comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. et hic dictum ẽ cum ingrederetur ipse.
nichil contrarium ẽ. Simul enim ingredi
ebantur uiam. Quod uero ibi dictum est
consilium habuit cum eo. Id÷ cum uiro
suo dicens petam patrem meum agrum.
& exclamauit de asino & petiit in eo qd̃
habuit consilium. Ibi monita ẽ ut pete¬
ret: quoꝵ alterum ibi dictum ẽ alterũ
hic. Utrumq autem ita diceretur: ⁊ con¬
silium habuit cum eo dicens petã pa¬
trem meum agrum. Ille autem moͣuit
eam. & exclamauit deasino. Porro autẽ
qͦd ibi agrum refertur petisse. nec nomeu
ipsius agri tacitum ẽ hic uero cum agiũ
petere monita fuerit auiro suo. ñagrum
petisse dicitur clamans de subiugali qͦs
ibi dictum ẽ de asino. sedredemptionẽ
ique eo qͦd interrã austri fuisset tradi
u. Subiecitq scriptura. & dedit. ei caleb
scm cor eius. redemptionem excelsoꝵ.
e redemptionem humiliũ: quid sibi
uelit obscurum ẽ nisi forte ager ipse

Expanded text:
ipsa, et hic dicitur, cum ingrederetur ipse, ipsa, et hic dicitur, cum ingrederetur ipse, nihil contrarium est: simul enim ingrediebantur uiam. quod uero ibi dictum est: consilium habuit cum eo — id est cum uiro suo — dicens: petam patrem meum agrum; et exclamauit de asino, et petit, in eo quod habuit consilium ibi monita est, ut peteret: quorum alterum ibi dictum est, alterum hic. utrumque autem ita diceretur: "et consilium habuit cum eo dicens: petam patrem meum agrum; ille autem monuit eam. et exclamauit de asino". porro autem quod ibi agrum refertur petisse nec nomen ipsius agri tacitum est, hic uero, cum agrum petere monita fuerit a uiro suo, non agrum petisse dicitur "clamans de subiugali" — quod ibi dictum est "de asino" — sed redemtionem aquae — eo quod in terram austri fuisset tradita — subiecitque scriptura: et dedit ei Caleb secundum cor eius redemtionem excelsorum et redemtionem humilium, quid sibi uelit obscurum est; nisi forte ager ipse
Abbreviated transcription (Latin):
adinhabitantes dabir Nomen autẽ da¬
bir qͦd erat ante cuutas litterarum. &
dixit caleb quicumq ꝑcusserit ciuii¬
tatem luterarum & acceꝑit eam et dabo e
filiam meam inuxorem. Constat gerho.
ordine gestarum rerum tam ꝑspicuo pt̃
mortem iesu hocẽe factũ. Tunc uͦ cum
ciuitates date ipsi caleb commemorant
ꝓgressus ẽ exoccasione narrator. qͦd postea
factum ẽ p̃occupauit. nec tamen frustra
arbitror hoc defilia caleb data inuictors
premium. bis numero scripturam cõme¬
morare uoluisse. Alia nascitur questio in
defilia caleb. qͦd in libro ihesu naue sic de
illa dicitur & factum ẽ cum ingredertur
ipsa. et consilium habuit cum eo dicens
P etam patrem meum agrum: & exclamaũ
deasino ⁊ cȩtera ubi agl um petit apatre
atq conces sus ẽ: bic autem. et factum est
inquit cum ingrederetur ipse. ioͥuit eã
gothoniel ut peteret a patre suo agruur
Sed in eo qͦd ibi dictum ẽ cum ingrederetur

Expanded text:
ad inhabitantes Dabir. nomen autem Daad inhabitantes Dabir. nomen autem Dabir quod erat ante Ciuitas litterarum. et dixit Caleb: quicumque percusserit Ciuitatem litterarum filiam meam in uxorem. Constat ergo ex hoc ordine gestarum rerum tam perspicue, post mortem Jesu hoc esse factum. Tunc vero cum civitates datae ipsi Caleb commemorarentur, progressus est ex occasione narrator, quod postea factum est praeoccupavit. Nec tamen frustra arbitror hoc de filia Caleb data in victoris praemium his numero Scripturam commemorare voluisse. Alia nascitur quaestio de filia Caleb, quod in libro Jesu Nave sic de illa dicitur: Et factum est, cum ingrederetur ipsa, et consilium habuit cum eo, dicens: Petam patrem meum agrum, et exclamavit de asino, etc., ubi agrum petit a patre, atque concessus est. Hic autem: Et factum est, inquit, cum ingrederetur ipse, monuit eam Othoniel, ut peteret a patre suo agrum. Sed in eo quod ibi dictum est, cum ingrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit caleb quicumq ꝑcusserit ci¬
uitatem litterarum et cȩperit eam &
dabo ei filiam meam inuxorem: lam
hoc uinlibro ihesu naue commemora¬
tũ ẽ: sedutrum ihesu uiuente factũ
sit ⁊ nunc ꝑrecapitulationem repeti¬
tũestan post eius mortem postea qͣm
dictum ẽ uidas ascendet. et cepit ui¬
das debellare cananeos inquo bello
ista omnia narrantur gesta. Merito
admodum et alla nunc enĩ cum res
geste aduersꝰ cananeos trib uida expo¬
nerentur. ita se narrationis ordo contur:
interçȩtera uidȩ facta bellica. de qͦ post
mortẽ ihesu direrat dñs. uidas ascen¬
det: et postea et postea descenderunt
filii uida pugnare ad cananeũ qui ha¬
bitabat in montana. laustrum ⁊ cam¬
pestrem & abiit uidas adcananeum
inhabitantem incebron. & exut cebron
exaduerso. Nomen autẽ erat cebron ca
riathar uox efer: et ꝑcussit sesi. lac̾iman
et cholmi filio ᷤᷤ enac. E ascenderunt inde

Expanded text:
Et dixit Caleb: quicumque percusserit CiEt dixit Caleb: quicumque percusserit Ciuitatem litterarum et anteceperit eam, et dabo ei filiam meam Axam in uxorem. iam hoc et in libro Iesu Naue commemoratum est; sed utrum Iesu uiuente factum sit et nunc per recapitulationem repetitum, an post eidictum est, Judas ascendet, et coepit Judas debellare Chananaeos, in quo bello ista omnia gesta narrantur, merito admodum et alia. Nunc enim cum res gestae adversus Chananaeos tribui Judae exponerentur, ita se narrationis ordo continet, inter caetera Judae facta bellica, de quo post mortem Jesu dixerat Dominus, Judas ascendet. Et postea descenderunt filii Juda pugnare ad Chananaeum, qui habitabat in montana et austrum et campestrem. et abiit ludas ad Chananaeum inhabitantem in Chebron et exiit Chebron ex aduerso — nomen autem erat Chebron <ante> Cariatharbocsepher — et percussit Sesi et Achiman et Cholmi filios Enac. et ascenderunt inde
Abbreviated transcription (Latin):
post ihesum duces habuisse populũ
isrł. Quorum primus ẽ gothoniel fi¬
lius cenet. rectius intelugitur nomi¬
ne ude. tribum uidam fuisse signifi¬
catum. Abipsa enim tribu uoluit do¬
minus incipere conteri cananeos: icũ
populus deduce interrogasset adhoc
ualuit responsio domini ut scirent
dm̃ uoluisse abuniuerso populo bel¬
lari aduersus rananeos. dixit ergo. Iu¬
das ascendet & sequitur scriptura nar¬
rans et dixit iudas adsymeon frẽm su¬
um utiq trib adtribum. Non enim
adhuc uiuebant illi filii iacob qui dic¬
ti sunt uidas ⁊ sẏmeonꝰ &e ĩter cȩteros fĩs
suos ꝓpriis nominib appellatos. Sed
dixit trib iuda adtribum sẏmeon:
ascende mecum in sortẽ meã. et bellemꝰ
incananeo et bibo etiam ego tecum in
sortem tuã. Oanifestum ẽ auxilium
sͥ tribum iuda alterius trib postu¬
lasse qͦd redderet. cum ulli insua sor¬
te habere inciperent necessarium .iii.

Expanded text:
post Jesum duces habuisse populum post Jesum duces habuisse populum Israel, quorum primus est Othoniel filius Zenez: rectius intelligitur nomine Judae tribum Judam fuisse significatam. ab ipsa enim tribu uoluit dominus incipere conteri Chananaeos. et cum populus de duce interrogasset, ad hoc ualuit responsio domini, ut scirent deum noluisse ab uniuerso populo bellari aduersus Chananaeos. dixit ergo: ludas ascendet. et sequitur scriptura narrans: et dixit ludas ad Symeon fratrem suum, utique tribus ad tribum. non enim adhuc uiuebant illi filii Iacob, qui dicti sunt ludas et Symeon, inter ceteros fratres suos propriis nominibus appellati; sed dixit tribus Iuda ad tribum Symeon: ascende mecum in sortem meam et bellemus in Chananaeo, et ibo etiam ego tecum in sortem tuam. manifestum est auxilium sibi tribum Iuda alterius tribus postulasse, quod redderet, cum et illi in sua sorte habere inciperent necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfine libri ihesu naue. breuit narra¬
tor porrerit historiã. quo usq filii
usrł ad colendos dõi alienos declinaue¬
runt. In hoc autẽ libro adordinẽ re¬
ditur qͦmͦ consequentia gesta fuerit̃
post mortem ihesu naue. hon gͦ abil¬
lo tempore incipit liber qͦ ppłs adcolẽ¬
da simulachra defluxit sed aprioribꝰ
interpositis temporib. qͥb ea gesta st̃
post quȩ adilla ꝑuenit. Et factum u¬
ẽ postqͣm defunctus ẽ iħs int̾rogabant
filii isrł indomino dicentes. Quis ascen¬
dit nobiscum ad eananeum dux adbel¬
landum eum:et dix̃ dñs. Iudas ascen¬
det Ecce dedi terram inmanꝰ ipsius.
H ic queritur utrum aliqͥs homo iudas
uocabatur. an ipsã tribum ita ut so¬
let sic appellauit sed illi qui interro¬
gauerunt dnm̃ post mortẽ ihesum
naue ducem requirebant: unde pu¬
tatur uniꝰ expressũ. hominis nomen.
Uerum quia ñsolet duces nominare scͥp¬
tura cũ constituuntur. nͥ cominemo¬
rata etiam origine parentum et constat

Expanded text:
fine libri Jesu Nave breviter narrator porrexit historiam quousque filii Israel ad colendos deos alienos declinaverunt; in hoc autem libro ad ordinem redit, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Jesu Nave. Non ergo ab illo tempore incipit liber quo populus ad colenda simulacra defluxit, sed a prioribus interpositis temporibus quibus ea gesta sunt post quae ad illa pervenit. Et factum est postquam defunctus est Jesus, interrogabant filii Israel Dominum, dicentes: Quis ascendet nobiscum ad Chananaeum dux ad debellandum eum? Et dixit Dominus: Judas ascendet: ecce dedi terram in manus ipsius. Hic quaeritur utrum aliquis homo Judas vocabatur, an ipsam tribum, ita ut solet, sic appellavit? Sed illi qui interrogaverant Dominum post mortem Jesu Nave, ducem requirebant; unde putatur unius expressum hominis nomen. Verum quia non solet duces nominare Scriptura, cum constituuntur, nisi commemorata etiam origine parentum, et constat
Abbreviated transcription (Latin):
non faceret. Merito queritur. cum xxi.¬
isrł non solũ usq ad diẽ mortis ihesu.
uerum postea nonera dicauerit gen¬
tes quȩ terram repmissionis tenebãt.
quamius exparte illis debellatis. in
eadem ꝓmussa hereditate consisteret.
quomͦ intelligendum sit quod dictũ ẽ
et dedit dñs isrł omnẽ terram qͣm iura¬

Expanded text:
non faceret. Merito quaeritur, cum Isrnon faceret. Merito quaeritur, cum Israhel non solum usque ad diem mortis Iesu uerum etiam postea non eradicauerit gentes quae terram promissionis tenebant, quamuis ex parte illis debellatis in eadem promissa hereditate consisterent, quomodo intellegendum sit quod dictum est: et dedit dominus Israhe
Abbreviated transcription (Latin):
suo imponet portas suas. Huc usq in¬
uenitur ininterpretatione exhebreo.
Illud autẽ quod sequit᷑ uta fec̃ ora qui
ex bethel inabiron primogenito funda¬
uit eã & insesalnado nouissimo impo¬
suit portas eius. hoc illic non legitur. un¬
de apparet aseptuaginta intpositum.
qͥa factum ẽẽ nouerant. Et .xx.¬
amorreus ꝑmansit ut habitaret inelom.
&insalamin. & grauata ẽ manꝰ effrẽ
suꝑ eos. & facti sunt illis tributarii.
Hoc iam contra dñi preceptum fiebat. ⁊
ad huc uiuebat ihesus. sed dux eoꝵ in
illis prelus iam p̃senectute non erat.
Propt̃ hoc dictum ẽ ad nõ factum est
ut confortaretur cor illoꝵ qui simul c̃¬
spirauerunt ire inbellũ contͣ ihesum.
ne ista illis miscđia preberetur etiam
contra di preceptum si remansissent
non expugnati. & senescente ihesu si¬
ue defuncto reliquerentur expugnã¬
di filiis isrł. qui eis contra preceptum
domini possent parcere qͦd ille quod¬

Expanded text:
suo inponet portas eius. huc usque insuo inponet portas eius. huc usque inuenitur in interpretatione ex hebraeo; illud autem quod sequitur: et ita fecit Hoza qui ex Bethel; in Abiron primogenito fundauit eam et in resaluato nouissimo inposuit portas eius, hoc illic non legitur. unde adparet a Septuaginta interpositum, qui factum esse nouerant. Et Amorrhaeus permansit ut habitaret in Elom et in Salamin; et grauata est manus Ephraem super eos et facti sunt illis tributarii. hoc iam contra domini praeceptum fiebat et adhuc uiuebat Iesus, sed dux eorum in illis proeliis iam prae senectute non erat. propter hoc dictum est a domino factum, ut confortaretur cor illorum, qui simul conspirauerunt ire in bellum contra Iesum, ne ista illis misericordia praeberetur etiam contra dei praeceptum, si remansissent non expugnati et senescente Iesu siue defuncto relinquerentur expugnandi a filiis Israhel, qui eis contra praeceptum domini possent parcere, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
credatur. quib erant gesta ista recentia.
Quid autẽ magnum eligi potuit qͦd ꝓ¬
pħice diceretur. cum preterita narrent᷑.
taceanturq futura maiora.⁊ maxime
necessaria: ꝓinde potius existiman¬
dum ẽ septuaginta interpretes. quia
auctoritate ꝓphica exipsa mirabili c̃¬
sensione interpretati eẽ ꝑhibentur. ħ
addidisse. non tanquam futura p̃nun¬
ciantes. sed quia illo tempore ipsi erãt.
quo facta eẽ meminerant et in libris
regnorum legerant. Eteñ regũ tem¬
porib factum ẽ quod ideo credibilius
nobis uisum ẽ qm̃ inspeximꝰ iunter¬
pretationem quȩ ẽ ex hebreo. et hoc
ibi non inuenimꝰ sicut nec illud qͦd¬
dictum ẽ de iericho. qͦd ora qͥ eã separasset
incurreret maledictum qͦd dixerat iħs.
Sic enim scͥptum ẽ & adiurauit ihesꝰ in
die illa maledictus homo qͥ resuscitab̃
ledificabit ciuitatem illam: inprimo¬
genito suo fundabit eã. ⁊inmnouissimo

Expanded text:
credatur, quibus erant gesta illa recentia. credatur, quibus erant gesta illa recentia. quid autem magnum eligi potuit quod prophetice diceretur, cum praeterita narrentur taceanturque futura maiora et maxime necessaria? proinde potius existimandum est septuaginta interpretes, qui auctoritate prophetica ex ipsa mirabili consensione interpretati esse perhibentur, haec addidisse, non tamquam futura praenuntiantes, sed quia illo tempore ipsi erant, quo facta esse meminerant et in libris Regnorum legerant; etenim regum temporibus factum est. quod ideo credibilius nobis uisum est, quoniam inspeximus interpretationem quae est ex hebraeo et hoc ibi non inuenimus; sicut nec illud qdictum est de Iericho, quod Hoza, qui eam reparasset. incurrerit maledictum quod dixerat Iesus. sic enim scriptum est: et adiurauit Iesus in die illa: maledictus homo qui resuscitabit et aedificabit ciuitatem illam: in primogenito suo fundauit eam et in nouissimo
Abbreviated transcription (Latin):
ta faciebant. Nam ⁊ ad huc eodẽ ui¬
uente quib dam illi peꝑcerunt. tan¬
tummꝰ eos dicioni suȩ subui gantes:
qͥsdã uero. nec uincere potuerunt.
Nerum hȩc non illo duce facta sunt. S
cum iam senex uacaret abello. tantũ mͦ
eis terras diuidens. ut ipsi iã illo ñbel¬
lante diuersas sibi terras. partim iam
hoste uacuas tenerent. partim pugnan¬
do caperent: & quod uincere aliqͦs minz¬
me potuerunt. ꝓuidentiȩ diuinȩ fuis¬
se oportune scͥpturarum certis appare¬
bit locis. Et non ꝑdidit effrem xix¬
cananeum qui habitabat ingarer &
habitabat cananeus in effrem usq in
diẽ istum. donec ascendit pharao rexegyp¬
ti et cȩpit ciuitatẽ uincendit eã igni.
& cananeos inigra ⁊ ferereos. et qui ha¬
bitabant ingarer trans punxit. ⁊ded
eam pharao idotem filiȩ suȩ. Quod
depharaone rege dictum ẽ. miror si ꝓ¬
pħice dictum intelligere debemꝰ cum
hec historia illis temporib conscͥpta

Expanded text:
ta faciebant. nam et adhuc eodem uita faciebant. nam et adhuc eodem uiuente quibusdam illi pepercerunt tantummodo eos ditioni suae subiugantes; quosdam uero nec uincere potuerunt. uerum haec non illo duce facta sunt, sed cum iam senex uacaret a bello tantummodo eis terras diuidens, ut ipsi iam illo non bellante diuisas sibi terras partim iam hoste uacuas tenerent, partim pugnando caperent. et quod uincere aliquos minime potuerunt, prouidentiae diuinae fuisse oportune scripturarum certis adparebit locis. Et non perdidit Ephraem Chananaeum qui habitabat in Gazer; et habitabat Chananaeus in Ephraem usque in diem istum, donec ascendit Pharao rex Aegypti et cepit ciuitatem et incendit eam in igni et Chananaeos et Pherezaeos et qui habitabant in Gazer transpunxit; et dedit eam Pharao in dotem filiae suae. quod de Pharaone rege dictum est, miror si prophetice dictum intellegere debemus, cum haec historia illis temporibus conscripta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ds de serit & possidet inimicos. Qd
si accipiendum ẽ quẽ admodum ⁊ibi.
S hic alud mouet qͦmͦ dictum sit adhoc
es ꝯfortari cor ut exurgerẽt in bellũ
aduersꝰ isrł. et obhoc eis non preberens
mmniscđłiam. qͣsi prebenda eẽt si noN
bellarent. cum ds̃ preceꝑit nulli eoꝵ
t̃ parcendum. & obhoc gabaonitis pe¬
pcerint quia se delonginqua t̃ra ue¬
nisse fingentes eorum iurationem te¬
nuerant. S qm̃ quibusdã ultro p̃bu
dũ ẽ isto ᷤᷤ ita bellasse ut non eis parceret᷑.
nec abeis ipsis isrłite neglecto di man¬
dato adiiscłiam flecterentur. Quod
quidẽ duce ihesu. qͥa omnia diligen¬
ter diuina p̃cepta seruabat. non est
credendum fieri potuisse. Ueruntam̃
nec ipse istos tam cito deleuisset. nisi
conspirantissime contra irent. atq
ia fieri  posset ut eis ab illo no
curabat remansis¬
sent adillud tempus qͣn¬
do eis possent par cere pꝰ mortẽ
hesu qui non tanta cura dĩ manda¬

Expanded text:
cum deserit deus et possidet inimicus: quod cum deserit deus et possidet inimicus: quod sic accipiendum est quemadmodum et ibi. sed hic aliud mouet, quomodo dictum sit ad hoc eis confortatum cor, ut exsurgerent in bellum aduersus Israhel et ob hoc eis non praeberent misericordiam; quasi praebenda esset, si non bellarent, cum deus praeceperit nulli eorum esse parcendum et ob hoc Gabaonitis pepercerint, quia se de longinqua terra uenisse fingentes eorum iurationem tenuerant. sed quoniam quibusdam ultro praebuedum est istos ita bellasse, ut non eis parceretur nec ab eis ipsis Israhelitae neglecto dei mandato ad misericordiam flecterentur. quod quidem duce Iesu, qui omnia diligenter diuina praecepta seruabat, non est credendum fieri potuisse. uerum tamen nec ipse istos tam cito deleuisset, nisi conspirantissime contrairent atque ita fieri posset ut eis ab illo minere curabat, remansissent ad illud tempus, quando eis possent parcere post mortem Iesu, qui non tanta cura dei manda
Abbreviated transcription (Latin):
uidicant. nescientes quid quisq digre
sit. & magnum putantes malum. cum
casura deiciuntur. mortalesq morumt᷑
Et ñerat ciuitas quȩ non erat tra .xuii.¬
dita filiis isrł. Querttur qͦmͦ hoc uerũ
sit. cũ nec temporib postea uidicum
nec temporib regũ om̃s omnino il¬
larum septẽ gentium ciuitates caꝑe
potuerint hebrei: s aut sic intelligẽ¬
dum ẽ. qͦd ad nullam ciuitatẽ bellan¬
do acces sit iħs qͣm non cȩperit aut cer¬
te ñnulla capta ẽ s earum que in regio¬
nib supͣ commemoratis fuerunt: Enu¬
meratissunt enim regiones. inquib
fuerunt ciuitates de quib facta ẽ ista
conelusio. & om̃s cȩpit inbello . xuiii.
narentur: ita ut ñdominarẽtur eis mi¬
scdia sedut exterminarentur. Sicut dĩ
añs admoysenzita dictum ẽ hoc ꝑ dñm
factum. confortari cor. hoc ẽ obduraricor
coꝵ sic̃ depharaone. qͦd diuino altoq u¬
dicio iuste fieri minime dubitandũ ẽ.

Expanded text:
iudicant nescientes quid quisque pati iudicant nescientes quid quisque pati dignus sit et magnum putantes malum, cum casura deiciuntur mortalesque moriuntur. Et non erat ciuitas quae non erat tradita filiis Israhel. quaeritur quomodo hoc uerum sit, cum nec temporibus postea iudicum nec temporibus regum omnes omnino illarum septem gentium ciuitates capere potuerint Hebraei. sed aut sic intellegendum est, quod ad nullam ciuitatem bellando accessit Iesus quam non ceperit; aut certe nulla non capta est, sed earum quae in regionibus supra commemoratis fuerunt. enumeratae sunt enim regiones, in quibus fuerunt ciuitates de quibus facta est ista conclusio: et omnes cepit in bello. Quia penarentur, ita ut non daretur eis misericordia, sed ut exterminarentur, sicut dixit dominus ad Moysen. ita dictum est hoc "per dominum factum confortari cor eorum", hoc est obdurari cor eorum, sicut de Pharaone. quod diuino altoque iudicio iuste fieri minime dubitandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ amorreorum ꝓprie uocaretur. Sic̃
ẽ pars quedam. quȩ ꝓprie dicitur libia.
qͦm qͣmuis hoc nom̃ uniuersȩ africe
competat. & pars quedam quȩ ꝓpriȩ
dicitur asia qͣmuis asiam ueldimidiũ
terrarum orbẽ quidã. uel alii terciam
partem orbis posuerint. Nã qͦd constat
&e cananei tamqͣm una gens in illis sep¬
tem commemorat᷑. itam̃ uniuersa illa
terra originaliter terra canaam uoca¬
tur. Non dimisit in ea iħs qͥc qͣm ro
spirans. sic̃ precepit dñs moysi puero
suo. & moyses similit̃ precepit ihesu.
sic fecit iħs: non ẽ transgressus nichu
abomnib quib constituit dñs moysi
Propter hoc nullomꝰ putanda ẽ ista eni¬
delitas quo nullum uiuũ incuutatib
sͥ traditis dimittebat iħs. quia ds̃ hoc
iusserat. Qui autem existimnant hinc
dm̃i ipsum fuisse crudelẽ. & ꝓpterhoc
ueteris testamenti uerum dm̃ fuisse
auctorem nolunt credere. tam ꝑuersa
de oꝑib di quam de peccatis hominũ

Expanded text:
quae Amorrhaeorum proprie uocaretur, sicut quae Amorrhaeorum proprie uocaretur, sicut est pars quaedam quae proprie dicitur Libya, quamuis hoc nomen uniuersae Africae conpetat, et pars quaedam quae proprie dicitur Asia, quamuis Asiam uel dimidium terrarum orbem quidam uel alii tertiam partem orbis posuerint. nam, quod constat, et Chananaei tamquam una gens in illis septem commemorantur et tamen uniuersa illa terra originaliter Chanaan uocatur. Non dimisit in ea Iesus quidquam spirans. sicut praecepit dominus Moysi puero suo, et Moyses similiter praecepit Iesu, et sic fecit Iesus: non est transgressus nihil ab omnibus quibus constituit dominus Moysi. propter hoc nullo modo putanda est ista crudelitas, quod nullum uiuum in ciuitatibus sibi traditis dimittebat Iesus, quia deus hoc iusserat. qui autem existimant hinc deum ipsum fuisse crudelem et propter hoc ueteris testamenti uerum deum fuisse auctorem nolunt credere, tam peruerse de operibus dei quam de peccatis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ram obtinerent. & hanc eorũ fidẽ. ñ eos
ꝓdendo remunerauit quodãmͦ .xu.
Queritur quemadmodũ rex ciuitatis ie¬
rusalem adoniberer. eteeti quatuor cũ
quib obsedit gabaonitas secundum
septuaginta interpretes. pͥmo reges ie¬
buseorum cum adeos obsidentes con¬
uenerunt: Postea uͦ reges amorreorum
dicantur abipsis gabaonitis quando
nuntios miserunt adihesum ut eos
deobsidione liberaret. Sicut enim in¬
spicere potiumus inea int̃pretacione
quȩ exhebreo ẽ utrobiq amorreorum
dicuntur cum constet iebuseoꝵ fuisse
regem ciuitatis ihesusalem quia ipsa
ẽ dicta iebus. tamqͣm illius gentis me¬
tropolis. & septem gentes sepissime scͥp¬
tura comiemoret qͣs ꝓmisit ds exter¬
minaturum eẽ afaciȩ ppłi sui. Exqͥbus
una ꝑhibetur amorreorum nͥ forte hoc
nom̃ uniuersale fuerat omnium aut
potius maioris partis. ut non una s
plures inhis septem hoc nomine tene¬
rentur qͣmuis eẽt etiam una deseptẽ.

Expanded text:
ram obtineret; et hanc eorum fidem non eos ram obtineret; et hanc eorum fidem non eos prodendo remunerauit quodam modo. Quaeritur quemadmodum rex ciuitatis Hierusalem Adonibezec et ceteri quattuor cum quibus obsedit Gabaonitas secundum septuaginta interpretes primo reges Iebusaeorum cum ad eos obsidendos conuenerunt, postea uero reges Amorrhaeorum dicantur ab ipsis Gabaonitis, quando nuntios miserunt ad Iesum, ut eos de obsidione liberaret. sicut autem inspicere potuimus in ea interpretatione quae ex hebraeo est, utrobique Amorrhaeorum dicuntur, cum constet Iebusaeorum fuisse regem ciuitatis Hierusalem, quia ipsa est dicta Iebus tamquam illius gentis metropolis, et septem gentes saepissime scriptura commemoret, quas promisit deus exterminaturum se esse a facie populi sui, ex quibus una perhibetur Amorrhaeorum. nisi forte hoc nomen uniuersale fuerat omnium aut potius maioris partis, ut non una, sed plures in his septem hoc nomine tenerentur; quamuis esset etiam una de septem
Abbreviated transcription (Latin):
rat. utiq sciens quẽ fuerat interfectu¬
rus parc̾e maluit. nec inre duriore im¬
plere iuramentum. magis dõ placere
existimans si qͦd iri ꝑturbatus adno
aregib amorreorum misissent adihe¬
sum ut sͥ suꝑueniretur. ista scͥptura.
Sequitur et dic̃ et ascendit iħs ad galga¬
la ip̃se ⁊omnis populus bellatorũ cũ
illo. Omnis potens infortitudine: &
dixit dñs adiesum. Noli timere illos.
Inmanus enim tuas tradidi eos non
subsistet exillis quisqͣm coram uobis
ubi neq consultus ẽ dñs. utrum eun¬
dum adeos eẽt s ultro suis recte subue¬
nire uolentib futuram uictoriã pre¬
nunciauit. Sic gͦ posset qͣmuis ñ con¬
sultus de ipsis gabaonitis ammonere
qui essent cum se longinquos eẽ men¬
tirentur ñ ei placuissent illa iuratio¬
que subiectis parcẽ cogeret. Crediderant e¬
nim dõ. quẽ audierant suo populo ꝓmi¬
sisse qͦd illas gentes subuerteret. eorũq ter¬

Expanded text:
rat, utique sciens quem fuerat interfecturat, utique sciens quem fuerat interfecturus, parcere maluit, nec in re duriore implere juramentum ; magis Deo placere existimans, si quod ira perturbatus ad noregibus Amorrhaeorum, misissent ad Jesum, ut sibi subueniretur, ita scriptura sequitur et dicit: et ascendit Iesus a Galgala, ipse et omnis populus bellator cum illo, omnis potens in fortitudine. et dixit dominus ad Iesum: noli timere illos; in manus enim tuas tradidi eos: non subsistet ex illis quisquam coram uobis. ubi neque consultus est dominus utrum eundum ad eos esset, sed ultro suis recte subuenire uolentibus, futuram uictoriam praenuntiauit. sic.ergo posset quamuis non consultus de ipsis Gabaonitis admonere, qui essent, cum se longinquos esse mentirentur, nisi ei placuisset illa iuratioe subiectis parcere cogeret. crediderant enim deo, quem audierant suo populo promisisse, quod illas gentes subuerteret eorumque ter
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ autem hoc apꝓbauit nec parcentib
succensuit qͣmuis eum ñ interrogassẽt
qͥnam illi essent. & ideo eos illi fallere
ualuissent. Inde nonimportune utiq
credendi sunt et si fallere homines ꝓsua
salute uoluerunt ñ tam̃ fallaciter dm̃
timuisse inppło eius. ꝓpterea nec succẽ¬
suit dñs iurantib aut parcentib ut
postea gabaonitas ipsos tamqͣm ppłi
sui homines dedomo saul uindicau̾it.
sicut regnorum ostendit hystoria: iqm̃
uiratio sic seruata ẽ. qͣmuis in hominibꝰ
qui mentiti sunt. ut adclementiam sen¬
tentia flecteretur. ñ displicuit do. Nam
siecontrario uirassent aliqͦs se int̾fectu¬
ros. quos gabaonitas interra ꝓmissionis
ẽẽ putauissent. & postea didicissent eos
ad se uenisse. nullomͦ arbitrandum ẽ qͦd
eos eent debellaturi causa uirationis
implende. cum ꝓpt̃ ipsam parcendi cle-¬
mentiam Sc̃s dauid etiã post uerba
quib se nabal int̃fecturum eẽ uiraue¬

Expanded text:
deus autem hoc adprobauit nec parcentibus deus autem hoc adprobauit nec parcentibus suscensuit, quamuis eum non interrogassent quinam illi essent et ideo eos illi fallere ualuissent. unde non inportune utique credendi sunt, etsi fallere homines pro sua salute uoluerunt, non tamen fallaciter deum timuisse in populo eius. propterea nec suscensuit dominus iurantibus aut parcentibus. ut postea Gabaonitas ipsos tamquam populi sui homines de domo Saul uindicauerit. sicut Regnorum ostendit historia. et quoniam iuratio sic seruata est quamuis in hominibus qui mentiti sunt, ut ad clementiam sententia flecteretur, non displicuit deo. nam si e contrario iurassent aliquos se interfecturos, quos Gabaouitas in terra promissionis esse putauissent et postea didicissent eos ad se venisse, nullo modo arbitrandum est, quod eos essent debellaturi causa jurationis implendae: cum propter ipsam parcendi clementiam sanctus David, etiam post verba quibus se Nabal interfecturum esse jurave
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ poterant. iñsolũ saccos sedetiã utres
is portasse scͥptura cominonuerat. xiu¬
lue potest qͦmͦ uirationem seruandã eẽ
ardidint hebrei gabaonitis. qͥb ita ui¬
rauerant tanqͣm delonginqua terra
uenientib sic̃ illi mentiti fuerant. Sei¬
ebant enĩ se debellandos. si cognitũ eẽt
hebreis inea t̾ra eos habitare qͣm ꝓmis¬
san fuerant int̾fectis habitantib reten¬
un. Mentientib gͦ qd̾ de longinqͣ terra ad
asuenissent. iurauert̃ eiꝰ i frłite. Postea uͦ ꝗͣ co¬
gnouerunt ibi eos habitare. uͥ om̃s quos
inuenerant scđm di preceptum debel¬
lare oportebat. noluerunt tam̃ frange
iurationẽ. etlicet eos mentitos ẽẽ didiciˢ¬
sent parcere maluerunt causa iuratioĩs
cũ possent utiq dicere setanqͣm illis
iurasse qͦs eos ẽẽ ciediderant. id÷ delon¬
ginquo uenientes: cum uͦ aliud cogno¬
uerunt. p̃ceptum circa eos dñi implen¬
dum erat. ut sicuti oȩt̾i expugnarent᷑.

Expanded text:
esse poterant et non solum saccos sed etiam utres esse poterant et non solum saccos sed etiam utres eos portasse scriptura commemorat. Quaeri potest quomodo iurationem seruandam -esse crediderint Hebraei Gabaonitis, quibus ita iurauerant tamquam de longinqua terra uenientibus, sicut illi mentiti fuerant. sciebant enim Hebraeis in ea terra eos habitare, quam promissam fuerant interfectis habitantibus retenturi. mentientibus ergo quod de longinqua terra ad eos uenissent, iurauerunt eis Israhelitae. posteaquam uero cognouerunt ibi eos habitare, ubi omnes quos inuenerant secundum dei praeceptum debellare oportebat. noluerunt tamen frangere iurationem et, licet eos mentitos esse didicissent, parcere maluerunt causa iurationis, cum possent utique dicere se tamquam illis iurasse, quos eos esse crediderant, id est de longinquo uenientes; cum uero aliud cognouerunt, praeceptum circa eos domini inplendum erat, ut sicuti ceteri expugnarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
stat ut scc̃m aũqͣm significationẽ hoc
qͦd de insidiis factum ẽ adueritatem
referatur. Quod gabaonite uenert̃ rii.
ad iħm cum uetustis panib & saccis.
ut putarentur sieut fixerant de terra
uenisse longinqua quo eis parceretur
constitutum enim erat adnõ. ne alicui
terras illas inhabitanti parcerent. quo
ingrediebantur. ñ nulli codices ⁊grrai
& latini habent: et accipientes saccors
ueteres suꝑ humeros suos. Alii qͥ uerad¬
ores uidẽt᷑ ñ habent suꝑ humeros. s suꝑ
asmos suos.Similitudo eñi u̾bi ingrecalin¬
gua mendositatẽ facilẽ fecit. et id̾o latinac&ͥ
ñ multũ abinuicẽ dissonant. Quorũptiꝰ
humerorũ nom̃ est posteriꝰ a finorum
dio ẽ autem deasinis credibilius. qm̃ se
asua gente longinqua missos eẽ dixe¬
tunt. Unde apparet eos fuisse legatos.
etideo magis inasinis qͣm inhumeris
neressaria portare potuisse. qͥa nec multi

Expanded text:
stat, ut secundum aliquam significationem hoc, stat, ut secundum aliquam significationem hoc, quod de insidiis factum est, ad ueritatem referatur. Quod Gabaonitae uenerunt ad esum cum uetustis panibus et saccis, ut putarentur, sicut finxerant, de terra uenisse longinqua, quo eis parceretur — constitutum enim erat a domino, ne alicui terras illas inhabitanti parcerent, quo ingrediebantur — nonnulli codices et graeci et latini habent: et accipientes saccos ueteres super humeros suos; alii uero, qui ueraciores uidentur, non habent: super humeros, sed: super asinos suos. similitudo enim uerbi in graeca lingua mendositatem facilem fecit et ideo latina quoque non multum ab inuicem dissonant. quorum prius humerorum nomen est, posterius asinorum. ideo est autem de asinis credibilius, quoniam se a sua gente longinqua missos esse dixerunt: unde adparet eos fuisse legatos et ideo magis in asinis quam in humeris necessaria portare potuisse. quia nec multi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non ẽ iniquitas. ⁊ nouit quid
cuiq fieri debeat: inquo bello ductor
exercitus uel ipse populus. non tam
auctor belli qͣm minister uidicandꝰ ẽ.
Ibesus mittens ab gai debellandũ xi¬
triguita milia bellatorum. ait illis.
Uos insidiabunini post eiuitatem &
ñ longe eritis aciuitate. et eritis om̃s
parati: & ego ⁊ omĩs ppłs qͥ mecumẽ
accedimꝰ ad ciuitatem. Eerit. cũ exi¬
erint qui commorantur ingai inos¬
uiam nobis. sic̃ antea & fugiemus afi¬
cie illorum. &cum exierint post nos
abducemus illos deciuitate. et dicent
fugiunt isti afacie nr̃a sic̃ antea. uos
autem exurgetis ex insidiis. ⁊ibitis
inciuitatem: scłm uerbũ istud facietes
Ecce precipio uobis. Querendum est u¬
trum omnis uoluntas fallendi ꝓmen¬
datio deputanda sit. &si ita ẽ utrum
possit iustum eẽ mendatium qͦ ille
fallitur qui dignus ẽ falli. et sine hoc
qͥdẽ mendarium iustum repꝑitur. re¬

Expanded text:
quem non est iniquitas, et novit quid quem non est iniquitas, et novit quid cuique fieri debeat; in quo bello ductor exeauctor belli quam minister iudicandus est. Iesus mittens ad Gai debellandum triginta milia bellatorum ait illis: uos insidiabimini post ciuitatem et non longe eritis a ciuitate et eritis omnes parati. et ego et omnis populus qui mecum est accedemus ad ciuitatem. et erit cum exierint qui commorantur in Gai in obuiam nobis sicut <et> antea, et fugiemus a facie illorum. et cum exierint post nos, abducemus illos de ciuitate, et dicent: fugiunt isti a facie nostra sicut <et> antea. uos autem exsurgetis ex insidiis et ibitis in ciuitatem. secundum uerbum istud facietis. ecce praecipio uobis. quaerendum est utrum omnis uoluntas fallendi pro mendacio deputanda sit et, si ita est, utrum possit iustum esse mendacium, quo ille fallitur, qui dignus est falli; et si ne hoc quidem mendacium iustum reperitur, re
Abbreviated transcription (Latin):
na ex horret infirmitas. & intã mag¬
num tamq iustum populi odium da¬
ri. et eis qͦs adspem ꝓpagandi generis
se relictum putabat. peccatosuo secũ
consumptis suis posteris emori. x¬
Quod ds̃ iubet loquens adiesum. ut c̃¬
stituat sͥ retrorsum insidias. id÷ insi¬
diantes bellatores adinsidiandum
hostib. hinc ammonemur niniuste
fieri abhis. qͥ ustum bellum gerunt.
ut nichil homo iustus p̃cipue cogi¬
tare debebeat inhis reb nͥ ut iustũ
bellum suscipiat. cui bellare sas est.
Don enim omnib fas ẽ: cum autẽ ui¬
stum bellum susceꝑit. utrum aꝑta
pugna utrum insidiis uincat. nicħ
adiusticiam inter ẽ. Iusticia autem
bella definiri solent. quȩ ulciscunt᷑
iniurias si quagens. uł ciuitas quȩ
bello pe tenda ẽ uel uindicare negle¬
xerit qͦd asuis imꝓbe factum ẽ uel
reddere qͦd ꝑiniurias ablatũ ẽ. Sed
etiam hoc genus belli sine dubitatio¬
ne iustum ẽ qͦd ds̃ imperat. apud

Expanded text:
na exhorret infirmitas, et in tam magna exhorret infirmitas, et in tam magnum tamque iustum populi odium dari et eis quos ad spem propagandi generis se relicturum putabat peccato suo secum consumtis suis posteris emori. Quod deus iubet loquens ad Iesum, ut constituat sibi retrorsus insidias, id est insidiantes bellatores ad insidiandum hostibus, hinc admonemur non iniuste fieri ab his qui iustum. bellum gerunt, ut nihil homo iustus praecipue cogitare debbellum suscipiat cui bellare fas est. Non enim omnibus fas est. Quum autem justum bellum susceperit, utrum aperta pugna, utrum insidiis vincat, nihil ad justitiam interest. Justa autem bella definiri solent, quae ulciscuntur injurias, si qua gens vel civitas, quae bello petenda est, vel vindicare neglexerit quod a suis improbe factum est, vel reddere quod per injurias ablatum est. Sed etiam hoc genus belli sine dubitatione justum est quod Deus imperat, apud
Abbreviated transcription (Latin):
censeret excepto  lapidationis. etiã penã
pigne ingerens. Suie opera eiis quȩ p̾t
mortem ds̃ inillo fuerat crematurus. ñ
solum ꝑcȩtera quȩ illi erant. uerũ etiã
ꝑfilios eius significans: nec ideo sane cre¬
dendum ẽ eos ꝓpeccato patris aquo in¬
innocentes erant etiã post mortẽ sup¬
plicio inferni ignis incensos. Mors qͥppe
ista quȩ om̃s manet qͣmuis de primo
peccato ueniat. tam̃ qͥa ita nati sumꝰ
ut necessario moriendũ sit accelerata qͥ¬
bus ẽ utilis. Unde legitur de quodã. rap¬
tus ẽ nemalicia mutaret intellectũ eiꝰ.
Quo gͦ udicio dĩ. uel miscdia fu̾it irro¬
gata siue filiis huuis siue illis tͥginta
sexiuris cum omnes abeius peccato
alieni fuerint. latet apud eum apud
quem nonẽ iniquitas. Uerum illud in
promptii ẽ. qͦd ⁊ populum terribiliter
oportebat querere qͦd admissum est.
& tanto uehementuis timuerunt cet̾
factũ eius imitari. qͣntomagis huma¬

Expanded text:
censeret exceptos lapidationis etiam poenam censeret exceptos lapidationis etiam poenam pro igne ingerens, siue opera eius quae post mortem deus in illo fuerat crematurus non solum per cetera quae illi erant uerum etiam per filios eius significans. Nec ideo sane credendum est eos pro peccato patris, a quo innocentes erant, etiam post mortem supplicio inferni ignis incensos. mors quippe ista quae omnes manet quamuis de primo peccato ueniat, tamen quia ita nati sumus, ut necessario moriendum sit, accelerata quibusdam est utilis. unde legitur de quodam: raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius. quo ergo iudicio dei uel misericordia fuerit inrogata siue filiis huius siue illis triginta sex uiris, cum omnes ab eius peccato alieni fuerint, latet apud eum apud quem non est iniquitas. uerum illud in promtu est, quod et populum terribiliter oportebat quaerere quod admissum est et tanto uehementius timuerunt ceteri factum eius imitari, quanto magis huma
Abbreviated transcription (Latin):
e exhominib deberet fieri p̃cepisse.
melius non potuit fac̾e iħs. qui diui¬
na uerba sic̃ tantus ꝓpħa intellexit. qͥ
edam hoc ipsum ꝓphice fecit quã ut
illum lapidib potius qͣm flaminis uit¬
imeret. ne inillis ignib uerba dĩi uide¬
rentur impleta que obaliuid dicta uole¬
bat intelligi: nec mouere debet. qͦd noN
ipsum tantum s etiam omnia que sũt
eius ds̃ cremanda igni predixerit: sic enĩait:
igni cremabitur. & omnia quecũq ei
Omnia enim quecumq sei opera eius¬
sunt possunt intelligi. quȩcum illo
dirit ẽẽ concremanda. ñ sic̃ dic̃ apłs
dequibusdam oꝑib igne consumptis.
Ipse autẽ saliuis erit si huius peccatũ
ita intelligendum ẽ ut etiam ȩterno
igne puniatur filios eius ⁊ filias cũ pec¬
corib ⁊omnib quȩ habebat. populus
quidẽ cum eum puniret sunul lapidi¬
bus obruunt. Ñ tam̃ hoc iudicio huma
ligens omnia que sunt ei. ut nec filios

Expanded text:
ei ab hominibus deberet fieri praecepisse, ei ab hominibus deberet fieri praecepisse, melius non potuit facere Iesus, qui diuina uerba sicut tantus propheta intellexit, qui etiam hoc ipsum prophetice fecit, quam ut illum lapidibus potius quam flammis interimeret, ne in illis ignibus uerba domini uiderentur inpleta, quae ob aliud dicta uolebat intellegi. Nec mouere debet, quod non ipsum tantum sed etiam omnia quae sunt eius deus cremanda igni praedixerit. sic enim ait: igni cremabitur et omnia quaecumque sunt ei. omnia enim quaecumque sunt ei, opera eius possunt intellegi, quae cum illo dixit esse concremanda, non sicut dicit apostolus de quibusdam operibus igne consumptis "ipse autem saluus erit", si huius peccatum ita intellegendum est, ut etiam aeterno igne puniatur. filios ergo eius et filias cum pecoribus et omnibus quae habebat populus quidem cum eum puniret, simul lapidibus obruit; non tamen hoc iudicio humanlegens "omnia quae sunt ei", ut nec filios
Abbreviated transcription (Latin):
ammonetur. si eum ꝓpriȩ uisibilis ignis
exureret. sed ineo quisq remanẽt qͦd aꝑte
uidebat impletum. nec aliquid ultra
quereret. Nc̃ uͦ cum ꝓpt̃ dĩ uerba ⁊ fac¬
tũ iħu quo preuaricari illa uerba ñ
possent rectissime dicitur etiam lapi¬
dationem ignem fuisse elegantur a¬
gnoscere illa pena hominẽ ne inposte¬
rum peccato illo interiret fuisse pur¬
gatum. qͦd significant etiã uasa in le¬
uitico. quȩ iubent᷑ igne purgari. Si au¬
tem tale fuit illud peccatum. Propt̃
qͦd eum etiam post istam uitam gehen¬
na susciꝑet. Ideo iħs eum uoluit la¬
pidari. ut quod ad nõ dictum: ammo¬
neret igne cremabitur: ut illud ad mo¬
ueret intelligi qͦd dñs faceret non qͦd
abipsis esset faciendum. Si enim dix¬
iset dñs igni eum cremabitis & omĩa
eius huic sensui locus nullus eẽt. Cum
uita positum ẽ ut magis uideatur
ds̃ qͦd ei futurũ ẽẽt predixisse. qͣm qͦd

Expanded text:
admoneretur, si eum proprie uisibilis ignis admoneretur, si eum proprie uisibilis ignis exureret, sed in eo quisque remaneret, quod aperte uidebat inpletum, nec aliquid ultra quaereret; nunc uero cum propter dei uerba et factum Iesu, a quo praeuaricari illa uerba non possent, rectissime dicitur etiam lapidationem ignem fuisse. eleganter agnoscitur illa poena hominem. ne in posterum peccato illo interiret. fuisse purgatum. quod significant etiam uasa in Leuitico, quae iubentur igne purgari. si autem tale fuit illud peccatum, propter quod eum etiam post istam uitam gehenna susciperet, ideo Iesus eum uoluit lapidari, ut quod a domino dictum est: igni cremabitur, illud admoneret intellegi, quod dominus faceret, non quod ab ipsis esset faciendum. si enim dixisset dominus: igni eum cremabitis et omnia eius, huic sensui locus nullus esset: cum uero ita positum est, ut magis uideatur deus quod ei futurum esset praedixisse quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
appło fec̾it: anita eũ mori oportuit. quẽ¬
admodum iħs qui ꝓprius dnm̃ se¬
quebatur. uerba iubentis intelligẽ
cur lapidationẽ ignem appellauerit.
ñs. qͣm credendum ihesum aliud fecis¬
se qͣm uisserat dns: nam neq ad intil¬
ligendum uerba dñi quisqm potuit
esse sapientior. neq ad facienda qͥsqͣm
obedientior. Proinde ignis nomine
penam potuisse significari. Scripta
testis ẽ in deuteronomio ubi dicit᷑
ad filios isrł. et eduxit uos defornace
ferrea ex egypto. ubi utiq durã tr¬
plationẽ intelligi uoluit. Duȩ autem
mͥ cause occurrunt. ñ ut ambȩ sint s ut
alt̾a exeis. cur nonille cum suis omnib
euidenti igne crematus sit. Si enim pec¬
catũ eiꝰ dñs tale eẽ iudicauit. qͦd sup¬
plicio illo expiatũ ñ puniret inȩternum.
mpt̃ ipsam expiationẽ ⁊ purgationem
congruent̃ illa pena ignis nom̃ accepit.
neq adhũc intellictũ quisqͣm tendere

Expanded text:
a populo fecerit. an ita eum mori oportuit quema populo fecerit. an ita eum mori oportuit quemadmodum Iesus, qui propius dominum sequebatur, domini uerba iubentis intellegerecur lapidationem ignem appellauerit dominus, quam credendum legum aliud fecisse quam iusserat dominus. nam neque ad intellegendum uerba domini quisquam potuit esse sapientior neque ad faciendum quisquam oboedientior. proinde ignis nomine poenam potuisse significari scriptura testis est in Deuteronomio, ubi dicitur ad filios Israhel: et eduxit uos de fornace ferrea ex Aegypto: ubi utique duram tribulationem intellegi uoluit. Duae autem mihi causae occurrunt — non ut ambae sint, sed ut altera ex eis — cur non ille cum suis omnibus euidenti igne crematus sit. si enim peccatum eius dominus tale esse iudicauit, quod supplicio illo expiatum non puniret in aeternum. propter ipsam expiationem et purgationem congruenter illa poena ignis nomen accepit. neque ad hunc intellectum quisquam tendere
Abbreviated transcription (Latin):
secretiorsẽ iusticia iudicat ds̃ qui potẽs
ẽ etiam post mortẽ. qͦd homo non pot̃
uel liberare uel ꝑdere. Uisibiles gͥ afflic¬
tiones hominum siue mortes. qm̃ his qͥb
ingeruntur. et obeẽ. et ꝓdeẽ possunt. no¬
uit dñs in occulto ꝓuidentie suȩ quẽ ad¬
modum iuste quibq dispen Cet etiã
cũ aliorũ peccata in aliis uidetur ui¬
cisci: penas uero inuisibiles quȩ ñ nͥ
nocent. et ꝓdẽẽ non possunt. Ita nulb
dõ uidice ꝓalienis peccatis luit. sic̃ ho¬
mine uidice luere nullus. nͥ ꝓsua cui¬
pa istas uisibiles dedit hoc enĩ p̃cep̃
homini iudici ds̃. in his quȩ adhuma¬
num uidicium ꝑtinent uindicanda.
quod in suo uidicio fac̃ ipse. quo pote¬
stas non aspirat humana. Uiiui.¬
Merito queritur cũ dñs ꝓpter illũ qui
deanathemathȩ furtum fec̾at p̃ceꝑit
eum qui fuisset ostensus cremari cur
eum ostensum. lesus lapidari potiꝰ

Expanded text:
secretiore iustitia iudicat deus, qui potens secretiore iustitia iudicat deus, qui potens est etiam post mortem, quod homo non potest, uel liberare uel perdere. uisibiles igitur adflictiones hominum siue mortes, quoniam his quibus ingeruntur et obesse et prodesse possunt. nouit dominus in occulto prouidentiae suae quemadmodum iuste quibusque dispenset, etiam cum aliorum peccata in aliis uidetur ulcisci. poenas uero inuisibiles, quae nonnisi nocent et prodesse non possunt, ita nullus deo iudice pro alienis peccatis luit, sicut homine iudice luere nullus nisi pro sua culpa istas uisibiles debet. hoc enim praecepit homini iudici deus in his quae ad humanum iudicium pertinent uindicanda. quod in suo iudicio facit ipse, quo potestas non aspirat humana. Merito quaeritur, cum dominus propter illum, qui de anathemate furtum fecerat, praeceperit eum qui fuisset ostensus igni cremari, cur eum ostensum Iesus lapidari potius
Abbreviated transcription (Latin):
mul etiã ostendit᷑ quantũ conexa sit ĩppłi
societate ipsa uniuersitas. ut non in se
tpsis singuli. sed itanqͣm partes intoto
existimentur. Puniꝰ gͦ peccatum mor¬
temq paucorum ammonitus ẽ ppl̃s
uniuersꝰ tanqͣm incorꝑe uniuerso quȩ¬
rere qͦd ammissum. ẽ: simul etiam sig¬
nificatum ẽ qͣntum mali fieret si uni¬
uersa illa congregatio peccasset. qͣndo
neunuis quidẽ ita potuit uĩdicari ut
abeo possent ceteri ẽẽ securi. At uero si
achar abaliquo inuentus atq comp̃¬
hensꝰ ⁊ illius criminis geus. adiudiciũ
iesu fuisset adductus nequaqͣm putan¬
dũ ẽ hominẽ iudicẽ uel ꝓillo ułcũ
illo. quẽꝙͣ alium qͥ societate facti eius
minime teneretur fuisse puniturum:
neq eñi mandatum legis licebat excedẽ
qͦd datum ẽ hominib. ne iudicio suo
qͦd in hominẽ homini uissum siue ꝑ¬
missum ẽ. alterum ꝓalterius peccato
arbitretur eẽ plectendum: longe aut̃

Expanded text:
mul etiam ostenditur quantum conexa sit in populi mul etiam ostenditur quantum conexa sit in populi societate ipsa uniuersitas, ut non in se ipsis singuli, sed et tamquam partes in toto extimentur. per unius igitur peccatum mortemque paucorum admonitus est populus uniuersus tamquam in corpore uniuerso quaerere quod admissum est. simul etiam significatum est quantum mali fieret, si uniuersa illa congregatio peccasset, quando ne unus quidem ita potuit iudicari, ut ab eo possent ceteri esse securi. at uero, si Achar ab aliquo inuentus atque conprehensus et illius criminis reus ad iudicium Iesu fuisset adductus, nequaquam putandum est hominem iudicem uel pro illo uel cum illo quemquam alium, qui societate facti eius minime teneretur, fuisse puniturum. neque enim ei mandatum legis licebat excedere, quod datum est hominibus, ne iudicio suo, quod in hominem homini iussum siue permissum est, alterum pro alterius peccato arbitretur esse plectendum. longe autem
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus suis queri solet quomodo iuste
palterius peccatis in alios uindicetur. Ma¬
xime quia inlege dñs dixit. nec patres ꝓ fi-¬
liorum. nec filios ꝓpatrum peccatis esse
puniendos. Anillud iudicantibꝰ homini¬
bus ẽ preceptum. nequẽquam paltero
puniant. Dei autẽ uidicia non sunt eius
modi qui alto et inuisibili consilio suo.
nouit quatinꝰ extendat tẽporalẽ hõiũ pe¬
nã salubremq terrorem: Honem̃¬
aliquid dirũ qͣntum attinet aduersi
mundi administrationẽ contingit. mor¬
talibꝰ c̃ moriuntur qͣndoq morituri. ⁊
tam̃ apud eos qui talia metuunt disci¬
plina sancitur. ut ñ se solum quisq cu¬
ret inpopulo. S inuicẽ sͥ adhibeant
diligentiam. ⁊tanqͣm unius corꝑis iuniꝰ
hominis alia ꝓaliis sint menbra sollicita.
Nec tamen credendũ ẽ etiam penis quȩ pt
mortẽ irrogantur. alium ꝓalio posse
dampnari. s inhis tantum reb hanc
irrogari pęnam. quȩ finem fuerant ha¬
biture. etiam si non eo mͦ fiurentur. Si¬

Expanded text:
omnibus suis: quaeri solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uindicetur, maxime quia in lege dominus dixit nec patres pro filiorum nec filios pro patrum peccatis esse puniendos. an illud iudicantibus hominibus est praeceptum, ne quemquam pro altero puniant, dei autem iudicia non sunt eius modi, qui alto et inuisibili consilio suo nouit quatenus extendat etiam temporalem hominum poenam salubremque terrorem? naliquid dirum, quantum adtinet ad uniuersi mundi administrationem, contingit mortalibus, cum moriuntur quandoque morituri. et tamen apud eos qui talia metuunt disciplina sancitur, ut non se solum quisque curet in populo, sed inuicem sibi adhibeant diligentiam et tamquam unius corporis et unius hominis alia pro aliis sint membra sollicita. nec tamen credendum est etiam poenis quae post mortem inrogantur alium pro alio posse damnari, sed in his tantum rebus hanc inrogari poenam, quae finem fuerant habiturae, etiamsi non eo modo finirentur. si
Abbreviated transcription (Latin):
uit gedeon. ut deuictoria futura coti¬
firmaritur. Dixit se uidisse. mensam
panis ordeaces uoluentem incastris:⁊
ꝑcutientem tab̾naculũ madian ⁊ sub¬
uertentẽ. hoc intelligendum arbitror
qͦd decanib. quia ꝑ contemptibilia mr̃¬
di qͦd significat mensa panis ordea¬
cei. saluator suꝑbos fuerat confusurꝰ
atrecentis suis. gladuis dño et gede¬
on. id÷ huic gedeon. hoc significat.
qͦd gladius id̾erat operaturus quod
dño placeret etgedeon. Queri solet .xlii.

Expanded text:
vit Gedeon, ut de victoria futura convit Gedeon, ut de victoria futura confirmaretur, dixit se vidisse mensam panis hordeacei, volventem in castris, et percutientem tabernaculum Madian, et subvertentem; hoc intelligendum arbitror quod de canibus, quia per contemptibilia mundi quod significat mensa panis hordeacei Salvator superbos fuerat confusurustrecentis suis, Gladius Domino et Gedeon, id est huic Gedeon, hoc significat, quod gladius id erat operaturus quod ino placeret et Gedeon. XLI. Ib.