comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocatum quidã ꝑ antifrasim
pritant. quod non sit mũdum.
Na omne locum mundũ est. uo¬
lut abria appellata quod ibi apri
uolucentur. uligo sordes limi uł
aque lunt. Sabulum leuissimũ
terre genus. Argilla ab argis uo¬
cata. apud quos p̾mũ erea uasa
fiebant. Creta ab insula crete¬
ubi melior est. Ereta cimolia cã¬
dida est a cimea it alie insula
dicta. quarum altera uestiuentoꝵ
preciosos colores emollit ⁊ ꝯfrica¬
tus sulphure quodam nitore exi
ipã candida appellata eo quod in
torem argento reddat. Terra sa¬
mia a samo insula dicta. gluti¬
nosa et candida. et lingue lens.
medicamentis et uastalis neces¬
saria. Pulius puteolanus in pa¬
teolauis it alie colligitꝰ᷑ collibus
opponitur q ad sustiuenda ma¬
eia fluctus q frangẽdos. Nam
mersus aquis protinꝰ lapis fit.
undisq cotidie fortior effectus.
in saxum uiutat᷑. sicut argilla
igne in lapidem uertitur. Sul¬
phut uocatum qr igne accendit᷑.
ur enĩ ignis est. Nam uis eius et

Expanded text:
catum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum; nam omne lotum mundum est. Volutabra appellata quod ibi apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Cretubi melior est, nomen traxit. Creta Cimolia candida est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhiipsa ctorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapidem vertitur. Sulpur vocatum quia igne accenditur; πῦρ enim ignis est. Nam vis eius et
Abbreviated transcription (Latin):
Istoria est narratio ⁊ei geste
per quam ea que in p̃terito¬
ueteres em̃ nemo conscribebat hystoriã.
uisi is qui int̾fuisset. et ea que scribenda
eeñt udisset: Meliꝰ enĩ ocłis que fuint
de p̃hendimus. quãq audicõe tolligimꝰ:
Que enĩ udentur sine mendatio profe¬
runtur: Hec disciplina ad gramatitã
nmenta dicuntur. eo ꝙ memoriam
t̾buant reꝵ gestaꝵ. Series aũt dita
ꝑ translationem a sertis floꝵ muitem

Expanded text:
istoria est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeteriveteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticamnumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per transl
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾num est. qͣi hien̾ nus. qui plerumq
aꝑte totam hyomem signifitat: hec temꝑa
singulis etiam celi ꝑtib ascribuntꝰ. uer
quipe ouenti datut. qꝙ tunc ex fris om̃ia
oriunt᷑. Estas uero meridiano eo quod
pars enis calore flagrantior sit : hiens
septẽtriom eo ꝙ frigoribus et ꝑpetuo gelu
torpet Autumpnud̾ occiduo piopter
quod graues morbos habet: Unde et tunc
omiã folia arboꝵ defluunt: Ut autem
autumpnus habudet morbis facit hoc
ꝯfimum frigoris et caloris et ꝯpugnã¬
cia int̾ se contrariorum aereum: cap̃

Expanded text:
et vernum est, quasi hievernus; qui plerumque a et vernum est, quasi hievernus; qui plerumque a parte totum, hiemem, significat. Haec tempora singulis etiam caeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienoriuntur. Aestas vero meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit. Hiems septemtrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet. Autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet. Unde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se contrariorum aerum.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt.uer. estas. antũpnus. anii¬
et hyemis. Dicta sunt sunt aũt
tempora a cõmunionis temꝑamento. quod
inuitem sehumore. sutitate. calore. Et
frigore temꝑent. hec et curricula dũt. q
non stant sed cureunt: Constat antebu
post fatum modum ex equalitate cursu
colis temꝑa in t̾uos menses fuisle diuila.
Quorum tꝑm talem ueteres facuuit
discretionem. ut pͥmo menle dicat᷑. uer
et etas m̃ t̾bus mensib suis. nona. adultu
et p̃ceps. Sic et ancũpnus. nonꝰ. adultus.
et p̾ceps. Itẽ hyems. noua adulta. et p̃ceps
siue extrema. Unde est ilud extreme su
uestit᷑ tellus herbis. et in florem curicta
dicit᷑ ab estu .i. a calore et estas quasi
usta .i. exusta et arida: Nam calor arid
cadunt et omiã maturescunt. Hie mẽ
ratio hemisꝑti nũcupauit. qr tunt breuiori
sol nolutur circulo. Unde et hoc tempus
a tibo. quod maior sit tunc edendi appetitꝰ.
Edacitus em̃ grece bruma appellat
uũ et mbrumati dñr quibus fastidium
est tiboꝵ. hybernꝰ autem int̾ hyemeni

Expanded text:
sunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus, novus, adultus et praeceps. Item hiems, nova, adulta et praeceps sive extrema. Unde est illud Virg. Geovestitur tellus herbis, et in florem cuncta id est a calore; et aestas quasi ustas, id est exusta et arida. Nam calor ariducadunt et omnia maturescunt. Hiemem ratio hemisphaerii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde et hoc tempus is; vel a cibo, quod maior sit tunc vescendi appetitus. Edacitas enim Graece βρῶμα appellatur; unde et inbrumarii dicuntur quibus fastidium est ciborum. Hibernus autem inter hiemem
Abbreviated transcription (Latin):
Actus dictus a iaciendo. Unde et
procul ferue. bastas pondere librato
cere. sagitas arcu emittere. cap̃¬
sitas birium in labore et pond̾e
ta quibus cominus certantes
cum medios aripiant fere quatiãt.
id q apud grecos pali uocatur. Q¬
dam opinant᷑ arcem luctandi. urso¬
rum contentione monitratam. Ilã¬
qr int̾ ceteras fetas eos solos et eri¬
gi congressos et subsidere celeriter
ac reuerti. et modo mambus temp¬
tare inuiceni. modo compleru abige̾
sese. more luctantium. capitulũ
cant. a frequentia qua ce¬
lebrantur. Si quidẽ et omnem ce¬
tũ atq ꝯuentũ agona dici. Alni qd̾
in circulis et quasi agoniis id est
sine angulo locis ederentur. nũcu

Expanded text:
actus dictus a jaciendo; unde et procul ferire, hastas pondere librato jacere, sagittas arcu emittere. CAPsitas virium, in labore et ponde quibus comminus certantes cum medios arripiant, fere quatiunt, idque apud Graecos πάλλειν vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursorum contentione monstratam. Namque inter caeteras feras eos solos, et erigi congressos, et subsidere celeriter, ac reverti, et modo manibus tentare invicem, modo complexu abigere sese more luctantium. CAPUT XXV.cant, a frequentia qua celebrabantur. Siquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; alii quod in circulis, et quasi agonis, id est, sine angulo locis, ederentur, nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
et quadrantem propt̾ quat᷑ ductũ.
quod est biss extus. quem suꝑ dierum
cursum in amiũ sol facit: Siue quod
nequeat anno suo introduci ñ byssexto.
usq in diem p̾die kł̃as ianuarias. ni
lune cursu bysse xtus apponit᷑. atq
inde detrahit᷑᷑ : Iut̾calares autxm¬
dies idcircouocant᷑. qr int̾ponunt᷑
ut ratio lune solisq quemat: Calare
ni. pon̾e̾ dicit᷑. int̾calare uit̾ponere:
Epactas greci uocant. latim adiet¬
tiones. Animas lunares. que per
undenarium numerũ usq ad t̾cena¬
rium in se reuoluũt᷑. Quas ideo egip¬
tii addiciunt ut lunaris emͤsio ritiom
solis eq̃tur: luna enĩ iuxta cursum
et fuint in annũ lunares dies. ceclim
remanent ad cursum anin solatis
xi dies. quos egiptii addiciunt. uñ ⁊
adiectiones uocant᷑. Absq hiis non
iuenies lunam quota sit in quolib
que fui̾t eo die. Continent᷑ autem
cirtulo detem nouenali. sed cum ad .xuiii.
epactas ꝑuenerint. qui est t̾culus

Expanded text:
et quadrantem propter quater ductum; et quadrantem propter quater ductum; quod est bissextus quem super dierum cursum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi usque in diem pridie Kalendas Januarias, in lunae cursu bissextus apponitur, atque inde detrahitur. 28. Intercalares autdies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad trium in se revolvuntur, quas ideo Aegyptii adjiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aquetur. Luna enim juxta cursum et fiunt in anno lunari dies CCCLIV, remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adjiciunt unde et adjectiones vocantur. Absque his non invenies lunam, quota sit in quolibet quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decennovenali: sed cum ad viginti novem epactas pervenerint, qui est circulus
Abbreviated transcription (Latin):
tatum est sacramentũ p̾ꝰ ocultum in
aphito eniginate. Ideo et propter hec
tu seculi tempora resurrectio dm̃i tͥduana
propter ipm̃ nũm septenarium fit. quo
uniu̾sitatis significatio sepe figurat᷑.
qui etiami ipĩ ecclesie t̾buit᷑ propt̾ instar

Expanded text:
tatum est sacramentum prius occultum in tatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc mundo ad patrem. Cirꝰ nox
ideo ꝑuigil ducit᷑. propt̃ aduentũ regis
ac di̾ nrĩ. ut tempꝰ resurrectionis eiꝰ
nos non dormientes seduigilantes
inueniat: Cuiꝰ noctis duplex racio ẽ.
siue quod in ead̾ iutã tũt recepit cum
passus est. siue quod postea ead̾ hora
qua resurrerit ad iudicandũ uenturꝰ
est. Eo iut mͦ aginus pascha ut nõ
solum mortẽ et resurrectionẽ x̾ in
memoriam reuocemꝰ. sed etiã cetera
que circa eum accestant᷑. ad satra
propt̾ mitiũ enĩ noue uite et propt̾
nouũ hominem quem iubeniur indu̾e
et exuere ueterem. expurgantes
uetus fermentum ut simꝰ noua
propt᷑ hanc gͦ uite nouitatem p̾mus
palchali mistice att̾butus est. Quod
uero t̾cie epdomade die pascha celebrat᷑
.i. qͥ dies occurrit a q̃nta decima in uice¬
simam p̾mam. hoc significat. qr in toto
tempe scłi quod septenario dierũ niͣo
hoc sacrmentũ apparuit: Primũ
enim tempus est añ legem. scd̾m sub
lege. t̾cium sub grã. Ubi iam manifes¬

Expanded text:
Patrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantpropter ipsum initium nouae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua propter hanc ergo uitae nouitatem primus paschali mystice adtributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierum numero hoc sacramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifes
Abbreviated transcription (Latin):
aum. udceccxx: post cuiꝰ expletionẽ
ret. Quem ritum scĩ patres in nicena
synodo prohibuerunt. constituẽtes
non solum lunam paschalem et mẽsẽ
inquirere. sed etiam et diem resur¬
rectionis dm̃ce obseruare. et ob hoc
Masche autẽ notabulum non grecũ
sed hebreum est. nec a passione quĩ
paschin grece dicit᷑ pati. sed a tran¬
situ hebreo u̾bo pascha appellatũ est.
eo quad tunt populus dei ex egipto tiũ¬

Expanded text:
ai. XVI. post cuius expletionem ret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observare; et ob hoc Paschae autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeum est; nec a passione, quoniam πάσχειν Graece dicitur pati, sed a transitu Hebraeo verbo pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto tran
Abbreviated transcription (Latin):
licodoxus ritẽ glorie. orator
ab ore uocatus aꝑorando no¬
minatus .i. dicendo nam orate
dicere est. obandiens. ab aure co quod
audiat inꝑantẽ. Ospes eo ꝙ inferat
ostio pedem ospes facilis aptus. et
ostio patens. unde et hospitalis homo
dicitur. Osor inimicꝰ. ab odio dictus.
situt amator ab amore et est comuñs
generis. Odibilis. odio habitus. obsitꝰ
obsessus .i. undiq in sidiis conuallatꝰ.
obscemis. impure libidinis auitio obscuro
dicit᷑. Obtusus ebetior et obscurior
qͣi ex omnĩ ꝑte tusus. Obnixius contra
nisus et conabundꝰ. Obnoxius. quia
obligatus nexibus culpe. Oblectator¬
nisi me lactasses amantem. unde et
oblectator dictus est. et obtrectator
malignꝰ. et qui obstrigillando officiãdo
q non sinat quempiam progredi et
agescere. Orbus eo quod liberos non

Expanded text:
odoxus, rectae gloriae. Orator ab ore vocatus, a perorando nominatus, id est dicendo; nam orare dicere est. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facilis, aptus et ostio patens: unde et ospitalis homo dicitur. Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis. Odibilis, odio aptus. Obsitus, obsessus, id est, undique insidiis convallatus. 199. Obscenus, impurae libidinis, a vitio obscuro dictus. Obtunsus, hebetior, et obclusior, quasi ex omni parte tunsus. Obnixus, contra nisus, et conabundus. Obnoxius, quia obligatus est nexibus culpae. sAndr. 648: Nisi me lactasses amantem. Unde et oblectare dictum est. Obtrectator, malignus et qui obstrique non sinat quempiam progredi et augescere. 201. Orbus, quod liberos non
Abbreviated transcription (Latin):
i. per ea que accidunt ꝑtib ut puta per
qualitates gn̾a. et nu̾os. figuras. et
casus. ꝑ ista gͥ omĩa fuint᷑ soloecisim.
sicit donatus exposuit: fuint p̃terea
et pluribus modis. Nam lucilius cẽtum
genera soloensmorum dixit: quos om̃s
uitare pocius quã lequi debet q̃ regulã
recte loquendi tene̾ studet: cap̃. xxxiiii
xa dicuntur. que in eloquio taue̾
debemus: Sunt aũt hec: Barbarismꝰ.
soloecismꝰ. acirologia. cacefaton. et reli¬
qua. Barbarismus est corruptio u̾bi
uniꝰ ut si t̾ciam sillabam quis producat
gramineũ. Cacefaton. dictio obscena
nel incompoĩte sonans: Obscena. ut
Mala enĩ fuit compoĩtio ab ea spllaba
incipe qua suꝑior finiebat: Sed si alio

Expanded text:
id est per ea quae acciduntur partibus, utputa per id est per ea quae acciduntur partibus, utputa per qualitates, per genera et numeros, figuras et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. De vitiis . la dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacenphaton, et reliqua. Barbarismus est corruptio verbi unius. Ut si tertiam syllabam quis producat 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite sonans. Obscena, ut Mala enim fuit conpositio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleo
Abbreviated transcription (Latin):
sime sillabe finis in altetius p̾ncipio est.
Dloccismus est plurimoꝵ u̾boꝵ
nit̾ se incõueniens compositio.
sicut barbarismus uniꝰ u̾bi corruptio:
Derba enimi non recta lege cõuincta.
Coloccismus est. ut si quis dicat. niter
nobis pro nit̾ nos. aut date uemiam
sceleratoꝵ prosceleratis: Dutus aut
soloecismus a ciuib qui ex ube soloe
que minc põpeiopolis appellat᷑ profet¬
ti. cum apud alios cõmorantes suam
et illoꝵ linguam uitiose inconsequẽt᷑¬
q confunderent. soloetis mo nomen
dederunt. Unde et similit̾ loquẽtes.
soloetismos facere dicuntur: Soloe¬
cismus apaũt apud poetas stema
dicit᷑. quotiens in uersu necessitate
ietri factus niuent᷑:. Cum aut̃ non
iuuenitur necessitate ꝑmanet soloe¬
cismi tulpa: Soloetisiꝰ fit duobus
modis. aut ꝑ ꝑtes orõius. aut per accidẽ¬
cia; ꝑ partes orõis fit si alterã partẽ
pro altera ponanius. ut puta si p̾poĩtoẽs
aduerbiis applicemus Paccidẽtia fit

Expanded text:
simae syllabae finis in alterius principio est, Soloecismus est plurimorum verborum inter se inconveniens conpositio, sicut barbarismus unius verbi corruptio. Verba enim non recta lege coniuncta soloecismus est, ut si quis dicat 'inter nobis' pro 'inter nos', aut 'date veniam sceleratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessitate metri factus invenitur. Cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orationis, si alteram partem pro altera ponamus, utputa si praepositiones adverbiis adplicemus. Per accidentia fit,
Abbreviated transcription (Latin):
aruorum cultud et sydera celi. Neq
em̃ alibi ñ in celo sunt spd̾a: Pysologia
non sit aliud uiue̾ ꝙͣ non mori macro¬
logia longiloquium res non necessari¬
ad comp̃hendens: ut legati nõ impetra¬
ta pace̾ retro unde uenerant domũ
ut si fata uirum seruant si nestit᷑ auul
etherea. neq adhuc trudelib octubat
umbris: Cotũ enim quod repetitur
una res est: sed screbo sermone annũ¬
ciata Eclipsis est defectus dictioms
pharetra ex auro. deest enim erat.
Capmosis est huilitas statũ rei magne
dictis infirmans: ut apparent rari
nantes in gurgite uasto: Gurgite posuit
mus hasta: Amphibologia. ambigua
dictio que fit ꝑ tasimi: aut accusatiuũ
ut illud responsum apollinis ad pyrrum
uit esse uictorem: fit et ꝑ nicertam distĩc
certa distinctio utrum bellum ingent
au uigens yfalia: fit et ꝑ cõmune u̾bũ
ut dep̃catur sato. calumpniat᷑ cicero.
Prestolatus brutus. dedignat᷑ automiꝰ
uec ostenditili inħ ambiguitate utrũ

Expanded text:
arvorum cultus et sidera caeli. Neque enim alibi nisi in caelo sunt sidera. Perissologia non sit aliud vivere quam non mori. Macrologia longiloquiumas conprehendens, ut: legati non inpetrata pace retro unde uenerant, domum  Si fata virum servant, si vescitur aura aetherea, neque adhuc crudelibus occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntiata. Eclipsis est defectus dictionis, en. 4, 138: Cui pharetra ex auro: deest enim 'erat'. Tapinosis est humilitas, statum rei magnae dictis infirmans, utVirg. Aen. 1, 118: Apparent rari nantes in gurgite vasto. 'Gurgitem' posuit mus hasta. Amphibolia, ambigua dictio, quae fit aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis ad Pyrrhumverit esse victorem. Fit et per incertam distinctcerta distinctio, utrum 'bellum ingens' an 'ingens Italia'. Fit et per commune verbum, ut: 'Deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius'; nec ostenditur in hac ambiguitate utru
Abbreviated transcription (Latin):
zina per equora cana celonis. Bire¬
mes autẽ naues sunt. habentes remo¬
rum ordinẽ geminũ. Turemes et
quadriremes. t̾um et qua tuor ordi¬
num sit et penteres et exeres qͥ nos
uel senos ordines hñtes. Auctuarie
naues sunt. que uelis simul et remis
aguntur. yppocanus. in quo equos
transuehere solitũ est. Pontonum
nanigium. fluminale. tardũ et gra¬
ue. quod nõ inisi remigio progredi
potest. hinc et transiectus idest ex¬
tontus Est emĩ latus. bñ et tͣns eth¬
uicula breuisq alia appellatione dr̃¬
et cimba et caupulus. sicut et lint̾s
id est carab quo in spado paludib¬
q utuntur. Carabus ꝑua scafa ex
uinime facta. que contexta crudo
corio genus naugn prebet. Porte¬
unia nauicula syrtatici generis la¬
ta et sine carma. a portando uoca
ta. utuntur hiis in pannonia. Tra¬
barie amince naues. que ex singu¬
lis trabibus cauantur. que alio no¬
mine lictorarie dñr. bee et caudice
ex uno ligno cauato facte. et inde

Expanded text:
rina per aequora cana celocis. 23. Birerina per aequora cana celocis. 23. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes, et quatriremes, trium et quatuor ordinum; sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. 24. Actuariae naves sunt, quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium, navigium fluminale, tardum et grave, quod non nisi remigio progredi potest. Hinc et trajectus, id est, extentus. Est enim latus, unde et transenvicula brevis, que alia appellatione et cymba et caupolus, sicut et linther, id est carabus, quo in pado paludibusque utuntur: carabus, parva scapha ex vimine facta, que contexta ex crudo corio, genus navigii prebet. Portemia, navicula syriatici generis, lata et sine carina, vocata a portando, uta. Utuntur his in Pannonia. Trabariae amnicae naves quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine litorariae dicuntur. Haec et caudicae, ex uno ligno cavato factae; et inde
Abbreviated transcription (Latin):
leritate sui anchoris et instrumen
tis reliquis nauium uehendis sit
aptus. Fa selus est nauigium. quod
nos corrupte baselum dicimus. De
quod latine speculatoriũ dicitur.
Scopos enĩ grece latine intendere
dicitur. Rarca est que cuncta nauis
dmercia ad litꝰ portat. hec nauis in
pelago propter nimias undas suo
suscipit gremio. ubi autẽ appropin¬
quaui̾t ad portũ reddit uicem bar¬
ca naui quã accipit in pelago. Paro
nauigium pyratis aptum et ex hus
ita uo̾tatum. Cicero. Tunc se flut¬
Mioparo qͣi mĩmꝰ paro. Est enim
scafa ex iuimine facta. que contecta
crudo corio genus nauigii prebet.
quali utuntur g̾manorum. pyraci
in occeam lictoribus uel paludibus ob¬
agilitatem. De qualib historia. Gẽs
inquit sanxonum imioparonibus nõ
iuribus nnituntur. Ifuge potiꝰ ꝙͣ bel¬
lo parati. Celones quos greci celemas
uocant. id est ueloces. biremes uel
t̾remes. agiles et ad ministerium
classis apte. Enꝰ. labitur uncta ca¬

Expanded text:
leritate sui, anchoris et instleritate sui, anchoris et insttis reliquis navium vehendis sit aptus. 17. Phaselus est navigium quod nos quod Latine speculatorium dicitur; σκοπὸς enim Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. CiceroMar. 3: Tunc se flucNioparo, quasi minus paro; est enim scapha ex vimine facta, que contecta crudo corio, genus navigii prebet, qualibus utuntur Germanorum pirate in oceanis littoribus agilitatem, de quibus historia: « Gens, inquit, Saxonum myoparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati. Celoces, quas Graeci celetas vocant, id est veloces biremes, vel triremes agiles, et ad minclassis aptae. Ennius: Labitur uncta ca
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligens gubernatula possidebͭ
lidn aut pͥmũ nauem fabricauerũt
pelagi q incerta petentes. ꝑuium
Rates pͥmũ et antiquissimũ naui¬
gni genus e rudibus aignis alerib¬
ꝙ consertũ. ad cuiꝰ smulitudine m
fabritate naues rotarie dicte nũc¬
iam rates. ab usiue naues. Nam
proprie rates sunt conexe inuicẽ
trabes. Trieris nauis magna quã
magna. Carpasia. nauisa carpado
insula nominata. sicut a rodo rodia
sicut ab alexandria alexandrmna
liburnee dicte a libns. naues enim
sunt negocia torum. de qualibus
oratius. Ibis liburnis int̾ alta na¬
uium Rostrate naues uocate ab eo
quod in fronte rostra erea habeant
propter scopulos. ne feriant᷑ et col¬
lidantur. longe naues sunt quas
dromonos uocamus. dicte eo quod
longiores sunt ceteris. Euiꝰ contra¬
rius est musculus. curtũ nauigium
Dromo autẽ a decurrendo dictus
Eursum enĩ greci dromimi. uocant¬
est lignis unde et calones nauicule¬
que ligna militibus portant. An

Expanded text:
Intelligens gubernacula possidebit. Intelligens gubernacula possidebit. Lydii autem primum navim fabricaverunt, pelagique incerta petentes pervium Rates primum et antiquissimum navigii genus, e rudibus tignis asseribusque consertum, ad cuius similitudinem fabricate naves, ratarie dicte: nuiam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. Trieris navis magna, quammagna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictae a Libyis; naves enim sunt negotiatorum. De qualibus Horatius: Ibis liburnis inter alta navium. 13. Rostratae naves dictae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et collidantur. 14. Longae naves sunt quas dromones vocamus; dictae eo quod longiores sint caeteris, quibus contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem cursum enim Graeci δρόμον vocantest lignis; unde et calones naque ligna militibus portant. Pha
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fabri¬
catur. uel
instrumenta
artificium.
uel que mi¬
insteriũ exi¬
bent. atq
aliquid huiꝰ¬
cemodi. Demcepl ex ꝑte notanda stu¬
quod artem faciat. sicut aurifer qui
aurum. faxo em̃ pro facio antiqui po¬
nebant. Nauclerus dominus nauis ẽ
appellatus. ita quod nauis in sorte erꝰ
sit. Eleios enĩ grete sors dicit᷑. Seteu
hibernator. quod cobibeat pruden¬
tia sua hiberna id est tempestates
maris. Nauta a naui dictus per di¬
riuationem. Nauita autẽ pro nau
ta poetice dicit᷑. sicut mauors. pro
mars. Nam rectũ est nauta. Remiex
uotatus quod remũ regit. sic autẽ
remex quõ tubex dicitur. noiãtiuo
casu. Epybata greco noiẽ appella¬
batur qui latine int̾pretatur suꝑ¬
uemens. hic ichil habet negotii.
sed naulo dato in alias terras tran¬
sire disponit. Nauẽ quidã ꝑhibent
dictam. eo quod gnarum rectorem
querat. idẽ ꝑitum. sapientem. stte¬
bernare ꝓpter marituna ꝑicula et
casus. unde est illud salomoms.

Expanded text:
aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda stuquod artem faciat, sicut aurifex aurum. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus dominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus sit. Cleros enim Graece sors dicitur. Caetehibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem: navita autem ta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars; nam rectum est nauta. Remex vocatus quod remum gerit; sic autem remex quomodo tubex dicitur nominativo casu. Epibata Graeco nomine appellatur, qui Latine dicitur superveniens. Hic nihil habet negotii, sed naulo dato in alias terras transire disponit. Navem quidam perhibent dictam eo quod navum rectorem quaerat, id est peritum, sapientem, strebernare novit propter maritima pericula et casus. Unde e
Abbreviated transcription (Latin):
renis canib nũcupati. qd̾ mordeãt
et lupi qd̾ in propria uoracitate a¬
lios ꝑsequantur. A colore ut umbre
quia colore umbre sunt. Et aural¬
te quia in capite auri colorem hẽ¬
ant. Et uarii auarietate. quos
uulgo tructas uotant. Afigura
ut orbis quia ⁊otundus est᷑ totus
in capite constat ut solea quod sit
instar calciamentorũ soleis. A sexu
ut musculus quod sit ballene mas¬
culus. Eius enĩ coitu concipere hec
belua ꝑhibet᷑. hinc et musculi code¬
arum. quorum lacte concipiunt ostre¬
e. Ballene autẽ sunt ĩmense magni¬
tudinis bestie ab emittendo et tun¬
dendo aquas uotate. Ceteris enim
bestiis maris. altius iaciũt undas.
Bali em̃ grece enuttere dicit᷑. Cete

Expanded text:
renis canibus nuncupati, quod mordeant; renis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece emittere dicitur. Cete
Abbreviated transcription (Latin):
et pecus. apascendo scilicet
Reptilia ideo dũr hec que
natant eo quod raptandi habeant
speciem. et naturam. qmͣuis se i
profundũ ĩmergant. tamẽ in na¬
tando epunt. Unde et dauid ait.
Hoc mare magnũ et spatiosum.
manib illic reptilia quoꝵ non ẽ
in aquis officiũ habeant. Ansi¬
terris et in aquis uiũt. ut foce
cocodrilli ipopotami. hoc est equi
fluuiales. Petorib aũt et bestũs
et uolatilib ante homines nomina
imposuerunt quã piscib qr p̾us
uisa et cognita sunt. Pisciũ uero
postea cognitis generib paula tim¬
nomina instituta sunt. aut ex simi¬
litudine t̾restriũ aiãlium. aut ei
specie propria. siue morib. siue co¬
lore aut figura uel seru. Ex smu¬
litudine t̾restriũ ut rane et uitu¬
li et leones. et ingͥmeruli et pam
diu̾so colore dorso et collo picti. et
turdi. Albo uarii. et cetera que sibi
iuxta species t̾restrium annialiũ
noĩa uendicauerunt. Ex morib
t̾restrium ut canes in mari. ater¬

Expanded text:
et pecus, a pascendo scilicet. Reptilia, ideo dicuntur haec quae natant, eo quod reptandi habent speciem et naturam, quamvis se in profundum mergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum manibus, illic reptilia quorum non est in aquis officium habeant. Aaquis et in terris vivunt: ut phocae, corcodilli, hippopotami, hoc est equi fluviales. Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina inposuerunt quam piscibus, quia prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a ter
Abbreviated transcription (Latin):
temporũ suorũ agnoscunt. Quedã
uero in suis locis sine mutatione ua¬
gantur. In pistib autẽ feminis alie
cõmixtione masculi concipiunt. et
pariunt catulos. alie ponunt oua
sine masculi conceptione concepta
Que. idem insequens sui seminis
iactu ꝑfundit᷑. Et que hoc munere
Que uero ꝑfusa non fuerint. steri
uerant aut putrescunt. cai

Expanded text:
temporum suorum agnoscunt: quaedam temporum suorum agnoscunt: quaedam vero in suis locis sine mutatione vagantur. In piscibus autem feminis aliae commistione masculi concipiunt et pariunt catulos: aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, quae iterum insequentis sui seminis jactu perfunduntur: et quae hoc munere quae vero perfusa non fuerint, sterilia perseverant aut putrescunt. Pi
Abbreviated transcription (Latin):
dare et extargere dicta. Aframꝰ. ac¬
cedo adte. ut tibi ceruitẽ fingam
gebatur. ammal aũt ẽẽ docetur
cruore inherente pet̾s. bñ et dum
abscidit᷑ cruorẽ renuttit. Naui a¬
lia sunt uiuẽtia in aquis et dis¬
cutrunt ut pisces. alia que stãt
fira ut ostree. icim fungie. Ex hns
alias mares dici. eo quod tenius sint
fistule pissioris q alias feminas. quia
maior ib fistulis sunt ac perpetius
alias duriores. quas greci appellaut
tragos. et nos utosas dice̾ possumus
ob asperitatem sui. Molissimũ genꝰ
eazum penicilli uocant᷑. eo ꝙ apt̾e sit̃
ad oculoꝵ humores. et ad extergendas
lippitudmes utiles. Candide fungie
tura fuunt. ꝑ estatem enĩ ad solem
sterim̃tur. et sicut cera punita can¬
dorem bibunt. Animaliũ hominũ
cantrorũ. conchaꝵ. locustarũ. pelori¬
dimi. polipoꝵ. solearũ. lacer torum.
ut luligo. et hns similia. Ex quib
multa qnodã nature intellectu ordinẽ

Expanded text:
dare et extergere, dicta. Afranius415: Acdare et extergere, dicta. Afranius415: Accedo ad te, ut tibi cervicem fingam gebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica candorem bibunt. Animalium omnium icancrorum, concharum, locustarum, poleridum, polyporum, solearum, lacertorum, ut loligo, et huic similia. Ex quibus multa quodam naturae intellectu ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ceno et paludibus iuuentes. Quar¬
tum genus flumiales. que indulci
aqua munt. Tradunt aliqui quod
intredibile est tardius ire nauigia tes¬
titudinis pedem dextrũ uehencia.
duplex. spinis a culeata. in modumi
castaneatum. quod adhuc oꝑte de
arboribus cadunt. caro eiꝰ mollis. et
numo similis. Uris t̾b modis dicit᷑.
ut testudo ac peloris. et concbilia.
Nam et quod edimiꝰ et ubi caro mest.¬
et utrũq dicit᷑ peloris. Rane a gar¬
rulitate uocate eo quod cirta geni¬
ĩportuns clamoribus reddunt ex
hus q̃dã aqͣtite dicũt quedã palus¬
tres quedam rubete. ob id qr in ue¬
pribus uiuunt. grandiores cunctax¬
Alie calamites uocant᷑ qm̃ int̾ arũ¬
dines fructites qr uuũt mĩme oĩum
et uiridissime multe et sine uote¬
sunt. Agredule rane ꝑue in sucto
uel ii agris mocantes. unde et nũ¬
cupate. Negant quidam tanes la¬
trare. quib inoffa raua niuadata
fuerit. Sfungia a fingere.i. nici¬

Expanded text:
coeno et paludibus viventes. Quarcoeno et paludibus viventes. Quartum genus fluviatiles, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt quidam, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc opertae de arboribus cadunt. Caro ejus mollis, et minio similis. Et is tribus modis dicitur, ut testudo, ac peloris et conclea; nam et quod edimus, et ubi caro inest, utrumque dicitur peloris. 58. Ranae, a garrulitate vocatae, eo quod circa geniimportunis clamoribus reddunt. Ex iis quaedam aquaticae dicuntur, quaedam palustres, quaedam rubetae, ob id, quia in vepribus vivunt grandiores cunctaalie calamites vocantur, quia inter arundines et frutices vivunt, minime omnium et viridissime, mute et sine vosunt. Agredulae ranae parvae in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est niti
Abbreviated transcription (Latin):
teste humore dicit᷑. Cantros uocari
q conche sunt crura hñtes. ĩ unica
ostreis ammalia. Eoꝵ enĩ carnb
uiuũt miro ngemo. llam qr uali¬
dam testam erꝰ aperite non potest
explorat qñ ostrea claustra testaꝵ¬
aꝑiat. Tunc cant̾ latent̾ lapillũ
micit. atq impedimenta conclusio¬
ne offree carnes erodit. Tradunt
quidã decem cancris cũ ocum ma¬
inpulo alligatis omnes qui ibi sũt
scorpiones ad eum locũ coituros.
duo sunt autem genera cancroꝵ.
fluuiales et marim. Ostrea dicta
est a testa. qua mollicies interior
saris iuintur. Greci em̃ teltam
ostrum uocant. Ostrea autẽ neutro.
culi sunt ut prediximꝰ cocle a quorum
lacte concipiunt ostree. Et dicti muscu¬
li quasi masculi. Pelorides a peloro
2i. ungues a similitudine humanoꝵ
unguium dicte. Testudo dictus. eo ꝗd
tegimne teste sit ad opertꝰ. in cauie̾
modum. Sunt autẽ quatuor gna
t̾res tres maritime lutarie id est in

Expanded text:
testae humore elicitur. Cancros vocari, testae humore elicitur. Cancros vocari, quia conchae sunt crura habentes: inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio; nam quia valida testa eius aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testaeriat, tunc cancer latenter lapillos injicit, atque impedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam, decem cancris cum ozimi manipulo alligatis, omnes, qui ibi sunt, scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem fluviatiles et marini. 52. Ostrea, dicta est a testa, quibus mollities interior carnis munitur. Graeci enim testam ὄστρακα vocant. Ostrea autem neutro, culi sunt, ut praediximus, cochleae, a quorum lacte concipiunt ostreae, et dicti musculi, quasi masculi. 54. Pelorides, a Peloro55. Ungues, a similitudine humanorum unguium dicti. 56. Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopertus in camerae modum. 85 Sunt autem quatuor genera, terrestres, maritimae, lutariae, id est, in
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ luliginũ euocari ex
aqua. ut etiam naues demergere
possint. Conche et coclee hac᷑ ex
causa uotate. qr deficiente luna ca¬
uant᷑. id est enatu antͣ. Omnium
enim laulorum maris ammalium
atq concarũ in cremento lune m̃e¬
bra turges cunt defectu euacuant᷑.
lua enĩ cũ in argumento fui̾t au¬
geta homorem. cum uero in defet¬
tum uenerit humores minuunt᷑.
Concharũ multa genera sunt. int̾
qual et margaritifere. que ocelote
dicunt᷑. In quaꝵ carne calculus p̃¬
ciosus solidatur. De quib rradunt
hn qui de ammãciũ sc̾ͥpsere natiu̾s
quod nocturno temꝑe lictora appe¬
tunt. et ex celesti rore margaritum
concipiunt. unde et oceloce nũcu¬
pantur. Illurice coclea est maris
dicta ab acumine et asꝑitate que
alio uomine conchiliũ nominat᷑
propter qd̾ circutisa ferro lacenuas
purpurei coloris emittat. ex quib
purpura tinguit᷑. Et inde ostrũ
appellatum. quod hec tinctuna ex

Expanded text:
multitudinem lulliginum evolare ex multitudinem lulliginum evolare ex aqua, ut etiam naves demergere possint. 48. Conchae, et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est, evacuantur. Omnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem; cum vero in defectum venerit, humores minuuntur;Concharum muquas et margaritiferae, quae †oceloe† dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi qui de animantium scripsere naturis eo quod nocturno tempore litora appetant, et ex caelesti rore margaritum concipiunt; unde et †oceloe† nominantur. Murex cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchilium nominatur, propter quod circumcisa ferro lacrimas purpurei coloris emittat, ex quibus purpura tingitur: et inde ostrum appellatum quod haec tinctura ex
Abbreviated transcription (Latin):
mam incauda habere certũ est. llã
capite ꝑcusso uir eã interim cauda
statim exanimari. Congrus genus
pistis. Polipes id est multipes. plu¬
rimios enĩ nexus bt̃. Iste enim iugeni¬
osus hamũ appetens brachiis complec¬
titur non morsu nec prius dimittit
quam esclim circũ roserit. Torpede
uocata eo quod corpus torpescere fa¬
ciat. si eam quisq inuentem tangat
Mareat pliuiꝰ scd̃s. ex indito mar̾i
torpedo etiam procul et ex longiqͦ
uel si hasta iuirga qr accingatur qͣ̃¬
iis p̃ualidos lacertos torpescere
quãlibet ad cursum ueloces alligari¬
pedes. Tanta enĩ uis eiꝰ est ut etiam
aura sui corporis afficiat membia
Sepia dicit᷑ qr sepib interdusa fa¬
cilius capitur. In coeundo obscenũ
genus. Ore enĩ concipit. sicut et bi¬
pera. Cuiꝰ atramenti tanta uis est.
ut lucerne addito ethiopas iuderi
ablato priore lumine quid̃ tradũt.
luligo. Tradunt in occeano marita¬
me non procul a lixo flumine tantã

Expanded text:
mam in cauda habere certum est. Nam mam in cauda habere certum est. Nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanimari. 44. Congrus . . . . . Polypus, id est, multipes; plurimos enim nexus habet. Iste ingeniosus hamum appetens brachiis complectitur, non morsu; nec prius dimittit quam escam circumroserit. 45. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisquam viventem tangat. Narrat Plinius Secundus, « ex Indico mari torpedo etiam procul, et e longinquo, vel si hasta virgaque attingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces pedes alligari. » Tanta enim vis ejus est, ut etiam aura corporis sui afficiat membra. 83 46. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa facilius capitur. In coeundo obscenum genus, ore enim concipit, sicut vipera. Cujus atramenti tanta vis est, ut lucernae addito Aethiopes videri, ablato priori lumine, quidam tradant. 47. Lulligo, tradunt in Oceano Mauritaniae non procul a Lixo flumine tantam
Abbreviated transcription (Latin):
tyrus dicit᷑. olim sarra uocabat᷑ a
pisce quodam qui illit habundabat
queni lingna sua sar appellant. ex
dirmuatum est huius similitudinis
pisciculos sardas sardinas q uota
samentor. idoneus. nnĩ et nũcupat᷑
Aforus pisciculus. qui propt̾ erigui¬
tatem hamo capi non potest. an
guille similitudo anguis nomen
qñ capitur a deo leis est. ut quãti
forcius presseris tanto citius labit᷑.
ferunt autẽ gangen orientis flu
uium anguillas t̾cenis pedib gi¬
gnere. Anguille uino necate. qui
ex eo biberuit tediũ uim hñt. Draco
marmꝰ aculeos in brachiis habet
ad caudam spectantes. Qui dum ꝑ¬
cusserit quaqua ferit uenenum.
fundit. Unde et uocatur. Illurenã
greci sinirmã uotant. eo quod cõ¬
plicet se in circulos. Hant femnũ
serus tantũ ẽẽ tradunt. et conciꝑe
a serpente. Obid a piscatoribus tã¬
ꝙͣ a serpente sibilo euocatur et
capitur. Ictu autẽ fustis difficulter
interimitur. ferulam prorsus ani¬

Expanded text:
Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a pisce quodam, qui illic abundat, quem lingua sua sar appellant; ex quo derivatum est hujus similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocarsamentorum idoneus, unde et nuncupatus. 40. Aphorus, pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. 82 41. Anguillae similitudo anguis dedit quando capitur adeo lenis est, ut quanto fortius presseris, tanto citius elabatur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangem anguillas tricenis pedibus gignere. Anguilla vino necata, qui ex eo biberint, taedium vini habent. 42. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit venenum fundit, unde et vocatus. 43. Muraenam Graeci μύραιναν vocant, eo quod complicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt, et concipere a serpente, ob id a piscatoribus tanquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus; ani
Abbreviated transcription (Latin):
rusticanũ mussile ab sꝑgendo dit¬
tum. Australis piscis siue qr aqua¬
rum undam ore suscipit. qr tunt
hic piscis oritur. quo tempore ple¬
iades in occasum tendere ceperint
hamis saxatilis. dextra sinistra q
la tĩb uirgis punceis perpetuis
alus qz discolorib designatur. Dit
hanno quod non capitur insi hamo¬
impedalis piscicalus nomen sump¬
sit. quod nauem adherendo reti¬
neat. Ruant licet uenti. licet se¬
urant procelle. nauis tamẽ qͣi ⁊ a¬
dicata in mari stare iudetur. nec
moueri nec retiuendo sed tm̃ mõ
adberendo. Hunc latim moron
appellauerunt. eo ꝙ cogat stare
nauigia. Uranoscopos uocat᷑ ab
oculo quen in capite habet. a quo
supra semper intendit. Illillago
nomina tus qr enolat super aquã.
Quotiens autẽ cernit᷑ extra a quã
uoli tans tempesta tes mutare si¬
gnificat. Scatꝰ dictul. quod sit
squamis acutul. unde et eius cute
lignũ polit᷑. Ciuitas cirie. que nũc

Expanded text:
rusticanum missile, ab spargendo dicrusticanum missile, ab spargendo dictum. Australis piscis, sive quia aquarum undam ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur quo tempore tendere in occasum Pleiades coeperint. Hamio saxatilis dextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; dictus hamio, quia non capitur nisi hamomipedalis pisciculus nomen sumpsit, quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, et saeviant procellae, navis tamen, quasi radicata in mari stare videtur, nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini remoram appellaverunt, eo quod cogat stare navigia. 35. Uranoscopus vocatur ab oculo quem in capite habet, a quo semper supra intendit. 36. Milvago nominatus, quia evolat super aquam; quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mutari designat. 37. Squatus dictus, quod sit squammis acutis; unde et ejus cute lignum politur. 38. Civitas Syriae, quae nunc.
Abbreviated transcription (Latin):
ita transilit rethe ut uolare piscẽ
et in corpore lmeas nigras. Melan em̃
greci ingrum uocant᷑. Glancus a co¬
lore dictus. quod albus sit. Greci enĩ
album glesicon dicunt. Hic estate
raro apparet. ñ tm̃ in nubilo. Tuual¬
lus exflore nomen accepit. timꝰ qppe
flos appellatur. Nlam dum lit speci¬
e gratus et sapore iocundus. tamen
sicut flos fragrat. et corpore odores
aspirat. Escaurus dictus. eo quod
solus escam runtinare ꝑhibetur.
Demq aln pisces non ruminant.
Tradunt autẽ hunc ingemosum ẽẽ.
Namq inclusum nassis nõ fronte
erũpere nec intertis uimimb capͭ
inserere. sed adu̾sum caude ictibris
crebris fores relaxare. atq retrorsũ
redire. Quem luctatum euis si for¬
te aluis escaurꝰ ext̾nsecus iudeat
apprehensa mordicus cauda adiu¬
uare dicit᷑. isus erũpentis. Spa¬
rus alancea uissili nomen tra¬
xit. quod eiusdem figure sit. Ter¬
restria. enim prius muenta sunt
ꝙͣ marina. Nam sparus est celum

Expanded text:
ita transilit rete, ut volare piscem ita transilit rete, ut volare piscem et in corpore lineas nigras; μέλαν enim Graeci nigrum vocant. Glaucus a colore dictus, quod albus sit; Graeci enim album γλαυκὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tantum in nubilo. Thymallus ex flore nomen accepit: thymum quippe flos appellatur: nam dum sit specie gratus et sapore iucundus, tamen sicut flos fraglat et corpore odores aspirat. Escarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur: denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse; namque inclusum nassis non fronte erumpere nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores atque ita retrorsum redire; quem luctatum eius si forte alius escarus extrinsecus videat, adprehensa mordicus cauda adiuvare nisus erumpentis. Sparus a lancea missile nomen traxit, quod eiusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina. Nam sparus est telum
Abbreviated transcription (Latin):
tes interimunt. Solus ex amimalib
superiorẽ maxillam mouere dicitur
lpopotamus uocatus quod sit equo
similis. dorso. iuba. humitu. rostro
resupmato. a p̾mis dentibo. cauba
tortuosa. unguis binis. Die in aquis
cõmoratur. nͥocte segetes depascit᷑.
et hunc nilus gignit. Pagrũ queni
greti fagrum ideo nũcupant. quod
duros dentes ht̃ ita ut ostreis in mari
illatur. Dentir pro multitudine et
granditudine dentiũ dr̃. lepus a si¬
nlitudine capitis nũcupat᷑. lupum
rethe circũdatꝰ. fertur ar enas atare
cauda. atq ita conditꝰ tͣnsire rethe.
Mullus notatus quod mollis sit at¬
qr tenerrimꝰ cuiꝰ cibo tradunt libi¬
dinem mahiberi. oculoꝵ autẽ aciem
hebet.iri. homines uero quib sepe
pastus est piscem olent. Mullus in
uino necatus. hii qui inde biberint te¬
dium ium habent. Mlugilis nomeu
habet quod sit multũ agilis. Nani
ubi dispositas senserit piscatoꝵ in¬
sidias. ꝯfestim retrorsum rediens

Expanded text:
tes, interimunt. Solus ex animalibus tes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam movere dicitur. 21. Hippopotamus vocatus, quod sit equo similis dorso, juba et hinnitu, rostro resupinato, aprinis dentibus, cauda tortuosa ungulis bifidis. Die in aquis commoratur; nocte segetes depascitur, et hunc Nilus gignit. 22. Pagrum, quem Graeci φάγρον ideo nuncupant, quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. 23. Dentix, pro multitudine, et granditate dentium dictus. Lepus, a similitudine capitis nuncupatus. 24. Lreti circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus transire rete. 25. Mullus vocatus, quod mollis sit, atque tenerrimus, cujus cibo tradunt libidinem inhiberi, oculorum autem aciem hebetari; homines vero, a quibus saepe pastus est, piscem olent. Mullus in vino 80 necatus iis qui inde biberint taedium vini affert. 26. Mugilis nomen habet, quod sit multum agilis; nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum rediens