comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordis dicti. qr griminunt pectore.
sua q uoce proditi capiunt᷑. Tmni
leua q exeunt. hoc inde creduntur
quod dext̾s otulis acutiꝰ uideant ꝙͣ̃
simstris. Giadiuis dicit᷑ eo quod ro¬
stro mutro nato sit. ob hoc naues
ꝑfossas mergit. Serra nũcupata qd̃
serratam cristam habet. et subt̾ na¬
tans nauem serat. Scorpio dictus qd̾¬
gatis oliusorũ omnes qui ibi sunt
scorpiones ad eumi lotũ congregari
Atanea genus piscis dictus ꝙ aure
feriat. habet enĩ stimulos equibus
ꝑtutit. Cocodrillus a croceo. olore
dictus. Gignitur in inlo animal quã¬
drupes in terra et in aquis ualens.
longitudine plerũ qr. xx ͭ cubitorum
dentiũ et unguium ĩmanitate ar¬
matum. tantaq cutis duricia ut ꝙ̃¬
uis fortiũ utus lapidũ tergo reper¬
cussus. non senciat. Nocte in aquis
die in humo quiescit oua in terra fo¬
uet. Mlasculus et femina uices ser¬
uant. hunc pisces quidam serratã
bñtes cristam ten̾a uent̾um desecã¬

Expanded text:
cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. 78 1laevo exeunt. Hoc inde creduntur facere, quod dextris oculis acutius videant, quam sinistris. 15. Gladius dicitur, eo quod rostro mucronato sit, et ob hoc naves perfossas mergit. 16. Serra nuncupata, quia serratam cristam habet, et subternatans navem secat. 17. Scorpio dictus, qgatis, omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. 18. Aranea, genus piscis, dictus quod aure feriat, habet enim stimulos, quibus percutit. 19. Crocodilus, a creoceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra, et in aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium immanitate armatum, tantaque cutis duritia, ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercussus non sentiat. 20. Nocte in aquis, die humi quiescit; ova in terra ovet; masculus et femina vices servant. Hunc, pisces quidam serratam 79 habentes, cristam tenera ventrium desecan
Abbreviated transcription (Latin):
ob ĩmanitatem. Sunt em̃ ingencia
genera beluarũ. et equalia monciũ
corpora. Qualis cetꝰ excepit ionã
cius. aliis tante magnitudinis fuit
ut instar obtineret mferm dicẽte
propheta. Eraudiit me de uentre
inferni. Equi marmi et p̾ma ꝑte
equi sunt. Postrema soluunt᷑ in
piscem. bocas dñt esse boues mar¬
mos. quasi boatas. cerulei a colore
appellati. Nam cerulũ est iuride cũ
nigro. ut est mare. Delphines certũ
habent uocabulũ. quod uoces hoĩnũ
sequant᷑ uel quod ad simphoniam
gregatĩ conuenunt. Nicbil in ma¬
ri uelocius istis nam plerũ q salien¬
tes naues tͣnsuolant. Qñ aũt prelu¬
dunt in fluctib et undaꝵ se molib
saltu precipiti ferunt. tempestates
lignificare iudentur. Hn proprie
simones nominant᷑. Est et delphinũ
rinunt. Porci marini. qui uulgo uo¬
cantur suilli qr dum escam querũt
more sius terram sub aquis fodiunt
Cirta guttur eñ hñt oris officium.
et nisi rostrum arens ĩmergant.
pastũ non colligunt. Corm a uoce

Expanded text:
ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret inferni, dicente Propheta2, 3: 'Exaudivit me de ventre inferni.' Equi marini, quod prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Caerulei a colore appellati; nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delphines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mare velocius istis; nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie simones nominantur. Est et delphinum rimunt. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis immergant, pastum non colligunt. 13. Corvi, a
Abbreviated transcription (Latin):
Istoriam aut̃ apud nos torib histo¬
pͥmum moyses de mitio mundieiaꝵ
conscripsit: Apud gentiles uero pͥmũ
dares friguis de grecis et troianis
hystoriãm edidit: quam in foliis palma¬
rum ab eo consc̾ptam esse ferunt : Post

Expanded text:
istoriam autem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post
Abbreviated transcription (Latin):
promunt. aut uera silentio obte
gn̾aliter nominantur
uoluptates que non pet
semet ipsas. inquinant. sed ꝑ ea
que illic geruntur. Dicta autem
spectula eo quod hominib publica
ibi prebeatur inspectio. bec et lu¬
dicra nũcupata. quod in ludis ge¬
rantur. aut scems ludorum ori¬
go sic traditur. lidios ex asya tͣns¬
uenas. in etruria consedisse. duce
tirreno qui fratri suo cesserat reg¬
i.Contentione. Igitur in ecruri¬
a int̾ ceteros ⁊ituł. suꝑstitionum
suarum. spectacula quoq religio¬
nl nomine instituerunt. Ind̾e
romam arcerlitos artifices mutua¬
ti sunt et inde ludi a lidus uotati
sunt. Uarro autẽ dicit. ludos a lu¬
su uocatos quod iuuenes ꝑ dies fes¬
tos solebant exultatione populũ
delectare. unde et enm ludum iu¬
uenum et dieb festis et templis
et religionbus deputant. Ilicbil
iam de causa uocabuli. dũ rei cã
idolatria sit. unde et promiscus.
ludi liberalia uocabantur ob ho
circensis. aut glãdiatoruis. aut

Expanded text:
promunt, aut vera silentio obteggeneraliter nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in cenis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob hocircensis, aut gladiatorius, aut
Abbreviated transcription (Latin):
et promissores stipulatores dicunt᷑:
Dicta autem stipulatio a stipula ⁊ uet̾e̾s
enim qñ sibi aliquid promittebant. stipu¬
lam tenẽtes frangebant. quã iterum
iũgentes sponsiones suas agnoscebant.
Sine quod stipulam iuxta paulũ iure¬
appellauerunt: Sacramentum est pignꝰ
sponsionis: uocatum autẽ sacramentũ
qr uiolare quod quisq ꝑmittit ꝑsidie ẽ:

Expanded text:
et promissores stipulatores vocantur. et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuriappellaverunt. Sacramentum est pignus sponsionis; vocatum autem sacramentum, quia violare quod quisque promittit perfidiae e
Abbreviated transcription (Latin):
tuus libet rei transactio: dictã autẽ
dñt donationem: Et dotem qͣi do
item: Precedente : in nuptiis. dona¬
tione dos lequit᷑. Nam antiquus nup¬
cidrum erat ritus. quo se maritus et
uxor ĩuicẽ emebant. ne iudẽt᷑ uxor
Ancilla. sicut habemus in iure: IInde
est quod ꝑ̃cedente donatione uiri leqͥt᷑
dos ueoris: Donatio usu fructua⁊ ia
ideo dicit᷑. qr donator ex ea usum frut¬
tuum adhuc retinet. seruato cui dona¬
tum est uire: Donatio directa ideo
uĩcupata. qr et iure et usu statim trã¬
sit mͥ alterũ nec ultra aliquid iñ adius
donatoris retorquetͣ Conditiones ꝓpͥe
testium sunt. et dicte condiciones a codi¬
cendo qͣi ꝯdictiones. qr non ibi testis unus
iurat. sed uel duo uel plures : Non emĩ
in uniꝰ ore. sed in duoꝵ aut t̾um testium
stat omine u̾bum : Itẽ condiciones inter
se ꝯueniat sermo testium. qͣi ꝯdictiones:
Stipulatio est promissio uel sponsio. uñ

Expanded text:
cuiuslibet rei transactio. Dictam autem cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donatitem. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendo, quasi condiciones, quia non ibi testis unus iurat, sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde
Abbreviated transcription (Latin):
quod fiat. Quod tamen non decretis
uerbis. sed p̃catuus expostit᷑. Pactum
dicit᷑ int̾ partes ex pte cõueniens sc̃ptu¬
ra. legibus ac moribus ꝯprobata
Est dictum pactum qͣi ex pace factũ.
ab eo quod est paco nel pango utñ et pe¬
pigit: placitum quoq similit̾ ab eo quod
placeat: Alu dictum pactum esse quod
uolens quisq facit. placitũ uͦ etiam
nolens ꝯpellit᷑. ueluti qñ quisq ꝑ atus
sit in iudicio ad respondendum. quod
nemo potest dicere pactum sed placitũ
Mandatum dictũ. quod olim ĩ ꝯmisso
negotio alt̾ alteri manum dabat: łiatũ
uero qͣi rationabile et rectum uñ et
qui pollicet᷑ dicit ratũ esse profiteor.
hoc est firmum: atq ꝑpetuum: Rite
autẽ esse. non recte sed ex more: Ciro¬
graphum est cautio: Emptio et uendi¬
tio est rerũ ꝯmutatio atq contractus
ex cõuementia ueniens: Emptio aũt
dicta. quod a me t̾ fit: uendicio qͣi ue¬
nundatio .i. a nũdinis Donatio est

Expanded text:
quod fiat; quod tamen non in directis quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝯuigiũ sine libi̾s ĩnitẽ pro loco pigno
hereditatis alt̾na consc̾ptio: Godicillũ
ut ueteres auint sine dubio ab actore
dictum. qͥ hoc scripture genus instituit.
uoluntate qualicũq sc̃pture significa¬
tione expressa: Ciiꝰ bñficio uosunta¬
tibiis defunctorũ constat esse subuentũ.
propt̾ legalium u̾boꝵ difficultutẽ. aut
terte paopt̾ necessitatem ad hibendoꝵ
eiusdem st̾pture codicillum nocet
Sicut autem codillus fit uite testañt
ita epła uite codicillorum: Gresno est
certus dierum mͣis. in quo institutus hẽs
aut addit hereditatem. aut finito temꝑe¬
cretionis excluditur. nec liberum est illi
tuere. Ut puta ille heres m̾ esto. addit᷑¬
ꝙ terito ꝙ imifra dies tot: Ad euindaꝵ
aut̃ bereditatum certissimꝰ statutiłs
erat dies. quib non esset cretio addita:
ffidei ꝯmissum dictum. ut fiat quod a
defuncto ꝯmutit᷑ Nam fides dicta eo

Expanded text:
est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturvoluntate qualicunque scripturae significatione expressa; cujus beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum ejusdem scripturae, codicillum vocet; sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. 15. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus haeres, aut addit haereditatem, aut finito temcretionis excluditur, nec liberum illi est tuere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo
Abbreviated transcription (Latin):
q testium subst̾ptione firmatum: Ces¬
tamentum uitis p̃torti est septem testiũ
signis signatum Sed illud apud tiues
fit̾. ñ cuule. istud apud p̃tores ĩ iuris
p̃torn. Testametum autẽ signare nota¬
re est .i. ut notum sit quod scriptũ est:
Holographum. testamentũ est manu
acto is totum ꝯst̾ptum atq subsc̃ptum
Unde et nomen accepit: Greti em̃ olon
testamentũ est. si is qui testat᷑ capite
dimintus est aut si non rite factum
sit In officiosum testamentũ est. quod
frustra liberis excredatis sñ officio na¬
turalis pietatis in extraneas ꝑsonas
redactum est. Ruptum testamẽtum
inde uotat᷑ eo quod nascente postumo
n exeredato nominat̃ĩ. n herede instĩ¬
tuto. dixũpit᷑ Suppressum testamẽ¬
tum est. quod in fraude heredum uel
legatariorum seu liberorum. non est
palam prolatum: Quod si non latet
tamẽ si p̃dictis ꝑsonis non proferatur
et confirmareuis uer borum liberorũ

Expanded text:
quinque testium subscriptione firmatum. Tesquinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuris pretorii est septem testium signis signatum. Sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud pretores, inde iuris pretorii. Testamentum autem signare, notare est, ut notum sit quod scriptum Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Graeci enim ὅλον testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, et confirmare. Ius liberorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipta: cap̃.xxii. de clausis
Regma grecum est.quod latine¬
Dicit᷑ causa: Unde et pragnia
placitis allegat. ne cui sit
Itẽ testes dicti. quod testamento adhi¬
beri solent. sicut signatores. quod testa¬
mentum signant. xxiiii. de nstrum̃tis
Oluntas gn̾ale nomen est legaᵇ.¬
om̃ium legalium instrumẽtoꝵ
mortuus fuerit nec confirmari potest
nec sciri quid in eo scriptum sit. qr
clausum et obsignatum est. Et inde
dictum testamẽtũ. qr non ualet nisi post
testatoris monumẽtũ: Unde et apłs
hoc solum dr̃ quod non ualet insi testa¬
torib mortuis. sed omne pactũ et placi¬
tum testamentũ uocabant: Nam
laban et iacob testamẽtũ fecerunt.
quod utiq etiam int̾ uiuos ualẽt: Et
rabilia talia. Tabule testamenti idõ
appellate sunt qr ante carte et mẽbra¬
narum usum indolatis tabulis non solum
test amenta. sed et̃ epłax alloquia sc̾be¬
bant  unde et portitores eoꝵ tabellarii
uocabant. Testamentũ uiris ciuilis est

Expanded text:
 CAPUT XXII. De causis. 1. Pragma Graecum est, quod Latine causa; unde et pragmataplacitis alligat, ne cui sit Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signant. De instrumentisoluntas generale nomen omnium legalium instrumentorufuerit, nec confirmari potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monumentum, unde et aposthoc solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Iacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret, et irabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii vocabantur. Testamentum iuris civil
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat plenitudinem: Et dicta arca.
a re pro qua tradit᷑ :. Item int̾ pignus
et fiduciam. et ypothecam hoc intͦ est.
Pignus enĩ est quod ꝓpt̾ rem creditam
obligat᷑. cuiꝰ rei possessionem solam ad
tempus ꝯsequit᷑ creditor: Eeterũ dm̃ũ
penes debitorem est: Ffiducia est tum res
aliqua sumende mutue pecume grã
uel mancipantͣ. uel ni iure credit᷑. ypo¬
teta est. cũ res ꝯmodatͣ sine depoĩtione
pignoris. pacto uel catione sola int̾ueĩ¬
ente Illomentũ dictũ a temporis breui¬
tate. ut quã cito quam statim saluo ne¬
gocio reformet᷑. ne in ullam moram
produci debeat. quod repetit᷑. sicut nec
ullum spacium ẽ momenti. cuiꝰ tam
breuis est temporis punctus. ut mali¬
quã moram nullo modo producat᷑
IInstrumentum est uũ aliquid construi¬
Instructũ quod ꝑ instrumentũ efficit᷑
ut baculus. codex. tabula: usus quem
ii re instructa utimur ut in baculo
minti.ĩ codice legere. in tabula uide̾

Expanded text:
desidesia re pro qua traditur. Item inter pignus et fiduciam, et hypothecam, hoc interest: 22. Pignus est enim quod propter rem creditam obligatur, cujus rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Caeterum dominium penes debitorem est. 23. Fiducia est cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia, vel mancipatur, vel in jure ceditur. 24. Hypotheca est cum res commodatur sine depositione pignoris, pactione, vel cautione sola interveniente. 25. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito, quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci 208 debeat, quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cujus tam brevis est temporis punctus, ut in aliquam moram nullo modo producatur. 26. Instrumentum est unde aliquid construiInstructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. 28. Usus, quo in re instructa utimur, ut in baculo inniti, in Codice legere, in tabula ludere,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i uiris est. et ad alterum temꝑalitͤ
translatum est. cũ mͦ temꝑis quã diu
apud eum sit. uñ et ꝯmodum dictum est.
Precarium est dum p̃ce creditor rogatꝰ
ꝑmittit debitorem in possessionẽ fundi s
obligati demorari. et ex eo fructus caꝑe
Et dictum p̃carium. qr p̃ce addit᷑. qua
p̃ceadiũ .t. et ꝑ .d. litera ꝯmutata
Mutuũ appellatum est. qr id quod a me
tibi dat᷑. ex mõ tuũ fit: Depositum est
pignus ꝯmendatum. ad tempus quali
diu positum: Depon̾e autẽ quis iudet᷑
cum aliquid metu furti. incendii. nau¬
fragii. apud alium custodie causa depoĩt:
Incͤest autem in loquendi usus int̾ pignꝰ
et arcam: Nam pignus est quod dat ͤ
propter rem creditam.que dum reddit᷑.
statim pignus aufertur: Arra uͦ est
q̃ p̾mũ pro re bone fidei ꝯtractu emꝑta
ex ꝑte dat᷑. et postea ꝯpletur. Est enĩ
arca ꝯplenda non auferenda: Uude q̃
ht̃ arram non reddit sicut pignus sed

Expanded text:
nostri iuris est et ad alterum temporaliter nostri iuris est et ad alterum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precadium, R pro D littera commutata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Bonoꝵ possessio est. iiis possessionis. certo
ordine certo q titulo adquisita: Incesta¬
ta hereditas est. cũ testamento scripta.
aut si scͥpta sit. in re tamen nequaꝙͣ
est edicta. Caduta inde dñt. qr eius
heredes ceciderunt: Ffanilia heriscunde¬
n. apud ueteres diuisio nũcupabat᷑.
Cõnum diudendo est. int̾ eos quib ꝯmuis
res est. que actio ibet postulantibus hns
arbitrium dari. cuius arbitratu res diui¬
datur. stimum regendor um attio dicta.
eo quod ꝑ eam regant᷑ fmes: ut̾ qi ne decũ¬
pentut . dũ mͦ non angustiore quĩq pedũ¬
loco ea contusia sit. Locatio est res ad usũ
datu. cũ definitione m̃cedis Conductio
est res in usum accepta. cum ꝯstituta m̃cede
Res credita est q̃ molligationem ita de¬
ducta est. ut ex tempore quo ꝯtrahebat᷑
certum sit cam debere deferze. Usura
est incrementum fenoris. ab usu erid̾
crediti nũcupata: Cõmodum est id quod

Expanded text:
Bonorum possessio est ius possessionis, certo Bonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscundenim apud veteres divisio nuncupatur. 10. Communi dividendo, est inter eos quibus communis res est; quae actio jubet postulantibus iis arbitrium dari, cujus arbitratu res dividatur. 11. Finium regundorum actio dicta, eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, duloco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ana a lamando lars
id est a uellendo uocata
Iinc et uellus. dictũ. quod
prius lane uellerentur. nõ tonde
linũ greci linaꝵ dñt. suie quod sit
molle et leue. Stupa uero cannabi
stupa dicta. quod ex ea rim̾e naui
um stupentur. Unde et istid stipa¬
tores dicunt᷑. qui in naues eam
componũt. Tum̃tũ appellatum
quod aut in filo aut in tela tume¬
at nec subtilitatem habeat. Can¬
nabũ a similitudine canne uoca¬
tum. siue agreca ethimologia. Nã
illi canabũ cannabin noca̾nt. bis¬
sum genus est quoddã lim nimiũ
candidi et mollissimi quod greci
papaten uocant. fibrinũ lana est
aminaliũ quos fimbros uocant
ipõs et castoreos existimant. Quos
dum uenatores insecunt᷑ ipĩ sibi
testiculos adimunt. Aranea uoca¬
ta eo quod aeris infusione in frõ¬
dibus nutriatur. Siricum dictum.
quod id seres pͥmi miserunt. Uer¬
iiculi em̃ ibi nasci ꝑhibent᷑. a¬

Expanded text:
ana a laniando, id est vellendo dicta: hinc et vellus dictum, quod prius lane vellerentur, non tonderlinum Greci linarium dicunt sive quod sit molle et leve. Stuppa vero cannabi stippa dicta, um stippentur. Unde et stippatores dicuntur, qui in navibus eam componunt. 3. Tomentum appellatum quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia. Nam illi cannabum κάναβιν vocant. 4. Byssum, genus est quoddam lini 506 nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papatem vocant. Fibrinum lana est animalium, quae fibros vocant, ipsos et castores existimant, quos dum venatores 465 sequuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocata, eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. 5. Sericum dictum, quia id Seres primi miserunt. Vermiculi enim ibi nasci perhibent
Abbreviated transcription (Latin):
i. spinis quib pascit᷑. Augures
aũt dñt et in gestu et in motu ⁊
in uolatu et ĩ uoce aniũ signa ẽẽ
constituta. Ostines aues uocant
que ore cantuq auspiciũ faciunt.
ut coruus. cornix. picus alites. q̃
uolatu ostendere futura iudent᷑
spere ꝓpetes et ideo p̃petes. qr om̃s
auel priora petunt uolantes. Ter¬
ciam faciunt speriẽ auguriorum ĩ
auib quã cõmuinẽ uocant. ex utͦq
ꝑmixtam. id ẽ cu auel et ore et no¬
latu auguria faciint. sed fides nõ
habet. Omĩum aũt genera uolu¬
trum bis nascunt᷑. p̾mũ enĩ oua
gignunt᷑. inde caiore mat̾ni torꝑis
Formant᷑ et animant᷑. Oua autẽ
eo quod int̾nsetus hũore sit piena.
llam biuidũ est quod exteriꝰ humo¬
rem habet. iuuidũ qd̾ interiꝰ. Quid̾
autem putant ouũ gretã habere
lrã ablata. Oua aut̃ quedã mani
uento concipiuntur. sed non sunt
generabilia nisi que fuerint concu¬
bitu masculio concepta. et femi¬
nali spũ perpetrata. Quorũ uim

Expanded text:
 spinis quibus alitur. 75. Augures autem dicunt, et in gestu, et in motu, et in volatu, et in voce avium signa esse constituta. 76. Oscines, aves vocant, quae ore cantuque auspicium faciunt, ut corvus, cornix, picus. 77. Alites, quae volatu ostendere futura videntursperae, praepetes; et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. 78. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permistam, id est, cum aves ex ore et volatu auguriantur, sed fidem non habet. 79. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur, inde calore materni corporis formantur et animantur. 80. Ova autem eo quod intrinsecus sit plena humore. Nam humidum est quod extrinsecus humorem habet, uvidum quod interius. Quidam autem putant ova Graecam habere ra ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur, sed non sunt generativa nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Quorum vim
Abbreviated transcription (Latin):
rans. Ciuꝰ sanguine quisquis se in¬
unxerit. dormitũ ꝑgens demones se¬
breues et ꝑuos uolatus. ne ꝑ longua
aeris spatia fatigati deficiant. hoꝵ
saliue cicadas gignunt. Oua pas¬
seris indo reꝑta̾ comedit et sua obi¬
cit. que ille suscepta fouet et nu¬
trit. passeres sunt minuta uolati¬
lia a ꝑuitate uocata. unde et pu¬
silli et ꝑui. Merula antiquitus. me¬
dula uõcabat .. eo quod modulet. a¬
uolat. qͣi mera uolans. Hec cũ n
omibus lotis nigra sit machaia at̃¬
candida est. Hirundo dicta. quod ci¬
bos non sumat residens sed in aere
capiat escas et edat. Garrula. a¬
uis. et ꝑ tortuosos orbes et flexuosos
circuitus ꝑuolans et in idis constru¬
endis educandisq fetib solertis
lapsura deserat. nec appetat tul
tͣnsuolat ibi hyeme cõmoratur.
Turdos a tarditate ditos hienis
n. cõfimo se referunt. Turdela qͣi
maior turdus. cuiꝰ stercore iustꝰ
generari putat᷑. unde et prou̾biũ

Expanded text:
rans. Cujus sanguine quisquis se inrans. Cujus sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cicadas gignunt, ova passeris nido reperta comedit et sua objicit quae ille suscepta et fovet et nutrit. 68. Passeres vero sunt minuta volatilia, a parvitate vocata, unde, et pusilli et parvi. 69. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod moduletur. Avolat, quasi mera volans. Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia candida est. 70. Hirundo dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas, et edat, garrula avis, et per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus solertissium, quod lapsura deserat nec appetat culmtransvolat, ibique hieme commoratur. 71. Turdi a tarditate dicti, hiemis enimv confinio se referunt. Turdela, quasi major turdus, cujus stercore viscum generari putatur. Unde, et proverbium
Abbreviated transcription (Latin):
sit castitatis. Nam dicit᷑ ꝙ amisso
corꝑali consorte solitaria incedat.
nec tarualem copulam ultra req̃¬
rat. ꝑdix de uote nomẽ habet. auis
dolosa atq ĩmũda. Nam masculus
in masculinũ insurgit. et obliuisti¬
tur Cerũ libido preceps. Adeo autẽ
fradulenta ut alteri oua diripens
foueat sed fraus fructũ non habet.
Demq dũ pulli proprie uocem ge¬
nit̾cis audierint. naturali quodã
Coturnces a sono uocis dictas. qͣs
rint p̾mum in ortigia insula. Hee
adueniendi hñt tempora. Ilam es¬
tate depussa. maria trãsmeant. Or
tigonietra dicit᷑ que gregẽ ducit.
cam terre propĩquantem accipit̾ ui¬
dens rapit ac propterea cura est u
Cibos gratissimos habent semina
uenenoꝵ. quã ob causam eas uet̾es
uesti int̾dixerunt. Solũ enĩ boc ał
stercora humana considẽt. et fetẽti
pastat fimo. Auis spurcissima.
cristis astantib galeata. semꝑ mn
sepulcris et humano stercore cõmo¬

Expanded text:
sit castitatis; nam dicitur quod amisso sit castitatis; nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria incedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum non habet: denique dum pulli propriae vocem genetricis audierint, naturali quodam Coturnices a sono vocis dictas, quas rint primum in Ortygia insula. Haec adveniendi habent tempora; nam aestate depulsa, maria transmeant. 65. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit, eam terrae propinquantem accipiter videns rapit, ac propterea cura est unCibos gratissimos habent semina venenorum, quam ob causam iis veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, stercora humana consideret, et fetenti pascatur fimo, avis spurcissima, cristis exstantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commo
Abbreviated transcription (Latin):
Capus it alia lingua dicitur a capiẽ¬
do. hunc nrĩ falconẽ uocant. quod in¬
et semper domesticis auib insidiator.
Ossifr agus nulgo appellat᷑ auis que
ossa ab alto demittit et frangit. uñ¬
et a frangendo ossa nomen actepit.
Turtur de uoce uocat᷑. auis pudica.
et semper in moncium iugis et in
de sertis solitudinibus cõmorans. Tec¬
ta enĩ hominũ et conu̾sationẽ fugit.
et ꝯmoratur in siluis. que etiã hye¬
me deplimata in truntis arboꝵ con¬
cauis habitare ꝑbibet᷑. Cuius e con¬
trario colũba hospicia humana diligͥ
domorum. blanda semꝑhabitatrix.
Columbe dicte quod earũ colla ad
singulas conu̾siones colores nutent.
aues mansuete et in hominũ multi¬
tudine conu̾santes. ac sine felle.
Quas antiqui uenarias nũ cupa¬
bant. eo quod indos frequẽtant.
et oculo amorem concipiunt. Pa
lumbos eo quod sint farse a pabulo.
quas uulgus titos uocat. auis casta
ex moribus appellat᷑. es quod comes

Expanded text:
Capus Itala lingua dicitur a capienCapus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod inet semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unet a frangendo ossa nomen accepit. 60. Turtur de voce vocatur, avis pudica, et semper in montium jugis, et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum, et conversationem fugit, et commoratur in silvis. Quae etiam hieme deplumata in truncis arborum concavis habitare perhibetur. Cujus e contrario columba hospitia humana diligit semper domorum blanda habitatrix. 61. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent, aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle, quas antiqui venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentent, et olumbes eo quod sint farsae, a pabulo; quas vulgus titos vocant avis casta ex moribus appellatur, quod comes
Abbreviated transcription (Latin):
sapiat. logos em̃ lepus dicit᷑. Unde
et apud grecos lagoris uotat᷑. Est
em̃ auis stagnensis. hñs indum in
medio aque. uel qui petris qual aque
t̾cundant. maritimoq semper delec¬
tat᷑ profundo. Que dũ tempestatẽ
gus ab assiduitate m̾gendi nomẽ
fundũ tapite aurarum signa sub
fluctib colligunt. et p̾iuidentes eqͦ
ris tempestatem. cũ clamore ad lit¬
tora tendunt. Nain in pelago gra¬
iussimam esse tempestatem cũ ad
littora mergi confug̾nit. Ancipiter
auis animo plus armata ꝙͣ ungłi
uirtutẽ maiorem in mĩori corpore
gestans. Hic ab accipiendo .i. a capi¬
endo nomẽ sumpsit. Est enĩ auis
rapiendis aliis auib auida. Ideoq
uotatur ancipit̾. Hoc est raptor
cipitres circa pullos suos impios eẽ.
Nam dum uiderint eos posse temp¬
tare uolatꝰ nullas eis p̃bent escas.¬
sed uerberant pennis et aindo pre¬
cipitant. atq a tenero cõpellunt
ad predam ne forte adulti pigrescant

Expanded text:
sapiat; λαγώς enim lepus dicitur, unde sapiat; λαγώς enim lepus dicitur, unde et apud Graecos λαγώς vocatur. Est autem avis stagnensis, habens nidos in medio aquae, vel in petris quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum tempestatem gus ab assiduitate mergendi nomen fundo aurarum signa sub fluctibus cooris tempestatem cum clamore ad litora tendunt. Nam in pelago iam gravissimam esse tempestatem, cum ad litora mergi confugerint. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis, virtutem maiorem in minogestans. Hic ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida: ideoque vocatur accipiter, hoc est raptor.cipitres circa pullos suos impios esse. Nam cum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis psed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant.
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ humane uotis mutant᷑. De qͥ
cogrue quidã.pica loquax certa dimĩ
te uoce saluto. Si me non iudeas
esse negubis auem. Picus a pico sa¬
turm filio nomẽ sumpsit. eo ꝙ ea in
auspiciis uteba tur. Nlam ferunt hãc
habere non potest. quĩ statim excidat
u̾ ea insederit. Iste picus marcius.
nã alia est pica. Pauo nomẽ de so¬
no uocis habet tuiꝰ caro tam dura
est ut putredinẽ uix senciat. nec
facile coquatur. De quo quidã sit ait¬
Illiraris quotiens geminãtes erpli¬
cat alas. Si potes hunc seuo tra
illud. Arguia p̾mo sũ transporta¬
ta carina. Ante n̾i notũ nil nisi fa¬
sis erat. Gallus a castratione a
duitate natandi aptũ nomẽ acte¬
Anseris nomẽ amnias dedit ꝑ dici.¬
uationem uel a similitudine. uel
quod et ipẽ natandi frequentiam
hẽ at. Iste uigilias noctis assidiuta¬
te cdangoris testat᷑ Nullũ autem
auimal ita odorem homins sentit. ut
anser. Unde et cdangore eiꝰ gallorũ

Expanded text:
tamen humanae vocis imitantur, de qua tamen humanae vocis imitantur, de qua congrue quidam ait: Pica loquax certa dominum te voce saluto. Si me non videas, esse negabis avem. 47. Picus, a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc haerere non possit, quin statim excidat ubi ea insederit. Iste est picus Martius, nam alia est pica. 48. Pavo, nomen de sono vocis habet, cujus caro tam dura est, ut putredinem vix sentiat, nec facile coquatur; de quo quidam sic ait: Miraris quoties gemmantes explicat alas, Et potes hunc saevo traillud: Argiva primo sum transportata carina. Ante mihi notum, nil nisi Phasis erat. 50. Gallus a castratione voduitate natandi aptum nomen acceAnseri nomen anas dedit per derivationem, vel a similitudine, vel quod et ipse natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser, unde et clangore ejus Gallorum
Abbreviated transcription (Latin):
tet. fert᷑ hec auis quod editis pul¬
lis escam plene non p̃beat. p̾us ꝙͣ
in eis per pennarũ ing̾tudinem
similitudinẽ propru coloris agnos¬
cat. Postꝙͣ uero eos tetros plumis
aspexit in toto agnitos habundãtiꝰ
pascit. hic prior in cadaui̾b ocłoꝵ
petit loca. Cornit annosa auis. apd
latinos greco noiẽ appellat᷑. Qũa
angures auunt bomimũ curas signi¬
ficationib agere. insidiaꝵ iuas mõ¬
strare. futura p̃dicere. Mllagnum
nefas hec credere. nt deus consilia
sua corncib mandet. Huiꝰ int̾
nulta aspicia tribuũt etiã plu¬
mas. portendere uocibꝰ. unde est
tos. non ut quidami uolunt pro eo ꝙ
gregatim uolent. cum sit mani festũ
ex uoce eos nũcupari. Est eñ loquatis¬
simũ genus et nocibus nuportunum.
Pice quasi poetite. quod in disc̾mine
uotis exp̾mant ut homo. ꝑ ramos
em̃ arborũ pendule inportuna gar¬
culitate sonantes. et si linguał in
sermone ne queunt explicare. sonũ

Expanded text:
net. Fertur haec avis, quod editis pulnet. Fertur haec avis, quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam in eis per pennarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat. Postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. 44. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur, quam aiunt augures hominum curas significationibus augere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere, ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huic inter multa auspicia tribuunt etiam pluvias portendere vocibus, unde est tus, non, ut quidam voluit, pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eum nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus importunum. 46. Picae, quasi poetricae, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. 97 Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes, etsi linguas in sermone nequeunt explicare, sonum
Abbreviated transcription (Latin):
uotis compositũ nomẽ ht̃. auis fera¬
lis. omista quid̃ plumis. sed graui
detenta semꝑ pigritia. in sepult̾s
die noctuq usatur. et semꝑ cõmo
luctus. Ignauus bubo dirum mor¬
talibo omen. Demq apud augures
malũ portendẽ̾ fert᷑. llam cumiꝰ u
urbe uisa fuerit solitudinẽ signifi.¬
care dñt. Nloctua dicit᷑ eo ꝙ nocte
ciruolat. et ꝑ diem ude̾ non possit.
Nam erorto splendore solis iusus
illius hebetatur. Hanc autẽ insula
cretensis nõ habet. et si ueniat a¬
liunde statĩ moritur. Noctua aũt
non est bubo. Llam bubo maior ẽ.
llicticorax ipã est noctua. qr noctẽ
amat. Est enĩ auis lucifuga. et
solem idere non patitur. Srir noc¬
turna auis bñs nomẽ de sono uo¬
tis. Qñ enĩ clamat stridet. De qͥ
lucamus. Quod trepidus bubo. qd̾
strix nocturna queruntͣ. Hec aũt
uulgo ãmadicit᷑. ab amando ꝑuu¬
tibul. Coruus siue corax nomen
a sono notis habet quod uoce troci¬

Expanded text:
vocis conpositum nomen habet, avis feravocis conpositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorluctus, ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significare dicunt. Noctua dicitur pro eo quod nocte circumvolat et per diem non possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nocturna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet. De qua Lucanus6, 689: Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur. Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando . Corvus, sive corax nomen a sono gutturis habet, quod voce coraci
Abbreviated transcription (Latin):
lere dnr̃. Coredulus genus uolatile.
quasi cor edens. Mlonedula aiuis qͣ
monetula. Que cũ aurũ muenit.
aufert et occultat. Citero pro uale¬
rio flacto. Non plus aurũ t̾ ꝙͣ mone¬
dule cõmittendũ. Uesꝑtilio pro tẽꝑe
nomen accepit. eo quod lucem fugi¬
ens crepusculo uesꝑtino circũuolet.
p̃cipiti motu acta et tenuissus bra¬
chiorum mẽbranis suspensa. aiãl
muriũ sinule. non tan uote resona
ꝙͣ stridore. Species quoq uolatilis
simuil et quadrupes. quod in alis
auib reꝑiri non solet. lustima auis
inde nomiẽ sumpsit quia cantu suo
significare solet. Iuscima auis inde
nomen sumpsit diei surgentis ere¬
ortum. qͣi lucama. Eadem et a cre¬
dula de qua cicero in pronosticiscl
matutinos exercet a credula cantu
planctu. et luctu nominata. Cum
emĩ clamat aut fletum nuitatur a
gemitum. Unde et apud augures
sͦi lam̃tetͣ t̾sticiã tacens ostendere
fertur prosꝑitatem. bubo a sono

Expanded text:
alere dicuntur. Coredulus genus volatile, alere dicuntur. Coredulus genus volatile, quasi cor edens. Monedula avis, quasi monetula, quae dum aurum invenit, aufert et occultat. Cicero pro Valerio Flacco76: 'Non plus aurum tibi quam monedulae committendum.' Vespertilio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgee solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognosticisfrag. 6: Et matutinos exercet acredula cantus. planctu et luctu, nominata; cum enim clamat aut fletum imitatur aut gemitum. Unde et apud augures si lamentetur tristitiam, tacens ostendere fertur prosperitatem. Bubo a sono
Abbreviated transcription (Latin):
medie uocant᷑. greci eas erodios di
pellate. a loto ubi mennon ꝑiit.
Nam cateruatim aduolare dñr ex
egipto ad iliũ iuxta mennonis sepł¬
cruni. et pro inde eas ylienses menuo¬
mas uocant. Quĩto autẽ anno ad
ylium ueniunt et cũ biduo circũno¬
lau̾int. t̾cia die in euntes pugnã
uitissmi se nuguibus rostrisq dila¬
cerant. Ircime aues dicte ab ircimo
saltu. germame ubi nascunt᷑. quaꝵ
penne a deo ꝑ obscuritatem emitãt
ut qm̃iis nox obtenta densis tene¬
bris sit. ad p̃sidiũ itmeris dirigendi
proiecte interluteant. cursus q uie
pateat inditio plumiatũ fulgentiũ
Onotrotalon greci uotant rostro
longuo. quorũ duo genera sunt.
aliud aquale. aliud solitudinis
Ibix auis nili fluminis que semet¬
ipam̃ purgat rostro in anũ aquam
fundens. Hec serpentiũ oua uescit᷑.
gratissimã ex eis escam indis suis de¬
portans. Meropes eosdemq et gaulos
qui parentes suos recondere atqra

Expanded text:
mediae vocantur, Graeci eas ἐρωδιούς dimediae vocantur, Graeci eas ἐρωδιούς dipellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto ad Ilium juxta Memnonias sepulcrum, et proinde eas Ilienses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus, rostrisque dilacerant. 31. Hercyniae aves dictae ab Hercynio saltu Germaniae ubi nascuntur, quarum pennae adeo per obscurum emicant, ut quamvis nox obtenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris dirigendi praejactae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium. 94 32. Onocrotalon Graeci vocant rostro longo. Quorum duo genera sunt: aliud aquatile, aliud solitudinis. 33. Ibis, avis Nili fluminis, quae semetipfundens. Haec serpentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans. Meropes eosdemque et gaulos, qui parentes suos recondere atque
Abbreviated transcription (Latin):
ra prebere. Pellicanus auis egip.¬
tia. habitans in similitudine inli
fluminis. unde et nomẽ sumpsit.
Nam canopos egiptus dicit᷑. ffert᷑
si uerum sit eam occide̾ natos suos.
eosq per triduum lugere. Demde
se ipam̃ uuluerare. etͦ asꝑsione sui
phalide aues a trophalidibꝰ insulis
appellate. ubi plurnuũ babundant.
aduersus quas hercules sagitis
est usus. Sunt enĩ pelagi uolu¬
tres in nisulis habitantes. Diome¬
dias aues a sociis diomedis appella¬
tas. quos ferunt fabulose in easdẽ
uolucres fuisse conu̾sos. forma
fulice similes. magnitudine cigno¬
rum colore candido. duris et gran¬
dibus rostris. Sunt aũt circa a¬
puliam in insula diomedia. inter
scopulos et saxa uolitantes. Iudi¬
cant᷑ ne̾ suos et aduenas. Nam
si grecus est. propͥus accedunt et
blandiunt᷑. si alieigene: morsu
mnpugnant et uulnerant lacrino¬
sis quasi uocibus dolentes uel suam
nutationem uel regis interitum.
Nam diomedes ab illiricis interẽp¬
tus est. Hee autẽ aues latine dio¬

Expanded text:
rus. Pellicanus est avis egyptia, habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen snam Canopos Aegyptus dicitur. Fertur, si verum sit, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde se ipsam vulnerare et aspersione sui phalidae aves ab Stymphadibus insulis appellatae, ubi plurimum abundant; adversus quas Hercules sagittis est usus. Sunt enim pelagi volucres in insulis habitantes. Diomedias aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Latine Dio
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. et p̃ciis ampliorib uendũt
eo ꝙ cinnamoniũ magis ꝙͣ alia i̾¬
catores probent. Psitatus in indie
littorib gignitur colore uiridi. torq̃
puniceo. grandi lingua. et ceteris
anibus latiore. Unde̾ et artitulata
uerba exp̾mit. ita ut si eam non
uid̾is hominẽ loqui putes. Ex na¬
tura aut salutat dicens. aue uel
chere. cetera nomuina institutione dis¬
cit. Hinc est illud. Psitatus a uob̾
alioꝵ nomina discam. Hoc didici ꝑ
me dicere cesar aue. Ation pelagi
uolucris dicta. quasi aues cianea
eo ꝙ hieme in stagnis octeam iudos
facit. pullas q educat. Qͦ excu¬
bante fert᷑ pelagus extento equore
tranquillitate intesce̾ et eiꝰ fetib

Expanded text:
nunt, et pretiis amplioribus vendunt, nunt, et pretiis amplioribus vendunt, eo quod cinnamum illud magis quam alia mercatores probent. 92 24. Psittacus, in Indiae littoribus gignitur, colore viridi, torque puniceo, grandi lingua, et caeteris avibus latiore. Unde, et articulata verba exprimit, ita ut si eam non videris, hominem loqui putes. Ex natura autem salutat dicens, ave, vel Χαῖρε, caetera nomina institutione discit. Hinc est illud: Psittacus a vobis aliorum nomina discam; Hoc didici per me dicere: Caesar ave. 25. Halcyon, pelagi volucris dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in stagnis Oceani nidos facit, pullosque educit. Qua excubante fertur extento aequore tranquillitate mitescere, et ejus feti
Abbreviated transcription (Latin):
alcius non eleuat᷑. Oua sua fou̾e
negligit. sed proiecta tantũ fotu
pulueris animant. Ardea uocata
quasi ardua. id est propt̾ altus uo¬
latus. lutanus. Quodq ausu aduo¬
lare ardea. formidat enĩ himibres et
super nubes euolat. ut procellas
nubium sentire non possit. Cuni
autẽ alcis uolauerit significat
tempestatem. hanc multi tanta¬
lumi nominant. Phemx arabie a¬
uis. dicta ꝙ colorem pheniteũ bẽat
uel quod sit in toto orbe. singularis
et unica. Nai arabes singularem
et unitam phenicẽ uocant᷑. hec qͥni¬
gentis et ultra anius iuuens dũ
se iuidit senuisse collectis a romatũ
u̾gulis rogũ sibi instruit. et con¬
sic q iterum de cineribꝰ luil relur¬
git. Ciomolgus et ipã arabie
auil. proinde ita uocata quod in
excelsis nemoribus terit indos. et
fructib cĩnamonii. Et quĩ non pos¬
sunt ibi bomines conscendere propt᷑
ramoꝵ altitudinem et fragilitatem
eosdem nidos plũbatis appetunt ia¬
culis. at sic cinnamoma illa depo¬

Expanded text:
altius non elevatur. Ova sua fovere negligit, sed projecta tantummodo, fotu pulveris animantur. 21. Ardea vocata, quasi ardua, id est, propter altos volatus. Lucanus: Quodque ausa volare Ardea. Formidat enim imbres, et super nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit; cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi tantalum nominant. 22. Phoenix, Arabiae avis, dicta, quod colorem Phoeniceum habeat, vel quod sit toto orbe singularis, et unica. Nam Arabes singularem, et unicam Phoenicem vocant. Haec quingentis et ultra annis vivens, dum se viderit senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi instruit, et con, sicque iterum de cineribus suis resurgit. 23. Cinnamolgus, et ipsa Arabiae avis, proinde ita vocata, quod in excelsis nemoribus texit nidos ex fruticibus cinnami, et quoniam non possunt ibi homines conscendere propter ramorum altitudinem et fragilitatem, eosdem nidos plumbatis appetunt jaculis, ae sic cinnama illa depo
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicitur. Cignul autẽ aͥ canendo
est appellatus. eo quod tarminis dul¬
cedinem modulatis uocibus fundit
Ideo autẽ suauiter cauere dñt᷑. qr
colũ longum et miflexuosum hñt.
et ne cesse est lugantem uotem per
longuam et miflexuosum iter. ua¬
rias reddere modulationes. fertur
lare. apte qr ad modũ concinere. Olo¬
res autẽ latinũ nomẽ est. Nam gre¬
ce cigni uocant᷑. Nlaute uero sibi
semper lentissimꝰ ales. hunc optant

Expanded text:
tum dicitur. Cygnus autem a canendo tum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur lare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi semper laetissimus ales. Hunc optant