comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niã surrectio: Quando fuit dñi. Ad eu odis¬
de qͥ te p̃cessit. Nam si non ipsum attibe
in uanum ẽ tͥ ante lucẽ surgere. lpse q̃ede
altatꝰ ẽ: Cũ mortuus ẽ. Ergo & tui exati¬
tionẽ pꝰ mortẽ sꝑa: in resurrectionẽ mons
orum sꝑa: qͥa ille resurrex̃ & ascendit. de
ubi dormiuit: In cruce. Ouando dormie
in cruce signũ gestabat: unmo implelit
qͦd significatũ eꝰ in adam: quia cũ domis
adam. costa illi detracta ẽ. & eua facta est
Sic & dño cũ dormirs in cruce. latꝰ eꝰ bi¬
cea ꝑcussũ ẽ: & sacram̃ta ꝓfluxer̃. undefi

Expanded text:
a surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ ẽ meũ dare uõ: Non ẽ meũ dare suꝑbis.
Hoc enĩ adhuc erant. Sed uultis illud accipe:
Nolite esse qd estis. Aliis paratũ ẽ: & uosalis
estote. & uob̾ paratũ ẽ. Qd est alii estote
Priꝰ humiliamini: qui cam uultis exaltari.
Intellexer᷑ gͦ humilitatẽ futurã sibi: & correp¬
ti suitt. Erͣgo & nos hoc audiamꝰ. quia hoc dic̃
psalmꝰ este: surgite p̾ea qͣm sedistis. Sed neqs
putae se ad hoc sedere ut honoret᷑. ut osten¬
der& qͥa sessione ista humilitatẽ uoluit cõm̃¬
dare.: neqͥesputar& iussũ eẽ sedere. aut ad
uidicandũ. aut epulandũ & gaudendum.

Expanded text:
n est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaud
Abbreviated transcription (Latin):
latere: quomͦ eua illa facta ẽ de latere
qͦmͦ illa ñ ẽ facta nͥ de latere dormientis ẜ
ista ñ ẽ facta nͥ de latere morientis. Sig
ille ñ resurrexit nisi mortuus: tu exalta¬
tionẽ sꝑas. nͥ pꝰ hanc uitam: S ut docet
te iste psalmꝰ. quasi interrogares. qͣndo siu¬
mierint dilecti eꝰ: tunc surgent dilect
dilecti eiꝰ. Om̃iũ ẽ enĩ resurrectio medl¬
orum. S qͥd ait apłs. Om̃s quidem resus

Expanded text:
Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Quando sur Deus, cum dormierint dilecti ejus; tunc surgent dilecti dilecti ejus. Omnium est resurrectio mortuorum;
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qͦd ille ñ hab& pauꝑ est. Sic uos dili¬
gite : sic uos amate. Nolite ad uos solos
attendere : sed attendite indigentes circa
uos. S quia cũ laboribꝰ & erumnis fiunt
ista in ista uita: nolite deficere. In lacri¬
mis seminatis: in gaudio metetis. Qd eñi
fr̃s mei ipse agricola. qͣndo ꝓcedit cũ aratro.
& portat sem̃: nonne aliqͣndo frigidꝰ ẽ uentꝰ
&e ymber det̾r& : Attendit cęlũ: uid& tri¬
ste : tremit frigore: & tam̃ ꝓcedit & semi¬
nat. Tim& enĩ ne cũ tristẽ diẽ atrendit.
& expectat diẽ lȩtũ. ne tẽpꝰ tͣnseat: & non
iueriat qͦd metat. Nolite differre fr̃s¬

Expanded text:
in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diliin eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fra
Abbreviated transcription (Latin):
tis m̃bris transir&. frigescer&: egrotabrt.
moriet᷑. Accedit pauꝑ exercitatiore corpo¬
re: traicit diuitem: elemosinã facit indi¬
uitem. Ergo nolite eos tantũ pitare pau¬
ꝑes. qui non habent pecuniã. In qͦqͥsq pau¬
ꝑ est ibi illũ uide: quia forte in eotu diuẽ
es. in qͦ ille pauꝑ est: & habes unde accõmo¬
des. Forte m̃bra tua accõmodas: & płꝰ ẽ qͣm
si pecuniã accõmodares. Consilio indig&:
tu plenꝰ es consilio. In consilio ille pauꝑꝰ tu
diues es. Ecce nec laboras: nec aliqͥd ꝑdis.
Das consiliũ: & p̃stitisti elemosinã. Modo
fr̃s mei cũ loqͥmur. quasi pauꝑes ad nos
estis: & qͥa nob̾ ds̃ dignatꝰ ẽ dare. damꝰ in¬
de uob̃: & om̃s ab illo accepimꝰ. qͥ solus est
diues. Sic se gͦ ten& corpꝰ xp̃i: m̃bra socia
sic cõpaginantur & adunant᷑ in caritate
& in uinculo pacis: cũ qͥsq id qͦd habi&̃ p̃¬
stat ei qui ñ hab&. In eo qͦd hab& diues ẽ:

Expanded text:
tis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, tis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non habent pecuniam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pacis, cum quisque id quod habet, praestat ei qui non habet: in eo quod habet, dives est;
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ possidemꝰ : Accedit uoluntas feruens.
iam soluta calore austri: & si nichil habe¬
bat. totũ illi cõputat᷑. Quanta sibi p̾stant
mendici : Intendat caritas ur̃a. qͦmͦ fiat
elemosina. Certe mendici st̃: in qͦs facis ele¬
mosinã: mendici egent. Attenditis forte
fr̾̃s urõs si aliqͦ egent: tribuitis si ẽ in uob̾
xp̃c. etiã exteris. S si illi st̃ mendici qͥ ꝓ¬
fessionẽ habent petendi in erũpna: & ip¬
si habent qđ sibi p̃stent inuicẽ. Non illos
deseruit ds̃ unde ꝓbent᷑ qͥa faciunt
elemosinas. Iste non potest ambulare. Qi
potest ambulare : pedes suos accommodat
elaudo. Qui uid&: oculos suos accõmodat
cȩco. At qui uiuenis ẽ & sanus. uires si as
accomodat uel seni. uel egroto: portat illũ.
Ille uidig&: ille diues ẽ. Aliqͣndo & diues
inuenitur pauꝑ: & a pauꝑe p̃stat᷑ illi aliqͥd.
Uenit nescio quis ad flum̃: tanto delicati¬
or. qͣnto ditior: transire ñ potest. Si nuda¬

Expanded text:
quae possidemus? Accedit voluntas fervens, quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis forte fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nuda
Abbreviated transcription (Latin):
cedem. Calix aque frigide. ñ duobꝰ nũmis.
s giatis constat. ⁊̃ am̃ aliqͣndo sic gratis con¬
stat: ut habeat illum aliꝰ. & aliꝰ ñ habeat.
Si gͦ ille qui illum hab&. det illi qͥ ñ hab&:
tantũ dedit si de plena caritate dedit qͦd
dedit. tantũ dedit. qͣntũ illa in duobꝰ mi.¬
niitis: qͣntũ zacheus in dimidio rerũ suarũ.
Nlon enĩ sine causa addidit frigidȩ. At pau¬
ꝑem ostendae. ido dixx̃ calicem aque frigide:
nequis uel inde causaret᷑ qd lignũ ñ habu¬
erit unde calefacer& aquam: Calicẽ aquȩ
frigidȩ qui dederit uni ex minimis: non
ꝑd& mercedem suã. Qͥd. si nec hoc habeat:
Securꝰ sit. Et si nec hoc hab&: pax in terta
hominibꝰ bonȩ uoluntatis. Tantum illud
timeat: ne habeat & ñ faciat. Si enĩ hab&
&e non facit: itus gelauit. Nondũ soluta
st̃ peccata eiꝰ sic̃ torrentes in austro: qͥa uo¬
luntas frigida ẽ. Qͥd ualent tanta bona

Expanded text:
cedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, cedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona
Abbreviated transcription (Latin):
as in tacheo caritas magna. Suscępit
dumͣ hospicio: gaudens suscepit: & dimi¬
lũ patrimonii sui. pauꝑibꝰ ꝓmisit se da¬
airũ: & sicui aliqͥd abstulerat. quadru¬
Aui redditurũ: ut intelligas ꝓpt̾ea sibi eũ
Anuisse dimidiũ. ñ ut haber& qͦd possi¬
lẽr.&. sed ut haber& unde debita reddet.
Magna uoluntas. multũ dedit: multũ
seminauit. Ergo uidua illa quȩ duo minu¬
ta misit: parũ seminauit : lmmo tantum:
qͣntũ ⁊ acheus. Minores enim facultates fere¬
bat: s̃ parem uoluntatẽ habebat. Misit duo
minuta de tanta uoluntate: de qͣnta z achẽ
dimidiũ patrimonii sui. Si attendis qͥd de¬
der̃. dui̾sa inuenies. Si attendis unde deder̃:
paria inuenies. Quicqͥd habuit dedit illa:
& qͦd habuit dedit ille. Fac aliquẽ ñ habere.
uł duos nũmos. Est aliquid uiliꝰ qđ seminemꝰ:
ut metamꝰ illã messem: Est. Calicem aquȩ
frigidȩ qui dederit discipulo: non ꝑd& mer¬

Expanded text:
tas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit tas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mer
Abbreviated transcription (Latin):
mina nr̃a st̃. De quibꝰ seminibꝰ: ait. apłs.
donui autẽ facientes ñ deficiamꝰ: tp̃re enĩ
qprio metemꝰ infatigabiles. Itaq dũ tempꝰ
hibemꝰ. oꝑemur bonũ ad om̃s: maxime ad
domesticos fidei. Loquens itaq de ipsis ele-¬
nosinis. quid ait. Hoc aut̃ dico: qui parce
scminat. parce & met&. Ergo qui multum
saninat: multũ metae. Qui parce seminat.
pirce & metce: & qui nichil seminat. nichil
neta. Quare desidatis latos fundos: ubi mul
tiseminetis: Latior uob̾ ñ ẽ ubi seminetis:
quã .xp̃c qui in se uoluit seminari. Terra
ura eccła ẽ: seminate qͣntũ potestis. S pa¬
si habes unde facias. Habes uoluntatem:
uomͦ nichil eẽt qͦd habes si ñ adess& bo
uuoluntas: sic & quia ñ habes noli esse
instis. si ẽ tͥ bona uoluntas. Quid enĩ semi¬
ius : Aiscłiam. Et quid metis : Pacem
lumqͥd aut̃ dixxer̃ angłi: pax in terra
duutibꝰ hominibꝰ: S pax in terra hoĩbꝰ
bonȩ uoluntatis. In zacheo magna uolun¬

Expanded text:
t: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna volun
Abbreviated transcription (Latin):
Dnes obseruatis. & annos & merses ꝓ atmsat
lmeo uos: ne forte sine causa laboralierĩ inuos.
Puua nouerat se intus adño edlificare planoe¬
bat istos quia sine causa laborauerat in eis:
Nos gͦ loquimꝰ foris: ille edificat uitꝰ Quom
auidiatis nos. aduertimꝰ: ꝗd cogitetis. ille solꝰ
nouit qͥ cogitationes ur̃as nouit. Ipse edifi¬
catt ipse mon&e: ipse terr&: ipse intellectũ
apier ipse ad fidẽ applicat sensũ ur̃m. Et tam̃¬

Expanded text:
es observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum ap
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ doloris. Illi gͦ manducant panẽ doloris
ꝗ gemunt in ista ꝑegrinatione. Ipsi st̃ in con¬
ualle plorationis. Ascensiones enĩ facit dõ
in corde.S ubi illas disponit : Ascensiones
iqͥt inꝰ corde eiꝰ disposuit. Qs:Die. Sias¬
censiones in corde: ido cantant canticũ gra¬
duũ. Humiliem̃ in scło: ascendamꝰ Q uom̃:¬

Expanded text:
li ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
a i. ailieribꝰ etiã idolis sacrificare cogeret᷑.
Sic de illo scriptura testis ẽ. Sed si illo caden¬
te quȩ ꝑ illũ dicta sunt delerent᷑. udica¬
rentur quia ipse dixerat. ñ ꝑ illũ dicta erant.
Qͥs mirũ. quia in ppło dĩ cecidit salomon:
In paradyso ñ cecidit adam: Non cecidit
de celo angłs. & cdiabolꝰ factꝰ ẽ : Idõ docem
in nullo hominũ spem esse ponendã: qͥa
& iste salomon ȩdificauerat templũ dño.
in tẏpo qͥdem & figura future ȩccłe & corpo¬
ris dni: unde dicit in eugłio. Soluite tẽ¬
plũ hoc: & in triduo exc̾itabo illud. Quia
ꝙ ipse ȩdificauerat illud tẽplũ: ȩdificauit
sibi tẽplũ uerus salomon dñs nr̃ iħe xp̃ẽ:

Expanded text:
a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus Salomon Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
tir omnia cantica quibꝰ ẽ titulus canti¬
tun graduum iste psalmꝰ aliqͥd amplius
ititulo accepit: qͦd additũ ẽ salomonis.
di enim p̃notatur. Canticũ graduũ salomo
ltaq fęcit nos intentos inusitatior titu
aĩteris: ut queramꝰ quare additũ ẽ salo¬
qua cantat ascendentis uox in affectũ pie¬
cũis &e caritatis. ad illã suꝑnã ierłm. cui sus¬
hilamꝰ. qͣndiu ꝑegrinam᷑: & ubi lȩtabimur
uli apegrinatione redierimꝰ. Ascendit ad
llle om̃is qui ꝓficit: cadit ab hac om̃is qui
lfeit. Nec pedibꝰ ascendere queras: nec pe
Ete descendere putes. Amando dm̃ ascen¬
is: amando scłm cadis. St̾ gͦ ista canti
Samantiũ: qͦdã scõ desidio fłagrantium.
sit additũ salomonis: qͣntũ inspirauerit dñs.
dicã caritati ur̃ȩ. Salomon erat tp̃r suo
in diuinis litteris oꝑatꝰ ẽ. Nam ipse salomon
mulierũ amator fuit: & repbatꝰ ẽ adõ. Et
usq ad eo illi laqueus fuit illa cupiditas: ut

Expanded text:
ter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Saloquia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eum exaltauit: & donauit illi nom̃ qͦd est
suꝑ omẽ nom̃. Iam uos ad illud nom̃ festina¬
tis: surgite: sed postea qͣm sedistis. Surgere
uultis: sed pͥmo sedete. Et surgens ab humi¬
litate.: uenis ad regnum. Nam si p̃ripis regnũ.:
cadis a regno anteqͣm surgas. Potestis bibere
inquit calicem quẽ ego bibiturꝰ sũ: Et illi.
Possumꝰ. Et ille. Calicẽ inqͥt meũ bibetis: se¬
dere autẽ ad dexterã uel ad sinistrã meã ait. ñ ẽ¬

Expanded text:
um exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non e
Abbreviated transcription (Latin):
& dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã. & possessio¬
nẽ tuã t̃minos terrȩ. Predicatũ ẽ. auditiae
anteqͣm fiera: & iam factũ nolunt agnoscere.
Qui disputant gͦ cont᷑ axp̃m. extͣ portam sunt.
quia suos honores quer̃ non xxp̃i. Qui auttem
p̃dicat in porta: xpi honorẽ quertt n siuim.
& idõ qͥ p̃dicat in porta. dicit. Nolite in me
p̃sumere: non enim ꝑme. s ꝓ portã intrabitis.
Iuli autẽ qͥ uolunt homines in seipsos p̾sume¬
re: nolunt eos intrare ꝑ portã. Non mirũ si
claudit᷑ contͣ illos porta: & otiosi pulsent ut
aꝑiat᷑. A destote gͦ animo fr̃s. etiam ꝓpt̾ erasti¬
nũ sermonem: & nos extͣ pollicitationẽ adiu¬
uante año. uob̾ reddendum ex eugłio de colũ¬
ba. in cutꝰ nomine ꝓmisimꝰ: in illiꝰ miscdia
reddem. Ded ut possimꝰ esse idonei redditores.
ne audaces fuerimꝰ ꝓmissores. orate ꝓ nobie:¬

Expanded text:
atem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quaerunt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo, fratres, etiam propter crastinum sermonem, ex nostra pollicitatione, adjuvante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate pro nobi
Abbreviated transcription (Latin):
custodiat qͥ uid&. Custodit ille cũ uigla¬
tis: custodit & cũ dormieritis. Iile emĩdt¬
miuit. in cruce semel. & surrex̃: iã ñ dor¬
mit. E stote isrł: quia ñ dormit neq doran¬
tabit qui custodit isr.ł. Eia fr̃s. si uolumꝰ
sub umbra alarũ dĩ custodiri: simꝰ isrł
Custodimꝰ enĩ nos ex officio dispensatione
s custodiri uolumꝰ uob̾eũ. Tanquã uobi
pastores sumꝰ: s sub illo pastore uob̾cũ ous
sumꝰ. Tanqͣm uob̾ ex hoc loco doctores sudꝰ
ri ab illo qͥ humiliatꝰ ẽ ꝓpt̃ nos. & exiltã
ẽ ad custodiendos nos: humiles simꝰ. Ne¬
mo sibi arrogos aliqd: nemo hab&e aliꝗd
boni. ñ ab ilso acceꝑit qui solus bonꝰ est
Iu ait sibi uoluerit arrogare sapientiã.
pn surgere. Qiuid est in uanũ ẽ uob an
suem surgere: Si surgatis anteqͣm sur¬
e lix: necesse ẽ ut in uanitate remane¬
q suia in tenebris eritis. Surrex̃ lux
aint p̃ponere axp̃o: Qui uolunt hic ex¬
ai ee: ubi humilis ille fuit. Sint gͦ hic

Expanded text:
vestras. Custodit ille cum vigilatis, custodit et cum dormieritis. Ille enim dormivit in cruce semel, et surrexit; jam non dormit. Estote Israel; quia non dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Eia, fratres, si volumus sub umbra alarum Dei odimus enim vos ex officio dispensationis; sed custodiri volumus vobiscum. Tanquam vobis pastores sumus, sed sub illo Pastore vobiscum oves sumus. Tanquam vobis ex hoc loco doctores sumus; ri ab illo qui humiliatus est propter nos, et exaltatus est ad custodiendos nos, humiles simus. Nemo sibi arroget aliquid. Nemo habet aliquid boni, nisi ab illo acceperit, qui solus bonus est. Qui autem sibi voluerit arrogare sapientiam, lucem surgere.» Quid est, «In vanum est vobis ante lucem surgere?» Si surgatis antequam surgat lux, necesse est ut in vanitate remaneatis, quia in tenebris eritis. Surrexit luxvolunt praeponere Christo? Qui volunt hic excelsi esse, ubi humilis ille fuit. Sint ergo hic
Abbreviated transcription (Latin):
oymrunde pharisee: ero dni pdisaes fot
cartactu mulieris an milier munc orilun¬
taeitie dni Permittebat aut̃ medicus yti
tangere medicam̃tũ: & illa quȩ utenentĩ
uerat medicũ. & quȩ solebat in sua fetst
ad salutẽ. Irrupit in domũ qͦ ñ erat iuti¬
tad: s uulnera habebat & illuc uenerat ibi
medicus recũbebat. Ille qͥ inuitauerat ist¬
dicũ sanꝰ sibi uidebat᷑ ꝓpt̾ea ñ curabut᷑. lã
quȩ secunt᷑ in eugłio nostis. qͦmͦ confususẽ¬

Expanded text:
o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in E
Abbreviated transcription (Latin):
& haberes dnm̃ hominẽ: ñ idõ xp̃ianꝰ effectꝰ
es ut didigneris seruire. Cũ enĩ xp̃o iuben¬
te. seruiꝰ homini: non illi serius. s illi qͥ uissit.
Et hoc ait. Obędite dñis ur̃is scđm carnem.

Expanded text:
et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obaudite dominis vestris secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ manꝰ suas. Modo quidem iusti aliqͣntũ
laborant. ꝙ mͦ aliqͣndo iniusti dñant᷑ uistis: qͥb
modis. aliqͣndo iniusti ꝑueniunt ad honores
scłi. Cum ꝑuenerint & facti fuerint uel ui¬
dices uel reges. quia hoc facit ds̃ ꝓpt̾ discipli¬
nã plebis suȩ. ꝓpt̾ disciplinã ppłi: non potest
fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitꝰ po¬
testati. Ordinauit enĩ sic ds̃ ȩccłam suã: ut
om̃is potestas ordinata in scło habeat hono¬
rem. & aliquando a melioribꝰ. Sed exempli
grã. unam rem dico: hinc conicite gradꝰ om̃i¬
u̾m potestatũ. Prima & cotidiana potestas
hominis in hominẽ: dñi ẽ inseruũ. Prope
om̃s domꝰ habent. huiꝰ modi potestatẽ. Sunt
diũ: st̃ & serui. Diuersa sunt nomina. do¬
minꝰ & seruus: sed homines & hoĩes. paria
sunt nomina. Et qͥd dicit apłs. docens ser¬
uos dominis suis subditos esse : Serui: obȩ¬
porales scđm tempꝰ. Tu cũ ambulas inuia.
cũ uiuis in hac uita: non uult te facere

Expanded text:
uidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria sunt nomina. Et quid dicit Apostolus, docens servos dominis suis subditos esse? «Servi, obauporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere
Abbreviated transcription (Latin):
Quodã loco dix̃ scriptura. cũ p̃cipet & ni
ner& de oꝑibꝰ bonis: & ait. Sic̃ glacies ins¬
reno. ita soluent᷑ peccata tua. C rgo perata
ligabant nos. Quomͦ: Quomꝰ frigus ligãs.
aquã ne currat: & illigati frigore peccator
gelauimꝰ. Auster autẽ: calidꝰ uentꝰ c̃. Qnde
flat auster: liquescunt glacies & implentꝰ
torrentes. Torrentes autẽ dicunt᷑ flumina
hiemalia. Ragno enĩ impetu repentinis apͥ
impleta. currunt. Selaueramꝰ gͦ ui capti¬
uitate: constringebant nos peccata nra: fli¬
uit auster sp̃s scs : dimissa st̃ nob̃ peccata.
Soliti sumꝰ a frigore iniqͥtatis. tanqͣm gla¬
cies in sereno: soluunt᷑ peccata nrã. curranꝰ
ad patriã. quasi torrerites in austro. dui
ain laborauimꝰ & laboramꝰ. etiã facienteᷤᷤ¬

Expanded text:
Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboram
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audeat hostis insidiari nob̾: si de uia ñ re¬
cesserimꝰ. Ipse enĩ xp̃c. factꝰ ẽ uia. Uis non
pati latrones: Ait tibi. Uiã tͥ straui ad pa¬
miami : noli de uia recedere. Talem uiam
muniui: ut latro ad te ñ audeat aceedere
Tu lop illa noli recede: & latro ad te n audre as¬
cedere. Ambula gͦ in xpõ & canta: gaudens
canta. tanqͣm consolatus: qͥa ille te p̃cessit.

Expanded text:
non audeat hostis insidiari nobis, si de via non renon audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit,
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑. Ad similitudinẽ hoc dr̃. Quando aut̃
dicimꝰ. fecit sicut uir bonꝰ: numqͥd ñ ẽ uir
bonꝰ. s similitudinẽ habet uiri boni: Fectt
tanqͣm iustꝰ. Hoc tanqͣm. non negat eũ iustũ
eẽ s. ꝓpͥetatẽ eiꝰ ostendit. Fȩcisti sic̃ senator.
Ergo n sũ senator si dicat: immno qͥa es. sicut se¬
solati gaudebant᷑: id est magnũ erat gaudiũ
ipsorum. tanqͣm consolatorũ. illo c̃solante
morituros. qͥ mortuus ẽ. Dm̃s enĩ mori genimꝰ:
Consolatꝰ ẽ ille qͥ mortuus ẽ ne mori tumeremꝰ:
pͥor resurrex̃. ut haberemꝰ qͦd sparemꝰ. Quia
gͦ pͥor resurrex̃. spem nob̾ dedit: qͥa in mise¬
ria positi. spe consolati sumꝰ. Hinc gaudiũ
magnũ. Et conu̾̃tit dñs captiuitatẽ nr̃am:
ut iã de captiuitate uiã teneamꝰ. & eamꝰ ad
patriã. lã gͦ redẽpti: in uia ñ timeamꝰ. insidi¬
antes hostes nr̃os. Idõ enĩ redemit nos. ut

Expanded text:
moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut sesolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtuens ad dm̃. In hac confusione idest uista
babylonia: captiua tenet᷑ sỹon. Sed conu̾tit
dñs captiuitatẽ sẏon: & facti sumꝰ inqͥt sicut¬
consolati: idest gauisi sumꝰ tanqͣm consolatio¬
nem accipientes. Consolatio non ẽ nͥ miseroꝵ.
Consolatio ñ ẽ nͥ gem̃tium: lugentiũ. Quare
quasi consolati: nisi qͥa adhuc gemimꝰ: Demi¬
mꝰ in re: consolam᷑ in spe. Cũ transierit res.
de gemitu gaudiũ ueni& ȩt̾num. Ubi non
opꝰ erit consolatione: quia nulla miseria sau¬
ciabimꝰ. Quare aut̃ uelut consolati ait: & ñ
ait consolati: Non semꝑ quasi ad similitudi¬
nem ponitꝰ hoc u̾bum. Sicut cũ dicimꝰ ali¬
tudinẽ. Modo ad ꝓpͥetatem telatũ ẽ. Sed
exempla etiã nob̃ de cõmiini locutione ho¬
minũ danda ft̃. ut facile intelligat᷑: quomͦ
dicimꝰ. sic̃ uix̃ pat̾. ita & filius. Ad similitu¬
dinẽ hoc dicimꝰ. Et sic̃ pecus morit᷑: ita homo

Expanded text:
pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicut:» quod dicimtudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo
Abbreviated transcription (Latin):
num: & impleuit t̾ras captiuitatis syon:
ꝙ ista ẽ captiua syon. quomͦ umbra illius
ierłm. umbra illiꝰ syon. quã accęper̃ iudei
mimagine: in figura fuit in captiuitate
in babẏlonia: & p̾ost septuaginta annos re¬
diit populus ille ad ciuitatẽ suã. Septua¬
sinta anni sigiuficant om̃e tempꝰ: qͦd septẽ
diebꝰ uoluit᷑. Cũ aut̃ transierit omne tẽpꝰ.
tẽ redimꝰ & nos ad patriam nr̃am: quomͦ
ille populus post septuaginta annos rediit.
a captiuitate babylonie. Babylonia enĩ.
c̃mundꝰ iste. Babylonia enim uit̃pretat᷑
confusio. Uidete si ñ ẽ confusio. tota uita
humana. Quicquid agunt homines in spe
uana: qͣndo cognouerint qͥd agunt. eru¬
bescunt. Quare laborant : Cui laborant:
Filiis meis inquit. Et ipsi cui: Filiis suis
t ipsi quibꝰ: Filiis suis. Nemo gͦ sibi.
Abista gͦ confusione conu̾si erant: quibꝰ
dicit apłs. Quam enĩ głam habebatis
i his.: in quilꝰ nc̃ erubescitis: Confusio
est gͦ ista tota uita rerum humanarũ: non

Expanded text:
tas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ uidens pacem: hoc ẽ uidens dm̃: merito
& as ipse ẽ paxe. Ergo quia xxp̃c filiꝰ dei pax
ẽ: idõ uenit colligere suos. & secernere ab ini¬
qͥs a quibꝰ iniquis: Oui oder̃ ierłm: qͥ oder̃
pacem: qui uolunt conscindẽ unitatẽ: qͥ non
credunt paci: qui falsam pacem ꝓnunciant
in populo. & ñ ilam habent. Quibꝰ respondet᷑.
cũ dixerint pax uobis: & cũ spũ tuo. Falsa
dicunt: & falsum audiunt. Quibꝰ dict̃ pax
uob̾cum: Quos separant a pace orbiꝰ terrarũ.
amplectunt᷑: & odiunt pacem. Si enĩ in spũ
eorum ess&& pax: nonne unitatẽ diligerent:
& relinquerent dissensionẽ : Falsũ gͦ ꝓnun¬
ciantes: falsum audiunt. Nos uerũ ꝓnun¬
ciemꝰ: & uerum audiamꝰ. Simꝰ isrł. & ample¬
ctam᷑ pacem : quia ierłm ẽ uisio pacis. &

Expanded text:
pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, Et cum spiritu tuo: falsum dicunt, et falsum audiunt. Quibus dicunt, Pax vobiscum? quos separant a pace orbis terrarum. amplectuntur, et odiunt pacem. Si enim in spiritu eorum esset pax, nonne unitatem diligerent, et relinquerent dissensionem? Falsum ergo pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; quia Jerusalem est visio pacis, et
Abbreviated transcription (Latin):
iam facinꝰ de ore int̾iore ꝓcessit. Quando eni
facinꝰ ꝓcedit ex ore: Quando uoluntas faci¬
endi decernit᷑. Decreuisti facere. Aixisti.¬
Maiste fecisti. Si furtũ ñ fęceris foris
re At ille nichil ꝑdidit: & tu de furto
dãpnab̾is. Decreiusti occid̾e hoĩem. duoi¬
tun corde: sonuit de ore int̾iore tuomho¬
eud apuniris a us sis eñi apud dm̃ querit᷑¬

Expanded text:
jam facinus de ore interiore processit. Quando enim jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris;re: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore hocida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ nos maculant. Neqͥs dicat. Ouando loqͥ¬
mͣ. de ore nr̃o exeunt. quia u̾ba. uoces. de
ore nr̃o exeunt : & qͣndo mala loquim᷑. ĩmun¬
di efficim᷑. Ouid. si aliqͥs ñ loquat᷑ & tantũ
cogitis mala : Mundꝰ ẽ qͥa de ore ipsiꝰ corpo¬
risꝰ nichil ꝓcessit: S de ore cordis. iãds̃ audi¬
uit. Ecce fr̃s attendite quȩ dico. Nomino
furtũ: nominaui furtũ. Nũquid qͥa nomi¬
naui furtum. contaminauit me furtum:
Ecce de ore meo exit: & ñ me fȩcit ĩ mundũ
Fur autẽ surgit in nocte. & nichil dicit ore
& faciendo fit inmundus. Non solũ ñ dicit.
s & p̃mit facinꝰ toto silentio: & usq ad eouo¬
cem suam tu& audiri. ut nec uestigia sua
uelit sonare. Nũqͥd gͦ quia ita sil& mund
ee: Elus aut̃ dico fr̃s mei. Ecce adhuc instra¬
to suo iac&: ñdũ surrex̃ ut furtũ faciat.
uigilat: expectat ut homines dormiant
lam do clamat: iam fur est: iam ĩmundꝰe.

Expanded text:
tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loqutunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminavit me furtum? Ecce de ore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est,
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ipsi saturabuntur: Si aut̃ ñ facit im¬
nuindũ nͥ qͦd dix̃ de ore: & hoc cũ audimꝰ
n eugło. ñ intelligamꝰ nisi os corporis: ab¬
surdum ẽ & nimis stultũ. ut tẽ putemꝰ
ñ fieri ĩmundũ hominẽ cũ mandicat:
t̃s autem putemꝰ immundũ si uomat.
qͥat. Quando gͦ manducas ñ fis ĩmund̾.
s quando uomis efficeris in mundꝰ: Endo
buibis. ñ es ũmnundꝰ: & quando spius ĩmund
es: Quando spius eni. de ore tuo exit ali¬
quid: quando bibis. in os intrat aliquid
S uoluit dicere dñs. ñ qͦs intrat in os.
s qͦd exit inquinat. Secutus eodem loco
de ore: ut intelligas non de ore corporis
eũ dixisse. s de ore cordis. Ait enĩ. De cor¬
de enĩ exeunt cogitationes malȩ: fornicati¬
ones. homicidia. blasphemiȩ. Hȩc st̃ que co¬
inqͥnant hominẽ : ñ lotis aut̃ manibꝰ man¬
ducare. ñ coinqͥnat hominẽ. Illa gͦ fr̃s mei.
qͦmꝰ exeunt de ore: nisi qͥa exeunt de corde

Expanded text:
quoniam ipsi saturabuntur» . quoniam ipsi saturabuntur» . mundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,
Abbreviated transcription (Latin):
qe nunda mundis: in mundis aut̃ & in¬
alisꝰ nichis ẽ mundum. s polluta sunt
pm & mens & conscientia. Quid uoluit in¬
alisi: Mundo homini & panis & porcina
ada est: inmundo. nec panus nec porcina.
puteriꝰ ẽ ĩmundũ ẽ: foris qͦd ẽ nichil
andum eẽ potest. Si gͦ illis quibꝰ int̾io
ninunda sunt. ext̾iora munda eẽ ñ pos¬
int: si uolueris ut ex t̾iora munda sint.
itira mundato. Ibi ẽ enim os qđ imple¬
itur tͥ gaudio: & quando taces. Quando
riles enĩ & gaudes: os tuum clamat addm̃.
Duide unde gaudeas. Si de scło gaudes.
ammundo gaudis uociferaris ad dm. Si uͦ
li ridemptione gaudes: qͦmͦ dix̃ psalmꝰ iste
tĩ conuiterit dñs captiuttatẽ sẏon facti
simꝰ iocundati: tunc implet᷑ uero gaudio
is tuũ. & lingua tua exultatione. Mani¬
isse ore qͦd habemꝰ intus. & manducamꝰ &
libimꝰ. sic̃ de isto ore ad refectionẽ corporis
le de illo ore ad refectionẽ cordis. Nã un¬
ae beati qui esuriunt & sitiunt iusticiam.

Expanded text:
undis autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: maniipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
asteum iustum sanguinẽ fudit & marty¬
ne tam om̃s de ꝓpagine peccati uenienteᷤ.
unun sanguinẽ fudit. eiꝰ qua non uestiss¬
atus sed iustus natus e. Iuo sanguine fuso:
asisit quos tenebat. Pro quibꝰ enim datꝰ ẽ
ilocens sanguis. redempti sunt. & conũsi
iaptiuutate. cantant istum psalmum:
um conuerterit dñs capti¬
uitatẽ sẏon: facti sumꝰ sic̃ con¬
solati. Hoc uoluit dicere:
facti sumꝰ gaudentes. Quan¬
do: Cum conuerterit dñs
captiuitatẽ syon. Quȩ syon: Ipsa ierłm:¬

Expanded text:
martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa Jer
Abbreviated transcription (Latin):
aus ratumnis : temptationiꝰ. Nolite se¬
uissudio rerum humanarũ: flenda in
a imuanis aduercite. P oterat ridere priꝰ.
mudiui nascitur: Quare afletu incipit
querr. Ridere nondũ nouit: quare plora
suinouit: Quia cepit ire in istam uitam.
Ssi de illis captiius ẽ. hic fl& & gemit: s

Expanded text:
aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: Om̃s istos. montes nominaui: ẜ nll¬
fragosos. Uidetis quia luc& de illis aliqͥfi¬
ma sermonis : & aliquis de ipsis ignis accanbi
Si naufragatis in ligno. & noctẽ patimii
id est caliginẽ huiꝰ uitȩ: ñ uos fallant. sl
dirigatis illuc nauẽ. Ibi st̃ saxa: ibi nauła¬
gia magna st̃. Cũ gͦ tͥ laudati fuerint sl
montes. & cȩperitꝰ tͥ suaderi. ut ueniasid
ipsos montes. quasi ad auxiliũ. ꝙibir en
mes. transimigra in montẽ sic̃ paser: ho¬
iars t̾ ut in illos montes leues oculos
Qt auxilium a dño sit. ut euadas Nc̃
use d muscipula uenantium. non transmi
euimontes. P asser enĩ instabilis resẽ. esto
qutur: cito uolat hinc & inde. Sed tu
montes sicut passer. Numquid ibi sic
ta amant ipsi montes: si non in illis
mposueris. Uidete fr̃s. quales st̃ montes
plam inde sic nominati st̃ in alio loco.
Itna tua. sic̃ montes dĩ. Non iusticia ip

Expanded text:
fuit! Omnes istos montes nominavi, sed naufuit! Omnes istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi remeae, Transmigra in montes sicut passer» i ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu in montes sicut passer. Numquid ibi sic  est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixiss& montes in circuitu eiꝰ. neturos¬
sũ remaneres in montibꝰ. statĩ subiuns e
in montibꝰ. s in illo qui illuminat montis i
enuĩ ille habitat in montibꝰ. id est in sc̃is p
ẽ in circuitu plebis suȩ: & ipse murantn
bem suã munim̃to sp̾itali. ne moueat᷑ in siꝰ¬
num. At uͦ de illis montibꝰ malis quandol¬
quit᷑ scͥptura: ñ eis addit dnm̃. Tales monꝗ̃
iam sepe diximꝰ uobis significant magnasqͥ¬
dam animas: s malas. Non enĩ putetis fre
qͥa potuer̃ fieri hereses: ꝑ aliquas paruas ab̃
Non fȩcer̃ hereses. nisi magni homines. sid
qͣntũ magni. tantũ mali montes. Non en̾imri
erant tales. qui susciꝑent pacem. ut collessis¬
ciꝑent iusticiam: s illi dissensionẽ susare̾
a diabolo patre suo. Montes gͦ erant d eloh
montes caue ne fugias. Uenturi sunt eñihe¬
mines: & dicturi tibi. Magnꝰ ille uir: en
gnꝰ ille homo. Qualis fuit ille donatꝰ: Uo

Expanded text:
cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rurcum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit,in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui susciperent pacem, ut colles susciperent justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qu