comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tres fundi. & ipsa germinans. Tres fun¬
dos tria flagella. & tres ramos siue pro¬
pagines hebreus sermo significat. que
abillis uocantur sariagim. Uidens pisto¬
rum magist̃ quod prudent̃ sõniũ disso¬
luisset. ait. & ego uidi somniũ quod ha¬
berem tria canistra farine super caput
meum. et inuno canistro quod erat exel¬
sius portare me omnes cibos quifiunt
arte pistoria auesq comedere ex eo Ubi
hic inlatinis uoluminib tria canistra fa¬
rine scriptum est. greci habent contriton
quod int̾pretant᷑ qui usum eiusdem. lin¬
gue habent. panes esse cibarios. Sed illud
mouet quomodo panem cibarum potu¬
erit pharao habere inescis. Dic̃ . tr ĩ suꝑiori ca¬
nistro fuisse omĩa. ex quib edebat pharao
opus pistoꝵ. Sed intellegendum ẽ etiam
ipsum canistrum. habuisse panes cibarios.
quia dictum erat tria canistra contriton
et de suꝑ fuisse illa ex omĩ genere operis
pistoris in eodem canistro suꝑiore. Ex in¬

Expanded text:
tres fundi, et ipsa germinans tres funtres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella et tres ramos, sive propagines, Hebraeo sermone significat, quae ab illis vocantur sarigim, Videns autem pistorum magister quod prudenter somnium dissolvisset, ait: Et ego vidi somnium, quod haberem tria canistra farinae super caput meum, et in uno canistro quod erat excelsius, portare me omnes cibos qui fiunt arte pistoria, avesque comedere ex eo. Ubi hic in Latinis voluminibus tria canistra farinae scriptum est, Graeci habent χόνδριτον, quod interpretantur qui usum ejusdem linguae habent, panes esse cibarios. Sed illud movet, quomodo panem cibarium potuerit Pharao habere in escis. Dicit enim in superiore canistro fuisse omnia ex quibus edebat Pharao, opere pistorum. Sed intelligendum est etiam ipsum canistrum habuisse panes cibarios, quia dictum erat, tria canistra, χόνδριτον, et desuper fuisse illa ex omni genere operis pistoris, in eodem canistro superiore. Exin
Abbreviated transcription (Latin):
t. et pistor domino suo. lratusq pharao
contra eos. nam alt̾ pincernis preerat alt̾
pistorib. et misit eos incarcerem pͥncipiᷤᷤ
militum. in quo iunctꝰ erat ⁊ ioseph. at
custos carceris tradidit eos ioseph. qui et
ministrabat eis. In hebreo scriptum habet᷑
aĩasẽc. illud uerbum quod in nomine
serui abraham dudum legius. quẽ nos
possumus more uulgi. uocare pincernã.
Nec uile putetur officium. cum apud re¬
ges barbaros usq hodie maxime digni¬
tatis sit: regi poculũ porrexisse. Poete qͦ
decatamito. et ioue scriptitent. quod
amasiũ suũ huic officio manciparit.
Narrauitq prior prepositus pincernarũ
somniũ. Utdebam coramnc uitem inqͣ
erant tres ꝑpagines. crescere paulatin
geminas. et post flores uuas maturescere.
calicemq pharaonis in manu mea. Tuli
ergo uuas. et expressi incalicem quem
tenebam. & tradidi poculum pharaoni. Ec
ce inquit uitis inconspectu meo. & in uite

Expanded text:
ti, et pistor, domino suo. Iratusque Phti, et pistor, domino suo. Iratusque Phcontra eos nam alter pincernis praeerat, alter pistoribus misit eos in carcerem principis militum, in quo erat vinctus et Joseph. At custos carceris tradidit eos Joseph, qui et ministrabat eis. In Hebraeo scriptum habet maske, illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie, maximae dignitatis sit regi poculum porrexisse. Poetae quoque de catamito et Jove scriptitant quod amasium suum huic officio manciparit. Narravit prior praepositus pincernarum somnium: Videbam coram me vitem in qua erant tres propagines, crescere paulatim in gemmas, et post flores uvas maturescere, calicemque Pharaonis in manu mea. Tuli ergo uvas et expressi in calicem quem tenebam, et tradidi poculum Pharaoni. Et ecce, inquit, vitis in conspectu meo, et in vite
Abbreviated transcription (Latin):
facie. Ita et de xp̃o dauid ait. Spetiosus
forma prefilus hominũ. diffusa est grã
in labus tius. Sed mulier inquit in eum
occłos iniecit. ut adulterium cum illa ꝑ
petraret. Ista mulier figura erat sinago¬
ge. ut supra diximus. que sepe sicut scrip¬
tum est. mechata ẽ post deos alienos. Si¬
milit̾ uolebat & xp̃m in adulterii sui sce¬
lere retinere. ut negaret se esse deum. &
phariseorum magis & scribarum quam
iegis precepta seruaret. que illi uelite maritꝰ
erat: ꝓp̃s̃ autem non adquiescens illicite
doctrine adulterio adulterine sinagoge
manu ueste corporis ad prehensus carne
exiuit. et liber mortis incelum ascendit.
Calumniata est meretrix. ubi eum tenere
nõ potuit. dicens eo quod tẽplum dñi
blasphemaret. & legis diceretur esse trans¬
gressor. & illum non carcer terruit. non in¬
ferna tenuerunt. cum etiam ubi ueluti
puniendus descenderat: inde auos libe.
rent duo eunuchi pincerna regis egyp¬

Expanded text:
facie: ita et de Christo David ait, Speciosus facie: ita et de Christo David ait, Speciosus forma prae filiis hominum: diffusa est gratia in labiis tuis. Sed mulier, inquit, in eum oculos injecit, ut adulpetraret. Ista mulier Synagogae erat figura, ut supra diximus, quae saepe, sicut scriptum est, moechata est post deos alienos. Similiter volebat et Christum in adulterii sui scelere retinere ut negaret se esse Deum, et Pharisaeorum magis et Scribarum quam legis praecepta servaret, quae illi velut maritus erant. Christus autem non acquiescens illicitae doctrinae adulterio, adulterinae Synagogae manu veste corporis apprehensus, carne se exuit, et liber mortis in coelum ascendit. Calumniata est meretrix, ubi eum tenere non potuit, dicens quod templum Domini blasphemaret, et legis diceretur esse transest: sed illum non carcer terruit, non inferna tenuerunt, cum etiam ubi veluti puniendus descenderat: inde alios liber peccarent duo eunuchi, pincerna regis Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
spicuum segentib p̃buit. Unde et paulus
dicit. Usq hodie dum legitur moyses. ue¬
lamen est super occłos cordis eorum. Quȩ
uidelicet adultera mulier apud semet ip¬
sam. pallium retinuit. et quem male te¬
nebat: nudum amisit.
um uidiss mulier uestem inmanib suis
et se esse contemptam. uocauit homines
domus sue. & ait ad eos. En introdurit
uirum hebreum. ut inluderet nobis. ing̃s¬
sus est adme ut coiret mecum. Cũq ego
succlamassem. et audisset uocem meam.
reliquit pallium quod tenebam et fugn
foras. In argum̃tũ uero fidei retentum
pallium. ostendit marito reuertenti do¬
mum et ait. Ingressus est adme seruus
hebreus quem ad duxisti. ut inluderet
michi. Cumq uidisset me clamare. reli¬
quit pallium et fugit foras. his auditis
dominus et nimium credulus uerbis con¬
uigis iratus est ualde. tradiditq ioseph
in carcerem. ubi iuncti regis custodieban
tur. et rełq. E rat autem ioseph pulchra

Expanded text:
spicuum se gentibus praebuit. Unde et Paulus spicuum se gentibus praebuit. Unde et Paulus dicit: Usque hodie dum legitur Moyses, velamen est super oculos cordis eorum . Quae videlicet adultera mulier apud semetipsam pallium retinuit, et quem male tenebat, nudum amisit.ue vidisset mulier vestem in manibus suis, et se esse contemptam, vocavit homines domus suae, et ait ad eos: En introduxit virum Hebraeum ut illuderet nobis. Ingressus est ad me ut coiret mecum. Cumque ego succlamassem, et audisset vocem meam, reliquit pallium quod tenebam, et fugit foras. In argumentum ergo fidei, retentum pallium ostendit marito revertenti domum, et ait: Ingressus est ad me servus Hebraeus, quem adduxisti, ut illuderet mihi. Cumque vidisset me clamare, reliquit pallium et fugit foras. His auditis, dominus, et nimium credulus verbis conjugis, iratus est valde; tradiditque Joseph in carcerem, ubi vincti regis custodus. Erat autem Joseph pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
tationis opponenda. ut eo erubescamus pra¬
ua cõmittere: quo nos adeo meminerimuᷤ
gratuita bona percepisse. et illatã grãm
exteriorum munerum uertamꝰ in arma iuir¬
tutum. ut sint ante occłos quȩ ꝑcepiuᷤ.¬
et queq nos illiciunt. subigamus. Quia
enim uoluptas ipsa exprosperitate nascit᷑.
eiudẽ prosperitatis est consideratione feriẽ¬
da. quatenus hostis noster unde oritur: in¬
de moriatur. Accidit autem ut quadam die
intraret ioseph domũ. et operis quippiã
absq arbitris faceret. At illa ad preheu¬
sa lacima uestim̃ti eius. diceret. Dormi
mecum. qui relicto in manu illiꝰ pallio
fugit: et egressus est foras. Dũ mulier ad¬
ultera ioseph male uti uoluisset: relicto
pallio fugit foras. quia dum sinagoga. do¬
minũ purum hominem credens. quasi ad¬
ulterino cõpleru constringere uoluit. ipse
tegm̃ lutere eius oculis reliquit. et ad cog¬
noscendam sue diuinitatis potentiam ꝯ¬

Expanded text:
tationis opponenda, ut eo erubescamus pratationis opponenda, ut eo erubescamus prava committere, quo nos a Deo meminerimus gratuita bona percepisse, et illatam gratiam exteriorum munerum vertamus in arma virtutum, ut sint ante oculos quae percepimus, quaeque nos illiciunt subigamus. Quia enim voluptas ipsa ex prosperitate nascitur, ejusdem prosperitatis est consideratio ferienda, quatenus hostis noster unde oritur, inde moriatur. Accidit autem, ut quadam die intraret Joseph domum, et operis quidpiam absque arbitris faceret. At illa, apprehensa lacinia vestimenti ejus, diceret: Dormi mecum. Qui, relicto in manu illius pallio, fugit, et egressus est foras. Dum mulier adultera Joseph male uti voluisset, relicto pallio fugit foras: quia dum Synagoga Dominum purum hominem credens, quasi adulterino complexu constringere voluit, ipse tegmem litterae ejus oculis reliquit, et ad cognoscendam suae divinitatis potentiam con
Abbreviated transcription (Latin):
chi: pret̃ te que uror euis es. Quo mͦ ergo poᷤᷤ¬
sum malum hoc facere. & peccare in deũ
meum: huiuscemodi uerbis persingulos
dies. et mulier molesta erat adolescenti. &
ule recusabat stuprum. Quisquis mundi
huius suecessib eleuatus lenocinante cor¬
dis letitia temptari se luxurie stimulis sen¬
tit:. ioseph factum admemoriam reuocet.
et in arce se castitatis seruat. Quidũ sibi
ad omma conspiceret puditie dampna su¬
aderi. ait. Ecce dominꝰ mĩ om̃ĩb michi
traditis ignorat quid abeat indomu sia.
nec quicquam est quod non in mea sit po
testate. uel non tradiderit michi pret̾ te
quȩ uxor eius es. Quo mͦ possum malum
hoc facere. et peccare indm̃ meũ ÷ quib
uerbis ostenditur. quia bona que assecutuᷤᷤ
fuerat. repente memoriȩ intulit. et ma¬
lum quod se pulsabat: eiucit. Et qui percep¬
te gr̃e meminit. iuĩ culpe unminentis fre¬
git. Cum enim uoluptas lubrica tẽptat in¬
prosperis. hec ipsa sunt prospera aculeo tẽp¬

Expanded text:
ejus es. Quomodo ergo possum malum hoc facere, et peccare in Deum meum? Hujuscemodi verbis per singulos dies et mulier molesta erat adolescenti, et ille recusabat stuprum. Quisquis mundi hujus successibus elevatus, lenocinante cordis laetitia, tentari se luxuriae stimulis sentit, Joseph factum ad memoriam revocet, et in arce se castitatis servat, qui dum sibi a domina conspiceret pudicitiae damna suaderi, ait: Ecce dominus meus, omnious mihi traditis, ignorat quid habeat in domo sua, nec quidquam est quod non in mea sitestate, vel non tradiderit mihi, praeter te, quae uxor ejus es. Quomodo ergo possum malum hoc facere, et peccare in dominum meum? Quibus verbis ostenditur, quia bona quae assecutus fuerat repente memoria revolvit; et malum quod se pulsabat ejicit; et quia perceptae gratiae meminit, vim culpae imminentis fregit, cum enim voluptas lubrica teprosperis, haec ipsa sunt prospera aculeo ten
Abbreviated transcription (Latin):
la uͦ ita exteriorib preceptis inseruiunt:
ut siquis ea subtilius penetrare deside¬
ret. intus quidem nichil inueniet. sed
hoc sib etiam quod foras locuntur: abs¬
condat. Unde bene quoq narratione
hystorica. per significationẽ dicit᷑. tollens
ia cob uirgas populeas uirides & amig¬
dalinas. et ex platanis. ex parte decortica¬

Expanded text:
la vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, la vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides et amygdalinas et ex platanis, ex parte decortica
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat. ut unuis coloris pecora nasce¬
rentur. & quicqͥd pͥmum nascebat᷑ suum
erat. quia discolor et uarium erat. Quic¬
quid postea. laban. Unuis enĩ tam inni
gro quam in albo coloris. pecus oriebat᷑.
ineo aut̃ loco ubi scriptũ est. ut concipe¬
rent inuirgis. in hebreo habetur iaame¬
na. Yim uerbi hebraici nisi circuitu. ex¬
pͥmere non possumus. Iaamena enĩ ꝓprie
dicitur extremus in coitu calor. quo cor¬
pus omne concutitur: et patrate uolup¬
tati uicinus est finis. Potest aut̃ et se¬
cundũ mysticũ sensũ hoc factũ et alio mͦ
intellegi. Intellectus sacri eloquii int̾ tex¬
tum et misterium tanta est libratione
pensandus: ut utriusq partis lance mode¬
rata. hc̃ neq nimie discussionis pondus
deprimnat: neq rursum torpor incurie
uacuũ relinquat. Multe quippe eiꝰ sen¬
tentie tanta allegoriarum conceptione
sunt grauide. ut quisquis eas conetur¬
ad solam tenere hystoriam. noticia ea

Expanded text:
ponebat, ut unius coloris pecora nasceponebat, ut unius coloris pecora nascerentur: et quicquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat: quicqgro quam in albo coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis, in Hebraeo habet, iehammenna . Vim verbi Hebraici, nisi circuitu exprimere non possum. Iehammenna enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis. Potest autem et secundum mysticum sensum, hoc factum et alio modo intelligi. Intellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, ear
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Et concipiebant pecora contra uir¬
gas iacob. Uirgas quas posuerat coram
peccorib incanalib ad concipiendũ in
eis serotinis ouib non ponebat. et fie¬
bant serotina laban. et temporanea iacob.
hoc inseptuaginta interp̃tib non habet᷑.
sed proserotinis et temporaneis aliud
nescio quid quod ad sensũ non pertin&.
transtulert̃. Qd̃ autẽ hic dic̃ scͥptura hoc
est. Iacob prudens et callidus iustitiam
et equitatem etiam in ista arte seruabat.
Si enĩ õs agnos ⁊ hedos uarioᷤ peccora ꝓcre¬
assent: erat aliqua suspitio doli. et aꝑte
huic rei laban inuidus contraisset. Ergo
ita omĩa temꝑauit. ut et ipse fructũ
sui laboris acciperet: et laban non peni¬
tus spoliaret. Siquando oues et capre
pͥmo tempore ascendebantur. quia¬
melior uernus est fetꝰ. ante ipsas pone¬
bat uirgas. ut uaria soboles nasceret᷑.
Que cumq autẽ oues et capre sero que¬
rebant marẽ: ante arum occłos non

Expanded text:
dum. Et concipiebant pecora contra virdum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, quas posuerat ante pecora in canalibus ad concipiendum in eis, et in serotinis ovibus non ponebat, et fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. Hoc in Septuaginta interpretibus non habetur; sed pro serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod ad sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc esp. Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraiisset. Ergo ita omnia temperavit, ut ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecunque oves et caprae sero quaerebant mares, ante harum oculos non
Abbreviated transcription (Latin):
illis ammonitis querere. ne forte aliqua
talis pictura esset incubiculo. Qua inuen¬
ta mulier asuspitione liberata est. Sed ad
hanc rẽ quã fecit iacob uirgarũ exdiuer¬
sis arborib. trium copulatio. quid contu¬
lerit utilitatis. qͦd attineat ad uarias pe¬
cudes multiplicandas non apparet om¬
nino. nec aliquiad̃ ad hoc cõmodũ inter¬
est. utrum ex unius generis ligno ua¬
rientur uirge. anplura sint lignorum
genera. cum sola queratur lignorũ
tiam et aliquam figuratam significatio¬
nem res ista quã sine dubio. ut ꝓpħa
fecit iacob. et ideo nec fraudis arguen¬
dus est. Non enim tale aliquid nisi re¬
uelatione spiritali eum fecisse creden¬
dum est. Post quam autem nati fuerãt
hedi et agni uarii et discolores ex albis
et unius coloris gregib separabat illos
iacob. et proculesse faciebat. apristino
grege. Siqui autem nascebantur untꝰ
coloris id est albi siue nigri. tradebat in
manus filiorum laban. Et ponebat uir¬

Expanded text:
illos monens quaerere num forte aliqua illos monens quaerere num forte aliqua talis pictura esset in cubiculo, qua inventa, mulier a suspicione liberata est. Sed ad hanc rem, quam fecit Jacob, virgarum ex diversis arboribus trium copulatio quid contulerit utilitatis, quod attinet ad varias pecudes multiplicandas, non apparet omnino, nec aliquid ad hoc commodum interest, utrum ex unius generis ligno varientur virgae, an plura sint lignorum genera, cum sola quaeratur colorum tiam, et aliquam figuratam significationem res ista: quam sine dubio ut propheta fecit Jacob, et ideo nec fraudis arguendus est. Non enim tale aliquid, nisi relatione spirituali eum fecisse credendum est. Postquam autem nati fuerant agni et haedi varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi vel nigri, tradebat in manus filiorum Laban, et ponebat vir
Abbreviated transcription (Latin):
ascendi. et ex duplici desiderio. dũ et aui¬
de bibunt. & ascenduntur amarib: taleᷤ
fetus conciperent. quales umbras arietũ
et hẏrcorum desuper ascendentib in aqͣ¬
rum speculo contemplabantur. Ex uirgiᷤ
enĩ in canalib positis. uarius erat etiam
imaginum color. Nec mirũ hanc in con¬
ceptu feminarum esse natam. ut qͣles¬
formas perspexerint siue m̃te conceperint.
in extremo uoluptatis estu qͦ concipiunt:
talem sobolem ꝓcreent. cũ hoc ipsum
etiam in equarum gregib. apud hispanoᷤ
dicatur fieri. & quintilianus in ea contro¬
uersia qua accusatur matrona. que ethio¬
pem peperit. ꝓ defensione illius argum̃¬
tatur hanc conceptuũ esse naturam. quã
supra diximus. et scriptum repperitur
in libris antiqͥssimi & peritissimi medici
rat punienda. cum pulcherrimũ peperis¬
set utriq parenti generiq dissimilẽ. ni¬
si memoratꝰ medicus soluisset questionẽ.

Expanded text:
ascendi, ut ex duplici desiderio, dum et aviascendi, ut ex duplici desiderio, dum et avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis varius etiam erat imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint sive mente conceperint, in extremo voluptatis aestu, quo concipiunt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri, et Quintilianus in ea controversia qua accusatur matrona quod Aethiopem peperit, pro defensione illius argumentetur hanc conceptuum esse naturam quam supra diximus. Et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici rat punienda, cum pulcherrimum peperisset, utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus solvisset quaestionem,
Abbreviated transcription (Latin):
nascantur ex nigris. mecũ iustitia mea.
dũ ds̃ humilitatẽ meam respicit et labo¬
rẽ. Optionem laban datam libent̃ aripuit
et ita ut iacob postulabat faciens. trium
dierum iter. Int̃ iacob⁊ suos filios seꝑauit:
nequis ex uicinitate pecoris nasceretur
dolus. Itaq iacob nouã strophã cõmentat
est. et contra naturam albi et nigri pe-¬
coris. naturali arte pugnauit. Tres enim
uirgas populeas et amigdalinas. et mala¬
granati. quamquã septuaginta. stiraceas
et nuceas et plataninas habeant ex par¬
te decorticans uarumi uirgarũ fecit colorẽ.
& uͥcũq inuirga corticem reliquisset. antiquuᷤ
ꝑ manerae color. Ubi uͦ tulus corticẽ: color
candidus panderetur. obseruabat aut̃
iacob et tempꝰ quo ascendebant᷑ pecora
et post calorẽ diei adpotandũ auida ꝑge¬
bant. discolores uirgas ponebat incanali¬
b. Et ad missis arietib et hẏrcis in ipsa
potandi auiditate oues et capras faciebat

Expanded text:
nascantur ex nigris, mecum erit justitia mea, nascantur ex nigris, mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et suos filios separavit, ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris naturali arte pugnavit. Tres enim virgas populeas, et amygdalinas, et maligranati, quanquam Septuaginta styraceas, et nuceas, et plataninas, habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicunque in virga corticem reliquisset antiquus permaneret color; ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob, et tempore quo ascendebantur pecora et post calorem diei ad potandum avide pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
peccora tua. Gira om̃s greges tuos. et sepa¬
ra cunctas oues uarias et sparso uellere. et
quod cũq fuluũ & maculosum uariũq fuerit.
tam in ouib quam in capris erit merces
mea. Respondebitq michi cras iustitia mea
quando placiti tempus aduenerit corã te.
Multum apud septuaginta interpretes. con¬
fusus est sensus. & usq in presentẽ diem
nullum potui inuenire nr̃oꝵ qui adli-¬
quidum quid in hoc loco diceretur expo¬
neret. Uis inquit iacob me seruire tibi
etiam alios septem annos: fac quod postu¬
lo. sepera om̃s discolores et uarias tam
oues quam capras. et trade in manus fi¬
lorum tuorum. Pursum exutroq gre¬
ge. alba et nigra pecora. id est unius
coloris da michi. Siquid gͥ ex albis et nigri.
que unius coloris sunt uarium natũ fue¬
rit meũ erit: si quid uͦ unius coloris tuũ.
Rem non difficilem postulo tecum. facit
nat᷑a pecorũ ut alba exalbis. et nigra

Expanded text:
pecora tua. Gyra omnes greges tuos, et sepapecora tua. Gyra omnes greges tuos, et separa cunctas oves varias, et sparso vellere, et quodcunque fulvum et maculosum variumque fuerit, tam in ovibus, quam in capris, erit merces mea; respondebitque mihi cras justitia mea, quando placiti tempus advenerit coram te, etc. Multum apud Septuaginta interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur exponeret. Vis, inquit, Jacob me servire tibi etiam alios septem annos? fac, quod postulo. Separa omnes discolores et varias tam oves, quam capras, et trade in manus filiorum tuorum. Rursumque ex utroque grege alba et nigra pecora, id est, unius coloris da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris, sunt, varium natum fuerit, meum erit. Si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra
Abbreviated transcription (Latin):
euoluitur. in quo dñs formã serui acce¬
pit. factus obediens. paterne uoluntati
usq ad mortem. Ille enĩ ꝓ ouib seruit.
et dñs nr̃ ait. Non uenit filiꝰ hominis
ministrari: sed ministrare. Ille oues pa¬
uit: et dominꝰ in euangłio ait. Ego sũ
pastor bonus. Ille mercedis lucro uariuĩ
sib pecus abstulit: xp̃c diuersarũ gentiũ
uarietatem sibunet congregauit. Ille treᷤ
uirgas amputatis corticib in alueis aqua¬
rum opposuit. ut earũ contemplatione
multiplicarentur eiꝰ oues: et dñs nr̃ in aqͣ
baptis matis trium ꝑsonarũ nomina patͥs.
et filii et sp̃c̃ scĩ populo fideli ꝓposuit. ut
quisq hoc pleno corde ꝑspexerit: efficiatur
urorib et liberis suis liceret sibi ad paren¬
tes redire. sua sit ei laban ut secũ maner&
aliquantum temporis. Dixit q quid dabo
tͥ. at ipse respondit. nichil uolo. sed si feceris
quod postulo. iterum pascã et custodiam

Expanded text:
volvitur, in qua Dominus formam servi accevolvitur, in qua Dominus formam servi accepit, factus obediens paternae voluntati usque ad mortem . Ille enim pro ovibus servit, et Dominus noster ait: Non veni. Filius hominis ministrari, sed ministrare . Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit; Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum opposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves: et Dominus noster in aqua baptismatis trium personarum nomina Patris et Filii et Spiritus sancti populo fideli proposuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit efficiatur uxoribus et liberis suis liceret sibi ad parentes redire, suasit ei Laban, ut secum maneret aliquantum temporis, dixitque ei: Quid dabo tibi? At ipse respondit. Nihil volo. Sed si feceris quod postulo, iterum pascam, et custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm. et ds erat uerbum. Et quic qͥd
oe hac re pie sapient̾q dicit᷑: et sine fantas¬
mate carnalis cogitationis et salubriter
uel ex parte capitur. Alio quoq sensuliã
et rachel uictorinus martyr. & ceteri in
similitudinem eccłe uel sinagoge inter¬
pretatisunt. Liã enĩ maior natu. synagoge
popłm. Et quidem oculis legitur gra¬
uida. quia lex ꝑ moysen data. ocoperta
est atq signata. Rachel autem uinior
et pulchra. prius sterilis. et post modũ
fecunda: similitudo est eccłe. Iunior: quia
tẽpore posterior. pulchra: quia sc̃a cor
głiũ perspicere meruert̃. Que etiam tã¬
diusterilis fuit: quousq sinagoga ppłm
generauit. Cur autem ꝓrachel seruiuit
& supponitur eilia maior. nisi qr dñs ut
eccłam adsumeret. prius sinagogam sibi
conuuxit : seruitꝰ itaq ipsa iacob septẽ
annorũ ꝓduab uxorib. huiꝰ uite p̃sentis
tempus significat. quod ꝑseptem dies

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quidquid apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quidquid de hac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu Liam et Rachel Victorinus martyr, et caeteri in similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim major natu Synagogae populum, et quidem oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data, quod operta est atque signata. Rachel autem junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempore posterior; pulchra, quia corpore evangelium perspicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius Synagogam sibi conjunxit. Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus, hujus vitae praesentis tempus significat, quia per septem dies
Abbreviated transcription (Latin):
fugere officiosum laborem: hec ineccła ge¬
ri quisquis aduerterit: cernit&. experitur
in exemplis quod intelligamus inlibris.
Quis non uideat hoc geri toto orbe terrarũ
uenire homines ab oꝑib scłi & ire iotiũ
cognoscende et contemplande ueritatis
tanquam in exemplũ rachel. et excipide
transuerso ad eccłasticam necessitatem.
cente adme intrabis: Quib istud myste¬
rium dei dispensantib ut in nocenter
hutꝰ scłi filios generent fidei. laudat᷑ apo¬
pulis etiã illa uita cuiꝰ amore c̃uersi sp̃e
scli reliquert̃. et excuiꝰ ꝓfessione ad mi¬
sericordiam regende plebis ad sũptist̃. Id enĩ
agunt in omib laborib suis. ut illa ꝓfes.¬
so quase conuerterant. quia tales rectoreᷤ
rachel pomis suaue olentib et clare ni¬
tentib potiatur. Que aliquando et ipsa
prestante miscdia dei ꝑse ipsam parit.
uix tandem quidem. quia ꝑ rarum est: ut
inprincipio erat uerbum. et uerbũ erat

Expanded text:
defugere officiosum laborem. haec in ecclesia gedefugere officiosum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ex operibus saeculi et ire in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquamtransverso ad ecclesiasticam necessitatem, cente: ad me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad msericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus potiatur. Quae aliquando et ipsa praestant misericordia Dei per se ipsam parit, vix tandem quidem quia perrarum est, ut: In principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
est quod homines ad laborem rerum ge¬
rendarum necessarios inotio detinet uita
studiorũ. insuper et popularẽ głam reqͥrit.
ꝓinde ut eam iuste comparet imꝑtitur ra¬
chel uirum sorori sue. illa nocte. ut scilicet
qui uirtute laboriosa regimini populorũ
accõmodatisunt: etiam siscientie uacare
elegerint. suscipiant exꝑientiam tẽptatio¬
nũ. curarum quoq sarcinas ꝓutilitate
cõmuni. ne ipsa doctrina sapientie cui
uacare statuerant blasphemetur: neq
adipiscantur ab imperitiorib populis ex¬
istinationẽ bonam. qͦd illa poma signifi¬
cant. et qͦd necessariũ est exortationem
discentium. Sed plane ut hanc curam su¬
cipiant: ui coguntur. Satis et hoc signi¬
ficatum est. quod cũ ueniret de agro iacob.
occurrit ei lia. eumq detinens ait. ad me
intrabis. Conduxi enĩ te pro mandragori
filii mei. Tãquam diceret. doctrine quam
diligis uis conferre bonã opinionem. noli

Expanded text:
est, quod homines ad laborem rerum geest, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli
Abbreviated transcription (Latin):
occupationes. et indoctrine otiũ toto pec¬
tore tanquam inspectione rachel ferunur¬
in amplȩxus. & quia bonũ est ut etiã hec
uita latius in notescens popularẽ głam me¬
reatur : in iustum est aut̃ ut eã consequat᷑
si amatorẽ suũ ad labo ministrandis ec¬
clesiasticis curis aptũ et idoneum in otio
detinet. nec gubernationem cõmunis utili¬
tatis inpertitur prompt̃a lia sororis suȩ
dicit. Parum est tibi quod uirum acce¬
pisti. in suꝑ et mandragoras filii mei uis
accipere: Per unum uirum significans eos
om̃s. qui cum sint agendi uirtute habileᷤᷤ
et digni. quib regim̃ eccłe cõmitatur
ad dispensandum fidei sacram̃tum: illi
accensi studio doctrine atqidagande
et contẽplande sapientie. se ab om̃ib ac̃¬
tionũ molestiis remouere. atq motio dis¬
gͦ dictum est. Parum est tͥ quod accepisti
uirum meum. insuper et mandragoras
filii mei uis accipere: Ac sidiceret. parũ

Expanded text:
occupationes, et in doctrinae otium toto pecoccupationes, et in doctrinae otium toto pectore, tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexus. Et quia bonum est ut etiam haec vita latius inreatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis inpertit. propterea Lia sorori suae dicit: parum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio disrgo dictum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum
Abbreviated transcription (Latin):
id est oneste ambulans ad eos qui foris sunt.
doctrina uͦ illa sapientie que auulgi stre¬
pitu remotissima in contemplatione ueri¬
tatis dulci delectione defigitur. Hanc popu¬
larem głam quantulumcumq ñ ad seque¬
retur. nisi ꝑ eos. qui in medus turbis agen¬
do ac suadendo populis p̃sunt. Quia dũ is¬
ti actuosi. et negotiosi homines ꝑquos mul¬
titudinis ad minstratur utilitas. et quo¬
rũ auctoritas popłlis cara ẽ: testimoniũ
ꝑ hibent etiã uite propt̾ studium conqͥ¬
rende et contemplande ueritatis otiose: qͦ¬
dammͦ. Mala mandragorica ꝑliã ꝑueniunt
adrachel. ad ipsam uͦ liam. ꝑfilium pͥmo ge¬
nitum. id est ꝑ honorem fecunditatis eius.
in quo ẽ omĩs fructus laboriose. atq inter
inceita tẽptationũ periclitantis actionis. Qũa
pleriq bono ingenio prediti. studioq fla¬
grantes. quamuis idonei regendis popłis
ẽẽ possint: tam̃ euitant ꝓpt turbulenta ᷤ

Expanded text:
id est, honeste ambulans ad eos qui foris sunt. id est, honeste ambulans ad eos qui foris sunt. Doctrina vero illa sapientiae quae a vulgi strepitu remotissima, in contemplatione veritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulumcunque non assequeretur, nisi per eos qui in mediis turbis, agendo ac suadendo, populis praesunt, quia dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis chara est, testimonium perhibent etiam vitae propter studium conquirendae et contemplandae veritatis, otiose quodammodo mala mandragorica per Liam veniunt ad Rachel, ad ipsam vero Liam per filium primogenitum, id est, per honorem fecunditatis ejus, in quo est omnis fructus laboriosae atque inter certamina tentationum periclitantis actionis, quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes, quamvis idonei regendis populis esse possint, tamen evitant propter turbulentas
Abbreviated transcription (Latin):
nolite. Undeᷤ apostolꝰ. Siue inquit occasi
gaudeo. sed et gaudebo Tanquã et ancilla
pariente de prole numerosi ore. letatur.
Est uͦ quidam lie fetus. ex benefitio rachel
editus. cũ uirũ nud i suũ secũ debita noc¬
te cubiturum. acceptis afilio lie mandra¬
goricis malis. cũ sorore cubare ꝑmittit.
Quid enĩ demandragora dicendũ est: pro¬
inde rem comperi pulchrã. et suaue olen¬
tem. sapore autẽ insipido. Et ideo in illo
mandragorico pomo figurari intellegam
famã bonam popularẽ. unde dicit aposto¬
lus. Oportet etiam testimoniũ bonũ. abere ab
eis qui foris sunt. Quilicet parũ sapiant
reddunt tam̃ plerumq labori eorũ. ꝑ quos
sibi consulitur: et splendorẽ laudis et odo¬
rem bontopinionis. Nec ad istam głam
popularẽ pͥmi ꝑueniunt eorum qui sunt
in eccła. nisi quicumq in actionũ peri¬
culis et labore uersantur. Prop̃ta lie filiꝰ
mala mandragorica inuenit exiens in agrũ.

Expanded text:
nolite . Unde et Apostolus: Sive, inquit, occasinolite . Unde et Apostolus: Sive, inquit, occasiin hoc gaudeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prole numerosiore laetatur. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte concubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permittit. Quid enim de mandragora dicendum est? Proinde rem comperi pulchram et suave olentem, sapore autem insipido; et ideo in illo mandragoric pomo figurari intelligam famam bonam popularem. Unde dicit Apostolus: Oportet etiam testimonium habere bonum ab eis qui foris sunt ; qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi quicunque in actionum periculis et labore versantur. Propterea Liae filius mala mandragorica invenit exiens in agrum,
Abbreviated transcription (Latin):
similitudines insinuare diuina. sicut ele¬
git rachel ex uiro suo. et ancilla suscipere
filios quam sine filus omĩno remanere.
Bala quippe ancilla rachel interp̃tatur in¬
ueterata. de uetere quippe uita. carnali¬
b sensib dedita corporee cogitantur
imagines. etiam cum aliqͥd. de spiritali &
in cõmutabili substantia diuinitatis audit᷑.
S uscipit & lia de ancilla silos amore haben¬
de numero si oris prolis aoensa. Inuenunꝰ
autẽ telpham eiꝰ ancillam interpretari
os hiens. Qua ꝓpt̾: hec ancilla illos figu¬
rat. quorum inp̃dicatione fidei euangłi¬
ce os erat: et cornon erat. dequib scͥptũ
est. Popłs hic me labiis honorat. cor autẽ
eorum longe est ame. dequib et apłs di¬
cit. qui predicas non furandũ furaris. Ue¬
runtam̃ ut etiam per hanc conditionem
libera illa uror iacob laborans. filios he¬
redes regnisuscipiat: ideo dñs dicit. Quȩ
dicunt facite. que autem faciunt: facere

Expanded text:
similitudines insinuare divinas, sicut elesimilitudines insinuare divinas, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De vetere quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore habendi numerosiores proles accensa. Invenimus autem Zelpham ancillam ejus interpretari os dicens, quapropter haec ancilla illos figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os erat, et cor non erat. De quibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus Apostolus dicit: Qui praedicas non furandum furaris . Verumtamen, ut etiam per hanc conditionem libera illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere
Abbreviated transcription (Latin):
Nascunt᷑ autẽ eis facilius atq copiosius
ex illo sermone fidei: quo predicant xͣ
crucifixũ. Rachel autẽ clara aspectu:
mente excedit deo. et uidet inpͥncipio
uerbum dm̃. apud dm̃. et uult parere
& non potest. quia generationẽ eius quis
enarrabit : ideoq contemplandi otia appe¬
tit. ut diuinitatem in effabilem cernat.
Uacare uult ab omĩ negotio. et ideo steri¬
lis: quia inuariis pressuris non subuenit.
sed quia et ipsa interdum procreandi
caritate in ardescit. uult enĩ docere quod
nouit. uidet sororem iabore agendi fili¬
is habundantem. & dolet potius currere
homines ad eam uirtutẽ. que eorũ neces¬
sitatib consulatur: quã ad illam unde
diuinũ aliquid discitur. Hic dolor figuratꝰ
uidetur in eo quod scriptum ẽ. Et relauit
rachel sororem suam. ꝓ inde quia purꝰ
intellectus spiritalis substantie uerbis
carne editus expͥmi ñ potest: eligit doc¬
trina sapientiȩ per quaslibet corporeas

Expanded text:
Nascuntur autem eis facilius atque copiosius Nascuntur autem eis facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum. Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo, et videt in principio Verbum Deum apud Deum, et vult parere, et non potest, quia Generationem ejus quis enarrabit? Ideoque contemplandi otia appetit, ut divinitatem ineffabilem cernat. Vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis, quia in variis pressuris non subvenit. Sed quia ipsa interdum procreandi charitate inardescit vult enim docere quod novit, videt sororem labore agendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem, qua eorum necessitatibus consulatur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprim non potest, elegit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas
Abbreviated transcription (Latin):
care. qͦd dictum ẽ ad iacob. Non est mo¬
ris in loco hoc. ut minor habeatur pͥus¬
quam maior. quia nõ absurde maior
appellatur: qui temꝑe pͥor.ẽ. Prior est
autẽ in hominis eruditione labor boni
oꝑis. quam requies contẽplationis. Ad
unum gͦ contendendum ẽ. sed propt̾ hoc
multa referenda sunt. Itaq due sunt u¬
xores iacob libere. ambe quippe sunt filie.
remuissionis peccatorum. hoc est dealba¬
tionis. quod est laban. ueruntam̃ una
amatur: alia toleratur. sed que tolerat᷑.
ipsa prius et uberus fecundatur. ut si
non propt̾ se ipsam: certe propt̾ filios di¬
ligatur. Labor enim iustorum. maximũ
fructum habet ineis: quos regno dei ge¬
nerant. inter multas tẽptationes et tri¬
bulationes. predicando euangłiũ ad eoᷤ
qui sunt inlaborib habundantius. in pla¬
gis supra modũ. in mortib sepius. ꝓpt̾
quos habent foris pugnas. intus timo
res. gaudium et coronam suam uocant.

Expanded text:
care, quod dictum est ad Jacob: Non est mocare, quod dictum est ad Jacob: Non est moris in loco hoc ut minor habeatur priusquam major. Quia non absurde major appellatur, qui tempore prior est. Prior est autem in hominis eruditione labor boni operis, quam requies contemplationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa referenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae, ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban, verumtamen una amatur, alia toleratur. Sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter seipsam, certe propter filios diligatur. Labor namque justorum maximum fructum habet in eis quos regno Dei generat inter multas tribulationes et tentationes, praedicando Evangelium ad eos qui sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habet foris pugnas, intus timores, quosque gaudium et coronam suam vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
& infua conuersatione meditatur nisi
doctrinam sapientie: quam pleriq se per¬
cepturos putant. statim ut se inseptẽ
p̃ceptis legis exercuerint. que sunt de
dilectione ꝓximi necuiquam noceatur. Id
Honora patrem tuum. et matrẽ tuã. Non
mechaberis. non occides. non furaberiᷤ.
non falsum testimoniũ dices. ñ concu¬
uatis postea quã homini. ꝓ concupita
uarias. quasi ꝑ huiꝰ scłi noctem toleran¬
tia laboris adheserit: uelut ꝓrachel lia
ad illam ꝑueniat si ꝑseuerant᷑ amat. accep¬
tis aliis septem preceptis. Ac si ei dicatur.
serui alios septem annos propt᷑ rachel.
ut sit pauper spũ. mitis. lugens. esurienᷤ
et sitiens iusticiam. misericors. mundi
cordis. pacificus. Uellet enim hõ si fieri
posset sine ulla tolerantia laboris que
inagendo patiendoq conplectenda est.
statim ad pulchre contemplationis deliti¬
as peruenire. sed hoc non pot̾ interra
morientium. hoc enim uidetur signifi¬

Expanded text:
s in conversatione sua meditatur, nisi s in conversatione sua meditatur, nisi doctrinam sapientiae? Quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerunt, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam honora patrem et matrem, non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concuatis posteaquam homini pro concupita uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spet sitiens justitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. Vellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris quae in agendo patiendoque est amplectenda, statim ad pulchrae contemplationis delicias pervenire, sed hoc non potest in terra morientium. Hoc namque videtur signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pie studiosus. et propt̃ hanc seruit gre
dei qua peccata nr̃a. et si fuerint sicut fe¬
nicium tanquã nix de albabuntur. La
ban quippe interp̃tat᷑ dealbatio. cui ser¬
uiuit iacob propt̾ rachel. Neq enim seqͥs¬
q conuertit sub grã remissionis peccato¬
rum seruire iusticie. nisi ut quiete iu¬
uat in uerbo ex quo uidetur pͥncipium
quod est ds̃. Ergo propt̾ rachel. non ꝓp¬
ter liam seruitur. Flam quis tantũ ama¬
uerit in operib iusticiȩ laborem actio¬
num atq passionũ: quis eam uitã propt᷑
se ipsam petierit. sicut nec iacob ham:
sed tam̃ sibi nocte subpositam. in usu
generandi amplȩxus. fecunditatẽ eiꝰ ex¬
pertus est. Dñs enĩ eam quia perse ip¬
sam diligi non poterat: pͥmo ut ad rachel
peruenretur tolerari fecit. deinde pro¬
pter filios cõm̃dauit. ita uͦ unus quisq
utilis dei seruus. sub dealbationis pecca¬
torũ suorũ grã constitutꝰ. quid aliud amanᷤ¬

Expanded text:
pie studiosus, et propter hanc servit gratiae pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei. Qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tanquam nix dealbabuntur. 6. Laban quippe interpretatur dealbatio; cui servivit Jacob 325 propter Rachel; neque enim se quisque convertit sub gratia remissionis peccatorum servire justitiae, nisi ut quiete vivat in verbo, ex quo videtur principium, quod est Deus. 7. Ergo propter Rachel, non propter Liam, servitur. Nam quis tandem amaverit in operibus justitiae laborem actionum, atque passionum? quis eam vitam propter seipsam expetiverit, sicut nec Jacob Liam? Sed tamen sibi nocte suppositam in usum generandi amplexus, fecunditatem ejus expertus est. Dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo, ut ad Rachel perveniretur, tolerari fecit. 8. Deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus, sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud aman
Abbreviated transcription (Latin):
ram ꝓmissionis accipiunt. unde hic pro¬
cul dubio aliquid significatur. Quã quã
enim due libere ux̃ores iacob ad nouum
testam̃tũ. qͦd inlibertatẽ uocatisumꝰ ex¬
istim̃tur pertinere: non tam̃ frustra due
sunt. nisi quia due uite nob̃ inxp̃i cor-¬
pore p̃dicantur. Una temporalis: inqua labo¬
ramus. alia autẽ eterna: inqua dilectio¬
nẽ dei contemplabimur. lia namq inter¬
pretatur laborans. rachel autẽ uisum pͥn
cipium. siue uerbum. actio gͦ huiꝰ uite in
qua uiuimus ex fide. laboriosa est in oꝑib
et incerta quo exitu perueniat adutilitatẽ
eorũ. quib consulere uolumus: ipsa ẽ lia¬
prior uxor iacob. ac ꝑ hoc. et infirmis ocłis
fuisse cõmemoratur. Cogitationes enim
mortalium timide et incerte ꝓuidentiȩ
nr̃e. spes uero ȩt̃ne contẽplationis dei
habens certam intelligentiam ueritatis:
ipsa est rachel. unde etiam dicit᷑ bona fa¬
cie et pulchra specie. hanc enĩ amat omis

Expanded text:
ram promissionis accipiunt: unde hic proram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nouum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisi pore praedicantur, una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpretatur laborans, Rachel autem visus, sive principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus et incerta; quo exitu perveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. Ipsa eprior uxor Jacob, ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Spes vero aeternae contemplationis Dei, habens certam intelligentiam veritatis, ipsa est Rachel. Unde etiam dicitur: Bona facie, et pulchra specie . Hanc enim amat omnis