comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruo hebreo p̃ciptuntur. ut sex annos
scriuat. & dimittat lib̾ gratis. ne ser¬
ui xp̃iani hoc fiagitarent a dñis suis.
apłica auctoritas uiba seruos dñis suis
ẽẽ. subditos: ne nom̃ dñi & doctrina
blasphemetur. Illud em̃ ex hoc satis
constat in mẏsterio p̃ceptum: quia &
ꝑtundi subula eius aurẽ ad postẽ p̃¬
cepit ds̃. qui lib̾tatẽ illam recusassa.
cientia. Hane gͥ sifficientiã non
indecent̃ uult quisquis uult. nec am¬
pluis iuilt. Alioquin ñ ipsã uult: & ido
nec decent̃ uult. Hãc optabat: & ꝓ hac
orabat quidicebat. Diuitias & pauꝑtatẽ
ne deđis mͥ: constitue autẽ mn quȩ neces¬
saria sunt sufficient̃. & cȩtera. Nides¬
certe & istã sufficientiã ñ appeci ꝓpt̃ se
ipsam. s ꝓpt̃ salutem corporis. & con¬
gruentẽ habitum ꝑsonȩ hominis:
quo habitu ñ sit inconueniens eis cum
quib honeste officioseq uiuendũ. ẽ.¬

Expanded text:
seruo hebraeo praecipiuntur, ut sex annos seruiat et dimittatur liber gratis, ne serui christiani hoc flagitarent a dominis suis, apostolica auctoritas iubet seruos dominis suis esse subditos, ne nomen dei et doctrina blasphemetur. illud enim ex hoc satis constat in mysterio praeceptum, quia et pertundi subula eius aurem ad postem praecepit deus, qui libertatem illam recusasset. cientia. Hanc igitur sufficientiam non indecenter vult, quisquis vult, nec amplius uult; alioquin non ipsam uult et ideo nec decenter uult. hanc optabat et pro hac orabat, qui dicebat: Diuitias et paupertatem ne dederis mihi; constitue autem mihi, quae necessaria sunt, sufficienter, ut netam sufficientiam non appeti propter se ipsam sed propter salutem corporis et congruentem habitum personae hominis, quo habitu non sit inconueniens eis, cum quibus honeste officioseque uiuendum e
Abbreviated transcription (Latin):
& dilectione cum sobriecate. In istose¬
xii masculi &e feminȩ apłs paulus occul¬
tioris cuiusdam cuiusdam rei figurasse
mysterium. uł huic intelligi potest: quod
cum alio locodicat. ueram iuduã. ẽẽ. deso¬
manseruit infide et dilectione & sc̃ifica¬
tione cũ sobrietate. Iuasi uͦ possit ob. eẽ
bone uidue. siuł filios ñhabuerit: uł hi
quos habuerit in bonis oꝑib ꝑmanere
noluerint. S qr ea quȩ dicuntur oꝑa
bona. tanquã filii sunt uitȩ nr̃e : scđm
quod queriturꝰ cuiꝰ uitȩ sit quisq quom¬

Expanded text:
ad cum sobrietate. In isto sead cum sobrietate. In isto sexu masculi et feminae, apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desomanserint in fide, et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii sunt vitae nostrae, secundum quam quaeritur cujus vitae sit quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
ei serpens locutus. ẽ. tanquã uerũ ẽẽt ac.¬
cepit: ille autem ab unico noluit conser¬
tio dirimi. nec in communione peccati:
nec idõ minus reus. sisciens piudensq pec
ubi ait. ꝑ unium hominẽ peccatum in¬
trauit inmundum. Et paulopꝰ aꝑtiꝰ. In
similitudm̃e inquit p̃uaricationu adȩ.
Hos autẽ seductos intelligi uoluit:
qui id quod faciunt. ñ putant. eẽ.
peccatũ. Ille autẽ sciuit. Alio¬
quin quomͦ uerũ erit. adã ñ.ẽ.
seductus: S in exꝑtus diui-¬
ne seueritatis. in eo falli potu¬
it ut ueniale crederet. eẽ. cõmissũ.
Ac ꝑ hoc. in eo quidẽ quo mulier seduc¬
ta. ẽ. non. ẽ. ille seductus: s eum fefellit
quomͦ fuerat udicandum quod erat dic¬
titus. mulier quam dedisti mecum. ipsa
mͥ dedit & manducaui. Quidgͦ pluribꝰ:
Qͥ si credendo ñ sunt ambo peccati decepti¬
peccando tam̃ ambo sunt capti.&. diaboli
laqueis implicati. Saluabitur autẽ ꝑ fili¬

Expanded text:
ei serpens locutus est, tamquam uerum esset, acei serpens locutus est, tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensque peccubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo deceptipeccando tamen ambo sunt capti et diabollaqueis implicati. Salvabitur, etc.,
Abbreviated transcription (Latin):
quod eos ds esca illius ligni inuidendoue¬
uidus male suada uersutia in hominis
sensũ serpere affectans: cui utiq stanti
qm̃ ipse ceciderat inuidebat. falla ciam
inferiori illiꝰ humanȩ copulȩ incipiens. ut
gradatim ꝑuenirde adtotum: non existimanꝰ
uirum facile credulum. nec errando posse
decipi: s dũ alieno cedit errori. Sicut em̃
aaron erranti ppło ad idolum fabricandũ
ñ consensit inductus s cessit obstrictus:
nec salomonem credibile. ẽ. errore putas¬
se idołis. eẽ. seruiendum. s blandiciuis fe-¬
mineis ad illa sacrilegia fuisse compulsum:
ita credendum.ẽ. illum uirum suȩ feminȩ.
uni unum. hominẽ homini. conuigẽ con¬
iugi. ad di legem tran̾grediendam. ñ tãꝗͣ
uerum loquenti credidisse seductũ: s soci¬
ali nec essitudine paruisse. Non enĩ frus.¬
tra dixit apłs. s adam ñ.ẽ. seductus mu¬
lier autem seducta. ẽ: nisi quia illa quod

Expanded text:
quod eos deus ab esca illius ligni inuidendo uequod eos deus ab esca illius ligni inuidendo ueui, malesuada uersutia in hominis sensum serpere adfectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, inuidebat, colubrum inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod
Abbreviated transcription (Latin):
carnis uictus concupiscentia. quã ñdum
senserat in resistente lege menbrorũ legi
mentis suȩ: s amicali quadam beniuolen.¬
ia qua plerũq sit ut offendat᷑ đs. ne ho¬
no ex amico fiat inunicus: quod eum fac̃e
ĩ debusse. diunȩ sententiȩ iustus exitus
indicauit. Ergo aliomͦ quodam etiã ipse
deceptus. ẽ: s dolo illo serpentino quo inu¬
ler seducta. ẽ. nullomͦ illũ arbitror po¬
iusse seduci. Hanc autẽ seductionẽ ꝓpͥe¬
appellauit apłs. qua id quod suadebat᷑
cum falsum. ẽẽt. uerũ putatum. ẽ: id .ẽ.
quot ds̃ ido lignum illud tangere ꝓhibu¬
ert. quod sciebat eos si tetigissent uelut
deos futuros: tanquam eis diinitatẽ inui¬
deret qui homines eos fecerat. S etiam si
urum ꝓpt̃ aliquã mentis elationem. quȩ
d̃m int̾norũ scrutatorem latere ñ poterat.
sollicitauit aliqua exꝑiendi cupiditas. cum
p̃ditus erat. ullomodo credere potiusse.

Expanded text:
carnis uictus concupiscentia, quam nondum carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iustus exitus indicauit. Ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. hanc autem proprie seductionem appellauit apostolus, qua id, quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id est quod deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret, qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis . elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqua experiendi cupiditas, cum praeditus erat, ullo modo credere potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
uaricaretur. Nam &e ipsum dicit p̃uarica¬
tiosiẽ ubi ait. in similitudinẽ p̃uoricatio¬
ius adȩ. qui.ẽ. forma futuri: seductũ tam̃
negat. Nam & int̾rogatus ñ ait. mulier̃
quã dedisti mͥ dedisti ĩn seduxit me et man¬
ducaui: s ipsa inquit mͥ dedit de ligno ae
manducaui. Illa uͦ. serpens inquit sedux̃¬
me. Ita salomon uir tantȩ sapientiȩ. nũ.¬
quid nam credendũ. ẽ. quod in simulacho¬
rũ cultu credidit. eẽ. aliquid utilitatis:
Smulierũ amori ad hoc malum trahenti re¬
isine ñ ualuit: faciens quod sciebat ñ ẽẽ.
fcendum: ne suas quib deꝑibat atq de.¬
quebat mortiferas contristaret delicias.
lta& acdam postea quam de ligno ꝓhibito
seducta mulier manducauit. eiq dedit
it simul ederent. noluit eam contristare
quã creiebat posse sine suo solatio conta¬
bescere. si ab eius alienaretur animo. &
om̃ino illa intt̾rire discordia: ñ quidem

Expanded text:
aevaricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricaaevaricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem, ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri; seductum tamen negat: nam et interrogatus non ait: Mulier quam dedisti mihi, seduxit me, et manducavi, sed: Ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, et manducavi . Illa vero: Serpens, inquit, seduxme. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa interire discordia, non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
corpore : quom̃ crede potuit quod ꝑseps¬
tem dictum .ẽ. ido dm̃ ꝓhibuisse ne sea
ligni ilius uescerentur: qr sciebat eos sse¬
cissent futuros ut deos. ꝓpt̾ dinosemian
boni et mali. tanquã hoc tantum bon
creaturȩ suȩ creatorꝰ inuident: Hoc m¬
rum: si homo sp̃itali mente p̃ditus credt
potuisset. An quia hoc credere ipse ñ pes¬
set ꝓpt̃ea mubier addita. ẽ. quȩ parui in
quod ei apłs ñ tribuit imaginem di. Sic¬
enim ait. Uir quidẽ ñ debce uelare capt
cum sit imago &e gła di: mulier autẽ gła
uiri. ẽ: ñ quod mens feminȩ eandem ima¬
ginẽ caꝑe ñ possit. cum in illa gr̃a nos di¬
cat nec masculũ. ẽẽ. nec feminam: s qł
fortassis illa hoc ñ dũ ꝑceꝑat quod fit in
agnitione dĩ: & uiro regente ac dispen¬
sante paulatim fuerat ꝑcȩptura. Non eñi
ductus. mulier autem seducta in p̃uaricat¬
one facta. ẽ: id.ẽ. ut ꝑ illam eciam uir p̃¬

Expanded text:
corpore, quomodo credere potuerit quod per serpecorpore, quomodo credere potuerit quod per serpentem dictum est, ideo deum prohibuisse ne fructum ligni illius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantam bonum creaturae suae creator inuiderit; hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parui intquod ei aposenim ait: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei; mulier autem gloria viri est . Non quod mens feminae eamdem imaginem capere non possit, cum in illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam ; sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione Dei, et viro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura. Neque enim ductus, mulier autem seducta est. In praevaricatione facta est. Ut per illam etiam vir pr
Abbreviated transcription (Latin):
&e ad uirum tium conuersio tua. &e ipse tui
dñ abitur: uidendum. ẽ. que admodũ possit
accipi. Neq eñĩ & ante peccatũ alit̃ factam
fuisse decet crede mulierẽ. tusi ut uir ei
dñaretur: &e ad eum ipsa seruiendo conuer:¬
teretur: s recte accipi potest hanc seriui¬
uttutem significatam. quȩ cuiusdã conditio¬
nis.ẽ. potius quã dilectionis. ut etiam ipsa
talis seruitus qua homines hominib postea
serui. eẽ. cȩꝑunt. de pena peccati repꝑiat᷑
exorta. Dixit quidẽ apłs. ꝑ caritatem
seruite iniucẽ: s nequaquã dix̃. & inuicẽ
dñamini. Possunt itaq conuiges ꝑ carita¬
t̃ẽ seruire inuicem: s mulierẽ ñ ꝑmittit
apłs dñari in uirum. Hoc eñi uro potius
sententia dĩ detulit: &e maritũ hab̾e dñ n
meruit. ñ mulieris natura s culpa. Iuod
tam̃ nisi seruetur. deprauabitur amplꝰ natu¬
pas e augebitur culpa. Acdam eñ pmiats
mulier autem seducta in p̃uaricatione sit¬
Si iam spittalis erat adam quãuis nte nĩ

Expanded text:
et ad uirum tuum conuersio tua, et ipse tui dominabitur, uidendum est, quemadmodum proprie possit accipi. neque enim et ante peccatum aliter factam fuisse decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis seruitus, qua homines hominibus postea serui esse coeperunt, de poena peccati reperiatur exorta. dixit quidem apostolus: per caritatem seruite inuicem; sed nequaquam diceret: inuicem dominamini. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed mulierem non permittit apostolus dominari in uirum. hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura et augebitur culpa. Dixit ergo et ad mulieris mente, non
Abbreviated transcription (Latin):
magistratiuis subtanto imꝑatore ñ facit nsiqͥͣn¬
tum illi ꝑmittitur: et ꝓcuatores actoresq
huius mundi nichil faciunt. nisi quantũ dñs
aut in quo. ẽ. minus potens: ut ꝓcuratores
atq actores qui sunt in eiꝰ potestate. aliqͥd
ipso siue ñ ꝑmittente. siue nesciente in
subiectis sibi ꝓ suo gradu reb efficiant. Noꝵ
cis tam̃ rependitur. quod de ipsis iuste st.
s quo animo ipsi faciunt: quia neq lib̾am¬

Expanded text:
iste sub tanto imperatore non facit, nisi quantum illi permittitur, et procuratores isti nihil faciunt, nisi quantum Dominus aut in aliquo est minus potens, ut procuratores et actores, qui sunt in ejus potestate, aliquid ipso sive non permittente, sive nesciente, in subjectis sibi pro suo gradu rebus efficiant. Non tamen eis rependitur quod de ipsis juste sit, sed quo animo ipsi faciunt, quia quo a
Abbreviated transcription (Latin):
extensȩ sunt manus eius ꝓnob̾. Ldo extense
sunt mranus eus incruce. ut manus nr̃e exten¬
dantur in bona oꝑa: quia crux ipsuis miscdiã
nob̾ p̃buit. Ecce leuauit ille manus. & ob¬
tulit ꝓ nob̾ sacrificium do se ipsum: & ꝑ il¬
lud sacrificium deleta sunt om̃ia peccata nr̃a.
Leuenus et nos manus nr̃as ad dm̃ in prece:
&e ñ confundantur manus nr̃e leuate ad
dm̃. ut exceantur inbonis oꝑib. Iuia
eñi facit qui leuat manus unde p̃ceptũ. ẽ.
ut leuatis manib oremus ad dm̃: Apłs eñi
dicit. L euantes puras manus ad dm̃ sine
ira &e disceptatione: ut cum leuas manus
ad d̾m. ueniant tibi inmentẽ oꝑa tua. Iuia
eñi manus istȩ leuantur ut impetres quod
uis: ipsas manus cogita inbonis oꝑib exer¬
cere ne erubescant leuari addm. Mulier

Expanded text:
extensae sunt manus ejus pro nobis. Ideo extensae sunt manus ejus in cruce, ut manus nostrae extendantur in bona opera; quia crux ipsius misericordiam nobis praebuit. Ecce levavit ille manus, et obtulit pro nobis sacrificium Deo seipsum, et per illud sacrificium deleta sunt omnia peccata nostra. Levemus et nos manus nostras ad Deum in prece; et non confundentur manus nostrae levatae ad Deum, si exerceantur in bonis operibus. Quid enim facit qui levat manus? Unde praeceptum est ut levatis manibus oremus ad Deum? Apostolus enim dicit: Levantes puras manus, sine ira et disceptatione . Ut cum levas manus ad Deum, veniant tibi in mentem opera tua. Quia enim manus istae levantur ut impetres quod vis, ipsas manus cogitas in bonis operibus exercere, ne erubescant levari ad Deum. In
Abbreviated transcription (Latin):
let: sicut apłs dicit. mortuã. eẽ. uiduã qu
in delicĩs uiuit. Et mortui nomine iplũ¬
ipeceto tanqũa baptismũ hoc .c̃. mundat¬
neti amortuo: iterum autẽ redire ad pecca¬
dni. tanquã iterum tangere mortuũ. Si¬

Expanded text:
let, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae let, sicut Apostolus dicit mortuam esse viduam quae in deliciis vivit : et mortui nomine a peccato, tanquam baptismum, hoc est mundationem a mortuo: iterum autem redire ad peccatum, tanquam iterum tangere mortuum.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ rationes adiuuant uiduarum leunia
quoq ac uigiliȩ inquantũ ualitudinem
ñ ꝑturbant. oꝑando. psallendo. legendo.
inlege dĩ meditando. si sumantur: inde¬
licias sp̃itales. etiã ipsa quȩ uidentur la¬
boriosa uertuntur. Nullomͦ eñi sunt one¬
rosi labores amantium: s eciã ipsi delec-¬
tant. sicut uenantiũ. aucupantiũ. piscan¬
tium. uidemiantium. negotiantium. lu¬
do aliquo sese oblectantiũ. Int̾. ẽ. gͦ quo
ametur. Nam in eo quod amat᷑: aut ñ labo¬
ratur. autꝰ labor amatur. Et uide qũ
pudendum ⁊ dolendũ sit. sidelectat labor
ut fera capiatur: ut cupa & saculus im¬
pleatur: ut pila iaciatur: & ñ delectat
lȩcicia in ꝑfruendo: cum quisq adipisciturꝰ
quod ꝑdite concupiuit. Radix. ẽ: om̃ium
maloꝵ cupiditas: & ꝓpt̾ea porta mortis ẽ.
quia mortua. ẽ. uidua quȩ in delicuis iu¬
uit: ⁊̃ quas delicias ꝑ cupiditates. tanqͣn
peccatis. ẽ. mors appellari inscripturis le.¬

Expanded text:
dum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia dum orationes adiuuant uiduarum. ieiunia quoque ac uigiliae, in quantum ualetudinem non perturbant, si orando, psallendo, legendo et in lege dei meditando insumantur, in delicias spiritales etiam ipsa quae uidentur laboriosa uertuntur. nullo enim modo sunt onerosi labores amantium, sed etiam ipsi delectant, sicut uenantium, aucupantium, piscantium, uindemiantium, negotiantium, ludo aliquo sese oblectantium. interest ergo quid ametur. nam in eo, quod amatur, aut non laboratur aut et labor amatur. et uide, quam pudendum et dolendum sit, si delectat labor, ut fera capiatur. ut cupa et sacculus inpleatur, ut pila iaciatur, et non delectat. laetitia in perfruendo, cum quisque adipiscitur quod perdite concupivit: radix est enim omnium malorum cupiditas ; et propterea porta mortis est, quia mortua est vidua quae in deliciis vivit : ad quas delicias per cupiditates tanquam peccatis est, mors appellari in Scripturis so
Abbreviated transcription (Latin):
lascuua compressa creuisse auariciam.
Nam sicut in ipsis sensibus corporib acuttꝰ
audiunt qui ñ uident. & tangendo mul¬
ta discernunt. nec tanta uiuacitate tan¬
gunt qui oculis utuntur: ubi intelligitur
ex uno aditu id.ẽ. luminũ repressa ititess¬
tione sentiend. eam se in alios sensus ꝓm¬
tiori dinoscendi acumine exerere. tanꝗͣ.
ex altero conetur implere quod negatur
in altero: ita etiam sepe carnis cupiditas
a concumbendi uoluptate cohibita. mai¬
orib uirib in pecuniȩ se porrigit appeti¬
tum: & illinc auersa. huc se impetu arꝰ¬
dentiore conuertit. In uob̾ autẽ amor
diuitiarũ simul frigescat cum amore nup¬
tiarum: &e pius usus rerum quas possiders
ad spiritales delicias conferatur: ut lib̾a¬
litas ur̃a magis ferueat ad iuuandis egenis
quã ditandis auaris. Inthesaurũ quipe
cȩlestem ñ mittuntur dona cupidorum. s
elemosinȩ pauꝑum: quȩ in ĩmensũ mo¬

Expanded text:
lasciuia compressa creuisse auaritiam. lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intelex uno aditu, id est, luminum, repressa intentione sentiendi, eam se in alios sensus promptiorem dignoscendi acumine exserere, tanquam ex altero conetur implere quod negatur in altero: ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi voluptate cohibita, majoribus viribus in pecuniae se porrigit appetitum, et illinc aversa, huc se impetu ardentiore conuertit. in uobis autem amor diuitiarum simul frigescat cum amore nuptiarum, et pius usus rerum, quas possidetis, ad spiritales delicias conferatur, et liberalitas uestra magis ferueat adiuuandis egenis quam ditandis auaris. in thesaurum quippe caelestem non mittuntur dona cupidorum, sed elemosynae pauperum, quae in inmensum mo
Abbreviated transcription (Latin):
tate: quȩ ñ terrena infirmitate deficiens
corruptibili uoluptate reficitur: s celesti
infirmitate ꝑsistens ȩterna incorruptibi¬
deliciis carnalib inscã castitate succedant.:
lectio. oratio. psalmus. bona cogitatio.
bonorum oꝑum frequentatio. spes futuri
scłi &e cor sursum: atq de his om̃ib gr̃arũ
actio patri luminum: a quo sine ulla du¬
bitatione om̃e datũ optimũ. & omne
donum ꝑfectũ scriptura testante descendit.
Nam quando ꝓ delicũs nuptiarum quas in
carne iuirorum habent. aliarum carnali¬
um deliciarum tanquã insolatio usus as¬
sumitur: quid ego dicam quȩ sequantur
mala. cum breuiter apłs dixerit. uiuentẽ¬
ẽẽ: mortuam uiduam quȩ in delicũs ui¬
uit: Absit gͦ a uob̃ ut diuiciarum cupidi¬
tate capiamĩni ꝓ cupiditate nuptiarum:
⁊ incordib ur̃is nũmus uirorum amori
succedat. Intuentes enĩ hominum conuer¬
sationẽ: sepe exꝑti sumus inquibusdam

Expanded text:
nitate, quae non terrena infirmitate deficiens nitate, quae non terrena infirmitate deficiens corruptibili uoluptate reficitur, sed caelesti firmitate persistens aeterna incorruptibideliciis carnalibus in sancta castitate succedant: lectio, oratio, psalmus, bona cogitatio, bonorum operum frequentatio, spes futuri saeculi et cor sursum, atque de his omnibus gratiarum actio patri luminum, a quo sine ulla dubitatione omne datum optimum et omne donum perfectum scriptura teste descendit. nam quando pro deliciis nuptarum, quas in carne uirorum habent, aliarum carnalium deliciarum tamquam in solacio usus adsumitur, quid ego dicam, quae sequantur mala, cum breuiter apostolus dixerit uiuentem mortuam esse uiduam, quae in deliciis uiuit? absit autem a uobis, ut diuitiarum cupiditate capiamini pro cupiditate nuptiarum et in cordibus uestris nummus uiri amori succedat. intuentes enim hominum conuersationem saepe experti sumus in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta cũq temporaliũ bonorũ felicitate
circum fluas: ut ꝑsistas morationib norte
ac die desolatam te. ẽe. memineris. Nor
enim apłs qualicũq uiduȩ tribuit hoc
⁊ desolata sꝑauit in dño: & ꝑsistit mora¬
tionib nocte ac die quod uero sequit᷑
uigilantissime caue. Quȩ autẽ in de¬
licus agit: uiuens mortua ẽ. Agit enim
homo un his quȩ diligit: quȩ ꝓ magno
appetit: quib beatũ. eẽ. se credit.
Iua ꝓpt̾ quod scriptura ãixit de liuiciis.
aiuiciȩ si affluant cor ñ apponatis. hoc cui
eñi dẽ delicũs tibi dico: delicię si afflu¬
ant ñ apponas cor. Non ido te magni
pendas quod desunt. quod affatim suppe¬
tunt: quoduelut exfonte largissuo
terrene felicitates fluunt. Om̃mo hȩc
inte despice. atq contẽpne: nec in his
quicquam requiras ꝓpt̃ integr̃a corporis
ualitudinẽ. Hȩc enum contẽpnenda
ñ. ẽ: ꝓpterꝰ necessarios usus uitȩ huus.
antequã mortale hoc induatur immortali

Expanded text:
quantacumque temporalium bonorum felicitate circumfluas, ut persistas in orationibus nocte ac die, desolatam te esse memineris. non enim apostolus qualicumque uiduae tribuit hoc et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte et die. quod uero sequitur, uigilantissime caue: Quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est; agit enim homo in his, quae diligit, quae pro magno appetit, quibus beatum esse se credit. quapropter quod scriptura dixit de diuitiis: Diuitiae si adfluant, ne adponatis cor, hoc etiam de deliciis tibi dico: Deliciae si adfluant, ne adponas cor. non ideo te magni pendas, quod non desunt, quod affatim suppetunt, quod uelut ex fonte largissimo terrenae felicitatis fluunt. omnino haec in te despice atque contemne, ne in his quicquam requiras praeter integram corporis ualitudinem. haec enim contemnenda non est propter necessarios usus uitae huius, antequam mortale hoc induatur inmortalit
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Iuid timetis: auid trepidatis: Quoꝵ
primus ego sum. Ego inquit uob̾ loquor:
sic abstulit. Tanquã bonus medicus frene¬
ticum patient̃ tolerauit: sustinuit me fe¬
rientem: s donauit mͥ feriri ꝓ se. Omnẽ
inquit longanimitatem ostendit in me.¬
Holite gͦ desꝑare. E groti estis accedite ad
eum & sanamini. Ceci estis: accedite ad
eum & illuminamin. Et qui sanati estis.
ei grãs agite: & qui egrotatis ad eum sanan¬
di recurrite. Regi autem scłorum immor

Expanded text:
cere. Quid timetis? quid trepidatis? Quorum cere. Quid timetis? quid trepidatis? Quorum primus ego sum. Ego, inquit, vobis loquor, sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi feriri pro se. Omnem, inquit, longanimitatem ostendit in meNolite ergo, desperare. Aegroti estis, accedite ad eum, et sanamini: caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et qui sani estis, ei gratias agite: et qui aegrotatis, ad eum sanandi
Abbreviated transcription (Latin):
longanimitatem: ao informationẽ eoꝵ.
qui credituri sunt illi inuitam ęc̃ñam.
Xp̃c inquit daturus ueniam conuersis
ad se peccatorib usq ad inimicos suos.
me primo elegit acriorem inimicũ quẽ
cum sanaret. nemo in cęteris desꝑaret.
F aciunt hoc medici: quando ad ea loca
ueniunt ubi ignoti sunt. Quos curent
primitus eligunt desꝑatos: ut in eis a&e
beniuolentiam exerreant. & cõm̃deNT
doctrinam: ut uniis quisq in illo loco
dicat ꝓximo suo. Uade ad ilum medicum:
securus esto: sanat te. Et ille. Me sanat.
paulus uincuiq egroto: et de se uolenti
desꝑare. Qui curauit me misit me adte:
& dixit mͥ. Illi desꝑanti uade .& dic quid
habiusti: quid inte sanaui: quã cito sana¬
ui. De celo uocaui: una uoce ꝑcussi et de¬
ieci: alia erexi et elegi: tercia impleui et
misi: quarta lib̾aui et coronaui. Uade
dic egrotis: clama desꝑatis. fidelis sermo
& om̃i acceptione dignus: qr xp̃c iħc ue¬
nit in hunc mundũ peccatores saluos fa¬

Expanded text:
longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Christus, inquit, daturus veniam conversis ad se peccatoribus usque ad inimicos suos, me primo elegit acriorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat te. Et ille, Me sanat? Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cito sanavi. De coelo vocavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . Vade, dic aegrotis, clama desperatis: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus, quia nit in mundum peccatores salvos fa
Abbreviated transcription (Latin):
&e hominum homo xp̃c iħ̾c. Mediator
.ẽ. ds̃. M ediator autem uniꝰ ñ. ẽ. quia it̃
aliquos mediꝰ. ẽ. Angłi porro qui ñ lapłi
sunt a conspectu cl̃i mediatore opꝰ ñhabeĩ
dat hontanca p̃uaricatione sic lapsi
et uellet nec se exinaniret formam ser
utpiens ñ ẽẽt mediator dĩ ce homi.¬
aen qua ipsa trintas unus. ẽ. dis. eadem

Expanded text:
ator est Deus: mediator autem unius non est, quia inter aliquos medius est. Angeli porro, qui non lapsi sunt a conspectu Dei, mediatore non opus habeadente spontanea praevaricatione sic lapsi tris manere vellet, nec se exinaniret, formam servi accipiens ; non esset mediator Dei et hominum: quia ipsa Trinitas unus Deus est, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ autẽ indelicuis agit: uiuens mortua ẽ.
Unde gͦ uidua: Quia ñ habe auxilium ali
nisi solius dĩ. Iuȩ quȩ habent uiros: qua¬
si suꝑbiunt de auxilio iurorum. Desere
nitntur uiduȩ: & robustius. ẽ. auxilium
drim. Ergo tota ȩccła una uidua. ẽ: siue
muris. siue infeminis. siue in conuigatiᷤᷤ.
sue imaritatis feminis. siue in adolescen¬
ab siue in senib siue in uirgitub. Om̃is
ncdi una uidua. ẽ: deserta in hoc scło. si

Expanded text:
agit, vivens mortua est» . Unde ergo vidua est? Quia non habet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae quae habent viros, quasi superbiunt de auxilio virorum: desertae videntur viduae, et robustius est auxilium earum. Ergo tota Ecclesia una vidua est, sive in viris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta i
Abbreviated transcription (Latin):
aflius meciator aĩ ⁊ hominum factus
trmnsuam. usq adhumana deposuit.
chumlitatẽ humanam usq ad diuuia
Aneit: ut mediator eẽt int̃ dm̃ & ho¬
nas homo ꝑ adm̃ ultra homines. Ipse.ẽ.
nens oleo exultationis p̃participibꝰ suis

Expanded text:
i, mediator Dei et hominum factus statem suam usque ad humana deposuit, et humilitatem humanam usque ad divina subvexit, ut mediator esset inter Deum et homines homo per Deum ultra homines. Ipse est unctus oleo exsultationis prae participibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
quia mediator. eẽ. dignatis.ẽ. Quid. ẽ.
Quid . ẽ. ds: Pater. ⁊ filius & sp̃s sc̃s. Qui
sunt homines: Peccatores. impii. mortales.
Int̃ illam trinitatẽ. & hominum infirmi¬
tatẽ. & ini:÷ quitatẽ. mediator factus. ẽ.
homo. ñ iniquus. s tam̃ infirmus: ut ex eo
quod ñ iniquiis iungeret te d̾o: ex eo qđ
infirmus. ꝓpinquaret tibi: atq ita inter
mici eramus di: & malam causam habeba¬
mus aduersus dm̃. Suis fuuret causam
ñ mediator: quia ȩqualis patri d̃s. Dicit
alio loco. ds̃. Mediator aut̃ẽ unius nonẽ:
dĩ autẽ unus. ẽ. Int̾ duos mediator. Ess¬

Expanded text:
Quia mediator esse dignatus est. Quid est Quid est Deus? Pater et Filius et Spiritus sanctus. Quid sunt homines? Peccatores, impii, mortales. Inter illam Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo, non iniquus, sed tamen infirmus; ut ex eo quod non iniquus, jungeret te Deo; ex eo quod infirmus, propinquaret tibi: atque ita, ut inter mici eramus Dei, et malam causam habebamus adversus Deum? Quis finiret causam n homo, non mediator; quia aequalis Patri Deus. Dicit alio loco: «Mediator autem unius non est; Deus autem unus e
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam paçem de cȩlo miserit: & filum
suum ȩqualẽ qui hoc. ẽ. quod ipse. decit
hominẽ faciendum. & ꝓ hominibris oci¬
dendum: ut ꝑ hoc quod tu es. gustes quod
ñ es. Multum adte erat gustare suauta¬
tem cdĩ: quia remota erat illa ce nimis al¬
ta: tu autem nimis abiecitis. & inimo rac̃.
In magna ista separatione. missus. ẽ. me¬
diator. Non poteras ad dm̃ homo: factus
.ẽ. ds homo: ut qm̃ homo posses adho¬
solum. ẽẽt: hoc sequendo quod es. nunꝗͣ
ꝑuenires. Si d̾s solum. ẽẽt: ñ cõp̃henden¬
do quod ñ es. nunquã ꝑuenires. Ds factis
.ẽ. homo: ut hominem sequendo quod po¬
tes: ad dm̃ ꝑuenias quod ñ poteras.

Expanded text:
ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hosolum esset, hoc sequendo quod es, nunquam pervenires; si Deus solum esset, non comprehendendo quod non es, nunquam pervenires: Deus factus est homo, ut hominem sequendo, quod potes, ad Deum pervenias, quod non poteras.
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Qui eñi dicit uerbi gr̃a. uolo ut
homines serui mei oꝑentur inuinea. & pꝰ
laborẽ requiescentes epulentur: ita ut quis¬
quis eorum hoc noluerit. inpistrino semꝑ
molat: uidetur quidẽ quicunq contẽpse¬
rit. contra uoluntatem dm̃ sui facere. s
tunc eam uncet. si & in pistrinum contẽp¬
nens effugerit: quod nullomͦ fieri pocest

Expanded text:
constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut constituit. qui enim dicit uerbi gratia: \'uolo ut hi omnes serui mei operentur in uinea et post laborem requiescentes epulentur, ita ut quisquis eorum hoc noluerit, in pistrino semper molat\', uidetur quidem quicumque contempserit contra uoluntatem domini sui facere, sed tunc eam uincet, si et pistrinum contemnens effugerit, quod nullo modo fieri potest
Abbreviated transcription (Latin):
cabuntur. cũ tam multi ȩcerna morte pu¬
mantur. ido dictũ. ẽ. quia om̃s quieunꝙ
uitam ȩcñam ꝑcipiunt. ñ ꝑcipiunt nisi mn
xp̃o: ita quod dictum . ẽ. om̃s homines uust
đs saluos fieri. cũ tam multos nolit saluos
fieri id̾o dictum ẽ. quia om̃s qui salii fuint.
nisi ipso uolente ñ fiunt. Uult autem
ds om̃s homines saluosfieri. et inagnitio¬
nem ueritatis uenire:. ñ sic tam̃ ut eis adimat
lib̾um arbitrium: quo uł bene uł male
utentes iustissime udicentur. Quod cũ fit:
infideles quidẽ contra uoluntatẽ dĩ faciunt.
cum eiꝰ eugłio ñ credunt: nec ido tam̃ eam
uincuuit: uerum se ipsos fraudant magno et
sũmo bono. malisq pęnalib implicaut: ex¬
ꝑturi in supplicũs potestatẽ ciꝰ. cuiꝰ in doni
miscdiam contẽpserunt. Ita uoluitas dei
semꝑ inuicta. ẽ. U inceretur autẽ si ñ in¬
ueniret quid de contẽptorib faceret. aut
ullo mͦ possent euade quod de talib ipse

Expanded text:
morte puniantur, ideo dictum est, quia omnes, quicumque uitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiundeus omnes homines saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, non sic tamen, ut eis adimat liberum arbitrium, quo uel bene uel male utentes iustissime iudicentur. quod cum fit, infideles quidem contra uoluntatem dei faciunt, cum eius euangelio non credunt, nec ideo tamen eam uincunt, uerum se ipsos fraudant magno et summo bono malisque poenalibus implicant experturi in suppliciis potestatem eius, cuius in donis misericordiam contempserunt. ita uoluntas dei semper inuicta est; uinceretur autem, si non inueniret quid de contemptoribus faceret aut ullo modo possent euadere quod de talibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
uius in ȩugłio ubiait phariseis: decimatis
mentam .ue rutam. et omne olus. Neq
eum pharisȩi. et quęcunqi aliena. et om̃i¬
um ꝑ om̃s terras alienagenarum om̃ia ole¬
sa decinabant. Sicut gͦ hic om̃e olus. oẽ
denumgenus.: ita illic om̃es homines ome
hominum genus intelligere possumus. &
queͥcunq alio mͦ intelligi potest. dũtam̃
crede ñ cogamur:. aliquid om̃i potentem
uoluisse fieri. factumq ñ. eẽ: qui sine ullis
ambiguitatib suie in celo siue in terra. sic̃
cũ ueritas cantat. om̃ia quęcunq uoluit
fecit: ꝓfecto facere noluit quodeunq ñ fec̃.¬

Expanded text:
us usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis us usus est in Evangelio, ubi ait Pharisaeis: Decimatis mentham et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecunque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genushominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fec
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles. ignobiles. sullimes. humiles. doc¬
tos. indoctos. integricorꝑis. debiles. inge¬
niosos. tardicordes. fatuos. diutes. pauꝑ&s.
mediocres. mares. feminas. infantes pue¬
ps. adolescentes. iuuienes. seniores. senes. in
laqus om̃ib. inmorib om̃ib. inartib om̃ib.
Pemarim uarietate innumerabili constitu.¬
as. et siquid aliud differentiarum. ẽ. in ho¬
anuib. Quid. ẽ. enim eorum unde ñ ds̃
mm̃ib hominib de specialit̃ addidat. ꝓre
qu e his qui in sullimitate sunt: qui puta¬
i poterant fastu & suꝑbia scłari. a fidei
ipane humilitate abhorrere. P inde dic̃i.
lox tium bonum. ẽ. coram saluatore nr̃o dõ
dẽ. ut etiam ꝓ talib oreturꝰ. statim ut de
hationem tolleret addidit. Qui om̃s ho
uenire. Hoc quippe ds bonũ iudicauit:
ut oratione humilium dignaretur sa¬
litem p̃stare sullimiũ. QSuod utiq iã uide¬
mus impletum. Isto locutionis mͦ et dñs ÷

Expanded text:
nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, docnobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, entiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deuomnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statisperationem tolleret, addidit: Qui omnes hom veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium, quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ido debemus otm̃potentissimȩ d̃i uoliuntati
aliquid derogare: s ita intelligere quos
scripiũ. ẽ. qui om̃s homines uilt saluos
fieri. tanquã diceretur. nullã hominum
fieri saluũ. nisi quẽ ipse fieri uoluent. ñ
quod nullus sit homiriũ nisi quẽ saluum
sicri uelit. s quod nullus fiat. nisi quẽ ue¬
lit: & idõ sit rogandus ut uelit: qr necesse
.ẽ. fieri. si uoluerit. De orando quippe dõ
agebat apłs: ut hoc diceret. Sic eñi intel¬
ligimus & quod in euangłio scriptũ. ẽ. qui
illuminat omnem hominẽ. ñ q nullus
.ẽ. hominum qui ñ illugunetir: s qr iusi
ab illo nullus illuminat. Aut certe sic dic¬
tũ ẽ. qui uult om̃s homines saluos fieri:
ñ quod nullus hominum eẽt. quẽ salitũ
fieri nollet. qui iurtutes miraculorũ facere
noluit. apud eos quos dicit acturos fuisse
pęnitentiã si fecisset: s ut om̃s homines om̃e
genus hominum intelligamus ꝑ quascũq
differentias distributum. reges. primatus.

Expanded text:
ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod scriptum est, Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos,
Abbreviated transcription (Latin):
catur. &e ad distribuendum cõminuitur:
quã totam benedictionẽ fere om̃is eccłia
ãñica oratione concludit. Int̾pellationes
autem siue ut ur̃i codices habent postu
suos ꝑ manus impositionẽ. miscđissimȩ
offertur potestati. Quib ꝑactis & parti¬
cipato tanto sacram̃to. gr̃arum actio cunc¬
ta concludit : quã in his etiam uerb̾ ulti¬
mam cõm̃dauit apłs. Hȩc autẽ causa p̾ci¬
pue fuit ista dicend: ut his breuit̃ p̃scrip¬
tis atq significatis. ñ putaretur negligen¬
dum. ẽẽ. quod sequitur: ꝓ om̃ib hominib¬

Expanded text:
catur et ad distribuendum comminuitur, catur et ad distribuendum comminuitur, quam totam petitionem fere omnis ecclesia dominica oratione concludit. Interpellationes autem siue, ut uestri codices hsuos per manus impositionem, misericordissimae offerunt potestati. Quibus peractis et participato tanto sacramento, gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam verbis ultimam commendavit Apostolus. Haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breviter perstrictis atque significatis, non putaretur negligendum esse quod sequitur: Pro omnibus hominib
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ȩdificatio estis. Illa plane difficilli¬
me discernunt᷑ ubi ait. obsecto itaq¬
primum om̃iũ fieri obsectationes. orationes.
int̃pellationes. gr̃arum actiones. Precati¬
ones .&. dep̃cationes. multi nr̃m hoc idẽ
putant: & hoc cotidiano usu iam om̃ino p̃¬
ua luit. Qui autem distinctius latine lo.¬
cuti sunt: p̃cationib utebantur in obtan¬
dis honis: dep̃cationib uͦ in euitandis
malis. ꝑcari eni dicebant. ẽẽ. p̃cando
bona optare: imp̃cari mala quod uulgo
iam dr̃ maledicere: dep̃cari autem.
mala
p̃cando depellere.
Sed
usitatum iam loqͣn¬
di modũ
potius sequaniur:.
&. siue p̃ca¬
tones siue dep̃ca¬
tiones inuene¬
rimus. quas grec
dañ sunt. S eligo in his uerbis hoc intel¬
lig̾e quod om̃is. uł pęne om̃is frequentat
ȩccłĩa: ut p̃cationes accipianus dictas quas
facimus in cȩlebratione sacram̃torũ. anteꝗͣ
illud quod. ẽ. in dñi mensa incipiat be¬
nedici: oiationes cũ benedicitur et scĩfi¬

Expanded text:
i aedificatio estis. Ista plane difficillime discernuntur, ubi ait: Obsecro, etprimum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones. Precationem et deprecationem, multi nostri haec idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optare, imprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere; deprecari autem, mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et siue precationes siue deprecationes inuenerimus, quas Graecda non sint. sed eligo in his uerbis hoc intellegere quod omnis uel paene omnis frequentat ecclesia, ut precationes accipiamus dictas, quas facimus in celebratione sacramentorum, antequam illud quod est in domini mensa incipiat benedici, orationes, cum benedicitur et sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
se habet humatiȩ cogitationis infirmitas.
estimaret ñ. eẽ. ista facienda ꝓbis a qui¬
b ꝑsecutionẽ patiebatur ȩccła: cũ men¬
num colligenda. Unde adiungit et dic̃.
Hoc eñi bonũ. ẽ. et acceptum corã salua¬
tore nr̃o deo: qui uult om̃s homines sal
uos fieri. & ad agnitionem ueritatis ue¬
nire. Et ne quis quã diceret. pose.cẽ. salito
uiam in conuersatione bona &e uniꝰ dei
om̃ipotentis cultui. sine participatione ar¬
poris & sangiunis xp̃i. unus eñ as inqut
⁊ urius mediator di et homuium homo xp̃o

Expanded text:
abet humanae cogitationis infirmitas, existimaret non esse ista facienda pro his, a quibus persecutionem patiebatur ecclesia, cum memere colligenda. unde adiungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram saluatore deo nostro, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
sideles dñis siuis temporalib ȩquanimit
sidelitq seruire: quos udicaturi sunt.
si usq infinem
iniqͥs
inuenerint: aut
cũ quib¬
risuntꝰ.
sice illi ad uerbũ
si fuerint: om̃ib
tam̃ p̃cipitur
serure humanis potestatib atq terrenis.
quousꝙ pꝰtempꝰ p̃finitum quod significant
Lxx. anni. ab istius scłi confusione.
tanquã de captiuitate babẏloniȩ sicut
ihrłm lib̾etur eccła: ex cuiꝰ captiuitatis
occasione terreni reges desertis idolis¬

Expanded text:
fideles dominis suis temporalibus aequanimiter fideles dominis suis temporalibus aequanimiter fideliterque servire : quos judsi usque in finem iniquos invenerint, aut cum quibri sunt, si et illi ad verum rsi fuerint. Omnibus tamen praecipitur servire humanis potestatibus atque tequousque post tempus praefinitum, quod significant septuaginta anni, ab istius saeculi confusione tanquam de captivitate Babyloniae, sicut Jerusalem liberetur Ecclesia. Ex cujus captivitatis occasione ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
s̃sa lla gͦ captiuitas ihrłm ciuitatis. & ille
pds in babyloniam ductus. ad seruitutem
it uibetur a dño. ꝑiereiniamn illiꝰ tẽporis
ꝓpsiam. Et̃ extiterunt reges babiloniȩ
sib quib illi seruiebant: qui ex eorũ occa¬
sione cõmoti. quib dã miraculis cognosce¬
int et colerent. & coli iub̾ent. unũ uerũ
am. qui condidit uiuersam creaturam.
issi sunt autẽ ꝓ eis orare a quib captiui
tinebantur: & corũ pace. pacẽ sꝑare ad
gignendos filios. et domos edificandas.⁊
sibregib huius scħi. Dicit eñi et apłica
doctrina. ut om̃is anima subluiorib
pocestatib subdita sit: et ut reddantur
om̃ia om̃ib cui tributum tributum. cui
uectigal uectigal: &e cȩtera quȩ saluo dñi
ñi cultu. constitutionis humane prin¬
cipib reddimus: quando & ipse dñs ait
nob̾ huiꝰ sane doctrine p̃beret exẽplum.
ꝓ capite hominis quo erat indittus. tri¬
butum soluere ñ dedignatus. ẽ. luben¬
tur autem etiam serui xp̃tani & boni

Expanded text:
s . Illa ergo captivitas Jerusalem civitatis, et ille populus in Babyloniam ductus ad servitutem ire jubetur a Domino per Jeremiam illius temporis prophetam. Et exstiterunt reges Babyloniae, sub quibus illi serviebant, qui ex eorum occasione commoti quibusdam miraculis cognoscerent et colerent et coli juberent unum verum Deum, qui condidit universam creaturam . Jussi sunt autem et orare pro eis a quibus captivi tenebantur, et in eorum pace pacem sperare, ad gignendos filios, et domos aedificandas, sub regibus hujus saeculi. Dicit enim et apostolica doctrina, ut omnis anima sublimioribus potestatibus subdita sit; et ut reddantur omnibus omnia; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal ; et caetera quae salvo Dei nostri cultu, constitutionis humanae principibus reddimus; quando et ipse Dominus, ut nobis hujus sanae doctrinae praeberet exemplum, pro capite hominis quo erat indutus, tributum solvere non dedignatus est . Jubentur autem etiam servi christiani et boni
Abbreviated transcription (Latin):
ita mirabile: ut nisi quia ipse dicit cui
uera dicenti contradicere nefas. ẽ. sit in
credibile: Quis enimnesciat fidelium
a sathana uenisse primam peccati suasio¬
nem: et quod ille primus auctor sit om̃iũ
peccatorum: Et̃ tam̃ quidam tradunt᷑
sathane: ut discant ñ blasphemare.
sathanȩ: Nulla creatura. ẽ. siue quȩ de ciu
inueritate manet dans głam dõ. siue
quȩ inueritate ñ stecit querens głam suã:
nulla inquã creatura .ẽ. quȩ ñuelit no¬
lit diuine ꝓuidentiȩ seriuat. S uolens.
facit cum ea quod bonũ. ẽ: de illa uero
quȩ hoc ñ uult. fit quod ustũ. ẽ. Nam
si etiam ipsi p̃uaricatores angłi cũ prin¬
cipe suo diabolo ñ recte dicerentur ꝓ¬
gistratum huus mundi diceret diabolũ. noute¬
retur illo ad correptionẽ hominum ipsa potestas
apłica: eodempaulo alibi dicente. Quos tradi¬
di sathanȩ: ut discant ñ blasphemare. Et alo
loco ad salutem. Ait eñi. Ego quidẽ sicut absanis

Expanded text:
ita mirabile, ut nisi quia ipse dicit, cui vera dicenti contradicere nefas est, non sit credibile? Quis enim nesciat fidelium, a satana venisse primam peccati suasionem , et quod ille primus auctor sit omnium peccatorum? Et tamen quidam traduntur satanae, ut discant non blasphemare . at, quia nulla creatura est, sive quae in veritate manet, dans gloriam Deo; sive quae in veritate non stetit, quaerens gloriam suam: nulla inquam creatura est, quae non, velit nolit, divinae providentiae serviat; sed volens facit cum ea quod bonum est; de illa vero quae hoc non vult, fit quod justum est. Nam si etiam ipsi praevaricatores angeli, cum principe suo diabolo, non recte dicerentur pgistratum hujus mundi diabolum diceret; nec uteretur illo ad correptionem hominum ipsa potestas apostolica, eodem Paulo alibi dicente, Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare : et alio loco ad salutem; ait enim, « Ego quidem sicut absens