comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam dissimulare nõ poss: requisitꝰ
ab anselmo quid hr̃et. rem dissimu¬
lare nõ potiit. Ad monitus ã ut mo¬
dũ egrifudinis ad mota mami pro¬
baret uerecundatus recusanit. timẽs
ne ꝓpositũ molaret. Tinc anselimis

Expanded text:
m dissimulare non posset, requisitus ab Anselmo quid haberet, rem celare non potuit. Admonitus itaque ut modum aegritudinis admota manu probaret, verecundatus recusavit, timens ne propositum violaret. Tunc Anselmus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ futura qiͣ p̾sencia olim agnouerut
⁊ indubitanter ea dicto uł scripto
protuleriuit. et cumi in hiis totus es
loꝵ luoꝵ indns. uidit ꝑ medias mace¬
ries oratorii monachos quoꝵ hoc offi¬
ciũ erat ꝓ apparatii matitinaꝵ. ell¬
tare ⁊ alia loca eccĩe intuentes lumi¬
sonitũ ꝯuentũ frm̃ de lecto surgentẽ
mirabatur de re que acciderat. Ton¬
cepit ergo apud se deo ẽẽ leussimũ
sibi ꝯcesserat q̃ fiebant ꝑ tot obstacu¬
la corporeis oculis posse uidere. Qui¬
dam inuenis in ꝯuentu loe apud se
manũ suã membris suis genitalibꝰ

Expanded text:
et futura, quasi praesentia, olim agnoverint, et indubitanter ea dicto vel scripto protulerint. Et ecce cum in his totus esslorum suorum radiis, vidit per medias maceries oratorii ac dormitorii monachos, quorum hoc officium erat, pro apparatu matutinarum altare et alia loca ecclesiae cicumeuntes, lumisonitum conventu fratrum de lectis surgente, miratus est de re quae acciderat. Concepit ergo apud se Deo levissimum essesibi concesserit quae fiebant per tot obstacula corporeis oculis posse videre. dam in ipso conventu hoc apud se unquam suam manum suis genitalibus
Abbreviated transcription (Latin):
mines sub pccõ ꝯstituti ꝑ logem incie¬
pati sũt. ⁊ ceꝑunt deun timere. iudi¬
tem quia cognouerunt iniquitatẽ
Ipm ergo timere. ħ iam erat tognos¬
quia peccati adhuc tenebris caligabat
uenit ergo dies uĩtatis. dies salnta¬
ris qui p̃ctm̃ destrneret. cdaritatem
pͥoris diei illimnnarrt ⁊ tiniorẽ nõ
tolleret. s ĩ indius ꝯnuitaret. S nec

Expanded text:
mines sub peccato constituti, per legem separati sunt, et coeperunt Deum timere judicem; quia cognoverunt iniquitatem. Ipsum ergo timere hoc jam erat agnosquia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem rioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
tilitatẽ. Appareat ergo qd̾ ĩbi finimus
appareat quid ibi uidimus. si ibi uidi¬
mus. potentiam apportemus. lutẽ di¬
mus lucẽ u̾ctatis. Potentia torren¬
tes ad tnuorem exictet. Sapĩa igno¬
rantie tenebris cetatos illuminet᷑. be¬
ignitas fugidos calore carctatis in¬
flammet. Tres ergo dies sũt minsi¬
bilis lutis quib mternis spiritalis
uite tursus distinguitur. Primus

Expanded text:
? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem dimus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. bilis lucis, quibus interius spiritualis vitae cursus distinguitur. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
timo die in sepulcro iacuit. ottano
die surrexit. ut simili nõ pͥmũ po¬
tentia in die suo. ꝑ timorẽ nos a car¬
nalib desid̃nis foris occidat. Demde
sapĩa in die suo intus in abscondito

Expanded text:
timo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
dicio om̃ creatiax. In ip̃o examino
cuicta oꝑa mea q̃ fatio. ⁊ nõ amare ne¬
queo qd in tueor simule illi qũe amo
solus ille me offendit qui ab enis sumi¬
litudine recedit. Si ergo unltis michi
Et si forte ab enis similitudine ma¬
ie agendo discessistis: ip̃m imitando

Expanded text:
ditio omnium creaturarum. In ipso examino cuncta opera mea quae facio, et non amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad
Abbreviated transcription (Latin):
ibidem triplex forma crucis apparuit in
aere una candida u̾sus aquilonẽ. alia u̾¬
sus m̾idiem enisdem coloris. ⁊ scematis
Tertia uõ medio colore colorata habẽs
trutis patibulũ. ⁊ figurã homĩs meo
suspensam. eleuatis brachiis ⁊ exten¬
sis. cũ infixione clanoꝵ in manib et
pedib ⁊ capite iclinato. hec media
fuit inter alias duas. in quib nõ erat
effigies humani corporis. Alia nice ⁊
alio loco in uilla frisie sentecusen tem¬
pore p̃dicationis trutis. apparuit iuxͣ
solem crux cerulei coloris. hanc uiderũt
płres qmͣ priorem. Tertia fuit appari¬
cio in dyocẽsi traiaceñ. in uilla doctũ. ĩ
qua b̃s bonifatius coronatus fuit mar¬
tyrio. ubi in die martyris enisdẽ cum
stacionẽ apparuit crux alba ⁊ magna

Expanded text:
ibidem, triplex forma crucis apparuit in aere, una candida versus aquilonem, alia versus meridiem eiusdem coloris et scematis, tercia medio colore colorata, habens crucis patibulum et figuram hominis in ea suspensam, elevatis brachiis et extensis cum infixione clavorum in manibus et pedibus et capite inclinato. Hec media fuit inter alias duas, in quibus non erat effigies humani corporis. Alia vice et alio loco in villa Frisie Suderhusen tempore predicacionis crucis apparuit iuxta solem crux cerulei coloris; hanc viderunt plures quam priorem. Tercia fuit apparicio in diocesi Traiectensi, in villa Dokinge, in qua beatus Bonifacius coronatus fuit martirio; ubi in die martiris eiusdem, cumstacionem, apparuit crux alba et magna,
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ꝯͣ nos an fugiendo. ꝓperarent.
montes gelboe. quo hũimus ad dex¬
ti sumus. beniasam. ubi castra fixe¬
rat adui saruis. s metues tam
ria tollens. ⁊ fugiens tr̃am uastandã
xp̃i nulitib reliquit. unde iordanem
transeuntes. In uigilia scĩ martini

Expanded text:
tra nos an fugiendo properarent. montes Gelboe, quos habuimus ad dexti sunt Bethsaidam, ubi castra fixerat adversarius. Sed metuens tam ria tollens et fugiens, terram vastandam militibus Christi reliquit. Unde Iordanem transeuntes in vigilia Martini
Abbreviated transcription (Latin):
naturã reꝵ de nichilo creare naturam
reꝵ informem dispon̾e. motũ antẽ ir¬
rimi sub certo ordine temporare . ꝓp̃el
tria hec ad opus dei ꝑtinẽt .i. essentia
reꝵ ⁊ forma ⁊ ordo. hec aut̃ tria sit postea
anctor ipsealtestatur. de oꝑib dei stabi¬
lia sunt. nec temporis capͣmiit muita¬
bilitatem. quia ⁊ rey essentie hee quod
sũt nũqmͣ esse desmũt. ⁊ rerum forme
in suis gemib ꝑpetuam y demꝑntatẽ
custodiunt ⁊ motus reꝵ alit̾ esse uł or
itaqr dei est creare formare disponere
umuersa. Opus nature ẽ semmna reꝵ
de oculo sinuꝑ intrementa producere
eadem q rursum marcentia cũ conti¬
duit ꝑ defectũ ad octultũ sum̃ mide
prodierant renocare. Opus artificis
cũ natura est ea que ormnit᷑ de tr̃a studio
⁊ industria adiuare. Opus soluis ar¬
tificis ẽ in subiecta reꝵ materia oꝑari

Expanded text:
ntiam rerum de nihilo creare materiam rerum in formam disponere, motum autem rerum sub certo ordine temperare. Propterea tria haec ad opus Dei pertinent, id est essentia rerum, forma et ordo. Haec autem tria, sicut postea auctor ipse attestatur de operibus Dei, stabilia sunt, nec temporis capiunt mutabilitatem, quia et rerum essentiae hoc quod sunt nunquam esse desinunt, et rerum formae  suis generibus perpetuam identitatem custodiunt, et motus itaque Dei est creare, formare, disponere universa. Opus naturae est semina rerum de occulto sinu per incrementum producere, eademque rursum marcescentia cum concidunt per defectum ad occultum sinum, unde prodierant revocare. Opus artificis cum natura est: ea quae oriuntur de terra, studio et industria adjuvare. Opus solius artificis est in subjecta rerum materia operari
Abbreviated transcription (Latin):
landari appetunt qr pro multis lo¬
cuntur. s monathus multũ loqũs
multũ displicet. Coningia copulat
illicita. licita qñq dissolmĩt. deincer
iter parat. ut qd̃ alibi fieri nõ potuit
fults reũtitur. Pouit diem canse ꝑ lo¬

Expanded text:
laudari appetunt, quia pro multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia copulant illicita, licita quandoque dissolvunt, quoriter parat, ut quod alibi fieri non potuit. fultus revertitur, ponit diem causae, perso
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi dextera tna repleta est muneribͦ
hic lauas inter innotentes. manus
tnas. Ibi panꝑũ res uiolenter aufe¬
rmitur. hic a panꝑib sponte offe¬
rmitur. Ibi landatur ꝓccoꝵ in desi

Expanded text:
Ibi dextera tua repleta est muneribus; hic lavas inter innocentes manus tuas. Ibi pauperum res violenter auferuntur; hic a principibus sponte offeruntur. Ibi laudatur peccator i
Abbreviated transcription (Latin):
lit hũiliari. uł tam hruta ut nõ possit
degi uł tractari. Sona tñ uoluntas. ⁊¬
si multũ sit bruita nõ ẽ deserenda sel
salutari consilio. ad laboriosam ⁊ actu¬
osam uitam transmittenda. suꝑba a
tantur ergo aĩales hmĩles panꝑes spũ
ad cohĩtacõem cellaꝵ. s ut fiant ip̃i
⁊ efficiantur aĩales. suscipiant᷑ ĩ om̃i
beniuolencia caritatis. portent᷑ ĩ om̃i
patiencia benigurtatis. s qui eis com¬
patiunt᷑. nõ ꝯformentur. nec sic que¬
rant eoꝵ profectũ. ut pp̃ eos cogantur
incurrere ꝓpolitũ religione iigoris
defectũ. In de enĩ subintrauit. iam de
ere alieno sumptuosa. ⁊ qnͣtũ pudor¬

Expanded text:
ari, vel tam bruta, ut non possit regi vel tractari. Bona tamen voluntas, etsi multum sit bruta, non tamen est deserenda, sed salutari consilio ad laboriosam et actuosam vitam transmittenda. Superba atantur ergo animales homines, pauperes spiritu ad cohabitationem cellarum: sed ut fiant ipsi et efficiantur animales. Suscipiantur in omni benevolentia 217 charitatis: portentur in omni patientia benignitatis. Sed qui eis compatiuntur, non eis conformentur: nec sic quaerant eorum profectum, ut propter eos cogantur incurrere propositi in religione rigoris defectum. 36. Inde enim jam subintravit de aere alieno sumptuosa,
Abbreviated transcription (Latin):
ficit obsetro nt ꝯmestibiles fiant abi
Sufficit enĩ ꝯcupiscencie malicia sua
Que tñ uixant milło modo ꝑ transi¬
re possit ad finẽ explende ucãtatis insi
ciꝑe irritamẽta ab eis qui ꝑpetriũ susci¬

Expanded text:
ficiat, obsecro, ut comestibiles fiant cibiSufficit enim concupiscentiae malitia sua: quae cum vix aut nullo modo pertransire possit ad finem explendae necessitatis, nisi accipere irritamenta ab eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
agunt. ⁊ subiectos bñ uniere cogunt
errantes reuocant. s fortes occidunt re¬
uocant u̾bis: occiduit exemplis. Reli¬
giosi uideri studentes. q religiosos seha¬
bent. Gloriantur de eoꝵ pacientia nõ

Expanded text:
vivunt, et subjectos bene vivere cogunt, errantes revocant, sed fortes occidunt. Revocant verbis, occidunt exemplis. Religiosi videri student, quia religiosos sub se habent. Gloriantur de eorum patientia, no
Abbreviated transcription (Latin):
meliora humilitatis custodia uirtitũ
enitat dampnũ. diligentia ꝑitulũ. In
hiis neglia lotũ nõ hãbet. Nos uo̾ quiꝓ
indentie oculos stulticie caligine cooper¬
tos hñt. qui ab exͣtitio homi oꝑis in her¬
tes torpent. qui ꝑ cupiditatẽm uoluptu¬
osam distrahunt᷑. ⁊ ꝑ suꝑbiam huini¬
lib nõ condescendunt. illos dito negli¬
gentia possidet. ⁊ eoꝵ dissolunt actiones
P stulticiam intrat negłia ꝑ inhertiã
manet. cupiditatis desiderio pascitur
udiat negligens p astor. quid
sibi ⁊ diligenti pastori dicatur
bonus ꝑ astor inquit aminiã .s.ꝑo. pro¬

Expanded text:
a virtutum evitat damnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dicatur. Bonus pastor, inquit, animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
gens p̾cedat. Gͦ modo p̃cediuit. uita
⁊doctrina. sic fiet. unũ omile. ⁊ unus
pastor. Pastor uinis d esse in se ⁊ unꝰ
tum grege. unus inse. ut quod docet u̾bo
impseat oꝑe. ut ꝑ nratudiã nõ muuite¬
tur a mansuctudine. nõ elenetur pros¬
ꝑis nõ frangatur adu̾sitate. s idem
ꝑmanoit pacientia ꝑseuerante den

Expanded text:
eam cadunt . Quomodo praecedunt? vita et doctrina. Sic fiet unum ovile, et unus pastor : pastor unus debet esse in se, et unus cum grege; unus in se, ut quod docet verbis, impleat opere ut per iracundiam non mutetur a mansuetudine, non elevetur prosperis, non frangatur adversitate, sed idem permaneat patientia perseverante. Ten
Abbreviated transcription (Latin):
portabilia imponũt ⁊ co digito mou̾e
nolunt. fugnĩt quod p̾cipiunt. fugmĩt
cũ se subtrahunt. fugnint cũ ꝑ alienas
domos uagantes discurruit. fuguint
qui q̃ sua sunt querunt. fugnĩt qui luz
p̾sentes suit. cũ negligentias uiderint

Expanded text:
portabilia imponunt, et ea digito movere nolunt, fugiunt quod praecipiunt; fugiunt, cum se subtrahunt; fugiunt, cum per alienas domos vagantes discurrunt; fugiunt, qui quae sua sunt quaerunt; fugiunt, licet praesentes sint, qui cum negligentias viderint
Abbreviated transcription (Latin):
dam qui nec scinut nec possunt. s uo¬
lunt. scire ⁊ possunt ⁊ uelle caritatis
ẽ uł suꝑbie. scire ⁊ posse ⁊ nolle humi¬
litatis uel inhercie. Nec scire nec posse
⁊ uelle cupiditatis ⁊ stulticie. nec scrre
nec posse nec uelle discretionis ⁊ proui¬
dentie. Qui enĩ scrunt. ⁊ possunt. ⁊ ro¬
lunt p̾esse. si uelunt prodesse caritatis
est. Alio quin suꝑbie. Qui uo̾ scuuit. ⁊
possunt. s uolunt. hũilitatis ẽ quidẽ si¬
reniũt. In hertie uo̾ tuñ sciant s oĩo
desistunt. Qui aũt nec scrunt nec poͬ¬
sunt ⁊ uolunt. cupiditatis uidetur eẽ
qd̃ uolunt. Stulticie. si uelint ꝙ nec
sciunt nec possunt. Illi si qui dẽ qui nec
sciũt nec poslũt nec uolunt: prndent̃
agunt. Sñnia est enĩ discretio. nolle
ꝙ nõ potes. pronidete qd̾ nescis. Qua¬
mor ex hiis q̃ p̾dixinuis .i. stulticia et
inhertia cuꝑiditas ⁊ suꝑbia. negligẽ¬
tiam generãt reliqua u̾o quatior .ĩ.
prouidentia. ⁊ discretio. humilitas et

Expanded text:
nec sciunt, nec possunt, nec volunt. Scire, et posse, et velle, charitatis est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et providentiae. Qui enim sciunt, et possunt, et volunt praeesse, si velint prodesse, charitatis epossunt, et nolunt, humilitatis est quod renuunt, inertiae vero cum sciant si omnino desistunt. Qui autem nec sciunt, nec possunt, sed volunt, ambitionis videtur esse, quod volunt stultitiae, si velint, quod nec sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, providere quod nescis. Quatuor ex his, quae praediximus, id est, stultitia et inertia, ambitio et superbia negligentiam generant. Reliqua vero quatuor, id est, providentia et discretio, humilitas et
Abbreviated transcription (Latin):
gens. discipłs mobediens uiuenis otio¬
sus. senex obstinatus monachꝰ curialis
monachus. causiditus. hĩtus. p̾tiosus ci¬
b exquisitus. rumor inlanstro. lis in
tapło. disolucio in choro. Irreuerentia cir¬
ca altare. Immoremur gͥ insingulis. ⁊¬
de singulis panca disserannis. sunt qͥdã¬

Expanded text:
gens, discipulus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus, habitus pretiosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreverentia juxta altare. Immoremur igitur in singulis de singulis pauca disserentes. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
s qntũ. sic d̾s dilexit mũdũ. ut unige¬
uitũ daret. Et paulus. Qui ꝓprioait̃
filio nõ peꝑtit. s pro nob̃ tradidit illũ
Ip̃e quoq filius pro se. Maiorẽ in qͥt
sic meruit instus ab impiis. summus
ab infimis. omĩpotẽs ab infirmis ama¬
ri. sic ditet aliquis. Ita quidẽ ab hoĩb¬

Expanded text:
s: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium unigenitum daret : et Paulus, Qui proprio, ait, Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit illum . Ipse quoque Filius pro se, Majorem, inquitSic meruit justus ab impiis, summus ab infimis, ab infirmis omnipotens. Sed dicit aliquis: Ita quidem ab hominibu
Abbreviated transcription (Latin):
lndens dicit ei anselmus. En sturio
dñ teligiosus hebatur secum
de hiis q̃ monastice religionis erant
loqueretur ⁊ inter alia de pñis in dau
Quid obsetro fiet de istis. Non cessa¬

Expanded text:
ludens dixit ei Anselmus: Sturio um religiosus habebatur, secum de his quae monasticae religionis erant loqueretur, ac inter alia de pueris in claQuid, obsecro, fiet de istis? Pervers
Abbreviated transcription (Latin):
arboris in orte tuo plantares. ⁊ mox
incurius ramis ⁊ ꝑplexis. Certe hoc
fatitis de pũis urĩs. plantati sunt ꝑ
oblacõem in orto ecc̃ie. ut crestant ⁊
fructificent deo. uos antẽ in tm̃ terro¬

Expanded text:
arboris in horto tuo plantares, et moxincurvis ramis et perplexis. facitis de pueris vestris; plantati sunt per oblationem in horto Ecclesiae ut crescant et fructificent Deo. Vos autem intant
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ⁊ occe ninumera candidatoꝵ multi¬
tudo coronas aueas in capitib gestanti¬
uni mestimabili fulgore mitantiũ per
eccĩe ianuã irrumpens ante ip̃m globa¬
ta constitit. una uoce eũ salutans hoc¬
modo. salue dinistane nr̃ salue. manda
tibi quẽ pie desideras filus dei. quatin
si paratus es uenias. ⁊ diem hanc ad cu
gaudiũ suspiras nobis cũ celebres ad ꝙ
ille iꝑt̾itus manens. sciscitatus est qui
essent. Cbubm inquiũt ac seraphin sn¬
mus. Et responde quid uelis. Tunc ille
hodie dies sollempnissimus ẽ. ⁊ incinu¬
uit michi pane u̾bi dei plebem reficere
⁊ ostend̾e illi quomodo ad hoc gaudiũ
nec debeo illos deciꝑe. ⁊ ideo hodie uenire
nõ possimi. Qui dixermit eya paratus
esto ut die sabb̃i p̾sto sis hinc nobiscũ ro
ilsi recedũt. lecto gͥ eo die die ad missam
enͣnͣgelio locutus est ad plebem qualiter
nũqmͣ locutus fũat. Et reu̾sus ad altare
celebrauit mift̾ĩa. ubi autẽ uentũ est

Expanded text:
Et ecce innumera candidatorum multitudo coronas aureas in capitibus gestantium inaestimabili fulgore micantes, per ecclesiae januam irrumpens, ante ipsum conglobata constitit, et hac voce illum salutavit: Salve, Dunstane noster, salve: mandat tibi, quem pie desideras Filius Dei, quatenus si paratus es, venias, et diem hanc, ad cujus gaudium suspiras, nobiscum  quod ille imperterritus manens sciscitatus est, qui essent. « Cherubini, inquiunt, ac seraphini sumus: et responde quid velis. » Tunc ille: « Hodie dies solemnissimus est, et incumbit mihi pane verbi Dei plebem reficere, et ostendere illi quomodo ad hoc gaudium nec debeo illos decipere: et ideo hodie venire non possum. » Qui dixerunt: « Eia paratus esto, ut die Sabbati praesto sis hinc nobiscum Romilli recedunt. Lecto igitur eo die ad missam Evangelio, locutus est ad plebem, qualiter nunquam locutus fuerat, et reversus ad altare celebravit mysteria. Ubi autem ventum est
Abbreviated transcription (Latin):
is nomen antiqui possessoris logeba¬
tur. In capulo quoq suꝑ trassas au¬
ri lamini clauus ferreũs affixus e¬
rat. uniis exquatuor qui dñco cor¬
pori fuerant affixi. lanceam quoq
karon magni qm imꝑator inuicti¬
simus ꝯͣ sarracenos extitũ ducens
quocieus in hostem uibrabit. uictor
redunt. ferebatur qz eadem esse que
dinto lateri manu militis impacta
bee legionis. quo idem rex karolus ĩ
bello consertos inimicoꝵ cimeos di
rimpe ⁊ fugare consuenerat. Dy¬
adema quoq ex auro multo ⁊ gem¬
mis p̾ciosis quaꝵ splendor ocisos ĩ¬
tuentiũ reu̾berabat. P articulam
u̾o sc̃e crutis cristallo melusam. ita
ut ꝑ ip̃m cristallum possit discm̃ co¬
lor ⁊ quantitas ligui porcumculam
quoq corene spinee codem modo n¬
clusam princeps huiꝰ legacõnis fint¬
adulfus filuis balduii comitis fiã¬
dne ex filia regis edwardi ethelimi

Expanded text:
is nomen antiqui possessoris legebais nomen antiqui possessoris legebatur. In capulo quoque super crassas auri laminas clavus ferreus affixus erat, unus ex quatuor qui Dominico corpori fuerant affixi, lanceam quoque Caroli Magni, quam imperator invictissimus contra Sarracenos exercitum ducens quoties in hostem vibravit, victor rediit. Ferebaturque eadem esse quae Dominico lateri manu militis impacta beae legionis, quo idem rex Carolus in bello Hisrumpere et fugare consueverat. Diadema quoque ex auro multo et gemmis pretiosis, quarum splendor oculos intuentium reverberabat. Particulam quoque sanctae crucis crystallo inclusam; ita ut per ipsum crystallum posset discerni color, et quantitas ligni; portiuncula quoque coronae spineae eodem modo inclusam. Princeps hujus legationis fAdulfus, filius Baldewini comitis Flandriae ex filia regis Edwardi Ethelswi
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ mortuo frantis regni
transferre uolentib ad karolũ ducem
uici. dum ille rem ad ꝯsiliũ defert. regnũ
francoꝵ usurpat. hugo filius hugonis
parisiensis exhayn ide sorore pͥmu oth¬
nis imꝑatoris. ⁊ regnauit ãnis .ix. actor¬
filiaui edn ardi regis angloꝵ. sororeen
elstani regis qui longeante hoc tp̃c reg¬
nauit tempore uidel henrici regis theu¬
tonicoꝵ prĩs othonis pͥmi . Q.motho pri¬
mus duxit uxorem unã sororem euisdẽ
ethelstani. alteram ũo ludouitus aqui¬
tannioꝵ princeps. Tertiam q̃ pulcher¬
rima erat duxit iste hugo misitq pri
pro ea. muña amplissima aromata
⁊ geminas p̾ciosas. ⁊ p̾cipue smaragdos
equos curraces plurmios cũ pbalerus et
uas qd̾dam exonthino. ita celatũ ut ĩ
co fuctuare segctes ⁊ gc̃mare uirec ⁊ iy¬
uinũ moin ymagies uiderent᷑. ⁊ ita
lucidũ ⁊ ypolitũ. ⁊ uice specul ymagi¬
nes intuentiũ reddet. Eunsem quor
stantini magni in quo litteris aure¬

Expanded text:
rege mortuo, Francis regnum transferre volentibus ad Karolum ducem,  dum ille rem ad consilium differt, rem Francorum usurpat Hugo, filius Hugonis Parisiensis ex Hathuide sorore primi Ottonis imperatoris, et regnavit annis 9. Herfiliam Eduardi regis Anglorum, sororem Athelstani regis, qui longe ante hoc tempus regnavit, tempore videlicet Henrici regis Teutonicorum, patris Othonis primi, qui Otho primus duxit uxorem unam sororem ejusdem Ethelstani, alteram vero Ludovicus Aquitanorum princeps; tertiam quae pulcherrima erat, duxit iste Hugo; misitque patri pro ea munera amplissima, aromata, et gemmas pretiosas, et praecipue smaragdos, equos currales plurimos cum phaleris, et vas quoddam ex onychino ita coelatum, ut in eo et fluctuare segetes, et gemmare vites, et hominum moveri imagines viderentur: et ita lucidum et politum, ut vice speculi imagines intuentium redderet. Ensem quoque Constantini Magni, in quo litteris aure
Abbreviated transcription (Latin):
dux Regnũ francoꝵ ex pr̃na ⁊ aucta
successione sibi debitũ contra hugo¬
nẽ nepotẽ sũ repetit eñ qz belło ꝓ¬
urgens urbem landimũ capit. hu¬
go karolum in laudimo obsidet. s
scdõ obsidionis mense obsessi prosili¬
entã castra obsidentiũ incenderũt
⁊ rex pluriuis ꝑemptis uix fuga
De anno mor tuar. ep̃i. sygib̾tꝰ

Expanded text:
rancorum ex paterna et avita successione sibi debitum contra Hugonem nepotem suum repetit, eumque bello perurgens, urbem Laudunum capit. Hugo Carolum in Lauduno obsidet; sed secundo obsidionis mense obsessi prosilientes castra obsidentium incendunt, et rex plurimis peremptis vix fuga  anno
Abbreviated transcription (Latin):
ad loquendũ os aꝑunt tanta clantate
uultus enis resplenduct. ut nemo in eũ
intende poss obitũ q sũ ilłis instare
p̾dixit. promittens se ilłis nũqm de fu¬
turum. Et tunc ad mensã domini re¬
gressus ẽ. Eadem die cũ amensa sump¬
to cibo surrexiss oratorĩ peciit ⁊ desig¬
nauit locũ in quo se uolinit sepeliri.
Mox langnor muasit. Sexta feria lec¬
to decubint. om̃es q aduentantes ad se¬
subito cũ lecto in quo iacebat ad suꝑiora
lcuatus ẽ ⁊ trabib obsistentib ad terrã
leuiter deuussus. Qͦ demisso. dñ quasi
ad quiescentẽ. qui aufugerant reñtuntur
Itoꝵ usq ad trabes cũ secto suo raptus est.
ut pͥus ⁊ iterum leuiter demissus. hoc us¬
q tertio fcm ẽ. Tunc ait ad cirtũstantes.
uos uidetis quo uocor. Simecũ uultis ue¬
nire ita uia qua nicessi. Dens qui me uo¬
cat ip̃e dirigat corda ⁊ corpora nr̃a ad suã¬

Expanded text:
ad loquendum os aperuit, tanta claritate vultus ejus resplenduit, ut nemo in eum intendere posset, obitumque suum illis instare praedixit, promittens se illis nunquam defuturum. Et tunc ad mensam Domini regressus est. Eadem die cum a mensa, sumpto cibo, surrexisset, oratorium petiit et designavit locum in quo se voluit sepeliri. Mox languor eum invasit, sexta feria lecto decubuit, omnes adventantes ad sesubito e lecto, in quo jacebat, usque ad superiora levatus est, et trabibus obsistentibus, ad terram leniter demissus. Quo demisso, dum quasi ad quiescentem qui aufugerant, reverterentur, iterum usque ad trabes cum lecto suo raptus est, ut prius, et iterum leniter demissus. Hoc usque tertio factum est. Tunc ait ad circumstantes: « Vos videtis quo vocor. Si mecum vultis venire, ite via qua incessi. Deus qui me vocat, ipse dirigat corda et corpora vestra ad sua
Abbreviated transcription (Latin):
Ouere scã ⁊ tuta milicia. atq a di pli¬
a illo ꝑiculo prorsus lib̾a. quo id lõm
Quociens namq ꝯgrederes. qui mi¬
litas nlicia setular. timend̾ oĩo. ne
aut. occidas lostem quid̾ incorpere
te uo̾ maĩa. aut farte tu occidans
ab ilło ⁊ in corpore suuira in aĩa. ex
cordis nempe affectu nõ belłi euen¬
ne exitus malus esse nõ pot̾ĩt. sicut᷑ nͨ
bomus indicabitur finis. ubi tã nõ bo¬
na. ⁊ intentio nõ recta p̾cesserit. Si
añt qui ner ulascendi zelo nec uincẽ¬
di typo. s tm̃ enadendi remedio inter¬
ficit hominẽ. S nec hauc bonã dux̃¬

Expanded text:
ere sancta et tuta militia, atque a duplici illo periculo prorsus libera, quo id hominum Quoties namque congrederis tu, qui militiam militas saecularem, timendum omnino, ne aut occidas hostem quidem in corpore, te vero in anima: aut forte tu occidaris ab illo, et in corpore simul, et in anima. Ex cordis nempe affectu, non belli evennae exitus malus exitus esse non poterit; sicut nec bonus judicabitur finis, ubi causa non bona, et intentio non recta praecesserit. Si tamen qui nec ulciscendi zelo, nec vincendi typho, sed tantum evadendi remedio interficit hominem. Sed ne hanc qu
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria p̾lianti. ut .s. stremius indus¬
triusq muiles ⁊ circũspectus sit ad se
seruand̃ ⁊ expeditus ad discurrendũ
⁊ promptiis ad feriend̃. uos ꝑ ꝯtrari¬
niui in oculoꝵ grauamen ictu femi¬
neo comã mitictis. longis ac profusis
cauusiis propria nob̃ bestimenta ob¬
uoluitis. Desicatas ac teneras manꝰ
amplis ⁊ cirtũfluentib manicis sepe¬
uet. litesq suscitat. insi añ irrõna¬
lis iracũdie motus aut manis glorie
appetitus aut tr̃ene qualiscũq posses¬
sionis cupiditas. Talib certe ex cau¬
sis. neq occidere neq occumbere tu¬

Expanded text:
cessaria praelianti, ut scilicet strenuus industriusque miles et circumspectus sit ad se servandum, et expeditus ad discurrendum, et promptus ad feriendum: vos per contrarium in oculorum gravamen femineo ritu comam nutritis, longis ac profusis camisiis propria vobis vestigia obvolvitis, delicatas ac teneras manus amplis et circumfluentibus manicis sepevet, litesque suscitat, nisi aut irrationabilis iracundiae motus, aut inanis gloriae appetitus, aut terrenae qualiscunque possessionis cupiditas. Talibus certe ex causis neque occidere, neque occumbere tu
Abbreviated transcription (Latin):
tam stupendus error ac furor
ie stipendis uo nullis insi aũ mor¬
tis aũ criminis. Oꝑitis equos sericis
⁊ pendulos nescio. quos peniialos
loritis suꝑndutis depingitis hastaᷤᷤ
clipeos ⁊ sellas frena ⁊ calcaria auro
pa pͥudendo furore. ⁊ impudenti stu¬
pore ad mortẽ proꝑatis. Militaria st̃
ħ̾ insignia an muliebria potins or¬
namenta. Nñqͥdi forte hostilis mu¬
tro reu̾ebitur aurũ gẽmis partet. se¬
rita penetrare nõ poterit. Demq ip¬

Expanded text:
tam stupendus error, quis furre, stipendiis vero nullis, nisi aut mortis, aut criminis? Operitis equos sericis, et pendulos nescio quos panniculos loricis superinduitis; depingitis hastas, clypeos et sellas; frena et calcaria auro cum tanta pompa pudendo furore et impudenti stupore ad mortem properatis. Militaria sunt haec insignia, an muliebria potius ornamenta? Numquid forte hostilis mucro reverebitur aurum, gemmis parcet, serica penetrare non poterit? Deni
Abbreviated transcription (Latin):
intas agitur. Ita seqnͣti die in ꝓsalmis
⁊ elemosinis p̾cipue missaꝵ sollempniis
om̃i in xp̃o quiescentiũ memoria celeb̾¬

Expanded text:
itas agitur, ita sequenti die in psalmis et eleemosynis et praecipue missarum solemniis omnium in Christo quiescentium memoria celebr
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ sciscitante cur hoc ab eo dei sernus
loca cxquib grauissima flãmaꝵ euo¬
sa luũt pro mĩtoꝵ qualitate tormenta
ad quoꝵ suꝑ exagg̃anda supplicia sunt¬
mununerabiles demonte depitati. qui
intollerabiles coꝵ penas cotidie reuouãt
⁊ eos ad rediuiua supplicia in desmnenter
instaurant. Quos tñ ego freqũter au¬
diui querulis lamentacionib emulan

Expanded text:
. Sciscitatur homo, cur hoc ab eo Dei seruus loca, ex quibus grauissima flammarusa luunt pro meritorum qualitate tormenta. Ad quorum semper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad rediuiua supplicia indesinenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiulan
Abbreviated transcription (Latin):
me docet scriptura. insi religionẽ ama¬
re ⁊ u̾itatẽ seruare ⁊ caritatẽ hĩe. Ego
antẽ miser. ⁊ miserabilis acuis turro
ad lectionẽ qmͣ ad oronẽ. libentius uo¬
lo legere qmͣ nussas audire. Expectat
ine aliquis uolens de sua nccitate loqui¬

Expanded text:
isi religionem amare, unitatem servare, charitatem habere. Ego autem miser et miserabilis, citius curro ad lectionem, quam ad orationem: libentius volo legere, quam Missas auscultare. Exspectat me aliquis volens de necessitate su
Abbreviated transcription (Latin):
lystiaruis. ut ꝑ illũ ingrediant᷑. ⁊ eg̾¬
diantur om̃s famlie cordis. ꝯseqnͣter
assunt minia nuliũ augeloꝵ ad fores
extioꝵ sensuũ extubantiũ nec aliemge
na andet irrumꝑe. terribiles illas a cies
curiosus explorator. uitã tuã cotidi¬
ana discussione exanmia. Attendedi¬
ligenter. qnͣtũ proficis uł qnͣtũ deficis
qualis sis ĩ morib. qualis in affectib¬
Stude cognosc̾e̾ te. quia multo melor
es ⁊ laudabilior. si te cognon̾is qmͣsi
te neglecto cognosc̾es cursus sẏderũ. uires
herbaꝵ ꝯplexiones hom̃. naturas aĩa

Expanded text:
s, ut per illum ingrediantur et egrediantur omnes familiae cordis, consequenter adsunt millia millium Angelorum ad fores exteriorum sensuum excubantium, nec audet alienigena irrumpere terribiles illas acies, curiosus explorator vitam tuam in quotidiana discussione examina. Attende diligenter quantum proficias, vel quantum deficias qualis sis in moribus, et qualis in affectibStude cognoscere te: quam multo melior et laudabilior es, si te cognoscis, quam si te neglecto cognosceres cursum siderum, vires herbarum, complexiones hominum, naturas anima
Abbreviated transcription (Latin):
am uictiau̾is. fluctuantiũ cogitationũ
tu multũ ext̃ñis relinq̃. curam ext̾ioꝵ
penitus obliniscere. ⁊ soli deo possis ua¬
tare. fieri enĩ nõ pot̃. ut cũ deo aliqũ lo¬
quatur. qui cũ toto mũdo ⁊̃ tacens
fabulatur. Intende illi qui intendit
tibi. Audi illũ loquentẽ tibi. ut exan¬
diat te loqñtẽ sibi. Ita fiet ut diuinis
landib soluendis. debita reu̾entia. et
faciam dico. s quod facere nellem. et
nõ fecisse penitet. ⁊ nõ facere piget.
O qmͣ felix elses si spũalib oculis sẽꝑ
culdubio qͣ cura quo ne tripudio int̾¬
sunt cantantib assistunt orantib
assut meditantib suꝑsũt quiescẽ¬
tib pronidentib ⁊ proturantib
prosunt. Diligant .ñ. ꝯtines suol¬

Expanded text:
is, fluctuantium cogitationum tumultus exterius relinque, curamque exteriorum penitus obliviscere, ut soli Deo possis vacare. Fieri enim non potest ut aliquando cum Deo loquatur, qui cum toto mundo etiam tacens fabulatur. Intende ergo illi qui intendit tibi; audi illum loquentem tibi, ut ipse exaudiat te loquentem sibi. Ita fiet, si divinis laudibus solvendis debita reverentia et faciam dico, sed quod facere vellem, et non fecisse poenitet, et non facere piget.O quam felix esses, si spiritualibus oculis 327 semel cul dubio, qua cura, quove tripudio intersunt cantantibus, assistunt orantibus, adsunt meditantibus, supersunt quiescentibus, providentibus atque procurantibus praesunt. Diligunt siquide
Abbreviated transcription (Latin):
secũ detulit. NIon multo post gãlłias
uenit. offerens cathenas scõ leonar¬
do. uxorem duxit filiam regis fran¬
coꝵ. pro suspitatione noxiẽ pocionis
cultellũ hẽbat paratũ. qui ante ora
comedentis in fyens. sudore prodebat
manubrii. Si aliquid tecto allatũ
ess ueneficii. post hunc tancredus nepo̾
eins p̾finit anty ochie. cui successit ro¬
gerus filius nchardi . cui. de clico ꝑ¬

Expanded text:
secum detulit. Non multo post in Gallias venit, offerens catenas S. Leonardo. Uxorem duxit filiam regis Francorum. Pro suspicatione noxiae potionis cultellum habebat paratum, qui ante ora comedentis infixus sudore prodebat manubrii, si aliquid certi allatum esset veneficii. Post hunc Tancredus nepos ejus praefuit Antiochiae; cui successit Rogerius filius Richardi. BALDRICUS.
Abbreviated transcription (Latin):
meridie muenes. uesꝑe senes. Mane
maurnis. meridie paulns. uespere
pondus dici ⁊ estus. portat materiali¬
liter pondus carnee fragilitatis. et
estũ libidinis. labore igitur maniñ
ad inchilatur pondus temptationũ¬

Expanded text:
meridie juvenes, vespere senes; mane Maurus, meridie Paulus, vespere pondus diei et aestus. Portat materialiliter pondus carnalis fragilitatis, sustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum annihilatur pondus tentationu
Abbreviated transcription (Latin):
minũ sentire dementem ⁊ piũ. Ab
illis autẽ loco in quo stabant. Non so
quod magis mirandũ ẽ ipm orbem
tr̃ax quasi sub uno solis radio uide¬
bant sicut scriptũ est. Cernent ter¬
ram de longe. Non em̃ quicqmͣ põt tre¬
ature uisum obtundere an semel ꝯ¬
cessũ ẽ om̃i treatorem uidere ⁊ miro
mode nõ starent in eodem loco inqno
⁊ retro positos uidebant. Non solum
dabatur insolita. ita ut nõ essent ibi
opus intercogare aliqua. s omĩa sci

Expanded text:
mnium, sentire clementem et pium. Ab mnium, sentire clementem et pium. Ab illo autem loco, in quo tunc stabant, non solquod magis mirandum est, ipsum orbem terrarum quasi sub uno solis radio videbant, sicut scriptum est: Cernent terram de longe . Non enim potest creaturae visum obtundere, cui semel concessum est omnium Creatorem videre. Et miro modo cum starent in eodem loco, in quo et retro positos videbant. Non solum dabatur insolita, ita ut non esset ibi opus interrogare amplius ali
Abbreviated transcription (Latin):
uinq profecti fuissent uiderũt¬
murũ altitudine pulcritudĩe
splendore ceteris q dissmmilem. Erat
namq ex om̃i lapidũ p̾ciosoꝵ gene¬
rib ꝯstrnctũ. uariis colorib metałt
interpositis. ita ut hr̃e uideretur. aur
ꝓ cemento lapides enis erant. cristali
trisolitus. berillus ⁊ iaspis. iacinctus
⁊ smaragdns. Iacunctus ⁊ onichinus
topazns. ⁊ sardius. crisoprassus. et
ametbistus turchatus atq granat᷑
hiis ⁊ simulib splendebat murus ual¬
prouocabat. Ascendentes gͥ murũ ui¬
dere proculdubio ꝙ oculus nõ uidit
noc auris an diuit nec in cor hyminis
asceudit. uiderunt. ibi .ix. ordines ã¬
⁊ audierunt ibi u̾ba in effabilia que
nec põt hõ nec licet hoi loqui. ⁊ixit an¬
gelus ad aĩam tindali. Audi filia et
uide ⁊ inclina aurẽtuã ⁊ oblunscere
populuurtuũ. ⁊ domũ patus tui ⁊
ꝯtupiscet rex decorem tuũ. Eccep
qnͣta sit amenitas iocunditas digni¬
diũ eũ. qui panis ẽ angłoꝵ. ⁊ uitã ho¬

Expanded text:
ue profecti fuissent, videruntmurum altitudine, pulchritudine et splendore caeteris dissimilem. Erat namque ex omnium lapidum pretiosorum generibus constratum, variis coloribus metallis interpositis, ita ut aurum videretur habere pro caemento; lapides ejus erant crystallus, chrysolithus, beryllus et jaspis, hyacinthus et smaragdus, sapphirus et onychinus, topazius et sardius, chrysoprassus et amethystus, turchatus atque granatus. His et similibus splendebat murus valprovocabat. Ascendentes igitur murum, videre procul dubio, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis asceum; audierunt ibi verba ineffabilia, quae non potest homo, nec licet homini loqui. Et dixit angelus ad animam Tundali: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam; et obliviscere populum tuum et domum patris tui; et concupiscet rea decorem tuum . Ecce patet quanta sit amoenitas, jucunditas, dignidium, eum qui panis est angelorum, et vita o
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ꝑ ꝯtupĩam carnis. Q ub ab illo
inomnẽ posteritatẽ tranffusis. uni¬
n̾sa mala exorta sunt pro inde post il¬
lam pͥmã reꝵ condicionẽ q̃ facte fue¬
raut. uł stantib sub essent ncc̃e euit
alia facere q̃ iacentes erig̾ent q̃ tanto
pͥmis dignora sinit. quanto magis
nccĩa. ⁊ quanto dignitate p̃cedin̾it
tanto prolixiori tempore turrunt
Illa cm̃ sex dieb fr̃a sinit. Ista ler ett¬

Expanded text:
iscentiam carnis. Quibus ab illo in omnem posteritatem transfusis, universa mala exorta suntlam primam rerum conditionem, quae facta fuerunt, ut stantibus subessent, necesse erat alia facere, quae jacentes erigerent. Quae tanto primis digniora sunt, quanto magis necessaria, et quanto dignitate praecedunt, tanto prolixiori tempore currunt. Illa enim sex diebus facta sunt, ista sex aeta
Abbreviated transcription (Latin):
nputatur. dedinat ⁊ subito qiͣ de mediis
dapsus amplexib fugit. Q ud ẽ hoc
Dũm̃ querctur querit. dñ nõ uocatur
uenit. ⁊dum aũt querit᷑. dedinat. ⁊ dñ
uocatur fugit. si nõ diligit quare uenit
ant si diligit quare fugit. Diligit an¬
tẽ ⁊ iõ uenit. s qr hic nõ diligit iõ fugit.
ilio. s uocat᷑ nos ad t̾ram snã. ad ꝑ a¬
triam suã. qr nõ decet talis amor ꝑat̾¬
am istã. Imminutõ amoris ess usli¬
tas regionis. Iocmdꝰ amor amenũ q̃¬
ut locũ. I deo ꝯmendat nõb̾ t̾ram snã
iõ landat prĩam suã. Ideo dicit flores
appar̃. pͥmi hõis natura. ita adeo ordi¬
nata. ⁊ instituta fu̾at. ut aĩa q̃ corpo
n p̾erat. ꝑ sensus quidẽ ministeria cors
foris impleretur. s intus semꝑ ꝑ intio¬
nem. semꝑ ad creatorẽ sinĩ intendẽt. et
nichil foris ageret. quod exenis dilectio¬
ne nõ procederet. ⁊ ad enis dilectionẽ
nõ ꝑtineret. Ita ut omnẽ actũ ⁊ cari¬

Expanded text:
putatur, declinat, et subito quasi de mediis elapsus amplexibus fugit. Quid est hoc? Dum non quaeritur quaerit, dum non vocatur venit, dum autem quaeritur declinat, et dum vocatur fugit. Si non diligit, quare venit? aut si diligit, quare fugit? Diligit autem, et ideo venit, sed quia hic non diligit, ideo fugit.silio. Sed vocat nos ad terram suam, quia non decet talis amor patriam istam, immunitio amoris esset utilitas regionis. Jucundus amor amoenum quaerit locum, ideo commendat nobis terram suam, ideo laudat patriam suam, ideo dPrimi hominis natura ita a Deo, ordinata, et instituta fuerat, ut anima, quae corpori praeerat, per sensus quidem ministeria corporis foris impleret, sed intus per rationem semper ad Creatorem suum intenderetnihil foris ageret, quod ex ejus dilectione non procederet, et ad ejus dilectionem non pertineret, ita ut omnem actum et chari
Abbreviated transcription (Latin):
ad suasionẽ serpentis apparunt
amem uitus ad uocẽ dei clausit. Q ma
eigo auditũ intus ꝑdidit. quo ad deũ
lo qũtem andiat reuocans nos deus
ad se foris clamat. s cũ loquitur sem
ꝑ qiͣ occultari uolens. sesubtiahit ut
mentẽ humauã. ⁊ ꝑ lx qd̾ loquitur
fugit ad setrahit. Incitat em̃ desiden
niu i m ut augoit. quia loqñdo au¬
rem suũ in nobis excctat. ⁊ fugiendo
ut se sequamur ĩflãmat. Tale em̃
est cor homũs. ut siquod diligit ad ipi¬
ti nõ ualeat amplius desiderio mar
destat. s nitantitis canticoꝵ sponsus
uenit. stat post parietem prospicit per
fenestras. ⁊ cancellos ut qiͣ lateat ⁊ nõ
lateat. mittit manũ suã ꝑ foramẽ: tã¬
git sponsam. ⁊ sono dep̾ssa uote tenui
uotat eam ⁊ dicit. uem. Illa ut audit
sponsũ adesse. surgit mox. festinat a

Expanded text:
ad suasionem serpentis aperuit, aurem intus ad vocem Dei clausit. Quia ergo homo auditum intus perdidit, quo Deum loquentem audiat, revocans nos Deus ad se foris clamat. Sed cum loquitur, semper quasi occultari volens se subtrahit, ut mentem humanam et per hoc quod loquitur fugit ad se trahat. Irritat enim desiderium nostrum ut augeat, quia et loquendo amorem sui in nobis excitat, et fugiendo ut se sequamur inflammat. Tale est enim cor hominis, ut si quod diligit adipisci non valeat, amplius desiderio suo inardescat. Sic in Canticis canticorum Sponsus venit: Stat post parietem, prospicit per fenestras, et cancellos , ut quasi lateat et non lateat. Mittit manum suam per foramen , tangit Sponsam et sono depresso, voce tenui vocat eam, et dicit: VeniSponsum adesse surgit mox, festinat, a
Abbreviated transcription (Latin):
nõ muenit. Igitur barenses cũ cib na
adierunt. Demde ad insulas magestra
uenerunt. Demde ad loca matri port᷑¬
aris distat. pͥmo positũ ẽ corpꝰ sã i
cholai. atransterentib in eccłia sc̃i be¬
nedicti. ubi pͥmo die pluisqm̃. xxx. m
firmi sunt sanati. ht quidã de achon

Expanded text:
non invenit. Igitur Barenses cum tribus nm Cacavam adierunt, deinde ad insulas Magestras venerunt, deinde ad loca Macri ariis distat. Positum est corpus sancti Nicolai a transferentibus in ecclesia Sancti Benedicti: ubi primo die plusquam triginta infirmi sanati sunt. Homo quidam de Ancon
Abbreviated transcription (Latin):
quidem lingonensi situm noscit
esse cenobiũ noĩe molisimis fama
celeberrimũ religione ꝯspiuum
lxc a sui exordio magnis sub breui
nerib illustrant. uiris ilłnstrib nobi¬
litanit nec nniꝰ amplũ possessionib
qmͣ clarum uirtutib reddidit. Cete¬
rum quia possessionib uirtutib qr
dinturna nõ solet esse societas. ħ quidã
exilla scã congregatõe niri nimirimi
sapientes altius intelligentes eleger̃t
potins studiis telestib occupari qnã t̾¬
renis implicari negotiñ. uñ ⁊ mox uͥ¬
tntũ amatores depanꝑtate fecunda
u̾tentes ibidem. ⁊ si scẽ ⁊ honeste q
uiueretur. minꝰ tñ pro su desiderio atq
ꝓpõito ip̃am qmͣ professi fu̾ant regulã
obseruari locuntur altutrũ qd̾ singłos
monet pauterq inter se tractant qͣ¬
literillum u̾siculũ ad impleant red¬
dam tibi uota mea q̃ distnxerunt la¬
bia mea. Quid plura. uigurti ⁊ un
monachi. una cum pr̃e ip̃ins monas¬
om̃s in xpõ pie uin̾e uolentes: pati nccẽ

Expanded text:
u Lingonensi situm noscitur esse cenobium nomine Molismus, fama celeberrimum, religione conspicuum. Hoc a sui exordio magnis sub brevi ribus illustravit, viris illustribus nobilitavit, nec minus amplum possessionibus, quam clarum virtutibus reddidit. Ceterum quia possessionibus virtutibusque diuturna non solet esse societas, hoc quidam ex illa sancta congregatione viri nimirum sapientes altius intelligentes, elegerunt potius studiis celestibus occupari, quam terrenis implicari negotiis. Unde et mox virtutum amatores de paupertate facunda vertentes, ibidem, etsi sancte honesteque viveretur, minus tamen pro sui desiderio atque proposito ipsam, quam professi fuerant, regulam observari, locuntur alterutrum, quod singulos movet, pariterque inter se tractant, qualiter illum versiculum adimpleant, Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Quid plura? Unus et viginti monachi, una cum patre ipsius monasomnes in Christo pie vivere volentes pati necesse
Abbreviated transcription (Latin):
ge fr̃ odo nolitimere. Qui cũ surreriss
uiclit qiͣ morte scriptoris suꝑ auritulam
beatus gͥg̃. eam q̃ illi tradens ait. age se
lexit protinus quod inderat᷑. Dehinc
ĩnmẽs uolimẽ illud magnũ diligent᷑

Expanded text:
ge frater Odo, noli timere. Qui cum surrexisset, vidit veluti more scriptoris, super auriculam beatus, eamque illi tradens ait. Age ergo lexit protinus quod viderat. Sumens dehinc volumen illud magnum, diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
lis subassessis repere magis qmͣ fugere
temptabant. fugientes q inurti sana¬
ti sut. Quod illi postea ꝯfessi sinit nõ
aud. entes celare. Ingresso aut̃ martino
fines pochie sue tempe brumali. omĩa
frutẽctecta uestiti suñt foliis ⁊ floribus
⁊ tam terei quã lampades attendebant
igne diuinitus misso maxime ĩ duab
balilicis in eius noĩe ꝯsetratis ĩ maiore
monastio. ⁊ eccl̃ia castri nom in qua
nñt usq seruatur. ⁊ dextera lenaq in
om̃ib eccłiis tampane diuinctus pũ¬
sabantur nemine tangente. fcm̃ ẽ hoc
amio atrans uectione enis .xxxiͦ. Idus
decemibris ⁊ synodali ancte detretũ est
ut hoc festum celebre ageretur ab ada¬
raldo archiep̃o turonensi. ⁊ cũ prouinci¬
alib ramnone aurelianensi frẽ adabal¬
di. Mamaldo cenonianensi. lupo andega¬
uensi. ⁊ a iuffraganeis tocius pronintie¬

Expanded text:
lis sub ascellas repere, magis quam fugere lis sub ascellas repere, magis quam fugere tentabant, fugientesque in viti sanati sunt. Quod ipsi postea confessi sunt, non audentes celare. Ingresso autem Martino fines parochiae suae tempore brumali, omnia fructeta vestita sunt foliis et floribus, et tam cerei quam lampades accendebantur igne divinitus misso, et maxime in duabus basilicis in ejus nomine consecratis, in Majore monasterio, et in ecclesia Castrinovi. in qua nunc usque servatur, et dextra laevaque in omnibus ecclesiis campanae divinitus pulsabantur, nemine tangente. Factum est hoc anno a transvectione ejus, XIII Idibus Decembris, et synodali auctoritate decretum est, ut hoc festum celebrare ageretur ab Adelardo archiepiscopo Turonensi, et a provincialibus suis Rannone Aurelianensi fratre Adalardi, Mainaldo Cenomanensi, Lupo Andegavensi, et a suffraganeis totius provinci
Abbreviated transcription (Latin):
gener eduz ardi regis anglic
rollonem accersiuit. ⁊ xpĩauum fi
feat ⁊ northinanmã dedit ei cum
filia sua gilla que esset uas ꝑacis
Ita ut ipse rollo teneret northmãmã
de rege francoꝵ sicut de domino suo
Tnuc astantib ꝯsulentib ut pedẽ
largitor  oscularetur dedignatus
genb regis aduolui app̾hensũ pedẽ
euis ad os snũ stans attraxit. Qno
resupmato secutus est risus north¬
mãnor fianas iephendentib: extulat
rolło fcm̃ alleg.nus talem prourricie sue
morem. Dedit ⁊̃ idem. karolus eidem
rolso n normanntũ comitatũ ⁊ britã¬
incũ que sunt appendices northmãme¬
d̾ do abbas clingmatensis. Rollone ad
fidem ꝯñso: resatũ ẽ corpus scĩ martin
obantisiodoro thuronũ. In cuuis rediti
quitũq qualicũq in comodo retenti ⁊̃¬
nõ apportati ⁊̃ nõ rogantes. ⁊̃ nõ uolẽ¬
tes sunt sanati. Nam duo paralititi de
morbo suo uictũ q̃rentes andientes que
fiebant ꝯmunicato ꝯfilio aptatis batu¬

Expanded text:
gener Eduardi regis Angliae, Rollonem accersivit, et Christianum fieri fecit, et Normanniam dedit ei cum filia sua Gislan, quae esset vas pacis, ita ut ipse Rollo teneret Normanniam de dono Francorum, sicut de domino suo. Tunc astantibus consulentibus, ut pedem largitoris oscularetur, dedignatus genibus regis advolvi, apprehensum pedem ejus ad os suum stans attraxit: quo resupinato, secutus est risus Normanorum, Francis reprehendentibus, excusat Rollo factum, allegans talem provinciae suae morem. Dedit etiam idem Carolus eidem Rollo Coenomanorum comitatum, et Britanniam, quae sunt appendices Normanniae. ODO abbas Cluniacensis. Rollone ad fidem converso relatum est corpus sancti Martini ab Antissiodoro Turonum. In cujus reditu quicunque qualicunqnon apportati, etiam non rogantes, etiam non volentes, sanati sunt. Nam duo paralytici de morbo suo victum quaerentes, audientes quae fiebant, communicato consilio, aptatis bacu
Abbreviated transcription (Latin):
antysiodorensis in exponeñdis scrip̃ti¬
ris dimnis ⁊ humanis studiosus hoc
tempore clarint iburguudia berno
ex comite abbas grgnacensis cenobii
a se fundati. qui ⁊̃ ex dono ame cõuil¬
tisse construxit dugmatũ cenobiu

Expanded text:
Antissiodorensis, in exponendis Scripturis divinis et humanis studiosus. Hoc etiam tempore claruit in Burgundia Berno, ex comite abbas Gigniacensis coenobii a se fundati: qui etiam ex dono Aurae comitissae construxit Cluniacum coenobium
Abbreviated transcription (Latin):
hic itaq fuit mire stĩtatis in comꝑabi¬
lis ĩmonastica disciplina fernoris ac
pene suo scło siugularis enisq ferno¬
re ⁊ industria monachoꝵ. illis temꝑ
tepor u̾sus ẽ iardorem. ⁊ infidei ac reli¬
gioms denotonẽ ualce qmippe ꝑ ipm ⁊ sõ
ip̃ refsoruit monastica deuocio iam exlicata

Expanded text:
atis, incōparabilis in Monastica disciplina feruoris, ac pene suo sæculo singularis: eiusque feruore & industria Monachorum illius temporis tepor versus est in ardorem, & in fidei ac religionis deuotionem. Valde quippe per ipsum, ac sub ipso, refloruit Monastica deuotio iam exsiccata