comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recolit suisse. Presentib urget᷑ ñ
p̃t̾ita reminiscit᷑: nec tantũ repugnan¬
tẽ uidet: uerũ etiã captiuantem se in
lege peccati q̃ ẽ. in mẽbris eiꝰ. ñ q̃ fuit.
I inc. ẽ. qd̾ clamat. Infeliax ego hoqui
me lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ :¬

Expanded text:
olit fuisse: praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. nec tantum repugnantem uidet, uerum etiam captiuantem sc in lege peccati, quae est in membris eius, non quae fuit. hine est quod clamat: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis hui
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ: neq exhibeatis m̃bra urã arma
iniqͥtatis peccato. N ait ñsit: s ñ reg¬
net. Qͣndui peccatũ necesse. ẽ. eẽ.
in mẽbris tuis: saltẽ illi regnũ au¬
ferat᷑: ñ fiat qd̾ iubet. Surgit ira :
noli dare irȩ linguã ad maledicen¬
dũ: noli dare irȩ manũ aut pedẽ.
aid feriendũ. El surg̾et ira ista irrati¬
onabił: nͥ peccatũ eẽt in mẽbris.S
tolle illi regnũ: ñ habeat uñ cont᷑
te pugnet. Discit etiã ñ surg̾e: cũ
arma ceꝑit ñ inuenire. Non exhibe¬
atis mẽbra ut̃a arma iniqͥtatis pec¬
cato. Alioqͥn toti captiui eritis. & ñ
erit dic̾e: m̃te seruio legi dĩ. Menꝰ
eñĩ si teneat arma: mẽbra ñ mouer¬
t᷑ inminist̾iuĩ furentis peccati. Tene¬
at arcẽ imꝑator int̾ior: qr sub maiore
imꝑatore iuiuandꝰ assistit. Freat
irã: cohercet c̃eupiscentiã. Inest tam̃
qd̃ frenet᷑: inẽ. qd̾ coherceat᷑. inest
qd teneat᷑. Qͥd aũ uolebat ille iustus

Expanded text:
ra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pluuã uoluntariã ds̃ hereditatis suȩ
qdlegẽ dedit: & infirmat᷑a. ẽ. uel ipsa
lex. uł ipsa ħeditas. Lex infirmata sic
acipi pot̃. eo qd̾ ñ impleret᷑ iñ qd̾ ipsa infir¬
masit. s qd̾ infirmos fac̃ animando ad¬
penã. nec adiuuando ꝑ gr̃am. Nã &¬

Expanded text:
 voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uultis faciatis. Ex parte lib̾tas: ex parte
ra lib̾tas: qr ñdũ ȩternitas. Habemꝰ eũ
axparce infirmitatẽ: exparte accepimꝰ
lib̾tatẽ. Ꝙ cqͥd peccatũ. ẽ: a nob̾ antea.
delecũ. ẽ. in baptismo. Nunqͥd. qr dele¬
ta ẽ. tota iniqͥtas: nulla remansit in¬
firmitas.: Si ñ remansisset: sine pec¬
cato hic iuiueremꝰ. Qs aũ audeat hoc

Expanded text:
la faciatis. » Ex parte libertas, ex parte ena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ.ẽ. & ex eo qd̾ remansit aliqͥd infir¬
mitatis: audeo dic̾e. Ex qͥ parte ser¬
uimꝰ dõlib̾i sumꝰ: ex qͥ parte seruimꝰ
legi peccati: adhuc serui sumꝰ. Unde
t̾iorẽ hominẽ. Ecce uñ lib̾i: uñ delec.¬
tam᷑ legi dĩ. Lib̾tas eñi delectat.
te delectat. Qnͣidui ñ te delectat.
ad huc scruus facis. Delectat tẽ: & lib̾
es. Noli tim̾e pęnã: s ama iusticiã. N.¬
dũ potes amare iusticiã. time uł pę¬
nã: ut ꝑuenias ad amandã iusticiã.
G iã ille ex parte suꝑiori liberũ se. eẽ.¬
sentiebat: uri dicebat. condelector legi
dĩ scd̾m int̾iorẽ homitiẽ. Delectat me
me ipsa iusticia. Uideo aũ aliã legẽ
inmẽbris meis. Hȩc.ẽ. q̃ remansit in¬
firmitas. Repugnantẽ legi m̃tis meȩ
⁊ captiuantẽ me in lege peccati: quȩ
.ẽ. in mẽbris meis. E& hac parte sen.¬
tit captiuitatẽ: u̾ ñ ẽ. impleta iusti.¬
cia. Hã u̾ c̃delectat᷑ legi dĩ ñ captuiꝰ

Expanded text:
Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, adhuc servi sumus. Unde teriorem hominem. » Ecce unde liberi, inde delectamur lege Dei. Libertas enim delectat. Deus delectat. Quandiu te non delectat, adhuc servus facis; delectet et liber es. Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? vel time poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. Ergo ille jam ex parte superiore liberum se sentiebat, unde dicebat: « Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. » Delectat me me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris meis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus,
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. s qͥ in hac uita susceꝑit gr̾am : &
ne inuanũ suscipiat. bonis oꝑib ege¬
nit. Aliud .ẽ. eñi exire de hoc corꝑe.
qd̾ om̃s hoiẽs dies uitȩ huiꝰ ultimꝰ cogit:
aliud. ẽ. aũ lib̾ari de corꝑe mortis

Expanded text:
uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
cat ⁊ mortis. Qd̾ efũ impossibile gal
logi inqͥ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Hȩc gͦ lex
teo loco q̃ nominata.ẽ: nescio qͥd qͥsi ñ
implet. lex aũ illa sp̃s uitȩ impleuit. q̃r
te de lege peccati ⁊ mortis lib̾auit. Lex
itaq tsta q̃ loco tercio nominata. ẽ: ipsa¬
⁊ lex q̃ data ÷ ppło ꝑ moysen inmonte sy¬
na ipsadr̃ lex factoꝵ. Ipsa minari nouit.
ñ subuenire: iub̾e nouit. ñ uiuare. Ipsa ÷
q̃ dic̃ ñ c̃cupisces. Uñ dic̃ apłs. Concupis¬
centiã nesciebã: nͥ lex dic̾et. ñ c̃cupisces.

Expanded text:
mpossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem. Haec ergo lex tertio loco quae nominata est, nescio quid quasi non implet: lex autem illa spiritus vitae implevit; quia te de lege peccati et mortis liberavit. Lex itaque ista, quae loco tertio nominata est, ipsa Lex quae data est populo per Moysen in monte Sina, ipsa dicitur lex factorum. Ipsa minari novit, non subvenire; jubere novit, non juvare. Ipsa est quae dixit, Non concupisces. Unde dicit Apostolus, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces.
Abbreviated transcription (Latin):
uere libi eritis. ł eniq ita c̃clusit. E
ipse ego mente seruo legi dĩ: carne
aũ legi peccat. Ipse ego inqͥt. N enum
duo simꝰ int̃ nos contrarii. de diu̾sis
pͥncipiĩs uenientes:s ipse ego m̃te
seruio legi dĩ. carne aũ legi peccati:
qͣndiu languor obluctat᷑ saluti. S
si carne seruis legi peccati: fac qd̾ ĩp¬

Expanded text:
vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac qu
Abbreviated transcription (Latin):
s qd̾ in nob̾ habitat peccatũ. Si autẽ
desiđia nulla hab̾emꝰ illicita: nec nos.
nec peccatũ mali aliqͥd oꝑaret᷑ in no¬
b̾. Motũ porro illiciti desiđii. cui ño.
bediendo ñ id nos oꝑam᷑: iõ & nos ag̾e
dicim᷑: qm̃ ñ ẽ. naturȩ̨ uigor alienȩ̨:¬

Expanded text:
sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alien
Abbreviated transcription (Latin):
triũ phando. Ene putetis ꝓpt̃ hoc qͣsi
duas ex du̾sis pͥncipiis. eẽ. naturas.
sic̃ insanunt manichȩs: qd̾ qͣsi tĩsit
caro ex dõ. Falsũ. ẽ. utrũq. E & deo:
s natura humana ista meruit inse-¬

Expanded text:
t: ergo ne putetis propter hoc quasi duas ex diversis principiis esse naturas, sicut insaniunt Manichaei, quod quasi non sit caro ex Deo. Falsum est, utrumque ex Deo est. Sed natura humana istam in se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectioẽ tẽ erit. Dic obsecro apłe.
qͣndo ad huc incarne uiuens inuiis
diĩ ambulabas. habebas peccatũ: an
sine peccõ eras : Audiamꝰ utrũ se ipse
spondet. N onne legistis uͥc̃fiteor dics.
ñ eñi qd̾ uolo facio bonũ s qd̾ nolo ma¬
lũhoc ago : & hoc auduumꝰ. lã itaq
bulabas. si malũ qd̾ nolebas hoc age.¬
bas cũ psalmꝰ sc̃s insonet diõs ñ eni qͥ¬

Expanded text:
fectione tunc erit. Dic, obsecro, Apostole, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas, habebas peccatum, an sine peccato eras? Audiamus utrum se ipse spondet. Nonne legistis ubi confiteor dicens. Non enim quod volo facio bonum, sed quod nolo malum hoc ago. Et hoc audivimus. Jabulabas, si malum quod nolebas hoc agebas; cum Psalmus sanctus insonet dicens, «Non enim q
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m carnẽ ambulare: Carnalib c̃cu
ambulare : Aduiiari spũ inm̃te: &
c̃cupiscentiis carnis ñ obȩdire. Sic g̾
umnplet᷑ in nob̾ lex : implet᷑ in nob̾ ui¬
sticia dĩ. O interĩ implet᷑: pͦ ccupisceri¬
tias tuas ñ eas. Qcqͥd eñi illa c̃cupiscei
ĩ factis. siue uidictis. siue incogitatio¬
nib totũ delecũ. ẽ: sacro baptismate.
Omĩa debita s̃ delcta: una idulgentia.
Restat gͦ cũ carne c̾flictus: qr deleta .ẽ.
iniqͥtas. s manec infirmitas. Qͥ etũ¬

Expanded text:
m carnem ambulare? Carnalibus concambulare? Adjuvari spiritu in mente, et concupiscentiis carnis non obedire. Sic ergo impletur in nobis lex, impletur in nobis justitia Dei. Modo interim impletur, Post concupiscentiain factis, sive in dictis, sive in cogitationibus; totum deletum est sacro Baptismate: omnia debita delevit una indulgentia. Restat ergo cum carne conflictus: quia deleta est iniquitas, sed manet infirmitas. Ine
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ꝑmittit. ut dtu contra te litiges:
donec absorbeant᷑ om̃s cupiditates
male. Ut intelligas inte pęnã tuã:
ui te. ex te ipso. ẽ: flagellũ tuũ. Sit rixa
tua tecũ. Sic uindicat᷑ in rebellẽ adu̾sꝰ
dm̃: ut ipse sͥ sit bellũ: qͥ pacẽ noluit
hab̾e cũ dõ. Item ex positio de eadẽ lectione ex libro

Expanded text:
autem permittit ut diu contra te litiges, donec absorbeantur omnes cupiditates malae? Ut intelligas in te poenam tuam: in te ex teipso est flagellum tuum; sit rixa tua tecum. Sic vindicatur in rebellem adversus Deum, ut ipse sibi sit bellum, qui pacem noluit habere cum Deo. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa curat᷑. Nemo enũ carnẽ suã odio
ht̃: siõ ipse apłs dic̃. & alio loco ait.
git᷑ ipse ego m̃te seruio legi dĩ: carne
aũ legi peccati. Audiant qͥ aures ha¬
bent: gͥ ipse ego. Ego iñte: ego car
neꝰ. s m̃te seriuo legi dĩ: carne autẽ
legi peccati. Qmͦ carne legi peccati :
Iunqͥd c̃cupiscentiȩ consentiendo car¬
be nolebat ⁊ tam̃ habebat᷑. s eis ñ con-¬
sentiendo. m̃te seruiebat legidi itene¬
bat m̃bra ne fierent arma peccati. St̃
gͦ in nob̾ desidia mala. qͥb ñ c̃sentiend
ñ uiuimꝰ male: st̃ in nob̾ c̃cupiscentiȩ
peccatoꝵ. qͥb ñ obȩdiendo ñꝑficimꝰma

Expanded text:
odio habet; sicut ipse Apostolus dicit, et alio loco ait: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Audiant qui aures habent; igitur ipse ego, ego mente, ego carne, sed mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. Quomodo autem carne legi peccati? nunquid concupiscentiae consentiendo care nolebat et tamen habebat; sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male. sunt in nobis concupiscentiae peccat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ. ẽ: qd̾ siqͥs impleu̾it. nullũ ha¬
bebit om̃ino peccatũ. Na hoc idõ eleg̃
tanꝗͣ hȩc. ẽẽt uox legis ab om̃i pecc̃o
ꝓhibentis. qd̾ ait ñ c̾cupisces. Neq eñi
ullũ pecratũ. nͥ ccupiscendo cõmutitur:
inde q̃ hoc p̃cipit bona & laudabilis
ꝓ c̃cupiscentia mala c̃cupiscetitiã bo¬
nãͥ hoc. ẽ. caritatẽ diffutidens in
cordib nr̃is: ꝓfecto illa lex qũauis
bona. aug& ꝓhibendo desid̾iũ malũ:
sic̃ aq̃ impetꝰ. si in eã partẽ ñ cesset
influere uehem̃tior fit obice oppo¬
sitoꝰ cuiꝰ molẽ cũ euicerit maiou cu¬
mulo p̾cipitatꝰ: iolentiꝰ ꝑ prona ꝓ¬
cupiscit᷑ : fit iocundiꝰdũ uetat᷑. & hoc ÷
qd fallit peccatũ ꝑ mandatũ: ⁊ ꝑ illud
occidit cũ accedit etiã p̃uaricatio : qͣ

Expanded text:
habebit omnino peccatum. nam hoc ideo elegit tamquam haec esset uox legis ab omni peccato prohibentis, quod ait: non concupisces; neque enim ullum peccatum nisi concupiscendo committitur. proinde quae hoc praecipit bona et laudabilis pro concupiscentia mala concupiscentiam bonam, hoc est caritatem diffundens in cordibus nostris, profecto illa lex quamuis bona auget prohibendo desiderium malum, sicut aquae impetus, si in eam partem non cesset influere, uehementior fit obice obposito, cuius molem cum euicerit maiore cumulo praecipitatus uiolentius per prona pncupiscitur, fit iocundius, dum uetatur. et hoc est quod fallit peccatum per mandatum et per illud occidit, cum accedit etiam praeuaricatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
constitutoꝵ in ꝑadiso. ñdũ mortis leg
dãpnatũ ut ñ hab̾ent appetitũ carnali
uoluptatis : qͣlẽ nc̃ habent ista corꝑa
q̃ iã eoc mortis ꝓpagine ducta s̃. Neq
enĩ nichil. ẽ. in eis factũ cũ de ligno
ꝓhibito edissent. qͣndoqͥdẽ ds dixe¬
tat: ñ si ełitis morte moriemirii. s. qui
die editis morte moriemoni: ut hoc ip¬
sũ in eis illa faceret dies. qd̾ apłs gemit
dicens. Condelector legi dĩ scđm int̾i.¬
orẽ hominẽ ⁊ uidco autẽ aliã legẽ in
mẽbris meis. repugnantẽ legi m̃tis

Expanded text:
onstitutorum in paradiso nondum mortis lege damnatum, ut non haberent adpetitum carnalis uoluptatis, qualem nunc habent ista corpora, quae iam ex mortis propagine ducta sunt. neque enim nihil est in eis factum, cum de ligno prohibito edissent, quandoquidem deus dixerat non "ei ederitis, morte moriemini", sed: qua die ederitis, morte moriemini, ut hoc ipsum in eis illa faceret dies, quod apostolus gemit dicens: condelector legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei c̃sentientes ad malũ: ut mñ eiꝰ mo¬
tib qͥb repugnantibꝰ resistunt: ñca¬
reant in hac uita. N eos aũ habebĩ
inilla: ubi ab sorbebit᷑ mors inuicto¬
ria ÷ P pt̃ hanc itaq c̾cupiscentiã io¬
tq ipsos. qͥb ita resistit᷑ ut tñ sint

Expanded text:
n ei consentientes ad malum, ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sin
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ inqͥt. mͥ oꝑatũ ÷ mortẽ. Glex
seꝑ bona. ẽ. siue obsit inanib gr̾a
augeat. siue sanos mulceat: ł inde
qd̾ ⁊ occulis sanitas aduidendũ solẽ:
hoc ÷ gr̃a m̃tib ad implendã legem:
⁊ sic̃ oculi sani ñ solis delectatiõe mo¬
riunt᷑ s illis ictib asꝑis radioꝵ quib
reu̾b̾ati. indensiores tenebras pelle
tui & p̃uaricatioĩ : ꝗͣ lex ꝑliterã cum
gr̃a defuit. faciebat. ltaq de illa utrũ
.ẽ. lex posita : q ñ opꝰ ht̃ ipsa terrente
littera. quẽ delectat ipsa uisticia. De¬
inde subiungit causa: cur ita sit. Sci¬
mꝰ eñ inqͥt qr lex sp̃italis. ẽ. ego autẽ
carnalis sũ: inqͦ satis ostendit᷑ ñ pos¬
sp̃italẽ surgit affectũ. tantomagis eã
implet. qͣtitomagis ea delectat᷑. iã ñ
ne uegetatꝰ. qr p̃ceptũ dñi lucidũ il¬

Expanded text:
bonum, inquit. mihi operatum est mortem. ergo lex semper bona est, siue obsit inanibus gratia, ceat, siuquod est oculis sanitas ad videndum solem, hoc est gratia mentibus ad implendam legem. Et sicut oculi sani non solis delectationi moriuntur, sed illis ictibus asperis radiorum, quibus reverberati in densiores tenebras pellebtui et praevaricationi, quam lex per litteram, cum gratia defuit, faciebat. Itaque de illa utrumqnon est posita ; quia non opus habet terrente littera, quem delectat ipsa justitia. inde subjungit causam, cur ita sit: Scimus enim, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum. In quo satis ostendit non posspiritualem surgit affectum, tanto eam magis implet; quia tanto magis ea delectatur, jam non ne vegetatus: quia praeceptum Domini lucidum
Abbreviated transcription (Latin):
liũ sitũ insimilitudinẽ carnis peccati.
id ÷ ut. ẽẽt caro: uera caro. Q uñ si¬
militudo carnis peccati: Quia de
peccato mors. ẽ. utq in om̃i carne
peccati. de qua dic̃ apłs: ut euacuet᷑
corpꝰ peccati. Quia gͦ mors inom̃i car¬
ne peccati. s utrũq ibi .ẽ. ⁊ mors

Expanded text:
 in similitudinem carnis peccati? Id est, ut esset caro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur corpus peccati . Quia ergo mors est in omni carne peccati: sed utrumque ibi est, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
cessit litt̾ę sp̃s ut inciꝑet impleri uisti¬
cia legis: q̃ ñ impleta. teos etiã p̃uari¬
catioẽ faciebat. Neq eiũ alia lex. ẽ.
scã.⁊ iusta ⁊ bona & alia ꝑ quã pec¬
catũ mortẽ oꝑdt᷑. cui mori nos oporta.
ut simꝰ altiꝰ qui ex mortuis resurreã :
s eadẽ ipsa ẽ. Ecce seq̃re legẽ. S pec¬
catũ inqͥt ut appareat peccatũ ꝑbo

Expanded text:
cessit litterae spiritus, ut inciperet inpleri iustitia legis. quae non inpleta reos etiam praeuaricatione faciebat. neque enim alia lex est sancta et iusta et bona, et alia, per quam peccatum mortem operatur, cui mori nos oportet, ut simus alterius, qui ex mortuis resurrexit, sed eadem ipsa est. ecce, sequere, lege. sed peccatum, inq
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃s. Scio qr ñ habitat inme: hoc .ẽ.
incarne mea. bonũ. Uelle eñi adiacae
botu.ẽ. ut nec ipsa c̃cupiscentia pec¬
cati sit inhoĩe: cui qͥdẽ qndo bene uiui¬
t᷑ ñ c̃sentit uoluntas. Uerunt̃n ñ ꝑfic̃
bonũ: qr inẽ.ad huc cc̃upiscentia. ciii
repugnat uoluntas. Cuiꝰ c̃cupiscentiȩ
reatꝰ inbaptismate soluit᷑: s infirmi¬
tas pmanet: cui donec sanet᷑ oĩs fide¬
lis qͥ bene ꝓfic̃ studiofissime reluctat.

Expanded text:
 hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾ sꝰ reatꝰ sacͣm̃to baptismatis. ẽ.
solutꝰ: cũ oĩb q̃ illi obedientes fecimꝰ:
diximꝰ: cogitauimꝰ. Nec nob̾ deincepᷤ
citis nullis unquã obȩdientiã p̃beremꝰ :
siue opatiõe. siue locutiõe. siue taci¬
ta assensiõe. donec etiã ipse sanaetur.

Expanded text:
universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps citis nullis unquam obedientiam praeberemus, sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione; donec etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ fuerat id ⁊ occultatũ: cũ mor¬
talesnati sine mandato legis hoĩes
uiu̾ent. sequentes c̃c̃upiscentias car-¬
nis sine ulla cognitioẽ: qr sine ulla
cohibitioe. Sͦ ego inqͥt uiuebã aliqͣn¬
dasine lege. Unde manifestat ñ ex
minis se loqͥ. Inuentũ ẽ. gͦ inqͥt mͥ¬
mandatũ qd̃ erat aduitã: Hoc . ẽẽ. ad

Expanded text:
mortuum fuerat, id est, occultatum cum mortales nati sine mandato legis homines non viverent sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognitione, quia sine ulla cohibitione: ergo, ego, inquit, vivebam aliquando sine lege, unde manifestat, non eminis se loqui. Et inventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam datum, hoc esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ ibi dic̃ ñ sͥ adiac̾e fac̾e bonũ.
s ꝑfic̾e : neq hic dic̃. c̃cupiscentias car¬
nis ne habueritis: s ne ꝑfeceritis. fi.¬
unt itaq in nob̾ c̾cupiscentiȩ malȩ qͣn.¬
do id qd̾ ñlic&̾ lib&: s ñ ꝑficiunt᷑. cũ le.¬
gi dĩ m̃te seruiente libidines c̃tinen.¬
tur. & bonũ fit cũ id qd̾ male lib&.uĩ.¬
tente bona delectatione ñ fit:. si boni
ꝑfectio ñ implet᷑: qͣnͣdiu legi peccati
carne seruiente libido illicit. & quã.¬
ut contineret᷑. nͥ moueret᷑. Erit qͣndo¬
q eciã ꝑfectio boni : qͣndoq c̃sũptio ma¬
li. Illud sũmũ. hoc erit nullũ. Qd si in
ista mortalitate sꝑandũ putamꝰ. falli.¬
m᷑. Tunc eñi erit qͣndo mors ñ erit:
⁊ ibi erit. uͥ uita ȩt̃na erit. In illo enĩ
scło. ⁊ utullo regno erit bonũ sũmĩtã
malũnullũ: qnͣdo erit. ⁊ uͥerit sapien¬
tiȩ amor sũmꝰ: c̃tinentiȩ labor nullꝰ.¬
ent᷑ : qnͣdo ita sp̃u caro c̃senserit.: ut

Expanded text:
neque enim ibi dicit, non sibi adjacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit, concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceretis. Fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, qiuntur, cum legi Dei mente serviente, libidines continentur; et bonum fit cum id quod male libet, vincente bona delectatione, non fit; sed boni perfectio non impletur, quandiu legi peccati carne serviente libido illicit, et, quamut contineretur, nisi moveretur. Erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud summum, hoc erit nullum. Quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullentur, quando ita spiritui caro consenserit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ñ cognoui.nͥ ꝑlegẽ. Nã cc̃upiscent¬
ã nesciebã: nͥ lex dic̾et. ñ c̃cupisces. Hic
rursꝰ mouet. Si leax ñ. ẽ. peccatũ. s insi¬
niuatrix peccati: nichilominꝰ his u̾bis
rep̃hendit᷑. Quare intelligit᷑ legẽ ad
hoc datãeeñ ut peccatũ inserereret᷑.
neq ut extirparet᷑ ͥ s tantũ ut demon¬
straret᷑. qd anim̃a humanã qͥsi de inno¬
centia securã ipsa demonstratiõe pec̃¬
reã fac̾et: ut qi peccatũ siue grã dĩ uinqi
ñ posset ipsa reatꝰ sollicitudine ad ꝑcipien¬
dã grãm conu̾teret᷑. Itaq ñ ait. pec¬
catũ ñ feci nͥ ꝑ legẽ ͥ s peccatũ ñ cog¬
tiã ꝑlegẽ Ñ uisitã. s demonstratã.
sequens aũ erat. ut qm̃ rĩdũ accepta
gra. c̃cupiscentiae resist ñ pot̾at. au¬
get᷑ etia÷ qr maiores uires ht̃ c̃cupi¬
centia crimine p̃uaricatioĩs adiunc¬
to. cũ etiã contͣ lagẽ fac̾: ꝗͣ si nulla
lege ꝓhib̾etur. Consequent᷑ itaq sub¬

Expanded text:
ntiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. 2. Hic rursus movet, Si lex non est peccatum, sed insinuatrix peccati, nihilominus his verbis reprehenditur. Quare intelligendum est, legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, neque ut exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur, quo animam humanam quasi de innocentia securam ipsa peccati demonstratione ream faceret: ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non posset, ipsa reatus sollicitudine ad percipiendam gratiam converteretur. Itaque non ait, Peccatum non feci, nisi per legem; sed, Peccatum non cogtiam per legem non insitam, sed demonstratam. 3. Consequens autem erat ut quoniam nondum accepta gratia concupiscentiae resisti non poterat, augeretur etiam; quia majores vires habet concupiscentia crimine praevaricationis adjuncto, cum etiam contra legem facit, quam si nulla lege prohiberetur. Consequenter itaque sub
Abbreviated transcription (Latin):
sit contͣ mandatũ. ut ñ solũ peccatũ
fiat. qd̃ etiã ante mandatũ fiebat : s
hoc habundantiꝰ & ꝑrutiosiꝰ. ut iã a
saente ⁊ p̃uaricante peccet᷑. Peccatũ
eni inqͥt occasione accepta ꝑ mandatũ:
fefellit me: ⁊ꝑ illud occidit. Peccatũ
ñ legitune utens lege. ex ꝓhibitione¬
plures atq maiores pęnarũ amari¬
tuidines sequunt᷑. Quia gͦ ab homi¬
nib ñdũ spiritalẽ grãm c̃sequentib
suauiꝰ admittit᷑ qd̾ uetatͤ. fallit pec

Expanded text:
eccatum fiat, quod etiam ante mandatum fiebat, sed hoc abundantius et perniciosius, ut jam a sciente et praevaricante peccetur. 5. Peccatum enim, inquit, occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Peccatum non legitime utens lege, ex plures atque majores poenarum amaritudines sequuntur. Quia ergo ab hominibus nondum spiritalem gratiam consequentibus suavius admittitur quod vetatur, fallit pe
Abbreviated transcription (Latin):
seruio legi dĩ ñ c̃setitiendoꝰ carne
aũ legi peccat c̃cupiscendo : & m̃te
logi dĩ. ⁊ carne legi peccatił ⁊ hac de¬
lector. ⁊ ibi c̃cupisco: s ñ uincor.
itislat. insidiat᷑ pulsat. trahere co¬
Nat᷑. Mliser ego hõ:ͥ qͥs me lib̾abit de
corꝑe mortis huiꝰ: Uolo sẽꝑ uinc̾e:¬

Expanded text:
i, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vince
Abbreviated transcription (Latin):
qr dĩ. ẽ. creatura ñpot̃: s prudentia
qͥmͦ si dic̾e̾s: claudicatio recte ambri
nẽ : ⁊ uideb̾ rectã ambulationẽ: s qn¬
diu claudicatio. ẽ. ñ pot̃. Sic qnͣdumi
dentia carnis. ẽ: ñ pot̾. Nonsit pruden¬
tia carnis inunica in dm̃. nolisic accipt
qͣsi iniica ista possit ledere dm̃. Re¬
sistendo inimica. ẽ: ñ nocendo. Iiliaũ
nocet. inqͦ. ẽ. Prudentia carnis qr ua¬

Expanded text:
 natura, non potest, sed prudentia quomodo si diceres: Claudicatio rectae ambulnem, et videbis rectam ambulationem. Quandiu claudicatio est, non potest, sic quandiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudentia carnis inimica in Deum, noli sic accipere quasi inimica ista possit laedere Deum, resistendo inimica est, non nocendo; illi autem nocet in quo est prudentia carnis.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cẽpnebant. s dolores qͦq patientissi¬
me ꝑferebant: Placuer᷑ s incarne
ñ suer̃. P ortabant carnẽ: ñ portaban¬
t᷑a carne. lã eñ para litico dictũ erat:
tolle grabatũ tuũ. Qui gͦ incartie st̃
quẽadmodũ dixi quẽ adinodũ exposui.

Expanded text:
contemnebant, sed dolores quoque patientissime perferebant? Placuerunt, sed in carne non fuerunt. Portabant carnem, non portabantur a carne. Jam enim paralytico dictum erat, Tolle grabatum tuum . Qui ergo in carne sunt, quemadmodum dixi, quemadmodum jam exposui,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. De hac aũ bona c̃cupiscentia. qua
c̃cupiscit sp̃s adu̾sꝰ carnẽ. q̃re uͥ scriptũ
sit:⁊ inuenies. Concupiscentia itaq sa¬
pientiȩ : deduc̃ ad regnũ. Q multa alia
reppiunt᷑ bonȩ c̃cupiscentiȩ testimo¬
nia. s hoc sane unt̾.ẽ. qd̾ ñ tacet᷑ qd̾ c̃cu¬
piscat᷑: qͣndo hona cõmemorat᷑ c̃cupiᷤᷤ

Expanded text:
. De hac autem bona concupiscentia qua concupiscit spiritus adversus carnem, quaere ubi scriptum sit; et invenies, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum» : et multa alia reperiuntur bonae concupiscentiae testimonia. Sed hoc sane interest, quod non tacetur quid concupiscatur, quand
Abbreviated transcription (Latin):
aliã legẽ inmẽbris meis. repugnantẽ
legi m̃tis meȩ ⁊ captiuantẽ me inlege
peccati. q̃ ÷ in mẽbris meis: S me di¬
cebat: ex carne. ñ ex m̃te. Ubi ẽ. gͦ illa
lex si nulla c̃dep̾natio.ẽ. his qͥ s̃ inxp̾o¬

Expanded text:
membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati quae est in membris meis ? Sed me dicebat ex carne, non ex mente. Ubi ergo illa lex, si nulla condemnatio est his qui sun
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ : Intendat caritas urã magnũ altũ¬
q myst̾iũ. Felices eritis. si in tellectũdi¬
lexerits: ad dilectũ ꝑueneritis:. Prsus
xp̃s dñs nr̃ iħs saluator nr̃. redẽptor
nĩ: peccatũ factus. ẽ ut nos. ẽẽmus uis¬
ticia dĩ in ipso. Qmͦ: Audite legẽ.: qͥ
uł audiant. Inlege peccata uocaban¬
tͣ etiã sacrifitia qͣ ꝓpeccatis offereban.¬
tͣ. Habes cũ uictima ꝓ peccato addu.¬
c̾et᷑: dic̃ lex. Ponant᷑ manꝰsuas sac̃do¬
tes suꝑ peccatũ: id ÷ suꝑ uictimã ꝓpec¬
& tradidit sem& ipsũ ꝓ nob̾ oblatio.¬
nẽ ⁊ hostiã dõ in. odorẽ suauitatis:
Ecce: de qͦ peccato dãpnauit peccatũ.
De sacrificio qd̾ fatus. ẽ. ꝓpeccatis . in
lex illa altera lex litt̾ȩ. lex iubens. bona
c̃e ceꝑã tͥ ostendat peccatũ: alia tollat.
stendat peccatũ lex litt̾e: tollat peccatũ

Expanded text:
est? Intendat Charitas vestra magnum altumque mysterium. Felices eritis, si intellectum dilexeritis, et ad dilectum perveneritis. Prorss Salvator noster, Redemptor noster peccatum factus est, ut nos essemus justitia Dei in ipso. Quomodo? Audite Legem. Qui vel audiant. In Lege peccata vocabantur etiam sacrificia, quae pro peccatis offerebantur. Habes, cum victima pro peccato adduceretur, dicit Lex, Ponant manus suas sacerdotes super peccatum ; id est, super victimam pro pecet tradidit semetipsum pro vobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Ecce de quo peccato damnavit peccatum: de sacrificio quod factus est pro peccatis, indet mortis. Quia lex illa altera, lex litterae, lex jubens, bona cere coeperam, tibi ostendat peccatum, alia tollat: ostendat peccatum lex litterae, tollat peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
didit: Nos ipsi qͥ consensimꝰ seduc¬
tori. U end̾e nos potuimꝰ: redune
nos ñ possumꝰ Uendidimꝰ nos cotisen¬
sioẽ pecc̃i: redimim̃ infide iusticiȩ.
Sanigus eñĩ uinocens datꝰ. ẽ ꝓnob̾. it

Expanded text:
didit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis en
Abbreviated transcription (Latin):
eñi peccati noĩe appellat. uñ oriunt᷑
cuncta peccã: id ÷ ex carnali c̃cupiscen¬
tia. Qcqͥd eñi. ẽ. peccatoꝵ indictis. in
illicita delectatioẽ. Hiuc gͦ illicitȩ de¬
lectatioĩ si resistamꝰ.ͥ si ñ c̃sertiamꝰ. si ñ¬

Expanded text:
lat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in illicita delectatione. Huic ergo illicitae delectationi si resistamus, si non consentiamus, si
Abbreviated transcription (Latin):
mortua legi. id÷ peccõ. qd̾ legis phibi.¬
tioẽ fit habundantiꝰ: cũ lex sine gr̃a
iubet ñ uiuat. Tali gͦ legi mortua.
ut sit altiꝰ qͥ ex mortuis resurrexit.
discernit ista sine legis inuria: ne
sacrilegiũ cõmitat in eiꝰ auctorem.¬

Expanded text:
legi, id est peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria, ne sacrilegium committat in eius auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ gͦ itiuotis cr̃is. in uoluntate nt̃a.
in oꝑatioẽ nr̃a. qndo dicimꝰ ne nos
inferas intẽptationẽ. s lib̾a nos a
malo. hoc utiq cupimꝰͥ ut nec ipsa
mala desidia existant de carne
ualemꝰ. Ppt̃ hoc ait. ꝑfic̾e aũ bonũ
ñ inuenio. fac̾e inqͥt inuenio: ñ c̃¬
sentire malo desid̾io. ꝑfic̾e ñ inue-¬
nio. ñ hab̾e malũ desid̾iũ. Restat
gͦ in hac pugna. ut m̃te ñ c̃sentiente
mał c̃cupiscentũs. seruias legi di: car¬
ne aũ c̃cupiscente. s te ñ seruiente:
seruis legi peccati. Agit caro desid̾ia
sua: age tu tua. N oppͥmunt᷑ ñ extingur¬
tu ᷑ a te desid̾ia eiꝰ⁊ ñ extinguat tua. ut
incertamine labores : ñ uictꝰ trabaris.

Expanded text:
tris, in voluntate nostra, in oratione nostra, qua dicimus: « Ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo ; » hoc utique cupimus, ut nec ipsa mala desideria existant de carne valemus. Propter hoc ait: Perficere autem bonum non invenio. Facere quid invenio? Non consentire malo desiderio. Perficere non invenio: non habere malum desiderium. Restat ergo in hac pugna, ut mente non consentiente malis concupiscentiis, servias legi Dei; carne autem concupiscente, sed te non consentiente, servias legi peccati. Agit caro desideria sua, age et tu tua. Non opprimuntur, non exstinguuntur a te desideria ejus; non exstinguat tua: ut in certamine labores, non victus traharis.
Abbreviated transcription (Latin):
carne: ꝓ c̃cordia laborat. Sp̃s ideo
laborat. ut caro cũ illo c̃cordoe: quẽ¬
ad modũ si in una domo. litẽ int̃ se
habeat uir ⁊ uocor. Ad hoc debae
laborare uir: ut domet uxxorẽ. Domata
uxor. sub iuget᷑ uiro. subiugata uxore
ligendas. ipsas leges. Intuemini eas &
discerite. Satis uob̾ necessaria.ẽ: ista dis.¬
cretio. Lex inqͥt sp̃s tutȩ. Ecce unalex.
Lib̾auit te alege pecrati ⁊ mortis. Ecce
altera lex. Q seqr̃. Qd̃ etiã impossibile
erat legi: in qͦ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. Eccr
tercia lex.Inqͥramꝰ. ⁊ dño adiuuante¬
iudeamꝰ: de lege illa bona qͥd dix̃. Lex
sp̃s uite. lib̾auit te a lege peccati ⁊ mor¬
tis. Istã ñ dix̃ inualidã fuusse: ad effici
te.: ab ista lege mala. Lex enĩ malaq̃::
Uideo aliã legẽ inmẽbris ineis. repugnan¬
tẽ legi m̃tis meȩ. ⁊ captiuantẽ me ui
lege peccati ꝗ̃ ẽ. in mẽbris meis. Quare

Expanded text:
carne, pro concordia laborat; spiritus ideo laborat, ut caro cum illo concordet. Quemadmodum si in una domo litem inter se habeant vir et uxor; ad hoc debet laborare vir, ut domet uxorem. Domata uxor subjugetur viro; subjugata uxore is intelligendas ipsas leges. Intuemini eas, et discernite: satis vobis necessaria est ista discretio. Lex, inquit, spiritus vitae, ecce una lex: liberavit te a lege peccati et mortis, ecce altera lex. Et sequitur: Quod enim impossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, ecce tertia lex.illa bona quid dixit? Lex spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis. Istam non dixit invalidam fuisse ad efficiente ab ista lege mala. Lex enim mala quae est? Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in le
Abbreviated transcription (Latin):
Neñi ignorat᷑ ab eis qͥbꝰ cs̃cripta. ẽ. Sed
qͣm intantũ nota. ẽ. in qͣntũ scripta
legit᷑. ñ in qͣntũ dilecta ꝑficit᷑. nichil
÷ aliud talib nͥ littera: q̃ litt̾añ ÷ adiutͥr le¬
gentiũͥ s testis peccantiũ. Ab eiꝰ gͦ dãp
tellectui ꝑ iusticiã copulati. Lude. ẽ.
uillud. Littera occidit: sp̃s aũ uuusicat.¬

Expanded text:
ta est: sed quoniam in tantum nota est, in quantum scripta legitur, non in quantum dilecta perficitur, nihil est aliud talibus nisi littera; quae littera non est adjutrix legentium, sed testis peccantium. Ab ejus ergo datellectui per justitiam copulati. Inde est et illud, Littera occidit, spiritus aut
Abbreviated transcription (Latin):
morte terrebar: qr ñ apparebat cũ
lex ñ. ẽẽt. Adueniente aũ mandato
peccatũ reuiã: hoc. ẽ. apparuit. E go
aũ mortuꝰ sũ id ÷ mortuũ me . eẽ. cõs¬
noui ⁊ił qͥa reatꝰ p̃uaricatiois certũ mor¬
tis supplicũ cõminabat᷑. Sane qd̾ ait pec

Expanded text:
morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem mortuus sum: id est, mortuum me esse cognovi; vel quia reatus praevaricationis certum mortis supplic
Abbreviated transcription (Latin):
originale peccatũ ÷ ecce uñ nemo sine
pecc̃o nascit᷑ : ecce ꝓpt̾ qd̾ dñs ñ sic cc̃ip
uoluit quẽ uirgo c̃cep̃: soluit illud qͥ ue¬
nit sine illoͥ soluit illudqͥnuenit exillo.
Unde unꝰ uinꝰ: Unꝰ ad mortẽ. unꝰ ad
uitã. Homo pͥmꝰ admortẽ. hõ scd̃s ad
uitã. S qͣre ad mortẽ ille hõ Quia

Expanded text:
 sine peccato. Ecce propter quod Dominus non sic concipi voluit, quem virgo concepit. Solvit illud, qui venit sine illo: solvit illud, qui non venit ex illo. Unde unus et unus: unus ad mortem, unus ad vitam. Homo primus ad mortem, homo secundus ad vitam. Sed quare ad mortem il
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. Sic lib̾ab̾is de corpe mortis huꝰ
ñ corpꝰ ñ habendo: uel alterũ habendo:
s ñ ulteriꝰ moristdo. Si etũ ñ adderet
mortis huiꝰ. & dic̾et qͥs me lib̾abit a
corꝑe. forte suggeret᷑ error cogitatioĩ
ds̃. eẽ. cũ corꝑe : De corꝑe inqͥt mortis
huiꝰ. Mlortẽ tolle: ⁊ bonũ ẽ. corpꝰ. De

Expanded text:
aberis de corpore mortis hujus, non corpus non habendo, vel alterum habendo; sed non ulterius moriendo. Si enim non adderet, mortis hujus, et diceret, Quis me liberabit de corpore? forte suggereretur error cogitationi nos esse cum corpore? De corpore, inquit, mortis hujus. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
bat apłm ad fornicationẽ ⁊ ad ulteria :¬
bsit. Non ascendant tales cogitationes:
incor nr̃m. Luctabat᷑. s ñ subiugaba¬
t . S qi uolebat nec hoc hab̾e qd̾ contra
luctaret᷑: idõ dicebat. ñ qd̾ uolo ago.
Ccupisce nolo &e c̃cupisco. Agͦ qđ uolo

Expanded text:
atum ad fornicationem et adulteria? Absit. Non ascendant tales cogitationes in cor nostrum. Luctabatur, non subjugabatur. Sed quia nolebat nec hoc habere contra quod luctaretur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, et concupisco. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc lex: qu̾do c̃tẽpta ⁊ tͣnsgressa. ẽ. pͥ.¬
ma lex. Quȩ .ẽ. pͥmalea : Quã in ꝑa¬
diso accep̃ pͥmꝰ. hõ. Nonne riudi eran
⁊ ñ c̃fundebant᷑. Quare nudi erant
in mẽbris. repugnans legi m̃tus. Fecit
hõ fac̾tũ puniendũ: & inuenit motũ
pudendũ. M anducauer̃ contͣ intdie¬
ꝑadiso. clausis uel cecis oculis oberralmͥ
bsit. Nã unde adã nomina posuit
uolatilib & bestiis quando ad eũ cunc.¬
ta animalia ad ducta se qͥb noruna
imponebat: si ñ uidebat: Deuide die¬
tũ. ẽ. Uidit mnulier lignũ qr plac&
oculis aduidendũ. Goculos aꝑtos
habebant. ⁊ nudierant. & ñ c̾funde

Expanded text:
 lex, quando contempta et transgressa est prima lex. Quae est prima lex? Quam in paradiso accepit homo. Nonne nudi erant, et non confundebantur? Quare nudi erant, in membris repugnans legi mentis? Fecit homo factum puniendum, et invenit motum pudendum. Manducaverparadiso clausis vel caecis oculis oberrabant? Absit. Nam Adam unde nomina imposuit volatilibus et bestiis, quando ad eum cuncta animalia adducta sunt ? Quibus nomina imponebat, si non videbat? Deinde dictum est, Vidit mulier lignum, quia placeret oculis ad videndum. Ergo oculos apertos ha
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalitatẽ. Cũ aũ corruptibile hoc
induerit incorruptionẽ: ⁊ mortale h
induerit ĩ mortalitatẽ. Ubi. ẽ. uox
triũphi: Tunc fiet sermo qͥscriptus. ẽ.
bsorta. ẽ. mors inuictoria. Dicant tri¬
ũphantes uͥ. ẽ. mors c̃tentio tua. dice¬
erit longe. Nenĩ tantũ remanet sđo:

Expanded text:
 corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem: ibi est vox triumphi: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Dicant triumphantes: Ubi est, mors, contentio tua . Diceerit longe. Non enim tantum remanet de saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ñ fec̃: nec uiuentꝰ.ẽ. dolus inore
eiꝰ. Nullũ ꝓrsꝰ: nec trahendo: nec ad¬
dendo: nullũ peccatũ habuit: nec ori¬
ginis. nec ꝓpͥȩ iniqͥtatis originẽ uirgo
demonstrat. Conu̾satio uͦ eiꝰ scã. satis
ostendit nichil eũ fecisse: uñ dignus

Expanded text:
catum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Nullum prorsus, nec trahendo, nec addendo: nullum peccatum habuit, nec originis, nec propriae iniquitatis. Originem virgo demonstrat; conversatio vero ejus sancta satis ostendit nihil eum fe
Abbreviated transcription (Latin):
płi uerba s̃. Uidete. & attendite. Itaq
malũ p̃uaricari. rẽ malã. It uͦ malũ ẽ.
eã p̃uaricari: gͦ bota. ẽ. Qd tã bonũ:
ꝙͣ ñ ccupisces : Lex gͦ scã :i mandatũ
inculcat: Quasi contͣ calũpniatores
damat. Qd dicis manicheȩ: Lex q̃
data.ẽ. ꝑ moy scñ mala . ẽ: Mala ẽ.
dict̃. Oportenta. õ frontẽ. Tudixisti
semel mala. Audi apłm dicentẽ. Lea
nĩ. Iaces aliqndo: Qd gͦ bonũ ÷ inqͥt¬

Expanded text:
Itaquemalum praevaricari rem malam. Quia vero malum est eam praevaricari, ergo bona est. Quid tam bonum, quam Non concupisces? Lex ergo sancta, et mandatum inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex bonum. Taces aliquando? Quod ergo bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpauit corpus ei cui deerat. maiorẽ ho¬
norẽ dans. ut ñ eẽnt scissure in corpore.
Inlictaisitaqi & tẽꝑantiȩ legib ñ subiec¬
tus. mẽbrorũ illorũ usus ẽ turpis ñ ipsa
mẽbra. Que ñ solũ in excellent integri¬
tate celibes ⁊ uirgines seruant s ips con¬
uigat sc̃ patres ac matres sic cis genera¬
tion tantũmꝰ consulentes utebantur.
ut ile naturalis motus aullomͦ turpis
cẽc qui ñ libidini s rationi seriur&.¬

Expanded text:
erauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in cinlicitus itaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et uirgines seruant, sed ipsi coniugati sancti patres ac matres sic eis generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seru
Abbreviated transcription (Latin):
dixit mẽbra quȩ incͣorpore cui caput est.
Ipse clariora & eminentiora &e p̃cipua di¬
ligebat. De quo corpore apłs loquens a de
nro corpre similitadinẽ aohibensate. Ant
totiscerpiis oculuis ub auoitui. Si totũ auoi¬

Expanded text:
dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditu
Abbreviated transcription (Latin):
niscar Apłe cũ de spũalib diuersis mu¬
nerib & tam̃ adunitatẽ consonis. rem plane
magram & diunã et abditam nos docer&.
de ista ipsa carne nr̃a similititoinẽ dedit.
cuus arcificẽ dm̃ cũ hȩc loquerecur om̃ino

Expanded text:
s cum de spiritalibus diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cuius artificem deum, cum haec loqueretur, omnino
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ eicio. Solent quippe uti ita loqui
scripturȩ. Int̾fecerunt ingladio id: gladio.
Succenderunt inign to÷ ign. Et accep̃
iħs cultros petrinos inquib circũ cidõe filios
potestatem illud attendat quot dictũ adr̃o
legitur. Sp̃s ub uult spirat. Illud uͦ quod
apłs ait. Om̃iaautẽ hȩc oꝑatur unus atq
idẽ sp̃s. uerendum ne quisquã arbitretur
quod ea ñ operetur pat̃ ⁊ filus. cũmeis oꝑi¬
bus commemorauerit ⁊ donationes curati¬
onũ. & oꝑationes uirtutũ. ubi est utiq ex
pulsio demoniorũ. Cũ uͦ adiungit ⁊ dicit
dundens ꝓpria unicuiq ꝓut iuilt. nonne
manifestat etiã spĩ sc̃i potestatẽ:. S a pa¬
tre & filio plane indiuiduã. Ergo hȩc
ita dicuntur. ut tam̃ in separabilis intelli¬
gatur oꝑatio trinitatis. Ita ut cũ oꝑatio
patris dr̃. ñ eã sine filio & spũ scõ intelli¬
gatur oꝑari. Et cũ oꝑatio filii. ñ sine pa

Expanded text:
Spiritu sancto ejicio. Solent quippe ita loqui Scripturae, Interfecerunt in gladio: id est, gladio. Succenderunt in igni : id est, igni. Et accepit Jesus cultros petrinos, in quibus circumcideret filios potestatem, illud attendant quod dictum a Domino legitur: Spiritus ubi vult spirat . Illud vero quod Apostolus ait, Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus; verendum est ne quisquam arbitretur, quod ea non operetur Pater et Filius, cum in eis operibus commemoraverit et donationes curationum, et operationes virtutum, ubi est utique et expulsio daemoniorum. Cum vero adjungit et dicit, Dividens propria unicuique prout vult ; nonne manifestat etiam sancti Spiritus potestatem, sed a Patre et Filio plane individuam? Si ergo haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilis intelligatur operatio Trinitatis; ita ut cum operatio Patris dicitur, non eam sine Filio et Spiritu sancto intelligatur operari; et cum operatio Filii, non sine Pa
Abbreviated transcription (Latin):
quib datur. Apuo se autẽ ds̃ ẽ. & nemins
detur: quia ds̃ erat patri & filio coȩc̃nus an¬
teqũa cuiq iamdaretur. Nec quia illi dant
tpse datur. toeominor. ẽ. illis. Ita eñĩ datus
sicut dĩ donum. ut etiam se ipsũ doc sicut
ds̃. N on eñi dicipotest ñ. eẽ. suȩ potestatis
de quo dictũ ẽ. Sp̃s ubi uult spirat. Et e
aput apłm quod supra iam commemorau.
Om̃ia autẽ hȩc oꝑatur unus atq idẽ sp̃s.
diuiders ꝓpria unicuiq ꝓut uult. Non ẽ.
illic conditio dat & dominatio dantiũ.
s concortiadat o tantium orte¬

Expanded text:
datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini datur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant et ipse datur, et ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum; ut etiam seipsum dat sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi vultm quod iam supra commemoraui: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. non est illis condicio dati et dominatio dantium, sed concordia. dati et dantium
Abbreviated transcription (Latin):
quillusagit. ac sine uexatione aliqua cor.¬
poris. assũpto humano sp̃u. dicit quod pot̃.
Quanoo etiam uera dicit & utilia p̃dicat.
transfigurat se sicut scriptũ ẽ uelut angłim
lucis. Ad hoc ut cum illi in manifestis bonis
creditũ fuerit seducat ad sua. Hunc discer¬
m ñ arbitrornis dono illo de quoait apłs.¬
cum de diuersis dĩ munerib loqueretur.
alt duudicio spũũ. Non em̃ magnũ ẽ tunc
eum dinoscere cũ ad aliqua ꝑuenerit uł ꝑ¬
duxerit. quȩ sunt contra bonos mores. uel
regłam fide. Tunc em amultis discernitur.
Illo autẽ donoimpso primordio quomultis
adhtc bonus apparae. Continuo oiuidicat᷑

Expanded text:
quillus agit, ac sine aliqua vexatione corporis assumpto humano spiritu dicit quod potest; quando etiam vera dicit, et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est, velut angelum lucis , ad hoc ut cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. Hunc discerni non arbitror, nisi dono illo de quo ait Apcum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
ao quãque rẽ facientã istis uocib pot̾ĩt apatte.¬
potit Paucorũ autẽ cura ꝓ uod̾ non
mando. sinite ut ꝓbetur uobis utrũ &
quod ao nos ꝑtin&. Impleamus agendo.
mus carissimi idõ oportere. ut uoluntas
accipiatur a uob̾. consiliũ implendȩ uo-¬
liuitatis ur̃e expectetur a nob̾ ut mẽbra
xp̃ discoroent. Impleant om̃ia quȩ u¬
illius corpore sunt officia sua. Faciat oculus
in sublim locatus. quod ad oculum ꝑtin&e.Ex
pes qd̾ ad pedẽ. Ut ñ sint scissurȩ incorpo¬

Expanded text:
rem faciendam istis vocibus poterit apparere: paucorum autem cura pro vobis, non mando; sinite ut probetur vobis, utrum et quod ad nos pertinet, impleamus agendo. mus, charissimi, ideo oportere, ut voluntas accipiatur a vobis; consilium implendae voluntatis vestrae exspectetur a nobis. Ut membra Christi non discordent, impleant omnia quae illius corpore sunt, officia sua: faciat oculus in sublimi locatus quod ad oculum pertinet; pes, quod ad pedem; ut non sint scissurae in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e naturȩ. S uidete quid dicat apłs.
cũ ex ipsa mẽbraorum corporis nr̃i unitate
atq compage. caritatẽ ꝑsuad& ȩccłiȩ.
Alultonragis inquit. quȩ uidentur meni¬
bracorporis infirmiora. eẽ. necessaria st̃.
Et quȩ utoentur uiliora. eẽ. corporis. his

Expanded text:
cata sunt. sed uidete, quid dicat apostolus, cum ex ipsa membrorum corporis nostri unitate atque conpage caritatem persuadet ecclesiae. multo magis, inquit, quae uidentur membra corporis infirmiora esse, necessaria sunt; et quae uidentur uiliora esse cor
Abbreviated transcription (Latin):
Siautẽ ulla ñ dico stoes xp̃iana ut credatis
apło s ullus sensris humanus inuobis. ẽ. ut
manifesta cernatis unusquisq insema ipso
sta uto eat atq consicłae. Qũauera quã certa
suit. Quãin paruo magna &e in extremo
quã bona. quando quidẽ ista mlaude ponit
poris nr̃i quȩ siccõm̃tat sic lautat apłs qͥs¬
quis artificẽ dm̃ negat. uidetis cui contra¬
dicat. annuntians nob̾ pret̃ id quot accepi¬
oius. Quid igitur opus. ẽ. ut ame redargu¬
atur. potius quã ab om̃ib xp̃iams anathe¬

Expanded text:
i ulla non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponit poris nostri, quae sic commendat, sic laudat Apostolus, quisquis artificem Deum negat, videtis cui contradicat, annuntians vobis praeter id quod accepimus . Quid igitur opus est ut a me redarguatur potius, quam ab omnibus Christianis anathe