comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tartarus reddit mortuos: in no¬
uata t̾ra. germinat resurgentes: cȩ¬
lum reseratum suscipit ascendentes. De¬
mq ascendit latro inparadysũ: scoꝵ
corpora ingrediunt᷑ in sc̃am ciuitate:
ad uiuos mortm reuertunt᷑: ꝙ ꝓfectu
quodã in resurrectione xp̃i ad altio¬
ra cuncta elem̃ta se tollunt. Tarta¬
rus qͦs ht̃. reddit ad suꝑos: terra
qͦs sẽpelit. mitat ad celũ: celũ qͦs
suscipit. rep̃sentat ad dñm: et una
cadẽq oꝑatione saluatoris passio
eleuat de imis: suscitat de t̾renis:
collocat inexcelsis. Resurrectio enĩ
xp̃i defunctis ẽ uita: peccatoribus
uenia: scĩs ẽ gła. Omnẽ enĩcreaturã:
ad festiuitate resurrectionis xp̃i. dd

Expanded text:
tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festi
Abbreviated transcription (Latin):
cum lux descendit adin feros: Igit᷑
fr̃es. om̃s in hac dic sca exultãre
debemꝰ. Nullus se a cõmum lecicia.
peccatoꝵ conscientia subtrahat:
nullus a publicis uotis. delictoꝵ
sarcina reuocet᷑. Qũauis enĩ pecca¬
tor: in hac die. de in dulgentia non
debet desꝑare. Est eñi p̃rogatiua
ñ parua. Si enĩ latro paradisum
ret᷑. multomagis huic miscrebit᷑
cum resurgit. Et si passionis hu

Expanded text:
cum lux descendit ad inferos? Igitur, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum retur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis hu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ. ut sol m eiꝰ resurrectione gau¬
deat. incuiꝰ passione condoluit: et
cuiꝰ mortẽ lugubri quadã caligine
ꝓsequutꝰ c̃. eiꝰdem uitã ntidioris luciꝰ
splendore suscipiat : & tanꝗͣ bonus
minister. sic̃ tc̃ obscuratꝰ ẽ ad exeqͥas
sepulture : sic mͦ choruscet in resurre¬
ctionis obsequiũ. Inpassione eñi
xp̃icaliginũ se nocte solcireũdedit:
& iudeoꝵ facinus mundo teste con¬
gemuit. Indiciũ enĩ qͦddam doloris
in sole ẽ. tanto sceleri officiũ lumi
ns denegasse: & ultione qͣdã iudor
ocłis tenebras infudisse: ut quorũ
m̃tẽ cecitas inuaserat: eoꝵ ocłos ce¬
citas occuparet: nec luceret eis mun¬
di lumen. aqͥb fuerat lum̃ salutis
extinctũ. Dampnatio g̃ q̃dã ingitũ
phariseis: ut tenebras indie uidi¬
ci peccatorib reꝑmissas. iam apud
suꝑos patiant᷑. Apud suꝑos gͦ cru¬
cifixo xp̃o immorant᷑ tenebrȩ. Qͥa
mirũ si apud suꝑos sunt tenebre:

Expanded text:
enim est ut sol in ejus resurrectione gauenim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae,
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. Qd̃ minferno luceat: ait
ꝓpħa. Qui sedebant in regione
umbre mortis: lux orta ẽ illis. Qd̃
incelis dies iste ꝑmaneat: refert
dauid dicens. Ponam inscłm scłi
ꝑ ꝓpham: dies diei eructat u̾bũ:
Ipse ẽ enĩ dies filius. cui pat̾ dies. dim¬
nitatis sue eructuat archanũ. Ipse
inquã ẽ dies: qͥait ꝑsalomonẽ. Ego
feci ut oriret᷑ in celo lum̃ in deficiens.
Sic̃ gͦ diem celi nox omnino uon
sequit᷑: ita et xp̃i iusticiã. peccatoꝵ
tenebrȩ ñ secunt᷑. Semꝑ enĩ dies cęli
splendet: lucet et fulget: neq aliqͣ
potest obscuritate concludi: itaet
lum̃ xp̃i semꝑ micat: radiat: cho¬
ruscat: nec aliqua pot̃ delictorum
caligine cõprehendi.Unde ait euan¬
gelista ioħs. Et lux intenebris lucet:
et tenebre cam ñ cõp̃hendert̃. In re¬
surrectione gͦ xp̃i: elem̃ta omnia
głant᷑. Nam et solem ipsũ arbitror
cẽ in hac dic solito clariorem. Necẽe

Expanded text:
mundum . Quod in inferno luceat, ait mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculi am: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse
Abbreviated transcription (Latin):
hac die qua fecit dñs. et letandum
S dic̃ aliqͥs. Si indic gratulandũ ẽ.
his utiq gratulandũ e. qͦs dies ipsa
complectit᷑. Cclum autẽ et tartarus:
extra huiꝰ mundi diem st̃ constituti
Quomͦ gͥ possunt ea clem̃ta adfesti¬
uitatẽ huiꝰ diei uocari: que huiꝰ diei
ambitu ñ denent᷑: S hic dies qũe fec̃
dñs. penetrat omnia: uniu̾sa conti¬
net: celũ. t̾ram. tartarũq cõplectit᷑.
elem̃tis diuidit᷑: non denebris obscu¬
ratur. Lix inqͣ xp̃i dies ẽ sine nocte
dies sine fine: ubiq splendet: ubiq
radiat: ubiq ñ deficit. Qd autem
superueniente xp̃i lumine ⁊ diabo¬
li tenebras effugari: et peccatorũ
obscura ñ sub sequi: et iugi splen¬
dore p̃teritas caligies depelli÷
subripientia delicta ꝓhiberi. Nã
quia hic dies xp̃c. cȩlũ. t̾ram. tarta¬
rumq collustret: scͥptura testat᷑.
Qd enĩ suꝑ t̾ram fulgeat: diẽ ioħs.
Erat lux uera: que illuminat om¬
nem hominẽ uenientẽ in hunc

Expanded text:
die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
on immerito fr̃s hodier¬
na die psalmꝰ bic legitur:
in quo ꝓpħa exultandũ
p̃cipit et letandũ. Om̃s
enĩ creaturas: ad huius diei festiui¬
tatem dd̃ sc̃s inuitat. Nam in hac
die ꝑresurrectionẽ xp̃iaꝑit᷑ tarta¬

Expanded text:
on immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi a
Abbreviated transcription (Latin):
te centurione: non ꝑgit ad domũ¬
dñi medicina. Non insitat egrũ
saluator: s uisitat sanitas saluato
Scio illos głam ab hominibꝰ non
querere. nisi a solo deo: s tamen
laudem eorum et si ggo taceã. ipsa
oꝑalocunt᷑. Ad ipsorum enĩ laudẽ
ꝑtinet: quicqͥd in aliis paulo ante
laudauimꝰ. Nlam hoc tab̃naculũ.
et si plurimi construxerunt: hii ta¬
men. sumptu operati sunt et assen¬
su. Et quotande sumptu: cum sint
in seculo mediocres et tenues: Illo
scilicet. de quo ait apłs: abundan¬
tia fidei. et diuitus simplicitatis:
Est enĩ scĩs uiris semꝑ diues ipsa
pauꝑtas: unde credohos beatos
hanc eccłiam ñ minus orationibꝰ.
quam impendiis fabricasse. Sic
enim oportebat: ut opus xp̃i p̃cibꝰ
magis cresceret. quam cementis. Lo¬
tam enim substantiam suã in huiꝰ
facturam oꝑis expenderunt: et
ipsis certe nichil deest. Ipsa plane
est sicut diximus diues locuplesq
pauꝑtas: que et expendit omnia.
et habet omnia. S et hec adeo be¬

Expanded text:
Non pergit Domni medicina: non visitat aegrum Salvator, sed visitat sanitas SalvatorScio illos gloriam ab hominibus non quaerere, 478 nisi a solo Deo: sed tamen laudem eorum etsi ego taceam, ipsa ra loquuntur; ad ipsorum enim laudem pertinet, quidquid in aliis paulo ante laudavimus. Nam hoc tabernaculum etsi plurimi construxerunt, hi tamen sumptu operati sunt uno assensu. Et quo tandem sumptu, cum sint in saeculo mediocres et tenues? Illo scilicet, de quo ait Apostolus: Abundantia fidei, et divitiis simplicitatis . Est enim sanctis viris semper dives ipsa paupertas. Unde credo hos beatos hanc Ecclesiam non minus orationibus, quam impendiis fabricasse; sic enim oportebat ut opus Christi precibus magis cresceret, quam caementis. Totam enim substantiam et in hujus facturam operis expenderunt, et ipsis certe nihil deest. Ipsa plane est, sicut diximus, dives locuplesque paupertas, quae expendit omnia, et possidet omnia. Sed haec a Deo be
Abbreviated transcription (Latin):
te totum impetrare consuesti. Ecce
religiosus centurio. ad accipiendã
salutem dignior fit. dum se ꝓfitet᷑
in dignum: et dum edes suas in¬
uiriosas putat: magis eas honori¬
ficas fecit. et gratas. Magne enim
et ꝑfecte fidei uir: qui dum intelli¬

Expanded text:
te totum impetrare consuesti. Ecce te totum impetrare consuesti. Ecce religiosus centurio ad accipiendam salutem dignior fit, dum se profitetur indignum: et dum aedes suas injuriosas putat, magis eas honorificas fecit et gratas Magnae enim et perfectae fidei vir, qui intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tum festinat de hostium manibꝰ
captiuos eruere: tantomagis fe¬
stinat a diabolise sacrilegio libe¬
rare. Ibi mimicos t̾reni regis inter¬
ficit: hinc adu̾sarios dnĩ cȩbestis
insequitur. Ibi barbaros uincit:
hic demones. Sapiens inquam:
quia sicut comes imꝑatoris ẽ. ita
& comes xp̃i eẽ desiderat. Nã bene
utiq et religiose agendo. dignitatẽ
suam cupit ẽẽ ppettuiam: scđm qd
scriptum ẽ i ꝓpħa. Et uos obom
garet dñm. ut de morte erueret
egrotantem᷑: et uellet dñs adomũ
centurionis ꝑgere. in qua seruul
decumbebat: ait centurio. Dñe ñ
meũ. Excusat igitur centurio: et
ne sub tectum eius ingrediat᷑ dñs.
in dignum se dicit. Eoce dignus ẽ
comes nr̃. sub cuius dectum. hodie
saluator ingreditur. Uideamus. ipsa
centurionis excusatio. quã habeat
grãm. Ait enim. Dñe ñ sum dignus
ut intres sub tectum meũ: s tantũ¬
dic uerbo. et sanabidur puer m̃s.
O fides xp̃iana: quȩ cum humilita¬

Expanded text:
tum festinat de hostium manibus tum festinat de hostium manibus captivos eruere, tanto magis festinat a diaboli se sacrilegio liberare. Ibi inimicos terreni regis interficit, hic adversarios Domini coelestis insequitur: ibi barbaros vincit, hic daemones. Sapiens, inquam, qui sicut comes imperatoris est, ita et comes Christi esse desiderat. Nam bene utique et religiose agendo, dignitatem suam cupit esse perpetuam, secundum quod scriptum est in propheta: Et vos, o boni garet Dominum, ut de morte erueret aegrotantem, et vellet Dominus ad domum centurionis pergere, in qua servulus decumbebat, ait centurio: 477 Domitectum meum. Excusat igitur centurio, et ne sub tectum ejus ingrediatur Dominus, indignum se dicit. Ecce dignus est comes noster, sub cujus tectum hodie Salvator ingreditur. 5. Videamus ipsa centurionis excusatio quam habeat gratiam; ait enim: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum: sed dic tantum verbo, et sanabitur puer meus . O fides christiana, quae cum humilita
Abbreviated transcription (Latin):
ubi xp̃c cotidie p̃dicat᷑: Incenturiõe
enim dñs. ñ quid oꝑis fecerit: s qua
mente oꝑatus sit. compbauit Nã
qtui id temporis quo ñdum xp̃ian
erant. sollicite synagogam fecit:
si fuissent utiq xp̃iam. intelligit᷑
qd̃ multo sollicitius fecisset eccłiã
S tam̃ licet synago gam edificet:
xp̃m p̃dicat. In ipso enĩ oꝑe cõmo¬
net phariscos. debere illos susciꝑe
saluatorem: & demonstrat ꝓpt̾ca
se tab̾ naculum ampliꝰ edificasse.
rentur. Si em̃ credit in xp̃m con¬
ditor synagoge: multomagiscre¬
dere debet habitator ipsius syna¬
goge. Centurio. gͦ iustificatus ẽ.
ꝓpter opus fragile uel t̾renum. iusti¬
ficandꝰ plane ẽ uir clarissimus et
ꝓuidentissimꝰ comes nr̃. ꝓpt̾ opus
tantũ ꝑpetuũ uel celeste. Quicomes.
sicut ẽ centurione dignitate potior:
ita ⁊ fide debet ẽẽ deuotior. Sapiens
uir et religiosus comes. qͥ quantũ
in bello imꝑatori militat: tantũ
et in pace militat saluatori: e qͣn¬

Expanded text:
us quotidie praedicatur? In centurione enim Dominus non quid operis fecerit, sed qua mente operatus sit comprobavit. Nam qui id temporis quo nondum Christiani erant sollicite synagogam fecit, si fuissent utique Christiani, intelligitur quod multo sollicitius fecisset ecclesiam. Sed tamen licet synagogam aedificet, Christum praedicat; in ipso enim opere commonet Pharisaeos debere illos suscipere Salvatorem, et demonstrat propterea se tabernaculum amplius addidisse, rentur. Si enim credit in Christum conditor synagogae, multo magis credere debet habitator ipsius synagogae. Centurio ergo, si justificatus est propter opus fragile vel terrenum, justificandus plane vir clarissimus et providentissimus Comes noster, propter opus tam perpetuum vel coeleste: qui comes sicut est centurione dignitate potior, ita et fide debet esse devotior. Sapiens vir et religiosus comes, qui quantum in bello imperatori militat, tantum et in pace militat Salvatori: et quan
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm ÷ & synagogam ipse edificarit
nob. Si gͦ cõmendat᷑ dño. qui ȩdifi¬
cauit synagogã: quando ẽ cõmen¬
datior. qui edificauit eccłiam: Et
si is meret᷑ gr̃am. quu impietatis
receptaculum p̃stitit: quanto ma¬
iorem meret᷑ grãm. qui religioni
domiciliũ p̃parauit. Et si ille cęle¬
sti miscłia uisitat᷑. qͥ construx̃ locũ

Expanded text:
et synagogam ipse aedificavit nobis . Si ergo commendatur Domino qui aedificavit synagogam, quanto est commendatior qui aedificavit ecclesiam? Et si is meretur gratiam qui impietatis receptaculum praestitit, quanto majorem meretur gratiam qui religioni domicilium praeparavit? Et si ille coelesti misericordia visitatur qui construxit locum
Abbreviated transcription (Latin):
ris ñ gestabat: atq ideo ibi ꝑimitur:
ubi nudus adĩgrã reꝑitur. hec aũt
infigura facta ẽẽ: nemo qui uesciat.
Nam et cdauid armorũ indumentis
sese ante p̃cinxerat: s cũ eẽt in his
grautis ⁊ impeditus.ita ut ãbulare
uix posset : eadem sine cunctatio¬
ne ꝓiecit: significans arma illa.
huius mundi uana ⁊ luxuriosa
ẽe oꝑa: in quibꝰ qui sese ꝑmiscere
uoluerit: tanꝗͣ grauis ingredien¬
di ad celũ cursum liberum ñ habe¬
bit. Simul ⁊ illud nos docuit: qd̾
xc iiii. De seruo centurionis in eũu
seruus. qui erat illi p̃ciosus graui
uatorem rogaret. ut eius dolorib

Expanded text:
ris non gestabat. Atque ideo ibi perimitur, ris non gestabat. Atque ideo ibi perimitur, ubi nudus a Dei gratia reperitur. 4. Haec autem in figura facta esse nemo est, qui nesciat. Nam et David armorum indumentis sese ante praecinxerat : sed cum esset in iis gravis et impeditus, ita ut ambulare vix posset, eadem sine cunctatione projecit, significans arma illa hujus mundi vana et luxuriosa esse opera, in quibus qui sese permiscere voluerit, tamquam gravis et gradiendi ad coelum cursum liberum non habebit. Simul et illud nos docuit, quod SERMO LXIII. De Servo centurus, qui erat illi pretiosus, et cum daeorum, rog
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ꝑcellas negligunt: ꝑ egrinatio¬
nis uota suscipiunt. Sicut autem
eccłia sine cruce stare ñ potest: ita
et sine arbore nauis infirma est.
Statim eñi et hanc diabolus inqͥe¬
tat: & illam uentus allidit. At ubi
signũ crucis erigit᷑: statim & dia¬
boli iniqͥtas repellit᷑⁊ et uentorũ
ꝓcella sopitur. S et bonus ag̾cola

Expanded text:
torum procellas negligunt, peregrinatiotorum procellas negligunt, peregrinationis vota suscipiunt. Sicut autem Ecclesia sine cruce 155 stare non potest; ita et sine arbore navis infirma est; statim enim diabolus inquietat, et illam ventus allidit; at ubi signum crucis erigitur, statim et diaboli iniquitas repellitur, et ventorum procella sopitur. Sed et bonus agricola
Abbreviated transcription (Latin):
irimꝰ hesterna die. qͦd
crux dm̃ salutẽ generi
contulerit humano:
et uerũ ẽ. Passio enĩ illiꝰ. nr̃a redẽ¬
ptio ẽ: mors eiꝰ. uita nr̃a ẽ. Io aut̃
malahec cuncta sustimnt: ut
nos bona omĩa sentiremꝰ. Ideo
crudelitatẽ inse exerceri maluit:
ut nob̾ miscdiã largiret᷑. Bonus
ideo in nos ita ẽẽ uoluit: ut ante
mnse eẽt immitis. Auferens enim
ꝑcrucẽ humani generis inuirias.
om̃s eas in sua passione consũpsit:
ut ulterius ñ eẽt. hominẽ quod
noceret.Grande gͦ crucis ẽ.sacra¬
mentũ. et si intelligam᷑: ꝑhoc sig¬
nũ ctiã mundus ipse saluat᷑. Nam
cum a nautis scindit᷑ mare: prius
ab ipsis arbor erigit᷑: uelũ disten¬
dit᷑: ut cruce dm̃ facta. aquarũ
fluenta rumpant᷑: et hoc dñico
securi signo. portum salutis petũt:
ꝑiculũ mortis cuadunt. figura em̃
sacram̃ti quedã ẽ. uelũ suspensũ
in arbore: quasi xp̃c sit exaltatus
in cruce. Atq ideo confidentia de
mysterio ueniente: homines uen¬

Expanded text:
iximus hesterna die quod crux Domini salutem generi contulerit humano; et verum est. Passio enim illius nostra redemptio est, mors ejus vita nostra est; ideo autem mala haec cuncta sustinuit, ut nos bona omnia sentiremus; ideo crudelitatem in se exerceri maluit, ut nobis misericordiam largiretur, bonus ideo in nos ita esse voluit, ut ante in se esset immitis: auferens enim per crucem humani generis injurias, omnes eas in sua passione consumpsit, ut ulterius non esset homini quod noceret. Grande ergo crucis est sacramentum; et si intelligamus, per hoc signum etiam mundus ipse salvatur nam cum a nautis scinditur mare, prius ab ipsis arbor erigitur velum distenditur, ut, cruce Domini facta, aquarum fluenta rumpantur; et hoc dominico securi signo portum salutis petunt, periculum mortis evadunt; figura enim sacramenti quaedam est velum suspensum in arbore, quasi Christus sit exaltatus in cruce; atque ideo confidentia de mysterio veniente, homines ven
Abbreviated transcription (Latin):
Requens nobis de effugien¬
do scło isto. sermo: atq uti¬
nam quã facilis sermo. tã
cautꝰ & sollicitus affectus.
S quod peiꝰ ẽ: frequent̾ ir¬
repit terronarũ illecebra cupiditatum:
& llanitatũ effusio m̃tem occupat: ut
quod studeas uitare. hoc cogites. animoq
uoluas. Quod cauere difficile ẽ homini:
exuere aũ impossibile. Beniq uoti mag̾
eam ẽẽ rem quam effectus: testatur ꝓpha
dicendo. Declina cor meum in testimonia tua
& Ñ in auaritiam. Non enĩ in potestate nr̃a ẽ
cor nr̃m & nr̃e cogitationes. quȩ imꝓuiso effu¬
se mentẽ animumq confundunt:atq alio
trahunt quã tu ꝓposueris. Ad scłaria reuocãt:
mundana inserunt: uoluptaria ingerunt.

Expanded text:
requens nobis de effugiendo saeculo isto sermo atque utinam quam facilis sermo tam cautus et sollicitus affectus! sed quod peius est frequenter inrepit terrenarum inlecebra cupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inpossibile. denique uoti magis eam esse rem quam effectus testatur propheta dicendo: declinacormeumin testimonia tua et non in auaritiam. non enim in potestate nostra est cor nostrum et nostrae cogitationes, quae inprouiso offusae mentem animumque confundunt atque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli xp̃ianorum
fr̃es estimantes se di¬
uinitatis p̃cepta reli¬
giosius obseruare:
pret̾missa deuotione q̃dragesi¬
me. cuiꝰ hodic curamꝰ exordium.
quinquagesimã se facere menti¬
untur: cum id neq diuinis lit¬
teris iubeatur: neq traditum
sit auctoritate maiorum. Sola

Expanded text:
onnulli christianorum, fratres, aestimantes se divinitatis praecepta religiosius observare, praetermissa devotione quadragesimae, cujus hodie curamus exordium, quinquagesimam se facere mentiuntur; cum id neque divinis litteris jubeatur, neque traditum sit auctoritate majorum. Sola
Abbreviated transcription (Latin):
E PaRADISO AdOrIEnDUS
sermo. ñ mediocrem metũ
nobis uidetͣ incutere. qͥd nã
sit ꝑadysus. & ubi sit. qua¬
lisue sit inuestigare: & expli¬
care cupientib: maxime cũ
apłs siue in corpore siue extͣ corpus nesciat: raptũ se tam̃
dicat usq ad i̾tium celum. & rursus. Scio inquit eius¬
modi hominẽ siue in corꝑe siue extͣ corpus nescio deus
que peccatrix aduenerat. reu̾tit᷑
p̃dicatrix: et quȩ ydrie uasculũ
amiserat. xp̃i plenitudinẽ repor¬
tabat: innullo ciuitati suc ferens
decrimentum. Et sienum aquã
ciuib ñ intulit: tam̃ fontẽ salu¬
tis inuexit. Scĩficata gͦ ꝑ fidem

Expanded text:
e paradiso adoriendus sermo non mediocrem aestum nobis uidetur incutere quidnam sit paradisus et ubi sit qualisue sit inuestigare et explicare cupientibus, maxime cum apostolus siue in corpore siue extra corpus nesciat, raptum se tamen dicat usque ad tertium caelum. et rursus scio inquit eiusmodi hominem, siue in corpore siue extra corpus nescio, deus quae peccatrix advenerat, revertitur praedicatrix; et quae hydriae vasculum amiserat, Christi plenitudinem reportabat, in nullo civitati suae inferens detrimentum; etenim si aquam civibus non intulit, 328 tamen fontem salutis invexi
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem liber scd̃s
UPERIORE libro de
uirtutũ preceptis dispu¬
tauimꝰ: sequenti claroꝵ
uiroꝵ utamͣ exemplis:
qui in sũmis ꝑiculis po¬
siti.beatitudinẽ non ami¬
quisiuerunt. An ñ beatus iacobetiam cũ patriã
derelinqueret: Immo plane beatus:quidura

Expanded text:
us. LIBER SECVNDVS. Superiore libro de uirtutum praeceptis disputauimus, sequenti 459 clarorum uirorum utamur exemplis, qui in summis periculis positi beatitudinem uitae non amiquisiuerunt. an non beatus Iacob etiam, cum patriam derelinqueret? immo plane beatus, qui dura
Abbreviated transcription (Latin):
numerum consecrauerit: et con¬
tinuatis diebus noctibꝰq cibum
non capiens. unum ieiunii corpꝰ
effecerit: hoc ẽ licet diei ordo. no¬
ctis int̾rumꝑet᷑ aduentu: non
tamen int̾ruptus ẽ ordo ieiu¬
nii. Unde erant apud dñm plu¬
ra quidem demporũ curricula.
s abstinentie dies una: ostendeis
nob̃ ita nos numerum hunc in¬
tegrum ieuinare debere: ut quia
totam q̃dragesimã complectinon
possumꝰ solido et uno ieiunio: uł
cotidianis eandem sine int̾mis¬
sione ieiuniis celebremus:¬

Expanded text:
numerum jejunii consecrarit, et continuatis diebus noctibusque non capiens cibum, unum jejunii corpus effecerit: hoc est, licet diei ordo noctis interrumperetur adventu, non tamen interruptus est ordo jejunii. Unde erant apud Deum plura quidem temporum curricula, sed abstinentiae dies una: ostendit nobis ita nos hunc numerum integrum jejunare debere; ut quia totam quadragesimam complecti non possumus solido et uno jejunio, vel quotidianis eamdem sine intermissione jejuniis celebremus
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ꝓpħam dirisse puto. Euismo¬
di ẽ inquit uia mulieris mere¬
tricis: quȩ cum se abluerit. nicħ
se dicit fecisse prauum. De hac
plane dictum ẽ: que postra quã
se fonte abluit saluatoris. delicto¬
rum uitia ñ memunit: uirtutẽ
p̃dicationis assumit: et unia aqͣ
abstergens maculas suas: ab e¬
uanglirando non conscientia pec¬
cati retrahitur: s fidei calore com¬
pellitur. Nichil enim quodammͦ
se dicit fecisse prauitatis: dum fit
nuntia ueritatis. Et obliuione ab¬
negat impudiciciã: dum deuoti¬
onc p̃dicat castitatem. hec enim
untꝰ xp̃i ẽ dñi: ut quãus peccator
qͥ eius unda se lauerit: denuo in
uirginem reparatus. non memi¬
nerit ante quod fecerit: ut redi¬
uiua natiuitate. infantie in no¬
centiam preferat: iuuentutis
scelera non agnoscat: sitq uir
ptione peccati: xxui.¬

Expanded text:
am dixisse puto : ejusmodi est iniqua via mulieris meretricis; quae cum se abluerit, nihil se dicit fecisse pravum. De hac plane dictum est; quae posteaquam est fonte abluta Salvatoris, delictorum vitia non meminit, virtutem praedicationis assumit; et viva aqua abstergens maculas suas, ad evangelizandum non conscientia peccati retrahitur, sed fidei calore compellitur. Nihil enim se dicit fecisse pravitatis, dum fit nuntia veritatis; et oblivione abnegat impudicitiam, dum devotione praedicat castitatem. Haec enimt Domini, ut quamvis peccator, qui ejus unda se laverit, denuo in virginem reparatus non meminerit ante quod fecerit, et rediviva nativitate infantiae innocentiam praeferat, juventutis scelera non agnoscat; sitque virptione peccati. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
nam bonis sermo ommibꝰ
plenus prudentia: & mens
rationi intenta p̾currit
uirtutib: passiones coher¬
cet. Docibilis enim uirtus
Demiq studio & discendo
queritur: dissimulando
amittitur. Alioquin nͥ sermo bonus necessarius esset
ad correctionẽ: nunquam lex diceret. ñ adulterabis

Expanded text:
nam bonus sermo omnibus, plenus prudentiae, et mens rationi intenta praecurrit uirtutibus, passiones coercet; docibilis enim uirtus. denique studio et discendo quaeritur, dissimulando amittitur. alioquin nisi sermo bonus necessarius esset ad correctionem, numquam lex diceret: non adulterabis
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim dixit cum uenerit filius
hominis sedenssuꝑ sedem maiestatis
sue: s ita cum sederit in sede maiesta¬
cepunt in eum. Ex quo gͦ. rp̃s sedit
co &e apłi sederunt suꝑ duodecim

Expanded text:
nquit, dixit: Cum venerit filius hominis sedens super sedem majestatis suae; sed, cum sederit in sede majestacoeperunt in eum. Et ex quo Christus sedet eo apostoli sederunt su
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s grẽ in omnib equalit̃ sunt: sed
unus quidem amplius p̃cellit in
tis futurum post suam ascensionẽ:
quando om̃s suscipient u̾bum apło¬
rum in se sic̃ uerbũ xp̃i. Illudẽ enĩ tẽp
regenerationis: qͣndo homines rege¬
nerati ꝑ baptismũ. facti sunt ex filus¬

Expanded text:
nes gratiae in omnibus aequaliter sunt; sed unus quidem antecellit in is futurum post suam ascensionem, quando omnes susceperint verbum apostolorum in se, sicut verbum Christi. Illud est autem tempus regenerationis, quando homines regenerati per baptismum facti sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
oportere. dicunt enim nob̃. si uoluisset
ñ creasset inmundo: qͣntomagis diffi¬
cile erat populo iudaico diuiti sed̃m
om̃s diuitias legis ꝑsuadere. ut relin¬
queret diuitias legis. x totius iudai

Expanded text:
re, dicunt enim si noluisset eas creasset in mundo, quanto magis difficile erat populo Judaico ditissimo secundum omnes divitias legis, persuadere ut relinquerent opulentiam legis, et culturam
Abbreviated transcription (Latin):
idest ꝓpt̾ sibi placentia. ꝓpt̃ iactantiã¬
uanam. ꝓpt̾ questus quos capiebat
dicunt᷑ de adolescentulo isto: sic sunt
accipienda. quasi de popło iudaico
dicta. Iudacus ppłs erat ad olescens.
non etate. s leuitate: morib inmatu¬
uitia carnalia iuuenilia sunt. sic̃

Expanded text:
tantiam, propter quaestus quos capiebant dicuntur de adolescentulo illo, sic sunt accipienda, quasi de populo Judaico dicta. Judaicus ergo populus erat adolescens non aetate, sed levitate: moribus immatuomnia carnalia vi
Abbreviated transcription (Latin):
enim qm̃ sicut udeoꝵ popłs in duo¬
decim tribus fuit diuisus. sic &unu̾¬
tribus. scdđm quasdã ꝓpͥetates anima¬
rum. & diu̾sitates cordium. quas solꝰ
aut de tribu sy meon uel leui. uel u¬

Expanded text:
enim, quod sicut Judaeorum populus in duodecim tribus fuit divisus: sic et utribus, secundum quasdam proprietates animarum, et diversitates cordium; quas solus de tribu Simeon, vel Levi, vel
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe scđm p̃ceptũ apłiẽ. scđdm uerita¬
tis aut̃ rationem. uere forncatio est.
Si scđm ꝑmittentẽ dm̃ publice ⁊licent
cõmittit᷑. fit honesta fornicatio ꝓpt̾ea
pit. Aliud ẽ enĩ p̃cipere aliuo ꝑmute̾.
ꝑmittimꝰ nolentes p̃cipimꝰ: qͥa malas¬
dimiserit uxorem suã excepta causa
fornicationis: mechatur. Omnis causa
Matrimoniũ enim ñ facit coitus. sed
uoluntas: &e ideo ñ illud soluit scꝑaratio
corporis. s separatio uoluntatis. Ideo
qui dimitcit contugẽ suã. et aliam ñ
accipit: adhuc maritus ẽ. Nã corpore
iam separatus ẽ: tam̃ adhuc uolunta¬
te conunctus ẽ. Cum gͦ aliam acceꝑit:
tunc plene dimitcit. Nongͦ qͥ dunit¬
tit mechat᷑: s qui altam ducit. Sicut
aut̃ crudelis ẽ & iniquus. qui castam¬
dimitcit: sic fatuus est e iniustus. qui
retinet meretrice. Nam patronꝰ turpi¬
dudinis eiꝰ ẽ: qui crimencelat uxoris.

Expanded text:
m veritatis rationem, vere fornicatio est. Sed, cum permittente Deo publice et licenter committitur, fit honesta fornicatio, proptepit. Aliud est enim praecipere, aliud permittere. permittimus nolentes praecipimdimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, moechatur . Omnis res pMatrimonium enim non facit coitus, sed voluntas: et ideo illud non solvit separatio corporis, sed voluntas: ideo qui dimittit uxorem suam, et alteram non accipit, adhuc maritus est. Nam et si corpore jam separatus est, tamen adhuc voluntate conjunctus est. Cum ergo alteram acceperit, tunc plene dimittit. Non ergo qui dimittit moechatur, sed qui alteram ducit. Sicut autem crudelis est dimittit, sic fatuus est et injustus qui retinet meretricem. Nam patronus turpitudinis ejus est, qui crimen celat uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur in illis ut timeat. Quis aliquando
uidit clericum cito penitentiã agentem:
Et si deprehensus humiliauerit᷑ se non
ideo dolet quia peccauit. s confundit᷑
quia ꝑdidit głam suam. Putasne dñs

Expanded text:
ter infideles et hypocritas. Quis aliquando videt clericum cito poenitentiam agentem? Etsi deprehensus humiliaverit se, non ideo dolet quia peccavit, sed confunditur quia perdidit gloriam suam. Citius s
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: idest credituri in xp̃m. S quia cre¬
dentib publicanis & meretricib ioħi &
baptiratis ab eo sac̃dotes se estimabant
post publicanos & meretrices intraturi
annuntiant᷑. sicut & factum est. Post as¬
censum enim dñi multi eorum credidert̃¬

Expanded text:
Dei, id est credituri in Christum. Sed quia credentibus publicanis et meretricibus, Joanni et baptizatis ab eo sacerdotes non post publicanos et meretrices intraturi annuntiantur, sicut et factum est: nam post ascensionem Domini multi credider
Abbreviated transcription (Latin):
am sunt excitati. Hec est enim ꝓprietas
comp̃hensus inpeccato gemiscit. quia pec¬
non quia peccauit. s quia comp̃hensus
mal si aliqͣnto tempore extra domum
inmanib dñi sui. quasi in recordatio¬
nem nature suȩ reductu cito iterum
mansuescit. Nnimal aut̃ siluestre cum
fuerit comprebensũ: aut morsib appe¬
correptus: non solum penitentiam non
agit. s adhuc aduersus corripientẽ ma¬
auit paterno affectu. qui cum sit natura
dñs: tamen magis uult diligi quasipat.
quam timeri ut dñs. ꝓpt̾ea in principio¬
dm̃ tuum de toto corde tuo.s diliges.
Dilectionem eñĩ ab hominib exigere

Expanded text:
s sunt excitati. Haec enim proprietas onus deprehensus in peccato ingemiscat, quia pecnon quia peccavit, sed quia deprehensus imal, si aliquanto tempore extra domum in manibus domini sui, quasi in recordacionem nature sue redactum cito iterum mansuescit. Animal autem silvestre, cum fuerit comprehensum, aut morsibus impe et malus homo correptus non solum penitenciam non agit, sed adhuc reversus contra corripientem mapaterno affectu. Qui cum sit natura Dominus, tamen magis vult se diligi quasi pater, quam timeri ut Dominus. Et propDeum tuum de toto corde tuo, sed diliges. Dilectionem enim exigere
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia melior ẽ laieus qui prima facie
scłarem uitam uitam ꝑfitetur. reuera
audem studet spĩtalem: quam saeerdos
qui inprima quidem facic ꝓfitetur uitã
sp̃italem. reuera aud̃ẽ complectit᷑ uitam
carnalem. Et melior est laicus ante dm̃i
penitentiam agens: quã clericus ꝑma¬
nens in peccatis. Laicus enim indie iu¬
dicu stolam sacerdotum accipiet. Ideo
incrismate om̃ssic ungunt᷑ in sacerdo¬
tio. Sacerdos autem peccator spoliatur
sacerilotu dignitate quam habuit. xcrit
inter infideles & hipocritas: dicente dño¬

Expanded text:
ior est laicus, qui in prima facie saecularem vitam profitetur, revera autem studet in spirituali, quam sacerdos qui in prima facie profitetur vitam spiritualem, revera autem complectitur vitam carnalem. Et melior est laicus ante Deum poenitentiam agens, quam clericus permanens in peccatis. Laicus enim in die judicii stolam sacerdotum accipiet: ideo enim in chrismate omnes unguntur in sacerdotio, sacerdos autem peccator spoliabitur sacerdotii dignitate quam habuit, et erit inter infideles et hypocritas. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
confirmans. ad didit dicens. fm̃ dico
uob̃ qđ publicam & meretrices prece¬
dunt uos in regnũ dĩ. Ae sidicat. Non
solum popłs gentium melior ẽ uobis
publicam e meretrices qui sunt int̾ uos

Expanded text:
ens: Amen dico vobis, quod publicani et meretrices praecedent vos in regnum Dei. Ac si diceret: Non solum populus gentium melior est vobis publicani et meretrices, qui sunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut nob̾ uicissim effoderemus
oculos. sanxit hanc legem: sed ut
metu quo ab alio istud timemꝰ pati.
ipsi quoq tale quippiã malios caue¬
remus ad mittere. Sicut enim nini¬

Expanded text:
enim ut nobis vicissim effoderemus oculos sanxit hanc legem, sed ut metu quo ab alio istud timemus pati, ipsi quoque tale quidpiam caveremus admittere, ut et q
Abbreviated transcription (Latin):
quasi carnificum peccatorib iurit¬
dens: illius similis inuenitur ⁊ qͥ illos
quos dixi cohibuit armatos⁊ qui uͦ
nullam omnino penam decreuit
nocenti: non armasse tibi iniquitatẽ
uidetur: eumq imitatus fuisse. qui
sceleratos illos gladus instruxit. inq
dotius ciuitatis immisit exitium: Ui¬
desne quẽ admodũ ñ solum nullius
crudelitatis. uerum etiam maxime
pietatis sint illa p̃cepta: Siu ꝓpt̃ ista¬

Expanded text:
quasi carnificum peccatoribus immitquasi carnificum peccatoribus immittens, illius similis invenitur, qui illos quos dixi cohibuit armatos. Qui vero nullam omnino poenam decrevit nocenti, sed armasse tibi iniquitatem videtur, eumque imitatum fuisse qui sceleratos illos gladios instruxit, hincque totius civitatis immisit exitium, videsne quemadmodum non solum nullius crudelitatis, verum etiam maximae pietatis sunt illa praecepta? » Et i
Abbreviated transcription (Latin):
impletus: Nam si legibus certe domi¬
nantib et iugente comminadione atq
t̾rore. uix tamen uoluntates cohibent
maligne: si etiam hoc p̃sidium de fu¬
isset. quanam posset malicia ratione
frenari:aut que non inuitã hominũ
pestis irrueret: Nec tam̃solũ istud
crudele est. ꝓmittere scilicit malis age¬
re quȩ uelint:sed aliud quoq isto certe
nichilminus. id est lesum et imime¬
rito afflictum negligete atq despice.
Dic enim mͥ. siquis feros homines
ac semꝑ malignos in unũ colligens
gladiis armaret. totamq circiure ci¬
uitatem iuberet. atq obirios sͥquosq
confodere: quid tandem hoc esset in¬
humanius: At si alius eos quidem
qui ab illo armatieẽnt ligaret. uio¬
lent̃q constringeret: eos uͦ qui interi¬
mendi erant. abiniquis illis manib
liberaret: quid eregione isto muem¬
retur humanius: hec gͥ etiam able¬
gem transfer exempla. Quȩ enĩ ocu¬
lum ꝓ oculo effodere p̃cepit. timorẽ

Expanded text:
impletus? Nam si legibus certe domiimpletus? Nam si legibus certe dominantibus, et vigente comminatione atque terrore, vix tamen voluntates cohibentur malignae, si etiam hoc praesidium defuisset, quanam posset malitia ratione fraenari? aut quae non in vitam hominum pestis irrueret? Nec tamen solum istud crudele est, permittere scilicet malis agere quae velint: sed aliud quoque isto certe nihil minus, id est laesum et immerito afflictum negligere atque despicere? Dic enim mihi, si quis feros homines ac semper malignos in unum colligens, gladiis armaret, totamque circumire civitatem juberet, atque obvios sibi quosque confodere, quid tandem hoc esset immanius? At si alius eos quidem, qui ab illo armati essent, ligaret, violenterque constringeret, eos vero qui interimendi erant ab iniquis illis manibus liberaret, quid e regione isto inveniretur humanius? Haec igitur etiam ad legum transfer exempla. Quae enim oculum pro oculo effodere praecepit, timorem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis bono nollent a crudelitate de¬
sinere: saltem metu cogerent᷑ oculis
parcere ꝓximoꝵ. Si uͦ illud crudele
dicitur: et homicidam. et adulterũ
coherceri.crudele dicatur. Sed insipi¬
entium omnino ista uerba sunt: et
extremo furore dem̃tium. Ego emm
adeo metuo dicere hec ẽẽ crudelia:
ut his contraria etiam iniqua ꝑdo¬
ceam. Qd certe cõmunis quoq: ratio
dep̾hendit. Tuenim dicis quia ocu¬
lumꝓ oculo iussit auferri. id circo
crudelis: ego aut refero quia nͥ p̃cepis¬
set istud: tunc uere apud plurimos
talis fusset: qualem tu eum falsocon¬
quereris. Deniq sermone fingamus.
omnẽ legem cẽ resolutam: nec quẽqͣ
ꝓ huiꝰcemodi factis formidare suppli¬
cium. sed cunctis prsus licere maligniᷤ
uti moribus sus. et adulteris. et ho¬
micidis. et furibus et ꝑiuris. & par¬
ricidis: non ne subhac licentia. oĩa
parit̾ utia confusio iniquitatis in¬
uolueret: Nonne mille sceleribus. et
cedibus. urbes. fora. domus. maria.
totusq omnino mundus fuisset

Expanded text:
tatis bono nollent a crudelitate desinere, saltem metu cogerentur oculis parcere proximorum: si vero illud crudele dicitur, et homicidam et adulterum coerceri crudele dicatur. Sed insipientium omnino ista verba sunt, et extremo furore dementium. Ego enim adeo metuo dicere haec esse crudelia, ut his contraria etiam iniqua perdoceam, quod certe communis quoque ratio deprehendit. Tu enim dicis quia oculum pro oculo jussit auferri, idcirco crudelis; ego autem refero, quia nisi praecepisset istud, tunc vere apud plurimos talis fuisset, qualem tu eum falso esse conquereris. Denique sermone fingamus omnem legem esse dissolutam, nec quemquam pro hujuscemodi factis formidare supplicium, sed cunctis prorsus malignis licere uti moribus suis, et adulteris, et homicidis, et furibus, et perjuris, et parricidis, nonne sub hac licentia omnia pariter una confusio iniquitatis involveret? Nonne mille sceleribus et caedibus urbes, fora, domus, maria, totusque omnino mundus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
certe uetus a noualege ꝑpessa est:
nectamen continuo aduersus no¬
ue legis loquitur dignitatem cum
tamen nobis celorũ regno potienti¬
bus. illam quoq cessaturam ẽẽ di¬

Expanded text:
certe vetus a nova lege perpessa est, nec tamen continuo adversus novae legis loquitur dignitatem, cum tamen nobis coelorum regno potientibus, illam quoque cessaturam esse di
Abbreviated transcription (Latin):
uis: Nonint̾rogat quasi nesciensuit au¬
diret qͥd uellet. s ut illa exponente. ma¬
nifestam faceret irrationabilẽ petitio
scientiam habentes utilium postulati
aut dice̾. aut agere. aut cogitare. ut ex
di &e exponendi regulam pictatis: sciens¬

Expanded text:
ideo interrogat quasi nesciens, ut audiat quid velit; sed ut illa petente, manifestam faceret irrationabilem petitionscientiam haaut dicere, aut agere, aut cogitare, ut ex di et exponendi regulam pietatis. Ai
Abbreviated transcription (Latin):
idens autem multos phariscoꝵ
et saduceoꝵ. uenientes ad baptis¬
mi suum: dixit eis. Genimina upera¬
rum: quis demonstrauit uob̃ fuge¬
re ab ira futura:¬

Expanded text:
idens autem multos Pharisaeorum et Saducaeorum venientes ad baptismum suum, dixit eis: Progenies viperarum, quis demonstravit vobis fugere a futura
Abbreviated transcription (Latin):
accõmodatissimꝰ: pͥscum illtid. s erudi¬
tum dicendi genꝰ expͥmens: mediꝰ. equał
maturꝰ ꝑtidicꝰ. alienuis oĩo ab incurie
culꝑa. pompaq luxtriȩ : ñ squalidus
quidem. nec tam̃ floridꝰ: non impo¬
litus. s neq numia subtilitate limatus
ñ asꝑitate horridꝰ. nec tam̃ amenitate la ᷤᷤ¬
ciuus: maximam uͥq copiam. ammira¬
bilem indicans facultatẽ. insquam tam̃
ambitionem loquend. Eofit: ut illum
facile ce simpler lect̾or intelligat: ce lati¬
det disertꝰ. Certe qͦd ab alus qͣ plurimiᷤᷤ
audire potuisti: om̃s iam eccłiastice g̃co¬
rum bibliotece. post tam uarias uẽtum
scͥptorum splendidasq diuitias. post tot
insignium magistroꝵ tam clara lumi¬
na. huiꝰ p̃cipue uolamtnrib ornantur.
Demq & sc̃i basilii ammirabilẽ illam
curam loq̃ndi. ⁊ antiochi plausibilem
pompam.⁊ sublimem illum gregorii

Expanded text:
accommodatissimus, priscum illud, sed erudiaccommodatissimus, priscum illud, sed eruditum dicendi genus exprimens; medius, aequalis, maturus, pudicus; alienus omni ab incuriae culpa pompaque luxuriae; non squallidus quidem, nec tamen floridus; non impolitus, sed neque nimia subtilitate limatus; non asperitate horridus, nec tamen amoenitate lascivus; maximam ubique copiam, admirabilemque indicans facultatem, nusquam tamen ambitionem loquendi: eo fit ut illum magis simplex lector intelligat, et laudet disertus. Certe quod ab aliis quoque plurimis audire potuisti, omnes jam ecclesiasticae Graecorum bibliothecae, post tam varias veterum scriptorum, splendidasque divitias, post tot insignium magistrorum tam clara lumina, hujus praecipue voluminibus ornantur. Denique et sancti Basilii admirabilem illam curam loquendi, et Antiochi plausibilem pompam, et sublimem illum Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
maxima adu̾sum se cõmouisse certami¬
na÷ s ita se instituisse semꝑ.tãq constan
na. uel regum arma concurrerent:
depelłe qͥdem illum sac̾dotali possent
throno: nunqͣm tam̃ depelle possent
ueritate. Optimã itaq meditationem
in occasione reb exequens. maluit pon¬
tificis honorẽ. confessoris dignitati cu¬
mulare: quam adulataris feditate cor¬
rumꝑe. Iam uͦ illud quasi peculiare qͥd¬
dam custodit ac ꝓpͥum. unde a te p̃ci¬
pue ꝓsimilitudine studii possit ada¬
mari: qͦd scilicet semꝑ sollicitꝰ. semper
inuigilans. semꝑ noxiȩ securitatis. uel
potiꝰ mortiferi stuporis immicꝰ. uͥq uti¬
litatem cõpunct̾ionis. cõptinetꝰ ipse cõm̃¬
dat. Et iccco forsitan eiꝰ orationus qͣm
fere inpomꝑam eleuatͣ docentis: s do¬
ta ad utilitatem aptat᷑ audientis. Est
enim stilꝰ ipse. qͦd quidem in suo oꝑe
mag̃ animadũti potest. eccłiȩ aurib

Expanded text:
maxima adversum se commovisse certamimaxima adversum se commovisse certamina; sed ita se instituisse semper, tamque consna, vel regum arma concurrerent, depellere quidem illum sacerdotali possent throno, numquam tamen depellere possent veritate. Optimam itaque meditationem in occasione rebus exsequens, maluit pontificis honorem confessoris dignitate cumulare, quam adulatoris foeditate corrumpere. Jam vero illud quasi peculiare quoddam custodit ac proprium, unde a te praecipue pro similitudine studii possit adamari, quod scilicet semper sollicitus, semper vigilans, semper noxiae securitatis, vel potius mortiferi stuporis inimicus, ubique utilitatem compunctionis, compunctus ipse commendat. Quocirca forsitan ejus oratio nusquam fere in pompam elevatur dicentis; sed tota ad utilitatem aptatur audientis. Est enim stylus ipse, quod quidem in suo opere magis animadverti potest, Ecclesiae auribus
Abbreviated transcription (Latin):
& cedat᷑ imbrib. ⁊ urat᷑ ardorib. insti¬
tuere uirtutem. Hanc tpsam ita ille
insignis ȩccłie magister ⁊ uerꝰ xp̃i dis¬
cipulus impleuit : ut illa omnia que
de asserenda etiam ꝑ mortem uirtute
disseruit. ñ tam aliis. quam sͥ omni¬
no soli in eulcasse uideatur. Deniq ui¬
tam illam oĩ ab adolescentia scĩtate ful¬
gentem.⁊ in sac̾dotio mille insignibus
ꝑfectionis ornatam : etiam passionibus
ꝓ iusticiȩ amore decorauit. Qͦd certe a¬
licui. eccliis in ꝑace degentib ꝓuenire:
ingentis animi. ꝓctilq ab oĩ hominũ
gła remote m̃tis. rarȩq oĩo uͥtutis est.
Qͦd autem in septimo istiꝰ libro oꝑis in¬
dicatur: adhuc antiochie p̃rbit. hec
quib illam dẽ eccłiam edificabat scͥpta
compostit. Ex qͦ mag̃ magisq ꝑspicit᷑
illum ñ demeritate quadam. aut disso¬
uanti a suis morib libtate. in regali pꝰea
urbe pontificatum tenentẽ. nota illa ⁊

Expanded text:
et caedatur imbribus, et uratur ardoribus, instiet caedatur imbribus, et uratur ardoribus, instituere virtutem. Hanc ipsam ita ille insignis Ecclesiae magister, et verus Christi discipulus implevit, ut illa omnia, quae de asserenda etiam per mortem virtute disseruit, non tam aliis, quam sibi omnino soli inculcasse videatur. Denique vitam illam omni ab adolescentia sanctitate fulgentem, et in sacerdotio mille insignibus perfectionis ornatam, etiam passionibus pro justitiae amore decoravit. Quod certe alicui, Ecclesiis in pace degentibus, provenire, ingentis animi proculque ab omni hominum gloria remotae mentis, raraeque omnino virtutis est. Quod autem in septimo istius libro operis indicatur, adhuc Antiochiae presbyter haec, quibus illam tunc Ecclesiam aedificabat, scripta composuit. Ex quo magis magisque perspicitur, illum non temeritate quadam, aut dissonante a suis moribus libertate, in regali postea urbe pontificatum tenentem, nota illa et
Abbreviated transcription (Latin):
amica sibi ⁊ quam ꝑfectissima potest
exhortatione ꝓducit. In ipsis quoq
expositionum locis. q̃ quidem plena
sunt acuminis. ponderis. consequen¬
die. erudicionis. medulle. nicħ magiᷤ
intendit aliud. quam ne uel ecigua
moralteatis puncto p̃t̃eat: quasi qui
oĩo pene solꝰ consilgum diume legiᷤ
inspecerit. Que cum innumeris fit
intexta causis : adunum tam̃ ot̃a
fuiem reducit: ut scilicet homineᷤ
quib data ẽ. ad amorem dĩ ⁊ stuchũ
uirtutis accendat. Quam uͦ istud
non ad ostentationem qͣndam faciat. &
fecentem illam głe uanitatẽ: tũ tota et
doctͥne illiꝰ ce mors. qͥd eciam in scͥptis
eiꝰ relucent concinentia: tũ etiam ui¬
de finis ipse destatur. Nempe omni
auditoris animum. Nempe tota eiꝰ
&e pͥncipalis intentio est ñ tam pͥuatam
istam. ⁊ int̃ ꝓsꝑorum opaca latitantem
honestatem docere: quam illam. cotidie
tanquam in acie dimicantem. & quȩ
absq ullo dispendio sui. tͥbulationum

Expanded text:
amica sibi, et quam perfectissima potest amica sibi, et quam perfectissima potest exhortatione, producit. In ipsis quoque expositionum locis, quae quidem plena sunt acuminis, ponderis, consequentiae, eruditionis, medullae, nihil magis intendit aliud, quam ne, vel exigua, moralitatis puncta praetereat, quasi qui omnino pene solus consilium divinae legis inspexerit: quae, cum innumeris sit intexta causis, ad unum tamen finem omnia reducit, ut scilicet homines, quibus data est, ad amorem Dei studiumque virtutis accendat. Quod vero istud non ad ostentationem quamdam faciat, et fetentem illam gloriae vanitatem, cum tota et doctrinae illius, et morum, qui etiam in scriptis ejus relucent, continentia, tum etiam vitae finis ipse testatur. Nempe omni auditoris animum. Nempe tota ejus et principalis intentio est, non tam privatam istam, et inter prosperorum opaca latitantem honestatem docere, quam illam quotidie tamquam in acie dimicantem, et quae absque ullo dispendio sui, tribulationum,