comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi placent : Nam eoꝵ uirtꝰ sitam̃ ulla ẽ alio mͦ
qͦdã humanȩ fubditur lardi. Neq enĩ ipse qͥsibi
plac& homo ñ ẽ: Qui aut̃ uera pictate in dm̃ quẽ¬
diligit credit & sꝑat. plus intendat in ea in qui¬
b sibi displic&̾. quã in ea si qua in illo sunt. quȩ
ñ tã ipsi quã ucritati placent Neq id tribuit.
unde iã potuit placere. nisi eiꝰ miscdẽ cui metuit
displicere Dehissanatis gras agens. de illis sanan¬
dis p̃ces effundens¬
Ue cũ ita sint. ñ tribuamꝰ dandi regni atq
inpi potestat. ñ dõ uero. quidat felicitatẽ¬
in regno celoꝵ solispiis. regnũ uͦ terrenũ & pus & impi¬
issicut ei plac&. cui nichil in iuste plac& Quã uis
enĩ aliquid dixerimꝰ quod aꝑtum nobis et̃ uoluit. ta¬
iñ multũ ẽ ad nos. & ualde suꝑat uires nr̃as. hominum
occulta discutere. & liquido ex amine merita diuidica

Expanded text:
sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo quodam humanae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi placet, homo ndiligit, credit et sperat, plus intendit in ea, in quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam veritati placent: neque id tribuit, unde jam potest placere, nisi ejus misericordiae, cui metuit displicere; de his sanatis gratias agens, de illis sanandis preces fundense cum ita sint, non tribuamus dandi regni adque imperii potestatem nisi Deo uero, qui dat felicitatein regno caelorum solis piis; regnum uero terrenum et piis et inpiis. sicut ei placet, cui nihil iniuste placet. Quamuis enim aliquid dixerimus, quod apertum nobis esse uoluit: tamen multum est ad nos et ualde superat uires nostras hominum occulta discutere et liquido examine merita diiudicar
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat alimentoꝵ & si qͥ delectant. ne ꝑ immodera¬
tionc̃ norium aliqͥd ualitudinc̃ turba. & uoluptas
quã etiam in corporis sanitate epycurei maximam
ponunt grauit̃ offendat᷑. Ita uirtutes cũ tota suc
glẽ dignitate tamꝗͣ imꝑiose cuidã & in honeste mu¬
dicunt. et̃ ignominiosiꝰ & de formiꝰ. & quod minꝰ
ferit bonoꝵ possit aspectus. & uerũ dict̃:
Sedñ ex istimo satis debiti decoriset̃ defenc̾ picto¬
rã. si etiã talis fingatur: ubi uirtoboriosis tes hy¬
mane glẽ seruiunt Licet enĩ ista glã de ii lica¬
ta mulierñ sit: inflata tam̃ ẽ: & multõm inani¬
tatis hab& Unde ñ i digne seruit soliditas quȩdã
firmitasq uirtutto. ut nichil ꝓuideat ꝓuidentia
naichil distribuat iusticia. nichil toler& foratudo.
ditatt defenderent. qͥ cum aliena sꝑrant iudicia
uelud glc̃ contẽptores. sibi sapientes uidentur &

Expanded text:
capiat alimentorum etsi qua delectant, ne per inmoderacapiat alimentorum etsi qua delectant, ne per inmoderationem noxium aliquid ualetudinem turbet et uoluptas, quam etiam inponunt, graviter offendatur. Ita virtutes cum tota sue gloria dignitatis tamquam imperiose cuidam et inhoneste mudicunt esse ignominiosius et deformius et quod minus ferre bonorum possit aspectus; et uerum dicunt. Sed non existimo satis debiti decoris esse picturam, si etiam talis fingatur, ubi uirtutes humanae gloriae seruiunt. Licet enim ipsa gloria delicata mulier non sit, inflata tamen est et multum inanitatis habet. Unde non ei digne seruit soliditas quaedam firmitasque uirtutum, ut nihil prouideat prouidentia, nihil distribuat iustitia, nihil toleret fortitudo, ditate defenderint, qui, cum aliena spernant iudicia uelut gloriae contemtores, sibi sapientes uidentur et
Abbreviated transcription (Latin):
rc̃ qͥb dã philosophis qͥ uirtutes quidem ꝓbant.
sed eas uoluptatis corporalis finc metiuntur & illã
ꝑ se ipsam putant appetendã. istam ꝓpt̾ ipsam tabulã
quandã uerbis pingere. ubi uoluptas in sella regali
quasi delicata quedã regina considat: ciq uirtutes
famulc subiciantur. obscruantesciꝰ nutum. ut faciant
qͦd illa imꝑauerit. Quȩ prudentię iubeat. ut ugi¬
lant̾ inquirat. qͦmͦ uoluptas regn&. & salusit. lusti¬
cic iubeat. ut prest& beneficia que potist. ad com¬
parandas amicicias corporalib cõmodis necessarias.
Nulli faciat inuiriã nc offensis legib uoluptas in uerc
secura ñ possit: Fortitudini iubeat. ut sidolor corpo¬
ri acciderit. qͥ non compellat in mortt̃. tencat dñam
suam id est uoluptatẽ fortit̾ in animi cogitatione.
ut ꝑ pͥstinarũ deliciarũ suarũ recordationẽ mitig&
p̃sentis doloris aculeos Temꝑantie iubeat. ut tantũ

Expanded text:
rem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, rem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat, eique uirtutes famulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogitatione, ut per pristinarum deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae iubeat, ut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
pietate id est ueri di cultu. uerã posse habert uir¬
tutt̃. nec eã esse ucrã. quando głẽ scruit humane.¬
tnȩ cos tamꝰ qͥ cuies ñ sint ciuitatis te quȩ in sacris
liitĩs nr̃is dicit᷑ ciuitas dĩ. utiliores esse t̾̃renȩ ciuita¬
ti. qͣdo habent uirtuit̃ uł ipsã quã sinec ipsã. Illi
aut̃ qͥ uera pictate p̃diti benc uiuunt. si habent sciotiã
regendi poplõs. nichil c̃feliciꝰ reb humanis. quã si
dõ miserante habeant potestatem. Tales aut̃ homines
uirtutes suas. quantas cumq in hac uita possunt ha¬
bere ñ tribuunt nͥ gr̃ẽ dĩ. quod eas uolentib credenti¬
b petentib dedcrint: Simulq intelligt̃. quantum
lib&̃ autẽ laudet᷑. atq p̃dicetur uirtꝰ. quȩ sine ue¬
initiis comparanda ẽ: quoꝵ spesposita ẽ in grã &
in miscdã ueri dci¬
olent philosophi qͥ finẽ bonihumani in ip¬
sa uirtutt constituunt. ad ingerendũ pudo¬

Expanded text:
pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirpietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam regendi populos, nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum libet autem laudetur adque praedicetur uirtus, quae sine ueinitiis conparanda est, quorum spes posita est in gratia et in misericordia ueri Deiolent philosophi, qui finem boni humani in ipsa uirtute constituunt, ad ingerendum pudo
Abbreviated transcription (Latin):
minandi potestas ñ datur. nͥ sũmidĩ ꝓuidentia . qͥ do
res humanas uidicat talib dominis dignas: Aꝑte
de hac re: uox diuina c̃ loquente di sapientia: Per
me reges regnant. & tẏranni ꝑ me tenent ttrrã
Sed ne tͦyranni. ñ pessimi atq imꝓbi reges. sed uetĩ
nomine fortes dicti existimant᷑: Unde ait uirgiliꝰ.
Pars michi pacis erit. dextrã tetigisse tyrannui. Aꝑtis¬
sime alio loco. de dõ dictũ ẽ: quia regnare fac̃ homi¬
nẽ y pocritã ꝓpt̾ ꝑuersitatẽ popli: Quã obrc̃ quã¬
uis ut potui satis exposuerim qua causa ds unꝰ uerꝰ
& iustꝰ romanos sedm̃ quandã formã t̾renȩ ciuita¬
tis bonos adui uerit. ad tantã imꝑii głam conscquen¬
dã: potest tam̃ & alia causa ec̃ latentior ꝓpt̃ diuer¬
sa merita genĩs humani. dõ magis nota q. nobis. dỹ
illud const& int̾ om̃s ueracit̾ pios. neminc̃ sincucra

Expanded text:
minandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando minandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: Quia regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera
Abbreviated transcription (Latin):
spũ dĩ uirtutes hab&. ut etiã ipsos diligat inimi¬
cos. & ita diligat. ut suos susurrones uł detracto¬
res uelit correctos habere consortes. ñ in t̾rena pa¬
tria. sed in suꝑna: In laudatorib autẽ suis ꝗͣ uis
parui pendat quod eum laudant. ñ tam̃ parui¬
penddit qͥd amant. nec eos uuł fallere laudantes.
ne decipiat diligentes Idõq instat ardenter. ut
potiꝰ ille laudetur. a qͦ hab& homo quic qͥd ineo
iure laudat᷑: Qui aut̃ glẽ contemptor domina¬
tionis ẽ auud̃ꝰ. bestias suꝑat siue crudelitatis uicio. siue lu¬
xuriȩ. Tales quippe fucr romani: Nonenĩ cura existima¬
tionis amissa dominationis cupiditate caruer̃ Mui¬
tos tales fuisse. ꝓdit historia. sed huiꝰ uicii sũmitatẽ.
& quasi arcẽ quandã Nero cesar primꝰ obtinuit. cuiꝰ
fuit tanta luxuries. ut nichil ab eo putaretur uirile
metuendũ. tanta crudelitas. ut nichil molle ab eo¬
habere crederet᷑. si nesciretur. Etiã talib tamendo¬

Expanded text:
u Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen do
Abbreviated transcription (Latin):
non solum inculpabiles. uerum etiam laudabiles
crunt:. Uoluntas ẽ quippe in om̃ib immo om̃s
nichil aliud quã uoluntates st̃. Nam quid ẽ cupi¬
ditas & letitia. nͥ uoluntas eoꝵ consensione quę¬
uolumꝰ Et quid est metus atq tristitia. nisi
uoluntas in dissensione ab his quȩ nolumus:S
cũ consentimꝰ appetendo ea quę uolumꝰ cupidi¬
tas. cum aut̃ consentimꝰ fruendo his quȩ uolumꝰ.
letitia uocat᷑. Itemq cũ dissentimꝰ ab eo quod ac¬
cidere nolumus. talis uoluntas metꝰ c̃ Cum aut̃
dissentimꝰ ab eo quod nolentib accidit. talis uolimn¬
tas tristitia ẽ: & om̃ino ꝓ uarietate rerũ quȩ ap¬
petunt᷑ atq fuguint̾. sicut allicitur uł offendit̃
uoluntas hominis. ita in hos uł illos mutat᷑ af
boni Unde fit consequens. ut malum oderit:
& qm̃ nemo natura. s quisquis maliis est. uitioma¬
lꝰ est: ꝑfectũ odiũ deb& malis. qͥ scdm̃ dm̃ uiuit

Expanded text:
non solum inculpabiles, uerum etiam laudalibes non solum inculpabiles, uerum etiam laudalibes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas uolumus? et quid est metus atque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? sed cum consentimus appetendo ea quae uolumus, cupiditas, cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. et omnino pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectboni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
puritati : Nonne ab huiꝰ modi corporeis ut dicit.
pestib om̃ib cas asserit et̃ purgatas. cum rursus
in cipient in corpora uelle rtucrti: Vnde colli¬
gitur ctumsita se haber&. quod ẽ omĩno uanis¬
simũ. uicissim alternans in cessabilit̾ euntiũ atq
redeuntuĩ animarũ mundatio & inqͥnatio. ñ
potuisse ueracit᷑ dici om̃s culpabiles atq uitiosos
motꝰ animarũ. cis ex terrenis corporib in olescert:
Siquidem scdm̃ ipsos. illa ut locutor nobilis ait
dira cupido usq ad eo ñ est ex corpore ut ab oĩ
corporea peste purgatam. & ext̾ om̃e corpꝰ animã
constitutam. ipsam eẽ compellat in corpore: Un¬
de etiam illis fatentib non ex carne tantũ affi¬
citur anima: ut cupiat. metuat. letet᷑. egrescat.
uerũ etiam ex se ipsa his potest motib agitari:
Nter c̃ aut̃ qͥlis sit uoluntas hominis. qr si ꝑuer¬
sa est. ꝑuersos habebit hos motus: Si aut̃ restaẽ

Expanded text:
puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino uanissimum, uicissim alternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibus non ex carne tantum adficiuerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. nterest autem qualis sit uoluntas hominis; quia si peruersa est, peruersos habebit hos motus; si autem recta est,
Abbreviated transcription (Latin):
oma elementa. quib iste mundꝰ uisibilis contretꝰ¬
tabilisq compactꝰ ẽ.: qualitatesq eoꝵ dõ artifici
tribuant Veruntam̃ ex terrenis artub mori¬
bundisq menbris. sic affici animas oppinantur:
ut hunc cis sint morbi cupiditatũ & timoꝵ. ac
letitię. suc trstitię. qͥb quatuor uł ꝑturbatio¬
nib ut cicero appellat. uł passionib ut pleriq
uerbũ &x uerbo greco expͥmunt. om̃is humanoꝵ
morũ uiciositas continctur Qͦd fita ẽ: quidẽ
quod eneas apud uirgiliũ cũ audiss&. a patre
aput instros animas. rursꝰ ad corpora redituras.
hanc opinionẽ miratur exclamans. o pat̾. anne
aliquas ad celũ hinc ut putandũ c̃: sublimes
animas: Iitruq ad tarda reuerti corpora : Quę
lucis miscris tam dira cupido: Numquid nã hȩc
tam dira cupido ex ttrrenis artub moribundisq
menbris. ad huc in est animarũ illi p̃dicatissime

Expanded text:
omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrecomnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae
Abbreviated transcription (Latin):
ruit in his quȩ sub iunx̃: Cum enĩ quis dicat. ego¬
quidem sum pauli. aliꝰ aũ ego apollo. nonne homi¬
nes estis. qͦd dicebat animales estis. & carnales estis. ex¬
ON igit᷑ opꝰ e in peccatis ac uiciis nr̃is ad cre¬
atoris in uiriã. carnis accusart naturam.
qͥue in gnẽ atq ordine suo bona ẽ. sed deserto crt¬
atort bono uiuerc scđdm creatũ bonũ non ẽ bonũ.
suic quisq scdñ carnẽ. siue sedm̃ animam. siue sedm̃
totu hominẽ qui ex anima constat & carne. un¬
de & nominc soliꝰ animȩ. & nomine soliꝰ carnis
significari potest. eligat uiuere: Namqui uelut
summũ bonũ. laudatꝰ aninc nat᷑am. & tanquã
malũ naturam carnis accusat. ꝓfecto & animã
carnalit appetit. & carnem carñalit̾ fugit: qm̃ id
uanitatt sentit humana. ñ ueritate diuina: N
quidem platonicisic̃ manichq desipiunt. ut tã¬
qͣ mali naturã terrena corpora detestintur. cũ

Expanded text:
ruit in his quae subjunxit: Cum enim quis dicat, Egoruit in his quae subjunxit: Cum enim quis dicat, Egoquidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnales estis, exon igitur opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum naturam carnis accusat, profecto et animam carnaliter adpetit et carnem carnaliter fugit, quoniam id uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c dĩ. Stultitia cnimẽ illi. Talib igitur id est anima¬
lib. paulopꝰ ait Et ego fr̃s non potui uob loqͥ quasi
sp̃alib sed quasi carnalib. Et illud ex hoc eodem lo¬
& a carne quȩ st̃ partes hominis. potest totũ signifi¬
cari. qͦd est homo Atq ita ñ ẽ aliud animalis hõ
aliud carnalis. s idem ipsum ẽ utrũq id est scdm̃
hominẽ uuens homo. sicut ñ aliud quã homines
significantur. siue ubi legitur. exoꝑib legis ñ iusti¬
ficatur om̃is homo. siue quod scriptũ ẽ. septua ginta
quinq animȩ descender̃ cum iacob in ȩgẏptũ. Et
ibi enĩ ꝑ om̃em carnẽ omis homo. & ibi ꝑ septua¬
ginta quinq animas. septuaginta quinq homi¬
nes intelliguntur Et quod dictumẽ ñ in sapientiȩ
humanȩ doctis uerbis: potuit dici. non insapientie
carnalis. sic̃ quod dictũ ẽ sedm̃ hominem ambulatis.
potuit dici. scdm̃ carnem Non magis aut̃. hoc ape¬

Expanded text:
id est animalibus, paulo post dicit, Et ego, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Et illud ex hoc eodem loet a carne, quae sunt partes homin, is potest totum significari, quod est homo; atque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis; sed idem ipsum est utrumque, id est, secundum hominem vivens homo. Sicut non aliud quam homines significantur, sive ubi legitur, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro : sive quod scriptum est, Septuaginta quinque animae descenderunt cum Jacob in Egyptum . Et ibi enim per omnem carnem omnis homo, et ibi per septuaginta quinque animas septuaginta quinque homines intelliguntur. Et quod dictum est, Non in sapientiae humanae doctis verbis, potuit dici, Non in sapientiae carnalis: sicut quod dictum est, Secundum hominem ambulatis; potuit dici, Secundum carnem. Magis autem hoc appa
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ habendo carnẽ. quã ñ hab& diabolꝰ.s uiuen¬
do scdm̃ se ipsũ hoc ẽ scdm̃ hominẽ factꝰ ẽ homo si¬
milis diabolo. qr & ille scdm̃ se ipsũ uiuere uoluit
quando in ucritate ñ stetit. ut ñ dedĩ .s de suo men¬
datio loqueretur Qui ñ solũ mendax. uerũ etiam
mendacii pat̾ est Primꝰ quippe mentitꝰ ẽ. & a quo
peccatum. ab illo cep̃ et̃ mendacium: Cũ ergo uiuit¬
homo scdm̃ hominẽ ñ sedm̃ dm̃. similis c̃diabolo:
Quia nec anglõ scdm̃ anglm̃. sed scdm̃ dm̃ uiuen¬
dũ fuit. ut star& in ueritate. & ueritatẽ de illiꝰ ñ
de suo mendaciũ loqueretur: Nam & de homine
alio loco. idem apłs ait: Si aut̃ ueritas dĩ in meo
mendacio habundauit. nr̃m dix̃ m̃daciũ uerita¬
tem dĩ Cũ itaq uiuit hõ scd̾m̃ ueritatẽ. ñ uiuit¬

Expanded text:
Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuenNon enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur, qui non solum mendax, uerum etiam mendacii pater est. Primus est quippe mentitus, et a quo peccatum, ab illo coepit esse mendacium. Chomo secundum hominem, non secundum Deum, similis est diabolo; quia nec angelo secundum angelum, sed secundum Deum uiuendum fuit, ut staret in ueritate et ueritatem de illius, non de suo mendacium loqueretur. Nam et de homine alio loco idem apostolus ait: Si autem ueritas Dei in meo mendacio abundauit. Nostrum dixit mendacium, ueritatem D
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt carni. ne ab his om̃ib purgemꝰ dia¬
bolum qui non hab& carnem: Et si eni diabolꝰ
fornicator uł ebriosꝰ uł siquid huiꝰmodi maliest:
qͦd ad carnis ꝑtinet uoluptates. ñ potest dici. cum sit
etiã taliũ peccatoꝵ suasci. & instigator occultꝰ. est tam̃
maxime suꝑb atq in uidꝰ. Quę illũ uiciositas fic ob¬
tinuit. ut ꝓpt̾ hancẽet in carcerib caliginosi huiꝰ acris
etno supplicio destinatus: Hec aut̃ uitia que tenent
in diabolo pͥncipatum. carnitribuit apłs. quã certũ
c̃ diabolum ñ habere Dicit enĩ inimicicias. contentio¬
nes. emulationes. animositates. inuidias. oꝑa et̃ carnis.
quoꝵ om̃iummaloꝵ caput atq origo suꝑbia ẽ: quȩ
sinc carne regnat in diabolo Quis est aut̃ illo in imici¬
cior sc̃is : Quis adũsꝰ eos c̃tentiosior. animosior. &ma¬
gis emulꝰ atq inuidꝰ inuenit᷑ : Et hec om̃a cũ habe¬

Expanded text:
da sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diada sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habe
Abbreviated transcription (Latin):
platonicam uideatur luculentis uersib: explica¬
re sententiam dicens. igneus ẽ illis uigor & cęles¬
tis origo seminib. quantũ ñ noxia corpora tradañ.
t̃reniq hebetant artꝰ moribundaq m̃bra. om̃sq
illas notissimas qͣtuor animi ꝑ turbationes. cupidi¬
tatem. timorẽ. letitiã. tristitiã. quasi origeͥnes
oĩum peccatoꝵ atq uitioꝵ: uolens intelligi ex
corpore accidere. sub uingat & dicat. hinc me¬
tuim. cupiuntq dolent. gaudentq nec auras
suspiciunt. clausȩ tenebris & carcere cȩco: tamen
alit̾ sc habeat fides nr̃a Nam corruptio corpo¬
ris quȩ ad gͣuat animã. ñ peccati pͥmi ẽ causa.
s pena: Nec caro corruptibilis animam pec¬
catricem.s anima peccatrix fecit cẽ corruptibi¬
lem carnem. Ex qͣ corruptione carnis. lic& exis¬
tant quȩdã incitam̃tauitioꝵ. & ipsa desideria
uiciosa. ñ tam̃ om̃a uitȩ iniquȩ uicia tribuen¬

Expanded text:
Platonicam uideatur luculentis uersibus explicaPlatonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: igneus est illis uigor et caelestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem, timorem, laetitiam, tristitiam, quasi origines omnium peccatorum atque uitiorum uolens intcorpore accidere, subjungat et dicat, Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcere coeco: tamen aliter se habet fides nostra. Nam corruptio corporis, quae aggravat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt qr si t̾rena nr̃a domꝰ habitationis resoluatur.
ȩdificationẽ habemꝰ ex dõ. domum ñ manu facꝰ¬
tã ȩt̾nam in cęlis Et enim in gemiscimꝰ habitacu¬
lum nr̃m quod decdo ẽ: suꝑ indui cupientes. sita
m̃ induti ñ nudi inueniamur: Et enĩ quandiu
sumꝰ in hac habitatione ingemiscimꝰ gͣuati. in quo
nolumꝰ expoliari. sed suꝑ uestiri. ut absorbeatur
mortale a uita. Et adgͣuam̾ ergo corruptibili cor¬
pore. & ipsiꝰ ad gͣuationis causa. ñ naturã substan¬
tiamq corporis s eiꝰ corruptionẽ scientes. nolumꝰ
corpore expoliari. s eiꝰ in mortalitate uestiri Et
tc̃ enĩ erit S quia corruptibile ñ erit. ñ gͣuabit:
Ad grauat ergo nc̃ animã corpꝰ corruptibile &
depͥmit t̾rena in habitatio sensũ multa cogitantẽ
Ueruntam̃ quia om̃a mala animȩ ex corpore pu¬
tant accidisse. in errore sunt: Quãuis enĩ Virgiltꝰ

Expanded text:
quit, quia, terrena nostra domus habitationis resoluatur, quit, quia, terrena nostra domus habitationis resoluatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes; si tamen et induti, non nudi inueniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemescimus grauati, in quo nolumus exspoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. Et adgrauamur ergo corruptibili corpore, et ipsius adgrauationis causam non naturam substantiamque corporicorpore expoliari, sed eius immortalitate uestiri. et tunc enim erit, sed quia corruptibile non erit non grauabit. aggrauat ergo nunc animam corpus corruptibile et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. uerum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse in errore sunt. quamuis enim Vergilius
Abbreviated transcription (Latin):
re demonstiatur Quis inimicicias ñ in animo
habeat. aut quis ita loqͥtur inimico suo. uł quẽ
putat inimicũ. ut dicat malã carnem. aut ñ po¬
tius. malam animã habes aduersum mo: Pos¬
tremo sic̃ carralitates ut ita dicam siquis audis¬
s& ñ dubitass& carni tributrt. ita nemo dubita
amnositates ad animã ꝑtinert Eurgͦ hȩc
oia & his similia doctor gentiũ in fide & ueri¬
tate. oꝑa carnis appellat nͥ quia eo loquutionis
modo quo totũ significatur a parte. ipsũ hominẽ
uult nomine carnis intelligi. Quodsiquisq di¬
c̃ carnẽ causam cẽ in malis morib quoꝵ cumq
uitioꝵ. eo quod anima carne affecta sic uiuit.
ꝓfecto ñ uniũsam hominis naturam diligenterad¬
uertit: Nam corpꝰ quidẽ corruptibile. ad gra
uat animam Unde etiam idem apłs agens de
hoc corruptibili corpore. dequo paulo ante dixe¬
rat. & si exterior homo nr̃ corrumpitur. scimꝰ in¬

Expanded text:
re demonstratur. Quis inimicitias non in animo re demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum signivult nomine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcunque vitiorum, eo quod anima carne perfecta sic vivit, profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam corpus quidem corruptibile aggrauat animam. Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
consideratꝰ. poterit dissolucre hanc questionem.
qͥd sit scdm̃ carnc̃ uiuere In oꝑib namq car¬
nis quę manifesta et̃ dix. eaq cõmemorata. dãp¬
nauit. ñ illa tantũ inueniunt᷑ quȩ ad uolupta¬
tẽ ꝑtineant carnis. sicuti sunt fornicationes. ii¬
mundiciȩ. luxurię. ebrietites. comessationes.
uerũ etiã illa quib animi uicia demonstrant᷑
a uoluptate carnis aliena Quis om̃ seruitutẽ. qͦ
idolis exibetur. ueneficia. in imicicias. contẽp¬
tiones. emulationes. animositates. dissens iones
hores es. in uidias. ñ potius urtalligat animi ui¬
cia et̃ quam camis. quando qͥdem fieri potrst.
ut ꝓpt̃ idolatriam uł hcresis alicuiꝰ errera
a uoluptatib carnis temperet: Et tam̃ etiã
tẽ homo quãis carnis libidines continere tq
cohibere uideatur. sedm̃ carnẽ uiuere hac aplĩ¬
ca auctoritate c̃uincit᷑. & in eo quod abstinet a
uoluptatib carnis. dampnabilia oꝑa carnisage¬

Expanded text:
 quaestionem, quid sit secundum carnem vivere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit, eaque commemorata damnavit, non illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, sicuti sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, ebrietates, comessationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis age
Abbreviated transcription (Latin):
uitates diuersas int̾ sc atq contrarias. qͦd alii scdm̃
carnẽ. alii sedin sp̃m uiuerent. potest etiam isto
modo dici. qr alii scdm̃ hominem. alii sedm̃ dm̃ ui¬
uant A ꝑtissime quippe ad chorinthios dic̃: Cũ
enĩ sit int̾ uos emulatio & contentio. nonne carna

Expanded text:
uitates diuersas inter se adque contrarias, quod alii secundum uitates diuersas inter se adque contrarias, quod alii secundum carnem, alii secundum spiritum uiuerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem, alii secundum Deum uiuant Apertissime quippe <Paulus ad Corinthios dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contenti
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. ñ qr homo ipse mendaciũ ẽ: cũ sit auctor eꝰ¬
& creator dsꝰ. qͥ ñ c̃ utiq auctor creatorq mendatii.
s qr homo itafactꝰ c̃. rectꝰ ut ñ scdm se ipsũ. s sodm̃
cũ a quo factꝰ ẽ uiuer&. id est illiꝰ potiꝰ quã suã fa¬
cer& uoluntatẽ : Nonita uiuere quẽ ad modũ ẽ fac¬
tus ut uiuer&. hoc est m̃datium Bcatꝰ quippe uult
eẽ. etiam ñ sic uiuendo ut possit et̃. Quid ẽ ista uo¬
luntate mendaciꝰ: Unde non frustra dici potest
omẽ peccatũ mendaciũ ẽẽ Non enĩ fit peccatũ nͥ
ex uoluntate qua uolumꝰ. ut bene sit nobis. ułno¬
lumꝰ ut male sit nobis Ergo mendaciũ est: qͦd
cum fiat ut bene sit nob̾. hinc potiꝰ male ẽ nob̃. uł
cũ fiat ut meliꝰ sit nob̾. hinc potiꝰ peius ẽ nob Unde
hoc nͥ quia de dõ potest bene eẽ homini. quẽ delin¬
quendo deserit. non de se ipso sedm quẽ uiuendo
delinquit: Qͦd itaq diximꝰ hinc extrsse duasci¬

Expanded text:
vivit: non quia homo ipse mendacium est, cum sit ejus auctor et creator Deus, qui non est utique auctor creatorque mendacii; sed quia homo ita factus est rectus, ut non secundum se ipsum, sed secundum eum, a quo factus est, uiueret, id est illius potius quam suam faceret uoluntatem: non ita uiuere, quem ad modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. Beatus quippe uult esse etiam non sic uiuendo ut possit esse. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc extitisse duas ci
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ gr̃a liberar& Acꝑhoc factũ est. ut cũ tot tantȩq
gentes ꝑ t̾rarũ orbem diũsis ritib moribq uiuentes.
multiplici linguarũ. irmoꝵ uestiũ. sint uarietite
distinctt. ñ tam̃ ampliꝰ duo quedã gn̾ã humanç so¬
cietatis existerent. quas ciuitates duas sedm̃ scriptu¬
ras nr̃as merito appellare possumꝰ: Una quippe ẽ
sui cuiꝰq gñis poceuolentiũ. & cum id quod expe¬
tunt assccuntur. ui sui cuiꝰq gnĩs pace uiuentiũ.
Prius ergo uidendũ est: quid sit sedm̃ carnẽ. qͥd
ma fronte inspicit. uł ñ recolois uł minꝰ adũ¬
tens quem ad modũ scripture scȩ loquantur. po¬
test sutare philosophos quidem epicurcos sedm̃ car¬
nem iuuere. quia suminũ bonum hominis in cor¬
poris uoluptate posucrunt. & siqͥ alii sunt qͥ qͦ qͦmͦ
corporis honũ summũ bonum eẽ hominem opina¬
ti sunt. ut eoꝵ omẽ uulgꝰ qͥ non aliqͦ dogmate ł
comͦ philosophamtur. s ꝓcliues ad libidinem nisi

Expanded text:
a liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tamen amplius quam duo quaedam genera humanae societatis existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est- sui cuiusque generis pace uolentium et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque generis pace uiuentium. Prius ergo uidendum est, quid sit secundum carnem, qma fronte inspicit, uel non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui alii sunt, qui quoquo modo corporis bonum summum bonum esse hominis opinati sunt, et eorumeo modo philosophamur, sed proclives ad libidinem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃m carnẽ uiuere utriq mostratuir. Parnẽ
ꝯͥppe appellat ñ solũ corpꝰ terrem at mortalis ani¬
mantis uelita cum dic̃ ñ cas caro eadẽ caro. alia
quidẽ hominis. alis aũ caro peccor .s. alia uolu¬
chrũ. alia pisciũ. s & aliis multis modis signi¬
ficatione huiꝰ nominas utitur: Int̃ quos uarios
loquutionis modos. sepe etiam ipsũ hominẽ idẽ
ipsam nat̾am hominis nuncupat modõ loquuti¬
onis. a parte totũ. quale ẽ ex oꝑib legis ñ iusti¬
ficabitur om̃is garo Qͥd enĩ uoluit intelligi.
nͥ om̃is homo. Qa aꝑtiꝰ paulo post ait: In lege

Expanded text:
rnem quippe appellat non solum corpus terreni adque mortalis aninr.antis ueluti cum dicit: Non omnis caro eadem caro; alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia uolucrum, alia piscium, sed et aliis multis modis significatione huius nominis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo locutionis a parte totum, quale est: Ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Quid enim uoluit intellegi nisi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cognationis necessitudinc in unitatẽ c̃cordẽ pacisuinculo colli¬
gandũ ex hõc uno dm̃ uoluisse hões instituat. netͥ hocgenꝰ
exnullo. altã exillo. idin oboedientia meruissent. A qͥb
admissũ est tã grande peccatũ. ut indeter iꝰ eonatã mu¬
taretur humana. etiam in posttros obligatione pecca¬
ti. & mortis necessitate transmissa
Mortis aut̃ regnũ in homines adeo usq dominatũ
C̃. ut om̃s in sedãm quoq mortẽ cuiꝰ nullꝰ c̃finis pe

Expanded text:
cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis vinculo colligandum, ex homine uno Deum voluisse homines instituere: neque hoc genus  creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inobedientia meruissent: a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in posteros obligatione peccati et mortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cujus nullus est finis
Abbreviated transcription (Latin):
defuisse: Sic̃ em̃ a toto pars accipit̃. ubi marię
magdalenc uerba in exuanglio legunt᷑ dicentis
mnto putabat ablatã. ita & aparte totũ carne no¬
minata intelligitur hõ. sicuti sunt quȩ supͣ cõme¬
mnorauimꝰ: Qũ igit multis iodis quos ꝑ scrutari
& colligere longũ est: diuina scriptura nuncup&
carnẽ. quid fit sedm̃ carnẽ uiuere. quod ꝓfecto
malũ ẽ: cum ipsa carnis natura ñ sit malũ. ut in¬
festa aũ sunt oꝑ̃a carnis. Que sunt : adulteria
fornicationes. in mundiciȩ. Iuxurie. idolorũ
seruitus. ueneficia. in imi ģicic. contẽptiones.

Expanded text:
defuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae verba in Evangelio leguntur dicentis,mento putabat ablatam: ita et a parte totum, carne nominata intelligitur homo; sicuti ea sunt quae supra commemoravimus. 2. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, divina Scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem vivere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut infesta autem sunt opera carnis, quae sunt adulteria, fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, content
Abbreviated transcription (Latin):
b recte uł ꝑperã uiuitur. sub tali necessitate ñ ẽc̃
Multa enĩ facimꝰ. quȩ si nollemꝰ ñ utiq faceremꝰ. qͦ pͥmitꝰ
ꝑtinet ipsũ uelle. Nã si uolumꝰ ẽ : si nolumꝰ ñ ẽ, Non
tas.: scdm̃ quod dicimꝰ necesse ẽ ut itasit aliqͥd uel ita
fiat nescio cureã timeamꝰ. ne nob lib̾tatẽ auferat uo¬
luntatis. Neq enĩ & uitã dĩ & p̾scientiã dĩ sub necessi¬
tate ponimꝰ. si dicamꝰ necesse ẽt̃. dm̃ semꝑ iuuere. &
cuncta p̃scire. sic̃ neo potestas ciꝰ minuitur. cũ dr̃ mori
falliq ñ posse:. Si autem hoc ñ potest. ut potiꝰ si poss&
minoris ẽet utiq potestatis. Recꝰte qͥppc omips dicitꝰ
qͥ tam̃ mori & falli ñ potest. Dr̃ enĩ om̃ĩp̃s faciendo qͦd

Expanded text:
ibus recte uel perperam uiuitur, sub tali necessitate non esse. ibus recte uel perperam uiuitur, sub tali necessitate non esse. Multa enim facimus, quae si nollemus, non utique faceremus. Quo primitus pertinet ipsum uelletas, secundum quam dicimus necesse esse ut ita sit aliquid uel ita fiat, nescio quur eam timeamus, ne nobis libertatem auferat uoluntatis. Neque enim et uitam Dei et praescientiam Dei sub necessitate ponimus, si dicamus necesse esse Deum semper uiuere et cuncta praescire; sicut nec potestas eius minuitur, cum dicitur mori fallique non posse. Sic enim hoc non potest, ut potius, si posset, minoris esset utique potestatis. Recte quippe omnipotens dicitur, qui tamen mori et falli non potes
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntates nr̃ȩ tantũ ualent. qͣtũ ds̃ eas ualere uo¬
luit. atq p̾sciuit: Et idõ qͥcqͥd ualent. certissime
ualent. & qͦd facture sunt. ipse õm̃o facture sunt:
quia ualituras atq facturas ille p̃sciuit. cuiꝰ p̾sci¬
entia falliñ potest Qua ꝓpt̾ simͥ fati nom̃ alicui
rei adhibendũ placer& : magis dicc fatũ ẽc̾ infir¬
miorẽ potentioris uoluntatt̃ qͥ eũ hab& in potestate
ꝗͣ illo causarũ ordine. quc̃ ñ usitato s suomore stoici
fatũ appellant. arbitriũ nr̃ȩ uoluntatis auferri:
stoci laborauer̃ causas rerũ ita distinguere. ut qͥs¬
dã subtraherent necessitati. quasdã subderent. At¬
q in his quase̾c̾ sub necessitate uoluer̃. posuer etiam nias
uoluntates. ne uidelic& ñ ẽt̾nt libẽ. sed subderentur
necessitati Si enĩ necessitas nrã illa dicenda ẽ: quȩ ñ ẽ
in nr̃a potestate. sed etiã si nolumꝰ efficit quod potest
sic̃ ẽ necessitas mortis: manifestũ c̃ uoluntates nr̃as qͥ¬

Expanded text:
uoluntates nostrae tantum ualent, quantum Deus eas ualere uoluit adque praesciuit; et ideo quidquid ualent, certissime ualent, et quod facturae sunt, ipsae omnino facturae sunt, quia ualituras adque facturas ille praesciuit, cuius praescientia falli non potest. Quapropter si mihi fati nomen alicui rei adhibendum placeret, magis dicerem fatum esse infirmioris potentioris uoluntatem, qui eum usitato in potestate, quam illo causarum ordine, quem non usitato sed suo more Stoici fatum appellant, arbitrium nostrae uoluntatis auferri. Stoici laborauerunt causas rerum distinguere ita, ut quasdam subtraherent necessitati, quasdam subderent, adque in his, quas esse sub necessitate uoluerunt, posuerunt etiam nostras uoluntates, ne uidelicet non essent liberae, si subderentur necessitati. Si enim necessitas nostra illa dicenda est, quae non est in nostra potestate, sed etiam si nolimus efficit quod potest, sicut est necessitas mortis: manifestum est uoluntates nostras, qu
Abbreviated transcription (Latin):
naturalis. ẽ uoluntaria. Sufficit quia ome qͦd
fit: ñ sine causa p̃cedente fieri confitit᷑ Nosenĩ¬
causas eas quȩ dicunt᷑ fortuitę. unde cuã fortuna
nom̃ accepit. ñ eẽ dicimꝰ nullas sed latentes: easq tri
ti: Ipsasq naturales nequaꝗ̃ ab illiꝰ uoluntate
se iungimꝰ. qͥẽ auctor om̃is conditorq nature lã
uͦ causę uoluntariȩ aut dĩ sunt. aut anglõꝵ.
aut hominũ. aut quoꝵ᷑q animaliũ. sitam̃ uo¬
luntates appellandę sunt. animarũ rationis ex¬
ꝑtiũ motus illi. qͥb aliqͥ faciunt sedm̃ naturã suã.
cũ qͥd uł appetunt uł cuitant. Anglo̾ꝵ aut̃ uo¬
luntates dico. seubonoꝵ qͦs anglõs dĩ dicimꝰ. seu

Expanded text:
naturalis, est uoluntaria? Sufficit, quia omne, quod naturalis, est uoluntaria? Sufficit, quia omne, quod fit, non nisi causa peas causas quae dicuntur fortuitae, unde etiam fortuna nomen accepit, non esse dicimus nullas sed latentes: easque triti, ipsasque naseiungimus, qui est auctor omnis conditorque naturae. Iam uero causae uoluntariae aut Dei sunt aut angelorum ant hominum aut quorumque animalium, si tamen uoluntates appellandae sunt animarum rationis expertium motus illi, quibus aliqua faciunt secundum naturam suam, cum quid uel adpetunt uel euitant. Angelorum autem uoluntates di
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ c̃ loquutꝰ. sic̃ noũ in cõmutabilit̾ om̃a quę fu¬
tura sunt: & que ipse facturꝰ c̃ Hac itaq ratione
possumꝰ afando fatũ appellare. nisi hoc nom̃ iã in
alia re soler& intelligi. qͦ corda hominũ nolimꝰ indi¬
nari. Nonc̃ autt̃ consequens. ut sidõ certꝰ c̃ omium
ordo causarũ.: idõ nichil sit in nr̃c uoluntatis arbi¬
trio. Et ipse qͥppe nrt̃ uoluntates. in causarũ ordi¬
ne sunt. qͥ certꝰ ẽ dõ. eiꝰq p̾scientia continctur. qm̃
& humane uoluntates humanoꝵ oꝑm causc sunt:
Atq ita qͥ om̃s rerũ causas p̾sciuit. ꝓfecto in ciscau¬
sis eti& nr̃as uoluntates ignorare ñ potuit. quas nrõꝵ
oꝑm causas eẽ pͣsciuit: Nã & illud quod idam cicero
concedit. nichil ficri si causa efficiens ñ p̃cedat: sa
tis ẽ in hac questione ad cũ redarguendũ Quidenĩ
adiuuat quod dic̃ nichil quidem ficri sine causa.
siñ omẽm causã et̃ fatalẽ. quia ẽ causa fortuita ẽ

Expanded text:
sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Hac itaque ratione possemus a fando fatum appellare, nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinari. Non est autem consequens, ut, si Deo certus est omnium ordo causarum, ideo nihil sit in nostrae uoluntatis arbitrio. Et ipsae quippe nostrae uoluntates in causarum ordine sunt, qui certus est Deo eiusque praescientia continetur, quoniam et humanae uoluntates humanorum operum causae sunt. Adque ita, qui omnes rerum causas praesciuit, profecto in eis causis etiam nostras uoluntates ignorare non potuit, quas nostrorum operum causas esse praesciuit. Nam et illud, quod idem Cicero concedit, nihil fieri si causa efficiens non praecedat, satis est ad eum in hac quaestione redarguendum. Quid enim eum adiuuat, quod dicit nihil quidem fieri sine causa, sed non omnem causam esse fatalem, quia est causa fortuita, est
Abbreviated transcription (Latin):
ad glãm. honorẽ. imꝑiũ. uera uia id ẽ ipsa uir¬
tute nitentiũ. etiã a catone laudata ẽ: Hinc
erat domi industria. quã cõmemorauit cato. ut
ȩxarium ẽẽt opulentum. tenues res uel pͥuatę
unde corruptis morib uiciũ e contrario posuit
publice egestatẽ priuatim opulentiam:

Expanded text:
ad gloriam honorem imperium uera uia, id est ipsa uirad gloriam honorem imperium uera uia, id est ipsa uirtute. nitentium etiam a Catone laudata est. Hinc erat domi industria, quam commemorauit Cato, ut aerarium esset opulentum, tenues res priuatae. Unde corruptis moribus uitium e contrario posuit, publice egestatem, priuatim opulentiam
Abbreviated transcription (Latin):
concordiã reuocare cuulẽ: Sed ꝑ quosdã pau¬
cos qͥ ꝓsuo mͦ boni crant. magna acministrabant᷑:
Atq illis toleratis atq tempcratis malis. paucoꝵ bo¬
noꝵ ꝓuidentia resilla crescebat. sicut idem hẏsto¬
ricꝰ dicit multa sibi legenti & audienti. quȩ popls
romanꝰ domi militieq mari atq terra. p̃clara fa¬
cinora fecerit. libiusse se adtendere. quȩ res maxi¬
me tanta negocia sustinuisset. qm̃ sciebat sepe nu¬
mero. parua manu cũ magnis legionib hostiũ
contendissc romanos. cognouerat parus copiis ba¬
la gesta cum opulentis regib sibiq multa agitanti
constare. dix̃ paucoꝵ cuuum egregiã uirtuit̃
cuncta patrauisse Eoq factũ ut diuitias pau¬
ꝑtas. multitudinc̃ paucitas suꝑar& Sed postꝙ̃
luxu atq desidia inquit ciuitas corrupta ẽ irur¬
sus res publica magnitudine sui imꝑatoꝵ atq
magistratuũ uicia sustentabat: Paucoꝵ gͥ uirtꝰ

Expanded text:
concordiam reuocare ciuilem. Sed per quosdam pauconcordiam reuocare ciuilem. Sed per quosdam paucos, qui pro suo modo boni erant, magna administrabantur adque illis toleratis ac temperatis malis paucorum bonorum prouidentia res illa crescebat; sicut idem historicus dicit multa sibi legenti et audienti, quae populus Romanus domi militiaeque, mari adque terra praeclara facinora fecerit, libuisse adtendere quae res maxime tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat saepenumero parua manu cum magnis legionibus hostium contendisse Romanos, cognouerat paruis copiis bella gesta cum opulentis regibus; sibique multa agitanti constare dixit, paucorum ciuium egregiam uirtutem cuncta patrauisse, eoque factum ut diuitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. \'Sed postquam luxu adque desidia, inquit, ciuitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sui imperatorum adque magistratuum uitia sustentabat.\' Paucorum igitur uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
siuc salustii. putat quales laudantur romani uete¬
res. omes eos tales tc̃ fuisse siue plures Non ita c̃
Alioquin ueri ñ c̾t̾nt. quȩ ipse itẽ scribit. ea que cõme¬
moraui in sedõ libro huiꝰ opis. ubidicit in iurias uali¬
dioꝵ & ob eas discessionẽ plebis a patrib. aliasq
dissensiones domi fuisse: Iam inde a pͥncipio. neq
ampliꝰ eqͦ & modesto iuire actum. quã expulsis
regib quã diu metus a tarquinio fuit. donec bel¬
lum gͣuȩ qͦd ꝓpt̾ ipsum cum ethruria susceptũ fu¬
erait. finiretur Posttauͦ seruili imꝑio patresexer¬
cuisse. plebẽ regio more uerberasse. agros popu¬
lasse. & cetis exꝑtib solos egisse in imꝑio Quarũ
discordiarũ dum illi dominari uellent. illi seruire
nollent: finc̃ fuisse bello punico sedõ. quia rursꝰ
grauis metꝰ cȩpit urguere. atq ab illis ꝓturbati¬
onib: alia maiore coibere animos inquietos. & ad

Expanded text:
siue Sallustii, putat, quales laudantur Romani uetesiue Sallustii, putat, quales laudantur Romani ueteres, omnes eos tales tunc fuisse uel plures. Non ita est; alioquin uera non essent, quae ipse item scribit, ea quae commemoraui in secundo libro huius operis, ubi dicit, iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque dissensiones domi fuisse iam inde a principio, neque amplius aequo et modesto iure actum quam expulsis regibus quamdiu metus a Tarquinio fuit, donec bellum graue, quod propter ipsum cum Etruria susceptum fuerat, finiretur; postea uero seruili imperio patres exercuisse plebem, regio more uerberasse, agro pepulisse et ceteris expertibus solos egisse in imperio; quarum discordiarum, dum illi dominari uellent, illi seruire nollent, finem fuisse bello Punico secundo, quia rursus grauis metus coepit urguere adque ab illis perturbationibus alia maiore cura cohibere animos inquietos et\' ad