comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habentẽ om̃e delectam̃tũ. et
omnẽ saporẽ suauitatis: dedit
eũgłicã predicationẽ: aperuit
sensũ discipłis suis. ut scripturaᷤᷤ
intelligerent. Hoc ẽ gͥ manna:
quo interior homo nr̃. & reficit᷑
& pinguescit. Qui uͦ legis precep¬
ta. ñ msi adlitterã intelligere uo¬
lunt: qͥd aliud quã cucumereᷤ.
& pepones. porrosq & cepas. et
allia comedunt: In his autem
etiam hereticorũ. phylosopho¬
tũ&e poetarũ scripture intelli¬
gunt᷑. Unde ñ solũ iudeos. sed
promiscuũ quoq uulgus qͥ cũ
eis de egypto ascenderat. eodẽ
desidio hec hẏstoria fleuisse cõ¬
memorat. Nos gͥ ñ coturnces
uxta terrã uolantes queramꝰ.
neq carnalẽ sequam̃ intellec¬
tũ. quia altius alittera ñ seꝑat᷑.¬

Expanded text:
e delectamentum et omnem saporem suavitatis. Dedit evangelicam praedicationem; aperuit sensum discipulis suis ut Scripturas intelligerent. Hoc est igitur manna, quo interior homo noster et reficitur, et pinguescit. Qui legis praecepta nonnisi ad litteram intelligi volunt, quid aliud, quam cucumeres, et pepones, porrosque, et caepas, et allia comedunt? In his autem etiam haereticorum, philosophorum, et poetarum scripturae significantur. Unde non solum Judaeos, sed promiscuum quoque vulgus, qui cum eis de Aegypto ascenderat, eodem desiderio, haec historia flevisse commemorat. Nos ergo non coturnices juxta terram volantes quaeramus, neque carnalem sequamur intellectum, qui altius a
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ aut̃ de eo qd̾ popłs
carnũ desidĩo fleuit. Cu¬
piens eẽ inegypto. qm̃ inm̃tem
ei uenerunt cucumeres. & pe¬
pones porriq: & cepe et allia.
Unde & dñs iratusẽ ualde. sed
et moysi intoleranda res uisa est.
Bedit gͥ eis dñs carnes. mandans
tu castrorũ altitudine duorum
cubitorũ suꝑ terrã. Quid ẽ hoc
popłe stulte & insipiens  la ne
ylest habundans. & ce pas & alia
concupiscis: Manna respuis. et
carnes affectas: Manifestaẽ igit᷑
hȩc allegoria. Usq hodie namq
indeorũ popłs litterã sequit᷑. quȩ
occidit: ñ spm̃ qui uiuificat. Car¬
nalẽ in lege ñ spũalẽ intelligen

Expanded text:
equitur autem de eo quod populus carnium desiderio flevit, cupiens esse in Aegypto, quoniam in mentem ei venerunt cucumeres, porrique, caepe et allia. Unde et Dominus iratus est valde, sed et Moysi res intoleranda visa est. Dedit ergo eis Dominus carnes, mandans tu castrorum, altitudine duorum cubitorum super terram. Quid est hoc, popule stulte et insipiens, pane coelesti abundas, et caepas et allia concupiscis? Manna respuis, et carnes affectas? Manifesta est igitur haec allegoria. Usque hodie namque Judaeorum populus litteram sequitur quae occidit, non spiritum qui vivificat, carnalem in l
Abbreviated transcription (Latin):
onis: ñ uult dimitere popłm. Uade
ad eũ mane. Ecce egrediet᷑ ad aquas.
Dic ei ut diittat popłm. Qd si audi¬
re contẽpserit: tolle uirgã & estende
manũ suꝑ aquas egypti. et suꝑ riuos.
&e paludes. et lacus. ut uertant insan¬
gumẽ: &e pisces moriant᷑. Hec ẽ enim
pͥma plaga: qua egyptus adño ꝑcuti¬
tur. Dece em̃ plagis flagellauit añs
egyptũ: quib significauit. quib mo¬
dis. & ꝓpt̾ quã causam mundũ affli¬
gat unuersũ. Qm̃ aũt denarius nu¬
merus om̃s inse numeros continet: id̾o
frequent decẽ ꝓ om̃ib accipiunt᷑. Unae

Expanded text:
onis, non vult dimittere populum. Vade ad eum mane, ecce egredietur ad aquas, et dic ei ut dimittat populum. Quod si audire contempserit, tolle virgam, et extolle super aquas Aegypti, et super rivos, et paludes, et lacus, ut vertantur in sanguinem, et pisces moriantur. » Haec est enim prima plaga, qua Aegyptus a Domino percutitur. Decem enim plagis flagellavit Dominus Aegyptum, quibus significavit quibus modis, et propter quam causam mundum affligat universum. Quoniam autem denarius numerus omnes in se numeros continet, ideo frequenter decem pro omnibus 54 accipi
Abbreviated transcription (Latin):
tuisunt. Malefici aut qui sicut morss
signa ficiunt: hipocͥte intelligunt᷑. qñ
&x ipsi sicut ȩccłiȩ doctores. philosophos
et poetarũ scientiã dãpnant. De qualib
dñs ait. Suꝑ cathedr̃a moysi sederunt
scribe et phatisei. Hiaut om̃ia oꝑa
sua faciunt. ñ adlaudẽ dei. ẜ turpis
lucri gr̃a: & ut uideant᷑ ab hominib.
foderunt aut̃ aquã egyptii ꝑcirui¬
tum fluminis: qm̃ cognita uerital.
hanc ulterius bibere noluert̃. Iqui
quippe fodere ẽ: pure & sincerȩ sapi¬
entiȩ fontẽ inuestigare. Quȩ bene
quidẽ circa flum̃ fodit᷑: qm̃ ñ nͥ indi

Expanded text:
tui sunt. Malefici autem, qui sicut Moyses tui sunt. Malefici autem, qui sicut Moyses signa faciunt, hypocritae intelliguntur, quoniam et ipsi, sicut Ecclesiae doctores, philosophorum et poetarum scientiam damnant; de quibus Dominus ait: « Super cathedram Moysi sederunt Scribae en ad laudem Dei, sed turpis lucri gratia, et ut videantur ab hominibus. Foderunt autem aquam Aegypti per circuitum fluminis, quoniam cognita veritate, hanc ulterius bibere noluerunt. Aquam quippe fodere, est pure et sincere sapientiae fontem investigare. Quae bene quidem circa flumen foditur, quoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qm̃ desertus ẽ derelictus est: & amalo
popło mente et spũ sequestratꝰ: iam soli¬
tarius cũ deo ẽ. Cetera uideamꝰ. Uade
inquit dñs moysi. adpharaonẽ. Ecce egre¬
diet᷑ ad aquas. Quid eñ in hoc loco per
aquas: nsi stultã huius mundi et phi¬
losophorũ. & poetarũ scientiã designat:
Quȩ qm̃ uoluptatẽ sũmũ bonũ predi¬
laudat: qm̃ uicia carnisq concupiscen¬
tias ñ reprehendit: ideo pharao. om̃sq
mundi amatores ad eam currunt:
eam sitiunt: cambibere cupiunt. Ideoq
moyses uirgã correctionis ferens: fortẽq
manũ potent extendens: eam insang̾¬
nẽ conuertit. Insangͥnẽ quidẽ eã conũ¬
sa. quã fetida. quã peccatorũ sordibus
tione ꝓbauert̃. Quigͥ ñ uult ꝑire: qui
cimet moni: fugiat aquas has: neq
suscipiat hanc doctrinã. Moriunt᷑ enimn
qui eam bibunt. Qd quidẽ illi pisces q¬
nificabant: qui mnegypti flumine moi¬

Expanded text:
est, quoniam desertus est, derelictus est, et a malo est, quoniam desertus est, derelictus est, et a malo populo mente et spiritu sequestratus, jam solitarius cum Deo est. Caetera videamus. « Vade, inquit Dominus Moysi, ad Pharaonem, ecce egredietur ad aquas. » Quid enim hoc in loco per aquas, nisi stultam hujus mundi et philosophorum et poetarum sapientiam designat? Quae quoniam voluptatem summum bonum praedilaudat, quoniam vitia, carnisque concupiscentias non reprehendit, ideo Pharao omnesque mundi amatores ad eam currunt, eam sitiunt, eam bibere cupiunt. Ideoque Moyses correctionis virgam ferens, fortemque manum potenter extendens, eam in sanguinem convertit. In sanguinem quidem eam converam fetida, quam peccatorum sordibus tione probaverunt. Qui ergo non vult mori, qui timet perire, fugiat has aquas, neque suscipiat hanc doctrinam: moriuntur enim, qui eam bibunt, quod quidem illi pisces significabant, qui in Aegypti flumine mor
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationẽ dieb decẽ: idẽ cunctis
dieb. Decẽ nãq. centũ. & mille: insi
ꝑse &e inse reuoluant᷑: nichil habent
ulterius ubi crescant. Unde cũ sint fi¬
inti: sepe ꝓ infinitis accipiunt᷑. Becem
igit᷑ plage. om̃s plagas significant:
quib ꝓduricia cordis nr̃i in hoc mun¬
do adño flagellam̃. Om̃is cm̃ homo
pharao dici pot̾: qui dei p̃cepta per
cccłiȩ doctores audiens paripendit.
eisq indurato corde & animo resistit.
Detinet aut̃ dei popłm inseruitute :
quando homo quinq corporis sensus
ammeq uirtutes. deo seruire ñ ꝑmit¬
tit. Hic em̃ popłs dei qui graui corpo¬
ris seruitute deprimit᷑: inc dũ inpo¬
pulosa egypto habitat: uitiorũ et ma¬
lignorũ spirituũ multitudine uallatꝰ:
deo sactificare ñ potest. Uult igit᷑ ire in
desertũ: querere locũ secretũ: inquorũ
euadere conuersationẽ. Hoc aũt ñ cor¬
pore sed mente. Qui em̃ auiciis &e malig¬
nis sp̃ib separat᷑: ubicũq sit. indeserto

Expanded text:
onem diebus decem , » id est cunctis diebus. Decem namque et centum, et mille, nisi per se, et in se resolvantur, nihil habent ulterius ubi crescant; unde cum sint finiti, saepe pro infinitis accipiuntur. Decem ergo plagae omnes plagas significant, quibus ob duritiam cordis nostri in hoc mundo a Domino flagellamur. Omnis enim homo Pharao dici potest, qui Dei praecepta per Ecclesiae doctores audiens parvipendit, eisque indurato corde et animo resistit. Detinet autem Dei populum in servitute, quando homo quinque corporis sensus, animaeque virtutes Deo servire non permittit. Hic est enim populus Dei, qui gravi corporis servitute deprimitur. Hic dum in populosa Aegypto habitat, vitiorum et malignorum spirituum multitudine vallatus Deo sacrificare non potest. Vult igitur ire in desertum, quaerere locum secretum, iniquorum evadere conversationem, hoc autem non corpore, sed mente. Qui enim a vitiis et malignis spiritibus separatur, ubicunque sit, in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
cadauer pͥmi hominis quẽ dia¬
bolus oceidit. nascendo tetige¬
runt. siue quia ipsi inmultis¬
rendo. se ipsos ꝑemerunt. Os
aut̃ mortui tangere ẽ. de doetri¬
na heretiei hominis. unã quã¬
libet partẽ suscipe. Sepulchrũ
uͦ mortui cangit. qui cotũ eius
librũ fedore & putredine ple¬
nũ. uenerat᷑ et recipit. Qualit̃
aut̃ & isti mundari debeant:
audiamus.

Expanded text:
nis, quem diabolus occidit, nascendo tetigerunt, sive quia ipsi in multisrendo, se ipsos peremerunt. Os autem mortui tangere, est de doctrina haeretici hominis unamquamlibet partem suscipere. Sepulcrum vero mortui tangit, qui totum ejus librum fetore et putredine plenum veneratur et suscipit. Qualiter autem et isti mundari debeant, audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs qui tetigerit hu¬
mane animȩ mortiei¬
nũ. & asꝑsus ex hac cõmixtione
ñfuerit: polluet tabnacłm dñi.
& peribit ex isrł. quia aqua ex¬
piationis ñ ẽ asꝑsus. immundꝰ
int. & manebit spurcitia eiꝰ suꝑ
nũ. nͥ hereticos intelligimus :
Qui ñ scđm copus. s scđm ani¬
mã mortui sunt: Horũ autẽ
egerit. nisi predicta aqua. id est
cũglica doctrina. asꝑsus & mũ¬
datus fuerit. polluet tabnacłm
dñi. cęteros uidelicet merrorẽ
inducens. & ipse peribit & ĩmũ¬
dus erit. et sputitia eiꝰ manebit
suꝑ cũ. sicut ipsa uentas ait.
Qui credidit & baptitatus fue¬
rit. saluus ent. qui uͦ ñ credidĩt¬

Expanded text:
is qui tetigerit humanae animae morticinum et aspersus hac commixtione non fuerit polluet tabernaculum Domini et peribit ex Israhel quia aqua expiationis non est aspersus inmundus erit et manebit spurcitia eius super num, nisi haereticos intelligimus? qui non secundum corpus, sed secundum animam morcui sunt. Horum autem egerit, nisi praedicta aqua, id est evangelica doctrina aspersus et mundatus fuerit, polluet tabernaculum Domini, caeteros videlicet in errorem inducens, et ipse peribit, et immundus erit, et spurcitia ejus manebit super eum, sicut ipsa Veritas ait; « Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus e
Abbreviated transcription (Latin):
nec ligaturã desuꝑ: ĩmundum
ent. Tabnacłm enĩ eccłia ẽ. In
qua nemo mont᷑. nisi xp̃ianus.
Mort᷑ aut̃ si afide catholica se¬
pat᷑. In huiꝰ aut̃ centorio qͥ cũq
fuerint: eiꝰq fidei & collegio se
sociauerint: immundi cit̃. Un¬
de e merito hoc in loco illa
illi ĩ mundi st̃: quorũ aures adhu¬
ius mortui fidẽ & doctrinã elau¬
sȩ ñ sunt. Quid aut̃ ꝑseptẽ dies
significat᷑. scpe iam diximus.
iquis inagro detigerit

Expanded text:
gaturam desuper, immundum erit. » Tabernaculum enim Ecclesia est, in qua nomo moritur, nisi Christianus; moritur autem, si a fide catholica separetur. In hujus autem tentorio quicunque fuerint, ejusque fidei, et collegio se sociaverint, immundi erunt. Unde et merito illa vasa hoc in illi omnes immundi sunt, cujus aures ad hujus mortui fidem et doctrinam clausae non sint. Quid autem per septem dies significetur, saepe jam diximus. 187 « Si quis in agro
Abbreviated transcription (Latin):
asbicens dicere uidef. ut ñ solũ sua¬
ñ ouiũ. uerũ etiã et aliorũ sierrare
onspexernt curã habeant. Sepe em̃
udemꝰ subspecie peregrinationis.
ĩ tantũ laicos s & monachos. et p̃s¬
intros uagabundos errare. quorim
põs alios cognoscimꝰ alios ignora¬
mus. Hos aut̃ si possumus predicati¬
ine ce ammointione adfr̃s nr̃os redu¬
ate debemus: aut si possimus quãdiu
apud nos sñt. quasi nroũ debemus cu¬
um agere. ne nr̃a negligentia pereant.

Expanded text:
ut non solum ovium suarum, verum etiam et aliorum, si eas errare conspexerint, curam habeant. Saepe enim videmus sub specie peregrinationis non tantum laicos, sed monachos et presbyteros vagabundos errare, quorum episcopos, alios cognoscimus, et alios ignoramus. Hos autem, si possumus, praedicatione et admonitione ad fratres nostros reducere debemus; aut si non possumus, quandiu apud nos sunt, quasi nostrorum debemus curam agere, ne nostra negligentia pereant.
Abbreviated transcription (Latin):
on uidebis bouẽ frĩs tui ass
ouẽ errantẽ &e preteribis h
reduces frĩ cuo etiã sinsit ꝓpinquils
e uus. nec nosti cũ. duces indomũ cu¬
mn e ert̃ apud te quãdiu querat ea fr̃
nuis et recipiat. Similit facies de asmo
edeuestimento. & de om̃i re fr̃s tui.

Expanded text:
idebis bovem fratris tui, aut ovem errantem, et praeteribis, sed reduces fratri tuo, etiam si non est propinquus tuus, nec nosti eum; duces in domum tuam, et erunt apud te, quandiu quaerat ea frater tuus, et recipiat. Similiter autem de asino, et de vestimento, et de omni re fratri
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsi iam turtures & colũbe
factisumus. Sic tam̃: si&e casti¬
catẽ & patientiã tenemus. Quod
aut̃ ad collũ caput retorquetur:
eũ qui castus & padiens factus
est. uerecundũ etiã & humilẽ
debere ẽẽ significat. Talium¬
& em̃ ẽ: ñ erecta ceruice. sed ca¬
pite humili ter inclinado in¬
cedere. Deinde aut̃ rupto uul¬
neris loco. decurrere facit san¬
gumẽ suꝑ crepidinẽ altaris :
qulia sc̃s homo & deo deuotus.

Expanded text:
nos ipsi jam turtures et columbae nos ipsi jam turtures et columbae facti sumus, sic tamen si et castitatem, et patientiam teneamus. Quod autem ad collum caput retorquetur, eum, qui castus et patiens factus est, verecundum etiam et humilem debere esse significat; talium non est erecta cervice, sed capite humiliter inclinato incedere. Deinde autem rupto vulneris loco decurrere facit sanguinem super crepidinem altaris, quia sanctus homo, et Deo devotus,
Abbreviated transcription (Latin):
holocausto posita sunt.
in aut̃ de auib holocaus¬
ti oblatio fuerit dño. de
turturib & de pullis colũbe:
offeret ea sacerdos ad altare.
et recorto ad eollũ capite. ac
rupto uulneris loco. decurrere
faciat sanguinẽ suꝑ crepidi¬
nẽ altaris. Merito eñi postxp̃i
sacram̃ta: qualit̃ etiam nosip¬
sos inmolare & offerre dñode
castitatẽ. et patiend ciã. intel¬
ligimus. Turt᷑ eñi castissimũ
animalẽ : & uiuo et mortuo
socio. indissolubilẽ fidẽ con¬
seruans. Colũba uͭ felle ce am¬
ntudine caret. Unde ñ iine¬
so turtur castitatẽ: colũbaui
aatientiã signat. Offert igit᷑
acetdos ad altare cordis nr̃i
anturẽ & colubã: quando
astitatẽ et patientiã nos&e ha¬
ure & obseruare ammonet. Tur¬
auẽ eñi sacerdos magnus iħs
efferebat: cũ diceret. Sint lũbi
ut̃i precincti. Colũbam audem:
uĩ depatientia. loqueret᷑ dicenᷤ.
ipatientia ur̃a possidebitis
ammas ur̃as. Habemus gͥ cur¬
curẽ. habemus &e colũbã. ĩmo

Expanded text:
to exposita sunt. « Sin autem de avibus holocausti oblatio fuerit Domino de turturibus, et pullis columbae, offeret ea sacerdos ad altare, et retorto ad collum capite, et rupto vulneris loco decurrere faciat sanguinem super crepidinem altaris. » Merito enim post Christi sacramenta, qualiter etiam nos ipsos immolare et offcastitatem, et patientiam intelligimus. Turtur enim castissimum animal est, et vivo, et mortuo socio indissolubilem fidem servans; columba vero felle et amaritudine caret. Unde non immerito turtur castitatem, columba vero patientiam significat. Offert igitur sacerdos ad altare cordis nostri turturem, et columbam; quando castitatem, et patientiam nos et habere, et observare admonet. Turturem enim sacerdos magnus Jesus offerebat, cum diceret: « Sint lumbi vestri praecincti ; » columbam autem cum de patientia loqueretur, dicens: « In patientia vestra possidebitis animas vestras . » Habemus ergo turturem, habemus columbam, imo
Abbreviated transcription (Latin):
uod si de pecorib oblatio
est de ouibus siue deca¬
pris: holocaustũ agniculum
&e absq macula offeret. Immo¬
labitq ad latus altaris qd̾ respi¬
cit ad aquilonẽ: corã dño. San¬
guinẽ uͦ illius fundent suꝑ¬
altare filii aaron ꝑcireuitũ:
& cetera ut superius. Id ipsũ
tulus est quia maior hostia.
et agnus quia mitis. innoceñ
& mansuetus. & edus ꝓpt̃ si¬
militudinẽ carins peccati.
Est aut̃ agniculus &e abscp
macula: castus pudieus et sine
peccato. Qd̃ aut̃ altare contra
aquilonẽ respicit. corda nr̃a
contra diaboli insidias semꝑ
actenta debere ẽẽ significat.
Abaquilone enĩ pandentur
mala. suꝑ om̃s habitatores t̃re

Expanded text:
uod si de pecoribus oblatio est de ovibus sive de capris holocaustum anniculum et absque macula offeret immolabitque ad latus altaris quod respicit ad aquilonem coram Domino sanguinem vero illius fundent sualtare filii Aaron per circuitum, » et caetera, ut superius. Id ipsum tulus est, quia major hostia, et agnus, quia mitis, et innocens, et mansuetus: et haedus propter similitudinem carnis peccati. Est autem anniculus et absque macula, castus, pudicus et sine peccato. Quod autem altare contra aquilonem respicit, corda nostra contra diaboli insidias semper attenta debere esse significat. « Ab aquilone enim pandentur mala super omnes habitatores terrae
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is sacrifici tui: & holocaus¬
tum cuũ pingue fiat. Hȩc aut̃
nobis annuntiant᷑. quatenus
ad amorẽ dei magis accẽdam̃.
&e ad xp̃i pietatẽ et miscdiam
unitandũ. amplius incitem.
quid nos pedes. xp̃i & intesti

Expanded text:
omnis sacrificii tui, et holocaustum tuum pingue fiat . » Haec autem nobis annuntiantur quatenus ad amorem Dei magis accendamur, et ad Christi pietatem, et misericordiam implorandam amplius incitemurquid nos pedes Christi, et
Abbreviated transcription (Latin):
facit: & quasi turtur & colũba
propeccatis suis gemere. semꝑ
fiere & dolere ñ cessat. Sic eñ
psalmista circa sui cordis altare
ebat: cũ diceret. Qm̃ iniquita¬
tem meam ego agnosco. & delic¬
tũ meum corã me ẽ semꝑ. Qd̾
aut̃ sanguis peccatũ significet:
tam usitatũ est. ut exemplis
ñ indigeat. Sequit᷑.
plumas ꝓiciet. preter
altare ad orientalem plagam:
in quo cineres effundi solent.
Ouid em̃ ꝑuesiculã gutturis
tatem. elationẽ. & mentis in¬
stabilitatẽ : Hęc aũt homi¬
ni proicere: & ase repellere
bonũ ẽ. S ubi proicere: Pret̃
altare. Aitare eñi corẽ: sicut
iam sepe dictum ẽ. Qd̾ autẽ
acorde separatur: obliuioni
quidẽ datur. Merito gͥ preter
homo immemor adea ulteriꝰ
ñ reuertat᷑. Unde etiã adorien¬
talem plagã proici iubentur:
ut preteritorũ cũ apło obliuis¬
centes. ad ea quȩ ante sunt. nos
extendainus. Semꝑ enĩ abortu.
ad occasũ tendimus. Quecũq
igitur ad occasũ nobiscũ ñ duci¬

Expanded text:
at; sed quasi turtur, et columba pro ipsis peccatis gemere, et flere non cessat. Sic enim Psalmista circa sui cordis altare ebat, cum diceret: « Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et delictum meum contra me est semper . » Quod autem sanguis peccatum significet, tam usitatum est, ut exemplis non indigeat. Sequitur:plumas projiciet prope altare ad orientalem plagam in loco, in quo cineres effundi solent. » Quid enim per vesciculam gutturis,innuitur, elatio et mentis instabilitas? Haec autem homini projicere, et a se repellere bonum est. Sed ubi projicere? Prope altare: altare enim cor est, sicut jam saepe dictum est; quod autem a corde separatur, oblivioni quidem datur. Merito igitur nonhomo immemor ad ea ulterius non revertatur. Unde etiam ad orientalem plagam projici jubentur, ut praeteritorum cum Apostolo obliviscentes, ad ea, quae ante sunt, nos extendamus. Semper enim ab ortu ad occasum tendimus. Quaecunque igitur ad occasum nobiscum non duci
Abbreviated transcription (Latin):
dotes: filii aaron. Iuiꝰ uideli¬
cet aaron: qui rectissime monͤ
fortis int̾pretat᷑. Mons coagu¬
latus & pinguis. mons in quo
beneplacitũ est deo habitare:¬

Expanded text:
dotes, filii Aaron, illius videlicet Aaron, qui rectissime mons fortis interpretatur. « Mons coagulatus, mons pinguis, mons, in quo beneplacitum est Deo inhabitare
Abbreviated transcription (Latin):
quando littere uelamine semo¬
to. ea que inocculto latebant.
spũaliter ex ponunt. Artusaut
infrusta concidunt. quando
totius hostiȩ sacram̃ta partieu¬
latim. & ꝑ sententias explicant.
Ignẽ uͦ maltari subiciunt. qͥa
hȩc omnia exponendo. adamo¬
rem dei corda nr̃a suecendunt.
Tali & eni igne illorũ corda ac¬
censa erant: qui ipsum dnm̃
hec ꝑse exponentẽ audientes
dixerunt. Nonne cornrm ar¬
dens erat innobis. dũ loqueret
nobis inina. & aꝑiret scripturas:
Ut aut̃ hic ignis ardeat: prius
struem lignorũ. suꝑ altari cõpo¬
nere necesse ẽ. Hec aut̃ ligna.
fidem. sp̃e. patientiã. humilita¬
cem. ceterarũq uirtutũ conge¬
nen intelligimꝰ. Nisi eñi hȩc lig

Expanded text:
e velamine semoto, ea, quae in occulto manebant, spiritualiter exponitis. Artus autem in frusta conciditis, quando totius hostiae sacramenta particulatim, et per sententias explicatis. Ignem vero in altari subjicitis, quia haec omnia exponendo, ad amorem Dei corda nostra succenditis. Tali enim igne illorum corda succensa erant, qui ipsum Dominum per se exponentem audientes dixerunt: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur nobis in via, et aperiret Scripturas? » Ut autem hic ignis ardeat, prius struem lignorum super altare componere necesse est; haec autem ligna, fidem, spem, patientiam, humilitatem, caeteramque virtutum congeriem intelligimus: nisi haec lig
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ordinantes: caput uideli¬
cet & cuncta quȩ adherent
lecori. intestinis &e pedib lotis
aqua. adolebit ea sacerdos.
suꝑ altare inholocaustũ. et
suauẽ odorẽ dño. Qui st̃ eñ
isti filii aaron. quib hec tan
tabernacul ostiũ ducere su¬
ꝑ utrũq postem de eius san¬
guine tingere.xp̃i carnẽ co¬
medere. euis sanguinẽ bibe:

Expanded text:
super ordinantes, caput videlicet, et cuncta quae adhaerent jecori, intestinis, et pedibus lotis aqua; adolebit ea sacerdos super altare in holocaustum et suavem odorem. » Qui sunt enim isti filii Aaron, quibus haec sptabernaculi hostiam ducere; super utrumque postem de ejus sanguine ponere, Christi carnem comedere, ejus sa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ eñi usq ad decimã generati¬
onẽ. nisi usq adultimã generatio¬
nẽ: Decima eñ generatio. ultima
est. quia & decimus numerus ulti¬
mus ẽ. Quigͥ descordo idẽ deheretico¬
tũ adulcerio natus ẽ. nũquã scõrũ

Expanded text:
decimam generationem, nisi ad ultimam generationem? Decima enim generatio ultima est, quia et decimus numerus ultimus est. Qui ergo de scorto, id est de haereticorum adulterio natus est, nunquam sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
semine. Uestis quȩ ex duob texta
est: indueris. Hec eñi pene idẽ
significare iudent̃. Iumenta eñ
sua cũ alterius generis amman¬
tibus coire facit: qui stultos quoᷤ¬
q & imꝑitos quos regere debet.
abhereticis corrũpi qualibet
occasione ꝑmitcit. Dei uero agrũ
diuerso semine serit: qui ȩccłiã
predicando catholicȩ fidei erio¬
tẽ ammiscet. Ueste aũt ex duob
cexta induitur: qui ex parte ca¬
tholica. & ex parte heretica fide

Expanded text:
exta est, non indueris. » Haec enim pene idem significare videntur. Jumenta enim sua cum alterius generis animantibus coire facit, qui stultos quosque et imperitos, quos regere debet, ab haereticis corrumpi qualibet occasione permittit. Dei vero agrum diverso semine serit, qui in Ecclesia praedicando catholicae fidei errorem admiscet. Veste autem ex duobus texta induitur, qui ex parte catholica et ex parte haeretica fide
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Surdi em̃ & ceci sunt. ñ so¬
lũ uidei & gentiles. s quicũq ue¬
ritatẽ audire et indelligere nolunt.
Hos aut̃ ñ maledicendo. s humi¬
lit̃ ammonendo adfidẽ uocare
debemus. Corã quib offendiculũ
ponere ẽ. aliquid ineorũ presentia
agere. unde rationabilit̃ scanda¬
lizari possint. Hoc aut̃ qͥ ñ intel¬
ligit. legat epłam apłi adroma¬
nos ubi ait. Nongͦ ampliuis in¬
uicẽ uidicemus. s hec iudicate
magis. ne ponatis offendiculũ¬

Expanded text:
lum. » Surdi enim et caeci non solum Judaei et gentiles, sed quicunque veritatem audire et intelligere nolunt; hos autem non maledicere, sed humiliter admonendo ad fidem vocare debemus. Coram quibus offendiculum ponere, est aliquid in eorum praesentia agere, unde rationabiliter scandalizari possunt. Hoc autem qui non intelligit, legat Epistolam Apostoli ad Romanos, ubi ait: « Non ergo amplius invicem judicemus; sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculu
Abbreviated transcription (Latin):
dimicare. his nos & uicia. & ma¬
lignos sp̃s suꝑare docent. Harũ
quoq sonitu discimus. qualiter
uiuamus. qualit inuia manda¬
torũ dei curramꝰ. qualit̃ mores¬
dis &e iubilationis hostias ĩmo¬
lare debemus. Sic eñ earũ sonꝰ
scđdm audientiũ capacitatẽ distĩ¬

Expanded text:
dimicare; his nos, et vitia, et madimicare; his nos, et vitia, et malignos spiritus superare docent. Harum quoque sonitu discimus qualiter vivamus, qualiter in via mandatorum Dei curramus, qualitedis et jubilationis hostias immolare debeamus: sic enim eorum sonus secundum audientium capacitatem disti
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ aut̃ de nube quasẽꝑ
tabnacłm tegebat᷑. quȩ et
innocte quidẽ illud illuminabat.¬
&̧ indie asolis calore defendebat.
sumus tab̃nacłm dei. Dequibus
potestatis sumus. s sp̃s qui in no¬
bis est: Ipso eñĩ regim̃. ipso doce¬
m̃. ipso recto itinere ad patriam
teas. diictiles. Ad quarũ uocẽ castra
moueant᷑: popłs congregeĩ exercitꝰ
adpreliũ preparet̃. & incalendis ali¬
iꝙ festiuitatib suꝑ holocaustis cũ
eis decantet̃. ꝑhas eñiduas tubas :
duo testam̃ta intellige possumus.
Quȩ quare argenteȩ dicant mani¬
festũ est. Argentũ eñi eloquii pu¬
ritatẽ de signat. Sc̃ aũt & ducti-¬
tile eni sine malleo & incude fie¬
r ñ potest. Cũ eñi testam̃torũ pre¬
cepta discimꝰ. doctorũ linguas qͣsi
malleũ corda nr̃a ferientes sentimꝰ.
His aut̃ tubis. apłi & doctores ex
cunctis mundi partib popłmad
eccłiam conuocauerunt. His noᷤᷤ
adbella parare his contra hosteᷤᷤ

Expanded text:
equitur autem de nube qua semper tabernaculum tegebatur. Quae et in nocte quidem illuminabat, et in die a solis calore defendebat. sumus tabernaculum Dei, de quibus potestatis sumus, sed Spiritus, qui in nobis est: ipso enim regimur, ipso docemur, ipso recto itinere ad patriam teas ductiles, ad quarum vocem castra moveantur, populus congregetur, exercitus ad praelium praeparetur, et in Kalendis aliisque festivitatibus, super holocaustis cum eis decantetur. » Per duas tubas, duo Testamenta intelligere possumus, quae quare argenteae dicantur manifestum est: argentum enim eloquii puritatem designat. Sunt autem et ductitile enim sine malleo et incude fieri non potest. Cum enim Testamentorum praecepta discimus, doctorum linguas, quasi malleum corda nostra ferientes, sentimus. His autem tubis apostoli et doctores de cunctis mundi partibus populos ad Ecclesiam convocaverunt; his nos ad bella parare; his contra hostes
Abbreviated transcription (Latin):
cireuitũ. ipsũq arietẽ infrusta
concidens. caput eius ce artus. e
adipẽ adoleuit igni. lotis prius
intestinis & pedib totũq simis
arietẽ incendit suꝑ altare. eoqs
cet holocaustũ suauissimi odo

Expanded text:
. Ipsumque arietem in frusta concidens, caput ejus, et artus, et adipem adolevit igni, lotis prius intestinis et pedibus, totumque simul arietem incendit super altare, eo quod esset holocaustum suavissimi
Abbreviated transcription (Latin):
uaeis exponebat. inquib mors
e passio sua tã manifeste signifi¬
abatur. Intestina uͦlauare est
aquȩ turpia et inhonesta pu¬
abantur. datis rationibus ne¬
essaria et honesta ostendere.
luod ipse quidẽ faciebat eũ di
sret. ostulti et tardi corde ad
ulendũ. in omnib quȩ locu¬
ti sunt prophe. Nonne sic oportu¬
honestũ. & ualde horribile ui¬
debat᷑ eis: dei filiũ pati & mori
potuisse. Sequit᷑ aut̃ tercium
sacrificiũ. inquo instrumur
qualiter ep̃i & sacerdotes conse¬
crari debeant.
ptulit inquit & arietẽ
scđm. inconsecratione
sacerdotũ. Posueruntq super
caput illiꝰ aaron & filii eius¬

Expanded text:
cia eis exponebat, in quibus mors cia eis exponebat, in quibus mors et passio ejus tam manifeste significabantur. Intestina vero lavare, est ea quae turpia et inhonesta putabantur, datis rationibus, necessaria et honesta ostendere. Quod ipse quidem faciebat, cum dit: « O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae: nonne sic oportuhonestum, et valde horribile videbatur eis, Dei Filium pati et mori potuisse. Sequitur autem tertium sacrificium, in quo instruimur, qualiter episcopi et sacerdotes consecrari debeant. « Obtulit, inquit, et arietem secundum in consecratione sacerdotum; posuerunt super caput illius Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inposuissent aaron & filii
eius manus: ĩmolauit eũ. Aaun
& filii eiꝰ manus inponunt. et
moyses immolat: qm̃ &e si ponti¬
fices & sacerdotes suꝑ xp̃i corpis
& sanguinẽ. manus expansas.
et eleuatas habeant. unus tam̃
est pontifex iħc qui scĩficat. &
benedicit. cuius uirtute ineffa¬
bili insui corporis sanguinisq
substantiã. pamis &e uinũ con¬
uercitur. fundit aut̃ sanguinẽ
sus ꝑ altaris circuitũ: qm̃ xp̃s
inguinẽ suũ nobis obtulit ad
bibendum. Altare enĩ eccłia est
aiȩ xp̃i sanguine tota asꝑgitur
omebriatur. Arietẽ aut̃ ipsum
nfrusta concidens. artus eius
dipẽ & pedes. lotis prius in tes
apiens amoyse. & cȩteris ꝓpħis.
nt̾pretabatur duob discipłis
siuis. scripturas quȩ de ipso erant.
ynde ipsi quoq sui cordis alta¬
t holocausto suꝑposito ardere
sintientes dicebant. Nonne cor
nrm ardens erat innobis. dum
loqueret᷑ nobis iniia. & aperi
nt scripturas: Incipiens enim
amoyse fortasse hec eadẽ sacrifi¬

Expanded text:
cum imposuisset Aaron et filii ejus manus, immolavit eum. » Aaron et filii ejus manum imponunt, et Moyses immolat, quoniam et si pontifices, et sacerdotes super Christi corpus et sanguinem manus expansas et elevatas habeant, unus tamen est pontifex Jesus, qui sanctificat et benedicit, cujus virtute ineffabili in sui corporis sanguinisque substantiam, panis et vinum convertitur. Fudit autem sanguinem ejus per altaris cnguinem nobis obtulit ad bibendum: altare enim Ecclesia est, quae Christi sanguine tota aspergitur et inebriatur. Arietem autem ipsum in frusta concidens, artus ejus, adipem et pedes, lotis prius intesticipiens a Moyse et caeteris prophetis interpretabatur duobus discipulis suis Scripturas, quae de ipso erant, unde ipsi quoque sui cordis altare, holocausto supraposito, ardere sentientes, dicebant: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? » Incipiens enim a Moyse, fortasse haec eadem sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
loco qui sacerdotẽ consecrat.
aliquẽ pontificẽ significare
potest: cius ministerio ep̃i
& sacerdotes consecrant᷑. Hic
aut̃ inprincipio consecratio¬
nis offert arietẽ: si eos qui con¬
secrandi st̃. defide xp̃i plenissi¬
me instruit. Unde &e idẽ ipsi
suꝑ caput arietis manũ ponunt:
quia omĩa de quib int̾rogant᷑.
se crede quodãmͦ urant &e con¬
fitent᷑. Tangit aut̃ pontifex de
arietis sanguine aures. manus.
&e pedes dextros singłorũ: ut
xp̃i sanguine eorũ auditus. oꝑa¬
tio. & predicatio mundet̃ et
scĩficet᷑ ut habeant aures audi¬
endi. & manus scĩficatas. adbe¬
ne agendũ. & xp̃i corpus confi¬
ciendũ. Ut sint eorũ pedes spe¬
ciosi ad euangłitandũ pacem
& euangłiandũ bona. Tangũ¬
tur auc in extremitatib. quia
ñ qui ceꝑit. sed qui ꝑseueraue¬
rit usq infinẽ hic saluus erit.
Reliquũ aut̃ sanguinẽ fundit
suꝑ altare cordis corũ ꝑcircui¬
tum: ut semꝑ. xp̃i passionis
memores.tollant crucẽ suam:

Expanded text:
loco, qui sacerdotes consecrat, aliquem pontificem significare potest, cujus ministerio episcopi et sacerdotes consecrantur. Hic autem in principio consecrationis offert arietem, si eos qui consecrandi sunt, de fide Christi plenissime instruat. Unde et iidem ipsi super caput arietis manus ponunt, quia omnia, de quibus interrogantur, se credere quodammodo jurant et confitentur. Tangit autem pontifex de arietis sanguine aures, manus et pedes dexteros singulorum, ut Christi sanguine eorum auditus operatio et praedicatio mundetur et sanctificetur, ut habeant aures audiendi, et sanctificatas ad bene agendum et Christi corpus conficiendum, ut sint eorum pedes speciosi ad evangelizandum pacem, et ad evangelizandum bona. Tanguntur autem in extremitatibus, quoniam non qui coepit, sed « qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Reliquum autem sanguinem fundit super altare cordis eorum per circuitum, ut semper Christi passionis memores tollant crucem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
adño dr. Adhuc sustinete mo¬
dicũ tẽpus: donec impleatur
conunctis. tota simul scõrum
multitudo suꝑ cȩlos eleuetur.
Et tunc quidẽ om̃ib ꝑfectis ni¬
chil erit inqͦ hec archa crescat.
nichil erit in quo minui time¬
at: nichil tunc habebit dimidi¬
ũ: quia cũ uenerit id qd̾ ꝑfectũ
ẽ. euacuabit᷑ qd exparde ẽ. De¬
aurat᷑ aut auro purissimo. intꝰ
ae fons. quia sapientiȩ nitorem
quã int̾iꝰ habet. foris quoq p̃di¬
cando monstrauit. Qui em̃ sibi
datã sapientiã celant: intus illi¬
ñ foris sunt deaurati. Cũ eñi
apłs dicit. sapientiã loqͥmur
int̃ ꝑfectos: cunc intꝰ &e foris se
de auratũ eẽ significat.

Expanded text:
dicitur: « Adhuc sustinete modicum tempus, donec impleatur conjunctis, tota simul sanctorum multitudo super coelos elevetur. Et tunc quidem, omnibus perfectis, nihil erit in quo haec arca crescat, nihil erit in quo minui timeat; nihil tunc habebit dimidium, quia « cum venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . » Deauratur autem auro purissimo intus et foris, quia sapientiae nitorem, quem interius habet, foris quoque praedicando monstrabit. Qui enim sibi datam sapientiam celant, illi intus, et non foris sunt deaurati. Cum enim Apostolus dicit: « Sapientiam 88 loquitur inter perfectos , » tunc intus et foris se deauratos esse significa
Abbreviated transcription (Latin):
euugłiũ predicandũ sint pan¬
ti: ut ualcant reddere rationem
dequib cũq fuerint int̾rogasi.
Nec forte tunc circulos quȩ rant.
et ñ inueniant: qͣndo eis respon¬
dere. & archã eleuare necesse fue

Expanded text:
elium praedicandum sint parati, ut valeant reddere rationem de quibuscunque fuerint interrogati; ne forte tunc circulos quaerant, et non inveniant, quando eis respondere, et arcam elevare necesse fue
Abbreviated transcription (Latin):
acies quatuor
circulos aureos: quos po¬
circul sint in latere uno: & duo
in altero. Quatuor eñi cireul qͣ¬
tuor sunt uirtutes pͥncipales. si¬
ne quib hec archa nec moueri.
nec portari podest. Ponuntur
aut̃ ꝑ qͣtuor arche angłos: ut
hinc habeat prudentiã. inde
iustitiã. hinc fortitudinẽ. inde
tẽꝑantiã. Quatuor quoq euũge¬
la: ꝑ quatuor circulos intelli

Expanded text:
et quatuor circulos aureos, quos pocirculi sint in latere uno, et duo in altero. » Quatuor enim circuli, quatuor sunt virtutes principales, sine quibus haec arca nec moveri, nec portari potest. Ponuntur autem per quatuor arcae angulos, ut hinc habeat prudentiam, inde justitiam, hinc fortitudinem, inde temperantiam. Quatuor quoque Evangelia, per quatuor circu
Abbreviated transcription (Latin):
extrahent᷑ ab eis. Quid eñi ꝑuec¬
tes. nisi doctores : Hiaũt sunt
de lignis sech̃i. ut pote fortes: et¬
ni & indeficientes. Qui ideo au¬
ro oꝑti dicunt᷑: qm̃ sapiendiȩ lu¬
ce p̃fulgent. Inducunt᷑ aut̃ ꝑcir¬
culos aureos ut archa portetur
inuoluti: ad archã subleuandã.¬
sẽꝑ debent ẽẽ parati. Unde & in
circulis sẽꝑ ẽe. & nũquã abeis
extrahi rect̾e iubent᷑: ut quoti¬
ens archã leuari necesse fuerit:
nulla ineis mora inueniat᷑. Archã
enim eleuare ẽ: scõrũ uirtutes.
triũphos. głam. honorẽ. &e beati¬
tudinẽ. uerbis extollere. et pre¬
dicare. Archã eñĩ apłs leuabat.
cũ diceret. Quȩ ocłs ñ uidit nec
auris audiuit. nec in corhominiᷤ
ascendit: quȩ preparauit ds dili

Expanded text:
extrahentur ab eis. » Quid enim per vectes, nisi doctores? Hi autem sunt de lignis Setim, utpote fortes, aeterni, indeficientes. Qui ideo auro operti dicuntur, quoniam sapientiae luce praefulgent. Inducuntur autem per circulos aureos, ut arca portetur entiis involuti ad arcam sublevandam debent esse parati. Unde et in circulis semper esse, et nunquam ab eis extrahi recte jubentur, ut quoties arcam elevari necesse fuerit, nulla in eis mora inveniatur. Arcam enim elevare, est sanctorum virtutes, triumphos, gloriam, et honorem, et beatitudinem verbis extollere, et praedicare. Arcam enim Apostolus levabat, cum diceret: « Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis asce
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ocidie eñi aliquid edificat in ea:
coticdie deferentib angłis. lapi¬
asꝰ. idẽ scõrum animȩ illuc as¬
cendunt: ex quib eiꝰ muri edifi¬
cant̃. Unde psalmista ait. Be¬
nigne fac dñe in bona uolunta¬
te tua syon: ut edificent᷑ muri

Expanded text:
otidie enim aliqui aedificantur in ea; quotidie, deferentibus angelis, lapides, id est sanctorum animae, illuc ascendunt, ex quibus ejus muri aedificantur. Unde Psalmista ait: « Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aed
Abbreviated transcription (Latin):
tur: nisi quia scõrum multitu¬
do quȩ ꝑhanc archã significa¬
tur. iam bello ꝑacto. & suꝑatis
immicis ꝓ uictoria et triũpho
adeo ẽ coronata. Nemo enim

Expanded text:
isi quia sanctorum multitudo, quae per hanc arcam significatur, jam bello peracto et superatis inimicis, pro victoria et triumpho a Deo est coronata? « Nemo enim,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ apłorũ duorũq testam̃torũ.
fidẽ & doctrinã sequat᷑ & tene¬
at. Osserebant itaq pontifices
apłos inuitulis. testam̃ta ina¬
rietib & agnis. totãq eccłiam
ubiq diffusã indecimis offere¬
bant. Et dehis quidẽ mͦ suꝑius
diximus. Qd̃ aut̃ unus uitulus
de numero ꝑ singłos dies subtra¬
hitur fortasse apłorũ obitꝰ de¬
signat. quorũ numerus dũ alt̃
post alterũ. dehoc mundo exiret:
cotidie quodãmͦ minuebat᷑. Ari-¬
etes aut̃ &agni & decimȩ neq
crescunt neq minuunt᷑. qm̃ sem
ꝑ &e testam̃ta duo sunt. & ȩũglĩa
quatuor. & uerba legis decẽ. et
eccłia una.exasia & affrica et
europa & ex iudeis & gẽtibus
consrituta.

Expanded text:
 duorumque Testamentorum fidem et doctrinam sequatur et teneat. Offerebant itaque pontifices apostolos in vitulis, testamenta in arietibus, et agnis, totamque Ecclesiam, ubique diffusam in decimis offerebant. Et de his quidem modo superius diximus. Quod autem unus vitulus de numero per singulos dies subtrahatur, fortasse apostolorum obitum designat; quorum numerus, dum alter post alterum de hoc mundo exiret, quotidie quodammodo minuebantur. Arietes autem, et agni, et decimae neque crescunt, neque minuuntur, quoniam semper et Testamenta duo sunt, et Evangelia quatuor, et verba legis decem, et Ecclesia una, ex Asia, Africa et Europa, ex Judaeis et gentibus constituta.
Abbreviated transcription (Latin):
UIS
homo significat᷑. Luxqͥ
duos popłos. & intres mundi
partes homo diuidit᷑. Mertio
gͥ hȩdecimȩ uitulis & arietibus
& agnis uingunt᷑. quatinus oĩs
homo cuiꝰcũq gentis sit. & inqͣ

Expanded text:
is homo significatur; de quduos populos, et in tres mundi partes homo dividitur. Merito ergo hae decimae vitulis, 192 et arietibus, et agnis junguntur, quatenus omnis homo cujuscunque ge
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ teedecĩ eent. aut paulus. aut ma¬
thias. int eos locũ ñ haberet. His
aũt uitulis tota ȩccłia & arata
& seminata ẽ. Duo uͦ arieres. & ag
nitredec̃i. id ipsũ significant. Sig¬
nificant enĩ duo testam̃ta: quȩ
inquatuor eũgłiis. & decẽ uerbiᷤᷤ

Expanded text:
nisi tredecim essent, aut Paulus, aut Matthias inter eos locum non haberet. His autem vitulis tota Ecclesia et arata, et seminata est. Duo vero arietes, et agni quatuordecim id ipsum significant. Significant enim duo Testamenta, quae in quatuor Evangeliis, et in decem verbis
Abbreviated transcription (Latin):
re doceamus. Sepe aut̃ iam dixi¬
mꝰ qd ꝑ decimã homo intelliga¬
tur. siquidẽ ipseẽ dragma decima.
ipse ẽ & ouis centesima. Unde eti¬
am ñ solũ decima. s & decima de-¬
cimȩ dicipotest. Si enĩ decentum
ouib decimã dare uolueris: decẽ
dabis. Decies enĩ decẽ : centũ fiut̃.
Huiꝰ aut̃ decimȩ ouis centesima
decima ẽ. Est gͥ homo decimade¬
cimȩ. Qd̃ aut̃ etiam simila dicat᷑
cuinisi farinȩ addit᷑ fermentũ:
Quid nͥ panis drarimus: Sed
unde panis: Nonne desimila:
Simila gͥ homo. Hȩc aut̃ simila
oleo spargit̃: quia dei miscdĩa¬

Expanded text:
pe autem jam diximus quid per decimam intelligatur; siquidem ipse est drachma decima, ipse est ovis centesima, unde etiam non solum decima, sed et decima decimae dici potest: si enim centum ovibus decimam dare volueris, decem dabis: decies enim decem centum fiunt; hujus autem decimae ovis centesima decima est: est ergo homo decima decimae. Quod autem simila dicatur cui nisi farinae additur fermentum? Quid nisi panis dicitur azymus? Sed unde panis, nonne de simila? Simila ergo homo. Haec autem simila oleo spargitur, quia Dei miseri
Abbreviated transcription (Latin):
retis holocaustũ dño modorem
suauissimũ. Uitulos de arm̃to
tredecim. arietes duos. agnos ann¬
culos quatuordec̃i ĩ maculatos. Et
inlibam̃tis eorũ simile oleo cons¬
ssȩ tresdecimas ꝑuitulos singłos.
qui st̃ simul uituli tredeci. & de
uinas duas ariete uno. idẽ simul
iuordecim. & hyrcũ pro peccato.¬
dem significet. & quare opus ser¬
uile ñ faciat. cur etiam septẽ dieb.
hȩc sollẽpnitas celebret:. inleuitico
ex posuimus. Nunc gͦ desacrificiis
uideamus. quȩ in hac sollẽpnita¬
te sine om̃i differentia uno eodẽq
mͦ ꝑseptẽ diesficbant. pret̃ hoc tan-¬
tũ qd̾ deuitulis ꝑsingłos dies unꝰ
minuebat᷑. Prima em̃ die offere¬

Expanded text:
retisque holocaustum in odorem suavissimum Domino, vitulos de armento tredecim, arietes duos, agnos anniculos quatuordecim immaculatos: et in libamentis eorum, similae oleo conspersae tres decimas per vitulos singulos, qui sunt simul vituli tredecim: et duas decimas arieti uno, id est, simul tuordecim: et hircum pro peccatoem significet, et quare opus servile in eo non fiat, cur etiam septem diebus haec solemnitas celebretur in Levitico exposuimus. Nunc ergo de sacrificiis videamus, quae in hac solemnitate sine differentia, uno eodemque modo, per septem dies fiebat; praeter hoc tantum, quod de vitulis per singulos dies unus minuebatur. Prima e
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. duȩ arietẽ. & decima decimȩ
agnũ. S quare hec omnia uino
ꝑfundunt᷑. nͥ ut spũalis intelli¬
gentiȩ sapore dulcescant: Insipi¬
da eñĩ & irrationabilia hȩc esse
uident᷑.Ut gͥsaporẽ habeant hoc
spũalis expositionis uino ꝑfun¬
dant᷑. S qm̃ ipsa quoq exposi¬
tio scđm mensurã fieri debet. plũ
te. & plus inariete. quã insinglis
agnis. Cur aut̃ inhyrco xp̃c im¬
molet᷑. hec ẽ maxima & prince¬
is causa. quia quasi impius dap̃¬
a. et quasi sceleratꝰ cũ latronib
nicifixus est. Quẽ nos gͥ uenera¬
mur inagno: hunc uidei abho¬
minant᷑ inhyrco. Similit̃ autẽ
ompascha. et inpente costen &
prima & decima die septimi men¬
sis sacrificare iubet. Hec gͥ una
st om̃iũ expositio.

Expanded text:
uae arietem, et decima decimae agnum. Sed quare haec omnia vino perfunduntur, nisi ut spiritualis intelligentiae sapore dulcescant, insipida enim, et irrationabilia haec esse videntur: ut ergo saporem habeant, hoc spiritualis expositionis odore perfundantur. Sed quoniam ipsa quoque expositio secundum mensuram fieri debet, plus plus in ariete, quam in singulis agnis. Cur autem in hirco Christus immoletur, haec est maxima et principalis causa, quia ut impius damt, et quasi sceleratus cum latronibus crucifixus est. Quem nos ergo veneramur in agno, hunc Judaei abominantur in hirco. Similiter autem et in Pascha, et in Pentecoste, et prima, et decima die mensis septimi sacrificare jubet. Haec igitur una sit omnium expositio.
Abbreviated transcription (Latin):
locaustũ suaussimi odoris est.¬
atq incensi dño. Libam̃ta autẽ
uini quȩ ꝑsingłas fundenda sunt
uictimas. ista erunt. Media pars
hin ꝑsingłos uitulos. tercia per
arietẽ. quarta ꝑagnũ. Hoc erit
inholocaustũ ꝑ om̃s menses. qui
sibi anno uertente succedunt. Hyr¬
cus quoq offeret᷑ dño ꝓpeccato in
holocaustũ sempit̾nũ. cũ libam̃ti

Expanded text:
stum suavissimi odoris atque incensi est Domino libamenta autem vini quae per singulas fundenda sunt victimas ista erunt media pars hin per vitulos singulos tertia per arietem quarta per agnum hoc erit holocaustum per omnes menses qui sibi anno vertente succedunt hircus quoque offeretur Domino pro peccatis in holocaustum sempiternum cum libamentis
Abbreviated transcription (Latin):
mebriat᷑. Meritogͥ tale sacrificiũ
mane & uesꝑe. idẽ totadie fieri iu¬
bet᷑. quatenus sine int̾missione
u̾s laudet᷑. popłs ad agni innocen¬
tam ꝓuocet᷑. animȩ cȩlesti pane
sanet᷑. & calice eũgłii potata in¬
briet᷑. Et qm̃ ñ est preciosa laus
more peccatoris. tale sacrificium
inscũario. idẽ inconuentu fide¬
liũ fieri precipit̃. Sequit᷑. Quos¬
niculos immaculatos. & duas de¬
cimas similȩ oleo consꝑsȩ insacri¬
sicio. & cetera ut supra. Et hoc qͥ¬
dẽ sacrificiũ idẽ est qd̾ supiꝰ. Buã
aut̃ decimas offerre ẽ. legẽ duplici¬
ter intelligere. Quȩ oleo quidẽ asꝑ-¬
gitur: si miscdia tẽperet̃. Tempera¬
tur aut̃: sispũalit incelligat᷑. Litt̾a
aut̃ occidit.
N ualendas aũt idẽ mensiũ exordiis.¬

Expanded text:
inebriatur. Merito ergo tale sacrificium, mane et vespere, id est tota die fieri jubetur, quatenus sine intermissione Deus laudetur, populus ad agni innocentiam provocetur, anima coelesti pane sanetur, et calice Evangelii potata inebrietur. Et quoniam non est pretiosa laus in ore peccatoris, tale sacrificium in sanctuario, id est in conventu fidelium fieri praecipitur. Sequituniculos, immaculatos, et duas decimas similae oleo conspersae in sacrificio, » et caetera, ut supra. Et hoc sacrificium idem est, quod superius. Duas decimas offerre, est legem intelligere. Quae oleo quidem aspergitur, si misericordia temperetur; temperatur autem, si spiritualiter intelligatur: littera enim occidit. « In Kalendis aut
Abbreviated transcription (Latin):
tem hin. Aiterũq agnũ similt̃
offeretis ad uesꝑam. Quid enim
ꝑ duos agnos. nisi duo testam̃ta
intelligimus: Inquib om̃e sa¬
crificiũ laudis. & iubilatioms
plenissime continetur: Hosaũ
mane & uesꝑe. ĩmo septies indie
offert ȩccłia: scđm illud. septies
indie laudẽ dixi tibi. Quãuis ꝑ
mane & uesꝑum. quȩ sunt die
ex tremitates. cocus dies rectisstis
melligi possit. His auĩ duob ag¬
ns addit᷑ decima similȩ. & uini &

Expanded text:
io, alterumque agnum similiter offeretis ad vesperam. » Quid enim per duos agnos, nisi duo testamenta intelligimus? in quibus omne sacrificium laudis, et jubilationis plenissime continetur. Hos autem mane et vespere, imo septies in die offert Ecclesia, secundum illud: « Septies in die laudem dixi tibi . » Quamvis per mane et vesperam, quae sunt diei extremitates, totus dies rectissime ntelligi possit. His autem duobus agnis additur decima similae, et vini, et