comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remunerationis intelligit: Quia hoc
qͦd ex se insensibile in terrã deserit:
qͦusq ad incorruptionẽ resurrectio¬
nis redeat se ẽẽ ñ sentit. O mĩa itaq
sua in infernũ ꝓfundissimũ descen¬
sura ꝑhib&. qui solam suã animani
descensurã uid&: qͥa ibi totus. ẽ ubi
sentire possit qͦd receꝑit. Uel certe
in infernũ eius om̃ia descendent: qͥa
laborũ om̃iũ retributio adhuc in so¬
la inferni quiete recipi p̃stolabatur.
Et quasi illuc descendit om̃e qͦd egit:
qui ibi quietẽ retributionis suȩ ex
om̃ib inuenit. Unde etiam ipsa quies
Putasne saltẽ ibierit requies mͥ: In qͥb
nimirũ uerbis innotescit qͦd desiderat:
& tam̃ ẽẽ se adhuc de suscipienda re¬
quie dubiũ designat: ne cuiꝰ scã oꝑa
tot flagella secuta sunt. occulto iudi¬
cio suꝑni udicis post flagella tẽpora¬
lia etiã torm̃ta mansura sequerentur.
Qua in re cũ magno nobis timore pen¬

Expanded text:
remunerationis intelligit? Quia hoc remunerationis intelligit? Quia hoc quod ex se insensibile in terra deserit, quousque ad incorruptionem resurrectionis redeat, se esse non sentit. Omnia itaque sua in infernum profundissimum descensura perhibet, quo solam suam animam descensuram videt, quia ibi totus est, ubi sentire possit quod receperit. Vel certe in infernum omnia ejus descendunt, quia laborum omnium retributio adhuc in sola inferni quiete recipi praestolabatur. Et quasi illuc descendit omne quod egit, quia ibi quietem retributionis suae ex omnibus invenit. Unde etiam ipsa quies Putasne saltem ibi erit, requies mihi? In quibus nimirum verbis innotescit quod desiderat, et tamen esse se adhuc de suscipienda requie dubium designat: ne cujus sancta opera, tot flagella secuta sunt occulto judicio superni judicis, post flagella temporalia etiam mansura tormenta sequerentur. Qua in re cum magno nobis timore pen
Abbreviated transcription (Latin):
cium ñ immerito infernus dici po-¬
test. Unde cũ apostatȩ angłi a cęle-¬
stib sedib in hoc caligoso aere sint
demersi: petrus apłs dicit. Angłis
peccantib ñ peꝑcit: s ruentib infer¬
ni detractos in tartarũ. tradidit in
quantũ ad celsitudinẽ cęli aer iste
caligosus infernus. ẽ: qͣntũ ad eiusdẽ
aeris altitudinẽ terra quȩ inferius
iac&. & infeͬnꝰ intelligi. & ꝓfundꝰ potest.
Quantũ uͦ ad eiusdẽ trȩ altitudinẽ.
& illa loca inferi. quȩ suꝑiora sunt.
aliis receptacłis inferni. hoc loco ñ
immerito inferni ꝓfundissimi appel¬
latione signant᷑: quia qͦd aer ad celũ.
terra ad aerẽ hoc ille. ẽ. suꝑior infer¬
noꝵ sinus ad terrã. S mirũ ualtle
ẽ. qͦd adiungit. descendent omĩa mea.
Cũ enĩ sola anima descensura e̾e̾t ad
inferni loca: quid .ẽ. qͦd sc̃s uir illuc
ꝑhib& om̃ia sua descendere nisi quod¬
ibi se ẽẽ totũ uidit. ubi pondus suȩ

Expanded text:
tium non merito dici infernus potium non merito dici infernus potest. Unde cum apostatae angeli a coelestibus sedibus in hoc caliginoso aere sint demersi, Petrus apostolus dicit: « Angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detractos in tartarum tradidit in quantum ad celsitudinem celi, aer iste caligosus infernus est, quam ad eiusdem aeris altitudinem, terra que inferius jacet, et infernus intelligi, et profundus potest, quantum vero ad ejusdem terrae altitudinem, et in illa loca inferi, quae superiora sunt aliis receptaculis inferni: hoc loco non incongrue inferni profundissimi appellatione signantur. Quae quod aer ad coelum, terra ad aerem, hoc ille est superior infernorum sinus ad terram. Sed mirum valde est quod jungit: « descendent omnia mea. » Cum enim sola anima descensura esset ad inferna loca: quid est, quod sanctus vir illuc perhibet omnia sua descendereibi se esse totum vidit, ubi pondus suae
Abbreviated transcription (Latin):
desiderii uota pandunt᷑. Neq enĩ ut
p̃diximus iustoꝵ patientiã ñ conside¬
rat ds̃: s quasi ñ considerare dr̃. ad
uotũ desiderii minꝰ citiꝰ apparere: &
ꝓlixiori tempore dispensationis suȩ
grãm differre. Dicat gͦ. patientiam
meã quis considerat: qͥa qͦd disponen¬
ti breue. ẽ. longũ. ẽ. anianti. Vnde ad¬
huc dilationis suȩ dampna conside-¬
rans. hoc qͦd iam predixerat. repetit:
& descensurus ad inia. uocẽ doloris
const& qͥa apud inferos iusti non in
locis pęnalib. s in suꝑiori quietis si¬
nu tenerent᷑: magna nobis oborit᷑
quȩstio. qͥdnã sit qͦd beatus iob asse-¬
rit. dicens. in ꝓfundissimũ infernũ
descendent om̃ĩa mea. Qui & si an¬
te aduentũ mediatoris dĩ & hominũ¬
in infernũ descensurus erat: lique
tam̃ qͥa in ꝓfundissimũ infernum
descensurus ñ erat. An ipsa suꝑiora
loca inferni ꝓfundissimũ infernũ¬
uocat: Quia uidelic& qͣntũ ad su-¬
blimitatẽ celi. iam huius aeris spa¬

Expanded text:
Neque enim, ut praediximus, justorum patientiam 435 non considerat Deus, sed quasi non considerare dicitur ad votum desiderii minus citius apparere, et per prolixiora tempora dispensationis suae gratiam differre. Dicat ergo: Patientiam meam quis considerat? quia quod disponenti breve est, longum est amanti. Unde adhuc dilationis suae damna considerans, hoc quod jam praedixerat repetit, et, descensurus ad ima, vocem doloris constet, quod apud inferos justi non in locis poenalibus, sed in superiori quietis sinu, tenerentur, magna nobis oboritur quaestio, quidnam sit quod beatus Job asserit, dicens: In profundissimum infernum descendent omnia mea. Qui et si ante adventum mediatoris Dei in infernum descensurus erat, liquet tamen quia in profundissimum infernum descensurus non erat. An ipsa superiora loca inferni profundissimum vocant, quia videlicet, quanto ad sublimitatem coeli jam hujus aeris spa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑsecutionũ mala tolerar&. atq sub
ꝑsecutione aduersariorum gemeret:
tenerã discipłoꝵ m̃tẽ de suis afflictio¬
nib consolans. ait. Ipsi enĩ scitis qͦd in
hoc positi sumꝰ. Acsi eis aperte dicat.
Quid in hoc tempore uulnera nr̃a mi¬
ramini: Qui si ȩt̃na gaudia quȩrini
hic ad hoc uenimꝰ. ut feriamur. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
cum persecutionum mala toleraret, atque sub cum persecutionum mala toleraret, atque sub persecutione adversariorum gemeret, teneram discipulorum mentem de suis afflictionibus consolans, ait: Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Ac si eis aperte dicat: Quid in hoc tempore vulnera nostra miramini, qui si aeterna gaudia quaerimus, huc ad hoc venimus, ut feriamur? Seq
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in malis ceruix. suꝑbiã: sic in boniᷤ
libertatis erectionẽ significat. Vnde
ñnũqͣm ipsa qͦq suꝑbia ꝓ erectionis
auctoritate ponit᷑: sicut ꝑ ꝓpħam dñ¬
sc̃ẽ eccłȩ pollicens dicit. Ponã te in
pore infirmi qͥdã uera quȩ sentiunt.
p̃dicare libere ñ p̃sumunt: recte de
eius tẽpore plus qͣm decet erigunt᷑
& sub occasione defendendȩ rectitu¬
dinis. uicio deseruiunt elationis.
Qui ꝑsecutionis tẽpore idcirco aduersa
plus sentiunt. quia de ꝓspis extollunt᷑:
de quib bene dr̃. tenuit ceruicẽ meã.
confregit me: id ẽ elationẽ qͦm in infir¬
mis habuit. districtione sue ꝑcussionis
inclinauit: & posuit sibi quasi signum.
Constat nimirũ. qͥa idcirco signũ poni
tur: ut sagittarũ emissione feriatur.
Fidelis itaq popłs. in signũ hosti suo .ẽ.
posit᷑: quia eum semꝑ suis actib impe¬
enim in hac uita assidua mala tole¬
rat: uelut in signũ positus. ietꝰ suscip̃
ferientis. VUnde & p̃dicator egregius

Expanded text:
Sicut in malis cervix superbiam, sic in bonis libertatis erectionem signat. Unde nonnunquam ipsa quoque superbia pro erectionis auctoritate ponitur, sicut per clesiae pollicens dicit: Ponam te in tionis tempore infirmi quidam vera quae sentiunt praedicare libere non praesumunt, recte de ejus tempore plusquam decet eriguntur, et sub occasione defendendae rectitudinis vitio deserviunt elationis. Qui persecutionis tempore idcirco adversa plus sentiunt, quia de prosperis extolluntur. De quibus bene dicitur: Tenuit cervicem meam, confregit me. Id est, elationem quam in infirmis habuit, districtione suae percussionis inclinavit. Et posuit me sibi quasi in signum. Constat nimirum quia idcirco signum ptur ut sagittarum emissione feriatur. Fidelis autem populus in signum hosti suo est positus, quia eum semper suis peenim in hac vita assidua mala tolerat, velut in signo positus excipit ferientis. Unde et praedicator egregius
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ iudicat. Nubes latibulũ eiꝰ nec
nr̃a considerat: & circa cardines cęli
qui: Qui sublati sunt ante tẽpꝰ suũ:
& fluuiꝰ subuertit fundam̃tũ eorũ.
Qui dicebant dõ recede a nobis: & qͣsi
nichil possit facere omp̃s ȩstimabant
eum: cũ ille impless& domꝰ eoꝵ bonis.
Quoꝵ sententia longe ꝓcul sit ame. Ui¬
debunt iusti & letabunt᷑: & in nocens
subsannabit eos. Nonne succisa. ẽ ere¬
ctio eoꝵ. & reliquias eoꝵ deuorabit ig¬
nis: Adquiesce gͥ ei & habeto pacẽ: &
ꝑ hȩc habebis fructꝰ optimos. Suscipe
ex ore illius legẽ: & pone sermones eiꝰ
in corde tuo. Si reuersus fueris ad om¬
nipotentẽ ȩdificaberis: & longe facies
iniquitatẽ a tabernaculo tuo. Dabit
ꝓ terra silicẽ. & ꝓ silice torrentes au¬
reos. Eritq om̃ps contra hostes tuos:
& argentũ coaceruabit᷑ tͥ. Tunc suꝑ
omĩpotentẽ deliciis afflues: & eleuabis¬

Expanded text:
ginem judicat. Nubes latibulum ejus, nec nostra considerat, et circa cardines coeli qui? Qui sublati sunt ante tempus suum, et fluvius subvertit fundamentum eorum: Qui dicebant Deo: Recede a nobis: et quasi nihil posset facere Omnipotens, aestimabant eum. quorum sententia procul sit a me videbunt iusti et laetabuntur et innocens subsannabit eos nonne succisa est erectio eorum et reliquias eorum devoravit ignis adquiesce igitur ei et habeto pacem et per haec habebis fructus optimos suscipe ex ore illius legem et pone sein corde tuo, Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis, et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. Dabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Tunc super Omnipotentem deliciis afflues,
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita ꝑmittit᷑ ꝓsꝑari. neceẽ. ẽ.
ut electus dĩ debeat sub flagelli fre¬
no retineri. Ex qua re amicos redar¬
me frustra: cũ responsio ur̃a repug¬
nare ostensa sit ueritati: Anuci be¬
ati iob eũ consolari ñ pot̾ant: in quo
suis sermonib ueritati contraibaÑ
Cumq hunc hẏpochritã uel impiũ
dicerent: ꝑ hoc qͦd ipsi m̃tientes ꝑpe¬
trabant culpã: augebant ꝓcul dubio
pęnã iusti uulnerib afflcti. Nam
scõꝵ m̃tes qͥa ueritatẽ diligunt: etiã
culpa fallaciȩ torquet alienȩ. Qͣnto
enĩ graue m̃dacii ẽẽ crim̃ aspiciuN.
tanto hoc ñ solũ in se. s etiã in aliis
oderuÑ.¬

Expanded text:
in hac vita permittitur prosperari, necesse est in hac vita permittitur prosperari, necesse est ut electus Dei debeat sub flagelli freno retineri. Ex qua re amicos arfrustra, cum responsio vestra repugnare ostensa sit veritati? - Amici beati Job eum consolari non poterant, in quo suis sermonibus veritati contraibant. Cumque hinc hypocritam vel impium dicerent, per hoc quod ipsi mentientes perpetrabant culpam, augebant procul dubio poenam justi vulneribus afflicti. Nam sanctorum mentes, quia veritatem diligunt, etiam culpa fallaciae torquet alienae. Quanto enim grave mendacii esse crimen aspiciunt, tanto hoc non solum in se, sed etiam in aliis oderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco plus fuit innumerabiles dixis¬
se. qͦm om̃s. Post se enĩ omnẽ hominem
trah&: qͥa in trib annis & dimidio om̃
qͦs in studiis uitȩ carnalis inuenerit.
iugo suȩ dominationis astringit. An¬
te se uͦ innumerabiles traxit: quia ꝑ
quinq milia & adhuc ampliꝰ annoꝵ
curricula. qͣmuis carnales om̃s trahe¬
re minime potuit. multo tam̃ plures
sunt in tam longo tempore hii quos
ante se innumerabiles rapit: quam
om̃s qͦs in tã breui tempore rapiendoᷤ
inuenerit. Bene gͦ dr̃ & post se omnẽ
hominẽ trah&. & ante se innumera¬
biles: quia & tẽ minus tulit cũ om̃s
tulerit. & nc̃ ampliꝰ diripit. cũ corda
om̃iũ inuadit. Hȩc beat᷑ iob qͥa contra
iniquoꝵ principẽ. mire disseruit qͥa
in hac uita extolli ꝑmittit᷑. s in ad¬
uentu dñi destruet᷑ de se patent̃ os¬
tendit. quia flagella dñica ñ ex offen¬
sione susceꝑit: qm̃ si iniquus quisq

Expanded text:
hoc loco plus fuit innumerabiles dixishoc loco plus fuit innumerabiles dixisse, quam omnes. Post se enim omnem hominem trahit; quia in tribus annis et dimidio, omnes quos in studiis vitae carnalis invenerit, jugo suae damnationis astringit. Ante se vero innumerabiles traxit: quia per quinque millia, et adhuc amplius annorum curricula, quamvis carnales omnes trahere minime potuit, multo tamen plures sunt in tam longo tempore hi, quos ante se innumerabiles rapit, quam omnes, quos in tam brevi tempore rapiendos invenerit. Bene ergo dicitur, post se omnem hominem trahit, et ante se innumerabiles: quia et tunc minus tollet, cum omnes tulerit: et nunc ampium invadit. Haec beatus Job, quia contra iniquorum principem mire disseruit, qui in hac vita extolli permittitur, sed in adventu Domini destruetur, de se patenter ostendit quia flagella dominica non ex offensione susceperit, quoniam si iniquus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles. Hoc loco homo humana sa¬
piens dr̃ s cũ plus sint om̃s qͣm innu¬
merabiles: quȩrendũ nobis. ẽ. cur ante
se innumerabiles post se om̃s trahere
dicat᷑. nisi qͦd antiquus hostis reꝓbũ
tẽ hominẽ ingressus. cunctos qͦs carna¬
les inuenerit. sub suȩ iugũ conditionis
rapit. Qui & nunc priusqͣm appare-¬
at. innumerabiles quidẽ. ñ tam̃ om̃s
carnales trahit: quia cotidie a carna¬
li oꝑe ad uitã multi reuocant᷑: atq ad
statũ iusticiȩ alii ꝑ breuẽ. alii uͦ ꝑ lon-¬
gam pęnitentiã redeunt: & nẽ innu¬
merabiles rapit. cũ falsitatis suȩ stu¬
penda hominib signa ñ exhib&. Cũ
uͦ corã carnaliũ ocłis miranda eis ꝓdi¬
gia fecerit: post se tẽ ñ innumerabiles
s om̃s trah&: quia qui bonis p̃sentib de¬
lectant᷑: potestati illius se absq retrac¬
tatione subiciunt. S sicut p̃fati sumꝰ
quia plus . ẽ. omnẽ hominẽ qͣm innu¬
merabiles trahere: cur priꝰ dr̃qͥa om

Expanded text:
Moral. . Hoc in loco homo humana sapientia dicitur, sed cum plus sint omnes quam innumerabiles, quaerendum nobis est cur ante se innumerabiles, et post se omnes trahere dicatur , nisi quod antiquus hostis reprobum tunc hominem ingressus, cunctos quos carnales invenerit sub suae jugum ditionis rapit, qui et nunc priusquam appareat, innumerabiles quidem, non tamen omnes carnales trahit, quia quotidie a carnali opere ad vitam multi revocantur, adque statum justitiae, alii per brevem, alii vero per longam poenitentiam redeunt: et nunc innumerabiles rapit, cum falsitatis suae stupenda hominibus signa non exhibet: cum vero coram carnalium oculis miranda eis prodigia fecerit, post se tunc non innumerabiles, sed omnes trahit: quia qui bonis praesentibus delectantur, potestati illius se absque retractione subjiciunt. Sed, sicut praefati sumus, quia plus est omnem hominem quam innumerabiles trahere, cur prius dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uult: & tam̃ ab ea abstrahit᷑. Illic eã
relinquere appetit: & tam̃ in ea ꝓpt̃
supplicia seruat᷑. Ad augm̃tũ itaq
torm̃ti. & hic de corpore nolens educit᷑:¬
suit. euadere torm̃to uolet & ñ ual&:
recte ñcdr̃. Affliget᷑ relictus in taber-¬
nacło suo. De cuiꝰ accusatione mox dr̃.

Expanded text:
vult, et tamen ab ea abstrahitur. Illic eam vult, et tamen ab ea abstrahitur. Illic eam relinquere appetit, et tamen in ea propter supplicia servatur. Ad augmentum itaque tormenti et hic de corpore nolens educitur, etsuit, evadere in tormento volet, et non valet, recte nunc dicitur: affligetur relictus in tabernaculo su
Abbreviated transcription (Latin):
cabernaculo suo. Iniqui enĩ taberna¬
culũ caro.ẽ: quia ipsã letꝰ in habitat.
Et si sit possibile: optat ut ñqͣm eam
cęlis ponunt. eoꝵq conuersatio in cȩ¬
lis. ẽ. & cũ adhuc in carne sunt. quasi
in carne iã ñ sunt: qͥa nulla carnis
delectatione pascunt᷑. Unde quib dã
dr̃. Uos aut̃ ñ estis in carne: s in sp̃u.
N eq enĩ in carne ñ erant: qui magistri
epłas. exhortationis eloquia suscipie¬
bant: s quasi iã ñ in carne ẽẽ. ẽ: de
amore carnaliũ nichil habere. At
contra iniquus iste qͥa om̃e gaudiũ
suũ in carnali uita posuit: in taber¬
naculo carnis habitauit. Quã ui¬
delic& carnẽ cũ in resurrectione re¬
ceꝑit: cũ ea gehennȩ ignib traditus
ardebit. Tunc ab ea educi appetit: tẽ
eis torm̃ta euadere si ualeat quęxit.
tc̃ incipit uelle uitare qͦd amauit.
S qui eamdẽ carnẽ dõ p̃posuit: iudican¬
te dõ agit᷑. ut ex ea amplius in igne
crucietur. Hic itaq eã relinquere ñ

Expanded text:
tabernaculo suo. - Iniqui enim tabernaculum caro est, quia laetus ipsam inhabitat, et, si sit possibile, optat ut eam nunquam coelis ponunt, eorumque conversatio in coelis est; et cum in carne sunt, adhuc quasi in carne jam non sunt, quia nulla carnis delectatione pascuntur. Unde quibusdam dicitur: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Neque enim in caEpistolas exhortationis eloquia suscipiebant; sed quasi jam non in carne esse est, de amore carnalium nihil habere. At contra iniquus iste, quia omne gaudium suum in carnali vita posuit, in tabernaculo carnis habitavit; quam videlicet carnem cum in resurrectione receperit, cum ea gehennae ignibus traditus ardebit, tunc ab ea educi appetit, tunc ejus tormenta evadere, si valeat, quaerit, tunc incipit velle vitare quod amavit: sed quia eamdem carnem Deo praeposuit, judicante Deo agitur ut ex ea amplius in igne crucietur. Hic itaque eam relinquere non
Abbreviated transcription (Latin):
Diuites eguert̃ & esuriert̃. Si enim de
exteriori fame egestas eoꝵ & esuries
diceret᷑. ꝓfecto diuites ñ ẽẽnt: qͥ pane
corporis indigerent. S qͥa dũ exteriꝰ
multiplicantur. interius inanes fiuis.
& diuites parit̃ & egentes ẽẽ memo¬
rant᷑: quia uidelic&e pane sapientiȩ
saciari minime merent᷑. Filii itaq
huiꝰ hẏpochritȩ atterent᷑ ȩgestate:
quia hii qui in hypochrisin ex eiꝰ imi-¬
tatione nascunt᷑. dũ ueritatis solidi¬
tatẽ ñ tenent: in cordis egestate de-¬
ficiunt. Sequit᷑. Et manꝰ illiꝰ reddeñs
illi dolorẽ suũ. Quid ꝑ manus: nisi
oꝑa designantur: Manus itaq illiꝰ
ei dolorẽ reddent: qͥa dampnationẽ
iustam ex iniqui recipiet oꝑatione.
Bene aut̃ ñ dabunt. s reddent dicit᷑
quia ꝑuersȩ eius actiones ȩternum
ei suppliciũ quasi qͦddã debitũ sol¬
uent. S priusqͣm ad ȩt̃na supplicia
ueniat: qualẽ se hic exhibeat pleniꝰ

Expanded text:
Divites eguerunt et esurierunt . Si enim de exteriori fame egestas eorum et esuries diceretur, profecto divites non essent, qui pane corporis indigerent; sed quia dum exterius multiplicantur, interius inanes fiunt, et divites pariter et egentes esse memorantur, quia videlicet pane sapientiae satiari minime merehujus hypocritae atterentur egestate, quia hi qui in hypocrisim ex ejus imitatione nascuntur, dum veritatis soliditatem non tenent, in cordis egestate deficiunt. Sequitur: Et manus illius reddent illi dolorem suum. - Quid per manus nisi opera designantur? Manus itaque illius ei dolorem reddent, quia damnationem justam ex iniqua recipiet operatione. Bene autem non dabunt, sed reddent, dicitur, quia perversae ejus actiones aeternum ei supplicium quasi quoddam debitum solvent. Sed priusquam ad aeterna supplicia perveniat, qualem se hic exhibeat plenius
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̾ quęrerent: id qͦd ñ uidetur
ei rei quȩ ñ uidet᷑ eẽ melius in sem&¬
ipsis inuenirent. Ipsi qͥppe ex anima
inuisibili. & corpore uisibili subsistuq̃.
s si hoc ab eis qͦd ñ uidetur abstrahi¬
tur: ilico corruit qͦd uidet᷑. Et pa¬
tent quidẽ carnis ocłi: s uidere qͥeꝗͣ
uel sentire ñ possunt. Sensus enim
uisionis periit. qͥa habitator recessit.¬
re fenestras solebat. Quia gͦ reb uisi¬
bilib inuisibilia p̾stantiora st̃. carna-¬
les quiq ex semet ipsis pensare debue¬
runt: atq ꝑ hanc ut ita dixerĩ scalã
considerationis tendere in dm̃: quia
eo ẽ quo inuisibilis ꝑman&: & eo sum¬
mus ꝑman&. qͦ cõprehendi nequaqͣm
potest. Sunt uͦ ñnulli qui dm̃ & e̾e
& incomp̃hensibilẽ ẽẽ ñ ambigunt:
qui tam̃ ab eo ñ ipsũ. s dona ext̃iora
quęrunt. Quȩ cum eis seruientib de-¬
esse conspiciunt: ipsi seruire contemp

Expanded text:
humiliter quaererent, id quod non videtur, humiliter quaererent, id quod non videtur, ei rei quae videtur, esse melius, in semetipsis invenirent. Ipsi quippe ex anima invisibili et corpore visibili subsistunt; sed si hoc ab eis quod non videtur, abstrahitur, illico corruit quod videtur. Et patent quidem carnis oculi; sed videre quidquam vel sentire non possunt. Sensus enim visionis periit, quia habitator recessit; etre fenestras solebat. Quia ergo rebus visibilibus invisibilia praestantiora sunt, carnales quique ex semetipsis pensare debuerunt, atque per hanc, ut ita dixerim, scalam considerationis tendere in Deum: quia eo est, quo invisibilis permanet, et eo summus permanet quo comprehendi nequaquam potest. Sunt vero nonnulli qui Deum et esse et incomprehensibilem esse non ambigunt; qui tamen ab eo non ipsum, sed dona exteriora quaerunt. Quae cum ei servientibus deesse conspiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur: scientiã uiarũ tuarũ nolumus.
Scire quippe nolunt: qͦd facere con¬
tempnunt. Quoꝵ adhuc uerba sub¬
amus ei: Mens enĩ hominis male ex¬
terius fusa. sic in reb corporeis sparsa
est: ut neq ad sem& ipsam intꝰ rede¬
at: neq eũ qui .ẽ inuisibilis cogitare
sufficiat. Unde carnales iussa sp̃ua¬
lia contempnentes dm̃ quia corpora¬
lit̾ ñ uident. qͣndoq ad hoc ꝑueni¬
unt: ut etiã ẽẽ ñ suspicent᷑. Unde
scriptũ. ẽ. Dixit insipiens in corde suo:
seruiamus ei. Plerũq enĩ plus appe¬
tunt homines seruire hominib qͦs
corporalit̾ uident: qͣm seruire dõ qͦm
ñ uident. Per om̃e enĩ qͦd faciunt: ad
finẽ oculoꝵ tendunt. Et qͥa in deo
ocłos corporis tendere ñ possunt: ei
obsequia p̾bere uel despiciunt uel
si cȩꝑint fatigant᷑. Esse enĩ sicut di¬
ctũ . ẽ. ñ credunt: quẽ corporalit̃ non
intuent᷑. Qui si auctorẽ om̃iũ dm̃

Expanded text:
tur: Scientiam viarum tuarum nolumus. tur: Scientiam viarum tuarum nolumus. Scire quippe nolunt quod facere contemnunt. 489 Quorum adhuc verba sub --Mens enim hominis male exterius fusa, sic in rebus corporeis sparsa est, ut neque ad semetipsam intus redeat, neque eum qui est invisibilis cogitare sufficiat. Unde carnales viri jussa spiritalia contemnentes, Deum quia corporaliter non vident, quandoque ad hoc perveniunt, ut etiam non esse suspicentur. Unde scriptum est: Dixit insipiens in corde suo: serviamus ei? Plerumque enim plus appetunt homines servire hominibus, quos corporaliter vident, quam servire Deo, quem non vident. Per omne enim quod faciunt, ad finem oculorum tendunt; et quia in Deum oculos corporis tendere non possunt, ei obsequia praebere vel despiciunt, vel si coeperint, fatigantur. Esse enim, sicut dictum est, non credunt, quem corporaliter non intuentur. Qui si auctorem omnium Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uit uoluntatẽ dñi sui. & facit digna.
plagis uapulabit paucis: & seruus
sciens uoluntatẽ dñi sui & ñfaciens uix¬
ta eam uapulabit multis. nolunt scire
qͦd faciunt: & qͦsi minus se uapulat᷑os
existimant: si nesciant quo oꝑari de¬
buert̃. S aliud.ẽ. nescisse: aliud sci¬
re noluisse. Nescit nãq qui appre¬
hendere uol&: & ñ ualet. Qui autẽ
ut nesciat aurẽ a uoce ueritatis auer¬
tit: iste ñ nesciens. s contẽptor addi¬
iniqui despiciunt. dict̃. Scientiã uia¬
rũ tuarũ nolumus. Dũ eñ in p̃senti
uita suꝑbiunt: dũ honorib inflant᷑.
dũ etiã si ñ habent appetunt: uias
dñi in sua cogitatione contempnuns.
Quia enĩ uia dĩ in hac uita humilitas
fuit: ipse hic ds̃ dñs redemptor nr̃. ad
obꝓbria. ad contumelias. ad passionẽ
uenit: & aduersa huiꝰ mundi ȩqͣni¬
uersa p̃sentis uitȩ ñ formidari. S qͥa
iniqui głam uitȩ p̃sentis appetunt.
ignominiã fugiunt. dicere memoran¬

Expanded text:
digna plagis, vapulabit paucis; et servus sciens voluntatem domini sui, et non faciens juxta eam, vapulabit multis ; nolunt scire quod faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quod operari debuerunt. Sed aliud est nescisse, aliud scire noluisse. Nescit namque qui apprehendere vult, et non valet. Qui autem ut nesciat aurem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor addintiam viarum tuarum nolumus. Dum enim in praesenti vita superbiunt, dum honoribus inflantur, dum etiam si non habent appetunt, vias Dei in sua cogitatione contemnunt. Quia enim via Dei in hac vita humilitas fuit, ipse hic Deus et Dominus redemptor noster ad probra, ad contumelias, ad passionem venit, et adversa hujus mundi aequaniversa praesentis vitae non formidari. Sed quia iniqui gloriam vitae praesentis appetunt, ignominiam fugiunt, dicere memoran
Abbreviated transcription (Latin):
cto uitã tetigit: qͥa hanc accepit & a¬
misit. Potest in puncto hoc qͦq intelli¬
gi: qͦd sepe hii qui dui in iniquitate
tolerati sunt. subita morte rapiuntur.
ut ne flere ante mortẽ liceat quȩ pec¬
subito fine t̾̃minat᷑: meliꝰ illud accipi¬
mus. si hoc de eoꝵ temporali uita sen¬
tiamus: qͥa qͥcqͥd transire potuit: subi¬
to fuit. Amicis autẽ beati iob qͥa id¬
circo hunc iniustũ ẽẽ credidert̃. quia
flagellatũ uiderunt: recte eiusdem
scĩ uiri uoce de iniquoꝵ flore & ꝑditi¬
one ostensũ. ẽ: qͥa p̃sentis uitȩ ꝓsꝑitas
innocentiȩ testis ñ.ẽ: qͥa multi ad ꝑ¬
hennẽ uitã ꝑ flagella redeunt. & ple¬
riq ad infinita supplicia ꝑducendi
sine flagello moriunt᷑. De qͥb adhuc
nime p̃sumunt: s tam̃ ꝑuersi om̃s
dõ recedere ñ uerbis s morib dicuis.
Qui enim illa agunt quȩ ds̃ omp̃s ꝓhi
contra om̃ipotentẽ cludunt: Sicut

Expanded text:
cto vitam tetigit, qui hanc accepit et acto vitam tetigit, qui hanc accepit et amisit. Potest in puncto hoc quoque intelligi, quod saepe hi qui diu in iniquitate tolerati sunt subita morte rapiuntur, ut nec flere ante mortem liceat quae pecsubito fine terminatur, melius illud accipimus, si hoc de eorum temporali vita sentiamus, quia quidquid transire potuit subitum fuit. Amicis autem beati Job, qui idcirco hunc injustum esse crediderunt, quia flagellatum viderunt, recte ejusdem sancti viri voce de iniquorum flore et perditione ostensum est quia praesentis vitae prosperitas innocentiae testis non est, quia multi ad perennem vitam per flagella redeunt, et plerique ad infinita supplicia perducendi sine flagello moriuntur. De quibus adhuc nime praesumunt; sed tamen perversi omnes Deo Recede, non verbis, sed moribus dicunt. Qui enim illa agunt quae Deus omnipotencontra Omnipotentem claudunt? Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
germinent ad custodiendũ. S qͥa di¬
xit exultant lusib: ipsũ qͦq infantũ
lusũ in domũ iniquoꝵ. ne uilẽ ualde
dñi honorib & reb tument: subiec¬
ti in ludicris actib gaudent. Sed o
beate uir qui tã multa nobis de iniqͦ¬
rũ uoluptatib narras: iã du. ẽ. qͦd in
eoꝵ descriptione loqueris: post mul¬
ta breuit̾ distingue ea quȩ sentis.
in puncto ad inferna descendunt.
Ecce beate uir eoꝵ gaudia narraueras.
qͦmͦ nc̃ asseris qͦd in puncto ad infer¬
na descendant. nisi qͦd om̃is longitu¬
do temporis uitȩ p̃sentis punctꝰ esse
cognoscit᷑: cũ fine t̾minat᷑: Cũ enim
ad extremũ qͥsq ꝑducit᷑. de p̃terito
iam nichil ten&e: quia tẽpora cuncta
dilapsa sunt: in futuro nichil hab&:
quia uniꝰ horȩ mom̃ta ñ restant. Uita
gͦ quȩ sic angustari potuit: punctus
fuit. Ut enĩ p̃diximꝰ: in puncto stilũ
ponimus & leuamus. Quasi gͦ in pun¬

Expanded text:
germinent ad custodiendum. Sed quia digerminent ad custodiendum. Sed quia dixit Exsultant lusibus, ipsum quoque infantium lusum in domo iniquorum ne vilem valde domini honoribus et rebus tument, subjecti in ludicris actibus gaudent. Sed, o beate vir, quid tam multa nobis de iniquorum voluptatibus narras? Jam diu est quod in eorum descriptione loqueris, post multa breviter distingue quae sentis. in puncto ad inferna descendunt. - Ecce, beate vir, eorum gaudia diu narraveras, quomodo nunc asseris qna descendant, nisi quod omnis longitudo temporis 488 vitae praesentis punctus esse cognoscitur, cum fine terminatur? Cum enim ad extremum quisque perducitur, de praeterito jam nil tenet, quia tempora cuncta delapsa sunt; in futuro nil habet, quia unius horae momenta non restant. Vita ergo quae sic angustari potuit punctus fuit. Ut enim praediximus, in puncto stylum ponimus, et levamus. Quasi ergo in pun
Abbreviated transcription (Latin):
ex culpa feriuntur. S quia intͦ quȩ
ꝓsꝑant᷑ audiuimus: in agris quoq
quȩ ꝓspitas arrideat uideamꝰ. Seqͥt᷑.¬
Bos eoꝵ concepit: & ñ abortiuit. Uac¬
ca peꝑit: & ñ. ẽ. priuata fętu suo.
Uulgaris locutionis usus. ẽ ut bouẽ
masculũ. & uaccã feminã uocemꝰ:
generis appellat. Unde nẽ dr̃. Bos
eoꝵ concepit: & ñ abortiuit. Uacca
peꝑit: & ñ. ẽ priuata fetu suo. Dñis
gregũ prima felicitas. ẽ: si grex steri¬
litatẽ ñ habens concipit: scđa si con¬
ceptꝰ ad partũ uenit: t̾̃cia aut̃ si hoc
qͦd partũ ẽ. ꝑ nutrm̃ta ad ꝓfectũ
ducat᷑ . Ut gͦ tota simul adesse impis
demonstrara: eoꝵ greges beat᷑ iob asse¬
rit concepisse. & ñ auortisse: peꝑisse.
& fȩtu ꝓprio ñ eẽ priuatos. Minor au
tẽ felicitas. ẽ: si cũ greges crescunt. cu¬
ni quasi greges paruuli eoꝵ. & infantes
eoꝵ exultant lusib: ut sicut maiora
ad habendũ concessa sunt: ita multi

Expanded text:
ex culpa feriuntur. Sed quia intus quae ex culpa feriuntur. Sed quia intus quae prosperantur audivimus, in agris quoque quae prosperitas arrideat videamus. SeqBos eorum concepit, et non abortivit; vacca peperit, et non est privata fetu suo. Vulgaris locutionis usus est ut bovem masculum et vaccam feminam vocet, sgeneris appellat. Unde nunc dicitur: Bos eorum concepit, et non abortivit; vacca peperit, et non est privata fetu suo. Dominis gregum prima felicitas est, si grex sterilitatem non habens concipit; secunda, si conceptus ad partum venit; tertia autem, si hoc quod partum est per nutrimenta ad provectum ducatur. Ut ergo tota simul adesse impiis demonstraret, eorum greges beatus Job asserit concepisse, et non abortisse; peperisse, et fetu proprio non esse privatos. Minor autem est felicitas, si cum greges crescunt, cu quasi greges parvuli eorum, et infantes eorum exsultant lusibus. 48. Ut sicut majora ad habendum concessa sunt, ita multi
Abbreviated transcription (Latin):
se habere hereditatẽ considerant: &
heredes ñ habent. quib relinquant.
Quid itaq ꝓdest si adsint omĩa: & desint
filii qui successores fiant: Sequit᷑.¬
Sem̃ eoꝵ ꝑmans coram eis. In augm̃tũ
magnȩ felicitatis cũ magno patrimo¬
nio dant᷑ & heredes: ac ne qͣ necessitaᷤᷤ
temporis saltẽ ab oculis subtrahat eos.
in qͥb animꝰ exultat: de hoc eoꝵ se-¬
mine dr̃. ꝑman& coram eis. Qͥd autẽ
si filii dati sint. s ipsi sterilitate feri¬
unt᷑: sic in eis genus extinguit᷑. sicut
parentũ sterilitate extingui timeba
filii ac nepotes. Quid si qua mentem
intestina cogitatio exurat: & securi¬
tatis gaudia domestica tristicia trans¬
securȩ sunt & paccatȩ: & ñ. ẽ. uirga dĩ
suꝑ illos. Securȩ & paccatȩ st̃. qͥa pec-¬
cantes uiuunt: lugenda agunt: et
gaudia ñ relinquunt. Uirga eos su¬
ꝑnȩ disciplinȩ ñ ꝑcutit: & tanto am¬
plius in culpa ꝓficiunt: qͣntomnꝰ

Expanded text:
se habere haereditatem considerant, et se habere haereditatem considerant, et haeredes non habent quibus relinquant. Quid itaque prodest 487 si adsint omnia, et desint filii qui successores fiant? SequitSemen eorum permanet coram eis. - In augmento magnae felicitatis, cum magno patrimonio dantur et haeredes. Ac ne qua necessitas temporis saltem ab oculis subtrahat eos, in quibus animus exsultat, de hoc eorum semine dicitur: Permanet coram eis. Quid autem si filii dati sunt, sed ipsi sterilitate feriuntur? Sic in eis genus exstinguitur, sicut parentum sterilitate exstingui timebatfilii, adsunt nepotes. Quid si qua mentem intestina cogitatio exurat, et securitatis gaudia domestica rixa transsecurae sunt et pacatae, et non est virga Dei super illos. 47. Securae et pacatae sunt, quia peccantes vivunt, lugenda agunt, et gaudia non relinquunt. Virga eos supernae disciplinae non percutit, et tanto amplius in culpa proficiunt, quanto minus
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ mox fletu ꝑtimesco. Carnem uͦ
suã si recordatus fuerit tremore ꝑ-¬
hib& concuti: id .ẽ. infirmitatẽ oꝑis.
ultionis pauore fatigari. S qͥa mul¬
ta sophar. de subita dãpnatione im¬
pii. in quib beati iob potentiã momor¬
dit asseruit: sc̃s uir contra eiꝰ dicta
uiuunt: subleuati. confortatiq diui¬
tiis: Nisi enim eos patientia diuina
tolerar&: neqͣqͣm di uitã in pecca-¬
tis ducerent. Subleuant᷑ nãq diui-¬
tiis: cũ ẽẽ potentes incipiunt. Con¬
fortantur uͦ: cũ diu in hac uita sub¬
sistere ꝑmittunt᷑. Quos enĩ substan¬
tia eleuat. in fastu suȩ potentiȩ di¬
erũ longitudo confortat: uel certe
subleuati & confortati referunt᷑: qͥa sub-
leuant᷑ honorib. & confortantur reb.
S sunt pleriq qui & honorib subleuati.
& diuitiis confortati. ea quȩ in hac con¬
cupiscunt uita accipiunt: successione
autẽ sobolis priuant᷑. Istis nimirum
ipsa sua potentia pęna.ẽ cũ & magnã

Expanded text:
tiae mox fletu contremisco. Carmen vero suam, si recordatus fuerit, tremore perhibet concuti, id est infirmitatem operis ultionis pavore fatigari. Sed quia multa Sophar de subita damnatione impii, in quibus beati Job potentiam momordit, asseruit, sanctus vir contra ejus dicta vivunt, sublevati sunt, confortatique divitiis? - Nisi eos enim patientia divina toleraret, nequaquam diu vitam in peccatis ducerent. Sublevantur namque divitiis cum esse potentes incipiunt. Confortantur vero, cum in hac vita diu subsistere permittuntur. Quos enim substantia sublevat, in fastu suae potentiae dierum longitudo confortat. Vel certe sublevati et clevantur honoribus, confortantur rebus. Sed sunt plerique qui et honoribus sublevati, et divitiis confortati, ea quae in hac concupiscunt vita accipiunt, successione autem sobolis privantur. Istis nimirum ipsa sua potentia poena est, cum et magnam
Abbreviated transcription (Latin):
cultȩ sententiȩ uita eiꝰ seruat᷑. Sin uͦ
hoc loco terrã ȩt̃nȩ uitȩ retributionẽ
accipimus. de qua ꝓpłia ait. portio mea
in t̾ra uiuentiũ: iniquus iste in tra
radicẽ suã ñ mittit. quia ñqͣm ad
ȩt̃nȩ uitȩ desideriũ cordis sui cogita¬
tionẽ plantat. Quod enĩ radix arbo¬
ri. hoc unicuiq hominũ cogitatio sua
est: qͥa in eo qͦd exteriꝰ uidet᷑. ꝑ illud
tenetur qͦd interius ñ uidet᷑. Unde
& ꝑ ꝓpħam dr̃ Mitet radicẽ deorsũ.
& faciet fructũ sursũ. Cũ enĩ cogita¬
tionem nr̃am ad cõpationdũ indigen¬
ti ꝓximo tendimus: qͣsi radicẽ deorsũ
mittimus. ut retributionis fructum
suꝑius faciamus. Sequit᷑. Non rece¬
ad iusticiã redire uoluiss&: de tene¬
bris receder&. S quia lucẽ iusticiȩ ñ
quęrit: de tenebris ñ recedit. Cuius
etiam exemplo.hii qui ei adherent in
terrenis ꝓuectib anhelant: auariciȩ

Expanded text:
cultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero cultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero hoc loco terram, aeternae vitae retributionem accipimus, de qua Propheta ait: « Portio mea in terra viventium . » Iniquus iste in terra radicem suam non mittit, quia nunquam ad aeternae vitae desiderium cordis sui cogitationem planat. Quod enim radix arbori, hoc unicuique hominum cogest, quia in hoc quod exterius videtur, per illud tenetur quod exterius non videtur. Underadicem deorsum, et faciet fructum sursum . Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faciamus. Sequitur: Cad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, avaritiae
Abbreviated transcription (Latin):
cem suam. Quod hic. ñ habitabit᷑. di¬
ctum. ẽ: in quibdã codicib repperi. ñ
ditabit᷑. S sensus ñ discrepat: quãuis
a se sermo discords. Ille enĩ uirtutib
ditat᷑. cuiꝰ m̃tẽ inhabitat om̃ps ds̃.
Sed quia suꝑbi cogitatio ab auctoris sui
ditatur. Propt̃ hoc gͦ qͦd interiꝰ. ẽ. ua¬
cuus. dicat᷑. ñ inhabitabit᷑: ꝓpter hoc
uͦ. qͦd transitoriũ foras tums. recte
subiungit᷑. nec ꝑseuerabit substantia
eius. Ac si aꝑte dicat. Hoc qͦd habere
uidetur exterius. transit: & illud qͦd
transire ñ poterit interiꝰ non habet.¬
t̃ra dictũ accipimꝰ: liqu& ꝓculdubio
quia arbor quȩ in tra radicẽ ñ habs.
uel tenuissimis cõmota flatib cadit:
& suꝑbus qͥsq dũ contra omĩpotentẽ
dnm roboratur. dũ currit erecto
collo. & in pingui ceruice contra au¬
ctorẽ erigit᷑: stare quasi arbor uidet᷑.
S status eius sine radice. ẽ: qͥa uelut
ad lene aurȩ flatũ. sic ad motũ oc¬

Expanded text:
n habitabitur dictum est in quibusdam Codicibus reperi Non ditabitur; sed sensus non discrepat, quamvis a se sermo discordet. Ille enim virtutibus ditatur, cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogitatio ab auctoris sui ditatur. Propter hoc ergo quod interius est vacuus, dicatur: Non inhabitabitur; propter hoc vero quod transitorium foris tumet, recte subjungit: Nec perseverabit s» Ac si dicat: Hoc quod habere videtur, exterius transit, et illud quod transire non poterat, interius non habet.terra dictum accipimus, liquet procul dubio quia arbor quae in terra radicem non habet, vel tenuissimis commota flatibus cadit. Et superbus quisque dum contra omnipotentem Dominum roboratur, dum collo, et in pingui cervice contra Auctorem erigitur, stare quasi arbor videtur: sed status ejus sine radice est, quia velut ad levem flatum, sic ad modum oc
Abbreviated transcription (Latin):
onib inserunt: s qͣnto ad eas ñ eru¬
diti spualib ueniunt. tanto eas car-¬
nalit̾ exequunt᷑. Nisi enim prius cor
longo studio. & diuturna conuersati¬
one in desideriis cȩlestib conualescat:
cũ ad exteriora agenda refundit᷑. ab
om̃i statu boni oꝑis eradicat᷑. Vnde
recte quoq de hoc iniquo dr̃. anteqͣm
dies eius implaant᷑ ꝑibit: quia & si qͥd
ad ext̃iora relabit᷑: & ꝑuerse deserit.
quȩ recte inchoasse uidebat᷑. Vnde
& apte subditur. manus eiꝰ arescent:
quia dũ extĩorib actib intẽpestiue
inuoluit᷑. ab om̃i nimirũ bona oꝑa¬
tione siccatur. Unde bene adhuc sub

Expanded text:
onibus inserunt; sed quanto ad eas non eruonibus inserunt; sed quanto ad eas non eruditi spiritalibus veniunt, tanto eas carnaliter exsequuntur. Nisi enim prius cor longo studio et diutina conversatione in desideriis coelestibus convalescat, cum ad exteriora agenda refunditur, ab omni statu boni operis eradicatur. Unde recte quoque de hoc iniquo dicitur: Antequam dies ejus impleantur peribit. Quia et si quid ad exteriora relabitur, et perverse deserit quae recte inchoasse videbatur. Unde et apte subditur: Et manus ejus arescent. Quia dum exterioribus actibus intempestive involvitur, ab omni nimirum bona operatione siccatur. Unde adhuc b
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq enĩ quos dã cernimꝰ & ꝑuerse
agere: & usq ad senectutẽ ultimam
dies eius impleant᷑. ꝑibit: cũ in qͥb dã
sepe uideamus quia ȩtate longa iã
m̃bra deficiunt: & tam̃ in prauitate
sua eoꝵ desideria exseqͥ ñ desistunt:¬
Sunt nãq ñnulli. qui post uitã ꝑditã
ad sem& ipsos redeunt: & accusante
se conscientia. ꝑuersa itinera relin¬
quunt. Commutant oꝑa: antiquȩ
suȩ prauitati contradicunt: terrenas
actiones fugiunt: desideria suꝑna
sectant᷑. S priusquã in eisdẽ scĩs de¬
sideriis solidentur ꝑ torporẽ m̃tis
ad ea quȩ diuidicare ceꝑant redeuÑ:
atq ad mala quȩ fugere disposuert̃
recurrunt. Quia enĩ sepe contingit.
ut ꝓ utilitate multoꝵ etiã scĩ uiri ex¬
teriorib accionib seruiant. & popłoꝵ
gubernationib occupent᷑: hoc infirmi
aspicientes. & ꝑ uetustã adhuc suꝑbiã
quęrentes imitari. exteriorib se acti¬

Expanded text:
Plerumque enim quosdam cernimus, et perverse Plerumque enim quosdam cernimus, et perverse agere, et usque ad senectutem ultimam dies ejus impleantur peribit, cum in quibusdam saepe videamus quia aetate longa jam membra deficiunt, et tamen pravitatem suam eorum desideria exsequi non desistuntSunt namque nonnulli qui post vitam perditam ad semetipsos redeunt, et, accusante se conscientia, perversa itinera relinquunt, commutant opera, antiquae suae pravitati contradicunt, terrenas actiones fugiunt, desideria superna sectantur; sed priusquam in eisdem sanctis desideriis solidentur, per torporem mentis ad ea quae dijudicare coeperant redeunt, atque ad mala quae fugere disposuerant recurrunt. Quia enim saepe contingit ut pro utilitate multorum etiam sancti viri exterioribus actibus serviant, et populorum gubernationibus occupentur, hoc infirmi aspicientes, et per vetustam adhuc superbiam quaerentes imitari, exterioribus se acti
Abbreviated transcription (Latin):
nam tribuunt. ñ hanc ꝓ ȩt̃nȩ uitȩ
desiderio. s pro extendenda uita tẽpo¬
rali largiuntur: mortẽ se posse differ¬
re donationib credunt: s non credat
frustra errore deceptꝰ. qͦd aliqͦ p̃cio
redim̃dus sit: qͥa optinere impenso
munere ñ ual&. ut finẽ debitũ eua¬
dat: cuiꝰ etiam nequitia int̾cidit uitã.
tia. nec augeri possunt. nec minui:
nisi contingat. ut ita p̾sciant᷑. ut aut
optimis oꝑib longiores sint. aut cũ
pessimis breuiores: sicut erechyas
augm̃tũ dierũ meruit impensione
lacrimarũ: & sicut de ꝑuersis scrip¬
tũ .ẽ. indisciplinatis obuiat mors.
Sed sepe iniquus qͣmuis in occulta dĩ
p̃scientia. longa uicȩ eiꝰ tẽpora non
sint p̃destinata: ipse tam̃ qͥa carna-¬
liter uiuere appetit. longos animo
dies ꝓponit. Et qͥa ad aliud tempꝰ
ꝑuenire ñ ualet. qͦd exspectat: qͦͣsi
anteqͣm dies illius impleant᷑. perit.
Quod tam̃ intelligere & alit̃ possumus.

Expanded text:
nam tribuunt, non hanc pro aeternae vitae nam tribuunt, non hanc pro aeternae vitae desiderio, sed pro extendenda vita temporali largiuntur. Mortem se posse differre dationibus credunt. Sed non credat frustra errore deceptus, quod aliquo pretio sit redimendus, quia obtinere ex impenso munere non valet, ut finem debitum evadat, cujus etiam nequitia intercidit vitam. tia, nec augeri possunt nec minui, nisi contingat ut ita praesciantur, ut aut cum optimis operibus longiores sint, aut cum pessimis breviores, sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum, et sicut de perversis scriptum est, indisciplinatis obviat mors. Sed saepe iniquus quamvis in occulta Dei praescientia longa vitae ejus tempora non sint praedestinata, ipse tamen quia carnaliter vivere appetit, longos animo dies proponit, et quia ad illud tempus pervenire non valet quod exspectat, quasi antequam dies illius impleantur perit. Quod tamen intelligere et aliter possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
post culpam elemosinas facimꝰ qͣsi ꝓ
prauis actib p̃ciũ damus. Unde & ꝑ
ꝓpħam de eo qui hȩc ñ agit dicit᷑.
N on dabit dõ ꝓpiciationẽ suã: nec p̃ciũ
redemptionis animȩ suȩ. Nonnũqͣm
uͦ diuites elati inferiores opprimuñ:
aliena rapiunt: & tam̃ quasi quȩdã
aliis largiunt᷑ & cũ multos depri
mant. aliqͣndo quibdã opẽ defensio¬
nis ferunt: & ꝓ iniquitatib qͣs ñ qͣm
deserunt. dare p̃ciũ uident᷑ S tunc
elemosinȩ p̃ciũ nos a culpis liberat:
cum ꝑpetrata plangimus. & abdicamꝰ.
N am qui & semꝑ peccare uult. & quasi
semꝑ elemosinam largiri: frustra p̃ci¬
um tribuit: quia ñ redimit animã.
qͣm a uicus ñ compescit. Unde nc̃ dr̃.
N on credat frustra errore deceptꝰ. qͦd
aliquo p̃cio redim̃dus sit: qͥa elemo¬
sina suꝑbi diuitis eum redimere ñ
ꝑis ante dĩ ocłos ascendere ñ ꝑmittit.
Quod fortasse intelligi alit̃ potest.
Quia sepe suꝑbi diuites. & cũ elemosi¬

Expanded text:
post culpam eleemosynas facimus, quasi pro pravis actibus pretium damus. Unde et per Prophetam de eo qui haec non agit dicitur: Non dabit Deo propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Nonnunquam vero divites elati inferiores opprimunt, aliena rapiunt, et tamen quasi quaedam aliis largiuntur; et mant, aliquando quibusdam opem defensionis ferunt et pro iniquitatibus, quas numquam deserunt, dare pretium videntur. Sed tunc qlemosinę pretium nos a culpis liberat, cum perpetrata plangimus et abdicamus; nam qui et semper peccare vult et quasi semper aelemosinam largiri, frustra pretium tribuit, quia quam a vitiis non compescit. Unde nunc dicitur: Non credat frustra errore deceptus, quod aliquo pretio redimendus sit. Quia eleemosyna superbi divitis eum redimere non peris ante Dei oculos ascendere non permittit. Quod fortasse intelligi et aliter potest. Quia saepe superbi divites, cum eleemosy
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uita sub pęna incertitudinis te¬
netur: Sed om̃ps ds̃ praue agentib
non solũ uentura supplicia reseruat.
s eoꝵ corda hic etiã ubi delinquunt
pęnis implicat: ut eo ipso qͦ peccant.
sems ipsos feriant: ut semꝑ trepidi.
semꝑq suspecti. mala ab aliis pati
metuant. quȩ se aliis fecisse memine¬
rt̃. Unde adhuc de impio subdit᷑.¬

Expanded text:
cujus vita sub poena incertitudinis tecujus vita sub poena incertitudinis tenetur? Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda hic etiam ubi delinquunt poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant, ut semper trepidi semperque suspecti mala ab aliis pati metuant, quae se aliis fecisse meminerunt. Unde adhuc de hoc impio subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Proprie enĩ tyrannꝰ dr̃: qui in cõmuni
ñnũqͣm alius in re publica. hoc ꝑ ac¬
ceptam dignitatis potentiã. alius in
ꝓuincia. alius in ciuitate. alius in do¬
mo ꝓpria. alius ꝑ latentẽ nequiciã
hoc exercet apud se in cogitatione
sua: nec intuet᷑ dñs quantũ quisq
mala ualeat facere. sed qͣntũ uelit.¬
& cum deest potestas foras. apud se
tyrannus. ẽ. eui iniquitas dominat᷑
intus: quia & si exterius ñ affligat
ꝓrimos. intrinsecus tam̃ habere po¬
testatem appetit ut affligat. Et qͥa
omp̃s ds̃ corda pensat: iam in eiꝰ ocłis
impuis facit qͦd cogitauit. Ad hoc au¬
tem conditor nr̃ latere nos uoluit
finẽ nr̃m: ut dũ incerti sumꝰ qͦndo
moriamur. semꝑ ad mortẽ parati ue¬
nire debeamus. VUnde recte postqͣm
dictum. ẽ. cunctis dieb suis impiꝰ suꝑ¬
bit. adiungit: & numerꝰ annoꝵ incer¬
tus. ẽ tyrannidis eius: ac si aꝑte dice¬
retur. Cur quasi de certo extollitur.

Expanded text:
Proprie enim tyrannus dicitur qui in communi Proprie enim tyrannus dicitur qui in communi nonnunquam alius in republica, hoc est, per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua. Nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit. Et cum deest potestas foris, apud se tyrannus est, cui iniquitas dominatur intus, quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit, ut affligat. Et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius egit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniamur. Unde recte postquam dictum est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit: Et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus. Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ant. ad humilitatis metũ ab elatio¬
ne corda cõmutant. Impiꝰ uͦ diebus
suis om̃ib suꝑbit: quia sic uitã ter¬
minat. ut ab elatione minime rece¬
dat. Circumspicit qͦd tẽporalit̃ flo¬
r&: & pensare negligit. quo in ȩt̾̃nũ
ducit᷑. In uita carnis fiduciã ponit:
eaq diu ꝑmanere existimat quȩ ad
p̃sens tenet. Solidat᷑ in elatione ani¬
mus: in despectu adducit᷑ om̃is ꝓpin¬
quus. Quam repentina mors sub¬
repat. ñ qͣm considerat: qͣm sit eiꝰ ui¬
certa felicitas ñqͣm pensat. Qui si
incertitudinẽ fugacis uitȩ conspice¬
ret: incerta ꝓ certo neqͣqͣm teners.¬
minime debuiss&. etiam si annorũ
suoꝵ numerũ certũ habere potuis¬
s&. ut sciens qͣntũ uiuer& p̃sciret
qͣndo se ab elatione remouer&. At
postqͣm p̃sens uita semꝑ incerta. ẽ:
tanto semꝑ mors subripiens timeri
deb&. qͣnto ñqͣm p̃uideri ual&. Bene
autẽ suꝑbiam impii tẏrannidẽ uocat

Expanded text:
ant, ad humilitatis metum ab elatioant, ad humilitatis metum ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quo in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu permanere existimat quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam tenereminime debuisset, etiam si annorum suorum numerum certum habere potuisset, ut sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At postquam praesens vita semper incerta est, tanto semper mors subrepens timeri debet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat.