comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Que loqͦr nec ad uoluptatẽ auriũ nec ad ocdos nͨ ad olfatũ. nͨ
ad gustũ nͨ ad tactũ ꝑtinent. Merte sola captunt᷑ intellectu
solo hauriunt᷑. Ille intellectꝰ ñ tͥadest: quomͦ capis qd̾ dico. Uo¬
ca uirũ tuũ: p̃senta intellestũ tuũ. Qd est enĩ aĩam habere:
Non ẽ magnũ: nã et pecus habet. Unde tu melior: Qa intellet¬
tũ habes: qd̾ pecus ñ habet. Qo est gͦ uoca uirũ tuũ: Non me
capis: ñ me intelligis. De dono dei tͥ loquor: tu autẽ carnẽ co¬
gitas. Scd̃m carnẽ sitire ñ us ego sꝑm alloquor. Absens est
intellectus tuis: uoca uirũ tuũ. Noli ẽc̃ sicut equus et mu¬
lus: quib ñ est intellelus. Ergo fẽs mei aĩam habere. et intel¬
lectũ ñ habere. hoc est ñ adhibere. nec scđ̃m eũ inuere: besti¬
alis ẽ uita. Est enĩ in nob̾ qͥddam bestiale quo in carne uiui¬
iiꝰ: sed intellecti regendũ est. Motus enĩ aĩẽ sed̃m carnem
se mouentis. et in delicias carnales ĩmodate diffluere. cu¬

Expanded text:
tinent, nec ad oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absens est intellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dedit nobis puteũ. et ip̃e ex eo bibit. et filii eiꝰ et pecora eiꝰ:
De hac aqͣ uina dare mͥ ñ potes: q̃a hauritonũ ñ habes. fõr¬
te aliũ fontẽ ꝓmitts. Patre nr̃o melior potes eẽ. qui hũc pri¬
leũ fodit et ip̃e cũ suis usus est eo: Dñs gͦ dicat: qͥd dixerit
aqͣm uiuã. Respondit iħc: et dixit ei. Omis qͥ biberit ex
aqua hac: sitiec iterũ. Qui autẽ bib̾it exaqͣ qͣm ego et dabo.

Expanded text:
 et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus,  et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Et si de fonte manauerit. et in loco aliquo collesta
steterit. nec ad se illud unde manabat admiserto. sed ir¬
rupto meatu tamꝙͣ a fontis tͣmite separata fuerit: ñ dici¬
tur aqua uiua. Sed illa aqͣ uiua dicit᷑. q̃ manans excipitur
Talis aqua erat in illo fonte. stͥo gͦ ꝓmittebat qđ petebat:
Tam̃ mulier suspensa ait. Dñe. neq in quo haurias habes:
et puteus altus est. Uidete quomͦ intellexerit aqͣm uiuã:
aqͣm scilicet q̃ erat in illo fonte. Tu nͥ uis dare aqͣm uiuã:
et ego fero unde hauriã. et tu ñ fers. Aqua uiua hic est.
Quomͦ mͥ daturus es: Aliud intelligens. et carnalit̾ sapi¬
ens quodammꝰ pulsat: ut aꝑiat magister qd̾ clausũ est.
Pulsabat ignorantia. ñ studio: ad huc miseranda. ñ dum
instruenda. Dicit aliqͥd euidentiꝰ dñs: de illa niua aqua.
Dixerat enĩ mulier. Nlũquid tu maior es petre nr̃o iacob.

Expanded text:
dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numquid tu major es patr
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa ferebat serũ mulier uasculũ iuide aqͣm hauriret.
eo mirata est qͥa uideus petebat ab ea bibere: qd̃ ñ solebant
facere uidei. Ille autẽ qui bibere q̃rebat: fidẽ ip̃ius mult¬
eris sinebat. Deniq audi qͥs petebat bibere. Respondit
iħc. et dixit ei. Si scires donũ dei. et qͥs est qͥ t̃ dicit da mͥbi
bere: tu forsirã petisses ab eo. et dedisset t̾ aqͣm uinã. Pecit
bibere: et ꝓmittit bib̾e. Eget qͣsi acceptur: et affluit qͣsi sa¬
tiaturꝰ. Si scires inqͥt conũ det. Donũ di est. ip̃c sc̃. dedl ad
SeE
huc mulieri tecte loqui᷑. et patilatim intrat in cor.fortas¬
sis iamdocet. Quid enĩ ista hortatione sua suauiꝰ et benig¬
nius. si scires donũ dei. ec scires qͥs est qͥ dicit tͥ da mͥ bibere:¬
tu peteres ut daret tͥ aqͣm uiuã: Huc usq suspendit. Uiua
aqua dicit᷑ uulgo: illa que de fonte exit. Illa enĩ que colli¬
git᷑ de pluna in lacunas. aut in cisternas: aqua uiua ñ

Expanded text:
Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit eibibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, inquit, donum Dei. Donum Dei est Spiritus sanctus. Sed huc mulieri tecte loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavius et benignius? Si scires donum Dei, et scires quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere peteres, et daret tibi aquam vivam: huc usque suspendit. Viva aqua dicitur vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non
Abbreviated transcription (Latin):
habco uirũ. Unde gͦ tu dixisti uoca uirũ tuũ: Et audi
qͥa bene nouit dñs ñ eã habere uirũ. Ditit ei eo cet̾a: ne
forte putaret mulier idõ dixisse dñm. bene dixisti qͥa nõ
habeo uirũ. qd̾ hoc a muliert didicerit: ñ qd̾ ip̃e istud di¬
uinitate cognonerit. Nudi inqͥt aliqͥd qd ñ dixisti Quĩq
enĩ turos hxbuisti: et iste quẽ habes ñ est tinisuir. hocte¬
re dixisti. Iterũ cogit de istis qͥnq uiris subtiliꝰ aliqͥd ꝑ¬
scritari. Mutti qͥpꝑe intellexert̃ ñ quidẽ ablurde. nec

Expanded text:
dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non est vir tuus, hoc vere dixisti. 21. Iterum cogit de istis quinque viris subtilius aliquid perscrutari. Multi quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec
Abbreviated transcription (Latin):
se. Ossa enĩ incarne firmiora fõ. Non detͤcit carnẽ unde
faceret mulierẽ: sed decͤtio os. Et deccto osse formata est mu¬
lier: et in locũ oslis taro adimpleta est. Pot̾at ꝓ osle os facere:
pot̾at ad faciendã mulierẽ ñ costã. sed carnẽ aechraere. Etͥd
gͥ lignificauit: facta est mulier in costa. tãꝙͣ fortis: faclus

Expanded text:
se: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde se: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid  igitur facta est mulier in costa, tanquam fortis; factus
Abbreviated transcription (Latin):
pareret: ip̃a carnuis assũptio. est it̃ ipsius. Ideo fatigatꝰ exitin̾e.
qͥd ÷ aliud ꝙͣ fatigat᷑ in carne: Infirmꝰ in carne iłc. sed no¬
li tu infirmari. Illiꝰ infirmitate. tu forts esto: qͥa qd infir¬
mũ ẽdei. foctiꝰ est hõtb. Sub hac retũ ymagine. adam
qͥ erao forma futuri p̃buit nob̾ magnũ indiciũ sacͤmen¬
ti ĩmo as in illo p̃biit. Nam ec dormiẽ meruit acciꝑe
ente. futa erat ecłia de latere eiꝰ de latere scilicet dormien¬
tii: qͥa eo de lat̾c in crute pendentis lancea ꝑcusso sacmen¬
ta eccłie pfluxert̃. Sed qͣre hoc dic̾e uolui fr̃s. qͥa infirrti¬
tas xp̃i nos facit fortes: Magna ibi ymago p̃cessit. Potu¬
te ds carnẽ dechraere hoĩ unde faceret feminã: et ma¬
gil uidet qͣsi congruere potuisse. fiebat enĩ sexus infirmi¬
or: et magis de carne infirmitas ficti debuit. qͣm de os¬

Expanded text:
pareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere pareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere ente futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de os
Abbreviated transcription (Latin):
uiactis autẽ tr̃s: quẽ admodũ gallina infirmet̃ cũ pullis
sis. Nulla alici ains. qd sit mat̾ agnoscit᷑. Uidemꝰ rudi¬
ficare passeres qͥslbet ante ocłos nr̃os. hyrundines. cyco¬
mias. colũbas. condit udemꝰ midificare: quos nͥ qͣndo in
nidis uidemꝰ. pecrentes eẽ ñ agnoscimꝰ. Gallina uͦ sic infir¬
mat᷑ in puillis sins: ut ettã ip̃i si pulli ñ seqͣnt̃. filios non
uideas: matrẽ tam̃ agnoscas. Ita fit alis demissis: plumis
hspida: uoce rauca: omĩb membtis demissa. et abiecta:
uto quẽadmodũ dixi et si filios ñ uideas. matrẽ. tam̃ in¬
telligas. dic gͥ infirmꝰ iħ̾c: fatigatus ab ttinere. Iter ip̃iꝰ
est: caro assumpta ꝑ nobis. Quomodo enĩ it̃ habet qui
ubiq est qͥnusqͣm deẽ : Auo it. aut unde it. nͥ qͥa ñ adnos
ueniret nͥ formã iusibilis carnis assumeret. Qa gͦ uenire
ad nos eomͦ dignat᷑ est. ut in forma serui assũpta carne ap¬

Expanded text:
? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infirmus Jesus, fatigatus ab itinere. Iter ipsius est caro pro nobis assumpta. Quomodo enim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne ap
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃ muite erant ebi ec uen̾ebant ad cũ eo bapcizabant᷑. Nondũ
enĩ misstis erat in carcerẽ iohs. Di memirstis ecce it̃m dico¬
qd dixi. Qre baptizabat ioħs: Quia oportebat ut dñs baptuare¬
tur. Qrͣe oportebatiut dñs baptizaret᷑: Qamulti contẽpturi erãt
baptilmũ. eo qd̃ iã maiore gr̃a p̃diti tuiderent᷑. qͣm uid̾ent alios
fideles. Uerbi gr̃a. Iam continent᷑ niuens cathecuminꝰ. cõtẽpn̾et
cõugatũ: et dic̾et se meliorẽ qͣm ille sit tidelis. Ille catbecumi¬
nꝰ potest dice in corde suo. Eͥd mͥ opuil est baptismũ actiꝑe. ut hoc
rabeã qđ ct iste quo iã melior sũ: se gͦ ceriux ista p̃cipitaret quoᷤᷤ¬
dã de meritis iusticie sue plurimũ elatos. baptirari noltut do¬
minꝰ a seruo. tãꝙͣ alloquens filios sitos capitales. Eͥo uos excolli¬
tis: Qa erigitis. qͥa habetr ille prudentiã. ille docłnã. ille castita

Expanded text:
aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigi
Abbreviated transcription (Latin):
nec uestis ẽ ds: nec domꝰ est ds. Omĩa tñ hec uisibilia st̃. et singn¬
la sũt. Qd est panis fĩ hoc est aqͣ: et qd̾ est uestis ñ hoc est domtꝰ:
et qd surte ista ñ hoc est ds iusibilia enĩ ft̃. S̾t̾ totũ est. Si esu¬
ris parus t̃ est: si stus. aqͣtibi ẽ. Si in tenebri. es lum̃ t̾ est: qͥ a
ĩcorruptibilis manet. dinudus es ĩmortalitatis uestis t̾ est tũ
corrupabile hoc induerit ircorruptionẽ: et mortale hoc indu¬
erit ĩmortalitatẽ. Diã polsunt dici de deo: et nichil digne dici¬
t̃ de ded. Nichil iatiꝰ hac inopta. Queris congruũ nom̃: ñ i¬
uenis. Queris quoquomͦ dicere: oĩa inuenis. Qo simile est ag¬
nus ec leo: De xp̃o itirũq dictut̃ ẽ: ecte agnus dei. Quomͦ leo:
mͦ uerbũ: sed ubũ caro fcm est. Erat autẽ et ioħ̾̃s baptrans in
ennõ uixta salim. Lotus ẽ qͥdã : nã intelligit᷑. qͥa lacus erat: quia

Expanded text:
nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singunec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est panis, non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? modo Verbum? Sed Verbum caro factum est. Erat autem et Joannes baptizans in Aenon juxta Salim. Lacus quidam Aenon. Unde intelligitur quia lacus erat? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ec sidiutꝰ su̾io extingunt᷑. tamꝙͣ morit᷑ in eis ip̃a actes iucrs.
Qagͦ: Qͥa tor ccłi cotidie luce ista pascunt᷑. minor fit: Et illi
reficiunt᷑: et ip̃a integͥͣ ꝑmanet. Si hoc potuit ds̃ de luce corpo¬
rea corporeis ocłis exhib̾e: ñ exhibet mundis cordib lucẽ illã infa¬
tigabilẽ. integͣm ꝑseuerantẽ. nulla ex parte deficientẽ: Quã
lucẽ: In pͥncipio erat u̾bũ: et u̾bũ erat apd̃ dm. Uideamꝰ si lux
ẽ. Nm̃ apd̃ te est fons uite. ec in lumine tuo iudebimꝰ limũ. Int̾¬
ra alud ẽ fons: aliud lum̃. Ditiens qris fontẽ: et ut ꝑuemias ad fõ¬
tẽ. q̃ris lucẽ: et si diesñ est. accenddis lucnã ut ad fontẽ ꝑuenias.
fõns ille ip̃a est uix. Sitientti fons ẽ: ceto lux ẽ. Aꝑiant᷑ ocli itoui¬
deant luct̃: aꝑtant᷑ fauces cordis ut bibeait fontẽ. Qd bibis hoc
sibilia attendas: nes ꝑanis ÷ d̾s. nec aqua ẽ ds. nec lux ista estd̃.

Expanded text:
 tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Videamus si lux est. Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . In terra aliud est fons, aliud lumen. Sitiens quaeris fontem, et ut pervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc sibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
ignara: inuenit eũ et agit᷑ cũ illa. Uideamꝰ qͥd: uideamꝰ qͣ¬
re. uenit mulier de samaria. haurire aqͣm. Samarttani
tinas t̾ras incolerent. Longũ est originẽ samaritanoꝵ re¬
texere: ne nos multa teneant. et necessaria ñ loqͣm᷑. Sufsi¬
citgͦ: ut samaritanos int̾ alienigenas deputemꝰ. Et ne hoc
audatiꝰ me arbicremira dixisse. qͣm ueriꝰ: audite ip̃m dñm
iħm qͥd dixerit de illo samaritano. uno de decẽ leꝑsis qͦs
mundauerat: q̃ solus rediit ut gr̃as ageret. Nonne decem
na iste. ꝑtinet ad ymaginẽ rei. qd̾ ab alieni genis uenit ista
mulier: q̃ typũ gerebat eccł̃ie. Ueritura enĩ erat eccłia degẽ¬
tib: aliena a gen̾e udeoꝵ. Audiamꝰ gͦ in illa nos. ec milla
nos agnoscamꝰ: et in illa grãs aganiꝰ ddeo ꝓ nob̃. Illa enĩ fig̃a
erit ñ ueritas: qͥa et ip̃a p̃misit sigurã. et fca est ueritas. Nã¬

Expanded text:
ideamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani mvis vicinas terras incolerent. Longum est originem Samaritanorum retexere, ne nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit ut gratias ageret: Nonne decem na iste . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnoscamus nos, et in illa gratias Deo agamus pro nobis. Illa enim figura erat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intilier ista: et addidit. Iam dudũ ꝓph̾am dixerat: ui¬
dit talia dice̾ eũ cũ quo loq̃bat᷑. q̃ iã plul eẽnt ad ppħam. f̾c
qͥd respondit: iutete. Dicit ei mitlier. Scio qͥa messyas ueni
Qͥa est hoc: Modo gͦ de templo cõtendũt uider: et nos de mon¬
te cõtendimꝰ. Cũ ille uen̾it: et montẽ sꝑnet. et tẽplũ eu̾tet.
Docebit nos iste oĩa: ut in spn ec u̾itate not̾aimꝰ adorare. Dei¬
ebat qͥs eã posset docere: s iã docentẽ ñ dñ agnoscebat. Iã gͥ
digna erat: cui manifestaret᷑. Messyas autẽ: unctꝰ est. unc¬
tus latine: grete xp̃c est. hebraice messyas ẽ. unde et punite:
messe dicit᷑ unge. Cognate qͥppe scĩt lingue iste et uicine:
hebraica. piinica. et sẏra. Ergo dicit ei mulier. Scio qͥr

Expanded text:
hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum cum quo loquebatur, quae jam plus essent ad prophetam; et quid respondit, videte: Dicit ei mulier, Scio quia Messias venieQuid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia
Abbreviated transcription (Latin):
forte ꝑseq̃ntiũ se aut q̃rentiũ in malo aĩam suã: uideret᷑
autẽ sibi seruris qi pectare. si fateret nͥ in faciendo dñs p̃cessiᷤ¬
let fecit hoc ille magister bonꝰ ut doceret ñ qd̾ timeret. Fortaᷤᷤ¬
sis etiã hoc moueat: cur dicbã sit. bapti rabat iħc plures qͣm
iohs: et postea qͣm dcm ẽ baptirabat. subiunctũ sit quãq̃m

Expanded text:
malum animam suam; videretur autem ibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset: fecit hoc ille Magister bonus, ut doceret, non quod timeret. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit: Baptizabat Jesus plures quam Joannes, et posteaquam dictum est bap
Abbreviated transcription (Latin):
Male crescis. Q enĩ male crescit: iuste minuit᷑. Crescat gͥ
Q q̃ semꝑ ꝑfectus est crescat inite. Qnto ent magis inteligis
ãm et qͣntomagis capis: udet᷑ in te crescere d̃ In seautẽ non
crescit lid semꝑ ꝑfeclus ẽ. Intelligebas heri moditũ. iuntel¬
ligis hodie amplius. intelliges crus multo ampliꝰ Lum̃ ip
ciꝑet udere paululũ lucis: et alia die plus uideret tercia die
ampliꝰ uideret᷑ illi lux crescere. lux tam̃ ꝑfesta ẽ. siue ip̃e uide¬
at. siue ñ uideat: sic est et int̾ior romo. ꝓficit qͥdẽ in deo: et ds ĩ

Expanded text:
male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen  caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
tuaret: qͣmꝙͣ iħc ñ baptitaret. sed aiscipłi eiꝰ reliqͥt uideam
t̾rã et abut iterũ in galyleã. Hinc diutiꝰ disputandũ ñ est:
ne ĩmorantes ĩmantfestis anguslias temꝑis patiam̃ ad obstu¬
ra scrutanda et aꝑienda. Utiq dñs li sciret pharyseos ita dese
cognouisse qd̃ płes discipłos faceret. eo qd plures baꝑtiraret. tit
hoc eis ad salutẽ ualeret seq̃ndi eũ ut eo ip̃i ẽẽnt disciplĩ. ec ip̃i
uellent ab eo baptirari: magis ñ relinq̃ret uideã trã. sed ꝓpt̾
illos maneret ibi. Qa uero cognouit eoꝵ scientiã. simul cogno¬
uit et inuidentiã qͥa ñ hoc ꝓpt̾ea didicert̃. ut seq̃rent᷑. sed itt
reqͣmgessit. uthũt hõĩbus inse credisĩs p̃bebat exemplũ. qͥa unꝰ¬

Expanded text:
eliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius disputandum non est, ne immorantes in manifestis, angustias temporis patiamur ad obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut seqre quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum ,
Abbreviated transcription (Latin):
ille: et sic inicus in carne ut apł patrẽ maneret. Non enĩ dese¬
ruit patrẽ.: qͣndo uenit ad carnẽ. Carnalis cogitatio: ñ capit
qđ dico. Differat intellectũ: et incipiat a fide. Audiat qd̃ se¬
qͥt᷑ Qui credit in filio habet uitã et̾nam: q̃ autẽ incredulus
est filio. ñ uidebit uitã: sed ira dei manet suꝑ eũ. Nondixit ira
dei uenit ad eñ: secd iradei manet suꝑeũ. Dñis qui nascuntur
mortales: habent secũ irã di. Qm irãdei: lm excepit pͥmꝰ adẽ.
Sic enĩ peccauit pͥmꝰ homo: et audiuit morte morieris. factus
est mortalis ille: et cepimiꝰ nasci mortales. Cũ ira dei nati sumꝰ.
Uenit inde filuis ñ habens peccatũ: et indutꝰ est carne: iautꝰ
ẽ mortalitate. Et si ille nobiscũ cõmunicauit irã di: nos pigri
sumꝰ cũ illo cõmunicare grãm dei : Qui gͦ ñ uat erciłe in filt¬
ũ: ira di manet suꝑ illũ. Que ira: De qͤdicit apłꝰ. fũimꝰ enĩ

Expanded text:
ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
en᷑głistã ioħ̾m uelut aqͥlã uolare altiꝰ: caliginẽq
t̾re. tͣnscend̾e̾: cclucẽ u̾itatis firmiorib ocdis urcu¬
uante tͣctata sunt. Ex ordine autẽ seqͥt᷑ hec lectio: q̃ hodie re¬
citata est. Ea q̃ dicturꝰ sũ donante dño. multi sic audituri esti.
ut magis recognoscatis ꝙͣ discatis. Nonido tam̃ pigra esle de¬
bet intentio: qͥa ñ est cognitio. sed recognitio. Hoc lectũ est. ec
na mẏst̾ia. et magnaꝵ similitudines rerũ: pascentes aĩam e¬
surientẽ. reficientes languentẽ. Dñs enĩ het cũ audillet cogno

Expanded text:
evangelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intuDomino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognitio, sed recognitio. Hoc lectum est, et na mysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes animam esurientem, reficientes
Abbreviated transcription (Latin):
untcatẽ: dixert̃ ei. Dñe: ostende nobis patrẽ. et sufficit nobis.
Tamꝙͣ dicerent. Iam noumꝰ te et benedicimꝰ te: qͥa norumꝰ te
Grãs enĩ tͥ agimꝰ. qͥa ostendisti te nobis. Sea patrẽ ñ dũ nouue¬
mus. sꝓterea cor nr̃m araet: et satagit contupiscentia quaddã
lcã uidendi pat̾s tui qͥ temisit. Ip̃m nob̾ostende: et nichil am¬
pluis a te desiłabimꝰ. Sufficit enĩ nobis cũ ille fu̾it demor¬
stratꝰ. quo maior ẽẽ nemo porest. Bona concupiscentia: bonũ
desidiũ: sel paruus intellectus. Actendens enĩ ip̃e dñs iħc par¬
te. Sed nũqͥa diximiꝰ t̃ ostende nob tr: Te cognorumꝰ: sed pa¬
trẽ q̃rimꝰ. Subiecit statĩ. phyuppe qui me uiaet iuaer et pa

Expanded text:
cit nobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parte; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patr
Abbreviated transcription (Latin):
nuetꝰ. Qa oĩa: ut tantꝰ sic filiꝰ qͣntꝰ st pat̃. Ad eqͣlitatẽ enĩ sibi
genuit eũ: cui rapina ñ ellec in forma dei et̃ eqͣlẽ deo. Pater di¬
ugit filiũ. et or̃a dedit in manu eiꝰ. Ergo cũ adnos dignatꝰ est mit¬
tere filiũ: ñ prttemꝰ aliqͥd minus nob̃ missũ. ꝙͣ est pater. Pater
iiitens filiũ: se alterũ misit. Namq putantes adhuic aiscipli

Expanded text:
t, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit.
Abbreviated transcription (Latin):
karitas ẽ. ut aĩam tuã et aĩam amici tu unã aĩam fatiat᷑.
quomͦ ibi ñ est ums d̾s pater ec filiꝰ: Absit ut hoc sentiat
fides ñ ficta. Prsus qͣntũ excellat karitas illa. Hinc intelligi¬
re. Multe aĩe sunt multoꝵ hõiũ: et si se diligunt una aĩa
est. Scd. possũt dici et mutte aĩe: possunt in hoĩb: qͥa non
est tanta conuinctio. Ibi autẽ unũ dm̃ licet itodicas duos
aut tres deos ñlicto ut dicas. Hinc t̾ cõmendat᷑ suꝑeminen¬
tia. et sũmitas karitatis tanta: ut maior eẽ ñ possit. uẽ
enĩ misit d̃s u̾ba dei loqͥtur. Hoc utiq de xp̃o dicebat: ut seab
illo distinguerit. Qd enĩ: Ip̃m ioħ̾m ñne ds misit: Annon
ip̃e dixit. missus sũ ante eũ et qͥ me misit baiptizare in aqͣ:
Et de illo dc̃mẽ. Ecce nutto angłm meũ ante te. et p̾parabit ui

Expanded text:
s est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est, Ecce mitto angelum meum ante te,
Abbreviated transcription (Latin):
canticoꝵ: ueniet et ꝑtͣnsiet ab inttio fizei. ueniet et ptͣnsi¬
et: et ꝑtͣnsire ñ potest. nͥ ab initio fidei. Merito iã presente
uito audit mulier: crede mͥ. Iã enĩ est in te qͥ credat: qͥa p̃¬
sens ẽ uir tuus. Cepisti adeẽ intellestu: qͣndo me ꝓpħam
appeliasti. Mulier crede mͥ: qͥa nͥ crediditis. ñ intelligeci.
Ergo mulier crede mͥ: qͥa uentet hora qͣndo neq in mon¬
te hoc neꝙ in ibosolimis adorabitis patrẽ. uos adoratis qd̾

Expanded text:
canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me appellasti. Mulier, crede mihi, quia nisi credideritis, non intelligetis: Ergo mulier crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Hierosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ acciꝑe. illũ oportec głificari. me autẽ confiteri. Intelli¬
gat homo gradũ suũ et confiteat᷑ dõ: et audiat apłm dicertẽ
homini suꝑbienti et elato extollere se uolentr. Qo erũ habes
qdđ non actepisti. Si autẽ et accepisti: qͥd glaris qͣsi ñ acce
ꝑti. Irtelligat gͦ homo qͥa accepit qͥ uolebat sciũ dicere qd̃
ñ est eiꝰ. et minuat᷑. Bonũ est enĩ illi: ut ds̃ in illo głificecur.
Ipẽ in seminuat᷑: ut in dõ augeat᷑. Hec restimonia et hanc
uerttatẽ: etiã passionib sius. significauert̃ ⁊ꝑc et iołis. slam¬

Expanded text:
autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelliautem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non accevolebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur: bonum est enim illi ut Deus in illo glorificetur. Ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur. Haec testimonia et hanc veritatem, etiam passionibus suis significaverunt Christus
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ senescͥe pot̾arit. Qregͦ illũ oportet cresc̾e̾ me autẽ minui:
noꝵ sit. adhuc crescit: Iamab ip̃a etate uergere incipiũt ho¬
mines. ec declinare ad gͣuiorẽ eratẽ: et inde ad senectutẽ. Sed
et si pũt eẽnt ambo: ũ diceret illũ oportet crescere me autẽ mi¬
nur sed diceret simł nos oportet crelcere. Nunc autẽ. xxͣx. an¬
noꝵ ille: xix. et ille. Sex menses qͥ int̾erant: nullã disting̃t
se uenit homo ille. ut minueret᷑ hoĩs gla: et augeret᷑ gła¬
dĩ. Etenim uenit ille sine peccato: et iniuenit om̃s cũ peccato.
Si sic uenit ille ut dimitteret peccata. d̃s largiat᷑. homo cõfi¬
teat᷑. Eterĩ confessio hoĩs. humilitas hoĩs. Iliseratio di: alte¬
cat homo hunulitatẽ suã: et ds factat miscłian sitã. Illura
oportet crescere. me autẽ minui: hoc ẽ illũ oportet dare me

Expanded text:
riter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui? riter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui?  jam triginta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annorum ille, triginta et ille: sex menses qui intererant, nullam distinguunt se: venit Dei. Etenim venit ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille, ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis; miseratio Dei, alticat homo humilitatem suam, et Deus faciet misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me
Abbreviated transcription (Latin):
stulti fc̃i sunt. Si enĩ dm cognouerant: simł cognouerant
qͥa ñ eos fectrat sapiertes. nͥ ds. Non gͦ sibi tribuerent quod
a señhabebant: sed ei a quo acceꝑant. Non autem agendo gra¬
tial: insipientes fcĩ st̃. Ergo d̾s qđ dedat gratis: culit ingratiᷤᷤ.
Noluit cẽ hoc ioħs. Gratus else uoluit: cõfessus est seaccepiᷤᷤ
se: et gaud̾e se dixit ꝓpt̾ uoct̃ sponli: etait. Hoc gͦ gaudim
meũ impletũ est. Illum oportet crestere: me autẽ mitur.
itur. Si enĩ crescit. ꝑfestꝰ nõ est. Di muiut᷑. ds ñ est. Iħc
autẽ ds̃ quomͦ crescit. Si ad etatẽ: qͥa dignatꝰ est ẽ homo.
et fuit puer: et cũ sit u̾bũ di. infans in p̾sepi iacuit: et cum
ip̃e matrẽ suã condiderit: lac infantie de matre suxto. Qͥa
gͦ creuit ił x etate carnis: ideo forte dcm est. illũ oportet cres¬
cere. me autẽ minui. Sed quare et hot: Ioh̃s et iħc qđ ad
hic esse. et ip̃m ioh̾m hic secũ et. quomͦ parit̾ creuerant. ita pa¬

Expanded text:
i sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratuait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. itur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare et hoc? Joannes et Jesus, qristus vellet hic esse, et ipsum Joannem hic secum esse, quomodo pariter creverant, ita pa
Abbreviated transcription (Latin):
am incorder ds̃ sine temꝑe genuit filiũ. ꝑ qutẽ creauit omĩa
temꝑa. Cũ gͦ u̾bũ cdĩ filiꝰ lit filiꝰ autẽ loquittꝰ est nob. ñ u̾bũ
suũ sed uerbũ pat̾s. se nobis loqͥuoluit. qͥu̾bũ patris loque¬
bat᷑. Hoc gͦ quomͦ decuit. et oportuit dixit iohs: quomͦ potu¬
imꝰ nos exposiumus. Cun ad cor ñ dũ ꝑuenit dignꝰ de tanta
re irtellestꝰ: habet quo se conũtat. habet quo pulset: habec a
quo q̃nat: habet a quo petat: habet a quo accipiat. Qde celoute¬
uit suꝑ om̃s est: et qđ audiuit et udit hoc testat᷑. et testimoni¬
um eiꝰ nerno accipit. Si nemo: utqͥd uenit: Auordã gͦ nemo.
Est qͥdam ppłs p̾paratus ad irã di cdampnandus cũ diabolo ho¬
rũ nemo accipit testimoniũ xp̃i. NIã si õmo nemo: nullts ho¬

Expanded text:
am in corde: Deus siam in corde: Deus sitempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Si nemo, utquid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus ho
Abbreviated transcription (Latin):
Atcendlis autẽ ad quẽ ꝓcedat: cũ quo loquaris. Si latraꝰ est uo¬
cẽ iatinã q̃ris. Sigrecus est: uerba greca meditaris. Si pii¬
nicus ẽ: aitendi si nosti lingͣm punicã. ꝓdiu̾sitate gͦ au¬
ditoꝵ. diu̾sas linqͣs adhibes: ut ꝑferas u̾bũ conceptũ. Illud
autẽ qđ corde conceꝑas: nulla lingua tenebat᷑. Cũ gͦ ds lo¬
quens uingͣm ñ q̃rerit. et genꝰ eloquutionis ñ assum̃ et: quo¬
mͦ auditꝰ est a filio cũ ip̃m filiũ sit loquutꝰ ds: Quomͦ enĩ tu ul¬
bũ qdđ loq̃ris in corde habes. ec apud te est. et ip̃a conceptio sp̃a¬
lis est.: nã situt aĩa tua sp̃c est. itaet uerbũ qđ concepisti sp̃c ẽ.
ñdũ enĩ accepit sonũ. ut ꝑsillabas diuidat᷑: sed manet in
conceptione cordis. et in spestaculo mentis: sic ds edidit uer¬
bũ. hoc est genuit filiũ. Et tu qͥdẽ ex temꝑe gignis u̾bt̃ eti¬

Expanded text:
attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, voattendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum eti
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit ore tuo u̾bũ tuũ tͣnsit. ꝑagit strepitũ suũ. et mnsit ĩ
silentũ Numqͥa potest seqͥ sonũ tuũ. et renert ut stet: Cogi¬
tatio tua tñ manet: ec de ip̃a cogitatione manente. dicis mul¬
ta u̾ba tnseuntia. Qd dicimꝰ fr̃s: D̾s cũ loq̃ret᷑ adhibuit udã
adbibute sonos: adhi Ubuit sillabas: Si adhibuto ista: q̃
lingua loquutꝰ est. Hebrea. angreta. an latina: Ibi necella¬
rie lingue. tebi distinctio genciũ. Ibi autẽ nemo potest adicere:
ilia lingna uel illa lingua loquutũ eẽ dm. Cortiũ attende:
qͣndo concipis u̾bũ qđ dicas. Dicã enĩ si pot̾o qđ in nobis attẽ¬
damꝰ. ñ unde illia cõprehendamꝰ. ¶ndo gͦ cõcipis ũbũ qđ
ꝑferas. rem uisdit̾e: et ip̃a ret conciptio. in corde tuo iã u̾bũ
est. Nondũ ꝑcessit sediã natũ est incorde: eo manet ut ꝑcedat.

Expanded text:
nuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in nuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei ct; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat:
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ ẽ nemo ascendit incelũ: ñ qͥ de celo descendit. filiꝰ hoĩs qͥ est
ĩ celo. Est autẽ suꝑ om̃s: et qd̾ uidit et audiuit hoc loqͥt. Habet
enĩ et patrẽ ip̃e filiꝰ di habet et patrẽ et auddiuit a patre. Et qdđ
audiuit a patre qͥd est: Qs hoc explicat: Qndo lingua nea q̃e¬
do cor meũ iuffic̾e potest. uel cor ad intelligẽdũ. ues ling ad pro¬
terendũ qͥd est qd filius audiuit a patre: fõcte fuiꝰ uerbũ pito
auduit. ĩmo filiꝰ u̾bũ pettͥs ẽ. Uidetis quẽ adinodũ hic fatige¬
tur omĩs conatꝰ humanꝰ: uidetis quemadmodĩ hic deficiat
omĩs coniestura pectoris nr̃i: et omĩs uitentio mentis caligã¬
til. Audio dicentẽ scripturã. qͥa ip̃e filius hoc loquit̃ qđ au¬
diuit a patre. et rursus audio dicentẽ scͥpturã. qͥa ip̃e filiꝰ uer¬
bũ patris ẽ. In pͥcipio erat u̾bũ: et u̾bũ erat apał đm: et deus
erat u̾bũ. Nos loqͥm̃ ũba uolantia: et t̾nseuttia. Ilox ite so¬

Expanded text:
dictum est, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Est autem super omnes; et quod vidit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut so
Abbreviated transcription (Latin):
nens enĩ ds̃ apĩ pectrẽ. apd̾ hoĩes fc̃s est homo: ut tu ꝑillũ qui
ad te fc̃s est homo. fieres talis qͣlis capte dm. Nor ent romo pote¬
rat cape dm. Uidere pot̾at romo hoĩtm: caꝑe d̃m ñ potente. Ui¬
de ñ pot̾at caꝑe dm: Qinia ocłm cordis unde caꝑet ñ habebat.
łrat galiqͥd uitꝰ sauciũ: et aliqͥd foris sanũ. Corporis ccłos habe¬
bat sanos: cordis habebat sautios. Fc̃s est ille homo ad corporis
ocłin: ut credens in eũ qͥ iuderi corporalit̾ pot̾at. crirareris ad
eũ ip̃m udendũ. quẽ spalit̃ uidere ñ poterais. Tanto tp̃ne uo¬

Expanded text:
nens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui apud te factus est homo, fieres talis qualis capit Deum: non enim homo poterat capere Deum; videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum, ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum, quem spiritaliter videre non poteras. His ve
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa om̃s ꝓpħe: Ntĩquia os doctores: Numqͥa os u̾tutes: Nũquĩd
ss dona habent sanitatũ: Nũqͥa õs lingͥs loquunt᷑. Nũqͥd os
int̾pritant᷑: Aliuid habeo ille. aliua iste: et qd̾ habec iste. non
habet ille. Mensura est. diuisio q̃dã donoꝵ est. Ergo hõĩb ad
m̃surã datur: et concordia ibi unũ corpꝰ facie. Quomͦ aliud
accipit manꝰ ut oꝑet᷑. aliud ocłs ito uideat. aliud auris ut au¬
diat. aliud pes ut ambrilec: asa ram̃ una ẽ q̃ agit oĩa. in ma¬
nuut oꝑet᷑. inpede ut ambulec. in aure ut audiat in ocło ut
uidieat: sic sũt etã diũsa dona fideliũ tãꝙͣ membra. admen¬
surã ꝓpͥã ctuq distributa. Deci ⁊p̃c qͥ dat. ñ ad mensurã acce

Expanded text:
prophetae? numquid omnes doctores? numquid omnes virtutes? numquid omnes dona habent sanitatum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur ? Aliud habet iste, aliud ille; et quod habet habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram acce
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ibi in ip̃o psalmo ubidictũ est. fodert̃ manꝰ meas et pedes:
dinum̃auert̃ oĩa ossa mea: ubi passio dñi aꝑtissime declara-¬
t᷑. Ampsalmꝰ om̃i aro legit nouissima ebdomade. uitento
uniu̾so ppło. ĩminente passi õc xp̃i: ec apł nos et apd illos psalmꝰ
iste legit᷑. Intendite frs mei. q̃d ibi emit. Recitento᷑ tabule cõmer¬
ciales: qͥd ibi emit audite. Cõmemorabĩt᷑ et cõuertent᷑ ad dr̃m
unu̾si fines t̾re: it adorabũt ĩ cõspectu eiꝰ uinu̾se pat̾e gentiĩ:¬

Expanded text:
itatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, itatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; ubi passio Domini apertissime declaratur: qui psalmus omni anno legitur novissima hebdomada intento universo populo, imminente passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae pat
Abbreviated transcription (Latin):
xta. Iam incipiunt mẏsteria. Nonent̃ frustra fatigatꝰ iħc
ñ enĩ frusira fatigat᷑ uirtꝰ di. Non enĩ frustra fatigat᷑: per
quẽ farigati recreant᷑. Non enĩ frustra fatigat᷑: quo dese¬
rente fatgam̃: quo p̾sente firmam̃. Fatigat᷑ tam̃ is. et fatigat᷑
ab itin̾e ec sedit: et iuxta puteũ sedet: et hora sexta fatigatus
sedet. Drã ista ĩnuunt aliqͥd: indicare uolunt aliqͥd: intertes
nos facuĩt: ut pullemꝰ hortant᷑. Ip̃e gͥ aꝑiat eo nob̾ er uobis:

Expanded text:
enim frustra fatigatur Jesus; non enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et juxta puteum sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus horta
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ in hunc mũdũ. Si gͦ omuẽ hoĩem et ip̃m ioħem.
qͥa et ip̃e de homĩb. Eterã qͣmus nemo ex surrexĩt maior io¬
he in natis mulierũ: unꝰ tam̃ et ip̃e ex his qͥ nati sunt ex mu¬
lierib. Nriqͥd cõparandus est et qui qͥa uoluit natꝰ est: Et
iło nouo partu. qͥa nouus natꝰ. Ambe enĩ generationes dñt
imisitate st̃: et diuina et humana. Diuina ñ habet matrẽ:
humana ñ habet patrem. Ergo unꝰ de cet̾is ioħs. sed tamẽ
maioris gr̃e ita ut in natis mulierũ nemo exsurgeret ma¬
ior illo. tantã testisicationẽ tribuit dño nr̃o iħu xp̃o: ut il¬

Expanded text:
venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; quia et ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem tribuit Domino nost