comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fit cõmissio: ⁊ ñ oĩ u̾bo ẽdas. Est qͥ labit᷑ in
lingua sua: s ñ ex animo. Qͥs ẽ enĩ qͥñde¬
liquerit in lingua sua: Grandis distantia
ẽ int̾ eum qͥ peccat ꝑ simplicitatẽ uł igno¬
rantiam: ⁊ eum qͥ ꝑmaliciam. Potest enim
fieri ut qͥs offendat in ũbo malo: qͦd tamen
ipse ñ suspicet᷑ ẽẽ malum. ut ẽ usꝰ cotidia¬
ni otiosiq sermonis: qͥ ñ ex dolos er leuiti¬
te animi ꝓcedit. Huiꝰmodi gͦ ubum licet
ñ careat delicto: tñ ñ adeqͣt᷑ in noxa illiqͥ
plenꝰ ẽ neqͥtia ⁊ dolo. Qs ẽ enim qͥ ñ deliq̃¬
rit in lingua sua: ñ ẽ enim hõ suꝑ t̾ram:

Expanded text:
 omni verbo credas; est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua. » Grandis distantia est inter eum qui peccat per simplicitatem vel ignorantiam, et eum qui per malitiam. Potest enim fieri, ut quis offendat in verbo malo, quod tamen ipse non suspicetur esse malum, ut est usus quotidiani otiosique sermonis, qui non ex dolo, sed ex levitate animi procedit; hujusmodi ergo verbum licet non careat delicto, tamen non adaequatur in noxa illi qui plenus est nequitia et dolo. Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua? Non est enim homo super terram
Abbreviated transcription (Latin):
maledictione ⁊ amaritudine plenum ẽ: si
ñ eonũsi fu̾int.⁊ condignã penitentiã de
peccĩs suis ñ egerint. mortis sentendia eos
manebit. Contͥcio enim ⁊ infelicitas est in
uiis eorum: ⁊ uiam pacis ñ cognouer̃t̃. nec
habuert̃ timorẽ dĩ ante ocłos eoꝵ: Ppt̾ea
in cecitate cordis sui. ⁊ iniqͥtatibꝰ suis int̾i¬
bunt. Sapĩa monet pͥꝰ corriꝑe ꝓximum

Expanded text:
maledictione et amaritudine plenum est , si non conversi fuerint, et condignam poenitentiam de peccatis suis non egerint, mortis sententia eos manebit. Contritio enim et infelicitas est in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt, nec habuerunt timorem Dei ante oculos eorum; propterea in caecitate cordis sui, et in iniquitatibus suis interibunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit maliciam suꝑbis. & iniquitatis.
Qͥ ꝑeccat in aĩam suã pęnitebit: ⁊ qͥ iocun¬
dat᷑ malicia. denotabit᷑. Hec qͥdem sententia
expositione ñ indiget: qr manifestum ẽ. qͦd
qͥcq malis oꝑibꝰ aĩam suã polluit. in futuro
benitebit: qñ omne pecc̃m ito udicio dĩ pu¬
niet᷑. Qͥ enim iocundat᷑ malicia. denotabit᷑.¬

Expanded text:
iniquitatis. « Qui peccat in animam suam, poenitebit; et qui jucundatur in malitia, denotabitur. » Haec quidem sententia expositione non indiget, quia manifestum est quod quicunque malis operibus animam suam polluit, in futuro poenitebit, quando omne peccatum justo judicio Dei punietur. Qui enim jucundatur malitia, denotabit
Abbreviated transcription (Latin):
bum gͦ neqͣm itare ẽ. pꝰ fletum cõmittere. qͦd
rursum necesse sit flere. Iterat ubum neꝗͣ.
⁊ hoc defende satagit qͦd male locutꝰ ẽ: qui
hoc qͦd maliciosa m̃te concepit. pessimore¬
plicat fact̾o. Cuiꝰ ẽ certaminoratio: qi yꝰ pͣuũ
cõmissum. nulla eiꝰ paret em̃datio. Unde ca-¬
in pꝰqͣm iratꝰ ẽ cont᷑ frẽm suũ. ⁊ eum occide co¬
gitauit: uoce dñiea correptꝰ ẽ. S qi se corrig̾e

Expanded text:
e est post fletum committere, quod rursum necesse sit flere. Iterat verbum nequam, et hoc defendere satagit, quod male locutus est, qui hoc quod malitiosa mente concepit, pessimo replicat facto: cujus est certa minoratio, quia post pravum commissum nulla ejus paret emendatio. Unde Cain postquam iratus est contra fratrem suum, et eum occidere cogitavit, voce Dominica correptus est; sed quia sua cor
Abbreviated transcription (Latin):
pheticum incidat qͦ dr. Corrupti sunt. &
abhominabiles facti st̃ in uoluptatib suis.
Ialibi. Uoluptas ht̃ penam: & necessitas pa¬
rit coronam. Qe enim p̃stat ammȩ suȩ cõ¬
cupiscentiam: faciet eum in gaudium uenire
nequissimis hostib. hoc ẽ malignis sp̃itibꝰ: Q
semꝑ int̾itum nr̃m desid̾ant. Unde pͥnceps
eriꝑe: iniqͦs uͦ ĩ diẽ iudicii cruciandos reser¬
uare. Mag̃ aut̃ eos qͥ yꝰ carnem alt̾am in con¬
cupiscentia immundiciȩ ambulant. Iquia
concupiscentia ñ solum in luxtiria ⁊ ĩ deli¬
ciarum appetitu constat. s cẽ in ambitione pͥ¬
matꝰ ce amore obseqͥi popłaris. uͥ pecc̃m diffi¬
cile deuitat᷑. Ido sequit᷑. Ne oblect̾eris ĩ durb.
nec ĩ modicis delecteris: assidua ẽ enĩ cõmis

Expanded text:
i sunt, et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . » Et alibi: « Voluptas habet poenam, et necessitas parit coronam; » qui enim praestat animae suae concupiscentiam, faciet eum in gaudium venire nequissimis hostibus, hoc est malignis spiritibus, qui semper interitum nostrum desiderant. Unde princeps re, iniquos vero in diem judicii cruciandos reservare , » magis autem eos qui post carnem alteram in concupiscentia immunditiae ambulant, et quia concupiscentia non solum in luxuria et in deliciarum appetitu constat, sed etiam in ambitione primatus et amore obsequii popularis, ubi peccatum difficile devitatur. Ideo sequitur: « Ne oblecteris in turbis, nec in modicis del
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate tua aũtere. Si p̃stes animȩ tue
cdñcupiscentias eiꝰ: faciet te inguidium inimi¬
scis tius. Omnem concupiscentiã carnalem no¬
ciuam eẽ ostendit scͥptura sac̃. Unde in lege
dic̃. N concupisces domũ ꝓximi tur: ec deside¬
rabis uxorem crꝰ. ñ seruũ. ñ ancillam: ñ bouẽ.

Expanded text:
oluptate tua avertere: si praestes animae tuae concupiscentiam ejus, faciet te in gaudium inimicis. » Omnem concupiscentiam carnalem nocivam esse ostendit Scriptura sacra. Unde in lege dicit: « Non concupisces domum proximi tui, nec desiderabis uxorem ejus. Non servum, non ancillam, non bovem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mulierib alienigenis. Qtiarũ amore
curpit̃ detentꝰ: fana ꝓphana. ⁊ idola diũsa
eis fabricauit. Unde ⁊ laudem gle maxime
ꝑdidit: ⁊ ñ int̃ electos s int apostatas compy¬
can ꝓmeruit. Hȩc iuxta hẏstoriam dict̃a
sint. Cet̾m iuxta allegoriam untum hereti¬
corum. de qͦ ĩ cantico deut̾onoiii scͥptũ ẽ.
uua eoꝵ uua fellis ⁊ botrꝰ amaritudims. fu¬
ror draconum uinũ eoꝵ. ⁊ furor aspidum
insanabilis. ⁊ fornicatio eors neqͥssima. qͣ de¬
scientes fidi uͥitatem iuncti st̃ demoniis. con¬
uers inuansloqͥum.⁊ in hypocͥsi loquentes
m̃dacium. dicentes se sapientes ẽẽ stuilti fact̃i
st: hors cruciat᷑ ut cruciatꝰ scorpii ẽ cũ ꝑcu¬
at hoĩem. ⁊ u̾mis eoꝵ ñ morit᷑. nec ignis ex¬
tinguit᷑. Unde notabiles facti. ⁊ oĩbꝰ abhomi¬
nabiles: de t̾ra eccłie eradicant᷑.⁊ de societa¬
te scõrs in et̃num sequestrant᷑. Qi credit cito.
leuis corde minorabit᷑: ⁊ qͥ delinqͥt in aĩam

Expanded text:
est mulieribus alienigenis, quarum amore turpiter detentus, fana profana, et idola diversa eis fabricavit. Unde et laudem gloriae maximae perdidit. et non inter electos, sed inter apostatas computari promeruit . Haec juxta historiam dicta sint. Caeterum juxta allegoriam vinum haereticorum de quo in cantico Deuteronomii scriptum est: « Uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis . » Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis, et fornicatio eorum nequissima, qua deserentes fidei veritatem juncti sunt daemoniis. Conversi in vaniloquium, et in hypocrisi loquentes mendacium. Dicentes se sapientes esse, stulti facti sunt; horum cruciatus, ut cruciatus est scorpii cum percutit hominem, « et vermis eorum non moritur, nec ignis exstinguitur . » Unde notabiles facti, et omnibus abominabiles de terra Ecclesiae eradicantur, et de societate sanctorum in aeternum sequestrantur. « Qui credit cito levis corde
Abbreviated transcription (Latin):
scͥbit᷑ fugere ĩ desertum locũ. ⁊ ĩ montẽ solꝰ
orare. atq ĩ naui conqͥescere: ñ qͦd illũ aliqͥs
lede potusset. aut aliqͦ erimine polluere.
quẽ constat ab oĩ pecc̃o immunẽ ẽẽͥ s ut
nob exemplũ daret: qͣlit̾ humanȩ uite ꝑt¬
&e qͦd mulieres & uinum apostatare faciãt
Eris enim inuidꝰ tuȩ animȩ. Hac sententia

Expanded text:
um, et in monte solus orare, atque in nave conquiescere . Non quod illum aliquis laedere potuisset, aut aliquo crimine polluere quem constat ab omni peccato immunem esse, sed ut nobis exemplum daret, qualiter humanae vitae periet quod mulieres et vinum apostalare faciant eris enim invidus tuae animae. » Haec sententia
Abbreviated transcription (Latin):
centur. Spes enĩ illoꝵ ĩ saluantẽ illos: et
o̾cli d̃ĩ indiligentes se: Poc ẽ enĩ dñs omnibꝰ inuo¬
cantibꝰ se ĩ u̾itate: ⁊ sp̃s hoc ẽ uoluntates tim̃tium
se ꝯspic̃ ⁊ eoꝵs orationes exaudiet. tͥbuens eis b̃n¬
dictionem suꝑnam: ⁊ saluos faciet eos ꝯferendo il¬
lisuitã et̃nam. Custodit õs diligentes se: ⁊ õs ini¬
mieos eoꝵs disꝑdet. Unde ⁊ semetipsos ꝯsolantur.
⁊ de fut᷑a remun̾atione spe certa gratulant᷑: di¬
centes cũ p̃dicto doctore gentiũ. Licet is qͥforis
ẽ ñr hõ corrumpat᷑: tñis qͥ intꝰ ẽ renouat᷑ de die
ĩdiem. Id enim qͦd ĩ p̃senti ẽ mom̃taneum ⁊ leue¬

Expanded text:
et oculi Dei in diligentes se. » Prope est enim Dominus omnibus invocantibus se in veritate; et spiritus, hoc est, voluntates timentium se conspicit, et eorum orationes exaudiet, tribuens eis benedictionem supernam; et salvos faciet eos, conferendo illis vitam aeternam. Custodit omnes diligentes se, et omnes inimicos eorum disperdet. Unde et semetipsos consolantur, et de futura remuneratione spe certa gratulantur, dicentes cum praedicto doctore gentium: « Licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Id enim q
Abbreviated transcription (Latin):
oratio a dño exatidiri ñ meret᷑. Qid ẽ enĩ culpam
flere nͥ humilitatẽ do deuotionis sue ostendere:
& qͥd ẽ pꝰ fletum pͣua agere. nͥ suꝑbas in eum quẽ
rogauerat inimicicias excere. iacobo attestante

Expanded text:
oratio a Domino exaudiri non meretur. Quid est enim culpam oratio a Domino exaudiri non meretur. Quid est enim culpam flere, nisi humilitatem Deo devotionis suae ostendere? Et quid est post fletum prava agere, nisi superbas in eum quem ro
Abbreviated transcription (Latin):
ex rapina qͥs illi studet osferre. Io gͦ qͥ offert muõ
a scelere. uidet᷑ sibi turtutum edificium p̃parare:⁊
ñ ꝓpendit hoc opꝰ largitatis ñ ẽẽ s erim̃ auaricie.
Unꝰ orat. qͣsi ꝓ stio fact̾o d̾m bndicendo: alt̾ queri¬
moniam pauꝑtatis sue ꝓfert ad dñmuoces eral¬
tando. Iido hoꝵs oratio cum odore suauitatis ad
dñm ñ ascendit: qr concordia dilectionis eam ad
aures diunne pietatis ñ ꝓducit. Ꝙ baptiratur a
mortuo. ⁊ it̃m tangit illũ: qͥd ꝓficit lauatio illiꝰ:
Sic hõ qͥ ieiunat ꝓpeccatis suis. ⁊ tt̾m eadem fa
ciens qͥd ꝓficit humiliandose: Orationem illiꝰ
qͥs eraudiet: Baptiat᷑ quippe a mortuo. qͥ mun¬
dat᷑ fletib a pecc̃o: s pꝰ baptismũ mortuũ tangit.
qͥ culpã pꝰ lacͥmas repetit. S qͥd ꝓficit lauatio illiꝰ:
cum ñ ꝑmanet emundatio eiꝰ: Ieuinat ⁊ plorat ꝓ
peccatis suis: s tñ recedẽ ñ uult ab ipsis. Unde eiꝰ

Expanded text:
illi studet offerre. Is ergo qui offert munus ex scelere, videtur sibi virtutum aedificium praeparare, et non perpendit hoc opus largitatis non esse, sed crimen avaritiae. Unus orat, quasi pro suo facto Deum benedicendo: alter querimoniam paupertatis suae profert ad Dominum voces exaltando. Et ideo horum oratio cum odore suavitatis ad Dominum non ascendit, quia concordia dilectionis eam ad aures divinae pietatis non producit. « Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio illius? siciens, quid proficit humiliando se? orationem illius quis exaudiet? » Baptizatur quippe a mortuo qui mundatur fletibus a peccato, sed post baptismum mortuum tangit, qui culpam post lacrymas repetit. Sed quid proficit lavatio illius, cum non permanet emundatio ejus? Jejunat et plorat pro peccatis suis, sed tamen recedere non vult ab ipsis; unde ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣmors filii ante ocłos patͥs᷑. Hoc itaq sacͥfici¬
um qnͣta ira aspiciat᷑ ostendit᷑: qͦd orbati patris
dolori cõparat᷑. Q tam̃ pleri q qͣnta tͥbuuñ.
pensant: qnta autem rapiuint ꝯsid̃are dissimu¬
lant. Quasi mercedem numerant:⁊ ꝑpencłe culpas
recusant. Nudient itaq qͦd scͥptum ẽ Q mercetes
ꝯg̃gauit. misit eas in ꝑtusum sacculum. In saccu¬
lo qͥipe ꝑtuso uidet᷑ qñ pecuna mittit᷑: s qͣndo
amittit᷑ ñ uidet᷑. Qi gͦ qnta largiunt᷑ aspicunt.
s qͣnta rapiunt ñ ꝑpendt̃: in ꝑtuso sacclom̃oedes
mittunt: q. ꝓfect̾o has ĩ spem sue fiducie intuenti
congerunt: s ñ intuentes ꝑdunt. Panis egentiũ.
uita pauꝑis ẽ: qͥ defraudat illum hõsanguinis ẽ
Qͥa pauꝑ ñ diuitias ꝯgͥgat. s uietꝰ necessaria pa¬

Expanded text:
quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur, et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant, quanta autem rapiunt, considerare dissimulant: quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant. Audiant itaque quod scriptum est: « Qui mercedes congregavit, misit eas in pertusum sacculum . » In sacculo quippe pertuso videtur quando pecunia mittitur, sed quando amittitur non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quanta rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes mittunt: quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuentes perdunt. « Panis egentium, vita pauperis est; qui defraudat illum, homo sanguinis est. » Quia pauper non divitias congregat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ aufert ĩ sudore panem: qͣsi qͥ occidat ꝓximũ
suũ. In sudore eiñ tultꝰ sti pauꝑ sͥ adqͥrit panẽ.
s qͥ hc̃ sibi ꝑuiolentiam tollit: ꝓximum suũ ra¬
pacitatis gladio int̾ficit. Unde huiꝰmͦ oblatio dͥc
grata ñ erit: qr ñ suo labore. s alieno damno ao
pot̃: qͥa ad dulcem fructũ ñ ꝓficit. q̃ ꝑturis pe¬
stifere radicis amarescit. Hinc ẽ enim qͦd ipsa
biles: qͥa offerunt᷑ ex scelere. Qi sepe qͦ ⁊ mdi

Expanded text:
nem, quasi qui occidat proximum suum. » In sudore enim vultus sui pauper sibi acquirit panem; sed qui hunc sibi per violentiam tollit, proximum suum rapacitatis gladio interficit. Unde hujusmodi oblatio Deo gratia non erit, quia non suo labore, sed alieno damno acqpotest, quia ad dulcem fructum non proficit, quae per viros pestiferae radicis amarescit. Hinc est enim, quod ipbiles, quia offeruntur ex scelere . » Qui saepe quoque
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiã ñ custodit̃. Ilauant᷑ gͦ: ⁊ nequaquam
mundist̃. qͥ cõmissa flere ñ desinunt: srursus
flenda cõmittunt. Econt᷑ uͦ lauat se a sordibꝰ. e
mund ꝑmanet: qͥ peccata p̃t̾ita lacͥmis lauat:⁊
earursũ ñ ꝑpetͣre certat᷑. s bonis oꝑib qͣntum p̃¬
ual et insistere festinat. Unde dñi grãm ꝓbo
na conu̾satione sua merito inueniet: de qͦ ⁊ sub
cium sit salutare attendere mandatis: iiii.¬
ui conseruat legem: multiplicat oronem.⁊

Expanded text:
innocentiam non custodit; et lavantur ergo, et nequaquam mundi sunt, qui commissa flere non desinunt, sed rursus flenda committunt. E contra vero lavat se a sordibus et mundus permanet, qui peccata praeterita lacrymis lavat, et ea rursum non perpetrare certat, sed bonis operibus quantum praevaleret insistere festinat, unde Domini gratiam pro bona conversatione sua merito inveniet. De quo et sucium sit salutare attendere mandatis. « Qui conservat legem, multiplicat oblationem.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem fac̃. ⁊ pecc̃m uitare ñ curat: gͣtam oblationẽ
deo offerre ñ potest. nec ueniã ꝓmereri delicti. S
qͥ fugit uitia. ⁊ digna pęnitentia ac lacͥmarũ ef¬
fusione delere studet pecc̃a: hic do acceptabilia
offert munã. q sacͥficium e dosp̃s ꝯtbulat᷑ cor¬

Expanded text:
tatem facit, et peccatum vitare non curat, gratam oblationem Deo offerre non potest, nec veniam promereri delicti; sed qui fugit vitia, et digna poenitentia ac lacrymarum effusione delere sua studet peccata, hic Deo acceptabilia offert munera, quia « sacrificium est Deo spiritus co
Abbreviated transcription (Latin):
bn placite subsannationes iniustoꝵs. Dñs solꝰ susti¬
nentibꝰ se inuia u̾itatis ⁊ iusticiȩ. Disputaturꝰ de
oblationũ qͣlitate. pͥmo demonstrat. ut immolatio
ex unqͦ lucͦ oblata. despect̾a ⁊ detestabilis sit corã
q qͣsi irrisio fit ante dm̃q̃n id qͦd malũ ẽ do gͣcũ
ẽẽ arbitrat᷑: cũ diuina maiestas ñ aliud dontm
accepto fert. nͥ qͦd ex iꝰta adqͥsitione. scdm regłã
u̾itatis. ꝑ fidem ticrã ⁊ dilectionẽ illi offert᷑. Do¬
na inquoꝵ ñ ꝓbat altissimꝰ: nec respiẽ ĩ oblatio

Expanded text:
nus solus sustinentibus se in via veritatis et justitiae. » Disputaturus de oblationum qualitate primo demonstrat, ut immolatio ex iniquo lucro oblata despecta et detestabilis sit coram quia quasi irrisio fit ante Deum, quando id quod malum est Deo gratum esse arbitratur. Cum divina majestas non aliud donum accepto fert, nisi quod ex justa acquisitione secundum regulam veritatis per fidem veram et dilectionem illi offertur. « Dona
Abbreviated transcription (Latin):
lium suoꝵ ĩ culmine ꝑfect̾ionis: ⁊ illummans o¬
culos m̃tis eoꝵs. p̃bens eis grãm int̾̃nȩ ꝯtemplatio¬
nis. Dat ipsis sanitatem incorruptionis: uitam
ĩmortalitatis. ⁊ bndict̾ionẽ ꝑpetuȩ hereditatis.
Uenite inqͥt b̃ndicti patͥs mei ꝑcipite regnũ quod

Expanded text:
lium suorum in culmine perfectionis, et illuminans olium suorum in culmine perfectionis, et illuminans oculos mentis eorum, praebens eis gratiam internae contemplationis. Dat ipsis sanitatem incorruptionis, vitam immortalitatis, et benedictionem perpetuae haereditatis. « Venite, inquit, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
dd quẽ respie: ⁊ qͥs ẽ fortitudo eiꝰ:. Ocl̃i dñ super
tim̃tes eũ: ꝓtect̾or potentiȩ firmam̃tum uͥtutis. te¬
gimen ardoris. ⁊ umbracłm meridians: dep̃catio
offensionis. ⁊ adiutorium casꝰ: exaltans aĩam. ⁊ hu¬
milians ocłos. danssanttatem uita :⁊ bndictionem.:
Cum ait tim̃tis dm̃beatam eẽ aĩam. scicitat᷑ qͣsi nesciꝰ
ad quem ipsa anima respiciat: i qͥs sit fortitudo eiꝰ
int̾rogat: cui tam̃ int̾rogationi ipse statim respond̃.
Que fig̾a grece erotema dr: q̃nutroganti fit apta
responsio. Dic̃ enĩ Ocłi dñi suꝑ tim̃tes eũ. hoc ẽ in
potentie. ab õĩ adu̾sitate ꝓtegens eos: firmam̃tum
uͥtutis ꝯfortans illos. Ipse ẽ tegim̃ eoꝵ contͣ ardorem
temptationis. & umbracłm cc̃ ualidum estũ ꝑsecu¬
tionis: hoc enĩ ꝑmeridiẽ sig̃cat. Ipse ẽ ꝓpitiatio. de¬
lens delict̾a offensionis: hic p̃bet adiutorium suis.
ne cacdant ĩ peccatis maximis. Ealtans animas fide¬

Expanded text:
quem respicit, et quis est fortitudo ejus? Oculi Domini super timentes eum, protector potentiae, firmamentum virtutis, tegimen ardoris et umbraculum meridiani, deprecatio offensionis et adjutorium casus, exaltans animam, et humilians oculos, dans sanitatem, et vitam et benedictionem. » Cum ait timentis Deum beatam esse animam, testatur quasi nescius ad quem ipsa anima respiciat, et quis sit fortitudo ejus interrogat, cui tamen interrogationi ipse statim respondit. Quae figura Graece erotema dicitur: quando interroganti fit apta responsio. Dicit enim: « Oculi Domini super timentes eum, » hoc est, intpotentiae ab omni adversitate protegens eos. Firmamentum virtutis confortans illos. Ipse est tegimen eorum contra ardorem tentationis, et umbraculum contra validum aestum persecutionis: hoc enim meridiem significat. Ipse est propitiatio delens delicta offensionis: hic praebet adjutorium suis ne cadant in peccatis maximis, exaltans animas fide
Abbreviated transcription (Latin):
ait.⁊ ꝯfortate ft̃ manꝰeoꝵ ĩ bono. Llana st̾ hec. ce
sp̃itali sensumins accomoda: qr doctores sci im
mo om̃s qͥ ⁊elo diferuent. in afflict̾ione st̃ max
nobis dñs reliqͥt. ⁊ cõmodauit. ꝑ bella dissensionũ
cernunt ẽẽ. desertam:⁊ portas uirtutum quas
iuxta ysaiam laudatio occupare debuerat. p̃¬
ualentib inferorũ portis. desectas atq obꝓbrio
habitas ꝯtuent᷑. Unde satagc̃ tit collectis ĩ unã
industriam ũb minists: ciciꝰ ea q̃ destruct̾a esse

Expanded text:
 in bono . » Plana sunt haec et spiritali sensui nimis accommoda, quia doctores sancti, imo omnes qui zelo Dei fervent, in afflictione sunt maxinobis Dominus reliquit et commodavit, per bella dissensionum cernunt esse desertam; et portas virtutum, quas juxta Isaiam laudatio occupare debuerat, praevalentibus inferorum portis dejectas atque opprobrio habitas contuentur. Unde satagunt ut collectis in unam industriam verbi ministris, citius ea quae destructa esse
Abbreviated transcription (Latin):
multi tpris: qͥ erexit nouos muros euersos.
& stare fcc̃ portas ⁊ seras: qͥ erexit domos nr̃as. Por¬
roneennas qͥ int̾p̃tat᷑ latine consolator dñs. uł con¬
solatꝰ a dño. qͥ renouauid muros irłm abhostium
insultatione libatum in diuina legis obseruantia
sublimauit: ꝓfecto constat qr ⁊uocabulo ⁊ oꝑe ⁊¬

Expanded text:
multi temporis, qui erexit nobis muros eversos, et stare fecit portas et seras, qui erexit domos nostras. » Porro Nehemias qui interpretatur Latine consolator Dominus, consolatus a Domino, qui renovavit muros Jerusalem, ab hostium insultatione liberatum in divina legis observantia sublimavit, profecto constat quia et vocabulo, e
Abbreviated transcription (Latin):
cifixum. Ub̾a gͦ sponsi meliora st̾ uino: qi rudim̃ta
noui testam̃ti qͦ sẽq ex aqͣ ⁊ sp̃u regenerant. mox uitȩ
cȩlestis intitu aptos reddunt. Qͦd longa legis ob¬
seruatio neqͣqͣm fac̾e ualebat: nec ĩ his qͥdem qui
gustu suꝑnȩ suauitatis accensi ueracit dicere deo
pot̾ant: ⁊ pocłm tuũ inebrians qͣm p̃clarum est:
ꝓbante apło qͥdicit. Nicħ enĩ ad ꝑfectum ad dux̃
lex. Si aut̃ ub̃a xͥ. id ẽ pͥmordia dñicȩ ficd̃i. melio¬
Sisacram̃ta incarnationis eiꝰ ad uitam mittunt:
qͣntum diuinitatis eiꝰ agnitio. qͣntum uisio głifi¬

Expanded text:
cifixum . » Ubera ergo sponsi meliora sunt vino, quia rudimenta Novi Testamenti quoscunque ex aqua et spiritu regenerant, mox vitae coelestis introitu aptos reddunt, quod longa legis observatio nequaquam facere valebat, nec in his quidem qui gustu supernae suavitatis accensi veraciter dicere Deo poterant: « Et poculum tuum inebrians quam praectarum essponsi meliora sunt vino, quia rudimenta Novi Testamenti quoscunque ex aqua et spiritu regenerant, mox vitae coelestis introitu aptos reddunt, quod longa legis obSi sacramenta incarnationis ejus ad vitam mittunt, quantum divinitatis ejus agnitio, quantum visio glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eccłiaste legit᷑. Om̃s torrentes tiadunt inmare: &
mare ñ adimplet᷑. Ad locum de qͦ torrentes excuĩ
uin ⁊ maris noĩe ꝑmetaforam de hominibꝰ signifi¬
cari arbitntur. qͦd ĩ t̾ram unde sumpti st̾ redeant.
⁊torrentes uocent᷑ ñ flumma: eo qͦd cito infundit᷑.
nec tam̃ implet̾ t̾ra intiltittidine mortuoꝵs. Lorro
si ad altiora conscendam᷑. rect̾e currentes aq̃ ĩ mate
mento nusqͣm torrens in bonam partem legit᷑. Mar

Expanded text:
is magnitudine. Omnes torrentes vadunt in mare et mare non impletur. Ad locum illum de quo torrentes exeunt, ium et maris nomine per metaphoram homines significari arbitrantur, quod in terram unde sumpti sunt redeant; et torrentes vocentur non flumina, eo quod cito infunditur, nec tamen impletur terra multitudine mortuorum. Porro si ad altiora conscendamus, recte currentes aquae in marmento nusquam torrens in bonam partem legitur: mare
Abbreviated transcription (Latin):
uos unctionem qm accepistis ab eo ã uobmaneat:
⁊ ñ necesse habetis ut aliqͥs doceat uos. s sicut
unct̾io eiꝰ docet uos de oĩbꝰ. Item tnguentis fra¬
glãt optimis. eum opinionem bonȩ sue oꝑatio¬
nis uł p̃dicationis longe lateq ꝓfũdunt: sic̃ ipsi
arunt. Deo autem grãs. qͥ semꝑ tͥumphat nos in
xp̃oiħu. iodorem noticie sue manifestat ꝑ nosĩ
omni loco. Ad hoc autem respieiunt illa q̃ĩ eodem
capło subsequunt᷑. Orãm i spẽm desidabit ocłs tu¬
us: ⁊ suꝑhec uirides sationes. Amicꝰ ⁊ sodalis ĩ tỹr¬

Expanded text:
maneat, et non necesse habetis ut aliquis doceat vos. » Sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus, item unguentis fragrant optimis, cum opinionem bonae suae operationis vel praedicationis longe lateque profundunt. Sicut ipsi aiunt: « Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco . » Ad hoc autem respiciunt illa quae in eodem capitulo subsequuntur. « Gratiam et speciem desiderabit oculus tuus, et super hoc virides sationes. Amicus et sodalis in t
Abbreviated transcription (Latin):
disc̾pare dũ uiu̾ent. in eoꝵs qñꝙ int̾itu ipsa a suis
qͣlitatibꝰ ⁊̃ torm̃ta discordent: qͣtinꝰ qͦ se impugnent.
cruciatꝰ augeant: i cumuarie ꝓdeant. multiplicit̃
sentiant᷑. Qa inferni supplicia ĩ se demersos.⁊ ult᷑
uires cruciant. ⁊ ĩ eis uite subsidium extinguentes
seruant: ut sic uitam t̾minꝰ puniat. qͣtmꝰ semper
ta ꝓꝑat. ⁊ sine fine deficiens durat. inferni suppli¬
ciis pecc̃oribꝰ deditis fit miseris mors sine morte:
finis sine fine: defunctꝰ sine defuncdo: qr ⁊ mors
uiuit. ⁊ finis semꝑ incipit. ⁊ defic̾e defectꝰ nescit. E
mors ꝑunit ⁊ ñ extinguit: dolorcruciat. s nulla¬
tenꝰ patiorem fugat. fiamma ꝯburtt. h nequaquã
tenebras decutit. Quantum ꝑnoticiam p̃sentis uite
nem ñ lucet: tam̃ ut mag̃ torqueat. ad aliqͥdlucet.
Seq̾ces qͦsq suos secum ĩ torm̃ta rȩꝓbi flamma illu¬

Expanded text:
discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impugnent cruciatus augeant, et cum varie prodeant, multipliciter sentiantur: quia inferni supplicia in se demersos et ultra vires cruciant et in eis vitae subsidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat, quatenus semper  tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Inferni suppliciis peccatoribus deditis, fit miseris mors sine morte, finis sine fine, defunctus sine defunctu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit, et mors perimit, et non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras decutit; quantum per notitiam praesentis vitae nem non lucet, tamen ut magis torqueat, ad aliquid lucet, sequaces quoque suos secum in tormentis reprobi flamma illu
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis atq insuꝑ cogitationis iniqͥtates replicãt:
ut q̃ pͥse ꝑmulta dilatauit ĩ scelere. ad extremum
de õibꝰ angustet᷑ ĩ retͥbttione. Tc̃ anima ꝑ cogitatio¬
nemreat᷑ sui ad t̾ram ꝯst̾int᷑: cum caro qm uitã suiã
cdidit. redire ad puluerem urget᷑. Tc̃ in morte filii il¬
lius cadunt: cum cogitationes illicitȩ qͦmͦ ex illa
ꝓdeunt ĩ extrema uite ultione dissipant᷑. Tc̃ modic̃
tanqͣm nichẽ ĩ requie: qi licet caromortua ⁊ insen¬
sibilis a doloribꝰ ad tempꝰ requiesc̃̾e uideat᷑ ĩ t̾ra: aĩa tñ
uiuienfante iudieĩ diem sentit dolorem. ⁊ in die re-¬
stirrectionis ipsum corpꝰ ꝑ qͦd peccatit immortale re¬
cipiens. ĩpenas uiuet semptt̃nas. H orrendo gͥ mͦ erit
tẽ repb dolor cũ formidine. flamma cũ obscuritate:
si sic uidł a damnatis sentiri pondꝰ sũmȩ eqͥtatis de¬
bet: ut qr a uoluntate ꝯditoris neqͣqͣm sunt ueriti

Expanded text:
locutionis atque insuper cogitationis iniquitates replicant, locutionis atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se permulta dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Tunc anima per cogitationem reatus sui ad terram consternitur, cum caro, quam vitam suam credidit, redire ad pulverem urgetur. Tunc in morte filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae, quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur. Tunc modicum tanquam nihil est in requie, quia licet caro mortua et insensibilis a doloribus ad tempus requiescere videatur in terra, anima tamen vivens ante judicii diem sentit dolorem, et in die resurrectionis ipsum corpus per quod peccavit immortale recipiens, in poenas vivet sempiternas. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate, si sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet. Ut quia a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti
Abbreviated transcription (Latin):
succendit illuminat: illic ignis qͥcruciat obscurat.
Hic metꝰ amicat᷑ cum tolerari tam ceꝑit qͦd timebat᷑:
illic ⁊ dolor dilaniat. ⁊ pauor angustat. Iin tempore
refect̾ionis in cubili somnꝰ mortis immutat scĩam eiꝰ.
Modicũ tanqͣm nicħ in reqͥe. Tp̃s refect̾ionis dic̃ tp̃s
remun̾atioĩs: qn corꝑe ꝯdito in cubili sepulcͥ. aĩa lo¬
cis penalibꝰ ꝓpeccĩssuis depitat᷑. Tine lomnꝰ mor¬
tis immutat scĩameiꝰ: qr longe alit̃ tẽ sentit de act̾ibꝰ
ei ĩ memoriã reducunt᷑. q̃ hic negligebant̾. aut obli¬
uioni tͣdebant᷑. T̃c̃ enimimplet᷑ qͦd saluator ad irł̃m
de subusione flendo p̃dixerat. Uenient inqͥt dies in
te. ⁊ circumdabt̃ te undiq immici tui uallo. ⁊ circũ¬
cdabt̃ te. ⁊ coangustabt̃ te undiq:⁊ ad t̾ram ꝯst̾neñ
te: ⁊ filios tos qͥ in te sunt. Maligm qͥ ppe sp̃s undiq
dĩam angustant. qnei ñ solum oꝑisuerum etiam

Expanded text:
sucendit, illuminat: illic ignis qui cruciat, obscurat; sucendit, illuminat: illic ignis qui cruciat, obscurat; hic metus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur: illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. « Et in tempore refectionis in cubili, somnus mortis immutat scientiam ejus: modicum tanima locis poenalibus pro peccatis suis deputatur. Tunc somnus mortis immutat scientiam ejus, quia longe aliter tunc sentit de actibus ei in memoriam reducuntur, quae hic negligebantur aut oblivioni tradebantur. Tunc enim impletur quod Salvator ad Hierusalem de subversione flendo praedixerat: Venient, inquit, dies in te, et circumdabunt te undique inimici tui vallo, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram consternent te, et filios tuos qui in te sunt . » Maligni quippe spiritus undique animam angustant, quando ei non solum operis, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ror emm ⁊ ⁊el ostendit᷑ in uindicta: q̃n peccatores. ꝓ
delictis suis cruciabunt᷑ ĩ pena. U tumultꝰ ẽ ⁊ fluctu
U̾timor mortis ẽ:⁊ uacundia ꝑseuerans: ⁊ ꝯtentio.
U̾ibitimor ẽ mortis: uͥ ꝯtinuum incendium ẽ gehen¬
nȩ ignis.Iracundia ꝑseuerat ⁊ contentio: q̃m nulla
pax ibi ẽ. ⁊ncilla doloris mitigatio. Ysaias ꝓpħa de
uermes coꝵ ñ moriunt᷑: ⁊ ignis eoꝵ ñ extinguit᷑. Iert̃¬
eis ad satietatem uisionis oĩ carni. Qdenim horribi¬
lius dici qͥd eogitari pot̃: qͣm damnationis uulnera
susciꝑe.⁊ dolores uulnerum nunqm finre: In huiꝰ
uite torm̃tis timor dolorem ht̃. dolor timorem ñ ht̃:
qr neq̃ qͣm iñtem metꝰ eruciat. cum pati iã cepit quod
metuebat. Inferni ignibꝰ reꝓbi tͣcliti. ⁊ insuppliciis do¬
lorem sentiunt: ⁊ĩ doloribꝰ angustia pulsante semꝑ
pauore feriunt᷑: ut qͦd timent tolerent. ⁊ rursũ qͦd
tolerant. sine cessatione ꝑtimescant. Hic flamma q̃

Expanded text:
ror enim et zelus, ostenditur in vindicta, quando peccatores pro delictis suis cruciabuntur in poena, ubi tumultus est et fluctuaubi timor mortis est, et iracundia perseverans, et contentio. Vere ibi timor est mortis, ubi continuum incendium est gehennae ignis; iracundia perseverat et contentio, quoniam nulla pax ibi est, et nulla doloris mitigatio. Isaias prophetaVermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguete ad satietatem visionis omni carni . » Quid enim horribilius dici, quid cogitari potest, quam damnationis vulnera suscipere, et dolores vulnerum nunquam finire! In hujus vitae tormentis timor dolorem habet, dolor timorem non habet, quia nequaquam mentem metus cruciat, cum pati jam coeperit quod metuebat. Inferni ignibus reprobi traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloribus angustia, pulsante semper pavore, feriuntur, ut quod timent tolerent, et rursum quod tolerant sine cessatione pertimescant: hic flamma quae
Abbreviated transcription (Latin):
Nepotes impioꝵ ñ multiplicabt̃ ramos: ⁊ radices im¬
intinde suꝑ cacum̃ petrose sonant. Suꝑ omnẽ aquã
uiriditas:⁊ ad oram fluminis ante omne fenum
euelsẽt᷑. Iuxta hystoriam gͦ sepe uidemꝰ ꝓgeniem im¬
piorũ cito cessat᷑am. ⁊ ñ diut̾no ꝓg̃di successũ. ⁊ ib
marime. uͥ filii imitant᷑ parentũ suoꝵ iniquitatem.
p̃italit̃ u nepotes impioꝵ ñ multiplicant ramos.
narum gehenne merent᷑ int̾itum. Inpet̾so gͦ loco ħ ẽ
ĩduritia cordiᷤ sui. uͥmultã t̾ram bone deuotionis
⁊ ꝑseu̾antie ñ hñt. qͦ possint bonoꝵ oꝑm acceptabi¬
lem ferre fructum. ꝯpuncti. tp̃ralit̾ aliqͣm simili¬
tudinem uͥtutum incipiendo ostendunt. hradieẽ
tationis recedt̃. Inchoant enumg̾minare qͣsi uix¬
ta aqm plantata sint: s fluctuante temptatioĩs
tempestate. atq exorto ꝑsecuitionis estu subito ares¬
cunt. atq ante õe fęnũ euellẽt᷑. fiunt enim sic̃ fenũ

Expanded text:
n multiplicabunt ramos, et radices immundae super cacumen petrae sonant. Super omnem aquam viriditas, et ad oram fluminis ante omne fenum evellentur. » Juxta historiam ergo saepe videmus progeniem impiorum cito cessaturam, et non diuturno progredi successu, et ibi maxime, ubi filii imitantur parentum suorum iniquitatem. Spiritaliter vero nepotes impiorum non multiplicant ramos, narum gehennae merentur interitum. In petroso ergo loco, hoc est, in duritia cordis sui, ubi multam terram bonae devotionis et perseverantiae non habent, quo possint bonorum operum acceptabilem ferre fructum, compuncti temporaliter aliquam similitudinem virtutum incipiendo ostendunt, sed radicem tationis recedunt . » Inchoant enim germinare, quasi juxta aquam plantata sint, sed fluctuante tentationis tempestate, atque exorto persecutionis aestu, subito arescunt, atque ante omne fenum evellentur: « Fiunt enim sicut fenum
Abbreviated transcription (Latin):
ca lȩtificant cor.⁊ suꝑ utͣꝙ dilect̾iosapĩe. Tibia ⁊
psaltium stiauẽ faciunt mnelodiam: ⁊ suꝑ utraq
linguasuiauis. Uinum ⁊ ars musica cũ instrum̃tis
suis ꝑuocis sonoritatẽ natralit̃ demulcent. ⁊ mo¬
uent humanum animũ. ħ dilectio sapĩẽ ⁊ lingua
suauit̃ docens. multo plꝰ ꝯfortat cordis intellectum.
flit̃. Cuangłica doctͥna ⁊ sensꝰ sp̃itał. multo melior
ẽ austeritate legali ⁊ hystorica tͣditione uet̾is testam̃¬
ti: qmiudei carnalit̾ sentientes secutift̃. Unde diẽ
sponsa ĩcantico canticoꝵ de sponso Osclẽtur me
oscłis oris sui: qr meliora ft̾ ub̃a tua uino: fraglantia
ungentis optimis. Uinum qͥ ppe feruorem scĩȩ legał:

Expanded text:
 dilectio sapientiae. Tibia et psalterium suavem faciunt melodiam, et super utraque lingua suavis. » Vinum et ars musica cum instrumentis suis per vocis sonoritatem naturaliter demulcent et movent humanum animum; sed dilectio sapientiae, et lingua suaviter docens multo plus confortat cordis intellectum. Aliter: Evangelica doctrina et sensus spiritalis multo melior est austeritate legali et historica traditione Veteris Testamenti, quam Judaei carnaliter sentientes secuti sunt. Unde dicit sponsa in Cantico canticorum de sponso: « Osculetur me osculis oris sui, quia meliora sunt ubera tua vino: fragrantia unguentis optimis . » Vinum quippe fervorem scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. qͦd ex infirmitate generat: semꝑ tam̃ er in¬
firmitate gñat qͦͥdex uͥtute succidat. sic itaq hu¬
mana uita temptatio ẽ: ut ⁊ si iã ab iniqͥtatis ꝑpe¬
tͣtione ꝯpescit᷑: in ipsis tam̃ bonis oꝑibꝰ. mͦ maloꝵ
memoria. mͦ seduet̾ionis ealigine. mͦ intentioĩs
sue int̾ruptione fuscet᷑. Cogitationis eorum &
timores cordis: adinuentio expect̾ationis.⁊ dies
definitionis. Punc incipit enumerare q̃ morta¬
les mala ꝓpt̃ peccata sua fustineant. Hoc ẽ solis¬
tudines uarie m̃tis ⁊ timores cordis. adinuentio¬
nes diũsȩ oꝑationis. qͥb in diebꝰ expect̾ationis qr mor¬
tem expect̾ant affligant᷑. ⁊ ad ultimum in die defini¬
tionis sententiam certam iudicis ꝓ meritis suis acci
bat. Et residentes suꝑsedem głosam usq ad humi¬
liatum ĩ t̾ra ⁊ emnere. ab eoqͥ utit᷑ acinct̾o. ⁊ portat eo¬
ronamusq adeum qui oꝑit᷑ lino crudo: furor.⁊ elus.

Expanded text:
ciderit quod ex infirmitate generat, semper tamen ex inciderit quod ex infirmitate generat, semper tamen ex infirmitate generat quod ex virtute succidat; sic itaque humana vita tentatio est, ut etsi jam ab iniquitatis perpetratione compescitur, in ipsis tamen bonis entionis suae interruptione fuscetur. « Cogitationes eorum et timores cordis, adinventio exspectationis, et dies definitionis. » Nunc incipit enumerare quae mortales mala propter peccata sua sustineant, hoc est, sollicitudines varias mentis, et timores cordis, adinventiones diversae operationis, quibus in diebus exspectationis quia mortem exspectant affligantur, et ad ultimum in die definitionis sententiam certam judicis pro meritis suis acciia probat. « Et residentes super sedem gloriosam, usque ad humiliatum in terra et cinere: ab eo qui utitur hyacintho et portat coronam, usque ad eum qui cooperitur lino crudo; furor, zelus,
Abbreviated transcription (Latin):
Insudore uultꝰ tui uesceris panẽ. donec reutaris in
tram de qͣ sumptꝰ es: qr puluis es ⁊ ĩpulueremre¬
diem sepult̾e in matremoĩum: hoc ẽ ab exordio na¬
diuitatis humane. qn eũ genitͥr indoloribꝰ ⁊ erũns
peꝑit.usq indiem defunctionis. q̃nin t̾ram q̃ est
mat̃ oium mortaltum mortua caro sepeliet᷑. Nuic
gͦ locosimile ẽ iltd qͦd imobscͥptum ẽ. Militia est
uita hõium suꝑ t̾ram:. siue ut alia tnslatio habet.
temptatio ẽ uita hoĩum suꝑ t̾ram. Quietus homo
possidẽ carnem potuit: sibn ab auetore conditus.
posside uoluisset. Cumq se erigere contͣ condi¬
torem studiuit: ĩ semetipso ꝓtinꝰ carnis ꝯtumeliã
ĩuenit S qi cum culpa simul ab origine ⁊̃ penaꝓ
pagat᷑: incerto infirmitatis intionascim᷑. Iquas
nobcum hostem deducimꝰ: quem cum labore suꝑe¬
mus.Ipsagͦ hominis uita temptatio ẽ: cui ersema¬
ipsa nascit᷑ unde ꝑimat᷑. Qe ⁊ si semꝑ ex uirtute sue¬

Expanded text:
dore vultus tui vesceris pane, donec revertaris in terram, de qua sumptus es: quia pulvis es, et in pulverem rediem sepulturae in matrem omnium: » hoc est, ab exordio nativitatis humanae, quando eum genitrix in doloribus et aerumnis peperit, usque in diem defunctionis, quando in terram, quae est mater omnium mortalium, mortua caro sepelietur. Huic ergo loco simile est illud, quod in Job scriptum est: « Militia est vita hominum super terram » : sive ut alia translatio habet, « Tentatio est vita nominum super terram: » quietus homo possidere carnem potuit, si bene ab auctore conditus possidere voluisset; cumque se erigere contra conditorem studuit, in semetipso protinus carnis contumeliam invenit; sed quia cum culpa simul ab origine etiam poena propagatur, incerto infirmitatis vitio nascimur, et quasi nobiscum hostem deducimus, quem cum labore superemus. Ipsa ergo hominis vita tentatio est, cui ex semetipsa nascitur unde perimatur; quae etsi semper ex virtute suc
Abbreviated transcription (Latin):
torium ĩ tp̃r tͥbulationis: ⁊ suꝑ eosmiscd̃ia libabit.
flurum ⁊ argentum ⁊ ꝯstitutio pedũ: ⁊ sciꝑutrũq
ꝯsilium bnplacitum. facultates & uictꝰ exaltant
cor: ⁊ suꝑ hec timor dñi. iyẽ ĩ timore dñi minoratio:
⁊ ñ est in eoinqͥrere adiutorium. Timor dñisiẽ para¬
dysꝰ bndictionis: ⁊ suꝑ omnẽ głam oꝑtier̃t illum
Grãm ⁊ spẽm suꝑant uirides sationes: cumoruatũ
templi ⁊ culturȩ diu̾sitatem cerimoniarũq ⁊ fe¬
stiuitatum obseruantiam. qm̃ pͥor popłs sub lege
babuit. eugłii p̃dicatio ĩ toto orbe t̾rars seminata.
fide gentiũ ⁊ bonoꝵ oꝑm uiriditate excellit. du
amicum ⁊ sodalem ĩ tp̃r ꝯuenientes. mulier cum
uiro b̃n ꝯcordans ȩxuꝑat: q̃n societas xp̃i⁊ eccliȩ.¬

Expanded text:
lationis et super eos misericordia liberabit aurum et argentum constituet pedem et super utrumque consilium beneplacitum facultates et virtutes exaltant cor et super haec timor Domini non est in timore Domini minoratio et non est in eo inquirere adiutorium timor Domini sicut paradisus benedictionis et super omnem gloriam operuerunt illum» Gratiam et speciem superant virides sationes, cum ornatum templi et culturae diversitatem caeremoniarumque et festivitatum observantiam, quam prior populus sub lege habuit, Evangelii praedicatio in toto orbe terrarum seminata fide gentium, et bonorum operum viriditate excellit, super amicum et sodalem in tempore convenientes. Mulier cum viro bene concordans exsuperat, quando societas Christi
Abbreviated transcription (Latin):
le. ecce nc̃ dies salutis. exurrer̃. hoc ẽ ñ adb̃n oꝑ
andum se leuauit s ĩ suꝑbiam se erex̃: ut cupidi¬
tate t̾renaꝵs rerũ estuans. sine ullo timore dei
contͣ omnẽ ꝯditionem hõĩum ꝯfligeret: scilicet
cont̾ nobiles ⁊ ignobiles. ccͣ infirmos ⁊ potentes.
contͣ diuites ⁊ pauꝑes. ccͣ uiros ⁊ feminas: ut siue
sͥ q̃ uindicaret. Unde suꝑ talit̃ peccantes. septupla
hoc ẽ plena ⁊ ꝑfect̾a ueniet uindict̾a: ut qͥ tp̃r ui¬
te corporalis qͥd septenario dierum nũo discur¬
rit peccare ñ cessauert. sine ullo fine. ⁊ absq ulla
reqͥe ĩ torm̃tis erucient᷑. Unde ⁊ subrungit᷑. Ad hoc
mors. sanguis. ꝯtentio. ⁊ rumphei: opp̃ssiones. fa¬
mes. ⁊ ꝯtͥcio ⁊ flagella. Suꝑ iniqͦs creatast hȩc om̃a:

Expanded text:
le, ecce nunc diele, ecce nunc dieandum se levavit, sed in superbiam se erexit, ut cupiditate terrenarum rerum aestuans, sine ullo timore Dei contra omnem conditionem hominum confligeret, scilicet contra nobiles et ignobiles, contra infirmos et potentes, contra divites et pauperes, contra viros et feminas, ut sive sibique vindicaret. Unde super taliter peccantes septupla, hoc est, plena et perfecta veniet vindicta, ut qui tempore vitae corporalis, quod septenario dierum numero discurrit, peccare non cessaverunt, sine ullo fine et absque ulla requie in tormentis crucientur. Unde et subjungitur: « Ad haec mors, sanguis, contentio et rhomphaea, oppressiones, fames, et contritio, et flagella: super iniquos creata sunt haec omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
affugat. I eugłio testante eolligimꝰ in qͦ u̾itate nim¬
ciante diues ille qͣm ꝯtingit ad et̃mi incendii torm̃
petit ut ad eoꝵ eruditionẽ lazarum mitteret. ne
illuc eos q̃nq uenientes par pena cruciaret. Qi gͥ
ad doloris sui cumulum ꝓpinquoꝵ absentiũme¬
minit: ꝯstat ꝓculdubio. qr ad augm̃tum supplicii
talia ueniant: manifestat᷑ cũ subdit᷑. Iab eo ĩ somniᷤ
qͣsi ĩ die respectꝰ. conturbatꝰ ẽ in uisu cordis sui: tan¬
qsm qͥ euaserit ĩ die belli. In tp̃r saltitis sue exurrex̃.
& admirans ad nullum timorem. Cum oĩ carne ab hoĩe
usq ad pecꝰ. ⁊ suꝑ peccatores septuplum. Ideo enim ma¬
li eruciabunt᷑ ĩ pena gehenne: q in tp̃r sͥ indulto ñ
p̃uidebant. ut peccare desm̾ent.⁊ bonis oꝑibꝰ insi¬
sterent. Estimatierunt enĩ ꝑꝓsꝑitatem mundi qͦsi
ꝑsomnũ dilusi. qͦd tp̃s pacis eẽt. ⁊ ñ dies belli: cũ ad
gͦ salutis sue de qͦ paul ait. ecce nc̃ tp̃s acceptabi¬

Expanded text:
angelio testante colligimus, in quo, Veritate nuntiante, dives ille, quem contigit ad aeterni incendii tormenpetit, ut ad eorum eruditionem Lazarum mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cruciaret . Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia ad augmentum supplicii talia veniant manifestatur, cum subditur: « Et ab eo in somnis quasi in die respectus: conturbatus est in visu cordis sui, tanquam qui evaserit in die belli. In tempore salutis suae exsurrexit, et admirans ad nullum timorem, cum omni carne ab homine usque ad pecus. Et super peccatores septuplum. » Ideo enim mali cruciabuntur in poena gehennae, quia in tempore sibi indulto non praevidebant, ut peccare desinerent, et bonis operibus insisterent; aestimaverunt enim per prosperitatem mundi, quasi per somnum delusi, quod tempus pacis esset, et non dies belli, cum ad ergo salutis suae, de quo Paulus ait: « Ecce nunc tempus acceptabi
Abbreviated transcription (Latin):
rum qͥ ꝑauariciam eolligto suntil cũ possessore sus
de p̃sentiuita intiet᷑: ⁊ rapacitas ciꝰ finem ht̃. s sceleris
tam ĩ remun̾atione et̾ne bitudinis stabiliet. ac luce
domanꝰ fuas letabit᷑: sic p̃uaricatores ĩ ꝯsũmatione
tabescent. Iiquoꝵ gͦ chesatirꝰ sic̃ in oportune ⁊ indis¬

Expanded text:
avaritiam colligitur, simul cum possessore suo de praesenti vita interiet, et rapacitas ejus finem habet, sed sceleris tam in remuneratione aeternae beatitudinis stabilit ac luce fido manus suas laetabitur: sic praevaricatores in consummatione tabescent.
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam ageret:⁊ de cȩt̾o cau̾et ne ĩ similem
rumam incidet. S ille ñ em̃dare studiuit culpã:
qͥnpotiꝰ augere qͣꝓpt̃ obmulta eiꝰ pecc̃a ⁊ scelera
nefanda fact̾um ẽ. ut itꝰ arbit̾ diluuiũ toto infũ.¬
deret orbi. deleretq: hominẽ quẽ creauit. de suꝑfi¬
cie t̾re. nͥ tm̃.uiͦii. aĩas: q̃ ad reparationem gn̾is hu¬

Expanded text:
lem ruinam incideret; sed ille non emendare studuit culpam, quin potius augere: quapropter ob multa ejus peccata et scelera nefanda factum est ut justus arbiter diluvium toti infunderet orbi, deleretque hominem quem creavit, de superficie terrae, nisi tantum octo animas, quae ad reparationem generis
Abbreviated transcription (Latin):
fionem fuã ꝯsuluit. qm̃ tota solatia parentum. qͥ
humanũ casũ uidentes. ꝯdolere potuert̃. s adiu¬
uare ñ p̃ualuer̃t. Aurum ⁊ argentum ⁊ diuitie
datȩ a dño tp̃r legis roborauer̃t corda antiquoꝵ.
qͥ probonis trens dño militauert̃. Qͥb ĩ ipsa le¬
ge dict̾um ẽ. Si uoluitis. ⁊ obaudieritis me. bona
t̃re comedetis. S suꝑ om̃s facultates atq delicias
p̃cellit timor di.i uoluntaria pauꝑtas eccłie xp̃r¬

Expanded text:
sionem suam consuluit, quam tota solatia parentum, qui humanum casum videntes condolere potuerunt, sed adjuvare non praevaluerunt. Aurum et argentum et divitiae datae a Domino tempore legis roboraverunt corda antiquorum, qui pro bonis terrenis Domino militaverunt, quibus in ipsa lege dictum est: « Si volueritis, et obaudieritis, bona terrae comedetis. » Sed super omnes facultates atque delicias praecellit timor Domini, et voluntaria paupertas Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊illud qͦd ĩ dm̃ca orone oramꝰ dñodicentes. Sc̃ist¬
cctur nom̃ tuũ: ut eiꝰ scĩtatem ⁊ uoce p̃dicemꝰ. atq̃
ĩ bonis exemplis aliis demonstremꝰ. Cet̾m illis qͥ sec¬
lerata ꝯusatione ⁊ repb moribꝰ dm̃ in honorant dic̃
scͥptura. ł uos enĩ nom̃ di blasphemat᷑ int̃ gs̃ Quo¬

Expanded text:
one oramus Domino dicentes: « Sanctificetur nomen tuum ; » ut ejus sanctitatem et voce praedicemus, atque in bonis exemplis aliis demonstremus. Caeterum illis, qui scelerata conversatione et reprobis moribus Deum inhonorant, dicit Scriptura: « Per vos enim nomen Dei blasphematur inter
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt᷑. De qͥbꝰ saluator ait. Beati qͥ me ñ uider̃t̃:¬
⁊ credidert̃. Omnia enĩ oꝑa dist̾bona. ⁊ sub dispen¬
satione ꝯditoris sui ꝯsistunt uniu̾sa. Iido de iudiciis
di mirabilib. potiꝰ silendum ẽ hõi qͣm loqͥ: quia
sub eiꝰ regimine ordo discurrit totiꝰscłi. Ine ĩ omĩ
enim unicum ꝯsiliũ nob̃ dat᷑: ut uidentes mirabi¬
lia di ⁊ oꝑa eiꝰ magnifica: ñ incaute ea discutere p̃¬
sumamꝰ᷑: s mag̃ creatorem obtimũ corde. ore. ⁊ oꝑe
laudemꝰ b̃ndicamꝰ atq głificemꝰ: qr ipse solꝰ ẽ. qͣm

Expanded text:
Beati qui me non viderunt et crediderunt . » Omnia enim opera Dei sunt bona, et sub dispensatione conditoris sui consistunt universa, ac ideo de judiciis Dei mirabilibus potius silendum est homini quam loqui, quia sub ejus regimine ordo discurrit totius saeculi. « Et nuenim unicum consilium nobis datur, ut videntes mirabilia Dei, et opera ejus magnifica, non incaute ea discutere praesumamus. Sed magis creatorem optimum corde, ore et opere laudemus, benedicamus, atque glorificemus, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
prehensibilia dei iudicia eẽ:⁊ inuestigabiles uuias eiꝰ:
⁊ ñ aus est temere aliqͥd loq̃ndo aut sc̃bendo de
eis ꝓferre: s temꝑate de oꝑibꝰ ħ magnificis dispu¬
tans. causan⁊ modũ diuino ꝯsilio atq decreto ma¬
nifestum dimisit. Unde subiungit᷑. Omnia oꝑa
dñi bona: ⁊ omne opꝰ hora sua subministrabit. Ñ ẽ
dicẽ. hoc illo nequiꝰ ẽ. Omĩa enĩ in tp̃r suo ꝯꝓba¬
bunt᷑. Huic loco ꝯcinum ẽ qͦd ĩ eccłiaste legit᷑. Ne
dicas. Qͥd putas cause ẽ. cum pͥora tp̃ra meliora
stiere qm nc̃ st̾: stulta ẽ enim huicemi int̾rogatio.
Unde nec uetꝰ scłm p̃senti p̃ferendum ẽ: qi unꝰ utriꝰq
ꝯditor est d̃s. Uͥtutes. bonos uiuenti factunt dies:
uitia. malos. Ne dicas gͦ. meliores fuisse dies sub mo¬

Expanded text:
prehensibilia Dei judicia esse, et investigabiles vias ejus; et non ausus est temere aliquid loquendo aut scribendo de eis proferre, sed temperate de operibus Dei magnificis disputans causam et modum divino consilio atque decreto manifestum dimisit. Unde subjungitur: « Omnia opera Domini bona, et omne opus hora sua subministrabit. Non est dicere: Hoc illo nequius eNe dicas, quid putas causae est, quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta est enim hujuscemodi interrogatio . » Unde nec vetus saeculum praesenti praeferendum est, quia unus utriusque conditor est Deus. Virtutes bonos viventi faciunt dies; vitia, malos: ne dicas ergo meliores fuisse dies sub Mo
Abbreviated transcription (Latin):
nib ꝙ affectus t̃andem mortis damnum suscipie¬
bat. Dimilit̃ ⁊ animantia atq reptilia t̾re que priꝰ
sub eomitia ⁊ mansueta fuert̃ pꝰ peccati ꝯmissum.
in cont̾rietatem ⁊ noxietatem illiu̾tebant᷑: qi rom¬
phea cȩlestis uindietȩ in impiis diuinum udiciũ
ex̾cebat. Qͦd autem dr. in mandatis eiꝰ epulabunt᷑ ⁊

Expanded text:
nibusque affectus, tandem mortis damnum suscipienibusque affectus, tandem mortis damnum suscipiebat. Similiter et animantia atque reptilia terrae, quae prius sub eo mitia et mansueta fuerunt, post peccati commissum in contrarietatem et noxietatem illi vertebantur, quia rhomphaea coelestis vindictae in impiis divinum judicium ex