comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pondeat. Uerũ est uiditiũ mcũ inqͥt. Qre: Q a solus si sũ s ego et
qͥ me misto pat. Di tetũ t̃ qͣm te misit: Et misit te: et tetũ est. Ita¬
ne ec missus ñ recessisti : Ita ne et ad nos uenisti: e ibi mansisti
te dicis. qͣm credit. ñ recte dicis. Immno ideo bene credit᷑: q̃a non
ato capit᷑. Nlam si cito caꝑet᷑: ñ op̃ erat ut crederet᷑: qͥa uiderit᷑.
Ido credis qͥa ñ capis. s credendofis ydontus. et captes. Nam
linoncredis. nũꝙͣ capies: qͥ minꝰ ydoncus remanebis fites gͦ
mundec te: ut nitellectꝰ impleat te uerũ est inqt iudiciũ me¬
um. qͥa lolus ñ sũ. s ego et qui milit me pat᷑. Prgo dñe ds ir̃
.ħu xp̃e: missio tua mcarnatio tura ẽ. Dic uideo. sic intelligo:
postremo sic credo: ne arrogantie sit dicere sic uttelligo. Prot
scd̃m diuinttatẽ. et cũ patre erat. et a patre ñ reclierat. Qdgͦ
dicit᷑ misłus uenisse ad nos. incarnatio iprꝰ cõm̃dait᷑. qͥa pater

Expanded text:
ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti?te dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat te. Verum est, inquit, judicium meum; quia solus non sum, sed ego e, missio tua incarnatio tua est. Sic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere. Sic intelligo. Prorssecundum divinitatem: et cum Patre erat, et a Patre non recesserat. Quod ergo dicitur missus venisse ad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ego mundo. Nichil erat tunc ui carue intolerabiliꝰ. nichil
est nc̃ in fronte głosius. Qͥo seruat fideli stio: qui talem ho¬
noieni dedit supplicio suo: Deniq mͦ: in peris reoꝵ ñ est apd̾̃
romanos. Ubi enĩdñi crux honorata est: pritatũ est. qd̾ et
reus honoraret᷑. si crucisigeret. Qͥd gͦ. Ideo uenit: neminẽ
iudicauit. ec malos passus est. ꝑtulit inuistũ iudiciũ ite
ageret iustũ. sed in eo qd̾ ꝑtulit ininstũ miscdie fuit. Dera¬
q ita humilis st̃s est. ut ueniret ad crucẽ. Distulit quidẽ
potentiam: sed publicauit miscd̃iam. unde distulit poter¬
tiam: Qa de cruce noluit descende: qui potuit de sepulchro
resurgere. Unde publicauit miscdiam: Qa pendens in cruce
dixito. Pat̾ ignosce illis: quia nesciunt qͥd faciunt. Diuegͦ¬

Expanded text:
ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Deniqpotentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive
Abbreviated transcription (Latin):
Ueuit tp̃e: s pͥmo saluare p̾ea iudicare: eos indicando ĩ pena.
qͥ saluari noluert: eos ꝑducendo ad uitã qui ccedendo salu¬
dicinalis est: ñ uidicialis. Nam si pͥmo uenisiet iudicaturus:
neminẽ inuerislet cui pͥma iusticie reddet. Qͥa gͥ uidit õs
peccatores. eo omĩno eẽ neminẽ ĩnunẽ a mortepectati. pͥus

Expanded text:
mo salvare, postea judicare: eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo saluChristi medicinalis est, non judicialis: nam si primo venisset judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccator
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłis disputaumiꝰ: et nũt ãmonemꝰ s̃ hoc ideo dictũ qͥa pat non
erte esĩ filio udicante: sel q̃a bonis et malis mindicio solus filiꝰ
apparebte. in ea forma in qͣ passus ẽ. ec returrexit et alcendie i
celũ. Discipłis qͥppe tunc conspicientib ascendentẽ. uox angłi¬
ca sonuit: sic ueniet q̃madinodũ es̃t iuidistis enittẽ in tela: idẽ

Expanded text:
et nunc admonemus, non hoc ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem i
Abbreviated transcription (Latin):
testis est ip̃e udex erto. Qrt iple tastis Qa ñ q̃rte aliũ. unde cog¬
noscat qui sis. Qte ip̃e uidex: Qa ip̃e habet potestatem mora¬
ficandi et uruificandi: dampnandi et absoluendi: in gehennam
p̃cipitand. et in celsi ietiandi: diabolo conuingendi et esi an¬
głi coronandi. Cũ gͦ ip̃e habeat hanc potestatẽ. uidet est. Qauͦ
utt te cognoscat ñ queritaliũ testẽ. qui te uidicabit. mͦ uidec te.
Non est unde illũ fallas: cũ ceꝑit udicare. Non enĩ adhibes tͥ
aliquos falsos testes. qui uidicem illũ possent circũtienire. En¬
do teceꝑit iudicare aͥs hoc tͥ dicit. Qnͣdo contempnebas ego ui¬
debam: et qͣndo ñ credebas sententiam meã ñ frustrabar. Dit¬
ferebam: ñ auferebam. Noliusti audire qd̾ p̾cepi: senties qd pre¬
dixi. Di autem audias q̃ precepi: ñ mala senties q̃ p̾dixi. sed bona

Expanded text:
testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando te coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemnebas, ego videbam; et quando non credebas, sententiam meam non frustrabam: differebam, non auferebum. Noluisti audire quod praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, non mala senties quae praedixi, sed bona
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥle comparatꝰ: altius multoq sublimiꝰ aliis t̾b erexit p̃dica¬
tionẽ siã: cc in eiꝰ erectionẽ. ecrã corda nr̃a erigi uoluit. Nam ce¬
teri tres eũgłiste tamꝙͣ cũ homine dño in tra ambulabant: de
diuinitate eiꝰ pauca dixerunt. Istũ autẽ quasi piguerto ĩ t̾ra
ambulare. sicut in ipso exordio sui sermonis intonuo: e¬
rexit se ñ solũ suꝑ t̾ram. s et suꝑ omnẽ ambitũ aeris et celi:
suꝑ om̃s etiam exercitꝰ angłoꝵ. omnẽq consututionẽ iniusib

Expanded text:
mius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum An
Abbreviated transcription (Latin):
est nichil. Huic tante sublimitatis pͥncipio. etiã cet̾a congrita
p̾dicauit: et de dñi diuinitate qm millus aliꝰ est loquatus
hoc ructuabat qd̃ u̾b̾at. Nonenĩ sine causa de illo tn isto tpo
eũgłio narnat᷑: qͥa etin conunuo suꝑ pettꝰ dñi discumbebat.
de illo gͦ pectore in setreco bibebat: s qd̾ in secreto brbit. ĩ mani¬
festo eructuauit. ut ꝑueniat ad om̃s gentes. ñ solũ incarnatiosi¬
lii di. et passio et resurrestio: s eciã qui erat ante ĩcarnationẽ
unicꝰ pat̾. uͥbũ pat̾s. coet̾nus gen̾anti. eqͣlis ei a quo missus est:¬

Expanded text:
ublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aeq
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. ñ euã hominẽ. Ali sic alii sit. utͥq i⁊ errore. Catholica aut̃
fi. des. ex ittroq uerũ tenens qd̾ tenco. et p̾dicans qd̾ cre¬
dit: et dñm xp̃m intellexit: et hominẽ credidit. Utrũq enĩ
sic scͥptũ est. et utrũq uerũ est Di dm̃ tantũ dix̃is. xp̃m: me¬
dicinam negas qua sanatꝰ es. Si hoĩem tantũ dix̾is xp̃m: po¬
tertiã negas qͣ creatꝰ es. Utrũq gͥ tene aĩa fidelis. et cor catho

Expanded text:
m, non etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem m, non etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum est, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis e
Abbreviated transcription (Latin):
satio est. Cogitate qͣlis factus ẽ ꝓpt̾ nos: ñ qͣlis erat ut faceret noᷤ.
Qͥ cqͥd autẽ sublime et srẜ creaturas om̃s excelst̃ atq diuinũ.
et pat̾ equale atq coct̾nũ de illo audieritis in eungłio poni. tił
leg̾itis. scttote nos hoc leg̾e qd̾ ad formam di ꝑanet. ñ qd ad
sormã serui: qͥa si istã regłam tenueritis qͥ caꝑe potestis. ñ au
tem om̃s caꝑe potestis. s om̃s crede debetis: si gͥ hanc regłam
ne ambulantes securi pugnabitis. Non enĩ defuerũt q̃ sola et᷑głi¬
ca testimonta legendo sectarent᷑. que de humilitate xͥ posita sũt:
qͥ adu̾sus ea testumonia que de diuinitate eiꝰ loquitta sũt. surdi
fuert̃ Ideosurdi: ut male u̾bosi. Itẽ quidã illa sola atcendentes
q̃ de dñi sublimitate dicta sunt. eciã iꝑãm miscd̾iã etꝰ qua homo
factꝰ est ꝓpt̾ nos. et si legerunt ñ credidert̃: et ab homĩb inducta
atꝙpfalsata ẽẽ pritauerunt. contendentes dm tantũmꝰ suisse dñm

Expanded text:
sationem cogitate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creaturas excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam setem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam m in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus inducta, atque falsa esse putaverunt;
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpture tollent᷑ de medid: q̃ nobis in huit̃ sdi noste tamꝙͣ luc̾¬
ne accendebant᷑. ne in tenebris reman̾emꝰ. Istis omib sublati
ne qͣsi nobis laceant indigentib ex ip̃is homainib di ꝑ qͦs hec
ministrata sunt. nob̾cũ lur̃ illud uerũ clarũq uidentib : re¬
mocis gͦ his adiuntcis. qͥd uidebimꝰ: Unde pascet᷑ mens nr̃a: Un¬
de obtitais ille letabit᷑: unde erit illud gaudiũ: qd nec ocłs ui¬
dit net autis audintt. nec incor homĩs ascendit: quid udebi¬
mꝰ: Obsetro uos amate mecũ: currite credendo mecũ patͥam¬

Expanded text:
i nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntibus, remotis ergo his adjumentis quid videbimus? unde pascetur mens nostra? unde obtutus ille laetabitur? unde erit illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos
Abbreviated transcription (Latin):
tio ur̃os affectus accolli mecũ in suiꝑna: sed corpus qđ corrũpi¬
tur aggrauat aĩam: ec depͥmit t̾rena inhabitato sensũ mul¬
ta cogitantẽ. Deposttur sum et ego codicẽ istũ: discelsuri estis
et uos quisq ad sua. Bene nob fuit in lute cõmuni: bene gaui¬
li sum : bene exultauimꝰ. sed cũ ab inuitẽ recedimꝰ ab illo nõ

Expanded text:
us quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedimus, ab illo non
Abbreviated transcription (Latin):
misisti. ñ agas penitentiã. et inturras in uidicẽ sapientiã: que
dicit. et ego ur̃e ꝑditioni suꝑridebo. Qͥd gͦ agit ds cũ ꝑteli¬
tantib uttroq morbo: Illis qui spe ꝑcclitant᷑. Hoc dicit. Ne tar¬
des conu̾ti ad dñn: neq a tfferas de dit in diem. Subito enĩ
ueruet ira eiꝰ : et in dempore iundicte disꝑdec te. Illis qͥ desꝑati

Expanded text:
misisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae misisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindi
Abbreviated transcription (Latin):
tus reb contraris asfestionib. Sꝑando decipit᷑ qui dictt: bo¬
niis est ad mistricors est d̃s: factam qd̾ mͥ placet: qd̾ libet: laxẽ
habenas cupiditatib mers: impleam desidia anime mee.
Quare hoc: Qa miscricors est ds: bonb: est ds : mansuetꝰ ds̃.
Sp̃e isti ꝑtclitant᷑. Desꝑatione autẽ: qui cũ incidint in gͣuia
perata. pritantes sibi ũ posse iam ignosci penitentib: et statu¬
entes se ad dampnationẽ sine dubio destinatos: dicunt apd̃
se ipõs. Iam dampnandi sumꝰ: quare ñ qd̾ uolumꝰ faciamꝰ:
Animo gladiatoꝵ: ferro destinatoꝵ. id̾o molesti sunt desꝑa¬
ti. Iam enĩ qd̾ timeant ũ habent: et ueheũiter timendist̾.
Istos desꝑatio netat: spes illos. Int̾ spem et desꝑationẽ. fluc¬
tuat animus. Mecuendũ est ne teoccidat spes: et cũ multũ
sꝑas. de miscłia incidas in uidiciũ. Netuendũ est rursus
ne te occidat desꝑatio: ec cũ pittas iam tͥ ñ ignosci q̃ grauia cõ¬

Expanded text:
affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors est Deus, bonus est Deus, mansuetus est Deus. Spe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia com
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsqlam tut᷑os qͥ miracłis eiꝰ chalũpnuarent᷑. magitis artib ea
tribuendo ꝑphas ante p̾misit. Nũ qͥd enĩ si maguserat. et ma
aud. Lego. dudi qͥante dm̃ uenert̃. Habemꝰ inqͥt apłs pecrus.
certiorem ꝑpħicũ sermonẽ. cui benefacitis attendentes sicut lit¬
cerne in obscuro loco. donec dres lucescat: et kctfer ouat᷑ racor

Expanded text:
quosdam futuros, qui miraculis ejus calumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magaudi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, sicut lucernae in obscuro loco, donec dies luces
Abbreviated transcription (Latin):
au ꝓpħe: Recitamꝰ ysaẏam: danyelẽ: iħemiam: aliosq
scõs ꝑphas: dicunꝰ ꝙ̃ longe ante illũ uen̾uint: qͣtto tempore
phe: Nos respondemꝰ. Qͥ ea predixert̃: que sieri uidemꝰ. Et ille.
Uos inqͥt uob ista finxistis: Uidistis ea ficri: et q̃si uentura p̃¬
dicta eẽnt. in libris quib uoluistis conscͥpsistis. Hit contͣ mi¬
micos paganos. occurrit nob̾ alioꝵ testimoniũ immicoꝵ. ꝓfe¬
rimꝰ codides a uiders: et respondemus slempe et uos ec illi. fid̾i
nr̃e estis inunici. Ideo sparsi sunt ꝑ gentes: ut alios ex aliis cõ¬
uincam᷑ inimicos. Codex ysaie ꝓferat᷑ a uideis Uideamꝰ si nõ
ibi lego. sic̃ ons ad ĩmolandũ dustus ẽ: ec sic̃ agnꝰ corã tondẽ¬
te se fuit sine uoce. sic ñ apuit os sirũ In humilitate uidiciũ¬

Expanded text:
ae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore ophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce, sic non aperuit os s
Abbreviated transcription (Latin):
tendat siue alia: qͥa sine lumine ñ potest uidĩ lum̃: et sine
lumine ñ potes udere qđ libet aliud qd̾ ñ est lum̃. Di ydoneũ
est lum̃ ad demonstnda ea q̃ non sunt lumina: nũqͥd in sede¬
ficit: Numꝗd se ñ aꝑit sine quo alia patere ñ possunt. Loquu¬
tꝰ est ꝓpħa uerũ: s unde haberet nͥ de fonte ueritatis hauri¬
Noi om̃s inqͥt de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. Ergo ydoneus est
in nocte hiuꝰ scłi audiamus er ꝓpħiam intente. Nodo enĩ ad fra¬
gilitatẽ nrãm. noctnasꝙ cordis nri intimas tenebias. humi¬
uis uoluit uemre dñs ñr. Homo uenit contep̃nendus. et hono¬
randus: uenit negandus et consitendus. Contẽp̃ nendus et
nesandꝰ a uideis: honorandus et confitendus a nob̃is. Iudican¬
dus: s indicaturus Iudicandus inuiste: sed udicaturus ius¬
te. Talisgͥuenit: ut oporteret ei lucernas testimoniũ ꝑ hibe.
lam quid opꝰ erat itt iobs tamꝙͣ lucerna ꝑhiberet diei testimo¬

Expanded text:
sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriNos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus est in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimo
Abbreviated transcription (Latin):
me seqͥtur ñ ambulabit in tenebris s habebit
lumen uite. hest̾no die qui asfuistis dii dispittatũ ẽẽ me¬
ministis. Et si adhuc uelimus de illo lumine disputare :
diu loqui postum: nam ñ postumꝰ explicare compendio. Ita¬
q fr̃s mei seqͣmur xp̃m lumen mundi: ne ambulemꝰ in tene¬
bris. Tenebre mituende sunt moꝵ ñ ocl̃oꝵ: eo si ocłoꝵ ñ ext̾i¬

Expanded text:
n ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: et si oculorum, non ext
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m dñm nr̃m. Qͥa qͥ me inqͥt seqͥt᷑ ũ ambulabit in te¬
nebris: s habebit lum̃ uite. finita tota rixa: ĩ mortalitas cõ¬
seqͥtur: qͥa nouissima inumica destruet᷑ mors. Et qualis pax
etit: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionẽ: et
mortale hoc induere ĩmortalitatẽ. Quo ut ueniamꝰ quia

Expanded text:
inum nostrum . Quia qui me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitat
Abbreviated transcription (Latin):
in domo et ꝑditas uias querit: estuas qm corrigas. tit de illo
bonã rationẽ dr̃o amboꝵ reddas. Qnte undiq rixaꝵ ne¬
cestares. Plerũq homo telio alftcti. dit apd ie iplũ. ao
mͥ est pati contͣdictores: pati eos qui reddunt mala ꝑ bonis
Ego uolo consulere: illi uolunt me ꝑire. Consumo uitam
meã litigando: pacẽ ñ habeo. insuꝑ inimicos facio. qͦs amicos
habere deb̾em: si berauolertiam consulentis attend̾ent. stͥd
mͥ est ista ꝑpen: Redeam ad me: mecũ ero: dñm meũ inuo¬
cabo. Redi ad te ipsc̃. ibi inuenis rixam. Dicepisti dm sequi:
ibi iuenis rixam. Qͣm rixã inqͥs inuenio: Caro coniupis
lus es: ecce tu tecũ es. Ecce aliũ nullũ hominẽ pateris: sed
udes aliam legẽ in membͥs tuuis repugnantẽ legi mentiᷤᷤtue
et captiuãntẽ te in lege peccati. q̃ est in membris tuts. Excla

Expanded text:
in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud  est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupisclus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membr
Abbreviated transcription (Latin):
tes: qͥ adolent pedes. unde dolent pedel: An iubente auaricia
per asꝑa cucturrerunt: Bed di u̾bũ sanauit et claudor. Ecce
inqͥs sanos habeo pedes: s ipãm uam ñ urdeo Illuminauit et
cecos. Hoc totũ ꝑ fidẽ: ꝙͣ diu ꝑegͥnam̃ a dño manentes ĩ corꝑe.
enĩ adu̾sus hominem rebellabit. Nunc uero fr̃s. difficile si¬
ne rixa sumꝰ. qͣd concordiã qͥdem nocati sumꝰ: ubem᷑ pacera
habere int̾ nos Ad hoc conandũ est om̃ib q nitendũ iuri¬
bus: itt aliqͣndo ꝑueniamꝰ ad ꝑfectissimiã pacẽ. Modo autẽ
litigamus plertĩq cũ eis: quib consulere uolumꝰ Ille errat:
tuius duc̾e ad uã. Resistit tͥ. litigas. Resistit paganꝰ: dis¬
putas contͣ errores ydoloꝵ. et demonioꝵ Resistit herecicꝰ. dis¬
pucas ꝯtra alia doctnas demonioꝵ. Malus catholicꝰ nõ ult
bene uiu̾e: corripis. Etiam ĩteriorẽ frẽm tuũ q̃ tecũ manet

Expanded text:
tes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia tes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet
Abbreviated transcription (Latin):
it qͥd erimꝰ. Scimꝰ qm̃ cũ appartierit similes ei erimꝰ. qm̃ ui
debimꝰ eũ sicuti est. Hec est magna ꝓraissio. Si amas seq̃re.
amo inquis: Sed qua sequor : Si dexisset tͥ dñs qͥs tuus.
ego sũ ueritas et uita. desid̾ans u̾itatẽ concupiscens uitã.
qua ad hec ꝑuenire posses. ꝓfecto q̃reres et dices t̾. Magna
res u̾itas: magna res uita: si ẽẽt qm illuc ꝑueniret anra
mea. Queris qua: audi eũ pͥmo dicentẽ. Ego sũ iia. Anteꝙͣ
diceret tͥ quo: p̃misit qua. Ego sũ inqͥt uia. Qͦ uia. Et u̾itas
et utta. Primo dixi qua uenias: postea dixi quo uenias. Ego
sũ ura: ego sũ ueritas: ego sũ uita. Manens apud patrẽ u̾t¬
tas er uita. induens se carnẽ factus est iua. Non t̾ dicit᷑. labora
q̃rendo uiam: iit ꝑuentas ad u̾itatẽ et uitã. Non boc tͥ dicit᷑.
Piger surgez uia ip̃a ad te uenit: et te de sompno dormientẽ
excitauit. Surge et ambula. Forte conaris ambulare et ñ po¬

Expanded text:
d erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non po
Abbreviated transcription (Latin):
dico qd̾ scio: qͥa ñ uultis fateri qd̾ scitis. Iustissime reptelsi uttiq
confusi abscesserunt: et impletũ est qd̾ in psalmo ꝑ ꝓpham dicit
d̃s pat̾. Paraiu lucͥnã xp̃o meo:. id est ipsũ ioħ̃m. Inmitos ciꝰ uiduã
missoꝵ p̃conũ. uiditẽ p̃cedentiũ: habebat testimontñ a iche.: sed

Expanded text:
dico quod scidico quod sciconfusi abscesserunt. Et impletum est quod in psalmo per prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem. Inimicos ejus induam m
Abbreviated transcription (Latin):
quo consid̾ato inuenimꝰ int̾umn dñm fontẽ uite. Bibe. et uiue:
Apd̃ te inqͥt fons uite. Ideo sub unbraculo alaꝵ tuaꝵ sꝑant
silii hominũ: inebriari isto fonte querentes. Dea delumine
dicebam. Sequere gͦ. Nam ꝑꝓb̾a cũ dixillet apd̃ te ẽ fons ute
scquittꝰ adiunxio: inlumine tuo udebimꝰ lum: dm de deo:
lum̃ de lumĩe. Phoc lum̃: factũ est solis lum̃. Eo lum̃ qd fec̃
soleir sub quo fectt et nos: factum est sub sole ꝓpt̾ nos. fãctẽt
est inꝙͣ ꝓpt̾ nos subsole: liuũ qd̾ fecit solem. Noli contempne
nubem carnis. Nube tegit᷑. ñ ut obscuret᷑. sed ut contemꝑet᷑.
Loquens gͦ ꝑ nubẽ carnis. lum̃ indeficiens lum̃ sapientie.¬
lum̃ sapĩa: ait hom̃ib. Ego sũ lux mundi. Q me seqͥt᷑ non am¬
bulat in tenebris: sed habebit lum̃ uite. Qͦmodo te abstulit
ab oclłis carnis. et reuocauit ad ocł̃os cordis: Non enĩ sufficit di¬

Expanded text:
quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit di
Abbreviated transcription (Latin):
mine inqͥt alaꝵ tuaꝵ sꝑabunt: qͥa ut ꝑseuerant̾ spererit. a te
ꝓtegunt᷑. Ne de spe a diabolo deiciant᷑: suib tegmine alaꝵ tuaꝵ
Ineoriabunt᷑ ab ubtate domꝰ tue. et torrente uoluptatis tue pota¬
bns eos. Quale uinũ est: unde mebrtari lauidabile est. Qie uinũ ẽ.
qd̾ ñ turbat sed dirigio mertẽ. Qi uinũ est qđ facit ꝑpeaio sanũ:
ñ irebriando facit insanũ. Inebriabunit᷑. Unde: Ab ub̾tate domꝰ
tue: et torrente uoluptatis tut potabil eos. Unde: Qm̃ apd̾ te est¬
fons uite. Ip̃e fons uite ambulabat in tnr. ip̃e dicebat. Q litit:
ueniat ad me. Ecce fons. Sed nos de lumine loqͥ ceꝑani. et ꝓposi¬
tam ex eugłio q̃stionẽ de luminc tͣctabamꝰ. Lesta est enĩ nob̃
dicente dño: ego sũ lum̃ mundi. Inde q̃stio: neqͥs carnalit̾ sa¬
ptens solem istũ intelligendũ putaret. Uenimꝰ inde ad psalmũ

Expanded text:
mine, inquit, alarum tuarum sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te mine, inquit, alarum tuarum sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegmine alarum rente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum,
Abbreviated transcription (Latin):
uas: tu dedisti ẽẽ : tu das sanũ eẽ. Si gͦ sicut multiplicata ẽ.
miscdia di ab illo. hoĩes et iumenta saluant᷑: nonne habẽt
homines aliqͥd aliud qd̾ eis ds prestet creator. qd iumentis nõ
p̾stat: Nulla ne discretio est int̾ animal factũ ad ymaginẽ
derꝰ et animal lubditũ ymagini dei: Est plane pret̃ salutẽ is¬
tam cõmunẽ nob̃. cũ aĩantib nuitis: est qd nobis p̾stet ds̃. illis
autem non p̾stit. Quid est hoc. Sequere in eodem psalmo.
filiĩ autẽ bominũ: lub tegmine alaꝵ tuaꝵ sꝑabunt. Habẽ¬
tes mͦ salutẽ cõmunẽ cũ pecorib suis fili hominũ sub teg¬
mine alaꝵ tuarũ sꝑabunt. Aliam salutem habent in spe. ali¬
am in re. Salus ista que in pͣsenti est. hominib pecoribq cõ¬
munis est. Sed alia est qͣm sꝑant homines: et accipient qui
sꝑant: ñ accipient qui desperant. fili erĩ hominũ sub teg¬

Expanded text:
vas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est vas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab illo homines et jumenta salvantur; nonne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non pabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub teg
Abbreviated transcription (Latin):
sccłia tua ds. Qm̃ enĩ ds es et habes multiplitẽ miscdiã. ꝑue¬
nit eadẽ muluplicitas miscdie tue. non solũ ad hoĩes quos
creasti ad ymaginẽ tuã: s etiã ad pecora que homĩb subdi¬
disti. A quo enĩ saltis hoĩs: ab illo salus et pecoris. Non erubeᷤ¬
cas hoc sentire de dño dcotuo: ĩno p̾sumas et fidas: eto caucas
nealit̾ sentias. Qͥ saluũ facit te ip̃e saluũ facit equũ tuũ:
ip̃e oucm tuã. Ad minima omnino ueniamꝰ: ip̃e galli nã tuã.
Dñi est salus: et ista ds saluat. Mouet me qd̾ uit̾rogas: miror qͥa
dubitas. Dedignabit᷑ saluare: qui dignatꝰ est creare. Dñi t̃ salꝰ.
angloꝵ. hominũ pecoꝵq dñi est salus. Dictit nerao est a se ip̃o:
ita nemo saluus est a se ip̃o. Oinde uerissime psalmꝰ atq opci¬
me ait. homĩes et uimerta saluos facies dñe. Quare: Sicut
multiplicata est miscdia tua ds̃. Tu es enĩ ds: tu creasti: tu sal¬

Expanded text:
ia tua, Deus. Quoniam enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Tu enim es Deus, tu creasti, tu sal
Abbreviated transcription (Latin):
dm. sicut panẽ sic̃ aqͣm: sic̃ aurũ et argentũ. sic̃ fruistesi:
A quo petis d̾m: nͥa deo: Ip̃e pecit᷑ a se ip̃o: qͥ ꝑmitcit se ip̃m
Excendat anima cupiditatẽ suã: et synu capatiore querit
comp̃bendẽ. qd̃ ocł̃s ñ uidto. nec auris audiuit. nͨ in corho¬

Expanded text:
Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor
Abbreviated transcription (Latin):
nam᷑ a dño. ꝑfidem enĩ ambulamꝰ: ñ ꝑ spetiem. Qndo ꝑspe¬
ciem: Cũ habuerimꝰ lum̃ uite. cũ ad illã uisionẽ uen̾mꝰ.
qͣndo nox ista tñsierit. De illo qͥppe die qui exorturus ẽ: dist̃
est. Mane astabo tͥ. et contemplabor. Quid est mane: Transac¬
ta nocte icł̃i huiꝰ. tnͣsactis terrorib temptationĩ ⁊ stiꝑato illo
temꝑi congrũe. nͥ qd̾ rursus in psalmo dicit᷑. lariabo ꝑ singu¬
las noctes lectũ mest: ⁊̃ lacͥrais meis stratũ meũ rigabo: ꝑ lini¬
gulas noctes inquit flebo: desidio lucis ardebo. Uidet dñs de¬
sidiũ meũ. qm̃ dicit illi alt̾ psalmꝰ Ante te est om̃e desid̃iũ
meũ: et gemitꝰ m̃s ñ est absconditus ãte. Desid̾as aurũ: u¬
deri potis. Querens enĩ aurcl: manifestꝰ cris hom̃b. Desic̃as
frum̃tũ: uit̾rogas qͥ habeait: eo cupiens ꝑuenire ad id qd desi¬
d̾as. indicas te. Desid̾as a̾m: qͥs uidet nͥ ds. Nquo enim petis

Expanded text:
im ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens eogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo fr̃s mei qm̃ dñs breuit̾ ait. ego sũ lum̃ mundi. qͥ me se¬
qͥt᷑ ñ ambulat in tenebris. s habebit lurã uite. qͥb u̾bis
aliud est qd̵ iussit. aliud qd̃ ꝓmisit. faciamꝰ qd̾ uissit. ne im¬
pudenti fronte desid̾emꝰ qd̾ ꝓmisit: ne dicat nob̃ in uidicro
te: nͥ de qua dc̃m est apd̾ te fons uite: Audiuit qͥdam. Ua¬
de uende omnia q̃ habes. et da pauꝑib. et habebis thesau
rũ in celo: et ueni seq̃re mo Tristis abscelsit. ñ ẽ sequitꝰ.
Quesiuit magistrũ bonũ: int̾pellauit doctorẽ: et contẽp¬
lto docentem. Tristis abscefsit: ligatus cupiditatib suis.
Tristis abscessit: habens gͣndẽ sartinã auaricie suꝑ hume¬
ros suos. Laborabat: estuabat: et qͥ ab illo sarcinam depoñe
uoluit: ñ est putatus seq̃ndus. s deserendus. Postea uͭ qͣra¬

Expanded text:
reviter ait, Ego sum lux mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio tae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vade, vende om Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. Postea ver
Abbreviated transcription (Latin):
errorẽ: quem lc̃a abinitio anathematirauit ecclia. Non arbi
ente: accidere in occidente: cuius cursui nox succedit: cuiꝰ
radii nube obumbrant᷑: qui certe de loco in locũ motione
s ꝑ quem sol facui est. Omnia etum ꝑ ipsũ fc̃a sunt: ec sine
ip̃o fcm est nichil. Est gͦ lux: que fecte hanc lucẽ. Hanc amemꝰ:
hanc uitelligere cupiamus. ipãm sitiamꝰ ÷ ut ad ipsam duce
ip̃a aliqͣndo ueniamꝰ. et in illa uita uinamꝰ: ut nũqͣm omnino
moriam̃. Ista enĩ lux est: de qua ꝑpħia olim p̾missa ita inpsal¬
mo cecuiit. Hoĩes et uim̃ta saluos facies dñe: sicut multipli¬
cata ẽ misccłia tua ds Psalmi sc̃i ista u̾ba sunt. adi̾taite. qͥd

Expanded text:
errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbiterrorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione s sol factus, sed per quem sol factus est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Psalmi sancti ista
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ om̃s ctram intellig̾e conati sumꝰ. et qͥsq nr̃m
e re tam magna que lecta est ꝓ suo modulo cepit qd̾ potuit.
Exposito pane ubiͥ nemo est qui se querat᷑ nichil gustałse.
Sed iterũ non dubito: qͥa difficile qͥsꝙͣ est. qui totũ intellexe¬
euͣngłio recitata. satis intelligat: toleret mynist̾iũ nr̃m: qͦusq
si polsumꝰ illo aduuante tractando faciamꝰ: ut uel om̃s uel
multi intelligant. qd̵ se pauci uttellexisse letant᷑. Qd ait dñs
ego sum lux mundi: darũ puto ẽt̃ eis. qui habent ocłos uide
huiꝰ lucis paracipes fiant. Qui autẽ ñ habet ocłos nͥ in sola
Et forte ñ desit. qui dicat apud semet ipsũ. Numqͥa forte do¬
minꝰ est xp̃c sol iste: qui ottu et oecasu ꝑagit dic̃: Nonent̃ defu¬
erunt hecicit̃ qui ista senserunt. Manichei solem istũ ccłis
carnis uisebelem expositũ et publicũ ñ tartũ hominib sed
cam doctnã ẽẽ cognoscit: nec solũ cognoscit credendo: sed in

Expanded text:
quod omnes etiam intelligere conati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexe modo ex Evangelio recitata satis intelligat; toleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola Et forte non desit qui dicat apud semetipsum: Numquid forte Dominus Christus est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum hominibus, sed cam doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sapientie potestatẽ omĩa tenebat. D̾s tuus: ubiq totꝰ est.
Siñ ab illo fatias casũ. nũꝙ̃ a te ip̃e facit occastĩ. Q gͦ meĩ
quit seqͥt᷑ ñ ambulabit in tenebris: s habebit lumẽ utte
Qd ꝓmisit. futuri tp̃us uerbo posture. Non enum a habet.
s habebit inqͥt lum̃ uite. Nec aittam̃. qui me sequet᷑: s qͥ¬

Expanded text:
per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo faquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ fauitel q̃ ruit: lum̃ ocłi. Qndo sitimꝰ. q̃rimꝰ fontẽ. qͣndo m
tenebris sumꝰ q̃rimꝰ lum̃. Et si forte nocte sitiamꝰ. lum̃ accendimꝰ.
ito ad foritẽ ueniamꝰ. Non est sic apd̾ dm. Ad lum̃ est: Hoc est fõ.
a tibilucet ut uideas. ip̃e tͥ manat ut bibas. Uidetis gͦ fr̃s mei.
dñs dicit: qui me seqͥt᷑ non ambuilabit in tenebͥs. Seq̃re istũ
solem: uideamꝰ siñ ambulabis in tenebris. Ecce oriendo extc ad
te. Ille cursu suo ad occidentẽ ꝑgit: t̾ forte ad orientẽ ꝑfectio
est. Nisi tu in ornt᷑riam partẽ ꝑgas ñ qua ille tendit: seqͦndo
eum ꝑfecto errab̃: et ꝓ oriente ortidentẽ tenebis. Ti eñ in ter¬
ra si sequaris errab̃: nauta si eũ in mari sequat᷑. errabit. Pos¬
tremo uidet᷑ tͥ sequendũ ẽẽ solẽ: et tenlis etiam ip̃e ad orcidẽ¬
tem quo et ille tendit. Uideamiꝰ cũ occiderit. si ñ ambtilabis
in tenebris. Uide quemadmodũ ec si nolueris esi tu deserere.

Expanded text:
ntem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere,
Abbreviated transcription (Latin):
longanimis dñs: misericors dñs. Ced ec uistꝰ dñs et uerax dñs.
Largit tͥ spaciũ correptionis: l tu plusamas dilationẽ ꝙͣ eñĩ¬
dationẽ Malus fuisti heri: hodie bonꝰ esto. Et hodiernũ diema ĩ
malicia ꝑegisti: uel cras mutare. Semꝑ exspectas: et de miscdia
di tͥ plurimũ polliceris. qͣs ille qͥ t̾ ꝑ petientiam ꝑmisit in¬
dulgentiã. ꝓmisit tͥ etiã plixiorẽ uitã. Unde scis qͥd pariat esti¬
nus dies: Recte dicis incorde tuo. Qndo me correxero: ds mͥ oĩa
peccata dimittet. Negare ñ poslumꝰ: qd̾ correctis atq conu̾sis
indulgentiam ds ꝓmisit. Nam in quo spħ̃a mͥ legis qͥa ꝓmisit
cortesto indulgentaam: ñ mnͥ legis qr ꝓmist t as longã uitã.

Expanded text:
nganimis Dominus, misericors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi per poenitentiam promisit indulgentiam, promiserit tibi etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non m
Abbreviated transcription (Latin):
Ita plane. adhuc adde. longanimis ad de adhuc et multũ mi¬
sericors. s time qd̾ est in nouissimo et uerax. Qui erĩ mͦ susti¬
net peccantes. uidicatur est cõtẽpnentes. an diuitias longanimi¬
tatis et mansuetudinis eiꝰ contẽpnis: ignorans. qͥa paticntia
dei ad penitentiam te adducit. Tu autẽ scdm duriciara cordiᷤ

Expanded text:
Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum miIta plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. letians in eã ccłos mansuetudinis: int̾rogauit eam.
Nemo te condẽpnauit: Respondit illa. Dñe. nemo. Et ille
Nec ego te condep̃nabo: a quo te forte dampnari timu¬
isti. Qa inme peccatũ ñ inucnsti: nec ego te condempnabo. sd
ẽ dñe. faues gͥ peccatis. Non planc ita. Atcende qd̾ scqͥt᷑. uade
deinceps iam noli peccare. Ergo et dñs dãpnauit. s pectatum
ñ hominẽ. Eam si peccatoꝵ factor ẽt: dicet nec ego te condẽp¬
nabo uade iuue ut uuis. de mealibatione esto secura: ego te¬
qͣntũcũq peccau̾is. ab onũ pena etiam gehenne et infernito:¬
torib libabo. Non hoc dixit. Intendant gͥ qͥ amant in dño mã¬
suetudinẽ. et timcant u̾itatẽ. Etenĩ dulcis est et rectui dñs Amaᷤ
qd dulcis est: tunc qd rectus est. Tamꝙͣ mansuetꝰ dixit. tatui:
s tamꝙͣ uistꝰ nuĩqͥd scmꝑ tacebo. Misericors ec miscrator dr̃s.

Expanded text:
justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit? Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus.