comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t uenerunt ad eum sa¬
ducei qui dicunt resur¬
rectionem ñ esse: & interroga¬
bant eum dicentes. Magister.
moyses nob̃ scripsit. ut si cuiꝰ
frat̃ mortuus fuerit. et dimi¬
serit uxorem. et filios ñ relique¬
rit: accipiat frat̃ eius uxorẽ ip¬
sius. et resuscitet sem̃ fr̃i suo.
Septem gͦ fr̃s erant: et primꝰ
accepit uxorẽ. & mortuus ẽ ñ
relicto semine. Et secundus
accepit eam et mortuus est: et
nec iste reliquit sem̃. Et t̾cius
similit̃. Et acceꝑunt eam fi¬
militer septem: et ñ reliquert̃
semen. Nouissima omniũ: de¬
functa est & mulier. In resurre¬
ctione gͦ cum resurrexerint:
cuius de his erit uxor: Septẽ
enim habuerunt eam uxorem.
Et respondens ic: ait illis.
Nonne ideo erratis ñ scientes
scripturas. neq uirtutem dei :¬
Cum enĩ a mortuis resurrexe¬
rint: neq nubent neq nuben-¬
tur. sed sunt sicut angłi in cęlis.
De mortuis autẽ qͦd resurgant

Expanded text:
t venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionem non esse: et interrogabant eum dicentes: Magister, Moyses nobis scripsit, ut si cujus frater mortuus fuerit, et dimiserit uxorem, et filios non reliquerit, accipiet frater ejus uxorem ipsius, et resuscitet semen fratri suo. septem ergo fratres erant et primus accepit uxorem et mortuus est non relicto semine et secundus accepit eam et mortuus est et nec iste reliquit semen et tertius similiter et acceperunt eam similiter septem et non reliquerunt semen novissima omnium defuncta est et mulier in resurrectione ergo cum resurrexerint cuius de his erit uxor septem enim habuerunt eam uxorem et respondens Iesus ait illis non ideo erratis non scientes scripturas neque virtutem Dei cum enim a mortuis resurrexerint neque nubent neque nubentur sed sunt sicut angeli in caelis de mor
Abbreviated transcription (Latin):
dies. Et tunc siquis uobis
dixerit. ecce hic est xp̃c. ecce illic:
ne credideritis. Eaurgent enĩ
pseudo xp̃i et pseudo ꝓphetȩ:
et dabunt signa et portenta.
ad seducendos si potest Ceri
etiam electos. Uos gͦ uidete:
ecce predixi uob̃ omnia. Sed¬
in illis dieb post tribulationẽ
illam sol contenebrabitur. et
luna ñ dabit splendorẽ suũ:
et erunt stellȩ celi decidentes.
& urtutes quȩ sunt in celis
mouebunt᷑. Et tunc uidebt
filiũ hominis uenientem in
nubib: cũ uirtute multa et
gła. Et tunc mittet angelos
suos. & congregabit electos
suos a quatuor uentis: a sum¬
mo terrȩ usq ad summũ cȩ¬
li. Aficu autẽ: discite para.¬
bolam. Cum iam ramus erus
tener fuerit. et nata fuerint
folia: cognoscitis quia in ꝓxi¬
mo sit ȩstas. Sic et uos cum
uideritis hec fieri: scitote q
in ꝓrcimo sit in ostiis. Amen
toico uob̾: qm̃ ñ transiet ge¬
neratio hȩc. donec om̃ia ista
fiant. Cęlũ & t̾ra transibuit:
u̾ba autẽ mea ñ transibunt.

Expanded text:
obis dixerit: ecce hic est Christus: ecce illic: ne credideritis. Exurgent enim pseudochristi: et pseudoprophete: et dabunt signa et portenta ad seducendos si potest fieri: etiam electos. Vos ergo videte. Ecce predixi vobin illis diebus post tribulationem illam sol contenebrabitur et luna non dabit splendorem suum et erunt stellae caeli decidentes et virtutes quae sunt in caelis movebuntur et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum gloria. Et tunc mittet angelos suos: et congregabit electos suos a quatuor ventis a summo terre: usque ad summum celi. A ficu autem discite parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit: et nata fuerint folia: cognoscetis quia in proximo sit estas. Sic et vos: cum videritis hec fieri; scitote quod in proximo sit in ostiis. Amen dico vobis: quoniam non transiet generatio hec: donec omnia ista fiant. Celum et terra transibunt: verba autem mea non transibunt.
Abbreviated transcription (Latin):
putasse sibi post fidẽ polliceor
dicitur: ut sacerdotio reꝓbus
haberetur. Sed tantum con¬
sentiens fidei predestinata po¬
tuit electio: ut nec sic in oꝑe
uerbi ꝑderet. quod prius me¬
ruerat in genere. Nam alexan¬

Expanded text:
putasse sibi pollicem dicitur, ut sacerdotio reprobus haberetur. Sed tantum consentiens fidei praedestinata potuit electio, ut nec sic in opere Verbi perderet, quod prius meruerat in genere. Nam primus Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessisset paululum: ꝓcidit
suꝑ terram. et orabat ut si fieri
posset transiret ab eo hora. Et
dixit. Abba pater: omnia tͥ
possibilia sunt. Trans fer ca¬

Expanded text:
cessisset paululum, procidit super terram: et orabat, ut si fieri posset, transiret ab eo hora. Et dixit: Abba, pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer ca
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. Surgite eamꝰ: ecce
qui me tradet ꝓpe est. Et ad¬
huc eo loquente: uenit iudas
scarioth unus ex duodecim.
et cum eo turba multa cũ gła¬
diis et lignis. a summis sacerdo¬
tib. & scribis. et seniorib. De¬
derat autẽ traditor eiꝰ signũ
cis dicens. Quemcunq osculatꝰ

Expanded text:
. Surgite, eamus. Ecce qui me tradet prope est. Et adhuc eo loquente, venit Judas Iscariotis, unus de duodecim, et cum eo turba multa, cum gladiis et lignis, a summis sacerdotibus et scribis, et senioribus. Dederat autem traditor ejus signum eis, dicens: Quemcumque o
Abbreviated transcription (Latin):
quis reputatus est. Et pret̾e¬
untes blasphemabant eum:
mouentes capita sua. & di¬
centes. Uah. qui destruit tẽ¬
plum: et in trib dieb ȩdificat.
Saluum fac temetipsum : de¬
scendens de cruce. Similiter
et summi sacerdotes: illuden¬
tes ao alterutrũ cũ scribis
dicebant. Alios saluos fecit:
se ipsum ñ potest saluũ face

Expanded text:
tus est. Et praetereuntes blasphemabant eum, moventes capita sua, et dicentes: Vah, qui destruit templum, et in tribus diebus reaedificat. Salvum fac teipsum, descendens de cruce. Similiter et summi sacerdotes, illudentes ad alterutrum, cum scribis dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest
Abbreviated transcription (Latin):
onum est sal
Si autẽ sal quoq eua¬
nuerit: in quo condietur:
Neq in terrã neq in sterquili¬
nium utile est: sed foras mit
appropinqͣntes ei publicani
et peccatores: ut audirent illũ.
Et murmurabant pharisei
et scribȩ dicentes: quia hic

Expanded text:
onum est sal. Si autem sal evanuerit, in quo condietur? Neque in terram, neque in sterquilinium utile est, sed foras mittappropinquantes ei publicani, et peccatores, ut audirent illum. Et murmurabant pharisaei, et scribae, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
spondit ei ad ullum uerbum:
ita ut miraretur preses uehe¬
menter. Per dicm autẽ sollẽp¬
nem: consueuerat preses dumit¬
tere populo unum uinctum
quem uoluissent. Habebat
audem tunc unum uinctum
insignem: qui dicebatur ba¬
rabbas. Congregatis autem
illis: dixit pilatus. Quem uul¬
tis dimittam uob̃: barabban.
an ĩm qui dicitur xp̃c: Scie¬

Expanded text:
um, ita ut miraretur praeses uehementer. per diem autem sollemnem consueuerat praeses dimittere populo unum uinctum, quem uoluissent. habebat autem tunc uinctum insignem, qui dicebatur Barabbas. congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur C
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m hec faciebant ꝓphetis pa-¬
tres eoꝵ. Sed uobis dico qui
auditis. Diligite inimicos ue¬
stros: benefacite his qui uos
oderunt. Benedicite maledi¬
centib uob̃: orate ꝓ calump¬
mantib uos. Et qui de per¬
cusserit in maxillam: prebe
et alteram. Et ab eo qui au¬
fert tibi uestim̃tum : etiã tu¬
nicam noli ꝓhibere. Om̃i aũ
petenti te tribue: & qͥ aufert¬

Expanded text:
phetis patres eorum. Sed vobis dico, qui auditis: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui vos oderunt. Benedicite maledicentibus vobis. Orate pro calumniantibus vos. Et qui te percutit in maxillam, praebe et alteram; et ab eo qui aufert tibi vestimentum tuum, etiam tunicam noli prohibere. Omni autem petenti te, tribue
Abbreviated transcription (Latin):
& mutuũ date nichil inde spe¬
rantes. Et erit merces uestra
multa. & eritis filii altissimi:
quia ipse benignus est super
ingratos & malos. Estote gͦ
misericordes: sicut & pat̾ rũr

Expanded text:
 inquit date nihil inde sperantes; et erit merces uestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos. Estote ergo misericordes, sicut et Pater uester
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad illos. Non egent qui
sani sunt medico: sed qͥ male
habent. Non enĩ ueni uocare
iustos: sed peccatores in pęni¬
tentiam. At illi dixert̃ ad eũ.
Quare discipłi iohannis ieiu¬
nant frequent̃. et obsecratio¬
nes faciunt. similit̃ & phari¬
seorũ. tui autẽ edunt et bi¬
bunt: Quib ipse ait. Nun¬
quid possunt filii sponsi dũ
cum illis ẽ sponsus ieiunare:

Expanded text:
t qui sani sunt, medico, sed qui male habent. Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. At illi dixerunt ad eum: Quare discipuli Joannis jejunant frequenter, et obsecrationes faciunt, similiter et pharisaeorum: fui autem edunt et bibunt? Quibus ipse ait: Numquid potestis filios sponsi, dum cum illis est sponsus, facere
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerit ab illis sponsus: tẽ
ieinabunt in illis dieb. Di¬
cebat autẽ & similitudinẽ ad
illos : quia nemo commissurã
a uestimento nouo immittit
in uestim̃tum uecus. Alioqͥn
et nouũ rumpit: & ueteri ñ
conuenit commissura a nouo.
Et nemo mittit uinũ nouum
in utres ueteres. Alioqͥn rum¬
pit uinũ nouũ utres: et ipsũ
effundetur. et utres peribuit.
Sed uinũ nouũ in utres nouo ᷤᷤ
mittendũ est: & utraq con¬
seruantur. Et nemo bibens
uetus. statim uult nouũ: di¬
cit enĩ. uetus melius ẽ. Factũ¬

Expanded text:
fuerit ab illis sponsus, tunc jejunabunt in illis diebus. Dicebat autem et similitudinem ad illos: Quia nemo commissuram a novo vestimento immittit in vestimentum vetus: alioquin et novum rumpit, et veteri non convenit commissura a novo. Et nemo mittit vinum novum in utres veteres: alioquin rumpet vinum novum utres, et ipsum effundetur, et utres peribunt. Sed vinum novum in utres novos mittendum est, et utraque conservantur. Et nemo bibens vetus, statim vult novum, dicit enim: Vetus melius est.  C
Abbreviated transcription (Latin):
bant illis. Quid facitis quod
ñ licet in sabbatis: Et respõ¬
dens nãc ad eos dixit. Nec
hoc legistis quod fecit dauid
cum ȩsurisset ipse & qui cũ
eo erant. quomͦ intrauit in
domum di & panes ꝓpositio¬
nis sumpsit. et manducauit.
et dedit his qui cũ eo erant.
quos ñ licet manducare nisi
tantũ sacerdotibus : Et dicebat
illis: quia dñs est filius homi¬
nis etiã sabbati. Factum est
autem & in alio sabbato: ut
intraret in synagogã. et doce¬
ret. Et erat ibi homo: et manꝰ
eius dextra erat arida. Obser
uabant autẽ scribȩ & phari¬
sei si in sabbato curaret: ut
inuenirent unde accusarent il¬
lum. Ipse uͦ sciebat cogitati¬
ones eoꝵ. Et ait homini qui
habebat manũ aridã. Surge
et sta in medium. Et surgeis

Expanded text:
bant illis quid facitis quod non licet in sabbatis et respondens Iesus ad eos dixit nec hoc legistis quod fecit David cum esurisset ipse et qui cum eo erant quomodo intravit in domum Dei et panes propositionis sumpsit et manducavit et dedit his qui cum ipso erant quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus et dicebat illis quia dominus est Filius hominis etiam sabbati factum est autem et in alio sabbato ut intraret in synagogam et doceret et erat ibi homo et manus eius devabant autem Scribae et Pharisaei si in sabbato curaret, ut invenirent unde accusarent illum. Ipse vero sciebat cogitationes eorum. Et ait homini qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium.
Abbreviated transcription (Latin):
in loco campestri. et turba di¬
scipuloꝵ eius. & multitudo
copiosa plebis. ab omni iudea
et ierłm. et maritima. & tyri.
& sydonis. qui uenerant ut
audirent eum. et sanarentur
a languorib suis. Et qui ue¬
xabantur ab spiritib immun¬
dis: curabantur. Et om̃is t᷑ba
querebat eum tangere: quia
uirtus de illo exibat. & sana¬
bat om̃s. Et ipse eleuatis o

Expanded text:
in loco campestri, et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusalem et maritima Tyri et Sidonis, qui uenerant, ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis. et qui uexabantur ab spiritibus inmundis curabantur. et omnis turba quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanab
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ob fornicationẽ. & aliam
duxerit: mechatur. Et qui
dimissam duxerit: mechat᷑.
Dicunt ei discipuli eius. Si
ita est causa homini cum
uxore: non expedit nubere .
Qui dixit. Non omnes capi¬
unt uerbum istud: sed qui¬
bus datum est. Sunt enim
eunuchi: qui de matris ute¬
ro sic nati sunt. Et sunt
eunuchi: qui facti sunt ab
hominib. Et sunt eunuchi:
qui se ipsos eunuchirauert̃
ꝓpter regnum celorũ. Qui
potest capere: capiat.
unc oblati sunt ei paruulr:
ut manus eis imponeret & ora
ret. Discipuli autem eius:¬
increpabant eos. Inͣc uero ait
eis. Sinite paruulos : & no¬
lite eos ꝓhibere ad me ueni-¬
re. Talium est enim regnum
cȩlorum. Et cum imposuisset
eis manus: abiit inde.
t ecce unus accedens: ait

Expanded text:
nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur, et qui dimissam duxerit, moechatur. dicunt illi discipuli eius: si ita est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. qui dixit: non omnes capiunt uerbum istud, sed quibus datum est. sunt enim eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt, et sunt eunuchi, qui facti sunt ab hominibus, et sunt eunuchi, qui se ipsos eunuchizauerunt propter regnum caelorum: qui potest capere, capiat. tunc oblati sunt ei paruuli, ut manus eis iret: discipuli autem increpabant eos. Jesus vero ait eis: Sinite parvulos, et nolite eos prohibere ad me venire. Talium est enim regnum coelorum. Et cum imposuisset eis manus, abiit inde. Et ecce unus accedens ait
Abbreviated transcription (Latin):
tes in castella. emant sibi es¬
cas. Iñc autem dixit cis. Non
habent necesse ire: date illis
uos manducare. Responde¬
runt ei. Non habemus hic
nisi quinq panes. & duos
pisces. Qui ait eis. Afferte
illos huc michi. Et cum
uississet turbam discũbere
suꝑ fęnum : acceptis quinq
panib et duobus piscibus.
aspiciens in cęlum. benedixit
et fregit. et dedit discipulis
panes. discipuli autẽ turbis.
Et manducauerunt omnes:
& saturati sunt. Et tuleruit
reliquias: duodecim copbinoᷤᷤ
fragnientoꝵ plenos.Mandu¬
cantium autem fuit numerꝰ
quinq milia uiroꝵ: exceptis
mulierib et paruulis.

Expanded text:
tes in castella, emant sibi estes in castella, emant sibi escas. Jesus autem dixit eis: Non habent necesse ire: date illis vos manducare. Responderunt ei: Non habemus hic nisi quinque panes, et duos pisces. Qui ait eis: Afferte mihi illos huc. Et cum jussisset turbam discumbere super fenum, acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, aspiciens in coelum benedixit, et fregit, et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis. Et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Et tulerunt reliquias, duodecim cophinos fragmentorum plenos. Manducantium autem fuit numerus, quinque millia virorum, exceptis mulieribus, et parvulis.
Abbreviated transcription (Latin):
uolens eum occidere. timu¬
it popłm: quia sicut ꝓph̃am
eum habebant. Die autem
natalis herodis. saltauit fi¬
lia herodiadis in medio: &
placuit herodi. Unde cum
iuramento pollicitus est ei
dare : quodcunq postulas¬
set ab co. At illa premoni¬
ta a matre sua: da michi
inquit hic in disco caput
iohannis baptistȩ. Et con¬
tristatus est rex. Propter uis¬
iurandum autem & eos
qui pariter recumbebant
uissit dari: misitq & de¬
collauit iohannem in carcere.
Et allatum est caput eius in
disco. et datum est puellȩ: &
tulit matri suȩ. Et acceden¬
tes discipuli eius. tulerunt
corpus eius : & sepelierunt
illud. Et uenientes nuncia
disset m̃c : secessit inde in
nauicula in locum desertum
seorsum. Et cum audissent
turbȩ sequutȩ sunt eum pe¬
destres de ciuitatibus: et exi¬
ens uidit turbam multam.
et misertus est eiꝰ. & curauit
languidos eorum.
cesserunt ad eum disci¬
puli eiu̾s dicentes. Desertus
est locus. et hora iam pre¬
teriit: dimitte turbas ut eun¬

Expanded text:
olens illum occidere timuit populum quia sicut prophetam eum habebant die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio et placuit Herodi unde cum iuramento pollicitus est ei dare quodcumque postulasset ab eo at illa praemonita a matre sua da mihi inquit hic in disco caput Iohannis Baptistae et contristatus est rex propter iuramentum autem et eos qujussit dari. Misitque, ecollavit Joannem in carcere. Et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et attulit matri suae. Et accedentes discipuli ejus, tulerunt corpus ejus, et sepelierunt idisset Jesus, secessit inde in navicula, in locum desertum seorsum: et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam, et misertus est eis, et curavit languidos eorum. cesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Desertus est locus, et hora jam praeteriit: dimitte turbas, ut eun
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum eo erant. nisi solis
sacerdotib: Aut ñ legistis
in lege quia sabbatis sacerdo¬
tes in templo sabbatum uio¬
lant. et sine crimine sunt:
Dico autem uob̃: quia tem¬
plo maior est hic. Si autem
sciretis quid est miscdiam
uolo & non sacrificium: nũ¬
quam condempnassetis inno¬
centes. Dominus est enĩ filius
hominis etiam sabbati.
t cum inde transisset: ue¬
nit in synagogam eorũ.
Et ecce homo habens manum
aridam. Et interrogabant eũ
dicentes. si licet sabbatis cu¬
rare : ut accusarent eum.
Ipse autem dixit illis. Quis

Expanded text:
rant nisi solis sacerdotibus aut non legistis in lege quia sabbatis sacerdotes in templo sabbatum violant et sine crimine sunt dico autem vobis quia templo maior est hic si autem sciretis quid est misericordiam volo et non sacrificium numquam condemnassetis innocentes dominus est enim Filius hominis etiam sabbati et cum inde transisset venit in synagogam eorum et ecce homo manum habens aridam et interrogabant eum dicentes si licet sabbatis curare ut accusarent eum ipse autem dixit illis qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce puer m̃s electus quem
elegi: dilectus meus in quo
bene complacuit anime meȩ.
Ponam spm meum suꝑ eum:
et iudicium gentib nunciabit.
Non contendet neq clamabit:
neq audiet aliquis in plateiᷤ
uocem eius. Harundinẽ quas¬
satam non confringet. & li¬
num fumigans non extinguet:
donec eiciat ad uictoriam iu-¬
dicium. et in nomine eius
gentes sperabunt.
Iunc oblatus est ei demoni

Expanded text:
ce puer meus quem elegi dilectus meus in quo bene placuit animae meae ponam spiritum meum super eum et iudicium gentibus nuntiabit non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis vocem eius harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non extinguet donec eiciat ad victoriam iudicium et in nomine eius gentes sperabunt tunc oblatus est ei daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuum & ambula: Ut
autẽ sciatis quia potestatem
babet filius hominis in terra
dimittendi peccata: ait para-¬
lytico. Tibi dico surge. Tolle
grabattũ tuum: et uade in do¬
mum tuam. Et statim ille sur¬
rexit: & sublato grabatto abiit
coram omnib. ita ut admira¬
rentur omnes. et honorificarert
dm̃ dicentes. quia nunqͣm sic
iuidimus. Et egressus est rur¬
sus ad mare: omnesq turbȩ
ueniebant ad eũ. & docebat eo ᷤ.
It cum preteriret:
uidit leuin alphei seden¬
dem ad theloneum. & ait illi.
Sequere me. Et surgens: se¬
quutus est eum. Et factum
est cum accumberet in domo
illius: multi publicam & pec¬
catores simul discumbebant
cum iħu & discipłis eius. Erait

Expanded text:
tum tuum et ambula ut autem sciatis quia potestatem habet Filius hominis in terra dimittendi peccata ait paralytico tibi dico surge tolle grabattum tuum et vade in domum tuam et statim ille surrexit et sublato grabatto abiit coram omnibus ita ut admirarentur omnes et honorificarent Deum dicentes quia numquam sic vidimus et egressus est rursus ad mare omnisque turba veniebat ad eum et docebat eos et cum praeteriret vidit Levin Alphei sedentem ad teloneum et ait illi sequere me et surgens secutus est eum et factum est cum accumberet in domo illius multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu et discipulis eius era
Abbreviated transcription (Latin):
qui male habent. Non enim
ueni uocare iustos: sed pecca¬
tores. Et erant discipuli io¬
hannis & pharisei ieiunantes:
et ueniunt & dicunt illi. Qre
discipuli iohannis et pharise¬
orum ieiunant: tui autẽ di¬
scipuli ñ ieumant: Et aie
illis mͣc. Nunquid possunt
filii nuptiarum quã diu spon¬
sus cũ illis est ieiunare: Quan
to tempore habent secũ spon¬
sum: non possunt ieiunare.
Uement autẽ dies cum aufe¬
retur ab eis sponsus: et tunc
ieiunabunt in illis diebus.
Nemo assumentũ panni rudis:
assuit uestimento ueteri. Alio¬
quin. aufert supplementum
nouum a uetere: & maior scis¬

Expanded text:
qui male habent non enim veni vocare iustos sed peccatores et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes et veniunt et dicunt illi cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant tui autem discipuli non ieiunant et ait illis Iesus numquid possunt filii nuptiarum quamdiu sponsus cum illis est ieito tempore habent secum sponsum, non possunt jejunare. Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus: et tunc jejunabunt in illis diebus. Nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri, alioqui aufert supplementum novum a veteri: et ma
Abbreviated transcription (Latin):
abierunt in desertum locum
seorsum. Et uiderunt eos abe¬
untes & cognouerunt multi:
et pedestres de om̃ib ciuitati¬
bus concurrerunt illuc. et pre¬
uenerunt eos. Et exiens uidit
turbam multam inc: et miser¬
tus est suꝑ eos. quia erant
sicut oues non habentes pa¬
storem. Et cȩpit docere illos
multa. Et cum iam hora
multa fieret: accesserunt
discipuli eius dicentes. De¬
sertus est locus hic. et iam
hora preteriuit: dimitte illos
ut euntes in ꝓximas uillas
et uicos. emant sibi cibos qͦs
manducent. Et respondens
ait illis. Date illis uos man¬
ducare. Et dixert̃ ei. Euntes
ememus denariis ducentis
panes: & dabimus eis man¬
ducare. Et dicit eis. Quot
panes habetis: Ide & uidete.
Et cum cognouissent: dicuit.
Quinq. et duos pisces. Et p̃¬
cepit illis: ut accumbere fã¬
cerent omnes scđm contub̃¬
nia suꝑ uiride fęnum. Et
discubuerunt in partes: per
centenos et ꝑ quinquagenos.
Et acceptis quinq panib et
duob piscib: intuens in cęlũ

Expanded text:
abierunt in desertum locum seorsum. Et viderunt eos abeuntes, et cognoverunt multi: et pedestres de omnibus civitatibus concurrerunt illuc, et praevenerunt eos. Et exiens vidit turbam multam Jesus: et misertus est super eos quia erant sicut oves non habentes pastorem et coepit docere illos multa et cum iam hora multa fieret accesserunt discipuli eius dicentes desertus est locus hic et iam hora praeterivit dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos emant sibi cibos quos manducent et respondens ait illis date illis manducare et dixerunt ei euntes emamus denariis ducentis panes et dabimus eis manducare et dicit eis quot panes habetis ite et videte et cum cognovissent dicunt quinque et duos pisces et praecepit illis ut accumbere facerent omnes srnia super viride fenum. Et discubuerunt in partes, per centenos et quinquagenos. Et acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, intuens in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
ultis de turba creden.XIX.¬
tib plurima loquit᷑. inter quȩ ait.
qui sitit ueniat ad me & bibat.
nichodemo qͦq ꝓ ipso de audientia
dicenti resistitur a phariseis.A¬
ulierem in adulterio dephensã.
torib condẽpnatã. ipse sub c̃dmõe
qua ulterius ñ peccaret absoluit.

Expanded text:
ultis de turba credentibus plurima loquitur, inter quae ait: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Nicodemo quoque de audientia ipsius resistitur a Pharisaeis.ulierem in adulterio deprehensam, toribus condemnatam, ipse sub conditione, qua ulterius non peccaret, absolvit.
Abbreviated transcription (Latin):
conciliũ colligunt. in quo cayphas
clamat osanna. ipse uͦ suꝑ asellum
sedit. phariseis dicentib. totus mun¬
dus post eum abiit.

Expanded text:
concilium colligunt, in quo Caiphas,clamat, Osanna. Ipse vero super pullum sedit, Pharisaeis dicentibus: Totus mundus post eum abit.
Abbreviated transcription (Latin):
lut arbores ambulantes. De¬
inde it̾um imposuit manus
suꝑ ocłos eius : & cȩpit uidere.
Et restitutus est ita ut uide¬
ret clare omnia: et misit illũ
in domũ suam dicens. Uade
in domum tuam. Et si in ui¬
cum introieris: nemini dixersᷤ.¬
tegressus
est mͣc et discipuli
eius in castella cesarcȩ philip¬
pi: et in uia interrogabat di¬
scipulos suos dicens eis.Quẽ
me dicunt ẽẽ homines: Qui
responderunt illi dicentes.
Iohannem baptistam. alii he¬
lyam. alii uero quasi unũ de
ꝓphetis. Tunc dicit illis. Uos
uero quem me dicitis esse:
Respondens petrus ait ei. Tu
es xp̃c. Et comminatus ẽ eis:
ne cui dicerent de illo. Et cȩ¬
pit docere illos. qm oportet
filium hominis multa pati.
et repbari a seniorib. & a
summis sacendotib et scribi.
t occidi. et post tres dies re¬
surgere. et palam uerbum loqͦ¬
batur. Et apprehendens cum
petrus: cepit increpare eum.
Qui conuersus et uidens di¬
scipulos suos: comminatus ẽ

Expanded text:
ntes deinde iterum inposuit manus super oculos eius et coepit videre et restitutus est ita ut videret clare omnia et misit illum in domum suam dicens vade in domum tuam et si in vicum introieris nemini dixeris et egressus est Iesus et discipuli eius in castella Caesareae Philippi et in via interrogabat discipulos suos dicens eis quem me dicunt esse homines qui responderunt illi dicentes Iohannem Baptistam alii Heliam alii vero quasi unum de prophetis tunc dicit illis vos vero quem me dicitis esse respondens Petrus ait ei tu es Christus et comminatus est eis ne cui dicerent de illo et coepit docere illos quoniam oportet Filiuet reprobari a senioribus, et a summis sacerdotibus et scribis, et occidi, et post tres dies resurgere, et palam verbum loquebatur. Et apprehendens eum Petrus, coepit increpare eum. Qui conversus, et videns discipulos suos, comminatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uenisset in galileã. exceper̃
eum galilȩi: cũ om̃ia uidissent
quȩ fecerat iherosolimis in die
festo. et ipsi enĩ uenerant ad
diem festum. Uenit gͦ iterũ¬
in chana galilȩe: ubi fecit aqͣm
uinũ. Et erat quidã regulus:

Expanded text:
 venisset in Galileam: exceperunt eum Galilei: cum omnia vidissent que fecerat Hierosolymis in die festo: et ipsi enim venerant in diem festum. Venit enim iterum Chanaam Galilee: 241 ubi fecit de aqua vinum. Erat quid
Abbreviated transcription (Latin):
osthec uenit mͣc.Uu
et discipłi eius in iudeam
terram: et illic demorabatur
cum eis. & baptizabat. Erat
autẽ & iobannes baptizans
in ennon uxta salim: quia
aquȩ multȩ erant illic. & ue¬
niebant. et baptirabantur.
Nondũ enim missus fuerat
in carcerẽ iobannes. Facta est
ergo questio ex discipłis ioħis
cum iudeis de purificatione:
& uenerunt ad iohannẽ. &
dixerunt ei. Rabbi. qui erat
tecũ trans iordanen. cui testi¬
monium ꝑhibuisti:ecce hic
baptizat. et om̃s ueniunt ad
eum. Respondit ioħes et dix̃.
Non potest homo acciꝑe quic¬
quam: nisi fuerit ei datũ de
cȩlo. Ipsi uos mͥ testimoniũ
ꝑhibetis. quod dixerim ego ñ

Expanded text:
ost haec venit Jesus et discipuli ejus in terram Judaeam, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Erat autem et Joannes baptizans in Ennon, juxta Salim: quia aquae multae erant illic, et adveniebant, et baptizabantur: nondum enim missus fuerat in carcerem Joannes. Facta est autem quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Et venerunt ad Joannem, et dixerunt ei rabbi qui erat tecum trans Iordanen cui tu testimonium perhibuisti ecce hic baptizat et omnes veniunt ad eum respondit Iohannes et dixit non potest homo accipere quicquam nisi fuerit ei datum de caelo ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim ego non
Abbreviated transcription (Latin):
oportet crescere: me autẽ mi¬
nui. Qui desursũ uenit: suꝑ
omnes est. Qui est de terra:
de terra est. & de terra loqui¬
tur. Qui de cȩlo uenit: suꝑ
om̃s est. Et quod uidit et
audiuit hoc testatur: & testi¬
monium eius nemo accipit.
Qui accipit eius testimoniũ:
signauit quia ds̃ uerax est.
Quem enim misit ds̃: uerba
dei loquit᷑. Non em̃ ad men¬
suram dat ds̃ sp̃m. Pater di¬
ligit filium: et omnia dedit
in manu eius. Qui credit in
filium: habet uitam ȩt̾nam.
Qui autẽ incredulus ẽ filio:
ñ uidebit uitam. sed ira dei

Expanded text:
oportet ait crescere, me autem minui. Qui desursum uenit, supra omnes est. Qui est de terra, de terra est et de terra loquitur. Qui de caelo uenit, supra omnes est. Et quod uidit et audivit hoc testatur et testimonium eius nemo accipit qui accipit eius testimonium signavit quia Deus verax est quem enim misit Deus verba Dei loquitur non enim ad mensuram dat Deus Spiritum Pater diligit Filium et omnia dedit in manu eius qui credit in Filium habet vitam aeternam qui autem incredulus est Filio non videb
Abbreviated transcription (Latin):
oportet primum uenire:
At ille respondens: ait illis.
Helyas quidem uenturus ẽ:
et restituet omnia. Dico au¬
tem uobis: quia helẏas iam
uenit. et non cognouerunt
eum. sed fecerunt in eũ quȩ¬
cunq uoluerunt. Sic et filiꝰ
hominis: passurus est ab eis.
Tunc intellexerunt discipłi:
quia de iohanne baptista di¬
xisset eis.

Expanded text:
oportet primum uenire? lla t ille respondens ait eis: Helias quidem uenturus est et restituet omnia: dico autem uobis quia Helias iam uenit, et non cognouerunt eum, sed fecerunt in eo quaecumque uoluerunt. sic et filius hominis passurus est ab eis. tunc intellexerunt discipuli, quia de Iohanne baptista dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
cebant. Ap̃c cũ uenerit. nun¬
quid plura signa faciet quã
quȩ hic facit : Audierunt pha¬
risei turbam murmurantem
de illo hec. Et miserunt pͥnci¬
pes et pharisci ministros: ut
apprehenderent eum. Dixit
ergo eis m̃c. Adhuc modicũ
tempus uobiscũ fum: & uado
ad eum qui misit me. Queretiᷤ

Expanded text:
cebant Christus cum venerit numquid plura signa faciet quam quae hic facit audierunt Pharisaei turbam murmurantem de illo haec et miserunt principes et Pharisaei ministros ut adprehenderent eum dixit ergo Iesus adhuc modicum tempus vobiscum sum et vado ad eum qui misit me quaeretis
Abbreviated transcription (Latin):
me sicut dicit scriptura: flu¬
mina de uentre eius fluent
aquȩ uiuȩ. Hoc autẽ dix̃ de
sp̃u: quẽ accepturi erant cre¬
dentes in eum. Nondũ enim
erat sp̃s datus: quia mͣc non¬
dum fuerat głificatus. Ex
illa ergo turba cũ audifsent
hos sermones eius: dicebait.

Expanded text:
 flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Ex illa ergo turba, cum audissent hos sermones ejus, dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
unum. Et imponens illũ in
iumentũ suum: duxit in stabu¬
lum. et curam eiꝰ egit. Et alt̾a
die ꝓtulit duos denarios: et
dedit stabulario. & ait. Curã
illius habe. Et quodcunq
suꝑerogaueris: ego cũ redie¬
ro reddam tibi. Quis hoꝵ triũ
uidetur tibi ꝓximus fuisse
illi qui incidit in latrones:

Expanded text:
um. Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe, et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi qu
Abbreviated transcription (Latin):
caput reclinet. Alius autem
de discipulis eius ait illi. Do¬
mine. ꝑmitte me pͥmum ire:
& sepelire patrem meum. Iħc
autem ait illi. Sequere me:
et dimitte mortuos sepelire

Expanded text:
caput reclinet alius autem de discipulis eius ait illi Domine permitte me primum ire et sepelire patrem meum Iesus autem ait illi sequere me et dimitte mortuos sepelire
Abbreviated transcription (Latin):
exhibita. et quȩ humanitatis
sunt ostensa presagiis. Queso
siqua sunt in uobis iuscera
pietatis. considerate quo cru¬
ciabatur amore. quoue desi¬
derio ęstuabat hȩc uirgo: dũ
reuolueret animo cuncta quȩ
audierat. quȩ uiderat. quȩ
cognouerat. Puto qͦd quicqͥd
cordis est. quicquid mentis.
quicquid uirtutis humanȩ.
si totum adhibeas: ñ sufficiat
ut cogitare ualeas. quanto in¬
desinenter cremabat᷑ ardore
pii amoris. quantis mouebatur
repleta sp̃u sc̃o cȩlestiũ secre¬
torum incitamentis: quia &si

Expanded text:
exhibita, et quae humanitatis exhibita, et quae humanitatis sunt ostensa praesagiis. Quaeso, si qua sunt in vobis viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat. Puto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinenter cremabatur ardore pii amoris: quantis amovebatur repleta Spiritu sancto coelestium secretorum incitamentis: quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
greco turbine latinam confun-¬
dere puritatẽ. Sunt enim et
prudentes uirgines: sunt & fa-¬
tuȩ. Et ideo dilectissimȩ imita¬
mini quã amatis: ita imitami¬
cuius hodie interris festa co¬
litis. de qua dicitur. Mania
autẽ conseruabat om̃ia uerba
hec quȩ de xp̃o dicebantur:¬
conferens in corde suo. Con¬
ferte ergo & uos in cordibus
ur̃ĩs carissimȩ. quȩ de ipso eo¬
demq dño catholice dicun¬
tur. ut et fidem integiã ser¬
uare possitis. et matrem eius de¬
bite uenerari: qm̃ nullus honor
eius alius. nisi cum ille iure ho¬
noratur. qui nasci dignatus ẽ
ex ea. Ceterum rogo quȩcunq
estis filiȩ. quȩcunq matres. co¬
gitate atcentius. et ꝑpendite
diligentius. quib afficiebat᷑
beata et intemerata uirgo dolo¬
rib post xp̃i ad cȩlos ascensũ.
expletis omnib que de ipsoe¬
rant ab angłis predicata. et
a ꝓpħis multifarie multisq
modis presignata. diuinis de¬
clarata oraculis. uirtutibus

Expanded text:
Graeco turbine Latinam confunGraeco turbine Latinam confundere puritatem. Sunt enim et prudentes virgines, sunt et fatuae. Et ideo, dilectissimae, imitamini, quam amatis beatamcujus hodie in terris festa colitis: de qua dicitur: Maria autem conservabat omnia verba haec quae de Christo dicebanturconferens in corde suo . Conferte ergo et vos in cordibus vestris, charissimae, quae de ipso eodemque Domino catholice dicuntur: ut et fidem integram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea. Caeterum rogo quaecumque estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria doloribus post Christi ad coelos ascensum, expletis omnibus quae de ipso erant ab angelis praedicata, et a prophetis multifarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur altitudo diuinitatis. ita
ut ꝑ omnẽ textũ sc̃i euangłii
uideatur nichil caro sine uer¬
bo agere: neq uerbum sine
carne quicquã efficere. Unde
quod concipit & parit uirgo.
sicut ñ sine potentia uerbi ẽ:
ita ñ sine ueritate carnis qͦd
nascitur. qͦd pannorũ fasciis
iacet inuolutũ. et in p̃sepio
reclinatur. Porro quod stella
duce a magis adoratur. sicut
deitatis est: ita humanitatis
quod in ȩgyptũ ꝑ fugam ne
capiatur abducitur. Sic itaq
omnia uirtutũ oꝑa consideran¬
da sunt. ut reddamus dõ quȩ
dei sunt. et homini quȩ funt
hominis: qm̃ sicuti est unus
qui lazarum uerbo podentiȩ
suȩ uocat. ut exeat foras amo¬
numento : sic ipse idem unus
est. qui fleuit humanitatis af¬
fectu. Sic quippe cuncta opor¬
det considerare. quatinus et
plena diuinitas in xp̃o intelli¬
gatur homim unita: & plena
humanitas in dm assumpta.
Hȩc iccirco dixerim tantisper
de fide incarnationis. xp̃i ca

Expanded text:
tur altitudo divinitatis: ita tur altitudo divinitatis: ita ut per omnem textum sancti Evangelii videatur nihil caro sine Verbo agere, neque Verbum sine carne quidquam efficere. Unde quod concipit et parit Virgo, sicut non sine potentia Verbi est, ita non sine veritate carnis quod nascitur, quod pannorum fasciis jacet involutum, et in praesepio reclinatur. Porro quod stella duce a Magis adoratur , sicut deitatis est: ita et humanitatis, cum in Aegyptum per fugam ne capiatur, adducitur. Sic itaque omnia virtutum opera consideranda sunt, ut reddamus Deo quae Dei sunt, et homini quae sunt hominis. Quoniam sicut est unus qui Lazarum verbo potentiae suae vocat, ut exeat foras a monumento: sic idem ipse unus est qui flevit humanitatis affectu. Sic quippe cuncta oportet considerare: quatenus et plena divinitas in Christo intelligatur homini unita, et plena humanitas in Deum assumpta. XIII. Haec idcirco dixerim tantisper de fide Incarnationis Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uel ꝑsonam. Hinc ẽ qͦd
unus idemq manens filius.
unigenitus. indisparatus in
utrisq naturis conspicitur:
qualitatẽ. uel naturalem ꝓpͥe¬
tatem. Qui si naturam haberet
singularẽ & inconiunctam: ñ
ageret utiq. Nunc autẽ em¬
manuhel dum unus ẽẽt & in
eo ipso utraq: idem deus et¬
homo quȩ utriusq naturȩ st̃
ueraciter gessit. scdm aliud¬
homo idem ipse quȩ humana
sunt. se ipsum uolens ostendere
qͦd ds̃ idem ipse & homo sit:
et ideo idem ipse tam quȩ diui¬
na sunt agit quã quȩ humana.
quidẽ miracula oꝑatus ẽ. ali¬
us ꝑpetrauit humana. passio¬
nesq sustinuit: sed unus idẽq
xp̃c filius dei atq hominis fi¬
lius. qui et diuina gessit. et
humana. Siquidẽ inseparabi¬
liter atq indiuise communes
xp̃c habuit actiones: sed intel¬
ligendȩ sunt ipsorũ operum
qualitates. contemplandũq
semꝑ ad quȩ ꝓuehatur humi¬
litas carnis. et ad quȩ indine¬

Expanded text:
tiam vel personam. Hinc est quod tiam vel personam. Hinc est quod unus idemque manens Filius unigenitus, indisseparatus in utriusque naturis conspicitur, qualitatem, vel naturalem proprietatem: quae in naturam haberet singularem et inconjunctam, non ageret utique. Nunc autem Emmanuel dum unus est, et in eo ipso utraque, id homo, quae utriusque naturae sunt veraciter gessit, shomo, idem ipse quae humana sunt, seipsum volens ostendere quod Deus idem ipse et homo sit. Et ideo idem ipse tam quae divina sunt agit, quam quae humana quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, passionesque sustinuit: sed unus idemque Christus filius Dei atque hominis filius, qui divina gessit et humana: siquidem inseparabiliter atque indivise communes Christus habuit actiones. Sed intelligendae sunt ipsorum operum qualitates: contemplandumque semper ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae incline
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationes. Operata est enim
utraq forma uel natura cum
alterius communione. qͦd ꝓpͥ¬
um habuit: uerbo siquidem
oꝑante quod uerbi est. et car¬
ne exequente quȩ carnis erart.
communicante siquidem ei¬
uerbo in eadem oꝑatione. dũ
et idem ds̃ atq homo in una
subsistentia uel ꝑsona sine di¬
uisione aut commixtione cre¬
ditur. etiam precognita una
identitas predicatur. Uerun-¬
tamen ds u̾bum est & ñ caro.
quanquã carnem rationabilit̾
ammatam assumpserit: hancq
et ñ uerbum: licet dei uerbi
caro conspecta sit. & uisa. Un¬
de & iohannes. quod fuit inqͥt¬
ab mitio. et quod audiuimus.
manib. nisi ꝑ sacram̃tum sibi
uniti hominis. Que nimirũ
unitio tam mira est: ut discer¬
ni nequeat. A lioqum quod
fuit ab initio u̾bum. quomͦ re¬
cte dicitur hoc totum esse qͦd
apłi audierant. quod uiderart.
tractarant. uerbum uitȩ erat:
et nichil aliud ex duab natu¬
ris. quam unũ iuxta subsisten¬

Expanded text:
operationes. Operata est enim operationes. Operata est enim utraque forma vel natura cum alterius communione quod proprium habuit: Verbo siquidem operante quod Verbi est, et carne exsequente quae carnis erant: communicante ei siquidem Verbo in eadem operatione, dum et idem Deus atque homo in una substantia vel persona, sine divisione aut commixtione creditur, et praecognita una identitas praedicatur. Verumtamen Deus Verbum est, et non caro, quamquam carnem rationabiliter animatam assumpserit: hancqueet non Verbum: licet Verbi Dei caro conspecta sit ac visa. Unde et Joannes: Quod fuit ab initio, et quod audivimus, manibus, nisi per sacramentum sibi uniti hominis. Quae nimirum unitio tam mira est, ut discerni nequeat. Alioquin quod fuit ab initio Verbum, quomodo recte dicitur hoc totum esse quod apostoli audierant, quod viderant, tractarant, Verbum vitae erat: et nihil aliud ex duabus naturis quam unum juxta subsisten
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine d̾s ualeat passione.
Siquidẽ ut hȩc aꝑtius intelli¬
gatis: ipsius xp̃i uerba discu¬
tite. Nemo ascendit inquit
in cęlum. nisi qui de cȩlo descen-¬
dit filius hommis qui est in
cȩlo. Quis queso est qui loqui¬
tur: Xpͣc utiq. Ubi rogo
tunc erat. cum hoc loquebat᷑:
In terra scilicet. Et quomͦ se
de celo anteqͣm nasceretur de¬
scendisse testatur: Etiã cum
loquitur in cęlo se ẽẽ fatet᷑
eundemq se filium hominiᷤᷤ
dicit. cum utiq de cȩlo nisi
ds̃ descendere ñ potuit: et
cum interris loquitur. non¬
nisi unus idemq xp̃c fuit.
Et hec est mira & admirabiliᷤ
nouitas: immo om̃ium noui¬
tatum suꝑeminens nouitas
unitatis. Quam nisi diligen¬
ter prudens uirgo ab exordio
scĩ euangłii animaduertas:
magis errare in om̃i scriptu-¬
ra uideberis diuina. quã in¬
telligere ueritatẽ. Constat
igitur unum eundemq xp̃m
humanitatis scilicet ac diuimi¬
tatis: et ꝑ hoc duas exercuisse

Expanded text:
ab homine Deus valeat passione. XII. ab homine Deus valeat passione. XII. Siquidem ut haec apertius intelligatis ipsius Christi verba discutite: Nemo ascendit, inquit, in coelum, nisi qui descendit de coelo, filius hominis qui est in coelo . Quis, quaeso, est qui loquitur? Christus utique. Ubi, rogo, tunc erat, quando haec loquebatur? In terra scilicet. Et quomodo se de coelo antequam nasceretur descendisse testatur? Etiam et cum loquitur, in coelo se esse fatetur, eumdemque se filium hominis dicit; cum utique de coelo, nisi Deus descendere non potuerit: et cum in terris loquitur, nonnisi unus idemque Christus fuit. Et haec est mira et admirabilis novitas, immo omnium novitatum supereminens novitas unitatis. Quam nisi diligenter, prudens virgo, ab exordio sancti Evangelii animadvertas, magis errare in omni Scriptura videberis divina, quam intelligere veritatem. Constat igitur unum eumdemque Chrihumanitatis scilicet ac divinitatis, ac per hoc duas exercuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tu inquit in mulieribus: et
benedictus fructus uentͥs tui.
Cuius ꝓfecto in sp̃u longe o¬
dorem trahens prefatꝰ ysaac
benedicebat filium: in quo
cȩlestis om̃is benedictio mun¬
do effloruit. Et bene ab eo
plenus ager dicitur: quia
Et nos inquit euangłista
omnes de plenitudine eius
accepimus : grãm pro gratia.
Quappter obsecro uos o filiȩ.
talem ac tantã gr̃ãm ne in ua-¬
cuum recipiatis. quȩ est in xp̃o
inͣu: in quo est ds̃ & homo
sic unitus in una eadẽq ꝑso¬
absit alius filius dei. et aliuᷤ
filius hominis credatur. pre¬
sertim quia scriptura diuina
sic conectit et concorporat dm̃
et hominẽ. ut nec in tempore
nec in passione possit ab ho¬
mine dm̃ discernere. Unde
si ad tempus respicias. inue
cum filio dei. si ad passionẽ:
inuenies semꝑ cũ filio hominiᷤ
eundẽ dei filium. ita unitũ et
indiuiduum. quantũ ao uocẽ
scripturȩ ꝑtinet. ut nec homo¬
a deo separari tempore: nec

Expanded text:
tu in mulieribus, et tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui . Cujus profecto in spiritu longe odorem trahens pater Isaac benedicebat filium, in quo coelestis omnis benedictio mundo effloruit. Et bene ab eo plenus ager dicitur, quia Et nos inquit evangelista omnes de plenitudine ejus accepimus , gratiam pro gratia. Quapropter obsecro vos, o filiae, talem ac tantam gratiam ne in vacuum recipiatis, quae est in Christo Jesu, in quo est Deus et homo, sic unitus in una eademqsona, ut legatur quam saepe in filius hominis credatur: praesertim quia Scriptura divina sic connectit et concorporat Deum et hominem, ut nec in tempore nec in passione possit ab homine Deum discernere. Unde si ad tempus respicias, invencum filio Dei. Si ad passionem, invenies semper cum filio hominis eumdem Dei filium ita unitum et individuum, quantum ad vocem Scripturae pertinet, ut nec homo separari a Deo tempore, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ri odoris in eisdẽ pater ysaac
hauriret. ita ut diceret cum
ꝑsensisset uestim̃toꝵ fraglan¬
tiam. ecce odor filii mei sic̃
odor agri plem quẽ benedix̃
dñs : Sed forte dicturus est
aliquis. Quid ad rebeccam
in locis ꝑsonȩ ꝓ deo figurate
accipiantur: ueruntam̃ et
sp̃s sc̃s in hebreo ruha femi¬
nino genere dicitur. non quod
sexus in dm̃ monstret᷑. immo
ne forte suspicetur. sub regu¬
la trium linguarũ sp̃s sc̃s
diuerse accipitur. in hebreo
scilicet ut dixi feminino ge¬
nere legitur. in greco uero ne
sexus in eo credatur. ꝓ neutro
inuenitur. et in latino mas-¬
culinum ẽẽ decernit᷑. Qui ni¬
mirum sp̃s sc̃s bene ꝑ rebeccã
intelligitur: et ideo totum ẽ
in mysterio qͦd geritur. ut ꝑ
annuncietur. quem nos om̃s
quicunq baptizati sumus in¬
dimur. in quo benedixit nos.
ñ qualicunq sed om̃i ut ait
apł̃s benedictione spiritali in
cȩlestib. Unde & angłs ma-¬
Riȩ loqui incipiens: a benedi¬
ctione exorsus ait. Benedicta

Expanded text:
ri odoris in eisdem pater Isaac hauriret, ita ut diceret, cum praesensisset vestimentorum fragrantiam: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus ? Sed forte dicturus est aliquis: Quid ad Rebeccam in locis personae pro Deo figurate accipiantur? Verumtamen et spiritus in Hebraeo RUA feminino genere dicitur, non quod sexus in Deo monstretur: immo ne forte suspicetur, sub regula trium linguarum, Spiritus sanctus diverse accipitur: in Hebraeo scilicet, ut dixi, feminino genere legitur: in Graeco vero, ne sexus in eo credatur, πνεῦμα neutro invenitur: et in Latino masculinum esse decernitur. Qui nimirum Spiritus sanctus bene per Rebeccam intelligitur: et ideo totum est in mysterio quod geritur, ut per annuntietur: quem nos omnes quicumque baptizati sumus induimur, in quo benedixit nos non qualicumque, sed omni ut ait Apostolus benedictione spirituali in coelestibus . Unde et angelus Mariae loquens, a benedictione exorsus ait: Benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
sic fieret. & nunc quando ple
afficiebantur odoram̃tis: talib
inspirabantur de. xp̃o p̃sagnis.
qͦd nasciturus ẽẽt in mundo.
in quo ẽẽt omniũ salus. et
benedictio ȩdernȩ hereditatis.
Istȩ siquidẽ sunt fidei uestes.
istȩ quib priores sc̃i uestieban

Expanded text:
sic fieret: et nunc quando plensic fieret: et nunc quando plenafficiebantur odoramentis, talibus inspirabantur de Christo praesagiis, quod nasciturus esset in mundo, in quo esset omnium salus et benedictio aeternae haereditatis. Istae siquidem sunt fidei vestes: istae quibus priores sancti vestieban
Abbreviated transcription (Latin):
si ad rationem respicias. &
ad sensus humanos : nequaꝗͣ
haetenꝰ potuerunt inter se
conuenire deitas & humana
conditio. Conuenerunt tam̃
in xp̃o: et unus ex ambobus
emmanuhel. Ande mͥ uidet᷑.
quod altitudinẽ tanti myste¬
rii diligenter intelligere &
uidere ñ potuerunt: qui aut
duos filios certe aut aliud
xp̃m qͣm di filiũ existimauer̃t.
Quappter nec nos hominẽ se¬
orsum colimus. qͦd fas ñ est.
nec adoramus: sed magis dm̃¬
incarnatũ. qui ꝓpͥum sibi
corpus animatum umuit. ita
ut ds̃ u̾bum caro fieret. et ñ
in alium quemlibet. sed in se
dei filium et colimus & abo¬
ramus: qui nichil in se pro
assumpto homine est adauctꝰ.
nichilq qͦd uerbũ caro factũ
est. imminutus uel mutatus.
Et ideo unus idemq sẽꝑ cum
deo patre filius adoratur: ñ
nouus. ñ recens ex tempore.
non alienus a natura uel gene
re. Quod si tibi nouum uide¬
atur pro de qͦd hominẽ assũp¬
sit: noueris quod hoc semꝑ cũ
eo & in eius consilio fuit. ut

Expanded text:
si ad rationem respicias et ad sensus humanos, nequaquam ita hactenus potuerunt inter se convenire deitas et humana conditio: convenerunt tamen in Christo, et unus est ex ambobus Emmanuel. Unde mihi videtur quod altitudinem tanti mysterii diligenter intelligere et videre non potuerunt, qui aut duos filios certe, aut aliud Christum, quam Dei filium existimavere. Quapropter nec nos hominem seorsum colimus, quod nefas est, nec adoramus; sed Deum magis incarnatum, qui proprium sibi corpus animatum univit, ita ut Deus Verbum caro fieret: et non in alium quemlibet, sed in semDei filium et colimus et adoramus. Qui nihil ipse pro assumpto homine est auctus, nihilque quod Verbum caro factum est, imminutus, vel immutatus est: et ideo unus idemque semper cum Deo Patre Filius adoratur, non novus, non recens ex tempore, non alienus a natura, vel genere. XI. Quod si tibi novum videtur, quod pro te hominem assumpsit: noveris quod hoc semper cum eo et in ejus consilio fuit ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quid turbamini & ploratis:
Puella non est mortua: s dor¬
mit. Et irridebant eum. Ipse
uero eiectis omnib: assumit

Expanded text:
quid turbamini et ploratis puella non est mortua sed dormit et inridebant eum ipse vero eiectis omnibus adsumit