comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentib uł biꝑtitã multitudinẽ con¬
gregat ȩcdĩa. ꝓpt̃ circumeisionem
noe. quoꝵ ꝑgeniȩ repletus est orbis.
Inqͥntodecimo aut̃ libro de ciuitati
dĩ. memoratȩ arche ꝓloci oportum¬
tate aggressus exponere sacram̃tũ
post aliqua in hoc qđ dicit᷑. bicami¬
ratam & tricameratam archam noc
debere construere. illiꝰ expositionis
quȩ in libris adu̾sus faustum mani¬
cheum continetur indidit mentionẽ
hȩc subsequent̃ adiciens. Et fier
quidem potest ut e nob̃ quispiam
& alius alio exponat hec aptius:
dum tam̃ ea quȩ dicunt᷑. adhane de
qua loquim᷑ dĩ ciuitatẽ in hoc secło
maligno tanquam induluino ꝑe¬
grinante om̃ĩa referantur. si ab eiꝰ
sensu qui ista conscripsit non uult
longe aberrare qui exponit: exempli
grauelut si qͥspiã quod hic scriptũ ẽ
inferiora bicamerata & tricamerata
facies eam. non quod ego in illo oꝑe
dixi uelit intelligi quia ex om̃ibus

Expanded text:
gentibus vel bipartitam multitudinem congentibus vel bipartitam multitudinem congregat Ecclesia, propter circumcisionem Noe, quorum progenie repletus est orbis. » In quintodecimo autem libro de Civitate Dei, memoratae arcae pro loci opportunitate aggressus exponere sacramentum, post aliqua, in hoc quod dicitur bicameratam et tricameratam arcam Noe debere construi, illius expositionis quae in libris adversus Faustum Manichaeum continetur, indidit mentionem, haec subsequenter adjiciens: « Et fieri quidem potest, ut et nobis quispiam et alius alio exponat haec aptius. Dum tamen ea quae dicuntur ad hanc, de qua loquimur, Dei civitatem in hoc saeculo maligno, tanquam in diluvio peregrinantem, omnia referantur, si ab ejus sensu qui ista conscripsit, non vult longe aberrare qui exponit: exempli gratia, velut si quispiam quod hic scriptum est, inferiora bicameratam et tricameratam facies eam, non quod ego in illo opere dixi velit intelligi, quia ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
in ministerio arche noe. fecisse cog¬
noscitur. adu̾sus faustum. Nãq
manicheum asserentẽ in libris uete¬
ris testamenti. nichil de xp̃i in car¬
ne uera futuro aduenti ꝓphetice
contineri: Ostendens idem beatissi¬
mus augustinus nr̃am ueterem
scͥpturam ꝓpheticis de xp̃o signifi¬
cationib plenam. & obhoc diui¬
nitus inspitatam: sic int̾ cȩtera
illud exponit: quod memoratã arcã
bicameratam &e tricameratam ds̃ m¬
ꝑat construendam. Ut in libro de ei¬
uitate dĩ qͥnto decimo duob aliis
modis eiusdem loci misticam expla¬
nationẽ non doctis humane sapien¬
tiȩ u̾bis: s uere sicut apłs dicit. In
doctrina sp̃c. non minus dulciter.
quam mirabilit̃ explicaret. Quod
ut facilius agnoscatur: utriusq oꝑis
sicut ab eo posita sunt u̾ba subneti
Igit᷑ adũsus faustũ hec posuit. Qd̃
minferiora arce bicamerata & triea¬
merata construunt᷑. sicut ex om̃ĩb

Expanded text:
in mysterio arcae Noe fecisse cogin mysterio arcae Noe fecisse cognoscitur adversus Faustum: namque Manichaeo asserente, in libris Veteris Testamenti nihil de Christi in carne vera futuro adventu prophetice contineri, ostendens idem beatissimus Augustinus nostram veterem Scripturam propheticis de Christo significationibus plenam, et ob hoc divinitus inspiratam, sic inter caetera illud exponit, quod memoratam arcam bicameratam et tricameratam Deus imperat construendam, ut in libro de Civitate Dei quintodecimo, duobus aliis modis ejusdem loci mysticam explanationem, non doctis humanae sapientiae verbis, sed vere sicut Apostolus dicit in doctrina spiritus, non minus dulciter quam mirabiliter explicarit. Quod ut facilius agnoscatur, utriusque operis, sicut ab eo posita sunt, verba subnectam. Igitur adversus Faustum posuit haec: « Quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur, sicut ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sibi de uirginib nichil eẽ manda¬
tum: confessus ẽ se duo testam̃ta. hoc
ẽ duos denarios erogasse. Explicatie¬
rant quod ammodo sumptus: s qͥ sau¬
cium cõm̃dauerat ꝓmiserat se reddi¬
turum: quicquid incura amplius ero¬
gasset. post impensos duos denarios.
Non p̃cepta s consiliũ erogat paulus
ad uirginitatẽ: nec impedim̃to est
uolentib: nec nolentes impellit aut
cogit. Cumitaq hic beati apłi locꝰ
triꝑtito sit modo a trib quos nomi¬
nauimꝰ uiris sc̃ĩs expositus. quisqͥs
unum modum ex his trib posuerit.
aueritate utiq non dissentit. Neq
enim necesse est ut quod multiplicut̃
intelligitur:. inom̃ib scriptis multi¬
plicit̃ inseratur. Nam && ipsi scĩ quoꝵ
ministerio ds̃ seripturarum suarum
dignatus est aꝑire secreta dixerunt
pleraq non uno modo tantum: sed
multi plicit sine offensione dum¬
taxat uere fidĩ non indecent̃ intel¬
ligi. Sicut beatus ipse augustinus

Expanded text:
sibi de virginibus nihil esse mandasibi de virginibus nihil esse mandatum . Confessus est, se duo Testamenta, hoc est duos denarios erogasse. Expliciti erant quodammodo sumptus, sed qui saucium commendaverat, promiserat se redditurum quidquid in cura amplius erogasset post impensos duos denarios. Non praecepta, sed consilium erogat Paulus ad virginitatem. Nec impedimento est volentibus, nec nolentes impellit aut cogit. CAPUT tripartito sit modo a tribus quos nominavimus viris sanctis expositus, quisquis unum modum ex his tribus posuerit, a veritate utique non dissentit, neque enim necesse est ut quod multipliciter intelligitur, in omnibus scriptis multipliciter inseratur. Nam et ipsi sancti, quorum ministerio Deus Scripturarum suarum dignatus est aperire secreta, dixerunt pleraque non uno modo tantum, sed multipliciter, sine offensione duntaxat verae fidei non indecenter intelligi. Sicut ipse beatus Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
remus. Nam & ad corinthios hãc
dicit mercedem suam ut eugłm p̃¬
dicans sine sumptu. ponat ȩugłm:
ut non abutat᷑ potestate sua in ȩu¬
głio. Cum gͦ hoc sc̃s augustinus
cõpetent̃ & congrue posuisset: non
tam̃ incõpetens uideri. aut incon¬
gruũ debet quod sc̃s ambrosius be¬
ati pauli suꝑerogationẽ uel in ser¬
monib atq epłis eius. uł in nimio
labore m̃tis ce corporis collocauit.
Sc̃s aũt optatus milebitanus in
sexto adũsus parmenanũ libro. c̃¬
silium de uirginib paulũ suꝑ ero¬
gasse testatur. his u̾bis. Uirginitas
enim uoluntatis res est: non necessi¬
tatis. Deniq stabularius ille apl̃s
paulus cui confossus peccatorum
uulnerib popłs cõm̃datus c̃. duos
denarios quod erogasset acceꝑat.
duo scilicet testamenta. hec ꝑdoct᷑¬
nam quasi sumptus impendit. do¬
cuit quomͦ conuigales xp̃iam de¬
beant uiuere. De quo cũ quereret᷑
quid de uirginib p̃ciꝑet: respondit

Expanded text:
remus , nam et ad Corinthios hanc remus , nam et ad Corinthios hanc dicit mercedem suam, ut Evangelium praedicans, sine sumptu ponat Evangelium ut non abutatur potestate sua in Evangelio . Cum ergo hoc sanctus Augustinus competenter et congrue posuisset, non tamen incompetens videri aut incongruum debet, quod sanctus Ambrosius beati Pauli supererogationem vel in sermonibus atque epistolis ejus, vel in nimio labore mentis et corporis collocavit. Sanctus autem Optatus Milevitanus, in sexto adversus Parmenianum libro, consilium de Virginibus Paulum supererogasse testatur his verbis: Virginitas enim voluntatis res est, non necessitatis. Denique stabularius ille apostolus Paulus, cui confossus peccatorum vulneribus populus commendatus est, duos denarios quos erogasset acceperat, duo scilicet Testamenta. Haec per doctrinam, quasi sumptus impendit. Docuit quomodo conjugales Christiani debeant vivere, de quo cum quaereretur quid de virginibus praeciperet, respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
Scribis p̃tea de illo apłi loco ubi ait.
de uirginib aut̃ p̃ceptũ dñi ñ habeoe
consiliũ aut̃ do. Qđ consiliũ inepla
quam adte nuꝑ scͥpsi ad illud ꝑtine¬
re memoraui: qđ duob denariis a
dño acceptis. fidelis stabularius suꝑ¬
erogauit. Cuiꝰ loci sensum licet ñ
ita a scõ augustino posicũ asseras:
alios tam̃ illustres uiros talit̃ hoc
posuisse confirmas. Est quidẽ uerũ
quia sc̃s augustinus hoc dixit ab apło
suꝑerogatum: qđ cum scđm p̃ceptũ
posset si uellet de eugłio uiuere. ma¬
luit tam̃ non solum sibi s & his qui
cum illo erant ꝓpriis manib labo¬
rare: sicut ephesiis ueracit dixit. Ip¬
si scitis q̃m adea quȩ michi opus
erant & his qui mecum sunt inini¬
strauerunt manus istȩ: & omĩa osten¬
diuobis. qm sic laborantes: oportet
susciꝑe infirmos. Nam & tessaloni¬
censib scribens: memores eñĩ estis fr̃s¬
laborem nr̃m & fatigationẽ nocte
& die oꝑantes: ne quem ur̃m graua¬

Expanded text:
Scribis praeterea de illo Apostoli loco, ubi ait: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. Quod consilium in epistola quam ad te nuper scripsi ad illud pertinere memoravi quod, duobus denariis a Domino acceptis, fidelis stabularius supererogavit . Cujus loci sensum, licet non ita a sancto Augustino positum asseras, alios tamen illustres viros taliter hoc posuisse confirmas. Est quidem verum: quia sanctus Augustinus hoc dixit ab Apostolo supererogatum, quod cum secundum praeceptum posset, si vellet, de Evangelio vivere, maluit tamen non solum sibi, sed et his qui cum illo erant, propriis manibus laborare, sicut Ephesiis veraciter dixit: Ipsi scitis, quoniam ad ea quae mihi opus erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae. Et omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos . Nam et Thessalonicensibus scribens, Memores enim estislaboris nostri et fatigationis, nocte et die operantes, ne quem vestrum grava
Abbreviated transcription (Latin):
nare dicens. Ego sum ds̃ abraham
ẽ sempit̃num: & memoriale ingene¬
ratione & genationẽ. Cum itaq no
dicimus sacrificium ñ soli patri .s
simul unum patri filioq offerri: ili
aut̃ patri soli existimant immolar
in sacͥficio patriarchaꝵ ⁊ uere acdõ
placite queramus immolationis in¬
dicium. Abillo itaq nob̃ est docu¬
m̃toꝵ series in choandã. Incurꝰ in¬
uenitur semine futura cunctarum
gentiũ benedictio repromissa: Dicen¬
te paulo. Abrahe dicte sunt ꝓmis¬
siones & semini eiꝰ: ñ dicit & semi¬
nib quasi in multis: s quasi in uno

Expanded text:
nare, dicens: Ego sum Deus Abraham, nare, dicens: Ego sum Deus Abraham, est sempiternum et memoriale in generationem et generationem . Cum itaque nos dicimus sacrificium non soli Patri, sed simul unum Patri Filioque offerri, illi autem Patri soli existimant immolari, in sacrificio patriarcharum, verae ac Deo placitae quaeramus immolationis indicium. Ab illo itaque nobis est documentorum series inchoanda, in cujus invenitur semine futura cunctarum gentium benedictio repromissa, dicente Paulo: Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Non dicit, et seminibus, quasi in multis, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
glificari cum patre consentiunt.
nec uno eodemq sacrificio pariter
honorari ꝑmittunt. Quib cumdĩ
ad iutorio in quantum series p̃sentis
oꝑis capit. breuit respondentes. hãc
int̾rogationẽ p̃mittimus. ut dicant
utrum eam fidem ds̃ suȩ donarit
eccłiȩ. qua pat̃ nr̃ abraham dõ cre¬
dens placuit. & in qua cunctas gen¬
tes terrȩ. in suo semine benedicendas
accepit analiam sibi religionis nor¬
mam diuinitus ꝓfiteantur traditã.
ut patriarcharum ac ꝓpħaꝵ fidem e¬
stiment ab dicandam. Et licet ab
hac fide sicut demonstratura ẽ ue¬
ritas. om̃imodis habeant᷑ extranci:
ipsam tam̃ ȩccłiȩ datam dicunt. ips̃¬
q apud se inuiolatam manere con¬
crificii u̾titur questio: ad illos nobis
recurrendum ẽ patres qͦs ds̃ uelut
luminaria in mundo ad instructio¬
nem nr̃am uere fidĩ clarificauit in¬
dicio. Quoꝵ fidem ita dignatus ẽ
a se inspiratam ostendere.: ut eoꝵ se
dm̃ inueniatur eudentissime nomi¬

Expanded text:
glorificare cum Patre consentiunt, glorificare cum Patre consentiunt, nec uno eodemque sacrificio pariter honorari permittunt? Quibus, cum Dei adjutorio in quantum series praesentis operis capit, breviter respondentes hanc interrogationem praemittimus, ut dicant: Utrum eam fidem Deus suae donarit Ecclesiae, qua pater noster Abraham Deo credens placuit, et in qua cunctas gentes terrae in suo semine benedicendas accepit: an aliam sibi religionis normam divinitus profiteantur traditam, ut patriarcharum et prophetarum fidem aestiment abdicandam? Et licet ab hac fide sicut demonstratura est veritas omnimodis habeantur extranei, ipsam tamen Ecclesiae datam dicunt, ipsamque apud se inviolatam manere concrificii vertitur quaestio, ad illos nobis recurrendum est patres, quos Deus, velut luminaria in mundo, ad instructionem nostram verae fidei clarificavit indicio, quorum fidem ita dignatus est a se inspiratam ostendere, ut eorum se Deum inveniatur evidentissime nomi
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑. Nonẽ gͥ mirũsi illi quos ma¬
licia sua sicut scͥptum ẽ ex cecatos
uĩtas ipsa quȩ lux ẽ uera deseruit.
quoꝵq squalentẽ ꝑu̾si cordis ob¬
tucum tecri erroris obscuritas cir¬
cumsepsit: inscparabilẽ tritatẽ
quam substantiali diu̾sitate disparẽ
p̃dicare non dubitant: consequent̃
honorificentie quoq impari officio
impie dĩsi parecontendant. Et q̃m
in ipsa sapientia peccare conuincũt᷑
ipsius sapientiȩ in eis sermo implet᷑:
ut dum inpsa peccant: manimas
suas peccatum impietatis admittãt.
Sic nãq dicit ipsa sapientia. Qui
aũt in me peccant: impie faciunt
inanimas suas. Et qui me oderunt.
diligunt mortem. Quomͦ em̃ dei
filiũ nonoderunt. quem uni¬
ge ꝙ incũ quidem u̾bis negare
non possunt: s eum anatura pa¬
tris in considerata ꝑu̾sitate discer¬
nunt: Aut quomͦ in animas suas
impie ñ faciunt: qui dei ungeni¬
cum filium. dm̃ scilicet uerum. nec

Expanded text:
dantur. Non est igitur mirum, si illi, quos madantur. Non est igitur mirum, si illi, quos malitia sua sicut scriptum est excaecatos, veritas ipsa quae lux est vera deseruit, quorumque squalentem perversi cordis obtutum tetri erroris obscuritas circumsepsit, inseparabilem Trinitatem, quam substantiali diversitate disparem praedicare non dubitant, consequenter honorificentiae quoque imparis officio impie dissipare contendant. Et quoniam in ipsam sapientiam peccare convincuntur, ipsius sapientiae in eis sermo completur, ut dum in ipsam peccant, in animas suas peccatum impietatis admittant; sic namque dicit ipsa Sapientia: Qui autem in me peccant, impie faciunt in animas suas: et qui me oderunt diligunt mortem . Quomodo enim Dei Filium non oderunt, quem unigenitum quidem verbis negare non possunt, sed eum a natura Patris, inconsiderata perversitate, discernunt? aut quomodo in animas suas impie non faciunt, qui Dei unigenitum Filium, Deum scilicet verum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quo fuissent a dño recessuri: nec
dm̃ p̃destinasse discessionẽ hominis
a se. cum causa ipsius discessionis so
la uoluntaria eẽt au̾sario peccatoris:
quȩ quia dm̃ futura ñ latuit: in ȩt̾̃na
itaq ad residuas questiones duce dño
indagandas. nr̃e disputationis diriga¬
tur ntentio. Dicis a ñ nullis te int̾¬
rogatum de sacrificio corporis
& sanguinis xp̃i. qđ pleriq m̃. soli
patri estimant immolari: Hanc etiam
asseris hereticoꝵ eẽ quasi palmarẽ
int̾rogationẽ. S nouũ nonẽ. ut he¬
tici p̃riuati lumine ueritatis. illis se
ppositionib ueritatẽ suꝑaturos ar¬
bitrentur: quib facillime suꝑant᷑.
Głanãq in confusione ipsoꝵ ẽ. qui
terrena sapiunt. Hoc gͦ sectantes ħe¬
tici ea sibi quasi palmaria. & inuicta
uidentur ꝓponcre: unde sibi confu¬
sionẽ non uident nminere. S cũ
au̾itate suꝑantur. hoc in illis utiq
implet᷑ ut unde głant᷑. inde confun¬

Expanded text:
in eo quo fuissent a Domino recessuri, nec in eo quo fuissent a Domino recessuri, nec Deum praedestinasse discessionem hominis a se, cum causa ipsa discessionis 62 sola voluntaria esset aversio peccatoris: quae, quia Deum futura non latuit, in aetitaque ad residuas quaestiones, duce Domino, indagandas nostrae disputationis dirigatur intentio. Dicis a nonnullis te interrogatum de sacrificio corporis et sanguinis Christi, quod plerique soli Patri existimant immolari. Hanc etiam asseris haereticorum esse quasi palmarem interrogationem. Sed novum non est, ut haeretici, privati lumine veritatis, 28 illis se propositionibus veritatem superaturos arbitrentur, quibus facillime superantur: Gloria namque in confusionem ipsorum est qui terrena sapiunt . Hoc ergo sectantes haeretici, ea sibi, quasi palmaria et invicta, videntur proponere, unde sibi confusionem non vident imminere. Sed cum a veritate superantur, hoc in illis utique impletur, ut unde gloriantur inde confun
Abbreviated transcription (Latin):
atis ẽ ut arbitror moni¬
me km̃e questionem
de diuersitate p̃destina¬
tionis. uistoꝵ scilicet
quos gratuita miscđia
dĩ preueniens iustificando conũtit.
glificatura conũsos. & eoꝵ quos u¬
sta dĩ seueritas in peccatis derelinqͥt
punitura dampnatos suꝑior sermo
in quantum dñs pusillitatem nrãm
dignatus est adiuuare. & ꝑtractatã
continet & solutã: ita ut pleriq licet
mea soleant non leuit ꝑmoueri. fa¬
cile possint & diuinoꝵ libroꝵ testi¬
moniis instrui. & scĩ augustini libris
& ꝓsꝑi eruditissimi uiri responsio¬
nib informari. quib agnoscant p̃¬
destinationẽ dĩ nichil aliud ẽẽ nisi
p̃parationẽ oꝑum eius. quȩ in ȩt̃na¬
sua dispositione aut miscdĩt se fa¬
cturum p̾scunt aut iuste: & quia
inpeccatis nec miscđia inuenitur
nec iusticia idõq omnẽ iniquoꝵ
malam uoluntatẽ qua peccant a
dõ p̃scitam. ñ tam̃ eẽ a dõ p̃desti¬
natam: cum ipsam uoluntatem ma¬
lam non aliter eeñt habituri. nisi

Expanded text:
itror, Monime carissime, quaestionem de diversitate praedestinationis justorum scilicet quos gratuita misericordia Dei praeveniens justificando convertit, glorificatura conversos; et eorum quos justa Dei severitas in peccatis derelinquit punitura damnatos; superior sermo in quantum Dominus pusillitatem nostram dignatus est adjuvare et pertractatam continet et solutam, ita ut plerique, licet in ea soleant non leviter permoveri, facile possint, et divinorum librorum testimoniis instrui et sancti Augustini libris, et Prosperi eruditissimi viri responsionibus informari, quibus agnoscant praedestinationem Dei nihil aliud esse, nisi praeparationem operum ejus, quae in aetsua dispositione, aut misericorditer se facturum praescivit, aut juste. Et quia in peccatis nec misericordia invenitur nec justitia, ideoque omnem iniquorum malam voluntatem qua peccant, a Deo praescitam, non tamen esse a Deo praedestinatam, cum ipsam voluntatem malam non aliter essent habituri, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
moto dubitationis ambiguo: sc̃s au¬
gustinus exposuit. Iudas enim aps̃
dicit. Hi sunt qui segregant semetp¬
sos: animales. sp̃m non habentes. &
beatiis augustinus de carititate da
tas: quam non habent qui ab eccł̃ic
catholicȩ cõmunione p̃cisi sunt. An
hereticis dari quam spiritali sacrifici¬
o diuinitus tribui: Hoc aũt qui senti
aut dicit: ꝓfecto nondum intelligi
qualit̾ semetipsos exhibeant hostiam
uiuam scãm dõ placentẽ. Si quiscis¬
maticoꝵ & hȩreticoꝵ mortiferum re¬
linquentes errorẽ adeatholice uĩtat
redeunt unitatẽ. uͥ offerentes sacͥficiũ
dõ sp̃m contribulatum. ipsi sunt hosti¬
a uiua sca. placens dõ: quia ꝑcontriti¬
onẽ humilitati cordis in unitatẽ m̃¬
broꝵ redeunt uiiꝰ sac̃dotis qui dilexit
nos sicut dicit apłs & obtulit semet¬
ipsum pro nob̃ oblationẽ & hostiam
dõ. in odorem suauitatis. Ut aũt rede¬
ant & spiritale sacrificium fiant ca
lius itaq catholicȩ ui̾tatis ⁊ ꝯmunioniᷤ

Expanded text:
moto dubitationis ambiguo, sanctus Augustinus exposuit. Judas enim apostolus dicit: Hi sunt qui segregant semetipsos, animales, Spiritum non habentes. Et beatus Augustinus de caritate Dei, tas quam non habent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt. » An redeuntibus haereticis dari, quam spiritali sacrificio divinitus tribui? Hoc autem qui sentit, aut dicit, profecto nondum intelligit, qualiter semetipsos exhibeant hostiam vivam sanctam, Deo placentem, si qui schismaticorum et haereticorum, mortiferum relinquentes errorem, ad catholicae veritatis redeunt unitatem, ubi offerentes sacrificium Deo spiritum contribulatum ipsi sunt hostia viva, sancta, placens 39 Deo. Quia per contritionem humiliati cordis in unitatem membrorum redeunt illius sacerdotis qui dilexit nos, sicut dicit Apostolus: Et obtulit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ut autem redeant et spiritale sacrificium fiant, calius itaque catholicae veritatis et communionis
Abbreviated transcription (Latin):
munio: nulla ẽ diuisio illius unitatis:
fastidium illius caritatis. Ibi em̃ ni¬
chil discrepat. quia ȩqualitas cara &
una: & unitas equalis & cara: & cari¬
& fili: quam communonẽ beat᷑ apls
talisermone cõm̃dat. grã dñinñ ibu

Expanded text:
munio; nulla est divisio illius unitatis, munio; nulla est divisio illius unitatis, fastidium illius caritatis: ibi enim nihil discrepat, quia aequalitas cara et una, et unitas aequalis et cara, et cariet Filii, quam communionem beatus Apostolus tali sermone commendat: Gratia Domini
Abbreviated transcription (Latin):
te. Hȩcitaq sp̃italis edificatio corꝑis
xp̃i quȩ fit in caritate. cum scilicet
scđm beati petri sermonẽ lapides
uiui ȩdificantur in domũ sp̃italem.
insac̾dotiũ scm̃ offerentes sp̃itales
hostias acceptabues dõ ꝑiħ̃m xp̃m.¬
Hec in quã ȩdificatio sp̃italis. nũquã
oportunius petit᷑. quãcum ab ipso xp̃i
corpore qđ ẽ ȩccłia insacram̃to panis
& calicis. ipsum xp̃i corpus &e sanguis
offertur. Calix enim quem bibimꝰ
eccłia xp̃i corpus fieret: eadem grã
fiat ut omĩa menbra caritatis manẽ¬
te compage: in unitate corporis ꝑ¬
seuerent: hoc aut̃ digne petimus illiꝰ
innob dono sp̃c fieri. qui ẽ unus sp̃c
& patris & filii. Quia scã naturalis
unitas & equalitas &e caritas trinita¬
tis quȩ unus solus & uerus ẽ ds̃. una¬
mmitate scificat quos ad optat. In illa
quippe una substantia trinitatis. uni¬
tas est inorigine. equalitas inꝑle. In
caritate aũt unitatis equalitatisq cõ¬

Expanded text:
t. Haec itaque spiritalis aedificatio corporis Christi, quae fit in caritate cum scilicet secundum beati Petri sermonem, lapides vivi aedificantur in domum spiritalem, in sacerdotium sanctum offerentes spiritales hostias, acceptabiles Deo pec, inquam, aedificatio spiritalis, nunquam opportunius petitur quam cum ab ipso Christi corpore quod est Ecclesia in sacramento panis et calicis ipsum Christi corpus et sanguis offertur: Calix enim quem bibimusEcclesia Christi corpus fieret, eadem gratia fiat ut omnia membra caritatis, manente compage, in unitate corporis perseverent. Hoc autem digne petimus illius in nobis dono Spiritus fieri, qui est unus Spiritus et Patris et Filii: quia sancta naturalis unitas et aequalitas et caritas Trinitatis, quae unus solus et verus est Deus, unanimitate sanctificat, quos adoptat. In illa quippe una substantia Trinitatis, unitas est in origine, aequalitas in prole, in caritate autem unitatis aequalitatisque com
Abbreviated transcription (Latin):
Et gͦ in illo scõ conubio qđ factũẽ
inthalamo uteri uirginalis iam ñ
eẽnt duo s unacaro: sp̃iritaligr̃ã
factum est. Hoc etiam ut indisru¬
ptum iugiter teneatur. sp̃icalis grã
oꝑat᷑. quia ut capiti suo in hereat
hecunitas corporis. & ut sciens quia õs
ac suauit dicere. Aichi aũt adherere
dõ bonũ ẽ. & rursus. Adhesit anima
mea postte: illa karitas dĩ facit᷑que
diffusa ẽ incordib nr̃is ꝑsp̃m sc̃mqͥ¬

Expanded text:
Ut ergo in illo sancto connubio, quod factum est Ut ergo in illo sancto connubio, quod factum est in thalamo uteri virginalis, jam non essent duo, sed una caro, spiritali gratia factum est. Hoc etiam ut indisruptum jugiter teneatur, spiritalis gratia operatur; quia ut capiti suo inhaereat haec unitas corporis, et ut sciens quia omnes ac suaviter dicere: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Et rursus: Adhaesit anima mea post te . Illa caritas Dei facit, quae diffusa est in cordibus nostris per S
Abbreviated transcription (Latin):
ambos muno corpore dõ. ꝑ crucẽ
int̃ficiens inimicitias insemecipso.
& ueniens ȩugłiiauit pacem bis qͥ
longe & pacẽ his qui ꝓpe. quia in ip¬
so habemus ambo acces sum inuno
spũ ad patrem. Hoc gͦ factum ẽ cari¬
tate diuina: ut exipso spũ corpus
illius capitis eẽt renatum: de quo ip¬
sum caput ẽ natum. Et obhoc ne¬
cessarium nobis ẽ. ut sicut ex spũscõ
suo. tanquã sponsus ꝓcessit. de tha¬
lamo suo: sic ȩccłia dono sp̃c sc̃i. ad¬
hereat xp̃o. tanquam mulier uiro
suo & tanquã corpus capiti suo. Di
rum. Quia m̃bra sumꝰ corporis eiꝰ.
de carne eius & de ossib eius. ꝓpt̃
hoc relinquet homo patrẽ & matrẽ¬
duo incarne una. Qđ exponens ad¬
iecit. Sacram̃tum hoc magnũ ẽ:
ego aũt dico inxp̃o & in eccłia. Hoc
testimoniũ ueceris testam̃ti cũ dñs
adũsus phariseoꝵ temptamenta ꝓ¬
ferret. secutus adiunxit. Igitur iam
non sunt duo: s unacaro. Quod
gͦ ds̃ coniunxit: homo non separet.

Expanded text:
ucem interficiens inimicitias in semetipso: et veniens evangelizavit pacem, his qui longe, et pacem his qui prope, quia in ipso habemus ambo accessum in uno Spiritu ad Patrem . Hoc ergo factum est caritate divina, ut ex ipso Spiritu corpus illius capitis esset renatum, de quo ipsum caput est natum. Et ob hoc necessarium nobis est, ut sicut ex Spiritu s tanquam sponsus processit de thalamo suo: sic Ecclesia dono Spiritus sancti adhaereat Christo, tanquam mulier viro suo, et tanquam corpus capiti suo. Dicrum: Quia membra sumus corporis ejus, de carne ejus et de ossibus ejus, propter hoc relinquet homo patreduo in carne una . Quod exponens adjecit: sacramentum hoc magnum est: ego autem dico in Christo et in Ecclesia. Hoc testimonium Veteris Testamenti, cum Dominus adversus Pharisaeorum tentamenta proferret, secutus adjunxit: Igitur jam non sunt duo, sed una caro. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet .
Abbreviated transcription (Latin):
qui unus ẽ patris & filii hocoꝑatur
in his quib grãm tribuit adoptioĩs
diuinȩ. quodoꝑatꝰ ẽ etiam in illis
qui in libro actuũ apłoꝵ inueniun¬
tur eundem sp̃m accepisse: de quib
dr̃. Multicudinis aut̃ credentium.
erat cor unũ& anima una. Anum
enim cor & animam fecerat multitu¬
dinis credentiũ indõ. qui patris & fi¬
lii unus ẽ sp̃c & cum patre ac filio u¬
nus ẽ ds̃. Unde & apłs hanc sp̃italẽ
unitatem in uinculo pacis. sollicite
dicit eẽ seruandam: sic ephesios mo-¬
nens. Obsecro itaq uos ego uinctꝰ
indño. ut dignȩ ambuletis uocati¬
one qua uocatiestis cum om̃i hu¬
militate. & mansuetudine cum pa¬

Expanded text:
qui unus est Patris et Filii, hoc operatur in his quibus gratiam tribuit adoptionis divinae, quod operatus est etiam in illis qui in libro Actuum apostolorum inveniuntur eumdem Spiritum accepisse. De quibus dicitur: Multitudinis autem credentium erat cor et anima una : unum enim cor et animam fecerat multitudinis credentium in Deo qui Patris et Filii unus est Spiritus, et cum Patre ac Filio unus est Deus. Unde et Apostolus hanc spiritalem unitatem in vinculo pacis sollicite dicit esse servandam, sic Ephesios monens: Obsecro itaque vos ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis, cum omni humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m potauimus. Ipsagͦ grã sp̃italis
ꝑunitatẽ pacis & caritatẽ. corpꝰ xp̃i
ꝑdies singl̃os edificare ñ desinit. qͤ
mutero marie uirginis donũ sapi¬
entiȩ quod ẽ caput huiꝰ corporis fa¬
bricauit. Unde nos quoq impsoe¬
dificari beatus apłs his u̾bis osten¬
dit. Ergo iam ñ estis hospites et
aduene. s estis ciuies sc̃oꝵ & dome¬
stici dĩ suꝑ ȩdificati supra fundamentũ

Expanded text:
talis per unitatem pacis et caritatem corpus Christi per dies singulos aedificare non desinit, quae in utero Mariae virginis donum sapientiae, quod est caput hujus corporis, fabricavit. Unde nos quoque in ipso aedificari beatus Apostolus his verbis ostendit: Ergo jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici D
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Nam & demones dũ credt̃
& contremiscunt. Uidentur habere fi¬
demr̃s nichil eis ꝑdest. quia ñ habẽ
caritatem. Multi etiam facultates
suas pauꝑib erogantes. quia non cu¬
rauerunt acquirendę caritatis studi¬
um impende : res quidem suas dona¬
uerunt. qđ id̾o nichil eis ꝑfuit. quia
seipsos ꝑdiderunt: ñ acquirendo ca¬
ritatẽ quam acquirere debuerunt.
His gͥ demonstrat᷑ indiciis ibi ẽẽ sp̃m¬

Expanded text:
accepit, nam et daemones, dum credunt accepit, nam et daemones, dum credunt et contremiscunt, videntur habere fidem, sed nihil eis prodest, quia non habent caritatem. Multi etiam facultates suas pauperibus erogantes, quia non curaverunt acquirendae caritatis studium impendere, res quidem suas donaverunt, quod ideo nihil eis profuit, quia seipsos perdiderunt, non acquirendo caritatem, quam acquirere debuerunt. His igitur demonstratur indiciis ibi esse Sp
Abbreviated transcription (Latin):
grãm sp̃italẽ in corpore xp̃i quod
ẽ ȩccłia caritatis unitas iugit̃ indis¬
rupta seruetur. Hoc ẽ enim pͥncipa¬
le sc̃i sp̃c donum. sine qͦuisquis lin¬
guis hominũ. angłoꝵq loquatur.
uelut es sonans aut cimbalum tin¬
niens sonum dare pocest: uitam ha¬
bere non potest. Et si habeat omnẽ
ꝓpħiam & nouerit mysteria om̃ia &
omnẽ scientiam. & sihabeat omnẽ
fidem ita ut montes transferat cari
tatem ñ habeat. nichilẽ. Et si distri¬
buerit incibos pauꝑũ om̃s facultates
suas. & tradidit corpus suũ ut arde¬
at: caritatem aũt non habeat nichil
ei ꝓdest. Nam quia legẽ dicita pls
ordinatam ꝑ angłos inmanu medi¬
atoris: linguis locuti sunt angłoꝵ
qui inore que legis sunt docebant.
& adu̾sus legem prauis oꝑib milita¬
bant. Dequib ipse saluator dicit
dicunt facite: quȩ autẽ faciunt facer
nolice. Dicunt enum & non facunt
Saul quoq ꝓpħiam habuit. Q symoꝵ
magus credidit. & baptisim sacram̃tũ

Expanded text:
gratiam spiritalem in corpore Christi quod est Ecclesia caritatis unitas jugiter indisrupta servetur. Haec est enim principale Spiritus sancti donum, sine qua quisquis linguis hominum angelorumque loquitur, velut aes sonans, aut cymbalum tinniens, sonum dare potest, vitam habere non 35 potest. Etsi habeat omnem prophetiam, et noverit mysteria omnia et omnem scientiam, etsi habeat omnem fidem, ita ut montes transferat, caritatem autem non habeat, nihil est. Etsi distribuerit in cibos pauperum omnes facultates suas, et tradiderit corpus suum ut ardeat, caritatem autem non habeat, nihil ei prodest . Nam quia legem dicit Apostolus, ordinatam per angelos in manu mediatoris , linguis locuti sunt angelorum, qui in ore, quae legis sunt , docebant, et adversus legem pravis operibus militabant. De quibus ipse Salvator dicit: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt . Saul quoque prophetiam habuit, et Simon Magus credidit, et baptismi sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
sic ait ad cormthios scribens. Sic̃
enim corpus unum ẽ & m̃bra habet
multa: omĩa menbra corporis cum
sint multa unum ẽ corpus. Ita & cor
Ap̃s ut ostenderet quia hoc corpus
dicens. Et enim mnuno spũ. om̃s nõ
in unũ corpus baptizati sumus:
Siue iudei siue gentiles. siue genti

Expanded text:
ad Corinthios scribens: Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus, ita et Christus . Et ut ostenderet quia hoc corpus dicens: Etenim in uno spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive gen
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c. Hunc sp̃m discedendo amittũt:
siqui aut ꝑfidia de prauati aut suꝑ¬
bia inflati abunitate corporis ȩccłie
segregant᷑. Quos iudas apłs sine
sunt qui segregant semetipsos. am¬
males sp̃m non habentes. Hi enim qͥa
animales sunt. i dõ sp̃m non habent.

Expanded text:
Spiritum discedendo amittunt, si qui aut perfidia depravati, 38 aut superbia inflati, ab unitate corporis Ecclesiae segregantur. Quos Judas apostolus sine sunt qui segregant semetipsos, animales, Spiritum non habentes . Hi enim quia animales sunt, ideo Spiritum non habent.
Abbreviated transcription (Latin):
nĩȩ fidĩ communiri. cuiquã diuob¬
durato corde quilibet obintendũ
existimat. a fide consortioq scõrũ
alienus exerrat: possumus &e de ꝑ¬
phetis testimonia non imparis fit¬
mitatis ac roboris in nec tere: nisi to¬
tius reddendi memores debiti: ad re¬
si duarum etiam questionum solu¬
tionẽ mallemus quã totius festina¬
dantiç quis quam nos penuriã de¬
fensionis ex istimet obcelasse: unũ
de ꝓpħis testimoniũ ꝓferemus qͦ
possit euident̃ ostendi ꝓpħas scõs
diuinitꝰ inspiratos: certo fidelissi¬
moq uaticimo p̃dixisse. Noui qͦq
tempore testam̃ti spiritales hostias
non patri tantum. s etiam filio a
fidelib offerendas. ꝓpħȩ testimoni

Expanded text:
nostrae fidei communiri, cui quandiu obnostrae fidei communiri, cui quandiu obdurato corde quilibet obnitendum existimat, a fide consortioque sanctorum alienus exerrat; possemus et de prophetis testimonia non imparis firmitatis ac roboris innectere, nisi totius reddendi memores debiti, ad residuarum etiam quaestionum solutionem mallemus quantocius festinadantiae quisquam nos penuriam defensionis existimet obcelasse , unum de prophetis testimonium proferemus, quo possit evidenter ostendi prophetas sanctos divinitus inspiratos, 31 certo fidelissimoque vaticinio praedixisse, Novi quoque tempore Testamenti spiritales hostias non Patri tantum, sed etiam Filio a fidelibus offerendas. Sophoni
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ tͥ cum fugeres a facie esau
frĩs tui. Et subsequent̃ dr̃. Uerit
aũt ia cob in luza. quȩ ẽ in terra
chanaan quȩ ẽ bethel. ipse & omĩs
plebs quȩ erat cum eo: & edificauit
ibi altare: & uocauit nom̃ loci illiꝰ
domus dei. Ibi em̃ apparuit ei ds̃.
cum fugeret a facie fr̃is sui esau
Ecce iore duoꝵ & trium testium. uer¬
bum fidei mẽ consistit. Ecce amico¬
rum d̃ sacrificio prorsus ȩccłiȩ ca¬
tholicȩ concordat oblatio. quȩ sic sa¬
crificat patrrut simul om̃i sacͥ ficet
sciebant se patri simul & filio placi¬
tis obsequiis exhibere. Idcirco aũt
eis diuinitus iubebat᷑ ut filio altare
construerent: non quia sacrifican¬
dum non eẽt patͥ. s ut qđ immola¬
bat᷑ a scĩs. simul filio immola retur
& patri. Neq ut prȩponendus eẽt
patri filuis. s ne putaret᷑ genicori ge¬
nitus inaliquo post ponendus. Pm̃
licet nulli dubium sit patriarchalis
sacrificis testimonio. rectitudinem

Expanded text:
visus est tibi, cum fugeres a facie Esau visus est tibi, cum fugeres a facie Esau fratris tui . Et subsequenter dicitur: Venit autem Jacob in Lusa, quae est in terra Chanaan, quae est Bethel, ipse et omnis plebs quae erat cum eo, et aedificavit ibi altare, et vocavit nomen loci illius Domus Dei; ibi enim apparuit ei Deus, cum fugeret a facie fratris sui Esau . Ecce in ore duorum et trium testium verbum fidei nostrae consistit; ecce amicorum Dei sacrificio prorsus Ecclesiae catholicae concordat oblatio, quae sic sacrificat Patri, ut simul omni sacrificet sciebant se Patri simul et Filio placitis obsequiis exhibere. Idcirco autem eis divinitus jubebatur, ut Filio altare construerent, non quia sacrificandum non esset Patri, sed ut quod immolabatur a sanctis, simul Filio immolaretur et Patri, neque ut praeponendus esset Patri Filius, sed ne putaretur genitori genitus in aliquo postponendus. Proinde licet nulli dubium sit patriarchalis sacrificii testimonio rectitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
non utiq adaliud quam ad offeren-¬
dum sacͥficium ȩdificauit altare: y¬
saac quoq uidit: & ei ꝑat̃ne fidĩte¬
nax altare construxit. Scriptũ et
enim de ysaac hoc liber geneseos ẽ¬
tinet. Ascendit aũt inde ad puteũ
iuiram̃ti. & uisus ẽ ei dñs iilla nocte
& dixit ei. Ego sum ds̃ abraham pa¬
tris tur: ne timeas tecum enim sum.
& benedicam de & multiplicabo scm̃
tuũ ꝓpt̃ abraham patremtuũ. & edi¬
ficauit ibi altare & inuocauit in
nomine dm̃i. Pculdubio eiꝰ dm̃: qui
ei uisus. p̃scientiȩ suȩ auxiliũ & bene¬
dictionis donum &e multiplicandi
seminis promisit augm̃tum. Ia cob
quoq ñ alteri dõ s illi qui uisus ẽ
ei altare fecisse cognoscit᷑. & quod
ampluis ẽ. non hoc sponte arripuit.
sed diuinis obediens preceptis im¬
pleuit. Qđhis u̾bis sc̃a scriptura
testatur. Dixit aũt ds̃ ad iacob.
Surgens ascende in locum bethel &
in habita ibi: & fac ibi altare dõ qͥ

Expanded text:
non utique ad aliud, quam ad offerennon utique ad aliud, quam ad offerendum sacrificium, aedificavit altare; Isaac quoque vidit, et ei, paternae fidei tenax, altare construxit. Scriptum est enim de Isaac hoc liber Geneseos continet: Ascendit autem inde ad puteum juramenti, et visus est ei Dominus in illa nocte, et dixit ei: Ego sum Deus Abraham patris tui; ne timeas, tecum enim sum, et benedicam te, et multiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum. Et aedificavit ibi Isaac altare, et invocavit in nomine Domini . Procul dubio ejus Domini, qui ei visus praesentiae suae auxilium, et benedictionis donum, et multiplicandi seminis promisit augmentum. Jacob quoque non alteri Deo, sed illi qui visus est ei, altare fecisse cognoscitur. Et quod amplius est, non hoc sponte arripuit, sed divinis obediens praeceptis implevit. Quod his verbis sancta Scriptura testatur: Dixit autem Deus ad Jacob: Surgens ascende in locum Bethel, et inhabita ibi, et fac ibi altare Deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam bis acuto gladio: nefarie
diu̾sitatis obtricat᷑ aseruitio. Qa
si dm̃ patrem abrahe uisum dict̃
ut soli sacrificium asserant immo¬
latum in eo quod uisus asseritur
non erit tanquam inuisibilis pãt
uisibili filio p̃ponendus. Si autẽ
filius uisus ẽ & ei sacͥficium sc̃s pa-¬
triarcha obtulit: non ẽ patrifilius
in aliquo post ponenduᷤ. Neq enĩ
illi abraham sacrificium offerret:
si potiorem illo quẽquã aliũ credi¬
disset. Ac sic isti qui fidẽ nr̃am huiꝰ
impulsu questionis existimant qͣ¬
ciendam utrobiq necesse ẽ m̃daciũ
suȩ crudelitatis agnoseant. Et u¬
tinam cognoscentes abiciant. & ad
ueram fidem quam in amit rebelles
impugnant. salubrit humiles. pecͥca¬
tiq iam redeant. Abraham enĩ qui
non alteri dõ s ei qui sibi uisus ẽ alta¬
re construxit. ut scđm id qđ sentiũt
heretici conuicantur: aut patrem
uidit. aut filio sacrificauit. Hunc
dm̃ qui uisus ẽ habrahȩ cuiq abrahã

Expanded text:
tanquam bis acuto gladio, nefariae tanquam bis acuto gladio, nefariae diversitatis obtruncatur assertio; quia, si Deum Patrem Abrahae visum dicunt, ut ei soli sacrificium asserant immolatum, in eo quod visus asseritur, non erit tanquam invisibilis Pater invisibili Filio praeponendus: si autem Filius visus est, et ei sacrificium sanctus patriarcha obtulit, non est Patri Filius in aliquo praeponendus; neque enim illi Abraham sacrificium offerret, si potiorem illo quemquam alium credidisset. Ac sic isti, qui fidem nostram hujus impulsu quaestionis 30 existimant quatiendam, utrobique necesse est mendacium suae credulitatis agnoscant. Et utinam cognoscentes abjiciant, et ad veram fidem quam inaniter rebelles impugnant salubriter humiles pacatique jam redeant! Abraham enim qui non alteri Deo, sed ei qui sibi visus est altare construxit, ut secundum id quod sentiunt haeretici convincantur, aut Patrem vidit, aut Filio sacrificavit. CDeum qui visus est Abrahae, cuique Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
ei uisus ẽ altare construxit: quem
herctici filium dicere consuerunt.
Nitentes quippe patris & filii diu̾sã
docere substantiam. om̃s corporearũ
rerum conspicabiles formas. quas ad
insinuandam se hominib om̃ipoten¬
tissima deitas ereaturȩ tocius dña.
sicut uoluit et congruere temporib
locis ac ꝑsonis nouerat coaptauit. filio
cantummodo existimant deputanda ᷤ:
inde asserentes in equalem patri atq
imparem filium. quod eius natura
capax mutabilium potuerit ẽẽ for¬
marum: et tanquã eo naturaliter
cius diuinitas uisibilis fuerit: quo
se ad informandas hominum m̃tes
uisibilib reb demonstrare ñ spreuit.
De quare nonẽ nob̾ hoc oꝑe disputan¬
dum cum p̃sentis questionis hoc tan¬
tum deposcat intentio: ut quia sc̃s
abraham illi dõ sacrificasse cogno¬
scitur quem ei insum fuisse diuina
scͥptura testatur: aut patrẽ insum
abrahȩ dicant. aut filio abraham
sacrificasse consentiant. Utroq enĩ

Expanded text:
ei visus est, altare construxit, quem ei visus est, altare construxit, quem haeretici Filium dicere consuerunt: nitentes quippe Patris et Filii diversam docere substantiam, omnes corporearum rerum conspicabiles formas quas ad insinuandam se hominibus omnipotentissima deitas, creaturae totius domina, sicut voluit, et congruere temporalibus locis ac personis noverat, coaptavit Filio tantummodo existimant deputandas: inde asserentes inaequalem Patri atque imparem Filium, quod ejus natura capax mutabilium potuerit esse formarum. Et tanquam eo naturaliter ejus divinitas visibilis fuerit, quo se ad infirmas hominum mentes visibilibus rebus demonstrare non sprevit. De qua re non est nobis hoc opere disputandum, cum praesentis quaestionis hoc tantum deposcat intentio: ut quia sanctus Abraham illi Deo sacrificasse cognoscitur, quem ei visum fuisse divina Scriptura testatur, aut Patrem visum Abrahae dicant, aut Filio Abraham sacrificasse consentiant. Utroque enim
Abbreviated transcription (Latin):
um patrem. ob hoc dõ qͥ ei insus est
edificasse altare: ut ei posset sacͥficiũ
congruȩ immolationis offerre. Ne
autem cum in nomine dñi dĩdicit᷑
muocasse. quisquã existimet alterũ
dm̃ in nomine dĩ alterius in uoca¬
tum: cum ñ aliud sit in uocasse in
nomine dñi dĩ quam inuocasse no¬
men dñi dr̃ subsequent̃ euidenti
manifestatione hoc quoq scͥptura
curauit diuina monstrare. Paulo
ptꝰ enim sic dr̃. Abraham aut̃ erat
onustus ualde pecorib & argento
& auro: & abiit illuc unde uenerat
indesertum usq bethel ad locum uͥ
fuerat tab̃naculum eius pruis. int̾
bethel & int agge: in locum uͥ altare
fecerat minitio. & in uocauerat ibi
abraham nom̃ dñi dĩ. Cognoscit᷑
itaq hoc fuisse inuocare in nomine
Quo circa dicant heretici utrum
patri an filio abraham existimant
construxisse altare: quia cui alta¬
re construxit: ipsuisutiq nom̃ in¬
uocauit. Ipse aũt non nisi dõ qui

Expanded text:
um patrem, ob hoc Deo qui ei visus est um patrem, ob hoc Deo qui ei visus est aedificasse altare, ut ei posset sacrificium congruae immolationis offerre. Ne autem, cum in nomine Domini Dei dicitur invocasse, quisquam existimet alterum Deum in nomine Dei alterius invocatum, cum non aliud sit, invocasse in nomine Domini Dei, quam invocasse nomen Domini Dei, subsequenter evidenti manifestatione hoc quoque Scriptura curavit divina monstrare; paulo post enim sic dicitur: Abraham autem erat onustus valde pecoribus, et argento, et auro, et abiit illo , unde venerat, in desertum usque Bethel, ad locum ubi fuerat tabernaculum ejus prius, inter Bethel et inter Agge, in locum ubi altare fecerat initio, et invocaverat ibi Abraham nomen Dei . Cognoscitur itaque hoc fuisse invocare in nomine Quocirca dicant haeretici, utrum Patri an Filio Abraham existiment construxisse altare? quia, cui altare construxit, ipsius utique nomen invocavit. Ipse autem non nisi Deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑtum illos ẽẽ benedictionis
diuinȩ compotes. & spiritalis gr̃ȩ
participes: qͦs constat fidei abrahȩ
insacrificio reꝑiri sequaces. In libro ge¬
nesis legimꝰ. Uisus ẽ dñs ds̃ habrahȩ.
& daixit ci. Semini tuo dabo terrã istã.
Et edificauit ibi abraham. altare dño
qui uisus ẽ er&e recessit inde in mon
nunc heretici qđ uolunt: ut aut pa¬
trem fateant abrahȩ uisum: aut cer¬
te consentiant ab abraham filio al¬
tare constructum. Altare uͦ ñ ob ali¬
un edificari nisi ad offerendũ sa¬
crificium dõ: ueteris testam̃ti lectio
frequent insinuat. Moy ses quippe
de noc iusto sic loquit᷑. Et ȩdifica¬
uit noe altare dño. & tanquã int̃¬
rogaret᷑ cuius ret gr̃a uir iustus il¬
lud altare construxerit: secutus ad¬
iunxit. Et accepit abom̃ib pecca¬
corib mundis & ab om̃ib uolatilib
mundis: & obtulit hostiam suꝑ al¬
tare dõ. Claret gͥ sc̃m quoq abrahã
amicum dĩ fidelem & gentiũ fideli¬

Expanded text:
compertum, illos esse benedictionis divinae compotes et spiritalis gratiae participes, 29 quos constat fidei Abrahae in sacrificio reperiri sequaces. In libro Genesis legimus Visus est Dominus Deus Abrahae, et dixit ei: Semini tuo dabo terram istam. Et aedificavit ibi Abraham altare Domino, qui visus est ei, et recessit inde in montnunc haeretici quod volunt, ut aut Patrem fateantur Abrahae visum, aut certe consentiant ab Abraham Filio altare constructum; altare vero non ob aliud aedificari, nisi ad offerendum sacrificium Deo, Veteris Testamenti lectio frequenter insinuat. Moyses quippe de Noe justo sic loquitur: Et aedificavit Noe altare Deo, et tanquam interrogaretur, cujus rei gratia vir justus illud altare construxerit, secutus adjunxit: Et accepit ab omnibus pecoribus mundis, et ab omnibus volatilibus mundis, et obtulit hostiam super altare Deo . Claret igitur sanctum quoque Abraham, amicum Dei fidelem, et gentium fideli
Abbreviated transcription (Latin):
ra tua. Cum gͦ sicut diximus tota
trinitas unitate ditatis suę nat᷑alit̃
im̃sa infinitaq ꝑmaneat. & sic
localit nusquam sit ut tam̃ nusquã
desit:atq ita sit ubiq tota. ut nec
ꝑ partes creaturȩ totiꝰ particulariter
diuidi. nec uniũsitate totiꝰ possit
creaturȩ concludi: quotiens sp̃s sẽs
ad consecrandũ sacrificium a pat̾¬
poscitur: prima ẽ fidei ratio pͥmaq
cunctis xp̃ianis salubrit retentan¬
da cautela: ut scĩ sp̃s nullatenus lo¬
calis cogitetur aut existimet᷑ adue¬
tus. fidelib quippe dicit apłs. Ne¬
scitis quia templũ dĩ estis: & spc̃dĩ
habitat in uob̃: & alio loco. Oranto
om̃i cempore in spũ. & in ipso uig¬
lantes. & ipse saluator discipłis suis
dicit. Si diligitis me mandata mea
seruate ⁊ ego rogabo patrẽ ⁊ aliũ ꝑaclitũ
dabit uob̃. umaneat uob̾cũ inȩt̾nũ: s pm̃¬

Expanded text:
antur. Cum ergo, sicut diximus, tota Trinitas unitate deitatis suae naturaliter immensa infinitaque permaneat, et sic localiter nusquam sit ut tamen nusquam desit, atque ita sit ubique tota, ut nec per partes creaturae totius particulariter dividi, nec universitate totius possit creaturae concludi, quoties Spiritus sanctus ad consecrandum sacrificium a poscitur, prima est fidei ratio, prima est cunctis Christianis salubriter retentanda cautela, ut sancti Spiritus nullatenus localis cogitetur aut existimetur adventus. Fidelibus quippe dicit Apostolus: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis . Et alio loco: Orantes omni tempore in spiritu, et in ipso vigilantes . Et ipse Salvator discipulis suis dicit: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nob̾. hoc sentit᷑ & deceteris sp̃italib
donis. quȩ prounius cuiꝰq captu
uel augeri uel minui dicuntur in
nob̃. Qm̃ taliũ crem̃ta detrim̃taq
karismatũ scđm id dicunt᷑. quod
quib dam seu plus seuminus inst̃:
non qđ in se uel augeri uel minui
possunt. Nam & sol tantus c̃ cum
uidetur ab oculis sanis: quantus
cum uidetur a sauciis. Nec ipse
minuit᷑ cum minus ab oculis tur¬
batis ꝑcipitur nec auget᷑ cũ ãpliꝰ
oculis sanis infunditur. Quia di¬
u̾sitas illa uisionis non exdiũsicate
solis euenit: s indiu̾sitate sanitatis in¬
firmitatisq consistit. Et quamins
unũ minus alterum magis illumi¬
net. ipse tam̃ unum atq icdem in se
lum̃ habet qđ unus minꝰ alt̃ ampliꝰ
udet. Sic etiam sp̃usc̃o inse sine au¬
gm̃to ac detrim̃to immutabiliter
ꝑmanente.duplicem sibi heliseus
sp̃m poposcit: in eo qđ augmentũ
sp̃italis gr̃e postulauit. Cum gͦ scĩ¬

Expanded text:
est nobis . Hoc sentitur et de caeteris spiritalibus donis, quae pro uniuscujusque captu, vel augeri vel minui dicuntur in nobis. Quoniam talium crementa detrimentaque charismatum, secundum id dicuntur, quod quibusdam seu plus seu minus insunt, non quod in se vel augeri vel minui possunt. Nam et sol tantus est cum videtur ab oculis sanis, quantus cum videtur a sauciis, nec ipse minuitur, cum minus ab oculis turbatis percipitur, nec augetur, cum amplius oculis sanis infunditur. Quia diversitas illa visionis non ex diversitate solis evenit, sed in diversitate sanitatis infirmitatisque consistit. Et quamvis unum minus, alterum magis illuminet, ipse tamen unum atque idem in se lumen habet, quod unus minus, alter amplius videt. Sic etiam Spiritu sancto, in se sine augmento ac detrimento immutabiliter permanente, duplicem sibi Eliseus spiritum poposcit, in eo quod augmentum spiritalis gratiae postulavit. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ indño: in quo &e uos coȩdificam¬
ni in habitaculũ dĩ in spũ scõ. Hanc
edificationẽ in qua spũ ȩdificamur
alio loco non adaluid fieri testatur
apłs. nisi ad consummationẽ scorum.
in opus ministerii. in ȩdificationem
corporis xp̃i. Ubi unitatem eius dẽ
edificationis sp̃italis quȩ incaritate
constat insinuans ait.Donec occur¬
ramus om̃s inunitatem fidĩ & agn¬
tionis filii dĩ inuirum ꝑfectum. in
m̃surã ȩtatis plenitudinis xp̃i. ut

Expanded text:
no, in quo et vos coaedificamini in habitaculum Dei, in spiritu . Hanc aedificationem, qua in spiritu aedificamur, alio loco non ad aliud fieri testatur Apostolus, nisi ad consummationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Ubi unitatem ejusdem aedificationis spiritalis, quae in caritate constat, insinuans ait: Donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionis Filii Dei, in virum perfectum, 37 in mensuram aetatis plenitud