comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tegrum atq nichil int̾ẽẽ ad eius equalem in omnib
integritatẽ quanto peior id habeat int̾ malos. sicut
nichil int̾ẽ quanto melior id habeat int̾ bonos. Ao ꝑ
hoc nichil etiam int̾ẽ. quanto peior id tradat. sicut nichħ
int̾ẽ quanto melior: atq ita nichil int̾ẽ. quanto peior
id accipiat. s nichil interẽ quanto melior Illud enĩ ꝑse
ẽ Hab̃e autẽ baptismum & tradere & aciꝑe malos¬
nequaquam in meliꝰ commutatos. & descͥpturis aino¬
nicis. & de ipsius cẏpͥani litteris satis ut arbitror demõ¬
stramꝰ. quos non ꝑcinere ad scł̃am ȩccl̃am dei quamuiꝰ
intus eẽ uideantur ex hoc aꝑtissime apparet. quia is¬
ti st̃ auari. raptores. feneratores. inuidi. maliuoli. & cetã
huiꝰ modi. Illa autẽ columba unica. pudica. & casta. spõ¬
sa sine macula & ruga. ortus conclusus fons signatꝰ para¬
disus cum fructu pomoꝵ. & cetera quȩ de illa similiter

Expanded text:
tegrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus tegrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest quanto peior id tradat, sicut nihil interest quanto melior; adque ita nihil interest quanto peior id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. illud enim per est. Habere autem baptismum et tradere et accipere malosnequaquam in melius commutatos et de scripturis canonicis et de ipsius Cypriani litteris satis ut arbitror demonstrauimus. quos non pertinere ad sanctam ecclesiam dei, quamuis intus esse uideantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt auari raptores faeneratores inuidi maliuoli et cetera huiusmodi, illa autem columba unica pudica et casta, sponsa sine macula et ruga, hortus conclusus, fons signatus, paradisus cum fructu pomorum et cetera quae de illa similiter
Abbreviated transcription (Latin):
petri apłatui conferendumẽ. Quapropt̃ reddens de¬
bitam reuerentiam dignumq honorem. quantũ ualeo
ꝑsoluens pacifico ep̃o & glorioso martyri cypano. audeo
tñ dicere aliter eum sensisse de scismaticis uel heretici
baptirandis quam postea ui̾tas prodidit. non ex inea
s ex uniu̾se eccłȩ sententia plenarii concilii auctorita¬
te roborata atq firmata. Sicut uenerans ꝓ sui merito.
setrum pͥmum aploꝵ & eminentissimũ martyrum. lu¬
deo cñ dicere non cum recte fecisse. ut gentes iudacare
cogerentur: etiam hoc dictoñ ex mea s ex apłi pauli sa¬
lutari doctrina ꝑ uniu̾sam ȩccł̃am retenta atq serua¬
ta. Disputans gͦ de sententia cypͥani multum infra me¬
rita positus ꝙypani. dico sacramentum. baptismi & bo¬
nos & malos posse dare. posse habere. posse acciꝑe. Et
bonos quidem utilit̾ ac salubrit̾: malos autẽ ꝑnitiose
atq penalit̾. cum illud tam̃ in utrisq sit equaliter in¬

Expanded text:
Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens dePetri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicut uenerans pro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta adque seruata. Disputans ergo de sententia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter in
Abbreviated transcription (Latin):
quod non fecundatur suo s fructu oneratur alieno:
fieri autẽ pot̾ ut aliquis uigeat in radice caritatis. & in
los catholicos. nullo modo comꝑamus. s nec bonos faci¬
le coequamus beato cypano quȩ int̾ raros & paucos ex¬
cellentissimȩ głȩ uiros numerat pia mat̾ ȩccła. Quamuiꝰ¬
& isti apud hereticos cognoscant baptismum xp̃i. illi aũ
aliter uisum sit. ut ꝑ eum minus aliquid uidentem &
in unitate firmissime ꝑmanentẽ. manifestius demon¬
straretur hereticis quam sacrilego scelere rumperetur
unculum pacis. Neq enĩ pharisei ceci quamuis dicen¬
tes aliquando. quod fieri debebat: comꝑandi erant apo¬
stolo petro quamuis dicenti aliquando quod fieri non
debebat. Non solum aũ istoꝵ ariditas illius uiriditati
conferenda non est: s nec alioꝵ fructus illiꝰ ub̃tati ad¬
equandũ ẽ. Gentes enĩ iudairare nemo nc̃ cogit. nec
ideo tñ quisquam inȩccła nc̃ quantum libet profecerit

Expanded text:
quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in los catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fructiferi palmitis purgamenta diligere. cominode
autẽ facit. qui poma suauia ubiq suspensa non respuit.:
ita quisqͥs ab unitate p̾cisus ꝓpt̾ ea rebaptirat. qͥa eypͥ¬
ano uisum ẽ ab hereticis uenientes denuo baptirari opor¬
tere. laudanda in tanto uiro adu̾satur. & emendoenda
sectatur nec ea ipsa quȩ sectatur assequitur. Ille enĩ
dum tel grauiter detestatur eos. qui ab unitate se¬
seꝑauert̃: etiam ab ipso baptismo seꝑatos eẽ arbitratꝰ ẽ
Isti autẽ parum sceleris putantes quod ipsi a xp̃i unita¬
ce seꝑati sunt: etiam baptismum eiꝰ illi non ẽẽ & secũ
exisse contendunt. Iam gͦ longe sunt a fecunditate cy¬
pani: ut nec purgamentis eiꝰ equentur. Item quisqͥs
non habens caritatẽ. & ꝑditas uias moꝵ in grediens
pessimoꝵ int̃ udet et̃ cum fous sit e baptisimũ ⁊p̃i
nec in hereticis repetit nichil eiꝰ aduiuat sterilitatem.

Expanded text:
est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et baptismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere morum suoꝵ fructibus conuincunt᷑ in quibꝰ
in finem usq ꝑdurant. quia scđ̾m p̃cientiam dͥei. sunt
multȩ oues errant exterius. sic multi lupi insidiantur
int̾ius. int̾ quos tamen nouit dominus qui sunt eius.
qui non audiunt uocem nisi pastoris. etiam damat ꝑ
similes phariseoꝵ de quibus dictum ẽ. quȩ dicunt faci¬
te. Sicut enĩ homo sp̃alis habens finẽ pcepti. idẽ carita¬
tẽ de corde puro & conscientia bona & fide non ficta. pot̾
aliquid ex corpore quod adhuc corrumpit᷑. & aggrauat
animam. minus liquide cernere. & alit̃ saꝑe quod in ea¬
dem caritate ꝑmanenti. ds cum uoluerit reuelabit in
homine caruali atq ꝑu̾so. pot̃ aliquod bonum & utile
repꝑiri: quod aliunde sit non ex ipso. Nam ut in palmi¬
te fructuoso muenitur aliquid quod purgandũ sit. ut
maiorem fructũ ferat. ita & in harundine sterili atq a¬
rida. uł alligata sol et uua pendere. Et ideo sicut tutũ

Expanded text:
pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo sicut stultum
Abbreviated transcription (Latin):
& hũ qui in ipsa unitate ꝑu̾si funt & ꝑdite uiuunt ap¬
pareant remisionẽ pecatoꝵ nec dare posse nec hab̃e.
quia ñ malignis. s bonis filiis dictum ẽ. si cui dimise¬
ritis peecata dimittent᷑ eis. si cui tenueritis tenebuntur:
habere cñ & dare. & acciꝑe baptismi sacramentũ. satiᷤ
eluxit pastoribus ȩccłȩ catholice toto orbe diffusȩ. ꝑ qͦs
postea planari concilii auctoritate originał consue¬
tudo firmata c̃ etiam ouem quȩ foris errabat. & domi¬
nicum caracterem a fallacibus dep̃datoribus suis foriꝰ
acceꝑat uenientẽ ad xp̃iane unitatis salutẽ ab errore
corrigi. a captiuitate liberari. a uulnere sanari. carecte¬
rem tñ in ea dominieum agnosa potius quam impro¬
bari: quando quidẽ ipsum carecterẽ multi lupi. & lu¬
pis infigunt. qui uidentur quidem intus ẽe uerumpta¬
men ad illam ouem. quȩ etiam ex multis una est ñ

Expanded text:
et hi, qui in ipsa unitate peruersi sunt et perdite uiuunt, apet hi, qui in ipsa unitate peruersi sunt et perdite uiuunt, appareant remissionem peccatorum nec dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, habere tamen et dare et accipere baptismi sacramentum, satis eluxit pastoribus ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum characterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, characterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam inprobari, quandoquidem ipsum characterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerumtamen ad illam ouem, quae etiam ex multis una est, non
Abbreviated transcription (Latin):
oterat iam fortasse sufficere qd
totiens repetitis rationibus. &
multiplicit̃ disputando u̾satis
atq retractatis. adiunctis etiã
& documentis & ipsius ꝙy pani
tot testimoniis suffragantib:
iam etiam corde tardiores quantum exiscimo intelligũt
baptismum xp̃i. nulla ꝑu̾sitate hominis siue dantis. siue
accipientis posse uiolari. Nec ob aliud illis temporibus ꝙͣ¬
do ista questio contra utilem consuetudinẽ disputatio¬
nibꝰ salua caritate atq unitate alt̾cantibꝰ discutiebat᷑.
uisum ẽ quibusdam egregiis uiris antistibꝰ xp̃i. int̃ qͦs
p̃cipue beatus cypͥanus eminebat. non ẽẽ posse apud he¬
reticos uel scismaticos baptismum xp̃i. nisi quia non di¬
stinguebatur sacramentũ ab effectu uel usu sacram̃ti.
Et quia eius effectus atq usus. in liberatione ã peccatis
& cordis rectitudine. apud hereticos non inueniebatur:
ipsum quoq sacramentũ illic non ẽẽ putabatur. Sed
conu̾tentib ocłos ad int̾ioris palee multitudinem. cũ

Expanded text:
oterat iam fortasse sufficere, quod totiens repetitis rationibus et multipliciter disputando uersatis adque tractatis, adiunctis etiam  documentis et ipsius Cypriani tot testimoniis suffragantibus iam etiam corde tardiores, quantum existimo, intellegunt, baptismum Christi nulla peruersitate hominis siue dantis siue accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate adque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis uiris antistitibus Christi, inter quos praecipue beatus Cyprianus eminebat, non esse posse aput haereticos uel schismaticos baptismum Christi, nisi quia non distinguebatur sacramentum ab effectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus adque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine aput haereticos non inueniebatur, ipsum quoque sacramentum illic non esse putabatur. sed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
si error illoꝵ. in quo adultera ẽ anima. ⁊ si a legittimo ui¬
ro sacramenti habeat ołnamentum. Pot est gͥ nob̃ & hereti¬
cis baptisma ẽẽ commune c̃ quibus pot̾. & euũgłium eẽ
commune quamuis a fide nr̃a. error distet illorum. siue
aliud de patre uel de filio. uel de sp̃u scõ sentiant. quam
uĩtas habet. siue ab unitate p̃cisi non colligant cum xp̃o
s spargant. quia pot̾ nobis si frumenta dominica sumus.¬
etiam intus cum arboribus. cum raptoribꝰ cum ebriosis. &
ceteris eiusmodi pestibus de quib dicitur regnum dei non
possidebunt. ⁊ baptismatis sacramentum eẽ commiune.⁊
tam̃ uitia quibus a regno dͥei separantur. non eẽ cõmunia:
adu̾tere quȩ simul emnneret. Manifesta inquit sunt oꝑa
carnis. Que sunt fornicationes. immunditiȩ luxuriȩ. ido¬
lorum seruitus. ueneficia. inimicitiȩ contentiones. emula¬

Expanded text:
sed error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo uised error illorum in quo adultera est anima, etsi a legitimo uiro sacramenti habeat ornamentum. potest igitur nobis et haereticis baptisma esse commune, cum quibus potest et euangelium esse commune, quamuis a fide nostra error distet illorum, siue aliud de patre uel de filio uel de spiritu sancto sentiant quam ueritas habet siue ab unitate praecisi non colligant cum Christo sed spargant, quia potetiam intus cum avaris, cum raptoribus, cum ebriosis, et caeteris ejusmodi pestibus, de quibus dicitur, Regnum Dei non possidebunt , et Baptismatis sacramentum esse commune, et tamen vitia quibus a regno Dei separantur non esse communia. advertere quae simul enumeret: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, veneficia, inimiciti
Abbreviated transcription (Latin):
suum. s dei ꝓpter eius prauitatẽ uł nullum putandũ
ẽ uel eodem modo uituꝑandum. uel eiꝰ prauitati tͥbuen¬
dum: ac non potius illius largitati qui etiam fornicanti
a se anime. & eunti pꝰ amatores suos dedit panẽ suum &
uinum suũ. & oleum suum. & alia uł alim̃ta. uel orna¬
menta. quȩ nec a se ipsa ab eius amatoribꝰ ei sunt.s ab
illo qui etiamiserans ubiq uoluit ad quẽ redeat ammonẽ.
Numquid pot̾ inquit uis baptismi ẽẽ maior aut potior.
quam confessio. quam passio. ut quis coram hominibus
hoc baptisma heretico prodest. si quamuis xp̃m confessus
ȩcelȩ habentur extra eccłam: non ualent ad saluteni. S
aliud ẽ non habere. aliud non utilit̾ habere. Qñ ñ hab&.
rigendus ẽ Nec adultera ẽ aqua in baptismo hereticoꝵ.
quia nec ipsa creatura quam ds̃ condidit mala est. nec uͥ¬
ba euuglica in quibuslibet errantis rep̃hendenda sunt.

Expanded text:
suum sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum suum sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum est uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubique uoluit ad quem redeat ammonere. Numquid potest, inquit, uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus hoc baptisma haeretico prodest, si quamuis Christum confessus ecclesiae habentur, extra ecclesiam non ualent ad salutem. sed aliud est non habere, aliud non utiliter habere. qui non habet, rigendus. nec adultera est aqua in baptismo haereticorum, quia nec ipsa creatura quam deus condidit mala est nec uerba euangelica in quibuslibet errantibus reprehendenda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ticum dico nisi manfesti sibi doctma crcholiee fidea
resistere maluerit. & illud quod tenebat elegerit. Quod
ante quam fiat mnanifestum ẽ illum qui foris ẽ. eẽ peio¬
rem. Itaq in hoc sola falsa opinio. millo autẽ etiam ipsa
diuisio corrigenda ẽ s in neutro ipsoꝵ sacramenti u̾taᷤ
repetenda ẽ. Quod si quisquam idẽ sentiat. quod illi &
eẽ heresim nou̾it. ab unitate catholica seꝑaratũ. ubi ħ
docet᷑. & discitur. s alicuius scłaris emolum̃ti causamti
catholicam bapticari uoluerit. uel in ea baptiratus ꝓpt̾
hoc inde exire noluerit non solum separatus habendus ẽ
uterum etiam tanto sceleratius. quantomagis errori he¬
resis & diuisioni unitatis fallatiam simulationis adiũ¬
git. Quam obrem cuiꝰq hominis prauitas. quanto ꝑicu¬
losior ẽ & tortuosior. tanto instantius oꝑosius corrigen¬
da ẽ. Nec idõ tamen si quid habet integrum p̃sertim ñ

Expanded text:
ticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei ticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quamobrem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen si quid habet integrum praesertim non
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ne gͥ interẽ. si duo inerrore. pari atq malicia co¬
stituti sunt. nec uita & corde mutato. alius eoꝵ foris alsꝰ
intꝰ baptiret᷑. fateor inter est. Ille enĩ peior ẽ qui etiã fors
baptitat᷑. non eo quod bapticat᷑. s eo quod foris ẽ. Est enĩ
ipsius etiam diuisionis. nec nullum nec paruum malum.
si tñ ille qui intus baptiratur. non ꝓpt̃ aliquod terrenũ.
aut temporale commodum intus eẽ uoluit. s quod uni¬
tatẽ ȩccłe toto orbe diffuse scismatũ concisionibꝰ p̃tulit:
Alioquin etiam ipse inter illos. qui foris sunt deputandus
ẽ. Constituamus gͦ duos aliquos isto modo. Unum eorum
u̾bi gr̃a id sentire de xp̃o quod fotinus opinatus ẽ. & in
eiꝰ heresi bapticari extra ȩccłȩ catholice commnunionem.
alium uͦ hoc idem sentire. s in catholica baptirari. existi¬
mantẽ ipsam eẽ catholicam fidem. Ipsum nondũ here¬

Expanded text:
"nihilne ergo interest, si duo in errore pari atque malitia co"nihilne ergo interest, si duo in errore pari atque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris, alius intus baptizetur?" fateor interesse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur, sed eo quod foris est. est etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse noluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foest. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haere
Abbreviated transcription (Latin):
illic euugłicum accepit. non utiq talem baptismum accep̃.
quali errore cecatur. & ꝓpterea si respiciens. uiderit relin¬
quendum eẽ quod male tenuerat. non simul ei relinquen¬
dum ẽ.: bonum quod acceꝑat. Nec quia error illius impro¬
bandum ẽ ꝓꝓterea in illo ap̃i baptismꝰ exsufflandus est:
Iam enĩ ex his quos intus contigit de dõ falsa opinantes
bapticari. satis elucet discernendam ẽẽ sacramenti u̾itatẽ
ĩmale credentis errore. quamuis utrumq in homine uno
ualeat inueniri. Et ideo cum etiã foris in errore aliquo
constitutꝰ uͦ tñ sacram̃to fuerit baptiratꝰ. cum ȩccłȩ red¬
ditur unitati. sicut false fidei uera succedit. non sic pot̾
etiam uero baptismo baptismus succed̾e: quia idem ipse
sibi succedere non potest. quia nec decede potest. Ad hoc
gͦ heretici ad artholicam ueniunt: ut quod eoꝵ malũẽ
corrigat᷑. non quod dei bonum ẽ. repetat᷑. Dicit gͦ aliquit

Expanded text:
illic euangelicum accepit, non talem utique baptismillic euangelicum accepit, non talem utique baptismquali errore caecatur. et propterea, si respiciens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est et bonum, quod acceperat, nec quia error illius improbandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his quos intus contigit de deo falsa opinantes baptizari satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri; et ideo, cum etiam foris in errore aliquo constitutus, uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus baptismus succedere: qui quidem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis insinuat. Multi enĩ carnales. & animales etiam
intꝰ baptitant᷑. cum aꝑte dicat apłs. Animalis aut̃ homo
non ꝑcipit ea que sunt sp̃c di. Et ꝑcepto iam baptismo.
dicit eos adhuc animales ẽc. Scđm sensum autẽ carnalẽ
ñ pot̃ nisi carnalit̾ de dõ saꝑe anima corporeis sensibus
dedita. Unde multi pꝰ baptismum ꝓficientes. & maxime
qui infantes. & pueri baptizati sunt. quantomagis eorui
intellectus senatur. & illuminatur. dum int̾ior homo re¬
nouatur de die in diem. pores opiniones quas de dõ habe¬
bant. cum suis fantasmatis ludificarentur irrident. et
detestantes atq confitentes abiciunt. Nec tñ idõ baptis
pisse dicunt᷑. qualis fuit error ipsorum s in eis & sacram̃¬
ti integritas honoratur. & mentis uanitas emendatur etiã¬
si confirmata & fortasse multis contentionibꝰ defensa calu¬
erat. Quappter etiam hereticꝰ qui ꝑscue foris ẽ baptismũ

Expanded text:
caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei, et percepto iam baptismo dicit eos adhuc animales esse. secundum sensum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantasmatis ludificarentur, inridentes et detestantes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non apisse dicuntur qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. quapropter etiam haereticus qui perspicue foris est baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
in ultimo seꝑanda ẽ. Recedite a me qui oꝑamini iniquita¬
tem. Unde apparet quidem sicut dicit cypanus. non eam
statim suscipienda. & assumenda quȩ iactantur in xp̃i no
ritur. fundos insidiosis fraudibus rapere: usuris multiplicã¬
tibꝰ fenus augere sclo u̾bis solis renuntiare: que omnia etiã
intus geri. satis idoneus testis ipse declarat: Iam uͦ quod
multis u̾bis ꝓsequitur non posse in xp̃o baptizare. qui
patrem p̃i blaphemant. cum eos errore blasphemarent
manifestum sit. Non enĩ qui accipit baptismum xcp̃i. aꝑ¬
te blasphemat patrẽ xp̃i s aliud quam uitas docet. de pa¬
tre sxp̃s sentiendo. blasphemare conuincitur: Iam satis ostẽ¬
dimus ad baptismũ qui u̾bis euũglicis consecrat᷑. ñ ꝑtin̾e̾
cuiꝰquam. uel dantis uł accipientis errorem: siue de patre.
siue de filio. siue de spũ scõ. aliter sentiat. quam doctrina

Expanded text:
in ultimo separanda est: recedite a me qui operamini iniquitain ultimo separanda est: recedite a me qui operamini iniquitatem. unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim suscipienda et adsumenda quae iactantur in Christi ritur fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere, saeculo uerbis solis renuntiare. quae omnia etiam intus geri satis idoneus testis ipse declarat. am uero quod multis uerbis prosequitur non posse in Christo baptizari eos qui patrem Christi blasphemant, cum eos errore blasphemare manifestum sit — non enim qui accedit ad baptismum Christi aperte blasphemat patrem Christi, sed aliud quam ueritas docet de patre Christi sentiendo blasphemare conuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
rau̾it usq in finẽ saluus nonerit: Neq nos dicimus ubic̃q
& quomodo cũq baptitati. baptismi gr̃am consecuntur.¬
bationem confertur. Sea nc̃ ad salutẽ multi intꝰ consecũt᷑.
quamius sacram̃tũ quod ꝑ se scm̃ ẽ eos habere manifestũ
sit. Recte itaq nos dñs ammonet in euũgło ne consentiamꝰ
male suadentibꝰ & sub xp̃i nomine ambulantibus. S intꝰ
hii e foris inueniuntur. quia nec foras exeunt nisi prius
intus mali fuerint. Et utiq de uasis in domo magna posi¬
tis. dicebat apłs. Si quis autẽ emundau̾it semetipsum ab
huiꝰmodi erit uas in honore sc̃ificatum. utile dño. ad om̃e
opus bonum paratũ. Quomodo autẽ se ab eiusmodi qͥsq
debeat mundare. paulo suꝑius ostendit dicens. Recedat
ab iniquitate omnis qui nominat nom̃ diũ. ne audiat in
finem cum palea siue quȩ ante de area uolauit siue quȩ

Expanded text:
rauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque rauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati gratiam baptismi consequuntur,brationem confertur, sed hanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod per se sanctum est eos habere manifestum sit. recte itaque nos dominus ammonet in euangelio, ne consentiamus male suadentibus et sub Christi nomine ambulantibus, sed hi et intus et foris inueniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint, et utique de uasis in domo magna positis dicebat apostolus: si quis autem emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum. quomodo autem se ab eiusmodi quisque mundare debeat, paulo superius ostendit dicens: recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini, ne audiat in fine cum palea, siue quae ante de area uolauit siue quae
Abbreviated transcription (Latin):
inueniuntur tales. Seꝑationẽ tñ eoꝵ qui uitus sunt ab
illiꝰ columbȩ ꝑfectione atq unitate. non solum ds̃ nouit.
in quibusdam. s etiam homines in quibusdam quorum
in manifesto pessimam uitam confirmatãq noticiam in¬
tuentes. & eam p̃ceptoꝵ diuinoꝵ. regulis comꝑantes. in¬
celligunt quam multis ⁊ caniis & paleis siue foris. siue
intus positis. s c̃ñ in fine aꝑtissime seꝑandis dicturus
ẽ dñs. recedite a me qui oꝑamini miquitatem. & ite
in ignẽ et̃num. qui p̃ꝑatus ẽ diabolo & angłis eius:
De conu̾sione autem nulliꝰ desꝑandum ẽ. siue foris. siue
intus constituit quam diu patientia dĩ ad penitientia
ad ducit. & uisitat in uirga facinora eoꝵ. & flagellis
ab eis. si & ipsi aliquando misereatur animȩ suȩ placen¬
tes dõ. Sicut enĩ bonus qui ꝑseuerat usq in finẽ hic sal¬
uus non erit. sic & malus siue foris siue intus qui ꝑseue¬

Expanded text:
inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque unitate non solum deus nouit in quibusdam, sed etiam homines in quibusdam. quorum in manifesto pessimam uitam confirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est dominus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in uirga facinora eorum et in flageab eis, si et ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseue
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre illuminare. aut iniquitas iustificare. sicut idem
dicit: quero quemadmodũ poterant isti in ipsa intus ȩccła.
baptitare. Quero quemadmodum uasa illa que non in ho¬
nore s in contumeliam domus magna continet. intra
ipsam domum magnã possint sc̃ificandis hominibꝰ mi-¬
nistrare quod scm̃ ẽ nisi quia illa scitas sacramenti neq ab
immundis pollui pot̃. siue cum ꝑ eos dat᷑ siue cum ab eis qͥ¬
corde & uita in meliꝰ non commutant᷑ accipitur: De quib ĩtꝰ
positis ipse dicit. sło u̾bis solis & non factis renuntiantes:
Sunt gͦ & intꝰ hostes dei. & quoꝵ pectora obsedit sp̃c anti
diu tales sunt. ad salutẽ ꝓdeẽ. nec ipsi ea possunt sua im¬
munditia maculare. Quod itaq dicit. nichil eis ad gr̃ã
eccł̃iasticam. & ad salutarẽ licere. qui spargentes itaq im¬
antixp̃i nominemur. sic accipiendum ẽ quia & foris & intꝰ

Expanded text:
tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obsederit spiritusdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et ad salutarem licere qui spargentes adque inantichristi nominentur, sic accipiendum est, quia et foris et intus
Abbreviated transcription (Latin):
cer serpit. ad aures audientium. s cum baptisma u̾bis eu¬
uangłicis datur. qualibet ea ꝑu̾sitate intelligat ille cui dat᷑.
ministri ꝑu̾sitatẽ s solam ministerii scitate in bona fide. ⁊
spe. & caritate unitatȩ compaginatꝰ ȩccłȩ remissionẽ acci
pit peccatoꝵ: non ꝑu̾ba sicut cancer serpentia. s ꝑ euũgli¬
ca sacramenta de celesti fonte manantia. Si autẽ ipse qui
que foris s etiam quȩ intꝰ ẽ. Nouit enĩ dominꝰ qui sunt eiꝰ
Et recedet ab miquitate omnis qui inuocat nomen dñi. Nul¬
la ẽ communio etiam luci & tenebris. non solum quȩ fo¬
ris s etiam que intus funt. Qͥ odit frẽm suum ait ioħs
in tenebris ẽ usq adhuc. Et illi utiq odant paulum qui
inuidia & maliuolentia. & dissensione. xp̃m annuntianteᷤᷤ
arbitrabant᷑. se tribulationẽ excitare uinculis eiꝰ. quos tam̃
intus fuisse idem cipͥanus intelligit. Cum gͦ non possint

Expanded text:
cer serpit ad aures audientium, sed cum baptisma uerbis ecer serpit ad aures audientium, sed cum baptisma uerbis euangelicis datur, qualibet ea peruersitate intellegat ille per quem datur ministri peruersitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et caritate unitatpit peccatorum; non per verba sicut cancer serpentia, sed per evangelica Sacramenta de coelesti fonte manantia. Si autem ipse qui quae foris, sed etiam quae intus est. Novit enim Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. nulla etiam communio est luci et tenebris, non solum quae foris, sed etiam quae intus sunt. qui enim odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc. et utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint
Abbreviated transcription (Latin):
sicut area uentilata purget᷑. Quod si ita est. in ipsa ȩccł̃a. id
est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam. quoꝵ
sermo ut cancer serpebat. Nam cum de illis apłs loqueret᷑.
hoc docuit: & sermo inquit eorum sicut cancer serpit. ex
quibus ẽ hymeneus. & filetus. qui circa ueritatẽ aberraue¬
runt. dicentes resurrectionẽ iam facta esse. & fidem quo¬
ab iniquitate. omnis qui nominat nom̃ dñi. In magna
autẽ domo. non solum uasa aurea sunt. & argentea: & lig¬
nea & fictilia. Si gͦ & isti quoꝵ sermo ut cancer serpebat.
tamquam uasa in contumeliã in domo magna erant. ꝗͣ
domum magnã eccł̃ae ipsius unitatem ꝙy panus intelli¬
git. numquit istoꝵ cancer baptismum xp̃i uiolabat. Ita
g̃ aee fous sicut nec intus quisquam qui ex parte diaboli
ẽ. potest uel inse uel in quo quam maculare sacramentũ qd̃
xp̃i ẽ Non itaq dat remissam peccatoꝵ sermo qui ut cã¬

Expanded text:
sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut cancer serpebat. nam cum de illis apostolus loqueretur, hoc docuit: et sermo, inquit, eoruquibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse, et fidem quomnis qui nominat nomen domini. in magna autemdomononsolum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. si ergo et isti, quorum sermo ut cancer serpebat, tamquam uasa in contumeliam in domo magna erant, quam domum magnam ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intellegit, numquid istorum cancer baptismum Christi uiolabat? ita ergo nec foris sicut nec intus quisquam, - qui ex parte diaboli est, potest uel in se uel in quoquam maculare sacramentum quod Christi est. non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut can
Abbreviated transcription (Latin):
simus ait. Quantus arrogantiȩ tumor est. quanta humili¬
tatis & lenitatis obliuio. & arrogantiȩ suȩ quanta iactatio.
ut quis audeat aut facere posse se credat quod nec apłis
concessit dñs. ut tirania a frumento putet posse dicernere.
aut quasi ipsi paleam ferre. & area purgare concessum
sit. paleas conetur a tritico separare. cumq apl̃s dicat. in
domo autẽ magna. non solũ uasa aurea sunt & argentea.
sed & lignea. e fictilia. contempnere & abicere dampnare.¬
quando non nisi in die dñi uasa lignea duum ardoris in¬
cendio concrement᷑. & fictilia ab eo cui data ẽ. ferrea uirga
frangant᷑. Sic gͥ arguens cypanus eos qui camquã maloꝵ
consortium deuitantes se ab unitate disruꝑant. ostendit
magnam domum quam dixit apl̃s ubi essent. non solum
aurea uasa & argentea. si & lignea & fictilia. non se intel¬
lexisse nisi ȩccl̃am. ubi essent boni &e mali: donec in fine.

Expanded text:
simus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilisimus, ait: quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis obliuio et arrogantiae suae quanta iactatio, ut quis audeat aut facere posse se credat, quod nec apostolis concessit dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere aut, quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetura tritico separare, cumque apostolus dicat: \'in domo autem magna non solum uasa aurea sunt et argentea, sed et lignea equando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine
Abbreviated transcription (Latin):
nos mores collo quia mala: Et eñ eosirtus fuisse siga¬
ficauit cum eũ ait. Quomodo dicunt quidam in uob̃. quia
resurrectio mortuoꝵ non est: Auaros autẽ ubi detestatur:
Aut uͦ potuit quicquam dici. uehementiꝰ quam ut idolorum
seruitus auaritia diceret᷑ sicut idem apl̃s posuit: Nec cẏpanꝰ
aliter intellexit. & litteris suis ubi opus erat inseruit. Qui cñ
confitet᷑ temꝑibꝰ suis in ȩcla fuisse. non qualescumq auaroᷤ
s raptores. & feneratores. nec quoslibet homines s ep̃os: ꝙͣ
quam & istos. de quibus ait apls sermo eoꝵ sicut cancer ser¬
pit uellem intelligere foris fuisse s me ꝙ̃panus non sinit.
Cum enĩ ad antonianũ scribens ostenderet. ante tempꝰ ubti¬
me seꝑationis iustoꝵ & iniquoꝵ. nullo modo ẽẽ ꝓpt̃ cõmi¬
ationem maloꝵ ab unitate ȩccłş recedendũ ubi declarat
quam sit sc̃s̃ &e illa quam meruit martyrii cdaritate dignis¬

Expanded text:
res bonos colloquia mala; et tamen eos intus fuisse signres bonos colloquia mala; et tamen eos intus fuisse significauit cum ait: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? auaros autem ubi non detestatur? aut uero potuit quicquam dici uehementius, quam ut idolorum seruitus auaritia diceretur, sicut idem apostolus posuit nec Cyprianus aliter intellexit et litteris suis ubi opus erat inseruit? qui tamen confitetur temporibus suis in ecclesia fuisse non qualescumque auaros, sed raptores et faeneratores, nec quoslibet homines, sed episcopos. quamquam et istos, de quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens ostenderet ante tempus ultimae separationis iustorum et iniquorum nullo modo esse propter commixtionem malorum ab unitate ecclesiae recedendum, ubi declarat quam sit sanctus et illa quam meruit martyrii claritate dignis
Abbreviated transcription (Latin):
cinat᷑ hereticis qui non eis cͥbuit quod & si apud eos. ñ
tam̃ ipsoꝵ ẽẽ cognoscit. Non nos concedimus hereties
baptismũ s illius baptismũ s illius baptismũ de quo dic¬
tũ ẽ. hic ẽ qui bapticat: ubicumq inuenerimꝰ agnoscimꝰ
ꝑfidus autem & blasphemꝰ si inꝑfidia & blasphemia ꝑmã¬
serit. nec extra eccłam. nec intra eccl̃am remissionẽ accipt.
peccatoꝵ Aut si ꝓpter ium sacramenti ad punc̾tum
temporis accipit & foris & intus. eadem uis oꝑat᷑. sieut
uis nominis xp̃i expulsionẽ demonioꝵ etiam foris oꝑabua¬
tur. Et enĩ inuenimus apłos in omnibꝰ epł̃is suis execran
&e detestari hereticorum sacrilegam prauitatẽ. ita ut di¬
cant sermonẽ eoꝵ sicut cancer serpere. Quid enĩ &e illos
qui dicebant manducemꝰ. & bibamus cras enĩ moriemur:
Ane corruptores bonoꝵ moꝵ ꝑ mala colloquia paulus
ẽẽ manifestat. continuo subiungens corrumpunt bo¬

Expanded text:
cinatur haereticis, qui non eis tribuit quod etsi aput eos, non cinatur haereticis, qui non eis tribuit quod etsi aput eos, non tamen ipsorum esse cognoscit. non nos concedimus haeretico baptismum, sed illius baptismum, de quo dictum est: hic est qui baptizat, ubicumque inuenerimus agnoscimus. perfidus autem et blasphemus si in perfidia et blasphemia permanserit, nec extra ecclesiam nec intra ecclesiam remissionem accipit peccatorum, aut si propter uim sacramenti ad punctum temporis accipit, et foris et intus eadem uis operatur, sicut uis nominis Christi expulsionem daemoniorum etiam foris operabatur. At enim inuenimus apostolos in omnibus epistulis suis execrari et detestari haereticorum sacrilegam prauitatem, ita ut dicant sermonem eorum sicut cancer serpere. quid enim? et illos, qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, nonne corruptores morum bonorumesse manifestat, continuo subjungens, Corrumpunt mo
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua in nomine . xp̃i. non contͣ eccłam. & intus ex parte
diaboli contͣ eccłam. Quid quod etiam mirũ ẽ quod acciꝑe
posse. inuenit qui diligent̃ adu̾tit. quosdam salua caritate.
docere aliquid inutile. sicut petrus gentes iudaitare coge¬
batur: sicut ipse eypanus heceticos denuo baptirari. Unde
talibꝰ bonis membris in caritate radicatis. & in aliquo ñ
recte in gredientib dicit apłs. Si quid alit̃ sapitis: o quoq
dc̃ uob̃ reuelabit. Et quosdam rursus sine caritate docere
aliquid salubre. de qualibus dñs ait cathedra moysi sedit̃.
quȩ dicunt facite. que autẽ faciunt facere nolite. dicunt
enĩ & non faciunt. Unde & apłs de illis inuidis. & mali
uolis xp̃ianam tñ salute annuntiantibꝰ siue occasione
inquid̃. siue ueritate xp̃c annuntiet᷑. Quappter & intis
& foris ꝑu̾sitas hominum corrigenda ẽ diuina uͦ sacrañ¬
ta & eloquia. non hominib tribuenda. Non itaq patro¬

Expanded text:
aliqua in nomine Christi non contra ecclesiam et intus ex parte aliqua in nomine Christi non contra ecclesiam et intus ex parte diaboli contra ecclesiam. Quid quod etiam mirum est, quod accidere posse inuenit qui diligenter aduertit, quosdam salua caritate docere aliquid inutile, sicut Petrus gentes iudaizare cogebat, sicut ipse Cyprianus haereticos denuo baptizari — unde talibus bonis membris in caritate radicatis et in aliquo non recte ingredientibus dicit apostolus: si quid aliter sapitis, id quoque deus uobis reuelabit —, et quosdam rursus sine caritate docere aliquid salubre, de qualibus dominus ait: cathedram Moysi sedent. quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. undtiantibus: siue occasione, inquit, siue ueritate Christus adnuntietur. quapropter et intus et foris peruersitas hominum corrigenda est, diuina uero sacramenta et eloquia non hominibus tribuenda. non itaque patro
Abbreviated transcription (Latin):
nullomodo sua ꝑu̾sitate iolatam: sicut & ipsius ꝙ p¬
ani litteris ammonemus. Ut quid tribuimus hereticis
aliena: Ut quid dicimus aliena eẽ quod xp̃i ẽ ac non po¬
tius in eis & imꝑatoris nr̃i. signa cognoscimus. & deser¬
toꝵ facta emendamꝰ: Quapt̃ aliud ẽ. quidẽ sic̃ dict
sc̃s ꝙypͥanus eos qui intus in ecclã sunt in nomine ap̃i
loqui. aliud eos qui foris sunt. & contra ȩccl̃am faciunt.
in nomine ap̃i bapticari. S & multi qui intus sunt contͣ
eccłam faciunt. male uiuendo. & in suam uitã infirmas
animas traducendo. Et non nulli qui foris st̃ ap̃i nomine
loquuntur. nec oꝑari quȩ xp̃i st̃. s foris ẽẽ ꝓhibentur. quan¬
do eos ut sanentur. uel corrripimus. uel arguimus. uel
ortamur. Nam & ille foris erat. qui cum discipłis non seqͣ¬
batur. & in nomine ap̃i expellebat demonia. quod & dñs
ne ꝓhib̃etur ammonuit. quamius utiq in quo sautius

Expanded text:
nullo modo sua peruersitate uiolatam, sicut ex ipsius Cypnullo modo sua peruersitate uiolatam, sicut ex ipsius Cypriani litteris ammonemur, ut quid tribuimus haereticis aliena? ut quid dicimus eorum esse quod Christi est, ac non potius in eis et imperatoris nostri signa cognoscimus et desertorum facta emendamus? quapropter aliud est quidem, sicut dicit ctus Cyprianus, eos qui intus in ecclesia sunt in nomine Christi loqui, aliud eos quiforissunt et contra ecclesiam faciunt in nomine Christi baptizare. sed et multi qui intus sunt . contra ecclesiam faciunt male uiuendo et in suam uitam infirmas animas traducendo, et nonnulli qui foris sunt in Christi nomine loquuntur nec operari quae Christi sunt sed foris esse prohibentur, quando eos ut sanentur uel corripimus uel arguimus uel hortamur. nam et ille foris erat qui cum discipulis non sequebatur et in nomine Christi expellebat daemonia, quod dominus ne prohiberetur ammonuit, quamuis utique in quo saucius
Abbreviated transcription (Latin):
seruantes beniuolã caritatẽ. sed inuidia &e maliuola
dissensione u̾satos. de quibus paulꝰ apłs loquitus est.
& ex parte diaboli ẽẽ inuidos. sicut in epła quam de celo
& liuore scͥpsit aꝑtissima uoce testat᷑. Quam obrem cũ
manifestum sit fieriposse ut in eis qui st̃. ex parte diabo¬
li sc̃m tñ sit sacramentum xp̃i. non solũ si pꝰ acceptum
baptismum ꝑu̾tantur. s etiam si tales accepiant. sicut
idem cypanus ostendit scł̃o u̾bis solis. e non factis renunti¬
antes. nec idõ si correpti postea fuerint. illud quod ꝑu̾si ac¬
ceꝑant iterandum ẽ. Quantum arbitror iam daret & li¬
quet in ista questione de baptismo non eẽ cogitandum
quis det. s quid det. aut quis accipiat. s quis accipiat. aut
quis habet. s quid habeat. Si eñ homines ex parte diabo¬
li. & idõ nequaquã ad columbam uincam ꝑtinentes. poᷤ¬
sunt tñ & accipere & habere. & dare baptisini sc̃ĩtatem

Expanded text:
seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diaboli sanctum tamen sit sacramentum Christi non ad salutembaptismum peruertantur, sed etiam si tales accipiant, sicut idem Cyprianus ostendit, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, nec ideo, si correcti postea fuerint, illud quod peruersi acceperant iterandum est, quantum arbitror, iam claret et liquet in ista quaestione de baptismo non esse cogitandum quis det sed quid det, aut quis accipiat sed quid accipiat, aut quis habeat sed quid habeat. si enim homines ex parte diaboli et ideo nequaquam ad columbam unicam pertinentes possunt tamen et accipere et habere et dare baptismi sanctitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tenentur:: sua querentes. non quȩ iħu xp̃i non a xp̃i u
nitate s a suis cominodis nolunt recedere. Unde dictũ
quomodo poterant homines ex parte diaboli ꝑtinere¬
ad ȩccl̃am non habente maculam aut rtigã. aut ali¬
quid eiꝰmodi: de qua etiam dictum ẽ una ẽ columba
m̾a. Qd si non possunt manifestũ ẽ eã int̾ alienoᷤ gen̾e
& intrinsecus insidiantes & extrinsecꝰ oblatrantes. Tales
tñ etiã intus & accipiunt baptismum. & habent & tra¬
dent scm̃ ꝑ se ipsum nec ulla ex parce illoꝵ maligni¬
tate uiolat᷑ in qua in finẽ usq ꝑdurant. Quo cirra sd̃ẽ
beatus cypanꝰ docet ꝑ se ipsum ẽẽ considandũ baptis-¬
mum. u̾bis euuanglicis. sic̃ accepit ȩccła consecratum.
non adiuncta. necq ꝑ mixta ulla ꝑu̾sitate atq mali¬
tia siue accipientiũ. siue tradentiũ. quandoquidem
ipse utrũq nos aminonet. & intus fuisse quosdam ñ

Expanded text:
tenentur et sua quaerentes, non quae Iesu Christi, non a Christi tenentur et sua quaerentes, non quae Iesu Christi, non a Christi unitate,  ergo quaeritur, quomodo poterant homines ex parte diaboliad ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, de qua etiam dictum est: una est columba mea. quodsi non possunt, manifestum est eam inter alienos gemere et intrinsecus insidiantes et extrinsecus oblatrantes. tales tamen etiam intus et accipiunt baptismum et habent et tradunt sanctum per se ipsum nec ulla ex parte illorum malignitate uiolatur, in qua in finem usque perdurant. quocirca idem nos beatus Cyprianus docet per se ipsum esse considerandum baptismum uerbis euangelicis, sicut accepit ecclesia, consecratum, non adiuncta neque permixta ulla peruersitate adque malitia siue accipientium siue tradentium, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non