comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes feminȩ uideantur amatores et stupra¬
tores suos insuꝑ ditature: cur non et
haspartes atq artes suscipiat uir miseri¬
cors. quibus protam bona causa utatur.
ut habeat unde indigentib largiatur.
nec audiat apłm dicentem. qui furabat᷑
iam non furetur. magis autem laboret
operans manibus suis bonum ut habeat
unde retribuat cui opus est: Si quidẽ
non solum ipsum furtum. uerũ etiam
falsum testimonium et adulterium. et
omne opus malum non erit malũsed bo¬
num: si ea causa ꝑpetretur. ut sit unde
fiat bonum. Quis ista dicat: nisi qui res
humanas om̃sq conatur mores legesq:
subuertere: Quod enim sceleratissimum
facinus. quod turpissimũ flagicium qͦd
impiissimũ sacrilegium non dicatur pos¬
se fieri recte atq iuste. nec impune tantũ
uerum etiam gloriose. ut in eo ꝑpetrando
non solum supplicia nulla mereantur.
sed sperentur et premia: sisemel concesse¬
rimus in omnib malis operibus homi¬

Expanded text:
tes feminae uideantur amatores et stuprates feminae uideantur amatores et stupratores suos insuper ditaturae, cur non et has partes atque artes suscipiat uir misericors, quibus pro tam bona causa utatur. ut habeat, unde indigentibus largiatur, nec audiat apostolum dicentem: qui furabatur, iam non furetur; magis autem laboret operans manibus suis bonum, u t habeat unde tribuere cui opus est? si quidem non solum ipsum furtum, uerum etiam falsum testimonium et adulterium et omne opus malum non erit malum, sed bonum, si ea causa perpetretur, ut sit, unde fiat bonum. quis ista dicat, nisi qui res humanas omnesque conatur mores legesque subuertere? quod enim sceleratissimum facinus, quod turpissimum flagitium, quod inpiissimum sacrilegium non dicatur posse fieri recte atque iuste nec inpune tantum, uerum etiam gloriose, ut in eo perpetrando non solum supplicia nulla timeantur, sed sperentur et praemia, si semel concesserimus in omnibus malis operibus homi
Abbreviated transcription (Latin):
stupra. blasphemiȩ. uł cȩtera talia: qͥs
est qui dicat causis bonis eẽ facienda. ut
uł peccata non sint. uł quod est absurdius
iusta peccata sint: Quis est qui dicat. ut
habeamus qͦd demus pauperibus. faciamꝰ
furta diuitibus. aut testimonia falsa uen¬
damus: maxime si noninde innocentes le¬
duntur. sed nocentes potius damnaturis
iudicibus eruuntur: Duo enim bona fi¬
unt huius uenditione mendacii: ut et pe¬
cunia sumatur unde inops alatur: et iu¬
dex fallatur ne homo puniatur. Testam̃ta
etiam si possumus cur non uera suppri¬
mimus. et falsa supponimus. ut heredi¬
tates uł legata non habeant indigni. qui
nichil ex eis operantur boni: sed hi potiꝰ
aquibus esurientes pascuntur. nudi ue¬
stiuntur. peregrini suscipiuntur. capti¬
ui redimuntur. ȩccłiȩ construuntur:
Cur enim non fiant illa mala ꝓpter hec
bona: si ꝓpter hȩc bona nec illa sunt
mala: Iamuͦ si aliquȩ immunde et diui¬

Expanded text:
stupra, blasphemiae uel cetera talia, quis stupra, blasphemiae uel cetera talia, quis est, qui dicat causis bonis esse facienda, ut uel peccata non sint uel, quod est absurdius, iusta peccata sint? quis est, qui dicat: ut habeamus, quod demus pauperibus, faciamus furta diuitibus aut testimonia falsa uendamus, maxime si non inde innocentes laeduntur, sed nocentes potius damnaturis iudicibus eruuntur? duo enim bona fiunt huius uenditione mendacii, ut et pecunia sumatur, unde inops alatur, et iudex fallatur, ne homo puniatur. testamenta etiam si possumus. cur non uera supprimimus et falsa subponimus, ut hereditates uel legata non habeant indigni, qui nihil ex eis operantur boni, sed hi potius, a quibus esurientes pascuntur, nudi uestiuntur, peregrini suscipiuntur, captiui redimuntur, ecclesiae construuntur? cur enim non fiant illa mala propter haec bona. si propter haec bona nec illa sunt mala? iam uero si aliquae inmundae et diui
Abbreviated transcription (Latin):
quando dicitur aliquid non ex animo
fieri: quod tamen non fieret. nisi animꝰ
faciendum esse decerneret. Inter est qui¬
dem plurimũ qua causa. quo fine. qua
intentione quid fiat. Sed ea que constat
esse peccata: nullo bone cause obtentu.
nullo quasi bono fine. nulla uelut bo¬
na intentione facienda sunt. Ea quippe
oꝑa hominum sicut causas habuerint
bonas seu malas.nunc sunt bona nunc
mala: quȩ non sunt ꝑse ipsa peccata:
Sicut uictum p̃bere pauꝑibus bonũ opus
est. si fit causa miscricordiȩ cum recta fide.
Sicut concubitus conugalis qm̃ fit causa
generandi: si ea fide fiat ut gignantur re¬
generandi. Hȩc atq huiusmodi scdm suas
causas oꝑa sunt bona uł mala quia eadẽ
ipsa si habeant causas malas in peccata
uertuntur. ⁊ uelut si iactandiȩ causa pau¬
per pascatur. aut lasciuiȩ causa cũ uxore
concumbitur: aut filii generantur. non
ut deo sed ut diabolo nutriantur. Cum uͦ
iam opera ipsa peccata sunt sicut furta.

Expanded text:
quando dicitur aliquid non ex animo quando dicitur aliquid non ex animo fieri, quod tamen non fieret, nisi animus faciendum esse decerneret. Interest quidem plurimum, qua causa, quo fine, qua intentione quid fiat; sed ea, quae constat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum praebere pauperibus bonum opus est, si fit causa misericordiae cum recta fide; sicut concubitus coniugalis, quoniam fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. haec atque huius modi secundum suas causas opera sunt bona uel mala, quia eadem ipsa, si habent causas malas, in peccata uertuntur: uelut si iactantiae causa pauper pascitur; aut lasciuiae causa cum uxore concumbitur; aut filii generantur, non ut deo, sed ut diabolo nutriantur. cum uero iam opera ipsa peccata sunt, sicut furta,
Abbreviated transcription (Latin):
tali p̃cio merces eiusmodi comparandas:
Cur ego non emimus capiendos hereticos
carne in adulterium defluente : et emen¬
dos putamus ore in blasphemiaforni¬
cante: Aut enim licebit utrumq parira¬
tione defendere. ut ideo hȩc non esse di¬
cantur iniusta quia ea facta sunt inten¬
tione qua comp̃henderentur iniusti:
aut si sana doctrina nec propter inueni¬
endos hereticos uult a nobis saltẽ uoce non
m̃te aut immundã heresim p̃dicare. aut cau¬
tã catholicã blasphemari: et ipsũ m̃tis imꝑi¬
um cui debet. omnis inferior motus ho¬
minis obedire digno non carebit oppro¬
brio. quando fit quod fieri ñ oportet
seu membro. seu uerbo: quanquam etiã
cum uerbo fit. membro fit. Quoniam
lingua membrum ẽ. quafit.
uerbum: nec ullum factum nr̃m m̃bro ul¬
lo paritur. nisi quod prius corde concipit᷑.
uł potius intus cogitando et consentiendo
iam partum. foras editur faciendo ꝑuer
bum. Non itaq animus a facto excusat᷑.

Expanded text:
tali pretio merces eius modi conparandas? tali pretio merces eius modi conparandas? cur ergo non emimus capiendos haereticos carne in adulterium . defluente et emendos putamus ore in blasphemia fornicante? aut enim licebit utrumque pari ratione defendere, ut ideo haec non esse dicantur iniusta, quia ea facta sunt intentione, qua conprehenderentur iniusti, aut, si sana doctrina nec propter inueniendos haereticos umente, aut immundam haeresim praedicari, aut castam catholicam blasphemari. Quia et ipsum mentis imperium, cui debet omnis inferior motus hominis obedire, digno non carebit opprobrio, quando fit, quod fieri non oportet, seu membro, seu verbo. Quanquam etiam cum verbo fit, membro fit: quoniam lingua membrum est uerbum; nec ullum factum nostrum membro ullo paritur, nisi quod prius corde concipitur, uel potius intus cogitando et consentiendo iam partum foras editur faciendo per membrum. non itaque animus a facto excusatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi a tramite ueritatis lingua catholi¬
ca deuiaret: tolerabilius illa occultaret᷑.
quam ista precipitaretur. Tolerabilius
in suis foueis delitescerent uulpes: quã
ꝓpter illas capiendas in blasphemiȩ fo¬
ueam caderent uenatores. Tolerabilius
perfidia priscillianistarum ueritatis
uelamine degeretur: quam fides catho¬
licorum ne a priscillianistis mentien¬
tibus laudaretur. a catholicis credenti¬
bus negaretur. Nam si propterea iu¬
sta sunt non qualiacunq sed blasphe¬
ma mendacia. quia hoc animo fiunt
ut occulti heretici detegantur: potue¬
runt isto modo si eodem animo fiant
casta esse adusteria. Quid si enĩ ex nu¬
mero priscillianistarum impudicarũ aliq̃
femina iniciat oculum in catholicũ ioseph
eiq promittat prodituram se latebras eo¬
rum si ab illo impetrauerit stuprum. cer¬
tumq sit eam si ei consensum fuerit quod
pollicita est impleturam: faciendumne
censebimus. an intelligemus nequaquã

Expanded text:
nisi a tramite ueritatis lingua catholinisi a tramite ueritatis lingua catholica deuiaret, tolerabilius illa occultaretur, quam ista praecipitaretur; tolerabilius in suis foueis delitiscerent uulpes, quam propter illas capiendas in blasphemiae foueam caderent uenatores; tolerabilius perfidia Priscillianistarum ueritatis uelamine tegeretur, quam fides catholicorum. ne a Priscillianistis mentientibus laudaretur, a catholicis credentibus negaretur. nam si propterea iusta sunt non qualiacumque, sed blasphema mendacia, quia hoc animo fiunt, ut occulti haeretici detegantur poterunt isto modo, si eodem animo fiant, casta esse adulteria. quid? si enim ex numero Priscillianistarum inpudicarum aliqua femina iniciat oculum in catholicum Ioseph eique promittat prodituram se latebras eorum, si ab illo inpetrauerit stuprum, certumque sit eam, si ei consensum fuerit, quod pollicita est inpleturam, faciendumne censebimus? an intellegemus nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam fecit. Proximus gͦ habendꝰ
est. non alienus: cum quo id agendũ ẽ.
ne remaneat alienus. Et si propt̃ id qͦd
nondum est fidei nr̃ȩ sacramentiq
particeps factus. aliqua illi occultan¬
da sunt uera: non tamen ideo dicenda
sunt falsa. Fuerunt enim etiam tẽpori¬
bus apłoꝵ qui ueritatem non ueritate
id est non ueraci animo p̾dicarent: qͦs
sed ꝑ inuidiam et contentionẽ. Ac ꝑ
hoc etiam tunc nonnulli tolerati st̃.
annunciandes ñ casto animo ueritatẽ:
non tamen ulli laudati sunt. tanquã
annunciantes casto animo falsitatẽ.
Deniq de illis dicit. siue occasione. si¬
ue ueritate xp̃c annuncietur. Nullo
modo autem diceret: ut post ea xp̃c
annuncietur. prius negetur. Quo circa
multis quidem modis possunt latentes
heretici inuestigari: nec catholica fide
uituperata. nec heretica impietate lauda¬
tatȩ. Sed si aliter omnino non posset edu¬
ei de cauernis suis heretica impietas.

Expanded text:
sericordiam fecit. proximus ergo habendus sericordiam fecit. proximus ergo habendus est, non alienus. cum quo id agendum est, ne remaneat alienus; et si propter id, quod nondum est, fidei nostrae sacramentique particeps factus, aliqua illi occultanda sunt uera, non tamen ideo dicenda sunt falsa. Fuerunt enim etiam temporibus apostolorum, qui ueritatem non ueritate, id est non ueraci animo praedicarent: qused per inuidiam et contentionem. ac per hoc etiam tunc nonnulli tolerati sunt adnuntiantes non casto animo ueritatem; non tamen ulli laudati sunt tamquam adnuntiantes casto animo falsitatem. denique de illis dicit: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur; nullo modo autem diceret, ut postea Christus adnuntietur, prius negetur. Quocirca multis quidem modis possunt latentes haeretici uestigari nec catholica fide uituperata nec haeretica inpietate laudata. Sed si aliter omnino non posset educi de cauernis suis haeretica inpietas,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Propterea distinguendi erant ab illo
de quo dictum ẽ : qui loquitur ueritatẽ
in corde suo. Hanc autem ueritatẽ catho¬
licus sicut incorde loquitur quia ita cre¬
dit: ita et in ore debet. ut ita p̃dicet.
Contra istam uero nec incorde nec more ha¬
beat falsitatem: ut et corde credat ad u¬
sticiam. et inore confessionem faciat ad
salutem. Nam et in illo psalmo cũ dictũ
esset. qui loquitur ueritatẽ in corde suo.
mor etiam hoc additum ẽ : qui ñ egit
dolum in lingua sua. Et illud qͦd ait
apłs. Deponentes mendacium.loquimi¬
n ueritatẽ unusquisq cum proximo suo.
qm̃ sumus inuicem membra: absit ut
sic intelligamus. tanquam loqui men¬
dacium ꝑmiserit cum eis qui nondũ
sunt nobiscum membra corporis xp̃i
Sed ideo dictum est: quia unusquisq
nr̃m hoc debet quenq deputare qͦd
eum uult fieri: etiam si nondũ factus ẽ:
Sicut dominus alienigenã samaritanũ
proximum eius ostendit. cum quo mi¬

Expanded text:
suo. propterea distinguendi erant ab illo, suo. propterea distinguendi erant ab illo, de quo dictum est: qui loquitur ueritatem in corde suo. hanc autem ueritatem catholicus sicut in corde loquitur, quia ita credit, ita et in ore debet, ut ita praedicet; contra istam uero nec in corde nec in ore habeat falsitatem, ut et corde credat ad iustitiam et ore confessionem faciat ad salutem. nam et in illo psalmo, cum dictum esset: qui loquitur ueritatem in corde suo, mox etiam hoc additum est: qui non egit dolum in lingua sua. Et illud, quod ait apostolus: deponentes mendacium loquimini ueritatem unusquisque cum proximo suo. quia sumus inuicem membra, absit, ut sic intellegamus, tamquam loqui mendacium permiserit cum eis, qui nondum sunt nobiscum membra corporis Christi. sed ideo dictum est, quia unusquisque nostrum hoc debet quemque deputare, quod eum uult fieri, etiam si nondum factus est. sicut dominus alienigenam Samaritanum proximum eius ostendit, cum quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
quando xp̃m negauit: Nempe in illa
negatione. intus ueritatem tenebat: et
foras mendacium proferrebat. Cur gͦ
lacrimis diluit quod ore negauerat᷑:¬
si saluti sufficiebat quod corde credebat:
Dur loquens in corde suo ueritatem. tam
amaro fletu puniuit mendaciũ qͦd ore de¬
promsit ⁊ nisi quia magnam uidit esse
ꝑniciem. quod corde quidem credidit ad
iusticiam. sed ore non confessus ẽ ad salu¬
tem: Quappter illud quod scriptum ẽ.
qui loquitur ueritatem incorde suo.
non sic accipiendum ẽ. quasi remota
in corde ueritate. loquendum sit in ore
mendacium: Sed ideo dictum est. quia
fieri potest ut loquatur quisq ore uerita¬
tem: que nichil et prosit sieam incorde
non teneat: idest si quod loquitur. ipse
non credat. Sicut heretici maximeq idẽ
priscillianiste faciunt: cum catholicam
ueritatem non quidem credunt. sed tam̃
loquuntur ut nr̃i esse credantur. Loquun¬
tur gͦ ueritatem inore suo: non incorde

Expanded text:
quando Christum negauit? nempe in illa quando Christum negauit? nempe in illa negatione intus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat. cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat,si saluti sufficiebat, quod corde credebat? cur loquens in corde suo ueritatem tam amaro fletu puniuit mendacium, quod ore depromsit, nisi quia magnam uidit esse perniciem, quod corde quidem credidit ad iustitiam, sed ore non confessus est ad salutem? Quapropter illud, quod scriptum est: qui loquitur ueritatem in corde suo, non sic accipiendum est, quasi retenta in corde ueritate loquendum sit in ore mendacium. sed ideo dictum est, quia fieri potest, ut loquatur quisque ore ueritatem, quae nihil ei prosit, si eam in corde non teneat, id est, si quod loquitur ipse non credat. sicut haeretici, maximeque idem Priscillianistae faciunt, cum catholicam ueritatem non quidem credunt, sed tamen loquuntur, ut nostri esse credantur. loquuntur ergo ueritatem in ore suo, non in corde
Abbreviated transcription (Latin):
mando uincamus. Absit ut mala fallaci¬
um. imitando caueamus. Quomodo enĩ
cauebimus: si ut caueamus habebimus:
Si enim ut capiatur qui blasphemat nes¬
ciens. blasphemando sciens: peius est
quod facio. quam qͦd capio. Si ut inue¬
niatur qui xp̃m negat nesciens. ego xp̃m
negabo sciens: adꝑditionem me secutu¬
rus est. quem sic inuenero. Siquidem ut
illum inueniam: prior perco. An forte
qui eo modo priscillianstas inuenire
molitur ideo non negat xp̃m⁊ quia ore
depromit quod corde non credit: Qua¬
si uero quod et paulo ante iam dixi cum
dictum esset. corde creditur ad iusticiam:
in cassum est additum. ore confessio fit ad
salutem. nonne pene omnes qui xp̃m co¬
ram ꝑsecutoribus negauerunt. quod de
illo credebant corde tenuerunt et ta¬
men ore ad salutem non confitendo pe¬
rieria nisi quia penitentia reuixerunt:
Quis ita uanescat. ut existimet apłm pe¬
trum hoc habuisse incorde qͦd mnore:

Expanded text:
mando uincamus, absit, ut mala fallacimando uincamus, absit, ut mala fallacium imitando caueamus. quomodo enim cauebimus, si, ut caueamus, habebimus? si enim, ut capiatur qui blasphemat nesciens, blasphemabo sciens, peius est quod facio quam quod capio; si, ut inueniatur qui Christum negat nesciens, ego Christum negabo sciens, ad perditionem me secuturus est, quem sic inuenero: si quidem, ut illum inueniam, prior pereo. An forte qui eo modo Priscillianistas inuenire molitur, ideo non negat Christum, quia ore depromit, quod corde non credit? quasi uero — quod et paulo ante iam dixi — cum dictum esset: corde creditur ad iustitiam, incassum est additum: ore confessio fit ad salutem. nonne paene omnes, qui Christum coram persecutoribus negauerunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt et tamen ore ad salutem non confitendo perierunt, nisi qui paenitentia reuixerunt? quis ita uanescat, ut existimet apostolum Petrum hoc habuisse in corde quod in ore,
Abbreviated transcription (Latin):
rum latibula penetramus: si quod sunt
nos esse mentiamur. Hoc si liceret aut
expediret: potuit xp̃c precipere ouibus
sius ut lupinis amicte pellibus ad lu¬
pos uenirent: et eos suȩ artis fallaciis
inuenirent. Quod eis non dixit: nec qͣn¬
do eas in medium lupoꝵ se missurũ esse
predixit. Sed dices. Non erant tunc
inquirendi cum essent aꝑtissimi lupi: sed
coꝵ morsus et seuitia ꝑferenda. Qui cũ tempo¬
ra posteriora prenuncians. inuestitu ouiũ
dixit rapaces lupos eẽ uenturos. Nonne ibi
erat locus ut diceret. et uosut eos inuenia¬
tis assumite uestitum lupoꝵ. ⁊ intrinsecꝰ
autem oues manete: Non hoc ait: sed cũ
dixisset multi ad uos uemient in uesticu
ouium. intrinsecus autem sunt lupi ra¬
paces: non addidit ex mendaciis ur̃ĩs. s
ex fructibus eorum cognoscctis eos. Uerita¬
te sunt cauenda. ueritate capienda: ueri¬
tate occidenda mendacia. Absit ut blas¬
phemias ignorantium. scienter blasphe¬

Expanded text:
rum latibula penetramus, si quod sunt rum latibula penetramus, si quod sunt nos esse expediret, potuit Christus praecipere ouibus suis, ut lupinis amictae pellibus ad lupos uenirent et eos huius artis fallaciis inuenirent: quod eis non dixit nec quando eas in medium luporum se missurum esse praedixit. sed dices: non erant tunc inquirendi, cum essent apertissimi lupi, sed eorum morsus et saeuitia perferenda. quid? cum tempora posteriora praenuntians in uestitu ouium dixit rapaces lupos esse uenturos, nonne ibi erat locus, ut haec moneret et diceret: et uos, ut eos inueniatis, adsumite uestitum luporum, intrinsecus autem oues manete? non hoc ait. sed cum dixisset: multi ad uos uenient in uestitu ouium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces, non addidit: ex mendaciis uestris. sed: ex fructibus eorum cognoscetis eos. ueritate sunt cauenda, ueritate capienda, ueritate occidenda mendacia. absit, ut blasphemias ignorantium scienter blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis quosseducere uoluerunt. aut ab eis
quos iam seduxerant resipiscentib con¬
uersisq monstrent᷑. Quoa facilius fit: si
nefarius error eoꝵ non mendacib captati¬
onibus. sed ueracibus disputationibus
euertatur. Quibus conscribendis oꝑam¬
te oportet impendere: qm̃ dñs donauit
ut possis. Quȩ scripta salubria quibus
eorum ꝑucrsitas in sana destruitur. cum
magis magisq innotuerint. et a catholi¬
cis uel antistitibus qui loquunt᷑ in popu¬
lis. uł a quibusq studiosis zelo dei plenis
fuerint usquequaq diffusa: Hȩc erunt
scã retia quibus capiantur ueraciter.
non mendaciter inquirantur. Sic enĩ
capti: aut ultro quid fuerint fatebuntur.:
& alios quos in sua mala societate noue¬
runt. uł concorditer corrigunt. uł mi¬
sericorditer produnt: aut si eos pudebit
fateri quod diuturna simulatione tere¬
runt: occulta dei manu medicante sa¬
nantur. Sed multo facilius inquies eo¬

Expanded text:
ab eis, quos seducere uoluerunt, aut ab eis, ab eis, quos seducere uoluerunt, aut ab eis, quos iam seduxerant, resipiscentibus conuersisque monstrentur. quod facilius fit, si nefarius eorum error non mendacibus captationibus, sed ueracibus disputationibus euertatur. quibus conscribendis ote oportet impendere, quoniam Dominus donavit ut possis: quae scripta salubria quibus eorum perversitas insana destruitur, cum magis magisque innotuerint, et a Catholicis vel antistitibus qui loquuntur in populis, vel a quibusque studiosis zelo Dei plenis, fuerint usquequaque diffusa; haec erunt sancta retia, quibus capiantur veraciter, non mendaciter inquirantur. Sic enim capti, aut ultro quid fuerint fatebuntur, et alios quos in sua mala societate noverunt, vel concorditer corrigent, vel misericorditer prodent: aut si eos pudebit fateri quod diuturna simulatione texerunt, occulta manu Dei medicante sanabuntur. 12. Sed multo facilius, inquies, eo
Abbreviated transcription (Latin):
patre meo qui incȩlis ẽ. An uͦ xp̃m co¬
ram hominibus non negat. qui eũ co¬
ram priscillianistis negat: ut eos la¬
tentes blasphemo mendacio nudet et
capiat: Quis autem dubitat obsecro te
negari xp̃m. cum sicuti est uerus. ita
non esse dicitur: et sicut priscillianista
credit. ita esse dicitur: Sed occultos lu¬
pos inquies indutos pellibus ouium. et
dnĩcum gregem latenter grauiterq ua¬
stantes: aliter inuenire non possumus.
Unde gͦ innotuerunt priscillianiste : pͥus¬
quam huius mendacii fuisset ex cogitata
uenatio: Unde ad ipsius auctoris illoꝵ
profectio astutioris et ideo tectioris culpa¬
bile ꝑuentum ẽ: Unde tot antiqui ma¬
nifestati atq damnati. et cȩteri innume¬
rabiles partim correcti. partim uelut cor¬
recti et ȩccłia miserante collecti sunt: Mul¬
tas enim uias dat dñs quando miscretur.
quibus adeorum ꝑueniatur indaginẽ.
Quarum duȩ sunt aliis feliciores: ut ut

Expanded text:
patre meo, qui in caelis est. an uero Christum copatre meo, qui in caelis est. an uero Christum coram hominibus non negat, qui eum coram Priscillianistis negat, ut eos latentes blasphemo mendacio nudet et capiat? quis autem dubitat, obsecro te, negari Christum, cum, sicuti est uerus, ita non esse dicitur et, sicut eum Priscillianista credit, ita esse dicitur? Sed occultos lupos, inquies, indutos pellibus ouium et dominicum gregem latenter grauiterque uastantes aliter inuenire non possumus. unde ergo innotuerunt Priscillianistae, priusquam huius mendacii fuisset excogitata uenatio? unde ad ipsius auctoris illorum profecto astutioris et ideo tectioris cubile peruentum est? unde tot tantique manifestati atque damnati et ceteri innumerabiles partim correcti, partim uelut correcti et ecclesia miserante conlecti sunt? multas enim uias dat dominus, quando miseretur, quibus ad eorum perueniatur indaginem: quarum duae sunt aliis feliciores, ut uel
Abbreviated transcription (Latin):
falsum est utrunq quod dicimus: et pri¬
scillianistas nos esse. et animam partem
dei esse. Itaq illi dm̃ laudant non blas¬
phemant quando se occultant: et q̃ndo
se non occultant sed sua proferunt. blas¬
phemare se nesciunt. Ideo si ad fidem ca¬
tholicam conuertantur: consolantur se¬
met ipsos: quia possunt dicere qͦd apłs.
Qui cum inter cȩtera dixisset. prius fui
blasphemus. miscdiam inquit consecutꝰ
sum: quia ignorans feci. Nos contra ut
se nobis aꝑiant. si hoc quasi iustum men¬
dacium fallendis eis cauendisq profe¬
rimus. ⁊ profecto et ad blasphematores
priscillianistas ꝑtinere nos dicimus: et
ut nobis credant. sine excusatione igno¬
rantiȩ blasphemamus. Neq enim catho¬
licus qui blasphemando uult hereticꝰ
credi: potest dicere. ignorans feci. Sem¬
ꝑ frater in talibus causis cum timore re¬
colendum ẽ: quicunq me negauerit
coram hominibus. negabo eum corã

Expanded text:
falsum est utrumque, quod dicimus, et Prifalsum est utrumque, quod dicimus, et Priscillianistas nos esse et animam partem dei esse. itaque illi deum laudant, non blasphemant, quando se occultant; et quando se non occultant, sed sua proferunt, blasphemare se nesciunt. ideo si ad fidem catholicam conuertantur, consolantur semet ipsos, quia possunt dicere, quod apostolus, qui cum inter cetera dixisset: prius fui blasphemus, misericordiam, inquit, consecutus sum, quia ignorans feci. nos contra, ut se nobis aperiant, si hoc quasi iustum mendacium fallendis eis capiendisque proferimus, profecto et ad blasphematores Priscillianistas pertinere nos dicimus et, ut nobis credant, sine excusatione ignorantiae blasphemamus. neque enim catholicus, qui blasphemando uult haereticus credi, potest dicere: ignorans feci. Semper, frater, in talibus causis cum timore recolendum est: quicumque me negauerit coram hominibus, negabo eum coram
Abbreviated transcription (Latin):
strum arbitrium detestantur. Dicunt ani¬
mam creaturam dei esse non partem: exe¬
crantur priscillianistarum falsa martyria.
Catholicos epõs aquibus illa heresis nu¬
data. oppugnata. prostrata ẽ. magnis
efferunt laudibus: et cętera huiusmodi
Ecce ipsi uera dicunt quando mentiunt᷑:
non quo simul possit hoc ipsum uerũ
esse quod mendacium ẽ: sed malio fal¬
sa quando mentiunt᷑. in alio uera dicunt.
Quando enim nrõs se esse mentiuntuꝵ.
de fide catholica uera dicunt: ac ꝑhoc
ipsine priscillianistȩ inueniantur. lo¬
quuntur mendaciter uera. Nos autẽ
ut eos inueniamus. non solum menda¬
citer loquimur ut ad illos ꝑtinere credam̃.
sed etiam falsa loquimur: quȩ ad illors
errorem ꝑtinere cognouimus. Itaq illi
quando nr̃i putari uolunt: et falsum ẽ
exparte: et uerum est ex parte qͦd dicuñ
Falsum est enim eos nrõs eẽ: uerum est
autem animam partem dei non eẽ. Nosu̾
quando ad eos ꝑtinere putari uolumus.

Expanded text:
strum arbitrium detestantur; dicunt anistrum arbitrium detestantur; dicunt animam creaturam dei esse, non partem; exsecrantur Priscillianistarum falsa martyria; catholicos episcopos, a quibus illa haeresis nudata, oppugnata, prostrata est, magnis efferunt laudibus et cetera huius modi. ecce ipsi uera dicunt, quando mentiuntur, non quo simul possit hoc ipsum uerum esse, quod mendacium est, sed in alio quando mentiuntur, in alio uera dicunt; quando enim nostros se esse mentiuntur, de fide catholica uera dicunt. ac per hoc ipsi, ne Priscillianistae inueniantur, loquuntur mendaciter uera; nos autem, ut eos inueniamus, non solum mendaciter loquimur, ut ad illos pertinere credamur, sed etiam falsa loquimur, quae ad illorum errorem pertinere cognouimus. itaque illi quando nostri putari uolunt, et falsum est ex parte et uerum est ex parte, quod dicunt — falsum est enim eos nostros esse, uerum est autem animam partem dei non esse — nos uero quando ad eos pertinere putari uolumus,
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̃ponit. Huc accedit. quia siblasphe¬
mandus ẽ ds̃ ut ad eum laudandum ho¬
mines adducamus: proculdubio ñ solũ
ad laudandũ uerum etiam ad blasphe¬
mandum dm̃ exemplo et doctrina nr̃a
homines inuitamus: qm̃ quos ad dei lau¬
des ꝑdeiblasphemias molimur ad duce¬
re: utiq si adduxerimus: non solũ lauda¬
re discent. uerum etiam blasphemare:
Hȩc illis beneficia conferimus: qͦs ñ igno¬
ranter sed scienter blasphemando abhe¬
reticis liberamus. Et cum apłs tradide
rent non blasphemare: nos conamur
homines eruere sathane. ut discant ñ
ꝑignorantiam sed ꝑscientiam blasphe¬
mare. Nobisq ipsis magistris eoꝵ. hoc
tam magnum importamus exicium:
ut ꝓpter hereticos capiendos. quos in
igitur blasphemare dm̃ doceamus nrõs.
ut eos priscilliam credant suos: uideamꝰ
quid mali discant ipsi quando ꝓpterea
mentiuntur: ut eos nr̃os esse credamus.
Anathematirant priscillianum: et ad no¬

Expanded text:
raeponit. huc accedit, quia. si blaspheraeponit. huc accedit, quia. si blasphemandus est deus, ut ad eum laudandum homines adducamus, procul dubio non solum ad laudandum, uerum etiam ad blasphemandum deum exemplo et doctrina nostra homines inuitamus, quoniam quos ad dei laudes per dei blasphemias molimur adducere, utique si adduxerimus, non solum laudare discent, uerum etiam blasphemare. haec illis beneficia conferimus, quos non ignoranter, sed scienter blasphemando ab haereticis liberamus. et cum apostolus homrent non blasphemare, nos conamur homines eruere satanae, ut discant non per ignorantiam, sed per scientiam blasphemare, nobisque ipsis, magistris eorum, hoc tam magnum inportamus exitium, ut propter haereticos capiendos prius effigitur blasphemare deum doceamus nostros, ut eos Priscillianistae credant suos, uideamus, quid mali dicant ipsi, quando propterea mentiuntur, ut eos nostros esse credamus. anathematizant Priscillianum et ad no
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus quid inter sit inter utrunq blas¬
phemum. Plurimum inquis. Nam hoc
priscillianista dicit. ita etiam credens: ca¬
tholicus autem non ita credens: quamius
ita loquens. Ille ergo blasphemat nesciens:
iste autem sciens. Ille autem contra scien¬
tiam: iste contra conscientiam. Ille habet
cęcitatem falsa sentiendi. sed ineis habet
saltem uoluntatem uera dicendi: iste la¬
tens uidet uera. et uolens loquit᷑ falsa. S
ille inquies hoc docet. ut erroris sui faciat
furorisq participes: iste autem hoc dicit.
ut ab illo errore ac furore liberet homines.
Iam quidem supra ostendi quantũ et hoc
noceat: quod creditur profuturum. Ue¬
rum interim si appendamus in his duob
mala p̾sentia. qm̃ futura bona quȩ catho¬
licus de corrigendo heretico inquirit in¬
certa sunt: quis peccat grauius. utrũ qͥ
hominem decipit nesciens: an qui dm̃
blasphemat sciens: Profecto quid sit peiꝰ
intelligit: qui homini dm̃ sollicita pie¬

Expanded text:
uideamus, quid intersit inter utrumque blasuideamus, quid intersit inter utrumque blasphemum. plurimum inquis; nam hoc Priscillianista dicit ita etiam credens, catholicus autem non ita credens, quamuis ita loquens. ille ergo blasphemat nesciens, iste autem sciens; ille contra scientiam, iste contra conscientiam; ille habet caecitatem falsa sentiendi, sed in eis habet saltem uoluntatem uera dicendi; iste latens uidet uera et uolens loquitur falsa. sed ille, inquies, hoc docet, ut erroris sui faciat furorisque participes; iste autem hoc dicit, ut ab illo errore ac furore liberet homines. iam quidem supra ostendi, quantum et hoc noceat, quod creditur profuturum; uerum interim si appendamus in his duobus mala praesentia — quoniam futura bona, quae catholicus de corrigendo haeretico inquirit, incerta sunt — quis peccat grauius: utrum qui hominem decipit nesciens, an qui deum blasphemat sciens? profecto quid sit peius intellegit, qui homini deum sollicita pie
Abbreviated transcription (Latin):
lum nos illis ipsiq nobis: sed omnis
frater omni fr̃i non immerito uideat᷑ eẽ
suspectus : Atq itadum ꝑmendacium
tenditur ut doceatur fides: id agitur potiꝰ.
ut nulli habenda sit fides. Si enim et con¬
tra dm̃ loquimur cum mentimur: quid
tantum mali poterit ullo mendacio repe¬
riri. quod tanquam scelestissimũ omni
modo deuitare debeamus: Sed nunc ad¬
uerte quam dolerabilius priscillianiste in
nr̃a comparatione mentiantur. quando
se fallaciter loqui sciunt: quos nr̃o men¬
dacio liberandos putamus ab eis falsis.
in quibus errando falluntur. Priscillia¬
nista dicit. quod anima sit pars dei: et
eiusdem cuius est ille nature. atq sub¬
stantiȩ. Magna hȩc est. et detestanda blas¬
phemia. Sequitur enim: ut dei natura cap¬
tiuetur. decipiatur fallatur. conturbetur.
atq turpet᷑. damnetur. atq crucie¬
tur. At si hoc et ille dicit qui de tanto ma¬
lo liberare cupit hominem ꝑmendacium:

Expanded text:
lum nos illis ipsique nobis, sed omnis lum nos illis ipsique nobis, sed omnis frater omni fratri non inmerito uideatur esse suspectus. atque ita, dum per mendacium tenditur, ut doceatur fides, id agitur potius, ut nulli habenda sit fides. si enim et contra deum loquimur, cum mentimur, quid tantum mali poterit in ullo mendacio reperiri, quod tamquam scelestissimum omni modo deuitare debeamus? Sed nunc aduerte, quam tolerabilius Priscillianistae in nostra comparatione mentiantur, quando ae fallaciter loqui sciunt, quos nostro mendacio liberandos putamus ab eis falsis, in quibus errando falluntur. Priscillianista dicit, quod anima sit pars dei et eiusdem cuius est ille naturae atque substantiae. magna haec est et detestanda blasphemia. sequitur enim, ut dei natura captiuetur, decipiatur, fallatur, conturbetur atque turpetur, damnetur atque crucietur. at si hoc et ille dicit, qui de tanto malo liberare cupit hominem per mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
non emendamus quibus mendaciũ quo
uerum tegendum existimamus. ñ auferi¬
mus: sed nos potius inemendamur. cũ ꝑ
tale mendacium eos querimus. Nec inueni¬
mus quemadmodũ eis conuersis credere
ualeamus. quib ꝑuersis mentiti sumus.
ne forte quod ut caperentur sunt passi. fa¬
ciant captr. Non solum quia facere con¬
suerunt: sed quia et in nobis ad quos ue¬
niunt hoc inueniunt. et quod ẽ mise¬
rabilius etiam iam quasi nr̃i effecti. quẽ¬
admodum a nobis credantur reperire
non possunt Si enim suspicentur etiã
ipsi catholica doginata nos mendaciter
loqui. ut nescio quid aliud occultemus qͦd
uerum putemus: certe alia suspicanti. di¬
cturus est: hoc tunc ideo feci ut caperem
te. Sed quid respondebis dicenti: Unde
igitur scio: utrum etiam nunc facias. ne
capiaris ame: Anuero cuiquam ꝑsuade¬
ri potest. hominẽ non mentiri ne capia¬
tur: qui mentitur ut capiat: Uides ne
quo tendat hoc malum. ut scilicet ñ so¬

Expanded text:
non emendamus, quibus mendum, quo non emendamus, quibus mendum, quo uerum tegendum existimant, non auferimus, sed nos potius inmendamur, cum per tale mendum eos quaerimus nec inuenimus. quemadmodum eis conuersis credere ualeamus, quibus peruer sis mentiti sumus, ne forte, quod ut caperentur sunt passi. faciant capti, non solum quia facere consuerunt, sed quia et in nobis, ad quos ueniunt, hoc inueniunt. Et quod est miserabilius, etiam ipsi iam quasi nostri effecti, quemadmodum nobis credant, reperire non possunt. si enim suspicentur etiam ipsa catholica dogmata nos mendaciter loqui, ut nescio quid aliud occultemus, quod uerum putamus, certe talia suspicanti dicturus es: hoc tunc ideo feci, ut caperem te. sed quid respondebis dicenti: unde igitur scio, utrum etiam nunc id facias, ne capiaris a me? an uero cuiquam persuaderi potest hominem non mentiri, ne capiatur qui mentitur, ut capiat? uidesne, quo tendat hoc malum? ut scilicet non so
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem tegendam putat esse mentiendo.
qua tandem fronte culpabimus: et dam¬
nare audebimus quod docemus: Re¬
manet igitur: ut quod sentiunt priscil¬
lianistȩ secundum heresis suȩ nefariã
falsitatem de deo. de animo. de corpore.
de cȩteris rebus. non dubitemus ueraci
pietate damnare. Quod autẽ sentiunt
ut ueritas occultetur esse mentiendũ: sit
nobis et illis quod absit dogma cõmune.
Hoc tamen magnum malum ẽ. ut etiam si
conatus hic nr̃ quo eos ꝑmendacium caꝑe
cupimus et mutare ita prosꝑatur. ut eos
capiamus atq mutemus: nullis lucris
compensentur hȩc damna. quibus et nos
cum ipsis pro eoꝵ correctione deprauam᷑.
Per hoc nanq: mendacium et nos erimus
ex ea parte ꝑuersi. et ipsi semicorrecti. qͣn¬
doquidem istud quod putant esse ꝓuerita¬
te mentiendum non in eis corrigimus.
quia idem nos didicimus et docemꝰ. et fi¬
eri oportere precipimus: ut ad eosemen¬
dandos ꝑuenire possimus. Quos tamen

Expanded text:
ritatem tegendam putat esse mentiendo, ritatem tegendam putat esse mentiendo, qua tandem fronte culpabimus et damnare audebimus, quod docemus? . Remanet igitur, ut, quod sentiunt Priscillianistae secundum haeresis suae nefariam falsitatem de deo, de anima. de corpore, de ceteris rebus, non dubitemus ueraci pietate damnare; quod autem sentiunt, ut ueritas occultetur, esse mentiendum, sit nobis et illis — quod absit — dogma commune. hoc tam magnum malum est, ut etiamsi conatus hic noster. quo eos per mendacium capere cupimus et mutare. ita prosperetur, ut eos capiamus atque mutemus, nullis lucris conpensentur haec damna, quibus et nos cum ipsis pro eorum correctione deprauamur. per hoc namque mendacium et nos erimus ex ea parte peruersi et ipsi semicorrecti, quandoquidem istuc, quod putant esse pro ueritate mentiendum, non in eis corrigimus, quia idem nos didicimus et docemus et fieri oportere praecipimus, ut ad eos emendandos peruenire possimus. quos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluerit. ut honorem animȩ suȩ et
claritatem diumnȩ prosapiȩ non agnos¬
cant: tum deinde dictini librum cuius
nomen est libra. eo qͦd ꝑtractatis duode¬
cim questionibus uelut unciis explicat᷑.
tantis extulerit laudibus ut talem li¬
bram qua horrendȩ blasphemiȩ conti¬
nentur. multis librarum auri milibus
p̃ciosiorẽ esse testetur: nempe hȩc
astutiamentientis animam cre¬
dentis int̾ficit : aut iam interfectam in
eadem morte demergit ac deprimit. Sed
inquies postea liberabitur. Quid si non
fiat. siue aliquo interueniente impedi¬
mento ne cepta compleantur ⁊ siue obsti¬
natione mentis hereticȩ rursus eadem ne¬
gantis. etiam si aliqua iam cȩperat confi¬
teri: Presertim quia si cognouerit se ab
alieno fuisse temptatum: eo ipso audaciꝰ
illa quȩ sentit studebit occultare menda¬
cio: quando id inculpate fieri multo certiꝰ
didicerit. etiam ipsius sui temptatoris
exemplo. Hoc quippe in homine qͦd ue¬

Expanded text:
inuoluerit, ut honorem animae suae et inuoluerit, ut honorem animae suae et claritatem diuinae prosapiae non agnoscant, tum deinde Dictinii librum, cuius nomen est Libra, eo quod petractatis duodecim quaestionibus uelut unciis explicatur, tantis extulerit laudibus, ut talem Libram, qua horrendae blasphemiae continentur, multis librarum auri milibus pretiosiorem esse testetur, nempe haec astutia mentientis animam credentis interficit aut iam interfectam in eadem morte demergit ac deprimit. sed, inquies, postea liberabitur. quid? si non fiat, siue aliquo interueniente inpedimento, ne coepta conpleantur, siue obstinatione mentis haereticae rursus eadem negantis, etiamsi aliqua iam coeperat confiteri? praesertim quia, si cognouerit se ab alieno fuisse temptatum, eo ipso audacius illa, quae sentit, studebit occultare mendacio, quando id inculpate fieri multo certius didicerit etiam ipsius sui temptatoris exemplo. hoc quippe in homine, quod ue
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: nondesinit esse catholicus. Quod
ut fiat planius. aliqua exempli gratia
ꝓponamus: et ex eis potissimum scrip¬
tis. quȩ michi legenda misisti. Ecce con¬
stituamus ante oculos callidum explo¬
ratorem accedere ad eum quẽ priscillia¬
nistam esse presenserit: et dictimi ep̃i uł
cogniti uitam. uł incogniti famam lau¬
dare mendaciter. Est hoc tolerabilius
adhuc: quia ille putatur fuisse catho¬
licus. atq ex illo errore correctus. De¬
inde priscillianum. Hoc enĩ sequit᷑ in
arte mentiendi uenerabiliter commemora¬
tus est. hominem impiũ et detestabilem:
et prosuis nefariis sceleribus criminibusq
damnatũ. In qua eius uenerabili cõme¬
moratione. si forte ille cui retia tendunt᷑
huiꝰmodi firmus priscillianista ñ fue¬
rat: hac eius p̃dicatione firmabitur
Cum autem ad cȩtera explorantis sermoꝓ
cesserit et dicentis. misereri se eorum quos
tantis errorum tenebris tenebrarũ auctor

Expanded text:
tibus, non desinit esse catholicus. quod tibus, non desinit esse catholicus. quod ut fiat planius, aliqua exempli gratia proponamus et ex eis potissimum scriptis, quae mihi legenda misisti. Ecce constituamus ante oculos callidum exploratorem accedere ad eum, quem Priscillianistam esse praesenserit, et Dictinii episcopi uel cogniti uitam uel incogniti famam laudare mendaciter; est hoc tolerabilius adhuc, quia ille putatur fuisse catholicus atque ex illo errore correctus. deinde Priscillianum — hoc enim sequitur in arte mentiendi — uenerabiliter commemoraturus est, hominem inpium et detestabilem et pro suis nefariis sceleribus criminibusque damnatum. in qua eius uenerabili commemoratione si forte ille, cui retia tenduntur huius modi, firmus Priscillianista non fuerat, hac eius praedicatione firmabitur. cum autem ad cetera explorantis sermo processerit et dicentis misereri se eorum, quos tantis errorum tenebris tenebrarum auctor
Abbreviated transcription (Latin):
stros se esse mentiuntur: quisqͥs nr̃m eis
credit. etiam illis latentibus ipse catho¬
licus ꝑseuerat. Nos contra ut ad eoꝵ ꝑue¬
niamus indaginem. si priscillianistas
nos esse mentiamur. quia eorũ tanquã
nrã sumus dogmata laudaturi: quis¬
quis ea crediderit. aut confirmabitur
apud eos. aut tranfferetur ad eos interĩ
statim. Quid autem hora suꝑuentura pa¬
riat. utrum inde postea liberentur ue¬
ra dicentibus nobis qui deceptisunt fal¬
lentibus nobis. et utrum. audire ue¬
lint docentem qui exꝑ pris ti sunt m̃¬
tientem.:⁊ quis nouerit certum qͥs hoc
esse ignoret incertum: Ex quo colligit᷑
ꝑniciosius aut ut mitius loquar ꝑiculo¬
sius mentiri catholicos ut hereticos capi¬
ant. quam mentiuntur heretici ut catho¬
licos lateant:⁊ qm̃ quisquis credit catholi¬
cis mentiendo temptantibus: aut efficit᷑
aut confirmatur hereticus. Quisqͥs autẽ
credit hereticis mentiendo sese occultan¬

Expanded text:
stros se esse mentiuntur, quisquis nostrum eis stros se esse mentiuntur, quisquis nostrum eis credit etiam illis latentibus ipse catholicus perseuerat; nos contra ut ad eorum perueniamus indaginem, si Priscillianistas nos esse mentimur, quia eorum tamquam nostra sumus dogmata laudaturi, quisquis ea crediderit, ant confirmabitur apud eos aut transferetur ad eos interim statim. quid autem hora superuentura pariat, utrum inde postea liberentur uera dicentibus nobis, qui decepti sunt fallentibus nobis, et utrum audire uelint docentem, quem sic experti sunt mentientem, quis nouerit certum? quia hoc esse ignoret incertum? ex quo colligitur perniciosius aut, ut mitius loquar, periculosius mentiri catholicos, ut haereticos capiant, quam mentiuntur haeretici, ut catholicos lateant, quoniam quisquis credit catholicis mentiendo temptantibus, aut efficitur aut confirmatur haereticus, quisquis autem credit haereticis mentiendo sese occultan
Abbreviated transcription (Latin):
ea dicunt inquibus falluntur. Quando
autem se dicunt sentire qͦd non sentiunt.
uł non sentire quod sentiunt: ea dicunt
inquibus mentiuntur: quod quisqͥs eis
credit. et si eos non inuenit. ipse non perit.
Iregula quippe catholica non recedit. qͥ he¬
reticum catholicum dogia mendaciter
profitentem. catholicum credit. Ac ꝑhoc
non est ei ꝑniciosum: quia in hominis m̃¬
te de qua latente non potest iudicare. non
indei fallitur fide: quam debet insitam
custodire. Porro autem quando heresim
suã docent. quisqͥs eiscrediderit putando
ueritatem: erit particeps ut erroris. ita
danmationis eoꝵ. Sic fit. ut cum illi sua¬
nefaria dogmata fabulantur. in quibꝰ mor¬
tifero errore falluntur: tunc quisqͥs credide¬
rit pereat. Nos autem quando catholica
dogmata predicamus in quibus rectam
fidem tenemus: tunc si crediderit. inueni¬
tur quicunq perierat. Quando uͦ cũ sint
priscillianistȩ ut sua uenena ñ prodant no¬

Expanded text:
ea dicunt, in quibus falluntur; quando ea dicunt, in quibus falluntur; quando autem se dicunt sentire, quod non sentiunt, uel non sentire quod sentiunt, ea dicunt, in quibus mentiuntur. quod eis quisquis credit, etsi eos non inuenit, ipse non perit. a regula quippe catholica non recedit, qui haereticum catholica dogmata mendaciter profitentem catholicum credit. ac per hoc non est ei perniciosum, quia in hominis mente, de qua latente non potest iudicare, non in dei fallitur fide, quam debet insitam custodire. porro autem, quando haeresim suam docent, quisquis eis crediderit putando ueritatem, erit particeps ut erroris ita damnationis illorum. sic fit, ut, cum illi sunefaria dogmata fabulantur, in quibus mortifero errore falluntur, tunc quisquis crediderit, pereat, nos autem quando catholica dogmata praedicamus, in quibus rectam fidem tenemus, tunc si crediderit, inueniatur quicumque perierat; quando uero, cum sint Priscillianistae, ut sua uenena non prodant, no
Abbreviated transcription (Latin):
quam si frater ille seruus dei fronto inhis
quȩ tibi indicauit quod absit aliqua menti¬
retur: sibi nocuisset profecto non tibi: qͣm¬
uistu omnia credidisses sine tuã iniquita¬
te narranti. Qm̃ siue illa ita gesta sint. si¬
ue non ita: non habent tamen aliquid qͦd
siquis crediderit ita esse gestum etiam si
nonita sit gestum: ut regula ueritatis et do¬
ctrina salutis ȩterne iudicetur esse culpan¬
dus. Si autem hoc quisq mentiatur. qͦd
siquis crediderit. aduersus doctrinam xp̃i
hereticus erit: tanto est nocentior menti¬
ens. quanto miserior credens. Uide ergo
quale sit si aduersus doctrinam xp̃i menti¬
ti fuerimus. quod quisquis crediderit
interibit. ut inimicos eiusdem doctri¬
nȩ capiamus. quos ad ueritatem dũ nos
ab ea recedimus adducamus: immo uͦ cũ
mendaces mentiendo capimus. mendacia
peiora doceamus. Aliud est enim qͦd di¬
cunt quando metiuntur: aliud quando
falluntur. Nam cum heresim suã docent:

Expanded text:
quam si frater ille seruus dei Fronto in his, quam si frater ille seruus dei Fronto in his, quae tibi indicauit — quod absit — aliqua mentiretur, sibi nocuisset profecto, non tibi, quamuis tu omnia credidisses sine tua iniquitate narranti, quoniam siue illa ita gesta sint sine non ita, non habent tamen aliquid, quod si quis crediderit ita esse gestum, etiamsi non ita sit gestum, regula ueritatis et doctrina salutis aeternae iudicetur esse culpandus. si autem hoc quisque mentiatur, quod si quis crediderit aduersus doctrinam Christi haereticus erit, tanto est nocentior mentiens, quanto miserior credens. uide ergo, quale sit, si aduersus doctrinam Christi mentiti fuerimus, quod quisquis crediderit interibit, ut inimicos eiusdem doctrinae capiamus, quos ad ueritatem, dum nos ab ea recedimus, adducamus, immo uero cum mendaces mentiendo capimus, mendacia peiora doceamus. aliud est enim quod dicunt, quando mentiuntur, aliud quando falluntur. nam cum haeresim suam docent,
Abbreviated transcription (Latin):
cedem transitoriam regni temporalis acce¬
pit : Ad sententiam potius ueridicam mar¬
tyrum defendendam te frater exortor:
ut sis aduersus mendaces non mendacii
doctor: sed ueritatis assertor. Nam dili¬
gentius obsecro attende quod dico: ut in¬
uenias quam sit cauendum. qͦd zelo qͥdem
laudabili aduersus impios ut possint cõ¬
prehendi et corrigiuł uitari: sed tamen in¬
cautius docendum putatur. Mendacioꝵ
genera multa sunt: quȩ quidem omnia
uniuersaliter odisse debemus. Nullum
est enim mendacium: quod non sit con¬
trarium ueritati. Nam sicut lux et tene¬
brȩ. pietas et impietas. iusticia et iniqͥ¬
tas. peccatum et recte factum. sanitas
et imbecillitas. uita et mors: ita inter se
sunt ueritas mendaciumq contraria
Unde quanto amamus istam: tanto illud
odisse debemus. Ueruntamen sunt quȩdã
mendacia quȩ credere nichil obsit: quãuis
etiam tali mentiendi genere fallere uoluis¬
se. mentienti sit noxium non credentr Tan¬

Expanded text:
cedem transitoriam regni temporalis accecedem transitoriam regni temporalis accepit? ad sententiam potius ueridicam martyrum defendendam te, frater, exhortor, ut sis aduersus mendaces non mendacii doctor, sed ueritatis assertor. nam diligentius. obsecro, adtende, quod dico, ut inuenias quam sit cauendum. quod zelo quidem laudabili aduersus inpios, ut possint conprehendi et corrigi uel uitari, sed tamen incautius docendum putatur. Mendaciorum genera multa sunt, quae quidem omnia uniuersaliter odisse debemus. nullum est enim mendacium, quod non sit contrarium ueritati. nam sicut lux et tenebrae, pietas et inpietas, iustitia et iniquitas, peccatum et recte factum, sanitas et inbecilitas, uita et mors, ita inter se sunt ueritas mendaciumque contraria. unde quanto amanus istam. tanto illud odisse debemus. uerumtamen sunt quaedam mendacia, quae credere nihil obsit, quamuis etiam tali mentiendi genere fallere uoluisse mentienti sit noxium, non credenti. tam