comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe aũt illa que bona st̃ prius apparent:
inquib etiã temerariũ beniuolentie ui¬
diciũ cauendũ ẽ: ne cũ totum bonũ pu¬
taueris ea que postea mala apparuerint
securũ et imparatũ te inueniant. et gra¬
uius offendant: ut cũ quẽ temere di¬
lex eras. acerbius oderis. quod nefas ẽ
Quia etiã sinulla eius bona p̃cederent.
et hec que postea apparuerunt mala
prius eminerent. toleranda tam̃ erant.
donec om̃ia cũ illo ageres. quib talia
sauari solent: quantomagis cũ ea bona
p̃cesserunt. quȩ tanquã pignora nos
debent ad posteriora toleranda constrin¬
gere: Ipsa ẽ gͦ lex xp̃i ut inuicẽ one¬
ra nr̃a portemus. Xp̃m aũt diligendo.
facile sustineamus infirmitatẽ alteriꝰ.
etiã quẽ nondũ ꝓpt̾ sua bona diligi¬
mus. Cogitamus enĩ: quia ille quẽ
cũ diceret. et ꝑibit infirmus intua
ẽ: ut si illũ infirmũ. ꝓpt̾ uiciũ quo in¬
firmus ẽ. minus diligimus : illũ ineo

Expanded text:
pe autem illa quae bona sunt, prius apparent: pe autem illa quae bona sunt, prius apparent: in quibus etiam temerarium benevolentiae judicium cavendum est, ne cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et imparatum te inveniant, et gravius offendant, ut eum quem temere dilexeras acerbius oderis, quod nefas est: quia etiamsi nulla ejus bona praecederent; et haec quae post apparuerint mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. Cogitamus enim, quia ille quem cum diceret: Et peribit infirmus in tua est ! Ut si illum infirmum propter vitium quo infirmus est, minus diligimus, illum in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Sane quãuis raro. tam̃ aliquociens ac¬
cidit: ut eius quẽ uolumus in amicici¬
am reciꝑe: prius nobis innotescant ma¬
la quã bona. Quibus offensi. et quodã
mͦ reꝑcussi relinquimus eũ: et adbonoꝵ
eius quȩ forte occultiora sunt indagatio
suos. ut cuis infirma toleremus: ut adquȩ¬
dam sana inquorũ delectatione ad quies¬
camus. ꝑcaritatis tolerantiã ꝑducam̃.
Ait eni. Non ẽ opus sanis medicus: s
etiã eũ qui om̃i expaite fortassis egro¬
tat repellere ab animo ñ debemꝰ. qm̃
sanari potest ꝑuerbũ dĩ: quantominus eum.
qui ꝓpt̃ nos uideri potest totus egrotus.
quia quedã eius saucia in primo ingres¬
su amiciciȩ ñ potiumus sustinere. et quod
ẽ grauius. cũ offensione animi de toto ho¬
mine ausisumꝰ temerariã p̃iudicii ferre
sententiã÷ ñ tim̃tes quod dictum ẽ. nolite
udicare ne uidicemini. et in qua m̃sura
mensi fueritis. in ea remecietur uobis: Se¬

Expanded text:
Sane quamvis rarius, tamen aliquoties acSane quamvis rarius, tamen aliquoties accidit ut ejus quem volumus in amicitiam recipere, prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quodam modo repercussi relinquimus eum, et ad bonorum ejus, quae forte occultiora sunt, indagatiosuos, ut ejus infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione acquiescamus, per charitatis tolerantiam perducamur. Ait enim: Non est opus sanis medicus, etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per verbum Dei, quanto minus eum, qui propter nos videri potest totus aegrotus, quia quaedam ejus saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere, et quod est gravius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praejudicii ferre sententiam? non timentes quod dictum est: Nolite judicare, ne judicemini; et, Qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis . Sae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. non sit occultum. Istȩ cogitationes
depͥm̃tes suꝑbiã. et acuentes caritatẽ:
faciunt onera fr̃na inuicem ñ solum
equo animo s etiã libentissme susti¬
neri. Nullomͦ aũt de quoquã homine in¬
cognito ferenda sententia ẽ. Et nemo nisi
ꝑamiciciã cognoscitur. Et idõ amicoꝵ
mala firmius sustinemiis: quia bona eoꝵ
nos delectant et tenent. Nullius itaq re¬
pudianda ẽ amicicia. sese ingerentis ad
amiciciã copulandã: non ut statim re¬
cipiatur. s ut recipiendus optetur: atq
ita tractetur: ut recipi possit. Illũ enim
receptũ in amiciciã. possumꝰ dicere: cui
om̃ĩa consilia nr̃a refundere audeamus.
Et si quisquã quise non audet ingerere
ad amiciciã faciendã. cũ aliquo nr̃o tem¬
porali honore aut dignitate reuocatur.
descendendũ ẽ ad eũ et offerendũ illi
quadã communitate et submissione
anime. quod petere ꝑse ipse non audet̃.

Expanded text:
esse, non sit occultum. Istae cogitationes esse, non sit occultum. Istae cogitationes deprimentes superbiam, et acuentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem, non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito ferenda sententia est: et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. 6. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingenerentis ad amicitiam copulandam; non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur, ut recipi possit. Illum enim receptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia consilia nostra refundere audeamus. Et si quisquam est qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate revocetur; descendendum est ad eum, et offerendum illi quadam comitate et submissione animi, quod petere per se ipse non audet.
Abbreviated transcription (Latin):
do sicut quidã suspicantur: et hi qui¬
maxime. qui mendaciis suis defenden
dis que denegare ñ posst̃: alicuiꝰ mag¬
n exempli patrociniũ requirunt. Dein¬
de etiã illud cogitandũ nullũ eẽ homi¬
nẽ qui ñ possit habere aliquid bont qd̃
tu nondũ habes. etiã silateat. in quo si
ne dubio possit te eẽ suꝑior. Quȩ cogita¬
tio ad continendam et edomandã suꝑbiã
ualetꝰ: ne arbitreris qm̃ tua quedã emunẽt¬
bona. et apparent. ideo alterũ nullũ ha¬
bere quȩ lateant: et fortasse maioris pon¬
deris bona. quibus te suꝑat nescientem.
Nlon eñi falli nos. aut adulatione potius
uti apłs ubet: cũ dicit. Nichil ꝑconten¬
tionem neq ꝑ mnanem głam: s. in humili¬
tate m̃tis alter alterũ existimantes suꝑi¬
orem sibi. N hoc ita debemꝰ existimare ut
ñ existimemꝰ. s nos existimare fingamꝰ:
tum inalio. quo nobis suꝑior sit: etiã¬
sibonũ nr̃m quo illo uidemur suꝑiores

Expanded text:
do, sicut quidam suspicantur, et hi do, sicut quidam suspicantur, et hi maxime qui suis mendaciis dedis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum quod tu nondum habene dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam et edomandam superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortasse majoris ponderis bona, quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti Apostolus jubet cum dicit: Nihil per contentionem neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis alter alterum existimantes superiorem sibi . Non hoc ita debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existimare fingamus;osse in alio, quo nobis superior sit, etiamsi bonum nostrum, quo illo videmur superiores
Abbreviated transcription (Latin):
us eñĩ dixerat. ñ quȩ sua st̃ unusqͥsq
intendentes.: s ea quȩ alioꝵ. Huic sen¬
tentiȩ contexiut. quod dictũ ẽ. Nam
ita sequitur. Hoc sentite inuobis. quod
et inxp̃o iħu: Adhoc dumtaxat. ut quẽ¬
admodũ ille ineo quod uerbũ caro factĩ
ẽ. et habitauit innobis. et sine peccato
cũ eẽt. peccata nr̃a suscepit: ñ attesidit
Huc cogitationi accedit etiã illa cogi¬
tatio. quia ille suscepit hominẽ. nos
aũt homines sumꝰ: et considerare debe¬
mus. quod egritudinẽ si
animȩ siue corporis quã m
homine alio uidemus. etiã nos habert
potiumus. aut possumꝰ. Hoc gͦ exbib&¬
mus ei euiꝰ infirmitatẽ portare uoluni.
quod ab illo nobis uellemus ex hibet.
si forte nos milla cẽns. et ipse ñ eẽt. Ad
hoc ꝓtinet. quod ipse apłs ait. Om̃ibus
om̃ia factus sum. ut om̃s lucrifacere: eo¬
ꝗnando scilicet in eo uicio etiã se ee po¬
tuisse. unde cupiebat aliũ liberare. Com
patiendo etiã pocuis id agebat. ñ m̃tien¬

Expanded text:
quae sua sunt unusquisque intendentes, sed quae aliorum. huic sententiae contexuit quod dictum est; nam ita sequitur: hoc sentite in uobis quod et in Christo Iesu, ad hoc dumtaxat, ut, quemadmodum ille in eo quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis, et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit Huic enim cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debquod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem. cogitando scilicet in eo uitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium lpatiendo enim potius id agebat, non mentien
Abbreviated transcription (Latin):
num tuũ: ut adueniente regno eus.
et nos cum illo regnemus. quod nobis
his uerbis ꝓmissum ẽ. Tunc dicam il¬
lis. Uenite benedicti patris mei: ꝑci¬
pite regnũ. quod uobis paratum ẽ ab
origine inundi. S plane si fecerimus
quod ibi sequitur: esuruii cñi et de¬
distis michi manducare. et cȩtera.
ꝓ misit patrib nr̃is: s cautionẽ fecit
quã legeremus et nos si facit nobiscũ
rationẽ. qui dignatus ẽ facere caucio¬
nẽ. et dicat. Legite debita mea. hoc ẽ.
debita ꝓmissionũ mearũ. et computa¬
te quȩ reddidi. computate etiã quȩ de¬
beoꝵ Ecce quã multa reddidi. modicũ ẽ.
quod debeo: P ro modico quod restat.
infidelem me ꝓmissorẽ ẽẽ putabitis:
Quid respondemus. contra manifestis¬
simam ueritatẽ: Ergo qui sterilis ẽ.
agat penitentiã: et faciat fructũ dig¬
num penitentie. Qui curius ẽ ut t̾rã
intueatur. t̃rena felicitate letetur: ĩstã

Expanded text:
num tuum : ut adveniente regno ejus, num tuum : ut adveniente regno ejus, et nos cum illo regnemus. Quod nobis his verbis promissum est: Tunc dicam illis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Sed plane si fecerimus quod ibi sequitur, Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, etc. . Promisit patribus nostris; sed cautionem fecit, quam legeremus et nos. Si faciat nobiscum rationem, qui dignatus est facere cautionem, et dicat, Legite debita mea, hoc est, debita promissionum mearum, et computate quae reddidi, computate etiam quae debeo: ecce quam multa reddidi; modicum est quod debeo: pro modico quod restat, infidelem me promissorem esse putabitis? quid respondebimus contra manifestissimam veritatem? Ergo qui sterilis est, agat poenitentiam, et faciat fructum dignum poenitentiae. Qui curvus est, terram intuetur, terrena felicitate laetatur, istam
Abbreviated transcription (Latin):
Modo aũt: et legitur et uidetur: ipsa
eccła. sic ẽ completa: non ei. dictum
ẽ. uide filia et audi: s audi et uide.
Audi p̃dicta: uide completa. Quomͦgͦ
gine: ꝓmissus ẽ. et natus ẽ. Non fece¬
rat mirabilia: ꝓmissa st̃. et fecit. Non¬
dum erat passus: ꝓmissum ẽ. et factũ
ẽ. Non resurrexerat: p̃dictum ẽ. et im¬
pletum ẽ. Nom̃ eius ꝑtotũ mundũ nõ
erat: p̃dictum ẽ. et factũ ẽ. Idola dele¬
ta et fracta non erant: p̃dictũ ẽ. et
impletũ ẽ. Heretici impugnantes ec¬
cłam non erant: p̃dictũ ẽ. et impletũ
ẽ. Sic et dies udicii nondum ẽ: s
quia p̃dictus ẽ. implebitur. An fieri
potest. ut qui intantis uerax appa¬
ruit: de die uidicii mendax sit : Pro¬
missorũ suoꝵ nobis cyrographum fe¬
cit. Non debendo eñĩ s ꝓmittendo. de¬
bitorem se ds̃ fecit: id ẽ. non mutuo
accipiendo. Non possumus gͦ ei dicere.
redde quod accipisti: s plane dicimus

Expanded text:
modo autem et legitur, et videtur. Ipsa modo autem et legitur, et videtur. Ipsa Ecclesia sic est completa. Non ei dictum est, Vide filia, et audi; sed, Audi et vide . Audi praedicta, vide completa. Quomodo gine, promissus est, et natus est: non fecerat mirabilia, promissa sunt, et fecit: nondum erat passus, promissum est, et factum est: non resurrexerat, praedictum est, et impletum est: nomen ejus per totum mundum non erat, praedictum est, et impletum est: idola deleta et fracta non erant, praedictum est, et impletum est: haeretici impugnantes Ecclesiam non erant, praedictum est, et impletum est. Sic et dies judicii nondum est; sed quia praedictus est, implebitur. An fieri potest ut qui in tantis verax apparuit, de die judicii mendax sit? Promissorum suorum nobis chirographum fecit. Non debendo enim; sed promittendo debitorem se Deus fecit: id est, non mutuo accipiendo. Non possumus ergo ei dicere, Redde quod accepisti. Quonia
Abbreviated transcription (Latin):
ab impiis: et dictum ẽ. Si filius dei
es: descende de cruce. Itane tu ꝑdide¬
ras potentiã: an pocuis demonstrabas
pacientiã: Et tam̃ illi insultauerutł:
et tam̃ illi irriserunt: tam̃ illi te occi¬
so quasi uictores discesserunt. Ecce
insepulchro iaces: ex surge dñe non
p̃ualeat homo. Non p̃ualeat impiꝰ
iminicus: non p̃ualeat cȩcus uidȩiis
Cũ eñi crucifigereris: p̃ualuisse tibi
uisus ẽ cȩcus uideus. Exsurge dne:
non p̃ualeat homo. Factũ ẽ aũt: om¬
nino factũ ẽ. Et quid restat. nisus
uidicentur gentes in conspectu tuo: Re¬
surrex it enĩ sicut nostis: ascendit incelũ:
unde uenturus ẽ iudicare iuuos et mor¬
tuos. Cia arbor infructuosa: non deri
deas. quia parcitur tibi. Dilata ẽ securis:
noli ẽẽ secura. Ueniet. et amputaberis.
Crede quia uenturus ẽ: ista om̃ia que
uides non erant Xp̃ianus populus to¬
to orbe trarũ aliquando non erat: in
ꝓpħia legebatur: int̾ra non uidebat᷑.

Expanded text:
ab impiis, et dictum est, Si Filius Dei ab impiis, et dictum est, Si Filius Dei es, descende de cruce . Itane tu perdideras potentiam, an potius demonstrabas patientiam? Et tamen illi insultaverunt, et tamen illi irriserunt, tamen illi te occiso quasi victores discesserunt. Ecce in sepulcro jaces: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Non praevaleat impius inimicus, non praevaleat caecus Judaeus. Cum enim crucifigereris, praevaluisse sibi visus est Judaeus caecus. Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Factum est, omnino factum est. Et quid restat, nisi ut judicentur gentes in conspectu tuo? Resurrexit enim, sicut nostis, ascendit in coelum: inde venturus est judicare vivos et mortuos. Cdeas, quia parcitur tibi: dilata est securis, noli esse secura; veniet, et amputaberis. Crede quia venturus est. Ista omnia quae vides, non erant. Christianus populus toto orbe terrarum aliquando non erat. In prophetia legebatur, in terra non videbatur:
Abbreviated transcription (Latin):
latus ẽ. suspensus ẽ: huc usq p̃ualu¬
it homo. dĩ filiũ comp̃hende. dĩ filiũ
fagellare. Dĩ filiũ spinis coronare: dĩ
filiũ ligno suspendere: tantũ p̃ualiut
depositus de ligno. positus ẽ insepul¬
chro: Si ibi remansisset: uere homo p̃¬
iħm alloquitur dicens. Exsurge dñe:
non p̃ualeat homo. Dñs incarne ue¬
nire dignatus. uerbũ caro factũ. uer¬
bũ suꝑ nos. caro int nos. uerbũ caro
uit dm̃ et hominẽ. Uirginẽ unde nas¬
cereris scđm carnẽ elegisti: uirginem
concipiendus inuenisti:. natus uirginẽ
reliquisti: s non agnoscebaris. Appa¬
rebas: et latebas. Apparebat infirmi¬
tas: latebat potestas. Hoc totũ factũ
ẽ. ut sanguinẽ funderes: quod ẽ p̃tiũ
nr̃m. F ecisti tanta miracula: ualitudi¬
nibus egrotorũ sanitatẽ tribiustr:
beneficia multa prestitisti: et recepi¬
sti malũ ꝓbono. Insultatũ ẽ tibi. in
ligno pependisti. Agitatum ẽ caput

Expanded text:
latus est, suspensus est. Hucusque praevalulatus est, suspensus est. Hucusque praevaluit homo, Dei Filium prehendere, Dei Filium flagellare, Dei Filium spinis coronare, Dei Filium ligno suspendere. Tantum praevaluidepositus de ligno, positus est in sepulcro? Si ibi remansisset, vere homo prJesum alloquitur dicens: Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Domine, in carne venire dignatus es, Verbum caro factus, Verbum super nos, caro inter nos, Verbum caro inter Deum et hominem: virginem unde nascereris secundum carnem elegisti, virginem concipiendus invenisti, natus virginem reliquisti. Sed non agnoscebaris: apparebas, et latebas. Apparebat infirmitas, latebat potestas. Hoc totum factum est, ut sanguinem funderes, quod est pretium nostrum. Fecisti tanta miracula, valetudinibus aegrotorum sanitatem tribuisti, beneficia multa praestitisti, et recepisti mala pro bonis. Insultatum est tibi, in ligno pependisti: agitatum est ante te caput
Abbreviated transcription (Latin):
desistens: homo ẽẽ dignatus ẽ. Quid
ẽ gͦ. exurge dñe. non p̃ualeat homo:
Si om̃is homo mendax: ex urge ueritas:
non p̃ualeat falsitas. Homo gͦ si uult
ẽẽ aliquid boni: non sit de suo ꝓprio.
Si eñi de suo ꝓprio eẽ uoluerit: m̃dax
erit. Siuerax ẽẽ uoluerit: de dĩ. non de
leat homo. Tantũ ualuit iñdaciũ ante
diluuiũ: ut post diliuuũ octo homi¬
nes remansissent. ꝑ ipsos tra rursum
impleta ẽ hominibꝰ m̃dacibꝰ. et electꝰ
ẽ populus dĩ. Facta st̃ multa miracu
la: p̃rogata diuina beneficia: ad t̾ram
ꝓmissionis ꝑductus ẽ. Ab egiptiorũ
seruitute liberatus: ꝓpħe in illo exci¬
tati sunt: templũ accepit: sacerdociũ
accepit. Unctionẽ accepit. legem ac¬
cepit. s de se ipso postea dictum ẽ.
sus. Non p̃ualeat homo: uł quia ds̃
factus ẽ homo s etiã ipse faciens di¬
uina contemptus ẽ: prestans tam mul¬
ta beneficia. Comp̃hensus ẽ. flagel¬

Expanded text:
desistens, homo esse dignatus est. Quid desistens, homo esse dignatus est. Quid est ergo, Exsurge, Domine, non praevaleat homo? Si omnis homo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat falsitas. Homo ergo, si vult esse aliquid boni, non sit de suo proprio. Si enim de suo esse voluerit, mendax erit. Si verax esse voluerit de Dei, non de leat homo. Tantum valuit mendacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum servitute liberatus: Prophetae in illo excitati sunt, templum accepit, sacerdotium accepit, unctionem accepit, legem accepit. Sed de ipso postea dictum est,sus. Non praevaleat homo, vel quia Deus factus est homo. Sed etiam ipse faciens divina contemptus est, praestans tam multa beneficia prehensus est, flagel
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. in sordib agunt: si tam̃ intelligãt.
et ueracit̾ agant. Hur gͦ arbori dicit᷑.
Age penitentiã : apꝓpinquabit enĩ
regnũ celorũ. Quid illa mulier. decẽ
et octo annos habens in infirmitate:
Sex dieb. ds̃ ꝑfecit oꝑa sua. Ter seni:
decem et octo faciunt. Quod gͦ signi¬
ficat trienniũ in arbore: hoc decem
et octo in illa muliere. Curua erat:
sursũ aspicere non poterat: quia sur¬
sum cor. sine causa audiebat. S ere¬
xit eam dñs. Est gͦ spes. s filiiꝰ quo¬
usq ueniat dies iudicii. Multũ sibi
dat homo. Et quid ẽ. homo: Iustus
homo. Magnũ ẽ aliquid homo: s tam̃
iustus homo. Grã dĩ ẽ iustus homo
Nam quid ẽ homoͬ nisi quod memor
es eius: Uis uidere quid ẽ homo: Om¬
nis homo mendax. Cantauimus. Ex¬
surge dñe. non p̃ualeat homo. Quid
ẽ. non p̃ualeat homo: Nonne
apłi homines erant: Nonne martires
homines erant. Ipse dñs iħc. ds̃ ẽẽ non

Expanded text:
tiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, tiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum et octo annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. Ter seni, decem et octo faciunt. Quod ergo significavit triennium in arbore, hoc decem et octo anni in illa muliere. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? Justus homo magnum aliquid est homo. Sed tamen justus homo, gratia Dei est justus homo. Nam, Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? Omnis homo mendax . Cantavimus, Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Quid est, non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines erant? Nonne martyres homines erant? Ipse Dominus Jesus Deus esse non
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ: id ẽ. homo de homine. obno¬
xiiis de debitore: mortalis de mortali:
peccator de peccatore. Hos gͦ appellat
in hac arbore. qui ꝑ om̃e tempus fru¬
ctum dare noluerunt: et ꝓpt̾ hoc im¬
minebat securis radicib arboris infru¬
ctuose. Int̃cedit colonus: differtur sup¬
pliciũ. ut adhibeat᷑ auxiliũ. Qui autẽ
int̾̃cedit colonus: ẽ om̃is sc̃s qui in
tra ȩccłam orat. ꝓ eis qui st̃ extra ec¬
cłam. & quid orat: Dñe dimitte illi
et hoc anno: id ẽ. tempore isto sub
gr̃a. parce peccatorib parce infidelib:
parce sterilib parce infructuosiscir¬
cum fodio ei: et adhibeo cophinũ ster¬
coris. Si fecerit fructũ: bene. Sin aũt
minus: uenies et amputabis eam. Ue¬
circum fodere. nisi humilitatẽ et pera¬
tentiã docere: Fossa eñi. humilis t̃ra:
cophinũ stercoris: in bono intellige. Sor¬
des st̃: s fructũ dant. Sordes doloris.
dolor ẽ peccatoris. Qui agunt peniten¬

Expanded text:
humanum: id est, homo de homine, obnohumanum: id est, homo de homine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit coltra Ecclesiam orat pro eis qui sunt extra Ecclesiam. Et quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem minus, venies et amputabis eam. Vecircumfodere, nisi humilitatem et poenitentiam docere? Fossa enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes cultoris, dolores sunt peccatoris. Qui agunt poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
e arbore ficulnea quȩ trieun¬
um habebat. et fructum non
ferebat. et de muliere quȩ decem an
nos et octo habebat in infirmitate:
quod dñs donauerit audite. Arbor¬
eñi ficulnea: genus humanũ ẽ. Tri¬
ennium aũt: tria ft̃ tempora. Unũ
ante legeni: alterũ sub lege: tcui sub gr̃a.
Non ẽ aũt inportunum: ut arbor ficul¬
nca intelligatur genus humanũ. Primus
homo eñi quando peccauit: foliis ficul¬
neis pudenda uelauit. Hȩc uelauit. un¬
de nati sumꝰ menbra. Quȩ eñi aute pec¬
catum fuerant głanda: post peccatum
pudenda sunt facta. Deniq antea nu¬
di erant: et non confundebantur. Nõ
eñi erat unde crubescerent: quando
peccatũ non p̃cesserat. Nec poterant
de sui creatoris oꝑib erubescere: quia
oꝑibus creatoris sui bonis. nullũ adhuc
malũ opus suũ miscuerant. Nondum
eñi manducauerant de ligno scientie
boni et mali: unde manducare ꝓbibi¬
ti erant. Postea gͦ quã manducauert̃
et peccauerunt. ortũ ẽ de illis genus

Expanded text:
e arbore ficulnea quae triennium habebat et fructum non afferebat, et de muliere quae decem et octo annos habebat in infirmitate, quod Dominus donaverit audite. Arbor ficulnea, genus humanum est. Triennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta. Denique antea nudi erant, et non confundebantur. Non enim erat unde erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malum opus suum miscuerant. Nondum enim manducaverant de ligno scientiae boni et mali, unde manducare prohibiti erant. Postea ergo quam manducaverunt et peccaverunt, natum est de illis genus
Abbreviated transcription (Latin):
prius pascas animã tuã. Crede in xp̃m
et mundabunt᷑ que initus st̃. et que fo¬
ris st̃ munda erunt. Conuersi addnm̃¬
din patrem om̃ipotentẽ. puro ei corde
quantũ potest paruitas nr̃a. maximas
atq ueras gr̃as aganus: petentes toto
animo singłarem mansuetudinẽ eius.
ut preces nr̃as in beneplacito suo exau¬
dire dignetur. inimnicũ qͦ anr̃is actib
et cogitationib sua uirtute expellat:
nob̃ multiplicet fidem: m̃tẽ gub̾net:
sp̃itales cogitationes concedat. et ad
beatitudinẽ suã ꝑducat: ꝑ eũ qui cũ

Expanded text:
prius pascas animam tuam. Crede in Christum; prius pascas animam tuam. Crede in Christum; et mundabuntur quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Conversi ad DomDeum Patrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem suam perducat: per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
latere xp̃m: & ait illis. Noui quia fa¬
rutam: sed ego alias elemosinas loquor.
Contempuitis iudiciũ et caritatẽ. In
iudicio et caritate: fac elemosinã cũ
anima tua. Quid ẽ. in uidicio: Res¬
pice. et inuenies. Displice tibi: ꝓnun¬
tia inte. Et quid ẽ caritas: Dilige dñm
intoto corde tuo: tota anuna tua. et
cũ anima tua. in conscientia tua. Hanc
aũt elemosinã si pret̃mittis : da quan¬
tũ uis. dona quantũ uis. retrahe de
fructib tuis. non decimas s dimidias:
Nouẽ partes da. et unã tibi diite:
Nichil facis. quando tecũ non facis:
et tecũ pauꝑ es. Anima tua uescatur:
ne fame ꝑeat. Da illi panẽ. Quẽ panẽ
inquis: Ipse tecũ loquitur. Iusi audi¬
res et intelligeres et crederes dñm: ipse
tibi diceret. Ego sum panis uiuus: qui
de cȩlo descendi. Nonne istum primũ
dares anime tue: et faceres cũ illa ele¬
mosinam: Si gͦ credis: debes facere. ut

Expanded text:
latere Christum; et ait illis: Novi quia falatere Christum; et ait illis: Novi quia farutam: sed ego alias eleemosynas loquor: contemnitis judicium et charitatem. In judicio et charitate fac eleemosynam cum anima tua. Quid est in judicio? Respice, et inveni; displice tibi, pronuntia in te. Et quid est charitas? Dilige Dominum Deum in toto corde tuo, et tota anima tua, et iam prius cum anima tua, in conscientia tua. Hanc autem eleemosynam si praetermittis, da quod vis, dona quantum vis; retrahe de fructibus tuis, non decimas, sed dimidias; novem partes da, et unam tibi dimitte: nihil facis, quando tecum non facis, et tecum pauper es. Anima tua vescatur, ne fame pereat. Da illi panem. Quem panem, inquit? Ipse tecum loquitur. Tu si audires, et intelligeres, et crederes Domino, ipse tibi diceret: Ego sum panis vivus, qui descendi de coelo . Nonne istum panem primum dares animae tuae, et faceres cum illa eleemosynam? Si ergo credis, debes facere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nia munda sunt uobis. Quid ẽ. facite
elemosinã : facite miscđiam. Quid ẽ.
facere miscđiam: Si intelligis ate inci¬
pe. Quomͦ eñi es misericors alteri. si cru¬
delis sis tibi: Date elemosinã: et om̃ia
munda sunt uob̃. ł acite uerã elemosinã.
Quid ẽ ȩlemosina: Miscdia. Audi scrip¬
turam. Miserere anune tuȩ: placens deo.
fac elemosinam: miserere animȩ tue pla¬
cens dõ. Mendicat ante te anima tua:
redi ad conscientiam tuã. Quicumq¬
male uius. quicumq infideliter uiuis. re¬
di ad conscientiam tuã. et ibi inuenis m̃¬
dicantem animã tuã: inuenis egentem:
inuenis pauꝑem: inuenis erumnosam:
imienis forte nec egentẽ: s egestate ob¬
mutescentẽ. Nam si mendicat: esurit
iusticiã. Quando inueneris talem ani¬
mam tuã: intus incorde tuo st̃ illa:
ma tua. Hoc enĩ dixit illt.S ille non
intellexit. quando enarrauit illis ele¬
mosinas quas faciebant. et putabãt

Expanded text:
nia munda sunt vobis? Quid est, Facite nia munda sunt vobis? Quid est, Facite eleemosynam? Facite misericordiam. Quid est, Facite misericordiam? Si intelligis, a te incipe. Quomodo enim es misericors alteri, si crudelis sis tibi? Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis. Facite veram eleemosynam. Quid est eleemosyna? Misericordia, Audi Scripturam: Miserere animae tuae placens Deo . Fac eleemosynam, miserere animae tuae placens Deo. Mendicat ante te anima tua, redi ad conscientiam tuam. Quicumqmale vivis, quicumque infideliter vivis, redi ad conscientiam tuam: et ibi invenis mendicantem animam tuam, invenis egentem, invenis pauperem, invenis aerumnosam, invenis forte nec egentem, sed egestate obmutescentem. Nam si mendicat, esurit justitiam. Quando inveneris talem animam tuam intus in corde tuo sunt illa,ma tua. Hoc enim illi dixit; sed ille non intellexit, quando enarravit illis eleemosynas quas faciebant, et putabant
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Decuã partẽ detrahebant: et ele-¬
mosinas dabant. C redo gͦ qͥa reuoca¬
uerunt ad se. et putauerunt dñm xp̃m
uanit loqui quasi eis qui non facerent
ȩlemosinas. cũ ipsi scirent oꝑa sua: quod
et minutissima et contemptibilia fructu¬
um suoꝵ decimabant. et elemosinas da¬
bant. Irriserunt illũ apud se. talia dicen¬
.rit. Ueruntam̃ uẽ uob̃ scribȩ et pharisei:
qui decimatis mentã. et cẏminũ. et ru¬
tam. et om̃e holus. Ut sciatis. noui ele¬
mosinas ur̃as: certe iste st̃ elemosine ur̃ȩ
Iste st̃ decime. Etiã minuta queq et
contemꝑtibilia fructuũ ur̃oꝵ decimatis.:
et relinquitis grauiora legi ¶Iudiciũ et
caritatẽ: adtendite. Reliquistis uidiciũ
et caritatẽ: et decina tis olera. Non est
hoc facere elemosinã. Et hȩc inquit opor¬
tet facere: et illa non omittere. Quȩ:
facere iudiciũ et caritatẽ: iusticiã et
iniscdiam: et illa non omittere. Facite
lis dixit: facite elemosinas: et ecce om¬

Expanded text:
t, decimam partem detrahebant, et eleemosynas dabant. Credo ergo quia revocaverunt ad se, et putaverunt Dominum Christum inaniter loqui, quasi eis qui non facerent eleemosynas: cum ipsi scirent opera sua, quod et minutissima et contemptibilia fructuum suorum decimabant, et eleemosynas dabant. Irriserunt illum apud se talia dicennxit: Verumtamen vae vobis, Scribae et Pharisaei, qui decimatis mentam, cuminum et rutam, et omne olus. Ut sciatis, novi eleemosynas vestras. Certe istae sunt eleemosynae vestrae, istae sunt decimae: etiam minuta quaeque et contemptibilia fructuum vestrorum decimatis: Et relinquitis graviora Legis, judicium et charitatem. Attendite. Reliquistis judicium et charitatem, et decimatis olera. Non est hoc facere eleemosynam. Et haec, inquit, oportet facere, et illa non omittere. Quae facere? Judicium et charitatem, justitiam et misericordiam; et illa non omittere. Facite lis dixit, Facite eleemosynam, et ecce om
Abbreviated transcription (Latin):
cor. quid ẽ. date elemosinã. et ecce om̃ia
munda st̃ uob̾: Adtendamus: et forte ip¬
cogitauerunt illi qui dabant elemosi¬
nas. & quomͦdabant: Om̃ia sua decuna¬
bant: et de om̃ibus suis fructib decimã
partẽ detrahebant: et ipsam dabant. s̃i
facile aliquis facit xp̃ianus. Ecce quod
faciebant uidei: non triticũ solũ. s et
uinũ et olcũ. Neq hoc solũ: s etiã et
res contemptibiles ꝓpt̃ p̃ceptũ: cymi

Expanded text:
cor; quid est, Date eleemosynam, et ecce omnia cor; quid est, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Attendamus, et forte ipt eleemosynas. Et quomodo dabant? Omnia sua decimabant, de omnibus suis fructibus decimam partem detrahebant, et ipsam dabant. Non facile hoc aliquis facit Christianus. Ecce quod faciebant Judaei. Non triticum solum, sed et vinum et oleum: neque hoc solum, sed etiam et res contemptibiles propter praeceptum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in epła sua ita loquitur. Sic inquit et
tisina saluos faciet. Non carnis depo¬
sitio sordiũ: s conscientie bone inter¬
in dm̃. rogatio Hanc conscientie bone int̾ro¬
gationem pharisei contempnebant:
et quod erat foris lauabant: intus inqͥ
postea: Ueruntam̃ date elemosinã: et ec¬
ce om̃ia munda st̃ uobis. Laudata ẽ ele¬
mosina: facite et ꝓbate: s paulisꝑ adten¬
dite. Phariseis dictũ ẽ. Pharisei isti ui¬
dei erant. quasi egregii uideoꝵ: nobilio¬
res eñi atq doctores tunc pharisei uoca.¬
bantur: Baptismo. xp̃i abluti non erant.
in xp̃m filiũ dĩ unigenitũ. qui it̃ illos
ambulabat et nõs agnoscebat᷑. nondũ
crediderant. Quomͦ eis dicit date elemo¬
sinam. et ecce om̃ia munda st̃ uobis: Si
audirent illũ pharisei. eis dicente date¬
da illis eent om̃ia. Quid opus erat. ut cre¬
derent in ed̃: Si aut mundari non possĩt.
nisi credentes in cum qui fide mundat

Expanded text:
in Epistola sua ita loquitur: Sic, inquit, et in Epistola sua ita loquitur: Sic, inquit, et tisma salvos faciet; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hanc conscientiae bonae interrogationem Pharisaei contemnebant, et quod erat foris lavabant: intus inquipostea? Verumtamen date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Laudata est eleemosyna, facite et probate. Sed paulisper attendite: Pharisaeis dictum est. Pharisaei isti Judaei erant, quasi egregii Judaeorum. Nobiliores enim atque doctiores tunc Pharisaei vocabantur. Baptismo Christi abluti non erant: in Christum Filium Dei unigenitum, qui inter illos ambulabat, et ab eis non agnoscebatur, nondum crediderant. Quomodo ergo eis dicit, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Si audirent illum Pharisaei, et darent eda illis essent omnia; quid opus erat ut crederent in eum? Si autem mundari non possent, nisi credentes in eum qui fide mundat
Abbreviated transcription (Latin):
ineo quod phariseis dicebat: suos
itiq discipłos commonebat. ne incor¬
poris mundatione putarent eẽ iusticiã.
Om̃i eñi die pbarisei antequam pran¬
derent. abluebant se aqua: quasi cotidia¬
na lauatio. posset ẽẽ cordis mundatio.
deniq quales eẽnt ostendit. Ille dicebat
interiora cernebat. Deniq ut hoc sciatis:
ille phariseus cui respondit. xp̃c. apud
seipsũ cogitauit. uoce non sonuit: Et
ille tam̃ audiuit. Apud se eñi rephen¬
dit dnm iħm xp̃m: quia sic uenit ad
conuiuiũ eius. non lotus. Ille cogitabat.
hic audiebat: ideo respondebat. Quid
gͦ respondit: Nunc uos pharisei quod
foris ẽ parapsidis lauatis: intus autem
pleni estis dolo et rapina. Quenire ad pͣn
iuitatus: Magis obuirgando peꝑcit:
ut correcto inuidicio parceret. Deinde
quid ostendit nob̾: Quia et baptismũ
quod semel adhibetur ꝑfidẽ: mundat.
F ides aũt intus ẽ: non foris. Unde dici¬
tur et legitur in actib apłorũ. Fide
mundans corda eoꝵ. Et apłs petrus

Expanded text:
in eo quod Pharisaeis dicebat, suos utique discipulos commonebat, ne in corporis mundatione putarent esse justitiam. Omni enim die Pharisaei, antequam pranderent, abluebant se aqua: quasi quotidiana lavatio possit cordis esse mundatio. Denique quales essent, ostendit. Ille dicebat sed etiam interiora cernebat. Denique ut hoc sciatis, ille Pharisaeus cui respondit Christus, apud se ipsum cogitavit, voce non sonuit, et ille tamen audivit. Apud se enim reprehendit Dominum Christum, quia sic venit ad convivium ejus non lotus. Ille cogitabat, hic audiebat, ideo respondebat. Quid ergo respondit? Nunc vos, Pharisaei, quod foris est paropsidis lavatis: intus autem pleni estis dolo et rapina. O venire ad prainvitatus? Magis objurgando pepercit, ut correcto in judicio parceret. Deinde quid ostendit nobis? Quia et Baptismum, quod semel adhibetur, per fidem mundat. Fides autem intus est, non foris. Unde dicitur et legitur in Actibus Apostolorum, Fide mundans corda eorum . Et apostolus Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
Tu adde quẽ tollis: tu adimple quẽ
minuis. et nobiscũ ambo consistitis:
quia nec tu tollis. nec tu minuis. eũ
qui et alter ẽ apatre. et conuincat
sabellianũ. et equalis patri. Et con¬
iuncat arrianũ. Utrisq eñi clanat.
Ego et pat̾ unũ sumꝰ. Quod ait unũ.
audiant arriani: Quod ait sumus.
audiant sabelliani: Q nec illi equalẽ.
nec illi alterũ negando. sint uani.
Si gͦ qm̃ dixit uerba que ego loqͦr
uobis ameipso ñ loquor. ꝓpt̾ea putat᷑¬

Expanded text:
Tu adde quem tollis, tu adimple quem Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putat
Abbreviated transcription (Latin):
lius: ñ a seipso loquitur. Dicunt sa¬
belliani contra: id ẽ patri passiani.
fcce qui pat̃ ẽ: ipse ẽ et filius. Qiud
ẽ eñi pat̃ inme manens ipse facit. ni¬
si inme maneo ego qui facio: Contra¬
ria dicitis: s ñ eo modo sicut ẽ falsũ
contrariũ uͦ. s sicut st̃ int̾ se duo falsa
contraria. Errando indiuersa istis: in
medio ẽ uia quã reliquistis. Int̾ uos ip¬
sos longiore int̾uallo separati estis. quã
ab ipsa uia. cuiꝰ desertores estis. Uos hinc.
uos aũt illinc: huc uenite. Alteri ad
alteros transire nolite: s hinc atq il¬
linc ad nos ueniendo. inuicem uos in¬
uenite. Sabelliani: agnoscite quem
pret̃mittitis: Arriani. ȩquate. quẽ sub¬
ditis: et inuia uera nobiscũ ambulatis.
Est eñi. quod inuicem ex uobis. alteri
ex alteris ammoneri utriq debeatis.
lem asserat patri. Audi arriaue. Us¬
q ad eo filus equalis ẽ patri: ut sa¬
bellianus eundẽ dicat ẽẽ et patrẽ.

Expanded text:
lius, a seipso non loquitur. Dicunt Salius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse et Filius; quid im est, Pater in me manens, ipse facit opera, nisi, in me maneo ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. lem asserat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
udite aurib accipite intibus
dilectissimi: loquentib qui¬
dem nobis. s ipso diͦcente. qui
ñ recedit anobis. Dñs dicit: quod mͦ
cũ legeretur audistis. Uerba que lo
quor uobis: ame ipso ñ loquor. Pater
aũt inme manens: facit oꝑa ipse. Er¬
go et uerba oꝑa st̃: Plane ita st̃. Nã
ꝓfecto qui ꝓximũ loquendo edificat:
bonũ opus oꝑatur. S quid ẽ. ameip
so ñ loquor: nisi ame ipso ñ sum qui
loquor: Ei quippe tribuit quicquid
facit: de quo ẽ ipse qui facit. Pat̃ enĩ
ds̃: ñ ẽ de aliquo. Filius aũt ds̃. patri
de dõ: et lum̃. s ñ delumine. Iste uͦ ds̃
de dõ: lum̃ de lumine. Nam inhisdu¬
abus sentenciis. una qua dictum ẽ.
ñ ame ipso loquor. alia qua dictum
ẽ. pat̾ aũt inine manens. ipse facit
oꝑa: singłas tenentes. diuersi nobis
aduersantur heretici. qui ñ ex una
parte.s incontraria conantes. auia
ueritatis ex orbitant. Arriani quip¬
pe dicunt. Ecce mne qualis ẽ patri fi¬

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater aut? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Fi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm uidere concupiscamus. de quo
dicit scriptura qui plantauit au¬
rem non audiet: qui fuixit oculũ
non considerat: Non ergo audit:
qui tibi fecit unde audias: Et nõ
uidet: qui creauit unde uideas:
Bene in ipso psalmo p̃loquitur et
dicit. Intelligite ergo qui insipien¬
tes estis inpopulo: et stulti aliquan¬
do sapite. Multi eñĩ mala ꝓpt̃ea
faciunt: dum putant quod non ui¬
deantur adeo : Et difficile ẽ quidẽ.
ut eum credat uidere non posse:
sed putant nolle. P auei inueniunt᷑
tante impietatis: et impletur in eis
quod scriptũ ẽ. Dixit stultus incor¬
de suo: non ẽ. ds. Insania ista. pauco

Expanded text:
Deum videre concupiscamus, de quo Deum videre concupiscamus, de quo dicit Scriptura: Qui plantavit aurem, nonne audiet? qui finxit oculum, nonne considerat? Non ergo audit, qui tibi fecit unde audias? et non videt, qui creavit unde videas? Bene in ipso Psalmo praeloquitur et dicit, Intelligite ergo, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite . Multi enim propterea mala faciunt, dum putant quod non videantur a Deo. Et difficile est quidem ut eum credant videre non posse: sed putant nolle. Pauci inveniuntur tantae impietatis, ut impleatur in eis quod scriptum est, Dixit stultus in corde suo, Non est Deus . Insania ista pauco
Abbreviated transcription (Latin):
nus eẽ uis: a minimo incipe. Cogi¬
tas magnam fabricam constitue¬
re celsitudinis: de fundam̃to prius
cogita humilitatis. & quantũ cũq¬
quisq uult et disponit suꝑ impo¬
nere molem edificii: quanto erit
mauis edificiũ: tanto altius fodit
fundam̃tum. E fabrica quidẽ cum
construitur. insuꝑna consurgit: qui
aut fodit fundam̃tũ. ad ina depri¬
mitur. Ergo et fabrica ante celsi¬
tudinem humiliatur: et fastigium
est fastigium construendȩ fabrice quã
molimur. Quo ꝑuenturum ẽ cacum̃
edificii: Cito dico. Usq ad conspectũ
dĩ. llidetis quam excelsum est. quan¬
ta res ẽ. conspicere dñm: Qui deside¬
rat: et quod dico. et quod audit. in¬
telligit. ꝓ mittitur nobis conspectus
dĩ: ueri dĩ. summi dĩ. Hoc enĩ bonũ
ẽ: iudentem uidere. Nam qui colũt
falsos deos. facile illos uident: sed eos
uident qui oculos habent et non
uident. Nobis aũt ꝓmittitur uisio
dei uiuentis et uidentis: ut illum

Expanded text:
nus esse vis, a minimo incipe. Coginus esse vis, a minimo incipe. Cogitas magnam fabricam construere celsitudinis, de fundamento prius cogita humilitatis. Et quantam quisque vult et disponit superimponere molem aedificii, quanto erit majus aedificium, tanto altius fodit fundamentum. Et fabrica quidem cum construitur, in superna consurgit: qui autem fodit fundamentum, ad ima deprimitur. Ergo et fabrica ante celsitudinem humiliatur, et fastigium est fastigium construendae fabricae, quam molimur? Quo perventurum est cacumen aedificii? Cito dico, usque ad conspectum Dei. Videtis quam excelsum est, quanta res est, conspicere Deum. Qui desiderat, et quod dico, et quod audit intelligit. Promittitur nobis conspectus Dei, veri Dei, summi Dei. Hoc enim bonum est, videntem videre. Nam qui colunt falsos deos, facile illos vident: sed eos vident, qui oculos habent et non vident. Nobis autem promittitur visio Dei viventis et videntis, ut illum
Abbreviated transcription (Latin):
asapientibus et prudentibus. et re¬
uelasti ea pariuilis. Ita pat̃.: qm̃ sic
placitum ẽ coram te. Omĩa michi
tradita sunt apatre meo: et nemo
agnoscit filiũ nisi pat̾: neq patrẽ
quis agnoscit nisi filuis. et cui uo¬
luerit filius reuelare. Inclamando
laboramuis: in audiendo laboratis
Audiamus gͦ eum. qui sequitur et di¬
cit. Uenite ad me om̃s qui laboratis.
Quare eñi om̃s laboramiis. nisi quia
sumus homines mortales. fragiles. in¬
firmi: lutea uasa portantes. quȩ faci¬
unt inuicem angustias: Sed si an¬
gustantur uasa carnis: dilatentur
spacia caritatis. Quid gͦ dicit. ueni¬
te adie om̃s qui laboratis. hisi ut
non laboretis: Deniq ꝓmissio euis
inꝓmptu ẽ: qm̃ laborantes uoca¬
uit. Quererent forte qua mercede uo¬
cati sunt. et ego uos inquit reficiam
te ame. Non mundũ fabricare: non
cuncta uisibilia et inuisibilia crea¬
re:. non in ipso mundo miracula fa¬
cere. et mortuos suscitare: sed qm̃
mitis sum et humilis corde. Mag¬

Expanded text:
t revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo: et nemo agnoscit Filium, nisi Pater; neque Patrem quis agnoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. In clamando laboramus, in audiendo laboratis. Audiamus ergo eum qui sequitur, et dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis. Quare enim omnes laboramus, nisi quia sumus homines mortales, fragiles, infirmi, lutea vasa portantes, quae faciunt invicem angustias? Sed si angustantur vasa carnis, dilatentur spatia charitatis. Quid ergo dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis, nisi ut non laboretis? Denique promissio ejus in promptu est: quoniam laborantes vocavit, quaererent forte qua mercede vocati sunt: Et ego vos, inquit, reficiamte a me: non mundum fabricare, non cuncta visibilia et invisibilia creare, non in ipso mundo miracula facere, et mortuos suscitare; sed quoniam mitis sum et humilis corde. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑdicionẽ. Radix ẽ eñĩ om̃ium
malorũ auaricia: quã quidã seqͤn¬
tes afide ꝑerrauerunt. adtende qͥd
dimiserunt. Doles. quia hoc dimise¬
runt. Uide quo se inseruerunt. Au¬
di afide perrauerunt: et inseruert̃
se dolorib multis. Sed qui: Qui uo¬
lunt diuites fieri. Aliud ẽ eẽ diuitẽ:
aliud uelle fieri diuitẽ. Diues ẽ. qui
de diuitib natus ẽ. Non quia uoluit
diues ẽ: quia multi hereditates di¬
miserunt. Uideo facultates: non in¬
terrogo uoluntates. Hic cupiditas
accusatur. Non aurũ. non argentũ.
non diuitiȩ: sed cupiditas. Nam qui
nolunt diuites fieri. uł qui non curãt.¬
uł qui non ardent cupiditatibꝰ. non
auariciȩ facib accenduntur. s diui¬
tes sunt: audiant apłm. Hodie lectũ
ẽ. Precipe diuitibꝰ huiꝰ mundi: Preci¬
pe. Quid p̃cipe: Ante om̃ia. non su¬
ꝑbe saꝑe. Nichil ẽ eñĩ quod sic ge¬
nerent diuitiȩ: quomͦ suꝑbiã. Om̃e
pomũ. om̃e granũ. om̃e frum̃tum.

Expanded text:
em. Radix est enim omnium malorum avaritia: quam quidam sequentes, a fide pererraverunt. Attende quid dimiserunt. Doles quia hoc dimiserunt: vide quo se inseruerunt. Audi: A fide pererraverunt, et inseruerunt se doloribus multis. Sed qui? Qui volunt divites fieri. Aliud est, esse divitem; aliud, velle fieri divitem. Dives est, qui a divitibus natus est: non quia voluit, dives est, sed quia multi haereditates dimiserunt. Video facultates, non interrogo voluptates. Hic cupiditas accusatur, non aurum, non argentum, non divitiae, sed cupiditas. Nam qui nolunt divites fieri, vel qui non curant, vel non ardent cupiditatibus, non avaritiae facibus accenduntur, sed divites sunt, audiant Apostolum. Hodie lectum est, Praecipe divitibus hujus mundi. Praecipe. Quid? Praecipe ante omnia, non superbe sapere. Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne pomum, omne granum, omne frumentum,