comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocati: ut tacere penitus non pos¬
simus. Profectus enĩ discipuli:
apit os magistri. et cor dilatat
atq amplificat. id ẽ. facit sensib
ab undare. sicut de salomone scrip¬
tum ẽ. Quia dedit illi ds̃ latitudi¬
nem cordis: sicut larenã maris.
Non angustiamini innobis: an¬
gustiamini aũt inuisceribꝰuris.
Non ex nobis ẽ sermonis angus¬
tia: sed quia ualidiorem uos non
potestis audire doctrinam. ideo
ex uobis ꝓcedit angustia. Candẽ
Candẽ habentes remunerationem.
si eundẽ sustinueritis laborem: aut
certe. si tantũ quantũ dicere possumꝰ
capiatis. Tanquã filiis dico: dilata¬
mini et uos. Quasi filii meo exem¬
plo dilatamini. ut maiora recipi¬
atis: siue. sacerdotes in doctrina
exemplo suo p̃cipit dilatari. No¬
lite uigũ ducere cũ infidelibus.
Nolite illis conuingi uł equari.
quia uigum sunul non trahunt
nisi pares. id ẽ. nolite pseudo apłis
sociari. uł his qui in idolis recum¬
bebant. Quȩ enĩ participatio

Expanded text:
provocati, ut tacere penitus non possimus. Profectus enim discipuli, aperit os magistri. Et cor dilatat atque amplificat, id est, facit sensibus abundate. Sicut de Salomone scriptum est: Quia dedit illi Deus latitudinem cordis, sicut arenam maris. Non angustiamini in nobis: angustiamini autem in visceribus vestris. Non ex nobis, sermonis angustia: sed quia validiorem vos non potestis audire doctrinam, ideo ex vobis causa procedit angustiae. Eamdem  habentes remunerationem. Si eumdem sustinueritis laborem. Aut certe si tantum, quantum dicere possumus, capiatis. Tamquam filiis dico, dilatamini et vos. Quasi filii meo exemplo dilatamini, ut majora recipiatis. Sive sacerdotes in doctrina exemplo suo praecipit dilatari. Nolite jugum ducere cum infidelibus. Nolite illis conjungi, vel aequari: quia jugum simul non trahunt, nisi pares: id est, nolite pseudoapostolis sociari, vel his qui in idolio recumbebant. Quae enim participatio
Abbreviated transcription (Latin):
nistri dm̃ debent ꝓut possibile ẽ
imitari. ut ex actu cognoscantur
dĩ eẽ cultores. Unde alibi. Porta¬
te dĩ incorpore uro. S̾icut ille
se ab om̃ibus patitur blasphema¬
ri: et tam̃ in p̃senti uita. ingratis
etiã. sua beneficia non denegat.
bulatio ẽ. In necessitatibꝰ. Om̃e
quod necesse ẽ: feramus ut neces¬
se ẽ. In angustiis. angustia ẽ.om¬
nis egentia. In plagis. in carcerib.
in sedicionib in laboribꝰ. Magnũ
uł discur sũ. Inuigiliis. Non mi¬
nus mentis. quã corporis. In ieui¬
niis. Non tantũ ieuinia. quam
iurtutib numerari. Incastitate.
llla ẽ uera castitas: quȩ nec mente
polluitur. Inscientia. Notandum:
quod scientia species sit uirtutũ.
In longanimitate. Id ẽ. sustinen¬
tia longa. Insuauitate. Ut nulli
uerbis nr̃is amaritudinẽ genere¬
mus: et dicatur de nobis: facies
euis. dulcedinis: et totus deside¬
rium. In sp̃u scõ. Dum dignum eiꝰ
habitaculũ p̃paramus. Incaritate

Expanded text:
nistri Deum debent prout possibile est nistri Deum debent prout possibile est imitari, ut ex actu cognoscantur Dei esse cultores. Unde alibi ait: Portate Deum in corpore vestro. Sicut ille se ab omnibus patitur blasphemari, et tamen in praesenti vita ingratis etiam sua beneficia non denegat. bulatio est. In necessitatibus. Omne quod necesse est, feramus, ut necesse est. In angustiis. Angustia est omnis egentia. In plagis, in carceribus, in seditionibus, in laboribus. Manuum, vel discursuum. In vigiliis. Non minus mentis, quam corporis. In jejuniis. Notandum jejunia cum virtutibus numerari. In castitate. Illa est vera castitas, quae nec mente polluitur. In scientia. Notandum quod scientia inter species virtutum. In longanimitate. Id est, sustinentia longa. In suavitate. Ut nulli verbis nostris amaritudinem generemus: et dicatur de nobis: Fauces ejus dulcedines, et totum desiderium. In spiritu sancto. Dum dignum ei nos habitaculum praeparamus. In charitate
Abbreviated transcription (Latin):
re accepto exaudiui te. Acceptũ
tempus ad exaudiendum. et ad
salutem ministrandam. in hac ui¬
ta p̃senti ẽ. sicut ait saluator.
ambulate dum lucem habetis:
ne uos tenebre comp̃hendant.¬
XUII. Ecce nunc tempus accep¬
tabile. Sicut alibi: dum tempus
habemus ait: oꝑemur quod bonũ
ẽ. Dies aũt ideo dicitur hec uita:
quia adoꝑandum ẽ apta. et con¬
cluditur nocte uidicii. qusa dies
tenebrȩ erit peccatorib: non lux.
inqua iam nemo poterit oꝑari.
uestitoͥ quoq assimilatur hoc
tempus. in cuiꝰ comparationis for¬
ma. dicitur hyemẽ sꝑare uentu¬
ram. Ecce nunc dies salutis. Modo
solum possumꝰ inuenire salutem.
quia iuxta ꝓph̃ȩ testimonium.
ininferno nemo confitebitur.
Nemini dantes ullam offensionẽ:
ut non uituꝑetur ministerium
nr̃m. Nemo nr̃o offenditur ex¬
emplo. ne non tam nr̃m uicium
putet eẽ. quam legis. Sed in om̃ib.
Non in aliquantis. Ex hibeamus nos¬
met ipsos. Omĩa ergo huiꝰ causȩ:
in nr̃a sunt potestate. Sicut dĩ mi¬

Expanded text:
e salutis adjuvi te. Acceptum tempus ad exaudiendum, et ad salutem miserandum, in hac vita praesenti est, sicut ait Salvator: Ambulate, dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant. Ecce nunc tempus acceptabile. Sicut alibi: Dum tempus habemus, ait, operemur quod bonum est. Dies autem ideo dicitur haec vita, quia ad operandum est apta: et concluditur nocte judicii: quae dies tenebrae erunt peccatoribus, non lux, in qua jam nemo poterit operari. Aestati quoque assimilatur hoc tempus: in cujus comparatione, formica dicitur hiemem sperare venturam. Ecce nunc dies salutis. Modo solam possumus invenire salutem: quia juxta Prophetae testimonium, in inferno nemo confitebitur. Nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum. Nemo a nostro offendatur exemplo: ne non tam nostrum putetur esse, quam legis. Sed in omnibus. Non in aliquantis. Exhibeamus nosmetipsos. Omnes autem hujus causae in nostra sunt potestate. Sicut Dei mi
Abbreviated transcription (Latin):
niũ p̃ssurarũ. Nam et cũ uenis¬
semus macędoniã: nullã requiẽ
habuit caro nr̃a. Ostendere illis
uult. quantã p̃ssurã magnitudo
gaudii suꝑaret. Sed in om̃ibus
tribulationibꝰ positi. Nullũ ge¬
nus tribulationis: quod exꝑtiñ
simus. Foris pugne: intus timores

Expanded text:
 venissemus in Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra. Ostendere illis vult quantam pressuram magnitudo gaudii superarit. Sed omnem tribulationem passi sumus. Nullum genus tribulationis experti non sumus. Foris pugnae, intus timores
Abbreviated transcription (Latin):
bũ reconciliationis. l. xp̃o ergo
legatione fungimur. Ut ꝓxp̃o
nos reconciliemus homines dõ.
quã dõ exhortante ꝑ nos. Id est.
non ex nobis loquimur: sed ex
dõ. Ob secramus. ꝓ xp̃o. reconcilia¬
mini dõ. Quod dicit. hoc ẽ. Non
inquit uos ꝓ. xp̃o depcamur:

Expanded text:
bum reconciliationis. Pro Christo ergo bum reconciliationis. Pro Christo ergo legatione fungimur. Ut pro Christo nos reconciliemus homines Deo, Tamquam Deo exhortante per nos. Id est, non ex nobis loquimur, sed ex Deo. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. Quod dicit, hoc est: non, inquit, nos pro Christo deprecamur,
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua ergo in xp̃o noua erea¬
tura: uetera transierunt. ecce
facta sunt noua. Si quis credit
in xp̃o. noua ẽ creatura: incelli¬
geus uetera suo temꝑe fuisse
disiuncta. et amodo nouo moye
uuendũ. Omĩa aũt ex dõ. Qͥa
etiã p̃cepta innouata sunt: ta¬
m̃ et noua et uetera ab uno
pensata. Qui reconciliauit nos¬
sibi. Quia peccando ab eo fue
ctrinam parit̃ et exemplũ.
Et dedit nobis ministeriũ recõ¬
ciliationis. Ut et nos alios recõ¬
ciliare possimꝰ. Qm̃ quidẽ ds̃
erat in xp̃o: mundũ reconcili¬
ans sibi. Tribus modis in ẽẽ dm̃
legimus: scđm in finitatẽ. om̃i
creaturȩ: sicut ipse dicit ꝑ pro¬
pħam. Nonne cȩlũ et terram¬
ego impleo: Scd̾m scĩficationẽ
et peculiarẽ inhabitationẽ. in
scĩs. uixta illud. & in habita¬
bo in illis. Scđm plenitudinem
diuinitatis. in xp̃o: Dicente ali¬
bi apło. quia in ipso habitat
om̃is plenitudo duunitatis cor¬
cta illoꝵ. Hoc ẽ ꝑ solam fidẽ ig¬
noscens. & posuit innobis uer¬

Expanded text:
Si qua ergo in Christo nova creatura, vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova. Si quis credit in Christo, nova est creatura: intelligens vetera suo tempore fuisse disjuncta, et amodo novo more vivendum. Omnia autem ex Deo. Quia etiam praecepta innovata sunt: tamen et nova et vetera ab uno pensata. Qui nos reconciliavit sibi. Quia peccando fuerer Christi doctrinam pariter, et exemplum. Et dedit nobis ministerium reconciliationis. Ut et nos alios reconciliare possimus. Quoniam quidem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. Tribus modis inesse Deum legimus: Secundum infinitatem omni creaturae, sicut ipse dicit per Prophetam. Nonne cego impleo? Secundum sanctificationem, et peculiarem inhabitationem in sanctis: juxta illud: Et inhabitabo in illis. Secundum plenitudinem divinitatis in Christo, dicente alibi Apostolo: Quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis cor. Hoc est, per solam fidem cognoscens. Et posuit in nobis ver
Abbreviated transcription (Latin):
se habere. Item: pugna contra in¬
fideles: et timor de falsis fratrib
siue timemus ne scandalizentur in¬
firmi. Sed qui consolatur humiles.
titi. non solũ aũt in aduentu eius.¬

Expanded text:
s timores. Pugnae contra infideles, et timor de fratribus falsis: sive, timebamus ne scandalizarentur infirmi. Sed qui consolatur humiles, Titi. Non solum autem in adventu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rimur. Sed et si morimur: non ꝑi¬
mus. Semꝑ mortificationẽ iħu in¬
tetur. ꝑtribulationẽ. sicut alibi
ait. Cotidie morimur. ꝑ ur̃ãm glo¬
riam. Ergo si cominorimur inqͥt:
et conuiuemus. Illi aũt qui no¬
lunt commori: nec conuiuent.
Semꝑ enĩ nos qui uiuimus: in
mortẽ tradimur. quamdui sumꝰ
incorpore. ꝓpt̃ iħm: ut et uita ib̾u
manifestetur in carne nr̃a mor¬
tali. Non ꝓpt̾ oꝑa mala. sed ꝓpter
corpus euis id ẽ eccłam patimur.
quod passus ẽ ille ꝓ nobis. ut uita
cius hoc ẽ ȩterna. mani festetur
in carne nr̃a mortali: ut possit
fieri inmortalis. Nondũ eñi appa
nobis oꝑatur: uita aũt in uobis.
Nunquid semꝑ in nobis erit mors.
et in uobis uita ut futura et p̃sense
increpat eos. quia falsis apłis di¬
centibꝰ crediderunt idcireo pau¬
lum passionibꝰ subiacere: quia fi¬
dei sit minoris. sȩ uero ꝑfidem tri¬
bulari non posse econtrario ergo¬
ostendit se ꝓpt̃ fidem talia susti¬

Expanded text:
rimur; sed et si morimur, non peririmur; sed et si morimur, non perimus. Semper mortificationem Jesu Per tribulationem, sicut alibi ait: Quotidie morimur per vestram gloriam: ergo si commorimur, inquit, et convivemus. Illi autem, qui nolunt commori, nec convivent. Semper enim nos qui vivimus, in mortem tradimur. Quamdiu sumus in corpore. Propter Jesum, ut et vita Jesu manifestetur in carne nostra mortali. Non propter opera mala, sed propter corpus ejus, id est, Ecclesiam patimur, quod passus est ille pro nobis: ut vita ejus, hoc est, aeterna, manifestetur in carne nostra mortali: ut possit fieri immortalis. Nondum enim apparnobis operatur, vita autem in vobis. Namquid in nobis semper erit mors, et in vobis vita, et futura, et praeseIncrepat eos, qui falsis apostolis crediderunt: idcirco Paulum passionibus subjacere, quia fidei minoris sit. Si ergo per fidem tribulari non possit, econtrario ostendit se propter fidem talia susti
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Illuxit incordibꝰ nr̃is. ad il¬
luminationẽ scientie claritatis
dĩ. Luxit primũ in cordib nr̃is
possimꝰ. In facie. xp̃i iħu. Que cla¬
ritas. et infatie. xp̃i maior quam
moysi: siue in ꝑsona xp̃i nos ho¬
mines scientia illuminamus .xi.
Habemus aut. Hic iam incipit os¬
tendere quare tanta uł talia pati¬
antur: quia de hoc quoq illis pse¬
udo apłi detrabebant. Thesaurũ
istũ inuasis fictilibꝰ: ut sublimitas
sit uirtutis dĩ. et non ex nobis.
Thesaurũ gratiȩ sp̃italis in fragili
corpore bauilamis: in quo etiã
cũ alios sanemꝰ. ipsi ali quociẽs in¬
firmamur. AUt quod facimus. non
nr̃e uirtutis fed dĩ ẽẽ noscatur.
In om̃ibus tribulationẽ patimur:
sed non angustiamur. ꝑsecutionẽ
ture spei non angustiamur. sed
ampluis dilatamur. Aporiamur:
sed non desticuimur. ꝑsecutionẽ
patimur: sed non derelinquumur.
desolamur auxilio. Deicimur
sed non ꝑimus. Usq ad desꝑatio¬
nem uitẽ uenimus. sed non mo¬

Expanded text:
Ipse illuxit in cordibus nostris ad illuminationem scientiae claritatis Dei. Illuxit primus in cordibus nostrpossimus. In facie Christi Jesu. Quae charitas est in facie Christi major, quam Mosi? vel in persona Christi nos homines scientia illuminamus. Habemus autem. Hic incipit ostendere quare tanta et talia patiantur, quia de hoc illis pseudoapostoli detrahebant. Thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex nobis. Thesaurum gratiae spiritualis in fragili corpore bajulamus, in quo etiam cum alios sanemus, ipsi aliquoties infirmamur: ut quod facimus, non nostrae virtutis, sed Dei esse noscatur. In omnibus tribulationem patimur, sed non angustiamur. Persecutionem futurae spei: non angustiamur, sed amplius delectamur. Aporiamur, sed non destituimur. Persecutionem patimur, sed non derelinquimur.desolamur auxilio. Dejicimur, sed non perimus. Usque ad desperationem vitae venimus, sed non mo
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sua prudentia facere uel
uirtute: quia pauci homines ru¬
sticani. nunquã sine dĩ gr̃a totũ
mundũ saluare pocuissent. Sed
sufficientia nr̃a ex dõ ẽ. Ideo hoc
p̃misit. quia dicturiis erat tanto
mauis se quam moy sen ministe¬
rium suscepisse. quanto mauis
ut eos afalsis apłis sibi detrahen¬
tibus reuocaret. Qui et sufficien¬
tes nos fecit ministros noui testa¬
menti. Cũ ad hoc idonei non es¬
littera legis. sed sp̃u gratiȩ minis¬
trantes. Littera enĩ occidit: sp̃s au¬
sp̃italibꝰ ceterũ: peccatores occi¬
putant. quod historicus intellec¬
tus occidat: nescientes. quod nec
ubiq historia. nec ubiq possit
allegoria seruari. Nam sicut que¬
dam in figura sc̃ dicta. ita si p̃cep¬
ta uelis allegorice intelligere. om¬
nem eoꝵ urtutem eneruans. om¬
nibus aꝑuisti ianuam delinquendi.
Sed ille uere sp̃italis ẽ intellectus:
qui non uer similibꝰ coloribꝰ pul¬
chrum mendaciũ fingit: sed uir¬

Expanded text:
nihil sua prudentia facere, vel nihil sua prudentia facere, vel virtute: quia pauci homines rustici, numquam sine Dei gratia totum mundum salvare potuissent. Sed sufficientia nostra ex Deo est. Ideo hoc praemisit, quia dicturus erat tanto majus se, quam Moysen, ministerium suscepisse, quanto majus ut eos a falsis apostolis sibi detrahentibus revocaret. Qui et idoneos nos fecit ministros novi Testamenti. Dum ad hoc idonei adimplitteratrantes? Littera enim occidispiritualibus. Caeterum peccatores occicunt, quod historicus intellectus occidat: nescientes quo nec ubique historia, nec ubique possit allegoria servari. Nam sicut quaedam in figura dicta sunt: ut si praecepta velis allegorice intelligere, omnem virtutem eorum evacuans, omnibus aperuisti viam delinquendi. Sed ille verus spiritualis intellectus est, qui non verisimilibus coloribus pulchrum mendacium pingit, sed vir
Abbreviated transcription (Latin):
credidisse doctrinã. confirmante
puirtutes sp̃u sco. siue uere hinc
cognoscimini xp̃i eẽ. quod eius
sp̃m accepistis. Ministrata a nobis.
in dura materia legem accepe¬
runt. significante duriciã m̃tis
eoꝵ:. sicut uelamen in facie mo¬
ysi. cordis eorũ uelamen ignoran¬
tie portendebat. Nos uero quam¬
uis legem xp̃i scriptam in euan¬
głiis habeamus: tam̃ in primis.
non quasi absentes tabulis scrip¬
tͣis. sed p̃sentes ꝑ auditum. dñi
uerba corde suscepimꝰ. Euangła
uero postiodũ scripta sunt. ad
memoriã posterorũ. Si ergo in¬
excu sabiles sunt qui legem in
lapidibus acceꝑunt: quantoma¬
gis nos qui uerba xp̃i suscepimꝰ
si peccemꝰ: Sicut ad hebreos scri¬
bitur. Si enĩ illi non effugerunt
suꝑ terrã loquentẽ sibi: et cetera
Eidutiam aũt talem habemus ꝑ¬
uos ꝑ nos credidisse: uł quia nos
non humana epła sed grã diuina
commendat. Non quod sufficien¬
tes simus cogitare aliquid a nobis
quasi ex nobis. Uult ostendere se

Expanded text:
credidisse doctrinam, confirmante virtutem Spiritu sancto. Sive, vere hinc cognoscimini Christi esse, quod ejus spiritum accepistis. Ministrata a nobis. in dura materia legem acceperant, significante duritiam mentis eorum: sicut et velamen faciei Moysi, cordis eorum velamen ignorantiae portendebat. Nos vero quamvis legem Christi scriptam in Evangeliis habeamus: tamen in primis non quasi absentes tabulis scriptis, sed praesentes per auditum Domini verba corde suscepimus. Evangelia vero postmodum scripta sunt, ad memoriam posterorum, si ergo inexcusabiles sunt, qui legem in lapidibus acceperunt: quanto magis nos, qui verba Christi suscepimus, si peccemus: ut ad Hebraeos scribitur: Si enim illi non effugerunt super terram loquente illis, et reliqua. Fiduciam autem talem habemus vos per nos credidisse: vel quod nos non humana Epistola, sed gratia divina commendat. Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis. Vult ostendere se
Abbreviated transcription (Latin):
tibulũ crucis ꝓnr̃a salute susce¬
pit. Nunc aũt non ita cognoui¬
mus: non enĩ ẽ iam passurus pro
nobis. qui semel ꝓ om̃ibꝰ et mor¬
tiuis ẽ et resurrexit. Et aliter.
Ꝙ si cognouimus xp̃m cũ adhuc
essemus scđm carnẽ: nunc aũt
Quia eis exempla ueterũ ꝓpone¬
cũ uideis omĩa celebrasse. Sed nc̃
iam ista non nouimus: quia post
resurrectionẽ eius. nouũ ẽ testam̃¬
tum. Aliter. Qui infirmi sunt:
carnalit̃ credunt. xp̃o. ꝑfecti ue¬
ro. intelligunt iam post resurre¬
ctionẽ nichil inbecillitatis in eo

Expanded text:
tibulum crucis pro nostra salute suscepit. Nunc autem non ita cognoscimus: non enim est jam passurus pro nobis, qui semel pro omnibus et mortuus est, et resurrexit. Aliter: Et si cognovimus Christum, cum adhuc essemus secundum carnem: sed nunc Quia eis exempla veterum proponecum Judaeis omnia celebrasse. Sed nunc jam ista non novimus: quia post resurrectionem ejus, novum est Testamentum. Aliter: Qui infirmi sunt, carnaliter credunt Christo: perfecti vero intelligunt, jam post resurrectionem nihil imbecillitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut om̃s uidentes oꝑa nr̃a bo¬
na magnificent patrẽ nr̃m. Mi¬
simus aũt cũ illis et frẽm nr̃m.
Quidã de apollo asserunt dictũ.
Quẽ ꝓbauimus inmultis sepe
sollicitum eẽ. Testimoniũ illidat:
ut facilius audiatur. Nunc aũt
multo solliciciorẽ. confidentia mul¬
ta inuobis. Multo solliciciorem

Expanded text:
sed ut omnes videntes opera nostra bosed ut omnes videntes opera nostra bona, magnificent Patrem nostrum. Misimus autem cum illis et fratrem nostrum. Quidam hoc de Apollo asserunt dictum. Quem probavimus in multis saepe sollicitum esse. Testimonium illi dat, ut facilius audiatur. Nunc autem multo sollicitiorem confidentia multa in vos. Multo nunc sollicitiorem
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. sed cũ sollicicior eẽt.sua
uoluntate ꝓfectus ẽ ad uos. Gr̃a
quidẽ exhortationis. sed uolunta¬
te ꝓpria festinauit. ut mercedẽ
haberet: non etiã inuitus. quasi
ei sit credita dispensatio. Missus
qui etiã actus apłoꝵ preter euan¬
głm scripsit. Non solũ aũt. sed et
ordinatus ab ȩccłiis comes ꝑegri¬
nationis nr̃ȩ. cum hac grã quȩ
ministratur ãnobis. Testimonio
eccłarũ idoneũ eũ approbatũ fu¬
isse demonstrat. Ad dñi głam. et
destinatam uoluntatẽ nr̃am. Pro
positam. siue paratam. Deiucan¬
tes hoc. ne quis nos utuꝑet in
hac plenitudine quȩ ministratur
a nobis. Ne quis dicat. quomodo
xp̃s legem impleuit. cũ uideamus
xpianos nec tantũ elemosinã fa-¬
cere. quantũ fieri in lege p̃ceptũ ẽ:¬
ꝓuidemus eñi bona: non solum
coram dõ. sed etiã coram hominib
Nichil enĩ ꝓpt̾ humanã głam fa¬
cimus. sed tam̃ nolumus ut ꝑnos
aliquis scandalũ merito paciatur.

Expanded text:
ed cum sollicitior esset, sua voluntate profectus est ad vos. Gratia quidem exhortationis, et voluntate propria festinavit, ut mercedem haberet, non invitus, quasi ei sic credita dispensatio. Misimusqui etiam Actus Apostolorum praeter Evangelia scripsit. Non solum autem, sed et ordinatus est ab Ecclesiis comes peregrinationis nostrae, in hanc gratiam, quae ministratur a nobis. Testimonio Ecclesiarum idoneum eum et probatum fuisse demonstrat. Ad Domini gloriam, et destinatam voluntatem npositam sive paratam. Devitantes hoc, ne quis nos vituperet in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. Ne quis dicat, quomodo Christus legem implevit, cum videamus Christianos nec tantam eleemosynam facere, quantam fieri in lege praecepidemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Nihil enim propter humanam gloriam facimus, sed tamen nolumus, ut per nos aliquis scandalum merito patiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
um et leue tribulationis nr̃e.
Presens tribulatio quantolibet
temꝑe ꝑseueret. ad comparati¬
breuis et facilis ẽ. sicut ad ro¬
manos ait. Existimo enĩ quod
non sunt condigne passiones
huiꝰ temꝑis. ad suꝑ uenturam
głam. Supra modũ in sublimi¬
tate. Quia nulla comparatio
posuit. seruans metaphoram
stateram: suie quod tribulatio¬
num pondus quȩ supra modũ
sunt inp̃senti. sublimitate gloriȩ
ȩternȩ ꝓficiat. Non contemplan¬
tibus nobis quȩ uidentur. sed
quȩ non uidentur. Quȩ enĩ ui¬
dentur temporalia st̃: quȩ aũt
non udentur eterna sunt. De
uisibilibꝰ nec bonis mouemur.
nec malis: quia utraq finiunt᷑.¬

Expanded text:
um, et leve tribulationis nostrae. um, et leve tribulationis nostrae. Praesens tribulatio quantolibet tempore perseverans, ad comparatibrevis et facilis est: sicut ad Romanos ait: Existimo enim, quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam. Supra modum in sublimitate. Quia nulla comparatio pondus, servans metaphoram staterae: vel quod tribulationum pondus, quae supra modum sunt in praesenti, sublimitatem gloriae aeternae perficiant. Non contemplantibus nobis, quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt, quae autem non videntur, aeterna sunt. De visibilibus, nec bonis movemur, nec malis, quia utraque finiunt
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo. Credidi ꝓpt̃ quod locu¬
tus sum: et nos credimus ꝓpter
quod et loquimur. Hoc testimo¬
nio scredere ꝓbat: si eni ille ideo
quia credidit loquebatur. nemo
enĩ sanȩ mentis alteri affirme̾t
quod ipse non credit. Ergo et nos
loquimur inquit scredimus. quia
etiã ꝓpt̾ea tribulamur. Scientes
qm̃ qui suscitauit iħm. Firmiter
tenentes hanc fidem. quia nec
morte diuellimur. Et nos cũ iħu
suscitabit. et constituet uobiscũ
Sicut illũ suscitauit: etiã si ꝓ eo
uos. Om̃ia ideo patimur: qui fi¬
delit̃ ur̃am salutẽ querimus et
abundet in gła dĩ. Propt̃ quod
non deficimus. Propt̃ uos. et
ꝓpt̃ głam dĩ. in om̃ibus tribu¬
lationibus et obꝓbriis non ces¬
samus. Sed licet is qui foris est
nr̃ homo corrumpitur: tam̃ is
qui intus ẽ. renouatur de die
in diẽ. Lic&e corpis passionum
iniuriis corrum patur: anuna
tam̃ spe futuroꝵ cotidie confir¬
matur ad om̃ia sustinenda. Id
eñi quod inp̃senti ẽ. mom̃tane¬

Expanded text:
ntur. Credidi, propter quod locutus sum: et nos credimus, propter quod et loquimur. Hoc testimonio credere se probat. Si enim ille ideo quia credidit, loquebatur: nemo enim sanae mentis alteri affirmat, quod ipse non credit: ergo et nos qui loquimur, inquit, credimus, qui etiam propterea tribulamur. Scientes quoniam qui suscitavit Jesum. Firmiter tenentes hanc fidem, a qua nec morte divellimur. Et nos cum Jesu suscitabit, et constituet vobiscum. Sicut illum suscitavit, et nos, si pro eo vos. Omnia ideo patimur, quia fideliter vestram salutem quaerimus, et abundet in gloria Dei. Propter quod non deficimus. Propter vos, et propter gloriam Dei, in omnibus tribulationibus et opprobriis non cessamus. Sed licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est, renovatur de die in diem. Licet corpus passionum injuriis corrumpatur, anima tamen spe futurorum quotidie confirmatur ad omnia sustinenda. Id enim, quod in praesenti est momentane
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: ibi libertas. Liber ẽ. sp̃s: et
id circo non pocest uelamen ac¬
Qui ergo sp̃m dĩ habet: om̃ia il¬
li nuda sunt et aꝑta: quia sp̃s
om̃ia scrutatur. Nos uero om̃s
reuelata facie głam din specu¬
lantes. E uidenter et clare. dii
głam contemplamur. Item: hoc¬

Expanded text:
ni, ibi libertas. Liber est spiritus, et idcirco non potest velamen acquia qui spiritum Dei habet, omnia illi nuda sunt et aperta: quia spiritus omnia scrutatur. Nos vero omnes revelata facie gloriam Domini speculantes. Evidenter et clare Domini gloriam contemplamur. In
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ei dixisset. quando sstud
deret. cũ sciam me eẽ mortalem:
ideo głam resurrectionis indu
pus. inquo in hoc seculo ad huc
corruptibiliter habitamus. hu¬

Expanded text:
aliquis ei dixisset, quando istud erit, cum sciam me esse mortalem: ideo resurrectionem gloriae induxpus, in quo in hoc saeculo adhuc corporaliter habitamus:
Abbreviated transcription (Latin):
infideliũ. ut non fulgeat illumi¬
potest ita accipi : quomodo prin¬
ceps mundi. quia ipse sibi in in¬
fidelibꝰ uendicat principatum.
sed ꝓpt̃ calumpniã hereticorũ
ita legendum ẽ : ut dicamꝰ dm̃
m̃tes in fideliũ huiꝰ seculi meri

Expanded text:
infidelium, ut non fulgeat illumiinfidelium, ut non fulgeat illumipotest ita accipi quomodo princeps mundi, quia ipse sibi in infidelibus vindicat principatum: seu propter calumniam haereticorum ita intelligendum est, ut dicamus Deum mentes infidelium hujus saec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante. Uuu. Ideo habentes hãc
ministrationẽ. uixta quod mi¬
scđiam consecuti sumꝰ. Quia ꝑ
nos idonei tanto officio non era
mus ab hominibꝰ occulta uitioꝵ
anũ. Non ambulantes in astu¬
cia. Non turpis lucri grã p̃dican¬
tes. Neq ad ulterantes uerbũ
dĩ. ꝑ adulationẽ excusando pec¬
cata: sicut illi qui leti ficant cor
hominis. sierbo dĩ sermonẽ ui¬
lem admiscent et ꝑterrã repen¬
tem. Sed manifestatione ueritatis.
comiñdantes nosmet ipsos. ad om¬
nem conscientiã hominũ. Sed ita
manifestum ẽ apud homines
uerũ eẽ quod dicimus. ut etiã
eoꝵ conscientia testimoniũ nobis
ꝑhibeat qui resistunt. Coram dõ.
Non coram hominibꝰ.: id ẽ. non
ꝓpt̾ ipsos eis nos commendamus:
his qui ꝑeunt ẽ oꝑtum. Quasi
illi aliquis obiecisset: quod et¬
hanc non oins intelligunt ueri¬
tatem: sed credentes inquit. uł
subdole non fideles id etiã uide
orũ plurimi ignorabant. In quib
ds̃ huiꝰ seculi excecauit mentes

Expanded text:
T IV. Ideo habentes hanc administrationem, juxta quod misericordiam consecuti sumus. Quia per nos idonei tanto officio non emus ab hominibus occulta vitiorum. . Non ambulantes in astutia. Non turpis lucri gratia praedicantes. Neque adulterantes verbum Dei. Per adulationem excusando peccata, ut aliqui causa laetificandi cor hominis, verbo Dei sermonem vilem admiscent, et per terram repunt. Sed in manifestatione veritatis, commendantes nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum. Sed ita manifestum est apud homines verum esse, quod deorum conscientia testimonium nobis perhibeat, qui resisNon hominibus, id est, non propter ipsos eis nos commendamus. his, qui pereunt, est opertum. Quailli objecisset, quod hanc non omnes intelligant veritatem; sed non credentes inquit vel subdoli, non fideles: etiam plurimi Judaeorum ignorabant. In quibus Deus hujus saeculi excaecavit mentes
Abbreviated transcription (Latin):
uideant. et qui uident cȩci fiãt.
& ipse apłs alibi dixit. Quia non
crediderunt ueritati. sed consense¬
runt iniquitati: mittet eis ds̃ sp̃m
erroris. hoc ẽ dari ꝑmitcet. qui cre¬
dere noluerunt. Quasi si medicus
inobedientẽ egrũ deserat: ipse ei¬
egritudinẽ dicitur ꝓlongasse :
cũ tota illi culpa sit qui audire
contempsit: tam̃ si rursus roget
et obtemperet: potest reciꝑe sani¬
tatem. Quiꝰ ẽ imago dĩ. Imago ex¬
pressa substantie dĩ: sicut scrip¬
tum ẽ ad hebreos. Non eñi nosmẽt¬
ipsos p̃dicamus : sed ih̃m xp̃m do¬
minũ. Qui eni cõmoda ꝓpria
sicut qui suo uentri deseruiunt.
.xp̃i qui formã serui accepit: nõ
gle nec auaricie causa docemus.
Qm̃ d̾s qui dixit de tenebris lu¬
cem splendescere. Hoc contra om¬
nes inimicos ueteris testam̃ti. qd

Expanded text:
qui vident, caeci fiant. Et ipse Apostolus alibi ait: Quia non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati, misit illis Deus spiritum erroris: hoc est, dari permittit, quia credere noluerunt: quasi si medicus inobedientem aegrum deserat, ipse aegritudinem dicitur prolongasse: cum tota illius culpa sit, quia audire contempsit. Tamen si rursus roget, et obtemperet, potest, recipere sanitatem. Qui est imago Dei. Imago expressa substantia Dei, sicut scriptum est ad Hebraeos. Non enim nosmetipsos praedicamus: sed Jesum Christum Dominusicut qui suo ventri serviunt. NoChristi, qui formam servi accepit, non gloriae, nec avaritiae causa docemus. Quoniam Deus qui dixit de tenebris lucem splendescere. Hoc contra omnes inimicos veteris Testamenti: quia
Abbreviated transcription (Latin):
diem.d ipsum uelamen in lectio¬
ne ue. eris testam̃ti manet. Cuiꝰ
figuram ipse gestabat in facie.
gis. Sed usq in hodiernũ diem
positũ: ignorantie. Suꝑ cor eorũ.
Quibus legitur moyses: id ẽ. uide¬
orum. Cum aũt conuersus fuerit
addin. auferetur uelamen. Cum
conuersus fuerit uideus: sicut eñ¬
moyses conuertebatur ad audien

Expanded text:
Idipsum velamen in lectione Veteris Testamenti manet. Cujus ille figuram gestabat in facie. gis. Sed usque in hodiernum diem, orum. Ignorantiae, super cor eorum, quibus legitur Moyses: id est, Judaeorum. Cum autem conversus fuerit ad Deum, auferetur velamen. Cum conversus fuerit Judaeus, sicut Moyses convertebatur ad Domin
Abbreviated transcription (Latin):
absq peccato erat: ꝓnobis dicit᷑
factus peccatũ. quia ꝓpeccatis
nris mortiuis ẽ. Item pat̾ ꝓno¬
bis. xp̃m qui peccatũ nesciebat:
peccatũ eũ fecit: hoc ẽ. sicut ho¬
stia ꝓpeccato oblata. peccatũ uo¬
cabatur in lege. ut in leutico
scriptũ ẽ. & inponst manũ su¬
ꝑ caput peccati sui. Ita et xp̃s
ꝓ peccatis nr̃is oblatus. peccali
nom̃ accepit. Ut efficeremur
iusticia dĩ in ipso. Non nr̃a: nec

Expanded text:
absque peccato erat, pro nobis dicitur factus peccatum, quia pro peccatis nostris mortuus est: Pater pro nobis Christum, qui peccatum nesciebat, peccatum fecit: hoc est, sicut hostia pro peccato oblata, peccatum vocabatur in Lege ut in Levitico scriptum est: Et imponet manum super caput peccati sui, ita et Christus pro peccatis nostris oblatus, peccati nomen accepit. Ut nos efficeremur justitia Dei in ipso. Non nostra, nec
Abbreviated transcription (Latin):
sterium iusticie in gła. Quod mi¬
nistrat iusticia: dimittendo pecca¬
ta. Nam nec glificatum ẽ quod
claruit in hac parte: ꝓpt̃ excel¬
lentem głam. Comparatione glȩ
euangłice obumbratur gła legis:
sicut orto sole lumen obtundit᷑
lune. cũ tam̃ suo tempore mag¬
num habeat fulgorem. Hoc os¬
tendit etiã dñs. cum ascendens
montẽ. solus splendore solis uisus
est radiasse. cum tam̃ etiã moyses
et helias uisi ingła referantur. &
ideo uox desuꝑ patris ipsum iam¬
solum p̃cepit audiri. Si eñĩ quod
euacuatur ꝑ głam ẽ. multoma¬
gis quod manet ingła ẽ.Si eua¬
cuandum ꝑ gł̃am datum ẽ testa¬
mentum: quantomagis erit quod
ꝑmanet głosum: Habentes igitur
talem sp̃e. Talem spem głẽ. quia
spe salui facti sumiis. Multa fidu¬
tia utimur. Ineo qui nos fecit ido¬
neos. & non sicut moyses pone¬
bat uelamen suꝑ faciem suam.
Non ita facimus: quia hic iam

Expanded text:
sterium justitiae in gloria. Quod ministrat justitiam, admittendo peccata. Nam nec glorificatum est, quod claruit in hac parte propter excellentem gloriam. In comparatione gloriae evangelicae, obumbratur gloria Legis: ut, orto sole, lumen obtunditur lunae, cum tamen suo tempore magnum habeat fulgorem. Hoc ostendit etiam Dominus, cum ascendens montem solus, splendore solis visus est radiasse: cum tamen Moyses et Elias visi in gloria, referantur: et ideo vox desuper Patris ipsum solum praecepit audiri. Si enim quod evacuatur, per gloriam est: multo magis quod manet, in gloria est. Si evacuandum per gloriam datum est Testamentum, quanto magis erit, quod permanet gloriosum? Habentes igitur talem spem. Talem spem gloriae, quia spe salvi facti sumus. Multa fiducia utimur. In Deo, qui fecit nos idoneos. Et non sicut Moyses ponebat velamen super faciem suam. Non ita facimus, quia jam
Abbreviated transcription (Latin):
legis ꝑ głam euangłii euacuatur.
sed ita euacuatur ut ꝓficiat. sicut
infantiam ipse dicit euacuari in
iuri ꝑfecti etatẽ. Semen quoq:
euacuatur in fructũ. Melior qui
dem fructus semine: sed sine eo
eẽ non potest fructus: non ꝑiit
sed multiplicatur semin fructu:
et ita euacuatur. sicut ꝓpħia et
scientia destruentur. Quomodo
potest euacuari. Nam si ministra¬
gis abundat. Exposuit quod su¬
ꝑuis dixerat litteram occidere.
ministrationẽ ẽẽ mortis scilicet
dampnando peccantes. alit̃: hoc¬

Expanded text:
legis per gloriam Evangelii evacuatur, sed ita evacuatur, ut perficiat sicut infantiam ipse dixit evacuari in viri perfecti aetatem, semen quippe evacuatur in fructum. Minifructus semine, sed sine eo esse non potest. Fructus non perit, sed multiplicatur semen in fructu, et ita evacuatur, sicut prophetia et scientia destruentur. Quomodo potest evacuari. Nam si ministraria est. Exposuit quod superius dixerat, litteram occidere: ministrationem esse mortis, jam damnando peccantes. Multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
uult ostendere animã om̃ia ꝑ
corpus oꝑatam. Siue bonũ. siue
malũ. Uenite ad me benedicti. et
discedite ame maledicti. xiIIi.¬
Scientes ergo timorẽ dñi. hominib
suademus: dõ aũt manifesti sumꝰ
Scientes quantus metus sit diui¬
ni uidicii: hominib suademus.
ut caueant. dõ aũt manifesti sumꝰ.
sinon et nos formidamus. Sꝑo
auit et inconscientiis ur̃is mani¬
festos nos ẽẽ. Quamuis male uo¬
bis suggestum sit de nobis: puto
tam̃ quod non recipiat conscien¬
tia ur̃a de nobis aliquid suspica¬
ri quam nouit. nec possit aliis ma¬
gis fidem accomodare quã sibideꝰ¬

Expanded text:
vult ostendere animam omnia per vult ostendere animam omnia per corpus operatam, sive bonum, sive malum. Venite ad me, benedicti. Et, Discedite a me, maledicti. Scientes ergo timorem Domini, hominibus suademus: Deo autem manifesti sumus. Scientes quantus metus sit divini judicii, hominibus suademus ut caveant: Deo autem manifesti sumus, si non et nos formidamus. Spero autem et in conscientiis vestris manifestos nos esse. Quamvis male vobis suggestum sit de nobis: puto tamen quod non recipiat conscientia vestra de nobis aliud suspicari, quam novit: nec possit aliis magis fidem accommodare, quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
corpore: quia ad id sumus iterũ re¬
gressuri. Et p̃sentes eẽ ad dñm. Quã¬
quam creatori suo nulla creatura sit
ab sens: sed nos quodã modo dñ illi¬
tunc magis p̃sentes crimꝰ. utinã ꝑ
fecti. cũ a carnis fuerimꝰ fragilita¬
te seuincti. siue quod scđm nos
dõ p̃sentes erimꝰ quia scdm illũ
absentes ẽẽ nunquã possumus.
Et ideo contendimꝰ. siue p̃sentes si¬
ue ab sentes placere illi. Hoc ͤ amo¬
do tales eẽ conãmur: quales futu¬
ri sumꝰ in regno. Natura incorrup
diu inmundo positi ꝑegrinamur
adño. Conuersatione bona idaga¬
mus: ut ei in futuro placere pos¬
simus. non ut quidã putant. quia
postea quã excesserimꝰ ẽcorpore:
ibi aliquid oꝑantes diñ ꝓmerea¬
mur. Om̃s enĩ nos manifestari
oporcet ante tribunal. xp̃i. Pro
magnitudine potentie sedentis:
magnitudo tribunalis et terror
uidicii estimanda sunt. Uit refe¬
rat unus quisq ꝓpria corporis
nis temꝑe fecerat mentionem:

Expanded text:
corpore: quia ad id sumus iterum recorpore: quia ad id sumus iterum regressuri. Et praesentes esse ad Dominum. Quamquam creatori suo nulla creatura sit absens: sed nos quodammodo tunc illi magis praesentes erimus, ut etiam perfecti, cum a carnis fuerimus fragilitate sejuncti. Sive quod secundum nos Deo praesentes erimus: quia secundum illum absentes esse numquam possumus. Et ideo contendimus, sive absentes, sive praesentes, placere illi. Jam modo tales esse actu conamur, quales futuri sumus in regno, natura incorruptt: quamdiu in mundo positi peregrinamur a Domino, conversatione bona id agamus: ut ei in futuro placere possimus: non ut quidam putant, quia postea quam excesserimus e corpore, ibi aliquid operantes Deum promereamur. Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal Christi. Pro magnitudine potentiae sedentis, magnitudo tribunalis, et terror judicii aestimanda sunt. Ut referat unusquisque propria corporis nis tempore fecerat mentionem,
Abbreviated transcription (Latin):
calorem ipsius ignis assumit. Qui
dedit nobis pignus sp̃s. Qui iam
mus quia templũ sui sp̃s ꝑire
non patitur. Gaudentes igitur
semꝑ et scientes. Ideo hoc aude¬
mus petere: quia quamdiu in
corpore sumꝰ in hac uita. incertis
iactamur euentibꝰ. finẽ nr̃i exi¬
tus nescientes. Cum aũt excesse¬
rimus ecorpore: tunc scimus nos
diĩo ꝓpinquare. Qm̃ aduersis
et incertis sumus seculi molestiis
liberati. Qm̃ dũ sumꝰ incorpore:¬
namur. quia adhuc non sumus
in herecditate pat̾na ut ꝑegrini
Ergo non debemus de huiꝰ scłi
rebus magnoꝑe curare : sed neces¬
sariis contenti. Desideremus. et
om̃e studiũ ꝑueniendi ad pa¬
triã habeamus. quã fide adhuc
sꝑamus. et nondũ ꝑ speciẽ possi¬
demus. Audemus aũt. et bonã
uoluntatẽ habemus. Prorsus hoc¬
audenter eligimus. sicut alibi
ait. dissolui et cũ xp̃o eẽ. multo
magis meluis. Magis ꝑegrinari
acorpore. Bene ait. ꝑegrinari ã

Expanded text:
calorem ipsius ignis: assumit. Quicalorem ipsius ignis: assumit. Quidedit nobis pignus spiritus. Qui nobis mus, quia templum sui spiritus perire non patitur. Audentes igitur semper, et scientes. Ideo hoc audemus petere: quia quamdiu in corpore sumus in hac vita, incertis jactamur eventibus, finem nostri exitus nescientes. Cum autem excesserimus e corpore, tunc scimus nos Domino propinquare, quoniam adversis et incertis sumus saeculi molestiis liberati. Quoniam, dum sumus in honamur: quia adhuc non sumus in haereditate paterna. Ut peregrini ergo non debemus de hujus saeculi rebus magnopere curare: sed necessariis contenti, desiderium omne, et studium perveniendi ad patriam habeamus: quia fide adhuc speramus, et nondum demus. Audemus autem, et bonam voluntatem habemus. Prorsus audenter hoc eligimus, sicuait: Dissolvi, et cum Christo esse, multo magis melius. Magis peregrinari a corpore. Bene ait, peregrinari a
Abbreviated transcription (Latin):
te aduentum dñi uł passionib
uł conditione naturȩ fuerit
dissolutũ: cęlestem incorrup¬
tionem ex deo. corpore siuuiscen¬
te iiumuf. Domũ non manu fa-¬
ctam eternã in cęlis. Quia ani¬
male corpus quod dĩ manu quo¬
dam modo dicitur eẽ plasmatum.
in hoc ingemiscimus. habitatio¬
nem nr̃am quȩ de cęlo ẽ suꝑ in¬
ꝓlabore accipitur: quia cũ ge¬
mit laborat. sicut partus poni¬
tur ꝓ dolore: Ad hoc ergo labo¬
ramus: ut suꝑ indui mereamur.
inueniamur a fide uł oꝑe pietatis.
Nam et qui sumus in tabernacło.
ingemiscimis grauati: eo quod
nolumus ex spoliari. sed suꝑuesti¬
ri. Nam et qui uiui inuenientur.
hoc laborant ut non exspolient᷑
ab igne cũ peccatoribꝰ cũ incepe¬
rint elementa consumi: sed cũ
iustis inmortalitatẽ suꝑindui me¬
reantur. xiii.Ut absorbeatur
absorbetur. non apparet cũ sit. si¬
cut ferrũ si mittatur in ignem.¬
et manente eius matheria totũ
sit ignis: nam et splendorẽ et¬

Expanded text:
te adventum Domini, vel passionibus, vel conditione naturae fuerit dissolutum, coelestem incorruptionem ex Deo, corpore reviviscente, sumemus. Domum non manufactam, sed aeternam in coelis. Quia animale corpus, quod Dei quodammodo manu dicitur esse plasmatum: us, habitationem nostram, quae de coelo est, superinpro labore accipitur: quia cum gemitu laboratur, sicut et partus pro labore ponitur. Ad hoc ergo laboramus, ut illa superindui mereamur. inveniamur. A fide vel opere pietatis. Nam et qui sumus in hoc tabernaculo, ingemiscimus gravati: eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri. Nam qui vivi invenientur, hoc laborabunt, ut non exspolientur ab igne cum peccatoribus, cum omnia coeperint elementa consumi: sed ut cum justis immortalitate superindui mereantur. Ut absorbeatur, absorbetur, non apparet cum sit, sicut ferrum si mittatur in ignem, manente ejus materia totum fit ignis: nam et splendorem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtnam. Et ad hec quis tam idoneus:
Ad hȩc facienda. quis potest tam
idoneus eẽ. quã nos qui ad hoc su¬
mus electi : Non enĩ sumꝰ sicut
plurimi. adulterantes uerbũ dei.
Pseudo apłos tangit: humanũ sen¬
sum diuine p̃dicationi miscentes.
Unde ysaias ait. Caupones tui
miscent uino aquã. id ẽ. mero do¬
ctrmnȩ adulterationis mollia uer¬
ba. quibus homines qui non cam
in ebriati fuerant quã delectati ce¬
pescant. Sed ex sinceritate. sicut
dõ ꝓcessit doctrina. quã scimus¬
nos ipso p̃sente in ꝑsona dicere¬
xp̃i: id ẽ. sicut ipse p̃dicauit.
UII. Incipimus iterũ nosmet ip¬
sos cõmendare: Non ut cõmen¬
demus nos uobis ista dicendo. lau¬
dari nos uolumus: sed hȩc ne ab
aliis seducamini cogimur memo¬
rare. Aut nunquid egemus sicut
quidã cõmendaticiis epłis. ad uos
aut ex uobis: Quos non cõmen¬
dat gra uitutũ: illos digne com¬
mendant epłe amicorũ .Uiii.¬
sationem om̃ibꝰ cõmendamur: si¬

Expanded text:
tus. Et ad haec quis tam idoneus? Ad haec facienda quis potest tam idoneus esse, quam nos, qui ad hoc sumus electi? Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei. Pseudoapostolos tangit, humanum sensum divinae praedicationi miscentes. Unde Isaias ait: Caupones tui miscent vino aquam, id est, merae doctrinae adulationis mollia verba: quibus homines non tam inebriati ferveant, quam delectati tabescant. Sed ex sinceritate, sicutDeo processit doctrina quam scimus, ipso praesente, in persona loqui Christi, id est, sicut ipse praedicavit? CAPUT III. Incipimus iterum nos ipsos commendare? Non ut commendemus nos vobis ista dicendo, laudare nos volumus: sed haec ne ab aliis seducamini, cogimur commemorare. Aut numquid egemus sicut quidam commendatitiis epistolis ad vos, aut ex vobis? Quos non commendat gratia virtutum, illos digne commendant epistolae amicorum. Epism fidem omnibus commendamur, si
Abbreviated transcription (Latin):
unt. et in his qui ꝑeunt. Aliis qui¬
dem odor mortis in mortẽ: aliis
aũt odor uite inuitam. Quidã
ita dicunt: nr̃ labor dõ semꝑ ͤ gra¬
tus. quia om̃ibus p̃dicamus seu
uellent credere seu nollent sed
hic ꝓprie de his dicit. qui uł sana¬
bantur ab illis ꝑ ipsos. uł in quibꝰ
uindicta fiebat bonus ergo in
utrisq. quia iustus. Item hoc ẽ¬

Expanded text:
unt, et in his qui pereunt. Aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitae in vitam. Quidam ita dicunt, noster labor Deo semper est gratus: quia in omnibus praedicamus, seu velint credere, seu nolint; sed hic proprie de illis dicitur, qui vel sanabantur per ipsos, vel in quibus vindicta fiebat. Bonus ergo odor in utrisque, quia justus. Et ad hae
Abbreviated transcription (Latin):
beatus apłs auctoritate firmaret
hunc ẽẽ. xp̃m saluatorẽ mundi.
quẽ moyses et ꝓpħe adnuntiaue¬
runt. ideo scđm scripturas p̃di¬
ctum ẽẽ cominemorat: sicut in¬
ter cȩtera ysaias ꝓpħa dicit.Si¬
cut ouis ad occisionẽ ducłtur: et qua¬
si agnus coram tundente se obinu¬
tescłt. Item infra idem ꝓpħa. Et
dabit impios ꝓ sepultura: et duu¬
tes ꝓmorte sua. Similit̃ osee ꝓpħa
tercia die resurrectionẽ xp̃i futu¬
ram adnuntiat: dicens. Uiuifi¬
cabit nos post duos dies indie

Expanded text:
beatus Apostolus auctoritate firmaret, hunc esse Christum Salvatorem mundi, quem Moyses, et prophetae annuntiaverunt: ideo secundum Scripturas praedictum ea Isaias propheta dicit: Sicut ovis ad occisionem ducitur, et quasi agnus coram tondente se obmutescit. Item infra idem propheta: Et dabit impios pro sepultura, et divitem pro morte sua. Similiter Osce propheta, tertia die resurrectionem Christi futuram annuntiat, dicens: Vivificabit nos post du
Abbreviated transcription (Latin):
do mentiti. Sed ẽ in illo fuit.
hoc ẽ. in mutabilitas ueritatis
sicut ‸ illo moysi. Qui ẽ misit me.
Ille eñi uere ẽ: qui semꝑ idem ẽ
Quotqͦt enĩ ꝓmissiones dĩ st̃. in

Expanded text:
s. Sed est in illo fuit. Hoc est, incommutabilis veritas. Sicut illud Moysi: qui est, misit me. Ille enim vere est, qui semper idem est. Quotquot enim promissiones. . . . . in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectum. Sed uale faciens eis: ꝓ¬
fectus sum. Cito inde egressussũ.
quamuis occasionem habuerim
p̃dicandi. Inmacȩdoniã. ꝑ quam
auobis titus erat utiq rediturus.
Uicinior em̃ ẽ macedonia ad¬
achaiam: quã troade. deniq cũ
ibi eẽt. dicit titum postea uenis
ipse triumphat. Et odorem noti¬
cie suȩ manifestat ꝑ nos in om̃i
loco. Odor noticie dĩ: ꝑ doctrinã
manifestatur et signa. Odor aũt
dicitur: quia sentitur potius qͣm
uidetur: Et quia primo credentes¬

Expanded text:
Titus. Sed valefaciens eis, profectus sum. Cito inde egressus sum, quamvis occasionem habuerim praedicandi. In Macedoniam. Per quam a vobis Titus erat utique rediturus. Vicinior est enim Macedonia Achaiae, quam Troadae: denique cum ibi esset, dicit Titum postea advenissipse triumphat. Et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco. Odor notitiae Dei, per doctrinam manifestatur et signa. Odor autem ideo dicitur, quia sentitur potius quam videtur, et quia primo credentes
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter enĩ circumuenit ꝑnimi¬
am duriciam: ut peccatores ꝑeant
desperando: quomodo innimia re¬
missione. minime corrigendo. Un¬
de salomon ait. Non declines ad
dexteram neq ad sinistram. Quam¬
quã ergo totap epłam contra no¬
uacianũ sit . tam̃ hic eiudentissi¬
me ostenditur. adiabolo circũuen¬
tͦs penitentiam denegare. cuiꝰ ista
uersucia ẽ. ut sub specie iusticie
fallat incautos .ui. Cum uenis¬
sem aũt troade ꝓpt̾ euangłium
xp̃i : et ostiũ michi aꝑtum eẽt
in dño. non habui requiem sp̃ui
meo. eo quod non inuenerim
pera. nullam requiem habuerit.
quia titũ quem ad eos miserat non
inuenit. tuens scilicet ne minime
correxissent: quia nondum ei nun¬

Expanded text:
similiter circumvenit per nimiam duritiam peccatores, ut pereant desperando: quomodo nimia remissione minime corrigendo. Unde Salomon ait: Non declines in dexteram, neque sinistram. Quamvis ergo tota Epistola contra Novatum sit, tamen hic evidentissime ostenditur a diabolo circumventos poenitentiam denegare: cujus ista versutia est, ut sub specie justitiae fallat incautos. Cum venissem, ait, Troadem propter euangelium Christi et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non inuenerim ata, nullam requiem habuerit: quia Titum quem ad eos videndos miserat, non invenit, timens jam, ne minime eos correxisset, quia nondum ei qu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Qua ꝑfectam cognoscat
se ueniã consecutum. Ideo autẽ
et scripsi. ut cognoscam exꝑimen¬
tum ur̃m: an in om̃ibus obedien¬
tes estis. Ut uideam si quomodo
audistis inuindicando: ita obau¬
diatis in indulgendo. Obedientia
lo contempnit. Cui aũt aliquid
donastis: et ego. Si cui iam forte¬

Expanded text:
tatem. Qua perfecte recognoscat tatem. Qua perfecte recognoscat se veniam consecutum. Ideo enim et scripsi vobis, ut cognoscam experimentum vestrum an in omnibus obedientes sitis. Ut videam si quomodo obaudistis in vindicando: ita obaudiatis in indulgendo. Obedientia lo contemnit. Cui autem aliquid donatis, et ego. Sicut vo
Abbreviated transcription (Latin):
corripui. Non ut contristemini.
contristemini: sed ut sciatis me
om̃ia de caritate fecisse. Sed ut¬
citudine: abundanciorẽ cognosce¬
tis caritatẽ. Siquis aũt contrista¬
uit: nonme contristauit. Quia
ꝓ illo peccato etiã uos correpti am¬
plus ꝓfecistis. sue et qui emen¬
dauit. non me penitus contrista
Ideo scribo eũ recipi. ut non onere¬
mini: ne si ꝑ ur̃am duriciã despe¬
rauerit de salute. Sufficit illi qui¬
eiusmodi ẽ. obiurgatio hȩc quȩ fit
apluribꝰ. Non de illo solo dicit qui
pat̾nam polluit uxorẽ: sed de om̃i
peccante. nam multos peccasse illic¬
epła prima demonstrat. Ita ut econ-¬
Ut contra obuirgationem donetis
ueniã. et consolemini uerbis ꝓpħe
dicentis. Nolo mortẽ peccatoris: ta
peccata eius. Ne forte abundanti¬
dulgentiȩ. absorbeatur gurgite ui¬
cioꝵ. et adiabolo ꝑsuasus. ad infide¬
litatis et blasphemiȩ maiora p̃ci¬
picia deducatur. Apter quod obse
cro uos. ut confirmetis in illũ cari¬

Expanded text:
citus. Non ut contristemini, contristemini, sed ut sciatis me omnia in charitate fecisse. Abucitudine, abundantiorem cognoscite charitatem. Si quis autem contristavit me, non me contristavit. Quia per illius peccatum vos etiam correpti, amplius profecistis. Sive, qui me emendavit, non me penitus contristavIdeo scribo eum recipi, ut non oneremini, si per vestram duritiam desperaverit de salute. Sufficit illi, quiejusmodi est, objurgatio haec quae fit a pluribus. Non de illo solum dicit, qui paternum polluit thorum, sed de omni peccante: nam multos illic peccasse, Epistola prima demonstrat. Ita ut econUt contra objurgationem donetis veniam. Et consolemini. Verbis prophetae dicentis: Nolo mortem peccatoris. Et, forte abundantidulgentiae. Absorbeatur. Gurgite vitiorum, et a diabolo persuasus, ad infidelitatis et blasphemiae majora praecipitia deducatur. Ad hoc ecro vos, ut confirmetis in illum chari