comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quam uir iustus p̃ infirmitate ñ pene¬
trans. s hanc ut cũq ex subiectis sum¬
moꝵ sp̃uũ ministeriis pensans. ad con¬
siderationẽ se ꝓpriam sollicita humi¬
litate recolligit: sibiq corã se p̃potesta¬
te suꝑnȩ magnitudinis uilescit. diceis.
S & loquar uerbis meis cum eo: Acsi
aꝑte dicat. Si creatura illa hẽ consi¬
derare ñ sufficit quȩ carne ñ p̃mit᷑.
qua m̃te de eius ego iudiciis disputo.
qui pondere corruptionis angustor:
udicia illius quȩ nr̃oꝵ actuũ senten¬
tiam loquunt᷑: ita uerba nr̃a ad dm̃
sunt oꝑa quȩ exhibemus. Sed cum
dõ loqui uerbis suis homo ñ ual&:
quia apud subtile eius iudiciũ nul-¬
lam de suis actib fiduciam tenet.

Expanded text:
Quam vir justus prae infirmitate non peneQuam vir justus prae infirmitate non penetrans, sed hanc utcunque ex subjectis summorum spirituum ministeriis pensans, ad considerationem se propriam sollicita humilitate recolligit, sibique coram se prae potestate supernae magnitudinis vilescit, dicens: et loquar verbiaperte dicat: Si creatura illa hunc considerare non sufficit, quae carne non premitur, qua mente ego de judiciis disputo, qui pondere corrjudicia illius, quae nostrorum actuum sententiam loquuntur, ita verba nostra ad Deum sunt opera quae exhibemus. Sed cum Deo loqui verbis suis homo non valet, quia apud subtile ejus judicium nullam de suis actibus fiduciam tenet.
Abbreviated transcription (Latin):
gentium principes indinant᷑: & di¬
test. sub quo curuantur qͥ portant
orbem: ac si aꝑte fateat᷑ dicens. Et
subiectos quondã districte deseris.
& erectas potestates gentiũ miscdit¬
curuantur qui portant orbem. possiq
& angłicȩ uirtutes intelligi. Ipsȩ &¬
enim orbem portant. quȩ regendi
mundi curas amministrant: paulo
attestante qui ait. Nonne om̃s sunt
amministratorii sp̃c. in ministeriũ
missi. propter eos qui hereditatẽ capi¬
unt salutis: Ait gͦ. Ds̃ cuiꝰ resistere
irȩ nemo potest. sub quo curuant᷑ qͥ
portant orbem: ac si humilitatẽ om̃is
creaturȩ conspiciat: & tremefactꝰ di¬
cat. Quis infirmoꝵ hominũ tuis
nutib obuiat: cuius se formidini. &¬
uirtutes angłicȩ inclinant: Uel cer¬
mus: ełecti ẽẽnt illi subtilissimi sp̃ẽ
si plene potentiam eius maiestatis at
tingerent. Sed qui orbem portant.
sub dõ curui sunt: qͥa diuinitatis eiꝰ
celsitudinẽ. quãuis subleuate uideaÑ.
nec uirtutes tam̃ angłicȩ cõp̃hendt̃.

Expanded text:
principes inclinantur, et ditest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si aperte fateatur dicens: Et subjectos quondam districte deseris, et erectas potestates gentium misericurvantur qui portant orbem, possunt et angelicae virtutes intelligi. Ipsae etenim orbem portant, quae regendi mundi curas administrant, Paulo attestante, qui ait: Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? Ait ergo: Deus cujus resistere irae nemo potest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si humilitatem omnis creaturae conspiciat, et tremefactus dicat: Quis infirmorum hominum tuis nutibus obviat, cuvirtutes angelicae inclinant? Vel cerecti essent illi subtilissimi spiritus, si plene ejus majestatis potentiam attingerent. Sed qui orbem portant, sub Deo curvi sunt, quia divinitatis ejus celsitudinem quam sublevati videant, nec virtutes tamen angelicae comprehendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
audeat quod suꝑ ipsũ. ẽ: qͦ incõpre¬
hensibilitatẽ suam cogitans. ñ ual&
inuenire qͦd. ẽ. S iustoꝵ corda qͥa
ad ꝑfectũ se examinare nequeunt:
egre hoc exilium cecitatis ferunt.
uitã ñ desinit quȩrere: & tam̃ eiꝰdẽ
uitȩ suȩ meritũ ñ ual& inuenire.
Libram quippe examinis a sinu eqͥta
effectum intentionis deficit: unde
suꝑ se raptus ad ium inquisitionis
excrescit. Sed ẽ. consolatio nr̃e cali¬
ginis. reducta ad animũ iusta & in-¬
comp̃hensibilis potentia conditoris.
quȩ & iniquos sine ultione ñ dese¬
rit: & rectoꝵ iusticiã incõphensibi¬
litatis immensitate trãscendit.
Unde & apte subiungit᷑. Unũ. ẽ. qͦd

Expanded text:
audeat quod super ipsum est, quo, incompreaudeat quod super ipsum est, quo, incomprehensibilitatem suam ipse cogitans, non valet invenire quod est. Sed justorum corda, quia ad perfectum se examinare nequeunt, aegre hoc exsilium caecitatis ferunt. vitam non desinit quaerere, et tamen ejusdem vitae suae meritum non valet invenire. Libram quippe examinis a sinu intimaeffectum inventionis deficit, unde super se raptus ad vim inquisitionis excrescit. Sed est consolatio nostrae caliginis reducta ad animum 306 justa et incomprehensibilis potentia conditoris, quae et iniquos sine ultione non deserit, et rectorum justitiam incomprehensibilitatis immensitate transcendit. Unde et apt
Abbreviated transcription (Latin):
ramus: & m̃tis nr̃ȩ acies quo plus cer-¬
nere nititur. obscurat᷑: quia & qui ĩpor¬
tune solis radios aspicit. tenebrascit:
& inde nil uidere compellit᷑. unde ui-¬
dere amplius conat᷑ Quia igit᷑ ut ab
inquisitione nr̃a corpentes. nos om̃ino
nescimus. aut si subtili nos discussio¬
ne requirimꝰ. plerũq int̾ uicia uirtu¬
tesq caligamus: recte nc̃ dr̃. etiã si
simplex fuero. hoc ipsum ignorauit a¬
nima mea: ac si aꝑte dicat. Condito¬
ris contra me iudicia qua demerita¬
te redarguo: qui me ipsũ ex infirmi-¬
tatis caligine ignoro: Unde bene ꝑ
ab altitudine fantasiȩ suȩ. Abyssus
quippe fantasiȩ altitudinem portat.
cũ humanus animus ĩmensa cogita.¬
tione caligosus sems ipsũ etiam dis¬
cutiendo ñ penetrat: s ab hac altitu¬
dine uocem dare. ẽ: quia dumse dep̃¬
hendere ñ potest. cogit᷑ in ammira¬
tione consurgere: ut eo ꝑscrutari ñ

Expanded text:
ramus; et mentis nostrae acies quo plus cerramus; et mentis nostrae acies quo plus cernere nititur, obscuratur, quia et qui importune solis radios aspicit, tenebrescit; et inde nihil videre compellitur, unde videre amplius conatur. Quia igitur ab inquisitione nostra torpentes nos omnino nescimus, aut si subtili nos discussione requirimus, plerumque inter vitia virtutesque caligamus, recte nunc dicitur: Etiam si simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea. Ac si aperte diceretur: Conditoris contra me judicia qua temeritate redarguo, qui ipsum me ex infirmitatis caligine ignoro? Unde bene peab altitudine phantasiae suae . Abyssus quippe phantasiae altitudinem portat cum humanus animus, immensa cogitatione caliginosus, semetipsum etiam discutiendo non penetrat. Sed ab hac altitudine vocem dare est, quia dum se deprehendere non potest, cogitur in admirationem consurgere, ut eo perscrutari non
Abbreviated transcription (Latin):
gitant: sibiq se rectos asserunt. qui
nequaquã rectitudinẽ. s nummos
sen dr̃. Iuste quod iustũ . ẽ exequeris.
Iniuste quippe quod iustũ . ẽ. exequit᷑.
qui ad defensionẽ iusticiȩ ñ uirtutis
emulatione. s amore p̃mii tempora¬
lis excitatur. Iniuste qͦd iustũ . ẽ exe¬
quitur: qui ipsam quã p̃tendit iusti¬
ciam uenundare minime ueretur.
Iuste gͦ iustũ exsequi. ẽ: in assertionẽ
iusticiȩ eamdẽ ipsam iusticiã quęxere.
Sepe recta agimus: & nequaqͣm p̃mia.
neqͦquam laudes ab hominib exspec¬
tamus: s tam̃ mens in sui fiducia ere¬
cta. his a quib nil expetit placere cõ¬
tempnit: eoꝵ iudicia despicit: seq
male liberam ꝑ abrupta elationis ra¬
pit: & inde sub uicio peius obruit᷑.
unde quasi deuictis uiciis nullis se
appecitionib subiacere głat᷑. Sepedũ¬
nosm& ipsos plus iusto discutimꝰ. de ip¬
so districtionis studio indiscretius er¬

Expanded text:
gitant sibique se rectos adserunt, qui gitant sibique se rectos adserunt, qui nequaquam rectitudinem, sed nummosoysen dicitur: Iuste, quod iustum est, exequeris. Iniuste quippe, quod iustum est, exequitur, qui ad defensionem iustitię non virtutis aemulatione, sed amore praemii temporalis excitatur. Iniuste, quod iustum est, exequitur, qui ipsam, quam praetendit, iustitiam venundare minime veretur. Iuste ergo iustum exequi est, in adsertione iustitiae eandem ipsam iustitiam quaerere. Sępe recta agimus, ut nequaquam praemia, nequaquam laudes ab hominibus / expetamus; sed tamen mens in sui fiducia erecta his, a quibus nil expetit, placere contempnit, eorum iudicia despicit seque male libera per abrupta elationis rapit, et inde sub vitio peius obruitur, unde quasi devictis vitiis nullis se appetitionibus subiacere gloriatunosmetipsos plus justo discutimus, de ipso discretionis studio indiscretius er
Abbreviated transcription (Latin):
laudis ꝓpriȩ turpit̃ defluit: & quȩ
a captiuitate uicioꝵ alias curabat eru¬
ere: ipsa suis fauorib incipit capta
seruire. Quasi latruncłs quippe ẽ ap¬
petitus laudis humanȩ: qui recto iti¬
nere gradientib ex latere iungitur.
ut ex occultis educto gladio gradien¬
tiũ uita trucidetur: cũq ꝓpositȩ uti¬
litatis intentio ad studia priuata
deducitur: horrendo mͦ unũ idemq
opus culpa ꝑagit. quod uirtꝰ incho¬
auit. Sepe & ab ipsis exordiis aliud
cogitatio expetit. aliud actio osten
dit: sepe se fidelem sibi nec ipsa cogi¬
tatio exib&: quia aliud ante ocłos
m̃tis uersat. & longe ad aliud ex in¬
tentione festinat. Nam plerumq
ñnulli t̾rena p̃mia appetunt. s iusti¬
ciam defendunt: seq innocentes ȩsti¬
mant. & ẽẽ defensores rectitudinis
exultant: quib si spes nũmi subtra¬
hitur. a defensione iusticiȩ ꝓtinꝰ cessa¬
tur: s tam̃ defensores se iusticiȩ co¬

Expanded text:
laudis propriae turpiter defluit; et quae laudis propriae turpiter defluit; et quae a captivitate vitiorum alias curabat eruere, ipsa suis favoribus incipit capta servire. Quasi latrunculus quippe est appetitus laudis humanae, qui recto itinere gradientibus ex latere jungitur, ut ex occultis educto gladio gradientium vita trucidetur. Cumque propositae utilitatis intentio ad studia privata 305 deducitur, horrendo modo unum idemque opus culpa peragit, quod virtus inchoavit. Saepe et ab ipsis exordiis aliud codit. Sępe etiam fidem sibi nec ipsa cogitatio exhibet, / quia aliud ante oculos mentis versat et longe ad aliud ex intentione festinat. Nam plerumque nonnulli terrena praemia appetunt et iustitiam defendunt seque innocentes aestimant et esse defensores rectitudinis exultant. Quibus si spes nummi subtrahitur, a defensione protinus iustitię cessatur. Et tamen defensores se iustitię co
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Plerũq si scimus bona quae
agimus. ad elationẽ ducimur: si ne¬
seimus minime seruamꝰ. Quis enĩ
aut de uirtutis suȩ conscientia ñ
qͣntulũcũq suꝑbiat: Aut qͥs rursũ
bonum in se custodiat qͦd ignorat:
S contra utrũq qͥd suꝑ ẽ nisi ut rec¬
ta quȩ agimus sciendo nesciamꝰ: ut
hȩc & recta ęstimemus & minima. q̃¬
tinus & ad custodiam sensifics ani¬
mum scientia rectitudinis: & in tumo¬
rem ñ eleu& ȩstimatio minorationis:
Sed sunt ñnulla: quȩ sciri a nobis fa¬
cile nequeunt. etiam cũ geruntur.
N am sepe recto studio contra delinquen¬
tium culpas accendimur: & cũ ultra
equitatis metas ꝑ iram rapimur. hoc
zelum iustȩ districtionis estimamus.
Sepe officium p̃dicationis assumimus.
ut ꝑ hoc frat̾nȩ utilitati seruiamꝰ s
nisi placeamus cui loquim᷑. nequaquã
libent̃ accipit᷑ quod p̃dicamus: cumq
placere mens utilit̃ studs. ad amorẽ

Expanded text:
--Plerumque si scimus bona quae --Plerumque si scimus bona quae agimus, ad elationem ducimur; si nescimus, minime servamus. Quis enim aut de virtutis suae conscientia non quantulumcunque superbiat? Aut quis rursum bonum in se custodiat quod ignorat; sed contra utraque quid superest, nisi ut recta quae agimus sciendo nesciamus, ut haec et recta aestimemus, et minima, quatenus et ad custodiam sensificet anmum scientia rectitudinis, et in tumorem non elevet aestimatio minorationis? Sed sunt nonnulla quae sciri a nobis facile nequeunt, etiam cum geruntur. Nam saepe recto studio contra delinquentium culpas accendimur; et cum ultra aequitatis metas per iram rapimur, hoc zelum justae districtionis aestimamus. Saepe officium praedicationis assumimus, ut per hoc fraternae utilitati serviamus; sed nisi placeamus cui loquimur, nequaquam libenter accipitur quod praedicamus. Cumque placere mens utiliter studet, ad amorem
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&. Ille quippe uitȩ causas exa-¬
minat: qui nos ꝑ alienũ testimoniũ
ñ explorat: qͥa qui districtꝰ quandoq
ostenditur illator penȩ: ipse diu tacitꝰ
extitit testis culpȩ. Hinc & enĩ ꝑ ꝓphe
rursũ ait. Tacui semꝑ: silui: patiens
fui: sicut parturiens loqͦr Parturieis
naq cũ dolore eicit: qͦd diu in abdi¬
tis cum pondere portauit. Post lon¬
gum gͦ silentiũ sicut parturiens
dñs loquit᷑: qui qͦd apud se nẽ tacitꝰ
tolerat. in ultione qͦndoq iudicii. qͣ¬
si cũ dolore manifestat. Sed reqͥren¬
dus nobis . ẽ. iste uir iustus: si pro eo
testimoniũ dicere quisq p̃sumeret.
nũquid hunc a reatu liberaret:
Et si huic alius testimoniũ ñ ĩpendit.
nũquid ad ꝓferendũ ꝓ se testimoni¬
um saltun ipse conualescit: Seqͥt᷑¬
te dicat. Quid de aliis loqͦr: qͥ ipse
mͥ testunoniũ ferre ñ ualeo: S quia
innocentiȩ tuȩ testificari ñ sufficis.
ñquid hoc ipsum quia innocentiam

Expanded text:
Dei. --Ille quippe vitae causas examinat, qui has per alienum testimonium non explorat, quia qui districtus quandoque ostenditur illator poenae, ipse diu tacitus exstitit testis culpae. Hinc etenim per prorursum ait: Tacui, semper silui, patiens fui, sicut parturiens loquar . Parturiens namque cum dolore ejicit quod diu in abditis cum pondere portavit. Post longum ergo silentium, sicut parturiens, Dominus loquitur, quia quod apud se nunc tacitus tolerat, in ultione quandoque judicii quasi cum dolore manifestat. Sed requirendum nobis est, iste vir justus, si pro eo testimonium dicere quisquam praesumeret, nunquid hunc a reatu liberaret? Et si huic alius testimonium non impendit, nunquid ad proferendum pro se testimonium saltem ipse convalescit? Seqte dicat: Quid de aliis loquar, qui ipse de me testimonium ferre non valeo? Sed quia innocentiae tuae testificari non sufficis, nunquid hoc ipsum, quia innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa qͦq alius dicit. Dñs in tẽpestate
ueniet: & in turbine iuȩ eiꝰ. In qͦ nimi¬
rum turbine ideirco iustus neqͣquã
conteritur: quia semꝑ hic sollicite me¬
tuit ne conteratur. Perpendit namq
adhuc in p̃sentis uitȩ itinere consti
tutus. humanis actib exactor operũ
quam districtus appareat: qui qͦs dã
tunc reatu culpȩ originalis astrictos.
etiam sine oꝑib dampnat. Vnde re¬
cte uir sc̃s̃ ex humani generis uoce ꝓ¬
tinus adiungit. Et multiplicabit
uulnera mea etiam sine causa. N on¬
nulli & enĩ prius a p̃senti luce subtra¬
huntur. quam ad ꝓmerenda bona ma¬
laue merita actiuȩ uitȩ ꝑueniant: qͦs
quia a culpa originis salutis sacram̃
& illuc ad torm̃ta ꝑueniunt. Quib
unũ uulnus. ẽ corruptibiles nasci.
aliud carnalit̃ emori. Sed quia post
mortem quoq ȩterna mors sequit᷑: oc¬
culto eis iustoq iudicio etiã sine cau¬
sa uulnera multiplicant᷑. Perpetua
quippe torm̃ta ꝑcipiunt: etiã qui ni-¬

Expanded text:
a quoque alius dicit: Dominus in tempestate et turbine viae ejus. . In quo nimirum turbine 303 idcirco justus nequaquam conteritur, quia semper hic sollicite metuit ne conteratur. Perpendit namque, adhuc in praesentis vitae itinere constutus, humanis actibus exactor operum quam districtus appareat: qui quosdam tunc reatu culpae originalis astrictos, etiam sine operibus damnat. Unde recte vir sanctus ex humani generis voce protinus adjungit: Et multiplicabit vulnera mea, etiam sine causa. Nonnulli enim prius a praesenti luce subtrahuntur, quam ad proferenda bona malave merito activae vitae perveniant: quos quia a culpa originis sacramenta salut illuc ad tormenta perveniunt. Quibus unum malum est, corruptibiliter nasci, aliud corruptibiler mori: sed quia post mortem quoque aeterna mors sequitur occulto eis justoque judicio, etiam sine causa vulnera multiplicantur: perpetua quippe tormenta suscipiunt, qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
indagamus. Sem& ipsũ nãq subtilit̃
pensat: qui se in om̃i actione duudi¬
cans. suꝑnę districtionis uim quanta
sollicitudine ꝑtimescat. insinuat sub¬
dens. in turbine enĩ conter& me: acsi
aꝑte dicat. Ideirco hẽ semꝑ & in tran¬
quillitate timeo: quia & ꝑ flagella qͥ¬
lis in turbine ueniat ñ ignoro. Quȩ
flagella scilic& & metuens p̃uidit: & p̃-¬
uidens ꝑtulit: unde subiungit. & mul-¬
tiplicauit uulnera mea etiã sine cau-¬
sa. Ut enim sepe iam diximꝰ. neqͦquã
beatus iob ꝑcussus. ẽ. ut in eũ ꝑcussio
Uulneratũ se itaq sine causa asserens.
ueritas in occulto testat᷑ dicens. com¬
mouisti me aduersus eũ ut affligerẽ
eum frustra. Uir gͦ sẽs suꝑbe ñ dic̃.
quod ueracit̃ dicit: nec ꝑ hȩc uerba
a rectitudine discrepat. ꝑ quȩ a iu-¬
dice ñ discordat. Qui eorũdẽ uul-¬
nerum ꝓtinus continuationẽ ex primit:

Expanded text:
iliter pensans, atque in omni actione dijudicans, supernae districtionis vim quanta sollicitudine pertimescat insinuat, subdens: In turbine enim conteret me. Ac si aperte dicat: Idcirco hunc semper et in tranquillitate timeo, quia per flagella qualis in turbine veniat non ignoro. Quae flagella scilicet et metuens praevidit, et praevidens pertulit. Unde subjungit: Et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Ut enim saepe jam diximus, nequaquam beatuulneratum se sine causa asserit, qVeritas in occulto testatur, dicens. Commovisti me adversus eum, ut affligerem eum frustra . Vir ergo sanctus superbe non dicit quod veraciter dicit, nec per haec verba a rectitudine discrepat, per quae a judice non discordat. Qui eorumdem protinus vulnerum continuationem exprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit numerꝰ filioꝵ isrł qͣsi are¬
na maris. reliquiȩ saluȩ fient: hinc
paulus ait. donec plenitudo gentiũ
introir&. & sic om̃is isrł saluus fier&.
Quia gͥ p̾dicatores suos nẽ uideȩ oculis
subtrahit. s postmodũ ostendit: quasi
sub signaculo stellas clausit: ut abscon¬
sis prius & post choruscantib astroꝵ
spũaliũ radiis noctem sue ꝑfidiȩ &
nc̃ repulsa ñ uideat: & tẽ illum inata
dep̃hendat. Hincẽ. quod duo illi eximii
p̃dicatores dilata morte subtractist̃.
ut ad p̃dicationis usum in fine reuo¬

Expanded text:
Si fuerit numerus filiorum Israel quasi areSi fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Hinc Paulus ait: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Qui igitur praedicatores suos nunc Judaeae oculis subtrahit, sed postmodum ostendit, quasi sub signaculo stellas clausit, ut, absconsis prius, et post coruscantibus, astrorum spiritalium radiis, noctem suae perfidiae et nunc repulsa non videat, et tunc illuminata deprehendat. Hinc est quod duo illi eximii praedicatores dilata morte subtracti sunt, ut ad praedicationis usum in fine revo
Abbreviated transcription (Latin):
iãq nr̃i oꝑis pedem exemplo suȩ re¬
ctitudinis dirigunt. Sed qͥa expul¬
sis p̃dicatorib non fuit qui plebi iu¬
daicȩ in ꝑfidiȩ suȩ nocte remanenti.
uel claritatẽ contemplationis osten¬
der&. uel actiuȩ uitȩ lum̃ aperir&:
ueritas quippe quȩ hanc repulsa de¬
seruit. subtracto p̃dicationis lumine
merito suȩ prauitatis excecauit: re-¬
cte dr̃. qui p̃cipit soli & ñ orit᷑. & stel¬
las claudit quasi sub signaculo. Ori-¬
ri quippe ei solem noluit: a qua p̃-¬
dicantiũ animum diuertit: & qͣsi
sub signaculo stellas clausit: qui dũ
p̃dicatores suos ꝑ silentiũ intra sems¬
ipsos retinuit. cecis iniquoꝵ sensib
cȩleste lum̃ abscondit. Pensandũ uͦ¬
ẽ. quia idcirco aliquid sub sigillo clau¬
dimus. ut hoc cũ tẽpꝰ congruit ad
testante didicimꝰ. quod iudea quȩ
nunc deserit᷑. ad sinũ fidei in fine
colligatur: hinc nãq ꝑ ysaiam dr̃.

Expanded text:
jamque nostri operis pedem exemplo suae rejamque nostri operis pedem exemplo suae rectitudinis dirigunt. Sed quia expulsis praedicatoribus non fuit qui plebi Judaicae in perfidiae suae nocte remanenti vel claritatem contemplationis ostenderet, vel activae vitae lumen aperiret veritas quippe, quae hanc repulsa deseruit, subtracto praedicationis lumine, merito suae pravitatis excaecavit, recte dicitur: Qui praecipit soli, et non oritur; et stellas claudit quasi sub signaculo. Oriri quippe ei solem noluit, a qua praedicantium animum divertit. Et quasi sub signaculo stellas clausit, qui dum praedicatores suos per silentium intra semetipsos retinuit, caecis iniquorum sensibus coeleste lumen abscondit.  quid idcirco sub sigillo claudimus, ut hoc, cum tempus congruit, ad testante didicimus quod Judaea, quae nunc descritur, 292 ad sinum fidei in fiae colligatur. Hinc namque per Isaiam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sacro eloquio solis nomine p̃dicatoꝵ
tremo quippe tempore sol qͦsi cilicinꝰ
saccus ostendit᷑: quia fulgens uita p̃¬
dicantiũ ante reꝓboꝵ oculos asꝑa &
despecta monstrat᷑. Qui stellaꝵ qͦq
cdaritare figurant᷑: quia dũ recta
peccatorib p̃dicant. tenebras nr̃e
noctis illustrant. Unde & subtractis
sunt stellȩ pluuiarũ. Quia uͦ sol ꝑ
diem fulg&. stellȩ obscuritatẽ noctis
irradiant: & plerũq in sacro eloquio
diei appellatione ȩt̃na patria. noctis
autem nomine p̃sens uita signat᷑. p̃¬
dicatores scĩ & sol nr̃is oculis fiunt.
cũ contemplationẽ nobis uerȩ lucis
aꝑiunt: & uelut stellȩ in tenebris lu¬
cent cũ ꝑ actiuã uitã ꝓfuturis nr̃iᷤ
necessitatib derrena disponunt.
Quasi in die ut sol cõruscant: cum ad
contemplandam int̾nȩ claritatis pa-¬
triam m̃tis nr̃ȩ aciem subleuant: &
quasi stellȩ in nocte resplendent: qͥa
& cum terrena agunt offensurũ iã¬

Expanded text:
sacro eloquio solis nomine, praedicatsacro eloquio solis nomine, praedicattremo quippe tempore sol quasi cilicinus saccus ostenditur, quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos aspera et despecta monstratur. Qui stellarum quoque claritate figurantur, quia dum recta peccatoribus praedicant, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis sunt stellae pluviarum . Quia vero sol per diem fulget, stellae obscuritatem noctis irradiant; et plerumque in sacro eloquio diei appellatione aeterna patria, noctis autem nomine praesens vita signatur: praedicatores sancti ut sol nostris oculis fiunt cum contemplationem nobis verae lucis aperiunt, et velut stellae in tenebris lucent cum per activam vitam profuturi nostris necessitatibus terrena disponunt. Quasi in die ut sol coruscant cum ad contemplandam internae claritatis patriam mentis nostrae aciem sublevant; et quasi stellae in nocte resplendent, quia et cum terrena agunt offensurum jam
Abbreviated transcription (Latin):
co quippe suo terra cõmota. ẽ: cũ plebᷤ
israhelitica. de iudeȩ finib euulsa.
nimirũ colla gentib subdidit: qͥa
subdi auctori recusauit. Quȩ scili¬
c& terra columpnas habuit: qͥa in
sacerdotes & principes. legis docto¬
res atq phariseos ruitura eiꝰ ꝑtina¬
ciȩ structura surrexit. In ip̃sis nãq
litterȩ edificiũ tenuit: & tranquilli¬
tatis suȩ tempore sacrificioꝵ carna-¬
liũ quasi suꝑimpositȩ fabricȩ onera
portauit: s translatis montib colũp¬
nȩ concussȩ st̃: quia subductis a
iudea apłis. nec ipsi uiuere in illa
ꝑmissi st̃: quiꝰ ab illa uitȩ p̃dicato¬
res expulert̃. Dignum quippe erat
ut terrenam patriam subacti ꝑdereñ.
cuius amore neqͦqͣm sunt ueriti cȩle-¬
stis patriȩ milites impugnare. S ex¬
pulsis scĩs doctorib iudea funditus
torpuit: & iusto iudicantis examine
in erroris sui tenebras ocłos m̃tis
clausit. Unde adhuc subdit᷑. Qui p̃¬
cipit soli & non orit᷑. & stellas claudit

Expanded text:
co quippe suo terra commota est cum plebs Israelitica, de Judaeae finibus evulsa, nimirum colla gentibus subdidit, quia subdi auctori recusavit. Quae scilicet terra columnas habuit, quia in sacerdotes et principes, legis doctores atque Pharisaeos, ruitura ejus pertinaciae structura surrexit. In ipsis namque litterae aedificium tenuit, et tranquillitatis suae tempore, sacrificiorum carnalium quasi suportavit. Sed translatis montibus columnae concussae sunt, quia subductis a Judaea apostolis, nec ipsi vivere in illa permissi sunt, qui ab illa vitae praedicatores expulerunt. Dignum quippe erat ut terrenam patriam subacti perderent, cujus amore nequaquam sunt veriti coelestis patriae milites impugnare. Sed expulsis sanctis doctoribus, Judaea funditus torpuit, et justo judicantis examine, in erroris tenebras oculos mentis clausit. Unde et adhuc subditur: « Qui praecipit soli, et non oritur: et stellas cl
Abbreviated transcription (Latin):
quo minus cessem orare ꝓ uobis. Qͥa
est gͦ in difficultate dep̃candi moy¬
sen & samuhelem deducere: nisi aꝑtiꝰ
indicare. quia eius irȩ neq illi si ad¬
starent obsisterent: qui idcirco pro
amicis int̾uenire citius possent. quia
apud hunc intc̃edere & ꝓ inimicis
solerent: Hinc ad eandẽ iudeã dr̃
Plaga inimici ꝑcussi te. castigatione
crudeli: & rursum. quid clamas super
contricione tua: Insanabilis.ẽ. dolor

Expanded text:
quo minus cessem orare pro vobis . Quid quo minus cessem orare pro vobis . Quid est ergo in difficultate deprecandi Moysen et Samuelem deducere, nisi apertius indicare quia ejus irae neque illi si astarent obsisterent, qui idcirco pro amicis intervenire citius possent, quia apud hunc intercedere et pro inimicis solerent? Hinc ad eamdem Judaeam dicitur: Plaga inimici percussi te, castigatione crudeli . Et rursum: Quid clamas ad me super contr
Abbreviated transcription (Latin):
sum. si steterint moyses & samuhel co¬
ram me: ñ .ẽ. anima mea ad popłm
istum. Qua in re quȩri utiliter po¬
test. cur relictis tot antiquiorib pa¬
trib ad effundendã p̃cẽ moyses & sa¬
muhel tantũmodo p̃stantiꝰ elegantiꝰq
nominant᷑. Quod tam̃ facile agnosci¬
mus: si eius quȩ diligere & inimicos
ditoris nãq aurib illa maxime ora-¬
tio commendat᷑: quȩ ꝓ inimicis quoq
int̾cedere nitit᷑. Unde & ꝑ sem& ipsã
ueritas dicit. Orate ꝓ ꝑsequentib &
calumpniantib uos: & rursũ. cũ sta¬
bitis ad orandũ dimittite si qͥd habe¬
tis aduersus alterũ. Cum uͦ patrũ
prioꝵ facta sacro eloquio describen¬
te reuoluimꝰ: moysen & samuhelem
exorasse ꝓ aduersantib inuenimꝰ:
Unus quippe eoꝵ seuientis popłi ꝑse¬
cutionẽ fugit. & tam̃ ꝓ uita sui ꝑse¬
cutoris int̾uenit: alt̃ ex principatu
popłi deiectus. ipsis suis aduersariis
dicit. absit a me hoc peccatũ in dño.

Expanded text:
sum: Si steterint Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Qua in re quaeri utiliter potest cur relictis tot antiquioribus Patribus, ad effundendam precem Moyses et Samuel tantummodo praestantius elegantiusque nominantur? Quod tamen facile agnoscimus, si ejus quae diligere et inimicos ditoris namque auribus illa maxime oratio commendatur, quae pro inimicis quoque intercedere nititur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Et rursum: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Cum vero patrum priorum facta sacro eloquio describente revolvimus, Moysen et Samuelem exorasse pro adversantibus invenimus. Unus quippe eorum saevientis populi persecutionem fugit, et tamen pro vita sui persecutoris intervenit; alter, ex principatu populi dejectus, ipsis suis adversariis dicit: Absit a me hoc peccatum in Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
dum mundi głam abiectos s pauꝑes
elegit. Cuius nimirũ maris fluctꝰ
intumescunt: cũ potestates scłi ad cõ¬
motionẽ ꝑsecutionis exiliunt. Sed
transire arenam nequeunt: qͥa despe-¬
ctoꝵ miracłis ex humilitate franguisͣ.
Sed dũ mare seuit. dum ꝑ insaniȩ suȩ
fluctus erigitur: quia tam̃ uirtutis
intimȩ ostensione calcatur: scã ȩccla
ꝓficit. atq ad statum sui ordinis per
temporũ increm̃ta consurgit: unde

Expanded text:
dam mundi gloriam abjectos et pauperes dam mundi gloriam abjectos et pauperes elegit. Cujus nimirum maris fluctus intumescunt, cum potestates saeculi ad commotionem persecutionis exsiliunt. Sed transire arenam nequeunt, quia despectorum miraculis et humilitate franguntur. Sed dum mare saevit, dum per insaniae suae fluctus erigitur, quia tamen virtutis intimae ostensione calcatur, sancta Ecclesia proficit, atque ad statum sui ordinis per temporum incrementa consurgit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis ꝓtinus tempestate tumuer̃.
Sed qui uerboꝵ aduersitate commoti
ad ꝑsecutionis ꝓcellas insiliunt: signoꝵ
ut diximus ammiratione tẽperant᷑.
Tot gͦ in his fluctib dñs gressus posu¬
it: quot suꝑbis ꝑsecutorib miracula
ostendit. Unde bene rursũ ꝑ psalmy¬
stã dr̃. Mirabiles elationes maris: mi¬
rabilis in excelsis dñs: quia contra ele¬
ctoꝵ uitam ad ꝑsecutionis undas mun¬
dus se mirabilit̾ extulit: s has suꝑnoꝵ
conditor subleuata uirtute p̃dican¬
tium mirabilius strauit. Ministros
& enim suos plus ostendit posse ꝑ mi¬
racula: quam potestates terrene tu
muerant ꝑ iram. Quod bene etiam
ꝑ iheremiam dñs exteriora narrans.
interiora denuntians. dicit. Posui are¬
nam t̃minum mari. p̃ceptũ sempit᷑nũ
qͦd ñ p̃teribit: & cõmouebunt᷑ & non
potert̃: & intumescent fluctꝰ eiꝰ. & non
transibunt illud. Arenã quippe dñs
mari t̃minũ posuit: qͥa ad frangen¬

Expanded text:
cutionis protinus tempestate tumuerunt. cutionis protinus tempestate tumuerunt. Sed qui verborum adversitate commoti, ad persecutionis procellas insiliunt, signorum, ut diximus, admiratione temperantur. Tot ergo in his fluctibus Dominus gressus posuit, quot superbis persecutoribus miracula ostendit. Unde bene rursum per Psalmistam dicitur: Mirabiles elationes maris, mirabilis in excelsis Dominus , quia contra electorum vitam ad persecutionis undas mundus se mirabiliter extulit, sed has supernorum conditor sublevata virtute praedicantium mirabilius stravit; ministros etenim suos plus ostendit posse per miracula, quam potemuerunt per iram. Quod bene etiam per Jeremiam Dominus exteriora narrans. interiora denuntians, dicit: Posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non praeteribit; et commovebuntur, et non poterunt; et intumescent fluctus ejus, et non transibunt illud . Arenam quippe Dominus mari terminum posuit, quia ad frangen
Abbreviated transcription (Latin):
it: uerba uitȩ libent̃ accepit. Nam
ꝓtinus in elatione contradictionis in-¬
tumuit: atq ad crudelitatẽ se ꝑse-¬
eutionis excitauit. Sed quȩ p̃dicati¬
onis uerbis contraire nitit᷑ signorũ
citius ammiratione temꝑat᷑: unde &¬
apte quoq in auctoris laude subiun-¬
gitur. & graditur suꝑ fluctus maris.
Quid enini maris nomine. nisi in bonoꝵ
nece seuiens mundi huiꝰ amaritudo
signatur: De quo & ꝑ psalmistam dr̃
congregans quasi in utre aqͦs maris.
Aquas & enim maris quasi in utre dñs
congregat: cũ miro moderamine cun¬
cta disponens. in suis clausas cordib
carnalium minas frenat. Suꝑ fluctꝰ
gͦ maris dñs graditur: quia cum se
ꝓcellȩ ꝑsecutionis erigunt: miracłoꝵ
eius obstupefactione franguit. Qui
enim tumores humanȩ uesaniȩ miti¬
tigat: quasi erectas in cumulo undas
calcat. Nam cum morẽ suũ gentilitaᷤᷤ
one conspicer&: cum mundi huiꝰ di¬
uites elationi sue contraire facta pau

Expanded text:
it, verba vitae libenter accepit. Nam it, verba vitae libenter accepit. Nam protinus in elatione contradictionis intumuit, atque ad crudelitatem persecutionis se excitavit. Sed quae praedicationis verbis contraire nititur, signorum citius admiratione temperatur. Unde quoque in actoris laude apte subjungitur: Et graditur super fluctus maris. Quid enim maris nomine nisi in bonorum necem saeviens mundi hujus amaritudo signatur. De quo per Psalmistam dicitur: Congregans sicut in utre aquas maris . Aquas enim maris quasi in utre Dominus congregat, cum miro moderamine cuncta disponens, in suis clausa cordibus carnalium minas frenat. Super fluctus ergo maris Dominus graditur, quia cum se procellae persecutionis erigunt, miraculorum ejus obstupefactione franguntur. Qui enim tumores humanae vesaniae mitigat, quasi erectus in tumulo undam calcat. Nam cum morem suum gentilitas ne conspiceret, cum mundi hujus divites elationi suae contraire facta paup
Abbreviated transcription (Latin):
memorant᷑: cęli scilic&. qͥa int̃cedendo
ꝓtegunt: sol aut̃. quia p̃dicando uim
luminis ostendunt. Commota gͥ t̾ra.
cȩli extensi sunt: quia cũ iudea ad uĩ
ꝑsecutionis infremuit. apłoꝵ uitam
dñs in cunctarũ gentiũ cognitione
dilatauit: & illa ꝑ iudiciũ in mundũ
captiua disꝑgit᷑: isti ubiq ꝑ gr̃ãm in
honore tendunt᷑. Angusti quippe cȩli
fuerant: cum una plebs tot egregios
p̃dicatores tenebat. Quis enĩ gentiliũ
petrum nosset: si in solius israhelitici
populi p̃dicatione remaner&: Quis
pauli uirtutes agnoscer&: nisi hc̃ iude¬
a ad nram noticiam ꝑsequendo trans¬
misisss: Ecce iã qui flagris & contu¬
meliis ab israhelitica plebe repulsi st̃
ꝑ mundi fines honorant᷑. Solus ergo
dñs cȩlos tetendit: qui secreti mira
dispensatione consilii p̃dicatores suos
unde ꝑmisit in una gente opprimi.
fecit in mundi cardines inde dilata
p̃senti dedita mundo gentilitas.
cum culpas eiꝰ apłoꝵ lingua corripu¬

Expanded text:
memorantur; coeli scilicet, quia intercedendo protegunt; sol autem, quia praedicando vim luminis ostendunt. Commota igitur terra, coeli extensi sunt, quia cum Judaea ad vim persecutionis infremuit, apostolorum vitam Dominus in cunctarum gentium cognitionem dilatavit; et dum illa per judicium in mundum captiva dispergitur, isti ubique per honore tenduntur. Angusti quippe coeli fuerant, cum una plebs tot egregios praedicatores tenebat. Quis enim gentilium Petrum nosset, si in solius Israelitici populi praedicatione remaneret. Quis Pauli virtutes agnosceret, nisi hunc Judaea ad nostram notitiam persequendo transmisisset. Ecce jam qui flagris et contumeliis ab Israelitica plebe repulsi sunt, per mundi fines ornantur. Solus ergo Dominus coelos extendit, qui secreti mira dispensatione consilii, praedicatores suos unde permisit in una gente opprimi, fecit in mundi cardines inde dilatari. aesenti dedita mundo gentilitas, cum culpas ejus apostolorum lingua corripu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis lum̃ amisert̃. Exigen¬
tib quippe meritis. iusta animad¬
uersione ꝑcussi. tanto intelligentiȩ
errore cecati sunt: ut qͦd lucẽ ꝑde¬
rent. hoc ẽe gaudiũ putarent. Sed
repulsis apłis ꝑ romanũ ꝓtinꝰ prin.¬
cipẽ titũ iudea destruit᷑: atq in
cunctis gentib sparsa dissipatur.
U nde & trans latis montib recte sub

Expanded text:
praedicationis lumen amiserunt. Exigenpraedicationis lumen amiserunt. Exigentibus quippe meritis, justa animadversione percussi, tanto intelligentiae errore caecati sunt, ut quod lucem perderent, hoc esse gaudium putarent. Sed repulsis apostolis, per Romanum protinus principem Titum Judaea destruitur, atque in cunctis gentibus sparsa dissipatur. Unde et translatis montibus recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
ptura sacra sepe montiũ nomine p̃di¬
cantiũ altitudo signat᷑: de qͥb ꝑ psal¬
mistam dr̃. suscipiant montes pacem
popło tuo. Electi quippe p̃dicatores
ȩternȩ patriȩ non immerito montes
uocantur: quia ꝑ uitȩ suȩ celsitudi¬
nem una terrarũ desert̃: & celo pro¬
pinqui fiunt. Sed montes ueritas
transtulit: cũ p̃dicatores scõs a iu¬
deȩ obduratione subtraxit. Unde
recte iterũ ꝑ psalmistã dr̃ Transfe¬
rentur montes in cor maris. In corde
enĩ maris montes translati st̃: cum
p̃dicantes apł̃i a iudeȩ ꝑfidia repul¬
si. ad intellectũ gentiliũ uenerunt.
Unde ipsi qͦq in suis actib dic̃t. Uobis
oportebat primũ loqui uerbum dĩ:
s quia repellitis illud. & indignos uos
iudicastis ȩt̃nȩ uitȩ: ecce conuertim᷑
ad gentes. S ed hanc eandẽ translati¬
onem montiũ. hii ipsi nesciert̃ qui
in dñi furore subuersi st̃: quia cũ
de suis finib hebrei apłos pellerẽ.
lucrũ se fecisse arbitrati sunt: quia

Expanded text:
ontium nomine praedicantium altitudo signatur de quibus per Psalmistam dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo . Electi quippe praedicatores aeternae patriae non immerito montes vocantur, quia per vitae suae celsitudinem ima terrarum deserunt, et coelo propinqui fiunt. Sed montes Veritas transtulit, cum praedicatores sanctos a Judaeae obduratione subtraxit. Unde recte etiam per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris . In cor enim maris montes translati sunt cum praedicantes apostoli a Judaeae perfidia repulsi, ad intellectum gentilium venerunt. Unde ipsi quoque in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repellitis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Sed hanc eamdem translationem montium hi ipsi nescierunt, qui in Domini furore subversi sunt, quia cum de suis finibus Hebraei apostolos pellerent, lucrum se fecisse arbitrati sunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis facta tẽ uerius explemus.
cũ hȩc nos explere ñ posse cognosci¬
mus: tẽ facundius loquim᷑. cum ab
his obstupescendo reticemus. Ad nar¬
randa quippe dĩ oꝑa hab& defectꝰ
nr̃ quã sufficient̃ exerat linguam
suam: ut quȩ cõphendere idonee ñ
ualet. hȩc idonee mutus laud&. Vnde
potentatib eius: laudate eũ scđm mul¬
titudinẽ magnitudinis eiꝰ. Ille quippe
dñm scdm multitudinẽ magnitudi
nis laudat: qui se succũbere in eiꝰ lau¬
dis expletione considerat. Dicat ergo.
Qui facit magna. & inscrutabilia. & mi¬
rabilia quoꝵ ñ . ẽ. numerus: uidelic&
magna. uirtute: inscrutabilia. ratione:
innumerabilia. multiplicitate. Diui-¬
na gͦ oꝑa quȩ explere dicendo ñ potu¬
it: facundius deficiendo diffiniuit.
Sed in consideratione rerũ cur longe
extra nos ducimur: qui hoc ipsũ qͦq
quod erga nos agitur ignoramus.
Unde apte subiungit. Si uenerit ad¬

Expanded text:
titudinis facta tunc verius explemus, cum haec nos explere non posse cognoscimus. Tunc facundius loquimur, cum ab his obstupescendo reticemus. Ad narranda quippe Dei opera, habet defectus noster, quam sufficienter exerat linguam suam, ut quae comprehendere idonee non valet, haec idonee mutus laudet. Unde laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus . Ille quippe Dominum secundum multitudinem magnitudinis ejus laudat, qui se succumbere in ejus laudis expletione considerat. Dicat ergo: Qui facit magna, et inscrutabilia, et mirabilia, quorum non est numerus, videlicet magna virtute, inscrutabilia ratione, innumerabilia multiplicitate. Divina ergo opera, quae explere dicendo non potuit, facundius deficiendo definivit. Sed in consideratione rerum cur longe extra nos ducimur, qui hoc ipsum quoque quod erga nos agitur ignoramus? Unde et apte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
implacabilit̃ excitat᷑: & dicat ds̃. cu¬
iuis resistere irȩ nemo potest.Quod
bene & ad specialem intellectũ ducimꝰ.:
si eiusdẽ plebis israheliticȩ dãpna pen¬
samus: quã redemptor ꝑ dispensatio¬
nis suȩ misteriũ ostensus suꝑbientem
deseruit: atq ad cognitionis suȩ grãm
gentes uocauit. Unde & apte mox sub¬
curas p̃sentis scłi tolerant. Tantorum
quippe pondera unusquisq sustinere
cõpellitur: qͣntis in hoc mundo princi¬
patur: unde & trȩ princeps ñ incon
gua basys popłi dr̃: qͥa uidelic& ipse
suꝑ se popłm sustin&. qui motus illiꝰ
potestatis pondere fixus regit. Quo
enim subiectorũ suoꝵ onera tolerat:
eo quasi suꝑ positam basys columnam
portat. Beatus gͥ iob uirtute ꝓphe

Expanded text:
implacabiliter excitatur, et dicat: Deus, cujus resistere irae nemo potest. Quod bene et ad specialem intellectum ducimus, si ejusdem plebis Israeliticae damna pensamus, quam Redemptor per dispensationis suae mysterium ostensus superbientem deseruit, atque ad cognitionis suae gratiam gentes vocavit. Unde et apte mox subcuras praesentis saeculi tolerant. Tantorum quippe pondera unusquisque sustinere compellitur, quantis in hoc mundo principatur. Unde et terrae princeps non inconggua basis populi dicitur, quia videlicet ipse super se populum sustinet, qui motus illius potestatis pondere fixus regit. 301 Quo enim subjectorum suorum onera tolerat, eo quasi superpositam columnam basis portat. Beatu
Abbreviated transcription (Latin):
cultantur ne appareant. & post
ut ꝓdesse ualeant apparebunt::
Sed tam̃ plebs israhelitica quȩ uber¬
tim in fine colligetur: in ipsis sc̃e
ȩccłȩ exordiis crudelit̃ obduratur.
N am p̃dicatores ueritatis rennuit: uer¬
ba adiutorii sꝑnit. Quod tam̃ mira
auctoris dispensatione agitur: ut
nimirũ p̃dicantiũ gła. quȩ recep¬
ta in uno popło latere poterat. in
cunctis gentib repulsa dilatetur.

Expanded text:
cultantur ne appareant, et post, ut prodesse valeant, apparebunt. Sed tamen plebs Israelitica, quae ubertim in fine colligetur, in ipsis sanctae Ecclesiae exordiis crudeliter obduratur; nam praedicatores veritatis renuit, verba adjutorii spernit. Quod tamen mira auctoris dispensatione agitur, ut nimirum praedicantium gloria, quae recepta in uno populo latere poterat, in cunctis gentibus repulsa dilatetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ed uir sc̃s uirtute ꝓphetici sp̃c
plenus. cũ confusionẽ generalit̃
humanȩ suꝑbiȩ conspicit. ad specia¬
le malum ꝓtinus plebis israbeliticȩ
ocłos m̃tis tendit: & quȩ pęna elatoᷤᷤ
om̃s maneat. ex uniꝰ gentis interitu¬
ostendit. Nam repente subiungit dicens.¬

Expanded text:
ed vir sanctus, virtute prophetici spiritus plenus, cum confusionem generaliter humanae superbiae conspicit, ad speciale malum protinus plebis Israeliticae oculos mentis tendit, et quae poena elatos omnes maneat, ex unius gentis interituostendit. Nam repente subjungit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sophar naama¬
thytes dixit. Nũquid
qui multa loquitur
non & audiet. Aut
iir uerbosus iustifica¬
bitur: Tibi soli tacebunt homines:
& cũ cęteros irriseris. a nullo confu¬
taberis: Dixisti enĩ. Purus ẽ. sermo
m̃s: & mundus sũ in conspectu tuo.
Atq utinã ds̃ loqueretur tecũ. & aꝑir&
labia sua tͥ: ut ostender& tͥ secreta sa¬
intelligeraes quod multo minora exi¬
garis a dõ quam meretur iniquitas
tua. Forsitan uestigia dĩ comp̃hen¬
dis: & usq ad ꝑfectũ omĩpotentẽ
repperies: Excelsior cęlo.ẽ & qͥd fa¬
cies: Profundior inferno: & unde
cognosces: Longior terra m̃sura eiꝰ:
& latior mari. Si subuerterit omnia.

Expanded text:
autem Sophar Naamathites dixit numquid qui multa loquitur non et audiet aut vir verbosus iustificabitur tibi soli tacebunt homines et cum ceteros inriseris a nullo confutaberis dixisti enim purus est sermo meus et mundus sum in conspectu tuo atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi ut ostenderet tibi secreta saintellegeres quod multo minora exigaris a Deo quam meretur iniquitas tua forsitan vestigia Dei conprehendes et usque ad perfectum Omnipotentem repperies excelsior caelo est et quid facies profundior inferno et unde cognosces longior terrae mensura eius et lati
Abbreviated transcription (Latin):
terreat: & dep̃cabunt᷑ faciẽ tuã plu¬
rimi. Ocłi autẽ impioꝵ deficient.
& effugiũ ꝑibit ab eis. & spes eorum
abhominatio anmȩ. Respondens
autẽ iob dixit. Ergo uos estis soli ho¬
mines: & uobiscũ oriet᷑ sapientia:
Et mͥ .ẽ. cor sicut s uobis: nec inferior
ur̃i sum. Quis enim hȩc quȩ nostis
ignorat: Qui deridetur ab amico
plicitas. Lampas contẽpta apud co-¬
gitationes diuitũ. parata ad tempꝰ
statutũ.

Expanded text:
erreat et deprecabuntur faciem tuam plurimi oculi autem impiorum deficient et effugium peribit ab eis et spes eorum abominatio animae respondens autem Iob dixit ergo vos estis soli homines et vobiscum morietur sapientia et mihi est cor sicut et vobis nec inferiorstri sum: quis enim haec, quae nostis, ignorat? Qui deridetur ab amico plicitas. Lampas contempta apud cogitationes divitum, parata ad tempus statutum
Abbreviated transcription (Latin):
in arenȩ spectaculũ fortis athletã
descenderit: hii qui impares uirtu.¬
tib existunt. uicissim se eiꝰ expugna¬
tioni subiciunt: & uno uicto. contra
hunc ꝓtinus alt̃ erigit᷑: atq hoc sub-¬
acto alius subrogat᷑: ut luctantis
uires qͣndoq molliores inueniant.
quas ipsa sua crebrescens uictoria fa¬
tigat: quatinꝰ cũ nouus qͥsq congre-¬
ditur. is qui uinci uiriũ qͣlitate non
ual&. ꝑsonarũ saltẽ mutatione supe-¬
ret᷑. Sic sic in hoc hominũ angłorũq
spectacło. beatus iob fortis athleta ꝓdi¬
it: qͣntũq contra mutationẽ aduer¬
santiũ ualeat. continuatione indefessi
roboris ostendit: cui primꝰ se elyphar.
secundus autẽ baldach obicit: atq
ad extremũ se sophar in eius expug¬
natione supponit: qͥa ad inferendos
ictus. totis se conatib erigunt: s tam̃
ad feriendã altitudinẽ robusti pecto¬
ris ñ ꝑtingunt. Ipsa quippe eoꝵ uer¬
ba patent̾ insinuant. qͦd ictꝰ in auras

Expanded text:
in arenae spectaculum fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras
Abbreviated transcription (Latin):
statur dicens. Uir uerbosus ñ dirige¬
tur suꝑ terrã. Sed uirtus uerȩ scien¬
tiȩ ꝑditur: quȩ sub discretionis custo¬
dia non ꝓfert᷑. Certũ itaq ẽ. quod
uerbosus iustificari uir nequeat: sed
bonũ ñ benedicit᷑: quia ñ intendit᷑ cui
dicat᷑. Uera quippe contra malos scͣien¬
tia. si bonoꝵ rectitudinẽ impetit. suam
ꝑdit: & eo retunsa dissilit: quo illud
est forte quod ferit...¬

Expanded text:
ur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod ferit.
Abbreviated transcription (Latin):
os ẽẽ ꝓcaciũ sol&. ut recte dictis
semꝑ ediuerso respondent: ne si ad ꝓla¬
ta consentiunt. inferiores ẽẽ uidean.
Quib iustoꝵ uerba quãlib& pauca sonu¬
erint. multa sunt: quia quo eoꝵ uitia
resecant. auditũ grauant: unde & ad
crim̃ trahit᷑. hoc qͦd recta p̃dicatione
contra crimina ꝓfert᷑. Ipsũ quippe
qui ex ueritate fortes sententias di¬
xerat sophar redarguens uerbosum
uocat: quia cum ab ore iustoꝵ sapi¬
entia culpas increpat: stultoꝵ aurib
suꝑfluitas loquacitatis sonat. Praui
quoq nil rectũ nisi qͦd ipsi senseruis
putant: & iustoꝵ uerba eo ociosa esti¬
mant. quo suis hȩc sensib inueniuNs
diuersa. Nec fallacẽ qͥdẽ sophar sen-¬
tentiam ꝓtulit. qͦd uir uerbosus iusti¬
ficari nequaqͣm possit: qͥa cũ qͥsq per
uerba defluit: ꝓdita grauitate silen¬
tii m̃tis custodiam amittit. Hinc qͥp¬
pe scriptũ. ẽ. Cultus iusticiȩ silentiũ.
Hinc salomon ait. Sicut urbs patens.

Expanded text:
os esse procacium solet ut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisert̃. Illi gͦ more lapidũ ꝑcussi.
nec uoces habent: isti autẽ in nullo
ęris imitationẽ fugiunt: qui in ꝑcus¬
sione positi. bona quȩ ñ sentiunt lo-¬
cuntur. Illi & uenerationẽ ferientis.
& uerba denegant: isti pollicentes qͦd
ñ impleant. sine uita clamant. Uir

Expanded text:
promiserunt. Illi ergo, more lapidum percussi, promiserunt. Illi ergo, more lapidum percussi, nec voces habent; isti autem in nullo aeris imitationem fugiunt, qui, in percussione positi, bona quae non sentiunt loquuntur. Illi venerationi ferientis et verba denegant; isti, pollicentes quod non impleant, sine vita clamant. Vir