comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid.xx. yunus. Ab edificatione uͦ tẽph
fluxerant anni qͣdringenti ⁊ septuagi¬
ta. ⁊ menses sex. et dies .x. Ab egressu
autem populi de egipto. anni.m. ⁊.lxͫ. i¬
et m̃ses sex. ⁊ dies .x. Fuer̃ autẽ intẽplo
ꝑ fuccessionẽ. qͥndeci sũmi saẽdotes. a
pͥmo sadoch. qͣm insticuit salomon usq
patrẽ iosedech: qͣm intfecit rex babuo
nis
rati. p̃cepit rex ut adducetur se rechias
inmediũ. et aliqͥ de cantorib tẽpli cũ
eo. qͥ psallerent corã conuiuantib in
potũ: clanculo p̾cepit rex. ut daretur
serechie potꝰ laxatiuus. et corã omnib
ignominiose laxatꝰ ÷.⁊ irrisũ reduxer
in carc̾em. Qͥ nimio afflictꝰ dolore. post
paucos dies mortuus ẽ: et audiens
nabuchod̾ causam mortis eiꝰ extrahen
factũ ÷ ext̃miniũ regni iudeoꝵ. et ex¬
ordium habuit qͥnta etas. cuiꝰ anno
scdõ facta. ẽ. soł defectio. ꝙͣ talesmile¬
sius p̃dixerat.
N dieb captiuitatis romanoꝵ sextꝰ rex

Expanded text:
viginti et unus. Ab aedificatione vero templi viginti et unus. Ab aedificatione vero templi fluxerant anni quadringenti septuaginta et menses sex, et dies decem. Ab egressu autem populi ab Aegypto anni mille,  decem. Fuerunt autem in templo per successionem quindecim summi sacerdotes, a primo Sadoc, quem instituit Salomon, usque ad patrem Josedec, quem interfecit rex Babylonis.rati, praecepit rex ut adduceretur Sedecias in medium, et aliqui de cantoribus templi cum eo, qui psallerent coram convivantibus in potum, clanculo praecepit rex ut Sedeciae daretur potus laxativus. Et coram omnibus ignominiose laxatus est, et irrisum reduxerunt in carcerem. Qui nimio afflictus dolore, post paucos dies, mortuus est. Et audiens Nabuchodonosor causam mortis ejus, extrahens inium regni Judaeorum, et exordium habuit quinta aetas, cujus anno secundo facta est solis defectio, quam Thales Milesius praedixerat in diebus captivitatis. Romanorum sextus rex
Abbreviated transcription (Latin):
Et tulit ieremiã de uestibulo carc̃is
de qͦ mandatũ acceꝑat naburardan
ĩ hunc modũ. Tolle illũ ⁊ poneͫ eũ
oculos tuos. et ut uoluerit facias ei.
Et p̃fecit t̾re godoliam filiũ aicham
ut preee̾t pauꝑib qui relicti erant. &
agricoł. et uinitorib ut reddent sin¬
gulis annis uectigalia regi babilonio.
Sedit autẽ naburardan in rama. et tra¬
hebant᷑ ante eũ chathenati. & tollens
de medio eoꝵ ieremiã dixit ad eũ. Ueni
mecũ in babilonẽ et honorabo te. qd
si displicet tͥ: reside. Omĩs t̾ra in cons¬
pectu tuo. ẽ. Habita apud godoliã. et
quocũq uolueris uade. & tradidit ei
nabuzardan cybaria et munuscula et
dimisit eũ. Similit̾ ⁊ rechabitas lib̾os
abire ꝑmisit. Sedit itaq ierenias et
baruch notarius eiꝰ inmedio pͦpłi qui
relictꝰ fuerat. Haburardan autẽ ab iie
in babilonẽ. trahens secũ captiuitatẽ.
hic fuit exitus regmi hebreoꝵ. et reg¬
natum.ẽ. scd̃m iosephũ in eo annis.

Expanded text:
 de vestibulo carceris, de quo mandatum acceperat Nabuzardan in hunc modum: « Tolle illum, et pone super eum oculos tuos, et ut voluerit facias ei » Tunc praefecit terrae Godoliam filium Aicham, ut praeesset pauperibus qui relicti erant, et agricolis, et vinitoribus, ut redderent singulis annis vectigalia regi Babylonis. Sedit autem Nabuzardan in Rama, et trahebantur ante eum catenati. Et tollens de medio eorum Jeremiam, dixit ad eum: « Veni mecum in Babylonem, et honorabo te. Quod si displicet tibi, reside. Omnis terra in conspectu tuo est, habita apud Godoliam, et quocunque volueris vade . » Et tradidit ei Nabuzardan cibaria, et munuscula, et dimisit eum. Similiter et Rechabitas liberos abire dimisit. Sedit itaque Jeremias, et Baruch notarius ejus in medio populi, qui relictus fuerat. Nabuzardan vero abiit in Babylonem, trahens secum captivitatem. Hic fuit exitus regni Hebraeorum. Et regnatum est, secundum Josephum, in eo annis q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa uicesimo septimo anno ieroboam
regnauit orias filius amasie in hierim̃
force undecĩ annis iuda sine rege fuit.
quia ut diximus amasias uiuens reg¬
nare dimisit. ⁊orias ad huc paruulꝰ
regnare ñ pot̾at. Mortuo uͦ patre.
uicesimũ septimũ atintĩ regni sui in

Expanded text:
a vicesimo septimo anno Jeroboam regnavit Ozias filius Amasiae in Jerusalem? Forte quindecim annis Juda sine rege fuit, quia, ut diximus, Amasias vivens regnum dimisit, et Ozias adhuc parvulus regnare non poterat. Mortuo vero patre vicesimum se
Abbreviated transcription (Latin):
nouẽ annis regnauit. Ioas autẽ.xui.
annis regnauit. qͥndecĩ itaq annis
conregnauer. Mortuo itaq ioas. soli
quatuordecĩ anni suꝑfuert̾ amasie.
uł adplus. qͥndecim. forte errauit scͥp
decẽ uł undeci annis uixit. diutiꝰ qͣm
regnaret. Porro anno qͥnto decimo ama¬
sye regnauit in isrł ieroboã .xl. zuno

Expanded text:
em annis regnavit. Joas autem sexdecim annis regnavit. Quindecim itaque annis simul regnaverunt. Mortuo itaque Joas, soli quatuordecim anni superfuerunt Amasiae, vel ad plus quindecim. Forte erravit scriptdecem, vel undecim annis vixit diutius quam regnavit. Porro anno quinto decimo Amasiae regnavit in I
Abbreviated transcription (Latin):
uiros de his qui steterant corã rege.
⁊ tͦs de ianitorib templi. et sex uiros
probatos de uulgo. uł sexaginta scdm
ieremiam. Oculo ᷤ uͦ serechie effodit
& cathenis uinxit eũ ut adduc̾et in
babilonẽ. et cũ eo iosedech. E redier̃

Expanded text:
iros de his, qui steterant coram rege, et tres de senioribus templi, et sex viros probatos de vulgo vel sexaginta secundum Jeremiam . » Oculos vero Sedeciae effodit, et catenis vinxit eum, ut adduceret in Babylonem et cum eo Josedec. Et redie
Abbreviated transcription (Latin):
anno ieroboã qͥ uiginti duob annisregnatu
m isrł. et conregnauit abya ieroboam
d annis. qͦd synodochice dictũ. ẽ. ħ ÷
auob annis. et aliqua parce tercii.
qͥerat uicesimꝰ ieroboa. ⁊ in reliqua
parte eiusdẽ anni cepit regnare asa
istł nadab filiꝰ ieroboã duob annis .i.
uno anno. ⁊ aliꝗͣ parte anni seđi. qͥ ad¬
huc erat t̃cius asa. ⁊ occidit eũ baasa.
e cepit regnare in isrł ꝓ eo. anno t̾cio
plenis: quia tc̃ regnasset usq ad uice¬
toasa ͤ ⁊in hoc eodẽ anno zamri int̃fe¬
eit hesa. et regnauit pro eo septem
dieb. Q mortuo: diuisus ÷ popłs. pars
quedã sequebat᷑ thebin. alt̾a seqͦbatur
amri. & p̃ualuit amri. et regnauit
ixii. annis in isrł. hic notandũ.ẽ. quod
contentio de regno int̾ amri et the¬
bm. durauit ꝑ tres annos et uit᷑. qͥa
statĩ dicit scͥptura qͦd aniri cepte reg¬
nare tͥcesimo pͥmo anno regni asa.Si
em̃ mortuo ⁊ amri statĩ regnare cepis

Expanded text:
anno Jeroboam qui viginti et duobus annis regnavit in Israel, conregnavit Abia, Jeroboam tribus annis quod synecdochice dictum est, hoc est duobus annis, et aliqua parte tertii, qui erat vicesimus Jeroboam. Et in reliqua parte anni ejusdem coepit regnare Asa Israel Nadab filius Jeroboam duobus annis, id est uno anno, et aliqua parte anni secundi, qui adhuc erat tertius Asa, et occidit eum Baasa. Et coepit regnare in Israel pro eo anno tertio s, non tamen plenis, quia tunc regnasset usque ad viceAsa, et in eodem anno Zamri interfecit Hela, et regnavit pro eo septem diebus. Quo mortuo divisus est populus. Pars quaedam sequebatur Thebni, altera sequebatur Amri, et praevaluit Amri, et regnavit duodecim annis in Israel. Hic notandum est, quod contentio de regno inter Amri et Thebni duravit per tres annos, et ultra, quia statim dicit Scriptura, quod Amri coepit regnare trigesimo uno anno regni Asa. Si enim mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis autẽ iussio: in duob est. In pre¬
ceptione. et prohibitione. Et ideo utͦq
usus est dñs. Precepitex omnilignoꝑa¬
aysi comede. Prohibuit: de ligno scien¬
tiȩ boni et mali ne comedas. Et datũ
est uiro: ut ꝑ uirum etiam transiret
ad mulierem. uel forte p̃occupatio est.
quia facta muliere. utriq simul datũ
est. Subdit autẽ penam : si contẽpu̾et.
Quacumq die comederis: morte mori¬
eris. seilicet anime morte. Et neccessita¬
tem mortis habebis. Unde . tnslatio pla¬
nius habet: mortalis eris. Septuagin¬
ta pluralit̾ exponunt. Quacumq die
comederitis: morte moriemim. Ideo
creditur ã quibdã. utriq aictum. et ħ
preoceupatum. Facta est autẽ hec ius¬
sio: ꝑ aliquã creaturã subrectamsi¬
cut et nob̾: ꝑ prophetas et angelos.

Expanded text:
Omnis autem jussio est in duobus, in praeOmnis autem jussio est in duobus, in praeceptione et prohibitione, et ideo utroque usus est Dominus. Praecepit, ex omni ligno paradisi comede. Prohibuit: de ligno scientiae boni et mali ne comedas. Et datum est viro mandatum, ut per virum etiam transiret ad mulierem: vel forte est praeoccupatio, quia, facta muliere, utrique simul datum est. Subdit autem poenam, si contemneret. Quacunque die comederis, morte morieris, scilicet animae, et necessitatem mortis habebis. Unde alia translatio habet planius: Mortalis eris. Septuaginta pluraliter ponunt. Quacunque die comederitis, morte moriemini. Ideo creditur a quibusdam utrique dictum, et hic praeoccupatum. Facta est autem haec jussio per aliquam creaturam subjectam, sicut et nobis per prophetas et angelos.
Abbreviated transcription (Latin):
frugifer. uł fructuosus. De quo ꝑ quas
transiret regiones. quasi notum tacuit
moyses: quia est in chaldea. unde ue¬
nerat abraham. Hec.iiiͬi. ut diximus
flumina : ab eodem fonde manant. et
tur: et iterum seꝑantur. Sepe etiam
absorbentur a derra. et in locis plurso
et item emergunt. Inde est. quod de
ortu eoꝵ uaria leguntur. Dicitur etiã
ganges nasci in locis caucasi montis.
Nilus: non procul ab athlante. Tygris
de loco formationis suȩ. inꝑadi
rando ex neccessitate: s delectando.
recreando. Et sic d̾s custodiret illum
ad hominẽ. ut scilicet homo custodi¬
ret illũ ꝑadẏstim. et oꝑaretur ut dicdi
est. Quidam codices non habent illum.
et tunc est sensus. et custodiret .i. cor
sideraret opus suum. ut quod faceret
interra ꝑ agriculturam: obseuaret in
se homoper disciplinam. ut sicut t̾rasͥ:
sic ipse opte mperaret suo cul. tor. ẜre¬
cepit q ei dicens. ⁊ cet̾a. Ut homo sciret

Expanded text:
frugifer, vel fructuosus de quo per quas frugifer, vel fructuosus de quo per quas transiret regiones, quasi notum, tacuit Moyses, quia est in Chaldaea, unde venerat Abraham. Haec quatuor, ut diximus flumina ab eodem fonte manant, et tur, et iterum separantur, saepe etiam absorbentur a terra, et locis iterum in pluribus emergunt. Inde est quod de ortu eorum varia leguntur. Dicitur etiam Ganges nasci in locis Caucasi montis, Nilus non procul ab Atlante, Tigris de loco formationis suae in paradrando ex necessitate, sed delectando, et recreando, et sic Deus custodiret illum, ad hominem, ut scilicet homo custodiret paradisum et operaretur, ut dictum est. Quidam codices non habent, illum, sed illud, et tunc est sensus, et custodiret, id est consideraret opus suum homo, ut quod faceret in terra, per agriculturam, observaret in se per disciplinam, ut sicut terra sibi, hic ipse obtemperaret suo Creatori. Praecepitque ei dicens, etc. Ut homo sciret
Abbreviated transcription (Latin):
fluuius egrediebatur ad irrigan¬
dest intelligi uel abyssus .i. matrix aqͣr
tum est. pro ministrare humorẽ. Dici¬
tur enĩ terra eircumiacens. humecta¬
is: aut serdecim. Qui fons diuiditur
ꝑ .iiͦiͦi. flumina. Uinis dictus est phy¬
ge indiȩ. dictus ganges. et uiterpreta¬
tur physon. scdm ysidoꝵ: caterua. qͥa
decẽ flumina recipit. uel mutatio o¬
ris: quia mutatur a facie quã in ꝑa
dyso habet. Mutatur etiam scd̃m di¬
u̾sa locatrib modis. In colore. quia
tate: quia alib paruus. alib diffusꝰ
In sensu. quia alibi calidus. alib fri
giaus. Hic circuit terram euilath.i.
indyam. Et trahit aureas arenas.
sonat hyatus derrę. uel terreus. qͥa
turbidus est. Hic circuit terram ethyo¬
prȩ. Aiii duo primis nominib tygris.
mum. et ideo fluurus ille. a sui uelo¬
citate. Tẏgridi equi uocatus est: hic
uadit contra assyrios. Iosephrs dicit.¬
quod tygris dicitur dẏglath. quod so¬
nat acutum et angustum. Eufrates

Expanded text:
fluvius egrediebatur ad irrigantest intelligi, vel abyssus, id est matrix otum est pro ministrare humorem. Dicitur enim terra circumjacens humectais, aut sexdecim. Qui fons dividitur in quatuor flumina. Unus dictus est Phige Indiae dictus est Ganges, et interpretatur Phison secundum Isidorum caterva, quia decem flumina recipit, vel immutatio oris, quia mutatur a facie, quam habet in paradiso. Mutatur etiam secundum diversa loca tribus modis. In colore, quia tate, quia alibi parvulus, alibi diffusus; in sensu, quia us: hic circumit terram Hevilath, id est Indiam, et trahit aureas arenas. sonat hiatus terrae, vel terreus, quia turbidus est: hic circumit Aethiopiam. Alii duo primis nominibus vocantumum, et ideo fluvius ille a sui velocitate Tigridi equivocatus est. Hic vadit contra Assyrios. Dicit Josephus quod Tigris dicitur Diglat, quod sonat acutum, vel angustum. Euphrates
Abbreviated transcription (Latin):
fruges eius. septimo anno eam reqͥes¬
cere facies. Unde dicebatur annus
requietionis. ec etiã annus remissio¬
nis. quia in eomilli licebat exigere
debitum aliquod. nisi eo terminato.
Et si quid in eo anno ex pret̾itis frugib
succreuerit: de eo comedent pauꝑes
populi. Et quod residuum fuerit pau¬
perib. comedent bestiȩ agri. Ita fa¬
cies inuinea. et in oliueto tuo. Bumhoc
obseruatum fuit ut ait iosephꝰ: in au¬
no sexto. intantum habundabant
fruges. quod sufficiebant ad usum
septimi et octaui. etͣ sementẽ. anni¬
addidit de trib sollempnitatib

Expanded text:
fruges ejus, septimo anno eam reqcere facies . Unde, et dicebatur annus requietionis et etiam annus remissionis, quia in illo nulli licebat exigere debitum aliquod nisi eo terminato; « et si quid in eo anno, ex praeteritis frugibus succreverit in ea, comedent pauperes populi, et quod residuum fuerit pauperibus, comedent bestiae agri, ita facies in vinea, et oliveto tuo. » Dum hoc observatum fuit, ut ait Josephus in anno sexto in tantum abundabant fruges, quod sufficiebant ad usum septimi et octavi etiam ad sementem. De tribus solemnitatib
Abbreviated transcription (Latin):
et facte sunt tenebre palpabiles
tii. Multi etiam mirabilit mori com¬
pulsi sunt. Ubicumq autẽ erat isrł:¬
erat lux. Et uocauit eos pharao: et
ait. Ite uinuersi. Oues tamen et ui¬
menta remaneant. Et ait moyses. ñ
remanebit ex eis. ungula. Presertĩ
cũ adhuc ignoremus. quid debeat im¬
molari. Et ait pharao. Caue ne ultͣ
faciẽ meam et moriaris.

Expanded text:
et factae sunt tenebrae palpabiles,tii , » multi etiam mirabiliter compulsi sunt mori. « Ubicunque autem erat Israel, lux erat. Et vocavit eos Pharao, et ait: Ite, universi, oves tamen et armenta remaneant. Et ait Moyses: Nec remanebit ex eis ungula, praesertim cum adhuc ignoremus quid debeamus immolare. Et ait Pharao: Cave ne ultra faciem meam videas, et moriaris.
Abbreviated transcription (Latin):
talim. Unde et primitiui ꝯĩsi a dño:
quia fuerunt de furib ilł. dictisunt
principes ⁊abulon et pͥncipes nepta¬
lim. ysaias siquidẽ ꝓpħauit de cap¬
tiuitate .x. triduũ. qui in tribubus
ilłꝰ inchoata est. slichilomiinus tam̃
et de alleuiatione peccati futura in
Et cireubat iħus totam galileam
docens in synagogis eoꝵ. et sanans
omnẽ langorem in populo. et abiit
opimo eius in totam syriam. E̾st au¬
tem syria omnis regio ab eufrathe us¬
q ad mare magnum. a capadocia us¬
q in egiptum continens int̾ alias
ꝓiuncias palesimani. in qua iudei
habitabant. Unde & suꝑ psalmos
thabor ⁊ hermoti dicuntur montes
syrie. quandoq uͦ sic legitir syria
quod nallam mcludit partẽ iudee.
et secute sunt ͤ turbe mulce diuersa¬
rum regionum. Quas cũ nidisset:
ascendit in montẽ.

Expanded text:
 Unde, et primitivi conversi a Domino, quia fuerunt de finibus illis, dicti sunt principes Zabulon, et principes Nephtalim. Isaias siquidem prophetavit de captivitate decem tribuum, quae in tribubus illis inchoata est. Nihilominus tamen, et de alleviatione ab onere peccati, futura in Et circumibat Jesus totam Galilaeam docens in synagogis eorum, et sanans omnem languorem in populo, et abiit opinio ejus in totam Syriam . » Est autem Syria, omnis regio ab Euphrate, usque ad mare Magnum, a Cappadocia, usque in Aegyptum, continens inter alias provincias Palaestinam in qua Judaei habitabant: unde, et super psalmos Thabor et Hermon dicuntur montes Syriae . Quandoque vero sic legitur Syria quod nullam includit partem Judaeae, et secutae sunt eum turbae multae diversarum regionum. Quas cum vidisset Jesus ascendit in montem.
Abbreviated transcription (Latin):
ci dicentes concubitum sine peccato fie¬
ri non posse.
ed queritur quare ante peccatũ
inqua creatus est cibis erat sustentanda
Nec erat qualis illa que futura est: qͦͤ
cibis non egebit. Illa enĩ erat: posse ñ
oculus in animali est pulchrior: quã
separatus. uel omnia sunt ualde bo
nia.i. uniuersitas bonoꝵ est optima.
in utilitatẽ. Ipse uͦ: summum bonũ.
De homine uero.ut de ceteris dixe¬
rat. non dirit : et uidit ds̃ quod eẽt
bonum.et cet̾a. qui a in prorimo scie¬
bat lapsurum. Uel quia non dũ ho ꝑ
fectus erat. donec ex eo fieret muli¬
er. Unde et post legitur Non est bo¬
num hominem esse solum.
sio est hic operum sic. Quia crea¬
ti dispositi ornati: igitur ꝑfecti st̃¬
cęli. et cet̾a. Et quia in senario fac¬
ti. qui primus numerantib occur
rit ꝑfectus. quia ex partib siusag¬
suas numeri
et tunc nulla est obiectio. uari potest.¬
Requieuit ds̃ die septimo quat̾nario. ta¬

Expanded text:
ci dicentes concubitum sine peccato fieri non posse. Si quaeritur quare ante peccatum in qua creatus est, cibis erat sustentanda, nec erat talis, qualis illa quae futura est, quae cibis non indigebit. Illa enim erat posse non nia valde bona, sicut oculus in animali est pulchrior quam separatus, vel omnia erant valde bona, id est universitas bonorum erat optima, in utilitatem: ipse vero summum bonum. De homine vero, ut de caeteris dixerat, non dixit: Et vidit Deus quod esset bonum, quia in proximo sciebat lapsurum, vel quia nondum homo perfectus erat donec ex eo fieret mulier. Unde et post legitur: Non est bonum hominem esse solum .sio est hic operum. Quia creati, dispositi, ornati, igitur perfecti. Et quia in senario facti, qui primurit, quia ex partibus suis agbus numeriet tunc nulla est objectio. SeRequievit Deus die septimo, et
Abbreviated transcription (Latin):
quam orirentur et germinarent. ut mͦ
faciunt: cũ paulacim beneficio roris in¬
fusi. & labore hominum adhibito: ad
ortum et maturitatem ꝑueniunt. Tunc
enĩ fons unus irrigabat terram: ut niꝰ
Sicut creditur iordanis submersionẽ.
irrigasse pentapolintotam. uicissim sch

Expanded text:
quam orirentur, et germinarent, ut modo quam orirentur, et germinarent, ut modo faciunt cum paulatim beneficio roris infusi, et labore hominum adhibito, ad ortum et maturitatem perveniunt. Tunc enim fons irrigabat terram, ut Nilus sicut dicitur Jordanis ante subversionem irrigasse totam Pen
Abbreviated transcription (Latin):
ste generationes cęh et terrȩ sunt. Qͥ¬
dam enĩ hic terminant. oꝑa sex dier̃.
Quidam ibi: cognouit adam uxorem
suam. Alii: ibi. hic est liber generatio¬
nis ade. Preter misso autẽ quod est¬
dubium: utt̾ȩ insistamus. Qui a crea¬
tionem maris et feminȩ dixerat simis
qui tamen simul non facti sint: ut ex¬
plicet quod sub breuitate incluserat. re¬
pecit et de reliquis. Uenerationes. Hoc
nomen podest accipi actiue: id÷ oꝑatiõe
dĩ.uel passiue: id᷑ gen̾ata. Nec est pre¬
tereundum quod art. fecit omne uir¬
gultum: antequam oriretur in terra. et
herbam priusquam germinaret: cum
suꝑius dixerit. uirgultum quam cito
factum est: statim adultum. et habens
fructum. et herbam ortam: etiam feren¬
tem semen. Ad quod dicitur quo̾ fuisse
modos oꝑationis diuine: ut dictum est.
materialem scilicet et essentialem Fec
ergo ea mat̾ialiter priusquam orirent᷑.
et germinarent: essentialit̃. U el aliter.
quod innuit sequens littera. eum dicit᷑

Expanded text:
t generationes coeli, et terrae . Quidam hic determinant opera sex dierum; quidam ibi: Cognovit Adam uxorem suam ; alii ibi, Hic est liber generationis Adae . Praetermisso autem quod dubium est, litterae instamus. Quia de creatione maris, et feminae simul dixerat, quae tamen simul facta non fuit, ut explicet quod sub brevitate concluserat, repetit de aliquibus. Generationes, hoc nomen potest accipi active, id est operationes Dei, vel passive, id est generata. Nec est praetereundum quod ait, fecit omne virgultum antequam oriretur in terra, et herbam priusquam germinaret, cum superius dixit virgultum quam cito factum statim adultum et habens fructum, et herbam ortam et ferentem semen. Ad quod dicitur duos fuisse modos operationis divinae, ut dictum est, materialem scilicet et essentialem. Fecit ergo ea materialiter, priusquam orirentur, et germinarent essentialiter. Vel aliter, quod innuit sequens littera cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
eius immnutabilitas apparuit. Nam sta¬
bilis manens: dat cuncta moueri. Qd̃
autẽ dicitur ab omni oꝑe quod patrarat:
mnuit esse opus quod nondũ fecerat.
a quo non quiescit: Eria enĩ fecerat.
creauit. disposuit ornauit. Quartum
opus propagationis: non desinit oꝑari.
Quintũ faciet. cum precinget se: et
transiens ministrabit: ubi tunc p̃cipue
quies est. Et benedixit diei septimo. id÷
sanctificauit illum.a. sanctum et celebtẽ
eum esse uoluit. Semꝑ enĩ ab aliquib
nationib etiam ante legem : dicitur
salbatum fuisse obseruatum. Huiꝰ obser¬

Expanded text:
ejus immutabilis apparuit. Nam stabilis manens dat cuncta moveri. Quod autem dicitur, ab omni opere, quod patrarat, innuit esse opus quod nondum fecerat, a quo nondum quiescit. Tria enim opera fecerat, creavit, disposuit, et ornavit. Quartum opus propagationis non desinit operari. Quintum faciet, et praecinget se, et transiens ministrabit , ubi praecipue erit requies. Et benedixit diei septimo, id est sanctificavit eum, id est sanctum et celebrem eum esse voluit. Semper enim ab aliquibus nationibus ante legem etiam dicitur Sabbatum fuisse observatum. Hujus obser
Abbreviated transcription (Latin):
do: infusal S queritur utrum in ipso
corꝑe dum infunderetur creata. uł extra
creata sit : et datum sit ei naturaliter uel¬
le incorporari. Quicquid circa illam actũ
sit: de post creatis dicitur. quod dum in
iꝑsis corꝑib infunditur. creatur.

Expanded text:
to infusa. Sed quaeritur utrum in ipso to infusa. Sed quaeritur utrum in ipso corpore dum infunderetur, creata, vel extra creata sit, et sit ei datum naturaliter velle incorporari. Quidquid circa illam actum sit, de post creatis dicitur, quod in ipsis corporibus dum infunduntur, creantur.
Abbreviated transcription (Latin):
et uiuit. Et post dicic animam uiuentẽ
motabilem: ut animampeccudis. Hunc
locum non sane intellexit plato. dicens.
dm̃ animã creasse s angelos: corpus for¬
masseͬ. bi. Dii deoꝵ quoꝵ opifex. paterq
ego. Quod autẽ quidam asserunt. ani¬
mam de diuina essentia factam.stare ñ
potest. quia tunc nullo modo peccare
posset. Auii distingunt inter spiraculũ
uitȩ. et animamdicentes. spiracłm uide:
spiritum scm̃. quẽ etiam homini. tunc
datum asserunt: etiam ad propħandum
quando dixit. Hoc nunc os ex ossib mĩs:
Alii aliter etiam distĩgunt spirałm uo
cantes. quendam spiritum corporeũ: in
corpore animalis. qui etiam qͥnq sensus
operatur in eo. qu etiam paulati ex¬
tinginturin eo. Et dum moritur animal.
in aliqua parte corporis: adhuc sentitur
spiritus ille. cum in alia extinctus sit.
factus est autẽ homo inuirili etate. mor¬
talis et immortalis .i. potens mori. et ptns
non mori. et anima corpori prius forma¬

Expanded text:
et vivit. Et post dicit, animam viventem et vivit. Et post dicit, animam viventem motabilem, ut animam pecudis. Hunc locum non sane intellexit Plato, dicens Deum animas creasse, sed angelos corpus formasse, ibi: « Dii deorum, quorum opifex paterque ego, » etc. Quod autem quidam asserunt animam de essentia divina factam stare non potest, quia tunc nullo modo peccare posset. Alii distinguunt inter spiraculum vitae, et animam, dicentes spiraculum vitae spiritum, sed quem etiam homini tunc datum asserunt ad prophetandum, quando dixit: Hoc nunc os ex ossibus meis. Alii etiam aliter distinguunt. spiraculum vocantes quemdam spiritum corporeum in corpore animalis, qui et quinque sensus operatur in eo, qui etiam paulatim exstinguitur in eo, et dum moritur animal in aliqua parte corporis, adhuc sentitur spiritus ille, cum in alia exstinctus sit. Factus est autem homo in virili aetate, mortalis et immortalis, id est potens mori, et potens non mori, et anima corpori prius forma
Abbreviated transcription (Latin):
dam irrigabant regionẽ. ne si forte toq̃¬
simul terram tune fonte tunc irrigatã
dicimus: diluuium fuisse dicamus. Uel
quia legitur ibi fons. et nonunus: mul¬
titudinem innuit. ut ibi. Uerut locusti
igiturͫ as hominem de limo t̃re
hic primo uocat dm̃ dũm. quia tunc
Post recapitulationem: de utriusq hõs
formatione diffusius agit. et prius de ui¬
ro. Et quia due sunt nominis partes: de
utraq agit. Ad carnem enĩ spectat qđ̃
dicitur: formauit ds̃ hominem de limo
fecit de t̾ra: animam de nichilo. Alia tͣns¬
latio habet: insuflauit uel suflauit. Qx̾
non estͥ congruumde deo.ut quidã pu¬
tauerunt. cum fauces et spiritũ non ha¬
beat. Dicitur enĩ inspirauit: id÷ sp̃m
fecit. Similiter insuflauit .i. flatum
seilicec animam fecit. Unde in ysaia.
intelligitur. Totum enĩ hominem ani¬
maure. s partẽ faciem tamquã digni¬
orem. quia sensuum capacẽ.solam noĩa¬
uit. Eandem autẽ animam: etiã spira¬
culum uitȩ uocat. quia ꝑ eam spirat hõ:¬

Expanded text:
egionem, ne si simul totam terram tunc fonte irrigatam dixerimus, diluvium fuisse dicamus. Vel quia legitur ibi fons, et non unus, multitudinem innuit, ut ibi: Venit locusta s Deus hominem de limo terrae . Hic primo vocat Deum Dominum, quia tunc  laborantem . Post recapitulationem, de utriusque hominis formatione diffusius agit, et prius de viro. Et quia duae sunt hominis partes, de utraque agit. Ad carnem enim spectat quod dicitur, formavit hominem de limo fecit de terra, animam de nihilo. Alia translatio habet, insufflavit, vel sufflavit, quod non incongruum est de Deo, ut quidam putaverunt, cum fauces et spiritum non habeat. Deus enim inspiravit, id est spiritum fecit. Similiter insufflavit, id est statim scilicet animam fecit. Unde in Isaia: otum intelligitur. Totum enim hominem animavit. Sed faciem, tanquam partem digniorem, quia sensuum capacem, solam nominavit. Eamdem autem animam etiam spiraculum vitae vocat, quia per eam homo spirat
Abbreviated transcription (Latin):
tunc non fecisset materi xͦx. octauo.¬
am: ut corpoꝵ. uel similitudinem ut
animarum. Non enĩ quasi fessus dicit᷑
quieuisse: s quia cessauit. Sicut dicit᷑¬
in ysaia. quod seraphym requie ñ ha¬

Expanded text:
tunc non fecisset materiam, ut corporum; vel similitudinem, ut animarum. Non enim quasi fessus dicitur quievisse, sed quia cessavit. Sicut in Isaia dicitur quod seraphim requiem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ am̃. scđm corpus quoq factus est hõ.
quodammodo ad ymaginem dĩ: cũ os
sublime dedit ei: ut dm̃ et celestia ui¬
deat et imittetur. Unde cuni quesitũ cer
a phylosopho ad quid factus fuisset.
respondet. ut contempler cȩlum: et cę
notatur. hominis dignitas. Primo:
quia non solum factus est in genere
suo ut predicta: s etiam quia ymago
dei est. Secundo: quia cum deliberati¬
one factus est. In aliis siquidem oꝑibꝰ.
dixit et facta sunt. In homine uͦ: tãqͣ
in se deliberantes ꝑsone aierunt: facia
statutus est animalium. ut essent ez
in alimentum. in indumentum. et la¬
boris adiumentum. Ante peccatũ enĩ
herbas cancum. et fructus arboꝵ. de
dit in escam hominib ds: et animalibꝰ.
Quod inde colligitur: quia ante pecca¬
tum nichil noxium aut sterile. terra
produxit. Et nota. quod in maximis.
ut in leonib perdidit homo dominium.
ut sciat se amisisse et in minimis. ut in

Expanded text:
Tamen secundum corpus factus est homo Tamen secundum corpus factus est homo quodammodo ad imaginem Dei cum Os homini sublime dedit, etc. . ut Deum, et coelestia videat, et imitetur. Unde cum quaesitum esset a quodam philosopho ad quid factus fuisset, respondit, ut contemplet coelum et coelinotatur hominis dignitas. Primo quia non solum factus est in genere suo ut praedicta, sed etiam quia imago Dei est; secundo quia cum deliberatione factus est. In aliis siquidem operibus, dixit et facta sunt , in hoc tanquam inter se deliberantes personae aierunt, faciamtatutus est animalium, ut essent ei , in alimentum, in indumentum, et laboris adjumentum. Ante peccatum enim herbas tantum et fructum arborum Deus in escam hominibus et animalibus. Quod inde colligitur, quia ante peccatum nihil noxium, aut sterile terra produxit. Et nota quia in maximis, ut in leonibus, perdidit homo dominium, ut sciat se amisisse, et in minimis, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
solet queriãe herb̃. et arborib
infructuosis. si et millis dieb orta st̃.
cum scriptura non memoret. nisi her¬
bas seminales: et arbores fructiferas.
tum aliquem. ꝑ ost peccatum uͦ:
nascuntur homini adlaborem magis
orta sunt quia post dictum est homini
spinas et tribulos germinabit tͥ. et ceła
uel quecumq terris herent faciunt
fructum .i. utilicadem manifestam.
uel occultam. Qd uͦ dictũ ÷ piscib ⁊ auibus.¬
crescite & multiplicamini  dehis intelugendũ
est: licet non sit dictum. Hec est enĩ
communis causa creationis eoꝵ. Dem
pater ad filium. et᷑ spiritum
sanctum. uel est uox cõmunis trium
ꝑsonarum: faciamus et nostram Fac
quia bona. iusta. sapiens. Cum y ma¬
gine ꝑtransit homo. quia illam etiam
ne uͦ priuatur. sepe. Masculum et femi¬
nam creauit eos: hoc. quantum ad cor¬
pus. tamen dicitur creasse propt̃ ani¬
mam. Cos aũ dicit᷑ pluraliter. nean dro¬
geos .i. hermafroditos factos putaremꝰ.

Expanded text:
solet quaeri de herbis et arboribus infructuosis, si etiam in illis diebus orta sint, cum Scriptura non memoret nisi herbas seminales, et arbores fructiferas, tum aliquem, post peccatum potius nascuntur homini ad laborem quam orta sunt, quia post dictum est homini: Spinas, et tribulos germinabit tibi . Vel quaecunque terris haerent faciunt fructum, id est utilitatem manifestam, vel occultam. Quia vero piscibus, et avibusCrescite, et multiplicamini, etiam de his intelligendum est, licet non sit dictum. Haec est enim communis causa creationis eorum. CAPater ad Filium, et Spiritum sanctum. Vel est quasi communis vox trium personarum, Faciamus, et nostram: factquia bona, justa, sapiens. Cum imagine pertransit homo , quia illam habet etiam vero saepe privatur. Masculum vero et feminam creavit eos. Hoc quantum ad corpus, tamen dicitur creasse propter animam. Eos autem dicit pluraliter, ne androgeos, id est hermaphroditos factos putaremus.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Qui sunt isti : Clare enĩ uidere
non poterat. & ait ioseph. Isti sunt
filii quos dedit michi deus in hoc loco.
E ait iacob. Isti duo meierunt. Sic̃
genueris: nomine fratrum suor uo¬
cabuntur in possessionib suis. Appli¬
cuit autẽ ioseph manassem ad dex¬
deram patris. et effraym ad sinistrã.
orans et petens. ut benediceret eis. Ia¬
cob autẽ in sp̃u cancellauit manus.
minori dexteram suꝑponens. Quod
grauit̃ accepit ioseph: et ait. Non
ita conuenit pat̾. alcer enĩ primoge¬
semen eiꝰ crescet ingentes. hoc imple¬
tum ẽ. in ieroboam. qui pͥmus impe¬
rauit. decem tribub. et fuit effray¬
ta. E ait ad effraim. In te benedicet᷑
ifrł. et dicetur in ꝓuerbium. Faciat
tͥ d̾s sicut effraĩm. et manasse. Et
ad ambos. Us pacrum nr̃orum bene¬
dicat pueris istis. et inuocetur nom̃
meũ suꝑ eos. et nomina abraham⁊
ysa ac. et crescant inmuititudme
suꝑ cerram. Et aic ad ioseph. Ds̃ re¬
ducet uos in terram ur̃am. do tͥ p̃ter

Expanded text:
ait: Qui sunt isti? Clare enim videre non poterat. Et ait Joseph: Isti sunt filii mei, quos dedit mihi Deus in loco isto. Et ait Jacob: Isti duo mei erunt. Sicugenueris, nomine fratrum suorum vocabuntur in possessionibus suis, cuit autem Joseph Manassen ad dexteram patris, et Ephraim ad sinistram, adorans, et petens ut benediceret eis. Jacob vero in spiritu cancellavit manus, minori dexteram superponens. Quod Joseph graviter accepit, et ait: Non ita convenit, pater. Alter enim est primogesemen ejus crescet in gentes. Hoc impletum est in Jeroboam, qui primus imperavit decem tribubus, et fuit Ephraita. Et ait ad Ephraim: In te benedicetur Israel, et dicetur in proverbium: Faciet tibi Deus sicut Ephraim, et Manasse. Et ad ambos ait: Deus patrum nostrorum benedicat pueris istis, et invocetur nomen meum super eos, id est nomina Abraham, et Isaac, et crescant in multitudinem super terram. Et ait ad Joseph: Deus reducet vos in terram vestram. Do tibi praeter
Abbreviated transcription (Latin):
rubeas nos seruos tuos esse in t̾ra gis¬
sen. Nec enim separari uolumus. s
mus quia egyptus contra naturã
aliarum regionum. cũ habundas
frugib: sterilis. ẽ. in pascuis. et ecͦ
et tempora colendi impedit: et sała
extinguit. Pascua autẽ nutrit.
Poctea introduxit ioseph patremas
regem. Benedixitq regi. Inquisitusq
a rege. de dieb annoꝵ suoꝵ: ait. Dies
peregrinationis meȩ.centũ trginta
annoꝵ sunt. paruiet mali. nec ꝑuener̃¬
nec peruenerunt usq ad dies patrũ

Expanded text:
jubeas nos servos tuos esse in terra Gesjubeas nos servos tuos esse in terra Gessen, nec enim separari volumus, sedmus quia Aegyptus, contra naturam aliarum regionum, cum abundat frugibus, sterilis est in pascuis, et e co, tempora colendi impedit, vel sata exstinguit, pascua autem nutrit. Post haec introduxit Joseph patrem ad regem. Benedixit regi. Inquisitusque a rege de diebus annorum suorum, ait: Dies peregrinationis vitae meae centum triginta annorum sunt, parvi et mali; nec pervenerunt usque ad dies pa
Abbreviated transcription (Latin):
thebam. ꝑ ost ea cũ reges fueruntex
ea: dicta est urbs heroum. Uel quia
heroes egypti. eius debebant custodi
Infinib terre illius postea ȩdificaue¬
runt hebrei cogentib egyptiis. urbi
tabernaculoꝵ. que dicta ẽ. ramesse.
Post pagus arsenoyães dicta est. qd
sonat sine sexu. sic dicta. quando
sine distinctione uterq sexus cepit im¬
perare egypto. Orxit q iõseph ad om¬
nem domum patris sui. Ibo et nunci¬
abo pharaoni uenisse uos. et uiros
esse pastores. Cumq dixerit uos.
quod est opus ur̃m. dicetis. Pastores
sumus et patres nr̃i. Hec dicetis: ut
habitetis seorsum ab egyptiis. in op¬
tima terra gessen: qͥa destanture
gyptii omnes pastores ouiũ. qͥa ñ co¬
medunt eas. s colunt ut hamonẽ.
Ingressusq iosephad regem. extre¬
mos fratrum suoꝵ .i. sũpremos qnq
uiros statuit corã rege. Qͥ cũ dixissẽt
se pastores ouium: addiderunt. Nõ:
herba in t̾ra chanaam. Petimusq ut

Expanded text:
Thebani. Postea cum reges fuerunt ex Thebani. Postea cum reges fuerunt ex ea, dicta est urbs Heroum, quia heroes Aegypti ei debebant custodiam. In finibus terrae illius postea aedificaverunt Hebraei, cogentibus Aegyptiis, urbem Tabernaculorum, quae dicta est Ramesse, post pagus Arsenoires dicta est, quod sonat sine sexu, sic dicta quando sine discretione uterque sexus coepit imperare Aegypto. Dixitque Joseph ad omnem domum patris sui: Ibo, et nuntiabo Pharaoni venisse vos, et viros esse pastores. Cumque dixerit vobis: Quod est opus vestrum, dicetis: Pastores sumus nos, et patres nostri. Haec dicetis, ut habitetis seorsum ab Aegyptiis, in optima terra Gessen, quia detestantur omnes Aegyptii pastores ovium, quia non comedunt eas, sed colunt ut Ammonem. Ingressusque Joseph ad regem, extremos fratrum suorum, id est supremos quinque viros statuit coram rege. Qui cum dixissent se pastores ovium, addiderunt, non est herba in terra Chanaan, petimusque ut
Abbreviated transcription (Latin):
chanaam. Forte loco defunctoꝵ nu¬
merantur due ancille iacob. si tam̃:
ille intralerunt. Uelmore septure
summã numeri posuit quis parũ de¬
sit. Itẽ nota si dyna numeratur. lxx.
filii bale: uii. Et nota quod cũ ioseph
ũ haberet nisi duos: restat ut benia¬
min haberet .x: s in libro ñ leguntur
nisi nouẽ. Forte uicio seͥptoꝵ. Auonoĩa
scͥpta sunt pro uno. Unde magister
hugo ᷤ asbel. t̾crum. in asa et belum
diuisit. S ñ uidetur posse stare. qͥa
innumeris. cum familie tribuum
numerantur. uictis madiantts. Le
gitut sic asbel. a quo familia asbeli¬
tarum. S in hebraica ueritate: ros
et nũphim. duo sunt nomina. que
apud nos uiciose iuncta sunt. Force
quia iosephus pro asbel. posuit asbe
autẽ iacobad ioseph. ut occurre¬
ret ei. Qui iuncto curru. occurrit es
in gessen. Alii habent ad urbemher¬
gessen: post. thebais dicta est. A qua
tebei. quorum legioni p̾fuit beatus
mauriciuus. Alie sunt thebe: unde

Expanded text:
Chanaan. Forte in loco defunctorum nuChanaan. Forte in loco defunctorum numerantur duae ancillae Jacob, si tamen et illae intraverunt. Vel more Scripturae summam numeri posuit quamvis parum desit. Item, nota si Dina numeratur inter filii Balae septem. Nota quod cum Joseph nondum haberet nisi duos, restat ut Benjamin haberet decem, sed in libro non leguntur nisi novem. Forte vitio scriptorum duo nomina scripta sunt pro uno. Unde magister Hugo Asbel in Asa et Belum divisit. Sed non videtur posse stare, quia in Numeris cum familiae tribuum numerantur, victis Madianitis, sic legitur: Asbel a quo familia Asbelitarum . Sed in Hebraica veritate, Ros, et Numphin duo sunt nomina, quae apud nos vitiose juncta sunt, quia forte Josephus pro Asbel posuit Asbelrgo Jacob ad Joseph, ut occurreret ei. Qui juncto curru occurrit ei in Gessen . Alii dicunt ad urbem HerGessen, post Thebais dicta est, aqua Thebaei, quorum legioni praefuit beatus Mauricius. Aliae sunt Thebae, unde
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ꝓfectus isrł cũ omnib qͤhabe¬
bat: uenit ad puceum iuram̃ti. et
mactatis uictimis deo: audiuit am̃
ꝑ tusionem noctis dicentẽ sib. Noli
timere. Ascende in egyptũ. faciãq
de ibi ingentem magn̾ã. et inde re¬
ducam te. Ioseph quoq ponet ma¬
num suã suꝑ oculos tuoi. Surgens
gͦ de puteo iuramera. uenit in egy¬
ptum cũ omnisemine suo. Cuncte
anune qͤ ingresse st̃ ci.u. et egresse
de femore eius : non quod anime sĩt
ex traduce. s a parte totũ intelligit᷑.
fuerunt sexaginta sex.p̃ter ipsum
et ioseph. cũ duob filiis suis qui erãt
in egypto. Fuerunt gͦ om̃s simui sep¬
eis. quinq filios. filioꝵ ioseph. quia
illi duo. facturi erantt᷑rib. Lucas
quidem seribens actus apłicos gentib
non fuit aus us mutare u̾bum. Septu¬
aginta quia eoꝵ uigebat auctoritas.
int̾ gentes.ipse nͦ: adhuc ignotus¬
deuteronomio transtulerunt quod
inhis numerari her. et onã. et omĩs fi¬
lios iude: qͥ tamen mortui st̃ in t̾ra

Expanded text:
Israel cum omnibus quae habebat venit ad puteum Juramenti, et mactatis victimis Deo, audivit Deum per visionem noctis dicentem sibi: Noli timere, descende in Aegyptum, faciam te ibi in gentem magnam, et inde reducam te. Joseph quoque ponet manum suam super oculos tuos. Surgens ergo de puteo Juramenti, venit in Aegyptum cum omni semine suo. Cunctae animae quae ingressae sunt cum eo, et egressae de femore ejus non quod animae sint ex traduce, sed a parte totum intelligitur fuerunt sexaginta sex , praeter ipsum, et Joseph cum duobus filiis, qui erat in Aegypto; fuerunt ergo omnes simul sepeis quinque filios filiorum Joseph, quia illi duas facturi erant tribus. Lucas quidem scribens Actus apostolicos gentibus, non fuit ausus mutare verbum LXX, quia eorum vigebat auctoritas inter gentes; ipse vero adhuc Deuteronomio transtulerunt, quodin his numerari Her, et Onam filios Judae, qui tamen mortui sunt in terram
Abbreviated transcription (Latin):
nixus suꝑ eam adorauit. Uel sceptrũ
quod gerebat ioseph. suscepit iacob.
donec iurasset. Cumq uirasset iosepb. in nixꝰ
suꝑ cacumen nondũ reddite uirge
ad orauit dm̃. Non enĩ credendum
ẽ dicentib quod adorauerit sceptrũ ioseph.

Expanded text:
nixus super eam adoravit, vel sceptrum, nixus super eam adoravit, vel sceptrum, quod gerebat Joseph suscepit, donec jurasset. Cumque jurasset, innixus super cacumen nondum redditae virgae, adoravit Deum. Non enim credendum est dicentibus quod adoraverit sceptrum Joseph.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾.: in sementem et cybos. Qͥ dixerunt.
Ialus nostra inmanutua est. Ex tunc
usq nunc: quintassoluitur regib e¬
gypti. Et factum. ẽ. quas in legem.
abitauit gͦ isrł in t̾ra egypti.
auelus q est niiis: et uixit in ea
decem et septem annis. factiq sunt
dies eius.centũ quadraginta septem
annoꝵ. Cumq udet diem obitus sui
imminere. uocauit ioseph: et fecit
ut poneret manum sub femore suo
et iuraret: quod sepeliret eũ in sepul
Et int̾serendo dixit. ubi mortua fuit
rachel. quasi se excusans. quod non
sepelierat eam. ubi ipsa uolebat sepe¬
liri. Cura fuit scĩs sepeliri in terra:¬
in qua sciebant xp̃m resurrecturũ.
ut cũ eo resurgerent. Distat enĩ abra¬
ad lectuli caput. quod erat ad orientẽ.
adorauit dm̃. Quidã eodices habent.
ad orauit suꝑ caput uirge eius. uel in
capite uirge eius. et utrumq stare
potest. Potuit enĩ senex habere uir¬
gam. ut in hac etate fieri solet. et in¬

Expanded text:
bis in sementem, et in cibos. Qui dixerunt: bis in sementem, et in cibos. Qui dixerunt: Salus nostra in manu tua est. Ex tunc usque nunc quinta pars solvitur regibus Aegypti. Et factum est quasi in legem.abitavit ergo Israel in terra Aegypti, auctusque est nimis, et vixit in ea decem et septem annis, factique sunt dies sui centum quadraginta et septem annorum. Cumque videret diem obitus sui imminere, vocavit Joseph, et fecit ut poneret manum sub femore suo et juraret, et interserendo dixit, ubi mortua fuit Rachel, quasi se excusans, quod non sepelierat eam, ubi ipse volebat sepeliri. Cura fuit sanctis sepeliri in terra, qua sciebant Christum resurrecturum, ut eum eo resurgerent. Distat enim Abraus Israel ad lecticuli caput, quod erat ad orientem, adoravit Deum. Quidam codices habent, adoravit super caput virgae ejus, vel in capite virgae suae et utrumque stare potest. Potuit enim senex habere virgam, ut in hac aetate fieri solet, et in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ioseph fratrib suis possessionẽ in op¬
timo derresramesses. Dicit tam̃ ioseph.
concessit eis pharao. ut meliopotana
urbe conũsarentur. Illic enĩ pascua
pastores eius habuerant. Sciens gͣtũ
esse egyptiis: separar a se pastores. et
nil quod eoꝵ esset. istis dedisse. Forte ad
terͣtorium eliopoleos spectabat t̾ra ges
cisset precium emptorib sustentauit
ioseph eos anno illo. ꝓ cõmutatione
peccoꝵ. Sequenti anno: cũ iterum
fame perirent. emut omnẽ t̾ram egyp¬
ti ioseph pro alimentis. et subiecit eã
seruituti pharaonis. p̾ter t̾ram sacer¬
dotum quam dederant eis reges. Qbꝰ
statuta eybari ex horreis publicis debe¬
bantur. Et ideo non sunt conpuisi uẽ¬
dere possessiones suas. Circafinẽ uͦ
sterilitatis: ait iosephad populos. En
uos et peccora u̾ra et t̾ra. in manu pha¬
raonis sunt. Ecce reddo uob̾ terram
et peccora. et dabo tiod̾ semina. et cole¬
tis terram regi. Quintam partẽ regi¬
dabitis. Quatuor reliquas permitto uo¬

Expanded text:
ergo Joseph fratribus suis possessionem in optimo terrae solo Ramesses. Dicit tamen Josephus: Concessit eis Pharao, ut in Heliopolitana urbe conversarentur; illic enim pascua pastores ejus habebant, sciens gratum esse Aegyptiis separari a se pastores, et nihil quod eorum esse istis dedisse. Forte ad territorium Heliopoleos spectabat terra Gescisset pretium emptoribus, sustentavit eos Joseph anno illo pro commutatione pecorum . Sequenti anno cum iterum fame perirent, emit omnem terram Aegypti Joseph pro alimentis, et subjecit eam servituti Pharaonis, praeter terram sacerdotum, quam dederant eis reges, quibus statuta cibaria ex horreis publicis debebantur, et ideo non sunt compulsi vendere possessiones suas. Circa finem vero sterilitatis, ait Joseph ad populos: En vos, et pecora vestra, et terra in manu Pharaonis sunt. Ecce vobis reddo terram, et pecora, et dabo semina, et coletis terram regi. Quintam partem dabitis regi, quatuor reliquas permitto vo
Abbreviated transcription (Latin):
est longum. quasi talaris. Beniamin
mas: Totidemq misit pat. Asmos qͦ
decem qͥ subueherent ex omnib bonis.
egẏꝑti. ł proficiscentib ait. Ne iras¬
caminimuia. Qui cũ uenissent ad pa¬
trem dixerunt. Ioseph filius tulis ui¬
uit : et dñatur in egypto. Iacob qͣsi
de graui sompno euigilans: ñ crede¬
bat᷑ eis. Cumq uidisset unm̾sa que
miserat: ait. Sufficit michi. si filius
meus ioseph uiuit. Quasi de pena uł

Expanded text:
est longum, quasi tunica talaris. Benjamin est longum, quasi tunica talaris. Benjamin mas, et totidem misit patri, asinosque decem, qui subveherent ex omnibus bonis Aegypti, et proficiscentibus ait: Ne irascamini in via. Qui cum venissent ad patrem dixerunt: Joseph vivit, et dominatur in Aegypto. Jacob quasi de gravi somno evigilans, non credebat eis. Cumque vidisset omnia, quae miserat ei, ait: Sufficit mihi, si filius meus Joseph vivit. Quasi dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
tit ipsũ meliorem pro puero seruũ re¬
tieret. quia in suã fidem eũ recepe
on poterat ultra se cohibere io¬
seph. et eiectis aliis foras. cũ fletu
clamauit. itaꝰ qui exierant audiert̃.
Ego sum ioseph: nolite timere. ꝑ salute
uestra misit me dñs ante uos. Sienniũ
iam famis transiit. adhuc qͥnq anni
creditur accidisse. R adiecit. Festi¬
nate et adnunciate patͥ meo głam
meã. et adducite eũ ad me. et pascã
uos et peccora ur̃a. ne moriamitii: &
habitabitis in t̾ra gessen. Oculi ur̃i ui¬
dent quod os meũ loquitur ad uos .i.
uerum ẽ. quod loquor. Osculatusq
est ioseph om̃s fr̃s suos. fleuitq suꝑ
singulos. Audieruntq uerbum in au
de egypto. ad sub uectionẽ mulierũ.
et paruuloꝵ. Omnia ur̃a adducite
uob̾cum. Dabo uob̾ omnia bona egyp¬
.ti. et medullam t̃re comedetis. Fac¬
tumq est ita. Deditq ioseph singuł.
binas stolas Stola dicitur a telon. qđ

Expanded text:
ut ipsum, meliorem pro puero, servum reut ipsum, meliorem pro puero, servum retineret, quia in suam eum fidem receperribus. Non poterat ultra se cohibere Joseph, et ejectis aliis foras cum fletu clamabat, ita quod qui exierant, audirent: Ego sum Joseph, nolite timere; pro salute vestra misit me Dominus ante vos. Biennium jam famis transiit, adhuc quinque annone creditur accidisse. Et adjecit. Festinate, et nuntiate patri meo gloriam meam, adducite eum ad me, ut pascam vos, et pecora vestra, ne moriamini, et habitabitis in terra Gessen. Oculi vestri vident quod os meum loquatur ad vos, id est verum est quod loquor. Osculatusque est Joseph omnes fratres suos, flevitque super singulos. Auditumqude Aegypto ad subvectionem conjugum, et parvulorum. Omnia vestra adducite vobiscum, dabo vobis omnia bona Aegypti, et medullam terrae comedetis. Factumque est ita. Deditque Joseph singulis binas stolas. Stola dicitur a telon, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerant.datisq patib: mirabantur
quod pars beniamin. qnq partib exce¬
deret. Iosephus tamen ait. beniamin du¬
plicib partib honorabat. Utrumq aũ
stare potest. Si quinq fuert̃ cyborum
impositiones. et de qualib duplũ de
ret saccos. et petcsiniam reponeret ut
prius. et sciphum suũ argenteum. ĩ
sacco minoris reponeret. Factumq ẽ.
ita. Ortoq mane. dimissi sunt. Tune
dispensator iubente ioseph insceutris
est eos. Et apprehensis. ait. Pessimã rẽ
fecistis. ciphum furati estis. in quo bi¬
bit dñs meus. et in quo anguriari. so
inuentum fuerte quod queris. moria¬
tur. et nos serui erimus dñi tui. Iue
serutatus. incipiens a maiori usq ad
minorem: inuenit scyphũ in sacco
beniamin. Ili autẽ redierunt ad ioseph.
eluib ait. an ignoratis. quod ñ sit si¬
muilis michim auguriandi scientia:
Force ioco dictum. ẽ. nec est imputan¬
dum. Iudas uero plurimũ supplicadat.

Expanded text:
sueverant. Datisque partibus, mirabantur sueverant. Datisque partibus, mirabantur quod pars Benjamin quinque partibus excederet. Josephus autem dicit: « Benjamin duplicibus partibus honorabat. » Utrumque autem stare potest, si quinque ciborum fuerunt impositiones, et de qualibet duplum deret saccos, et pecunias eorum reponeret, ut prius, et scyphum suum argenteum in sacco minoris reponeret. Factumque est ita. Ortoque mane dimissi sunt. Tunc dispensator, jubente Joseph, secutus est eos, et apprehensis ait: Pessimam rem fecistis. Scyphum furati estis in quo bibit dominus meus, et in quo angurari soletinventum fuerit, quod quaeris, moriatur et nos servi erimus domini tui. Ille scrutatus incipiens a majori, usque ad minorem, invenit scyphum in sacco Benjamin. Illi autem redierunt ad Joseph. Qui ait: An ignoratis quod non sit similis mihi in augurandi scientia. Forte joco dictum est, nec est imputandum. Judas vero plurimum supplicabat,