comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ste psalmus ẽ. quem nobis paschali
munere sollempnĩt decantat ȩccłia:
ut salutarit instruamur in huma¬
nis rebus. ętiam beato ᷤ temporalit
ex aliqua parte a dño derelinqui.
cum tam̃ eo  ad bona ȩterna tuitio¬
nis suȩ uirtute ꝑducat. Hunc fęli¬
citer flentes audimꝰ. ꝑ quem sic pos¬
fixo animo in eodem mereamur
affligi. E dura corda iudȩorũm:
o insensatȩ mentes numquã om ni-¬
no credentium.. Nonne hie solus
psalmus ad passionem credendam
sufficere debuisset. quã sie euident̃
de se ueritaᷤᷤ ipsa prȩdicauit: Et ne
aliqua corde durissimtᷤᷤ excusatio
relinqueret᷑: sequunt᷑ inter alios
de hat re psalmi. euidenti. ⁊ mani-¬
festissima ꝓphetatione conscripti.¬

Expanded text:
Iste psalmus est quem nobis paschali Iste psalmus est quem nobis paschali munere solemniter decantat Ecclesia; ut salutariter instruamur in humanis rebus etiam beatos temporaliter ex aliqua parte a Domino derelinqui, cum tamen eos ad bona aeterna tuitionis suae virtute perducat. Hunc feliciter flentes audimus, per quem sic pasixo animo in eodem mereamur affligi. O dura corda Judaeorum! o insensatae mentes nunquam omnino credentium! Nonne hic solus psalmus ad Passionem credendam sufficere debuisset, quam sic evidenter de se Veritas ipsa praedicavit? Et ne aliqua cordibus durissimis excusatio relinqueretur, sequuntur inter alios de hac re psalmi, evidenti et manifestissima prophetatione conscripti
Abbreviated transcription (Latin):
ne generationẽ uenturam dicit: quȩ
ex aqua ⁊ spũ sc̃o erat dño largiente
pcrcanda: Et ut ostenderet eam ui¬
stam: dicit dño esse uenturam Ge-¬
neratio enim maloꝵ sibi uidetur
cȩli usticiam eius populo qͥ nascet᷑:
quẽ fęcit dñs. Id: euangelistȩ p̃di¬
cabunt filium dei ipse enim est
iusticia patris Iui gͦ populo p̃dican¬
da ẽ. iusticia. qui crediturus est deo:
qui peccatorum morte derelicta.
uenit ad uitã Qui sic beneficio dei
⁊ fide nascit᷑: ut inȩternum uiuere
mereat᷑ Q ua ꝓpter nimis apte dic¬
tum ẽ. xp̃ianum ppłm dñm fȩcis¬
se Creauit enim: qnͣdo illum de
uentre matris eduxit. Sed tu ne
eum a peccatis liberum fȩcit: q̃n
instituit Animo uero condendũ
ẽ. quod iste ⁊ alii psalmi qui de
passione dñi locunt᷑ in spe xp̃iano¬
rum maxima terminantur: ut
hac dispositione mirabili cognos¬
cant salutem credentibus tali my¬
sterio contributam. Conclusio.

Expanded text:
ne. Generationem venturam dicit, quae ne. Generationem venturam dicit, quae ex aqua et Spiritu sancto erat, Domino largiente, procreanda. Et ut ostenderet eam justam, dicit Domino esse venturam; generatio enim malorum sibi videtur coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus. Id est evangelistae praedicabunt Filium Dei; ipse enim est justitia Patris. Illi ergo populo praedicanda est justitia, qui crediturus est Deo, qui peccatorum morte derelicta venit ad vitam, qui sic beneficio Dei ex fide nascitur, ut in aeternum vivere mereatur. Quapropter nimis apte dictum est Christianum populum Dominum fecisse; creavit enim, quando illum de ventre matris eduxit; sed tunc cum a peccatis liberum fecit, quandtionis instituit. Animo vero condendum est, quod iste et alii psalmi, qui de Passione Domini loquuntur, in spe Christianorum maxime terminantur; ut hac dispositione mirabili cognoscamus salutem credentibus tali mysterio contributam. Conclusio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcidant. id ÷ cadant: Qui in t̾renaᷤ
ꝯcupiscentia ᷤᷤ carmᷤ fragilitate des¬
cendunt: ⁊ hominibus apparere
ñ possunt. Bene aut̾ẽ dictum est
descendunt: quia om ne peccatum
pars ꝓbatur inferior: Nam dum
conuentus eccłie om nes indiscretȩ
suscipiat: ipsius ꝯspectui noti sũt
qui se meritoꝵ qualitate discerñt.
Animã uͦ suam dicit deo uiuere:
pera dicit: quȩ tempore incarnati¬
onis sue manifesta fecit in terris.
ut populoᷤ instrueret. secreta reli¬
gionis aperiret. Prȩdicatores apłoᷤ
institueret. qui religionẽ scãm sin¬
cera fide p̃dicarent. Annunciabit᷑
dño dicit ab angelis ut quidam uo¬
lunt: qui prȩces humanas dño
referre memorant᷑ Scriptum est
enim in libro tholuȩ. E go obtuli
memoriam orationiᷤᷤ uestrȩ ante
dominum: Sed figuraliter dicitur.
annuntiabit᷑ dño: conscienti quippe
i omnia p̃uidenti: scriptum est e
pętatis ab eo. Annuntiant gͦ angłi
dño ꝓministerio: non ꝓ instructio¬

Expanded text:
 cadant, qui in terrenas concupiscentias carnis fragilitate descendunt, et hominibus apparere non possunt. Bene autem dictum est descendunt, quia omne peccatum pars probatur inferior. Nam dum conventus Ecclesiae omnes indiscrete suscipiat, ipsius conspectui noti sunt, qui se meritorum qualitate discernunt. Animam vero suam dicit Deo vivere, pera dicit, quae tempore incarnationis suae manifesta fecit in terris, ut populos instrueret, secreta religionis aperiret, praedicatores apostolos institueret, qui religionem sanctam sincera fide praedicarent. Annuntiabitur Domino dicit, ab angelis ut quidam volunt, qui preces humanas ad Dominum referre memorantur. Scriptum est enim in libro Tobiae: Ego obtuli memoriam orationis vestrae ante Dominum . Sed figuraliter dicitur: Annuntiabitur Domino, scienti quippe, et omnia praevidenti; scriptum est enpetatis ab eo . Annuntiant ergo angeli Domino pro ministerio, non pro instructio
Abbreviated transcription (Latin):
& patri. ñ qͦd utiq. iam ipse amittat. sed
quod in fide seminauit. cum uenit
minor patre: Hoc ꝑducat inspeciem¬
in qua equalisᷤ non recessit a patre:
ꝓbata est his dicti ᷤᷤ uniu̾sali ᷤᷤ ecclesia:
Desinant homines donatistarum ua¬
nitate ꝯfundi: non potest p̃ualere
plus frauͤ diabolica qͣm religio xp̃ia¬
na Necessarium ẽ. enim: inuento
loco hereticoeum confutare nequitiaˢ.
Qm̃ dum illo ᷤ dño prȩstante destrui¬
mus: catholicȩ fidei sensus firmamus:
diuites terrȩ. Quid ÷ hoc quod su¬
perus de corpore dñi pauperes diẽ
ẽẽ saturato ᷤ hic autẽ diuites t̾rę. tan¬
tum manducasse. i adorasse confir¬
mat: Scilicet ut intelligas non hu¬
dicationum sacramenta suscȩꝑunt:
tamen par non ẽ in utrisq deuo¬
tio Iili enim usq ad saturitatem
comedunt: id÷ usq ad ꝑfectionẽ.
Isti sic manducant ut ñ magnis
desideriis expleantur: Aliud est

Expanded text:
et Patri; non ut ipse amittat, sed et Patri; non ut ipse amittat, sed quod in fide seminavit, cum venit minor Patre, hoc in qua aequalis non recessit a Patre. Probata est his dictis universalis Ecclesia. Desinant homines Donatistarum vanitate confundi. Non potest praevalere plus fraus diabolica quam religio Christiana. Necessarium est enim invento loco haereticorum confutare nequitias: quoniam dum illos, Domino praestante, destruimus, catholicae fidei sensa firmamus. terrae. Quid est hoc quod superius de corpore Domini pauperes dicit esse saturatos, hic autem divites terrae tantum manducasse et adorasse confirmat? Scilicet, ut intelligas non hudicationum sacramenta susceperint, tamen par non est in utrisque devotio. Illi enim usque ad saturitatem comedunt, id est usque ad perfectionem: isti sic manducant, ut non magnis desideriis expleantur. Aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
redeat. quem prius ꝑuersa uolunta¬
te neglexerat: Sequit᷑. Conuertent᷑¬
un iuersi fines terrȩ: Prophetia ẽ. uni¬
u̾salis ȩcelesiȩ: quam nunc constat
toto orbe diffusam. Et adorabunt
c̃ẽt ab uniu̾sis gentibus adorandus.
int̃posuit in conspectu eius ubi nullꝰ
adorat: nisi qͥ de sincera fide presum¬
pserit: Conspectus enim illius non ẽ:
nisi supra fidelissimoᷤᷤ ⁊ beatos Dicen¬
do omnes patrie gentium: nichil
excȩpit qui cuncta ꝯclusit. ut ꝑ in
ratus compellat intelligi: deus do¬
minabit᷑ gentium. qm̃ dñi ẽ. reg¬
num: Quia non sunt gentium re¬
gna. s dñi: qui potestate sua ⁊ mu¬
tat reges ⁊ ꝯtinet. Et necesse ẽ. ipsum
debere ubiq coli: quem rerum dñm
constat intelligi De quo loco pat augu-¬
stinus in libro adhonoratũ presbit̾m:
more suo mirabilit dixit. Ille irrisus.
ile crucifixus: ille derelictus hoc reg¬
num acquirit ⁊ tradit infine dõ

Expanded text:
redeant, quem prius perversa voluntaredeant, quem prius perversa voluntate neglexerant. Sequitur: Convertentuniversi fines terrae. Prophetia est universalis Ecclesiae, quam nunc constat toto orbe diffusam. Vers. 33. Et esset ab universis gentibus adorandus, interposuit, in conspectu ejus, ubi nullus adorat, nisi qui de sincera fide praesumpserit. Conspectus enim illius non est, nisi supra fidelissimos et beatos. Dicendo, omnes patriae gentium, nihil excepit qui cuncta conclusit; ut per indratus compellat intelligi: Deus dominabitur gentium, quoniam Domini est regnum: quia non sunt gentium regna, sed Domini, qui potestate sua et mutat reges et continet. Et necesse est ipsum debere ubique coli, quem rerum Dominum constat intelligi. De quo loco Pater Augustinus in libro ad Honoratum presbyterum more suo mirabiliter dixit : Ille irrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit: et tradet in fine Deo
Abbreviated transcription (Latin):
culi: Permansit in suꝑioribus dictiᷤ.
Nam cũ saturati pauꝑes fuerint lau¬
dabunt dñm Pauperes dominũ
laudant: diuites semet ipso ᷤᷤ exaltãt.
Isti thesauraria terrena congerunt:
illi celesti ubertate ditescunt. Facul-¬
taᷤᷤ dispar: s ꝯscientia longe dissi¬
mili. Isti deniq locupleti sunt de
mundo: illi de deo O qͣm longe
dissimilia uota sortiti sunt: Pau¬
peres possident quod num qͣm per¬
dant: diuites tenent quod ñ solũ
mortui sed etiam uiui frequenter
amittunt. Sequit᷑ uruit cor eorũ
imobili  uegetat᷑. Iulud enim uera¬
Icentur et ꝯuertent᷑ ad dñm untu̾¬
si fiues t̾re:. Reminisci ꝓpriȩ illos
dicimus: quos post obluuonis inui¬
riam ad memoriȩ ꝯstat redisse medi-¬
cinam. Sed hoc de paganis quomͦ
possit intelligi. qui nulla sacram̃ta
fidȩi ante ꝯuersionem suã ullatenꝰ
susceꝑunt. Sedet eoᷤ benedicimus
reminisci: quia om̃is homo dm̃ͥ
dicit᷑ reminisci: ut ad illũ ueracĩt

Expanded text:
culi. Permansit in superioribus dictis. Nam cum saturati pauperes fuerint, laudabunt Dominum. Pauperes Dominum laudant, divites semetipsos exaltant: isti thesauraria terrena congerunt, illi coelesti ubertate ditescunt: facultas dispar, sed conscientia longe dissimilis; isti denique locupletes sunt de mundo, illi de Deo. O quam longe dissimilia vota sortiti sunt! Pauperes possident quod nunquam perdent; divites tenent quod non solum mortui, sed etiam vivi frequenter amittunt. Sequitur: Vivit cor eorum immobilis vegetatur. Illud enim veracentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae. Reminisci proprie illos dicimus quos post oblivionis injuriam ad memoriae constat rediisse medicinam. Sed hoc de paganis quomodo possit intelligi, qui nulla sacramenta fidei ante conversionem suam ullatenus susceperunt? Sed et eos bene dicimus reminisci: quia omnis homo Deum dicitur reminisci, ut ad illum veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
plitudine recte dicit᷑ ⁊ honore. Uota
uͦ mauult intelligi sacramenta co¬
poris ⁊ sanguinis sui: quȩ illiᷤᷤ pte¬
sentibus reddunt᷑. qui ei sc̃o times
subiecti sunt Deniq uide quid seqͥ¬
tur: E dent pauperes ⁊ saturabun¬
tur: Hȩc sunt uota quȩ superus dr̃e:
suit. qui mundi istius illecebraᷤᷤ con¬
temptu ditissimo respuerunt. Non
diuites. qͥ seculi huius fęlicitate re¬
ferti sunt: sed pauꝑes.id. regnum
dei ȩsurientes. Ideo enim addidit.
nsaturabunt᷑ Saturari enĩ non po-¬
terant: nisi quo ᷤᷤ tali ᷤᷤ possidebat ȩsu

Expanded text:
plitudine recte dicitur et honore. Vota plitudine recte dicitur et honore. Vota vero mavult intelligi sacramenta corporis et sanguinis sui, quae illis praesentibus redduntur, qui ei sancto timore subjecti sunt. Denique vide quid seq Edent pauperes, et saturabuntur. Haec sunt vota quae superius dixit. suit qui mundi istius illecebras contemptu ditissimo respuerunt; non divites qui saeculi hujus felicitate referti sunt, sed pauperes, id est regnum Dei esurientes. Ideo enim addidit, et saturabuntur; saturari enim non poterant, nisi quos talis possidebat esu
Abbreviated transcription (Latin):
ces fidelium pauꝑm exaudit: ⁊ ad¬
uiuat egenos. illi pretiosus ẽ: qui
tamen fuerit sc̃itate ditissimus.
Intelligamus hunc u̾sum: ⁊ deo
gratias in qͣntum possumus deuo¬
ta mente referamus Nam cũ dices
generalit agendaᷤᷤ c̾e̾ gratiaᷤ. quia
pauꝑes diuinita ex audire dignat᷑.
se intulit dñs xp̃c dicendo: N eq a¬
uertit faciem suã a me. Sic ergo
causam omnium suam fęcit. sic
peccata mundi corporis sui scĩtate
deleuit: ut dum ad se infirmitatem
humanã trahit. diabolus amitter&
quod tenebat: Quid aut̾e clamauit.
quid se dicit auditum: utiq ut mor
nr̃a eius exitio finiret᷑. ut peccatum
uet̾is hominiᷤᷤ redimeret᷑ prȩtio sc̃is¬
simȩ passioni. Apud te laus mͥ¬
in ȩccłia magna: uota mea dño red¬
dam coram tim̃tibus eum: Apudit.¬
significat de te. In eccłia magna. ca¬
tholica scilicet.ꝙ̃ uniu̾so terrarum
orbe diffusa ẽ Magna enim: iam¬

Expanded text:
ces fidelium pauperum exaudit et adces fidelium pauperum exaudit et adjuvat. Egenus illi pretiosus est, qui tamen fuerit sanctitate ditissimus. Intelligamus hunc versum, et Deo gratias, in quantum possumus, devota mente referamus. Nam cum diceret generaliter agendas esse gratias, quia pauperes Divinitas exaudire dignatur, se intulit Dominus Christus dicendo: Neque avertit faciem a me. Sic ergo causam omnium suam fecit, sic peccata mundi corporis sui sanctitate delevit, ut dum ad se infirmitatem humanam traxit, diabolus amitteret quod tenebat. Quid autem clamavit, quid se dicit auditum? Utique, ut mors nostra ejus exitio finiretur, ut peccatum veteris hominis redimeretur pretio sanctissimae Passionis. in Ecclesia magna  vota mea reddam coram timsignificat de te. In Ecclesia magna, catholica scilicet, quae universo terrarum orbe diffusa est. Magna enim et am
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducere debeamus: Loquit᷑ enĩ
ꝑ totum psalmum pͥmi hominiᷤ
uȩtustate deposita. regeneratus
ex aqua ⁊ sp̃u sc̃o fidelissimus xp̃i¬
anus gr̃as agens quod de ariditate
peccati. ad loca pascuȩ ⁊ ad aqͣm
refectioniᷤᷤ dño sit largiente ꝑducᷤ¬
tus Et notandum quia sicut an¬
tea decalogum legiᷤᷤ accepit. ita
hic decem beneficiis se gaudet ẽe.
ditatum: quod ñ singuliᷤᷤ uersibꝰ
dicit᷑. sed ꝑ commata succincta nar¬
aruuis Diuisio psalmi Srat᷑.

Expanded text:
perducere debeamus. Loquitur enim perducere debeamus. Loquitur enim per totum psalmum, primi hominis vetustate deposita, regeneratus ex aqua et Spiritu sancto fidelissimus Christianus: gratias agens quoniam de ariditate peccati ad loca pascuae, et ad aquam refectionis Domino sit largiente perductus. Et notandum quia sicut antea Decalogum legis accepit, ita hic decem beneficiis se gaudet esse ditatum; quod non singulis versibus dicitur, sed per commata succincte narratur. Divisio psalmi Pa
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ẽẽ deberet ambiguum quod
tantis prȩconibus cognoscit᷑ fuisse
uulgatum: continet autẽ p̃sentis
psalmi numeruᷤ . ⁊ alia rerum sa¬
cramenta cęlestium: Nam cum ꝓ¬
pheta daniel tribus eb domadibuᷤ
orationẽ suã dño iugit imn molass&.
ut quę ẽent israhelitico ppło futura
cognosceret. angeli uoce responsum
est ad primas prȩces se fuisse trans¬
m issum Sed diabolica reluctati õe
tardatus. uicesimo pͥmo die ad eum
potuisse descendere. ut uotiᷤᷤ eius
satis facere potuisset. qua ꝓpter et
hic psalnrus non immerito tali cal¬
culo noscitur collocatus. qui diabo¬
li ꝑuersitate destructa. medicina ł
passioniᷤᷤ dona reserauit: Cuius be¬
neficio humanum gentis ab ȩt̃na
morte liberatum. ad ꝑpetuȩ salutiᷤᷤ¬
Incipit ꝑsalmꝰ xxii. psalmꝰ dauid.
pte prȩt̾mititur. ubi noui
nichil ẽ quod reqͥratur:
Hoc tantum cõmemorandũ est
ut nomina tituli huiꝰ ad sp̃itale.
sicut p̃fati sumuᷤ intelligentiam

Expanded text:
nulli esse deberet ambiguum, quod tantis praeconibus cognoscitur fuisse vulgatum. Continet autem praesentis psalmi numerus et alia rerum sacramenta coelestium. Nam cum propheta Daniel tribus hebdomadibus orationem suam Domino jugiter immolasset, ut quae essent Israelitico populo futura cognosceret, angeli voce responsum est, ad primas preces se fuisse transmissum, sed diabolica reluctatione tardatum; vicesimo primo die ad eum potuisse descendere, ut votis ejus satisfacere potuisset . Quapropter et hic psalmus non immerito tali calculo noscitur collocatus: qui diaboli perversitate destructa, medicinalis passionis dona reseravit; cujus beneficio humanum genus ab aeterna morte liberatum, ad peIN PSALMUM XXII. Psalmus David. Apte praetermittitur, ubi novi nihil est quod requiratur. Hoc tantum commemorandum est, ut nomina tituli hujus ad spiritualem, sicut praefati sumus, intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet synagogȩ: unde eum ꝑfidi¬
a uidȩorum constat expulsum: Cȩ¬
terum sine deo non fuit nec ipsa
ꝯceptio Nam sicut homo in iniqͥ¬
tatibus concipit᷑. sic in ipsa incar-¬
nationis origine. dñi xp̃i diuina
substantia humanitati uincta
atq adunata declarat: Sicut ⁊ ab
angelo mariȩ semꝑ uirgini ꝓpheta-¬
tum est Sp̃c sc̃s super ueniet in
te: ⁊ uirtus altissimi obumbrabit

Expanded text:
pertinet Synagogae, unde eum perfidipertinet Synagogae, unde eum perfidia Judaeorum constat expulsum. Caeterum sine Deo non fuit nec ipsa conceptio. Nam sicut homo in iniquitatibus concipitur, sic in ipsa incarnationis origine Domini Christi, divina substantia humanitati juncta atque adunata declaratur; sicut et ab angelo Mariae semper virgini prophetatum est: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝓcessit de thalamosuo: Inde se enĩ¬
dicit abstractum: unde humanita ᷤ
tenebatur obnoxia. Siue illud ac-¬
cipiendum est. qm̃ de utero matriᷤ
iure se a domino dicebat abstractũ:
ut ostenderet natiuitatem illam
dominiea uirtute ꝑfectamꝰ: ne in¬
credibilis uideret᷑ uirginis partus.
dum c̃ẽt dñi operatione completꝰ:
Et ut declararet ꝑfectam humanita¬
tem quã assumere atq monstrare
dignatus ẽ. Abinitio uitȩ suȩ spem
suam dicit in dño posuisse. Uerum
hic quoq in comp̃hensibilis sc̃itas.
singulariᷤᷤ ostendit᷑ magnitudo: Nã
cui alii datum ẽ diuinitatem ag¬
noscere. quem adhuc potuerunt
ubera mat̾na lactare: Incipiens gͦ
etaᷤ dicebat.: ad quod aliorum uix po¬
terat ꝑuenire maturitas Inte iacͤ
cutus ẽ. nam cum se dicit iactatũ
in dño: ostendit ab humana iniqͥ¬
tate se fuisse discretum: Quod autẽ
sequit᷑. ex utero matris. ad errorem

Expanded text:
sus processit de thalamo . Inde se sus processit de thalamo . Inde se dicit abstractum, unde humanitas tenebatur obnoxia. Sive illud accipiendum est, quoniam de utero matris jure se a Domino dicebat abstractum; ut ostenderet nativitatem illam dominica virtute perfectam: ne incredibilis videretur virginis partus, dum esset Domini operatione completus. Et ut declararet perfectam humanitatem, quam assumere atque monstrare dignatus est, ab initio vitae suae spem suam dicit in Domino posuisse. Verum hic quoque incomprehensibilis sanctitas, et singularis ostenditur magnitudo. Nam cui alii datum est Divinitatem agnoscere, quem adhuc potuerant ubera materia lactare? Incipiens ergo aetas dicebat, ad quod aliorum vix poterat pervenire maturitas. Vers. 10. cutus est. Nam cum se dicit jactatum in Domino, ostendit ab humana iniquitate se fuisse discretum. Quod autem sequitur: Ex utero matris, ad errorem
Abbreviated transcription (Latin):
labia ꝑsonare: Namut ꝑ iracundiã
non ꝑ rationem probares dictum: ad¬
iecit mouerunt capit. Quod minã¬
tes faciunt. non iuidicantes S pe
rauit in dño eripiat eum: saluum
faciat eum qm̃ uult eum Hoc per
figuram dictum ẽ a iudȩis. quȩ gre¬
ce dicit᷑ ironia. latine irrisio: aliud
quam conat ostendens u̾ba si quidẽ
ista specialiter ȩuangelii sunt. Dice¬
bant enim udȩi quando pendebat
incruce sperauit in dño: liberet nc̃
si uult eum O celestiᷤ integritas:
nonne uidemus hic ȩuangelium
recenseri quam psalmũ. quando tan¬
ta ueritate completa sunt. ut non fu¬
tura. s. transacta ẽe uidcantur:
Merito. ne quid aut excusabile ꝑ¬
fidis. aut fidelibus relinqueret᷑ am
biguum. Qm̃ tu es qui abstraxi¬
sti me de uentre: spes mea ab ub eribꝰ
matͥs meę De uentre utiq uirgua¬
li: qui iam tunc ab originalis pec¬
cati uicio sequestratus. tamqͣm spon¬

Expanded text:
labia personare. Nam ut per iracundiam, labia personare. Nam ut per iracundiam, non per rationem probares dictum, adjecit, moverunt caput, quod minantes faciunt, non judicantes. Vers. 8. Speravit in Domino, eripiat eum; salvum faciat eum, quoniam vult eum. Hoc per figuram dictum est a Judaeis, quae Graece dicitur ironia, Latine irrisio, aliud quam conatur ostendens. Verba siquidem ista specialiter Evangelii sunt; dicebant enim Judaei, quando pendebat in cruce: Speravit in Domino, liberet nunc, si vult, eum . O coelestis integritas! Nonne videmur hic potius Evangelium recensere quam psalmum, quando tanta veritate completa sunt, ut non futura, sed transacta esse videantur? Merito, ne quid aut excusabile perfidis, aut fidelibus relinqueretur ambiguum Vers. 9. Quoniam tu es qui abstraxisti me de ventre: spes mea ab uberibus matris meae. De ventre utique virginali, qui jam tunc ab originalis peccati vitio sequestratus, tanquam spon
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ẽẽ constat. omonynium: O u¬
ꝓbrium autem hominum fuit:
quando eum sputiᷤ innumeris com¬
pluebant. et a lapis sacrilegiᷤs uerbe¬
rabant: Abiectio plebis fuit: quando
pontius pilatus dedit turbis potesta¬
tem. quem uellent sͥ dimitti: ⁊ illi
barabbaN eligentes. xp̃m añm po
me asꝑnabant᷑ me: locuti sunt labiis
Simouerunt caput. Om̃s. de malis
tantum suscipiendum ẽ. Nam si
misceaᷤᷤ fideles. non potest stare sen¬
tentia quȩ figura grece dicit᷑ si nedo¬
che. latine a toto partem: Asꝑnaban¬
tur gͦ uidȩi dñm saluatorem: qͣndo
dicebant: alio ᷤ saluoᷤ fęcit: se ipfum
non pot̾ saluum facere. Et cȩtera.
Proprie aut̾e posuit labiis eos fuisse
locutos: Tales enim ore non corde
fabulantur: quibus non ꝓuenit
firma deliberatione sententia Quid
tamen isti labiis loquebant᷑. s̃i filiuᷤ
dei est: descendat de cruce. Istud enim
animo discrepante uidebant᷑ tantũ

Expanded text:
nomen esse constat homonymum. Oppnomen esse constat homonymum. Opprobrium autem hominum fuit quando eum sputis innumeris compluebant, et alapis sacrilegis verberabant. Abjectio plebis fuit, quando Pontius Pilatus dedit turbis potestatem, quem vellent sibi dimitti: illi Barabbam eligentes, Christum Dome aspernabantur me; locuti sunt labiis, et moverunt caput. Omnes, de malis tantum suscipiendum est; nam si misceas fideles, non potest stare sententia. Quae figura Graece dicitur synecdoche, Latine a toto pars. Aspernabantur ergo Judaei Dominum Salvatorem, quando dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere , et caetera. Proprie autem posuit labiis eos fuisse locutos. Tales enim ore, non corde fabulantur, quibus non provenit firma, deliberatione sententia. Quid tamen isti labiis loquebantur? Si Filius Dei est, descendat de cruce Ibidem, 40. Istud enim animo discrepante videbantur tantum
Abbreviated transcription (Latin):
magna ꝯtinet sacramenta myste¬
rii. Nlascit᷑ absque concubitu: repit
humileᷤᷤ. mouet᷑ sine sonitu: Quȩ si
u̾mem appellatum ẽẽ cognosces:
U ermiᷤ ergo: quia mortalis. quia
de carne sine ꝑmixtione humani
semini natus ẽ. quia uiȩ ipsuis
silentiosȩ ⁊ humiles extiterunt:
Comparat se enim creator humilli¬
iniᷤ creaturiᷤ sui: ne quid estimares
abiectum. quod ipso noscit᷑ aucto¬
re formatum. sicut scriptum est
Fecit ds̃ omnia ualde bona: Sis
⁊ ipse dauid doctorem secutus: mi¬
nutissimo se pulici coȩquautt: Ii¬
sa enim uirtus est religioni: ut
qͣnto se plus unus quisq eiemplo
creatoris humiliat. tanto amplius ex¬
altetur ad gloriam: Non homo. id ẽ
non peccatoe: quod in illo ẽẽ non po¬
tutt: homo gͦ dicit᷑. quantum ꝑtinoe
adhumanam naturam: idem non
homo appellat. quia quod ẽ ꝓprium
hominis peccata non habuit. Nam
⁊ diabolus in ȩuangelio dictus est
homo: ut est illud. inimicus homo
suꝑ seminauit ⁊ uania. Unde hoc

Expanded text:
et sacramenta mysterii: nascitur absque concubitu, repit humilis, movetur sine sonitu. Quae si stum vermem appellatum esse cognosces. Vermis ergo quia mortalis, quia de carne sine permixtione humani seminis natus est, quia viae ipsius silentiosae et humiles exstiterunt. Comparat enim se Creator humillimis creaturis suis, ne quid aestimares abjectum, quod ipso noscitre formatum, sicut scriptum est: Fecit Deus omnia valde bona . Sic et ipse David doctorem secutus, minutissimo se pulici coaequavit . Ipsa enim virtus est religionis, ut quanto se plus unusquisque exemplo Creatoris humiliat, tanto amplius exaltetur ad gloriam. Non homo, id est non peccator, quod in illo esse non potuit. Homo ergo dicitur, quantum pertinet ad humanam naturam. Idem non homo appellatur: quia quod est proprium hominis, peccata non habuit. Nam et diabolus in Evangelio dictus est homo, ut est illud: Inimicus homo superseminavit zizania . Unde hoc
Abbreviated transcription (Latin):
complacut: adiecit magnȩ dilecͤ¬
tionis indicium dicendo Tu aute
bitas laus. incarnationem suã de
dicit᷑. quid sit pãt: id ÷ laus israel:
Dm̃ quippe uidentium. ipse reuera
lau est: qui scĩs omnia gloriosa cõ¬
cedit. Et ẽ tercia difinitioniᷤᷤ species:
quȩ grece poiodiᷤᷤ latine qualitati

Expanded text:
complacui ; adjecit magnae dileccomplacui ; adjecit magnae dilectionis indicium, dicendo: Tu autemto habitas, incarnationem suam decdicitur quid sit Pater, id est laus Israel. Deum quippe videntium ipse revera laus est, qui sanctis omnia gloriosa concedit. Et est tertia definitionis species, quae Gr
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolus precatur ut iob scm uirũ
seuissima calamitate ꝑcelleret: et
constat ei mox fuisse ꝯcesfum: Sed
gabatur ad gloriam: diabolo uͦ da¬
batur ad pęnam: Sic non audiri
frequent ex pedit: quamuis nos desi¬
deria dilata contristent. Addidit
quoq clamasse se nocte. id÷ in tribu¬
latione. cum etiam peccatores soleãt
frequent audiri Subiunxit. Et
non ad insipientiam mͥ subaudien¬
dum reputabi Ouo sunt enĩ gen̾a
petitionum. Quando petimus ho¬
nores. diuitiaᷤ. inimi corum uin¬
dictam. ⁊ cęt̾a huiuscemodi. insipi¬
enter petimus: qr in undana desi¬
deramus Quando aut̾ẽ postulamꝰ
ut a periculiᷤᷤ liberemur. ut uita
timus. sed ꝯuenient̃ oramus: Pete¬
bat gͦ mediator dei ⁊ hominum
xp̃c non insipient sed prudenter:
⁊ tam̃ non constat auditum: quia
putaret dm̃ patrem pprium filium
non amare. qr eum dissimulauit
audire. de quo ipse testatus ẽ. Hic ÷
filius mͥs dilectus in quo m bene

Expanded text:
Diabolus precatur ut Job sanctum virum Diabolus precatur ut Job sanctum virum saevissima calamitate percelleret, et constat ei mox fuisse concessum. Sed gabatur ad gloriam, diabolo vero dabatur ad poenam. Sic non audire frequenter expedit, quamvis nos desideria dilata contristent. Addidit quoque clamasse se nocte, id est in tribulatione, cum etiam peccatores soleant frequenter audiri. Subjunxit: Et non ad insipientiam mihi, subaudiendum reputabis. Duo sunt enim genera petitionum: quando petimus honores, divitias, inimicorum vindictam, et caetera hujusmodi, insipienter petimus, quia mundana desideramus; quando autem postulamus ut a periculis liberemur, ut nobistimus, sed convenienter oramus. Petebat ergo Mediator Dei et hominum Christus non insipienter, sed prudenter; et tamen non constat eum auditum, quia putaret Deum Patrem proprium Filium non amare, quia eum dissimulavit audire, de quo ipse testatus est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene
Abbreviated transcription (Latin):
aita Audiamus gͦ uocem mem¬
brorum ex ore capitis: ⁊ intelliga¬
mus ex nr̃a ꝑsona merito fuisse
locutum. qui se hostiam obtulit
ꝓ salute cunctorum Unde apłs
dicit. ł um qui ñ nouerat peccatũ
pro nobis peccatum fȩcit. Nam et
in ipsa lege peccata appellabantus
quȩ pro peccatis offerebantur:¬
s̃ m̃s clamabo ꝑ diem nec exau¬
dies: ⁊ nocte ⁊ ñ ad insipientiam
mͥ. Per diem clamabat humauls̃
u̾bi: quam non circundabant tene¬
brȩ peccatorum Nec tamen constat
auditam: cui nulla p̃pedire uide¬
batur offensio. Audiat hoc queru¬
lum genus humanum: qͦd petiti¬
ones fua ᷤᷤ desiderat sine dilatione
compleri: Petit sicut dictum est
humanitas u̾bi: quȩ merebat᷑ audi¬
ri Quã tamen ideo non constat
auditam: ut erus sacro sanguine
ꝓbrosa mundi crimina lauarent᷑.
hoc etiam ⁊ aliis docct᷑ exemplis:
Paulus petiit ut ab eo carnis stim ulꝰ
tolleretur: nec tam̃ audit᷑ a dño:

Expanded text:
dita . Audiamus ergo vocem memdita . Audiamus ergo vocem membrorum ex ore capitis, et intelligamus ex nostra persona merito fuisse locutum, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum: unde Apostolus dicit: Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit . Nam et in ipsa lege peccata appellabantur quae pro peccatis offerebanturs meus, clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi. Per diem clamabat humanitas Verbi, quam non circumdabant tenebrae peccatorum; nec tamen constat auditam, cui nulla praepedire videbatur offensio. Audiat hoc querulum genus humanum, quod petitiones suas desiderat sine dilatione compleri. Petit, sicut dictum est, humanitas Verbi, quae merebatur audiri; quam tamen ideo non constat auditam, ut ejus sacro sanguine probrosa mundi crimina lavarentur. Hoc etiam et aliis docetur exemplis. Paulus petit ut ab eo carnis stimulus tolleretur, nec tamen auditur a Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
fine claudat᷑ Qua ꝓpter derelictũ
se sub interrogatione testatur:
quia reuera manibus impiorum
tradi ñ poterat. nisi maiestatis
euis potentia talia fieri ꝑmisiss&.
sicut in ęuangelio dictum ẽ: Non
haberes in me potestatem: nisi tibi
datũ fuisset desuꝑ: Clamat et iam
quȩ patit᷑ humana susceptio: blas¬
phemas uoces ⁊ impiaᷤᷤ murmura¬
tiones abiciens Dicit enim longe
a se fieri uerba ꝗ̃ delicta parturiũt.
linquentium ñ habere: s uirtute
patientiȩ. libens sustineret quod
diuina dispensatione pateret᷑: sic̃
ipse in ȩuangelio dicit: Pãt si ficri
potest. transeat a me calix iste. Et
subiunxit. Ueruntamen non sicut
ego uolo: s sicut tii: Dicit etlam a
membris sus. u̾ba delictorum me¬
orum. ille qͥ peccata non habuit.
nr̃a delicta. sua dicens ẽe peccata:
sicut ⁊ in alio psalmo ipse dicturus
est Deus tu scis insipientiam mea:
⁊ delicta mea a te non sunt abscon¬

Expanded text:
fine claudatur. Quapropter derelictum fine claudatur. Quapropter derelictum se sub interrogatione testatur, quia revera manibus impiorum tradi non poterat, nisi majestatis ejus potentia talia fieri permisisset; sicut in Evangelio dictum est: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data fuisset desuper . Clamat etiam quae patitur humana susceptio, blasphemas voces, et impias murmurationes abjiciens; dicit enim longe a se fieri verba quae delicta parturiunt. linquentium non haberet; sed virtute patientiae lubens sustineret, quod divina dispensatione pateretur; sicut ipse in Evangelio dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste ; et subjunxit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu. Dicit etiam a membris suis: Verba delictorum meorum. Ille ergo qui peccatum non habuit, nostra delicta sua dicit esse peccata; sicut et in alio psalmo ipse dicturus est: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscon
Abbreviated transcription (Latin):
carnis suȩ morte turbatus: ut qͣsi
nescius interroget patrem. quare
ab eo fuerit derelictus: Sed hȩc ⁊ hiᷤᷤ
similia. adhumanitatẽ respiciunt
exprimendam: Cȩt̾m nec in ipsa
passione absens illi credenda est
fuisse diuinitaᷤ: cum dicat apłs:
Si cognouissent: numquã dñm
glorię crucifixissent. S ed passus
est impassibiliᷤᷤ. ꝑ passibilem quã
suscepit humanitatem: ⁊ in mor¬
talis mortuus ẽ. ⁊ qui nunquam
morit᷑. resurrexit. De hoc loco. pãt
cyrillus ita pulchre locutus est:
Gratia uͦ dei pro omnibus gusta¬
uit mortem. Tradens ei ꝓprium
corpus: quamuis naturalit ipsa ui¬
ta sit. ⁊ resurrectio mortuorum:
Similit ⁊ beatus ambrosius Idẽ
patiebat᷑ ⁊ non patiebat᷑ Morie
batur : ⁊ non moriebat᷑: S epeli e¬
batur: ⁊ non sepeliebat᷑ Resurrex̃:
et non resurrexit. Sic ⁊ hominẽ
dicimus hodieq pati. mori. sepe¬
liri: cum tam̃ anima eius nullo

Expanded text:
carnis suae morte turbatus, ut quasi carnis suae morte turbatus, ut quasi nescius interroget Patrem, quare ab eo fuerit derelictus? Sed haec et his similia ad humanitatem respiciunt exprimendam. Caeterum nec in ipsa passione absens illi credenda est fuisse divinitas, cum dicat Apostolus: Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed passus est impassibilis per passibilem quam suscepit humanitatem; et immortalis mortuus est, et qui nunquam moritur resurrexit. De quo loco Pater Cyrillus ita pulchre locutus est : Gratia vero Dei pro omnibus gustavit mortem, tradens ei proprium corpus, quamvis naturaliter ipse vita sit et resurrectio mortuorum. Similiter et beatus Ambrosius : Idem patiebbatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurrexit, et non resurrexit. Sic et hominem dicimus hodieque pati, mori, sepeliri, cum tamen anima ejus nullo
Abbreviated transcription (Latin):
sans. cui futura cuncta p̾sentia st̃:
quasi iam uicina passione ꝑmotꝰ.
exclamat:. ds̃ ds m̃s: Hȩc tamen
u̾ba. accipienda sunt ab humani¬
tatiᷤᷤ ipsius natura Naturam aut̃¬
esse dico: uirtutem uigoremq sub¬
stantię Nlam ⁊ repetitio ipsa affec¬
tum necessariȩ orationiᷤ ostendit:
ut illum geminato nomine caris-¬
simus filtus inuocaret. quem sibi
non mundanã salutẽ. s claritate
eternam maiestatiᷤᷤ nouerat utiq
prestaturum: Deus sermo grecus
est: qui latine inter pretatur tior.
Pro quare ut arbitror. maiores
nr̃i dm̃ a timore appellandũ esse
uoluerunt. Unde quidam ait gen¬
tilium poȩtarum Primuᷤ in orbe
deos fec̃ inẽe timor. Nam cum dicit
respice in me: celerrimum sibi re¬
surrectioniᷤᷤ prouenire dep̾̃catur
auxilium: Sequit᷑ quare me de¬
reliquisti: Istud quare. ñ nullã
afferre cognoscit᷑ questionem: ut il¬
le sapientię magister consubstanti¬
alis ⁊ enarrator patriᷤᷤ. ita sit uicina

Expanded text:
uncta praesentia sunt, quasi jam vicina passione permotus exclamat: Deus, Deus meus. Haec tamen verba accipienda sunt ab humanitatis ipsius natura. Naturam autem dico esse virtutem vigoremque substantiae. Nam et repetitio ipsa affectum necessariae orationis ostendit; ut illum geminato nomine charissimus Filius invocaret, quem sibi non mundanam salutem, sed claritatem aeternae majestatis noverat utique praestaturum. Δέος sermo Graecus est, qui Latine interpretatur timor. Pro qua re, ut arbitror, majores nostri Deum a timore appellandum esse voluerunt: unde quidam ait gentilium poetarum: Primus in orbe deos fecit timor. Nam cum dicit: Respice in me, celerrimum sibi resurrectionis provenire deprecatur auxilium. Sequitur, quare me dereliquisti? Istud quare, nonnullam afferre cognoscitur quaestionem; ut ille sapientiae Magister consubstantialis
Abbreviated transcription (Latin):
clamat ad dñm. Quanti enim
martyres ab infidelibus non crede¬
bantur audiri: dum co corporał
pęna consumeret: S illi potius¬
ualde auditi funt: qui coronam
martyrii ꝑcipere meruerunt:
Dñs gͦ uisto ᷤ suo ᷤᷤ semꝑ exaudit:
s quemadmodũ illis expedire
cognoscit N ec uacat: quod spera¬
uerunt frequent̃ iterauit Figura
est enim quȩ grece dicit᷑ epembasit.
latine iteratio: quotiens ꝑ singula
cõmata ad decorem maxinũ uerba
geminant᷑: Non sunt ꝯfusi: utiq qͦs
uenturo ᷤ constat ad p̃mium: Non em̃
ꝯfundit᷑: qui bonum desiderium
suum adipisci posse monstratur
Hoc ꝑfiguram dicit᷑ tapinosin. quȩ
latine humiliatio nuncupat᷑: quo¬
tiens magnitudo mirabili ᷤ rebus

Expanded text:
clamat ad Dominum. Quanti enim clamat ad Dominum. Quanti enim martyres ab infidelibus non credebantur audiri, dum eos corporalis poena consumeret; sed illi potentius auditi sunt, qui coronam martyrii percipere meruerunt. Dominus ergo justos suos semper exaudit, sed quemadmodum illis expedire cognoscit. Nec vacat quod speraverunt frequenter iteravit; figura est enim quae Graece dicitur epembasis, Latine iteratio, quoties per singula commata ad decorem maximum verba geminantur. Non sunt confusi, quos utique venturos constat ad praemium. Non enim confunditur, qui bonum desiderium suum adipisci posse monstratur.Hoc per figuram dicitur tapinosin, quae Latine humiliatio nuncupatur, quoties magnitudo mirabilis rebu
Abbreviated transcription (Latin):
ter ostendit. In te sperauerunt
patres nr̃i : sperauerunt ⁊ liberasti
eo ͤ. He duritiam quisquã putaret
patri ᷤᷤ. sicut dictum ẽ. quod se filiꝰ
non ꝓfitetur auditum: tangunt᷑
ab ipso breuit̾ illa quȩ gestã sunt:
Eripuit enim ppłm israel de terra e¬
gipti. eruit tres puero ᷤ de camino.
liberauit danihelem de lacu leonũ:
ialia seu quȩ frunt. seu quȩ legunt᷑
innumera: S cim hȩe tanta suppli
tam̃ filio ꝓprio non peꝑcit. s pro
nobis omnibus tradidit illũ: ut
implerent᷑ uidelicet scripturȩ. et
salus mundiꝑipsius passionẽ ꝓue¬
niret. Patres autem suoᷤ quod xp̃e
dñs dicit. ex illa parte debet intelli¬
gi. quia ⁊ fratres suo ᷤ apostoloᷤᷤ uoca¬
uit: sicut in euangelio post resur¬
rectionem suam dixit. Uade ad fr̃s
te clamauerunt ⁊ salui facti sunt:
inte sperauerunt ⁊ non sunt ꝯfusi
Certissima ẽ sententia: quȩ demon¬
strat effectum Necesse ẽ enrm ut
ad utilitatem suã audiatur qui

Expanded text:
ter ostendit. Vers. 4. In te speraverunt patres nostri; speraverunt, et liberasti eos. Ne duritiam quisquam putaret 73 Patris, sicut dictum est, quod se Filius non profitetur auditum, tanguntur ab ipso breviter illa quae gesta sunt. Eripuit enim populum Israel de terra Aegypti; eruit tres pueros de camino; liberavit Danielem de lacu leonum; et alia seu quae fiunt, seu quae leguntur innumera. Sed cum haec tanta tamen Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum , ut implerentur videlicet Scripturae, et salus mundi ipsius passione proveniret. Patres autem suos quod Christus Dominus dicit, ex illa parte debet intelligi, qua et fratres suos apostolos vocavit; sicut in Evangelio post resurrectionem suam dte clamaverunt, et salvi facti sunt; in te speraverunt, et non sunt confusi. Certissima est sententia quae demonstrat effectum. Necesse est enim ut ad utilitatem suam audiatur qui
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus mei. sic ait ⁊ in ęuangelio
post resurrectionẽ: dicite fratribus meiͨ
Et alibi. Qui fȩcerit uoluntate patriᷤ
mei qui in cęlis est: hic meus pãt ⁊ mat.
minum: qͥ se pia ꝯu̾satione tractaue¬
rit: Ipsius enĩ prȩconium ẽ morum
scitas custodita: qͣndo nichil ualet
aliquid boni caro facere. nͥ cui diui¬
na miscđia probitatem nosett᷑ presti¬
tisse. In medio autẽ dicit ꝑalam et
in conu̾satione multorum: ubi rectȩ
passione narrata. ne corda fidelium
longa tristicia turbarent᷑. uenit ad
terciam partem. ubi deuotuᷤ allo qͥtͣ.
ut dñi dispensatione recognita lau¬
dent cum. ⁊ prȩconia ipstus genera¬
li exultatione concȩlebrent. q̃m ꝑ eius
passionem ꝓuenit salus fidelrum.
⁊ uita iustoꝵ: Nunc intendamꝰ. quam
suauiᷤᷤ intimore dñi declaret᷑ affectus.
limor humanus. non laudem partu¬
rit. s uituꝑationem: Dei aut̃e timor
quia uistus. ⁊ rectus ẽ.: laudem gen̾at.

Expanded text:
fratribus meis . Sic ait et in Evangelio fratribus meis . Sic ait et in Evangelio post resurrectionem: Dicite fratribus meis ; et alibi: Qui fecerit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, hic meus pater, et maminum, qui se pia conversatione tractaverit. Ipsius enim praeconium est morum sanctitas custodita, quando nihil valet aliquid boni caro facere, nisi cui divina misericordia probitatem noscitur praestitisse. In medio autem dicit, palam et in conversatione multorum, ubi rectae passione narrata, ne corda fidelium longa tristitia turbarentur, venit ad tertiam partem, ubi devotos alloquitur, ut Domini dispensatione recognita laudent eum, et praeconia ipsius generali exsultatione concelebrent: quoniam per ejus passionem provenit salus fidelium et vita justorum. Nunc intendamus quam suavis in timore Domini declaretur affectus. Timor enim humanus non laudem parturit, sed vituperationem: Dei autem timor, quia justus et rectus est, laudem generat,
Abbreviated transcription (Latin):
larit̾ erigentium: qͥ nunia elatione
surgentes consortes ferre non possunt.
dum soli faciendũ putant quodcũq
libuerit: Talia enim animalia quȩ
uno cornu armant᷑. mnulto fortiora
sunt abhiᷤᷤ quibus duplicia tribuun¬
tur: quȩ greci monoceron appellãt.
Ab illa eium unicoruoeum super¬
bia non ferenda. hum ilitatem suã
quȩ destituta oppͥmi facile posset.
dicit gloriam diuinitatiᷤ toto oerbe
uulgandam: Marrabo enim dicit:
id ÷ uarrare facio: Fratres aut̃e dicũ¬
tur: qͥ diligunt: ⁊ diligunt᷑. Nam qͥ
pati uenerat prosalute cunctorum÷
quem eorum ñ diceret fratre. De quo
loco patent ait apłs: Dicebat enĩ eũ
ꝓpter quẽ omnia. ⁊ ꝑ quẽ omĩa. qui
multoᷤᷤ filio ᷤᷤ in gloriam adduxerat.
auctorem salutiᷤᷤ eorum ꝑ passionem
consum mare̾. Q ui enim scĩficat et
qͥ sc̃ĩficãtur: ab uno om̃s Proptͣ quã
causam non ꝯfundit᷑ fratres eos uoca¬
re dicens: Nuntiabo nomen tuum

Expanded text:
lariter erigentium, qui nimia elatione lariter erigentium, qui nimia elatione surgentes, consortes ferre non possunt, dum soli faciendum putant quodcunque libuerit. Talia enim animalia, quae uno cornu armantur, multo fortiora sunt ab his quibus duplicia tribuuntur, quae Graeci μονόκερως appellant. Ab illa enim unicornuorum superbia non ferenda humilitatem suam, quae destituta opprimi facile posset, dicit gloriam Divinitatis toto orbe vulgandam. Narrabo enim dicit, id est narrare faciam. Fratres autem dicuntur qui diligunt et diliguntur. Nam qui pati venerat pro salute cunctorum, quem eorum non diceret fratrem? De quo loco patenter ait Apostolus: Decebat enim eum propter quem omnia, et per quem omnia, qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis eorum per passionem consummari. Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ab uno omnes. Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare dicens: Nuntiabo nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
quaniq rem diuersaᷤ. Certum ẽ
habere qualitates: ut leo de quo
nunc sermo ẽ. habet fortitudinẽ.
ꝓpter quam beluarum rex appel¬
latur Habet ⁊ truculentã seuitiã.
ꝓpter quod ferox dicit᷑. quaꝓpter.
fortitudo eius ⁊ potestas xp̃o meri¬
to comparat᷑: ut est alud Uicit lo
de tribu uida: Ferocia uͦ ipsius diabo¬
lo competenter adiungit᷑. sicut petr
apłs dicit Sobrii estote. uigilate:
quia adu̾sarius ũr diabolus sicut
leo rugiens. circuit querens quẽ deuo¬
ret. Ita fit. ut unum animal ꝯfidera¬
tis euis qualitatibꝰ. rebus a se discre¬
pantibus rationabilit comprobetur.
Quod genus locutionis. scripturȩ
diuine forsitan ꝓprium non in me¬
rito dixerimuis: Sic ⁊ reliquas com¬
parationes huius modi. p̾sentis expo¬
sitionis ratio comp̃hendit: Acornibꝰ
id÷ a suꝑbis: de sum mitatũ suarum
potestate ferientium: S inspice quod
addidit unicor nuorum. id ÷ se singu¬

Expanded text:
quamque rem diversas certum est quamque rem diversas certum est habere qualitates, ut leo, de quo nunc sermo est, habet fortitudinem, propter quam belluarum rex appellatur; habet et truculentam saevitiam, propter quod ferox dicitur. Quapropter fortitudo ejus et potestas Christo merito comparatur, ut est illud: Vicit Leo de tribu Juda . Ferocia vero ipsius diabolo competenter adjungitur, sicut Petrus apostolus dicit: Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Ita fit ut unum animal, consideratis ejus qualitatibus, rebus a se discrepantibus rationabiliter comparetur. Quod genus locutionis Scripturae divinae forsitan proprium non immerito dixerimus. Sic et reliquas comparationes hujusmodi praesentis expositionis ratio comprehendit. A cornibus, id est a superbis, de summitatum suarum potestate ferientibus. Sed inspice quod addidit: Unicornuorum, id est se singu
Abbreviated transcription (Latin):
catholica: ut intelligat᷑ doctrinaᷤᷤ
noua ᷤᷤ.⁊i coneidiabula ꝑditorum
unitatiᷤᷤ uocabulo respuisse. hereti¬
cos hic canibus comparans. qui do¬
mestica quadam feritate atrocĩt
mansueti. cum de pene trabslibus
nr̃is exedut. exclesiam dei mordere
ac lacerare festinant. Et utt sciaᷤ ca¬
nes talibus hominibus aptissime c̃õ¬
parari De manu caniᷤᷤ dixit: quod
utiq homo. ñ canis habet. siue ut
quidam uolunt. manum canis sig¬
nificat potestatem mundi istius. qu
ecclesiam dei lacerare mordaci ac
subdola semꝑ iniquitate festinat.
Canes autẽ non in malo tantum.
s ctiam in bono poni. frequentia
de potestate diaboli dicit: qui bene
comparat᷑ feriᷤᷤ. qm̃ humaniᷤᷤ semꝑ
delectat᷑ exitiis S ne forte aliquibꝰ
scrupulus inde nascat᷑. quare freqͥn¬
ter una res & optimiᷤ ꝑsonis aptetur
⁊pessimiᷤ: Dicendum ẽ. quod ad si¬
miles partes debeat applicari: unã¬

Expanded text:
catholica; ut intelligatur doctrinas catholica; ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse: haereticos hic canibus comparans, qui domestica quadam feritate atrociter mansueti, cum de penetralibus nostris exeunt, Ecclesiam Dei mordere ac lacerare festinant. Et ut scias canes talibus hominibus aptissime comparatos, de manu canis dixit, quod utique homo, non canis habet. Sive, ut quidam volunt, manus canis significat potestatem mundi istius, quae Ecclesiam Dei lacerare mordaci ac subdola semper iniquitate festinat. Canes autem non in malo tantum, sed etiam in bono poni frequentia de potestate diaboli dicit, qui bene comparatur feris, quoniam humanis semper delectatur exitiis. Sed ne forte aliquibus scrupulus inde nascatur, quare frequenter una res et optimis personis aptatur et pessimis, dicendum est quod ad similes partes debeat applicari. Unam
Abbreviated transcription (Latin):
est negare peream diuinitus ẽe mon¬
stratum. quod mens deuota petiti¬
one supplici postulauit. Tu aut̃e
dñe ne longe facias auxilium tuũ
a me ad defensionẽ meã aspice Hic
iam resurrectionẽ celerrimã depre¬
catur: uit ꝑfidorum mala crudelitas
suꝑueniente tali gła destruatur:
Auxilium enim ipsam significat
resurrectionẽ: quȩ utiq longe facta
non est. qͣndo triduana prouenit
Sequit᷑ Ad defensionem mea aspi¬
ce: Sed quȩ sit ista defensio. conse
animam meã :ide manu caniᷤᷤ uni¬
cam meã Liberari se postulauit
a morte: qͣm subituruᷤ erat collato
scilicet resurrectioniᷤᷤ auxilio Fra¬
mea enim synonimũ nomen est.
significans siue astam. siue gladi¬
um. suie quȩlibet arma ꝑ quam uo¬
luit futurum cruciᷤᷤ exitium com¬
pȩtenter adu̾ti: quia ꝑ ipsam morᷤ
plerumq succedit: S primo dix̃.
eripe aĩam meã: modo petit libe¬
rar ȩccłiam. quȩ ẽ illi unica. id ÷

Expanded text:
est negare per eam divinitus esse monest negare per eam divinitus esse monstratum, quod mens devota petitione supplici postulavit. Veauxilium tuum a me; ad defensionem meam aspice. Hic jam resurrectionem celerrimam deprecatur, ut perfidorum mala credulitas supervenienti tali gloria destruatur. Auxilium enim ipsam significat resurrectionem, quae utique longe facta non est, quando triduana provenit. Sequitur: Ad defensionem meam aspice. Sed, quae sit ista defensio, conseqanimam meam, et de manu canis unicam meam. Liberari se postulavit a morte quam subiturus erat, collato scilicet resurrectionis auxilio. Framea enim synonymum est nomen, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae voluit futurum crucis exitium competenter adverti: quia per ipsam mors plerumque succedit. Sed primo dixit, Eripe animam meam; modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat᷑. ut magnum nescio qđ
diuini uidicii gestare uideat᷑ archa¬
num Scriptum ẽ enim in leuiti-¬
co. unam sortem dño dari: ⁊ unã
a popempeo id ÷ tͣnsmissori: Item
moy ses quibusdã tribubus tͣnsior¬
danen terram sorte diuisit: Ihesus qͦ.
filiusnaue t̾ram reꝓmissioniᷤᷤ. filiiᷤ
israel sorte missa distribuit: Sors
quoq ionam ꝓdidit latent̾e. Et
in salomone legitur: Contradicti-¬
onis cohibet sors: ⁊ int̃ potentes de¬
finit: In nouo quoq testamento id
ẽ in actibus apłorum: soes mathiã
designauit apłm: Paulus etiam
idem apłs scribens ad ephesios. sor¬
te se dicit uocatum: scđm ꝓpositũ
eius qͥ omnia operat᷑. secundum
consilium uoluntatis suȩ necnon¬
⁊ ad thessalo nicenses scribens dicit:
idoneo ᷤᷤ nos fȩcit in parte sortis scõrum
in lumine: S cum multa legantur
tam inuȩteri. quã in nouo testamen¬
to. sortibus fuisse diuisa: nemo ausꝰ

Expanded text:
commemoratur, ut magnum nescio quid commemoratur, ut magnum nescio quid divini judicii gestare videatur arcanum. Scriptum est enim in Levitico unam sortem Domino dari, et unam apopompaeo , id est transmissori. Item Moyses quibusdam tribubus trans Jordanem, terram sorte divisit. Jesus quoque filius Nave terram repromissionis filiis Israel sorte missa distribuit. Sors quoque Jonam prodidit latentem . Et in Salomone legitur: Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definiet . In Novo quoque Testamento, id est, in Actibus apostolorum, sors Matthiam designavit Apostolum . Paulus etiam idem apostolus scribens ad Ephesios sorte se dicit vocatum secundum propositum ejus qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ; nec non ad Colossenses scribens dicit: idoneos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine . Sed cum multa legantur tam in Veteri quam in Novo Testamento sortibus fuisse divisa, nemo ausus