comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisuel eruditiomis electi. ociostm stuidi¬
um fructuose udilitati regende multitu¬
dinis anteponunt : &e cum laboranti ec¬
clesiȩ fubuenire oꝑose administratioĩs
labore. fruende quietis contemplatio¬
nẽ restigiunt. S qm̃ sunt multi. qͥ se
impares tante sarcine norunt: tales iꝰte
se etiam q̃sit ñ offerunt. ne uideantur
ñ eccłiasticos labores uelle susciꝑe. s ho¬
nores ambire: cum dignitas eccłiastica nec
ambienda sit nec uitanda. Qtiruͦ p̃esse
tuste seipsos ꝑcipiendȩ sapientiȩ studiis
tractunt. Uerunt̃ fi ce illi qui lucͥs ꝑse
ꝓficiendum crescunt. & istiqͥ in setpsis
ficiunt. in ꝓposito fuo ꝑmaneant: ttine¬
rib quidem dtu̾sis incedunt : s ad unã
patͥam tendunt: ad tinum regnium dis¬
parib militantium officus xp̃o rege oi¬
um uocante ꝑueniunt. Qͥs enim nesci¬
at. quod sic̃ otium studiosum ineffabilẽ
suauitatẽ sapientie cęlestis infundit a

Expanded text:
nis vel eruditionis electi, otiosum studinis vel eruditionis electi, otiosum studium fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum possint laboranti Ecclesiae subvenire, operosae administrationis laborem, fruendae quietis contemplatione refugiunt. 2. Sed quoniam sunt multi qui se impares tantae sarcinae norunt, tales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitanda. Qui vero praeeon fuerint, juste seipsos percipiendae sapientiae studiis tradunt. Verumtamen si et illi qui lucris per se proficientium crescunt, et isti qui in se ipsis ficiunt, in proposito suo permaneant; itineribus quidem diversis incedunt, sed ad unam patriam tendunt, et ad unum regnum disparibus militantes officiis, Christo Rege omnium vocante, perveniunt. Quis enim nescit quod sicut otium studiosum ineffabilem suavitatem sapientiae coelestis infundit a
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa b̃nficiis q̃ aliis p̃stat auget᷑. Qͥs enĩ
ñ eo ipso ꝓficit: quo ꝓfic̾e. altum ecipit:
Qͥs ñ miscdem sibi dm̃ facit: qͥmiser¬
cors erga laborantes uł errantes excic̃it.
Aut quomͦ ñ augebit in se omniabona
sua. qͥ ea ñ solum ñ inuidet habentibus:
seciam ñ habentib in quantum potest
diuinitꝰ inspirat᷑ imꝑtit: Ex qͦuiden¬
dum ẽ. ttrum iuste faciant illi qͥ se remo¬
uentes ab occupatonib cunctis. ac stu¬
diis sp̃tialib offerentes. nicħ humanȩ
societati proficiunt: & desidia sua cõmo¬
dis omnib p̃ferentes. utilitatem cominu¬
nem defidate uacationis electione contẽ.¬
nunt: cũ profecto laborantib oꝑemfer¬
re nolle cum possint. ⁊ commumbono
posthabito. otiosa qiiete frui uelle: n¬
chil habeat ȩquitatis. Cui ęquitati qui
scruiunt: om̃s omnium bono uiuunt:
ac uelut sͥ inuicem nati. salutẽ mutuã
tuent᷑ ce diligunt. Ne ꝑhoc contra tusti¬
ciam faciunt hi. qͥ meritosue conu̾satio¬

Expanded text:
getur. Quis enim non eo ipso proficit, quo proficere alium cupit? Quis non misericordem sibi Deum facit, qui misericors erga laborantes vel errantes exstiterit? Aut quomodo non augebit in se omnia bona sua, qui ea non solum non invidet habentibus, sed etiam non habentibus, in quantum potest divinitus inspiratus impertit? Ex quo videndum est utrum juste faciant illi qui se removentes ab occupationibus cunctis, ac studiis spiritualibus offerentes, nihil humanae societati proficiunt; et desideria sua commodis omnium praeferentes, utilitatem communem desideratae vacationis electione contemnunt. Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, otiosa quiete frui velle, nihil habeat aequitatis. Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. Ac per hoc, contra justitiam faciunt hi qui merito suae conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
unaquaq reuera sincerum sit. quod
prudentie mimꝰ est propͥum. de quastio
loco uidebimꝰ: alt̃a. q̃ animi ꝑturbatos
affectꝰ quos greci dicunt pathos. coheroet
ac temꝑat : ut omnes appeqciones quaᷤᷤ
hormas uocant.rationi obedientes effici¬
at. Cercia autem: ut his quib congre¬
gamtr ut uelimꝰ ad eorum salutem &
nrãm plenitudinem capiendam. Quȩ
omnia: ad reliquarum trium u̾tutum
ꝑtinere uident᷑ officium. Ex quib dem¬
ꝑantia ⁊ forcitudo: plurimum ualent
in cohercendis antmi ꝑturbationib ac
frenandis. Quas ꝑturbationes. ñnulli
passiones: alii gͥadines uocant. Qtib
iodificatis. &e quadam demꝑandiȩ ac for¬
titudinis lege cõpositis: om̃s turtutes in
homine fuo creatori subiecto. sine ullis
uitioꝵ contradictionib regnant.
.XX UIII. De sociali uirtute. & qͦd rect̾e¬
non faciant qui cum posfint. nichil humane

Expanded text:
quaque re verum, sincerumque sit, quod quaque re verum, sincerumque sit, quod prudentiae munus est proprium, de quo loco suo videbimus; altera, quae animi perturbatos affectus, quos Graeci dicunt πάθη coercet ac temperat, ut omnes appetitiones, quas illi ὁρμὰς vocant, rationi obedientes efficiat; tertia ut his quibus congregamur, uti velimus ad eorum salutis et nostrae plenitudinem capiendam. Quae omnia ad reliquarum trium virtutum pertinere videntur officium: quibus temperantia et fortitudo plurimum valent in coercendis animi perturbationibus ac frenandis, quas perturbationes nonnulli passiones, alii aegritudines vocant. Quibus modificatis, et quadam temperantiae ac fortitudinis lege compositis, omnes virtutes in homine suo creatori subjecto sine ullis vitiorum contradictionibus regnant. CAPUT XXVIII. De sociali virtute; et quod non recte faciant qui, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionem uige accualis tmplebit. Quã
actualem uitã: tres illȩ turtutes. de qͥb
q̃ dicenda uisa sunt. deo donante dix.
ꝑficut. Siquidem demꝑantia.⁊ ani¬
mi fortitudo.atq iusticia sp̃ualis ẽ actio:
sine qua nicħ ominino ualet illa q̃ ad
prudentiam uidet᷑ ꝑtinere cognitio: qͥa
nicħ nobis proderit implenda didicisse.
nͥ ea q̃ didicimꝰ studeamꝰ implere. Ergo
us animi q̃ in appetitum rationemq
ditudit᷑: ad ꝑfectionẽ bone act̃ionis im¬
plendam. cognitionemq rertim laten¬
qum consequendam: his .iiii. uͥtutib
unde ecce iam diu disseruimꝰ adiuuat᷑.
Quarum tͥb tempantia scilicet &e animi
fortitudine . atq tusticia. informatur
ipse appetitꝰ ut act̾io fiat: prudentia uͦ.
rationem quȩ est acies m̃tis illuminat:
ut ce ratio appetitum gub̃net: & rationi ap¬
petitus obtemꝑet. Nam uirtꝰ omins sicut
tieterib placet: trib in reb fere uersat᷑.
Quarum una ẽ in ꝑspiciendo quidin

Expanded text:
em vitae actualis implebit. Cui actuali vitae tres illae virtutes de quibus quae dicenda jussa sunt, Deo donante, dixi proficiunt. Siquidem temperantia, et animi fortitudo, atque justitia spiritalis est actio, sine qua nihil omnino valet illa quae ad prudentiam videtur pertinere cognitio. Quia nihil nobis proderit implenda didicisse, nisi ea quae didicimus, studeamus implere. Ergo vis animi, quae in appetitum rationemque dividitur, ad perfectionem bonae actionis implendam, cognitionemque rerum latentium consequendam, his quatuor virtutibus, unde etiam jam diu disseruimus, adjuvatur. Quarum tribus, temperantia scilicet, et animi fortitudine, atque justitia informatur ipse appetitus ut actio fiat; prudentia vero rationem, quae est acies mentis, illuminat: ut et ratio appetitum gubernet, et rationi appetitus obtemperet. Nam virtus omnis sicut veteribus placet tribus in rebus fere versatur: quarum una est in perspiciendo, quid in
Abbreviated transcription (Latin):
extouentem se adcĩsuin scientiam
dei: que cuncta efficit. ꝑ eas episto¬
las quas scͥptas nob̃ reliquit. ammni¬
rabiles plane. & sapientia reu̾enda
plenas: q̃ quidem nob̃ non fobum
contra adult̾ina dogmata. &e ad eo¬
rum custodiam que sunt uera con¬
ducunt. s cẽ ad bnuiuendum
plurturum tͥbutnt adtumenti.
His quippe utentes t̃positi eccłrar
castam uirginem quam despon¬
pueaunt decorem. his enam sup¬
uenientes eis infirmitates repellunt:¬
& reduct̾am custodiunt sanitatem.
Tasia nob̃ imꝑitꝰ ille medicamina
comꝑauit. & tanta uirtute nobilia.
Quorum quidem exꝑim̃ta b̃n norunt.
qͥ uuis utunt᷑ assidue: & quantum

Expanded text:
extollentem se adversum scientiam extollentem se adversum scientiam Dei, quae cuncta efficit per eas epistolas, quas scriptas nobis reliquit, admirabiles plane, et sapientia reverenda plenas. Quae quidem nobis non solum contra adulterina dogmata, et ad eorum custodiam, quae sunt vera, conducunt: sed etiam ad bene vivendum plurimum tribuunt adiumenti. His quippe utentes praepositi Ecclesiarum, castam virginem quam desponperducunt decorem. His etiam supervenientes ei infirmitates repellunt, et reductam custodiunt sanitatem. Talia nobis imperitus ille medicamina comparavit, et tanta virtute nobilia: quorum quidem experimenta bene norunt, qui his utuntur assidue: et quantu
Abbreviated transcription (Latin):
mo tendetͣ. G constat eum &e ante sig¬
ira. &e in ipso signorum temꝑore. mul¬
ta semꝑ disputatione uifum fuisse :
atq ideo u̾bo ⁊ disputatione amni¬
rabilem cunct̾is ꝓbatum. Qua enim
gr̃a licaones ꝓutauerunt illum esse
mercurium: Nam qͦd ambos apł̃os
deos ẽẽ arbitrati sunt: signo ꝓceden¬
te constat. effectum. Quod uͦ hunc
mercurium ẽẽ dicebant sermonis
de nob̃ non solum. s eciam iudeis
ce gentib maxime celebͥs ẽ. & qͥ plꝰ
cȩcis honoretur: nͥ ex uirtute ce
splendore epłarum suarum: ł qͣs
non solum eos quitunc crediderun.
s etiam ab illo tempore tisq nunc.
&etisq ad aduentum xp̃i credituroᷤᷤ
informat &e ertidit: nec unquam
hoc facere cessabit : donec humanũ
genꝰ fu̾it suꝑ t̾ram. Nam sic̃ murus
quidam adamante construitur
fortis confistit in medio omnia ar¬
gumenta caꝑtitians. & adducens
in obedicntiam xp̃i. & cogitatiões
unuersas. & omnem exaltationẽ

Expanded text:
mo tendetur. Ergo constat, eum et ante sigmo tendetur. Ergo constat, eum et ante signa, et in ipso signorum tempore, multa semper disputatione usum fuisse, atque ideo verbo et disputatione admirabilem cunctis probatur. Qua enim gratia Lycaones putaverunt illum esse Mercurium? Nam quod ambos Apostolos Deos esse arbitrati sunt, signo praecedente constat effectum. Quod vero hunc Mercurium esse dicebant, sermonisde nobis non solum, sed etiam Iudaeis et gentibus maxime celebris est, et qui plus caeteris honoretur, nisi ex virtute et splendore Epistolarum suarum? per quas non solum eos qui tunc crediderunt, sed etiam ab illo tempore usque nunc, et usque ad adventum Christi credituros informat et erudit: nec unquam hoc facere cessabit, donec humanum genus fuerit super terram. Nam sicut murus quidam adamante construitur,fortis consistit in medio, omnia argumenta captivans, et adducens in obedientiam Christi, et cogitationes universas, et omnem exaltationem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ferentes. de effuisione sanguinis il¬
lius cogitarent. Et certe ne t̃c qͥdem
inchoauerat monstrare miracła: ne
qtuis dicat inirabilem paulum. tm̃mͦ
gła signorum fuisse: atq conuenient̃
miris signis eiꝰ cessisse ñ uerb̃. Ideo os¬
tendi ilł cum adhuc temꝑorib sola
disputatione suꝑasse. Cum eis uero
qͥin antiochia iudaizare cupiebant.
unde colluctabat᷑: &e conquerebat᷑:
Ariopagites uͦ dyomstus in ea ciuita¬
Ete q̃erat idolis mancipata: ĩme solã
est cum tixore sua gus disputationẽ
secutus: Euticꝰ etiam qͣ occasione cor¬
rtut de fenestra: Nonne qͥa in ꝓfan¬
dam noctem doctͥne eius sermo pro¬
cesserat: Qd tͦ thessalonica ae cho¬
rinto: Qdm epheso. ce intpsaromna:.
Honne omnes dies ce noctes inscrip¬
turarum expositionib consumma¬
bat: Iamti quis commnemoret illaᷤ
disputationes eiꝰ quas cum epictire¬
is & stoicis habuit: Quius quide
omnia si ꝑseqͥuelimꝰ: in longuim ser¬

Expanded text:
non ferentes, de effusione sanguinis ilnon ferentes, de effusione sanguinis illius cogitarent? Et certe, ne tunc quidem inchoaverat monstrare miracula, ne quis dicat mirabilem Paulum tantummodo gloria signorum fuisse, atque convenienter miris signis eius cessisse, non verbis. Ideo ostendi illis eum adhuc temporibus sola disputatione superasse: cum eis vero qui in Antiochia Iudaizare cupiebant, unde colluctabatur, et conferebat. Ariopagites vero Dionysius in ea civitate, quae erat idolis mancipata, nonne solam est cum uxore sua eius disputationem secutus? Etnicus etiam qua occasione corruit de fenestra? Nonne quia in profundam noctem doctrinae eius sermo processerat? Quid vero in Thessalonica et Corinthio? Quid in Epheso, et in ipsa Roma? Nonve omnes dies et noctes in Scripturarum expositionibus consumebat: iam vero quis commemoret illas disputationes eius, quas cum Epicureis et Stoicis habuit? Cuius quidem omnia, si persequi velimus, in longum ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessꝰ ẽ: sed tn hortun altero.¬
ł Demq ut hoc diligent ostenderet:
distinxit imꝑitum se ẽe sermone. sed
ñ scientia. Ego autem si a sacerdote
aut leuitatem socrati cani. aut demo¬
stenis taimorem. aut tachididis cla¬
ritatem. aut altitudinem platonis exi¬
gerem. oport̾et hanc contͣ me apli sen¬
tentiam ꝓferri. Hlunc uͦ illa omnia
derelinquens. eloquentiam sclarem
suꝑfluam iudicans. nec de elocutio¬
nib. nec de urbanitatib curam mͥẽe
ꝓfiteor. s ꝑ me licebit ce pauꝑem esse
u̾b. ⁊ rerum appellationib simplicib
uti: dum in intellectu ce ueritate do¬
gmatum ñ sic is de qͦ loquim᷑ imꝑitꝰ.
neq desidiam suam obtentu ultus
utri. qͥ in u̾tice latidum stecit. coneeͣ
obnubere.
nde enim dic mͥ confundebat
iudeos qui erat in damasco: cũ
adhuc signa facere non cȩpisset: Un¬
de gentiles suꝑabat: Cur autem cẽ
ui tharsum dirigebat᷑: Morgie quia
erat in uerbofortissimus: Opter qͦd
adeo irritabant᷑ : ut uictoriam eius

Expanded text:
essus est, sed in horum altero. Denique ut hoc diligenter ostenderet, distinxit, imperitum se esse sermone, sed non scientia. Ego autem, si a sacerdote, aut levitatem Isocraticam, aut Demosthenis tumorem, aut Thucydidis dignitatem, et altitudinem Platonis exigerem, oporteret hanc contra me Apostoli sententiam proferri. Nunc vero illa omnia derelinquens, eloquentiam secularem superfluam iudicans, nec de elocutionibus, nec de urbanitatibus curam mihi esse profiteor: sed me licebit et pauperem esse verbis, et rerum appellationibus simplicibus uti, cum in intellectu et veritate dogmatum, non sit is de quo loquimur, imperitus, neque desidiam suam obtentu illius viri, qui in vertice laudum stetit, conetur obnubere. Unde enim, dic mihi, confundebat Iudaeos, qui erant in Damasco, cum adhuc signa facere non coepisset? Unde gentiles superabat? Cur autem etiam in Tharsum dirigebatur? Nonne quia erat in verbo fortissimus, propter quod adeo irritabantur, ut victoriam eius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cum. qui uocat que ñ funt tanquam ea q̃
sunt. & qui dis ꝑsos isrłis congregat. filu di
filii ꝓmissionis in una eccłia congregant᷑.
ut tmpleat᷑ quod ꝓmissum est abrahe: cui
dictum est quod in semme eiꝰ b̃ndicentur
subtrahatur. ne ꝑcepta euangłii p̃di¬
catione saluentur. Responsio.
i probari potest.quod ex quo eungłm
Ipredicat᷑. nemo ꝓrstis fuerit. eui xp̃ia¬
na grã annunciata non fuerit. ñ rect̾e dicit᷑
tacitum. qͦd ostendit᷑ predicatum. Si aut̃
aliqñ inueniuntur homines quib ermͣ¬
gelium ñ fuerit p̾dicatum. non potest di¬
cisine iudicio dei factum. Qͦd nefas est
ideo rep̃hendi: quia t̃ potest comprehendi.¬

Expanded text:
r eum qui vocat quae non sunt tanquam quae sunt, et qui dispersos Israel congregat, filii Dei, filii promissionis, in unam Ecclesiam congregantur, ut impleatur quod promissum est Abrahae, cui dictum est quod in semine ejus benedicendae subtrahatur, ne, percepta Evangelii praedicatione, salventur. RESPONSIO. Si probari potest, quod ex quo Evangelium praedicatur, nemo prorsus fuerit cui Christiana gratia annuntiata non fuerit; non recte dicitur tacitum, quod ostenditur praedicatum. Si autem aliquo modo inveniuntur homines quibus Evangelium non fuerit praedicatum, non potest dici sine judicio Dei factum: quod nefas est ideo reprehendi, quia non potest comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
uod non pro totius redemꝑtione mũ¬
disaluator sit crucifixus. Responsio.
ta non fuerit: qͣmtus ille natꝰ sit insimilitu¬
dine carnis peccati: omnis autẽ hõ nascat᷑
in carne ꝑeccati. Ds̃ gͦ dci filiꝰ mortalitatiᷤᷤ
humane particeps factꝰ absq pecc̃õ: hoc
peccatorib & mortalib contulit: ut qui
natitutate eius consortes fuissent. tuncłm
peccati ce mortis euadent. Sicut itaq ñ
sufficit hominũ renouationi. natum ẽẽ ho
ortꝰ est sp̃u renas cant᷑: sic ñ sufficit hominũ
crucifiro ꝓ omnib nob. ñ fuierat necessartũ
ut renascerem᷑: ae similitudini mortis etus
complantarem᷑. S cum sine hoc sacͣmento
nemohõtum conseqͣtur uitam et̃nam : ñ ẽ
Qui ideo in infiritate ña cõmunionem
fsubiit mortis: tit nos in uirtute eiꝰ hab̃emꝰ
consortium resurrectionis. Cum itaq re¬
ctissime dicat᷑. saluator ꝓ totiꝰ mundi redẽp¬
tione crucifixus ꝓpt̃ ueram humanȩ nat᷑e

Expanded text:
uod non pro totius mundi redemptione Salvator sit cruta non fuerit: quamvis ille natus sit in similitudine carnis peccati , omnis autem homo nascatur in carne peccati. Deus ergo Dei Filius, mortalitatis humanae particeps factus absque peccpeccatoribus et mortalibus contulit, ut qui nativitatis ejus consortes fuissent, vinculum peccati et mortis evaderent. Sicut itaque non sufficit hominum renovationi natum esse homiortus est spiritu renascantur, sic non sufficit hominum crucifixo pro omnibus nobis, non fuerat necessarium ut renasceremur, et similitudini mortis ejus complantaremur . Sed cum sine hoc sacramento nemo hominum consequatur vitam aeternam, non est Qui ideo in infirmitate nostra communionem subiit mortis, ut nos in virtute ejus haberemus consortium resurrectionis. Cum itaque rectissime dicatur Salvator pro totius mundi redemptione crucifixus, propter veram humanae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
implenda. Pinde uͥerit. õtũ fidelrũ catho¬
licortm salꝰ plena. corruptibilitas nulla.
& immortalitas beata: ibi erit prudentie
ac sapĩȩ ꝑfect̾io uera: rerũ õium cognitio
tota: qñ scĩa ad ꝑfectum fu̾it partis euiacu¬
atione ꝑducta. xxxi. De affectionib .iiͦii. qd
int̾ uitia nũari ñ debeant. si eaꝵ us ex bona uo

Expanded text:
implenda. Proinde ubi erit omnium fidelium cathoimplenda. Proinde ubi erit omnium fidelium catholicorum salus plena, corruptibilitas nulla, et immortalitas beata, ibi erit prudentiae ac sapientiae perfectio vera, et rerum omnium cognitio tota, quando scientia ad perfectum fuerit partis evacuatione perducta. CAPUT XXXI. De affectionibus quatuor: quod inter viti
Abbreviated transcription (Latin):
ri fidelit̃ postulent ⁊ sanari: ei ecuiltats
ille clamabat insp̃u dicens. dñs illumina¬
do mea ⁊ salꝰ mea ꝗ̃ timebo. tit ẽ illumina¬
to ꝑdonum prudentie ⁊ sapĩe collata de¬
tͣrerit cęcitatẽ. ⁊ sanaũit ꝑ grãm dei saluᷤᷤ
repulso languore: tẽ mens illuminata
diuinitꝰ ⁊ sanata. nec ĩ eiꝰ q̃ cauenda ł ap¬
petenda st̃. humano decipiat᷑ errore: ut
aut ꝓueriᷤᷤ falsa defendat. aut ꝓ falsis u
reticeat. ⁊ sine ullo infirmitatis obstacło
bonũ qͦd elegerit impłe p̃ualeat. Sed
alla ẽ salus hꝰ uide qͣ mortalit̃ uruit᷑: alia
illiꝰ uͥmortale nr̃m ĩ mortalitate dona¬
bit᷑. Et alit̃ salui sumꝰ in spe: ⁊ alit̃ sal¬
ui erimꝰ inre. Hic itaq salrq fumꝰ. ut ad¬
huc ꝑire possimꝰ: alit̾ ibi uͥ qͥẽq saluꝰ fuerit.
ꝑire ultͣ ñ potĩt. Ac ꝑ hoc scĩa q̃ cognitio
ꝑfectũ ẽ: tc̃ euacuabit᷑ qͦd ex parte ẽ. Hie eua¬

Expanded text:
ri fideliter postulent et sanari, cui exsultans ri fideliter postulent et sanari, cui exsultans ille clamabat in Spiritu, dicens: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo ? ut cum illuminatio, per donum prudentiae ac sapientiae collata detraxerit caecitatem, et sanaverit per gratiam Dei salus refusa languorem, tunc mens illuminata divinitus et sanata, nec in eis quae cavenda vel appetenda sunt, humano decipiatur errore, ut aut pro veris falsa defendat, aut pro falsis vera rejiciat; et sine ullo infirmitatis obstaculo bonum quod elegerit implere praevaleat. 3. Sed alia est salus hujus vitae qua mortaliter vivitur, alia illius ubi mortale nostrum immortalitate donabitur; et aliter salvi facti sumus in spe, aliter salvi erimus in re. Hic ita salvi facti sumus, ut adhuc perire possimus; ibi quicunque salvus fuerit, perire ultra non poterit; ac fectum est, evacuabitur quod ex parte est . Hic eva
Abbreviated transcription (Latin):
ticipatione prudentes effecti. dõ suo
ex ea parte qua sunt didono prudenteᷤ.
nec suo ꝑire possunt. nec alieno peccato:
prudentia. sic̃ inillauita erit. uͥ ꝑfect̾e ui¬
uentib ullꝰ error surriꝑe oĩo ñ poterit:
etiam prudentes aliquotiens peccatis
fallentib acqͥescunt: ñuoluntate depͣua¬
d. s humano errore ut homines lapsi:
nec adhuc tota prudentiȩ ac sapiẽ ꝑfec
aliquid. nec peceare iam poterunt. Hie
me dñe: & ab alienis parce seruo tuo.
Quib uerb̾ satis ostendit. qͦd ill quoq¬
reliquas infirmitates humane natur e.¬
quas trahunt sicie scientes. site nescien¬
tes: aliquodiens aut suo poccato ceduñ.
aut alieno consentiunt. In hac gͥ uita
uͥ atit uoluntate aut errore. aut infir¬
mitate peccat᷑: quiẽq diuinttꝰ adiuti
uoluntate ñ peccant: utiq irrep̃hensib¬
lider uiuunt. d qͥ a pot̃ coserror aut infir¬
mitas peccĩs inuolu̾e: ab illose illtmina¬

Expanded text:
ticipatione prudentes effecti, Deo suo ticipatione prudentes effecti, Deo suo ex ea parte qua sunt Dei dono prudentes, nec suo perire possunt, nec alieno peccato; prudentia, sicut in illa vita erit, ubi perfecte viventibus ullus error obrepere omnino non poterit; etiam prudentes aliquoties peccatis fallentibus acquiescunt; non voluntate depravati, sed humano errore, ut homines, lapsi; nec adhuc tota prudentiae ac sapientiae paliquid, nec peccare jam poterunt. 2. Hme, Domine, et ab alienis parce servo tuo . Quibus verbis satis ostendit quod illi quoqaliquas infirmitates humanas quas trahunt, sive scientes, sive nescientes, aliquoties aut suo peccato cedunt, aut alieno consentiunt. In hac igitur vita, ubi aut voluntate, aut errore, aut infirmitate peccatur, quicunque divinitus adjuti voluntate non peccant, utique irreprehensibiliter vivunt. Sed quia potest eos error aut infirmitas peccatis involvere, ab illo se illumina
Abbreviated transcription (Latin):
estote prudentes sic̃ serpentes: ⁊ simpli¬
ces sic̃ columbe. Quia nec simplices cir¬
cumuenire aliqͦs possunt: nec pruden¬
tes se circumueniri ꝑmittunt. Ceterum
si in contractu quolibet siue colloquio.
uł in alia quaq re se decipi quisq non
sinat. & alium tam̃ ipse decipiat: isñ
habet prudentiam que salutis magis qͣ
ꝑditionis est causa. s simulat: qm̃qͥdẽ
hoc uirtꝰ a uitio distat: quod illd̃ corrũ¬
pit sana.hec sanat uitii accessione cor¬
rupta. Ac sic omitib qtib potest pro¬
desse. festine ac ueracit̃ ꝓdest: ut ei ex
meritis omnium q̃ ꝑ eum dño acqͥrunt᷑.
fructꝰ accrescat. Aut si cogitat de ꝑdig¬
one cuiꝰpiam. uł de cafu ꝑeuntis exultat:
necesse ẽ ut prius ꝑeat ipse quam aliũ
ꝑdat: ce ab ipso ea ꝑditio qua ꝑire aliũ
cupit incipiat.xXx. Quod pru¬
dentes nec aliis noceant. nec sibi noceri ꝑmit¬
tant. ⁊ qͦd ibi eis fit sine ãmixtione alicꝰ errori

Expanded text:
Estote prudentes sicut serpentes, et simpliEstote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : quia nec simplices circumvenire aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Caeterum si in contractu quolibet, sive in colloquio, vel in alia quaque re, se decipi quisque non sinat, et alium tamen ipse decipiat; iste non habet prudentiam, quae salutis magis quam perditionis est causa, sed simulat. Quoniam quidem hoc virtus a vitio distat, quod illud corrumpit sana, haec sanat vitii accessione corrupta: ac sic, aut omnibus quibus potest, prodesse festinat veraciter prudens, ut ejus meritis omnium qui per eum Deo acquiruntur, fructus accrescat; aut si cogitat de perditione cujuspiam, vel de casu pereuntis exsultat, necesse est ut prius pereat ipse quam alium perdat, et ab ipso ea perditio, qua perire alium cupit, incipiat. CAPUT XXX. Quod prudentes nec aliis noceant, nec sibi noceri permittant; et quod eis ibi sit sine admixti
Abbreviated transcription (Latin):
plandȩ ueritatis inflammat: ut hu¬
manarum rerum diuinarumq sci¬
entiam consecuti. prudentes ac sapien¬
des ueracit̃ fiant: ꝓspiciant imminen¬
dia mala simul ce caueant.Nec putẽt
ulla ẽẽ mala nͥ ea quȩ malos efficiant:
nec eis ulle ꝑturbationes uelut igna¬
ris earum modestiȩ aliquid aut t̾n¬
quillitatis ȩxcutiant: int̾ fallentia ce so¬
lida bona discernant: nicħ in hoc mun¬
do causȩ iniꝰtȩ. s omnia deo uolente et
ꝑmittente fieri prudent̃ accrpiant: a¬
liter intelligentes. aut doceant sapienẽ
aut arguant. Dolores uarios ce diũfas
infirmitates q̃ mortalit̃ uiuentes affli¬
gunt. ñ semꝑ peccatis p̃cedentib sequi.
s plerumq ex ipsa conditione mortali¬
tatis accide corruptibilit̃ natis intelli¬
s ꝓbari: ex ipsa tolerantia passionum.
occasione comparande sibi patientie
alios noceant. nec sibi nocere ꝑmittant
Tales dñs in euangłio fieri p̃cepit dicenᷤ

Expanded text:
plandae virtutis inflammat: ut huplandae virtutis inflammat: ut humanarum rerum divinarumque scientiam consecuti, prudentes ac sapientes veraciter fiant, prospiciant imminentia mala simul et caveant, nec putent ulla esse mala, nisi ea quae malos efficiant; nec eis ullae perturbationes, velut ignaris earum, modestiae aliquid, aut tranquillitatis excutiant; inter fallentia et solida bona discernant; nihil in hoc mundo casu aut injuste, sed omnia, Deo volente ac permittente, fieri prudenter accipiant; aliter intelligentes aut doceant sapienter, aut arguant; dolores varios ac diversas infirmitates quae mortaliter viventes affligunt, non semper peccatis praecedentibus sequi; sed plerumque ex ipsa conditione mortalitatis accidere corruptibiliter natis intellipraesentibus, sed probari, ex ipsa tolerantia passionum occasionem comparandae sibi patientiae aliis noceant, nec sibi nocere promittant. Tales Dominus in Evangelio fieri praecepit dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
in indagatione ueri. & tnuentione
constitutint: credo ꝓptea quod nec sa¬
piensrecte dicipossit cui prudentia:
nec prudens cui sapĩa desit. Quaꝓpt̃
si nicħ aliud prudentiȩ ac sapĩȩ munꝰ
acciꝑit᷑. nͥ inquisitio &e comp̾hensioue¬
ritatis: is qͥu̾itatem prudent̃ querere:
sapient inuenire potuerit: is prudens.
is sapiens iure uocabit᷑. Hoc iccirco p̃¬
miserim: ut qͥqͥd fuerit de prudendia
disputatum. id totum etiam de sapĩa¬
possit intelligi: qͥa ita sͥ he duȩ tirtuteᷤᷤ
implicite sunt & unite: & ita quelibet
earumsme alt̾a ñ potest ẽẽ: ut nec ĩpru¬
dens sapĩa. nec insipiens possit dicipro¬
dentia. Si gͦ tota humanȩ uitȩ ꝑfecꝰ¬
tio in actione & cognitione consistit:
sic̃ inplerisq actionem demꝑantiȩ. ac
fortitudims atq iusticie confũmatio¬
nem ꝓbauimus: ita cognitionem rerũ
ꝓuentre consecugone prudentiȩ com¬
tos illustrat: &e ab omni delectatione
uanȩ curiositatis au̾isos. desidio contẽ¬

Expanded text:
in indagatione veri, et inventione constituunt. Credo propterea quod nec sapiens rite dici possit, cui prudentia; nec prudens, cui sapientia desit. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis; qui veritatem prudenter quaerere, et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens jure vocabitur. Hoc idcirco praemiserim, ut quidquid de prudentia fuerit disputatum, id totum etiam de sapipossit intelligi. Quia ita sibi hae duae virtutes implicatae sunt et unitae, et ita quaelibet earum sine altera non potest esse; ut nec imprudens sapientia, nec insipiens possit dici prudentia. Si ergo tota humanae vitae perfectio in actione et cognitione consistit: sicut impleri actionem temperantiae, ac fortitudinis, justitiae consummatione probavimus; ita cognitionem rerum provenire consecutione prudentiae comtos illustrat; et ab omni delectatione noxiae curiositatis aversos, desiderio contem
Abbreviated transcription (Latin):
cupiat: ñ solum rect̾e ñ uiuit: s eciam
sensum ipsiꝰ humanitatis amitat. In illa
turi sunt. ub nec fletꝰ ullus podest esse.
nec gemitꝰ. habebunt om̃s scĩ amorem
ꝑfectum: timorem nullum: gaudium
sempit̃num. Ibi erit uoluntas recta:
cupiditas nulla: qm fruendo cȩlestib
bonis. ad quȩ ꝑuentre cupiebant : i¬
chilcis deerit quod ult̾ius concupiscãt:
ce in illa regione ꝑpetue securitatis ac paciᷤᷤ
ꝑfecte beati. nec timoris stimulos passuri
sunt. nec doloris. S timor ille non quẽ
foris caritas mittit. sed quem caritas nu¬
trit. ideo fortassis in seculum scłi permane¬
bit: quia in scłm secul ꝑmanebunt illa
ad que timor ipse ꝑduxerit.
x X X.III. Qualiter uirtutes quatuor
que dicte sunt principales. aut in presenti noᷤ

Expanded text:
cupiat; non solum recte non vivit, sed etiam cupiat; non solum recte non vivit, sed etiam sensum ipsius humanitatis amittit. In illa turi sunt, ubi nec fletus ullus potest esse, nec gemitus: habebunt omnes sancti amorem perfectum, timorem nullum, et gaudium sempiternum. Ibi eis erit voluntas recta, cupiditas nulla, quoniam fruendo coelestibus bonis, ad quae pervenire cupiebant, nihil eis deerit quod ulterius concupiscant, et in illa regione perpetuae securitatis ac pacis perfecte beati, nec timoris stimulos passuri sunt, nec doloris. Sed timor ille, non quem caritas foras mittit, sed quem caritas nutrit, ideo fortassis in saeculum saeculi permanebit, quia in saeculum saeculi permanebunt illa ad quae timor ipse perduxerit. CAPUT XXXIII. Qualiter virtutes quatuor quae dictae sunt principales, aut in praesenti nos
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑. hoc mͦ det̃minat dicens. Hi motus
hi affectꝰ de amore boni. ⁊ de scã caritate¬
uenientes. si uitia uocandi sunt : sinamꝰ
ut ea q̃uere uitia sunt. uirtudes uocent᷑.
S cum rectam rationem sequunt᷑ istȩ af¬
fectones. qͣndo ubi oportet adhibentur.
qͥs eas morbo tc̃ suo titiosas passiones aude¬
tis conditione nob̃ inẽẽ monstraret. ⁊ hu¬
ic uite ẽẽ necessarias ñ futurȩ: post aliqn¬
ta idem doct̾or adungit &e diẽ : etiam cũ
rect̾as ⁊ scdm dm̃ habeamus has affectio¬
nes: huiꝰ uite sunt. non illiꝰ qͣm futuram
ne ñ fint q̃ nec timorem habitura ẽ nec dolorẽ.
e sic nͥ ex conditione infirmitatis nr̃e¬
nob̾ineẽnt affectꝰ isti: nunqͣm pler̃¬
ueat. ne aut ipse qͣndiu mortalit̃ uiutt᷑.
aut aliꝰ quem in xp̃o diligit a fide sua de¬
ficiat: si nec de suo nec de ꝓximi sui pec¬
cato contͥstetur aut doleat: de ꝓfect̾ule¬
tetur aut gaudeat: si nicħ boniuelit aut

Expanded text:
agitur, hoc modo determinat, dicens: « Hi motus, agitur, hoc modo determinat, dicens: « Hi motus, hi affectuenientes si uitia uocanda sunt, sinamus ut ea quae uere uitia sunt uirtutes uocentur. sed cum rectam rationem sequantur istae affectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas morbidas seu uitiosas passiones audetis conditione nobis inesse monstraret, et huic vitae necessarias, non futurae, post aliquanta idem doctor adjungit, et dicit: « Etiam cum rectas et secundum Deum habemus has affectiones, hujus vitae sunt, non illius quam futuram orem. Ac sic nisi ex conditione nostrae infirmitatis nobis inessent affectus isti, nunquam pleruveat, ne aut ipse quandiu mortaliter vivit, aut alius quem in Christo diligit, a fide sua deficiat; si nec de suo, nec de proximi sui peccato contristetur, nec doleat, de profectu laetetur aut gaudeat, si nihil boni velit aut
Abbreviated transcription (Latin):
mini in domino ce exultate tusti. Pinde
om̃s tusti. c&e tota moꝵs scĩtate ꝑfecti: si¬
ne aliqua stoicoꝵ distinct̾ione suꝑflua
timent. & cauent. uolunt &e cupiunt:
lȩtant᷑ & gaudent: cont̾stant᷑. ⁊ dolent.
S intest malum quod timeant aut ca¬
unde letent᷑. aut gaudeant: cont̾stantur
aut doleant. ¶hetuunt hereditatem re¬
gni celestis amittere: cupiunt ad cȩle¬
stem patͥam ꝑuenire. Dolent temptaq:
gaudent de demptationib lib̃ati. Ac
ꝑ hoc recta mens rect̾os hos habet affectꝰ.
genio. suatus eloqͥo. scłaris litierature
ꝑitus. in eccłiasticis laborib oꝑosus. in
cotidianis disptitationib clarꝰ. in omni
act̾ione sua compunctꝰ. in expositione nr̃ e
fidei catholicꝰ. in questionib absoluendi ᷤᷤ
acutꝰ. in reuincendis hereticis circum spe¬
ct̾us. & in explanandis scͥpturis canonicis
cautꝰ: ipse gͦ quem in his libellis ꝓ possibi¬
litate secutus sum. hanc q̃stionem de qͣ

Expanded text:
mini in Domino, et exsultate justi . 5. Proinde mini in Domino, et exsultate justi . 5. Proinde omnes justi et tota morum sanctitate perfecti, sine aliqua Stoicorum distinctione superflua, timent et cavent, volunt et cupiunt, laetantur et gaudent, contristantur et dolent, sed interest multum quid timeant aut caunde laetentur aut gaudeant, contristentur aut doleant. Metuunt haereditatem regni coelestis amittere; cupiunt ad coelestem patriam pervenire; dolent tentati, gaudent de tentationibus liberati: ac per hoc, recta mens rectos habet affectus,genio, suavis eloquio, saecularis litteraturae peritus, in ecclesiasticis laboribus operosus, in quotidianis disputationibus clarus, in omni sua actione compositus, in expositione fidei nostrae catholicus, in quaestionibus absolvendis acutus, in revincendis haereticis circumspectus, et in explicandis Scripturis canonicis cautus; ipse ergo, quem in his libellis pro possibilitate secutus sum, hanc quaestionem, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate. s ꝑfect̾a caritas foras mictit
tunorem: qͥa ille peccare uolentes deterret
a malo ce inuitos tenet in bono: iste autẽ
de qͦ dic̃ propħa qͥ sine timore ẽ ñ potest
iustificare: mag̃ inerem̃to caritatis auge¬
tuir. Et alit̃ qͥs timet. ne malum qͦ puni¬
atur incurrat: alit̾ ne bonum qͦ delect̾at᷑
amittat. N gͥ omnis timor hab̾i debet.
inuicio: s ille tm̃ de qͦ scͥptum est. quia
timorpenam habet. Oet̃m iste de quo
merandꝰ: s potiꝰ intelligendꝰ est uitus in¬
micus. Nam illud qͦd dicunt. boni uolt̃.
mali cupiunt. uł bomi gatident. malile¬
tantur. quis sane m̃tis admittat. immo
qͥs sana m̃te ñ redarguat: cum ⁊ scͥptutra
nr̃a hominẽ male uoluntatis increpet
dicens. noli uelle m̃tiri omne m̃dactum:
Et tulliꝰ oiator amplissimꝰ cupiditatem
ponit in bonum ubi dicit. cupio patres
conscͥpti me ẽẽ clem̃tem: & aptid illos uir¬
geia ponit᷑ in bono. ꝓph̃a cdicente: leca¬

Expanded text:
in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem . Quia ille peccare volentes deterret a malo, et invitos tenet in bono; iste autem de quo dicit propheta, Qui sine timore est, non potest justificari , magis incremento caritatis augetur; et aliter quis timet, ne malum quo puniatur incurrat; aliter, ne bonum quo delectatur amittat. Non igitur omnis timor haberi debet in vitio, sed ille tantum de quo scriptum est: Quia timor poenam habet . Caeterum iste de quo merandus, sed potius intelligendus est vitiis inimicus. 4. Jam illud quod dicunt, Boni volunt, mali cupiunt; vel, Boni gaudent, mali laetantur: quis sanae mentis admittat? imo quis sana mente non redarguat? Cum et Scriptura nostra hominem malae voluntatis increpet dicens; Noli velle mentiri omne mendacium ; et Tullius orator amplissimus cupiditatem ponat in bono, ubi dicit: Cupio, patres conscripti, me esse clementem ; et apud illos Virtitia ponatur in bonum, propheta dicente: Laeta
Abbreviated transcription (Latin):
misso pecc̃o. sapientem quẽ nullumpu¬
tant hab̃e peccm̃. stimulari ñ posse a¬
liqͣ recordatione peccati. Quod ẽẽ ua
ostendit: qͥ &e tͥstis fuit & fleuit. Nec tñ
ea tͥsticia qua tͥstis fuit. ei ex peccatis suiᷤ
accessit: qͥ sine pecc̃o concꝙtꝰ ⁊ natꝰ. non
soltim ñ peccauit: s cẽ pecare ñ potuit.
¶t autem de suis quoq lit̾as istorum re¬
uincant᷑ ineptie. qͥ putant sapientem cõ¬
tristari uł dolere ñ posse: legant illud
quod eorum doctissimus ait. Nlam oĩo
non dolere: ñ sine magna mercede contin¬
git. ĩmanitatis in animo. stuporis ĩ cor¬
pore. De timore quem illi ponunt in
malo: scͥptura nr̃a loquit᷑ dicens. Limor

Expanded text:
pientem, quem putant nullum habere peccatum, stimulare non possit aliqua recordatione peccati. Quod esse vanostendit, qui et tristis fuit, et flevit ; nec tamen ea tristitia qua tristis fuit, ei ex peccatis suis accessit, qui sine peccato conceptus et natus, non solum non peccavit, sed etiam peccare non potuit. 3. Ut autem de suis quoque litteris istorum revincantur ineptiae qui putant sapientem contristari, vel dolore non posse, legant illud quod eorum doctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore . De timore autem quem illi ponunt in malo, Scriptura nostra loquitur, dicens: Timor
Abbreviated transcription (Latin):
mor dñi exgellit peccm̃. ⁊ concupiscentia¬
sapĩe ꝑduxit ad regnum: ñ solum ñ repre¬
hendit: s cẽ laudat spũał concupiscentie
uł diuuntimoris affectum. Non gͦ has af.¬
fect̾iones habendos eis male utendo de¬
linqͥmꝰ: qr hemanoꝵ affectuũ ꝓpͥetas. ho¬
minis indicat creatorẽ: qͣlitas bonam uł
malam sig̃cat uoluntatem. Ac sic mot᷑ hi
ipse in b̃nutentib uirtutes: ce in male u¬
tentib passiones siue ꝑturbationes: aut
ut quidam uolunt egͥcudines fiunt. Hec¬
audiendift̾ stoie. qͥ easpenttꝰ eradicare.
posse ce deb̾e contendunt: qm̃ oĩo nullus
est sensꝰ. uͥ tim̃d uł dolendi. cupiendi
siue gaudench. nuliꝰ inuentt᷑ affectus. De¬
niq quasi ⁊ tꝑsos penetrent sue sententiȩ
excepta tͥsticia. qͣ carere insipientis ani¬
inum negant. reliqͦs tres affectꝰ hominib¬

Expanded text:
tiae perducit ad regnum ; non solum non reprehendit, sed etiam laudat spiritalis concupiscentiae, et divini timoris affectum. 2. Non ergo has affectiones habendo, sed eis male utendo delinquimus. Quia humanorum affectuum proprietas hominis indicat Creatorem; qualitas, bonam vel malam significat volipsae in bene utentibus virtutes, et in male utentibus passiones sive perturbationes, ac, ut quidam volunt, aegritudines fiunt: audiendi sunt Stoici, qui eas penitus cradicari posse, et debere contendunt: quoniam omnino nullus est sensus, ubi timendi, vel dolendi, cupiendi, sive gaudendi nullus invenitur affectus. Denique quasi et ipsos poeniteret suae sententiae, excepta tristitia, quam cadere in sapientis animum negant, reliquos affectus, nominib
Abbreviated transcription (Latin):
diligntia disputationis inueniat cẽ de
.iiͦi. affect̾ionib: qͣs uitia ẽẽ. stulticia sapi¬
entium mundi hꝰ existimat. Nã si timere.
ac dolere. cuꝑe. łletari oĩo ñ possint nͥ pec¬
ut eos uitia credat ex quib deo placuer̃t.
illi. qͥ uitiis plusquam cȩc̃i homines resti¬
terunt: Itaq paulus apl̃s de timore sic
pellant: idẽ uas elect̾ionis ⁊ doct̾or genti¬
um ait: qr tͥsticia magnamͥ ẽ.⁊ continuꝰ
dolor cordi meo ꝓfr̃ib meis qͥ st̃ cognati
mes scđm carnem.Nam ⁊adromanos¬
scͥbens cum dixiss ur̃a aut̃ obedientia
in oĩ loco diuulgata ẽ: gaudeo inquit ĩ
uob: s uolouos sapientes ẽẽ in bono: ce
simplices in malo. Hẽ timorem uł dolo
qͥ ꝑ tales affect̾iones ñ solum do placuit:
s etiam qͦsdam int̾ cͥminosos quod ẽẽnt
sine affectione culpauit. S ⁊ ꝓpħa cdi¬
cendo. letatus sum in his q̃ dicta funt mͥ.
ce ex ꝑsona dñi. sustinui qͥ suntil contri

Expanded text:
diligentia disputationis inveniat etiam de quatuor affectionibus quas vitia esse stultitia sapientium mundi hujus existimat. Nam si timere, ac dolere, cupere, vel laetari omnino non possent nisi pecut eos vitia credat, ex quibus Deo placuerunt illi qui vitiis plus quam caeteri homines restiterunt? Itaque Paulus apostolus de timore sic pellant, idem vas electionis et doctor gentium ait: Quia tristitia magna mihi est, et continuus dolor cordi meo pro fratribus meis qui sunt cognati mei secundum carnemscribens, cum dixisset, Vestra obedientia in omnem locum divulgata est. Gaudeo, inquit, de vobis. Sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo . Hunc timorem vel dolorpostolum, qui per tales affectiones non solum Deo placuit, sed etiam quosdam inter criminosos, quod essent sine affectu, culpavit. Sed et propheta, dicendo: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi ; et ex persona Domini, Susti
Abbreviated transcription (Latin):
malis ascendamꝰ ad illa sublimia. quib
ꝓficientium m̃tes in spẽ ꝓmerende bea¬
titudinis assurgt̃. abiuratisq t̃renis
pientes a salubri timore incipiunt: ce
ad caritatem ꝓficiendo ꝑuentunt. Noᷤ
qͦ sufficere iudicantes qͦd de incipienti¬
um timore tractauimꝰ: etiam de caritate
quod ipse cunꝰ miꝰ ẽ donau̾it disputemꝰ.

Expanded text:
istibus malis ascendamus ad illa sublimia, quibus proficientium mentes in spem promerendae beatitudinis assurgunt abjuratisque terrenipientes a salubri timore incipiunt, et ad caritatem proficiendo perveniunt, nos quoque sufficere judicantes quod de incipientium timore tractavimus, etiam de caritate, quod ipse, cujus munus est, donaverit, disputem
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare. quale malum sit ab illogas¬
dio diuine contemplationis excludi:
beatissima scõrum omiũ societate pͥtiarq:
fieri patͥe celestis extorrem. mori beate
uite. morti uiu̾e sempit̾ne: in eternum
ignẽ cũ diabolo ⁊ angłis eiꝰ expelli. uͥ
sit mors scda damnatis erilium. uita
supplicium. ñ sentire in illo igne qͦd il¬
luminat. sentire qͦd cruciat: exundan¬
tis incendii t̾ribiles crepitꝰ pati.baratri
fumantis amara caligie ocłos obreca¬
ri:ꝓfundo gehenne fluctuantis ĩmer¬
gi: edacissimis in eõnum dilamari uer¬
mib nec finiri: hec ce multa his simi¬
lia cogitare. nicħ ẽ aliud qm utd̃is
õĩb repudium dare: ce omna blandi¬
menta carnalia refrenare.S nostam

Expanded text:
cogitare quale malum sit ab illo gaucogitare quale malum sit ab illo gaudio divinae contemplationis excludi, beatissima sanctorum omnium societate privari, fieri patriae coelestis extorrem, mori vitae beatae, morti vivere sempiternae, in aeternum ignem cum diabolo et angelis ejus expelli, ubi sit morssupplicium; non sentire in illo igne quod illuminat, sentire quod cruciat: exundantis incendii terribiles strepitus pati, barathri fumantis amara caligine oculos caecari, profundo gehennae fluctuantis immergi, edacissimis in aeternum dilaniari vermibus, nec finiri; haec et multa his similia cogitare, nihil est aliud quam vitiis omnibus repudium dare, omnia blandimenta carnalia refrenare. Quis tam
Abbreviated transcription (Latin):
cut in ext̃iores teneb̾s mitanicħ altud e¬
rit. nͥ a dño q̃ ẽ m̃tum lum̃ expelii. fletꝰ
autem ce stridor dentium. acerrimos eoꝵ
dolores ostendunt: qͥ fupplicio sempit̃¬
nȩ mortis addicti. ñ tudendi sensum habi¬
turi ft̃. s dolench. Quoꝵ continius ge¬
mitus. cruciatꝰ et̃nus. dolor summꝰ. penat
senstis. torquent ammas nec excorquent:
ptiniunt corꝑa damnata. nec fintunt.
qͦs ideo sͥ deputatꝰ ignis inexanguibilis.
ñ extiguit. ut ꝑmanente sentiendi cui¬
ta. pena ꝑmaneat: & ad dolendum ma¬
gis quam ad uidendum ȩt̃nis corporib
cõpeditos habeat: qͦs in flaminis ⁊tua¬
cib ĩ mortalitas scde mortis occidat.
nati hominis penã ÷ quẽ efficacis pęni¬
tentiȩ ignis exuret: & consum̃tis conscĩȩ
t̃imis ĩmortalit̃ rodet. Einde om̃s qͥ dñr
in gehenna occid. ñ id cum illis agitur¬
ut maximis consumpti dolorib aliqͣn
iugit̃ ante m̃tis ocłos adducere. futura
credẽ. sine ulla ꝑturbatione metuere:

Expanded text:
in exteriores tenebras mitti, nihil aliud erit nisi a Domino, qui est mentium lumen, expelli. Fletus autem et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt, qui supplicio aetnae mortis addicti, non videndi sensum habituri sunt, sed dolendi. Quorum continuus gemitus, cruciatus aeternus, dolor summus, poenalis sensus, torquent animas, nec extorquent; puniunt corpora damnata, nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguit; ut permanente sentiendi vita, poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae mortis occidat. nati hominis poenam; quem inefficacis poenitentiae ignis exurit, et consumentis conscientiae vermis immortaliter rodit. Proinde omnes qui in gehenna dut maximis consumpti doloribus, aliqujugiter ante oculos mentis adducere, futura credere, sine ulla perturbatione metuere,
Abbreviated transcription (Latin):
ant: nec illa eos oꝑa impensa uanitati
iustificant: &e hȩc uucia que negligunt
em̃dare condemnant. Itaq licet ubiq
librihuiꝰ singłis quibq uitiis absolutiᷤ.
remedia qͦq quib possunt caueri uł em̃¬
dari subiectrimꝰ: hic tam̃ compendii gr̃a
generalis quedam regła deo illuminante
monstranda est: cu regłȩ ueracit᷑ tnni¬
tentes. omnib peceatis obsistant. Nulla
res nos sic ab omm peccato sertiat immu¬
nes. sicut timor supplicii &e amor dei. S¬

Expanded text:
ant; nec illa eos opera impensa vanitati ant; nec illa eos opera impensa vanitati justificant, et haec vitia, quae negligunt emendare, condemnant. Itaque licet ubique libri hujus singulis quibusque vitiis absolutis, remedia quoque quibus possint caveri vel emendari subjecerim, hic tamen compendii gratia generalis quaedam regula, Domino illuminante, monstranda est, cui regulae veraciter innitentes, omnibus peccatis obsistant. res nos ita servat ab omni peccato immunes, sicut timor supplicii et amor Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
nare. abstinere. ingilare. eccłiam fre¬
quentare. uel psallere. cum hec omĩa
sine labore non fiant:etiam cum dele¬
ctatione ti faciunt. qͥ placere ex his ho
minib concupiscunt: non quodista &
bentur eadem magis deo qm hominib
exhibe: qui feruentiꝰ student etiam mo¬
rib sanct̃is excellere. ¶et̃m si quisquã
forisu̾ potest magnꝰ cadere splendeat. ce
intus uibi solus deus uidet squaleat : qͥs
non intelligat. quod illi omnes absti¬
tinui labores. quos nobis tolerabiles
abstinentie. uuigłie. elemosine. &e cȩtera
huiꝰmod augere debent bonum nr̃m.
non uelare peccatum: nec ꝓ tusticia s
cum tusticia deosunt exhibenda: qmqͥ
dem multum atcentꝰ debent precepta
ꝑficere. qui ea parat sunt ꝑfectionis
amore transcendere. Auogum. si inui¬
di. si suꝑbi. si elati. si cupidi. hec & his si¬
milia mala pectoris sui non reprimant:
ce tam̃ fitum corpꝰ ieiuniis ac labore ab¬
stinentie quamius continuate confici¬

Expanded text:
nare, abstinere, vigilare, ecclesiam frenare, abstinere, vigilare, ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec omnia sine labore non fiant, etiam cum delectatione illi faciant, qui se ex his placere omnibus concupiscunt. Non quod ista, bentur ea magis Deo quam hominibus exhibere, qui ferventius student etiam moribus sanctis excellere. Caeterum si quisquam foris, ubi potest magnus credi, resplendeat, et intus, ubi solus Deus videt, squaleat, quis non intelligit quod illi omnes abstitinui labores, quos nobis tolerabiles abstinentia, eleemosynae, et caetera hujusmodi augere debent bonum nostrum, non velare peccatum; nec pro justitia, sed cum justitia Deo sunt exhibenda: quoniam quidem multo attentius debent praecepta perficere, qui ea parati sunt perfectionis amore transcendere. Alioquin si invidi, si superbi, si elati, si cupidi, haec et his similia mala pectoris sui non reprimant, et tamen suum corpus jejuniis, ac labore abstinentiae, quamvis continuatae, confici
Abbreviated transcription (Latin):
cunt : appellationes uirtutum sitis ui
tris imꝑonunt: seipsos fallunt. fallen¬
tes sibi decipiunt. In ꝓmissione hone¬
sta ueloces: in exhibitione mendaces:
a bono mutabiles : mali tenaces: inũ¬
bo graues: ammo turpes: tibiq falla¬
ces. Leti ad ꝓsꝑa: fragiles ad aduersa:
inflati ad obseguia : anxii ad obꝓbrta:
immodati ad gaudia: faciles ad hu¬
nec eos aut morbum suum sentire. aut
ad medicum ꝑuenire ꝑmitait. Et qͥd ẽ
admedicum uenire ÷ insunfirmum
fuas infirmitates agnoscere. nec placẽ
sibi de factis que ill uidebant᷑ cẽ glo¬
riosa confundi: Quod certe non faciurs
cui qͥ desid̃io comparande oꝑmionis in¬
censi eis tm̃ oꝑib quib emitur fauoꝵ
htmanꝰ inserutunt: &e morum bona
contemnunt. Tantumq eos ardor hu¬
manȩ laudis inflammat: ut laborio¬
sa oꝑa que popłs admirat᷑. & quib fa¬
ma diffunditur. sine labore suscipiañ.
ce libent᷑ exerceant. Inde est quod ieiu¬

Expanded text:
cunt. Appellationes virtutum vitiis cunt. Appellationes virtutum vitiis suis imponunt, se ipsos fallunt, faventes sibi decipiunt, in promissione honesta veloces, in exhibitione mendaces, a bono mutabiles, mali tenaces, in verbo graves, in animo turpes, ubique fallaces, laeti ad prospera, fragiles ad adversa, inflati ad obsequia, anxii ad opprobria, immoderati ad gaudia, faciles ad hunec eos aut morbum suum sentire, aut ad medicum venire permittit. Et quid est ad medicum venire, nisi infirmum suas infirmitates agnoscere, nec placere sibi, sed de factis, quae illi videbantur esse gloriosa, confundi? Quod certe illi non faciunt, qui, desiderio comparandae opinionis incensi, eis tantum operibus, quibus emitur favor humanus, serviunt, et morum bona contemnunt. Tantumque eos ardor humanae laudis inflammat, ut laboriosa opera, quae populus admiratur, et quibus fama diffunditur, sine labore suscipiant, et libenter exerceant. Inde est quod jeju