comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm. qͥ unitati ȩcclĩȩ ubi inspũ
scõ fit remissio peccatoꝵ corde inpe¬
nitenti resistit Dicentes unũ esse
suffugium: ne sit in remissibilis
blasphemia. Cor inpenitens caueat᷑
quoꝵ multis sententia nequa qͣm
firma uidetur: Quia uidelicet qͥs¬
qͥs unitati eccłie corde inpenitũ¬
ti resistit siue ille uideus. seu gen¬
tilis. suie etiã hereticus sit. potest
de penitenti refugerit. sed dicut.
quam dui corde inpenitenti qui
sp̃u gr̃e resistit. tã dui ñ habet ri¬
missionẽ. At illi obiciunt hanc cõ¬
dicionẽ incunctis constare crimi¬
nib qͦm enĩ. qͣmdui qͥs fornicationẽ
ydolatriã. adulterium. masculoꝵ
concubitũ. furtũ ceteraq flagicia
gesserit ñhabet hereditatẽ in reg¬
no xp̃i et dĩ His uͦ criminib ab¬
dicatis. potest ablui. scĩficari. ui¬
stificari. in nomine diũ nr̃i iħu¬

Expanded text:
sanctum, qui unitati Ecclesiae ubi in Spiritu sancto fit remissio peccatorum, corde impoenitente resistit, dicentes unum esse suffugium, ne sit irremissibilis blasphemia, cor impoenitens caveatur. Quorum multis sententia nequaquam firma videtur, quia videlicet quisquis unitati Ecclesiae corde impoenitenti resistit, sive ille Judaeus, seu gentilis, sive etiam haereticus sit, potest de poenitenti refugerit. Sed dicunt: Quandiu corde impoenitenti quis spiritui gratiae resistit, tandiu non habet remissionem. At illi objiciunt hanc conditionem in cunctis constare criminibus. Quomodo enim quandiu quis fornicationem, idololatriam, adulterium, masculorum concubitum, furtum, caeteraque flagitia gesserit, non habet haereditatem in regno Christi et Dei ; his vero criminibus abdicatis, potest ablui, sanctificari, justificari in nomine Domini no
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dirisset apperuit. Adiungens. lin¬
guis suis dolose agebant. Respondẽs
autem quidã exlegis peritis. ait illi.
Magister hec dicens. etiã nobis con¬
tumeliam facis. Quã misera consci¬
entia. quȩ audito dĩ uerbo sͥ contu¬
meliã fieri putat. & commemorata
pena ꝑfidorũ. se semꝑ intelligit ẽẽ

Expanded text:
quid dixisset aperuit adjungens: Linquid dixisset aperuit adjungens: Linguis suis dolose agebant. Respondens autem quidam ex legisperitis ait illi: Magister, haec dicens etiam nobis contumeliam facis. Quam misera conscientia, quae, audito Dei verbo, sibi contumeliam fieri putat, et commemorata poena perfidorum se semper int
Abbreviated transcription (Latin):
gissimas fructiu suoꝵ. uel cuiꝰq
pecuniȩ inpunitatẽ se emere existi¬
inant infacinoꝵ immanitate. ac
¶flagitioꝵ nequicia ꝑmanendo.
Ie robis phariseis. quia diligitis
primas cathedras insynagogis. &
salutaciones inforo. Ue nobis mise¬
ris.adqͦs phariseoꝵ uicia transierũt
qui breue & incertum uite nr̃e cur¬
riculum quo peccata humiliter pła¬
gere debueramus. ꝓprio ratu in¬
uicem suꝑbȩ certando peccatis am¬
plius honerare non metiumus.
Ue uobis. quia estis ut monum̃ta
que ñ apparent. & homines ambu¬
lantes supra nesciunt. Et hec suꝑ¬
sticionẽ pharis eoꝵ sententia redar¬
guit. qͥ cũ foris spẽm rectȩ doctrinȩ
p̃tendant. Intus uero qͥd feditatis
gerant occultent. Instar monum̃¬
toꝵ. quȩ cum suꝑficiẽ terrȩ cõmu¬
nis ostentent. intus uermescentiũ
sunt cadauerum plena fetore De
quib psalmista cũ diceret. Sepul¬
chrum patens ẽ guitur eoꝵ. Mox

Expanded text:
gissimas fructuum suorum, vel cujusque gissimas fructuum suorum, vel cujusque pecuniae, impunitatem se emere existimant, in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Vae vobis Pharisaeis qui diligitis primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro. Vae nobis miseris, ad quos Pharisaeorum vitia transierunt, qui breve et incertum vitae nostrae curriculum quo peccata humiliter plangere debueramus, pro prioratu invicem superbe certando, peccatis amplius onerare non metuimus. Vae vobis qui estis ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra, nesciunt. Et haec superstitionem Pharisaeorum sententia redarguit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendant, intus vero quid foeditatis gerant, occultent, instar monumentorum, quae cum superficiem terrae communis ostentent, intus vermescentium sunt cadaverum plena fetore. De quibus Psalmista cum diceret: Sepulcrum patens est guttur eorum ; mox
Abbreviated transcription (Latin):
mento interiore mundari. yt uobis
munda essent &e corpora q̃ lauatis:
Hoc ẽ enim omĩa &e interiora scilicet
& enͣteriora. sicut alibi legitur. Mun¬
date quȩ intus sunt. & quȩ foris s̃
munda erunt: S ne istas elemosi-¬
nas que funt defructib terrȩ re-¬
spuisse uideretur. Hec autẽ in qͥt
oportuit facere. idẽ uidiciũ & ca¬
ritatem dei. Yt ce nos ueraciter
de nr̃a miseria uidicantes. ce dei
caritatem qͣm donauit ipse dili¬
gentes. pie. recteq uiuamus. uistũ
iudicium eius confitentes. qͦ miscri
effecti sumus. Dequo dicit apls.
Iudiciũ qͥdẽ exino incondempnationẽ
& magne caritati eius. gr̃as agentes.
Dequa idẽ ipse dic̃ gr̃e p̃dicator. Cõ¬
mendat autẽ suã caritatẽ ds̃ in nob
Qm̃ cũ adhuc peccatores essem⁊ xp̃c
ꝓnobis mortuus ẽ. Hec autẽ oportuit
facere & illa non omittere. Idẽ elemo¬
sinas fructuum terrenoꝵ. Non gͦ tͥe
fallant. qͥ ꝑelemosinas quaslibet lar¬

Expanded text:
mento interiore mundari, ut vobis mento interiore mundari, ut vobis munda essent et corpora quae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora, sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse videretur, ait: Haec autem, inquit, oportuit facere. Idfidem, ut et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Dei charitatem quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus justum judicium ejus confitentes quo miseri effecti sumus. De quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem; et magnae charitati ejus gratias agentes . De qua idem ipse dicit gratiae praedicator: Commendat autem suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores enobis mortuus est . Haec autem oportuit facere, et illa non omittere, id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant qui per eleemosynas quaslibet lar
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma elemosina. qͣm nobis dedimꝰ
cũ nos ipsos miseros ꝓmiserantis
dĩ miscd̃iam requisiuimus. ꝓpter¬
quẽ dilectionis ordinẽ dictũ ẽ. Dili¬
ges ꝓrimum tuũ. tamquã te ipsũ.
Cum gͦ increpasset eos. qͦd forinsecꝰ
se lauarent intus autẽ rapina. &
iniquitate pleni essent Admonẽs
quandã elemosinã qͣm sͥ homo debet
primitus dare & interiora mundari
Uerumptamen inquit qͦd suꝑẽ da¬
te elemosinã. & ecce omnia munda
Isunt uob̃. Peinde ut ostenderet quid
ammonuisset. & qͥd ipsi facere non
curarent Neillũ putarent eoꝵ ele¬
mosinas ignorare. Sedue uob̃ inqͥt
phariseis: Tamquam diceret. ego qͥ¬
dem commonui uos elemosinã dan¬
dam: ꝑquã uob̃ munda sint omnia:
Sed ue uob̃ phariseis quia decimatis
mentã. & rutã. & om̃e olus. Has enĩ
noui elemosinas urãs. ne deillis me
ñc uos admonuisse arbitremini. Et
preteritis iudicium. & caritatẽ dei.
Qua elemosina possetis abom̃i inqͥna¬

Expanded text:
prima eleemosyna, quam nobis dedimus, prima eleemosyna, quam nobis dedimus, quoniam nos ipsos miseros per miserantis Dei misericordiam requisivimus. Proquem dilectionis ordinem dictum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavarent, intus autem rapina et iniquitate pleni essent, admonens quamdam eleemosynam, quam sibi homo debet primitus dare, et interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorum eleemosynas ignorare. Sed vae vobis, inquit, Pharisaei. Tanquam diceret, ego quidem commonui vos eleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia: sed vae vobis, Quia decimatis mentam et rutam et omne olus; has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquina
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cum facimus aduiuamur. ut di¬
mittantur nob̃ nr̃a peccata. S ea ni-¬
chil ẽ mauis. qua excorde dimittimꝰ
qͦd innos quisq peccauit. Anuͦ qͦdait.
Date elemosinã. &e ecce omnia mun¬
da sunt uob̃. Ita intellecturi sums
ut phariseis ñ habentib fidẽ xp̃i. e¬
tiam si non ineum crediderint. nec re¬
nati fuerint exaqua & spũ scõ. mun¬
da sint omnia. tantum sedelemosi¬
nas dederint. sic̃ qͥdã eas dandas pu¬
tant. cum sint inmundi om̃s. qͦs ñ
mundat fides. xp̃i. Dequa scriptũ ẽ.
Mundans fide corda eoꝵ. & tam̃ uerũ
ẽ qͦd audierant. Date elemosinã. & ec¬
ce omnia munda sunt uob̃. Qui enĩ
uult ordinatȩ dare elemosinã. ase ip¬
so debet incipere. & eã sibi pͥmũ dare.
Est enĩ elemosina opus miscdiȩ. ueris¬
simeq dictum ẽ. miserere animȩ tuȩ
placens dõ. Ppter hoc renascimur
ut do placeamus. cui merito displi-¬
cet. qͦd nascendo contraximus. Hec ẽ

Expanded text:
quae cum facimus, adjuvamur ut diquae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nobis nostra peccata, sed ea nihil est majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. An vero quod ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis, ita intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem etiamsi non in eum crediderint, nec renati fuerint ex aqua et Spiritu sancto munda sunt omnia, tantum si eleemosynas dederint, sicut quidam eas dandas putant cum sint immundi omnes, quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est: mundans fide corda eorum, et tamen verum est, quod audierant, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se ipso debet incipere et eam sibi primum dare, est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est, miserere animae tuae placens Deo, propter hoc renascimur ut Deo placeamus, cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
xta quod & iohannes precipit. Qͥ
habet duas tunicas det non habẽ¬
ti:. Neq enim facienda iubetur ele¬
mosina. ut deipsum consumas in¬
opia. sed ut tui cura corporis exple¬
ta. inopem qͣntum uales sustentes.
uel ita intelligendum qͦd suꝑ est.
quod tam multo scelere p̃occupa¬
tis solum remedium restat. date
elemosinã. Qͥ sermo ad omia que uti¬
li miseratione fiunt. Ualet. Non solũ
enĩ qͥ dat esurienti cibũ. sitienti po¬
tum. nudo uestimentũ. peregͥnanti
hospiciũ. & cȩtera huius modi. uerũ
etiã qͥ dat ueniã peccanti. elemosinã
dat. & qͥ emendat uerbere inquẽ po¬
testas datur: uel cohercet aliqua di¬
sciplina. & tam̃ peccatũ erꝰ qͦ ab illo
lesus. aut offensus ẽ. dimittit ex cor¬
de uel orat. ut ei dimittatur. Non
solũ ineo qͦd dimittit atq orat. ue¬
rum etiã in eo qͦd corripit. & aliqua
emendatoria pena plectit. elemosi¬
nam dat. qͥa misediã prestat. Mul¬
ta itaq genera sunt elemosinarum.

Expanded text:
nes praecipit: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Neque enim ita facienda jubetur eleemosyna, ut teipsum consumas inopia, sed ut tui cura corporis expleta inopem quantum vales sustentes. Vel ita intelligendum, quod superest, quod tam multo scelere praeoccupatis solum remedium restat, date eleemosynam. Qui sermo ad omnia quae utili miseratione fiunt, valet. Non solum enim qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, et caetera hujusmodi, verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa itaque genera sunt eleemosynarum,
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste intelligens opera dei. cũ
deuirtute negare non possit. Eadẽ
stimulatus inuidia calumpniat᷑¬
scĩ dicit ẽẽ beelzebub: isti non dimit¬
tetur neq inp̃senti scło neq infut᷑o.
Non quod negemus &ei si penitenti¬
am agere possit. posse dimitti
abeo.qui uult omnes homines sal¬
uos fieri. et adagnitionem uerita¬
tis uenire. sed quod ipsi uidici &
largitori uenie credentes. qui &
se penitentiã accepturum. et hãc
blasphemiam nusquam dic̃ esse
remittendam. Credamus hunc
blasphemum exigentib meritis
sic numqͣm adremissionem. ita
nec adipsos dignȩ penitentie fruc¬
tus ẽẽ ꝑuenturum. Iuxta quod io¬
hannes euuangłista dequibus dam
blasphemiȩ suȩ merito excecatis ue¬
rissime scripsit. ꝓpterea ñ poterãt
credere quia iterum dixit ysalas.

Expanded text:
manifeste intelligens opera Dei, cum manifeste intelligens opera Dei, cum de virtute negare non possit, eadem stimulatus invidia, calumniatsancti dicit esse Beelzebub, isti non dimittetur, neque in praesenti saeculo, neque in futuro. Non quod negemus et ei, si poenitentiam agere possit, posse dimitti ab eo qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire, sed quod ipsi judici et largitori veniae credentes, qui et se poenitentiam semper accepturum, et hanc blasphemiam nusquam dicit esse remittendam, credimus hunc blasphemum exigentibus meritis sicut nunquam ad remissionem, ita nec ad ipsos dignae poenitentiae fructus esse perventurum. Juxta quod Joannes evangelista de quibusdam blasphemiae suae merito excaecatis verissime scripsit: Propterea non poterant credere: quia iterum dixit Isa
Abbreviated transcription (Latin):
minis confitebitur illũ corã angłis
dĩ. Qͥ autẽ negau̾it me corã homi¬
nib denegabitur corã angłis dei.
Respicit ad suꝑiora. ubi dictum ẽ
operta quelibet & abscondita esse
reuelanda. Concludens hanc reue¬
lationẽ. non inuili quilibet concili¬
abulo. sedinconspectu suꝑne cun¬
tatis eternq regis ac iudicis ageN¬
dam. Et ne exeo qͦd ait eos qui se ne¬
gauerit. ẽẽ denegandos. Una cunc¬
toꝵ. hoc ẽ eoꝵ qͥ studio ⁊ eoꝵ qͥ infurmi¬
tate uel ignorantia negant. condi¬
cio putaretur continuo subiecit.
Et omnis qui dicit uerbũ infiliũ
hominis. remittetur illi. Ei autẽ
qͥ in sp̃m scm̃ blasphemauerit. ñ
remitteturz Quiscandalratur car¬
ne mea me hominẽ tantũ arbitrans.
qͦd filius sim fabri. & fr̃s habeam. la¬
cobum. & ioseph. & udam. Chomo
uorator. ac uini potator sim. talis
opinio.atq blasphemia. qͣmqͣm cul¬
pa ñcareat erroris. tam̃ habet ueniã.
ꝓpter corporis uilitatem:. Qui autẽ

Expanded text:
nis confitebitur illum coram angelis Dei. Qui autem negaverit me coram hominibus, denegabitur coram angelis Dei. Respicit ad superiora, ubi dictum est operta quaelibet et abscondita esse revelanda, concludens hanc revelationem non in vili quolibet conciliabulo, sed in conspectu supernae civitatis aeternique Regis ac Judicis agendam. Et ne ex eo quod ait, eos qui se negaverint esse denegandos, una cunctorum, hoc est, eorum qui studio, et eorum qui infirmitate vel ignorantia negant, conditio putaretur, continuo subjecit: Et omnis qui dicit verbum in Filium hominis, remittetur illi; ei autem qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, non remittetur. Qui scandalizatur carne mea, me hominem tantum arbitrans, od filius sim fabri, et fratres habeam Jacobum, et Joseph et Judam , et homo vorator ac vini potator sim , talis opinio a blasphemia quanquam culpa non careat erroris, tamen habet veniam propter corporis utilitatem; qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
contra ulos. qui corporalia pecca¬
ta. fornicationem udelicet. inmũ¬
diciam. libidinem. furtum. rapi¬
nam. &e cȩtera talia. quasi grauis¬
sima detestantur. Spiritalia uero
quȩ non minus dampnant. A pls.
hoc ẽ amaritudinem. iram. in dig¬
nationẽ. clamorem. blasphemiam.
seruitus. Ut leuia contempnunt.
Herumptamen qͦd suꝑ ẽ dare ele¬

Expanded text:
contra illos qui corporalia peccacontra illos qui corporalia peccata, fornicationem videlicet, immunditiam, libidinem, furtum, rapinam et caetera talia, quasi gravissima detestantur; spiritalia vero quae non minus damnat Apostolus, hoc est amaritudinem, iram, indignationem, clamorem, blasphemiam, servitus , ut levia contemnunt. Verumtamen quod supe
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s uidci nisi crebro lauent ma¬
nus. non manducant. denentes dra¬
dicionem seniorum. & aforo nͥ bap¬
tihentur non comedunt.
Et ait dñs adillum. Nunc uoᷤ pha¬
risei quod deforis ẽ calicis munda¬
tis ce catini. Qͦd autem intus est
urm. plenum ẽ rapina & iniqͥtate.
Et marcus quidẽ refert eos baptima¬
ta calicum ce urceoꝵ lectorumq &
eramentorum obseruare solitos:S
mag̃ subnomine uasoꝵ ipsi menda¬
datii &esimilationis arguunt᷑. qͦd
aliud ostentent hominib foris. ali¬
ud domi agant. formam pietatis
habentes extrinsecus. s intus uic¬
orum sorde deformes: Nult enim
dñs explicare latius. qͦd supra bre¬
uiter demnundando cordis ocłõ ꝓ¬
tulerat. Stulti. nonne qui fecit qͦd
deforis ẽ etiã id quod intus ẽ fecit
Qui inquit utramq hominis natu¬
ram fecit utramq mundari desi¬
derat: hoc contra manicheos. qui
animã tantum adõ. Carnẽ uero
putant adiabolo creatam. hoc

Expanded text:
et omnes Judaei nisi crebro lavent maet omnes Judaei nisi crebro lavent manus non manducant, tenentes traditionem seniorum, et a foro nisi baptizentur non comedunt . Et ait Dominus ad illum: Nunc vos Pharisaei quod de foris est calicis et catini mundatis. Quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. Et Marcus quidem refert eos baptismata calicum et urceorum lectorumque et aeramentorum observare solitos, sed magis sub nomine vasorum ipsi mendacii simulationis arguuntur, quod aliud ostentent hominibus foris, aliud domi agant, formam pietatis habentes extrinsecus, sed intus vitiorum sorde deformes. Vult enim Dominus explicare latius quae supra breviter de mundando cordis oculo protulerat. Stulti, nonne qui fecit quod deforis est, etiam id quod deintus est fecit? Qui, inquit, utramque hominis naturam fecit, utramque mundari desiderat. Hoc contra Manichaeos, qui animam tantum a Deo, carnem vero putant a diabolo creatam. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
apud phariseum prandere rogatũ.
Quȩ autem sint illa. matħs explicat.
qui hoc dñi terminato sermone qͤ
tamen partim breuius lucas. partĩ
plirius commemorat. Continuosub¬
iunxit. Adhuc eo loquente adtur¬
bas. ecce mat̾ eius & fr̃s stabant fo¬
ris querentes loqui eu. Adhuc inqͥt eo
loqñte: ut intelligeres hec loquente
inquit mater eius. & fr̃s. Lucas aut̃
non huius rei gestȩ ordinẽ denuit
sed p̃occupauit hoc. & recordatum
ante narrauit. Deniq hoc si inter¬
posuit ut solutum appareat anexu
& superiorum. &e posterioꝵ. Itaq pꝰ¬
quam nunciatis sͥ foris matre &
frĩb ait. Qui enĩ fecerit uoluntatẽ
dĩ. hic frater m̃s. & soror mea. et ma¬
ter est. Datur intelligi. rogatus pha¬
risei intrase conuiuium:
Phariseus autẽ cȩpit intra se repu¬
tans dicere. Quare non baptihatus
esset ante prandium.Causam pha¬
risei cogitacionis euuangłista mar¬
cus aperuit dicens. Pharisei enĩ

Expanded text:
apud Pharisaeum prandere rogatum. apud Pharisaeum prandere rogatum. Quae autem sint illa Matthaeus explicat, qui hoc Domini terminato sermone, quem tamen partim brevius Luca, partim prolixius commemorat, continuo subjunxit: Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris, quaerentes loqui ei. Adhuc, inquit, eo loquente, ut intelligeres, haec loquente inquit, mater ejus et fratres. Lucas autem non hujus rei gestae ordinem tenuit, sed praeoccupavit hoc, et recordatum ante narravit. Denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. Itaque postquam nuntiatis sibi foris matre et fratribus ait: Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est , datur intelligi, rogatus Pharisaei intrasse convivium. Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere quare non baptizatus esset ante prandium. Causam Pharisaei cogitationis evangelista Marcus aperuit dicens: Pharisaei enim
Abbreviated transcription (Latin):
diceͣtis. Mortificate gͦ menbra ur̃a
quȩ sunt suꝑ terrã. fornicationem.
inmundiciam. libidinẽ. & cętera ta¬
lia: Si igitur ipse bonũ bona inten¬
cione patraueris. non habens intua
conscientia aliquã partẽ tenebro¬
sȩ cogitacionis.etiã si contigerit a¬
liquẽ ꝓximoꝵ tua bona actione
noceri.Uerbi gr̃ã. aut depecunia
quam ate indigens & petens acce¬
perat. facere uel pati aliquid mali.
aut deuerbo exhortacionis. quo er¬
rantẽ corrigere uolebas. forte ꝑnici¬
osius errare. du tam̃ ꝓtuo simplici
aelucido corde. E hic & infuturo lu¬
cis grã donaberis. Hec contra hy¬
pocrisin phariseorum subdole sig¬
na querentiũ. specialiter dicta. Noᷤ
iuxta sensum moralem generalit̃
instituant. Et cum loqueretur. ro¬
gauit illum qͥdã phariseus ut pͣn¬
deret apud se. & ingressꝰ recubuit.
Consuste lucas ñ ait. &cum hȩc loq̃¬
retur: sed cum hec loqueretur. ut ostñ¬
dat eum ñstatim finitis que posu¬
erat uerbis. sed aliqͦt interpositis

Expanded text:
s: Mortificate ergo membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant Et cum loqueretur, rogavit illum quidam Pharisaeus ut pranderet apud se, et ingressus recubuit. Consulte Lucas non ait, Et cum haec loqueretur, sed, Cum loqueretur, ut ostendat eum non statim finitis quae praeposuerat verbis, sed aliquot interpositis,
Abbreviated transcription (Latin):
similib unicum suꝑẽ suffragium.
dño cum ꝓpha supplicare. ¶tinam
dirigantur uiȩ meȩ adcustodiendas
iustificationes tuas. Tunc non con¬
fundar. cum ꝑspexero inomnibus
mandatis tuis. At ille ait. & uob̃
legis peritis ue: qͥa oneratis homines
onerib que portari non possunt. &
ipsi uno digito ur̃o ñ tangitis sarci¬
nas Nonpossunt onera legis porta¬
re. comͦ quo isti legis periti hec inpo¬
nebant hominib. Unde recte audi¬
unt qͦd sarcinas eius uno digito ñ
tangerent: hoc ẽ ne inminimis qͥdẽ
eam ꝑficerent. quã inre contͣ amorẽ
trus. his qͥ credentes exgentib circũ¬
cidi docebant. ꝓtestetur & dicat. E
nuuc quid temptatis dm̃ uponere
iugũ suꝑ ceruieẽ discipuloꝵ qͦd neq
patres nr̃i neq nos potuimus porta

Expanded text:
 suffugium, Domino cum propheta supplicare: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justificationes tuas. Tunc non confundar, dum respiciam in omnia mandata tua . At ille ait: Et vobis legisperitis vae, quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Non possunt onera legis portari eo modo quo isti legisperiti haec imponebant hominibus. Unde recte audiunt quod sarcinas ejus uno digito non tangerent, hoc est ne minimis quidem eam perficerent, quam se contra morem trus, his qui credentes ex gentibus circumcidi docebant, protestetur et dicat: Et nunc quid tentatis Deum, imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque patre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersa ẽ intencio que p̃cedit:
prauum ẽ omne opꝰ quod seqͥt᷑.
quãuis rectũ eẽ uideatur.
ide gͦ nelum̃ qͦd inte ẽ tenebre sit̃
hoc est. ne ipsa cordis intentio q̃
lum̃ ẽ animȩ uicioꝵ caligine fus¬
cetur. Sedula discretione ꝑpen¬
de. iuxta qͦd alibi precipitur. Om̃i
custodia serua tuũ cor qm̃ exipso
uita ꝓcedit. Si gͦ corpus tuũ totũ

Expanded text:
t, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione pede. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit
Abbreviated transcription (Latin):
uicis iantiã noluerunt intrare cre¬
dendo. Beniq precipit ne oꝑa tan¬
tumm sed & cogitaciones. & ipsas
etiã cordis intentiones mundare ce
castigare meminerint.Nã sequit᷑.
iucerna corporis tui ẽ ocłs tuus.
Corpus quippe dic̃ oꝑa. que palam
cunctis apparent. Ocłm uͦ ipsam
mentis intentionẽ qua operatur. &
decuius merito eadẽ opera lucis
antenebrarum sint oꝑa. discernun¬
tur. Sicut ipse consequenter expo¬
suit dicens. Si ocłs tuus fuerit sim¬
plex. dotum corpus tuũ lucidum
erit. Si autem nequam fuerit eti
am corpus tuum denebrosũ erit.
Sunquit pura rectaq intentione
que potes agere bona studue¬
ris. lucis ꝓfecto sunt opera que fa¬
cis. etiã si corã hominib inꝑfec¬
tionis credi quid habe iudeantur.
¶m̃ diligentib dm̃ omnia cooꝑ¬
antur inbonum. his qui scđm ꝓ

Expanded text:
lucis januam noluerint intrare crelucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint; nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus vero ipsam mentis intentionem operatur, et de cujus merito eadem opera, lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum eram corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Deum omnia cooperantu
Abbreviated transcription (Latin):
nescuint. et eoꝵ qui peccare desistũt.
Penitentia enĩ delic̾tum abolet. sa¬
pientia cauet. Nemo lucernã ac¬
cendit. & in abscondito ponit neq
submodio. De seipso dñs hȩc loqͥt.
ostendens ac si supͣ dixerit nullũ
generationi nequam nisi signum
ione dandũ. Nequaquã tam̃ lucis
sue claritatem fidelib occultandã
Ipse quippe lucernã accendit qͥ testã
humane nature flamma suȩ di¬
unitatis impleuit Quam ꝓfecto
lucernã nec credentib abscond̾e
nec modio supponere. hocẽ sub
mensura legis includere: uel intra
unius uidee gentis terminos uo¬
luit cohibere. Sed supra candela¬
brum inquit. ut qui ingrediuntur
lum̃ uideant. Candelabrũ eccłiã
dicit. cui lucernã suꝑposuit. quia
nris infrontib. fidẽ suȩ incarnati¬
onis adfixit. Ut qui eccłiã fideliter
ingredi uoluerint. lum̃ ueritatis
palam querant intueri. Qua sc̃
qui signa querentes exterus. aꝑtã

Expanded text:
nesciunt, et eorum qui peccare desistunt. nesciunt, et eorum qui peccare desistunt. Poenitentia enim delictum abolet, sapientia cavet. Nemo lucernam accendit et in abscondito ponit, neque sub modio. De seipso Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sentqui signa quaerentes exterius, apertam
Abbreviated transcription (Latin):
dia &e uirtus ẽ Non mͦ non audire.
sed aeblasphemare. atq in sidiis agi¬
tare malebant. Uixi niniuite sur¬
gent inuidicio cum generatione hac.
ce condempnabunt illã. quia peni¬
tenciã egerunt ad p̃dicationẽ ione.
cis dieb p̃dicauit. ego tanto tẽpore:
Ille assyriis genti incredulȩ. ego ui¬
deis populo dei. Ille peregrinis. ego
ciuib Ille uoce locutus simplici. ni¬
chilq signoꝵ faciens. acceptus ẽ ego
tanta signa faciens beelzebub calup¬
niam sustineo. Plus gͦ ẽ iona hie. hoc
ẽ inmedio urm p̃dicans. et ꝓpterea.¬
eodẽ mͦ qͦ regina austri uiri qͦ niu¬
uitȩ generationẽ condempnabunt
uidcoꝵ. hocẽ infidelitatis arguent.
Alit̃. lnniniuitis. & regina austri.
minus ꝑpenitentiam ꝑ actȩ insipi¬
entie quã ꝑsapientiȩ discende in¬
dustriã dño conciliatur: Exduabꝰ
qͥppe partib unitas eccłiȩ conggre¬
gatur eorum uidelicet qͥ peccare

Expanded text:
tia et virtus est, non modo non audire, tia et virtus est, non modo non audire, sed blasphemare atque insidiis agitare malebant. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione hac et condemnabunt illam, quia poenitcis diebus praedicavit, ego tanto tempore. Ille Assyriis, genti incredulae; ego Judaeis, populo Dei; ille peregrinis, ego civibus; ille voce locutus simplici, nihilque signorum faciens acceptus est, ego tanta signa faciens, Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo Jona hic, id est, in medio vestrum praedicans, et proptereaeodem modo quo regina Austri, viri quoque Ninivitae generationem condemnabunt Judaeorum, hoc est infidelitatis arguent. Aliter: In Ninivitis et regina Austri, minus per poenitentiam peractae insipientiae, quam per sapientiae discendae industriam Domino conciliatur. Ex duabus quippe partibus unitas Ecclesiae congregatur, eorum videlicet qui peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potestate uidicii. s comparatione
factȩ mulieris. Si autẽ regina au¬
stri quȩ electa ẽẽ ñdubitatur. sur¬
get inuidicio cum reꝓbis. ostendit᷑
resurrectio mortalium. Et hec non
uixta fabulas uideoꝵ mille annis
ante iudiciũ. sedinipso eẽ futurõ u¬
dicio. Quia uenit afinib derrȩ au¬
dire sapientiã salomonis. & ecce plꝰ
quam salomon hic. Hic inhoc loco
nom ꝑnomen ẜ aduerbium loci sig¬
nificat. Idẽ inp̃sentiarum int uos
conuersatur. qui incomparabiliter
ẽ salomone prestantior. Refert aut̃
scriptura. qͦmͦ regina sabaa ꝑtantas
difficultates gente sua & imperiode¬
relictis uenerit iniuideã. sapientiam
audire salomonis. & ei multa mu¬
nera deferens abeo plura ꝑceperit
Que ideo udeos iniuidicio condemp¬
nabit. qm̃ ipsa abultimis terrȩ fi¬
nib eũ quesuut: quẽ ꝑcepto dono
sapientie cognouerat ẽẽ famosum.¬
Illi uero secum habentes eũ qui non
aliunde sapiens. sed ipse di sapien¬

Expanded text:
n potestate judicii, sed comparatione facti melioris. Si autem regina Austri, quae electa esse non dubitatur, surget in judicio cum reprobis, ostenditur resurrectio mortalium. Et haec non juxta fabulas Judaeorum mille annis ante judicium, sed in ipso esse futura judicio. Quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. Hic in loco non pronomen, sed adverbium loci significat, id est, impraesentiarum inter vos conversatur qui incomparabiliter est Salomone praestantior. Refert autem Scriptura quomodo regina Saba per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venerit in Judaeam sapientiam auditura Salomonis, et ei multa munera afferens, ab eo plura perceperit. Quae ideo Judaeos in judicio condemnabit, quoniam ipsa ab ultimis terrae finibus eum quaesivit, quem percepto dono sapientiae cognoverat eIlli vero secum habentes eum qui non aliunde sapiens, sed ipse Dei sapien
Abbreviated transcription (Latin):
& ornati erant suꝑfluis obseruati¬
onib phariseoꝵ. reuertitur ad eos
diabolus. & septenario sͥ numero dȩ¬
monũ addito: habitat pͥstinã do¬
mum. & fiunt posteriora illiꝰ ppłi
peiora pͥorib. Multo enĩ nc̃ maio¬
re demonum numero possident᷑.
fuerant ante legis noticiã. Quia
aliudẽ. uenturũ ñcredere. aliud e¬
um ñ suscepisse qͥuenerit. Septe¬
narium autẽ numerum adiunc¬
tum diabolo. uel ꝓpt̾ sabbatum
tem sp̃s uirtutũ descendisse narrant᷑.
Ita ce contrario uicioꝵ numerus indi¬
abolo consecratus sit. Factum ẽ aut̃
cum hȩc diceret. extollens uocẽ q̃dã
mulier deturba. dixit illi. Beatus

Expanded text:
 ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo enim nunc majore daemonum numero possidentur fuerant ante legis notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum tem spiritus virtutum descendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit. Factum est autem cum haec diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter: apłi apłi qui electionis meri¬
to bonitatem generis humani mt¬
tis excesserãt modis: suꝑnȩ bonitate
intuitu mali ẽẽ dicuntur. quia nicħ
ẽ ꝑsemetipsum stabile: Nichil immu¬
tabile. nichil bonum. nͥ dĩtas sola.
Om̃s uͦ creatiure ut beatitudinẽ et̃m¬
tatis uel immutabilitatis obtineant
Non hoc ꝑsuam naturã. sed ꝑcreatoris
sui participationem & grãm conse¬
quuntur. Qyod uͦ sequitur. Qnto
magis pat̃ ur̃ decelo dabit spm̃ bo¬
num petentib se ꝓ quo matheus
posuit dabit bona petentib se Osten¬
dit sp̃m scm̃ plenitudinẽ ẽẽ bonoꝵ
dĩ. et ea quȩ diuinitus administnͣ¬
tur. Non alia absq ea subsistere. Qa
om̃s utilitates quȩ exdonoꝵ dei
gr̃a suscipiuntur existo fontee¬

Expanded text:
Aliter: Apostoli qui electionis meriAliter: Apostoli qui electionis merito bonitatem generis humani multis excesserant modis, supernae bonitatis intuitu mali esse dicuntur, quia nihil est per semetipsum stabile, nihil immutabile, nihil bonum, nisi Deitas sola. Omnes vero creaturae ut beatitudinem aeternitatis vel immutabilitatis obtineant, non hoc per suam naturam, sed per Creatoris sui participationem et gratiam consequuntur. Quod vero dicitur: Quanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus se? pro quo Matthaeus posuit: Dabit bona petentibus se , ostendit Spiritum sanctum plenitudinem esse bonorum Dei, et ea quae divinitus administrantur, non alia absque eo subsistere. Quia omnes utilitates, quae ex donorum Dei gratia suscipiuntur, ex isto fonte e
Abbreviated transcription (Latin):
suit scorpionem: cuius aculeus ue¬
nenatus retro timendus Sic̃ spei
contͣriũ ẽ retro respicere. cum spes
futuroꝵ. inea que ante ĩ extendat.
Si gͦ uos cum sitis mali. nostis bona¬
data dare filiis ur̃is. Qnͣtomag̃ pat̃
b se: Quomodo mali dant bona:
s malos appellauit dilectores ad¬
huc seculi huius & peccatores. Bona
uͦ que dant. secundum eoꝵ sensum
bona dicenda sunt quia hec ꝓboniha¬
bent. qͣmqͣm & uirerum natura ista
bona sint s temꝑalia & adistã ui¬
tam infirmam ꝑtinentia. & quiꝰqͥs
ea malus dar. ñ de suo dat. Dñi est
enĩ terra. & plenitudo eius. qͥ fecit
cȩlum & terrã mare & omnia q̃
ineis sunt. Qñtum gͦ sperandumẽ¬
daturum dm̃ nob̃ bona petentib
nec nos posse decipi. ut accipiamus
aluid ꝓalio. cum abipso petimus
qñ nos etiã cum sumꝰ mali. nouims
id dare qͦd petimur: Non enĩ deci¬
punus filios nr̃os & qualicumq bo¬
na damus.ñ de nr̃o s: deipsi dam

Expanded text:
suit scorpionem, cujus aculeus vesuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retrospicere, cum spes futurorum in ea quae ante sunt se extendat. Si ergo vos cum sitis mali nostis bona dare filiis vestris, quantobus se? » Quomodo mali dant bona? Sed malos appellavit dilectores adhuc saeculi hujus et peccatores. Bona vero quae dant, secundum eorum sensum bona dicenda sunt, quia haec pro bonis habent. Quanquam et in rerum natura ista bona sint, sed temporalia et ad istam vitam infirmam pertinentia: et quisquis ea malus dat, non de suo dat; Domini est enim terra et plenitudo ejus qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt . Qdaturum Deum nobis bona petentibus, nec nos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam cum simus mali novimus id dare quod petimur! Non enim decipimus filios nostros, et qualiacunque bona damus, non de nostro, sed de ipsius damus.
Abbreviated transcription (Latin):
& pussanti aꝑietur. G cui ñ datur
& qui ñinuenit. & cui non aperitur:
apparet. quod ñ bñ petierit. quesient.
pulsauerit. Oyis autẽ ex uob̃ pa¬
trem petit panem: Numquid lapi
dem dabit illi: Panis intelligitur
caritas. ꝓpt maiorẽ apetititum. ⁊ tã
necessarium. ut sine illa cetera nichil
sint. Sic̃ sine pane mensa inops ⁊ua
cua ẽ cui ꝯtraria ẽ cordis duricia qͣ lapidi¬
comparauit. Aut si piscem: numqͥd
ꝓpisce serpentem dabit illi: Piscis
ẽ fides iniuisibilium. uel ꝓpt̃ aquam
baptismi. uel quia de inuisibilib locis
capitur: qͦd etiam fides huius mundi
fluctib circumlatrata ñfrangitur
recte pisci comparatur. Cui contrari¬
um posuit serpentem. ꝓpt̃ uenena fal¬
latiȩ. quȩ etiã pͥmo homini malesua¬
dendo preseminauit. ut si petierit
ouum. nunquid porrigit illi scor¬
pionem: In ouo indieatur spes. O¬
uum enĩ nondum ẽ fetus ꝑfectus. s
fouendo speratur. Cui contrariũ po¬

Expanded text:
et pulsanti aperitur, ergo cui non datur, et pulsanti aperitur, ergo cui non datur, et qui non invenit, et cui non aperitur, apparet quod non bene petierit, quaesierit, pulsaverit. Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid ladem dabit illi? Panis intelligitur charitas propter majorem appetitum. Et tam necessaria, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops est, cui contraria est cordis duritia, quam lapidcomparavit. Aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Piscis est fides invisibilium, vel propter aquam baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur, cui contrarium posuit serpentem, propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit. Aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? In ovo indicatur spes. Ovum enim nondum est foetus perfectus, sed fovendo speratur. Cui contrarium po
Abbreviated transcription (Latin):
cessarios Et ego uob̃ dico. petite
& dabitur uob. querite & inue¬
metis. pulsate & aꝑietur uob̃.
Comparatio ẽ aminore. Si enim
amicus homo surgit delecto. & dat
ñ amicicia. sed tedio compulsus. qͣn¬
tomagis dat ds̃. qͥsine tedio largissi-¬
me donat qͦd petitur sed adhoc se pe¬
ti uult ut capaces donoꝵ eius fiant
qui petunt. Ne itaq deiua ueniens
amicus inedia dispereat. hoc ẽ ne a-¬
micus nuꝑ aberroris sui uanitate
resipiscens desiderii spiritalis diu¬
cius inopia tabescat. Petamꝰ epu-¬
las uerbi. qͥb alatur queramꝰ ami¬
cum. qui det Pulsemꝰ ostium. quo
seruant᷑ abscon se: Magnã enĩ spẽ
dedit. & dat ille. qͥ ꝓmittendo ñ de¬
cepit. Omiis enĩ inquit qͥ petit ac¬
cipit. & qui querit. inuenit. & pulsã¬
ti aperietur. Ergo iuxta ꝓmissam
postulantis amici parabolã. ꝑseue¬
rantia opus ẽ ut accipiamus quod
petimus. & inueniamus quod queri¬
mus. quod pulsamus aperiatur. Nã
si petenti datur & querens inuenit.

Expanded text:
Et ego vobis dico: Petite, et dabitur vobis. Quaerite, et invenietis. Pulsate, et aperietur vobis. Comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus qui sine taedio largissime donat quod petitur? Sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt. Ne itaque de via veniens amicus inedia dispereat, hoc est, ne animus nuper ab erroris sui vanitate resipiscens desiderii spiritalis diutius inopia tabescat, petamus epulas verbi quibus alatur, quaeramus amicum qui det, pulsemus ostium quo servantur absconsae. Magnam enim spem dedit, et dat ille qui promittendo non decipit. Omnis enim inquit qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. Ergo juxta praemissam postulantis amici parabolam perseverantia opus est ut accipiamus quod petimus, et inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Nam si petenti datur, et quaerens invenit,
Abbreviated transcription (Latin):
sequetur & ueniã. nulloq discri¬
mine inpenitentia cȩt̾is obliga¬
tior aut in remissibilior inuenit᷑
ẽẽ peccatis. quȩ insimilitudinem
scelerũ cȩteroꝵ usq adpenitentiã
manens. mox acta penitentia de¬
lebiturz. Sola autẽ blasphemia in
sp̃m sc̃m. qua quisq insimilitu¬
dinẽ diaboli. & angłoꝵ euis. contͣ
conscientiam suã. maiestatẽ dĩta¬
tis obpugnare nontrepidat. non
habet remissionẽ inȩternum. sed
reus erit ȩterni delicti. sic̃ euuan¬
glista marcus euidenter exponit.
Qͥ posito hoc dñi testimonio sub¬
ritum inmundũ habet. nã neq
norẽ credunt. & confitent᷑. quia ñ
inuidentia diabolica s humana
ignorantia ducti faciunt hoc in¬
remissibilis blasphemie crimine
tenentur. qua ꝓpriȩ principes ui¬
deorum &e quiq similes inuidie
peste corrupti. maiestatẽ blasphe¬
mant. sine fine peribunt. Lege bea¬
d augustini librũ pͥmũ desermo¬
ne domini inmonte.
Cum autem inducent uos insyna¬

Expanded text:
rimine impoenitentia caeteris obligatior aut irremissibilior invenitur esse peccatis, quae in similitudinem scelerum caeterorum usque ad poenitentiam manens, mox acta poenitentia delebitur. Sola autem blasphemia in Spiritum sanctum, qua quisque in similitudinem diaboli et angelorum ejus contra conscientiam suam, majestatem Deitatis oppugnare non trepidat, non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti. Sicut evangelista Marcus evidenter exponit, qui, posito hoc Domini testimonio, subritum immundum habet. Nam nequenorem credunt et confitentur, quia non invidentia diabolica, sed humana ignorantia ducti faciunt, hoc irremissibilis blasphemiae crimine tenentur. Quapropter principes Judaeorum, et quique similis invidiae peste corrupti, majestatem blasphemant, sine fine peribunt. Lege beati Augustini librum primum de Sermone Domini in monte. Cum autem inducent vos in syna
Abbreviated transcription (Latin):
tidiano. de remissione peccatorũ.
detemptacione uitanda. At uͥ qͦd
ille mnultimo posuit. s libera nos a
malo. Iste ñ posuit. ut intelligere¬
mus ad uiud suꝑiꝰ qͦd de tempta¬
cione dictũ ẽ. ꝑtinere. Ideo qͥppe
ait. s libera. ñ ait. & libera: tamꝗͣ
unã peticionem eẽ demonstrans. ac¬
ineo seliberari amalo. qͦd non infer¬
tur uitemptationem.
Et ait adillos. Quis ur̃m habeb̃
amicum. & ibit adillũ media noc¬
te. &dicet illi. Amice. commoda mͥ
tres panes qm̃ amicus m̃s uenit
deuia adme. & ñ habeo qͦd ponam
ante illii: Rogatus adiscipulo
saluator: ñmͦ formã orationis. sed
& instantiam frequentiãq tradit
orandi. Amicus gͦ adquẽ media no¬
cte uenitur: ipse ds̃ intelligitur cui
inmedia dribulatione supplicare.
&tres panes idẽ intelligentiã tri¬
nitatis. qua p̃sentis uitẽ consolent᷑

Expanded text:
diano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda . At vero quod ille in ultimo posuit, Sed libera nos a malo; iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, Sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstranin eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem. Et ait ad illos: Quis vestrum habebit amicum, et ibit ad illum media nocte, et dicet illi: Amice, commoda mihi tresad me, et non habeo quod ponam ante illum. Rogatus a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur. Cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolent
Abbreviated transcription (Latin):
necess arius. qͣntus anime carniq
tͥbuendus ẽ. Siue sp̃italiter. suie
corꝑaliter. siue utroq intelligat᷑
mͦ. Hic ẽ etiã qͣm poscimus remis¬
sio: ubi ẽ omĩs cõmissio peccatorũ.
hic temptaciones. que nos adpec¬
candum. uel allicuint. uel impellt̃.
Hic deniq malũ. unde cupimus li¬
berari. Illic autẽ nichil istoꝵ est.
Euuangelista uͦ lucas inoratione
dñca peticiones ñ septem sed qͥnq
complexus ẽ. Nec abisto utiq dis¬
crepauit s quomͦ istã septẽ sint in¬
telligendã ipsa sua breuitate com¬
monuit. Nom̃ quippe dĩ scĩficat᷑
inspũ. dĩ autẽ regnũ incarnis re¬
surrectione uenturum ẽ. Ostendẽs

Expanded text:
carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
cus qui uenit deuia: ipse nr̃ ẽ an¬
mꝰ. Qui totiens a nob̃ recedit. quoti¬
ens adappetenda t̾rena & tẽporalia
q pulchrȩ qui petierat aduingit.
ñ se habere qͥd pouat ante illum
Qm̃ amimȩ post scł̃i tenebras deum
suspiranti. nichil p̃ter eum cogitare:
nil loqui. nil quilibet intueri. solum
qd recognouit summȩ tͥnitatis gau¬
dium contemplari. atq ad hoc ple¬
nius intuendum ꝑueniendum sa¬
tagit. Et ille deintus. respondens
dicat. Noli mͥ molestus eẽ. iam ho¬
stium clausum ẽ. & pueri mei me¬
cum sunt incubili. ñ possum sur¬
gere &e dare tibi: Hostium amici
diuini ẽ intelligentia sermonis.
quod sͥ apls orat aperire adloqñ¬
dum mysterium xp̃i Clausũq
ẽ tempore famis uerbi. cum in¬
telligentia datur ñ & illi qui euuã¬
gelicam sapientiã tamqͣm panẽ
erogantes ꝑorbẽ terre p̃dicaue¬
runt. pueri patͥs familias. iã sunt
insecreta quiete cũ dño. & tam̃
orando efficitur: ut accipiat de¬

Expanded text:
qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia quo pulchre qui petierat adjungit: Non se habere, quod ponat ante illum, quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nihil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri. Solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus respondens dicat: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili. Non possum surgere et dare tibi. Ostium amici divini est intelligentia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis verbi, cum intelligentia non datur. Et illi qui evangelicam sapientiam, tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt, pueri patrisfamilias jam sunt in secreta quiete cum Domino. Et tamen orando efficitur ut accipiat de
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ theori a. idẽ contemplatio dĩ
Cui merito omĩa iustificationum
merita. uniu̾sa uirtutum studia
post ponunturMariatptimam
partem elegit. quȩ non auferet᷑ abea.
Ecce pars marthȩ ñ rep̃henditur. s
marie laudatur. Neq enĩ bonam
partem elegisse mariã dicit. s op¬
timam.Ut etiã pars maͬthȩ: indi¬
caret᷑ bona. Quare autem parᷤ ma¬
riȩ sit optimã. subinfertur cũ dr̃.
Quȩ ñ auferetur abea Actiua &¬
enim uita cum corpore deficit. Qͥs
eni inet̾na patria panem esurien¬
ti porrigat. ubi nemo esurit: Qͥs
potum tribuat sitienti. ubi nemo
sitit: Qͥs mortuum sepeliat. ubi
nemo moritur: Cũ p̃senti gͦ seculo:
uita aufertur actiua. Contempla¬
tiua autem hic incipitur ut in
celesti patria ꝑficiatur. Quia amo¬
ris ignis qui hic ardere inchoat: cũ
ipsum quẽ amat uiderit. in amore
amplius ignescit. Contemplatiua
gͦ uita minime aufertur. quia sub¬
tracta p̃sentis seculi luce. ꝑficitur.

Expanded text:
la est theoria, id est, contemplatio Dei cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur, neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae judicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima subinfertur cum dicitur quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita cum corpore deficit: quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat ubi nemo esurit? quis potum tribuat sitienti ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa: contemplativa autem hic incicoelesti patria perficiatur, quia amoris ignis, qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit in amore ejus amplius ignescit. Contemplativa ergo vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficitur.