comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equum iudicium. ⁊ si¬
recusat dicere que sin¬
guli fec̾int: dicit tam̃¬
que quidam fide oꝑa¬
tisunt. Sapient̾ hy¬
storiarum cõmemora¬
tionẽ uitat. ne sermo
cuit. nec dicens mo¬
lestus effectus est. fu
ditorẽ Scquit᷑. & adepti sunt fide repmissi¬
ones .i. ea quȩ reꝓmittebantur. ut uictoriam
⁊ alia. Pmissiones multȩ factȩ sunt patrib.¬

Expanded text:
equum judicium. Chrrecusabat dicere quae singulis fecerunt, dicit tamae quidam fide operati sunt. Sapientestoriarum commemorationem vitat, ne sermoncuit, nec dicens molestus effectus est. Fugditorem. Et adepti sunt, fide, repromissiones, id est ea quae repromittebantur, ut victoriam et alia. Promissiones multae factae sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
.s. quȩ diu̾sa. diu̾si cogirent. discernt etiã: inten¬
tiones earum cogitationum. s. quo singule ten¬
dant. an ad bonum an ad malum. & ut ampliꝰ
dicam: ñ est ulla creat᷑a. t̾rena uł celestis. inuisibił
in conspectu eiꝰ .i. in p̃sentia ditatis. Uł ita ab illo¬

Expanded text:
 quae diversi diversa cogitant. Discrevit etiam intentiones earum cogitationum, scilicet quo singulae tendant an ad bonum an ad malum. Et, ut amplius dicam, non est ulla creatura, terrena vel coelestis. Invisibilis in conspectu ejus, id
Abbreviated transcription (Latin):
Cõpages enim dicit: ꝯiunctiones cogitationum.
.i. cogitationes: quȩ sibi iungunt᷑. quando alt̾a
alt̾am sequit᷑. medullas dicit. subtiles intentiones
earum. Si enm cogitatio eogitatiomi ꝯiungitur:
ẽ creatura ulla inuisibił in ꝯspectu esꝰ. hoc non

Expanded text:
dicit conjunctiones cogitationum, id est cogitationes quae sibi junguntur, quando altera alteram sequitur. Medullas dicit subtiles intentiones earum. Si enim cogitatio cogitationi conjungitur, est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus. Hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo. uł quomͦ hec ⁊ illa.
.i. ratio & sensualitas. i¬
N suis differentiis ꝯueniãt.
dum suꝑior differentia
sensualitatis. osentiendo
ꝯuenit cum differentiis¬
rationis. quȩ sunt tres¬
inferior diffe̾ntia rõni¬
p̾ssa & captiua. aliq̃n
consentit inferiori dif¬
ferentis sensualitatis.
ẽ. dicitur. quicqͥd int̾ꝰ

Expanded text:
aliquo, vel quomodo haec et illa, id est ratio et sensualitas in suis differentiis conveniant, dum superior differentia sensualitatis consentiendo convenit cum differentiisrationis quae sunt tresinferior differentia ratiressa et captiva aliquando consentit inferiori differentiae sensualitatis. est dicitur quidquid int
Abbreviated transcription (Latin):
se illi sponte subiecit. s si eũ homo uincit: nu¬
re hominẽ ꝑdit. & ut homo uincat. necẽe ẽ.
ut ds in eosit. qui faciat eũ sine pecc̃is esse.
peccaret. cum ut᷑nꝙ nat᷑am: ꝑ se ꝯstet cecidiᷤᷤ¬
se. factus ẽ gͦ dei filius. hominis filiꝰ. passi¬
bilis. ⁊ mortał. ite ꝑ mortem destrueret dia¬
bolum. deletis peceatis: ꝑ quę sub illo captiui
eramus. & ꝑ candc̃ mortẽ lib̾aret eos: qͥ timo¬
re mortis corporalis: ꝑ totã hanc uitam erãt
obnoxii .i. subditi seruituti diaboli. ⁊ peccati
hic quiddam mirabile demonstrat. qr ꝑ qd̃
potestatẽ habebat diabołꝰ. ꝑ hoc uictus est.
&e quȩ fuerant arma illi forti adisum mun¬
dum. ꝑ ea illum xp̃c ꝑcussit. in qͦ. magnitu¬
dinẽ uirtutis eiꝰ: & sollertiȩ: insimat. Mors
enĩerant arma: ꝑ quȩ uincebat diabolus.
&e ꝑ eam uictus est. a xp̃o. Un. ero mors tua
omors. & ꝑ eam: lib̾auit obnoxios seruituti.

Expanded text:
se illi sponte subjecit; sed si eum homo vincit, juse illi sponte subjecit; sed si eum homo vincit, jure hominem perdit: et ut homo vincat, necesse est ut Deus in eo sit, qui faciat eum sine peccatis esse. peccaret, cum utramque naturam per se constet cecidisse. Factus est homo Dei Filius, hominis filius passibilis et mortalis, ut per mortem destrueret diabolum, deletis peccatis, per quae sub illo captivi eramus; et per eamdem mortem liberaret eos, qui timore mortis corporalis per totam hanc vitam erant obnoxii, id est subditi, servituti diaboli et peccati. Hic quiddam mirabile demonstrat, quia per quod potestatem habebat diabolus, per hoc victus est, et quae fuerant arma illi forti adversum mundum, per ea illum Christus percussit, in quo magnitudinem virtutis ejus et solertiae insinuat. Mors enim erat arma per quae vincebat diabolus, et per eam victus est a Christo. Unde: Ero mors tua, o mors . Et per eam liberavit obnoxios servituti.
Abbreviated transcription (Latin):
dere.s uenit redẽptor. & uiic¬
tus ẽ deceptor. Et quid fecit
cem suam. posuit ibi:. qͣsi es¬
cam sangͥnem suũ. ille aũt
sanguinẽ fudit. ñ debitor
ꝓpt̃ qd̾: iussus ẽ redd̾e debi¬
tores. fudit sanguinẽ in¬
nocentis:⁊ iussus ẽ recedere
a nocentib. Ile quippe sangumẽ suũ ad hoc¬
fudit: ut pecea nr̃a deleret. ũngͦ diabolus no
tenebat: deletum ẽ sanguine redẽptoris.
Non enĩ denebat nos: nsi uincłis peccõrum¬
nr̃oꝵ iste erant cathene captiuoꝵ. Uenit
ille. alligauit fortẽ: iuncłis passionis suę.
intrauit in domũ eius .i. in corda eoꝵ. ubi
ipse habitabat. & uasa eiꝰ eripuit. Nos sumꝰ
uasa. ista:. impleuerat ille: amaritudine fura
dit amaritudinẽ. & impleuit dulcedine.
Participauit gͦ pueris .i. factus ẽ homo.
passibilis. ⁊ mortał. ut sic uinc̾et diabolũ.
Nisi em̃ homo eẽt. qui diabolum uinceret:
ñ iuste: s uiolent᷑: homo ei tolli ind̾et᷑. qui

Expanded text:
dere. Sed venit Redemptor, et vicdere. Sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit cem suam: posuit ibi quasi ecam sanguinem suum. Ille autsanguinem fudit non debitoris, per quod jussus est reddere debtores. Fudit sanguinem innocentis, et jussus est reddere a nocentibus. Ille quippe sanguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo diabolus nos tenebat deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nisi vinculis peccatorumorum: istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis Passionis, intravit in domum ejus, id est in corda eorum, ubi ipse habitabat, et vasa ejus eripuit. Nos sumus vasa ista quae impleverat ille amaritudine sua, dit amaritudinem et implevit dulcedine. Participavit ergo pueris, id est factus est homo passibilis et mortalis, ut sic vinceret diabolum. Nisi enim homo esset qui diabolum vinceret, non juste, sed violenter homo ei tolli videretur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sułr .i. ita: qd̾ fuit: homo. pas¬
sibilis.⁊ mortał. ut possit mo¬
ri. Ecce uera in xp̃o frat̾ntas.
& ñ ficta humanitas ut per
mortẽ suam: destrueret eum
qui habebat mortis imꝑiũ.
.i. diabolum actorẽ mortis.
qr pecẽi. ex quo pcessit mors.
hoc enĩ testimonio satis mon¬
stratur: etiã mortẽ istam¬
corꝑis. pͥncipe atq auctore¬
diabolo .i. ex pecc̃o qd̾ ille ꝑ¬
suasit: accidisse. nec enĩ ob
aliud. potestatẽ hab̾e mor¬
tis: iu̾ssime dic̾etur. un. ille¬
qͥ sine ullo pecc̃o: uł origina¬
habebat mortis. ⁊ in me ni¬
homines mori fecit. slichil
gͦ inuenit diabolus in xp̃o:¬
ut moreret᷑. s ꝓ uoluntate
patris: mori xp̃c uoluit. ñ¬
habens mortis causam de
pecc̃o: sub auctore peccati.¬
s de obedrentia.⁊ iustiera fac¬
tus obediens usq ad mortẽ.
ꝑ qͣm nos redemit a serui¬
tute diaboli. Incid̾amus enĩ¬
in pͥncipẽ huiꝰ scłi. qͥ seduxit
adam ce seruum fecit ⁊ cep̃
nos tanqͣm uernacłos possi¬

Expanded text:
st ita quod fuit homo passibilis et mortalis ut posset mori. Ecce vera in Christo fraternitas, et non ficta humanitas, ut per mortem suam destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum, auctorem mortis, quia peccati, ex quo processit mors. Hoc enim testimonio satis monstratur etiam mortem istamporis principe atque auctdiabolo, id est ex peccato quod ille persuasit, accidisse. Nec enim ob aliud potestatem habere mortis uerissime diceretur. unde illi sine ullo peccato uel originahabet mortis in me nihoergo invenit diabolus in Chut moreretur, sed pro voluntate Patris mori Christus voluit, nhabens mortis causam de peccato sub auctore peccati,de obedientia et justitia factus obediens usque ad mortem, quam nos redemit a servitute diaboli. Incideramus eniin principem hujus saeculi qui seduxit Adam et servum fecit, et coepit nos tanquam vernaculos possi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hic habundabat .s. nasci. laborare. & mori
Et quid dedit: Renasei. resurg̾e. & inȩt̾num regna¬
re. O bone mercator gr̃as agimꝰ qr emisti nos. san¬
guinẽ tuũ bibimꝰ. euangłium legimꝰ instrum̃tũ
nr̃m. serui tui sumꝰ. creatura tua sumꝰ. fecisti nos.
sent. & redemit ꝑ mortẽ: ne semꝑ captiui eẽnt.
sic̃ ⁊ mortẽ gustauit: ut timorẽ mortis fideles
uinc̾ent. Uteñmedieꝰ: non habens necessitatẽ:
ex cibis qui egroto p̃parantur. gustare. s ille
ꝯsulens ei: uł ꝯsolans eum pͥmum de cibis illꝰ
degustat: ut ꝑsuadeat egroto ꝓmptiꝰ illos ci¬
bos acciꝑe: sic etiã dñs. cumonĩs homines
mortẽ timerent: ꝑsuadens eis. ut fiducialit̾
ad mortẽ acced̾ent. & ip̃c gustauit mortẽ. nul¬
lam mortis habens necessitat̾e. Uł ita. & lib̃a
ret. & agit de timore penȩ: quo udei: sub lege
seruiebant. qͦs: euacuata lege ꝑ gr̃am: a legis

Expanded text:
Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Quid hic abundabat, nisi nasci, laborare et mori? Et quid dedit? Renasci, resurgere et in aeternum regnare. O bone mercator, gratias agimus, quia emisti nos, sanguinem tuum bibimus, Evangelium legimus, instrumentum nostrum; servi tui sumus, creatura tua sumus; fecisti nos, sent, et redemit per mortem, ne semper captivi essent; sicut et mortem gustavit, ut timorem mortis fideles vincerent. Ut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consulens ei vel consolans eum, primum de cibis illius degustat ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere: sic etiam Dominus, cum omnes homines mortem timerent, persuadens eis, ut fiducialiter ad mortem accederent, et ipse gustavit mortem, nullam mortis habens necessitatem. Vel 238 ita, et liberaret: Et agit de timore poenae, quo Judaei sub lege serviebant, quos evacuata lege per gratiam a legis
Abbreviated transcription (Latin):
rat quid̃e hoc d̃s dare credentib: ut nec istius
exꝑirent᷑ corꝑis mortẽ .s si hoc fecisset: carm
q̃dam felicitas addetur minueret᷑ aut̃ fidei
fortitudo. Sic enĩ homines mortẽ istam ti¬
ment: ut ñ ob aliud felices dicent eẽ xp̃iano ᷤᷤ:
nͥ qd̾ moriomĩno ñ possent. ac ꝑ hoc. nemo
tiam festinaret. S ꝓpt̾ remouendã mortis mo¬
lestiam: delicatiꝰ credetur in xp̃m. essetq fides.
eneruis & debilis. quid magnum eẽt cred̾e:
uidendo ñ mori eos qui crederent : credesenĩ
ñ moriturꝰ. Quanto fornus ẽ ita crede̾: ut se
speret moriturͦ sine fine uicturũ: exemplo¬
quia tenemꝰ pigiꝰ.s. mortẽ xp̃i Quomͦ ñ dabit
nob bona sua. qͥ passus ẽ mala nr̃a: In t̾ris
istis: in scło isto maligno: quid habundat: nͥ
nasci: laborare: &e mori: hec sunt mercimo¬
ma regionis nr̃ȩ. ad tales merces. mercator
ille descendit. qr omĩs mercator. dat. & acci¬
in ista mercat᷑a. dedit.⁊ accep̃. S qͥd accepit:

Expanded text:
rat etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem. Sed, si hoc fecisset, carnis quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent Christianos, nisi quod mori omnino non possent. Ac per hoc nemo gratiam festinaret; sed propter renovandam mortis molestiam delicatius crederetur in Christum, essetque fides enervis et debilis. Quid magnum esset credere ndo non mori eos qui crederent, credere se non moriturum? Quanto majus est ita credere, ut se speret moriturum sine fine victurum? Enequia tenemus pignus mortem Christi. Quomodo non dabit nobis bona sua qui passus est mala nostra? In terris istis, in saeculo isto maligno, quid abundat nisi nasci laborare et mori? Haec sunt mercimonia regionis nostrae. Ad tales merces mercator ille descendit, et quia omnis mercator dat et acciin ista mercatura dedit et accepit. Sed quid accepit?
Abbreviated transcription (Latin):
legis. qͥa timore pena& corꝑis. uł anime: ser¬
uabant legẽ. quos xp̃c liberauit. uł ab infer¬
uit eis: ut homines sc̃ificaret.
& lib̾aret. ce recte hec causa ap¬
ponitur. qr si ñ eẽt eos lib̾atu¬
rus: ñ eis participaret. qd̾ in
angłis apparet. qr nusqͣm app̾¬
tura legitur. app̃hendisse an¬
gelicam naturam. ut angłos
redimeret. s hoc legitur. qd
semen abrahe .i. carnẽ de ab¬
ham: ut filios eius saluaret:
quasi longe fugientem con¬
sequens. in quo: humanȩ na¬
ture dignitas intelligi pot̃¬
&̾ miscdia: &e gr̃a: qua hoc fe¬
cit. & eura: quam de nobis¬
insecutꝰ app̾hendit. ñ angłice nature data ẽ hec
Dignitas: ut d̾s ei munã ꝑsonam ung̾etur. st
reuera: magnũ. & mirabile: & stupore plenũ ẽ:
carnẽ nr̃am sursũ sedere. & adorari ab angłis ⁊ ar
nad̾gene humano ymaginans.nde .s. quia se

Expanded text:
is, quia timore poenarum corporis vel animae servabant legem, quos Christus liberavit vel ab inferpavit eis, ut homines sanctificaret et liberaret, et recte haec causa apponitur, quia si non esset eos liberaturus, non eis participaret: quod in elis apparet, quia nusquam aptura legitur apprehendisse angelicam naturam, ut angelos redimeret. Sed hoc legitur quod semen Abrahae, id est carnem de Aham, ut filios ejus salvaret, Quasi dicat: Longe fugientem consequens, in quo humanae naturae dignitas intelligi pott misericordia et gratia qua hoc fet cura quam de nobinsecutus apprehendit. Non angelicae naturae data est haec dignitas, ut Deus ei in unam personam jungeretur, et revera magnum et mirabile et stupore plenum est carnem nostram sursum sedere et adorari ab angelis et ana de genere humano imaginans. Unde, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
ne putetur nouum. Et
iterum auctoritate ysaiȩ
se ex deo esse. & pendere
ut uerus homo: ero fidens.
sed̾m humanitatem. in eũ.
nisi ex eo esset. Et it̾m. eande
subiectionẽ add̾m: ⁊ huma¬
ne nature cõmunitatem no¬
biscum: demonstrat. dicens
Ecce: ego presto sum seruire.
deles. quos michi. tanquam
capiti menbra: in unitate
nature. oe gr̃e: dedit dominꝰ
&e̾ in hoc patet: qd̾ ex dõ suñ.
Quia gͦ pui cõmuni caner̃t
carni &e sanguini: & ipse si

Expanded text:
ne putetur novum. Et iterum: Auctoritate Isaiae se ex Deo esse et pendere ut verus homo, ero fidens secundum humanitatem, in eum, nisi a Deo esset. Et iterum. Eamdem subjectionem ad Deum et humanae naturae communitatem nobiscum demonstrat, dicens: Ecce ego, praesto sum servire, t alii fideles, quos mihi, tanquam capiti membra in unitate naturae et gratiae, dedit Dominus. Et in hoc patet quod ex Deo sunt, quia ego et pueri communicaverunt carni et sanguini. Et ipse si
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ quã. ꝓbat: qd ex u
cit xp̃c. licet a pecc̃o ĩmunis:
uocare eos frs. qui peccando
facti sunt degen̾es. dicens
in psalmo. o ꝑat̾: nunciabo
post resurrectionẽ: nom̃ tuy¬
.i. famã & głam d̾itatis. fr̃ib¬
meis. & egopositus in medio
eccłiȩ:. ut colũpna: laudabo
be circunquaq laudabo te.
Attende: qd cum dicit. ñ eru¬
bescit frẽs uocare: ostendit.
qd̾ non eius nature est fr̃¬

Expanded text:
Propter quam. Probat quod ex uncit Christus licet a peccato immunis. Vocare eos fratres, qui peccando facti sunt degeneres, dicens in psalmo: O Pater: Nuntiabo, post resurrectionem, nomen tu famam et gloriam Deitatis, frmeis. Et ego positus in medio Ecclesiae, ut columna, laudabo be, circumquaque laudabo te. Attende quod cum dicit, non erubescit fratres vocare, ostendit quod non ejus naturae est fra
Abbreviated transcription (Latin):
Modo comungit nos scriptura. mͦ. disiungit.
multos in qͥt filios. hic. comunxit. auctorẽ sa¬
lutis eoꝵ. hic: discreuit. Consũmare dico: & hoc
ꝑpassionẽ mortis. quȩ mors. sanandȩ nr̃e
miserie conuenientissima fuit. ac ualde ne¬
stra facta eẽnt omĩa. cet̾a eñ. homini serui¬
unt. homo: do. nec in aliquib. ds głificaret᷑.
cum ad hec om̃a facta sint. falsa etiã eẽt enis
p̃destinatio. de filiis adducendis. Qui enm
pateretur. s ñ dedecet. qr ex
dopendet:. & est ei subiectus:
ut alu homines. ⁊ id̾o ꝯuenit¬
ei patrꝰ. si opꝰ est. & qd̾ opꝰ fu̾it.
postea dicit ibi. Quia gͦ. ⁊ c̾. ꝙiͣ
ꝑ passionẽ. nec decebat: xp̃m¬
pati. qui enĩ scĩficat p̃destina¬
ꝑeum .i. nos: om̃s eque. ex
uno d̾opendent. & sunt. Ecce it̾m: quomͦ con¬
iungit. dicens: eẽ ex uno. Idem. intuere: quan

Expanded text:
Modo conjungit nos Scriptura, modo disjungit. Multos, inquit, filios, hic conjunxit; auctorem salutis eorum, hic discrevit. Consummare, dico, et hoc per passionem 237 mortis, quae mors sanandae nostrae miseriae convenientissima fuit, ac valde nestra facta essent omnia. Caetera enim homini serviunt, homo Deo, nec in aliquibus Deus glorificaretur, cum ad haec omnia facta sint, falsa esset etiam ejus praedicatio de filiis adducendis. Qui enimpateretur, sed non dedecet, quia ex pendet, et idem ei subjectus ut alii homines, et ideo conveei pati opus est, et quod opus fuerit postea dicit ibi, Quia ergo, etc. Chper passionem, nec dedecebat Chpati. Qui enim sanctificat praedestinaest nos omnes, aeque ex uno pendent et sunt. Ecce iterum quomodo conjungit dicens esse ex uno, item, intuere quan
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filius ꝑ naturam. cuius
coħedes erimus: qui fumꝰ
adoptione filii. Uide quan¬
tum est in medio nr̃m. ⁊
ille filius est: & nos filii
sumus. s distat. quia ille¬
ille saluat: nos saluamur.
ille sẽificat: nos sc̃ificam᷑¬

Expanded text:
est filius per naturam, cujus haeredes erimus qui sumus adoptione filii. Vide quantus est in medio nostrum: Et ille filius, et nos filii sumus. Sed distat, quod ille salvat, nos salvamur. Ille sanctificat, nos sanctificam
Abbreviated transcription (Latin):
uos dico: t̃n: hac con¬
ditione: si ꝑmanetis
in fide fundati. u. fir¬
mi. ñ fluctuantes.
&e stabiles. ut ꝑuos
ñ recedatis. ⁊ ĩmobileᷤ.
alio impellente: a
spe euangłii .i. si estiᷤ
stabiles a spe p̃mii.
& ab ca ĩmobiles. qd̾
ꝓmittit᷑ in euangłio
Si hec fec̾int: & ex hi
scire: qõ uerũ est. qͥ
ñc̃: ephesi positus in
inu̾itate euangłis.
&e adimpleo ea passi¬
suas passiones. dic̃¬

Expanded text:
vos dico, tamen hac conditione, si permanetis in fide fundati, id est firmi, non fluctuantes, et stabiles, ut per vos non recedatis; et immobiles, alio impellente a spe Evangelii, id est si estis stabiles in spe praemii, et ab ea immobiles, quae promittitur in Evangelio. Si haec fescire quod verum est: Qui nunc Ephesi positus in in veritate Evangelii, et adimpleo ea passiSuas passiones dic
Abbreviated transcription (Latin):
Ido enĩ tot & tanta
dix̾at de xp̃o ut po¬
nant spem in eo solo.
in qͦ omia bona sunt.
ñ alicui elem̃toꝵ. uł¬

Expanded text:
Ideo enim tot et tanta dixerat de Christo, ut ponant spem in eo solo, in quo omnia bona sunt, non alicui elementoru
Abbreviated transcription (Latin):
chil mali: erie in
eis. In reprehensibiles dico: coram ipso. qui
omnia uidet. Uel representet. coram iplo.
quia tune ei presentes eritis identes eum
sicut est facie ad faciem. de quo diffidendun
non est. Si enim mortalis & mortuus potu¬
it reconciliare: iam immortalis potest om¬
ma facere. Si tam̃ ⁊ ẽ. hic monet: ut in fide

Expanded text:
hil mali erat in eis. Irreprehensibiles d i co, coram ipso, quia omnia videt. Vel repraesentet, coram ipso, qui tunc ei praesentes eritis, videntes eum sicuti est facie ad faciem, de quo diffidendum non est. Si enim mortalis et mortuus potest reconciliare, jam immortalis potest omnia facere. Si tamen, etc. Hic monet quod in fide
Abbreviated transcription (Latin):
mandueetis. s suꝑfluo conant᷑. & sibi. & cet̾is
caliginẽ obduc̾e. ut qd utilit̾ caritas monet:
ñ solum facere noluit. s nec intelligere. cum
imultis aluis locis epłarũ suarũ. quid hinc sen¬
tiat apłc: aꝑtissime doceat. uult enĩ seruos
di. corporaliter oꝑari. un uiuant. ut ñ compel¬
lant᷑ egestate. necessaria petere. Nec est ꝯtͣ ilid̾.
qd p̾dictum ẽ: nolite solliciti ẽẽ qͥd mand̾. Non
enĩ hoc id̾o dictum ẽ: ut ista ñ ꝓcurent: qͣntũ
necessitati sat ẽ: unde honeste potuerint.
s. ut non ista intueant᷑. & non ꝓpt̾ ista fa¬
ciant: quicqͥo in euangłii p̃como fac̾e iubĩtt̃
udiuimus

Expanded text:
manducetis . Sed superflue conantur et sibi et caeteris caliginem obducere, ut quod utiliter charitas monet, non solum facere nolint, sed nec intelligere: cum multis aliis locis epistolarum suarum quid hinc sentiat Apostolus apertissime doceat. Vult enim servos Dei corporaliter operari, unde vivant, ut non compellantur egestate necessaria petere, nec est contra illud quod praedictum est: Nolite solliciti esse quid manducetis. Non enim hoc ideo dictum est ut ista non procurent quantum necessitati sat est, unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur, et non propter ista faciant quidquid in Evangelii praeconio facere jubentur. Audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum u̾bis docebat.
s hortabat᷑ & factis.¬
Idonei enĩ magistri est.
ea q̃ ubis docet. oꝑib
que docentur: tñ si negligi ceꝑint a magistro:
ñ facile ꝓficient audientib. magis em̃oꝑa sua¬
dent. quam u̾ba. Id̃oq. magnis p̃conus remu¬
nerandi sunt: qui negligentib magistris: de sol
erant substantia in plebe. ut disc̾ent lib̾tatem
suam ñ amitt̾e. Uñ & salomon. Raro inferes inqͥt
ped̃e. ad anticũ tuũ. ne satiatꝰ tui: oderit te. Qui
enĩ freq̃nter ad alienam m̃sam ꝯuenit: ociodedi¬
tus. aduletur. neceẽ est: pascenti se. cũ religio
nr̃a. ad lib̾tatẽ homines aduocet. uñ & addit:

Expanded text:
n solum verbis docebat, sed hortabatur et factiIdonei enim magistri est ea quae verbis docet operibus quae docentur, tamen si negligi coeperint a magistro, non facile proficient audientibus. Magis enim opera suadent quam verba: ideoque magnis praeconiis remunerandi sunt qui negligentibus magistris de soliserant substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenerit otio deditus, aduletur necesse est pascenti se, cum religio nostra ad libertatem homines advocet. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
irrationabiliter latrant. & mordent. & uidete
idest cognoscite illos esse malos operarios. Ma¬
lioperarii sunt: qui⁊ izania suꝑserunt errorũ.
generoso semini euangłii. quib frumenta ene¬
cant. & uidete .i. cognoscite: illos esse. non dico
circumcisionem: sed concisionem. Concisi sunt:
circuncisionẽ. Nos eiũ fideles tm̃ sumꝰ ue. circũ¬
cisio. credentes circũ¬
cidunt cor suum.
ut amputata erroriᷤ¬
nebula: aspiciant
creature. Nos inqͣm:

Expanded text:
irrationabiliter latrant et mordent. Et videte, irrationabiliter latrant et mordent. Et videte, id est cognoscite illos esse malos operarios. Mali operarii sunt qui zizania errorum superserunt generoso semini Evangelii, quibus frumenta enecant. Videte, id est cognoscite illos esse, non dico circumcisionem, sed concisionem, concisi sunt, circumcisionem, nos enim, fideles tantum sumus, vere circumcisio. Credentes encidunt cor suum, ut amputata erronebula aspiciant creaturae. Nos, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuenit ministrare.
ñ ministrari. accessit
tam suã. ut ĩpłec id qd
ex uob̾ deerat erga meũ
tribulationes maxĩe
dehortatꝰ est eos. dece¬
t̾o. contͣ pseudo apłos
monet. ne legalia ab
eis recipiant. s fidem
xp̃i solam suffice. cre¬
dant & ineipit hic
in fide. dico uob gaude¬
te in domino .i. gandi¬
um omĩs boni habe¬
atis in dño. ñ in car¬
nalib obseruantuis.¬
& hec quide. p̃sens
dixi uob̾. s cadẽ scribe
uob̾ que p̃sens dixi.
.s. ut in domino tantũ
gaudeatis:. m absenti
qͥ de. ñ est. pigrũ. uobis
aut necessariũ ẽ ꝯtra
instantes pseudo. Ido
dicit. necessariũ scrib̾e
q̃ p̃sens dix̾at. qr scrip¬
tura diutius manet:
qͣm ꝓlatio. Uidete. &
ut in domino gaude¬
atis: uidete .i. cognos¬
eite. illos eẽ canes. non
cum quib habent
consuetudinẽ. siue
cilionem : ad eos latrent. Insilito
eos canib. quia sicut canes magis secuntur
consuetudinem quam rationem: ita pseudo apłi.
consuetudinẽ legis tenent. & contra ueritatem

Expanded text:
venit ministrare et non ministrari, accessit vitam suam ut impleret id quod ex vobis deerat erga meum tribulationes maxime exhortatus est eos, de caetero contra pseudoapostolos monet ne legalia ab eis recipiant, sed fidem Christi solam sufficere credant. Et incipit hic in fide, dico, gaudete in Domino, id est gaudium omnis boni habeatis in Domino, non in carnalibus observantiis. Hoc quidem praesens dixi vobis, sed eadem scribere vobis, quae praesens dixi, scilicet ut in Domino tantum gaudeatis, mihi absenti quidem non est pigrum, vobis autem necessarium est, contra instantes pseudo. Ideo dicit necessarium scribere quae praesens dixerat, quia scriptura diutius manet quam prolatio. Videte, et ut in Domino gaudeatis, videte, id est cognocite illos esse canes, non cum quibus habent consuetudinem, sive t, non ad eos latrent; insolitorrat canibus, quia sicut canes magis sequuntur consuetudinem quam rationem, ita pseudoapostoli consuetudinem legis tenent, et contra veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
soli creatori exhibenda. alia est seruitꝰ. qua ꝑ cari¬
datem iubem̾ seruire inuicẽ. quȩ grece dr dulia
pene om̃ib. repꝑit᷑ ita scriptũ. qͥ sp̃m dĩ seruimꝰ.
Attende etiam cur ñ dix̾it. nos habemꝰ circun¬
cisionem. s nos sumꝰ circuncisio. Sic accipe. hoc
uoluit significare apłs: nos sumꝰ iusticia. Cir¬
cuncisio enĩ iusticia est. Magis aut̃ cõmendat
nos qd̃ dicit.: dicendo nos cẽ cucuncisionem.
gis circũcisus

Expanded text:
soli Creatori exhibenda. Alia est servitus qua per charitatem jubemur servire invicem, quae Graece dicitur dulia. pene omnibus, reperitur ita scriptum, qui spiritui Dei servimus. Attende etiam cum non dixerit, nos habemus circumcisionem, sed nos sumus circumcisio, sic accipi. Hoc voluit significare Apostolus: Nos sumus justitia; circumcisio enim justitia est. Magis autem commendat quod dicit, dicendo nos esse circumcisionem, esse circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt. nos aut̃
intelligimꝰ. nam ut hoc
in aliquo ostendat᷑. Sei¬
mus ꝑ lex bona ẽ. scd̃m¬
uͦ eos:. qui carnalit̾ tm̃
intelligunt: ñ ẽ bona.
qͥa bona tm̃ ẽ. siqͥs iustꝰ¬

Expanded text:
intelligunt, nos autem intelligimus, nam ut hoc in aliquo ostendatur, scimus quia lex bona est; secundum eos vero qui carnaliter tantum intelligunt non est bona, quia bona t
Abbreviated transcription (Latin):
ge a qua lib̾i sunt: per
cam induc̃e. subd̃. tñ. sci¬
entes &ẽ hoc. qd̾ ñ illi sci
posita .i. imposita. ut su¬
praillum sit. ut ei dñet᷑.
In illa enĩ ẽ potiꝰ: c̾ cũ ip̃a
qͣm sub ip̃a. quia amicꝰ
iusticie est. cuiꝰ inmic᷑ ẽ:¬

Expanded text:
ge a qua liberi sunt per eam inducere subdit inde: Scientes etiam hoc, quod non illi sciuposita, id est imposita, ut supra eum sit, ut ei dominetur. In illa enim potius quam sub ipsa et cum ipsa, quia amicus justitiae est, cujus inimicus e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem sacͥoos legis: p̾sto ẽ.
ut spontaneus cotidie mi¬
nistnͣs orõnes. ⁊ munera
multa. & eafõe hostias
de aĩalib. sepe offens. qr
ñ integre mundant. un.
subdit. que nunqͣm .i. nul¬
posst̃. aufer. pec. a ꝯscien¬
tia. Nota. qd̾ ministrare:
ẽ. famuloꝵ. sed̾e est. dño¬
rũ.sd̃o. illos famulos o
est. ꝓ pecẽis omĩum of¬
ferens hostiã. saluare pot̾. ꝑacta obe

Expanded text:
quidem sacerdos legis, praesto est, ut spontaneus, quotidie ministrans orationes et munera multa, et easdem hostias de animalibus saepe offerens, quia non integre mundant. Unde subdit: Quae nunquam, id possunt auferre peccata, a conscientia. Nota quod ministrare est famulorum, sedere est dominorum. Ideo illos famulos osest, pro peccatis omnium offer
Abbreviated transcription (Latin):
factam. & id̃o: hoc statu¬
itur. pͥmum cadit: quia
hoc ñ potuit p̾stare. Et
omĩs. Ampliꝰ exponit
uirtutẽ huiꝰ hostiȩ. & ne
uide̾tur sanguis ꝑ pon¬
tifices semel manno obla¬
tus. minꝰ ꝓfuisse. & sacͥfi¬
ficia cotidie facta ꝑsac̃do
ãd ꝯsũmationẽ sic̃ etiã

Expanded text:
factam. Et ideo hoc statuto primum cadit, quia hoc non potuit praestare. Et omnis. Amplius exponit virtutem hujus hostiae. Et ne videretur sanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuisse, et sacrificia quotidie facta per sacead consummationem, sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: addit: tunc dixi
primũ sacͥficium.⁊ cũ eo.
uetꝰ testam̃tum. qd̾ ꝑ mo¬
ysen datũ est. ut statuat.
qͣsi stabile. seq̃ns.⁊. no
uum sacͥficium.⁊ cũ eo:

Expanded text:
dicens addit: Tunc dixi:primum sacrificium et cum eo Vetus Testamentum quod per Moysen datum est, ut statuat, quasi stabile, sequens, id est novum sacrificium, et cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
les sunt irrisorib & crucifixorib. qr una mor
xp̃i. unũ baptisma ꝯsecrant. qd̾ sufficit. Stͣ
omĩa pecc̃a etiã seq̃ntia.: si penitentia de eiᷤᷤ
agatur. sic̃ illa mors sufficit: ad omnna pec¬
eata tollenda. Qi uͦ iterat baptisinũ. quasi
illa una mors. & unũ ex ea baptisma ñ suffi¬
ciat: it̾at & mortẽ. ut ex ea iterata: fiat ite¬
formes similitudimi mortiᷤ eiꝰ. ꝑ baptismũ.¬
&̃ consepulti ei sumꝰ ꝑ baptisinũ: ꝓ inde.¬
qr in baptismo sumꝰ oformes mort ei ⁊ sepul¬
turȩ: qui putat scd̃o baptitari. scd̾o qͣntũ adse.
xp̃merucifigit. qd̾ est: eum hab̾e ostentui. Ut
etũ semel mortuus ẽ in carne. ita nos in bap¬
tismo. semel peccatis morim᷑. ñ sedo. uł t̾cio. Bap¬
tismꝰ enĩ nicħ aluidẽ. quã int̾tus eiꝰ qui baptita¬
tur. ⁊ resurrectio. Uł ita. rurso crucifig̃. & refert᷑
eos qͥ post baptismũ grauit̾ lapsi sunt: rebapti¬
zari. ꝓpt̾ qd̃. debent sͥ cauere ne plabant᷑. & etiã¬

Expanded text:
ia una mors Christi unum baptisma consecravit: Quod sufficit contra omnia peccata etiam sequentia, si poenitentia de eis agatur, sicut illa mors sufficit ad omnia peccata tollenda. Qui vero iterat baptismum, quasi illa una mors, et unum ex ea baptisma non sufficiat, iterat et mortem, et ut ex ea iterata fiat 244 iteformes similitudini mortis ejus, et consepulti ei sumus per baptismum. Proindeia in baptismo sumus conformes morti ejus et sepulturae, qui putat secundo baptizari, secundo, quantum ad se, Christum crucifigit; quod est eum habere ostentui. Ut enim semel mortuus est in carne, ita nos in baptismo semel peccatis morimur, non secundo vel tertio. Baptismus enim nihil aliud est quam interitus ejus qui baptizatur et resurrectio.eos qui post baptismum graviter lapsi sunt rebaptizari. Propter quod debent sibi cavere, ne prolabantur et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. sͥmetipĩs .i. quantũ ad se. In sc enim crucif¬
gunt filium dĩ. &e ꝯtumeliȩ hñt: qui gra̾m eiꝰ ui¬
lipendentes: in peccatis iacent. Et ostendit᷑ hic
ratio. cur ñ debeant pͥma fide relicta: in pect̾m
cade. Nonem̃ultra possunt rebaptizati. in remiᷤ
bent: di filium. Terra

Expanded text:
hoc, sibimetipsis, id est quantum ad se. In se enim crucifigunt Filium Dei, et contumeliae habent qui gratiam ejus vilipendentes in peccatis jacent. Et ostenditur hic ratio cur non debeant prima fide relicta in peccatum cadere. Non enim ultra possunt rebaptizari in remissibent Dei Filium. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. uł euangłicam doc¬
trinam. nichilomirꝰ qͣm
facti sunt participes. sp̃s
& immortalitatẽ fu¬
turam spe gustauert̃.
& post. hec omĩa. ꝓlap¬
si sunt .i. gͣuit̾ peccan¬
do lapsi sunt. eos inqͣm
qͥ etiã hec bona habue¬
runt: nedũ penitꝰ ma¬
los: impossibile est: rui
nẽ baptismi s ñ exclu¬
dit penitentiã & ẽ sensꝰ.
impossibile ẽ eos motos
ad penitentiã: qui hec
acceꝑunt semel: rursꝰ
renouari .i. rebaptitari.
.i. ut rebaptizent᷑ post
penitentiã. Renouars¬

Expanded text:
i, vel evangelicam doctrinam nihilominus quam facti sunt participes Spiritet immortalitatem futuram spe gustaverunt. Et post haec omnia prolapsi sunt, id est graviter peccando lapsi sunt, eos inquam, qui etiam haec bona haburunt, nedum penitus malos impossibile est, rursonem baptismi, sed non excludit poenitentiam. Et est Impossibile est eos motos ad poenitentiam qui hoc erunt semel, rursus renovari, id est baptizari, est ut baptizentur post enitentiam. Renovar
Abbreviated transcription (Latin):
le ẽ .4. dico. feramur ad
ꝑfectionẽ. s nemo pu¬
tet post lapsũ pecc̃i.
post baptismum. scd̃o
uł t̾cio posse renouari.
Impossibile ẽ enĩ. ñ soby
difficile. ne qͥs in hoc fi¬
deret. impossibile est¬
unqͣm: eos qui semel ft̃
illuminati. ꝑ fidem &̃¬
baptismũ. & sp̃m scm̃.

Expanded text:
 dicat: Dico feramur ad perfectionem, sed nemo putet post lapsum peccati per baptismum secundo ertio posse renovari. Impossibile est enim: non difficile, ne quis in hoc diffideret, impossibile estuam, eos qui semel sunt illuminati, per fidem baptismum et per S
Abbreviated transcription (Latin):
epłam scribit apłc ephesiis.
Ephesu aut st̃ asiani. Hu ꝑ
paulum ñ fundati s confir¬
mati fuerant in fide. Los enĩ
ñ fundauit apłc in fide. sed
confirmauit. multa ꝓeis paᷤ¬
ssus a ꝑtidis. qͥ post confirmationẽ firmit̃ ste¬
terant in fide. & in bonis oꝑib. his seribit apłc
a roma de carc̾e ꝑ tyticũ. confortatoriã epłam.
cũult̾ius ñ eẽt eos uisurꝰ. & sciens eos ẽẽ bonos:
ñ arguit de culpa s ne relab̾ent᷑. tim̃dumerat
em̃stat. cad̾e pot̾. Et qr nullꝰ adcoꝑfectus ẽ. qͥn
cresce ñ possit. eos ad ultiora hortat᷑. & ne recedãt

Expanded text:
Epistolam scribit Apostolus Ephesiis. Ephesii autem sunt Asiani: hi per Paulum non fundati, sed confirmati fuerant in fide. Eos enim non fundavit Apostolus in fide, sed confirmavit, multa pro eis passus a perfidis, qui post confirmationem firmiter steterant in fide et in bonis operibus. His scribit Apostolus a Roma de carcere per Tychicum confortatoriam Epistolam, cum ulterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonos, non arguit de culpa, sed ne relabantur timendum erat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non poss
Abbreviated transcription (Latin):
ministrent. Nuli¬
eres. Loq̃ns de dia¬
de mulierib ordinan¬
dor docens. quales debeant eẽ. ait gͦ mulie¬
res ordinandoꝵ. similit̃ oportet eẽ pudicas:
mente &e corpore. ñ detrahentes ut sepe faci¬
unt mulieres. sobrias. fideles in om̃ĩb dictis
& factis. qura si male sunt. uiri eis regendis
hecessarii. ñ sunt tollendi. Et nota. qd̾ cum
sem p̃cipit creari ep̃m: & diaconum utiq
plebem ñ disparẽ uult eẽ. uxta id. qd̾ dñs
ait s ancti estote. qͣm ego sc̃s sum. deoc¬

Expanded text:
ministrent. Mulieres, loquens de diade mulieribus ordinandorum, docens quales debeant esse. Ait ergo: Mulieres ordinandorum, similiter oportet esse pudicas, mente et corpore, non detrahentes, ut saepe faciunt mulieres, sobrias, fideles in omnibus dictis et factis, quia si malae sunt, viri eis regendis necessarii non sunt tollendi. Et nota quod cum sanctum praecipit creari episcopum et diaconum, utique plebem non vult disparem esse, juxta id quod Dominus ait: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum . Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ut scirent: imparatis atq dormientib ho¬
ram dñi sicut. furem ẽẽ uenturam. atq hoc sci
uemet. qr incautus
ueniet. & hoc ẽ qd̃
ait. Cum enĩ. carna¬
les ñ arescentes pre
timore &e expectati¬
one: s madescentes
p̃libidine: dixeriñ.
pax est nob̾ nunc
tas de futuro: tune¬
repentinꝰ eis suꝑue¬
tanea ꝑditio diei

Expanded text:
bat ut scirent imparatis atque dormientibus hobat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc scieet, quia incautus veniet: et hoc est quod ait, cum enim, canon arescentes prae timore et exspectatone, sed madescentes libidine, dixerint, pax est nobis, nunc tas de futuro, tunrepentinus eis supervetanea perditio diei
Abbreviated transcription (Latin):
erunt aꝑta. & dr dñ. qr hic. ẽ dies bor̃um ꝓ li
bitu suo agentium. s tunc erit di. in uttut᷑e iu¬
dicantis.Dies inqͣm ille. ita impuis ueniet ma¬
lis tune. qd̾ etiam & in obitucuiꝰq fit. sic̃ fur ue¬
uit. ñ dicodie. s in nocte. cum latentꝰ uenit. &
hoĩes doriniunt. tuncomĩa subripit. ut qui di
multibene sccuri: nicħ boni se hr̃e tunc inueni¬
ent. ꝓpt̃ hoc cepit ag̾e de temꝑib ut moneret
caue sibi. ne ita dep̾hendantur. Non gͦ pꝰt qͣntũ
temꝑis. hoc futurũ sit. s quomͦ futurum sit: opꝰ
ẽ scire: ut curent filii lucis ẽẽ: & parato corde ui¬
gilare: qͥ nolunt ab illa hora. sic̃ a nocturno fure:
cõprchend. Namsi ad cauendũ hoc malũ .i. ne
hora dñ tanqͣm fur inueniat imparatũ: opus
esset nosse tempoꝵ spacia: ñ dic̾et apłs. ñ esse opꝰ
ut hoc scribee. s hoc potiꝰ scribendũ esse indicaret.
Nc̃ aitẽ. ñ illis opꝰ esse monstrauit. quib sufficie¬

Expanded text:
hic est dies hominum pro suo agentium, sed tunc erit Dei in virtute judicantis. Dies, inquam, ille ita improvisus veniet, malis: tunc, quod etiam in obitu cujusque fit, sicut fur, venit: non dico die, sed in nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt: tunc omnia subripit, ut qui divmulti bene securi, nihil boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de temporibus ut moneret cavere sibi ne ita deprehendantur. Non ergo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non esse opus ut hoc scriberet, sed hoc potius scribendum esse judicaret. Nunc autem non illis esse opus monstravit, quibus sufficie
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Istierant pseudo. qui
sic xp̃m p̾dicabant: ut &e¬
legẽ seruandam docerent.
crucẽ p̃dicabant: ut a fi¬
delib questum acciꝑens.
legẽ: ut iudeis placerent
Uł forte hoc id̾o dicit: qd̾
sent: ꝓͥori titu uuient. & patriis cerimonus de¬
fluerent. Quicunq gͥ circuncisus erat:. licet in
xp̃m cred̾et. qͣsi ud̾s habebatur in gentib. Qui
uͦ incircuncis. se ñ eẽ uid̾m p̃pucio preferebat: ꝑse¬
cutionib tã gentiliũ quã iudoꝵ fiebat obnoxius.
has gͥ ꝑsecutiones. hii quigalathas depraua¬
uerant. declinare cupientes: circuncisionẽ ꝑde
fensione. discipłis ꝑsuadebant. Nam nec uidei ꝑ¬
seqͥ cos pot̾ant. nec gentiles quos uidebant.⁊ ꝓ¬
selitos circuncide: & ipsos legalia obseruare. Ne
modi. ad bonos mores ꝑtinentia. q̃ nisi caritate

Expanded text:
t. Isti erant pseudo, qui sic Christum praedicabant ut elegem servandam docerent. Crucem praedicabant, ut a fidelibus quaestum haberent; legem, ut Judaeis placerentel forte hoc ideo dicit, quiasent, proprio ritu viverent et patriis caeremoniis deservirent. Quicunque igitur circumcisus erat, licet in Christum crederet, quasi Judaeus habebatur in gentibus; qui vero incircumcisus se non esse Judaeum praeputio praeferebat, persecutionibus tam gentilium quam Judaeorum fiebat obnoxius. Has igitur persecutiones hi qui Galatas depravaverant declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant nec gentiles quos videbant et proselytos circumcidere, et ipsos legalia observare. Neq alia hujusmodi, ad bonos mores pertinentia: quae nisi charitate
Abbreviated transcription (Latin):
illid ꝑtinens ad angłos
dixit. hoc aũt ꝑtinens ad¬
regnum. uł iudicium: de qͦ¬
in euangłio: omne iudiciũ
dedit pat̾ filio: i. regia dig

Expanded text:
Illud pertinens ad angelos dixit. Hoc autem, pertinens adregnum vel judicium: de qEvangelio: Omne judicium dedit Pater Filio , id est regia di
Abbreviated transcription (Latin):
leuitiei. qui tm̃ istius
figura fuert̃: qui ñ
hanc habuit necesfi¬
tatem. sacdos in com¬
mutabilis. Hoc eñ.¬
sitatẽ hanc. hoc eni
.i. offerre. fec̃ offendo

Expanded text:
Levitici qui tantum istius figura fuerunt, qui non hanc habuit necessitatem sacerdos incommutabilis. Hoc enisitatem hanc. Hoc enim, id est offerre fecit, offerendo
Abbreviated transcription (Latin):
pauea dixisset de hu¬
ius pontifieis dig¬
nitate: breuit̾ com¬
plectitur dignitatẽ
eus. supͣ quã prius
dix̃. Capitulum est:
breuis multoꝵ complexio. sic dicta: eo qd totum
mͦ. facio capitłm: suꝑ ea q̃ dicunt᷑ .i. dignius lau¬
dem xp̃i continens. quam p̃dicta. alem. scre:
hic: incipit capitłm. ⁊ fi¬
ens gͦ capitulũ: ait. T alẽ
habemꝰ pontificẽ qui. ñ
dico sedit. s consedit. qꝑ¬
gemine substantiȩ. in

Expanded text:
pauca dixisset de hujus pontificis dignitate breviter complectitur dignitatem jus supra quam prius dixit. Capitulum est brevis multorum complexio sic dicta, eo quod brevmodo facio capitulum super ea quae dicuntur, id est dignius laudem Christi continens quam praedicta. Talem. Ecce hic incipit capitulum, et fiens ergo capitulum ait: talem habemus pontificem qui, non dico sedit, sed consedit, eminae substantiae in
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ semetip̃m scd̃m qd̾ ipse ait. Nlemo uenit ad pa¬
qd̾ ñ alii. adint̾pellandũ ꝓ uob̃. repͥsentatione sui
Ex ca natura qͣ pontifex ẽ .i. humana: qͣm celis
riꝰ positione uirtutũ.¬
nib qͣntum ad ꝓxi¬

Expanded text:
ipsum secundum quod ipse ait: Nemo venit ad Paquod non alii ad interpellandum pro nobis repraesentatione sui. Ex ea natura qua pontifex est, in humana quam coelis rius positione virtutunibus quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
.i. om̃i cglesti creat᷑a.
qͥa cũ om̃s angłiad¬
orant. & decebat. ut
talis pontifex esset
uob̃ filus. seruii. alios
pontifices habuert̃.
Qui cum talis sit. ñ
dicit: ut remoueat:
qd legalib sac̾dotib
conuenit. Non b̃t ne¬
cessitatẽ dico: pͥus ꝓ¬

Expanded text:
in omni coelesti creatura, quia eum omnes angeli adorant, et decebat ut talis pontifex esset nobis, filiis; servi alios pontifices habuerunt. Qui, cum talis sit, nondicit ut removeat, quod legalibus sacerdotibus convenit. Non habet necessitatem, dico, prius
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic̃ ille ꝑmanet:
ita ⁊ lex quam at¬
tulit. in quaẽ uera
remissio. ⁊ ꝑpetua gͣ¬
tia. qd q uetꝰ lex ñ
potuit: exclusa est.
O aut̃ ꝑmanet in
et̾num: ostendit ex
pontifice. qr imꝰ est.
mortał. sicut in le¬
ge mubti erant: qͥa
mortales. Unde .s.
qͥa manens:sempi¬
t̃num h̃t sac̾dotiũ.
& saluare in ꝑpetu¬
um pot̃. Accedens.
uł accedentes. Oftñ¬
so. qd̃ ꝑ sac̾dotium

Expanded text:
et sicut ille permanet, ita et lex quam attulit, in qua est vera remissio et perpetua gratia. Quod quia vetus lex non potuit, exclusa est; quod autem permanet in aeternum, ostendit ex pontifice; quia unus est mortalis: sicut in lege multi erant, quia mortales. Unde scilicet quia manens sempiternum habet sacerdotium, et salvare in perpetuum potest accedens, vel accedentes. Ostenso quod per sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
ita credunt. uiuunt:¬
similes imitamini uult
his iugant᷑: in qͥb sen¬
sũ magistͥ sui agnoue¬
obseruetis quitta am¬
bulant. Multi .it. sunł
de legis abolitione
s legẽ cumeuangłio
tenendã ẽẽ p̃dicantes
quos sepe dum p̾seis
eram apuduos. dice¬
crucis .xͥ. nunc aut̃
ide dico: ⁊ flens. tum
ꝓ illoꝵ ꝑditione. tũ
ꝑ simplicium subu̾¬
sione. Illos inimicos
carnales obseruan¬
tias inducunt. cru¬
cem suꝑfluã assert̃
quoꝵ finis ẽ ęt̾nus

Expanded text:
ita credunt, vivunt,similes imitamini. Ambhis jungantur in quibus sensus magistri sui agnoveobservetis qui ita ambulant. Multi enim sunt,de legis abolitione, sed legem cum Evangelio tenendam esse praedicantes, quos saepe, dum praesens eram apud vos, dicecrucis Christi. Nunc autem idem dico, et flens, tum pro illorum perditione, tum pro simplicium subversione. Illos inimicos carnales observantias inducunt, crucem superfluam asserunt. Quorum finis est aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
P lenitudo enĩ temꝑis¬
ẽ. cõpletum tempꝰ. qd̾
p̾firitũ fuerat a d̃o pa¬
tre qnmatteret filium.
rant de xp̃o.implen

Expanded text:
o enim temest completum tempus quod praefinitum fuit a Deo Pando mitteret Filium. rant de Christo implen
Abbreviated transcription (Latin):
rat fieri ea. que olim fiebant. ut hec p̾dicerent.
Circuncisio enĩ. & cet̾a huiꝰ modi: pͥori ppło ꝑte
stam̃tum uetus diuinitus data sunt. ad sig
impleri. quib aduementib: remanserunt il¬
huc expectandum ẽẽt: ut ueniret reuelatio des.
que his significabatur ẽẽ uentura. ẜm̃. nẽ: qͥs qͥs¬
xp̃ianoꝵ. similit̾ ea celebrare uoluerit: quasi so¬
pitos cineres eruens. iĩ erit pius deductor. uel
baiulus corꝑis: s impiꝰ sepulture uiolator:¬

Expanded text:
rat fieri ea quae olim fiebant, ut haec praedicerent. rat fieri ea quae olim fiebant, ut haec praedicerent. Circumcisio enim, etc., hujusmodi priori populo per Testamentum Vetus divinitus data sunt ad signiebat impleri, quibus advenientibus remanserunt ilAdhuc exspectandum esset ut veniret revelatio. Dei quae his significabatur esse ventura. Proinde nunc qis, similiter ea celebrare uoluerit, tamquam sopitos cineres eruens non erit pius deductor uel baiulus corporis sed impius sepulturae uiolator
Abbreviated transcription (Latin):
te: ad transferende legis
demonstrationẽ. sac̾do¬
tii translatio sufficere ñ
uidetur. supponit hic¬
causam. quȩ om̃ium ho¬
minũ animis satisfacit.¬
si causam alicuiꝰ rei ag¬
nouint. Ostendit enim.
tem qͣre uetꝰ test᷑. sit destructum cumiõs
illud dederit. & nouum substitutum. Quia scił.
tempore sui status: illud fuit infirmũ. & nunc:
prsus inutile. hoc aut̃ ꝑficit. qd̾. ualet ad laudẽ
noui sac̾dotis. Ait itaꝙ sic. Reꝓbatio quidem fit:
ut sit locus gr̃e: p̃cedentis. man .i. ueteris legis.¬
st. bñait. p̾cedentis. qͥa aliquid debet seqͥ Reꝓba¬
tio qͥdẽ fit. dico. & hoc ñ dico: ꝓpt̾ malignitatem
eiꝰ. nec ꝓpt̾ maliciam. sicut heretici insurgentes
mͥ imponunt. s ꝓpt̾ infirmitatẽ eiꝰ. quam ba¬
buit dum stetit. quia & si aliqͥd tunc fecit: nõ
plenc iustificauit. & inutilitatem qͣm modo ħt.
Non solum enĩ infirma. s &̃ dampnosa est nẽ
si tenetur: quia post aduentum xp̃i. inutile e¬

Expanded text:
te ad transferendae legis demonstrationem sactii translatio sufficere non videretur, supponit hiccausam, quae omnium hominum animis satisfacit,si causam alicujus rei cognoverint. Ostendit enim quare Vetus Testamentum sit destructum, cum Deus illud dederit, et novum substitutum; quia, scilicet tempore sui status, illud fuit infirmum, et nunc prorsus inutile. Hoc autem perficit quod valet ad laudem novi sacerdotis. Ait itaque sic: Reprobatio quidem fit, ut sit locus gratiae, praecedentis mandati, id eset sequi. Reprobatio fit, dico et non dico propter malignitatem ejus, nec propter malitiam, sicut haeretici insurgentes mihi imponunt; sed propter infirmitatem ejus, quam habuit dum stetit, quia etsi aliquid tunc fecit, non plene justificavit; et inutilitatem, quam modo habet. Non solum enim infirma, sed etiam damnata est. Nec stinus quia post adventum Christi inutile e
Abbreviated transcription (Latin):
in soł .i. scd̾m sp̃ualem intellectum ipsius legis.
distat int̃ sac̃dotrum & sacdotiũ. illisd: carnale.
hoc: sp̃uale. illud: temporale. hoc: ȩt̾num
qd̃ scdm ordinem
ꝓbat auctoritas
sontestatur enim

Expanded text:
id est secundum spiritualem intellectum ipsius legis, distat inter sacerdotium et sacerdotium: illud carnale, hoc spirituale; illud temporale, hoc aeternum. quod secundum ordinem probat auctoritas. Contes
Abbreviated transcription (Latin):
sus a me. Lucas ẽ mec̃
solus. Marcũ assume ⁊¬
adduc tecum. Est enĩ
quam reliqui troa¬
de. apud carpum:
ueniens affer tecũ.
& libros quos ibi
dimisi. maxime aut̃
scribam epłas meaᷤ¬

Expanded text:
am; Lucas est mecum solus. Marcum assume,adduc tecum; est enim quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, quos ibi dimisi, maxime autem scribam meas e
Abbreviated transcription (Latin):
& ciuẽ romanum. uñ: & pau
ephesu ius se ciuẽ romanũ appellat.
enulam QuA uestis ꝯsularis qͣ
induebantur con¬
dientes in curiam. deqͣ
si querit᷑. unde apłoac
ciderit. respondeo. roma

Expanded text:
 civem Romanum. Unde et Paulus se civem Romanum appellat. Penula enim erat vestis consularis qua induebantur condientes in curiam. De si quaeritur unde Apostolo acciderit, respondeo Roma
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eiꝰ. qr ibi dampnandi
stat: festina cito ueni¬
re ad me. Et etiã id̾o. qr
quos mecũ hab̾e solebã :¬
modo ñ habeo.Demas
enĩ ꝓprium nom̃ est.
me dereliqͥt. tẽpore ad¬
uersitatis. diligens hoc
scłm. & abiit thessalo¬
galatiã. nnssus a me:¬

Expanded text:
tum ejus, quia ibi damnandi stat, festina cito venire ad me, et etiam ideo quia quos mecum habere solebam modo non habeo. Demas enim, proprium nomen, me dereliquit, tempore adversitatis, diligens hoc saeculum et abiit ThessaloGalatiam missus a me
Abbreviated transcription (Latin):
mecum solus
Marcũ assume.
& ad duc tecũ.
Est enĩ michi
utilis in mini¬
sterium. Tithi poa¬
debitam ⁊ fideli. quia
ꝓmeruit illam ꝑ fid̃e.
qͥ quia fides gr̃a est

Expanded text:
mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum; est enim mihi utilis in ministerium. Tychicdebitam? fideli, quia promeruit illam per fidem, sed quia fides gratia est