comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quidmirum .ẽ. Amulio successit
in regnum latii. fratercius numitor:
anus romuli: Cuius numitoris primo
anno condita .ẽ. roma: Ae ꝑ hoccũ
suo deinceps idem romulone pote
ta .e. ciuitas roma uelut alteraba¬
by lon & uelut prioris. filia babr¬
lonis: perquam dõ placuit orbem de¬
bellare terrarum & inunam soci&atẽ
reipublice legumꝑ ductam longe lateq¬
quȩ pacare: Crantenim iampopuli
ualidi & fortes. & armis gentes exer¬
citate. qua e non facilecederent : &¬
quas opus es s&x ingentib periculis
& uastatione: utrimq non paruo
atquehorrendo labore superari:
Namquando regnum assyriorum totã
poene asiam subiugauit : lic& bellan¬
dosit factum : nontam̃ multum asperis
& difficilib bellis ficripotuit quia ru¬
des adhuc adresistendum genteserant:
Nec tammulte uelmagne: Siquidem
postillud ma ximum atqueuniuersale
diluuium cuminarcanos octo soliho¬
mines euaserunt: anni non multo am¬
plius quammille transierunt. quando

Expanded text:
re, quid mirum est? Amulio successit re, quid mirum est? Amulio successit in regnum Latiare frater eius Numitor, auus Romuli, cuius Numitoris primo anno condita est Roma; ac per hoc cum suo deinceps, id est Romulo, nepote ta est ciuitas Roma uelut altera Babylon et uelut prioris filia Babylonis, per quam Deo placuit orbem debellare terrarum et in unam societatem rei publicae legumque perductum longe lateque pacare. Erant enim iam populi ualidi et fortes et armis gentes exercitatae, quae non facile cederent, et quas opus esset ingentibus periculis et uastatione utrimque non parua adque horrendo labore superari. Nam quando regnum Assyriorum totam paene Asiam subiugauit, licet bellando sit factum, non tamen multum asperis et difficilibus bellis fieri potuit, quia rudes adhuc ad resistendum gentes erant nec tam multae uel magnae. Si quidem post illud maximum adque uniuersale diluuium, cum in arca Noe octo soli homines euaserunt, anni non multo amplius quam mille transierant, quando
Abbreviated transcription (Latin):
numitoris filiam. reamnomine. quȩ
&iam ilia uocabat̃ romuli matrem.
uestalem uirginem fecerat: quam
uolunt demarte geminos concepis¬
se. isto modo stuprumcius honoran¬
tes ud ex cusantes. & adhibentes ar¬
gumentum. quod infantes exposi¬
tos. lupa nutriuerit: Hocenĩ gen̾
bestiȩ admat em existimant ꝑ¬
tinere: U tuidelic& ideo lupa tre¬
datur ad mouisse ubera paruulus:
quia filios dominisui martisagno¬
uit: Quamuis nondesint qͥdicant:
Cum ex positiuagientes incerenta
nescio qua primum mer&rice fuisse
collectos. & primas eius suxisse ma¬
millas Mer&rices autem lupas uo¬
cabant: un de &iamnunc turpia loca
earum lupanaria nuncupantur
Neos postea ad faustulum ꝑuenis se
pastorem: atque ab eius acca uxore
nutritos: Quam quam siadarguen¬
dum hominem regem: quieos in aquã
proici crudeliter ius serat. eis infan¬
tibus ꝑ quos tanta ciuitas condenda
fuerat deaqua diuinitus liberatis.
ꝑlactantem feram ds̃ uoluit subueni¬

Expanded text:
Numitoris filiam, Rheam nomine, quae Numitoris filiam, Rheam nomine, quae etiam Ilia uocabatur, Romuli matrem, Vestalem uirginem fecerat, quam uolunt de Marte geminos concepisse, isto modo stuprum eius honorantes uel excusantes, et adhibentes argumentum, quod infantes expositos lupa nutriuerit. Hoc enim genus bestiae ad Martem existimant pertinere, ut uidelicet ideo lupa credatur admouisse ubera paruulis, quia filios domini sui Martis agnouit; quamuis non desint qui dicant, cum expositi uagientes iacerent, a nescio qua primum meretrice fuisse collectos et primas eius suxisse mamillas meretrices autem lupas uocabant, unde etiam nunc turpia loca earum lupanaria nuncupantur, et eos postea ad Faustulum peruenisse pastorem adque ab eius Acca uxore nutritos. Quamquam si ad arguendum hominem regem, qui eos in aquam proici crudeliter iusserat, eis infantibus, per quos tanta ciuitas condenda fuerat, de aqua diuinitus liberatis per lactantem feram Deus uoluit subueni
Abbreviated transcription (Latin):
Latium post aeneam quadm̃ fecer.
undecim reges habuit. quoꝵ nullus
ds̃ factus e Auentinꝰ autem qui
duo dec imoloco aeneam sequit᷑. cum
ess& prostratus inbello & sepultus
in eo monte. qui &iam nunc ei nomine
nuncupatur: deorum talium quales
sibi faciebant numero . ẽ. additus
Alii sanaenoluerunt eum inp̃lio scribe¬
rcocisum: sed non conparuis se dixer
Sed exaduentu auium dictũ auentinũ:
Post hunc non .e. ds factus in latio:
nisi romulus conditor rome: Inter
istum autem & illum: reges repperi¬
untur duo : quorum primꝰ .ẽ. ut eum
uirgiliano uersu doquarꝰ Proximꝰ
ille procas. troiane gloria gentis:
Cuius temporequia iam quodam modo
roma partu riebatur : Illud omniũ
regnorum. maximum assirium. finẽ
tante diuturnitatis accepit: ad medos
quippe trans latũ .ẽ. post annos fer
num genuit & illic paruo contentus
imperio primꝰ rex fuit. tẽpora con¬
putentur: Procasie autẽ regnauit ante
amulium: Porro amulius fratris su

Expanded text:
Latium post Aenean, quem deum fecerunt, Latium post Aenean, quem deum fecerunt, undecim reges habuit, quorum nullus deus factus est. Auentinus autem, qui duodecimo loco Aenean sequitur, cum esset prostratus in bello et sepultus in eo monte, qui etiam nunc eius nomine nuncupatur, deorum talium, quales sibi faciebant, numero est additus. Alii sane noluerunt eum in proelio scribere occisum, sed non conparuisse dixerunsed ex aduentu auium dictum Auentinum. Post hunc non est deus factus in Latio nisi Romulus conditor Romae. Inter istum autem et illum reges reperiuntur duo, quorum primus est, ut eum Vergiliano uersu eloquar: Proximus ille Procas, Troianae gloria gentis. Cuius tempore quia iam quodam modo Roma parturiebatur, illud omnium regnorum maximum Assyrium finem tantae diuturnitatis accepit. Ad Medos quippe translatum est post annos fermnum genuit et illic paruo contentus imperio primus rex fuit. tempora conputentur. Procas autem regnauit ante Amulium. Porro Amulius fratris sui
Abbreviated transcription (Latin):
propheta samuhel: Ab illo igitur
tempore. hureges latinorum. eẽ. coe¬
perunt : quoscognominabant silui¬
os: Abeo quippe qui filius aneȩ pͥm
dictus .c. siluius: ceteris subsecutis &
propria nomina inponebantur
& hocidon fuit cognomentum : sicut
longe postea cęsares cognominatis.
qui succes serunt cȩsari agusto Reo¬
bato autem scule. nequis quã ex eius
stirpe regnar&. Coquede functo: dd
succes sit in regnum: post annosasau¬
lis imperio XL Tunc athenienses ha¬
bere deinde reges postcodri interitũ
destiterunt: & magistratus habere
annos: filius eius falomor txifra¬
helitarum fuit. qui templum illud no¬
bilissimumdĩ. hiero solimitanoꝵ
condidit: Cuius tempore a pudlati¬
nos condita .e. alba: Ex qua danceps
non latinorum sed albanorum reges
appellari in eo dom tandem latio cȩ¬
perunt: Salomoni succes sit filius
eius roboam. subquo induo regna
populus illediuisus .e. & singulepar¬
tes singulos suos reges habere coepr¬

Expanded text:
propheta Samuel. Ab illo igitur propheta Samuel. Ab illo igitur tempore hi reges Latinorum esse coeperunt, quos cognominabant Siluios; ab eo quippe, qui filius Aeneae primus dictus est Siluius, ceteris subsecutis et propria nomina inponebantur et hoc non defuit cognomentum; sicut longe postea Caesares cognominati sunt, qui successerunt Caesari Augusto. Reprobato autem Saule, ne quisquam ex eius stirpe regnaret, eoque defuncto Dauid successit in regnum post annos a Saulis imperio quadraginta. Tunc Athenienses habere deinde reges post Codri interitum destiterunt et magistratus habere annos, filius eius Salomon rex Israelitarum fuit, qui templum illud nobilissimum Dei Hierosolymitanum condidit. Cuius tempore aput Latinos condita est Alba, ex qua deinceps non Latinorum, sed Albanorum reges appellari, in eodem tamen Latio, coeperunt. Salomoni successit filius eius Roboam, sub quo in duo regna populus ille diuisus est, et singulae partes suos singulos reges habere coep
Abbreviated transcription (Latin):
mum sancum sueut aliqui appellant
sanctum: reculerunt indeos: Per
idon tepus codru rex athenien¬
sium: pelo ponensib eius dem hostib
ciuitatis. scinterficiendũ ignotus ob¬
iecit Et factum est: hoc modo eum
predicant patriam librcsse: Respon¬
sum enim acceperant peloponenses.
tunc donum sesuperaturos. sieorum
regem non occidissent: fefellittos
ergo habitu pauperis apparendo.
& in suam necem ꝑiurgium ꝓuocando
Vndeait uirgłs: & urgia codri
& hunc athenienses: tam quã dm̃ sacni¬
ficiorum honore coluerunt: Quarto
latinorum rege siluio a eneȩ filio.
non decrcusa dequa fuit ascanius
quiter tius ibi regnauit. sed delaui¬
nia latinifilia quem post umum
aneas dr̃ habuisse: a ssiriorum
niensium XTUII. Iudice autem hebreoꝵ
heli sacerdote: siciniorum regnum¬
consumptum .ẽ. Quod ꝑ annos non
rata regnantib israhelitarũ regnum.
finito tempore iudicum a scaile rege
sumpsit exordium. Quo tem pore fuit

Expanded text:
mum Sancum siue, ut aliqui appellant, mum Sancum siue, ut aliqui appellant, Sane tum, rettulerunt in deos. Per idem tempus Codrus rex Atheniensium Peloponnensibus eiusdem hostibus ciuitatis se interficiendum ignotus obiecit; et factum est. Hoc modo eum praedicant patriam liberasse. Responsum enim acceperant Peloponnenses tum demum se superaturos, si eorum regem non occidissent. Fefellit ergo eos habitu pauperis apparendo et in suam necem per iurgium prouocando. Unde ait Vergilius: Et iurgia Codri. Et hunc Athenienses tamquam deum sacrificiorum honore coluerunt. Quarto Latinorum rege Siluio Aeneae filio, non de Creusa, de qua fuit Ascanius, qui tertius ibi regnauit, sed de Lauinia Latini filia, quem postumum Aeneas dicitur habuisse, Assyriorum niensium sexto decimo, iudice autem Hebraeorum Heli sacerdote regnum Sicyoniorum consumtum est, quod per annos nongrata regnantibus Israelitarum regnum finito tempore iudicum a Saule rege sumsit exordium, quo tempore fuit
Abbreviated transcription (Latin):
nigenas ꝑ secuntur : mirandũ ñ. ẽ
fieri demonum instinctu. Quorum
inter. ẽ ꝑ sua deredm̃ factum. eẽ di¬
omedem ad decipiendos homines.
ut fulsos deos cũ ueridi in iuria mul¬
tos conculcent & hominib mortuis
quinec cũ uiuerent uere uixerunt.
templis altarib sacrificus sacerdotib
quaomnia cumrecta sunt ñnisiuni
dõuiuo et uero debentur. inseruiaNT
Co tepore post captamtroiam atq
portabantur reliquie troianorum
initaliam uenit : regnanteibi latino
& apud athenienses mnestheo. apud
siciuios poli fide apudassirios aui¬
tane. apudhebreos autem iudex
labdon fuit: Mortuo autẽ latino.
regnauit aeneas tribus annis. aisdẽ
in supradictis locis manentib regib:
nisi quod sicinioꝵ iamplasguscrat
& hebreorum iudex samson Qui cum
mirabiliter fortis e& putatus. e her¬
cules: Sed anean qm̃ quando mortu¬
us est non conparuit. dm̃ sibi fecer
latini: Sabini &iam regem suum pri¬

Expanded text:
nigenas persequuntur, mirandum non est nigenas persequuntur, mirandum non est fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria multos colant et hominibus mortuis, qui nec cum uiuerent uere uixerunt, templis altaribus, sacrificiis sacerdotibus quae omnia cum recta sunt non nisi uni Deo uiuo et uero debentur inseruianto tempore post captam Troiam adqubus, quibus portabantur reliquiae Troianorum, in Italiam uenit, regnante ibi Latino et aput Athenienses Menestheo, aput Sicyonios Polyphide, aput Assyrios Tautane, aput Hebraeos autem iudex Labdon fuit. Mortuo autem Latino regnauit Aeneas tribus annis, eisdem in supradictis locis manentibus regibus, nisi quod Sicyoniorum iam Pelasgus erat et Hebraeorum iudex Samson; qui cum mirabiliter fortis esset, putatus est Hercules. Sed Aenean, quoniam quando mortuus est non conparuit, deum sibi fecerunt Latini. Sabini etiam regem suum pri
Abbreviated transcription (Latin):
quos nos non existimarem fuissemen¬
titos: Proin de quodhomines dicunt᷑
mandatumq: ẽ. litteris. adus ud potius
demonib arca dibus in lupos solere
conuerti. & quod carminib: circe
factum .e.: Diõmedeas auten uolucres
quando quidem genus earũ ꝑsuccessio¬
nem propaginis durareperhib&ur:
nonmutatis hominib factas. Sed
sub tractis credo fuisse subpositas:
Sicutcerua proiphigenia regis agã¬
memnonis filia: N equeenum dgno¬
nibus iudicio dĩ ꝑmissis: huius modi
prestigiȩ difficiles. eẽ. potuerunt:
Sedquia illa uirgo postea uiua reꝑ¬
taest : subpositam proilla. eẽ. cerua
facile cognitum .e. Socuiuero dio¬
medis qui anusquam subito conpa
lis malis: in eas aues quȩ pro illis sunt
occultę exalus locis ubi e. hocgenꝰ
auium ad ealoca ꝑ ductę. ac repete
subpositȩc reduntur. eẽ. conuersi:
Quod autediomedis tonplo aquam
rostris afferunt etasꝑgunt. & qđ
blandiuntur greci genis atq alie¬

Expanded text:
quos nobis non existimaremus fuisse menquos nobis non existimaremus fuisse mentitos. Proinde quod homines dicuntur mandatumque est litteris ab dis uel potius daemonibus Arcadibus in lupos solere conuerti, et quod Carminibus Circe factum est. Diomedeas autem uolucres, quando quidem genus earum per successionem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim daemonibus iudicio Dei permissis huius modi praestigiae difficiles esse potuerunt; sed quia illa uirgo postea uiua reperta est, subpositam pro illa esse ceruam facile cognitum est. Socii uero Diomedis quia nusquam subito conparlis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi. Quod autem Diomedis templo aquam rostris adferunt et adspergunt, et quod blandiuntur Graecigenis adque alie
Abbreviated transcription (Latin):
trisuo contigis se indicabat: ut ue¬
nenum illud ꝑcaseam indomo sua
sumer& & iacer& in lecto suo qͣ si
dormiens: quitamen nullomodo po¬
terat Excitari: aliquoe autem dies
eũ uelut euigilas se dicebat: & qua¬
si somnia narrasse quaepassus .e. ca¬
ballum scilic& factum. annonam int̃
Quodita utnarrauit. fac tũ fuisse
conptum .e. Quaetam̃ ei sua somnia
uidebantur: Indicauit & alius sedo¬
misuȩ ꝑnocte antequam requiesce¬
r&. uidisse uenientem ad se philo¬
sophum quendam. sibi notis simum :¬
sibi queex posuisse nonnulla platoni¬
ca. qu& antea rogatus exponere nolu¬
iss&: &cum abco philosopho quesitũ
fuiss& cur indomo eius fecerit quod
indomosua petenti negauerat : ñ feci
inquit sed me fecisse somniaui Ac ꝑ
hoc alteriꝑimaginem phantasticam
exhibitum .ẽ uigilanti : quod alter
uidit in somnis: Haecadnos non quib:¬
cumq qualib credere putaremus in¬
dignum: sedeis referentib ꝓuenerunt.

Expanded text:
tri suo contigisse indicabat, ut uetri suo contigisse indicabat, ut uenenum illud per caseum in domo sua sumeret et iaceret in lecto suo quasi dormiens, qui tamen nullo modo poterat excitari. Post aliquot autem dies eum uelut euigilasse dicebat et quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se scilicet factum annonam inter Quod ita, ut narrauit, factum fuisse conpertum est; quae tamen ei sua somnia uidebantur. Indicauit et alius se domi suae per noctem, antequam requiesceret, uidisse uenientem ad se philosophum quendam sibi notissimum sibique exposuisse nonnulla Platonica, quae antea rogatus exponere noluisset. Et cum ab eodem philosopho quaesitum fuisset, quur in domo eius fecerit, quod in domo sua petenti negauerat: "Non feci, inquit, sed me fecisse somniaui." Ac per hoc alteri per imaginem phantasticam exhibitum est uigilanti, quod alter uidit in somnis. Haec ad nos non quibuscumque, qualibus credere putaremus indignum, sed eis referentibus peruenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
monum arte uel potestate. in bestiarũ¬
membra & linamenta bestiedia ue¬
raciter posse conuerti: sed phantas¬
ticum homines quod &iam cogitando
siue somniando prerum innum erabi¬
lium generauariatur & cum corpͥ
non sit. corporum tamensimiles mira
celeritate formas capit sopitis aut
obpressis corpores hominis sensib¬
sed aliorum sensum. nescio quo in ef¬
stibili modo figura corporea posse
ꝑduciꝰ Itaut corpora ipsa hominũ
alicubi iaceant. uiuentia quidem.
sed multo grauius atque uehem̃tius
quam somno suis sensib: obseratis.
phantasticum autem illud ueluti
corporatum in alicũius animalis
effigie pareat sensib alienis
T alis que &iam sibi esse homo uidea¬
tur : sicut talis ibi uideripos s& in sõ¬
nis. & portari onera Qux onera
siuera sunt corpora: portantur.
adgnonib ut inludatur hominib
partimuer&l onerum corpora par¬
timium entorum falsa cernentibus:
Namquidam nomine prestantius pa¬

Expanded text:
monum arte uel potestate in monum arte uel potestate in membra et liniamenta bestialia ueraciter posse conuerti, sed phantasticum hominis, quod etiam cogitando siue somniando per rerum innumerabilia genera uariatur et, cum corpus non sit, corporum tamen similes mira celeritate formas capit, sopitis aut obpressis corporeis hominis sensibus ad aliorum sensum nescio quo ineffabili modo figura corporea posse perduci; ita ut corpora ipsa hominum alicubi iaceant, uiuentia quidem, sed multo grauius adque uehementius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud ueluti corporatum in alicuius animalis effigie appareat sensibus alienis talisque etiam sibi esse homo uideatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; quae onera si uera sunt corpora, portantur a daemonibus, ut inludatur hominibus, partim uera onerum corpora, partim iumentorum falsa cernentibus. Nam quidam nomine Praestantius pa
Abbreviated transcription (Latin):
rent Post quȩ ꝑ functa opera: utrũ
ad se redirent N̾ ec tamen ineis m̃tem
ficribesticlom. sed rationalem huma¬
namque seruare : Sicut apuleius in li¬
bris quos a sini aurei titulo inscripsit
sibi ipse accidis se ut accepto ueneno
humano animo ꝑmanente: asinus
fier&: autindicauit aut finxit
Haec̃ falsa sunt. uel tam inusitata: ut
merito non credantur Firmissime
tamen credendum .e. omni potantem
dm̃ posse omnia facere qua uoluerit
siue uindicando siue prestando. Nec
demones aliquid operari scđmnaturȩ
suȩ potentiam: quia & ipsa angelica
creatura ẽ. lic& proprio uitio sit ma¬
ligna : nisi quodille ꝑmiscrit ciuus iu¬
dicia occulta sunt multa in iusta nulla
Nec sanȩ dęmones naturas creant. sia¬
liquid tale faciunt dequalib factis
ista uertitur questio : sed speci&mnus
quȩ auerodõ sunt creata commutant
utuideantur esse quod non sunt: Non
itaque solum animum. sed necor pus
quidem ulla ratione crediderim de¬

Expanded text:
rent postque perfuncta opera iterum rent postque perfuncta opera iterum ad se redirent; nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seruari. sicut Apuleius in libris, quos asini aurei titulo inscripsit, sibi ipsi accidisse, ut accepto ueneno humano animo permanente asinus fieret, aut indicauit aut finxit. Haec uel falsa sunt uel tam inusitata, ut merito non credantur. Firmissime tamen credendum est omnipotentem Deum posse omnia facere quae uoluerit, siue uindicando siue praestando, nec daemones aliquid operari secundum naturae suae potentiam quia et ipsa angelica creatura est, licet proprio uitio sit maligna nisi quod ille permiserit, cuius iudicia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane daemones naturas creant, si aliquid tale faciunt, de qualibus factis ista uertitur quaestio; sed specie tenus, quae a uero Deo sunt creata, commutant, ut uideantur esse quod non sunt. Non itaque solum animum, sed ne corpus quidem ulla ratione crediderim dae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed deista tanta ludificatione demo¬
num nos quid dicamus quihec logent
fortassis expectent: Et quid dicem
nisi daedio babrlonis et fugiendũ:
quod preceptum propheticum ita spi
ritaliter intellegitur: ut dehuius
scculi ciuitate quae profecto & an¬
gelorum & hominum soci&a simpi¬
orum .e fidei passib quaꝑ dilacti¬
onan operatur indm̃ uiuum ꝓficien¬
dofugiamus. Quanto quippe in hac
ima potestatem demonũmaioran
uidemus: tanto tenacius mediatori ÷
inherendum. ꝑquem deinis ad suma
cons cendimus Simim dixerimꝰ ea non
esse credenda: non de sunt &iam nunc
qui eius modi quaed am ued certis sime
audisse. uel&iam exꝑtos seerse ad¬
seuerant: Tam & noscum essem in italia
audiebam talia dequadamregioncilla¬
rum partium: ubistabularia smulir es
inbutas his malis artib: incasco dare
solere dicebant quib uellent scupos¬
sent uiatorib unde inium̃ta ilico uer¬
terotur & necessaria quaq porta¬

Expanded text:
Sed de ista tanta ludificatione daemoSed de ista tanta ludificatione daemonum nos quid dicamus, qui haec legent, fortassis exspectent. Et quid dicemus, nisi de medio Babylonis esse fugiendum? Quod praecritualiter intelligitur, ut de hujus saeculi civitate, quae profecto et angelorum et hominum societas impiorum est, fidei passibus, quae per dilectionem operatur, in Deum vivum proficiendo fugiamus. Quanto quippe in haima potestatem daemonum maiorem uidemus, tanto tenacius Mediatori est inhaerendum, per quem de imis ad summa conscendimus. Si enim dixerimus ea non esse credenda, non desunt etiam nunc, qui eius modi quaedam uel certissima audisse uel etiam expertos se esse adseuerent. Nam et nos cum essemus in Italia audiebamus talia de quadam regione illarum partium, ubi stabularias mulieres inbutas his malis artibus in caseo dare solere dicebant quibus uellent seu possent uiatoribus, unde in iumenta ilico uerterentur et necessaria quaeque porta
Abbreviated transcription (Latin):
truat: cõmemorat alia nonminꝰ
in credibilia deilla mag a famosis¬
sima circaea: quae socios quoque
ulixis mutauit inbestiasꝰ &dear¬
cadib qui sorte ducti tranabant
quoddam stagnum atq ibi conuer¬
tebantur in lupos : & cumsimilibus
foris ꝑillius regionis deserta uiuebaN
Si autem carnenon uescerentur huma¬
na: rursus post nouem annos code
renatato stagno. reformabantur
in homines: ðenique &iam nomina¬
tim expressit quendam demen&ũ.
gustasse desacrificio quod arca¬
des immolato puero dõ suoliceo fa¬
cere solerent: & inlupum fuis se muta¬
tum. & anno x. infiguram propriã
restitutũ pugillatu sẽsee xercuis se.
& olymp iaco uicisse certamint
Uec idem propter aliud arbitraturhis¬
toricus in arcadia talenomen ad fic¬
tum paniliceo & iouiliceo: nisi ꝓpter
hanc in lupos hominum mutationem.
quodeam nisi ui. diuina fierinputa¬
Romanos &iam luꝑcos: & illorumys¬
teriorum. ueluti seminedicit exortos

Expanded text:
truat, commemorat alia non minus truat, commemorat alia non minus incredibilia de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutauit in bestias, et de Arcadibus, qui sorte ducti tranatabant quoddam stagnum adque ibi conuertebantur in lupos et cum similibus feris per illius regionis deserta uiuebant. Si autem carne non uescerentur humana, rursus post nouem annos eodem renatato stagno reformabantur in homines. Denique etiam nominatim expressit quendam Demaenetum gustasse de sacrificio, quod Arcades immolato puero deo suo Lycaeo facere solerent, et in lupum fuisse mutatum et anno decimo in figuram propriam restitutum pugilatum sese exercuisse et Olympiaco uicisse certamine. Nec idem propter aliud arbitratur historicus in Arcadia tale nomen adfictum Pani Lycaeo et loui Lycaeo nisi propter hanc in lupos hominum mutationem, quod eam nisi ui diuina fieri non putaRomanos etiam Lupercos ex illorum mysteriorum ueluti semine dicit exortos
Abbreviated transcription (Latin):
rendis cladib dilacerati atq con¬
tritisunt & tamen &iam exeis deoꝵ
suorum num erum auserunt Nam
& diomedem fecerunt dm̃: quem
poena diuinitus in rogata. Perhi¬
bent ad suos non reuertisse. eiusq
socios inuolucres fuisse conuersos
Non fabuloso po&i coquemendacio.
sed his torica adtestatione confir¬
mant. Quibus necds̃ ut putant fac¬
tus. humanam reuocare naturam.
uel ipse potuit: uelcerte a ioue suo
rege. tamquam cęlicola nouitius
impetrauit. Quin &iam tẽplum
eius. eẽ. aiunt insula diomedea:
non longe amonte gargano qui
est in apul ia. & hoc templum circũ¬
uolare atque incolere has alites.
tam mirabili ob sequio: ut aquã im¬
pleant & asꝑgant. & eassigreci
uenerint uel grecorum stirpe prog¬
nati. non solum quietas. eẽ. uerum
& insuꝑ adulari: siautem alienige¬
nas uiderint: subuolare ad capita.
tamq: grauib ictib ut &iam peri¬
mant uulnerȩ. Namduris & gran¬
dibus rostris. satis adhec prelia ꝑhi¬

Expanded text:
rendis cladibus dilacerati adque conrendis cladibus dilacerati adque contriti sunt; et tamen etiam ex eis deorum suorum numerum auxerunt. Nam et Diomeden fecerunt deum, quem poena diuinitus inrogata perhibent ad suos non reuertisse: eiusque socios in uolucres fuisse conuersos non fabuloso poeticoque mendacio, sed historica adtestatione confirmant; quibus nec deus, ut putant, factus humanam reuocare naturam uel ipse potuit uel certe a Ioue suo rege tamquam caelicola nouicius inpetrauit. Quin etiam templum eius esse aiunt in insula Diomedea, non longe a monte Gargano, qui est in Apulia, et hoc templum circumuolare adque incolere has alites tam mirabili obsequio, ut aquam inpleant et adspergant; et eo si Graeci uenerint uel Graecorum stirpe prognati, non solum quietas esse, uerum et insuper adulare; si autem alienigenas uiderint, subuolare ad capita tamque grauibus ictibus, ut etiam perimant, uulnerare. Nam duris et grandibus rostris satis ad haec proelia perhi
Abbreviated transcription (Latin):
uentum ferunt: ut fimo animaliuin
agrifecundarentur: quod ab eius nomi¬
ne stercus ẽ. dictum. Hunc quidam
stercutium uocatum ferunt. Quali¬
b& autem ex causa eum saturnum ap¬
pellare uoluerint: certetamen hunc
stercen siue stercutium merito agri¬
culture fecerunt dm̃ Picum quoq
similiter eius filium. intalium deoꝵ
numerum receperunt: quẽ preclan
augurem & belligeratore fuis seas¬
serunt. Picus faunum genuit lauren¬
tium regem secundum: &iamisted s̃
illis uel est uel fuit. Hosante troia¬
num bellum diuinos honor es: mor¬
tuis hominib detulerunt. Troiauero
euersa & excidio illo usquequa que
cantato. pueris que notissimo. quod
& magnitudine sui & scriptorũ ex¬
cellentib linguis in sign̾iter diffa¬
matum atqueuulgatum .e. gestũq¬
iam regnante latino fauni filio. ex
quo latinorum regnum dicicepit
laurentumq cessauit: Creciuictores
deletam troiam relinquentes. & ad
propria remeantes. Diuersis & hor¬

Expanded text:
uentum ferunt, ut fimo animalium uentum ferunt, ut fimo animalium agri fecundarentur, quod ab eius nomine stercus est dictum; hunc quidam Stercutium uocatum ferunt. Qualibet autem ex causa eum Saturnum appellare uoluerint, certe tamen hunc Stercen siue Stercutium merito agriculturae fecerunt deum. Picum quoque similiter eius filium in talium deorum numerum receperunt, quem praeclarum augurem et belligeratorem fuisse adserunt. Picus Faunum genuit, Laurentum regem secundum; etiam iste deus illis uel est uel fuit. Hos ante Troianum bellum diuinos honores mortuis hominibus detulerunt. euersa excidio illo usquequaque cantato pueris- . que notissimo, quod et magnitudine sui et scriptorum excellentibus linguis insigniter diffamatum adque uulgatum est gestumque regnante iam Latino Fauni filio, ex quo Latinorum regnum dici coepit Laurentumque cessauit, Graeci uictores deletam Troiam relinquentes et ad propria remeantes diuersis et hor
Abbreviated transcription (Latin):
finitum ẽ. argiuorum: & trans la¬
tum ad moecenas unde fuit agamẽ¬
non: & exortum . e. regnum lauren¬
tium. ubi saturni filius picus regnũ
primus accepit Iudicante apudhe¬
nus aꝑta ẽ: quamut possimus eam
sineduturna expositione de xp̃o
monstrare prolatam. Ia mergoreg¬
nabant laurentes utiq initalia:
ex quib euidentior ducitur origo
romana post grecos. & tamen adhuc
regnum assyriorum ꝑmanebat. ubi
Dehuius pici patre saturno uiderint
quid sentiant talium deorum cul¬
tores quinegant hominẽ fuisse.
dequo & alii scripserunt quod ante
picum filium suum initalia ipse reg¬
nauerit & uirgłs notiorib litte¬
ris dicit: Is genius indocile & disp¬
sumontib altis Composuit legesq
dedit. latiumq uocari maluit his
qm̃ latuis s&c tutus in oris. Aureaq u
perhibent illo subrege fuisse scła:
sedhec po&ica opinantur. eẽ. figm̃ta:
& pici patrem stercen potius fuis se ad se¬
uerant Aquo peritis simo agricola in¬

Expanded text:
finitum est Argiuorum, translafinitum est Argiuorum, translatum ad Mycenas, unde fuit Agamemnon, et exortum est regnum Laurentum, ubi Saturni filius Picus regnum primus accepit. iudicante aput Henus aperta est, quam ut possimus eam sine diuturna expositione de Christo demonstrare prolatam. Iam ergo regnabant Laurentes utique in Italia, ex quibus euidentior ducitur origo Romana post Graecos; et tamen adhuc regnum Assyrium permanebat, ubi De huius Pici patre Saturno uiderint quid sentiant talium deorum cultores, qui negant hominem fuisse; de quo et alii scripserunt, quod ante . Picum filium suum in Italia ipse regnauerit, et Vergilius notioribus litteris dicit: Is genus indocile et dispersum montibus altis Conposuit legesque dedit Latiumque uocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. Aurea quae perhibent illo sub rege fuere Saecula. Sed haec poetica opinentur esse figmenta et Pici patrem Stercen potius fuisse adseuerent, a quo peritissimo agricola in
Abbreviated transcription (Latin):
mundi huius quemuerus ds̃ fecit ele¬
menta sunt. autin principatib & po¬
tes tatib prouoluntate creatoris.
& suis meritis ordinati: & si quid de
uno uerodõ intermulta uana & fal¬
sa cecinerunt. colendo eum & illos
alios quidi non sunt. eisqueex hiben¬
do famulatum. quiunitantũ deb&
dõ: non eiutiq rite seruierunt. nec
a fabuloso deorum suorum dedecore.
&iam ipsise abstinere potuerunt
Orpheus muscus linus. Verum istite¬
ologi deos coluerunt. non produs
cultisunt : quamuis or pheam nescio
quomodo infernis sacris uel potius
sacrilegus. preficere soleat ciuitas
impiorum: Vxor autem regis.
athamantis quauocabatur uno & eiꝰ
filius indicertes. p̃cipitio spontanco
inmariperierunt: & opinione ho¬
minum indeos relatisunt. sicutalu
homines corum temꝑorum. castor
& pollux. Illam sane melicertis ma¬
tre leuco theangroci. matutam la¬
tiniuocauerunt: utriq tam̃putan¬
tu deam. Perea tempora regnum¬

Expanded text:
mundi huius, quem uerus Deus fecit, elemundi huius, quem uerus Deus fecit, elementa sunt aut in principatibus et potestatibus pro uoluntate Creatoris et suis meritis ordinati, et si quid de uno uero Deo inter multa uana et falsa cecinerunt, colendo cum illo alios, qui di non sunt, eisque exhibendo famulatum, qui uni tantum debetur Deo, non ei utique rite seruierunt nec a fabuloso deorum suorum dedecore etiam sibi se abstinere potuerunt — Orpheus, Musaeus, Linus. Verum isti theologi deos coluerunt, non pro dis culti sunt; quamuis Orpheum nescio quo modo infernis sacris uel potius sacrilegiis praeficere soleat ciuitas inpiorum. Uxor autem regis Athamantis, quae uocabatur Ino, et eius filius Melicertes praecipitio spontaneo in mari perierunt et opinione hominum in deos relati sunt, sicut alii homines eorum temporum, Castor et Pollux. Illam sane Melicertis matrem Leucothean Graeci, Matutam Latini uocauerunt, utrique tamen putantes deam.
Abbreviated transcription (Latin):
seruiuit armeto: quitam̃ sic .ẽ. ds̃
creditus. ut plurimi ac peneom̃s. unũ
cundanq apollinem fuis seopinent᷑
T unc & liber pater bellauit in india.
quimultas habuit inex ercitu femi¬
nas. quȩ bacchȩ appellate sunt ñ
tam uir tute nobiles quã furor ealiqͦ
Sane &uictum scribunt istũ liberũ
& uinc tum non nulli & occisũ inpug¬
na aꝑseo. necubi fuerit sepultus
tacent. & tam̃eiꝰ uelut dĩnomine
ꝑ inmundos demones baccanalia
sacra uelpotius sacrilogias inflituta
Dequorum rabiositur pitudine p:
tammultos annos sic senatus crubu¬
it : ut in urbe roma eẽ. prohiber&
erea tenpora ꝑscus & uxor eiusan¬
dromeda. postea quam sunt mortui
siceos incęlum receptos. eẽ. credider̃.
utimagines eorum stellis designare.
eorumq appellare nominib non
runt po&ę qui&iam theo logidice¬
rentur. qm̃ dediis carn̾a faciebant:
Sedtalibus diis: quilic& magnihomi¬
nes tamen homines fuerunt: aut

Expanded text:
seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac paene omnes unum eundemque Apollinem fuisse opinentur. Tunc et Liber pater bellauit in India, qui multas habuit in exercitu feminas, quae Bacchae appellatae sunt, non tam uirtute nobiles quam furore. Aliqui sane et uictum scribunt istum Liberum et uinctum; nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus tacent; et tamen eius uelut dei nomine per inmundos daemones Bacchanalia sacra uel potius sacrilegia sunt instituta, de quorum rabiosa turpitudine post tam multos annos sic senatus erubuit, ut in urbe Roma esse prohiberet. Per ea tempora Perseus et uxor eius Andromeda postea quam sunt mortui, sic eos in caelum receptos esse crediderunt, ut imagines eorum stellis designare eorumque appellare nominibus nonrunt poetae, qui etiam theologi dicerentur, quoniam de dis carmina faciebant, sed talibus dis, qui licet magni homines, tamen homines fuerunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
ingenis hominum fictȩ: ut non siNt
obprobrus nominum ad fixȩ Porro
autem quicumq finxerunt. aioue
ad stuprum raptum pulcherrimum
puerum ganimodem quod nefas
rex tantalus fecit. &ioui fabula
tribuit. uel daneẽs ꝑ imbre aureũ
ad petis se concubitum ubi intellegitur
pudicitia mulieris auro fuis se cor¬
rupta. qua eillis temporib uel facta
uel ficta sunt. aut facta ab aliis
& ficta deioue. Dicinon potest:
quantum mali dehominum p̃ sump¬
serint cordibus. quod possent ista
patienter ferre mendacia: quȩ tam̃
&iam libenter amplexi sunt. Quiu¬
tiq quanto deuotius iouem colunt :
tanto cos quihȩc dallo dicere ausi
sunt seuerius punire debuerunt
N unc uero non solum eis quusta finxe¬
runt iratinon sunt: sedut talia fig¬
menta & iam intheatris agerent
ipsos deos potius iratos habere ti¬
muerunt histemporib latona
apollinem peperit: Nonillũ cuius ora¬
cula solere consuli superius loque¬
bamur. sed illum qui cum hercule

Expanded text:
ingeniis hominum fictae, ut non sint ingeniis hominum fictae, ut non sint obprobriis numinum adfixae. Porro autem quicumque finxerunt a Ioue ad stuprum raptum pulcherrimum puerum Ganymedem, quod nefas rex Tantalus fecit et Ioui fabula tribuit, uel Danaes per imbrem aureum adpetisse concubitum, ubi intellegitur pudicitia mulieris auro fuisse corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici non potest quantum mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista patienter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuotius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timuerunt. His temporibus Latona Apollinem peperit, non illum, cuius oracula solere consuli superius loquebamur, sed illum, qui cum Hercule
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Decerbero quodsit triceps inferoꝵ
canis. Defrixo et ellecius sorore qđ
uecti ariete uolauerint. Degorgone
quod fuerit crinita serpentibus &as¬
picientis conuertebat in lapides
Debellero fonte quod equo pinnis uo¬
lante sit uectus. quiequus pegasus.
dictus .ẽ. Deamphione quod ci¬
thare suauitate lapides mulserit &¬
adtraxerit. De fabro dedalo & eifilio
icarͦ quod sibi coaptatis pinnis uo¬
lauerint. Dee dippo quod monstrũ
quoddam quaes pinga dicebatur. hu¬
mana facie quadrupedem. soluta que
ab illa proponisol& uelud insolubili
questione suo p̃ cipitio perire conpu¬
lerit Deantheo quemnecauit hercu¬
les quod filius terrȩ fuerit Propter
quod cadens interram fortior soler&
ad surgere. & siqua forte alia p̃ter¬
misi: hae fubulȩ bellum adusq troia¬
num. ubi secundum librum marcus uar¬
ro depopuli romani gente finuit:
Ex occasione historiarum quaeresue¬
ra citer gestas continent: ita sunt

Expanded text:
ta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum ta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire conpulerit; de Antaeo. quem necauit Hercules, quod filius terrae fuerit, propter quod cadens in terram fortior soleret adsurgere; et si qua forte alia praetermisi. Hae fabulae bellum ad usque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romani gente finiuit, ex occasione historiarum, quae res ueraciter gestas continent, ita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
instituat religiosos. Ilud infallacib
ludis demones delect& inpuros
Quos tamen illi religiosi tam quam
deos colunt: &cum deillis hȩc negant
abomni eos crimine pugare ñ
pos sunt Qm̃ ludos eis poscentib
exhibent. Vbiturpiter agunt᷑
queudut sapienter negantur. & his
falsis acturpibus dupłacantur: Vbi
& si fabula cantat crimennuminũ
falsum delectari tamen falso crimi¬
ne crimen e. Uerum postmortem¬
iesu naue populus dĩ iudices habuit:
quib temporib alternauerunt apud
eos & humilitates laborum ꝓeorum
peccatis. & pros peritates consolatio¬
nem propter miserationem dĩ
His temporibus fabulȩ ficte sunt decrip¬
tolemo quodiubente cerere anguibus
portatus alitib indigentib terris
frumenta uolindo contulerit: demi¬
nõ tauro quod bestia fuerit inclusa
labi rintho quocumintras sent homi¬
nes. in extricabili errore indeexire
non poterant: decentauris quod ȩqͦr
hominumque fuerit natura coniunc¬

Expanded text:
instruat religiosos, illud in fallacibus instruat religiosos, illud in fallacibus ludis daemones delectet inpuros; quos tamen illi religiosi tamquam deos colunt, et cum de illis haec negant, ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos eis poscentibus exhibent, ubi turpiter aguntur, quae uelut sapienter negantur, et his falsis ac turpibus di placantur, ubi etsi fabula cantat crimen numinum falsum, delectari tamen falso . crimine crimen est uerumIesu Naue populus Dei iudices habuit, quibus temporibus alternauerunt aput eos et humilitates laborum pro eorum peccatis, et prosperitates consolationum propter miserationem Dei. His temporibus fabulae fictae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
Eric toni regis athemensium. cuius
nouis simis annis iesus naue mortu¬
us repperitur: uulcanus & minerua
parentes fuis sedicuntur Sedqm̃
mineruam uirginem uolunt inã¬
borum contentionem. uulcanum
commotum effudissea iunt semen
in terra. atqueinde homininato
o beam causam taleinditum nomen:
greca enim lingua eris contentio.
& hion. terra .ẽ. ex quib: duobus.
conpositum uocabulum . ẽ. eric tho¬
nius: uerum quod fatendum . e.
refellunt & a suis dus refellunt
ifta dictiores: qui hanc opinione
fabulosam hincexortam ferunt:
quia in templo uulcani & mineruȩ
quodambo unum habebant athe¬
nis expositus inuentus . ẽ. puer
dracone inuolutus qui eum signifi¬
cauit magnum futurum & propter
commune temmplum cumes sent pa¬
rentes eius ignoti uulcani & miner¬
uȩ dictum. eẽ. filium: nominis tam̃
eius originem. fabula illa potius quã
ista designat historia: sedquid ad
nos hiͦc inueracib libris homines

Expanded text:
Erichthonii regis Atheniensium, cuius Erichthonii regis Atheniensium, cuius nouissimis annis Iesus Naue mortuus reperitur, Vulcanus et Minerua parentes fuisse dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rov terra est, ex quibus duobus conpositum uocabulum est Erichthonius. Verum, quod fatendum est, refellunt et a suis dis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo unum habebant Athenis, expositus inuentus est puer dracone inuolutus, qui eum significauit magnum futurum, et propter commune templum, cum essent parentes eius ignoti, Vulcani et Mineruae dictum esse filium. Nominis tamen eius originem fabula illa potius quam ista designat historia. Sed quid ad nos? Hoc in ueracibus libris homines
Abbreviated transcription (Latin):
hocautem quoddeioue poetę cantat
theatra concrepant. populi cele¬
brant uanitati deputant fabularu
utess& unde ludifierent placandis
numinib: &iam falsis eorum criminib
Hiftemporib harcules insiria clarus
habetur : sednimirum alius. ñ ille
dequo supra. locuti sum. Secretiore
quippe historia: plures fuis sedicun¬
tur. & liberipatres & hercules.
Hunc sane herculem cuius ingentia
duodetim facta numerant. inter
quȩ anter a frinecem ñ cõmemorant
quod ea res ad alterum herculem
ꝑtin&: ina &a monte ascipso in¬
censum produnt suis litteris cum
ea uirtute quamulta subegerat.
morbum tamen quo languebat
sus tinere nonposs&: Illo tempore
uel rex uel potius trrannus busiris.
suis dus suis hospites immolabat :
quem filium ꝑhibent fuis seneptu¬
ni. ex matre libia filiae paphi
Uerum non credatur hoc stuprum
ꝑpetrasse neptunus. nedua cu¬
sentur. sed poetis & theatris istatri¬
buantur. ut sit unde placentur

Expanded text:
hoc autem, quod de Ioue poetae cantant, hoc autem, quod de Ioue poetae cantant, theatra concrepant, populi celebrant, uanitati deputant fabularum, ut esset unde ludi fierent placandis numinibus etiam falsis eorum criminibus. His temporibus Hercules in Syria clarus habebatur; sed nimirum alius, non ille, de quo supra. locuti sumus. Secretiore quippe historia plures fuisse dicuntur et Liberi patres et Hercules. Hunc sane Herculem, cuius ingentia duodecim facta numerant, inter quae Antaei Afri necem non commemorant, quod ea res ad alterum Herculem pertinet, in Oeta monte a se ipso incensum produnt suis litteris, cum ea uirtute, qua multa subegerat, morbum tamen, quo languebat, sustinere non posset. Illo tempore uel rex uel potius tyrannus Busiris suis dis suos hospites immolabat, quem filium perhibent fuisse Neptuni ex matre Libya, filia Epaphi. Verum non credatur hoc stuprum perpetrasse Neptunus, ne di accusentur; sed poetis et theatris ista tribuantur, ut sit unde placentur.
Abbreviated transcription (Latin):
residente. adima redierunt his
temporib dionisium quietiã pater
li dictus . ẽ. & postmortan ds̃ ha¬
bitus. uitem ferunt ostendisse inat¬
tica terra. hospiti suo. Tunca polli¬
ni del fico instituti sunt ludimusici:
ut placar&ur ira eius quaputabant
ad flictas. eẽ. sterilitate grecie regi¬
ones quia non defenderint tẽplueiꝰ
Quod rex dañaus cum eas dem t̃ras
bello inuasis s& incendit Hos aut̃
ludos ut instituerent: Ma.culo eiꝰ sunt
admoniti : In attica uero rex ericto¬
nius ei ludos primus instituit: nec
citantum sed &iam minerue. ubi prȩ¬
mium uictorib: oleum ponebatur. qđ
eius fructus inuentricem mineruam.
sicut uini liberum traduntꝰ. ꝑ eos annos
a rege xantho cretensium. cuius
apud alios aliud nom̃ inuenim. rap¬
ta ꝑhibetur europa & indegeniti ra¬
damantus sarpedon& minos. quos
magis exeadem muliere filiosiouis
.cẽ uulgatum e sed talium deoꝵ
cultor es illud quod derege crecen¬
sium diximus. historice ueritati.

Expanded text:
residente ad ima redierunt. His residente ad ima redierunt. His temporibus Dionysum, qui etiam Liber pater dictus est et post mortem deus habitus, uitem ferunt ostendisse in Attica terra hospiti suo. Tunc Apollini Delphico instituti sunt ludi musici, ut placaretur ira eius, qua putabant adflictas esse sterilitate Graeciae regiones, quia non defenderint templum eius, quod rex Danaus, cum easdem terras bello inuasisset, incendit. Hos autem ludos ut instituerent, oraculo sunt eius admoniti. In Attica uero rex Erichthonius ei ludos primus instituit, nec ei tantum. sed etiam Mineruae, ubi praemium uictoribus oleum ponebatur, quod eius fructus inuentricem Mineruam, sicut uini Liberum tradunt. Per eos annos a rege Xantho Cretensium, cuius aput alios aliud nomen inuenimus, rapta perhibetur Europa, et inde geniti Rhadamanthus, Sarpedon et Minos. quos magis ex eadem muliere filios Iouis esse uulgatum est. Sed talium deorum cultores illud, quod de rege Cretensium diximus, historicae ueritati,
Abbreviated transcription (Latin):
& xx. Cum xp̃m &iam ipse prophe¬
tas s&. ꝑ figuras obseruationum
carnalium intab naculo & sacerdo¬
tio & sacrificus aluisq mifticis plu¬
rimis que mandatis: morsi succes sit
iesus naue: & interra repromissio¬
nis introduc tum populum conloca¬
uit. ex auctoritate diuina debella¬
tis gentibus aquibus eadenloca te¬
nebantur. Quicum populum rexis
ta. apud sicinios .XUI .mo. corace.
apud argiuos xmo danao. apud
athenienses quarto ericthonio
erhec tempora id abexitui srłex
aegypto usqueadmortemiesun aue.
ꝑquem populus idem terram promis¬
sionis accepit : sacra sunt instituta
dus falsis a regibus greciȩ. quae
memoriam diluuii & abeo liberatio¬
nis hominum uitȩ que tunc erũnose.
modo ad alta modo ad plana. mi¬
grantiũ sollanni celbitate reuo¬
carunt Nam & luꝑ corum ꝑ sacra
uiam ascensum atquedes cmn¬
sum sic interp̃tantur : utabeis signi¬
ficari dicant homines. qui propter
aque inundationẽ summa mon¬
tium petiuerunt. & rur sus eãdem

Expanded text:
 cum Christum etiam ipse prophetasset per figuras obseruationum carnalium in tabernaculo et sacerdotio et sacrificiis aliisque mysticis plurimisque mandatis. Moysi successit Iesus Naue et in terra promissionis introductum populum conlocauit ex auctoritate diuina debellatis gentibus, a quibus eadem loca tenebantta, apud Sicyonios sexto decimo Corace, apud Argivos decimo Danao, apud Athenienses quarto Erichthonioer haec tempora, id est ab exitu Israel ex Aegypto usque ad mortem Iesu Naue, per quem populus idem terram promissionis accepit, sacra sunt instituta dis falsis a regibus Graeciae, quae memoriam diluuii et ab eo liberationis hominum uitaeque tunc aerumnosae modo ad alta, modo ad plana migrantium sollemni celebritate reuocarunt. Nam et Lupercorum per sacram uiam adscensum adque descensum sic interpretantur, ut ab eis significari dicant homines, qui propter aquae inundationem summa montium petiuerunt et rursus eadem
Abbreviated transcription (Latin):
quillam : Ista tenebrosis cupiditatib turbulent
Illã dinutu clemter subuenientẽ. iuste ulcis¬
centem Istam suo fastu subdendi & nocendibi¬
bidine ex estuerte: Illã ut quantu uult consu¬
lat dĩ bomitatiminis tram: istã nequantu uult
noceat. di potestate frenȩtã: Illã huic in ludenio
ut nolens ꝓsit ꝑsecutionib suis. hanc illi inui¬
dentẽ cuperegrinos colligit suos Nosergo
has duas societates angelicas interse dispare
atq: contrarias. unam & natura bonã & uo¬
luntate rectam. aliam uero natura bonam.
sed uolunta ꝑuersim: aliis manifestioribus
diuinarum scripturarũ testimonus declara¬
tas. Quod &i amin hoc libro. cui nomen ese
genesis. lucis tenebricrum qe uocabulis sig¬
nificatas exbstimauimꝰ: &iam sialuid sentit
hocloco fotte qui scripsit non e. inutiliter
erat omnes undique ubi cumque
essent. & unde cumque possent
ꝑcerta temmpora ueniebant Sed
nec tunc tis hosies ex aluis gentib

Expanded text:
quillam, istam tenebrosis cupiditatibus turbulentam: quillam, istam tenebrosis cupiditatibus turbulentam: illam Dei nutu clementer subvenientem, juste ulciscentem; istam suo fastu subdendi et nocendi libidine exaestuantem: illam, ut quantum vult consulat, Dei bonitati ministram; istam, ne quantum vult noceat, Dei potestate frenatam: illam huic illudentem, ut nolens prosit persecutionibus suis; hanc illi invidentem, cum peregrinos colligit suos: nos ergo has duas societates angelicas inter se dispares atque contrarias, unam et natura bonam, et voluntate rectam; aliam vero natura bonam, sed voluntate perversam, aliis manifestioribus divinarum Scripturarum testimoniis declaratas, quod etiam in hoc libro, cui nomen est Genesis, lucis tenebrarumque vocabulis significatas existimavimus, etiamsi aliud sensit hoc loco forte qui scripsit, non est inutiliter erat, omnes undique, ubicumque essent et undecumque possent, per certa tempora ueniebant. Sed nec tunc eis hostes ex aliis gentibus