comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tales ꝑ ipsam electionem gr̃e sue qua
gratificauit nos in dilecto filio suo. Cũ
gͦ nos predestinauit opus suum prescut.
quo nos scõs et immaculatos facit. Unde hoc¬
recte testimonio pelagianus error arguitur.
Nos autem dicimus inquiunt nr̃am dm̃
non prescisse nisi fidem qua credere inci¬
pimus. ⁊ ideo nos elegisse ante mundi consti¬
tutionem ac predestinasse. ut etiam sci ru
maculati gratia atq opere eius cẽmus. S
aucliant ⁊ ipsi in hoc testimonio uͥ dicit.
sortem consecuti sumus. predestinati scdm
ꝓpositum quiunu̾sa operatur. Ipse gͦut¬

Expanded text:
tales per ipsam electionem gratiae suae, qua tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo nos sanctos et immaculatos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mamus. ut nemo glorietur in homine
ac per hoc nec in se ipso. sed qui gloriatur
in domino glorietur. ut simus in laudem
glorie eius. Ipse quippe operatur scłm
ꝓpositum suum ut simus in laucdem
glorie eius utiq sc̃i ⁊ immaculati. ꝓpt̃
quod nos uocauit predestinans ante
constitutionem mundi. Ex hoc ꝓposito
eius ẽ illa electorum ꝓpria uocatio. quib
orniua cooꝑantur in bonum. quia secũ¬
sitan dicunt pelagianos hoc apłico testi¬
monio refutarrubi dicit. ideo nos electos
in xp̃o ⁊ predestinatos ante constituti¬
ti inconspectu eius in caritate. Ipsi enĩ
putant acceptis preceptis iam ꝑ nos
ipsos fieri libere uoluntatis arbitrio
scõs ⁊ immaculatos in conspectu eiꝰ
in caritate. Quod futrũ ds̃ qm̃ presci¬
uit inquiunt. ideonos ante constitu¬
tionem mundi elegit. ⁊ predestinauit
in xp̃o cum dicat apłs non quia futuros
tales nos ante presciuit. sedut ẽẽmus

Expanded text:
mamus, ut nemo glorietur in homine mamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur in bonum: quia secunsitan dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutiti in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod futurum Deus quoniam praescivit, » inquiunt, « ideo nos ante mundi constitutionem elegit et praedestinavit in Christo. » Cum dicat Apostolus, Non quia futuros tales nos esse praescivit, sed ut essemus
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa operatur scłm consilium uo¬
luntatis sue ut simus in laudem gle eus.
Dimis longum ẽ de singłis disputare. Cernitis
autem procul dubio cernitis. quanta mani¬
festatione apłici eloquii defendatur hec grã
contra quam merita extolluntur huma¬
na. tanquam homo aliquid det prior ut re¬
tribuatur ei. Elegit gͦ nos dds in xp̃o ante mũ¬
di constitutionem. predestinans in adop¬
tionem filiorum. non quia per nos sc̃i ⁊ ĩ ma¬
culati futuri eramus. sed elegit predestina¬
uitq ut eẽmus. fecit autem Hoc sodm pla¬
citm uoluntatis sue. ut nemo desua. sed
de illius erga se uoluntate glorietur. fecit
hoc sccłm diuitias gr̃e sue scdm bonam
uoluntatem suam quam ꝓposuit in dilec¬
to filio suo inquo sortem consecnti sumꝰ.
predestinati scłm ꝓpositum nori nr̃ms
eius. qui uniu̾sa operatur usq adeo ut ip̃e
in nobis oꝑetur ⁊ uelle. Operatur autem
sccłm consilium uoluntatis sue. ut simus
in laudem glorie eins. Hinc ẽ quod ela¬

Expanded text:
sa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. 37. Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retribuatur ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui universa operatur, usque adeo ut ipse in nobis operetur et velle . Operatur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod cla
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃c. De ipso spũ ⁊ hic renatus. de quo ẽ ille
natus. Eodera spũ fit in nobis remissio pec¬
catorum: quo spũ factum ẽ ut nullum ha¬
beret ille peccatum. Hec se ds eẽ facturum.
profecto presciuit. Ipse ẽ igiturꝰ predestina¬
tio scõrum: que in scõ scõrum maxime cla¬
ruit. Quam negare quis potest recte in¬
telligentium eloquia ueritatis : Nam et
ipm̃ dñm glorie in quantum homo factus
ẽ dĩ filius: predestinatum ẽẽ didicimus. Cla¬
mat doctorgentium in capite epłarum su¬
arum. paulus seruus xp̃i iħu uocatus

Expanded text:
Christus: de ipso Spiritu et hic renatus, de quo est ille Christus: de ipso Spiritu et hic renatus, de quo est ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia veritatis? Nam et ipsum Dominum gloriae, in quantum homo factus est Dei Filius, praedestinatum esse didicimus. Clamat Doctor Gentium in capite Epistolarum suarum, Paulus servus Jesu Christi, vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
erat. quantomagis seruire peccato non
poterat: Nempe ista omnia singłariter
admuiranda. ⁊ alia si qua eius propria ue¬
rissime dici possunt. singłariter accepit in illo hu¬
mana hoc ẽ nr̃a natura. ntillis suis precedenti¬
b meritis. Respondeat hic homo deo si au¬
det ⁊ dicat. Cur non ⁊ ego: & si audierit. o
homo tu qui es qui respondeas deo. nec sic
cohibeat. sed augeat impudentiam ⁊ dicat.
Quomodo audiam tu qui es ohomo. cũ
sim quod audio id est homo. quod ẽ et ille de
quo ago: sur nonsim quod ⁊ ille: Dei enim
gratia ille talis ac tantus ẽ. Cur diuersa ẽ
gratia. ubi natura cominunis ẽ ͤ Certe non
est acceptio personarum apud deum. Quis
non dico xp̃ianus. sed insanus hec dicat:
Appareat itaq nob̾ in nrr̃o capite ipse fons
gratie. unde soccm uniuscunsq mensuram
se per cuncta cius membra diffundit. Ea grã
fit ab micio fidei sue homo. quicunq xpianꝰ:
qua gratia homo ille ab uicio suo factus est

Expanded text:
erat, quanto magis peccato servire non erat, quanto magis peccato servire non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est acceptio personarum apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est
Abbreviated transcription (Latin):
merita nr̃a dari: ut huic neritati contra¬
dicentes ingeniosi homines. Hec abomini¬
um aurib ⁊ cogitationib abigenda dice
men predestinationis ⁊ gratie ipse salua
uel oꝑum uel fidei precedentib meritis
natura humana que in illo ẽ comparauit.:
d espondeatur queso ille homo ut auerbo pa¬
tri coet̃no. in unitatem ꝑsone assumptus
filius dei nnigenitus eẽt. unde hoc meruit.
Quod eins bonum qualecũq precessit. Quid
egit ante : Quid credidit: Quid petiuit
ut ad hanc ineffabilem excellentiam ꝑue¬
niret : sonne faciente ac suscipiente u̾¬
bo. ipse homo ex quo eẽ cepit filius clei
unicus ẽẽ cepit: sionne filium dei uncũ
femina illa gratia plena concepit. Non¬
ne de spũ sco ex uirgine Maria dei filius
unicus natus ẽ. non carnis cupidines
solo dei munere: Nunquid metuendum
fuit ne accedente etate. homo ille libero
peccaret arbitrio: Aut ideo in illo non
libera uoluntas erat. ac non tantomagis

Expanded text:
merita nostra dari, ut huic veritati contramerita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omnium auribus et cogitationibus abigenda, dicemen praedestinationis et gratiae, ipse Salvatvel operum vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? Respondeatur quaeso: ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod ejus bonum qualecumque praecessit? Quid egit ante, quid credidit, quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei unicum femina illa gratia plena concepit? Nonne de Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est, non carnis cupidine, sed singulari Dei munere? Numquid metuendum fuit, ne accedente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
cium debitum. Si enum udicarentur homines
promeritis sue uite. que non habuerunt morte
preuenti. s haditi ẽẽnt siuiuerent. nichil ꝓ¬
desset ei qui raptus ẽ ne malicia mutaret in¬
tellectum eius. nebil prodesset eis qui lapsi
moriuntur. si ante morerentur. quod nullus
dicere xp̃ianus audebit. Quo circa nec debent
fc̃s nr̃i qui nob̾cum pro catholica fide perni¬
ciem pelagiani erroris impugnant. huic pe¬
lagiane intantum fauere opinioni. qua o¬
pinanturꝰ gr̃ãm dei scd̃m merita nr̃a dari. ut
quod illi audire non possunt sententiam ue¬
ram plane ⁊antiquitus xp̃ianam. raptꝰ
ẽ ne malicia mutaret intellectum eius
destruere moliantur. ⁊ id astruere. quodñ
dico crediturum. sed sominaturum neminẽ
putaremus. scdm ea scilicet iudicari quẽq
mortuorum que gesturus fuerat. si tempore
prolixiori uixisset. Ita quippe elaret inuc¬
tum ẽẽ quod dicimus gr̃am dei non scdm

Expanded text:
cium debitum. Si enim judicarentur homines cium debitum. Si enim judicarentur homines pro meritis suae vitae, quae non habuerunt morte praeventi, sed habituri essent, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
quenquam ẽẽ passurum. Quod ⁊ si non tes¬
taretur quando de hac re xp̃ianus qualiscũ¬
ꝙ dubitaret: Quomodo gͥ homini lapso.
et in eodem lapsu istam uitam misere fi¬
nienti atq in penas eunti talib debitas
quomͦ inquam huic ñ plurimum sum¬
meq prodesset. siex hoc temptationũ
loco. priusquam laberetur. morte iaꝑe
tur: Ac ꝑhoc si absit nimis inconsiderata
contentio. tota questio ista finica ẽ de illo
qui raptus ẽ. ne malicia mutaret intellec¬
tum eius. Nec ideo liber sapientie qui tanta
numerositate annorum legi meruit in
eccł̃ia xp̃i. in quo ⁊ hoc legitur pati debet
inuiriam. qm̃ resistit eis qui promeri¬
tis hominũ falluntur. ut ueniant contra
dei manifestissimam grãm que maxime ap¬
paret in paruulis. Quiorum cum alii bapti¬
zati alii non baptizati uite huius t̃minum
sumunt. satis indicant miscłiam ⁊iudici¬
um. Misccłiam quidem gratiitam: iuidici¬

Expanded text:
quemquam esse passurum. Quod etsi non tesquemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo igitur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte raperetur. 29. Ac per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, in quo et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum sumunt, satis indicant misericordiam et judicium; misericordiam quidem gratuitam, judi
Abbreviated transcription (Latin):
certe beatissimum cypͥamim disputasse con¬
stat. ut celetioris mortis bene ficium cõmen¬
daret a peccatorum periculis eripi. eos qui
hanc uitam finiit in qua peccari potest.
In eodem libro ait inter̾ cetera. Cur non
cum xp̃o futurus ⁊ de domini pollicitatio¬
ne securus quod at xp̃m uoceris amplec¬
teris. ⁊ quod diabolo careas gratularis: Et
abio loco. Pueri inquit ꝑiculum lubrice etatis
euadunt. Itemꝙ alio. Quid non inquit pro¬
ꝑamus ⁊ currimus. ut patriam nr̃am uide¬
re. ut parantes salutare possimus: Mag¬
nus illic nos carorum numerus expectat. pa¬
rentum. pratrum. filiorum. frequens nos
⁊ copiosa turba desiderat. ⁊am desua incolu¬
mitate secura. et ad huc de nr̃a salute
sollicita. his atq hriuismodo doctor ille sen¬
tenciis in catholice fidei luce clarissima sa¬
tis aꝑteq testatur. usq ad huius corporis
depositionem peccandi pericula temptati¬
onesꝙ metuendas. deinceps nulla talia

Expanded text:
certe beatissimum Cyprianum disputasse concerte beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccatorum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. In eodem libro ait inter caetera: Cur non cum Christo futurus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum voceris, amplecteris; et quod diabolo-careas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae aetatis evadunt. Itemque alio Quid non, inquit, properamus et currimus, ut patriam nostram videre, ut parentes salutare possimus? Magnus illic nos charorum numerus exspectat parentum, fratrum, filiorum; frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. His atque hujusmodi doctor ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia
Abbreviated transcription (Latin):
questione u̾sari : Quod proculdubio fac̾ent.
si respondere talib cogerentur. Unde fac¬
tum ẽ. ut de gratia dei quid sentirent
breuit quibdam scriptorum suorum locis
et trauseunter attingerent. immorarentur
uͦ in eis. que aduersus mimicos eccłie disprita¬
bant. ⁊ in exhortationib ad quasq uirtu¬
tes quib deo uiuo ⁊ uero pro adipiscen¬
da uita eterna ⁊ uera felicitate seruitur.
frequentationib autem or̃onum sim¬
pliciter apparebat dei gratia quid ua¬
leret. Non enim poscerentur de deo qile
precepit fieri: nisi ab illo donarenir ut fie¬
rent. S qui sentenciis tractatoꝵ instrui uo¬
lunt. oportet ut istum librum sapientie¬
ubi legitur. raptus ẽ ne malicia mutaret in¬
tellectum eius omnib tractatorib anteponant
qm̃ sibi eum ante posuerunt etiam temporib
proxinus apłorum egregii tractatores. qui e¬
um testem adhibentes. nichil se adhibere nisi
diuinum testimonium crediderunt. Et

Expanded text:
quaestione versari? quod procul dubio facerent, quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent, breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesiae disputabant, et in exhortationibus ad quasque virtutes, quibus Deo vivo et vero pro adipiscenda vita aeterna et vera felicitate servitur. Frequentationibus autem orationum simpliciter apparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praecipit fieri, nisi ab illo donaretur ut fierent. 28. Sed qui sententiis tractatorum instrui volunt, oportet ut istum librum Sapientubi legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, omnibus tractatoribus anteponant: quoniam sibi eum anteposuerunt etiam temporibus proximi Apostolorum egregii tractatores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is usq ad extremos laicos fideles. peniten¬
tes cathecuminos cum ueneratione dii¬
ne auctoritatis audiri. Certe enim sidedi¬
uinarum scripturarũ tractatoribus. qui
fuerunt ante nos proferrem defensionem huiꝰ¬
ce sententie. quam nunc solito diligeatius
atq copiosius contra nouum pelagianorũ
defendere urgemur errorem. hoc ẽ grãm deinon
sccłm merita nr̃a dari. ⁊ gratis dari cui dat᷑.
quia nequolentis neꝙ currentis s miseren¬
tis ẽ dei. iusto autem iudicio non dari cui ñ
datur. quia non ẽ iniquitas apud deum.
si huius gͦ sententie defensionem. ⁊ diuino¬
rum eloquiorum uos precedentib catholiciᷤ
tractatorib promerem. profecto hi fratres
pro quib nunc agimus acquiescerent: hoc
enim significastis lictiris ur̃is. Quidigitur
opus ẽ ut eorum scrutemur opuscula qui pri¬
usquam ista heresis oriretur. non habuerũt
necessitatem in hac difficili ad soluendum

Expanded text:
episcopis usque ad extremos laicos fideles, poenitenepiscopis usque ad extremos laicos fideles, poenitentes, catechumenos, cum veneratione divinae auctoritatis audiri. Certe enim si de divinarum Scripturarum tractatoribus qui fuerunt ante nos, proferrem defensionem hujusce sententiae, quam nunc solito diligentius atque copiosius contra novum Pelagianorum defendere urgemur errorem; hoc est, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, et gratis dari cui datur; quia neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; justo autem judicio non dari cui non datur, quia non est iniquitas apud Deum : si hujus ergo sententiae defensionem ex divinorum eloquiorum nos praecedentibus catholicis tractatoribus promerem; profecto hi fratres, pro quibus nunc agimus, acquiescerent: hoc enim significastis litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt necessitatem in hac difficili ad solvendum
Abbreviated transcription (Latin):
mana super t̃ram : S quare aliis concedat᷑
ut ex huius uite periculis. dum iusti sunt
auferantur. alii uͦ iusti donec a iusticia ca¬
dant ineisdem periculis uita ꝓductiori
teneantur. quis cognouit sensum dm̃ͦ
& tamen hinc intelligi datur etiam illis
iustis qui bouos piosq mores uscyad se¬
nectutis maturitatem. et diem urte buius ultimũ
seruant. non in suis meritis. sed in domino esse
gloriandum. qm̃ qui uite breuitate rapuit ius¬
tum ne malicia inutaret intellectum enis. ip̃e
in quantacunq uite longitudine custodit iustũ
ne malicia mutet intellectum eius. Curꝰ aut̃
hic tenuerit casurum ustum quem priusqͣ
caderet hinic posset auferre. iustissima omni¬
no. sed inscrutabilia sunt iudicia eius. Que
cum ita sint non debuit repuchari senten¬
cia libri sapientie. qui meruit in eccłia xp̃i
de gradu electorum eccłie xp̃i tam lõgua
annositate recitari: ⁊ ab omnib xp̃ianis ab

Expanded text:
mana super terram ? Sed quare aliis concedatur, mana super terram ? Sed quare aliis concedatur, ut ex hujus vitae periculis dum justi sunt auferantur; alii vero justi donec a justitia cadant, in eisdem periculis vita productiore teneantur; quis cognovit sensum Domini ? Et tamen hinc intelligi datur, etiam illis justis qui bonos piosque mores usque ad senectutis maturitatem et diem vitae hujus ultimum servant, non in suis meritis, sed in Domino esse gloriandum: quoniam qui vitae brevitate rapuit justum, ne malitia mutaret intellectum ejus, ipse in quantacumque vitae longitudine custodit justum, ne malitia mutet intellectum ejus. Cur autem hic tenuerit casurum justum, quem priusquam caderet hinc posset auferre, justissima omnino, sed inscrutabilia sunt judicia ejus. 27. Quae cum ita sint, non debuit repudiari sententia libri Sapientiae, qui meruit in Ecclesia Christi de gradu lectorum Ecclesiae Christi tam longa annositate recitari, et ab omnibus Christianis, ab
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit iustum si asua insticia recesserit in
qua du uixit. et in ea fuerit impietate de¬
functus. in qua non dico unum annum sed
unum diem uixerit in penas iniquis debi¬
tas hinc iturum. nichil sibi sua preterita iusti¬
cia profutura. huic perspicue ueritati quis si¬
delium contradicit: Porro si queratur a nob̾
utrum si tunc eẽt mortuus quando erat us¬
tus penas ẽẽt inuenturus an requiem. nũ¬
quid requiem respondere dubitabimus: Hec
est tota causa. cur dlictum ẽ aquocunq sit
dictum. raptus ẽ ne malicia mutaret in¬
tellectum eius. Dictum ẽ enim sccłm ꝑicula
hiuius uite. uon sołm prescientiam dei qui
hoc p̃sciuit. quod futtrum erat non quod fu¬
turum non erat. id est quod ei mortem un¬
maturam fuerat largiturus. ut tempta¬
tionum subtraheretur incerto. non quod
peccaturus eẽt qui mansurus in tempta¬
tione non eẽt. De hac quippe uita legitur
in libro iob. Numqͥd non temptatio ẽ uita hu¬

Expanded text:
dixerit, justum, si a sua justitia recesserit, in dixerit, justum, si a sua justitia recesserit, in qua diu vixit, et in ea fuerit impietate defunctus, in qua, non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas hinc iturum, nihil sibi sua praeterita justitia profutura : huic perspicuae veritati quis fidelium contradicet? Porro, si quaeratur a nobis utrum si tunc esset mortuus, quando erat justus, poenas esset inventurus, an requiem; numquid requiem respondere dubitabimus? Haec est tota causa cur dictum est, a quocumque sit dictum, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Dictum est enim secundum pericula vitae hujus, non secundum praescientiam Dei, qui hoc praescivit quod futurum erat, non quod futurum non erat: id est, quod ei mortem immaturam fuerat largiturus, ut tentationum subtraheretur incerto; non quod peccaturus esset, qui mansurus in tentatione non esset. De hac quippe vita legitur in libro Job, Numquid non tentatio est vita hu
Abbreviated transcription (Latin):
talitate ꝙ prianus. multis ac pene omnib qͥ
eccłiasticas litteras amant laudaibiliterꝰ notum
in quo ꝓpterea dicit non solum non ẽẽ fidelib ĩ¬
utilem mortem. uerum enam utilem reperiri. qm̃¬
apeccandi periculis hominem subtrahit. et in
non peccandi securitatem constinut. Sed quid
prodest si etiam futura que commissa non sunt
peccata pumuntur : Agit tamen ille copiosissi¬
me atq optime peccandi pericula. nec deesse in
ista uita. nec suꝑesse post istam. Ubi ⁊ illud testi¬
monium ponit de libro sapientie. Raptus ẽ
ne malicia mutaret intellectum eins. Quod
a me quoꝙ positum fratres istos ita respu¬
isse dixistis. tanquam non de libro camonico
adhibitum: quasi ⁊ excepta libri huius atteᷤ¬
tatione. res ipsa non clara sit. quam uolumus
huic doceri. Quis enim audeat negare xp̃ianuis
iustum si morte preoccupatus fuerit in refri¬
gerio futurum: Quilibet hoc dixerit. qͥs
homo sane fidei resistendum putabit: Item si

Expanded text:
talitate Cyprianus, multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litteras amant, laudabiliter notum: in quo propterea dicit non solum non esse fidelibus inutilem mortem, verum etiam utilem reperiri, quoniam peccandi periculis hominem subtrahit, et in non peccandi securitate constituit. Sed quid prodest, si etiam futura, quae commissa non sunt, peccata puniuntur? Agit tamen ille copiosissime atque optime, peccandi pericula nec deesse in ista vita, nec superesse post illam. Ubi et ilud testimonium ponit de libro Sapientiae, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Quod a me quoque positum, fratres istos ita respuisse dixistis, tanquam non de libro canonico adhibitum: quasi et excepta hujus libri attestatione res ipsa non clara, sit, quam voluimus hinc doceri. Quis enim audeat negare christianus, justum, si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio futurum ? Quilibet hoc dixerit, quis homo sanae fidei resistendum putabit? Item si
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit. ipsos ⁊ ustificauit. Nec alios sed
quos p̃destinauit uocauit. iustificauit. ip¬
sos glorificauit. illo utiq fine qui non ha¬
bet finem. Elegit gͦ deus fideles. sed ut sint
non quia iamerant. apłs iacob dicit. Non¬
ne łs elegit pauperes in bocmundo diuites
in fide ⁊ heredes regni quod repromisit ds̃
diligentib se: Eligendo gͦ facit diuito:
infide. sicut heredes regni. Recte quippe in eis hoc
eligere dicitur: quod ut in eis fiat eos elegit. Ro¬
go quis audiat dnm̃ dicentem. non uos me ele¬
gistis sed ego uos elegi. ⁊ audeat dicere credere
homines ut eligantur cum pocius eligantur
ut credant. ne contra sententiam ueritatis pri¬
audiat apłmdicentim. benedictus deus et
in orra benedictione spiritali in celestib in

Expanded text:
cavit, ipsos et justificavit: nec alios, sed quos praedestinavit, vocavit, justificavit, ipsos et glorificavit ; illo utique fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed ut sint, non quia jam erant. Apostolus Jacobus dicit: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priaudiat Apostolum dicentem, Benedictus Deus et in omni benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
luntas dei. Legimus in actib apłorum qd̾
cum dimissi a uideis apłi uenissent ad suoᷤ.
⁊ iudicassent quanta eis sacerdotes ⁊ seniores
dixerunt. leuauerunt illi uocem unanimes
omnes ad lñm ac dixerunt. Domine tu qͥ¬
es qui fecisti celum ⁊ terram mare ⁊ om̃ia
que in eis sunt qui per os patris nr̃i dauit
sc̃i pueri ii dixisti. quare fremuerunt
gentes et populi meditati sunt in ania. asti¬
terunt reges terre ⁊ principes conuenerũt

Expanded text:
luntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod luntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt; levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt: Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David, sancti pueri tui, dixisti, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astite
Abbreviated transcription (Latin):
tium intraret. ⁊ sic omnis isrł saluus fieret
sicut scriptum ẽ. ueniet ex sion qui empiat e
auertat impietatem ab iacob. et hoc illis ame
testamentum cum abstulero peccata corũ
mox adlidit quod diligenter intelligendũ
est. Scdm euangłium quidem inimici
ꝓpter uos. sccłm electionem autem dilecti
ꝓpter patres. Quid ẽ sccłm euangłim
quidem mumnici ꝓpter uos. nisi quod eoꝵ
inimicicia qua occiderunt xp̃m euan¬
głio sieut indemus sine dubitatione pro¬
fecit: & hoc ostendit ex dei dispositio¬
ne uenisse qui bene uti nouit etiam malis:
non ut ei prosint uasa ire. sedut ipso illis
bene utente prosint uasis misocłie. Quid
enim apertius dici potuit. quam id quod
care. Ut autem peccando hoc uel hoc illa
malicia faciant. non est in corum potestate
sed dei diuidentis tenebras ⁊ ordinantis
eas. ut huic etiam quod faciunt contra
uoluntatem dei. non impleatur nisi uo¬

Expanded text:
tium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret; tium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret; sicut scriptum est, Veniet ex Sion qui eripiat, et avertat impietatem ab Jacob, et hoc illis a me testamentum, cum abstulero peccata eorum: mox addidit quod diligenter intelligendum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem autem dilecti propter patres . Quid est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, nisi quod eorum inimicitia qua occiderunt Christum, Evangelio, sicut videmus, sine dubitatione profecit? Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam id quod care: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi vo
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus stulticia ẽ. sed ea uocatione predestinatoᷤ
uocat. quami disturxit apls dicens. Ipsis aut̃
uocatis ut illos ostenderet non uocatos. sci¬
ens ẽẽ quandam certam uocationem eoꝵ
qui sccłm ꝓpositum uocati sunt. quos ante
prescinit ⁊ predestinauit conformes ima¬
ginus filii sii. Quam uocationem signifi¬
cans ait. non ex operib sed ex uocante dic¬
tum ẽ ei. quia maior seruet minori. slu¬
quid dixit non exoperib sed ex credente:
prorsus etiam hoc abstulit homini. ut totũ
darit deo. Dioit gͥ sedl ex uorante. non quacũ¬
q uocatione. sed qua uocatione sit tredens.
hanc intuebatur etiam cum diceret. sine peni¬
tentia sunt dona ⁊ uocatio dei. Nam ⁊ ibi quid a¬
gebatur. paulisꝑ aduertite. Cum enim dixis¬
set nolo uos ignorare enim fr̃s sacramentum
hoc. ut non sitis uobis sapientes. quia cecitas
ex parte in isrł facta ẽ. donec plenitudo gen¬

Expanded text:
cifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos cifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatvocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacuue vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam et ibi quid agebatur paulisper advertite. Cum enim dixisset, Nolo enim vos ignorare, fratres, sacramentum hoc, ut non sitis vobis sapientes: quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gen
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis inquirat. Nleq enim retributa ẽ
xp̃o illa generatio sed tributa. ut alienus ab
orani obligatione peccati de sp̃u ex uirgine
nasceretur. Sic ⁊ nobis ⁊ex aqua ⁊ spiriture¬
n asceremur. non retributum est pro aliquo
merito sed gratis tributum. & si nos ad laua¬
chrum regenerations fides duxit. non ideo pu¬
tare debemus priores nos dedisse aliquid. ut
retribueritur nobis regeneratio salutaris .Il.¬
le quippe nos fecit credere in xp̃m qui nobis
fecit inquem credimus xp̃m. Ille facit i ho¬
minib principium fidei. ⁊ perfectionem in iħu
qui fecit hominem principem fidei. ⁊ ꝑfectoe em
iħm. Sic enim ẽ appellatus ut scitis in epła qͦ
tos filios suos: ut eos faciat membra predesti.¬
nati unici filii sui. non ea uocatione qua uocati
sunt. ⁊ qui noluerunt uenire adnuptias. Illa
quippe uocatione ⁊ iudei uocati sunt. quibus
xp̃c crucifixus scandalum ẽ. ⁊ gentes quib cru¬

Expanded text:
nerationis inquirat. Neque enim retributa est nerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum: sic enim est appellatus, ut scitis, in Epistoltos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt venire ad nuptias ; illa quippe vocatione et Judaei vocati sunt, quibus Christus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus cru
Abbreviated transcription (Latin):
quia natus ẽ de sp̃u scõ ex nirgine maria.
Ipsa ẽ illa in effabiliter facta hominis a
deo uerbo susceptio singłaris. ut filius dei
⁊ filius hominis simul. ⁊ filius homiis
ꝓpter susceptum hominem. ⁊ filius dei
propter suscipientem unigenitum deũ
ueraciter ⁊ propͥe diceretur. ne non tri¬
nitas s quat̃nitas credereturꝰ. Predesti¬
nata ẽ ista nature humane tanta et tam
celsa ⁊ sumina subuectio. ut quo attolleretur
altius non haberet. sicut pronobis ipsa ditu¬
uatas quousq se deponeret humilius non
habuit quam suscepta natura hominis cum
infirmitate carnis usq ad mortem crucis. Si¬
cut gͦ predestinatus ẽ ille unus. ut caput nos¬
trum ẽẽt. ita multi predestinati sumus ut
membra eius essemus. Humana hec merita
conticescant que ꝑierunt perꝰ adam. ⁊ rognet
Que regnat dei gratia per iħ̾m xp̃m dñra
te nr̃o precedentia merita singłaris illiꝰ
generationis inuenerit. ipse in nob membriᷤ
eius precedentia merita multiplicate rege¬

Expanded text:
quia natus est de Spiritu sancto et virgine Maria. Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo Verbo susceptio singularis, ut Filius Dei et filius hominis simul, filius hominis propter susceptum hominem, et Filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum veraciter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. Praedestinata est ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic merita conticescant, quae perierunt per Adam: et regnet quae regnat Dei gratia per Jesum Christum Dte nostro praecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae rege
Abbreviated transcription (Latin):
ea predestinatione in qua deus sua futura
facta prescunt. Electi sunt autem de mun¬
do. ea uocatione qua deus id quod predesti¬
nauit impleuit. Quos enim p̃destinauit
ipsos uocauit: illa scilicet uocatione scłm
propositum. Non gͦ alios sed quos p̃destina

Expanded text:
ea praedestinatione, in qua Deus sua futura ea praedestinatione, in qua Deus sua futura facta praescivit: electi sunt autem de mundo ea vocatione, qua Deus id quod praedestinavit, implevit. Quos enim praedestinavit, ipsos et vocavit; illa scilicet vocatione secundum propositum: non ergo alios, sed quos praedest
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit. non uos me elegistis sed egouos
elegi. & ipsi quidem proculdubio elege¬
runt eum: quando crediderunt in eum.
Unde non obalud dicit non uos me ele¬
gistis. sed ego uos elegi: nisiqinia non ele¬
gerunt eum ut eligeret eos. sedut elige¬
rent eum elegit eos: quia misccłia eius
preuenit eos scłm grãm non socłm de¬
bitum. Elegit gͦ eos de mundo. cum hicage¬
ret carnem: secliam electos in se ip̃o ante
mundi constitutionem. Hec ẽ iimobilis
ueritas. predestinationis ⁊ grẽ. Nam qͥd
ẽ quod ait apłs. sicut elegit nos in
ipso ante mundi constitunonem᷑. Quod
profectosi propt̃ea dictum ẽ quia p̃sci¬
uit ds credituros. non quia factiuus fu¬
erat ipse credentes: contra istam presci¬
entiam loquitur filius dicens. son uos
me elegistis sed ego uos elegi: cum hoc
pocius prescierit ds quod ipsieum fuerãt
electuri: ut ab illo elegi mererentur. Electi
sunt itaq aute mundi constitutionem:

Expanded text:
qui dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos qui dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum. Unde non ob aliud dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; nisi quia non elegerunt eum ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit eos: quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum debitum. Elegit ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam electos in se ipso ante mundi constitutionem. Haec est immobilis veritas praedestinationis et gratiae. Nam quid est quod ait Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ? Quod profecto si propterea dictum est, quia praescivit Deus credituros, non quia facturus fuerat ipse credentes; contra istam praescientiam loquitur Filius, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
continuo subiecit unde agius sine penitẽ¬
tia enim sunt dona. ⁊ uocatio dei. id est sine
mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc
uocationem qui ꝑtinent omnes sunt do¬
cibiles dei. nec potest eorum quisquam di¬
cere. credidi ut sic uocarer. Preuenit eñ
quippe misccłia dei: quia sic ẽ uocatus ut
crederet. Omines enim docibiles dei ueni¬
unt ad filium: qm̃ audierunt ⁊ didice¬
runt a patre per filium. qui euidentissi¬
me dicit. Omnis qui audiuit a patre ⁊
didicit. uenit ad me. Istorum autẽ nemo
perit: quia omne quod dedit ei pater non
perdet ex eo quicquam. Quisquis gͦ inde
est. ommino non perit. nec erat inde qui
eligiratur quia crediderunt. sed qui eli¬
gunturꝰ ut credant. Hanc enim ⁊ lñs
ipse. satis aperit ubi dicit. Non uos me
elegistis sed ego uos elegi. Nlam si ꝓpterea
electi erant quia crediderant. ip̃i eum priꝰ
utiq elegerant. credendo in enm ut
mererenturꝰ. Anfert autẽ hoc omnino

Expanded text:
continuo subjecit unde agimus, Sine poenitencontinuo subjecit unde agimus, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei: id est, sine mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc vocationem qui pertinent, omnes sunt docibiles Dei: nec potest eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Istorum autem nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater, non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde qui eliguntur quia crediderunt, sed qui eliguntur ut credant. Hanc enim et Dominus ipse satis aperit, ubi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Nam si propterea electi erant, quia crediderant; ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur. Aufert autem hoc omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
rebat isrł hoc non ẽ consecutus: electio aut̃
consecuta ẽ. ceteri uͦ excecati sunt. in utrisq ta¬
men idem ipseisrł. Ubi gͦ audimus. isrł non ẽ
consecutus. uel ceteri excecati sunt. ibi in¬
telligendi sunt inimici. ꝓptet̾ nos. Ubi autẽ
audimus electio autem consecuta ẽ. ibi in tel¬
ligendi sunt dilecti propt̃ patres quib pa¬
irib utiq ista promissa sunt. Abrahe quippe
dicte sunt promissiones ⁊ semini eius. Unde¬
et in ista olea oleaster inseritur gentium. Iam
porro electionem quam dicit. quea sccłm gra-¬
tiam non scdm debitum: debet utiq occurre¬
re. qm̃ reliquie ꝑ electionem gratie salue fac¬
tesunt. Hec electio consecuta ẽ oeteris exceca¬
tis. Sccł̃m hanc electionem isrłite dilecti ꝓpt̃
patres. Non enim uocatione illa uocati su̾nt.
de qua dictam ẽ multi uocati. sed illa qua uo¬
cantur electi. Unde ⁊ hic postea quam dixit
scłmn electionem autem dilecti ꝓpter patres

Expanded text:
rebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem rebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ergo audimus, Israel non est consecutus, vel, caeteri excaecati sunt; ibi intelligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; quoniam reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vocantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres;
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenerunt enum in ueritate incinita¬
te ista. aduersus scm̃ puerum tuum ih̾m
quem unxisti. herodes ⁊ pilatus. ⁊ populus
isrł facere quanta manus tua ⁊ consiliũ
predestinauit fieri. Ecce quod dictum ẽ scłm
euangłium quidem inimici ꝓpter uos÷ tanta
quippoe ab immcis uideis manus dei.⁊ consi¬
lium predestinanit fieri quanta necessaria fue¬
rant euangłio ꝓpter nos. Sed quid est quod
seqtutur. sccłm electionem autem dilecti ꝓpter
patres: Nunquid illi inimici qui in siuis ini¬
miciciis ꝑrerunt. et aduersantes xp̃o de gen¬
te ipsa ad huc pereunt. ipsi sunt electi atq
cdilecti: Absit. Quis hoc uel stultissimus dixerit:
Sutrumq licet inter se contrarium: idest
inunici ⁊ dilecti quamius non in cosdem homi¬
nes.tamen in eandem gentem conuenit uide¬
orum: et ad idem carnale semen isrł. aliis eoꝵ
ad claudicationem. aliis ad benedictionem iseł
ipsius pertinentib. Hunc enim sensum aꝑ¬
tius suꝑius declarauit. ubi ait. Quod que¬

Expanded text:
Convenerunt enim in veritate, in civitate ista, adversus sanctum puerum tuum Jesum quem unxisti, Herodes et Pilatus et populus Israel, facere quanta manus tua et consilium praedestinavit fieri . Ecce quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos. Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quae
Abbreviated transcription (Latin):
mundi constitutionem quia scĩ ⁊ inmacula¬
benecdixit in omni benedictione spiritali
in celestib in xp̃o. sicut elegit nos ante
mundi constitutionem ut eẽmus scĩ ⁊ ira¬
maculati. Non gͦ quia futuri ecamus. sed
ut eẽmus. Nempe certum ẽ. nempe mani¬
festum ẽ. Ideo quippe tales futuri eramus
quia elegit ipse. predestinans ut tales
ꝑ grãm eius eẽmus. Ita nos gͦ benedixit
benedictione spiritali in celestib in xp̃o
iħu. sicut elegit nos in ipso ante mun¬
di constitutionem. ut ẽẽmus scĩ ⁊ imma

Expanded text:
mundi constitutionem, quia sancti et immaculamundi constitutionem, quia sancti et immaculasti, qui nos benedixit in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem,
Abbreviated transcription (Latin):
nati scd̾m ꝓpositum qui uniu̾sa operatur
sccłm consilim uoluntatis sue ut simus in
laudem glorie eius. quis inquam hec au¬
diat diligenterꝰ ⁊ intelligenter. ⁊audeat
de hac re quam defendimus tam clara ue¬
ritade dubitare: Elegit d̾s in xp̃o ante
mundi constitutionem membra nius. q
quomodo eligeret eos qui nondũ erant
nisi predestinando : Elegit gͦ predestinanꝰ
nos. Quunquid elegit impios ⁊ immum¬
dos : Nam si questio proponatur utrum
hos eligat. an pocius scõs ⁊ iminaculatoᷤ
quid horum respondeat. quis requirat
ac non statim ferat proscĩs immacula
ciulati per libere uoluntatis arbitͥum.
⁊ ideo eos ante mundi constitutionem
in ipsa sua prescientia qua tales futu¬
ros eẽ prescunt elegit. Elegit gͦ inquit
anteqriam cẽnt: predestinans filios. qͦs
futuros scd̃s immaculatos ꝙ presciuit. Utiq
ipse non fecit. nec se facturum sed ipsos futuroᷤ
ẽẽ preuidit. Intueamur gͦ uerba apłiatq
uldeamus. utrum ꝓpterea nos elegerit ante

Expanded text:
propositum, qui universa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus : quis, inquam, haec audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit Deus in Christo ante constitutionem mundi membra ejus: et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculat immaculati per liberae voluntatis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos tos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante
Abbreviated transcription (Latin):
ticia societate in popło iscł. qui tamen huiꝰ
sacramenti parncipes fuerunt. cur ñ cre¬
damus etiam in ceteris hac atq illac gen¬
tib alias alios fuisse. quamuis eos cõmemo¬
ratos in eisdem auctoritatib non legamꝰ:
Itaꝙ salus religionis huius. ꝑ quam solã
ueram salus uera. ueraciterꝰ promutitur.
nulli unquam defuit qui dignus fuit. ⁊
cmi defint dignus non fuit: ⁊ ab exhordio
ꝓpagationis humane usq in finem qui¬
bdam ad premium. qͥbtam ad iudici¬
um predicatur. ac per hoc ⁊ quib om̃i¬
no annunciata non ẽ. nec crecituri p̃sciebantur ⁊ quib
non credituris. tam̃ qr anniniciata ẽ milloꝵ exemplũ de¬
monstͤnt᷑. Quib autẽ creditutis annĩciat᷑ inregno celoꝵ¬

Expanded text:
ticia societate in populo Israhel, qui tamen huius ticia societate in populo Israhel, qui tamen huius sacramenti participes fuerunt, cur non credamus etiam in ceteris hac atque illac gentibus alias alios fuisse, quamuis eos commemoratos in eisdem auctoritatibus non legamus? ita salus religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et, cui defuit, dignus non fuit. et ab exordio propagationis humanae usque in finem quibusdam ad praemium quibusdam ad iudicium praedicatur. ac per hoc et, quibus omnino adnuntiata non est, non credituri praesciebantur et, quibus non credituris tamen adnuntiata est, in illorum exemplo demonstrantur; quibus autem credituris adnuntiatur, hi regno caelo