comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferum quid biberint: ñ
eos nocebit Suꝑ egros manus
imponent: et bene habebunt.
Numqͥdnam fr̃s mei quia ista
signa ñ facitis mininȩ cceliu̾
Sed hec necessaria. in exordio eccłie
fuerunt. Ut enim ad fidem crẽ¬
sceret: miraculis fuerat nutrien¬
da: quia & nos cum arbusta plan¬
tamus. tamdui eis aqͣm fundi¬
mus: quousq ea in terra conua¬
luisse uideamus: At si radicẽ
semel fixerint: ab irrigando
cessamus: Hinc ẽ. etenum: quod
paulus dic̃ Linguȩ in signũ
sunt: ñ fidelib. sed infidelib:
habemus de his signis atq uir¬
tutib : quȩ adhuc subtilius
considerare debeamꝰ. Sc̃aqͥppe
eccłia cotidie spiritaliter facit:
qd tunc ꝑ apłos corporaliter
faciebat. Nam sacerdotes eius
cũ ꝑ exorcismi grãm. manum
cre dentibus imponunt. & ha¬
bitare malignos sp̃c in eorum
mente contradicunt.⁊ qͥd aliud
faciunt. nisi demonia eiciunt:
Et fideles quiq qui iam uidȩ ue¬
teris scłaria uerba derelinquũt.

Expanded text:
mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim fides cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Habemus de his signis atque virtutibus quae adhuc subtilius considerare debeamus. Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritaliquod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique, qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt,
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓximi contumeliosa u̾ba
commoueant: nulla peritura¬
rum rerum dampna ꝑturbẽt:
Si enim fixa mente mansura dam¬
pna ꝑtimescitis : dampna rerũ
transeuntium. grauia ñ putatis.
Si ȩternȩ retributionis głam cõ¬
spicitis: de temporali iniuria nͣ
doletis Tolerate gͦ adũsarios
ur̃os: s ut fr̃s diligite quos co¬
leratis Eterna prȩmia: ꝓ dãpnis
temporalibus querite: Nec qͥsꝗͣ
ur̃m suis se uirib banc ĩplere
posse confidat: s obtinete p̃cibꝰ.
ut ipse hanc qui imperat. prestae
Et scimus. quia petentes libenter
exaudiet: quando hoc petitur
largiri. quod iubet Cum conti¬
nuȩ pulsatur in p̃ce: concitȩ o¬
pitulatur in temptatione: per

Expanded text:
um proximi contumeliosa verba um proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur in tentatione, per
Abbreviated transcription (Latin):
sensum delicti: ne contra fla¬
gella opificis. ad excessum ꝓru¬
at murmurationis Efecte enĩ
aduersarius uincitur: quando
mens nr̃a. et inter demptam̃ta
eius. ad delectationem atq con¬
sensum ñ trahitur: et int̾ con-¬
tumelias ꝓximi custodit᷑ ab
odio: et inder flagella dei com¬
pescitur a murmuratione: Nec
hec agentes: retribui nobis pre¬
sentia bona requiramus Nam
ꝓ labore patientiȩ. bona speran¬
da sunt sequentis uitȩ: ut tcͣ
p̃mium nr̃i laboris incipiat:
quando om̃is iam labor funditꝰ
cessat: Unde. & ꝑ psalmistam
dicitur: Non in finem obluuo
erit pauꝑis: patientia paupe¬
rum ñ peribit infinem Quasi
enim perisse patientia paupe¬
rum cernitur: cum nicħ ꝑ illa.
in hac uita humilibus recompen¬
satur Sed patientia pauꝑum
in finem ñ perit: quia tunc eiꝰ
gła ꝑcipitur: cum simul om̃ia
laboriosa terminant᷑. Seruate
cum res exigit. exercete in ope¬
ratione Nullum ur̃m ad odi¬

Expanded text:
sensum delicti, ne contra flasensum delicti, ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu non trahitur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odi
Abbreviated transcription (Latin):
exitus & foris innotuit: Nuib
hunc credamus nisi sc̃is marty¬
ribus sociatum: quem. accestan¬
tibus corporeis quoq oculis a
beatis spiritib constat ẽẽ susce¬
ptum: Nullo iste gladio per¬
cussus occubuit: ettamen coro¬
nam patientiȩ. quam in mente
denuit. in egressione percepit:
Probamus cotidie uerum esse. qd̾
electorum floribus plena. habet
in pace. lilia: in bello. rosas Sci¬
endum preterea ẽ: qd̾ tribus
modis. uirtus patientiȩ exerceri
solet. Alia namq sunt .q̃ã deo:
alia. quȩ ab antiquo aduersario:
alia quȩ a ꝑximo sustinemꝰ. a pri¬
mo namq. ꝑsecutiones: dãpna:
& contumelias: ab antiquo uͦ ad¬
uersario. temptamenta: a deo
autẽ. flagella toleramus: Sed
in omnib tribus his modis.
uigilanti oculo semetipsam de¬
bet mens circumspicere: ne con¬
tra mala ꝓximi ꝑtrahatur adre¬
tributionem mali: ne contra
temptamenta aduersarii. sedu¬
catur ad delectationem uł con¬

Expanded text:
exitus et foris innotuit? Quibus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod aEcclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in his omnibus tribus modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel con
Abbreviated transcription (Latin):
geret:⁊ conuenerunt multi: ut
tam sc̃ȩ animȩ de hoc mundo re-¬
cedenti. suas anmas commenda¬
rent Cumq circa lectum illius.
hi qui conuenerant om̃s assiste¬
rent: alii corporeis oculis ingre¬
dientes angłos uiderunt: s di-¬
cere aliquid nullomͦ potuerunt:
alii. omnino nichil uiderunt: s
om̃s qui aderant ita uehementis¬
simus timor ꝑculit: ut nullus.
egrediente illa sc̃a anima. illic sta¬
re potuisset: Et hi gͦ qui uid̾ant.¬
& hi qui omnino nil uiderant:
uno om̃s timore ꝑculsi & t̾riti
fugerunt: nullusq illic assistere.
illo moriente potuit: Pensategͥ
quando districtus iudex uentu¬
rus ẽ. si sic assistentes derruit qͣn¬
do gratus remunerans uenit:
aut qualiter timeri potest cum
uideri poterit: si sic mentes pre¬
sentium strauit. & quando uide.¬
entia. ad quantum hunc retribu¬
tionis culmen euexit. Quid huc
suus condicor intus dedit: de
quo. nob tantam głam. in die eiꝰ

Expanded text:
geret, convenerunt multi, ut geret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate erquando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videentia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quam ñ suscepit in corpore: ser¬
uauit in mente: Et nos gͦ hoc exẽ¬
si patientiam ueraciter in animo
custodimus: Non ab re arbitror
fr̃s kmñi: si unum uob̃ exemplũ
seruandȩ patientiȩ ad ȩdificatio¬
nem loquor.
uit quidam diebus nr̃is. ste¬
phanus nomine: pater mona¬
multi. qui illum nouerunt: eiꝰq
uel uitam. uel obitum narrant:
Erat autẽ huius lingua rustica:
s docta uita Hic. ꝓ amore cȩlestiᷤ
patriȩ. cuncta despexerat: possi¬
dere aliquid in hoc mundo fugi¬
ebat: tumultus deuicabat homi¬
num: crebris ac ꝓlixiorib orati¬
ombus intentus erat Uirtus tam̃
patientiȩ. in eo uehement᷑ excre¬
uerat: ita ut eum sibi amicũ cre¬
deret: qui sibi molestiȩ aliquid
irrogasset Red debat contumelis
grãs. Si quod in ipsa sua iopia¬
ei dampnum fuisset illatum: hoc.
maximũ lucrum putabat Om̃s
suos aduersarios: inlaliud qͣm
adiutores estimabat. Hunc. cum
dies mortis egredi de corporeur-¬

Expanded text:
quam non suscepit in corpore serquam non suscepit in corpore servavit in mente. Et nos ergo hoc exemsi patientiam veraciter in animo custodimus. Non abs re arbitrorrissimi, si unum vobis exemplum servandae patientiae ad aedificationem loquar. 8. Fuit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monamulti qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore ur
Abbreviated transcription (Latin):
unum in publico: aliud. in mente
simul & actione. Itaq esse marty¬
res possumus: etiam si nullo fer¬
ro ꝑcutientium trucidem᷑. Gori
quippe a ꝑsequente. martyrium
in aperto opere ẽ: ferre uͦ contu¬
melias: odientem diligere: mar¬
tyrium ẽ. in occulta cogitatioẽ:
Nlam quia duo sunt martyrii ge¬
nera. unum in occulto opere.
aliud in publico: testatur ueri¬
tas: quȩ. zebedei filios requirit.
dicens Potestis bibere calicem.
quem ego bibiturus sũ: Cui c̃
ꝓtinus responderent. possumus:
illico dñs respondit. dicens: Ca-¬
licem quidem meũ bibetis. Qd
enim ꝑ calicem: nisi dolorem
passionis accipimus: De quo:
alias dicit Pater. si fieri potest:
transeat ame. calix iste: Et rebe¬
dei filii. id est iacobus & ioħs.
ñ uterq ꝑ. martẏrium occubuit:
ettam̃ qd̾ uterq calicem biber&e.
audiuit: Ioħs namq nequaqͣm
ꝑ martyrium uitam finiuit s
tam̃ martyr extitit: quia passionẽ

Expanded text:
unum in mente, aliud in mente unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, illico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit, et tamen quod uterque calicem biberet audivit. Joannes namque nequaquam per martyrium vitam finivit, sed tamen martyr exstitit, quia passionem
Abbreviated transcription (Latin):
captiuus erubescat: seq ñ red¬
didisse contumelias doleat: et
deteriora rependere. si occasio
prebeatur. querat Quib gͦ isti
sunt similes: nisi his. qui ꝑ for¬
ditudinem in campo uictores
sunt. sed ꝑ negligentiam post¬
modum intra urbis claustra
capiuntur: Quib isti sunt
similes: nisi his. quos irruens
grauis languor auita ñ subtra¬
hit: sed lemter ueniens recidi¬
ua febris occidit: Ille gͦ uera¬
citer patientiam seruat: qui ec
ad tempus aliena mala. sine do¬
lore tolerat: et heceadem retra¬
ctans. ꝑtulisse se talia exultat:
ne bonum patientiȩ. quietis tẽ¬
pore pereat: quod. in ꝑturbati¬
ombus custoditur Sed quia
natalem martyris hodierna
die colimus fr̃s mei: nequaqͣm
nos a uirtute eius patientiȩ esti¬
mare extraneos debemꝰ: Si enĩ
adiuuante nos dño. uirtutem
patientiȩ seruare contendimꝰ:
& in pace eccłiȩ uiuimus : ecta¬
men martyrii palmã tenemus
Iuo sunt quippe martyrii genera:

Expanded text:
captivus erubescat; seque non redcaptivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera,
Abbreviated transcription (Latin):
tumelias prior inferat: alcerũ
uͦ ꝓuocans. ut contumelias lesꝰ
reddat: Sed quia eius iam uictor
exticit. quem ad ꝓferendas con¬
tumelias commouit: contra il¬
lum acrius dolet. quẽ ad redden¬
das iniurias commouere ñ pocu¬
it: Unde fit: ut dota se uircute
contra eum erigat: quem con¬
tumelias forciter ꝑtulisse consi-¬
derat: Quem. quia cõmouere
in ipsa miuriarũ iaculatione
ñ potuit: ab aperto certamine
interim recedens. in secreta cogi¬
datione deceptionis dempꝰ inqͥ¬
rit: et qui publico bello ꝑdi¬
dit:: ad exhibendas occultȩ in¬
sidias ex ardescit Quietis nãq
iam tempore. ad uictoris aminũ
redit: & uel dampna rerum. uł
iniuiriarum iacula. ad memori¬
am reducit: cunctaq quȩ sibi
illata sunt. uehementer exag¬
gerans. fuisse intolerabilia osten¬
dit: et quiescentis animũ tan-
do furore conturbat: ut plerũq
uir patiens. illa se equanimiter
tolerasse. etiam post uictoriam

Expanded text:
tumelias prior inferat; alterum tumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus patientiȩ polleat: rur¬
sus salomon indicat. dicens:
Al elior ẽ. patiens uiro forti: et
qui dominatur animo suo. ex-
quia extra sunt. quȩ uincuntur:
Maius autẽ ẽ. qd ꝑ patientiam uin-¬
citur: quia ipse a se animus
superatur: & semet ipsum sibi¬
met ipsi subicit: quando eum
patientia in humilitate doleran-¬
tiȩ sternit Sciendum uͦ ẽ quod
plerunq euenire patientibꝰ so¬
let: ut eo quidem tp̃r quo ad¬
uersa patiuntur. uel contume¬
lias audiunt. nullo dolore pul¬
sentur: et sic patientiam exhi¬
beant: ut custo dire etiam cor¬
dis innocentiam curent: Sed
cum post paululum. hȩc ipsa
quȩ ꝑtulerint ad memoriam re-¬
uocant: igne uehementissimi
doloris instigantur Argum̃ta
ultionis inquirunt: & mansu¬
ecudinem. quam tolerantes ha¬
buerunt: in retractatione sua
semecipsos diuidicantes ꝑdũt
Callidus namq aduersarius. bel¬
lum contra duos mouet: unum
uidelicet inflammans. ut con¬

Expanded text:
virtus patientiae polleat, rurvirtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut con
Abbreviated transcription (Latin):
benefacite his qui uos oderũt:¬
orate ꝓ ꝑsequentib & calumpni¬
antibus uob̃ Uirtꝰ itaq ẽ. co¬
rã homi nibꝰ adũsarios tolerare:
sed uirtus coram deo. diligere:
quia hoc solum ds̃ sacrificiũ
accipit: qd ante eius oculos.
in altari boni operis. flamma ca¬
ritatis incendit Sciendum uͦ qͣd̾
plerimq ideo patientes uide¬
mur: quia retribuere malañ
possumus Sed qui iccirco
mala ñ retribuit quia nequa¬
qͣm ualet: ꝓculdubio ut pre¬
diximus patiens ñ ẽ: quia pa¬
tientia non in ostensione inqͥ¬
ritur: sed in corde. Per impadi¬
entiȩ audem uicium: ipsa uir¬
tutum nutrix. doctrina dissipa¬
tur: Scriptum namq ẽ Doct¬
na uiri: ꝑ patientiam noscitur:
Tantõ gͦ quisq minus ostendit᷑
doctus: quanto conuincitur
minus patiens Neq enim po¬
test ueraciter bona docendo
impendere: si uiuendo nesciat
equanimiter aliena mala dole¬
rare. Quanto enim culmine

Expanded text:
benefacite his qui oderuntbenefacite his qui oderuntersequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retripossumus; sed qui idcirco malum non retribuit, quia nequaquam valet, procul dubio, ut diximus, patiens non est: quia patientia non in ostensione acquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine
Abbreviated transcription (Latin):
peribit: uidelicet apertȩ dicens:
Cur timetis ne pereat quod inci¬
sum dolet: quando & illud in
uobis perire ñ potest. quod in¬
cisum non dolet: Sequit᷑ In
patientia ur̃a: possidebitis ani-¬
mas ur̃as. Iccirco possessio ani¬
mȩ in uirtute pacientie ponit᷑:
quia radix om̃ium custosq uir.¬
tucum. patientia ẽ: Per patienti¬
am uͦ. possidemus animas nr̃as:
quia dum nob ipsis dominari
discimus : hoc ipsum incipimꝰ
possidere. qd sumus Patientia
uͦ ẽ aliena mala ȩquanimiter
perpeti: contra eum quoq qͥ
mala irrogat. nullo dolore mor¬
deri:. Nam qui sic ꝓximi mala
portat. ut tamen tacitus dole-¬
at: & tempꝰ dignȩ retributio¬
nis querat: patientiam ñ exhi-¬
bet̾ sed ostendit Scriptũ qͥppe
est Karitas patiens ẽ: benigna
est Patiens namq ẽ ut aliena
mala doleret: benigna uͦ est ut
ipsos etiam quos portat amet
Hinc namq ꝑ semecipsam ueritaᷤ
dicit Diligite inimicos ur̃os:

Expanded text:
peribit, videlicet aperte dicens: peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ homo. unanimis. dux m̃s. &
notus m̃sꝰ qui simul mecũ
dulces capiebas cibos: in do¬
mo dei ambulauimꝰ cũ consen¬
su Et rursum Homo pacis
meȩ. in quo sperabam: & qui
edebat panes meos. ampliauit
aduersum me supplantationẽ.
Ac si de traditore suo. apertis uo¬
cibus dicat: Transgressionem
eius. tanto grauius ꝑtuli: qͣnto¬
hanc ab eo qui m̃s esse uideba-¬
tur. sensi Omnes gͦ electi quia
summi capitis menbra sunt:
caput quoq suum in passioni¬
bus sequuntur: ut ipsos adũ¬
sarios in sua morce sentiant.
de quoꝵ uita p̾sumebant: et
tanto eis crescat merces operis:
quanto eis uirtutis lucrum ꝓ¬
ficit. ex aliene dampno carita¬
tis Sed quia dura sunt quȩ
predicunt᷑ de afflictione mor-¬
tis: ꝓtinus consolatio subdit᷑
de gaudio resurrectionis: cum
dicitur Capillus. de capite ur̃o
non peribit: Scimus fr̃s quia
caro incisa dolet: capillus inci¬
sus ñ dolet Ait gͦ martyribus
suis Capillus de capite ur̃o ñ

Expanded text:
nanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quantohanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non
Abbreviated transcription (Latin):
mittuntur. cum dicitur: Sed
ande hec omnia incipient uob
manus suas micere & perse¬
quentur: & tradent uos in sy¬
nagogas. ducendes ad reges
ꝙ presides. ꝓpter nom̃ meum:
Ac si apertȩ dicat Prius corda
hominum. & post elementa
turbantur: ut cum rerumor¬
do confunditur: ex qua iam
retributione ueniat: demon¬
stretur Nam qͣmuis finis mũ¬
di. ex ipso suo ordine pendeat:
ꝑuersiores tam̃ quosq inue¬
niens. quia dignę ruinis illiꝰ
opprimant᷑. innotescit Et sub¬
dicur. Ducentes ad reges & pre¬
sides: ꝓpter nom̃ meũ Contin¬
gent hȩc uobis: in destimoni¬
um In testimonium uidelicet
quorum: nisi eorum. qui aut ꝑ-¬
sequendo mortes inferunt.
aut uidendo ñ imitant᷑: ¶ors
quippe iustorum. bonis in adu¬
torium ẽ: malis. in testimoni¬
um: ut inde ꝑuersi. sine excu¬
satione pereant: unde electi
exemplum capiunt uc uiuant:
Sed auditis dot terroribus tur¬
bari poterant infirmoꝵ corda:

Expanded text:
mittuntur cum dicitur: Sed mittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda,
Abbreviated transcription (Latin):
torsimus uoluptatis Ipsa se¬
rena blandimenta aeris: ad a-¬
morem nob̃ seruire coegimꝰ
terrenȩ delectationis Iure gͥ
restat. ut simul nos omnia
feriant: quȩ simul oĩa uitiis
nr̃is male subacta seruiebant:
ut quot pͥus in mundo in co¬
lumes habuimus gaudia: tot.
de ipso postmodum cogam᷑
sentire tormenta Notandum
uiͦ. quod dicitur: terroresq de
cęlo & tempestates Cum tem¬
pestates hyemales uenire ex
hoc loco. tempestates uenire in
ꝑdicionis signo predicuntur:
nisi quod eas. tempestates dñs
uenire denuntiat. quȩ nequa¬
quam ordinem tempoꝵ seruãt:
Quȩ enim ordinatȩ ueniunt:
signum ñ sunt: Sed tempesta¬
tes in signo sunt: quȩ ipsa
quoq temporum statuta con-¬
fundunt: Quod nos quoq
nuper exꝑti sumus: quia esti¬
uum tempꝰ omne conuersum
in pluuias hyemales uidimꝰ.
Quia autẽ cuncta hȩc. ñ de in-¬
iusticia ferientis sunt. s de
merito mundi patientis: fac¬
ta prauorum hominum pre-¬

Expanded text:
torsimus voluptatis; ipsa setorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum prae
Abbreviated transcription (Latin):
patiamur: Ait enim Surget
gens contra gentem: Ecce. per¬
turbatio hominũ Et terrȩ mo¬
tus magni: per loca: Ecce. respe¬
ctus ire desuꝑ: Erunt pestilen¬
die: Ecce inequalitates corpoꝵ.
Erit fames Ecce. sterelitas terrȩ:
Terroresq de cęlo: & tempesta-¬
tes Ecce. inȩqualitas aeris:
Quia gͦ omnia consummanda
sunt: ante consummationem.
omnia ꝑturbantur. Et quu n
cunctis delinquimus: incun¬
ctis ferimur: ut impleatur qd̃
dicitur: Pugnabit ꝓ eo orbis
terrarum: contra insensados:
Omnia namq quȩ ad usum ui-¬
de accepimus: ad usum conuer¬
timus culpe Sed cuncta quȩ
ad usum prauitatis infleximꝰ:
ad usum nob̾ uertuntur ulti¬
onis: Tranquillitatem quippe
humane pacis: ad usum uerti¬
mus uanȩ securitatis Peregri¬
nationem terre: ꝓ habitatione¬
euii dileximus patrie. Salutẽ
corporum: redegimꝰ in usum
uiciorum Ubertatis ab un¬
dantiam: non ad necessicatẽ
carnis: sed ad ꝑuersitatem in¬

Expanded text:
patiamur. Ait enim: Surget patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent: seditiones. ad ciues:
Ut gͦ nos indicet incenꝰ exteriꝰq
turbari: aliud nos fatetur ab ho-¬
stibus: aliud. a frĩbus perpeti
Sed his malis preuenientib. qͥa
ñ statim finis sequat᷑. adiung̃
Surget gens contra gentem: &
regnum aduersus regnum: &
terrȩmotus magni erunt ꝑ loca.
et pestilentie. & fames: terroresq
de celo. & signa magna erunt:
uel sicut in quibdam codicibꝰ
inuenitur. terroresq de cȩlo.
& tempestates: atq post sub-¬
ditur: & signa magna erunt:
Ultima tribulatio. multis tribu¬
lationibus preuenit᷑: & ꝑ cre-¬
bra mala quȩ preueniunt. in-¬
dicantur mala perpetua. quȩ
subsequunt᷑ Et ideo post bel¬
la & seditiones. ñ statim finis:
quia multa debent mala pre¬
currere: ut malum ualeant
sine fine nuntiare Sed cum
tot signa ꝑturbationis dicta
sint: oportet ut eorum consi¬
derationem breuiter ꝑ singula
ꝑstringamus: quia necesse est.
ut alia ẽ cȩlo: alia e terra: alia ab
elementis: alia ab hominibus

Expanded text:
tinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae motus magni erunt per loca, et pestilentiae et fames, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶IA longius
ab urbe digressi
sumus: ne ad reu̾¬
tendum nos tar¬
dior hora prepediat: necesse
ẽ. ut expositionem sc̃i eugłii.
breuior sermo transcurrat:
Dñs ac redemptor nr̃ perituri
mundi p̃currentia mala de-¬
nuntiat: ut eo minus ꝑturbẽt
uenientia: quo fuerint prescita.
Almnus enim iacula feriunt: quȩ
p̃uidentur Et nos dolerabilius

Expanded text:
ia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et no
Abbreviated transcription (Latin):
atis Ego enim dabo uobis os
et sapientiam: cui ñ poderunt
resistere & contradicere om̃s
aduersarii ur̃i Ac si apertȩ
menbris suis infirmantibus
dicat: Nolite terreri: nolite ꝑ¬
timescere. Uos ad certamnen acce-¬
ditis: sed ego p̃lior NUos u̾ba
editis: s ego sum. qui loquor.
Sequitur Trademini autẽ a pa-
la ingerunt: quȩ ab extraneis
inferuntur Plus uͦ in nobis
ea dormenta seuiunt. quȩ ab
illis patimur. de quoꝵ mͣtibꝰ
presumebamus : quia cũ dam¬
pno corporis. mala nos cruci¬
ant amisse caritatis. Hinc est
enim. qd̾ de iuda traditore
suo: ꝑ psalmistam dñs dicit.

Expanded text:
is. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parela ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Hinc est enim quod de Juda traditore s
Abbreviated transcription (Latin):
uel opem consolationis ferunt:
cos ꝓculdubio. ad statum recti¬
dudinis restringunt: ne immo¬
derata tribulatione. in despera-¬
tionem soluantur:. Quos autẽ ꝑ
oliuam: nisi misericordes acci¬
pimus: Ouia & grecȩ oleõs.
miscdĩa uocatur: & quasi oliuȩ
liquor. ande omipotentis dei
oculos. miscđiȩ fructus lucet
Cui adhuc in ꝓmissione subiun¬
gitur: Ponam in deserto abie-
scendo ad aeris alta sustollit᷑
nisi hi designati sunt. qui in¬
tra scãm ȩccłiam adhunc int̾re¬
nis corporibus positi. iam cęle.¬
stia contemplantur: & qͣmuis

Expanded text:
vel opem consolationis ferunt, vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece ἔλεος misericordia vocatur, et quasi olivae liquor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietescendo ad aeris alta sustollitur, nisi hi designati sunt qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantu
Abbreviated transcription (Latin):
pena multiplicatur: Sed cedn
signancur nomine. hii qui ue¬
tutes et signa exhibent in sua
operatione: qui dicere cumpas¬
lo ualent: Xp̃i bonus odor si¬
mus deo Quorum corda ita
in tert no amore solidata sin
ut ea iam derreni amoris putte¬
do nulla corrumpat Espiniũ
signati sunt doctrine spũalis
uiri: quidum de peccatis ac
supplicia minantur. mͦ celests
regni gaudia ꝓmittunt: cor
audientium pungunt: sicq
mentem dolore compunctiomiˢ
ꝑforant: ut ab eorum oculis.
quasi quidam sanguis animȩ.
lacrimȩ decurrant Alyrtus uͦ.
temperatiuȩ uirtutis ẽ: ita ut
dissoluta menbra temperando
restringat Qui itaq ꝑ myrtũ.
nisi hi signati sunt. qui afflicti¬
onibus ꝓximorum compatisci¬
unt: eorumq tribulationem
ꝑ compassionem demperant.
iuxta hoc qd̾ scriptum ẽ. grãs
autẽ deo. qui consolatur nos
in omni tribulatione nr̃a. ut
possimus et ipsi consolari eos
qui in omni pressura sunt:
Qui dum afflictis ꝓximis uerbũ

Expanded text:
poena multiplicatur? Sed cedri poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum
Abbreviated transcription (Latin):
desertum in stagna aquarum:
& t̾ram inuiam. in riuos aqͣrũ.
Dabo in solitudine cedrum. et
spinam: myrtum & lignum
oliuȩ Ponam in deserto abie¬
dem: ulmum. & buxum simul:
ut uideant. & sciant. & recogi¬
tent. & intelligant parit᷑: De
sertum quippe dñs. in stagna
aquarum. et t̾ram inuiam. in
riuos aquarum posuit: quia
gentilitati. quȩ prius ꝑ aridi¬
tatem mentis. nullos bonorũ
oꝑum fructus ferebat. fluenta
sc̃ȩ p̃dicationis dedit Et ipsa¬
ad quam prius ꝓ asperitate suȩ
siccitatis. uia predicatoribꝰ ñ pa-¬
debat: doctrinȩ postmodum ri¬
uos emanauit Cuni adhuc ex
munere magno ꝓmittit᷑. Dabo
in solitudine cedrum. & spinã.
Cedrum. quia magni odoris est.
atq imputribilis naturȩ: iurc
accipimus in ꝓmissione: De spi¬
na uͦ. cum peccanti hominidi¬
ctum sit. terra tua spinas &cti¬
bulos germinabit tibi: quid
mirum si sc̃ȩ eccłiȩ illud ꝓmic¬
titur. qd̾ peccanti homini pro

Expanded text:
desertum in stagna aquarum, desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsaad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro
Abbreviated transcription (Latin):
to: Et si corpus ñ reficitur: cer¬
tum ẽ. quod uor ipsa subtrahat᷑.
cipiet: quia & si sp̃u ꝓpheciȩ ple¬
nus ñ fuic: hoc tam̃ ante dei
oculos exhibuit: qd̃ aduiuit.
Hinc ẽ. quod de quib dam pere¬
grinantibus fr̃ib: gaio ꝑ ioħm
dicitur: Pro nomine enim xp̃i
ꝓfecti sunt: nichil accipientes
a gentilibus: Nos gͦ debemus
suscipere eiusmodi: ut coopera¬
tores simus ueritatis Qui enĩ
sp̃ualia dona habentib. tempo¬
ralia subsidia tͥbuit: in ipsis
donis sp̃ualibus cooperator
existit: Nam cum pauci sint. qui
sp̃ualia dona ꝑcipiunt: & mul¬
ti. qui temporalibus rebus abun¬
dant: ꝑ hoc se diuites uirtutibꝰ
pauperum inserunt: qd eisdem
scĩs pauperibus. de suis diuitiis
solatiantur: Unde cum ꝑ ysaiȩ
uocem. dñs derelictȩ gentilitati.
id est sc̃ȩ eccłȩ. sp̃ualium uirtu¬
tum merita. tanqͣm deserto ar-¬
busta ꝓmitteret: ulmũ quoq
pariter ꝓmisit. dicens Ponã

Expanded text:
to; et si corpus non reficitur, certo; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur.cipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos exhibentes, quod adjuvant. Hinc est enim quod de quibusdam peregrinantibus fratribus, Gaio per Joannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere ejusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritualia dona habentibus, temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritualibus cooperator existit. Nam cum pauci sunt qui spiritalia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites virtutibus pauperum inserunt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem derelictae Dominus gentilitati, id est sanctae Ecclesiae, spiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem iusti accipiet In qͥbꝰ
uerbis notandum ẽ. quia ñ ait.
mercedem de ꝓpħ̾a. uel merce¬
dem de iusto: sed mercedem
ꝓpħȩ. & mercedem iusti accipi¬
et: Aliud ẽ. enim merces de ꝓ¬
aliud merces de iusto: aliud
merces iusti. Quid ẽ. enim di¬
cere. mercedem ꝓpħe accipiet:
nisi quia is qui ꝓpħam sua lar¬
gicate sustentat. qͣmuis ipse ꝓ¬
phetiam non habeat. apud om̃i¬
potentem tam̃ dñm. ꝓphetie p̃¬
mia habebit: Iste enim fortas¬
se iustus ẽ: et quanto in hoc
mundo nichil possidet: tanto
loquendi ꝓ iusticia fiduciam
maiorem habet: Hunc dum
ille sustentat. quim hoc mun¬
do aliquid possidet. & fortasse
adhuc ꝓ iusticia loqui liberȩ non
p̃sumit: iusticiȩ illius libertatẽ
sibi participem facit: ut cum eo
pariter iusticiȩ prȩmia recipiat:
quẽ sustentando iuit: quatinꝰ
eandem iusticiam liberȩ loqui
potuisset: Ille. ꝓphetiȩ sp̃u plenꝰ
ẽ: sed tamen corporeo eget alim̃¬

Expanded text:
mercedem iusti accipiet. In quibus mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de paliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit: qm̃ si una diuidit᷑ ne¬
mo uestitur: In dimidia quippe
tumca. et nudus remanet qui ac¬
cipit: et nudus qui dedit Inter
hȩc autem sciendum ẽ. quantum
miscdiȩ oꝑa ualeant: cum ad fiu¬
ctus dignos penitentiȩ. ipsa pre
ceteris precipiuntur: Hinc etuã:
ueritas ꝑ semetipsam dic̃: Date
elemosinam: et ecce omĩa mund
sunt uob̾ Hinc rursus ait. Dat
& dabitur uobis: Hinc scͥptũi
Ignem ardentem extinguit aqͣ
et elemosina resistit peccatis.
Hinc iterum dicitur: Conclude de¬
mosinam in sinu pauꝑis: & ha̧
ꝓte exorabit Hinc bonus padi
innocentem filiũ ãmonet. dicaus
Si multũ tibi fuerit: abundant
tribue. Si exiguum fuent: ca
exiguum libenter studȩ impe¬
ri Ut autẽ quanta esset untt̃
in continentia & susceptione in-¬
digentium. redemptor nr̃ osten-¬
deret: dixit: Qui recipit pro¬
phetam in nomine ꝓpħe: mer¬
cedem ꝓpħȩ accipiec Et quire¬
cipit iustum in nomine iusti:

Expanded text:
non potuit, quoniam si una dividatur, nenon potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc iterum dicitur: Conclude eleemosynam in sinu pauperis et haec pro te exorabit . Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium, redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti,
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis baptistȩ uerbis constat.
qđ audientium corda turbata st̃:
cum ꝓtinus subinfercur: Ec int̾:¬
rogabant eum turbe: dicentes:
Quid gͦ faciemus: Perculse enim
terrore fuerant: quȩ consilium
querebant: Sequitur: Respon¬
dens autẽ. dicebat illis: Qui ha¬
bet duas tumcas: det ñ haben¬
ti Et qui habet escas: similiter
faciat. Per hoc quod tunica płꝰẽ.
necessaria usui nr̃o qͣm pallium:
ad fructum dignum penitentiȩ
ꝑtinet: ut ñ solum exteriora
queq & minus necessaria. sed
ipsa nob ualde necessaria diui¬
dere cum ꝓximis debeamꝰ: scili¬
cet uel escam. qua carnaliter uiti¬
mus: uel tunicam qua uestim.
Quia enim in lege scriptum ẽ. di¬
liges ꝓximũ tuum sic̃ teipsum:
minus ꝓrimũ amart conuincit᷑:¬
qui non cum eo in necessitate ill̃
etiam ea quȩ sibi sunt necessaria.
partitur: Iccirco gͦ de diuidendis
cum ꝓximo duabus tiinicis dat᷑
preceptum: quia hoc de una cdci

Expanded text:
Joannis Baptistae verbis constat Joannis Baptistae verbis constat quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur: Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Perculsae enim terrore fuerant quae consilium quaerebant. 11. Sequitur: Respondens autem dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitqui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici
Abbreviated transcription (Latin):
Iam enim securis ad radicem arbo-¬
ris posita ẽ Omnis enĩ arbor
ñ faciens fructum bonum: exci.¬
detur. & in ignem mictetur: Arbor
huius mundi ẽ: uniuersũ genus
humanum: Securis uͦ ẽ. scilicet
redemptor nr̃: qui uelut ex ma¬
nubrio et ferro denetur ex hu¬
manitate: sed incidit ex diui¬
nitate Quȩ uidelicet securis.
iam ad radicem arboris posica
ẽ: quia et si ꝑ patientiam expe
ctat: uidetur tam̃ qͥd factura ẽ.
Omnis enim arbor ñ faciens fru-¬
ctum bonum excidetur et in ig¬
nem mictetur: quia unusqͥsq
ꝑuersus. paratam citius gehen-¬
nȩ concremationẽ inuenit: qͥ
hic fructum boni operis facere
condempnit Et notandum. qđ
securem. ñ iuxta ramos positam:
s ad radicem dicit. Cum enim
malorum filii tolluntur: quid
aliud qͣm rami in fructuosȩ arbo¬
ris absciduntur: Cum uͦ tota si¬
mul ꝓgenies cum parente tollit᷑:
infructuosa arbor a radice absci¬
sa ẽ: ne iam remancat. unde pͣua
iterum soboles succrescat In qͥbꝰ

Expanded text:
radicem arboris posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspeetur tamen quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor 1521 a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus