comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomnũ sethi inuenimꝰ in lingua nr̃a responsionẽ ł refutationẽ
dici Applicuitgͦ srł adresponsionẽ ł refutationẽ Nombene
ad plicuit Ur de deniq quidincurrerit: In huc posit̾ mansione
nicat̾ s aeidolisgentiũ c̃setrat̃: : ex come ditexcis qu̧ fuerant idolis
immolati. quȩutiq execrabilias apuddm̃ Suienĩ c̃sens tẽplodĩ

Expanded text:
nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non bene applicuit. Vide denique quid incurrerit. In hac mansioneidolis gentium consecratus est; et comedit ex his quae fuerant idolis immolata: quae utique exsecrabilia sunt apud Deum. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sanguimitate generis uictis necqͥ caris ꝓpinquita te sociant testim̃ co
signare neq hereditariũ tradere ȩcclȩsiȩ prinapatũ. sy referre adiudi¬
tuĩ dĩ. Ctñ eligere illũ quẽ humanꝰ cõm̃dat affectꝰ. sdĩ iuditio cotũde
suc cessors eleccone ꝑmit tere Nũ quid ñ pocerat moy ses cligere prin¬
cipẽ popło & uero uuditio digere & rectaiustaq sententia ad quẽ drcert
ds̃ elige prbos popło quos tuipse scis p̃s literoscẽ Ttelegit tales inqiuib:
re principẽ popłi ut moyses poterat : S hoc ñ facit N eligit. ñ audet:
Cur ñ dudet : upesteris p̃ sũptions relinquat exẽplũ Sedaus culta qiđ
actalis moyses ñ ꝑmit tit iuditiosuo deligendo prinape popłi dẽc stitu¬
endo successore :derit qͥ dudeat ł ex plebe quȩ sȩpedi marb ad gram aut
ad p̃ciũ for tasse exitata moueri solet. ł exipsis ecã sacer do alr qui serit

Expanded text:
consanguinitate generis juncti sunt, nec qui carnis propinquitate sociantur testamento consanguinitate generis juncti sunt, nec qui carnis propinquitate sociantur testamento signare, neque haereditarium tradere principatum, sed referre ad judicium Dei; et non eligere illum quem humanus commendat affectus, sed Dei judicio totum de successoris electione permittere. Nunquid non poterat Moyses eligere principem populo, et vero judicio eligere, et recta justaque sententia, ad quem dixerat Deus: Elige presbyteros populo, quos tu ipse scis presbyteros esse? et elegit tales, in quibure principem populi, ut Moyses poterat? Sed hoc non facit. Non elegit. Non audet. Cur non audet? Ne posteris praesumptionis relinquat exemplum. Sed ausculta quodac talis Moyses non permittit judicio suo de eligendo principe populi, de constituendo successore, quis erit qui audeat vel ex plebe quae saepe clamoribus ad gratiam aut ad praelium fortasse excitata moveri
Abbreviated transcription (Latin):
erathũ iħu xp̃: id ÷ grã ꝑfidẽ Etaa ron quidẽ ante de fumnct: quã
aliqͥ enĩ parte lex obseruit᷑ infide xpĩana Ibienis etiã p̃cepta quȩ hodieq
obseruare xpĩani iubem Sicerdociũ uͦ illud & sacrificia nullĩ parẽ tenent
hodie fidei xpĩanȩ nisi qđ i numbris futuroꝵ acta ađꝙ cransactas. Cũuͦ¬
noncẽ in illos irã dĩquȩ separat a pacescã. sotietatis aet̃ nȩ Unde manifes
tionis dĩ. Sedinterĩ uideamꝰ moysi magnificentiã. Retessur descło
orat dm̃ ut ꝓiudeat uidicẽ popło dic̃s ꝓuid eat dñs ds̃ spirtuũ om̃is car
nis hominẽ quisit suꝑmultitadinẽ hanc: & possit exire & in trare an
tecos & educere illos ł intreducere nesit popłs dnĩ sic̃ ouss abs paistore
sis dubitas ñ s̃ filu frs̃ magni &e gregiiuri : uomꝰ ñ oras dm̃ ꝑipsis uteos
c̃stituat pepłiduces : S discant ȩclȩsiaꝵ principes suctessores sibi ñ eosqui

Expanded text:
ratia per fidem. Et Aaron quidem ante defunctus est quam Ex aliqua enim parte, lex observatur in fide Christiana. Ibi enim sunt etiam praecepta quae hodieque observare Christiani jubemur. Sacerdotium vero illud et sacrificia nullam partem tenent hodie fidei Christianae, nisi quod in umbris futurorum acta atque transacta sunon esse in illos iram Dei, quae separat a pace sanctae societatis aeternae. Unde manifestionis Dei. Sed interim videamus Moysi magnificentiam. Recessurus de saeculo orat Deum, ut provideat judicem populo dicens: Provideat Deus spirituum omnis cs hominem, qui sit super multitudinem hanc, et possit exire et intrare per eos, et educere illos vel introducere, ne sit populus Domini sicut oves absque pastore. sis dubitas, non sunt filii fratris magni et egregii viri? Quomodo non oras Deum pro ipsis, ut eos constituat populo duces? Sed discant ecclesiarum principes, successores sibi non eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
erit ꝑfilioꝵ generationẽ si prinserit infide & caritate a scitate cũso¬
brictace Inde nuscetar generesa ꝓgenes inde pudititia oriet᷑: indeus¬
titu. unde minsuetido x caritis atꝙ om̃iũ uirtatũ ꝓles ueneranda
succedet Iuod sunfelix dnimidium uerbi dereli quer it scã conu¬
bia &in ad ularmnos setõ plex duboli alioꝵ dȩ monũ in lecebns decep¬
ta radidorit. generabit sine hubio etĩ unde silios .ẜ illos deqͥb scri

Expanded text:
 generationem, si permanserit in fide et charitate cum sobrietate. Inde nascetur generosa progenies; inde pudicitia orietur; inde justitia; inde mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradider
Abbreviated transcription (Latin):
serta. qđ utiq cũ uenia acapiendũ ÷ Habet enĩ unaquaq lingua aliqiđ
ꝓpͥetatis qđ a pud alias lingiuas uitiosu uideat᷑ Et hicgͦ. x conuentio qua¬
si abundans habenda÷ a suꝑflua Caueit gͦ cineũ quint̃ p̾tat᷑ pofsi¬
dens ciueat. inquã etiã sipossideat &ꝓmereat̃ istã gram̃ ut inȩcđixp̃i¬
sit: neforte astutia beor ircũuenut cũ & decliret addo gnata p̃raua&
ꝑuersa: & ob hoc tradat̃᷑ assirus Quieñ blasphemant inȩcła positi
tradunt᷑ sathanȩ Sic̃ file t̃ & ermogenes. deqͣb pauł dr̃ uostraddi
inquid̃ sat hnȩ ut cdiscant ñblas phemart ꝓpt̃ ea gͦ assirus tradit᷑ qui
declinauerit inheretic̃i baspheniã : qrassiri int̃ p̃tant᷑ dirigentes

Expanded text:
serta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid serta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habenda est et superflua. Caveat ergo Cinaeus, qui interpretatur possidens, caveat, inquam, etiam si possideat et sit, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim blasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus t, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim blasphemant in Ecclesia positi, traduntur Satanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus di
Abbreviated transcription (Latin):
sic habet: Siposueris in petra nidũ tuã exsisuerit abi beor nidis astinu
assini capauũ teducent Uidet̃ mͥ: qđ ancũ nonualde cul pabiliter
nominet Ipse ÷ enĩ cui & insuperiorib dicebat sauł Discede demedio
co eiꝰ : si tam̃ ñ fiat cibcor nidus astunȩ Beor pat̃ ÷ balaã qui porest
accipi in ꝑsona hereticoꝵ ut hocei diciuidea t᷑: qđ saluũ possit et̃ cine¬
u̾ siponat in petra nidũ suũ hoc ÷ inxpõ collocet spẽ suã. & ñ eũ here¬
ticoꝵ arcũdet & cir cũ scribat astutia Nãsi hoc fuerit: nichile ꝓdert
sclicet uir tutib quȩ eos captiuos duct̃. x in potes tacẽ accipiuntꝰ
quos hereticꝰ error in uoluerit. Uidet̃ sane scđm hanc ex positio¬
nẽ quã detineo edidimꝰ & c̃iunctio int̃ turba resensũ Sed saendũ ÷
qđ uernaculũ ÷ ebreȩ linguȩ & c̃unccione frequent̃ uti. ita ut& int̃¬
dũ abundet & inñ netes saris. ut in nr̃a apparet lingua uidcat᷑ in¬

Expanded text:
n petra nidum tuum, et fuerit tibi Beor nidus astutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio tio ejus, si tamen non fiat ei Beor, nidus astutiae. Beor pater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, nihil ei proderit, e eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur in
Abbreviated transcription (Latin):
laã areuer sꝰ ÷ in locũ suũ Balac quoq iuaquauenerat reduit Post¬
quã balaĩ ꝓphetiã suã finierat reuer tidr̃ in locũ suũ. & lalac iua qua
uenerit redire: net aliquid hoc in loco deei c̃silio dato addecipien¬
dũ i frł narrat. s tantũ mododic̃ qđ ad plicusset ifrł insethi apol¬
lutꝰ sit popłs fornicins infiliab moab. quȩ uocaiuer̃ ets ad sacrificia

Expanded text:
 reversus est in locum suum. Et Balac via qua venerat rediit. Postquam Balaam prophetiam suam finierat, reverti dicitur in locum suum, et Balac via qua venerat redire; nec aliquid hoc in loco de ejus consilio dato ad decipiendum Israel narrat, sed tantummodo dicit, quod applicuisset Israel in Sethim, et pollutus sit populus fornicans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul admoue armatoꝵ manũ & clectã c̃gregaspeciẽ puellarũ: Iudenas
pedib ent. manibas plaudentes Formiuinc̃ armatos ferrũ paleriai¬
do captiuat. Uincent᷑ adspetiẽ: quiñ uincunt᷑ ad pͣliũ. Uerũ abisen¬
serint eos malieres moabite ł madianite manꝰ dedisse libidim & pecca¬
to inclinasse teruices ñ pii sem& ipsas cupientes p̃bemt. quãdesicrisia¬
is idoloꝵ ad qͥcuerint degustart. ut cogente libidim c̃filus optẽpe¬
rent feminar & t̃secrent᷑ pͥũ beel phegor qđ ÷ idolã turpitudinis
ȩe fuer̃ consiliabalaã Quibacteptis balacrex: parat c̃ enuo exeratũ ñ
armis uirib: si femoneo iitore cõpositũ Non furore bellico: slibidi
ioħs in reuelacione sua ea quȩ in lege seđm historiã scriptas ad duc̃
ã uidet᷑ scđm quodille sensit nos quoq abillodatã expositionis regulĩ
seqͥ & pͥmo memorarea que ad angłm ȩccłȩ cuidã seribens dic̃ hbes¬

Expanded text:
cul amove armatorum manum, et electam congrega speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libiJoannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit tiam videtur, secundum quod ille sensit, nos quoque ab illo datam expositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dic
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ÷ qudẽ lubitaculã tuũ Sedͥsi in petra posuers nidũ cuõ a fuensele st̃
hoc ueraat̃ robustũ sibi habiti culũ c̃struunt. si ꝑhumilitatõ pur uili
apud sema ipsos facti in xp̃i sublimitate nugiant̃ Sisem& ipsosii fir¬
mos sentant & exelsa humilitate cogniti redẽptori fouendi m̃tos s̃ducũ
ponant Suma ñ appetant : sioric̃ qđ p̃cerit cordis aolitu trinscen¬
dant Uide e. am̃ scm̃ uirũ qualit̃ in petra ponat ndũ suĩ Aiteñi Nrĩ¬

Expanded text:
tum est quidem habitaculum tuum sed si in petra posueris nidum tuum et fueris electus hoc veraciter robustum sibi habitaculum construunt, si per humilitatem parvuli apud semetipsos facti, in Christi sublimitate nutriantur; si semetipsos infirmos sentiant, et in excelsa humilitate cogniti Redemptoris fovendam mentis fiduciam ponant, si ima non appetant, si omne quod praeterit cordis volatu transcendant. Videamus sanctum virum qualiter in petra ponat nidum suum. Ait eni
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ipsi peribt̃ Iuod gͦ ait & uͥfligent ebreos xipsi parit̃ peribt̃ . nita
accipiendũ ÷ quaisi parit̃ cũ elres peribt̃ & issiru. si parit̃ id: stitĩ ut hec
fecerint utebr cosafflixerint. etiã ipsiperibt̃ Pirit̃ eni grec serme ꝓsta¬
tĩ ponit᷑ Hicgͦ erit finis om̃iũ ut & iffur cunitridebunt᷑ inquidelinquȩ¬
bant ex popłodi: uł ininteritũ caris ut sp̃s̃ saluũ fieret. uelut disce¬
rent ñ bles phemare Peribit eñ ipse abeo quipetestitẽ habet ꝑdere m
gehennã Dr̃ enĩ eis aiusto iudice ite inignẽ. et̃ nã quẽ pꝰ pariuit ds dia¬
bolo & angł̃is eiꝰ ibigꝰ peribit assur & quidẽ perut aliquando xuna
oius excentũ ouib : fhanc ouẽ pisterbonꝰ relictis nonuginta notiẽ in

Expanded text:
 peribunt, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquando et una ovis ex centum ovibus, sed hanc ovem pastor bonus relictis nonaginta nove
Abbreviated transcription (Latin):
influxa deicaere: ñ uult pabieicionẽ c̃uersitionis hurinȩ ininfints ha¬
bitart lunqquuł fortasse in carcere tenelut᷑: cũ se sedere cũ ap̃o in çelest¬
b cestilut᷑ Sedibierat. ubi. ardentẽ iã m̃tẽ frxerat m̃llic ubuillũ necessa¬
rio pigri adhuc caro tenebut Et sifueris inquiã clect destrpeceniquã¬
diu poceris pmnere : Ceni niđims siue possessio int̃p̃tat᷑ At in quifue¬
rint destirpeceni lecti hoc : desipientiũ nume roueritatis fuerint ueri
inuestigatores inuentidiu poss̃ ꝑmanere. qa uita longeui. uiuent ꝑpe¬

Expanded text:
in fluxa dejicere: non vult per abjectionem conversationis humanae in infimis habitare. Tunc Paulus fortasse in carcere tenebatur, cum se sedere cum Christo in coelestibus testatur. Sed ibi erat, ubi ardentem jam mentem fixerat; non illic ubi illum necessario pigra adhuc caro retinebat. Et si fueris, inquit, electus de stirpe Ceni, quandiu poteris permanere? Ceni nidus meus, sive possessio interpretatur. At hi qui fuerint de stirpe Ceni electi, hoc est de sapientium numero, veritatis fuerint veri investigatores inventi, diu possunt permanere, quia vita longaevi vivent perpe
Abbreviated transcription (Latin):
quouie exgenere gensesta desendat Faciliũ eni qł querit̃ a gnescit̃ : si
ex plurib locis quȩ decadẽ scriptas̃ ꝓferant᷑ lgit̃ in genesis lectione
ubiqunq reges c̃uener̃ ut expugnarent quat tuor reges quiregnalunt
in sodoms p̃aliquanti ita refert᷑ Etuener̃ ad fontẽ mesphat ipsa ÷
cades & ꝑ cisser̃ oninẽ regionẽ amaledhntaꝵ x amorreoꝵ qu habita¬
bat ina sason thamar in his pͥmo locis. a malech memini nominatun
thalogo filioꝵ esau & ducũ qui exei genere descenderant. refert̃ a maled
& hȩc nomina filioꝵ eiꝰ. Cliphar: filici ada uxoris esaũ Rauhel gias¬
agazã &tenet. ECrat dũt thãna concubina e lipha⁊ filuesau: quȩ
peperit eiã malechꝰ Et past pauca Hiduces filioꝵ esau filu eliphar
pͥmogema esau. Dux theman. dux omar. dux sephu. duxcenet. dux
chore. dux gathan. dux amalech Hicigit᷑ amalech filiũ fiuit elpluar
pͥmogeniti filuesau: natꝰ ex c̃cubina nõe thãna Sedredeamꝰ ad pͥmã

Expanded text:
ndat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita refertur: Et venerunt ad fontem Masphat, ipsa est Cades; et percusserunbant in Asasonthamar . In his primo locis Amalec memini nominatum.  quidem et in catalogo filiorum Esau, et ducum qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec.Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel quoet Gathan, et Genez. Erat autem Thamna concubina Eliphaz filii Esau, quae peperit ei Amalec. Et post pauca: Hi duces filiorum Esau, filii Eliphaz primogeniti Esau. Dux Theman, dux Omar, dux Sephu, dux Cenez, dux Chore, dux Gathan, dux Amalec . Hic ergo Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝑdent᷑. hocẽ sinis erit mors. ñista quidẽ corporta. s illa spiritalis
quȩ ꝑpetua ÷ Siue utalia ȩditio habet : sem̃ coꝵ ꝓeribit Sem̃eoꝵe ꝑsu
asio & doctrina : quadocuer̃ homines declinare adõ Istudgꝰ sem̃ malũ
x deoctrina pes sima : nompsi in qͥb seminatũ ÷ peribt̃ Ipsienĩ cũ conuer¬
si ingemuerint : saluer̃. Etuude sinontalis expositio et ĩ illis c̃ uenen¬
t̃ ob sister. quidñ legis uelit duritiȩ & tredałitatis acas ant quinsolũ¬

Expanded text:
ma perdentur, hoc est finis ejus erit mors, non ista quidem corporea, sed illa spiritalis ma perdentur, hoc est finis ejus erit mors, non ista quidem corporea, sed illa spiritalis quae perpetua est. Sive, ut alia editio habet, semen eorum peribit. Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis velut duritiae et crudelitatis accusant; qui no
Abbreviated transcription (Latin):
dã tuã onis quiliberabant postte Tudut̃ esuriebas & laboralus: & ñ
timuit dm̃. Obser uagꝰ &hic. quomꝰ amalech obstiat is raheliiniua:
quiretro posit erant: quialami se quebuant᷑. necea quȩ rero erant obli¬
ab scidet cũ amalechꝰ uodait initũ gentiũ amaleh: certũ: qe uallo
pacto adillũ quitt̃ erat incine amalech referri possit Neq eñ pͥ¬
m erit. anaqͥ tatis origne. Sed ad inusibilẽ amuled inelũ riferar
qr adecli nondo porpsos adõ afaciendo gentles exdlea cul toribus
amalechnominat᷑ tdeores te initiũ gentiũ dr̃ quasitalis quȩ clam
uirtꝰ contraria quȩ pͥma initiũ dederit ut homines genales fierent : mu¬
tandogłam in corruptibilis dĩ insimilitudinẽ imaginis corruptibilis ho¬
minis & uolucrũ & quadru pedũ & serpentiũ : & seruiendo creacurȩ po
tiũ quã creatorĩ Sic̃ enĩ inpopło dĩ scriptũ ÷ initiũ xp̃s: sice tontrario
in popło quideclinat adõ & gentilis efficit᷑. initiũ ÷ amalech Cui exgre¬

Expanded text:
bas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliabscindet eum Amalec. Quod ait, initium gentium Amalec, certum est, quia nullo pacto ad illum qui tunc erat in carne Amalec, referri possit. Neque enim primus erat antiquitatis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte initium gentium dicitur, quasi talis quaedam virtus contraria quae prima initium dederit, ut homines gentiles fierent, mutando gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et volucrum, et quadrupedtius quam creatori. Sicut enim in populo Dei scriptum est, initium Christus, sic, e contrario, in populo qui declinat a Deo et gentilis efficitur, initium est Amalec: cujus extre
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: quẽ delnuꝰ mundi cuuitate liberauerit. Etnositaꝙ siad silictẽ ueni¬
re uolumꝰ: & dehoc mundo liberari : debem animas nr̃as ꝑditione utili&

Expanded text:
cum quem de hujus mundi civitate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venicum quem de hujus mundi civitate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venire volumus, et de hoc mundo liberari, debemus animas nostras perditione utili et
Abbreviated transcription (Latin):
sopincaꝵ dogmatai. Quic̃ tratiȩ sentiunt attpagunt fider catholig
Sedneq silendũ arbi tror qđ inqͥbdã exẽplarib incloc̃ italegit᷑ łxur¬
get inquiã iacob & ꝑdet liberatũ deciuitate Nec in hoc solũ. fun
om̃ĩ pȩne ꝓph̃tico stilo dicunt᷑. inuo luto saas & obscuro sermone
dicunt᷑ Nonenĩ plicut scõ spũi quidehis scribi uoluit ut palã hȩc
&x pedib utita dicã imperitoꝵ c̃culcandi ponerent̃: siita ꝑuidit
uitũ publice haberi uideant̃ sermonũ. tam̃ obscuritate c̃dica inar¬
chanis &x insecretis obtecta seruent̃. Et nc̃ gꝰ qđ ait ꝑdet liberatũ
quidilapidauit substantũ paris. quia accessit inquit ad quendã pͥmiriũ
ciuitatis inregione illa: a quo recept̾ inagrũmitat᷑ porcas pascere. Et hc
gͦ ciuitas cuiꝰ ille pͥmariũ erat : nundus inc intellegit᷑ lgit̃ deacciuita¬
te liberatũ hoc ÷ quẽ liberat xp̃s dehoc mundo pdet eũ. Dic̃ enĩ er̃ qr qͥ¬

Expanded text:
unt atque agunt fidei catholicae. Sed neque silendum arbitror, quod in quibusdam exemplaribus hic locus ita legitur: Exsurget, inquit, Jacob, et perdet liberatum de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
near ei uinculis alligat᷑ ut ego dici merear uinct᷑ xp̃ĩ cħu : fic̃ pauł
desem& ipsoglorut᷑ Et erit edam hereditas a erit hereditas esaum
syinaduentu in quiđ xp̃ etũ ipse hereditas ei erit : hoc ÷ recipuet᷑ adfi¬
dẽ. net exdudet̃ ab hereditate xpĩ. Siuꝰ spiritalit̃ aduertim̃: edom
cũ subiecta sucrit caro spũi : ꝑresurretionis spẽ etiã ipsa adhere¬
ditatẽ ueniet Noneñĩ sola animi : si& caro quȩ aliqaando fuerat ini¬
muca ꝑ oboeditiã sp̃s. c̃sors futurȩ hereditatis existet Isrł uͦ fortt̃
Aget Hoc ÷ qđ dic̃ qr tuic edom uł esau hoc ÷ cirns natura inheredi¬

Expanded text:
near ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetipso gloriatur: Et erit Edom haereditas, et erit haereditas Esau as ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haereditate Christi. Si vero spiritaliter advertamus, Edom cum subjecta fuerit caro spiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam spiritus consors futurae haereditatis existet. Israel vero fortiter aget, hoc est quod dicit quia tunc Edom vel Esau, hoc est carnis natura, in haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
qui tc̃ saluabit᷑ Posthȩc oriet᷑ inqui stella exucoba csurget iurga
deifrł: & ꝑcutiet duces moab uastabitq om̃s filiossech aerit idumea
erat puer ultra ñ sit dictũ qx ul discesscnt inde ł cua nuerit dut
adsuptasit aut aliquid om̃no dehoc naerratio eugłiade signa uerie
Sedhoc cantũ dixerat: quenit estcit sup̃ ubierit puer Neforte

Expanded text:
surget virga de Israel, et percutiet duces Moab, vastabitque omnes filios Seth; et erit Idumaea erat puer , ultra non sit dictum, quia vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat
Abbreviated transcription (Latin):
uenit eos decuplo suꝑ om̃s incantatores & magos querant in om̃i regio¬
neriꝰ Exhisgͥ om̃i b potest incellegi quomꝰ & bala ã dixerit defem&¬
ipsoquiscit scientiã ex cel si scilicet: utintellegat᷑ qđ origo tociũ scien¬
tȩ abipso acte perit exordiũ. uitio aut̃ homanȩ malitiȩ ad spiran¬
tib & subripientib etiã demonib in ꝑmaẽ uersi sint quȩ ꝓutilitatt
c̃cessas̃ Hȩc deeo ꝗđ dix̃ sciens scientiã excelsi: a nob ꝓiurib distus¬

Expanded text:
 magos, quae erant in omni regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit, Sciens scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
moab. Noab quidẽ gens÷ : cuĩ principes ñ lio s cẽ quã spiritiles nqui¬
cas & principesillos aduersũ ques nob̵ iuctim̃ ÷ incellegim Hesg̃
iste homo ex srł uastabit : cũ exuet prinipit & pocestates x adñ¬
get illos cruci suȩ Neqem̃ poterit saluare meabitis & aadi agntio¬
nẽ ꝑducere. iisi principes illos quimeis dominationẽ impietatis ce¬
nuerant: deuastasset Et p̃dabit̃ om̃s filios fedh Sechsiliũ ÷ adã :

Expanded text:
lios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus. Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
istalo quebat᷑. Inouis senis eñ dieb ubiuent plentudo tẽ pcꝵ
misit ds̃ filiũ suã Sedsis cdm alia exẽplaria legere uoluerimꝰ itaosten¬
dã ei & ñ mͦ beatifico & ñ ad ꝓpinquait non adhunc balaã ꝑquẽ hȩcdicunt᷑
si adillos quoꝵ ꝑsonã haberi in hoc dixim referet Illienĩ doctoresle¬
ñeo tẽporequo uenit. s cũ plenitudogentiũ introierit & onmñis isrł sil¬
uari incipiet: tunc eũ ostendent & tunc betaficabunt quẽ mͦ blasphe¬
mant Selhoc tẽ p̃ inqͦ hȩc fucuras ñ ad ꝓpinquat. longe eni÷ & in pso¬

Expanded text:
quebatur: In novissimis enim diebus ubi venit plenitudo temporum, misit Deus Filium suum. Sed si secundum alia exemplaria legere voluerimus ita: Ostendam ei et non modo; beatifico et non appropinquat: non ad hunc Balaam, per quem haec dicuntur, sed ad illos quorum personam haberi in hoc diximus, referetur. Illi enim doctores len eo tempore quo venit, sed cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appropinquat: longe enim es
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dic̃ altare om̃i exeratui cȩli inutraq domodñi Huncaut̃¬
eẽ Arbitror exeratũ cȩli quẽ paulus spiritales narutias in celestib
positas scribit Nisi gͦ mulcũ inhis artib deceptionis eẽt erroris:
ñ puto tanti iuri filiũ in lege ch̃ educatã. in illas im pnctates potius
a ꝑta lege desiguins & dic̃s Non diuin abitis neq Auguribimini E t p̃pau¬
cã Non se quamini inqit̃ uentri loquos: net adiung amini adincantatores
los dȩ monũ : nequult ut siquiduolumꝰ discere. discam̃ adȩmonibus
Meliũ ÷ eñ ignorare : quã ad ȩmnonib discere. Comrelui ÷ net aꝓpheta disce¬
re : quã adiunis inqͥrere Duunatio enĩ ñutqͥdã putant diuintꝰ dit᷑:¬

Expanded text:
Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autScriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum coeli, quem Paulus, spiritales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuissaperta lege designat dicens: Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos: nec adjungamini ad incantatores, los daemonum. Neque vult, ut si quid volumus discere, discamus a daemonibus. Melius est enim ignorare quam a daemonibus discere. Et melius est a prophetis discere, quam a divinis inq
Abbreviated transcription (Latin):
turoꝵ uenire p̃scientii Sinc dubiodut̃ cũ tẽpꝰ &oportumtas poscit
x uoluntas th̃ fuent dit̾ etiã adõ ꝑꝓphetiuã hommib p̃scientia
neto ꝓpͥcmalũ qđ ali quando adõ descendit. Nã & in libroregũ sacor¬
dotes & tliuini allo piileꝵ deremittenda ardiidñi obpligã quȩcis
ꝓpt̃ eã cuenerat diui nando consiliũ deder ÷ ut adibits iuctis plaus¬
tro nouo. in t̃rĩ iuda dirigeret᷑. Estgꝰtalis quedã inministerio p̃
scientia operatio de montĩ quȩ artib quib dĩ abhis quise demonib
manci pauerint colligił. & nunc ꝑ eas quas sortis nominant nunc
ꝑea quȩ auguria appellant. nuncetiũ exc̃tẽplatione fibra quȩ
extis piciũ uocant. aluisꝙ hoꝵ similib p̃stigus cõp̃hendi uidet᷑ in¬
tellegi Quȩ artes intantũ ad decipiendũ geñ hominũ ꝓfeter̃ ut etũ
ius tissimi erechiȩ filiu manasses hoc errore detȩpt̾ ȩdificauerit ut

Expanded text:
tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit, datur etiam a Deo et prophetia, hominibus praescientia.  malum quod aliquando a Deo descendit. Nam et in libro Regum sacerdotes et divini allophylorum de remittenda arca Dei, ob plagam quae eis propterea evenerat, divinando consilium dederunt, ut adhibitis vaccis plaustro novo, in terram Juda dirigerentur. Est ergo tali quaedam in ministntia operatio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qđ lligentiũ intendimꝰ siforae dignũ aliquid ds nob̵ suꝑ hocserione
reuelare dignabit̃ In libro quia pud nos quidẽ int̃ salomonis uolumina
haberi folet xecclesiastic̃ dici apud grecos uͦsapientia hies filiũ sirach
lbello inc̃sequentib diceret᷑ Non ÷ eñ sapentia: malitȩ disciplini ser
quod utiqdocet qr om̃is disciplina quȩ fal si aliquid adferit etiã siuc hemens
iuideat & ueri similis &quȩ subuerti difficile possit : tam̃ aequaqui ba¬
i niodi scentia ad̃ sapientiȩ ticulũ debeat alplicari uidgͦ: qđ dit omis
s. ipientii adõ ÷ : Illud m̃ senfisse uidt qr om̃is peritu quȩ uł ergaartẽ
aliquã usui hum monecessaria babet̃. ł cui libet reiscientiȩ sapientiua
dicat᷑ ad ñõ data Deniq Apud iobscriptũ ÷ uis dedit malierib cexi¬
disapientiã & uarictates disciplinaꝵ U& inexodo Locutꝰ : inquidlis¬

Expanded text:
quod diligentius intendamus, si forte dignum aliquid Deus nobis super hoc sermone revelare dignetur. In libro qui apud nos quidem inter Salomonis volumina haberi solet, et Ecclesiasticus dici, apud Graecos vero Sapientia Jesu filii Sirach libello in consequentibus diceretur; non est enim sapientia malitiae disciplina. Per quod utique docet, quia omnis disciplina quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur, et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo esllud mihi sensisse videtur, quia omnis peritia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
confugat : Iuomꝰ eñi iste popłs tã laudibilis tã magnific deqͦtanta p̃¬
conia sermo dinumerat. in hos ueniet ut sangumẽ uulneratoꝵ bilut. cũtã
ualidis p̃aptis cyb singuiis int̾dicat᷑: adeo utetiã nos quiex gentib uo¬
cati sumꝰ neceffario iubeamꝰ absticre nos sic̃ abhis quȩ idolis immolant᷑
ita Ra singuine : Discint gͦ inob̵ qͥs: iste potłs qui inusu babent singuinẽ
bibere Het erant : qui in eugło audientes hiqui ex uidȩis dnm̃ sequȩbant
scandaliratis & dixer̃ Iues pocest manduare carnes & siigiunẽ bibere :
Nisimanducaueritis carnẽ mcã & biberits sanguinẽ meũ: ñ habebitis tutã

Expanded text:
confugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconfugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguintes hi qui ex Judaeis Dominum sequebantur, scandalizati sunt et dixerunt: Quis potest manducare carnes, et sanguinem bibere ? Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ta subiectas cuncta calant᷑ Despic̃ enĩ &c̃ tẽpnit om̃a quȩ in hoc nim
leo & tatuł leonis etiã creddentib in se nom̃ leoms & catuli leonis ad scribit
Uidedut̃: ꝗqo euident̃ ñ deillo quitunc erat popło. s de hoc qui futur̾ erat
istadicunt᷑ Ait eñi ete popłs sic̃ catul leonis exurget & sic̃ leo
exultabit. Exurresturũ dic̃ popłm utiq quifitur erat Nãsideeo
diceret quẽ uidebat: dixisset sine dubio. ec ce popłs fic̃ catulꝰ leonis exur¬
nuntiabt̃ iustitũ eiꝰ popło qͥ nascet᷑ quẽ fec̃ dñs Estgͦ popłs hc catulus
leonis: dũ adhuc tãꝙ nuꝑ geniti in fintes rationabile & sine dolo laccupi¬
unt Leo dut̃ exultans cũ uir effect ÷ que piruulierant de posunt Non
dormiet donec comedit p̃dĩ. & sanguinẽ uulneritoeꝵ bibet In his uerbis
quisita erit historiae narritionis c̃tencios ad sercor immo qͥita brut inue¬
niet᷑ : quiñ orresctns sonũ litterȩ allogoriȩ dulcedinẽ ipsa netessitate

Expanded text:
ta subjecta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubio: Ecce populus sicut catulus leonis exsur ergo populus hic catulus leonis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit historicae narrationis contentiosus assertor, imo quis ita brutus invenietur, qui non horrescens sonum litterae,
Abbreviated transcription (Latin):
lac plerã domũ suã argenti& auri ñ potero p̃cerire sermonẽ dnĩ mei.
a tuelboni qud ł mali ꝓferã excorde meo s que quid dñs dexerit hoc
loquir: Sciens balaã qđ ñ sibi ꝑ ⁊ minis trossolitos soresponsa
de ferrent᷑ s hubeo quibubent om̃iũ potestatẽ: reste uidet ꝓtesta¬
tꝰ ñ posse uerbũ dñ trinsgredi & facere illũ pusillũ aut magiũ
obum bratio Ctideo ñ porest sacer dos mere de mutir: ubids manerib
ñmouet᷑ Os cessurꝰ tam̃ bilaã : incipit iterũ ꝓphetare & dẽ uerũ¬
popło facat excremo tẽ pore Iueduxa aliũ ȩditionẽ italegt᷑ Ue¬
nicẽ siliũ dotibi. quidͥ faciat popłs hnc popło tuo in nouisfimqs diebxs
Sũ ptaigit᷑ parabola: rursũait Sed priu̾qũa ad explinationẽ eoꝵ quȩ
ꝓphetatas̃ ueniamꝰ : uelim requirere qui siste sens: ł quior do uerboꝵ¬

Expanded text:
plenam domum suam argenti et auri, non potero praeterire sermonem Dei mei, ut vel boni quid vel mali proferam ex corde meo: sed quidquid Dominus dixerit, hoc loquar. Sciens Balaam quod non sibi per ministros solitos responsa deferrentur, sed ab eo qui haberet omnium potestatem, recte videtur protestatus, non posse verbum Domini transgredi, et fao, et ideo non potest sacerdos mercede mutari, ubi Deus muneribus non movetur. Discessurus tamen Balam incipit iterum prophetare. Et populo extremo tempore. Quod juxta aliam editionem ita legitur: Veni, consilium do tibi, quid faciat populus hic populo tuo, in novissimis diebus? Sumpta igitur parabola, rursum ait. Sed priusquam ad explanationem eorum quae prophetae sunt veniamus, velim requirere quis iste sensus e
Abbreviated transcription (Latin):
moab: c̃uenient̃ posita uideret᷑. siscriptũ esset Neni& ꝓpħo tibi
N unc dut̃ quiad dicemꝰ ad hoc qđ scriptũ ÷ uenic̃ filiũ docibi quid faciet po¬
płs inc popło tuo: Requiram gͦ. quomꝰ intellegidebeit ꝗd scriptũ : c̃
siliũ tibido Deqͦse pe apud me ipsũ reqrens nullũ puto ȩxitũ inueni¬
resententȩ Sed hocqđ att c̃ siliũ abido: cõmumi & usitat omore dic¬
tũ putem̃ Sed illud migis udet᷑ eẽ c̃ueniens: qđ dit c̃siliũ tibido
utita dixisse intellegat᷑ Consiliũ diuinũ qđ innouissimis diebrim¬
plendũ ÷ in nc̃ reuelitũ: a periotibia manifesto ut scias quid popłs
manifesto Reqͥrenti sanemꝰ sicuibi forte inscripturis duuns sub hoc
sermone simile aliqđ dictõ posse octurrere iuisũ ÷ etũ illud similit̃
aduertendũ qđ apłs ait Iuiseñi cognouit sensudñ Aut quis c̃siliari

Expanded text:
scriptum esset: Veni et propheto tibi. Nunc autem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi, quid faciet populus hic populo tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, quod scriptum est, consilium tibi do. De quo saepe apud meipsum requirens, nullum puto exitum invenire sententiae. Sed hoc quod ait, consilium tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelligatur: Consilium divinum, quod in novissimis diebus implendum est, nunc mihi revelatum, aperio tibi et manifesto, ut scias quid populumanifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermone simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
trari possit. Homines emĩ mults occafionib & uitus in pediunt᷑
neuerũ sit qđlo cunt᷑ Aut enĩ irat locunt᷑ &ira cesste frustra¬
locutis : aut metu dut cupiditatis. autictantiȩ grã. alusꝙ hoꝵ
similib. Et utiq frustã erit & uanĩ: omẽ quicquid uitio domi¬
omẽ qđ doxerit ꝑ causoꝵ meritis dicet & id eonũ quã frustrari
potest. qr quic quidratione ꝓfert᷑. carere non potest ratione: N

Expanded text:
trari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur trari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod loquuntur. Aut enim irati loqucupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique frustra erit et vanum omne quidquid vitio domiomne quod dixerit pro causarum meritis dicit: et ideo nunquam frustrari potest, quia quidquid ratione profertur, carere non potest ratione. N
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis balãa Uideam gͦ pͥmo hoc ipsũ qđ ait ex urge balac&
audi Sienĩ insuperiorib ñ dixisset quiadstaret uixta holo caus¬
tũ suũ : non uideret᷑ magnopere requirendũ. curdixerit exur¬
gebalac Nunc aut̃ cũ ortet᷑ exurgere eũ quẽ nuꝑ dixerat stare.
non ÷ ociose pͣtereundus sermo ꝓphetic. Quodg̃ dit insuperi¬
orib qxstaret adholo caustũ suũ: designat eũ non rectestare
tabat enĩ inido latria posit̾: & stabat quasi in imic̃ dĩ. qđ magis
eet s cadere Quasi ergo quide illo statu cadere debuerit immo
gat qui talis ÷: exurgat animo exurgat fide & efficiat᷑ testis
fidei Suͦ ꝑmanet infidelis. sit testis c̃dẽpnationis suȩ Sed
quid ÷ qđ eiad nuntiat audiamꝰ Nonsic̃ homo inꝗt̃ ds̃ frustrat᷑
neq sic̃ filiũ hominis t̃ret᷑ ipse Non habeas inquit hanc opinui¬
onẽ dedõ: ut putes eũ eẽ sic̃ hominẽ qui in hisquȩ loqͥt᷑ frus¬

Expanded text:
verbis Balaam. Videamus ergo primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Si enim in superioribus non dixisset, quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non est otiose praetereundus sermo propheticus. Quod ergo in superioribus, quia staret ad holocaustum suum, designat eum non recte stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo gat, qui talis est: exsurgat animo, exsurgat fide, et efficiatur testis fidei. Si vero permanet infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in his quae loquitur frus
Abbreviated transcription (Latin):
poterit adbellũ. hȩc tab nacula balaã in spũ c̃tuens magnificet &
excoslat. Sĩ in his soliũ litterȩ c̃ tuenda sententia ÷ qm̃ quidẽ quelo
habebunt᷑ in popło uerii sr ł quindo uñ qisq resurgit ri fuo ordine
si potes intueri trib illis & plebes & cognationes in qͥb ñ tã cirnis
&sainguinis ÷ cognatio quã m̃tis & anmmi : tunc in aei leges quã plura
ra umbrantia ut paradisi flumina & differentias domoꝵ ic tab .ui¬

Expanded text:
poterat ad bellum, haec tabernacula Balaam in spiritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidemhabebuntur in populo veri Israelis, quando unusquisque resurget in suo ordine, si potes, intuere tribus illas, et plebes, et cognationes, in quibus non tam carnis et sanguinis est cognatio, quam mentis et animi: tunc intelliges quam pulchra ra umbrantia, ut paradisi super flumina; et differentiam domorum ac taberna
Abbreviated transcription (Latin):
eugło diq̃s faciar uob Amidos de mãmorii inigtaais : uttũ defecerias reci¬
prant ues inȩ t̃natab̵ nacula Fixa dũt dicunt᷑ ado. quasi quȩ ñ arcũfe¬
ruant᷑ om̃ uento dostrinȩ. Sunt dut adhic tabnacula ista: & sic̃ cechriuex¬
tiaquais Cedros hic nonillas dit̃ in quib culpibilis notat̃ elatio: scelros
dĩ. qu suscipiunt uitis iliũ que ex ȩgipto trans lata÷ palmites & in quib
pequescit frust ille tũ umbraoperiuit montes Siincellexis tiquantã
requiẽ habat it̃ sapientiȩ. quantũ gr̃ȩ quantũ ꝙ dalce dins. nolidssi¬
mulare: nolineglegere. ẜ adgredere hocit̃ nec here misolitudinẽ ꝑor¬
rescas Hiditanti eñ tibi ihũi modi tab̵ naculis oiturret & mannd&
m̃ illiũ erit inaquas multas Ostendet scđmistoriã qđ degente ifrł
larga exgesceret multitudo popłoꝵ Aquȩem̃ inquiđ populis Se¬

Expanded text:
elio dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Fixa autem dicuntur a Deo, quasi quae non circumferuntur omni vento doctrinae. Sunt autem adhuc tabernacula ista, et sicut cedri juxta aquas. Cedros hic non alias dicit, in quibus culpabilis notatur elatio, sed cedros Dei quae suspiciunt vitis illius quae ex Aegypto translata est palmites, et in quibus requiescit fructus ille cujus umbra operuit montes. Si intellexisti quantam requiem habeat iter sapientiae, quantum gratiae, quantumque dulcedinis, noli dissimulare, noli negligere; sed aggredere, nec eremi solitudinem perhorrescas. Habitanti enim tibi in hujusmodi tabernacen illius erit in aquas multas. Ostendit secundum historiam, quod de gente Israel larga excrescet multitudo populorum. Aquae enim, inquit, mul
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ostendit moysi cũtabnicilũ consruerit indeser dobiq̃ iltũ
quis ꝙp nrm̃ expedre & fabricare tab̵ naculũ suũ Undem uidet᷑ ñ for¬
tuitu c̃ tigisse ut petrus quidẽ & andreas & filii zebedei ar te pistatores
inuenirent᷑. pauł aͦ arte faber tab naculoꝵ Ctqx illiuocati abarte ca¬
piendoꝵ pisciũ mutant̃. & siunt piscatores homitiũ dicente dño. Uenite
postme faciã uos piscatores hominũ : ñ dubiũ qui & pauł qr & ipse per¬
mutat᷑ sit ut sic̃ illi expiscatorib pasciũ piscatores hominũ factis i ta
xiste afaciendis tab̵ naculis t̃rens adcȩlestu tib̵ natula c̃struenda
trans latꝰ sit: Construit eñ cȩlestu tab nacula docens unũ quẽ puã
salitis & beataꝵ incelestib mansionũ it̃ ostendens Fac̃ tabnaculapda¬
lus & cũ abierłm incircuitu usq adilliricũ replet euugłmh ȩcclesias
intał nacuilis agere. Sic̃ eũ cõmoratio suit egressionis exȩgyꝑto ꝑ

Expanded text:
quae ostendit Moysi, cum tabernaculum construeret in deserto, dicens ad eum: quisque nostrum expedire et fabricare tabernaculum suum. Unde videtur non fortuitum contigisse, ut Petrus quidem et Andreas et filii Zebedaei, ante piscatores invenirentur, Paulus vero ante faber tabernaculorum. Et quia illi vocati ab arte capiendorum piscium putantur, et fiunt piscatores hominum, dicente Domino: Venite post me, faciam vos piscatores hominum , non dubium quin et Paulus, mutatus sit, ut sicut illi ex piscatoribus piscium piscatores hominum facti sunt, ita et iste a faciendis tabernaculis terrenis ad coelestia tabernacula construenda translatus sit. Construit enim coelestia tabernacula, docens unumquemque viam salutis, et beatarum in coelestibus mansionum iter ostendens. Facit tabernacula Paulus, et cum ad Jerusalem in circuitu, usque ad Illyricum replet Evangelium Dei ecclesias in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemoratio fit egressionis ex Aegypto per
Abbreviated transcription (Latin):
Iuieñ incedunt hanciuã : ꝑ nemora umbrantia incediont᷑: Nengraeñ
apud illos scrptos inueniunt refrigrant̃ Animȩ i psoꝵ & mdoctti¬
nis coꝵ quasi incȩdences ꝑopaci nemoꝵ delectant᷑. Et sic̃ paradi¬
& cognaros illi paradiso in qͦ lignũ uitȩ ÷ Fluminauꝰ possumꝰ ł scrp¬
turas euuangelicas ait a postolicas actipere ł etĩ angłoꝵ & q̧lesti¬
ũ uirtutũ erga huiꝰ modi animas adiutoria. Rigant̃ eñi ibillis &em
undant᷑ : atq ad omnẽ scientiã &agniaionẽ rerũ g lestũ nutri¬
sps scs̃ ñ solũ ipse fluuiuꝰ sit s & his quibdit̃ fuerit flimonade

Expanded text:
Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nemora enim Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nemora enim apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et sicut paradit cognatos illi paradiso, in qua lignum vitae est. Flumina vero possumus vel Scripturas evangelicas atque apostolicas accipere, vel etiam angelorum et coelestium virtutum erga hujusmodi animas adjutoria. Rigantur enim ab illis et mundantur, atque ad omnem scientiam et agnitionem rerum coelestium nutris non solum ipse fluvius sit, sed et his quibus datus fuerit, flumina de
Abbreviated transcription (Latin):
eor pspm̃ c̃tuens tab̵ nacula ca nominit isr ł Etaere siqsscientic¬
cocpit aliquos ꝓfectꝰ. & experim̃ti aliquid intalib sũpsit. sct
ꝓfecto qđ ubiadaliquã uentũ suerit theorim &agnitionẽ miste¬
nor spiritaliũ. ibi dnima quasi in quodã tab̵naculo demoratur
Cũ uͦ exhis quȩ reppent aliu rars rimat᷑ & ad alios ꝓ fic̃ intellect
inde quasi tab naculo eleuato. tendit adsa periora & ibic̃ locit ani
mi sedẽ. sensuũ s piritalitate c̃fixã Etode iterũ ex ipsis alios
inuenit sprritalessens : quos pͥoꝵ sine dubio sensuũ c̃sequentu
pite fecerit Etiti sẽ ꝑ ad pͥora ex tondens : tab naculis quibrdã ui¬
det̾ incedere Nũqui eñ÷ quando anima scientiȩ igniculosucconsi
ociari possit & quiescere : sy se ꝑ abonis ad meliora. aiterũ ad supe¬
multo decore p̃sonpsit dic̃ Utnenori ombrantii autpuridi¬
si suꝑflumina a sic̃ tab̵ nacula quȩ fix̃ dns sic̃ ce dri uixtad quis

Expanded text:
m contuens, tabernacula ea nominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videtur incedere. Nunquam enim est quando anima scientiae igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed semper a bonis ad meliora, et iterum ad supe umbrantia, et ut paradisi super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit Dominus; sicut cedri juxta aquas.
Abbreviated transcription (Latin):
li cius Iuĩ diuenĩ uelim̃ positũ: suꝑlecionẽ logis e pphetar̃.
nonunident᷑ bori tab̵ nacula: nec liudibilis dom Ubiaut̃ ablatũ
suerit uelim̃ & in tellegi coeperit lexqr spritalis ÷ & ꝓphetie tione
bone & miribiles domꝰ ucob: atc̃ ad mirindier tab̵ nacula i sra hel
peris Porest adbuc & iliomodo intellegi: ut popłi credentes aꝑfec¬

Expanded text:
li ejus. Quandiu enim velamen positum est super lectionem legis et prophetarum, non videntur bona tabernacula nec laudabilis domus. Ubi autem ablatum fuerit velamen, et intelligi coeperit lex quia spiritalis est et prophetiae, tunc bonae et mirabiles domus Jacob; et tunc admiranda erunt tabernacula Jacob, peris. Potest adhuc et alio modo intelligi, ut et populi credentis e