comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anȩues interra serpenuo inuemplo de aamos. ut
ungilius tranquilla paltu angues a paulo past ser¬
pens amplexis utq Ite delubra adsuma dracenos
nensunt saꝑterra. dracones autẽ sine pedibus sun
&inspeluas reqiescunt aique in aerem suftala
phbeinur quiquaqua non facile not sunt litere
tamen nont antum se sed &iam gentiliũ nequaquã
deistorum animantiu genero acuerunt
Draco inaior cunctoru serpiinũ siue omnium
animantiũ suꝑterra hiunc greci draconta.
uocant unde & dimuatũ est in larinum ut drico
dicer&ur quisepo abspeluncis abstractus fertur
inaerem concitaturq ꝓpter eum aor est aucõ
cristatus oreparuo &astis fistulis ꝑquas crabic
spm̃ & linguam ex asperat. Vim autẽ nonin
dentibus sed in cauda hab& & uerbero potius
aquo nec alephans tictus est sui corporis magn¬
tudine pam circa semitas delitiscens ꝑquas
aelephantes soliti gradiuntur crura eorum no¬
dis inligat a suffocatos perimiet. Eigenaurautẽ

Expanded text:
angues, in terra serpentes, in templo dracones. Ut Virgilius: Tranquilla per alta angues; et paulo post: Serpens amplexus uterque. Item: Delubra ad summa draconescedunt. Dracones autem sine pedibus et in speluncis requiescere, et in aerem sustolli perhibentur: qui quanquam non facile noti sint, litterae tamen, non tantum nostrae, sed etiam Gentilium, nequaquam de istorum animantium genere tacueruntDraco major cunctorum serpentium, sive omnium animantium super terram; hunc Graeci draconta vocant. Unde et derivatum est in Latinum, ut draco diceretur qui saepe a speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et arctis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerit; vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potiA quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis illigat ac suffocatos perimit. Gignitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
Domus unius familiae habitaculu est sicat
urbs unius populi sicut urbis domicibiu
totius generis hamani est auten domus
genus familiae siue coniunctio uiri &uxorus
incipit aute aduobus & est nomen grecum
nã domata greci tecta dicunt¬
Domnius exgreca appellatione uocata nam
domiata greci tectadicunt est autẽ domus
unius familiae habitatio sicut urbs unius
populi sicuc orbis domiciliũ totus generis
humani omne aedificium antiqui aedem
appellaurunt alias aedem ab aedendo
supsisse nomen exsumant dames exempli
depliuito siuocas sem uos in aedem ad pran¬
dium hiinc & ȩdisicium eo qđ suerit prius
ad aedendũ factũ
ad proprios habitatores ꝑtin& pam hosp¬
ciumtuũ uocatur cum aut aliquem recipimꝰ
ab aliquo ipsi recipimnur unde & quiuenu
ad quemuenitur hospes dicitur sic plautus
hospos echab& hospitem. captum manu

Expanded text:
Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus, familia, sive conjunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus, et est nomen Graecum. Nam δώματα Graeci tecta vocDomus ex Graeca appellatione vocata; nam δώματα Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. ad proprios habitatores pertinet. Nam hospitium tunc uocatur cum aut aliquem recipimus, aut cum ab aliquo ipsi recipimur. Vnde et qui uenit et ad quem uenitur hospes dicitur. Sic Plautus: «Hospes necauit hospitem captum manu
Abbreviated transcription (Latin):
Disc plina adiscendo nom̃ accepũ unde & scun¬
tia dici pocest namsciredictũ adiscere quia
nemo nostrum scit nisi quidiscit aliter dicta
disciplina quia discic plena ass uero dicta ess
dicunt agrecis hoc tratium esse uocabulum
aportes araes id auirtute quã scientiam¬
& aristotles hanc differentã esse uoluerunt
dicintes artom esse in hus quaese & alior hiabe¬
ri possunt Disciplinauero ẽ quaedehis agie
quae aliter euenire non possunt Namauando
ueris disputationib aliquid disseritur discipli¬
naerio quando aliquid uerisimile atq: opina¬
grammatica idest loquendi pericia secunda
r&horica quae prupter nuouom & copiani
eloquentiae suac matime in ciuilibus quostionib
necossaria exsi stimatur
teraia dialatica cognomento logica quaedispu¬
tationib: sabtilissimis uera secernit a falsis
Quasta arich iaica quae tontin& numeroru
causas & diuisiones
Qumta musica quatin carmminib cantib

Expanded text:
Disciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. dicunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam disertiet Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinagrammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus c
Abbreviated transcription (Latin):
quaedicitur mandragora prior ergo femina
gustat defructu illius arboris &sicilla selucit
masculum uterille ꝑsua sus maniluca postqu
uero manducauerit ambotun conuaenum
silu inuicẽ dstatim femina inatero conapu
cũ autẽ uenerit temp. illi uepariat uadu ubi¬

Expanded text:
 ibi est arbor quae dicitur mandragora; prior ergo femina gustat de fructu illius arboris, et sic illa seducit masculum ut ille persuasus manducet. Et postquam uero manducauerint ambo, tunc conueniunt sibi inuicem, et statim femina in utero concipit; cum autem uenerit tempus illiu
Abbreviated transcription (Latin):
Dona ꝓpriae diuina dicuantur munera bom¬
num Nammnunera dicuntur obsequuns
quae pauperes diuitib: loco munerumm
soluunt Itaq munus homini dactur
donum dõ unde diam unemplis donaria
dicin us munera auit uocanur quimanib¬
uel a ccipiuniur ueldantur
Dusum auco qui offeruntur donu & sacrificu
dimu dicitur quicquid auro argenaq auiqua¬
libo aliqua specis officitur sacrificu auto esi
uictima & quautuq: inara crimamu irsupenuns¬

Expanded text:
Dona proprie dicuntur divina munera, hominum munera. Nam dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur, quae animabus accipiuntur vel dantur. Duo sunt, quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur, quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima, et quaecunque in ara cremantu
Abbreviated transcription (Latin):
grecum uerbum existimant quo significatur
inter uallã psallendi ut psalma sit quod psallit᷑
Diapsal mauero interpositum in psallendo silen q: cãne¬
cium ut quẽ ad modũ sint psalmadicitur uocis
copulacio incantando it adiapsalma disiunc¬
to earum ubi quedam requies distinetae placo. Dice dicam¬
non coniungendas sententias in psillendo
ub. diapsalina interposita fueri quia ideo
interponitur ut conuersio sensau uel ꝑsonr¬
rum esse noscantur

Expanded text:
Graecum verbum existimant, quo significatur Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationnon coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur
Abbreviated transcription (Latin):
dia m&riis ciruulit recca quaedam linea ꝑ cen¬
trum ducca & ab utraq parte adcrcuferiniã
circuli terminataq induas aequas partes
circulum diuidit
Diana latonis an iouis filia apollonis soror¬
praesalem pagani agunt unde& uirginẽ
uolunt̃ quod uia nibuil partat & ideo ambo
sagictas babece fingunt quod ipsa dua sider
de caelo radiosusq adterras emittunt dianã¬
autẽ uocatã quasi duanã qd luna & die& nocte
appareat ipsam &ilucinã asseuerani eo qđ lucrx
andem &etriuiam
eo qđ cribus fungatur figuris
eadem luna eadem diana eadempserpina dc̃¬
nocatur sed cum luna fingitur sublustras penda
uirge ẽ cum s abiuxa sed& solio plitonia conux
laconia autẽdiana eo qđ latonae fuerit filia
sempaterna esse confirm& Ideo non cominani¬
cationẽ m&ri significat ut quid& ex samant
id eo scrib putant Vt ex hoc siue ꝑsonarum si ue
sensiũ intellegatr esse conuersio
Diapsalma Quidã hebreum ubũ esse uolant
ponitur sempit̃ naes se consirment. Quid a uero

Expanded text:
Diametrus circulus est recta quaedam linea per centrum ducta, et ab utraque parte ad circumferentiam circuli terminata, quae in duas aequas partes circulum dividitApollinis sesidem aiunt, unde et uirginem uolunt quod uia nichil pariat. Et ideo ambos sagittas habere fingunt quod ipsa duo sidera de celo radios usqautem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et nocte appareat. Ipsam et Lucinam adseverant, eo quod luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris.eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum Luna fingiturPrudent. 1 con. Syvirgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filiasempiterna esse confirmet a deo, non conmutationem metri significat, ut quidam existimant, et ideo scribi putent, ut ex hoc siue personarum siue sensuum intellegatur esse conuersioDiapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, ponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria uerba desunt utcui far&ra exauro
deẽ enim erat
Edipsi sust desectus quidã neces sariaedictionis quã
desiderat p̃cisa sententia ut haec secũ deẽ enĩ loqibat᷑
deẽ gesta cuifar&a deesterat itẽ cuncpater aeneas
periam grai cognominedicunt de est enĩ quam¬

Expanded text:
necessaria verba desunt, ut, cui pharetra ex auro; deest enim eratipsis est defectus quidam necessariae dictionis, quam desiderat praecisa sententia, ut haec secum Vergilius Aen. 1,37Aen. 4,138 ; deest erat. item: tunc pater Aeneas periam Grai cognomine dicunt Vergiliu
Abbreviated transcription (Latin):
Dia logusẽ conlatioduoram uel plurimio¬
rumq latini sermonẽ dicunt nã quos
reci dia logus uocant nos sermones uocam
sermo autẽ dictus quia inter utramq: sertur
unde in urgilio multa interse serebant.

Expanded text:
Dialogus est collatio 254 duorum, vel plurimorum, quam Latini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant nos sermones vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese
Abbreviated transcription (Latin):
isiđr Dentes dictiquasi cibos diuidentes siquide escam
incidunt & cominuunt acq oportunius stomacho
tradunt horũ primores quicibos p̃cidunt ad¬
uersidentes dicunt molare s intimiqui s ubiguid oe
canini quiui cesi ma adatis anna existunt
Dentes greciodentes uocant &inde in latinucra¬
here nom uident horu primip̃cisores dicuntur
quia omneqđ accipit᷑ ipsi prius incidunt sequen¬
tes caniniuocantur quorũ duc indextera maxilla
aduo insinistra sunt &dict caniniquia ad simili dex¬
tudinem caninorũ existunt & canis exipsis ossa
frangit sicut & homo eo qđ non possunt priares
p̃cidere illis tradunt ueñ frangant hos uulgus
p longitudine & rotunditate colomellos uocarit
Vltimis molares qui concisa a priorib atq con¬
fracta subigunt & molent atq inmas sant undes
& molares uocatisunt deritiu aute numerum
dis cerna qualituas sexus nainuris plures in femins
pauciores existunt

Expanded text:
rum. Dentes dicti quasi cibos diuidentes. Siquidem escam incidunt et comminuunt atque oportunius stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praecidunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subigunt; canini, qui uicesimo aetatis anno existuntDentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt
Abbreviated transcription (Latin):
intellegunt operatione illã qualux factar
adiuisũ est interlucẽ & tenebras &iuocata si
luredis & tenebraenor hancergotora opo¬
rationẽ non intellegunt ad diemꝑtinera
Postliane aute operacionẽ taquã finito die facta
ues pera Sed qͥaea nox addiem suu ꝑtin&
nondicit transsis se dies unus nisi &iã nocte trans¬
acta cũ factũ emane sic deinceps reliquidus
computuntur amaneusq ad mane: Nuncenĩ
incipit operatioq: sequuur abipso mane qđ
iam factue & post ipsa operatione fit uespe¬
ra de indemn ane & transic alterdies atq: ita
deinceps c&eridies transeunt
Dios situndu egiptios inclioat ab occasu solis
a sexto horadiei secundũ romanos amedia no

Expanded text:
intelligunt operationem illam qua lux facta est, intelligunt operationem illam qua lux facta est, et divi sum est inter lucem et tenebras, et vocata est lux dies, et tenebrae nox; hanc ergo totam operationem non intelligunt ad diem pertinere: post hanc autem operationem tanquam finito die facta est vespera. Sed quia etiam nox ad diem suum pertinet, non dicitur transisse dies unus, nisi etiam nocte transacta cum factum est mane: sic deinceps reliqui dies computantur a mane usque in mane. Nunc enimincipit operatio, quae sequitur ab ipso mane quod jam factum est, et post ipsam operationem fit vespera, deinde mane, et transit alter dies: atque ita deinceps caeteri dies transeuntdies secundum Aegyptios inchoat ab occasu solis, a sexta hora diei, secundum Romanos a media no
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ dix Nã secuturo secundo & cercio & dein¬
ceps reliquis primu potuu dicere & hoc or¬
dinis uideatur. sedlegẽ statuit ut uigina¬
& quat tuor horaediuinae atq noctur nar
dicitantũ nomine definiant᷑ acsidicer&¬
Viginti quattuorhorarũ mensura unius diei
tepus e. sicuc enĩ uirorã generatio computa¬
tar & intellegitur &iã feminarũ quia nectun¬
tur secunda pocioribus Ita&ia cudies nume¬
rantur & noctes estimant᷑ adiuncte palcdre
aute uoat̃ cerraq imamdicturis diem matuti¬
nocuinsine conclusit Vt alac in coarediem
docera & in luce desinere. Non ẽ enĩ integri
diei tempus x noctis nisi fuerit expl&um
Nocte eni ad quia em corparis data esse cognos¬
cimus non admuneris alicuius xoperis func¬
tioneq somno & obliuioñ transcurritur
Nfacta est uespera & factat mane dies unus
binc calũmantur maniehii dũputant ita
dictũ es sequasi a uesperadies ceperit non

Expanded text:
diem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deindiem dixit; nam secuturo secundo et tertio die et deinceps reliquis primum potuit dicere — et hoc ordinis uidebatur - sed legem statuit, ut XXIIII horae diurnae atque nocturnae diei tantum nomine definiantur, ut si diceret: XXIIII horarum mensura unius diei tempus est. sicut enim uirorum generatio conputatur et intellegitur etiam feminarum, quia nectuntur secunda potioribus, ita etiam dies numerantur et noctes aestimantur adiunctaeautem uicem utramque unum dicturus diem matutino eum fineline conclusit, ut et a luce incohare diem doceret et in lucem desinere. non enim est integrum diei tempus et noctis, nisi fuerit expletum. Noctem enim ad quietem corporis datam esse cognoscimus, non ad muneris alicujus vel operis functionem, quae somno et oblivione transcurriturfacta est vespera, et factum est mane dies unus. Et hic calumniantur Manichaei, dum putant ita dictum esse, quasi a vespera dies coeperit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
xprimatus natiuitatis diei dara prius finẽ
dicis gnificauit postquẽ secatura nox essos
deinde postea finẽ noctis adiunxit. Eousqaũ
noccẽ diei scriptura ante ferre non pocuit.
ut & diei & nociis tempora diei appellatioñ
concluserit & tãqua principalis aut corita¬
tẽ nonis uindicaueri & hano scripturae
esse consucudine ut pautiori appellatione
deputent frequemib: exemplis ꝓbamus: siqui¬
dem & ia cobdixit dies uitae meę pusilli &
magni & iterũ om̃s dies uitaemeȩ. &d ouid
posuit dies annorũ menum nondix̃ & noc¬
tes unde aduerumꝰ ea quaenunc inspecio
historiae traduntur uimstatuis selogis
in posterũ principiu ergo dieiuadi est
fiat lux ue & facta estlux finis dierues¬
pera est&iam sequens dies ex noctis fine
succedic sentenda autõ diei euidens quia
primodiẽ uocatiu lucẽ & secundo uocauit
tenebras noctẽ p̃clare&ia unũ nom̃ prituã

Expanded text:
et primatus natiuitatis diei daret, prius finem et primatus natiuitatis diei daret, prius finem diei significauit, post quam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adiunxit. eo usque autem noctem diei scriptura anteferre non potuit, ut et diei et noctis tempora diei appellatione concluserit et tamquam principalis auctoritate nominis uindicauerit. et hanc scripturae esse consuetudinem, ut potiori appellationem deputet, frequentibus exemplis probamus, siquidem et Iacob dixit: dies uitae meae pusilli et mali et iterum: omnes dies uitae meae et Dauid posuit: dies annorum meorum, non dixit et noctes, unde aduertimus ea quae nunc in specie historiae traduntur uim statuisse legis in posterum. principium ergo dieiuox dei est: fiat lux. et facta est lux. finis diei uespera est. iam sequens dies ex noctis fine succedit. sententia autem dei euidens, quia diem primo uocauit lucem et secundo uocauit tenebras noctem. praeclare etiam unum, non primum
Abbreviated transcription (Latin):
Dies ẽ p̃sentia solis siue sol supraterras
sicut nox sol sub terris aut enidies aut¬
nox sit causa ẽ aut supraterrã sol aut
subterris
Dies legitimus ẽuigintiquattuor bora nt̃
usq dũdies & nox spatia suicursus
ab oriente usq ad alium orientalem
solem caeli uolubilitate concludat
abusiue autẽ dies unus est spatium
aboriente sole usq ad occidentẽ sunt autẽ
diei spatia duo interdicinũ atq noctur¬
nũ uestdes quidem horarum uigin¬
tiquattuor Spatium autẽ horarũ
duo decim. Vocatus autẽ dies apas te
meliore unde & in usuẽ ut sin comme¬
moratione noctis numerũ dicamus
dierum sicut in lege diuina scriptum est
factũ ẽ uespere & manedies unus
Quaerunt aliqui cum prium uespe¬
rum postea mane scriptura memora uert¬
nefouto nocttprius quadiem significa reuide¬
atur nec ad uertunt primo qd praemiserie
diem dicendo & uocauic ds̃ lucẽdiem & tene¬
bras uocauit nocte Deinde qđ ues ꝑfinis die
si o mane finis noctis ergo ut prorogatiuã

Expanded text:
Dies est praesentia solis, sive sol supra terras, sicut nox sol sub terris. Innox sit, causa est aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimus viginti quattuor horarum, usque dum dies et nox spatia sui cursus ab oriente usque ad alium orientalem solem caeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum atque nocturnum; et est dies quidem horarum viginti quattuor, spatium autem horarum duodecim. Vocatus autem dies a parte meliore. Unde et in usu est ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum estfactum est mane, dies unus. quaerunt aliqui, cur prius uesperum, postea mane scriptura memorauerne forte noctem prius quam diem significare uideatur. nec aduertunt primo quod praemiserit diem dicendo: et uocauit deus diem lucem et tenebras uocauit noctem, deinde quod uespere finis diei sit et mane finis noctis. ergo ut praerogatiuam
Abbreviated transcription (Latin):
Dionisius geminaest nigra mextis rubentib
exaqua tritia umum fraglat &od ore suo ebra¬
Dionisius lapis fuscus & rubentibus notis spar¬
sus uocatr̃ aut itaquia sia quae ꝑ mixtus cone¬
ratur uinu flaglat & qđ in illo mirã ẽ ebri&mures stu¬

Expanded text:
Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebriDionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrieta
Abbreviated transcription (Latin):
Diluuiũ dictu quod aquarũ clade omnna¬
q̃ in andauerta delea primu dilunium
extitt sub nõe quando hominũ sceleribus
offensus omps toto orli contecto delictis
cunctis unam spatiu caeli sut acpelagi
conȩregatis sept &iam cauatus aquis
ree& ondius fuit nomenq loco & tempart
ded Cestum diluuium mos salia mors
uelamfinxionis ceporibus fut quitercus
post cioropem regnauĩ cuius temporibi
aquarum in luues maiorem part popa¬
lorum tessaliae ad supsit paucis perrefugia
mantiũ liberatis maxim in monte parn&so
fouit & aliud aquo ppterea genas hominu
greccrum fabule ex lapidibus reparatum
ferunt ab eo propter hominu insicamardis
duriciam sed & flumina cum̃ solitis aueta
imbribus ultra consud nẽ ueld uturnitatẽ
uel magnitudine redundant multaque
nunt eo psad luuium dicuntur sciendum
aute flumina cumsa pramodũ crescunt
nontantũ adpresens inferredamna sed&a
& aliqua significare futura

Expanded text:
Diluvium dictum, quod aquarum clade omnae inundaverit deleat. 2. Primum diluvium exstitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium coeli fuit, ac pelagi; concretos, saepe etiam cavatos aquis,  loco et tempore dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphyctionis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cujus temporibus aquarum illuvies majorem partem populorum Thessaliae absumpsit, paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnassio, fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem vel diuturnitate vel magnitudine redundant, multaquenunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem flumina, cum supramodum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura
Abbreviated transcription (Latin):
Demones dicuntur qmuocabulum grecumo ab
nos ereligionis seruiutem qua uero do debo
sciuns sibi satis eger int exiberi & quantup¬
incpassibiles mte ratiotales coporeaer
tompore a&erno luemanitatis inimic
senses fingunt a ffectus uita turbant somno Tea
inquieant iatluo insercn mentes cerrenr
inembra distoe quent sortes regunc praisti¬
guis cracala singunt curidinimis amares inligo¬
unt Ardãt c̃incupiditatis infundant an cenise¬
trans enaginib. delicistunt inuocatiadsant
ueris simiba fallana suentiuntur mucantoriide
diuersa siguris ineduti in angeloru imaginib
trans formnantur hiquandaa sede tael uobsup
multa undo & solent res pansa aliquadare inesi
rientia longissimae uitaep artimpdiius sumanee¬
lica reuelatio nehi corporu atrioru nacura uiget
hante trans gressionem quidem cacl stia corpo¬
ragerebant lapsiuero inaeria qualuiuo conuet¬
si sunt necaeris illius puriora spatia sediscacalio
ginosa tenere pmissi sunt quieis quas cas coree

Expanded text:
enim dicuntur quoniam uocabulum Graecum est ob inos et religionis seruitutem, quam uero Deo deberi sciunt, sibi satis egerint exhiberi, et quantes, corpore aerei, tempore aeterni, humanitatis inimici, ovent sensus, fingunt affectus, vitam turbant, somnos inquietant, morbos inferunt, mentes terrent, membra distorquent, sortes regunt, praestigiis oracula fingunt, cupidinem amoris illiciunt, ardorem cupiditatis infundunt, in consecratis imaginibus delitescunt; inuocati adsunt, uerisimilia mentiuntur, mutantur in diuersis figuris, interdum in angelorum imaginibus transformantur. Hii quondam a sede caeli ob sumulta, unde et solent responsa aliqua dare, quamrientia longissimae vitae, partim per Dei jussum angelica revelatione. Hi corporum aereorum natura vigent. Ante transgressionem quidem coelestia corpora gerebant; lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed justa  f. ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est,
Abbreviated transcription (Latin):
Damas cina arbor adamas cooppido cinde pru
asportatae dictacui solu pamu sthomaco
mederi probatur nãc& tranoxia phibent
Damas cumurbemsiriae condita & nancupa¬
tam adamasco dispensatoris ab rahaesilio
haecantea in omni siriatenuit principacu
Nec dumenim florebant ibiantio cia lauda¬
tio & appama qua s urbes postaltxandru
constructas es secognoscimus hieda mas¬
cus que mabraham futurũ sib heredem
dixeritantequa ca illipromissus is aac

Expanded text:
Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta; cujus solum pomum stomacho mederi probatur, nam caetera noxia perhibentDamascum Syriae conditam et nuncupatam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Entẽne x quosolent reges adbella pro¬
cedere inter callares dies sunt quinq qui
uexta egiptios suꝑ sant duo decim mensibus
& incipiunt a nono kalendarum septem¬
brium & quinto kalendarũ memoratirũ
finiuntur dies epactarũ sunt undecim qui
ꝑsingulos amos adcursũ lunarẽ ad cres¬
cunt nãdum in annoduo decm lunae
ccc luii des badtant remanitẽ adeuiru

Expanded text:
dicens: Eo tempore quo solent reges ad bella prodicens: Eo tempore quo solent reges ad bella procedere. 5. Intercalares dies sunt quinque, qui juxta Aegyptios supersunt 5 duodecim mensibus, et incipiunt a nono Kalendas Septembris, et quinto Kalendarum memoratarum finiunt. Dies epactarum sunt undecim, qui per singulos annos ad cursum lunarem accrescunt. Nam dum in annum XII lunae CCCLIV dies habeant, r
Abbreviated transcription (Latin):
Dies ost solis orientis p̃sentia quo usq ad occasũ
ex ortudona rursus criatur abufiue a solis
ortu usq quoueniat ad occasum spatiadiei
duo sunt interdianũ & noctarnũ & est dies
partes abusiued iei tres sunt mane meridie
& suprema inicia diei alii a solis ortuputant¬
alii abocasu aliia inedia nocte nam caldei
asolis exortudiei iniciũ faciunt tatuid spaciũ
unudiẽ appellantes. Egiptudutẽ ex inicio
noctis sequentis diei originẽ tradunt. romani
autẽ a medio noctis oriri diemn uolunt & inri:¬
diũ noctis finiri facti dies sunt inquib fatur
iddicitꝰ Vt nefasti quib nondicitur feriatidies
in quibi res diuina fit & abstinere bomines alitib
oprito profest festis contrarii idsi neredegion
festitantundeniocu &religionis sunt a tridiess̃
qui & communes uocant᷑ si derals in quib siderano¬
uert & homines anauigationib excludantur
iusti continui treginti praeliares quib fas esi.
hostẽ bollo la cessere dequib liber testatar rogã

Expanded text:
Dies est solis orientis praesentia, quousque ad occasumexortu, donec rursus oriatur, abusive a solis ortu, usquequo veniat ad occasum. Spatia diei duo sunt, interdianum et nocturnum; et est dies Partes abusivi diei tres sunt: mane, meridies, et suprema. Iniab occasu, alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis ortu diei initium faciunt, totum id spatium hi diem appellantes. Aegyptii autem ex initio noctis sequentis diei originem trahunt. Romani autem a medio noctis initium oriri diei volunt, et in medio noctis finiri. Fasti dies sunt, quibus fatur, id est dicitur, ut nefasti quibus noin quibus res divina fit, et abstinere homines a litibus oportet. Profesti, festis contrarii, id est, sine religione; festi tantumdem otii et religionis sunt; atri dies sunt qui et communes vocantur. Siderales, in quibus sidera moventur, et homines a navigationibus excluduntur; justi continui triginta. Praeliares, quibus fas est hostem bello lacessere, de quibus liber regum testatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ious apud mauros iul apud launos.
faunus. apud romnos quirinus eodem
quoq apud athenas minerua apud samu
iuno apad pofos uenus agudlem nos
uulcanus apud naxos ulr apad delos
artiu cultũ peperis dicuntar ut scola¬
piome diuna uileano fabrica ab actib
autẽ uocantur ut mercurius quod mit¬
cibus p̃est liber alidertate fuerunt &ia
& quidamuiri fertos aut urbia conditores
Quib mortuis homines quieos dilextrunt
smulacra finxerunt ut haberent aliqđ
ex imaginum contem platione solatium
sed paulxtm huncerrorẽ ꝑsucidentibus
demonibus itamposteris in repsisse ut
quos ll prosola nominis memoria hona¬
rauerunt successores deos ex istimarent
atq colerent

Expanded text:
Iuppiter, apud Mauros Iuba, apud Latium Faunus, apud Romquoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectio amator¬
nam dilectio aduob incipit quodis
amordi & pximi Dequa a postolus
plenitudo inquit legise dilectio omnis
aute dilectio carnalis nondilectio sed ima¬
gis amordici sol& Dileccionis aute nom
tantu in melierib rebus accipisola¬

Expanded text:
dilectio interNam dilectio a duobus incipit: quod est amor Dei et proximi. De qua Apostolus : Plenitudo, inquit, legis est dilectio. Major autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi sol
Abbreviated transcription (Latin):
deamico producendo diduco autem dis¬
traho ueldiuido Itemquantũ adequas
triũ phales refertur sicquiduceretri¬
umphos si uobis dedexer item quantum
ad naues subducere interramdicimus
deducereautem inmariue dedacuntur
socii naues

Expanded text:
de amico producendo; diduco autem distraho uel diuido. Item quantum ad equos triumphales refertur, si equi, duxere triumphos, si boues, deduxerunt. Item quantum ad naues, subducere in terram dicimus, deducere autem in mare, ut «Deducunt socii naues
Abbreviated transcription (Latin):
Dolonos sunt uaginae ligneae intra qocis laa& pugio
subbaculi speciȩ dolones aute adolo dien sunt quod
sallant e decipiant ferro cum speciem ꝓserant ligni
hos uulgus greco nomine ex os uocas idest acutos undo
xapud miedicos acuius morbus ecee uocatur

Expanded text:
Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
Dios coriã colaorẽ urbem anifitus & orcius aurige
castoris & pollucis fabricauerunt & exterum
nomine eam cognominantes
Nam castor &pollux grece dies cori appellantur
Diplenotã hanc scriptores nr̃i apponant in
libris ec desiasticorum uirorũ ad separanda
uel demonstranda testimenia scãrũ scripturarũ
Diple ꝑsticon hanc primus leogoras si racusa¬
nus posuit emericis uersib: adseparationẽ
olrmpia caelo
antiqui in his apponebant quȩ ceno dotus
ephesius non recte adiecerat aut de traxerat.
aut ꝑmutaiuerat in his & nrĩ ea usi sunt
Diple obolismene interponitur adseparandos
in comediis uel tragoedis ꝑ hiodos
Diple suꝑne obolata ponitur ad conditiones
locorum ac temporũ ꝑsonarũq mutatas

Expanded text:
Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellanturDiple. Hanc scriptores nostri adponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda vel ad demonstranda testimonia sanctarum Scripturarum. Diple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a caelo.antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodosDiple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutatas.
Abbreviated transcription (Latin):
Desperatus uulgo uocatur malus a. pdicus
neciam illius prospere speidicitur aute
psimilitudinem aegrorum qui a fsati & ine
spe deponuntur consuetud o autrera
apudu& tres ut desperati anccianuas suas
conlocarentur uelud extremũ spmred¬
derent terrae uelut possunt atranse¬
untib. ferte curare quia liquando simili
laborauerant inorbo

Expanded text:
Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo
Abbreviated transcription (Latin):
Deutero nomium grecosermone appellatur
qđ latine int̃ praetatur secunda lexidest
repetitio & euangelio legis p̃fignratio qui
sic eahabet quac priora sunt ut tam nouasunt
omnia quae ineoreplicantur

Expanded text:
Deuteronomium Graeco sermone appellatur, quod Latine interpretatur, secunda lex, id est, repetitio, et evangelicae legis praefiguratio: qui sic ea habet, quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia, quae in eo reperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Detractio e aliorũ benegesta operaulin malã
malitios emutare ul in uidendo fallaci fraude
diminuerecũ aut maledicuntur quaebonas
aut prauabona quae magna sunt
Detrahere enimdicit᷑ quialiquid alicui sub¬
trahere conprobatur d& raxit enim atque

Expanded text:
Detractio est aliorum bene gesta opera vel in malum malitiose mutare, vel invidendo fallaci fraude diminuere: cum autem mala dicuntur, quae bona sunt, aut parva bona, quae magna sunt. Detrahere enim dicitur, qui alicui aliquid subtrahere comprobatur et diminue
Abbreviated transcription (Latin):
de monstrantis significatione alique menim
psentem his demonstram̃ ut ii haee hoc
Demonstraciuum causa genꝰ einquode quibiuis¬
lib& utilicatib uit aequid aut debieat aut r
debeat sieri tractacur demons craciuũ autẽ¬

Expanded text:
demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, haec, hocdeliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum
Abbreviated transcription (Latin):
Diplors grecum nomenẽ ab eoqđ s iduplex amic¬
tus horatius centraquẽ duplicipanno patientiã
uelat Est autẽ uestis inlatrs cuius husus galli¬
s primum expeditionib: caepit & pda hostilide
qua est uoe illa senatus togis depositisi quirites
sago fugerunt sagum aũ gallicũ nomeriẽ. dictu
aucõ sagum quadrum eo qđ o pdeos primũ qua¬
dratus uel qua druplee efs&¬

Expanded text:
Diplois Graecum nomen ab eo quod sit duplex amictus. Horatius: Contra quem duplici panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cujus usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili, de qua est vox illa senatus: « Togis depositis, Quirites, ad saga ite. » Sagum autem Gallicum nomen est. Dictum autem sagum quadrum, eo quod apud eos primum quadratum vel quadruplex es
Abbreviated transcription (Latin):
Desertiores uocati eo qđ desertis militarib offi¬
cus uagantur hiin alios numerosmilitia e nomer
dare ꝓhibentur sedsi non magni temporis culpa
contraxerint ces numerissuis rescituuntur
sed & quide serta exercitũ ad hostes transcun¬
tes & ipsi de sertores uocantur

Expanded text:
Desertores vocati, eo quod, desertis militaribus officiis, evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes, et ipsi desertores vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
Cortine sunt aulea ide uela depellibus
qualia iuexodo leguntur a quib: taberna¬
culũ extrinsetus tegebacur dicen eautom
cortinae a coreis eoquod prius expellibus
fuis sent factae unde & in eodem tabnacula
legis iubetur cortinas fieri expellibus

Expanded text:
Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
dies dicitur apaganis. Qunta sabbati
quinta feriae id quintus ad idominico qui
pud gentiles iouis uocatur. Sexta sabba.o
sexta feria dicitur qui apude. Ne paganos
ueneris noniupatur sabbatũ auneptimus
adominicodires quem gemilas sarno cuxo
dicauerunt & saturnis nomi a uerua
sabbatu autẽ exbebreo in latim requies

Expanded text:
dies dicitur a paganis. Quinta sabbati dies dicitur a paganis. Quinta sabbati quinta feria est, id est quintus a die dominico, qui apud gentiles Iovis vocatur. Sexta sabbati sexta feria dicitur, qui apud eosdem paganos Veneris nuncupatur. Sabbatum autem septimus a dominico dies est, quem gentiles Saturno dicaverunt et Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in La
Abbreviated transcription (Latin):
nisideribus sacrauert praimaem diema seda
appellauert qui princeps o omniu siderusiat
&idem dies capute cunctorum dierum se¬
cundũ aduna quat solie splendore &magnitu¬
dine pxima & exito mutuat lum tertiu ab
stella mastis q̃ uesꝑuocat᷑. Quartu abstellã
mercurii quãquida candidũ circulum di¬
cunt Quintũ abstolla iouis quampheconne
septimu abstellac saturm quae sexto caelo
locata triginta annis festur explerocursu
suũ proinde autẽ exbis seprẽ stellis nomina
sibi effici existimarent dicentes baberra sole
spm̃ aluna corpus amercurio in geniu
& lingua Auenere uoluntatẽ Amarte san¬
guinẽ uoue teperantiã asatur nohamo¬
re calis quippe extiat gentilui stulttia is
quia pud nos dies dnicuse quem gentilesci
solidicauer secuid sabbati secunda ferico
que seculares diem lunae uoca tercia sab gioo¬
bati tertia feria quẽ diẽ illim artis uoca
Quarta sabbat quarta feria qui mercoris

Expanded text:
sideribus sacraverunt. Primum enim diem a Sole appellaverunt, qui princeps est omniun siderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. Secundum a Luna, quae Soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat lumen. Tertium ab stella Martis, quae Vesper vocatur. Quartum ab stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum ab stella Iovis, quam Phaethontem Septimus ab stella Saturni, quae sexto caelo locata triginta annis fertur explere cursum suum. Proinde autem ex his septem stellis nomina sibi effici existimarent, dicentes habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Iove temperantiam, a Saturno humorem. Talis quippe extitit gentilium stultitia, qui apud nos dies dominicus est, quem gentiles Soli dicaverunt. Secunda sabbati secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati quarta feria, qui Mercurii
Abbreviated transcription (Latin):
suma primũ pollex uocatus eoqđ int catos
polleat uistute &potestate secundis indrx¬
& salutaris sea de monstratorius quia cofere
Tercius in padicus quod plerũq ꝑ eã probriin¬
sctatio ex primitur
Quarcus anularis eo qđ in ipse anulus geriur
Iidem & medicinalis qđ eo trita callirta
amedicis colliguntar
Quintus auricularis peoqd aurẽ scalpi mis¬

Expanded text:
Primus pollex vocatus, eo quod inter caeteros polleat virtute et potestate. Secundus salutaris, seu demonstratorius, 13 quia eo fere 71. Tertius impudicus, quod plerumque per eum probari insectatio exprimitur. Quartus annularis, eo quod in ipso annulus geritur; idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
genus uocatur coqđ deuna quaq reineodem¬
honesto utili & pos sibili hoc differt aliquid ade uu¬
liberatiua quia sua soria eg& alterum ꝑsonam
deliberatiua interdum & apud seagit in sua soriȩ pla
autem duaesunt quaeplures ualent spes amaus des

Expanded text:
genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo des dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et
Abbreviated transcription (Latin):
dinepruptus hacc calia difiniunt luxorio sum
semper discriptionem difiniunt quaes pecies
difinitionis oratoribus magis apta ẽ quã dia
lecticis quia laticudines hab& quae similitudo
inbonis reb ponitur & in malis.
Quinta species difinitionis e quã grecicatuant¬
lex in latitudine aduerbium dicimus hacuocẽ
illã decuiꝰ requiritur alio sermonede signat
uno ac singulari & quodammoilo quidillud sic
in uno uerbo postumuno uerbo aliud declarat
ut conticescere est tacere icer cumẽminum
dicimus fine maut populatas int̃ praetamur esse
uastatas S exta species difinitionis e quagre¬
cicatadia phoramnos ꝑ diferentiã dicimꝰ scrip¬

Expanded text:
dine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, dine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratorilecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicimus; i
Abbreviated transcription (Latin):
Inis caenim & in reliquis noticiarep̃fercur non
illa substantialis e definitionum omnium
obtina principatum
ertias peties diffinitionise quae grecacportes
dicitur latinae qualecatiua uocatur quia exqua¬
lita te nomen accepit proeo quod quale sit id qđ
sit & uident̃ oscendit cuius exemplumtale est
homo e qui ingenioual& & artib poll& et cogni¬
tionererum aut qđ ageredeb& elegit aut anim¬
aduersione qđ ucile sit contempnit his cnimqua¬
litatibus expressus acdesinitus homa est
Quartas pecies difinitionis e quae grecaerpo¬
graphicen latine aut ullo discriptio nominati
quae adhibita circuitione dictorũ faccorumq
remquae sit discriptione declarat quaeritur enĩ
quid auarus sit quid crudelis quid luxoriosus
& uniuers a luxoriosi auaricrudelis natura des¬
cribitur Vt si luxoriosumuolumus difinire
dicimus luxor iosus ẽ uictus non necessarius

Expanded text:
In ista enim et in reliquis notio rei profertur non In ista enim et in reliquis notio rei profertur non illa substantialis est, definitionum omnium optinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece pyoedes dicitur, Latine qualitatiua. Halitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii,
Abbreviated transcription (Latin):
Dediuisione definitionũ ex manti uictorini
LIBROAOBREUIATIS
Diffinitioe philosophorum que inreli exprimendis
explicat quid res ipsa sit qualis sit &que mad modu
membris suis constare debeat Est enimoratio
breuis unius cuiusq reinatura a communione
diuisa propria significatione concludens diuisio
difinitionum in parces Xv habetur
prima species difinitionis e diusiodis idẽ subs¬
tantialisq prorie &u& eredicitur difinitio ut ẽ
homo animal rationale mortalesensus discipli¬
neq capax enim haec difinitio ꝑspecies & difse¬
rentias discendens uenit adopriu & designat
Species difinitionise quae grece encumaticae
dicitur latinenotio nuncupatur quã notionem
cominuni nom ꝓprio nomine possumꝰ dicere
hact is tomodo sempefficitur homo e qđ racionali
conceptione. exercitio preẽ animalibus
cunctis non enim dixit quide homo sed quio
aguc quasi quodamsigno in noticiam deuocato

Expanded text:
De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata. Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim orabreuis uniuscuiusque rei naturam a communione diuisam propria significatione codefinitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσιώδης, id est substantialis, quae proprie et vere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat species definitionis, quae Graece ennoëmatice dicitur, Latine enuntiatio nuncupatur, quam notionem communi non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'; non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam deuocato.
Abbreviated transcription (Latin):
isio cni Dictatores quinto annopost regos expulsus romani
sibi creauert̃ dum genertar quinua diniuriã
soceri uindicandã ingentẽ aduersus romam
collegis s& exercitum hi quinquenni uemporis
imperio utebamur plus enĩ ertuit honore quã
comsules qui annuas potestates tienebant &dica
dictatores quasi principes o praeceptores
unde & magistripopuli nominabani. unde
& edicta dicuntur

Expanded text:
o. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et praeceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
primum ad editione s unc nuncupati dedi¬
tio enim dicitur quando seuicti aut uincen¬
di hostes uictorib traduncquib haec
origo nominis fuit dumquonda aduer¬
sus populum remanum serui armissap¬
tis dimicas sent iucti sedederunt conp¬
hensi quaeuaria turpitudine affectis
ex hisquidam poscea adominis manamis¬
si propt̃ suppliciorum notas quas mani¬
festae ꝑ pessisunt ad dignitatem ciuii
ramanorum noperueneriui¬

Expanded text:
primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, propter suppliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, ad dignitatem civium Romanorum non perveneru