comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã de ipaa quã carnalit̃ intelligebant sualib̵ tate. mentitis dicentes
enuni seruiumͦꝰ ũ quã: Dñs aut̃ qđ eis respondit hoc pͥtius & inten¬
tius audum̃ ne& nos ipsi serui inueniamꝰ : Respondit eñi eis ibs:
dehac libertate appetenda & de illa seruitute uitanda : Amen

Expanded text:
etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit enim eis Jesusde hac libertate appetenda, et de illa servitute vitanda. Amen,
Abbreviated transcription (Latin):
N.ẽ ista magnitudo : sed tͣmor: Et hoc ipsũ scđm huitẽporis liber¬
nonne ille ipse .ẽ. popłs quiinegypto lateres faciebat: argibus
duris ñ saltẽ inauro & argento. sed inluto seruiebat : Si nemini
ergo soluebatis iã tributa romanis: Vnde & ipsi ueritati laqueũ
quasi captionis ꝓposuistis ut dicera is : lic& reddere tributũ
tti seminis habrahȩ : Si aut̃ dicera non lic& calũ niaremini
apud reges t̃rȩ. qđ ꝓhiber& regib tributa ꝑsolua peponde
plato nũmo uictiestis & captiom urȩ uos ipsiestis respondere
conpulsi Ibiem̃ uob dictũ ẽ Reddite cesari quȩ cesiris si a dõquȩ di sint:
Cũ uos ipsi respondisetis qđ nũmus haber& imaginẽ cȩsaris. Quia sicitt
quȩrit cȩsar innũmo imaginẽ suã : sic ds̃ quȩrit in homine suã. Iige
ergo respondit iudȩis: mouit enĩ me frĩ hominũ uana suꝑbia: qui

Expanded text:
Non est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis liberNon est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis libernonne ille ipse est populus, qui in Aegypto lateres faciebat, et operibus duris  Aug., regibus duris, non saltem in argento et auro, sed in luto serviebat? Si nemini ergo solvebatis tributum Romanis? Unde et ipsi veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis: Licet reddere tributum tati seminis Abrahae. Si autem diceret, non licet, calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Deinde prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi escompulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit in homine suam. Haec ergo respondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
planius ẽ : Nã in latino consuetudine plerũq: dicimꝰ hominẽ libe¬
rari : qđ ad libertatẽ ñ ꝑtin& sed tantũ adsalutẽ : Sic̃ quis quã dr̃
liberari ab infirmitate usitate dicit᷑. ñ tam̃ ꝓprie: Sic aũt̃ posut
dñs hoc uerbũ ut dicer & ueritas liberabit uos: ut ingrecalingia
nemo dubita: eũ delibertate dixisse: Deniq & iudei sic intellexer̃
& responder̃ ei non illi quuam crediderant. sed qui in turba
erant ñ cͣredentes: Responder̃ ei. Semen abrahȩ sumꝰ. & nemini
seruiuimꝰ ũ quã. quomodo tudicis liberieritis : Nonaut̃ dixerat
d̃s liberieritis sedueritas liberabit uos. Inquo tam̃ uerbo illi
qr sicut doxi pat& ingreco nonintellexer̃. nisi lib titẽ : Et extuler̃
se qđ semen essent abrabȩ. & dixer̃: Sem̃ abrahȩ sumꝰ. & nemini
seruiuimꝰ ũ quã: quomodo tudicis liberi eritis : Opellis inflata

Expanded text:
lerumque dicimus hominem libelerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; usitate dicitur, non tamen proprie. Sic autem posuit Dominus hoc verbum, ut diceret, Et veritas liberabit vos, ut in graeca lingua nemo dubitet eum de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui jam crediderant, sed illi qui in turba erant nondum credentes: responderunt ei, Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? Non autem dixerat Dominus, Liberi eritis; sed, Veritas liberabit vos. In quo tamen verbo illi, quia, sicut dixi, patet in graeco, non intellexerunt nisi libertatem; et extulerunt se quod semen essent Abrahae, et dixerunt, Semen Abrahae sumus; et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? O pellis inflata!
Abbreviated transcription (Latin):
refic̃: ñ defic̃. Niutat uescentẽ : ñ ipsa inuescente mutat᷑. Ipsa . ẽ.
ueritas. uerbũ dĩ: ds̃ apud dñi unigenitꝰ filius. Hȩo ueritas carne
induta ẽ : ꝓpt̃ nos ut de maria uirgine nasceret᷑ & impleret᷑
ꝓph&ia. ueritas det̾ra orta ẽ. Haec ergo ueritas cũ iudȩis
loquer etꝰ: latebat incarne: latebat aut̃ ñ ut negaree sed ut
differret᷑. Differret᷑. ut in carne pateret᷑. Incarne autẽ
pateret̃: ut caro peccati redimeret᷑ : Stans itaq: conspicũus
ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit. et cognosca is uer itatẽ:
Que modo uos lat& & loquit᷑ uob̵ Et ueritas liberabit uos. Hoc
uerbũ dñs lil eface posuit liberabet uos:  ilułenĩ aliud ꝓp̃e lib̃at
Nihil. ẽ. aliud. quã sanũ fac̃: Ditat: Nihil .ẽ. aliud quã ditẽ idẽ diuitẽ
fac̃ : Sic liberat : Nihil ẽ aliud quã liberũ fac̃. Hoo inuerbo greco¬

Expanded text:
reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verasceretur, et impleretur prophetia, Veritas de terra orta est . Haec ergo Veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne: latebat autem non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et cognoscetis veritatem, quae modo vos latet, et loquitur vobis. Et veritas liberabit vos. Hoc verbum Dominus a libertate posuit, liberabit vos. Nihil est enim aliud proprie liberat, nihil est aliud quam sanum facit; ditat nihil est aliud quam ditem, id est, divitem facit: sic liberat nihil est aliud quam liberum facit. Hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
đ lectionẽ printinã sequit᷑ & desc̃o
euuangelio nob̾ hodie recitatũ .ẽ. tc̃ distulidicere. qm̃ multa
⁊iã dexerã.: & delib̾tate in quã nos uocat grãsaluatoris ñ pre¬
tereunt᷑. neq negligent᷑ fuerat disserendũ : Hinc hodie dño ad
erant: Exmagna quidem parte mimici: sed etiã amici ex quadã
parte iã facti & futuri: Nã quosdã ibi uidebat sic̃ iã diximus qui
peiꝰ passionẽ fuerunT credituri: hos intuens dicerat : Cũ exaltaue¬
ritis filiũ hominis tunc cognoscetis quia egosũ: Erant ibietiã qui
hȩc illo loquente c̃tinuo credider̃ : Ipsis locutꝰ ẽ qđ audium hodie
Dicebat ergo ilis ad eos. qui crediderant ei iudȩos : Simansereas
in uerbo meo: uere discipuli mer eritis : Manendo eritis qr enĩ
nunc credentes estis manendo : iudentes eritis. Ideo sequit᷑ & ag
nosc& is ueritatẽ : Veritas in cõnutabilis .ẽ. Veritas panis ẽ m̃tis

Expanded text:
 lectione pristina sequitur, et de sancto Evangelio hodie nobis recitatum est, tunc distuli dicere, quoniam multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino nus Jesus Christus, Judaei erant, ex magna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes
Abbreviated transcription (Latin):
curando ut egritudo pellat᷑. aeger leuet᷑ : sic dĩ grã sua hoc in
nob̵ agit. ut peccatũ consumat᷑ homo liberet᷑. Sed quando consu¬
init᷑ inquies siminuit : quare nõconsumit᷑ : Minuit᷑ aut̃ inuita
ꝓficientiũ : qđ inuita consumit᷑ ꝑfectoꝵ. Prima . ẽ. ergo libertas

Expanded text:
curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ducimꝰ & ueritas in nob non ẽ : Solus hoc dicere potute
inmortuis liber Desolo dicipotuit: qui ñ nouerat peccatũ
De solo dicipotuit : & enĩ ex ꝑtꝰ ẽ om̃a scđm similitudnem
sinepeccuto: Solus dicere potuit ecce ueni& princepsmundi
& mme nibil in uenior: quẽcũq aliũ lica iustũ disepse nidi
ñ or̃ modo .ẽ sine peccato N ec qualis erat iob cui dñs talo
testimoniũ ꝑhibebat : ut diabolus inuider&. postul arca
te mptandũ tẽptans superaret᷑ ut illȩ pbaret Ideo autẽ
Ile pbat̃ .ẽ ñ quia latebat dm̃ coronandus sed ut in notescere
hominib imitandus etiã ipse tob qui dicit quis enĩ mundu
lec ifans cuius ẽ. unius diei uita suꝑ tra : Sed plane muriti
iustidiet usunt sine quȩ rela : qđ intelligit᷑ sine crimine
Nergo cs̃ quȩ dã peccati dãpnat: quȩdã iustificat & laudat: Nulla landat
ocdit om̃a: Quomodo odit medicus ȩgritudinẽ egroti & idagit

Expanded text:
decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit qui non noverat peccatum; de solo dici potuit: etenim expertus est omnia secundum similitudinem sineet in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine:Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩanus libersũ in libertatẽ uocat sũ seruus erã sedredeptꝰ sun
& ipsa redẽp̃tione. liber effect᷑ sũ faciã qđ uolo nenio ma phibelt
auo luntate mea silib sũ : Sed isti uoluntate peccatũ ficis seruuses
peccat NIoliergo libertate abuti adlibere peccancũ sedutere
a dñ peccandũ erit enĩ uoluntas tualibera : si fuerit piaeris
liber si fueris seruus. Liber peccati seruus iustitiȩ Dicente
apło: Cũ seriu essetis peccati liberieritis iustitie: Nunc autẽ
liberati apeccato: seruiaut̃ facti dõ: Nabetis fructũ urm̃ in
sẽ ĩ ficationẽ: finẽ uero uitã ȩt̃nã : hoc conemꝰ idagamꝰ prima
libertas . ẽ. carere criminib Intendite fr̃s mei intendite ne
ftite possim ꝑducere uob̵ ad sensit & qualis modosit & qualis
futura sit ista libertas: Quẽ lib& ualde iustũ discutias inhac
uita : quã iisiã sit dignus iusti uocabulo ñ ẽ tamien sine peccato

Expanded text:
christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberatsanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato:
Abbreviated transcription (Latin):
indomo inȩt̃nũ. Siergo nullus ibiseruuserit . quis ibierit :
Cũ enĩ rex iust sederit inthono sic̃ scriptura loquit᷑: quis
gloriabit᷑ castũ se habere cor: Auquis gloriabit᷑ mundum
choerebits ciuerit caput sinonerit corpus: Anforte totũ
hoc filius caput & corpus: N enĩ sine causa. & t̾ruit & spem
dedit: Truit. ne peccatũ amarem: Spẽ dedit. ne de peccati
solutione diffideremꝰ. Om̃is inquit qui facit peccatũ : seruus ẽ
peccati Seruus aũt ñman& indomo inȩt̾nũ Quȩ aut̃ nob̵ spes ẽ
qui ñ sumꝰ sine peccato : Audispẽ tuã. filius man& in ȩt̾nũ : Siergo
filius uos liberauerit. tunc uere liberieritis : Hȩc spes mã ẽ
fr̃s ut alibero liberem & liberando seruos nos facit : Seru
enĩ eram cupiditatis. liberatiefficimꝰ serui caritatis: hoc &
inoccasioniẽ carnis deas sed ꝑ caritatt̃ seruite inuicẽ : Nergo dicat

Expanded text:
in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. Quae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam; Filius manet in aeternum. Si ergo vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra est, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat: servi enim eramus cupiditatis, liberati servi efficimur charitatis. Hoc et in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ueni pranceps mundi hinꝰ Dabolũ significans futurum
uidies pserntorib. Ecce inqut uenit & in me nihil inuen&
Non quo modo in eis quos ocoidit etiã iustos inuenit qualecũq
peccatũ inme nihil inueni&: Et tãquã eidiceret᷑. Si nibil
inte inueni&. quare te occidit : Sub iec̃ & ait. Sed ut scianT
om̃is quia uoluntatẽ patris mei facio. Surgite eamus hine.:
Non inquit mortẽ niei peccati necessitate ꝑ soluo. sed in eo qđ mo¬
rior uoluntatẽ patris mei facio. plusq ibi facio: quã patior :
Qui si nollẽ : nec passus essem. habes illũ alio loco dicentẽ po¬
tes tatẽ habeo ponendi animã meã: & potestatẽ habeo iterũ
sumendieam: Ecce uere : in mortuis liber. Cũ ergo om̃is qui
facit pecatũ. seruus sit peccati: quȩ sit spes nob̵ libertatis
audite : Seruus aut̃ inquit non man& indomo in ȩt̃num:
Eccła .ẽ. domꝰ seruus peccator ẽ: Multi intrant in ȩccłam
peccatores : Nonergo dix seruus non ẽ indomo sed non man&e

Expanded text:
i, diabolum significans venturum in Judaeis persecutoribus; ecce, inquit, venit, et in me nihil inveniet . Non quomodo in eis quos occidit etiam justos, invenit qualecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ mundus : Om̃s de mundo pꝰmundũ : qr primundus & sic homo
Sic ergo erat ille desuꝑnis Dequib suꝑnis: De aere : Absit : & ibi&aues
uolitant. Decȩlo qđ uidemꝰ : & hoc absit. Ibi & stelle & sol & luna
circũ eunt. De angłis: neq: hoc intelligatis ꝑ illũ & angłi factis iin
suꝑiꝰ qui uerbũ genuit ȩquale sibi : Coȩt̃nũ sibi unigenitũ sine tp̃re:
ꝑquẽ conder& tẽpora: Sic ergo accipe xp̃m de suꝑnis: ut excedas
cogitacione tua. omne qđ factũ. ẽ. uniuersam om̃i nocreaturam
omne corpꝰ. omnẽ conditũ sp̃m. omniẽ rẽqͦquomodo mutabilẽ
Totũ excede sic̃ excessit ioħs ut c̃tuger& In pricipio erat uerbũ¬

Expanded text:
factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunsuperius, qui Verbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum, sine tempore, per quem conderet tempora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut continger
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit̃ audientes atqsapientes dixer: Nũ quid intfici&
sem& ipsũ : quia dic̃ quo ego uada uos ñ potestis uenire : Stulta uerba
& om̃i no insipienti& plena. Quid enũ ñ poterant illi uenire qͦ ille
ꝑrexiss& : siint̃ficer& sem& ipsũ : N quidipsi ñ erant moriturie
Quid ẽ. ergo Nũ quid int̾fici& sem& ipsũ quia doc̃. quo egouado
uos ñ potestis uenire : Sidemorte hominis clicer& : quis homonon
morit᷑ : Ergo quoego uado dix̃ ñcũ it᷑ ad mortẽ: sed quo ibat ipse
post mortẽ : Illi itaq non intelligentes: ista responder̃. Et dñs ad¬
eos qui t̃rã sapiebant. quid ait : & dicebat eis. Vos deorsũ estis.
Ideo t̃rã sapitis: quia sic̃ serpens t̃rã manducatis : quidẽ t̃rã mandu¬
catis : Terrenis pascimini : T̃renis delectamini: T̃renis inhiamini:
Sursũ ñ hab&as. uos deorsũ estis: ego desuꝑnissũ: Vos demundo hoc¬
estis : ego ñ sũ dehoc mundo. Quomodo enĩerat demiundo ꝑquẽ

Expanded text:
dientes et sapientes dixerunt: « Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit: Quo ego vado, vos non potestis venire? » Stulta verba et omnino insipientiae plena; quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Nunquid interficiet semetipsum, quia dixit, Quo ego vado, vos nos potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus ista, respondit eis Dominus, qui terram sapiebant. Quid ait? Dicebat eis, Vos deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis. Quid est, Terram manducatis? terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos deorsum estis: Ego de supernis sum. Vos de mundo estis, eg
Abbreviated transcription (Latin):
Deder̾ inescã meã fel. & insiti mea potauer̃ me acȩto. Quomodo
facta suit ineuuangelio nouimꝰ Priꝰdeder̃ fel accepit. gustauit.
& spuit. Postea incruce pendens. ut om̃a p̃dicta cõplerent᷑. ait
sitio. Acceper̃ spongiã acȩto plenã : in arundine ligauer̃ & ad mouer
pendenti: accepit ille & ait: ꝑ fectũ . ẽ : quid ẽ ꝑ fectũ e Impletas
omã quȩ ante passionẽ meã fueranT ꝓph&ata: Ergo ad huc quid
hne facio: Deniq postea quã dix̃ ꝑfectũ ẽ. Inclinato capite tra¬
didit spm̃: Nũ quid illi latrones iuxta c̃fixi quando uoluer̃
expirauer̃ : Tenebant᷑ uinculis carnis. quia ñeraNt creatores
carnis. Clauis confixi. diucruciabant᷑ : quia infirmitati domina¬
bant᷑: Dñs aut̃ quando uoluit: carnẽ inutero uirginali accepit.
Quando uoluit: ad homiines ꝓcessit Quã diu uoluit: int̾ homines uit

Expanded text:
Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo facta sint, in Evangelio novimus. Prius dederunt fel; accepit, gustavit, et despuit: postea in cruce pendens, ut omnia praedicta complerentur, ait, Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arundine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum . Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, exspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quando voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit;
Abbreviated transcription (Latin):
principio erat uerbũ sed in principio factũ ẽ. uerbũ : Penique de
Siergo fec̃ qđ ñ erat. ante quid erit: In principio erat uerbũ. Et unde
cȩlũ & t̃rã: Omã ꝑ ipsũ factas : Tuergo ponis xpm subfato ubis fata:
Incȩlo inquit. in ordine & c̃uersionib: siderũ quomodo ergofatũ
hab&. ꝑ quẽ factũ. ẽ. cęlũ & sidera: Cũ tua uoluntas si recte sapias
transcendat & sidera: Anquia nosti xp̃i carnẽ fuisse subcęlo
ideo putas & potestatẽ xp̃i subditã cȩlos Audi stulte : ñ dũ uenerat
hora eiꝰ : Non qua cogeret᷑ mori. sed qua dignaretͥ occidi: Nouerat
enĩ ipse quando deber& mori Intendit omã quȩ p̃dictas deillo.
expectabat finiri om̃a quȩ p̃dictas ante eiꝰ passionẽ futura: Vtcũ
imipleta essenł. tunc uenir & pasio dispositionis orcdine. ñ fitilineces¬
sitate.
Demq: audite ut ꝓbetis. int̃ c&era quȩ de illo ꝓphaas. scriptũ edan.¬

Expanded text:
principio erat Verbum; sed, In principio factum est Verbum. Denique de principio erat Verbum; sed, In principio factum est Verbum. Denique de si ergo fecit quod non erat, ante quid erat? In principio erat Verbum. Et unde coelum et terra? Omnia per ipsum facta sunt . Tu ergo ponis Christum sub fato? Ubi sunt fata? In coelo, inquis, in ordine et conversionibus siderum. Quomodo ergo fatum habet, per quem factum est coelum et sidera; cum tua voluntas, si recte sapias, transcendat et sidera? An quia nosti Christi carnem fuisse sub coelo, ideo putas et potestatem Christi subditam coelo? 9. Audi, stulte: Nondum venerat hora ejus, non qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Noverat enim ipse quando deberet mori: intendit omnia quae praedicta sunt de illo, et exspectabat finiri omnia quae praedicta sunt ante ejus passionem futura; ut cum impleta essent, tunc veniret et passio, dispositionis ordine, non fatali necessitate. Denique audite, ut probetis: inter caetera quae de illo pr
Abbreviated transcription (Latin):
Nonemĩ pateret᷑ qđ noll& qui nec nasceret᷑ si noll& Enemo ad p̃hend e
eũ : quia ñ dũ uenerat hora eius: Hoc itẽ ĩmulli cũ audiuNt subfato
Verbũ dĩ quomodo hab& fatũ. quando in ipso uerbo om̃as quȩ conditas:
Non enĩ aliquid ds̃ constituit qđ ante nesciuit. In uerbo ipsius erat qđ
factũ ẽ: mundus factꝰ ẽ : & factꝰ ẽ. & ibierat: Quomodo factꝰ ẽ. & ibi
erat: quia domꝰ quẽ ȩdificat structor prius in arte erat : & ibi meli
erat. sine uetus tate sine riuna Tam̃ ut ostendat artẽ : fabricat
domũ: ꝓcessit quodã modo domꝰ exdomo. & sidomꝰ ruat. arsian&
Ita apud dm̃ uerbũ erat omĩa quȩ c̃ditas: quia om̃a insapientia fec̃ ds̃ &
cuncta nota fec̃. Nenĩ quia fec̃ didic̃ sed quia nouerat fec̃. Nob̵ qua
factas notas: illinisi nota essert. facta ñ essen: P̾cessit ergo uerbũ : &
quid ante uerbũ : nihilom̃ino. Nã si eõ aliquid ante. ñ dictũ e& in

Expanded text:
Non enim pateretur, si nollet: quia nec nasceretur, si nollet. Quid eeum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiunt, sub fato Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita sunt? Non enim aliquid Deus constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est; et factus est, et ibi erat. Quomodo et factus est, et ibi erat? Quia domus quam aedificat structor, prius in arte erat; et ibi melius erat, sine vetustate, sine ruina: tamen ut ostendat artem, fabricat domum; et processit quodammodo domus ex domo; et si domus ruat, ars manet. Ita apud Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Deus , et cuncta nota fecit: non enim quia fecit didicit, sed quia noverat fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; illi nisi nota essent, facta non essent. Praecessit ergo Verbum. Et quid ante Verbum Dei? Nihil omnino. Nam si esset aliquid ante, non dictum esset, In
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius c̃sequentia testantur: Erant illimenbra xp̃i :
qui ñdũ adeserant corporixp̃i. &inillo popło aquo cru¬
cifixus ẽ a quo inligno suspensis ẽ. a quopendens inrisus ẽ. aqqͦ
lancea uulnerat᷑ ẽ. a quofelle ac eto potatꝰ.ẽ. Erant m̃bra xp̃i
ꝓquib d̃: pat̃ ignoce illis quia nesciunt quid ficiunt: Quid aut̃
conuerso nonignoscit᷑ si fusus xp̃i singius ignoscit : quis homicida
desper&: si inpẽ redditꝰ ẽ a quo etiã xp̃s occisus ẽ : Credider̃
inde multi donatus ẽ. eis sanguis xp̃i ut migis eũ biber eN
quoliberant᷑: quã rei deillo effuso tenerent᷑. Quis despero&
simcruce latro salistꝰẽ : Ante paululũ homicida: pꝰpaululũ
accusat᷑: c̃uict̾ : dãpnatꝰ: suspensus: libera᷑: Moli murari:
Ibi c̃uictꝰ ibi dãpnat᷑. Sedibi liberatꝰ᷑ ubi mutat᷑ in hocergo
popło cin dñs loquȩbat̾: erant qui inpeccato suo fucrant
moritum. Erant ettã qui in ipsũ sloquȩba t fuerant

Expanded text:
ipsius consequentia testantur. Erant enim quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in pemorituri, erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
co tam̃ & filiũ taquã minorẽ. Corrigtete ipse silius. & reuocatte
dicens. Vt om̃s honorisicent fliũ : ñ inferius. sed sicut honorificent pa¬
trẽ. Qui ergo ñ honorificat siliũ : nec patrẽ honorificat qui misit illũ.
Ego in quies maiorẽ honorẽ uolo dare patri: minorẽ filio. Ibi tollis ho¬
norẽ patri: ubi minorẽ das silio. Quid enĩ aliud tibi indet᷑. ista senti¬
enti : nisi quia pat̾ & qualẽ sibi siliũ generare. aut noluit autꝰ potuit:
rẽ uis dare patri. ibies contumeliosus in patre. ꝓ inde sic honorifica si¬
liũ quomodo honorisicas patrẽ : siuis honorisicare & siliũ & patrẽ. Am̃¬

Expanded text:
co tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te co tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat, qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim aliud tibi videtur ita sentienti, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? rem vis dare Patri, ibi es contumeliosus in Patrem? Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem, si vis honorificare et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dicere aliquis. Ego patrẽ honorisicabã : quia fliũ ñ noueram
Si nondũ filiũ honorificabas : nec patrẽ honorisi cabas quidẽ enĩ hono¬
risicare patrẽ: nisi credere qđ habeat filiũ . Aliud ẽ enĩ cũtibi cõm̃¬
datur dẽ. quia ds̃ ẽ. & aliud cũtib com̃datur ds. quia pat᷑ ẽ. Cũtibi¬
quia dr̃ ẽ cõmendat᷑ creator tibi cõmendat᷑: omꝑs tibi cõmendat᷑.
Sps̃ quidẽ sũmus. aternus: inuisibilis: in cõmutabilis. tibi cõmendat᷑. Cũ uero
tibi quia pater ẽ. conm̃dat᷑: nihil tibi aliud quã & silius cõmendatur:
quia pat̃ dici non potest. si siliũ non habet: sicut nec silius. si patrẽ ñ
habet. Sed neforte patrẽ quidẽ honorisices tãquã maiorẽ. siliũ taquã
minorẽ : ut dicas mihi. Honorisico patrẽ. Scio enĩ qđ habeat siliũ. & ñ
erro in patris nomine. Non enĩ patrẽ intelligo. sine filio. honorisi

Expanded text:
ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. Si nondum Filium honorificabas, nec Patrem honorificabas. Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Dequia Deus est commendatur, creator tibi commendatur, omnipotens tibi commendatur, spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commendatur. Cum vero tibi quia Pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater dici non potest si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem, scio enim quod habeat Filium et non erro in Patris nomine, non enim Patrem int
Abbreviated transcription (Latin):
Ita ẽ srs. Omis questio nisi intenitũ fecerit ꝓposita: ñ delectabit eposita
Sequat᷑ ergo ipse dñs. neforte in his quȩ subnectit. aperiat se aliquantũ.
Subtex̃ enĩ nubilo lucẽ suã: & difficileẽ. aquilae more uolare suꝑ omnẽ
nebulã quategit᷑ omis terra. & uidere in uerbis dni sincerissimã lucẽ
Neforte ergo calore radiorũ suorũ discutiat caliginẽ nram: & aliquan¬
tũ se in consequentib aꝑire dignet᷑. Dilatis istis. sequentia uideamꝰ
Qui ñ honorificat filiũ. ñ honorificat patrẽ quimisit illũ. Hoc uerũ ẽ.
& planũ ẽ: Omẽ quippe iuditiũ dedit filio. sicut supra dix̃. ut om̃s
honorificent filiũ sicut honorisicant patrẽ. quid si inueniunt᷑ qui
patrẽ honorificant : & ñ honorificant siliũ. non potest inquit fieri
ui ñ honorificat siliũ : ñ honorificat patrẽ qui misit illũ. Non potest

Expanded text:
Ita est, fratres; omnis quaestio nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. Ita est, fratres; omnis quaestio nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur ergo ipse Dominus, ne forte in iis quae subnectit, aperiat se aliquantum. Subtexit enim nubilo lucem suam; et difficile est aquilae more volare super omnem nebulam qua tegitur omnis terra , et videre in verbis Domini sincerissimam lucem. Ne forte ergo calore radiorum suorum discutiat caliginem nostram, et aliquantum se in consequentibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videamus. 6. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Hoc verum est et planuonorificant Patrem. Quid si inveniuntur qui Patrem honorificant, et non honorificant Filium? Non potest, inquit, fieri: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ pat iudicat quoquã. sed om̃e iuditiũ dedit silio. ut oñs honorisi¬
cent filiũ sicut honorificant patrẽ. Qđ ita subiunx tãquã rationẽ
reddens suꝑioris sententiae. Multũ me mouet: intenti estot. silius quos
suscitat mortuos. Neq enĩ pater iudicat quẽ quã. Si in iudicio susci¬
tandi sunt mortui : quomodo pater suscitat mortuos. si non iudicat
quẽ quã. omẽ quipoe iuditiũ dedit silio. In illo aut̃ iuditio suscitant᷑
mortini: & resurgent alii aduitã xt̾nã. alii ad pęnã. Quod totũ sifilius
facit : pater autẽ idõ non facit. quia pat̾ ñ iudicat quequã: sed omẽ iudi¬
tiũ dedit filio. Contrariũ ergo uidebit̾ ei qđ dictũ ẽ. Sicut enĩ suscitat¬
pat mortuos & uiuificat: sic & filius quos uult uiuisicat. Simul ergo
suscitant. Sisimul suscitant. simul uiinficant. Simul ergo iudicant.
Moueant interĩ ꝓposit& questiones: pręstabit dns ut solutȩ̨ delecdent.

Expanded text:
honorificent Filium, sicut honorificant Patrem: quod ita subjunxit, tanquam rationem reddens superioris sententiae. Multum movet, intenti estote. Filius quossuscitat mortuos. Neque enim Pater judicat quemquam. Si in judicio suscitandi sunt mortui, quomodo Pater suscitat mortuos, si non judicat quemquam? Omne quippe judicium dedit Filio. In illo autem judicio suscitantur mortui; et resurgunt alii ad vitam, alii ad poenam: quod totum si Filius facit, Pater autem ideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, contrarium videbitur ei quod dictum est, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitant, simul vivificant. Simul ergo judicant: Moveant interim propositae quaestiones, praestabit Dominus ut solutae delectent.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicat: ut calumpniam herecicꝰ negator resur. rectionis corporis non u¬
ueniat. Quam quam iam intellectus iuces cat. cum superius dictu m
eẽt uenit hora addidit ⁊ nunc ẽ: modo aut̃ uenit bora. ⁊ ñ addididit et

Expanded text:
hoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non ihoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non inveniat: quanquam jam intellectus elucescat. Cum superius dictum esset, Venit hora; addidit, et nunc est: modo autem, Venit hora; non addidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
inter solos iustos : appareret tãquã iustis forma dĩ. Quia uero iudiciũ
futurũ .ẽ iustorũ & iniqͦrũ. nec licet ut iniqͥ uideant dm̃:beati enĩ mun¬
do cordes. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: talis apparebit iudex. qualis uideri
possit & ab eis quos coronatur is & abeis quos danaturus ẽ. Eti in a
ergo serui uidebitur occulta erit formadĩ. Occultuas erit inseruo
silius dĩ & apparebit silius hominis. quia potestatẽ dedit ei uidicium
facere. quia silius hominis ẽ. Et quia ipse solus apparebit informa serui
Pat̾ autẽ non apparebit. quia nẽ indutus forma serui: i dõ superiꝰ ait.
manifestutũ ẽ: quia dedit ei potestatẽ. ⁊ uidiciũ facere quia pater non uidi¬
cat quẽquã. sed ome udiciũ dedit fuo: qͥa uidiciũ per illam formam futu¬
nunc ẽ. ut resurgant animȩ. s que futura ẽ: ut resurgant amme. Expressus

Expanded text:
inter solos justos, appareret tanquam justis forma Dei: quia vero judicium inter solos justos, appareret tanquam justis forma Dei: quia vero judicium futurum est justorum et iniquorum, nec licet ut iniqui videant Deum; Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; talis apparebit judex, qualis videri possit et ab eis quos coronaturus est, et ab eis quos damnaturus est. Forma ergo servi videbitur, occulta erit forma Dei. Occultus erit in servo Filius Dei, et apparebit filius hominis; quia potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est. Et quia ipse solus apparebit in forma servi, Pater autem non apparebit, quia non est indutus forma servi; ideo superius ait, manifestum est quia dedit ei potestatem et judicium facere, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia judicium per illam formam futununc est, ut resurgant animae; sed quae futura est, ut resurgant corpora. 17. Expressius
Abbreviated transcription (Latin):
rari hoc quia doxi. dedit ei potestatẽ & uiditiũ facere. quia uenit
hora. Non addidit & nimoe Ergo horã quadã uult insinuare
in sine scłi Hora nunc ẽ ut surgant mortui: hora erit insine scłi
ut resurgant mortui. Sed resurgant nunc inm̃te : tunc in carne:¬
Resurgant nunc mm̃te ꝑ uerbũ dĩ filiũ di: resurgant tunc incarne
ꝑ uerbũ dĩ: carnẽ sactũ. filiũ hominis. Neq enĩ adiuditiũ uiuor
& mortuorũ pater ipse uenturus ẽ : nectam̃ recedit anlic
pat̃ : Q uomodo ergo non ipse uenturus ẽ. quia ñĩpse uidebitur inu¬
ditio. Videbunt inquẽ pupuger̃. Forma illa erit iuder quae
stetit subiudice. Illa iudicabit : qua udicataẽ Iudicata ẽ eni inique
iudicabit iuste: Veniet ergo forma serui & ipsa apparebit. Et enĩ for¬
ma dĩ. quomodo apparet iustis & iniquis. nã siuidiciũ ñ feret nisi

Expanded text:
Dedit ei potestatem et judicium facere. Quia venit Dedit ei potestatem et judicium facere. Quia venit hora. Non addidit, et nunc est: ergo horam quamdam vult insinuare in fine saeculi. Hora nunc est ut resurgant mortui, hora erit in fine saeculi ut resurgant mortui: sed resurgant nunc inResurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carne factum Filium hominis. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem pupugerunt. Fstetit sub judice; illa judicabit quae judicata est: judicata est enim inique, judicabit juste. Veniet ergo forma servi, et ipsa apparebit. Etenim forma Dei quomodo appareret justis et iniquis? Nam si judicium non fieret nisi
Abbreviated transcription (Latin):
do enĩ adunitatẽ ꝑsonȩ filius hominis. silio dĩ: factaẽ una ꝑsona
ea dẽq filius dĩ: qui & filius hominis: Quid autẽ. ꝓpt̃ qđ habeat:
dinoscendũ ẽ : filius hominis habet animã : habet corpus Filius dĩ
qđ ẽ. uerbũ dĩ. habet hominẽ. tãquã anima corpus: Sicut anima
habens corpus. ñ facit duas ꝑ sonas. sed unũ homine: sic uerbũ habens
hominẽ. ñ facit duas ꝑsonas. sed unũ xpm̃. Quid ẽ homo. anima ratio¬
nalis. habens corpus. Quid ẽ xp̃s uerbũ dĩ. habens hominẽ. Uideo
de quib: rebus loquar. & quis loquar: & quib loquar. Nunc audte
deresurrectione corparũ. ñ me: sed dm̃ loquuturũ. ꝓpt̃ eos qui surrexer̃.
Surgendo amorte. inherendo uitae. Cui uite qua ñ nouit mortẽ: qua¬
re non nouit mortẽ. quia nescit mutabilitatẽ. Quare nescit mu¬
tabilitatẽ : quia inta ẽ insemet ipsa. Et potestatẽ dedit ei & iuditiũ
facere: quia filius hominis ẽ: Quale iuditiũ & qđ iuditiũ. Nolite mu

Expanded text:
ad unitatem personae filius hominis Filio Dei, facta est una persona, eademque Filius Dei, quae et filius hominis. Quid autem propter quid habeat, dignoscendum est. Filius hominis habet animam, habet corpus. Filius Dei, quod est Verbum Dei, habet hominem, tanquam anima corpus. Sicut anima habens corpus, non facit duas personas, sed unum hominem; sic Verbum habens hominem, non facit duas personas, sed unum Christum. Quid est homo? Anima rationalis habens corpus. Quid est Christus? Verbum Dei habens hominem. Video de quibus rebus loquar, et quis loquar, et quibus loquar. 16. Nunc audite de resurrectione corporum, non me, sed Dominum locuturum, propter eos qui resurrexerunt surgendo a morte, inhaerendo vitae. Cui vitae? Quae non novit mortem. Quare non novit mortem? Quia nescit mutabilitatem. Quare nescit mutabilitatem? Quia vita est in semetipso. Et potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius hom
Abbreviated transcription (Latin):
Mon erat lum̃ ille: sed ut testimoniũ ꝑhiberet delumine. Et nediceres qͦ modo
lum̃ ñ erat. deqꝰ xp̃s dicit. quia lucerna erat. in cõparatione alterius lu¬
minis. ñ erat lum̃. Erat enĩ lum uerũ : qđ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ

Expanded text:
Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Et ne diceres, Quomodo Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Et ne diceres, Quomodo lumen non erat, de quo Christus dicit, quia lucerna erat? In comparatione alterius luminis non erat lumen. Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem ven
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ꝓphȩta ante dnĩ aduentũ. lucernae: dequa dicit apłs petrus. Ha¬
bemus certiorẽ ꝓphȩticũ sermone: lin bene facitis intendentes. quẽ admo¬
dũ lucerna lucenti in obscuro loco: donec dies lucescat : & lucifer oriat᷑ in
apli: n lucernȩ : etiã ipsi plenȩ lucerne. Solus eni ille. ñ lucerna Non eni
accendit᷑ & extinguit᷑ : quia sicut pat̾ habet uita insemet ipso: sic dedit¬
accensȩ sunt lumine ueritatis. & feruent spũ caritatis. & suppetit illis oleũ
grã dĩ. Si ñ eent lucerna: ñ diceret eis dns. Vos estis lum̃ mundi. Nã posteo¬
quã dix. uos estis lum̃ mundi. netalelum̃ seputarent quale dictũ ẽefrat
lunĩ uerũ qđ illuminat omnẽ hominẽ uemientẽ in hunc mundũ. Tunc aut̃
hoc de dño dictis e: cũ aioħe distingueret᷑. Pe ioħe quippe baptista dictũ ẽ.

Expanded text:
ergo propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo dicit Petrus apostolus: Haergo propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo dicit Petrus apostolus: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis, intendentes quemadmodum lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in apostoli? nonne lucernae? Etiam ipsi lucernae plane. Solus enim ille non lucerna. Non enim accenditur et exstinguitur: quia sicut Pater habet vitam in semetipso, sic deditunt, quia et accensi sunt lumine Veritatis, et fervent Spiritu charitatis, et suppetit illis oleum gratiae Dei. Si non essent lucernae, non diceret illis Dominus, Vos estis lumen mundi. Nam posteaquam dixit, Vosem hominem venientem in hunc mundum. Tunc autem hoc de Domino dictum est, cum a Joanne distingueretur. De Joanne quippe Baptista dictum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit scripturã. in quã uos putatis uitã xt̾nã habere: ipsa testimonũ
ꝑhibet deme. & ñ uultis uenire adme. ut uitã habeatis. Quid uos putatis
habere inscriptura uitã &t̾nã. ipsã int̾rogate. cui ꝑhibet testimoniũ &
intelligite quȩ sit uita ȩt̾na. Et quia ꝓpt̃ morsen uolebant repudiare
xpm t&quã aduersariũ institutis. p̃ceptisq morsi : rursus eosdẽ ipse con¬
uicit. tãquã dealia lucerna. Oñs erĩ homines lucerna: quia & accẽdi
possunt & extigni. Et lucerna qͥdẽ cũ sapiunt: lucent. & spũ feruent. Na
xsi ardebant & extintȩ sunt. etiã pudent. Permanser̃ enĩ serui di. lucer¬
n& bonȩ. ex oleo miscdiae illius: ñ ex uirib suis: grã quippe lĩ gatuita: illa¬
oleũ lucernarũ .ẽ. Plus enĩ illis om̃ib: laboraui : ait quaedã lucerna: Et ne
uiridb: suis ardere inderet᷑ ad iunx̃. Nan ego aut̃ : sed grã dĩ mecũ. Omis

Expanded text:
inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam aeternam habere; ipsa testimonium inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam aeternam habere; ipsa testimonium perhibet de me: et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. Quid vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam? Ipsam interrogate, cui perhibet testimonium; et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen volebant repudiare Christum, tanquam adversarium institutis praeceptisque Moysi; rursus eosdem ipse convincit tanquam de alia lucerna. 3. Omnes enim homines lucernae, quia et accendi possunt et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent: nam et si ardebant et exstinctae sunt, etiam putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misoleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi, ait quaedam lucerna; et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
fundendos inimicos. Iã enĩ atea p̃dictũ erat aꝑsona patris : paraui lucer¬
nã xpõ meo. Ininucos eius induã confusione: suꝑ ipsũ autẽ efflorebit
scificatio mea Esto tahuã in nocte positus. Adtendisti in lucernã & mi¬
ratus es lucernã: & exultasti adlum̃ lucenȩ: Sed illa lucerna. dicit eẽ
solẽ : in qͦ exultare debeas. Et quãuis ardeat in nocte: diẽ te iubet expectar
on ergo illius hominis testimonio ñerat opus. nã ut qͥd miteret᷑ sinerat
opus sed ne in lucerna remaneret homo. & lum̃ lucernae sufficere sibi
arbitretur: Ided dñs. nec lucernã illã dicit suꝑfluã suisse: nectam̃ te di
cit. in lucerna remanere debere. Dicit aliud testimoniũ scriptura dĩ:
ubi utiq dr̃ ꝑhibuit testimoniũ silio suo: & in illa scriptura iudai spẽ
posuer: in lege sclicet dĩ ministrata  ꝑ morsen famulũ dĩ. Scrutamini

Expanded text:
fundendos inimices: jam enim antea praedictum erat a persona Patris, Paravi lucerfundendos inimices: jam enim antea praedictum erat a persona Patris, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae: sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. Non ergo quia illius hominis testimonio non erat opus. Nam utquid mitteretur, si non erat opus? Sed ne in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sufficere sibi arcit in lucerna debere 516 remanere. Dicit aliud testimonium Scriptura Dei, ubi utique Deus perhibuit testimonium Filio suo; et in illa Scriptura Judaei speposuerant, in Lege scilicet Dei, ministrata sibi per Moysen famulum Dei. Scrutamini,
Abbreviated transcription (Latin):
prudentẽ auditorẽ uerbisui. similẽ eẽ debere homini qͥuo¬
lens aedificare fodit altius : donec ꝑueniat ad fundam̃tũ stabilitatis
petrȩ : & ibi securus constituat. qđ fabricat aduersui impetũ flumi¬
nis: ut cũ uenerit. reꝑcutiat᷑ potius firmitate adificii: quã inpulsu
suo ruinã faciat illi domui. Putemus scripturã dĩ taquã agrũ eẽ ubi
uolumus aliquid &dificare. Nonsimus nec suꝑ ficie contenti. Fodiamus
altius. donec ꝑ uenia mus ad petrã. Petra autẽ erat ap̃s. Hodiernalec¬
tio detestimonio dnĩ nobis locutaẽ: qnĩ ñ habet necessariũ ab ho¬
mine testimoniũ : sed habeat maius quã sunt homines. atq id cesti¬
moniũ. dix̃ qđ sit. Oꝑa inquit qua ego facio: testimoniũ ꝑhibent
psaq: oꝑa quȩ facit: a patre se accepisse dicit. Testimoniũ ergo ꝑhibent
oꝑa. testimoniũ ꝑ hibet pat̾. Null ũ ne testimoniũ ꝑ hibuit iotis
ꝑhibuit plane. sedtãquã lucerna: Non ad satiandos amicos sed ad con¬

Expanded text:
prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non simus pigri, nec superficie contenti; fodiamus altius, donec perveniamus ad petram: Petra autem erat Christus . 2. Hodierna lectio de testimonio Domini nobis locuta est, quia non habeat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent ter. Ipsa quoque opera quae facit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater. Nullumne testimonium perhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquam lucerna, non ad satiandos amicos, sed ad con
Abbreviated transcription (Latin):
insine scłi declararit. Nã ut noueritis quia regẽ uolebant facere. idẽ.
ante uenire & iã habere manifestũ xpĩ regnũ. quẽ primo oportebat
udicari. & deinde iudicare: uhi crucisixus ẽ. & illi qui incũ sperabant
spẽ resurrectionis eius ꝑdiderant: Resurgens amortuis. inuenit in de
duos cũ desꝑatione sibi sermocinantes & cũ gemitu quȩ gesta
suerant colloquentes : & apparens eis uelud in cognitus cũ eorũ occuli
tenerent᷑ ne abeis agnosceret᷑. sermonẽ tractantib miscuit. Atilli
narrantes or unde sermocinarent᷑ : docer. qđ ille magnus ꝓphita
infactis & dictis. occisusẽ a principib sacerdotũ. Et nos inquiunt speraba mꝰ
qm̃ ipse eet̃ redẽpturus is rł Recte sperabatis. uerũ sperabatis : millo c̃ redep̃tio
is rł. Sed quid festinatis raꝑe uultiflllud &xiã indicat nobis hunc sensũ : quia cũ

Expanded text:
in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum