comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis. ut regi disce̾t et sicre
gere sciret. Et ecce plusꝗͣ salo¬
mon hic ih̃m loquor et hunc
crucifixũ. Huic te commicte
regendam. huic docendam qͦm
reg̾ẽ debeas. Disce tanꝗͣ uidua
quod sit mitis et humit corde.
disce tanꝗͣ regina. quod iudicet
in iusticia ꝑauꝑes et arguat
in equitate ꝓ mansuetis ter¬
re. Ergo cum cogitas dignita¬
tem. attende et uiduitatem
qr ut pure apud te qđ sen¬
tio ꝓferãm. ñ podes ẽe regi¬
na bona si bona ñ fiu̾s uidua
Queris unde bona uidua estimetur.
Erhis ꝓfecto que apłs dicit. Si fili¬
os educauit. si hospicio recepit. si
scõrũ pedes lauit. si tͥbulationem
patientib submiinstͣuit. si omne
opꝰ bonũ subsecuta ẽ. Si ħ facis
beata es et bũ tibi erit. Bñdicat t
dñs ex syon eximia in dño filia. et
omni uenatione digna: Amonitio
pͣmissa ẽ. ꝓsecutio iam a ur̃a dig¬
natione expectat᷑. Occasio data ẽ.

Expanded text:
Salomonis, ut regi disceret, et sic Salomonis, ut regi disceret, et sic regeret. Et ecce plus quam Salomon hic : Jesum loquor et hunc crucifixum. Huic te committe regendam, huic docendam, quomodo regere debeas. Disce tanquam vidua, quod sit mitis et humilis corde : disce tanquam regina, quod judicet in justitia pauperes, et arguat in aequitate pro mansuetis terrae . Ergo cum cogitas dignitatem, attende et viduitatem: quia ut pure apud te quod sentio proferam, non potes esse regina bona, si bona non fueris vidua. Quaeris unde bona vidua aestimetur? Ex his profecto quae Apostolus dicit: Si filios educavit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lavit, si tribulationem patientibus subministravit, si omne opus bonum subsecuta est . Si haec facis, beata es, et bene tibi erit. Benedicat te Dominus ex Sion, eximia in Domino filia, et omni veneratione digna. Admonitio praemissa est; prosecutio jam a vestra dignatione exspectatur. Occasio data e
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis. Illud tibi ex genere is¬
tud ex mun̾e dei. Illud feliciter
nata es. hoc utriliter nacta.
Duplex honor. alter scdm scłm
Nec paruus tibi uideat᷑ honor
uiduitatis. de quo apls hono¬
ra inquit uiduas que uere
uidue sunt. Habes certe teip̃ã
familiare cominonitorium. apłi¬
ce itẽ salutari sentñtiȩ qͣ doceris
ab eo ꝓuidere bona non tm̃ coram
deo s etiam coram hominib Co¬
ram deo ut uidua. coram hõib
ut regina. Attende reginam. cuiꝰ
digna indigna ue. ñ possunt lat̾e̾
sub modio S uꝑ candelabrũ sũt
ut appareant oninib Mem̃to
uiduam. cui iam ñ ẽ quod uelit
placere utro ut soli possit plac̾e
deo. Beata es si saluatorẽ ponas
tibi murũ ad ꝓtectionẽ conscientie:
et antemurale ad reptilsionem
infamie. Beata inqͣm si ueluti de¬
solatam et uiduã totam de deo
regendam committas. Alioqtun
bñ ñ regis. si bñ nͨ regeris. Regina
austri uenit audire sapientiã

Expanded text:
virtutis: illud tibi ex genere, isvirtutis: illud tibi ex genere, istud ex munere Dei: illud feliciter nata es, hoc viriliter nacta. Duplex honor; alter secundum sNec parvus tibi videatur honor viduitatis, de quo Apostolus: Honora, inquit, viduas, quae vere viduae sunt . 2. Habes certe penes te familiare commonitorium apostolicae iterum salutaris, sententiae, qua doceris ab eo providere bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus : coram Deo, ut vidua; coram hominibus, ut regina. Attende reginam, cujus digna, indignave non possunt latere sub modio: super candelabrum sunt, ut appareant omnibus. Memento viduam, cui jam non est quod velit placere viro, ut soli possit placere Deo. Beata es, si Salvatorem ponas tibi murum ad protectionem conscientiae, et antemurale ad repulsionem infamiae. Beata, inquam, si veluti desolatam et viduam totam te Deo regendam commiseris. Alioquin bene non regis, si bene non regeris. Regina Austri venit audire sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
ualł uocatus abbas miscchiam
a deo salutari suo. Miror quod
a multo iam tempore ñ uidi
binmus. quasi nos obliti simꝰ an¬
tique tue erga nos deuotionis.
quam in multis ꝓbauimus.
udiuimus fateor nescio que sinist᷑
que et si ũ ꝓ certo credidimus. do¬
linmus tam̃ siue uitate fiue men¬
dacio tuam aliquatenus decolo¬
rari opimonẽ. Sane int̾uenit
andreas ꝑm̃us auunculꝰ meuᷤ
eui in nullo decredẽ possumus.
scripto suo nobis significans
meliora. quod scilicet pacifice
et mansuete te habeas. sapien¬
ter et consilio sapientũ te et
tua regas. fr̃s de templo dili¬
gas. et familiares habeas. pe¬
riculis imminentib terre
scđm sapientiam tibi a deo datã
Talia ꝓrsus talia decent oꝑa
mulierem fortem. humilẽ ui¬
duam. sublimẽ reginam. Neq
enim quia regina es indignũ
tibi uiduam esse. quod si uoluiᷤᷤ¬
ses ñ esses. Puto quod et gła
tibi ẽ. p̾cipue inter. xp̃ianos.
non minus uiue̾ uiduã. quam
reginam. Illud successioitis ẽ. hoc

Expanded text:
 vocatus abbas, misericordiam a Deo salutari suo. 1. Miror quod a multo jam tempore non vidibuimus: quasi nos obliti simus antiquae tuae erga nos devotionis quam in multis probavimus. Audivimus, fateor, nescio quae sinistra: quae etsi non pro certo credidimus, doluimus tamen sive veritate, sive mendacio tuam aliquatenus decolorari opinionem. Sane intervenit Andreas charissimus avunculus meus, cui in nullo decredere possumus, scripto suo nobis significans meliora: quod scilicet pacifice et mansuete te habeas, sapienter et consilio sapientium te et tua regas; fratres de Templo diligas, et familiares habeas; periculis imminentibus terrae, secundum sapientiam tibi a Deo datam,Talia prorsus, talia decent opera mulierem fortem, humilem viduam, sublimem reginam. Neque enim quia regina es, indignum tibi viduam esse, quod, si voluisses, non esses. Puto quod et gloria tibi est, praecipue inter Christianos, non minus vivere viduam, quam reginam. Illud successionis est, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dei.qm omnib notus es & dilec¬
tus. Pocest fac̾e̾ deus ut & tu
cũ sc̃o patͥarcha iacob loqua¬
ris. In baculo meo transrui
iordanem istum. et ecce eum t̾buscͣ¬
mis regredior. Unum dico. sruen¬
turus es ne tardaui̾s. ne forte ue¬
mas et ñ me inuenias. Ego enĩ
delibor nec puto me longum
facere suꝑ terram. Quis michi
tribuat tua in uoluncate dñi
amabili et dulci p̃sentia uel
paululũ refrigerari. priꝰqͣm
abeam: Regine scripsi sicut uo¬
luisti. et gaudeo de bono testimo¬
nio quod ei ꝑhibes. Magistrum
et fr̃s ur̃os om̃s de templo.necñ
et eos de hospitali ꝑ te in dño sa¬
lut amus. inclusos qͦ et scõs om̃s
ad quos oportune loqui poteriᷤ
ꝑ te in dño salutantes eorp nos
oronib comindamus. Esto pro
me ad eos. Girardum nr̃m qui
in domo nr̃a aliqñ conu̾satꝰ ẽ.
et nunc ut audiuimꝰ ep̃e fac¬
tus ẽ. et ipsum affectu mag¬
no deuotissime salutamus:¬

Expanded text:
iam omnibus notus es et dilectus. Potest facere Deus ut et tu cum sancto patriarcha Jacob loquaris: In baculo meo transivi Jordanem istum, et ecce cum tribus turmis regredior . Unum dico: si venturus es, ne tardaveris, ne forte venias, et non me invenias. Ego enim jam delibor, nec puto me longum facere super terram. Quis mihi tribuat tua, in voluntate Domini, amabili et dulci praesentia vel paululum refrigerari, priusquam abeam? Reginae scripsi, sicut voluisti, et gaudeo de bono testimonio quod ei perhibes. Magistrum et fratres vestros omnes de Templo, nec non et eos de Hospitali, per te in Domino salutamus. Inclusos quoque et sanctos omnes, ad quos opportune loqui poteris, per te in Domino salutantes, eorum nos orationibus commendamus. Esto pro me ad eos. Girardum nostrum, qui in domo nostra aliquando conversatus est, et nunc, ut audivimus, episcopus factus est, et ipsum affectu magno devotissime salutamus
Abbreviated transcription (Latin):
rius p̃dicaris. ut de tua absentia
ñ mediocris illi desolatio immmere
credatur. Itaq quod mandare ñ
audeo. opto tam̃. ut te uideam añ¬
qͣm moriar. Cu melits id uide &
cognoscere potes. si quo modo si¬
ne dampno & sine scandalo illiꝰ
gentis uenire possis. Et fieri
posset. quod aduentꝰ tutis omni¬
no ñ esset inticilis. Forte fauen
te ñ deessent qui te sequerent᷑

Expanded text:
rius praedicaris, ut de tua absentia rius praedicaris, ut de tua absentia non mediocris illi desolatio imminere credatur. Itaque quod mandare non audeo, opto tamen ut te videam antequam moriar. Tu melius id videre et cognoscere potes, si quo modo sine damno, et sine scandalo illius gentis venire possis. Et fieri posset quod adventus tuus omnino non esset inutilis. Forte favente Deo non deessent qui te sequerent
Abbreviated transcription (Latin):
sole: Ergo ascendamꝰ suꝑsolẽ.
et conu̾satio nr̃a in celis sit. iã
mentes p̃cedñtes. quo suimus
et corꝑe sequut᷑i. Ibi mi an¬
drea. ibi fructus laboris tui.
ibi retͥbutio tua. Sub sole m¬
litas. s sedñti suꝑ solem. Hic
militantes. m̃ donatiua expec¬
teurus. Merces milicie nr̃e ñ de t̾ra
nͦ de deorsum est: ꝓcul & ab ultmis
finib p̃cium eius. Sub sole penu¬
ria ẽ. suꝑ solem habtindantia est.
Mensuram bonã et confertam et
coagitatam et suꝑeffluentẽ dabuñ
in sinus nr̃os. Desideras indere me
et de meo ut scribis arbitͥo. deside¬
rii tui pendet effectus. Nam man¬
datum suꝑ hoc meum te indicas ex¬
pectare. & quid dicam tibi: Et cu¬
pio ut uenias. et timeo ne ueniaᷤ
Ita inter uelle et nolle positus.
coartor e duob. et quid eligam
ignoro. Uium ne uidelicet tuo
satifaciam desidio. et meo parit.
an credam magis celebri dete o¬
pimoni. qua terre ita ꝑ necessa¬

Expanded text:
sole? Ergo ascendamus super solem, sole? Ergo ascendamus super solem, et conversatio nostra in coelis sit, jam mente praecedentes, quo sumus et corpore secuturi. Ibi, mi Andrea, ibi fructus laboris tui; ibi retributio tua. Sub sole militas, sed sedenti super solem. Hic militantes, inde donativa exspectemus. Merces militiae nostrae non de terra, non de deorsum est: procul et ab ultimis finibus pretium ejus. Sub sole penuria est: super solem abundantia est. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinus nostros . 2. Desideras me videre; et de meo, ut scribis, arbitrio desiderii tui pendet effectus. Nam mandatum super hoc meum te indicas exspectare. Et quid dicam tibi? Et cupio ut venias, et timeo ne venias. Ita inter velle et nolle positus, coarctor e duobus; et quid eligam, ignoro. Unum, ne videlicet tuo satisfaciam desiderio, et meo pariter: an credam magis celebri de te opinioni, qua terrae ita pernecessa
Abbreviated transcription (Latin):
it̾e̾ tue quas nouissime tͣns¬
misisti inuenerunt me lectu¬
lo ddecumbentẽ. Accepi eas ob¬
unis manib libent legi. libñt¬
relegi. s libentius te uidissem. legi
in illis desidium tuum uidñdi me.
legi et metum tuum: ꝓ ꝑicło terre
quam dñs sua p̾sentia honorauit.
ꝑicło ciuitatis quam suo sanguine
dedicauit. Ue pͥncipib nr̃is. Int̾¬
ra dñi nichil bom fecerunt. insuis
ad quas uelociter redierunt. ic̃¬
dibilem exercent maliciam. & nõ
compatiuntur suꝑ contͥcione io¬
seph. Potentes sunt ut faciant
mala. bonum autẽ fac̾e neq̃
repellet dñs plebem suã. et he¬
redicatem suam ñ derelinquet.
Porro dextera dñi faciet uirtutẽ.
et brachium suum auxiliabit᷑
ei. ut cognoscant om̃s qr bonũ
ẽ sꝑare in dño. qͣm sꝑare in
principib. Benefacis formicȩ
te comꝑans. Quid enĩ alitid qͣm
formice quiq terrigene & filis
hoĩum sumꝰ. reb inutilib atq
inanib insudantes: Que autẽ
habundantia homini de uni

Expanded text:
e tuae, quas novissime transmisisti, invenerunt me in lectulo decumbentem. Accepi eas obviis manibus; libenter legi, libentrelegi, sed libentius te vidissem. Legi in illis desiderium tuum videndi me, legi et metum tuum pro periculo terrae, quam Dominus sua praesentia honoravit; periculo civitatis, quam suo sanguine dedicavit. Vae principibus nostris. In terra Domini nihil boni fecerunt: in suis, ad quas velociter redierunt, incredibilem exercent malitiam, et non compatiuntur super contritione Joseph. Potentes sunt ut faciant mala, bonum autem facere nequrepellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet. Porro dextera Domini faciet virtutem, et brachium suum auxiliabitur ei: ut cognoscant omnes quia bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Bene facis formicae te comparans. Quid enim aliud quam formicae quique terrigenae et filii hominum sumus, rebus inutilibus atque inanibus insudantes? Quae autem abundantia homini de univ
Abbreviated transcription (Latin):
S &. senex ille tam plenus uͥtutũ. ꝙͣ.
dierũ : morte iã ꝓpinqua. uitã baui¬
um ÷ Ac si diceret : Securus descen¬
do in carcerẽ: qui tã p̾sto meã sentio
redẽptionem : Et luc gͦ qui cũ tam
secura iocunditate. & iocunda secu¬
ritate moritur: m̾ito in eccłia cele¬
brari cũ gaudio memoratur: Cete
ꝙͣ nulla gaudiorũ festiuitas comita¬
tur : Aut uñ gaudiũ sumeret mo¬
riturus. qui se & ad infernales des¬
ceucłe tenebras certus erat. nec cer¬
ti qͥppiã secũ ferebat. uñ in ꝑximo
de sui lib̾atore consolaretur: Inde
.ẽ. qł unus scõrũ cũ audiret dispo¬
ne domui tue. qr morieris tu & nͣ
uiues. conuertit se ad parictẽ . &. fle¬
uit fletu magno. atq ita impetra¬
uit exose mortis aliquã dilationẽ:
Hoc deniq ꝙ miserabilit᷑ plangebat
dicens. in dimidio dieru᷑ meorũ ua¬
cdam ad portas inferi: Et paulopꝰ.
Non uidebo inqͥt dñm dm̃ intͣra ui¬

Expanded text:
Sed et senex ille tam plenus virtutum quam Sed et senex ille tam plenus virtutum quam dierum, morte jam propinqua Vitam bajuum ; ac si diceret: Securus descendo in carcerem, qui tam praesto meam sentio redemptionem. Et hic ergo, qui cum tam secura jucunditate et jucunda securitate moritur, merito in Ecclesia celebrari cum gaudio memoratur. 6. Careputabitur, quam nulla gaudiorum festivitas comitatur? aut unde gaudium sumeret moriturus, qui se et ad infernales descendere tenebras certus erat, nec certi quidpiam secum ferebat, unde in proximo de sui liberatore consolaretur? Inde est quod unus sanctorum, cum audiret, Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives, convertit se ad parietem, et flevit fletu magno, atque ita impetravit exosae mortis aliquam dilationem. Hoc denique et miserabiliter plangebat, dicens: In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi et paulo post: Non videbo, inquit, Dominum Deum in terra vi
Abbreviated transcription (Latin):
centiã ꝓ iusticia morientẽ. ulla uł p̃¬
senti gła defraudari: Ioħs quoq sci¬
eus qđ a dieb suis regnũ celorũ uĩ
patitur. uñ & clamat. agite peniten¬
tiã. apꝓpuiquauit regnũ celorũ. sunłq
uideus uitam se ꝓtinus secuturã mor¬
tem lecus excepit: Qd̾ utiq ab ipso
dño moriturus sciscitari sollicitus
fuit: ac certificari meruit: Nã cũ ꝑ
discipłos eũ int̾rogasset. tu es inqͥens
qͥ uenturus es an aliũ expectamꝰ. pꝰ
enarrata plura miracła audiuit .ꝙ.
beatus qͥ ñ fu̾it scandalizatus ĩ me:
In quo nimirũ uerbo significauit se
dñs moriturũ : & tali morte q̃ posset
eẽ. uideis scandalũ. gentib stulticia
Ad hanc uocẽ sponsi gaudens amicꝰ spon¬
si. a lacͥ animo p̃cessit. qͦ&. illũ ĩ primo
eẽ. uenturũ iã dubitare ñ potuit:
Porro quiletus ꝙ tã letus potuit mori:
potuit & letã sͥ memoriã ꝓmereri:

Expanded text:
centiam 104 pro justitia morientem ulla vel prcentiam 104 pro justitia morientem ulla vel praesenti gloria defraudari. Joannes quoque, sciens quod a diebus suis regnum coelorum vim patitur, unde et clamat, Agite poenitentiam, appropinquavit regnum coelorum ; simulque videns Vitam se protinus secuturam, mortem laetus excepit. Quod utique ab ipso Domino moriturus sciscitari sollicitus fuit, ac certificari meruit. Nam cum per discipulos eum interrogasset, Tu es, inquiens, qui venturus es, an alium exspectamus? post enarrata plura miracula audivit: Et beatus qui non fuerit scandalizatus in me . In quo nimirum verbo significavit se Dominus moriturum, et tali morte, quae posset Judaeis esse scandalum, Gentibus stultitia. Ad hanc vocem sponsi gaudens amicus sponsi alacri animo praecessit, quo et illum in proximo esse venturum, jam dubitare non potuit. Porro qui laetus, et tam laetus potuit mori, potuit et laetam sibi memoriam promereri.
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc ꝓxp̃o qui dixit ego sum ueri¬
tas: pati cognoscitur: Itaq plus con¬
tulit machabeis in hac parte marty¬
riĩ genus ꝙͣ uͥtus. qnͣ ne hos qͥdẽ ex
patͥb qͦs pari constat uͥtute illo in tẽ¬
pore ꝓ iusticia decertasse. pari ꝙͣ ho¬
nore concelebretur p̃sens dũ taxat eccłia.
puto qđ arbitretur indignũ. quantũ¬
libet laudabili morti q̃ xp̃i mortẽ p̃¬
cecłet diẽ festũ impende. p̃sertĩ cũ añ
illã salutiferã passionẽ. ñ festiua gau¬
dia. s claustra tenebrosa. qͦsq mori¬
entes exciꝑent: Sane machabeos
ꝯtulit martyrii genus: Nec solũ ip¬
sos. s & qui forte uitȩ iã in carue
mauifestatȩ. mortẽ sua morte p̃uene¬
runt. suie morientes in ipsa sic̃ sy me¬
on ꝙ loħ̾s baptista. siue ꝙ̃ ꝓ ipsa sic̃
innocentes. quos alia rõne licet aed
inferos & ipsi descendiunt. ritu nicħo¬
miniꝰ sollẽpni uen̾amur: Et innocen¬
tes qͥdẽ. qmͣ iniustũ ꝓfecto fuit ino¬

Expanded text:
c pro Christo, qui dixit, Ego sum veritas , pati cognoscitur. Itaque plus contulit Machabaeis in hac parte martyrii genus, quam virtus: quando ne hos quidem ex Patribus, quos pari constat virtute illo in tempore pro justitia decertasse, pari etiam honore concelebrat praesens duntaxat Ecclesia. Puto quod arbitretur indignum, quantumlibet laudabili morti, quae Christi mortem praecederet, diem festum impendere: praesertim cum ante illam salutiferam passionem, non festiva gaudia, sed claustra tenebrosa quosque morientes exciperent. Sane Machabaeos contulit martyrii genus. 5. Nec solum ipsos, sed et qui forte Vitae jam in carne manifestatae mortem sua morte praevenerunt, sive morientes in ipsa, sicut Simeon et Joannes Baptista; sive etiam pro ipsa, sicut Innocentes, quos alia ratione, licet ad inferos et ipsi descenderint, ritu nihilominus solemni veneramur. Et innocentes quidem, quoniam injustum profecto fuit inno
Abbreviated transcription (Latin):
os a nouis martyrib disuingit: con¬
iungit antiqͥs : Genus uͦ nouis ag¬
gregat: segregat a ueteribus: Et hi
qͥd̃ in eccłia p̃missis ex causis differi¬
tie obseruantur : Ceterũ apd dm̃ uu¬
uerso cetui scõrũ cõmune .ẽ: qđ sẽg a¬

Expanded text:
os a novis martyribus disjungit, conos a novis martyribus disjungit, conjungit antiquis. Genus vero novis aggregat, segregat a veteribus. Et hae quidem in Ecclesia praemissis ex causis differentiae observantur. Caeterum apud Deum universo coetui sanctorum commune est quod
Abbreviated transcription (Latin):
canos meos cũ dolore ad inferos:
Qͥd in his sollempnis leticiȩ. qͥd festi¬
ue celebͥtatis apparet: Nr̃i aũ mar¬
trres cupiunt dissolui. & eẽ cũ xp̃o
certi ubicũq .ẽ. corpꝰ. illo sine mora
cong̾gatũ iri &. aqͥlas: Mor inꝙͣ.
ibi exultant iusti in conspectu d̃i
& delectantur in lecicia: Ibi ibi beni
cũ uultu tuo: na ibi uox iubilo re¬
sonat sempit᷑no. uox una exultationis
ꝙ. salutis in tab̾nacłis iustorũ : Anima
nr̃a sic̃ passer erepta. ẽ. de laqueo ue¬
nantium:. laqueus contͥtus .ẽ. & nos
lib̾ati sumus: Nunqͥd hoc decantare
libebat apd̃ inferos. sedentib intene¬
bͥs & umbra mortis. dũ ñerat qui te¬
diu̾iet. neq qui saluũ fac̾et. qñ necdĩ
iusitauerat nos oriens ex alto. pͥmicie
in uirtute: discernit tñ ex tp̃r. nec pa¬
ri putat ꝓsequendũ obseqͥo &. tnsitũ
aduitam : ꝙ descensũ ad iuferos. Itaq
martyriũ facit causa. tempꝰ genꝰq
discernunt : Tempus qͥppe machabe¬

Expanded text:
dolore ad inferos . Quid in his solemnis laetitiae, quid festivae celebritatis apparet? 7. Nostri autem martyres cupiunt dissolvi, et esse cum Christo; certi, ubicunque est corpus, illo sine mora congregatum iri et aquilas. Mox, inquam, ibi exsultant justi in conspectu Dei, et delectantur in laetitia. Ibi, ibi, bencum vultu tuo. Una ibi vox jubilo resonat sempiterno, vox una exsultationis et salutis in tabernaculis justorum: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium; laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Nunquid hoc decantare libebat apud inferos sedentibus in tenebris et umbra mortis, dum non erat qui redimeret, neque qui salvum faceret, quando necdum visitaverat nos oriens ex alto, primitiae in virtute, discernit tamen ex tempore; nec pari putat prosequendum obsequio, et transitum ad vitam, et descensum ad inferos. 8. Itaque martyrium facit causa, tempus genusque discernunt. Tempus quippe Machabae
Abbreviated transcription (Latin):
martyrib xp̃iauis ñ dissimilis uerita¬
tis ꝯfessio: merito eos similis ꝓseqͥtur
&. uen̾atio: Nec moueat sane. qđ quẽ¬
admodũ martyres noi̾atĩ &. ipsi pro
xp̃o minime passi sunt. qr ñ int᷑. ẽ.

Expanded text:
martyribus christianis non dissimilis veritamartyribus christianis non dissimilis veritatis confessio, merito eos similis prosequitur et veneratio. Nec moveat sane, quod, quemadmodum martyres, nominatim et ipsi pro Christo minime p
Abbreviated transcription (Latin):
tã in illorũ iusticiã ferebantur. ꝙͣ ꝓͥ¬
am tuebantur iniusticiam: Aliud .ẽ.
aliena inuade: aliud defencłe sua:
Non .ẽ. idipsũ nolle seqͥ ueritatẽ. ꝙ. ꝑse¬
qui: inuicde credentib. & increpan¬
tib indignari. obturare os ꝯfitenti¬
ũ .ꝙ. redarguentiũ stimulos nͦ fer¬
re patient᷑: Deniq misit herodes:
&. tenuit ioħem: Quã obrẽ: Quia
xpp̃m p̃dicabat : Quia uir bouꝰ erat ⁊
iustus: Inmo ꝓpt̾ hoc mag̃ reuere¬
batur illũ: & audito eo multa facie¬
bat: S qm̃ arguebat herodẽ iobs
ꝓpt̾ herodiadẽ uxorẽ philippi fris
sui ideo uinctus. ideo & decollatis
zelare uideret᷑: non negare cogeret᷑:
Ninc .ẽ. qđ hec ipsa tanti martyris pas¬
sio. multorũ ꝙ̃. longe minorũ festun¬
tatib minꝰ festiue recolitur: Profec¬
to si tali rõne & ordine passi fuissent
iachabei : ne ulla qͥdẽ fieret de eis
mentio: Nunc aũ qm̃ similes illos fec̃

Expanded text:
tam in illorum justitiam ferebantur, quam propritam in illorum justitiam ferebantur, quam propriam tuebantur injustitiam. Aliud est aliena invadere, aliud defendere sua. Non est idipsum nolle sequi veritatem, et persequi; invidere credentibus, et increpantibus indignari: obturare os confitentium, et redarguentium stimulos non ferre patienter. Denique misit Herodes, et tenuit Joannem. Quam ob rem? quia Christum praedicabat? quia vir bonus erat et justus? imo propter hoc magis reverebatur illum, et audito eo multa faciebat. Sed quoniam arguebat Herodem Joannes propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui: ideo vinctus, ideo et decollatus zelare videretur, non negare cogeretur. Hinc est quod haec ipsa tanti martyris passio, multorum, etiam longe minorum, festivitatibus minus festive recolitur. 4. Profecto si tali ratione et ordine passi fuissent Machabaei, ne ulla quidem fieret de eis mentio. Nunc autem quoniam similes illos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ martyres fecit: Soli ex uet̾ib
machabei qr ñ solũ causã s ut for¬
mã ut dixi noui martyris tenuert̃:
uire fortasse i ęccłia cũ nouis eccłie
martyrib eandẽ consuete celebͥtatis
głam assecuti sunt: Instar qͥppe mar¬
tyrũ nr̃orũ. libare & ipsi diis alieuis
patͥãq deserere legẽ. ĩmo uiandata di
tͣusgredi cogebantur. renuebant: ꝙ mo¬
riebantur: Non sic ysaias. nͨ sic z acha¬
rias. ñ deniq uł magnus ille ioħs bap¬
tista ita mortuus. ẽ. quorũ pͥmꝰ serra
fertur scissus fiusse. sccł̾s int᷑ tẽplũ ꝙ
altare legitur occisus. terciꝰ in carce¬
re decollatus: Si qͣrit᷑ a quib: ab in¬
iustis & impiis: Si qua causa: ꝓ iusti¬
cia ꝙ pietate: Si quo mͦ : ñ tam eas
ꝯfitendo .ꝙͣ. ꝓponendo: Propouebant
bat eis odiũ: & odiũ mortẽ: Licꝙ in¬
iusti & impii. ñ tã tñ ĩ illis pietatẽ
ꝑsequebantur: ꝗͣ a se repellebant. nec

Expanded text:
tiae martyres fecit. Soli ex veteribus tiae martyres fecit. Soli ex veteribus Machabaei, quia non solum causam, sed et formam, ut dixi, novi martyrii tenuerunt; jure fortasse in Ecclesia cum novis Ecclesiae martyribus eamdem consuetae celebritatis gloriam assecuti sunt. Instar quippe martyrum nostrorum libare et ipsi diis alienis, patriamque deserere legem, imo mandata Dei transgredi cogebantur; renuebant, et moriebantur. 3. Non sic Isaias, non sic Zacharias, non denique vel magnus ille Joannes Baptista ita mortuus est: quorum primus serra fertur scissus fuisse; secundus inter templum et altare legitur occisus ; tertius in carcere decollatus. Si quaeritur, a quibus? ab injustis et impiis. Si qua causa? pro justitia et pietate. Si quomodo? non tam eas confitendo, quam proponendo. Proponebant bat eis odium, et odium mortem. Licet injusti et impii, non tam tamen in illis pietatem persequebantur, quam a se repellebant: nec
Abbreviated transcription (Latin):
nemo claudit. ad cuiꝰ intͦitũ cũ õi auc¬
toritate suꝑnis potestatib dic̾etur:
Tollite portas pͥncipes ur̃as. & eleua¬
mini porte et̾nales. & intibit rex głe:
Pinide si incongruũ uidr̃ cũ gaudio
recołẽ tͥnsitũ qͥ gaudii ñ fuit: caueat᷑
&. ĩ istis: Aut si istos ob sue uͥtutis me¬
ritũ festuo ꝓseqͥ fauore plac&. cur ñ
itidẽ deferetur & illis : An dicendũ
buisse cũ martyrib pietatis causã.
s ñ ꝙ̃ utͦsq parit eandẽ cũ illis adep¬
tos fuisse martyrii formãᷤ : Iniu̾sis
nẽpe tã uet̾is ꝙͣ uoui testam̃ti mariy¬
rib eque conuenit ꝓ iusticia oc¬
cubuisse. s uit᷑ ẽ. qđ isti passi funt
qr illã tenebant: illi qr ñ tenentes
rep̃hũdebant: Isti qd̾ eã ñ desererent:
illi qd̾ deserentes ꝑituros eẽ assere¬
rent Et ut breuit᷑ totũ ĩ qͦ differt̃
ꝓferamꝰ: hos cultꝰ. illos zelus uisti¬

Expanded text:
nemo claudit, ad cujus introitum cum omni aucnemo claudit, ad cujus introitum cum omni auctoritate supernis potestatibus diceretur, Tollite portas, principes, vestras; et elevamini, portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Proinde, si incongruum videtur cum gaudio recolere transitum qui gaudii non fuit, caveatur et in istis: aut, si istos ob suae virtutis meritum 103 festivo prosequi favore placet, cur non itidem deferetur et illis? 2. An dicendum buisse cum martyribus pietatis causam, sed non etiam utrosque pariter eamdem cum illis adeptos fuisse martyrii formam? Universis nempe tam Veteris, quam Novi Testamenti martyribus aeque convenit pro justitia occubuisse: sed interest quod isti passi sunt, quia illam tenebant; illi, quia non tenentes reprehendebant; isti, quod eam non desererent; illi, quod deserentes perituros esse assererent. Et ut breviter totum in quo differunt, proferamus: hos cultus, illos zelus justi
Abbreviated transcription (Latin):
uł legerit. uł audierit. uł certe
ipse senserit: mͥ uicissim imꝑtiri ñ
negligat: Queris itaq qͥd nam ui¬
sum patͥb fuerit. ut solis ex omib
antiquis iustis singłari qͦdã pͥuile¬
gio machabeis annuã celeb̾tatẽ
pari cũ nr̃is martyrib uen̾atione
decernerent in eccł̃ia sollẽpnit᷑ exhi¬
bendã: Si dixero dignos nuto mar¬
trrũ gła iudicatos. quib ñ impar
fuit in martyrio uirtus. erit forsi¬
tan solutũ cur ipsos. s necdũ pla¬
ne cur solos: cũ & alios ñ nullos ex
uet̾ib pari constet relo pietatis oc¬
cubuisse. ñ tũ pari & tͥpudio recoli
mertusse: Qd si illis ñ ĩmerito huiꝰ¬
cemodi negatur sollempnis cclebͥtas.
tẽpus. cur ñ eadẽ fuit ꝙ. in macha¬
ñ ad celi mox gaudia. s ad iuferni
tenebras descenderunt. ne tunc qͥppe
apparente pͥmogenito ex mortius.
qui aꝑiret credentib regna celorũ. ag¬
no uidelicet de tͥbu uida. qui aꝑit ꝙ.

Expanded text:
vel legerit, vel audierit, vel certe vel legerit, vel audierit, vel certe ipse senserit, mihi vicissim impartiri non negligat. Quaeris itaque quidnam visum Patribus fuerit, ut solis ex omnibus antiquis justis singulari quodam privilegio Machabaeis annuam celebritatem pari cum nostris martyribus veneratione decernerent in Ecclesia solemniter exhibendam? Si dixero dignos merito martyrum gloria judicatos, quibus non impar fuit in martyrio virtus; erit forsitan solutum, cur ipsos, sed necdum plane cur solos: cum et alios nonnullos ex veteribus pari constet zelo pietatis occubuisse, non tamen pari et tripudio recoli meruisse. Quod si illis non immerito hujuscemodi legatur solemnis celebritas, tempus: cur non et eadem fuit in Machanon ad coeli mox gaudia, sed ad inferni tenebras descenderunt: ne tunc quippe apparente Primogenito ex mortuis, qui aperiret credentibus regna coelorum; agno videlicet de tribu Juda, qui aperit, et
Abbreviated transcription (Latin):
tuã uir nobilis p̾sentiã adissẽ: si licu¬
isset: Nunc autẽ ꝓ me hos de fr̃ib
nr̃is destinare curaui. si forte suis &
nr̃is p̃cib a tua dignitate obtineant.
uł ꝑfectꝰam concordiam si fieri pot᷑
aut certe inducias usq dũ liceat
nob̾ firmã querere pacẽ. ad di uolun¬
tatẽ ꝙ honorẽ tuũ. ꝙ patͥe salutem:
Alioqͥn si nec oblatã iusticiã recipis. nec
nos p̃cantes respicis. ĩmo dm̃ in nob̾
de tua te salute cõmonentẽ ñ attendis:
uideat ipse & uidicet: Scimus autẽ
qđ mito formidamus: difficile posse con¬
gredi tantos exercitus absq utͥusq
partis grauissima strage: e
tua caritas a mea paruitate qͦ¬
siuit: inde iã ad me scͥpserat fulcho
sparnacensis abbas: Cui ego nil re¬
scͥpsi. uolens si quã forte suꝑ hoc rep¬
ꝑissem patrũ sententiã. ipsã ei potiꝰ
responde: Qua ñ facile occurrente.
iã qđ sentio ego sic interĩ utͥq respou¬
deo: ut qđcũq forte rõnabilius qui¬

Expanded text:
tuam, vir nobilis, praesentiam adissem, si licuisset. Nunc autem pro me hos de fratribus nostris destinare curavi, si forte suis et nostris precibus a tua Dignitate obtineant vel perfectam concordiam, si fieri potest, aut certe inducias, usquedum liceat nobis firmam quaerere pacem, ad Dei voluntatem, et honorem tuum, et patriae salutem. Alioquin si nec oblatam justitiam recipis, nec nos precantes respicis, imo Deum in nobis de tua te salute commonentem non attendis, videat ipse et judicet. Scimus autem quod merito formidamus, difficile posse congredi tantos exercitus absque partis gravissima strage. EPtua Charitas a mea parvitate quaesivit, inde jam ad me scripserat Fulco Sparnacensis abbas. Cui ego nil rescripsi; volens, si quam forte super hoc reperissem Patrum sententiam, ipsam potius ei respondere: qua non facile occurrente, jam quod sentio ego, sic interim utrique respondeo, ut quodcunque forte rationabilius qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝓpħa : Tua ẽ. potentia
tuũ regnũ dñe: tu es suꝑ om̃s gntes
Hic gͦ dignũ duxi. tuã o illust̾s pͥn¬
ceps cõmonere excellentiã. quantũ
te oporteat deferre t̾ribili: &. ei qui
aufert sp̃m pͥncipũ : Comes geben¬
nensis ut accepimus ꝑos eius. ad ius¬
ticiam se obtulit. ꝙ offersͭ: de om̃ib
que te dicis hab̾e aduersus eu᷑: Si
suꝑ hoc alienã ꝑgis inuacłe t̾rã. ec¬
cłas destruere. incende domos. exu¬
lare pauꝑes. homicidia ꝑpetrare.
& humanũ funde sangͥnẽ : ñ . ẽ. dubi¬
ũ qͥn gͣuit᷑ irrites aduersũ te patrẽ or¬
phanorũ . & uidicẽ uiduarũ: Eo cer¬
te irato: ñ expedit tͥ dimicare in qͣnta¬
lib&e multitudine uł fortitudine: Hi¬
chil eni int̾erit ap̃ om̃ipotentẽ dñm
sabaoth: in multis an in paucis dare
cui uolet uictoriã: Ipse nimirũ cũ uo¬
luit fecit: ut unus mille .&. duo fuga¬
rent decẽ milia: Hec pauꝑ ego. pau¬
ꝑuͣ ꝑ motus clamorib tue magnificũ¬

Expanded text:
est potentia, tuum regnum, Domine; tu es super omnes gentes . Hinc ergo dignum duxi tuam, o illustris princeps, commonere Excellentiam, quantum te oporteat deferre terribili, et ei qui aufert spiritum principum. Comes Gebennensis, ut accepimus per os ejus, ad justitiam se obtulit, et offert de omnibus quae te dicis habere adversus eum. Si super hoc alienam pergis invadere terram, ecclesias destruere, incendere domos, exsulare pauperes, homicidia perpetrare, et humanum fundere sanguinem; non est dubium quin graviter irrites adversum te Patrem orphanorum et Judicem viduarum. Eo certe irato, non expedit tibi dimicare in quantalibet multitudine vel fortitudine. Nihil enim intererit apud omnipotentem Dominum sabaoth, in multis an in paucis, cui volet dare victoriam. Ipse nimirum cum voluit fecit, 102 ut unus mille, et duo fugarent decem millia . 2. Haec pauper ego, pauperum permotus clamoribus, tuae Magnificen
Abbreviated transcription (Latin):
Iuulgaũ. & qͥd dicam: Tris¬
tis ẽ anima mea usq ad fu¬
gam. & iam forsitan aufugis¬
sem. nisi me retinuiss cõso¬
lationis spes quã de uisc̾eib
ur̃is expecto. Uolebam seribe
ꝑordinẽ ꝑ lacrimabilẽ mise¬
rie nr̃e hystoriã. s p̃tristicia
languet manꝰ. sensus hebes¬
cit. horret lingua eloqui ma¬
lignissimã fraudẽ. s subrep¬
tionẽ. s circũuentionẽ. s te¬
mericatẽ. s ꝑfidiã. Quid gͦ
Filius tuus pontiꝰ archidia¬
conꝰ. qui et in hac causa con¬
stanter fidelit̾q se habuit.
cuncta tibi pater narrabit.
et qͥd factũ doleamꝰ.⁊ quid
faciendũ flagitemꝰ. ipsi cre¬
de tanquã michi. E go autẽ
hoc unũ ut parturiens elo¬
quor: nisi isti atam sccłato
tamq tem̾ato ausu defici¬
ant. ut me ipsũ nunc sen¬
tio. deficiet in dolore uita
mea.⁊ anni mei in gemitib¬

Expanded text:
vulgavit. Et quid dicam? Trisvulgavit. Et quid dicam? Tristis est anima mea usque ad fugam. Et jam forsitan fugissem, nisi me retinuisset consolationis spes, quam de visceribus vestris exspecto. Volebam scribere per ordinem perlacrymabilem miseriae nostrae historiam: sed prae tristitia languet manus, sensus hebescit, horret lingua eloqui malignam fraudem, sed subreptionem, sed circumventionem, sed temeritatem, sed perfidiam. Quid ergo? Filius tuus Pontius archidiaconus, qui et in hac causa constanter fideliterque se habuit, cuncta tibi, Pater, narrabit, et quid factum doleamus, et quid faciendum flagitemus. Ipsi crede tanquam mihi. Ego autem hoc unum ut parturiens loquor: nisi isti a tam scelerato tamque temerario ausu deficiant, ut me ipsum nunc sentio, deficiet in dolore vita mea, et anni mei in gemitib
Abbreviated transcription (Latin):
lementissime pater. nõne
p̃cipiendo p̃cepisti in linguo¬
nensi eccłia ꝑsonã eligi religi¬
osam atq idoneam.⁊ adconsi¬
liũ pueri tui: Hõne dñs lug¬
dunensis hoc mandatũ ex apłi¬
co ore tuo p̾sens excepit tã fi¬
delit̃ se executurũ. quã fir¬
mit̾ iniunctũ atq frequent᷑
inculcatũ: Nonne deniq et
spopondit: Quid ergo uisũ
ẽ ei mutare uoluisse. qͦdam
utilissime ⁊ consultissime sta¬
tutũ fuerat. aliudq sua p̾sũp¬
tione moliri. qͦd. nõ conue¬
niebat in ur̃e ipsiꝰ maiestatis
contẽptũ. ⁊ in nr̃e pusillam¬
mitatis scandalũ: Quom ñ
erubuit bonꝰ ille uir ap̃se ẽ.
et nõ inueniri. tẽptans ĩpone
tam indignũ iugũ ceruicib
Inquire pat̾ inquire diligẽt᷑.
quale homo ille cui festinaũ
manũ impone testimoniũ ha¬
beat.⁊ ab his qui ꝓpe st̃ ⁊ ab
his qui longe. Michi enim
interdicit dicere pudor. quid
publica fama de eo dicit: im¬
mo infamatio celebrima di¬

Expanded text:
lementissime Pater, nonne praecipiendo praecepisti in Lingonensi Ecclesia personam eligi religiosam atque idoneam, et ad consilium pueri tui? Nonne dominus Lugdunensis hoc ipsum mandatum ex apostolico ore tuo praesens excepit tam fideliter exsecuturum, quam firmiter injunctum, ac frequenter inculcatum nonne denique et spopondit! Quid ergo visum est ei, mutare voluisse quod utilissime et consultissime statutum fuerat, aliudque sua praesumptione moliri quod non conveniebat, in vestrae ipsius Majestatis contemptum, et in nostrae pusillanimitatis scandalum? Quomodo non erubuit bonus ille vir apud se Est et Non inveniri, tentans imponere tam indignum jugum cervicibusInquire, Pater, inquire diligenter, quale homo ille, cui festinat manum imponere, testimonium habeat, et ab his qui prope sunt et ab his qui longe. Mihi enim interdicit dicere pudor quod publica fama de eo dicit, imo infamatio celeberrima di
Abbreviated transcription (Latin):
d hoc uos ds insublimi¬
tate posuit. ut tanto
maiori eccłie sue utilitate
uiuatis: quanto in ea emi¬
nentiori auctoritate p̃estis.
alioqum deponet ille pater¬
familias potentes de sede qͥ
ꝓ accepta potestate inuenti
fuerint suis utilitatib de¬
fuisse. Quanta sustineat
sponsa xp̃i dãna in ep̃atu
metensi.⁊ si nos ampliꝰ hor¬
remus. qr uiciniores sumꝰ:
tñ ⁊ uos arbitror nõ lat̾e.
En quantꝰ lupꝰ illud oui¬
le xp̃i tũ in sidiis. tũ ma¬
nifestis assultib cotidie mo¬
lit᷑ irrũꝑe: ⁊ dispde oues.
xp̃i sanguine congregataᷤ.
s ex quo ad huc fuerat lu¬
picellus. nõ cessat illũ dñiẽ
gregẽ quib quib potest
uirib infestare. ⁊ uastare
rapinis. incendiis. homici¬
diis. Ego itaq ꝙ in me est

Expanded text:
d hoc vos Deus in sublimitate posuit, ut tanto majori Ecclesiae suae utilitati vivatis, quanto in ea eminentiori auctoritate praeestis. Alioquin deponet ille 226 Paterfamilias potentes de sede, qui pro accepta potestate inventi fuerint suis utilitatibus defuisse. Quanta sustineat sponsa Christi damna in episcopatu Metensi, etsi nos amplius horremus, quia viciniores sumus, tamen et vos arbitror non latere. En quantus lupus illud ovile Christi tum insidiis, tum manifestis assultibus quotidie molitur irrumpere, et disperdere oves Christi sanguine congregatas. sed ex quo adhuc fuerat lupicellus, non cessat illum dominicum gregem quibus potest viribus infestare, et vastare rapinis, incendiis, homicidiis. Ego itaque, quod in me est
Abbreviated transcription (Latin):
tum urbs fidelis. aguosce gr̃am stu¬
de pͣrogatiue nͦ inueniri ingrata. ho¬
nora tuum & uniuersitatis patrem.
honora mundi pͥncipes qui inte sunt
&. udices terre. quorũ te p̃sentia red¬
dit illustrem. głosam. famosam. Alis¬
qͥn si ignoras te opulchra inter ciuita¬
tes. egredieris post greges sodalitim
tuorum. pascere hedos tuos. Sapien¬
tib sat dictum. ẽ. Cõmendo uob̾ mar¬
chionem engelb̃tum. qui dño pape ꝙ
amicis eiꝰ missus. ẽ. in aduitorium.
iuenis fortis & strenuus. & si nonfal¬
lor fidelis. Habetote eum nr̃is p̾cib

Expanded text:
tum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stutum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fall
Abbreviated transcription (Latin):
que sponse filii eius. in tempore ma¬
lo.& in dieb afflictionis sue exhibu¬
istis. & exhibeas. Et quicłe hoc iam
impletur ex parte. & or̃onis huiꝰ ñ nul¬
lus capitur fructus. Nigna plane
retͥbutio: celeri iam compensatur af¬
fectui. Iam ꝓ meritis tecum actitat
cłs. popłs quẽ eleg̃ in ħeditatem sͥ
om̃io popłm acceptabilem. sectato¬
rem bonorũ oꝑm. Assumitur pisa
u locum rome. &. de cunctis urbib
terre. ad apłice sedis culmen eligit᷑.
Nec fortuitui. siue humano contigit
istud consilio. s celesti ꝓuidentia. ꝙ
cłi benigno fauore fit. qui diligentes
se diligit. qui dix̃ xp̃o suo innocen¬
tio. Pisam inhabita. ꝙ ego bñdiceis
bñdicam ei. Hic habitabo qm̃ elegi
eam. Me auctore. tiranni siculi ma¬
licie. pisana constantia non cedit.
Nec minis concutitur. nec donis corrũ¬
pitur: nec cͥcumuenitur dolis. Opi¬
sani. pisani. magnificauit dñs facere
uob̾cum:. facti sumus lȩtantes. Que
ciuitas non inuidet: Serua deposi¬

Expanded text:
Filii ejus in tempore malo et in diebus afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna plane retributio celeri jam compensatur effectu. Jam pro meritis tecum actitat Deus, populus, quem elegit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus facere vobiscum, facti sumus laetantes. Quae civitas non invidet? Serva deposi
Abbreviated transcription (Latin):
gestatꝰ sinu. ho ͤ  d̾s fug ͭ ĩ egiptã.
ħͥ uestitꝰ coccio. ħͥ sẽtib corouatꝰ.
hͥ magꝰ deõmũ hũs ⁊ samarites cer¬
ne manꝰ iudee q̃s fieas. Cerne latꝰ
romane. qd̃ fod̾as. uidete corꝰ qd̾ di

Expanded text:
 sinu hominem deus fugit in Aegyptum, hic uestitus coccino, hic sentibus coronatus, hic magus daemonium habens et Samarites. cerne manus, Iudaee, quas fixeras; cerne latus, Romane, quod foderas. uidete corpus, an
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfm uͥedarx flãma ĩc̾duloꝵ aĩas de¬
uorat. uͥ dc̃ones blasphemãciũ lab̾
cõedũt. u̾ ẜpẽtes morsib sus ĩ c̾ dłoꝵ
pecora depascũt. u̾ ululatꝰ ⁊ genutꝰ
deagitat ⁊ ĩcendii ardorextorq̃t ⁊ ħ¬

Expanded text:
i edax flamma incredulorum animas devorat, ubi dracones blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gemitus exagitat, et incendii arsura extorq
Abbreviated transcription (Latin):
d e̾. latine. ideo et infantes baptizamus. quam uis peccata
habentes. Uides certe non ab eo dictum ẽẽ. paruu
pria. et nulla contẽptio ẽ. at inquies. cur non ip
ur putamus. nisi quia disputans in catholica ȩ
intelligi arbitrabatur. Tali questione nullius pi
nondum litigantibus securius loquebatur. Nam uis audire

Expanded text:
d est latine, « Ideo et infantes baptizamus, quamvis peccata non habentes. » Vides certe non ab eo dictum esse « parvulos pria, et nulla contentio est. At inquies, Cur non ipse addidit, propria? Cur, putamus, nisi quia disputans in catholica Ecclesia, non se aliter intelligi arbitrabatur, tali quaestione nullius pulsabatur, vobis nondum litigantibus securius loquebatur? 23. Nam vis audire
Abbreviated transcription (Latin):
ta fieri potest: atq utabeo quo erant uinculo eiꝰ obnorii. liberatos. se
eeͥ cognoscerent. Quod nisi regeneratione fieri non potest. Tu aut̃ qui
putas qđ si malum e̾e̾t concupiscentia careret ea qui baptizatur.
multum erras. Omni enĩ peccato caret. nͨ omni malo quod planiꝰ
ita dicit᷑. Omni reatu malorũ omĩum caret. ñ omĩbꝰ malis. Num¬
quid enĩ caret corruptione corporis: an non ẽ malum qđ aggra¬
uat animã. et errauit qui dixit. corpus enim corruptibile ag¬
grauat animã: Humqͥd caret ignorantie malo. ꝑ qđ anascen¬
tibus innumerabilia ꝑpetrantur mala : an paruum malum ẽ ꝑ quod ho¬
mo ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dei : de baptizatis nempe dicebat apłs. ani¬
malis aut̃ homo ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dei. stulticia ẽ enĩ illi: et ñ po¬
test scire qm̃ spiritalit̾ di uidicat᷑. Deinde paulopost. Et ego inquit fr̃s

Expanded text:
ita fieri potest; atque ut ab eo, quo erant vinculo ejus obnoxii, liberatos se ita fieri potest; atque ut ab eo, quo erant vinculo ejus obnoxii, liberatos se esse cognoscerent, quod nisi regeneratione fieri non potest. Tu autem, qui putas, « quod si malum esset concupiscentia, careret ea qui baptizatur, » multum erras. Omni enim peccato caret, non omni malo. Quod planius ita dicitur: Omni reatu omnium malorum caret, non omnibus malis. Numquid enim caret corruptione corporis? Annon est malum quod aggravat animam? et erravit qui dixit, Corpus enim corruptibile aggravat animam ? Numquid caret ignorantiae malo, per quod a nescientibus innumerabilia perpetrantur mala? An parvum malum est, per quod homo non percipit quae sunt Spiritus Dei? De baptizatis nempe dicebat Apostolus: Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia est enim illi, et non potest scir
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ int̾ mortuos liber. Uel sic multo multo aꝑtius. Illi sunt liberati apec¬
cato ꝓ quibus mortuus ẽ qui nũquam suerat inpeccato et cum semel
sit mortuus. tam̃ ꝓ uno quoq tunc moritur. quando in eiꝰ morte qͣn¬
telibet ȩtatis fuerit baptiratus. idẽ tunc ei ꝓderit mors eiꝰ qui fuit
sine peccato. quando in eius morte baptizatus mortinis. eam fuerit
nium ubi ait. nolite errare. neq formcarii. neq simulachris seruien¬
tes et cȩtera. Quibꝰ cominemoratis concludis qđ regnũ dei ñ posside¬
bunt. s agunt talia. qui concupiscentiȩ quam laudas motibꝰ ad ma¬
la et turpia quęq consentiunt. Quod gͦ ait. et hȩc quidem fuistis.
s abluti estis. s scificati estis. mutatos eos dirit in melius. nͥ ut ea
careant qđ in hac uita fieri pͥotest. s ut ei ñ obedi ant qđ in bona u¬

Expanded text:
est inter mortuos liber . Vel sic multo apertius: Illi sunt liberati a pecest inter mortuos liber . Vel sic multo apertius: Illi sunt liberati a peccato, pro quibus mortuus est qui nunquam fuerat in peccato. Et cum semel sit mortuus, tamen pro unoquoque tunc moritur, quando in ejus morte, quantaelibet aetatis fuerit, baptizatur: id est, tunc ei proderit mors ejus qui fuit sine peccato, quando in ejus morte baptizatus mortuus fuerit ngeris Apostoli testimonium, ubi ait, Nolite errare; neque fornicarii, neque simulacris servientes, et caetera, quibus commemoratis, concludit quod regnum Dei non possidebunt. Sed agunt talia qui concupiscentiae, quam laudas, motibus ad mala et turpia quaeque consentiunt. Quod ergo ait, Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis : mutatos eos dixit in melius, non ut ea carerent, quod in hac vita fieri non potest; sed ut ei non obedirent, quod in bona v
Abbreviated transcription (Latin):
tam magnum malum. tantum quia in est quomͦ non teneret in morte.
et ꝑtraheret inultimã mortem. nisi et eiꝰ uinculũ in illa quę fit inbaptis¬
mo remissione peccatoꝵ omiũ solueretur : ꝓpt̾ hoc enĩ unculũ qd̾ cõnec¬
titur exprimo adam. nec solui potest nisi inscđo adam. ꝓpt̾ hoc inquã
uinculũ mortis. mortui repperiunt᷑ in fantes. ñ ista morte notissima qͦ
acorpore animã separar̾ats: ea morte qua tenebant᷑ om̃s ꝓ quibꝰ mortu¬
us ẽ xp̃c. Scimus enĩ ait apłs. quod a nobis sepissime repetentdũ est.
qm̃ unus ꝓ om̃ibꝰ mortuus ẽ. gͦ om̃s mortui sunt. et ꝓ omibꝰ mortuus
ẽ ut quiuiunt iam ñ sibi uiuant. s ei qui ꝓ omĩbꝰ mortuus ẽ et re¬
surrexit. Illi ergo uiunt. ꝓquibꝰ ut uiuant mortuus ẽ qui uniebat. Qd̃
aꝑtius ita dicit᷑. Illi sunt amortis uinculo liberi: ꝓ quibus mortuus

Expanded text:
tam magnum malum, tantum quia inest, quomodo non teneret in morte tam magnum malum, tantum quia inest, quomodo non teneret in morte et pertraheret in ultimam mortem, nisi et ejus vinculum in illa quae fit in Baptismo remissione peccatorum omnium solveretur? Propter hoc enim vinculum quod connectitur ex primo Adam, nec solvi potest nisi in secundo Adam; propter hoc, inquam, vinculum mortis, mortui reperiuntur infantes, non ista morte notissima quae a corpore animam separat, sed ea morte qua tenebantur omnes, pro quibus mortuus est Christus. Scimus enim, ait Apostolus quod a nobis saepissime repetendum esi sunt: et pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est, et resurrexit . Illi ergo vivunt, pro quibus ut vivant, mortuus est qui vivebat. Quod apertius ita dicitur: Illi sunt a mortis vinculo liberi, pro quibus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
trandũ obtinerit uolentis assensum. Quod gͦ aduersus eam dimica¬
t᷑. hoc agit᷑ ne concipiat pariatq peccatũ. Dimissis itaq in baptismo
peccatis omĩbus. id ẽ om̃ibus concupiscentiȩ fȩtibus. Si illic etiã ipsa
consumpta ẽ. quomͦ contra eam ne concipiat dimicant sc̃i liuore corpo¬
ris. poedore menbroꝵ. contrictione carnis. quȩ uerba tua sunt: Quomͦ
inquã liuore. poedore contrictione tẽpli dei. contra eam belligeratur
a scĩs. si et ipsa ẽ ablata baptismate : manet gͥ. nec ea regenerationis
lauachro caruimus. si non ibi caruimus sensu. quo eam manere sen¬
timus. Quis aut ita sit inprudens. atq impudens. ita ꝓcax. ꝑtinar.
ꝑ uncax. ita postremo in sanus et demens. qui cum peccata mala ẽẽ
fateat᷑. neget eẽ malũ concupiscentiam peccatoꝵ. etiam si adu̾sus eam
concupiscente spu peccata conciꝑe ac parere ñ sinat᷑: tale porro ac

Expanded text:
trandum obtinuerit volentis assensum. Quod ergo adversus eam dimicatrandum obtinuerit volentis assensum. Quod ergo adversus eam dimicatur, hoc agitur, ne concipiat pariatque peccatum. Dimissis itaque in Baptismo peccatis omnibus, id est omnibus concupiscentiae fetibus, si illic etiam ipsa consumpta est, quomodo contra eam ne concipiat, dimicant sancti « livore corporis, paedore membrorum, contritione carnis? » quae verba tua sunt. Quomodo, inquam, livore, paedore, contritione templi Dei contra eam belligeratur a sanctis, si et ipsa est ablata Baptismate? Manet igitur: nec ea regenerationis lavacro caruimus, si non ibi caruimus sensu, quo eam manere sentimus. 48. Quis autem ita sit imprudens atque impudens, ita procax, pertinax, pervicax, ita postremo insanus et demens, qui cum peccata mala esse fateatur, neget esse malum concupiscentiam peccatorum, etiamsi adversus eam concupiscente spiritu, peccata concipere ac parere non sinatur? Tale porro ac