comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si desunt. humili ꝓtestatione ne¬
ganda: qr & apls monet. nullam
occasionẽ dare diabolo. maledicti
grã. Qđ etiã in illis detestatꝰ ẽ. qͥ
comedendũ recũbebant. & quãꝗͣ
ipsũ idolũ ꝓ nichilo ducentes. im¬
molata quasi innoxios cibos sume¬
rent. infirmas tam̃ frm̃ conscien¬
tias. ꝑ hoc factũ ad nefandos ido¬
lorũ ritus trahebant. Tristicia dic̃.
uid habes unde gaudeas. cũ
tanta mala de ꝓoximis portas:
Epende cum quo meroꝵe om̃s
uidendi sunt: qͥ in tanto contͣ te ama¬
ritudinis felle u̾santur. Sp̃itał gaudĩ ĩ
tͥsticias noui: unã scilicet que salutẽ. al¬
terã uͦ que ꝑniciem oꝑatur. Una que
ad penitentiã trahit. alterã que ad
desꝑationẽ ꝑducit. Tii quidẽ una
ex illis eẽ cognosceris: s om̃ino que
mortẽ oꝑaris. Non ẽ gͥ uihis contͥ¬
standũ. quȩ suades. s e contra gau
xerint omne malũ adu̾sũ uos m̃tien¬
tes ꝓpt̃ nom̃ meũ. gaudete et exultate

Expanded text:
si desunt, humili protestatione neganda: quia et Apostolus monet, « nullam occasionem dare diabolo maledicti gratia . » Quod etiam in illis detestatus est, qcomedendum recumbebant, et quanquam ipsum idolum pro nihilo ducentes, immolata quasi innoxios cibos sumerent; infirmas tamen fratrum conscientias per hoc factum ad nefandos idolorum ritus, trahebant. TRISTITIA DICIT: Quid habes unde gaudeas, cum tanta mala de proximis portas? Perpende quo moerore omnes ntuendi sint, qui in tanto contra te amaritudinis felle versantur. SPIRITALE GAUDIUM stitias novi; unam, scililicet, quae salutem, alteram quae perniciem operatur; unam quae ad poenitentiam trahit, alteram quae ad perditionem perducit. Tu quidem una ex illis esse cognosceris, sed omnino quae mortem operaris; non est igitur in his contristandum, quae suades, sed conxerint omne malum adversum vos, mentientes, propter nomen meum, gaudete et exsultate
Abbreviated transcription (Latin):
grauia & importabilia: digito aut̃
suo nolunt ea mouere.¬
suꝑior nones: Quanta uales: que
ipsi non ualent. Non gͦ tibi aut
suꝑiores esse. aut etiam equales debent.
in loco infimo. quã in summo.
temet ipsum conserua Semꝑ enim:
de alto peior fit ruina. Quod si tͥ
ut asseris. quidã suꝑiores. uł equales
sunt. quid teledit. quid te nocet:
Caue. ꝓrsus. ne dum aliis locum
de quo scriptũ est. Inuidia diaboli:
mors intrauit in orbem terrarum.
bsit ut illũ ames. quẽ in omibus
contrarium habes. qui tͥ derogat.
qui tͥ insultat. qui te in uiciis
exasꝑat. qui tͥ peccata tua im¬
ꝓꝑat: qui te dictis. oꝑib atq. honori¬
bus semꝑ p̃ire festinat. Hisi enim
tͥ inuideret: nequaquã se tͥ p̃ferret.
S uera caritas respondet.
umquid quia hȩc que narras.
odio habenda sunt in homine
ꝓptea non est amanda cłi una¬
go in homine. sicut xꝑi qui incru¬
ce positus inimicos suos dilexit. et

Expanded text:
gravia et importabilia: digito autem gravia et importabilia: digito autem suo nolunt ea movere.superior non es? Quanta vales, quae ipsi non valent? Non ergo tibi aut superiores esse, aut etiam aequales esse debent. in loco infimo quam in summo temetide alto pejor fit ruina. Quod si tibi, 211 ut asseris, quidam superiores vel aequales sunt, quid te laedit? quid tibi nocet? cave prorsus, ne dum aliis locum de quo scriptum retines: Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum;   Absit ut illum ames quem in omnibus contrarium habes, qui tibi derogat, qui tibi insultat, qui te convictis exasperat, qui tibi peccata tua improperat, qui te dictis, operibus atque honoribus semper praeire festinat? nisi enim tibi invideret, nequaquam se ita praeferret.sincera charitas respondet: Numquid quia haec quae narras, odio habenda sunt in homine, propterea non est amanda Dei imago in homine? Immo Christus, qui in cruce positus inimicos suos dilexit, et
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑes. deteriorib famula¬
tum exhibeas: Te magis quã
illos decuerat imꝑare:. qui tibi non
magisterio. Ipse enĩ dicit. Qui uos
audit me audit. et qui uos sꝑnit me
sꝑnit. Ita inquis oportet: s si talis
qui imꝑat esset. Non est talis ꝑquẽ
as imꝑet. Sed apłs e contra. Non est
potestas: nisi ado. Quȩ aut̃ sunt: a
d̃o ordinata sunt. Itaq qui resistit
potestati: di ordinationi resistit.
Quales enĩ esse debeant. hi qui im¬
ꝑant. non est asubditis discutien¬
dũ. Etquide primis eccłiȩ pastorib
dns dicit. Scitis qđ reges gentium
dn̾antur eorũ. et qui potestatem
exercent int eos benefici uocantur:
Uos aut̃ nonsic: sed qui uult in uob̾
hominis non uenit ministrari. sed
ministrare. Sed tunc quod non om̃s
tales futuros p̃iuidit: subiectorũ om¬
niũ ꝑsonas indiscipłis assumens:
p̃monuit dicens. Suꝑ cathedram
moysi. sederunt scribe et pharisei.
faciunt facere nclite. Imponunt
enim inhumeros hominum onera

Expanded text:
obtemperes, deterioribus famulatum exhibeas? Te magis, quam illos decuerat imperare, qui tibi non maaudit, me audit; et qui vos spernit, me spernit . Ita inquit oportet, sed si talis qui imperat esset, non est talis per quem Deus imperet. Sed Apostolus contra: Non est potestus nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt; itaque qui resistit potestati, Dei ordinatiQuales esse enim debeant hi qui imperant, non est a subditis discutiendum. Et quidem primis Ecclesiae pastoribus Dominus dicit: « Scitis, quod reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem exercent inter eos, benefici vocantur. Vos autem non sic . » Sed « qui vult major hominis non venit ministrari, sed ministrare . » Sed tunc, quod non omnes tales futuros esse praevidit, subjector omnium personas in discipulis assumens praemonuit, dicens: « Super cathedram Mosi sederunt Scribae et Pharisaei. faciunt, nolite facere: imponunt enim in humeros hominum onera
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ. Seruũ inqͥt dni ñ oportet
litigare. s mansuetũ esse ad om̃s:
doctorẽ. pacientẽ. cũ modestia cor¬
ripientẽ eos qͥ resistunt. Rursumq
argue. obsecra. increpa. in omĩ pa¬
cientia. & doctrina. Qđ uidelicet
malũ ꝓt̾uie: deteriꝰ adhi: subditos
quã p̃latos nocet. Sepiꝰ enĩ contigit.
ut lenit̃ accũ caritatis dulcedinẽ
ꝓlatã correptionẽ sꝑnant. & contra
humilitatis u̾ba despectionis emut¬
tant iacula. Unde scriptũ est. Q
arguit derisorẽ: ipse sibi iniuriã¬
facit. Quo contra de illo qui ꝑ in¬
crepationẽ ꝓficit. drͣ. argue. sapi¬
entem: & amabit te: Tumor dicit.
detrahendi occasio. ñ susurrandi

Expanded text:
oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes: doctorem patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt. » Rursumque: « Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doctrina . » Quod videlicet malum proterviae, deterius adhuc subditis quam praelatis nocet. Saepius enim contigit ut leniter ac cum charitatis dulcedine prolatam correctionem spernant, et contra humilitatis verba, despectionis emittant jacula. Unde scriptum est: « Qui arguit derisorem, ipse sibi facit injuriam. » Quo contra de illo qui per increpationem proficit, dicitur: « Argue sapientem et amabit te . » TUMOR DICIT: detrahendi occasio, non susurrandi
Abbreviated transcription (Latin):
multa cogitantẽ. Quã densissimis
putamus in terra suꝑbiȩ tenebris lutũ
inuolui. si potuit in celo stella quȩ
mane oriebatur. lucis suȩ globos amit¬
tere: Audi gͦ potius lucem ueritatis
dicentem. Qui sequitur me inquit
non ambulabit in tenebris: s habe¬
bit lumen uitȩ. In quo aut̃ esset sequen¬
da: alibi premonuit dicens. Discite a
me: quia mitis sum. & humilis corde:
et inuenietis requiem animabus ur̃is.¬
Audi tumor suꝑbie: audi dicentem
aclhuc humilitatis magstrũ. Om̃is
qui se exaltat humiliabitur: et qui
se humiliat exaltabitur. Et illud. Suꝑ
nes meos: Audi quid etiam de
illo apłs dicat. qui te adhũc sectan¬
da inuitat. Ait enĩ. Quicum in
forma i esset. ñ rapinã arbitratus
est esse se equalem deo. sed semet¬
ipsũ exmnanunt formam serui acci

Expanded text:
multa cogitantem ? 7. Quam densissimis multa cogitantem ? 7. Quam densissimis putamus in terra superbiae tenebris lutum nostrum involvi, si potuit in coelo stella, quae mane oriebatur , lucis suae globos amittere? Audi ergo potius lucem veritatis dicentem: Qui sequitur me inquit non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . In quo autem ipsa esset sequenda, alibi praemonuit, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus » Audi, tumor superbiae, audi dicentem adhuc humilitatis magistrum: « Omnis qui se exaltat humiliabatur, et qui se humiliat exaltabitur . » Et illud: «rementem sermones meos? » Audi quid etiam de illo ait Apostolus, qui te ad haec sectanda invitat; ait enim: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinan
Abbreviated transcription (Latin):
celo ꝓiecit. homines de ꝑadiso mina¬
uit: cuiꝰ exercitus atq armorũ
conflic̾tus uicia sunt: que breuiter
comprehensa tetigimus. Sed uideamꝰ
quẽadmodũ astra cęli. et inferni di¬
micent. armaxꝑi et diaboli collisa
cdecertent. Suꝑbia namq dicit.
erte multis. immo etiam pene om¬
nib melior es uerbo. scientia diuitiis.
honorib et cuncꝰtis quoq carnalib
uł sꝑitalib suppetunt carismatib
Cunctos gͦ despice. cunctis temet ipsũ
do et uermis es. Quippe et si aliqͥd¬
es nisi tanto humiles. quanto mag¬
nus es: ꝑdis omnino quod es. Num¬
quid tũ altior quã primus angłs.
lucifer in cȩlo: Qđ si ille de tanta
sublimitate ꝑ suꝑbiã cecidit. quomͦ
tu ad tantã celsitudinẽ suꝑbiens de
imis conscendes: Qui illa quãdiu
hic uuis conditione teneris: qua ꝑ¬
ꝑ quendam sapientẽ dicitur. Corpis
quod corrumpitur aggrauat animã:
&e deprimit terrena luhabitatio. sensũ

Expanded text:
coelo projecit, homines de paradiso eliminacoelo projecit, homines de paradiso eliminavit; cujus exercitus, atque armorum conflictus vitia sunt, quae breviter comprehensa tetigimus. Sed videamus quemadmodum castra coeli et inferni dimicent, arma Christi et diaboli consilia decertent. SUPERBIA DICIT: Certe multis imo etiam pene omnibus melior est verbo, scientia, divitiis, honoribus, et cunctis quae vel carnalibus vel spiritualibus suppetunt charismatibus. Cunctos ergo despice, cunctis temetipsum sdo et vermis es ; » quique si aliqes, nisi tantum te humilies, quantum magnus es, perdis omnino quod es . Numquid tu altior quam primus angelus ? Lucifer in coelo ? Quod si ille de 209 tanta sublimitate per superbiam cecidit, quomodo tu ad coelestem celsitudinem superbiens de imis conscendes, qui illa, quandiu hic vivis, conditione teneris, de qua per quemdam sapientem dicitur: Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum
Abbreviated transcription (Latin):
nem oppugnat contemptus. dũ contra
fraternam congratulationẽ inirdia.
contra dilectionem odiũ. contia liber¬
tatẽ iuste correptionis detractio. contͤ
pacientiã ira: contra mansuetudinẽ
ꝓterua. contͣ satisfactionẽ tumor
contrasꝑitale gaudium scłi tristicia.
contra uirtutis exercicium torpor uł
ignauia: contra firmã stabilitatem
dissoluta uagatio. contra speifidu¬
ciam desꝑatio. contra mundi contemp
tum cupiditas. contia miscdiam ob¬
duratio. contra innocentiam fraus et
furtũ. contr̃a ueritatẽ fallacia. atq
mendaciũ. contra ciborum parsi¬
moniam uentris ingluues. contra
mod̾atũ merorem inepta leticia
contra discretã taciturnitatẽ mul
tiloquiũ:
celestis appetitus scł̃i p̃sentis obpugnais
semet unmergit. quid aliud quam
crudelis pieuiuentiũ ꝑsecutio.
adu̾sus conglobatas uirtutũ acies de¬
seuit: Oquam durus: o quã amarꝰ
est suꝑbiȩ congressis. quȩ angłos de

Expanded text:
nem pugnat contemptus, contra nem pugnat contemptus, contra fraternam congratulationem invidia, contra dilectionem odium, contra libertatem justae correctionis detractio, contra patientiam ira, contra monsuetudinem protervia, contra satisfactionem tumor, contra spirituale gaudium saecularis vita, contra virtutis exercitum torpor vel ignavia, contra firmam stabilitatem dissoluta vagatio, contra spei fiduciam desperatio, contra mundi cotum cupiditas, contra misericordiam obduratio, contra innocentiam fraus, vel furtum, contra veritatem fallacia atque mendacium, contra ciborum parcimoniam ventris ingluvies, contra moderatum moerorem inepta laetitia, contra discretam taciturnitatem, multiloquium; coelestis appetitus saeculi praesentis, opponens, semet immergit: quid aliud, quam crudelis pie viventium persecutio adversus conglobatas virtutum acies desaevit? O quam durus, o quam amarus est superbiae congressus! quae angelos de
Abbreviated transcription (Latin):
atq in ꝓcincꝰtu fidei positis.
ne securitate torpeant: dic̃.
insius principib iam religiosa. iãq
fidelis est. Desunt pie iuuentib in
carceres. eculei. cruces: & si qua sunt
diuersorũ genera tormentorũ. Quo
ut om̃s pie uiuentes. ꝑsecutionẽ pa¬
tidintur: An forte nemo pacis tyr
uult pie uiuere in xꝑo iħu. et idẽo
desunt ista: Quis hoc uł desipiens di¬
xerit: In hac gͦ apłisententia. non
specialis quorumdam: sed generalis
omniũ ꝑsecutio debet intelligi Etqͥ¬
dem sunt multi intia sitũ matris ec¬
elesiȩ constituti: qͥ pie ipuientes inxꝑo.
contumelis aficiuntur. ohpbris iniu¬
ꝓriis.
derisionib q lacessuntur. Ista ne est
facile dixeru. cũ sint quida religiosi:
qͥb nemo prauorũ audeat infaciem
derogare. Alia gͦ intelligenda est que
immanior. et magis noxia est quam
s uiciorũ gignit aduersitas. Dum
enĩ contra humilitatẽ suꝑbia: contra
dr̃i timorẽ uanis gła. contra ueram
religionẽ simulatio. contra subiectio¬

Expanded text:
atque in procinctu fidei positis, ne securitate torpeant dicit: in suis principibus jam religiosa, jamque fidelis est. Desunt pie viventibus in carceres, equulei, cruces, et si qua sunt diversorum genera tormentorum. Quomut omnes pie viventes, persecutionem patiuntur? An forte nemo pacis tempore vult pie vivere in Christo Jesu, et ideo desunt ista? Quis hoc vel desipiens dixerit? In hac ergo Apostoli sententia non specialis quorumdam, sed generalis omnium persecutio debet intelligi. Et quidem sunt multi intra sinum matris Ecclesiae constituti, qui pie viventes in Christo, contumeliis afficiuntur, opprobriis, injuriis, derisionibusque lacessuntur. Ista vere est facile dixerim, cum sint quidam religiosi, quibus nemo pravorum audeat in faciem derogare. Alia ergo intelligenda est quae immanior et magis noxia est, quam sed vitiorum gignit adversitas. Dum enim contra humilitatem superbia, contra Dei timorem inanis gloria, contra veram religionem simulatio, contra subjectio
Abbreviated transcription (Latin):
milias belzebub uocauerunt. qͣn¬
tomagis domesticos eiꝰ : Si me ꝑ¬
secuti sunt: et uos ꝑsequentur. S
quanta sunt in comꝑatione pas¬
sionũ illius quȩ patimur: Ille
enĩ obꝓbria. irrisiones. contume¬
lias. alapas. sputa. flagella. spme¬
am coronam. crucẽq sustinuit.
et nos miseri ad nr̃am confusio¬
nẽ uno sermone fatigamur. uno
uerbo deicimur. Et quid agimꝰ
de eo qđ drͣ. si non compatimur
nec conregnabimꝰ: Quaꝓpt̃ re¬
tundendi sunt ire stumuli. et
eiꝰ metuenda dampnatio. Unde
scriptũ legimꝰ. Qui irascitur frĩ suo:
reus erit iudicio. Qui aut̃ dixerit
frĩ suo racha: reus erit concilio. Qui

Expanded text:
milias Belzebub vocaverunt, quanmilias Belzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus eri
Abbreviated transcription (Latin):
mea sollicitudo. aptũ corripiendi
tempus expecꝰtans. peccatorẽ ar¬
guam: et eius delicta contrafaci¬
em illiꝰ statuã. At inquis. ñ odio
s amo: quẽ ita m absconditis di¬
iudicans reỹhendo. Immo magis
hinc ocdis et ñ diligis. unde detrahis
et ñ corripis. Quã sit aut̃ detestanda
obtrectatio ꝓximi: plerisq in locis
eloquia diuina testantur. Unde &¬
est illud. Detrahentẽ adu̾sus ꝓximũ
suũ occulte: hunc ꝑsequebar. E t illud.
Qui detrahit frĩ. detrahit legi. Illudq
Qui detrahit frĩ. eradicabitur. Nec ñ
et illud apłi pauli. Uidete ne dum
inuicẽ mordetis: ab inuicẽ consumami
possunt. hȩc immo patient̃ tolerare.
peccatũ est. Quia et siñ eis cũ mag¬
na exasꝑatione resistitur: contra te
deinceps sine mensura cumulantur.
redemptoris ad mentẽ reducitur.
nichil tam durũ qđ ñ equo animo
exemplũ: ut sequamur uestigia
eius. Ipse aut̃ dixit. Si patrem fa¬

Expanded text:
mea sollicitudo, aptum corripiendi mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, peccatorem arguam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahis, et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrectatio proximi, plerisque in locis Scriptura divina testatur; unde est illud: Detrahentem adversus proximum suum occulte, hunc persequebar ; et illud: Qui detrahit fratri, detrahit legi ; illudque: Qui detrahit fratri, eradicabitur; nec non et illud Apostoli Pauli: Videte, necdum invicem mordetis, abinvicem consumamipossint, immo patienter haec tolerare peccatum est: et si non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps sine mensura cumulabunturio Redemptoris ad memoriam reducatur, nihil tam durum, quod non aequo animo exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ipse autem dicit: Si patremfa
Abbreviated transcription (Latin):
ec tacenda sunt mala ꝓximi nec
increpare nolle. ne exasꝑatꝰ ñ cor
scandalum sumat: occurrit di
dicens. Sedens aduersus frẽm tuũ
detrahebas. & aduersus filiũ matͥs
tuȩ ponebas scandalũ. Magis enĩ
scandalũ sumit. qui se intelligit
sustinet. Et quia non numquã
errata delinquentiũ ad tempus
silentio tegenda sunt: ut aptiori
temꝑe corrigantur: ꝓpt̾ea subiun¬
gitur. Hec fecisti. et tacui. Ne aut̃
ex hoc discreto silentio. detractores
sibi applaudent. qui dũ semꝑ
occulte derogare malunt. num¬
quã in aꝑtam increpationẽ ꝓsili¬
unt. adhuc subinfertur. E xistima¬
sti iniquitatem. qđ ero tui simił.
Ac si diceretur. t Iniquũ ẽ.
cogitare. ut uide de tractori
similis appareã: unde ad tempus
reticens. nec derogans locũ aptȩ
correptionis expecto. Unde et ꝓtinꝰ
subditur. Arguam te. et statuam¬
illa contra faciem tuã: ueluti di¬
ceretur. Non in occulto ut tua
est consuetudo. s in aꝑto. ut est

Expanded text:
Nec tacenda sunt mala proximi, nec Nec tacenda sunt mala proximi, nec increpare nolle, ne exasperatus non scandalum sumat, occurrit Scrdenuntiat, dicens: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum . Magis enim scandaluinet, et quia nonnunquam errata delinquentium ad tempus silentio tegenda sunt, ut aptiori tempore corrigantur, subjungitur: Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam, veluti diceretur: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput eius. Cui sententiȩ idem
apostolus ex ꝓprio subruixit dicers.
Noli uinci a malo. seduince  iN
bonũ malũ. Quo contra de hic
qui fr̃s odisse noscuntur. ꝑ ioħem
dicitur. Qui odit frẽm suum homi¬
Et scitis: qđ omĩs homicida non
habet in se ipso uitam. et̃nã ma¬
nentem. Et rursũ. Qui odit frẽm
suũ in tenebris ambulat. & in te¬
nebris ẽ. usq adhuc et nescit quo
eat. quia tenebre obcecauerunt
oculos eius. At inquis sufficit mͥ.
tu quoq adhec obicere uales: Cer¬
te quiodit frem suũ manet inmor¬
te. & qui diligit in do manet. & ds
in eo. Omẽm ergo amaritudinẽ
fellis euome. & quoquo pacto ua¬
lueris: caritatẽ dulcedinis sume.
Nichil enĩ suauius: nichil illa be
Et egregns predicator. Caritas
di diffusa ẽ in cordib nr̃ĩs. ꝑ spm̃
scm̃ quidatus ẽ. nobis. Unde nec
immerito dilictorũ facinora tergere
uis potest sustinere. quis
silentio tegere. quanta ille
uel ille praua cõmittit. nisiforte
correptionis respondet.

Expanded text:
sententiae idem Apostolus ex proprio subjungit, dicens: « Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . » Quo contra de his qui fratres odisse noscuntur, per Joannem dicitur: « Qui odit fratrem suum homiEt scitis quod omnis homicida non habet in semetipso vitam aeternam manentem . » Et rursum: « Qui odit fratrem suum in tenebris ambulat, et in tenebris est usque adhuc: et nescit quo eat, quia tenebrae caecaverunt oculos ejus . » At, inquis, sufficit mihi tu quoque ad hoc objicere vales? Certe, « qui odit fratrem suum, manet in morte, et qui diligit, in Deo manet, et Deus in eo . » Omnem ergo amaritudinem fellis evome, et quoquo pacto valueris, charitatis dulcedinem sume; nihil enim suavius, nihil illa beaet egregius praedicator: Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris m, qui datus est nobis . Unde nec immerito charitas delictorum facinora tegere dQuis potest sustinere, quis silentio tegere, quanta iste vel ille prava committit, nisi forte correptio respondet:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ incuncꝰtis quȩ agis. ne elatio¬
ne pulsatus. cum his quide qui de
miracłorũ signis głiabantur audias.
Uidebam sathanam: sicut fulgur de
celo cadentem. Simulatio uere reli¬
gionis dicit.
nichil boni in abscondito facis
ne a cuncꝰtis cognitus detesteris.
finge te foris esse quod intus non
appetis. Religio uera respondet.
mmo magis satage esse qđ non es.
Nam ostende hominib qđ nones:
quid aliud quã dampnatio est.:
scribe. et pharisei hypocrite. qui
mundatis qđ deforis est calicis et
parapsidis: intꝰ aut̃ pleni estis rapi¬
munda priꝰ qđ intꝰ est calicis. et
parapsidis: ut fiat et id qđ foris ẽ
mundum. Itemq illud. qđ in¬
culcando repetitur. Ue uobis scribe
et pharisei hypocrite: quia similes
estis sepulchris dealbatis: quȩ afdris

Expanded text:
tibi in cunctis quae agis, ne elatiotibi in cunctis quae agis, ne elatione pulsatus, cum his qui de miraculorum signis gloriabantur audias: « Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem . » SIMULATIO VERAE RELIGIONIS DICIT: Quia nihil boni in abscondito facis, ne a cunctis cognitus detesteris: finge te foris esse quod intus non appetis. RELIGIO VERA RESPONDET: CAP. III. Imo magis satage esse quod non es. Nam ostendere hominibus quod non es, quid aliud quam damnatio est? scribe et Pharisei ypocrite qui mundatis quod de foris est calicis et parapsidis, intus autem pleni estis rapimunda prius, quod intus est calicis et paropsidis, ut fiat et id quod deforis est mundum . » Itemque illud, quod inculcando repetitur: « Vae vobis, Scribae et Pharisaei, quia similes estis sepulcris dealbatis quae a foris
Abbreviated transcription (Latin):
tu inuentus ut homo. humiliauit
semet ipsũ factus obediens usq ad
mortem. mortem aut̃ crucis. Si gͥ
tanta humilitate se deprimit di¬
uina maiestas: suꝑbire in quo de
bet humana infirmitas: Inanus
ostende cunctis bonũ qđ agis:
ut bonus a cunc̾tis dicaris. ut
scĩ et uenerabilis ab om̃ĩb di¬
caris. ut dĩ elec̾tus uoceris. ut nemo
te contempnat. nemo despiciat. s
uniuersi debitũ tibi honorem ꝑ
sitoriis. sed ꝓ eternis honorib age.
Occulta quod agis. in quantũ uales.
Qđ si ex toto nonuales. sit in animo¬
tuo occultandi uoluntas. et ñ erit
de ostentacione ulla temeritas: nec
criminis erit aliquando manifesta¬
re qđ semꝑ uis celatũ habere. Sic
deniq duas redemptoris sententias.¬
ibi quasi contrarias uideberis ad¬
implesse: quib dicitur. Fac ut sit
et głificent patrem urm̃ qui in
incelis est. Caue ꝓrsus. ne te illa sen¬
tentia conueniat: que de hypocritis
centur ab hominib. Amen dico uob̾
receꝑunt mercedem suam. Attende

Expanded text:
homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . » Si igitur tanta humilitate se deprimit divina majestas, superbire in aliquo non debet humana infirmitas. INANIS ales, ostende cunctis bonum quod agis, ut bonus a cunctis dicaris, ut sanctus et venerabilis ab omnibus praediceris, ut Dei electus noscaris, ut nemo te contemnat, nemo te despiciat, Sed universi debitum tibi honorem pesitoriis, sed pro aeternis honoribus age. Occulta quod agis, quantum vales. Quod si ex toto non vales, sit in animo occultandi voluntas, et non erit de ostentatione ulla temeritas: nec criminis erit aliquando manifestare, quod semper vis celatum habere. Sic denique duas Redemptoris sententias sibi quasi contrarias videberis adimplesse, quibus dicitur: « Faciente te et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . » Cave prorsus, ne in te illa sententia conveniat, qua hypocritis centur ab hominibus . » « Amen dico vobis receperunt mercedem suam . » Attende
Abbreviated transcription (Latin):
die .uii. oꝑa idest materiẽ informẽ
angłos. lucẽ. cȩlos suꝑiores. terrã.
seminationes. plattaria. Quarta
die: solem. lunã. et stellas. Quin¬
ta die: pisces. & reptilia aqua¬
rum. et uolatilia. Sexta die:
bestias & pecudes. & reptilia
terre & homine̾. facta sunt om¬
sunt ab adã usq iacob. ex cuius
trina .in. xxii. libros a genesis
intres ordines legis & ꝓpħarũ.¬

Expanded text:
opera , id est materiam informem, angelos, lucem, coelos superiores, terram, semina, sationes atdie III: solem, lunam et stellas; quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia; VI die IIII: bestias, pecudes, reptilia terre et hominem. Et facta sunt omsunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius tin tres ordines: legis
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥetis indeo quidẽ est et erit
sempit̾na. sed cum hominib quȩ
tunc cepit quando pͥmus martyr
abel corpore quidẽ sedẽ sepulchri.
intrauit: ubi uidit qͥescente̾ pau¬
perẽ diues ille cum apud inferos
ipse torqueret᷑. ꝑseuerabit autem
hic sabbatissmꝰ animarũ sc̃arum
usq in finẽ scłi. & cum postrema

Expanded text:
et quietis in Deo quidem est, et erit sempiterna; sed hominibus tunc coepit, quando protomartyr Abel corpore quidem sedem sepulcri, intravit, ubi vidit requiescentem pauperem dives ille, cum apud inferos ipse torqueretur. Perseverabit autem hic sabbatismus animarum sanctarum usque ad finem saeculi, et cum ultima
Abbreviated transcription (Latin):
ac seruitio dep̃ssa. Suꝑuenit etiã
uesꝑa. quando ipsa gens partẽ
uarto die luminaria cȩlum
monis aliorũq regũ deo auctore
regnantiũ ꝑ nobilissimũ illud¬
ñ cessauerunt florere temporibꝰ.
ꝑq illud maxime qͦd primo ac
placentiũ iurauit inqͥt dñs dicens
de fructu uentris tui ponã .s. s.t.¬

Expanded text:
 servitio depressa est. Supervenit jam vespera, quando ipsa gens una  deleta. Quarto die luminaria coelum monis aliorumque regum Deo auctore regnantium, per nobilissimum illudnon destiterunt florere temporibus, perque illud maxime, quod primo ac placentium juravit Dominus dicens: De fructu ventris tui ponam s
Abbreviated transcription (Latin):
tamen erant nͣnulli qui uelut
ceti magni dñari magis fluctib
scħ quam seruire studuerunt:
qr nullo t̾rore ad idolatriã depra¬
uari potuerunt. Alii soluta cap¬
tiuitate qui acceptis pennis lib̾¬
tatis ad t̾ram isrł reuersi sunt:
intentione cȩlestia petebant.
ita ut etiã templũ reedificarent.
sumina instantia restaurare ni¬
tereut᷑. S appropiałat uespera:
cu post modũ inter alias scelerum
tributarios effici. sed etiã alieni¬
gene regis contigisse imꝑio subdi
Cexto die ꝓduxit terra
ac de latere eiꝰ dormentis femi¬
nam creauit euam. Sexca mundi
etate inter multos reꝓbos qui
milari poterant scilicet propt̃¬

Expanded text:
tamen erant nonnulli qui velut ceti magni dominari magnis fluctibus saeculi quam servire studuerunt, quia nullo terrore ad idololatriam depravari potuerunt. Alii, soluta captivitate, quasi acceptis pennis libertatis, ad terram Israel reversi sunt, intentione coelestia petebant, ita ut etiam templum ac civitatem Deumma instantia restaurare, niterentur. Sed appropiabat vespera, cum postmodum, inter alias scelerum um tributarios effici, sed etiam alienigenae regis contigisset imperio subdi. Sexto die terra ac de latere ejus dormientis feminam creavit Evam; sexta aetate saeculi inter multos reprobos, qui parari poterant ac bestiis, propt
Abbreviated transcription (Latin):
diluiuo omnis caro mereret᷑.¬
ni generis. et semen ut ita dixe¬
rim sequentiũ seruabat᷑ etatũ.
posita est in medio aquarum:
quas certatim hinc rupti om̃s
fontes abyssi. inde cataractȩ
cȩli aꝑte fundebant. Sed et
hic dies inclinatus est ad ues¬
perã. cum se nationes oblite ꝓ¬
ximȩ uel ire uel miscđie dei
contulissent ad edificandam
suꝑbiȩ turrim. Plenam uero
accepit uesꝑam: qͣn cuͣ confu¬
sione linguaru̾ humani gnĩs
est discussa societas:
ercia die confluentib in loca
sua aquis. arida apparuit t̾ra.
et mox herbis uirentib ac
et uanis simulachroꝵ doctri¬
nis tanquã uentis omnibus
mobiliꝰ. maris nominie bene
sig̾cat semen patriarcharum
ab eo societate separatũ ac spi¬
ritali fruge fecundatũ dicente
dño ad abraham. Exi de terra
tua et de cognatione tua et de
domo patris tui: et uade inter¬
gente discreti ordines fidelium.
qͣsi herbe uirentes & arbores po¬
inifere ex una eadẽq t̾ra prodie¬

Expanded text:
diluvio omnis caro, praetdiluvio omnis caro, praetris humani, et semen, ut ita dixerim, sequentium servabatur aetatum, posita est in medio aquarum, quas certatim hinc rupti fontes omnes abyssi, inde apertae coeli cataractae fundebant. Sed et hic inclinatus est ad vesperam dies, cum se nationes, oblitae proximae vel irae vel misericordiae Dei, contulissent ad aedificandam superbiae turrem; plenam vero accepit vesperam quando cum confusione linguarum humani generis est discissa societas. Tertio die confluentibus in loca sua aquis, arida apparuit terra, et mox herbis virentibus ac et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur, semen patriarcharum ab eorum societate diremptum est, ac spiritali fruge fecundatum, dicente Domino ad Abratua et de cognatione tua et de domo patris tui, et uade in tergente discreti ordines fidelium quasi herbae virentes, et arbores pomiferae, ex una eademque terra prodi
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ hic laus queritur: illic remu
Rimus namq dies in quo
dixit d̾s fiat lux. & facta est
lux: primȩ ȩtati congruit. in eutꝰ
unntio mundꝰ idem factus & homo
in delitiis paradisi uoluptatis po¬
situs est: ubi pͣsente grã sui con¬
ditoris maloꝵ omnium liberac
nescius seruaret᷑. Sed hic dies
ad uesꝑam iam cepit declinare.
peccando cȩlestis patrie ꝑdide
runt: atq in hanc conuallem
lacrimarũ dimersi sunt. quod
eciã significatũ est temporis illiꝰ
cum adam post culpã pͣuaricati¬
onis audunt dnm deambulan¬
tem in paradiso ad auram post
meridiem. Deambulauit qͥppe
dñs. ut se ab homine in cuius
corde quietus manserat reces¬
sisse demonstraret. Et hoc ad
aurã post meridiem : ut lucẽ
in se homo diuine cognitionis
ẽẽ cognosceret. Plena aut̃ ues¬
pera diei huius aduenit. cum
crebrescentib uicnis humani
generis corrupta est omnis
terra corã deo: & iniquitate
repleta est intantuͣ ut deleri

Expanded text:
si enim hic laus quaeritur, in coelo remunsi enim hic laus quaeritur, in coelo remunPrimus namque dies in quo dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, primae aetati congruit, in cujus initio mundus idem factus, et homo in deliciis paradisi voluptatis positus est, ubi praesente gratia sui Conditoris, malorum omnium liber ac nescius frueretur; sed hic dies ad vesperam jam coepit declinare, peccando felicitatem patriae coerunt, atque in hanc convallem lacrymarum dimissi sunt, quod etiam significatum est hora temporis illius, cum Adam post culpam praevaricationis audivit Dominum deambulantem in paradiso, ad horam post meridiem: deambulavit quippe Dominus, ut se ab homine, in cujus corde quietus manserat, recessisse signaret; et hoc ad horam post meridiem, ut lucem in se homo divinae cognitionis esse cognosceret. Plena autem vespera diei hujus advenit, cum crebrescentibus vitiis humani generis, corrupta est omnis terra coram Deo, et iniquitate repleta, adeo ut deleri
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑicła generat. Si a te mundi curas
abieceris: semꝑ int̾na quiete frueris.¬
ministrat. Ualde rarũ ẽ: ut qͥ diuicias
possidet ad requiem tendat. Quicu
Qui inrerũ amore terrenarũ defigit᷑.¬
test amplecti di grãm simul et scłi.
Difficile est celestib et t̃renis curis parit̃
insistere. Difficile ẽ. dm simul et mun¬
pedire bonũ ꝓpositũ potest. Totoa¬
nimo. et odi. et dampna. qđ diligit
mundus. Tamquã mortuus. ab af¬
fectu istiꝰ uitȩ te seꝑa. Sic̃ sepultus:
non habeas cur̃a de scło. Tamquã de¬
fimctus: ab omi t̾reno te pͥua negocio.
Contempne uiuens: quȩ post mortẽ
habere non potes. Omĩb tͥbue. Non
eligas cui miserearis: ne forte p̃tereas
beniuolentia: quã id qđ datur: ma¬
erit opus tuũ: qualis fuerit inten¬
tio tua. Qui cum tristicia manũ
porrigit: frucꝰtũ remunerationis
ostendas: alieno spolio. Nichil ꝓdẽ.
si alterũ inde reficis:. unde alium
manem facis. Condempnat ista mi¬

Expanded text:
uiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete fruerisministrat: valde rarum est, ut qui divitias possidet, ad reQui in rerum amore defigitutest amplecti Dei gratiam simul et saeculi. Difficile est coelestibus et terrenis curis simul insistere. Difficile est Deum simul et munpedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod dilimundus. Tamquam mortuus, a labe et affectu istius mundi te separa: sicut sepultus, nullam habeas curam de hoc saeculo: tamquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens, quae post mortem haeligas cui miserearis, ne forte praetereabenevolentia, quam quod datur; erit opus tuum, qualis fuerit intentio tua. Qui cum tristitia manum porrigit, fructum remunerationis ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat mi
Abbreviated transcription (Latin):
propterea uocat᷑ secretum fidei.
Mysteriũ fidei fides est ut augustinꝰ
Sicut ergo scđin quendã modum
sacramentũ corporis xp̃i est sacra
est. Simili modo possumꝰ dicere
hic est calix sanguinis mei. noui
et ȩterti testamenti. Ac si dicat᷑.
Hic est sanguis m̃s qui ꝓ uobis
datur. ut deinceps noui et et̃ni
testamenti ame accipiat᷑ et
tęneat᷑: sequit᷑ misteriũ fidei
hoc credere debetis. id est hanc
fidem habere debetis. ut per
illam remissio uobis sit omnii
pecratorũ¬

Expanded text:
propterea vocatur secretum fidei. propterea vocatur secretum fidei. Mysterium fidei fides est, ut Augustinus Sicut ergo secundum quemdam msacramentum corporis Christi corpus est. Simili modo possumus dicere: Hic est calix sanguinis mei Novi et aeterni Testamenti; ac si dicat: hic est sanguis meus qui pro vobis datur, ut deinceps Novum et aeternum Testamentum a me accipiatur et teneatur. Sequitur: mysterium fidei hoc credere debetis, id est, hanc fidem habere debetis, ut per illum remissio vobis sit omnium peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
portare. & de uellerib ouium
suarũ calefacere nouerunt. Quo¬
rum in euu̾głio utroꝵq merito
est idonea. inter qͦs seds adam
latere eiꝰ incruce dormientis exi¬
uit sanguis & aqua. De quibus
sacͣmentis nascit᷑ ac nutrit᷑ eccħa¬
De quib sacram̃tis dicit ipse dñs.
Qui manducat carnẽ meã & bibit
Cuius diei uesꝑam iam nunc appro¬
pinquare cernimꝰ. cũ habundante
ꝑ omnia iniqͥtate refrigescit ca¬
ritas multoꝵ. Adueniet autem¬
uesꝑa multo tenebrosior cȩteris.
cum apparente homine peccati
tanta erit tribulatio. ut in er¬
rorẽ inducant᷑ si fieri potest etiã
electi. subsequente statim hora
uniu̾sał uidicii: de qͣ scͥptũ est.
Ueruntamen filius hoĩs ueniens.
putas inueniet fidem suꝑ t̾ram:¬

Expanded text:
portare, et de velleribus opus suum calefacere noverunt, quorum in Evangelio utrorumque mentio est idonea, inter quos secundus Adam,latere ejus in cruce dormientis exivit sanguis et aqua, de quibus sacramentis nascitur ac nutritur Ecclipse Dominus: Qui manducat meam carnem, et bibit Cujus diei vesperam jam nunc appropinquare cernimus, cum, abundante per omnia iniquitate, refrigescit charitas multorum. Adveniet autem multo tenebrosior caeteris, cum, apparente homine peccati,tanta fuerit tribulatio, ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. Subsequente statim hora universalis judicii de qua scriptum est: Verumtamen Filius hominis veniens, putas, inveniet et fidem in ter
Abbreviated transcription (Latin):
curas humilit̃ exple: traditum tͥ
misteriũ mente subdita suscipe.
Omĩa ñ turbulentꝰ. sed tranquillo cor¬
de dispone. Caue aut̃ honores quos¬
tenere sine culpa ñ poteris. Sublimi
tas honorũ. magnitudo scelerũ est.
In maiori gradu: maior sine dubio et
pena. Qui minor ẽ: ueniȩ ꝓximꝰ est.
Excelse turres. grauiore casu ꝓcumbunt.¬
et altissimi montes. crebris fulminib

Expanded text:
curas humiliter exple, et traditum tibi ministerium mente subdita suscipe. omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores, quos sine culpa tenere non poteris. Sublitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena. 89. Qui minor est, veniae proximus est.excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus
Abbreviated transcription (Latin):
cõplere. Similis ẽ qͥ obtemꝑat in malo
ei qͥ facit malũ. facientẽ et obsequen¬
tem eadẽ pena constringit. A sub¬
ditis uenerari magis: quam timeri
studiũ sit. Subiecti plus te reuereant᷑.

Expanded text:
. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur
Abbreviated transcription (Latin):
efficiuntur. Quicquid boni cũ dis¬
cretione feceris: uirtus ẽ. Uirtꝰ aut̃
indiscreta: ꝓ uicio deputatur. Testi¬
moniũ tuum nulli noceat. Ad nulliꝰ¬
tuus ne sit rep̃hensibilis:. sed ab omĩb
ꝑsonȩ affectu: a recto uidicio deflec¬
taris. An diues an pauꝑ sit: causam
ꝑspice ñ ꝑsonã. lustitiam ꝓsola ȩt̃na
remuneratione distribue. Qui enim
p̃sentia dona affectat: futurã głam
ricordiam deseras. lmpia iustitia est.
humanȩ fragilitati non ignoscere.

Expanded text:
it. Quidquid boni cum discretione feceris, virtus est: virtus vero indiscreta pro vitio deputatur. 7. Testimonium tuum nulli noceat: n sit reprehensibilis, sed ab omnibus sonae affectu a recto judicio deflectaris, an dives, an pauper sit; causam respice, non personam. Justitiam pro sola aeterna retributione distribue; qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriricordiam deseras: impia justitia est humanae fragilitati non ignoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
noli diferre eas. Tantum
fiusti ꝓnus ad culpã. Qualis tͥ fuit
ad peccandũ intentio: talis ad pe¬
nitendũ sit deuocio Sic̃ in ꝓfundũ
recesseras: ita reu̾tere. Scđm morbũ
Incessant̃ in corde tuo. spes et formi¬
do consistant: parit̃ spes et metus.¬
et timor et fiducia. Sic te spes indul
expellit peccatũ: timor p̃mit uiciũ.¬

Expanded text:
noli differre eas. Tantum fuisti pronus ad culpam. Qualis tua fuerit ad peccatum intentio, talis ad poenitendum sit devotio. Sicut in profundum recesseras, ita revertere. Nulla res Incessanter in corde tuo spes et formido consistat, pariter spes, et metus, timor, et fiducia. expellit peccatum, timor reprimit vitiu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾roga. Discerne te tuo iudicio: ñ
bonꝰ dicaris: Aut qͥd bonilaus ꝑti¬
net ad rẽ. si aliud es: Obscuriori ues
te ñ simules scĩtatẽ. Qualis haberi
uis: talis esto. Bofessionẽ tuã. et in¬
in gressu tuo simplicitas: et in mͦ
puritas. Ingestu tuo grauitas. in
incessu honestas appareat: nichilq
teriꝰ oculos non offendat. Non des¬
aliis locũ de te detrahendi. Uita
homines: maxime eos qui ad uicia
ꝓni sunt. Socios tͥ bonos conunge.
quia si fueris sociꝰ conu̾sationis: eris
uunt sociari. Meliꝰ enĩ ẽ habere o¬
multa bona habet cõmunis uita
scõrũ: sic płnna mala confert soci¬
Uanus sermo cito polluit mentẽ:
et facile agitur. quod libent̃ audit᷑.
Hoc ꝓferatur ex labis: quod aures
ñ polluat audientis. Sermo uanus:¬
uanȩ conscientiȩ index ẽ. Mens ho¬
minis lingua panditur: et qualis
sermo ostenditur. talis animꝰ cõꝓbat᷑.¬

Expanded text:
interroga; discerne te tuo, non interroga; discerne te tuo, non bonus praediceris? aut quid boni laus pertinet ad te, si aliud es, et aliud este non simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil terialiis locum de te detrahendi. Fuge uos, maxime eos qui ad vitia proni sunt. Socios bonos tibi conjunge, quia si fueris socius bonae conversationis, eris unt sociari. Melius est habere multa bona habet communis vita sanctorum, sic plura mala affert sociVanus sermo cito polluit mentem: et facile agitur, quod libenter auditur. Hoc proferatur ex labiis, quod aures non polluat audientis. Moresvanae conscientiae indicium est. Mens hominis lingua panditur; et qualis sermo ostenditur, animus comprobat
Abbreviated transcription (Latin):
si ille ñ supplicat. si ille dimittis
ñ postulat. tu relaxa ex corde: tudi
t̃nã offensionẽ: alienȩ neqͥtiȩ ñ ser¬
ues dolorẽ. Odiũ enĩ a regno dĩ
seꝑat hominẽ. a cęlo subtrahit:
martyrio expiatur: nec sanguine
deletur. Qa zeli referã ign̾e. inuidiã
cuncta uirtutũ germina concreman¬
tem: Inuidia cuncta bona ardore
nea est: sensũ comedit. pectꝰ urit:
mentẽ afficit: cor hominis quasi pestis
depascit. Occurrat gͥ contra zelum
bonitas: adu̾sus inuidiã caritas pre¬
paretur. Proba te ampliꝰ amare. quã
ipse ameris. Non in pace infidus
non sis leuis in amicicia. Retine
semꝑ uincłm continentiȩ. Odientes
ad pacẽ inuita. Discordantes ad con¬
imitare bonos. emulare scõs. habeto
incitamenta: nec fauor te seducat.¬
nec uituꝑatio frangat. Qui laudẽ
non appetit. nec contumeliã sentit.
Si contempnis laudẽ. facile et conurtuꝑa¬
tionẽ reicis.
In lingua aliena: conscientiã tuam

Expanded text:
si ille non supplicet, si sibi dimitti si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulternam offensionem, alienae nequitiae non reserves dolorem. Odium enim hominem a regno Dei separat, a coelo subtrahit, martyrio expiatur, nec fuso sanguine deletur. 37. Quid zeli referam ignem? invidia cuncta virtutum germina concremat, invidia cuncta bona ardore nea, sensum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad conimitare bonos, aemulare sanctos, habeto e incitamenta; nec fanec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. in lingua aliena conscientiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
bona et mala. ꝓut eueniunt. mente
libera sustine. Si ñ potes irã uitare.¬
Disce mala tolerare: magis quã
facere. Detrahentiũ errores: dissimu¬
lando calca. Contumelias detrahen
deat. quãuis qͥsq exasꝑet: quãuis
insultet. quãuis iniuriã faciat. ꝗͣuis¬
afficiat contumeliis. tu tace: tudis¬
simula. tu ñ loquaris. tu exerce si¬
lentiũ. Iniurie ñ respondeas. con¬
uiciũ ñ torqueas. Disce a xꝑo mo¬
destiã: disce tolerantiã. Inniriã pas
palmis ꝑcussus. flagellis cesus. sputis
derisus. clauis confixus. spinis coro¬
natꝰ. cruce dampnatꝰ. semꝑ tacuit.
Magna uirtꝰ est. si ñ ledas a quo lesꝰ
es. Magna: gła: sicui potiusti noce¬
dicenti: benedictionẽ oppone. Iras¬
centẽ: pacientia delinire satage.
uulnꝰ inlusum. Quanto magis te¬
gis: tanto magis auges. Peccanti
in te ñ retribuas sc̃m culpã. sciens
qͥa & in te uenturũ ẽ iudiciũ. ñ enĩ
habebis indulgentiã. si ñ dedis. Et

Expanded text:
bona, et mala, prout tibi eveniant, mente libera sustine. Si potes iram vitare,Disce mala tolerare, magis quam facere. Detrahentium errores dissimulando calca, contumelias detrahentdeat, quamvis quisque exasperet, quamvis insultet, quamvis injuriam faciaafficiat contumeliis: tu tace, tu dissimula, tu non loquaris, tu exerce silentium; injuriae non respondeas, convicium non retorqueas; disce a Christo modestiam, disce tolerantiam; injuriam passnam palmis percussus, flagellis caesus, sputis derisus, clavis confixus, spinis coronatus, cruce damnatus, semper tacuit. Magna virtus est, si non laedas, a quo laesus es; et magna gloria cui potuisti nocedicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimvulnus inclusum, quanto enim magis id tegis, tanto maxime auges; aperi506 in te non retribuas secundum culpam, sciens quia et in te venturum est judicium. Non enim habebis indulgentiam, nisi dederis; et
Abbreviated transcription (Latin):
alios docendo erigis: ipse laudis
appetitu demergaris. Cũ aut̃ doces. noli
Communia omĩb. secreta ꝑfectiorib
loquere. Aꝑta cunctis. oꝑta paucis an¬
nuntia. Quod deesse tͥ scientiȩ ꝓspicis
ferendo. difficilia aꝑiunt᷑. Curiositas¬
ñ suꝑare. Plus dilige audire: quã dice¬
re. plus auscultare quã loqui. Potiori

Expanded text:
alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, nolicommunia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; qferendo difficilia aperiunturnon superare; plus dilige audire quam dicere, plus auscultare quam loqui. 73. I
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sepe ex discipłis ad marty riuum
eliguntur quisuos doctores ad corona
p̃cedunt: et qͥ sunt ordine postremi. fi¬
unt ñ numnqũa incertamine pͥmi. Di
seruus aduersitate ulla non frangit᷑
sed ꝓ ueritatis defensione ultio se certa¬
nuuu offert: nec umquam ꝓ ueritate

Expanded text:
. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate
Abbreviated transcription (Latin):
mentum penarũ. ut uideant unde
doleant.: et non lucebit ad consolationẽ:
ne uideant unde gaudeant. Int huiꝰ
uitȩ et futurȩ infelicitatis miseriam:
multa discretio est. Illic enĩ et miseria
est ꝓpt̾ crutiacionem dolorium ⁊ tenebrȩ
ꝓpter lucis au̾sionẽ: quorũ unũ in hac
uita idẽ miseria est aliud non est. In
inferno aut̃ utrumq est. De penis

Expanded text:
mentum poenarum, ut videant unde mentum poenarum, ut videant unde doleant, et non lucebit ad consolationem, ne videant unde gaudeant. 4. Inter hujus vitae et futurae infelicitatis miseriam multa discretio est. Illic enim et miseria est propter cruciationem dolorum, et tenebrae propter lucis aversionem: quorum unum in hac vita, id est, miseria est, aliud non est; in inferno autem utrumque est. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
de his qui non iudicantur & ꝑeunt. op¬
ponitur illi ordini ꝑfectorũ. in qͦ sunt
hi qui non iudicantur et regnant. Ter¬
cius ordo de his qui iudicantur. et reg¬
¶ nant᷑
illi ordini ẽ. contrariꝰ. de qͦ sunt qͥ uidi¬
cantur et ꝑeunt. Quartus ordo de his
qui non iudicantur et regnant. oppo¬
nitur illi contrario ordini: in quo illi
tem urit tristitia. et corpus
flamina. iusta incissitudine: ut qui
mente tractauerunt quod ꝑficerent
corꝑe: simul et anima puniantur et
corꝑe. Ignem gehenne ad aliquid lu¬
men habere: ad aliqͥd non habere.
Hoc est habere lumen ad dampnati¬
onem. ut uideant impii unde doleant:
et non habere ad consolationẽ: ne ui¬
deant unde gaudeant. Apta fit com¬
paratio de camino trium puerorum:
ad exemplũ ignis gehennȩ. Nam
sicut ille ignis non arsit ad trium pue¬
rorum supplicium. et arsit ad combu¬
renda ligamina uinculorum: ita ig¬
nis iehennȩ et lucebit miseris ad aug¬

Expanded text:
eorum qui non judicantur et pereunt opeorum qui non judicantur et pereunt opponitur illi ordini justorum in quo sunt hi qui non judicantur et regnant. Tertius ordo eorum qui judicantur et regnant illi ordini est contrarius de quo sunt qui judicantur et pereunt. Quartus ordo eorum qui non judicantur et regnant opponitur illi contrario ordini in quo illi tem 187 urit tristitia, et corpus flamma juxta vicissitudinem, ut qui mente tractaverunt quod perficerent corpore, simul et animo puniantur et corpore. 2. Ignem gehennae ad aliquid lumen habere, ad aliquid non habere; hoc est, habere lumen ad damnationem, ut videant impii unde doleant; et non habere ad consolationem, ne videant unde gaudeant. 3. Apta fit comparatio de camino trium puerorum ad exemplum ignis gehennae. Nam sicut ille ignis non arsit ad trium puerorum supplicium, et arsit ad comburenda ligamina vinculorum, ita ignis gehennae et lucebit miseris ad aug