comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝓprie ẜiulc dr̃ eo ꝙ fatiat loĩcm dyaboli
suum. s ⁊̃ a mechamias ⁊ ab agri culta rab
aluis sclarib. uidel ut m̾catũ nõ fiat nec pla¬
citum nec aliquis ad mortẽ uł ad penã iudi¬
tet᷑ nec sacramenta iurent᷑ isi ꝓ pace suã¬

Expanded text:
at hominem diabolo servum, sed etiam a mechanicis et ab agricultura et aliis secularibus, videlicet ut mercatura non fiat, nec placitum, nec aliquis ad mortem vel ad penam iudicetur, nec super sacramenta iurentur, nisi pro pace
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯsumptis. Si .n. extarent: adhuc teneret᷑
ad restitucom eoꝵ ex quo inciꝑet br̃e ma¬
si durante bona fide ip̃i᷑ ꝑiit res nõ tenet᷑
fide. In utroq cãu: pp̃ ronam fidem. In pri¬
mo ĩ: qr nõ erat in mora. In ẜo aũt: qr nõ

Expanded text:
onsumptis. Si enim extarent adhuc, teneretur ad restitutionem eorum, ex quo inciperet habere masi durante bona fide ipsius periit res, non tenetur. c in utroque casu propter bonam fidem. In primo etiam quia non erat in m
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebat ẽt de uello iusto s credebat ꝓbabiłi
sapientes: ita credebant put ip̃i emptori inde¬
bant ͦ: ip̃e nõ tenet᷑ resti̾tue durante hac bo¬
na fide. S si postea stiat rẽ ẽe de rapma᷑ deb
stituat: pot̾it auenditore ⁊̃ inuito: p̾ciuim

Expanded text:
nesciebat esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de rapina, debet s
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo in radice .i. in ip̃o raptore a quo isti eu̾iunt.
qr aut ille erat doꝰ aut subditꝰ. In primo casir.
mou bellũ: ꝓ dño sibi mandante: aut scit bel¬
lũ iustũ. aut scit nustũ. aut duuitat. In primo
cã̾u: nõ tenet᷑ ad restitucõm illoꝵ q̃ accepit

Expanded text:
ustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu movet bellum pro domino sibi mandante, aut scit bellum iustum aut scit iniustum aut dubitat. In primo casu non tenetur ad restitutionem eorum que accepi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m: ⁊ eius sũt quodaĩmodo quo ad ꝓprietatẽ.
si succedat pr̃r. nõ tẽatur ea detumare: si tecina¬
ta sũt a pre. S ħ̾es exͣneus: teͣ ad hoc: sicut
legatariꝰ ⁊ douacariꝰ qui c̃e lucrũ et emolum̃¬
tum qd̃ ad ip̃es ꝑuenit: tenent᷑ decutire.

Expanded text:
rietatem, si succedat patri, non tenetur ea decimare, si decimata sunt a patre, sed heres extraneus tenetur ad hoc, sicut legatarius et donatarius, qui omne lucrum vel emolumentum quod ad ipsos pervenit, tenentur decimare.
Abbreviated transcription (Latin):
non tenebit᷑ suare uotũhi. uł mram̃tum:
si forte muunt aliquid: qd̾ pr̃ aut tutor re¬
ugtunt: insi it̾um noueat. aut neret. Id
du̾t de uxore: que ad mandacũ mariti. fran¬
git uotum: ꝙ eõ mortuo nõ tẽ illuo ĩplere.
idem dũt de seruo: qui intrunt in õst̾m.¬
t funt reuoratus a dño. postea efficit᷑ lib.
ꝙ nõ tenet᷑ reclire ad monast̾m̃. Cum oĩ¬

Expanded text:
amentum, si forte iuravit aliquid quod tutor aut pater revocavit, nisi iterum voveat aut iuret. Idem dicunt de uxore, que ad mandatum viri frangit votum, quod eo mortuo non tenetur illud implere. Idem dicunt de servo, qui intravit monasterium et revocatur a domino et postea efficitur liber, quod non tenet
Abbreviated transcription (Latin):
illa ab antiquo fu̾it decimalis: Et mia eadẽq
forte posset dici in laico .s. ꝙ non debeat reci¬
dico exceptis lapiliaus: nõ uident᷑ ꝑ illã ex¬
cepcõm extepte. nisi laꝑidicine q̃ tñc aꝑpebant.
l plures alie ẽẽut infundo: q̃ nõ apperant.

Expanded text:
illa ab antiquo fuerit decimalis et una eademque forte posset dici in laico, ad sidito, exceptis lapidicinis, non videntur per illam exceptionem excepte, nisi lapidicine que tunc apparebant, licet plures alie esse possent in fundo que non apparebant.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e campnũ demorte. Sa tñ iccator tup̃is necõ¬
tum apponat: firut̾ ꝓponens ꝙ si bos sñ clpa
ꝯductoris ꝑiret: de ilło ꝑiculo nicħ exig̾et ab eo¬
dem: non credo ꝙ pettaret. nsi p̃pscandalũ eoꝵ:
te. ⁊ casus fortuices: qͣntum est de naturu ⁊ct̾.¬

Expanded text:
damnum de morte. Si tamen locator timens, ne contum apponat firmiter proponens, quod si bos sine culpa conductoris periret, de illo periculo nihil exigeret ab eodem, non credo quod peccaret, nisi propter scandalum eorum te et casus fortuitos, quantum est de natura c
Abbreviated transcription (Latin):
pite. tradat et alicii custodienda. ⁊ piscũda sb̾
terta mercede peccume. uł participac̃one ꝓuen¬
tuũ g̾gis. In quo casursi doꝰ retinet sibi ꝑid̃m
ꝯcurr̾e ꝯͣctus muttu ⁊ sccietatis. ut cum quis hñ
xx. capita. tradit ea estimata alicui. putar. ꝓ .xx.
solidis. ta. ꝙ teneat᷑ ei redd̾e medietatẽ sortis.l.x.¬

Expanded text:
pita, tradat ea alicui custodienda et pascenda sub certa mercede pecunie vel participatione proventum gregis. In quo casu si dominus retinet sibi periculum ractus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea estimata alicui, puta pro decem solidis, ita quod teneatur reddere medietatem sortis
Abbreviated transcription (Latin):
re hũte .x. alia ccipita: ita ꝙ suit cõia. ⁊ ip̃i sccu sĩt
in ꝑiculo ⁊ ꝓuentib. In quo cãm: si comodaicõne nu¬
tui gͣnet creditor debitorẽ in ꝯͣctu sccietatis: usura ẽ.
Et młi casu ꝓtedendũ est: sicut gm̃ est in primo ca¬
su: de contracta sccietate. ¶ Illud aũt ualde iniqũ
est cum quis certa capita ouuu: tradit estimata
c̾top̾cio. ⁊ sub eo pacto ꝯtra hit sccietatẽ. ꝙ totã de

Expanded text:
sint in periculo et proventibus. In quo casu si contemplatione mutui gravet creditor debitorem in contractu societatis, usura est. Et in hoc casu procedendum est, sicut dictum est in primo casu, contracta societate. Illud autem valde iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de
Abbreviated transcription (Latin):
conductor su betit medietatẽ ꝑitłi. Si añt melio¬
u̾a kiccare bones sicut equos uł ad diem uł ad
amu dñ tñ condnctor non gͣnetur inuncdͤate
in m̾cede. ¶ Pactum autẽ de cõmiũtando dãp¬
no ue comodo rei lecate: miqui est ex ꝑte locato¬
toris: melior aut det̾ĩor sit ⁊dico. uł nõ credatur
ꝙ conductoris non sit det̾ior. In pacto tñ ꝓpõĩto:¬

Expanded text:
edietatem periculi, si autem meliocet locare boves, sicut equos, vel ad diem vel ad annum, dum tamen conductor non gravetur immoderate in mercede. Pactum autem de communicando damno et commodo rei locate iniquum est ex parte locatoatoris melior aut deterior sit conditio vel ubi credatur quod conductoris non sit deterior. In proposito
Abbreviated transcription (Latin):
aĩaꝵ undet uc mratũ. ut si carnifices iuui̾t
ꝙ nõ uendaĩt cames infectas uł corruptaᷤ
psanis. aut rucatores ꝙ nõ sophisticabũt
facicudo uł nõ faciendo. aliquo atni ab alt̾o.¬
possũt sibi renust̾e. ut si uiret quis alii. ꝙ¬
de ꝯͥtandis ad nuncẽ om̃ib lucris. Si aũt
faciendo uł non faciendo ad inuite̾. ut dcu
est. S alias mirãt se aliquid fr̃uros uł nõ
ftiuos: nõ possũt sibi remitt̾e. ut in casu supͣ¬
nuirant duo socu bonoꝵ: ꝙ nõ negociabunt᷑
tali. uł tali negociacõe. aut ꝙ non ibñt ad
istas nũdinas uł ad illas. ¶ Si añt nira¬
m̃tum respicit comodũ uł incõmodũ alienũ.
Distingue. qr si respicit ⁊ spectat ad cõmodũ
ut si nirent mecdranti alicꝰ artis. ꝙ ĩm̃tib .x.¬
uł sic purgata. uł fullones panuoꝵ ꝙ ñ tra
texent panuos de filis formatis ad rotam.
Si aũt obẜuacõ mram̃ti dãpuosa sit aliis
nõ est obligatorm. ut si irent sutores qd

Expanded text:
arum videtur sic iuratum, ut si carnifices iurant quod non vendent carnes infectas vel corruptas pro sanis: aut mercatores quod non sophisticabunt ciendo vel non faciendo aliquo alteri ab alteropossunt sibi remittere. Ut si iuret quis quod de communicandis adinvicem omnibus lucris. Si autem faciendo vel non faciendo adinvicem, ut dictum est, sed alias iurant se aliquid facturos vel non facturos, non possunt sibi remittere, ut in casu supriurant duo socii bonorum, quod non negotiabuntur tali vel tali negotiatione, aut quod non ibunt ad istas nundinas vel ad illas. Si autem iuramentum respicit ad commodum vel incommodum alienum, distingue quia si respicit et spectat ad commodum ut si iurent mechanici alicuius artis vel sic purgata, vel fullones pannorum quod notexent pannos de filis formatis ad rotam. Si autem observatio iuramenti damnosa sit aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona ecc̃astica receꝑit inꝰ detimas in piguꝰ.
tenet tiuctꝰ om̃es quos inde receꝑit: restitu̾e.
nõiaico qui nullũ ind ibi babuit. S ecc̃e pro¬
chiali. uł cũ ea bona fide ꝯpou̾e. Concĩ fide di
co: cũ ille qui facit restitucõm. expouit se ad
plenã restitucõm faciendã insi quateuꝰ ei fu
ent remissũ libalr ⁊ spontanee. si an̾t laitꝰ
in pignꝰ: tenet᷑ fructꝰ ꝯputtire in sortẽ. Et qd̾
ultra sortẽ recepit restitu̾e teͤ laice p̾dicto. o.¬

Expanded text:
persona ecclesiastica recepit huiusmodi decimas in pignus, tenetur fructus omnes quos inde recepit restituere, non laico, qui nullum ius ibi habuerit, sed ecclesie parochiali, vel cum ea bona fide componere. Fidem bonam dico, cum ille qui facit restitutionem, exponit se ad plenariam restitutionem faciendam, nisi quatenus fuerit ei remissum liberaliter et spontanee. Si autem talisin pignus, tenetur fructus computare in sortem et quod ultra sortem receperit restituere pre
Abbreviated transcription (Latin):
extend̾e ad coloniais iusticoꝵ. Qd ũ cpproto.
Iunno dico ꝙ si ecc̃a recipit coloniã coloni
sui in pignore: debet fructus in sortẽ ꝯpu¬
tare. deducto uire suo laborib et exꝑcnsis.
quia suꝑ het nullũ primłiũ inuenio ecce¬

Expanded text:
extendere ad colonias rusticorum, quod non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nullum privilegium invenio ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. qr aut uis infert᷑ ꝑsone aut reb. S i pͤ
tunc est uis repellenda: pͥus quã sit illatã.
l quidã dix̾ut ꝙ nullus debet repesse uĩ in.¬
iursi illatam. Inmo dicit lex: ꝙ licitũ est eti¬
de insidiantẽ ⁊ eũ qui nult occid̾e. Qd̃ intlło:
sialr̾ nõ p̃t quis manus insidiantis euad̾e.

Expanded text:
uia aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum est occidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo si aliter non potest quis manus i
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fnͣgant iemmũ. auuit si or ess locare oꝑas
suas ut ꝓuideant sibi ⁊ familie sue qr forte
nõ inueirent qui ꝯduc̾ent oꝑas suas insi
fnͣgerent ieiumũ nec aliũde sibi ꝓuid̾e pos¬
sent ant si ẜin sũt uł rustici qui debent oꝑas
dñis sins nõ credo qd̃ pc̃carent moͣrlit̾ solue

Expanded text:
locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui conducerent operas suas, nisi frangerent ieiunium, nec aliunde sibi providere possunt, aut si servi sunt aut rustici, qui debent operas dominis suis, non credo quod peccent mortaliter solve
Abbreviated transcription (Latin):
pellendi sũt. nec tñ statim post. qr quid̃ sũt
in .xxi. ãno. uł .xxii. debiliores ꝙͣ alii. in .xuiii.
uñ intalib ad arbitrĩ uõi uiri returrẽdũ est.
uid de laborãtib ĩ uiueis. Qo .u.¬
fullonus cuit ĩmincris metalloꝵ
⁊cetĩs talib ubi oꝑus est magnco
labore nuĩquid tenent᷑ ad hi ieiuma ecce .R.¬

Expanded text:
eunia, nec statim post quia quidam sunt in XXI anno vel XXII debiliores quam alii XVIII. Unde in talibus ad arbitrium boni viri recurrendum est. Quid de laborantibus in vineis, fulloniis aut mineris metallorum et ceteris talibus, ubi opus est magno labore; nunquid tenentur ad huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ de pena: ꝯͣtales legit ᷑ in canonior apłoꝵ.
aut ebrietati deseriuẽs. aut desiat. aut certe
dãpuet᷑ Subdiatonꝰ aũt auclector auc cantor
siłia faciens. aut desmat. aut cõione pͥuetur.
uetꝰ. Ex primo collige: ꝙ si non ducit adi
consuetudinẽ: nõ sustinebit penam p̾c̃am.¬
u̾o .s. desiuat. colligit: ꝙ ĩ si dux̾it in cõsuetu¬
dĩcm: deb amoi̾u. Et si ammouitꝰ nult ces
ne: non sunc imponende: ꝓ leui crum̃e .xi.¬

Expanded text:
Item de pena contra tales legitur in canonibus apostoaut ebrietati deserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia faciensivetur. Ex primo collige quod si non duxit in consuetudinem, non sustinebit penam pscilicet desinat, colligitur quod etiam si duxit in consuetudinem debet admoneri, et si admonitus vult cessne non sunt imponende pro levi crimi
Abbreviated transcription (Latin):
qm ꝯ sueu̾ant ꝑtare ad uendẽtes
blaclum. ⁊ indẽ reciꝑe m̃cedem. qͥ
iurmunt: qd̾ de ceto non portarent eam.
⁊ex hoc multũ dampinficati sũt. qr uendi¬
tores bladi ex heic octone: ꝓuiderũt sibi
de alia mnͥsura. Nunquid posst̾ uenire cõt

Expanded text:
uam consueverunt portare ad vendentes bladum et inde recipere mercedem, qui iuraverunt quod de cetero non portarent eam et ex hoc multum damnificati sunt, quia venditores bladi ex hac occasione providerunt sibi de alia mensura; nunquid possunt venire contra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t ẽẽ dubitacio: de iure: an de fcõ: Non cre
testacõne: sic absoluo te de hoc in quantũ
possum. S tueo uł credo: qd nõ sufficit ti¬
bi ad salutẽ usi te abẽ hu̾is in ħ casu. Qo¬
uid de illis qui emũt p̾põisitu xl.¬
rãs sclares ubi nõ sũt iusti redoitꝰ.¬
que reciꝑnnt hiꝰ pͥpositi. Nunquid tenentꝰ
talia restitu̾e. ¶ Aut si compellunt᷑ a dñis:
exerc̾e hiꝰ officia. Nunquid tenentꝰ poci
omia sua dimitt̃e qͣm in ħ obedie: ¶ Et
quid de dins qui uendunt hiꝰ ꝓposituras.
R. su Glo. ibidem. si nõ possunt hiꝰ offi¬
cia ex̾cere sũ pcc̃o mortalr. peciꝰ debent oĩa
mala tolerare qm sic petctre. Et pectant

Expanded text:
ua dubitatio de iure aut de facto, non credtione et protestatione sic: Absolvo te de hoc inquantum possum, sed timeo vel credo quod non sufficiet tibi ad salutem, nisi te aliter habueris in hoc casu. Item de illis qui emunt preposituras seculares ubi non sunt redditusuiusmodi prepositi: numquid tenentur talia restituere? Aut si compelluntur a dominis exercere huiusmodi officia, numquid tenentur potius omnia sua dimittere quam in hoc obedire? Et quid de dominis qui vendunt huiusmodi preposituras? Respondeo: Si non possunt huiusmodi officia exercere sine peccato mortali, potius debent omnia mala to
Abbreviated transcription (Latin):
tucone: ꝙ nõ grau as ultͣ modũ: aut ma¬
nentes aut recedentes. Et ꝙ domimi: nõ
tenentur ad restitucõmi tanit̾ acceptorum.
Si aũt nõ est c̾tum. aut si credit᷑: ꝙ non
fu̾it ab inicio sime institittũ: Credo ꝙ cũ
hiꝰ spoliacõnes ip̃o gñe fcĩ male sint: pet¬

Expanded text:
uod non gravet eos ultra modum, aut manentes aut recedentes, et quod domini non tenentur ad restitutionem taliter acceptorum. Si autem non est certum, aut si creditur quod non fuerit ab initio legitime institutum, credo quod huiusmodi spoliationes ipso iure facte male sint
Abbreviated transcription (Latin):
uetalia paci̾ant᷑ Et tenent᷑ ad restitucom
oĩ taliũ: si possut. Nec sunt a lit̾ ab sol¬
uendi. Et peccant dñi: qui tales p̾posituras
uendñt. aut ad emendum eas aliquos com¬
pellunt: cum grati̾ eas cõmitt̾e ceberent ex qͣ
non sunt ibi redditus ⁊ ꝓuentꝰ iusti. Et te¬
uent᷑ ad int̾esse illis qui ꝑ hiꝰ p̾põites sunt talit̾¬
spoliati. Dec aũt intlło de illis p̾positis. qui red¬
dunt iura. De illis aũt minoribus quoꝵ nõ
est ꝯffũi tm̃ itale. S citare uł exequi iudica¬
ta: uł mantuta maiora: tenendũ est qd̾ dr̃ .I.¬

Expanded text:
ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec aliter absolvendi et peccant domini qui tales preposituras vendunt, aut ad emendum aliquos compellunt, cum gratis eas committere debeant, ex quo non sunt ibi redditus aut proventus iusti et tenentur ad intespoliati. Hoc autem intelligo de illis prepositis qui reddunt iura. De bedellis aut minoribus, quorum est officium tantum citare vel exequi iudicata vel mandata maiorum, tenendum est quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
rib ecc̃e: u̾itatẽ diligenciꝰ ꝑscrutari. ut si rei
poposcit qualitas: canonica aistriccio feri¬
at delinq̃ntis culpam. Nõ tanꝙͣ idem sit actor
⁊ uder: s qͣi denũciante fama: uł deferen¬
te clamore: officii sin debitum erequatur.

Expanded text:
ribus veritatem diligentius perscrutari, ut si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis. Non tanquam idem sit actor et iudex, sed quasi denunciante fama vel deferente clamore, officii sui debitum exequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uł in cilios usus ucc̃arios expendunt: ut uxor
⁊ cen̾i familiares: tenent᷑ de oĩb q̃ sit expen
rem ad restituc̃om faciendã. tũc .ii. nõ tenent:
Nam qui alt̾uis negcciũ gerit utilr̃. ⁊̃ iguo¬
rantis. ⁊ ab sentis: ucite recipit expensas.
Et lec siue secuta fu̾it utilicas: sie non. Unde
ad raptores ut eis inducant ad ꝑm̃am ires¬

Expanded text:
us necessarios expendunt, ut uxor vel ceteri familiares, tenentur de omnibus que sic expendrem ad restitutionem faciendam. Tunc enim non tenentur. Nam qui alterius negotium gerit utiliter, etiam ignorantis et absentis, licite recipit expensas et hoc sive secuta fuerit utilitas sive non. Unde ad raptores, ut eos inducant ad peniten
Abbreviated transcription (Latin):
saciffit credo ꝙ p̃t ⁊ debet qͣntum ad indiciũ
ut ab uno insolidũ: exceꝑto principali: s pro
ꝑtio petat a singłis. S non tenet᷑ quo ad
indiciũ contenciosũ. qr qͣ fronte p̃t pet̾e ces¬
sionem: qui ex ꝯtuacia sua punit᷑. Et. de

Expanded text:
alios? Credo quod potest et debet quantum ad iudicium ut ab uno petat in solidum excepto principali, sed pro partibus petat a singulis. Sed non tenetur quoad iudicium contentiosum, quia qua fronte potest petere cessionem, qui ex contumacia punitur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
le. ⁊ alitui dimpnosũ est. ut si quis iurat:
ꝙ nõ loq̃t̾ cũ martino. uł q nõ comedet
tũ eo uł qd̃ nõ intrabit domũ eus. uel¬
nõ recipiet aliquid ab eo. uł nõ ẜmet ei.
nisi talr̃ uirau̾it aliquis: ut uitet occõuẽ
peccandi ꝙͣ solet incurr̃e ex familiantate

Expanded text:
iuret quod non loquetur cum Martino vel comedet cum eo vel intrabit domum eius vel recipiet aliquid ab eo vel non serviet ei. Nisi taliter iuraverit aliquis, ut vitet occasionem peccandi quam solet incurrere ex familiaritate
Abbreviated transcription (Latin):
captus duceret᷑ ad indicẽ per locũ sus¬
pectum: dixit ducentib. Clandite ei
Gue clamet mĩquid irregiaris est si mors se¬
centes in dando ꝯsiliũ: deducendo caute. Qo¬
uid de illo gui cũ index uł officiał bor¬
sequeret᷑ furẽ uł homiatã fugientẽ.
Indici uł officiali q̃renti utrũ incliss

Expanded text:
duceretur ad iudicem per locum furum, dixit ducentibus: claudite ei os ne clamet; numquid irregularis est si mors secentes in dando consilio, de ducendo caute. Quid de illo, qui, cum iudex vel officialisequeretur furem vel homicidam fugientem, iudici vel of
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsultus. s simpĩr dicit: ꝙ sencieuit de taliũ
cũ nõ p̾sumeret noc deberet p̾sui̾e ꝙ index se¬
queret᷑ rensionẽ eiꝰ : nõ credo ꝙ qͣhat irrͣtem:¬
quid cebeat fac̾e de ifto dep̾henso in talica¬
su uł in tali crũe: si ex enis ixnsione seqͣtͦ¬

Expanded text:
sultus, sed simpliciter dixit quid sentiebat de talibus, cum non presumeret nec deberet, quod iudex sequeretur responsionem eius, non credo quod contrahquid debeat facere de isto deprehenso in tali vel tali crimine. Si ex eius responsione seq
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾trarantur. s ne rapientes nõ sua semet¬
tus meus uel famine inee nonest in tuto:
si caream re mea. puta: qr pauꝑ sum: ⁊ in¬
diges cũfamilia mea. ⁊ ero in ꝑiculo inci
cõne cessare. cum cebeam me plus diligere
digens: ab ab alio accipit adusiuã. ⁊ ille qͥ
ab infideli acciꝑit iuram̃tum ꝑ u̾eola: ut sit
socurꝰ ab illo. Si aut in tuto sit stat᷑ meus⁊
famine mee: ũcet hnꝰ re caruero: ita ꝙ exħ
nullum mͥ ⁊ familiemiee ĩinet ꝑitłm: credo
in ħ casu. dare ei rem illã: ẽẽt dare gladiũ ĩ ma¬
mifuriosi: Cuta illũ aũt qui abstulit res me
lum: debeo cesseire a repetitõe cum sine ꝑicło possim
re illa care. Si aũcest soluendo: ⁊ nõ penitet: non
credo ꝙ tenear cessare. a repeticõne: p̃p eiꝰ scandalũ.

Expanded text:
subtrahant, sed ne rapientes non sua, semettus meus vel familie mee non est in tuto, si careo re mea, puta quia pauper sum et indigebo cum familia mea et ero in periculo incidone cessare, cum debeam me plus diligere o accipit ad usuram et ille qui ab infideli recipit iuramentum per idola, ut sit securus ab eo. Si autem in tuto sit status meus et familie mee, licet huiusmodi re caruero, ita quod ex hoc nullum mihi vel familie mee imminet periculum, credo as non quia in hoc casu dare ei rem illam, esset dare gladium in manu furiosi. Circa illum autem qui abstulit res mea eius scandalum, debeo cessare a repetitione, cum sine periculo possim re illa carere. Si autem est solvendo et non penitet, non credo quod teneor cessare a repetitione propter eius scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
gratis uel ex ꝑaccõne uł ex corrupta intẽ¬
cõne dairum sit. tria sũt maxime attendẽ¬
da ẜ ray .s. dantis et recipientis qualita.
uidel an a parpe diuiti. uel exũso. Siue
admite locupleti. mim̃s quantitas: ut¬
si magni uel mĩoris p̾c. res data existat
seu alio temꝑe ꝯ feratur. i ẜm ħ est hñda¬

Expanded text:
ratis vel ex pactione vel corrupta voluntate datum sit, tria maxime sunt attendenda, scilicet dantis et recipientis qualitas, videlicet an a paupere diviti vel econverso, sive a divite locupleti. Muneris quantitas, si magni vel minoris pretii res data existat.seu alio tempore conferatur, et secund
Abbreviated transcription (Latin):
uł quantum. si u̾o Iudex ꝑ imprudecia
assessoris male iudicauit: ẽrit excusatꝰin¬
dex: si simplex erat ⁊ hũit bonam ꝯscĩam. n ͨ
fint inculpa: eligendo talem assessorẽ. qr bo¬
nus ⁊ sufficiens ⁊ m̾iter credebat᷑ In maiori
eniui culpa fuit hic assessor: quã Iudex quia¬

Expanded text:
ur raptores. Si vero iudex per imprudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic assessor, qui preci
Abbreviated transcription (Latin):
tIiudicis: ab inis extorta per ĩmederatã mi¬
gis q rep̾ hendimꝰ: qui talia inusitata repeci¬
erũt: ꝙͣ qui ea de more sumpserũt. Et sb̃um¬
tamꝙͣ sua pauꝑibus largiunt᷑: ꝙͣ eis il quib
recepta sunt: tamꝙͣ alienã restituant .xiiii. q

Expanded text:
iales, ab his extorta per immoderatam impsque reprehendimus qui talia inusitata repetierunt, quam qui ea de more sumpserunt,tamquam sua pauperibus largiuntur, quam eis a quibus recepta sunt tamquam aliena restituantur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
credo. ꝙ si ꝑrohialis ecc̃a uellet redim̾e de
suũ. Nes est aliqua symõ ex ꝑte reduñtis. qr
nõ dat temꝑale ꝓ sp̃nani. s tantũ temꝑaie ꝓ¬
temꝑali. pro fructib .s. detime detente ñuste:
a nulite. iusq sp̃uale ꝑcipiendi decimas:
remanet semꝑ penes ecc̃ans: a qugũq fruc¬
tate. nõ re ip̃. si .s. intendit uend̾e aliqd̃
spuale. ¶ Si añt alia ecc̃a ꝙͣ ꝑrochialis:
uelit hiꝰ decimas redunie: ncc̃aria est auct̃as
ep̃i. Et credo ꝙ sufficiat auctas eiꝰ. sine cõ¬
scusu capłi: qñ redimũt᷑ decime laicis in¬

Expanded text:
credo quod si parochialis ecclesia vellet redimere hure, nec est aliqua symonia ex parte redimentis quia non dat temporale pro spirituali, sed tantum temporale t pro fructibus decime detente iniuste a milite, iusque spirituale percipiendi decimas remanet semper penes ecclesiam, a quocunque fructate, non re ipsa, si intendat vendere aliquod spirituale. Si autem alia ecclesia quam parochialis velit huiusmodi decimas redimere, necessaria est auctoritas episcopi et credo quod sufficiat auctoritas eius sine consensu capituli, quando redimuntur decime laicis
Abbreviated transcription (Latin):
Sia pr̃e .s̾. ułt. ⁊ tem intelligo ñ de fruc¬
tib quos non expendũt in sermaũ uł
i ntilitatẽ ecc̃e. s in alios usus. Nam¬
i qui dep̾dandi ammoaccessit ad nego¬
cia mea g̾enda: h ⁊tra me acc̃o mn. No
in id ꝙ sibi ubrit: qr improbe ad negcti¬
a me accessit. s in quo ego lccupͦlecõr

Expanded text:
i possessore. Item intelligo hoc de fructibus quos non expendit in servitium vel in utilitatem ecclesie, sed in alios usus. Nam qui depredandi causa accessit ad negotia mea gerenda habet contra me actionem, non in id quod sibi abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quo ego locupletior
Abbreviated transcription (Latin):
quisicõnis. ¶Ite no pt̃ repet̾e pecciña
quam dedit. Non qr alius bene acceꝑit:
symoĩace. uel qr dedit nel receꝑit bñfm̾
symõiace. uelfuit mediacor symoĩe: Si
est eccultũ: est suspensus ip̃o iire quo ad
setm̃n. sicut ⁊ quil crimĩosus. non tũ quo

Expanded text:
iterit. Item non potest repetere pecuniam quam dedit, non quia alius bene acceperat, simoniace, vel quia dedit vel recepit beneficium simoniace, vel fuit mediator simonie si est occultum, est suspensus ipso iure quo ad se tantum, sicut et quilibet criminosus, non tamen quo
Abbreviated transcription (Latin):
o repbanda sũt. net ꝑtanda sũt. Et p̾eccãt qui
scabũt ca. aut ꝑtant. aut douãt. qut uẽtlũt.
aut ꝑtanda docent. insi ac̾o fu̾int simplices:
ꝙ ig̃norancia debecit eos excusare: q̃ nõ excu¬
sat: si suꝑ hoc fu̾int ãmoniti uł instructi . q̃o¬
Et quid de carminatricib et xiiii.¬
carmititorib. qui carmminant infir

Expanded text:
banda sunt nec portanda. Et peccant qui scribunt ea aut portant aut donant aut vendunt aut portanda docent, nisi adeo fuerint simplices, quod ignorantia eos debeat excusare, que non excusat, si super hoc fuerint admoniti vel instructi. D Quid de carminatricibus et carminatoribus qui carminant infir
Abbreviated transcription (Latin):
aligius uł aliqua colligit herbã medici¬
nalẽ cũ syubolo diuinõ. ui orone dñica
uł scribit in carta symbolũ uł or̃onem
dũicam. ut pouat suꝑ aliꝙ̾ iufirmu:
a suꝑsticõsa obẜuancia misceatur. xxui.¬

Expanded text:
aliquis vel aliqua colligit herbam medicinalem cum symbolo divino vel oratione dominica vel scribit in charta symbolum vel orationem dominicam, ut ponat super aliquem infirmum, a superstitiosa observantia misceatur. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ creco ꝙ pc̃tant morir̃: nisi talia fec̾nt p
te sit sacerdes religiosus ⁊ discretus. aut ⁊̃ lai¬
cus: sine uir siue młr excellentis inte. ⁊ ꝓl¬
te discretõnis. qui fusa or̃one iuita suꝑ in
mãmis iiponent: ⁊ bũ lẽbũt. Ner sut hit¬
ꝑsone ꝓmbende a talioꝰ: uisi forte trucat q̃d̾
ad exemplũ il loꝵ: indiscreti ⁊ suꝑstic̃osi. car¬
minaconis sibi usurpẽt abusũ tuentes se exͦ¬

Expanded text:
od peccent mortaliter nisi talia fecerint te sit sacerdos religiosus et discretus, aut etiam laicus sive vir sive mulier excellentis vite et probate discretionis, qui fusa oratione licita non manus imponent et bene habebunt. Nec sunt hsone prohibende a talibus, nisi forte timeatur quod ad exemplum illorum indiscreti et superstitiosi carminatoris sibi usurpant abusum. Item
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt si uror sñ ciuus mnĩanir mtra¬
uerat religionẽ: nult intrare reli
iam ciectus de monastĩo ⁊ reconciliatus ux¬
ori: aut nõ. In primo casur. nõ p̃t uxor int̾
p̃t illo muito intrare . xxuii. q .ii. agatho

Expanded text:
uid si uxor sine cuius licentia vir intraverat religionem, vult intrare religst iam eiectus de monasterio et reconciliatur uxori, aut non. In primo casu non potest intrare est illo invito
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid capientes: debẽt ess dumt¬
castellau̾int ecc̃am. aut iñ impugͣuerĩt hosteᷤ.
In hoc .ii. casu: qr ip̃i molant ennũtatẽ ecc̃e:¬
nde ꝓugͣndo: non debent gaud̾e enũtate
ecc̃e. ¶ Idem credo: si reponant ibi ictualit
sua. de quibus sustentantꝰ in impugͣcone
uid de ilł qui incendũt ecc̃as in hemi.
bello iusto. Nunquid tenent᷑ de cãp¬

Expanded text:
numquid capientes debent eos dimnt ecclesiam aut inde impugnaverint hostes. In hoc enim casu, cum et ipsi violant immunitatem ecclesie impugnando, non debent gaudere immunitate ecclesie. Idem credo, si reponant ibi victualia sua, de quibus sustentantur in oppugnatiouid de illis qui incendunt ecclesias in bello iusto; numquid tenentur de da
Abbreviated transcription (Latin):
credo: ꝙ index uifĩor qui scit n̾itatẽ: nõ debet
cõdempnare inccentẽĩ si p̾cipiat᷑ ei a suꝑiori
di᷑ . ꝙ orclinairiꝰ debet exequi sm̃am iatam ade¬
legato. ad mandatũ eius. quãnis idem ordi¬
uanꝰ sciat illã ẽẽ iniustã. nisi possit ob tinere
ab eodem delegato: ut ab hoc ou̾e absoluat: qr
loquit᷑ ibi de olulib cansis i eccasticis: uui ulłs
ꝯdempnat᷑ ad mortẽ. niõ non est ibi tm̃ ꝑ ił̾m¬

Expanded text:
credo, quod iudex inferior qui scit veritatem, non debet condemnare innocentem, etiam si precipiatur ei a superiori dicitur quod ordinarius debet exequi sententiam latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non possit obtinere ab eodem delegato, ut ab hoc onere absolvatur, quia loquitur ibi de civilibus causis et ecclesiasticis, ubi nullus condemnatur ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ in hibemꝰ ne quis p̾fumat etcã sibi tõms¬
sam: ꝑ a lieis grauare debitis. aut liãs ali¬
tui sea sigilla conced̾e: quib possent ecc̃e obli¬
gari. Deternentes si setus fu̾it atteptatũ. ad
solucõm taliũ debitoꝵ: ett̃as nõ tem. Si quis¬

Expanded text:
 Inhibemus, ne quis presumat ecclesiam sibi commissam pro alienis gravare debitis, aut literas alicui seu sigilla concedere, quibus possent ecclesie obligari decernentes, si secus fuerit attentatum, ad solutionem talium debitorum ecclesias non teneri. I
Abbreviated transcription (Latin):
uid de illis principib quiꝰ xxuuii¬
uemiut ami nantis: ꝙ reddant eis
Credo. ꝙ cum gͣtis deberent ioc quitare nõ
possunt ꝓ quitatõne hiꝰ aliquid hiꝰ acciꝑe.
S tenent᷑ sic acceptu redde. cum naute
te spontaner s ne det̾iora

Expanded text:
uid de illis principibus qui coveniunt cum nautis, quod reddant eis is debent huiusmodi quitare, non possunt pro quitatione huiusmodi aliquid accipere, sed tenentur sic acceptum reddere, cum naute te spontanei, sed ne deteriora
Abbreviated transcription (Latin):
uid si aliquis impellis¬
me in alium. bł aliũ in me ulle moritur
nũquid tencor. ¶ Item aliquis nult
mepcutere idu dediuo ictum: ꝑutit aliũ ⁊ morit᷑.
Item aliquis me impellit ⁊ ex suo impulsu retro¬
cadit ⁊morit᷑. ¶ Item aliquis ferrat iigulam
equi. ⁊ille qui est in equo: cadit moritur. Nun¬
quid in hiis tasib uncurrit irregularitate is p̃¬
ter anꝰ uolinitatẽ iomicidi accidit. R. ẜm Glo.¬

Expanded text:
uid si aliquis impellme in alium vel alium in me et ille moritur; numquid teneor? Item aliquis vult me percutere et dum declino ictum, percutit alium et moritur. Item aliquis t moritur. Item aliquis ferit ungulam equi, ille qui est in quo equo cadit et moritur; numquid in his casibus incurrit irregularitatem ille preter cuius voluntatem homicidium accidit? R
Abbreviated transcription (Latin):
nel pacto. Credo ꝙ sũ intuitu illuis ꝓmissi¬
ois fu̾it receptus. siue nõ. symonia est.
saltẽ ex parte offerentis ami interposuerit
⁊ dõm dandi temꝑalia: pro sua recepcõne si¬
in islo monast̾io nec cata repetere: aumi sit
n turpi cũ ¶ Teuet᷑ tñ ad aliud moͣst̾m
tnͣsire : si ex illa sui obligacõne: obligat
fint ad religionẽ. putasi dedit se ⁊ receptͦ
est in monachũ ⁊ in fr̃em qr ħ est quedam ꝓ¬

Expanded text:
eo: credo quod sive intuitu illius promissionis fuerit receptus, sive non, simonia est, saltem ex parte offerentis, cum interposuerit conditionem dandi temporalia pro sua receptione, siin huiusmodi monasterio nec data repetere, cum sit in turpi causa. Tenetur tamen ad aliud monasterium transire, si ex illa sui receptione obligatus fuit ad religionem, puta si dedit se et receptus est in monachum et in fratrem, quia hec est quedam
Abbreviated transcription (Latin):
Auicã dñt tales qui iuducũt alios ad fen̾andum:
alias nõ fen̾citures: teñ insolidũ. Si aũt alias e¬
lr inducunt alios ad fenerandũ. Et meliorest
condicõ calũ. in hoc casu: qͣmi in rapitia uł fur¬
to. ubi qui p̾stant auct̃em: tenentꝰ ad resticõmi:¬
ĩ cum inch̾ad eos ꝑuen̾it de maleficõ. Et loc id̾o.
patit᷑ dampnũ S usura: de uolũtate domini ꝑ¬
uenit ad creditorẽ. Nec inuenio iura dare accõm

Expanded text:
uosdam: Talis qui inducunt alios ad fenerandum, alias non feneraturos, tenentur in solidum. Si autem alias eenerint, hi qui taliter inducunt alios ad fenerandum et melior est conditio talium in hoc casu, quam in rapina vel furto, ubi qui prestant auctoritatem, tenentur ad restituti cum nihil ad eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura dare actione
Abbreviated transcription (Latin):
uid de illo qui consuluit alicui ꝙ fene¬
retͤ ¶ Item quid de illo qui dat amico
suo. uł consanguineo suo pectiñam. ue
comont gͥtis: ut exea feneret: ¶ Item quid de
eo qui ꝯͣhit scrietatẽ cuni aliquo ad fenus ex̾cend̃.¬
¶ Itrm̃ quid de eo qui dat usumrio mnuttuã peccina.

Expanded text:
uid de illo qui consulit alicui ut quid de illo qui dat amico suo vel consanguineo pecuniam vel commodat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui d
Abbreviated transcription (Latin):
legium. Licet usurarii sint ut dicit hic magr̃ r ay.
illi. quoꝵ autt̾e uł consensu fiunt tana: nõ cre¬
do tñ. ꝙ teneant᷑ ad restic̃õn usi qͣntum ad
eos ꝑueu̾it deusura: uł qͣntum relcnati sũt ab
expensis qͣs fecissent de suo: insustinendis om̃¬
bus ꝯiuũitatis. insi forte p̾stit̾int aucłem: com¬
pellendo aut p̾ipiendo ꝯmũitati. tair feu̾ari.
que alias non ẽet hec facturiu. In quo casu:

Expanded text:
Licet usurarii sint, ut dicit magister, illi quorum auctoritate et consensu talia fiunt, non credo tamen quod tenentur ad restitutionem, nisi quantum ad eos pervenerit de usura vel quantum relevati sunt ab expensis quas fecissent de suo, in sustinendis oneribus communitatis, nisi forte prestiterint auctoritatem compellendo aut precipiendo communitati taliter fenerari, que alias non esset factura hoc. In hoc casu
Abbreviated transcription (Latin):
ligant fideles uisi ꝯsenserint: au̾c sponte
res t̾raꝵ qͣs tenent. Un ĩ de quib primo
dcm̃ est: cũ suit in posẜone statuendi ⁊ do¬
minandr. nõ sunt de frandandi nec spoli
debent. ꝑ aliquem xp̃ianũ tnͣsentẽ per

Expanded text:
ligant fideles, nisi consenserint aut sponte res terrarum quas tenent. Hi etiam de quibus primo dictum est, cum sint in possessione statuendi et damnandi, non sunt defraudandi, nec spoliadebent per aliquem christianum transeuntem per
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ⁊ publicole q̃renti utrum ut̾et uti. Iurai¬
m̃to eiꝰ qui ꝑ falsq deos nrat: In quo mani¬
feste petcat: eis reu̾enciã d̾nican exhibens: Reu¬
dit ꝙ ami utit᷑ fide illiꝰ qui per falios deos uirat:
non ad malũ s ad bonũ. non pc̃co illiꝰ sesociat:
quo ꝑdemoi uiranit. s pacto bono eius: quo
ficem ẜuauit. Si tñ induceret eum ad nran¬
dũ per fłes deos: petcaret. ¶ Ita ⁊̃ in ꝓpõito dd̾¬

Expanded text:
us publicole querenti utrum licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, in quo manifeste peccat, eis reverentiam divinam adhibens, respondit quod qui utitur fide illius qui per falsos deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem servavit. Si tamen inducit eum ad iurandum per falsos deos, peccaret. Ita etiam in proposito dic
Abbreviated transcription (Latin):
ciare poterũt p̾lato ut uł ꝯpeslat nirantes sͥ
iuitẽ remitte uiram̃tũ. uł illes qui nõ ser¬
tum est. spectat ad cultũ dĩ. uł religionem.
uł ad piecatẽ. Aut si tale quid uiracũ est:
qd tenerent᷑ face̾ absq uiram̃to. Si dubi¬
tet᷑ utrũ simplr̾ ⁊ ab solute. Aut sub ꝯdicõe
iuratũ sit: aut si nescit᷑ de quot aliis intel¬
est c̾cuni. ⁊ duinttendũ in certum. Et intp̃¬
tandũ est mrantes obligatos eẽ ꝑ hi mra
tente ꝯdicõue sub qͣ niratũ est: reliqui ñ
sũt obligati ex illo mram̃to.

Expanded text:
iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos qui non seratum est, spectat ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iuratum est, quod tenentur facere sine iuramento, si dubitetur utrum simpliciter et absolute, aut sub conditione iuratum sit, aut si nescitur de quot aliis intelest certum et dimittendum incertum et interpretandum est iurantes obligatos esse per huiutente conditione sua qua iuratum est, reliqui non sunt obligati ex illo iuramento.
Abbreviated transcription (Latin):
tum cronica ess egritid. Autsicũ granatꝰin
giliis: obdormmiuit: nõ p̃p̃ ebrietatem aut cra¬
pulanr exiliit paciẽs ⁊ papitans se. mortuꝰ est.
Si autẽ lata fuerit culꝑa uł negłia dissoluta
⁊ tertum est: ꝙ inde mors ꝓuenit: quia paciens
forte se p̾cipitauit credo ꝙͣ irrͣitas ꝯ tranit᷑. ut
si custes infirim furiosi us frenctia quuisit
eum ut iret lud̾e in plateaui. uł alias daret
opani renillicite aut ex muua ebrietate ułcͣ¬
pula. inguare nõ potuit: maxime cu solus es¬
set ceputatꝰ ad custodiã. Si aũt nõ eẽt tertum:

Expanded text:
 cronica? egritudo. Aut si congravatus vigiliis obdormivit, non propter ebrietatem aut crapulam, exilitque patiens et precipitans se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa aut negligentia dissoluta et certum est quod inde mors provenerit, quia patiens forte se precipitavit, credo quod irregularitas contrahitur, uti si custos infirmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputa
Abbreviated transcription (Latin):
tes delecto: cum essent frenetia. p̾cipitemunt
demi. ¶In talib ubi bona fidefrunt: q̃ crca
egrotes fiunt: nõ debet aliquis de facili scrupu
sit ibi lata ⁊ euidẽs culpa. aut negłia dissolu¬
ta que ꝓpe dolũ est. Et hiꝰ scrupulositatẽ: ad
ꝯsilĩ bom uiri si enm hẽat: debet depon̾e fa¬

Expanded text:
tes de lecto vel cum essent phrenetici precipitaverunt deo: in talibus ubi bona fide fiunt, que circa egrotos fiunt, non debet aliquis de facili scrupul fuerit, si non sit ibi lata et evidens culpa aut negligentia dissoluta, que prope dolum est et huiusmodi scrupulositatem, ad consilium boni viri, si eam habeat, de
Abbreviated transcription (Latin):
fert ᷑ ꝑitłm in accipientem. Secꝰ in lecato. Sa:
quia pecuma non defiorat : per usum. S ecus
in domouł equo. uł alia re lccata. Gertia: qr
usus peccuine. nullum fructũ uł utiutatem
ꝑit utenti. Secus in usu agri. uł domꝰ ułcqͥ
set primarõ differencie: non tñ cessant du

Expanded text:
fertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel eset prima ratio differentie, non tamen cessant due
Abbreviated transcription (Latin):
tasus: inqno nõ ẽẽt usira ultͣ sortem accipere
puta. duuii ego em̃em. uł ẽẽm ꝑatus emerẽ. cer¬
tris mertes: de pectunisi ⁊ tr pp̃ miniam iustã¬
ciam fecisti me cessare a tali empõne. Ic̾o: ut
tibi mittuarem. ⁊ ego dico. uolo ꝙ redd s michi
ibitm̃ qͣlitum essem ibi hĩturus de istis m̾cib.
si eas illuc deferrem. recipio tũ in me ꝑicłm. ut
supdcm est. Et lor idd: quia illud reciperet tamꝙͣ¬

Expanded text:
casus in quo non esset usura ultra sortem accipere, puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, volo quod ibi reddas mihi tantum, quantum essem ibi habiturus de istis mercibus. Si eas illuc deferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra dictum est, et hoc ideo, quia iste recipiet tam
Abbreviated transcription (Latin):
quantitatẽ. recepturꝰ an quid ult᷑
sortẽ. proco qd̾ suscipit in se ꝑicłm I dest
si pectumã. uł mces inde emptłis: portaue¬
rit saluas. Alias: nontencatur sibr. ⁊ desor¬
te. ¶ Item aliquis mutuat intalileco

Expanded text:
atori, recepturus aliquid ultra sortem, pro eo quod suscipit in se periculum, id est si pecuniam vel merces inde emptas portaverit salvas, alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliquis mutuat Bart. M
Abbreviated transcription (Latin):
uid deillis qui a comtatib auitatũ. ula
nostiis emut c̾tos annuos redditꝰ. ułcer¬
Os modiss ampiuos: ad uitam suam. Nũ¬
ditus amnius: personalis sit sine bursalis. non
p̾dialis. credo l quidam iegiste ditant ⁊̃rium.
ꝙ illicitus est contractus. tñ qr uenditor faci¬
le possit desiderare mortem emptoris: ut sic libe¬
ratus esset. tũ qr ulłm est emptoris ꝑicłm: de
sterilitate t̾rs. ant tempestatib q̃sosent fructꝰ

Expanded text:
uid de illis, qui a communitatibus civitatum vel a monasteriis emunt certos annuos redditus vel certos modios annuos ad vitam suam? sonalis sit sive bursalis, non predialis. Credo, licet quidam legiste dicant contrarium, quod illicitus est contractus, tum quia venditor facile posset desiderare mortem emptoris, ut sic liberatus esset, tum quia nullum est emptoris periculum de sterilitate terre aut tempestatibus, que solent fructus
Abbreviated transcription (Latin):
miuriantẽ insticiare. uł qͣm diu nult
stare iuri coram eo. uł coram iudice su¬
⁊ dare linam: unuriam passo: mouendi
aͣ eun arma. Si aũt inurians nõ subest
mediate uł mimediate principi hñti sr̃ se
suꝑiorem: princeps ille nõ p̃t dare autt̃em
surdito suo. mouendi ꝯͣ eum arma. Sed
anctas suꝑioris principis est requirenda.
mxxime si ille inurians ꝑtin medisite
uł ininediate ad iur̾dcõm illius pͥncipiꝰ¬

Expanded text:
iniuriantem iustificare vel quamdiu vult stare iuri coram eo vel coram iudice suet dare licentiam iniuriam passo, movendi circa eum arma. Si autem iniurians non subest mediate vel immediate principi habenti super se superiorem, princeps ille non potest dare auctoritatem subdito suo movendi contra eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda, maxime si ille iniurians pertinet mediate vel immediate ad iurisdictionem illius sup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fuitutes : nõ cõmitfitꝰ furtũ. qr talia nõ
possunt concrectari: ꝓp̾sin inmensitatem
uł incorporeitatẽ. ¶ Fraudulosa. qr si siliqͥs
credebat rem esse suam . uł sciebrt ⁊̃ esse suã.
⁊credebat sibi licere rem suam subriꝑe: non

Expanded text:
non committitur furtum, quia talia non possunt contrectari propter suam immensitatem vel incorporalitatem. Fraudulosa, quia si aliquis credebat rem esse suam vel etiam sciebat rem esse suam et credebat sibi licere rem suam suscipere, non
Abbreviated transcription (Latin):
uieniat uoluntas u̾bum. uel scriptum. ali¬
as si concupistat rem a lienã. illicite ac sine
contrecta cõe: est tnͣsgressor alt̾iꝰ p̾cepti .s. Non¬
ꝯcupisces rem ꝓximi tui. ¶ Reialiene. id̾o ap¬
ponit᷑ quia non cõmttit᷑ furtum: in reple¬
nissime ꝓpria. Plenissime dico: qr si alius
hr̃et in re illa nis. puta: creditor an res est
pignori obligata. uł tomodatamiis .i. ille cui

Expanded text:
rveniat voluntas, verbum vel scriptura. Alias si concupiscat rem alienam illicite ac sine contrectatione, est transgressor alterius precepti, non concupisces et cetera. Rei aliene ideo apponitur, quia non committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodatarius vel soci
Abbreviated transcription (Latin):
emenda. Et mingendũ est eis in fo¬
dõ ꝙ nec in hec casu nec in ꝯsimilib tenetur
quis ad soluendũ emĩdam: nisi fu̾it idicata
ꝯtra ip̃m in foro cãrum. Quia talia nõ deben¬
tur nisi tuuc demũ: cum quis ꝯdempnatus

Expanded text:
emendam? Et iniungendum est eis in fodo quod nec in hoc casu nec in similibus tenetur quis ad solvendam emendam, nisi fuerit iudicatum contra ipsum in foro causarum, quia talia non debentur, nisi tunc demum cum quis condemnatus
Abbreviated transcription (Latin):
uidet̾ ꝙ iud̾o: per ea que dc̃a sunt supͣ. e.t.q. rloi.¬
om̃es usuras quas accepit. Qd̃ unisi uelit fac̾e:¬
mine nder. illis xp̃ianis: a quib ip̃e uideus exi¬
g̾at usuras. ⁊ notrficet ħ indeo: ut sciat selibe¬
ratum ab illis xp̃ianis: ꝑ ip̃iꝰ sołomi. Et hec ut¬

Expanded text:
uod iudeo, per ea que dicta sunt supra. Iomnes usuras quas accepit, quod nisi velit facemine iudei illis christianis, a quibus ipse iudeus exegerat usuras et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberatum ab illis christianis per istius solutionem nec
Abbreviated transcription (Latin):
ue post: ertat ad huc ni eo ꝵ pͣtate. credo ꝙ ux¬
Si aũt consumpta est: uł si uir solus furat᷑
est: ⁊ młr ꝑticipauit consenciendo uł coue¬
dendo: spontaneri uł iuita: p̃t uxor si ur ñ
contradictit : negitium maritig̾endo: seip̃a
lĩanto: estimatõm rei consũpte restitue u̾o
dño: latent de cõmunib bonis si alit̾nõ p̃t.

Expanded text:
vel post extat adhuc in eorum potestate, credo quod uxSi autem consumpta est vel si vir solus furatus est et mulier participavit consentiendo vel comedendo, spontanea vel invita, potest uxor, si vir non contradicat, negotium mariti gerendo et se ipsam liberando, estimationem rei consumpte restituere vero domino latenter de communibus bonis, si ali
Abbreviated transcription (Latin):
cieus panꝑem importune petentẽ: exasꝑat.
ens excepto filioꝵ desid̾io: uxorẽ su̾am ꝯgno¬
rit. Infirmes tardiꝰ insitait. Si discordes
ad ꝯcordiã reuocare neglerit. Si plus aut
ꝓrimũ auturorẽ aut tiiũ. aut sermm

Expanded text:
ties pauperem importune petentem exasperat, es, excepto desiderio filiorum, uxorem suam cognorit, infirmos tardius visitaverit; si discordes ad concordiam revocare neglexerit, si plus aut proximum, aut uxorem, aut filium, aut servum
Abbreviated transcription (Latin):
indifferentẽ: nicħ sr̃ ħ cogitabat. ułignorabat
qd eẽt illicitum talia fac̾e uł uend̾e: in omib isti¬
casibus distingno. Quia aut ille res toles sũt
q̃ ad humanũ usũ possũt ẽẽ utiles. sicut arma
uenena: que a medicis apponũt᷑ in quibusdã
cõfeccõibo ad sancindũ egrotos. Aut tales que
ad ulłi usũ sunt utiles nnisi ad peccandũ. sicut
quedã uenena mortifera. Et ad nullũ bonũ usũ
utilia. ut suture suꝑflue ac sũptuo se crumisia ꝑ
q̃s p̾cipue faciunt hysꝑam. uł roeu. dautes pro
sutura uniꝰ camisie pius in tripiũ. uł quadruplũ
ꝙͣ ualeat. tota camisia in tela uł simłia. In pͥ¬
mo casu: nõ dico ip̃mi peccare: dñtũ nõ hẽat in¬
tenconi corruptã. ut dc̃m est ⁊ insi forte ex qͣu

Expanded text:
 cogitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma dam venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles sint, nisi ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, ut dictum est, nisi forte ex qual
Abbreviated transcription (Latin):
to: p̃t m. ꝯtrahe: si sit remansit usq ad mor¬
tem uri. Qd̃ ideo dico. qr sic̃ nouit hugꝰ. xxx
compelli intrare monastium. uł saltẽ uou̾e
ꝓpetuam ꝯtiueniciam. Qr satis credo: si ip̃a¬
non ignara finit miris. ał non credo qd̾ ⁊pel¬
lenda sit. s pocius reucrare maritũ debebit si

Expanded text:
onium contrahere, si remansit usque ad mortem viri. Quod ideo dico, quia, sicut notavit H compelli intrare monasterium vel saltem vovere perpetuam continentiam. Quod satis credo, si ipsa ignara fuit iuris, alias non credo quod compellenda sit, sed potius revocare maritum debebit, si
Abbreviated transcription (Latin):
dem. di .xluii. Qnͣtũlib ingilet disciplina
domus mee: ħo sum ⁊ int̾ honñes uiuo. Nec
michi arrogare audeo: ꝙ domꝰ mes melior
sit: ꝙͣ archa uoc. ubi tũ int̾ ccto hõies: unus
reprob inuentꝰ est. Lut melior sit: ꝙͣ domus
abrahe. cu dcm̃ est. Eice aucillã ⁊ filiũ eius.
Aut melior sit qmͣ domus ysac. cui de duob
gemins dcm est: Iacobdilexi. esan aũt odioha¬

Expanded text:
et. Quantum libet vigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines vivo; nec mihi arrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines unus reprobus, inventus est, aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Ejice ancillam et filium ejus, aut melior sit quam domus Isaac, cui de duobus geminis dictum est: Jacob dilexi, Esau autem odio ha