comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatoribus scĩs. liberos suos uel fa¬
miliam dño educandam cominit¬
tunt. ut quod ꝑse ipsos nequeunt.
ꝑ eos qui ꝑficere possunt: dño mu¬
nus sue deuocionis offerant. Bant
aut̃ uasa argentea: cum uiros elo¬
quentia nitidos. Dant aurea: eum
naturali ingenio p̃claros. dant il¬
menta: cum sensu tardiores. s: adpo¬
tandum iugum leue. ac suaue onus
euugłii mansuetos. Dant pecora
cum humiles sp̃u ac mites. qui de
substantiis siuis quasi de lacte siue
lanis pauꝑibꝰ gratis dare soleant.
Dant etiam substantiam et supellec¬
tilem uariam: eum multifariis bo¬
noꝵ oꝑm floribus in signes uiros siue fe¬
minas parentes uł dñi sui scĩs doctori¬
bus commendant. ꝑ quos dño conse¬
crentur. atq mȩdificium domus eius
ꝓficiant. Sunt enim pleriq naturali
dono casti. pacientes. modesti libera¬
les. abstinentes. benigni. honores
simul mundi ac delicias respuenteᷤ.
amadores iusticiȩ. non minus quam

Expanded text:
praedicatoribus sanctis liberos suos vel fapraedicatoribus sanctis liberos suos vel familiam Domino educandam committunt; ut quod per seipsos nequeunt, per eos qui perficere possunt, Domino munus suae devotionis offerant. Dant autem vasa argentea, cum viros eloquentia nitidos; dant aurea, cum naturali ingenio praeclaros; dant jumenta, cum sensu tardiores, sed ad portandum jugum leve ac suave onus Evangelii mansuetos; dant pecora, cum humiles spiritu ac mites, qui de substantiis suis, quasi de lacte sive lanis, pauperibus gratis dare soleant; dant etiam substantiam et supellectilem variam, cum multifariis bonorum operum floribus insignes viros sive feminas parentes vel Domini sui sanctis doctoribus commendant, per quos Domino consecrentur, atque in aedificium domus ejus proficiant. Sunt enim plerique naturali dono casti, patientes, modesti, liberales, abstinentes, benigni, honores simul mundi ac delicias respuentes, amatores justitiae non minus quam
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ discutiunt. atq arrepto proposito
instituti melioris. cotidianis bonorum
oꝑm ꝓfectibus uelut quibusdam gra¬
dibus ascensionum ad suminam uirtu¬
tum quȩ sunt inȩternȩ pacis uisio¬
ne tendere satagunt. In quibus uide¬
licet gradibus primi sunt. ut quisq
ꝓpriam uitam a uiciis bene uiuen¬
do compescat. scdi: ut etiam ꝓximos
asuis erratibus siue negligentiis bene
docendo conuertat. Supremi ut post
bona oꝑa et doctrinam gaudia ꝓpe¬
tuȩ remunerationis expectet. Quod
aũt eos qui ita ascenderunt ad edifi¬
candam domum dñi. uniuiersi qui
erant incireuitu adiuuerunt mar¬
gento. et auro. substantia. et pecorił.
suꝑius breuiter quomͦ sit mistice ac¬
cipiendum disseruimus. predicatoꝵ
uidelicet in opiam. diuitum creden¬
tium debere copia sustentari. Quod
etiam ita recte potest accipi. quia
manus ȩdificantium templum so¬
cii sui qui ȩdificare nequeunt datis
aduiuent pecuniis. eum uiri sclares

Expanded text:
discutiunt; atque arrepto proposito discutiunt; atque arrepto proposito instituti melioris, quotidianis bonorum operum profectibus, velut quibusdam gradibus ascensionum, ad summa virtutum, quae sunt in aeternae pacis visione, tendere satagunt. In quibus videlicet gradibus primi sunt, ut quisque propriam vitam a vitiis bene vivendo compescat. Secundi, ut etiam proximos a suis erratibus sive negligentiis bene docendo convertat. Supremi, ut post bona opera et doctrinam gaudia perpetuae remunerationis exspectet. Quod autem eos qui ita ascenderunt ad aedificandum domum Domini, universi qui erant in circuitu, adjuvarunt in argento et auro, substantia et pecoribus; superius breviter, quomodo sit mystice accipiendum, disseruimus; praedicatorum videlicet inopiam, divitum credentium debere copia sustentari. Quod etiam ita recte potest accipi; quia manus aedificantium templum socii sui, qui aedificare nequeunt, datis adjuvent pecuniis; cum viri saeculares
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur. Tribus quoq beniamin
his sese religiosa fide conunxerat.
maxime qđ ipsa ciuitas ihrłm in
eius sorte fuerit. atq ido conlate
illis miscđiȩ meruit eẽ particeps.
Pulchre aut̃ dicitur. quia principes
patrum de p̃fatis tribubus surrexe¬
runt. ut ascenderent ad ȩdifican¬
dum templum dni. Principum
namq et patrum idest magistrori ẽ
oꝑe et doctrina p̃dicatoꝵ. ad ȩdifican¬
dam mentẽ errantium in studio bo¬
ni oꝑis exhortando. increpando.
corrigendo. certamen pii laboris as¬
sumĩte. Qui bene etiam surrexisse
dicũt᷑ ut ascenderẽt ĩ ihrłm quia qͣsi
iacent animo debili atq inerti.
qui uel suȩ uł fr̃nȩ salutis curam
gerere detrectant. Surgunt uero
audito regis ȩdicto. inimo suscitan¬
te sp̃m ipsorum dño. ut adȩdifican¬
dam domum dñi ascendant. cum
uerbis scãrum scripturarum am¬
moniti. et gr̃ã sui conditoris accensi.
ueternum negligentiȩ prioris tempo¬

Expanded text:
nuncupatur . Tribus quoque Benjamin nuncupatur . Tribus quoque Benjamin his sese religiosa fide conjunxerat, maxime quod ipsa civitas Jerusalem in ejus sorte fuerit, atque ideo collatae illis misericordiae meruit esse particeps. Pulchre autem dicitur: Quia principes patrum de praefatis tribubus surrexerint ut ascenderent ad aedificandum templum Domini. Principum namque et patrum, id est, magistrorum est opere et doctrina praedicatorum, ad aedificandam mentem errantium, in studio boni operis exhortando, increpando, corrigendo, certamen pii laboris assumere. Qui bene etiam surrexisse dicuntur, ut ascenderent in Jerusalem, quia quasi jacent animo debili atque inerti, qui vel suae vel fraternae salutis curam gerere detrectant. Surgunt vero audito regis edicto, imo suscitante spiritum ipsorum Domino, ut ad aedificandam domum Domini ascendunt, cum verbis sanctarum Scripturarum admoniti, et gratia sui Conditoris accensi, veternum negligentiae prioris
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ihrłm prius et templum dñi
ꝑtinebat. ascendere uoluerunt. Nã
cȩterȩ decem tribus iam olim fuerant
sub rege iheroboam a templo dñi et
cultu pietatis alienatȩ. atq ob meri¬
tum tantȩ transgressionis aregibus
assyrioꝵ captiuatȩ. et ultra medoꝵ
montes transmigratȩ. neq umquã
om̃s ut ꝑhibent patriã remisse. Por¬
ro duȩ tribus iuda et beniamin quȩ
iherosolimam et circumpositas iudȩ
regiones tenebant. una cum sacerdo¬
tibus et leuitis ad quos ministeriũ
templi ꝑtinebat. quam uis et ipsȩ
peccata decem t̾ibuum fuerint imi¬
tatę: Numquã tam̃ habitationem
urbis ihrłm et templi cerimonias
deserebant. Unde et ultimȩ sunt cap¬
tȩ achaldeis. et primȩ regnantibus
ꝑsis domum redire ꝑmisse. Et me¬
rito. quia de tribu uida ortus ẽ dñs
nr. materq eius maria. etiã tribui
leui erat consanguinitatis iure so¬
ciata. Unde elisabeth uxor tachariȩ
sacerdotis. cognata eius ab angło

Expanded text:
ipsa Jerusalem prius ac templum. Domini ipsa Jerusalem prius ac templum. Domini pertinebat, ascendere voluerunt. Nam caeterae decem tribus jam olim fuerant sub rege Jeroboam a templo Domini et cultu pietatis alienatae, atque ob meritum tantae transgressionis a regibus Assyriorum captivatae, et ultra Medorum montes transmigratae, neque unquam omnes perhibentur patriam remissae. Porro duae tribus Juda et Benjamin, quae Hierosolymam et circumpositas Judae regiones tenebant, una cum sacerdotibus et Levitis, ad quos ministerium templi pertinebat, quamvis et ipsae peccata decem tribuum fuerint imitatae, non tamen unquam habitationem urbis Hierusalem, et templi caeremonias deserebant. Unde et ultimae sunt captae a Chaldaeis, et primae, regnantibus Persis, domum redire permissae; et merito, quia de tribu Juda ortus est Dominus noster, materque ejus Maria etiam de tribu Levi erat consanguinitatis jure sociata. Unde Elizabeth, uxor Zachariae sacerdotis, cognata ejus ab angelo
Abbreviated transcription (Latin):
do infesti principis scriptura tot et
tantis ẽ grauida sacram̃tis. quanto
magis amator ac fautor diuini cultꝰ
rex a dnõ inspiratus. siue suscitatus
ut ꝓpħa dicit. ea quȩ dñi sunt p̃dica¬
re simul et scͥpto diuulgare potuit
archana: Quem aũt fructum dedi¬
ta uł seriptã eius habuerint. seqͦns
exordine sexipturȩ saerȩ textus os¬
tendit. Et surrexerunt principes
patrum de uida et beniami. et sa
ficandum templum dñi qđ erat in
ihrłm. uniu̾siq qui erant incireui¬
tu adiuuerunt manus eoꝵ in ua¬
sis argenteis et aureis. in substan¬
tia et iumentis. et in supellectili.
exceptis his quȩ sponte obtulerant.
missis litteris mnuniuerso regno suo.
ꝑmisit immo p̃cepit deuniuerso po¬
pło isrł qui duodecim tribubus con¬
stabat. eos cum quibus eẽt ds ascen¬
dere ihrłm ad ȩdificandam domũ
dñi. Nec tamen deom̃ popło. s
tantum de uida et beniamin. et tri¬
bu sacerdotali ac leuitica. ad quos

Expanded text:
Deo infesti principis Scriptura tot et Deo infesti principis Scriptura tot et tantis est gravida sacramentis, quanto magis amator ac factor divini cultus rex, et Domino inspiratus sive suscitatus, ut propheta dicit, ea quae Domini sunt praedicare simul et scripto divulgare potuit arcana? Quem autem fructum edicta vel scripta ejus habuerint, sequens ex ordine Scripturae sacrae textus ostendit. Et surrexerunt principes patrum de Juda et Benjamin, etc. mplum Domini, quod erat in Jerusalem. Universique qui erant in circuitu, adjuverunt manus corum in vasis argenteis et aureis, in substantia, in jumentis, in supellectili, exceptis his quae sponte obtulerant. missis litteris in universo regno suo, permisit, imo praecepit de universo populo Israel, qui duodecim tribubus constabat, eos cum quibus esset Deus, ascendere Jerusalem, ad aedificandum domum Domini. Nec tamen de omni populo, sed tantum de Juda et Benjamin, et tribu sacerdotali ac Levitica, ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
plenda ꝓpħarum uerba hȩe eum po¬
płis mandasse ipse ꝓpħa etras am¬
monuerit. Quomiꝰ enim fieret. ut
archana celestia scribere non posset
rex diuino admonitus instinctu.¬
non solũ qui dm̃ cognouisse et con¬
fessus eẽ. uerum qui decorem domꝰ
eiꝰ dilexisse. atq instaurare ꝓbatur
cum p̃ses ꝑfidus hostis et homici¬
da nr̃i redemptoris maximũ fidei
uerȩ seripserit sacramentũ. et cruc
euis suꝑ posuerit. hic ẽ iħe nazarenus
rex iudeoꝵ: In cuius intentione tituli
tam fixus ꝑstitit. ut nullatenus eum
uideis licet multum poscentibus pos¬
set corrumpere. Quem etiam certi
nobis misterii grã. hebraicȩ. grece.
et latine conseripsit. quia nimirum
omĩs diuina lex quam habebant he¬
brei. omĩs sapientia mundana inqͣ
głabantur greci. omne regnum t̾rȩ¬
strȩ in quo tunc maxime p̃minebant
romani. xp̃m regem contestatur omĩ¬
um scõꝵ. et confitentium dm̃. Si ergo

Expanded text:
plenda prophetarum verba, haec eum poplenda prophetarum verba, haec eum populis mandasse, ipse propheta Esdras admonuerit. Quomodo enim fieret, ut arcana coelestia scribere non posset rex divino admonitus instinctu, qui Deum cognovisse, et confessus esse, verumque decorem domus ejus dilexisse atque instaurare probatur? cum praeses perfidus, hostis et homicida Redemptoris nostri, maximum fidei verae scripserit sacramentum, ut cruci ejus superposuerit: Hic est Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. In cujus intentione tituli, tam fixus perstiterit, ut nullatenus eum Judaeis, licet multum poscentibus, posset corrumpere. Quem etiam certi nobis mysterii gratia, Hebraice, Graece et Latine conscripsit; quia nimirum omnis divina lex, quam habebant Hebraei, omnis sapientia mundana in qua gloriabantur Graeci, omne regnum terrestre, in quo tunc maxime praeeminebant Romani, Christum regem contestatur omnium sanctorum et confitentium Deum. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ consortes. Ex quoꝵ ꝑsona. dicit
gaio ioħs. Pro nomine enim xp̃i ꝓ¬
fecti sunt. nichil accipientes agen¬
tibus. Nos ergo debemus susciꝑe
huius modi. ut eooꝑatores simus
ueritatis. Quam obrem nunc dicitur.
qd̃ hi qui ascendebant ad ȩdificandã
domum dñi adiuuari deberent lar¬
gitione pecumiarum ab amicis siuis.
ubicumq habitarent. idẽ siue inchal¬
dea. seu in aliis locis: quȩ obmetũ ꝓfu¬
poribus abundant diuitiis. ñ solum
ex his pauꝑibus xp̃i necessaria mini¬
strare: uerum etiam ipsos bona quę
possunt ꝓse libenter oꝑari. quatinꝰ
hori merito uelut oblationis spon¬
taneȩ et ipsi intemplo dĩ qđ ẽ ȩccła
partem mereantur habere. H ȩc de
scriptura regis cẏri paucis dixisse
sufficiat. neq aliquis ambigat eiꝰ
uerba sp̃italibus redundare sacram̃¬
tis. cum predictum sit. qđ d̾s suscita¬
uerit sp̃m eius. ut hȩc seribenda siue
imꝑanda eẽ intellexerit. cum adim¬

Expanded text:
esse consortes. Ex quorum persona dicit esse consortes. Ex quorum persona dicit Gaio Joannes: Pro nomine enim ejus profecti sunt, nihil accipientes a gentibus . Nos ergo debemus suscipere hujusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Quamobrem nunc dicitur, quod hi, qui ascendebant ad aedificandam domum Domini, adjuvari deberent largitione pecuniarum ab amicis suis ubicunque habitarent, id est, sive in Chaldaea, sive aliis in locis in quae ob metum profuporalibus abundant divitiis, non solum ex his pauperibus Christi necessaria ministrare, verum etiam ipsos bona quae possunt pro se libenter operari; quatenus horum merito velut oblationis spontaneae, et ipsi in templo Dei, quod est Ecclesia, partem mereantur habere. Haec de scriptura regis Cyri paucis dixisse sufficiat. Neque aliquis ambiget, ejus verba spiritualibus redundare sacramentis: cum praedictum sit, quod Deus suscitaverit Spiritum ejus, ut haec scribenda sive imperanda esse intelligeret; cum ad im
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s electi depotestate tenebrarum
eruti ad libertatem ꝑtinent głȩ fili¬
oꝵ di. om̃s ad societatem sc̃ẽ ciuita¬
tis id ẽ ȩccłȩ se ad numerari letantur:¬
non tamen omĩum s: ꝑfectoꝵ solum-¬
mͦ ẽ in ȩdificatione eiusdem eccłȩ. eti¬
am alii p̃dicando laborare. Unde ta¬
les p̃cȩteris fidelibus duplici honore
ab apło digni ẽẽ censentur. sicut et
angłs danieli. Qui docti fuerint in¬
quit. fulgebunt quasi splendor fir¬
mamenti. et qui adiusticiam erudi¬
unt multos. quasi stellȩ inꝑpetuas
ȩternitates. Qui nimirum eruditores
multoꝵ quo magis suos auditores
ad cȩlestia querenda ac diligenda
instituunt. eo minus ipsi ꝓ t̃rȩnis
ad quirendis siue possidendis curã
ȩternoꝵ relinquunt. Unde necesse
ẽ eoꝵ inopiȩ. ut ad p̃dicandum sub¬
sistant ditioꝵ qui p̃dicare neqͥunt
largitate subueniri. ut etiã ipsi diui¬
tes p̃dicationis eiusdem possint

Expanded text:
omnes ejecti de potestate tenebrarum omnes ejecti de potestate tenebrarum eruti ad libertatem pertinerent gloriae filiorum Dei, omnes ad societatem sanctae civitatis, id est, Ecclesiae se annumerari lnon tamen omnium, sed perfectorum solummodo est, in aedificationem ejusdem Ecclesiae etiam aliis praedicando laborare. Unde tales prae caeteris fidelibus, duplici honore ab Apostolo digni esse censentur ; sicut et angelus Danieli, Qui docti fuerint, inquit, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Qui nimirum eruditores multorum, quo magis suos adjutores ad coelestia quaerenda ac diligenda instituunt, eo minus ipsi pro terrenis acquirendis sive possidendis curam aeternorum relinquunt. Unde necesse est eorum inopiae, ut ad praedicandum subsistant, ditiorum, qui praedicare nequeunt, largitate subveniri, ut etiam ipsi divites praedicationis ejusdem possint
Abbreviated transcription (Latin):
loco suo. argento. et auro. et substan¬
tia. et pecoribus. excepto qđ uolunta¬
riȩ offerunt ĩ tẽplodĩ qđ ẽ in iherłm.¬
Notanda distintio uerboꝵ. quia omĩ¬
bus solutis ab iniuria captiuitatis:
dedit facultatem rex. ut quicũq
uellet adedificandum demplum
dño duce ascenderet. non tamen
om̃s illuc ascendere iussit. Siqui
enim e̾ent de eodem popło łi quos
plus aliis quibusq in locis liber¬
tate donata uti delectaret: his as¬
cendentibus auxilio eẽ de suo quem¬
q loco p̃cepit. data scilicet illis in
necessitatem tam longi itineris pe¬
cunia. siue pecoribus. S et alia il¬
lis dona eis dare et commodare
desiderauit. quȩ illo p̃uenientes.
intemplum dni ꝓ memoria mitten¬
tium offerre deberent. Om̃s ergo
de captiuitate babylonia liberati
sunt. om̃s pietatis actibus sunt
dediti. s ꝑfectiores ad ȩdificandum dño
templum ascenderunt. Cȩteri eos qui
ascenderant adiuuarunt. quia et si

Expanded text:
loco suo, argento et auro et substanloco suo, argento et auro et substantia et pecoribus, excepto quod voluntarie offerent in templo Dei, quod est in HierNotanda distinctio verborum, quia omnibus solutis ab injuria captivitatis dedit facultatem rex, ut quicunque vellet ad aedificandum templum Domino duce ascenderet, non tamen omnes illuc ascendere jussit. Qui enim essent de eodem populo Dei, quos plus aliis quibusque in locis libertate donata uti delectaret, hoc ascendentibus auxilio esse de suo quoque loco praecepit, data scilicet illis in necessitatem tam longi itineris pecunia sive pecoribus. Sed et alia illis dona eos dare et commendare desideravit, quae illo pervenientes in templum Domini pro memoria mittentium afferre deberent. Omnes ergo de captivitate Babylonia liberati sunt, omnes pietatis actibus sunt dediti, sed perfectiores ad aedificandum Domino templum ascenderunt, caeteri eos qui ascenderant adjuvarunt, quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ee in iudea. hoc ẽ in confessio¬
ne memoratur. ut qui ꝑ obliuionem
di captiuari achaldeis qui int̾pre¬
tant᷑ quasi demonia. hoc ẽ malignis
spĩtibus mancipari meruimus. ꝑ
confessionẽ diuinȩ pietatis ad uisio¬
nem liberȩ pacis et lucis redeamꝰ.
ibiq ȩdificemus domum dño deo
isrł. hoc ẽ inunitate catholicȩ pa¬
cis. in confessione siue nr̃e iniqui¬
tatis. seu diuinȩ miserationis et
grẽ. preparemus corda nr̃a. in qͥbꝰ
dñs. ipse ꝓpitius in habitare atq
sua presentia in lustrare dignetur. s
ꝓximoꝵ corda ad laudem sui condito
ris et oꝑa pietatis accendere curemꝰ
Utroq et enim modo domum dño e¬
dificẽmus: cum uł nosmnet ipsos in o¬
ꝑibus iusticiȩ exercemus. uł eos qͦs
ualemus aditer iusticiȩ et exemplis
ꝓuocamus et uerbis. Sequunt᷑ reli¬
qua eiusdem scripturȩ cyri regis.
Et om̃s reliqui incunctis locis ubicũ¬
q habitant. adiuuent eum uiri de

Expanded text:
quoque esse in Judaea, hoc est in confessioquoque esse in Judaea, hoc est in confessione memoratur, ut qui iper oblivionem Dei captivari a Chaldaeis, qui interpretantur quasi daemonia, hoc est, malignis spiritibus mancipari meruimus, per confessionem divinae pietatis ad visionem liberae pacis et lucis redeamus; ibique aedificemus domum Domino Deo Israel, hoc est in unitate catholicae pacis, in confessione sive nostrae iniquitatis, seu divinae miserationis et gratiae. Praeparemus corda nostra, in quibus Dominus ipse propitius inhabitare, atque sua praesentia illustrare dignetur. Sed et proximorum corda ad laudem sui Conris et opera pietatis accendere curemus. Utroque etenim modo domum Domino aedificamus, cum vel nosmetipsos in operibus justitiae exercemus, vel eos quos vellemus ad iter justitiae et exemplis provocamus et verbis. Sequuntur reliqua ejusdem scripturae Cyri regis: Et omnes reliqui in cunctis locis ubicunque habitant adjuvent eum viri de
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq p̃sentem credidit. quẽ ita in
iherosolimis et in templo habere
locum confessus ẽ. ut simul eum cȩ¬
li regno p̃sidere ñ dubitaret. ita in
cȩlis regnare credidit. ut nichilominꝰ
cum sius fidelibus eeͣ interra. eorumq
et animos et manus ad ea quȩ salu¬
taria ee̾nt facienda dirigeret. Cȩte¬
rum omĩa scripturȩ huius uerba sp̃i¬
talem sensum redolent. Cui enum ñ
facile pateant. solos illos cum quibꝰ
cłs ẽ. de confusione peccator aduir¬
tutũ oꝑa. qua si deseruitio babilomȩ
in iherosolimam ad libertatem pos¬
se transire. quia sine ipso nichil pos¬
sumus facere: Quis non uideat. re¬
ete ineadem sententia ascensionem
eẽ nominatam: quia nimirũ om̃s
qui peccant. quiq scłi curis serui¬
unt. immo sunt. qui uͦ do placere de¬
siderant. ad altioia necesse ẽ mentẽ
erigant. cȩlestia suspirent. Pompas
mundi om̃s atq in lecebras ȩt̃noꝵ
amore transcendant. Hierusalem

Expanded text:
ubique praesentem credidit? quem ita in ubique praesentem credidit? quem ita in Jerosolymis et in templo habere locum confessus est, ut simul eum regno coeli praesidere non dubitaret; ita in coelis regnare credidit, ut nihilominus cum suis fidelibus esset in terra, eorumque et animos et manus ad ea quae salutaria essent facienda dirigeret? Caeterum omnia Scripturae hujus verba spiritualem sensum redolent. Cui enim non facile pateat solos illos cum quibus Deus est de confusione peccatorum, ad virtutum opera, quasi de servitio Babylonico, in Jerosolymam ad libertatem posse transire? Quia sine ipso nihil possumus facere . Quis non videat recte in eadem sententia ascensionem esse nominatam? Quia nimirum omnes qui peccant, quique saeculi curis serviunt, in imo sunt. Qui vero Deo placere desiderant, ad altiora necesse est mentem erigant, coelestia suspirent, pompas mundi omnes atque illecebras aeternorum amore transcendant. Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
uicto. destructo. atq ex hausto. tã
robusto. tamq antiquo chaldeoꝵ
imꝑio: nullum suo regno in toto
orbe resistere posse crediderit. Ue¬
raciter aut̃ hic sermo conuenit ma¬
iestati eius. qui dixit. Data ẽ mͥ
omĩs potestas in cęlo et interra.
Sequitur eadem seriptura cyri. Duis
ẽ in uobis deimiuerso popło eius:
sit ds illius cũ ipso. ascendat in ihe¬
rusalẽ que in udea. et eclificet do¬
mum dñi di isrł. Ipse ẽ enim ds:
qui ẽ in iherłm. Magna in his uerbis¬
fides regis. magna claret pietas.
Fides quidem: qđ popłm isrł prȩ
cȩteris nationibus dei eẽ popłm in¬
tellexit. Pietas: quod nullo ꝓrsus
excepto om̃s qui uellent liberos pa¬
triam redire ꝑmisit. Fides: qđ eun¬
dem dnm dm̃ et habitare in cęlis.
et ee̾ in ibrłm. et cum singłis reuer¬
tentium debabylone in ihrłm ascen¬
dere posse confessus ẽ. Annon luce
clarius ẽ. qđ hunc non corporeum
et loco comp̃hensibilem. s spm̃ et

Expanded text:
victo, destructo, atque exhausto tam victo, destructo, atque exhausto tam robusto tamque antiquo Chaldaeorum imperio, nullum suo regno in toto orbe resistere posse crediderit. Veraciter autem hic sermo convenit majestati ejus, qui dixit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Sequitur eadem Scriptura Cyri: Quis est in vobis de universo populo ejus, s Deus illius cum ipso. Ascendat Hierusalem, quæ est in Iudæa, & ædificet domum Domini Dei Israel. Ipse est enim Deus, qui est in Hierfides regis, magna claret pietas. Fides quidem, quod populum Israel prae caeteris nationibus Dei esse populum intellexit. Pietas, quod, nullo prorsus excepto, omnes qui vellent liberos patriam redire permisit. Fides, quod eumdem Dominum Deum et habitare in coelis, et esse in Jerusalem, et cum singulis revertentium de Babylone in Jerusalem ascendere posse confessus est. Annon luce clarius est quod hunc non corporeum, et loco comprehensibilem, sed Spiritum, et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s predixere ꝓpħȩ. iuxta hoc
quod ipse discipłis ait. Qm̃ neces¬
se ẽ impleri omĩa quȩ scripta sunt
in lege moysi. et ꝓpħis. et psalmis
de me. Suscitauit aut̃ dñs sp̃m cy¬
ri regis ꝑsarum. ut agnita potes¬
tate ac ꝓuidentia di isrł. faceret
quȩ de eo narrat scriptura. Et dñs
ait in euuangłio uideis. Cum exal¬
taueritis filium hominis. tunc cog¬
noscetis quia ego sum. et ame ip̃¬
so facio nichil. s sicut doeuit me
pater hȩc loquor. Quod uero in
scriptura sua dicit idem cyrus.
omĩa regna terrȩ dedit mͥ dñs
ds cęli. bene quidem dm̃ isrł do¬
minũ dm̃ cęli eẽ confessus ẽ. quẽ
etiam regna terrȩ omia inpote¬
state habere. et cuicumq dare
uellet posse cognouit. s minus
uerum uidetur sonare. quod sibi
omĩa regna terrȩ ab eo tradita dicit.
nisi forte intelligendum ẽ. quod eo tẽ¬
pore quo hȩc scripsit. nullum sui reg¬
ni aduersarium habuerit. uł certe

Expanded text:
omnes praedixere prophetae. Juxta hoc omnes praedixere prophetae. Juxta hoc quod ipse discipulis ait: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me . Suscitavit autem Dominus Spiritum Cyri regis Persarum, ut, agnita potestate ac providentia Dei Israel, faceret quae de eo narrat Scriptura. Et Dominus ait in Evangelio Judaeis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a me ipso facio nihil; sed sicut docuit me Pater, haec loquor . Quod vero in Scriptura sua dicit idem Cyrus: Omnia regna terrae dedit mihi Dominus Deus coeli; bene quidem Deum Israel Dominum Deum coeli esse confessus est, quem etiam regna terrae omnia in potestate habere, et cuicunque vellet, dare posse cognovit. Sed minus verum videtur sonare, quod sibi omnia regna terrae ab eo tradita dicit, nisi forte intelligendum est, quod eo tempore, quo haec scripsit, nullum sui regni adversarium habuerit; vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
misit. templumq qđ erat incen¬
sum in iherosolimis reedificari pre¬
cepit. et hoc ipsum edictum etiam
ꝑ litteras manifestare curauit. ut
impleretur uerba iheremiȩ quibus
hoc futurum eẽ̾ p̃dixit: ita media¬
tor dei et hominum destructo por¬
bem diaboli regno. electos suos qͥ
erant disꝑsi. ab eius tyrannide re¬
uocatos. in suam congregat ȩccłi¬
am. Quȩ et inpresenti iustificata
ex fide. pacem habet ad dm̃ ꝑ ip¬
sum. et aduisionẽ ꝑpetuȩ pacis
festinat infuturo. Hierłm quippe
uisio pacis dicitur. Qui etiam tem¬
plum qđ erat incensum facit restau¬
rari. cum illos qui insidiis antiqui
hostis fidem ꝓdiderant ad salutẽ
reducens. sua habitatione dignos
efficit. Sed et scripturas scãs uni¬
uersum misit inmundum. quibꝰ
fidelem sui nominis ac spem salutis
cunctis qui ad regnum suum ꝑti¬
nent. hoc ẽ electis omnibus predi¬
caret. Quod ita futurum non hie¬
remias solus. s communi sensu

Expanded text:
misit, templumque quod erat incenmisit, templumque quod erat incensum in Jerosolymis, reaedificari praecepit, et hoc ipsum edictum etiam per litteras manifestare curavit, ut implerentur verba Jeremiae, quibus hoc futurum esse praedixit; ita Mediator Dei et hominum, destructo per orbem diaboli regno, electos suos, qui erant dispersi, ab ejus tyrannide revocatos, in suam congregat Ecclesiam. Quae et in praesenti justificata ex fide, pacem habet ad Deum per ipsum, et ad visionem perpetuae pacis festinat in futuro: Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam templum, quod erat incensum, facit restaurari, cum illos qui insidiis antiqui hostis fidem perdiderant ad salutem reducens, sua inhabitatione dignos efficit. Sed et Scripturas sanctas universum misit in mundum, quibus fidem sui nominis, ac spem salutis, cunctis qui ad regnum suum pertinent, hoc est electis omnibus, praedicaret. Quod ita futurum non Jeremias solus, sed communi sensu
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit ciuitatum. qđ dedit ei thesau¬
ros absconditos. et archana secreto¬
rũ. diu̾sarum uidelicet opes igno¬
tas ꝓuinciarum: ad similauit eũ
dño et saluatori nr̃o. qui p̃dicanti¬
bus ꝑ orbem apłis gentium sibiuni¬
uersarũ colla subiecit. Ipsos quoq
rerum dnõs. et sapientiȩ scłaris
auetores. suȩ ditioni substrauit. Qui por¬
tas inferoꝵ destruxit. ut ablatos in¬
de electos suos ad libertatem patriȩ
cȩlestis introduceret. Qui errores con¬
triuit gentium. et doetrinas huma¬
na ratione munitas. ꝑ humilium
ora subuertit. ut eisdem correctis
lumen suȩ fidei et ueritatis aꝑiret.
In quo sunt om̃s thesauri sapientiȩ
et scientiȩ absconditi. Quos uideli¬
eet thesauros idem dñs ñr̃ in natu¬
ra diuinitatis ȩternaliter ex patre
habuit. s in assumpta humanitate
ex tempore accepit. illo nimirum ex
quo ipse eẽ homo cȩpit. Adsimila¬
popłm łi liberauit. ac patriam re¬

Expanded text:
cepit civitates, quod dedit ei thesaucepit civitates, quod dedit ei thesauros absconditos, et arcana secretorum, diversarum videlicet opes ignotas provinciarum assimilavit eum Domino et Salvatori nostro, qui praedicantibus per orbem apostolis, gentium sibi universarum colla subjecit, ipsos quoque rerum dominos, et sapientiae saecularis auctores suae ditioni substravit; qui portas inferorum destruxit, ut ablatos inde electos suos ad libertatem patriae coelestis introduceret; qui errores contrivit gentium, et doctrinas humana ratione munitas per humilium ora subvertit, ut, eisdem correctis, lumen suae fidei et veritatis aperiret, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Quos videlicet thesauros idem Dominus noster in natura Divinitatis aeternaliter ex Patre habuit; sed in assumpta humanitate ex tempore accepit, illo nimirum, ex quo ipse esse homo coepit. Assimilapopulum Dei liberavit, ac patriam re
Abbreviated transcription (Latin):
sensus eyrus rex dnm̃ saluatorẽ
et nomine designat. et factis. Qcł non
ex nr̃a coniectura. s ex manifestissimis
esaie uerbis discimus. quibus exꝑso¬
na dñi dicebat. Adsimilaui de. et ñ
cognouisti me. Ad similauit namq
eum ds filio suo. quam uis ipse dm̃
se adsimilantem minime cognoue¬
nominare dignatus ẽ. deinde quod
eum cyrum qđ int̃pretatur heres.
multo ante quam nasceret᷑ uocan¬
dum ẽẽ disposuit. Hoc et enim uoca¬
bulum recte congruit illi. cui dicit
idem ds pater. Postula ame: et dabo
tibi gentes hereditatem tuam. De
quo et apłs. Quem constituit here¬
dẽ uniu̾soꝵ ꝑ quem fecit et scła. De
quo etiam in carne apparente inimi¬
ci ꝑsequentes dicebant. Hic ẽ heres.
uenite occidamus eum. et nr̃a erit
hereditas. S et in eo ds pater qđ
subiecit ante faciem cyri gentes. et
dorsa regum u̾tit. portas ereas con¬
triuit. et uectes ferreos confregit:
Uidelicet babylonis. uł aliarũ quas

Expanded text:
sensus, Cyrus rex Dominum Salvatorem sensus, Cyrus rex Dominum Salvatorem et nomine designat, et factis, quod non ex nostra conjectura, sed ex manifestissimis Isaiae verbis dicimus, quibus ex persona Domini dicebat: Assimilavi te, et non cognovisti me . Assimilavit namque eum Deus filio suo, quamvis ipse Deum se assimilantem minime cognovenominare dignatus est; deinde quod eum Cyrum, qui interpretatur haeres, multo antequam nasceretur vocandum esse disposuit; hoc etenim vocabulum recte congruit illi cui dicit idem Deus Pater: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . De quo et Apostolus: Quem constituit haeredem universorum, per quem fecit et saecula . De quo etiam in carne apparente inimici persequentes dicebant: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas . Sed et in eo Deus Pater, quod subjecit ante faciem Cyri gentes, et dorsa regum vertit, portas aereas contrivit, et vectes ferreos confregit, videlicet Babylonis, vel aliarum quas
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoco nom̃ tuum d̾s isrł ꝓpter
seruum meũ iacob. et isrł electum
ineum. Et uocaui te in nomine tuo
ad similaui te. et non cognouisti
me. Ego dñs. et non ẽ ampluis. ex¬
tra me non ẽ ds. Accinxite. et non
cogno uisti me. Ex qua esaiȩ ꝓpħia¬
credendũ ẽ. maxime cyrum regẽ
dilexisse filios isrł. eosq de captuu¬
tate exemptos domum remisisse.
de suo regno et babylonioꝵ destru¬
ctione fuisse p̃locutum. Nam spe¬
cialiter ipsum genus expugnationis
quo babyloniam cȩpit: expresseran
idem ꝓpħȩ. Quoꝵ ęsaias. Qui dico
in quit ꝓfundo desolare. et flumi¬
na tua are faciam. Porro bieremi¬
as Murus babylonis ille latissimꝰ
suffossione suffodietur. et portȩ ei
excelsȩ igni comburentur. Narram
enim historiȩ. quia diuiso atq ex¬
manito ꝑ plurmos riuos flumi¬
ne eufrate qui ꝑ medium babylo¬
nis in fluebat. ꝑ are factũ ac deso¬
latum eius ꝓfundũ urbem hostis
intrauerit. Hec de historia paues
dixerimus. At uͦ iuxta misticos

Expanded text:
qui voco nomen tuum Deus Israhel propter servum meum Iacob et Israhel electum meum et vocavi te in nomine tuo adsimilavi te et non cognovisti me ego Dominus et non est amplius extra me non est deus accinxi te et non cognocredendum est, maxime Cyrum regem dilexisse filios Israel, eosque de captivitate exemptos domum remisisse, de suo regno et Babyloniorum destructione fuisse praelocutos. Nam specialiter ipsum genus expugnationis, quo Babylonia destrui coepit, expresserant idem prophetae; quorum Isaias: Qui dico, inquit, profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam. Porro Jeremias: Murus Babylonis ille latissimus suffossione suffodietur, et portae ejus excelsae igni comburentur. Narrant enim historiae quia, diviso atque exinanito per plurimos rivos flumine Euphrate, qui per medium Babylonis influebat, per arefactum ac desolatum ejus profundum urbem hostis intraverit. Haec de historia paucis dixerimus. At vero juxta mysticos
Abbreviated transcription (Latin):
enati. ut nichil ꝓrsus bonitatis ac
religionis quam a doctoribus scĩs
acceꝑant. in eis remansisse uideat᷑.
De quibus ꝑ aliud dicendum. quam
non posse eos indicare utrum ex
isrł id ẽ ex scã ȩccłla fuerint gene¬
rati credendo: quia nimirum tales
peccando facti sunt: ac si innullo
um quã ad sem̃ scm̃ ꝑtinuissent.
Qui tamen penitendo non numquã
ad eo corriguntur. ac meliorem con¬
uertuntur aduitam. ut numerus eori
inter uiros isrłitas inquibus dolus
non ẽ. merito conseribatur in cęlis.
t de filiis sacerdotum. filii obia. filii¬

Expanded text:
enati, ut nihil prorsus bonitatis ac enati, ut nihil prorsus bonitatis ac religionis, quam a doctoribus sanctis acceperant, in eis remansisse videatur. De quibus quid aliud dicendum, quam non posse eos indicare, utrum ex Israel, id est, ex sancta Ecclesia fuerint generati credendo; quia nimirum tales peccando facti sunt, ac si in nullo unquam ad semen sanctum pertinuissent; qui tamen poenitendo nonnunquam adeo corriguntur, ac meliorem convertuntur ad vitam, ut numerus eorum inter veros Israelitas, in quibus dolus non est, merito conscribatur in coelis . Et de filiis sacerdotum, filii Thobia,
Abbreviated transcription (Latin):
citer ad popłm di ꝑtinere consta¬
bat. adiuncti sunt etiam aliqui
ex eis qui utrum ex isrł an exꝓseli¬
tis eent ignorabatur. eoꝵq simul
inter filios isrł numerus exponitur.
quia et si oblongam separationem
patrum suoꝵ atemplo uł popło di
quomͦ ad eum ꝑtinerent indicare
nequiuerant. tamen quia data ge¬
nerali licentia. ut de captiuitate as¬
cenderent. et cum eis qui certum
ex isrł semen duxerant ad ȩdifican¬
dum deo templum ꝓperabant. reci¬
piebantur ab illis ut sotii. Gaudebt
namq eos ob amorem communis
fidei et religionis habere uelut fr̃s
et notos: tam et si ob incertitudinẽ
originis carnalis uidebantur eos
minus cognitos habuisse. Porro
insensu sp̃itali int̾ pęnitentes qui
liberati a captiuitate uitioꝵ. ad
ȩdificandam uł inse ipsis uel in ali¬
is domum dñi ascendunt: sunt ple¬
rumq non nulli grauioribus pecca¬
tis adstricti. qui a d eo ab omĩ actu
pietatis et castitatis uidentur ali¬

Expanded text:
citer ad populum Dei pertinere constaciter ad populum Dei pertinere constabat, adjuncti sunt etiam aliqui ex eis, qui utrum ex Israel an ex proselytis essent, ignorabatur, eorumque simul inter filios Israel numerus exponitur. Qui etsi ob longam separationem patrum suorum a templo vel populo Dei, quomodo ad eum pertinerent, indicare nequiverant; tamen quia, data generali licentia, de captivitate ascenderant, et cum eis qui certum ex Israel semen duxerant, ad aedificandum Deo templum properabant, recipiebantur ab illis ut socii. Gaudebant namque eos ob amorem communis fidei et religionis habere velut fratres et notos, tametsi ob incertitudinem originis carnalis videbantur eos minus cognitos habuisse. Porro in sensu spirituali, inter poenitentes, qui liberati a captivitate vitiorum, ad aedificandam, vel in seipsis vel in aliis, domum Domini ascendunt. Sunt plerumque nonnulli gravioribus peccatis astricti, qui adeo ab omni actu pietatis et castitatis videntur ali
Abbreviated transcription (Latin):
Porro filii seruor salomonis dice¬
bantur auctores templi. qui curam
habebant ad sartatecta reficienda.
aut quecumq fuissent uetusta. ꝑe¬
os denuo de sacra pecunia restau¬
rentur. Quod aut̃ deuasis supradi¬
ximus. idem nunc de popło dicen¬
dum. quod ideo scriptura tam ui¬
gilanter distinxerit. quod dequa
generatione captiuoꝵ patriam so¬
luti redierint. ut ex eo admonere¬
mur. quanta certitudine dñs sũ¬
mam electoꝵ suoꝵ in libro uitȩ
conseribat. et uelut in albo cęli con¬
signet. quot animas quiq fidelium
uł predicando uel bonoꝵ exempla
oꝑin monstrando aberrore conu̾¬
terint ꝓ quibus singulis certa
mercede illos qui conuerterant
remuneret. Et hi qui ascende¬
mer. et non potuerunt indicare
domum patrum suoꝵ. et semen
suum. utrum ex isrł eẽnt: Filii dela¬
ia. filii tobia. filii necoda. sexcenti
iuxta litteram gr̃a dei qua et inue¬
teri testamento gentiles recipieban
exposito cathalogo eoꝵ quos uera¬

Expanded text:
Porro filii servorum Salomonis dicePorro filii servorum Salomonis dicebantur auctores templi, qui curam habebant ad sacra tecta reficienda, aut quaecunque fuissent vexata, per eos denuo de sacra pecunia restaurarentur. Quod autem de vasis supra diximus, idem nunc de populo dicendum; quod ideo Scriptura tam vigilanter distinxerit, quot de quaque generatione captivorum patriam soluti redierint; ut ex eo admoneamur, quanta certitudine Dominus summam electorum suorum in libro vitae conscribat, et velut in albo coeli consignet, quot animas quique fidelium, vel praedicando, vel bonorum exempla operum monstrando ab errore converterint; pro quibus singulis certa mercede illos, qui converterant, remuneret. Et hi qui ascendEmmer et non potuerunt indicare domum patrum suorum et semen suum utrum ex Israhel essent filii Dalaia filii Tobia filii Necoda sescenti juxta litteram, gratia Dei, qua et in Veteri Testamento gentiles ad salutem exposito catalogo eorum quos vera
Abbreviated transcription (Latin):
logum ducum. consequenter nu¬
merus popłł: post recensitam po¬
płi summam. dicati deo gradus
in ordine secuntur. Popłm aut̃ isrl
tribum iuda et beniamin dicit. et
quicumq de aliis tribubus assyri¬
oꝵ quondam euaserant manus
s: cum his ababyloniis comp̃hen¬
si. nichilominus incaptiuitatem
fuerant abducti. Deniq notan¬
dum. quia in ipsa serie cathalo¬
gi magisq ubi idem cathalogus
in scđa parte libri. hoc ẽ in uerbu
neemiȩ repetitur. quindecim ferme
ciuitatum uocabula inseruntur.
Quȩ nisi fallor. omĩa non nisi inui¬
da et beniamin tribu inueniunt᷑.
Unde ueri simile ẽ popłm isrł hoc
loco de ipsis maxime tribubus
unam cũ sacͬrdotibus et leuitis qͥ
inter eos sortem habuerant debe¬
re intelligi. Nathinei aut quip̃
sacerdotes. leuitas. cantores. et
ianitores in ordine describuntur.
ipsi tunc fuere. qui nunc in eecła
sub diaconi uocantur. obędients
officiis leuitarum. et oblationes
intemplo suscipientes apopłis.

Expanded text:
logum ducum, consequenter numerus populi; post recensitam populi summam, dicati Dei gradus in ordine sequuntur. Populum autem Israel, tribum Juda et Benjamin dicit, et quicunque de aliis tribubus Assyriorum quondam evaserant manus; sed cum his a Babyloniis comprehensi, nihilominus in captivitatem fuerant abducti. Denique notandum, quia in ipsa serie catalogi, magisque ubi idem catalogus in secunda parte libri, hoc es in verbis Nehemiae repetitur, quindecim ferme civitatum vocabula inseruntur, quae, ni fallor, omnis non nisi in Juda et Benjamin tribu inveniuntur. Unde verisimile est, populum Israel hoc loco de ipsis maxime tribubus, una cum sacerdotibus et Levitis, qui inter eos sortem habuerant, debere intelligi. Nathinnei autem, qui post sacerdotes, Levitas, cantores, et janitores in ordine describuntur, ipsi tunc fuere, qui nunc in Ecclesia subdiaconi vocantur, obedientes officiis Levitarum, et oblationes in templo suscipientes a populis.
Abbreviated transcription (Latin):
doginatibus debellentur. Duce ni¬
mirum illo qui ait. Non ueni pacem
iittere. s gladium. Et iterũ. Ignẽ
ueni mittere in t̾ram. et quid uolo
nisi ut ardeat: Gladium uidelicet
sui uerbi. quo aduersarios sternat.
et ignem caritatis. quo suoꝵ cor¬
da accendens. omĩa contrariȩ se¬
cte arma et scuta comburat.
unciamus nos regi. qm̃ si ciuitas
illa edificata fuerit. et muri ipsus¬

Expanded text:
dogmatibus debellentur, duce nidogmatibus debellentur, duce nimirum illo qui ait: Non veni pacem mittere, sed gladium . Et iterum: Ignem veni mittere in terram; et quid volo, nisi ut ardeat ? Gladium videlicet sui verbi, quo adversarios sternat; et ignem charitatis, quo suorum corda accendens, omnia contrariae sectae arma et scuta comburat. Nuntiamus nos regi, quoniam si civitas illa aedificata fuerit, etc. Flu
Abbreviated transcription (Latin):
ac decimarũ suarum. qui ꝑ in¬
choationem ac ꝑfectionẽ bonoꝵ
oꝑũ fiunt. illi a quo acceꝑunt
largitari donoꝵ et bene uuendo
et grãs agendo referunt. Nos
ergo memores salis qđ in palatio
comedimus. et qui a lesiones re¬
gis iuidere nefas ducimus. ac mi¬
simus et nunciamus regi. ut re¬
censeas in libris hẏstoriarũ patrũ
tuoꝵ. et inuenies scriptũ in com¬
mentariis. et scies qm̃ urbs illa
urbs rebellis ẽ. et nocens regibus
et ꝓuinciis. et bella coneitantur in
ea ex diebus antiquis. Sal inpala
tio comedunt samaritani: eum he¬
retiei sapori mundanȩ philosophiȩ
eum suauitate rethoricȩ. cum uer¬
sutia dialecticȩ artis instituunt.
Qui etiam lesiones regis ꝑsici uide¬
re nefas ducunt: eum sufferre ne¬
queunt. si qui regnum diaboli pia
fide uel actione impugnare conan¬
tur. Timent bella concitari in ȩccła:
ne aꝓpugnatoribus illius hereses
et fallatiȩ ipsoꝵ una cum gentiliũ

Expanded text:
ac decimarum suarum, quae per inac decimarum suarum, quae per inchoationem ac perfectionem bonorum operum fiunt, illi a quo acceperunt largitori donorum, et bene vivendo, et gratias agendo referunt. Nos ergo memores salis quod in palatcomedimus, et quia laesiones regis videre nefas ducimus, idcirco misimus et nuntiavimus regi, ut recenseas in libris historiarum patrum tuorum, et invenies scriptum in commentariis: et scies quoniam urbs illa, urbs rebellis est, et nocens regibus et provinciis, et bella concitantur in ea ex diebus antiquis: tio comedunt Samaritani, cum haeretici sapore mundanae philosophiae, cum suavitate rhetoricae, cum versutia dialecticae artis instituunt. Qui etiam laesiones regis perfici videre nefas ducunt, cum sufferre nequeunt, si qui regnum diaboli pia fide vel actione impugnare conantur, et timent bella concitari in Ecclesia, ne a propugnatoribus illius haereses et fallaciae ipsorum una cum gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
templi restaurarunt. euacuatãq
babitatore ꝓuinciam. denuo suꝑ a¬
tis hostibus qui ꝓxima tenebant
loca possederunt. Nunc igitur
notum sit regi. quiã si ciuitas
illa constructa fucrit. et muri
eius instaurati. tributum et
ulectigal. et annuos reditus
non cdabunt. et usq ad reges
quia uerum de ciuitatẽ dnĩ qđ
ẽ eccła. hostes ipsius ciuitatis confi¬
tentur. quia si ȩdificata post capti¬
uitatẽ fuerit. et muri illius de la
erecti: tributũ mnefandę seruitu¬
tis. euies illius hoc ẽ electoꝵ po¬
płi ultra malignis spĩtibus pec¬
cando non dabunt. Quinimmo
principibus potestatis aeris huiꝰ
edificatio pietatis nocebit: dum
cotidie ꝑ lauachrum regeneratio¬
nis regno diaboli auferuntur plu¬
res ex his qui inseruitium regni
illius obreatum primȩ transgres¬
sionis fuerant generati. qui agen
s suo conditori iam iustum ue¬
ctigal debitȩ seruitutis tribuunt.
annuosq reditus primitiarum

Expanded text:
templi restaurarunt, evacuatamque templi restaurarunt, evacuatamque habitatore provinciam, denuo superatis hostibus, qui proxima tenebant loca, possederunt. Nunnotum sit regi, quia si civitas illa aedificata fuerit, et muri ejus instaurati, tributum, et vectigal, et annuos redditus non dabunt, et usque ad reges quia verum de civitate Domini, quae est Ecclesia, hostes ipsius civitatis confitentur; quia si aedificata post captivitatem fuerit, et muri illius civitaerecti, tributum nefandae servitutis cives illius, hoc est electorum populi, ultra malignis spiritibus peccando non dabunt. Quinimo principibus potestatis aeris hujus, aedificatio pietatis nocebit, dum quotidie per lavacrum regenerationis regno diaboli auferuntur plures ex his, qui in servitium regni illius ob reatum primae transgressionis fuerant generati; qui agentsed suo Conditori jam justum vectigal debitae servitutis tribuunt, annuosque redditus primitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm ȩdificetur. figuram tenet
uł alieuius gentilium principum
ȩccłȩ utiq inimici et ꝑsecutoris.
uł ipsius antiqui hostis omĩum
bonoꝵ aduersarii: iudei qui as¬
cos: samaritani qui accusabant.
hereticos ut semꝑ designant. Un¬
de congrua sibi uoce ihrłm ciuitatẽ
rebellem ac pessimam nuncupaͬt.
Talem namq heretici catholicam
quam impugnant unitatẽ iudi¬
cant. Re aut̃ uera rebellis ẽ: et mu¬
ros parietesq rectȩ fidei lapidibꝰ
testimonioꝵ cȩlestium aduersus
tela impugnantium erroꝵ cõpo¬
nit. De quibus dicit esaias. Et oc¬
cupabit salus muros tuos:et por¬
tas tua laudatio. S non ẽ pessima
dicenda. nisi ab illis sollumm qui
optimȩ sunt electionis sententia
ꝓrsus auersi. Interq̃ notandum.
qđ exeo tempore popłs dĩ iudeoꝵ
cȩpit nomine censeri. eoquod ex tri¬
bu uida maxime fuerint. hi qui
primo de captiuitate ascenderunt.
iherosolimȩ urbis moenia et opꝰ

Expanded text:
Hierusalem aedificaretur, figuram tenet Hierusalem aedificaretur, figuram tenet vel alicujus gentilium principum, Ecclesiae utique inimici et persecutoris; vel ipsius antiqui hostis omnium bonorum, adversariique Judaeis qui acos: Samaritani, qui accusabant, haereticos, ut semper, designant. Unde congrua sibi voce Hierusalem civitatem rebellem ac pessimam nuncupant. Talem namque haeretici catholicam, quam impugnant, unitatem judicant. Re autem vera rebellis est, et muros parietesque rectae fidei lapidibus testimoniorum coelestium adversus tela impugnantium errorum componit, de quibus Esaias dicit: Et occupabit salus muros nostros, et portas tuas laudatio . Sed non est pessima dicenda, nisi ab illis solummodo, qui ab optima sunt sententia prorsus aversi. Inter quae notandum quod ex eo tempore populus Dei Judaeorum coepit nomine censeri, eo quod ex tribu Juda maxime fuerint hi qui primo de captivitate ascendentes, Hierosolymae urbis moenia, et opus
Abbreviated transcription (Latin):
cẏri: qui post patrem triginta
annis imꝑio functus. ipse octo
annis regnauit. et post eũ magi
uno anno regnantes. darium
filium staspi regni habuere sueces
tu non misereberis ih rłmet¬
urbium uida quibus iratus
es. Iste septuagesimus annus est
Assuerus aut̃ cui pariter epła aceusati¬
onis missa dicitur. ideo fortasse an
aliquid rescripserit. aut respondent
tacetur: quia uel eodem quo regna¬
re cepte anno decedens. artarxer¬
xi potius apicem regnandi. et hȩr
curandi reliquit. uł comtẽporaneis
quidem erat artarxersi. s quasi
minoris potentiȩ. illum magis hȩ
tractare ac decernere ꝑmisit. Hoc
ẽ exemplar epłe quam miserunt
adeum. Artarxerxi regi serui
tu qui sunt transfluuiũ salutẽ
dicunt. Notum sit regi quia uide
qui ascenderunt ate ad nos uene¬
runt in ihrłm ciuitatẽ rebellem
et pessimam. quam ȩclificant ex¬
truentes muros eius. et parietes
componentes. Artarxerxis cui sua
detur. et qui ꝑsuasus precepit ne

Expanded text:
Cyri, qui post patrem triginta Cyri, qui post patrem triginta annis imperio functum ipse octo annis regnavit; et post eum Magi, uno anno regnantes, Darium filium Hystaspis regni habuere successtu non misereberis Hierusalurbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est . Assuerus autem, cui pariter epistola accusationis missa dicitur, ideo fortasse an aliquid rescripserit, aut responderit, tacetur, quia vel eodem quo regnare coepit anno decedens, Artaxerxi potius apicem regnandi, et haec curandi reliquit; vel contemporaneus quidem erat Artaxerxi, sed quasi minoris potentiae illum magis haec tractare ac decernere permisit. Hoc est exemplar epistolae quam miserunt ad eum: ARTAXERXI REGI, SERVI TUI, VIRI QUI SUNT TRANS FLUVIUM, SALUTEM DICUNT. Notum sit regi, quia Judaei, qui ascenderunt a te ad nos, venerunt in Jerusalem civitatem rebellem et pessimam, quam aedificant, exstruentes muros ejus, et parietes componentes. Nunc idetur, et qui suasus praecepit ne