comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit ne ubicunq diceret intelligere
debemus. s in posteriorib & inpriorib sig¬
nis factũ eẽ: ut terra inqua habitat popłs
dei nullis plagis talib uexaret᷑. Oportu¬
nũ aut̃ fuit ut ibi hoc aꝑte poneret᷑: unde
iam incipiunt signa quib magi similia
nec conatisunt facere. Proculdubio enim:
quia ubiq fuerant scimiphes in regno pha¬
raonis. Non aut̃ fuerant interra gesen. uib
conatisunt magi similit̃ facere & minime
potuerunt. Quo usq gͦ deficerent nichil de
illiꝰ terrȩ segregatione dictum ẽ:s ex quoce¬
perunt eafieri ubi iam illi similia facere
nec conari auderent. ibi cõmemoratũ est.
Quarto aut̃ loco egyptus muscis ꝑcutitur
musca eñi nimis insolens & inquietũ anĩal
est. In qua qͥd aliud. quã insolentes cure de¬
sideriorũ carnaliũ designant᷑: A egyptus
gͦ muscis ꝑcutit᷑: quia eorũ corda qui hoc¬
scłm diligunt desidiorũ suorũ inquietu¬
dinib feriunt᷑. Porro .lxx. interpretes. cino¬

Expanded text:
aperuit, ne ubicunque diceret intelligere debemus, sed in posterioribus et in prioribus signis factum esse, ut terra in qua habitabat populus Dei nullis plagis talibus vexaretur. Opportunum autem fuit ut ibi hoc aperte poneretur, unde jam incipiunt signa, quibus magi similia nec conati sunt facere. Procul dubio enim quia ubique fuerant sciniphes in regno Pharaonis, non autem fuerant in terra Gessen, ubi conati sunt magi similiter facere et minime potuerunt. Quousque ergo deficerent, nihil de illius terrae segregatione dictum est; sed ex quo coeperunt ea fieri, ubi jam illis similia facere nec conari auderent, ibi commemoratum est. Quarto autem loco Aegyptus muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est, in qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Aegyptus ergo muscis percutitsaeculum diligunt, desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur. Porro LXX interpretes cyno
Abbreviated transcription (Latin):
no potuisse conatus magorũ ĩpedire: et
insuꝑiorib nequiuisse.: Omninogͦ certa
causa ẽ: quare illa facere huc usq ꝑmissi
sunt. Comendat᷑ eñĩ fortasse trinitas. & qd̾
uerum ẽ. sũmi philosophi gentiũ quantũ
in eorũ litteris indagat᷑. sine spũ sc̃o philo¬
sophati sunt: quanuis de patre & filio ñ
tacuerint: qd̾ etiam didimꝰ in libro suo me¬
minit. quẽ scripsit de spũ scõ. Mistice aut̃.
sicut conciliatus & placatus sp̃s sc̃s requiẽ
prestat mitib et humilib corde. ita contra¬
rius & aduersus ĩmites et suꝑbos inquietu¬
dine ex agitat. quã in quietudinẽ musce il¬
le breuissime significauert̃: subquib ma¬
gi pharaonis defecerunt dicentes. digitꝰ di¬
ixit quoq dñs ad moysen.Sest hic.¬
Consurge diluculo: & sta corã phara¬
one. Egrediet᷑ eñĩ ad aquas: et dices ad eũ.
hec dicit dñs. Dimicte popłm meũ ut sa¬

Expanded text:
no potuisse conatus magorum impedire, et no potuisse conatus magorum impedire, et in superioribus nequivisse? Omnino ergo certa causa est quare illa facere hucusque permissi sunt. Commendatur enim fortasse Trinitas: et quod verum est, summi philosophi gentium, quantum in eorum litteris indagatur, sine Spiritu sancto philosophati sunt, quamvis de Patre et Filio non tacuerunt, quod etiam Didymus in libro suo meminit quem scripsit de Spiritu sancto. Mystice autem, sicut conciliatus et placatus Spiritus sanctus requiem praestat mitibus et humilibus corde, ita contrarius et adversus, immites ac superbos inquietudine exagitat. Quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus Dixit quoque Dominus ad Mosen: Consurge diluculo, et sta coram Pharaone, egredietur enim ad aquas: et dices ad eum: Haec dicit Dominus: Dimitte populum meum ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
conatus fuisse frustratos. ut ñ possent educe¬
re scimphes: s digito dei qui utiq oꝑabat᷑ ꝑ mo¬
ysen. Bigitus aut dei sicut euangłiũ mani¬
uno euangłista ita narrante uerba domini.
ut diceret si ego indigico dei eicio demonia.
alius euangłista id ipsũ narrans ex ponere
uoluit quid sit digitꝰ dei: & ait. si ego inspi¬
ritu dei eicio demonia. Cũ itaq magi fade¬
rent᷑ quonĩ pharao potentia presidebat a¬
gitũ des ẽẽ in moyse inquo suꝑabant᷑ &e con
ueneticia frustrabant᷑: tam̃ induratũ esteor
pharaonis nunc mirabil omnino duritia.
ur aut in tercia ista plaga magi defece¬
rint. nam plage ceperunt ex quo aqua
insangumẽ uersa ẽ: & sentire et explicare
difficile ẽ. Poterant eñĩ & in primo sig¬
no deficere. ubi inserpentẽ uirga conuila
est. et inprima plaga ubi aqua insangui¬
ne cõmutata ẽ: & inseda de ranis. li hoe
dementissimus dixerit digitũ dei. in hoc sig¬

Expanded text:
conatus fuisse frustratos, ut non possent educeconatus fuisse frustratos, ut non possent educere scinifes, sed digito dei, qui utique operabatur per Moysen. digitus dei autem, sicut euangelium mani namque uno euangelista ita narrante uerba-domini, ut diceret: si ego in digito dei eicio daemonia, alius euangelista id ipsum voluit quid sit digitus Dei et ait: Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia . Cum itaque magi faterentur, quorum Pharao potentiae confidebat, digitum Dei esse in Moyse, in quo superabantur et eorum veneficia frustrabantur, tamen induratum est cor Pharaonis nunc mirabili omnino duritia. Cur autem in tertia ista plaga magi defecerunt nam plagae coeperunt ex quo aqua in sanguinem versa est et sentire et explicare difficile est. Poterant enim et in primo signo deficere, ubi in serpentem virga conversa est, et in prima plaga, ubi aqua in sanguinem commutata est, et in secunda de ranis, si hoc dementissimus dixerit, digitum Dei in hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducuntur. Hoc animal penrũ q̃ suspendit᷑ ꝑ aera
uolitans: s ita subtile ẽ iminutũ: ut ocłi uisũ nͥ acute
binis esfugiat. Corpꝰ ã cũ inedit ac̾bisimo derebiet st¬
mulo: ita
ut quẽ uolantẽ uidere quis nonualet sentiat
statim aduenientẽ. Hoc gͦ animalis genui
subtilitat herediee cõparat᷑: que subtilibus
uerborũ stimulis animas cerebrat: tantaꝙ
calliditate circũtenit: ut deceptus quisq
nec uideat nec intelligat unde decipiatur.
feceruntq similit̾̃ malefici incantatiomi¬
bus suis ut educerent scimphes: & ñ potue¬
runt. Crantq scimiphes cã in hominibul
quã iniumentis. Et dixerunt malefici ad
pharaonẽ. Digitus dei ẽ hoc. Indiuatũꝙ
est cõi pharaomis: ce ñ audut eos sicut p̃
ceperat. Qd dixerunt magi ad pharaonem
digitus dei ẽ hoc. qm̃ nom potuerunt educe¬
re scimphes. senserunt ꝓfecto cũ artiũ sua¬
rũ nefariarũ scirent potentiã non talibus
arcib uelut potentio ineis eẽt moyses suoᷤᷤ

Expanded text:
oducuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat. Corpus autem cui insederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem voluntate volantem videre quis non valeat, sentiat statim advenientem. Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. Feceruntque similiter malefici incantationibus suis, ut educerent sciniphes et non potuerunt; erantque sciniphes tam in hominibus quam in jumentis. Et dixerunt malefici ad Pharaonem, Digitus Dei est hic. Induratumque est cor Pharaonis, et non audivit eos seritas. Quod dixerunt magi ad Pharaonem: digitus dei est hoc, quoniam non potuerunt educere scinifes, senserunt profecto, cum artium suarum nefariarum scirent potentiam, non talibus artibus, uelut potentior in eis esset Moyses, suos
Abbreviated transcription (Latin):
uos ac paludes: & educ ranas suꝑ t̾rã egypti.
Extendit manũ aaron suꝑ aquas egypti:
tarũ: qui inani quadã et inflata modulatio¬
ne. uelut ranarũ sonis & cantib mundo
huic deceptioni fabulas intulerunt. Rana
eñi est loquacissima uanitas: ad nichil eñi¬
aliud animal istud utile ẽ: nisi qd̾ sonum
uocis. improbis et importunis clamorib
reddit. fecerunt aut̃ & malefici.. per
in cantationes suas similit̃. Edureruntq
ranas suꝑ terrã egypti. Uocauit aut̃ pharas¬

Expanded text:
vos ac paludes, et educ ranas super terram Aegypti. Extendit Aaron manum super aquas Aegypti, tarum, qui inani quadam et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus, mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana enim est loquacissima vanitas. Hoc enim animal ad nihil aliud utile est, nisi quia sonum vocis, improbis et importunis clamoribus, reddit. Fecerunt autem et malefici per incantationes suas similiter, eduxeruntque ranas super terram Aegypti. Vocavit autem Phara
Abbreviated transcription (Latin):
dit moyses manũ incelum: ce facte sunt cene¬
bre horribiles inuniuersa terra egypti. Trib
dieb nemo uidit frẽm suum: nec mouit se
facte sunt: siue ut mentis eorũ cecitas arguat᷑.
siue ut intelligant diuine dispensacionis et
prouidentie obscurissimas ẽẽ rationes. Posu¬
it eñi cenebras latibulũ suũ: qͥs illi audacter
& demere ꝑscrutari cupientes. et alia exaliis
asserentes. in crassas &e palpabiles tenebras ig¬
norantie deuoluti sunt.¬

Expanded text:
anum in coelum, et factae sunt tenebrae horribiles in universa terra Aegypti. Tribus diebus nemo vidit fratrem suum, nec movit se factae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim tenebras latibulum suum: quas illi audacter et temere perscrutari cupientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et palpabiles tenebras ignorantiae devoluti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uincuiq scđm oꝑa eiꝰ. Nam et alibi cũ di¬
cent at p̃ibonus odor sumꝰ in om̃i locoretiã
illud ad iunxit: et inhis qui salui fiunt.
&e inhis qui pereunt. Non dixit xp̃i bonũ
de oddorẽ eẽ his qui salui funt. malũ aũt
hisꝰ qui pereunt: s cantũ bonũ odorẽ le
aixit. iliuͦ cales sunt ut et bono odore ꝑe¬
ant scđm sui cordis ut sepe dictũ ẽ. qua¬
litatẽ que mutanda ẽ bona uoluntate
indei gr̃a: ut incipiant ei prodẽe iudicia
desquȩ malis cordib nocent. Unde ille
anima mea et laudabit te: & iudicia tua
adiiuabunt me. Nondixit munera tua
uel premia tua: s iudicia tua. Multumẽ
aũt. ut sincera fidutia dicit possit. ꝓba me dñe
& cẽptame: ure renes meos ce cor meũ. Et ne
sibi aliquid ex suis uirib cribuisse ui deret᷑.
placere posset inueritate: qm̃ uniuerle
uie dñi miscd̃ia & ueritas.

Expanded text:
undum opera sua. nam et alibi, cum diceret: Christi bonus odor sumus in omni loco, etiam illud adiunxit: et in his qui salui fiunt et in his qui pereunt. non dixit Christi bonum se odorem esse his qui salui fiunt, malum autem his qui pereunt, sed tantum bonum odorem se dixit. illi uero tales sunt, ut et bono odore pereant secundum sui cordis, ut saepe dictum est, qualitatem, quae mutanda est bona uoluntate in dei gratia, ut incipiant ei prodesse iudicia dei, quae malis cordibus nocent. unde ille anima mea et laudabit te; et iudicia tua adiuuabunt me. non dixit: "munera tua" uel "praemia tua", sed iudicia tua. multum est autem, ut sincera fiducia dici possit: proba me, domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum. et ne sibi aliquid ex suis uiribus tribuisse uideretur, placere possit in ueritate, quoniam uniuersae uiae domini misericordia et ueritas.
Abbreviated transcription (Latin):
mogenito iacob. idẽ ruben ꝓgenies ceptt̃.
inde adsimeon.inde adleui: ultra ꝓgrelsa
ñ est. qm̃ exleui moyses. Hi aut̃ cõmemoanĩ
qui iam cõmemorati fuerant in illis sepiua¬
ginta qͥnq: inquib isił intrauit inegypiũ
Non eni primã neq scd̾am: s terciam tibi¬

Expanded text:
mogenito Iacob, id est Ruben, progenies coepit, mogenito Iacob, id est Ruben, progenies coepit, inde ad Symeon, inde ad Leui; ultra progressa non est. quoniam ex Leui Moyses. hi autem commemorantur, qui iam commemorati fuerant in illis septuaginta quinque, in quibus Israhel intrauit in Aegyptum: non enim primam neque secundam sed ter
Abbreviated transcription (Latin):
ses corã dño. E cce filii ifrł non me audiunt:
et quomͦ audiet pharao: presertim cũ simin¬
circũcisus labiis. Qd moyses dicit. ecce ego
gracili uoce sũ. & quomͦ audiet me pharaoͤ
N uidet᷑ tantũ ꝓpt̃ magnitudinẽ popłi ex¬
cusare deuocis gracilitate: uerũ etiam ꝓpĩ
unũ hominẽ. Mirũ si tam gracilis uocis fu¬
it. ut nec abuno homine posset audiri:an
forte regius fastus non eos ꝑmittebat deꝓri¬
sti sunt principes domorũ ꝑ fa Imo loqui¬
milias suas. filii ruben primogenit isrłis:
enoch. & phallu. esrom et charmi. He cog¬
nationes ruben. Filii simeon: iamuhel. &
iamin. & aod. iachin. & soher. et saul filiꝰ ca¬
nanitidis. Hȩ ꝓgenies simeon. & hȩc nomina
filiorũ leui ꝑ cognationes suas. gerson et
caath & merari. Sacramenti locũ c̾ẽ dubium
ñ est. qd̾ scriptura uolens originẽ moysi de¬
monstrare qm̃ eiꝰ act̾io iam expetebat. apͥ¬

Expanded text:
ses coram Domino: Ecce filii Israel non me audiunt, ses coram Domino: Ecce filii Israel non me audiunt, et quomodo audiet Pharao, cum sim incircumcisus labiis? Quod Moygracili uoce sum, et quomodo exaudiet me Pharao? non uidetur tantum propter magnitudinem populi excusare de uocis gracilitate uerum etiam propter unum hominem. mirum si tam gracilis uocis fuit. ut nec ab uno homine posset audiri. an forte regius fastus non eos permittebat desti sunt principes domorum per familias suas: Filii Ruben primogeniti Israelis, Enoch et Phallu, Esrom et Charmi. Hae cognationes Ruben. Filii Simeon, Jamuel et Jamin, et Abad, Jachin et Soher, et Saul filius Chananitidis. Hae progenies Simeon. Et haec nomina filiorum Levi per cognationes suas, Gerson et Laath, et Merari . Sanon est, quod scriptura uolens originem Moysi demonstrare, quoniam eius actio iam expetebat, a pri
Abbreviated transcription (Latin):
tiorũ: & induxer̃i interrã suꝑ quã leuaui
manũ meam ut darẽ eam abrahã. ysaac.
& iacob: daboq illam uobis possidendam.
ego dñs. Harrauit gͦ moyses omnia filus isrł̃:
qui ñ ad quieuert̃ ei ꝓpt̃ angustiam sp̃s et
opus durissimũ. Mistice ergastulũ egypti¬
orum temptationes huiꝰ mundi quib tribulant᷑
sci significat. Liberat enĩ dñs filios isrł in
brachio excelso hoc ẽ in potestate magna et
uirtute siue
infilio ꝑquẽ fecit omia: qui ꝓpt̃ effectum
uirtutũ brachiũ dei dr̃: cũ scõs suos de potefta¬
te diaboli & seruitute peccatorũ eruet. ut in¬
troducat interrã spiritudem celestis patrie.
ꝓqua iurauit. idest firmit̃ promisit patrib
inpossessionẽ & semini eorũ: hoc ẽ omnib
qui fidẽ & oꝑa illorũ fidelit̾ secuti sunt it
possideant illam insempiternũ.
ꝓcutusq ẽ dñs ad moysen dicens. Ingredẽ
& loquere ad pharaonẽ regẽ egypti: ut dimt¬
cat filios isrł deterra sua. Responditq moy¬

Expanded text:
 in terram super quam levavi manum meam, ut darem eam Abraham, Isaac et Jacob: daboque illam vobis possidendam: ego Dominus. Narravit ergo Moyses omnia filiis Israel qui non acquieverunt ei propter angustiam spiritus et opus durissimum. Mystice, ergastulum Aegyptiorum tentationes hujus mundi quibus tribulantur sancti, significat. Liberat enim Dominus filios Israel in brachio excelso, hoc est, in potestate magna et virtute, sive in filio per quem fecit omnia. Qui propter effectum virtutum brachium Dei dicitur, cum sanctos suos de potestate diaboli et servitute peccatorum eruat, et introducat in terram spiritualem coelestis patriae pro qua juravit, id est, firmiter promisit patribus in possessionem et semini eorum, hoc est, omnibus qui fidem et opera eorum fideliter secuti sunt, ut possideant illam in sempiternum. Locutusque est Dominus ad Moysen dicens: Ingredere et loquere ad Pharaonem regem Aegypti, ut dimittat filios Israel de terra sua. Responditque Moy
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ est corpharaonis: & ñ exaudiuit eos.
sicut dixit dñs. Cũ hec dicunt᷑. uidet᷑ ꝓpte¬
rea copharaonis induratũ fuisse. quia et
in cantacones egyptiorũ similia fecerunt.s
consequentia docebunt quanta fuerit illa
obduratio etiam eũ incantatores defecert̃.
Spiritalit aut̃ indurauit dñs cor pharadis.
scilicet quia diabolũ ita indurauit post pec¬
catum. ut penitentiȩ cõpunctione nunquã
emolliat᷑ sicut iniob de eo seriptũe. Coreiꝰ
inurabit᷑ quasi lapis. De hinc inferuntur
plage inegyptũ. licet illa inegrptũ coppo¬
ralit᷑ gesta sint: spir italit̃ tamen nune ge¬
runt᷑ innobis. Egrptus nanq scłi forma est.

Expanded text:
ratum est cor Pharaonis, et non exaudivit eos sicut dixit Dominus. Cum haec dicuntur, videtur propterea cor Pharaonis induratum fuisse, quia et incantatores Aegyptiorum similia fecerunt; sed consequentia docebunt quanta fuerit illa obduratio, etiam cum incantatores defecerunt. Spiritualiter autem, induravit Dominus cor Pharaonis, scilicet quia diabolum ita induravit post peccatum, ut poenitentiae compunctione nunquam emolliatur, sicut in Job de eo scriptum est: Cor ejus indurabitur quasi lapis . Dehinc inferuntur plagae in Aegyptum. Licet illa in Aegyptum corporaliter gesta sunt, spiritualiter tamen nunc geruntur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
pharao qd data ẽẽt requies ingrauauit
corsuũ: et ñ audiuit eos sicut preceperat
dñs. & uidit in quit pharao quia factaẽ
refrigeratio: & ingrauatũ est coreius. eñ
exaudiuit eos. sicut dixerat dñs. Hic ap¬
paret ñ illa tantũ fuisse causas obdurati¬
onis cordis pharaonis qd̾ in cantatoreseiꝰ
similia facerent: uerũ etiam iplam dei
patientiam qua parcebat. Patientia eñ
dei scđm corda hominũ. quibdã utilis.
adpenitendũ. quibdã inutilis adress¬
tendũ deo & in malo ꝑseuerandũ. Nond̃
ꝑseipãm inutilis ẽ. ħ scđdm eor malũ icis
iam diximus. Hoc &e apłs dicit. Ignoras.

Expanded text:
Pharao quod data esset requies, ingravavit Pharao quod data esset requies, ingravavit cor suum, et non audivit eos, sicut praeceperat Dominus. Et vidit, inquit, Pharao, quia facta est refrigeratio, et ingravatum est cor ejus, et non exaudivit eos sicut dixerat Dominus. Hic apparet non illas tantum fuisse causas obdurationis cordis Pharaonis, quod incantatores ejus similia faciebant, verum etiam ipsam Dei patientiam qua parcebat. Patientia enim Dei secundum corda hominum quibusdam utilis ad poenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum Deo, et in malo perseverandum; non tamen per seipsam inutilis est, sed secundum cor malum sicut jam diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ & incantatores egyptiorũ ueneficiis
suis: et eduxerunt ram̾ suꝑ terrã egypti.
Querit᷑ unde.si iam ubiq factũ erat. S si¬
milis questio ẽ. unde & aquã insanguinẽ
uerterint: si tota aqua egypti in sanguinẽ
conuersa iam fuerat. Proinde incelligen¬
dumẽ regionẽ ubi filii isrł habitabant pl¬
gis talib ñ fuisse ꝑcussam: & inde potuer̃
incantatores uel aquã haurire quã insan¬
guinẽ uerterent: uel aliquas ranas educe¬
re adsolam demonstrationẽ magicȩ poten¬
tiȩ. quanquã potuerunt etiam postea qũ
illa comprehensa sunt facere: s scriptura
cito narrando coniunxit. qd̃ ĩ pꝰea fieri potuit
gressiq sunt moyses & aaron aphara¬
one: & clamauit moyses ad dnm̃ pro
sponsione ranarũ quã condixerat phara¬
oni.fecitq dñs iuxta uerbũ moysi: et mor¬
tue lunt rane de domibz & deuillis & de
agris: congregaueruntq eas inimmensoᷤᷤ
aggeres: & cõputruit terra. Uidens autẽ

Expanded text:
similiter et incantatores Aegyptiorum ueneficiis suis et eduxerunt ranas super terram Aegypti. quaeritur unde, si iam ubique factum erat. sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem uerterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conuersa iam fuerat. proinde intellegendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam. et inde potuerunt incantatores uel aquam haurire, quam in sanguinem uerterent, uel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae. quamquam potuerunt etiam, posteaquam illa compressa sunt, facere . sed scriptura cito narrando coniunxit quod etiam postea fieri potuitgressique sunt Moyses et Aaron a Pharaone: et clamavit Moyses ad Dominum pro sponsione ranarum quam condixerat Pharaoni. Fecitque Dominus juxta verbum Moysi: et mortuae sunt ranae de domibus, et de villis, et de agris. Congregaveruntque eas in immensos aggeres, et computruit terra. Videns autem
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ gracilitatẽ uocis moysi: s uirga erat
proicienda ut draco fieret. Cur gͦ hoc moy¬
ses ipse non fecit. nsi quia ista mediacio
ipsius aaron int̾ moysen ce pharaonem.
alicuius magne rei figurã gerit:¬

Expanded text:
propter gracilitatem uocis Moysi; sed uirga erat propter gracilitatem uocis Moysi; sed uirga erat proicienda, ut draco fieret. cur hoc ergo Moyses ipse non fecit, nisi quia ista mediatio ipsius Aaron inter Moysen et Pharaonem alicuius magnae rei figuram gerit
Abbreviated transcription (Latin):
illorum ñ fuit potestate. Ita cause ueniunt
hominib malis quȩ ñ sunt quidẽ inemum
potestate: s hoc de illis faciunt quales eos
inuenerint iam fact̾os proprus uitus expre¬
terita uoluntate. Uidendũ lane ẽ utrũ etiã
sic accipi possit ego indurabo: canquã dice¬
ret quã durũ sit demonstrabo. Erat autem
moyses octoginta annorũ. et aaron octogin¬
ta trium. quando locutisunt ad pharaonẽ.
Quid significat hic numerus etatis legis la
etas moysi octoginta erat annorũ: & aaron
octoginta trium: quia lex qñ ad salutem
gentib ꝑscõs doctores oblata ẽ. circunci¬
sionẽ spiritalem ꝑfect̾e docuit. nec ñ et
ipsiscĩ predicatores ꝑfecte studebant se
abomni inquinam̃to carnis ac sp̃c mun¬
dos seruare: & sic fidẽ sc̃ẽ trinitatis per¬
fecte aliĩ predicare.
ixitq dñs ad moysen & aaron. Cũ dixe¬
rit uobis pharao. Ostendite signa: di¬
uidebat᷑ uelud ex necessitade datus aaron

Expanded text:
illorum non fuit potestate: ita causae eveniunt illorum non fuit potestate: ita causae eveniunt hominibus malis, quae non sunt quidem in eadem potestate, sed hoc de illis faciunt quales eos invenerunt jam factos propriis vitiis ex praeterita voluntate. Videndum sane est utrum etiam sic accipi possit, Ego indurabo, tanquam diceret, quam durum sit demonstrabo. Erat autem Moyses octoginta annorum, et Aaron octoginta trium, quando locuti sunt ad Pharaonem. Quid significat hic numerus aetatis legislataetas Moysi octoginta erat annorum, et Aaron octoginta trium, quia lex quando ad salutem gentibus per sanctos doctores oblata est, circumcisionem spiritualem perfecte docuit: necnon et ipsi sancti praedicatores perfecte studebant se ab omni inquinamento carnis et spiritus mundos servare, et sic fidem sanctae Trinitatis, perfecte aliis praedicare. Dixitque Dominus ad Moysen et Aaron: Cum dixerit vobis Pharao, Ostendite signa, diuidebatur uelut ex necessitate datus Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
corhabeat admalũ suo fiat uicio. qd̾ inole¬
uit ex arbitrio uoluntatis: ea tam̃ qualita¬
te mala ut huc uel illuc moueat᷑. cũ siue huc
fuie illuc male moueat᷑. catisi fit qͥb aĩmꝰ ꝓpellit᷑: qͥ cat¬
seutexistant uł ñ existant ñ ẽ in hominis potestate:
s ueniunt ex occulta ꝓuidentia iustissima
plane et sapientissima uniuersũ qd̃ erea¬
uit disponentis & ad ministrantis dei. U
gͦ tale cor haberet pharao quo patientia
dei non moueret᷑ ad pietatẽ. s pociꝰ ad im¬
pietate. uicii ꝓprii fuit: quod uͦ eafactasẽ.
quib eor suo uitio tam malignũ resisteret
resistebat. dispensationis fuit diuinȩ. qua
na parabat᷑. qua timentes dm̃ corrigentur.
Proposito quippe lucro uerbi grã. propt̃
qd nomicidiũ cõmict̃at᷑: alit̃ auarus alt¬
liber
pecuniȩ contemptor mouet᷑. Ille scilicet
ad facinus ꝑpetrandũ: ille ad cauendum.
Ipsius tamen lucri propositio: in alicuius

Expanded text:
cor habeat ad malum. suo fiat uitio, quod inolecor habeat ad malum. suo fiat uitio, quod inoleuit ex arbitrio uoluntatis, ea tamen qualitate mala, ut huc uel illuc moueatur, cum siue huc siue illuc male moueatur, causis fit quibus animus propellitur. quae causae ut existant uel non existant, non est in hominis potestate, sed ueniunt ex occulta prouidentia iustissima plane et sapientissima uniuersum quod creauit disponentis et administrantis dei. ut ergo tale cor haberet Pharao, quod patientia dei non moueretur ad pietatem, sed potius ad inpietatem, uitii proprii fuit; quod uero ea facta sunt, quibus cor suo uitio tam malignum resisteret resistebat — dispensationis fuit diuinae, qua na parabatur, qua timentes deum corrigerentur. proposito quippe lucro uerbi gratia, propter quod homicidium committatur, aliter auarus, aliter pecuniae contemptor movetur; ille scilicet ad facinus perpetrandum, ille ad cavendum: ipsius tamen lucri propositio in alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
turalit᷑ ds. Notandũ qd cũ ad popłm mit¬
deret᷑ ñ ei dictũ est. ecce dedi te dm popło
loquet᷑ tibi ad popłm. Ad popłm dctũ est
tur nobis ealoqui quę propħa dei audeuit
abeo: nichilq aliud cẽ propham de. nisi enun¬
ciatorem dei uerborũ hominib qui dm̃ uel
ñ possunt uel ñ merent᷑ audire. Sequit᷑.
ed ego indurabo cor eiꝰ & multiplicabo
signa et ostenta mea interra egypti: et
ñ aucuiet uos. Immittamq manũ meam suꝑ
egyptum. & educam exercitũ. et popłm me¬
um filios isrł deterra egypti ꝑ iudicia maxi¬
due dñs dicit indurabo cor pharaonis:ue
uit causa ifert cut hoc faciat. Incditrabo inqͥt cor phara¬
onis: ⁊ mplebo signa mea ⁊ portenta in egypto. Tanꝗͣ
necessaria fuerit obduratio cordis pharaonis: ut signa
di multiplicaient᷑ uł implerent᷑ in egypto. Utituu
gͦ bene cordib mał. ad id qd uult ostendere bonis.
uel q facturus est bonos: Eet quamius uniꝰ¬
cuiꝰq cordis inmalicia qualitas. idẽ quale

Expanded text:
um, etc. Notandum quod cum ad populi mitteretur, non ei dictum est: Ecce dedi te Deum populo, loquetur tibi ad populum. Dictum est tur nobis ea loqui prophetas Dei quae audiunt ab eo; nihilque aliud esse prophetam Dei, nisi enuntiatorem Dei verborum hominibus, qui Deum vel non possunt, vel non merentur audire. Sequitur: Sed ego indurabo cor ejus, et multiplicabo signa et ostenta mea in terra Aegypti, et non audiet vos: immittamque manum meam super Aegyptum, et educam exercitum et populum meum filios Israel de terra Aegypti, per judicia maxidue deus dicit: indurabo cor Pharaonis et uelut causam infert cur hoc faciat. indurabo, inquit, cor Pharaonis et inplebo signa mea et portenta mea in Aegypto, tamquam necessaria fuerit obduratio cordis Pharaonis, ut signa dei multiplicarentur uel inplerentur in Aegypto. utitur ergo deus bene cordibus malis ad id quod uult ostendere bonis uel quos facturus est bonos. et quamuis uniuscuiusque cordis in malitia qualitas, id est quale
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ aut̃ uirga proiectasit serpens significat
sapientiam. E stote inquit prudentes sicut
serpentes. Qd aut uirga serpentes magorum
deuorauit: significat qd̾ crux xp̃i cuiꝰ predica¬
tio uidebatur stulticia. omnẽ sapientiam
mundanã suꝑauit. Qd̾ aut̃ uirga moyli mis¬
cerium crucis habeat: dñs designat cũ ait de¬
ipso moyse. de me em̃ ille scripsit. Cũ ꝓiecta
ẽẽt interram uirga cunc inserpentẽ uersaẽ:
quia cũ crur adcredulitatẽ hominũ uenit:
stultã fecit sapientiã huiꝰ mundi. ꝑ misteri

Expanded text:
Quod autem virga projecta fit serpens, significat quod Quod autem virga projecta fit serpens, significat quod ait Sapientia: Estote, inquit, prudentes sicut serpentes . Quod autem virga serpentes magorum devoravit, significat quod crux Christi, cujus praedicatio videbatur stultitia, omnem sapientiam mundanam superavit. Quod virga Moysi mysterium crucis habet, Dominus designat cum ait de Moyse: De me enim ille scripsit . Cum projecta esset in terram virga, tunc in serpentem versa est, quia cum crux ad credulitatem hominum venit, stultam fecit sapientiam hujus mundi per myst
Abbreviated transcription (Latin):
tus deuorauit serpentes egyptiorũ: signi¬
ficans qd̾ uerbũ caro fieret. qui serpentis
diri uenena euacuaret: ꝑ remissionẽ & in¬
aulgentiam peccatorũ. Uirga ẽ uerbũ di¬
rectũ regale plenũ potestatis: in signe impe¬
rii. Uirga serpens facta ẽ: qm̃ qui erat filius
de er deo patre natui. filiꝰ hominis factus ẽ
natus ex uirgine. Qui quali serpens exaltatus
meruce. medicinã humanis effudit uulnerib
Undde ipse dñs ait. Sicut exaltauit moyses ser¬
pentẽ indeserto: ita exaltari oportet filiũ hõis.
Uirga em̃ moysi indraconẽ conuerla magoꝵ
carnis cõsũpsit aculeũ mortis: attestante pro¬
pħa. Cro mors tua omors: ero morsus tuus in¬
ferne. Alit̃. Moyses ad egyptũ ueniens ce defe¬
rens uirgam qua castigat egyptũ: legẽ signi¬
ficat que mundũ decẽ plagis mandatorũ cor¬
tipit. Virga uͦ ꝑquã egy ptus coripit᷑. ce pha¬
citur. et princeps huius mundi triumphat᷑.

Expanded text:
tus devoravit serpentes Aegyptiorum, signitus devoravit serpentes Aegyptiorum, significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri venena evacuaret, et per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est verbum directum, regale, plenum potestatis, insigne imperii. Virga serpens facta est, quomodo qui erat Filius Dei ex Deo Patre natus, filius hominis factus est, natus ex virgine. Qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam humanis effudit vulneribus. Unde ipse Dominus ait: Sicut exaltavit Moyses serpentem in deserto, ita oportet exaltari filium hominis . Virga enim Moysi in draconem conversa magorum carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, morsus tuus ero, o inferne . Aliter: Moyses ad Aegyptum veniens, et deferens virgam qua castigat Aegyptum, legem significat, quae mundum decem plagis mandatorum corripit. Virga ergo per quam Aegyptus corrumpitur et Phacitur, et princeps hujus mundi triumphatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nec angłi mali. quib ministris illa oꝑabal¬
tur. Insunt eñi reb corporeis ꝑ omina ele¬
menta mundi quedã occulte seminasie
raciones. quib cũ data fuerit oportiumtas
temporalis atq causalis prorũpunt mn
pecies debitas siuis modis &e finib. Et sic
ndicuntur angłi qui ista faciunt ani¬
malium creat ores sicut nec agricole le¬
gedum. uel arborũ uel quorũq interragis¬
nentiũ creatores dicendisunt. quanuis
nouerint prebere quasdam uisibiles opor¬
cumtates & causas ut illa nascantur.
Qd aut isti faciunt uisibilit̾: hoc angli
inuisibilit̃. Is̃ uͦ solus unus creatorest.
qui causas ipsas ce rationes seminarias re
hus inseruit. Hel breuiter dicta ẽ. quȩ si
exemplis et copiosa disputatione ex pli¬
cetur ut facilius incelligat᷑: longo ser¬
mone opus est: aquo se ratio nr̃e festina¬
tionis excusat. Mistice aut̃ proiecit moy¬
ses uirgã coram pharaone. & serpens fac¬

Expanded text:
nec angeli mali, quibus ministris illa operabannec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et ratiobus inseruit. Res breviter dicta est: quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intelligatur, longo sermone opus est, a quo se ratio nostrae festinationis excusat. Mystice autem projecit Moyses virgam coram Pharaone, et serpens fac
Abbreviated transcription (Latin):
Si dictum eẽt absorbuit draco aaron uir¬
gas illorum. intelligeret᷑ uerus draco aarm
phantastica illa figmenta non absorbuis¬
se s uirgas. Hoc eñĩ potuit absorbere qd̵
erant. non qd̾ ẽẽ uidebant᷑ et ñ erant s
qm̃ dixit absobuit uirga aaron uirgas
illorum. Draco utiq potuit uirgas absor¬
bere non uirga. S eo nomine appellata
res ẽ. unde uersa est. non inquo uersaẽ
quia inid etiam reuersa ẽ. Iđo hoc uocari
debebat qd̾ principalit̾ erat. Quid gͦ di¬
cendum ẽ. de uirgis magorũ utrũ & ipsi
ueri dracones facti fuerint:. s ea ratione
uirge appellace sunt. qu. a uirga aaron.
An potius uidebant᷑ e̾ẽ qd̾ ñ erant. ludifi¬
catione uenefica: Cur gͦ exutraq par¬
te et uirge dicunt᷑ & dracones: ut de fig¬
mentis illis nichil differat loquendi mo¬
dus: S demonstrare difficile ẽ. quomͦ etiã
siueri dracones factisunt ex uirgis magoꝵ.
ñ fuerint tam̃ creatores draconũ. nec magi

Expanded text:
Si dictum esset, Absorbuit draco Aaron virgas illorum, intelligeretur verus draco Aaron phantasmatica illa figmenta non absorbuisse, sed virgas. Hoc enim potuit absorbere qerant, non quod esse uidebantur et non erant. sed quoniam dixit: absorbuit uirga Aaron uirgas illorum, draco utique potuit uirgas absorbere, non uirga. sed eo nomine appellata res est, unde uersa est. non in quod uersa est, quia in id etiam reuersa est; et ideo hoc uocari debebat quod principaliter erat. quid ergo dicendum est de uirgis magorum? utrum et ipsae ueri dracones factae fuerant, sed ea ratione uirgae appellatae sunt qua et uirga Aaron? an potius uidebantur esse quod non erant ludificatione uenefica? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum. non fuerint tamen creatores draconum nec magi
Abbreviated transcription (Latin):
ason fuitc. fiui phares: fili iuda. Unde appa¬
at qd regalis et sacerdotalis prosapies. statun
inprincipio legis cõmirta ẽ. Et ideo nequaquã
Et dubitandũ: quin redemptor nr̃ scam euan
tuice dm̃ pharaonis: Aaron fr̃ tuus erit pro¬
pba tuus. Tuloqueris omnia quȩ mando tibi.
ule loquet᷑ ad pharaonẽ ut dimittat filios ilt¬
constitui te am̃ pharaonis. & sicut moyses ite¬
nu ait. si quis homo hoc uel illud fecent:appli¬
ea illũ ad deos. uidelicet ad sacerdotes. & sicut
psalmsta ait. Os stetit insinagoga deorum:
inmedio autẽ ds discernt. Essentialit̃ autem
lus apłs uolens nũcupatiuũ dei nom̃ abeen¬
tiali discernere: ait. Quoũ patres & exquib¬

Expanded text:
om fuit, filii Phares, filii Juda. Unde apparet quod regalis et sacerdotalis prosapies statim in principio legis commista est: et ideo nequaquam est dubitandum quin Redemptor noster, secundte Deum Pharaonis, Aaron frater tuus erit propheta tuus. Tu loqueris omnia quae mando tibi; ille loquetur ad Pharaonem, ut dimittat filios Isrconstitui te Deum Pharaonis. Sicut iterum Moyses ait: Si quis homo hoc vel illud fecerit, applica illum ad deos, videlicet, ad sacerdotes . Et sicut Psalmista: Deus stetit in Synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Essentialiter autem lus apostolus, volens nuncupativum Dei nomen ab essentiali discernere, ait: Quorum patres, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
gresius sum ad pharaonẽ ut loquerer inno¬
mine tuo affurit popłm tuum: & ñ libe¬
rasti eos. Dixit dñs ad moysen. Nunc uide¬
bis quȩ facturus sum pharaoni. ꝑ manũ
enim fotem dimittet eos: et inmanu ro
hunc et ut quid me misisti. ex quo enim
intraui adpharaonẽ loqui innomine tuo¬
de hoc popło. magis affuxit eum. & ñ libe¬
rasti popłm tuum: ñ contumaciȩ uerba st
uel indignationis: s inquisitionis & oratio¬
nis. Qd exhis apparet quȩ ill dñs respon¬
dit. Non eñĩ arguit infidelitatẽ eiꝰ : s qͥd
sit facturus aperuit.

Expanded text:
gressus sum ad Pharaonem ut loquerer in nomine tuo, afflixisti populum tuum, et non liberasti eos. Dixit Dominus ad Moysen: Nunc videbis quae facturus sum Pharaoni. Per manum enim fortem dimittet eos: et in manu rohunc, et ut quid misisti me? Ex quo enim intravi ad Pharaonem loqui in tuo nomine de populo hoc, magis afflixit eum, et non liberasti populum tuum, non contumaciae verba sunt vel indignationis, sed inquisitionis et orationis; quod ex his apparet quae illi Dominus respondit. Non enim arguit infidelitatem ejus, sed quod sit facturus aperuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cũ id signũ palam pharaone fieret: scãm¬
lxͣx. scriptum est. Et proiecit aaron uirgã
suam: cũ si forte dixisset proiecit uirgam
nulla e̾ẽt questio. Qd̃ uͦ addidit suam cum
cam moyses dederit: ñ frustra forsitan dic¬
tum ẽ. Angͦ erat utriq illa uirga cõmuns
ut cuiꝰ libet eorũ diceret᷑. uerũ diceret᷑: Uo¬

Expanded text:
quod cum id signum palam Pharaone fieret scriptum est: et proiecit Aaron uirgam suam, cum forte si dixisset: "proiecit uirgam", nulla esset quaestio; quod uero addidit "suam", cum eam Moyses dederit, non frustra forsitan dictum est. an erat utrique illa uirga communis, ut cuiuslibet eorum diceretur, uerum diceretu
Abbreviated transcription (Latin):
non indicaui eis et rł. Septimũ in ordme
nominũ dei ẽ ad onay. qd̾ generalit̃ inter¬
pretatur dñs: qd̃ dnetur cuncte creata¬
scriptum ẽ. apparuit dñs abrahe dixitq
ad eum: ego dñs ommpotens. ambula co¬
rã me. & esto ꝑfectus ponamq fedus inter
int̾ me et de & mulciplie abote uehement̃¬

Expanded text:
icavi eis, et reliqua . Septimum in ordine nominum Dei, est Adonai; quod generaliter interpretatur Dominus: quod dominetur cunctae creatuscriptum est: Apparuit Dominus Abrahae, dixitque ad eum: Ego Dominus omnipotens, ambula coram me, et esto perfectus: ponamque foedus meum inter me et te: et multiplicabo te vehement
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uos uidetis: Dico enĩ uobis quia multi
propħȩ & iusti uoluerunt uidere quȩ uide¬
tis et non uiderunt: & audire quȩ auditis
& ñ audierunt. Ido dic filiis ifrł. Ego dñs
qui educam uos de ergastulo egyptiorum:
et eruam de seruitute ac redimã inbrachio
excelso. & iudiciis magnis. & assumã uos
mͥ inpopłm et ero ur̃ ds: scictisq qd̃ ego sũ¬

Expanded text:
a multi prophetae et justi voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Ideo dic filiis Israel: Ego Dominus qui educam vos de ergastulo Aegyptiorum, et eruam de servitute, ac redimam in brachio excelso, et judiciis magnis: et assumam vos mihi in populum, et ero ves
Abbreviated transcription (Latin):
ormatis gͥ dñs dehumo cunc̃tis ani¬
mantib terre. ce uniuersis uolatilibus
celi. adduxit ea adadam. Siquẽ mouet
quia ñ dixit. formatis dehumo cunct̾is
de terra formauerit: uideat hoc duobus¬
modis cẽ. intelligendũ. aut tacuisse nunc
unde formauerit uolatilia cęli. quia et
tacitũ posset occurrere. ut ñ deterra ac
ammantia terre &e uolatilia cęli etiam
tacente scriptura intelligamus unde
formauerit: aut terrã uniuersalit̃ sic
appellatã simul cũ aquis. quẽ ad mo¬
dum appellata ẽ in illo psalmo. ubi
cȩlestium laudib t̾minatis. ad terrã
fact̾a ẽ conuersio sermonis. Laudate
aquis. ibi eni sunt om̃s abissi que tam̃
de terra laudant dnm. ibi etiam repti¬
lia &e uolatilia pennata. quȩ nichilo¬
uersalẽ appellationẽ terrȩ. scđm quã
etiã de toto mundo đr. ds qui fecit cȩ¬
lũ &e terrã siue de arida. siue de aquiᷤ
quȩcũq creata st̃. de t̾ra creata ueraci¬
ter intelligunt̃. Ad dixit ea inquit

Expanded text:
ominus Deus de humo cunctis animantibus terrae, et universis volatilibus coeli, adduxit ea ad Adam. Si quem movet, quia non dixit, formatis de humo cunctis de terra formaverit, Formatis, inqumodis esse intelligendum: aut tacuisse nunc unde formaverit volatilia coeli, quia et tacitum possit occurrere, ut non de terra uanimantia terrae et volatilia coeli, etiam tacente Scriptura intelligamus, unde formaverit aut terram universaliter sic appellatam simul cum aquis, quemadmodum appellata est in illo psalmo, ubi coelestium laudibus terminatis ad terram facta est conversio sermonis et dictumaquis. Ibi enim sunt omnes abyssi, quae tamen de terra laudant Dominum. Ibi etiam reptilia et volatilia pennata, quae nihiloersalem appellationem terrae, secundum quam etiam de toto mundo dicitur: Deus qui fecit coelum et terram, sive de arida, sive de aquis quaecunque creata sunt, de terra veraciter intelliguntur creata. Adduxit ea, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
bulos germinat nobis: quia ꝑcarnis con¬
cupiscentiã ꝓpagati. punctiones &e incen¬
tiua uitioꝵ de ipsa carne patimꝰ. Cũ male¬
dictionis iaculũ diuma uox graui statuat
ultione plect̾endũ. ita ut regni quoq celes¬
tis aditũ claudat. qͥd ẽ qd̾ ñẽ peccante homi¬
ne int̾rȩ maledict̾ione diuina uoce hoc qd̾
morat. aliud qd̾ approbat aliud qd̾ dãpnat.
alit̾ liuore uindict̾e. Maledictũ quippe
uudicio iusticiȩ ipso primo homine peccan
⁊ platum ẽ: eũ audiut maledict᷑a terra in
opere tuo. Maledictũ quippe iudicio us¬
ticie profert᷑: cũ ad abraham dr. Maledicã
maledicentib tibi. Rursũ quia maledic¬

Expanded text:
bulos germinat nobis, quia per carnis conbulos germinat nobis, quia per carnis concupiscentiam propagati, punctiones et incentiva vitiorum de ipsa carne patimur. Cum maledictionis jaculum divina vox gravi instruat ultione plectendum, ita ut regni quoque coelestis aditum claudat, quid est quod nunc peccante homine, in terrae maledictione divina voce hocmorat. Aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat. aliter livore vindictae. Maledictum quippe judicio justitiae, ipso primo homine peccante prolatum est cum audivit: Maledicta terra in opere tuo. Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi. Rursumqu
Abbreviated transcription (Latin):
filioli mei quos iterũ parturio. donec forme
tur xp̃c inuobis. Parit indolore filios: cũ sol¬
licita metuit. ne sicut serpens seduxit ȩuã
astucia sua: ita corũpant᷑ sensus eorũ. &e
excidant asimplicitate. quȩ ẽ inxp̃o. Agit
subuiri potestate. quia seruit dño intimo¬
re. & exultat ei non insecuritate. s cũ tre¬
more. Cui siñ quã peccasset. solo dilectiomᷤᷤ
copularet᷑ amplexi. Et ipse dñabitꝰ eiꝰ. Car¬
nales enĩ motus cohibens. eamq adrecepti¬
onẽ uite cęlestis continuo suꝑne instituti¬
onis exercitio prouehens. aqua siñquam
recessisset. socia cũ illo semꝑ libertate reg¬
naret. Moralit̃ aũ de pena mulieris quid
significet qd̾ ei dr̃. indolore filios paries:
nisi quia uoluptas an carnalis que cũ
dolore reluct᷑auerat ut faceret consuetudi
iuincere. patitꝰ in exordio dolores: atq ita ꝑ
meliorẽ consuetudinẽ parit bonũ opus
quasi filios: Qd uͦ adiecit &e conuersio tua

Expanded text:
Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Parit in dolore filios, cum sollicita metuit, ne sicut serpens seduxit Hevam astutia sua, ita corrumpantur sensus eorum, et excidant a simplicitate quae est in Christo. Agit sub viri potestate, quia servit Domino in timore, et exsultat ei non in securitate, sed cum tremore; cui si nunquam peccasset, solo dilectionis copularetur amplexu. Et ipse dominabitur ei, carnales ejus cohibens motus, eamque ad redemptionem vitae coelestis continuo supernae institutionis exercitio provehens, a qua si nunquam recessisset, socia cum illo semper libertate regnaret. Moraliter autem de poena mulieris, quid significat quod ei dicitur, In dolore paries filios, nisi quia voluptas carnalis quae cum dolore reluctavincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus quasi filios. Quod vero adjecit: Et conversio tua
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. s affectꝰ notatꝰ. Qui cũ argueret᷑ adño. qd̾
deligno uetito contigisset adã scilicet et¬
pit &e comedi. Ad hoc quippe requisiti fue¬
rant. ut peccatũ qđ transgrediendo cõmise¬
rant: confitendo delerent. Unde & serpenᷤ
ille ꝑsuasor. qui ñ erat reuocandus adue¬
niam: ñ est de culpa requisitꝰ. Int̾rogatus
itaq est. homo ubi eẽt. ut ꝑpetratã culpã
respiceret: & confitendo cognosceret quã
longe aconditoris sui facie abeẽt.Sed
adhibere sibi utriq defensionis solatia.
quã confessionis maluert̃. Cũq excusare
peccatũ uir uoluit ꝑ mulierẽ. mulier per
serpentẽ. auxerunt culpã quã tueri cona¬
ti st̃. oblitusq adã dm tangens qd̾ ipse pecca¬
t eoũ auct̾or extiterit. qui mulierẽ fecit: eua
culpã ad dnm referens. qui serpentẽ inpara¬
diso po suisset. Qui enĩ diaboli fallentis¬
oe audierant eritis sicut dii. quia deo¬

Expanded text:
ibitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod ibitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illicpit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoriadhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit qui mulierem fecit; Aeva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis ut dii, quia De
Abbreviated transcription (Latin):
am quia sic fuerat comminatus feeerat ad¬
uerti c̃cupiscentialit menbra: ubi dict᷑i st̃
aꝑti oculi ce secutũ est quod puderet.
ixitq adã. Mulier quã dedisti sociã
ꝑbia ñquã dicit peccaui. Habet deformi¬
tatẽ confusionis: & ñ habet confessionis hu¬
militatẽ. Adhoc ista scripta sunt. quia et
ipse introgationes adhoc nimirũ fact̾e st̃.¬
in creatorem. conantes referre siquid eg̾int
potius obediret uiro. & ambo deo.
Et dixit dñs admulierẽ. Quare hoc fe¬
cuiusquã suasio. precepto dei debuerit an
serpentẽ inparadiso ꝑquẽ deciperet᷑ erea¬
uit. Uere humilitatis testimonia sunt. im¬
quitatẽ suam quẽq cognoscere: ce cognitã
uoce confessionis aꝑire. At contra: usitatum
do multiplicare. Ex illo quippe primi ho¬
minis lapsu. hec augmenta nequitie duci
mus. exipsa radicẽ traximꝰ culpe. Sic nanq
ille dũ lignũ uetitũ contigisset: abscondit

Expanded text:
am, qui sic fuerat comminatus, fecit adam, qui sic fuerat comminatus, fecit aduerti concupiscentialiter membra, ubi dicti sunt aperti oculi, et secutum est, quod puderet. et dixit Adam: mulier, quam dedisti mecum, haec perbia! numquid dixit: peccaui? habet deformitatem confusionis et non habet confessionis humilitatem. ad hoc ista conscripta sunt, quia et ipsae interrogationes nimirum ad in creatorem conantes referre, si quid egeripotius oboediret uiro et ambo deo. Et dixit dominus deus mulieri: quid hoc fecujusdam suasio praecepto Dei debuerit antserpentem in paradiso, per quem deciperetur, creaverit. Verae humilitatis testimonia sunt, iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, do multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
Satis probabile ẽ solere dm ꝑ creaturã tali
act̾ioni congruam informa humana. pri¬
mis illis hominib apparere: quos tam̃ nun¬
quã ꝑmisit aduertere nuditatẽ suam. eorum
intentionẽ ad suꝑna sustollens: nisi post
pec̃cm cũ pudendũ inmenbris motũ pena¬
li lege menbrorũ sensissent. Sic gͦ affecti st̃:
ut solent affici homines suboculis hominũ:
ce talis affect̾io peccati de pena erat. eũ late¬
pudebat iam ipsos erga se ipsos. unde sibi
& suceinct̾oria fecerant: multo uehementiꝰ
abillo etiã sic suecincti iudi u̾ebant᷑ : qͥ tanꝗͣ fami¬
liari tẽꝑam̃to ad eos uidendos ꝑ creat᷑am uisibilem
uelut humanoᷤ ocłos afferebat. Dñs gͦ uolens tã pecca¬
tores more iusticiȩ introgatos punire ãpliꝰ ꝗͣ erat
illa pena de qua iã cogelunt᷑ erubesce: quis enĩ
inquit indicauit tͥ quod nudꝰ esses. nͥ qd̃ ex ligno
ex qͦ preceperam tͥ ne comederes comedisti:
Hinc enum mors concepta propter dei sententi

Expanded text:
satis probabile est solere deum per creaturam tali actioni congruam in forma humana primis illis hominibus adparere; quos tamen numquam permisit aduertere nuditatem suam eorum intentionem in superna sustollens, nisi post peccatum pudendum in membris motum poenali membrorum lege sensissent. sic ergo adfecti sunt, ut solent adfici homines sub oculis hominum; et talis adfectio de peccati poena erat eum latepudebat erga se ipsos, unde sibi et succinctoria fecerant, multo uehementius ab illo etiam sic succincti uideri uerebantur, qui tamquam familiari temperamento ad eos. uidendos per creaturam uisibilem uelut humanos octores more justitiae interrogatos punire amplius quam erat illa poena de qua jam cogebantur erubescere: Quis enim, inquit, indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo praeceperam ne comederes comedisti? Hinc enim mor