comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducias petere. & optinere: adhoc ut eam pos¬
sit postmodum penitus delere. Quando in¬
time ꝑturbationis sue temꝑe. deuota mens
humilit̾ petit et supplicat. ne sub concitati
furoris impetu. diuina eum pietas aliquid
ꝑ impatientiam agere ꝑmittat. unde pꝰmo¬
dum peuitere oporteat: si impetrat qd optat.
quid aliud deuotionis nr̃ȩ daniel uidet tͥ
facere. quam furentis regis insaniam mitiga¬
ie: Cum autem ad aliquid precipitis affec¬
tionis suȩ uehementia trahi se sentit. qđ inte¬
rim sub tantȩ ꝑturbationis suȩ nube. uel
turbine. utrum ne rectum sic agnoscere ad
plenum non possit. si interim patientiam
sibi. petit. donec quid faciendum sit tranqͥlli¬
tatis suȩ temꝑe rectius possit discernere. ac¬
cipiendo qđ petit: quio aliud tibi uidet᷑ effi¬
cere. quam inducias petere & accipere: Da¬
niel inquit ingiessus. rogauit regem: ut cẽpꝰ
taret sͥ ad solutionem indicandam regi.

Expanded text:
ducias petere et obtinere, ad hoc ut eam posducias petere et obtinere, ad hoc ut eam possit postmodum penitus delere. Quando intimae perturbationis suae tempore devota mens humiliter petit et supplicat, ne sub concitati furoris impetu divina eum pietas aliquid per impatientiam agere permittat, unde postmodum poenitere oporteat, si impetrat quod optat, quid aliud devotionis nostrae Daniel videtur tibi facere, quam furentis regis insaniam mitigare? Cum autem ad aliquid praecipitis affectionis suae vehementia trahi se sentit, quod interim sub tantae perturbationis suae nube, vel turbine utrumne rectum sit agnoscere ad plenum non possit, si interim patientiam sibi petit, donec quid faciendum sit tranquillitatis suae tempore rectius possit discernere, accipiendo quod petit quid aliud tibi videtur efficere, quam inducias petere et accipere? Daniel, inquit, ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi.
Abbreviated transcription (Latin):
bilem. S: quis queso danielem iub regu
furoris tempore. p̃sumeret uel auderet
ante regem aa̾ucere: Supra humaña
industriam & uirtit̃ẽ. ẽẽ iudico. tante
& tam intime ꝑturbationis tempore.
orationi incumbere: cum uix uel nullo
potius modo tunc temꝑis contingat.
cius saltem meminisse. O portet gͦ co
quo supͣ diximus modo danielem ꝑ se¬
met ipsum coram rege turbato intr̃are:
sub tante necessitatis articulo ꝑiculo repugnare:
Mens itaq studiosa et circa salutem suam sol¬
licua. quȩ adhuc cum fuerit ꝑturbata. ꝑturba¬
tioni suȩ orando repugnare non nouit: & hu¬
iusmodi usum uel grãm necdum optiniut: oret.
et impetret tempore tranquillitatis. diuinitus
sibi dari grãm orandi sub temꝑe ꝑturbationis.
In hunc modum forsitan dabit᷑ clanicdi qñq
ad regem ꝑ semet ipsum iitrare. & adhuc ipso
furente: & tunc forte poterit non semel tantũ.
s sepe et assidue malȩ sententiȩ ddifferendȩ in¬

Expanded text:
bilem. Sed quis, quaeso, Danielem sub regii bilem. Sed quis, quaeso, Danielem sub regii furoris tempore praesumeret, vel auderet ante regem adducere? Supra humanam industriam, et virtutem esse judico tantae et tam intimae perturbationis tempore orationi incumbere, cum vix, vel nullo potius modo tunc temporis contingat ejus saltem meminisse. Oportet ergo, eo quo supra diximus modo, Danielem per semetipsum coram rege turbato intrare, sub tantae necessitatis articulo periculo repugnare. Mens itaque studiosa, et circa salutem suam sollicita, quae adhuc, cum fuerit perturbata, perturbationi suae orando repugnare non novit, et hujusmodi usum, vel gratiam necdum obtinuit, oret, et impetret tempore tranquillitatis divinitus sibi dari gratiam orandi sub tempore perturbationis. In hunc modum forsitan dabitur Danieli quandoque ad regem per semetipsum intrare, et adhuc ipso furente, et tunc forte poterit non semel tantum, sed saepe et assidue malae sententiae differendae in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃meditatione mentẽ uram ad deuotionem
excitare: et hoc erit danielem alieno officio
introducere. Item quia sepe etiam cum ne¬
cessitas exigit et urget. deuote orare ñ possu¬
mus: diuinȩ uisitationis et nr̃e compunca¬
onis tempore oremus: ut necessitatis temꝑe
orare possimus. Si itaq orandi facultas ora¬
tione optinet᷑: daniel ꝓcetto ꝑ semet ipsum
ingredit᷑. S nec illud quide negligent pre¬
tereundum. qdđ sub temꝑe regie ꝑturbatio¬
nis et furoris legit᷑ ingressus: nam intro¬
ductionis tempore. nullum ꝓfecto regie ꝑ¬
turbationis. uel indicium accepimus.
Non enim credere oportet hunc regem
semꝑ ẽe uatum: atq aliquo furore turba¬
tum. Aliud ẽ animi impetum ẽẽ uehe¬
mentem: aliud ẽ esse p̃cipitem. Aliud
inqũa eẽ ualidum atq inuictum: atq
aliud ẽẽ ira. et insania plenum. Aluid de¬
niq inuincibilem. & pene immobilem:
aliud uͦ intolerabilem. et plane irrationa¬

Expanded text:
praemeditatione mentem nostram ad devotionem praemeditatione mentem nostram ad devotionem excitare, et hoc erit Danielem alieno officio introducere. Item, quia saepe etiam cum necessitas exigit et urget, devote orare non possumus, divinae visitationis et nostrae compunctionis tempore oremus, ut necessitatis tempore orare possimus. Si itaque orandi facultas oratione obtinetur, Daniel pro certo per semetipsum ingreditur. Sed nec illud quidem negligenter praetereundum quod sub tempore regiae perturbationis et furoris legitur ingressus. Nam introductionis tempore nullum profecto regiae perturbationis vel indicium accipimus. Non enim credere oportet hunc regem semper esse iratum, atque aliquo furore turbatum. Aliud est animi impetum esse vehementem, aliud est esse praecipitem. Aliud, inquam, validum esse atque invictum, atque aliud esse ira et insania plenum. Aliud denique invincibilem et pene immobilem, aliud vero intolerabilem et plane irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
regen intrare. Quasi enim daniel ad regem
ingredit᷑: qñ ad pacandum animi impetũ.
sub ipso etiam p̃cipitationis imꝑulsu deuo¬
tio suffragat᷑. Notandum autem qd̵ suꝑius
dicit᷑ introductus: hic uͦ simplicit̾ ponitur.
quod sit ingressus. Puto autem quia aliud
& aliud sit: ab alio introduci. uł ꝑ semetip¬
sum ingredi. Sicut ex suꝑiorib patet. sub
omni uehementi animi impetu deuote
orationis suffragium presto habere: hoc ẽ da¬
nielem in p̃sentia furentis regis non deesse.
sagacitate & sollicitudine efficimus: alia
orando et deo supplicando precib obtinemꝰ
Quando igit᷑ humana sagacitate. & exercita¬
tione deuotionis presidium ad sedanoum
animi impetum asluescit᷑: ille nr̃ daniel
quodammͦ ante dicti regis p̃sentiam alie¬
no officio introducit᷑. Quando autẽ hoc
non tam medicando quam orando esficit᷑.
daniel ꝓculdubio ad regem ꝑ semet ipsum
ingredit᷑. Debemus itaq studiosa & sagaci

Expanded text:
regem intrare. Quasi enim ad regem Daniel regem intrare. Quasi enim ad regem Daniel ingreditur, quando ad pacandum animi impetum, sub ipso etiam praecipitationis impulsu devotio suffragatur. Notandum autem quod superius dicitur introductus, hic vero simpliciter ponitur quod sit ingressus. Puto autem quia aliud, et aliud sit ab alio introduci, vel per semetipsum ingredi, sicut ex superioribus patet, sub omni vehementi animi impetu devotae orationis suffragium praesto habere, hoc est Danielem in praesentia furentis regis non deesse. et sollicitudine efficimus, alia orando, et Deo supplicando precibus obtinemus. Quando igitur humana sagacitate et exercitatione devotionis praesidium ad sedandum animi impetum assuescitur, ille noster Daniel quodammodo ante dicti regis praesentiam, alieno officio introducitur. Quando autem hoc non tam meditando quam orando efficitur, Daniel procul dubio ad regem per semetipsum ingreditur. Debemus itaque studiosa et sagaci
Abbreviated transcription (Latin):
aluud hoc dicimus eẽ: quam sapientum ne¬
minem coram rege audere apparere: Sepe cñ
qui eiusmodi sunt. post sedatum animum¬
petum. cum ad semet ipsos redeunt. ad discre¬
tionis iudicium. & deuotionis officium recur¬
ruit: satagences corrigere in quib ꝑturbatio¬
nis tempore excesserunt. S si circa cordis disci¬
plinam studiosi sumus. queadmodum eẽ de¬
bemus: doceamus et assuescamus animum
nrm̃. sub quouis impetu & ꝑturbationis tp̃r.
ad discretionis consulta confugere: & hoc est
sapientes ante conspectum regis ad mittere.
E quia sepe contingit. ut nulla ratioĩs accẽ¬
statione. p̃ciꝑitem ꝑturbationis sue impetum
lenire possit. debet mens sub eusmodi neces¬
sitatis articulo ad deuotionis auxilia recurre
te. &t ad pacandam ꝑturbationis suş uolen¬
tiair. diuinȩ miserationis suffragia impet̾re
& ciusinodi deuotionis temedium oportet
in usum adducere: et hoc est danielem ad

Expanded text:
aliud hoc dicimus esse, quam sapientium nealiud hoc dicimus esse, quam sapientium neminem coram rege audere apparere? Saepe tamen qui ejusmodi sunt, post sedatum animi impetum, cum ad semetipsos redeunt, ad discretionis judicium et devotionis officium recurrunt, satagentes corrigere in quibus perturbationis tempore excesserunt. Sed si circa cordis disciplinam studiosi sumus quemadmodum esse debemus, doceamus et assuescamus animum nostrum sub quovis impetu et perturbationis tempore ad discretionis consulta confugere, et hoc est sapientes ante conspectum regis amittere. Sed quia saepe contigit ut nulla rationis attestatione praecipitem perturbationis suae impetum lenire possit, debet mens sub ejusmodi necessitatis articulo ad devotionis auxilia recurrere, et ad pacandam perturbationis suae violentiam divinae miserationis suffragia impetrare, et ejusmodi devotionis remedium oportet in usum adducere, et hoc est Danielem ad
Abbreviated transcription (Latin):
inquirat. anceqũa precib insistat: uł supplica¬
tioni incumbat. Hinc ẽ qđ dicit᷑: cum subdit᷑.
Cum gͦ rem indicasset arioch danieli: daniel
ingressus rogauit regem. Quid ẽ autẽ p̃dicta
illa danielem ab arioch discere: nisi diligent̃.
et deuotȩ consulta district&e equitatis regula
tandẽ aliquando pꝰ multã discussionẽ quesi¬
tam sententiȩ & cause qualitatem. deuotam
ment̾ẽ plenius agnoscere: Quomͦ ꝑturba¬
tionis nr̃e temꝑ̾e. debeamꝰ ad orationiᷤ re¬
elem ad regem intrare. Recte fortas¬
sis ꝑ regem qui omnib presidec.
& imꝑat: intelligius hoc loco uehemen¬
tem animi motũ et ualidum lib̃e uolun¬
tatis impetũ: cui facile quelibet alia affec¬
tio cedat uel obediat. Et qm̃ inultis cum st̃
nehement̃ affecti. uel acrĩt commoti. omnino
non occurrit rationem uel discretionem con¬
sulere: quantominus ad orationem confugere.
uel inlam deuotionem admittere: S quid

Expanded text:
inquirat antequam precibus insistat, vel supplicainquirat antequam precibus insistat, vel supplicationi incumbat. Hinc est quod dicitur, cum subditur: Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem Quid est autem praedicta illa Danielem ab Arioch discere, nisi diligenter et devote consulta districte aequitatis regula tandem aliquando post multam discussionem quaesitam sententiae, et causae qualitatem devotam mentem plenius agnoscere. CAPUT tionis nostrae tempore debeamus ad orationis reielem ad regem intrare. Recte fortassis per regem qui in omnibus praesidet et imperat, intelligimus hoc loco vehementem animi motum, et validum libere voluntatis impetum, cui facile quaelibet alia affectio cedat vel obediat. Et quam multis cum sunt vehementer affecti, vel acriter commoti omnino non occurrit rationem vel discretionem consulere, quanto minus ad orationem confugere, vel ullam devotionem admittere? Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ. ad duo ut arbitror possumus. immo
et debemus referre: qua iudelicet intentione
fiat. uel qua dĩ dispositione ficri contingat.
Et circa actionem quide querit᷑ utrum nam
sit cominoda an in commoda. iusta uł inuista.
circa intentionem uͦ an forte sit pia uł impia.
discreta uel indiscreta. Circa dĩ autem disposi¬
tionem. io maxime quisq in dirȩ uel dure sen¬
tentiȩ inuestigatione ꝑquirat: utrum ad utili¬
tatem. an ad ultionem nos feriat. Lam sane
cum nos ꝑcutit. uel feriri ꝑmictit: modo ad
nrãm eruditionem. mͦ ad nr̃am correctionem.
mͦ ad correꝑtionẽ. mͦ ad dampnationẽ: uł alio
ad huc quolibet mͦ id agit. Hec omnia diligen¬
t̃ inquirenda: & subtilit discutienda. Hec oĩa
utilem timorem incutiunt: & mentẽ in ora¬
tione compungunt. Hec omnia ment̾e hu¬
miliant. & nr̃am deuotionem excitant: et
ad supplicationẽ inflammant. Nides certe
qu̾a recte. quam discrete. Dec omnia daniel

Expanded text:
sententiae, ad duo, ut arbitror, possumus imo sententiae, ad duo, ut arbitror, possumus imo et debemus referre, qua videlicet intentione fiat, vel qua Dei dispositione fieri contingat. Et circa actionem quidem quaeritur utrumnam sit commoda an incommoda, justa vel injusta. Circa intentionem vero an forte sit pia vel impia, discreta vel indiscreta. Circa Dei autem dispositionem id maxime quisque in dirae vel durae sententiae investigatione perquirat, utrum ad utilitatem an ad ultionem nos feriat. Nam sane cum nos percutit vel feriri permittit, modo ad nostram eruditionem, modo ad nostram correctionem, modo ad correptionem, modo ad damnationem, vel alio adhuc quolibet modo id agit. Haec omnia diligenter inquirenda et subtiliter discutienda. Haec omnia utilem timorem incutiunt, et mentem in oratione compungunt. Haec omnia mentem humiliant, et nostram devotionem excitant, et ad supplicationem inflammant. Vides certe quam recte, quam discrete haec omnia Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
a suo rege exercendȩ sententiȩ pocestatem
accipit. qͦñ eiusmodi rex aliquid uste et
utilĩt disponit: s et cunc quidẽ qñ aliquid
ꝑ impudentiam seu etiam ꝑ impatientiam
ordinat. qđ dĩ dispositione precedentib euis
merius equitatis retributionẽ respondeat.
imino etiam & tunc qũ aliquid agit. unde
sunt: quȩ circa nos acciduntx
ideamus autẽ adhuc quid illud sit.
qđ daniel ab arioch iterũ inqͥrit.
Quam obcausam tam crudeł sen¬
tentia a facie cẽt regis egressa. Ordo congru¬
us: & diligent̃ obseruandus. Erius interro¬
gat᷑ de lege̾ et sententia: pꝰea de eiusdẽ senten¬
tie causa. ꝓculdubio diligent̃ inquirendñ.
& uehement̃ discutiendum in reb utiq
dubiis. et maxime ꝑiculosis: pͥus de quali¬
tate accionis. & consequent̃ quide de qua¬
litate intentionis. Nam sepe culpa que ex
actione contrahit᷑: ex qualitate intentionis ñ¬
nichil leuigat᷑. Quod tam̃ inquirit de causa

Expanded text:
a suo rege exercendae sententiae potestatem a suo rege exercendae sententiae potestatem accipit, quando ejusmodi rex aliquid juste et utiliter disponit, sed etiam nunc quidem, quando aliquid per impudentiam seu etiam per impatientiam ordinat quod Dei dispositione, praecedentibus ejus meritis, aequitatis retributione respondeat, imo etiam tunc quando aliquid agit unde sunt quae circa nos accidunt. Videamus adhuc autem quid illud sit quod Daniel ab Arioch iterum inquirit. Quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa. Ordo congruus, et diligenter observandus, prius interrogatur de lege et sententia, postea de ejusdem sententiae causa. Procul dubio diligenter inquirendum, et vehementer discutiendum in rebus utique dubiis et maxime periculosis prius de qualitate actionis, et consequenter quidem de qualitate intentionis. Nam saepe culpa quae ex actione contrahitur, ex qualitate intentionis nonnihil levigatur. Quod tamen inquirit de causa
Abbreviated transcription (Latin):
respondet. Quiequid gͦ circa nos agit᷑ ꝓ¬
meritoꝵ. retributione equitatisq iure. iusto
d̃i udicio moderat᷑. S ꝓuidus ille animi
obtutus. sepe sub magnȩ ꝑturbationis suȩ
impetu. ommipotentis beneplacitũ seu uidi¬
cium agnoscit. et acquiescit: aliqñ agnoscit
nec acquiescit: qñq autẽ sic affectus ẽ. ut uo¬
luntatem dĩ solam circa se fieri concupiscat.
quauis eam interim ad plenũ non intelligat:
modo autem sic afficit᷑. ut uoluntati dĩ om¬
nino acquiescere non posset. etiam si illam ꝙͣ
interim scire non potest. ad plenum scire po¬
tuisset. S quid mirum si humanus animꝰ
non pot̾ semꝑ acquiescere. etiam cognite di¬
uinȩ uoluntati: qñquidẽ sepe nec suȩ pot̃
acquiescere ntilitati: Sepe enim ꝑ impacien¬
tiam. sententiam dictat: quam suę utilitati
ẽe contrariam penitus non ignorat. Non
igit᷑ tunc tantum dictus ille pͥnceps mulicie.

Expanded text:
respondet. Quidquid ergo circa nos agitur prespondet. Quidquid ergo circa nos agitur pmeritorum retributione aequitatisque jure, justo Dei judicio moderatur. Sed providus ille animi obtutus, saepe sub magnae perturbationis suae impetu, Omnipotentis beneplacitum seu judicium agnoscit et acquiescit. Aliquando agnoscit, nec acquiescit, quandoque autem sic effectus est ut voluntatem Dei solam circa se fieri concupiscat, quamvis eam interim ad plenum non intelligat, modo autem sic afficitur ut voluntati Dei omnino acquiescere non possit, etiamsi illam quam interim scire non potest ad plenum scire potuisset. Sed quid mirum si humanus animus non potest semper acquiescere etiam cognitae divinae voluntati, quando quidem saepe nec suae potest acquiescere utilitati? Saepe enim per impatientiam sententiam dictat quam suae utilitati esse contrariam penitus non ignorat. Non igitur tunc tantum dictus ille princeps militiae
Abbreviated transcription (Latin):
quam leuit̾ uolunt ꝓficere. S si adhue
ꝓfunoius inspiciamus. & ad diuna iudicia
recurramꝰ: statim uidebimus. quia multa
quȩ homo iniuste disponit. uel agit: Qs
non nisi uiste fieri ꝑmittit. Cur gͣ et illa
non dicant᷑ ad arioch officium ꝑtinere: q
iuxta hanc considerationem ex diuine di¬
strictionis equitate. nr̃is ꝓbant᷑ meritis res¬
pondere: Et uterrogauit inquit eum:
qui a rege acceꝑat potestatem. Attende ergo
qd̾ arioch iste potestatem acceoit: qͥa qͥcqͥd
circa nos utilit̃. seu inutilit̾ accidit. ex lib̾i
arbitrii merito uel uicio descendit. Accipit
autem arioch exercende mͦ utilis mͦ inuti.¬
lis sententie põtestatem a rege: aliqnͣdo a
sciente & uolente. aliqñ a sciente ⁊ nolente.
qñq a nesciente et uolente: qñq a nescien¬
te & nolente. Quemadmodũ eiũ dictum
ẽ. qd̾ cuiq accidere solet dispensante deo
lib̾tatis arbitrio uixta meritoꝵ. qualitaĩe

Expanded text:
quam leviter volunt, proficere. Sed si adhuc quam leviter volunt, proficere. Sed si adhuc profundius inspiciamus, et ad divina judicia recurramus, statim videbimus quia multa quae homo injuste disponit vel agit, Deus nonnisi juste fieri permittit. Cur ergo et illa non dicantur ad Arioch officium pertinere, quae juxta hanc considerationem ex divinae districtionis aequitate, nostris probantur meritis respondere? Et interrogavit, inquit, eum qui a rege acceperat potestatem. Attende ergo quod Arioch iste a rege potestatem accepit, quia quidquid circa nos utiliter seu inutiliter accidit, ex liberi arbitrii merito vel vitio descendit. Accipit autem Arioch exercendae modo utilis, modo inutilis sententiae potestatem a rege, aliquando a sciente et volente, aliquando a sciente et nolente quandoque a non sciente et volente, quandoque a nesciente et nolente. Quemadmodum enim dictum est, quod cuique accidere solet, dispensante Deo, libertatis arbitrio juxta meritorum q
Abbreviated transcription (Latin):
sante dõ lib̃o m̃tis arbitrio iuxta me¬
ritoꝵ qualitatem respondet ⁊ uiiii:¬
ea si ꝑ arioch districtio equitatis
recte incelligit᷑. murum fortassis nec
immerito alicui uidebit᷑. quomͦ
eiꝰmodi sententiȩ exequutio ad arioch offi¬
cium spectare dicat᷑: cum eadẽ utiq senten¬
cia. nec uixta historiam. nec uista misticam
intelligentiam iusta udicet᷑. An forte rex
iuxta historiam furore turbatus iustũ ẽẽ
credidit. qđ ueracit iustum ñ fuit: eo qd̾ tẽ
ueracit̃ dicere potuerit. turbatus ẽ a furore
oculus neus: Sic sane quidam iuxta huiꝰ
similitudinis typũ zelum quidẽ rectitudi¬
nis gerentes. s scd̾m scientiam ñ habentes:
rectum credunt eẽ uel fingunt. qđ sapien¬
tes suos occidunt: maiora u̾bi meritoꝵ luc̃
ꝓponentes uł ꝓmittentes ex corporalob ex.¬
ercicus acquitere: quam ex sp̃ualib quide.
in quib interim non possunt. quantũ uł

Expanded text:
sante Deo, libero mentis arbitrio, juxta mesante Deo, libero mentis arbitrio, juxta meritorum qualitatem respondet. ed si per Arioch districtio aequitatis recte intelligitur, mirum fortassis, nec immerito, alicui videbitur, quomodo ejusmodi sententiae exsecutio ad Arioch officium spectare dicatur, cum eadem utique sententia, nec juxta historiam, nec juxta mysticam intelligentiam justa judicetur. An forte rex juxta historiam furore turbatus justum esse credidit, quod veraciter justum non fuit, eo quod tunc veraciter dicere potuerit: Turbatus est a furore oculus meus? Sic sane quidam juxta hujus similitudinis typum, zelum quidem rectitudinis generantes, sed secundum scientiam non habentes, rectum credunt esse vel fingunt quod sapientes suos occidunt, majora sibi meritorum lucra proponentes vel promittentes ex corporalibus exercitiis acquirere, quam ex spiritualibus quidem, in quibus interim non possunt quantum vel
Abbreviated transcription (Latin):
& deuotionis sue tempore temꝑat: et ad sa¬
niorem sententiam reformat. Debemus itaq
ea quȩ precipitant̃ magis quã prudent sta¬
tuimus. & mala ẽẽ ꝑtimescimus. pꝰmodum
diligent̃ discutere: & utrum iusta an ĩiusta.
utilia an etiam inutilia sint. sagaci retrac¬
tatione ꝑquirere: et in hunc modum quasi
ꝑ danielis officium. arioch de lege uel sen¬
tentia data requirit᷑: dum de quolibet muiꝰ
consulto mentis ꝓposito ex magna deuotio¬
ne tandẽ aliquando uere equitatis. & sũme
districtionis regula consulit᷑. Quid sit aut̾e
ad interficiendos sapientes egredi: ex suꝑiori
qđ inconsulte sententie diffinitionẽ uł qua¬
litatem. sepe tunc facilius dep̾hendimus.
ampliusq formidamus: cũ iam quał sit
ex ipso oꝑe & quasi ꝑ exꝑimentum ꝓbamꝰ
Hinc est qđ arioch hoc loco tunc p̾mum
de sententie datione consulit᷑: cũ ad eius ex¬
quicqͥd circa noᷤ accidere solet. dispen¬

Expanded text:
et devotionis suae tempore temperat, et ad saet devotionis suae tempore temperat, et ad saniorem sententiam reformat. Debemus itaque ea quae praecipitanter, magis quam prudenter statuimus, et mala esse pertimescimus, postmodum diligenter discutere, et utrum justa an injusta, utilia an inutilia sint, sagaci retractatione perquirere, et in hunc modum quasi per Danielem officium Arioch de lege vel sententia data requiritur, dum de quolibet minus consulto mentis proposito ex magna devotione, tandem aliquando verae aequitatis, et summae discretionis regula consulitur. Quid sit autem ad interficiendos sapientes egredi, ex superiorquod inconsulte sententiae definitionem vel qualitatem saepe tunc facilius deprehendimus, ampliusque formidamus, cum jam qualis sit, ex ipso opere et quasi per experimentum probamus. Hinc est quod Arioch hoc loco tunc primum de sententiae datione consulitur, cum ad ejus let, dispen
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ uel regionem uidet contra noc regnũ
exurgere uel rebellare. et eterni regis legib
non obtemꝑare. forti impugnatione euer¬
tere. et ad sempiternam solitudiuem redi¬
gere:&. si fieri potest ineternum uelere.
Si igit᷑ ꝑ danielem deuotionem. ꝑ arioch ⁊elũ
rectitudinis debemus intelligere: quid ẽ dani¬
elem ab arioch de lege et sencentia regis que¬
iere: nisi conpunctam ment̾e ȩquitatis uibi¬
cium consulere: & ex magna deuotione ue¬
hement̃ discuitre. an forte uistum uł iniustũ
sic. qđ meminit se pͥus ꝑ sp̃c sui impetum
statuisse: Multa enim temꝑe compunctionis
& orationis mens hominis mala et iniusta
ẽẽ inuenit. quȩ prius ex animi impetu. &
quasi precipitant definiuit: quȩ tam̃ inuista
ẽs tunc temꝑis non aduertit. Ee multa sepe
ex code sp̃c sui impetu. homo contra consci¬
entiam suam dictat: et tam̃ eandẽ animi
sui precipitationẽ pꝰmodum sub mrationis

Expanded text:
regnum vel regionem videt contra hoc regnum regnum vel regionem videt contra hoc regnum exsurgere, vel rebellare, et aeterni regis legibus non obtemperare, forti impugnatione evertere, et ad sempiternam solitudinem redigere, et si fieri potest, in aeternum delere. Si igitur per Danielem devotionem, per Arioch zelum rectitudinis debemus intelligere, quid est Danielem ab Arioch de lege, et sententia regis quaerere, nisi compunctam mentem aequitatis judicium consulere, et ex magna devotione vehementer discutere, an forte justum vel injustum sit, quod meminit se prius per spiritus sui impetum statuisse? Multa enim tempore compunctionis et orationis mens hominis mala et injusta esse invenit, quae prius ex animi impetu, et quasi praecipitanter definivit, quae tamen injusta esse tunc temporis non advertit, et multa saepe ex eodem spiritus sui impetu homo contra conscientiam suam dictat, et tamen eamdem animi sui praecipitationem, postmodum sub orationis
Abbreviated transcription (Latin):
tium pacem ꝑturbare. Quis imꝑantium
unqu̾ã pace duitina frui. uel letari. potuit
qui pacis aduersarios. cum potuit. & opor¬
tuit. districte uidicare. & fortit̃ ferire noluit.
Quantomagis aut̾ẽ in illo utiq regno in qͦ
non ẽ nob colluctatio aduersus carnẽ & sau¬
giunẽ. s aduersus sp̃ualia nequiciȩ in cele¬
stib: quantomagis inqu̾a in ciusmodi regno
oportet nos fortit᷑ agere. et omnes ꝑstrepenti¬
um cogitationum uel affectionũ tumultus.
& quoslibet int̾nȩ pacis ꝑturbatores. distri¬
cta animaduersione ferire: Bonus sane iste
princeps milicie rigor uidelicet & seueritas
iusticiȩ: cuniis legib uł disciplinis quisqͥs
non obtemꝑat. ab illa celestis milicie soci¬
etate se alienat. Recte autem ut arbitror.
iste princeps miliciȩ arioch dicit᷑: nam ari¬
och ad solitudinem redigens interpretat᷑.
Scimus quia regnũ celoꝵ intra nos est.
Debet iaq iste princeps nulicie qđcumq

Expanded text:
tium pacem perturbare. Quis imperantium tium pacem perturbare. Quis imperantium unquam pace diutina frui, vel laetari potuit, qui pacis adversarios, cum potuit et oportuit districte judicare, et fortiter ferire noluit? Quanto magis autem in illo utique regno, in quo non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritualia nequitiae in coelestibus, quanto magis, inquam, in ejusmodi regno oportet nos fortiter agere, et omnes perstrepentium cogitationum, vel affectionum tumultus, et quoslibet internae pacis perturbatores districta animadversione ferire? Bonus sane iste princeps militiae rigor videlicet; et severitas justitiae cujus legibus, vel disciplinis quisquis non obtemperat, ab illa coelestis militiae societate se alienat. Recte autem, ut arbitror, iste princeps militiae Arioch dicitur. Nam Arioch ad solitudinem redigens interpretatur. Scimus quia regnum coelorum intra nos est. Debet itaque iste princeps militiae quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
modi enim sociis et cooperatorib: quelibet
nr̃a deuotio non nouit uł ualet orare. qͦmͦ
tuto debeamus ęquitatis regulam con¬
sulere. et unꝓuide statuta ad sani¬
orem sententiam reuocare: uiii.¬
unc daniel requisiuit de lege aoq
sententia ab arioch principe miliciȩ
regis. qui egressus fuerat ad interficiendos
sapientes habilonis: & interrogauit eum qui
a rege acceꝑat potestatem. quam obcausã tam
crudelis sententia a facie regis eẽt egressa. Cũ
gͦ iem indicasset arioch dameli. daniel ing̃s¬
sus rogauit regem. ut tempus daret sͥ ad so
solutionẽ indicandam regi. Sicut in daniele
intelligit᷑ feruor deuotionis: sic ꝑ pncipem
milicie᷑ regis recte ut arbitror incelligimꝰ relũ
rectitudinis: & rigorem districtȩ seueritatis.
Certe sine rigore uste scueritatis. nec illud
quidẽ regnum licet in pace uł securitate
possidere. in quo solent homines hominib
imꝑare: & i quo solent homines. possiden¬

Expanded text:
modi enim sociis et cooperatoribus, quaelibet modi enim sociis et cooperatoribus, quaelibet nostra devotio non novit vel valet orare quomodtuto debeamus aequitatis regulam consulere, et improvide statuta ad saniorem sententiam revocare. Tunc Daniel requisivit de lege, atque sententia ab Arioch principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis, et interrogavit eum qua rege potestatem acceperat, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Cum ergo rem indicasset Arioch Danieli, Daniel ingressus rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicintelligitur fervor devotionis, sic per principem militiae recte, ut arbitror, intelligimus zelum rectitudinis et rigorem districtae severitatis. Certe sine rigore justae severitatis, nec illud quidem regnum licet in pace vel securitate possidere, in quo solent homines hominibus imperare, et in quo solent homines possiden
Abbreviated transcription (Latin):
fingimus: qđ contemplatuiam uitam dese¬
rentes. exteriorib negocus nos ipsos fundi¬
tus exponimus. In hunc modũ occasio et
quasi loci oportunitas querit᷑: uͥ damel cũ
ceteris sapienteͥb iudeoꝵ. ad interficiendũ
inueniat᷑. Si huiꝰ danielis facta consulimꝰ:
quid rectiꝰ quam cordis deuotionẽ in ipso
figurari inueniemus: Nide quomͦ sub õi
aduersitate. & qualicumq necessitate semꝑ
ad dũm recurrit. & consulit: auxilium
diuinum implorat et accipit. Quis autẽ
nesciat uere deuotionis eẽ. sub omni neces¬
sitatis articulo ad diuina p̃sidia confuge¬
re &. tam in ambigius quam aduersis.
hinc consilium. illine auxilium humiliẽ
petere. efficacit̾ impetrare : Scimus autem
quia intimȩ et deuote numquã mens orat:
quȩ se ad deuotionem studiosis p̃medita¬
tionib pͥus non excitat. Hii sunt enĩ uere
deuotionis socii inseparabiles: circunspecte.
discretȩ. et ꝓuide cogitationes. Sine huius¬

Expanded text:
fingimus, quod contemplativam vitam desefingimus, quod contemplativam vitam deserentes exterioribus negotiis nos ipsos funditus exponimus. In hunc modum occasio, et quasi loci opportunitas quaeritur, ubi Daniel cum caeteris sapientibus Judaeorum ad interficiendum inveniatur. Si hujus Danielis facta consulimus, quid rectius quam cordis devotionem in ipso figurari inveniemus? Vide quomodo sub omni adversitate, et qualicunque necessitate semper ad Dominum recurrit et consulit, auxilium divinum implorat et accipit. Quis autem nesciat verae devotionis esse sub omni necessitatis articulo, ad divina praesidia confugere, et tam in ambiguis quam adversis hinc consilium, illinc auxilium humiliter petere, et efficaciter impetrare? Scimus autem, quia intime et devote nunquam mens orat, quae se ad devotionem studiosis praemeditationibus prius non excitat. Hi sunt enim verae devotionis socii inseparabiles, circumspectae, discretae et providae cogitationes. Sine hujus
Abbreviated transcription (Latin):
pientes babilonis interficiebant᷑: ecce iam sa¬
ꝑientes uideoꝵ querunt᷑. ut interficiant᷑.
Ecce quib gradib studiosa mens sepe a sua
mis paulatim ad deteriora relabit᷑. Prius
secularum pꝰea sp̃alium doctrinarũ :uta
deponit. & se totam ad sola exteriora nego¬
cia exponit: et in se quasi om̃s scientie et
sapientiȩ cultores interficit: dum post hu¬
manaꝵ. artium despectum. contemplaci¬
onis. meditationis. lectionis. & orationis in.¬
stantiam penitus deserit. Notandũ tam̃
qđ oe sapientib udeoꝵ. dicit᷑: quia ad ꝑdi¬
tionem querebant᷑. Quid queso ẽ. locum uͥ
eiꝰmodi sapientes ad ꝑditionem inueniri
ualeant querere: nisi occasionẽ seu eciam ex¬
cusationis aliciuius oportunitatem captarẽ.
quo tucius atq lib̃ius et cum securiori con¬
scientia sacrȩ etiam eruditionis studia disso¬
luta mens possit abicere: Sepe enĩ infir¬
mitatem corporis p̾tendimus: cum sp̃ualia
exercitia abicimus. Sepe caritat̾e hoc esse

Expanded text:
lonis interficiebantur, ecce jam sapientes Judaeorum quaeruntur, ut interficiantur. Ecce quibus gradibus studiosa mens saepe a sua mis paulatim ad deteriora relabitur, prius saecularium, postea spiritalium doctrinam curam deponit, et se totam ad sola exteriora negotia exponit, et in se quasi omnes scientiae et sapientiae cultores interficit, dum post humanarum artium despectum, contemplationis, meditationis, lectionis et orationis instantiam penitus deserit. Notandum tamen quod de sapientibus Judaeorum dicitur, quia ad perditionem quaerebantur. Quid, quaeso, est locum ubi ejusmodi sapientes ad perditionem inveniri valeant quaerere, nisi occasionem seu etiam excusationis alicujus opportunitatem captare, quo tutius atque liberius et cum securiori conscientia sacrae etiam eruditionis studia dissoluta mens possit abjicere? saepe enim infirmitatem corporis praetendimus, cum spiritualia exercitia abjicimus. Saepe charitatem hoc esse
Abbreviated transcription (Latin):
queda pene incomp̃hensibilia sunt: quȩ
tam̃ multa inuestigatione. uł ammirati¬
one digna uon sunt. S quod hanc sta¬
tuam grandem. sublimen terribilem au¬
diuimus: ad tͥplicem considerationem.
recte accommodare possumus. Huma¬
ne siquidẽ uite conditio. que in hac sta¬
tua figurat᷑: quamuis unũqdq scłm
aliquid in singłis inuenit᷑. spetialius tñ
& exp̃ssius ex uno grandis. ex altero sub¬
limis: et ex alio inuenit᷑ terribilis. Una
itaq humane conditionis consideratio
& immanis est ex ea parte qua subia¬
cet corruptioni: & sublimis est ex ea par¬
te qua reseruat᷑ reparationi: & terribilis
ex ea parte qua patet ꝑditioni. Hultis au¬
dire quanta immanitas corruptionis:
Cui comparabo te. uel cui assimilabo te
filia ierłm. cui exequabo te. & consolabor
te uirgo filia syon: Magna uelut mare
contricio tua. Quis medebit᷑ tui: uultis

Expanded text:
quaedam pene incomprehensibilia sunt, quae quaedam pene incomprehensibilia sunt, quae tamen multa investigatione, vel admiratione digna non sunt. Sed quod hanc statuam grandem, sublimem, terribilem audivimus, ad triplicem considerationem recte accommodare possumus. Humanae siquidem vitae conditio, quae in hac statua figuratur, quamvis unumquodque secundum aliquid in singulis invenitur, specialius tamen, et expressius, ex uno grandis, ex altero sublimis, et ex alio invenitur terribilis. Una itaque humanae conditionis consideratio et immanis est, ex ea parte qua subjacet corruptioni; et sublimis est ex ea parte qua reservatur reparationi; et terribilis ex ea parte qua patet perditioni. Vultis audire quanta immanitas corruptionis? Cui comparabo te, vel cui assimilabo te, filia Hierusalem; cui exaeguabo te, et consolabor te, virgo filia Sion? Magna velut mare contritio
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis uł corruptibilitatis humane.
& qd̾ in quolibet uirtutum culmine
oporteat moꝵ riunam timere. Xxii¬
Uid est statua: nisi effigies buma¬
na: Quid itaq est statuam. hoc
ẽ similitudiñe humanã ꝑ uisio¬
neni cernere: nisi humane uite modum
uł ordinem quasi ꝑspeculum et in enig¬
mate oculo contemplationis aspicere:
Tu rex inquit uidebas: ꝙ ecce quasi statua
una grandis. Si modum uel qualitatem
humanȩ uite ꝑscrutaris uelis. si ad dignita¬
libet noꝵ. te uerteris: uidebis te in singuliᷤ
deficere: & nichil hoꝵ. adplenum posse
comp̃hendere. Uide gͦ in intuentis oculiꝰ.
quam graude ẽ. qd̃ ab ipsius aspectu om¬
nino comp̃hendi non potest. Statua inqͥt
illa magna. & statura sublunis stabat ꝯtͣ
te: et intuitus eius erat terribił. Bene añ
pꝰquam magña dixtt. & sublimem fore
adiungit: si quidẽ aliud ẽẽ magnũ ẽ. et ali¬
ud est ẽe altum. Nam & ager magnꝰ dicit᷑.
qui tam̃ nulla altitudine attollit᷑. Sic sane

Expanded text:
is, vel corruptibilitatis humanae, et quod in quolibet virtutum culmine oporteat morum ruinam timere. Quid est statua, nisi effigies humana? Quid itaque est statuam, hoc est similitudinem humanam per visionem cernere, nisi humanae vitae modum, vel ordinem, quasi per speculum, et in aenigmate oculo contemplationis aspicere? Tu rex, inquit, videbas, et ecce quasi statua una grandis . Si modum vel qualitatem humanae vitae perscrutari velis, si ad dignitadlibet horum te verteris, videbis te in singulis deficere, et nihil horum ad plenum posse comprehendere. Vide ergo in intuentis oculis quam grande est, quod ab ipsius aspectu omnino comprehendi non potest: Statua, inquit, illa magna, et statura sublimis, stabat contra te, et intuitus ejus erat terribilis. Bene autem postquam magnam dixit, et sublimem forte adjungit. Siquidem aliud est esse magnum, et aliud est esse altum. Nam et ager magnus dicitur, qui tamen nulla altitudine attollitur. Sic sane
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu oculos tuos: & uide ubi non ꝓstrata
sis meretrix. O uere et gr̃ȩ altitudinem. ꝗͣ.
scd̾m grãm iustificantem. quã scłm grãm
confirmantẽ: tam scdm grãm głificantem.
Metire si uales sublimitatis celsitudinem
scd̾m grãm iustificantem. Nam quantum
distat ortus ab occidente: longe fecit a nob̾
iniquitates nrãs. Suscipe et eminentie
altitudinem: scdm grãm confirmantem.
Qm̃ scd̃m altitudiuem celi a t̾ia: corrobo¬
rauit miscłiam suam suꝑ timentes se. Esti¬
ma si potes dignitatis sublimitatem: sd̾m
grãm głificantem. Quicumq enĩ spũ dĩ
aguntur: hi filii sunt di. Si autem filii.
& heredes. Heredes quide di: coheredes aut̃
xp̃i. Ostatue nr̃e aspectum uere t̾ribilem.
scđ̃m pene addictionem. Terribilem scdm
iudicium corruptionis: terribiłẽ scd̃m ui¬
diciũ repbationis: terribilẽ scdm iudicium
dampnationis. O aspectum terroris: scłm

Expanded text:
cuitu oculos tuos, et vide ubi nunc prostrata cuitu oculos tuos, et vide ubi nunc prostrata sis meretrix. O vere gratiae altitudinem, tam secundum gratiam justificantem quam secundum gratiam confirmantem, quam secundum gratiam glorificantem! Metire si vales sublimitatis celsitudinem, secundum gratiam justificantem: Nam quantum distat ortus ab occidente, longe fecit a nobis iniquitates nostras . Suscipe et eminentiae altitudinem, secundum gratiam confirmantem. Quoniam secundum altitudinem coeli terra corroboravit misericordiam suam super timentes se. Aestima, si potes, dignitatis sublimitatem, secundum gratiam glorificantem: Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Si autem filii, et haeredes. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . O statuae nostrae aspectum vere terribilem, secundum poenae addictionem; terribilem, secundum judicium corruptionis; terribilem, secundum judicium reprobationis; terribilem, secundum judicium damnationis! O aspectum terroris, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinauit: hos & uocauit. E qͦs uocauit:
hos et iustificauit. Quos autẽ iustificaũ.
illos & magnificauit. Nultis et illud nolse
quantus sit terror diuinȩ ꝑcussionis: Quis
inquit nouit potestatem ire tuȩ: et p̃tuno¬
re tuo irã tuã dinumerare: Reuelat᷑ enim
ira dĩ decelo suꝑ omnẽ impietatẽ ꝙ inui
sticiam hominum: eoꝵ qui ueritatẽ dei
in iniusticia derinent. Actende gͦ magni¬
tudinem statuȩ ur̃e. in consideratione cul¬
pȩ: altitudinem in consideratione gr̃e. ter¬
rorem in consideratione pene. O uere culpe
maguitudinẽ: & sodm culꝑam originalem
et scđd̃m culꝑam actualem. Et ꝑ culpa ori¬
ginali audi quid de homine dicit᷑ homi¬
ni. Homo cum in honore eẽt non intellexit.
comparatus est iumentis insipientib & si¬
milis factus ẽ illis. Et de culpa actuali: ac¬
cipe uocem unꝓperii. In omni colle sublimi.
et sub omni ligno frondoso: tu ꝓsterne baris
meretrix. Unde est qđ ei dicit᷑. Leua in cir¬

Expanded text:
hos et vocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magnificavit . Vultis et illud nosse quantus sit terror divinae percussionis? Quis, inquit, novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare? . Revelatur enim ira Dei de coelei in injustitia detinent. Attende ergo magnitudinem statuae nostrae in consideratione culpae; altitudinem, in consideratione gratiae; terrorem, in consideratione poenae. Quaere culpae magnitudinem, et secundum culpam originalem, et secundum culpam actualem. Et pro culpa originali audi quid de homine dicitur homini: Homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Et de culpa actuali, accipe vocem improperii: In omni colle sublimi, et sub omni ligno frondoso tu prosternebaris meretrix . Unde est quod ei dicitur: Leva in cir
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerat: qui suꝑ hoc ipsum interrogat᷑
dicebat. Uirgam uigilantẽ ego uideo. E itẽ.
Ollam succensam ego uideo: & faciem eius
a facie aquilonis. Ecce iam audis de uno
munere ꝓfitentem: audi eundẽ de alio ad¬
huc diffidentem. Aa a dñe. nescio loqui. Eiꝰ¬
modi sane diffidentia exprimit̃: cũ cognos¬
centi uisionem iam dicit᷑. Putas ne. uere po¬
tes indicare mͥ somniũ qđ uidi: Talis dif¬

Expanded text:
cognoverat, qui super hoc ipsum interrogatus, cognoverat, qui super hoc ipsum interrogatus, dicebat: Virgam vigilantem ego video; et item: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a facie aquilonis . Ecce jam audis de uno munere profitentem, audi eumdem de alio adhuc diffidentem: A, a, a, Domine, nescio loqui. Ejusmodi sane diffidentia exprimitur, cum cognoscenti visionem jam dicitur. Putasne vere potes indicare mihi somnium q
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam caꝑe. aliud autem ẽ. quotiens uo¬
lueris facile explicare: et explanare posse.
Uide quam rari sunt qui mistica scͥptu¬
rarum sine aliena ope & expositione pe¬
netrare ualeant: multo tam̃ pauciores. qͥ
earum explanationem uerbo tel scͥpto.
ad alioꝵ noticiam ꝓpalare queant. Per¬
pendis gͦ ut arbitror quia aliud ẽ munꝰ
mistice: intelligentiȩ: atq aliud ẽ munꝰ
mystice doctrinȩ. Alii in uno. alii ĩ alio
p̃pollent: alii autem in utroq eminent. Si
suꝑ hoc moysi dicta consulimus: ip̃m sapi¬
entia. fremq euis eloquentia p̃minere cognos¬
cimus. Si ad dauid respicimus: in uno utr̾uq
inuenire poterunus. Incerta & occulta sapien¬
tiȩ tuȩ manifestasti michi. Ecce de uno. Itẽq
ꝓ alio. Aperiam in parabolis os meũ: loquar
ꝓposiones abintcio. Quidam aute iam pͥmũ
ꝑceperunt: et de scdo quidẽ pene uł penitꝰ¬
diffidunt. Misticam iam uisionẽ icremiaᷤ

Expanded text:
gentiam capere, aliud est autem quoties vogentiam capere, aliud est autem quoties volueris facile explicare, et explanare posse. Vide quam rari sunt qui mystica Scripturarum sine aliena opera et expositione penetrare valeant, multo tamen pauciores qui earum explanationem verbo, vel scripto ad aliorum notitiam propalare queant. Perpendis ergo, ut arbitror, quia aliud est munus mysticae intelligentiae, atque aliud est munus mysticae doctrinae. Alii in uno, alii in alio praepollent, alii autem in utroque eminent. Si super hoc Moysi dicta consulimus, ipsum sapientia, fratremque ejus eloquentia praeeminere cognoscimus. Si ad David respicimus, in uno utrumque invenire poterimus: Incerta, et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Ecce de uno. Itemque pro alio: Aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio . Quidam autem jam primum perceperunt et de secundo quidem penitus diffidunt. Mysticam jam visionem Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑat. mͦ desꝑat: et scd̃m uarios affectus.
siue respectus. sencentias sue estimatioĩs
alternat. S ista alternantium iuicissitudi¬
num fluctuacio tandem utili exitu optimo¬
q fine concludit᷑: qñ qđ de humana in¬
dustria desꝑat᷑. tandem aliqñ deuotioĩs
magisterio. dotum de gr̃a diuina presumi¬
t᷑. Quid enim est responsio dauielis: nisi
magisteriũ uerȩ deuotionis: & respon¬
dens daniel coram rege. ait. Misterium
qd̃ rex interrogat. sapientes. magi & ario¬
li. et aruspices. nequeunt indicare regi:
s est ds̃ in celis reuelans misttria: qui in¬
dicauit tibi nabucodonosor quȩ uentura
sunt noiussimis temporib. S quia da¬
niel misticam iam uifionem agnouerat ꝗͣ
ad huc regia sollicitudo querebat: cupit
sibi quis fortassis aꝑtiꝰ ostendi. quomͦ una
eademq res ab eodẽ animo possit uixta a¬
liquid sciri. & uixta aliquid nesciri. Sed
aliud ẽ misterioꝵ ꝓfunda ꝑ solam intelli¬

Expanded text:
sperat, modo desperat, et secundum varios effectus sperat, modo desperat, et secundum varios effectus sive respectus, sententias suae aestimationis alternat. Sed ista alternantium vicissitudinum fluctuatio, tandem utili exitu optimoque fine concluditur, quando quod de humana industria desperatur, tandem aliquando devotionis magisterio totum de gratia divina praesumitur. Quid enim est responsio Danielis, nisi magisterium verae devotionis? Et respondens Daniel coram rege ait: Mysterium quod rex interrogat sapientes, magi, et arioli, et aruspices nequeunt indicare regi. Sed est Deus in coelis revelans mysteria, qui indicavit tibi Nabuchodonosor quae ventura sunt novissimis temporibus. Sed quia Daniel mysticam jam visionem agnoverat quam adhuc regia sollicitudo quaerebat, cupit sibi quis fortassis apertius ostendi quomodo una, eademque res ab eodem animo possit juxta aliquid sciri, et juxta aliquid nesciri. Sed aliud est mysteriorum profunda per solam intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem capillus: & capitis ornatus.
Et mens utiq hominis ex uera deuotio¬
ne inquautum a uicus purgat᷑. inqñtum
ad ueritatem illuminat᷑. inquantũ ad
uirtutẽ inflammat᷑: intantũ ꝓculdubio
decorat᷑ uel ornatur. Nota gͦ qđ et ille
de balthasar ꝓmissione diffidit. qui ei
tale nom̃ imposuit: nam a tege utiq
eiꝰmodi nomen accepit. E fit quidẽ ut
miens ad miram subtilitatẽ ex multa de¬
uotione exacui se sentiat atq intelligat.
& tam̃ sub temꝑe necessitatis. minus
qu̾ã ualeat uł debeat. de uirtute deuo¬
tiomis p̃sumat. Putas ne uere inquit
potes indicare mͥ somniũ qđ uidi: & interp̃¬
tationem cius: Et damel suꝑnis. Introduc
me in couspectu regis: et solutionem reginar¬
rabo. Ecce unde daniel p̃sumit. fidenterq
ꝓmittit: regia sollicitudo diffioit. Totum
hoc sepe apud unum eundemq animum
agit᷑: et pene quot affectib tangit᷑. tot sen¬
tencus uariat᷑. Unam eandeniq rem modo

Expanded text:
Est autem et capillus capitis ornatus, Est autem et capillus capitis ornatus, et mens utique hominis ex vera devotione in quantum a vitiis purgatur, in quantum ad veritatem illuminatur, in quantum ad virtutem inflammatur, in tantum procul dubio decoratur, vel ornatur. Nota ergo quod et ille de Balthasar promissione diffidit, qui ei tale nomen imposuit. Nam a rege utique ejusmodi nomen accepit. Et fit quidem ut mens ad miram subtilitatem ex multa devotione exacui se sentiat atque intelligat, et tamen sub tempore necessitatis minus quam valeat, vel debeat de virtute devotionis praesumat. Putasne vere, inquit, potes indicare mihi somnium quod vidi, et interpretationem ejus? Et Daniel superius: Introduc me in conspectu regis et solutionem regi narrabo. Ecce unde Daniel praesumit, fidenterque promittit, regia sollicitudo diffidit. Totum hoc saepe apud unum eumdemque animum agitur, et pene quot affectibus tangitur, tot sententiis variatur. Unam eamdemque rem modo
Abbreviated transcription (Latin):
espondit rex et dixit danieli: cuins
nom̃ erat balthasar. Putasne uere
potes indicare mͥ somnium quod
uidi: et interp̃tationem eius: Regem da¬
nieli respondere. suamq diffidentiam os¬
Fendere: nichil aluid ẽ. qũã eiusmodi ani¬
mi uicium. ueram deuotionẽ non posse la¬
tere. Sepe eium uicia qued̃a quȩ alio
tempore non possumus: compunctionis
nr̃ȩ hora et int̾ deuotionis nr̃e lacrimaᷤ.
facile dep̃hendimus. Perfecta siquidẽ de¬
uotio: omnia discutit. omnia diuidicat.
S pũalis eñ ouudicat omnia: et ipse a
nemine uidicat᷑. Notandum sane quod
daniel dum ꝓfunda et mistica requirit᷑.
cum sublimia. & subtilia pollicet᷑. baltha¬
sat appellat᷑: qđ capillus capitis interp̃tat᷑.
Est autem capillus capitis ut nostis: lon¬
gus admodũ atq subtilis. Quid itaq ca¬
pillus capitis: nisi subtilis ꝓfunditas:
et ꝓfunda subtilitas mentis: Eł ꝑfecta
deuotio ꝓfecto ment̾ẽ & ad ꝓfunditatem
illuminat: & ad omnẽ subtiltiatẽ exacuit.

Expanded text:
espondit rex, et dixit Danieli, cujus nomen erat Baltassar: Putasne vere potes indicare mihi somnium, quod vidi, et interpretationem enieli respondere, suamque diffidentiam ostendere, nihil aliud est quam ejusmodi animi vitium, veram devotionem non posse latere. Saepe enim vitia quaedam quae alio tempore non possumus, compunctionis nostrae hora, et inter devotionis nostrae lacrymas facile deprehendimus. Perfecta siquidem devotio omnia discutit, omnia dijudicat. Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Notandum sane quod Daniel dum profunda et mystica requirit, cum sublimia et subtilia pollicetur, Balthasar appellatur, quod capillus capitis interpretatur. Est autem capillus capitis, ut nostis, longus admodum atque subtilis. Quid itaque capillus capitis, nisi subtilis profunditas, et profunda subtilitas mentis? Et perfecta devotio profecto mentem et ad profunditatem illuminat, et ad omnem subtilitatem exacuit.