comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& inin fernũ dicit᷑ qđ absit. qͥd rerũ reman& ubi nonsit.
Vox eni dĩ est apud ꝓpħam. cȩlũ & t̾rã ego impleo Vbiq
gͦ est. qui nullo claudit᷑ loco Noli ab illo auerti: & tecũ
est: Siuis ad eũ ꝑuenire noli piger. ẽẽ. amare : ñ eñ pe¬
dib sed affectib curris Unoloco manens uenis: si credis
& diligis Ergo ubiq ẽ: Si ubiq est. quomͦ cũ filio non . ẽ:
Ita necũ filio ñ.est: qui si credis & tecũ. ẽ: Vnde gͦ uerũ
.ẽ. iudiciũ ciꝰ: nisi quia uerus .ẽ. filius. hoc enĩdix: & si iu¬
dico uerũ.ẽ: iudiciũ meũ. qͥa solus ñsũ. sedego & qui me¬
misit pat̾: Tanquã diceret Uerũ .ẽ. iudiciũ meũ : quia
filius dĩ sũ Unde ꝓbas qͥa filiꝰ dĩ es: quia solus ñsũ. sed ego
& qͥ me misit pat: E rubesce sabelliane : audi filiũ. au-¬
dis patrẽ: Pat̾ pat̾ .ẽ: filiꝰ filiꝰẽ: Nondix̃ ego sũ pat̾. &

Expanded text:
et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? et in inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed affectibus curris. Uno loco mancus venis, si credis et diligis. Ergo ubique est: si ubique est, quomodo cum Filio non est? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum est? 9. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius? Hoc enim dixit, Et si judico, verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Tanquam diceret, Verum est judicium meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos. incarnatio ipsius cõm̃dat᷑ : quia pat̾ ñ est in car¬
natꝰ: Nã sabelliani dicti sunt qͥdã heretici. qͥ uocant᷑ & pa¬
tri passian : qͥdicunt ipsũ patrẽ fuisse passũ: Nolitu
catholice: Si eni fueris patri passianꝰ: neris sanus Ergo
intellige missionẽ filii nominatã incarnationẽ filii. pa¬
trẽ aut̃ incarnatũ. eẽ. ñcredas sed a filio incarnato patrẽ
recessisse ñ credas Ille carnẽ portabat: ille cũ filio erat
Siincȩlo pat̾ int̾ra filius: quomͦ pat cũ filio erat: Quia &
pat̃ & filiꝰ ubiq erant: Non eni incȩlo sic.ẽ. ds: ut ñ sit in
t̾ra: Audi illũ quiuolebat fugeres iudiciũ dĩ: & ñ inueni¬
ebat qua: quo abibo inquit a sp̃utuo. & a facie tua quo
fugiam. Si a scendero in cęlũ tdibi es De t̾ra erit quȩstio:
Audiqͥd sequit᷑ Si descendero ad infernũ ades. Si ergo

Expanded text:
ad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarad nos, incarnatio ipsius commendatur, quia Pater non est incarnatus. 8. Nam Sabelliani dicti sunt quidam haeretici, qui vocantur et Patripassiani, qui dicunt ipsum Patrem passum fuisse. Noli tu, catholice: si enim fueris patripassianus, non eris sanus. Ergo intellige missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum esse non credas, sed a Filio incarnato Patrem recessisse non credas Ille carnem portabat, ille cum Filio erat. Si in coelo Pater, in terra Filius; quomodo Pater cum Filio erat? Quia et Pater et Filius ubique erant: non enim in coelo sic est Deus, ut non sit in terra. Audi illum qui volebat fugere judicium Dei, et non inveniebat qua: Quo abibo, inquit, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es. De terra erat quaestio; audi quid sequitur: Si descendero ad infernum, ades . Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
spondeat Uerũ ẽ inquit iudiciũ meũ Quare: Quia solus ñ¬
sũ: sed ego & qͥ me misit pat̾: Sitecũ. ẽ: quomͦ te misit: &
misit te. & tecũ ẽ: itane & missus ñ recessisti. itane & ad nos
uenisti. & ibi mansisti: Quomͦ istud credit᷑. quomͦ capitur:
Ad haec duo respondeo: Quom capit᷑ recte dicis. quo mͦ cre¬
dit᷑ ñ recte dicis Immo ideo bene credit᷑. qͥa ñ cito capitur:
Nã sicito caperet᷑ : ñ opus erat ut credesetur : qͥauideret᷑:
Ideo credis quia ñ capis: sed credendo fis idoneus ut capias:
Nã siñ credis: nũquã capies. qͥa minus idoneus remanebis.
fiides gͦ mund& te. ut intellectꝰ impleat te: Uerũ . ẽ. in¬
quit iudiciũ meũ. qͥa solus ñsũ. sed ego & qͥ misit me pat̾ Ergo
dnẽ ds̃ nr̃ iħu xp̃e. missio tua incarnatio tua est Sic uideo.
sic intelligo. postremo sic credo. nec adrogantiȩ sic dicere.

Expanded text:
spondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quarespondeat: Verum est, inquit, judicium meum. Quareed ego et qui misit me Pater. Si tecum est, quomodo te misit? Et te misit, et tecum est? Itane et missus non recessisti? itane et ad nos venisti, et ibi mansisti? Quomodo istud creditur? quomodo capitur? Ad haec duo respondeo: Quomodo capitur, recte dicis; quomodo creditur, non recte dicis. Imo ideo bene creditur, quia non cito capitur: nam si cito caperetur, non opus erat ut crederetur; quia videretur. Ideo credis, quia non capis; sed credendo fis idoneus ut capias. Nam si non credis, numquam capies; quia minus idoneus remanebis. Fides ergo mundet te, ut intellectus impleat te. Verum est, inquit, judicium meum; quia solus non sum, seJesu Christe, missio tua incarnatio tua est. Sic video, sic intelligo: postremo sic credo, ne arrogantiae sit dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ. aut itadm̃ ut insua diuinitate mutabiłẽ. aut ita
dm̃ ut ñ & hominẽ. a fide naufragauer̃ & deportu ȩcđiȩ
piecti sunt ne inqͥetudine sua. naues secũ positas frange¬
rent: Quȩres coͤgit ut eciã nos minimi & quantũ ad nõs
ꝑtinet prosus indigni. quantũ aũt ad illiꝰ miscđiam in
aliquo dispensatorui eiꝰ numero ẽstituti. ñ uo taceamus.
qđ aut intellegatis mecũiq gaudeatis Ausi intellegere
nondũ ualetis: credendo securi inportu maneatis:
Dicã ergo capiat qͥ potest. credat qͥñ potest Tam̃ dic̃ã
qđ ait dñs. uos scđm carnẽ iudicatis : ego non iudico quẽquã.
aut modo aut scđm carnẽ: Sed & si egoꝰ iudico: iudiciũ meu
uerũ. ẽ Quare iudiciũ tuũ uerũ. est : Quia solus ñsũ in¬
quit. sed ego & qui me misit pat̾: Quidergo dñe iħu si solus
esses falsuꝰ ess& iudiciũ tuũ. & ideo uerũ iudicas. qͥa solus
non es sed tu. & qͥ te misit pat: Qui responsurussũ : Ipse re¬

Expanded text:
t in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, aut mode judicium tuum verum est? Quia solus non sum, inquit, sed ego et qui misit me Pater. Quid ergo, Domine Jesu? Si solus esses, falsum esset judicium tuum; et ideo verum judicas, quia solus non es, sed tu et qui te misit Pater? Quid responsurus sum? Ipse re
Abbreviated transcription (Latin):
cõmictis linguã tuã : Ad hoc respondeo: Multi heretici
abundant. & ad hoc eos ds̃ abundari ꝑmisit ne sẽꝑ lacte
intellexer quomͦ cõm̃daret᷑ diuicias xp̃i: sapuer̃ sicut
uoluer̃. ñ aut recto sapiendo: fidelib catholicis quȩstio¬
nes molestissimas intuler Ceper̃ exagitare & fluctua-¬
legerant inȩuanglio. sed eciã intellȩxerant ut contra¬
arma diaboli xp̃i arma ꝓferrent. & de xp̃i diuinitate ad¬
uersus falsos fallacesq doctores: quantis possent uirib ap¬
tissima conflictatione pugnarent: necũ ipsi tacerent.
alii perirent: Quicũq enĩ senserint dñm nr̃m iħ m xp̃m

Expanded text:
committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunt; coeperunt exagitari et fluctuaristi, non solum legerant in Evangelio, sed etiam intellexerant, ut contraarma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque enim senserunt Dominum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
de sacerdo tali cȩpit sedtantũ ab homine xp̃o. exorsus. est.
int̾ra cũ illo ambulantes Restat aquila ipse .ẽ. iohes sub¬
limiũ p̃dicator & lucis int̾nȩ atq ȩt̃nȩ fixis octilis c̃tẽplator
dicunt᷑ enĩ & pulli aquilarũ apparentib sic ꝓbari: patris
scilic& ungue suspendi & radiis solis opponi Qui firme
c̃tẽplatus fuerit filiꝰ agnoscit᷑. siacię palpitauerit tanquã
adulterinꝰ abungue dimittitur Iã ergo uidete quã subli¬
mia loqͥ debuit qui .ẽ. aquilȩ cõparatꝰ. & tam̃ eciã nos humo
repentes. infirmi & uix illius mom̃ti int̃ homines audemꝰ
tractare ista & ista exponere. & putamꝰ nos aut capere posse
cũ cogitamꝰ. aut capidũ dicimꝰ. quare ista dixit: Forte
eñi post hac uerba quisquã michi iustȩ dicat. pone ergo
codicẽ: Qđ excedit insurã tuã qͥd sumis in manũ tuã qͥd ei

Expanded text:
de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hde sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hin terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmemorẽ caritati ur̃e Et apud etechielẽ ꝓpħam & in
a pocalipsi ipsius ioħis cuiꝰ . ẽ. hoc ȩuangłiũ. cõmemorat᷑ ani¬
mal quadruplex: habens quattuor ꝑsonas: hominis. uituli.
leonis.aquilȩ Qui ante nos scripturarũ scãrũ miste¬
ria tractauer pleriq in hoc animali uł pocius in his
animalibꝰ. quattuor euangłistas intellexer̃: Leonẽ ꝓrege
positũ : qm̃ leo uidet᷑ rex ẽẽ: quodam modo bestiarũ. ꝓpt̃ poten¬
tiã & t̾ribilẽ fortitudine: hac ꝑsona tributa. ẽ. marcho quia
ingenerationib dñi regiã seriem ꝓsecutus.ẽ. quẽ ad modũ. er̃t.
dñs ꝑstirpẽ regiã de semine dauid regis Lucas aut̃ qm̃
cepit asacerdo cio. ⁊achariae sac̾dotis faciens m̃tionẽ patris
ioħis baptista uitulo de putatꝰ . ẽ: qͥa magna uictima
uitulus erat insacrificio sac̃dotũ Matheo homo xp̃s. me¬
rito adsignatꝰ .ẽ: qͥa neq de regia potestate aliqͥd dix̃. neq

Expanded text:
Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ teromoniu uerũ ẽ. & i deo qͥs quã peistime l inon
fumse illa lege dĩ quia ñ dictũ .ẽ. in lege dĩ serat ita dictũ
.E Inlege ura tanquã diceret in lege quȩ uobis ẽ. data
a quo nisi ado sacut dicimꝰ panẽ nr̃m eottidianũ &
tam̃ dicimꝰ da nobis hodie:

Expanded text:
 verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum est, In lege Dei: sciat ita dictum esse, In Lege vestra, tanquam diceret, in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ michi mundꝰ crucifixus . ẽ: & ego mundo Nichil erat
tc̃ incarne intolerabilius. nichil. ẽ. nẽ infronte głosius
Quid seruat fideli suo. qͥ talẽ honorẽ dedit supplicio suo.
Deniq modo inpęnis reoꝵ. ñ est apud romanos mos Ubi
eni dñi crux honorata . ẽ: putatũ . ẽ. qđ & reus honoraret᷑.
sicrucifigeret᷑: Qui gͦ ideo uenit: nemine iudicauit. & ma¬
los passus. ẽ. ꝑtulit iniustũ iudiciũ. ut ageret iustũ. sed in eo
qđ ꝑtulit iniustũ miscđiae fuit: Deniq ita humilis factus ut
ueniret adcrucẽ. distulit qͥdem potentiã: sed publicauit
miscđiam Unde distulit potentiã. qͥa decruce noluitͣe¬
dere. qͥ potuit de sepulchro resurgere: Unde publicauit
miscđiam. qͥa pendens incruce dixit. pat ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt Siue gͦ ꝓpt hoc qͥa non nouerat iudica-¬

Expanded text:
 quem mihi munaus crucifixus est, et ego mundo . Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis factus ut veniret ad crucem, distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive
Abbreviated transcription (Latin):
De morte pessima. occidit omnẽ mor tẽ: Pessima enĩ
erat ñ intelligentib iudȩis. nã ad ño electaerat: Ipsa enĩ
crucẽ suã signũ habiturꝰ erat. ipsã crucẽ dediabolo suꝑato
tanquã tropheũ infrontib fideliũ positurus. ut diceret¬

Expanded text:
de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in
Abbreviated transcription (Latin):
rũ erat & honorari & occidi Sed hoc parũ .ẽ. morte crucis.
Nã & cũ eiꝰ obȩdientiã usq ad mortẽ factã cõm̃dar& apłs: pa¬
rũ illi fuit dicere. factus obȩdiens usq ad mortẽ. non eñi
qualẽcũq mortẽ: Sedaddidit morte̾ aut̃ crucis Illa mor¬
te peius nichil fuit: int̾ om̃ia genera morientiũ: Deniq ubi
dolores acerrimi exagitant cruciatꝰ uocat᷑. acruce nominatꝰ:
Pendentes eñi in ligno cruei fixi. clauis ad lignũ pedib mani¬
busq confixi ꝑducta morte necabant᷑: Noneni crucifigi
hoc erat occidi. seddiu uiuebat᷑ incruce. ñqͥa longior uita
eligebat᷑ sed quia mors ipsa ꝑtendebat᷑. nedoloꝵcitius fim¬
retur: Mori uoluit ꝓnobis parũ dicimꝰ. crucifigidi gnatꝰ
ẽ usq ad mortẽ crucis obȩdiens factꝰ.: Elegit extremũ &
pessimũ genus mortis ꝗͥ omnẽ fuerat ab laturꝰ mortẽ:

Expanded text:
rum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. rum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo saluare. postea iudicare Eos iudicando inpȩnã qͥ salua¬
ri noluer̃. eos ꝑducendo aduitã: qͥ credendo salutẽ ñ respu
ñ iudicialis Nã si pͥmo uenisset iudicaturus. neminẽ in¬
ueniss& cui p̃mia iusticiȩ redderet: Quia ergo uidit om̃s
peccatores & omnino neminẽ. eẽ. inmunẽ amorte pecca¬
ti. Priꝰ erat eiꝰ miscđia p̃roganda & post exerendũ iudiciũ
qͥa deillo cantauerat psalmus miscđiam & iudiciũ cantabo
tibi dñe: Non eni ait. iudiciũ & miscđiam Nã si pͥmo ess&e
iudiciũ nulla ess& miscđia. sed pͥmo miscđia postea iudiciũ:
Quȩ.ẽ. pͥmo miscđia. creator hominis homo esse dignatus est.
factꝰ .ẽ. qđ fecerat neꝑiret quẽ fecerat: Quid huic miscdiae
addi potest. & tam̃ addidit: Parũ fuit ei. hominẽ fieri. sedeciã
ab hominib reꝓbari Parũ erat reꝓbari & ex honerari: Pa¬

Expanded text:
primo salvare, postea judicare: eos judicando in poenam, qui salvaprimo salvare, postea judicare: eos judicando in poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non respunalis est, non judicialis: nam si primo venisset judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati; prius erat ejus misericordia praeroganda, et post exserendum judicium: quia de ilam si primo esset judicium, nulla esset misericordia: sed primo misericordia, postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: pa
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: Nonne ipse :ẽ. quẽ confitem᷑ resurrexisse t̾cio die
ascendisse incelũ. ihi sedere add exterã patris. inde est
uenturũ sadiũdicandos uiuos & mortuos: nonne ipsa ẽ.
fides nr̃a dequa dicit apłs. corde credit᷑ ad iusticiã. ore aut̃ con¬
fessio fit adsalutẽ : Srgo quando ista c̃fitemꝰ ẽtra dñm
loqui m᷑ : nos dicimꝰ uenturũ iudicẽ uiuoꝵ & mortuoꝵs.
ipse aũt dicit : ego ñ iudico quẽquã: Q uestio ista duob modis
solui potest: ut aut hoc intelligamꝰ ñ iudico quẽquã. id est
modo. sic̃ dicit inalio loco ego ñuenio ut iudice̾ mundũ
sedut saluũ faciã mundũ: Non iudiciũ suũ negando. sed
differendo: Aut certe qͥa dixerat. uos scđm carnẽ iudica¬
tis. ita subiunxit. ego ñ iudico quẽ quã ut subaudias seđm car¬
nẽ: Nullus gͥ nob ę̃tra fidẽ quã tenemꝰ & ad nunciamꝰ de iudice
xp̃o. scrupulus dubitationis in corde remaneat: Venit xp̃s. sed

Expanded text:
s? Nonne ipse est quem confitemur resurrexisse tertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Erquimur? Nos dicimus venturum judicem vivorum et mortuorum; ipse autem dicit, Ego non judico quemquam. Quaestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& utrũq uerũ est: Si dm̃ tantũ dixeris xp̃m. medicinã ne¬
gas qua sanatꝰ es Si hominẽ tantũ dixeris xp̃m: potentiã
negas quacreatus es Utrũq igit᷑ tene anima fidelis. &
tri. unũ cũ patre: qualis homo xp̃s: De uirgine natus:
Trahe de homine mortalitatẽ. ñ trahens iniqͥtatẽ: Isti gͦ iudȩi ui¬
debant hominẽ. nec intelligebant neccredebant dm̃. atq
int̃ cȩt̾a audistis iã quẽ ad modũ ei dixer̃. tudete testimoniũ
dicis. testimoniũ tuũ ñ est uerũ: Audistis eciã qͥd ille respon

Expanded text:
est, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam neest, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si hominem tantum dixeris Christum, potentiam negas qua creatus es. Utrumque igitur tene, anima fidelis et tri, unum cum Patre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
regulã tenueritis qͥ capere potestis. ñ aut̃ om̃s capere po¬
testis. sed om̃s credere debetis: Sigͦ hanc regulã tenueritis
aduersus calũpnias tenebrarũ hereticarum. tanquã in lu¬
mine ambulantes. securi pugnabitis: Non enĩ defuer qͥ
sola ȩuuanglica testimonialegendo sectarentur quȩ de
humilitate xp̃i posita .s. qͥ aduersus ea testimonia quae di-¬
uinitatẽ eiꝰ locuta . s. surdi fuer̃. ideo surdi ut male uerbosi.
Itẽ qͥdã illa sola adtendentes quae de dñi sublimitate dicta .s
eciã ipsi miscđiam eiꝰ qua homo factꝰ .ẽ. ꝓpt̾ nos. & si leger̃
ñcredider. & ab hominibꝰ inducta atq falsa. eẽ. putauer
hominẽ: Aii sic alii sic : utriq inerrore Catholica aut̃
fides exutroq uerũ tenens qđ tenet. & p̃dicans qđ ñ credit.
& dñm xp̃m intellex̃ & hominẽ credidit: Utrũq enĩ scriptũ

Expanded text:
regulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere poregulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebrarum haereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus inducta, atque falsa esse putaverunt; , non etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ sublimitati principii eciã cet̾a c̃grua p̾dicauit. & de
dñi diuinitate quomͦ nullus alius. ẽ. locutꝰ: hoc ructabat qđ
biberat: Non eni sine causa de illo in ipso isto ȩuuangłio nar-¬
ratur. qͥa & in c̃uiuio suꝑpectus dñi discũbebat: De illo gͦ pectore
insecreto bibebat: Sed qđ insecreto bibit: inmanifesto erue¬
tauit. ut ꝑueniat ad om̃s gentes. ñ solũ incarnatio filiidĩ &
passio & resurrectio. sedeciã qͥd erat ante incarnationẽ unicꝰ
patri ũbũ patris. coȩt̃nus generanti. ȩqualis ei aquo missus
.ẽ. sedin ipsa missione minor factꝰ quo maior esset pat̾: Quic¬
dispensationẽ cogitatae qualis factus.ẽ. ꝓpt̃ nos. ñqualis erat
ut faceret nos Quicqͥd aut̃ sublime & supra creaturas om̃s¬
excelsũ atq diuinũ. & patri ȩquale atq coȩẽnũ de illo audi¬
eritis in ȩuangłio poni uellegeritis. scitote uos hoc legere
qđ ad formã dĩ ꝑtinet. ñ qđ ad formã serui Quia si stam

Expanded text:
mitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor factus, quo major esset Patdispensationem cogitate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creaturas excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam
Abbreviated transcription (Latin):
erat apuddm̃ & ds̃ erat uerbũ: Vnde tibi ros insꝑsus. ẽ. ad
fontẽ uenies. unde radius ꝑ aliqua & ꝑ anfractuosa tibi ad cor
tenehrosũ missus. ẽ. nudã ipsã lucẽ uidebis cui uidendȩ feren-¬
dȩq mundaris : dilectissimi qđ & hest̾no cõmemoraui ioħes ipse
dic: Filii dĩsumꝰ. & ñdũ apparuit qͥd erimꝰ: Scimꝰ quia cũ appa¬
ruerit si miles ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est: Sentio uros
affectꝰ ad colli mecũ insuꝑna sed corpus qđ corrũpit᷑ ad grauat
anmã & deprimit t̾rena inhabitatio sensũ multa cogitantẽ:
Depositurus sũ & ego codicẽ istũ: discessuri estis & uos quisq
ad sua Bene nob̾ fuit inluce cõmuni: bene gauisisumꝰ. bene
exultauimꝰ. sed cũ adinuicẽ recedimꝰ. ab illo non recedamꝰ:¬

Expanded text:
erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Unde tibi ros inspersus est, ad erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Unde tibi ros inspersus est, ad fontem venies: unde radius per obliqua et per anfractuosa tibi ad cor tenebrosum missus est, nudam ipsam lucem videbis, cui videndae ferendaeque mundaris. Dilectissimi, quod et hesterno commemoravi, Joannes ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Sentio vestros affectus attolli mecum in superna: sed corpus quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedimus, ab illo non recedam
Abbreviated transcription (Latin):
cescat & lucifer oriat᷑ in cordibꝰ ur̃is Quando gͦ dñs iħs xp̃s ue
nebrarũ. & manifestauerit cogitationes cordis ut laussit uni
lent᷑ demedio : quae nob in huius scłi nocte tanquã lucernȩ
Accendebant᷑ne intenebris remaneremꝰ: Istis om̃ib subla¬
tis nequasi nob̾ luctant indigentibꝰ & ip̃sis hominib dĩꝑ
quos haec ministrata. s. nobiscũ lum̃ illud uerũ clarũq
uidentib remotisgͦ his adium̃tis qͥd uidebimꝰ : Unde pascit᷑
mens nr̃a unde obtutus ille lȩtabit᷑. unde erit illud gau¬
diũ. qđ nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec in corꝰ ho¬
minis ascendit Quid uidebimꝰ obsecro uos: Amate mecũ.
currite credendo mecũ. patriã suꝑnã desideremꝰ. suꝑnę¬
patriȩ suspiremꝰ. peregrinos nos. ẽẽ. hic senciamꝰ: Quid tunc
uidebimꝰ : dicat nunc ȩuangłm In pͥncipio erat ubũ. & ubũ

Expanded text:
cecenebrarum et manifestauerit cogitationelentur de medio, quae nobis in hujus saeculi nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntibus, remotis ergo his adjumentis quid videbimus? unde pascetur mens nostra? unde obtutus ille laetabitur? unde erit illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos, amate mecum, currite credendo mecum: patriam supernam desideremus, supepatriae suspiremus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid tunc videbimus? Dicat nunc Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut indie honeste ambulemꝰ: Tam̃ quia in cõparatione lucis
illiꝰ adquã uenturi sumꝰ. adhuc nox ẽ: eciã dies inquo sumꝰ au¬
di petrũ apłm Delatã dicit dño xp̃o uocẽ demagnifica potestate:
łues filius m̃s dilectꝰ. in quo bene sensi hanc uocẽ inquit nos
decelo audiuimꝰ delatã. cũ essemꝰ cũ illo in monte sc̃o Sedquia
nosnibi fuimꝰ & istã uoce decelo tc̃ ñ audiuimꝰ ait adnos ipse
petrus . & hahemꝰ cerciore ꝓpheticũ sermonẽ. ñ audistis uocẽ
arent᷑ magicis artib: eatribuendo. ꝓpħas antẽ p̃misit: Nũqͥd
eñi si magus erat & magicis artib fecit ut coleret᷑. & mortuus
magus erat antequã natus : pħas audi: o homo mortuȩ & uer¬
mescendo calũpniose ꝓphasaudi Lego audi. qͥante dñm uener̃:
habemꝰ inquit apłus petrus certiorẽ ꝓpheticũ sermonẽ. cui bene
facitis ad tendentes sicut lucerne inobscuro loco. donec dies lu¬

Expanded text:
e honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum apostolum: delatam dicit Domino Christo vocem de magnifica potestate, Tu es Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem, inquit, nos de coelo audivimus delatam, cum essemus cum illo in monte sancto. Sed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad nos ipse Petrus, Et habemus certiorem propheticum sermonem. Non audistis vocem arentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, sicut lucernae in obscuro loco, donec dies lu
Abbreviated transcription (Latin):
głii. sc̃s iohes apłs ñ in merito scđm intelligentiã sp̃alẽ aquile
cõ paratꝰ. altius multoq sublimius alius trib erex̃ p̃dicationẽ
suã. & in eiꝰ erectione eciã corda nr̃a erigi uoluit: Nã ceteri tres
ȩuuangłiste. tanquã cũ homine dño int̾ra ambulabunt de
diuinitate eiꝰ pauca dixer̃. istũ aut̃ quasi piguerit int̾ra ambu¬
lare sic̃ ipso exordio sui sermonis intonuit. erex̃ se ñsolũ suꝑ
t̃rã & suꝑ omnẽ habitũ aeris & cęli: sed suꝑ omnẽ eciã exercitũ
angłoꝵ omnẽq c̃stitutionẽ inuisibiliũ potestatũ. & ꝑuenit¬

Expanded text:
 apostolus, non immerito secundum intelligentiam spiritualem aquilae comparatus, altius multoque sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli sed super omnem etiam exercitum Ang
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝓphae : Respondemꝰ qͥ & p̃dicer̃ ea: quae fieri uidemꝰ: &
ille Vos inquit uob ista finxistis Vidistis ea fieri. & quasi
uentura p̃dicta essent. in libris quibꝰ uoluistis c̃scripsistis:
hic c̃tra inimicos paganos. occurrit nob̾ alioꝵ testimoniũ
inimicoꝵ: ꝓferimꝰ codices aiudeis: & respondemꝰ: Nẽpe.
& uos & illi : fidei nr̃ae estis mimici: Ideo sparsi sunt ꝑgen¬
tes: ut alios exalis cͣuincamꝰ inimicis codex esaiȩ ꝓferatur
audȩis : uideamꝰ si ñ ibi lego Sic̃ ouis adimmolandũ ductꝰ
.ẽ: & sic̃ agnꝰ corã tondente fuit sine uoce: sic ñ aꝑuit os
suũ: Inhumilitate iudiciũ eiꝰ sublatũ . ẽ. liuore eiꝰ sana¬
tisumꝰ. Om̃s ut oues errauimꝰ. & ipse traditꝰ . ẽ. ꝓpeccatis¬

Expanded text:
hetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est; livore ejus sanati sum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñpotes uidere qđ lib& aliud: qđ ñ .ẽ. lum̃: Si idoneũ
.ẽ. lum̃ ad demonstranda eaquae ñsuntͫ luminȩ : nũqͥd
in se defecit: Nũquid se ñ aperit. sine quo alia patere n
possunt. locutꝰ .ẽ. ꝓphauerũ. sed unde haberet nisi de
fonte ueritatis hauriret. locutus . ẽ. ioħes uerũ. sed unde
locutꝰ. ẽ : Ipsũ int̾roga Nos om̃s inquit. deplenitudine
ꝓpheciã intente Modo enĩ ad fragilitatẽ nr̃am. noctur¬
nasq cordis nr̃i intimas tenẽbras. humilis uoluit uenire dñs
ñr : Homouenit c̃tennendꝰ & honorandꝰ. uenit negandꝰ. & con¬
fitendꝰ  & c̃tennendꝰ & negandꝰ aiudȩis: honorandꝰ & c̃fitendꝰ
a nob Iudicandꝰ. sediudicaturꝰ. Iudicandꝰ iniustȩ. iudicaturꝰ
mustȩ: Talis gͦ uenit. ut oporteret ei lucer naintestimoniũ¬

Expanded text:
umen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
uideri : Sed ñ poteramꝰ: In firmꝰ factus .ẽ. infirmis : ꝑ infirmi-¬
tatẽ sanauit infirmitatẽ. ꝑ mortalẽ carnẽ. carnis abstulit
mortẽ: De corpore suo. collyriũ fecit luminib nr̃is Quia
gͦd̾s uenit & in nocte scłi. adhuc sumꝰ. oportet ut & ꝓphe¬
cias audiamꝰ: Nã de ꝓphecia c̃uincimꝰ ẽtradicentes paganos
qui .ẽ. xp̃s dicit paganus : cui respondemꝰ quẽ p̃nuntiauer̃¬
citamꝰ esaiã. danieẽ. ieremiã. alios sc̃os ꝓpħas.

Expanded text:
oteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quias venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiavercitamus Isai
Abbreviated transcription (Latin):
cogitabant. qͥa sidicerent ab hominibꝰ lapidari possent atur¬
ba : quȩ ioħem ꝓpħam. eẽ. credebant: Sidicerent decelo:
responderet eis Ille quẽ c̃fitemmi decęlo: habuisse ꝓ¬
pheciã michi testimoniũ ꝑhibuit: & ab illo audistis. inqua
inlaqueũ secasuros. & dixer̃: nescimꝰ: & dñs eis nec ego dico uob
inqua potestate ista facio Non uob̾ dico qđ scio. quia ñ uultis
fateri qđ scitis. iustissime repulsi. utiq c̃fusi. abscesser̃ & im¬
pletũ .e. qđ inpsalmo ꝑꝓpheciã dicit ds̃ pat̃ paraui lucernã

Expanded text:
cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turcogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
multas ante se lucernas ꝓpheticas accendit & misit: Dehis erat eciã
ioħs baptista. cui tã magnũ ipsũ lum̃ qđ ẽ. dñs nr̃ iħs xp̃s phibuit
testimoniũ. quale nulli hominũ: Ait eñi innatis mulierum
non surrexit maior ioħe baptista: hic tam̃ quonemo erat maior
innatis mulierũ dicit de dño ihu xp̃o: Ego qͥdem haptiouos in
aqua qͥ aut post me uenit fortior me est. cuiꝰ ñ sũ dignus cal¬
Uidete quẽ ad¬
modũ se lucerna diei submittat: lucernã uͦ ipsũ ioħem fuisse.
dñs ipse testatur: Ille erat inquit lucerna ardens & lucens. &
uos uoluistis adorã exultare in lumine eiꝰ: Quando aut̃ dixer̃
iudei dño dic nob̵ inqua potestate ista facis: sciens dñs qͥa ioł̃m
eis dedño testimoniũ ꝑhibuisset. responditꝰ eis. Int̾rogabo
uos & ego unũ sermonẽ. dicite michi Baptismũ ioħis unde
est decȩlo anex hominibus: Turbati illi intrasemetipsos

Expanded text:
multas ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista cui tam magnum ipsum lumen, quod est Christus, perhibuit testimonium, quale nulli hominum; ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen quo nemo erat major in natis mulierum, dicit de Domino nostro Jesu Christmultas ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam  qui autem venit, fortior me est, cujus non sum dignus calVidete quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joeis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos
Abbreviated transcription (Latin):
¶UCRUIS dñi nr̃i iħu xp̃i ubi ait. egosũ lux mun¬
di qͥme sequit᷑ ñ ambulabit intenebris sed habe¬
bit lum̃ uitȩ: Haesterno die qͥ ad fuistis diudisputa¬
tũ. eẽ. meministis: & si adhuc uelimꝰ de illo lumine
disputare. diuloqui possumꝰ. nã ñ possumꝰ expli¬
care cõpendio Itaq fr̃s mei sequam᷑ xp̃m lumen
mundi ne ambulemꝰ intenebris: Tenebre metuen¬
de sunt. moꝵ ñ oculoꝵ & si oculoꝵ ñ exterioꝵ sedinterioꝵ.
Vnde discernit᷑: ñ albũ et nigrũ. sediustũ & iniustũ: Cũ hac gͦ¬

Expanded text:
t, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde di
Abbreviated transcription (Latin):
Habebat gͦ dñs iħs xp̃s testimoniũ ꝓpħarũ ante se p̃missoꝵ
p̃conũ iudicẽ p̃cedentiũ habebat testimoniũ aiohanne.
sed ipse magistestimoniũ erat qđ ibi ꝑhibebat. Illi aut̃ in¬
firmis oculis lucernas quȩrebant : quiadiem ferre ñ poterant:
inipsius euuangłii sui capite ait de ioħe Erat homo missꝰ
ado : cui nom̃ erat ioħes hic uenit intestimoniũ. ut testi¬
moniũ ꝑhiberet delumine. ut om̃s crederent ꝑ eũ Non

Expanded text:
istus testimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes c
Abbreviated transcription (Latin):
sus sp̃m. sp̃s aut̃ aduersus carnẽ: Ecce tu ipse es: ecce tusolus
es : ecce tecũ es: ecce aliũ nullũ hominẽ pateris: seduides aliã
legẽ inmẽbris tuis repugnantẽ legi m̃tis tuae. & captiuantẽ
te in lege peccati . quae . ẽ. in mẽbris tuis: Exclamagͦ: & arixa
interiore exclama ad dm̃ ut tibi pacific& Misergͦ homo:
quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ : Gr̃adĩ. ꝑiħm xp̃m¬
dñm nr̃m Quia qͥ me inqͥt sequit᷑ ñ ambulabit intenebris.
sedhabebit lum̃ uitȩ: Finita tota rixa: in mortalitas c̃seqͥtur.
quiia nouissima inimica destruet᷑ mors & qualis paxerit.
Oportet corruptibile hoc induere incorruptionẽ. & mortabe
hoc induere inmortalitatẽ: Quo: ut ueniamꝰ. quia tc̃ erit inre¬

Expanded text:
 et spiritus adversus carnem . Ecce tu ipse es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei pm . Quia qui me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniam
Abbreviated transcription (Latin):
ad orabunt in conspectu eiꝰ uniuersȩ familiȩ gentiũ: Quia
dñi ẽ. regnũ & ipse dominabit᷑ gentiũ: Erubescat unꝰ inimicꝰ.
quia codicẽ michi ministrat aliꝰ inimicꝰ Sedecce decodicib ꝓ¬
latis ab uno mimico alterũ uici: & ipse qͥ michi codic̾e ꝓtulit
ñ relinquat᷑. ab illo ꝓferat᷑. unde & ipse uincat᷑ lego aliũ ꝓpħam

Expanded text:
abunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego al
Abbreviated transcription (Latin):
amicis suis. Quiagͦ suꝑiꝰ dixerat. hoc
ẽ. mandatũ meu ut diligatis inuicẽ:
sicut dilexi uos. qͥbꝰ uerbis addidit qđ
nc̃ audistis. maiorẽ hac dilectionẽ ne.¬
mohabet. ut animã suã ponat qͥs ꝑami.¬
cis suis: fit ex hoc consequens qͦd̾ idẽ
iste euangłista ioħs in epła sua dicit.
Nimirũ hoc ÷ qđ legitꝰ in ꝓuerbis salo¬
monis. Si sederis cenare ad m̃sã poten.¬
tis. considerans intellige quȩ apponuntꝰ
tͥ. & sic mitte manũ tuã sciens quia ta¬
lia te oportet p̃parare. Nã quȩ m̃sa ẽ. po¬
tentis. nͥ unde sumit᷑ eorpus & sanguis
eiꝰ qͥanimã suã ꝓ nobis: & qͥd ẽ. ad eã se¬
dere nͥhumilit᷑ accedere: & qͥd ÷ consi.¬
derare & intelligere quȩ apponuntur
tͥ. nͥ digne tantã grãm cogitare : Et
qͥd ẽ. sic mittere manũ. ut scias qͥa talia
oportet te p̃̾parare. nͥ qđ iã dixi qr sicut

Expanded text:
icis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia oportet te praeparare, nisi quod jam dixi? quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. Nectamen dicendo. & qui manducat me: & ipse uiuoꝵ. ꝓpter
me: eandem nrãm & suam aequalitatem. significauit: s grãm mediatoris
uamus. qui gernam uitam ex nobis habe non possumus. Nonsicut
manducauerunt inquid patresur̃ĩ manna : & mortui sunt. Qui
manducat hunc panem: uiuȩ maeternum. Quod gͦ illi mortui sunt:
ita uult intelligi ut non uiuant inȩternum. N amtemporaliter & hi
yrofecto morientur qui xp̃mmanducant : Seduiuunt in acternum

Expanded text:
dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter dictum est. Nec tamen dicendo: « Et qui manducat me, et ipse vivet propter me, eamdem nostram et suam aequalitatem significavit, sed gratiam mediatoris vamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut manducaverunt, inquit, patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant: sed vivunt in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod missus ẽ. factumẽ. Missio quippe eiꝰ : exmanitio suimoe ipsius ẽ. &
formȩ seruilis acceptio. Quod recte intelligitur: seruata etiam filii cum
patre a equalitate naturae.: maior. ẽ. enim pater homine filio: sed ae-¬
qualem hab&e din filium. cumeidem ipse sit & ds &ȩ homo. dĩ filius
hominis filius: unus xp̃s iesus. Inquam sententiam si recte accipiuntur¬
haec ũba: itadixit. Sicut misit me pater. & ego uiuo propt̾ patrem: &
qui manducat mẽ & ipse uiu&e propter me: acsidicer&e. Ut ego uiuam
propter patrem: idẽ. ad illum tanquam maiorem referam uitam mee
exinanitio mea fecit inqua me misit. Ut autem quisq uiuat propter me:
participatio facit. quamanducat mẽ. Ego itaq humiliatꝰ uiuo propter
patrem : ille erectus uiuit propter me. Si autem ita dictum ẽ. uiuo ꝓpter
patrem: quiaipse de illo. non ille de ipso ẽ: sine detrimento a equalitatis

Expanded text:
quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater homine filio, sed aequalem habet Deum Filium: cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius, unus Christus Jesus. In quam sententiam si recte accipiunturhaec verba, ita dixit, Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine de
Abbreviated transcription (Latin):
care corpus euis : & sanguinem brb̃e. Qui manducat meam carnem oꝵ
bibit meum sanguinem: in me man& & ego in illo. Hoc ẽ. gͦ. mandu.
etiam sitante rei sacramentum adiudicium sibi manducoe & bibat. Sicut
uiuo propter patrem: & quimdnducat me. & ipse uiuor propter me.¬
N onenim filius participatione patris fit melior. quiẽ. natus ȩqualis: sicut par-¬
ticipatiofilii ꝑunitatem corporis eius & sanguinis. quod illa manducatio
potatioq significat: nos efficit meliores. Uuumus gͦ nos propter ipsum.
manducantes cum. idẽ. ipsum accipientes ȩternam uitam quam non hab¬
bamus ex nobis. Uiuit autem ipse propter patrem missus abeo. quia
semoꝵ ipsum exinaniuit factus oboediens usq ad mortem crucis. Sienim
scdmid accipimus. uiuo propter patrem : quod alibi ait. pater maior.
ne ẽ. sicut & nos uiuimus propter ipsum quia maior. ẽ. nobis: hoc exe

Expanded text:
care corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et care corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit metiamsi tantae rei sacramentum ad judicium sibit manducet et bibat. » vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me.Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propsemetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo