comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
penã dãpnationiꝰ sũpsit. Uir qͦq unꝰ ĩ me¬
dio eoꝵ uestitꝰ lineiᷤ. qͥa redẽptor nr̃ etiã de
sacerdotali tribu uixta carnẽ parentes ha¬
be dignatꝰ. ẽ: uestitꝰ lineiᷤᷤ uenire ꝑhibet᷑. Uel
certe qͥa linũ de t̾ra. ñ autẽ sic̃ lana de cor¬
ruptibili carno nascit᷑: qͥ indumñtũ corpo¬
ris ex matre uirgine. non aut̃ ex corrup¬
tione cõmixtionis sumpsit: ꝑfecto ad
nos uestitꝰ lineis uenit. et atramenta¬
rium scriptoris ad renes eius. In renibꝰ
posterior corporis. pars est. Et quia ip¬
se dñs post quam ꝓ nobis mortuus est.
resurrexit et ascendit incęlum: cunc
testamentum nouum ꝑ apłos scripsit:
iuir iste atramentarium ad renes habuit.
Qui enim scripturam noui testamen
tĩ postquam discessit condidit: atram̃¬
tarium quasi atergo portauit. Hoc gͦ
atramentarium. uiro lineis uestito in¬
herere considerat: qui dicit. Et librũ

Expanded text:
poenam damnationis sumpsit. Vir quoque unus in mepoenam damnationis sumpsit. Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, quia Rentes habere dignatus, vestitus lineis venire perhibetur. Vel certe quia linum de terra, non autem sicut lana de corruptibili carne nascitur, quia indumentum sui corporis ex matre virgine, non autem ex corruptione commistionis sumpsit, profecto ad nos vestitus lineis venit. Et atramentarium scriptoris ad renes ejus. In renibus posterior corporis pars est. Et quia ipse Dominus postquam pro nobis 720 mortuus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, tunc Testamentum Novum Vir iste atramentarium in renibus habuit. Qui enim scripturam Testamenti Novi postquam discessit, condidit, atramentarium quasi a tergo portavit. Hoc ergo atramentarium viro lineis vestito inhaerere considerat, qui dicit: « Et librum
Abbreviated transcription (Latin):
Quem scilicet librum noui testamenti.
qͥa ipsepse humani gn̾is redemptor in extremo
conderet. bene ezechiel ꝓpħa denuntiat
dicens. Ecce sex uiri ueniebant de uia
porte suꝑioris que respicit ad aquilonẽ.
et uniuscuiꝰq uas in teritus in manu
ens. ir quoq unus in medio earum
uestitus lineis: et atramentarium scrip¬
toris ad renes eius. Quid nãq aliud
in sex uiris uenientibus ͥ sex ȩtates huma¬
ni generis designantur : Quȩ deuia
suꝑioris portȩ ueniunt: quia a conditi¬
one paradisi sicut ab ingressu mundi. a
suꝑioribus generationibus. euoluuntur.
Quę porta ad aquilonem respicit: quia
uidelicet mens humani generis uitiis
aꝑta: nͥ calorem caritatis deserens. tor¬
porem mentis appeteret: ad hanc mor.¬
talitatis latitudinẽ non exisset. E uniꝰ¬
cuiusq uas interitus in manu eius. Quia
ua quȩq generatio singulis quibusq
etatibus euoluta. ante redemptoris ad¬
uentum in sua oꝑatione habuit: unde

Expanded text:
Quem scilicet librum Novi Testamenti, Quem scilicet librum Novi Testamenti, quia ipse per se humani generis Redemptor in extremo conderet, bene Ezechiel propheta denuntiat, dicens: Ecce sex viri veniebant de via portae superioris, quae respicit ad Aquilonem, et uniuscujusque vas interitus in manu ejus. Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, et atramentarium scriptoris ad renes ejus . Quid namque aliud in sex viris venientibus nisi sex aetates humani generis designantur? Qui de via portae superioris veniunt, quia a conditione paradisi, sicut ab ingressu mundi, a superioribus generationibus evolvuntur. Quae porta ad Aquilonem respicit, quia videlicet mens humani generis vitiis aperta, nisi calorem charitatis deserens torporem mentis appeteret, ad hanc mortalitatis latitudinem non exisset. Et uniuscujusque vas interitus in manu ejus, quia unaquaeque generatio singulis quibusque aetatibus evoluta, ante Redemptoris adventum in sua operatione habuit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. nouum nob̃ testimonium condi.¬
dit. sed de eiusdẽ testamenti nos manda.¬
tis discutiens: quandoq etiam udex uenit:
necessarium non. ẽ. ut ꝑexpositionem cla.¬
rescat. quia librũ scribit ipse qui iudicat.
Ipsa enim ꝑse ueritas dicit. Pater non.
iudicat quamquã: sed iudicium om̃e¬
dedit filio. Erit gͦ tt̃ auctor iudicii. qui
nc̃.ẽ. conditor libri: ut tunc districtus ex¬
igat. qđ mͦ mansuetus iubet. Sic namq
cotidie conspicimus. quod magistri pue¬
ris elementa litterarum blandientes im¬
ponumt: sed hȩc abeis seuientes exigunt :
et quȩdant cũ mansuetudine. cũ u̾bere
exquirunt. Blanda namq nc̃ sonant
eloqui i diuini mandata: sed erunt asꝑa
in exactione sentienda. Mansueta modo
est. admonitio uocantis: sed tunc distric¬
ta uentura. ẽ sententia iudicis. Eoq certũ
est. quia nil uł minimi mandati indis.¬
cussum p̾tercat. quo uidelicet constat
quia librum scripsit ipse qui iudicat.

Expanded text:
veniens, Novum nobis Testamentum condiveniens, Novum nobis Testamentum condidit; sed de ejusdem nos Testamenti mandato discutiens, quandoque etiam judex venit, necessarium non est ut per expositionem clarescat quid est: Librum scIpsa enim per se Veritas dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Erit ergo tunc auctor judicii, qui nunc est conditor libri, ut tunc districtus exigat quod modo mansuetus jubet. Sic namque quotidie conspicimus quod magistri pueris elementa litterarum blandientes imponunt, sed haec ab eis saevientes exigunt; et quae dant cum mansuetudine, cum verbere requirunt. Blanda namque nunc sonant eloquii divini mandata, sed erunt aspera in exactione sentienda. Mansueta modo est admonitio vocantis, sed tunc districta ventura est justitia judicis, eo quod certum est quia nihil vel minimi mandati sine discussione praetereat. Quo videlicet constat quia librum scripsit ipse qui judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc est qđ in heremo popłs uocibus. ꝑ¬
sti epit. et moyses astrepitu uerboriaũ.
et tam̃ silens. aure diuinę pietatis.
auditur. cui dr. Quid clamas adme:
Intus. ẽ. gͦ in desiderio clamor secretus qͥ
ad humanas aures non ꝑuenit: et tam̃
auditum conditoris replet. Hinc est
qđ anna ad templum ꝑgens. ore qui¬
dem tacuit: et tamen tot sui desidii uo¬
ces emisit. Hinc in euangłio domi¬
nus dicit. Intra incubiculum tuum.
tibi. Clauso quippe ostio petit in cu¬
biculo: quitacenti ore. in conspectu
suꝑnȩ pietatis. fundit affectum men-¬
tis. Et uor auditur in abscondito: cum
ꝑ sancta desid̾ia silent̃ clamatur. Un-¬
de recte quoq ꝑ psalmistam dr̃. Desiẽ¬
derium pauperum exaudiuit dñs.
desideria cordis eoꝵ audiuit auris
tua.
Sed bcatiis iob quem sibi
in exaudiendo desidio adiutorem querat.
subiunctis ubis aꝑiat dicens. Et librum¬
scribat. ipse qui iudicat. Quia enim ad.¬

Expanded text:
Hinc est, quod in eremo populus vocibus peHinc est, quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pietatis auditur, cum dicitur: Quid clamas ad me ? Intus ergo in desiderio est clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Hinc est quod Anna ad Templum pergens, ore quidem tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit . Hinc in Evangelio Dominus dtibi . » Clauso quippe ostio, petit in cubiculo, qui tacenti ore in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in absper sancta desideria silenter clamatur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, em cordis eorum audivit auris tua . Sed beatus Job quem sibi in exaudiendo desiderio adjutorem quaerat, subjunctis verbis aperit, dicens: CAPUscribat ipse qui judicat. - Quia enim t
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit. Xp̃c iħc qui mortuus est pro
nobis. immo qui et resurrexit. qui est
ad dexteram dei: qui etiam interpellat
pro nobis. Unigento enĩ filio pro ho-¬
mine interpellare. ẽ: apud coet̾num
patrem. se ipsum hominem demonstrare
Eiq ꝓhumana natura rogare.ẽ: candẽ
naturam indiumitatis suȩ celsitudine
fuscepisse. Interpellat gͥ pro nobis dñs.¬
non uoce sed miseratione: quia qđ damp.¬
nari in electis noluit. suscipiendo libera¬
uit. Adiutor gͦ querit᷑. ut desiderium ex¬
audiatur: quia nisi ꝓnobis interpellatio
inediatoris intercederet: ab aure dei ꝓcul
dubio nr̃arum precum uoces silerent.
tens audiat. Uera quippe postulatio
non in oris est uocibus: sed incogitatio¬
nibꝰ cordis. Ualentiores namq uoces
apud secretissimas aures dei non faci
unt uerba nr̃a: sed desideria. Eternã
et enim uitam si ore petimus. nec tam̃
corde desidamus: clamantes tacemus.
Si uͦ desideramus ex corde etiam cum
ore cumticescimus tacentes clamanius.¬

Expanded text:
qui mortuus est pro nobis, imo qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Unigenito enim Filio pro homine interpellare est apud coaeternum Patrem seipsum hominem demonstrare, eique pro humana natura rogasse est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudine suscepisse. Interpellat igitur pro nobis Dominnon voce, sed miseratione, quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo liberavit. Adjutor ergo quaeritur ut desiderium exaudiatur, quia nisi pro nobis interpellatio Mediatoris intercederet, ab aure Dei procul dubio nostrarum precum voces silerent. tens audiat. Vera quippe postulatio non in oris est vocibus, sed in cogitationibus cordis. Valentiores namque voces apud secretissiunt verba nostra, sed desideria. Aeternam etiam vitam si ore petimus, nec tamen corde desideramus, clamantes tacemus. Si vero desideramus ex corde, etiam cum ore c
Abbreviated transcription (Latin):
fugienti scilicet cum panib occurrere
.ẽ: metuenti ȩt̃na supplicia. doctrinȩ sa¬
crȩ escas offerre: & mͦ tumorẽ t̾rore cõ¬
pͥmere: mͦ pauorẽ ex hortatione refou̾e.
Quia panis refectio scͥpturȩ sacrȩ non
inconuenient̃ accipitur: ꝑ eunde pro¬
pħam iudȩis solam litterã seruantib
dr̃. Quare appenditis argentũ & ñ in
panib: Ac sidiceret. Pensatis sacra
eloquia: sed ñ in refectione. Quia dũ so¬
lã speciem litt̾ȩ custoditis: de spu̾ali in¬
telligentia pinguedinẽ int̾nȩ refectio¬
nis amitatis. Unde illic apte subiun¬
gitur. Et laborẽ urm ñ insaturitate.¬

Expanded text:
Fugienti scilicet cum panibus occurrere Fugienti scilicet cum panibus occurrere est metuenti aeterna supplicia doctrinae sacrae escas offerre, et modo tumorem terrore comprimere, modo pavorem exhortatione refovere. Quia panis refectio Scripturae sacrae non inconvenienter accipitur, per eumdem prophetam Judaeis solam litteram servantibus dicitur: Quare appenditis argentum, et non in panibus ? Ac si diceret: Pensatis sacra eloquia, sed non in refectione, quia dum solam litterae speciem custoditis, de spiritali intelligentia pinguedinem internae refectionis amittitis. Unde illic apte subjungitur: Et laborem vestrum non in saturitate
Abbreviated transcription (Latin):
aures suas ne audiat sanguinẽ: nͥ peccatis
suadentib. que de carne & sanguine
quod rectitudini aduersũ ẽ. ñ approba¬
re: Iste in excelsis habitabit: qͥa quãuis
eũ ad huc caro in inferiorib retinet m̃tẽ
iam insublimib fixit. Munimenta .sgror
triã ꝑ p̃cedentiũ patrũ exẽpla se suble¬
uat. Et qr ꝑ contẽplationis donũ. gr̃a
spũali saciat᷑: apte subiungit᷑. Panis ei
quia se abonis infimis. cȩlestia sꝑando sus¬
pendit. hinc etiã de eccła ꝑ dauid dñs dic̃.¬
Pauꝑes eiꝰ saturabo panib Quia in illa
positȩ mentes humiliũ: spualiũ implen¬
tur refectione donorũ. Rursũ ꝑ panẽ¬
t̾ra austri: cũ panib occurrite fugien¬
ti. Int̾ra qͥppe austri habitant. qui in
scã eccła positi: suꝑni sp̃c caritate per¬
flant᷑. fugit autẽ: qui huiꝰ mundi ma¬
la euadere concupiscit. Quigͦ in t̾ra au¬
stri habitat: fugienti cũ panib occur
nititur. eruditionis alloqͥo consoletur.

Expanded text:
aures suas, ne audiat sanguinem, nisi peccatis suadentibus, quae de carne et sanguine quod rectitudini adversum est, non appropinquat: iste in excelsis habitabit, quia quamvis eum adhuc caro in inferioribus retinet, mentem tamen sublimibus junxit. Munimenta saxorumtriam per praecedentium patrum exempla se sublevat: et quia per contemplationis donum gratia spirituali satiatur, apte subjungitur, Panis ei quia se a bonis infimis coelestia sperando suspendit. Hinc etiam de sancta Ecclesia per DPauperes ejus saturabo panibus ; quia in illo positae mentes humilium spiritualium implentur refectione donorum. Aliquan habitatis in terra Austri, cum panibus occurrite fugienti . In terra quippe Austri habitant qui in sancta Ecclesia positi superni Spiritus charitate perflantur. Fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Austri habitat, fugienti cum panibus occurrnititur eruditionis alloquio consoletur.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam uenerari conspiciunt: opinionẽ
eiꝰ quib. ualent obtrectationib lacera¬
re contendunt: dicentes. Iccirco illi cun¬
cta temporalia suppetunt: quia ei pre¬
mia ȩt̃norũ munerũ subtrahunt᷑. Quoꝵ
uoci. heliu obuiat dicens. Ne forte dica¬
tis. inuenimꝰ sapientiã: ds̃ ꝓiecit eũ. non
homo. Ac si arrogantes intra scãm ȩc¬
cłam.sed tamen fideles: contra hereti¬
cos dicant. Per hoc quod scãm ȩccłam
in honore hominũ florere temporalit̃
cernitis: ꝓiectã eã a dño non credatis.
Scit enĩ redemptor eiꝰ. & in hoc itinere
solatia uenienti tribuere: & ꝑuenienti
ad ȩt̃nam patriã: suꝑna p̾mia reserua¬
re. In cassum gͥ dicitis. quia ds̃ eã & non
homo ꝓiecerit: cũ uenerari illã a cun¬
ctis fere hominib uidetis. Quia sic ei
terrenȩ glȩ adiumentum tribuitur:
ut ꝑ hoc multiplicius. & iam ad cȩlestia

Expanded text:
Ecclesiam venerari conspiciunt, opinionem Ecclesiam venerari conspiciunt, opinionem ejus quibus valent obtrectationibus lacerare contendunt, dicentes: Idcirco illi cuncta temporalia suppetunt, quia ei praemia aeternorum munerum subtrahuntur. Quorum vocibus Eliu obviat, dicens: Ne forte dicatis: Invenimus sapientiam, Deus projecit eum non homo. Ac si arrogantes intra sanctam Ecclesiam sed tamen fideles contra haereticos dicant: Per hoc quod sanctam Ecclesiam in honore hominum florere temporaliter cernitis, projectam eam a Domino non credatis. Scit enim Redemptor ejus, et in hoc itinere solatia venienti tribuere, et pervenienti ad aeternam patriam superna praemia reservare. Incassum igitur dicitis quia Deus eam et non homo projecerit, cum venerari illam a cunctis fere hominibus videtis, quia sic ei terrenae gloriae adjumentum tribuitur, ut per hoc multiplicius etiam ad coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
am. Ex pectaui enim sermones ur̃os:
audiui prudentiam ur̃am. Donec disce¬
ptaremini sermonibꝰ. et donec putabã
uos aliquid dicere: considerabã. Quan
loquens helu indicat quã suꝑbȩ tacuerit.
Cum enĩ dicit. expectaui sermones ur̃os.
& putabã uos aliquid dicereꝰ aꝑte decla¬
rat. se ad uerba senum iudicantis potius
studio: quã discentis uoto tacuisse. Quã¬
uis hȩc meliꝰ uitã arrogantiũ signent. qͥ
aliquando intra scãm ȩccłam posite. cũ
eiusdẽ sc̃ȩ ȩccłȩ aduersarios conspiciuns.
non in eis annos temporũ: sed intentio¬
nem solent pensare uerborũ. Nam qͣntũ¬
libet sint eisdem arrogantib antiqͥores
heretici: eos audacter cõpmunt. in quoꝵ
uerbis dogmata ꝑuersa reprehendunt.
sit iob: & respondere ex uobis. serioni¬
bus eiꝰ. Neforte dicatis inuenimꝰ sapien¬
tiam: ds ꝓiecit eũ non homo. Sepe here
tici ꝑ hoc quod eẽ & hominib despica¬
biles solent. cũ a cunctis fere gentib scãm

Expanded text:
am. Exspectavi enim sermones vestros, audivi prudentiam vestram, donec disceptaremini sermonibus, et donec putabam vos aliquid dicere, considerabam. - Qualoquens Eliu indicat quam superbe tacuerit. Cum enim dicit: Expectavi sermones vestros, et, putabam vos aliquid dicere, aperte declarat se ad verba senum, judicantis potius studio quam dicentis voto tacuisse. Quamvis haec melius vitam arrogantium signant, qui aliquando intra sanctam Ecclesiam positi, cum ejusdem sanctae Ecclesiae adversarios conspiciunt, non in eis annos temporum, sed intentionem solent pensare verborum. Nam quantolibet sint eisdem arrogantibus antiquiores haeretici, eos audacter comprimunt, in quorum verbis dogmata perversa reprehendunt. sit Job, et respondere ex vobis sermonibus ejus. Ne forte dicatis: Invenimus sapientiam, Deus projecittici per hoc quod esse et hominibus despicabiles solent, cum a cunctis fere gentibus sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis cum bonũ quod accipiunt
in notescunt: media interueniente
caritate. ex ꝓfectu audientiũ & ñ ex
ꝓpria ostensione gratulantur. Arro¬
gantes enĩ cum scientiã accipiunt.
nichil se accȩpisse ȩstimant: si hanc
eos occultã habere contingat. Nus
quã qͥppe suũ gaudium: nisi in ore
hominũ ponunt. Unde & fatuę uir¬
gines in uasis suis oleũ non sũpsisse
referuntur: quia arrogantes om̃s
cũ se ab aliquib fortasse uiciis con¬
tinent: bonũ głȩ intra conscientia ᷤ
habere ñ possunt. Inuase autẽ ꝓpͥo
sumpserat paulus oleum qͥ dicebat
Gła nr̃a hȩc ẽ: testimoniũ conscien¬
tiȩ nr̃ȩ. In ane gͦ uasculũ ferre ẽ. intꝰ
corde uacuo foris humani oris iudi¬
ciũ querere. heliu itaq quia głam
dũ exteriꝰ quęrit: intra uas oleũ ñ
habet: dicit. Respondebo & ego par¬
tẽ meã : & ostendã scientiã meam.
Unde & hoc ipsũ quod de feruore ua¬

Expanded text:
quamvis cum bonum quod accipiunt quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere cquam quippe suum gaudium nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in suis vasis oleum non sumpsisse referuntur, quia arrogantes omnes, cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra conscientias habere non possunt. In vase autem proprio sumpserat Paulus oleum, qui dicebat: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Inane ergo vasculum ferre est intus corde vacuo foris humani oris judicium quaerere. Eliu itaque, quia gloriam dum exterius quaerit intra vas oleum non habet, dicit: Respondebo et ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Unde et hoc ipsum, quod de fervore va
Abbreviated transcription (Latin):
sicut per propħam dr̃. Scitote qm̃
dñs ip̃se est dĩ. Barachel uͦ interpre¬
tatum dr̃ benedictio dñi. Burites au¬
tem contemptibilis Quod arrogan¬
tet predicantib. bene utrumq concor¬
dat: quia in predicationis fa cundia
benedictionẽ quidem diuinȩ gr̃ȩ per¬
cipiunt: sed in elatis suis morib. eam¬
ẽẽ. contemptibilem ostendunt. Ipsa
quippe quȩ accȩperunt bona. eo de¬
spicabilia faciunt: quo nequaquã eis
bene uti nouerunt. Apte autẽ etiã
de cognatione ram dr̃. Ram quippe
interpretatur excelsus. Excelsus nãq
est fideliũ ppłs: qui huius uitȩ infima
& abiecta contempnit. Excelsi sunt:
qui dicere cum paulo nouerunt. Nr̃a
conuersatio in cęlis .ẽ. Heliu itaq de
cognatione ram dr̃: quia unus quisq
predicator arrogans intra uniuersa

Expanded text:
per Prophetam dicitur: Scitote quod Dominus ipse est Deus . Barachel vero interpretatum dicitur benedictio Dei, Buzites autem contemptibilis. Quod arroganter praedicantibus bene utrumque concordat, quia in praedicationis facundia benedictionem quidem gratiae divinae percipiunt, sed in elatis suis moribus esse eam contemptibilem ostendunt. Ipsa quippe quae acceperunt bona, eo despicabilia faciunt, quo nequaquam eis bene uti noverunt. Apte autem etiam de cognatione Ram dicitur. Ram quippe interpretatur excelsus. Excelsus namque est fidelium populus, qui hujus vitae infima et abjecta contemnit. Excelsi sunt qui dicere cum Paulo noverunt: Nostra conversatio in coelis est . Eliu itaque de cognatione Ram dicitur, quia unusquisque praed
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantiȩ quartaespecie crebro huma¬
nus animus labitur: ut id quod habet. n¬
appropinquat: quia quisquis bonum
se habere singularit᷑ gaudet: qͥsqͥs ui¬
deri sublimior cȩteris querit: illũ
uidelicet imitat᷑ qui ddespecto bono
societatis angłoꝵ. sedẽ suã ad aqͥlonẽ
ponens: & altissimi similitudinẽ appe
tens suꝑbe: ꝑ iniquũ desideriũ qua
si ad quoddã culm̃ conatꝰ.ẽ. singulari¬
tatis erumꝑe. heliu gͦ quamuis dari
a dño sapientiã confitetur: in hac ta¬
men elationis specie labit᷑: ut sapientio¬
rem se cȩteris gaudeat: & quasi de sin¬
gulari bono se se in anit̃ extollat. Quod
uerbis sequentib indicat dicens. Non¬

Expanded text:
arrogantiae quarta specie crebro humaarrogantiae quarta specie crebro humanus animus labitur, ut id quod habet appropinquat, quia quisquis bonum se habere singulariter gaudet, quisquis videri sublimior caeteris quaerit, illum videlicet imitatur, qui despecto bono societatis angelorum, sedem suam ad Aquilonem ponens, et Altissimi similitudinem superbe appetens, per iniquum dessi ad quoddam culmen conatus est singularitatis erumpere. Eliu ergo quamvis dari a Domino sapientiam confitetur, in hac tamen elationis specie labitur, ut sapientiorem se caeteris gaudeat, et quasi de singulari bono sese inaniter extollat. Quod verbis sequentibus indicat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩcus. Rursum non nulli. despectis
cȩteris: uideri appetunt singulariter
bonũ habere quod habent. Unde & pha¬
riseus iccirco de templo absq iustifica¬
tione descendit: quia bonorũ oꝑum
merita sibi quasi singulariter tribuers:
oranti publicano se p̃tulit. Sc̃ĩ quoq
apłi ab hoc elationis uitio reuocantur:
qui de predicatione redeuntes. cum ela¬
ti dicerent. dñe in nomine tuo etiã
demonia nobis subiecta sunt: ne de
hac miraculorum singularitate gaude¬
rent. ilico eis respondit dñs dicens. Uide¬
bã satanan: uelut fulgur de cęlo caden¬
tem. Ipse quippe singulariter elatꝰ dixe¬
rat. Suꝑ astra cęli exaltabo soliũ meũ:
sedebo in monte destamenti. in laterib
a quilonis: similis ero altissimo. Et mi¬
re dñs ut in discipulorũ cordib elatio¬
nem premeret: mox iudiciũ ruinȩ retu¬
lit quod ipse magister elationis accȩp̃:
ut in auctore suꝑbiȩ discerent. quid de
elationis uitio formidarent. In hac itaq

Expanded text:
 nudus . Rursum nonnulli, despectis caeteris, videri appetunt singulariter bonum habere quod habent. Unde et Pharisaeus idcirco de templo absque justificatione descendit , quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Sancti quoque apostoli ab hoc elationis vitio revocantur, qui de praedicatione redeuntes, cum elati dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt , ne de hac miraculorum singularitate gauderent, illico eis respondit Dominus, dicens: Videbam Satanam velut fulgur de coelo cadentem . Ipse quippe singulariter elatus dixerat: Super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, similis ero Altissimo . Et mire Dominus, ut in discipulorum cordibus elationem premeret, mox judicium ruinae retulit, quod ipse magister elationis accepit, ut in auctore superbiae discerent quid de elationis vitio formidarent. In hac itaque
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Qui enim contra suꝑ positam sibi
potestatẽ murmurat: liquet qđ illum
redarguit. qui eandem homini potesta¬
tẽ dedit. Tandem beati iob ple¬
nas mistica uirtute sententias inqͥbuᷤᷤ con¬
tra amicorum uerba respondit. deo lar¬
giente dig essimus: nunc suꝑ est ut adhe¬
lui uerba ueniamus. Qu& tanto gra¬
uiori circum speccione pensanda sunt:
quanto et periuuentutis audatiam. spũ
feruentiore proferuntur. Explic̃ lis̾.xxii.¬

Expanded text:
Dominum . Qui enim contra superpositam sibi Dominum . Qui enim contra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit. Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente digessimus; nunc superest ut ad Eliu verba veniamus, quae tanto graviori circumspectione pensanda sunt, quanto et per juventutis audaciam spiritu ferventiore proferuntur. Pars qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Simagna q̃ debui sollicite non fe.¬
ci: punctiones murmuris a subiectis re¬
cipiã &̃ debono quod feci. Si neglexi
exibere quod foueat: iuste inquerelã
ꝓsiliens. eorum lingua me pungat.
Qua inre sollicita semꝑ consideratione
pensandum est: ne aut hi qui presunt.
exempla mali oꝑissubiectis prebeant.
eorumq uitam suȩ gladio prauitatis
extinguant: aut hi qui alieno regimi¬
ni subiacent. facile iudicare audeanl
facta rectorum: atq ꝑhoc quod de his
qui sibi preiati sum murmurant. non
humano. sed ei qui cuncta disponit. di¬
uino ordini contradicant. Illis namq¬
dr̃. Oues meç his quȩ conculcata uris
pedibus fuerant pascebantur: et quẽ
pedes ur̃i turbauerant. hec bibebant.
Oues enim turbata pedibus bibunt:
cum subiecti ea ad exemplũ uiuendi ap¬
petunt quȩ prelati quiq prauo õpere.
peruertunt. At contra aprelatis hi au¬
diunt. Nos enim quid sumus : Nec
contra nos est murmur ur̃m: sed contͣ

Expanded text:
dicat: Si magna quae debui sollicite non feci, punctiones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci, si neglexi exhibere quod fovet, juste in quereiam prosiliens eorum lingua me pungat. Qua in re semper sollicita consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed Dei, qui cuncta disponit, divino ordini contradicant. dicat: Si magna quae debui sollicite non fe Oves meae his quae conculcata pedibus vestris fuerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erat duix uerbi. Semen gͦ usui ꝓpa¬
ginis dicatũ incompetent̃ fluens. cȩt̾a
menbra coinquinat: cum sermo ꝑquẽ
in audientiũ sensib. nasci scientia de¬
buit. si in ordinate ꝓdeat: etiã quȩ rec¬
ta senserit fȩdat. Unde heliu quoq
etiã quȩ recta potuit sentire cõmacu

Expanded text:
enim erat dux verbi . Semen ergo usui propaenim erat dux verbi . Semen ergo usui propaginis dicatum incompetenter fluens caetera membra coinquinat, cum sermo per quem in audientium sensibus nasci scientia debuit, si inordinate prodeat, etiam quae recte senserit foedat. Unde Eliu quoque etiam quae recte potest sentire c
Abbreviated transcription (Latin):
misit elata. Et dicturꝰ hoc quod recte
saꝑet: ante in notuit quantũ tume¬
ret. Sic nimirũ. sic arrogantiũ men¬
tes insaniuntł ut & in eis quȩ recte
sapiunt:elationis suȩ tortitudine
de prauent᷑. Unde fit. ut etiã eorũ
recta audientes nequaquã instruañ:
quia ꝓfecto illos ꝑea quȩ tumide
sentiunt: ñ ad sui reuerentiã sed ad
contemptũ uocant. Dumq dictis
prudentib. stulticiȩ uerba miscent᷑:
quia stulticia ab audiente despici¬
tur. etiã prudentia ñ tenet᷑. Hinc e¬
nim ꝑ moysen dr̃. Uir qui fluxum
seminis sustinet: in mundus erit.
Quid. ẽ. enĩ sermo nͥ semen: qui dũ
ordinate. emittitur. audientis mers
quasi concipientis uterus adboni oꝑis
ꝓlẽ fȩtatur:si autẽ importune defluit
emittentẽ polluens. generandi uirtutẽ
ꝑdit: Nam si sermo sem̃ non ee̾t: de
predicante paulo. nequaquã athenien¬
ses dicerent. Quid sibi uult semini u̾biꝰ
hic dicere: De quo & lucas dicit. Ipse

Expanded text:
misit elata; et dicturus 744 hoc quod recte saperet, ante innotuit quantum tumeret. Sic nimirum, sic arrogantium mentes insaniunt, ut et in eis quae recte sentiunt elationis suae tortitudine depraventur. Unde fit ut etiam eorum recta auditores nequaquam instruant, quia profecto illos per ea quae tumide sentiunt, non ad sui reverentiam, sed ad contemptum vocant. Dumque dictis prudentibus stultitiae verba miscentur, quia stultitia ab audiente despicitur, etiam prudentia non tenetur. Hinc enim per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis sustinet immundus erit . Quid est enim sermo, nisi semen? Qui dum ordinate emittitur, audientis mens quasi concipientis uterus ad boni operis prolem fetatur. Si vero importune defluit, emittentem polluens, generandi virtutem perdit. Nam si sermo semen non esset, de praedicante Paulo nequaquam Athenienses dicerent: Quid vult sibi seminiverbius hic dicere ? De quo et Lucas dicit: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sa etiam pauca bonaꝗͦ fieri int̾ multa
mala considerant: non laudes seageinitꝰ
redaant: atq infirmantes murmu¬
rent. dum ꝑpendunt puri operis non
esse quod uident. Ait ergo. Si ad uer¬
sum me terra mea clamat. et cum ea sul-¬
ci eius deflent̾. si fructus eius comedi abs¬

Expanded text:
sa etiam pauca bona, quae fieri inter multa sa etiam pauca bona, quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed gemitus reddant; atque infirmantes murmurent, dum perpendunt puri operis non esse quod vident. Ait ergo: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent; si fructus ejus comedi abs
Abbreviated transcription (Latin):
pensatio figuratur. Inqua sepe dum ser¬
uire infirmis atq carnalibus cogimur:
quasi sua iumentis alimenta preparam᷑:
adq: ipse nr̃orum usus operum quasi
more ordei habet aliquid de admixtio¬
ne palcarum. Et plerumq contingit.
ut rector qui pre est dum in iusta con¬
tra subditos exercet: dum nullo bonoꝰ blan¬
dimento refouet: dum quod est grauius
bene operantes quosq ex inidia affli¬
git᷑. ctiam quȩdam bona aliquando faci¬
at. ac si frumentum serat: seseq indis¬
pensan di terrenis rebus. nonnumquã
non auaritiȩ studio sed ꝓutilitate car¬
nalium misceat: et sic eiusdem fructũ
laboris. uelud messem ordei expectet.
Scd subiecti quippe. pro eo quod in mari¬
mis grauantur. gaudere in eius bonis
cet quod alterius operis iniusticia pollu¬
it. nec ipsa terrenarum rerum dispen¬
satio pro utilitate subditorum suscipi cre¬
ditur: quaudo is qui p̃ ẽ anhelare per
auaritiam uidetur. Unde fit. ut ad ip¬

Expanded text:
pensatio 727 figuratur. In qua saepe dum serpensatio 727 figuratur. In qua saepe dum servire infirmis atque carnalibus cogimur, quasi sua jumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui praeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos blandimento refovet, dum, quod gravius est, bene operantes quosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis cet, quod alterius operis injustitia polluit, nec ipsa terrenarum rerum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest anhelare per avaritiam videtur. Unde fit ut ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
quid erga subditos gessi. si exegi debita et
ipse quod debui non inpendĩ. si exercitatio¬
nem boni oꝑis aliis in uidi: ꝓbonis quȩ in
eternum reficiunt. retribuantur michi in.
iudicio mala quȩ pungunt. S frumento qͥp¬
pe tribulus. et ꝓ ordeo spma oritur: cum
in retributione ultima dequa remuneratio
laboris queritur: punctio doloris in ue-¬
nitur. Et notandum quod sicut afru¬
mento ordeum distat. quam uis utrumq
reficiat: sic atribulo spina quam uis sit
utrumq quod pungat: quia tribulus
mollior: et ad pungendum semper est¬
durior spina. Lit ergo. P rofrumento
oriatur michi tribulus: et pro ordeo spi¬
na. Acsi patenter dicat. Egisse me qͥ¬
dem et magna bona et minima scio:
sed si nonita est ꝓ bonis magnis mala
minima. et probonis minimis respon¬
ddeant michi mala maiora. Quam uis
hoc intelligi et aliter potest. Infrum̃to
qͥppe spũale opus quodmentem reficit:
inordeo autem terrenarum rerum dis.¬

Expanded text:
quid erga subditos gessi, si exigi debita, et quid erga subditos gessi, si exigi debita, et ipse quod debui non impendi, si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternum reficiunt, retribuantur mihi in judicio mala quae pungunt. Pro frumento quippe tribulus, et pro hordeo spina oritur, cum in retributione ultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat, sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper durior est spina. Ait ergo: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si patenter dicat: Egisse quidem et magna me et minima bona scio, sed si non ita est, pro bonis magnis mala minima, et pro bonis minimis mihi respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumento quippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dis
Abbreviated transcription (Latin):
Agricolş quippe hiuius terrȩ sunt. hi qui¬
iminori loco positi: quo ualent ⁊elo. quan¬
to posunt oꝑe. aderudicionem sc̃e eccliȩ in
predicationis gr̃a cooperantur. Quos iude¬
gere. eorum laboribus non muidere. Nec
rator eccłie dum sibi soli ius predicationis
utndicat: etiam recte predicantibus in ui¬
dia se mordente contradicat. Pia et enu
uistorum mens. quia non ꝓpriam głam
sed auctoris querit. ab omnibus uult ad iu¬
uari. quod agit. Fidelis namq predicator
obtat si fieri ualeat: ut ueritatem quam so¬
lus loqui non sufficit ora cunctorum sonent.
Unde cum iosue duobus in castris rema¬
nentibus et propħantibus. uellet obsiste¬
re: recte per moẏsem dr̃. Quid ȩmularis
prome: Quis tribuat ut omnis popłs pro
uoliut: quibonum quod habuit. aliis non
in uidit. Quia igitur beatus iob cuncta hec
suspensa intulit et si ea minime fecerit. sen¬
tentia se maledictionis astringit: sequit᷑.¬
ordeo spina. Acsi aꝑte dicat. Si iniustũ

Expanded text:
Agricolae quippe hujus terrae sunt hi qui, minori loco positi, quo valent zelo, quanto possunt opere, ad eruditionem sanctae Ecclesiae in praedicationis gratia cooperantur. Quos videnvidere, ne rector Ecclesiae dum soli sibi jus praedicationis vindicat, etiam aliis recte praedicantibus invidia se mordente contradicat. Pia etenim pastorum mens, quia non propriam gloriam, sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? Quis tribuat ut omnis populus prre quippe omnes voluit, qui bonum quod habuit aliis non invidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis adstringit, sequithordeo spina.---Ac si aperte dicat: Si injustum
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus gͦ iob qui tot magnis oꝑi¬
b fuitus conficeri culpam non eru¬
buit: ostendit inuirtutib quam
humilis fuit. Sed quia ex humili¬
tate uera secura semꝑ auctoritas
naseitur. ut tanto foris nil me¬
tuat quanto a drerum culmina
animus ꝑ elationis desiderium
non anelat. exp̃ssa confessione
peccati. recte subiungit. Si ex¬

Expanded text:
Beatus ergo Job, qui, tot magnis operiBeatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Hincenim liquido demonstrat.
quam uera de bonis sius dixerit:
qui noluit tacere de malis. Mo¬
do uirtutes suas indicat: modo
tacuerit: manifestat. Unde cer¬
tissime apparet. quantȩ mundiciȩ
inomĩpotentis dĩ ocłis fuerit. qͥ & uitauit
mala necõinitaeret. & tam̃ que eũ cõmitte
contigit. homini non absco¬
dit. Quatinus ei et iusticiȩ sit gła
de clinasse peccatum : et iusticie
custodia. quod non potuit de clinare
ꝓdidisse. Uideatur uir iste cuili¬
bet magnus inuirtutib suis : mͥ
certe sublimis apparet etiã inpeccatis
tinentiam: mirentur integrita¬
tem iusticiȩ: mirentur uiscera pi¬
etatis: ego ineo non minus admi¬
ror confessionem humillimam
peccatorum: quam tot sublimia
gesta uirtutum. Scio enim. quia
ꝑ infirmitatis uerecundiam. ple¬
rumq grauioris est certaminis. cõ¬
missa peccata ꝓdere: quam non
ad missa uitare. Unum quodq¬
enim malum quamius robustĩ
uitetur: tamen humilius ꝓdit᷑.

Expanded text:
Hinc enim liquido demonstrat Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indicat, modo tacuerit, manifestat. Unde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis stitatis continentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur.
Abbreviated transcription (Latin):
se quod confessi fuerant. non nega¬
rent. Iua inre indicia uere confes¬
sionis sunt: si cum quisq se peccatorẽ
dicit. id de se dicenti alteri non con¬
tradicit. Nam quia scriptum est uis¬
tus inprincipio accusator est sui:
non magis peccator sed iustus ui¬
di appetit: cum peccatorem se quisq
nullo arguente conficetur. Sed
confessionis ueritatem ꝓbat: cum
alter malum quod fecimus. incre¬
pat. Quod si suꝑbe defendimus :
liquet quia peccatores nos. ex nobis
ficte dicebamus. Unde summoꝑe
curandum est. ut mala quȩ fecimꝰ
et sponte fateamur.: et hec aliis ar¬
guentib non negemus. Suꝑbiȩ
quippe uicium est: ut quod fateri
de se quisq quasi sua sponte dig¬
natur: hoc sibi dici ab aliĩs dedig̃¬
rit humilitatis ostendit qui se ͤ mt̃
aduersarios nouerat iuuere: et
tamen ñ uerebatur culpas uoce
confessionis aꝑ ire. Sed notandum::
quod suꝑtus uirtutes suas loqui¬
tur: inferius peccatum fatetur.

Expanded text:
se quod confessi fuerant non negase quod confessi fuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab aliis dedigrit humilitatis ostendit, qui se et inter adversarios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is corporib seuientes oꝑantur: ut
dum nos exparte puniunt exterius.
ipsi interius ꝑfecte puniantur. Qua
igitur sinus secretum mentis accipi¬
tur: insinu iniquitatem cęlare est.
hanc inconscientiȩ latibulis occultare:
nec ꝑconfessionem dedegere. s ꝑde
fensionem uelare. Quo contra iaco¬
bꝰ dicit. Confitemini alterutrum
peccata ur̃a : et orate ꝓmuicem ut
saluemini Salomon quoq ait. Qui
abscondit scelera sua non dirigetur.
qui autem confessus fuerit et dereli¬
querit ea: miscłam consequetur.¬
Sed inter hec sciendũ ẽ. quod plerũ¬
q homines et culpas confitentur:
& humiles ñ funt. Nam multos no¬
uimus. qui arguente nullo: pecca¬
tores se. ẽẽ confitentur. Cum uero
deculpa sua fuerint forsitan correpti
defensionis patrocinium querunt:
ne peccatores ẽẽ uideantur. Qui si
tunc cum id sponte dicunt se eẽ.¬
peccatores ueraci humilitate cognos¬
cerent: cum arguuntur ab aliis e̾ẽ

Expanded text:
nostris corporibus saevientes, operantur, ut nostris corporibus saevientes, operantur, ut dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Salomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericoSed inter haec sciendum est, quod plerumque homines et culpas confitentur et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse
Abbreviated transcription (Latin):
quia intra conscientiam suam abs¬
consus lacet ꝑnequitiam: ase ipso
foras exeat ꝑcõfessionem. Mortuoenĩ
ueni foras dr̃: ut ab excusatione
atq occultatione peccati ad acusa¬
tionem suam ore ꝓpͥo exire ꝓuocet᷑.
Unde dauid ꝓpħa ab illa tanti mor¬
te facinoris reuuuscens: ad uocem
dñi quasi foras exiit. cum ꝑnathan
correptus. quod fecerat accusauit.
mano genere ueh em̃ter excreuit:
bene beatus iob dum diceret si abs¬
condi peccatum meum inter posu¬
it. quasi homo. hominis quippe. eẽ¬
ꝓpͥum conspicit: quod exparentis uete¬
ris imitatione descendit. Unde apte
subditur. Et cęlaui insinu meo iniqui¬
tatem meam. Scriptura et enim sacra
plerumq sinum ponere ꝓmente cõ¬
fueuit: sicut uoce eccłiȩ deꝑsecutori¬
b nr̃is qui nobis natura comuncti
sunt. sed uita disiuncti: ꝑ psalmistã
dr̃. Redde uicinis nr̃is septuplumn
insinu eorum Acsi aꝑte diceretur.
Inmente sua recipiant. hoc quod in

Expanded text:
quia intra conscientiam suam absquia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a semetipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta, ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, quod fecerat accusavit .mano genere vehementer excrevit, bene beatus condi peccatum meum, interposuit, quasi homo. Hominis quippe proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit, ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Scriptura etenim sacra plerumque sinum ponere pro mente consuevit, sicut voce Ecclesiae de persecutoribus nostris, qui nobis natura quidem conjuncti sunt, sed vita disjuncti, per Psalmistam dicitur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum. Ac si aperte diceretur: In mente sua recipiant hoc, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
hunt. Et cum quisq de uitio suo
arguitur: sub defensionum uerb
quasi sub quibusdam se arborum
foliis abscondit. Et uelut adquȩdam
excusationis suȩ opaca secreta. faciem
conditoris fugit: dum non uult cog¬
nosci quod fecit. In qua uidelicet oc¬
cultatione: ñ se dño. sed dñm abscon¬
dit sibi. Agit quippe ne omĩa ui¬
dentem uideat: non autem ne ipse
uideatur. Qđ contra cuiq peccato¬
ri. iam exordium illuminationis.
est humilitas confessionis: quia si¬
bimet ipsi iam pairere renuit: qui
malum non erubescit confiteri quod
fecit. Et qui defendendo accusari
potuit: accusãdo celerrime se defendit
Unde et mortuo lazaro qui mole mag¬
na p̃mebatur. nequaquã dr̃. reuuus¬
ce: sed ueni foras. Ex qua scilicet re¬
surretione quȩ gesta millius corꝑe¬
est signatur. qualiter nos resuscite¬
mur incorde: cum uidelicet mortuo
dr̃. ueni foras. Ut nimirum homo
in peccato suo mortuus. et ꝑmolem
malȩ consuetudinis iam sepultus:

Expanded text:
hunt, ut cum de vitio suo hunt, ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi, agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit. Et qui defepotuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro, qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur: Revivisce, sed: Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras, ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et per molem malae consuetudinis jam sepultus,
Abbreviated transcription (Latin):
erat reuocandus ad ueniam: non ẽ
de culpa requisitus. Interrogatus
itaq homo ẽ ubi e̾ẽt: ut ꝑpetratã
culpam respiceret et confitendo
cognosceret. quam longe acondi¬
toris sui facie ab ẽe̾t. Sed adhib̾e
sibimet potiꝰ utriq defensionis⁊ Sola¬
tia: quam confessionis elegerunt.
Cumq excusare peccatum uoluit
uir ꝑmulierem mulier ꝑserpentẽ:
auxerunt culpam quam tueri co¬
nati sunt: obliq adim dñm tangenꝰ
quod ipse peccati eorum auctor
extiterit. qui mulierem fecit᷑: et
eua culpam ad dũm referens: qͥ
serpentem imparadyso posusset
Qui enim ore diaboli fallentis
audierant. eritis sicut dii÷ quia
deo similes. eẽ indiuinitate neqͥ¬
uerunt: ad erroris sui cumulum
dm̃ sibi facere similem inculpa co¬
nati sunt. Sic gͦ reatum suum
dum defende moliuntur ad didunt:
ut culpa eorũ atrocior discussa fiere:
quam fuerat ꝑpetrata. Unde nunc
quoq humani generis rami. ex hac
adhuc radice amaritudinem tra¬

Expanded text:
erat revocandus ad veniam, non est erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; et Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli faudierant, Eritis sicut dii, quia Deo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum, Deum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem tra
Abbreviated transcription (Latin):
nixam. Hec sunt namq uere humi¬
litatis testimonia: et iniquitatem
siam quemq cognoscere. et cogni¬
tam uoce confessionis aꝑire. At con¬
tra usitatum humani generis ui.¬
tium est: et libenter peccatum
committere et commissum negan¬
do absconde: et conuictũ defenden¬
do multiplicare. Ex illo quuppe
lapsu pͥmi hominis. hȩc augm̃ta
nequicie ducimus: ex quo ipsam
radicem traximus culpe. Sic namq
ille dum lignum uetitum conti¬
gisset: abscondit se a facie dñi. int̾
uigna paradisi. Inqua absconsione
scilicet. quia dm̃ latere non poterat:
non latendi effectus describitur.
sed affectus notatur. Qui cum ar¬
gueretur a dño: quod de ligno
uetito contigisset: ilico respondit.¬
Mulier quam dedisti michi sociã :¬
ipsa micħi dedit de ligno et comedi.
Ipsa quoq mulier inquisita: respõ
dit. Serpens decepit me et comedi.
Ad hoc quippe requisiti fuerãt:
ut peccatum quod trans grediendo
cõmiserant. confitendo delerent.
Unde et serpens ille ꝑsuasor qui ñ

Expanded text:
aec sunt namque verae humilitatis testimonia, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et latendo peccatum committere, et commissum negando abscondere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico responditMulier quam dedisti mihi sociam ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita respondit, dicens: Serpens decepit me, et comedi . Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non