comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenientes. Qđ autẽ ait idem apl̃s opor¬
cet et hereses esse. ut ꝓbati manifesti fian
inuobis: hoc etiã hic sequitur ut
excludantur hi qui ꝓbati sunt ar¬
gento: id÷ qui ꝓbati sunt eloquiis dñi.
Eloquia quippe dñi eloquia casta: argñ¬
tum igne ꝓbatum teriȩ. Nam excludã¬
tur dictũ ẽ appareant. emineant: qđ ait
ille manifesti fiant: Unde et marte argen¬
taria exclusores uocantur: qui deconfu¬
sione masse nouerunt formam uasis ex¬
primere. Multi enim sc̃arum litterarum
sensus latent: et paucis intelligentiorib
noti sunt: nec asseruntur commodius
et acceptabilius nisi cum respondendi
hereticis cura compellit. Tunc enĩ etiã
qui negligunt studia doctrinȩ. sopore
discusso: ad audiendi excitantur diligen
tiam: ut aduersarii refellantur. Deniq ꝗͣ
multi scripturarum sc̃arum sensus. de
xp̃o dño asserti sunt. contra fotinum:
quam multi de homine xpo contͣ ma¬
nicheum: quam multi de trinitate con
tra sabellium: quam mutti deunitate

Expanded text:
enientes . Quod autem ait idem apostolus, Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis ; hoc etiam hic sequitur, Ut excludantur ii qui probati sunt argento, id est, qui probati sunt eloquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur dilitiam, ut adversarii repellantur. Denique quam multi Scripturarum sacrarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum? quam multi de homine Christo contra Manichaeum? quam multi de Trinitattra Sabellium! quam multi de unitate
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ꝑpatientiam expectamus: Patient̃
ergo ipsam mortem feramus: illuis ex¬
emplo qui licet peccato nullo esset debi¬
tor mortis: et dñs esset aquo nemo animã
tolleret. s eam ipse asemecipso poneret:
etiam ipsius fuit exitus mortis Uerun¬
tamen ds̃ conquassabit capita inimicoꝵ
suoꝵ: uerticem capilli ꝑambulantium
indelictis suis÷ id÷ nimis se extollentiũ.
nimis suꝑbientiũ in delictis sius: inquib
saltem humiles deberent esse dicentes. Dñe
ꝓpicius esto mͥ peccatori Sed conquas¬
sabit eoꝵ capita: qm̃ qui se exaltat humi¬
liabitur: Ac phoc quamuis et dñi sit exit᷑
tuus est. conquassabit capita inimicoꝵ
suoꝵ: ñ solum eoꝵ qui incruce posito il¬
ludentes et mouentes capita dicebant. si
filius d̃i ẽ. descendat decruce. et credimꝰ¬
eiꝰ s etiã omniũ extollentium se aduer¬
sus doctrinam eius. et tanquã mortem
hominis irridentiũ: Idem quippe ipse de

Expanded text:
mus, per patientiam exspectamus . Patienter mus, per patientiam exspectamus . Patienter ergo etiam ipsam mortem feramus, illius exemplo qui, licet nullo peccato esset debitor mortis, et Dominus esset a quo nemo animam tolleret, sed ipse eam a semetipso poneret, etiam ipsius fuit exitus mortis. tamen Deus conquassabit capita inimicorum suorum; verticem capilli perambulantium in delictis suis: id est nimis se extollentium, nimis superbientium in delictis suis; in quibus saltem humiles esse deberent, dicentes, Domine, propitius esto mihi peccatori. Sed conquassabit eorum capita; quoniam qui se exaltat, humiliabitur . Ac per hoc quamvis et Domini sit exitus tuus est, conquassabit capita inimicorum suorum; non solum eorum qui crucifixo illudentes et moventes capita dicebant, Si Filius Dei est, descendat de cruce; sed etiam omnium extollentium se adversus doctrinam ejus, et tanquam mortem hominis irridentium. Idem quippe ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipse leticia. eructauit hymnũ di¬
cens: Dñs ds̃ benedictus. Benedict᷑
dominus ds̃ de die indiem. Qđ ñnulli
codices habent die cotidie: quia sic ha¬
exprimeretur die cotidie. Quam puto
locutionem hoc significare: qđ dictum ẽ
de die indiem. Cotidie quippe agit.¬
hoc usq infinẽ. Captiuat captiuitatẽ.
rum illum ducit usq infinem: sequit̃
et dicit. P rosperum iter faciet nobis.
ds sanitatum nr̃arum: ds̃ nr̃ ds̃ saluoᷤ
faciendi: Multum gr̃e commendatur:
Quis enim saluus esset: nisi ipse sanaret:
Sed ne occureret cogitatiom. cur ergo mo¬
rimur. si ꝑ eius gr̃am salui facti sumus:
continuo subiecit. Et dñi exitus mor¬
tis: Tanquam diceret: Quid indignaris
humana conditio te habere exitũ mor¬
tis: Et dñi tui exitus. ñ alius quã mortis
fuit: Potius gͦ consolare quam indignare:
nam et dñi exitus mortis. Spe enĩ salui
facti sumus: Si autem qđ ñ uidemus sꝑa¬

Expanded text:
etiam ipse laetitia, eructavit hymnum, dietiam ipse laetitia, eructavit hymnum, dicens: Dominus Deus benedictus, benedictus Dominus Deus de die in diem. Quod nonnulli codices habent, die quotidie. Quia sic haexprimeretur, die quotidie. Quam puto locutionem hoc significare quod dictum est, de die in diem. Quotidie quippe hoc agit usque in finem; captivat captivitatem, rum illum ducit in finem, sequitur et dicit: Prosperum iter faciet nobis Deus sanitatum nostrarum, Deus noster, Deus salvos faciendi. Multum gratia commendatur. Quis enim salvus esset, nisi ipse sanaret? Sed ne occurreret cogitationi, Cur ergo morimur, si per ejus gratiam salvi facti sumus? continuo subjecit, et Domini exitus mortis: tanquam diceret, Quid indignaris humana conditio habere te exitum mortis? Et Domini tui exitus non alius quam mortis fuit. Potius ergo consolare quam indignare; nam et Domini exitus mortis. Spe enim salvi facti sumus: si autem quod non videmus spera
Abbreviated transcription (Latin):
ñnulli codices habent: et enim non cre¬
dentes inhabitare. Nam qui sunt alii ñ
credentes: nisi qui ñcredunt: Dequibus¬
hoc dictum ẽ: non ẽ. facilis intellectus:
Tanquam enim ratio redderetur suꝑioꝵ
uerboꝵ. cum dictum esset captiuasti cap¬
tiuitatem. accepisti dona inhominibus:
ita subiunctũ.ẽ. & enim qui non credũt
inhabitare. id÷ non credentes ut inhabi¬
tarent: Quid est hoc: Dequib hoc dicit:
An illa captiuitas ante quã transiret inbo¬
nam captiuitatẽ. unde fuerit mala capti¬
uitas ostendit: Non credendo enim pos¬
sidebantur abimmico: qu oꝑatur in
filiis diffidentie: Inquib aliquando. &¬
Donis ergo gre suȩ qua accepit dona in
hominib: captiu auit istam captiuita¬
dem: Et enim non credentes erant ut
inhabitarent: Nam fides eos inde libe¬
rauit. ut iam credentes inhabitarent in
domo dĩ: facti et ipsi domus dei: etcur
canebat. inspũi ea preuidens: impletus

Expanded text:
nonnulli codices habent, Etenim non crenonnulli codices habent, Etenim non credentes inhabitare. Nam quid sunt aliud non credentes, nisi qui non credunt? De quibus dictum sit non est facilis intellectus. Tanquam enim ratio redderetur superiorum verborum, cum dictum esset, Captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus; ita subjunctum est, Etenim qui non credunt inhabitare, id est, non credentes ut inhabitarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? An illa captivitas antequam transiret in bonam captivitatem, unde fuerit mala captivitas ostendit? Non credendo enim possidebantur ab inimico, qui operatur in filiis diffidentiae; in quibus Donis ergo gratiae suae, qui accepit dona in hominibus captivavit istam captivitatem. Etenim non credentes erant ut inhabitarent. Nam fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitent in domo Dei, facti et ipsi domus Dei, et curcanebat, in Spiritu ea praevidens, impletus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: ex hoc iam homines eris capiens.
Captiuati gͦ. quia capti: capti quia subui¬
gati: sublene illud ugum missi: liberati
apeccato cuius serui erant: & iusticie serui
facti. cuius liberi erant: Unde etipse in illis
ẽ qui dedit dona hominib: & accepit do¬
na inhominib.Ideoq inista captiuitate
inista seruitute. inisto curru. subisto uigo.¬
ñsunt milla plorantiũ. s milia lȩtantiũ.
dñs quippe inillis insyna inscõ Cui sen¬
sui congruit & alia interpretatio. qua int̃¬
pretatur sẏna mensura: Nam dehis donis
lȩticiȩ spiritalis. apłs loquens id qdđ supra
cominemoraui: unicuiq autẽ nr̃m inqͥt
data ẽ grã: scđm mensuram donationis
tur. ꝓpt̃ qđ dicit. Ascendit in altum. cap¬
tiuaut captiuitatẽ: dedit dona hominib
qđ hic ẽ accepisti dona inhominibus.
Quid hoc et illa ueritate concordius: Quid
manifestius: Sed quid deinde adiungit:
Et enim qui ñ credunt in habitare: uel quod

Expanded text:
tum est: Ex hoc jam homines eris capiens . tum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus liberi erant . Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et accepit dona in hominibus. Ideoque in ista captivitate, in ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. Nam de his donis laetitiae spiritualis Apostolus loquens id quod supra commemoravi: Unicuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis cit, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? quid manifestius? 27. Sed quid deinde adjungit? Etenim qui non credunt inhabitare; vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ et fideles eius. unde eis dicitur. uos autẽ
estis corpus xp̃i & menbra: ꝓculdubio. &
ipse accepit dona inhominib. Ap̃e qͥppe
ascendit inaltum: et sedet addexterã patris.
Sed nisi et hic esset interra: non inde clama¬
ret. saule saule quid me ꝑsequeris. Cum gͥ
idem ipse dicat quando um exminimis
meis fecistis michi fecistis: quid dubita¬
mus eum acciꝑe inmenbris suis. quȩ
dona menbra eius accipiunt: S quid
ẽ. captiunsti captiuitatem: Utrum qͥa
uicit mortẽ. que captiuos tenebat inqͥb
regnabat: an ipsos homines appellauit
captiuitatẽ. qui captiui adiabolo tenebant᷑:
Cuius rei mysterium continet etiam titulꝰ
illius psalim qͣndo domus ȩdificabatur.
post captiuitatẽ: id ÷ eccłia post gentilita¬
dem. Ipsos itaq homines qͥ capti teneban¬
tur appellans captiuitatẽ. sicut cũ mili
cia dicit᷑ & intelliguntur qͥ militant: ẽandẽ
captiuitatẽ. axp̃o captiuatam dicit. Cur
enim ñ fit captiuitas felix: si et adbonũ.

Expanded text:
sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra : procul dubio et ipse accepit dona in hominibus. Christus quippe ascendit in altum. et sedet ad dexteram Patris ; sed nisi et hic esset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum
Abbreviated transcription (Latin):
dicti sunt montes dĩ: legitur quippe. iusti¬
cia tua sicut montes di. unde apłs ait. ut
nossimus iusticia dei inipso: deqͥb moN¬
tib alio loco dicit᷑ illuminans tu mirabilit̃
amontib ȩtemis. quia uita eterna eis do¬
nata ẽ. et ꝑeos sc̃arum scripturarũ eminen¬
tissima auctoritas constituta ẽ: s illumi¬
nante abeis illo cui dicitur illuminans tu:
leuaui enim ocłos meos inmontes. unde
ueniat auxilium mͥ: nec tamen auxiliũ
meum abipsis ꝓpriȩ montib. s auxiliũ
mcũ adño. qui fecit cęlum et terrã: unus
quippe ipsoꝵ montium multum excellẽs.

Expanded text:
dicti sunt montes Dei: legitur quippe, Justidicti sunt montes Dei: legitur quippe, Justitia tua sicut montes Dei ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia Dei in ipso . De quibus montibus et alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis ; quia vita eis nata est, et per eos sanctarum Scripturarum eminentissima auctoritas constituta est, sed illuminante ab eis illo cui dicitur, Illuminans tu. Levavi enim oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: nec tamen auxilium meum ab ipsis proprie montibus; sed auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram . Unus quippe ipsorum montium multum excellens
Abbreviated transcription (Latin):
uberem diceret: Est enim et mons isto no¬
mine nuncupatus: idest selmon: S quẽ
montem intelligere debemus montẽ dĩ.
montem uberem. montem incaseatum
dicit. erit innouissimis temporib manifestꝰ
mons domus dñi paratus incacumine. mon¬
tium: Ipse ẽ. mons incaseatus. ꝓpt̾ paruu¬
los gr̃a tanquam lacte nutriendos: mons
uber adroborandos atq ditandos donoꝵ
excellentia: Nam et ipsum lac unde fit ca¬
seus. miro modo significat grãm: Manat
quippe exhabundantia uiscerum maternoꝵ:
& miscd̃ia delectabili paruulis gratis in¬
utrum sit nominatiuus an accusatiuus: qm̃
mea lingua mons neutri generis ẽ. ñ mascu¬
linii: Ideo non nulli latini ñ interprecatis̃
montem dĩ: sed mons dĩ. Puto autẽ meliꝰ
ẽẽ inselmon montem dĩ: hoc ẽ inmontẽ
dĩ qui uocatur selmon: scđ̾m intellectũ
montem uberẽ: ne qͥs auderet exhoc dnĩn ie¬
sum xp̃m comparare ceteris scĩs: qͥa et ipsi

Expanded text:
uberem diceret? Est enim et mons isto nouberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere debemus montem Dei, montem uberem, montem incaseatum,dicit: Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia viscerum maternorum, et misericordia delectabili parvulis gratis inus, utrum sit nominativus, an accusativus; quoniam in ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in montem Dei qui vocatur Selmon: secundum intellectum montem uberem, ne quis auderet ex hoc Dominum Jesum Christum comparare caeteris sanctis, qui et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dendo concepit Constat autem umbra
exlumine et corpore: Proinde illud qđ
inprincipio erat uerbũ. lumen illud ue¬
rum ut umbraculum meridianũ nobu¬
fieret. uerbum caro factum ẽ. et habita¬
uit innobis: deo scilicet homo tanquam
lumini corpus accessit: et ineum creden¬
tes. umbra ꝓtectionis oꝑuit. Non enim
dequali umbra dicitur transierunt om¬
nia illa tanquam umbra. nec de qualium¬
bra dicit apłs. nemo uos iudicet incibo
et potu. aut inparte diez festi. aut neome¬
niȩ. aut sabbatoꝵ. qđ ẽ umbra futurorũ.
sed de qualiscriptum ẽ. subumbra alarũ
tuarũ ꝓtege me Dum ergo discernit ille
suꝑ celestis reges. suꝑ columbam de argen¬
tatã: non sua merita extollant ñ deꝓpria
uirtute confidant: Nuie quippe deasba¬
buntur inselmon: grã candificabuntur
montẽ. consequenter dicit montẽ dĩ mon¬
tem uberem: montem incaseatum. uel
montẽ pinguẽ: Qd hic aliud pinguẽ quam

Expanded text:
dendo concepit. Constat autem umbra dendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de quali umbra dicit Apostolus, Nemo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur montem consequenter dicit montem Dei, montem uberem, montem incaseatum, vel montem pinguem. Quid hic autem aliud pinguem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
in quit suꝑueniet inte et untus altissim:
obumbrabit tͥ: Quid est obumbrabit
tͥꝰ nisi umbram faciet: Ynde et isti reges
tur inselmon Selmon quippe interpre¬
tatur umbra: Non enim meritis. aut
uitute ꝓpria discernuntur. Quis eñ inqͥt¬
te discernit: Quid autem habes qđ ñ ac¬
cepisti: Ad ergo discernantur abimpiis:
accipiunt remissionem peccatoꝵ ab illo qͥ
ait si fuerint peccata ur̃a tanquã fenicͥum
tanquam niuem dealbabo: E cce quomͦ
mue dealbabuntur inselmon. ingr̃a sp̃s xͥ:
quo eis etiam ꝓpria dona discreta funt.
De quo dictum ẽ qđ supra commemoraui
sp̃s sc̃s suꝑueniet inte: et uirtus altissim:
obumbrabit dibi: hoc ẽ umbram faciet tͥ:
Propterea qđ nascetur exte scm̃: uocabitur
filius dei Umbra porro ista: defensaculũ
intelligitur abestu concupiscentiarum
carnaliũ. Unde uia uirgo xpm̃ ñear
naliter concupiscendo: s spiritalit̃ cre¬

Expanded text:
inquit, superveniet in te, et virtus Altissimi inquit, superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? Unde et isti reges,ve dealbabuntur in Selmon. Selmon quippe interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . Ecce quomodo nive dealbabuntur in Selmon; in gratia Spiritus Christi, quo eis etiam propria dona discreta sunt: de quo dictum est quod supra commemoravis sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Chrnaliter concupiscendo, sed spiritualiter cre
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ corpus xp̃i Dicunt᷑ aũt illi reges utiq
aregendo: Et qͥd magis quãcarnis ꝯcupiscenti¬
as. ne regnet peccatum in eorũ mortali corꝑe
adobediendum desidiis eius ne exhibeant
menbra sua arma iniquitatis peccato. s
exhibeant se deo tanquam exmortius ui¬
uentes: et menbra sua arma iusticiȩ deoͬ
Sic enim erunt reges primitus discreti ab
alienigenis. quia ñ sunt iugũ ducentes
cum infidelib: deinde discreti concordit̃
inter se munerib ꝓpriis: Non autẽ om̃s
apłi aut om̃s ꝓphecȩ: aut om̃s doctores:
aut om̃s dona habent curationũ: aut
om̃s linguis locuntur: aut om̃s interpre¬
tantur: Omĩa autẽ hȩc oꝑatur unus atq
idem sp̃s: diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut
uult. Quẽ dando ille suꝑ cęlestis: discer¬
nit reges. suꝑ columbã de argentatam.
trem gr̃a plenam missus angłs loqueret᷑.
querenti quomͦ fieret. qđ paritura nuntia¬
batur.qm̃ ñ cognoseebat uirum: sp̃s sc̃s

Expanded text:
ipsa est corpus Christi? Dicuntur autem illi reges, utique a regendo: et quid magis quam carnis concupiscentias, ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, ne exhibeant membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo, tanquam ex mortuis viventes, et membra sua arma justitiae Deo ? Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibus; deinde discreti concorditer inter se muneribus propriis. Non enim omnes apostoli, aut omnes prophetae, aut omnes doctores, aut omnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult : quem dando ille supercoelestis, discernit reges super columbam deargentatam. trem gratia plenam missus Angelus loqueretur, quaerenti quomodo fieret quod paritura nuntiabatur, quoniam non cognoscebat virum: Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
discernit suꝑ cęlestis. suꝑ columbam de¬
argentatam: tibi offerunt munera. Et
quȩ munera: Gratiosa: Quȩ sacrificia:
Laudis: S hiuic laudi obstrepunt xpĩanũ
uocabulum habentes: et diuersa sentien¬
tes.Fiat ergo qđ sequitur. Increpa feras
calami Nam et ferȩ sunt: qm̃ non intel¬
ligendo nocent: et fere calami sunt. qm̃

Expanded text:
lumbam deargentatam; tibi offerent reges munera. Et quae munera gratiosa, quam sacrificia laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, christianum vocabulum habentes, et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae cala
Abbreviated transcription (Latin):
qđ calamo fiat. Dicit apłs petrus. ini¬
doctos et instabiles ꝑuertere scripturas:
adpprium suoꝵ interitum. He sunt
ferȩ calami de quib hic dicitur: incre¬
pa feras calami: De his etiam ẽ. qd̃ ad¬
iungit. Congregatio tauroꝵ inuaccis
populoꝵ: ut exeludantur hi qui ꝓbati
sunt argento: Tauros uocans ꝓpter suꝑ¬

Expanded text:
icit apostolus Petrus indoctos et instabiles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod adjungit: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter su
Abbreviated transcription (Latin):
ininferiores partes terrȩ: Qui descendit ipse
et qͥ ascendit suꝑ om̃s cȩlos. ut adimpleret
omnia: Xp̃o gͦ sine dubitatione dictum est.
ascendisti maltum captiuasti captiuitatẽ:
accepisti dona inhominib. Nec moueat
qđ apłs idem testimonium commemorãs.
ñ ait accepisti dona inhominib: s dedit
dona hominib Ille quippe auccoritate
apłica scđm hoc locutus ẽ: qđ ds̃ cũ patre
filius fecit Scđm hoc quippe dedit do¬
na hominib mittens eis sp̃m sc̃m: qui¬

Expanded text:
Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia . Christo ergo sine dubitatione dictum est: Ascendisti in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ris duo testamenta significantur: qͥd aliud
admonemur. nisi ut ea testamenta inter se
consentire ñ repugnemus. sed intelligendo
acquiescamus: nosq simus eoꝵ concordiȩ
monstramus: Cur autẽ incleris testam̃¬
ca intelligantur. cũ hoc nomen grecũ
sit quidẽ s testamentũ non ita dicatur.
hec causa ẽ: quia ꝑtestamentũ datur¬

Expanded text:
ri duo Testamenta significant, quid aliud ri duo Testamenta significant, quid aliud admonemur, nisi ut Testamentis inter se consentientibus non repugnemus ; sed intelligendo aequiescamus, nosque simus eorum concordiae smonstramus? Cur autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa e
Abbreviated transcription (Latin):
int̃me et te. et omne sem̃ tuũ: qđ grecꝰ
habet intermedium meum et tuũ &
intermediũ seminis tui. Item cum loq̃¬
retur adnoe dearcu innubib. adsignũ
constituendum: hoc uerbũ sepissime
repecit. Et qđ habent latini codices int̃
me et uos: uel inter me et omnẽ animam
uiuentem: & si qua ibi talia dicunt᷑: inter
medium meum & ur̃m inuenitur. qđ ẽ. in
signum inter se constituunt:n
aliud opinando dissideant: Et
qd latine dicitur inter ambos: interme
ẽ ut hoc loco ꝑsalmi huius interpreteᷤ ñi
ñ dicerent inter cleros qđ latine locutioni
usitatum ẽ: s int̾ medioscloros. tanꝗͣ int̃
medium cleroꝵ. qđ potuis ingreco legit᷑:
et qđ dici solet ineis reb ut dixi: quȩ int̃
se debeant habere consensum. Iubet igit᷑
scriptura ut inter medios cleros dormiant:
qu uł sunt pennȩ columbȩ dcangent als
uel exhoc eis prestat᷑ ut sint: Porro si istis ele¬

Expanded text:
inter me et te, et omne semen tuum : quod Graecus inter me et te, et omne semen tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc verbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talia dicuntur; inter medium meum et vestrum, invenitur isignum inter se constituunt, ne aliud opinando dissideant : et quod latine dicitur, inter ambos; inter medest, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cle
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽ. inprecepto: leue ẽ. amanti Nec ob
aliuid recte intelligitur dictum: onus me¬
do liberalit̃ faciamus. qđ timendo qui fa¬
cit seruiliter facit Nec ẽ amicus rec̾ti: qͣn¬
ñ iuberi. Queri etiam potest eusnon sit
dictum si dormiatis incleris. s inter me¬
dios cleros: qͥd sit hoc expressius int̃ me¬
dios cleros Qđ quidem si expressius tranꝰ¬
ferretur exgreco. inter medium cleroꝵ
diceretur: qđ innullo interpretum legi
Preterea credo: qͥa tantundem ualet qͦd die¬
tum ẽ. inter medios cleros: huic gͦ qͥd mͥ¬
iuideatur exponam. Sepe hoc uerbum
aclaliqua conectenda. atq: pacanda ne
inter se dissideant pom solet: sicut testa¬
mentum inter se et populum do consti¬
tuente hoc uerbum scriptura ponit.
Nam ꝓ eo qđ ẽ in latino inter me et uos:
grecus habet inter medium meũ et ur̃m:
Sic et de signo circumcisionis cũ loquit᷑
ds̃ abraham: dicit Erit testamentum

Expanded text:
le est in praecepto, leve est amanti. Nec ob le est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud recte intelligitur dictum, Onus medo liberaliter faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quannon juberi. 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in cleris, sed, inter medios cleros, quid sit hoc, inter medios cleros. Quod quidem si expressius transferretur ex graeco, inter medium clerorum diceretur; quod in nullo interpretum legi: propterea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
lius ñputo intelligi posse quã caritatem
Sed quare adorso. et ñ apectore. Quamꝗͣ
mirer quomͦ positũ sit hoc uerbũ in alio
psalmo ubi dicitur. interscapulas suas
obumbrabit tibi. et subalis eius sꝑabis:
cum subalis obumbrari ñ possit. nisi qđ
apectore fuerit: et latine quidem inter sca¬
pulas fortasse aliquo mͦ exutraq parte poᷤ¬
sit intelligi. & ante & post. ut scapulas ac¬
cipiamus.que inmedio caput habent:
et inhebreo sit fortassis ambiguum. qđ
possit et hoc modo intelligi. S qđ ingre
cat: qđ c̃ inter scapulas. Utrum ꝓpterea
ibi ẽ. auri uiriditas. id÷ sapientia. et cari¬
tas. quia ibi sunt quodammͦ radices ala¬
rum: an quia ibi portatur illa sarcina
leuis: Quid enim sunt uł ipse alȩ. nisi
duo precepta caritatis: in quib tota lex
pendet et ꝓphete: Quid ipsa sarcina le¬
uis: nisi ipsa caritas quȩ inhis duob pre¬
ceptis impletur. Quicquid enim diffici¬

Expanded text:
lius non puto intelligi posse quam charitatem. lius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Quanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine quidem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit fortassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelligi; sed quod in cat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, nisi duo praecepta charitatis, in quibus tota Lex pendet et Prophetae ? Quid ipsa sarcina levis, nisi ipsa charitas quae in his duobus praeceptis impletur? Quidquid enim diffici
Abbreviated transcription (Latin):
dormire inter medios cleros: quȩ ñnull
duo destamenta esse uoluerunt: ut dor¬
mire sit inter medios cleros. in eoꝵ testa¬
mentoꝵ auctoritate requiescere. idest
utriusq destam̃ti testimoniis adquiescere:
ut qͣndo aliquid exhis ꝑfertur et ꝓbatur.
om̃is intentio patifica quiete finiatur.
Qđ si ita ẽ: quid aliud ammonere uident᷑
eu angłirantes uirtute multa. nͥ quia tc̃
eis dñs dabit uerbum ut euangłirare
possint. si dormiant intermedios cleros:
Tunc enim eis uerbũ ueritatis datur: si
auc̾toritas abeis duoꝵ testamentoꝵ non
relinquatur: ut ipsi sint penne colum¬
be deargentate. quoꝵ p̃dicatione ince¬
lum gła fertur eccłię. Inter scapulas au¬
tem: pars est utiq corꝑis: pars ẽ circa re¬
gionem cordis. Aposteriorib: tamen id:
adorso: quã columbe uiiuis deargentate
partem inuiriditatem auri esse dicit. hoc
ẽ. inuigore sapientiȩ. Quẽ iuigorem: me¬

Expanded text:
dormire inter medios cleros: quae nonnulli dormire inter medios cleros: quae nonnulli duo Testamenta esse voluerunt; ut dormire sit inter medios cleros, in eorum Testamentorum auctoritate requiescere; id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere, ut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contentio pacifica quiete finiatur. Quod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangelizantes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, si auctoritas ab eis duorum Testamentorum non relinquatur: ut ipsi sint et pennae columbae deargentatae, quorum praedicatione in coelum gloria fertur Ecclesiae. 18. Inter scapulas autem: pars est utique corporis; pars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem me
Abbreviated transcription (Latin):
mon: ut subindelligantur homines qui
ꝑ grãm remissionem accipiunt peccatoꝵ
Unde etiam de ipsa eccłia dicitur incanticis
canticoꝵ. Quȩ ẽ. ista quȩ ascendit de alba¬
ta: Promissio quippe di tenetur ꝓppħã
dicentis: si fuerint peccata ur̃a tanquam
fenicium: sicut niuem de albabo: Potest
et sic intelligi: ut in eo qd̃ dictum s̃ pen¬
nȩ columbȩ deargentate sub audiatur
eritis: ut iste sit sensus: Ouos qͥ tanquã
spolia speciei domus diuidimini. si dor¬
miatis intermedios cleros. pennȩ colum¬
bȩ deargentate eritis: id÷ inaltiora ele¬
uabimini: compagini tamen ȩccłie cohe¬
rentes: Nullam quippe aliam melius
hic intelligi puto columbam de argen¬
tatã: quam ulam de qua dictum est
una ẽ columba mea: Deargentata ẽ enĩ.
quia diuinis eloquiis ẽ erudita floqͥa
nanq dñi. alio loco dicuntur argentum
igne examinatum terrȩ: purgatũ septu¬
plum Magnum itaq aliqđ bonum ẽ

Expanded text:
mon, ut subintelligantur homines, qui mon, ut subintelligantur homines, qui per gratiam remissionem accipiunt peccatorum. Unde etiam de ipsa Ecclesia dicitur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Promissio quippe Dei tenetur, per Prophetam dicentis: Si fuerint peccata vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, pennae columbae deargentatae, subaudiatur, eritis; ut iste sit sensus: O vos qui tanquam spolia speciei domus dividimini, si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae eritis; id est, in altiora elevabimim, compagini tamen Ecclesiae cohaerentes. Nullam quippe aliam melius hic intelligi puto columbam deargentatam, quam illam de qua dictum est: Una est columba mea . Deargentata est autem, quia divinis eloquiis est erudita: eloquia namque Domini alio loco dicuntur argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Magnum itaque aliquod bonum est,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ pennȩ an ouos pennȩ: ut adipsas pen¬
nas loqui uideatur. Utrum gͦ uerbis que
precesserunt finitur ista sententia. ut ordo
sit dñs dabit uerbum euangłitantib uir¬
tute multa: si dormiatis intermedios cle¬
rosouospenne colũbe deargentate. anhis q̃
secuntur. ut ordo sit si dormiatis inter
medios cleros penne columbe deargenta¬
intermedios eleros: ut uuis hoc dicere
intelligatur. qui spẽi domus tanquam
spolia diuiduntur: id si dormiatis in¬
termedios cleros. ouos qui diuidimin
speciei domus ꝑmanifestationem sp̃s.
adutilitatem. ut alii quidem detur ꝑ sp̃m
sermo sapientiȩ. alii sermo scientie scđm
eundem sp̃m: alii fides. alii genera cu¬
rationũ. in eodem sp̃u et cȩtera: si ergo uos
dormiatis inter medios eleros : tunc pen¬
nȩ columbe deargentatȩ niue dealba¬
buntur inselmon: Potest et sic: Si uõ pen¬
nȩ columbe de argentate. dormiatis inter
medios cleros nue de albabuntur in sel¬

Expanded text:
hae pennae, an o uos pennae, ut ad ipsas penhae pennae, an o uos pennae, ut ad ipsas pennas loqui uideatur. utrum ergo uerbis quae praecesserunt finiatur ista sententia, ut ordo sit: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, si dormiatis inter medios cleros, o uos pennae columbae deargentatae, an his quae sequuntur, ut ordo sit: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentainter medios cleros, ut illis hoc dicere intellegatur, qui speciei domus tamquam spolia diuiduntur, id est, si dormiatis inter medios cleros, o uos qui diuidimini speciei domus per manifestationem spiritus ad utilitatem, ut alii quidem detur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii fides, alii genera curationum in eodem spiritu, et cetera; si ergo uos dormiatis inter medios nae columbae deargentatae nive dealbabuntur in Selmon. Potest et sic: Si vos, pennae columbae deargentatae, dormiatis inter medios cleros, nive dealbabuntur in Sel
Abbreviated transcription (Latin):
nisterii inȩdificationem corꝑis xpĩ Sic̃
enim unum corpus ẽ. et menbra habet
Nunquid om̃s uirtutes: Nunquid om̃s ha
bent dona curationum: Nunquid om̃s
lingius locuntur: Nunqͥd om̃s interpre¬
tantur: Omnia autem hȩc oꝑat᷑ unus
atq idem sp̃s: diuidens ꝓpria uniciuq
pur uult. Et hec ẽ spẽs domus cui spolia
diuiduntur: ut amator eius hac pulchri¬
tudine accensus exclamet. Dñe dilexi deco
adipsa menbra. de quib fit spẽs domus: al¬
loquendo conuertit dicens Si dormia¬
tis inder medios cleros: penne columbe de¬
argentatȩ: et inter scapulas eius inuridi¬
tate auri: Primum hic querendus ẽ ordo
uerboꝵ. quomͦ finiatur sententia. quȩ utiq¬
pendet cum dicit᷑ si dormiatis: deinde
intelligendum ẽ huius pennȩ: anplura¬
li hȩ penne: s singularem numerum gre¬
cus excludit ubi omnino pluralit̃ hoc po¬
situm legitur. S hoc incertum ẽ. utrũ

Expanded text:
nisterii, in aedificationem corporis Christi . nisterii, in aedificationem corporis Christi . Sicut enim corpus unum est, et membra habet Nunquid omnes virtutes? Nunquid omnes dona habent curationum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Haec est spdividuntur; ut amator ejus hac pulchritudine accensus exclamet: Domine, dilexi dead ipsa membra, de quibus fit species domus, alloquenda convertit, dicens: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et inter scapulas ejus in viriditate auri. Prius hic quaerendus est ordo verborum quomodo finiatur sententia; quae utiqpendet, cum dicitur: si dormiatis. deinde intellegendum est huius pennae, an plurali hae pennae. sed singularem numerum Graecus excludit, ubi omnino pluraliter hoc positum legitur. sed adhuc} incertum est utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ti etiã speciei domus diuidere spolia: id:
dilecti etiã addiuidenda spolia. Specio¬
sum ẽ corpus distributione menbrorũ.
Spolia porro dicuntur: quȩ uictis hostib
detrahuntur. Hoc quid sit euangłium.
nos admoneat ubi legimus: nemo intrat
indomũ fortis. ut uasa eius diripiat: nͥ
prius alligauerit fortem Ailigauit ergo
diabolũ xp̃c spiritalib tunculis suꝑando
mortẽ: et suꝑ cclum abinferis ascendendo:
Alligauit eum sacramento incarnationis
suȩ: qđ nichil ineo reꝑiens morte dignũ
tamen ẽ. ꝓmissus occidere Ac si alligato:
abstulit tanquam spolia uasa eius. Opaba¬
tur quippe infiliis diffidentie: quoꝵ infi¬
delitate utebatur aduoluntatem suam
Hec uasa dñs mundans remissione pecca¬
torum: hec spolia scificans hosti erepta.
ꝑstrato atq alligato: diisit ea speciei do
mus suȩ. alios constituens apłos. alios ꝓ¬
phas. alios pastores & doctores. inopus mi¬

Expanded text:
ti etiam speciei domus dividere spolia, id est, ti etiam speciei domus dividere spolia, id est, Dilecti etiam ad dividenda spolia. Speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit Evangelium nos admonet, ubi legimus: Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . Alligavit ergo diabolum Christus spiritualibus vinculis; superando mortem, et super coelos ab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, dimus suae, alios constituens Apostolos, alios prophetas, alios pastores et doctores, in opus mi
Abbreviated transcription (Latin):
scio utrum aliud aliquid dic̾tum ẽ. quã
fiuo tuo Rex cͦ ẽ et pater. Unde uersiculꝰ
istȩ psalmi huius rex uirtutũ dilecti: utͦq
modo intelligi potest Cũ itaq dixisset.
dñs dabit uerbum euangłantib uirtu¬
de multa: quia ipsa uirtus abeo regitur
eiq militat aquo datur: ipse inquit dñs
qui dabit uerbum euangłirantib uir¬
dute multa. rex ẽ. iuitutum dilecti. Deinde
sequitur. Dilecti: et speciei domus diui¬
dere spolia Repeticio ꝑtinet adcõmen¬
dationem: quãꝗͣ istã repetitionem ñ om̃s
codices habeant: et eam diligentiores stel¬
uocantur asterisci. quib agnosci uolunt
ea ñ esse ininterpretatione septuaginta:
sed esse inhebreo quȩ talib insigniuntur
notis. Sed siue repetatur siue semel dictũ
accipiatur. qđ positum ẽ dilect: sic intel¬
ligendũ puto qđ sequitur. et speciei do¬
mus diuidere spolia. ac si diceretur. Dilec¬

Expanded text:
scio utrum aliud aliquid dictum est quam, scio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stelvocantur asterisci; quibus agnosci volunt ea non esse in interpretatione Septuaginta, sed esse in hebraeo, quae talibus insigniuntur notis. Sed sive repetatur, sive semel dictum accipiatur quod positum est, Dilecti; sic intelligendum puto quod sequitur, et speciei domus dividere spolia, ac si diceretur, Dilec
Abbreviated transcription (Latin):
eum sit unus atq idem Inueccrib autẽ
libris: crebra ẽ. ista locutio: Et ideo qͣndo
sub obscure fit: exmanifestatis sui generis
exemplis intelligenda ẽ sicut hoc loco psal¬
ini huius quem tractamus sub obscure
facta ẽ. Nam si diceretur iħs. xp̃c rex uir
fecit moyses sicut precepit dñs moysi Ea
uͦ dictum ẽ rex itutum dilecti: ñ facile
ẽ ut occurrat ipsum esse regẽ uirtutum
qͥ ẽ et dilectus Rex gͦ uirtutum dilecti. sic
intelligi potest. ac si diceretur rex uirtu¬
habeat iste sensus tantã necessitatẽ. ut ali¬
ud ñualeat accipi: quia et pat̃ pocest in¬
telligi rex uirtutum filii sui dilec̾ti: cum
dicit ipse dilectus. omnia mea tua sunt.
trum quisquã audeat hoc abeo nom̃ aufer¬
re ubi apłs dicitꝰ regi autẽ scłoꝵ inmorta¬
li mirisibili soli deo: qͥa et si hoc de ipsa tri¬
nitate dictum ẽ. ibi ẽ et ds̃ pater Si autẽ
ñ carnaliter intelligimus. ds̃ iudicium tu¬
um regi da. et iusticiam tuã filio regis: ne¬

Expanded text:
um sit unus atque idem. In veteribus autem libris crebra est ista locutio: et ideo quando subobscure fit, ex manifestis sui generis exemplis intelligenda est; sicut hoc loco psalmi hujus quem tractamus, subobscure facta est. Nam si diceretur Jesus Christus, reFecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi: quia vero dictum est, Rex virtutum Dilecti, non facile est ut occurrat ipsum esse regem virtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic intelligi potest, ac si diceretur, rex virtuhabeat iste sensus tantam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Dilectus, Omnia mea tua sunt, trum quisquam audeat hoc ab eo nomen auferre, ubi Apostolus dicit: Regi autem saeculorum immortali, invisibili, soli Deo . Quia etsi hoc de ipsa Trinitate dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; ne
Abbreviated transcription (Latin):
Dum discernit cȩlestis reges suꝑ eã: nuie
dealbabuntur inselmon: Iue suꝑcelestis.
ille qͥ ascendit suꝑ om̃s cęlos. ut adimple¬
ret omia. dũ discernit reges suꝑ eam. idest
quosdã autẽ pastores et doctores Nã qͥd
ẽ aliud reges discernere suꝑ eam. inopꝰ mi

Expanded text:
Dum discernit supercoelestis reges super eam, nive dealbabuntur in Selmon: ille supercoelestis, ille qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia, dum discernit reges super eam, id est quosdam autem pastores et doctores. Nam quid est aliud reges discernere super eam, nisi i
Abbreviated transcription (Latin):
onem uocauerit: hec ẽ. mors optima. ut
incupitlitatum cohibitione aterrenis et
spe: celestis hereditatis.homousq infinẽ
ꝑseuerans. diem uite huius ultimum
claudat: Sic enim dormientes inter me¬
dios cleros erunt pennȩ columbe de ar¬
gentatȩ: ut tempore quo resurgent ra¬
piantur innubib inobuiam xp̃o maera.
et semꝑ iam eum dño iuiuant: aut certe
quia peos qͥ sic moriuntur. quanto securiꝰ
tanto sublimius ȩccłia diffamatur: et qͣsi
quibusdam penius excelse laudis attol¬
litur. Neq enim frustra dictum ẽ ante
mortẽ ne laudes hominẽ quenquã Om̃s
gͦ scĩ dei. abinitio generis humani usq ad

Expanded text:
onem vocaverit; haec est mors optima, ut onem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et semper jam cum Domino vivant : aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra dictum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam . Omnes ergo sancti Dei ab initio generis humani, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea seruire nolunt. dum querunt
inhac uita et inhac terra felicitatem: ab¬
latus ẽ somnus abeis &e non dormiunt
Inflammantib enim cupiditatib agi¬
tati inflagitia et facinora ꝓpelluntur.
nec omnino requiescunt desiderando
ut acquirant: metuendo ne amittant:
¶ui autem me audit ait sapientia in habi¬
tabit inspe: et quiescet sinc timore. ab om̃i
malignitate Hoc ẽ quantum mͥ uidet̃
dormire inter medios cleros. idest int̃ me¬
dias hereditates: nondum inre. s tamen
inspe cȩlestis hereditatis habitare: et cerre¬
nç felicitatis iam cupiditate conquiescere
Cum autem uenerit. qđ spamus: iam non
inter duas hereditates requiescemus: s
innoua uera. cuius uetus erat umbra. re¬
gnabimus: Qua ꝓpter etiam si intellexe¬
ruus qđ dictum ẽ. si dormiatis inter
medios cleros: ttinquã si diceret᷑ si mo¬
riamin: inter medios cleros. ut istã mo¬
tem carnis. more suo scriptura dormiti¬

Expanded text:
propterea servire nolant, dum quaerunt propterea servire nolant, dum quaerunt in hac vita et in hac terra felicitatem, ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Inflammantibus enim cupiditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine vanitate. Hoc est quantum mihi videtur dormire inter medios cleros, idest, inter medias haereditates, nondum in re, sed tamen in caelestis haereditatis spe habitare: et a terrenae foelicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit, quod speramus: non jam inter duas haereditates requiescimus, sed in nova et vera, cujus vetus erat umbra, regnabimus. Et rimus quod dictum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormiti
Abbreviated transcription (Latin):
grece sors: et sortes expmissione dĩ. parteᷤ
hereditatis uocantur: quȩ popło sunt
distribute. IInde trib leui. p̃cepta ẽ ñ
habere sortem. inter fr̃s suos: qđ exeoꝵ
decimis sustentaret᷑. Nam et eleros etele¬
ricos hinc appellatos puto. qui sunt in
eccłiastici ministerii gradib ordinati:
quia mathias sorte electus ẽ quẽ ꝑapłos¬
legimus ordinatũ:  inde ꝓpter heredi¬
tatem quȩ fit testamento. tanquã ꝑid
qd efficitur. id qd efficit. nomine cleroꝵ
testamenta ipsa significata sunt: quã¬
quam mͥ etalius hinc sensus occurrat.
nisi fallor ante ponendus: ut cleros mui¬
io ꝓbabilius ipsas hereditates intelligamꝰ:
ut qm̃ hereditas ueteris testamenti ẽ quã¬
ius inumbra significatuuia futuri terrena
felicitas: hereditas uero noui testam̃ti ẽ
eterna immortalitas: dormire sit int̃ me¬
dios cleros: nec illam iam querere arden¬
ter. et adhuc istam expectare patienter.
Nam qui deo ꝓpterea seruiunt. uł potis

Expanded text:
citur, et sortes ex promissione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecclesiastici ministerii gradibus ordinati, quia Matthias sorte electus est, quem plegimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quamvis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius