comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
des.÷ certitudo ueuum inuisibilium. &¬
ad religionem ꝑtinentium. supͣopinionẽ.
& infra scientiam ꝯstituta. Ex hac fidei assig¬
natione patet quod non licet nos dubitare.
uł opinari circafidei articłos. Ubi enum : opi¬
nio. non ÷ c̾titudo: uuͦ non ÷ certitudo. nec fides.
Innaturalib opinionib uł pocticis existima¬
tionib uł in allegoricis. uł tropologicis sen
dem uͦnon licet nonsolum aliud ꝯstituere. s
nec de ip̃a uitate ad modicum dubitare. s fu:
opinar ĩ maxime de illo qui cc̃tis : pͥncipalior.
firmissime tene et nillatenꝰ dubites ip̃m
qui et̾nalit natus ÷ de patre ẽẽ illum qui
eẽntialit̾ ꝯceptꝰ: et naitis de uirgine uniꝰ
nature. cum matre. Ecce augustinus ꝓbiboe
dubitabe. & iubet fu missie tenere inxꝑo
uid in eo quod ÷ homo. quid ꝑme signi¬
ficetur. cum dicitui. pat̾ maior me÷. uł ꝙ.
ꝗ non: xpr ꝑ me significari intaliloco: con¬
sequens ÷ ut xp̃c dicat se ẽẽ aliquid quod

Expanded text:
est certitudo rerum invisibilium ad religionem pertinentium, supra opinionem et infra scientiam constituta. Ex hac fidei assignatione patet quod non licet dubitare, vel opinari circa fidei articulos. Ubi enim est opinio, non est certitudo, ubi vero non est certitudo, non est fides. In naturalibus opinionibus vel poeticis existimationibus, vel in allegoricis, vel tropologicis sent fidem non licet non solum aliud constituere, sed nec de ipsa veritate ad modicum dubitare; sed opoopinari, maxime de illo qui caeteris est principalior, Firmissime tene, et nullatenus dubita ipsum qui aeternaliter natus est de Patre, esse illum qui essentialiter conceptus est et natus de Virgine, unius naturae cum matre. Ecce Augustinus prohibet dubitare, et jubet firmissime tenere in Christo quid in eo quod est homo, quid per me significetur cum dicitur Pater major me est ,  per me significari in tali loco, consequens est ut Christus dicat se esse aliquid quod
Abbreviated transcription (Latin):
dix̾it atq crediderit hominem iħm xp̃m
eorum. qui xp̃m dm &e hominem ẽẽ u̾m de¬
om̃ia que hominis sunt p̃t̃ pec̃em. Hinc ÷
ẽ filius di inurtite. Quid ÷ enim p̃des¬
destinationi subẽe non pot̃. Dicet forsitan homi¬
nis animam p̃destinatam:s cur eam animam
hominis diceret. que numqͣm aliquem homi¬
¶ nem cum carnẽ constituit. Item non ait apłs
de filio dicins anuna ÷ p̃destinata. s qui p̃des¬
tinatus ÷. Relatio cogit eundem dĩ filium et p̃¬
destinatum intelligi. Hic abeis respondetur.
utinam horum uebborum sanum intellectũ
assumptum. quomͦ ip̃e sit predestinatus scd̃m
io quod÷ assumptum: Uł sud quod: assump¬
id quod÷ assumptum ÷ p̃destinatum oportet te
ut cũm dicitur quis rõnalis scđm rõnalitatem.
eo quod qualitas illa sit causa formalit̾ efficiens
lis. uł corpꝰ tusibile. Qñq scãm. innuit trnorẽ
uł qualitatemrei ex ꝑͣut cum dicitu sed̾mlu¬

Expanded text:
dixerit atque crediderit hominem Jesum Chreorum qui Christum Deum et hominem esse verum deomnia quae hominis sunt praeter peccatum. Hinc est est Filius Dei in virtute . Quid est enim praedesaedestinationi subesse non potest. Licent forsitan hominis animam esse praedestinatam. Sed cur eam animam hominis dicent quae nunquam aliquem hominem cum carne constituit? Item non ait Apostolus de Filio Dei cujus anima est praedestinata, sed qui praedestinatus est. Relatio cogit eumdem Dei Filium et praedestinatum intelligi. Hic ab eis respondetur utinam horum verborum intellectum sanum  quod ait assumptum, quomodo ipse sit praedestinatus secundum id quod est assumptum? vel si id quod est assumpid quod est assumptum est praedestinatum, oportet te ut cum dicitur quis rationalis secundum rationalitatem, eo quod qualitas illa sit causa formaliter efficiens lis vel corpus visibile. Quandoque secundum innuit tenorem vel qualitatem rei ex persona, ut cum dicitur: Secundum Lu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cum illo: Augustinus loquens de assumpto¬
& de allum̃te dicit ut̾rumq non duo sunus ẽ¬
xꝑx. qui scđs homo quidem p̃destinat᷑ ut sit filiꝰ.
non adoptuuis. s sit filius naturalis. non ꝑna
turam s ꝑ gr̃am. non adoptionis: s unionis.
Apparet itaq incapite nr̃o fons gũe. Itaenĩ
quislibet fidelis sit ꝑ eandem gr̾am xꝑianus.
fecit hominemillum talemut numqm huit
bro de tͥnitate.idem dicit. Ille fecit nos credere
inxꝑm. qui nob̾ fecit in quem credimꝰ xꝑmiͥt
le facit in hominib principium fidei qui fecit
hominem principem fidei: & ꝑfectorem iħm. ¶
Cui gͥ diligent̃ inspicienti que p̃missa sunt
duibitare licebit. ex anima xꝑi et carne. homi¬
nem quendam subsistẽ. qui p̃destinationis &e
aliorum que sunt p̃dicta ualeat ẽẽ capax.
Moneo lector ut p̃dicta subuno racionis
intuitu ꝯgreges. & uidebis homini ẽẽ colla
ds quod erat. sit homo fc̃s quodñ erat:¬

Expanded text:
t una persona cum illo? Augustinus loquens de assumpto et assumente dicit: Utrumque non duo, sed unus eut sit Filius non adoptivus, sed sit Filius naturalis, non per naturam sed per gratiam, non adoptionis sed unionis. Apparet itaque in capite nostro fons gratiae. Ita enim quilibet fidelis fit per eamdem gratiam Christianus, fecit hominem illum talem ut nunquam habro De Trinitate idem dicit: Ille fecit nos credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimur Christum. Ille facit in hominibus principium fidei qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum. Cui igitur diligenter inspicienti quae praemissa sunt dubitare licebit ex anima Christi et carne hominem quemdam subsistere, qui praedestinationis et aliorum quae praedicta sunt valeat esse capax? Moneo, lector, ut praedicta sub uno rationis intuitu congreges, et videbis homini esse collatDeus quod erat sit homo factus quod non erat
Abbreviated transcription (Latin):
Nil enim dm ħt. nisu id qd̃ ÷ aliqd̾ creatum.
icit alibi idem xp̃r. Nemo tollit animam ne¬
amame: s ego pono eam ame. uerbum a
se animam non seꝑauit. Ex quo enim ds fr̃s :
homo animamnon deposuit. nͨ cẽ desiit scd̾m
quosdam ẽẽ bomo. anima qͦ sͥ absentari nõ
oͥ. Ip̃e gͦ homo assumptus animam deposuit. dum
carni sensualis uegeratio abscessit. Solutum:
gͦ ꝯsorcium quo fiebat homo ex anima et carne.
unone uerbi adutrumq ꝑseu̾ante. Carogͥ spo¬
liata: anima. uł anima carne: que duo inhora
resurrectionis qͥ sociata sunt. Unde dicit scͥptaᷤ.
ligitiu. qm carnis ce anime it̾ata resuscitatio.
Dicut &ẽ istiso beati iob. expectabo usq qͦ it̾m¬

Expanded text:
Nil enim Deum habet nisi id quod est aliquid creatum. Dicit alibi idem Christus: Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam a me . Verbum a se animam non separavit. Ex quo enim Deus factus homo animam non deposuit, nec etiam desiit secundum quosdam esse homo; anima quoque sibi absentari non o? Ipse ergo homo assumptus animam deposuit, dum carni sensualis vegetatio abscessit. Solutum est ergo consortium quo fiebat homo ex anima et carne, unione Verbi ad utrumque perseverante. Caro igitur spoliata est anima, vel anima carne; quae duo in hora resurrectionis sibi sociata sunt. Unde Scriptura dicitligitur quam carnis et animae iterata conjunctio. Sicut etiam illud beati Job: Exspectabo usquequo it
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum: plura gn̾a ẽẽ ꝯpositionis.
Alit̾ enim domus ꝯponitur ex sius ꝑti¬
bus. Alit̾ panis exaqua et farina. alit̾ sta¬
tua ex matia &e forma alit spes exgn̾e et
dfferentia Alit homo excarne e anima b.¬
cuntur c̃e qñq unita composita ut cum legit᷑.
quia ypostasis: ꝯposita ex duab naturis. quod
sic: intelligendum. due nature sunt unite in
unaꝑͣ. sine uerlibilitate. et ꝯfusione. Sicut gig
nis carboni infundicur. nontñ parcialit̾ ei so¬
ciatur. ut exigne et carbone aliquod totum
ꝑficiatur quod non sit ignis uł carbo. sic uer¬
bum homini unitur. non tñ aliquod totum
legis statum dicens. quia disposita ẽ in manu
mediatoris.don ueniret semencui ꝑmissum
Num quidsem̃ abrahe dices quodnon : ex
id quod: homo sue nature ꝑlem: Quod sem̃.
quid homo non hominem genuit. Quercan
Abrahamr i homo de homine. c̾aturade crea

Expanded text:
Sciendum est plura genera esse compositionis. Sciendum est plura genera esse compositionis. Aliter enim domus componitur ex suis partibus, aliter panis ex aqua et farina, aliter statua ex materia et forma, aliter species ex genere et differentia, aliter homo ex carne et anima. Dicuntur etiam quandoque unita composita, ut cum legitur quod hypostasis est composita ex duabus naturis, quod sic est intelligendum. Duae naturae sunt unitae in una persona sine versibilitate et confusione. Sicut ergo ignis carboni infunditur, non tamen partialiter ei sociatur, ut ex igne et ex carbone aliquod totum perficiatur, quod non sic ignis vel carbo, sic Verbum homini unitur, non tamen aliquod totum legis statum, dicens quod lex disposita est in manu Mediatoris, donec veniret semen cui promissum est? Nunquid semen Abrahae dices quod non est ex id quod est homo, suae naturae prolem? Quod semen quid homo non hominem genuit? QUAEST. Abraham, id est homo de homine, creatura de crea
Abbreviated transcription (Latin):
scunt quidam quod sicut non ÷ aliud filiꝰ
di et alius filius hominis: sic non ⁊ aliud
& c̾atura .s. diuinitate et carne. et anima. Illud
ꝯpositum : c̾aturaquia non semꝑ fait. &e illiꝰ
positi pars: diuinitas. gͦ c̾ator: pars euius¬
dam creature. S quid absiudius: immo quid
falsuis: ¶ Item om̃e totum: mauis qualibet
sua ꝑte. gͦ si diuinitas : pars alicuiua oportet
quod aliquid sit maiꝰ ip̃a diuinitate. Uł sup̃a
÷ maior om̃ire. gͦ maior: eocuius ÷ pars. &e sic
ip̃a legem & uis totilitatis suototiadimit.
uł totum suum illam circum scbit. ¶Item.
si diuinitas: pars integralis. uͥcumiq: ip̃a ẽ:
&e suum totum. s ip̃a ÷ uͥq: gͦ & sium totum :¬
uͥbiq ¶. It nulla pars integralis p᷑r de suo
lum cocum sit sua pars. Multo gͦ melius sa¬
era scͥptura dixit ꝑͣlemunionem ẽẽ int̾ dm
& hominem. uł int̾ assumptum et uerbum
assumens. qmͣ integralem ꝯstitutionem uel
compositionem.

Expanded text:
cunt quidam quod sicut non est alius Filius Dei, et alius filius hominis, sic non est aliuet creatura, scilicet divinitate et carne et anima. Illud compositum est creatura, quia non semper fuit, et illius compositi pars divinitas, ergo Creator est pars cujusdam creaturae. Sed quid absurdius, imo quid falsius? Item omne totum majus est qualibet sua parte; ergo si divinitas est pars alicujus, oportet quod aliquid sit majus ipsa divinitate. Vel si ipsa est major omni re, ergo major est eo cujus est pars, et sic ipsa legem, et jus totalitatis suo toti adimit, vel totum suum illa circumscribit. Item si divinitas est pars integralis, ubicunque ipsa est et suum totum; sed ipsa est ubique ergo et suum totum ubique est. Item nulla pars integralis praedicatur de suo  cum nullum totum sit sua pars. Multo ergo melius sacra Scriptura dixit personalem unionem esse inter Deum et hominem; vel inter assumptum et assumintegralem constitutionem vel compositionem.
Abbreviated transcription (Latin):
que sint illa tria. quorum duo sunt extre¬
ma. & c̾cium mediator. Ds̃ enim ce homines
reconciliati sunt duo extrema. Mediatorã
quiderit: Anai saltrm quiessup he ditat apo

Expanded text:
quae sint illa tria quorum duo sunt extrema et tertium mediator. Deus enim et homines reconciliati, duo sunt extrema. Mediator autem quid erit? Audi saltem quid super hoc dicat Apo
Abbreviated transcription (Latin):
neno dicit. hec uestis prima. hic uestitus ẽ
uestis nouissima. Si gͦ primus homo uerus
int̃ illos. et ille non alicetur primus. nec ille
nouissimꝰ. Sienm tm̃ haberet mͣ primi homi¬
nis et non ẽẽt auqua sub̾a ꝯstans ex carne
et anima. Quomͦ eẽt de eadem mat̾ia de qͦ
primus homo: Nunquid iste purpuratus
& hec ptirpitra possunt dici de eadem mat̾ia

Expanded text:
non veste: Haec vestis est prima, hic vestitus est vestis novissima. Si ergo primus homo verus inter illos, et ille non dicetur primus, nec iste novissimus. Si enim tantum haberet materiam primi hominis, et non esset aliqua substantia constans ex carne et anima, quomodo esset de eadem materia de qua primus homo? Nunquid est purpuratus, et haec purpura possunt dici de eadem materia
Abbreviated transcription (Latin):
s humana. asua racinalitate trabens ꝑͣlitatẽ.
qui nunc sacram̃to unionis factus duuna ꝑͥ. Si
ptum assumentis indumentum tm̃ uestis eẽt
M Item. Moysi cet̾isq scĩs multis formis appa
głis. Oportet᷑ gͦ ẽẽ differentiam init̾ hanc in¬
carnationem et illas apparitiones. ħenimñ
nonsic assumpta: c̾atura in qua appareret sp̃c
sicut cet̾i sapientes: s quod u̾bum ip̃m ẽet. Ali¬
ud ÷ uerbum in homine. aliuduerbum homo.hi
uerb̾ augustinus manifeste exprimitur. hoc
aũt credimus de uerbi in carnatione. Dicit
enim filium hominis ẽẽ assumptum. Ueł
nolis oportet ut ꝯcedas. quia hoc quodu̾bum
assumpsit ÷ filius hominis. Dic queso quid ÷
hoc quod⁊ assumptum. & quod ÷ filius homi¬
nis: Uide saltim nunc tot docum̃tis edoctus.¬

Expanded text:
humana, a sua rationalitate trahens personalitatem, qui nunc sacramento unionis factus divina est peptum assumentis indumentum tantum et vestis patre minor? Item. Moysi caeterisque sanctis in multis formis appargelis. Oportet ergo esse differentiam inter hanc incarnationem et illas apparitiones. Haec enim non fnon sic assumpta est creatura in qua asicut caeteri sapientes, sed ut Verbum ipsum esset. Aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. His verbis Augustinus manifeste exprimit hoc quod credimus de Verbi incarnatione. Dicit enim filium hominis esse assumptum. Velis, nolis, oportet ut concedas quod hoc quod Verbum assumpsit est filius hominis. Dic, quaeso, quid est hoc quod est assumptum, et quod est filius hominis? Vide saltem nunc tot documentis edoctus
Abbreviated transcription (Latin):
carne xꝑi. G si id quod ⁊ assumptum ⁊ filius
hominis. nec̾m ÷ ut sit et filius di. uł filius d̃i
non sit filius uirginis. Absit enim quod uer¬
bum &e it quod: assumptum nonsit filius iur¬
ginis. cum de utroq dicat auctoritas. quia fĩ

Expanded text:
 Igitur si id quod est assumptum est filius hominis, necessarium est ut sit et Filius Dei, vel Filius Dei non sit filius Virginis. Absit autem ut Verbum et id quod est assumptum non sit filius Virginis: cum de utroque dicat auctoritas quod fi
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit mortem:. & epuet animam suam
de manu inferi.
enturio ille magnus dicit. Uere
Nonne illum hominem assumptum:
slam ut dicit hilarius creaturam illam.
filium dĩ profitebatuR.
lgustinus dicit quia assumptus :¬
sa
ente. quia susceptum suscipienti⁊ unitum
ħ dicentes. negant adquisitum homeni assc̃p¬
to̾ut sic ds. quod hilarius dicit. Si hoc÷ ut di
mansisse unam in incarnatione. quemadmo
pit illud unitum qmͣ quelibet creatura Q
⁊ creatura inqua nonsit eẽntialit̾ illa ꝑsona:
Nonne animam et corpꝰ assumpsit. ce hu¬
mani corporis partes. ut mantis et pedesᷤ
desiit Nonne sp̃c sõs incolumba. uł inlin¬
gius igneis apparens ꝑmansit una eadẽ

Expanded text:
idebit mortem. et eruet animam suam de manu inferi . Centurio ille magnus dicit: Vere Nonne illum hominem assumptum? Nam ut dicit Hilarius creaturam illam Filium Dei profitebatur. Augustinus dicit quod assumptus est ente quia susceptum suscipienti est unitmansit. Hoc dicentes negant acquisitum esse homini assumpto ut sit Deus, quod Hilarius dicit. Sed hoc est utmansisse unam in incarnatione quemadmodupit illud unitum quam quaelibet et creatura? quae est creatura in qua non sit essentialiter illa persona? Nonne animam et corpus assumpsit et humani corporis partes, ut manus et pedes? desiit? Nonne Spiritus sanctus in columba, vel in linguis igneis apparens permansit una et ead
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte suꝑ hor humana intelligentia rõ¬
nem redde non fufficit. simili rõne dealus
multis exclamandum erat. Soło. Potius de
illo qmͣ de alio exclamat. quia cicius ibi in
reddendis rõnib errat᷑ e peccat᷑ ad mortem.

Expanded text:
fecte humana intelligentia rationem reddere non sufficit, simile ratione de aliis multis exclamandum erat? Solutio. Potius de illo quam de alio exclamat, quia citius ibi in reddendis rationibus erratur, et peccatur ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs suadeat illum qui cibos disc̾rat s ẽe relin¬
quendum. cum malum sit cibos discerñe. &
hunc inundum. & hunc immundum putare.
cum potius sitali errore eẽt retͣhendus. hoc e¬
min ei concedere usdetur quod hoc sit eum in
errore fouere. Soł. ꝑmittit minus malumfĩ
bonum sit agendum. s quod minus malum
sit ostendit. ntnus enim malum ẽ bono ⁊ elo
errare. qm ce conscientiam manifeste pecca¬
re. Quare ne maus peccatum incurrat. ferẽ¬
dus ẽ potius qm irritandus. Sunt aũt que¬
dam que et innouo testam̃to ꝓhibentur. ut ne
quis sanguine ammalium uescatur uł suffo¬
catis utatur Aquibusdam c̃ẽ abstinemus. qr
non ẽ  necesse eis uti. Ut acarne equina. nõ
quin eque bona eẽt ad uescendumut bouina.
s quia opꝰ non ẽ. A quibdam abstinemꝰ quia
noxia ut serpentes. bupho. & huius modi. q̃
quidem uenenosa sunt. ideo uescentes inte

Expanded text:
s suadeat illum, qui cibos discernit sibi esse derelinquendum, cum malum sit cibos discernere, et hunc mundum, et hunc immundum putare, cum potius a tali errore esset retrahendum, hoc enim ei concedere videtur, cum hoc sit eum in errore fovere. Solutio. Permittit minus malum fiebonum sit agendum, sed quod minus malum sit, ostendit: minus enim malum est bono zelo errare, quam contra conscientiam manifeste peccare: quare ne majus peccatum incurrat, ferendus est potius quam irritandus. Sunt autem quaedam quae etiam in Novo Testamento prohibentur, ut ne quis sanguine animalium vescatur, vel suffocatis utatur. A quibusdam etiam abstinemus, quia non est necesse eis uti, ut a carne equina, non quia aeque bona esset ad vescendum, ut bovina; sed quia opus non est. A quibusdam abstinemus, quia noxia sunt ut serpens, bufo et hujusmodi: quae quid
Abbreviated transcription (Latin):
Qrͣ quomͦ cibos discernebant. numquid
fundebant. & sic peccabant ad mortem. Non
enim ideo aquibdam cibis abstinebanit.
quod crederent aliquam immundiciam
is inẽe. s quia sub lege positi abstinere ab eiꝰ
ꝯsueuerant. graue erat illam ꝯsuetudinẽ
Quod si ad mortem pecca  deponere.¬
bant. qualit̾ ubet apłs eos in morte tali to¬
lerari. Soł̃o. Errabant. &e peccabant. s ue¬
nialiter non ad mortem.¬
¶Qx ad quod spectet quod hic dicit apłs.
cantem non sꝑnat. & qui mnanducat ñ man¬
ducantem non iudicet. His enim uerbis in

Expanded text:
r quomodo cibos discernebant. Nunquid fundebant, et sic peccabant ad morteenim ideo a cibis quibusdam abstinebant, quod crederent aliquam immunditiam illis inesse, sed quia sub lege positi abstinere ab eis consueverant, grave illis consuetudinem Quod si ad mortem peccabant, qualiter jubet Apostolus eos in morte tolerari? Solutio. Errabant et peccabant, sed venialiter, non ad mortem ad quos spectet quod hic dicit Apostocantem non spernat, et qui manducat, manducantem non judicet : his enim verbis in
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtum se tp̃m quia scͥptum ẽ. diligos ꝑximũ
tium sicut te ip̃m. Soł. Sicut si militudinẽ
nocat non qnͣtitatem scđm quosdam cum
dicitur diliges ꝑximum tuum sicut te tp̃m
.i. ad quod te ip̃m i. ad hoc ut habeat dm &e qͣn¬
tum potes oꝑando ut il la faciat ꝑ que saluet᷑.
Que aũt insuꝑiorib de caritate iam dictast̃
non oportet repet̾e. Non enim omniatibiq
uel possunt uiel debent dici.

Expanded text:
ia scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Solutio. Sicut similitudinem notat, non quantitatem, secundum quosdam, cum dicitur: Dilige proximum tuum sicut teipsum, id est ad quod teipsum, id est ad hoc, ut habeat Deum, et quantum potes operam da, ut illa faciat, per quae salvetur. Quae autem in superioribus de charitate jam dicta sunt, non oportet repetere. Non enim omnia ubique vel possunt, vel debent dici.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ÷ uita et̃na &e in ip̃onon ẽ aliquid extͣ ip¬
suo loco extendẽ non ꝯuenit. quia extͣusum
eccłe sonare uident᷑. Uidetur tñ hoc insinu¬
are quod siquis cogitans uitam et̾nam ali¬
quid seorsum p̃t̾ dm ẽẽ bona fac̃et suum at¬
tendens commodum tm̃. non quia dđs hoc
uellet fieri quod m̃cennarius dicendus ẽẽt

Expanded text:
ipse est vita aeterna: et in ipso non est aliquid extra ipsuo loco extendere non convenit; quia contra usum Ecclesiae sonare videntur: videtur tamen hoc insinuare, quod si quis cogitans, vitam aeternam aliquid scorsum praeter Deum esse, bona faceret, suum attendens commodum tantum, non quia Deus hoc vellet fieri, mercenarius dicendus esset
Abbreviated transcription (Latin):
quirat a nob̾ ut cẽ hona coram hominibus
ꝓuideamus. quomͦ diuidit int̾ hoc &e illudͤ
Soło. Sensus est p̃cipit apłs ut cẽ bona fa¬
ciamus. ⁊ ta circuinspecte ut infirmi non scã¬
dalirentur. s bonum exemplum ꝓficiendi
accipiant. In hoc ip̃o reprimit quor iundam
suꝑbam p̃sumptionem. qui non curant de
scandatis infirmorum. ⁊ siderantes tm̃ qͥt
liceat s non quid expediat.

Expanded text:
quirat a nobis ut etiam bona coram hominibus provideamus, quomodo dividit inter hoc et illud. Solutio. Sensus est Praecipit Apostolus ut etiam bona faciamus ita circumspecte, ut infirmi non scandalizentur, sed bonum exemplum proficiendi accipiant, et in hoc ipso reprimit quorumdam superbam praesumptionem, qui non curant de scandalis infirmorum, considerantes tantum quid liceat, non quid expediat.
Abbreviated transcription (Latin):
non obseruat. Malus m̃tut malum ꝑ malo
reddi.sͥ. n gͦ reddat illt malum ds non red¬
dit ei quod ꝑmeretur. Item aliquid red¬
dit ei ds ꝓmalo. gͦ bonum uel malum. si
non malum gͦ bonum. & sic ꝑ malum me¬
ruit bonum. Item nonne d̃s redoit penam ꝑ
culpa & sic malum ꝑmalo. Soło. Nec bonͣ s̃
uidex nͨ ds malum ꝑmalo reddit. quia hoc

Expanded text:
non observet. Malus meruit malum pro malo reddi sibi: nisi ergo reddat illi malum Deus, non reddet ei, quod promeretur. Item aliquid reddit ei Deus pro malo ergo bonum vel malum; si non malum ergo bonum, et sic malum meruit bonum. Item, nonne Deus reddit poenam pro culpa, et sic malum pro malo? Solutio. Nec bonus judex, nec Deus malum reddit pro
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis ũr quod oe scdm affectum. aliis alii p̃¬
ferendisunt ut meliores minus bonis. ce
parentes alienis. Ordinatur itaq caritas
scł̃m affectum ce effectum. quod plurib
modis fieri potest. quia qñq debet ẽt̃ inpar
affectus. qñq par. quandoꝙ par affectus
homo se ip̃m debeat diligere. Soło. Quando ho¬
mo docetur qualit̃ ds ⁊ diligendus. in hoc i p̃o
decetur qualit̾ lomo se ip̃m debeat diligere.
Quid ẽ enim se dilig̾e. nͥ bonuim suum amare:¬

Expanded text:
idetur quod etiam secundum affectum alii aliis praeferendi sunt, ut meliores minus bonis, et parentes alienis. Ordinatur itaque charitas secundum affectum et effectum: quod pluribus modis fieri potest, quandoque debet esse impar affectus, quandoque par affectus, homo seipsum debeat diligere. Solutio. Quando homo docetur qualiter Deus sit diligendus, in hoc ipso docetur qualiter homo seipsum debeat diligere. Quid est enim se diligere, nisi bonum suum amare
Abbreviated transcription (Latin):
ex regia potestate potest aliquis excere tiranni¬
dem. & sub sp̃e potestatis ordinate põt cẽ seui¬
rannidem excere potentia ẽ s potius inpoten¬
tia. que sepe potentia peccandi uocatur que
in est ex defectuł uicio boni. que etiam inpri¬
mo homine ante peccatum fuit.¬
ꝑximi &e dilectiodłi sint eadem. si non sunt
eadem. quomͦ dilectio ꝑximi ẽ plenitudo le¬
gis. quomͦ tota lex restauratur indilectiõe
ꝓximi: Quomꝰ tͥa p̃cepta pͥme tabule ad dm
ꝑtinentia implentur indilectione ꝓximi:
Item si eadem ẽ ħoe illa. cur diuisim aliud
p̃ceptum datum ẽ ex dilectione di. & aliud
de cdilectione ꝓximi: Soło. Dilectio nom̃ est
uirtutis. & sic potest dici quod eadem ẽ dilec¬
tio qua diligimus dm& ꝑ ximum &e ẽ noinen
motus mentis. & sic alia ẽ dilectio di. alia ꝑxi¬
int. Maior ẽ dilectio dĩ minor dilectio ꝓxtins
tñ dilectio di in dilectione ꝓximi ꝯtinetur:

Expanded text:
ex regia potestate potest aliquis exercere tyranniex regia potestate potest aliquis exercere tyrannidem, et sub specie potestatis ordinatae irannidem exercere potentia est, sed potius impotentia, quae saepe potentia peccandi vocatur, quae inest ex defectu, vel termino boni: quae etiam si in primo homine ante peccatum fuit.proximi, et dilectio Dei sint eadem. Si non sunt eadem, quomodo dilectio proximi est plenitudo legis? quomodo tota lex restauratur in dilectione proximi? quomodo tria praecepta primae tabulae ad Deum pertinentia implentur dilectione proximi? Item, si eadem est haec et illa, cur divisim aliud praeceptum datum est de dilectione Dei, et aliud de dilectione proximi? Solutio. Dilectio nomen est virtutis, et sic potest dici, quod eadem est dilectio, qua diligimus Deum et proximum, et est nomen motus mentis, et sic alia est dilectio Dei, alia proximi, et major est dilectio Dei, et minor dilectio proximi, cum dilectio Dei in dilectione proximi contineatur:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nlon ẽ potestas nͥ adeo.& c̃. De potestate bo¬
norum constat quia adõ. de potestate maloꝵ
queritur ansit ad̾o. Si ẽ ado bona ẽ. quia ds
auctor tm̃ bonorum. S malorum potestas
quomͦ bona ẽ cumꝑeam multa fiunt ma¬
la. que cẽ dicitur iniqua& inuista sepe in
scͥptura: Item quod malorum potestas sit a
dõ scͥptura testatur. quomͦ gͦ mala: Soło.
dam quod ds ordinationem exqua quidã
aliis p̃ẽe ħnc. alii dicunt quod ip̃as ꝑsonaᷤ
in sublimitate constitutas ut reges et prin¬
cipes quib obediendum ẽ inom̃ib que
sic ꝑbatur. Potestas pilati qua potuit cru¬
se peccare non ẽ posse. nec potentia peccandi
ẽ potentia. s inpotentia. Soło. Potentia pec¬
candi dicitur quedam iuis faciendi aliqi tid
quod non potest fieri sine peccato. uł q̃dam
dignitas exqua quali licite aliquis pot̃
facere id quod non potest fieri absq pecc̃o
Ut potestas pilati bona quidem fuit a gedes
ex qua habuit pocestatem crucifige xp̃m. ficut

Expanded text:
 Non est potestas nisi a Deo, etc. De potestate bonorum constat, quod sit a Deo, de potestate malorum quaeritur an sit a Deo. Si est a Deo, bona est, quia Deus auctor tantum bonorum; sed malorum potestas quomodo bona, cum per ea fiant mala, quae etiam dicitur iniqua et injusta saepe in Scriptura. Contra, quod malorum potestas sit a Deo Scriptura testatur quomodo ergo mala? Solutio. dam, quod Dei ordinationem, ex qua quidem aliis praeesse habent. Alii dicunt, quod ipsas personas in sublimitate constitutas ut reges, et principes, quibus obediendum est in omnibus, quae sic probatur: Potestas Pilati, qua potuit cruse peccare non est posse, nec potentia peccandi est potentia, sed impotentia. Solutio. Potentia peccandi dicitur quaedam: vis faciendi aliquid, quod non potest fieri sine peccato, vel quaedam dignitas, ex qua licite aliquis potest facere id quod non fit sine peccato: ut potestas Pilati bona quidem fuit, scilicet ex Deo: ex qua habuit potestatem crucifigere Christum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tis inꝑximumꝑꝑ dm. gͦ quomͦ pot̃ eẽ dilectio
ꝑximi fine dilectione dei : Est enim dilectio
ꝓxum mat̾ia quedam in quo exercetur. dilec¬
tio di que amplius latet cuius affectus in
dilectione ꝑximi apparet. Dilectio aũt dei
ꝓximi. quare apłs potius commemorauit
dilectionem ꝑximi qmͣ dilectionem ołi di¬
cens ip̃am eẽ impletionem legis. Soło.
Quia dilectio ꝑximi muita eotidiana et
lectione di. quod uidetur quia aliquis pocest

Expanded text:
go quomodo potest esse dilectio proximi sine dilectione Dei? Est enim dilectio proximi materia quaedam in qua exercetur dilectio Dei, quae amplius latet, cujus effectus in dilectione proximi apparet. Dilectio Dei est mproximi, quare Apostolus potius commemoravit dilectionem proximi, quam dilectionem Dei, dicens ipsam esse legis impletionem? Solutio. Quia dilectio proximi in vita quotidiana et lectione Dei. Quod videtur, quia aliquis potest
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur de hoc qmͣ deallo cum dequoli¬
bet cͥminali hoc dici possit. Soło. Idõ de isto¬
id dictum intellige quia sunt multi inłe
errorem lapsi quod credunt s sufficere ad
ꝯsequendam uitam et̾nam. Aliis non noce¬
re & amalo declinare. qmͣuis sua pauꝑib
Gaudere cum gandentib &e c̃ Qucritur si
gaudendum sit ex temporali ꝓsꝑitate ut de
habundantia diuitiarum alicunis. s cum
eque dentur borus & malis. et sepus malis
qmͣ bonis. non uidetur ẽẽ gaudendum siden¬
tur alicu i. nec dolendum si auferantur. ds
aũt semꝑ indonis sius laudandus ẽ.¬
sit qm̃dolendum. Sunt enim aduersa uł ad
maiorem coronam bonis. uel ad correptionẽ
tirum cum potius eẽt gaudendum qm flen¬
dum. sirõnem uis doloris ad mitt̾et. Sołs.
Altus fietus ẽ pietatis. alius ẽ passionis. il¬
le qui pietatis ẽ qi nature ẽ. &e scd̃m quos¬
dam non meretur. Iile uͦ qui passionis me¬
retur. Compati enim debemus infirmitati¬

Expanded text:
dicat de hoc quam de alio, cum de quolibet criminali hoc dici posset. Solutio. Ideo de isto dictum intellige, quia sunt multi in hunc errorem lapsi: quod credunt sibi sufficere ad consequendam vitam aeternam, aliis non nocere, et a malo declinare, quamvis sua pauperibus Gaudete cum gaudentibus, etc. Quaeritur utrum gaudendum sit de temporali prosperitate, ut de abundantia divitiarum alicujus. Solutio. Cum dentur bonis et malis, et saepius malis quam bonis, non videtur esse gaudendum si dentur alicui; nec dolendum, si auferantur: Deus autem semper in donis suis laudandus esit quam dolendum? Sunt enim adversa vel ad majorem coronam bonis, vel ad correctionem tyrum, cum potius esset gaudendum quam flendum, si rationem vis doloris admitteret. Solutio. Alius fletus est pietatis, alius compassionis: ille, qui pietatis est, quasi naturae est, et secundum quosdam non meretur; ille vero, qui compassionis est, meretur. Compati enim debemus infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
Cramant sc̃i iundica dne sanguinem nũm.
& illito. Letabitur uistus cum uiderit iuin¬
dictam. Sigͥ eque boni ut mali uolunt se
iundicari adno inquo discnuntur. Solo
Boni non letantur de pena sicut mali. s¬

Expanded text:
. Et illud: Loetabitur justus cum viderit vindictam ; ergo cum aeque boni et mali volunt se vindicari a Domino in quo discernuntur. Solutio. Boni non laetantur de poena sicut mali, s
Abbreviated transcription (Latin):
tuste si uellet. Soło. Neminem punit ds sñ
seretur. quia non amplius corrigetur. uel¬
uitam et̾nam consequetur. Est itaq uerũ.
quodsicut bonis plus bom ex gr̃a ꝯfert ds ĩ
futuro qmͣ m̾uerunt. sic malis minus ma¬
li qm m̃uerunt. ce in utroq iustus et mi¬
sericor esst de

Expanded text:
juste si vellet. Solutio. Neminem punit Deus sine serut vitam aeternam consequatur. Est itaque verum, quod sicut bonis plus boni ex gratia conferet Deus in futuro quam meruerunt, sic malis minus mali quam meruerunt, et in utroque justus et misericors est De
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ scđm culpam moralem nichominꝰ
deletꝰ ẽ penitus. scđm uͦ uenialem mitiga¬
tus. non plenarie adhuc ablatꝰ. scdm re¬
atum originalem ex toto ñ imputatus.
scłm actum uͦ ce fomitem originalem sic
cruicifixus ꝑ mortem xꝑi. Sol̃o. Dicunt qui¬
dam quod ꝑfidem mortis tunc future in ip
ret. quomͦ enim motib non ꝯsensit. qn ue¬
nialia commisit: Item uenialia que com¬
misit. nonne erant uoluntaria. & sic uolu
uolũit. s quia exuoluntate aliqua ꝑcessit.
nͥ fomiti ꝯsensit. Nam ꝯsentire est exdelib̾a¬
tione & industria quod motus sugg̾unt
facere. quod c̃e uidetur ẽẽ mortale sic ꝯsentire.
dire ꝯcupiscentiis. & int̾ exhibere m̃bra
pecc̃o. Soł̃o. Obedire concupiscentiis ẽ m̃te
ꝯsentire carnalib delectationib. Exhib̾e
membra pec̃co ut sint arma iniquitatis.
hoc ẽ ip̃am iniquitatem oꝑe impłe. Unde

Expanded text:
militer secundum culpam mortalem nihilominus militer secundum culpam mortalem nihilominus deletus est penitus; secundum autem venialem mitigatus; non plenarie adhuc ablatus, porro secundum reatum originalem ex toto non imputatus; secundum actum vero et fomitem originalem sic crucifixus per mortem Christi? Dicunt quidam quod per fidem mortis Chrret. Quomodo enim motibus non consensit, quando venialia commisit. Item venialia quae commisit, nonne erant voluntaria et sic voluivoluerit; sed quia ex voluntate aliqua processit. Nec fomiti consensit. Nam consentire est ex deliberatione et industria quod motus suggesserunt facere: quod etiam videtur esse mortale sic consentire. dire concupiscentiis, et inter exhibere membra peccato. Solutio. Obedire concupiscentiis est mente consentire carnalibus delectationibus. Exhibere membra peccato, ut sint arma iniquitatis, hoc est ipsam iniquitatem opere implere
Abbreviated transcription (Latin):
terior dr quodꝯmune habemus cuim anima¬
lib homo int̾ior quod ꝯũe possidemꝰ cum ange¬
lis. Uetꝰ aũt homoꝑtinet adutrumq non
enimsolum homo ext̾ior s cẽ int̾ior uetus ẽ
tus homo & dicunt quod fomes pec̃ci. sicuo¬
caturisũius ẽ quod ꝑs uetustatis dicat᷑ ip̃e fo¬
mes. Nob̾aũt uidetur quoduetustas incelli
aũt alia ẽ et̾na. alia temporalis. Culpa uͦ
alia originalis. alia actualis. Item culpa
originalis ꝯsistit in ipofonite. & eiꝰ actu
&e reatu utusq. Rursum culpa actualis.
alia uenialis. alia mortalis. Uenialis uͦmn
Similit̾ mortalis intͥb modis eisdem intel¬
ligitur. Ecce undenarius num̾us tͣnsg̃s¬
sionis in qͦ attendit᷑ uetꝰ homo. binartus
enim unus inpena. t̾narius unus incul¬
pa originali. alius inculpa ueniali. t̾ciꝰ
inculpa actuali. & sic tres t̾narii culpaꝵ
cum binario penarum. undenarium cõs
sit crucifixus. Scdm penam eternam exto¬
temporalem debilitatꝰ & mitigatus. Si¬

Expanded text:
r quod habemus commune cum animalibus, homo interior quod commune possidemus cum angelis. Vetus autem homo pertinet ad utrumque; non enim solus homo exterior, sed etiam interior vetus est tus homo? Dicunt quod fomes peccati sic vocatur; sed verius est quod pars vetustatis dicatur ipse fomes. Nobis autem videtur quod vetustas inautem, alia est aeterna, alia temporalis; culpa vero, alia originalis, alia actualis. Item culpa originalis consistit in ipso fomite, et ejus actu et reatu utriusque. Rursus culpa actualis, alia venialis, alia mortalis. Venialis vero Similiter mortalis tribus modis eisdem intelligitur. Ecce undenarius numerus transgressionis, in quo attenditur vetus homo; binarius enim unus in poena, ternarius unus in culpa originali, alter in culpa veniali, tertius in culpa mortali, et sic tres ternarii culparum cum binario poenarum undenarium constsit crucifixus. Secundum poenam aeternam ex todum poenam temporalem debilitatus est et mitigatus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
temporalis. scđ̃m et̾nam ꝓcesfionem
tm̃ apatre & filio et non ase ꝓcedit. tempo¬
ralit̾ cẽ a se ip̃o ꝑcedit. quia t̾emporalis ꝑces
sio tͥraitatis ẽ oꝑatio. Eodem mͦ intelligen¬
dumẽ de temporali filii ꝓcessione uł missi¬
one. sicut enun semet iꝑm ꝓ nob̾ scĩficauit
ce tradidit. sic ce semetiꝑm misit .i. suam
missionem uł incarnationem quod idemẽ
oꝑatus ẽ. Eterna aũt ꝓcessiofilii apatre.
non missio s gn̾atio debet dici.

Expanded text:
temporis: secundum aeternam processionem temporis: secundum aeternam processionem tantum a Patre et Filio, non a se procedit; temporaliter etiam a seipso procedit, quia temporalis ejus processio Trinitatis est operatio. Eodem modo intelligendum est de temporali Filii processione vel missione. Sicut enim semetipsum pro nobis sanctificavit et non tradidit, sic et semetipsum misit, id est suam missionem vel incarnationem quod idem est operatus est. Aeterna autem processio Filii a Patre, non missio, sed generatio debet dici.
Abbreviated transcription (Latin):
unum sunt. naturalem unitatem eandẽ
ħutes que solet referri ad patrem. licet
sit comininis tͥb ꝑsonis. simili mͦ intelli¬
gendum. ẽ de qualitate ce concordia. Equa¬
los enum sunt tres ꝑsone. ꝑꝑ ineffabilem na
um tͥnitatis. quia et ostendunt inse uni¬
tatem. & spẽm et ordinem tenent. quia
dictum ẽ. Omnia fecit innum̃o. ce ponde¬
re & menfitra. Num̃ts enim adunita¬
tem. pondꝰ ad ordinem. m̃sura ad spẽm ꝑ
tinet. de quolibet enm uerum ẽ. quod
ex quo incipit. eẽstatim cadit sub numero q
uł unum est uel plura. pondus ad ordinem ĩo
dicitur ꝑtinere. quia fingła ordinem tenent.
scdm naturam ponderis. Duosunt gn̾a pon¬
derum. unum quod tendit deorsum ut na¬
tura plumbi. aliud quodtendit sursum ut
oleum. Item ordo ꝯsideratur scdm locitm et
tempts. unde ce angłi scđm affectiones et
suos sortuntut. spẽs uͦ rerum quasi qͥdam
modus est earum et mensura.
patre ce afilio. Soł̃o. Dupplex est
ꝓcessio tiel missio sp̃c sc̃i eterna ł

Expanded text:
unum sunt, naturalem unitatem eamdem habentes, quae solet referri ad Patrem, licet sit communis tribus personis: simili modo intelligendum est de aequalitate et concordia: aequales enim sunt treum Trinitatis, quia ostendunt in se unitatem, et speciem, et ordinem tenere, quia dictum est: Omnia fecit in numero, et pondere, et mensura . Numerus enim ad unitatem, pondus ad ordinem, mensura ad speciem pertinet. De quolibet enim verum est, quod ex quo incipit esse, statim cadit sub numerum quia vel unum est, vel plura. Pondus ad ordinem ideo dicitur pertinere; quia singula ordinem tenent secundum naturam ponderis. Duo enim sunt genera ponderum: unum, quod tendit deorsum, ut natura plumbi; alterum quod tendit sursum, ut oleum. Item ordo consideratur secundum locum et tempus: unde et angeli secundum affectiones et suos sortiuntur; species vero rerum, quod quidam modus est earum, et mensura. Patre et Filio. Solutio. Duplex est processio, vel missio Spiritus sancti, aeterna et
Abbreviated transcription (Latin):
s ip̃a non ht ẽe ab aliqtio nim̃o. sic cepa¬
distinctio. & disc̾tio. ce prima płalitas. ce scd̃a
ꝑsorialis unitas. que ut ostendatur in diffe¬
rens & indispar ab ip̃o patre nomine equa¬
litatis non inouenient̾ sig̃catur. in quo de¬
claratur quod sic filius ħt ẽe asolo patre ꝗ
hoc dico salua fide catholica quorum ĩboꝵ¬
nega occultam intelligentiam mallẽ¬
sit qnͣ ab alio audire qmͣ aliquid dete
equalia ꝑꝑ filium. omĩa conexa ꝑꝑ sp̃m sc̃m̃.

Expanded text:
sed ipsa non habet esse ab alio numero, sic et Pased ipsa non habet esse ab alio numero, sic et Padistinctio, et discretio, et prima pluralitas, et secunda personalis unitas, quae ut ostendatur indifferens, et indispar ab ipso Patre, nomine aequalitatis non inconvenienter signatur, in quo declaratur qui sic Filius habet esse a solo Patre, hoc dico salva fide catholica, quorum verborum occultam intelligentiam mallem ab alio audire, quam aliquid de teaequalia propter Filium, omnia connexa propter
Abbreviated transcription (Latin):
unum pͥncipium om̃ium creaturarum.
ħnt tñprincipium sue auctorem ip̃m pa¬
trem. aquo ħnt ẽẽ. &e hoc ip̃m quod sunt
principium om̃ium apatre ħnt. sicut
omnia alia que possident.¬
¶ Dicit expositor intrinitate ẽẽ sumiam
om̃ium originem. ꝑfectissimam pulchri¬
tudinem. beatissimam delectationem ori¬
ginem ad patrem. pulcͥtudinem ad filiũ.
delectationem ad sp̃m sc̃m referens. & sic
ħtͥa. origo pulctudo. &e delectatio. sunt
det̾minata. quia det̾minate singła adsin¬
gulas ꝑsonas uit iam dictum ẽ referunt᷑.
s quiarursus tota tͥnitas om̃ium rerũ
summa origo ꝑfectissima pulcͥtudo bea¬
tissima delectõ ẽ. eademtͥa dicuntur infi¬
nita. et hoc ẽ ut arbitror quod dr. quia p̃¬
dicta tͥa & a se inuicem sunc det̾minata.
& inse sunt infinita.
insp̃u scõ unitatis equalitatisq ꝯcordia.
s cum eadem unitas et equalitas ce concor¬
dia sit tͥum. qr᷑ quare dicat᷑ unitas in
unitas ẽ pͥncipium or̃ium num̃oruro

Expanded text:
unum principium omnium creaturarum, habent tamen principium, sive auctorem ipsum Patrem, a quo habent esse: et hoc ipsum, quod sunt principium omnium, a Patre habent, sicut omnia alia quae possident. Dicit expositor in Trinitate esse summam omnium originem, perfectissimam pulchritudinem, beatissimam delectationem, originem ad Patrem, pulchritudinem ad Filium, delectationem ad Spiritum sanctum referens: et sic haec tria origo, pulchritudo et delectatio sunt determinata, quia determinate singula ad singulas personas, ut jam dictum est, referuntur. Sed quia rursus tota Trinitas omnium rerum summa origo, perfectissima pulchritudo, beatissima delectatio est, eadem tria dicuntur infinita. Et hoc est, ut arbitror, quod dicitur, quod praedicta tria et a se invicem sunt determinata, et in se sunt infinita. in Spiritu sancto unitatis et aequalitatis concordia: sed cum eadem unitas, et aequalitas et concordia sit trium, quaeritur quare dicatur unitas in unitas est principium numerorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦgͦ p̃cipit apłs non plus saꝑe qm oportet
saꝑe. qriasi quis possit inuestigando de dõ pluᷤ
ꝯp̃hendere qmͣ sit necesse. Soło. Inuestigatio¬
nemũitatis non prohibet apĩs. s ne quis
ꝑ inuestigationem nimiam incidat indu¬
bitationem. eortim que firmit̾ ee indubi¬
tant̃ credi oportet. uł ne quis s quod sapit
suꝑba p̃sumptione asscͥbat. quodẽ ex scĩa
sciꝑbire. hoc enum non ẽ saꝑe s desiꝑe.¬
¶ Quͦ si omĩa que ħnt ẽẽ ex oło debeant dici ẽc
de o. Soło. Sola ea que ħnt ẽẽ de suba dei
ex do patre quod de ip̃osunt quia de ẽentia
eius sunt ei ꝯsubales. Creature uͦ sic sunt
ex dõ quod ñ sunt de dõ. quia non sunt de¬

Expanded text:
o praecipit Apostolus, non plus sapere quam oportet sapere, quasi quis possit investigando de Deo plus comprehendere quam sit necesse? Solutio. Investigationem veritatis non prohibet Apostolus, sed ne quis per investigationem nimiam incidat in dubitationem eorum, quae firmiter et indubitanter credi oportet. Vel ne quis sibi, quod sapit, superba praesumptione ascribat, quod est ex scientia superbire: hoc enim non est sapere, sed desipeur an omnia quae habent esse ex Deo, debeant dici esse de Deo. Solutio. Sola ea quae habent esse de substantia Dei, ex Deo Patre, quod de ipso, quia de essentia ejus sunt ei consubstantiales. Creaturae vero sunt ex Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Qrͣ anpec̃ca inqnͣtum sunt sint ado. sienĩ
om̃ia gͦ pecẽa uł pecc̃a non sunt de numero
ominum. Soło. Nonnulli dicunt. quia pec¬
nus de natura bori dicit tm̃ ea que sunt na¬
turalit debere intelligi. cum dr omĩa ẽẽ ex
dõ non pecc̃a que naturam corrumpunt. ñ

Expanded text:
r an peccata in quantum sunt sint a Deo: si enim omnia, ergo peccata, vel peccata non sunt de numero omnium. Solutio. Nonnulli dicunt, quod pecnus de natura boni dicit, tantum ea, quae sunt naturaliter, debere intelligi, cum dicitur omnia esse ex Deo, non peccata, quae na
Abbreviated transcription (Latin):
salutem nr̃am .s. ꝯcludendo om̃ia sub peccato.
selet queri. Soło. Sic placuit do. ut uidentes
se non posse iustificari. humiliarentur et gͣ¬
ciam quererent. ce sic totum do asscͥb̾ent.
lie enim sunt formales. alie sunt uidiciales.
alie finales. alie scđm quas. alie ꝑquas. a
enim minus ꝯsulte apls exclamare de exce¬
catione uideorum ce intͦitu gentiũ dicens.
Oaltitudo diuitiarum sap̃ie &e scĩe & ẽ. cũ¬

Expanded text:
licet concludendo omnia sub peccato? Solutio. Sic placuit Deo, ut videntes se non posse justificari humiliarentur, et gratiam quaererent, et sic totum Deo ascriberent. liae sunt formales, aliae sunt judiciales, aliae finales, aliae secundum quas aliae per quas, aenim minus consulte Apostolus exclamare de excaecatione Judaeorum et introitu gentium, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et sc
Abbreviated transcription (Latin):
fine quo faciebant caruerunt Uolebant
eram ap̃ dm reputari iusti qd̃ eis ñ accidit.
¶Usq in hodiernum diem. &c̃. Quod uidei
hiius temporis excecati sint hic plane ha¬
bemus ce scimnitiltis locis id ip̃m dicient.
ꝑsecutionem xꝑi excecationis causam ꝯstitu¬
entes. &e magis quod iacobum ustum occide¬
runt. S ronuidetur r̃oni ꝯsntaneum qd̾ iõ
p̃sentes udei puniantur cum sceła mul¬
tis displiceant. que patres eorum commi¬
serunt. Soło. Nonimm̃ito cẽ moderni tudei
excecantur quia si daretur facultas eis. qđ
patres eorum fecerunt xͦ. & idem xͥ membͥs.¬

Expanded text:
fine, quo faciebant, caruerunt: volebant fine, quo faciebant, caruerunt: volebant enim apud Deum reputari justi, quod eis non accidit.usque ad hodiernum diem. Quod Judaei hujus temporis excaecati sint, hoc plane habemus, et sancti in multis locis idipsum dicunt, persecutionem Christi excaecationis causam constituentes, et magis quod Jacobum justum occiderunt. Sed non videtur rationi consentaneum, quod ideo praesentes Judaei puniantur, cum scelera multis displiceant, quae patres eorum commiserunt. Solutio. Non immerito etiam moderni Judaei excaecantur, quia si daretur facultas eis, quod patres eorum fecerunt Christo, idem et Chris
Abbreviated transcription (Latin):
a licet eorum tempore ñ eẽt adimpleta.
erat tñ meis inchoatum quod p̃dixerat
ꝓpħa futitri. Nota quod quedam sc̃pture
iuudentur uelle quodifrł non cognouit.
de diũsis incelliguntur in illo enum pplo erãt
quidam cognoscentes. alii non ꝯgnoscences.
¶ Siaũt exgr̃a . ce ẽ. Qm sitotum exgr̃a quid ex
quia ip̃a m̃ita sunt ex gr̃a. Uidetur tñ quod
exoꝑib p̃cedentib sit iusticia. Ut incornelio.
cuuuis oratio obtinuit hoc tit p̃dicatione pet̾¬
oꝑib quia hoc cẽt quod ex oꝑib si ne gr̃a iꝰ
tificaretur quis. quod ẽe non pot̃. Quod
aũt cornelius orauit ut fidem susciꝑet hoc ex
fuit qñ inunum dicredidit. & ut doctores
dicunt fidem incarnationis hũit. s ñ dum
scuebat u̾btim di incarnatum quod postea
petri p̃dicatione cognouit. Nota quod como¬
punctio alia ẽ inuidie qua quis compongi¬
tur. & dolet et alienis bonis tabescit. alia
iusticiam quesuiit. s illam obtinuit. gͦ ꝙ

Expanded text:
a licet eorum tempore non erat prophetia adimpleta, erat tamen in eis inchoatum, quod praedixerat prophetia futurum. Nota quod quaedam Scripturae videntur velle, quod Israel non cognovit; de diversis intelliguntur. In illo enim populo erant quidam cognoscentes, alii non cognoscentes.ibus, etc. . Quaeritur si totum ex gratia, quid ex quia ipsa merita sunt ex gratia. Videtur tamen quod ex meritis praecedentibus sit justitia, ut in Cornelio cujus oratio obtinuit hoc, ut praedicatione Petroperibus; quia hoc esset, quod ex operibus sine gratia justificaretur quis: quod esse non potest. Quod autem Cornelius oravit, ut fidem susciperet, hoc ex fuit, quando in unum Deum credidit et, ut dicunt doctores, fidem incarnationis habuit, sed nondum sciebat Verbum Dei incarnatum, quod postea Petri praedicatione cognovit. Nota, quod compunctio alia est invidiae, qua quis compungitur et dolet, et alienis bonis tabescit; alia justitiam quaesivit, sed illam obtinuit: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
am. si scdm głam uitet᷑ plus dile xisse fr̃s qmͣ
đm. quod nullo mͦ faciendum e. li scđm tustici¬
amoptauit seꝑari. hoc non potiit sine pecco
& sine offensa dłi. quia rõnabilit̾ abaliquo
fectum suum quem habuit gͣ uideos. quo gñe
locutionis usus ẽ moyses dicens. aut dele me
de librotuo aut dimitte eis hanc noxiam. uł pͥ
in desiderio suo ce optatione salutem tante
multitudinis ꝓpe saluti. Nec in hoc dilectionem
di pꝰposuerunt. immo di głam &e honorem ꝑpͥe
saluti p̃ferentes. mallentes dĩ głam magnifi¬
cari intot saluatis. qmͣ diminuui inuino salua¬
to. ce ħ ꝑfectio excedit omẽm ꝑfectionem. qi
maior non potest excogitari.
quus repbando & indurando tanqͣm dampnã¬
do istum qui non põt bene oꝑari. sinc gr̃a p̃des¬
tinationis maxime cum istam p̃destinationẽ
non possit ꝓmereri. Soło. Ut aũt pateat nuil
lam iniquitatem ẽẽ apud dm. uidendum est
quid sit p̃destinatio. &e quid eius effectus. et

Expanded text:
am. Si secundum gloriam, videtur plus dilexisse fratres quam Deum, quod nullo modo faciendum est; si secundum justitiam optavit separari, hoc non potuit sine peccato et sine offensa Dei, quod rationabiliter ab aliquo fectum suum, quem habuit erga Judaeos, quo genere locutionis usus est Moyses dicens: Aut dele me de libro vitae, aut dimitte eis hanc noxam . Vel potest in desiderio suo et optatione salutem tantae multitudinis propriae saluti, nec in hoc dilectionem Dei postposuerunt; imo Dei gloriam et honorem propriae saluti praeferentes, malentes Dei gloriam magnificari in tot salvatis, quam diminui in uno salvato; et haec perfectio excedit omnem perfectionem, quia major non potest excogitari. quus reprobando, et indurando, et tandem damnando istum qui non potest bene operari sine gratia praedestinationis, maxime cum ipsam praedestinationem non possit promereri? Slam iniquitatem esse apud Deum, videndum est quid sit praedestinatio et quid ejus effectus, et