ qui est magni
consilii angłs. & coge conciliũ. ut de ua¬
gis & errantib dĩ ecclesiã facias. Um¬
braculũ aut̃ tuũ & tabernacłm in quo
prius requiescere te putabas qͦd erat
noctis & tenebrãrũ. pone in meridie.
hoc ẽ. inclarissimo lumine quo abscon¬
dere debes de errore fugientes & prius

Expanded text:
usque ad decimam generationem, et usque in aeternum non ingrediuntur Ecclesiam Dei . Qui autem fugerit de deserto Moab, ut a prophetia revertamur ad anagogen, et contempto mendacio, in monte steterit veritatis, erit quasi avis fugiens; et quasi pulli de nido avolantes, ne a Moabiticis serpentibus devorentur. Sic, inquit, erunt omnes filiae, hoc est, animae Moabiticae, in transcensu Arnon, quod interpretatur illuminatio eorum: quando erroribus derelictis ad scientiam transcenderint veritatis. Dicitur itaque ipsi Moab, vel ei qui evaserit de Moab: Nihil agas absque consilio : nec circumferaris omni vento doctrinae, sed sequere eum qui magni consilii Angelus est : Et coge concilium, ut de vagis et errantibus Dei Ecclesiam facias. Umbraculum autem tuum et tabernaculum, in quo prius requiescere te putabas, quod erat noctis et tenebrarum, pone in meridie, hoc est, in clarissimo lumine, in quo abscondere debes de errore fugientes, et prius
Abbreviated transcription (Latin):
reses. Ego puto serpentes. eẽ. pennatos¬
eos qui se exaltant & eleuant contra
scientiã dei. & ponunt incęlũ os suum.
uel qui absorbunt uolucres. hoc. ẽ. qui
uenenato ore singłos qͦsꝙ uolare cu¬
pientes: & ad excelsa consurgere suis
faucib deuorant. Et hoc interim de
malis. Ceterũ qui non contriuert̃ uirgã
& iugũ ꝑcussoris sui. s ceruicẽ suã dño
subiecert. & sunt pauꝑes sp̃ir: pascen¬
tur & dicent. Dñs pascit me: & nichil
mͥ decrit. Et a dño audient. In pascua
uberrima: pascã eos. Et ingredient᷑
& egredientur: & pascua muemient.
Et pascent᷑ pauꝑes ꝑ cũ qui eos ꝑcutit
ut emendet. & in pace reqͥescent: siue
pastore sollicito ipsi agent fiducialiter.
& cũ lazaro reqͥescent in sinu abrahã.
Qui aut̃ contriuert̃ nigũ & uirgã ꝑ¬
cussoris sui. famẽ ꝑpetuã sustinebt̃
ut ñ alant᷑ sermone dei. s om̃s eors
reliquiȩ intereant: neqͥd de malo se¬

Expanded text:
reses. Ego puto serpentes esse pennatreses. Ego puto serpentes esse pennatos, qui se exaltant et elevant contra scientiam Dei, et ponunt in coelum os suum: vel qui absorbent volucres, hoc est, qui venenato ore singulos quosque volare cupientes, et ad excelsa consurgere, suis faucibus devorant. Et hoc interim de malis. Caeterum qui non contriverunt virgam et jugum percussoris sui, sed cervicem suam Domino subjecerunt, et sunt pauperes spiritu, pascentur, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et a Domino audient: In pascuis uberrimis pascam eos ; et ingredientur et egredientur, et pascua invenient. Et pascentur pauperes per eum, qui eos percutit, ut emendet: et in pace requiescent, sive, pastore sollicito, ipsi agent fiducialiter, et cum Lazaro requiescent in sinu Abrahae . Qui autem contriverunt jugum et virgam percussoris sui, famem perpetuam sustinebunt; ut non alantur sermone Dei: sed omnes eorum reliquiae intereant, ne quid de malo se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iugũ qͦd ceruicib omnũ uult sal¬
uator imponere. ut deposito iugo
nabuchodonosor portent iugũ xp̃i.
Quod siqͥs abiecerit atq contriuerit:
statim de semine siue radice serpentis
qui ẽ. coluber tortuosus. egredientur
bunt serpentes uolantes. siue qui ab¬
sorbeant uolucres. Abiecto enĩ iugo
dei & contrita dñi disciplina: pͥmum
cogitationib nr̃is sem̃ colubri radica¬
tur. scd̃o de semine pessimo nascit᷑ re¬
gulus qui rex serpentiũ est. & a flatu
suo atq conspectu homines occid̾e dr᷑.
siue genimina aspidũ de quib in psal¬
mo canit᷑. uenenũ aspidũ sub labiis eo¬
rum. quȩ peccata st̃ uaria & de cogita¬
tionũ pessimo thesauro mala oꝑa ꝓ
rumpunt. Cũꝙ regnauerint in homini¬
bus alienigenis qui a deo aliem st̃ statim
egrediuntur serpentes pennati ut nos
sufficiat eis cogitasse & fecisse quȩ ma¬
la sunt nͥ patrocimũ quoꝙ maloꝵ ope¬
rum quesierint. & diu̾sas finxerint he¬

Expanded text:
hoc jugum quod cervicibus omnium vult Salvator imponere, ut deposito jugo Nabuchodonosor, portent jugum Christi. Quod si quis abjecerit atque contriverit, statim de semine sive radice serpentis, qui est coluber tortuosus, egredientur bunt serpentes volantes, sive qui absorbeant volucres. Abjecto autem jugo Dei, et contrita Domini disciplina, primum in cogitationibus nostris semen colubri radicatur, secundo de semine pessimo nascitur regulus, qui rex serpentium est, et afflatu suo atque conspectu homines occidere dicitur: sive genimina aspidum, de quibus in Psalmo dicitur: Venenum aspidum sub labiis eorum , quae peccata sunt varia, et de cogitationum pessimo thesauro in mala opera prorumpunt. Cumque regnaverint in hominibus alienigenis, qui a Deo alieni sunt, statim egrediuntur serpentes pennati; ut non sufficiat eis cogitasse, et fecisse quae mala sunt, nisi patrocinium quoque malorum operum quaesierint, et diversas finxerint hae
Abbreviated transcription (Latin):
su arnon. Redit ad ordi nẽ quẽ ceꝑat.
Cũ posuero inqͥt his qui fuerint & de
moab & reliquiis t̾rȩ leonẽ seuissimũ qͥ
eoꝵ artus ossaq confringat: tunc pa
non migrabunt. qui ẽ. t̾minꝰ amorreo¬
rũ & moabitarũ. Transcensũ aut̃ & hic
ponens captiuitatẽ significat. Im con¬
siliũ. coge conciliũ. pone qͣsi noctẽ um¬
brã tuã in meridie: absconde fugientes.

Expanded text:
su Arnon. Redit ad ordinem quem ceperat: su Arnon. Redit ad ordinem quem ceperat: Cum posuero, inquit, his qui fugerint de Moab, et reliquiis terrae leonem saevissimum, qui eorum artus, ossaque confringat, tunc pavnon migrabunt, qui est terminus Amorrhaeorum, et Moabitarum. Transcensum autem et hic ponens, captivitatem significat. Ini consilium, coge concilium: pone quasi noctem umbram tuam in merid
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ tegẽ hostiũ possumꝰ intelligere: ut
potentiã eiꝰ qͣsi rugitũ nemo possit eua¬
dere. Emitte agnum dñatorem t̃re. de
petra deserti ad montẽ filic syon. Qd̃ in
terp̃tam᷑ ñ est hystoria s ꝓpħia. Om̃s
p̃cisis sententiis dum de alio loqͥtur tͣnsit
ad aliud. ne si ordinẽ scͥpt᷑a conseruet.
ñ sit uaticinũ s ratio. Est sensus. O mo¬
ab inqͣm deseuit᷑us .c̃. leo. & de qua ne re¬
liquiȩ quidẽ saluan potert̃ habeto so¬
latiũ. egrediet᷑ de te agnꝰ immacłatus
qui tollat peccata mundi. qui dñetur
mariti morte uiduata. de booz genuit
obeth. & de obeth iesse. & dẽ iesse lauid.
& de cdauid xp̃m. Montẽ aut̃ filiȩ syon
aut in psa urbẽ ierosolimã int̾p̃tabimͣ:
aut iuxta sacratã intelligentiã eccłiam
quȩ sit inuirtutũ culmine constituta.
Et erit sicut auis fugiens: & de pullim
do auolantes. sic ert̃ filie moab intͣnscẽ¬

Expanded text:
nem, regem hostium possumus intelligere, ut nem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evadere. Cap. XVI Emitte Agnum, dominatorem terrae, de petra deserti ad monterpretamur, non est Historia, sed prophetia. Omnis praecisis sententiis, dum de alio loquitur, transit ad aliud: ne si ordinem Scriptura conservet, non sit vaticinium, sed narratio. Et est sensus: O Moab, in quam desaeviturus est leo, et de qua ne reliquiae quidem salvari poterunt, habeto solatium hoc: Egredietur de te Agnus immaculatus qui tollat peccata mundi, qui dominetur imariti morte viduata, de Booz genuit Obed et de Obed Jesse, et de Jesse David, et de David Christum. Montem autem filiae Sion, aut ipsam urbem Hierosolymam interpretabimur, aut juxta sacratam intelligentiam, Ecclesiam, quae sit in virtutum culmine constituta. Et erit, sicut avis fugiens, et pulli de nido avolantes, sic erunt filiae Moab in transcen
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ circuibit clamor terminos moab.
Usq ad gallim ululatus eiꝰ: & usꝙ ad pu¬
iheremias scribit. Sunt aut̃ urbes & loca
moabitarũ in qͥb clamor & eiulatio cap¬
tiui pͦpłi describit᷑. Quia aque dibon re¬
plete. st̃ sangume. Ubi priꝰ erat luxuria
ꝓpter irriguos agros & fontes iugiter
emanantes: ꝓ multitudine interfectorũ
riui sanguinis fluent. Ponã enĩ suꝑ di¬
bon additam̃ta: his qͥ fugerint de mo¬
ab leonẽ & reliquus t̾rȩ. Neqͥs scͥptoriᷤ
faciat. Una urbs & ꝑ .m. & ꝑb. litterã
scribit᷑. E quib dimon. silentiũ int̃p̃ta¬
tur. dibon flens. inclito utroq nomine
ꝓpter latices qͥ tacite fluant. Usq hodie
indifferenter & dimon & dibon hoc op¬
ditam̃ta. & q̃stionẽ facere udebat᷑ quid
eẽt : seq̃nti u̾sicło demonstrauit dicens.
His qͥ fugerint de moab leonẽ & reliquuᷤ
t̾rȩ: ut etiã qui fuga lapsi ft̃ a bestũs cor¬
sumant᷑. Quãquã & ꝑ metaphorã leo¬

Expanded text:
m circumiit clamor terminum Moab usque ad Gallim ululatus eius et usque ad puJeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris faciat; una urbs et per m et per b litteram scribitur: e quibus Dimon, silentium interpretatur; Dibon, fluens; indito utroque nomine propter latices, qui tacite fluant. Usque hodie indifferenter et Dimon et Dibon hoc opditamenta, et quaestionem facere videbatur, quid esset, sequenti versiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leo
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. & pondꝰ quo p̃mebant᷑ in ipsũ
potiꝰ recrudct᷑. fugiente enĩ rege assy
rioꝵ int̾rã suã. liber cũ pͦpłi reliquiis
egressus est ezechias. Hoc consiliũ qͦd
cogitauit suꝑ omnẽ t̾ram: & hȩc. ẽ. ma¬
nus extenta suꝑ uniu̾sas gentes. Dñs
enĩ exercituũ decrtuit: & qͥs pot̾it infir
ea : Hunc locũ qͥdã arbitͣnt᷑ generalẽ
stitas babylonis & assyrie ciuitatum.
typus sit consũmationis mundi. Qui¬
bus neqͣquã contͣdicimꝰ. Sciamꝰ tam̃
hic omnẽ terrã assyrioꝵ ꝓprie signi¬
ficari & unu̾sas gentes sotias regisas¬
syrii demonstratas. Quicqͥd autẽ a
dño decretũ est nulliꝰ untute ꝓhibet᷑
& extentã manũ eius. & ad ꝑcutien¬
dũ paratã nemo pot̾it cohercere. In

Expanded text:
nebat, et pondus quo premebantur, in ipsum nebat, et pondus quo premebantur, in ipsum potius retrudetur. Fugiente enim Assyriorum rege in terram suam, liber cum populi reliquiis egressus est Ezechias. Hoc consilium quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus extenta super universas gentes. Dominus enim exeeam? Hoc loco quidam arbitrantur generalem stitas Babylonis et Assyriae civitatis typus sit consummationis mundi. Quibus nequaquam contradicimus, dum sciamus, hic omnem terram Assyriorum proprie significari, et universas gentes socias regis Assyrii demonstratas. Quidquid autem a Domino decretum est, nullius virtute prohibetur. Et extentam manum ejus, et ad percutiendum parat
Abbreviated transcription (Latin):
mea. & in montib meiꝰ conculcẽ eũ. & au¬
teret᷑ ab eis ugũ eiꝰ. & onꝰ eiꝰ abhumero
cor tollet᷑. Reuertit᷑ ad p̃sentia. hoc ẽ. ad
sennachetib regẽ assyrioꝵ qui samariã
iud eãq uastauit. & excepta ierłm dele¬
uit pcircũtũ omĩa. & longe post futis
uicina consotiat. ut imminens auferat᷑
metus. qͥa dicere pot̾ant audientes. Noᷤᷤ
p̃sentẽ ꝑpetim᷑ obsidionẽ. iste multis
struenda sit. & omne penitus styrpisas¬
syrioꝵ & chaldeȩ seminariũ disꝑdendũ.
tam̃ ut ñ timeatis uicinã captiuitatẽ. iu¬
est. qͦd sua estimatio ñ fallat᷑. & qͦd m̃te
concepit irritũ non fiat. Hoc aut̃ huma¬
no loqͥtur affectu: qͦd scilicet non falla¬
tur. qui falli non potest.Conterã inqͥt
assyriũ in t̾ra mea: & in montib meis
conculcabo eũ. Una aut̃ nocte centũ
octoginta qͥnq milia exercitꝰ assyrioꝵ
angelo uastante deleta ft̃. Et auferetur
gũ eiꝰ & graue imꝑiũ quo omĩb immi¬

Expanded text:
ibus meis conculcem eum: et auferetur ab eis jugum ejus, et onus illius ab humero eorum tolletur. Revertitur ad praesentia, hoc est, ad Sennacherib regem Assyriorum, qui Samariam Judaeamque vastavit, et excepta Jerusalem, delevit per circuitum omnia; et longe post futuris vicilia consociat, ut imminens auferatur metus: quia dicere poterant audientes: Nos praesentem perpatimur obsidionem, iste multis struenda sit, et omne penitus stirpis Assyriorum et Chaldaeae seminarium disperdendum: tamen ut non timeatis vicinam captivitatem, juest quod sua aestimatio non fallatur, et quod mente conceperit, irritum non fiat. Hoc autem humano loquitur affectu, quod scilicet non fallatur qui falli non potest: Conteram, inquit, Assyrium in terra mea, et in montibus meis conculcabo eum. Una enim nocte centum octoginta quinque millia exercitus Assyriorum Angelo vastante deleta sunt . Et aufgum ejus, et grave imperium quod omnibus immi
Abbreviated transcription (Latin):
ptolomaidi imminet. & in qͣ orauit
helias: ftitilitati & ab undantiȩ cõpa¬
tet. Ac ꝑ hoc significat omnẽ leticiã
& fertilitatẽ de uberrimis qͣndã urbi¬
bus auferendã. Et mumeis non exul¬
tabit neq iubilabit. sub audit᷑ pͥor
uindemiator: id÷ colonꝰ moabitidis
ꝓunciȩ. Demiq statim subicit. Qinũ
intorculari ñ culcabit. qͥ calcare consu

Expanded text:
it Elias, fertilitati et abundantiae comparet, ac per hoc significat omnem laetitiam, et fertilitatem de uberrimis quondam urbibus auferendam. Et in vineis non exsultabit, neque jubilabit. Subauditur prior vindemiator, id est, colonus Moabitidis provinciae. Denique statim subjecit: Vinum in torculari non calcabit qui calcare cons
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. cedentiũ pͦpłos in indignatione
plaga insanabili. subicientẽ in furo¬
re gentes. ꝑseq̃ntẽ crudeliter. conqͥeust
& siluit om̃is t̾ra. gauisa.ẽ. & exulta¬
uit. Uox ista plangentis & miseran
contritus sit & redactus innichili. Ille
inqͣm qͥfuit bacłs imꝑioꝵ. qͥ sceptrũ
& uirga regalis om̃s furibunde ꝑcu¬
tiens. cuiꝰ plagã nemo pot̾at sustm̾e.
qͥ fugientes quoq crudelit̾ ꝑseq̃bat᷑
quomꝰ conqͥeuit & humiliatus est. &
ad rumnã eius om̃is t̾ra consiluit: uocẽ
etes qͦꝙ letatȩ sunt suꝑte: & cedri liba¬
n.Ex quo dormisti. ñ ascendit qͥ succen¬
dat nos. ꝑ abietes & cedros libam pͥn¬
cipes gentiũ intellige: qͥ nabuchodo¬
nosor ꝑcutiente succisi st̃. qͥ & ipsi in
uocẽ leciciȩ erũpentes dicent. Ex qͦ ad
inferna deductus es. nullus aliꝰ potuit
iueniri. qͥ magnos potentesq succide¬
rit. Infernꝰ subter contͣbatꝰ est in occur¬
sum aduentꝰ tui. suscitauit tͥ giganteᷤ.

Expanded text:
um caedentem populos in indignatione: plaga insanabili subjicientem in furore gentes, persequentem crudeliter: conquievit et siluit: omnis terra gavisa est et exsultavit. Vox ista plangentis et miserancontritus sit et redactus in nihil. Ille, inquam, qui fuit baculus impiorum, qui sceptrum et virga regalis omnes furibunde percutiens, cujus plaga non poterat sustineri, qui fugientes quoque crudeliter persequebatur: quomodo conquievit et humiliatus est, et ad ruinam ejus omnis terra consiluit, vocem etes quoque laetatae sunt super te et cedri Libani: Ex quo dormisti, non ascendit qui succidat nos. Per abietes et cedros Libani principes gentium intellige, qui Nabuchodonosor percutiente succisi sunt, qui et ipsi in vocem laetitiae prorumpentes dicunt: Ex quo ad inferna deductus es, nullus alius potuit inveniri, qui magnos potentesque succideret. Infernus subter te conturbatus est, in occursum adventus tui suscitavit tibi gigantes:
Abbreviated transcription (Latin):
donosor int̾fecit: & ꝑdidit. Iuxta hebra¬
cum difficilis intellectꝰ ẽ. qͦm t̾rã suã ꝑ¬
diderit & pͦpłm suũ occid̾it: nͥ forte hoc
sensu accipiendũ est. Eos qͦstͥ ds̃ incor¬
reptionẽ dederat: tui penitꝰ ꝑdidisti. Uel
aliter. Antiquũ assyrioꝵ regnũ te mul¬
tũ suꝑbiente. & eleuante contͣ dm cerm¬
cem tuã: omiino destructũ ẽ. Si enim
te egisses humiliter & scisses m̃suram
tuã: assy riꝰ & babylomiꝰ hucusq reg¬
naret. Siue hoc mͦ. Tam crudelis furfi
in excernos: ut etiã subiectos tͥ pͦpłos fi¬
ribundꝰ oppͥmeres. Non uocabit᷑ inct̾¬
num sem̃ pessimoꝵ. preparate. filios

Expanded text:
didit. Juxta Hebraicum difficilis intellectus est, quomodo terram suam perdiderit, et populum suum occiderit: nisi forte hoc sensu accipiendum est, eos, quos tibi Deus in correptionem dederat, tu penitus perdidisti. Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regnaret. Sive hoc modo: tam crudelis fuisti in externos, ut etiam subjectos tibi populos furibundus opprimeres. Non vocabitur in aeternum semen pessimorum. Praeparate fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑes pͤpłi eiꝰ. Quia dixerat illiꝰ est qui
effugiat agmen eiꝰ: uidebat᷑ in gn̾ali
sententia etiã uideos. eẽ. cõp̃hensos.
Si inqͥt quesierint angłi gentis assy¬
riȩ quare solus uidas euaserit: respo¬
dete ei qͥa dñs fundau̾it syon: & ipse
humilem pͦpłm sua uirtute ꝓtexerit.
ꝓ angłis: lxx. tͣnstulert̃ reges. umus
alepħ litt̃e errore decepti.ONUS Mo¬

Expanded text:
est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protexerit: Pro Angelis LXX transtulerunt reges , unius ALEPH litterae errore decepti.
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ista decreta sint. Non qͦ p̃sentia
dei causã ueritatis atculerit: s quo
sit. Et nc̃ locutus ẽ. dñs dicens. Intri¬
bus annis qͣsi ann mercennariĩ aufe¬
retur gła moab suꝑ om̃i pͦpło multo:
& relinq̃t᷑ paruus & modicꝰ. neqͣquã
multus. Propħia ista ut supͣ diximꝰ
mortuo achaz contͣ moabitas dirigi¬
tur regnante eechia sub qͦ decẽ trib
a sennacherib rege assyrioꝵ in capti¬
uitatẽ ducte st̃. Itaq sic̃ mercennariꝰ
solis expectat occubitũ. & dieb ac no¬
ctib finẽ oꝑis p̃stolat᷑. ut statutam
mercedẽ accipiat: sic & post tres an¬
nos & moab assyrio ueniente delebit᷑:
& uix pauci relinq̃nt᷑ in t̾ra qui subru¬
tas habitent ciuitates. & deseitos agroᷤᷤ
standa sit. siue qͦd intriũ annors spa

Expanded text:
tentia ista decreta sint, non quod praescientia tentia ista decreta sint, non quod praescientia Dei causam vastitatis attulerit; sed quod sit. Et nunc locutus est Dominus, dicens: In tribus annis quasi anni mercenarii, auferetur gloria Moab super omni populo multo, et relinquetur parvus et modicus nequaquam multus. Prophetia ista, ut supra diximus, mortuo Achaz contra Moabitas dirigitur, regnante Ezechia, sub quo decem tribus a Sennacherib rege Assyriorum in captivitatem ductae sunt. Itaque sicut mercenarius solis exspectat occubitum, et diebus ac noctibus finem operis praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic et post tres annos et Moab, Assyrio veniente, delebitur, et vix pauci relinquentur in terra, qui subrutas habitent civitates, et desertos agros standa sit, sive quod in trium annorum spa
Abbreviated transcription (Latin):
uastitas. & uictoꝵ oriet᷑ clamor. Suꝑ
hoc uenter ms̃ ad moab. qͣsicithara so¬
nabit: & uiscera mea ad murũ coctila¬
teris. Neqͥs putaret planctũ ꝓpħe ex¬
ultationis indiciũ ꝑ qͣm inimicos pͤpłi
isrłis gaud̾et. ẽẽ. captiuos: ex affectu
& eximio cordis dolore potentissimã
qͦndã urbem subrutã lugere se dicit.
Et erit cũ apparuerit qͦd laborauit
moab suꝑ excelsis suis. ingrediet᷑ ad
sc̃ã sua ut obsecret: & ñ ualebit. Ui¬
tima miseria est nec in his qͦs semp
uen̾ata est hab̾e subsidiũ. Deserta
inqͥt uirib tuis & cunctis ꝓpugnato¬
rib int̾fectis. ꝑges ad ydola. Delubra
uen̾ab̾is & nec in illis reꝑies auxilium
qͥb uastitas tecũ cõmunis aduenet.
Hoc u̾bũ qͦd locutꝰ est dñs ad moab
ex tunc. Ex quo putas tempeideli¬
cet ex qͦ creatus est moab. Et dñs ait.
Aloabite & ammonite ñ intrabunt
m ȩccłiam dei. Siue tunc ꝑantiqͦ tem¬
pore intelligamꝰ. qͦd olim diuina sen¬

Expanded text:
 victorum orietur clamor. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Ne quis putaret planctum Prophetae exsultationis indictum, per quam inimicos populi Israel gauderet esse captivos, ex affectu, et ex intimo cordis dolore, et potentissimam quondam urbem subrutam lugere se dicit. Et erit, cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Ultima miseria est, nec in his, quos semper venerata est, habere subsidium. Deserta, inquit, viribus tuis, et cunctis propugnatoribus interfectis, perges ad idola, delubra veneraberis, nec in illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum communis adveniet. Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc. Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae et Ammonitae non intrabunt in Ecclesiam Dei . Sive ex tunc pro antiquo tempore intelligamus, quod olim divina sen