comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ languebat extendit dexterã:
q̃ͣsi ñ ipsoꝵ qͥsq maiora sab¬
batis egerit cibos portando. por¬
rigendo calicem. cȩteraq que uic
tui necessaria sunt exequendo.
bato laborasse poterat conuinci.
sequentiũ insidias: quia neq
adhuc uenerat hora passionis
ei: neq extra ierłm fuit locuᷤ
passionis. Secessit. fugiens sese
odio ꝑsequentes: s ibi accessit.
ubi plures inuenit se se ꝑamo¬
rem sequentes. Nam subdit᷑.
Et multa turba agalilea ⁊ iu¬
dea secuta ẽ eum̾:i ab ierosoli¬
mis. & ab idumea.⁊ trans iorda¬
nem. et qui circa tẏrum ⁊ sydo¬
nem: multitudo magna audi¬
entes que faciebat. uenerunt
ad eum. Ecce pharisei ⁊ herodi¬
ani magistri uidelicet plebis
& regis. ministrrun animo
dñm consilio ꝑdere quęrunt.
At turba indocta & uulgꝰ uñ¬
cumq collectum: un anima
illum dilectione sequuntur.
Illi uidentes oꝑa uirtutum eiꝰ.¬
et uerba doctrine audientes.
nichil ampliꝰ disce̾. quã ut

Expanded text:
qui languebat extendit dexteram, qui languebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae vitui necessaria sunt exsequendo.unt, Sabbato laborasse poterat convinci. ersequentium insidias, quia neque adhuc venerat hora passionis ejus, neque extra Jerusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio persequentes; sed illuc accessit ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur: Et multa turba a Galilaea et Judaea secuta est eum, et ab Jerosolymis et ab Idumaea, et trans Jordanem, et qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Ecce Pharisaei et Herodiani, magistri videlicet plebis et regis ministri, unanimo Dominum consilio perdere quaerunt. At turba indocta et vulgus undecunque collectum unanimi illum dilectione sequuntur. Illi videntes opera virtutum eet verba doctrinae audientes, nihil amplius discere quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
baptista turbis sciscitantib qͥd
facerent. ut nonuelut arbores ari¬
de mittereniu inignẽ. hoc solũ
p̃cepit. qui ht̃ duas tunicas det
non hnti:⁊ qui ht̃ escas similiteꝵ
faciat. E ineccłiastico dr̃. fili. ñ
sit manus tua ad accipiendum
porrecta: & ad dandum collecta.
Frustra .ii. manus ad dm̃ ꝓpecca¬
tis rogaturus expandit: qui non
has ad uiduam rogantẽ benefi¬
cium laturus extenderit
xeuntes autẽ statim phari
sei cum herodianis consiliũ
faciebant adusus eum: quomͦ eũ
ꝑderent. Herodianos herodis de¬
thrarchȩ ministros diẽ: qͥ propt̃
inimicicias qͣs dñs ipsoꝵ adu̾sꝰ
iohannẽ exercebat. etiam salua¬
torem quem iohannes p̃dicabat.
insidiis in sequebant᷑ & odus.
Magna aũ insipientia eos qͥ salu¬
de plurimũ indigebant: de nece
saluatoris age consilium. Qui
qͣntum nequitiȩ studeant ostñ¬
ditur: cũ et hoc incrimen repu¬
tant. qͦd ad uerbum illiꝰ saluã

Expanded text:
Baptista, turbis sciscitantibus quid Baptista, turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecipit: Qui habet duas tunicas, det non habenti. Et qui habet escas, similitfaciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderitExeuntes autem Pharisaei, statim cum Herodianis, consilium faciebant adversus eum, quomodo eum perderent. Herodianos Herodis tetrarchae ministros dicit, qui propter inimicitias quas dominus ipsorum adversus Joannem exercebat, etiam Salvatorem quem Joannes praedicabat, insidiis insequebantur et odiis. Magna autem insipientia fuit eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam
Abbreviated transcription (Latin):
obdurauerit: s qͦd meritis p̃ce¬
dentib obduratum. miscdi̾ter
emollire noluerit. E nos cumro¬
gamus. ne nos inducas intempta¬
tionẽ. ꝓtinus addendo. s libera
nos a malo: manifeste docemus
eiꝰ inducẽ intemptationẽ. non eẽ
aliud quam non liberare amalo:
anime saluatione interrogauerit:
intelligat uel animã more scͥptu¬
rarum ꝓ homine positam. sic̃ dr
he sunt animȩ quȩ exierunt de
femore iacob: uel qͦd illa miracla
ꝓpt̃ anime salutẽ faciebat : uel
qͦd ipsa manus sanatio. salutem
anime sigc̃abat: que abonis ut
p̃dixi cessans oꝑib. aridam qͦdã¬
mͦ dexteram habere uidebat᷑. At illi
tacebant. Et circũspiciens eos cum
ira. contristatus suꝑ cȩcitatẽ cor
dis eoꝵ: dic̃ homini. Extende
manum tuã. E extendit. Et re¬
stituta ẽ manus illi. Sananda
manus arida iubetur extendi:
quia infruct̾uose debilitas ani¬
me. nullo melius ordine. qͣm elemo¬
sinarum largitate curatur. Uñ iohs

Expanded text:
induraverit, sed quod meritis praeceinduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, Ne nos inducas in tentationem , protinus addendo, Sed libera nos a malo, manifeste docemur ejus inducere in tentationem, non esse aliud quam non liberare a malo, animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dexteram habere videbatur. At illi tacebant. Et circumspiciens eos cum ira, cdis eorum, dicit homini: Extende manum tuam. Et extendit; et restituta est manus illi. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosa debilitas animae nullo melius ordine, quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
um. Et dic̃ eis. Licet sabbatis b̃n
facẽ. anmale: Preueniens dñs ca¬
lumpniam iudeoꝵ. quã sͥ ꝑfida
mente ꝑauerant. arguit eos. quia
legis p̃cepta praua interp̃tatione
uiolar int. estimando insabbato
etiã abonis oꝑib feriandũ. cum
lex amalis abstinẽ uibeat dicen.
omne opus seruile non facietis
ineo. id÷ peccatum. Omnis .n. qͥ
fac̃ peccatum: seruus ẽ peccati.
mam inp̃sentib adumbrat. ubi
illi qui ꝑ sex huiꝰ scłi etates bo¬
na fecerunt. inseptima quiete
maloꝵ tantum mͦ. non autẽ &
bonoꝵ sunt ferias habituri. Nã
et si sclaria oꝑa conquiescant.
ñ ociosus tam̃ boni oꝑis actus ÷.
indĩ laude qͥescere. Anmã sal¬
uam facẽ. an ꝑdẽ. hoc ẽ hominẽ
curare. annon:idẽ ẽ ꝙ p̃miserat.
bñ facẽ anmale. non qͣd ds̃ sũ¬
me bonus auctor mali nobis.
aut ꝑditionis eẽ possit: s quod
eiꝰ non saluare. scͥpture consuetudi¬
ne ꝑdere dicatur. sicut dicit᷑ indu¬
rasse cor pharaonis. non ꝙ molle

Expanded text:
 Si licet Sabbatis bene facere, an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo, id est peccatum. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. mam in praesentibus adumbrat: ubi illi qui per sex hujus saeculi aetates bona fecerunt, in septima aetate malorum tantummodo, non autem et bonorum sunt ferias habituri. Nam etsi saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laudibus quiescere. Animam salvam facere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle
Abbreviated transcription (Latin):
ron. Nam bel qͥdẽ. ipse ẽ baal: Tebub
aũ musca uocatur. Nec iuxta q̃dã
mendosa exemplaria. b. littera. uł
.d. infine nominis ẽ legenda:s
.B. Beelrebub gͦ baal muscarum.
id÷ uir muscarum. siue habens
muscas interp̃tatur. ob sordes
uidelicet immo laticui cruoris:
excuiꝰ spurcissimo ritu uel nõie
principẽ demonioꝵ cognominabant.
¶ conuocatis eis: in parabolis di¬
cebat illis. Quom potest satha¬

Expanded text:
ron. Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub ron. Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, k littera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et convocatis eis, in parobolis dicebat illis: Quom
Abbreviated transcription (Latin):
se dicant᷑. S futurum utiq portende¬
bant. eum aciuibꝰ urbis illuis usq
admortem eẽ ꝑsequendum. Legimꝰ
qͥdẽ supͣ. quia multa turba agali¬
lea & uidea secuta ẽ eum.⁊ abiero¬
solimis. & abidumea:⁊ transiorda¬
nem. et qui circa tyrum & sydo¬
nem: multitudo magna audien¬
tes que faciebat. uenerunt adeũ.
urba gͦ ab iero solunis ueniens. se
piuncias. siue ciuitates fuisse gen¬
tilium: S. scͥbe abiero solumis de¬
scendentes. blasphemus illum ꝑ¬
sequebantur horrendis. Qa sic ã.¬
nimirum erat passionis temꝑe fu¬
turum. ut turba illum populi
uideoꝵ. cum palmis ac laudibuᷤ
ierosolimã ꝑduceret. gentiles ui¬
dere desiderarent: s: scͥbe & seni¬
ores popli. de eiꝰ nece tractarent.
bus. illi contra. uel negare hec.
uel que negare nequiuerant. si¬
nistra interp̃tatione ꝑu̾tere la¬
borabant: q̃si non diinitatis
s oꝑa eent inmundissimi sp̃c.
id beelrebub qui ds̃ erat acca¬

Expanded text:
se dicuntur; sed futurum utique portendese dicuntur; sed futurum utique portendebant eum a civibus orbis illius usque ad mortem esse persequendum. Legimus quidem supra quia multa turba a Galilaea secuta est eum, et ab Hierosolymis, et ab Idumaea et trans Jordanem, et qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Turba ergo ab Hierosolymis veniens secuprovincias sive civitates fuisse gentilium? Sed scribae ab Hierosolymis descendentes blasphemiis illum persequebantur horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore futurum, ut turba illum populi Judaeorum cum palmis ac laudibus Hierosolymam perduceret, gentiles videre desiderarent, sed scribae et seniores populi de ejus nece tractarent. bus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec Divinitatis, sed opera essent immundissimi spiritus, id est Beelzebub, qui deus erat Acca
Abbreviated transcription (Latin):
non cum illo ambulabant. Alle¬
gorice autẽ in eo qͦd turba ad illũ
conueniente frequenti ut furio¬
s us a suis contempnit᷑. salus c̃¬
de quib ait iohannes. Inꝓpͥa
uenit. & sui eum non recepunt.
Multum sane distat int̾ eos qui u̾¬
bum dĩ. ꝓmentis tarditate non
intelligunt: & eos qui hoc qͦd in¬
telligunt de industria blasphe¬
mant. ac ꝑ sequunt᷑. his & enim
spes salutis. adhuc si forte intel¬
lexerunt restat: illis autẽ qͥ no¬
lentes intelligere ut bene agant.
iniquitatẽ meditantur incubi¬
li suo. que spes saluandi ultra
remanet. cum & hoc qͦd ꝓ saluti
anime sue recte intelligendo ꝑ¬
ceꝑaͣnt. detestando. atq odiis
insequendo reicẽ contendunt:
.Uide .ii. quid sequit᷑. W scbȩ qui
abiero solimis descenderant.
dicebunt qm̃ beelzebub ht̃.⁊ qͥa
inpͥncipe demonioꝵ eicit de¬
.monia. Nec sine causa qͥ tan¬
tum blasphemie dño infere¬
bant. ab ierosolimis descendĩ¬

Expanded text:
jam cum illo non ambulabant. Allejam cum illo non ambulabant. Allegorice autem in eo quod turba ad illum conveniente frequenti, ut furiosus a suis contemnitur, salus creDe quibus ait Joannes: In propria venit, et sui eum non receperunt . Multum sane distat inter eos qui verbum Dei pro mentis tarditate non intelligunt, et eos qui hoc quod intelligunt de industria blasphemant ac persequuntur. His etenim spes salutis adhuc, si forte intellexerint, restat; illis autem qui nolentes intelligere ut bene agant, et iniquitatem meditantur in cubili suo, quae spes salvandi ultra remanet, cum et hoc quod pro salute animae suae recte intelligendo perceperunt detestando atque odiis insequendo rejicere contendunt? Vide enim quid sequitur. Et scribae qui ab Hierosolymis descenderant, dicebant quoniam Beelzebub habet: et quia in principe daemonum ejicit daemonia. Nec sine causa qui tantum blasphemiae Domino inferebant, ab Hierosolymis descendis
Abbreviated transcription (Latin):
ne uescendi qͥdem hora. a solatio
uite miseris impendendo libera
tuis fidelib largiaris: qͥ docto¬
res suos assiduitate discendi. non
solum abappetitu carnalium uo¬
luptatum. uerum etiam non nun¬
quã ab ipsa qͦ panis cottidiam
ꝑceptione p̃pediant. S quẽ tur¬
ba frequentat externa: iudeamꝰ
quanti hẽ ꝓpinquoꝵ estimatio
pendat. Sequitur. Ꝙ cum au¬
dissent sui exierunt ẽum denẽ:
dicebant .ii. qm̃ in furorẽ uersꝰ
ẽ. Uere sic̃ iꝑse dic̃ alibi. non est
ꝓph̾a sine honore.: nisi in patria
sua.⁊ indomo sua. Quem enim
exteri qͣsi auctorẽ uite & sapi¬
entiam dĩ adire uidẽ. ⁊ audire
desiderant: hunc ꝓpinqui qͣsi
mentis impotem ẽẽ ligandum
decernunt. Quia enĩ altitudinẽ
sapientie quã audiebant caꝑe
non poterant: q̃si alieno eũ sen¬
su locutum eẽ credebant: iuxta
exemplum eoꝵ. qui sacram̃tũ
carnis eiꝰ manducandi & biben¬
di sanguinis non ferentes. aiebãt.

Expanded text:
ne vescendi quidem hora a solatio ne vescendi quidem hora a solatio vitae miseris impendendo, libera tuis fidelibus largiaris, qui doctores suos assiduitate discendi, non solum ab appetitu carnalium voluptatum, verum etiam nonnunquam ab ipsa quoque panis quotidiani perceptione praepediant. Sed quem turba frequentat externa, videamus quanti hunc propinquorum aestimatio pendat. Sequitur, Et cum audissent sui, exierunt tenere eum, dicebant enim, quoniam in furorem versus est. Vere sicut ipse dicit alibi, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua et in domo sua. Quem enim caeteri quasi auctorem vitae, et sapientiam Dei adire, videre, et audire desiderant, hunc propinqui, quasi mentis impotem, esse ligandum decernunt. Quia enim altitudinem sapientiae quam audiebant capere non poterant, quasi alieno eum sensu locutum esse credebant: juxta exemplum eorum qui sacramentum carnis ejus manducandae et bibendi sanguinis non ferentes aiebant: D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisse beneficium. Ordinatis aũ
inmonte aplis. qui adp̃dicandũ
euanglium mitterent᷑: apte sub¬
ditur. U ueniunt ad domũ. Ele¬
ctos namq uimonte apłos. ad
domum reducit: qͣsi tacite eos
ammonens. ut post acceptum
aplãtus gradum ad conscientiã
suã redeant: & qͦ ampliorẽ do¬
cendorum curam susceꝑunt po¬
poloꝵ. eo sollertiꝰ ipsi habitacła.
mentium suarum consideran¬
do penetrent:  ne quid ibi for¬
forte qͦd occulti inspectoris ocłoᷤ
offendat inueniatur. sedula ex¬
aminatione ꝑ quirant. Sic & .n.
qͥsq sic ꝓximum rite regit:
si a suo pͥus corde studiosa explo¬
ratione quicqͥdinheret pͣuitatis.
expurgat. Et conuenit iterũ
turba: ita ut ñ possent neq pa¬
nem manducare. O quã felix
occupatio saluatoris: quã be¬
ata frequentia turbe conflu¬
entis: cui tantũ studu ad audi¬
endum uerbum dĩ. tantũ fuit
cure ad obtinendam salutẽ: ut aue¬
tori salutis cum eis qͥ secum erañ.

Expanded text:
periisse beneficium. Ordinatis autem periisse beneficium. Ordinatis autem in monte apostolis, qui ad praedicandum Evangelium mitterentur, apte subditur: Et veniunt ad domum. Electos namque in monte apostolos ad domum reducit, quasi tacite eos admonens ut post acceptum apostolatus gradum ad conscientiam suam redeant, et quo ampliorem docendorum curam susceperunt populorum, eo solertius ipsi habitacula mentium suarum considerando penetrent, et ne quid ibi forte quod occulti inspectoris oculos offendat inveniatur, sedula examinatione perquirant. Sic etenim quisque, sic proximum rite regit, si a suo prius corde studiosa exploratione quidquid inerat pravitatis expurgat. Et convenit iterum turba, ita ut non possent neque panem manducare. O quam felix occupatio Salvatoris, quam beata frequentia turbae confluentis, cui tantum studii ad audiendum verbum Dei, tantum fuit curae ad obtinendam salutem, ut auctori salutis cum eis qui secum erant,
Abbreviated transcription (Latin):
chananeus a chana uico galilee. cog¬
nom̃ accepit: qͣd ȩuangłista lucaᷤ
cum interp̃tatione posuit. Symon
relotes: cana quippe zelus: chana¬
neus dicitur zelotes. id÷ emulator.
udas autem scarioth. aut auico
in quo ortus ẽ. aut extͥbu sachar
p̃sagium suȩ dampnationis uo¬
cabulum sumpsit. Isachar qͥppe
qͥd dicitur merces: p̃cium ꝓditio¬
nis insinuat. Scarioth aũ quod
memoria mortis intp̃tatur: ar¬
guit eum non repente ꝑsuasum.
s meditatum duitius dominicȩ
traditionis patrasse flagitiũ:
qui non ꝑ imprudentiã.s ꝑ ꝓ
uidentiam int̾ apłos eligitur.
uanta .ii. ẽ ueritas. quam nec
adusarius minister infirmat:
quanta moralitas dñi. qui ꝑi¬
ditari apud nos iudiciũ suum
quã affectum maluit. Susceꝑat
i. hominis fragilitatẽ: io nec
bas partes recusauit infirmitatis
humane. Uoluit deseri: uoluit ꝓdi:
uoluit abapłõ suo tradi: ut tu ã
socio desertus. a socio ꝓditus. mo¬
derate feras tuũ errasse iudiciũ.

Expanded text:
na vico Galilaeae cognomen accepit, quod evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagium suae damnationis, vocabulum sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth, autem quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? Quanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem, et ideo nec has partes recusavit infirmitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, moderate feras tuum errasse judicium,
Abbreviated transcription (Latin):
paralẏticum xp̃o offerre. s turba
interposita. ab om̃i parte seclaudũ¬
tur: quia sepe anuna post infimitor¬
porisdesidiam ad dñm resipiscens.
suꝑneq gr̃e remedio cupiens in no¬
uari. pͥsce consuetudinis obstacło
retardatur: sepe int̃ ipsas oratio¬
nes secrete dulcedinis. ⁊ qͣsi suaue
cum dño colloqͥum. turba cogita¬
tationum interueniens. aciẽ m̃tiᷤ
ne. xp̃c udeatur impedit. E qͥd
inter hec agendum: Non utiq
in infimis exterius quo turbe
tumultuant᷑ remanendum:. sed
tect̾um domus in qua xp̃c docet
ascendendum: id÷ sacre scͥpture sub¬
limitas ẽ appetendã. lexq dñi cum
psalmista die noctuq meditanda.
In quo .ii. corrigit uiuenior uiã suã:
Incustodiendo inquit sermones
tuos. Et patefacientes subm i se¬
runt gaabbatũ: in quo paralyticꝰ
lacebat. Patefacto decto eger ante
iħm qͣsi submittit᷑. qñ reseratis
scͥpturarũ mẏsterus. ad noticiã

Expanded text:
paralyticum Christo offerre, sed turba paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte intercluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur impedit. Et quid inter haec agendum? Non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et patefacientes, submiserunt grabatum in quo paralyticus jacebat. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia, reseratis Scripturarum mysteriis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipse p̃dicabat inuentos. euangłu
sui fecit ẽẽ participes. Et uenert
ferenteᷤᷤ ad eũ ꝑalyticũ qͥ aqͣtuor
portabatur. Curatio paralytici
huiꝰ. saluationẽ designat am¬
me post diuturnam illecebre car¬
nalis inertiam ad xp̃m suspiran¬
tis: que pͥmo omniũ ministris
qui eam subleuent. & xp̃o affe¬
rant. id÷ bonis doctoribꝰ qͥ spẽ
sanationis opemq intercessio¬
nis suggerant. indiget. Qͥ bene
quatuor fuisse referuntur: siue
quia quatuor scĩ ęuangłu libris
om̃is p̃dicantiũ uirtus. omniᷤᷤ
sermo firmatur: seu quia qͣtuor
sunt uirtutes. quibꝰ ad ꝓmeren¬
dam sospitatẽ. fidutia mentis eri¬
gitur. De quibꝰ in eterne sapien¬
diȩ laude dicitur. Sobrietatẽ enĩ
& sapientiam docet. et iustictam
et uirtutẽ. quibꝰ utilius nichił:
inuita hominib: qͣs non nulli¬
nuncupant. E cum ñ possent
offerre eum illi p̃ turba: nuda¬
uerunt tectum ubi erat. Desiderant

Expanded text:
ipse praedicabat inventos, Evangelii ipse praedicabat inventos, Evangelii sui fecit esse participes. Et venerunt ferentes ad eum paralyticum, quia a quatuor portabatur. Curatio paralytici hujus salvationem designat animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis, quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene quatuor fuisse referuntur, sive quia quatuor sancti Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus nuncupant. Et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudaverunt tectum ubi erat. Desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
ste inciuitatem introire: s alle¬
gorice docebat. qͥa tumultuosis
carnalium mentib aꝑtam sui
manifestationẽ ueritas non exhi¬
bet: s qͦscumq ab illecebris re¬
rum temꝑalium uiderit esse
discretos: his suoꝵ lucem donoꝵ
largit̃ infundit. Uerum quia¬
nec carnales suꝑna pietas deserit
quinetiam hisgratiãsue uisitationiᷤ
per quã & ipsi spiritalis effici ua¬
leant. indulget: post desertum do¬
minus redit inciuitatẽ. multisq
ibidẽ conuenientibꝰ loquit᷑ uerbũ:
ac sanato paralitico. plurib occasi¬
onẽ internȩ sanationis que ẽ infi¬
de.tribuit. Quod ũ docente dño in
domotã multi conuenerunt. ut non
saluationẽ qui degentibꝰ ad fidẽ
uenimꝰ designat: quia p̃dicante
inuidea dño necdum intrare ad
audiendum ualuimꝰ ad qͦs tam̃
& si foris positos. uerba sue doctͥ¬
ne fecit ꝑuenire. quia nos ipse ꝑ
scõrum ora p̃dicatoꝵ collegit: &
qͣmuis extra sẏnagogam inqua

Expanded text:
ste in civitatem introire. Sed alleste in civitatem introire. Sed allegorice docebat, quia tumultuosus carnalium mentibus apertam sui manifestationem veritas non exhibet, sed quoscunque ab illecebris rerum temporalium viderit esse discretos, iis suorum lucem donorum largius infundit. Verum quianec carnales superna pietas deserit, quin etiam iis gratiam suae visitationis, per quam et ipsi spiritales effici valeant, indulget, post desertum Dominus in civitatem redit, multisque eodem convenientibus loquitur verbum, ac sanato paralytico pluribus occasionem internae sanationis quae est in fide tribuit. Quod vero docente Domino in domo tam multi convenerunt, ut non salvationem, qui de gentibus ad fidem venimus, designat: quia praedicante in Judaea Domino, necdum intrare ad audiendum valuimus. Ad quos tamen, etsi foris positos, verba suae doctrinae fecit pervenire, quia nos ipse per sanctorum ora praedicatorum collegit, et quamvis extra Synagogam in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ngͦ dns uoluit qͥcqͣ fieri iminime potuit ẜ qͥd
uelle eiꝰ m̃bra debeãt. qͥd ue de his eti¬
am nolentibꝰ fiat. doct̾rine ma¬
gisterio exemplum dedit.
Et iterum intrauit capharnaum.
post dies:i auditum ẽ qͦd indo¬
mo eẽt: ⁊ conuenerunt multi. ita ut
non caꝑent neq ad ianuã:i loque¬
um dñs salutari om̃ia lustrat in¬
cessu. i nc̃ indesertis. nc̃ in ciuitate.
nẽ ad mare. doctrine celestis & uir¬
tutum dona turbis ministrat. nẽ
inmonte solus orat᷑ nc̃ laborantes
inmari. ne ꝑire debeant adiuuat:
om̃s gradus ac conditiones ad
suã grãm ꝑtinẽ demonstret. Iuxta
mysticum uͦ intellec̾tum post
factum inciuitate miracłm. secedit
indesertum: ibiq conuenientes
ad se turbas. benigna pietate
suscipit: ut ostendat se magis qͥ¬
etam et a scłi curis remotam di¬
ligere uitam: atq ob huuis appe¬
titum se sanandis curam adhi¬
bere corꝑib. ¶ qͥdem more hu¬
mano qͣsi frequentiã se queren¬
tium declinans nolebat manife¬

Expanded text:
nus voluit quidquam fieri et minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit.t Jesus iterum Capharnaum post dies octo, et auditum est quod in domo esset. Et convenerunt multi, ita ut non caperet neque ad januam, eum Dominus salutari omnia lustrat incessu. Et nunc in desertis, nunc in civitate, nunc ad mare doctrinae coelestis et virtutum dona turbis ministrat, nunc in monte solus orat, nunc laborantes in mari ne perire debeant, adjuvat. omnes gradus ac conditiones ad suam gratiam pertinere demonstret. Juxta mysticum vero intellectum post factum in civitate miraculum, secedit in desertum, ibique convenientes ad se turbas benigna pietate suscipit, ut ostendat se magis quietam, et a saeculi curis remotam diligere vitam, atque ob hujus appetitum se sanandis curam adhibere corporibus. Et quidem more humano quasi frequentiam se quaerentium declinans, nolebat manife
Abbreviated transcription (Latin):
recte fecisse credebamꝰ uitio nob̃
elationis ꝑisse comꝑimus:i hoc
humili satisfactione castigemus.
Hec .ii. nobis sepius fit causa flagel¬
lorum: ceterum innocentes &
iustos obaugmenta p̃mioꝵ fla¬
gellari ꝑfectorum ẽ. et donũ
speciale uirorum: uerberibus
autem demporalib ad eterna¬
tormenta compelli. impenitenti

Expanded text:
recte fecisse credebamus, vitio in nobis recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus. Haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est, et donum speciale virorum. Verberibus autem temporalibus ad atormenta compelli, impoenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
cata nr̃a. sic̃ maria soror aaron
inheremo obuerba demeritatiᷤᷤ
raliticus de quo tractamꝰ. qui
non nͥ dimissis peccatis. pͥmo¬
potuit ab infirmitate curari: aut
ad głam dĩ saluantis. siue ꝑ se ip¬
sum siue ꝑ famulos suos. sic̃ cȩcꝰ
natus in euangłio. qui neq ipse¬
peccauit neq parentes eiꝰ. sed ut
retur filius dĩ ꝑ eum: aut ad in
aduersꝰ dm̃ repugnantes. quod
tormentoꝵ penas ingehenna ꝑ¬
petuo passuri eẽnt. p̃sentium af¬
flictionum miseria cunctis osten¬
debant: quib congruit illud ꝓ¬
pħe: & dupli ci contritione con¬
tere eos. Uñ necesse ẽ in omnibꝰ
que temꝑalit̃ aduersa patim̃.
cum humilitate dño grãs aga¬
mus:⁊ infirmitatis nr̃e conscu
decollatis nobis remedus gratu¬
lemur. Necesse ẽ ut ad conscien
nrãm reuersi. sollert̃ oꝑa nr̃a si¬
mul & cogitationes exploremꝰ.
& quicqͥd nos peccasse dep̃hen¬
dimus. digna castigatione pur¬
gemus. Quicqͥd de his que nos

Expanded text:
cata nostra, sicut Maria soror Aaron cata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis ralyticus de quo tractamus, qui non nisi primo dimissis peccatis potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per seipsum, sive per famulos suos: sicut caecus natus in evangelio qui neqpeccavit, neque parentes ejus, sed ut retur Filius Dei per eum ; aut ad incadversus Deum repugnantes, quot tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant: quibus convenit illud Prophetae: Et duplici contritione contere eos . Unde necesse est in omnibus quae temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus; quidquid de his quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat qui dimittebat. Sur¬
ge autẽ & ambula: tam ille qͥ
surgebat. quã hi qui surgentem
uidebant apꝓbare poterant. Fit
gͥ carnale signum. ut ꝓbeturr
spiritale: quãquã eiusdẽ uirtu¬
tis sit. & corꝑis & anime uicia
dimitte. E datur nobis intelli
gentia ꝓpt̃ peccata plerasq eue¬
nire corꝑum debilitates. & id cͥ̾co
forsitan pͥus dunittunt᷑ peccata:
ut causa debilitatis ablata. sani¬
tas resti tuatur. Quinq siqͥdẽ
sunt diffr̃e causarum: ꝓquibuᷤ
in hac uita molestus corꝑalibꝰ
affligimur. Aut .ii. ad merita
augenda ꝑ patientiam. iusti cor¬
ꝑis infirmitate grauant᷑. ut be¬
ati patres iob.⁊ tobias. ⁊ innume¬
ri martẏres inutroq testam̃to:
aut ad custodiam uirtutũ per¬
ceptarum. ne suꝑbia temptan¬
de disꝑeant. sic̃ apłs paulꝰ cui
ne eum magnitudo reuelatio¬
num extolleret. datus ẽ stimu¬
lus carnis sue angls sathane
qͥ eum colafiraret: aut ad in¬
delligenda & corrigenda pec¬

Expanded text:
noverat qui dimittebat. Surnoverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit ergo carnale signum ut probetur spiritale, quanquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobisgentia, propter peccata plerasque evenire corporum debilitates: et idcirco forsitan prius dimittuntur peccata, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quinque siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim augenda propter patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati patres, Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento. Aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentanti dispereant. Sicut apostolus Paulus, cui, ne magnitudo revelationum extolleret, datus est ei stimulus carnis suae, angelus Satanae, qui eum colaphizaret . Aut ad intelligenda et corrigenda pec
Abbreviated transcription (Latin):
dimitt̾e peccã qͣsi ds̃ potest.
Uerum dõ testimonium reddt̃:
s ꝑsonam xp̃i negando fallunt᷑.
Errant itaq uidei. qui cũ xp̃m ⁊ dm̃¬
multo dementius errant arriani:
posse dimitt̾e. euangłui uerbis
deuicti. negare nonaudent: nicħ¬
ominus dni negare non timent.
At ipse ꝑfidos saluare desiderans:
et occultoꝵ cognitione. ⁊ uirtute
oꝑum. dm̃ se eẽ manifestat. Nam
sequitur. Quo statim cognito ihe
spũ suo. quia sic cogitarent intra
se. dic̃ illis. Qͥd ista cogitatis in
Ncordib ur̃is: Ostendit se deum
qui potest cordis occulta cognoᷤᷤ¬
cere: & quodamm tacens loqͥt᷑.
Eadem maiestate & potentia qͣ
cogitationes ur̃as intueor: pos¬
sum & hominib delicta dimit¬
t̾e. Ex uobis intelligite: quid
paralẏticus consequat᷑. Qͥd ẽ
facilius dic̾e paralytico. dimit¬
tuntur tͥ peccata: an dicẽ sur
ge tolle grabbatum tuũ.⁊ am¬
bula: Int̾ dic̃e & face̾: multa
distantia ẽ. Utrum sint para¬
lytico peccata dimissa: solus

Expanded text:
dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum Chmulto dementius errant Ariani, posse dimittere, Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse manifestat. Nam sequitur: Quo statim cognito, Jesus spiritu suo quia sic cogitarent inter se, dicit illis: Quid ista cogitatis in cordibuocculta cognoscere, et quodammodo taceas loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligitur quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere paralytico, Dimittuntur tibi peccata, an dicere: Surge, et tolle grabatum tuum, et ambula? Inter dicere et facere multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus
Abbreviated transcription (Latin):
insignia demonib assignatis.
si sathanas consurrexerit. insenrz¬
ipsum disꝑtitus ẽ. & non poterit
stare.s finẽ ht̃. Hoc dicens exipso¬
rum confessione uolebat intelli¬
gi qͦd ineum noncredendo inre
gno diaboli eẽ delegissent: quod
utiq aduersum se diuisum sta¬
re non posset. Eligant gͦ phari¬
sei qͦd uoluerint: si sathanas sa¬
thanan non potest eicẽ. nichil
contra dnm qͦd dicerent inueni¬
re potuerunt. Si autẽ pot̃. mul¬
to magis sꝓspiciant: & recedant¬

Expanded text:
atis. Et si Satanas consurrexerit in semetipsum, dispertitus est, et non poterit stare, sed finem habet. Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non cregno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint, si Satanas Satanan non potest ejicere, nihil contra Dominum, quod dicerent invenire potuerunt, si autem potest, multo magis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: atq iõ nicħ melius esurire.
quã salutẽ intelligunt hominũ:
quã ipse messoꝵ pͥmus quondã
int p̾ces esuriens. mox oblatis sͥ
eis q̃s desiderabat dapib audi¬
uit. Surge petre. occide & man¬
duca. Q mira sacramenti con¬
cordia: quia & ibi mactari ac
manducari iubent᷑ animalia
celitus missa: hic spicas dño
lustrante consecratas uulsisse
disciplĩ.atq uixta alioꝵ narra¬
tionẽ euangłistarũ. confricanteᷤᷤ
manib manducasse ꝑhibent᷑.
Hoc ẽ .ii. ꝙ ait apłs. mortificate¬

Expanded text:
dunt. Atque ideo nihil melius esurire dunt. Atque ideo nihil melius esurire quam salutem intelliguntur hominum, quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox oblatis sibi eis quas desiderabat dapibus, audivit: Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia, quia et ibi mactari ac manducari jubentur animalia coelitus missa, et hic spicas Domino lustrante consecratas vulsisse discipuli, atque juxta aliorum narrationem evangelistarum confricantes manibus manducasse perhibentur. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis. qͦ in conspectu nr̃i condi¬
tons innouitate sensus nr̃i intus
ipsi reformamur. expͥmitur.
t factum ẽ iterum cum sab¬
erant qͥ ueniebant et rediebant
multi: et nec manducandi qͥdem
spacium habebant: & idõ qͣsi ho¬
mines esuriebant. Qd aũ spicas
segetum manib confricant. &¬
inediam consolantur. uite auste¬
rioris inditium ẽ. non p̃paratas
epulas. s cibos simplices queren¬
uatoris litteram sabbati destru¬
unt adu̾sum hebionitas: qͥ cum
ceteros recipiant apłõs. paulũ
qͣsi transgressorẽ legis repudi¬
ant. Mystice aũ discipuli ꝑsa¬
ta transeunt: illa uidelicet de
quib dñs ait leuate ocłos ur̃os
& uidete regiones. quia albe
sunt iam ad messẽ. & qͥ metẽt
mercedem accipiet: cũ doctores scĩ
eos qͦs infide ueritatis instͥitͣuere
querunt. pie cura sollicitudinis in¬
spiciunt: & qualit̾ unumquẽq
qͦ ue ordine ad salutẽ attrahere de¬
beant. sedula consid̾atione ꝑpen¬

Expanded text:
charitatis, quo in conspectu nostri Condicharitatis, quo in conspectu nostri Conditoris in novitate sensus nostri intus ipsi reformamur, exprimitur. Et factum est iterum cum Sabeniebant et redibant multi, et nec manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confricant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices quaerenvatoris litteram Sabbati destruunt adversum Hebionitas. qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Mystice autem discipuli per sata transeunt, illa videlicet de quibus Dominus ait: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. ercedem accipit , cum doctores sancti eos quos in fide veritatis instituere quaerunt cura piae sollicitudinis inspiciunt, et qualiter unumquemque quove ordine ad salutem attrahere debeant sedula consideratione perpen
Abbreviated transcription (Latin):
ueterib comꝑat utrib: qͦs uino
nouo. id÷ spiritalib p̃ceptis fa¬
cilius difrumpi. quã id posse
continie dic̃. Frant aũ iã utres
noui: cum post ascensum dñi
desiderio consolationis eiꝰ. oran
cum linguis om̃iũ loquerent᷑.
a uideis nescientibꝰ. s tam̃ ue
attestantibꝰ dictum ẽ: qͥa mu¬
sto pleni sunt isti. Nouum .ii.
uinum iam nouis utrib uene¬
rat: hoc ẽ sp̃c scĩ feruor. spiri¬
talium corda repleuerat. Alit̃.¬
.s. Cauendum doctori ẽ. ne anime
nondum renouate s inuetusta¬
de malicie ꝑduranti: nouoꝵ my¬
sterioꝵ secreta committat. Qͦd
si querit aliqͥs quid int̾ nouũ
uinum mystice. & uestimentũ
distet nouum: facile patet. quia
uino intus reficimur & inebri¬
amur: uestimento autẽ forin
secus indiumur. Cum uͦ utrũq
ad significationẽ uite ꝑtinet
spiritalis: uestimentũ ꝓfecto oꝑa
nr̃a bona quȩ foris agimꝰ. & quibꝰ
coram hominibꝰ lucemꝰ insinuat:
uino aũ nouo feruor fidei spei. &

Expanded text:
ueteribus utribus, quos uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desicum linguis omnibus loquerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vere attestantibus, dictum est: Quia musto pleni sunt isti . Novum enim vinum jam novis utribus venerat, hoc est Spiritus sancti fervor spiritualium corda repleverat. Aliter. Cavendum doctori est ne animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Quod si quaerit aliquis quid inter vinum novum mystice et vestimentum distet novum, facile patet, quia vino intus reficimur et inebriamur, vesecus induimur. Cum vero utrumque ad significantiam vitae pertinet spiritalis, vestimentum profecto opera nostra bona quae foris agimus, et quibus coram hominibus lucemus, insinuat; Vino autem novo fervor fidei, spei, et
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. ieiuino corde tabescit. Qui¬
uͦ xp̃i menbris fideli incorꝑat᷑
amore. non potest ieuinare:quia
carne eiꝰ epulatur & sanguine.
Alit̃. Iohannes uinũ ⁊ sicerã ñ bib̃:¬
dñs cum publicanis & peccato¬
rib manducat & bibit: qͥa illi
abstinentia meritum auget. cui
potentia nulla nature: dnĩs aũ
cui naturalit̃ suppetebat delicta
donare.cur eos declinaret: qͦs
abstinentib poterat reddẽ purioreᷤ.:
clinares: manducauit cum peccato¬
ribꝰ ut grãm cernẽs. agnosceres
potestatẽ. E ait illis ihc. Hunqͥd
possunt filii nuptiarũ. quã diu

Expanded text:
bonisbonisvero Christi membris fideli incorporatur amore non potest jejunare, quia carne ipsius epulatur et sanguine. Aliter hic cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit. ille abstinentia meritum colligat, cui potecui naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret quos abstinentibus poterat reddere puriores? clinares, manducavit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. Et ait illis Jesus: Nunquid possunt filii nuptiarum, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
Cerant discipuli iohis & phari¬
sei ieiunantes:⁊ ueniunt de di¬
cunt illi. Quare discipłĩ iohis
et phariseoꝵ ieiunant: tui aũ
discipuli nom eiunant: Alu re
ferunt euangłiste ipsos phari¬
seos ac discipulos iohannis. hac
dnm̃ questione pulsasse. hic uͦ
ita sonare iudetur euangłicus ser¬
mo: qͣsi alui aliqui qͦs huius rei cu¬
ra mouisset. hanc ei questionẽ in¬
tulerunt. Uñ colligendum aplu¬
rib. hanc dño obiectam ẽẽ questi¬
onem.⁊ aphariseis scilicet. & adiᷤ¬
cipulis iohannis:⁊ aconuiu is uel
aluis quib libet quos hoc moue¬
bat. quare discipuli iohannis &
pharisei ieiunarent: disciplĩ aut̃
saluatoris nomeiunarent. Mys¬
tico autẽ sensu potest ita expo¬
ni. quod discipuli iohis & pha¬
unant: qͥa omnis qui uel de oꝑib
legis sine fide głatur. uel qͦd ẽ gra¬
uius traditiones sequit᷑ hominũꝰ
uel certe ipsum etiã xp̃i p̾coniũ.¬
s aure tantũ corꝑis. nonaũ exfi¬
de cordis ꝑcipit: sp̃italib abstinẽ

Expanded text:
erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes et veniunt et dicunt illi cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant tui autem discipuli non ieiunant eferunt evangelistae ipsos Pharisaeos ac discipulos Joannis hac Dominum quaestione pulsasse. Hic vero ita sonare videtur evangelicus sermo, quasi alii aliqui quos hujus rei cura movisset, hanc ei quaestionem intulerint. Unde colligendum a pluribus hanc Domino objectam esse quaestionem, et a Pharisaeis scilicet et a discipulis Joannis, et a convivis, vel aliis quibuslibet, quos hoc movebat, quare discipuli Joannis et Pharisaei jejunarent; discipuli autem Salvatoris non jejunarent. Mystico autem sensu potest ita exponi: quod discipuli Joannis et Phajunant, quia omnis qui vel de operibus legis sine fide gloriatur, vel, quod est gravius, traditiones sequitur hominum, vel certe ipsum etiam Christi praeconium aure tantum corporis, non autem et fide cordis percipit, spiritualibus abstinens
Abbreviated transcription (Latin):
monio liberatum. moralit̃ animum
ab inmunda cogitõne purgatum. si¬
gnificare dixerimꝰ consequent̃ fe¬
mina febrib tenta. s ad imperiũ
dñi curata. carnem ostendit a con¬
cupiscentie suȩ feruore. ꝑ continẽ¬
tiȩ p̃cepta frenatam. Om̃ĩs .N. ama¬
ritudo. ⁊ ira. ⁊ indignatio:⁊ clamor.
et blasphemia. sp̃s inmundi furor
ẽ: fornicationẽ uͦ. unmunditiam.

Expanded text:
monio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tentata, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia , spiritus immundi furor est. Fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝑ mathei electionẽ & uocatio¬
nẽ publicanoꝵ. fides expͥmitur
gentium. qͥ pͥus mundi lucris
inhiabant. & nc̃ cum dño eplĩs
caritatis & bonoꝵ oꝑum sedu¬
la deuotione reficiunt: ꝓfecto
suꝑcilium scͥbarũ & phari seoꝵ
iudeoꝵ inuidiam. qua de gen¬
tium salute torquent᷑ insinuat:
quib ipse loquit᷑. Am̃ dico uob̃.
quia publicani ⁊ meretrices p̃cedẽt
uos in regno dĩ. hoc audito
medicum sani: s qui male hñt.
Non .ii. ueni uocare iustos: s pec¬
catores. Suggillat sc̃bas & pha¬
riseos: qui iustos se putantes. pec¬
catoꝵ consortia declinabant. Se
ipsum medicum dic̃. qui miro
medicandi gn̾e uulneratus est
ꝓpt̃ iniquitates nr̃as: & liuore
eiꝰ sanati sumꝰ. Sanos aũ &
iustos appellat eos. qͥ ignoranteᷤ
di usticiam.⁊ suã uolentes con¬
stituere. iusticie di non sunt sub¬
iecti: qui ex lege p̾sumentes. euã¬
glii grãm non querunt. Porro
male hntes peccatores uocat
eos: qui sue fragilitatis consci¬

Expanded text:
Si per Matthaei electionem et vocationem Publicanorum fides exprimitur gentium, quae prius mundi lucrum inhiabant, at nunc cum Domino epulis charitatis et bonorum operum sedula devotione reficiuntur, profecto supercilium Scribarum et Pharisaeorum Judaeorum invidiam qua de gentium salute torquentur insinuat. Quibus ipse loquitur: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedent vos in regno Dei.--Hoc audito medicum, sed qui male habent. Non enim veni vocare justos sed peccatores. Suggillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se putantes peccatorum consortia declinabant. Se ipsum medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes et peccatores vocat eos qui suae fragilitatis consci
Abbreviated transcription (Latin):
mine. ut nichil ei noceret. Potest
gͦ uideri contrariũ. quomͦ sedm
marcum discerpens. uel siẽ aliqͥ
codices hñt conuexans eũ: cui ni¬
chil nocuit scđm lucã. S & ipse
lucas. & cum ꝓiecisset illum in qͥt
demonium in mediũ. ex ut ab il¬
lo: nichilq ei nocuit. Uñ intelligi¬
tur hoc dixisse marcum. conuex¬
ans eum siue discerpens. ꝙ lucaᷤ
dixisset cũ ꝓiecisset eum in medi¬
um: ut quod secutus ait. nichilq
ei nocuit. hoc intelligatur ꝙ illa
iactatio menbroꝵ. atq uexatio.¬
ñ eum debilitauit: sicut solent
exire demonia. etiam quibꝰ dã men¬
bris amputatis aut euulsis. E mi¬
rati sunt om̃s: ita ut conquirent¬

Expanded text:
mine, ut nihil ei noceret. Potest mine, ut nihil ei noceret. Potest ergo videri contrarium, quomodo secundum Marcum discerpens, vel sicut aliqui Codices habent convexans eum, cui nihil nocuit secundum Lucam. Sed et ipse Lucas: Et cum projecisset illum inquit daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque ei nocuit . Unde intelligitur hoc dixisse Marcum convexans eum, sive discerpens, quod Lucas dixit cum projecisset eum in medium, ut quod secutus ait, nihilque ei nocuit, hoc intelligatur quod illa jactatio membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire daemonia etiam quibusdam membris amputatis aut evulsis. Et mirati sunt omnes, ita ut conquire
Abbreviated transcription (Latin):
es sc̃s dei. Non uoluntatis ista con¬
fessio ẽ. quam p̃miũ ñ sequitur
confitentis. s necessitatis extorsio:
quȩ cogit inuitos: ⁊ uelut si serui
fugitiui post multum temꝑis do¬
minum suum uideant. nicħ aliud
nͥ de uerberib dep̃cantur. Sic &
demones cernentes dñm interris
repente u̾sari. ad iudicandos se ue¬
nisse credebant. Presentia salua¬
Rtoris: tormenta sunt demonum.
Et comminatus ẽ ei ihc dicens.
Obmutesce & exi de homine. Qm̃
inuidia diaboli mors intrauit inor
bem terrarũ:. ido contra ipsum mor¬
tis auctorem pͥmo debuit medicina
saluatoris operari. Primo lingua
serpentina ne ultra uirus spargẽt
obcludi: demñ femina que prima
seducta ẽ. a carnalis concupiscen¬
tie febre curariꝰ tercio uir qͥ mal ẜ
suadentis dict᷑a coniuigis audiũ.
mino. qui erat & casus in ꝑtopla¬
stis. E discerpens eum sp̃c i
mundus.:⁊ exclamans uoce ma¬
gna. exiuit ab eo. Lucas de sp̃itu
inmundo ait: qͦd sic exierit abho¬

Expanded text:
es. Non voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitentis, sed necessitatis extorsio, quae cogit invitos, velut si servi fugitivi, post multum temporis dominum suum videant: nihil aliud ndaemones, cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Et comminatus est ei Jesus dicens: Obmutesce, et exi de homine. Quoniam invidia diaboli mbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari, primo lingua serpentina ne ultra virus spargeret, occludi; ac deinde femina, quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir qui male suadentis dicta conjugis audivit, mino, qui erat et casus in protoplastis: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magno exivit ab eo. Lucas de spiritu immundo ait quod sic exierit ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
rat. nec temptando ualebat an
& dĩ filius eẽt exꝑiri: lam nunc ꝑ
signoꝵ potentiam. uel intellexit.
uel potius suspicatꝰ ÷ ẽẽ filium dĩ
Non iõ gͥ uideis eum crucifigere ꝑ¬
suasit. quia xp̃m siue dĩ filium
non ẽẽ putauit:s: quia se morte
illiꝰ non p̃uidit esse dampnandũ.
Uere .i. de hoc mysterio a seculis ab¬
scondito dic̃ apls: qͦd nemo pͥnci¬
pum huiꝰ scłi cognouit. Si enĩ
cognouissent: nunqͣm dominum¬
głe crucifixissent. Quare autẽ
mista manifestat qͥ ait. Peccato¬
ri autem dixit ds̃: quare tu enar¬
p̃dicantem audit. sequat᷑ errantẽ.
.Imꝓbus .n. magister ẽ diabolus.
qͥ falsa ueris sepe ꝑmiscet: ut
specie ueritatis testimoniũ fraudiꝰ
obtexat. Et diluculo ualde sur¬
gens. eg̾ssus abut in desertum lo¬
cum:ibiq orabat. Si occasu solis
mors expͥmitur saluatoris: qͣre
non diluculo redeunte resurrec¬
tio eius indicetur: Cuiꝰ manife¬
sta luce abiit in desertum gentiũ.
ibiq insuis fidelib orabat: quia

Expanded text:
 nec tentando valebat an et Dei Filius esset experiri; jam nunc per signorum potentiam vel intellexit, vel potius suspicatus est esse Filium Dei. Non ergo ideo Judaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei Filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit esse damnandum. Vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus quod nemo principum hujus saeculi cognovit. Si enim cognovissent, nunqgloriae crucifixissent. Quare autem mista manifestat, qui ait, peccatori autem dixit Deus, quare tu enarpraedicantem audit, sequatur errantem; inprobus enim magister est diabolus, qui falsa ueris saepe permiscet, ut specie ueritatis testimonium fraudis obtexat. Et diluculo valde surgens, egressus abiit in deserum locum, etc. Si occasui solis mors exprimitur Salvatoris, quare non diluculo redeunte resurrectio ejus indicetur? Cujus manifestata luce abiit in desertum gentium, ibique in suis fidelibus orabat, quia