comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
netudo uobis: ut unum ddimittã
uobis in pascha. Tultis gͦ dimit¬
am uobis regem udeorum:
Cedo cum dixisset pilatus qͥd
st ueritas. in mentẽ illi uenis¬
e continuo consuetudinem ui¬
dͥeoꝵ qua solebat eis dimitti
unꝰum pascha. It ido non ex¬
xctauit ut responderet ei ihs
quid est ueritas: ne mora fieret.
cum recoluisset morem quo
posset eis ꝑ pascha dimitti.
hec uero consuetudo dimitten¬
di fortassis propter pascha apud
uideos remansit. ob memoriã
liberationis eorum ex egypto.
qui in pascha liberati sunt a
seruitute. Sed ħoc audio:
damauerunt rursum om̃s
dicentes. Non hunc. s barra¬
ban. Erat autem barrabas
latro. Sarrabbas iste. filius
magistri eorũ interpretatur.
Id est diaboli: qui magister
fuit uel huc latroni in scele¬
re suo. uel uideis inimpieta.
te ꝑfidiȩ sue. Non reprehen¬
dimus o uidei. quod ꝑ pasch
liberatis nocentem: s quod
occiditis innocentẽ: qđ tam̃
nisi fieret. uerum pascha non fieret.

Expanded text:
suetudo vobis ut unum dimittam suetudo vobis ut unum dimittam vobis in Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? « Credo, cum dixisset Pilatus, quid est veritas, in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solebat eis dimitti unus in Pascha: et ideo non exspectavit, ut responderet ei Jesus quid esset veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo possit eis per Pascha dimitti. » Haec vero consuetudo dimittendi, fortassis propter Pascha apud Judaeos remansit, ob memoriam liberationis illorum ex Aegypto, qua in Pascha liberati sunt a servitute. Sed hoc audientes: Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barrabam. Erat autem Barrabas latro. Barrabas iste filius magistri eorum interpretatur, id est, diaboli, qui magister fuit vel huic latroni in scelere suo, vel Judaeis in impietate perfidiae suae. « Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc natum: et adhoc uenisse in mꝰ¬
dum. utiꝙ nascendo de urgue
ut testimonium phibeat uerita¬
ti. Sed quia non omnium est
fides: adiunxit. atq ait. Omns
qui ẽ ex ueritate: audit uocem
meam. Audit utiq interioriꝰ
auribus idẽ obaudit meȩ uoe
qdđ tantumdem ualeret. quas
diceret. credit michi. Cũ itas
xp̃s testimonium ꝑhibẽt uen¬
tati: profecto testimonium ꝑhi¬
bet sibi. Pius quippe uax ẽ ego
sum ueritas. Hic commendat
gratiam ꝑ quam uocati sumus.
Ait itaq Omĩs qui ẽ ex ueritate
audit uocem meam. Non iãe
est ex ueritate quia eius auort
uocem s idõ qͣuia ex ueritate e
Id est quia hoc illi donum exue¬
ritate conlatum ẽ: qđ quid ef
aliuuid quam donante xp̃o cre¬
dere in xpͣm: Sequitur. Dicit
ei pilatus. Quid ẽ ueritas: Nec
expectauit audire quid respon¬
deret ei iħs: quia forte dignus
non fuit audire. Sed cum hos
dixisset. iterum exiit ad iuders
et dixit eis. Nullam inuenio
ineo causam. Est autẽ con¬

Expanded text:
hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides, adjunxit atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam. Audit utique interioribus auribus, id est, obaudit meae voci; quod tantumdem valeret quasi diceret, Credit mihi. Cum itaque Christus testimonium perhibet veritati, profecto testimonium perhibet sibi: ejus quippe vox est, Ego sum veritas . Hic commendat gratiam, per quam vocati sumus. Ait itaque: Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam : non ideo est ex veritate, quia ejus audit vocem, sed idid est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est aliud quam, donante Christo, credere in Christum? Sequitur: « Dicit ei Pilatus: Quid est veritas? » Nec exspectavit audire quid responderet ei Jesus, quia forte dignus non fuit audire, sed: « Cum haec dixisset, iterum exiit ad Judaeos, et dixit eis: Ego nullam invenio in eo causam. Est
Abbreviated transcription (Latin):
russalem liberam matrem nrãm
eternam in celis. saram spiritalẽ.
ancillam & filios eius de domoli¬
bertatis eicientem. Ido enim pi-¬
latus quod scripsit. scripsit: quia
apparet quatuor fuisse milites:
qui in eo crucifigendo presidi
paruerunt. Manifeste quip¬
pe ait. Milites ergo cum cru.¬
cifirent eum. acceperunt uesti¬
menta sua. et fecerunt quatuor
partes unicuiq militi partem:
et tunicam. Sub audiendũ ẽ
acceperunt: Ut iste sit sensus.
Icceperunt uestimenta eius. &
fecerunt quatuor partes uni¬
cuiq militi partem: accepert̃¬
& tunicam. Et sic locutus est.
ut deceteris uestimentis missam
esse uideamus nullam sortem: sed
de tunica. quam simul cũ ceteris
acceperunt. s non similiter dun¬
serunt. De hac enim sequitur ex
ponens. Erat autem tunica in¬
consutilis: de suꝑ contexta ꝑ to¬
tum. Cur autem de illa sortẽ
miserunt. narrans. Dixerunt
damus eam: s sortiamur de illa
cuius sit. Apparet itaq in aliis

Expanded text:
rusalem liberam matrem nostram , rusalem liberam matrem nostram , aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem. Ideo enim Pilatus quod scripsit, scripsit, quia tunicam. « Unde apparet quatuor fuisse milites, qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait: Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem, et tunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus: acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutut de caeteris vestimentis missam esse videamus nullam sortem, sed de tunica, quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint, narrans: Dixerunt damus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
predicans preceptũ dñi: ne ꝓ¬
ꝑter sion montem solis uide¬
tum: continuo subiecit. Dñs
dixit ad me filius meus estu:
ego hodie genui te postula
ame et dabo tibi gentes. et
cetera. Cur gͦ magnum uolu¬
mus intellegi in hoc titulo sacra¬
mentum. in quo scriptum erat
rex uideorum: si re& ẽ xp̃s et
gentium: quia scilicet oleast᷑
factus ẽ particeps pinguedi
facta: a maritudinis oleastri.
lam in eo qđ de xp̃o ueracit᷑
scriptus est titulus. rex uide¬
orum: qui sunt intelligendi
uidei. nisi semen abrahe filii
repromissionis. qui sunt etiã
filii dĩ: qm̃ non qui filii car¬
nis ait apostolus filii dĩ: s
qui filii promissionis. depu¬
tantur in semine. Et gentes
erant. quibus dicebat. Si
autem uos xp̃i: E abrahe semen estis.
scd̾m promissionem heredes. Rex
ergo iudeorum xp̃s: s uideorum
circumcisione cordis. sp̃u non lit¬
tera quorum laus non ex homini¬
bus s ea dõ ẽ. ꝑtinentium ad hie¬

Expanded text:
praedicans praeceptum Domini : ne ppraedicans praeceptum Domini : ne propter Sion montem, solis Judaetum, continuo subjecit: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes, et caetera. Cur ergo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat, rex Judaeorum, si rex est Christus et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinfacta amaritudinis oleastri? Nam in eo quod de Christo veraciter scriptus est titulus, rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii repromissionis, qui sunt etiam filii Dei? Quoniam non qui filii carnis, ait Apostolus, hi filii Dei: sed qui filii promissionis, deputantur in semine . Et gentes erant, quibus dicebat: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Rex ergo Judaeorum Christus, sed Judaeorum circumcisione cordis; spiritu, non littera: quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo est; pertinentium ad Je
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt iudeorũ. quia prope es¬
tatem erat locus ubi ẽ crucifiri
iħs.: Et erat scriptum hebracs
quippe tres lingue ibi precete¬
ris eminebant. Hebrea propt̾
uideos in lege gͣloriantes gr¬
ca. propter gentium sapientes.
latina: ꝓpter romanos. multis
ac pene omnibus iam tunc gen¬
tibus imꝑantes. Dicebant gni
lato pontifices uideorum. Uol
scribere rex uideorum.s quiã
dixit ipse. rex sum iuideorum.
Respondit pilatus. Quod sen¬
psi. scripsi. O in effabilem uim
diuine oꝑationis: in coroibus
ignorantum. Nonne occulta
uox quedam pilato intus qͦ¬
dam si dici potest clamor̾e si
in psalmorum literis prophe¬
tatum ẽ. nec corrumpas tituli
in scriptionem: Numquid eni
corrumpi non potest qđ pi¬
latus scripsit. corrumpi po¬
test qđ ueritas dixit: Sed
uideorum tantum rex est xp̃s an
&gentium: immo & gentium.
Gum enim dixxisset in prophetia.
ego autem constitutus sumrex
ab eo suꝑ sion montẽ scm eius

Expanded text:
gerunt Judaeorum, quia prope cigerunt Judaeorum, quia prope civitatem erat locus, ubi est crucifixus Jesus. Et erat scriptum Hebraice, quippe tres linguae ibi prae caeteris eminebant: Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Graeca, propter gentium sapientes; Latina, propter Romanos, multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere, rex Judaeorum; sed quia dixit ipse: Rex sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamore silein Psalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem . Nunquid enim corrumpi non potest quod Pilatus scripsit, corrumpi potest quod Veritas dixit? Sed Judaeorum tantum rex est Christus, an et gentium? imo et gentium. Cum enim dixisset in Prophetia: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
eius milites transferre conati sunt:
ꝓpterea marcus suppressa ea hora
qua xp̃s amilitibus crucifixus ẽ.
quȩ agis serta iam ceꝑat. tertiã
potius horam recordatus ex p̃s¬
sit. qua hora intelleguntur apuo
pilatum clamare potuisse cru¬
cifige crucifige. It non illi tan¬
tum repperiantur crucifixe iħm.
id est milites qui eum lig¬
no sexta hora suspendert᷑.
uerum etiam uidei qui ut cru¬
cifigeretur tercia clamauerut
Bauilans gͦ sibi crucem exuut
in eum qui dicitur caluarie lo¬
cum. hebraice autem golgotba
ubi eum crucifirerunt: et cũ
dium autem iħm. Isti duo. lat᷑¬
nes erant. sicut aliorum euan
gelistarum narratione dioi¬
cimus: cũ quibus crucifirus
est. & inter quos crucifirus ẽ
xp̃s. De quo premissa dixerat
prophetia. Et inter iniquos
deputatus est. Scripsit autem¬
& ticulum pilatus: et posuit
suꝑ crucem. Erat autem scri¬
ptum. Ih̾s nararenus rea ui¬
deorum. Hunc gͦ titulũ multi le¬

Expanded text:
ejus milites transferre conati sunt, ejus milites transferre conati sunt, propterea Marcus subpressa ea hora, qua Christus a militibus crucifixus est, quae agi sexta jam coeperat, tertiam potius horam recordatus expressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige: ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt, verum etiam Judaei, qui, ut crucifigeretur, hora tertia clamaverunt. Bajulans ergo sibi crucem, exivit in eum qui dicitur Calvariae locum, Hebraice autem Golgotha, ubi eum crucifixerunt. Et cum dium autem Jesum. Isti duo latrones erant, sicgelistarum narratione didicimus, cum quibus crucifixus et inter quos crucifixus est Christus. De quo praemissa dixerat prophetia: « Et cum iniquis deputatus est . » « Scripsit autem titulum Pilatus, et posuit super crucem. Erat autem scriptum: Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. Hunc ergo titulum multi le
Abbreviated transcription (Latin):
it. merito facit. Ipsi enim suscepe¬
runt. qđ auidissime flagitauertͣ
Et ipsi fecerunt. quic quid ut fieret
pnante pilato pro tribunali dñm
ceperunt eum et eduxcerunt:
Et baulans sibi crucem. exiut
in eum locum qui dicitur calua¬
rie locus. hebraice golgota. ubi
eũ crucifixerunt. Quidẽ qđ
ñs marcus euangelista ait erat
autem hora tercia & crucifire.¬
runt eum: nisi quia hora tercia
crucifixus est dñs lingiuis ui¬
deorum. hora sexta manibus
militum: ut intellegamus horã
quintam iam fuisse transactam
& aliquid de sexta ceptum. quan¬
do sediit pro tribunali pilatus:
duceretur ut in ligno cum duo¬
bus latronibus configeretur.
et uiccta crucem eius gererent᷑.
quȩ gesta nartant᷑ hora sexta integra
cõpleret᷑. Ex q̃ hora usq ad nonam sole
obscurato. tenebras factas triũ
euangelistarum. mathei. marci
& luce contestatur auctoritas.
S ea qm uidei facinus interfecti
xp̃i ase. in romanos id est pilatum &

Expanded text:
it, merito facit; ipsi enim suscepeit, merito facit; ipsi enim susceperunt quod avidissime flagitaverunt, et ipsi fecerunt quidquid ut fieret nante Pilato pro tribunali Dominceperunt eum et eduxerunt. Et bajulans sibi crucem, exivit in eum, qui dicitur Calvariae locum, Hebraice Golgotha, ubi cum crucifixerunt. Quid est ergo, quod Marcus evangelista ait, Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , nisi quia hora tertia crucifixus est Dominus linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, 630 et aliquid de sexta coeptum, quando sedit pro tribunali Pilatus; duceretur ut in ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta crucem ejus gererentur, quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur: ex qua hora usque ad nonam sole obscurato tenebras factas, trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas. Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, Pilatum et
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebant cum diceret. acci¬
pite eum uos & crucifigite:
uel etiam suꝑus. accipite
tum uos et secundum legem uiãm
midicate eum: Cur aute̾ illi tanto¬
se noluerunt: dicentes. nobis nõ
ucet int̾ficere quemquam. ut
omimodo instantes ut non ab
eis s apreside occidetur. et id̃o
eum occidendum accipere re¬
cisantes. si nunc eum accipuĩt
acidendum: Aut si hoc non
sut. cur dictum ẽ. tunc eͦ tra¬
didit eis illũ ut crucifigere¬
tur: an aliquid inter est: pla¬
ne inter est. Non est dictum.
tunc gͦ tradidit eis illum ut
crucifigerent eum: s ut cru
ditum dixit euangelista: ut
eos crimine implicatos. aquo
alieni esse conabantur ostende¬
ret. Non enim pilatus hoc fa¬
ceret: nisi ut id quod eos cu¬
pere cernebat. impleret. qd̾
ergo sequitur. Susceperunt
autem ih̾m et eduocerunt:
Dotest ad milites iam referri
apparitores presidis. Nam
postea euidentius dicitur.
Nilites gͦ cum crucifixcis sent
eum: quamus euangelista
etiam si totum iudeis tribu¬

Expanded text:
cebat: Accipite eum vos, et crucifigite; vel etiam superius: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum? Cur autem illi tantopere noluerunt, dicentes: Nobis non licet interficere quemquam, et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? Aut si hoc non fit, cur dictum est: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigeretur? An aliquid interest? Plane interest, non est enim dictum: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifigerent eum; sed ut cruditum dixit Evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet: non enim Pilatus hoc faceret, nisi ut id quod eos cupere cernebat, impleret. Quod ergo sequitur: Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt, potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: Milites ergo cum crucifixissent eum: quamvis evangelista, etiamsi totum Judaeis tribu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit in hanc rem natus sũ: uel
ad hoc natus sũ sicut ait ad hoc ue¬
ni inmundũ. In greco namq eugłio
nicħ ẽ huiꝰ locutioĩs ambiguũ. Unde
manifestũ ẽ eum temporalẽ natiuita tẽ
suã hic cõmemorasse qͣ in carnatus
uenit in mundum: non illam
sine initio. qua ds̃ erat. ꝑ quem
pater condidit mundum. In
hoc gͦ se dixit natum. id est. ꝓpt̾¬

Expanded text:
dixerit in hanc rem natus sum, vel dixerit in hanc rem natus sum, vel ad hoc natus sum, sicut ait: Ad hoc veni in mundum. In Graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum: non illam sine initio, qua Deus erat, per quem Pater condidit mundum. In hoc ergo se dixit natum, id est, p
Abbreviated transcription (Latin):
non est hic: s non ẽ hiic. Hic ẽ
enim regnum eius usq in finem
scłi: s in scis sius de quibus diocit
in alio euangelio: regnum duntra
uos ẽ. Nam regnum eius. sca eccła ẽ.
nde & ad mariam uirginem an¬
gelus ait. Et regnabit in domo
iacob in eternum. & regni eius
non erit finis. S piritale regnũ
quo in scĩs regnat de monstrare.
uolens non carnale: quod sepe impii
habent in hoc mundo. De regno
quippe suo: dicit paulo ante De
tus. Ergo rex estu: Respondit
iħs. Tu dicis: quia rexx sum ego
Non quia se regem timuit confi¬
teri. s tu dicis. ait. Sic respondit
ut uerum diceret: & sermo eius
calumnie non pateret. Dictum
ẽ tu dicis: carnalis carnaliter di¬
cis. Deinde sub uinocit. Ego in
hoc natus sum. et ad hoc ueni
in mundum: ut testimonium
ꝑhibeam ueritati. Non est pro¬
ducenda huius pro nominis
syllaba. quo ait in hoc natus sũ.
camquam dixxerit in hac re
natus sum s corripienda: tanqͣ

Expanded text:
non est hic, sed non est hinc. Hic est non est hic, sed non est hinc. Hic est enim regnum ejus usque in finem saeculi, sed in sanctis suis, de quibus dixit in alio Evangelio: « Regnum Dei intra vos est . » Nam regnum Dei sancta Ecclesia est: unde et ad sanctam Mariam angelus ait: « Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis : » spiritale regnum, quo in sanctis regnat demonstrare volens, non carnale quod saepe impii habent in hoc mundo. De regno quippe suo dicit paulo ante: Detus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis, quia rex sum ego. Non quia se regem timuit confiteri, sed, tu dicis, ait. Sic respondit, ut verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Dictum est, tu dicis, carnalis carnaliter dicis. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. « Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait: In hoc natus sum, tanquam dixerit in hac re natus sum; sed corripienda, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
num meum non est de mundo
hoc ad primam interrogationẽ
p̃sidis respondere ubi diccit
T ues rex uideoꝵ: sed eum uicissim
interrogans utrum hoc asemet¬
ipso diceret. an audisset ab aliis.
illo respondente ostendere uo¬
luit hoc sĩbi apud illum fuisse
auideis uelut crimen obiectum: pate¬
faciens nobis cogitationes hominũ
quas ipse nouerat qm̃ uane sunt.
Quod uero ait. regnum meum non
est de hoc mundo: idẽ in hoc mũdo.
Audite om̃s reges terre. Non uenit
xp̃s regnũ tollere. s dare. Non mi¬
nuere.s augere. Regem se. non contͤ¬
dixxit: s carnaliter in hoc mundo
se regnare non dixit. Quod est
in eum: quos tradet regnum dõ
patri in fine scli: idẽ ad ducet ad
dm̃ patrem ut sine fine regnent
cũ illo. Sed ut probaret qđ reg¬
num eius de hoc mundo non ẽẽt.
adiecit. Si ex hoc mundo esset
regnum meum: ministri mei de
certarent ut non traderer uideis.
Non ait nunc autẽ regnũ meum

Expanded text:
num meum non est de mundo num meum non est de mundo hoc, ad primam interrogationem praesidis respondere, ubi dixit: Tu es rex Judaeorum? Sed eum vicissim interrogat, utrum hoc 627 a semetipso diceret, an audisset ab aliis; illo respondente, ostendere voluit, hoc sibi apud illum fuisse Judaeis velut crimen objectum: patefaciens nobis cogitationes hominum quas ipse noverat quoniam vanae sunt. » Quod vero ait: Regnum meum non est de hoc mundo, id est, in hoc mundo. Audite omnes reges terrae; non venit Christus regnum tollere, sed dare; non minuere, sed augere; regem se non contradixit, sed carnaliter in hoc mundo se regnare non dixit. Quod est in eum? Quod tradet regnum Deo Patri in fine saeculi, id est adducet ad Deum Patrem, ut sine fine regnet cum illo. Sed ut hoc probaret, ut regnum ejus de hoc mundo non esset, adjecit: « Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent ut non traderer Judaeis. » Non ait: Nunc autem regnum meum
Abbreviated transcription (Latin):
quid ego uidens sum: Gens
tua & pontifices. tradiderunt
te michi. Quid fecisti: Austu¬
lit a se suspicionem qua possit
putari asemet ipso dixisse. qdđ
iħm regem dixerat ẽẽ udeoꝵ
id se a uideis audisse de monst̾rs
deinde dicendo quid fecisti: satis
ostendit. illud ei pro crimine
obiectum: tamquam diceret.
Si regem te negas: quid fecisti.
ut tradereris michi: quasi mi¬
ni non esset: si puniendus uidici tra¬
aeretur qui se diceret regem esse.
iautem hoc non diceret: querendũ
ab illo esset. quid aliud forte fecis¬
set. unde tradi iudici dignus
non traderer uideis. Nunc aut̃
regnum meum non est hinc.
hoc est quod bonus magister sci¬
re nos uoluit: sed prius nobis
demonstranda fuerat uana ho¬
minum de regno eius opinio
siue gentium. siue uideorum.
aquibus id pilatus audierat.:
quasi ꝓpterea fuisset morte plec¬
tendus. qđ inlicitum adfectaue¬
nit regnum: uel qm solent reg¬
naturis inuidere regnantes.
Doterat autem dñs quod ait reg¬

Expanded text:
quid ego Judaeus sum? gens quid ego Judaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi; quid fecisti? abstulit a se suspicionem qua posset putari a semetipso dixisse quod Jesum regem dixerat esse Judaeorum, id se a Judaeis audisse demonstrans. Deinde dicendo: Quid fecisti? satis ostendit illud ei pro crimine objectum, tanquam diceret: Si regem te negas, quid fecisti ut tradereris mihi? quasi mirum non esset si puniendus judici traderetur, qui se diceret regem. Si auab illo esset quid aliud forte fecisset, unde tradi judici dignus non traderer Judaeis. Nunc autem meum regnum non est hinc. Hoc est quod bonus magister scire nos voluit; sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi propterea fuisset morte plectendus, quod illicitum affectaverit regnum; vel quoniam solent regnaturis invidere regnantes. Poterat autem Dominus, quod ait: Reg
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus tradebant ad occiden¬
dum: hoc ẽ romanis: Nam pilatꝰ¬
ciuis romanus fuit. licet genere
pontius. eumq in uideam roma¬
ni presidem miserant. Et gͦ iste
traditum gentes interficerent.
qđ iħs futurũ ẽẽ p̾dixerat. hoc
impletum est: dum uidei eum
gentibus tradiderunt occiden¬
dum. Minore tam̃ scelere quã
uidei. qui se isto modo ab eius
interfectione uelut alienos
facere uoluerunt. Non ut eorũ in¬
nocentia. ẜ ut dementia monstua¬
retur. Sequitur. Introiuut iterĩ
in pretorium pilatus. et uocauit
ihm: et dirit ei. Tues rex uidder:
in his uerbis ostendit pilatus.
hoc uideos obiecisse ei crimins.
ut diceret se regem ẽẽ uideori.
Respondit iħs. Ate met ipso hoc
dicis an alii tibi dixerunt de me
Sciebat utiq dñs et quod ipse
interrogauit. et quod ille res¬
ponsurus fuit. et quid illi pila¬
tus responsurus erat Ed tam̃
omnia sciebat. s propter nos.
ut scriberetur. qđ nos scire io.¬
luit. Pespondit pilatus. Num¬

Expanded text:
gentibus tradebant ad occidengentibus tradebant ad occidendum, hoc est, Romanis; nam Pilatus Romanus civis fuit, licet genere Pontius, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo isttraditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat, hoc impletum est, dum Judaei eum Gentibus tradiderunt occidendum; minore tamen scelere, quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstraretur. » VERS. 33.-- Introivit iterum in praetorium Pilatus, et vocavit Jesum, et dixit ei: Tu es rex Judaeorum? In his verbis ostendit Pilatus hoc Judaeos objecisse ei criminis, ut diceret se regem esse Judaeorum. Respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? « Sciebat utique Dominus, et quod ipse interrogabat, et quod ille responsurus fuit  Ms. addit: et quid illi Pilatus responsurus erat. Sed hocomnia sciebat, sed propter nos, ut scriberetur quod nos scire voluit. Respondit Pilatus: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
te interficiebant. dũ damabãt
crucifige. crucifige: quio est qđ
dixerunt. nobis non licet uit̾¬
ficere quemquam dum lex
mandat homicidas. adulteros.
et alioꝵ reos scelerum occidere
uel lapidare: nisi forte. hoc idõ
dixissentꝓpter sc̃ĩtatem diei fes
in die festo occidere hominẽ
ob cuius diei festi uenerationẽ.
etiam p̃torium iudicis intrare.
noluerunt. Quomodo õuidei. õfalsi
israhelite non occidistis eum. quem
adp̾hendistis. quem duxistis. quẽ
p̾sidi tradidistis: quem crucifigi
poposcistis: Audite qđ contra uos
etiam propheta clamat. Pilii ho¬
minum. dentes eoꝵ arma et sagit¬
tez et lingua eorum machera aucta.
Ecce quibus armis. quibus sagittis.
quia machera ustũ interficitis.
Deinde sequitur euangelista. Hoc
autem dixerunt. ut sermo ih̃u
impleretur quem dixit: signifi¬
cans qua esset morte moriturus.
Itaq intelle gendum ẽ dñm. hic
significare non mortẽ crucis.s
illam mortem qua uidei eium

Expanded text:
te interficiebant, dum clamabant: te interficiebant, dum clamabant: Crucifige, crucifige? Quid est quod dixerunt, Nobis non licet interficere quemquam, dum lex mandat homicidas, adulteros, et talium reos scelerum occidere vel lapidare? nisi forte hoc ideo dixissent, propter sanctitatem diei festin die festo occidere hominem, ob cujus diei festi venerationem, etiam praetorium judicis intrare noluerunt. Quomodo, o Judaei, o falsi Israelitae, non occidistis eum, quem apprehendistis, quem duxistis, quem praesidi tradidistis, quem crucifigi poposcistis? « Audite, quod contra vos etiam Propheta clamat: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis. Deinde sequitur: Hoc autem dixerunt, ut sermo Jesu impleretur, quem dixit, significans qua esset morte moriturus. « Itaque intelligendum est Dominum hic significare non mortem crucis, sed illam mortem qua Judaei eum
Abbreviated transcription (Latin):
affertis aduersus hominẽ
hunc: Responderunt. et di¬
cerunt ei. Si non esset hic ma¬
lefactor: non tibi eũ tradidisse
mus. Hunc enim habebant
more iudei. ut quem morte
dignum diuidicarent. iunc¬
tum eum presidi traderent.
Interro gentur atq responde¬
ant. ab inmundis spiritibus
liberati: languidi sanatiꝰ le¬
prosi mundati: surdi audien¬
tes: muti loquentes: ceci ui¬
dentes: mortui resurgentes: utrũ
sit malefactor iħs. Sed ista dice¬
bant: de quibus ꝑ prophetam ip¬
se dixerat. Retribuebant michi
mala probonis. Dixcit gͦ eis pila.¬
tus. Accipite eum uos: et secundũ
legem urãm iudicate eum. Iustior
fuit illis uidex gentilis. Quasi
diceret. Tegem habetis: & scdm
legem urãm uidicate eum. Ios
melius nostis quid de talibus
uestra le& uidicet. Scd̾m qđ
uistum sciatis udicate. Dixert̃
gͦ iuidei. Nobis non licet inter¬
ficere quemquam. Quidẽ qđ
loquitur insana crudelitas an
non interficiebant: quem int̾¬
ficiendũ offerebant: an non for¬

Expanded text:
nem hunc? Et responderunt, et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Hunc enim habebant morem Judaei, ut quem morte dignum dijudicarent, vinctum eum praesidi traderent. « Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, utrum sit malefactor Jesus. Sed ista dicebant, de quibus per Prophetam ipse praedixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . » Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Justior fuit illis judex gentilis, quasi diceret: Legem habetis, et secundum legem vestram judicate eum: vos melius nostis quid de talibus vestra lex judicet; secundum quod justum sciatis, judicate. Dixerunt ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. « Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? » An non for
Abbreviated transcription (Latin):
cunciditis sabbato. non irasci¬
mini moysi: & quia ego die sab¬
bati saluum feci hominẽ irascimini
mͥ: Esonaliter uidicatis ueritatem
attendite & uistum uidiciũ uidicate.
sen neq me condempnabitis. et ueri¬
tate cognita me cognoscitis quia ego
culo magni laboris ẽ non persona¬
liter uidicare sed rectum.
iudicium retinere. Ammo
nos instruait. Illos redargu¬
it: nos exacuit. Non putemuꝰ
hoc nobis idõ non dictũ: qr
tunc ibi non fimus. Nos
itaq sic audiamus ȩuangłiũ.¬

Expanded text:
cumciditis Sabbato, non irascicumciditis Sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die Sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi: personaliter judicatis, veritatem attendite, et justum judicium judicate. sen, neque me condemnabitis, et veritate cognita me cognoscitis, quia « eculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonnos instruxit: illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictum, quia tunc ibi non fuimus: nos itaque sic audiamus Evangeliu
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ sine causa data ẽ & in eo
m̃bro fieri uissa: qm̃ ꝑ illud
m̃brũ ꝓcreat᷑ creatura mor¬
taliũ: ⁊ꝑ unũ hoiẽm mors. sic̃
ꝑ unũ hoĩem resurrectio mor¬
tuoꝵ. It ꝑ unũ hoĩem pecca¬
tũ intrauit in mũdũ. et ꝑ pec¬
catũ mors. Idõ qͥsq cũ p̾putio
nascit᷑: qr omĩs hõ cũ uitio ꝓ¬
paginis nascit᷑. It non mun¬
dat d̃s suie auitio cũ qͦ nascit᷑.
suie auitus que male uiuen¬
do addidimus: nͥ ꝑcultellum
enĩ petrinis circũcioebãt.
& petre nomine xp̃m figu¬
rabat. It p̾sentẽ non agͥnos¬
cebãt. s in suꝑ eũ occidẽre¬
cupiebat. Quod uͦ circũciditis
hominẽ in sabbato. intellegite
hoc significari opus bonũ qđ
ego feci totũ hoĩem saluũ sab¬
bato: Sina & curatꝰ ẽ ut sanuꝰ
eẽt incorꝑe: et credidit. ut sa¬
nus esset in anima. Nolite
uidicare ꝑsonalit᷑: s rectum
uidiciũ uidicate. Quidẽ hoc
mͦ quia si ꝑ legem moysi cir¬

Expanded text:
Non ergo sine causa data est, et in eo Non ergo sine causa data est, et in eo membro fieri jussa, quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalium: Et per unum hominem mors, ctio mortuorum; et per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors. Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur; et non mundat Deus sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per cultellum enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant, et praesentem non agnoscebant, sed insuper occidercupiebant. Quod vero circumciditis hominem in Sabbato, intelligite hoc significari opus bonum. Quod ego feci totum hominem salvum in Sabbato. Quia et curatus est, ut sanus esset in corpore; et credidit, ut sanus esset in anima. Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? nisi quia si per legem Moysi cir
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis in lege: ut uacetis sep¬
tima die. Si octauus dies illuiꝰ
qui natus ẽ occurrerit ad diem
septimũ sabbati. quid facietis:
acabitis ut seruetis sabbatũ:
ancircũcidetis. ut impleatis
sacram̃tum dieroctaui: S no¬
ui inqͥt qđ facitis. Circũci¬
ditis hoĩem. Quare: quia cir-¬
cũcisio ꝑtinet ad aliqđ signũ
salutis: & non debent hoĩes
sabbato uacare a salute. Ergo
nec mͥ irascamini: qui saluũ
feci totũ hominẽ sabbato. Si
circũcisionẽ inqͥt accepit ħ̃o
in sabbato ut non soluat᷑ lex
moysi aliqͥt enĩ ꝑ moysen in
illa constitutione circũcisionis
salubrit̾ institutũ ẽ: mͥ oꝑanti
salutẽ in sabbato qr indigna¬
mini: forte enĩ illa circũcisio
ipsũ dñm significabat: cui isti
curanti et sananti indignabãt᷑.¬
Iussa ẽ enĩ adhiberi octaua die.
It quid est circuncisio: nͥ car¬
nis expoliatio: Significat gͦ
ista circũcisio. expoliationem
acoroe cupiditatũ carnalium.

Expanded text:
cepistis in lege ut vacetis sepcepistis in lege ut vacetis septimo die . Si octavus dies illius qui natus est, occurrerit ad diem septimum Sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis Sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis Sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis. Circumciditis hominem. Quare? quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines Sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem in Sabbato. Si circumcisionem, inquit, accepit homo in Sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in Sabbato, quare indignamini? Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantJussa est enim adhiberi octava die. Et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs autẽ non plane turbatur.
s in sua ueritate tranqͥllus. nõ
reodidit malũ ꝓ malo. nec ma¬
ledictũ ꝓ maledicto: Quibis
dicerent de ueritate. demi¬
niũ habes: nͥ eos diaboli fal¬
sitas irritaret: quid gͦ respon¬
deat tranquillus audiamis.
et tranquille uiuamus. Unũ¬
opus feci: & om̃s miramini.
enim oꝑa erant. quȩ in mun¬
rẽ & turbati sũt. qr saluũ fecl
hominẽ in sabbato: non ura¬
legentes dñm ẽẽ sabbati flo
tituit. non hominẽ ꝓpt̾ sab¬
tum. Nec sabbatũ destruxit qͥ sa¬
nũ fecit hominẽ in sabbato: qr
ad salutẽ hominũ. hominibus
sabbati custodia data ẽ. Propte¬
rea moyses dedit uobis circũ¬
cisionem. Bene factũ ẽ. ut acci¬
ꝑetis circũcisionẽ a moyse: nõ
ꝙ ex moyse ẽ. s ex patribus.
Ibraham quippe: pͥmus accepit
aircũcisionẽ adño et in sabba¬
to circũciditis Conuincit
uos moyses: In lege accepistis.
ut circũcidatis octaua die. ac¬

Expanded text:
Dominus autem non plane turbatur; Dominus autem non plane turbatur; sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto. Quibus dicerent de Veritate, daemonium habes, nisi eos diaboli falsitas irritaret? Quid ergo respondeat tranquillus, audiamus, et tranquille vivamus opus feci, et omnes miramini. enim opera erant quae in munturbati sunt, qhominem in Sabbato: non intelligentes Dominum esse Sabbati, Filium tituit, non hominem propter Sabbatum. Nec Sabbatum destruxit, qui sanum fecit hominem in Sabbato, quia ad salutem hominum hominibus Sabbati custodia data est. Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino. Et in Sabbato circumciditis. Convincit vos Moyses in lege. Accepistis ut circumcidatis octavo die, ac
Abbreviated transcription (Latin):
inducam᷑ in la queo antichris¬
ti. Non que ramus glam nr̃am.
S si ille quesiuit gloriam eius
qͥ eũ misit: quantomagis nos
eius qui fecit nos : Sequitur.
Non ne moyses inqͥt dedit uo¬
bis legem & nemo ex uobis
facit legem᷑: qͥd me queritis
int̾ficere:Idõ enĩ queritis
int̾ficere: qr nemo ex uobis
facit legem. Na si legem fe¬
cͣissetis: in ipsis litteris xp̃m
agnosceretis: & p̾sentẽ non
occideretis. It illi responde
ꝑtinentia ad ordinẽ. s ad ꝑ-¬
turbationẽ. Deniq turba
turbata: iudete qͥd responde¬
rit. Demoniũ habes: qͥs te
querit occidere: quasi non
fuit peius dicere demoniũ
habes. quã eũ occidere. Hi qͥp¬
pe dictũ ẽ. qđ demoniũ habe¬
bat qͥ demones expellebat.
Quid posset aliud dicere turba
turbulenta: qͥd posset aliuo ca
turba turbata ẽ. Unde: aueria¬
te. Curbã lippitudinis: turba¬
uit claritas lucis. Oclĩ autẽ
non habentes sanitatẽ: non pes¬
sunt ferre luminis claritatem

Expanded text:
inducamur in laqueum Antichrisinducamur in laqueum Antichristi, non quaeramus gloriam nostram. Sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit, quanto magis nos ejus qui nos fecit? Sequitur: Nonne Moyses, inquit, dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis interficere, quia nemo ex vobis facit legem: nam si legem fecissetis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderpertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata, videte quid responderit? Daemonium habes, quis te qus dicere, daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est, daemonium habes, qui daemones expellebat. Quid posset aliud dicere turba turbulenta? Quid posset aliud olere Turbatur turba, unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi autem non habentes sanitatem non possunt ferre luminis claritatem. «
Abbreviated transcription (Latin):
et pat᷑. unũ sumus. Si gͦ cͥum
patre unũ. equalis patri. ds̾
de dõ. ds̃ ap̃ud dm̃. coet̾nus.
inmortalis. parit̾ incõmuta¬
bilis. parit̾ sine tp̃r. pariter
creatorᷤᷤ dispensator tempoꝵ.
Tamen qr uenit in tẽpore. &
formã serui accepit. & habitu
ẽ inuentus ut homo. querit
głam patris non suam: Quid
tuhomo facere debesqͥ quan¬
do aliqͥd boni facis. głam tuã
queris. quando autẽ aliqͥd
mali facis dõ calũniam me¬
ditarisꝰ. Intende tͥ: Oreatu.¬
ra es: agnosce creatorẽ. Ser¬
uus es: ne contemnas dnm.
Adoptatus es: s non meritis
habes hanc głam. Homo ad.¬
optatus: cuius głam quesiuit.
qͥ ẽ ab illo unicus natus.
Qui aut̃ querit glam eiusqͥ
misit illũ. hic uerax ẽ. & in¬
iusticia in illo non ẽ. In anti¬
christo aut̃ in iusticia ẽ. & ueraa
non ẽ: qr gloriã suam quesiturꝰ
ẽ. non eius a qͦ missus ẽ. Non enĩ¬
ẽ missus. s uenire ꝑmissus. Os
gͦ ꝑtinentes ad corpus xp̃i ñe

Expanded text:
et Pater unum sumus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator, dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu est inventus ut homo, quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu homo facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem; servus es, ne contemnas Dominum; adoptatus es, sed non meritis habes hanc gratiam, 536 o homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus, qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est. Non est missus, sed venit permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: patrẽ non dicimus dm̃
de dõ. s tantũ dm̃: Edicimꝰ
dñm iħ̃m lumen de lumine:
patrem non dicimus lumen
de lumine. s tantũ lumen.
Ad hoc gͦ ꝑtinet. qđ dixit ab
ipso sum. Quod autẽ uide¬
tis me in carne: ipse me mi¬
sit. Ubi audis ipse me misit:
noli intellegere nature dis¬
similitudinem: s generan¬
tis auctoritatem. Querebãt¬
gͥ eum adp̾hendere: & ne¬
mo misit in illũ manusq
nondũ uenerat hora eius:
Hoc ẽ quia nolebat. Quie¬
nim uoluntate natus ẽ: uolu¬
tate passus ẽ. Sicut horam pͥ¬
uidebat sibi natiuitatis sue.
ita horam p̃destinauit passio¬
nis suȩ. Si hora mortis nr̃e i¬
lius est uoluntas: quantomi¬
gis hora passionis sue: mnar¬
bitrio uoluntatis sue uenit.
xp̃i. factum ẽẽ eũ ꝓptͣ nos in
tempore ꝑ quem facta sunt
temꝑa. Factũ esse inter om̃i.
ꝑ quem facta sũt om̃a factũ
ẽẽ qd̾ fecit factus est quod fecetat
factꝰ enim hõ qͥ hominẽm fecerat i

Expanded text:
Deo; Patrem non dicimus Deum Deo; Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum: et dicimus Dominum Jesum, lumen de lumine; Patrem non dicimus lumen de lumine, sed tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit: Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. » VEergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus. » Hoc est quia nolebat; qui enim voluntate natus est, voluntate passus est. Sicut horam praevidebat sibi nativitatis suae, ita horam praedestinavit passionis suae. Si hora mortis nostrae illius est voluntas, quanto magis hora passionis suae in arbitrio voluntatis suae venit? i, factum esse eum propter nos in tempore, per quem facta sunt tempora; factum esse inter omnia, « per quem facta sunt omnia : » factum esse quod fecit. Factus est quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
me scitis: et unde sim scitis.
Recte gͦ diccit. & me nostis. et
umde sim scitis: id ẽ scdm̃
carnẽ. natiuitatẽ meã nostis:
et nobilitatẽ parentũ meoꝵ.
& effigiem uultus mei nos¬
tis: Secundũ diuinitatẽ
autẽ non nostis. quia ame
ipso non ueni: s est uerus
qui me misit. quem uos nes¬
citis. Sed ut eum sciatis. cre¬
dite in eũ quẽ misit. Et sci¬
atis qđ nemo uidit dm̃ um-¬
quam. nͥ unigenitus filius
qui ẽ in sinu patris. ipse nar¬
rabit. It patrem nemo cog¬
nouit nisi filius: & cui uolũ¬
erit filius reuelare. Denique
cũ dicisset. s est uerus qͥ mi¬
sit me quẽ uos nescitis: ut
ostenderet eis unde possent
scire qđ nesciebant subiecit.
Igo scio eum. Ergo a me que¬
rite:ut sciatis eum. Quare
autẽ scio eũ: quia ab ipso sũ
& ipse me misit. Nagnifice
utrumque monstrauit. Ab
ipso inquit sum. quia filiuꝰ
de patre. It quic quid ẽ filiꝰ.
de illo ẽ cuius ẽ filius. I deo
dñm ih̃m dicimus dm̃ de

Expanded text:
me scitis, et unde sim scitis. me scitis, et unde sim scitis. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, id est, secundum carnem nativitatem meam nostis, et nobilitatem parentum meorum, et effigiem vultus mei nostis. Secundum divinitatem autem ipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos non scitis. » Sed ut eum sciatis, credite in eum quem misit. Et scitis quod nemo vidit Deum unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris, et ipse narravit: et Patrem nemo cognovit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. « Denique cum dixisset: sed est verus, qui misit me, quem vos nescitis, ut ostenderet eis, unde possint scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. 538 Ergo a me quaerite, ut sciatis eum. Quare autem scio eum? Quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum, quia Filius de Patre: et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus, Deum de
Abbreviated transcription (Latin):
quesierũt. Deinde illi ipsi
apuo se ipsos qͥ dixerũt. nũ¬
qͥd cognouert̃ pͥncipes q
hic ẽ xp̃s. fecerunt sibi ques¬
tionem: qua eis uideretur
non esse xp̃m. Adiungen¬
tes enĩ dixxerunt. Sed istũ
nouimus unde sit: xp̾saut̃
cũ uenerit nemo scit unde
sit. Suid ẽ quod dixrer ut¬
scit unde sit. dũ herode
int̾rogante locũ natiuita¬
tis eius demonstrauerũt
iuxta ꝓphetiam michee
ꝓphete: & exc hoc certum ẽ.
locũ natiuitatis illius eos
nosse: s considerandũ est
qͥd se nosse putarent: & qͥd
se non scire dixerint. Locum
uero natiuitatis illius sciebat
ꝑ ꝓhetarũ dicta: s diuinam
eius natiuitatẽ qua ex dõ pa-¬
tre et̾nalit̾ natus ẽ. ꝓpt̃ im¬
pietatem cordis sui nesciebãt:
isaia dicente. Generationẽ
eius qͥs enar rabit: Denique
& ipse dñs ad utrũq. respon¬
dit: & de humanitatis fragi¬
litate: et de diuinitate ma¬
iestatis: dicens. Clamabat
gͦ docens in templo iħs. Et

Expanded text:
quaesierunt. Deinde illi ipsi quaesierunt. Deinde illi ipsi apud seipsos quid dixerunt? quid cognoverunt principes, quia hic est Christus? fecerunt sibi quaestionem, qua eis videretur non esse Christum. Adjungentes enim dixerunt: Sed istum novimus unde sit: Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Quid est quod dixeruscit unde sit, dum Herode interrogante locum nativitatis ejus, demonstraverunt juxta prophetiam Micheae prophetae, et ex hoc certum est locum nativitatis illius eos nosse? Sed considerandum est quid se nosse putarent, et quid se non scire dixerunt. Locum vero nativitatis illius sciebant per prophetarum dicta: sed divinam ejus nativitatem, qua ex Deo Patre aeternaliter natus est, propter impietatem cordis sui nesciebant, Esaia dicente: Generationem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et de humanitatis fragilitate, et de divinitatis majestate dicens. Clamabat ergo docens in templo Jesus, Et
Abbreviated transcription (Latin):
De qͥbus dictũ ẽ. Beati qͥ nonu
derũt. & crediderunt. Quis
ẽ qͥ non iudicat ꝑsonalit᷑. nͥq
ȩqualit diligit: qͥ equalit̾ om¬
nes diligit: equalit᷑ de om̃ibꝰ
udicat. Nec hoc dictũ pute
mus quos pro honore gͣduum
occulte ascendit ad diem fis¬
tum: non quia timebat ne
teneretur. cuius potestas ert
ne teneretur: s ut significa¬
ret etiam in ipso die festo.
qui celebrat᷑ a uideis occul¬
tari. & suũ ẽẽ mysteriũ. Sed
max apparuit potestas: que
putabat᷑ timiditas. Loque¬
bat᷑ enĩ iͫ die festo. ita ut
mirarentur turbe & dicer¬
ent. quod audiuimus cum
lectio legeret᷑. Nonne mel
quem querebãt int̾ficere
et ecce palã loqͥt᷑. et nichil
illi dicunt. Num uere cogno¬
quȩ nouerant qua seuitia quȩ¬
rebatur: mirabant᷑ qua po¬
tentia non tenebatur. Inde
non pla̾ne intellegentes illi¬
us potentiam. putauerunt
ẽẽ principũ scientiam:. Ođ
ipsi cognouerant eundem
esse xp̃m. idõ peꝑcerunt ei
quem tantoꝑe occidendũ

Expanded text:
 non viderunt, crediderunt. Quis est qui non judicat personaliter, nisi qui aequaliter diligit? Qui aequaliter omnes diligit, aequaliter de omnibus judicat. Nec hoc dictum putemus de illis quos pro honore graduumanifeste, sed occulte ascendit ad diem festum: non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ut non teneretur, sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, occultari, et clausum esse mysterium; sed mox apparuit potestas, quae putabatur timiditas. Loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur. Nonne hic est quem quaerebant interficere? et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt. Num vere cognoQui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Unde non plane intelligentes illius potentiam, putaverunt esse principum scientiam, quod ipsi cognoverant eumdem essquem tantopere occidendum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis exigit ds̃: quȩ ꝑ dilectio¬
nẽ oꝑat᷑. Si intellegis u̾ba dĩ.
intellege quia xp̃s filius ẽ dĩ
& doctrina patris non ẽ ea se¬
ipso. Non ex nichilo. non ex
aliis subsistentibꝰ: s ex patre
tantũ. in patre manens. equa¬
lis patri. Qui a semet ipso
loqͥtur: gloriã ꝓpͥam querit.
Hoc erit qͣui uocat᷑ antichris¬
tus: extollens se sic̃ apls di¬
cit. suꝑ om̃e qͦd dicit᷑ ds et
quod colit᷑. Ipsũ quippe ad¬
nũtians dñs głam suã quȩ¬
siturũ. non głam patris: ait
ad uideos. Igo ueni in no¬
mine patris mĩ et non sus-¬
cepistis me: alius ueniet in
nomine suo. & hunc suscipi
etis. Significabat eos anti¬
christũ suscepturos. qͥ głam
nominis sui quesitur usẽ.
inflatus. non solidus: et ido
non stabilis. sed utiq rui
qualis ẽ patri: nempe inpͥn¬
cipio erat u̾bũ et u̾bũ erat
apud dm̃ & ds erat uerbũ.
Nempe ipse diã: et uerissime dix̃.

Expanded text:
nobis exigit Deus, quae per dilectionobis exigit Deus, quae per dilectionem operatur . Si intelligis verba Dei, intellige quia Christus Filius est Dei, et doctrina Patris: non est ex seipso, non ex nihilo, non ex aliis subsistentibus, sed ex Patre tantum, in Patre manens, aequalis Patri. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. Hoc erit qui vocatur Antichristus, extollens se, sicut Apostolus dicit, super omne quod dicitur Deus, et quod colitur . Ipsum quippe annuntians Dominus gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait Dominus, Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: si alius venerit in nomine suo, hunc suscetis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus, et ideo non stabilis, sed utique ruiqualis est Patri. Nempe in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nempe ipse dixit, et verissime d