comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frẽsq meos ammoneã ut meminerint suarum: ne ult̾ ꝗͣ
tutum ẽ humana ꝓgrediat᷑ infirmitas. Quẽ ad modũ enĩ
hec faciant angłi. uł potiꝰ ds quẽ admodũ hec faciat ꝑ an¬
gelos suos. & quantum fieri uelit &̃ ꝑ angłos malos siue si¬
nendo siue ubendo. siue cogendo ex occulta sede altissimi
imꝑii sui: nec oculoꝵ acie penetrare. nec fiducia ratiois
enicleare. nec ꝓuectu m̃tis comp̃hendere ualeo. ut tã certꝰ
hinc loquar ad omĩa. quȩ requiri de his reb possunt.

Expanded text:
fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint suarum, ne ultra quam fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tamq̃ deuorati in corpus eꝰ intrauerint: resurgere in illo
ñ poterunt. Capis gͦ iacob ut diximus melius aliquio
significauit. ꝗͣ serpentes magoꝵ: at enim factum magoꝵ
multo mirabiliꝰ. Uerum hȩc ita ñ p̾iudicant reb intelli¬
geli ad significandum qd annuntiabant. &̃ si dñs uł sp̃c̃¬
sc̃s ilis corporalib formis ostendebat᷑. quis nouit homi¬
num : Sic̃ infantes ñ nouert̾ qͥd in altari ponitur. & ꝑacta pi¬
etatis celebratione consumitur. unde uł quomͦ conficiatur.
unde in usum religionis assumat᷑. & si nunq̃ discant exꝑim̃¬
to uł suo uł aliorum & nunꝗͣ illam sp̃em rerũ uideant.
illis auctoritate grauissima cuius corpꝰ & sanguis sit. nich
aliuo credent nͥ omnino in illa sp̾e d̾nm oculis apparuis¬
se mortalium. & de latere tali ꝑcusso. liquorẽ illũ omĩno
fuxisse. Michi autẽ utile ẽ ut ineminerĩ uiriũ mearũ

Expanded text:
tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligeli ad significandum quod annuntiabant, etiam si Dominustus illis corporalibus formis ostendebatur, quis novit hominum? sicut infantes non noverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum,
Abbreviated transcription (Latin):
moysi qͦd lapis iacob: melius cam̃ aliquid lapis iacob ꝗͣ
in qua unctus ẽ. oleo exultationis p̾particib suis: ita uir¬
ga moysi conu̾sa in serpentẽ. ipsum xp̃m factum obedi¬
entẽ usq ad mortẽ crucis. Unde ait. Sic̃ exaltauit moises
sapentem in heremo. sic oportet exaltari filium hominis
scit intuentes illum serpentem exaltatum in bereno. ser¬
peuntum morsib ñ ꝑibant. Uetus enim homo nr̃ confix᷑ ẽ
oruci eum illo: ut euacuaret᷑ corpus peccati. Per serpentẽ
autem mors incelligit᷑ quȩ facca ẽ a serpente in paradiso.
modo lodirionis ꝑ efficientẽ io qͦd efficit᷑ demonstrante.
Engo uniga in serpentẽ. xp̃c in mortem. & serpens rurlus
in uregam. xp̃c in resurrectionẽ tot̾ cum corpore suo qͦs
ẽ eccła qͦͥo in fine temporis erit quẽ serpentis cauda sig¬
nificat. quam moyses tenuit ut rediret in uirgam. Serpen¬
tes autẽ magorũ tanꝗ̃ mortui scłi nisi credentes in xp̃m

Expanded text:
s, quod lapis Jacob; melius tamen aliquid lapis Jacob, quin qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem crucis . Unde ait, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo; sic oportet exaltari Filium hominis,aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccati . Per serpentem enim intelligitur mors, quae facta est a serpente in paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum
Abbreviated transcription (Latin):
inde se quib dam ordinatissimis creaturȩ motib pͥmo
spiritalib deinde corporalib ꝑ cuncta diffundit. & utit᷑
om̃ib ad incominutabile arbitrium sententiȩ suȩ.

Expanded text:
inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabil
Abbreviated transcription (Latin):
osum obsequium subdidissae : Qd gͦ de uno sapiente
ꝗͣuis adhuc corp̾ mortale gestante. ꝗͣuis ex parte uiden¬
te posuimꝰ exempli grã: hoc de aliqua domo. uͥ aliqͦrũ
talium societas ẽ: hoc de ciuitate. uł &ẽ de orbe terrarũ
licet cogitare. si penes sapientes. scẽq ac ꝑfecce d̾o subdi¬
tos sit principatꝰ & regimen rerum humanarũ.¬
ed hoc quia ñdum ẽ: oportet enim nos lorum . iiii¬
in hac ꝑegrinatione prius mortalit̾ ȩxerceri. & ꝑ
uires mansuetudinis & patientiȩ in flagellis erudiri: illã
ipsam suꝑnam atq celestẽ unde ꝑegrinamur patriam
cogitemus. Illic enim dĩ uoluntas qui facit anglos suos
sp̃c. & ministros suos ignem ardentem. in spiritib su̾ma
pace atq amicitia copulatis. & in unã uolumntatẽ quodã
spiritali caritatis igne conflatis. tanꝗͣ in excelsa & sc̃a &
secteta sede p̃sidens. uelut in domo sua & in templo suo:

Expanded text:
osum obsequium subdidisset? CAPUT osum obsequium subdidisset? CAPUT quamvis adhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum.ed hoc quia nondum est oportet enim nos in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo,
Abbreviated transcription (Latin):
s naturali appetitu suȩ uoluptatis. & deuitatione mole¬
stiȩ. postremo adhibuisset ipsa cẽ corpora omni sensu ca¬
rentia. quȩ illi oꝑi eẽnt necessaria. frum̃tum scilicet. uinũ
oleum. uestẽ. numiũ. codicẽ. & siqua hinusmodi: in bis
certe omĩb in illo oꝑe u̾santib corporib siue animatis
siue inanimatis quecumq mouerent᷑. atcererent᷑. repara¬
rent᷑. ext̾minarent᷑. reformarent᷑. alic atq alio mͦ. locis &
temporib effecta mutarent᷑. Num alia eẽt istoꝵ omĩũ
uisibilium & mutabilium factoꝵ causa. nͥ illa inuisibi¬
lis & incommutabilis uoluntas di ꝑ animã iustã sicut
sedem sapientiȩ. cunctis utens & malis & irrationabilib
animis &e postremo corporib siue quȩ illis inspirarent᷑¬
& animarent᷑. siue om̃ĩ sensu carentib. cum pͥmit᷑ ute¬
retur ipsa bona anima &e scã. quã sibi ad piũ & religi¬

Expanded text:
sed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molesed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molestiae; postremo adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et oleum, vestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorum omnium visibilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi ad pium et religi
Abbreviated transcription (Latin):
esset ad suꝑiorẽ causam. quȩ ab animo ꝓficisceret᷑ ad effici¬
endum corpus qͦ regit. S nec ipsa pͥma eẽt. Illa enim ꝓ¬
culdubio suꝑior erat in ipsa incommutabili sapientia.
cui hominis sapientis anima in caritate seruiens. & inef¬
fabilit̾ iubenti obȩdiens uoluntarium laborẽ susceꝑat:
ita ñ nͥ dĩ uoluntas causa pͥma illius egritudinis ueracs¬
sime reꝑiret᷑. Iam uͦ sii labore officioso & pio adhibuis¬
set ille sapiens ministros collaborantes secum in oꝑe bono.
nec tam̃ eadem uoluntate dõ seruientes. s ad carnalium
cupiditatum suarũ mercedem ꝑuenire cupientes. uel
in commoda carnalia deuitantes. adhibuisset c̃ẽ ium̃ta
si hoc exigeret illiꝰ oꝑis implendi ꝓcuratio. quȩ utiq
ium̃ta irrationabilia eẽnt animantia. uec idõ mouerent
m̃bra sub sarcinis. qͦd aliquid de illo bono oꝑe cogitarent.

Expanded text:
t ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficit ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul dubio superior erat in ipsa incommutabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter jubenti obediens, voluntarium laborem susceperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissime reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuisset etiam jumenta, si hoc exigeret illius operis implendi procuratio, quae utique jumenta irrationalia essent animantia, nec ideo moverent membra sub sarcinis, quod aliquid de illo bono opere cogitarent,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quippe hoc loco. illud summũ & in commutabile
bonum intelligit᷑. qͦd d̾s ẽ. atq sapientia uoluntasq ipsiꝰ
cui cantat᷑ alio loco. Mutabis ea & mutabunt᷑: tu autem
onstituam᷑ gͦ rationabiliũ asũma di uolitate descẽde i¬
animo talẽ sapientẽ. cuius anima rationalis iam
sit particeps in commutabilis ȩt̾nȩq u̾itatis: quã de oĩb
siuis actionib consulat. nec aliqͥd omnino faciat. qͦd ñ ĩ
ea cognou̾it ẽẽ faciendũ: ut ei subdit᷑. eiq obtemꝑans
recte faciat. Iste si consulta summa ratione diumȩ iusti¬
ciȩ. quam in secreta audiret aure cordis sui. caq sͥ uibente
in aliqͦ officio miscđiȩ. corpus labore fatigaret. egritiroi¬
nẽq contra here. consultisq medicis ab alio diceret᷑. causam
morbi ẽẽ corporis siccitatẽ. ab alio autẽ humoris immodera¬
pximis causis idest corporalib ꝓnuntiare. At si illiꝰ siccita¬
tis causa quereret᷑. & inueniret᷑ uoluntariꝰ labor. iam uentũ¬

Expanded text:
ipsum quippe hoc loco illud summum et incommutabile bonum intelligitur, quod Deus est, atque sapientia voluntasque ipsius. Cui cantatur alio loco: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero onstituamus animo talem sapientem, cujus anima rationalis jam sit particeps incommutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio diceretur causam morbi esse corporis siccitatem, ab alio autem humoris immoderaamen de proximis causis, id est, corporalibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam
Abbreviated transcription (Latin):
terra sunt & que in ꝓspectu sunt inuenimus cũ labore.
que in celis sunt autẽ quis inuestigabit ⁊ S quia sequit᷑
& dic̃ sensũ ũ tuum quis scit nͥ tu dederis sapientiã. & mise¬
ris sp̃m scm tuum de altissimis. quȩ in celis sunt quidem ñ
inuestigamus. quo rerum genere & corpora anglica scđ̾m
ꝓpriam dignitatẽ & eorum quedam corporalis actio conti¬

Expanded text:
invenimus cum labore: quae in coelis sunt autem, quis investigabit? Sed quia sequitur et dicit, Sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam, et miseris Spiritum sanctum tuum de altissimis ? quae in coelis sunt quidem, non investigamus, quo rerum genere et corpora angelica secundum propriam dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio conti
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm. Ideoq meritum fidĩ nr̃ȩ: resurrectio corporis dnũẽ.
Ham mortuam eẽ illam carnẽ in cruce passionis. &̃ ini¬
mici eiꝰ credunt: s resurrexisse ñ credunt. Qod firmissime
nos credentes: tamꝗͣ de petra solidata contuemur. unde
certa spe adoptionẽ expectamus. redemptionẽ corporis
nr̃i: quia hoc in m̃bris xp̃i sꝑamus quȩ nos ipsi sumꝰ.
qͦd ꝑfectum eẽ in ipso tamꝗͣ in capite nr̃o fidĩ sanitate
cognoscimꝰ. Inde ñ uult nͥ cum transierit uideri posteri

Expanded text:
nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. nostram . Ideoque meritum fidei nostrae resurrectio corporis Domini est. Nam mortuam esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi speramus, quae nos ipsi sumus, quod perfectum esse in ipso tanquam in capite nostro fidei sanitate cognoscimus. Inde non vult, nisi cum
Abbreviated transcription (Latin):
Illa ẽ gͦ species quȩ rapit omnẽ animã rationalẽ desiderio
sui. tanto ardentiorẽ quanto mundiorẽ. & tanto mundio¬
rem. quanto ad spiritalia resurgentẽ. tanto autẽ ad spiri¬
talia resurgentẽ. quanto a carnalib morientẽ. S dũ ꝑegͥ¬
ẽ caruẽ ꝑ ipsam fidẽ uidere debemus. idest in solido fid̃i
fundam̃to stantes. ꝗͦd significat petra: & eã de tali tutissi¬
ma specula intuentes. in catholica scilicet ȩccła de qua dic¬
um ẽ. & suꝑ hanc petrã edificabo ȩccłam meã. Catto enĩ
certiꝰ diligimus: quanto uidere desideramꝰ faciẽ xp̃i. &
tanto in postiorib eiꝰ agnoscimus. qͣntũ nos prior dilexit
iustificat. Si enim credideris inquit in corde tuo qr d̃s ii¬
lum suscitauit amortuis: saluus eris. Et̃ iterũ. E traditꝰ
ẽ inquit ꝓpt̾ delicta nr̃a: & resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ

Expanded text:
Illa est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio Illa est ergo species quae rapit omnem animam rationalem desiderio sui, tanto ardentiorem quanto mundiorem, et tanto mundiorem quanto ad spiritualia resurgentem: tanto autem ad spiritualia resurgentem, quanto a carnalibus morientem. Sed dum peest carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum nos prior dilexerijustificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem
Abbreviated transcription (Latin):
Qd utiq pꝰ hanc uitã intelligi uoluit: cum mortis de¬
bitum soluerimus. & resurrectionis ꝓmissum receꝑimꝰ.
siue qͦd ã nc̃ inquantũ dĩ sapientiã ꝑ quã facta st̃ omĩa.
spiritalit̾ intelligimus. intantũ carnalib affectib mo¬
rim᷑. ut mortuũ nob̃ hunc mundũ deputantes. nosq
dic̃. Si autẽ mortui estis cum xp̃o: quid adhuc uelut
uiuentes de hoc mundo decernitis: Hongͦ inm̾ito. nemo
pot̾ faciẽ. idest ipsam manifestationẽ sapientiȩ dĩ iidere
& uiu̾e. Ipsa ẽ enĩ species cui contẽplandȩ suspirat om̃is qͥ
affectat dđm dilig̾e ex toto corde. & ex tota anima. & ex to¬
ta m̃te. ad quã cteplandã ẽ ꝑiximũ q̃ntũ pot̾ edificat.
dixisset ꝓpt̾ dilectionẽ dĩ qua p̾cipue flagrabat. si inueni
grãm in c̃spectu tuo. ostende mͥ tem& ipsum manifeste. ut
sim inueniens grãm ante te: continuo ꝓpt̾ dilectionẽ ẽ ꝓrei¬
mi subiecit atq ait. Et ut sciam quia popłs tuus ẽ gens hec.

Expanded text:
d utique post hanc vitam intelligi voluit, cum mortis debitum solverimus, et resurrectionis promissum receperimus; sive quod etiam nunc in quantum Dei Sapientiam per quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoque dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis ? Non ergo immerito nemo poterit faciem, id est, ipsam manifestationem Sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species, cui contemplandae suspirat omnis qui affectat Deum diligere ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente: ad quam contemplandam etiam proximum quantum potest aedificat, dixisset, propter dilectionem Dei qua praecipue flagrabat, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut sim inveniens gratiam ante te; continuo propter dilectionem etiam proximi subjecit atque ait, Et ut sciam quia populus tuus est gens haec.
Abbreviated transcription (Latin):
montis sina angl̃s dñi in flamia ignis in rubo. Moyses
autem uidens: mirabat᷑ uisum. & cum accederet c̃siderare:
facca ẽ uox dñi dicens. Ego sum d̾s patrũ tuoꝵ. ds abra¬
bam e ds ysaac. & d̾s iacob. Cremefactꝰ autẽ moyses: ñ

Expanded text:
montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
ingestis ille p̃co dix̃. s ille iudex. Sic ẽ loquente ꝓpħa scõ
&e si dicamus ꝓpħ̃a dixit: nicħ aliud ꝗͣ dñm dixisse intel¬
himus: s quis ꝑcum direrit ammonemꝰ. Et illic qͥdẽ sc̃p¬
tura sepe aꝑit angłm eẽ dñi. quo loquente identidem dr
illic angł̃m nominat. ipsum ꝑ se ipsum filium dĩ uolunt
intelligi. quia ꝓpt̾ annuntiationem pat̾nȩ ac suȩ uolun¬
tatis. a ꝓpħa dictus ẽ angłs. ꝓpt̾ea uolui ex hac epła mani¬
rat hec: quo ẽ in ueterib libris conscripta st̃. uiri fr̃s
& patres audite inquit. Ds głe apparuit abraȩ patri
nr̃o: cum eẽt in mesopotamia syriȩ. Hequis autẽ arbit᷑¬
ret᷑ tunc dñm głe ꝑ id qͦd in re ipsa ẽ. cuusꝗͣ oculis ap
paruisse mortaliũ: in conseq̃ntib dic̃. qͦd moysi angłs
apparuerit. fugit inquit moyses in u̾bo isto: & factꝰ ẽ
inquilinus in terra madian: ubi genuit filios duos. Et
complecis illic annis quadraginta: apparuit illi in deserto

Expanded text:
udex: sic etiam loquente propheta sancto, etsi dicamus, Propheta dixit, nihil aliud quam Dominum dixisse intelhimus, sed quis per eum dixerit admonemus. Et illa quidem Scriptura saepe aperit angelum esse Dominum, quo loquente identidem dicillic angelum nominat, ipsum per se ipsum Filium Dei volunt intelligi, quia propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis a propheta dictus est angelus: propterea volui ex hac epistola manirat haec, quo etiam in Libris veteribus conscripta sunt: Viri fratres et patres, audite, inquit: Deus gloriae apparuit Abrahae patri nostro, cum esset in Mesopotamia . Ne quis autem arbitraretur tparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
ñ opus ẽ dicere. ne cogar ꝓbare. & fiat sermo longior. de re
qua ñ indiget p̾sens questio. Illud nunc uidendum ẽ. utrũ
angł̃i tunc agebant. & illas corporum species apparentes ocu¬
lis hominum. & illas uoces aurib insonantes. cum ipsa sen¬
sibilis creatura. ad nutum seruiens conditoris. in qͦd opus
erat ꝓtempore uertebat᷑. sic̃ in libro sapientiȩ scriptũ est.¬
Creatura enim tͥ faccori deseruiens. extendit᷑ intorm̃tum
adu̾sus iniustos: & lenior fit ad bnfaciendum his qui ui te
confidunt. Propt̾ hoc & tunc in omĩa se tranffiguraus
omnium nutrici gr̃ȩ tuȩ deseruiebat: ad uoluntatẽ homi¬
num qͥte desiderabant. Peruenit enim potentia uolun¬
tatis dĩ ꝑcreaturam spiritalem. usq ad affectꝰ uisibiles
atq sensibiles creaturȩ corporalis. ubi cnuim ñ oꝑat᷑ qͦd
uult dĩ omĩpotentis sapientia: quȩ ꝑtendit a fine usq

Expanded text:
non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc agebant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sensibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in quod opus erat pro tempore vertebatur, sicut in libro SapientiCreatura enim tibi factori deserviens extenditur in tormentum adversus injustos; et lenior fit ad benefaciendum his qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem hominum, qui ad te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem, usque ad effectus visibiles atque sensibiles creaturae corporalis. Ubi enim non operatur quod vul
Abbreviated transcription (Latin):
missus ñ sit aliquis nͥ cum uł filius factus ẽ maria uirgi¬
ne. uł cum sp̃c sc̃s unisibili spaĩe siue in columba. siue in ig¬
neis linguis apparuit. S fateor excedere uires intentiois
inee. utrũ angłi manente spiritali sui corporis qualitate.
ꝑ hanc occultiꝰ oꝑantes adsumant ex inferiorib elem̃tis cor¬
pulentiorib qͦd sibi coaptatum quasi aliꝗͥ uestẽ mutent &
u̾tant in quasliba species corporales &ẽ ipsas ueras. sicut
aquauera in uerũ uinum conu̾sa ẽ adño: an ipsa ꝓpria
corpora sua transforment in qͦd uoluerint accõmodatȩ
ad id qͥd agunt. S qͦdliba& hoꝵ sit: ad p̾sentẽ questionẽ
ñ ꝑtinet. Et quãuis hec qm̃ homo sum. nullo exꝑim̃to
possum comp̃hende sic̃ angłi qui hȩc agunt & magis ea
norunt q̃ ego noui quatiñ mutetͥ corpus incũ in afectu
uoluntatis mex. siue qͦd in me siue qͣd ex aliis exꝑt̾ sim: quid
hoꝵ tamͣ ex diuinarũ scripturarum auctoritatib credã. nc̃

Expanded text:
a virgine, vel cum Spiritus sanctus visibili specie, sive in columba, sive in igneis linguis apparuit . 5. Sed fateor excedere vires intentionis meae, utrum Angeli manente spirituali sui corporis qualitate per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentioribus, quod sibi coaptatum, quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales, etiam ipsas veras, sicut aqua vera in verum vinum conversa est a Domino : an ipsa propria corpora sua transforment in quod voluerint, accommodate ad id quod agunt. Sed quodlibet horum sit, ad praesentem quaestionem non pertinet. Et quamvis haec, quoniam homo sum, nullo experimento possim comprehendere, sicut Angeli qui haec agunt, et magis ea norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
illa uisibilia. s ipsum cẽ sermonẽ ꝑ angłos factum. Sic
enim dic̃. Ad quẽ autẽ angł̃orum dix̃ aliqñ sede ad dexterã
meam. quo adusq ponam inimicos tuos scabellum pedũ
tuorum: Honne om̃s sunt ministri sp̃c ad ministrationẽ
missi ꝓpter eos qui futuri sunt hereditatẽ possidere salu¬
tis: Hinc ostendit illa omnia ñ solum ꝑ angłos facca.¬

Expanded text:
illa visibilia, sed ipsum etiam sermonem per Angelos factum. Sic illa visibilia, sed ipsum etiam sermonem per Angelos factum. Sic enim dicit: Ad quem autem Angelorum dixit aliquando: Sede ad dexteram meam, quo usque ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt ministri spiritus, ad ministrationem missi, propter eos qui futuri sunt haereditate possidere salutem ? Hinc ostendit illa omnia non solum per Angelos facta
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m: quandeqͥdẽ nullomͦ mutabilis ẽ. nullomͦ pot̾
ipsa ꝑ semce ipsa eẽ uisibilis. ẜ roinoe illa omĩa quȩ patͥ¬
b uisa sunt cum ds illis scđm suam dispensationẽ tẽporib
congruam p̃sentaret᷑ ꝑ creaturam facta eẽ manifestũ est.
Ec si nos latet quom̾ eã ministris angłis fecerit. ꝑ angłos
tam̃ eẽ facta ñ ex nr̃o sensu dicim̃. ne cuiꝗ̃ uideamͣ plus
saꝑe ꝗͣ oportet saꝑe.s sapiinus ad temꝑantiã. sic̃ dñs nobis
partitus ẽ m̃suram fidĩ & credimꝰ ꝓpt̾ qͦd & loquimur. Extat
enim auctoritas diuinarum scripturarũ. unde mens nrͣa
deuiare ñ deba&: nec relicto solidam̃to diuini eloquii. ꝑ suspi¬
tionum suarum abrupta p̃cipitari debem̃. uͥ nec sensus cor¬
poris regit. nec ꝑspicua ratio u̾itatis elucet. Aꝑtiffime
quippe scriptum ẽ in epła ad hebreos. cum dispensatio no¬
ui testamti a dispensatione uet̾is testam̃ti scđm congru¬
entiam scłorum ac tempoꝵ distingueret᷑: non tantũ

Expanded text:
o mutabilis est, nullo modo potest ipsa per semetipsam esse visibilis. 22. Proinde illa omnia quae Patribus visa sunt, cum Deus illis secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam videamur plus sapere; sed sapimus ad temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram fidei , et credimus, propter quod et loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione Veteris Testamenti secundum congruentiam saeculorum ac temporum distingueretur, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ di: uł falsis & ne ab ipsa quidem ꝑuestigatione corpo¬
ralium rerum atq motionum. s a sua suspicione & erro¬
re ꝓlatis. Dicam si potero quididam exempli grã: qͥ hec
aꝑtiora sint. Est certe in corpore humano quedã mo¬
les carnis. & formȩ species. & ordo distinctioq m̃broꝵ.
& temperatio ualitudinis. Hoc corpꝰ inspirata anima
regit. eademq rationalis: & idõ ꝗͣuis mutabilis. tam̃ quȩ
posit illtꝰ incomimitabilis sapientiȩ particeps e. ut

Expanded text:
tem Dei; vel falsis, et ne ab ipsa quidem pervestigatione corpotem Dei; vel falsis, et ne ab ipsa quidem pervestigatione corporalium rerum atque motionum, sed a sua suspicione et errore prolatis. 8. Dicam si potero quiddam, exempli gratia, quo haec apertiora sint. Est certe in corpore humano quaedam moles carnis, et formae species, et ordo distinctioque membrorum, et temperatio valetudinis: hoc corpus inspirata anima regit, eademque rationalis; et ideo quamvis mutabilis, tamen quae possit illius incommutabilis sapientiae particeps e
Abbreviated transcription (Latin):
ed alius ẽ ordo naturalis in conu̾sione: & muta trri
rantia tam̃ c̃suetudinis. amisit ammirationẽ. sicuti stͥ
uł quȩ breuissimis. uł certe ñ longis int̾uallis tempoꝵ cȩ¬
lo t̾ra mariq mutant᷑. siue nascentib siue occidentib
reb. siue alias alit̾. atq alit̾ apparentib. Alia uͦ q̃uis ex
ipso ordine uenientia: tam̃ ꝓpt̾ longiora int̾ualla tẽ¬
porum minꝰ usitata. Quȩ lic&e multi stupeant. ab inqͥ¬
sitorib huius scł̃i comp̃hensa st̃: & ꝓgressu generationũ
quo sepius repetita. & plurib cognita. eo minꝰ mira st̃.
sicuti sunt defectꝰ luminariũ. & raro existentes quedã
species siderum. & t̾rȩ motꝰ. & monstruosi partꝰ animan¬
tium: & queq similia. Quoꝵ nich fit nͥ dĩ uoluntate
s plerisq ñ apparet. Itaq licuit uanitati philosophoꝵ ẽ
causis aliis ea tribuere. uł ueris s ꝓximis. cũ omnino ui¬
dere ñ possent suꝑiorẽ cȩt̾is omnib causã. dest uolunta¬

Expanded text:
ed alius est ordo naturalis in conversione et mutabilitrantia tamen consuetudinis amisit admirationem: sicuti sunt quae vel brevissimis, vel certe non longis intervallis temporum, coelo, terra, marique mutantur, sive nascentibus, sive occidentibus rebus, sive alias aliter atque aliter apparentibus: alia vero quamvis ex ipso ordine venientia, tamen propter longiora intervalla temporum minus usitata. Quae licet multi stupeant, ab inquisitoribus hujus saeculi comprehensa sunt, et progressu generationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminarium, et raro existentes quaedam species siderum, et terrae motus, et monstruosi partus animantium, et quaecumque similia, quorum nihil fit nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tribuere, vel veris, sed proximis, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est volunta
Abbreviated transcription (Latin):
corum oppila: & oculos eoꝵ graua. Deniq in psalmo
ñ absuit̾e intelligit᷑ ex eoꝵ ꝑsona dici: qm die & nocte gͣ¬
uata ẽ suꝑ me manus tua. Die fortasse. cum manifeste mi¬
racula faceret. nec ab eis agnosceret᷑: nocte autẽ cũ in pas¬
sione moreret᷑: quando certius putauert̃ sic̃ quẽ lib& ho¬
minẽ ꝑemptum & extinctum. S qm̃ cũ transisset ut eꝰ
posteriora uiderent᷑. p̾dicante sͥ apło petro. quia oporte¬
bat xp̃m pati & resurgere: conpuncti sunt dolore peni¬
tentiȩ. ut fieret in baptizatis. qͦd in capite psalmi eiꝰ dicit᷑.
Beati quoꝵ remissȩ sunt iniquitates: & quoꝵ tecta sunt
peccata. Propt̾ea cum dictũ eẽt. grauata ẽ suꝑ me ma¬
nus tua. tanꝗͣ dño transeunte. ut iã remoueret manũ.
& uiderent᷑ posteriora eꝰ: sequitur uox dolentis. & confi¬
tentis. & ex fide resurrectionis dñi. remissionẽ peccatoꝵ¬

Expanded text:
eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique in Psalmo eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique in Psalmo non absurde intelligitur ex eorum persona dici, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte autem, cum in passione moreretur, quando certius putaverunt, sicut quemlibet hominem, peremptum et exstinctum. Sed quoniam cum transisset ut ejus posteriora viderentur, praedicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in capite ejus psalmi dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: propterea cum dictum esset, Gravata est super me manus tua, tanquam Domino transeunte, ut jam removeret manum, et viderentur posteriora ejus, sequitur vox dolentis et confitentis, et ex fide resurrectionis Domini peccato
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ petram: statim ut transi& mea maiestas. Reuera enĩ
statim ut transi&e maiestas dñi in darificatione dni. qua
resurgens ascendit ad patrem: solidati sumus suꝑ petram
Et ipse petrus tunc solidatꝰ ẽ ut cum fiducia p̃dicaret:
quẽ priꝰꝗͣ cẽt solidat᷑. ter timore negauerat. iam qͥdem
pͥdestinatione posiciis in specula petrȩ s adhuc manu dm̃
sibi suꝑposita ne uider&e. Posfiora enim eꝰ uisurꝰ erat. &
ũdum ille transierat utiq amorte ad uitam. ñdũ resur¬
rectione clarificat᷑ erat. Nam & qͦd sequit᷑ in ȩxodo. & dic̃.¬
tegam manu mea suꝑ te donec transeã. & auferã manũ
meam. & tunc uidebis post̾iora mea: multi isrlitȩ quoꝵ¬
tunc erat figura moysos. post resurrectionẽ dñi credide¬
runt in eum: tamꝗͣ iam uidentes postiora eiꝰ: remota
manu eius ab oculis suis. Unde & isaiȩ talem ꝓph̃iam:
euangłista commemorat. Incrassa cor popłi huiꝰ. & aureᷤᷤ

Expanded text:
super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim statim ut transiit majestas Domini in clarificatione Domini qua resurgens ascendit ad Patrem, solidati sumus super petram. Et ipse Petrus tunc solidatus est, ut cum fiducia praedicaret, quem, priusquam esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula petrae, sed adhuc manu Domini sibi superposita ne videret. Posteriora enim ejus visurus erat, et nondum ille transierat, utique a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dictegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posttunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oculis suis. Unde et Isaiae talem prophetiam evangelista commemorat: Incrassa cor populi hujus, et aures
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ dr. qͦd transitꝰ int̾pcat᷑. Unde & ioħes euangłista dic̃.
Ante diẽ autem festum paschȩ. sciens cħc quia uenit eiꝰ
hora ut transeat de hoc mundo ad patrẽ. Hoc aut̃ qͥ cre¬
dunt. nec tam̃ in catholica. s in scismate aliqͦ aut in
heresi credunt: ñ de loco qui ẽ penes cum. uident poste¬
riora dñi. Qͥd enim sibi uult qͦd ait dñs. ecce locꝰ ẽ penes
me. & stabis supra petrã. Qͥs locus t̾renus ẽ penes dm̃:
si hoc ẽ penes eum. qͦd eum spiritalit̾ attingit: Ham qͥs
locus ñ ẽ penes d̾m. qui attingit afine usq infinẽ for¬
& t̾ra scabellum pedum ci. & qͥ dix̃ quã domum edifica¬
bitis mͥ. aut quis locus quietis meȩ. ñne manꝰ mea fec̃
hȩc omĩa ᷠ S uidelicet intelligit᷑ locus penes eum in
quo statur suꝑ petram ipsa ȩcła catholiea: ubi salubrit᷑
uidet pascha dñi. ioest transitum dñi. & posteriora eꝰ idest
corpus eis. qui credit in resurrectionem qꝰ. Et stabis inquit

Expanded text:
. Unde et Joannes evangelista dicit: Ante diem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . 30. Hoc autem qui credunt, nec tamen in Catholica, sed in schismate aliquo aut in haeresi credunt, non de loco qui est penes eum vident posteriora Domini. Quid enim sibi vult quod ait Dominus, Ecce locus est penes me, et stabis super petram? Quis locunisi hoc est penes eum quod eum spiritaliter attingit? Nam quis locus non est penes Dominum: Qui attingit a fine usque ad finem foret terra scabellum pedum ejus; et qui dixit, Quam domum aedificabitis mihi? aut quis locus quietis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Sed videlicet intelligitur locus penes eum in quo statur super petram, ipsa Ecclesia catholica, ubi salubriter videt Pascha Domini, id est transitum Domini, et posteriora ejus, id est, corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
butione positum ẽ utrũ ad hoc opꝰ tantũmͦ cre¬
atura formata sit. in qua d̾s sic̃ nunc oportuisse udicauit.
humanis ostenderet᷑ aspectib. & angłi qͥ iã erant an ita
mittebant᷑. ut ex ꝑsona dĩ loquerent᷑. assum̃tes corporalẽ
spẽm de creatura corporea. in usum ministerii sui. aut ip¬
sum corpꝰ suum. cui ñ subdunt᷑. s subditũ regunt. mutan¬
tes atq u̾tentes in species quas uellent. accommodatas

Expanded text:
t visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s: ꝑ solam fidẽ intelligit᷑. Uisiones autẽ illȩ ꝑ creaturã
commutabilẽ dõ incommutabili subditã factȩ st̃. non
ꝓprie sicuti ẽ. s significatiue. si c̃ ꝓ rerũ causis a temporib

Expanded text:
per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
to carnis nubilo debemus inuolui. ut putemꝰ faciem
qͥdem dñi ẽẽ uisibilẽ. dorsumuͦ ĩuisibilẽ. qnqͥdem in for¬
ma serui utrũ uisibilit̾ apparuit. in forma autẽ dĩ absit
ut tale aliquid cogitet᷑. absit ut u̾bum dĩ & sapientia
dĩ ex una parte habeat faciem. & ex alia dorsum. sicut
corpus humanum: aut omnino ulla specie uł motioẽ.
tali aliqua specie patrib uisus sit. Multa enim talia uisa
facta sunt illis temporib. ñ euident̾ nominato & designa
ꝓbabiles significationes ñ nullis indiciis existentib. ut ni¬
mis temerarium sit dicere. dm̃ patrẽ numꝗͣ patrib aut
ꝓpħis ꝑ aliquas uisibiles formas apparuisse. Hanc enĩ opi¬
nionem illi peꝑert̾: qui ñ potuert̃ in unitate tͥnitatis
intelligere qͦd dictum ẽ. Regi autẽ sđoꝵ inmortali. in
pot̾. Qd de ipsa substantia summa. summeq diuina &
incommutabili. ubi & pat̾ & filius & sp̃c sc̃s. unus & solꝰ¬

Expanded text:
iem quidem Domini esse invisibilem, dorsum vero visibile: quandoquidem in forma servi utrumque visibiliter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designatsdam valde probabiles significationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, uod de ipsa substantia summa summeque divina et incommutabili ubi Pater et Filius et Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
existimo. diumnoꝵ sacram̃toꝵ modesta & cauta conside¬
ratio ꝑsuad&e nͥ ut temere ñ dicamꝰ. quȩ nã extrinitate
ꝑsona cuiliba&e patrum uł ꝓpħarum in aliqͦ corpore. uł
similitudine corporis apparuerit. nͥ cũ continentia lecti¬
onis aliqua ꝓbabilia circumponit indicia. Ipsa enim
natura uł substantia uel essentia uł quolibae alio no¬
mine appellandum ẽ id ipsũ q̃d ds ẽ: qͥcqͥd illud ẽ. corpora¬

Expanded text:
m sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, vel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Oedit illis d̾s sp̃m c̃punctiois. oculos ut ñ uideant. & aures ut
n̾ audiant. usq in hodiernũ dic̃. Non ẽ inꝗͣ in uob̾ hec lux.
dite adeũ ⁊ illuminamini. Qdẽ accedite. nͥ credite: Q enĩ
eatis ut adcũ accedatis. cũ ille sit lapis de qͦ daniel ꝓpħa dic̃
qͦd crescendo tã magnꝰ mons factꝰ sit. ut ĩpleret uniu̾sã fa¬
ciẽ t̾rȩꝰ Sic enĩ &e gentes dicunt: uenite ascendamꝰ in montẽ

Expanded text:
n videant; et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . Non est, inquam, in vobis haec lux: dite ad eum, et illuminamini . Quid est, Accedite; nisi, credite? Quo enim eatis, ut ad eum accedatis; cum ille sit lapis de quo Daniel propheta dicit, quod crescendo tam magnus mons factus sit, ut impleret universam faciem terrae ? Sic enim et gentes quae dicunt, Venite, ascend
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. s in omi loco offerri sacrificiũ xp̃ianoꝵ. ñ cuilib& dõ
s ei qui ista p̾dixit dõ isrł. Unde alibi dic̃ eccłe sue.:⁊ qui
ipse testimoniũ ꝑhibent de hoc sacrificio mundo qͦd
offertur dõ isrł ñ ab una gente ur̃a de cuiꝰ manib ñ se
aieꝓpturũ p̾dix̃ s ab omib gñtib que dicunt uenite

Expanded text:
tum, sed in omni loco offerri sacrificium Christianorum; non cuilibet deo, tum, sed in omni loco offerri sacrificium Christianorum; non cuilibet deo, sed ei qui ista praedixit, Deo Israel. Unde et alibi dicit Ecclesiae suae: Et qui ipsae testimonium perhibent de hoc sacrificio mundo, quod offertur Deo Israel; non ab una gente vestra, de cujus manibus non se accepturum praedixit; sed ab omnibus gentibus, quae dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
llioꝵ uͦ ex uob̾ atq in uob̾ acceptare sacrificia qui dĩ p̾cep¬
ta custodiunt. hoc ñ ẽ cur possit dici ubi nullus omĩno ur̃m
sit sacrificium offerre. Neq hoc ita p̾dictũ & impletũ ẽ: ut
uos ꝓpħica sententia responde ꝑmittat. qui manib ñ of¬
ferimꝰ carẽ. corde & ore offerimꝰ laudem. scađ̃m illud ĩpsalmo.
immola d̾o sacrificium laudis. E tiam hinc euĩ contradiẽ
offerentib uobis nec illo accipiente de manib ur̃is dõ sacri¬
ficium ñ offerri. quo qͥdem ille ñ eget qͥbonoꝵ nr̃oꝵ nul¬
utile ẽ. adiungit ⁊ dicit: ab oriente sole usq in occidentem
nom̃ meum clarum ẽ. factum inomĩb gnͣtib ⁊ in omni
loco sacrificium offertur nomini meo sacrificiũ mundũ
respondetis: Aꝑite oculos tandem aliqn. & uidete ab ori¬
ente sole usq in occidentẽ. ñ in uno sic̃ uob̾ fuerat c̃stitu¬

Expanded text:
aliorum vero ex vobis atque in vobis acceptare sacrificia, qui Dei praecepaliorum vero ex vobis atque in vobis acceptare sacrificia, qui Dei praecepta custodiunt. Hoc non est cur possit dici, ubi nullus omnino vestruis sacrificium possit offerre. Neque hoc ita praedictum et impletum est, ut vos prophetica sententia respondere permittat, Quia manibus non offerimus carnem, sed corde et ore offerimus laudem, secundum illud in Psalmo: Immola Deo sacrificium laudis . Etiam hinc contradicit vobiofferentibus vobis, nec illo accipiente de manibus vestris, Deo sacrificium non offerri; quo quidem ille non eget, qui bonorum nanibus vestris, quia ab oriente sole, usque ad occidentem, nomen meum clarum factum est in gentibus, in omni loco offertur nomini meo sacrificium mundum, respondetis? Aperite oculos tandem aliquando, et videte, ab oriente sole usque in occidentem, non in uno, sicut vobis fuerat constitu
Abbreviated transcription (Latin):
omp̾e: Qua tandẽ uoce cantȩ rerũ cuidentiȩ reclamatis. qͥduo
a pli nmis ĩpudent᷑ extollitis. ut gͣmnore ruina miscrabiliꝰ ꝑeatĩ:
ant domũ iacob aut domũ isrł. cũ aliqua lande dici c̃tenditiᷤ
hoc ñ potuisse dicinͥ de uob̃. cum dñs omp̾c dicat. ñ ẽ mͥ uo¬
luntas in uob. & sacrificiũ ñ accipiã demanib ur̃is: Certe hic
negare ñ potestis ñ solum illũ acciꝑe sacrificiũ de manib
uris. s nec uos illi offerre manib ur̃is. Locus enĩ unꝰ ẽ lege
dñi c̃stitut᷑: uͥ manib ur̃is sacrificia ussit offerri: pret̾ ꝗͥ
ã sacͥficiũ qͦd ibi tantũ licebat offerri. in locis offerre aliis ñ
audetis. Ecce omĩmꝰ impletum ẽ qͦd ait ꝓpħa. ⁊ sacrificium
ñ accipiã de manib ur̃is. Nam sun t̾rena irłm. maneret
uob̃ templũ & altare: possetis dicere in eis hoc ẽc̃ completũ
quoꝵ iniquoꝵ int̾ uos constitutoꝵ sacrificia dñs ñ acceptat.

Expanded text:
 Qua tandem voce tantae rerum evidentiae reclamatis? Quid vos amplius nimis impudenter extollitis, ut graviore ruina miserabilius pereatiaut domum Jacob vel domum Israel, cum aliqua laude dici, contenditis hoc non potuisse dici, nisi de vobis? cum Dominus omnipotens dicat, Non est mihi voluntas in vobis, et sacrificium non accipiam de manibus vestris. Certe hic negare non potestis, non solum illum non accipere sacrificium de manibus vestris, sed nec vos illi offerre manibus vestris. Locus enim unus est lege Domini constitutus, ubi manibus vestris sacrificia jussit offerri, praeter quem etiam sacrificium quod ibi tantum licebat offerri, in locis offerre aliis non audetis. Ecce omnino impletum est quod ait Propheta, Et sacrificium non accipiam de manibus vestris. Nam si in terrena Jerusaletum, quorum iniquorum inter vos constitutorum sacrificia Dominus non acceptat;
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius quã dunisit. Quomͦ enim iuxta eundem propłum
lapis quẽ reprobauert̃ edificantes hic factus ẽ in cant
anguli. nisi qͦd excircuncisione ⁊ p̾putio populi danq̃
parietes de diu̾so uenientes in angulo sibim&e tanq̃ ni
edificantes. & angularẽ lapidem reproluntes. Posticmo i be¬

Expanded text:
am dimisit. Quomodo enim juxta eumdem prophetam, Lapis quem reprobaverunt oedificantes, hic factus est in caput anguli ; nisi quod ex circumcisione et praeputio populi tanquam parietes de diverso venientes, in angulo sibimet tanquam in aedificantes, et angularem lapidem reprobantes. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝓpħa cum dic̃. & nc̃ tu dom̃ iacob uenite ambulemꝰ in
lucẽ dñi. tu dom̃ iacob quã uocauit & elegit. ñ tu quam di¬
uultis. ad hanc ꝑtinebitis quã uocauit. illa carebitis quã
dimisit. Lux quippe dñi in qua ambulant gentes: illa ẽ
de qua idem propħa dic̃. Dedi te in lucẽ gentiũ. ut sis salꝰ

Expanded text:
 cum dicit, Et nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini. Tu, domus Jacob, quam vocavit et elegit; non Tu, quam di Quicumque inde venire vultis, ad hanc pertinebitis, quam vocavit; illa carebitis, quam dimisit. Lux quippe Domini, in qua ambulant gentes, illa est de qua idem propheta dicit, Dedi te in lucem gentium, ut sis salus
Abbreviated transcription (Latin):
oncrate. ⁊ detã longinqua t̾ra ꝑgite ad locũ uͥ ds sacͥficia
do ñ labirabitis. Ibi enĩ acceditis: uͥ creditis. Hec fr̃s lm̃i
possumꝰ cũ eoꝵ dilectione p̾dicemꝰ. nec suꝑbe gloriemur
s humilib c̃sentientes. ñ eis cũ p̾sumptione insultando. s cũ
tremore exultando dicamꝰ. Uenite ambulemꝰ in lucẽ dm̃: qm
magnũ ẽ nom̃ eꝰ ingñtib. Si enĩ audierint & obaudierint:
dent & inuident: int̾ eos st̃ dequib dictũ ẽ. Peccator uidebit

Expanded text:
onerate, et de tam longinquo pergite ad locum ubi Deus sacrificia do non laborabitis: ibi enim acceditis, ubi creditis. CAPUT X. 15. possumus, cum eorum dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur sed humilibus consentientes , non eis cum praesumptione insultando, sed cum tremore exsultando dicamus , Venite, ambulemus in luce Domini, quoniam magnum nomen ejus in gentibus. Si enim audierint et obaudierint, dent et invident, inter eos sunt de quibus dictum est: Peccator videbit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃ianis uidemꝰ completũ: paulopꝰ dic̃. ⁊ nc̃ tu dom̃ iacob
uenite ambulemꝰ in lucẽ dñi: Hic ꝓfecto dicitis ut soletis
nos sumꝰ. S qͦd sequit᷑ paulisꝑ attendite: ut cũ diritis quod
uultis. ⁊̃ qͦd ñ uultis audiatis. Nam ꝓpħu coniung̾ ⁊ dicit.
Dimisit eñ plebẽ suam domus isrł. Hic dicite. nos sumꝰ hic uos
agnoscite: &e nob̃ qͥ ista cõmemoramꝰ ignoscite. Si enĩ libenter.
auditis ad ur̃m dicunt᷑ alloquiũ: siuͦ indignant᷑ auditis ad
ur̃m dicunt᷑ opprobriũ. Dicant᷑ tam̃ oportet siue uolentib si
ue nolentib. Ecce ñ ego s ꝓpħa quẽ legitis. ꝑquẽ dđm locutũ
ñ potestis negare: quẽ de auctoritate diuinarũ scͥpt᷑ar ñ po¬
testis auferre. quẽ ad modũ illi dñs imꝑauit exclamat. uehe¬
int̾ sic̃ tuba exaltat uocẽ suã. uosq increpat dicens. ft nc̃ tu
domꝰ iacob. uenite ambulemꝰ ĩlucẽ dm̃i. Occidistis xp̃m in pa¬

Expanded text:
s videmus impletum: paulo post dicit, Et nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini? Hic profecto dicetis, ut soletis, Nos sumus; sed quod sequitur, paulisper attendite, ut cum dixeritis quod vultis, etiam quod non vultis audiatis. Nam Propheta conjungit et dicit, Dimisit enim plebem suam, domum Israel . Hic dicite, Nos sumus; hic vos agnoscite, et nobis quia ista commemoravimus, ignoscite. Si enim libenter auditis, ad vestrum dicuntur alloquium; si vero indignanter auditis, ad vestrum dicuntur opprobri vobis. Ecce, non ego, sed propheta quem legitis, per quem Deum locutum non potestis negare, quem de auctoritate divinarum Scripturarum non potestis auferre, quemadmodum illi Dominus imperavit, exclamat vehementer, et sicut tuba exaltat vocem suam , vosque increpat, dicens: Et nunc tu, domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini. Occidistis Christum in pa
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim potestis dicere qͦd uescio quã aliã gentẽ dinst¬
Fece quod estis. non qͦd uos c̃ẽ iactatis. Dimisit cnl &e ire¬
am dequa expectauit ut fac̾et uuam fec̃ autẽ spnias ẽ
mandauit nubib sius ne pluerent suꝑ eã imbiẽ s p̃
inde seuocauit quib dic̃. Iudicate int̾ me ⁊ inneã nean.
De quib ⁊ dñs ait. Si ego in becbzebub eicio demoniari

Expanded text:
dicere, quod nescio quam aliam gentem dimiseEcce quod estis, non quod vos esse jactatis. Dimisit enim et vineam, de qua exspectavit ut faceret uvas, fecit autem spinas; et mandavit nubibus suis ne pluerent super eam imbrem. Sed etiam inde eos vocavit, quibus dicit: Judicate inter me et vineam meam . De quibus et Dominus ait: