comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam illa que de entello et de boue
lasso. ribi mͥ hylariter iocari. qͣm ira¬
cundȩ minari uisus es. quã illud qđ
serio te scripsisse satis apparet. uncle
supra locutus sum plus fortasse quam
debiii. s ñ plusquã timui: ubi aisti. ne
forte lesus. iuste expostulares: Rogo
te si fieri potest. ut inter nos queramꝰ
et disseramꝰ aliquid. quo sine amaritu¬
dine discordie corda nr̃a pascant᷑: fiat:
Si autem ñ possũ dicere qͥd michi emen¬
dandum uideat᷑ in scriptis tuis. nec tu
in meis. nisi cum suspicione inuidie.
aut lesione amiciciȩ: quiescamꝰ ab
his: et nr̃e uite salutiq parcamus:
Minus certe assequatur illa que inflat:
dum non offendatur illa quȩ edificat:
Ego me longe eẽ sentio ab illa ꝑfectione.
de qua scriptũẽ: Siqͥs in uerbo ñ offen¬
dit: hic ꝑfectus ẽ uir: S plane in dei
misccłia puto me posse facile abste pete¬
reueniam: si qͥd offendi. Qđ mͥ apire de¬

Expanded text:
non tam illa de Entello et de boue non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es. quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra locutus sum plus fortasse, quam debui, sed non plus, quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur fiat. si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uideatur in scriptis tuis nec tu in meis nisi cum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, quiescamus ab his et nostrae uitae salutique parcamus. minus certe adsequatur illa, quae inflat, dum non offendatur illa, quae aedificat. ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. sed plane in dei misericordia puto me posse facile abs te petere ueniam, si quid offendi. quod mihi aperire de
Abbreviated transcription (Latin):
homini formidandam: cum eo tẽpo¬
re quo iam abiectis sarcinis scłarib
iam expediti dñm sequebamini. et¬
inea terra uiuebatis simul. inquado¬
minus humanis pedib ambulans.
pacem ieã inqͥt douobis. pacẽ relin¬
quo uobis uiris ȩtate maturis. ꝙ in
eloquio dm̃ habitantib uobis accide¬
re potuit: Uere temptatio ẽ uita
humana suꝑ terrã: Ei mͥ: qui uos ali¬
cubi simul inuenire ñ possũ: forte ut
moueor. ut doleo. ut timeo. ꝓciderem
ad pedes ur̃os: flerẽ qnͣtũ ualerẽ ͥ roga¬
aliis. et maxime infirmis. ꝓquib xͤ.
uite huius eũmagno sui ꝑiculospec¬
tant: ne de uob̃ ea conscribendo spar¬
gatis. quȩ qnͣdoq qm̃ concordantes de¬
lere ñ poteritis concordare nolitis:
atq concordes ledere timeatis. ne i¬
terum litigetis: Uerũ dico caritati
tuȩꝰ nchil me magis quã hoc exẽplũ
tremuisse. cum quedam adme in epła
tua legerẽ tuȩ indignationis indicia.

Expanded text:
homini formidandam; cum eo tempohomini formidandam; cum eo tempore, quo abjectis jam sarcinis saecularibus, jam expediti Din ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogaaliis ac maxime infirmis, pro quibus uitae huius cum magno sui periculo spectant, ne de uobis ea conscribendo spargatis, quae quoniam concordantes delere non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Verum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia,
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑueniet: qͣndo accipiã: Et tamen
utinam qnͣdocũq fiat: quod tã eito fie¬
ri ñ posse quã uolumꝰ. qͣnta possumus
tolerantia sustinemus Unde recurro
ad illa uerba epłȩ tuȩ dulcissima. scĩq
desiderii plenissima: et ea facio uicissi
mea: Utinam mererem complexꝰ tuos
& collatione mutua uel doceremꝰ aliqͣ
uel disceremꝰ: si tamen ullomͦ ẽẽ posset.
qd ego te docerem In his autẽ u̾bis. ñ
iam tuis tantum sed etiã meis: ubi de¬
lector. ⁊ reficior. & in ipso quãuis pendẽ¬
te et ñ attingente utriusq nr̃m deside¬
rio. ñ parua ex parte consolor. ibi rur¬
sus acerrimis dolorũ stimulis fodioꝵ:
dum cogito int̾ uoi quib d̾s hoc ipsũ
qdđ uterq nr̃m optauit. largũ ꝓlixũq
concesserat. ut coniunctissimi & fami¬
liarissimi mella scripturarũ scãrum
parit̾ lamb̾etis. tante a maritudinis
irrepisse ꝑmciem. qnͣdo ñ ubi ñ cui ñ

Expanded text:
do perueniet? quando accipiam? et tamen do perueniet? quando accipiam? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si taquod ego te docerem. 8. In his autem verbis non jam tuis tantum, sed etiam meis, ubi delector et reficior, et ipso quamvis pendente et non attingente utriusque nostrum desiderio, non parva ex parte consolor: ibi rursus acerrimis dolorum stimulis fodior, dum cogito inter vos, quibus Deus hoc ipsum quod uterque nostrum optavit, largum prolixumque concesserat, ut conjunctissimi et familiarissimi mella Scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis irrepsisse perniciem, quando non, ubi non, cui non
Abbreviated transcription (Latin):
formidetur quasi futurꝰ inimicus:
si potuit inter ieronimũ & rufinũ.
hoc qđ plangimus exoriri: O misera
et miseranda condicio: o infida in uo¬
luntatib amcoꝵ scientia p̃sentiũ
ubi nulla ẽ p̾scientia futuror: Sed
quid hoc alteri de altero gemendum
putẽ qͣndo nec ipse quidẽ homo sib
ẽ notus in posterũ: Nouit enĩ utcũ¬
q uix forte nc̃ qͣlis sit: qͣlis autẽ pꝰ ea
futurus sit ignorat: hec porro ñ tãtũ
scientia qualis qͥsq sit. uerũetiã p̃sci¬
entia qualis futus sit. si ẽ in scĩs et be¬
atis angłis. quomͦ fuerit diabolus be¬
sciens futuram iniquitatem suã. et
ȩt̾nũ suppliciũ: omĩno ñ uideo: De qͣ
re si tam̃ eam nosse opꝰ ẽ: uellẽ audi¬
re quid sentias: Uide quid faciunt
terrȩ et maria: que nos corporaliter di¬
uidunt: Si hȩc epła mea quã legis ego
eẽm: iam mͥ diceres quod quesuii Nẽ
uero qnͣdo rescͥbes: quando mittes: qn¬

Expanded text:
formidetur quasi futurus inimicus, formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exoriri ? o misera et miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque uix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quo modo fuerit diabolus besciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. de qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes? quando mittes? quan
Abbreviated transcription (Latin):
pationes omĩno ñ possum: Nescio quȩ
scripta maledica: suꝑ tuo nomine ad
affricam ꝑuenisse nescimꝰ: Accepimꝰ
tamen quod dignatus es mittere:. ilł
respondens maledictis: Quo ꝑlecto: fa¬
teor multũ dolui. inter tam caras fanii¬
liaresq ꝑsonas. cunctis pene ȩccłiis no¬
tissimo amiciciȩ uinculo copulatas.
tantum malũ extitisse discordie Et
tu quidẽ qnͣtũ tͥ modereris. qnͣtũq
teneas aculeos indignationis tue. ne
reddas maledictũ ꝓ maledicto: satis
in tuis litteris eminet Uerũtam̃ si
eas ipsas cũ legissem contabui dolore.
et obrigui timore: quid de me illa fa¬
cerent que inte ille scͥpsit. si in manꝰ
meas forte uenissent: Ue mundo
ab scandalis E cce fit. ecce ꝓrsus fit.
quod ueritas ait: qm̃ habundabit
iniqͥtas. refrigescet caritas multoꝵ
Quȩ sibi enĩ ĩã fida tota pectora refun¬
dant᷑: in cuiꝰ sensus tota se ꝓiciat se¬
cura dilectio: quis denq amicus ñ

Expanded text:
pationes omnino non possum. Nescio qua pationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledica super tuo nomine ad Africam peruenisse nescimus. accepimus tamen, quod dignatus es mittere illis respondens maledictis. quo perlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen, si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent? uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus inpletur, quod ueritas ait: quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non
Abbreviated transcription (Latin):
colloquia. lntere possent ẽẽ crebrio¬
res: Hẽ uero tanto locoꝵ interuallo
ab sumꝰ a sensibus nr̃is : ut de illis t̾ib̾
apłi ad galathas. iuuenem me ad tuã
scĩtatem scͥpsisse meminerĩ. et ecce iã
senex nondũ resc̾pta meruerĩ: faciliꝰ
rint. nescio qua occasione ꝓuenien¬
te.quam ipsa epła. me curante: Homo
enim qui eã tẽ acceꝑat: nec ad te per¬
tulit. nec ad ie retulit: Tantȩ autẽ¬
mͥ in litteris tuis que in manꝰ nr̃as ue¬
nre potuert. apparent res: ut nichil
possum: aliquem nr̃oꝵ in dño filioꝵ.
erudiendum nob̾ adte intitere cogi¬
co: si etiam de hac re tua rescripta me¬
ruero Naneq in me tantũ scientie
seripturarũ diuinarũ ẽ. aut ẽẽ iam po¬
terit: quantam inẽe tͥ indeo: Et si
quid in hac re habeo facultatis: ut¬
cumq impendo popło di Uacare au¬
tẽ studiis diligentius quã popłi audi¬
unt instruenchi: ꝓpt̾ excłasticas occu¬

Expanded text:
conloquia, litterae possent esse crebrioconloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim faciliusqrint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerpossum, aliquem nostrorum in domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hac re tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occu
Abbreviated transcription (Latin):
citur. et ñ curatur: hoc ẽ quod acute
udit qui dixit. utiliores eẽ plerũq
inimicos obiurgantes: quã amicos ob¬
iurgare metuẽtes Illi enĩ dũ ryxant᷑
dicunt aliqͣndo uera quȩ corrigamus:
isti autem minorẽ quam oportet exhi¬
bent iusticie lib̾tatẽ. dũ amicicie ti¬
ment exasꝑare dulcediuem Quaꝓpt̃
et si bos ut tͥ uideris lassus. senectute
forte corporis ñ uigore animi. tamen
in area dñica fructuoso labore desudãs
ecce sum. si quid ꝑꝑã dixi. fortiꝰ fige
pedem Non mͥ debet eẽ molestũ pon¬
dus ȩtatis tue: dũ mͦ conterat᷑ palea eul¬
pe meȩ Pinde illud quod in extre¬
mo epłe tue posusti: cũ magni desi¬
der n suspirio. uel lego uł recolo Uti¬
nam inquis mererem complexꝰ tuos.
et collatione mutua uel doceremus
aliqua uel disceremꝰ: Ego autẽ dico:
Utinã saltem ꝓpinquis t̾rarũ locis ha-¬
bitaremus: ut si ñ posst̃ misceri nr̃a

Expanded text:
citur, non sanatur. hoc est enim, quod acute citur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. 1 quapropter etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum: si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio uel lego uel recolo. utinam, inquis, mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! ego autem dico: utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus, ut, si non possunt misceri nostra
Abbreviated transcription (Latin):
aut beniuolo corde arguas. etiã si caret
delicto quod arguendum putas: aut
pat̾no affectu mulceas. qđ abici neqͤat:
Uotest enim fieri. ut tͥ aliud uideat᷑ qͣm
ueritas habet: dũ tam̃ abste aliud non
fiat qͣm caritas habet: Et ego amicis¬
simã rep̃hensionẽ tuam libentissime
accipiã. etiã si rep̃hendi ñ meruit qd̾
recte defendi potest: aut agnoscam si¬
mul et beniuolentiã tuam & culpã me¬
am: & qͣntũ dñs donat. in alio gratus. in
alio emendatꝰ inuemar Quid gͦ : fortas¬
se dura: sed certe salubria uerba tua.
tanquam cȩstus entelli ꝑtimescã Cȩde¬
batur ille ñ curabat᷑: et ideo uinceba¬
t᷑ ñ sanabat᷑ Ego autẽ si medicinalẽ
correptionem tuã tranquillus acceꝑo:¬
ñ dolebo Si uͦ infirmitas uel humana
uel mea etiã cũ ueraciter arguitur. ñ
potest nͥ aliqͣntulũ contristari: melius
tumor capitis dolet dũ curat᷑. qũa ei par¬

Expanded text:
aut beniuolo corde argues, etiam si caret aut beniuolo corde argues, etiam si caret delicto, quod arguendum putas, aut paterno affectu mulceas, quem abicere nequeas. potest enim fieri, ut tibi aliud uideatur, quam ueritas habet, dum tamen abs te aliud non fiat, quam caritas habet. et ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi potest, aut agnoscam simul et beniuolentiam tuam et culpam meam et, quantum dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inueniar. Quid ergo fortasse dura, sed certe salubria uerba tua tamquam caestus Entelli pertimescam? caedebatur ille, non curabatur, et ideo uincebatur, non sanabatur. ego autem, si medicinalem correptionem tuam tranquillus accepero, non dolebo. si uero infirmitas uel humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei par
Abbreviated transcription (Latin):
rer. me tamen existimares nimis insi¬
pientem. etiam tali tuo rescripto ledi
potuisse: Restat gͥ. ut ledere me resc¬
bendo disponeres. si certo docum̃to
meas ẽẽ illas litteras nosses: atq ita
quia ñ credo qđ iniuste me ledendũ
putares. suꝑẽ ut agnoscã peccatum
meũ: qͦ pͥor te illis litteris leserĩ. qͣs
meas eẽ negare ñ possũ Cur itaq
conor. contra fiuminis tractũ: ac ñ
potius ueniam peto: Obsecro gͦ te ꝑ
mansuetudinẽ.xp̃i. ut si lesi te dinit¬
tas mͥ: nec me uicissim lȩdendo. ma¬
lũ ꝓ malo redclas: Ledes autẽ sim̾ ta¬
cueris errorẽ meũ: quẽ forte inue¬
neris in factis uel dictis meis Nam
si ea in me rep̃henderis. quȩ rep̃hen¬
denda ñ sunt. te ledis mag̃ quã me:̃
Qđ absit a morib et scõ ꝓposito tuo. ut
hoc facias uoluntate lȩdendi: culpãs
in me aliqͥd dente maledico. qđ m̃te
ueridica scis ñ eẽ culpandũ: Ac ꝑ hoc.

Expanded text:
rer, me tamen existimares nimis insirer, me tamen existimares nimis insipientem etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. Restat igitur, ut laedere me rescribendo disponeres, si certo documento meas esse illas liquia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergo te per mansuetudinem Christi, ut, si laesi te, dimittas mihi nec me uicissim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si mihi tacueris errorem I meum, quem forte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea in me reprehenderis, quae reprehendenda non sunt, te laedis magis quam me — quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lexisse quã me: immo uero absit ut
ñ cũ grãrum actione lucris meis
deputem. si fuero te docente instru¬
ctus. aut emendante correctus Ue
res lȩsum scriptis meis: ñ me puta¬
res ledi posse rescriptis tins Hullo
enĩ mͦ id de te opinatꝰ fuero: quod ñ
te arbitͣns lesũ. sic tam̃ rescribis ut le¬
das Aut si te ñ sic rescribente. ego
ꝓpter nimniã stulticiam meã ledi posse
putatus sum: hoc ipso lesisti plane qd̾
de me ita sensisti S nullomodo tu
me quẽ nũqm talem exꝑtus es tem̾e
talem crederes: qui litterarũ mearũ
exemplarib. etiam cum stilũ meũ nos¬
ses. temere credere noluisti: Si enĩ ñ
ĩmerito indisti me iuste expostulatu¬
rum fuisse. si temere ẽẽ crederes ut
teras meas que ñeẽnt mee: quanto
iustius expostularẽ me ipsũ temere
putatum talẽ qualẽ me exꝑtus ñ eẽt.
qui putauisset: Nequaqm ergo ita
ꝓlaberis: ut te ñ rescribente quo lede¬

Expanded text:
lexisse quam me. immo uero absit, ut lexisse quam me. immo uero absit, ut non cura gratiarum actione lucris meis deputem, si fuero te docente instructus aut emendante correctus. Verres laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus, etiam cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem\' me ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset? nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laede
Abbreviated transcription (Latin):
arum ido temere ñ putasse creden¬
dum. ne forte te respondente lesus
iuste expostularẽ. qđ ꝓbare ante de¬
buisses meũ eẽ sermonẽ. et sic rese̾¬
bere: pꝰea iubeas si mea ẽ epła aꝑte
me scribere. aut mittere exempla¬
ria ueriora: ut absq ullo rancore
stomachi. in scripturarũ disputati¬
one uersem᷑ Quo enim pacto possu¬
mus in hac disputatione uersari:
si me ledere paras: Aut si ñ paras:
quomͦ ego te ñ ledente abste lesus.
iuste expostularẽ quod ꝓbare ante
debuisses meũ ẽẽ sermonẽ. & sic res¬
cribere. hoc ẽ et sic ledere: Nlisi eni
rescribendo lesisses: ego iuste expos¬
tulare ñ possẽ: Pinde cũ ita reseri¬
bis ut ledas: quis nobis locus relin¬
quitur in disputatione scriptura¬
rum. sine ullo rancore uersandie
Ego quidẽ absit ut ledar. si mͥ certa
ratione uolueris et potueris demõ¬
strare illud ex epła apłi. uel quid al¬
ud scripturarũ scãrũ te ueriꝰ intel¬

Expanded text:
arum ideo temere non putasse credenarum ideo temere non putasse credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, postea iubeas, si mea est epistula, aperte me scribere aut mittere exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me laedere paras? aut si non paras, quo modo ego te non laedente abs te laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere. hoc est et sic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intel
Abbreviated transcription (Latin):
to mei sẽe ac uenerabilis papa Unide
quantum te diligam. ut nec ꝓuocatꝰ
quidẽ uoluerĩ respondere: nec credã
tuum eẽ. quod in alio forte reỹhend̾em:
Fr̃ cõminis. simpliciter te salutat: Xlui.¬
& cõprb̾o ieronimo: augustinꝰ
in dño salutem: Qũaui existimẽ ante¬
qͣm istas sumeres. uenisse in manus
tuas interas meas. qͣs ꝑdi serĩ filiũ
nr̃m cypͥanũ diaconũ misi. quibus
certisfime agnosceres meam eẽ epłã.
euiꝰ exemplaria illuc ꝑuenisse cõme¬
morasti. unde iam me arbitror rescͥp¬
tis tuis uelut entellinis grandib atq
acrib cestib tanqͣm audacẽ daretem
cepisse pussari. atq adu̾sari: nc̃ tam̃
eis ipsis respondeo litteris tuis. quas
tuȩ beniuolentissime caritatis: et
rursus quedã ñ nulliꝰ a me tue offen¬
sionis indicia: Itaq ubi mulcebar le¬
gens. ibi continuo feriebar: hoc sa¬
ne uel maxime admirans. quod cũ
te dicas exemplarib litterarũ me¬

Expanded text:
nto mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, nto mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respondere nec credam tuum esse, quod in altero forte reprehenderem. frater Communis suppliciter te salutat. LXIRO HIERONVMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum filium nostrum Cyprianum diaconum misi, quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti, unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari, nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, quas tuae beniuolentissimae caritatis et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar hoc sane uel maxime admirans. quod, cum te dicas exemplaribus litterarum me
Abbreviated transcription (Latin):
diligentẽ: et in scripturarũ cãpo uiue¬
nis senẽ ñ ꝓuoces: Nos nr̃a habuimus
tẽpora: et cucurrimꝰ qͣntũ potuimus
Nc te currente. & longa spacia tͣnsmean¬
te. nobis debet᷑ ocrum Simulq ut cũ
uenia et honore tuo dixerimꝰ ne solus
ris. mem̃ito daretis et entelli: et uul¬
garis ꝓu̾bii. qđ bos lassus fortiꝰ figat pe¬
cdem Tristes heç dictauimus Utinã
mereremur complexꝰ tuos: et collatiõe
mutua uel doceremus aliqua uel dis¬
ceremꝰ Misit mͥ temeritate solita ma¬
ledicta sua calpurnꝰ cognom̃to lanariꝰ.
quȩ ad africam quoq studio eiꝰ didici
ꝑuenisseꝰ ad quẽ breiter ex parte res¬
pondi. et libelli eiꝰ uobis misi exẽplaria:
latiꝰ opus cũ oportunũ fuerit pͥmomiis¬
surus tẽpore: In quo illud caui. ne in qͦ¬
quam existimationẽ ledem xp̃ianam:
s: tantum ut delirantis imꝑitiq men¬
daciũ ac uecordiam confutarẽ Mem̃¬

Expanded text:
diligentem et in scripturarum campo iuuediligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouoces. nos nostra habuimus tempora et cucurrimus, quantum potuimus. nunc te currente et longa spatia transmittente nobis debetur otium simulque, ut cum uenia et honore tuo dixerim, ne solus ris, memento Daretis et Entelli et uulgaris prouerbii, quod bos lassus fortius figat pedem. tristes haec dictauimus. utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! Misit mihi temeritate solita maledicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum opportunum fuerit, primo missurus tempore. in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. meme
Abbreviated transcription (Latin):
uel eiꝰ qui sub tuo nomine scripserat.
obliti sumꝰ. memores illiꝰ u̾siculi Mu¬
sica in luctu: importuna narratio Ita
exemplaria ueriora᷑: ut absq rancore¬
ullo stomachi. in scͥpturarũ disputati¬
one u̾sem᷑: et uł nr̃m em̃demus er¬
rorem. uł aliũ frustra rep̃hendisse
doce̾m Absit autẽ ame: ut qͥcqͣm de
libris beatitudinis tuȩ attingere au¬
deam Sufficit enim michi ꝓbare me¬
a: & aliena ñ carꝑe: Ceterum optime
nouit prudentia tua. unũqũẽq in
suo sensu habundare: et puerilis eẽ
iactantiȩ. quod olim adolescentuli fa¬
cere consueuerant: accusando illus¬
tres uiros. suo nomini famã querere:
Nec tam stultꝰ sum. ut diu̾sitate explana¬
tionũ tuarũ me ledi putẽ: quia nec
tu lederis. si nos contͣria senserimꝰ: S
illa ẽ uera inter amicos rep̃hensio: si
nr̃a oꝑa ñ uidentes. alioꝵ iuxta ꝑsiũ
manticã considemꝰ: Suꝑẽ. ut diligas

Expanded text:
vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, vel ejus qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus, memores illius versiculi: « Musica in luctu, importuna narratio » . Iexemplaria veriora; ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione nersemur et uel nostrum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quicquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquem- . que in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiae, quod olim adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensio, si nostram peram non uidentes aliorum iuxta Persium manticam consideremus. superest, ut diligas
Abbreviated transcription (Latin):
Mpe augustino: ieronimus in
Aẜ xp̃o salutẽ: In ipso ꝓfectionis
articło scĩ filii nr̃i asterii yppodiaco¬
ni beatitudinis tuȩ ad me littere su¬
ꝑuenert̃: quib satisfacis. te contra par¬
uitatẽ meam librũ romã ñ misisse
Hoc nec ego factũ audieram: s epłȩ euiꝰ¬
dam quasi ad me scripte. ꝑ frẽm nr̃m
sisinnium diaconũ huc exemplaria
ꝑuenert̃: in qua hortaris me. ut pa¬
linodian suꝑ quodã apłi capitulo ca¬
nã: et uniter stesicoꝵ inter intuꝑa¬
tionem et laudes helene fiuctuantẽ
ut qͥ detrahendo oculos ꝑdiłat. lau¬
dando reciꝑet: Ego simplieit̃ fateor
dignationi tuȩ: licet stilus et epichi
re exẽplarib literarũ credendũ putaui.
ne forte me respondente lesus. iuste
expostula res. qđ ꝓbare ante debins¬
sẽ. tuũ eẽ sermonẽ. ⁊ sic rescribere:
Accessit ad morã scẽ et uenerabilis pau¬
le. longa infirmitas Nũ enĩ latiguen¬
ti. multo tp̃r assidemus: pene epłe tuȩ

Expanded text:
e Augustino Hieronymus in domino salutem. In ipso profectionis articulo sancti \'filii nostri Asterii hypodiaconi beatitudinis tuae ad me litterae peruenerunt, quibus satis facis te contra paruitatem meam librum Romam non misisse. hoc nec ego factum audieram, sed epistulae cuiusdam quasi ad me scriptae per fratrem nostrum Sisinnium diaconum huc exemplaria peruenerunt, in qua hortaris me, ut zzakivoidiav super quodam apostoli capitulo canam et imiter Stesichorum inter uituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut, qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. ego simpliciter fateor dignationi ture exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte, me respondente laesus, juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assidemus, pene epistolae tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
intuis scͥptis mouerit. et corrigere uo¬
luero. fr̃ne accipias: et ñ solũ mea in
te beniuolentia gauisurũ: sed ut hoc
ipsũ faciã dep̃caris Nursum dico qd̾
sentio: Iuocas senem: tacentẽ stimu¬
las: uideris iactare doctrinã: Non ẽ
autẽ ȩtatis meȩ: putare maliuolum
erga me eum. cui magis fauorem de¬
beo Et si in eugłiis ac ꝓpħis ꝑuersibo¬
mines inueniunt quod intantur re¬
p̃hendere: miraris si in tuis libris &
maxime in scͥpturarũ exposicione
que uel obscurissime sunt. quedã ã
recta linea discrepare uideant᷑: Et¬
lectioni eoꝵ unquã oꝑam dedi: nec
exemplariũ eoꝵ apud nos copia ẽ. p̃t̃
soliloquioꝵ tuoꝵ libros. et quosclam
cõmentariolos in psalmis: quos si uellẽ
discutere. ñ dicam a me qui mehil
sum: sed a ueterũ grecoꝵ docerẽ int̾¬
p̃tationib discrepare: Uale mi ami¬
ce kiñe. etate fili. dignitate pater:
et hoc a me rogatus obseruaꝰ ut qͥcqͥd

Expanded text:
in tuis scriptis moverit, aut corrigere voin tuis scriptis moverit, aut corrigere voluero, fraterne accipias, et non solum mea in te benevolentia gavisurum, sed ut hoc ipsum faciam, deprecaris. Rursum dico quod sentio: provocas senem, tacentem stimulas, videris jactare doctrinam. Non est autem aetatis meae, putari malevolum erga eum cui magis favorem debeo. Et si in Evangeliis ac Prophetis perversi homines inveniunt quod nitantur reprehendere, miramaxime in Scripturarum expositione quae vel obscurissimae sunt, quaedam a recta linea discrepare videantlectioni eorum umquam operam dedi, nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos, 641 quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens; et hoc a me rogatus observa, ut quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
senseris. me lesum putẽ: S si mea cõ¬
minus dicta rep̃hendas. et rationẽ scͥp¬
toꝵ expetas. et quȩ scripserĩ em̃dare
mͥ reddas: in hoc leditur amicicia: in
hoc necessitudinis iura uiolant᷑: Ne
autẽ uideamur certare pueriliter. ꝙ
fautorib inuicẽ uel detractorib nr̃is
tribuere materiã contendendi: hȩc
seribo qͥa te pure & xp̃iane diligere
cupio: nec quicqͣm in mea mente re¬
tinere. qđ distet alabiis: Non enĩ con
olescentia in monasteriolo cum scĩs fra¬
trib labore desudans. aliquid contra
ep̃m cõmunionis meȩ scribere audeã:
et cntra ep̃m quẽ ante cępi amare
qͣm nosse. qui me pͥmus ad amicicias
librũ. si forte ñ tuus ẽ. et eo desine fla¬
gitare rescriptum. ad ea que ñ scrip¬
sisti: aut si tuus ẽ. ingenue confitere.
ut si indefensionem mei aliqua scrip¬
sero. in te culpa sit qui ꝓuocasti. ñ in
me qui respondere compulsus sum

Expanded text:
senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cosenseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripserim, emendare oculos mihi reddas, in hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec scribo, quia te pure et Christianae dcupio, nec quidquam in mea mente retinere quod distet a labiis. Non enim convc aetatem, in monasteriolo cum sanctis fratribus labore desudans, aliquEpiscopum communionis meae scribere audeam: et eum Episcopum, quem ante cepi amare quam nosse; qui me prior ad amicitias librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea quae non scripsisti; aut si tuus est, ingenue confitere, ut si in defensionem mei aliqua scripsero, in te culpa sit qui provocasti, non in me qui respondere compulsus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
iuenilit̾ exultantẽ. qͥntus maximus
patientia sua fregerit: Omĩa fert ȩtas.
animũ quoq Sepe ego longos cantan¬
do puerũ memini me condere soles: nẽ
oblitamͥ tot carmina. uex quoq mer̃i
iam fugit: Et ut magis de scripturis
seĩs loquar: berzella galaadites regis
daind beneficia om̃sq delicias. iuuenz
delegans filio. ostendit senectutẽ hec
appetere ñ debere. nec oblata suscipere:
Qđ autẽ iuras. te aduersũ me librũ non
scͥpsisse. neq romã misisse que ñ scͥpseris:
s siforte aliqua in tuis libris reꝑiantur.
que a meo sensu discrepent. ñ me ate
lesum. sed a te scriptum quod tͥ rectũ
uidebatur:queso ut me patienter au
dias Non scripsisti librum Et quomͦ mͥ
rep̃hensionis ate meȩ ꝑ alios scripta
delata sunt : Cur habet italia. quod
tuñ scripsisti : Qua ratione poscis. ut
reseribam. ad ea que scripsisse te dene¬
gas: Nec tam hebes sum: ut si diuersa

Expanded text:
iuueniliter exultantem Quintus Maximus iuueniliter exultantem Quintus Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert aetas, animum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scripsisse neque Romam misisse, quem non scripseris, sed si forte aliqua in tuis scriptis reperiantur, quae a meo sensu discrepent. non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi rectum uidebatur, quaeso, ut me patiendias. Non scripsisti librum, et 640 quomodo mihi reprehensionis a te meae per alios scripta delata sunt? Cur habet Italia quod tu non scripsisti? Qua ratione poscis, ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Non tam hebes sum, ut si diversa
Abbreviated transcription (Latin):
diũ Heinde illud cauebam. ne ep̃o eom¬
mumonis mee uiderer ꝓcaciter respõ¬
dere. et aliqua in rep̃hendentis epła re¬
p̃henderem: p̃sertim cũ quedam in illa
heretica iudicarẽ: adextremũ. ne tu
uire ex postulares. et diceres Quid eñi:
Eplam meã uideras et notȩ tibi manus in
subscptione signa dep̃henderas: ut tam
faeile amicũ lederes. ꝙ alteriꝰ maliciã in
meã uerteres contumeliã : Igit᷑ ut ante
iam scͥpsi. aut mite eande epłam tua
subscriptã manu: aut senẽ latitantem
in cellula: lacessere desine: Sin autẽ tuã
quere iuuenes. & disertos. & nobiles. qͦrͣ
rome cdicuntur ẽẽ quapłimi. qui possit̃
et audeant tecũ congrech: et in dispu¬
tatione scarũ scͥptarũ iugũ eũ ep̃o duc̾e̾
Ego qͣndã miles. nc̃ ueteranus. & tuas et
alioꝵ debeo laudare uictorias. ñ ipse
rursus effeto corpore dimicare: ne si
illiꝰ recorder hystoriȩ quod hannibalẽ

Expanded text:
dium; deinde illud cauebam, ne episcopo comdium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa haeretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'Quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile amicum laederes et alterius malitiam in meam uerteres contumeliam?\' igitur, ut ante iam scripsi, aut mitte eandem epistulam tua subscriptam manu aut senem latitantem in cellula lacessere desine. sin autem tuam quaere iuuenes et disertos et nobiles, quorum Romae dicuntur esse quam plurimi, qui possint et audeant tecum congredi et in disputatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ipse rursus effeto corpore dimicare, ne, siillius recorder historiae, quod Hannibalem
Abbreviated transcription (Latin):
me solũ ñ ꝑuenerit. eui soli missa ẽ: pre¬
sertim cũ idem fr̃ sisinniꝰ int̃ ceteros tͣe¬
tatus tuos dixerit. eã se ñ in affrica non
apud te. s in insula hadrie aute hoc fer¬
me qͥnqͣnniũ reꝑisse Ne amicicia om̃is
tollenda suspicio ẽ: & sic cũ amico qͣsi
cũ altero eẽ loquendũ Honnulli fam¬
liares mei & uasa xp̃i. quoꝵ ierosolimis
et in scĩs locis ꝑ magna copia ẽ. sugge.¬
rebant. non simplici animo a te factũ :¬
sed laudem atq rumusculos & głam
popłi requirentẽ. ut de nobis cresceres
ut multi cognoscerent te ꝓuocare. me
timereꝰ te scribere ut doctũ. me tace¬
re ut imꝑitum: et tande̾ repperisse. qͥ
garrulitati meȩ modũ imponeret: Ego
autẽ ut simplicit̃ fatear. dignationi tuȩ
pͥmũ iccirco responde nolui: quia tuã
liquido epłam ñ eredebã: nec ut uulgi
de quibꝰdam ꝓu̾brũ ẽ. litum melle gla¬

Expanded text:
me solum non peruenerit, cui soli missa est, praeme solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei et uasa Christi, quorum Hierosolymis et in sanctis locis permagna copia est, suggerebant non simplici a te animo factum sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gla
Abbreviated transcription (Latin):
płimũ ꝓfueris. si eam scriptãm gͣcã
ritati reddideris: quȩ in diu̾sis cocdiei¬
b ita uaria ẽ. ut tolerari uix possit. ꝙ
ita suspecta ne in geo aliud inueniat᷑.
ut inde aliqͥd ꝓferri aut ꝓbari dubite
ẽ in ea ꝓgredi ac si tecum loquerer
S obseero te ꝑ dñm ne te pigeat ad oĩa
respondere: et prestare mͥ p̃sentiã tu¬
scõ & beatissimo pape augusti¬
no: ieromimus: Crebras ad
me epłas dirigis:: ꝙ sepe cõpellis. ut
respondeam cuidã epłȩ tue. cuiꝰ ad me
ut ante iam scripsi. ꝑfrẽm sisinnium
diaconũ exẽplaria ꝑuenert absq sub¬
nificas: et interumn ꝓfuturũ retractũ
de iteͥnere. ꝙ ep̃m constitutũ. uelocimor¬
te subtractũ: illũ cuiꝰ nom̃ retices. ma¬
ris timuisse discrimina. & nauigatiois
mutasse consiliũ: Quȩ cũ ita sunt: satis
mirari nequeo quomͦ ipsa epła et rome
& in italia haberi aplerisq dicat᷑: et ad

Expanded text:
plurimum profueris, si eam scripturam Graecplurimum profueris, si eam scripturam Graecritati reddideris, quae in diuersis codicibus ita uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur,\' ut inde aliquid proferre aut probare dubitetest in ea progredi, ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS. Crebras ad me epistulas dirigis et saepe compellis, ut respondeam cuidam epistulae tuae, cuius ad me, ut ante iam scripsi, per Sisinnium diaconum exemplaria peruenerunt absque subnificas; et interim Profuturum retractum de itinere et episcopum constitutum ueloci morte subtractum, illum, cuius nomen retices, maris timuisse discrimina et nauigationis mutasse consilium. quae cum ita sint, satis mirari nequeo, quo modo ipsa epistula et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur et ad
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ ꝑiculũ ñ remanere sine ple¬
be Nñ etiam nobis uidet᷑. aliqͣndo
te quoq in ñnullis falli potuisse Et
uide hoc quale sit ineis litteris. que
ñ posst̃ collatis usitatarũ linguarũ
testimoniis emendari: Pmde non
paruas deo gr̃as agimus de oꝑe tuo.
quo eugłm ex greco int̾pretatꝰ es: qͥa
et pene in omĩb nulla offensio ẽ. cũ
script᷑am grecã contulerimꝰ Unde
si qͥsqͣm ueteri falsitati contenc¬
osus fauerit: platis collatisq codi¬
cib uel docetur facillime. uel
re fellit᷑: Et si qͦdam rarissima me¬
rito mouent: quis tam durus ẽ qͥ
labo ri tuo tam utili ñ facile ignos¬
cat.cui uicem laudis referre non
suf ficit: Quid tͥ autẽ uideatur
cur in multis aliter se habeat he¬
bre oꝵ codicũ auctoritas. aliter
dignareris aꝑire: Neq enĩ par¬
uum pondus habet illa que sic
meruit diffamari: et qua usos apłos
ñ solum res ipsa indicat. s etiã te
attestatum eẽ memini Ae ꝑ hoc

Expanded text:
agnum periculum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse et uide, hoc quale sit in eis litteris, quae non possunt conlatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. Proinde non paruas deo gratias agimus de opere tuo, quod euangelium ex Graeco interpretatus es, quia — et paene in omnibus — nulla offensio est, cum scripturam Graecam contulerimus. unde, si quisquam ueteri falsitati contentiosus fauerit, prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissime merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter dignareris aperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de terra egypti Agar quoq hismaelẽ
tenerum. cũ decẽ octo ferme et ampliꝰ
reꝑiatur annor: et ridiculũ sit tam
grandẽ iuuenẽ. matris sedisse cerui-
cipiens. annis quadraginta regnaue¬
rit: &.uIͦ. filiũ generare ñ qͥuerit: Dũ
hec et multa alia istiusmõi mecũ solli¬
citus uoluerẽ: aꝑuit mͥ ostium qͥ hab&
clauem dauid. introdux̃ me in cubicu
lum suum. posintq me in foramine
bar. uex ad me aurȩ lenis accederet:
dicerẽq: inueni quẽ quesiuit anima
mea: tenebo eum nec dimittã Et enĩ
utrũq uerũ ẽ. cũ diu̾sũ sit: Egressi ft̃
quarta generatione filii ifrł de t̾ra e¬
gypti: Replica genealogiam leui: Leui
genuit caath: caath genuit amrã Am¬
ram genuit aaron: aaron genuit elearar.
eleazar genuit phinees. Caath cũ pat᷑
suo leui. ingressus ẽ egyptum: Lursum
elemzar cũ pat᷑ suo aaroiregͦssus ẽ de
egypto: Acaath usq ad elearar cõputa

Expanded text:
de terra Aegypti. Agar quoque Ismahelemde terra Aegypti. Agar quoque Ismahelemcum decem et octo ferme et amplius repperiatur annorum et ridiculum sit tam grandem iuuenem matris sedisse cornicicipiens annis quadraginta regnauerit et undecimo filium generare non quiuerit. Dum haec et multa istiusmodi mecum sollicitus uoluerem, aperuit mihi ostium, qui habet clauem Daulum suum, posuitque me in foramine bar, vox ad me aurae lenioris accederet, diceremque: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum et non dimittam . Etenim utrumque verum est, cum diversum sit. Egressi sunt quarta generatione filii Israel de terra Aegypti; replica genealogiam Levi. Levi genuit Caath. Caath genuit Amram. Amram genuit Aaron. Aaron genuit Eleazar. Eleazar genuit Finees. Caath cum patre suo Levi ingressus est Aegyptum. Rursum Eleazar cum patre suo Aaron egressus est de Aegypto. A Caath usque ad Eleazar computantur
Abbreviated transcription (Latin):
ris ipse conficere: sciens origenẽ duo¬
decimũ. et terciũdemũ in genesi librũ.
de hac tantũ questione dictasse .iii.
Cur ds̃ loquitur ad abraham. quod qͣr
ta ꝓgenie filii isrł eẽnt de egypto re¬
uersuri: et postea moyses scripsit. qͥn
cum legissem. cepi mecũ tacitus estua¬
re: ⁊ e uestigio genesim exodũq ꝑcur¬
rens. reperi loca in quib scripta sunt
quȩ uident᷑ facere questiones : ac pri¬
mo estimabam spualib spũalia cõparãs
indissolubilẽ ẽẽ: sicuti et multa st̃¬
talia: Nam et matusalã.xii. annos
pꝰ diluuium uixisse scribit᷑: nec tam̃
archam ingressus ẽ cũ noẽ: Cũ ipse cłs
locutus sit ad abraham. sciendo scies
qͥa ꝑegͥnũ erit semen tuũ int̾ra non
sua. et inseruitutẽ redigent eos et af¬
fligent. et humiliabunt eos quadrin
gentis annis pꝰea moyses scribit in
exodo: et factum ẽ pꝰ quadringentos
.xxͫx. annos. exiuit omĩs potentia dñ

Expanded text:
ris ipse conficere sciens Origenem duoris ipse conficere sciens Origenem duodecimum et tertium decimum in Genesim librum de hac tantum quaestione dictasse. Cur deus lota progenie filii Isarel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit in Exocum legissem, coepi mecum tacitus aestuare, et e vestigio Genesim Exodumque percurrens, reperi loca in quibus scripta sunt, quae videntur facere quaestionem, ac primo aestimabam spiritalibus spiritalia comparans indissolubilia esse, sicuti et multa sunt alia. Nam et Mathusalam XIV annis post diluvium vixisse scribitur, nec tamen arcam ingressus est cum Noe: et cum ipse Dominus locutus sit ad Abram: Sciendo scies quoniam peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et in servitutem redigent eos, et affligent et hugentis annis, postea Moyses scribit in Exodo: et factum est post quadringentos triginta annos, exiuit omnis potentia domini
Abbreviated transcription (Latin):
terfecerit cain. ab ingenti eũ afflictio¬
ne. et omia supplicia transeuntẽ. lib̾a¬
interrogationem petri replicent. dñe
quotiens peccabit in me fr̃ m̃s. dimittã
ei usq septies: dicit ei iħe. ñ dico tibi usq
septies. s usq septuagies septies: et putãt
mortẽ atq peccatũ in septima ꝓgenie
sabbatuasse. quando enoch raptꝰ ẽ. et ñ
tur: in aduentu xp̃i. mortis atq pecca¬
ti aculeũ ẽẽ confractum: Ponam et aliã
opinionẽ: ne quid uidear p̃tergressus:
Quidam septimũ annũ remissionis et
qͥnqͣgesimũ iubelei. ⁊ quadringente si¬
mũ ⁊ nonagesimũ. et quod uolunt in¬
telligi septuagies septies. multismodis
interp̃tantur.: asserentes obhanc causã
quinqͣgesimi ⁊ qͥngentesim numeri
sacratȩ in eugłio positũ debitorẽꝰ et qͥn¬
quagesimũ psalmũ penitentiȩ. quod
septẽ conficit᷑ ebclomadib ⁊ in pͥncipi
um ogdoadis erũpit: Uerũ ne longiꝰ

Expanded text:
terfecerit Cain, ab ingenti eum afflictioterfecerit Cain, ab ingenti eum afflictione, et omnia supplicia transeunte libeinterrogationem Petri replicent: « Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei: usque septies? Dicit ei Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies » . Et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizastur: in aduentu Christi mortis atque peccati aculeum esse confractum. Ponam et aliam opinionem, ne quid uidear\' praetergressus. quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intellegi \'septuagies septies\', multis modis interpretantur adserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrate in euangelio positum debitorem et quinquagesimum psalmum paenitentiae, qui septem conficitur septimanis ne longius
Abbreviated transcription (Latin):
catum. fuisse asserunt quod ñ recte diui¬
serit: scđm quod inuidit frĩ suo: terei¬
ose egerit clicens.
qd int̾fererit: qͥntum. qd ꝓcacit᷑ nega¬
uerit. nescio. nũqͥd eustos frĩs mei sũ
sextum. qđ se ipse dãpnauit dicens. ma¬
ior ẽ culpa mea quã ut dimittar: sep¬
tiiũ. qđ nec dampnatꝰ egerit peniten¬
tiam scđm niniuitas. et erechiã regẽ
uidȩ. qui ĩminente morte ueniã lacri
mis meruert̃: ut qui dãpnati fuerãt.
ñ perirent. s agentes penitentiã. unpe¬
trarent miscdiã di: Nam et tradunt.¬
et dicunt illũ a clem̃tissimo do iło us¬
q ad septimã generationem fuisse di¬
latum: ut saltẽ malis ipsis et longe uitȩ
merore compulsus. penitentiã ageret.
et mereret᷑ absolui: Nonnull septena¬
rium numerũ plenum et ꝑfectũ int̾¬
p̃tant᷑. de multis scripturarũ locis
testimonia contrahentes: & hẽ eẽ sen¬
sum. quẽ supͣ p̃strinximus: qđ qui in¬

Expanded text:
serunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertiose egerit dicens: quod interfecerit; quintum, quod procaciter negauerit: nescio; numquid custos fratris mei sum? sextum, quod se ipse damnauerit: maior culpa mea est, quam ut dimittar; septimum, quod nec damnatus egerit paenitentiam secundum Nineuitas et Ezechiam regem Iudae, qui inminentemmis sustulerunt ut qui damnati fuerant, non perirent, sed agentes poenitentiam, impetrarent misericordiam Dei. Nam tradunt illum a clementissimo Deo, ideo usque ad septem generationes fuisse dilatum, ut saltem malis ipsis, et longaevitate moeroris compulsus, poenitentiam ageret, et mereretur absolvi. 7. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur, de multis Scripturarum locis testimonia contrahentes: et hunc esse sensum quem supra perstrinximus, quod qui in