comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
llisq manumuiẜat alim̃ta comoda q̃
liua pr̃abet dari uissat. It̃ om̃ib lib̾tiꝰ
lib̃tab q fundas. Quesitumẽ an ad
ealegata ad muterent᷑. lib̾ti pat̃rom
lib̾tus cui scrib̾e solebat ita g̾caito epła
daerat petierat. uti publice ꝙ medicꝰ
notiõe estimaturũ. ut siqd̾ uiinis
ea ⁊ ci pr̃abant nicͥominus adfid̾i¬
ꝯmissum admittent᷑. alit̃ uõ nõ.
¶basilice lib̾re .x. dedit quã ⁊ pud
pycteũ. ⁊ calistum lib̾tos ẽẽ uolu¬
it. ut cũ fu̾it basilica annorũ .xx.¬
u. cum usuris ꝗncuncib restituerent᷑.
Ita ut exusuris hałet᷑. ꝓut etat̃t̃ ãpli¬
añit. Quesitũ ẽ anexilio capite quo
gm̾lĩt lib̾tis lib̾tal ꝙ cibaria ⁊ uesti¬
rria.⁊ habitationẽ reliquid̾ basilice

Expanded text:
at, alimenta commoda, quae uiua praestabat, dari iusserat: item omnibus libertis libertabusque fundos: quaesitum est, an ad ea legata admitteretur liberti paterni libertus, cui scribere solebat ita: ἀπὸ da erat, petierat, uti publice quod mednotio est, aesti maturum, ut, si quidem uiua ea et ei praestabat, nihilo minus ad fideicommissum admitteretur, aliter uero non. Basilice libertae decem dedit, quam apud Epictetum et Callistum libertos esse uoluit, ut, cum fuerit Basilice annorum  cum usuris quincuncibus restituerentur ita, ut ex usuris aleretur, prout aetatem ampliauerit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et uestiaria et habitationem reliquit, etiam Basilice
Abbreviated transcription (Latin):
Simulier mandau̾it t. ut sͥ uinicẽs
usus sui cã emeres situ pꝰ mortẽ eius
qͣ putares cã uiue enñs. atilicinus
netgat ẽẽ legatos ei cui mulier ita
legau̾it ornam̃ta que ineꝗ̃ cã ꝑata

Expanded text:
si mulier mandauerit tibi, ut sibi uniones usus sui causa emeres, si tu post mortem eius, cum putares eam uiuere, emeris, Atilicinus negat esse legatos ei, cui mulier ita legauerit: 'ornamenta, quae mea causa
Abbreviated transcription (Latin):
U̾ Perũos adcustodiã templi reliq̃rat
pedissetisi mis quos adcura templi re¬
liqui singłis m̃strua cibari.⁊ ãnua ue¬
stiaria c̾ta. Questtũ ẽ cũ tepłũ ñdũ c̃ẽt
extructũ. exdit mortis annũo exeo
tp̃e quo templũ explicaũ suĩt ꝑciꝑe

Expanded text:
 Seruos ad custodiam templi reliqueratpedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria certa'. quaesitum est, cum templum nondum esset extructum, ex die mortis an uero ex eo tempore, quo templum explicitum fue
Abbreviated transcription (Latin):
õp. ads̃ . Si alii uestim̃ta alii uestis
muliebris seꝑatim legata sit detͣc¬
tis muliebrib⁊ ei assignatis cui sp̃u¬
alit̃ legata sũt reliqũn alt̾i debetur.
Id̾ ẽ cũ alti mundus mũliebris altĩ
argentũ õe legatũ ẽet deargento
ꝙ inmundo eẽnt. It̃ sidue statue
marmoree ⁊ tibi ⁊ dem̃n oẽ marmor
lecgatũ ẽet p̃t̃ duas. nulla statuta e¬
marmorea lecgata ẽ tibi. Id̾ deurbo¬
nis ẜiuis tibi legatis.sim̾ dispensa¬
tor legatũs sit. ¶ Cui c̾ctũ poñdꝰ¬
paargenti dare hĩs uissus sit: ei pecu¬
niam nũatã dando uire ip̃o libat᷑
si inea pecẽa eadẽ estimatio fuit. qd̾

Expanded text:
num. Si alii uestimenta, alii uestis muliebris separatim legata sit, detractis muliebribus et ei adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum pondus argenti dare heres iussus sit, ei pecuniam numeratam dando iure ipso liberatur, si in ea pecunia eadem aestimatio fuerit: q
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ .xl. habuit test̾o eandẽ uxorẽ
⁊ nepotem exfilio equis partib hĩdem
reliquid. ⁊ ita cauit. Itẽ lib̾tis meis
quos uiuius manumisi eiq̃ pr̃abã.
Quesitũẽ: an⁊ qui eotp̃r quosotie¬
tas int̃ eos ꝑmansit manumissi ab
utrisꝙ. ⁊ cões lib̾ti facti sũt. eaq uiue¬

Expanded text:
aginta habuit, testamento eandem uxorem et nepotem ex filio aequis partibus heredes reliquit et ita cauit: 'item libertis meis, quos uiuus manumisi, ea quae praestabam'. quaesitum est, an et qui eo tempore, quo societas inter eos permansit, manumissi ab utrisque et communes liberti facti sunt, ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
su .f. receptũ eẽt ei rei pr̃ande suffi¬
ceret. ¶Mat̃ filio hr̃de instirto
dedit eidẽ cibarioꝵ noĩe legauit
qui nos aureos ⁊ uestiaruĩ noĩe ĩsin¬
głos annos ꝗnquagenos. sicũ filio
cius moraretur. Quero filiodefũcto
analĩta debent᷑. R. Si ꝯditiom pa¬

Expanded text:
u receptum esset, ei rei praestandae sufficeret. Mater filio herede instituto dedit: eidem cibariorum nomine legauquinos aureos et vestiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moretur: quaero, filio defuncto an alimenta debentur. respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ płes hr̃des ht̃ intentionẽ quidẽ
defuncti pͥma facie refragãi s aliud
sequi maluit. ⁊ iõ ab om̃ib hr̃dibus
hrdis alim̃ta pĩabiatur. ¶Uerbis
fidĩ ꝯm̃issi put manumisso p̃tiꝙͣ

Expanded text:
es haberet, intentionem quidem defuncti prima facie refragari, sed aliud sequi maluit? et ideo ab omnibus heredibus heredis alimenta praestabuntur. Uerbis fideicommissi pure manumis
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ. uestẽ ornam̃tũ instrum̃tũ agͥ.
aut domus. necmirũ ẽ morib cuittatis
⁊ usu rerũ appellatiõe eius mũtatam cẽ.
Nam fictilia lignea aũt uitrea aut crea
deniq suppellectile utebant᷑. ⁊c̃ cxcbore
aut te studut᷑ aiqi argento. iã ex auro
⁊̃ atq genus suppelletuli utunt᷑. Quer̃e
spẽm potius rerũ. qͣm matĩam intueri
uestis sit. ẜuiꝰ fatet᷑ senentiã eiꝰ ꝗ lega¬
ui̾t aspici oport̾e inquã rõnẽ ea solitꝰ
sit reserre.Uerũ siea de quib ñ dubita¬
retur ꝗn in alieno gn̾e ẽẽnt utputaes¬
cariũ. argentũ aut penulas aut to¬
gas suppellectił ꝗs ascrib̾e solitus sit:
ñ idtirco estrmmri oport̾e suppellectili¬
singłorũ. s ex cõiusund̃a ex audir debe.
Siõe tub̾o parũ sliquere ait. Nã qu̾dũt
noĩa inꝗt nͥ ut demonstrarent uolũta
id appellari solent. nã ⁊ uocis ministio
utitur. Cet̾m ȩ nemo existimandũẽ

Expanded text:
argentum uestem ornamenta instrumenta agri aut domus. nec mirum est moribus ciuitatis et usu rerum appellationem eius mutatam esse: nam fictil‹i› aut lignea aut uitrea aut aerea denique supellectili utebantur, nunc ex ebore atque testudine et argento, iam ex auro etiam atque gemmis supellectili utuntur. quare speciem potius rerum, quam materiam intueri uestis sint. Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportsingulorum, sed ex communi usu nomina exaudiri debere. id Tubero parum sibi liquere ait: nam quorsum nomina, inquit, nisi ut demonstrarent uoluntatid appellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo existimandus est
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dxfacultatib defũcti ⁊ caritate eiꝰ
cui fidĩ ꝯmissũ datũerit mod̾ statu
debebit. ¶uꝗd fr̃is si lib̃tis ali¬
m̃ta debebat. Is test̾o uineas cũ hac
adiectione reliquerat ut hãnt uñse
pascant. Siꝓalim̃ts uneas reliꝗ¬
s ñ alĩt cis oxfidĩ ꝯmissi cãs eas pr̃ai dłe
tio. Illam aũt adiectionẽ ut hãnt
um̃se pascat mag̃ adcãm p̃legan¬

Expanded text:
e eius, cui fideicommissum datum erit, modus statui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento uineas cum hac adiectione reliquerat 'ut habeant, unde se pascant'. si pro alimentis uineas reliquisset, non aliter eis ex fideicommissi causa eas praetio. illam autem adiectionem 'ut habeant unde se pascant' magis ad causam praelegan
Abbreviated transcription (Latin):
arm̃itoꝵ gr̃a ꝑata sint. ñẽe insuppel¬
lectili qr nec hee ꝗdẽ ip̃e res quibus
attribute eẽnt suppellectili ĩstrum̃to
ced̾ent. Uetrea escaria. ⁊ potaia ĩsup¬
pellectilis sic̃ fictilia. nec solũ uulga
uratos atq gẽmatos insuppellectili
ẽẽ ñdubitat᷑ usꝙ adeo ut idẽ nus
sit ⁊ sitota argetea ł aurea sĩt de
murinis ⁊ cͥstallins dubitari põt an
debeant annu̾ari suppellectili pꝑ exm¬

Expanded text:
suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento cederent. Uitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum uulgaruratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel aurea sint. De murrinis et crystallinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili p
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate defũcti uit ex arbito
suo ut rescͥpta sbiccta ostendunt.
exemplũ libelli detim alibtis filũ
misi uobsciens adexemplũ istamrẽ
ꝑtin̾e qr mu̾ftis testam̃tis q̃ pr̃ae

Expanded text:
uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: 'exemplum libelli dati mihi a libertis Silii misi uobis, sciens ad exemplum istam rem pertinere, quia multi testamentis suis prae
Abbreviated transcription (Latin):
uanquã exeo ꝙ suppellecti¬
lem leggauit maritus testam̃to
habitationẽ in qua suppelles fuit
legasse uidet᷑. Qr̃ cͣc defũcti uolũ¬
tatem habitationẽ sͥ mulierẽ uẽ¬
dicare ꝓculdubio ẽ.
strum̃ttũ eiꝰ. neq suppellex alit̃
legato cedit qũã si idip̃m noĩatĩ
exp̃ssũ atestatore fui̾t᷑. Uerũ ẽ id¬

Expanded text:
umquam ex eo, quod supellectilem legauit maritus testamento, habitationem, in qua supellex fuit, legasse uidetur. quare contra defuncti uoluntatem habitationem sibi mulierem uindicare procul dubio est. strumentum eius neque supellex aliter legato cedit, quam si ‹i›d ipsum nominatim expressum a testatore fuerit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
¶De tapetis queripõt subsella
cathedrana. quib ĩ sterisol̃ utrũ
mueste sint sic̃ ftragła an insuppel¬
instertiunt᷑ uemdã dubitari põt. An
suit insuppellẽculi s dicendũẽ potiᷤ
instrum̃touiatorii ea ẽẽ sic̃ pelles
quib inuoluunt᷑ uestim̃ta lora
quoq quib iee pelles ꝯstringi sol̃¬

Expanded text:
De tapetis quaeri potest, subsellia cathedraria quibus insterni solent utrum in ueste sint, sicut stragula, an in suppelinsternuntur uehicula, dubitari potest, an sint in suppellectili. sed dicendum est potius instrumenti uiatorii ea esse, sicut pelles, quibus inuoluuntur uestimenta, lora quoque, quibus hae pelles constringi sol
Abbreviated transcription (Latin):
turos. si c̃ uocaus fauille hr̃dib pen¬
dari debeat pecuma ex cutꝰ usu ali¬
m̃ita prarint᷑. debebit aut̃ is ꝗa ccipt
caue̾ eis qui dabunt redoiturum se.
ut ꝗsq exlibtis decesẜit alione
quo inciuitate cẽt desierit. tantũ
ex sorte qͣntũ efficit ꝓportiõe ꝯpu.¬
tatio diuus p̃ius cuidã lubio tales¬
foro rescͥpsit ꝯsules uocatis his aqꝑ
uob alim̃ta deb̾i exẽa fidã ꝯmissi ꝯ¬

Expanded text:
turos, si conuocatis Fauillae heredibus prodari debeat pecunia, ex cuius usuris alimenta praestentur. debebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se, ut quisque ex libertis decesserit alioue quo modo in ciuitate esse desierit, tantum ex sorte, quantum efficiet pro portione computatio'. Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta deberi ex causa fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
indetur. anuõea sola que intra
murũ ẽ qdẽ urbes fere om̃s mu¬
ro tenus finire romã ꝯtinentib
⁊ urbẽ romãeq ꝯtinentib qd̾ si
urbana penus sit legata om̃t q̃e
u̾bica minist̾ia dñis ⁊ que extra
urbes nob̃ ministraͬe ꝯsueuerũt
si aũt extͣ urbem rome tͣnsitset

Expanded text:
videtur an vero ea sola, quae est intra murum? et quidem urbes fere omnes muro tenus finiri, Romam continentibus, et urbem Romam aeque continentibus. Quod si urbana penus sit legata, omnem, qurbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueverunt. si autem extra urbem, Romae tamen sit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinĩ putet. qui opꝰ ñfacert̃ s matiã
p̃buit ẜuiꝰ notandi. ut ⁊ tex torũ
⁊ tex tricũ cibaria dicer ꝯtimi. S
ria penu ꝯtinet᷑. S eorũ ium̃toꝵ
que usib ip̃ius ⁊ amicoꝵ defuiũt
cet̾m siqͣ uim̃ta agris deẜuiebant
ł loca bãnt legato ñced̾e cibaria eo¬
rum. Siuĩ aũt frum̃tui siũqu̾ile¬
guinis incella penuaria hũit pe¬
nere legato ꝯtinebit᷑. s ⁊ ordeum

Expanded text:
neri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Seruio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret contineria penui continentur, sed eorum iumentorum, quae usibus ipsius et amicorum deseruiunt: ceterum si qua iumenta agris deseruiebant uel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Siue autem frumentum siue quid leguminis in cella penuaria habuit, penori legato continebitur, sed et hordeum
Abbreviated transcription (Latin):
negari nonoportere. S cũ silio suocu¬
¶rator pitit᷑ ccͣ naturales stimulos fac̃
sitali ectusatiõt utẽdũeẽ tẽpt̃auĩt.
fuãt adito p̃tore. dixit. se treslibos
hab̾e. adiect pẽa habñti patruuor
leguimũ tutore. seuitiose tutorẽdũ¬
tũ p̃tor itadereuit. Si legitimũ tuto¬
rem babñti tutor datus ee nonẽtibi
necessaĩa extusatio quero cũne mopa¬
truusinpubi tutor eẽt. an nic̾ omiũ

Expanded text:
negari non oportere. sed cum filio suo curator petatur, contra naturales stimulos facit, si tali excusatione utendum esse temptaverit.fuerat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se uitiose tutorem datum. praetor ita decreuit: 'si legitimum tutorem habenti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio'. quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Dedit repellideb̾e nõ sẽꝑ tñ earstimo
eũ ꝗ boñ tutele recusauit repelletidũ
alegato. s itademũ silegatũ ei ĩo as¬
scriptũ appareat quod ecõ tutela fili¬
or iniuncãr. Nonꝙ alioquindatut᷑.
eẽt ⁊̃ sine turela. I apparere potuit
Si posuens iestam̃tolegatũ ascriptũ
codicillis uõ p̾ea factis cutorẽ datũp
hec eñi legato pot̃dici. nõio i relictũ

Expanded text:
stimo eum, qui onus tutelae recusavit, repellendum a legato, sed ita demum, si legatum ei ideo adscriptum appareat, quod eidem tutelam filiorum iniunxit, non quod alioquin daturus esset etiam sine tutela. id apparere potuit, si posueris testamento legatum adscriptum, codicillis vero postea factis tutorem datum: in hoc enim legato potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ .ł. Iegatuus quirogatus ẽ aln
om̃e legatum restuuẽ simaluit se
extusãe atutela legatum ꝑꝑfidi cõ¬
missaium consoquitur cuisimił est
qui defalso egit nec obtmuit.
sialiq pͥͣuilegiumquent. racte peti¬
tionem institutã ecclico̾e nõ poriͣt¬
¶ Quetutoĩb remimerande fid̾icã te¬
stam̃to parentis relinquuntur post
eccusationem abhr̃dib extraneis
quoq itnñe placuit. Quod ñ habbit
locum in ꝑ soa filuquã pat̃ in pub̾i fr¬
atris cohĩdẽ. ⁊ tutorẽ dedit cumiudi¬
cium patͥsut filius ñ tutor. ꝓmeruit
¶Tutorẽ atip̃s exculare uissum excu

Expanded text:
arum Legatarius, qui rogatus est alii omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela, legatum propter fideicommissarium consequitur: cui similis est, qui de falso egit nec optinuit.si aliquod privilegium quaerit, recte petitionem institutam excludere non poterit. Quae tutoribus remunerandae fidei causa testamento parentis relinquuntur, post excusationem ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non habebit locum in persona filii, quem pater impuberi fratri coheredem et tutorem dedit, cum iudicium patris ut filius, non ut tutor promeruit. Tutorem ad tempus exulare iussum excu
Abbreviated transcription (Latin):
ceuit .i. iͦ. Geomẽtri atutelis ñuacãt
hii uero quib pͥncipes curã aliciũreun
ertusationẽ nonhãe respondi. ¶Si
incastris merntes nõ habeo tutores d̃e¬
tur qui incastris merebat. extusationẽ¬
dumẽ ei pͥuuegiũ excusationis ablatũ
intoto fere uiit manumussor eiꝰ modi
consequitur excepto ꝙ inuis uocãe
patronum sineiussu p̃tõis nonõ¬

Expanded text:
um Geometrae a tutelis non vacant. Hi vero, quibus princeps curam alicuius rei excusationem non habere respondi. Si in castris merentes non ab eo tutores dentur, qui in castris merebat, excusationedum est ei privilegium excusationis ablatum,m in toto fere iure manumissor eiusmodi consequitur, excepto quod in ius vocare patronum iniussu praetoris non
Abbreviated transcription (Latin):
tuit gͦ tutdaeĩ quinc quarto locomn¬
uenitur excusaĩ. S cũnosit eacusa¬
tus. necesaĩo subeũdu̾ẽ horꝰ illĩ̾ quoc
tutele. nec memouet᷑ quoddicat ali¬
quis h̾ nec eaigi an aministrẽtur.
tutela hoc eñi eo ꝑtinet ne sit futa
aministranio. Cet̃m siꝑiculũ sustineit
cessatiois puto ei inputand̃a quoq
tutelã ¶ Iõe euenite pot̾ siduob testa¬
m̃tis cũ hab̾et tres nuelas tutordat̃
est. ubi ñ aꝑtarũ tabularũ tp̃sins ꝙa¬
ci debebt̃ siquerair q ue pͥordaatasit
tuteli s adiece hrditatis. ul tonditio¬
nis existemuis. Ilsa qͦ eni diffcrentia
tutrlarũ dequib dixũm sũtia  ĩ quat

Expanded text:
tuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco intuit ergo tutela eius, qui nunc quarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem evenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis vel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus dixim
Abbreviated transcription (Latin):
in locũ ip̃ius debetdn
petuũ datus sit. Eacili aũt exus igno¬
rantia qui contutore suspectũ facere ñ
potuent ueniam habebti:
ceꝑũt incon silũ principũ asuptos.
cinon habet. ¶ Cũ orumdus ex ꝓũ̃¬
tia rome tomiciliũ hab̾r e̾idem cura¬
tor decreto p̃sidis acp̃torisconstitutus
rerũ aministrationẽ utrobiꝙ susccp̃
placuit eũ duis curationes aminist¬
rationes re nonuidĩ ꝙ uidelic unius
duo parrimonia ñiudentur. ¶ Up
uilegio subnirusẽ srĩscuratione su¬
sciꝑe noncognur. ¶ Natroñ impubi
liberto quosclã ex ubtis tuntees aut
curatores testam̃to dedit. Quauiseõ
idoneos ẽẽ constat. nicħ omin̾ uire
diu̾sis d̃cretis datusẽ. quiponute
cusari ⁊ priusquã causas extusatiom̾
allegarret un ex pupillis quorũ iã¬
tutelam aministrabat. decessit᷑ a
desiit ei cõpcĩt ercusatio statĩtenuit
eũ ꝓrius decretũ quaĩ in loco ĩtie tu¬
tele quarti subro ganda. Namip̃o
uĩe tutorẽ. ⁊ anti quã emusetur po¬

Expanded text:
in locum ipsius debet daperpetuum datus est. Facilius autem exulis ignorantia, qui contutorem suspectum facerepotuerit, ueniam habebit. coeperunt, in consilium principum adsumptos oci non haberet. Cum oriundus ex provincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitutus rerum administrationem utrubique suscepit. placuit eum duas curationes administrare non videri, quod videlicet unius duo patrimonia non viderentur. Qui privilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi liberto quosdam ex libertis tutores aut curatores testamento dedit. quamvis eos idoneos esse constet, nihilo minus iure diversis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, untutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. po
Abbreviated transcription (Latin):
datus si tutor ułcurator apatre ꝯfitͣma¬
tus apitre excusatiois bnneficio un or¬
aluit. repellendus ẽ alegato. Ioꝙ ⁊ sci¬
uole nr̃o placuit. Na ⁊p̃tor quitũ co¬
ciũ iõ infatris testamt̾o dicindũ c̃siꝰ¬
nuł ẽ matri ꝗuis eatraneus ꝗpupillũ

Expanded text:
datus tutor vel curator a patre, confirmatus a praetore excusationis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idque et Scaevolae nostro placuit: nam praetor, qui eum cocium. idem in matris testamento dicendum est. similis est matri quivis extraneus, qui pupillu
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙꝙ ad xxu. annũcuratorẽ consti¬
tuit quero cũ liceat nigidio acͤur iti¬
one eũa cura appellationẽ se exͣtu¬
sait exquadie. tp̃a que ineitusa¬
tionib obseruanda dius martus st¬
atuit cõputanda sũt uttũerdit aꝑ¬
ti restam̃ti anexquo adnegotis

Expanded text:
um quintum annum curatorem constituit: quaero, cum liceat Nigidio a curatione etiam citra appellationem se excusare, ex qua die tempora, quae in excusationibus obseruanda diuus Marcus statuit, computanda sunt, utrum ex die aperti testamenti, an ex quo ad negotia
Abbreviated transcription (Latin):
Saut.r Quinquaͣgintadicrũ spa¬
tiũ. tantũmodo adcontistañdas ertu¬
fationũ causas ꝑtinet ꝑagendo eiune¬
gotio. erdie nominat̾iõis continui qͣi¬
tuor m̃ser constriati sunt

Expanded text:
um Quinquaginta dierum spatium tantummodo ad contestandas excusationum causas pertinet: peragendo enim negotio ex die nominationis continui quattuor menses constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
it hic eñi cemndit. in ẽe cõñotuo.s mar¬
cellus. Hei similia puͣtat. põt aũt intet¬
ẽẽ uirũ ia quis scribat exhu pãtib qui
ascripsi. anascript᷑o. ut suꝑiore mõdica
nullis ascriptis pardib nullam ẽẽ instiu¬

Expanded text:
ito: hic enim creditur inesse condicio. sed Marcellus haec similia putat. Potest autem interesse, utrum ita quis scribat: "ex his partibus quas adscripsi" an "adscripsero", ut superiori modo dicas nullis adscriptis partibus nullam esse insti
Abbreviated transcription (Latin):
iectus. ut puta si incapitolium intra
si nonpuruĩt conditioni substitutũ
p̾sit amiti filio repulso. Quod const¬
quensẽ. sementic uiliani ⁊ nr̃e.
Uepoits aut ⁊deinceꝑs cet̃ lib̃i qui

Expanded text:
iectus, ut puta: "si Capitolium intra si non paruerit condicioni, substitutus possit admitti filio repulso, consequens est sententiae Iuliani et nostrae. Nepotes autem et deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
quod sane sqͣuendũ aiebant siõe
scripturã testam̃iti cancellass. S
non nullos oppinari toiuire ip̃o
ꝑii quos induitũ sti cetã oĩa uali¬
tura. Quid gͦ. non ⁊ illito urc̃lum
credi pot̃. eum qui hr̃dũ noĩa in¬
tuxãt. satis se con situturũ ꝑrtas¬
se ut imestati exitum facet. s u

Expanded text:
quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opinari id iure ipso peremi quod inductum sit, cetera omnia valitura. quid ergo? non et illud interdum credi potest eum, qui heredum nomina induxerat, satis se consecuturum putasse, ut intestati exitum faceret? sed
Abbreviated transcription (Latin):
cetm̃ siꝑ̃ ea conceptus e. marcalus scui¬
tem aut cognatũ ad hereditatẽ uł ab
bonor p̃sessionẽ p̾ic admati ¶S ⁊ si
pat̃ eius qui mortis aui tp̃e inu̾t̃o fuit
ap̃hostes eñ. nopos iste patre ineat̃
causa dececlente. p̾mortẽ aui succedñ¬

Expanded text:
ceterum si postea conceptus est, Marcellus scritem aut cognatum ad hereditatem vel ad bonorum possessionem posse admitti. Sed si pater eius, qui mortis avi tempore in utero fuit, apud hostes erat, nepos iste patre in eadem causa decedente post mortem avi succed
Abbreviated transcription (Latin):
cum marrart uessis pat̾re eodemq
allo defuncto quesitũ ẽ. aurũperet᷑
tius testam̃tũ non quiat̃ adꝯptu .
nec hodie einatus est fili. nec pͥore sub¬
ducto depotestatt suo hr̃de utũor snẽ¬
sua habere ctp̃. quã non habebat si¬
mic pat̃ familias factus ẽ. ⁊ filius su¬
btius reciit potistate. rũpetur g̃ it¬
stam̃tũ. s ⁊ si hr̃e sit institutus ut
cxhĩdatus iste ei fiłi nonrũpitur qr
nuulo cͥca eñ nouo facto s orcline quotr̃s
eo tp̃r quo nondũ eĩ uxor ẽe p̾set testa
tolicito matrimonio natushr̃s. cate¬

Expanded text:
sset, patre eodemque avo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptavit nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo herede ulterior sucsua habere coepit, quem non habebat simulque pater familias factus est et filius sub eius reccidit potestate: rumpetur ergo testamentum. sed si heres sit institutus vel exheredatus iste eius filius, non rumpitur, quia nullo circa eum novo facto, sed ordine quodam eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testatntracto licito matrimonio natus heres ex te
Abbreviated transcription (Latin):
nem tecurrendũ ẽ Is ⁊ sifilio subcot̃¬
ditione que ineiꝰ potestate ẽ. hr̃dem
instituto nepos sit substitutus siue er¬
traneus pirto uiuo filio noneatirtũ
hereddem sub stitutũ postmortẽ uero
extiturũ. necnitess uiã asubstituton¬
p̃mortemeñi filii factae̾. quã inutilẽ
sisit instiuitus sub ea conditione qui
sit in eiꝰ potestatt non indigẽ exh̃r¬
datione a seqiuentib alio qͣuin ⁊ aco¬

Expanded text:
nem recurrendum est.Sed et si filio sub condicione, quae in eius potestate est, herede instituto nepos sit substitutus siue extraneus, puto uiuo filio non exstaturum heredem substitutum, post mortem uero exstaturum, nec necessariam a substitutomortem enim filii facta est, quam inutilem si sit institutus sub ea condicione et sit in eius potestate, non indigere exheredatione a sequentibu
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. Nam duus traianꝰ rescripsit.f
posse nominatĩ. ⁊̃ añ hr̃dis iustitu¬
tionẽ. filiũ ex hedaͬre. Institutũ aũt
hrdem eũ quoq dicimꝰ quiscriptus
nͣ nonẽ. s solũmodo nuccuntus Ou¬
tus ⁊ surdus. recte hrdos institutu
pͥsut᷑. ¶ Qui neq legatu̾s qud eneq
net adeũ qui non scriptarra it stat
qui potuit ẽ trib uerbis testari ait on
habundat. ¶Siex fun̾do fuiss aliquĩ
solui institutus ualet insigiit s delͥt¬
tafundimtione. ¶Si au̾t seribat¬
incu ilicenon ad iecĩt. esto. cre¬
dimus plus nũcupatũ minus scrͣip
⁊ sigta lucius esto tantumt̃ dicimus.
non in subtilã nonputat hodie roc
ꝓcederodiuus añt pius cũquidu m
portiono utt̃ hr̃des distribinss ita
ille  ea parte uota. ille excori. nec adie

Expanded text:
cit: nam divus Traianus rescripsit posse nominatim etiam ante heredis institutionem filium exheredare. Institutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scriptus non est, sed solummodo nuncupatus. Mutus et surdus recte heres institui potest. Qui neque legaturus quid est neque tinet ad eum qui non per scripturam testatur. qui poterit etiam tribus verbis testari, ut dic" et "Titius" abundat. Si ex fundo fuisset aliquis solus institutus, valet institutio detracta fundi mentione. Si aute licet non adiecerit "esto", credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: "Lucius esto", tantundem dicimus: non insuptiliter non putat hodie hoc procedere. divus autem Pius, cum quidam portiones inter heredes distribuisset ita: "ille ex parte tota, i
Abbreviated transcription (Latin):
conditione lib̾m diffettui institutio in
urp̃s. quolib̾tas tat᷑a ẽ. ¶ Siquisita
scripseĩt. siticiuis beres eit. seuis eres e¬
sto. titius hr̃s esto. qi que iusconditio
expectatur. ticii aditio. ut seuis ht̃t fiar
⁊ sane. ⁊ uiliano. ⁊ tertulli mo hocutte¬
tur. ¶Lui sicłi comnssariã libtatem

Expanded text:
institutio in id tempus, quo libertas data est. Si quis ita scripserit: "si Titius heres erit, Seius heres esto: Titius heres esto", quasi quaevis condicio exspectatur Titii aditio, ut Seius heres fiat: et sane et Iuliano et Tertulliano hoc videtur. Qui fideicommissam libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
S ilio pt̃ito. qui fuit inpatrispo¬
testate. neq lib̾tates cõpetũt neci lega¬
ta pr̃antur. sipͣtitus fr̃ib parte̾ here¬
ditatis auocauñt. quod sibonis sepatͥs
abstinuit. lic subtilita siuris refragrũ
uid̾atur. at tñ uoluntas testatoriser
bono et equo tuebitur.
quia ⁊ antiquã adoptetur. institutio
ut in exstraneo locum habebt̃t.
stitatis nrĩs nonsit ex hẽclatui. ticio de¬
sunc. nec egd quide a dire potero. Iam
incem substituti sum̾ quamuuis inꝑir¬
tem substitutionis ex hẽditus non sit
mortuo uł repudiante ticio. me p̾se ad¬
irepuͣto. ⁊ exasse hr̃dem ẽẽ. inpͥma tn
sp̃c ⁊ siuiuat ticiꝰ neq ego sine illo neq
tur testam̃tũ itaq sunł ati̾re p̾sim.¬
U.Iutius ucius integͣ m̃te ⁊ ualit¬
dine cestam̃tũ feci uti oportet. Postra
cuminualitudinẽ adũsam incidiss
mente cap̃tus tabulas easdem iucidit
De his que intesto delẽnt᷑. inducũt᷑¬
lp̃ Quͣs etestam̃to legi
possunt ea incon sulto delati

Expanded text:
it in patris potestate neque libertates competunt neque legata praestantur, si praeteritus fratribus partem hereditatis auocauit: quod si bonis se patris abstinuit, licet suptilitas iuris refragari uidetur, attamen uoluntas testatoris ex bono et aequo tuebitur. quia et antequam adoptetur, institutio ut in extraneo locum habebat. stitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam icem substituti simus, quamvis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo vel repudiante Titio me posse adire puto et ex asse heredem esse. In prima tamen specie et si vivat Titius, neque ego sine illo nequetur testamentum: itaque simul adire posucius Titius integra mente et valetudine testamentum fecit uti oportet, postea cum in valetudinem adversam incidisset, mente captus tabulas easdem incidit: DE HIS QVAE IN TESTAMENTO DELENTVR INDVCVNTuae in testamento legi possunt, ea inconsulto deleta
Abbreviated transcription (Latin):
deconfirmandis eou testam̃tis qui uih
ostium potestate decessissent lata ẽ na
tur gͦ ut exeo testam̃to hereditas adne
pmp̃. Cum uscło testam̃tobereiem
cum qui uuit institiumus suit pure. si
ueconditione sim̃ conditio enstere po¬
tuit. licet non existerit suꝑus testam̃tũ
erit ruptũ. Mrultum aũt interẽ. quał
conditio posita suri̾t. Nam aut ip̾te¬
ritum concepta ponitur. aut inp̃sens¬

Expanded text:
de confirmandis eorum testamentis, qui in hostium potestate decessissent, lata est, tur ergo, ut ex eo testamento hereditas ad neundo testamento heredem eum qui vivit instituimus sive pure sive sub condicione si tamen condicio existere potuit, licet non exstiterit, superius testamentum erit ruptum. multum autem interest, qualis condicio posita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in
Abbreviated transcription (Latin):
utium illum tm̃ fraridãe uoluit.
hereditate an uõ cã illius totumn
testam̃tũ infirmare. utlic unus
luit portionẽ ceris nicħ nocebit in¬
ductio. non magisquã siuolens utii¬
heredem induc̃e. inuitus ⁊ aliũ indu¬
xerit. Quod siputauãt totũ testam¬
tum delendum obunius malũ me¬
ritũ omiub denegamut. accioness
s an legatarũ denegari accio deben
quẽstio ẽ in am̃ biguo. tñ interp̃ti

Expanded text:
utrum illum tantum fraudare uoluit hereditate an uero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet unuluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si uolens heredem inducere invitus et alium induxerit. quod si putavit totum testamentum delendum ob unius malum meritum, omnibus denegantur actiones: sed an legatariis denegari actio debeat, quaestio est. in amb
Abbreviated transcription (Latin):
ciusatali. ¶ Quatenus tñ ducimusas
enclum ẽ. pꝰliminio reu̾si uiro suasre¬
cipere. iĩe p̃ liminis ansi ibi decedãt
legecornelia consirmarĩ. gͦ ⁊ siquis datn¬
natus capite in integrũ intul gentia pͥn¬
cipis sit restitutus. testam̃tũ eius com¬

Expanded text:
tenus tamen diximus ab endum est postliminio reversi vires suas recipere iure postliminii aut, si ibi decedat, lege Cornelia confirmari. ergo et si quis damnatus capite in integrum indulgentia principis sit restitutus, testamentum eius co
Abbreviated transcription (Latin):
T. Nominatim exhrclatus filius
łta iudetur. filius mens expr̃s esto¬
⁊ si nec noͣmeiꝰ exp̃s sum sit. si modo
unicus sit. Nam siplures sũt filii. bi¬
g̃ int̃predatione potius aplerisq to¬
spondetut nullũ exhĩtlitum ẽẽ.

Expanded text:
 Nominatim exheredatus filius et ita videtur "filius meus exheres esto", si nec nomen eius expressum sit, si modo unicus sit: nam si plures sunt filii, benigna interpretatione potius a plerisque respondetur nullum exheredatum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
militiris moĩ maliũt irritũ sit eĩ
testam̃tũ Quod sctedio uite. in do¬
lẽe. ualere ⁊istm̃tũ aut suntestaro
decesseũ cis cognatis. aut linõsit
oñis quoꝵ testam̃ta irritadamnatioñe
untur. atq iõ neq testam̃ta que añt fe¬
cerunt irrita siẽt. ⁊ tunc tȩtari potert̃
hoc eñi sepissime ẽ constiͣtutũ nec ui¬
Auto tñ si appellatione eiꝰ p̃ses noure

Expanded text:
um sit eius testamentum: quod si taedio vel dolore, valere testamentum aut, si intestato decessit, cognatis aut, si non sint, omnes, quorum testamenta irrita damnatione funtur atque ideo neque testamenta quae antea fecerunt inrita fient et tunc testari poterunt: hoc enim saepissime eQuid tamen si appellationem eius praeses non re
Abbreviated transcription (Latin):
testato auferce p̾sit. ¶ Sipaganus
quihabebat factũ iamtrstam̃tum.
aliuo ficiss ⁊ uͤneo conp̃ hendiss fidĩ
hr̃dis cõmitr̃e ut pͥores tabule ualerẽt
supto. pot̾ quen anuice codicilloꝵ to
ualert deb̃. ⁊ cũ hec uerba sint stõi cõ
solum legata ⁊ fidi cõmissa s ⁊ lib̾tatoͣs

Expanded text:
testato auferre possit. Si paganus, qui habebat iam factum testamentum, aliud fecisset et in eo comprehendisset fidei heredis committere, ut priores taupto potest quaeri, an uice codicillorum id ualere deberet. et cum haec uerba sint fideicommisolum legata et fideicommissa, sed et libertates
Abbreviated transcription (Latin):
creditur inreb humanis fuisle. cu̾m
inea cã dececdat. quãquã captiuus re¬
ũsus patris su iniustum facẽ testa
nepos fuit conceptus dͥ. recepr̃. siue
aput hostes qm̃dãtut ⁊ partui. p̾lim¬
iniũ suctedendo testam̃tũ rumpit̃
succedendo itaq sui non rũpũt siue
fiũnt instituri. ut ex heredan abeogra¬
Suie percaptiuitatẽ siue mportẽ. ut pe¬
nã.Irritũ sit testam̃tũ. QQuotens
ip̃i testatori aliquid contingit. ut puta
siciuitatẽ amitat ꝑsubditã fuitutẽ
abhostib ũbigrã captus. uł simaior an
ui participandum ¶ ⁊ siquis fuit
capite dampnatuf uł adbestias uł ao
gladium uł adaliam penam queuit᷑a
adimit testam̃tũ eius irrctũ siet. ⁊ non
tunc  tonꝰsũptusẽ. s cũsentiã pu̾sũs ẽ.
Nam pene suus efficitur. nisi forte muc

Expanded text:
creditur in rebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam captivus reversus patris sui iniustum faceret testnepos fuit conceptus sive apud hostes, quoniam datur et partui postliminium, succedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, sive fuerint instituti vel exheredati ab eo grasiue per captiuitatem siue per mortem uel poenam.Irritum fit testamentum, quotiens ipsi testatori aliquid contigit, puta si ciuitatem amittat per subitam seruitutem, ab hostibus uerbi gratia captus, uel si maior  participandum. Sed et si quis fuerit capite damnatus vel ad bestias vel ad gladium vel alia poena quae vitam adimit, testamentum eius irritum fiet, et non tunc cum consumptus est, sed cum sententiam passus est: nam poenae servus efficitu
Abbreviated transcription (Latin):
Iut. E xea scriptura que ad testa¬
mentum faciendum pabatur si nullo
iure testam̃tũ ꝑfatũ ec̃t neo eaquefi¬
dĩ cõmissor ũba habent peti p̾sẽ. ¶ Ex
his uerbis que scriptu pater fimilias ao¬

Expanded text:
um Ex ea scriptura, quae ad testamentum faciendum parabatur, si nullo iure testamentum perfectum esset, nec ea, quae fideicommissorum verba habent peti posse. Ex his verbis, quae scriptura pater familias a
Abbreviated transcription (Latin):
substitutiõn̾is s ⁊ institutionis .i.
trientimiue substitutionis. tricntetnuĩe
infitutionis ¶Scruuscũ lib̾t᷑ate hr̃s in¬
stitutus. sisit alieñatus ẽ. nib̃i abcoat
ire põt cui alienatus ẽ. S si redemt᷑
sit atestat̃ore institutio ual ⁊ neessaĩ
hr̃s eit. ¶ Si ẜuus quierdie libtatẽ
acceꝑit ⁊ heditatem ꝑure. mox alicra

Expanded text:
itutionis, id est trientem iure substitutionis, trientem iure institutionis. Servus cum libertate institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio valet et necessarius heres erit. Si servus ex die libertatem acceperit et hereditatem pure, mox sit a
Abbreviated transcription (Latin):
nem ualẽ. martianus recte putat ue¬
licti prim̃ hrs esto easemisse. Si pͥm̃
hr̃s noneĩt. scłi ex semisse hr̃s esto¬
tertius eralio semisseñs esto. siiu
eim̃ sesto. sitertius ñ ħres eĩt qetus

Expanded text:
nem ualere Mauricianus recte putat, ueluti: 'Primus heres esto ex semisse. si Primus heres non erit, Secundus ex semisse heres estoTertius ex alio semisse heres esto. filius exheres esto. si Tertius heres non erit, Quartus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾sitꝙr uł ex uire antĩque ut e
uellea institutus non ruꝑe quodque¬
rendumẽ. sũa mortuo filio priẽ¬
potem instituat bͥriden. cuatti.
mortuo eo scũ te siam̃tũ ab co nonrũ¬
pitur nic̾ restri ut̾rũ criure antiqͦ

Expanded text:
sitque vel ex iure antiquo vel ex Vellaea institutus non rumpere? quod quaerendum est, si iam mortuo filio pronepotem instituat redeatque mortuo. sed cum testamentum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure an
Abbreviated transcription (Latin):
quod similit̃ admutentiũ ẽ. itasant̾
sipͥus nc̃pos dem̃n nlĩ decideret . nefut¬
cessione restam̃tũ rumperetur s. quis
sitm inmnortis filii casum con̾cipẽtur  pꝰ
cñi si aque ⁊ ignisint᷑ dictionem ꝑ itt¬
tur.quid si nep̃os exquo ꝓntpos institu¬
entur ut. ostuoim̃ emanciptus eĩt. hi

Expanded text:
ta sane, si prius nepos, deinde filius decederet, ne successione testamentum rumperetur. Et quid si tantum in mortis filii casum conciperet? quid enim si aquae et ignis interdictionem pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretur, ut ostendimus, emancipatus esset? hi
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ẽ quã tp̃ale uidiciũ autua¬
litudo ꝑꝑ quã abdicatur hõ ageñ¬
aucdi facultare s ⁊ si erea que alii
nupta sit p̾untũ quis hr̃ deminsti¬
tuen̾t. ip̃o iure notiual. q . tp̃is sit
institutio. ¶ Sifiliũ exhrdauo.¬

Expanded text:
nda est quam temporale vitium aut valetudo, propter quam abducatur homo a generandi facultate. Sed si ex ea, quae alii nupta sit, postumum quis heredem instituerit, ipso iure non valet, quod turpis sit institutio. Si filium exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ut ecce siliui et exeo nepotẽ
nepteniue inporestatẽ hãt in
quia filius precedit is solus luã
sinheredis ht̃ quã uis nepos quoꝙ ⁊
neptis ereo ineide potestate srat. S si fi¬
lius meus me uiuio mouatur. aut qua¬
lib aliã rõc exeat depotestate mea. ii¬
cipiet nepos. nepti sue in eĩ locti suc¬
cedere. ⁊ como uia suoꝵ hr̃dũ quãiag¬
natione naciscuntur. Ne gͦ eo modo
rumpatur testam̃tum. sicut ip̃m fili¬
um ut heredem instituere uł exhrda¬
re nominatĩ debco. ne non uĩe faciam
tuo succedendo in locum cius ne posnep¬
tisue. quãi agnatione rumpatur test.¬
uit. Pirta facta sit ex heredatioꝰ fili
natus hataut sit. exheres estoutrisq: na
quero an filio nato quo tp̃e testam̃tiun

Expanded text:
es: ut ecce si filium et ex eo nepotem neptemue in potestate habeam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo modo iura suorum heredum quasi adgnatione nanciscuntur. Ne ergo eo modo rumpatur mihi testamentum, sicut ipsum filium uel heredem instituere uel exheredare debeo, ne non iure faciam tuo, succedendo in locum eius nepos neptisue quasi adgnatione rumpat testai ita facta sit exheredatio: "si filius natus natave sit, exheres esto", utrisquequaero, filio nato quo tempore testamen
Abbreviated transcription (Latin):
datum uderipꝰ eaconsultus. anu¬
deatur. exhr̃datus qu̾e pat̃ putauit
exhrciatos ꝓponideerrort aũt paitis
quintcessisse ꝓponitur aput uidi¬
cem agi oportere. ¶ Luciusticius cũ¬

Expanded text:
datum uideri. postea consultus, an uideatur exheredatus, quem pater putauit exheredatos proponi: de errore autem patris, qui intercessisse proponitur, apud iudicem agi oportere. Lucius Titius cu
Abbreviated transcription (Latin):
ut quãuis pat̃ ei ꝑmitat. Nicͥ omas̃
tr̃ iũe teslatipͥsit. ¶ Surouis. mutus
testanttu sacẽ non p̾sũt. s ⁊ siquis p̾u
stam̃tũ factũ adũsa ualitudine aut
quolib aliocasu. mutul. aut surcł
et̃ cepit ratũ nicħominꝰ ꝑmanet testa

Expanded text:
ut, quamvis pater ei permittat, nihilo magis tamen iure testari possit. Surdus mutus testamentum facere non possunt: sed si quis post testamentum factum valetudine aut quolibet alio casu mutus aut surdus esse coeperit, ratum nihilo minus permanet testa
Abbreviated transcription (Latin):
id negotiũ aministrari erpedutꝰ ut
cũ eis deminutio sit ir̃ducta. ¶ sui.¬
rator fiũosi tr̃ quidem suã quaĩ fũt¬
si trade̾ potĩt.⁊ dñ̾m trans ferre. rẽ
uero fiuĩosi. Si quai sũa tradit. dicen¬
dũc̃. it nontrãs ferat dñm. quia nõ
siũosi negotiũ gertns tradit.¬

Expanded text:
id negotium administrari expediat aut cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem vero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradi
Abbreviated transcription (Latin):
di  Nam᷑ ⁊ si sub concutione sit hr̃s
instrutus quis aquo p̾hum̾ non est
ex heredatus. tñ pendente conditiõs
rumpitur grãdus. ut ⁊ iulian̾ scripici
ss ⁊ si sit eisubstitutus. quis ⁊̃ deficien¬
te conlitione pͥmigradus nonaomit¬
tatur substitutus. aquoscił p̾hum̃
ec hr̃datus nonẽ. spitogͥ ⁊ existentecõi¬

Expanded text:
 Nam et si sub condicione sit heres institutus quis, a quo postumus non est exheredatus, tamen pendente condicione rumpitur gradus, ut et Iulianus scripsit: sed et si sit ei substitutus quis, etiam deficiente condicione primi gradus non admittetur substitutus, a quo scilicet postumus exheredatus non est. puto igitur existente qui
Abbreviated transcription (Latin):
natus erat. det᷑uq t̃ insupioucapite
ut liceat institui nondũ nator. quacũ
nascerentur suietũt ꝑmitti p sti¬
ore capite nõ ꝑmitut᷑ institiui. s ucrat
rumꝑi neue obcãrem minus ratũ
eẽt quod sucirdit porro ꝓcedere de¬
bet. ut ut ilitr sit insimitus qui
nullo iurepotn qui nõdũ natus
tfat᷑. Iuliano tm̃ ustur duob q̃ si
in hoc quoq inctuce leͣge. ncrũpa¬
tur testam̃tã queremiũ tñ cuinte¬
ceptaẽ iuiliagii sertentia. ansinasc¬
tur nepoe iuopatrt suo dem̃ emã¬
cipetus. sisponte adirep̾sit hrdi¬
tatem. quodmagis ꝓbandũ ẽ. Na
emancipatione suus hr̃s ficĩ nõꝑot̾.¬

Expanded text:
natus erit. denique et superiore capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui erunt, permitti, posteriore capite non permittit institui, sed vetat rumpi neve ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro procedere debet, ut utiliter sit institutus: quod nullo iure potuit qui nondum natus erat. Iuliano tamen videretur duobus quasi in hoc quoque inducere legem, ne rumpantur testamenta. Quaeremus tamen, cum recepta est Iuliani sententia, an, si nascatur nepos vivo patre suo, deinde emancipetur, sponte adire possit hereditatem. quod magis probandum est: nam emancipatione suus heres fieri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
titis tĩre iusta seutentiad̃
quo testam̃tu sacit. integtitas m¬
tis noncor poris sanitas exigc̃oaẽ.
auł Siqueramus auualeat
testam̃tũ inptimis amiinaduetẽ

Expanded text:
tatis nostrae iusta sententia de quo testamentum facit, integritas mentis, non corporis sanitas exigenda estonum Si quaeramus, an valeat tes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigus. potuit tñ put᷑ alias ꝓuiciere
dita cã necessitateq iudicii sui. aut
si non habim̃ inporastate nepores
qm̃ emancipato rã filio nati siussẽt
subconditione eos hr̃dos instruete

Expanded text:
prodigus? Potuit tamen pater et alias providere ddita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes
Abbreviated transcription (Latin):
psessionẽ sip aut pupillus hr̃s tutores.
non habeat ⁊ĩo aĩt̾ caust cognitionẽ ad ut¬
tam. ꝓp̃t eos quisine dilatiõne pegre tet¬
tit ut egrtuoĩne ut lialiubine. tta ipt̃¬
direntur ut inuis ꝓduci non psut̃ nec
tantum defenderennur.

Expanded text:
sessione sit aut pupillus heres tutorem non habeat. Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione peregre essent uel aegritudine uel ualitudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen defenderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
agno seere  põt. ⁊ tam̃qua br̃s distra¬
here hrcitnẽ. S si bonori p̃sessionem
non admittat s ⁊ conditionẽ tabat
cui facile pare pꝰ sit ułuti si fuũ quẽ
in potestate habeat manumifit. nec
manumittat. Hee p̃toris erũt partes
ut untetur edictũ suũ illut quod prc
ditioni heres parere ñpotĩt. quã in sua¬
i. potestate non habebit ueluts insfititi¬
ne collata in alt̾ius factũ aut qu̾adã ille¬
sasum puta si ille consul factus suit tt̃¬

Expanded text:
t tamquam heres distrahere hereditatem. Sed si bonorum possessionem non admittat, sed condicionem trahat, cui facile parere possit, ueluti 'si seruum quem in potestate habeat manumiserit' nec manumittat, hic praetoris erunt partes, ut imitetur edictum suum illud, quo praem si condicioni heres parere non poterit, quam in sua potestate non habebit, ueluti institutione collata in alterius factum aut quendam casum, 'si ille' puta 'consul factus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.Eit facto etĩa agitatum põp
et iuliamus refertur. si quis uicua pa¬
que nulla eẽt quam sententĩa ⁊ raboltñ¬
alii dodrans daius sit. ⁊ alius sine parte
scripius sit. labd̾ am. eũ qui sine parte
br̃s institutus sit. altͣm assem habnu¬
rũ. ⁊ hanc m̃iẽ ẽẽ iestandis quot ⁊ iuli¬
anus ꝓbut. ⁊ uerũẽ. Quod siuiuus ⁊ mor¬
tuus exparte dimidia conuincu hr̃dis
instituti sunt. exalta alius equas pattẽ
tos habituros ait. quia mortin parsꝓ
non scripto habebit᷑ut.

Expanded text:
Ex facto etiam agitatum Pomponius et Arrianus referunt, si quis uacua paquae nulla esset: quam sententiam et Iauolenalii do‹d›rans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeo eum, qui sine parte heres institutus sit, altrum et hanc mentem esse testantis: quod et Iulianus probat et verum est. Quod si vivus et mortuus ex parte dimidia coniunctim heredes instituti sunt, ex altera alius, aequas partes eos habituros ait, quia mortui pars pro non scripto habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tio declarat. om̃s exuirilib partib
institutos. ut lab̾o scripsit. qͣ di¬
tracta semissem frĩs silii semissem
distribuit potestas ũus in hoc reuol
S si alt̃ exquadrante alt̃ ex simisse
hr̃des scripti sũt. qui accedit quadr̃aᷤᷤ
ꝓpartib hr̃dũariis eis ad crescit¶S
siercessit induusiont .xii. unciaseq̃¬
ꝓrata detrescit. ut puta unt ex iiii. ũ
nis br̃dem. te ex .ui. scͥpsit ego hrili¬
tatis babeo bessem tutninm. S si
duos exasse hr̃dos scͥpsit alios duos¬
ex xii. untiis. an eque uistributio

Expanded text:
tio declarat omnes ex uirilibus partibus institutos, ut et Labeo scripsit, qua detracta semissem fratris filii, semissem distribuit, potestate iuris in hoc reuoluSed si alter ex quadrante, alter ex semisse heredes scripti sunt, qui accedit quadrans pro partibus hereditariis eis adcrescit. Sed si excesserit in diuisione duodecim unciasrata decrescet: ut puta me ex duodecim unciis heredem, te ex sex scripsit: ego hereditatis habeo bessem, tu trientem. Sed si duos ex asse heredes scripserit, alios ex duodecim unciis, an aeque distributio