comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rethores. siue inter sermocinantes
Propositio inductioms est que simli¬
tudines concedende rei necessario uinꝰ
inducit aut pluriũ: Illatio inductio¬
ms est que et assumptio dicũtur. que
rem de qua contendit᷑ et cuiꝰ ciusa
smulitudines habite sunt. introducit:
Conclusio inductionis est. que aut
concessionem illacionis cõfirmat. aut
quid ex ea conficiatur declarat.
Ratiotinatio est. orõ qua id de quo
est questio ꝯprobatur. Entymema
igitur latine int̾p̃tatur cõceptio mẽtis:
quẽ imꝑfectum sillogis mun solent
artigraphi nũcupare: Nam in duab
ꝑtibus eiꝰ argum̃ti forma consistit: qũ
is ꝙ ad fidem ꝑtinet faciendam utit᷑.
sillogismoꝵ lege p̃terita. ut ẽ illud
Si tempestas uitanda est. non est
g̾ nauigandum: Ex sola enĩ ꝓpoĩtoẽ
constatꝰ esse ꝑfectum ⁊ Unde magis
rethoribus ꝙͣ dialetitis couenire̾ iudi¬
tatum est᷑: Rationationis moĩ sunt
duo: Primꝰ entymema. qui est imꝑ¬

Expanded text:
rhetores, sive inter sermocinantes. rhetores, sive inter sermocinantes. Propositio inductionis est quae similitudines concedendae rei necessario unius inducit, aut plurium. 6. Illatio inductionis est, quae et assumptio dicitur, quae rem de qua contenditur et cujus causa similitudines habitae sunt introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis 83 confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratiocinatio est oratio qua id de quo est quaestio comprobatur. 7. Euthymema igitur Latine interpretatur mentis conceptio, quem imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus ejus argumenti forma consistit, quando eo quod ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismorum lege praeterita, ut est illud: Si tempestas vitanda est, non est igitur navigandum. Ex sola enim propositione constat esse perfectum; unde magis rhetoribus quam dialecticis convenire judicatum est. 8. Ratiocinationis duo sunt modi. Primus enthymema, qui est imp
Abbreviated transcription (Latin):
latine argumentatio appel¬
latur: Argument. itio autẽ dicta est
quasi argute mentis orõ q inuentũ
probabimur exequimur : Sillogismꝰ¬
est gͥ ꝓposicionis et assumptõis confir¬
matiomis q extrema conclulio. aut xx¬
ambigentis nicerto aut ex fiducia com¬
probantis Constat enĩ tͥbus ꝑtibus.
propõicione assumptione. condusiorie
Propoĩtione ut puta. ꝙ bonũ est t̾pẽ.
usum hrẽ non potest: Consensit audi¬
ens: Assumpsit ille. Pecunia turpem
usum habet  Concludit. Eego penit¬
ma bonuni non est. Syllogismis aut̃
non solum rethores. sed max̾ie dyale¬
tici utuntur. licet apłs sẽpe ꝓponai.
assumat. confirmet atq concludat.
que ut diximꝰ ꝓp̾e artil dialetite et
rethorite sunt: Syllogis moꝵ apud
rethores prinçipalia gna duo sunt¬
inductio et ratiocinatio. Inductioras
illatio que et assumptio dicit᷑. t̾cia
conclusio Inductio est que rebus uon
dubns captat assessionem eiꝰ cui mn¬
stituta est. siue int̾ phõs siue inter

Expanded text:
latine, argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argute mentis oratio, qua inventum probabile exequitur. Syllogismest propositionis et adsumptionis confirmationisque extrema conclusio aut ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogismis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici utuntur, licet Apostolus saepe proponat, adsumat, confirmet atque concludat: quae, ut diximus, propriae artis Dialecticae et Rhetoricae sunt. Syllogismorum apud rhetores principalia ginductio, et ratiocinatio. Inductionis illatio, quae et assumptio dicitur, tertia conclusio. 5. Inductio est quae rebus non dubiis captat assensionem ejus cui instituta est, sive inter philosophos, sive inter
Abbreviated transcription (Latin):
Entencia est dictũ inꝑsonale
Nut obsequiũ anucos. ueritus
ta uin parit᷑. huit si ꝑsoua fui̾t adiẽt¬
ta crian erit ista. Offendit achilles
agamennonem uera dicendo: Metro¬
fanes promeruit gramẽ metridatis
dicitur: Unde si sentencie ꝑsona adici¬
itux fit crian.si detͣhatur sit sentẽcia

Expanded text:
ententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis tur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sũmissa tenit. matasa
grauite caimiflexa moderate. hoc est
grm illud tͥmodium gemis dicendi.
bnum lemedĩ. grandilocum: Cum
omi magnaditimuus. granditer pio¬
ferendo sant cum ꝑsa dicimꝰ subtilit
fera mediocria. temꝑate: Nam in ꝑus
causis enchi grande. nichil sub lune
oicendum est sedleui uc pedestri more
doquendum: In cusis aut maiorib
uoIdedo uel hominũ salute referimꝰ
plus magnificencie et fulgoris exhiben¬
diusi Intemꝑatis. tꝰ causis. ubi nichil
agiturut agut. sed tuntũ mõ ut de¬
loattur auditor. it utrumq mode¬
rate dicendum est. Sed et quãuis
de mogrms rebus quisq ditat non
tameñ semꝑ granditer docere debet.
sed sunusse qi docet: Temꝑate cum
aliquid laudat uel intuperat: Gran¬
ditercũ ad comisionem adu̾sos ammol
uignotuat᷑. utenda tamen u̾ba in sũ¬
misso genere sufficientia. in temꝑato
splndentia. i grandi uehemẽtia:

Expanded text:
que submissa leviter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva, subtiliter; cum mediocria, temperate. 2. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem majoribus, ubi de Deo, vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. 3. In temperatis vero causis ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque est moderate dicendum; sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer dicere debet, sed submisse cum docet, temperate cum aliquid laudat vel vituperat, granditer cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia.
Abbreviated transcription (Latin):
iohamies in t̾bus. iacobus et iudas. in
distingunt᷑: et i hystoria in moribus
i allegoria Rursus ista tͥa multifa¬
rie duu̾dunt᷑ ÷ quid a do. quid ab ange¬
lis. uel homĩb gestum dictũ q sit. quid
a prophetis pronũtiatum. q̃dẽ de xpõ
et corꝑe eius: quid de dyabolo et memb̾s
p̃nci seculo et futuro regno atq iudicio

Expanded text:
Ioannes in tribus Iacobus et Iudas in sIoannes in tribus Iacobus et Iudas in sdistinguitur id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur, id est quid a deo, quid ab angelis vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis pronunciatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris presenti seculo et futuro regno atque iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
iob. Secundus ꝓsalterium quod in .u.
duusionibus diuidit᷑. Tercius masloth
quod est proue.bia salomonis: Quartꝰ
coeleth. quod est ecclesiastes. Quĩtus
syrasirim. quod est cantita cantitoꝵ
Sextus damel. Septimꝰ de breiamini.
quod est ũba dieꝵ. hoc est para lipome¬
Nonꝰ hester: Qui simul omnes .a. et
uni et ix. fuint .xxii. sicut superis¬
ꝯp̃hensi sunt: Quidã aut̃ ruth. et
chinoth quod latine dicit᷑ lam̃tatiõ
uolumina test amenti ueteris faciunt.
ordo ueteris testamenti eorum libroꝵ
qui in crous canone hebraico non sunt
Quorũ p̾mus sapiencie liber est: scd̃s
ecclesiasticus. t̾cus chobi. quartus iudichi
q̾ntꝰ et sextus machabeocum. Quos
licet iuder int̾ apot̾pha separent eccle¬
sia tanen x̾ intͤ diuinos libros et p̃dicat
et honorat. In nouo autẽ testamento
duo sunt ordines: Primꝰ eu̾gelicus.
ii quo sunt matheus. marcus. lucas.
iohes Secundus apłi̾cus in quo sunt

Expanded text:
Job; secundus Psalterium, qui in quinque Job; secundus Psalterium, qui in quinque incisionibus dividitur; tertius Massoth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, qui est Ecclesiastes; quintus Sirhasirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibrehaiomim, quod est Verba dierum, id est, Paralipomenonus est Esther. Qui simul omnes V, et VIII, et IX, fiunt XXII, sicut supericonprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio quattuor volumina Testamenti Veapud nos veteris testamenti, eorum librorum qui in canone hebraico non sunt. Quorum primus Sapientie liber est: secundus Ecclesiasticus: tertius Tobias: quartus Iudith: quintus et sextus Machabeorumquos licet Iudei inter apocripha separent, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et predicat. In novo autem testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Mattheus, Marcus, Lucas, Ioannes: secundus apostolicus, in quo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mentum aut̃ nouum iõ nũcupat᷑ qr ĩnouat.
Non em̃ distunt illud nisi hoĩes renonati:
ex betustate ꝑgram̃. et ꝑtinẽtesiam ad
test amentũ nonum quod est regnũ celoꝵ
hebiei aut̃ uetus testamentũ esdra auc¬
ordines. ordo legis scilicet prophetarũ.
et agiographorum Primꝰ ordo legis
m .a. libris acipit᷑: quoꝵ p̾mꝰ est bresich
ꝙ est genesis: S ecindus elesmoth. quo
est exodis. Ternius nagecra quod est
leuiticus. Euartus nagedeber quod ẽ
quod est de uteronomiũ grece  Hn sunt
quĩq ubri mopsi. quos hebrei thorat.
latun legem appellant. Proprie auten
lex appeliat᷑ que ꝑ moysemdata est:
Secundꝰ ordo est ꝓpharum. ĩ quo conti¬
nent᷑ libri octo. Quoꝵ pͥmꝰ iosue
bemiũ. q̃ latine iesimane dicit᷑. Scds
sochimi. quod est iudicium. Cercius sa¬
muel qͥ est regũ p̾mꝰ. Quartus ma¬
lachim q̃ est regũ scd̾s. Q̾ntꝰ ꝓsaias
Sextus ierenas: Septimus ezechiel:
quo sunt libri nouem: Quoꝵ pͥmus

Expanded text:
o nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra aucordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus Iosuae Benun: qui latine Iesu Nave dicitur; secundus Sophtim, quod est Iudicum; tertius Samuel, qui est Regum primus; quartus Malachim, qui est Regum secundus; quintus Esaias; sextus Ieremias; quo sunt libri novem, quorum primus
Abbreviated transcription (Latin):
etiã angłs de celis alit̾ eiuãgelizauerit
anathema uocabit᷑. Secta a sequendo
et tenendo noiãta. Nam sectas dicimꝰ
habitꝰ. animorũ.ac iustituta circa disci¬
pliuam: uł ꝓpositum quod tenendo secũtꝰ
longe alia in religionis cultu opinãtes
quã ceteri: Scilma ab scissura aĩorũ
uocatum. eodem eni tultu eodẽ ritu
credit ut ceteri. solo congregationis
delectat᷑ discidio: Fit aũt sasma cum
dicunt hoiẽs nos iusti sumus. nos sanc¬
tificamus ĩmũdos. et cetema hiis silia
Suꝑlticio dicta co quod sit suꝑ flua. aut
suꝑ instituta obseruatio: Alii dñt a
senib qr multis annis suꝑstites ꝑ ctatẽ
delirant. et erzant suꝑsticione quadã
nescientes que uetera colant. aut q̃
ueterum ignari asciscant. Iucrecius
autem suꝑstitionem dicit suꝑstantium
rerum .i. celestium et diuinoꝵ que suꝑ
nos stant. sed male dicit: Hereticoꝵ

Expanded text:
etiam si angelus de coelis aliter evangelizaverit, etiam si angelus de coelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. 4. Secta a sequendo, et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum ac instituta circa disciplinam, vel propositum, quod tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam caeteri. 5. Schisma a scissura animorum vocatum. Eodem enim cultu, eodemque ritu credit, ut caeteri, solo congregationis delectatur dissidio. Fit autem schisma, cum dicunt homines: Nos justi sumus, nos sanctificamus immundos, et caetera similia. 6. Superstitio dicta, eo quod sit superflua, aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant, et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant, aut quae veterum ignari asciscant. 350 7. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est, coelestium et divinarum, quae super nos stant, sed male dicit. Haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas grece. latine dilectio int̾p̃tat᷑
quod duoł inse illiget. Nam dilectio
a duob incipit quod ẽ amor dei et pro¬
xiii. de qua apłs. Plenitudo legis est
dilectio: Illaior autẽ est hec omĩbus
qr qui diligit et credit et sperat: Q
aut̃ non diligit ꝙͣuis multa bona fa¬
ciat frustra laborat: Omĩs aũt dilec¬
tio carnalis. ñ dilectio sed magis amor
dici solet: dilectionis aut̃ nomẽ tantũ
in melioribus rebus accipi solet
ab electione uocat᷑. quod
scilicet unus quisq id sibi eligat
arbitrio suo de eccłia recesserunt. Inde
tatione electionis quã quisq ad instituẽ
da siue suscipienda quelibet arbitrio¬
suo sibi elegit ipẽ. Nobis uͦ nichil ex nr̃
arbit̾o induc̾e̾ licet sed nec elige̾ quod
habemꝰ auctores qui nec sibi quicꝙͣ de
suo arbitrio quod nducerẽt elegerunt.
sed acceptani a xpo disciplinam fidelit̾
nasciomibus assignauerunt: Itaq si

Expanded text:
6. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, 6. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se illiget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi, de qua Apostolus: Plenitudo, inquitdilectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet.ab electione vocatur, quod scilicet unusquisque id sibi earbitrio suo, ab ecclesia recesserunt; indee ad suscipienda quaelibet ipse sibi eligit. Nobis vero nihil nostro ex arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod habemus auctores, qui nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assignaverunt. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Ogina a putando philosophi
nominauerunt .i. hoc puto
esse bonum. hoc puto esse
uerum: Religio dicta. quod ꝑ eam uni
deo religemus aiãs nrãs ad cultum
diuinum uinculo seruiendi. Quod
uerbum compoĩtum est a religendo .i.
eligendo. ut ita in latinũ iudeat᷑ reli¬
gio sicut eligio: Tria sunt autẽ que
in religionł cultu ad colendũ dm̃ in
hominibus ꝑquirunt᷑ .i. fides. spes. et¬
caritas. In fide quid credendum. in spe
quid specandum. in caritate quid sit
amandum: Fides est qua ueracit̾ crediꝰ
id quod nequa ꝙͣ uidere ualemus. Nã
credere iam non possumꝰ quod uidemꝰ
omnino fiat quod dictũ est aut promissũ
Et ñ fides uocata. ab eo quod sit illud
quod int̾ utrosq placitum est. qͣi int̾
dm̃ et hominẽ. Huic et fedus. Spes
nocata. quod sit spes progrediendi qͣi
est spes: unde et e contrario desꝑatio
Deest .ni. ibi spes. nullaq progrediendi
facultas est qr dum quisq pectatum
amat futuram głam non specat:

Expanded text:
ogma a putando philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmuomnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est, quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat.
Abbreviated transcription (Latin):
argutum inuentum. Probatio aũt
testib et fide tabularum constat.
In omĩ autẽ iudicio sex ꝑsone que¬
runtur. Index acculator reus. et
tres testes. Iudex dictus quasi ius
dicens populo. siue quod iure dis¬
ceptat. Iure autem disceptare est
uiste iudicare. Non est autẽ iudex
si non est in eo iustiçia. Accusa tor
uocatur quasi ad causator. qui ad
caulam uocat. eũ quẽ appellat.
Reus are qua petitur mincupat᷑.
qr ꝙͣuis sceleris consciꝰ non sit. reꝰ
tamnen dicitur. ꝙͣdiu in iudicio pro
re aliqua petitur. Testes antiquitꝰ
suꝑstites dicebant᷑. eo quod super
statum cause proferebantur. Nũc
ꝑ te ablata nominis testes uocari.
Testis autẽ consideratur odicõe
natura. et uita. Condicione si
liber non seruus. Nam sepe seruꝰ
metu dominantis testimonũ sub¬
p̾ͥmit ueritatis. Natura si uit non
femina. Nam uariũ et mutabile
semꝑ femina. Uita si innocens et
integer actu. llam si uita bona

Expanded text:
argutum inventum. Probatio autem argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. 6. In omni autem judicio sex personae quaeruntur judex, accusator, reus, et tres testes. Judex dictus, quasi jus dicens populo, sive quod jure disceptet. Jure autem disceptare est juste judicare. Non est autem judex, si non est in eo justitia. 7. Accusator vocatus, quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re quam petitur nuncupatus, quia quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quandiu in judicio pro re aliqua petitur. 8. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, parte ablata nominis, testes vocantur. 9. Testis autem consideratur: conditione, natura et vita. Conditione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non femina. Nam varium et mutabile semper femina. Vita, si innocens, et integer actu. Nam si vita bona
Abbreviated transcription (Latin):
discutitur iudicium est. dũ finitur
iusticia. Uocatum autẽ iudicium qi
iuril dictio et iusticia quasi iuris
status. Iudicium autem p̾us inqui¬
sitio uocabatur. Unde et auctores
iuditiorum et prepositos questo¬
res uel quesitores uocamus. Nego¬
tium multa significat. mͦ actum
rei alicuius. Cui contrarium est
ociũ modo accionem cause. quod ẽ
iurgium litis. Et dictum negotiũ
quasi nec ociũ id est siue otio. Ne¬
gotium autem in causis negociatio
in cõmerciis dicitur. ubi aliquid¬
datur ut maiora lucrent᷑. Iurgiũ
dictum quasi uiris garrium eo qd̾
hii qui causam dicunt. iure discep¬
tent. lis a contentione limitis.p̾ꝰ
nomen sumplit. De qua uirgiliꝰ.
limes erat positus litem ut disc̃¬
neret agri. Causa autẽ aut argu¬
mento. aut probatione constat᷑.
Argumentũ ñꝙͣ testibus. nũꝙͣ ta¬
bułis dat probationẽ. sed sola in¬
uestigatione iuent ueritatem.
Unde et dictum argumentum id ẽ

Expanded text:
discutitur iudicium est, dum finitur, discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inqui vocabatur, unde et auctores iudiciorum et prepositos questores vel quesitores tium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in codatur, ut majora lucrentur. 4. Jurgium dictum, quasi juris garrium, eo quod ii qui causam dicunt 390 jure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. De quo Virgilius: Limes erat positus, litem ut discerneret agri. 5. Causa aut argumento, aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem, unde et dictum argumentum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod loris careat. Solis
em̃ circulis ferreis. conter
taz. Squamata est lorica ferrea.
ex laminis ferreis. aut ereis conqͣ¬
tenata. in modũ squame piscis. et
ex ipso splendore squamarum et
de lamina est. galea galeis¬
de corio. Nam galeros coriũ
dicitur. Cassidam autem a tuscis
nominatã. Illi em̃ galeam cassim
nominant. credo a capite. Apex
est quod in sũma galea eminet. qͦ
figitur crista quã greci conũ uoc̃at.
Nam conus est curuatura que in
galea prominet suꝑ quam criste
Orus est exercendaꝵ¬
litiũ locus. a fando ditꝰ.
Fiue a foroneo rege qui
p̾mus grecis leges dedit. qui locus
et prostra uocatur.ab eo quod ex
bello punito captis nauibus carta¬
gimensium rostra ablata sunt.
et in foro romano prefixa. ut eẽt
huiꝰ insigne uictorie. Constat aũt
forus lege et iudice. Causa uoca¬
ta a casu. quo euenit. Est enĩ ma¬
teria et origo negotii. Necdum dis¬
cussionis examine patefacta. que
dum proponitur causa est. dum

Expanded text:
eo quod loris careat, solis enim circulis ferreis contexta est. 2. Squama est lorica ferrea ex laminis ferreis, aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squamarum, etde lamina est, galea de corio. Nam galerus corium dinominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in summa galea eminet, quo figitur crista; quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae Forus est exercendarlitium locus, a fando dictus sive a Foroneo rege, qui primus Graecis leges dedit. Qui locus et Prorostra vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ rei similitudinem p̃ se gerit.
Quod licet sit uocabulũ gretũ. ian
tamẽ pro latino usurpat᷑. Et notũ
dines rebus de quib agitͣ ꝯꝑantur.
Problemata autẽ que latine appellãt᷑
propoĩtiones questiones sunt. habentes
aliquid quod disputatione soluendum
sit: Questio autẽ est quesitio. cũ q̃rit¬
au sit. quid sit. quale sit. Argumẽtũ
uͦ uocatum. quasi argutũ uol quod
sit argute inuentũ ad probandã ᷤ res.
Epłam prop̾e greci uotant. quod int̾p̃¬
tatur latmne missa: Stola .n. siue stol
missa uel missi: Ante carte et mẽbra¬
naꝵ usum. in dolatis ex ligno codicellis
epłaꝵ alloquia stribebantur. uñ et
portitores rorum tabellarios uocauerũt

Expanded text:
alicujus rei similitudinem per prae se gerit. alicujus rei similitudinem per prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, jam tamen pro Latino usurpatur: et notumdines, rebus, de quibus agitur, comparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt, habentes aliquid, quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est, cum quaeritur, an quid sit, aut quale sit. Argumentum autem dictum, quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit. stastoꝵ cronicaꝵ mͦ libri
sunt in quibus reges uel ꝯsules sc̾bũtꝰ
est micium dicendi: Sut̃ em̃ proem
p̾ncipia libroꝵ. que ante cause narra¬
tionem ad instruendas aures audiẽ¬
cium coaptant ͣ. Cuiꝰ nomẽ pleriq
latinitatis ꝑiti siue tͣnslatione
posuerunt. Hoc aũt uocabulũ apd̾
nos int̾p̃tatum p̃factio nũcupatur.
qͣi p̃locutio. Precepta sunt. que aut
quid faciendum aut quid non facien¬
dum sic docent. Quid faciendum
ut dilige deũ tuuni. et honora prem̃
tuum et matrẽ tuam: Quid non
faciendumi. ut non mechaberis. non
p̃cepta uel uibent uel uetant. Iubent
faciendum. ut nudus ara. sere nudus:
uetant ut neue int̾ intres corilum
sere neue flagella sũma pete: Primꝰ
autẽ apud hebreos p̃cepta moyses sc̃psit.
apud latinos marcius uates p̾mꝰ p̃cepta
composuit: Ex quibus est illud: Poftmꝰ
blemata noĩbus suis indicant. alciꝰ se
ꝑlcrutari oportere: Parabola quippe

Expanded text:
suscitavit. Fastorum libri suscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribunest initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posueruntnos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. 10. Praecepta sunt quae aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent. Quid faciendum, ut: Dilige Deum tuum, et honora patrem tuum, et matrem tuam. Quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non praecepta vel jubent, vel vetfaciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa pete. Primus autem apud Hebraeos praecepta Moyses scripsit: apud Latinos Marcius vates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremblemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. qr int̾ utrũq serit᷑ Uñ in u̾gilio
int̾ se multa serebant: Tractus aut
est uniꝰ rei multiplex exposicio. eo
quod trahat sensum in multa sen¬
cientis. contrectando secum: differt
autem sermo. tractatꝰ et u̾bum.
Sermo enĩ alta eget ꝑsona. tractꝰ
specialit̾ ad se ipm̃ est. uerbũ aũt ad
omnes: Uñ et dr̃:. Uerbũ fecit ad ppłm
Cõmentaria dicta. qͣi cũ mente. St̃
em̃ int̾p̃tationes. ut cõm̃ta iuris
cõm̃ta eu̾gelii: Apologeticum est
excusatio. in quo solent quidã accusã¬
tibus respondere: Indefensione .n.
aut negatione sola positum est. et
est nomen grecum ÷ Panagiricũ
est licenciosum et lasciuiosum genꝰ
dicendi in laudib regum: In cuius
compõĩtione homines mustis men¬
daciis adulant᷑: Quod malum a
grecis exortũ est. quoꝵ leuitas ĩstruc¬
ta dicendi facultate et copia incre¬
dibili multas mendatioꝵ nebulas

Expanded text:
dictus, quia inter utrumque seritur. Unde in Virgiliodictus, quia inter utrumque seritur. Unde in Virgilioio sermone serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum in multa. sententiam contrectando secum. 4. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona, tractatus specialiter ad se ipsum est; verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: 'Verbum fecit ad populum.' Commentaria dicta, quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta iuris, commenta Evangelii. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus regum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas
Abbreviated transcription (Latin):
bibliothece studio pͥmꝯ adequare ꝯtendͭ¬
hic enĩ in bybliotheca sua prope .xxx.
uoluminũ milia habuit: Ieronimus
quoq atq geniediꝰ ecdesiasticos scͥpto¬
⁊ es toto orbe querentes ordine proleguu¬
ti sunt. eoꝵ q studia in uno uolĩs
dibus. quod tantos libros edid̾it. ꝙͣtos
quisq urm̃ alienos scribere prop̾a
manu uix posset: De nr̃is quosq
numero suꝑauit. Demq ieromimꝰ
sex milia libroꝵ eiꝰ se legisse facetur
Horũ tamẽ om̃iũ studia augustinꝰ
ingenio uel st̃iã sua uitit. Nam tan¬
ta scͥpsit. ut dieb at noctib nõ solũ¬
ta sunt. q̃ grece scolia nũmpant᷑.
ini quib ea que uidentur obstura uł
difficilia sumatĩ ac breuit̾ ꝑst̾ugñt᷑¬
latini u̾bum appellant. que proferũt᷑
i populis. Tercium thomi. quos nol
libros ueluolumina nũtupamus:¬
tationis: Dialogos est collacio duoꝵ
uel plurinioꝵ.quẽ latim sermonent
dñt: Nam quod greci dialogos uocãt
nos sermones nocͦamꝰ: Secͦmo aũt

Expanded text:
bibliothecae studio primus adaequare conHic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque numero superavit. Denique Hieronymus sex millia librorum ejus selegisse fatetur. 3. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia summatim ac breviter praestLatini verbum appellant, que proferuntur in populis; 3m genus thomi, quos nos libros vel volumina appellamus»tationis. Dialogus est collatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermones dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant, nos sermones vocamus. Sermo autem
Abbreviated transcription (Latin):
concludat. Ana in ponderibus cẽ¬
tum draginis appendit᷑. et est no¬
men grecum. quod sunt selique i¬
dic. tremisses.ccxxu. solidi .lxxu.
stateres .xxu. Talentum eẽ sũmũ
pondus ꝑbibetur in grecis. llam
nicbil est calco minus nichil talẽ¬
to maiꝰ. cuiꝰ uariũ apud diu̾sas gẽ¬
tes pondus habetur. Apud romanos
emĩ talentũ est septuaginta dua¬
ait. Duo talenta esse centũ qua¬
quadragnita .miͦ ͬ libras. Est aũt
triplex id est minꝰ. mediũ. sũmũ.
minꝰ q̃quaginta. mediũ. lxxͭͣ¬

Expanded text:
concludat. Mina in ponderibus cenconcludat. Mina in ponderibus centum dragmis adpenditur; et est nomen Graecum quod sunt siliquae MDCCC, tremisses CCXXV, solidi LXXV, stateres XXV. Talentum summum esse pondus perhibetur in Graecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius. Cuius varium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos autem talentum esse septuaginta duaostendit, qui ait duo talenta esse centum quadraginta libras. Est autem triplex; id est minor, medius, summus. Minor quinquaginta, medius sep
Abbreviated transcription (Latin):
uncie. appendens aureos tres. Uñ
et uocatur stater ꝙ t̾bus solidis
stet. hec et semiuntia qr semis
habet de uncia. hec et semissis qr
ponder is semis est. quasi semis assis
uncie quartam partem appendat.
corrupte appellatur. hebreũ nomẽ
est. hñs apud eos uncie pondus. Apd̾
latinos autẽ et grecos quarta pars
uncie est et state̾ris medietas. drag¬
mas appendens duas. Unde cũ in liͤ¬
teris diuinis legit siclus uncia est.
cũ uero in gentilium quarta uncie¬
pars est. Uncia dicta quod umu̾sita¬
tem minoꝵ ponderũ sua unitate iuĩ¬
ciat. id est complectat᷑. Constat aũt
pro inde legitimum pondus habet᷑
qr numeru̾s scripulorum eiꝰ horas
diei noctis q metitur. uel qr librã
efficiet duodecies computata. libra
duodecim untiis efficit᷑ et inde hẽt᷑
ꝑfecti pond̾is genus. qr tot gemis¬
constat unciis quot mensibus ani¬
ins. Dicta autẽ libra quod sit liba̾̃
et cuncta intͣ se pondera predicta

Expanded text:
unciae, appendens aureos tres, unde unciae, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Haec et semiuncia, quia semis habet de uncia: haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. unciae quartam partem appendat. corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in litteris divinis legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scripulorum eius horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duodecies conputatus. Libra duodecim unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra quod sit libera, et cuncta intra se pondera praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
hic apud grecos gramina uotat᷑.
Scripulus autemꝰ dictus ꝑ diminu¬
tionem a lapillo breui qui scrupꝰ
uocatur. Dragnia ottaua pars
uncie et denarn pondus argenti
tͥbus ꝯstans scripulis. id est decẽ
et octo siliquis. Denariũ aute mn
dictum qr pro decẽ nũmis ĩpritat᷑.
Solidum nũcupatum quia nichil
illi decem iudetur. Solidũ enim
ueteres incegrũ dicebant et totũ.
Ipẽ qͦ numisma uocat᷑ pro eo quod
uominib p̾ncipum effignis q sig¬
netur. a mitio uero unũ munis.
ma unus argenteus erat. hoc em̃
ab assirns cepit. Dicũt autẽ iuidei
quodabraham in terra chanaam
primꝰ hanc aduexerit formam.
Solidus apud latinos alio noiẽ
sertula dicit᷑. quod is ser uncis
compleatur. bunc ut diximꝰ uul¬
gus auteum solidũ uotat. Cuiꝰ¬
t̾ciam ꝑtem ideo dixerunt tre¬
miss em̃. eo quod solidum faciat
ter missus. Sextula bis ad sumpta
duellem facit. ter posita staterẽ
reddit. Stat̾ est autẽ medieta

Expanded text:
Hic apud Graecos gramma vocatur. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Proprie quoque nummisma vocatur, pro eo quod nominibus principum, effigiisque signetur: ab initio vero unum nma, unus argenteus erat: hoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Judaei, quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidus apud latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sexuncia compleatur. Hunc ut diximus vulgus aureum solidum vocat: cutertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. duellam facit, ter posita staterem reddit. Stater autem medietas
Abbreviated transcription (Latin):
tibus et uno in medio stilo librata
equaliter stet. Eampama a regio
ne it alie nomẽ accepit. uͥ p̃mum
eius usus reꝑtus est. hͨ duas lan¬
ces nõ ht̃ sed iurga est signata li¬
bris et uiciis et uago tempore mẽ¬
ri. certꝰ est modus nominibus prop̾is
designatus. Caltus mĩma pars põ¬
derił. quacta pars oboli est. constãs
lentis genimis grams. appellatur
autẽ calcus quod sit ꝑuulus sicut
et lapis caltulꝰ qui adõ mĩmus ẽ
ut sine molestia calcetur. Siliqͣ
uicesima quartal ꝑs solidi est. ab
arbore cuiꝰ semen est uocabulum
tenens. Ceratĩ oboli ꝑs media est.
hũs seliquam unã semis. hunc la¬
timi seni obolum uocant. ceratim
autẽ grece latine siliqua cornuum
interpretatur. Obulus seliquis t̾¬
bus appendit᷑. hñs ceratim duos cal¬
culos quatuor. fiebat em̃ olim ex ere
ad instar sagitte. Unde et nomen a
grecis accepit boc est sagitta. Scri¬
pulus sex siliquarũ pondere constat

Expanded text:
cibus et uno in medio stylo librata cibus et uno in medio stylo librata aequaliter stet. Examne Italiae nomen accepit, ubi primum eius usus repertus est. Haec duas lances a non habet, sed virga est signata libris et unciis et vago pondere menri certus est modus nominibus propriis designatus. Calcus, minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellatur autem calcus quod sit parvulus; sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum tenens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat.
Abbreviated transcription (Latin):
mensurarum uat cog¬
noscere modum. Nani
omnia corporalia sicut sc̃ptum est
a summis usq ad mia. in mensu¬
ra et nimero et pondere disposita
sunt. atq formata. Cunctis enm
corporeis rebus pondus natura dedͭ
suum quoq regit omma pondus.
Primus moyles qui omnes antece¬
dit gentiliũ philosophos tempore.
nobis et numieros et mensuras et
pondus diu̾sis scripture sue lotis
narrauit. Primꝰ sidon argiuus
ponderum rationem in grecia con¬
stituit. et licet alii autiquior es ex¬
titerit. sed iste hac arte experien¬
tior fuit. Pondul dictum eo quod
in statera libratũ pendeat. hic et
pensum. Ab usiue autẽ pondus li¬
bra una est. Unde etiam dispondius
dictum quasi duo pondera. quod no¬
men adhuc in usu retinetur. Tru¬
tina est gemina ponderũ. lanes eqͣ¬
li. examine pendens. facta propter
talenta et centenaria appenden¬
da sicut morũetana pro ꝑua mo¬
dica qr pecuma hec et moneta uo¬
cata. eadem et statera. nomẽ ex
numero habens. quod duabus lan¬

Expanded text:
mensurarum juvat cognoscere modum: nam omnia corporalium sicut scriptum est a summis usque ad vina ima, in mensura et numero et pondere disposita sunt atque formata . Cunctis enim corporeis rebus pondus natura dedit. Suum quoque regit omnia pondus. Primus Moyses, qui omnes antecedit gentilium philosophos tempore, nobis et numeros et mensuras et pondus diversis scripturae suae locis narravit. Deinde Phidon argivus ponderum rationem in Graecia constituit, et licet alii antiquiores exstiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo, quod in statera libratum pendeat: hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondium dictum est, quasi duo pondera: quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata, eadem et statera, nomen ex numero habens, quod duabus lan
Abbreviated transcription (Latin):
anuis ꝑmanet ita ut quat̾ uel
sexies possit ꝑ annũ rescindi. Ui¬
çia dicta quod uix ad t̾plicẽ ꝑueĩat
fructum. cum alia legumina prouẽ¬
tum habeant fertilem. unde et uir¬
gilius. ut tenuis fetus uicie. Pisũ
quod eo pensabat᷑ aliquid auri minu¬
tum. Nam pisa aurum dicit᷑. Erbũ
agreco contrabit uocabulum. hoc
enm illi orcabum dñt. quod diun

Expanded text:
annis permanet, ita ut quater vel annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. 10. Vicia dicta, quod vix ad triplicem perveniat fructum, 316 cum alia legumina proventum habeant fertilem. Unde et Virgilius: Aut tenues fetus viciae. 11. Pisa, quod ea pensabatur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. 12. Ervum a Graeco trahit vocabulum. Hoc enim illi ὅροβον dicunt, quod du
Abbreviated transcription (Latin):
quasi electa ueteres em̃
meliora queq legebant. siue quod
manu legantur nec sectionem re¬
quirant. legumminum plurmia ge¬
nera. ex quibus faba lentitula.
pisum. faselum. cicer. lupinum.
gratiora in usu hominum uident᷑.
ffaba greca etimologia a uesçen¬
do uotabulum sum p̾sit. quasi
faga. fage enĩ grece comede̾ dicit᷑.
Priuiũ em̃ homines hoc legunnẽ
usi sunt. Huiꝰ species due quarũ
altera cõmunis. altera egiptia.
faba fresa dicta eo quod eam hoĩ¬
nes frendant. id est frangant. ⁊¬
molendo cõminuant. lentis uo¬
cata quod humda. et lenta est. uł
quod adberet humi. Faselum autẽ
et cicer greca nomma sunt. lupmꝰ¬
gilius tristesq luꝑini qr uultum
gustantis amaritudine contristãt.
Unde eos p̃amaritudine nec u̾mis
nec ullumauimal comedit. Mledi¬
ca uicia herbium pabulorum op¬
tima sunt. medica dicta qr a me¬
dis translata est in greciam tẽ¬
pore quo eã xerses rex ꝑsarum n¬
uasit. hec semel seritur et decẽ

Expanded text:
quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum gratiora in usum hominum videntur. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, quasi faga; φαγεῖν enim Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. Faba fresa dicta eo quod ea homines frendant, id est frangant, et molendo conminuant. Lentis vocata quod humida et lenta est, vel quod adhaeret humi. Faselum autem et cicer Graeca nomina sunt. gilius: Tristisque lupini, quia vultum gustantis amaritudine contristat; unde eos prae amaritudine, nec vermis, nec ullum animal comedit. 8. Medica, vicia, ervum, pabulorum optima sunt. 9. Medica dicta, quia Medis translata est in Graeciam, tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur, et decem
Abbreviated transcription (Latin):
tuli canũ sunt. ꝑ diminutionem
ues nati ex lupis et camb. cum int̾
lo forte miscentur. Solent et indi
canes feminas noctu in siluis alli¬
gatas adnuttere ad tygres bestias
aquib insiliri et nasci ex eodem fo¬
tu canes adeo acterrimos et fortes.
ut i compleru leones prosternant.
Uulpes dicta quasi uolupes. Est em̃
uolubilis pedib. et nũꝙ rectis iti.¬
nerib. sed tertuosis. anfractis cur¬
rit traudulentũ ammal. insidns¬
qꝑ decipiens. Nam dũ non habue¬
ut escum fingit mortem. Sic q
descendentes quasi ad cadauera
ues. rapit et deuorat. Snme no¬
naribus sunt et ficio feda rugis¬
turpiter follitantib. licet et capel¬
larum sit. pressum hrẽ nasũ. alii
arbitrantur. eo quod in eis multa si¬
nulitudo rationis humane sentitur.
sed flm̃ est. Hn elementorum saga
et caua t̾stant᷑. fetus quos amant

Expanded text:
tuli canum sunt, per diminutionem tuli canum sunt, per diminutionem . 8, 148, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal, insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes, quasi ad cadaver, aves rapit, et devorat. 30. Snaribusturpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii arbitrantur eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur: sed falsum est. In elementorum cogniet cava tristantur: fetus, quos amant
Abbreviated transcription (Latin):
auint. uocem hominẽ ꝑdere. si eũ
prior lupus uidĩt. Unde et subito ta¬
centi dicit᷑. lupus est in fabula. Certe
si se p̃uisum senserit de point ferita¬
tis audaciam. lupi toto anno non
amplius coeunt. quam duodecim
dies. famen diu portant. et post lon.
nomen latinum. grecã ethimolo¬
giam habere indet᷑. Grece enĩ cenoᷤ
dicit᷑ licet enĩ quidam a canore li¬
tratus. appella tũ existiment. eo
quod insonat. Unde et canere. Ni¬
chil autẽ sagacius canib. plus em̃
sensus ceteris ammalib habent.
lam q soli sua nomina recognos¬
cunt. dnõs suos diligunt. dñoꝵ
tecta defendunt pro dm̃s suis mor¬
ti se obbiciunt. uolũtarie cũ dño
ad predam currunt. corpris dm̃ su
etiam mortuũ non relinquunt.
Quoꝵ postremo natura est extra
homines esse non posse. In camb
duo sunt. aut fortitudo. aut ue¬
locitas. Catuli abusiue dñt quarũ¬
libet besti aꝵ filii. llam proprie ca¬

Expanded text:
aiunt vocem hominem perdere, si eum aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longaen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie ca
Abbreviated transcription (Latin):
suuenalis. qui se enichum ipẽ fa¬
tit. cupiens euadere damno. Testi¬
culi ip̃i sunt et fibri. qui etiã ponti¬
ci canes dnt̃. brsus fert᷑ dictus quod
ore suo formet fetus. quasi orsus.
Lam aiunt informes eos generare
ꝑtus et carnẽ quandã nasti. quã mat̾
lãbendo in memibra componit. Unde
est illud. Sic fornat lingua fetum
quem protulit ursa. Sed hoc in ma¬
turitas partus facit. Demq die tri¬
cesimo generat. Unde euenit. ut p̃ci¬
pitata fecunditas. imformes procreet.
uersorũ cap̃ mualidũ. ius marima in
brachiis et lumbis. unde interdum e¬
recti insistunt. lupus greca diriua¬
tione in linguam nram tͣnsfertur.
ce a morib appellat᷑. quod rabie rapa¬
citatis quicquid inuenerit trucidet.
Aln luꝑos uocatos aiunt. quasi leo¬
pos quod quasi leomi ita sit illi u̾tꝰ
in pedib. unde et quicquid pede p̃sse¬
rit nõ iuuit. Raꝑar autem bestia
et cruoris appetens. De quo rustici

Expanded text:
Iuvenalis12, 34: Qui se eunuchum ipse faIuvenalis12, 34: Qui se eunuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. ce a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici
Abbreviated transcription (Latin):
tione uariat᷑. quod alioꝵ animaliũ
non est ita ad conu̾sationem facilis
corpulentia. Cameleo pardus dictꝰ
qd̾ dum sit ut pardis albis maculis
super aspsus. collo equo similis. pedib
bubulis. capite tamen canelo est suui¬
lif. Hunc ethiopia gignit. lncis dic¬
tus. qr i luporum genere nuimera¬
tur. Bestia matulis tergua distint¬
ta ut pacdus sed similis lupo. Unde
et ille licos iste lincis. huiꝰ urmam
conuerti in duritiam. p̃ciosi lapidis
dicunt. qui liguriꝰ appellat᷑. quod
ipãł linces sentire hoc documento
probatur. Nam egestum liquorem
arens ini quantũ poterint contegũt
in india quadã nature ne talis ege¬
stio transeat in usum humanum
do dicti sunt. Nam testiculi eorum
aꝑti sunt iuedicaminib. propter
quos cum pñserint. uenatorem ip̃i
se castrant. et morsib uires suas
amputant. De quib cicero in scau¬
nana. Redimũt se ea parte corꝑis.
propter qm̃ in marime erpetuntur.

Expanded text:
sione variari, quod aliorum animalium sione variari, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleon pardus dictus, eo quod, dum sit ut pardus, albis maculis super aspbubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humanum. do dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime expetuntur.'