comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filios eorũ acfilias dicit regib seruiturosut ad dñm regẽ lementissimũ reuertantur. Sed
illi absq uoluntate dĩ principes extiter : & non eis suffic̃ hoc scelus nisi maiore impi&ates
facinus duplicar&. Et argentũ suũ &aurũ quod acceperant ad diuitias. &ornatũ. in
idola uesterent: ergo sccul non ex uoluntatedi : sed expopulierrore rexfactus ẽ.
& quia radicẽ pi&atis ñ habuit : statĩ ut regnare coepit. impi&a tesuccensus ẽ. Potest hoc
quod dic̃ ipsi regnauer & non exme principes extiter & ñ cognoui. &iã de hieroboa acci¬
pifilionabath: & dec&eris principib: qui ei inimperio successerunt: Necstatim qui a
ds salomoniiratus regnũ eius diuidiuoluit : Idcirco isrł bene suscepit regẽ. Debuerat
enĩ iuxta legis p̃cepta interrogare dñm: anuell& hocfieri. Nam & desaluato re dicit᷑

Expanded text:
filios eorum ac filias dicit regibus servituras, ut ad Dominum regem clementissimum convertantur ; sed filios eorum ac filias dicit regibus servituras, ut ad Dominum regem clementissimum convertantur ; sed illi absque voluntate Dei principes exstiterunt. Et non eis suffecit hoc scelus, nisi majori impietate facinus duplicarent, ut argentum suum et aurum quod acceperant ad divitias et ornatum, in idola verterent. Ergo Saul non ex voluntate Dei, sed ex populi errore rex factus est. Et quia radicem pietatis non habuit, statim ut regnare coepit, impietate succensus est. Potest hoc quod dicit: Ipsi regnaverunt, et non ex me: principes exstiterunt, et non cognovi, etiam de Jeroboam accipi filio Nabath, et de caeteris principibus, qui ei in imperio successerunt. Nec statim, quia Deus Salomoni iratus, regnum ejus dividi voluit, idcirco Israel bene suscepit regem. Debuerat enim juxta legis praecepta interrogare Dominum, an vellet hoc fieri. Nam de Salvatore 83 dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ : iuxta  achariã proph&am in quo scriptum est. Aperi libane portastuas & comedat
ignis ced rostuas. hoc aũ proph&a quod tibidico atq precipio ingurture tuo sit tuba ut uoci¬
feres & dicas quasi aquila suꝑ domũ dĩt Regẽ uenire chaldeũ non ob aliã causam iubeo : nisi qđ
trans gressi sunt foedus ineũ. & meis cere monias reli quer. Vndẽ tempore necessitatis & an¬
gustiȩ quando captiuitas uenerit meinuocabunt. &dicent. Dĩ ms̃ cognouimus tei srł: Nos
qui a ppellamuri srł scimus te &cogͥnoscimus : & nom̃ ia cob qui tibiplacuit seruamus anti¬
quũ ut dicamur i srł: quib: respondit dñs quomodo uocaminiis rł cũ isrł proiecerit bonum
id est dm̃suum aquo apellatus ẽ isrł  Idcircoqui a isrł proiecit bonũ inimicus. hoc ẽ as syrius

Expanded text:
Dei. Juxta Zachariam prophetam, in quo scriptum est: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat Dei. Juxta Zachariam prophetam, in quo scriptum est: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Hoc autem, o propheta, quod tibi dico atque praecipio: In gutture tuo sit tuba, ut vocifereris et dicas, quasi aquila super domum Domini, regem venire Chaldaeorum, non aliam ob causam jubeo, nisi quod transgressi sunt foedus meum, et meas caeremonias reliquerunt. Unde tempore necessitatis et angustiae, quando captivitas venerit, me invocabunt et dicent: Deus meus, cognovimus te, Israel; nos qui appellamur Israel, scimus te atque cognoscimus, et nomen Jacob, qui tibi placuit, servamus antiquum, ut dicamur Israel. Quibus respondit Dominus: Quomodo vocamini Israel, cum Israel projecerit bonum, id est, Dominum Deum suum, a quo appellatus est Israel? Idcirco quia Israel projecit bonum, inimicus, hoc est, Assyrius
Abbreviated transcription (Latin):
uel ceste in postu. & refugio nauigationis suȩ: Nihil pretiosarum mestiũ sed terrena con¬
quirere. Nos autẽ sequentes hebraicam ueritatẽ : coeptum ex planationis tex ꝓͥmus or¬
dinem. Precipitur proph&e & dicitur ad eum. Ingutture tuo sittuba. hoc ẽ. sic ex alta uocẽ
tuam ut tube similis sit : ut plurimi audiant. quia plurimi peccauerunt. Cumq ex altaue¬
ris uocẽ tuã. hoc dicito cũ clamore : quasi aquila suꝑ domumdnĩ. & est sensus. Venia
nabuchodonosor. cumomni exercitu suo tamsaptm tã uelociter . ut aquile imitetur uo¬
latũ. festinantis ad predam : & ueni& non adaliũ locũ sed ad hierł in qua templũ dĩ situm
est: ut eã destru& atq subuestat. De hac aquila & hiexechiel. plenius loquit᷑ magna¬
rũ alarũ plumarũque & ungui ũ quȩ hab&. ductũ intrandi. in libanũ. hoc ẽ intemplum

Expanded text:
vel certe in portu et refugio navigationis suae, nihil pretiosarum mercium, sed terrena convel certe in portu et refugio navigationis suae, nihil pretiosarum mercium, sed terrena conquirere. Nos autem sequentes veritatem Hebraicam, coeptae explanationis texamus ordinem. Praecipitur prophetae, et dicitur ad eum: In gutture tuo sit tuba, hoc est, sic exalta vocem tuam, ut tubae similis sit: ut plurimi audiant, quia plurimi peccaverunt. Cumque exaltaveris vocem tuam, hoc dicito cum clamore, quasi aquila super domum Domini, et est sensus: Veniet Nabuchodonosor cum omni exercitu suo tam raptim, tam velociter, ut aquilae imitetur volatum festinantis ad praedam: et veniet non ad alium locum, sed ad Jerusalem, in qua templum Dei situm est, 82 ut eam destruat atque subvertat. De hac aquila et Ezechiel plenius loquitur : magnarum alarum plumarumque et unguium; quae habet ductum intrandi in Libanum, hoc est, in templum
Abbreviated transcription (Latin):
Proiecitisrł bonũ inimicus ꝑsequitur eũ ipsi regnauer̃ & non exme principes extiter & ñ
cognoui Argentũ suũ & aurũ suũ fecer̃ sibi idola ũtinterirent. Lxx Insinucorũ quasi
terra sicut aquila suꝑ domum dñi : proeo quod trans gressi sunt testamentũ meũ. & contra
bona. Inimicum secuti sunt simetipsis regnauer̃. & nonꝑ me principes extiterant. & nonuidi¬
cauerunt mihi Argentum suũ & aurum suũ fecer̃ sibi idola: ut disperant: Hoc quod nos in¬
terp̃tati sumus ingutturetuo sit tuba Proquo in hebreo scriptũ est. Alechar
insinu eorum quasi terra: quod quid signific& incestumest. Quidam enimȩstimam sinũ
dupliciter accipi & inferiorem pastem uestimenti agenitalibus usq ad peder & colphum
maris id est sinum Verbi gratia hadriatici. &ionũ & propontitis. falsos que magistror. qͣui &¬
blas phenam aegypti sunt secuti Omnia insinu suo libidim seruientia & terrena retiner :

Expanded text:
egnaverunt, et non ex me: principes exstiterunt, et non cognovi. Argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, ut interirent. LXX: In sinu eorum quasi terra sicut aquila super domum Domini: pro eo quod transgressi sunt testamentum meum, et contra bona: inimicum persecuti sunt, ex semetipsis regnaverunt, et non per me: principes exstiterunt, et non indicaverunt mihi: argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, ut dispereant. Hoc quod interpretati sumus, in gutture tuo sit tuba, pro quo in Hebraeo scriptum est, ALECHCHAC in sinu eorum quasi terra: quod quid significet, incertum est. Quidam enim aestimant sinum dupliciter accipi, et inferiorem partem vestimenti a genitalibus usque ad pedes: et colpum maris, id est, sinum, verbi gratia, Hadriatici, et Ionii, et Propontidis, falsosque magistros, qui blasphemiam Aegypti sunt secuti, omnia in sinu suo libidini servientia et terrena retinere:
Abbreviated transcription (Latin):
bimus. Quomodo dabote ephraim. protegamte isrł: quo modo dabotes sicut ce damo
ponamte ut ioboim Conuersum ẽ in me corincum: parit conturbata ẽ penitudo me
Non faciam furorem ire meae : Non conuertar utdusꝑdĩ ephram qñđr gossutacio ho¬
simul conturbatuẽ penitudo mea. Non faciã iuxta irẽ furoris mei non derelinquan
quod cum in bonã paytẽ putaremus intellfgid & significan protectiono.: ex editione
Nminachi contrariur nob̵ sensus subicitur dicentis ERAO TORA IΕ Endesteridi¬

Expanded text:
ur quomodo dabo te Ephraim protegam te Israhel quomodo dabo te sicut Adama ponam te ut Seboim conversum est in me cor meum pariter conturbata est paenitudo mea non faciam furorem irae meae non convertar ut disperdam Ephraim quoniam Desimul conturbata est poenitudo mea. Non faciam juxta iram furoris mei. Non derelinquam te. Quod cum in bonam partem putaremus intelligi, et significare protectionem, ex editione Symmachi contrarius nobis sensus subjicitur, dicentis, ἐκδώσω σε, id est, trad
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ in languor uersaturẽ. & infirmus fuiti cuncoy demonib ac ꝑtur bationis. iab¬
ucens: Ideir coglidius hoc ẽ sententia spiritalir. uel sermo eccden istiei uirb aaotab. suo
debelans semꝑuertibitur inurbib eius quas impie extrarxit contradnir etassegs dus
ũ leuare manũ. Deniq recipient &uorabunt sccundũ consilia sia. Infelicaũ populas
&uuilgur in ddoctum sus pirabit antiquã patriam. & captũ se ee senti&i siue pendebii in
colaetu suo nesciens quidigit & quo uertatur ignorins : ds̃ uero suꝑ p̃tiospeorie dr uin
undelic& & argentum. que acceperant abeo dequib sepedeximus irusco & nequiqua un

Expanded text:
us fuit, cunctis daemonibus ac perturbationibus subjacens: idcirco gladius, 128 hoc est, scientia spiritualis, vel sermo Ecclesiastici viri, vastans atque debellans semper versabitur in urbibus ejus, quas impie exstruxit contra Dominum, et ipse um levare manum. Denique recipient, et vorabunt secundum consilia sua. Infelix autem populus et vulgus indoctum suspirabit antiquam patriam, et captum se esse sentiet, sive pendebit in incolatu suo, nesciens quid agat, et quo vertatur ignorans. Deus vero super pretiosa eorum, aurum videlicet et argentum quae acce
Abbreviated transcription (Latin):
sed corripiã inquit eos. atq erudiã totũei animi uoluntacẽ : e&x congregabo ad uoriuis illos
populor multitudinc̃. quiaduus fecer̃ iniquitater: uindican hominẽ & di sat iniuriam
negiegendo siue ducs iniquitater q̃uia primũ peccauer inidolis mnichȩ secundo in uitulis¬

Expanded text:
sed corripiam, inquit, eos atque erudiam tota animi mei voluntate, et congregabo adversus illos sed corripiam, inquit, eos atque erudiam tota animi mei voluntate, et congregabo adversus illos populorum multitudinem, quia duas fecerunt iniquitates, vindicando hominem, et Dei sui injuriam negligendo. Sive du
Abbreviated transcription (Latin):
nes o Monterenĩ operient : & coller cudent. haec aũ fient p̃pauor & in eredibile sormigi¬
nei ꝑguã & monter & coller humili abunt᷑. Ex dieb gabai peccauit urł ibi steter non e
p̃hienditeos ingabia procliũ : suꝑ filiis iniquititis: uxtadenderiũ meũ corripiã eosꝰ c̃gre¬
gabuntꝰ suꝑ eo r populi. cũ corripient᷑ suꝑduas iniquitater suas. Iix. Ex quo collerr peccauit
irł. ibisteter nonẽprehendit eos in colle bellũ : suꝑ filios in iquitatis uenit uitorri per& eos
Ex co die quo utorem leuite tus piterit quȩe uide lit̃ inter fecit beniam i in urbegabaa pec¬
cauit mi omĩs in ł. Non quia ulturẽ iniiuriã & scclur sanguine uindicauit : sed quiado¬
lore marituli ꝓsiliuit ad pugnã. & sacrilegiũ indm̃ suũ noluit undicart : eo quod indomo
proei ri siue tuptiunttas : sic ips putant: ibienĩ bene fecer: ue ꝑ sequerem÷ filios iniquitagr

Expanded text:
nos: montes enim operient, et colles cadent: haec autem fient prae pavore et incredibili formidinos: montes enim operient, et colles cadent: haec autem fient prae pavore et incredibili formidine, per quam et montes et colles humiliabuntur. Ex diebus Gabaa prium meum corripiam eos: congregabuntur super eos populi, cum corripientur 114 super duas iniquitates suas. LXX: Ex quo colles sunt, peccavit Israel: ibi steterunt: non comprehendit eos in colle bellum super filios iniquitatis: venit ut corriperet AlEx eo die quo uxorem Levitae turpiter atque crudeliter interfecit Benjamin in urbe Gabaa, peccavit mihi omnis Israel : non quia ultus est injuriam, et scelus sanguine vindicavit; sed quia dolore maritali prosilivit ad pugnam, et sacrilegium in Deum suum noluit vindicare: eo quod in domo praelium, sive captivitas, sicut ipsi putant; ibi enim bene fecerunt ut persequerentur filios iniquitatis;
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ. Spinas &e tribulor ibi nasci. ubi agrorũ nulla culturaẽ : omnib pat& istȩspines̃
quȩ suffocant sementẽ. &crescere non sinunt : quae nascuntur inmanu temulenti quas pro
uuas fecit isrł. Dñs enĩ expectaunt ut fucer& uuas & fec̃ spinas siue labrurcã habentẽ
uue. similitudinẽ : &ama rogusto uescertiũ ora torquentẽ. Ideo cũ iudicu tempur aduene¬
rit & fuerine cuncta subuersa : dicent montib quor prius excelsos putabant & magistris quon¬
dã suis. operite nos : collib que : cad &e suꝑnos Sed quia in montib posuit operite & in collib
cadite sacratur aliquid explanandũ ẽ. Montib id est scis quiuerã habent & non ficta
altitudinẽ. dicent operite noꝵ Beatienĩ quorũ opeste r̃ iniquitater : & collib qui non habeñ
abtitudinẽ naturalẽ. quosdudũ putabant haber aliquid summ itatis : loquent᷑ cudite suꝑ

Expanded text:
eorum. Spinas et tribulos ibi nasci, ubi agrorum nulla cultura est, omnibus patet. Istae spinae sunt, eorum. Spinas et tribulos ibi nasci, ubi agrorum nulla cultura est, omnibus patet. Istae spinae sunt, quae suffocant sementem, et crescere non sinunt quae nascuntur in manu temulenti, quas pro uva fecit Israel. Dominus enim exspectavit ut faceret uvas, et fecit spinas, sive labruscam habentem uvae similitudinem, et amaro gustu vescentium ora torquentem. Ideo cum judicii tempus advenerit, et fuerint cuncta subversa, dicent montibus, quos prius excelsos putabant, et magistris quondam suis, operite nos: collibusque, cadite super nos. Sed quia in montibus posuit, operite nos: et in collibus, cadite, sacratius aliquid explanandum est. Montibus, id est, sanctis qui veram habent et non fictam altitudinem, dicent: operite nos. Beati enim quorum opertae sunt iniquitates . Et collibus qui non habent altitudinem naturalem, quos dudum putabant habere aliquid summitatis, loquentur: cadite super
Abbreviated transcription (Latin):
siuie iudicii dies uenerit. Vt ali suspicantur i dicant mugno orror m&uentes operite nos
montib & collib: cidee suꝑnor: mori mugis optantes. quã cernere que ad ferunt mostrm
sed & spiritulis nequitia samariae. quae se apopulo dĩ diuiserat. fecit regẽ suũ transiye ue¬
lociter. sermonẽ uidelic& hera icorũ: atq docrinam qua n spuma siue gremiũ suꝑ faciem
aquaie quorũ aliud dum uid& repente dir soluitur: Aliud sacile ẽ tollere deaquarum
summitatib &ignẽ mitter : Tales sunt her&ici spumantib uerbis tumentes & arsurae
p̃ceptu xp̃i baptis ma ac sermonib illiur cõmiscenter. Quae omnia ꝑtransibunt. &uer¬
ba magnificentia inquib laborauer quod int̃pretatur. om̃ ilico dispergent᷑ inquib pe̾cca¬
ut in ł. Tanta que erit solitudo doctrinȩ persimȩ : uit spinȩ & tribuli ascendant suꝑaras

Expanded text:
sive cum judicii dies venerit, ut alii suspicantur, 113 dicant msive cum judicii dies venerit, ut alii suspicantur, 113 dicant mnos, mori magis optantes quam cernere quae afferunt mortem. Sed et spiritalis nequitiae Samaria, quae se a populo Dei diviserat, fecit regem suum transire velociter, sermonem videlicet haereticorum, atque doctrinam quasi spumam, sive cremium super faciem aquae, quorum aliud dum videtur, repente dissolvitur, aliud facile est tollere de aquarum summitatibus, et in ignem mittere. Tales sunt haeretici spumantibus verbis tumentes, et arsura praecepta Christi baptismati ac sermonibus illius commiscentes. Quae omnia pertransibunt, et verba magnifica in quibus laboraverunt, quod interpretatur ὢν, illico dispergentur, in quibus peccavit Israel: tantaque erit solitudo doctrinae pessimae, ut spinae et tribuli ascendant super aras
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ camino &incendio p̃parantur: symmachus posuit. e tui rema uolens ostendere
feruentqs olȩ superiores aquas. & in spumã. bullasq surgentes: quas grecitiom ꝙ oertẽ
uocant: sicut igit᷑ spuma quȩ suꝑ aquã est cito dissoluitur: sic regnũ decẽ tribuũ uelocit̃
fini&ur. & peribt excelsa id est bamoth: dequib scriptumẽ. Verũ tamen adhucppłr
tatur inutile: Quodidolũ & inutile peccatũ est isrł. Dissipato aũ idolo & excelnseius lappa
& tribulur ascendit suꝑ araseorũ. sigͥnũ ultimȩ solitudinis : ut nẽparie ds̃ quidem & extrema
aedificiorũ uestigia relinquantur. Eo temporedicent montib: opericenor : & collib cad&e
suꝑ nos. Quod dñs inultimo tempore captiuitatir iuducȩ dicitẽẽ complendũ. Quic quidergo
nunc contra decẽ tribur. siue contra omnẽ dr̃ isrł sciamus TrHirio c &iã ad totũpo¬
pulũ posre trans ferri : Ut quando romani coeperint hierłm & subuer terent templum.

Expanded text:
quae camino et incendio praeparantur, Symmachus posuit ἐπίζεμα, volens ostendere ferventis ollae superiores aquas, et in spumam bullasque assurgentes, quas Graeci πομφόλυγας vocant. Sicut igitur spuma, quae super aquam est, cito dissolvitur: sic regnum decem tribuum velociter finietur, et peribunt excelsa, id est, BAMOTH  , de quibus scriptum est: Verumtamen adhuc populus tatur inutile, quod idolum et inutile peccatum est Israel. Dissipato autem idolo et excelsis ejus. Lappa et tribulus ascendet super aras eorum, et dicent montaedificiorum vestigia relinquantur. Eo tempore, dicent montibus, operite nos, et collibus, cadite super nos. Quod Dominus in ultimo tempore captivitatis Judaicae dicit esse complendum. Quidquid ergo nunc contra decem tribus, sive contra omnem dicitur Israel, sciamus τυπικῶς etiam ad totum populum posse transferri, ut quando Romani ceperint Jerusalem, et subverterint templum,
Abbreviated transcription (Latin):
se putanr quã ecde sia ẽ : & sublimius aliquid repperine: Ibistetor : hocẽ inerrore ꝑseutnor¬
uer. Quodq sequitur on c̃prehendit eos incolle proeliũ quidẽ siciunte: p̃tatio quiauer¬
nuer̃ filior iniquitatis. & de ełi recedentes coeper eẽ in collib. Cũ psecutio uenerg
aproelio conp̃hendi ÷ Non ne debent pugnan aduersũ cu uiri ȩcelo nastici ut illorder¬
siruunt suꝑ filior iniquitatir. quisi fuerint conp̃hensi & superati ultra generare ñ poteros.
simulque dñs pollicoeur qđ corripiat eon: atq erudiat utcũ superati fuerintmaasereron¬
gregent᷑ ad uersus eos discipuli sui. quos ante deciperant : &uideant correptione ppt̃ dias
iniquitates quicc & ecclesiã fontemdnĩ reliquer & foder sibi lacus contritas: speluncas

Expanded text:
blimius aliquid reperisse: ibi steterunt, hoc est, in errore perseveraverunt. Quodque sequitur: Non comprehendet eos in colle praelium, quidam sic interpretati sunt: quia genuerunt filios iniquitatis, et de Ecclesia recedentes, coeperunt esse in collibus, cum persecutio advenerit, a praelio comprehendi? Nonne debent pugnare adversus eum viri Ecclesiastici, ut illos destruant super filios iniquitatis? qui si fuerint comprehensi et superati, ultra generare non poterunt. Simulque Dominus pollicetur, quod corripiat eos atque erudiat, ut cum superati fuerint magistri, congregentur adversus eos discipuli sui, quos ante deceperant, et videant correptionem propter duas iniquitates, quia et Ecclesiam fontem Domini reliquerunt, et foderunt sibi lacus contritos, spe
Abbreviated transcription (Latin):
Euasimus uicumq de confragosis locis nunc in altũ uela tendentes allegoriae pelagus
tanseamus : quia confisures Oisrł ephiram inuis siue in currib tuis de quib scriptũ
ẽhi incurrib & hi inȩquis Nos aũ in nomine dnidĩ nr̃ĩ magnificabimure: & confi¬
suses in mula tudine fostiũ tuorum. Aquos tibi falsa scientia roborasti ⁊deo con¬
tentias explicantem sedtumultũ clamoremq & sonitũ R x om̃s inuntionestiue siue que
muruao s easstibuntun : Nonenim testimoniir scripturarũ. sedasto diletticata lirguit¬
nĩ plilo sop fopis imunita sunt atq constructa. Sicot uastitasẽ quondõ salmants geuemn¬
uus u eruneno ducesia dan &iã salmanrꝰ fuis se cõmemorit dicent. accir dniẽ hanin
a si mx ia post peligua pone inquit principer eorum sicut orob &EbECebeae &¬

Expanded text:
Evasimus utcumque de confragosis locis: nunc in altum vela tendentes, allegoriae pelagus Evasimus utcumque de confragosis locis: nunc in altum vela tendentes, allegoriae pelagus transeamus. Quia confisus es, o Ephraim, in viis, sive, in curribus tuis, de quibus scriptum est: Hi in curribus et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur : et confisus es in multitudine fortium tuorum, quos tibi falsa scientia roborasti: ideo cont vocem sententias explicantem, sed tumultum clamoremque et sonitum. Et omnes munitiones tuae, sive quae murata sunt, vastabuntur non enim testimoniis Scripturarum, sed arte dialectica, et argumentis philosophorum munita sunt atque constructa sicut vastatus est quondam Salmana a Gedeonian etiam Salmana fuisse commemorat, dicens: Fac eis, Domine, haud et Sisarae . Et post reliqua: Pone, inquit, principes eorum sicut Oreb et Zeb,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex eo quod destruxit fanũ baal lucumq succidit. &illes euindicare nom potuit. cognom̃¬
tuma hierobaal sostitus ẽ idest ulciscatur seba al. Vi quomodo salmana int̃ fec̃ filios corã
matribus ipsis quoq matrib de inceps interfectis : sic & filiitui oephraim te p̃sente int̃
ciderit Legimus iniudic ũ libro Loquente gedcon ad principẽ madian. qm̃absq liberis
fecit gladiustuus multas matres sasine filuis erit intermulieres mat̃tua. Sic̃ igitꝰ uasta¬
tus ẽ salman: abhierobdal quẽ male quidã arbitrantur hieroboam filiũ nabat quidecẽ tri¬
bubus p̃fuit &uastatus ẽ ut in hebraico legitur ab arbel idipsũ significante . qđ & hiero¬
bo al : sed breuiori disertiori quesermone sic fecit uob̵ Gisrł a facie malitarũ uestrar
b& hel : in qua uitulũ aureum posuistis &estis uenerati aegẏptios deos : Prob& hel qđ in¬

Expanded text:
qui ex eo quod destruxit fanum Baal, lucumque succidit, et ille se vindicare non potuit, cognomequi ex eo quod destruxit fanum Baal, lucumque succidit, et ille se vindicare non potuit, cognomentum Jerobaal sortitus est, id est, ulciscatur se Baal; ut quomodo Salmana interfecit filios coram matribus suis, ipsis quoque matribus deinceps interfectis: sic et filii tui, o Ephraim, te praesente inciderit: legimus in Judicum libro loquente Gedeone ad principem Madian: Quomodo absque liberis fecit gladius tuus multas matres, ita sine filiis erit inter mulieres mater tua . Sicut igitur vastatus est Salmana ab Jerobaal, quem male quidam arbitrantur Jeroboam filium Nabath, qui decem tribubus praefuit, et vastatus est, ut in Hebraeo continetur, ab ARBEL  , id ipsum significante, quod et Jerobaal, sed breviori disertiorique sermone: sic fecit vobis, o Israel, a facie malitiarum vestrarum Bethel, in qua vitulum aureum posuistis, et estis venerati Aegyptios deos. Pro Bethel, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
consurg& ꝑditio inpopulo tuo. & omnia muratua abibunt sicut principes salmanadedo¬
mo hiero baal indiebus belli matrem suꝑ filiis alliser̃ : sic faciã uob̵ domus isrł a faciae
malitiarũ uestrar . Ideo comediis frugẽ mendaci & incuncosq̃ proposuistis spes uos ua¬
na decepit : Quia confisus es o ephraim inuis ido latriae tuȩ. Hae sunt enĩ uiae tuae . & in mul¬
titudine fostiũ tuorũ non indõ habens spem: sed in exercitus robore. Itaq consurg& tu mul¬
tus in populotuo : quod hebraice dr̃ secou id est sonitus & frenitus ululantis exercitus qͥbus
clamantib: om̃s munitiones tuae uastabuntur. & eu quae munita arbi trabaris &dta
patebunt hostib : & sic uastabuntur. quomodo uastatur ẽ atq contritus salmana prin¬
ceps madianitarũ : quiint̃ fectus ẽ ad omo hierobo al Aut dubiũ quinge deonẽ signific&

Expanded text:
consurget perditio in populo tuo, et omnia murata tua abibunt; sicut principes Salmana de doconsurget perditio in populo tuo, et omnia murata tua abibunt; sicut principes Salmana de domo Jerobaal in diebus belli, matrem super filios alliserunt, sic faciam vobis, domus Israel, a facie malitiarum 120 vestrarum. Ideo comedistis frugem mendacii, et in cunctis quae proposuistis, spes vos vana decepit; quia confisus es, o Ephraim, in viis idololatriae tuae: hae sunt enim viae tuae, et in multitudine fortium tuorum, non in Deo habens spem, sed in exercitus robore. Itaque consurget tumultus in populo tuo, quod Hebraice dicitur, SAON  , id est, sonitus et fremitus ululantis exercitus, quibus clamantibus, omnes munitiones tuae vastabuntur, et ea quae munita arbitrabaris et tuta, patebunt hostibus, et sic vastabuntur, quomodo vastatus est atque contritus Salmana princeps Madianitarum, qui interfectus est a domo Jerobaal . Haud dubium quin Gedeonem significet,
Abbreviated transcription (Latin):
dacur pi&as. Vnde quia dixer̃ incorde suo non c̃ds̃: corrupti sunt & abominabiles factis̃.
& messuer̃ siue uindemiauer̃ iniquitates : Quo modo enĩ radix omniũ malorũ ẽ a uaricia .
sic peccatorũ scelerũq cunctorũ radx ẽ impietas. Quã quia rauerit. siue seminauerit: me¬
t& iniquitates. Qui igitur arauer̃ impi&item. & mes suer̃ iniquitates: comeder̃ fructum
mendacii. Omnia quȩ falsa sunt deceptis populis p̃dicantes ut nonquerant panẽ uerum
quidecaelo descendit : sed panem mendacii. qui suffocat. & inter ficit deuorantis: Quia con¬
fisuses inuustuis inmultitudine fostium tuorũ : consurg& tumultus inpopulo tuo.¬
& omnes munitiones tuae uastabuntur : sicut uastatus ẽ salmana: domo eius qui udica¬
bit baal indie proelu. matre suꝑfilus allisa: sic facit᷑ uobis b&hel a faciȩ malitiae ne¬
quitiarum ur̃arum . Lxx. Quia sperasti in curribus tuis in multitudine fostitudinis tuae:¬

Expanded text:
xerunt in corde suo, non est Deus , corrupti sunt et abominabiles facti sunt, et messuerunt, sive vindemiaverunt iniquitates. Quomodo enim radix omnium malorum est avaritia : sic peccatorum scelerumque cunctorum radix est impietas, quam qui araverit, sive seminaverit, metet iniquitates. Qui igitur araverunt impietatem, et messuerunt iniquitates, comederunt fructum mendacii: omnia quae falsa sunt deceptis populis praedicantes, ut non quaerant panem verum, qui de coelo descendit: sed panem mendacii, qui suffocat et interficit devorantes. Quia confisus es in viis tuis: in multitudine fortium tuorum consurget omnes munitiones tuae vastabuntur sicut vastatus est Salman a domo eius qui iudicavit Baal in die proelii matre super filios adlisa sic fecit vobis Bethel a facie malitiae nequitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
mnenest fuconls altora lamo int̃pietatis. testamentũ germinabit uob nonsegses sgeuendis sra¬
iutane sapones s edoriaur uob a maritudo immoamaritudinis uidiciũ si e  at popsie
q lrtine in gramen uestimus. Est enimgenus herbȩ calamo si nueiquep liogals pe site¬
be freaticeri sorsum. Sradieẽ mittit deor sũ. Rursui que ipri frutices & urgulto siltersos uet¬
be seminaria sunt : attrita in breui tempore si nonmit ridicibus effodiatir coostagros
uerrr̃ ermiler facit Deniq &iã si sicci eir aliqua pars dũ modo goniculã hab& super
cultani tenre eeiderit omnua repl& grimine h aee diximuriua talaatintdi sipe
sosenu inhebnuico ROs scriptũ haba& : quod in amaritudi ne uestitur: hoce amaritadi¬
des ludieiũ: Dequo & dnc̃ loquutur in euangelio Iniudiciũ ego in mundi istũ uenritadi
neali.s scriptũ est. quod recipiant ampliur iudiciũ. Discipuliquoq contririorũ dog¬
Matũ esi eorẽ fuerint contrita menditia : & ane lucique: subuersȩ. sero dicert qos¬

Expanded text:
a interpretati sunt, testamentum, germinabit vobis, non seges fecunda frumutant sapores; sed orietur vobis amaritudo, immo amaritudinis judicium, sive ἄγροστις, quam Latine in gramen vertimus. Est enim genus herbae calamo simile, quae per singula genicula fruticem sursum et radicem mittit deorsum, rursusque ipsi frutices et virgulta alterius herbae seminaria sunt, atque ita in brevi tempore si non imis radicibus effodiatur, totos agros veprium similes facit. Denique etiam si sicca ejus aliqua pars, dummodo geniculum habeat, super cultam terram ceciderit, omnia replet gramine. Haec diximus juxta LXX interpretes, caeterum in Hebraico ROS   scriptum habet, quod in amaritudinem vertitur, hoc est, amaritudinis judicium, de quo et Dominus loquitur in Evangelio: In judicium ego in mundum istum veni : et de aliis scriptum est, quod recipiant amplius judicium . Discipuli quoque contrariorum dogmatum, cum eorum fuerint contrita mendacia, et arae lucique subversi, sero dicent: No
Abbreviated transcription (Latin):
tunt munera regi suo diabolo : Ad illũ cuncit referentes: unde confus oeos capr& in aet̃ na.
& consund& in uoluntatib suis Quidã & supra & inp̃senti loco in cõmentaruru serio¬
tũ Reliquid regẽ iarib id est ultorem xpm̃ intellegendũ Quod nob̵ omnino displic&:
Impiumenimẽ quod iuxta hystoriã intellegit᷑ derege assyrio: iuxta trophologiã adx p̃m
referri: Transire fec̃ samaria regẽ suũ quasi spumã suꝑ faciẽ aquȩ : & disꝑdent᷑ ex¬
celsa idoli peccatum inrł : Lappa & tribulus ascendĩt suꝑ aras eorum : & dicent montib:¬

Expanded text:
tunt munera regi suo diabolo, ad illum cuncta referentes, unde confusio eos capiet in aeternum, tunt munera regi suo diabolo, ad illum cuncta referentes, unde confusio eos capiet in aeternum, et confundentur in voluntatibus suis. Quidam et supra et in praesenti loco in commentariis suis scriptum reliquit, regem Jarib, id est, ultorem, Christum intelligendum. Quod nobis omnino displicet. Impium enim est quod juxta historiam intelligitur de rege Assyrio, juxta tropologiam ad Christum referri. Transire fecit Samaria regem suum quasi spumam super faciem aquae, et disperdentur excelsa idoli, peccatum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
doni sadsraudle regũ atq conilio hoc eẽ ꝑsectũ. Leginur in regit̃ uo lumine rege inihel
Manaem regs assyriorũ puil mille argenti talentae mirsisse. ut ẽ& mn anus eius cũ co
id est. ut ei preber& auxilium interq̃ s nonn ulli arbitrantur &iã uitulos aureos et
p̃soli & defensori: iuxta spiritalẽ intellegontiã laborandũ est : quo modo omnia here¬
ticis coaptemus: uaccar b& hauen siue domusorẽ: quo d int̃ pretatur labor coluer hen&ici:
quise incustodiã mandatorum dĩ. hocẽ samaria habitare iactabant. dieq udicii quanc¬
doger inin abit quasi amaritudo iudiciũ suꝑ sulcor agra Lugebit populur suꝑ cumi hoc
sedexulta uer̃ ad p̃teritũ tempur referens suꝑgloria sua Qua quondaẽ gloriosa confix¬
erant : eo quod inigrasr& populus ado siue quod ipragloriadi migrar sex apopulo aquo
fuerat derelicta. Quicquid aũ loquuntur hȩr&ici & pulchro sermone conponunt. Qnit¬

Expanded text:
d fraude regum atque consilio hoc esse perfectum. Legimus in Regum volumine, regem Israel Manahen regi Assyriorum Phul mille argenti talenta misisse, ut esset manus ejus cum eo, id est, ut ei praeberet auxilium, inter quae nonnulli arbitrantur etiam vitulos aureos esse praesuli et defensori. Juxta spiritalem intelligentiam laborandum est, quomodo omnia haereticis coaptemus. Vaccas Bethaven, sive, domus Ὦν, quod interpretatur labor, coluerunt haeretici, qui se in custodia mandatorum Dei, hoc est, Samaria habitare jactabant, dieque judicii quando germinabit quasi amaritudo judicium super sulcos agri, lugebit populus super eum, hosed exsultaverunt, ad praeteritum tempus referens super gloria sua, qua quondam gloriosa confixerant, eo quod migrasset populus a Deo, sive quod ipsa gloria Dei migrasset a populo, a quo fuerat derelicta. Quidquid autem loquuntur haeretici, et pulchro sermone componunt, 112 mit
Abbreviated transcription (Latin):
uuer a ba hauen coluor habitatores samariae : quia luaxit suꝑeũ populus eus: &editau
Seus suꝑ eũ exultauer. ingloria eius quia migrauit abco S iquide & ipre iasss dolatie
munus rexiubtori. Confusio ephrum capi& confund& isrł a uoluntate sua Eei apud¬

Expanded text:
vaccas Bethaven coluerunt habitatores Samariae quia luxit super eum populus eius et aeditui vaccas Bethaven coluerunt habitatores Samariae quia luxit super eum populus eius et aeditui eius super eum exultaverunt in gloria eius quia migravit ab eo siquidem et ipse in Assur delatus est munus regi ultori confusio Ephraim capiet et confundetur Israhel in voluntate sua tra
Abbreviated transcription (Latin):
possumus prinumndõ deinde tibi quidi er poriumur. illurq semꝑuersiauli ⁊ cordañ
Polio duipse facte nouicirmina Cũq apertũ santorom ꝓuor amcntius cẽ tegandar̃
tacrumeruditionis tuȩ iudiciũ ꝑ timesco. magisque : te laudantẽ quã ad uersamos
detrahentes m&uo. Illisenim emulatio de trahit fidem & nontã iudices quã accusatorei
amor recipras errorẽ pulchrumq sit illud se op paction quod tullius magis ad sen
tia cieca iudicia sunt. At tam̃ mistã pastem peccito magir eł laberis nonodio sedamore
Testiũ moseae ꝓpheam dictamꝰ librũ & aduaccis b& hauenusq ꝑuenimut: nouisq int̃pre¬
tationbꝰ uel q̃pdeidentibꝰ: tu debes illud ꝓph&cicũ dicero a quattuor uentir caeli uni spr̃ utcelere
cursi aur̃os insidiantiũ scopulos trinseuntes merces dominicas ex ommi paste seuiente
nausfragio ad postus tutis simos ꝑferamus. explicit prologus

Expanded text:
possumus, primum Deo, deinde tibi, qui Dei es, solvimus: illiusque semper versiculi recordamur: possumus, primum Deo, deinde tibi, qui Dei es, solvimus: illiusque semper versiculi recordamur: Pollio et ipse facit nova carmina. Cumque apertum fautorem pro jure amicitiae esse te gaudeam, tacitum eruditionis tuae judicium pertimesco: magisque te laudantem, quam adversarios detrahentes metuo. Illis enim aemulatio detrahit fidem, et non tam judices quam accusatores amor recipiat errorem, pulchrumque sit illud Θεοφράστου, quod Tullius magis ad senstium caeca judicia sunt. Attamen in istam partem peto magis ut labaris, non odio, sed amore. Tertium in Osee prophetam dictamus librum, et ad vaccas Bethaven usque pervenimus: nobisque interpretationis cursu varios insidiantium scopulos transeuntes, merces Dominicas, ex omni parte saeviente naufragio, ad portus tutissimos perferamus. Vaccas
Abbreviated transcription (Latin):
querenter aliquã ex cusationẽ : ut non ꝑse sed ꝑdoccorer per simorerrarse in deant logu
Vnde & lex uerba eorum excusationer falsas transtuler̃ : quar ꝓph&a uiutare dicens
Ned eclines cor meũ in uerba malitiae : ad excusandar exccusationer in peccatis. Libent
uitũs nrat̃ ad plaudimar. & superati uoluptatibꝰ: obtendimur carnis in firmitatẽ: aut dure
muionũ inperui Vnde uerbu &uis ones hȩr&icorũ inutileser : & ferient foedus nequa qur
cũ dõ sedeũa maritudine: Quae cumdier iudieui uenerit geminabit suꝑ salcos agri con
Vtqui seminauer ÷ ingaudio metant in lacrimis : quiriser fleant qui habuer consolationẽ.
proden ãotatum latinis : & quod magir temeriatẽ nram̃ porsit arguere qu scientiam
pirode e sed quiatib ostanti immo imperanti negu n nihil porsumur re pofferentiũ
porsomus pr o silaciũ dẽ multorũ diuitir duo mulieris pauperisera superirt̃ quicqd

Expanded text:
rentes aliquam excusationem, ut non per se, sed per doctores pessimos errasse videantur. Unde et LXX verba eorum, excusationes falsas transtulerunt, quas propheta devitat, dicens: Ne declines cor meum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis . Libenter vitiis nostris applaudimus, et superati voluptatibus, obtendimus carnis infirmitatem, aut dura majorum imperia: unde verba et visiones haereticorum inutiles erunt. Et ferient foedus, nequaquam cum Deo, sed cum amaritudine, quae cum dies judicii advenerit, germinabit super sulcos agri eorum, ut qui seminaverunt in gaudio, metant in lacrymis: qui riserunt, fleant: qui habuerunt consolationem, cudere, certe interpretatum Latinis, et quod magis temeritatem nostram possit arguere, quam scientiam prodere. Sed quia tibi hortanti, immo imperanti, negare nihil possumus, et pro offerentium viribus in gazophylacium Dei, multorum divitias duo mulieris pauperis aera superarunt : quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
re nob: quia nontimuimurdim rexaũ quid faci& nob̵. Loquensuerba occannoni mendlicis
dis ponĩtestamentu ori&ur sicut gramen iudiciũ : suꝑ desertũ agri. Postqua confreges¬
rcdns simulacra urł & depopulatis fuerit aras uel stũas corũ &ex hemacipouitas
Non ẽ tec nobis & ne in longũ cempꝰ putent sententiã ꝓtelari:¬
ueneri dicent Addidite Nun odicent. quando iuastantur. quando sentient oseȩ regẽ ulh¬
nũ ese c̃ siblicus. Ideos dũ ree ablatus a nob c̃ quia nontimnumus d nim̃ uerũ regẽ : homo
eoñ pep nob pel cosi equid poterat  Diette qdultis er rons uecerer nu paritte polliorm

Expanded text:
us Dominum, rex autem quid faciet nobis? Loquens verba, occasiones mendaces: disponet testamentum, orietur sicut gramen judicium super desertum agri. Postquam confregerit Deus simulacra Israel, et depopulatus fuerit aras, vel statuas eorum, et extrema captivitasNon est rex nobis. Et ne in longum tempus putent sententiam protelari, addidit: Nunc dicent, quando vastabuntur, quando sentient Osee regem ultimum a se esse sublatum: ideo rex ablatus a nobis est, quia non timuimus Dominum verum regem: homo enim rex prodesse quid poterat? Dicite quid vultis, errores veteres suspirate, pollicem
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ. Vnde principes eorũ id est heresi archȩ dñi mucrone fenientur propt̃ insaniã
linguȩ suȩ qua dñm blasphemauer̃ : Hoc idem facientes in falsi nominis eccła quod faci¬
ebant eotempore quo in aegypto scłimorabantur : hoc ẽ quando gentileserant. Omnes
enĩ her&̃ corũ &gentiũ quȩstiones eadem st : quia ñ scripturarũ auetoritatẽ sedhum a nȩ
rationis sensũ secuntur. Ingutture tuo sit tuba quasi aquila suꝑ domũ d̃: pro eoquod trans

Expanded text:
audientium. Unde principes eorum, id est haeresiarchae, Domini mucrone feriuntur, propter insaniam audientium. Unde principes eorum, id est haeresiarchae, Domini mucrone feriuntur, propter insaniam linguae suae, qua Dominum blasphemaverunt: hoc idem facientes in falsi nominis Ecclesia, quod faciebant eo tempore quo in Aegypto saeculi morabantur, hoc est, quando gentiles erant. Omnes enim haereticorum et gentilium quaestiones eaedem sunt, quia non Scripturarum 81 auctoritatem, sed humanae ra
Abbreviated transcription (Latin):
uera & nisi biberitis sanguinẽ meũ . Suꝑ hoc ergo tritieo &uino her&ici c̃ciduntur. & di¬
uersa sibi c̃struunt tabernacula : siue prociduntur ab eccła corpore. & legẽ dĩ meditare &
ruminare sesimulant. Sed hoc facientes recedunt adño qͥdocuit in ȩcła & dedit eis fortitu¬
dinẽ quac̃tra aduersarios dimicarent. Illi uero cogitauer̃ contra dñm malitiã impiissimas he¬
reses extruentes : & reuersi sunt instatũ gentiliũ ut essent absq notitia &iugo. Siue reuersi sun
innihilũ Nonquo es se desierit sed quo ad c̃parationẽ eius loquitur ad morsen: Vade dic populo
qui instrueti descripturis scis aduersum dñm legis & prophetarũ & cuangeli uerba uertuntur
&squasi arcus dolosus ꝑuersus Dolosis arcus siue ꝑuersus ẽ qui ꝓcutit dirigentẽ &uulnerat

Expanded text:
vera : Et: Nisi biberitis sanguinem meum . Super hoc ergo tritico et vino haeretici conciduntur, et divera : Et: Nisi biberitis sanguinem meum . Super hoc ergo tritico et vino haeretici conciduntur, et diversa sibi construunt tabernacula: sive praeciduntur ab Ecclesiae corpore, et legem Dei meditari, et ruminare se simulant. Sed hoc facientes recedunt a Domino qui docuit eos in Ecclesia, et dedit eis fortitudinem, qua contra adversarios dimicarent. Illi vero cogitaverunt malitiam contra Dominum, impiissimas haereses exstruentes, et reversi sunt in statum gentilium, ut essent absque Dei notitia et jugo: sive reversi sunt in nihilum, non quod desierint esse, sed quod ad comparationem ejus, qui loquitur ad Moysen: Vade, dic populo qui instructi de Scripturis sanctis, adversum Dominum Legis et Prophetarum et Evangelii verba vertunt: et sunt quasi arcus dolosus sive perversus. Dolosus arcus atque perversus est, qui percutit dirigentem, et vulner
Abbreviated transcription (Latin):
nunc reuersis in pristinũ statũ. ut absq iugo & frenes di ferentur ꝑp̃cipitia : & mutarentur in
arcũ dolosũ : Vt quos dr̃ contra aduersarios intenderat. ipsi c̃trasuũ dñm uesterentur : &mit¬
tere aduersum eũ blasphemiarũ sagittas. Vnde principes eorũ qui infelicẽ populũ deceperun
cadent gladio propt̃ furorẽ linguȩsuȩ : quoduitulos aureos deos appellarisausi ut hoc facer&
interrarepromissionis quod in aegypto didicerant : colentes apem egrpti & omnia eorũ postenta
uenerantes: Ita enĩ & insolitudine quando egressi s̃ deagipto dñm subsannauer̃ dicentes ist
sunt ditui i srł : &utinã essemus interra aegrpti ubi sedebamus suꝑ ollas carniũ & c&era¬
rit granũ tritici interrã & mortuũ fuerit ipsom solũ man&. & in alio loco Ego sum uitis

Expanded text:
nunc reversi sunt in pristinum statum: ut absque jugo et frenis deferrentur per praecipitia, et mutarentur in nunc reversi sunt in pristinum statum: ut absque jugo et frenis deferrentur per praecipitia, et mutarentur in arcum dolosum, ut quem Deus contra adversarios intenderat, ipsi contra suum Dominum verterent, et mitterent adversus eum blasphemiarum sagittas. Unde principes eorum, qui infelicem populum deceperunt, cadent gladio propter furorem linguae suae, quod vitulos aureos deos appellare sunt ausi, ut hoc facerent in terra repromissionis, quod in Aegypto didicerant: colentes Apim Aegyptium, et omnia eorum portenta venerantes: ita enim et in solitudine, quando egressi sunt de Aegypto, Dominum subsannaverunt, dicentes: Isti sunt dii tui, Israel rit granum tritici in terram, et mortuum fuerit, ipsum solum manet : Et in alio loco: Ego sum vitis
Abbreviated transcription (Latin):
pes eorũ a furore linguȩ suȩ : ista subsannatio eorũ interra aegrpti. Lxx. Suꝑtritico &uino
uersi sunt innihilũ factis quasi arcus intentus. cadent ingladio principes eorũ. propt̃ impe¬
ritiã linguae eorũ. Istac̃ subsannatio eorũ interra aegypti. Propt̃ abundantiã inquit rer&
omnũ corruerunt. Quod &iã in erechiel in sodomis & gomarris factũ ẽẽ commemorat
ut nihil aliud nisi orbos & luxoriã ruminarent. Pro quolax transtuler̃ suꝑ frum̃to &ui
nodis secabantur. in exemplo proph&arũ bahal: qui p̃sente helia c̃cisi one membrorũ pluuias
p̃cabantur. Simulq ut ostender & eos iumentorũ similes ñ dixit comedebant. sed ruminabant
&ideo recesserunt ad ño qͥdicit ego crudiui eos ego fortitudinẽ p̃bui : & contra me suas erexe¬
re ceruices : Non quod idiquid pos s̃ facero & nocere creatonsuo : sed quod solũ facere potuerun
morsen & aaron. erant absq iugo legisque notitia & cunctis nationib: miscebantur. Ita &iã

Expanded text:
eorum, a furore linguae suae: ista subsannatio eorum in terra Aegypti. LXX: Super tritico et vino versi sunt in nihilum, facti sunt quasi arcus intentus, cadent in gladio principes eorum propter imperitiam linguae eorum; sic est subsannatio eorum in terra Aegypti. Propter abundantiam, inquit, rerum omnium corruerunt. Quod etiam Ezechiel in Sodomis et Gomorrhis factum esse commemorat , ut nihil aliud nisi cibos et luxuriam ruminarent: pro quo Septuaginta transtulerunt, super frumento et vino dissecabantur, in exemplum prophetarum Baal, qui praesente Elia, concisione membrorum pluvias precabantur . Simulque ut ostenderet eos jumentorum similes, non dixit, comedebant, sed ruminabant: et ideo recesserunt a Domino qui dicit: ego eos erudivi, ego fortitudinem praebui, et contra me suas erexere cervices; non quod aliquid possint facere et nocere Creatori suo: sed quod solum facere potueruntMoysen et Aaron, et erant absque jugo legisque notitia, et cunctis nationibus miscebantur: ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. Si enutrierint filios suos absq liberbs eos faciam in hominib. unde &abiecit eor
dr̃ & fecit ire captiuos : & erunt uagi innationib. Porsumus hoc ipruc̃ & deomnibus:
iudeusdion: quorum quia principes ado recesser̃ eo mouentes populũ ut eũ ad
onor les expecerino: propt et eicetieos dedomosia & non ad dit ut ultra diligt¬

Expanded text:
dixerat: Si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus: unde et abjecit eos dixerat: Si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus: unde et abjecit eos Deus, et fecit ire captivos. Et erunt vagi in nationibus. Possumus hoc ipsum et de omnibus icere quorum quia principes a Deo recesserunt, commoventes populum, ut eum ad mortem expeterent: propterea ejecit eos de domo sua, et non addet, ut ultra dilig
Abbreviated transcription (Latin):
Percussur ẽ ephrum. radix eorũ ex siccatiẽ fructũ nequaquã facient. Quod & si genuenNT
int̃ficiã amantissima uteri eorũ: Abici& eos dr̃ mr̃ quia non audier̃ eũ : & er̃ uagi innat¬
onibus AxX. Doluic ephraim radicer suas : are factur ẽ fructur nequaquã ad fest:
Quia & sigenuer nt̃ficiã de siderabilia uteri eorũ. Reppellit eos dẽ quia ñ audier̃ eũ &
erunt uagi. in nationib: MΕΤΑΩΡΑΝ sumit ab arbore cuius si radices aruerint:
fructum ad ferre nonpo⁊erit. Et si paululũ fecerit: statiminipro flore sic cabit᷑. Dic̃ autẽ
deephraim cuius radix᷑ ruit. quia dm̃ in quo fundatus erat ꝑdidit. siue patrersuos. abra¬
ham isaac &ia cob in quib radicẽ miserat habe re non meruti: & ꝓpt̃ea fructũ iustitiae
non faci&. Quod& si fecerit int̃ ficiã inquit amantissima uteri eius : iuxta id quod suproe

Expanded text:
Percussus est Ephraim: radix eorum exsiccata est: fructum nequaquam facient: quod et si genuerint, Percussus est Ephraim: radix eorum exsiccata est: fructum nequaquam facient: quod et si genuerint, interficiam amantissima uteri eorum. Abjiciet eos Deus meus, quia non audierunt eum: et erunt vagi in nationibus. LXX: Doluit Ephraim radices suas: arefactus est, fructum nequaquam affert: quia et si genuerint, interficiam desiderabilia uteri eorum. Repellet eos Deus, quia non audierunt eum: et 104 erunt vagi in nationibus. Metaphoram sumit ab arbore, cujus si radices aruerint, fructum afferre non poterit, et si paululum fecerit, statim in ipso flore siccabitur. Dicit autem de Ephraim, cujus radix aruit, quia Deum, in quo fundatus erat, perdidit, sive patres suos Abraham, Isaac, et Jacob, in quibus radicem miserat, habere non meruit: et propterea fructum justitiae non facit; quod et si fecerit, Interficiam, inquit, amantissima uteri ejus, juxta id quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
helis uel qđ adeos quasi ad populũ di mittebantur proph&ȩ. Quodaũ non addat ut
diligat eos & om̃s roges isrł adõ fuerint recedentes: ꝑspicuũ est: usq hodie enĩ ꝑma¬
nent in captiuitate: Ali hoc quod scriptumẽ. dedomomea⁊ eiciã eos. ad regnũ iuda
referre arbitrantur : quod & ipsi dicendi sint incaptiuitatẽ: Sed quo modo eis poterit coapta¬
ri non addã ut diligam eos cũ postea hiero solinã sint reducti. & om̃s principes eorum.
recedenter : Cum legerimus dauid asa. iosaphat. Ezechiã iosiam. reges fuisse iustos o
unde ad xp̃i tempora transeundũ est : quod in aduentu eius eieeti sint dedomodĩ. & ne¬
quaquã saluentur ut isrł : sed ut populus xp̃ianus Vnde & dñs fecit sibi flagellũ defu¬
niculis ł & eiecit eos detemplo: quia domũ patriseius. fecerant domũ negotiationis eius

Expanded text:
elis, vel quod ad eos quasi ad populum Dei mittebantur prophetae. Quod autem non addat, ut elis, vel quod ad eos quasi ad populum Dei mittebantur prophetae. Quod autem non addat, ut diligat eos, et omnes reges Israel a Deo fuerint recedentes, perspicuum est: usque hodie enim permanent in captivitate. Alii hoc quod scriptum est, de domo mea ejiciam eos, ad regnum Juda referri arbitrantur, quod et ipsi ducendi sint in captivitatem. Sed quomodo eis poterit adaptari, non addam ut diligam eos, cum postea Jerosolymam sint reducti: et omnes principes eorum sint recedentes, cum legerimus David, Asa, Josaphat, Ezechiam, et Josiam reges fuisse justos? Unde ad Christi tempora transeundum est, quod in adventu ejus ejecti sint de domo Dei, et nequaquam salventur ut Israel, sed ut populus Christianus. Unde et Dominus fecit sibi flagellum de funiculis, et ejecit eos de templo: quia domum Patris ejus fecerant domum negotiationis .