comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ipsa sapĩa suonomine ⁊ arte dicauit: qͦd in
suꝑficie qͦ & in medulla uͥtutem tenet scientie
&e pietatis:. sic̃ in ꝓemio p̾cedentis libͥ. ⁊ ĩ capite
p̃sentis declarat᷑. Dic̃ enimbeatꝰ iheronimꝰ inꝓ
logo quem de int̾ptatione uolumintm salo¬
monis. ad chromatium &e eliodoꝵ ep̃os conscͥp¬
sit. ħc lbrum iħufilii syrach se apud hebreos
repꝑisse: non eccłiasticum ut apd latinos sed
parabolas p̃notatum: cui iunct̾i erant eccłia¬
stes ⁊ canticum canticoꝵ. ut similitudinẽ salo¬
monis ñ solum libroꝵ nũos ⁊ mat̾iarum g̾ne
coeqͣret: alt̾mu̾ hoc ẽ sapĩe librum. nusquam
apud ipsos hebreos repꝑisse:s mag̃ illum gre¬
cam redolere eloquentiam qm ⁊ ñnulli filo¬
nis ẽe affirmant. Pret̾ea notandum qͦd illelib̃
qui eccłiasticꝰ nuncupat᷑. ad instruet̾ionem ec-¬
clesiȩ d̃. hoc ẽ popłi xp̃iani st̃ utilissimi:

Expanded text:
quod ipsa Sapientia suo nomine et arte dicavit: quod in quod ipsa Sapientia suo nomine et arte dicavit: quod in superficie quoque et in medulla virtutem tenet scientiae et pietatis, sicut in prooemio praecedentis libri, et in capite praesentis declaratur. Dicit enim beatus Hieronymus in prologo, quem interpretatione voluminum Salomonis ad Chromatium et Eliodorum episcopos conscripsit, hunc librum Jesu filii Sirach se apud Hebraeos reperisse non Ecclesiasticum, ut apud Latinos, sed Parabolas praenotatum. Cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum canticorum, ut similitudinem Salomonis non solumerum vero, hoc est Sapientiae librum, nusquam apud ipsos Hebraeos reperisse. Sed magis illum Graecam redolere eloquentiam, quam et nonnulli Philonis esse affirmant. Praeterea notandum quod ille liber qui Ecclesiasticus nuncupatur, ad instructionem Eccle siae Dei, hoc est populi Christiani, sunt utilissimi:
Abbreviated transcription (Latin):
neipit epła rabani mauri ad othgarum ar¬
Gario archiẽpo. rabanꝰ peccator in xͦ
Salutem. Sciens beniuolam intentionẽ tuam
& stuidium in xp̃i seruitio nobilissimum. qͥ fi¬
de ⁊ cultu eccłiam dĩ ñ ignobilit̾ ornas: appo¬
sui qͥdem ego uilissimꝰ seruorum xp̃i seruus.
aliqͦd solatium tuȩ sc̃e pat̾ impende soulertiȩ:
in explanatione uidelicet diuinarum scͥpt᷑aꝵ.
qm tͥb libellis in sapĩe librũ qͥ uulgo appellat᷑
salomonis edidi: tue uen̾ationi pͥdem direxi.
Et ñc̃ opuscłm qͦd in expositione libri iħu filii
sẏrach. qͥ eccłiasticꝰ nuncupat᷑.xͣ. lib̾s nuꝑ con¬
feci. simili deuotione offero: ut summꝰ sacer¬
dos xp̃i & architectꝰ diuini edificii . domum sa¬
pientie qmͣ ipsa sͥ fundauit. atq in uii. colũ¬
nis erex̃. scͥptis eccłiasticis ꝓmͦ tͥ a do concesso ad¬
ornares: & lucrum gͥgis ̃ amplificares. Nec ali¬
ud instrum̃tum ad hoc aptiꝰ ẽẽ putaui. quam

Expanded text:
AD OTGARIUM ARGARIO archiepiscopo, RABANUS peccator, in Christo salutem. Sciens benevolam intentionem tuam et studium in Christi servitio nobilissimum, qui fide et cultu Ecclesiam Dei non ignobiliter ornas, apposui quidem ego vidissimus servorum Christi servus aliquod solatium tuae, sancte Pater, impendere solertiae, in explanatione vilelicet divinarum Scripturarum, quam tribus libellis in Sapientiae librum, qui vulgo appellatur Salomonis, edidi, tuae veneratione pridem direxi. Et nunc opusculum quod in expositione libri Jesu filii Sirach, qui Ecclesiasticus nuncupatur, decem libris nuper confeci, simili devotione offero. Ut summus sacerdos Christi et architectus divini aedificii, domum sapientiae, quam ipsa sibi fundavit, atque in septem columnis erexit, scriptis ecclesiasticis pro modo tibi a Deo concesso adornares, et lucrum gregis Dei amplificares. Nec aliud instrumentum ad hoc aptius esse putavi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mensꝰ est: Sapientiam dei p̃cedentem oĩa
qͥs inuestigauit: Comparationem fac̃ cor¬
poralium rerũ ad sp̃italia ut ex difficilli¬
mis penset᷑ qͦd õĩo impossibile ẽ. Si enim
harenammaris & pluuiȩ guttas ⁊ dies scl̃i
nemo dinumerare potest. neq altitudinẽ
celi ⁊ latitudinem t̾rȩ atq ꝓfuioũ abyssi
metiri. qͦ tam̃ omĩa certo numero mensu¬
ra ⁊ ponde a catore suo condita sunt. quomͦ
sapĩam di que sine fine ⁊ initio constat. et
in enarrabilis atq inestimabilis semꝑmane
filio patͥs quod ante omnem sit creaturam. &

Expanded text:
 est? Sapientiam Dei praecedentem omnia quis investigavit? » Comparationem facit corporalium rerum ad spiritalia, ut ex difficillimis pensetur, quod omnino impossibile est. Si enim arenam maris et pluviae guttas et dies saeculi nemo dinumerare potest, neque altitudinem coeli et latitudinem terrae atque profundum abyssi metiri: quae tamen omnia certo numero, mensura et pondere a creatore suo condita sunt: quomodo sapientiam Dei, quae sine fine et initio constat, et inenarrabilis atque inaestimabilis semper maFilio Patris, quod ante omnem sit creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
unt uioluntati. Laudat dm̃magnificasse po¬
pulum suum quem edurit de terra ȩgypti &¬
Thonorasse.xxiii.¬
nomnib his enim dñc magnificasti populum
tuum ⁊ honorasti. ⁊ ñ despexistrinomni tp̃re ⁊
mõi loco assistenseis. Hec clausa libͥñsolum
pͥoꝵ patrum. s & p̃sentium atq futurorum si¬
mul m̃tionem fac̃ fideliũ: qr nunqͣm pius o
tes in se deseruit aut deserturꝰ erit. s benigno
auxilio fouet ꝓtegit atq regit: nec hoc quis qm
nob opponere debet qͦd sc̃orum mr̃m corpora
in ꝑsecutoꝵ suoꝵs manꝰ tͣclunt᷑: qi ñ ad eorum cõ¬
demnationem s ad ꝓbationem hoc fieri ꝑmit¬
titur: uit sic̃ aurum ĩ camino ignis ñ exurit᷑. s
ꝓbat᷑. ita electors anime ꝑ ignem tͥbtilationis

Expanded text:
UT XVIII. Laudat Deum magnificasse populum suum, quem eduxit de terra Aegypti, et honorasse. Noviim his, Domine, magnificasti populum tuum, et honorasti, et non despexisti in omni tempore et in omni loco assistens eis. Haec clausula libri non solum priorum Patrum, sed et praesentium atque futurorum simul facit mentionem fidelium, quia nunquam pius et  Deus sperantes in se deservit, aut deserturus erit, sed benigno auxilio fovet, protegit atque regit. Nec hoc quisque nobis opponere debet, quod sanctorum martyrum corpora in persecutorum suorum manus traduntur, quia non ad eorum condemnationem, sed ad probationem hoc fieri permittitur, ut sicut aurum in camino ignis non exuritur sed probatur, ita electorum animae per ignem tri
Abbreviated transcription (Latin):
de cum ammiratione nimi a ꝑturbati. Cõme¬
morat hoc qͦdin egypto hostes popłi di. in caligi¬
ne tenebrarum ꝑpessi st̃: qͣs scͥpt᷑a tanidens as
refert ut palpari quirent. In qͥb horrorem ni¬

Expanded text:
et cum admiratione nimia perturbati. Commeet cum admiratione nimia perturbati. Commemorat hoc quod in Aegypto hostes populi Dei in caligine tenebrarum perpessi sunt, quas Scriptura tam densas refert, ut palpari quirent; in quibus horrorem ni
Abbreviated transcription (Latin):
Magna st̃̾ tudicia oĩpotentis cdi: ⁊ tnenarrabilia
u̾ba qͥb nutu mirifieo caturã regit uniu̾sam cłp¬
terea enĩ insensate aĩc infidelium errauert̾ qm
c̾atorem fuũ qͥ u̾bo suo omnia fecit c̃d̃e ⁊intellige
noluert: nec ei debi damhonorem incultu
pietatis erhibue.runt. Nec ẽ cont̾rium huie
sententie. qͦ dic̃ inerrabilia ẽẽ u̾ba di. ułt
qͥd psai nnstaait In iabus mei ꝓntineiati¬
omnia iudicia oris tui. luia qͥ ille ore ꝓnunciare
hoc ẽ manifestare uoluit: ea humana fragilitas
intelligere ⁊ referre potest. Iue aut̃ ipse abdita
ẽẽ dec̾uit: nulꝰ omnino inuestigare pot̾it. Dum
enimꝑsuasum hñt iniqͥ posse dñari nationi sc̃e:
uincłis tenebraꝵ ⁊ longe noctis cõpediti. inclusi
sub tectis fugiui ꝑpetue ꝓuidentiȩ iacuerunt.
Et dũputant se lat̾e in obscuris peccĩs tenebroso
obliuionis uelam̃to disꝑsi st̃. pauentes horren

Expanded text:
Magna sunt judicia omnipotentis Dei, et inenarrabilia Magna sunt judicia omnipotentis Dei, et inenarrabilia verba, quibus nutu mirifico creaturam regit universam. Propterea enim insensatae animae infidelium erraverunt, quoniam creatorem suum, qui verbo suo omnia fecit, credere et intelligere noluerunt, nec ei debitum honorem in cultu pietatis exhibuerunt. Nec est contrarium huic sententiae quia dicit inenarrabilia esse verba Dei illud quod Psaomnia judicia oris tui , quia quae ille ore pronuntiare, hoc est, manifestare voluit ut ea humana fragilitas intelligere et referre potest; quae autem ipse abdita esse decrevit, nullus omnino investigare potuit. Dum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae, vinculis tenebrarum et longae noctis compediti, inclusi sub tectis fugitivi per tuam providentiam jacuerunt, et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes horrende
Abbreviated transcription (Latin):
bum. ⁊ u̾bum erat apd̾dm ⁊ds erat u̾bum:
hoc erat inpͥncipio apd̃dm. Omnia enim¬
ꝑ ipsum fc̃a funt: ⁊ sine ipso fc̃m ẽ nicħ. ⁊c̃.
Ad ortum autem lucis hoc ẽ ad aduentum
saluatoris dicamꝰ. Uerbum caro fact̾um ẽ ce
a patre. Penum gr̃e & u̾itatis. Quid autem
de illo popło carnali subsequat᷑: uideamꝰ.
Ingͣti enimspes tanquam hib̃nalis glacies
tabescce: & disꝑiet tanqm aqͣ suꝑuacua. In¬
est frigida infidelitate sine fructu iusticie
marces cet:⁊ disꝑiet tanquam aqua suꝑ¬
uacua. cum oĩs traditio doctͥne eorum nullo usy
apta deputabit᷑. Dic̃ enim nob̃ saluator nr̃ lo¬
quens ad apłos. simte illos: cecift̃ duces cȩcoꝵ.
Omnis plantatio qm ñ plantauit pat̾ m̃s cele¬
stis eradicabit᷑. Sapientia laudat dm̃ qͦd inag
na sint iudicia eiꝰ ⁊ inenarrabilia u̾ba ipsi qui
mirabilit pumebat aduersarios. .xi.¬
Iagna enĩ st̃ iudicia tua dñe: ⁊nerrabilia u̾ba
tua. ꝓpt̾ hoc indisciplinate animȩ errauerunt.

Expanded text:
s erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, etc. . Ad ortum autem lucis, hoc est, ad adventum Salvatoris, dicamus: Verbum caro factum est, et a Patre, plenum gratiae et veritatis. Quid autem de illo populo carnali subsequatur videamus. Ingrati enim fides tanquam hibernalis glacies, tabescit et disperiet tanquam aqua supervacua. Inest, frigida in infidelitate sine fructu justitiae marcescit, et disperiet tanquam aqua supervacua, cum omnis traditio doctrinae illorum, nullo usui apta deputetur; dicit enim nobis Salvator noster loquens ad apostolos: Sinite illos, caeci sunt duces caecorum. Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis eradicqui mirabiliter puniebat adversarios. Magna enim sunt judicia tua, et inenarrabilia verba tua; propter hoc indisciplinatae animae erraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Iouissime aut̃ uiderunt nouam creaturã
aũium eum adducti concupiscentia postu¬
lauerunt escam epulationis: in allocutiõe¬
enim desideri aseñdit illis de mare ortigo¬
metra. & uexationes pecc̃orib suꝑuener̃t:
ñ sine illis q ante fact̾a erant argumentis
ꝑum fluminum. Nota prudens lector
quod adũsariis di t̾ra ꝓducebat muscaᷤ.
&e fluinus ebullit ranas: cultorib aut̃ dei
t̾ra dedit fructum. ⁊ mare p̃bebat carnis
alim̃tum: qr dignum ẽ ut fidelib suis
ꝑ oꝑa sua nutrimentum diuina ꝓeu re
ꝓuidentia. iniicis autem suis condignũ
torm̃tum ꝑc̾aturam sͥ subditam oĩpoten¬
tis p̃paret iusticia. Iuste enim patiebart᷑
scđm suas nequitias. & enĩ detestabiliorem
inhospitalitatem instituerunt: alii qͥde
ignotos ñ recipiebant aduenas. alii aut̃
bonos hospites in seruitutem redigebãt:

Expanded text:
ovissime autem viderunt novam creaturam avium, cum adducti concupiscentia postulaverunt escas epulationis. In allocutioneenim desiderii, ascendit illis de mare ortygometra; et vexationes peccatoribus supervenerunt, non sine illis, quae facta erant argumentis per vim fluminum. Nota, prudens lector, quod adversariis Dei terra producebat muscas, et fluvius ebullivit ranas; cultoribus autem Dei terra dedit fructum et mare praebebat carnis alimentum, quia dignum est ut fidelibus suis per opera sua nutrimentum divina procuret providentia. Inimicis autem suis condignum tormentum per creaturam sibi subditam Omnipotentis praeparet justitia. Juste enim patiebantur secundum suas nequitias. Etenim detestabiliorem inhospitalitatem instituerunt; alii quidem ignotos non recipiebant advenas, alii autem bonos hospites in servi
Abbreviated transcription (Latin):
tuus hos qͥ in te c̃didint conseruat. Multiplici
gͦ solacio popłs di indeserto diuina miseratione
fouebat᷑. Nuit illis de celomanna: data ẽ eis
de petͣ aqua largissima: pasti st̃ auium carnib.
uestim̃ta eoꝵ ñ sunt attrita: neq calciamenta
consũpta. ꝑdiem sol ñurebat eos: qr edux̃ illos
innube diei. & tota nocte in illuminatione ig¬
nis: tt c̃atori suo inde magis deuotifierent. qͦ eõ
gͣtis ĩ oĩ necessitate ꝓcurando adiuuaret. Ido eñĩ
illis temporalit̾ consulit. ut illum ꝑpetualit̾
in deut̾onomio cõꝓbat dicñs. Afflixit te pȩnu¬
nuria: & deditͥ cibum manna qm ignorabas
tii ⁊ pat̾s tui: ut ostendet tͥ qͦd ñ insolopane uiũ
hõ. s in omni u̾bo qͦd egͥdiet᷑ ex ore dĩ. Uestim̃tum

Expanded text:
int, conservat. Multiplici ergo solatio populus Dei in deserto divina miseratione fovebatur. Pluit illis de coelo manna, data est eis de petra aqua largissima, pasti sunt avium carnibus, vestimenta eorum non sunt attrita, neque calceamenta consumpta; per diem sol non urebat eos, quia eduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, ut creatori suo inde magis devoti fierent, quo eos gratis in omni necessitate procurando adjuvaret. Ideo enim illis temporaliter consulit, ut illum perpetualitin Deuteronomio comprobat dicens: Afflixit te penuria, et dedit tibi cibum manna, quem ignorabas tu et patres tui, ut ostenderet tibi quod non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod egre
Abbreviated transcription (Latin):
meas eum. Dñs enimds tuus intͦducet te in t̾ram
bonam: s qr ipsi semꝑ ingͣci fuer̾t ⁊ figure adhe¬
rentes ipsamu̾itatem ad se uenientem recipere
nolebant. do ad fruct̾um sc̃e eccłie unitiers a
tͣnslata sunt. Omnia enim infig᷑a ꝯtingebant
illis. Scͥpta sunt aut̃ ad correptionem nram.¬

Expanded text:
meas eum; Dominus enim tuus introducet te in terram bonam . Sed quia ipsi semper ingrati fuerunt et figurae adhaerentes, ipsam veritatem ad se venientem recipere nolebant, ideo ad fructus sanctae Ecclesiae universa translata sunt; omnia enim in figura contingebant illis. Scripta sunt autem ad correptionem n
Abbreviated transcription (Latin):
usi erant in iusticiis seuissimis affuxer̃t
dolorib ꝑ eussi sunt aut̃ cȩcitate sicut il¬
liitenebs in forib iusti cum subitane¬
itum querebat. Si enim illi qͥ antiqͦ seruoᷤ
dei profamis necessitate ad se uenien¬
tes dure ⁊ immisedit̾ tractauerunt con¬
dignas penas recipiebant. ita ut m̃te
tenebrosi & affect̾u rigidi obscuritatẽ
tenebrarum & diu̾sor doloꝵ sensucor¬
poris sustinerent: qͣntomagis illi qͥ xp̃i
seruos ce p̃dicatores euanglii inhoneste

Expanded text:
 justitiis, saevissimis afflixerunt doloribus. Percussi sunt autem caecitate: sicut illi in foribus justi, cum subitaneostii quaerebat. Si enim illi qui antiquos servos Dei profana necessitate ad se venientes dure et immisericorditer tractaverunt, condignas poenas recipiebant, ita ut mente tenebrosi et affectu rigidi, obscuritatem tenebrarum et diversorum idolorum, sensu corporis sustinerent, quanto magis illi qui Christi servos et praedic
Abbreviated transcription (Latin):
Sacͥficium do sp̃s contribulatꝰ. cor contri¬
tum & huimliatum ds ñ sꝑnit. Et item ide
ꝓpħa ait. In me sunt ds uota tua. q̃ reddã
laudationes tͥ. uota enimiustoꝵ placabi¬
lia sunt dño: ⁊ uictime impioꝵ abhomi¬
nabiles. De ert̾minatore egypti qͥ atsus ñ
fuit agni sanguine postes hebraicos consecra¬
tos contingere. xiii.¬

Expanded text:
Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contriSacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Et item idem Propheta ait: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam laudationes tibi . Vota justorum placabilia sunt Domino et victimae impiorum abomi. De exterminatore Aegypti, qui ausus non fuit agni sanguine postes Hebraicos consecratos contingere.
Abbreviated transcription (Latin):
dem iustoꝵs. inustoꝵ autẽ ext̾minatio. Sicut
enim lesisti adũsarios nr̃os. sic nos ꝓuocans
magnificasti. Absconse enim sacͥficabant iu¬
sti pueribonoꝵ: ce iusticie legem inconcordia
disposuert. Similit̾ bona & mala ꝑcepturos
iustos. patri omnium decantantes laudes.
Eo tp̃r qͦ popłs dĩ ꝑ moysen ⁊ aaronde egypto e¬
ducendus erat. ipse popłs adhuc in egypto cõ¬
stitutꝰ dñi iussu pasche uictimam immolabat:
ꝓpt̾ea dic̃ eos absconse sacͥficasse. ꝙr metu hostiũ
t̾riti idocculte gerebant:uͥ ⁊ legem pasche qͣ¬
liter deincepsseruanda eẽ ꝑ moysi doet̾nam
berandi. Simili mͦ ⁊ nc̃ temporib gr̃e seruid̃.
qͥb data est lex diuina inconcordia duoꝵ te¬
stam̃toꝵ. licoe a ꝑsecutorib suis foris ad tp̃s
impediri possint. ne cultum xp̃iane religio¬
nis palam celebrent: tñ nullomͦ ꝓhiberi pos¬
sunt. qͥn in abditis cordis sui sacͥficia diuino
conspectui digna exhibeant. qr scͥptum ẽ.

Expanded text:
orum autem autem exterminatio. Sicut enim laesisti adversarios, sic nos provocans magnificasti. Absconse enim sacrificabant justi pueri bonorum, et justitiae legem in concordiam disposuerunt; similiter bona et mala percepturos justos patri omnium jam decantantes laudes. Eo tempore quo populus Dei per Moysen et Aaron de Aegypto educendus erat, ipse populus adhuc in Aegypto constitutus Domini jussu paschae victimam immolabat; et propterea dicit eos absconse sacrificasse, quia metu hostium territi id occulte gerebant, uti et legem paschae qualiter deinceps servanda esset per Moysis doctrinam berandi. Simili modo et nunc temporibus gratiae, servi Dei quibus data est lex divina in concordiam duorum testamentorum, licet a persecutoribus suis foris ad tempus impediti possint, ne cultum Christianae religionis palam celebrent, tamen nullo modo prohiberi possunt, quin in abditis cordis sui sacrificia divino conspectui digna exhibeant, quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
muis enim creatura ad suũgenꝰ ab initio refi¬
gurabat᷑ deseruiens tuis p̃ceptis. t̃ ꝓueri tui
custodirent᷑ illesi. nam nubrs castra eorum ad¬
umbrabat. ce ex aq̃ que ante erat t̾ra arida ap¬
paruit. & in mari rubro uia sine impedim̃to.
c&e campꝰg̾minans de ꝓfundo nimio. ꝑ qͣm oĩs¬

Expanded text:
um genus ab initio refigurabatur deserviens tuis praeceptis ut pueri tui custodirentur inlaesi nam nubis castra eorum adumbrabat et ex aqua quae ante erat terra arida apparuit et ex mari Rubro via sine inpedimento et campus germinans de profundo nimio
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ ioħs ait. In pͥncipio erat u̾bum. ⁊ u̾bẽ
uersa fcã st̃̾: qͥ ⁊ alibi brachium dñi noĩat᷑.
dicente ysaia. U brachium dñ euireue¬
iatũ ẽ : Idẽ & dext̾a domini nuncupat᷑. ꝓpt̾
effect̾iuam diuine uirtutis potentiam. In.¬
iudicia face in pͥmogenitis egyptioꝵ. qͥ post¬
modum scĩficauit sͥ pͥmogenitos israclitarũ.
& nẽ ꝑ aqm sui baptis matis saluat multitudi¬
nem credentium: uͥ & interficit innumerabilẽ
excitum sỹitalium hostiũ. Insimilatũn. ĩꝑium
dñi gladium acutum portasse dic̃: qr sermo
dñi uiuus ⁊ efficax. & penetrabilior oĩ gladio
ancipiti. inu̾itate ⁊ sine ulla fict̾ione iudicat.
& disponit oĩa. Stans in t̾ra. usq ad cȩlos atan¬
git: qr liece incarnatꝰ int̾ homines cont̾saret᷑
in t̾ra: maiestate tam̃ sua tnscendit uniuersa

Expanded text:
it: In principio erat Verbum, et Verbum it: In principio erat Verbum, et Verbum universa facta sunt, qui et alibi brachium Domini nominatur, dicente Isaia: Et brachium Domini cui revelatum est? Idem et dextera Domini nuncupatur propter effectivam divinae virtutis potentiam. Injudicium facere in primogenitis Aegyptiorum, qui postmodum sanctificabit sibi primogenitos Israelitarum, et nunc per aquam sui baptismatis salvat multitudinem credentium, ubi et interfecit innumerabilem exercitum spiritalium hostium. Insimilatum enim imperium Domini gladium acutum portasse dicit; quia sermo Domini vivus et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti. In veritate et sine ulla fictione judicat et disponit omnia; stans in terra usque ad coelos attingit: quia licet incarnatus inter homines conversaretur in terra, majestate ta
Abbreviated transcription (Latin):
&e popłaris hõ regi similia passꝰ. Similiter gͦ
õs uno noĩe mortis. mortuos habebant ĩnu¬
merabiles. Nec enim ad sepeliendum uiui
sufficiebant: qm̃ uno mom̃to qͦ erat p̃clari¬
or natio illors ext̾minata est. De oĩb enim
minium pͥmogenitors sposponderunt po¬
pulum di se eẽ.Commemorat hoc quod
liber exodinarrat de pͥmogenitoꝵ inter¬
fectione: qñ ꝑcussit dñs innoctis medio õe
pͥmogenitum in t̾ra egypti. a pͥmogenito
raelitarum se cons entire dissimulabant.
s palam urgebant poplm di de t̾ra egyp¬
ti exire uelocit dicentes. õs moriemur.
Cumenĩ quietum silentium continerent
oĩa. & nox in suo cursu medium it̾ hr̃et:
imꝑium tuum portans: ⁊ stans repleuit oĩa¬
morte: ce usq ad cȩlum attingebat stans
in terra. Noctis medio dic̃ oĩpotentẽ dm̃
sermonem de cȩlo aregalib sedibus.
durum debellatorem in mediam ext̾minii t̾¬
piis ex̾cere: Lus est enim sermo dñi nͥ filiꝰ d:¬

Expanded text:
et popularis homo regi similia passus. Similiter ergo omnes uno nomine mortis, mortuos habebant innumerabiles. Nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant: quoniam uno momento, quae erat praeclarior, natio illorum exterminata est. De omnibus enirminium primogenitorum, spoponderunt populum Dei esse. Commemorat hoc quod liber Exodi narrat de primogenitorum interfectione, quando percussit Dominus in noctis medio omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito raelitarum se consentire dissimulabant, sed palam arguebant populum Dei de terra Aegypti exire velociter dicentes: Omnes moriemur. Cum enim quietum silentium contineret omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, immorte, et usque ad coelum attingebat stans in terra. Noctis medio dicit omnipotentem Deum sermonem de coelo a regalibus sedibus durum debellatorem in mediam exterminii tepiis exercere. Quis est enim sermo Domini, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cione chore. Unde pensandum ẽ. qͦmͦ in sodo¬
mis ad minimum decem reqͥrebant᷑. ꝑ quos
uix si forte saluari possent hi qͥhabitabant
penthapolim sodomorum. Ne autem ⁊̃ duo
sitñ inueniant᷑ tales q̃lis moyses fuit ⁊ aarõ
sufficere possunt: ut gens isrłitarum tota sal¬
uet᷑. Qͥd gͥ dicemꝰ ampliꝰ eẽ in hisduob. q tanta
ab int̾itu uastatoris: Ego arbitr. qͦd ĩ moyse lex
sig̾cet᷑: qͦ docce hoĩes scĩam ⁊ amorem dĩ. In aa¬
ron: supplicandi dõ. ⁊ obsecrandi eũ forma cõ¬
sistat. Si gͦ accidat aliq̃n indignari nob̃ uel
uniu̾so popło dm̃. ⁊ sententia ultionis ꝓcedat
ado: redeat autem lex di in cor nr̃m cõmoneis
nos & docens conũti adpenitentiam satisfac̾e
ꝓ delictis. supplicare ꝓculpis: cessabit conti¬
nuo iracundia: indignatio conquiescet. ꝓpte¬

Expanded text:
tione Chore . Unde pensandum est quomodo in Sodotione Chore . Unde pensandum est quomodo in Sodomis quando ad minimum decem requirebantur, per quos vix si forte salvari possent, hi qui habitabant Pentapolim Sodomorum, nunc autem et jam duo si tamen inveniantur tales, qualis fuit Moyses et Aaron sufficere possunt, ut gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo dicemus amplius esse in his duobus, quae tantaab interitu vastatoris? Ego arbitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. P
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ostendens qm̃ tuus ẽ famulꝰ. Nic̃ aut̃ turbaᷤ
ñ inuirtute corꝑiᷤᷤ. nec armat᷑a potentię: s u̾bo
chore. dathan &e abiron. filii isrł murmuraue¬
runt contͣ moysen ⁊ aaron dicentes. Uos int̾feci¬
stis popłm dñi. Cumq oriret᷑ seditio & tumul
tus incresceret: moyses ⁊ aaron fugert in tab̃¬
naculum fȩdis. Et locutꝰ ẽ dñs ad moysen &
aaron dicens. Discedite de medio synagoge
huiꝰ. ⁊ int̾imam illos desemel. Et ceciderunt
infaciem suam. Cũq iacerent in t̾ra: dix̃ moyseᷤ
ad aaron.Tolle thuribulum: & hausto igne de
altari mitte incensum desuꝑ: ꝑgens cito ad po¬
pulum ut roges ꝓeis.Iam enim eg̾ssa ẽ ira a
dño: ⁊ plaga deseuit. Id̾ cum fecisset a aron. et
cucurrisset ad mediam multitudinẽ qmͣua¬
stabat incendiũ: obtulit thymiama. Et stans
int̾ mortuos ac uiuentes. ꝓpopło dep̃catus ẽ:
plaga cessauit. fuerunt autem qͥ ꝑcussist̾.xiiii.

Expanded text:
ti, ostendens quoniam tuus est famulus. Vicit autem turbas, ti, ostendens quoniam tuus est famulus. Vicit autem turbas, non virtute corporis, nec armatura potentiae, sed verbo Chore, Dathan et Abiron, filii Israel murmuraverint contra Moysen et Aaron, dicentes: Vos interfecistis populum Dei. Cumque oriretur sedtus incresceret, Moysen et Aaron fugerunt in tabernaculum foederis. Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens: Discedite de medio synagogae hujus, et interimam illos de semel. Et ceciderunt in faciem suam. Cumque jacerent in terra, dixit Moyses ad Aaron: Tolle thuribulum, et hausto igne de altari mitte incensum desuper, pergens cito ad populum ut roges pro eis, jam enim egressa est ira a Domino, et plaga desaeviit. Quod cum fecisset Aaron, et cucurrisset ad mediam multitudinem, quam vastabat incendium, obtulit thimiama, et stans inter mortuos ac viventes pro populo deprecatus est, et plaga cessavit. Fuerunt autem qui percussi
Abbreviated transcription (Latin):
moriebat᷑ causam demonstrabat. Uis iones
enim qͦ illos turbauerunt hȩc p̃monebant
ne inscii qͣre mala patiebant᷑ ꝑirent. Recte
đr. qͦd uisꝰ somnioꝵ maloꝵ ⁊ timores insꝑati
turbauerunt hostes popłi dei: ut nec uigilan¬
tib neq dormientib qͥes illa daret᷑: qͥ ꝓpt̾ sce¬
lera sua fut᷑i erant ad torm̃ta ꝑpetua. Qd aut̃
ipse plage p̃monebant reos. ut agnos cerent
qͣre mala pat̾ent᷑. ne inscii ꝑirent: hoc boni¬
tatis ẽ di. qͥ id̃o peccantes castigat ut a peccatis
se coerceant: & penitentiam de malis p̃t̾itis
agant. Si aut̃ ꝑseuerauterint in malo & pati¬
entia dĩ ad augm̃tum facinoꝵ suoꝵs abutunt᷑
uirtute corporis s fide ⁊ oratione eduxerint
popłm de egypto. xU.¬
etigit autem tẽ ⁊ iustos temptatio mortis:
de cõmotio in heremo fc̃a ẽ multitudinis s
querela ꝓpugnauit ꝓferens seruitutis fus
scutum orationem & ꝑincensum dep̃cationem
auegans restitit irȩ & finem imposuit necessita¬

Expanded text:
m demonstrabat mortis. Visiones enim, quae illos turbaverunt, haec praemonebant, ne inscii quare mala patiebantur perirent. Recte dicitur quod visus somniorum malorum et timores insperati turbaverint hostes populi Dei, ut nec vigilantibus neque dormientibus requies ulla daretur qui propter scelera sua futuri erant ad tormenta perpetua. Quod autem ipsae plagae praemonebant reos ut agnoscerent quare mala paterentur, ne inscii perirent, hoc bonitatis est Dei, qui ideo peccantes castigat ut a peccatis se coerceant, et poenitentiam de malis praeteritis agant; si autem perseveraverint in malo et patientia Dei ad augmentum facinorum suorum abutuntur, virtute corporis, sed fide et oratione eduxerunt populum de Aegypto. etigit autem tunc et iustos temptatio mortis et commotio in heremo facta est multitudinis sed querela propugnavit, proferens servitutis suae scutum, orationem, et per incensum deprecationem allegans, restitit irae, et finem imposuit necessita
Abbreviated transcription (Latin):
uemientẽ in h̃e mundum in cordis sui habitaeu¬
losedulo gestant. Hoꝵ qͥdem uocem p̃diconiᷤᷤ
inimici audiunt.: s fig̾am u̾itatis qͥ in eis ẽ non
agnoseunt: ido ⁊ ilł ñ cdunt. Hos ⁊ columna
ignis in nocte. ⁊ columna nuib̃ in die duc̃: qͥa
eos incarnatio xp̃i in adũsis &e ꝓsꝑis ꝓtectioĩs
sue munimine semꝑcustodit. Digni quidem
illi carere luce. ⁊ pati earcerẽ tenebrarum: qui
inclusosetstodiebant filios tuos ꝑ qͦs incipie¬
bat incorrtiptum legis lum̃ scłodari: eum co-¬
gitarent iustoꝵs occidẽ infantes. Et uno expo¬
sito filio ⁊ libato int᷑ duct̾ionem illoꝵs multido¬
dinem filioꝵ abstousti: & parit̾ illos ꝑdidisti

Expanded text:
venientem in hunc mundum in cordis sui habitacuvenientem in hunc mundum in cordis sui habitaculo sedulo gestant. Horum quidem vocem praedicationis inimici audiunt, sed figuram veritatis quae in eis est non agnoscunt, ideo et illis non credunt. Hos et columna ignis in nocte, et columna nubis in die ducit, quia eos incarnatio Christi in adversis et prosperis protectionis suae munimine semper custodit. Digni quidem illi carere luce, et pati carcerem tenebrarum; qui inclusos custodiebant filios tuos, per quos incipiebat corruptum legis lumen saeculo dari. Cum cogitarent justorum occidere infantes; et una exposito filio et liberato, in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti, et pariter illos
Abbreviated transcription (Latin):
Ecĩs aut̃ tuis maxima erat lux: & hoꝵs qͥdem
uocem inimuiei audiebant. s figuram ñ tde¬
bant. & qr nompsi eadem passierant. magnifica¬
bant: & qͥ ante lesi erant qm ñ ledebant᷑ gr̃as age¬
bant. Et ut eẽt differentia dm̃ te petebant ꝓpt̾
qͥd igni ardentem columnam ducẽ habuertͥ
ignote uiȩ: & solem sine lesura bom hospien
p̃stiasti. Sc̃ĩs eium di maxima erat lux: qñ &
foris corporali luce.⁊ intꝰ sp̃italilumine illu¬
strabant᷑. fides enim ch. ⁊ puritas conscĩe: illos
intꝰ illuminabat. uorum uocẽ inmici audi¬
ebant. s figuram ñ uidebant: qr tenebrȩ obce¬
cauerunt ocłos eoꝵ. Q qr plagarum temptati¬
one quȩ suꝑuenert egyptus. isti ñ ꝑcutiebant᷑.
qͥ sub nouo testam̃to xp̃omilitant tẏpum p̃fe¬
rebant. Iui in egypto hystoricosubpharaone
afflicti i aborabant. istos ꝑsecutio diaboli ĩ mun¬
dop̃ssuris fatigat. Nam lis maxima lux micat.
qm̃ lucem ueram quȩ illuminat omnẽ hoĩem

Expanded text:
s autem tuis maxima erat lux, et horum quidem vocem audiebant, sed figuram non videbant. Et quia non et ipsi eadem passi erant, magnificabant te; et qui ante laesi erant, quia non laedebantur, gratias agebant; et ut esset differentia, donum petebant. Propter quod ignis ardentem columnam ducem habuerunt ignotae viae, et solem sine laesura bon hospitii praestitisti. Sanctis enim Dei maxima erat lux, quando et foris corporali luce, et intus spiritali lumine illustrabantur; fides enim Dei et puritas conscientiae illos intus illuminabat, quorum vocem inimici audiebant, sed figuram non videbant, quia tenebrae obcaecaverunt oculos eorum, et quia plagarum tentatione quae supervenerunt Aegyptiis isti non percutiebantur, qui sub Novo Testamento Christo militant typum praeferebant; illi in Aegypto historico sub Pharaone afflicti laborabant, istos persecutio diaboli in mundo pressuris fatigat; nam his maxima lux micat, qui lucem veram quae illuminat omnem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tib nr̃is: ut uͭ scientes qͥbꝰiuramentis credi¬
derunt animeqͥores ẽẽnt. Merito egyptii te¬
nebrarum penam sustinebant: qui inuidiȩ
obsetiritate excecati popłm di euitux diume
legis tͣdenda erat. incarcere suoretine uolebant.
Et cum infantes illoꝵs neci tͣde disponebant. uno
filio hoc ẽ moyse ab aqͣ int̾fectione dĩ iudicioe¬
repto multitudo adũ̾sarioꝵ ꝑ eiꝰ minist̾ium in
aqua ualida subinersa ẽ. Ita ce nẽ hostes sp̃itales
qui cȩtum fidelium ꝑioꝯere moliunt᷑ electis dei
ꝑ aqmbaptismatis ab hostib lib̾atis. soli illi cũ
rege suo diabolo in ipsis aqͥs ꝑ xp̃i potentiam
oppͥmunt᷑. cuiꝰ mistii ratio. ⁊ dudum ẽ in antiqͦ¬
rum actib p̃figurata. & nẽ ꝑ aduentum xp̃i c̃õ

Expanded text:
 scientes quibus juramentis crediderunt animaequiores essent. Merito Aegypti tenebrarum poenas sustinebant, qui invidiae obscuritate excaecati populum Dei cui lux divinae legis tradenda erat, in carcere suo retinere volebant, et cum infantes illorum nec tradere disponebant, uno filio, hoc est, Moyse, ab aquae interfectione Dei judicio erepto multitudo adversariorum per ejus ministerium in aqua valida submersa est, ita et nunc hostes spiritales qui coetum fidelium perimere moliuntur, electis Dei per aquam baptismatis ab hostibus liberatis, soli illi cum rege suo diabolo in ipsis aquis per Christi potentiam opprimuntur. Cujus mysterii ratio et dudum est antiquorum actibus praefigurata, et n
Abbreviated transcription (Latin):
us timore plenꝰ. ⁊ timore ꝑcussi illiꝰ q̃ ñ uidebat᷑
faciei. estimabant det̾iora eẽ qͦ ñ uidebant᷑. Ap¬
parente enmillo igne qͥ impios flagellabat ti¬
more ꝑt̾ritiundiq penas formidabant: qr qͣn¬
to qͥs gͣuiores penars sentre dolores. tantomaioreᷤ ue¬
retet᷑ sͥ suꝑuemre horrores. Et magicȩ artes ap¬

Expanded text:
imore plenus; et timore percussi illius quae non videbatur faciei, aestimabant deteriora esse quae videbantur. Apparente enim illo igne qui impios flagellabat timore perterriti, undique poenas formidabant, quia quanto quis graviores poenarum sentit dolores, tanto majores veretur sibi supervenire horrores. Et magicae artis ap
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam consecuti. Hinc ⁊ paulꝰ ad eosdem ait.
Eratis autem aliq̃n tenebre: is̃c̃ aut̃ lux in dñs.
ut filii lucis ambulate. Neq enim qͦ continebat
illosspelunca sine timore custodi ebat.
qm̃ sonitꝰ descendens ꝑturbãbat illos & persone

Expanded text:
iam consecuti . Hinc et Paulus ad eosdem ait: Eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut filii lucis ambulate . Neque enim quae continebat illos spelunca sine timore custodiebat: quoniam sonitus descendens perturbabat illo
Abbreviated transcription (Latin):
cireundant undiq tenebrȩ peccõꝵ suorum: qr
solem iusticie ignorant: nec eos doctores seĩful¬
gore doctͥiarum suarũ aliqͦmͦ illustrant. Hos :
sonitꝰ desẽndens hoc ẽ p̃dicõ cȩlestis. penas eis
fut᷑as p̃dicens ꝑturbat: & ꝑsone tͥstes hoc ẽ demo¬
nes qͥ eos torturi sunt p̃cogniti t̾rificant: nec tñ
fruct̾uosam penitentiam ĩ ilł g̾nant : immo de¬
teriores factos ad ꝑditionem ꝑpetuam sine cessa¬
tione p̃parant. Qm̃ cum desꝑant semetips os. nec
se corrigere uolunt. ut relinqnt errorem:⁊ oꝑa
faciant iusticie: thesauritant sͥ iramin die ire ⁊
reuelationis iusti iudicii ch̃ qͥ reddet unicuiq¬

Expanded text:
circumdant undique tenebrae peccatorum suorum, quia solem justitiae ignorant, nec eos doctores sancti fulgore doctrinarum suarum aliquo modo illustrant. Hos et sonitus descendens, hoc est, praedicatio coelestis poenas eis futuras praedicens perturbat, et personae tristes, hoc est, daemones qui eos torturi sunt, praecogniti terrificant; nec tamen fructuosam poenitentiam in illis generat, imo deteriores factos ad perditionem perpetuam sine cessatione praeparant: quoniam cum desperant semetipsos, nec se corrigere volunt ut relinquant errorem suum et opera faciant justitiae, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii
Abbreviated transcription (Latin):
atq erroriᷤᷤ patiunt᷑ mermes: nec usqͣm dati ãtq
securi ẽẽ posst̃.uos rect̾ores tenebrartim haꝵ
iuxta uoluntatem suam duct̃:⁊ adextremtm
in tenebs ert̾iores tͥ erit fletꝰ ⁊ stͥdor dentiũ. ꝑyx¬
tualit̾ secum puniendos dem̃gunt. Ia autem
in teneb̾s ft̃ õs male agentes: ostendit ipsa u̾its
in eugłio dicens. Omnis qͥ male agit odit lucẽ.
& ñ uenit ad lucem ut ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ. Aui
autem fac̃ u̾itatem uienit ad lucem: ut manife¬

Expanded text:
patiuntur enormes, neque usquam tuti ac securi esse possunt, quos rectores tenebrarum harum juxta voluntatem suam ducunt, et ad extremum in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium, perpetualiter secum puniendos demergunt. Quod autem in tenebris sunt omnes male agentes, ostendit ipsa Veritas in Evangelio dicens: Omnis qui male agit odit lucem, et non venit ad lucem ut non arguantur opera ejus: qui autem facit veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
tabescebat: ut notum oĩb ẽẽt. qm̃ oportet p̃¬
uenire solem ad bndict̾ionem tuam:⁊ ad or¬
tum lucis te oportae adorari. Suꝑiꝰ iam dix¬
imus qͦd manna ignis odorem sustinens adso¬
lis calorem tabesceret:. Nc̃ autemq idem
repetit. inistium eiꝰ dicẽ USatis ẽẽ c̾dimus
Iue enimfigurał cibꝰ hysto rialit̾ pasce¬
bat patres nr̃os. hadortum uerisolis
liquetiebat. Hoc est innatiuitate xͥ ad sp̃italem
usum soluebat᷑. ⁊ inceleste sacramentum uerte¬
bat᷑. qͣtinꝰ p̃ueniamꝰ solem in b̃ndict̾ionibus

Expanded text:
tet praevenire solem ad benedictionem tuam, et ad orientem lucis oportet te adorare. Superius jam diximus quod manna ignis odorem sustinens ad solis calorem tabesceret; nunc autem quia idem repetit mysterium ejus dicere satis esse credimus. Ille enim figuralis cibus historialiter pascebat patres nostros, sed ad ortum veri solis liquefiebat, hoc est, in nativitate Christi ad spiritalem usum solvebatur, et in coeleste sacramentum vertebatur, quatenus praeveniamus solem in benedictionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ror: ⁊ qͣnto qͥs ꝑspice ñ pot̃ nec discerne̾ ea qͦ circa
se ftͥ: tanto maiorem timorẽ ht undiq aduersa
suspicans ⁊ lesionẽ pauitans. Sic qͦ & egyptiis c̃õ¬
tigit. q̃n maximas tenebs̃ tͥduo patiebant᷑ qͣs nec
sol neq luna. s nec stelle potuert̾ illuminare.
u̾c̃q latitabant: t̾rore nimio pauebant. H̾ aut̃
dic̃. ꝑsonas tͥstes ł apparentes pauorẽ p̾stare. Po¬
tuit fieriut ꝑmachinationem malignoꝵs sp̃uũ

Expanded text:
or, et quanto quis perspicere non potest, nec discernere ea quae circa se sunt tanto majorem timorem habet, undique adversa suspicans, et laesionem pavitans. Sic quoque et Aegyptiis contigit, quando maximas tenebras triduo patiebantur, quas nec sol, neque luna, sed nec stellae potuerunt illuminare: ubicunque latitabant terrore nimio pavebant. Quod autem dicit personas tristes illis apparentes pavorem praestare, potuit fieri ut pro machinatione m
Abbreviated transcription (Latin):
fecit consentaneam. Unde ẽ estimare & ex ip
nis in aqͣualebat supͣsuam turtutem: &e aqua
extinguentis nat᷑e obliuiscebat᷑ flamme econ¬
trario corruptibiliũ animaliũ ñ uexauertͥ
uebant illam que facile dissoluebat᷑. sic̃ glaci¬
esbonam escam. Homines enĩ & iumenta ꝓ¬
fundum maris rubͥ sicco uestigio tͣnsierunt:
rane de fluuiis ꝓcedentes domos egyptiorum
ĩpleuer̃t: ignis cũ gͣndine mixta decelo pluit:¬
⁊ nec ignis aqͣm nec aq̃ ignem adu̾sabat᷑. sed
parit̾ cadentes t̾ram ꝑcutiebant egyptiorum:
uͥ aut̃ erant filii isrł neminem lesert̾: ut osten

Expanded text:
fecit consentaneam. Unde aestimari, fecit consentaneam. Unde aestimari, nis in aqua valebat supra suam virtutem et aqua extinguentis naturae obliviscebatur flammae e contrario cvebant illam, quae facile dissolvebatur sicut glacies bonam escam. Homines enim et jumenta profundum maris Rubri sicco vestigio transierunt, et ranae de fluviis procedentes, domos Aegyptiorum impleverunt. Ignis cum grandine mistus de coelo pluit, et nec ignis aquam, nec aqua ignem aversabatur, sed pariter cadentes, terram percutiebant Aegyptiorum. Ubi autem erant filii
Abbreviated transcription (Latin):
illi ciuitati: ⁊ b̃ndicit᷑ qͦd ꝑcussi sunt cecitate
siẽ illi tenebͥs excecati erant qͥ inforib iusti ħẽ
loth oberrauerunt ostii sui tnͣsitum qͤrentes
& ñ inuenientes: qi qͥc̃q tenebras erroris int̾
patit᷑ gͣuissimis damnis undiq constͥngitur.
cum uiã uite ignorau̾it: & ostrum illud qͦd ĩ
euangłio ait. Egosum ostium. ꝑme siquis
intierit saluabit᷑. & ing̾diet᷑ ⁊ egͥdiet᷑. ⁊ pas¬
cua inuenioe: Ipse oberrans inuenire ñ po¬
terit. In se enim elem̃ta dum conu̾tunt᷑ sic̃
in organo qͣlitatis sonꝰ immutat᷑: & omnia su¬
umsonum custodiunt. Sic̃ gͦ in instrum̃to
organi diu̾si int̾ se disc̾pant soni. s ad con¬
cordiam melodie temꝑam̃to consentiunt
musici. Ita ⁊ uaria elem̃ta licet ab inuicem
diu̾sa discyent qͣlitate ad creatoris sui tam̃
seruato iure naturȩ flectunt᷑ uoluntatem:
ñ enim conditor nr̃ c̾aturam suam sͥ condi¬
dit contrariam: s ꝑ omnia uoluntatis sue

Expanded text:
dicitur quod percussi sunt caecitate sicut illi tenebris excaecati erant, qui in foribus justi, hoc est, Lot, oberraverunt, ostii sui transitum quaerentes et non invenientes, quia quicunque tenebras erroris intus patitur, gravissimis damnis undique constringitur, cum viam vitae ignoraverit. Et ostium illud quod in Evangelio ait: Ego sum ostium; per me si quis introierit salvabitur et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet, ipse oberrans invenire non poterit . In se enim elementa dum convertuntur, sicut in organo qualitatis sonus immutatur, et omnia suum sonum custodiunt. Sicut ergo in instrumento organi diversi inter se discrepant soni, sed ad concordiam melodiae temperamento consentiunt musici, ita et varia elementa licet ab invicem diversa discrepent qualitate, ad creatoris sui tamen servato jure naturae flectuntur voluntate; non enim conditor noster creaturam suam sibi condidit contrariam sed per omnia voluntati suae
Abbreviated transcription (Latin):
& ido ab inspect̾ore cordium ꝑfectã ñ acceper̃
indulgentiam. Unde legit᷑ in exodo qͦd pharao
qñ aliq plaga fuerat cum popłosuo diuinitꝰ
ꝑcussꝰ statim ꝓmisit popłm deise dimittere si
p̃sens disc̾men euadet. s paululum res pirais
it̾m ad crudelitatem p̾stinam reu̾s ẽ. donecĩ

Expanded text:
et ideo ab inspectore cordium, perfectam non acceperunt et ideo ab inspectore cordium, perfectam non acceperunt indulgentiam. Unde legitur in Exodo quod Pharao, quando plaga aliqua cum populo suo divinitus percussus, statim promiserit, populum Dei se dimittere si praesens discrimen evaderet, sed paululum respirans iterum ad crudelitatem pristinam reversus est, donec in
Abbreviated transcription (Latin):
rata saluauit:Ad nos autẽ salutis u̾itas ipsa ꝑ¬
uenit neq enim indum̃ta pontificis pͣpura
ac lana byssoq contexta erubuisset angłs il¬
le uastator: s ista qͦ futura erant indumenta
magni pontificis intellexit. Et his cessit qͥbꝰ
autemusq in nouissimum sine miscđia irasu
si cum reu̾si eẽnt ut seducent. ⁊ cum magna
sollicitudine p̃misissent illos. consequebant᷑
ulos peitentie actꝰ. adhuc enim int̾ manꝰ ha
bentes luctꝰ. ⁊ deplorandes ad montim̃ta mor¬
tuorum: aliam sͥassumpserunt cogitationem in¬
scientie: & qͦs rogantes ꝓiecerunt. hos tanquam
fugitiuos ꝑsequebant᷑. Ducebat enim illos ad
hc finem digna necessitas: & hoꝵs qͥ accid̾ant
commnemorationem amittebant: ut qͥ deerant
torm̃tis repleret punitio. ⁊ popłs quidem tuus
mirabilit̾ tnͣsiret: ill autem nouam mortem
inuenirent. Ideo enim inimicis popłi cħ um
it. fictis gͦ argum̃tis simulabant penitentiam:

Expanded text:
rata salvavit; ad nos autem salutis veritas ipsa prata salvavit; ad nos autem salutis veritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac lana byssoque contexta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et autem usque in novissimum sine misericordia ira susi cum reversi essent ut se ducerent et cum magna sollicitudine praemisissent illos consequebantur illos paenitentbentes luctum, et deplorantes ad monumenta mortuorum, aliam sibi assumpserunt cogitationem inscientiae; et quos rogantes projecerant hos tanquam fugitivos persequebantur; ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas; et horum quae acciderant commemorationem amittebant, ut quae deerant tormentis, repleret punitio; et populus quidem tuus mirabiliter transiret, illi autem novam mortem invenirent. Ideo enim inimicis populi Dei vit. Fictis ergo argumentis simulabant poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nari. His autem cessit qͥ ext̾minabat & hec
extimuit. erat enimsola temptatioire fuf¬
uastator missꝰ extimuit: qr ueri pontificis
magnitudinem agnouit. Ascende nẽ ad u̾bi
htuꝰ celsiora fastigia: & uide qͦmͦ uerꝰ pontifex
iħs xp̃s assumpto batillo carnis humanȩ &
suꝑposito igni altaris.anima sine dubio illa
magnifica eum qͣnatꝰ ẽ in carne. Et adiecto
ẽ incenso qͥ ẽ sp̃s immacłatꝰ mediꝰ int̾ uiuos
& mortuos stetit. & mortem ñ fecit ultra gssa¬
ri: s sic̃ apłs dic̃. destruxit eum qui habebat
mortis imꝑium idẽ diabolum.: ut qͥ creditĩ
eum iam ñ moriat᷑. s uiuat in et̾num. Hoc fuit
gͦ mistĩum qͦd postea fut᷑um iã tẽ iue qͥ popłm
uastabat expauit. Agnoscebat enim figuram¬
batilli & ignis & incensi: ⁊ qͣlis offerenda eẽt d̃o
hostia ab eo qͥ mediꝰ mortuoꝵ uiuoꝵꝙ consi¬
sterat p̃uidebat: & illos qͥdem tc̃ imago p̃figu¬

Expanded text:
nari. His autem cessit qui exterminabat, et haec nari. His autem cessit qui exterminabat, et haec extimuit. Erat enim sola tentatio irae sufvastator missus extimuit, quia veri Pontificis magnitudinem agnovit. Ascende nunc ad verbi hujus celsiora vestigia, et inde quomodo verus pontifex Jesus Christus assumpto bacillo carnis humanae et superposito igni altaris anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, et adjecto etiam incenso qui est spiritus immaculatus medius inter vivos et mortuos stetit, et mortem non fecit ultra grassari, sed sicut Apostolus dicit: Destruxit eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum, ut qui credit in eum jam non moriatur, sed vivat in aeternum . Hoc fuit ergo mysterium quod postea futurum jam tunc ille qui populum vastabat expabatilli, et ignis, et incensi, et qualis offerenda esset Deo hostia ab eo qui medius mortuorum vivorumque constiterat, praevidebat. Et illos quidem tunc imago praefigu
Abbreviated transcription (Latin):
uallat᷑ elementis. Duodecim laꝑides uł
pora: & his tnos deputant m̃ses. Ptilchre¬
autem hoc ipsum qͦd inmedio ẽ apellat᷑
rationale.Ratione enimcunctast̃ plena:
&e t̾rena herent cȩlestib. Immoratio treno¬
rum.⁊ tp̃rmcaloris ⁊ frigoris ce duplex ĩt̾
utraq temꝑies. de celi cursu ce ratione des¬
cendit. Unde ⁊ rationale cum ephod fortiꝰ¬
uel ueritas: hoc ipsum sig̾cat qͦd nunqͣm in di
ratione m̃daciũ sit. s & ipsa ueritas multis
signis &e argum̃tis monstret᷑ hominib. et
usq ad mortales ueniat. Unde fc̃m ẽ ut rati
rarum tempestatum qͦ serenitatis atq uen¬
torum. & rerum omnium nosceremꝰ: deci¬
tore atq doct̾ore domicilii sui nob̃ & fab̾ce¬
scientiam demonstrantem: suꝑomnia cyda¬
ris & uitta iacinct̾ina celum monstrat.⁊ auri
lamina q̃ infronte pontificis est. scͥptumq
nom̃ dĩ uniu̾sa qͤ subt̾ sunt dei arbit̾o guber¬

Expanded text:
vallatur elementis; duodecim lapides vel vallatur elementis; duodecim lapides vel pora, et his ternos deputant menses. autem hoc ipsum, quod in medio est, appellatur rationale; ratione enim cuncta sunt plena et terrena haerent caelestibus, immo ratio terrenorum et temporum, caloris et frigoris, et duplex inter utrumque temperies de caeli cursu et ratione descendit; unde et rationale cum ephod fortiuuel ueritas, hoc ipsum significat, quod numquam in dei ratione mendacium sit, sed et ipsa ueritas multis signis et argumentis monstretur hominibus et usque ad mortales ueniat. unde factum est, ut rrarum, tempestatum quoque, serenitatis atque uentorum et rerum omnium nosceremus accitore atqscientiam demonstrante, super omnia cidaris et vitta hyacinthina coelum monstrat, et auri lamina quae in fronte pontificis est, scriptumque nomen Dei, universa quae subter sunt Dei arbitrio guber
Abbreviated transcription (Latin):
Qipsa uestis lacinctina a capite usq ad ta¬
los ueniens:indicataerem de celis usq ad
t̾ram fusum. Mala autem punica & tintin¬
nabula in inferiorib posita. fulgora to¬
nitruaq demonstrant.Diue t̾ram ⁊ aquam
& õium elem̃toꝵs int̾ se consonantiam: ⁊ sic
sͥ uniu̾sa ꝑplexa ut in singłis omnia reyꝑ¬
iantur. Qͦd aut̃ supͣ dicti colores aurom
texti sunt. id significari uolunt. qͦduitał
calor &e diuinisensꝰ ꝓuidentia uniuersa
penetret.Suꝑhumerale ce duos lapides
uł smaragdinos uł onichinos qui desuꝑ
sint. & utrunq humerum tegant. duohem¬
yspheria int̾ytant᷑. Iuoꝵ aliud suꝑ terram.
aliuo sub t̾rasit: siue solem ce lunam que
destiꝑ rutilant. Tonauia qͣ sac̾dotis pectꝰ
artat᷑. ⁊ linea tunica id ẽ t̾ra constringitur:
int̾ptant᷑ occeanum. Rationale in mediopo
situm t̾ram edissertint. que ad instar prin¬
cti lic& omnia ĩ se habeat: tam̃ a etinet̾is

Expanded text:
et ipsa vestis hyacinthina a capite usque ad taet ipsa vestis hyacinthina a capite usque ad talos veniens indicat acrem de coelis usque ad terram fusum. Mala autem punica et tintinnabula in inferioribus posita, fulgura tonitruaque demonstrant, sive terram et aquam, et omnium elementorum inter se consonantiam et sic sibi uniuersa perplexa, ut in singulis omnia repperiantur. quod autem supra dicti colores auro intexti sunt, id significari uolunt, quod uitalis calor et diuini sensus prouidentia uniuersa penetret. superumerale et duos lapides uel zmaragdinos uel onychinos, qui desuper sint et utrumque umerum tegant, duo hemisphaeria interpretantur, quorum aliud super terram, aliud sub terra sit, siue solem et lunam, quae desuper rutilant. zonam illam, qua sacerdotis pectus artatur et linea tunica, id est terra, constringitur, interpretantur oceanum. rasitum terram edisserunt, quae ad instar puncti licet omnia in se habeat, tamen a cunctis