comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰ meritũ uirtutis exprimat᷑. Hus
nãq quis nesciat qđ sit terra gentiliũ:
Gentilitas autẽ eo obligata uitiis exti¬
tit: qͦ cognitionẽ sui conditoris igno¬
rauit. Dicat᷑ itaq ubi habitauerit:
ut hoc eiꝰ laudib ꝓficiat qđ bonꝰ int̾
malos fuit. Neq enĩ ualde laudabi¬
le ẽ. bonũ ẽẽ cũ bonis: sed bonũ esse
cũ malis. Sicut enĩ grauioris culpe
ẽ. int̾ bonos bonũ ñ esse: ita immen¬
si ẽ p̃conii bonũ etiã int̾ malos exti¬
tisse. Hinc ẽ qđ isdẽ beatus iob sibi¬
met attestatur dicens: fr̃ fui draco.¬
nũ: & sociꝰ structionũ. Hinc petrus
magnis loth laudib extulit: quia
bonũ int̾ reꝓbos inuenit dicens. Et
Iiustũ loth oppressũ a nefandoꝵ in¬
iuria conuersatione eripuit: aspectu
enĩ & auditu iustꝰ erat: habitans ap̃
eos qui de die in diẽ animã iusti mni¬
quis oꝑib cruciabant. Qui nimirũ
cruciari ñ posset: nͥ praua ꝓpinquo¬
rũ oꝑa & audiret & cerneret: & tam̃

Expanded text:
ut ejus meritum virtutis exprimatur. Hus namque quis nesciat quod sit terra gentilium? Gentilitas autem eo obligata vitiis exstitit, quo cognitionem sui conditoris ignoravit. Dicatur itaque ubi habitaverit, ut hoc ejus laudibus proficiat, quod bonus inter malos fuit. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est, inter bonos bonum non esse; ita immensi est praeconii, bonum etiam inter malos exstitisse. Hinc est quod isdem beatus Job sibimet attestatur, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Petrus magnis Loth laudibus extulit, quod bonum inter reprobos invenit, dicens: Et justum Loth oppressum a nefandorum injusta conenim et auditu justus erat, habitans apud eos, qui de die in diem animam justi iniquis operibus cruciabant . Qui nimirum cruciari non posset, nisi prava propinquorum opera et audiret, et cerneret. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tiã suã. hominib ñ in colũba solum¬
mͦ. sed etiã in igne patefecit: ꝑ colũbã
qͥppe simplicitas. ꝑ ignẽ uͦ relus in
suetudini simplicitatis inseruiunt:
ut contͣ culpas delinquentiũ etiam
zelo rectitudinis accendant᷑. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
tiam suam hominibus non in columba solummodo, sed etiam in igne patefecit. Per columbam quippe simplicitas, per ignem vero zelus indsuetudini simplicitatis inserviunt, ut contra culpas delinquentium etiam zelo rectitudinis accendantur. E
Abbreviated transcription (Latin):
timere ẽ. nulla quȩ facienda st̃ bona
p̃terire: unde ꝑ salomonẽ dr̃. Qui
dm̃ timet. nichil negligit. Sed quia
nonnulli sic bona quȩdã faciunt. ut
tam̃ a quibꝰdã malis minime suspen¬
dant᷑: bene postquã timens dm̃ dr̃
recedens quoq a malo ꝑhibet᷑. Scͥp.¬
tũ quippe ẽ. Declina a malo & fac
bonũ. Neq enĩ bona dõ accepta st̃:¬

Expanded text:
timere est nulla, quae facienda sunt bona praeterire. Unde per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Sed quia nonnulli sic bona quaedam faciunt, ut tamen a quibusdam malis minime suspendantur, bene postquam timens Deum dicitur, recedens quoque a malo perhibetur. Scriptum quippe est: Declina a malo, et fac bonum . Neque enim bona Deo accepta s
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ẽ qđ paulus discipłos ad mon&
dicens. Uolo uos ẽẽ sapientes in bo¬
no. simplices autẽ in malo: hinc rur¬
sũ dicit. nolite pueri effici sensib. s
malitia paruuli estote. Hinc ꝑ sem&¬
ipsã ueritas discipłis p̾cipit dicens.
Estote prudentes sicut serpentes:
& simplices sicut columbȩ. Utraq

Expanded text:
Hinc est quod Paulus discipulos admonet dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc rursum dicit: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Hinc per semetipsam Veritas discipulis praecipit, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ris in passione reticetur. docemur
qđ nescire debeamꝰ. In longum
p̾fationis uerba ꝓtraximus: ut qͣ¬
si totũ breuit̃ ꝑstringendo loquere¬
mͦ. Sed quia ad loquendi initiũ
diu loquendo ꝑuenimꝰ: debemꝰ priꝰ
historiȩ radicẽ figere: ut ualeamꝰ

Expanded text:
ris in passione reticetur, docemur quid nescire debeamus. In longum praefationis verba protraximus, ut quasi totum breviter perstringendo loqueremur. Sed quia ad loquendi initium, diu loquendo, pervenimus, debemus prius historiae radicem figere, u
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ offert᷑: quia fidelis quidẽ sed ta¬
m̃ arrogans ꝑ ueritatẽ credulitatis
intus ẽ: sed ꝑ tumoris sui obstacu¬
lũ acceptabilis ñ est. Hunc gͦ inere¬
patio redarguit. sed sacrificium ñ
reducit: quia in ea qͥdẽ fide ẽ in qua
ẽẽ debuit: sed suꝑna hunc iustitia
increpans ꝓ suꝑfluis repellit. Vnde
& bene heluith latino sermone dr̃.
ds̃ m̃s iste. uel dñs m̃s. Arrogantes
enĩ uiri intra scam eccłam quanuis
dm̃ elate uiuendo refugiunt: eum
tam̃ ueracit̃ credendo confitentur.
Quid ẽ enĩ ds̃ m̃s iste nomine dice:
nͥ eũ cui credidit aꝑta ꝓfessione
monstrare: Uel qͥd ẽ dm̃ dnm dice:¬

Expanded text:
cium offertur; quia fidelis quidem est, sed tacium offertur; quia fidelis quidem est, sed tamen arrogans: per veritatem credulitatis intus est, sed per tumoris sui obstaculum acceptabilis non est. Hinc ergo increpatio redarguit, sed sacrificium non reducit; quia in ea quidem fide est in qua esse debuit, sed superna hunc justitia increpans pro superfluis repellit. Unde et bene Heliu Latino sermone dicitur, Deus meus iste, vel Deus Dominus. Arrogantes enim viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis Deum elate vivendo refugiunt, eum tamen veraciter credendo confitentur. Quid est enim, Deus meus iste, nomine dicere, nisi eum, cui credidit, aperta professione monstrare? vel quid est, Deum D
Abbreviated transcription (Latin):
undo iungunt᷑. Bene autẽ tauros
ꝓse & arietes obtulisse describunt᷑.
In tauro qͥppe ceruix suꝑbiȩ: in ari-¬
ete autẽ ducatꝰ gregũ sequentiũ de¬
signat᷑. Quid ẽ ergo ꝓ eis tauros ari¬
etesq mactare. nisi eoꝵ suꝑbũ du-¬
catũ int̾ficere: ut de se humilia sen¬
tiant: & post se corda innocentiũ ñ
seducant: Ceruice enĩ tumenti ab
eccłȩ unitate resilierant: & infirmos
post se popłos quasi sequentes grege
trahebant. Ueniant gͥ ad beatum
iob. id est reuertant᷑ ad eccłam: &
septenario sacrificio tauros & arie¬
tes mactandos offerant: quia ut u¬
niuersali ȩccłȩ coniugant᷑. humili¬
ebant. Per heluith autẽ qui rectis qͥ¬
de sensib loquit᷑. sed ꝑ stulta elatio¬
nis uerba deriuat᷑: ꝑsona uniꝰcuiꝰq
arrogantis expͥmit᷑. Multi nãq in¬
tra scãm ȩccłam positi. recta quȩ sa¬
piunt. recte ꝓferre contẽpnunt:. un¬
onis arguit᷑. nec tam̃ ꝓ illo sacrifi¬

Expanded text:
undo junguntur. Bene autem tauros undo junguntur. Bene autem tauros pro se et arietes obtulisse describuntur. In tauro quippe cervix superbiae, in ariete autem ducatus gregum sequentium designatur. Quid itaque est pro eis tauros arietesque mactare, nisi eorum superbum ducatum interficere, ut de se humilia sentiant, et post se corda innocentium jam non seducant? Cervice enim tumenti ab Ecclesiae universitate resilierant, et infirmos post se populos quasi sequentes greges trahebant. Veniant igitur ad beatum Job, id est revertantur ad Ecclesiam, et septenario sacrificio tauros et arietes mactandos offerant, qui ut universali Ecclesiae conjungantur, humilificio. --Per Heliu autem, qui rectis quidem sensibus loquitur, sed ad stulta elationis verba derivatur, persona uniuscujusque arrogantis exprimitur. Multi namque intra sanctam Ecclesiam positi, recta quae sapiunt recte proferre contemnunt. Unverbis arguitur, nec tamen pro illo sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ nonnũqu̾a heretici diui¬
nȩ gr̃ȩ largitate ꝑfiisi. ad unita¬
tẽ sc̃ȩ eccłȩ redeunt: bene hoc ipsa
amicoꝵ reconciliatione signatur.
Pro quib tam̃ beatus iob exorare
pcipit᷑: quia hereticoꝵ sacrificia
accepta dõ ẽẽ nequeunt. nͥ ꝓ eis uni¬
uersalis ȩccłȩ manib offerantur.
ut eiꝰ meritis remediũ salutis inue¬
niant: quã uerboꝵ iaculis impug¬
nando feriebant. Unde & septẽ ꝓ
eis sacrificia memorant᷑ oblata:
quia dũ septiformis gr̃ȩ spm̃ con¬
fitentes accipiunt. quasi septẽ obla.¬
tionib expiant᷑. Hinc ẽ qđ in io¬
hannis apocalypsi ꝑ septẽ ȩccła¬
rũ numerũ uniuersalis ȩccła de
signat᷑. Hinc ꝑ salomonẽ de sapi.¬
entia dr̃. sapientia edificauit sibi do¬
mũ: excidit columnas septẽ. Ipso ergo
sacrificioꝵ numero reconciliati he¬
retici. qͥd priꝰ fuerint expͥmunt: qui
ꝑfectioni septiformis gr̃ȩ ñ nisi rede¬

Expanded text:
uia vero nonnunquam haeretici diviuia vero nonnunquam haeretici divinae gratiae largitate perfusi ad unitatem sanctae Ecclesiae redeunt, bene hoc ipsa amicorum reconciliatione signatur. Pro quibus tamen beatus Job exorare praecipitur, quia haereticorum sacrificia accepta Deo esse nequeunt, nisi pro eis universalis Ecclesiae manibus offerantur; ut ejus meritis remedium salutis inveniant, quam verborum jaculis impugnando feriebant. Unde et septem pro eis sacrificia memorantur oblata; quia dum septiformis gratiae Spiritum confitentes accipiunt, quasi septem oblationibus expiantur. Hinc est quod in Joannis Apocalypsi per septem Ecclesiarum numerum univer. Hinc per Salomonem de sapientia dicitur: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Ipso ergo sacrificiorum numero reconciliati haeretici quid prius fuerint exprimunt, qui perfectioni septiformis gratiae nonnisi rede
Abbreviated transcription (Latin):
loquunt᷑. dũ ñ intentione recta. sed
appetitione tẽporalis głȩ uideri p̃¬
dicatores appetunt. uetustas sola
nominant᷑: ad loquendũ qͥppe. ñ
zelo noui hominis sed uitȩ ueteris
pͣuitate concitant᷑. Sophar quoq
latino sermone dr̃ dissipatio spe-¬
culȩ: uel speculatorem dissipans.
Mentes nãq fideliũ ad contẽplan-¬
da suꝑna se erigunt: sed dũ hereti¬
coꝵ uerba puertere recta cotẽplan-¬
tes appetunt. speculã dissipare co
ꝑditionis casus expͥmunt᷑. Nisi enĩ
dm̃ contẽpnerent. neqͣquã de illo
ꝑuersa sentirent: & nͥ uetustates
contraherent. in nouȩ uitȩ intelli¬
gentiã ñ errarent. & nͥ speculatio¬
nẽ bonoꝵ destruerent. neqͣqu̾a eoᷤ
suꝑna iudicia tanto districto exa¬
mine ꝓ uerboꝵ suoꝵ culpa repro¬
barent. Contẽpnendo gͥ dm̃ in ue.¬
tustate se retinent: se in uetustate
retinendo. prauis suis sermonib
speculationi rectorũ nocent. x¬

Expanded text:
loquuntur, dum non intentione recta, sed loquuntur, dum non intentione recta, sed appetitione temporalis gloriae videri praedicatores appetunt, vetustas sola nominantur. Ad loquendum quippe non zelo novi hominis, sed vitae veteris pravitate concitantur. Sophar quoque Latino sermone dicitur dissipatio speculae, vel speculationem dissipans. Mentes namque fidelium ad contemplanda superna se erigunt; sed dum haereticorum verba pervertere recta contemplantes appetunt, speculam dissipare conperditionis casus exprimuntur. Nisi enim Deum contemnerent, nequaquam de illo perversa sentirent; et nisi vetustatis cor traherent, in novae vitae intelligentia non errarent; et nisi speculationem bonorum destruerent, nequaquam eos superna judicia tam districto examine pro verborum suorum culpa reprobarent. Contemnendo igitur Deum, in vetustate se retinent: sed in vetustate retinendo, pravis suis sermonibus speculationi rectorum nocent.
Abbreviated transcription (Latin):
uiro dr̃. disputare cũ dõ cupio. prius
uos ostendens fabricatores m̃dacii:
& cultores ꝑuersoꝵ dogmatũ. Con¬
stat gͦ eos hereticoꝵ typũ errando
gerere: quos sc̃s uir redarguit cul
dere cernit᷑. ueritati illiꝰ aduersat᷑:
psalmista attestante qui ait. ut de¬
struas inimicũ & defensorẽ. Inimicꝰ
qͥppe & defensor est: qͥ dm̃ quẽ p̾di¬
cat impugnat. Nã quia beatus iob¬
uenturi redẽptoris speciẽ teneat: etiã
nomine demonstrat. Iob qͥppe in¬
t̃precat᷑ dolens: quo nimirũ dolore
uel mediatoris passio. uel sc̃ȩ eccłȩ
labor expͥmit᷑: quȩ multiplici pre.¬
sentis uitȩ fatigatione cruciatur.
Amici qͦ eiꝰ ex uocabulo nominis.
meritũ suȩ indicant actionis. Nã
elyphar. latina lingua dr̃ dñi con¬
tẽptus. Et qͥd aliud heretici faciuis:¬
nͥ qđ dũ falsa de dõ sentiunt eũ su¬
ꝑbiendo contẽpnunt: Baldach
int̾pretat᷑ uetustas sola. Bene au¬
tẽ om̃s heretici in his quȩ de dño

Expanded text:
us vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum . Constat ergo eos haereticorum typum errando gerere, quos sanctus vir redarguit cultdere cernitur, veritati illius adversatur, Psalmista attestante, qui ait: Ut destruas inimicum et defensorem . Inimicus quippe et defensor est, qui Deum quo praedicat impugnat. CAPUventuri Redemptoris speciem teneat, etiam nomine demonstrat. Job quippe interpretatur dolens. Quo nimirum dolore, vel Mediatoris passio, vel sanctae Ecclesiae labor exprimitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur. Amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Domini contemptus. Et quid aliud hnisi quod, dum falsa de Deo sentiunt, eum superbiendo contemnunt? Baldad interpretatur vetustas sola. Bene autem omnes haeretici in his quae de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Dene autẽ post dãpna rerũ post fu.¬
Inera pignerũ. post cruciatus uul¬
nerũ. post certamina pugnasq uer¬
boꝵ duplici remuneratione suble-¬
uat᷑: quia nimirũ sc̃a ȩccła adhuc
etiã in hac uita posita ꝓ laborib qͦs
sustinet duplicia munera recipit:
cũ susceptis plene gentib in fine
mundi iudeoꝵ etiã ad se corda con¬
uertit. Hinc enĩ scriptũ ẽ. donec ple¬
nitudo gentiũ intraret: & sic om̃is
Sisrł saluus fieret. Duplicia & enĩ
postiodũ recipit: quia finito la¬
bore p̾sentis tẽporis ñ solũ ad ani¬
marũ gaudiũ. sed eciã ad beatitu¬
dinẽ corporũ ascendit. Unde bene

Expanded text:
ene autem post damna rerum, post funera pignorum, post cruciatus vulnerum, post certamina pugnasque verborum, duplici remuneratione sublevatur; quia nimirum sancta Ecclesia, adhuc etiam in hac vita posita, pro laboribus quos sustinet, duplicia munera recipit; cum susceptis plene gentibus, in fine mundi Judaeorum etiam ad se corda convertit. Hinc enim scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Duplicia et postmodum recipiet: quia finito labore praesentis temporis, non solum ad animarum gaudium, sed etiam ad beatitudinem corporum ascendit. Und
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño in euugłio de ceco nato di¬
ceret᷑. hic peccauit aut parentes eiꝰ
ut cecus nasceret᷑: respondit dñs di¬
cens. neq hic peccauit neq paren¬
tes eiꝰ: sed ut manifestent᷑ opera dĩ.
In qua manifestatione qͥd agit᷑. ni
tergit᷑. magna de patientia forti¬

Expanded text:
cum Domino in Evangelio de caeco nato dicum Domino in Evangelio de caeco nato diceretur: Hic peccavit, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur ? Respondit Dominus, dicens: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei . In qua manifestatione quid agitur, ntergitur, magna de patientia forti
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ noctis ambulemꝰ. Nã cognitio¬
ni hominũ diuina dispensatio qͦt
iustos exhibuit. quasi tot astra suꝑ
peccantiũ tenebras celũ misit. qͦusq
uerus lucifer surgeret: qui eternũ
nobis mane nuntians. stellis ceteris
clariꝰ ex diuinitate radiaret. Qũe
Nullꝰ & enĩ iustus fuit: qui ñ eiꝰ ꝑ
figurã nuntiꝰ extitit. Dignũ quip¬
pe erat ut in semetipsis bonũ om̃s
ostenderent: de quo & om̃s boni
ẽe̾nt: & qđ ꝓdesse om̃ib scirent.
Vnde & sine cessatione ꝓmitti de¬
buit. qđ & sine estimatione dabat᷑
ꝑcipi: & sine fine retinerr: ut simul
omĩa scła dicerent. qđ in redẽptio¬
ne cõmuni scłoꝵ finis exhiberet.
Unde necesse fuit. ut etiã beatꝰ iob
qͥ tanta incarnationis eiꝰ mysteria
ꝓtulit. eũ que uoce diceret. ex con¬
uersatione signaret: & per ea quȩ
ptulit. quȩ passurus eẽt ostenderet:

Expanded text:
nostrae noctis ambulemus. Nam cognitionostrae noctis ambulemus. Nam cognitioni hominum divina dispensatio quot justos exhibuit, quasi tot astra super peccantium tenebras coelum misit, quousque verus lucifer surgeret, qui aeternum nobis mane nuntians, stellis caeteris clarius ex divinitate radiaret. 14. Nullus etenim justus fuit, qui non ejus per figuram nuntius exstiterit. Dignum quippe erat ut in semetipsis bonum omnes ostenderent, de quo et omnes boni essent, et quod prodesse omnibus scirent. Unde et sine cessatione promitti debuit quod et sine aestimatione dabatur percipi, et sine fine retineri; ut simul omnia saecula dicerent quid in redemptione communi saeculorum finis exhiberet. Unde et necesse fuit ut etiam beatus Job, qui tanta incarnationis ejus mysteria protulit, eum quem voce diceret ex conversatione signaret; et per ea quae pertulit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ noctis redẽptor humani gene¬
ris quasi uerus lucifer surgat. No¬
cturnũ nãq spaciũ dũ decedentiũ
succedentiũq stellarũ cursib illu¬
strat᷑. magno cęli decore ꝑagitur.
Ut gͦ noctis nr̃e tenebras. suo tẽpo¬
re editꝰ. uicissim eque ꝑmutatꝰ. stel¬
larũ radius tangeret: ad ostenden¬
dã innocentiã uenit abel: ad do¬
cendã actionis munditiã uenit e¬
noch: ad insinuandã longanimi¬
tatẽ spei & opis. uenit noe: ad mani¬
festandã obedientiã. uenit abrahã:
ad demonstrandã coniugalis uite
castimoniã. uenit ysaac: ad insinu¬
andã laboris tolerantiã. uenit iacob
ad rependendã ꝓmalo bonȩ retribu¬
tionis grãm. uenit ioseph: ad osten¬
dendã mansuetudine̾. uenit moy¬
ses: ad informandã contra aduersa
fiduciã. uenit iosue: ad ostendendã
int᷑ flagella patientiã uenit iob.
Ecce quã fulgentes stellas in cęlo
cernimꝰ: ut inoffenso pede oꝑis iter

Expanded text:
nem noctis Redemptor humani genenem noctis Redemptor humani generis, quasi verus lucifer, surgat. Nocturnum namque spatium, dum decedentium succedentiumque stellarum cursibus illustratur, magno coeli decore peragitur. Ut ergo noctis nostrae tenebras suo tempore editus, vicissimque permutatus stellarum radius tangeret, ad ostendendam innocentiam, venit Abel; ad docendam 14 actionis munditiam, venit Enoch; ad insinuandam longanimitatem spei et operis, venit Noe; ad manifestandam obedientiam, venit Abraham; ad demonstrandam conjugalis vitae castimoniam, venit Isaac; ad insinuandam laboris tolerantiam, venit Jacob; ad rependendam pro malo bonae retributionis gratiam, venit Joseph; ad ostendendam mansuetudinem, venit Moyses; ad informandam contra adversa fiduciam, venit Josue; ad ostendendam inter flagella patientiam, venit Job. Ecce quam fulgentes stellas in coelo cernimus, ut inoffenso pede operis iter
Abbreviated transcription (Latin):
tur: aꝑte quantũ de uerbere creue-¬
rit indicat᷑. Amici gͦ beati iob dum
ꝑcussionũ genera distinguere nesci-¬
unt. ꝑcussũ ꝓculpa credidert̃: & dũ
dm̃ iustũ in ꝑcussione sua conant᷑
asserere. beatũ iob cõpulsi st̃ de iniu¬
stitia reꝓbare: nescientes uidelicet
qđ idcirco flagellatꝰ fuerat. ut ꝓ fla¬
gello eiꝰ diuinȩ głe laus cresceret: ñ
autẽ ut ꝑ flagella peccata. q̃ neqͣꝗͣ
cõmiserat em̃daret. Unde & ad ue¬
niã citiꝰ redeunt: quia ignorantia
potiꝰ quã malitia peccauert̃. Quoꝵ
suꝑbiã diuina iustitia eõ uehem̃t᷑
humiliat: quo neqͣquã illos ad suã
grãm nͥ ꝑ eũ quẽ despexerant refor¬
mat. Ualde quippe elata mens re¬
tundit᷑ si ipsi suꝑ quẽ se extulit sub¬
ed libet int̾ hȩc mirauiiii. sponat᷑.¬
Idiuinȩ dispensationis oꝑa cerne¬
re: quomͦ ad illuminandã noctem
uitȩ p̾sentis. astra quȩq suis uicib
in cęli faciẽ ueniant: quousq in fi.¬

Expanded text:
ere creverit indicatur. Amici ergo beati Job, dum percussionum genera distinguere nesciunt, percussum pro culpa crediderunt: et dum Deum justum in percussione sua conantur asserere, beatum Job compulsi sunt de injustitia reprobare; nescientes videlicet quod idcirco flagellatus fuerat, ut pro flagello ejus divinae gloriae laus cresceret, non autem ut per flagella peccata quae nequaquam commiserat emendaret. Unde et ad veniam citius redeunt, quia ignorantia potius quam malitia peccaverunt. Quorum superbiam divina justitia eo vehementer humiliat, quo nequaquam illos ad suam gratiam, nisi per eum quem despexerant, reformat. Valde quippe elata mens retunditur, si ipsi super quem se extulit sued libet inter haec mira divinae dispensationis opera cernere quomodo ad illuminandam noctem vitae praesentis astra quaeque suis vicibus in coeli faciem veniant, quousque in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła: quisqͥs eũ in semet ipso signifi¬
cat. mͦ hunc ex capite. mͦ ex corpore de¬
signat: ut ñ solũ uocẽ capitis. sed etiã
corporis teneat. Vnde & isayas ꝓpħa
eiꝰdẽ dñi uerba expͥmens. ait. Quasi
pore sponsa: necesse ẽ ut cũ non ñ¬
qũã aliquid de capite dr̃. sensim
ac subito etiã ad uocẽ corporis diri
typũ redẽptoris insinuat: uxor uͦ
eiꝰ quȩ eũ ad maledicendũ ꝓuocat.
uitã carnaliũ designat: qui intra
scãm eccłam incorreptis moribus
positi. qͦ ꝑ fidẽ bonis iuxta st̃. eo ꝑ
uitã duriꝰ p̃munt: quia dũ quasi fi

Expanded text:
Ecclesia ; quisquis eum in semetipso significat, modo hunc ex capite, modo ex corpore designat, ut non solum vocem capitis, sed etiam corporis teneat. Unde et Isaias propheta ejusdem Domini verba exprimens, ait: Quasi pore sponsa, necesse est ut cum nonnunquam aliquid de capite dicitur, sensim ac subito etiam ad vocem corporis derivtypum Redemptoris insinuat; uxor vero ejus, quae eum ad maledicendum provocat, vitam carnalium designat; qui intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, quo per fidem bonis juxta sunt, eo per vitam durius premunt; q
Abbreviated transcription (Latin):
cia possidebt̃. Sci quippe in t̾ra ui¬
uentiũ duplicia possident: quia ni¬
mirũ beatitudine m̃tis simul &
corporis gaudent. Unde & ioħs
in apocalypsi quia ante resurrecti.¬
onẽ corporũ clamantes scõꝵ animaᷤᷤ¬
uidit: accepisse eas stolas singulas as¬
pexit dicens & datȩ sunt illis singu¬
le stolȩ albȩ: & dictũ ẽ illis ut requi¬
Sescerent tẽpus adhuc modicũ donec

Expanded text:
debunt . Sancti quippe in terra viventium duplicia possident, quia nimirum beatitudine mentis simul et corporis gaudent. Unde Joannes in Apocalypsi, quia ante resurrectionem corporum clamantes sanctorum animavidit, accepisse eas stolas singulas aspexit, dicens: Et datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis, ut requiescerent tempus 17 adhuc mo
Abbreviated transcription (Latin):
exarente tr̃a arbor ꝓducit᷑. uirtꝰq pul¬
ueris in lignũ uercit᷑: & nemo mirat᷑.
Quia quinq sunt panib quinq milia
hominũ saciati. creuisse escas in dentib
cuncti mirati sunt: cotidie sparsa gra¬
na seminum plenitudine multiplican¬
cotidie humor terrȩ in radicẽ uittis
attractus ꝑ botrũ in uinũ uertit᷑. &
nemo mirat᷑. Mira itaq st̃ om̃ia quȩ¬

Expanded text:
ex arente terra arbor producitur, virtusque pulex arente terra arbor producitur, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus quinque millia homines satiati, crevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt; quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicanirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotentis dĩ mirabilia ꝑscrutari
sufficiat: qͦd cuncta ex nichilo creauit.
qͦd ipsa mundi fabrica. mire potentiȩ
uirtute disposita. & suꝑ aera cȩlũ sus¬
penditur. & suꝑ abyssum tra libratꝰ᷑
qͦd ex reb inuisibilib om̃is hȩc uniuer¬
sitas ac uisibilib existat: qͦd hominẽ
fecit. ut ita dixerim in breui colligens
mundũ alterũ. s rationalẽ qͦd hẽ ex a¬
nuna & carne constituens. inuestigabi¬
li uirtutis dispositione ꝑmiscuit sp̃m̃
& lutum: Ex his itaq aliud nouimꝰ.
aluid & sumus: s tam̃ mirari negligi¬
mus: quia ea quȩ in cõp̃hensibili inda¬
gatione mira sunt. humanis ocłis usu
uiluert: unde fit. ut si mortuus homo
suscitet᷑. in ammiratione om̃s exiliañ.
& cotidie homo qui ñ erat nascit᷑. et
nemo mirat᷑. dum ꝓculdubio omĩb
const& qͥa plus sit creari qͦd ñ erat: qͣm
reparari qͦd erat. Qa arida aaron uir¬
ga floruit. cuncti mirati sunt: cotidie

Expanded text:
omnipotentis Dei mirabilia perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra libratur; quod ex rebus invisibilibus omnis haec universitas ac visibilibus existit, quod hominem fecit, ut ita dixerim, in brevi colligens mundum alterum, sed rationalem; quod hunc ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum? Ex his 189 itaque aliud novimus, aliud et sumus; sed tamen mirari negligimus, quia ea quae incomprehensibili indagatione mira sunt, humanis oculis usu viluerunt. Unde fit ut si mortuus homo suscitetur, in admirationem omnes exsiliant, et quotidie homo qui non erat nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus constet quia plus sit creari quod non erat, quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit, cuncti mirati sunt; quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
lexerint. uel minima nulla contẽp¬
nunt: & dũ sensũ manib adiuuant.
sese ultra altitudinẽ ingeniosoꝵ le¬
uant.Unde bene ꝑ salomonẽ dr̃.
Stelio manib nititur: & moratur in
edib regis. Plerũq enim aues quas
ad uolatũ penna subleuat. in uepri¬
b resident: & stelio qui ad uolatũ
pennas non hab&. nitens manib regni
edificiũ tenet: quia nimirũ sepe inge¬
niosi quiq dũ ꝑ negligentiã torpent.
in prauis actib remanent: & simpli¬
ces qͦs ingenii pena ñ adiuuat. ad obti¬
nenda ęt̃ni regni mȩnia uirtꝰ oꝑatio¬
nis leuat. Stelio gͦ dũ manib nitit᷑.
in regis edib morat᷑: qͥa illo simplex
ꝑ intentionẽ recti oꝑis ꝑuenit. quo
ingeniosus minime ascendit. .iiii.¬
ed his auditis questio nr̃o cordi
suborit᷑: cur uel negligenti intel¬
ligentiȩ donũ tribuatur: uel studi¬
osus quisq sensus sui tarditate p̃pe
diatur: ad quã citius respondet᷑. dũ

Expanded text:
lexerunt, vel minima nulla contemlexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum levant. Unde bene per Salomonem dicitur: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis . Plerumque enim aves, quas ad volatum penna sublevat, in vepribus resident; et stellio, qui ad volatum pennas non habet, nitens manibus, regni aedificium tenet, quia nimirum saepe ingeniosi quique dum per negligentiam torpent, in pravis 187 actibus remanent, et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda aeterni regni moenia virtus operationis levat. Stellio ergo dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit, quo ingeniosus minime ascendit. Sed his auditis, quaestio nostro cordi suboritur, cur vel negligenti intelligentiae donum tribuitur, vel studiosus quisque sditur. Ad quam citius respondetur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑ uiuentia m̃bra uiridescat: ac se
se ꝑ eoꝵ species formasq distinguat.
Hoc nimirũ cõphendi ꝑ rationẽ ñ po¬
test: s tam̃ credi facile ꝑ exemplum
potest. Quis enĩ ab uno grano semi¬
nis inim̃sam surgere arborẽ creder&:
nisi certũ hoc ꝑ exꝑim̃tum teneret:
In tanta nãq unius grani paruitate
& pene nulla sui dissimilitudine. ubi
lat& ligni duritia. & ligno tenerior
uel durior medulla: asꝑitas corticis:
uiriditas radicis: sapor fructuum:
suauitas odorũ: coloꝵ diuersitas. mol¬
licies folioꝵ. Et tam̃ quia hoc ꝑ exꝑi¬
m̃tũ nouimꝰ: ex uno grano seminis ꝓ¬
dire omĩa ñ dubitamꝰ. Qͥd gͦ. ẽ. diffi¬
cile ut puluis in m̃bra redeat: dum
conditoris potentiã cotidie cernimus.
qui ex grano ligna mirabilit̃ & adhuc
mirabiliꝰ fruct᷑ ex lignis creat: Dicat
gͦ. qui facit magna & inscrutabilia. &
mirabilia absq numero: qͥa diuinoꝵ

Expanded text:
tas per viventia membra viridescat, ac se tas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc nimirum comprehendi per rationem non potest, sed tamen credi facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, immensam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? Et tamen quia hoc per experimentum novimus, ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum conditoris potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divinorum
Abbreviated transcription (Latin):
studium: & nũqͣm discuti ꝑ intellectũ.
Sepe nãq humanꝰ sensus dũ qͦrũdã re¬
rũ rationẽ quęrens ñ inuenit: in du¬
bitationis se uoraginẽ mergit. Unde
fit ut ñnulli homines mortuorũ cor¬
pora in puluerẽ redacta considerent:
dũq resurrectionis uĩ ex ratione col¬
ligere ñ possunt: hȩc ad statũ pristi¬
num redire posse desperent. Miragͥ¬
quȩ ex fide credenda sunt. ꝑserutanda
ꝑ rationẽ ñ sunt: qͥa si hȩc nr̃is ocłis
ratio expander&: mira ñ eẽnt. S cũ
in his fortasse animus titubat: neceẽ
est ut ea quȩ ꝑ usũ nouit. nec tam̃ ꝑ
rationẽ colligit. ad memoriã reducat:
quatinus rei similis argum̃to fidem
robor&: qͣm labefactari sua sagacita-¬
te dep̃hendit. Considerato qͥppe hu-¬
manȩ carnis puluere qͦrũdã mens con-¬
cussa desperat. qͣndo puluis ad carnẽ
redeat. & rediuiuũ corpꝰ ꝑ m̃broꝵ li¬
niam̃ta cõponat: qͣndo illa t̾rȩ aridi¬

Expanded text:
nunquam discuti per intellectum. Saepe namque humanus sensus dum quarumdam rerum rationem quaerens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulverem redacta considerent; dumque resurrectionis vim ex ratione colligere non possunt, haec ad statum pristinum redire posse desperent. Mira igitur, ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Sed cum in his fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis argumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae aridi
Abbreviated transcription (Latin):
Bene autem cum dicer&. qui facit mag¬
na: adiunxit statĩ. & inscrutabilia.
Minus enĩ fuerat magna facere: si tam̃
ea quȩ facta st̃ ꝑscrutari potuisseñs.
Et recte subdit᷑. & mirabilia absq nu¬
mero: qͥa minoris eẽt magnitudinis.
si quȩ inscrutabilia condidit. pauca fu

Expanded text:
Bene autem cum diceret: Qui facit magna, adjunxit statim: Et inscrutabilia. Minus enim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunt, perscrutari potuissent. Recte autem subditur: Et mirabilia absque numero, quia minoris esset magnitudinis, si quae inscru
Abbreviated transcription (Latin):
urbis aditus porta dr̃. ita .ẽ. dies iudi¬
cii porta regni: quia ꝑ eũ ab electis
om̃ib ad cęlestis patriȩ gła intratur.
Unde & hunc diẽ cũ ad retributionem
sc̃ẽ ȩccłȩ salomon ꝓpinquare conspi¬
cer&. dixit. Nobilis in portis uir eiꝰ: qͦn¬
do sederit cum senatorib t̾rȩ. Uir qͥp¬
pe est ȩccłȩ humani generis redẽptor:
qui in portis se nobilem ostend&̃: qͥa
despectus prius in contumeliis exti¬
tit: s in ingressu regni sublimis ap¬
parebit. Qui cũ t̾rę senatorib¬
resid&: quia iudicii sententiã cũ scĩs eiꝰ¬
dem ȩccłȩ p̃dicatorib decernit: sicut

Expanded text:
urbis aditus porta dicitur; ita est dies judiurbis aditus porta dicitur; ita est dies judicii porta regni, quia per eum ab electis omnibus ad coelestis patriae gloriam intratur. Unde et hunc diem cum ad retributionem sanctae Ecclesiae Salomon appropinquare conspiceret, dixit: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Vir quippe est Ecclesiae humani generis Redemptor, qui in portis se nobilem ostendit, qui despectus prius in contumeliis exstitit, sed in ingressu regni sublimis apparebit. Qui cum terrae senatoriburesidet, quia judicii sententiam cum sanctis ejusdem Ecclesiae praedicatoribus decer
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ẽẽ in ipsa iam morte pensare in¬
firmi quilib& possunt: tc̃ enim ei etiam
illi derogant: qui hanc & usq ad mortẽ
sequentes amaNt. Bene autẽ dr̃ ego ui¬
di stultũ firma radice. & malediri pul¬
chritudini eius statĩ: acsi aꝑte dicer&.
Contra stulti pulchritudinẽ morã in
maledictione non habui: quia cũ hanc
cernerem. simul etiã penam sequentẽ
uidi. Non enim statim maledicerẽ. si
qua me glȩ illius delectatio denuisset:
s sine tarditate maledixi. qͥa supplicia
mansura conspiciens eius potentiam
sine dubitatione reꝓbaui. Sed quia
iniqui quiq quo plus in hoc mundo
ꝓficiunt. plures secũ ad interitũ tra¬
hunt: recte subdit᷑ Longe fient filii
eius a salute. Filii quippe stulti st̃. qui
in ambitione huiꝰ scłi ex eiꝰ imitatio¬
ne nascunt᷑: qui ꝓfecto a salute tanto
longius fiunt: qͣnto in ꝑpetratione
nequitiȩ nulla infirmitate feriunt᷑.

Expanded text:
nihil esse, in ipsa jam morte pensare innihil esse, in ipsa jam morte pensare infirmi 185 quilibet possunt. Tunc enim ei etiam illi derogant, qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. Bene itaque dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Ac si aperte diceret: Contra stulti pulchritudinem, moram in maledictione non habui, quia cum hanc cernerem, simul etiam poenam sequentem vidi. Non enim statim maledicerem, si qua me gloriae illius delectatio tenuisset; sed sine tarditate maledixi, quia supplicia mansura conspiciens, ejus potentiam sine dubitatione reprobavi. Sed quia iniqui quique quo plus in hoc mundo proficiunt, plures secum ad interitum trahunt, recte subditur: Longe fiant filii ejus a salute. Filii quippe stulti sunt, qui in ambitione hujus saeculi ex ejus imitatione nascuntur; qui profecto a salute tanto longius fiunt, quanto in perpetratione nequitiae nulla infirmitate feriuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
infirmȩ m̃tis . ẽ. ut cũ earũ rerũ quaᷤᷤ res¬
picit qͣlitate uariat᷑: sepe eius iudiciũ cũ ip¬
sa p̃sentis rei specie ducitur: & iuxta
hoc qͦd aspicit. intentio illiꝰ sensusq for¬
matur. Nam plerũq ñnulli dũ quoꝵ¬
dam głam cernunt. eiusdẽ głȩ aspecti¬
b delectant᷑: hanc magnũ aliquid ȩsti¬
mant: seq ut talia mereant᷑ exoptañ.
Cum uͦ głosos quosq aut eiectos subito
aut fortasse etiam morientes aspici-¬
unt: quia humana gła om̃ino nichil
sit cũ gemitu fatent᷑: ita ut ꝓtinꝰ di¬
cant. Ecce quam nichil . ẽ. homo: qͥ hoc
nimirũ rectius dicerent. si cũ in gła
hominẽ cernerent. tẽ eͣius interitum
cogitantes. transeuntẽ potentiã nichil
ẽt̃ sensissent. Tunc quippe. ẽ. humana
elatio pensanda quã nichil sit. cũ sese
suꝑ cȩteros successib extollit: tẽ consi-¬
derandũ. ẽ. quo cursu felicitas trans.¬
uol&: cum ante humanos oculos qͥsi
ꝑmanens poll&. Nam glam morituri

Expanded text:
mentis est, ut cum earum rerum quas respicit qualitate varietur. Saepe enim ejus judicium cum ipsa praesentis rei specie ducitur, et juxta hoc quod aspicit, intentio illius sensusque formatur. Nam plerumque nonnulli, dum quorumdam gloriam cernunt, ejusdem gloriae aspectibus delectantur, ac magnum aliquid existimant, seque ut talia mereantur exoptant. Cum vero gloriosos quosque, aut dejectos subito, aut fortasse etiam morientes aspiciunt, quia humana gloria omni modo nihil sit, cum gemitu fatentur, ita ut protinus dicant: Ecce quam nihil est homo. Qui hoc nimirum rectius dicerent, si cum in gloria hominem cernerent, tunc ejus interitum cogitantes, transeuntem potentiam nihil esse sensissent. Tunc quippe est humana elatio pensanda quam nihil sit, cum sese super caeteros successibus extollit. Tunc considerandum est quo cursu felicitas transvolet, cum ante humanos oculos quasi permanens pollet. Nam gloriam morituri
Abbreviated transcription (Latin):
et armatꝰ. Antiquus hostis iudaicũ
popłm armatus rapuit: quia in eo
uitam fidei fraudulentȩ suggestionis
iaculis extinxit: ut unde se inherere
dõ ereder&. inde eius ordinationi repug¬
nar&: qͦd ꝓfecto discipłos ueritas p̃mo¬
nuit dicens. Uenit hora: ut om̃is qui
int̾ficit uos. arbitret᷑ obsequiũ se p̃sta

Expanded text:
et armatus. Antiquus hostis Judaicum et armatus. Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eo vitam fidei fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinationi repugnaret. Quod profecto discipulos Veritas praemonet, dicens: Venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se pra
Abbreviated transcription (Latin):
floruerunt: s in ipsa redemptoris nr̃i
p̃sentia a diuinitatis obsequio ꝑfidiȩ
sue meritis repulsi cecidert̃. Quos ni¬
mirũ ñ.ẽ. qui eripiat: qͥa scilic& dum
ipsũ redẽptorẽ extinguere ꝑseqͦndo
conati sunt: oblata sibi remedia erep¬
tionis abscidert̃. De quo bene subdit᷑.¬
cuius messem famelicus comed&: &
messis fuerat sacri seges eloquii. Quȩ¬
uerbotenus tenuit: s ꝑ fatuitatis fasti¬
diũ ab eius intellectu ieiunauit. Huiꝰ¬
uͦ stulti messem famelicus comedit:
quia nimirũ gentilis popłs uerba legis
intelligendo edidit: ad quȩ plebs iu¬
daica sine intellectu laborauit. Hos
famelicos fidei dñs p̃uidit: cũ ꝑ euuan¬
głm dixit. Beati qui esuriunt & siti¬
unt iusticiam: qm̃ ipsi saturabuntur.
pleti prius ꝓ panib se locauert̃: & fa¬
melici saturati st̃. ¶S quia messem
ꝑdidit: recte subiungit᷑ qualit̃ ipse
etiam stultus ꝑit. cũ dr̃. & ipsũ rapi¬

Expanded text:
floruerunt; sed in ipsa Redemptoris nostri floruerunt; sed in ipsa Redemptoris nostri praesentia a Divinitatis obsequio, perfidiae suae meritis repulsi ceciderunt. Quos nimirum non est qui eripiat, quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati sunt, oblata sibi ereptionis remedia absciderunt; de quo bene subditCujus messem famelicus comedet, emessis, fuerant sacrae legis eloquia, everbotenus tenuit, sed per fatuitatis fastidium, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edidit, a quibus Judaica plebs sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominus praevidit, cum per Evangelistam dixit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . pleti prius, pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt . Sed quia messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse etiam stultus perit, cum dicitur: Et ipsum rapi
Abbreviated transcription (Latin):
phar maledicendo despicit: qͥa nimi¬
rũ om̃s heretici quoꝵ tenere speciẽ
amicos beati iob diximus. cũ de no-
auctoritate rep̃hendunt. De qͦstulto
lute. Filii huius stulti st̃ om̃s qͥ ꝑfidiȩ
illius p̃dicatione generant᷑: qui scilicet
a salute longe sunt: qͥa & sitẽporalem
uitam sine afflictione ꝑcipiunt: ȩt̃na
grauius ultione feriunt᷑: sicut de eisdẽ
filiis illius dñs dicit. Ue uobis scribȩ
& pharisei hẏpochritȩ: qui circuitis
Cmare & aridã: ut faciatis unũ ꝓselitũ.¬
Et cũ fuerit factus. facitis eũ filiũ ge¬
hennȩ duplo qͣm uos. Se ar. Et con¬
terent᷑ in porta: & ñ erit qͥ eripiat.
Quis alius portȩ nomine nisi mediator
dĩ & hominũ deb& intelligi. qui ait.
ego sũ ostiũ. ꝑ me si quis introierit
saluabit᷑: Filii igit᷑ huius stulti extͣ
portam ꝓficiunt: in porta conterent᷑:
quia prauȩ iudeoꝵ soboles ante medi¬
atoris aduentũ in legis obseruatione

Expanded text:
phaz maledicendo despicit, quia nimiphaz maledicendo despicit, quia nimirum omnes haeretici, quorum tenere speciem amicos beati Job diximus, cum de nomiauctoritate reprehendunt. De quo stulto ur. --Filii hujus stulti sunt omnes qui perfidiae illius praedicatione generantur. Qui scilicet a salute longe sunt, quia etsi temporalem vitam sine afflictione percipiunt, aeterna gravius ultione feriuntur, sicut de eisdem filiis illius Dominus dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circuitis mare et aridaet cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae 183 duplo quam vos . Sequitur: Et conterentur in porta, et non erit qui eripiat. Quis alius portae nomine, nisi mediator Dei et hominum debet intelligi, qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur ? Filii igitur hujus stulti extra portam proficiunt, et in porta conteruntur, quia pravae Judaeorum soboles ante Mediatoris adventum in legis observatione
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑ suꝑnã sententiã contra eos dr̃
ñ estis locuti coram me rectũ. & ꝓtinꝰ¬
addit᷑. sicut seruus m̃s iob: ꝓfecto li¬
que qͥa ñ omino despicit᷑. ꝗͦd ex meli¬
oris comparatione repbat᷑ In repre¬
hensione quippe eiꝰ incaute dilabunt᷑.
s tam̃ quia tanti uiri amici st̃ ex fa-
miliaritate illius mystica multa di¬
dicerunt: unde sicut suꝑiꝰ diximus.
eoꝵ uerbis etiã paulus utit᷑ & hȩc in¬
assertionis suȩ adiutoriũ assumens.
ꝓlata ex ueritate testat᷑: quȩ tam̃ ue-¬
ritas recte rep̃hendit: qͥa quãlibet
fortis sententia contra sc̃m uirũ ꝓfer¬
ri non debuit.
ossunt gͦ mystice elyphar uerba
pensari: quib ad beatũ iobloqͥt᷑
Stultus quippe udeoꝵ popłs extitit:
qui ipsam in carne p̃sentiã ȩt̃nȩ sapi-¬
entiȩ spreuit: qui quasi firma radice
conualuit: quia electoꝵ uitã tẽpora¬
lit̾ extinguendo suꝑauit: s hunc ely¬

Expanded text:
dum per supernam sententiam contra eos dicitur: dum per supernam sententiam contra eos dicitur: Non estis locuti coram me rectuadditur: Sicut servus meus Job, profecto liquet quia non omnino despicitur quod ex melioris comparatione reprobatur. In reprehensione quippe ejus incaute dilabuntur. Sed tamen quia tanti viri amici sunt, ex illius familiaritate mystica multa didicerunt. Unde, sicut diximus, eorum verbis etiam Paulus utitur, assertionis suae adjutorium assumens, prolata ex veritate testatur. Quae tamen veritas recte reprehendit, quia quamlibet fortis sententia contra sanctum virum proferri non debuit. Possunt ergo mystice Eliphaz verba pensari, quibus ad beatum Job loquitur, --Stultus quippe Judaeorum populus exstitit, quia ipsam in carne praesentiam aeternae Sapientiae sprevit. Qui quasi firma radice convaluit, quia electorum vitam temporaliter exstinguendo superavit. Sed hunc Eli
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximꝰ intra scãm ȩccłam incor¬
rectis morib positi. quo ꝑ fidẽ bonis
iurta sunt. eo ꝑ uitã duriꝰ p̾munt.
Quia enimꝰ fideles uitareͥ nequeunt: a
fidelib tanto deterius. qͣnto & interiᷤ
tolerant᷑. Amici uͦ illius qui quasi
ad consolandũ ueniunt. s ad uerba
asperȩ inuectionis excedunt. hereti¬
coꝵ spẽm tenent: qui cũ contra bo¬
nos dm̃ defendere nitunt᷑. offendt̃.¬
Hȩc itaq suꝑiꝰ latius dicta. nc̃ breuit᷑
studui ex mystica designatione suc¬
cingere: ut lector m̃s ex ipsa hac re¬
plicatione meminerit me in hoc oꝑe
sp̃uali intellectui deseruire: & tam̃
cũ utilitatis usus postulat. subtilit̃
qͦq studeo hystoriȩ uerba discutere.
cũ uͦ necesse. ẽ simul utrũq cõplector.
ut spũales fructus allegoria germi¬
net: qͦs tam̃ ex radice hẏstoriȩ ueri¬
tas ꝓducit. Amicos uͦ beati iob qͦs he¬
reticoꝵ tenere speciem diximꝰ in dic¬
tis suis neqͦquã ꝑ omĩa repbamꝰ: qͥa

Expanded text:
 intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, quo per fidem bonis juxta sunt, eo per vitam durius premunt. Quia enim quasi fideles vitari nequeunt, a fidelibus tanto deterius, quanto et interius tolerantur. Amici vero illius, qui quasi ad consolandum veniunt, sed ad verba asperae invectionis excedunt, haereticorum speciem tenent, qui cum contra bonos Deum defendere nituntur, offendec itaque superius latius dicta, nunc breviter studui ex mystica designatione succingere, ut lector meus ex ipsa hac replicatione meminerit me in hoc opere spiritali intellectui deservire. Et tamen cum utilitatis usus postulat, subtiliter quoque 182 studeo historiae verba discutere. Cum vero necesse est, simul utrumque complector, ut spiritales fructus allegoria germinet, quos tamen ex radice historiae veritas producit. Amicos vero beati Job, quos haereticorum tenere speciem diximus, in dictis suis nequaquam per omnia reprobamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
labor. ẽ: quib & pęna uerberũ labor
non .ẽ: Homo gͦ ad laborẽ nascit᷑ qͥa
ille huius mundi ueracit̾ mala sentit
qui eius bona inhiant̃ appetit. Nam
cuius mens ad alta suspendit᷑: sub ip¬
sa.ẽ. quicquid exterius contra ipsam
ctione se subtrahit. qͣnto ꝑ spẽ ad sũma
sustollit. An non quasi auis paulꝰ ad
uolatũ natus fuerat: qui tot aduersa
sustinens dicebat. nr̃a conuersatio in
cęlis. ẽ: & rursũ. scimus qm̃ si terrestriᷤᷤ
domus nr̃a huius habitationis dissol
domũ ñ manufactã ȩt̾nã in cęlis: Ue-¬
lut auis gͦ una transcenderat: quẽ ad¬
huc corpore in tra demorantẽ. iam in
sublimib spei penna subleuabat.u.¬
ed quia nullus suis uirib ualet
sese in alta sustollere. ut cũ uisibi¬
lib affligit᷑. ad inuisibilia subleuet᷑: re¬

Expanded text:
est, quibus et poena verberum labor non est? Homo ergo ad laborem nascitur, quia ille hujus mundi veraciter mala sentit, qui ejus bona inhianter appetit. Nam cujus mens ad alta suspenditur, sub ipsa est quidquid exterius contra ipsam ctione se subtrahit, quanto per spem ad summa sustollit. An non quasi avis, Paulus ad volatum natus fuerat, qui tot adversa sustinens dicebat: Nostra conversatio in coelis est ? Et rursum: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationdomum non manufactam, aeternam in coelis . Velut avis ergo ima transcenderat, quem adhuc corpore in terra demorantem, jam in sublimibus spei penna sublevabat. Sed quia nullus suis viribus valet sese in alta sustollere, ut cum visibilibus affligitur, in invisibilia sublevetur, re
Abbreviated transcription (Latin):
RI¬
AE
ueritate beati iob dicta amicorũq
illius mistica ꝓposui int̾p̃tatione dis¬
cutere: quia cunctis uera scientib li¬
quet. qͦd redẽptorẽ mundi totis suis
lens dicit᷑: ut ꝑ eius nom̃ & uulnera
redemptoris nr̃i passio designet᷑. de qͦ
ꝓpħa ait. uere languores nr̃os ipse tu¬
lit & dolores nr̃os ipse portauit. Cui
filios occidit: quia ñ solũ iudaicũ po¬
pło ex timore seruientẽ. s ipsos quoꝙ
apłos in suo amore regeneratos. passi¬
onis eius tempore. telo ꝑfidiȩ ꝑculit.
U ulnere beati iob corpus atterit᷑ qͥa
redemptor nr̃ configi clauis. in cru¬
cis patibulo ñ dedignat᷑. A planta
aut̃ pedis usq ad uerticẽ uulnera
suscepit: quia scãm ȩccłam que corpꝰ
eius ẽ ñ solũ ꝑ extrena & ultima. s
usq ad sũma m̃bra ꝑsecutione seui¬
ens temptator affligit: unde etiã pau¬
lus dicit. compleo ea quȩ desunt passi-¬
onũ xp̃i in carne mea. Cui suadere
uror ad maledicendũ nitit᷑: qͥa car-¬

Expanded text:
riae veritate beati Job dicta, amicorumque illius mystica proposui interpretatione discutere; quia cunctis vera scientibus liquet quod redemptorem mundi totis suis lens dicitur, ut per ejus et nomen et vulnera, Redemptoris nostri passio designetur, de quo propheta ait: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Cui filios occidit; quia non solum Judaicum populum ex timore servientem, sed ipsos quoque apostolos in suo amore regeneratos, passionis ejus tempore telo perfidiae perculit. Vulnere beati Job corpus atteritur, quia Redemptor noster configi clavis in crucis patibulo non dedignatur. A planta autem pedis usque ad verticem vulnera suscepit, quia sanctam Ecclesiam, quae corpus ejus est, non solum per extrema et ultima, sed usque ad summa membra persecutione saeviens tentator affligit. Unde etiam Paulus dixit: Compleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . Cui suadere uxor ad maledicendum nititur, quia car