comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
securi ȩleuata incaput eius librass&:
ictum ferientis dextere sustinuit
eiu Aietu tamen post tergũ
manibus : uni seruandus & custodi¬
endus traditur: Quicum eum ad
remotiora duxiss& : percunctari
abeo coepit quis nam ess&. Respon¬
dit. xristianum se esse quęrebat
ȩtiam abeo: antime ret Tur¬
uero constantissime profitetur
numqua se tam fuisse securum:
quia sciret miscđam dni maxime
inteptationib ad futura: se. magis
cinia exercens ess& indignus: INgres¬
susq euangelicam disputacionẽ: uerbũ
dei latroni prȩdicabat Quidlongius
morerꝰ latro credidit. Prosecut¬
martinũ uiȩ reddidit: orans ut prose
dnm p̃caretur. Idemq postea. religiosã
agens uitã: uisus . ẽ. ut hȩc quȩ supra re¬
tuli mus audiamus. ab ipso audita dicantur
SITUR. MARTINUS:
inde progressus cũ mediolanum prȩ¬
terisset: diabolus initinere hum

Expanded text:
securi eleuata in caput eius librasset securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum ad remotiora duxisset, percontari ab eo coepit, quisnam esset. respondit Christianum se esse. quaerebat etiam ab eo an timeret. uero constantissime profitetur, numquam se tam fuisse securum, quia sciret misericordiam Domini maxime in temptationibus adfuturam: se magis e latrocinia exercens esset indignus. ingressusque euangelicam disputationem uerbum Dei latroni praedicabat. quid longius morer? latro credidit prosecutMartinum uiae reddidit, orans ut pro ae Dominum precaretur. idemque postea religiosam agens uitam uisus est, adeo ut haec, quae supra rettulimus, ex ipso audita dicantur. Igitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in itinere, hum
Abbreviated transcription (Latin):
cia scm̃ hyLARium
pictaue epm̃ ciuitatis
urais tunc indei rebus spectata et
cognita fides habebatur expemuit
et aliquandiu apud eum commora¬
tus est.Temptauit autẽ idem
hylaRIUs inposito diaconii officio
sibi eum arcius implicare: & mi¬
nisterio uinciri diuino Dedcum
sȩpissime restitisset. indignum se
.eẽ. uociferans : intellexit uir dei¬
altioris ingeni. hoc eum modo
locus in iurię uideretur. Itaq exor¬
cistam eum. eẽ. prȩcepit:
uam
ille ordinationem nedis pexisse
tamquam humiliorem uideretur.
non repudicuit Hec multoꝰ post
ad monitas ꝑ soporem ut patriam
parentesq quos adhuc gentilitas de¬
tinebat religiosa sollicitudine uisi¬
taret: exuoluntate scĩ hylaru pro¬
fectus est Multisq abeo obstrictus
prȩcibus & lacrimis ut rediret.
Pestus ut ferunt peregrinationem
illam ad gressus est: Contestatus
fratres. multa se aduersa passurum.
quod postea probauit euertus:
At primum inter alpes deuia secutus:
incidit in latrones: Cumq unus

Expanded text:
ctum Hilarium Pictauae episcopum ciuitatis, cuius tunc in Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo locus iniuriae uideretur: itaquecistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus
Abbreviated transcription (Latin):
culis : quos anachoretas uocant.
Uuunt herbarum radicibus: nullo
umquam certo loco consistunt: ne
coegerit : sedes habent: Ad quendã
igitur hocritu. atq hac lege uiuen¬
tem : duo exnutriamonachi licet
longa et diuersa regione. tamen
quia olim ipsis in monasterii con¬
uersatione carus & familiaris fuissa
auditis eius uirtutib tetenderunt:
uenidiũ multumq quȩ situm: cast¬
dem mense feptimo reppererunt
in extremo illo deserto qđ est memphis.
contiguum demorantem Quas ille soli¬
tudines:iam ꝑ annos .xii dicebatur
habitare Quilicet omĩum hominũ
uitaret occur sus: tamen agnitos non
refugit: seq carissimis pertriduum
non negauit: Q uasto die aliquan¬
tulum progressus cũ pro sequeretur
abeuntes. laeȩnam mirȩ magnitu¬
dinis. ad seuenire conspiciunt.
bestia licet trib reꝑtis non incesta
quem peteret. anachoretȩ pedib ad¬
uoluitur : & cum fletu quodam aclam̃¬
tacione ꝓcumbens: indica gem̃tis
pariter et rogantis affectum Mouit

Expanded text:
culis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco consistunt, ne  quas nox coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum, demorantem: quas ille solitudines iam per annos duodecim dicebatur habitare. qui licet omnium hominum uitaret occursum, tamen agnitos non refugit seque carissimis per triduum non negauit. quarto die aliquantulum progressus cum prosequeretur abeuntes, leaenam mirae magnitudinis ad se uenire conspiciunt. bestia licet tribus repertis, non incerta quem peteret, anachoretae pedibus aduoluitur et cum fletu quodam ac lamentatione procumbens indicabat gementis pariter et rogantis affectum. mouet
Abbreviated transcription (Latin):
arbouum intantum ualuit: ut statim
puellam dõ uouerit. & perp&ue
uirginitati dicaret. Profectusq
ad martinum: puellam ei prȩsens
obuistutum eius testimonium.
quȩ per absentem licet curata
eẽt. obtulit: Neque ab alio eam
quam a martino habitu iurgi

Expanded text:
Arborium in tantum ualuit, ut statim puellam Deo uouerit et perpetuae uirginitati dicarit: profectusque ad Martinum puellam ei, praesens uirtutum eius testimonium, quae per absentem licet curata esset, obtulit, neque ab alio eam quam a Martino habitu uirgi
Abbreviated transcription (Latin):
referre queuidi: I am̃ pauca
ꝑ stringam eplurib: Aud longe
abheremo contugua nilo: multa sunt
agere : om̃a ad nutũ illius. potestatẽq
pendere Ex his siqui maiorẽ uirtutẽ
mente concupierint. ut acturi solitariã
uitam se adheremum conferant.
non nisi ꝑmittente abbate discedunt:
Haec illorum prima uirtus. ẽ: parere
alieno imperio Trans gressis adhe¬
remum. abbatis illius ordinatione.
panis uel quilibe crbus alius ministrat᷑:
Casuꝑ illos dies quib illo adueneram:
cuidã quinuꝑ adheremum seces serat.
neq amplius ab hoc monasterio quã sex
milibus tabernaculum sibi constituerat.
panem alibas ꝑ duos putros miserat:
uorum maior habebat aetatis annos
quindecim
Minori

Expanded text:
referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se ad eremum conferant, non nisi permittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum, abbatis illius ordinatione panis vel quilibet cibus alius ministratur. Casu per illos dies quibus illo adveneram, cuidam qui nuper ad eremum secesserat, neque amplius ab hoc monasterio quam sex millibus tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum major habebat aetatis annos quindecim, minor
Abbreviated transcription (Latin):
se oleum sub martini benediccione
creuisse. quod exundante cõpia
suꝑn e deflueret: eandemq dum
ad matrem familias uasculum re¬
ferretur: seruasse uirtutẽ N am
intermanus pueri poitantis ita semꝑ
exundasse oleum. ut om̃e illius uesti¬
mentum. copia suꝑ fusi liquoris ope¬
riret Matronam ita usq ad sum
mum plenum uasculum recipisse:
ut prbt hodieq fateatur. obdendi
pessuli. quo claudi diligentius seruan¬
da. consuerunt. in uitro illo spatium
non fuisse Mirum et illud qđ huic
meautem intuebatur. memini con¬
tigisse: uas uitreum cum oleo. qđ mar¬
tinus benedixerat: infenestra pau¬
lulum editiore deposuit: puerfa¬
miliuris in cautior. linteum suꝑpo¬
situm. ampullulam ibi. eẽ. ignarus
ad traxit. Uas suꝑ constratum mar

Expanded text:
se oleum sub Martini benedictione se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum um plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo, quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum mar
Abbreviated transcription (Latin):
tione benedicit: atq ita inos puellȩ
sanctificatum liquorem. cum et lingũa
illius digitis teneret. infudit. N ec fe¬
fellit scm̃: uirtutis euentus patris
nomen in terrogat. Mox illa respon¬
dide: Proclamat pater cum gaudio
pariter et lacrimis. martini genua
complexus : ethanc primam se filiae
audisse uocem cunctis stupentibus.
fatebatur. Ac necuiquã id incredi¬
bile forte uideatur : perhibeat uobis
praesens euagrius testimonium ueri¬
tatis Nam resipso prȩsente tum¬
gesta est. Parum illud est qđ nup
arpagio prbo referente cognoui:
sed non pr eter mittendũ uidetur.
UITIANT
COMITIS UXOREM
missise̾ martino oleum:
qđ ad diuersas morborũ
causas necessarium sicut est consue¬
tudo benediceret: ampullulam
uitream istius modi fuisse : ut ro¬
tunda inuentrem cresceret. ore
producto: sedoris extantis ex tantis
concauum non repletum. Quia id
moris sit uascula complere: ut pars
umbonib obstruendis libera relin¬
quatur Testatur prbr uidisse

Expanded text:
tione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tumgesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem misisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est consuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars summa umbonibus obstruendis libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse
Abbreviated transcription (Latin):
in illud litus exponimꝰ: & ne statim
repetere cursum possimus. maris
mollitia adtineri. egressus interrã
ut est mos humani ingenii. Natusa
cognoscere: xpĩanos nos eẽ. Ad p̃¬
cipue querore : aneeñt aliqui
inter illas solitudines xp̃iani.
nr̃a prouoluitur. Iterũ nos ac sȩpius¬
exosculatos : inuitat adorationẽ.
deinde positi s interra uerͣ ecũ pellib
facitnos discumbere: Ad ponit
prandium. sane locupletissimũ.
dimidium panẽ hordeatium:
eramus autem nos quatuor ipse
erat quintus. Fasciculũ hȩrbe
intulit cui nom̃ excidit: quae
m̃tȩ similis exhuberans foliis¬
saporem mellis prestabat. Huius

Expanded text:
in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturamcognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiantra prouoluitur: iterum nos ac saepiusexosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discumbere. adponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeacium. eramus autem nos quattuor, ipse erat quintus. fasciculum etiam intulit, cuius nomen excidit, quae menthae similis, exuberans folisaporem mellis praestabat: huius
Abbreviated transcription (Latin):
statuit: quilocus tam secretus et remotꝰ
erat : ut heremi solitudinem nondesi¬
deraret exuno enim latere prȩcisa
montis excelsa rupe ambiebatur.
reliquam planiciem liger fluuius re¬
ducto paululum sinuclauserat
Una tantum eadem que arta ad modũ
uia: adiri poterat: Ipse ex lignis
contextam cellulam habebat. Mult

Expanded text:
statuit. qui locus tam secretus et remotus statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, mult
Abbreviated transcription (Latin):
ecir cum stantibus. supto psalterio
que primum uersum inuenit arri¬
puit Psalmus autẽ hic erat ex
ore in fantium eclactantium ꝑ fecisti
laudem ꝓpt̃ inimicos tuos: ut destruas¬
in imicum et defensorem
clamor populi tollitur: pars diuersa
confunditur: atq ita habitum est
diuino nutu psalmum hunc lectum
fuisse. ut testimonium operis sui de¬
fensor audiret : quia exore infantiũ
atq lactantium in martino dni
laude ꝑfecta. ec osten sus pariter et
destructus . ẽ. in imicus: Iam uero
supto episcopatu. qualem sẽ quantũq
pres titerit : non est nrãe facultatis
euoluere Idem enim constantissime
perseuerabat : qui prius fuerat.
eadem in corde eius humilitas: eadẽ
inuestitu eius uilitas erat Atq ita
propositum monachi iustutem que
renti ad aeccłam cellula usus est:
ein cum inquiȩtudinẽ frequentantiũ
ferre nõ possit. Duob ferȩ extraci¬
uitatem milibus monasterium sibi

Expanded text:
e circumstantibus sumpto psalterio, e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruasinimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, propositum monachi uirtutemque drenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi
Abbreviated transcription (Latin):
bibus: suffragia ferenda conuenerant:¬
UNa om̃ium uoluntas. eadem uota
eademq sententia: mastinũ episco¬
patu. eẽ. dignissimũ: felicem fore tali
aeccłã sacerdote. Paucitam̃ & non
nulli exepĩs qui ad constituendum
antistitem fuerant euocati impie
repugnabant: dicentes scilic& contẽp̃¬
tibilem. eẽ. ꝑsonam. indignũ. eẽ. epis¬
copatu hominẽ uultu despicabilem.
ueste sordidum: crine de formem:
ita apopło sententiae sanioris. He
illors in risa dementia. ẽ : qui in¬
lustrem uirum dum uitu perare cupi¬
unt prȩdicabant. N ec uero aliud
his facere licuit : quã qđ populus dño
uolente cogebat: Inter epõs tam̃
quiad fuerant: praccipue de fensor
quidam nomine dicitur restitisse:
Unde anim aduersum . ẽ: grauiter illũ
leccione proph&ica tunc notatum:
N amcum fortuitu lector cui legendh eo
die officium erat: inter clusus a popło
defuisset : turbatis ministris dum
expectiꝰtur quinon adera t. unus

Expanded text:
bibus ad suffragia ferenda conueneratbibus ad suffragia ferenda conueneratuna omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen nulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum dum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor quidam dicitur restitisse: unde animaduersum est grauiter illum lectione prophetica tum notatum. nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus
Abbreviated transcription (Latin):
dum agrum Lupicini cui dã
honorati scđm scłũ uiri prȩ¬
teriret: clamore & luctu turbȩ plan¬
gentis excipit᷑. Adquam cum solli¬
citus adstitisset. et quis. cet̾. hic fletus
in quireret : indicatur unum ȩfamilia
seruulum laqueo sibi uitã extorsisse:
Quo cognito: cellulã in qua corpus irce¬
bat in greditur Exclusisq omibus¬
turbis: suꝑ stratus corpori aliquantisꝑ
porauit. O¬
ox iuui scente uultu mar¬
cescentib oculis: inora illius de func¬
tus erigitur: Hentoq conamine
enisus ad surgere. ad prehensa beati
uiri dextera in pedes constetit: atq
ita cumeo usq ad uestibulum domus.
turba. omnis inspectante processit
posset : ruricius quidã unus ȩciuibus
uxoris languore simulato. ad genua
illius ꝓuolutus. ut egrederctur obtinuit.
ta dispositis iam initinere ciuium
turbis: sub quadam custodiaꝰ cͤiuitatẽ
usq: deducitur. Mirum in modum.
in credibilis multitudo nonsolum
exillo oppido sed etiam exuicinis ur¬

Expanded text:
dum agrum Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisqturbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit. posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis ur
Abbreviated transcription (Latin):
timuisset incidere euangelicã uer
duer sum hȩc ep̃ĩ olsi¬
natius renitentes: propotestate coge¬
bant recte etiam uniuersa cũ praus
et cum ipso auctore dampnare: quia
satis superq sufficerent libri quos
aeccła recepisset: respuendam. eẽ
poenitus leccionem. quae plus esset
nocitura insipientibus: quã ꝓfutusa
sapientibus Michi autẽ exillis
libris quaedam curiosius indaganti
admodum multa placuerunt. sed
non nulla reprehendi : inquib illũ
praua sensisse Non dubiam est. quȩ
defensores eius falsata contendunt.
go miror unum eundemq hominẽ.
tam di uersum ase. eẽ. potuisse. ut
in ea paste qua probatur. neminem
post apłos habeat aequalem. Inea uͦ
quaiure reprehenditur: nemo de formius
doceat᷑ errasse N am cũ cbepĩs ex¬
cerpta in libris illius multa legerent᷑.
quȩ contra ca tholicam fidem conscripta
constarent. locus ille uel maximam
parabat inuidiam in quo editum
salute perpersus. mortem prohominis
aeternitate gustass&. ita eet̃ eodem

Expanded text:
timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec episcopi obstinatius renitentes pro potestate cogebant recta etiam uniuersa cum prauis et cum ipso auctore damnari, quia satis superque sufficerent libri, quos ecclesia recepisset: respuendam esse penitus lectionem, quae plus esset nocitura insipientibus quam profutura sapientibus. mihi autem ex illis libris quaedam curiosius indaganti admodum multa placuerunt, sed nonnulla deprehendi, in quibus illum praua sensisse non dubium est, quae defensores eius falsata contendunt. ego miror unum eundemque hominem tam diuersum a se esse po. tuisse, ut in ea parte, qua probatur, neminem post Apostolos habeat aequalem, in ea uero, qua iure reprehenditur, nemo deformius doceatur errasse. nam cum ab episcopis excepta in libris illius multa legerentur, quae contra catholicam fidem scripta constaret, locus ille uel maxime parabat inuidiam, in quo editum salute perpessus mortem pro hominis aeternitate gustasset, ita esset eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tebatur desiderio etiam uerbo sus
inpenderem: Enim uero inquam.
satis probasti: quantũ pius amor
possit : quinr̃ĩ causa tot maria
tantũq terrarum em̃ sũs a sum mo
utita dicã solis egressu. usq in eius
occidua uenisti: Age ergo quia
et secreti in ternos nec occupati sum
et sermonituo uacare debemus.
Edisseras nobis uelim omẽm tuȩ pere¬
grinationis historam : qualiter in o¬
riente fides xp̃i floreat. que sit scõꝵ
quies. quȩ inflituta monachorum:
quia in his regionibus inter ista

Expanded text:
tebatur — desiderio etiam uerbosus tebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, retur. nam certe, quia in his regionibus inter ista
Abbreviated transcription (Latin):
uimus . tantũ terrȩ trans cucurrimus.
conplectendũ ꝑfruendumq te remotis
om̃ib trade. Egouero inquã etiam
cũtu in aegypto morareris totus tecũ
semꝑ animo et cogitacione uersabar
meq dete dies ac noctes cogitantẽ
totũ tua caritas possidebat: nedũ mͦ
tibi estimes. puncto temporis defuturũ
quominus amore tuo pendens. te intu¬
eur: teaudiam. tecũ loquar. nullo
poenitus insecretum nrm̃ quod nob hȩc
remotior cellula prestat admisso.
Uam hiuꝰ nr̃i ut arbitror galli presentiã
nõ moleste feras : quia hoc aduentutuo
utuides. ꝑinde atq ego ipse triumphat
gaudio Recte plane in quid̃ postu¬
mianus in societate nrã gallus iste
retinebitur : quia ec simͥ parum cogni¬
tus est proeo tam̃ qđ tibi.ẽ. carissim
nõ potest mͥ. nõ eẽ carus. maxime
cũ exmartinisit disciplina Heq
grauabor qualib& conserte. uobcũ
ut postis fabulari: quippe. cũ ꝓpt̃
hoc uenerim: ut me huius sulpicu
mei meautẽ utraq manũ complec¬

Expanded text:
uimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina. neque grauabor quamlibet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplec
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: Quodam enim die prȩmissa
priese et circumiectus ips luce
pur purea quo facilius claritate
ad sup̃ti fulgoris in luderet. ueste
&iam regia indutus. diademate
exgemmis auroq redemitus. calteis
auro inlitis. sereno ore. l&a facie.
ut nichil minus quam diabolus puta¬
retur : oranti incellula ad sttit.
Cumq martinus primo aspectu eius
fuisset hebetatus : diumultumq silen¬
tium ambo tenuerunt. Tumprior
diabolus. Agnosce in quid martine
quẽ cernis xp̃s ego sum : descen surus
ad terrai : p̾ius me manifestare tibi
uolui. Ad hȩc mastinus taceret nec
quicquam responsi referret: iterare
ausus est diabolus professionis audaciã.
martine quid dubitas credere. cum
uideas: xp̃s egosum: Tu mille reue¬
lante sibi spũ. ut intelligeret dia¬
bolum. eẽ. nondm̃: N onse inquit iħs
dñs purpuratum et diademate reni

Expanded text:
uerit. quodam enim die praemissa prece et circumiectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate adsumpti fulgoris inluderet, ueste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro inlitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus quam diabolus putaretur, oranti in cellula adstitit. cumque Martinus primo aspectu eius fuisset hebetatus, diu multum silentium ambo tenuerunt. tum prior diabolus: \'agnosce\' inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi uolui\\ ad haec cum Martinus taceret nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diMartine, quid dubitas credere, cum videas? Christus ego sum. Tum ille, revelante sibi Spiritu, ut intelligeret diabolum esse, non Deum: Non se, inquit, Jesus Dominus purpuratum et diademate reni
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s uero ille : incunctanter accessit:
Nos licet trepidi : secuti sumus.
eram
paululum. cerneres imperatã adeo
modesta accessit. & constitit. dumille
adtigua ramis humiliorib poma
decerperet Cumq plenam palmulis
manum obtulisset : occurrit bestia.
accepitq tamlibere : quam nullũ
animaal domesticum Et cum come¬
dissec : abscessit Hos hȩc intuentes
& adhuc trementes. facile potium
quanta in illo fidei uirtꝰ.
& quanta innobis esset infir¬
mitas
LI U M
AE QUE. SINGULARẼ

Expanded text:
sanctus uero ille incunctanter accessit: sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum — cerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singulare
Abbreviated transcription (Latin):
bos ille uiuebat N obis quoque:
exea copia caent̃ scs dedit: Ibi uidi
qđuos galli forte nõ creditis : ollã cũ
olerib quȩ nobis in caenã prȩ parat᷑.
sine igne feruere Tantauis solis ÷
utquib libet coquis. & iam adgalloꝵ
pulmenta sufficiat. Post caenã aut̃
iam inclinante uespera: inuitat nos
adarborẽ palmã. cuius int̾dũ pomis
uti solebat: quȩ fere. duob milib aberat.
Namhȩȩ tantum inherȩmo arbores.
licet raro habentur. Tam̃ qđ utrũ
sollers antiquitas procurauerat.
ansolis nutura gignat. ignoro: nisi
s̃i ds̃ prestuis. habitandam quandoq
ascis heremum hȩc seruis suis parauerit.
E xmaiore enĩ paste qui intra illa s&ereta
consistunt. cũ alit ibi germina pulla
succedunt : istarum arborum pomis
alunt᷑: Ergo ubi ad illam ad quã nos
humanitas nr̃i hospitis ducebat. ar¬
borem ꝑuenimus : Leonem ibi offendim:
Quouiso: ego & ille dux meus. intremuim:

Expanded text:
bos ille uiuebat: nobis quoque bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
urã studia fraudabo Etquia hȩre¬
mite unius incipientis agnosco uir
tutem: referam adhuc uobis pauca
deplurimis:
PRIMA HEREMI INBRES¬
sus sum. xii. fere anilo
milibus : habebam aut̃ unũ exfrĩb
ducẽ locorum peritum : Peruenimus¬
Peruenimus
adquendam senem monachũ. subra¬
dice montis habitantẽ: Ibi qđ in illis
locis rarissimum . ẽ: puteui erat.
Houem unum habebat: cui hic erat
totus labor : inpulst rotali machina
aquã ꝓducere N amfere mille aut
amplius pedum profundum putei
ferebatur: Hortus illic erat: multis
oleribus copiosus: id quidem contra
naturam heremi. ubi oma arentia.
exusta solis ardorbus. nulłus umquã
seminis uel exiguam radicẽ deperisse¬
ferunt Uerum hoc scõ illi labor cũ
peccore comind̾nis: et propria prestabat
industria: Frequens enim in rigatio
aquarum tantam pinguedinẽ arenis
dabat: ut mirũ in modum. iuirere
atq fructificare horti illius olera ui¬
dercͥmus Ex his igitur una cũ dnõ.

Expanded text:
ra studia fraudabo: et quia eremitae unius incipientis agnovistis tutem, referam adhuc vobis pauca de plurimis. prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino
Abbreviated transcription (Latin):
illius ab soluit errore.
autem insequenti tempore
dumiter ageret : ut gen¬
tilis cuius dam corpus quod ad sepul¬
crum cũ suꝑ sticioso funere defere¬
batur . obuium haber&. Conspica¬
tusq eminus uenientium turbam
quidnam id .eẽt. ignarus paululum
stetit. N am eum fȩre quingentoꝵ
passuum inter uallum erat: ut diffi¬
cile fuerit dinoscere quid uideret:
tamen quia rusticam manum cerne
ret & a gente uento linteamina
corporis suꝑ iecta uolitarent. prophanos
sacrificiorum ritͥs agi credidit.¬

Expanded text:
illius absoluit errore. illius absoluit errore. Accidit autem insequenti tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tret, et agente vento linteamina corpori superjecta volitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit
Abbreviated transcription (Latin):
passionis ostendi. Crandise scrupulo
ꝑ moueri. quod nichil certi constans sibi.
maiorum memoua tradidis set:
Cum aliquandiu ergo aloco illo se abs¬
tinuisset. nec derogans religioni qua
incertus erat ne auctoutatem suam
uulgo acmodans. ne suꝑsticio con¬
ualesceret : quadam die paucis secũ
abhibitis fr̃ib ad locum ꝑgit. Dein
suꝑ sepulcrum ipsum adstans orauit
ad dnm̃ : ut quis. eet̃. uel cuius meriti
sepultus ostenderet Tum conuersus
adleuam: uidec prope adsistere um¬
bram sordidam trucem: imperat
nomen meritum quȩ ut loqueretur:
nomen edicit. decrimine confitetur.
latronem se fuisse obscelera ꝑcussum.
uulgi errore cȩlebratũ. sibi nichil cum
martirib esse commune: cu illos gła.
se poena retiner&: Mirũ in modũ.
uocẽ loquentis quiaderant audiebari
ꝑsona tam̃ nõ uidebant. Fum marti¬
nus quid udisset exposuit: Iussit q
exeo loco altare qđ ibi fuerat submo¬
ueri : atq ita popłm supersticionis

Expanded text:
passionis ostendi: grandi se scrupulo passionis ostendi: grandi se scrupulo permoveri, quod nihil certi constans sibi majorum memoria tradidisset. Cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam vulgo accommodans, ne superstitio convalesceret; quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. Deinde super sepulcrum ipsum astans oravit ad Dominum, ut quis esset, vel cujus meriti sepultus, ostenderet. Tum conversus ad laevam vidit prope assistere umbram sordidam, trucem. Imperat, nomen meritumque ut loqnomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita populum superstitionis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiquã extra cellulam suã egressus.
nisi cumadlocum orationis conuenie¬
bant. Crbum unum: om̃s post horã
ieiunii accipiebant:
Uinum nemo
nouerat. nisi quem in firmitas coegis¬
set. Pleriq camelorum setis uestie¬
bantur: mollior ibi habitus ꝓcrimine
Iuodeo magis sit mirũ necesse
.ẽ : qđ multi inter eos nobiles habebant᷑.
quilonge aliter edðcati. ad hanc se
humilitatem et patientiam coegerant:
luresq ex his: postea epõs uidimus.
quȩ enim. cet̃. ciuitas aut aeccła. quȩ
non si bidemartini monasterio cupe¬
ret sacerdotes.
EO UT RELEQUAS
uirtutes eius quas in episcopatu
ȩgit ad gredictr erat haut lon¬
ge ab oppido. ꝓximus monasteru
locus. quem falsii hominũ opimo
uelut consepultis. ibi martiribus
sacrauerat. Ham et altare ibi asupe¬
rioubus ep̃is. constitutum habebatur
sed martinus nontemere adhibens
incestis fidem: abhis quimaiores natu
erant pres biteris. uł clericis flagita¬
bat. nom̃ sibi nomen martrrisatempora¬

Expanded text:
cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse  quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? Sed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nom
Abbreviated transcription (Latin):
feci. Tunc ille conuocatis frib refert
quid diabolus indicasset sollicitos. eẽ.
praecepit percellulas singulorum: quis.¬
nam. hoc casu fuisset affectus: neminẽ
quidem deẽe demonachis: sedunum
rusticum mercede conductum. ut
uehiculo ligna deferret is se adsil-

Expanded text:
feci. Tunc ille convocatis fratribus refert quid diabolus indicasset; sollicitosque esse praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu fuisset affectus. Neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut vehiculo ligna deferret, isse ad sil
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio constitutis incredibilia
uidebantur. N edum ego confidam
om̃s qui hȩc audiant credituros
am nisi in aestim abilem uitam atq
uirtutem martinus egisset : nequaꝗ̃
apud nos tanta gloria prȩditus
haberetur Quam quam minime
mirum si in operibus martini in¬
firmitas humana dubitauerit:
cum multos hodieq uideamus.
Ne euangeliis quidem credidisse.
MARTINO
AUTEM SEPE

Expanded text:
monasterio constitutis incredibilia monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam es, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur. quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmitcum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe
Abbreviated transcription (Latin):
familiarius loquebatur : coepit orare.
ut ꝑ quirentibus indicaret. quid illud
diuini fuisset horroris qđ fatebam
Tos ambo señsisse. uel cum quib fuiss&
incellula conloquͥtus Tenuem enĩ
nos licet. & uix intellectum sermo¬
cinantium sonum: proforibus audisse.
Cum ille du multumq cunctatus
sed ruchil erat qđ ei sulpitius non ex¬
toiquer& inuito. Incredibiliora
forte dicturussum sed xp̃o teste
non mentior. nisi quisquã est tam sacri¬
legus ut martinum aestimet fuisse
mentitum. Dicam inquit uobis. sed
uos nulli queso dicatis: Agnes. Tecla
& maria: mecum fuerunt: Referebant
autem nob̵: uultum atq: habitum
singularum: Necuero illo tantum
die : sed frequenter se ab eis confessus
est usitari Petrum etiam et paulũ
apłos: iuderi ase sȩpius non negauit:
Lam uero demones prout adeum quisq
ueniss& : suis nominibus increpabat:
Mercurium maxime patiebat᷑ infestũ.
Iouem brutum atq hebetem . eẽ. diec¬
bat Haec plerisq &iam in eodem

Expanded text:
familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
demartini uirtutibus nequaquam
explicari uniuersa potuerunt. Hȩc
uos hodie audisse sufficiat. Cras
reliqua dicemus: Ita pariter accep
ta galli sponsione : surreximus:¬

Expanded text:
de Martini uirtutibus nequaquam explicari uniuersa potuerunt, haec uos hodie audisse sufficiat, cras reliqua dicemus. ita pariter accepta hac Galli sponsione surreximus
Abbreviated transcription (Latin):
in secretarium illud. uirgines irrierunt.
dlambunt singula loca. ubi aut se¬
derat uirbeatus. aut steterat Stra¬
mentum etiam in quo quieuerat:
partiuntus: Una earum postdies
paucos partem straminis quã sibi
probenediccione collegerat: inergu¬
mino quem sp̃s erroris agitabat: de
cer uice suspendit N ecmora dicto
cicius eiceto demonȩ persona
purgata est

Expanded text:
in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de cervice suspendit; nec mora, dicto citius, ejecto daemone, persona purgata est
Abbreviated transcription (Latin):
primum sermonis imperium : consti¬
terunt: Crederes uinctos: immo
potius ad fixos in suis herere uesti¬
guis Ita lepusculus ꝑ secutoribus
alligatis : in columis euasit O pere
praecium autem est &iam familiaria
illius uerba.¬
ba: spiritaliter sale condita¬
memorase.
UEM RECENS
TONSAM FORTE

Expanded text:
primum sermonis imperium constiterunt: crederes uinctos, immo potius adfixos in suis haerere uestigiis. ita lepusculus persecutoribus alligatis incolumis euasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius uerba, spiritualiter salmemorare. quem recens tonsam forte
Abbreviated transcription (Latin):
te ter incubuit It a recessit diabolus.
et reliqui I familiare sub sellium:
Satisq constat ab illo die auitianum
mitiorem fuisse: seu qđ intellexerit
aegisse se semꝑ ad sidentis sibi diaboli
uoluntatem . seu qđ in mundus sp̃s ab
illius conses su. ꝑ martinũ fugatus
priuatus ẽ potestate grassandi: cum
erubesceret minister auctorẽ: nec mi¬
nistrum auctor urgeret.
id .ẽ. castello  ueteri. quod nunc
frequens habitatur a fratribus.
idolum noueratis grandi opere
locioperis dignitate seruabat. h ui
destruccionem: marcello ibidem con
sistenti prb̃o: uirbeatus saepe man¬
dauerat Post aliquantum tempus
regressus. increpat prb̃m: cur adhuc
idoli structura consisteret
Ille
causatus uix militari manu et ul
publicę multitudinis. tantam molẽ
posse subuerti: nedum id facile
putarent. ꝑ inbecillos clericos aut
infirmos monachos qui uisse curari:
Tunc mastinus recurrens ad nota subsidia

Expanded text:
teter incumbit. Cessit diabolus, teter incumbit. Cessit diabolus, et reliquit familiare subsellium: satisque constat, ab illo die Avitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper assidentis sibi diaboli voluntatem, seu quod immundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus, privatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctorem, nec ministrum auctor urgeret. id est, castello illo veteri quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noveratis grandi opere loci operis dignitate servabat. Hujus destructionem Marcello, ibidem cosistenti presbytero, uir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus recurrens ad nota subsidia
Abbreviated transcription (Latin):
probanda quae diximus testes etiam
infirmior auditor exegerit : nonunum
ego hominem sedmilia multa producã.
et totam intestimonium iurcutis exꝑtȩ
senonum aduocabo regionem Et
tamen tu refrigeri prbt. credo
me ministi: nuꝑ nobis suꝑ hoc cũ romulo
auspicullius fili .o. honorato & religi¬
oso uiro fuisse sermonem : qui hȩc
nobis tam quã in comperta seferebat:
tcum futur is prouentibus perassidua
damna trepidaret : ut ipse uidisti
magno secum merore lugebãt. mas¬
tinũ non in hȩc tempora reseruatũ
et infelicium mortib alebatur.
mitem se atq tranquillum beato uiro
praesente praestabat: Memini quo¬
dam die adeum uenisse martinum:
Qui ubi secretarium eius ingressus. ẽ.
uidet postergum ipsius daemonẽ.
mirg magnitudinis ad sidentem
Quem eminus ut uerbo quia ita necesse
est parum latino loquamur ex¬
sufflans: auitianus se exsufflari
existimans . quid me inquit scẽ
sic aspicis. Tum mastinus. Non
te inquit. sedeum quiceruici tuȩ

Expanded text:
probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit, non unum ego hominem, sed milia multa producam, et totam m testimonium uirtutis expertae Senonum aduocabo regionem. et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio , honorato et religioso. uiro, fuisse sermonem: qui haec nobis tamquam inconperta referebat, et cum futuris prouentibus per adsidua damna trepidaret, ut ipse uidisti, magno secum maerore lugebat, Martinum non in haec tempora reseruatum.et infelicium mortibus alebatur, mitem se adque tranquillum beato uiro praesente praestabat —: memini quodam die ad eum uenisse Martinum : qui ubi secretarium eius ingressus est, uidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis adsidentem. quem eminus, ut uerbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur, exsufflans, Auitianus se exsufflari existimans, quid me, inquit, sancte, sic accipis? tum Martinus, non te, inquit, sed eum, qui ceruici tu
Abbreviated transcription (Latin):
dum est N am ut uides
& postumianus instat
ethic presbiter qui hesterno audi¬
torium amisit expectat : utquȩ
demar tino nr̃o in hodiernum diem
ex plicanda distuleras. debitor
sponsionis. euoluas: non ignarus
quidem iste omium quaecumquȩ
memoranda sunt: sed dulcis et grata
cognitio.ẽ. &iam notare legenti.
Si quidem natura ita comparatũ sit.
ut meliore quis conscientia se nosse
congaudeat. quae multorum testimo

Expanded text:
dum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
inacie steti: & bello frequent̃ int̾fui.
Ad hȩc martinus: Dic mihi ergo: nũquos¬
in illa aciȩ quae armata in proeliom
pasabatur aut iam aduersus hostilẽ
exercitum collocato comminus pede
districto ense pugnabat. ullã femina
stare aut pugnare uidisti: tum
demum miles confusus erubuto.
grãs agens errori suo se nõ efuisse
ꝑmissum. Nec aspera increpatione
uerborum: seduera & rationabili
scđm ꝑ sonam militis comparatione
correctum. Martinus autẽ conuer¬
sus adnos. sicut eum frequens fr̃m
turba uallauerat: mulier inquit
uirorũ castra non adeat. Acies militũ
separata consistat: procul faemina
in suo degens tabernaculo: sit remota.
Contemptibilem enim reddit exercitũ:
suirorum cohortibus turba fęminea.
pugnet incãpo Mulier se intra mu¬
& illa glouam suam: si pudiciciam
uiro absente seruauerit: Cuius hȩc
prima uirtus & consum mata uic¬
toria est. Nonuideri:
L.UDUE RO

Expanded text:
in acie steti et in bello frequenter interfui. in acie steti et in bello frequenter interfui. ad haec Martinus: dic mihi ergo: nuin illa acie, quae armata in proelium parabatur aut iam aduersus hostilem exercitum conlato comminus pede destricto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare uidisti? tum demum miles confusus erubuit, gratias agens errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione uerborum, sed uera et rationabili secundum personam militis conparatione correctum. Martinus autem conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea pugnet in campo: mulier se intra muet illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. llud uero
Abbreviated transcription (Latin):
monachum professus ab¬
iecerat: cellulam sibi eminus in re¬
moto quasi heremita uicturus erexe¬
t: Interea astutus inimicus ua¬
riis cogitationibus brutum pectus
agitabat : ut coniugem suam quã
martinus in monasterio puellarũ
.eẽ. praeceperat: uoluntate mutata
secum potius uellet habitare Adiit
ergo martinum foitis heremita :
quid haber& animi confitetur Ill
uero uehementer abnuere : faemina
uero rursus iam monacho nõ marito
in congrua ratione misceri Postremo
cummiles instaret affirmans nihil
hoc proposito. eẽ nociturum: se solo
conuigis uti uelle solatio. Porro ne
rursus se insua reuoluerent nõ esse
metuendum : se. eẽ. militẽ xp̃i.
llam quoq in eadem euisdem mili¬
ciao sacramenta iuirasse. pateret᷑
ep̃s sc̃s et sexum suum fidei merito
nescientes pariter militare: Tum
mastinus. uerba uobis ipsa dicturꝰ
sum: Dic michi inquit siumquam
inbello fuisti. sunacie constitisti:
At ille respondens. Frequenter inquit

Expanded text:
monachum professus, abiecerat: cellulam sibi eminus in remoto quasi eremita uicturus erexet. interea astutus inimicus uariis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut coniugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, uoluntate mutata secum potius uellet habitare. adit ergo Martinum fortis eremita et quid haberet animi confitetur. ille uero uehementer abnuere, feminam uiro rursus, iam monacho, non marito, incongrua ratione misceri. postremo cum miles insisteret, adfirmans nihil hoc proposito esse nociturum : se solo coniugis uti uelle solacio, porro ne rursus se in sua reuoluerent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem militiae sacramenta iurasse: pateretur episcopus sanctos et sexum suum fidei merito nescientes pariter militare. tum Martinus — uerba uobis ipsa dicturus \'sum — dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti ? at ille respondens, frequenter, inquit,