comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nes ammonetur: qui auditdicat : ueni ut ne¬
mirum cui se uox inter na insinuat: illic &iam
clamando alios quo ipse rapitur trahat:
Nec lausas fores &iam uocatus inueniat : se uocan¬
tȩ uacuus ad propinquat: Audiant quod esaias
qui a uerbi ministerio tacuit: in lustratos super¬
nolumine: magna uoce paenitentiae se ipst re¬
praendit dicens: Uae mihi que tacui: Audiant
quodsalomonem: inillum praedicationis scientiã
multiplicare promittitur qui in hoc quodiam
obtenuit: tarporis uitium non tenetur: Ait
namque anima quae bene dicit inpinguabitur :
Et qui in ebriat ipse quoque in ebriabitur: Qui ex¬
terius praedicando benedicit: interioris aug¬
menti: pingui dinem recepit: Dum que diuino
eloquio auditoris mentem debriare non desint
potum multiplicati muneris. debriatus excres¬
cit: PAudiant quod dauid hoc dõ munere obtul¬
lit : quod praedicationis gratiam quam acciperat :¬
non abscondit dicens: Eccelabia mea non pro¬
hibo: dñe tucogno uisti: iustitiam tuam non abs¬

Expanded text:
 dicitur: « Qui audit, dicat: Veni . » Ut nimirum cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios, quo ipse rapitur, trahat, ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat. Audiant quod Isaias, quia a verbi ministerio tacuit, illustratus superno lumine, magna voce poenitentiae se ipse reprehendit, dicens: « Vae mihi, quia tacui . » Audiant quod per Salomonem in illum praedicationis scientia multiplicari promittitur, qui in hoc quod jam obtinuit, torporis vitio non tenetur. Ait namque: « Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur . » Qui enim exterius praedicando benedicit, interioris acumenti pinguedinem recipit, et dum vino eloquii auditorum mentem inebriare non desinit, potu multiplicati muneris inebriatus excrescit. Audiant quod David hoc Deo in munere obtulit, quod praedicationis gratiam quam acceperat non abscondit, dicens: Ecce labia mea non prohibebo. Domine, tu cognovisti; justitiam tuam non abs
Abbreviated transcription (Latin):
amabilis: rector fuit inseruitio : quam cum per¬
uenit ad regnum: Seruus namque amore ius¬
titiae de praehensum aduersarium. ferire ti¬
muit: Rex autem per suasione luxoriae de¬
uotum militem : &iam substudio praudis extinxit
quis ergo opes : quis potestatem : quis gloriam quȩ¬
rat in noxiae. si & illi exteterunt noxii. quihȩc
habuerunt non quesita. Quis inter haec sine
magni discriminis labore saluabitur: si ille in
his culpa in ter ueniente turbatur est: qui ad
haec fuerat dõ elegente praeparatus. Am mo¬
nendi sunt considerent : quod salomon qui post
tanta sapientia usque adidolatria ceci dis se
discribitur: nihil in hoc mundo prius quam cade¬
rit aduersitatis habuisse memoratur sed
conssa sapientia funditus corde seruit qđ

Expanded text:
amabilis rectior fuit in servitio, quam cum peramabilis rectior fuit in servitio, quam cum pervenit ad regnum . Servus namque amore justitiae, deprehensum adversarium ferire timuit; rex autem persuasione luxuriae devotum militem etiam sub studio fraudis exstinxit . Quis ergo opes, quis potestatem, quis gloriam quaerat innoxie, si et illi exstiterunt noxia, qui haec habuit non quaesita? Quis inter haec sine magni discriminis labore salvabitur, si ille in his culpa interveniente turbatus est, qui ad haec fuerat Deo eligente praeparatus? Admonendi sunt ut considerent quia Salomon qui post tantam sapientiam usque ad idololatriam cecidisse describitur, nihil in hoc mundo priusquam caderet, adversitatis habuisse memoratur; sed concessa sapientia funditus cor deseruit, q
Abbreviated transcription (Latin):
uersitatis labore fatigantur : ut sollicita conside¬
ratione perpendant: creator dispositor quae
cunctorum : quanta super eos gratia uigilat s
Quos insua desideria non relaxat. Aegro quip¬
pe quem medicus disperat. concedit. ut cunc ta
quae concupiscit accipiat: Nam qui sanare pos¬
se creditur. amultis quȩ appetit prohibetur:
Et pueris nummas subtrahemus: quibus tota simul
patrimonia heredib: reseruamus: Hincergo
de spe aeternae hereditatis gaudium sumant :
Quos aduersitas uitae temporalis humiliat :
Quia nisi si saluandum inperpe tuum cerner& :
erudiendus sub disciplinȩ regimine. diuina dis¬
pensatio non frenar&: Ammonendi Itaq: sunt
qui in his quae temporaliter concupiscunt : ad¬
uersitatis labore fatigantur: ut sollicite consi¬
derent: Quod plerumque &iam iustor ut cum
temporalis potentia sus tulit : uel ut inlaqueum
culpa conpraehendit: Nam sicut in priore hu¬
ius uoluminis paste iam diximus: Dauid dõ

Expanded text:
versitatis labore fatigantur, ut sollicita consideversitatis labore fatigantur, ut sollicita consideratione perpendant, Creator dispositorque cunctorum quanta super eos gratia vigilat, quos in sua desideria non relaxat. Aegro quippe quem medicus desperat, concedit ut cuncta quae concupiscit accipiat. Nam qui sanari posse creditur, a multis quae appetit prohibetur: et pueris nummos subtrahimus, quibus tota simul patrimonia haeredibus reservamus. Hinc ergo de spe aeternae haereditatis gaudium sumant, quos adversitas vitae temporalis humiliat; quia nisi salvandos in perpetuum cerneret, erudiendos sub disciplinae regimine divina dispensatio non frenaret. Admonendi itaque sunt qui in his quae temporaliter concupiscunt, adversitatis labore fatigantur, ut sollicite considerent quod plerumque etiam justos cum temporalis potentia sustollit, velut in laqueo culpa comprehendit. Nam sicut in priori hujus voluminis parte jam diximus , David Deo
Abbreviated transcription (Latin):
boretur: nequaquam solum modo spe ad ras :
Sedderebus quoque ad spem trahitur.. Quod
liquido psalmista testatur dicens: dedit eis re¬
gionis gentium & laboris populorum posside¬
runt ut custodiant iustificationis eius alegẽ
eius exquirant: Sed cum largientem dm̃ huma
namens boni operis responsione non sequitura
unde nutrita piae creditur iustius indedamp¬
natur: Hinc est quod perpsalmistã rursum
dicitur de iecisti eor cum alleuarentur quia
ui delic& reprobi : cumrecte opera diuinis mu¬
nerib non rependunt : cum totus sehic deser¬
runt & apfluentibus prosperitatibus dimit¬
tunt : unde & aeterius perficiunt : inde ab in¬
timis cadunt Hinc est quod in inferno cru¬
ciante diuite : dicitur recepistibona inuita
tua : Idcircobona hic recipit & malus: ut illic ma¬
la reciperit : quia hic fuerat . nec perbona: conuer¬
sus. At contra ammonendi sunt : qui ea quidẽ
quae mundi sunt concupiscunt : sed tamen ad¬

Expanded text:
boretur, neqboretur, neqsed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regionem gentium, et labores populorum possiderunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . na mens boni operis responsione non sequitur, unde nutrita pie creditur, justius inde damnatur. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos dum allevarentur . Quoniam videlicet reprobi, cum recta opera divinis muneribus non rependunt, cum totos se hic deserunt, et affluentibus prosperitatibus dimittunt, unde exterius proficiunt, inde ab intimis cadunt. ciato diviti dicitur: Recepisti bona in vita tua . Idcirco enim bona hic recepit et malus, ut illic plenius mala reciperet, quia hic fuerat nec per bona conversus. At contra admonendi sunt, qui ea quidem quae mundi sunt concupiscunt, sed tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
& gloria qualiter sint habenda docuit: quae posita
insinistram memorauit: Hinc psalmista ait:
Vtui delic& cum dexteram dicerst: qui a xter¬
nam salutem quaererit indicar& Hincrur¬
sum scriptum est: Dex tera manus tuae dñe
confringit inimicas. Hostes dĩ: & si insinistra
eius perficiunt : dex tera franguntur:
quia plerum que prauos. uita praesens eleuat :
sed aduentur aeternae beatitudinis dampnat :
Ammonendi sunt qui in hoc mundum pros pe¬
rantur. ut solester considerent : quod praeser¬
tis uitae prosperitas aliquando: Id circo da¬
tur ut ad meliorem uitam prouoc&: Aliquando
uero : ut in aeternum plenius dampn&: Hino
est enim quod plebe irraheliticae channaan. ter¬
ra peromittitur : ut quando quaȩ ad aternaspe¬
randa peruocetur : Neque rudis ille populus
promis sionibus dĩ in longincum crederit : si a pro¬
missore suo : non &iam euicino aliquit percepis¬
s&: Ut ergo ad aeternorum fidem cestius ro¬

Expanded text:
et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita et gloria qualiter sint habenda docuit, quae posita in sinistra memoravit. Hinc Psalmista ait: ut videlicet cum dexteram diceret, quia aeternam salutem quaereret, indicaret. Hinc rursum scriptum est: Dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Hostes enim Dei etsi in sinistra ejus proficiunt, dextera franguntur quia plerumque pravos vita praesens elevat, sed adventus aeternae beatitudinis damnat. Admonendi sunt qui in hoc mundo prosperantur, ut solerter considerent quia praesentis vitae prosperitas aliquando idcirco datur ut ad meliorem 78 vitam provocet, aliquando vero ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius ro
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde & ex anima gaudeant: districta re¬
praehensione feriantur: Hinc salo monait:
Auersio paruulorum inter fici& eos : & pros peri¬
tas stultorum perdit illos. Hinc paulus ammo¬
uiant: quatenus a super nae dilectationis stu¬
dio animum non in flectant: Ne luc tum no¬
bis internae peregrinationis temperent : eaq:
in ex ilium positis. subsidium praebent: Et quasi
felices nos intransitoriis gaudeamus. qui abae¬
ternis nos interim miseros cernimus: HINC
namque est: quod electorum uocedicit ecclesia
leua eius sub capite meo: Et dex tera illius am¬
plexabiturme Sinistram dĩ prosperitatẽ
uidelic& uitae praesentis. quasi sub capite posuit
quam intentione sũmi amoris praemit: Dexte¬
ra uero dĩ. eam amplectitur quia sub &eterna
eiur beatitudinem tota de uotionem contine¬
tur: Hinc rursum persalomonem dicitur:
Longitudo dierum index tera eius: insenistra
uero illius: diuitiae & gloriae: Diuitiae itaque

Expanded text:
toto corde et ex animo gaudeant, districta retoto corde et ex animo gaudeant, districta reprehensione feriantur. Hinc Salomon ait: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Hinc Paulus admoviant, quatenus a supernae delectationis studio animum non inflectant, ne luctum nobis internae peregrinationis temperent eaque in exsilio positis subsidium praebent; et quasi felices in transitoriis nos gaudeamus, qui ab aeternis nos interim miseros cernimus. Hinc namque est quod electorum voce dicit Ecclesia: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Sinistram Dei, prosperitatem videlicet vitae praesentis, quasi sub capite posuit, quam intentione summi amoris premit. Dextera vero Dei eam amplectitur; quia sub aeterna ejus beatitudine tota devotione continetur. Hinc rursum per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus, in sinistra vero illius divitiae et gloria. . Divitiae itaque
Abbreviated transcription (Latin):
men aduersitatis labore fatigantur: Ammo¬
nendi namque sunt: qui in hoc quod tempora¬
liter appetunt: prosperantur. Necum cunota
aduotum suppetunt. dantem quaerere negle¬
gant: Sed in his quedantur animum non figant:
Neperegrinationem propatria diligant: nec sub¬
sidia i teneris in obstacula peruentionis uestant :
sunt ut quaeque in hoc mundo consecuntur cala¬
mitatir solatia non autemn praemiare tributio¬
nem credant: Sed contra fauoris mundi men¬
tem erigant ne eis extracordis dilectione s uc¬
cumbant: Quis quis prosperitatem quam utt¬
tur : apud iudicium cordir melioris uitae amore
non repra̧mit : fauorem uite transeuntes iN
mostis perpe tuae occa: sionem uestit: hinc est
quod subido meorum speciȩ qui uincendos se pros¬
peritate reli: querant: in huius mundi successib
laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt
terram meam si bi inhereditatem. cumgaudio &
toto corde & exanimo. Quibus uerbis perpen¬
ditur : quod non solum qui a gaudeant: sed quod

Expanded text:
adversitatis labore fatigantur. Admonendi namque sunt qui in hoc quod temporaliter appetunt prosperantur, ne cum cuncta ad votum suppetunt, dantem quaerere negligant; sed in his quae dantur animum figant; ne peregrinationem pro patria diligant, ne subsidia itineris in obstacula perventionis vertant, sunt ut quaeque in hoc mundo consequuntur, calamitatis solatia, non autem praemia retributionis credant; sed contra favores mundi mentem erigant, ne in eis ex tota cordis delectatione succumbant. Quisquis enim prosperitatem qua utitur, apud judicium cordis, melioris vitae amore non reprimit, favorem vitae transeuntis in mortis perpetuae occasionem vertit. Hinc est enim quod sub Idumaeorum specie, qui vincendos se prosperitati suae reliquerunt, in hujus mundi successibus laetantes increpantur cum dicitur: Dederunt terram meam sibi in haereditatem cum gaudio, et toto corde, et ex animo . Quibus verbis perpenditur, quod non solum quia gaudeant, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nequitia in pace iungitur. profecto eorum ma¬
lis actibus rabor augetur quia quos ibi. inma¬
litia congruunt totus serobustius bonorum
adflictionib: inlidunt: Hinc namque est qđ
contra dampnati illius ua ss Uidelic& anti¬
christi praedicatores diuina uoce beato iob
dicitur: membra carnium eius coherenti a
sibi Hinc subs qua marum illius speciȩ de
eius satellitib perhibetur: una uni coniungi¬
tur: & ne spiraculum quidem incedit per eas.
Sequaces quippe illius quo nulla interse discor¬
diae aduersi tate diuisi sunt: In eo bonorũ

Expanded text:
nequitia in pace jungitur, profecto eorum manequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benoru
Abbreviated transcription (Latin):
profecto nulli sunt quia non ex unitate carita¬
tis oriuntur: Hinc ergo perpendant semi¬
nantes iurgia. quam multipliciter peccant
quia dum unam nequitiam perpe trant ab
humanis cordibus cunctas simul uistutes era¬
dicant: Inunum enim malum innum mera
peragunt : quia seminando discordiam : carita
tem qua eni mirum uistutum omnium eft¬
mater extingunt: quia autem nihil est prae¬
ciosius dõ uistute dilectionis: nihil desiderabi¬
lius est diabulo extinctione caritatis. Quis quis
igitur seminando iurgia dilectionem proximo
rum peremit: hoste familiarius seruit: quia
quaille amissa cecidit hanc iste uulneratis cor¬
dib subtrahens. eis iter ascensionis abscidit:
At contra ammonendi sunt pacifici. ne tante
actionis pondus leuigent : ut inter quos funda¬
re pacem debeant ignorent: Nam sicut mul¬
tum noc&. si unitas desit bonis: Ita ualde est.
noxium : si non desit malis: Siergo peruersorũ

Expanded text:
profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitaprofecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia, quam multipliciter peccant: qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia tem, quae nimirum virtutum est omnium mater, extingunt. Quoniam autem nihil est pretiosius deo virtute dilectionis, nihil desiderabilius est diabolo extinctione caritatis. Quisquis igitur seminando irum perimit, hosti Dei familiarius servit, quia qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum
Abbreviated transcription (Latin):
pede: digito loquitur prauo corde machenatur
malum & in omni tempore iurgia seminat:
Eccequam seminantem iurgiam dicere uoluit:
prius a postatam nominauit: Qui anisi more
superbientes angeli a conspectu conditoris
prius intentus a uersione mentis caderit. foras
post modum usque ad seminanda iurgia non ue¬
nerrt: qui recte discribitur. quod annuit oculis
digito loquetur te rit pede. Interior nam¬
que est custodia. quae ordinata seruat exte¬
rius membra: Qui ergo statum mentis per¬
dedit: subsequenter foras in constantimotio¬
ne. in conscientia mationes fluit: At que
exteriore mobilitate indicat: quodnulla in¬
terius radici subsistat: Tudiant iurgiorum
seminatores: quod scriptum est: Beatipacifi¬
ci qñm filii dĩ uocabuntur: At quea diuerso
colligant. quia sidĩ sunt filii qui pacem faciunt.
procul dubio satane sunt filii. qui confudunt:
Omnes autem qui perdis cordiam separantur.
aueritate dilectionis arefiunt: Qui & siboni
operis fructur insuis actionibus proferunt.

Expanded text:
pede; digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et omni tempore jurgia seminat . Ecce quem seminantem jurgia dicere voluit, prius apostatam nominavit: quia nisi more superbientis angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e diverso colligant, quia si filii Dei vocantur qui pacem faciunt, proculdubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur a viriditate dilectionis, arefiunt. Qui etsi boni operis fructus in suis actionibus proferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tib eos apud se esse humiles: &iam subiecti
depraehendant: quatenus & in auctoritate
eorum quod formident uideant & dehumi¬
litate quod imitentur agnascant: Stude¬
ant igitur sine inter missine qui prae sunt
ut eorum potentia: quanto magna ex terius
cernitur: tanto apud eos interius depri¬
matur: Necoitationẽ uincat : ne indilecta¬
tionẽ sui animũ rapiat: Neiam sub se mens
eam regere non possit. cui selibidine domi¬
nandi supponit Ne enim praesedentis
animus ad elationẽ potestatis : sua delectatio¬
ne rapiatur recte perquendã sapientem
dicitur: Ducem te constitu nol ex tolli: sed
esto in illis quasi unus ex illis: hinc &iam pe¬
trus ait: non dominantes inclero: sed for¬
ma facti gregi hinc ꝑ sem& ipsam ueritas
adaltiora nos uistutum merita prouocans
dicit : scitis quia principes gentiũ dominan¬
tur eorũ : & qui maiores sunt potestatem
exercent in eose non ita erit inter uos:

Expanded text:
tibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti tibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores 23 sunt, potestatem exercent in eos. Non ita
Abbreviated transcription (Latin):
carto quam uis plerumq &iam dignũ
est : ut cordem quos corregimus : tacita
nobis corrtatione praesoramus:
llorum nam que pernos uitia discipli¬
nae uigore feriuntur N his uero qus ipse com¬
mittimus : ne uerbi quidem ab aliquo inuecti¬
one laceramur: Tanto ergo apud dñm oble¬
gatiores sumus quanto apud homines inulte
peccamus: Disciplina autẽ nostra. subditus¬
nobis : diuino iudicio tanto liberarioris red¬
dit: quanto hic eorũ culpas sine uindic tanon
deserit Seruanda itaq est incor de hu¬
militas : & in opere disciplina: atq: interhȩc
solerter intuendum nedum inmoderatius
custoditur uistus humili tatis : soluantur
iura regiminis: et dum praelatus quisque :¬
plus se quã dec& deiecit sub ditorum uitam
stringere sub disciplinae uincla non possit:
teneant ergo rectoris exterius quod proalio¬
rum utilitate suscipiunt : seruent interius:
quod desua aestimatione ꝑtimiscunt. Sed
tamen quibusdam signis decenter. erumpen

Expanded text:
cant: quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus, tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter icustoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt, servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt; sed tamen quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rursum discipulus ammon& dicens. Siquis
non obaudi& uerbo nostro per epistola. hunc
notate : & non conmisceamini cum illo ut confun¬
datur : atque illico ad iunxit et nolite inimicũ
ex aestimare illum: sed corripite ut fratrem:
Ac sidicerit: pacem cum eo exteriorem soluite
sed interiorem crca illum medullitus custo¬
dite: Vt pec cantis mentem : sic uestra discor¬
dia feriat : quatenus pax auestris cordibus
atque aliter pacientiam. Ammonen di
namque sunt : qui iurgia seminant: ut cuius
sint sequacis agnoscant: Dea postata quippe
angelo scriptum est. cumbonae mes sae zi¬
tania fuis s& inserta: Inimicur homo hoc fe¬
cit Decuius etiam membro persalomo¬
nem dicitur: homo a potata. uir in irtilis.
graditur. ore per uerso: annuit oculis terit

Expanded text:
rursum discipulos admonet, dicens: Si quis rursum discipulos admonet, dicens: Si quis non obedit verbo nostro, per epistolam hunc notate: et non commisceamini cum illo, ut confundatur . Atque illico adjunxit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriat, quatenus pax a cordibus vestris atque aliter pacifici. Admonendi namque sunt qui 71 jurgia seminant, ut cujus sint sequaces agnoscant. De apostata quippe angelo scriptum est, cum bonae messi inserta fuisset zizania: Inimicus homo hoc fecit . De cujus etiam membro per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit
Abbreviated transcription (Latin):
Quod utrumque prouide: dauid se perhib& ser¬
uare cum dicit: Cum his quioderant pacemiera
pacificus. cum loquebar illis inpugnabant me
gratis. Ecce &loquens inpugnabatur : & tamen¬
& inpugnatus erat & pacificus: Quĩa nec insa¬
nientes cessabat repraehendere: nec reprae¬
hensus negle gebat᷑ mare: Hoc quod &i am pau¬
lur ait. si fieripotest quod ex uobis est cum
omnib: hominib: pacem habentes: Ostaturus
enim discipulus ut pacem cum omnib: habesent :
praemisit dicens: si fieri potest: At que sub iunxit
quod ex uobis est: Difficile quippeerat : ut
simale acta corriperint habere pacem cum om¬
nibus possint: Sed cum temporalis pax : in pra¬
uorum cordib. ex nostra increpatione confun¬
ditur: Inuiolata necesse est: ut in nostrocor¬
de seruetur: Recte Itaque art: quod ex uobis
est : Ao sine mirum dicat: quiapax exduarum
pastium consensui subsistit. si ab eis quicor ripi¬
untur expellitur: integratamen in uestra qui
corripitis mente teneatur. Vnde & e is dem

Expanded text:
Quod utrumque provide David se perhibet servare, cum dicit: Cum his qui oderunt pacem eram pacificus; cum loquebar illis impugnabant me gratis . Ecce et loquens impugnabatur, et tamen impugnatus erat pacificus, quoniam nec insanientes cessabat reprehendere, nec reprehensos negligebat amare. Hinc etiam Paulus ait: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Hortaturus enim discipulos ut pacem cum omnibus haberent, praemisit, dicens: Si fieri potest, atque subjunxit: Quod ex vobis est. Difficile quippe erat ut si male acta corriperent, habere pacem cum omnibus possent. Sed cum temporalis pax in pravorum cordibus ex nostra increpatione confunditur, inviolata necesse est ut in nostro corde servetur. Recte itaque ait: Quod ex vobis est. Ac si nimirum dicat: Quia pax ex duarum partium consensu subsistit, si ab eis qui corripiuntur expellitur, integra tamen in vestra qui corripitis mente teneatur. Unde idem
Abbreviated transcription (Latin):
tur his autemsuitiũ quasi feruens uistus ui¬
detupoi Ammonendi sunt igitur illi ut fugiant¬
il quodiuxta ipsor est: Isti quod est in ipsis ad ten¬
dant: Illi quod non habent discernant  istȩ quod

Expanded text:
tur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod
Abbreviated transcription (Latin):
aflicendum ceste quae poterant er sesi non sunt
& s uncedemũ mesecanda sunt mala quae nobis
dis plicent : cum prius ad audiendum placabilem¬
corrũ ment ei fecerint praemissa bona quae pla¬
nutangam & aequos in domitas: blanda prius ia¬
putdigeinus ut eos nobis plnu post modumadiã
poculag edios ibigamus: et a maro pigmentora
oculos mellis dulcedo ã iungitur  ne eaque adsa¬
itueq peo futura est in ipia gustu aspera am̃a¬
ritudo sentiatur : Dum uero gustus perdul cidne
fallituro humor mosti ferus per amarctudinem
dac uaturi Ipsa ergo mel atis inuentionir exor¬
dia premixta sunt᷑ laude temperandas:¬

Expanded text:
aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent, cum prius ad audiendum eorum placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem vacuatur. Ipsa ergo in elatis invectionis exordia, permixta sunt laude temperanda
Abbreviated transcription (Latin):
humile uidentur his qui omnib: deffernor
non deb& coniunctus est timor plerũq
uero elatis: comitari sol& liberȩ uocer as ser¬
tio ut cum quaedam increpanda sunt uitia
illi ferant extimore : & tamen tacere aesti¬
mant ex humilitate : Iste locuntur per in pacien¬
tiã elationis & tamen loqui secredunt perliber¬
tatem rectitudinis : Ilos ut peruersa nonin¬
orepent sub soeciae humilitatis praemit culpa for¬
imagine libestatis effrenatio impellit tumoris
Vnde & clatiam monendisunt neplus quam decde sint
lber Et humile ammonendi sunt neplus quã
expedit ssr subiecti Neaut illi defensionẽ u¬
itiae uestant in exercitatione superbide aut
ti cẽstudent plus quam neces se est hominib subici
coppellantur eorum &iam uitia ueneririnid siub¬
siderandũ uero est quod plerumq elatos utb¬
usudumpimus si corum corruptionib: quo̧ dam
quudum somenta misceamus: Inserenda nam¬
eceluis sunt: aut aliabona quae in ipsis sunit

Expanded text:
humiles videntur, is qui hominibus deferri humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur per impatientiam elationis, et tamen se credunt loqui per libertatem rectitudinis. Illos ut perversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa forimagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
capite scriptum est : ipse est rex super uniuer¬
sos filios superbiae Oc cansio igrtr perditi¬
onis nostrae facta est superbia diaboli: Et
argumentum redemptionis nostrae inuenta
est humilitas dĩ : Hostes enim noster inter
omnia conditus : uidere supera omnia uoluit
elatus Redemptor autem noster magnuso
manens supra omnia fieri inter omnia dig¬
natur est paruus: Dicatur ergo humilibus
qui a dum se deiciunt : ad dĩ similitudinem
iscendunt Dicatur elatis : quia dum seeri¬
gunt in a postate angeli imitationem cadunt
quiditaq elationem deiectius quae dum supra
setenditur: ab altitudinẽ uere celsi tudinis
elongatur: Et quid humilitates sublimius:
quae dum se inima de praemit: auctoris
suomanente super summa coniungit Estta¬
men aliud quod in eis debe t caute pensart:
Suia saepe quidam humilitatis decipiuntur spec¬
ciae  quidam uero elationis suae ignoratione
calluntur: Nam plerumq non nullis quisibi

Expanded text:
capite scriptum est: Ipse est rex super univercapite scriptum est: Ipse est rex super universos filios superbiae . Occasio igitur perditionis nostrae facta est sargumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis enim noster inter omnia conditus videri super omnia voluit elatus, Redemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Ergo dicatur humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatQuid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tanguntur : ab eo quod seerexerant: statim
cadunt: Quiergo ad feruoris sui impetum
sub lenitatis percursione resilunt : quasi sine
ferro moriuntur:+++
elati illis insinuandum est: quam sit uera
excellentia quam sperandum tene nt Istis
uero intimandum est : quam sit nulla tem¬
poralis gloria. quam am plectenter nonte¬
nent: Audiant humiles quam sint aeterna
qui appetunt quam transituria quae contẽp¬
quise exaltat humiliabitur: Audi ant humi¬
les gloriam praecedit humilitas Audiant
ȩlati ante ruinam exaltatur sp̃s. Audiant
humiles adquem respiciam: nisi adhumilẽ &
quietem : & trementem sermones metis:
Audiant elati qui superbit terra &cinis: Au¬
diant humiler: dr̃ humilia respicit: Audian
elati : & alta alonge cognuscit. Audi ant
uenit: sed ministrare. Audiant elati:
quia in itium omnis peccati superbia :
Iudiant humiles quia redemptor noster hu¬
miliauit sem& ipsum factur oboediens usq
ad mostem: Audiant elati quod decorum

Expanded text:
tanguntur, ab eo quod et erexerant statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. CAPelati. Illis insinuandum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemqui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, et trementem sermones meos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humiles: Deus humilia respicit; audiant elati: Et alta a longe cognoscit . Audiant trari, sed ministrare ; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia est . Audiant humiles, quia Redemptor noster humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem ; audiant elati quod de eorum
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃cipue huiꝰ urb te pͥmũ obtulerĩ dõ: sed &
aliud intuere qr sipericulũ peccati times susci¬
pere refugiens eccłȩ gub̾nacula. certus esto qr
amplius petcas qͥ popłm dĩ uelut influctib positũ
tantũ mͦ habens considerationẽ & ñ qđ in c̾mune
om̃ib expedit ꝓuidens. sed certꝰ esto qr necesse ẽ
te susciꝑe om̃e periculũ. qr nec ego ꝓsalute
om̃iũ obsecranelo cessabo. Iuanto gͦ mͥ citius
adqͥeueris: tanto me citius laboris & tristiciȩ
meȩ merore releuabis. Noui etiã hoc o clemes.
qđ ÷ͥ tedia & molestias. pericula etiã & obpro¬
bria ineruditi uulgi in docilisq conciliem: quȩ
tu tam̃ scio ꝗ c̃stant᷑ & fortit̃ ferens. repicies ad
illã spem: quȩ tͥ apud dm̃ patientiȩ p̃parat co
ronã Sed & illud cupio te mecũ iusta ratione
ꝑspicere.: qndo maxima opera tua in diget xp̃c
Nunc cũ in imicis aduersus sponsã eiꝰ commouet

Expanded text:
et praecipue hujus urbis, te primum obtulerim Deo. Sed et et praecipue hujus urbis, te primum obtulerim Deo. Sed et aliud intuere, quia si periculum peccati timens, suscipere refugis Ecclesiae gubernacula, certus esto quia amplius peccas, qui populum Dei velut in fluctibus positum tantummodo habens considerationem, et non quod in commune omnibus expedit providens. Sed certus esto quod necesse est te suscipere omne periculum, quia nec ego pro salute omnium ab obsecrando cessabo. Quanto ergo mihi citius acquieveris, tanto me citius laboris et tristitiae meae moerore relevabis. Novi etiam hoc, o Clemens, quod tibi taedia et molestias, pericula etiam et opprobria ineruditi vulgi indocilisque conciliem; quae tu tamen, scio quod constanter et fortiter feres, respiciens ad illam spem quae tibi apud Deum patientiae pronam. Sed et illud cupio te mecum juxta rationem perspicere, quando maxima opera tua indiget Christus nunc, cum inimicus adversus sponsam ejus commovet
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit Ipsũ gͦ audite. scientes qr qͥ cunq contris¬
tauerit doctorẽ ueritatis. peccat in xp̃m. & pa¬
trem om̃iũ exacerbat dm̃: ꝓpt̃ qđ et uita ca¬
rebit ȩterna Ipsũ aũt qͥ p̃ ẽ ceteris. oportet me¬
dici uicẽ agere. & ñ ferebestiȩ furore c̃ moueri
Hȩc eo dicente: ego ꝓcidens ad pedes eiꝰ. rogabam
excusans me et declinans honorẽ cathedrȩ ł po¬
testatẽ. Atille respondens. Pro hoc inqͥt me ro¬
gaueris. hoc enĩ fieri statutũ. ẽ mͥ: & eo magis
qͦ excusas Iuia hȩc cathedra eũ qͥ cupit eã &
audacter expetit ñ reqͥrit: Sed ornatũ morib
& in uerbo dĩ eruditũ. Qđ si esset alius melior.:
aut siqͥs mͥ alius ad iutor tã sedulus adstitisset
Siqͥs tã plene doctrinȩ meȩ orationẽ coepisset.
s. & eccłasticas dispositiones ame tã plene didi¬
cisset: habens aliũ talem ñ te cogerẽ honũ opꝰ
susciꝑe nolentẽ Suꝑfluũ ẽ gͦ aliũ querere:
cũ primitias eoꝵ qͥ exgentib ꝑme saluant᷑.

Expanded text:
nque contristaverit doctorem veritatis, peccat in Christum, et Patrem omnium exacerbat Deum, propter quod et vita carebit. Ipsum autem qui praeest caeteris, oportet medici vicem agere, et non ferae bestiae furore commoveri. Haec eo dicente, ego procidens ad pedes ejus, rogabam, excusans me et declinans honorem cathedrae vel potestatem. At ille respondens: Pro hoc, inquit, ne me rogaveris. Hoc enim fieri statutum est mihi, et eo magis quod excusas; quia haec cathedra eum qui cupit eam, et audacter expetit, non requirit, sed ornatum moribus et in verbis eruditum. Quod si esset alius melior, si quis mihi alius adjutor tam sedulus astitisset, si quis tam plene doctrinae meae rationem cepisset, sed et ecclesiasticas dispositiones a me tam plene didicisset; habens alium talem, non te cogerem opus bonum suscipere nolentem. Superfluum est ergo alium quaerere, cum primitias eorum qui ex gentibus per me salvantur,
Abbreviated transcription (Latin):
delit̃ ꝑ seuerans. quẽ p̃ceteris exꝑtꝰ sũ dm̃ colen¬
tẽ. homines diligent̾ castũ discendi studis dedi¬
tũ: Sobriũ. benignũ. iustũ. patientẽ. scientem
ferre ñ nulloꝵ etiã exbis qui inuerbodĩ insti¬
tuunt᷑ iniurias. ꝓpt̾ quã ipsi trado adño mͥ
traditã potestatẽ. ligandi & soluendi: ut de

Expanded text:
colentem, homines diligentem, castum, discendi studiis deditum, sobrium, benignum, justum, patientem, et scientem ferre nonnullorum etiam ex his qui in verbo Dei instruuntur injurias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et solvendi; ut de
Abbreviated transcription (Latin):
implere p̃ceptũ. Sed qͦusq sermonẽ ꝓtraho. refu¬
giens indicare quã triste ẽ. Qđ qͥdem necesse ẽ. li¬
cet tarde ꝓferre Hic deniq ipse petrus qͥ ꝓ imm̃sa
Karitate quã erga om̃s homines gerebat. palã eũ
cũni fiduciã aduersante etiã trranno totiꝰ mun¬
dibonũ p̃dicare ñ destint: & regẽ om̃ium scłoꝵ
ꝑ orbẽ terrȩ et usq ad ipsius romȩ urbis huiꝰ noti¬
ciã ut etiã ipsa saluaret᷑ inuex̃. Hic inquã ꝓpieta¬
te patiendo uolens p̾sentẽ uitã finiuit In ipsis aũt
dieb qͥb. uitȩ finẽ inminere sibi p̾sensit: in c̃uen¬
tu fr̃m positꝰ. ad p̃hensa manu mea repente con¬
surgens in aurib totius eccłȩ hȩc ꝓtulit uerba:
Audite me fr̃s & conserui mei : qm̃ sicut edoctꝰ sum
cui soli p̃dicationis & doctrinȩ cathedrã credo.
qͥ mͥ ab inicio usq infinẽ comes inom̃ib fuit. & ꝑ

Expanded text:
implere praeceptum. Sed quousque sermonem protraho, refugiens indicare quod triste est, quod quidem necesse est, licet tarde, proferre? Hic denique ipse Petrus, qui pro immensa charitate quam erga omnes homines gerebat, palam cum omni fiducia adversante etiam tyranno totius mundi bonum praedicare non destitit, et Regem omnium saeculorum per orbem terrae et usque ad ipsius Romanae urbis hujus notitiam, ut etiam ipsa salvaretur, invexit; hic, inquam, pro pietate patiendo volens praesentem vitam finivit. In ipsis autem diebus quibus vitae finem sibi imminere praesensit, in conventu fratrum positus, apprehensa manu mea, repente consurgens, in auribus totius ecclesiae haec protulit verba: Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sumcui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado: qui mihi ab initio usque in finem comes in omnibus fuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
xterrogandũ c̃ siqͥs cũ filia materterȩ suȩ. ł amitȩ ł auun¬
euli sui. ł patrui concubuerit. si conuigatꝰ suerit. liceatne
illi alterius uti coniuigio. an non conuigato uaorẽ acciꝑe
tales a conuigio abstineant. Uisũ ẽ humanȩ fragilitatis
intuitii. ut pꝰpoenitentiã ñ qͥdẽ penitꝰ pͥuent᷑ c̃iugio
durissime tam̃tam immanis fornicatio uindicet᷑. sicut
sc̃s papa Nicho laus & alii romani pontisices statuert̃
ne forte desperati multi plicius peccent

Expanded text:
terrogatum fuit, si quis cum filia materterae suae vel avunculi, amitae vel patrui, concubuerit, si conjugatus fuerit, liceatne illi ulterius uti conjugio, aut non conjugato uxorem accipere.  abstineant. Visum est humanae fragilitatis intuitu, ut post poenitentiam non quidem penitus priventur conjugio, durissime tamen tam immanis fornicatio vindicetur, sicut sanctus papa Nicolaus, et alii Romani pontifices statuerunt, ne forte desperati, multiplicius peccent
Abbreviated transcription (Latin):
Oin dormierit cũduab sororib & una exillis anteauxor sint
neutia exipsis habeat. nec ipsi ad ulteriunquã conugio
tatẽ uera hoc ꝓbauerit. qđ inscuis fecerit hoc scelus poe¬
intentiã qͥdẽ quȩ sibiindicta fuerit agat. legitimũ suũ
inȩternũ conuigio priuari. De eodẽ¬
Si quiscũ duob sororib fornicat᷑ fuerit & soror sororẽ ab eodẽ Epend¬
nescierit. sidigne penituerint. & secontinere nualuerint.
post annos .uii. conugia illis nͣnegent᷑ Siaut̃ nonignora
uerunt. usq ad mortẽ a coniugio abstineant

Expanded text:
i dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unquam in conjugio tatem veram hoc probaverit, quod inscius fecerit hoc scelus, penitentiam quidem, que sibi indicta fuerit, agat, legitimum suum in eternum coniugio priSi quis cum duabus sororibus fornicatus fuerit, et soror sororem ab eodem t non intellexerit, si digne poenituerint, et se continere non valuerint, post annos septem converint, usque ad mortem coniugio abstineant
Abbreviated transcription (Latin):
ad deferendũ insirmis tradant. & qͥb ꝓhibet᷑ nosacrariũ
ingrediant᷑ tec ad altare apꝓpinqͥnt. illis sc̃a scõꝵ cõmitiant᷑
Qđ quã sithorribile quã detestabile om̃iũ religiosorũ
animaduertit prudentia. Igit᷑ int̾dicit ꝑom̃a sy nodus.
notalis temeraria p̃sũ ptio ulterius fiat. sed omi modispbr

Expanded text:
hibetur ne sacrarium ingrediantur, nec ad altare appropinquent, illis Sancta sanctorum committuntur. Quod quam sit horribile, quam detestabile, omnium religiosorum animadvertit prudentia. Igitur interdicit per omnia synodus ne talis temeraria praesumptio ulterius fiat, sed omnimode pr
Abbreviated transcription (Latin):
abneptis. sr̃ patruelis. soror patruelis . iđ patrui ł filius¬
ł silia: Consobrinꝰ consobrina. iđ auunculi & matͣterȩ
silius ł silia: amitinꝰ amitina. iđ amitȩ silius ł filia. ltẽq
consobrini qr exduab sororib nascunt᷑. quib accrescit
patruus magnꝰ. Amita magna. idđ aui pat̾ni fr̃ & soror
Auunculus magnꝰ. mat̾tera magna. iđ auiȩ tam̃ patͣnȩ
iunto gradi supra qͥdẽ. Atauus atauia. infra. ab nepos.

Expanded text:
neptis, frater patruelis, soror patruelis, id est patrui filius, filia; consobrinus, consobrina, id est avunculi et materterae filius, filia; amitinus, amitina, id est amitae filius, filia; itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur; quibus accrescit patruus magnus, amita magna, id est avi paterni frater et soror, avunculus magnus, matertera magna, id est aviae tam paternae Quinto gradu
Abbreviated transcription (Latin):
estimaũ Sicq ad inuocationẽ gñĩs & amicitiȩ
ius c̃firmandũ redire ad conubiũ sanciũ. qͣndo
iã cognationis ordo numerari de siuit
Ceterũ ante om̃a considerandũ. ut sic censura
discipdinȩ tepetꝰ. ne ꝑ immoderationẽ correpti¬
onis prccati cumulus augeat᷑. Scimꝰ enĩ qͥa in be¬
qͥs dimitter& uxorẽ excepta oausa fornicatio¬
nis. facer& tã mechari. Et qͥ dimissã ducer&. me

Expanded text:
aestimavit; sicque ad innovationem generis et amicitiae aestimavit; sicque ad innovationem generis et amicitiae jus confirmandum redire ajam cognationis ordo numerari desivit. Caeterum ante omnia considerandum est, ut sic censura disciplina temperetur, ne per immoderationem correptionis, peccati cumulus augeatur. Scimus enim, quod qui in lequis dimitteret uxorem excepta causa fornicationis, faceret eam moechari: et qui dimissam ducere
Abbreviated transcription (Latin):
institutꝰ suerat. nec eu̾ aliqͦ latere potuer̃. quȩ in
obseruationib legitimis greci ł romani eotẽpore
habuer̃ maxime cũiutraq lingua plenit᷑ instructꝰ¬
fuisset. Qđ aut̃ ꝓacimiftẽporib romanoꝵ ponti¬
sicũ scripta cͣtinent usq ad seatã ł septimã gn̾atioñ
c̃uigii usũ deferendũ magis exc̃suetudine humana
quã ex lege diuina hoceos ꝑcepisse credendũ ẽ
Qđ ita sentiens beatꝰ bonefatius martir nr̃q:
patronꝰ. deeadẽre epõs gentissuȩ credidit c̃su¬
lendus. ut ipsiquidinsc̃oꝵ patrũ sententus inde
explanatũ inuenirent. sibi rescriberent. Nã qđ
isidorꝰ inȩthimologiis suis usq ad seatã gñarioñ¬
c̃sanguinitatis abstinendũ. & sic legitimo conubio
uingendũ asseruit. indereoreũ fecisse qđ genea¬
logiȩ seriẽ retexens. qͦusq: ordinẽ numerando
ꝑstrinait. eo cognationẽ sangniniftenendã

Expanded text:
instructus fuerat. Nec eum aliqua latere potuerunt quae in instructus fuerat. Nec eum aliqua latere potuerunt quae in observationibus legitimis Graeci et Romani eo tempore habuerunt, maxime cum in utraque lingua perfecte instructus esset. Quod autem proximis temporibus Romanoicum scripta contineant, usque ad sextam vel septimam generationem conjugii usum differendum, magis ex consuetudine humana, quam ex lege divina hoc eos praecepisse credendum est. Quod ita sentiens beatus Bonifacius martyr, nosterque patronus de eadem re episcopos gentis suae credidit consulendos: ut ipsi quid in sanctorum Patrum sententiis inde explanatum invenirent, sibi rescriberent. Nam quod Isidorus in Etconsanguinitatis abstinendum et sic legitimo connubio conjungendum asseruit, inde reor eum fecisse 289 quod genealogiae seriem retexens, quousque ordinem numerandi perduxit, eo cognationem sanguinis servandam
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ sanguinis ꝓhibuit quenquã accedere. nec
reuelare turpitudinẽ eiꝰ Deinde ipsa generalitatẽ
ferme in .xii. species subdiuisit. quȩ tam̃ ultra t̾ciã
ł qͣrtã generationẽ non ꝓcedunt. Accidit ut reor
domnũ greg̃ papã augustino int̾rogantit̾cia ł qͣrta
generatione ia licite conubia iungi respondisse
Similit̃ & intheodori archiep̃i gentis anglorũ
capituł quȩ necessariis conscr ipsit reb inuenimꝰ.
qđ int̾cia ꝓpinqͥtate. carnis scđm grecos liceret nu¬
bere. in .u. uͦ scđm romanos. Quintatam̃ c̃uigia
int̾cia ꝓpinqͥtate facta ñ soluerent. si antea ab insci¬
entib cõpacta suissent. eqͣlit̾q c̃uingeret uir in ma¬
trimonio eos qͥsibi c̃sanguinei st̃. & uxorissuȩ c̃¬
sanguinei. Post mortẽ aut̃ uxoris hunctheodorũ
tharso siciliȩ natũ. uitellianꝰ p̃prome epͦm ordinans.
adbrittanniã misit Unde & tãorientaliũ quã
& iã occidentaliũ eccłarũ consuetudinib plenit

Expanded text:
hibuit quemquam accedere, ne revelaret turpitudinem ejus; deinde ipsam 288 generalitatem ferme in duodecim species subdivisit; quae tamen ultra tertiam vel quartam generationem non procedunt. Unde accidit, ut reor, domnum Gregorium Augustino interroganti tertia vel quarta generatione jam licite connubia jungere respondisse. Similiter et in Theodori archiepiscopi gentis Anglorum Capitulis, quae de necessariis conscripsit rebus, invenimus quod in tertia propinquitate carnis secundum Graecos liceat nubere, in quinta secundum Romanos. Qui tamen conjugia in tertia propinquitate facta non solverent, si antea ab inscientibus compacta fuissent, aequaliterque conjungeretur vir in matrimonio his qui sibi consanguinei sunt, et uxoris suae consanguineis post mortem uxoris. Hunc autem Theodorum Tharso Ciliciae natum, Vitellianus papa Romae episcopum ordinans, ad Britanniam misit: unde tam Orientalium quam etiam Occidentalium Ecclesiarum consuetudinibus pleniter
Abbreviated transcription (Latin):
ad septiformẽ letaniã. iuxta distributionẽ in seruis de¬
signatã. deuota cũ lacrimis m̃te ueniamꝰ Nullus ur̃m
ad t̾rena oꝑa iã agros exeat. nullus qđ libet negotiũ agere
p̃sumat. qͣtinꝰ ad sc̃ȩ dĩ genitricis ȩccłam c̃uenientes. qui
simul om̃s peccauimꝰ. simul om̃s mala qͣ fecinꝰ deplo¬
remꝰ. ut districtꝰ uidex dũ culpas nr̃as punire : c̃siderat.

Expanded text:
istributionem inferius designatam, devota cum lacrymis mente veniamus. Nullus vestrum ad terrena opera in agros exeat; nullus quodlibet negotium agere praesumat, quatenus ad sanctae genitricis Dei ecclesiam convenientes, qui simul omnes peccavimus, simul omnes mala quae fecimus deploremus, ut districtus Judex dum culpas nostras nos