comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia mutabiles natura. immutabiles
fierent det̾iores. s non conferendo gr̃am
qua fierent meliores:
¶lotandum ẽ quod dicitiar eredere non po¬
mortem sunt põt dici. Unde sed̾m hanc expo¬
sitionem nil sp̃ale de excecatis đr. Soło. Pot̃
dici quod excecati m̃entitr ut non uelint cre¬
dere. & ut ds non misereatitr eis. quod nõ
faciunt om̃s mortalit̾ peccantes.
Similit̾ quod subditur dum suꝑbi & c̃. ni¬
mis ꝯmurat̃ ce simplicit̃ dici iudetur. nã¬
&e hoc gn̾alit̾ dici potest. Soło. Quia ce dum
casuale accipiendum ẽ. Nam ꝑsuꝑbiam
ce cet̾a uitia merentur ut inuistum sit de¬
um eorum misereri. Seee
ħ ꝑpħia sit inducta. Nonne illis qui de p̃¬
senti statu erant loquebatur. & tñ adhuc
ꝓpħia non erat impleta & si hoc ẽ qͦmͦ
hac auctoritate arguit eos qui tuncerant.
id quod adhuc futurum erat. quomͦ adp̃
reꝓbationis. quod om̃s audierunt u̾bũ
xꝑi qui inmundo erant. & id̃o sint arguen

Expanded text:
quod mutabiles natura, immutabiles quod mutabiles natura, immutabiles fierent deteriores, sed non conferendo gratiam qua fierent meliores. Notandum est, quod dicitur, Credere non pomortem sunt, potest dici, unde secundum hanc expositionem nihil speciale de excaecatis dicitur. Solutio. Potest dici quod excaecati merentur, ut non velint credere, et ut Deus non misereatur eis: quod non faciunt omnes mortaliter peccantes. Similiter quod subditur: Dum superbi, etc., nimis communiter et simpliciter dici videtur: naeraliter dici potest. Solutio. Quia et dum causale accipiendum est: nam per superbiam, et caetera vitia merentur ut injustum sit, Deum eorum misereri. QUAESia sit inducta, nonne illis qui de praesenti statu erant, loquebatur, et tamen adhuc prophetia non erat adimpleta, et si hoc est, quomodo hac auctoritate arguit eos, qui tunc erant, de eo quod adhuc futurum erat, quomodo ad probationis, quod omnes audierunt verbum Christi, qui id mundo erant, et ideo arguendi
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc ẽ quomͦ uerumẽ ꝑꝑt̾ea non pot̾ant c̃dere
quia ds excecauit. & ẽ. quomͦ simuluerum.
pot̾ant credere: & non pot̾ant credere. It ui¬
det᷑ penes dm causam incredulitatis eoriu
ostituere dicens. ꝑpea non pot̾ant credere
quia dixit ysaias. ds̃ excecauit .o. & indu
rauit cor. Solo. Uerum ẽ quia non põtant
credere sicut dicit eungłista. & tñ non c̾den¬
do peccaũnt. quia ad illam impossibilitatem
exiicio ꝓpͥe uoluntatis ꝑuenerunt. & ideo
talis impossibilitas non ħt excusationem.
Uerum ẽ gͦ utrumq quod non pot̾ant ere¬
dere. ce quod pot̾ant credere. s non scđm id̾
pot̾ant natura &e non pot̾ant culpa. tales. t
facti sunt ut hab̾ent possibilitatem non so¬
lum credendi. s c̃ẽ facie ad faciem uidendi
ce idõ dicitur quia pot̾ant natura credere.
s quia ꝑculpam tales effecti sunc. quod us¬
tum erat apud dm non misereri eis. ideo
dictum ẽ. quia culpa non pot̾ant credere.
ꝯsimilis locutio habetur de angłis bonis.

Expanded text:
ea non poterant credere quia Deus excaecavit, etc. Quomodo simul verum poterant credere et non poterant credere? Item videtur penes Deum causam incredulitatis eorum constituere, dicens: Propterea non poterant, quia dixit Isaias: Deus excaecavit oculos, etc. Solutio. Verum est quod non poterant credere, sicut dicit Evangelium, et tamen non credendo peccaverunt; quia ad illam impossibilitatem ex vitio propriae voluntatis pervenerunt, et ideo talis impossibilitas non habet excusationem. Verum est ergo utrumque, quod non poterant credere, et quod poterant credere, sed non secundum idem: poterant natura, et non poterant culpa: tales enim facti sunt, ut haberent possibilitatem non solum credendi, sed etiam Deum facie ad faciem videndi: et ideo dicitur, quod poterant natura credere; sed quia per culpam tales effecti sunt, quod justum erat apud Deum non misereri eis, ideo dictum est, quod culpa non poterant credere. Consimilis locutio habetur de angelis bonis: et
Abbreviated transcription (Latin):
um suum honorat. qui supͣ id qmͣ exofficio
suo debeat aliquid impendit. Ut paulus qͥ
ex officio tm̃ gentib p̃dicare debebet. plus
fecit cẽ iudeis predicando.
¶S cum paulus crederet aliquos exiudeis
p̃dicatione sua posse conuerti ad fidem et
sciret hoc ꝑdõ ẽẽ faciendum. si non fac̃et pec¬
caret. quare hoc facere debebat. quomͦ g dic̃
ud occasionis. supͥ debitum officii paulus
uideis p̃dicauit. & sic ministĩum hoñabat.
tñ debebat eis p̃dicare qnͣtum ad debitum
occasionis. cum sciret ꝑdõ ẽẽ faciendum.¬
cium. Numquid gentes non saluarentur
nͥ uidei excecarentur: Nonne ds posset
alit̾ gs̃ saluare: Soło Infidelitas eorum nõ
erat causa efficiens. quare g̃s saluarent᷑.
tñ exco quod illi excecati ũbum p̃dicatioĩs
reptilerunt. apłi occasionem acceꝑunt. p̃¬
dicandi gentib & sic secuta ẽ salus gerti¬
um. do suam dispõnem implente. ꝑmala
de qui ⁊ bus elicit bonum effectum.

Expanded text:
um suum honorificat, qui supra quam ex officio suo debeat impendit aliquid, ut Paulus, qui ex officio tantum gentibus praedicare debebat, plus fecit, etiam Judaeis praedicando. Sed cum Paulus crederet aliquos ex Judaeis sua praedicatione converti posse ad fidem, et sciret hoc pro Deo esse faciendum, si non faceret, peccaret: quapropter hoc facere debebat, quomodo ergo dicit ud occasionis: supra debitum officii Paulus Judaeis praedicabat, et sic ministerium honorificabat; tamen debebat eis praedicare quantum ad debitum occasionis, cum sciret pro Deo esse faciendum.tium, nunquid gentes non salvarentur, nisi Judaei excaecarentur. Nonne Deus posset aliter gentes salvare? Solutio. Infidelitas eorum non erat causa efficiens, quare gentes salvarentur, tamen ex eo quod illi excaecati verbum praedicationis repulerunt, Apostoli occasionem acceperunt praedicandi gentibus. et sic secuta est salus gentium, Deo suam dispositionem implente per mala, de quibus elicit bonum effectum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia. Soło. Non est ocedendum quod uel¬
let iudeos excecari. qmͣus uoluit suam ꝓ¬
pħiam adimpleri. Sicuti xꝑx uoluit ẽẽ ue¬
rum quod ait petro ante qmͣ gallus cancet
ter. me negabis. non tam̃ uoluit petrum
negare. Multa enim sic ꝯiuncta sunt ut u¬
num non possit fierisine altero. tam̃ pos¬
sumus unum uelle sine altero.
¶Domine quis credidit auditui. & c̃. Legit᷑
in eungłio de uideis quia non crediderunt
ut sermo ysaie implerettir. Unde sic obr. q̃
culpa uideorum quod non crediderunt. cũ
necesse ẽ ꝓpħiam impleri. & sic necesse fu¬
p̃scĩa eorum infert eis neceilitatem s illd̾¬
ut cum łr. non crediderunt ut sermo & c̃.
tm̃ notat quia illa ꝓpħia impletaẽ ne¬
cecitate uideorum &e quod ip̃a ẽ p̃dicta ante¬
quam impleta.M¬
dei non credendo inxp̃m peccauerunt. cum
scͥptum sit. ꝑpt̾ea non pot̾ant credere. quia di¬
xit ysaias. qds excecaiit ocłos corum &e indu¬
rauit cor uił si peccauerunt non credendo in

Expanded text:
ia. Solutio. Non est concedendum, quod vellet Judaeos excaecari, quamvis voluit suam prophetiam adimpleri, sicut Christus voluit esse verum quod ait Petro: Antequam gallus cantet, ter me negabis : non tamen voluit Petrum negare: multa enim sic conjuncta sunt, ut unum non possit fieri sine altero, tamen possumus velle unum sine altero.s credit auditui nostro, etc. Legitur in Evangelio de Judaeis, qui non crediderunt, ut sermo Isaiae impleretur : unde sic objiciunt: Quae culpa Judaeorum, quod non crediderunt, cum necesse esset prophetiam impleri, et sic necesse fupraescientia eorum infert eis necessitatem, secundnt, ut sermo, etc., tantum notat quod illa prophetia impleta ecaecitate Judaeorum, et quod ipsa est praedicta antequam impleta.daei non credendo in Christum peccaverunt, cum scriptum sit: Propterea poterant credere non quia dixit Isaias: Deus excaecavit oculos eorum, et induravi
Abbreviated transcription (Latin):
posuit ficri. sepe enimbona ꝑ malos ftunt. sẽ¬
re ad filuim. Soło. Ex dispositione que ẽ expa¬
tre ad filii cognitionem uenire tit ab eosal¬
uetur. Pat̃ ad filium thit. cum pater reue¬
lat fililim ẽẽ equalem sͥ.¬

Expanded text:
s fieri: saepe enim bona per malos fiunt; sere ad Filium? Solutio. Ex dispositione quae est ex Patre ad Filii cognitionem venire, ut ab eo salvetur: Pater trahit ad Filium, cum Pater revelat Filium esse aequalem s
Abbreviated transcription (Latin):
bare. sepe enim multa facimus que non ap
nec tam̃ saluantur. Unde dominus art. Nõ
omnis qui dicit domine domine intrabit
in regnum celorum. Nonne hoc dicere est
nomen domini inuocare: Soło. Inuocare
ẽ intus uocare .⁊. ad honorem di &ẽ ꝑꝑdm ł¬

Expanded text:
baret: saepe enim multa facimus quae non appnec tamen salvantur, unde Dominus ait: Non omnis, qui dicit, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Nonne hoc dicere, est nomen Domini invocare? Solutio. Invocare est intus vocare, id est ad honorem Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
atictoritas sit inducta. nam de deut̃onomi¬
o sumpta ẽ uͥ moyses inalio sensu eautit᷑.
ꝓhibebat enum uideis ne dic̾ent quis as¬
cendet incelum ut nob̃ legem afferret. uł
quis mare transiuit ut legem tͣnsporta¬
ret uł quis descendit ad infernum ut
cum nob educẽt. quia u̾bum ꝓpe ẽ in cor¬
de tuo .i. legem inp̃senti ħre. Soło. Conue¬
nient̾ ẽ inducta. licet apłs litt̾alem sen¬
sum moysi hic ꝑeam non expͥmat. potest
ne nos queramus quis ascendet incelum. yc̃.
Unde apłs subtali sensi u̾ba moysi inducit :¬
petenter & etiã inducit de ea moysen loquẽ
cia fidi inlege uidetur quodin lege fũit usti¬
cia fidi. & sic lexuere iustificabat. Soło. Non
sequitur siinlege fit sermo fidei deiusticia.
quod ido ip̃a fuit in lege. Nec cẽ recipiendũ
quod moyses loquatur de iusticia fidei. nͥ lo¬
qui ꝓsig̾care accipiatur. Nam hoc dicendo
figurabat iusticiam fidei.
ꝑpe .i. non longe anatura animorum. qr ũ

Expanded text:
auctoritatem induxerit: nam de Deuteronomio sumpta est, ubi Moyses in alio sensu ea utitur: prohibebat enim Judaeis ne dicerent, Quis ascendit in coelum, ut nobis legem afferret, vel quis mare transivit ut legem transportaret, vel quis descendit in infernum ut eam nobis educeret, quia verbum prope est in corde tuo, id est legem in praesenti habere. Solutio. Convenienter est inducta, licet Apostolus litteralem sensum Moysi hic per eam non exprimat: potest ne nos quaeramus. Quis ascendit, etc., unde Apostolus sub tali sensu verba Moysi inducit, competenter etiam inducit de ea Moysen loquenttia fidei in lege, videtur quod in lege fuerit justitia fidei, et sic lex vere justificabat. Solutio. Non sequitur, si in lege sit sermo de justitia fidei, quod ideo ipsa fuerit in lege, nec etiam recipiendum est quod Moyses loquatur de justitia fidei, nisi loqui pro significare accipiatur. Nam hoc dicendo figurat justitiam fidei prope, id est non longe a natura animorum; quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
m̃itum eui rõ humana p̃bet exꝑim̃tum
Soł̃o. Siquis conliderat quomͦ omĩa dexp̃o
pͥus in lege & ꝓpħis p̃dicta sunt. & quomͦ un¬
pleta signis & ꝓdigiis approbata sint. qmͣ
mone. tp̃e inꝓpͥa ꝑsona fũit. quid restat nͥ ꝓ
clamet. Testimonia tua credibilia facta st̃
nimis. & nullo mͦ r̃o ꝑmittitur. nͨ ad mo¬
di quia loqui &e credere de deo quod ad salu¬
tem anime attinet ip̃i rõni placet immo
hoc pre omnib appetit.

Expanded text:
erimentum. Solutio. Si quis consideret quomodo omnia de Christo prius in lege et prophetis praedicta sint, et quomodo impleta signis, et prodigiis approbata sint, quammone ipse in propria persona fuerit, quid restat, nisi ut proclamet: Testimonia tua credibilia facta sunt nimis? Et nullo modo ratio permittitur nec ad moaneum dicitur; quia loqui, et credere de eo, quod ad salutem animae attinet, ipsi rationi placet, imo hoc prae omnibus appetit.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to subtrabitur. quia ip̃e se scibtrahit. Est eñ
ingr̃a quemadmodum in solis indio quise ocło
ing̾it quo ocłs tactus usum ex̃cet. Est enim
talis nature. ut ꝑ illum iusus exerceatur.
si solis radio ꝑctitiatitr. sine quotusio ñ ẽ in ocło.
nͥ t̃ñtalis nature ẽẽc. cẽ tactus radio ñ inluceret.
ut paries uł lapis non uidet ce si radio solis per¬
fundatur:s anima ħt potentiam ꝑm̃endi natu¬
ralit̾ quam tñ non pocest exẽcere. nͥsplendore gͣ¬
cie infundatur. Cum uͦ tangit᷑ mouet᷑ &e meret᷑.
unde totum ex gr̃a. sic tñut noneecludatur me¬
ritum. Ueluti si puer qui non dum gͣdi potest
tentiam gͣdiendi. tñ totum ex ducente dr ẽẽ ꝙ
tas ꝓmendi solius gr̃e. quia nacuralis poten¬
tia nil potest sine gr̃a.¬
induret ad hoc ut homo det̾ior efficiat᷑. Soło. sna¬
rao in illa excitatione ñ ẽ det̾ior effectus qmͣ pͥꝰ¬

Expanded text:
gratia subtrahitur, quia ipse se subtrahit. Est enim gratia subtrahitur, quia ipse se subtrahit. Est enim in gratia quemadmodum in solis radio, qui se oculo ingerit, quo oculus tactus visum exercet. Est enim oculus talis naturae ut per illum visus exerceatur, si solis radio percutiatur, sine quo visio non est in oculo: nisi tamen talis naturae esset, etiam tactus radio non videret, ut paries vel lapis non videt, etsi radio solis perfundatur; sic anima habet potentia promerendi naturaliter, quam tamen non potest exercere, nisi splendore gratiae perfundatur. Cum vero tangitur, movetur et meretur unde totum est ex gratia, sic tamen ut non excludatur meritum, veluti si puer qui nondum gradi potest tentiam gradiendi: tamen totum ex ducente dicitur estas promerendi solius est gratiae, quia naturalis potentia nil ponit sine grainclinet ad hoc, ut homo deterior efficiatur? Solutio. Pharao in illa excaecatione non est deterior effectus quam p
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendit saluabitur. qui non app̃hendit
damnabitur. Uelut siquis tͥ inturre bonũ
as. s quia tu sinc scala uł alio huiꝰ modi auxi¬
lio ascendere non potes. idcucodicunt aliagͣ¬
cia opꝰ ẽẽ ut adillam suꝑtorem ascendas. Itẽ
ad illam app̃hendendam alia. & ad illam alt̾a.
&e sic usq infinitum. S hii cotum gr̃e actͥbu¬
unt. nicħ m̃iti relinquunt. Sunt alii qui di¬
cunt gr̃am ꝑpositam cẽ porrigi homini ut ip̃e
eam apphendat. sire quo app̃henso erigi ñ põt
Uelut si cui existenti inputeo funis dimittat᷑.
sine qͦ non potest aputeo exire. siuͦmanum ad
manum erigit &e funem app̃hendit. quod quia
sine gr̃a fĩ ȩnequit. hec quoq sententia cum
priori est cauenda. Xiii.¬
¶Pocest aũt dici quod gr̃a di eq̃ bono &e malo ⁊ p̃¬
destinato ee ieꝓbo ꝓponitun qmtñ unusquisq
non app̃hendit. uł tͣhentem sequitur. immo ille
cui grẽ radius infunditur ocłos claudit. & sic
radium quo tangitur repellit. Unde x ip̃i gr̃a

Expanded text:
apprehendit, salvabitur; qui non apprehendit, damnabitur, velut si quis tibi in turre bonumas: sed quia tu sine scala, vel aliquo hujusmodi auxilio ascendere non potes, idcirco dicunt: Alia gratia opus esse, ut ad illam superiorem ascendas. Item ad illam apprehendendam alia, et ad illam alia, et sic usque ad infinitum. Sed hi totum gratiae attribuunt, et nihil merito relinquunt. Sunt alii qui dicunt gratiam propositam etiam porrigendo homini, ut ipse eam apprehendat, sine qua apprehensa erigi non potest, veluti si cui existenti in puteo funis demittatur, sine quo non potest a puteo exire; si vero manum ad manum erigit et funem apprehendit, quod quia sine gratia fieri nequit, haec quoque sententia cum praedicta est cavenda. Potest autem dici quod graet reprobo proponitur, quam tamen unusquisque non apprehendit vel trahentem sequitur; imo ille, cui gratiae radius infunditur, oculos claudit; et sic radium quo tangitur repellit, unde et ipsi merito
Abbreviated transcription (Latin):
uitatio ꝯtemptus xꝑi. sic enim in arto erant
positi. quod siue xꝑm occiderent. siue ñ morta¬
liter peccarent. non tam̃ si xꝑm non occid̾ent
in hoc ip̃o peccarent. s quia non occidendo dm
ꝯtempñent. sepe enimꝑunum peccatum ui
calit̾ peccabant. quia excccati erant. fecer̃t
tam̃ quod conscientia corum deberet eis die¬
tare non ẽe faciendum.
¶Suam iusticiam uolentes constituere. & c̃
Qr quomodo iusticia legis dicat᷑ udeorum¬
¶ Soło Quia in hoc quod credebant cam sius ui¬
rib adimplere. suam iusticiam fecerunt.
non exercebant. ut udicio rõnis erat exer¬
cendus. & in hoc errabant.
gis. & ꝯsummatio cum legis iusticia sit sñ¬

Expanded text:
vitatio contemptus Dei. Sic enim in arcto erant positi, quod sive Christum occiderent sive non, mortaliter peccarent: non tamen si Christum non occiderent, in hoc ipso peccarent; sed quia non occidendo Deum contemnerent: saepe enim per unum peccatum vitaliter peccabant, quia excaecati erant: fecerunt enim quod conscientia eorum deberet eis dictare non esse faciendum.Suam justitiam volentes constituere, etc. Quaeritur quomodo justitia legis dicatur Judaeorum. Solutio. Quia in hoc, quod credebant eam suis viribus adimplere, suam justitiam fecerunt, m exercebant, ut judicio rationis erat exercendus, et in hoc errabant. gis et consummatio, cum legis justitia sit s
Abbreviated transcription (Latin):
peccare mortalit̾. Hoc enim ẽ seꝑari. S cum a¬
libi dicat. Ne magnitudo reuelationum ex¬
tollat me datus ẽ michistimulus carnis me¬
li potuit peccare &ẽ mortalit. & sic seꝑaui. Soło.
potuit tͣnsg̃di &e nonẽ tͣnsg̃ssus. cum enim
xꝑm ante neronem confessus: tunc potuit
eum negare. siuellet. quod gͦ nec mors nec
uita potuit. ip̃e potuit.
causa faciat martirem & nonpena. cum nł¬
lus sit martir sine pena. sicut nͣsine causa.
sicut enim pena sine causa non sufficit ad
coronam martirii. sic nec causa. & si suffici¬
rõne poss dici. pena facit martirem ñ cau¬

Expanded text:
peccare mortaliter: hoc enim separari. Sed cum alibi dicat: Ne magnitudo revelationum exstollat me, datus est mihi stimulus carnis meli, potuit peccare etiam mortaliter, et sic separari. Solutio. potuit transgredi, et non est transgressus. Cum enim Christum ante Neronem confessus est, tunc potuit eum negare, si vellet: quod ergo nec vita, nec mors potuit, ipse potuit. causa faciat martyrem, et non poena, cum nullus sit martyr sine poena, sicut nec sine causa. Sicut enim poena sine causa non sufficit ad coronam martyrii, sic nec causa siratione potest dici, poena facit martyrem non cau
Abbreviated transcription (Latin):
qrua sp̃c sc̃s ẽ natura diuina ce pat̾ diligit
atiuna natura. si aũt hoc t̾mino amor qͦ
pat̾ diligit filium sig̾cet᷑ ꝑsonale idioma
non ẽ uerum quod sp̃c sc̃s sit amor qͦ pat̾ di¬
¶Dicit plarius. Sieut impiumẽ duos
d̃os p̃clicare patrem ae filium. itad̾in singł̃acẽ
p̃olicare sacͥlegumẽ. Item dicit expositor. scd̃
cludit pluralitatem ꝑsonarum. &e scd̾m hoc
sacͥlegum ẽ patrem ce filium dm singłarẽ
p̃dicare. qñq singłaritas ponitur ꝓunitate.

Expanded text:
tura divina, et Pater diligit divina natura; si autem hoc termino, amor quo Pater diligit Filium, significetur personale idioma, non est verum quod Spiritus sanctus sit amor, quo Pater diDicit Hilarius: Sicut impium est duos deos praedicare Patrem et Filium, ita Deum singularem praedicare, sacrilegum est. Item dicit expositor, secuncludit pluralitatem personarum, et secundum hoc sacrilegum est Patrem, et Filium Deum singularem praedicare. Quandoque singularitas
Abbreviated transcription (Latin):
fimilitudinem p̃dictorum soluunt scđm disũc¬
tionem & diunctionem. Nos aũt dicunus qđ
ẽ possibile scđm causas inferiores forsitan impos
sequens ds potest hunc saluare uł dampnare.
Sͦ iste potest saluari uł dampnari. non enim
posse di sequitur posse nr̃m. Ut si ds potuit
idõ ħon ħat insua potestate alit̃ saluari. Non¬
ne d̾s potest si uellet. saltiare uidam. numqͥd
id̾o uidas potest saluari¬
¶Enotandum ẽ quod catise infi̾ores dicuntur
quas ds inprima rerum ⁊ ditione craturis
indidit scdmn quas similia ex similib nasotͦ.
ut extali gͣno talis arbor ul fructus ꝓcedat. sãe
uͦ suꝑiores dicuntur diuina potentia. uolun¬
tas. dispõ. & p̃destinatio. que qñq cum infĩ¬
gn̾ationis qmͣ ꝓcessionis. Ea enim que gn̾an¬
tur magis solent similia ẽẽ qmͣ ea que ꝓcedc̃

Expanded text:
dictorum solvunt secundum conjunctionem et disjunctionem. Nos autem dicimus, quod est possibile secundum causas inferiores, forsitan imposssequens, Deus potest hunc salvare vel damnare, ergo hic potest salvari vel damnari. Non enim posse Dei sequitur posse nostrum, ut si Deus potuit homo ideo habeat in sua potestate aliter salvari, nonne Deus potest, si vellet, salvare Judam? Nunquid ideo Judas potest salvari? Notandum est, quod causae inferiores dicuntur, quas Deus in prima rerum conditione creaturis indidit, secundum quas similia ex similibus nascuntur, ut ex tali grano talis arbor vel fructus procedat. Causae vero superiores dicuntur divina potentia, voluntas, dispositio et praedestinatio: quae quandoque cum infergenerationis quam processionis: ea enim, quae generantur, solent esse similia m
Abbreviated transcription (Latin):
de eo loquens. Cuius inquit uoluntas neces¬
sitas ÷. quia si uoluerit necessarta erit.Soł.
Sunt nonnulli qui ꝯcedunt quod ds pot̃
quiod antecedens p̃rcedentis ypothetice ñ ẽ
necessarium & idõ non ꝯlequens. s qualt¬
sit uerum quod dicunt non usdeo. Item se¬
cunde obiectiori respondeant .s. quomͦ d̃s ñ
sit m̃dax. sullud quod p̃dixit futurum non e

Expanded text:
ens: Cujus, inquit, voluntas necessitas est, quia, si voluerit, necessario erit. Solutio. Sunt nonnulli, qui concedunt quod Deus potest quod antecedens praecedentis hypotheticae non est necessarium, et ideo nec consequens. Sed qualiter verum sit, quod dicunt, non video. Item secundae objectioni respondeant, quomodo Deus non sit mendax, si illud, quod futur
Abbreviated transcription (Latin):
.s. uocatio. iustificatio. & magnificatio. S num¬
quid reꝓbatio ẽ aliquid quod ab et̾no fu̾̃it. in
deo uł ipse ds. quod sit causa futurorum ma¬
lorum sicut p̃destinatio bonorum: Quodsi ꝯce
Unde sciendum quo diȩꝑbatio non aliquid
ponit. quia non ẽ aliud dm aliquem repbare
nisi non eligere. ñ p̃destinare ñ bona gratu
ica ĩparare. Cuus effectus ẽ indicrare qdñ
c̃ aliud nͥ gr̃am non appon̾e. qualis causa tał
ẽ effectus. Nulla aũt ẽ iniquitas uł inus¬
ticia si d̾s nondat aliquid illi eiu nil debet.
non ẽ itaq ds iniquus in eo quod aliquem
reprobat uel indurat.
naret lateret diuina uisticia. quia nescire¬
tur quid iuste debetur culpe. si om̃s reꝑba¬
melius ẽẽ dĩ sap̃ia. honum ce malumẽe qm¬

Expanded text:
ustificatio, et magnificatio. Sed nunquid reprobatio est aliquid quod ab aeterno fuerit in Deo, vel ipse Deus: quod sit causa futurorum malorum sicut praedestinatio bonorum? Quod si concedUnde sciendum est quod reprobatio non aliquid ponit; quia non est aliud Deum aliquem reprobare, nisi non eligere, et non praedestinare, bona gratuita non praeparare. Cujus effectus est indurare: quod non est aliud, nisi gratiam non apponere, qualis causa talis est effectus. Nulla autem est iniquitas vel injustitia, si Deus non det aliquid illi, cui nil debet. Non itaque Deus iniquus in eo, quod aliquem reprobat vel indurat.naret, lateret divina justitia, quia nesciretur quod juste deberetur culpae; si omnes reprobamelius e
Abbreviated transcription (Latin):
&e sic udetur si nulla eẽnt futura. quod ds ñ
eẽt. quod absit. Soło Prescientia non limpli¬
cit̾ sig̃cat diuinam ẽẽntiam. s circa eam de¬
signat relationem. respectu futurorum.
unde ista locutio si nulla eẽnt futura. p̃sc̾ĩa
non ẽẽt indõ. duob modis intelligitur. li
ne scientie nulla ẽ̾ent uñ nͨ ip̃a diceretur p̃¬
scientia. ueͭ us ⁊ intellectꝰ. Si aũt sic intelliga
Qͦr an pscĩa dĩ sit causa futurorum. anfut᷑a
sic uidetur quodp̃sc̾ia sit causa futurorum.
Unde augustinus. Untũsas c̾aturas ñqͥa
que nouit bona ce mala iudetur quod p̃scĩa
causa cam malorum qm bonorum sit .s: dicit
origenes. Nonꝑpt̾ea aliquid erit quia id ds
scit futurum. s quia futurum ẽ illud p̃scit
dđs. Hoc tudetur ẽẽ Srium illi suꝑiori senten¬
tiae atigustini. Soł̃o. Nocicia qñq dr̃ ꝓb̃n

Expanded text:
et sic videtur, si nulla essent futura, quod Deus non esset; quod absit! Solutio. Praescientia non simpliciter significat divinam essentiam, sed circa eam designat relationem respectu futurorum: unde ista locutio, si nulla essent futura, praescientia non esset in Deo; duobus modis intelligitur. Si nae scientiae nulla essent, unde ipsa diceretur praescientia, verus est intellectus. Si auentia Dei sit causa futurorum, an futura sic videtur, quod praescientia sit causa futurorum. Unde Augustinus universas creaturas, non quia que sciat bona et mala, videtur quod praescientia causa tam malorum quam bonorum sit. Sed dicit Origenes: Non propterea aliquid erit, quia id Deus scit futurum, sed quia futurum est illud, praescit Deus: hoc videtur esse contrarium illi superiori sententiae Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
apłs se dicat dolere. quia prius cum erran¬
tibus etrans ꝑsequebatur eccłiam. cum
magnum commodum ꝑueñit ex illa ꝑ¬
secutione. Non ẽ enim dolendum s gau¬
dendum de ip̃a. solo.Clon dolebat apło dle bo¬
no quod ꝯsecutum ẽ de malosto s de pecc̃o ꝓqͦ¬

Expanded text:
at se dolere, quod prius cum errantibus errans persequebatur Ecclesiam: cum enim magnum commodum provenerit ex illa persecutione, non est ei dolendum, sed gaudendum de ipsa? Solutio. Non dolebat Apostolus de bono, quod est consecutum de malo suo, sed de peccato, q
Abbreviated transcription (Latin):
sinonfacio quod line gr̃a non possum facere. cũ
gr̃anonsit mͥcollata s magis illi qui non con¬
fert mͥ necessariam gr̃am. cum possit sine de¬
tͥmentosrio. Soł̃o. De gr̃a diu̾si diũsa sentitnt
Quidam dicebant d̃m ñ posse facere nͥ quod fac̃
quod ñ ẽẽ ũm constat. Alii dicunt quia quod¬
damseminarium uirtutis quodradicem uo¬
cant caritatis. in isto ẽ ex quo aptus ẽ. ut gr̃a
sͥ collata uitam et̾nam ꝑmere atur. qued quia
inillon ẽ nͨ caritatem nec uitam ꝑmereri pot̃.¬

Expanded text:
si non facio quod sine gratia non possum facere, cum si non facio quod sine gratia non possum facere, cum gratia non sit collata mihi, sed magis illi qui non confert mihi necessariam gratiam, cum non possit sine detrimento suo. Solutio. De gratia diversi diversa sentiunt. Quidam dicebant Deum non posse facere, nisi quod facit: quod non esse verum constat. Alii dicunt: Quoddam seminarium virtutis quod radicem charitatis vocant in isto est, ex quo aptus est ut gratia sibi collata vitam aeternam promereatur: quod quia in illo non est, nec charitatem, nec vitam aeter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcilio assertionis quod idõ potius elegit ta¬
cob qmͣ esau. quia p̃sctitit maiorem humili¬
tatem ꝑuenire bonouniu̾̃sitatis exelectione
ad quod dicimus quod hoc non ẽ uerum. ad
illud tñ respicit causa .s. et̾na ratio. Ut enim¬
ad illud elig̾et ex quo maior humilitas bono
uniu̾sitatis ꝓueniret. ratio erat et ħet̃na. q̃
respicit ad illud bonum temporale ex electi¬
one iacob futurum.
ex electione iacob qm esau. Soł̃o. Quia magis
comm̃datur grã exelectione iacob qm esau.
Item queritur cum mag̃ cõm̃dat᷑ ex electiõe
lacob qmͣ esau. Soło. Quia iunior natu. si ti.
inaior natu elig̾etur. uderetur quod pͥuile¬
gio natiuitatis hoc fieret.
rere cur iacob non sit esau. ce ẽconuerso &
iam questio sine ratione.
ferat gr̃am solet queri. cum sint in diffe̾ntes.
& neut̃ possit gram ꝑmereri. line qua ñ põt̃
saluari. uidet᷑ enim michi ñẽe imputandum

Expanded text:
supercilio assertionis, quod ideo potius elegit Jasupercilio assertionis, quod ideo potius elegit Jacob quam Esau, quia praescivit majorem utilitatem provenire bono universitatis ex electioneAd quod dicimus, quod hoc non est verum; ad illud tamen respicit causa, scilicet aeterna ratio, ut enim illud eligeret, ex quo major utilitas bono universitatis proveniret: ratio erat et haec aeterna, quae respicit ad illud bonum temporale ex electione Jacob futurum. ex electione Jacob quam Esau? Solutio. Quia magis commendatur gratia ex electione Jacob quam Esau. Item quaeritur quare magis commendatur ex electione Jacob quam Esau. Solutio. Quia minor erat natu. Si enim major natu eligeretur, videretur quod privilegio nativitatis hoc fieret. rere cur Jacob non sit Esau, et e converso: et ideo est quaestio sine ratione. ferat gratiam solet quaeri, cum sint indifferentes, et neuter possit gratiam promereri, sine qua non potest salvari. Videtur enim non esse mihi imputandum
Abbreviated transcription (Latin):
de quolibet electo & repbo idem potest queri.
Non enimpot̃ dici quod ꝑꝓfutura m̾ita bo¬
na uł mala. alt̾ sit electus & alt̾ sit reꝓbatus.
sic enim quod ÷ temporale causa ẽẽt eius qđ
ẽ et̾num. Item si dicatur quod iacob sola gͣ¬
cia sit electus. esau ꝓp originale pecem sit
reꝑbatus. queri pocest quare ꝑꝓ idem pecẽm
iacob non sit repbatus. & quare esau ex eadem
gr̃a non sit electus. Soł̃o. sitñ solutio debeat di¬
ci. ostendere aliquid insolubile. Dicunt sic fac¬
tum ẽẽ quiaqͣs sic uoluit fieri. si aũt queratur
quare sic uoluit fĩ. stulta ẽ questio. quia diui¬
ne uoluntatis queritur causa cuius nulla est.
immo ip̃a om̃ium causa ẽ pͥma ce pͥncipalis.
S beatus ieronimus dicit quod ds nicb̃ fac̃
quia uult. s quia ratio ẽ sic fieri. Idoq non
inogrue pot queri cur hoc uoluerit. & respon¬
deri quia uidicia di abyllus multa. possumus
tñ dicere. salua secretorum reu̾entia. & absq

Expanded text:
m potest quaeri. Non enim potest dici, quod propter futura merita bona vel mala alter sit electus, et alter sit reprobatus: sic enim quod est temporale, causa esset ejus quod est aeternum. Item si dicatur quod Jacob sola gratia sit electus, Esau propter originale peccatum sit reprobatus, quaeritur quare propter idem peccatum Jacob non sit reprobatus, vel quare Esau ex eadem gratia non sit electus? Solutio, si tamen solutio debeat dici ostendere aliquid esse insolubile. Dicunt sic factum esse quia Deus voluit fieri; si autem quaeratur quare sic voluit, stulta est quaestio, quia divinae voluntatis quaeritur causa, cujus nulla est; imo ipsa omnium est causa prima et principalis. Sed B. Hieronymus dicit quod Deus nihil fecit, quia vult, sed quia ratio est sic fieri. Ideoque non incongrue potest sic quaerit cur hoc voluerit, et responderi: Quia judicia Dei abyssus multa. . Possumus tamen dicere, salva secretorum reverentia et absque
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quis accusabit adũsus electos . &c̃. Nullus.
quia ds nonuult. alius non potest. S querit᷑
quid sit dm aliquem accusare. Soło. Dm ac¬
cusare : ꝑmitt̾e hominem in pecem cadere.
Diabolum uͦ accusare ẽ ꝑ temptationes in
pecc̃m deiẽe. & deiciendo accusabiles facere.

Expanded text:
 Quis accusabit adversus electos? Nullus, quia quod Deus non vult, alius non potest. Sed quaeritur quid sit Deum aliquem accusare? Solutio. Deum accusare, est permittere hominem in peccatum cadere. Diabolum vero accusare, est per tentationem in peccatum dejicere, et dejiciendo accusabilem facere.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum. s eimitali det̃minatione na¬
tuualit̾ &e si enim rami sint fracti tñnat᷑alit̃
funt bon. & illi pauci qui ꝯũsi sunt adfidem
si ita constantes fiu̾̃nt. patet quia illi qui in
habens habilitatem sc̃itatis. Soło. De scĩtate
que intelligitur inconstantia fidei ag̃ apłs.
rei adexꝑim̃tum totius masse. Massaaũt
multitudo ꝯũtendorum pꝰ mortem antixꝑi.
Iudei naturales rami dicti sunt quia depa¬
triarcbis nati inquib origo fidei. ce de quibꝰ¬

Expanded text:
intelligendum, sed cum tali determinatione naturaliter: etsi enim rami sint fracti, tamen naturaliter boni sunt: et illi pauci, qui conversi sunt ad fidem, si ita constantes fuerunt; patet quod illi qui in habens habilitatem sanctitatis? Solutio. De sanctitate, qua intelligitur inconstantia fidei agit Apostolus; rei ad experimentum totius massae. Massa autem est multitudo convertendorum post mortem Antichristi. Judaei naturales rami dicti sunt; quia de patriarchis nati, in quibus origo fidei fuit, et de quib
Abbreviated transcription (Latin):
Quos p̃destinauit &e uocauit ce ẽ. Qrͦ an om̃s
uocati sint p̃destinati. quod iudetur quia uo¬
catio ẽ effectus p̃destinationis. s aliquisunt
destinati. gͦ non om̃s uocati sunt p̃destinati.
Soło. Uocatio alia ÷ comiminis que fit p̃desti¬

Expanded text:
Quos praedestinavit, et vocavit, etc. Quaeritur an omnes vocati sunt praedestinati, quod videtur, quia vocatio est effectus praedestinationis. Sed aliqui sunt aedestinati; ergo non omnes vocati sunt praedestinati. Solutio. Vocatio alia est communis, quae fit prae
Abbreviated transcription (Latin):
bite dõ patͥ. nos eiꝑfidem &e dilectionem re¬
conciliare adherence.
intpellare nonẽaliuid qm̃ dm ꝓm̃itis corum
bonos affectus quos habemus in eos ꝑꝑ dm re¬
munerare. & ideo nicħ int̾÷ siue nos audiant
siue non audiant :¬

Expanded text:
bitae Deo Patri, nos ei per fidem et dilectionem reconciliare adhaerentesinterpellare non est aliud quam Deum pro meritis eorum bonos affectus, quos habemus in eos propter Deum remunerare, et ideo nihil interest, sive nos audiant sive non audiant
Abbreviated transcription (Latin):
legat. non id̃o plus ułminus scit uł nescit ds.
dem uidicurm de similib. Notaudum cẽ qd̾¬
ñ⁊ lects pͭ leg̾e leg̾e hoc dictum ẽ scđm causas
inferiores. si aũt ad causas suꝑiores respicia¬
mus. quod futurum ẽ det̾minate erit. ce ñ
alt̾m. nͨ pot̾it ñ euenire. tñ quia usus forma
uł miniti. idem queritur de num̾o repborum.
quod sic uolunt ꝓbare. ds pot̾ non apponere
gr̃am. eui apponit. quod si facet p̃destinatꝰ¬
damnaretur. & potest appon̾e cui non apponit.
quod si faceret repbus saluaretur. & sic qui p̃desti¬
natus ẽ potest dampnari. & qui tepbus ẽ potest
saluari. & aliquis potest tͣnsire de nuño p̃destina

Expanded text:
legat, non ideo plus vel minus scit vel non scit Deus. legat, non ideo plus vel minus scit vel non scit Deus. Idem judicium de similibus. Notandum etpotest legere, hoc dictum est secundum causas inferiores; si autem ad causas superiores respiciamus, quod futurum est determinate erit, et non alterum, nec poterit non evenire: tamen quia usus formatvel minui? Idem quaeritur de numero reproborum. Quod sic volunt probare. Deus potest non apponere gratiam cui apponit, quod si faceret, praedestinatdamnaretur; et potest apponere cui non apponit: quod si faceret, reprobus salvaretur. Et sic qui praedestinatus est, potest damnari, et qui reprobus est, potest salvari: et ali
Abbreviated transcription (Latin):
nescit. & nelcire quod scit. & plura scire q̃
saat nescientes respndere p̃dictis obiectionib Nlos
aũt dicimus quod ds non potest scire quod nes¬
cit. nec nescire quod scit. nͨ scire plura qm scit.
quia si aliqua que munqm fient inciꝑent fĩ
non tam̃ inciꝑent ado sciri qui ab et̾no omĩa
ꝑfecte nouit. non solum que qñq fuit s que¬
cumq possunt fieri. scit enim ex quib causis
possunt fieri. & qualia eẽnt si fierent. Non .ts.
fiunt cumpossunt fieri. qm haberet si fie¬
rent. Eñ magna questio ẽ utrum aliquid
tale fit insola possibilitate quod numqmͣ fit
actu. quod erim non bt indõ causam quomͦ
pot̾ ꝓdie inactum. s de hoc alibi dicendum ẽ.
quod mͦ ex accidenti tetigimus. p̃dictis aũt ob¬
iectionib respondentes dicunis quod hoc ds
scit hunc lectuirum. ponit quod iste sit lectuͦs.
& hoc sciat ds. & tõo ex quo ñ ẽ lecturus ñ ẽ
cedendum quod ds sciat hunc lecturum. ñ
quia ds aliquid nesciat. siue enim legat. sitie ñ

Expanded text:
ire quam sciat, nescientes respondere praedictis objectionibus. Nos autem dicimus quod Deus non potest scire quod nescit, nec nescire quod scit, nec plura scire quam scit; quia si aliqua quae nunquam fient inciperent fieri, non tamen inciperent a Deo sciri, qui ab aeterno omnia perfecte novit, non solum quae quandoque fiunt, sed quaecunque possunt fieri: scit enim et quibus causis possunt fieri, et qualia essent, si fierent. Non enim fient, cum possent fieri, quam haberet si fieret. Tamen magna quaestio est utrum aliquid tale sit in sola possibilitate, quod nunquam sit actu: quod enim non habet in Deo causam, quomodo potest prodire in actum? Sed de hoc alibi dicendum est quod modo ex accidenti tetigimus. Praedictis autem objectionibus respondentes, dicimus quod haec, Deus scit hunc lecturum, ponit quod iste sit lecturus et quod hoc sciat Deus: et ideo ex quo non est lecturus, non est concedendum quod Deus sciat hunc lecturum, non quia Deus aliquid nesciat: sive enim legat, sive non
Abbreviated transcription (Latin):
num habebat effectum. s nonne eiꝰ effectꝰ
erat. quod exillo ⁊ elo fecerunt: S peccatũ
sio. quomͦ gͦ malum bonum efficiebat: Soł
Celus ille bonus fuit affectus indm. quo
parati erant facere id quod ꝯscĩa eorum
tantus ut eos fac̾et dignos uita et̃na. nec
caritas nͨ dilectio di debet simpłr dici. Si¬

Expanded text:
num habebat effectum, sed nonne ejus effectus erat, quod ex illo zelo fecerunt? Sed peccatum sio: quomodo ergo bonum malum efficiebat? Solutio. Zelus ille bonus fuit affectus in Deum, quo parati erant facere quod conscientia eorum tantus, ut eos faceret dignos vita aeterna, nec charitas, nec dilectio Dei simplici
Abbreviated transcription (Latin):
ħ similitudo. numquid d̾s informat aliud ĩ
honorem. aliud inꝯtumeliam. uł numquid
ex do ħc ẽe ꝯtumeliosum: Soł̃o. Quod uas ali¬
tͦd ẽ in honorem ex do ẽ. quoduͦ ꝯtumeliosũ
ẽ ex ip̃o uase ẽ. Tñ bona ẽ similitudo. quia sic̃
uas aliud in honorem aliud inotumeliam fac̃
figulus. sic dr ds formare aliub uas in hono¬
rem aliud in ꝯtumeliam. quia p̃uidet hoc in¬

Expanded text:
haec similitudo; nunquid Deus format aliud vas in honorem, aliud in contumeliam? Vel nunquid ex Deo habet esse contumeliosum? Solutio. Quod vas aliud est in honorem ex Deo est; quod vero contumeliosum est, ex ipso vase est. Tamen bona est similitudo, quia sicut vas aliud in honorem, aliud in contumeliam facit figulus: sic dicitur Deus formare aliud vas in honorem, aliud in contumeliam; vel quod meli
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ mͦ faciant de eorum dampnatione.
Item bom infuturo aut compatientir mabis
aut non ꝯpatientur. si compatientur quomͦ
beati: Si non compatientur crudeles. Soło.
Augustinus hanc questionem sic soluit. ma¬
gis bonum erat bonaẽe & mala ẽȩ. qͣmtm̃
¶ Sectando legem iusticie E rabilius.
& c̃. Cum lex nonuistificet. querit᷑ quomͦ di¬
catur lex iusticie. Soło. Quia quedam p̃ꝑatio
ẽ ad iusticiam. idõ lexiusticie đr.¬
¶ QͥͦR quid sit cadere suꝑ lapidem. Soło. Dm̃ of¬
fendere imprudent̃. sicut ꝯt̾i a lapide axꝑo
et̾nalit̾ puniri. Unde petͣ scandali &e lapis
offensionis dictus ÷ xꝑx. quia humilis idõ
sit effectus. quodaũt bonus sit in ꝯstat qr¬

Expanded text:
quam modo faciant de eorum damnatione. quam modo faciant de eorum damnatione. Item boni in futuro aut compatientur malis, aut non compatientur; si compatientur, quomodo beati: si non compatientur, crudeles. Solutio. Augustinus hanc quaestionem sic solvit: Magis bonum erat esse bona et mala, quam tantum . Sectando legem justitiae, etc. Cum lex non justificet, quaeritur quomodo dicatur lex justitiae. Solutio. Quia quaedam praeparatio est ad justitiam, idr quid sit cadere super lapidem. Solutio. Deum offendere imprudenter, sicut conteri a lapide a Christo aeternaliter puniri: unde petra scandali et lapis offensionis dictus est Christus, quia humilis, ideo ejus effectus? Quod autem bonus sit, inde constat, q
Abbreviated transcription (Latin):
ta iacob. licet pec̃cm originale ħiuerit. Soło
Quia gr̃a eadem utͥq ẽ ꝓposita s esaugr̃e se
subtͣxit. & ocłm suum clausit. & in iacob gr̃a
pecc̃m deleuit. quia gr̃e cessit. eam thentem
secutus ẽ. do om̃ia oꝑante & disponente pro
menta malorum ꝑsint bonis infutura ui
ido dm amplius diligunt uł laudant. ł
numquid inpena malorum delec̾tant᷑:
Soło. Non inpena malorum. s in iusticia
dĩ delectantur &e ꝑpͥa gr̃a magis elucescit
ex oꝑatione malorum. maxime cum ui¬
dent se ab eisdem penis sola m̃ia lib̾atos.
S dicet aliquis. licet mali non punirentur
nonne boni scirent se abeisdem penis lib̾a¬
ri sicut mͦ Soło. forsitan ñ ita efficacit̃. &
in hoc ip̃o minus diligerent.
ĩtem si nullus dampnandꝰ eẽt nonne redderet¬
ds bonis ꝓm̃itis sius.: e sic uidetur quodꝗͣ¬
uis om̃s salui ẽẽnt ñ minus bonum eẽt
qͣm mͦ sit. Immo ampliꝰ bonum eẽt. quia bo¬
ni mag̃ gauderent de salute eorum tunc

Expanded text:
et peccatum originale habuerit? Solutio. Quia gratia eadem utique est proposita, sed Esau se gratiae subtraxit: et oculum suum clausit, et Jacob gratia peccatum delevit, quia gratiae cessit: eam trahentem secutus est, Deo omnia operante et disponente pro menta malorum prosint bonis in futura viideo Deum amplius diligunt vel laudant; vel nunquid in poena malorum delectantur. Solutio. Non in poena malorum, sed justitia Dei delectantur, et propria gratia magis elucescit ex comparatione malorum, maxime cum vident se ab eisdem poenis sola misericordia liberatos. Sed dicet aliquis: Licet mali non punirentur, nonne boni scirent se ab eisdem poenis liberari sicut modo? Solutio. Forsitan non ita efficaciter, et in hoc ipso minus diligerent. Item si nullus damnandus esset, nonne Deus redderet bonis pro meritis suis? Et sic videtur, quamvis omnes salvi essent, non minus bonum esset, quam modo si imo amplius bonum esset; quia boni magis gauderent de salute eorum tunc,
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid aũt fut᷑um ẽ qͣntum ad necessita¬
tem que intelligit᷑ scad̃m unũisitatem causaꝵ
non pͭ impediri quin eueniat. Usus aũt lo¬
quendi formatus ẽ scđm causas infĩores. qi
magis nob̾note sunt. Unde sepe dicimus
quod aliquid potest ẽẽ &e idem potest ñ eẽ.
quia cause iste utrumq ꝑmittunt. Scd̾m
causas uͦ suꝑiores unum cm̃pot̃ ẽẽ quod dds¬
tiult. quod disponit. quod ab et̾no p̃sciuit.
lecturus. s poc̃ fieri ut legat. gͦ potest adosci¬
iminutabilis ẽ. nͨ pͭ augeri nͨminu. tño

Expanded text:
futurum est quoad necessitatem, quae intelligitur secundum universitatem causarum, non potest impediri quin eveniat. Usus autem loquendi formatus est secundum causas inferiores, quia magis nobis notae sunt. Unde saepe dicimus, quod aliquid potest esse, et idem potest non esse, quia causae istae utrumque permittunt; secundum causas vult, quod disponit, quod ab aeterno praescivit, lecturus: sed potest fieri ut legat, ergo potest a Deo sciimmutabilis est, nec potest augeri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃citum ẽẽ. &e sicuerum quod quicquid fut᷑um
ẽ quadam necessitate sit futurum. Quod cẽ
dixit. de quolibae futuro quia erit s inpossi¬
bile ẽ dm m̃tiri. s si illud quod dixit fut᷑um
ñ euentret. sequeret᷑ qd̾ ds eẽt mendax. &
ita necessario eueniet ꝗ fut᷑umẽ. Unde aus.¬

Expanded text:
escitum esse, et sic videtur quod quidquid futurum est, quadam necessitate sit futurum. Quod etiadixit de quolibet futuro, quia erit; sed impossibile est Deum mentiri: sed si illud quod dixit futurum non eveniret, consequeretur quod Deus esset mendax, et ita necessario eveniet quod futurum est; unde Augu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Que ẽ ex fide ce c̃. Qnͣ quid sit iusticiam ẽẽ exfi¬
de Soło. Hoc ẽ iusticiam ẽẽ ꝑ gr̃am. quianon
solum gr̃a ueniturad fidem. s c̃e pꝰ fidem gr̃a
necessaria ẽ ut fides bonis oꝑibus adimpleat᷑
quorum adimpletia iusticia dicitur.
¶Similit̃ queritur quomͦ illud sit intelligen¬
dum quod de hac dr auctoritate. quia iacob
dilexi. esau õdio habui. hoc ẽ de iudicio. Soło.¬
Sensus ẽ hac ꝓpħia ostenditur impletum ẽẽ
sic intelligitur .⁊. ersola gĩa d̾s disposuit ꝯfer¬
re iacob gr̃am intempore unde saluaretur.
&e illa glosa ⁊ nesau nil odiendum nisi origi

Expanded text:
eritur quid sit justitiam esse ex fide. Solutio. Hoc est justitiam esse per gratiam, quia non solum ex gratia venitur ad fidem, sed etiam post fidem gratia necessaria est, ut fides bonis operibus adimpleatur, quorum adimpletio justitia dicitur.Similiter quaeritur quomodo sit illud intelligendum, quod de hac dicitur auctoritate, Jacob dilexi, Esau odio habui , hoc est de judicio. Solutio. Hac prophetia ostenditur impletum esse, sic intelligitur, id est ex sola gratia Deus disposuit conferre Jacob gratiam in tempore unde salvaretur. Et illa glossa: In Esau nihil odiendium nisi origin
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsitatis. & sic om̃ia bona uł mala ꝓpͥa.
uł aliena cooꝑantur bonis in bonum.
utrum bona que qñq faciunt cooꝑentur eis
inmalum potest queri quod uidetur. quia scͥp¬
tum ẽ melius: uiam u̾itatis non agnosc̾e. qͣ
pꝰ agnitionem retͦ ue. Soło. Dampnandis ñ oĩa
cooꝑantur inmalum. quia ꝓbonis que qñꝙ:
faciunt minus punientus. Quod aũt r me
iusti fuerunt dictum ẽ. s de łxticis.

Expanded text:
universitatis, et sic omnia bona, vel mala propria, universitatis, et sic omnia bona, vel mala propria, vel aliena cooperantur bonis in bonum. utrum bona, quae quandoque faciunt, cooperentur eis in malum, potest quaeri quod videtur: quia scriptum est: Melius est viam veritatis non agnoscere, quam post agnitam, retroire . Solutio. Damnandis non omnia cooperantur in malum; quia pro bonis, quae quandoque faciunt, minus punientur. Quod autem dicijusti fuerunt, dictum est de haereticis.
Abbreviated transcription (Latin):
quod est petendum uł eum petimus ut :
sit petendum. s non docet quod ẽ petendum. &
idõ non optinemus. qñ cumq aũt petimus
dam ad tempus diligunt. & pꝰea cadunt. et
sic dampnantur. Hiis non om̃ia cooꝑantur
in honum. & ita uidetur quod diligentibus
uocati sunt sc̃i scđm ꝑpositum. sicut quidam s̃
p̃ordinatiad uitam nondum tñ diligunt. &
neutͥs om̃ia cooꝑantur in bonum s diligenti¬
rentur eis inbonum. Soło. Humiliores et
s tunc bonum fecissent meliores ẽẽnt qmmͦ
sint. Ut ħ corrupta si ħret cum his bonis q̃¬
nunc &̃ ħt uirginitatem nonne altioris gͣ¬
dus &e maioris m̃ĩti eẽtꝰ. Soło. Est quidemue¬
rum si maria magdalene cum tanta deuo¬
tione ħret cẽ uirginitatem maioris m̃iti eẽt
s ad ꝑfectionem ꝯsequendam casus suus co¬
oꝑatus ẽ. & forsitan si nontam turpit cecidiᷤ¬
set numqͣm medicum celestem intantum
bonis inbonum. Soło. Nich fit inmuisdo
quod aliquid utilitatis non ꝯferat bono

Expanded text:
imus ubi est sit petendum, sed non docet quid est petendum, et ideo non obtinemus. Quotiescunque autem petimus dam ad tempus diligunt, et postea cadunt et sic damnantur? His autem non omnia cooperantur in bonum, et ita videtur, quod diligentibus vocati sunt sancti secundum propositum, sicut quidam sunt praeordinati ad vitam, nondum tamen diligunt, et neutris omnia cooperantur in bonum, sed diligentirentur eis in bonum. Solutio. Humiliores et sed tunc bonum fecissent, meliores essent quam modo sint; ut haec corrupta si haberet cum iis bonis, q etiam virginitatem, nonne altioris gradus et majoris meriti esset? Solutio. Est quidem verum si Maria Magdalene cum tanta devotione haberet etiam virginitatem, majoris meriti esset, sed ad perfectionem quamdam casus ipsius cooperatus est, et forsitan si non tam turpiter cecidisset, nunquam medicum coelestem tantum bonis in bonum. Solutio. Nihil fit in mundo, quod aliquid utilitatis non conferat bono
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ sic autꝰ suꝑius accepit. Qnꝙuero solam no¬
ticiam uł cognitionem sig̾cat. & tunc ñ ẽ cã
futurorum s eque se ħt ad bona & ad mala. et
sic origenes accepit. & sic n p̃scĩa causa fut᷑ͦoꝵ¬
Qx anp̃scientia necessitatem eueniendi infe¬
iat reb futuris. quod uidetur: quiasi ds p̃sci¬
iut alqued futurum illto non pocest non e¬
uenire. &e si boc ẽ necessario eueniet quicquid
p̃scitum ẽ. Item uidetur quod di p̃uidentia
poss falli. quia si illud quod ẽ p̃uisum posset
alit̾ euenire qmͣ euenit. pot̃ alit̃ qmͣ sit preui¬
sum euenire. Ut sids aliquem hodie lect᷑um
p̃udit ꝯceditur ab om̃ib quod talis aliquis
qui hodie: lecturus põt non leg̾e. &e sic alit̾ ꝙͣ

Expanded text:
 superius accepit: quandoque vero solam notitiam, vel cognitionem significat, et tunc non est causa futurorum; sed aeque se habet ad bona et ad mala; et sic Origenes accepit, et sic nec praescientia causa estAn praescientia necessitatem eveniendi inferat rebus futuris? Quod videtur, quia si Deus praescivit aliquid futurum, illud non potest non evenire; et si hoc est, necessario eveniet quidquid praescivit. Item videtur, qualli; quia si illud, quod est praevisum, potest aliter evenire quam evenit, potest aliter quam sit praevisum evenire, ut si Deus aliquem hodie lecturum praevidit: conceditur ab omnibus, quod talis aliquis, qui hodie est lecturus, potest non legere, et sic aliter quam
Abbreviated transcription (Latin):
quod non ẽ spes quomͦ nom̃ spei conuerat
uł aptatur. Soło. Sicut equiuoce dẽ fides id
quo creditur. & id quod c̃ditur sic equiuoce
spes. id quo sꝑatur. & id quod sꝑatur appella¬
tur. & sic spes que uidetitr .i. res sꝑata. nonẽ
spes qua sꝑamus .s. uirtus illa. uł alit̾. spes

Expanded text:
quod non est spes quomodo nomen spei convenit, vel aptatur? Solutio. Sicut aequivoce dicitur fides id, quo creditur et id quod creditur; sic aequivoce spes, id quo speratur, et id quod speratur, appellatur. Et sic spes, quae videtur, id est res sperata, non est spes, qua speramu