comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam regnaretis: ut nos & uobiscũ regna¬
remus. Cȩcerũ si eos etiã ꝓpͥa conscientia
non morderet : debuerant imitari ẜ arlẽ
dicentẽ: qͥs scandalizat᷑. & ego non uror:
Ec ꝓ om̃ib ẽẽ solliciti ne quasi amatores
suam urbẽq subuerti solus uictoꝵ ami¬
citia ꝑfruat᷑. Solemꝰ in angustiis & incri¬
bulationib dicere: utinã m liceat exire
de corpore. & ã scłi huiꝰ miseriis liberari:
nescientes qͦd quãdui in hac carne uersa.¬
mur : habemꝰ locũ pęnitentię. Si aut̃ re¬
cesserimꝰ : audicinꝰ illud ꝓphȩ. in inferno
aut̃ qͥs confitebit᷑ tͥ Ista ẽ scłi tristicia
quȩ ducit ad mortẽ : qua apłs ñ uult pe¬
rire eũ : qͥ cũ patris uxore fuerat fornica¬
tus. qua & uidas periit infelix: qui ha¬
bundantiori absortus tristitia: ꝓditioni
homicidiũ copulauit: & homicidiũ pei¬
us om̃ib homicidiis: ut ubi putabat re¬
mediũ. & morte suspendii finẽ maloꝵ:

Expanded text:
nam regnaretis, ut et nos vobiscum regnanam regnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus . Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debuerant imitari Paulum dicentem: Quis scandalizatur, et ego non uror ? et pro omnibus esse solliciti, ne, quasi amatores suam urbemque subverti, ut solus amicitia victorum perfruatur. Solemus in angustiis et tribulationibus dicere: utinam mihi liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, audiemus illud Prophetae: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ista est saeculi tristitia, quae ducit ad mortem, qua Apostolus non vult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantiori absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum,
Abbreviated transcription (Latin):
lucis & gaudii: s tenebrarũ atq tristiaȩ
hȩc uixta hẏstoriam brcuiter diximꝰ ne
pęnitus udȩoꝵ opinionẽ relinqueremus
intactam Cęterũ nulli dubiũ ẽ: om̃s nr̃õs
diem tenebrarũ : diem intellegere uidicii:
dñi magna. uixta ẽ & uelox nimis: uox
diei dñi amara & dura: & isaias.: ecce dies
dñi insanabilis uenit. furoris & ire : pone¬
re orbẽ t̾rarũ desertũ: & peccatores ꝑdere
ex eo. Simulq concutitur confidentia
suꝑboꝵ: qui ap̃d hoĩes iusti apparent.
solent diem expectare uidicii. & dicere.
utinã ueniat dies dñi: utinã nob̾ liceat
dissolui: & ẽẽ cũ xp̃o: imitantes phariscũ
bis in sabb̃o: decimas do om̃iũ quȩ possi¬
deo. Ex hoc cñĩ ipso. qͦd diem dñi desido¬
rant. & ñ ꝑtimescunt: digni supplicio ui
tur. Cũ gͥ nemo possit de dĩ uidicare iudicio.
& de otioso qͦ uerbo reddituri simꝰ rationẽ:
as: ne qͥd forte ꝑuersum contra dñm co¬
gitarent : quȩ temeritas ẽ. audire cum

Expanded text:
sed tenebrarum atque tristitiae. Haec juxta historiam breviter diximus, ne penitus Judaeorum opinionem relinqueremus intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem tenebrarum, diem intelligere judicii, Domini magnus, et juxta est et velox nimis: vox diei Domini amara et dura . Et Isaias: Ecce dies Domini insanabilis venit, furoris et irae, ponere orbem terrarum desertum, et peccatores perdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat Dominus, utinam nobis liceat dissolvi et esse cum Christo , imitantes Pharisaeumbis in sabbato: decimas do omnium quae possideo. Ex hoc enim ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni supplicio judtur . Cum igitur nemo possit de Dei judicare judicio, et de otioso quoque verbo reddituri simus  Al. sumas, ne quid forte perversum contra Dominum cogitarent , quae temeritas est audire cum
Abbreviated transcription (Latin):
suscitantẽ: qͥa qui semel ab unione dis¬
cesserit: & illã purissimę uirginitatis
ꝑdiderit głam. de qua apłs dicit: zelor
enĩ uos relodĩ & statui uos uni iuro iurgi¬
nem castã exibere xp̃o: in qua non ẽ ma¬
cula. neq ruga: pͥstinũ statũ. & unionis
beatitudinẽ reciꝑe ñ ualebit: & uix ei con¬
ceditur: ut de mille reuertat᷑ ad centũ:
& de centũ ad decẽ redeat. Hęc breuit̃ sũ
locutus: ne om̃ino in hoc capitulo ꝓpt̃
numeroꝵ difficultatẽ. fugisse uiderer
tropologiam: Quia hȩc dicit dñs ds̃ do¬
mui israhel. Querite me & iuuetis: et
nolite querere bethel. Et in galgala no¬
lite intrare: & in bersabee ne cransiericis.

Expanded text:
suscitantem: quia qui semel ab unione disuscitantem: quia qui semel ab unione dicesserit, et illam purissimae virginitatis perdiderit gloriam de qua Apostolus dicit: Zelo enim vos zelo Dei, et statui vos uni viro virginem castam exhibere Christo , in qua non est macula neque ruga, pristinum statum et unionis beatitudinem recipere non valebit: et vix ei concedetur, ut de mille revertatur ad centum, et de centum ad decem redeat. Haec breviter sum locutus, ne omnino in hoc capitulo propter numerorum difficultatem fugisse viderer tropologiam. Quia haec dicit Dominus domui Israel: quaerite me, et vivetis, et nolite quarere Bethel, et in Galgala nolite intrare, et in Bersabe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus: & ut ita dicã uerus ẽ numerus:
qͥ unione retinet᷑ & unius dĩ maicstate
concludit᷑. Unde dicit filius. Ego in pa¬
tre & pat̃ in me. uolensq om̃s unũ c̾ẽ
cũ patre: loqr̃ ad cũ Pat̾. da ut sicito
ego & tu unũ sumꝰ sic & isti in nob̾ unũ
sint. Prima gͥ beatitudo ẽ. c̾̾ in pͥmo
numero: qͥ unus & uerus est. Scd̃a. in
scđo: id ẽ in decade. Tertia. in tercio: id
est in eca concade. Sicut enĩ decas deci¬
mo unione cõplet᷑: sic & ccacontas ex de¬
cẽ decadib struit᷑. Quartus numerus
qͥ millenario numero continet᷑ de decẽ
constat ecacontadib. Cũ gͥ quis egerto
pęnicentiam: de millenario & quarto
numero. uix reuertit᷑ ad centenariũ: &
tertiũ numerũ. Rursũ qui in cencena¬
rio ẽ: uix redit ad scdm pͥmę decadis
numerũ: at ita fit: ut domꝰ isrł quę
corruerat non possit resurgere: & uir¬
go isrł quȩ errauerat in t̾ra: ñ habeat

Expanded text:
perfectus, et ut ita dicam, verus est numerus, perfectus, et ut ita dicam, verus est numerus, qui unione retinetur, et unius Dei majestate concluditur  Al. recluditur. Unde dicit Filius: Ego in Patre, et Pater in me : volensque omnes unum esse cum Patre, loquitur ad eum: Pater, da, ut sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint . Prima ergo beatitudo est esse in primo numero, qui unus et verus est; secunda, in secundo, id est, in decade; tertia in tertio, id est, in hecatontade. Sicut enim decas decima unione completur, sic hecatontas ex decem decadibus struitur. Quartus numerus, 284 qui millenario continetur, de decem constat hecatontadibus. Cum igitur quis egerit poenitentiam, de millenario et quarto numero vix revertitur ad centenarium et tertium numerum. Rursum qui in centenario est, vix redit ad secundum primae decadis numerum, atque ita fit ut domus Israel quae corruerat, non possit resurgere, et virgo Israel quae erraverat, in terra non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
sertissimꝰ atq doctissunꝰ scripsit ternos li
potentiam: ardentissim as febres. septimo
dicit solui dic: aut si canta humoris noxii
& picuitȩ fuerit mignitudo: ut prims̨
ebdomadis nequaquã feruore c̃sũpta
sit: scdẽ ebdomadis ultimꝰ expectat᷑ di¬
es: id ẽ quartus decimꝰ. Quod si hunc iux
ta hypocratẽ loquar. Ñcocibẽ iuccrit.
transeunt ad uicesimã pͥmã diẽ. hoc est
mundi dieb conditis: ut om̃s labores et
molestiȩ septimo numero ꝯquiescant. De¬
niq & captiuitas popłi isrł. tẽpliq subu¬
sio. septuagesimo anno desolationis im¬
pleta ẽ: & septẽ astra uixta numerũ dierũ
dicunt᷑ errantia: de ciuꝰ numeri sacram̃¬
tis. in scipionis somnio plenius narrat
tullius: & obscurissimꝰ platonis cimeus
liber. qͥ ne ciceronis qͥdẽ aureo ore sit pla¬
nior. Sicut gͥ septenarius numerus ha¬
bet sacram̃tũ suũ : sic & sc̃ificatus atq

Expanded text:
sertissimus atque doctissimus scripsit ternos libsertissimus atque doctissimus scripsit ternos libpotentiam, ardentissimas febres septimo dicit solvi die: aut si tanta humoris noxii et pituitae fuerit magnitudo, ut primae hebdomadis nequaquam fervore consumpta sit, secundae hebdomadis ultimus exspectatur dies, id est, quartus decimus. Quod si hunc, ut juxta Hippocratem loquar, νόσος vicerit, transeunt ad vicesimam primam diem, hoc est, mundi diebus conditis, ut omnes labores et molestiae septimo numero conquiescant. Denique et captivitas populi Israel, templique subversio, septuagesimo anno desolationis impleta est, et septem astra juxta numerum dierum dicuntur errantia. De cujus numeri sacramentis in Scipionis somnio plenius narrat Tullius: et obscurissimus Platonis Timaeus liber est, qui ne Ciceronis quidem aureo ore fit planior. Sicut igitur Septenarius numerus habet sacramentum suum, sic sanctificatus atque
Abbreviated transcription (Latin):
egrediebant᷑ mille: relinquent᷑ in ea cen¬
tum: & de qua egrediebant᷑ centũ: relin¬
quentur in ea decẽ in domo isrł: ut ubi
qͦndã fuerat mulcitudo: ꝓpt̃ nimiam
uastitatẽ uix decima pars remaneat
Et ne om̃ino hęrentes litterę. sacram̃ta
numeroꝵ relinquamꝰ intacta: septenariũ
numerũ ẽc̃ sacratũ. &iã sabbatũ probatꝰ
in qͦ requieuit ds̃ ab om̃ib oꝑib suis: &
ubet nc quid in eo oꝑis scruilis fiat. nisi
ea tantũ: quę ad animã ꝑtinent: & ne
in eo onera portemꝰ Unde & in solicudino
qͥ die sabbati ligna collegerat quę arsura
sunt: sententia oñi condẽpnat᷑. Et septẽ
ebdomades cõplent numerũ sc̃i pentecos¬
tes : & tubeleus annꝰ remissionis tubaꝵ¬
q clangenciũ: hoc numero texit᷑. In uͦ
quoq m̃se figunt᷑ tab̾na cula: & hębreus
cũ sex annis seruierit: anno septimo li¬
beratur. Nouit hoc & scł aris phyloso¬
phia: & medicoꝵ libri quoꝵ galienus di¬

Expanded text:
egrediebantur mille, relinquentur in ea centum: et de qua egrediebantur centum, relinquentur in ea decem in domo Israel. » quondam fuerat multitudo, propter nimiam vastitatem, vix decima remaneat pars. Et ne omnino haerentes litterae, sacramenta numerorum relinquamus intacta: septenarium numerum esse sanctum, etiam sabbatum probat, in quo requievit Deus ab omnibus operibus suis . Et jubet ne quid in eo operis servilis fiat, nisi ea tantum quae ad animam pertinent: et ne in eo onera portemus . Unde 283 et in solitudine qui die sabbati ligna collegerat, quae arsura sunt, sententia Domini condemnatur, Et septem hebdomades complent numerum sanctae Pentecostes: et Jubilaeus annus remissionis tubarumque clangentium hoc numero texitur. In septimo quoque mense figuntur tabernacula, et Hebraeus, cum sex annis servierit, anno septimo liberabitur. Novit et hoc saecularis philosophia, et medicorum libri, quorum Galenus di
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dĩ uiuentis hierłm cęlestẽ. & multi¬
qͥ scripti sunt in cęlis. Qin portis syon
fuerit exaltatꝰ portas mortis timere ñ
poterit: de qͥb OCIRO dñs loquebat᷑. su¬
per hanc petrã ȩdificabo ęccłiam meam:
&e portę inferi ñ p̃ualebunt aduersus eã

Expanded text:
m coelestem, et multiqui scripti sunt in coelis. Qui in portis Sion fuerit exaltatus, portas mortis timere non poterit, de quibus Petro Dominus loquebatur: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non prae
Abbreviated transcription (Latin):
as qͦ amantissimas. futuris potib ꝓuiden¬
tes plantastis: & ñ bibetis ex eis uinũ. Qͥ a
ego uniu̾sa scelera ur̃a & peccata cognoui
& peccata fortia. quȩ meã iracundiã ꝓuoca¬
nera & pauꝑes in uidicio depͥmitis: id̃oqͥ
rit: tacebit in t̾ẽpore illo: qͥa cẽpꝰ malũ ẽ
uel certe. ita intellegendũ. Qͥd ꝓdest nẽ uici¬
na captiuitate. ur̃a enumerare peccata. cũ
ĩa nullũ remediũ sit. & muros urbiũ ur̃aꝵ
hostilis cingat exercitus: Possumꝰ hoc ip¬
sũ & de hęreticis dicere. qͥ diripiunt pauꝑẽ.
siue stricta manu ꝑcutiunt caput eius.
& uixta illud qͦd supra legimꝰ. ꝑcutientes
in capite pauꝑẽ. Non enĩ ꝑcutiunt hęre¬
tici nisi pauꝑem qui sustinere nequit cõ¬
minationẽ : nec in aliis mẽbris. s in pͥn¬
cipali cordis & in fid̃i ueritate. Pauꝑes
rcor. qͥ simplici contenti fide. hęreticoꝵ.
malitiȩ ñ ualent respondere: s & qͥcqͥd

Expanded text:
as quoque amantissimas futuris potibus providenas quoque amantissimas futuris potibus providentes plantastis, et non bibetis ex eis vinum, quia ego universa scelera vestra et peccata cognovi, et peccata fortia, quae meam iracundiam provocanera, et pauperes in judicio deprimitis. Ideo qui rit, tacebit in tempore illo, quia tempus malum est. Vel certe ita intelligendum: quid prodest nunc vicina captivitate vestra enumerare peccata, cum jam nullum remedium sit, et muros urbium vestrarum hostilis cingat exercitus? Possumus hoc ipsum et de haereticis dicere, qui diripiunt pauperem, sive stricta manu percutiunt caput ejus, juxta illud quod supra legimus, percutientes in capite pauperem. Non enim percutiunt haeretici nisi pauperem, qui sustinere non potest comminationem: nec in aliis membris, sed in principali cordis et in fidei veritate. Pauperes reor qui simplici contenti fide, haereticorum malitiae non valent respondere. Sed et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ea qͥa ꝑcutiebatis pauꝑos. & munera
electa accipiebatis ab eis: domos dolatis
lapidib edificastis: & ñ habitastis in eis
uineas desiderabiles planeastis: & ñ bibcas
uinũ earũ. Quia ego cognoui multas un¬
pietates ur̃as. & fortia peccata ur̃a: concul¬
cantes iustũ accipientes cõmutationes
& pauꝑes in portis declinantes. Idõ qui
intellegit: in cẽpore illo silebit: quia tẽpꝰ
malũ ẽ: Nc forsitan putaret isrł qđ ꝓpt̃
solã idolatriã hostib traderet᷑ ad pęnam
iungit & cȩtera quȩ amissa ueritatis reli¬
gione cõmiserit. Diripiebatis in qͥt pauꝑẽ.
eoꝵ quę rapiebatis & collebatis a pauꝑc:
domos quadro lapide ędificabatis: ut spo¬
liantes homines. parietes marmoribus
uestiretis. Quas qͥa ędificastis de rapinis.
& non solũ mansioni & tecto qͦd exigit
humana fragilitas: s pulchritudini & de¬
litus p̃parastis: repentina captiuicate uł
morte subtracti: ñ habitabitis in eis. uine¬

Expanded text:
percutiebatis pauperes, et munera electa accipiebatis ab eis, domos dolatis lapidibus aedificastis, et non habitabitis in eis. Vineas desiderabiles plantastis, et non bibetis vinum earum; quia ego cognovi multas impietates vestras, et fortia peccata vestra: conculcantes justum, accipientes commutationes, et pauperes in portis declinantes: ideo qui intelligit, in tempore illo silebit, quia tempus malum est. Ne forsitan putaret Israel quod propter solam idololatriam hostibus traderetur ad poenam, jungit et caetera, quae, amissa veritatis religione, commiserit. Diripiebatis, inquit, pauperem eorum, quae rapiebatis et tollebatis a paupere, domos quadro lapide aedificastis, ut spoliantes homines, 294 parietes marmoribus vestiretis, quas quia aedificastis de rapinis, et non solum mansioni et tecto, quod exigit humana fragilitas, sed pulchritudini et deliciis praeparastis, repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis in eis. Vine
Abbreviated transcription (Latin):
ut deuoret librũ in quo. & incus. & foris
scriptũ erat. lam̃tatio & carmen: & uę.
Incus intellege salomonis canticum sc¬
quens. qͥ att. introdux̃ me rex in cubicu¬
lum suũ: & quadragesimũ quartũ psal¬
mum in qͦ scripcũ ẽ: omĩs gła eiꝰ filię
regis intrinsecus. Foñs aut̃ ẽ quicquid
in littera legitur.: & uidet᷑ in cortice: & in
medulla sp̃c ñ tenct᷑. Itaq & uxta litie¬
ram. & iuxta cropologiã. in om̃ib ꝓpħaꝵ.
libris scriptus ẽ. planctus suꝑ eos: qͥ post
peccata agunt pęnitentiam. Carmen suꝑ
illos: qͥ nulla peccacoꝵ. sorde maculati.
cantico & laude sunt digni. uę super cos
qͥ ñ agunt pęnitentiam: s iuxta duritiam
cordis sui : chesaurizant sibi iram in die irę

Expanded text:
ut devoret librum, in quo et intus et foris scriptum erat lamentatio, et carmen, et vae. Intus intellige Salomonis canticum sequens, qui ait: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et quadragesimum quartum psalmum, in quo scriptum est: Omnis gloria filiae regis intrinsecus. Foris autem est quidquid in littera legitur, et videtur in cortice, et in medulla spiritus non tenetur. Itaque et juxta litteram, et juxta tropologiam, in omnibus prophetarum libris scriptus est planctus super eos qui post peccata agunt poenitentiam: Carmen super illos qui nulla peccatorum sorde maculati, cantico et laude sunt digni: Vae super eos qui non agunt poenitentiam; sed juxta duritiam cordis sui thesaurizant sibi iram in die irae.
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui dicit. ego sũ uita. Bonũ querto: qͥ
credit in eo qui in eugłio loquit᷑. ego sũ pas¬
tor honꝰ. Repellit malũ. qͥ fugit cũ de quo
scriptũ ẽ : mundꝰ in maligno positus ẽ. eo
in oratione dñica dicit : libera nos a malo.
Cũq quesieritis inqͥt bonũ & ñ malũ & ui¬
xeritis: tunc erit dñs ds̃ exercituũ uobiscũ.
sicut dixeratis: idõ enĩ e̾ẽ uob̾cũ qͥa nati es¬
tis de abrahã. Nec sufficit bonũ querere:
malũq ñ querere: nisi ẽtiita cyn habea¬
cis in utroq: ut pͥmũ oderitis malũ: deui

Expanded text:
eo qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui eo qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scriptum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica dicit: Libera nos a malo . Cumque quaesieritis, inquit, bonum, et non malum, et vixeritis, tunc erit Dominus Deus exercituum vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque non quaerere, nisi ἐπιείκησιν habeatis in 297 utroque, ut primum oderitis malum, d
Abbreviated transcription (Latin):
habiumꝰ mala. & dileximꝰ bona. Et reodi¬
te in portis uidiciũ ut misercat᷑ dñs ds̃ his:
qͥ reliqui st̃ de ioseph::. Dicitis dm̃ c̃c̃ uo¬
biscũ qͥa sitis filii abraħã: audite qͦd scq̃t.
Si filii estis abrahã oꝑa patris ur̃i facite.
Quę sunt oꝑa patris ur̃i abrahę: Diligite
bonũ: & ñ malũ. Grande peccatũ ẽ. ñ solũ
facere malũ: s & diligere. Multi peccant.
& expleto uoluptatis ardore: mordent᷑ con¬
scientia sua & pęnitet cos peccati sui. Q
aut̃ ñ solũ ñ dolet se fecisse qͦd malũ ẽ: s in
suo scelere głatur: iste implet illud qͦdscrip¬
tum ẽ. Peccator cũ uenerit in ꝓfundũ un¬
pietatis: contẽpnit. Querite gͦ bonu: & ñ
malũ. Si enĩ quesieritis bonũ: in eo quod
queritis honũ. statĩ repellitis malũ: nũꝗͣ
aut̃ quererctis bonũ: nisi pͥus repelleretis
malũ: implentes uerba dicentis. decdlina
a malo : & facbonũ. Cũq quesieritis bo¬
num & uitaueritis malũ: t̾c̃ iiuetis in

Expanded text:
ala, et dileximus bona, et reddite in portis judicium, ut misereatur Dominus Deus his qui reliqui sunt de Joseph. Dicitis Deum esse vobiscum, quia sitis filii Abraham; audite quod sequitur: Si filii estis Abrahae, opera patris vestri facite . Quae sunt opera patris vestri Abrahae? Diligite bonum, et non malum. Grande peccatum est, non solum facere malum, sed et diligere. Multi peccant, et expleto voluptatis ardore, mordentur conscientia sua, et poenitet eos peccati sui. Qui autem non solum non dolet se fecisse quod malum est, sed in suo scelere gloriatur, iste implet illud quod scriptum est: Peccator cum venerit in profundum impietatis, contemnit . Quaerite ergo bonum, et non malum. Si enim quaesieritis bonum, in eo quod quaeritis bonum, statim repellitis malum. Numquam autem quaereretis bonum, nisi prius repelleretis malum, implentes verba Psalmistae dicentis: Declina a malo, et fac bonum . Cumque quaesieritis bonum, et vitaveritis malum, tunc vivetis in
Abbreviated transcription (Latin):
residius ioseph. qͥ de cribu ephraum: & de
decẽ tribub captiuitatẽ euadere potuerũs
Quȩ om̃ia possunt & hęreticis coaptari:
ut deserto errore quẽ finxerint. redeantad
ęccłiam: & oderint pora dogmata: diligant¬
q in eccłia dñi ueritatẽ & uerũ iudicium
exerceant in portis uitioꝵ atq uirtutum:
relinquentes illas: & ad has transeuntes:
& sꝑent miscđiã. qͥa ex faucib diaboli eua¬
dere quiuerint. Iuxta Lxx autẽ. ordine cõ¬
mutato sic manifestior lectio: p̃sentis capi¬
tuli reddi potest. Quomͦ dixistis odio habu¬
imus mala: & dileximꝰ bona: sic querite
bonũ & ñ malũ ut uiuatis: & sit dñs ds̃

Expanded text:
eph de tribu Ephraim et de decem tribubus, et captivitatem evadere poterunt. Quae omnia possunt et haereticis coaptari, ut deserto errore, quem finxerunt, redeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantque in Ecclesia Domini veritatem, et judicium verum exerceant in portis vitiorum et virtutum, relinquentes illas, et ad has transeuntes, et sperent misericordiam qui ex faucibus diaboli evadere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic manifestior lectio praesentis capituli reddi potest: Quomodo dixistis, odio habuimus mala, et dileximus bona, sic quaerite bonum et non malum, ut vivatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut accipiant p̃tiũ in iuidicio. & om̃ia ꝓmu
nerib faciant: pauꝑes qͦ deuitent in por¬
tis & audire c̃tẽpnant: taccat in illo tẽpo¬
re: ne det sc̃m canib: & mittat margaritã
ante porcos. qͥ conusi conculcent eas: & i¬
mitet᷑ hicremiã dicentẽ: solus sedeba qͥa
amaritudine repletꝰ sum & illud de psal¬
mis. singularis sum: donec transcam::
Oucrite bonũ & ñ malũ ut uiuatis: & crit
dñs ds̃ exercituũ uobiscũ sicut dixistis.

Expanded text:
ut accipiant pretium in judicio, et omnia pro ut accipiant pretium in judicio, et omnia pro muneribus faciant, pauperes quoque devitent in portis, et audire contemnant: taceat in illo tempore, ne det sanctum canibus, et mittat margaritas ante porcos , qui conversi conculcent eas, et imitetur Jeremiam dicentem: Solus sedebam: quia amaritudine repletus sum . Et illud in Psalmis: Singularis sum ego donec transeam . 296 Quaerite bonum, et non malum, ut vivatis, et erit Dominus Deus exercituum vobisc
Abbreviated transcription (Latin):
uł ipsam iustitiã: uł eũ qͥ iustus ẽ. Et acce¬
pistis inqͥt cõmutationẽ: ꝓ qua om̃s simi¬
liter G ia crcã. id ẽ ꝓpitiationẽ transtu¬
lerunt: nos munꝰ diximꝰ AAAt miã aut̃
iuxta idioma scripturarũ p̃tiũ dr̃ qđ in
portis declinauert̃: siue ut sẏmmachus
int̃p̃tatus ẽ opp̃sserunt: ut contra iudi¬
cii ueritatẽ p̃cio sententiã uenderent: in¬
currentes in illud qͦd scriptũ ẽ. munera
excęcant occulos &̃ sapientiũ. Quę accipi¬
unt hęretici ut austeritatẽ scripturarũ
quę peccatorib torm̃ta denuntiant: uer¬
tant in beatitudinẽ: & cũ diuitib ꝓspera
quęq ꝓmittunt. tantũ ap̃d pauꝑes tru¬
culenti sunt & seueri. Quando gͦ uir ȩc¬
cłiasticus & prudens atq intellegens.
multas impietates in ea quę uocatur
domus dĩ ẽẽ cognouerit: & ñ solũ multã
s & fortes. & quȩ oppͥmere possint iustiti¬
am: & intantũ doctoꝵ rabiem ꝓcessisse.

Expanded text:
. Et accipitis, inquit, commutationem: pro qua omnes similiter ἐξίλασμα, id est, propitiationem transtulerunt: nos munus diximus; ἄλλαγμα autem juxta idioma Scripturarum pretium dicitur, portis declinaverunt: sive ut Symmachus interpretatus est, oppresserunt, ut contra judicii veritatem pretio sententiam venderent, incurrentes in illud quod scriptum est: Munera excaecant oculos etiam sapientium . Quae accipiunt haeretici, ut austeritatem Scripturarum, quae peccatoribus tormenta denuntiant, vertant in beatitudinem: et cum divitibus prospera quaeque promittant, tantum apud pauperes truculenti sunt et severi. Quando igitur vir ecclesiasticus et prudens atque intelligens multas impietates in ea, quae vocatur domus Dei, esse cognoverit, et non solum multas, sed et fortes, et quae opprimere possint justitiam, et intantum doctorum rabiem processisse,
Abbreviated transcription (Latin):
regiones ur̃as in ꝯspectu ur̃o alieni come¬
dent: loquit᷑ ad cos meliora ꝓmittens.
Lauamini. mundi estote: auferte mali
facere: querite udiciũ udicate pupillo.
iustificate uduã. & uenite & disputemꝰ
dicit dñs. Quomͦ gͦ in ysaia qͦs seuera¬

Expanded text:
is Al. in conspectu vestro alieni comedent, loquitur ad eos meliora promittens: Lavamini, mundi estote: auferte malitfacere: quaerite judicium, judicate pupillo, justificate viduam: et venite, disputemus, dicit Dominus . Quomodo ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã suã. & dilectionẽ quã erga bonum
possidet: unde & apłs: hylarẽ inquit dato¬
rẽ diligit d̃s. Non enĩ om̃is clemosyna pla¬
cet dõ: nisi quę cũ hylaritate ꝓfert᷑. Cũq
oderitis malũ. & dilexcritis bonũ: constitu¬
ite in portis iudiciũ. de qͦ supra dictum ẽ:

Expanded text:
scientia sua, et dilectionem quam erga bonum possidet. Unde et apostolus: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Non enim omnis eleemosyna placet Deo, nisi quae cum hilaritate profertur. Cumque oderitis malum, et dilexeritis bonum, constituite in p
Abbreviated transcription (Latin):
eas suꝑ faciem t̾rę : dñs ẽ nom̃ eiꝰ. Qui
subridet uastitatẽ suꝑ robustũ & depo¬
pulationẽ suꝑ potentẽ affert: ERꝑ
Qui facit in excelso udiciũ & iustitiam
in t̾ra posuit: qͥ facit om̃ia & cransfor¬
mat. & conu̾tit in mane umbrã mortis.
cit: Multũ in hoc loco ab hębraica
ueritate ęditio uuilgata discordat: sicut
absq cõmonitione nr̃a exhis quę propo¬
siumꝰ. prudens statĩ lector incellegit. Ita¬
q exponamꝰ pͥmũ iuxta hębreos. & pꝰ ca
ginta: xp̃o si meriumꝰ pandente: dicamꝰ
Domꝰ ioseph. id ẽ domꝰ ephrum. ac ꝑ hoc
regia & bethel. suic ut lxx transtulerunt
domꝰ isrł. id ẽ & reges. & p̾lĩ. & cultores
& idola parit̃ subuertent᷑: qͥ iniqͦ iudicio
dm̃ ad iracundiã ꝓuocauerunt & con¬
uercert̃ dulcedinẽ iudicii. in absinthyi
amaritudinẽ: qͦd genꝰ herbę c̃ a marissi¬
mȩ: assumentes iniquitatẽ: & iustitiam
relinquentes. Quę sit aut̃ ista iustitia:

Expanded text:
nus nomen ejus. Qui subridet vastitatem super robustum, et depopulationem super potentem affert. LXX: Qui facit in excelso judicium et justitiam in terra posuit: qui facit omnia, et transformat et convertit in mane umbram mortis, cit. Multum in hoc loco ab Hebraica veritate editio Vulgata discordat, sicut absque commonitione nostra ex his quae proposuimus, prudens statim lector intelligit. Itaque exponamus primum juxta Hebraeos, et postea Christo si meruimus pandente, dicamus domus Joseph, id est, domus Ephraim, ac per hoc regia, et Bethel, sive sicut LXX transtulerunt, domus Israel, id est, et reges et populi, et cultores et idola pariter subvertentur, qui iniquo judicio Deum ad iracundiam provocaverunt. Et converterunt dulcedinem judicii in absinthii amaritudinem, quod genus est herbae amarissimae, assumentes iniquitatem, et justitiam relinquentes. Quae sit autem ista justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
iusti intrabt̃ in ea Deniq & sapientia
in portas ciuitatis confidens: ait. Quan¬
to tẽpore innocentes obtinuerint uistiti¬
am: non confundent᷑. Ego portas ciui¬
tatis. hoc ẽ animę credentis in xp̃m. pu¬
to esse uirtutes: ꝑ quas ad credentes in
gredit᷑ xp̃c. Et qͥa ñ ẽ scriptũ. in quibus
portis oderint corripientẽ : utrũ in ma¬
lis anin bonis: nos ad utrũq referamus
In uitioꝵ portis stantes peccatores ar¬
guit ꝓpħa: & iocirco detestationi. habe¬
tur ab eis: aut certe ipse ꝓpħa stat iti
portis initiisq uirtutũ & odio habetur
ab his: qͦs corripit. Nec sufficit peccatori¬
bus odisse in portis arguentẽ: siuc corri¬
pientẽ. nisi uerbũ sc̃m abhominent᷑. qͦd
de eiꝰ ore ꝓfert᷑. Qui enĩ ñ recipit ꝓpħam

Expanded text:
usti intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis confidens dixit: Quanto tempore innocentes obtinuerint justitiam, non confundentur . Ego portas civitatis, hoc est, animae credentis in Christum, puto esse virtutes, per quas ad credentes Christus ingreditur. Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non recipit prophetam,
Abbreviated transcription (Latin):
reuerebatur: & ꝑuersitate iudicii senten¬
tiam suam ñ eleuat in cęlũ s ad una de
uixta illud debemꝰ acciꝑe: qͦd dederit no¬
bis xp̃m iustitiã suã. ⁊ ñ ꝓiecerit eam:
s̃: posucrit in t̾ra ut om̃i iniqͥtate suꝑata:
nos de t̾renis cęlestes faceret. Eigo puto
disserens inutiliter: extrema ꝑ illõ iustitia
excedens t̾ris uestigia feait. Qͦd aut̃ dicuns.
faciens om̃ia atq transformans: uno u̾bo
arcturũ. & oriona cõp̃hendunt: neglegen¬
tes ꝓpͥetatẽ nominũ in grecũ transferre
sermonẽ. Transformat aut̃ ds̃ om̃ĩa qͣndo
nat similicudinẽ. Quando luna solis ful¬
gore rutilabit: & sol lum̃ habebit septu¬
plũ Quando animal infirmũ. & corrupti¬
bilis homo transformat᷑ in spiritalẽ. et
robustũ & incorruptũ: mutans głam: ñ
nacurã Quando intellegentes. fulgebunt
sicut splendor firmam̃ti: & implebitur qđ
scripcũ ẽ. Alia gła solis: alia luns̨: alia

Expanded text:
verebatur, et perversitate judicii, sentenverebatur, et perversitate judicii, sententiam suam non ljuxta illud debemus accipere, quod dederit nobis Christum justitiam suam, et non projecerit eam: sed deposuerit in terram, ut, omni iniquitate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego puto eatitudine edisserens, intulit: Extrema per illos Justitia, excedens terris, vestigia fecit. Quod autem dicunt, faciens omnia atque transformans, uno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graecum transferre sermonem. Transformat autem Deus omnia, quando nat similitudine: quando luna solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et implebitur quod scriptum est: Alia gloria solis, alia gloria lunae, alia
Abbreviated transcription (Latin):
maris a marissimas. ethereo calore suspen¬
sas. excolat & eliquat. in dulcẽ pluuia¬
rum saporẽ. instar medicinalis cucurbi¬
tȩ. quȩ calore suꝑioris gyri. humorẽ. et
sanguinẽ sursum trahit: ex quo discimꝰ
unde sint pluiuiȩ. Eͦdq seq̃r: qui subri¬
det uastitatẽ suꝑ robustos: ad p̃sens ce̾pꝰ
reuertit᷑. Et est ordo. Qui creator ẽ om̃iũ
cominat᷑ etiam captiuitatẽ suꝑ samariã:
& depopulationẽ suꝑ potentẽ affert: qm̃
conu̾tit in absinthyũ iudiciũ & iustitiam
reliquit in t̾rã ubi diximꝰ qui subridet.
sumus appellare: quando qͥs irascit᷑: et
aꝑtis paululũ labiis subridere se simulat:
quando iudicat ęquitatẽ: & reddit unicu¬
Iq scdm opꝰ suũ Et omĩs qui imitator
et filius eiꝰ cẽ desiderat. & esse ꝑfectus.:
sicut pat̾ eius ꝑfectus ẽ qͥ morat᷑ in cęlo
facit in excelso iudiciũ: & ñ imitatur eũ
iudicẽ qͥ dm̃ ñ cimebat. & hominẽ non

Expanded text:
maris amarissimas aethereo calore suspenmaris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint pluviae. Quodque sequitur: Qui subridet vastitatem super robustum, ad praesens tempus revertitur, et est ordo: Qui Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinquit in terra. Ubi nos diximus, qui subridet, sumus appellare, quando quis irascitur, et apertis paululum labiis subridere se simulat, quando judicat veritatem, et reddit unicuique secundum opus suum: et omnis qui imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut Pater ejus perfectus est, qui moratur in coelo , facit in excelso judicium, et non imitatur eum judicem, qui Deum non timebat, et hominem non
Abbreviated transcription (Latin):
theodotio int̃pretatus ẽ uesperũ. Hębreus
aut̃ qui nos inscripturis scĩs erudiuit. c̃a¬
SIT int̃pi tari pucat. id ẽ splendorẽ: et
significare generalit̃ astra fulgentia. Qn¬
do aut̃ audimꝰ arcturũ & orionẽ: ñ debemꝰ
sequi fabulas poetarũ. & ridicula. ac por¬
tentosa mendatia. qͥb &̃ clum infamare
conant᷑: & mercedẽ stupri inẽ sydera col¬
locare dicentes: arcturũ pluuiasq hẏa¬
das. geminosq triones. & armatũ quę
auro circũspicit oriona: s hębrea noĩa
quȩ apud cos alit̃ appellant᷑ uocabulis fa¬
bularũ gentiliũ: in lingua nr̃a e̾ẽ transla¬
ta: qͥ ñ possumꝰ intellegere qͦd dr̃ nisi ꝑ ea
uocabula quę usu didicimꝰ & errore conbi¬
bimus. Unde. & in regũ uolumine raphi
im hebraicũ. greci tytanas transtulerunt:
quȩ ap̃d ȩchnicos celeberrima fabula ẽ.
cria contremiscat. Iste aut̃ ds̃ creator om̃i¬
um qͥ facit arcturum. & orionem noctẽ
in diem & diem in noctẽ cõmutat: & aqͣs

Expanded text:
braeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum et Oriona, non debemus sequi fabulas poetarum, et ridicula ac portentosa mendacia, quibus etiam coelum infamare conantur, et mercedem stupri inter sidera collocare, dicentes : Arcturum, pluviasque Hyadas, geminosque Triones: Armatumque auro circumspicit Oriona: Sed scire Hebraea nomina, quae apud eos aliter appellantur, vocabulis fabularum 289 gentilium in linguam nostram esse translata, qui non possumus intelligere quod dicitur, nisi per ea vocabula quae usu didicimus et errore combibimus. Unde et in Regum volumine RAPHAIM   Hebraeum, Graeci titanas transtulerunt: quae apud ethnicos celeberrima fabula est, cria contremiscat. Iste autem Deus creator omnium, qui facit Arcturum et Orionem, noctem in diem et diem in noctem commutat, et aquas
Abbreviated transcription (Latin):
ant decẽ tͥbus: quę appellant᷑ ifrł. Is¬
be c̃ ignis. qͥ succendit᷑. siuc resplendet
& infłamat domũ ioseph ut consuma¬
tur bethel: de qͦ e alibi dr̃ ambulate in
lumine ignis ur̃i: & in flãma qũã succen¬
distis. & qͥa crebro domũ ioseph. ꝓpter
hieroboã. qui ab stirpe dauid dĩ popłm se
parauit. & uaccas fecit aurcas in dan &e
cora atq formosa & ut ita dicã aurea
simulachra finxert̃. & adorant oꝑa ma¬
nuũ suarũ & agri culturę sub uaccarũ
spetie sibi imaginẽ reꝓmittunt: dicit᷑¬
Ad eos. Querite dñm & uiuite: eũ qui
Auit: ego sum uia: & ueritas & uita ut
post quã ambulauerint in eo &e inuene¬
rint ueritatẽ: cunc incipiant uiuere.
qͥ pͥus mortui erant. & nisi hoc feceruit.
diaboli cõburent᷑ ardorib nullusq pote¬
rit inueniri de pͥncipib coꝵ qͥ & ipsi hȩ¬
retico igne succensi sunt: qui possit uoran¬
tem cuncta flãmã restinguere. & p̃cipue
bethel: quę falsum sibi domꝰ di nom̃ assu¬

Expanded text:
decem tribus, quae appellantur Israel. Iste est ignis qui succenditur, sive resplendet et inflammat domum Joseph, ut consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David populum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in Dan et cora atque formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem read eos: Quaerite Dominum, et vivite, eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : ut postquam ambulaverint in eo et invenerint veritatem, tunc incipiant vivere qui prius mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haeretico igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flammam restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum sibi domus Dei nomen assu
Abbreviated transcription (Latin):
nolite querere bechel in qua erat uitulꝰ
aureus: & galgala locũ idolatris. de qua
supra dixi: om̃is malitia eoꝵ in galgalis:
&e in bersabee ñ transibitis. Pulchre ut
bersabec inqͥt. hoc ẽ ad puteũ uiramenti
ñ transibitis: ubi si quando errabat trib
uida idola adolere consueuerat. Intantũ
aut̃ simulachroꝵ cultu furebat isrł: ut
nequaꝗͣ c̃centus idolis sius: ad aliena
transiret. Deniq galgala inqͥt captiua du¬
cetur: & bethel erit inutilis siue pęnioꝰ
ñ subsistens: cũ idola in ea subuersa fuc¬
rint. De bersabee autẽ om̃ino tacuit:
qͥa uictis decẽ tribub: urbs noĩe bersa¬
bec quȩ erat in tribu uida. illo cẽporo
nec capta ẽ: nec destructa. Simulq a

Expanded text:
nolite quaerere Bethel, in qua erat vitulus aureus, et Galgalam locum idololatriae, de quo et supra dixi: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et in Bersabee non transibitis. Pulchre in Bersabee, inquit, hoc est ad puteum juramenti, non transibitis: ubi si quando errabat tribus Juda, idola adorare consueverat. Intantum autem simulacrorum cultu furebat Israel, ut nequaquam contentus idolis suis, ad aliena transiret. Denique Galgata, inquit, captiva ducetur, et Bethel erit inutilis, sive penitus non subsistens, cum idola in ea subversa fuerint. De Bersabee omnino tacuit; quia victis decem tribubus, urbs nomine Bersabee, quae erat in tribu Juda illo tempore, nec capta nec destructa est. Simulq
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit: amplius non resurget Uirgo is¬
rahel errauit in t̾ra sua: non ẽ qͥ susciteo
cam. Qͦd sic solui potest. Post quã domus
isrł sua uoluntate corruerit: nequaquam
pͥstinã recipiet dignitatẽ. Post ꝗͣ uirgo is¬
rahel errauerit in t̾ra: ultra inuenire non
poterto suscitantẽ. & considera uerborũ

Expanded text:
cecidit, amplius non resurget. Virgo Israel erravit in terra sua, non est qui suscitet eam? Quod sic solvi potest: Postquam domus Israel sua voluntate corruerit, nequaquam pristinam recipiet dignitatem: postquam virgo Israel erraverit in terra sua, ultra invenire non poterit suscitantem. Et considera
Abbreviated transcription (Latin):
& nequaꝗͣ ad t̾ram suã post ea st̃ reuersę.
Uirgo aut̃ appellat᷑ pͦłs isrł: ñ qͥa in uir¬
ginitatis ꝑmanserit puritate : s qͥa qͦndã
instar uirginis. sit dño copulatus. Unde
& planctũ suꝑ cũ ꝓpħa iubet᷑ assumere:
qͦd nequaꝗͣ in antiquũ restituat᷑ gradũ
Quantũ uero ad incellegentiã spiritalẽ

Expanded text:
quam in terram suam postea sunt reversae. Virgo autem appellatur populus Israel: non quia in virginitatis permanserit puritate, sed quia quondam instar virginis sit Domino copulatus. Unde et planctum super eum propheta jubetur assumere, quod nequaquam in antiquum restituatur gradum. Quantum vero
Abbreviated transcription (Latin):
nũ si errauerit ob leue peccatũ: ñ poterto
suscitari: ñ qͦ ñ suscitet᷑. s nequaꝗͣ suscite¬
tur uirgo isrł:: nequaꝗͣ resurgat domꝰ isrł
neq macułã: s morti. & inferis c̃oparata
fit inclior. hȩc diximꝰ ñ qͦ uixta nouatũ
collamꝰ sp̃e pęnitentię: s qͦ cimidiores fa¬
ciamus cos: & id circo sollicitos: qͥ aperta
ianua pęnitentię. dũ sperant futura: ꝑ¬
dunt p̾sentia: & qui absq uulnere pote¬
rant ꝑmanere : in cauti uulnꝰ accipiunt:
ut postea dolore crucient᷑. Multȩ mansi¬
ones sunt ap̃o patrẽ: & stella a stella dif¬
fert in claritate: ita & resurrectio mor

Expanded text:
e peccatum non poterit suscitari: non quo non suscitetur, sed nequaquam suscitetur virgo Israel, et nequaquam resurgat Dominus Isneque maculam, sed morti et inferis comparata fit melior. Haec dicimus, non quo juxta Novatum tollamus spem poenitentiae, sed quo timidiores faciamus eos, et idcirco sollicitos, qui aperta janua poenitentiae, dum sperant futura, perdunt praesentia, et qui absque vulnere poterant permanere, incauti vulnus accipiunt, ut postea dolore crucientur. Multae mansiones sunt apud Patrem meum , et stella a stella differt in claritate: ita et resurr
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ posuerunt. uiuit ds̃ cuus dan et
uiuit uia hersabee. Uiã autẽ bersabec
posuere: qͦd de isrł longo itinere perge¬
bant. ad ultimos t̾minos iuidę qui erat̃
in geraris: & ȩgyptię solitudini uinge¬
bantur : ut idola colerent. Est aut̃ locu
in qͦ habitabat abrahã: & ex eo qͦd cum
abimelech datis septẽ ouib in fędus mu¬
tuo urauerunt: appellatus ẽ puceus
iuram̃ti siue puceus septuni: ꝓpt̃ nu¬
merũ ouiũ. Bersabee enĩ utrũq signi
ficat. Precipis autẽ scdm leges allego¬
riȩ domui isrł. id est his qͥ sibi dĩ noti¬
tiam pollicent᷑. ut ñ querant bechel &
ñ introeant in galgala: & ñ transeant
uł ascendant ad puteũ uiram̃ti: s ma¬
gis querant dm̃: & uiuant in eo. Que¬
runt autẽ bechel qͦd int̃pretat᷑ domꝰ dĩ

Expanded text:
 posuerunt: Vivit Deus tuus Dan: et vivit via Bersabee. Viam autem Bersabee posuerunt, quod de Israel longo itinere pergebant ad ultimos terminos Judae, qui erant in Geraris, et Aegyptiae solitudini jungebantur, ut idola colerent. Est autem locus in quo habitavit Abraham: et ex eo quod cum Abimelech, datis septem ovibus, in foedus mutuum juraverunt, appellatus est puteus juramenti, sive puteus septimi, propter numeruficat. Praecipit autem secundum leges allegoriae domui Israel, id est, his qui sibi notitiam Dei pollicentur, ut non quaerant Bethel, et non introeant in Galgalam, et non transeant, vel ascendant ad puteum juramenti; sed magis quaerant Deum, et vivant in eo. Quaerunt autem Bethel, quod interpretatur domus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
rę. Excelsus enĩ in excelsis ẽ dñs: & ñ
habitat in humilib qͥa excelsus est. S
creator montiũ. ascendit in montes: in
his qͥ municipatũ habent in cęlestib.
& in carne ambulantes ñ uiuunt scõm
chum & aquilã legerimꝰ hȩc faciam tͥ
ssrł postea & cũ hȩc fecero tibi p̃para
re aduersanti dõ tuo isrł: sic intellegen¬
dũ est. Fc̃ci ut te corrigerẽ: quę p̃ceritꝰ
scrmo describit. Et quia noluisti reuer¬
i ad me : faciam tͥ quȩ meo continent᷑
archano. Occidisti seruos qͦs ad te mise¬
ram: mittã nouissime filiũ incũ. Tũ
autẽ iuxta consuctudinẽ cuam. qua
semꝑ uoluntati dñi resticisti: p̃ꝑara te¬

Expanded text:
rae. Excelsus enim in excelsis est Dominus, et non rae. Excelsus enim in excelsis est Dominus, et non habitat in humilibus, qui excelsus est; sed creator montium ascendit in montes, in his qui municipatum habent in coelestibus, et in carne ambulantes non vivunt secundum chum et Aquilam legerimus: haec faciam tibi, Israel, postea, et cum haec fecero tibi, praepara te adversari Deo tuo, sic intelligendum est: Feci ut te corrigerem, quae praeteritus sermo descripsit, et quia noluisti reverti ad me, faciam tibi, quae meo continentur arcano. Occidisti servos, quos ad te miseram: mittam novissime Filium meum: tu autem juxta consuetudinem tuam, qua semper voluntati Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tationes hominis: & eloquiũ eiꝰ. siue su¬
um: ipse ẽ qui facit aurorã & diluculũ
& cõplet nubib omĩa & gradit᷑ suꝑ excel¬
in septuaginta legit᷑ adnuntians in hõi¬
nes xp̃m suũ. sub qua occasione hęretici
sp̃m scm creatũ uolunt: ordine c̾eᷤ se¬
quente. Creans sp̃m & adnuntians in ho¬
mines xp̃m suũ: ut ille creacus sit. hic
adnuncietur in popłis. Quib responde¬
bimus iuxta sensũ eoꝵ & iuilgatã editi¬
oñc. Qui creator ẽ om̃iũ. & firmat toni¬
truum. suic fingit montes: consequent̃
educit uentos de chesauris: & quasi uni¬
uersitatis conditor: filiũ suũ xp̃m homi¬
nib reꝓmittit. Post qua aut̃ xp̃c fuerit
nuntiatus: ec̃ nob̾ ueritatis lum̃ apcri¬
tur: ñ ad ꝑfectum: quia nc̃ ex parte uide¬
mus. & ex parte cognoscimꝰ & ꝑ speculũ
& imaginẽ ea quę uentura sunt. contẽ¬
plamur. Unde & sequit᷑. faciens mane
et nebulã: & ascendens suꝑ excelsa ter¬

Expanded text:
tationes hominis, et eloquium ejus, sive suum, ipse est qui facit auroram et 280 diluculum, et complet nubibus omnia, et graditur super excelin Septuaginta legitur: Annuntians in homines Christum suum: sub qua occasione haeretici, Spiritum sanctum creatum volunt ordine sequente: creans spiritum, et annuntians in homines Christum suum: ut ille creatus sit, hic annuntietur in populis. Quibus respondebimus juxta sensum eorum, et Vulgatam editionem: Qui creator est omnium, et firmat tonitruum, sive fingit montes, consequenter educit ventos de thesauris suis, et quasi universitatis conditor, Filium suum Christum hominibus repromittit. Postquam autem Christus fuerit nuntiatus, tunc nobis veritatis lumen aperitur, non ad perfectum; quia nunc ex parte videmus, et ex parte cognoscimus, et per speculum et imaginem ea quae ventura sunt, contemplamur . Unde sequitur: faciens mane et nebulam, et ascendens super excelsa ter
Abbreviated transcription (Latin):
ta illud qͦd scriptũ ẽ. Ecce hic positus ẽ
in ruinã: & resurrectionẽ multoꝵ: & in
signũ cui contradicet᷑. & hoc dicit: ñ quo
p̃cipiat quid facere debeat: s ante p̃dicit.
quid sponce facturus sit. quasi in cre¬
pans & arguens: ut saltim correptus. ñ
faciat qͦd p̃dictũ est: Audite uerbũ
istud. quod ego leuo suꝑ uos planctum.

Expanded text:
positus est in ruinam, et in resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Et hoc dicit, non quo praecipiat quid facere debeat; sed ante praedicit quid sponte facturus sit, quasi increpans et arguens, ut saltem correptus non faciat quod praedictum est. . Audite verbum istud, quod Al.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo scriptura testat᷑: inꝑfectum me¬
um uiderunt oculi cui Et est sensus
Ante quã conderer. pͥus quã deformarer
in m̃ebra: dũ adhuc in semine contine¬
rer : iuderunt oculi cui Et hieremias
audit a dño. pͥus quã te formarẽ in ute¬
ro noui te: & ante quã exires de iuilua

Expanded text:
psalmo Scriptura testatur: Imperfectum meum viderunt oculi tui. Et est sensus: Antequam conderer, priusquam deformarer in membra, dum adhuc in semine continerer, viderunt me oculi tui. Et Jeremias audit a Domino: Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva,
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic qͥdẽ ad eũ reu̾si fuerint: subu̾tat
eos ds̃ sicut subuertit sodom̃a & gomorr̃a
Et cũ subuersi fuerint obsimilitudinẽ cri¬
minũ sodomȩ & gomorrę. pessimaq in e¬
is edificia duunꝰ ignis exusserit: ipsi libe¬
rent᷑ quasi torris raptꝰ de incendio. Et
quomͦ loth sodoma ꝑeunte seruatus est.
amittens substantiã. & partẽ corporis sui
quã incellegimꝰ uxorẽ: sic & isti om̃s sodo¬
moꝵ diuitias amittentes. euadant nudi
uixta illud qͦd in apło legimꝰ. Si cuiꝰ opus
manserit. qͦd suꝑ ędificauerit: mercedem
accipiet. Si cuiꝰ aut̃ opꝰ arserit: detrum̃tũ
patict᷑ : ipse aut̃ saluus erit: sic tam̃ qua¬
si ꝑ ignẽ. Qui gͦ saluat᷑ ꝑ ignẽ: quasi cor¬
ris de incendio rapit᷑. & ad istius modi hõi¬
nes. qͦs in eugłio saluator arguens loque¬
bat᷑. si fili essetis abrahã. oꝑa abraham
iuperarũ: qͥs demonstrauit uob fugere

Expanded text:
sic quidem ad eum reversi fuerint, subvertat eos sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: et cum subversi fuerint, ob similitudinem criminum Sodomae et Gomorrhae, pessimaque in eis aedificia divinus ignis exusserit, ipsi liberentur quasi torris raptus de incendio. Et quomodo Lot, Sodoma pereunte, servatus est, amittens substantiam et partem corporis sui, quam intelligimus uxorem : sic omnes isti Sodomorum divitias amittentes evadant nudi, juxta illud quod in Apostolo legimus: Si cujus opus manserit quod superaedificavit, mercedetrimentum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Qui ergo salvatur per ignem, quasi torris de incendio rapitur. Et ad istiusmodi homines, quos in Evangelio Salvator arguens loquebatur: Si filii essetis Abraham, opera Abraham viperarum, quis demonstravit vobis fugere
Abbreviated transcription (Latin):
detestat᷑. ad quas cũ dñs uenerit. ęterna
cis ariditate maledicet: ut nũquã eis af¬
ferant fructus. ne iuirore folioꝵ decipi¬
ant transeuntes. Et ut intellegamꝰ ortos
hereticoꝵ & uincas. oliucta. & ficeta: ad
malã partẽ referre: singulis sermonib
addit ur̃a: ut ñ dĩ: s hereticoꝵ ea esse
populata ẽ : extremũ pęnarũ om̃iũi: quę
ñ auolat ut locusta huc usq discurrens
semesa dimictit : s ꝑmanet ꝑituris fru¬
gibus: & cardo lapsu pigrisq morsibus
uniuersa consumit. Cumq hȩc passi siñ.
nec sr̃quidẽ ad dñm redire uoluerunt:
Misi in uos morte̾ in uia ęgypti: ꝑcussi gla¬
dio iuuenes ur̃os: usq ad capauitatem

Expanded text:
. Ad quae cum Dominus venerit, aeterna . Ad quae cum Dominus venerit, aeterna eis ariditate maledicit , ut nunquam fructum afferant, ne virore foliorum decipiant transeuntes. Et ut intelligamus hortos haereticorum et vineas et oliveta et ficeta ad malam partem referri, singulis sermonibus addidit, vestra: ut non Dei, sed haereticorum ea esse populata est, extremum poenarum omnium: quae non avolat ut locusta, et huc illuc discurrens semesa dimittit; sed permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Cumque haec passi sunt, nec sic quidem ad Dominum redire voluerunt. Misi in vos mortem in via Aegypti, percussi in gladio juvenes vestros usque ad captivitatem