comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acuneo ꝓpħarum qͥ quẽ uli p̃dice¬
runt głificauit ⁊ portauit in corpe
suo. S neq se putat uictoriosis
martẏrum choris uictor nr̃ aicen
dum. qͥ duro ⁊ diuturno martyrio
molauit. Sedet ueteranus miles
debita iam suauitate ⁊ securtate
quietus secunus quidem sibi. s ñi
sollicitus. Non enim cũ putredi¬
ne carnis. simul se exuit uiscerib
pietatis. nec sic sibi induit stolam
uictoris induerit. Non ẽ. terra ob¬
liuionis qͣm anima uictoris in ha¬
bitat. non t̾ra laboris ut occupet᷑
inea. ñ demq t̾ra. s celum ẽ. slun¬
qͥd cȩlestis habitatio animas quas
admitat indurat. aut priuat.
aut spoliat pietate

Expanded text:
a cuneo prophetarum, qui quem illi praedixea cuneo prophetarum, qui quem illi praedixerunt, glorificavit et portavit in corpore suo. Neque se putat a victoriosis mdum, qui duro et diuturno 966 martyrio molavit. 3. Sedet veteranus miles, debita jam suavitate et securitate quietus; securus quidem sibi, sed nostri sollicitus. Non enim cum putredine carni simul se exuit visceribus pietatis; nec sibi sic induit stolam vionem indueret. Non est terra oblivionis, quam anima Victoris inhabitat; non terra laboris, ut occupetur in ea; non denique terra, sed coelum est. Nunquid coelestis habitatio animas quas admittit indurat, aut memoria privat, aut spoliat pietate
Abbreviated transcription (Latin):
ausat miles
emeritus.⁊ post labores sudo¬
resq sacre ꝑacte miliciȩ. locatur
feliciter. coronatur sublimiter.
Amma eius in bonis demoratur.
Queris ubi: Cum abraham. &¬
ysaac ⁊ iacob in regno cȩloꝵ. Ita
cum talib & tali in loco sedet sibi.
Sedet excelsa ⁊ fulgida: sedet leta¬
bunda ⁊ laudans. Sedet delicata ⁊
ornata monilib suis: stipata maliᷤ
fulcita florib. Sedet inquam sibi.
uacua curis. deliciis affluens. ha¬
bundans ocii ⁊ quietis. aduacandũ
sapientiȩ. Quȩ sedit ⁊ fleuit super.
flumina babylonis. sedet modo ad
fontem uitȩ. & conu̾satio illi secus
torrentem uoluptatis cuis impetus
letificat ciuitatem dĩ. Inuenit sib
fontem ortorum puteum aquaꝵ
uiuentium. & cum samaritana po¬
tatur aquis sapientiȩ salutaris: ut
ñ siciat inȩternũ. Datur iui de
fructu manuum suarũ: & laudãt
eam inportis oꝑa eius. & głatur
testimonio conscientiȩ. Consciȩ
dico suȩ ñ alterius. Sedet media

Expanded text:
ausat miles emeritus, et post labores sudoresque sacrae peractae militiae locatur feliciter, coronatur sublimiter. Anima ejus in bonis demorabitur. Quaeris ubi? Cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum. Ita cum talibus et tali in loco sibi sedet; sedet excelsa et fulgida, sedet laetabunda et laudans; sedet delicata et ornata monilibus suis, stipata malis, fulcita floribus; sedet, inquam, sibi, vacua curis, deliciis affluens, abundans otii et quietis ad vacandum sapientiae. Quae sedit et flevit super flumina Babylonis, sedet modo ad fontem vitae, et conversatio illi secus torrentem voluptatis, cujus impetus laetificat civitatem Dei. Invenit sibi fontem hortorum, puteum aquarum viventium, et cum Samaritana potatur aqua sapientiae salutaris, ut non sitiat in aeternum. Datur illi de fructu manuum suarum, et laudant eam in portis opera ejus, et gloriatur testimonio conscientiae; conscientiae dico suae, non alterius. Sedet media
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ipse sc̃ificauit sibi tab̾nacłm
suum altissimꝰ: qͦ tanta inde & ꝑ
te gn̾atio saluaret᷑. Salue ciuitaᷤ
regis magni: exqua noua & ioẽ¬
da mundo miracula nullis pe¬
Salua dña gentiũ: princeps pro¬
trix fidei:. gła popłi xp̃iani: qͣm
ds semꝑ ãprincipio ꝓpterea paᷤ¬
sus ẽ oppugnari: ut uiris fortib
sic̃ uirtutis ita fores occasio & sa¬
lutis. Salue t̾ra ꝓmissionis: quȩ
olim fluens lac & mel tuis dum¬
taxat habitatorib: nunc uniu̾iso
orbi remedia salutis. uite porrigiᷤ
alimenta. Terra inquam bona &
optima: que in fecundissimo illo
sinu tuo. ex archa paterni cordis
cȩleste granum suscipiens. tan¬
tas ex supno semine martyrumse¬
getes ꝓtulisti: &e nichilominus ex
om̃i reliquo fidelium genere. fru¬
ctum fertilis gleba tricesimum.
& sexagesimum. & centesimũ.
suꝑ omnem terram multiplicit̃
ꝓcreasti. Unde & de magna mul-¬
titudine dulcedinis tuȩ iocundi ᷤ¬
simȩ saciati & opulentissimȩ sagi¬

Expanded text:
ctificavit sibi tabernaculum suum Altissimus, quo tanta in te et per te generatio salvaretur. Salve, civitas Regis magni, ex qua nova et jucunda mundo miracula nullis peSalve, domina gentium, princeps protrix fidei, gloria populi christiani, quam Deus semper a principio propterea passus est oppugnari, ut viris fortibus sicut virtutis, ita fores occasio et salutis. Salve, terra promissionis, quae olim fluens lac et mel tuis duntaxat habitatoribus, nunc universo orbi remedia salutis, vitae porrigis alimenta. Terra, inquam, bona et optima, quae in fecundissimo illo sinu tuo ex arca paterni cordis coeleste granum suscipiens, tantas ex superno semine martyrum segetes protulisti, et nihilominus ex reliquo omnium fidelium genere fructum fertilis gleba tricesimum, et sexagesimum, et centesimum super omnem terram multipliciter procreasti. Unde et de magna multitudine dulcedinis tuae jucundissime satiati et opulentissime sagi
Abbreviated transcription (Latin):
uiderint & confessum: qm̃qͥdem
eorde creditur adiusticiã. ore au¬
dem fit confessio ad salucem. Alio
in ore habet. & incorde ñ habet:
aut dolosus ẽ. aut uanus. Qͥs qͥs
uͦ in eorde. et ñ in ore: aut suꝑbus
ẽ. aut timidus. Capłm . xiii.
stinem. debeo transire silenter do¬
mum obedientiȩ: bethaniam ui¬
delicet castellum mariȩ & martͥȩ
in quo & lararus ẽ resuscitatus:
ubi nimirum & utriusq uitȩ fi¬
gura. & di erga peccatores mira
clementia. nec non & uirtus obe¬
dientiȩ. una cum fructib penitñ¬
diȩ commendat᷑. Hoc gͦ in hoc lo¬
co breuit intimatum sufficiat:
qͦd nec studium bonȩ actionis.
nec ocium sc̃e contemplationis.
nec lacrima penitentis extra be¬
thaniam accepta ẽẽ poterunt il¬
li qui tanti habuit obedientiam.
ut uitã qͣm ipsam ꝑdere malue¬
rit. factus obediens patri usq ad
mortem. Hȩ sunt ille ꝓfecto di¬
uitiȩ qͣs sermo ꝓpħicus ex u̾bo

Expanded text:
viderimus confessum: quoniam quidem viderimus confessum: quoniam quidem corde creditur ad justitiam, ore autem fit confessio ad salutem in ore habet, et in corde non habet, aut dolosus est, aut vanus: quisquis vero in corde, et non in ore, aut superbus est, aut timidus. CAPUT XIII. Destinem debeo transire silenter domum obedientiae, Bethaniam videlicet, castellum Mariae et Marthae, in quo Lazarus est resuscitatus: ubi nimirum et utriusque vitae figura, et Dei erga peccatores mira clementia, necnon et virtus obedientiae una cum fructibus poenitentiae commendatur. Hoc ergo in loco breviter intimatum sufficiat, quod quidem nec studium bonae actionis, nec otium sanctae contemplationis, nec lacrymae poenitentis extra Bethaniam accepta esse poterunt illi, qui tanti habuit obedientiam, ut vitam quam ipsam perdere maluerit, factus obediens Patri usque ad mortem. Hae sunt illae profecto divitiae, quas sermo propheticus ex verbo
Abbreviated transcription (Latin):
plo dauid dicere potus oporteret:
& labia mea ñ ꝓhibebo dñe tu scisti.
Qui & se ipsum redarguens. puto suꝑ
hiuiuscemodi stulto & irrationabili
pudore qm̃ tacui inquit. inuecera¬
uerunt ossa mea. Unde & optat
ostium pom cirrumstantiȩ labiiᷤ
suis: ut oris ianuam & aꝑireꝯ
fessiom. et defensioni claudere
norit. Deniq & aꝑte hoc ipsum
orans petit a dño: sciens nimirũ
qͥa confeszio & magnificentia
opus eiꝰ Et qͦd uidelicet nr̃am
maliciã. et qͦd equȩ diuinȩ bo¬
nitatis & uirtutis magnificentiã
minime tacemꝰ. magnum qͥdẽ
gemine confessionis bonum:s
dei ẽ donum. fit itaq. Non de¬
clines cor meum in uerba mali¬
ciȩ: ad excusandas excusationes
in peccatis. Quã obrem ministros
uerbi sacerdoces caute necesse ẽ
ad utrumq uigilare sollicitos:
quo uidelicet delinquentium cor¬
dib tanto moderamine uerbum
timoris & condricionis infligant.
quatinus eos nequaqͣm a uerbo

Expanded text:
plo David dicere potius oporteret: plo David dicere potius oporteret: Et labia mea non prohibebo, Domine, tu scisti . Qui et seipsum redarguens, puto super hujuscemodi stulto et irrationabili pudore, Quoniam tacui, inquit, inveteraveverunt ossa mea . Unde et optat ostium poni circumstantiae labiis suis , ut oris januam et aperire confessioni, et defensioni claudere norit. Denique et aperte hoc ipsum orans petit a Domino, sciens nimirum, quia confessio et magnificentia opus ejus . Et quod videlicet nostram malitiam, et quod aeque divinae bonitatis et virtutis magnificentiam minime tacemus, magnum quidem geminae confessionis bonum, sed Dei est donum. Ait itaque: Non declines cor meum in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis . Quamobrem ministros verbi sacerdotes caute necesse est ad utrumque vigilare sollicitos, quo videlicet delinquentium cordibus tanto moderamine verbum timoris et contritionis infligant, quatenus eos nequaquam a verbo
Abbreviated transcription (Latin):
noxiam tollit confusionem: ne
impediat necessariã ꝯ fessionem.¬
Ait enim scriptura. Est pudor
adducens peccatum: & ẽ. pudor
adducens glam. Bonus pudor
quo peccasse aut certe peccare con¬
funderis: & omĩs licet humanꝰ
arbiter forte absit diuinum tam̃
qͣm humanũ tanto uerecundiꝰ re¬
uerens aspec̾tum. qͣnto & uerius
rem: tantoq eum grauius offen¬
di apeccante qͣnto constat longrꝰ
ab illo ẽẽ om̃e peccatum: huicemo¬
di ꝓculdubio pudor. fugat obpro¬
brium. parat głam: dum aut pec¬
eatum omnino ñ admiccit. aut cer¬
de admissum. & penitendo punit
& confitendo expellit: si tam̃ gła
etiã nr̃a hȩc ẽ. testimonium consci¬
entiȩ nĩe. Quod si quispiam confi¬
teri confunditur. id qͦz unde conpũ¬
gitur: talis pudor peccatum addu¬
cit. & głam de conscientia ꝑdit:
qͣndo malum qͦd ex ꝓfundo cordis
compunctio conatur expellere pu¬
dor meptus obstruso labioꝵ ostio
non ꝑmitcit exire: cum eum exem¬

Expanded text:
noxiam tollit confusionem, ne noxiam tollit confusionem, ne impediat necessariam confessionem.Ait enim Scriptura: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Bonus pudor est, quo peccasse, aut certe peccare confunderis: et omnis licet humanus arbiter forte absit, divinum tamen quam humanum tanto verecundius revereris aspectum, quanto et verius rem: tantoque eum gravius offendi a peccante, quanto constat longius ab illo esse omne peccatum. Hujuscemodi procul dubio pudor fugat opprobrium, parat gloriam, dum aut peccatum omnino non admittit, aut certe admissum et poenitendo punit, et confitendo expellit: si tamen gloria etiam nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. Quod si quispiam confiteri confunditur id quoque, unde compungitur, talis pudor peccatum adducit, et gloriam de conscientia perdit, quando malum quod ex profundo cordis compunctio conatur expellere, pudor ineptus obstruso labiorum ostio non permittit exire; cum eum exem
Abbreviated transcription (Latin):
cum inuenerint sepulchrum. Nec
casu uł subito. aut ueluti lubnca
popularis fauoris opid̾ne. id tam
celebre nomen sepulchrum nactũ
ẽẽ putetur: cum hoc ipsum tan¬
tis retro temporib ysaias tã aꝑte
predixerit. Erit inquit in die illa
radix iesse qui stat in signũ ppłoꝵ.
ipsum gentes deprecabuntur: &
ent sepulchrum eius glosum.Re¬
uera gͦ impletum cernimꝰ qͦd legi¬
mus ꝓph̾atum. nouum quidẽ in¬
tuenti.s legenti antiquum: ut
sic adsit de nouitate iocunditas.
ut de uetustate non desit aucto¬
ritas. & de sepulchro ista sufficiani.¬
dotum. quem pene preterierã: ubi
& confessionis sacramentum & sa¬
cerdotalis ministerii mysterium
continetur. Bechphage quippe:
domꝰ bucce interpretatur. Scͥptũ ẽ.
autem. Prope ẽ. uerbum in ore tuo
& incorde tuo. Non in altero dm̃:
s simul in utroq uerbum hab̾e
memineris. Et quidem u̾bũ in cor¬
de peccatoris oꝑatur salutiferam
contritionem: uerbum uͦ in ore

Expanded text:
cnm invenerint sepulcrum . Nec cnm invenerint sepulcrum . Nec casu vel subito, aut veluti lubrica popularis favoris opinione, id tam celebre nomen sepulcrum nactum esse putetur, cum hoc ipsum tantis retro temporibus Isaias tam aperte praedixerit: Et erit, inquit, in die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . Revera ergo impletum cernimus quod legimus prophetatum, novum quidem intuenti, sed legenti antiquum: ut sic adsit de novitate jucunditas, ut de vetustate non desit auctoritas. Et de sepulcro ista sufficiant.dotum, quem pene praeterieram, ubi et confessionis sacramentum, et sacerdotalis ministerii mysterium continetur? Bethphage quippe Domus buccae interpretatur. Scriptum est autem: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo . Non in altero tantum, sed simul in utroque verbum habere memineris. Et quidem verbum in corde peccatoris operatur salutiferam contritionem: verbum vero in ore
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ex occasione sepulchri xͥanis
sensib suggerantur: puto qͦd ñ
mediocris dulcedo deuodionis in¬
funditur comminus intuenti:
nec parum ꝓficitur cernendo et¬
am corporalib oculis corꝑalem
locũ dnice quietis: & si quippe
iam uacuum sacris menbris. ple¬
num tamen nr̃is & iocundis admo¬
dum sacramentis. Nr̃is inquam
nr̃is:si tamen tamen dam ardent̃
amplectimur. quam indubitant̃
sumus ꝑbaptismum in mortem:
ut quomͦ surrexit xp̃c amortuis ꝑ
uitȩ ambulemꝰ. Si enim complan¬
tati facti sumꝰ similitudini mortis
eius: simul & resurrectionis erimꝰ.
Quam dulce ẽ peregrins pꝰ multã
longi itineris fatigationem. post
plunma derrȩ marsq ꝑicula ib
tandem quiescere: ubi & agnosẽt
suum dnm quieuisse. Puto iã pre
gaudio ñ sentiunt uiȩ laborẽ: nec
grauamen reputant expensarum:
s tanqͣm laboris p̃mium cursusue
brauium assecuti: uuta scͥpturȩ
sententiã gaudent uehementer

Expanded text:
dat sensu, ex occasione sepulcri christianis dat sensu, ex occasione sepulcri christianis sensibus suggerantur: puto quod non mediocris dulcedo devotionis infundatur cominus intuenti; nec parum proficitur cernendo etiam corporalibus oculis corporalem locum dominicae quietis. Etsi quippe jam vacuum sacris membris, plenum tamen nostris et jucundis admodum sacramentis. Nostris, inquam, nostris, si tamen tam ardenter amplectimur, quam indubitantersumus per Baptismum in mortem, ut quomodo surrexit Christus a  ambulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . Quam dulce est peregrinis post multam longi itineris fatigationem, post plurima terrae marisque pericula, ibi tandem quiescere, ubi et agnoscunt suum Dominum quievisse! Puto jam prae gaudio non sentiunt viae laborem, nec gravamen reputant expensarum; sed tanquam laboris praemium, cursusve bravium assecuti, juxta Scripturae sententiam, gaudent vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
huc morimur. & non statim ĩmor¬
calitate uestimur: Sane ut dĩ ue¬
ritas impleatur. Quia enim mise¬
ricordiam & ueritatem dilig̃ ds̃:
necesse ẽ mori quidem hominem
quippe qͦd p̃direrat ds̃: s a morte
tamen resurgere. ne obliuiscatur
miseren d̃s. Ita gͦmors. & si ñ ꝑpe¬
tuo dñatur. manet tamen ꝓpter
uentatem dĩ uł ad tempꝰ in nobiᷤ:
quemadmodum peccatum. & si
iam non regnat in nr̃o mortali cor¬
pore. non tamen deẽ penitꝰ nobis.
Proinde paulus ex parte quidem li¬
beratum se alege peccati & mortis
glatur:s rursum seutraq nichil¬
ominus lege. aliqua exparte graua¬
n conqueritur:siue cum aduersꝰ
peccatũ miserabiliter clamat inue¬
mo aliã legem in menbris meis.⁊
cetera: siue cum ingemiscit graua¬
tus. haud dubium quin lege mor¬
tis. redemptionem expectans cor¬
poris sui. Siue itaq hȩc siue alia
quecumq in hunc modum. ꝓ ut
in talib in suo quisq sensu habun¬

Expanded text:
huc morimur, et non statim immorhuc morimur, et non statim immortalitate vestimur? Sane ut Dei veritas impleatur. Quia enim misericordiam et veritatem diligit Deus , necesse est mori quidem hominem, quippe quod praedixerat Deus: sed a morte tamen resurgere, ne obliviscatur misereri Deus. Ita ergo mors etsi non perpetuo dominatur, manet tamen propter veritatem Dei vel ad tempus in nobis: quemadmodum peccatum, etsi jam non regnat in nostro mortali corpore, non tamen deest penitus nobis. Proinde Paulus ex parte quidem liberatum se a lege peccati et mortis gloriatur; sed rursum se utraque nihilominus lege aliqua gravari ex parte conqueritur, sive cum adversus peccatum miserabiliter clamat, Invenio aliam legem in membris meis , et caetera; sive cum ingemiscit gravatus, haud dubium quin lege mortis, redemptionem exspectans corporis sui . 29. Sive itaque haec, sive alia quaecunque in hunc modum, prout in talibus in suo quisque abun
Abbreviated transcription (Latin):
Ob hoc item apłs: qͦd stultum est
inquit dĩ. sapientius ẽ. hominib.
Mors gͥamorte: uita aberrore:a
peccato gr̃a liberauit. Et qͥdẽ mors
ꝑ iusticiam suam ꝑegit uictoriã:
quia iustus exsoluendo quȩ non
rapuit iure ommino qͦd amiserat
recepit. dita uero qͦd adse ꝑtinu¬
it. ꝑ sapientiam adimpleuit: quȩ
nob uitȩ & disciplinȩ documen¬
tum acspeculum exstitit. Porro
gr̃a ex illa ut dictum ẽ potestate
peccata remisit: qua omĩa quec̃q
uoluit fecit. ¶Iors idaq xp̃i. mors
ẽ meȩ mortis: quia ille mortuus
ẽ ut ego uiuerem. Quo pacto .N.
iam non uiuat. ꝓ quo morit᷑ uita :
Aut quis iam in uia moꝵ. seu rerũ
noticia. errare dimebit duce sapi¬
entia: Aut unde iam reus tene¬
bitur. quẽ absoluit iusticia: ui¬
tam quidem se ipse phibet ine¬
uangłio: ego sum inquiens uita.
Porro duo sequentia testat᷑ apłs
dicens. Qui factus ẽ. nob̾ iusticia
a lege peccati & mortis: utquid ad¬

Expanded text:
Ob hoc item Apostolus: Quod stultum est, Ob hoc item Apostolus: Quod stultum est, inquit, Dei, sapientius est hominibus . Mors ergo a morte, vita ab errore, a peccato gratia liberavit. Et quidem mors per justitiam suam peregit victoriam: quia justus exsolvendo quae non rapurecepit. Vita vero quod ad se pertinuit, per sapientiam adimplevit, quae nobis vitae et disciplinae documentum ac speculum exstitit. Porro gratia ex illa, ut dictum est, potestate peccata dimisit, qua omnia quaecunque voluit, fecit. Mors itaque Christi, mors est meae mortis: quia ille mortuus est, ut ego viverem. Quo pacto enim jam non vivat, pro quo moritur Vita? Aut quis jam in via morum, seu rerum notitia errare timebit duce Sapientia? Aut unde jam reus tenebitur, quem absolvit Justitia? Vitam quidem se ipse perhibet in Evangelio: Ego sum, inquiens, vita . Porro duo sequentia testatur Apostolus, dicens: Qui factus est nobis justitiaa lege peccati et mortis, utquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
nib ñ ingrati. Itaq totum nob̾
de xp̃o ualuit: totum salutiferũ.
totumq necessarium fuit: nec
minus ꝓfuit infirmitas qͣm ⁊ ma¬
iestas: quia & si ex deitatis poten¬
tia peccati: Iugum iubendo sub¬
mouit: ex carnis tamen infirmi¬
tate mortis iura moriendo concuᷤ¬
sit. Ande pulchȩ ait apłs. Qͦd in¬
firmum ẽ. dĩ: fortiꝰ ẽ hominib. S
&illa eius stulticia ꝑestqͣm ei pla¬
cuit saluum facere mundum. ut
mundi confutaret sapientiã con¬
funderet sapientes: qͦd uidelicet
cum in forma dei eẽt deo equalis
semetipsum ermnaniuit formã
serui accipiens: qͦd diues cũ eẽt.
ꝓpt̾ nos egenus factus ẽ. de ma¬
gno paruus. de celso humilis.ĩ.¬
firmus de potente: qͦd esuriit. qͦd
sitiit. qͦd fatigatus ẽ initinere. ⁊ ce¬
tera quȩ passus ẽ uoluntate ñ ne¬
cessitate: hȩc gͦ ipsius quedã stulti¬
cia. nonne fuit nob̃ uia prudentiȩ.
iusticiȩ forma. sc̃ĩtatis exemplxm:

Expanded text:
nibus non ingrati. 27. Itaque totum nobis nibus non ingrati. 27. Itaque totum nobis de Christo valuit, totum salutiferum, totumque necessarium fuit, nec minus profuit infirmitas quam majestas: quia etsi ex deitatis potentia peccati jugum jubendo submovit, ex carnis tamen infirmitate mortis jura moriendo concussit. Unde pulchre ait Apostolus: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Sed et illa ejus stultitia, per quam ei placuit salvum facere mundum, ut mundi confutaret sapientiam, confunderet sapientes; quod videlicet cum in forma Dei esset, Deo aequalis, semetipsum exinanivit formam servi accipiens; quod dives cum esset, propter nos egenus factus est, de magno parvus, de celso humilis, infirmus de potente; quod esuriit, quod sitiit, quod fatigatus est in itinere, et caetera quae passus est voluntate, non necessitate: haec ergo ipsius quaedam stultitia, nonne fuit nobis via prudentiae, justitiae forma, sanctitatis exemplum?
Abbreviated transcription (Latin):
tis moriendo soluere debitũ quia
iustus: & omnib unus ad iustici¬
am uitamq sufficere. quando qͥd̃
& peccatum & mors ex uno inõs
ꝓcesserit. S hoc qͦz necessariȩ om¬
nino ꝓuisum ẽ qͦd dilata morte
homo inder homines dignatꝰ ẽ
aliquandiu conu̾sari: quatinus
crebris & ueris locutionib ad ĩ¬
uisibilia excitaret: miris oꝑib
astrueret fidem. rect̃is mores in¬
strueret. Itaq in ocłis hominum
ds̃ homo sobriȩ & iustȩ & piȩ con.¬
uersat᷑. uera locut᷑. mira oꝑatꝰ. in¬
digna passus: in quo iam nob̃ de
fuit ad salutem: Accedat ⁊ grã
iemissionis peccadoꝵ. hoc ẽ ut gra¬
tis peccata dimittat: & opꝰ ꝓfecto
nr̃e salutis consummatum est.
Non autem metuendum qͦd do¬
nandis peccatis aut potestas dõ.
aut uoluntas passo & tanta passo
ꝓpeccatorib desit: si tamen sol¬
liciti iueniamur digne ut opor
det. & imitari exempla. & uenera¬
ri miracula: doctrinȩ qͦ non ex¬
istimamus increduli. & passio¬

Expanded text:
olvere debitum, quia justus; et omnibus unus ad justitiam vitamque sufficere, quandoquidem et peccatum, et mors ex uno in omnes processerit. 26. Sed hoc quoque necessarie omnino provisum est, quod dilata morte homo inter homines dignatus est aliquandiu conversari: quatenus crebris et veris 555 locutionibus ad invisibilia excitaret, miris operibus astrueret fidem, rectis moribus instrueret. Itaque in oculis hominum Deus homo sobrie, et juste, et pie conversatus, vera locutus, mira operatus, indigna passus, in quo jam defuit nobis ad salutem? Accedat et gratia remissionis peccatorum, hoc est, ut gratis peccata dimittat: et opus profecto nostrae salutis consummatum est. Non autem metuendum, quod donandis peccatis aut potestas Deo, aut voluntas passo, et tanta passo pro peccatoribus desit: si tamen solliciti inveniamur digne, ut oportet, et imitari exempla, et venerari miracula; doctrinae quoque non existamus increduli, et passio
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam est alioquin & iustus &
misericors simul ẽẽ non posset. S
&si iustus non inustȩ ꝓ peccato¬
re satisfacere ualeat: quo pac̾to
etiam unus ꝓ plurib: Et enim
satis ẽẽ uidexetur ad iusticiam:
si unus uni moriens uitã restitu¬
at. Hinc iam respondeat apłs.
Sicut enim inquit ꝑ unius deli¬
ctum in om̃s homines in condẽ¬
pnationem: sic et ꝑ unius iusti¬
ciam. in om̃s homines in iusti

Expanded text:
stitiam est. Alioquin et justus, et stitiam est. Alioquin et justus, et misericors simul esse non posset. Sed etsi justus 554 non injuste pro peccatore satisfacere valeat, quo tamen pacto etiam unus pro pluribus? Etenim satis esse videretur ad justitiam, si unus uni moriens vitam restituat. Huic jam respondeat Apostolus. Sicut enim, inquit, per unius delictum, in omnes homines, in condemnationem; sic et per unius justitiam, in omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mortis debitum soluit: & reddi¬
dit uitam. Sic namq mortua mor¬
tereuertitur uita: quemad mod̾
ablato peccato redit iusticia.
Porro mors in xp̃i morte fugatur:
&. xp̃i nob̾ iusticia imputatur. ue¬
rum quomͦ mori potuit qͥ ds̃ erat:
Qm̃ nimirum & ħo erat. S qͦ pac̾co
mors hominis illius ꝓ altero ualu¬
it.Quia & iustus erat. Pfecto nãq
cum homo ẽẽt.potuit mori: cum
iustus. debuit ñ gratis. Non qͥdẽ
peccator mortis sufficit soluere de¬
bitum ꝓ altero peccatore: cũ qͥsq
moriatur ꝓse. Qui autem mori ꝓ
se non habet: numquid ꝓ alio fru¬
stra debet: Quanto sane indigniꝰ
moritur qui mortem ñ meruit:
tanto is iustiuis ꝓ quo moritur ui¬
uit. S quȩ inquis iusticia est ut
ẽ iusticia s miscdia. Si iusticia es¬
set: iam non gratis s ex debito mo¬
reretur. Si ex debito: ipse quidem
moreretur: s is ꝓ qͦ moreret᷑ ñ uiu̾et.
At uͦ si iusticia ñ ẽ: ñ tamen contra iti¬

Expanded text:
ipse mortis debitum solvit et reddiipse mortis debitum solvit et reddidit vitam. Sic namque mortua morte revertitur vita, quemadmodum ablato peccato redit justitia. Porro mors in Christi morte fugatur, et Christi nobis justitia imputatur. Verum quomodo mori potuit qui Deus erat? Quoniam nimirum et homo erat. Sed quo pacto mors hominis illius pro altero valuit? Quia et justus erat. Profecto namque cum homo esset, potuit mori; cum justus, non debuit gratis. Non quidem peccator mortis sufficit solvere debitum pro altero peccatore, cum quisque moriatur pro se. Qui autem mori pro se non habet, nunquid pro alio frustra debet? Quanto sane indignius moritur qui mortem non meruit, tanto is justius pro quo moritur, vivit. 23. Sed quae, inquis, justitia est, ut est justitia, sed misericordia. Si justitia esset, jam non gratis, sed ex debito moreretur. Si ex debito, ipse quidem moreretur: sed is pro quo moreretur, non viveret. At vero si justitia non est, non tamen contra ju
Abbreviated transcription (Latin):
potest qͦd in eum peccatum ẽ: Aut
quom ipse non potest: qui omĩa
potest: Deniq ego qͦd in me delin¬
quitur. ualeo si uolo donare: & ds̃
non queat in se commissa remitt̾e:
Cũ gͦ peccata remittere et possit
omp̃s. & solus possit cui soli pec¬
catur: beat᷑ ꝓfecto cui ñ imputab̾
ipse peccatum. Itaq cognouimꝰ
qͦd peccata xp̃c diuinitatis suȩ po¬
tentia ualuit relaxare. Porro iam
de uoluntate quis dubitet: Qui .ni.
nrãm ⁊ induit carnem ⁊ subiit mor¬
tem: putas suã nobis negabit iu¬
sticiam: Uloluntariȩ incarnatus.
uoluntanȩ passus: uoluntariȩ cru¬
cifixus: solam nob retinebit iusti¬
ciam: Qͦd gͦ ex deitate constat u¬
lum potuisse: ex humanitate in¬
notuit & uoluisse. S unde rursũ
confidimus qͦd & mortẽ abstulit:
Hinc plane qͦd eam ipse qui non
meruit ꝑtulit. Qua enĩ ratione
iterum exigeretur anobis qͦd ꝓ nob̃
ille iam soluit. Qui peccati meritũ
tulit suam nob donando iusticiã.

Expanded text:
potest quod in eum peccatum est? Aut potest quod in eum peccatum est? Aut quomodo ipse non potest, qui omnia potest? Denique ego quod in me delinquitur valeo, si volo, donare: et Deus non queat in se commissa remittere? Si ergo peccata remittere et possit, omnipotens, et solus possit, cui soli peccatur; beatus profecto, cui non imputabit ipse peccatum. Itaque cognovimus, quod peccata Christus divinitatis suae potentia valuit relaxare. 22. Porro jam de voluntate quis dubitet? Qui enim nostram et induit carnem, et subiit mortem; putas, suam nobis negabit justitiam? Voluntarie incarnatus, voluntarie passus, voluntarie crucifixus, solam a nobis retinebit justitiam? Quod ergo ex deitate constat illum potuisse, ex humanitate innotuit et voluisse. Sed unde rursum confidimus quod mortem abstulit? Hinc plane, quod eam ipse qui non meruit, pertulit. Qua enim ratione iterum exigeretur a nobis, quod pro nobis ille jam solvit? Qui peccati meritum tulit, suam nobis donando justitiam;
Abbreviated transcription (Latin):
laquna sua. nram utramq dã¬
pnauit. Merito quidẽ. Nã ex dua¬
b mortib nr̃is. cum altera nob̾
in culpe meritum. altera in pe¬
ne debitum reputaret᷑: suscipiẽs
penã et nesciens culpam. dum
sponte & tantum in eorꝑe mori¬
retur. Alioquin si corꝑalit̃ ñ pa¬
deredur. debitũ non soluisset: si
ñ uoluntariȩ moreret᷑ meritum
mors illa non habuisset. Nẽ autẽ
si ut dictum ẽ. mortis meritum ẽ.
peccatum: & peccati debitum
mors: xp̃o remittente peccatum.
& moriente ꝓ peccatorib ꝓfecto
iam nullum ẽ meritum: & solu¬
tum ẽ debitum. Ceterum unde
scimus. qͦd. xp̃c possit peccata
dimittere: Hinc ꝓculdubio qͥa
ds̃ ẽ: & quicqͥd uult potest. Vñ
autem & qͦd ds̃ sit: Miracula ꝓ¬
bant. Facit quippe oꝑa quȩ ne¬
mo alius facere possit: ut taceam
se ẽ ⁊ non alius. cui cotidie confite¬
mur dicentes. tibi soli peccatui: qͥs
melius immo quis alius remittere

Expanded text:
llaque una sua nostram utramque dallaque una sua nostram utramque damnavit. Merito quidem: nam ex duabus mortibus nostris, cum altera nobis in culpae meritum, altera in poenae debitum reputaretur; suscipiens poenam, et nesciens culpam, dum sponte et tantum in corpore moriretur. Alioquin si corporaliter non pateretur, debitum non solvisset: si non voluntarie moreretur, meritum mors illa non habuisset. Nunc autem si, ut dictum est, mortis meritum est peccatum, et peccati debitum mors; Christo remittente peccatum, et moriente pro peccatoribus, profecto jam nullum est meritum, et solutum est debitum. 21. Caeterum unde scimus, quod Christus possit peccata dimittere? Hinc procul dubio, quia Deus est, et quidquid vult, potest. Unde autem et quod Deus sit? Miracula probant. Facit quippe opera, quae nemo alius facere possit: ut taceam se est et non alius, cui quotidie confitemur dicentes: Tibi soli peccavi ; quis melius, imo quis alius remittere
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenit conditor suã sibi rebel¬
lem creaturam: inueniat aiã
suã sibi rebellem pedissequam.
Transgressor inuentus ẽ homo di¬
uinȩ legis: inueniat & ipse aliã
legem in menbris suis repugnã¬
tem legi mentis suȩ: et captiuan¬
tem se in legem peceati. Porro pec¬
catũ ut scriptum ẽ. separat int̾
nos et dm̃: separet ꝓinde etiam
mors int̾ eorpꝰ nr̃m & nos. Non
potuit diuidi adeo anima nͥ pec¬
cando: nec corpꝰ ab ipsa nͥ moriẽ¬
do. Quid itaq austerus ꝑtulit
inultione: id solum passa asub¬
dito. qͦd presumpserat inactorẽ:
Nil ꝓfecto congruentius. quam
ut mors oꝑata sit mortem: spũa¬
lis corporalem.culpabilis pena¬
lem: uoluntaria necessariã. Cũ
gͦ hac gemina morte scđ̾m utͣm¬
q natũram homo dam pnatus
fuisset. altera quidẽ spũali &
uoluntaria. aldera corporali &
necessaria: utriq d̃s homo. una
sua corporali ac uoluntaria. be¬
ngne ac potenter occurrit:i¬

Expanded text:
Invenit Conditor suam sibi rebelInvenit Conditor suam sibi rebellem creaturam: inveniat anima suam sibi rebellem pedissequam. Transgressor inventus est homo divinae legis: inveniat et ipse aliam legem in membris suis, repugnantem legi 553 mentis suae, et captivantem se in legem peccati . Porro peccatum, ut scriptum est, separat inter nos et Deum : separet proinde etiam mors inter corpus nostrum et nos. Non potuit dividi a Deo anima nisi peccando, nec corpus ab ipsa nisi moriendo. Quid itaque austerius pertulit in ultione, id solum passa a subdito, quod praesumpserat in auctorem? Nihil profecto congruentius, quam ut mors operata sit mortem, spiritualis corporalem, culpabilis poenalem, voluntaria necessariam. 20. Cum ergo hac gemina morte secundum utramque naturam homo damnatus fuisset, altera quidem spirituali et voluntaria, altera corporali et necessaria; utrique Deus homo una sua corporali ac voluntaria benigne et potenter occurrit, i
Abbreviated transcription (Latin):
morientib resurgendi. S ad didit
& tercium beneficium. cum etiam
peccata donauit: sine quo utiq
cetera ñ ualebant. Quid enĩ qͣntũ
quidẽ ad ueram summãq beati¬
tudinem spec̾tat. quantalib uitȩ
rectitudo seu longitudo ꝓdẽẽ po¬
terat illi qui ut solo originali pec¬
cato teneretur. astrictus: Peccatũ
quippe p̃cessit ut sequeretur mors.
qͦd sane si eauisset homo. mortẽ
non gustasset in ȩternum. Peccã-¬
do. itaq uitam amisit & mortẽ
inuenit: qmquidem & ds̃ ita p̃¬
dixerat. & iustum ꝓfecto erat: ut
si peccaret homo moreretur. Qͥd
namq iustius poterat. quam reci¬
pe talionem: lita siquidem deus
animȩ ẽ: ipsa corpis. Peccando uo¬
luntariȩ. uolens ꝑdidit iuiuere: no¬
lens ꝑdat & utuificare. Sponte
reppulit uitam cum uiuere no¬
luit: non ualeat eam dare cui ut
quatenꝰ uoluerit. Noluit regi adõ.
non queat regere corpꝰ. Si ñ pari
suꝑiori: inferiori cur imperet:

Expanded text:
morientibus resurgendi. Sed addidit morientibus resurgendi. Sed addidit et tertium beneficium, cum etiam peccata donavit, sine quo utique caetera non valebant. Quid enim quantum quidem ad veram summamque beatitudinem spectat quantalibet vitae rectitudo seu longitudo prodesse poterat illi, qui vel solo originali peccato teneretur adstrictus? Peccatum quippe praecessit, ut sequeretur mors: quod sane si cavisset homo, mortem non gustasset in aeternum. 19. Peccando itaque vitam amisit, et mortem invenit: quoniam quidem et Deus ita praedixerat, et justum profecto erat, ut si peccaret homo, moreretur. Quid namque justius poterat quam recipere talionem? Vita siquidem Deus animae est, ipsa corporis. Peccando voluntarie, volens perdidit vivere: nolens perdat et vivificare. Sponte repulit vitam cum vivere noluit; non valeat eam dare cui, vel quatenus voluerit. Noluit anima regi a Deo: non queat regere corpus. Si non paret superiori, inferiori cur imperet?
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabilia loca sepulerhum de¬
net quodammꝰ principatum: ꝙ
deuotionis plus nescio quid senti¬
tur ubi mortuus requieuit. qͣm uͥ
iuuens conu̾satus ẽ atq ampliꝰ
mouet ad pietatem mortis quã
uidȩ recordatio: puto qͦd illa atistior
hec dulcior uideatun: magisq
infirmitati blandiat᷑ humane.
quies dormitionis. qͣm labor eon¬
u̾sationis: mortis securitas. quã
uitȩ rectitudo. Ulita xp̃i. iuuendi
m regula exstitit: mors a morte
redemptio. Illa uitam instruxit:
mortem ista destruxit. Uita qͥdẽ
mors xp̃i etiam nunc male usq ad
mortem uiuentes a morte ȩterna li¬
berat: aut mortuos ante. xp̃m scõs
patres uitȩ scitas lib̾atut: Sic̃ seri¬
ptum ẽ. Quis ẽ homo qui uiuit. ⁊
non uidebit. mortem: eruet aiãm
suam de manu inferi. Nc̃ gͦ quia
utrumq nob̾ pariter necessarium
erat. & pie uiuere. et secure mori ⁊
uiuendo iuiuere docuit & mortem
moriendo securã reddidit: qm̃qͥdẽ
resurrecturus occubuit. & spẽ fec̃

Expanded text:
desiderabilia loca sepulcrum tenet quodammodo principatum, et devotionis plus nescio quid sentitur, ubi mortuus requievit, quam ubi vivens conversatus est; atque amplius movet ad pietatem mortis, quam vitae recordatio. Puto quod illa austerior, haec dulcior videatur: magisque infirmitati blandiatur humanae quies dormitionis, quam labor conversationis; mortis securitas, quam vitae rectitudo. Vita Christi, vivendi mihi regula exstitit: mors, a morte redemptio. Illa vitam instruxit, mortem ista destruxit. Vita quidemmors Christi etiam nunc male usque ad mortem viventes a morte aeterna liberat, aut mortuos ante Christum sanctos patres vitae sanctitas liberavit? sicut scriptum est, Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem, eruet animam suam de manu inferi? ? Nunc ergo quia utrumque nobis pariter necessarium erat, et pie vivere, et secure mori; et vivendo vivere docuit, et mortem moriendo securam reddidit: quoniam quidem resurrecturus occubuit, et spem fecit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi delicias & solitudinẽ eiꝰ qͣsi or¬
tum dñi. gaudium & leticia inue¬
niet᷑ in ea. gr̃arum actio & uox lau¬
dis. He gͥ orbis deliciȩ. hic thesaurꝰ
cȩlestis. hȩc fidelium hereditas po
ur̃ȩ prudentiȩ & fortitudini com¬
mendata. Tunc autem celestȩ de¬
positum. secure & fideliter custodi¬
re sufficitis: si nequaqͣm de ipsa ur̃a¬
uł prudentia. uł fortitudine. s de
di tantum adiutorio ubiq p̾su¬
mitis. scientes quia non in fortitu¬
dine sua roborabitur uir. & ideo
dicentes cum ꝓpħa. dñs firma¬
mentũ meum & refugiũ meum

Expanded text:
udinem ejus quasi hortum Domini. gaudium et laetitia invenietur in ea, gratiarum actio, et vox laudis . Haec igitur orbis deliciae, hic thesaurus coelestis, haec fidelium haereditas popvestrae prudentiae et fortitudini commendata. Tunc autem coeleste depositum secure et fideliter custodire sufficitis, si nequaquam de ipsa vestra prudentia vel fortitudine, sed de Dei tantum adjutorio ubique praesumitis, scientes quia non in fortitudine sua roborabitur vir, et ideo dicentes cum propheta: Dominus firmamentum me
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. de quib apłs: qui elegit
nos inquit in ipso haud dubium
quin pat in filio ante mundi con¬
stitutionem. Quod autẽ etiã ex
do nati sunt: destatur euangłista
ioħs. ubi ait. Qui non ex sangui¬
nib. neq ex uoluntate carnis. ne¬
q ex uoluntate. u: s ex d̃o nati st̃.
tem ipse in epła.Omĩs qui natꝰ est
ex dõ non peccat: quia generatio
cȩlestis conseruat eum. At carnis
traducẽ ais. carnalis testat᷑ con¬
cupiscentia: & peccatum quod in
carne sentimꝰ manifeste ꝓbat quod
scđm carnem de carne peccatoris
descendumꝰ. S enim nichilominꝰ
spãlis illa generatio: non quidẽ
in carne s in corde sentitur. abhiᷤ
dum taxat qui cum paulo dicere
possunt. nos autem sensum xp̃i
habem᷑: in quo & eatenus ꝓfecisse
se sentiunt. ut & ipsi cum om̃i fi¬
dricia dicant: ipse enim sp̃s testi¬
moniũ reddit sp̃ui nr̃o. qͦd sumus
filii di. Et illud. Nos autẽ ñ sp̃mhꝰ¬

Expanded text:
dimus, de quibus Apostolus, Qui elegit dimus, de quibus Apostolus, Qui elegit nos, inquit, in ipso haud dubium quin Pater in Filio ante mundi constitutionem . Quod autem etiam ex Deo nati sunt, testatur evangelista Joannes, ubi ait, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt : item ipse in Epistola, Omnis qui natus est ex Deo, non peccat, quia generatio coelestis conservat eum . At carnis traducem, ais, carnalis testatur concupiscentia: et peccatum quod in carne sentimus, manifeste probat, quod secundum carnem de carne peccatoris descendimus. Sed enim nihilominus spiritualis illa generatio, non quidem in carne, sed in corde sentitur ab his duntaxat qui cum Paulo dicere possunt, Nos autem sensum Christi habemus ; in quo et eatenus profecisse se sentiunt, ut et ipsi cum omni fiducia dicant, Ipse enim spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei : et illud, Nos autem non sp
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores constituti sunt mul¬
ti: ita & ꝑ unius hominis obe.¬
dientiã iusti constituent᷑ multi.
S forte unus plurib iusticiam
quidẽ restituere potuit: uitam
ñ potuit᷑ ꝑ unum ait hominem
mors: & ꝑ unum hominẽ uita.
Sicut enim in adam om̃s moriun.¬
tur: ita & in xp̃o om̃s uiuifica¬
bunt᷑. Quid enim: Anus pecca¬
uit. & om̃s tenent᷑ rei: & unius
Unius peccatum. omnib
oꝑatum ẽ mortem: & unius ui¬
sticia. uni uitam restituet: Ita¬
ne dĩ iusticia. magis ad condẽ¬
pnandum quam ad restauran¬
dum ualuit: Aut plus potuit adã
peccatum imputabitur michi:
& xp̃i iusticia ñ ꝑtinebit ad me:
Ilius me inobedientia ꝑdidit:
condrahimus. in quo quippe õs
peccauimꝰ: qm̃ cum peccauit in
ipso eramꝰ: & ex eius carne ꝑ car¬
nis concupiscentiã geniti sumꝰ.
At qui ex do multo germaniusse¬
cundum sp̃m nascimur qͣm scd̾m
carnem exadam: scđm quẽ etiã
scđm carnem inadam: si tamen
& nos inter illos numerari confi¬

Expanded text:
peccatores constituti sunt multi, ita et per unius hominis obedientiam justi constituentur multi . Sed forte unus pluribus justitiam quidem restituere potuit, vitam non potuit. Per unum, ait, hominem mors, et per unum hominem vita. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Quid enim? Unus peccavit, et omnes tenentur rei; et unius Unius peccatum omnibus operatum est mortem, et unius justitia uni vitam restituet? Itane Dei justitia magis ad condemnandum, quam ad restaurandum valuit? aut plus potuit Adam  Adae peccatum imputabitur mihi, et Christi justitia non pertinebit ad me? Illius me inobedientia perdiditcontrahimus, in quo quippe omnes peccavimus: quoniam cum peccavit, in ipso eramus, et ex ejus carne per carnis concupiscentiam geniti sumus. Atqui ex Deo multo germanius secundum spiritum nascimur, quam secundum carnem ex Adam; secundum quem etiam quam secundum carnem in Adam: si tamen et nos inter illos numerari confi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspm̃ gͦ qui ex dõ ẽ. caritas diffu¬
saẽ in cordib nrĩs: sic̃ & ꝑ carnẽ
quȩ ẽ exadam. manet concupi¬
scentia nr̃is insita menbris. Et qͦ¬
modo ista quȩ aꝓgenitore corpo¬
rum descendit nunquam in hac
mortali iuita acarne recedit: sic
illa ꝓcedens ex patre sp̃uum. ab
intentione filiorum dũ taxat ꝑ¬
fectorum. caritas nunquã exci¬
dit. Si gͦ ex dõ nati. & in xp̃o ele¬
cti sumus: quȩ nam iusticia est
ut plus noceat humana atq der¬
generatio: d̃i electionem: uincat
carnalis successio: & eterno eius
ꝓposito. carnis prescribat tempo¬
raliter traducta concupiscentia:
Qum immo si ꝑ unum hominẽ
mors.cur non multomagis ꝑ u
num & illum hominem uita: Q
si om̃s in adam morimur: cur ñ
longe potentius in xp̃o om̃s uiui¬
ficabimur. Demq non sicut de¬
lic̾tum: ita & donum. Nam iudi¬
cium ex uno in condempnatio

Expanded text:
o est, charitas diffusa est in cordibus nostris: sicut et per carnem quae est ex Adam, manat concupiscentia nostris insita membris. Et quomodo ista quae a progenitore corporum descendit, nunquam in hac vita mortali a carne recidit; sic illa procedens ex Patre spirituum, ab intentione filiorum duntaxat perfectorum nunquam excidit. 25. Si ergo ex Deo nati, et in Christo electi sumus: quaenam justitia est, ut plus noceat humana atque tergeneratio; Dei electionem vincat carnalis successio, et aeterno ejus proposito carnis praescribat temporaliter traducta concupiscentia? Quinimo si per unum hominem mors, cur non multo magis per unum, et illum hominem vita? Et si in Adam omnes morimur, cur non longe potentius in Christo omnes vivificabimur? Denique non sicut delictum, ita et donum. Nam judicium ex uno in con
Abbreviated transcription (Latin):
gistrum contempnit.
tantummꝰ colligi possunt: ut insex
supiorib contemptus frm̃: in qͣtuor
sequentib contemptus magistri.
niunt᷑ sic̃ extra cong̾gationem as¬
cendendi sunt. ita in congregatio¬
ne descendi ñ possunt. Qͦd autem
ante ascendi debeant. ex hoc aꝑte
intelligi datur: qͦd de tercio gradu
in regula legit᷑ Tercius inquit grad̃
ẽ: ut quis ꝓ dĩ amore omni obedi¬
entia se subdit maiori. Si gͦ int̾cio
gradu subiectio collocat᷑. quȩ ꝓcul
dubio fit quando primum nouiciꝰ
conuentui sociatur: consequens
ẽ. qͦd duo iã anteriores transcensi
intelligantur. Deniq ubi frm̃ con¬
cordiam. ac magistri sententiã mo¬
nachus sꝑnit: quid ultra in mona

Expanded text:
gistrum contemnit. 4tantummodo colligi possunt: ut in sex superioribus contemptus fratrum, in quatuor sequentibus contemptus magistri, niuntur; sicut extra congregationem ascendendi sunt, ita in congregatione descendi non possunt. Quod autem ante ascendi debeant, ex hoc aperte datur intelligi, quod de tertio gradu in Regula legitur: « Tertius, » inquit, « gradus est, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori. » Si ergo in tertio gradu subjectio collocatur, quae procul dubio fit, quando novitius primum conventui sociatur; consequens est, quod duo jam anteriores transcensi intelligantur. Denique ubi fratrum concordiam, et magistri sententiam monachus spernit, quid ultra in mona
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia subleuamur.
uisa indiuiduȩ trinitatis oꝑatio: si
quom tamen ab homine sedente ĩ
denebris. in effabilis illa possit capi
cooꝑantium sibi ꝑsonarum diuisio.
In primo siquidem gradu filius: in
ego inquit laui uob̃ pedes dñs ⁊
magister: quantomagis uos debe¬
tis alter alterius lauare pedes: Tra¬
debat discipłis humilitatis formã
ueritatis magister: qua in primo gͣ
du primum eis ueritas innotescet.
filii ꝑhumilitatẽ ad primũ usq gra-¬
dum ueritatis iam ꝓfecerunt:. ad scd̃m
ꝑ compassionem ꝓauni. sub magist̾io
tus es symon bariona: qr caro ⁊ sangͥs
non reuelauit tͥ s pat̃ .m. qui in cęliᷤ
ẽ. Ꝙ illud. Pat̃ filiis notam faciet ue

Expanded text:
sibilia sublevamur. visa individuae Trinitatis operatio, si quo modo tamen ab homine sedente in tenebris ineffabilis illa possit capi cooperantium sibi personarum divisio. In primo siquidem gradu Filius, in ego, inquit, lavi vobis pedes Dominus et magister, quanto magis et vos debetis alter alterius lavare pedes? Tradebat discipulis humilitatis formam veritatis Magister, qua in primo gradu primum eis veritas innotesceretFilii per humilitatem ad primum usque gradum veritatis jam profecerunt, ad secundum per compassionem proximi, sub magisteriotus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis ; et illud, Pater f
Abbreviated transcription (Latin):
eructat uerbum: & int̾ sapientes
sapientiam loqui. & spiritalib spi¬
dus paulus non transierat: qͥ usq
ad terciũ cȩlum se raptum fuisse
dicebat: S quare raptum ⁊ non
potius ductum: Ut uidelicet si tant᷑
apłs raptum se dicit fuisse. qͦ nec
doctus sciuit. nec ductus potuit
ire: me qui ꝓculdubio minor fũ
paulo. ad tercium cȩlum nulla m̃ã
iurtute. nullo meo labore ꝑuenire
posse p̃sumam: ne uł de uirtude

Expanded text:
eructat verbum, et inter sapientes eructat verbum, et inter sapientes sapientiam loqui et spiritualibus spidus Paulus non transierat, qui usque ad tertium coelum se raptum fuisse testatur? Sed quare raptum, et non potius ductum? Ut videlicet si tantus Apostolus raptum se dicit fuisse, quo nec doctus scivit, nec ductus potuit ire; me, qui procul dubio minor sum Paulo, ad tertium coelum nulla mea virtute, nullo meo labore pervenire posse praesumam: ne vel de virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Digna certe quȩ de scola humilitatiᷤ.
inꝗͣ pͥmũ sub magistro filio ad seip¬
sã intrare didic̃ iuxta cõminationẽ
ad se factam si ignoras de egredere ⁊
pasce hedos tuos: digna gͦ quȩ de
scola ᵈ humilitatis duce spũ sc̃õ ĩcel¬
laria cartatis quȩ nimirum ꝓrimoꝵ
pectora intelligenda sunt ꝑ affectio¬
nem introduceretur: unde suffulta
florib ac stipata malis. bonis scili¬
cet morib ⁊ iurtutib scĩs: ad regis
demum cubiculum cuius amore lan¬
guet. admitteretur. Ibi modicum ho¬
ra uidelicet qͣsi dimidia. silentio fa¬
cto in cęlo. inter desid̃atos amplexꝰ
suauider quiescens. ipsa quidem dor¬
mit. s cor eius uigilat: quo utiq in¬
terim uertatis archana rimatur:
quoꝵ postmodum memoria statim
ad se reditura pascatur. Ibi uidet in¬
uisibilia: audit in effabilia. que ñ
licet homini loqui. Excedunt qͥp¬
pe omnem illam quam nox nocti
indicat scientiã. Dies tamen diei

Expanded text:
Digna certe, quae de schola humilitatis, Digna certe, quae de schola humilitatis, in qua primum sub magistro Filio ad seipsam intrare didicit, juxta comminationem ad se factam, Si ignoras te, egredere et pasce haedos tuos ; digna ergo, quae de schola illa humilitatis duce Spiritu sancto in cellaria charitatis quae nimirum proximorum pectora intelligenda sunt per affectionem introduceretur; unde suffulta floribus, ac stipata malis, bonis scilicet moribus et virtutibus sanctis, ad Regis demum cubiculum, cujus amore languet, admitteretur. Ibi modicum, hora videlicet quasi dimidia, silentio facto in coelo, inter desideratos amplexus suaviter quiescens, ipsa quidem dormit, sed cor ejus vigilat, quo utique interim veritatis arcana rimatur: quorum postmodum memoria statim ad se reditura pascatur. Ibi videt invisibilia, audit ineffabilia, quae non licet homini loqui. Excedunt quippe omnem illam, quam nox nocti indicat, scientiam: dies tamen diei
Abbreviated transcription (Latin):
carnis infectam. siam ratione dis¬
eussam. sp̃s sc̃s dignanter usitans.
suauiter purgans. ardenter afficiẽs
misencordem facit: ita ut more pel¬
lis quȩ uncta extenditur: ipsa qͦq
unctione ꝑfusa cȩlesti usq adinimi¬
cos ꝑ affectum dilatetur. Et sic ex
hac scdã coniunctione sp̃s d̃ĩ & uo¬
luntatis humanȩ: cantas efficitur.
Utramq uͦ partem. rationem scilici
ac uoluntatem: alteram uerbo ueri¬
tatis instruc̾tam. alterã sp̃u u̾itatis
afflatam. illam ysopo humilitatis
asꝑsam. hanc igne caritatis succen¬
sam: tandẽ iam ꝑfec̾tam animam.
ꝓpt̃ humilitatem sine macula. ꝓpt̃
caritatem sine ruga: cum nec uo-¬
luntas rationi repugnat. nec ratio
ueritatem dissimulat: głosam sib
sponsam pat̾ conglutinat: ita ut
nȩc ratio de se. nec uoluntas de ꝓri¬
mo cogitare sinatur:s hoc solum
beata illa anima dic̾e delectetur. In¬
droduxit me rex incubitulum suũ.

Expanded text:
carnis infectam, sed jam ratione discarnis infectam, sed jam ratione discussam, Spiritus sanctus dignanter visitans, suaviter pugnans, ardenter afficiens, misericordem facit: ita ut more pellis, quae uncta extenditur, ipsa quoque unctione perfusa coelesti usque ad inimicos per affectum dilatetur. Et sic ex hac secunda conjunctione Spiritus Dei et voluntatis humanae, charitas efficitur. Utramque vero partem, rationem scilicet et voluntatem, alteram verbo veritatis instructam, alteram spiritu veritatis afflatam; illam hyssopo humilitatis aspersam, hanc igne charitatis succensam; tandem jam perfectam animam, propter humilitatem sine macula, propter charitatem sine ruga; cum nec voluntas rationi repugnat, nec ratio veritatem dissimulat, gloriosam sibi sponsam Pater conglutinat: ita ut nec ratio de se, nec voluntas de proximo cogitare sinatur, sed hoc solum beata illa anima dicere delectetur, Introduxit me Rex in cubiculum suum.