comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pix sunt. bene intelligantur oues pecora
campi. Itaq etiam si ita positum eẽc. oues
& boues uniusas. & pecora campi: recte
quereretur. quid sͥ uellent pecora campi:
cum &̃ oues & boues hoc possint intelli¬
gi. Qd uero additum ẽ etiam insuꝑ: co¬
git omnino ad nescio quam differentiã
cognoscendam. S subhoc uerbo quod po¬
situm ẽ insuꝑ: non solum pecora campi:
s & uolucres celi& pisces maris qui ꝑam¬
bulant semitas maris. accipiendi s̃. Que
ẽ igitur ista distantia: Uenant inm̃tem
torcularia.habentia uinacia & uinum :¬
& area continens paleas & frum̃tum : et
retia quib inclusi s̃ pisces boni & mali: &
archa noe inqua immunda ⁊ munda erãt
ammalia: & uideb̃ ecclas interim ħ tẽpr̃e
usq ad ultimum iudicii tempus. ñ solũ
oues ce boues continere. id ẽ scõs laicos &
scõs ministros: sed insuꝑ & pecora cãpi:
uolucres celi. & pisces maris qui ꝑambu¬

Expanded text:
prae sunt, bene intelligantur oves pecora prae sunt, bene intelligantur oves pecora campi. Itaque etiamsi ita positum esset, Oves et boves universas et pecora campi, recte quaereretur quid sibi vellent pecora campi, cum etiam oves et boves hoc possint intelligi; quod vero additum est etiam, insuper, cogit omnino ad nescio quam differentiam cognoscendam. Sed sub hoc verbo quod positum est, insuper, non solum pecora campi, sed etiam volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris, accipiendi sunt. Quae est igitur ista distantia? Veniant in mentem torcularia, habentia vinacia et vinum; et area, continens paleas et frumentum ; et retia, quibus inclusi sunt pisces boni et mali ; et arca Noe, in qua et immunda et munda erant animalia : et videbis Ecclesias interim hoc tempore usque ad ultimum judicii tempus, non solum oves et boves continere, id est sanctos laicos et sanctos ministros, sed insuper et pecora campi, volucres coeli, et pisces maris, qui perambu
Abbreviated transcription (Latin):
mus inadam. quia oẽ de latere illius eua
facta ẽ. quorum om̃ium sp̃ualiter tractan¬
dorum &e considandorum nunc tempus
non ẽ: restat ut nonaguita nouem relicte
inmontib oues. non humani s angłici sp̃e
intelligantur. Nam debub facilis exposi¬
tio ẽ huius sententiȩ: qm̃ ipsi homines ñ
obaliud boues dicti sunt. nͥ quod de euan¬
głis ando uerbum dĩ angłos imnitentur:
ubi dictum est. os boui trituranti ñ alliga¬
bis. Quanto gͥ facilius ipsos angłos nunci¬
os ueritatis. boues accipimus: qn eugłistȩ
participatione nominis corum. boues uoca¬
ti sunt. Subiecisti gͦ inquit oues ce boues
uniuersas: id est omnẽ scãm spũalem cre¬
aturam. inqua õe scõrum hominum ac-¬
cipimus. qui s̃ in eccła: in illis iudelicet
torcularib que sub alia similitudine lunȩ
ac stellarum insinuata sunt. Insuꝑait.
pi possunt intelligi &r oues & boues: ut
sirupium & arduorum locorum pecora ca¬

Expanded text:
mus in Adam, quia etiam Eva de illius latere mus in Adam, quia etiam Eva de illius latere facta est , quorum omnium spiritualiter tractandorum et considerandorum nunc tempus non est, restat ut nonaginta novem relictae in montibus, non humani, sed angelici spiritus intelligantur. Nam de bobus facilis expeditio est hujus sententiae; quoniam ipsi homines non ob aliud boves dicti sunt, nisi quod evangelizando verbum Dei Angelos imitantur, ubi dictum est: Bovi trituranti os non infrenabis . Quanto igitur facilius ipsos Angelos nuntios veritatis, boves accipimus; quando Evangelistae participatione nominis eorum, boves vocati sunt Subjecisti ergo, inquit, oves et boves universas, id est, omnem sanctam spiritualem creaturam: in qua etiam sanctorum hominum accipimus qui sunt in Ecclesia, in illis videlicet torcularibus quae sub alia similitudine lunae ac stellarum insinuata sunt. 13. Insupepi possunt intelligi et oves et boves; ut si rupium et arduorum locorum pecora ca
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersas. insuꝑ ce pecora campi: uolucreᷤ
celi ce pisces maris. qui ꝑambulant semi¬
tas maris. U̾ idetur enim relictis celestib
uirtutib &e potestatib. & om̃ib exercitib
angłorum. relictis etiam ipsis hominibus.
tantum ei pecora subiecisse.⁊ nisi oues et
boues intelligamus animas scãs. uł inno¬
centiȩ fructum dantes. uł cẽ oꝑantes ut tra
fructificet: idẽ ut t̃reni homines ad sp̃ua¬
lem ub̃tatem regenerentur. Has gͦ animas
scãs. non hominum tantum sed oe omnium
angłorum. oportet accipi: siuolumus hinc
intelligere omnia ẽẽ subiecta domino nr̃o
ihu xp̃o. Nulla enim creatura subiecta nõ
erit: cui primates ut ita dicam sp̃c subi¬
ciuntur. Sedunde ꝓbabimus. oues posse
accipi ĩ sublimit beatos. non homines. sed
angłicȩ creaturȩ sp̃c: Anexeo quod dominꝰ
dicit reliquisse se nonaginta nouem oues
in montib. id est in sublimioribus locis:
ce descendisse ꝓpter unam: Si enum unã
ouem lapsam. hutmanam animam accipia¬

Expanded text:
universas, insuper et pecora campi; volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris. Videtur enim relictis coelestibus Virtutibus et Potestatibus et omnibus exercitibus Angelorum, relictis etiam ipsis hominibus, tantum ei pecora subjecisse; nisi oves et boves intelligamus animas sanctas, vel innocentiae fructum dantes, vel etiam operantes ut terra fructificet, id est, ut terreni homines ad spiritualem ubertatem regenerentur. Has ergo animas sanctas, non hominum tantum, sed etiam omnium Angelorum oportet accipere, si volumus hinc intelligere omnia esse subjecta Domino nostro Jesu Christo; nulla enim creatura subjecta non erit, cui primates, ut ita dicam, spiritus subjiciuntur. Sed unde probabimus oves posse accipi etiam sublimiter beatos, non homines, sed angelicae creaturae spiritus? An ex eo quod Dominus dicit reliquisse se nonaginta novem oves in montibus, id est in sublimioribus locis, et descendisse propter unam Si enim unam ovem lapsam humanam animam accipia
Abbreviated transcription (Latin):
dictum sit huic animȩ qͣre isti tͥdicunt.
transmigra in montes sic̃ passer: quare
te de peccadorib t̾rent. qui intenderunt
arcum ad sagitandum inobscura luna
rectos corde: respondet. Idõ utiq me ter¬
rent: q̃m quȩ ꝑfecisti destruxerunt. Ubi.
nisi inconuenticuł suis: uͥ paruulos & in¬
terioris lucis ignaros. non lacde nutriũt
sed uenenis necant: Iustus audem quid
cem meam douob. pacem relinquo uob:
quam uos nefanda dissensione uiolastis:
Xp̃c quid uob̃ fecit.⁊ qui traditorem su¬
um tanta patientia ꝑtulit. ut ei primã
eucharistiam confectam manib suis &
ore suo comm̃datã. sicut ceteris apłis tra¬
deret: Qͥd uob̃ fecit xp̃c : qui eundẽ tra¬
ditorem suum quem diabolum nomina¬
uit. qui ante traditionem dñi nec loculis
dominicis fidem poduit exhibere. cum ce¬
teris discipłis ad p̃dicandum reguum ce¬
lorum misit: ut demonstraret dona dĩ
ꝑuenire ad eos qui cum fide accipiunt.

Expanded text:
dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura luna rectos corde? Respondet: Ideo utique me terrent, quoniam quae perfecisti destruxerunt. Ubi, nisi in conventiculis suis, ubi parvulos et interioris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Justus autem quid cem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis : quam vos nefanda dissensione violastis? Christus quid vobis fecit, qui traditorem suum tanta patientia pertulit, ut ei primam Eucharistiam confectam manibus suis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostolis traderet Quid vobis fecit Christus, qui eumdem traditorem suum, quem diabolum nominavit , qui ante traditionem Domini nec loculis dominicis fidem potuit exhibere , cum caeteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum misit ; ut demopervenire ad eos, qui cum fide accipiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
inparte ur̃a te nesciente committitur.
Imꝑatorum constituciones frustra obi¬
citis catholicis: cum in ur̃is castris. pri¬
uati fustes ignesq sic seuiant. Ecce quo
lapsi sunt: qui cum uident incatholi¬
ca peccadores. ñ poduer̃ dicere in domino
confido: & spem suam in homine posue¬
runt. Qd om̃ino dicerent: si nompsi taleᷤ
crilega suꝑbia separare se uelle finxerunt.
quomodo dicitis animȩ mee transingra
inmontem sic̃ passer. ⁊ qm̃ ecce peccatores
intender̃ arcum parauer̃ sagitas suas
inpharetra ut sagittent inobscura luna
rectos corde: & sermonem ab ipsis con¬
uertat ad dominum. & dicat. Qm̃ que
ꝑfecisti destruxer̃. Et hoc dicat. ñ contra
solos istos: sed contra om̃s hereticos. Om̃s
enim quantum in ipsis ẽ destruxerunt
laudem. quam ex ore infantium & lacten¬
tium ꝑfecit ds̃: dum questionib uanis
& scrupulosis exagitant paruulos⁊ et
eos nutriri fidei lacteñsinunt. Quasi gͦ

Expanded text:
in parte vestra te nesciente committitur, in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt. Quod omnino dicerent, si non aut ipsi,crilega superbia separari se velle finxerunt. quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? Quoniam esse peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde: et sermonem ab ipsis convertat ad Dominum, et dicat, Quoniam quae perfecisti destruxerunt. Et hoc dicat, non contra istos solos, sed contra omnes haereticos. Omnes enim quantum in ipsis est, destruxerunt laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulosis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iubes presumere: Nam si dantis &e acci¬
pientis ẽ meritum: sit dantis dĩ. & acci-¬
pientis conscientie mee. Hec enĩ duo ñ
mͥ incerta s̃: bonitas illius & fides mea
Quid de interponis: de quo certum scire
nicħ possum: Sine me dicere: in dño c̃¬
fido. Namsi inte confido⁊ unde c̃fido
sincħ mali ista nocte fecisti: Postremo
siius ut credam tͥ: numquid possumam¬
plius quamde te credere: Unde gͦ con¬
fido ineis quib heri commnuncasti&
hodie cominunicas. & eras cominum¬
cabis: utrum uł isto triduo nicħ ma¬
li cominiserint: Qd si nec te nec me pol¬
luit qd nescimus: quȩ causa ẽ ut rebap¬
tises cos. qui tempora traditionis & ma¬
chariane inuidie non nouer̃: Quȩ cau¬
sa ẽ . ut xp̃ianos de mesopotannia ueni¬
entes. qui ceciliani & donati nec nomen
audierunt: & rebaptisare audeas. et
neges ẽẽ xp̃ianos: Si autem illos pol¬
luunt aliena peccata quȩ nesciunt:
tenet te reum quicquid ꝑsingłos die

Expanded text:
jubes praesumere? Nam si et dantis et accijubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti? Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies
Abbreviated transcription (Latin):
spem suam in homine ponere. cuius
cor uide ñ possunt: & maledictus om̃is
quispem suam in homine ponit. Quidẽ
gͦ dicere. ego qd do sc̃m c̃. nisi spem tuam
in me ponc: Qd si non es sos: Aut ostñde cor
tuum. Quod si non potee ubi uidebo quod
ses̃ es: Anforte dices qd scriptum ẽ eropi¬
bus eorum cognoscetis eos: Uidcopla¬
ne mira oꝑa: cotidianas iuolentias cir¬
fustes isrlitas uocari. Quȩ homines qui
nunc uiuunt. cotidie uident: & sentiũt.
Machariana uͦ tempr̃a de quib inuidiã
faciunt: & plurimi ñ uidert̃ :e nemo
nunc uidet. Et quisquis ea uidit catho¬
licus. potuit dicere si seruus dĩ ẽẽ uellet.
in domino confido: qd & nunc diẽ. cum
multa quȩ ñ uult ineccła uidet: qui se
intra retia illa plena piscib bonis & mał.
natare adhuc sentit: donec adfinẽ maris
ueniatur. ubi mali segregentur abonis.
Isti autem quid respondent. si alicui eoꝵ
dicat ille quem baptizant. quomodome

Expanded text:
spem suam in homine ponere, cujus spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Quid est enim dicere, Ego quod de sanctum est; nisi, Spem tuam in me pone? Quid si non es sanctus? Aut ostende cor tuum. Quod si non potes, ubi videbo quod sanctus es? An forte dices quod scriptum est, Ex operibus eorum cognoscetis eos Video plane mira opera, quotidianas violentias Cirfustes Israeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc videt: et quisquis ea vidit catholicus, potuit dicere, si Dei servus esse vellet, In Domino confido; quod et nunc dicit, cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur, ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid respondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me
Abbreviated transcription (Latin):
lium hominum quos muldos continet. co¬
nantur arguere.: quid adeum ꝑtinet. qui
uere dicit.indomino confido: Qua uoce &
liter sustinet. Indomino gͦ confido. Illi
timeant qui confidunt in homine: et
de parte hominis se ẽe negare ñpossiNł.
ꝑcuius canos iurant: & cum in sermone
abeis queritur cuius communionis sit:
nisi de parte illius se eẽ dicant. ñpossũt
agnosci.  quid isti faciunt: cum illis
commemorantur tam innumerabilia
ce cotidiana peccata &scelera eorum. qͥb
plena est illa societas: Numquid posst
dicere. in dño confido. quomͦ dicitis am¬
mȩ meę. transinigra inmontes siẽ passer:
Nonenim confidunt in domino: qui tunc
cẽ dicunt scã sacramenta. si ꝑ scõs ho¬
mines dentur. Itaq cum abeis queritur
qui sint scĩ: crubescunt dicere. nos sumꝰ
Quietiam si illi ñ erubescant hoc diccre.
hi qui audiunt ꝓtpsis crubescunt. Itaq
isticogunt. eos qui accipiunt sacramenta

Expanded text:
lium hominum, quos multos continet, colium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce seliter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eorum, quibus plena est illa societas? Numquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt sancta sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
cedib & tanta effusione sanguinis. tan¬
quam illo defectu & obscuratione qua
cruentam faciem luna uidetur ostendere.
a nomine xp̃iano deterrebantur infirmi:
inquo t̃rore uerba dolosa &e sacrilega ia¬
culabantur peccatores. ut etiam rectos cor¬
de ꝑuerterent. Potest &e de his peccatorib
intelligi. quos eccła continet: qd tunc in¬
uenta occasione huius lunȩ obscurȩ mlta
commiserint. quȩ nob oppbria nunc obi¬
ciuntur ab hereticis: cumeorum aucto¬
res ea fecisse dicantur.S quomͦ se habe¬
at. qd in obscura luna factum ẽ: nunc ca¬
tholico nomine doto orbe diffuso atq cele¬
brato: quid mͥ est. incognitis ꝑturbari: In
domino enim confido: nec audio dicens
animȩ meȩ. transmigra in montes sic̃ pil¬
ser: qm̃ ecce peccatores intenderunt ar¬
cum: ut sagittent inobscura luna rectos
corde. Aut si & nunc illis luna iuidecur
obscura. quia incertum uolunt efficere
quȩ sit catholica. & eam peccatis carna¬

Expanded text:
caedibus et tanta effusione sanguinis, tancaedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea fecisse dicantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Aut si et illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carna
Abbreviated transcription (Latin):
causas: sed cum om̃ib & inerem̃ta cius &
coi plementa &e detrimenta sentire. Que
siꝓpterea deficit ut renouetur: &̃ ipsi im¬
ꝑitȩ multitudini demonstrat eccłe figu¬
ram: in qua creditur resurrectio mortuoꝵ
Deinde querendum ẽ. quid in hoc psalmo
accipiatur obscura luna: in qua peccado¬
res sagittare parauerunt rectos corde. Nõ
enim uno modo:dici obscura luna podest.
Nam &e cum finitur menstrius cursibus:
& cum cius fulgor nubilo interpolatur ⁊ &
cumplena deficit: dici potest obscura luna.
Potest gͦ & de ꝑsecutoribus mr̃m intelligi.
qđ sagutare uoluerint inobscura luna rec¬
tos corde:. siue adhuc in eccłe nouitate. qula
nondum t̃ris maior effulserat. nec gentili¬
um suꝑsticionũ tenebras uicerat ⁊ siue
lingius blasphemorũ. & xp̃ianorum no¬
men male diffamantium.quasi nebulis
cum t̃ra obtegitur. uideri ꝑspicua luna nõ
poterat. idest eccła: siue ipsorum mr̃m

Expanded text:
causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur eccła : qd suum lumen ñ ha¬
beat: sed abunigenito dĩ filio. qui multis
locis in scĩs scripturis allegorice sol ap¬
pellatus ẽ. illustratur. Quem nescientes &
cernere ñ ualentes heretici quidam: adistũ
solem corporeum & uisibilem. qd commu¬
ne lumen est carnis hominum atq: mus¬
carum. sensus simplicium conantur auer¬
tere: & nonnullorum auertunt. Qui quã¬
dui ñ possunt interiorem lucẽ ueritatis
mente contueri. simplici fide catholica
contenti ẽe nolunt: quȩ una paruulis
salus ẽ: & qͦuno lacte adfirmitatẽ soli¬
dioris cibi certo robore ꝑuenitur. Que¬
libet gͦ duarum istarum opinionum
uera sit: congruent̃ accipitur allegorice
luna eccła. Aut si inistis obscuritatib
magis negociosis quã fructuosis. exercere
antmnum aut ñ libet aut ñ uacat. aut ani¬
mus ipse non ualet: satis ẽ lunam popu¬
laribus ocłis intueri. & ñ querere obscuraᷤ

Expanded text:
intelligitur Ecclesia, quod suum lumen non haintelligitur Ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito Dei Filio, qui multis locis in sanctis Scripturis allegorice sol appellatus est illustratur. Quem nescientes et cernere non valentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et visibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur avertere, et nonnullorum avertunt, qui quandiu non possunt interiorem lucem veritatis mente contueri, simplici fide cathcontenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras
Abbreviated transcription (Latin):
sicut contingit cum oramus in corde: et
quasi nicħ agere uidemur: dum ñ ad trã
s sursum cor hab̃e iubemur addominũ.
Alii aũ dict̃ ñ habere lunam lum̃ ꝓprium.
sed a sole illustrari: s ⁊ quando cum eo est.
eam partemadnos hab̃e qua ñ illustratur.
& ideo nicħ inca lucis uidĩ: cum autẽ inci¬
pit ab illo recedẽ. illustrariabea c̃ parde
quam habet adtram: & necessario inci¬
pere acornib doncc fiat quinta decima
contra solem. Tunc enim sole occidente
oritur: ut quisquis occidentẽ solem ob¬
seruauerit: cum eum ceꝑit ñ udẽ. conu̾¬
sus adoriendem lunam surgere uideat:
atq: inde ex alla parde. cum ei ceꝑit ꝓpin¬
quare. illam partem ad nos conuertereqͣ
ñ illustratur donec ad cornua redeat. atq
inde omnino ñappareat: quia tunc pars
illa qua illustratur. sursum ẽ adcelum:
ad t̃ram autem illa. quam radiare sol non
potest. Ergo & scđm hanc opinionẽ luna

Expanded text:
sicut contingit cum oramus in corde, et sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videamur, dum non ad terram, sed sursum cor habere jubemur ad Dominum. Alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sol illustrari, sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere qua non illustratur, et ideo nihil in ea lucis videri, cum autem incipit ab illo recedere illustrari, ab ea etiam parte quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quintadecima contra solem; tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem observaverit cum eum coeperit non videre conversus ad orientem lunam surgere videat, atque inde ex alia parte, cum coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur donec ad cornua redeat atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur, sursum est ad coelum, ad terram autem, illa quam irradiare sol non potest. Ergo et secundum hanc opinionem luna
Abbreviated transcription (Latin):
si facias pilam exdimidia parte candidã.
& ex dimidia obscuram⁊ si eam partem
quȩ obscura ẽ ante ocłos habeas.nichil
candoris uides: & cum ceꝑis illam candi¬
dam pardem ad ocłos conuerdere ⁊ si pau¬
latim facias. pruo cornua candoris in¬
debis: deinde paulati crescit. donec
incipit obscuritas apparere & candor
minui. donec iterum adcornua redeat:
& postirmo dotus ab ocłis auertatur: ac
rursus obscura illa pars sola possit uidĩ.
Qd ficri dicunt. cum lumen lunȩ uidetur
crescere. usq ad quintam decimam: et
rursus usq ad tricesimam minui. & re¬
dire adcornua: donee penitus nichil
inea lucis apparcat. Scd̾m hanc opini¬
onem. luna in allegoria significat ec¬
clesiam: qd ex parte spũali lucet ȩccła:
ex parte autem carnali obscura ẽ. Et
aliquando sp̃ualis pars inbonis oꝑib
apparet hominib: aliquando aũt in
conscientia latet. ac dõ tantumm nota
ẽ. cum solo corpore apparet hominib:

Expanded text:
et si facias pilam ex dimidia parte candidam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et ex dimidia obscuram: si eam partem quae obscura est ante oculos habeas, nihil candoris vides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos convertere, si paulatim facias, primo cornua candoris videbis, deinde paulatim crescit, donec incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertatur, ac rursus obscura illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam lunam, et rursus usque ad tricesimam minui et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet Ecclesia: ex parte autem carnali obscura est, et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet, ac Deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ter interprecando. uenenatas inde sen¬
tentias emittunt. Parauerunt sagittas
in pharetra: eadem uerba scił quȩ scͥptu¬
rarum auctoritate iaculaturi s̃. incordis
occeuldo parauerunt. Ut sagittent mob¬
scura luna rectos corde: ut cum senserĩt.
eccle lumine ꝓpter multitudinẽ im¬
peritorum ⁊ carnalium obscurato ñse
posse coniunci: corrumpant mores
bonos colloquus malis. S contra istoᷤᷤ
om̃s terrores. dicendum ẽ: Indomino con¬
fido. Luna uͦ quam congruent̃ signifi¬
cet ȩccłam: memini me promisisse. in ħ̾
psalmo consideraturum. Duȩ s̃ de luna
opiniones ꝓbabiles. Harum autem quȩ
uera sit: aut ñ omĩno aut difficillime ar
bitror posse hominem scire. Cum enu
queritur unde lumen habeat: alii di¬
cunt suum hab̃e. s globum eius dimi¬
dium lucere. dimidium autem obscurũ
eẽ: dum autem mouetur incirculo suo.
candem partem qualucet paulatim ad
idõ prius quasi cormtam apparere. Nã

Expanded text:
ter interpretando, venenatas inde senter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut diffbitror posse hominem scire. Cum enim quaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem movetur in circulo suo eamdem partem qua lucet, paulatim ad ideo prius quasi corniculatam apparere. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ. transinigra in montem sic̃ passer:
Unum montẽ teneo. in quo confido: qͦ¬
modo dicitis ut ad uos transeam. tanquã
multi sint xp̃i : Aut si uos montes ẽẽ di¬
citis ꝑsuꝑbiã ÷ oportet quidem eẽ passe¬
rem pennatum uirtutib & p̃ceptis dĩ:
s eaipsa ꝓhibent uolare inistos montes:
& insuꝑbis hominib spem collocare. Ha¬
beo donrum uͥ requiescam: quia in dño
confido. Nam &e passer inuenit sͥ domũ.
&e factus ẽ dominus refugium pauꝑi. Di¬
camus gͦ dota fiducia: ne dum. xp̃mapud
hercticos queruus. amittamus. In dño
confido: quomodo dicitis animȩ meę.
transmigra inmontem sic̃ passer. Mmec¬
ce peccatores intender̃ arcum: parauer̃
sagittas suas inpharetra: ut sagitent in
obseura luna rectos corde. Terrores isti
sunt comminantium nob de peccatorib:
rit ad se tanquam ad iustos transeamꝰ
Ecce inquiunt. peccatores: tendentes ar¬
cum. Credo scripturas: quas illi carnali¬

Expanded text:
meae: Transmigra in montes sicut passer? meae: Transmigra in montes sicut passer? unum montem teneo in quo confido, quomodo dicitis ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido: nam et passer invenit sibi domum , et factus est Dominus refugium pauperi . Dicamus ergo tota fiducia, ne dum Christum apud haereticos quaerimus, amittamus: In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? ce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnali
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. ꝑ quod facta sunt omnia: & filius.
scđm qd factus ẽ ei ex semine dauid scdͬm
carnem. Nonenim dic̃. non ẽ filius dauid
discite quomodo sit dominus cius. Nec
teneatis inxp̃o qd filius hominis ẽ. sta
enum filius dauidẽ: & reluquatis quod
filius dĩ ẽ. ita & enim. dominis cius est.
oua tractatione titulus iste non
indiget: iamenim satis tracta¬
tum ẽ quid sit infinem. Ipsum
gͦ psalmi textum uidcamus: qͥ
michi uidetur aduersus hereticos ca¬
nendus: qui commemorando & exag.¬
gerando multorũ ĩ ȩccłia peccata. quafi
apud ipsos iusti aut om̃s aut plures
sint. ab unius eccłȩ uerȩ matris ubib
nos auertere atq abriꝑe moliuntur:
affirmantes qd apud ipsos sit xp̃c: et
quasi pie studioseq ammonentes. ut ad
eos transcundo. transmigremus ad xp̃m:
quem se habere m̃tiuntur. Notum ẽ aũt:
allegorice insinuaretur. & montem appel¬
latum. Respondendum ẽ itaq istis: et
N domino confido: quomodo dicitis aĩs

Expanded text:
Deum, per quod facta sunt omnia ; et filius, secundum quod factus est ei ex semine David secundum carnem . Non enim dicit, Non est filius David discite quomodo sit Dominus ejus; nec teneatis in Christo quod filius hominis est, ita enim filius David est; relinquatis quod Filius Dei est, ita enim ctatione titulus iste non indiget; jam enim satis tractatum est quid sit, in finem. Ipsum ergo Psalmi textum videamus, qui mihi videtur adversus haereticos canendus, qui commemorando et exaggerando multorum in Ecclesia peccata, quasi apud ipsos justi aut omnes aut plures sint, ab unius Ecclesiae verae matris uberibus nos avertere atque abripere moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. Notum est autemallegorice insinuaretur, etiam montem appellatum. Respondendum est itaque istis, et n Domino confido, quomodo dicitis animae
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscendum s ad ꝓdendum: Deoc¬
cultis autem filii. etiam si quisꝗͣ. ñ dĩ fili¬
um subaudire uoluerit. s ipsius dauid.
cuius nomini totum psalterium tribu¬
itur. nam dauitici psalmi utiq appellan¬
tur: uoces illas audiat quib dominodr̃
sedem dauid patris sui. Noc illa sententia
huic indellectui contraria ẽ: quaidemdo¬
minus quęrit auideis. sifilius dauid

Expanded text:
cognoscendum, sed ad prodendum? De occognoscendum, sed ad prodendum? De occultis autem Filii, etiam si quisquam non Dei Filium subaudire voluerit, sed ipsius David, cujus nomini totum Psalterium tribuitur, nam Davidici utique Psalmi appellantur, voces illas audiat quibus Domino disedem David patris sui . Nec illa sententia huic intellectui contraria est, qua idem Dominus quaerit a Judaeis, Si filius David
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ñ apponat ultra magnificare se hõ.
suꝑ t̃ram. Homines enims̃: de quibus
dictum ẽ. Pone domine legis latorem
S etiam ille qui codem loco intelligit᷑
poni suꝑ eos. homo erit:⁊ de quo nune
dr̃. ut ñ apponat ultra magnificare se
homo suꝑ t̾ram: cum uenerit scił filius
hominis iudicare pupillo: qui se exu¬
it uecerem hominem. atq hoc mͦ tanꝗͣ
extulit patrem. Post occulta gͦ filii. de qͥ¬
bus in hoc psalmo multa dicta s̃: crunt
manifesta filii. dequib pauca infine
ciusdem psalmi nunc dicta s̃. Ex his au¬
tem titulus factus ẽ: qus maiorem hic
partem tenẽt. Pocest ce ipse dies aduen¬
tus domini. recte numerari int occulta
filii: quamiris ipsa domini p̃sentia. ma¬
nifesta futura sit. De illo enum die dic¬
tum ẽ. qd nemo eum sciret: neq angłi.
neq: uirtutes. neq filius hominis. Ud
ergo tam occultum. quam id qd etiam
ipsi iudici occultum ẽẽ dictũ ẽ. tñ ñ ad

Expanded text:
Ut non apponat ultra magnificare se homo Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram. Homines enim sunt, de quibus dictum est: Pone, Domine, legislatorem Sed etiam ille qui eodem loco intelligitur poni super eos, homo erit, de quo nunc dicitur, Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram: cum venerit scilicet Filius hominis judicare pupillo, qui se exuit veterem hominem, atque hoc modo tanquam extulit Patrem. 35. Post occulta ergo Filii, de quibus in hoc psalmo multa dicta sunt, erunt manifesta Filii, de quibus pauca in fine ejusdem psalmi nunc dicta sunt: ex his autem titulus factus est, quae majorem hic partem tenent. Potest et ipse dies adventus Domini recte numerari inter occulta Filii, quamvis ipsa Domini praesentia manifesta futura sit; de illo enim die dictum est quod nemo eum sciret, neque Angeli, nec Virtutes, neque Filius hominis : quid ergo tam occultum, quam id quod etiam ipsi judici occultum esse dictum est, non ad
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ iudicabitur de peccato suo: & ipse
ꝑiet ꝓpt̃ peccatum suum. Deinde quid
mirum si sequitur: dominus regnabit
angustiis & tribulationib huius scli
domini diem concupiscerent. Prepara¬
tionem cordis eorum: exaudunt auris
tua. hec est cordis p̃paratio: de qua in ali
o psalmo canitur. Paratum cor meum
Si autem qd ñ udemus sꝑamus: ꝑ pa¬
cientiam exspectamus. Iam uͦ aurem dĩ.
non m̃brum corporeum. s potentiameẽ
qua exaudit. regulariter debemus acciꝑe:
atq ita quibusq nominatis m̃bris eius
quȩ in nob uisibilia & corporea s̃. poten¬
tias oꝑationum oportet intelligi ⁊ ne se¬
pe ista repetantur. Honenim corporeũ fas
est putare: qd̾ dominus ds̃. ñ sonantẽ uo¬
cem. sed p̃parationẽ cordis exaudit. Iudi
formatur huic scło. neq suꝑbo. Aliud
est autem uidicare pupillum: aliud u¬
dicare pupillo. Iudicat pupillum õ
qui condempnat: uidicat autem pu¬
pillo. qui ꝓ pupillo ꝓfert sententiam.

Expanded text:
id est, judicabitur de peccato suo, et ipse id est, judicabitur de peccato suo, et ipse periet propter peccatum suum. Deinde quid mirum si sequitur, Dominus regnabit angustiis et tribulationibus hujus saeculi Domini diem concupiscerent. Praeparationem cordis eorum exaudivit auris tua: ho psalmo canitur: Paratum cor meum Si autem, quod non videmus speramus, per patientiam expecnon membrum corporeum, sed potentiam esse qua exaudit, regulariter debemus accipere; atque ita quibusque nominatis membris ejus, quae in nobis visibilia et corporea sunt, potentias operationum oportet intelligi, ne saepe ista repetantur: non enim corporeum fas est putare, quod Dominus Deus non sonantem vocem, sed praeparationem cordis exaudit. 34. formatur huic saeculo, neque superbo. Aliud est enim judicare pupillum, aliud judicare pupillo: judicat pupillum etiam qui condemnat; judicat autem pupillo qui pro illo profert sententiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ne uascantur. Cibi derelictus c̃ paup. Idõ
enim pauꝑ ẽ. idest omia huius mundi tẽ¬
poralia bona contẽpsit: ut tu sis tantum speᷤᷤ
eius Pupillo dueris aduutor: idẽ ei cimo¬
ritur pater hic mundus. ꝑ quem carnalit̃
genitus ẽ : & iam potest dicere. mͥ mundꝰ
crucifixus ẽ. & ego mundo. Talib enimpu¬
pillis: pater fit ds̃. Docet quippe ds̃ pupil¬
los fieri discipulos suos. quib dicit: ne
uob dicatis patrem interris. Cuius reiexẽ¬
plum prebuit prior ipse. dicendo. Quȩmͥ
mater: aut qui fr̃s. Unde uolunt quidã
ꝑniciosissummi heretiei asserere. ñ habuisse¬
cum matrẽ: nec uident eẽ consequens. si
hec uerba attendant. ut nec discipłi eius
patres habuerint : quia sic̃ ipse dixit. q̃
michi mater ẽ: sic illos docuit. cumait:
de quo supradicebatur: om̃ium inimicoꝵ
suorum dominabitur. Brachium enim
eius dix̃ potentiam cius: cui contraria ẽ
tum eius: & ñ inuenictur. Propt̃ illud.

Expanded text:
aut irascantur. 31. Tibi derelictus est pauper. Ideo aut irascantur. 31. Tibi derelictus est pauper. Ideo enim pauper est, id est, omnia hujus mundi temporalia bona contempsit, ut tu sis tantum spes ejus. Pupillo tu eris adjutor; id est, ei cui moritur pater hic mundus, per quem carnaliter genitus est, et jam potest dicere: Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . Talibus enim pupillis pater fit Deus. Docet quippe Dominus pupillos fieri discipulos suos, quibus dicit: Ne vobis dicatis patrem in terris . Cujus rei exemplum praebuit prior ipse dicendo: Quae mihi mater, aut qui fratres Unde volunt quidam perniciosissimi haeretici asserere, non eum habuisse matrem: nec vident esse consequens si haec verba attendant, ut nec discipuli ejus patres habuerint; quia sicut ipse dixit, Quae mihi mater est, sic illos docuit, cum ait:de quo supra dicebatur: Omnium inimicorum suorum dominabitur. Brachium ergo ejus, dixit potentiam ejus: cui contraria est tum ejus, nec invenietur. Propter illud,
Abbreviated transcription (Latin):
& trenas non curare: qm̃ t̃ra quasi finiꝰ
rerum ẽ. quia ultimum elementum est:
inquo homines ordinatissime laborañ:
s laborum suorum ordinẽ uidẽ ñ posst̃.
qui maxime ꝑtinet adoceulta filii. La¬
borans gͦ eccła illis temporibus. tanquã
naiis inmagnis fluctib & ꝓcellis: quasi
dormientem excitat dominum: ut im¬
peret uentis. tranquillitas redeat. Dicit
gͦ. Exurge domine ds̃. & exaltetur manus
itaq manifestum uidicium intelligente.
tu laboremae dolorem consicłas: ut tra¬
das eos in manus tuas. Sensus iste pro¬
nunciationem querit: inqua si erratũ
fuerit. obscuratur. Sic enum dix̃ incorde
suo impius. ñrequirae ds ÷ quasi ds̃ labo¬
rem &e iram considẽt. ut tradat cos inma¬
nus suas: idẽ quasi laborare & irasci time¬
at: ce ꝓpterea illis parcat. neoneri sit illi
pena eorum. aut ne iracundia ce tempe¬
state turbetur: quomͦ pleriq homines fa¬
cuuit. qͥ dissimulata iundicta elaborant

Expanded text:
et terrenas non curare; quoniam terra quasi finis est et terrenas non curare; quoniam terra quasi finis est rerum, quia ultimum elementum est in quo homines ordinatissime laborant, sed laborum suorum ordinem videre non possunt, qui maxime pertinet ad occulta Filii. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, quasi dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat: dicit ergo, Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus que manifestato judicio intelligentes tu laborem et iram consideras, ut tradas eos in manus tuas. Sensus iste pronuntiationem quaerit, in qua si erratum fuerit, obscuratur. Sic enim dixit in corde suo impius: Non requiret Deus, quasi Deus laborem et iram consideret, ut tradat eos in manus suas; id est, quasi laborare et irasci timeat, et propterea illis parcat, ne onerosa illi sit poena eorum, aut ne iracundiae tempestate turbetur, quomodo plerumque homines faciunt, dissimulantes vindictam, ne laborent,
Abbreviated transcription (Latin):
tit faciem suam ne uideat usq in finem.
Hec ẽ inclinatio & casus miserrimus: dum
animus humanus insuis iniquitatibis
quasi ꝓsꝑatur. & parci sͥ putat: cum exce¬
cetur. & seruetur adultimam oportunãq
ꝑius autem dixerat. exurge domineñ
preualeat homo:iudicentur gentes in
conspectu tuo: idẽ in occulto uͥ solus
ds̃ uidet. Hoc factum ẽ. cum impii ad
magnam que uidetur hominib feli¬
citatẽ ꝑuenerunt: suꝑ qͦs constituitur
legis lator. qualem habere meruer̃: de qͦ¬
dr̃. constitue legis latorem suꝑ eos: sciant
gentes quia homines s̃. Nunc autem post
illam occultam pęnã atq uindictam. dr̃:
exurge domine ds̃ m̃s & exaldetur manꝰ
tua: nonutiq in occuldo: s iam in ma¬
nifestissima gła Ne obliuscaris pauꝑem
infinẽ. id est sicut impiĩ putant. qui dict.
oblitus ẽ ds̃. auercit faciem suam. ne uide
at infinẽ. Usq infinem autem negant
dm̃ uidẽ. qui dicunt ciu res humanas

Expanded text:
rtit faciem suam, ne videat usque in finem. rtit faciem suam, ne videat usque in finem. Haec est inclinatio animus humanus in suis iniquitatibus quasi prosperatur, et parci sibi putat, cum excaecatur, ut servetur ad ultimam opportunamque t, Exsurge, Domine, non praevaleat homo, judicentur gentes in conspectu tuo; id est in occulto, ubi solus Deus videt. Hoc factum est, cum impii ad magnam quae videtur hominibus felicitatem pervenerunt; super quos constituitur legislator, qualem habere meruerunt, de q Domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. Nunc autem post illam occultam poenam atque vindictam dicitur, Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum in finem; id est, sicut impii putant, qui dicunt: Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Usque in finem autem negant Deum videre, qui dicunt eum res humanas
Abbreviated transcription (Latin):
conuersoordine Insidiatur inquit: ut ra¬
piat innocentẽ. Hoc ad dolum ꝑtinet. Id
atitem sequitur. raꝑe pauꝑem. dumattia¬
hit cum: uiolentię deputatur. Attra̾it
enim significat: quib pot̃ cruciatib af¬
fligendo. ad se adducit. Itemduo quȩ se
cuntur. ipsa s̃ In muscipula sua humili¬
abit eum: dolus ẽ Inclinabitur & cad&.
cum dominatus fuerit pauꝑm: uis est.
Mu scipula enun: bene signi¬
ficat insi dias. Dominatio uͦ: ter¬
rorem aꝑtissime insinuat. Et bene ait. hu¬
miliabit eum in muscipula sua. Cum em̃
signa illa facere ceꝑit: qͣnto mirabiliora
uidebuntur hominib tanto illi scĩ qui
tuncerunt contempnentur. & quasi pro
nichilo habebuntur. Quos ille cui ꝑusti¬
ciam & innocentiam resistent. mirificis
factis suꝑare uidebitur: S edinclinabitur
& cadet. cum dominabitur pauꝑm: idẽ
dum quȩlibet supplicia irrogabit. resistẽ
Dixit enim incorde suo: oblitus ẽ ds̃: au̾¬

Expanded text:
converso ordine. Insidiatur, inquit, ut raconverso ordine. Insidiatur, inquit, ut rapiat pauperem; hoc ad dolum pertinet: quod autem sequitur, Rapere pauperem dum attrahit eum, violentiae deputatur; attrahit enim significat, quibus potest cruciatibus affligendo ad se adducit. 28. vers. 10. Item duo quae sequuntur, ipsa sunt. In muscipula sua humiliabit eum, dolus est. Inclinabitur, et cadet, dum dominabitur pauperum, vis est: muscipula enim bene significat insidias; dominatio vero terrorem apertissime insinuat. Et bene ait, Humiliabit eum in muscipula sua: cum enim signa illa facere coeperit, quanto mirabiliora videbuntur hominibus, tanto illi sancti, qui tunc erunt, contemnentur, et quasi pro nihilo habebuntur; quos ille cui per justitiam et innocentiam resistent, mirificis factis superare videbitur. Sed inclinabitur, et cadet, dum dominabitur pauperum, id est, dum quaelibet supplicia irrogabit resistentiDixit enim in corde suo: Oblitus est Deus, ave
Abbreviated transcription (Latin):
sorum. ad decipiendos homines ostenta¬
bit: qui praua uoluntate dum tales eẽ
cupiunt. & bona ȩterna ñquerunt: iNs
laqueos eius incident. In occultis: ut int̃¬
ficiat innocentem. Inoccultis dictum ẽẽ
puto: iͥ non facile intelligitur. quid appe¬
tendum. quidue fugiendum sit. Innocen¬
dem aũt interficere ẽ: ex innocente facere
de quib dictum ẽ. beati pauꝑes sp̃u. qm
ipsorum ẽ regnum cȩlorum. Insidiatur
in abscondido: uelut leo incubili suo. Leo¬
nem incubili dicit: eum in quo & uis et
dolus oꝑabitur. Prima enim ꝑsecutio ȩc¬
clesiȩ uiolenta fuit: cum ꝓscriptionib
torm̃tis cedibus. xp̃iani adsacrificandũ
cogerentur. Altera ꝑsecutio fraudulenta
ẽ: quȩ nunc ꝑhuius cemodi hereticos &
uiolenta & fraudulenta erit. Uim habe¬
bit inimꝑio: dolum inmiraculis. Ad
uim relatum ẽ. qd̃ dictũ ẽ leo: ad dolos. ꝙ diccũ ẽ
incubili suo. Et rursum ipsa repetita sunt.

Expanded text:
sorum ad decipiendos homines ostentasorum ad decipiendos homines ostentabit. Qui prava voluntate dum tales esse cupiunt, et bona aeterna non quaerunt, in laqueos ejus incident. In occultis ut interficiat innocentem. In occultis puto dictum esse, ubi non facile intelligitur quid appetendum, quidve fugiendum sit: innocentem autem interficere, est ex innocente facere de quibus dictum est: Beati pauperes spiritu, quia ipsorum est regnum coelorum . Insidiatur in occulto, velut leo in cubili suo. Leonem in cubili dicit eum in quo et vis et dolus operabitur. Prima enim persecutio Ecclesiae violenta fuit, cum proscriptionibus, tormentis, caedibus, Christiani ad sacrificandum cogerentur: altera persecutio fraudulenta est, quae nunc per cujuscemodi haereticos et violenta et fraudulenta erit. Vim habebit in imperio, dolum in miraculis: ad vim relatum est, quod dictum est, leo; ad dolos, quod dictum est, in cubili suo. Et rursum ipsa repetita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
num enim maledictum ẽ. tam nefandis
artib celum appetere. & ad capiendam
eternam sedem.talia merita compara¬
re : sed hac etus maledictione. os eius ple¬
num ẽ. Non enim habebit effectum ista
cupiditas: sed infra os eius tantum ua¬
lebit ad eum ꝑdendum qui hec sͥ ausꝰ
ẽ polliceri cum amaritudine & dolo: id ẽ
ira & insidiis. quib in suas partes con¬
uersurus ẽ multitudinẽ Sublingua eius
labor ce dolor. Nicħ est laboriosius inqui¬
tate & impiecate: quem laboremce dolorẽ¬
sequitur dolor: quia non solum sine fruc¬
tu. sed etiam ad ꝑniciem laboratur. Qui
labor & dolor ad illud reꝰ fertur qđ dixit
incorde suo. ñ mouebor ageneratione in
generationem sine malo: & ꝓpterca sub
lingua eius ñ inlingua: qm̃ tacite cogita
turus ẽ ista÷ hominib autem alia locutu¬
tib nisi eis. quos huiuis scłi muneribus cu¬
mulabit: Et ideo in insidiis cumhis se¬
dere dictus ẽ: qm̃ falsam felicitatem ip

Expanded text:
num enim maledictum est, tam nefandis num enim maledictum est, tam nefandis artibus caeternam sedem talia merita comparare. Sed hac ejus maledictione os ejus plenum est. Non enim habebit effectum ista cupiditas, sed infra omnes ejus tantum valebit ad eum perdendum, quia hoc sibi ausus est polliceri. Cum amaritudine et dolo, id est ira insidiisque, quibus in suas partes conversurus est multitudinem. Sub lingua ejus labor et dolor. Nihil est laboriosius iniquitate et impietate: quem laborem sequitur dolor; quia non solum sine fructu, sed etiam ad perniciem laboratur. Qui labor et dolor ad illud refertur quod dixit in corde suo, Non movebor de generatione in generationem sine malo: et propterea, sub lturus est, hominibus autem talia locutubus divitibus, nisi eis, quos hujus saeculi muneribus cumulabit? Et ideo in insidiis cum his sedere dictus est, q
Abbreviated transcription (Latin):
regnec peccatum in nr̃o mortali corpore:
& cetera cius loci. Tunc pacatur anima:
& ordinatur homo. ad quiecem & ad bea¬
titudinem capessendam Periit memoria
eorum cum strepitu: impiorum scił. Sed
mam pacem uͥ suminum filentium ẽ. nnsi
qͥ magno strepitu prius cum suis uiciis bel¬
ligerauerit: siue cum strepitu dictumẽ.
ut ꝑeat memoria impiorum. &̃ ipso stre
pitu ꝑeunte. in quo tumultuatur impie

Expanded text:
regnet peccatum in nostro mortali corpore , regnet peccatum in nostro mortali corpore , et caetera hujus loci. Tunc pacatur anima, et ordinatur homo ad quietem et ad beatitudinem capessendam. Periit memoria eorum cum strepitu: impiorum scilicet. Sed mam pacem, ubi summum silentium est, nisi qui magno strepitu prius cum suis vitiis belligeraverit: sive cum strepitu dictum est, ut pereat memoria impiorupitu pereunte, in quo tumultuatur impie