comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia animal ñ eleuat᷑ a t̾ra. at u̾ si animal ambul&
id .ẽ. bene uiuendi ordinẽ quęrat. et ꝑ gressum
cordis inueniat quẽ ad modũ gressũ boni oꝑis
ponat. ambulant parit᷑ et rote. qr intantũ
in sacro eloquio ꝓfec̾tũ inuenis. quantũ apud
illud ipse ꝓfeceris. Siuͦ pennatũ animal sese
uicontẽplatione tetenderit. rote ꝓtuiꝰ a tͣra
subleuant᷑: qr tͣrena ñ e̾e̾ intelligis. quȩ priꝰ in
sacro eloquio uixta trenũ morẽ dicta credidisti.
fitq ut scripture sacrę u̾ba ẽẽ celestia sentias: si accen¬
sus ꝑcontẽplationis grãm tem& ipsũ adcelestia sus¬
pendas. Et mira atq ineffabilis sacri eloquis uirtus
agnoscit᷑. cũ suꝑno amore. legentis animꝰ penetrat᷑.
agͦ animal ad alta se subleuat: rota uolat. Seq̃r.¬
uocũq ibat spc̃. illuc eunte spũ et rotę pariter
Aeuabant᷑. sequentes eũ. Quo enĩ spc legentis

Expanded text:
quia animal non elevatur a terra. At vero si animal ambulet, quia animal non elevatur a terra. At vero si animal ambulet, id est bene vivendi ordinem quaerat, et per gressum cordis inveniat quemadmodum gressum boni operis ponat, ambulant pariter et rotae, quia tantum in sacro eloquio provectum invenis, quantum apud illud ipse profeceris. Si vero pennatum animal sese in contemplatione tetenderit, rotae protinus a terra sublevantur, quia terrena non esse intelligis, quae prius in sacro eloquio juxta terrenum morem dicta credidisti. Fitque ut Scripturae sacrae verba esse coelestia sentias, si accensus per contemplationis gratiam temetipsum ad coelestia suspendas. Et mira atque ineffabilis sacri eloquii virtus agnoscitur, cum superno amore legentis animus penetratur. Quia ergo animal ad alta se sublevat, rota volat. Sequocunque ibat spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter levabantur, sequentes eum. 9. Quo enim spiritus legentis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scĩ uiri inscripta sacra intelligunt quẽ ad modũ
moralit̾ uiuant. Eleuant᷑ uͦ i t̾ra anunalia: cũ
sci uiri se incontẽplatione suspendunt. ł quia
unꝰqͥsq scõꝵ quanto ipse inscript᷑a sac̾ ꝓfecerit.
tanto hec cade̾ script᷑a sac̃ ꝓficit apud ipsum.
recte dr̃. cũ ambularent animalia. ambulabant
parit᷑ et rote. et cũ eleuarent᷑ animalia de tͣra.
eleuabant᷑ simul et rote. quia diuina eloqͥa
cũ legente crescunt. Nã tanto illa altiꝰ quisq
intelligit. quanto in eis altiꝰ intendit. Unde nec
eleuant᷑ rotę. si ñ eleuant᷑ animalia: quia nisi
legentiũ mentes ad alta ꝓfecerint. diuina
dicta uelut inimis ñ intellec̾ta iacent. Cũ
enĩ legenti cuilibet sermone̾ scͥpturȩ sacre si
tepidus uidet᷑. sensus diuini eloquii eiꝰ mentẽ
ñ excitat. et incogitatione sua nullo intellec¬
tus lumine emieat. rota et ociosa et in t̾ra ẽ¬

Expanded text:
cum sancti viri in Scriptura sacra intelligunt quemadmodum cum sancti viri in Scriptura sacra intelligunt quemadmodum moraliter vivant. Elevantur vero a terra animalia, cum sancti viri se in contemplatione suspendunt. Et quia unusquisque sanctorum quanto ipse in Scriptura sacra profecerit, tanto haec eadem Scriptura sacra proficit apud ipsum, recte dicitur: Cum ambularent animalia, ambulabant pariter et rotae; et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae, quia divina eloquia cum legente crescunt; nam tanto illa quisque altius intelligit, quanto in eis altius intendit. Unde nec elevantur rotae, si non elevantur animalia, quia nisi legentium mentes ad alta profecerint, divina dicta, velut in imis, non intellecta jacent. Cum enim legenti cuilibet sermo Scripturae sacrae si tepidus videtur sensus divini eloquii ejus mentem non excitat, et in cogitatione sua nullo intellectus lumine emicat, rota et otiosa et in terra es
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis incircuitu: sed dr̃. dorsa eoꝵ plena ocłis. Que
uidelicet sententia. ab edificationis intellec̾tu ñ
discrepat. ła enĩ que sunt infacie. sepe etiã pec¬
catores homines custodire solent. Iusti aũ uiri
qͥa se et in eis custodiunt que inꝓmptu ⁊ infacie
ñ uident᷑: in dorsis ocłos hab̾e referunt᷑. Quigͦ da
que in occultis sunt discutiunt. & ab ipsis se custo¬
diunt que latent. ꝓfecto ocłos indorsis habent.
Iͦ d tam̃ itelligi et alit̾ potͣ. quii ea que sunt ante
faciem nrãm uidemꝰ. dorsa aut̃ nr̃ã aliꝰ in nobis
uidet. et nos uidere ñ possumꝰ. Iuia aũt sc̃i uiri
sollerter se aspiciunt in quib ab aliis iudicari pos¬
sunt. et sic districte se uident sic̃ sepe districte
ab aliis uident᷑. qr inse nec ea que se latere pote¬
rant ignorant. lum̃ indorsa portant. Sequitur.
et rote uxta ea. Et cũ eleuarent᷑ animalia de t̾ra.
eleuabant᷑ simul et rote. Ambulant animalia:

Expanded text:
orsa eorum plena oculis. 1226 Quae videlicet sententia ab aedificationis intellectu non discrepat. Ea enim quae sunt in facie saepe etiam peccatores homines custodire solent. Justi autem viri, quia se et in eis custodiunt quae in promptu et in facie non videntur, in dorsis oculos habere referuntur. Qui ergo et ea quae in occultis sunt discutiunt, atque ab ipsis se custodiant quae latent, profecto oculos in dorsis habent. Quod tamen intelligi et aliter potest, quia ea quae sunt ante faciem nostram videmus, dorsa autem nostra alius in nobis videt, et nos videre non possumus. Quia autem sancti viri solerter se aspiciunt in quibus ab aliis judicari possunt, et districte se vident, sicut saepe districte ab aliis videntur, qui in se nec ea quae se latere poterant ignorant, lumen in dorso portant. Sequitur: et rotae juxta ea; et cum elevarentur animalia de terra, elevabantur simul et rotae. 8. Ambulant animalia
Abbreviated transcription (Latin):
tes eũ. Et subdit᷑. Sp̃c enĩ uite erat in rotis.¬
spc̃ uiuificamur.: ut mortifera a nobis opera¬
repellamꝰ. Potest enĩ intelligi qr spc̃ uadit. cũ legentiᷤ
ꝑ u̾bu sacͥ eloquii modo inzelo excitans adultionẽ
erigit. mͦ adpatientiã mitigat. mͦ inp̾dicatione
instruit. mͦ adpenitentie lamenta conpungit.
S curramꝰ breuit̾ ꝑ hec eadem u̾ba que diximus.

Expanded text:
tes eum. Et subdittes eum. Et subditspiritus vivificamur, ut mortifera a nobis operarepellamus. Potest autem intelligi, quia spiritus vadit; cum legentis m hunc per verba sacri eloquii modo in zelo excitans, ad ultionem erigit, modo ad patientiam mitigat, modo in praedicatione instruit, modo ad poenitentiae lamenta compungit. S
Abbreviated transcription (Latin):
rote. Iuis enĩ caput nrm ẽ. nͥ redepͣtor generis
humani. de quo scriptũ ẽ. ipsũ dedit caput supra
omẽm eccłam que ẽ corpꝰ ipsiꝰ: Qũe cũ uidei ꝑseque¬
rent᷑. nom̃ eiꝰ delere de t̾ra conati sunt. Cũq eum
crucifirũ et sepultũ uiderent. hc̃ se ab amore om̃iũ.
diuisisse crediderunt. S caput turturis et incisũ
ẽ. et tam̃ a suo corꝑe diuisũ ñẽ: qr exeo quod ꝓ nob̾
mortẽ ꝑtulit. om̃s nos sibi ueriꝰ in ipsa sua morte
coniunrit. et ꝑhoc quod se nr̃is ocłis uisibiliter
subtrax̾. nr̃is se m̃tib inuisibilit̾ radicauit. Caput
gͦ turturis incisũ inhesit corpori. qr ꝓ nob̾ quidẽ
redep̃tor nr̃ passus ẽ: sed a nobis separatꝰ ꝑ passi¬
onẽ ñ ẽ. uia gͥ dicta sacͥ eloquii cũ legentium
spu excrescunt: recte nc̃ dr̃. Quocũq ibat spc̃.
illuc eunte spũ et rote parit᷑ leuabant᷑. sequen¬

Expanded text:
rotae. Quis enim caput nostrum est, nisi Redemptor generis rotae. Quis enim caput nostrum est, nisi Redemptor generis humani? De quo scriptum est: Ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam, quae est corpus ipsius . Quem cum Judaei persequerentur, nomen ejus delere de terra conati sunt. Cumque eum crucifixum et sepultum viderent, hunc se ab amore omnium divisisse crediderunt. Sed caput turturis et incisum est, et tamen a suo corpore divisum non est, quia ex eo quod pro nobis mortem pertulit, omnes nos sib verius in ipsa sua morte conjunxit; et per hoc quod se nostris oculis visibiliter subtraxit, nostris se mentibus invisibiliter radicavit. Caput ergo turturis incisum inhaesit corpori, quia pro nobis quidem Redemptor noster passus est, sed a nobis separatus per passionem non est. Quia igitur dicta sacri eloquii cum legentium spiritu excrescunt, recte nunc dicitur: Quocunque ibat spiritus, illuc eunte spiritu et rotae pariter levabantur, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
immerito ꝑ caput mentẽ intelligimꝰ. qr sic̾ caput
corpus. ita mens actiones regit. S caput ad
pennulas retorquere pͣcipit᷑. ut ea que dicis facias:
et os ad oꝑa conugas. Nec ita caput abscidendũ
ẽ ut a corpore diuidatur. s̃ exparte decisũ corꝑi
suo iubet᷑ inherere: qr uidelicet mens nr̃a a carna¬
li delectatione incidenda ẽ s a carnis cura netes¬
saria. incidenda ñ ẽ. Hinc enĩ scͥptũ ẽ. Carniᷤᷤ cura
ne feceritis indesideriis. Quȩ gͦ indesideriis fieri
phibet᷑. ꝓculdubio uinecessitate concedit᷑. Caput
gͦ turturis exparte abscisũ sit. et exparte uhereat.
ut sicͣ dic̾tũ ẽ. et a uoluptate carnis mens nr̃a incisa
sit: et tam̃ a necessitate ñ sit abscisa. Iuod si hoc
sacͥficii genꝰ sub tẏpica redep̾toris nr̃i intelligentia
aliꝰ ad contẽplationẽ reqͥrat. ascendat adfortiora
animꝰ. eleuentur animalia. ut eleuent᷑ parit̃ et

Expanded text:
immerito per caput mentem intelligimus, quia sicut caput immerito per caput mentem intelligimus, quia sicut caput corpus, ita mens actiones regit. Sed caput ad pennulas retorqueri praecipitur, ut ea quae dicis facias, et os ad opera conjungas. Nec ita caput abscindendum est, ut a corpore dividatur, sed ex parte decisum, corpori suo jubetur inhaerere, quia videlicet mens nostra a carnali delectatione incidenda est, sed a carnis cura necessaria incidenda non est. Hinc enim 1228 scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Quae ergo in desideriis fieri prohibetur, procul dubio in necessitate conceditur. Caput ergo turturis ex parte abscissum est, et ex parte inhaeret, ut, sicut dictum est, et a voluntate carnis mens nostra incisa sit, et tamen a necessitate non sit abscissa. Quid, si hoc sacrificii genus sub typica Redemptoris nostri intelligentia alius ad contemplationem requirat? Ascendat ergo ad fortiora animus, eleventur animalia, ut eleventur pariter et
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. atq uꝰq adpassionẽ ꝓ nob̾ humiliari
dignatꝰ ẽ: et in semetipsũ ignẽ tribulationis
nt̃e suscipere. S arsit et non arsit. qr et ex
bumanitate ẽ mortuus. et tam̃ ĩmortalis exdiuit᷑ate
ꝑmansit. Suscepit a nob̾ unde sacͥficiũ fier& pro
nobis. et tam̃ impassibilis atq in cõmutabilis per¬
mansit inꝓpriis. ut nos cõmutar& a nr̃is. Alius
uixta historiã hoc quod in lege scͥptũ ẽ. ut turtur
qui ꝓpeccato offertur. retorqueat᷑ caput eiꝰ ad
pennulas. ita ut collo inhereat. et nͣpenitus ab¬
rumpat᷑. Inquib u̾bis: dubiꝰ legentib sensus histo¬
ricus ñ ẽ. S si hec intelligere moralit᷑ requiras.
agitat᷑ rota. dũ ad moralẽ intelligentiã ducit᷑ sacͥ
u̾bi sententia. Nos enĩ ipsi in om̃ipotentis dĩ sacͥfi¬
cio eẽ turtur debemꝰ. ita ut caput nrͣm retorque¬
atur ad pennulas. id.ẽ animꝰ ad uirtutes. Non enĩ

Expanded text:
suscepit, atque usque ad passionem pro nobis se humiliare suscepit, atque usque ad passionem pro nobis se humiliare dignatus est, et in semetipso ignem tribulationis nostrae suscipere. Sed arsit, et non arsit, quia et ex humanitate est mortuus, et tamen immortalis ex divinitate permansit. Suscepit a nobis unde sacrificium fieret pro nobis, et tamen impassibilis atque incommutabilis permansit in propriis, ut nos commutaret a nostris. Alius juxta historiam hoc quod in lege scriptum est, ut turtur quae pro peccato offertur, retorqueatur caput ejus ad pennulas, ita ut collo inhaereat, et non penitus abrumpatur . In quibus verbis dubius legentibus sensus historicus non est. Sed si haec intelligere moraliter requiras, agitatur rota dum ad moralem intelligentiam ducitur sacri verbi sententia. Nos enim ipsi in omnipotentis Dei sacrificio esse turtur debemus, ita ut caput nostrum retorqueatur ad pennulas, id est animus ad virtutes. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba sacͥ eloqͥi ut sepe iam dic̾tũ ẽ. uirta sensũ legen¬
tiũ ꝑ intellec̾tũ crescunt. In una enĩ eademq scͥp¬
ture sertentia. aliꝰ sola historia pascit᷑. aliꝰ tẏpicã
Et fit plerũq ut sic̃ dictũ ẽ in una eadẽq sententia.
cuncta simul tria ualeant inueniri. Moyses enĩ cũ
de ardente rubo uocatꝰ fuiss&. accessit. ꝓpius ut ui¬
deret uisũ et ecce rub ardebat et ñ consumebat᷑.
Magnũ ẽ muacłm hoc. Si solã in eo historiã reqͥras. ẽ
unde legentis nutriat᷑ animꝰ. ut uideas qͦd ĩ ligno
ignis ardeat. et ñ consumat. Tunc uͦ si tẏpicã inttel¬
ligentiã queras. quid fla̾ma. nͥ lege̾ de qͥ scriptũ est.
indext̾a eiꝰ ignea lȩx. et quid rub ille. nͥ iudaicũ
popłm designauitꝰ peccatoꝵ suoꝵ spinas ñ deseruit:
nec eiꝰ uitia diuini sermonis flĩma concremauit.
Fortasse in hoc facto: aliꝰ maiora ꝑ typu̾ contẽplar
desiderat. huiꝰ qr sensus excrescit: eleuãt᷑ peine

Expanded text:
ta sensum legentium per intellectum crescunt. 10. In una enim eademque Scripturae sententia alius sola historia pascitur, alius typicamEt fit plerumque ut, sicut dictum est, in una eademque sententia cuncta simul tria valeant inveniri. Moyses enim cum de ardenti rubo vocatus fuisset , accessit propius ut videret visum, et ecce rubus ardebat, et non consumebatur. Magnum est hoc miraculum. Si solam in eo historiam requiras, est unde legentis nutriatur animus, ut videas quod in ligno ignis ardeat, et non consumat. Jam vero si typicam intelligentiam quaeras, quid flamma nisi legem, de qua scriptum est: In dextera ejus ignea lex ? et quid rubus ille, nisi Judaicum populum designavit, peccatorum suorum spinis nec ejus vitia divini sermonis flamma concremavit. Fortasse in hoc facto alius majora per typum contemplari desiderat. Hujus quia sensus excrescit, elevantur parit
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus. tanꝗͣ leo rugiens. circuit querens quẽ deuo¬
ret: cui resistite fortes infide. Et sunt alii qui omĩa
tͣrena despiciunt. nulla quȩ pͣtereunt. possidere
dignantur : in di se ut predic tũ ẽ contẽplacione
s̃uspendunt. Cũ his gͦ eleuatis. et rote parit᷑ leuant᷑.
qr inquantũ quisq ad alta ꝓfecerit. intantũ ei et
sac̃ eloquia de altiorib loquunt᷑. Sactunt gͦ animalia
adutilittẽ ꝓrimi. stant adcustodiã sui. eleuant᷑
ad contẽplationẽ dĩ. S et rote parit̃ uadunit. stant.
et leuant᷑. qr quesita sac̃ lec̾tio talis inuenitur.
qualis et fit ipse a quo querit᷑. Ad actiuã eñ uitã
ꝓfecisti: ambulat tecũ. Ad ĩmobilitatẽ atq q̃stantiã
sp̃c ꝓfecisti: stat tecũ.. Ad contẽplatiuã uitã ꝑdei¬

Expanded text:
diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devodiabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et sunt alii qui omnia terrena despiciunt, nulla quae praetereunt, possidere dignantur, et in Dei se, ut praedictum est, contemplatione suspendunt. Cum his ergo elevatis et rotae pariter levantur, quia in quantum quisque ad alta profecerit, intantum ei et sacra eloquia de altioribus loquuntur. Vadunt ergo animalia ad utilitatem proximi, 1230 stant ad custodiam sui, elevantur ad contemplationem Dei. 16. Sed et rotae pariter vadunt, stant, elevantur, quia quaesita sacra lectio talis invenitur, qualis et fit ipse, a quo quaeritur. Ad activam enim vitam profecisti, ambulat tecum. Ad immobilitatem atque constantiam spiritus profecisti, stat tecum. Ad contemplativam vitam pe
Abbreviated transcription (Latin):
iã dicta sunt: s tterata descriptione narrant᷑. Nec noᷤᷤ
itaq pigeat eadẽ breuit᷑ exponendo repetere. que
solũ inhis uerbis nouũ addit᷑. quod dictũ ẽ: c̃stantib
stabant. Sunt aũ quidã qui uͦq ad hoc ꝓficiunt.
ut tͣrena que accipiunt bene dispensare uoueruit.
miscłie oꝑib intendant. oppressis subueriant.
Hii uidelicet uadunt. in eo qͦd se adͥpruni utilitatẽ ten¬
dutt. Cũ his gͦ rote gradiunt᷑. qr sac̃ eloquia dictorũ
suoꝵ passus ineiꝰ itenere disponunt. Et sunt alii qui
infide quã acceperunt era ad tenendũ fortes sunt. ut
aduersis quibq resistere ualeant: et nͣ solũ minune
impugnent: eosq adreclitudinẽ ꝑtrabant. Cũ istis
stantib stant. quia eis rectitudinẽ suã sacͥ eloquii
u̾ba confirmant: cũ in eis audiunt. State. et tenete
traditiones qͣs didicistis. Et rursum. Aduersariꝰ urͣ

Expanded text:
jam dicta sunt, sed iterata descriptione narrantur. Nec nos jam dicta sunt, sed iterata descriptione narrantur. Nec nos itaque pigeat eadem breviter exponendo repetere, quaesolum in his verbis novum additur, quod dictum est: Cum stantibus stabant. Sunt autem quidam qui usque ad hoc proficiunt, ut terrena quae acceperunt bene dispensare noverint, misericordiae operibus intendant, oppressis subveniant. Hi videlicet vadunt, in eo quod se ad proximi utilitatem tendunt. Cum his ergo rotae gradiuntur, quia sacra eloquia dictorum suorum passus in eorum itinere disponunt. Et sunt alii qui in fide quam acceperunt ita ad tenendum fortes sunt, ut adversis quibusque resistere valeant, et impugnent, eosque ad rectitudinem pertrahant. Cum istis stantibus stant etiam et rotae, quia eis rectitudinem suam sacri eloquii verba confirmant, cum in eis audiunt: State et tenete traditiones quas didicistis . Et rursum: Adversarius vester
Abbreviated transcription (Latin):
animu ad studiũ pͣdicationis excitat. statum
sequunt᷑ et rote. qr insacͥs eloquiis inuenit. mo
yses iubente dño cont̾ regẽ egẏpti in quantis
se pͣdicationis libere u̾bis erexit. qͦd stephanus
int̾ lapides dicere timuit: quod petrꝰ fustib cęsus
ne uinomine ihũ loqͣtur. cũ magna lib̾tate respon¬
dit. obedire oportet dõ magis quã hominib. qͦd
paulꝰ cathenarũ uincłis stringit᷑. s tam̃ ubũ dĩnẽ.
git. sequunt᷑ ꝓtunus rote. cũ scͥpture sacre u̾ba da¬
uid penitentiã ꝓfert. quod rex rep̾hensus a ꝓpħa
qr subiectꝰ cȩlesti regi ñ fuit. subiecto increpanti
ñ erubuit confiteri qͦd fec̃ qͦd publicanꝰ qui reatũ
sue neqͥcie cognouit. & si inuistus ad tẽplũ uenͣ.
iustificatꝰ a templo rediit: qͦd petrꝰ negationis
maculas: lacrinis lauit. qͦd latro qͥ incruce cogno
adhuc rotis: eadẽ ꝓpħa replicat. atq subuingit.
Cũ euntib ibunt. ⁊ cũ stantib stabant. et cũ eleuatis

Expanded text:
tat; statim sequuntur et rotae: quia in sacris eloquiis invenit quod Moyses jubente Domino contra Aegypti regem, in quantis se praedicationis libere verbis erexit, quod Stephanusinter lapides timuit. Quod Petrus, fustibus caesus, ne in nomine Jesu loqueretur, cum magna libertate respondit: « Obedire oportet Deo magis quam hominibus . » Quod Paulus catenarum vinculis stringitur , sed tamen verbum Dei git, sequuntur protinus rotae, cum Scripturae sacrae verba David poenitentiam proferunt. Quod rex reprehensus a propheta, quia subjectus coelesti regi non fuit, subjecto increpanti non erubuit confiteri quod fecit . Quod publicanus, qui reatum suae nequitiae cognovit , etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. Quod Petrus negationis maculas lacrymis lavit . Quod latro, qui in cruce cognov De quibus adhuc rotis eadem propheta replicat atque subjungit: « Cum euntibus ibant, et cum stantibus stabant, et cum elevatis
Abbreviated transcription (Latin):
trat ds̃. Acsi aꝑte dicat. Humilit̾ inpendite bonũ
ꝓriis: qr scitis uobis ñ a uob̾ ẽẽ quod habetis. Quelib&
enĩ penna uirtutis cũ ad pxunũ unꝑtiendo tendit᷑.
rec̾ta ñ erit. si humilitate caruerit. Seq̃r Enũ¬

Expanded text:
trat Deus . Ac si aperte dicat: Humiliter impendite bonum trat Deus . Ac si aperte dicat: Humiliter impendite bonum proximis, quia scitis vobis non a vobis esse quod habetis. Quaelibet enim penna virtutis cum ad proximum impertiendo tenditur, recta non erit, si humilitate caruerit. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
cator. Hospitales inuicẽ: sine murmurationib. Un¬
quisq sic̃ accep̾ grãm: in alterutrũ illã ãministran¬
tes. Quod gͦ ap̃ ibexechielẽ penna. hoc ap̃ petrũ apłm. ac¬
cepta grã dr̃. Et quod ille ait recte pennę alterius
ad alterũ. hoc eccłę pastor dic̃. unꝰqͥsq sic̃ accep̃ grãm.
in alterutrũ illam amministrantes. Pennę enĩ nr̃e
rec̾te iani ñ sunt. si ad utilitatẽ nrãm solũmͦ reflec¬
tuntur. S tunc recte fiunt: cũ inutilitate ꝓximni
dirigimꝰ quod habemꝰ. Quia enĩ bona nr̃a ñ a nobis
sunt. sed ab eo hec accepimꝰ a qͦ factũ ẽ. ut e̾ẽmus:
tanto ea nob̾ ñ debenius retinere pͥuata. quanto
ea nob̾ c̃spicimꝰ ab auctore nr̃o ad cõmunẽ utilitatẽ
data. Uñ rec̾te petrꝰ apłs in erortatione huius
rei subdit dics. Sic̃ boni dispensatores: multiforinis
gr̃e dĩ. Atq adhuc addit. Siquis loqͥt᷑: qͣsi serinones
dĩ. Siquis ministrat: tanquã exiurtute ꝗͣ adminis¬

Expanded text:
tionibus. Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes . Quod ergo apud Ezechielem penna, hoc apud Petrum apostolum accepta gratia dicitur. Et quod ille ait: Rectae pennae alterius ad alterum, hoc Ecclesiae pastor dicit: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes . Pennae enim nostrae rectae jam non sunt, si ad utilitatem nostram solummodo reflectuntur. Sed tunc rectae fiunt, cum in utilitatem proximi dirigimus quod habsunt, sed ab eo haec accepimus a quo factum est ut essemus, tanto ea nobis non debemus retinere privata, quanto ea nobis conspicimus ab auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus apostolus in exhortatione hujus rei subdit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei , atque adhuc adjecit: Si quis loquitur, quasi sermones Dei; si quis ministrat, tanquam ex virtute quam adminis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nobis script᷑a sac intenebris uite p̃sentis: facta ẽ
lum̃ itineris. Hinc et enĩ petrꝰait. Cui benefacitis
intendentes. qͣsi lucernȩ lucenti in caliginoso loco.
Hinc psalmista ait. Lucerna pedib meis uibũ tũ
dnẽ. et lum̃ semitis meis. Scimꝰ tam̃. qr et ipsa nob̾
nãa sucerna obscura ẽ. nͥ hanc nr̃is m̃tib ueritaᷤ
illustrẽ. Uñ iterũ psalmista ait. Qm̃ tu illumina

Expanded text:
Haec nobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itineris. Hinc etenim Petrus ait: Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Hinc Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Scimus tamen quia et ipsa nobis nostra lucerna obscura est, nisi hanc nostris mentibus veritas illustret. Unde iter
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ & rotis in eẽ ꝑhibet᷑. Certe silegentiᷤᷤ animũ
spc̃ uite in zeli feruore tetigerit. ꝓtinꝰ in sacris
eloquiis uidet quod moyses ad castra rediens. et
popłm ꝑ idola peccasse cognoscens. hc̃ ꝑferuore̾̃
spc̃ gladiis strauit: quod finees ꝑsequendo luxu¬
tib disciplis uirga̾ minat᷑. Si spc uite. legentis
animũ ad seruandã patientiã tangit. stati sequuntĩ
& rote: qr in sacͥs eloquiis inuenit. quod moyses
et aaron cũ loquentes rec̾ta ꝑsecutionẽ popłi pas¬
si sunt: ad tab̾nacł̾m cucurrerert. ꝓipso populo
exorantes quẽ fugiebant. Sca aũt eorũ mens.
et timorẽ suꝑbientiũ ꝑtulit. et tam̃ contͣ eos
ad odiũ ñ erupit. Patiertia enũ ueraẽ. que ⁊ ipsũ
amat quẽ portat. Nã tolerare et odisse. ñ ẽ uirtꝰ
mansuetudinis: s uelam̃tũ furoris. Incisdẽ quoq
eloquiis inuenit quod samuhel de pͥncipatꝰ culmi¬
ne deiectꝰ. orasse se etiã ꝓ deicientib confitet᷑ qͦd

Expanded text:
r, et rotis inesse perhibetur. Certe si legentis animum spiritus vitae in zeli fervore tetigerit, protinus in sacris eloquiis videt quod Moyses, ad castra rediens, et populum per idola peccasse cognoscens, hunc per fervorem spiritus gladiis stravit ; quod Phinees, persequendo luxutibus discipulis, virga minatur . 12. Si vitae spiritusanimum ad observandam patientiam tangit, statim sequuntur et rotae; quia in sacris eloquiis invenit , quod Moyses et Aaron cum loquentes recta persecutionem populi passi sunt, ad tabernaculum cucurrerunt pro ipso populo exorantes, quem fugiebant. Sancta autem eorum mens et timorem superbientium pertulit, et tamen contra eos ad odium non erupit. Patientia vero est, quae et ipsum amat, quem portat, nam tolerare, sed odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamen furoris. In eisdem quoque eloquiis invenit , quod Samuel, de principatus culmine dejectus, orasse se etiam pro dejicientibus confitetur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
perit ini iͥtatẽ. lacũ aꝑuit et effodit eũ. et incidit
infoueã quã fec̾. Ecce cũ dni narrar& iusticiã: qͣsi
nͣ mutata uoce. repente peccatoris uitulit culpã.
Qͦd unũ me exempli causa dixisse sufficiat. qr qͥsqͥs in
.ꝓpħis usũ lec̾tionis hab&. qua crebro ista faciant
ñignorat. Uñ nc̃ iherechiel ꝓpħa cũ de rotiᷤᷤ loqueret᷑¬

Expanded text:
uit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Ecce cum Domini narraret justitiam, quasi non mutata voce, repente peccatoris intulit culpam. Quod unum me exempli causa dixisse sufficiat, quia quisquis in prophetis usum lectionis habet, quam crebro ista faciant non ignorat. Unde nunc Ezechiel propheta cum de rotis loqueret
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ illa aspicere. et ab aliis
in aliud subito u̾ba diriua¬
re: sic̃ psalmista cũ de dño
loqueret᷑ dic̃s. ds̃ iudex
iustꝰ fortis & longanimis.
nuqͥd irascet᷑ ꝑsingłos
dies. nͥ conuertamini
gladiũ suũ uibraur arcũ
suũ tetendit. ⁊ parauit
illũ. et ĩpso parauit ulsa

Expanded text:
nunc illa aspicere, et ab aliis in aliud subito verba derivare, sicut Psalmista cum de Domino loqueretur, dicens: Deus judex justus, fortis et longanimis, nunquid irascitur per singulos dies? Nisi convertamini, gladium suum vibravit, arcum suum tetendit, et paravit il
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. quia script᷑e sacre duo sunt testam̃ta: que ut᷑q
dĩ sp̃c scribi uoluit. ut nos a morte anime lib̾ar&.
Uel certe quia duo sunt p̾cepta sunt karitatis.
dilec̾tio uidelicet dĩ et dilectio ꝓxuni: per que
utraq uos sacre script᷑e dicta uiuificarent. Scđo

Expanded text:
esse, quia Scripturae sacrae duo sunt Testamenta, quae utraque Dei spiritus scribi voluit, ut nos a morte animae liberaret. Vel certe quia duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi, per quae utraque nos sacrae Sc
Abbreviated transcription (Latin):
nastis. & ego. Nã ⁊ ego quod donaui ꝓptͣ uos in ꝑso.¬
na xpĩ. ut ñ circũueniam᷑ a sathana. Non enĩ igno¬
ramꝰ cogitationes eiꝰ. Si enĩ parcendũ erat. cur se
humilitate tarta uoluntati discipłoꝵ magist᷑ e¬
gregiꝰ sociat. ut neq ipse a discipłis. neq ab ẽo disci¬
puli in cõpassionis causa diuisi uident᷑. Nisi q solli¬
cito ꝓuidentiȩ ocso attendit. qͦd plerũq dũ alt̃ donat.

Expanded text:
nastis, et ego. Nam et ego quod donavi, propter vos in personastis, et ego. Nam et ego quod donavi, propter vos in persona Christi, ut non circumveniamur a Satramus cogitationes ejus . » Si enim parcendum non erat, cur se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius sociat, ut neque ipse a discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oculo attendit, quod plerumque dum alt
Abbreviated transcription (Latin):
atq aliud ea quȩ possident᷑ sine merdedis intenti¬
one disꝑgere. Quicquid gͦ agit᷑: in radice intentio¬
nis pensandũ ẽ. quo merito apud uidiciũ creatoris
habeat᷑. Uñ et idem creator dic̃. si ocłs tuus simplex
fuerit : totũ corpꝰ tuũ lucidũ erit. ocłm uidelicet
intentionẽ. corpꝰ uͦ actionẽ nominans. qr si nr̃a
intentio apud dm̃ simplex fuerit. in eiꝰ udicio nra
acͣtio tenebrosa ñ erit. Igit᷑ qr scĩ uiri sollert᷑ inui¬
gilant. ut se undiq aspiciant. ubiq custodiant.
ne aut mala ꝓterea ea ipsa appetant. aut hȩc ead̃
sub specie bonoꝵ agant. scilic& ne se eis uitia uirtutes
ẽẽ mentiant᷑. totũ corpꝰ plenũ incireuitu occłis ha¬
bent. quia omis eoꝵ actio. ꝓuidentia sollicitudi¬
nissreplet᷑ & cucũdat᷑. Hinc est quod paulus apłs
dũ cuidã penitenti de ꝑpecto facinore coruithios
ꝓspicer& uoluisse misereri. ait. Si cui aliquid do¬

Expanded text:
atque aliud ea quae 1224 possidentur sine mercedis intentiatque aliud ea quae 1224 possidentur sine mercedis intentione dispergere. Quidquid ergo agitur, in radice intentionis pensandum est quo merito apud judicium creatoris habeatur. Unde et idem creator dicit: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Oculum videlicet intentionem, corpus vero actionem nominans. Quia si nostra intentio apud Deum simplex fuerit, in ejus judicio nostra actio tenebrosa non erit. Igitur quia sancti viri solerter invigilant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, ne aut mala propter ea ipsa appetant, aut haec eadem sub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corpus plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et repletur et circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore Corinthios prospiceret voluisse misereri, ait: Si cui aliquid do
Abbreviated transcription (Latin):
Corꝑa itaq animaliũ idcirro plena ocłis describuntur.
qr scoͣꝵ actio ab omi parte cutũspecta ẽ: bona deside¬
rabilit̾ ꝓuidens. mala sollert̃ cauens. Et hocẽ labo¬
riosius ubi scõꝵ mens uehem̃t̾ uigilat. ne se anͣ corũ
ocłos mala sub bonoꝵ specie abscondant. Circuspec ta
gͦ ẽ uita scõꝵ. ne sic sit lib̾a ut suꝑba sit: qr sepe suꝑbia
excedit in u̾bis. et uideri appetit lib̾tas puritatis. Nec
sic sit humilis ut formidolosa sit: qr aliquando timor
restringit animũ ut loqui que recta sunt ñ p̾sumat.
s tam̃ ipsa timida cogitatione humilitatẽ se ẽẽ
simulat. Nec sicsit parca ut tenax sit: qr plerũq
tenacia. parsimonia appetit estimari. ut iuste ac
necessarie tenere uideatur. qͥcqͥd egenti ꝓximo
miscđiter ñ uult impendere. Nec sic sit misericors
ut effusa sit. qr ñ nũꝗͣ effusio eẽ̾ se miscdđiam putat.
Aliud ẽ. enĩ. pietatis studio necessaria ꝓximis dare

Expanded text:
circo plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumspecta ergo est vita sanctorum, ne sic sit libera, ut superba sit, quia saepe superbia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione humilitatem esse se simulat. Ne sic sit parca, ut tenax sit, quia plerumque tenacia parcimonia appetit aestimari, ut juste ac necessarie videatur tenere quidquid egenti proximo misericorditer non vult impendere. Ne sic sit misericors, ut effusa sit, quia nonnunquam effusionem esse misericordiam putat. Aliud enim est pietatis studio necessaria proximis dare,
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ dies aliquot inherti. tedio p̃grauati: redi¬
re domũ potiꝰ quã barberam. feram incredulãq
gentẽ. ccuꝰ nec lingua qͥdem intelligerent. ad¬
ire decreuerunt. Nesc mormaugustinũ qͥu eis
ep̃m consecrandũ sr abanglis. exdiꝑotit᷑. indi¬
rerat ronia remit tunt: summũ psulẽ dep̃can¬
tes ut tã laboriosã. tã ucentã.taq ꝑ icuiosam
ꝑegrinationẽ sibi huꝑ ĩpositã remoueret. suosq

Expanded text:
post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redipost dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper impositam removeret, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
nia uenerant. rẽ uidebant. ingredi minime po¬
terant: et suauitatẽ mirifici ocloris tiabebant.
Die uͦ alia: in ea lampades sine lumine sunt ac¬
cense. Post paucos iterũ dies. cũ expletis missarũ
sollẽpniis. extinctis lampadib custos ex eadẽ
ȩccła egressus fuisset: pꝰ paululũ intrauit et lã¬
pades qͦs extinxerat lucerites repꝑit. Quas ne¬
gligent̃ extinxisse se credidit. atq eas iã sollicitꝰ
extinxit. Qui exiens eccłam clausit. sed pꝰ ho¬
ratũ triũ spaciũ regressus. lucentes lampades
qͦs extinxerat inuenit. ut uidelicet ex ipso
lumine aꝑte claresceret. qͥa ꝑbeatũ gregoriũ
locus ille de tenebris ad lucẽ uenisset.
erat. assiduis cogitationũ fluctib urgeret᷑.
mox ubi ȩccłȩ statu cõposito. quartũ sui pon¬
tificatꝰ antiũ intrauit. Augustinũ cũ aliis do
mꝰ suȩ monachis. it brittanniã euangłizan¬
di grĩ destinauit. Qui suscepte ꝑ egrinationis

Expanded text:
nia venerant, et rem videbant, ingredi minime ponia venerant, et rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trahebant. Die vero alia in ea lampades sine lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus, custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes reperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret, quia per beatum Gregorium locus ille de tenebris ad lucem venisset. erat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravitiam evangelizandi gratia destinavit. Qui susceptae peregrinationis,
Abbreviated transcription (Latin):
patesceret. quia ueniente cũ reliquis scoꝵ
gregorio: de loco eodem immundus habita¬
tor exiret. Peracta gͥ missarũ celebratione:
papa cũ plebe recessit. Sed adhue nocꝰte ea¬
dem. magnꝰ in eiꝰdẽ ȩccłis tectis strepitꝰ factꝰ ẽ.
acsi in ea aliquis errando discurreret. Seqͥnti
aut nocte grauior sonitꝰ excreuit. cũ subito tantꝰ
terror insonuit. acsi om̃is illa eccła afundam̃tis
fuisset euersa. et ꝑtinꝰ recessit.. Ic nulla illic ulte¬
riꝰ inquietudo antiqui hostis apparuit. s ꝑ ter¬
toris sonitũ qͤm fecit innotuit. a loco qͣm diu te¬
tuerat ꝑ inuocationẽ gregorii coactꝰ exibat. Post
paucos uͦ dies in magna serenitate aeris. suꝑ alta¬
re eiꝰdẽ eccłs nubes celitꝰ descendit. suoq illud
ac suauitate odoris impleuit: ut patentib i anuis
nullus illic p̃sumeret iritrare. Et sacerclotes atq
custodes. uel hiqͥ ad celebranda missarũ sollep¬

Expanded text:
patesceret quia veniente cum reliquiis sanctorum patesceret quia veniente cum reliquiis sanctorum Gregorio, de loco eodem immundus habitator exiret. 32. Peracta igitur missarum celebratione, papa cum plebe recessit; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior sonitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum, quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quod per invocationem Gregorii coactus exibat. Post paucos vero dies in magna serenitate aeris super altare ejusdem ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illudac suavitate odoris implevit, ut, patentibus januis, nullus illic praesumeret intrare, et sacerdotes atque custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solem
Abbreviated transcription (Latin):
Ireterea cũ arrianoꝵ basilica in regione
urbis huiꝰ quȩ subura dicit᷑ clausa us¬
q ad gregorii pontificat᷑ temꝑa remansis¬
set. placuit ut infide catholica intͦ duc¬
ti sillic beati sebastiani ⁊ sc̃ę a gathe mar¬
tyrũ reliqu is. delicari debuisset. Qa fac¬
tũ ẽ. Nã cũ magna popłi multitudine gregoriꝰ
laudes canendo ꝑueniens. basilicã p̃fatã in¬
gressus ẽ. Cũq uenerabilis pontifex iã missa¬
rũ sollẽpnia celebraret. ac ꝓpt̾ eiꝰdẽ loci ati¬
gustiã popłise turba cõpͥmeret. qͥdã ex his
qͥ extra sacrariũ stabant. porcũ subito int̾̃ suos
pedes huc illucq discurrere senserurit. Quem
unꝰ qͥsq dũ sentiret. et iuxta se stantib indi¬
caret: idem porcus eccłis ianuã petut. et om̃s
ꝑ qͦs transut in admirationẽ conuertit. Sed
uideri nichil potuit. quã uis sentiri potuisset.
Qđ idcirco diuina pietas ostendit. ut cunctis

Expanded text:
Praeterea cum Arianorum basilica in regione Praeterea cum Arianorum basilica in regione urbis hujus quae Suburra dicitur clausa usque ad Gregorii pontificatus tempora remansisset, placuit ei ut in fide catholica, introductis illuc beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset, quod factum est. Nam cum magna populi multitudine Gregorius laudes canendo perveniens, basilicam praefatam ingressus est; cumque venerabilis pontifex jam missarum solemnia celebraret, ac propter ejusdem loci angustias populi se turba comprimerent, quidam ex his qui extra sacrarium stabant, porcum subito inter suos pedes, huc et illuc discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes, per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
angustis andronarũ recessib a uispillionib inue¬
niri mortuũ contigisset: estimans eũ stipis inopia
perisse. ita ꝑ aliqͦt dies ut dicit᷑ a missarũ celebra¬
tione uacando tristatꝰ ẽ: tanquã si eũ ꝓpͥis mani¬
b qͦd dictu nefas ẽ contigisset. Extat usq
hodie insacratissimo laterariensis palatu serinio.
huiꝰ confectũ tẽꝑib chartitiũ ꝑ grande uolumen.
in qͦ cõmunis sexus cunctarũ ȩcatũ ac ꝑfessionũ
nomina. tã romȩ ꝗͣ ꝑsuburbana uicine sue
cuntatis. nec ñ longinquas maritunẽ ur¬
bes degentiũ. cũsius cognomirubꝰ. temꝑi bꝰ
⁊ remuneratioruib. ex pressiꝰ contineritur.
uoꝵ summa. neuideat fastidiatꝰ transi¬
liar. egrotaus ferre diffugio. meiq lecto¬
ris oculũ. ad illiꝰ uenerandi scrinii plenitu¬
duinẽ cuiꝰ ipse pene incunc̾tis aue torita¬
tẽ papa largiente secutꝰ sum retransintto.

Expanded text:
angustis andronarum recessibus a vespillionibus inveangustis andronarum recessibus a vespillionibus inveniri mortuum contigisset, aestimans eum stipis inopia periisse, ita per aliquot dies, ut dicitur, a missarum celebratione vacando, tristatus est, tanquam si eum propriis manibus, quod dictu nefas est, peremisset. 30. Exstat usque hodie in sacratissimo Lateranensis palatii scrinio hujus confectum temporibus chartaceum praegrande volumen, in quo communis sexus cunctarum aetatum ac professionum nomina tam Romae quam per suburbana civitatesve vicinas, necnon longinquas maritimas urbes degentium, 54 cum suis cognominibus, temporibus, et remunerationibus expressius continentur. Quorum summam, ne videlicet fastiditus transiliar, ego transferre diffugio, meique lectoris oculum ad illius venerandi scrinii plenitudinem, cujus ipse pene in cunctis auctoritatem, papa largiente, secutus sum, transmitto. 31.
Abbreviated transcription (Latin):
rib milib ancillis dĩ. qͣs greci monastrias
uocant. xu. libras auri ꝓlectisterniis dedit
eisq ꝓ cotidiatis stipendus. oc̾toginta libras
annualit̾ conferebat. Deqͥb teoctistȩ patritiȩ
scribens. harũ inquit uita talis ẽ: atq in tantũ
lacrimis et abstinentia districta. ut credamus
qͥa si ipse e̾ent. millus tir̃m iã ꝑ tot annos in loco
hoc subsistere init̾ langobardoꝵ gladios potuisset.
Cotidianis qͥb qͥ dieb ꝑ om̃iũ regionũ uicos.
uel cõpita. infirmis seu qͦlibet incõmodo cor¬
ꝑis debilib cocta stipendia ꝑ constitutos ue¬
redarios emittebãt. Uerecundiorib uͦ anteqͥ
ipse cibũ caperet. amensa sua benedictionis apłi¬
cȩ hostiatim dirigere curabat scutellã: ita ut
neminẽ ꝓrsus exciꝑet miseri cordissimi beniuolen¬
tia ꝓuisoris. qͦm ad fidem traxerit om̃ipotentis
cognitio creatoris. Hoꝵ dũ quendã pauꝑem. in

Expanded text:
Tribus millibus ancillis Dei, quas Graeci monastrias Tribus millibus ancillis Dei, quas Graeci monastrias vocant, quindecim libras auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae scribens: « Harum, inquit, talis vita est, atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisset. » 28. Quotidianis quibusque diebus per omnium regionum vicos vel compita, infirmis seu qualibet corporis parte debilibus cocta stipendia per constitutos veredarios emittebat. Verecundioribus vero, antequam ipse cibum caperet, a mensa sua benedictionis apostolicae ostiatim dirigere curabat scutellam, ita ut neminem prorsus exciperet misericordissimi benevolentia provisoris, quem ad fidem traxerat omnipotentis cognitio Creatoris. 29. Horum dum quemdam pauperem in
Abbreviated transcription (Latin):
Iditꝰ exgelasiano polẏptico. cuiꝰ nimirũ studio¬
sissimus udebat᷑ pedissequus ad gregauit eoꝵ
pensionib in auro argentoq collatis: om̃ib or¬
dinib eccłiasticis uel palatinis. monasteriis. ec¬
cdesus. cimiteriis. diaconiis. xenodochiis. ur ba¬
bafilica quondã papę doctissimi uigilii. iuxta
quã corsuetudinalit̃ habitabat. adꝑcipiendũ
pacis osculũ residens. cunctis ep̃is. prbris. diaco
peregrinis nichilomitiꝰ uestimenta donabat.
Om̃ib om̃ino sialendis. pauꝑib generalit᷑ eas dc̃
species quȩ congruebant ex reditib erogabat.
et suo temꝑe frumentũ. suũ uinũ: suũ caseum.
suũ legumen: suũ lardũ. sua manducabilia ani¬
malia. suos pisces. uel oleũ: pat fammlias am̃
disceretissime diuidebat. Pigmerta uͦ aliaq de¬
licatiori cõmertia pͥmorib honorabilit᷑ offerebat.
ita ut nichil aliud qu̾a cõmunia qͥdã horrea.
communis putaret᷑ ȩccłia.

Expanded text:
reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studioreditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque pensionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, xenodochiis urbabasilica quondam doctissimi papae Vigilii, juxta quam consuetudinaliter habitabat, ad impertiendum pacis osculum residens, cunctis episcopis, presbyteriperegrina nihilominus vestimenta donabat. 26. Omnibus omnino Kalendis, pauperibus generaliter easdem species quae congerebantur ex reditibus erogabat: et suo tempore frumentum, suo vinum, suo caseum, suo legumen, suo lardum, suo manducabilia animalia, suo pisces vel oleum paterfamilias Domini discretissime dividebat. Pigmenta vero aliaque delicatiora commercia primoribus honorabiliter offerebat, ita ut nihil aliud quam communia quaedam horrea, communis putaretur Ecclesia. 27.
Abbreviated transcription (Latin):
stantias offerentiũ diuideret. ꝓ ut cuiq opꝰ
inqͥrendũ ꝓpositũ destinatꝰ. Tunc gregoriꝰ qͥa
ñdũ manifeste uiderat angłm. ꝓrsus expauit:
sibiq hunc talit̃ dicentẽ audiuit. Ne timeas.
neq formides. Ecce etĩ remisit me dñs. ut sim
tͥ custos qͣm diu fueris in isto mortali scło. qͥtitiꝰ
quãcũq rem petieris ꝑ me apud eũ fidualiter
ualeas impetrare. Ilico gregoriꝰ infaciẽ suã corru¬
it dicens. Si ꝓpt̾ pusilũ tes parutatis munus¬
culũ tanta mͥ retribuit omĩpotentissimꝰ dñs.
ut et pontifice me sc̃s̃ suş eccłis faceret: et custodẽ
mͥ suũ angłm deputaret. qͥnta putem mͥ restitui
si in p̾ceptis eiꝰ totis uirib ꝑmanens. plura studu¬
ero de plurib erogare:
git᷑ incipiens tantũ laigitor ẽẽ de collato tẽpo¬
tali cõmodo. quantũ cercior de recipiendo p̃mi¬
o sẽpiterno: cunctoꝵ patrimonioꝵ p̃dioꝵq re

Expanded text:
stantiam offerentium divideret, prout cuique opus stantiam offerentium divideret, prout cuique opus  Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, quatenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti securus respondit. Crede mͥ honora¬
ac terciũ clecimũ que solus papa uidere poterat
ñ uideret: animad uertit spu̾alis pater gregoriꝰ
uirũ ꝓpiꝰ discumbentẽ uultus crebro conuer¬
tente̾. et nunc adolescentẽ. nunc uͦ se uetulũ
ueneranda quadã canitie simulare. finito
conuiuio.xii. qͥdem abire ꝑmisit. terciũ de¬
cimũ uͦ manu suscipieris. in cubiculũ suũ in¬
duxit. uehement̃ adiurans. ut ei se nomenq
suũ simplicit᷑ ꝓdere dignaret᷑. Qui respondenᷤᷤ
dixit. Cur interrogas de nomine meo. quod
ẽ mirabile. Uerũ tam̃ scito memoria recognos¬
cens. qͥa ego sũ naufragus ille qͥ quondã ueni
ad te quando scribebas incella monasterii
tui adfiumen scauri. cui dedisti.xii. nomis¬
mata. et argenteã scutellã. quã tͥ miserat cũ
infusis leguminib beata siluia mat̾ tua.
Et hoc sͥ ꝓcerto sit cognitũ. quia ab illo die qͦ
mͥ hȩc hilari atuimo tribuisti. destinauit te

Expanded text:
veluti securus respondit: « Crede mihi, honoraveluti securus respondit: « Crede mihi, honoraac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari animo tribuisti, destinavit te
Abbreviated transcription (Latin):
ante hospitalitatis
gregoriꝰ. inipso etiã patriarchio ꝑmatisit.
ut exceptis his qͦs tã ꝑ diuersas regiones qͣm
romȩ quoq langobarcloꝵ ꝑfidie gladios fu¬
gientes. eccłiastica stipe miscditer nutriebat.
aqͣm fundere uellet. conuersus urceum acce¬
pit. sed repente eũ incuiꝰ manib aqũa funde¬
re uoluenit. non inuenit. Cũq hoc factũ sccũ
ipse miraret᷑. eadem nocte dñi ei ꝑ usionẽ
dixit. Ceteris dieb me in menbris meis. bes¬
terno aut̃ clie me in memet ipso suscepisti.
Agregoriꝰ uxta consuetudiñe suã p̃cepit¬
sacellario: ut xii. ꝑegrinos ad prandiũ in ui¬
taret. Qin ꝑgens. iussa cõpleuit. eosq ad
mensã parit᷑ orlinauit. Dũ aut simul dis¬
cumberent. intuens papa xiiͦi numerauit.
Et accersito sacellario. cur contra iussionẽ suã
terciũ decimũ inuitare p̃sũpserit inquisiuit.
Ille obstupefactꝰ. conuiuantes peregrinos cu¬
tiosius numerauit. et .xii. solos inueniens.

Expanded text:
antae hospitalitatis Gregorius in ipso etiam patriarchio permansit, ut exceptis his quos, tam per diversas regiones quam Romae quoque Langobardorum 52 perfidiae gladios fugientes, ecclesiastica stipe misericorditer nutrieaquam fundere vellet, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte Dominus ei per visionem dixit: « Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Gregorius, juxta consuetudinem suam, praecepitsacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens,