comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sio & insania. feminarũ ẽ.Siquis autẽ
uult erigi. & suꝑbire: sca suꝑbia erigat᷑
tũ aplis. quando dignus fuerit ꝓ nomi¬
tũ paulo qui exultabat in tribulatio¬
nibus: sciens qđ tribulatio operaretar
pentiã. patientia . sp̃e: spes aut̃ non¬
fundat. Et erit in tẽpore illo scru¬
dor ierłi in lucernis. & uisitabo
uiros defixos in fecib suis: qui di¬
int in cordib suis. non faciet bene
iis. & ñ faciet male. hex Et erit in
be illa scrutabor ierłm cũ lucerua:
e ulciscar super uiros qui contepnuN
ustodias suas. & dicunt in cordibus
uis. non faciet bene dñs: & ñ faciet
male. In tẽpore. & in die captiuitatis
herłm. ul a babiloniis. uł a romanis.
quia dereliquit legem dñi. & impie
git in dm̃ creatorẽ suũ. scrutabitur
lñs cũ lucerna omnia abscondita hie¬
iusalem: & nullũ inultũ patiet᷑ effu¬
are. Legamus iosephi hystorias. & ibi
repperiemus scriptũ. de cloacis quoq

Expanded text:
sio et insania feminarum est. Si quis autem sio et insania feminarum est. Si quis autem vult erigi et superbire sancta superbia, erigatur cum apostolis, quando dignus fuerit pro nomitolo, qui exsultabat in 688 tribulationibus, sciens quod tribulatio operetur patientiam, patientia spem, spes autem non confundat . Et erit in tempore illo, scrutabor Jerusalem in lucernis, et visitabo super viros defixos in faecibus suis; qui dicunt in cordibus suis, non faciet bene Dominus, et non faciet male. LXX: Et erit in die illa, scrutabor Jerusalem cum lucerna, et ulciscar super viros qui contemnunt custodias suas, et dicunt in cordibus suis, non faciet bene Dominus, et non faciet male. In tempore et in die captivitatis Jerusalem vel a Babyloniis vel a Romanis quia dereliquit legem Domini, et impie egit in Dominum Creatorem suum, scrutabitur Dominus cum lucerna omnia abscondita Jerusalem, et nullum inultum patietur effugere. Legamus Josephi historias, et ibi reperiemus scriptum, de cloacis quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus ẽ iuxta eam tam̃ ꝑfectionẽ.
quã humana conditio potest habere.
Isimilitudine signatur dĩ. Disperier̃
Som̃s inuoluti argento. Lxx. Disperier
om̃s: qui recti sunt argento. Qui sibi
inquit in diuituis confidebant: & tan¬
tas habebant opes. ut se quasi in uolu¬
tos. & septos suis diuitus estimarent.
erant in suꝑbiam. & pauꝑes asspicie¬
bant. ira ueniente uastati sunt. Si¬
mulq considera. quod ñ dixerit per¬
unt qui erecti sunt argento: s iam
ꝯipso qđ suꝑbiant. & semp de thesauri
his cogitent. & seruent eos. perierint
q corruerint: quod qui intellexerit:
nuto eum ñ satis cupere diuitias. in
qibus non peribunt. s perierunt qͥ
necti sunt. Heq uero estimandũ eos
ulos perisse qui argento erecti sunt.
iuxta hanc diffinitionẽ peribit et il¬
i qui in generis nobilitate se iactat.
nt qui in fortitudine corporis głiat᷑.
comã nutrit: uellit pilos: cutẽ polit.
&ad speculũ comitur: que proprie pã¬

Expanded text:
fectionem quam humana conditio potest capere, similitudine Dei signatur. Disperierunt omnes involuti argento. LXX: Disperierunt omnes qui erecti sunt argento. Qui sibi, inquit, in divitiis confidebant, et tantas habebant opes, ut se quasi involutos et septos suis divitiis aestimarent. erant in superbiam et pauperes despiciebant, ira veniente, vastati sunt. Simulque considera quod non dixerit: peribunt qui erecti sunt argento; sed jam ipso quod superbiant, et semper de thesauris suis cogitent et serviant eis, perierint atque corruerint. Quod qui intellexerit, puto eum non satis cupere divitias, in quibus non peribunt, sed perierunt qui erecti sunt. Neque vero aestimandum est eos solos periisse, qui argento erecti sunt, sed juxta hanc diffinitionem peribit et ille qui in generis nobilitate se jactat. bit; qui in fortitudine corporis gloriatucomam nutrit, vellit pilos, cutem polit, et ad speculum comitur, quae proprie pas
Abbreviated transcription (Latin):
absconditis filii interp̾tatur. Iste gͦ
propħa qui erat in specula. & in sub¬
limib constitutus. & nouerat mis¬
teria dñi. filius erat chusi. qui int̾¬
p̃tatur hunuilitas uł ethiops meus.
de quo postea tractabimꝰ. Habebat
quoq auũ godoliã. qui đr magni¬
tudo dñi: & ꝓauũ amariã. qui et
ipse uertitur in sermonẽ dñi: et
attauũ ez echiam: qui sonat fortitu¬
dinẽ dni. De fortitudine itaq dñi¬
natus ẽ sermo dñi: & de sermone
dñi. nata ẽ dñi inagnitudo: & de ia¬

Expanded text:
absconditis filii interpretatur. Iste ergo absconditis filii interpretatur. Iste ergo propheta, qui erat in specula et in sublimibus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus, de quo postea tractabimus, habebat quoque avum Godoliam, qui dicitur magnitudo Domini, et proavum Amariam, qui et ipse vertitur in sermonem Domini: et atavum Ezechiam, qui sonat fortitudinem Domini. De fortitudine itaque Dominatus est sermo Domini, et de sermone Domini nata e
Abbreviated transcription (Latin):
ERBUM
ad sophoniam
filium chusi. filii godolię. filii ama¬
riȩ. filii ezechie: in diebus iosie fi¬
lii ammon regis iuda .Lxx similit᷑.
aut auis. ponatur in titulo: ipsos
quoq ꝓpħas fuissẽ. Unde & amos u¬
num de duodecim ꝓpħis qui dixe¬
sed pastor caprarũ uellicans siccomo¬
ros: patris nom̃ in titulo ñ habere.
Hoc si uerũ est: sophonias ꝓpheta.
quẽ nunc conamur exponere.qui¬
nione ut ita dicam ꝓpħico. & glo¬
riosa maioꝵ suoꝵ stirpe generatꝰ ẽ.
Habuit enĩ patrẽ chusi: aurũ godo¬
liam : ꝓauũ amariam. attauum
ezechiam: & talem quadrigam ipse
uelut extremus auriga compleuit.
Nomen sophonie: alii speculã: alii
archanũ dñi transtulerunt. Siue
absconditũ dñi interp̃tatur: utrũ¬
q ꝓpħȩ conuenit. Dicitur enĩ & ad
ez echihel fili hominis speculatorẽ
te posui domuni isrł. Et alio loco:
Non faciet dñs quicquã. nisi reue¬
lauerit disciplinã suã seruis suis
ꝓpħis: & noni psalmi titulus. pro

Expanded text:
erbum ad Sophoniam filium Chusi, filii Godoliae, filii Amariae, filii Ezechiae; in diebus Josiae, filii Ammon regis Juda. LXX similiter.aut avus ponatur in titulo, ipsos quoque prophetas fuisse. Unde et Amos unus de duodecim prophetis, qui dixesed pastor caprarum, vellicans sycamina , patris nomen in titulo non habet. Hoc si verum est, Sophonias propheta, quem nunc conamur exponere, nomine, ut ita dicam, prophetico, et gloriosa majorum suorum stirpe generatus est; habuit enim patrem Chusi, avum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam: et talem quadrigam ipse velut extremus auriga complevit. Nomen Sophoniae alii speculam, alii arcanum Domini transtulerunt. Sive absconditum Domini interpretetur, utrumque prophetae convenit. Dicitur enim et ad Ezechiel: Fili hominis, speculatorem te posui domui Israel . Et in alio loco: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit disciplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro
Abbreviated transcription (Latin):
uos xp̃m iħm : &. induite uos uisce¬
ra miscdie. bonitatis. humilitatis.
mansuetudinis. patientiȩ. & cetera:
in quibus p̃cipit᷑. ut induamur no¬
uũ hominẽ celestem. iuxta creatorẽ
nr̃m: & ꝓiciamus indumentũ uete¬
ris hominis. cũ oꝑib suis. Cũ ergo
debeamus talib indui uestimentis.
pro miscłia induim crudelitate:
ꝓ patientia impatientia: ꝓ iusticia
iniquitate: & ut ita semel dicam.
pro uirtutib uitiis: id ẽ pro xp̃o
antixp̃mꝰ. Unde dicit᷑ de istius modi
homine: & indutus ẽ maledictione
sicũt uestim̃to. Uindicabit quoq
dñs manifestissime in aduentu su
O& suꝑ eos qui cũ bonis oꝑib in ec¬
clesia ẽẽ deberent eiecerunt se ob
conuersationẽ pessimam: & traditi
tatibus atq peccatis implent ȩccłiã.
& impietatib atq mendatio: & mis¬
cent sanguini sanguinẽ. Quod si
uoluerimꝰ hoc ipsũ accipe suꝑ ani¬
mabus singłoꝵ. principes & domum

Expanded text:
viscera misericordiae, bonitatis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae , et caetera. In quibus praecipitur, ut induamur novo homine coelesti, juxta Creatorem nostrum, et projiciamus indumentum veteris hominis cum operibus ejus . Cum ergo debeamus talibus indui vestimentis, pro misericordia induimur crudelitate; pro patientia, impatientia; pro justitia, iniquitate. Et ut semel dicam, pro virtutibus, vitiis; id est, proAntichristo. Unde dicitur de istius modi homine: Et indutus est maledictione sicut vestimento . Vindicabit quoque Dominus manifestissime in adventu suo, etiam super eos qui cum bonis operibus in Ecclesia esse deberent, ejecerunt se ob conversationem pessimam, et tradititatibus atque peccatis implent Ecclesiam, et impietatibus atque mendacio, et miscent sanguinem sanguini. Quod si voluerimus hoc ipsum accipere super animabus singulorum, principes et domum
Abbreviated transcription (Latin):
Uocaui inqͥt nabuchodonosor seruũ
meum: & in eodem uolumine. non
solũ seruũ. s columbã quoq eũ uocat.
a facie gladii columbȩ. Porro scđm cro¬
pologiam. quia facies dñi ẽ. suꝑ ope
rantes mala: ut perdat de t̾ra me¬
moriam eorũ. & prope ẽ iudicii dies.
inguloꝵ: timeant om̃s & sileant:
ne facies dñi de qua sc̃s ait. signatũ
ẽsup nos lum̃ uultus tui dñe: pecca¬
qrũ fenum. stipulam. ligna consu¬
mat. Preparauit enĩ dñs hostiã suã
otũ leuitici misteriũ: quando per
gnẽ. & effusionem sanguinis. & itͣ¬

Expanded text:
Vocavi, inquit, Nabuchodonosor servum Vocavi, inquit, Nabuchodonosor servum meum . Et in eodem volumine, non solum servum, sed columbam eum quoque vocat: A facie gladii columbae . Porro secundum tropologiam, quia facies Domini est super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum, et prope est dies singulorum: timeant omnes, et sileant, ne facies Domini de qua sanctus ait : Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine  peccatorum fenum, stipulam, ligna consumat. Praeparavit enim Dominus hostiam suam, totum Levitici mysterium, quando per ignem et effusionem sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
uocatos suos. Lxx. Timete a facie dñidi
quia iuxta ẽ dies dñi: quia preparauit
dñs uictimã suam: scĩficauit uocatos
suos. Pro eo qđ septuaginta transtuler
timete. & nos posuinrus silete: in he¬
breo int̾iectio ẽ imꝑantis silentiũ.
quia sepe utuntur & comici. & abso¬
lute p̃cipitur in cunctis silentium.
quod uentura sit dies dñi. Diem aut̃
dñi. diem intelligamus captiuitatis.
& ultionis in popłm peccatorẽ: & hos
scđm illud quod dicit᷑ ad hieremiam.
Scifica eos in die int̾fectionis eorum
Et ẽ sensus. Uenit contra impiũ po¬
pulũ olim p̾dicata captiuitas: iam
ꝓpe ẽ. Sub iosia enĩ rege ꝓpħia texit᷑.
Hoc int̾fecto: uastitas uenit. De qua¬
& in iezechiel. Uenit inquit finis.
finis uenit & cetera. Hec mͥ uictima
placet: has michi hostias scĩficaui.
Potest aut̃ hoc qđ ait. scĩficauit uoca¬
tos suos. & de babiloniis accipi: quos
in ultionẽ popłi. etiam seruos suos
uocat uindicantes iniuriam suam.

Expanded text:
X: Timete a facie Domini Dei, quia juxta est dies Domini, quia praeparavit Dominus victimam suam: sanctificavit vocatos suos. Pro eo quod LXX transtulerunt, timete, et nos posuimus, silete, in Hebraeo interjectio est imperantis silentium, qua saepe utuntur et Comici; sed et absolute praecipitur in cunctis silentium, quod dies ventura sit Domini. Diem autem Domini, diem intelligamus captivitatis et ultionis in populum peccatorem, et hostsecundum illud quod dicitur in Jeremia: Sanctifica eos in die interfectionis eorum . Et est sensus: Venit contra impium populum olim praedicta captivitas, jam prope est. Sub Josia enim rege prophetia texitur: hoc interfecto, et in Ezechiel: Venit, inquit, finis: finis venit , et caetera. Haec mihi victima placet, has mihi hostias sanctificavi. Potest autem hoc quod ait, sanctificavit vocatos suos, et de Babyloniis accipi, quos in ultionem populi etiam servos suos vocat, vindicantes injuriam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
princeps ex iuda. neq dux de femori¬
bus eiuis: donec ueniat cui repositũ
ẽ: & ipse erit expectatio gentium.
Post hostiam enĩ dñi ablatũ ẽ regnũ
a iudeis: & suꝑ om̃s inquit qui in¬
duti sunt uestimentis alienis: qui
recesserunt a ꝓtectione. & indum̃¬
to dĩ. & suo errore cooꝑti st̃. Et ul¬
ciscar suꝑ om̃s manifeste qui sunt
in uestibulis. hoc ẽ qui egressi sunt
de templo dĩ: Et cũ deberent eẽ intrin¬
secus. ꝓpt̾ peccata sua egressi sunt fo-¬
ras. & de eccłia dñi recesserunt: im¬
plentes templũ eius impietate. et
dolo. Hoc intellectũ sit in primo
saluatoris aduentu. Quia aut̃ & de
exposuimus: scire debenus: quod in¬
illo tempore uisitet dñs suꝑ principes
& suꝑ pastores. qui lac de ouib come¬
dunt. lanasq tondentes. ñ curant.
de contritione gregis. & suꝑ filios re¬
gis qui se iactant xp̃ianos: et quod
regis xp̃i sint filii głantur: & suꝑ
om̃s qui induti sunt uestib alienis.

Expanded text:
ceps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . Post hostiam enim 683 Domini ablatum est regnum a Judaeis. Et super omnes, inquit, qui induti sunt vestimentis alienis, qui recesserunt a protectione et indumento Dei, et suo errore cooperti sunt. Et ulciscar super omnes manifeste qui sunt in vestibulis, hoc est, qui egressi sunt de templo Dei: et cum deberent esse intrinsecus, propter peccata sua egressi sunt foras, et de Ecclesia Dei recesserunt, adimplentes templum ejus impietate et dolo. Hoc intellectum sit in primo Salvatoris adventu. Quia autem de cexposuimus: scire debemus, quod illo tempore visitet Dominus super principes, et super pastores, qui lac de ovibus comedunt, lanasque tondentes, non curant de contritione gregis, et super filios regis qui se jactant Christianos, et quod regis Christi sint filii, gloriantur: et super omnes qui induti sunt vestibus alienis.
Abbreviated transcription (Latin):
saluandi sunt: & scĩficabunt᷑ uocati.
Quidã de nr̃is diem dñi. & hostiam
eius. & scĩficationẽ uocatoꝵ. in aduen¬
tu saluatoris intelligunt. quando im¬
molatus ẽ agnus: & in sanguine eiꝰ
scĩficati sunt apłi: & ceteri qui ꝑ eos
uocati sunt. Et erit in die hostiȩ
dñi. uisitabo suꝑ principes. & suꝑ
filios regis: & suꝑ om̃s qui induti st̃
ueste peregrina. Et uisitabo omnem

Expanded text:
. Quidam de nostris, diem Domini et hostiam ejus, et sanctificationem vocatorum, in adventu Salvatoris intelligunt, quando immolatus est 682 Agnus, et in sanguine ejus sanctificati sunt apostoli, et caeteri qui per eos vocati sunt. Et erit in die hostiae Domini, visitabo super principes, et super filios regis, et super omnes qui induti sunt ves
Abbreviated transcription (Latin):
animã uniuscuiꝰq hoc ipsũ intellige¬
re non errabit: quod auferat dñs uni¬
uersa quȩ diximus. uł in consũmati¬
one mundi. uł in singuloꝵ exitu:
quando audiunt. stulte hac nocte au¬
feretur anima tua a te: & extendat
de tali ierłm omnẽ suꝑbiam. & fal-¬
sos incultus. & uarioꝵ errores dogma¬
tũ. & seruitutẽ in dm̃ parit & mun¬
dum: & suꝑ hec cotidiana peccata. auer¬
Esionẽ a dño. & neglectũ in dm̃. Silece

Expanded text:
anima uniuscujusque hoc ipsum intelligere, non errabit, quod auferat Dominus universa quae diximus, vel in consummatione mundi, vel in singulorum exitu, quando audient: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te . Et extendade tali Jerusalem omnem superbiam, et falsos in Deum cultus, et variorum errores dogmatum, et servitutem in Deum pariter et mundum, et per quotidiana peccata, aversionem a Domino et negl
Abbreviated transcription (Latin):
raritatẽ bestiarũ quoq fieri & uolati¬
liũ. pisciumq. testis illiricuꝰ. testis tra
pret̾ celum. & t̾rã. & crescentes uepres.
& condensa siluarũ. cuncta perier̃.
Hoc aut̃ inquit ꝓpħa accidit: quia
impioꝵ fuit nimia multitudo. Cor¬
ruent itaq impii. & disꝑdent᷑ homi¬
nes: & erit solitudo suꝑ faciem t̾re.
S & de consũmatione mundi id ip¬
sum acciꝑe possuius: qđ & hominẽ
& peccora & uolatilia. & pisces ma¬
ris. & uniuersa deficiant: & in fir¬
mentur impii: & tollat᷑ in iquitas
a facie t̃re. Quod si uoluerimus
& altius quid intelligere. ꝓpt̾ hoc
quod dicit᷑ a septuaguita. defectio

Expanded text:
raritatem bestiarum quoque fieri et volatiraritatem bestiarum quoque fieri et volatilium pisciumque, testis Illyricum Mss. praeter coelum et terram et crescentes vepres, et condensa silvarum, cuncta perierunt. Hoc autem, inquit propheta, accidet, quia impiorum fuit nimia multitudo. Corruent itaque impii et disperdentur homines, et erit solitudo super faciem terrae. Sed et de consummatione mundi idipsum accipere possumus: quod et homines, et pecora, et volatilia, et pisces maris et universa deficient, et infirmentur impii, et tollatur iniquitas a facie terrae. Quod si voluerimus et altius aliquid intelligere propter hoc quod dicitur a Septuaginta, Defectio
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes primũ hystoriã texere:
& postea de sublimiorib disputare.
Extrenũ qui ꝓpe regnũ duarũ
tribuũ que nocabantur iuda. et
beniamm: sub iosia fuisse nulli du¬
bium ẽ. Illo enim int̾fecto. filii eiꝰ
qui postea regnauerunt. & nepo¬
tes: non tam regnasse credendi st̃
quã ludibrio habiti ab egrꝑtio re¬
re & chaldeis: & uariis penis capti¬
uitatis. mortibq cruciati. Quia igit᷑
popłs poterat se excusare in regib
malis & dicere: nos uolumus serui¬
re deo. sed ꝓhibemur a regib: datur
rex iustus quo zelante zelum dñi
fertur a dño: & ꝓphatur de euersio¬
ne ierłm. & captiuitate uida: & uic¬
toria nabuchodonosor. Dicit itaq:
penitentiã. s a facie t̾rę uniuersa
consumã. Non homo. non uimentũ.
non uolatile. ñ pisces maris rema¬
nebunt. Irã quippe dñi. etiam bruta
sentiunt animalia: & uastatis urbib
hominib q int̾fectis: solitudinẽ &

Expanded text:
sequentes, primum historiam texere, sequentes, primum historiam texere, et postea de sublimioribus disputare. Extremum quippe regnum duarum tribuum, quae vocabantur Juda et Benjamin, sub Josia fuisse, nulli dubium est. Illo enim interfecto, filii ejus qui postea regnaverunt, et nepotes, non tam regnasse credendi sunt, quam ludibrio habiti fuisse ab Aegyptio rege, et Chaldaeis, et variis captivitatibus, mortibusque cruciati. Quia igitur populus poterat se excusare 676 in regibus malis, et dicere: Nos volumus servire Deo, sed prohibemur a regibus, datur rex justus, quo zelante zelum Dominfertur a Domino, et prophetatur de eversione Jerusalem, et captivitate Juda, et victoria Nabuchodonosor. Dicitque Dompoenitentiam; sed a facie terrae universa consumam: non homo, non jumentum, non volatile, non pisces maris remanebunt. Iram quippe Domini etiam bruta sentiunt animalia: et vastatis urbibus, hominibusque interfectis, solitudinem et
Abbreviated transcription (Latin):
tum iude. Iam enim decem trib
ab assyriis sub rege ezechia patre
manasse: ducte fuerant in captiui¬
tatem. Hoc in ꝓemio. & in titulo
sophonie generationis & tẽporis:
nunc uideamus quid ipsa quoq
Sꝓphetia contineat. Congregaus
Ucongregabo omnia a facie terre:
Sdicit dñs. Congregans homine &
Syeccus: congregans uolatile celi. et
Spisces maris: & ruine impioꝵ erua:
S& disꝑdam homines a facie t̾re. di¬
Scit dñs. lxx. Defectione deficiat a
facie terrȩ: dicit dñs. Deficiat ho¬
mo & iumenta: deficiant uolatilia
celi. & pisces maris. & infirmabunt᷑
impii: & auferam iniquos a facie
terre dicit dñs. Hoc qđ posuimus
in septuaguita. & infirmabuntur
impui: de theodotionis translatio¬
ne additum ẽ: pro quo sunmachus
int̾pretatus ẽ & scandala cũ impiis.
ut subaudiatur congregabuntur.
siue deficient. Quinta aut̃ editio.:
& infirmitas cũ impiis deficiet. De¬
bemus ergo consuetudinẽ nr̃am

Expanded text:
tum Judae. Jam enim decem tribus tum Judae. Jam enim decem tribus ab Assyriis sub rege Ezechia patre Manasse deductae fuerant in captivitatem . Hoc in prooemio et in titulo Sophoniae generationis et temporis. Nunc videamus quid ipsa quoque prophetia contineat. Congregans congregabo omnia a facie terrae, dicit Dominus, congregans hominem et pecus, congregans volatile coeli, et pisces maris: et ruinae impiorum erunt, et disperdam homines a facie terrae, dicit Dominus. LXX: Defectione deficiat a facie terrae, dicit Dominus: deficiat homo, et jumenta: deficiant volatilia coeli, et pisces maris ÷ et infirmabuntur impii ⁑ et auferam iniquos a facie terrae, dicit Dominus. Hoc quod posuimus in Septuaginta, et infirmabuntur impii, de Theodotionis translatione additum est: pro quo Symmachus interpretatus est, et scandala cum impiis, ut subaudiatur, congregabuntur, sive deficient: Quinta autem editio, et infirmitas cum impiis deficiet. Debemus ergo, consuetudinem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
saluus ẽ: & ñ solum eunuchus. sed
cũ additam̃to uiri ponitur. eunu¬
chus uir ȩthiops. Quia enĩ eunuchꝰ
erat xp̃i. & se eunuchirauerat ꝓp¬
ter reguũ celoꝵ: ꝓpterea uiri uo¬
cabulũ non amiserat. Recte quoq
sophonias quasi filius chuisi id ẽ ei¬
as nuchi. Hoc de genealogia sophonie
qui prophetauit in diebus iosie.
Quomͦ autẽ dicuntur heliȩ hi qui
ab eo illuminati sunt: ita & dies
iosiȩ qui se leuauerat ad dñm. qr
iosias int̾pretatur eleuatio dñi: o
fuit uir iustus. & de laudib eius
regnoꝵ quoq & parali pomenon
scribit historia: & habuit patrem
ammon: auũ manassen. Legimus
manassen post multa scelera & cap¬
tiuitatẽ. in babylonẽ egisse peni¬
tentiam. & ad meliora conuersũ.
de & fidei sue ꝑ quã crediderat dõ
ammon: siquidẽ ammon fides int̃¬
pretatu. Simulq: consiđa: quod
nequaꝗͣ ut supra reges decẽ tribuũ.
id ẽ reges ponant᷑ isrł: s reges tan-¬

Expanded text:
salvus est. Et non solum eunuchus; sed salvus est. Et non solum eunuchus; sed cum additamento viri ponitur, eunuchus vir Aethiops. Quia enim eunuchus erat Christi, et se eunuchizaverat propter regnum coelorum, propterea viri vocabulum non amiserat. Recte quoque Sophonias quasi filius Chusi, id est, Aethias mihi. Haec de genealogia Sophoniae, 675 qui prophetavit in diebus Josiae. Quomodo autem dies dicuntur Eliae hi qui ab eo illuminati sunt: ita et dies Josiae qui se levaverat ad Dominum quia Josias interpretatur elevatio Domini  et fuit vir justus, et de laudibus ejus, Regnorum quoque et Paralipomenon scribit historia . Et habuit patrem Ammon, avum Manassen . Legimus, Manassen post multa scelera, et post captivitatem in Babylone, egisse poenitentiam, et ad meliora conversum de et fidei suae, per quam crediderat Deo, Ammon: siquidem AMMON   fides interpretatur. Simulque considera, quod nequaquam ut supra reges decem tribuum, id est, reges Israel ponantur; sed reges tan
Abbreviated transcription (Latin):
quia non sũ dignus uocari apłs Et
illud in p̾salmis dñe ñ est exaltatũ
cormeũ: neq elati sunt ocli mei. Huc¬
usq quasi prono lapsu. & ꝑ plana
currentes: in eo quod chusi etiam
ethiops meus int̾pretat᷑. impegimꝰ
Nam post tantas uirtutes: quonꝰ
nom̃ ethiopis sonare poterit in
laude: Et siquidẽ scriptura dixis¬
set chus. id ẽ ethiops: uideretur in¬
dissolubilis questio. Chus quippe:
natus ẽ de cam.Sed in eo quod ait
chusi. hoc ẽ ethiops m̃s: uidetur so¬
nare misteriũ: qđ ille qui quondã¬
ethiops fuerat. uersus in peniten¬
tiam scđin illud qđ dicitur. etdno¬
pia p̃ueniet manus eiꝰ deo & in ali¬
o loco. in conspectu eius p̃cedent
hierłm. Legimus & in hieremia ab
habuisse studiũ scripturarũ. & le¬
gis dei. ut in ueliculo legeret&
ad adorandũ dñm . in templo eiꝰ
ueniret ierłm. Unde & talis fides
digno p̃mio coronat᷑: & mittitur
ad eum philippus euangłista. sta¬
timq docetur: credit baptiratur.

Expanded text:
Non sum dignus vocari apostolus . Et illud in Psalmis: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Hucusque quasi prono lapsu, et per plana currentes, in eo quod Chusi etiam Aethiops meus interpretatur, impegimus. Nam post tantas virtutes quomodo nomen Aethiopis sonare poterit in laudem? Et siquidem Scriptura dixisset Chus, id est, Aethiops, videbatur indissolubilis quaestio; Chus quippe natus est de Cham. Sed in eo quod ait, Chusi, hoc est, Aethiops meus, videtur sonare mysterium: quod ille qui quondam Aethiops fuerat, versus in poenitentiam secundum illud quod dicitur: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . Et in alio loco : In conspectu ejus procident Jerusalem . Legimus et in Jeremia Abdntum habuisse studium Scripturarum et Legis Dei, ut in vehiculo legeret: et ad adorandum Dominum in Templo ejus veniret Jerusalem . Unde talis fides digno praemio coronatur, et mittitur ad eum Philippus evangelista, statimque docetur, credit, baptizatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
nitur pauꝑ: cũ ad aduentũ iudicis
& senatoris. &Icõmune omniũ diuitũ
plebs uniuersa consurget. & scõ pau¬
peri nestandi quidẽ int̾ cateruas. &
& nomina sacerdotũ cũ sacerdotib
qui frustra fibi ad plaude̾nt in epis¬
copali nomine: & in presbitern digni¬
tate: & ñ in oꝑe. Unde signanter non
ait. & oꝑa. sacerdotũ cũ sacerdotibus
s nominal qui tantũmͦ falsa nomina
p̃ferunt dignitatũ. & malis oꝑib
sua nomina destruunt: eos qui ad¬
orant suꝑ tecta militiam cęli. qui ele¬
uantur aduersus scientiam dñi: et
omne qđ gerit᷑ in scło. fictã sibi scien¬
tiã pollicentes. referunt ad ortus stella¬
rũ. & occubitus: & mathematicorum
sequunt᷑ errores: & eos qui ad orant do¬
minũ & melchom: qui scło pariter
& dño putant se posse seruire. et
duobus dñis satisfacere. deo. & mam¬
mone: qui militantes xp̃o. obligant
se negotiis secularib: & eandẽ imaginẽ
offerunt dño & cȩsari. Et cũ xp̃i sacer¬

Expanded text:
 680 cum ad adventum judicis et senatoris, et in commune omnium divitum, plebs universa consurgit, et sancto pauperi ne standi quidem inter catervas poet nomina sacerdotum cum sacerdotibus qui frustra sibi applaudunt in episcopali nomine, et in presbyterii dignitate, et non in opere . Unde signanter non ait, et opera sacerdotum cum sacerdotibus, sed, nomina: qui tantummodo falsa nomina praeferunt dignitatum, et malis operibus sua nomina destruunt, et eos qui adorant super tecta militiam coeli, qui elevantur adversus scientiam Dei; et omne quod geritur in saeculo, fictam sibi scientiam pollicentes, referunt ad ortus stellarum et occubitus, et mathematicorum sequuntur errores, et eos qui adorant Dominum et Melchom, qui saeculo pariter et Domino putant se posse servire, et duobus dominis satisfacere, Deo et mammonae: qui militantes Christo, obligant se negotiis saecularibus, et eamdem imaginem offerunt Deo et Caesari, et cum Christi sacer
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ meam suꝑ iudã. & suꝑ om̃s qui ha¬
uitant in ierłm: & auferam de loco ħ
nomina baalim. & nomina sacerdo
tũ cũ sacerdotibus :& eos qui adorant
suꝑ tecta militiam cęli. & eos qui ru¬
rant in dño. & iurant in rege suo: et
nent dñm. Post impioꝵ ruinas. & ini¬
quoꝵ ablationes a facie t̾rȩ: consequen¬
ter aduersus iudã. & aduersus ierłm¬
ex ꝑsona dñi đr̃: & extendã manum
meã suꝑ iudã: & suꝑ om̃s habitatores
ierłm. Extensio quippe manus: ges¬
tũ ꝑcutientis ostendit. Et disꝑdam de
hoc loco reliquias baal: non qđ scđm
septuaginta. nomina baalim pęnitꝰ
eradenda sint. s qđ iuxta hebraicũ
cultores eius e popło. qui pauci de cede
hostium remanserant in iudea & in¬

Expanded text:
num meam super Judam, et super omnes qui hanum meam super Judam, et super omnes qui habitant Jerusalem: et auferam de loco hoc nomina Baalim, tum cum sacerdotibus, et eos qui adorant super tecta militiam coeli, et eos qui jurant in Domino, et jurant in rege suo, et nent Dominum. Post impiorum ruinas, et iniquorum ablationes a facie terrae, consequenter adversus Judam et adversus Jerni dicitur: Et extendam manum meam super Judam et super omnes habitatores Jerusalem extensio quippe manus gestum percutientis ostendit: et disperdam de loco hoc reliquias Baal: Non quod secundum LXX nomina Baalim penitus eradenda sint; sed quod juxta Hebraicum cultores ejus e populo qui pauci de caede hostium remanserant in Juda
Abbreviated transcription (Latin):
& omnẽ deserens pauꝑtatem. Deficit
quasi pisces maris: qui cõprehensus
sagenis dñi cũ bonis piscib separa¬
tur. Cũ hec iuxta p̾ceptũ dñi fuerin
ꝑpetrata: infirmabunt᷑ impii non
habentes tantũ roboris quantũ pri-¬
us: s & tollentur iniqui. Non dixit
occident᷑. s tollentur : ut ad meliora
conuersi de impietate. & in iquitate
ad pietatẽ iusticiamq translati: in¬
cipiant eẽ qd ante non fuerant. Hec
ris arbitrio erit istud: utrũ seuerita¬
tem. an clementiam uelit sonare q̃
Sdicta sunt. Et extendã manũ meã
Ssuꝑ iidã. & suꝑ om̃s habitatores ihe¬
Srusalem: & disꝑdam de loco hoc re¬
Sliquias baal. & nomina edituorum
Scũ sacerdotibus: & eos qui adorant
S suꝑ tecta militiã cęli: & adorant &
Siurant in dño. & iurant in melchõ:
sqͥ auertuntur de postergum añi:
equi ñ quesierunt dñm: nec in ues¬
ugauerunt eũ .Lxx. Et extendam ma¬

Expanded text:
et omnem deserens paupertatem . Deficit et omnem deserens paupertatem . Deficit quasi piscis maris, qui comprehensus sagenis Domini, cum bonis piscibus separatur . Cum haec juxta praeceptum Domini fuerint perpetrata, infirmabuntur impii, non habentes tantum roboris quantum prius. Sed et tollentur iniqui, non dixit, occidentur; sed, tollentur, ut ad meliora conversi, de impietate et iniquitate, ad pietatem, justitiamque translati, incipiant esse quod ante non fuerant. Haec ris arbitrio erit, utrum severitatem, an clementiam velit sonare quae dicta sunt. Et extendam manum meam super Judam et super omnes habitatores Jerusalem: et disperdam de loco hoc reliquias Bos qui adorant super tecta militiam coeli, et adorant et jurant in Domino, et jurant in Melchom: et qui avertuntur de post tergum Domini, et qui non quaesierunt Dominum nec investigaverunt eum. LXX: Et extendam ma
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iubentur deficere. Primũ ho¬
mo rationabilis: deinde tria quȩ
subiecta sunt homini: ium̃ta. & uo¬
latilia. & pisces. Quȩ puto & in octa¬
uo psalmo poni: in suꝑ & peçcora cã¬
pi: uolucres cęli. & pisces maris. qui
ꝑ ambulant semitas maris. Quod
aut̃ primũ dixerat. oues. & boues
at itaq homo: deficiant rumenta.
deficiant uolatilia: deficiant pisces.
Non dixit deficiant bestiȩ: defici¬
ant reptilia t̃rȩ: hec enĩ ñ debent
deficere. s perire. Uerũ deficiant ea
que possunt habere correctionẽ: quo¬
modo defecerunt sare muli ebria.
& iubetur abraham ut audiat que
homo. si contẽpnat humana: & ult
non moriatur ut homo: & audiat.
ego dixi dii estis. Deficit alius ut iu
non accusatur a sermone ꝓphetico.
homo cũ in honore eẽt ñ intellexit:
cõparatus ẽ ium̃tis insipientib et
le cȩli. qui facit sibi pennas aquile: &
reuertit᷑ ad domũ p̃ceptoris sui: diues.

Expanded text:
quae jubentur deficere, primum hoquae jubentur deficere, primum homo rationabilis, deinde tria quae subjecta sunt homini, jumenta, et volatilia, et pisces quae puto et in octavo psalmo poni: Insuper et pecora campi: volucres coeli et pisces maris, qui perambulant semitas maris . Quod autem primum dixerat, oves et boves at itaque homo, deficiant jumenta, deficiant volatilia coeli, deficiant pisces: et non dixit, deficiant bestiae, deficiant reptilia terrae. Hae enim non debent deficere, sed perire; verum deficiant ea quae possunt habere correctionem. Quomodo defecerunt Sarae muliebria, et jubetur Abraham ut audiat quaehomo, si contemnat humana, et non ultra moriatur ut homo, et audiat: Ego dixi, dii estis . Deficit alius ut jumnon accusatur sermone prophetico: Homo, cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et le coeli, qui facit sibi pennas aquilae, et revertitur ad domum praeceptoris sui dives,
Abbreviated transcription (Latin):
deficiens mortuus ẽ. & appositus ẽ¬
ad genus suũ: respondebimꝰ ei pͥmũ.
& ipsum hismahel filiũ eiꝰ abrabam.
& accepisse dona. & partes a patre
scđm m̃suram suã: deinde absolute
scriptũ deficiens mortuus ẽ: & non
addi quod scriptũ ẽ de abrahã in se¬
nectute bona. senex. & plenus dierũ.
& appositus ad popłm suũ: siue de
ysaac. fuerunt dies ysaac qͦs uixit.
anni centũ octoginta quinq & de¬
ficiens ysaac mortuus ẽ. & appositus
ẽ ad genus suũ. senex & plenꝰ dierũ.
necnon & de iacob. & cessauit iacob
p̃cipiens filiis suis: & leuans pedes
suꝑ lectũ suũ defecit. & appositus ẽ
ad popłm suũ. Ex quo intelligimus
aliud ẽẽ. tantũ deficere. & aliud
cũ defectione plures parit̃ habere
uirtutes. Quod aut̃ primũ gene¬
raliter dixerit. defectione deficiat
a facie t̾re dicit dñs. postea in parte̾
diuisit diuina sriptura. Deficiat
homo. & rumenta: deficiant uolati¬
lia cęli. & pisces maris. Quatuor st̃

Expanded text:
 est appositus ad genus suum : respondebimus ei primum, et ipsum Ismael filium esse Abraham, et accepisse dona et partes a patre, secundum mensuram suam: deinde absolute scriptum, deficiens mortuus est, et non addi quod scriptum est de Abraham in senectute bona, senex et plenus dierum, et appositus est ad populum suum. Sive de Isaac: Fuerunt autem dies Isaac quos vixit, anni centum octoginta quinque, et deficiens Isaac mortuus est, et appositus est ad genus suum senex et plenus dierum . Nec non et de Jacob: Et cessavit Jacob praecipiens filiis suis, et levans pedes super lectum defecit, et appositus est ad populum suum . Ex quo intelligimus aliud esse tantum deficere, et aliud cum defectione plures pariter habere virtutes. Quod autem primum dixerat generaliter, defectione deficiat a facie terrae: postea in partes divisit Scriptura divina, deficiat homo, et jumenta, deficiant volatilia coeli, et pisces maris. Quatuor sunt
Abbreviated transcription (Latin):
noq edituoꝵ cũ sacerdotibꝰ: quia in
antã iudas. & beniamin uenerant
inpietatẽ: ut in tẽplo dĩ iuxta quod
scũario. idola & dm̃ parit̃ uenerati
sint. Unde signant̃ idoloꝵ sacerdotes
uł fanaticos appellauit: qđ hebraice
ͥr acchum marim. Et edituos gͦ sa
cerdotes quondã dĩ. & eos qui in doma¬
abus adorabant militiã celi. solem.
elunã & astra reliqua: & qui iura¬
bant in nomine dñi. & in nomine
sibli ammanitarũ melchom. quod
feret deus de. loco ierłm. siue disꝑdet:¬

Expanded text:
cum sacerdotibus, quia in tantam Judas 679 et Benjamin venerant impietatem, ut in Templo Domini juxta quod sanctuario idola et Dominum pariter venerati sint . Unde signanter idolorum sacerdotes, vel fanaticos appellavit , quod Hebraice dicitur ACCHUMARIM  . Et aedituos ergo et sacerdotes quondam Dei, et eos qui in domatibus adorabant militiam coeli, solem et lunam et astra reliqua, et qui jurabant in nomine Domini, et in nomine idoli Ammonitarum Melchom quod feret Dominus de loco Jerusalem, sive dispe
Abbreviated transcription (Latin):
& quicqͥd de ysaac. & iacob scriptu¬
ra referat: uidebimꝰ quomͦ defecti¬
one deficiant a facie tre: & hoc eõ
implere p̃ceptum. qui habentes
conuersationẽ in cęlis. & in carne
non scđm carne militantes: eo qđ
sciant illos qui in carne uiuunt
deo placere ñ posse: quantum in se
ẽ omnia quȩ agunt ne sint in car¬
ne s in sp̃u: & a t̾ra recedentes aiun.
consuscitauit & consedere nos fecit
in celestib in xp̃o. Quod si aliquis
opposuerit aduersũ hoc qđ in bo¬
nã partẽ accipimus. defectione defi¬
ciant a facie t̾re. illud qđ de isma¬
hel scriptũ ẽ. & hi sunt anni uitȩ

Expanded text:
 Jacob Scriptura refert videmus quomodo defectione deficiant a facie terrae, et hoc eos implere praeceptum: Qui habentes conversationem in coelis, et in carne, non secundum carnem militantes, eo quod sciant illos qui in carne vivunt, Deo placere non posse, quantum in se est omnia agunt ne sint in carne, sed in spiritu, et a terra recedentes aiunt: Consuscitavit, et consedere nos fecit in coelestibus in Christo . Quod si aliquis opposuerit adversum hoc quod in bonam partem accepimus, defectione deficiat a facie terrae, illud quod de Ismael scriptum est: 677 Hi sunt anni vitae
Abbreviated transcription (Latin):
sus quibus uitia illapsa fuerant.
nũ pena sentitur: Quando cer
indientes ordinẽ peccatoꝵ. in ulu¬
atũ cõpellimur: & conterit᷑ in no¬
uis quicquid fuerat excelsũ. & ꝓ¬
pter cecitatem. & surdas aures ig¬
norabatur a nobisAel certe cum
uerba sublimia. & eruditio de ex¬
elso ueniens conteret nos atq: con
onrdis mei. ut sit sacrificium dño
ss contribulatus. In nobis. qui ho¬
mines sumus. & non tam grandia
itata fecimus. ut montib cõpa¬
rentur: colles contriti sunt. in dia¬
bolo aut̃ & angłis eius excelsa mon¬
tium conterentur. Multi putant
iuxta hystoriam. qđ ad babiloniorũ
tempora retulimus. intelligendum
ẽẽ de primo saluatoris aduentu:
quando ꝓpt̾ peccata nimia. & cla¬
inorẽ popłi concrepantẽ. sanguis eiꝰ

Expanded text:
sus, quibus vitia illapsa fuerant, sus, quibus vitia illapsa fuerant, eorum poena sentietur, quando cernaudientes ordinem peccatorum, in ululatum compellemur, et conteretur bis quidquid fuerat excelsum, et propter caecitatem et surdas aures ignorabatur a nobis. Vel certe cum verba sublimia et eruditio de excelso veniens, conteret nos atque conebam a gemitu cordis mei , ut sit sacrificium Deo spiritus contribulatus ; in nobis, qui homines sumus, et non tam grandia peccata fecimus, ut montibus comparentur, colles contriti sunt. In diabolo autem et angelis ejus, excelsa montium conterentur. Multi putant juxta historiam quod ad Babyloniorum tempora retulimus, intelligendum esse de primo Salvatoris adventu, quando propter peccata nimia, et clamorem populi concrepa
Abbreviated transcription (Latin):
libro scriptũ est. Et iuit helchias sa¬
cerdos. & haicã. & achobor. & sa phan.
& asaia. adoldan ꝓphecen uxorem
sellũ filii thecue. filii araas custodien¬
ulem in scđa. Contritionẽ autem
nagnã. a collibus de monte syon.
aexcelsiore urbis parte loquitur:
nia cum altiora. & arx ciuitatis
ferit occupata: facilior ẽ in ꝓna
aescensus. Si autẽ diem illam quã
añs cõminatur diem iudicii ut su¬
pra uoluerimus acciꝑe: eo tẽpore
quando uetustus dierũ sessurus ẽ.
xapꝑiendi libri. & pandende con¬
suentiȩ singuloꝵ: tunc implebitur
uox clamoris a porta compungenti¬
lo exibebuntur nobis peccata an¬
teoculos nr̃os. & omnis pompa. &
mago antiquoꝵ scelerũ. & uitioꝵ
atq luxuriȩ ꝓferentur in mediũ:
tunc illud erit uere qđ scriptũ ẽ.
acce homo: & oꝑa eius ante faciem
eius. Torquebit gͥ eũ conscientia: &
postꝗͣ compunctus clamauerit a
rrima ocłoꝵ porta. ululabit etiam
ius. Per hos enĩ uel maxime sen¬

Expanded text:
lcias sacerdos, et Maican, et Achobor, et Saphan, et Asaza ad Oldam prophetea uxorem Sellum filii Tecuae, filii Araas custodsecunda . Contritionem autem magnam a collibus, de monte Sion et excelsiore urbis parte loquitur quia cum altiora et arx civitatis fuerit occupata, facilior est in prona descensus. Si autem diem illam quam Dominus comminatur, diem judicii ut supra voluerimus accipere, eo tempore quando Vetustus dierum sessurus est, et aperiendi libri, et pandendae conscientiae singulorum: tunc implebitur vox clamoris a porta compungentiqua  Al. quando exibebuntur nobis peccata ante oculos nostros, et omnis pompa et imago antiquorum scelerum et vitiorum atque luxuriae proferetur in medium. Tunc illud erit verum quod scriptum est: Ecce homo et opera ejus ante faciem ejus. Torquebit igitur eum conscientia, et postquam compunctus 685 clamaverit a prima oculorum porta, ululabit etiam mus. Per hos enim vel maxime sen
Abbreviated transcription (Latin):
non solum idoloꝵ cultu. s iniquita¬
te. & scelere. & om̃i mendatio: ut ad
errorem religionis. iniquitas quoq
in subiectos. & ad ꝓximos mendaciũ
iungeretur. S: quia semel & tropolo¬
giec exponere cepimus: uisitabit dñs
in aduentu. & passione saluatoris: id ẽ

Expanded text:
non solum idolorum cultu, sed iniquitanon solum idolorum cultu, sed iniquitate et scelere et omni mendacio, ut ad errorem religionis iniquitas quoque in subjectos et in proximos mendacium jungeretur. Sed quia semel et tropologice exponere coepimus: Visitabit Dominus in adventu et passione
Abbreviated transcription (Latin):
in die hostiȩ dñi: & ulciscar super
rincipes. & suꝑ domũ regis: & suꝑ
iñs qui induti sunt uestimentis:
Et ulciscar suꝑ om̃s manifeste qui
unt in uestibulis in die illa: qui cõ¬
slent domum dñi dĩ sui impietate.
&dolo. In die rudaice captiuitatis.
quando totus popłs immolandus ẽ.
uisitabit dñs & suꝑ principes qͥ ma¬
ne bibebant siceram. & suꝑ filios re¬
gis ul om̃s de ftirpe regia: uł cer¬
te proprie filios iosie. quos uł occi¬
sos uł raptos legimus. & suꝑ om̃s
qui induti sunt ueste peregrina:
hoc est qui pro dĩ cultu uenerati st̃
Iola: & suꝑ om̃s qui arrogant̃ in¬
grediuntur suꝑ limen in die illa:
hoc ẽ aduersũ suꝑbos qui quondã¬
cit factu. & dignitatis supcilio grad̾
templi & scũarii limen ascendunt.
Porro quia ubi nos interp̃tati sumus
unt limen: & hoc historice sentien¬
dum ẽ. Uindicabo suꝑ eos qui iuxta
regnoꝵ primũ librũ. non calcant li¬
men. idoloꝵ suꝑstitionib seruientes:

Expanded text:
ie hostiae Domini, et ulciscar super principes, et super domum regis, et super omnes qui induti sunt vestimentis alienis: et ulciscar super omnes manifeste, qui sunt in vestibulis in die illa, qui complent domum Domini Dei sui impietate et dolo. In die Judaicae captivitatis, quando totus populus immolandus est, visitabit Dominus, et super principes qui mane bibebant siceram, et super filios regis, vel omnes de stirpe regia, vel certe proprie filios Josiae, quos vel occisos vel captos legimus, et super omnes qui induti sunt veste peregrina, hoc est, qui pro Dei cultu venerati sunt idola. Et super omnes qui arroganter ingrediuntur super limen in die illa, hoc est, adversum superbos, qui cu et dignitatis supercilio, gradus templi et sanctuarii limen ascendunt. Porro quia in eo ubi nos interpretati sumus,unt limen: et hoc historice sentiendum est, vindicabo super eos, qui juxta Regnorum primum librum non calcant limen idolorum, superstitionibus servientes,
Abbreviated transcription (Latin):
dam eos qui auertuntur siue declinaNt
de postergũ dñi: & qui non querunt
eum siue ñ retinent: Auertuntur
tes cultũ eius. iurant in melchom: et
adorant militiam cęli: & uenerant᷑
baal. idolũ sidonioꝵ. Hucusq hystorię
sensus expositus ẽ. Uideamus & anagõ¬
gen propt̃ dñm qui de tribu iuda or¬
iudas. hoc ẽ dñs atq: saluator. Dicamꝰ.
quando multiplicata fuerit iniqͥtas.
& refrigescerit caritas multoꝵ Et
ueniente dño rara fides apparuerit
int̾ra. in tantũ ut tẽptentur etiam
electi dĩ. Nunc extendere dñm ad suꝑ¬

Expanded text:
erdam eos qui avertuntur, sive declinant de post tergum Domini, et qui non quaerunt eum, sive non retinent. Advertuntur tes cultum ejus jurant in Melchom, et adorant militiam coeli, et venerantur Baal idolum Sidoniorum. Hucusque historiae sensus expositus est: videamus et anagogen. Propter Dominum qui de tribu Juda orSalvator, dicamus quando multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et veniente Domino, rara fides apparuerit in terra, intantum ut tententur etiam electi Dei : tunc extendere Dominum ad sup
Abbreviated transcription (Latin):
bruti coniugẽ: cuiꝰ uirtus facit. ne
patris matrisq: constantiã tantoꝑe
miremur: Plena historia.tã greca.
quã latina uirtutib feminarũ: et
que integros libros flagitet. Michi
tantũ quia aliud oꝑis incũbit. in fi¬
nem ꝓlogi dixisse sufficiat: dñm
resurgentẽ primũ apparuisse mu
ut erubescerent uiri ñ querere.quẽ
ia fragilior sexus inuenerat. Eyplicit¬
So phoniam

Expanded text:
Bruti conjugem, cujus virtus facit ne Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Al. flagitet. Mihi tantum, quia aliud operis incumbit, in fine prologi dixisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuisse mulut erubescerent viri non quaerere, quem jam fragilior sexus invenerat. 673 VerbSophoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sophoniam
aggrediar.
qui nonus
ẽ in ordine
duodecim ꝓpħarũ: respondendum
uidetur his. qui me irridendũ esti
si scirent holdã uiris tacentib ꝓphe¬
tasse: & delborã iudicẽ parit̾ & pro¬
phecen hostes isrł. barac timente su¬
perasse: & iudith. & ester in tipo
ecchiȩ & occidisse ad uersarios. et
periturũ isrł de periculo liberasse.
nũ quã post tergũ meũ. manum
curuarent in ciconiam. Taceo de
inna. & helisabeth. & ceteris scĩs mu¬
ueribus. quarũ uelut syderũ igni¬
culos. clarũ mariȩ lumen abscondit:
ad gentiles feminas ueniam: ut et
apud seculi philosophos uideant ani¬
marũ differentias queri solere. non
corpoꝵ. Plato inducit aspasiã dispu¬
tantem: sappho cũ pindaro scribitur.
& alceo: thenusta int̾ sapientissimos
miratur: carneades eloquentissimꝰ
philosoploꝵ. accutissimus rechorũ.
qui apud consulares uiros. & in acha¬
tare: ñ erubuit in priuata domo
audiente matrona de philosophia
disputare. Quid referã catonis filiã

Expanded text:
Sophoniam aggrediar, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, respondendum videtur his qui me irridendum aestisi scirent Oldam, viris tacentibus, prophetasse, et Debboram judicem pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, superasse : et Judith et Esther, in typo Ecclesiae, et occidisse adversarios, et periturum Israel de periculo liberasse: numquam post tergum meum manum curvarent in ciconiam. Taceo de Anna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui apud consulares viros et in Acarat, 673-674 non erubuit in privata domo, audiente matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam,
Abbreviated transcription (Latin):
lecto ᷤ recedat: quã fuerat anteꝗͣ legeret.
Nec hoc dico quo magnis ingeniis detra¬
ham. & alios mea laude suggillẽ. sed quo
cõmentatoris officium sit: ut quȩ obscu¬
ra st̃ breuit̃. aꝑteq dilucidet: & non tã
disertitudinẽ ostendat suã quã sensũ eiꝰ¬

Expanded text:
lector recedat, quam fuerat antequam legeret. lector recedat, quam fuerat antequam legeret. Nec hoc dico, quo magnis ingeniis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet sua
Abbreviated transcription (Latin):
RENNIUO
circiter flux̃: postquã
quinq ꝓpħas int̾preta¬
tus sum: micheã. naum.
abacuch. soffoniam. ag¬
geum: & alio oꝑe deten¬
tus: non potui implere qđ cȩperã. Scrip¬
si enĩ librũ de illustrib uiris. & aduersũ
iouinianũ duo uolumina: apologeticũ
quoq. & de optimo genere inter p̃tandi
ad pammachiũ & ad nepotianũ: uel de
nepotiano duos libros. & alia quȩ nume¬
rare longũ ẽ. Igitur tanto post tempore
quasi quondã postliminio. a iona inter¬
p̃tandi sumus principiũ: obsecro. ut qui
tipus ẽ saluatoris. & tribus dieb ac nocti¬
bus in uentre cȩti moratꝰ. p̃figurauit dñs
resurrectionẽ: nobis quoq feruorem
pristinũ tribuat. & scĩ ad nos sp̃s merea¬
mur aduentum. Si enĩ ionas int̾pretat᷑
eccłasticos tã grecos quã latinos. suꝑ hoc
libro multa dixisse. & tantis questionib
non tam aperuisse quã obscurasse sen¬
tentias. ut ipsa interpretatio eoꝵ: opus
habeat interp̃tatione: & multo incertior

Expanded text:
ennium circiter fluxit, postquam quinque prophetas interpretatus sum, Michaeam, Nahum, Abacuc, Sophoniam, Aggaeum; et alio opere detentus, non potui implere quod coeperam: scripsi enim librum de Illustribus viris, et adversum Jovinianum duo volumina: apologeticum quoque, et de optimo genere interpretandi ad Pammachium: et ad Nepotianum, vel de Nepotiano duos libros, et alia quae enumerare longum est. Igitur tanto post tempore, quasi quodam postliminio a Jona interpretandi sumens principium, obsecro ut qui typus est Salvatoris, et tribus diebus ac noctibus in ventre ceti moratus, praefiguravit Domini resurrectionem, nobis quoque fervorem pristinum tribuat, ut sancti ad nos Spiritus mereamur adventum. Si enim Jonas interpretatur ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos super hoc libro multa dixisse, et tantis quaestionibus, non tam aperuisse, quam obscurasse sententias; ut ipsa interpretatio eorum opus habeat interpretatione, et multo incertior