comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bent clarũ nomẽ. cet̾a exãguia sũt
Iustituũt disputãt cauillãt᷑. nõ fa¬
ciĩt eũuz qr nõ hñt. Cũ legeris sex¬
tiũ dices uiuit uiget liber ẽ. supra
hoĩem ẽ. Simictit me plenũ ĩgẽtis
fiducie. In quatũqz poĩcõe mẽtis si
cũ hũc lego fatebortͥ. libet õs casus
prouocare. libet exclamare. qͥd cessas
fortuna. Cõgrede̾. ꝑatũ uides illiꝰ aĩ
ĩ duo qͥ querit uͥ se exꝑiat᷑ nͥ uͥtutem

Expanded text:
um nomen exanguia sunt. Instituunt, disputant, cavillantur, non faciunt animum, quia non habent; cum legeris Sextium, dices: " Vivit, viget, liber est, supra hominem est, dimittit me plenum ingentis fiduciae." In qua positione mentis sim, cum hunc lego, fatebor tibi: libet omnis casus provocare, libet exclamare: " Quid cessas, fortuna ? Congredere; paratum vides." Illius animum induo, qui quaerit, ubi se experiatur, ubi virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
dis et tpr̃ib aptanda sũt. ħ asꝑitas
oculorũ cõleuct᷑. hec peil pebiare cras¬
situdo tenuat᷑. ħuis subita et humor
au̾titur. ħ acuit᷑ uisus. Teras ista
oportet et eligas tp̃s. adhibecis sin¬
ctusis mõdũ. ¶ Amin remedia ĩ¬
uẽta sũt ab ãtiqͥs. Quõ autẽ admo¬
tũ egerũt qͥ cũ nos fuerũt s nõ ꝑe¬
gerũt suspiciendi tñ sũt et ritu deo¬
rũ colendi. Quidi ego magnorũ
uirorũ et ymagĩes hẽcim ĩcitaimẽta
cũ et natailes celebrẽ. Qͥdui ergo il¬
los honoris cã semꝑ appellẽ. Quã
ueneracõez p̾ceptorib meis debeo
cadẽ illis p̾ceptorib gn̾is hũani a
quib tãti boni mitia fluxerũt.
caput ad aperiã. semita cedã. Quid
gͦ. Marcũ catonẽ utrũq et leliũ sa¬
pientẽ. et socratẽ cũ platone et ce¬
none cleautẽqz ĩ ãuz meũ sine dig¬

Expanded text:
is et temporibus aptanda sunt. Hoc asperitas oculorum conlevatur; hoc palpebrarum crassitudo tenuatur; hoc vis subita et umor avertitur; hoc acuetur visus; teras ista oportet et eligas tempus, adhibeas singulis modum. Animi remedia inventa sunt ab antiquis; quomodo autem admotum egerunt, qui ante nos fuerunt, sed non peregerunt. Suspiciendi tamen sunt et ritu deorum colendi. Quidni ego magnorum virorum et imagines habeam incitamenta animi et natales celebrem ? Quidni ego illos honoris causa semper appellem ? Quam venerationem praeceptoribus meis debeo, eandem illis praeceptoribus generis humani, a quibus tanti boni initia fluxerunt. caput adaperiam, semita cedam. Quid ergo ? Marcum Catonem utrumque et Laelium Sapientem et Socraten cum Platone et Zenonem Cleant
Abbreviated transcription (Latin):
btẽ uite magͥtudinẽ et desꝑacõe eius
nõ faciet. Scies illã ẽẽ in excelso s uo¬
lenti penetrabilẽ. ħ idẽ uͥ tus tͥ ip̃a p̾¬
stabit ut illam admuireris et tñ sꝑes.
Michie̾te multũ aufferre tprĩs solet
cõtẽplacio ip̃a sapĩe. Nõ alit illã ĩ tu¬
eor obstupefactus ꝙͣ ip̃m ĩtim mudũ
quẽ sepe tãꝙͣ spectator nouus uideo.
Uen̾or itaq ĩuẽta sapĩe ĩuẽtoresq
adire tũꝙͣ mustorũ hereditatẽ niuat.
in ista acqͣsita mͥ laborata sũt. S
agamꝰ bonũ patrẽ familie faciamꝰ
ãpliora q̃ accepimiꝰ. Maior lͣ hr̃ditas¬
mea ame ad posteros trãseat. Mul¬
tũ adhuc restat oꝑis multũq resca¬
bit. Nec ulli nato post nille sclã pre¬
clũdet᷑ occasio aliqͥd adhuc adiciendi.
nouũ eris usus et ĩuentorũ ab alus
scĩa ac dispoĩcio. Puta reluta nobiꝰ

Expanded text:
e vitae magnitudinem et desperationem eius non faciet; scies esse illam in excelso, sed volenti penetrabilem. Hoc idem virtus tibi ipsa praestabit, ut illam admireris et, tamen speres. Mihi certe multum auferre temporis solet contemplatio ipsa sapientiae; non aliter illam intueor obstupefactus quam ipsum interim mundum, quem saepe tamquam spectator novus video. Veneror itaque inventa sapientiae inventoresque; adire tamquam multorum hereditatem iuvat. Mihi ista adquisita, mihi laborata sunt. Sed agamus bonum patrem familiae; faciamus ampliora, quae accepimus. Maior ista hereditas a me ad posteros transeat. Multum adhuc restat operis multumque restabit, nec ulli nato post mille saecula praecludetur occasio aliquid adhuc adiciendi. novum erit, usus et inventorum ab aliis scientia ac d
Abbreviated transcription (Latin):
uisti heri nobiscũ. põt q̃¬
ri si heri tãtũ. Ideo adieci
nobiscũ. Mecũ em̃ semꝑ
es. Int̾uenerãt quidẽ amici pp̃ quos
maior funiꝰ fieret. nõ hic qͥ erũpe ex
lautorũ culumis et t̾rere uigiles solet
s h modicus qͥ hospites ueĩsse sigͥficet.
uarius nobis fuit smo ut ĩ cõuiuio ul¬
la rẽ usq ad exitũ adducẽs s aliũde
alio trãsiliẽs. lectus ẽ hic denĩ liber¬

Expanded text:
uisti here nobiscum. Potes queri, si here tantum. Ideo adieci "nobiscum." Mecum enim semper es. Intervenerant quidam amici, propter quos maior fumus fieret, non hic, qui erumpere ex lautorum culinis et terrere vigiles solet, sed hic modicus, qui hospites venisse significet. Varius nobis fuit sermo, ut in convivio, nullam rem usque ad exitum adducens, sed aliunde alio transiliens. Lectus e
Abbreviated transcription (Latin):
cessore deficũt. achademici et uetes
et iumores nllũ ãtistitẽ relĩquerũt.
Quis qͥ tradat p̾cepta platoĩs ¶ Pi¬
tagorica ĩuidiosa turbe scola p̾cepto¬
rẽ nõ ĩueĩt. ¶ Dextiorũ noua et rõm
Roboris secta int̾ micaia sua cũ magͦ
ĩpetu cepisset extĩcta ẽ at ꝙͣta cura
laborat᷑ ne cuiꝰlibet prĩmoim nomẽ int̾¬
cidat. Stat ꝑ successores phyladis et
batilli domius. lxirũ artiũ multi dis¬
cipuli sũt multiqz doctores. pͥuatu
urbe tonat pulpitũ. In hoc uiri ĩ hoc
femine tripudiãt. Mares int̾ se urores¬
q cõtendũt. ut detur locus illiꝰ deinde
sub ꝑͣ cũ diu trita frõs ẽ trãsit᷑ ad ga¬
leam. ¶Phĩe nulla circa ẽ. Itaqz a¬
deo nich ĩueĩt᷑ ex hiis ꝯ̃ parũ ĩuesti¬
gata ãtiqͥ reliq̃rũt ut multa ꝯ̃ ĩuẽ¬
ta erãt oblicterẽtur. ¶ At mehcules
si hoc totis mẽbris p̾meremꝰ. si ĩ hoc
iuuẽtus sobria ĩcõberet hoc maiores
docerẽt. hoc mĩores adiscerẽt ur ad

Expanded text:
et ueteres et minores nullum antistitem reliquerunt; quis est qui tradat praecepta Pyrrhonis? Pythagorica illa inuidiosa turbae schola praeceptorem non inuenit; Sextiorum noua et Romani roboris secta inter initia sua, cum magno impetu coepisset, extincta est. At quanta cura laboratur, ne cuius pantomimi nomen intercidat! Stat per successores Pyladis et Bathylli domus, harum artium multi discipuli sunt multique doctores; priuatum urbe tota sonat pulpitum; in hoc mares, in hoc feminae tripudiant: mares inter se uxoresque contendunt uter det latus mollius. Deinde sub persona cum diu trita frons est, transitur ad galeam. Philosophiae nulla cura est. Itaque adeo nihil inuenitur ex his que parum inuestigata antiqui reliquerunt, ut multa quae inuenta erant oblitterentur. At mehercule, si hoc totis membris premeremus, si in hoc iuuentus sobria incumberet, hoc maiores docerent, hoc minores addiscerent, uix ad
Abbreviated transcription (Latin):
Egenus ⁊̃ ĩ quo morbũ suũ exceat le¬
git. Miraris si nũdũ sapiẽcia opus
suũ ĩpleuit nũdũ se neqͣcia ꝓtulit ad¬
huc nascit᷑ et huic õẽm oꝑaz damꝰ. huic
oculi nrĩ huis manꝰ ẜuiũt. ad sapĩã
qͥs accedit. Qͥs dignã iudicat nͥ qua
ĩ trãsitu nou̾it. Qͥs phĩe aut ullũ libe

Expanded text:
ae genus, in quo morbum suum exerceat, leae genus, in quo morbum suum exerceat, legit. Miraris si nondum sapientia omne opus suum impleuit? Nondum tota se nequitia protulit: adhuc nascitur, et huic omnes operam damus, huic oculi nostri, huic manus seruiunt. Ad sapientiam quis accedit? Quis dignam iudicat nisi quam in transitu nouerit? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
simul tradit. Iniciatos nos credimꝰ
ĩuestibulo eiꝰ heremꝰ illa archana ñ
ꝓmistue nͥ oĩb patẽt. Reducta ⁊̃ nnt̾i¬
Quõ ergo ista ĩnocẽtia nr̃am ꝑducẽ¬
tur. Tarde magna ꝓueniũt. utiq si
labor cessat. In qd unũ toto agunꝰ aĩo.
Nũdũ ꝑficimiꝰ ut pessimi ẽẽmꝰ. adhuc
ĩ ꝓcessu uicia sũt. Inueĩt luxuria aͥd
noui ĩ ꝙ ĩsamat. Inueĩt pudicicia
quo pareat. Nũdũ satis robur õe ꝓie¬
cimus. adhuc qͥcqͥd ẽ boĩ moris extĩ¬
giumꝰ leuitate et ꝓ litura corporũ mu¬
liebres mũdicias añcessimꝰ. colores
meretriceos matroĩs quidẽ nõ ĩduẽdoꝰ
uiri sumimꝰ. Tenero et molli gressu
suspẽdimꝰ gradũ nõ ãbulamꝰ s ĩcedi¬
mus. Erornamiꝰ a nulis digitos ĩ oĩ ar¬
ducat᷑ qr nõ põt exui. aliꝰ genitalia
excedit alius ĩ obscenã ꝑtẽ ludi fug̾it.
et locatus ad mortẽ ĩfanne armat᷑.¬

Expanded text:
semel tradit; initiatos nos credimus: semel tradit; initiatos nos credimus: in uestibulo eius haeremus; illa arcana non promiscue nec omnibus patent: reducta et interiQuando ergo ista in notitiam nostram perducentur? Tarde magna proueniunt, utique si labor cessat. Id quod unum toto agimus animo, nondum perfecimus, ut pessimi essemus: adhuc in processu uitia sunt; inuenit luxuria aliquid noui, in quod insaniat, inuertit impudicitia quo pereat. Nondum satis robur omne proiecimus: adhuc quicquid est boni moris extinguimus. Leuitate et politura corporum muliebres munditias antecessimus, colores meretricios matronis quidem non induendos uiri sumimus, tenero et molli ingressu suspendimus gradum non ambulamus sed incedimus, exornamus anulis digitos, in omni araducatur, quia non potest exui: alius genitalia excidit, alius in obscenam ludi partem fugit et locatus ad mortem infame armatur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ unlu̾sa tollũt᷑ cũ dices illos nõ for¬
tuitos ẽẽ ignes s ĩcextos mũdo quoᷤ
nõ freꝙ̃t̾ abducit s ĩ occulto mouet
Qͣ multa p̾t̾ hos ꝑ secretũ eũt. nũꝙͣ
hũanis oculis oriẽtia. Neq eñ oĩa
maiorqz ẽ ꝑs sui oꝑis ac melior ef¬
uicinã sortita potẽtiã obscura sũt a̾
fortasse ꝙ mag̃ mireris oculos nrõs
et ĩplent et effugiĩt. Siue illis tãta
subtilitas ẽ ꝙͣta asseqͥ facies hũa
na possit sũ ĩ sanctore seccessu maie¬
stas tãta delicuit et regnũ suũ .i. se
regit nec ussi additũ dat nͥ aĩo. Qͥd
sit hoc sine quo ẽ nil scire nõ possumꝰ
et miranuir si quos igniculos parũ
nouimꝰ cũ mariã pars mũdi deus
lateat. Qmͣ multa cĩalia hoc pͥmũ
cognouimꝰ seculos ꝙͣ multa negotia
ne quidẽ hoc. Multa ueĩentis eu ppls̃
ignota nobis sciet. multa scłis tũc
fut̾is cũ mẽoria nr̃i exoleuerit res¬
dat renitẽtib. Rerũ nã sacra sua nõ

Expanded text:
tolluntur, cum dico illos non fortuitos esse ignes, sed intextos mundo, quos non frequenter educit sed in occulto mouet. Quam multa praeter hos per secretum eunt numquam humanis oculis orientia! Neque enim omnia maiorque est pars sui operis ac melior, efuicinam sortita potentiam obscura sunt aut fortasse, quod magis mireris, oculos nostros et implent et effugiunt, siue illis tanta subtilitas est quantam consequi acies humana non possit, siue in sanctiore secessu maiestas tanta delituit et regnum suum, id est se, regit nec ulli dat aditum nisi animo. Quid sit hoc sine quo nihil est, scire non possumus: et miramur si quos igniculos parum nouimus, cum maxima pars mundi, deus, lateat! Quam multa animalia hoc primum cognouimus saeculo, quam multa negotia ne hoc quidem! Multa uenientis aeui populus ignota nobis sciet; multa saeculis tunc futuris, cum memoria nostri exoleuerit, resendat reuisentibus. Rerum natura sacra sua non
Abbreviated transcription (Latin):
sit sodẽ suã. ¶ Nõ ad unã naͣm for¬
mã opus suũ p̾stat s ip̃a ueritate
lia uelociora alia ualidiora alia
tẽpãtiora. Quodã edurit a turba
ut singlã et cõspicua pederẽt. Que¬
dã ĩ gregẽ misit. Ignorat nate potẽ
tribuit illis aliũ locũ alia tpr̃a dissi¬
miles cet̾is motus. Uoluit et hus ma¬
gͥtudĩez oꝑis sui colore quorũ formo¬
si or facies ꝙͣ ut fortuitã putes. Siue
ãplitudĩe eorũ cõsideres siue fulgorẽ
qͥ marior ẽ ardẽtiorq ꝙͣ cet̾i. facies uõ ht̃
ĩ signe quidã et siglãre nõ ĩ ãgustu
cõiecta et artata sz dimissa lib̾ius et
ciles ait cometas sigͥficare cẽpestatẽ
et uẽtorũ ĩtẽꝑãciã atq ymbriũ. Qͥd
ergo. nõ iuditas sydus eẽ ꝙ futã de¬
nũciat. Nõ enĩ sic hoc tẽpestatis su¬
nũ ẽ quõ fut̾e pluue scitilare oleũ
et putres cõcresce̾ fũgos aut quõ iu
diciũ ẽ seuituri maris si marine ĩ
sicco ludũt fulice notasqz paludes

Expanded text:
am. Non ad unam natura formam opus suum praestat sed ipsa uarietate lia uelociora aliis fecit, alia ualidiora, alia temperatiora, quaedam eduxit a turba, ut singula et conspicua procederent, quaedam in gregem misit. Ignorat naturae pottribuit illis alium locum, alia tempora, dissimiles ceteris motus; uoluit et his magnitudinem operis sui colere. Quorum formosior facies est quam ut fortuitam putes, siue amplitudinem eorum consideres siue fulgorem, qui maior est ardentiorque quam ceteris; facies uero habet insigne quiddam et singulare, non in angustum coniecta et artata sed dimissa liberius et teles ait cometas significare tempestatem et uentorum intemperantiam atque imbrium. Quid ergo? Non iudicas sidus esse quod futura denuntiat? Non enim sic hoc tempestatis signum est quomodo futurae pluuiae "scintillare oleum et putres concrescere fungos," aut quomodo indicium est saeuituri maris, si "marinae in sicco ludunt fulicae notasque paludes
Abbreviated transcription (Latin):
ac uicia nõ equa portioe diuidimꝰ.
Itaq ꝑ successioẽs ista lõgas expli¬
cabut. ueĩẽt tp̃s quo postĩ nrĩ tã aꝑ¬
ta nos uos nescisse mirẽt᷑. harũ qͥnqz
stellarũ q̃ se ĩgerũt nobis q̃ alio at¬
q alio cõcurrẽtes loco curiosos nos
ẽẽ cogũt qͥ matutim uesꝑtimq ortꝰ
sint q̃ statioẽs qñ ĩ rectũ ferãtur. qr̃
agãtur retro mõ cepimꝰ scire utrũ i̾¬
geret iuppit an occidẽt an retro gͣdꝰ
eẽt. Nã hoc illi nomẽ ĩposuẽ cedẽti.
añ paucos ãnos didicimꝰ. Inuẽti sũt
qͥ nobis dicerẽt. Erratis ꝙ ullã stel¬
lam a supp̾mẽ cursũ udicatis aut
u̾tere. nõ licet stare celestib nͭ au̾ti.
Prodeũt oĩa. Ut semel missa sũt ua¬
dũt. Idẽ erit cursus illis ꝯͥ suis finis.
opus hoc et̾nũ ĩ reuocabiles ht̃ motꝰ
Qd̃ si qñ cõstiterĩt alia ex adu̾so ĩci¬
det q̃ nõ tenor et qͣlitas ẜuat. Quid
ẽ ergo. Cur et aliqua redire uideant᷑.¬

Expanded text:
ac uitia non aequa portione diuidimus? Itaque per successiones ista longas explicabuntur. Veniet tempus quo posteri nostri tam aperta nos nescisse mirentur. Harum quinque stellarum, quae se ingerunt nobis, quae alio atque alio occurrentes loco curiosos nos esse cogunt, qui matutini uespertinique ortus sint, quae stationes, quando in rectum ferantur, quare agantur retro, modo coepimus scire; utrum mergeretur Iupiter an occideret an retrogradus esset nam hoc illi nomen imposuere cedenti, ante paucos annos didicimus. Inuenti sunt qui nobis dicerent: "Erratis, quod ullam stellam aut supprimere cursum iudicatis aut uertere. Non licet stare caelestibus nec auerti; prodeunt omnia: ut semel missa sunt, uadunt; idem erit illis cursus qui sui finis. Opus hoc aeternum irreuocabiles habet motus: qui si quando constiterint, alia aliis incident, quae nunc tenor et aequalitas seruat". Quid est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cadat. qr ĩfinitũ ẽ ĩ ꝯd̾ cadit. Qͥd enĩ
dem̃ ꝙ probes nõ quĩq tm̃ stellas mo¬
uẽ. s multas ẽẽ et multis mũdi re¬
gioĩb. aut si hoc sine ullo probabili
larũ passim eũtiũ turballã quo plu¬
res fuerũt sepiꝰ ĩ alios ĩcidẽt. Rari aũt
et posteris tradioit. Post mortẽ de¬
metrn syrie regis cuiꝰ demetriꝰ et ãthio¬
chus libere fue̾. paulo añ achaiũ bel¬
lũ cometes effulsit nõ minor sole. pͥo
ignens hac rubicũdus fuit orbis. cla¬
rũq lumẽ emctẽs ꝙͣto uĩceret noctẽ.
Dem̃ paulatĩ magͥtudo eiꝰ distruc¬
ta ẽ et euanuit claritas. nouissime
aũt ĩedicit. Qͥd ergo coire stellas o¬
portet ut tm̃ corpus efficiãt. mile
i unũ l cõgreges nũꝙͣ hũc hĩtũ solis
equabũt. ¶Achalo regnãte uel ĩgͤ

Expanded text:
cadat, quia infinitum est in quod cadit. Quid est cadat, quia infinitum est in quod cadit. Quid est deinde quo probes non quinque tantum stellas moueri sed multas esse et in multis mundi regionibus? Aut si hoc sine ullo probabili larum passim euntium turba: nam quo plures fuerint, saepius in aliquas incident; rari autem et posteris tradidit? Post mortem Demetrii Syriae regis, cuius Demetrius et Antiochus liberi fuere, paulo ante Achaicum bellum cometes effulsit non minor sole: primo igneus ac rubicundus orbis fuit clarumque lumen emittens, quanto uinceret noctem; deinde paulatim magnitudo eius districta est et euanuit claritas; nouissime totus intercidit. Quoi ergo coire stellas oportet, ut tantum corpus efficiant? Mille in unum licet congreges, numquam hunc habitum solis aequabunt. Attalo reg
Abbreviated transcription (Latin):
riuo deferũt᷑. pͥmũ nõ defert᷑ ꝙ cirtũf¬
tur. Deiũ ħ ꝓximiꝰ a septẽt̾one motus
sui ũtiũ fecit et ꝑ occidẽte ĩ meridia¬
no ꝑueĩt erigẽsq suũ cursũ oblituit.
als ille claudianꝰ a septẽtrione uisus
nõ desut ĩ rectũ assidue celsior ferri do¬
nec excessit. ħ sũt q̃ aut alios mouẽ
cometas ꝑtinacia aut me. Que an
bis runari illa et cõiecturare ĩ ocul
to tm̃ licet nͨ cũ fiducia ĩueĩendi nec
sine spe. ¶ Eg̾gie aristotiles ait ñ ꝙͣ
nos uerecũdiores ẽẽ debe̾ ꝙͣ cũ dns a¬
git᷑. Si ĩtramꝰ cẽpla cõpoĩti. Si ad sa¬
crificiũ accessuri uultũ submictimꝰ
togã adducimꝰ si ĩ õẽ argumẽtũ mo¬
destie fĩgim ꝙͣto ħ magis face̾ debe¬
mꝰ cũ de syderib de stellis de deorũ nci
disputamꝰ. Ne qͥd teme᷑ ne qͣd ĩ prudẽ¬
ter aut ignorãtes affirmemꝰ aut
sciẽtes mẽtiamͣ. nec miremur tã car¬

Expanded text:
rius deferuntur. Primum non defertur quod circumfrius deferuntur. Primum non defertur quod circumfertur. Deinde hic proximus a septentrione motus sui initium facit et per occidentem in meridiana peruertit erigensque cursum suum oblituit, alter ille Claudianus, a septentrione primum uisus, non desiit in rectum assidue celsior ferri, donec excessit. Haec sunt quae aut alios mouere ad cometas pertinentia aut me: quae an bis rimari illa et coniectura ire in occulta tantum licet, nec cum fiducia inueniendi nec sine spe. CAPUT 30 Egregie Aristoteles ait numquam nos uerecundiores esse debere quam cum de diis agitur. Si intramus templa compositi, si ad sacrificium accessuri uultum submittimus, togam adducimus, si in omne argumentum modestiae fingimur, quanto hoc magis facere debemus, cum de sideribus de stellis de deorum natura disputamus, ne quid temere, ne quid impudenter aut ignorantes afirmemus aut scientes mentiamur! Nec miremur tam tar
Abbreviated transcription (Latin):
accidẽ ĩ cometis ꝙ ĩ cet̾is. Comete eĩ
quo pͥmũ diẽ appuerũt marĩ sũt
et qͥ debẽt cresce᷑ quo ꝓpͥus accẽderẽt.
Nũs aũt manet illis pͥma facies
colligit. Nũꝙͣ appet stella ꝑ stellã. a¬
cies nr̃a nõ põt ꝑ mediũ sydus exire
radios int̾ se cõmicte̾ ac societate lu¬
nũs existẽ ymagnniẽ stelle lõgioris.
Ergo ꝯuidã nullos ẽẽ cometas existi¬
mãt s spẽs illorũ ꝑ reꝑcussioe uiciõ¬
rũ syderũ aut ꝑ cõiũctioẽ coherẽtiũ
reddi. Quidã auĩt ẽẽ quidẽ s hr̃e curso
suos et post certa lustra ĩcõspectu
mortaliũ exire. Quidã ẽẽ ꝯuidẽ s nõ
quib syderũ nomẽ ĩponas qr dila¬
bũt̾ nec diu durãt et exigni tpr̃is

Expanded text:
ometae enim quo primum die apparuerunt, maximi sunt; atqui deberent crescere, quo propius accederent: nunc autem manet illis prima facies,colligit. Numquam apparet stella per stellam; acies nostra non potest per medium sidus exire,radios inter se committere; hac societate luminis existere imaginem stellae longioris. Ergo quidam nullos esse cometas existimant sed speciem illorum per repercussionem uicinorum siderum aut per coniunctionem cohaerentium reddi; quidam aiunt esse quidem sed habere cursus suos et post certa lustra in conspectum mortalium exire; quidam esse quidem sed non quibus siderum nomen imponas, quia dilabuntur nec diu durant et exigui temporis
Abbreviated transcription (Latin):
metes põt̃ sic altũ hẽe tirtulũ utĩ
hũc tm̃ ꝑte aliqua sui ĩcidat. Qd̾
gis deceat magtudinẽ mũdi ut in
multa itinera diuisus ħͫ et nec unã
det̾eat semitã cet̾is ꝑtib corpeãt.
rio distingũt q̃ mĩme uacuũ et ĩertẽ
liceat cet̾as stare fixũ et ĩmobile ppl¬

Expanded text:
metes potest sic alium habere circulum ut in hunc tamen parte aliqua sui incidat, quodgis deceat magnitudinem mundi, ut in multa itinera diuisus circumeat nec unam deterat semitam, ceteris partibus torpeat. Crio distinguunt, quae minime uacuam et inertem liceat, ceteras stare fixum et immobilem p
Abbreviated transcription (Latin):
gãt ignẽ. hoc erhuis q̃ mẽtit leuisiͫ¬
ẽ. Tota eiꝰ nartacõ mũdi medaciũ
ĩprudẽs ẽ. Nã si illi credimꝰ sũma
celi hora solidissĩa ẽ ĩ modũ tecti du¬
rata et alti crassiqz cors ꝙ athomi

Expanded text:
gant ignem. Hoc ex his quae mentitur leuisgant ignem. Hoc ex his quae mentitur leuisst: tota eius enarratio mundi mendacium impudens est. Nam si illi credimus, summa caeli ora solidissima est, in modum tecti durata et alti crassique corpori
Abbreviated transcription (Latin):
uisit. hec oĩa pͥmũ magͣ i efficiũt᷑.
Sol em̃i ẽ qͥ ista succẽdit. Stellarũ eĩ¬
nõ ẽ eadẽ potẽtia. dem̃ nͥ horũ ut ĩfra
luiã ĩtrarũ uicina nascit᷑. Suꝑio¬
ra pura et sinc̾a sũt et coloris sui
semꝑ P̾te̾a siqͥd tale accidẽt nõ hr̃et
morã s extĩgueret᷑ cito sĩc corone q̃ so¬
lem lunãqz cingũt ĩtra breuissimũ
spaciũt ex olescũt..lã arcus quidẽ
diu ꝑseu̾at. Siqͥd eẽt tale quo medi¬
ũ int̾ duas stellas spaciũ cõfunde̾t᷑.
appareãt ꝙͣ locus ullus ultra quẽ ñ
illa dicũtur nõ has tm̃ stellas qͥnq
discurẽ s has solas obẜuatas ẽẽ. Ce¬
terũ ĩ nuͣabile ferri ꝑ occultũ aut ꝑ
obscuritatẽ lummĩs nobis ignotas aͥ
ꝑ circulorũ poĩciõe talẽ ut tũc demũ
cũ ad extrema eorũ uene uisant. Et¬
go ĩt̾currũt q̃dã stelle ut ait nobis
noue q̃ lumẽ suũ cũ stãtib misce¬
ant et maiorẽ stellis ꝙͣ mos ẽ porui¬

Expanded text:
uisitur. Haec omnia primum magna ui efficiuntur; sol enim est qui ista succendit: stellarum non est eadem potentia. Deinde nihil horum nisi infra lunam in terrarum uicinia nascitur; superiora pura et sincera sunt et coloris sui semper. Praeterea si quid tale accideret, non haberet moram sed extingueretur cito, sicut coronae quae solem lunamue cingunt intra breuissimum spatium exolescunt; ne arcus quidem diu perseuerat: si quid esset tale quo medium inter duas stellas spatium confunderetur, appareant, quam locus ullus ultra quem nonilla dicuntur: non has tantum stellas quinque discurrere, sed has solas obseruatas esse; ceterum innumerabiles ferri per occultum aut propter obscuritatem luminis nobis ignotas aut propter circulorum positionem talem ut tunc demum, cum ad extrema eorum uenere, uisantur. Ergo intercurrunt quaedam stellae, ut ait, nobis nouae, quae lumen suum constantibus misceant et maiorem quam stellis mos est porri
Abbreviated transcription (Latin):
aer creat breuia sũt. Nascũt̾ em̃ in
refugaci et mutabili. Quõ pot̾ aͥd
ilsi quies ẽ int̾ exiguũ momẽtũ in
aliũ ꝙͣ ĩ quo fuerat statũ u̾titur
nũc pluuiꝰ nc serenꝰ ñc int̾ utrũq
uariꝰ. Nubes q̃ illi familiarissime¬

Expanded text:
aer creat, breuia sunt: nascuntur enim in re fugaci et mutabili. Quomodo potestilli quies est; intra exiguum momentum in alium quam in quo fuerat statum uertitur, nunc pluuius, nunc serenus, nunc inter utrumque uarius. Nubes, quae illi familiarissim
Abbreviated transcription (Latin):
posse fut̾i sãgiũs ferũt hn iminuũt
augẽtqz lumẽ suũ ꝙ̃adm̃ alia syd̾a
q̃ clariora cũ descendẽ sũt maioraq¬
qr ex loco ꝓͥore uisũt mmora cũ le¬
deũt et obscurioraq obducũt se lõgiꝰ.¬

Expanded text:
post se futuri sanguinis ferunt. Hi minuunt post se futuri sanguinis ferunt. Hi minuunt augentque lumen suum quemadmodum alia sidera, quae clariora cum descendere sunt maioraqa ex loco propiore uisuntur, minora cum redeunt et obscuriora, quia abducunt se longi
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa oppĩone ẽ. ait enĩ cometẽ non
unũ ex multis erraticis effeci s ml̃¬
tos cometes erraticos ẽẽ. Non ẽ ĩ quit
spẽs flm̃ nec duarũ stellarũ cõfimo
igͥs excẽtus s ꝓpͥũ sydus cometes ẽ.¬
sĩt solis a lune talis illi forͣ ẽ. nõ in
rotũdũ restricta. s ꝓcerior et ĩ lõgũ
ꝓducta. Cet̾m nõ ẽ illi palã cursus.
altiora mũdi secat. et tc̃ denũ apꝑet
cũ ĩ umũ sui ueĩt. Nec ẽ ꝙ putemꝰ eũ¬
dẽ uisũ ẽẽ sub cladio quẽ sub augu¬
sto iudimꝰ nec hũc qͥ sub nerrone ce¬
sare apꝑuit et cometis detraxit ĩfa¬
decimã horã diei en̾isit. Multi uarii¬
qz sũt dispares magͥtudĩe dissilẽs co¬
lore alus robur ẽ sine ulla luce a¬
lus candor et purũ liqͥdũq lumẽ a¬
lnis flãma et ħ nõ sincera nec tenu¬
is s multũ circa se uoluẽs fumidi
ardoris. Cruẽti quidã minaces qͥoẽ

Expanded text:
diuersa opinione est: ait enim cometen non diuersa opinione est: ait enim cometen non unum ex multis erraticis effici sed multos cometas erraticos esse. Non est, inquit, species falsa nec duarum stellarum confinio ignis extentus, sed proprium sidus cometae esicut solis ac lunae. Talis illi forma est, non in rotundum restricta sed procerior et in longum producta. Ceterum non est illi palam cursus: altiora mundi secat et tunc demum apparet cum in imum cursus sui uenit. Nec est quod putemus eundem uisum esse sub Claudio quem sub Augusto uidimus, nec hunc qui sub Nerone Caesare apparuit et cometis detraxit infadecimam horam diei emersit. Multi uariique sunt, dispares magnitudine, dissimiles colore: aliis rubor est sine ulla luce, aliis candor et purum liquidumque lumen, aliis flamma et haec non sincera nec tenuis sed multum circa se uoluens fumidi ardoris; cruenti quidam minaces, qui omen
Abbreviated transcription (Latin):
stes dicẽdũ ẽ. nec magͣ moliciõe detͣ¬
henda ẽ auctoritas ephori. hystoricus
ẽ. Quidã ĩcredibiliũ relatu cõmẽdacõ¬
nẽ parãt et lectorẽ ad acturũ. Si ꝑ¬
cotidiana ducẽt᷑ miraculo excitãt.
Quidã creduli. qͥdã negligẽtes sũt.
Quibdã mẽdatiũ obrepit qͥbus dã
suũ et fi pplãre nõ putat posse nͥ illd
religiosissiẽ fidei sepe decipit̃ sepe decipͭ.
Sĩc ħ dic̾ cometẽ qͥ oũiz mortaliũ ocu¬
lis custoditꝰ ẽ. qͥ ĩgẽtis retͣoit euẽtũ cũ
elicen et burĩ ortu suo mersit. ait illũ
descẽdisse ĩ duas stellas ꝙ p̾t̾ illũ neõ
tradidit. Quis eĩ poss obẜuare illud
momẽtũ quo cometes solutꝰ ĩ duas ꝑ¬
tes redatus ẽ. Quõ aũt si ẽ qͥuiderit co¬
metẽ ĩ duas dirimi. neõ uidit fieri ex
ducib. Qr̃ aũt nõ adiecit ĩ quas stel¬
las diuisus sit. cũ aliqua ex qͥnq stel¬
sis ẽẽ debuerit. ¶Appollomꝰ mũdi in

Expanded text:
stes dicendum est. Nec magna molitione detrahenda est auctoritas Ephoro: historicus est. Quidam incredibilium relatu commendationem parant et lectorem, aliud acturum, si quotidiana duceretur, miraculo excitant. Quidam creduli, quidam negligentes sunt: quibusdam mendacium obrepit, quibusdam suum, et fieri populare non putat posse, nisi illud religiosissimae fidei: saepe decipitur, saepius decipit, sicut hunc cometen, qui omnium mortalium oculis custoditus est, quia ingentis rei traxit euentum, cum Helicen et Burin ortu suo merserit, ait illum discessisse in duas stellas, quod praeter illum nemo tradidit. Quis enim posset obseruare illud momentum quo cometes solutus et in duas partes redactus est? Quomodo autem, si est qui uiderit cometen in duas dirimi, nemo uidit fieri ex duabus? Quare autem non adiecit in quas stellas diuisus sit, cum aliqua ex quinque stellis esse debuerit? Apollonius Myndius in
Abbreviated transcription (Latin):
et oꝑa. hni aũt aͥd agũt et uadũt ⁊
tenorẽ suũ ẜuãt paresq sũt. Non
alt̾ius diebz maiores iinores ue
fierẽt. Si ignis eẽt collectiuus et
arsit aeris uicio. Nẽ amp̃ adicio mo¬
rari ac stare nullo mõ põt. Nlã et
fax et fulmẽ et scella trãscarẽs et
qͥsqͥs alius ẽ igͥs acre exp̾ssus ĩ fuga
ẽ nec appet nͥ dũ cadit. ¶Cometes
ht̃ suã sedem et iõ nõ cito expellit᷑ s
enitit᷑ spaciũ suũ nec extĩguit᷑ s ex¬
cedit. Si erratica ĩ qͥt stella eẽt ĩsi¬
gͥfero eẽt. Quis unũ stellis limitẽ
ponit. Qͥs ĩ ãgustũ dĩna cõpellit.
nẽpe hec ip̃a sydera q̃ sola moueri cͤ¬
dis. alios et alios circulos hñt. Qr̃
gͦ nõ aliqua sĩt q̃ ĩ ꝓpͥũ iter ab istis
remotũ secesserũt. Quid ẽ qr̃ ĩ aliqͣ
ꝑte celi ꝑuiũ nõ fit. Qd si iudicas

Expanded text:
et opera. Hi autem agunt aliquid et uadunt et tenorem suum seruant paresque sunt. Non alternis diebus maiores minoresue fierent, si ignis esset collecticius et arsit aeris uitio; nunc amplius adicio: morari ac stare nullo modo potest; nam et fax et fulmen et stella transcurrens et quisquis alius est ignis aere expressus in fuga est nec apparet, nisi dum cadit: cometes habet suam sedem et ideo non cito expellitur sed emetitur spatium suum, nec extinguitur sed excedit. Si erratica, inquit, stella esset, in signifero esset. Quis unum stellis limitem ponit? Quis in angustum diuina compellit? Nempe haec ipsa sidera quae sola moueri creditis, alios et alios circulos habent; quare ergo non aliqua sint quae in proprium iter et ab istis remotum secesserint? Quid est quare in aliqua parte caeli peruium non sit? Quod si iudicas
Abbreviated transcription (Latin):
nis aut id quo illũ naͣ sua duc̃ .i. sur¬
sũ aut eo quo trahit mat̾ia cui ad¬
hesit et quã depascit᷑. Nullis ignib
ordinaruis et celestib iter flexũ est.
Syderis ꝓpriũ ẽ duceͣ orbẽ. atqͥhoc
comete an alni fecerũt nestio. Duo
dẽt dũ trãseũt sic fulmĩa ĩ unũ ualẽt
ictũ sic q̃ trã su̾se dicũtur et cadẽte

Expanded text:
nis aut it quo illum natura sua ducit, id est sursum, aut eo quo trahit materia cui adhaesit et quam depascitur: nullis ignibus ordinariis et caelestibus iter flexum est; sideris proprium est ducere orbem: atqui hoc an cometae alii fecerint nescio, duo dent, dum transeunt, sic fulmina in unum ualent ictum, sic quae transuersae dicuntur stellae e
Abbreviated transcription (Latin):
lõgũ ignẽ efficit. hus istud respõde¬
binꝰ certũ ẽẽ nuͣm stellarũ mobiliũ
solẽ aũt eodẽ tp̃r et has appere et co¬
metẽ. ex quo maĩfestũ fit cometẽ nõ
stelle uestigiũ ueĩt et saturnꝰ aliꝯñ
supͣ iouẽ ẽ et mars uenerẽ aut mer¬
curiũ recta linea despicit nͨ tñ ꝓpt̾
tes fit. alioqͥn oĩb ãnis fieret. Oĩb¬
eĩ ãnis alique stelle ĩ eodẽ signo sil
sũt. Si cometã facẽt stella stelle su¬
ꝑuemiẽs momẽto ẽẽ desmẽt. Sũma
demꝰ solem et lunã int exiguũ tp̃s cũ
obscurari ceperĩt liberari. Qͣto cele¬
atqͥ cometes seuis mẽsibz manẽt ꝙ
nõ accide̾t si duarũ stellarũ cõnẽtu
gignerẽt᷑. Ille eĩ coherẽ sui nõ possũt
et uccĩe illas ẽ lex celeritatis sue se¬
paret. p̾tea ista nobis uicina uidẽ¬
tur. Cet̾a ĩt̾uallis ĩ gẽtib dissident.
Quõ ergo põt alt̾a stella usqz ad al
udeat᷑ cũ sint ĩ gẽti regioe deducte.

Expanded text:
fficit. His illud respondebimus: certum esse numerum stellarum mobilium, solere autem eodem tempore et has apparere et cometen, ex quo manifestum fit non stellae uestigium uenit: et Saturnus aliquando supra Iouem est et Mars Uenerem aut Mercurium recta linea despicit, nec tamen ptes fit; alioquin annis omnibus fieret omnibus enim aliquae stellae in eodem signo simul sunt. Si cometen faceret stella stellae superueniens, momento esse desineret. Summa demus solem et lunam intra exiguum tempus, cum obscurari coeperunt, liberari: quanto celeAtqui cometae senis mensibus manent, quod non accideret, si duarum stellarum conuentu gignerentur: illae enim diu cohaerere non possunt et necesse est illas lex celeritatis suae seraeterea ista nobis uicina uidentur, ceterum interuallis ingentibus dissident: quomodo ergo potest altera stella usque ad aluideatur, cum sint ingenti regione diductae?
Abbreviated transcription (Latin):
silĩã fint sic nich ꝓhibet cometas e¬
t̾nos ẽẽ et sortis eiusdẽ cuiꝰ cet̾a eciã¬
si faciẽ illis nõ hũĩt similẽ. Qͥd por¬
ro mũdus ip̃e se cõsideres illũ nõ ne
ex diu̾sis cõpoĩtus ẽ. Quid ẽ qr̃ ĩ leo¬
ne sol semꝑ ardeat et tras estibz tor¬
reat ĩ aquario astrĩgat remẽ flũa
gelu claudat. Et hoc tñ et illud sydꝰ
eiusdẽ cõdicioĩs cũ affcũ et nã dissi¬
mile sit. ĩtra brĩssimũ tp̃s aries ex¬
collit. libra tardissĩe m̾git. et htñ sy¬
dus et illud eiusdẽ neͣ ẽ. cũ illud eui¬
guo tp̃r ascẽdat illud diu ꝓferat᷑.
Nõ uides ꝙͣ cõtraria int̾ se elemẽta
sint. Orauia et leuia sũt frigida et
calida huĩda et sicca. Tota huiꝰ mũ¬
at ad exẽplar nͨ sit cet̾is silĩs. uides eͥ
silima ẽ illa q̃ a tricesmio ãno cid¬

Expanded text:
ia non sint, sic nihil prohibet cometas aeia non sint, sic nihil prohibet cometas aeternos esse et sortis eiusdem cuius cetera, etiamsi faciem illis non habent similem. Quid porro? Mundus ipse, si consideres illum, nonne ex diuersis compositus est? Quid est quare in Leone sol semper ardeat et terras aestibus torreat, in Aquario astringat hiemem, flumina gelu claudat? Et hoc tamen et illud sidus eiusdem condicionis est, cum effectu et natura dissimile sit. Intra breuissimum tempus Aries extollitur, Libra tardissime emergit: et hoc tamen sidus et illud eiusdem naturae est, cum illud exiguo tempore ascendat, illud diu proferatur. Non uides quam contraria inter se elementa sint? Grauia et leuia sunt, frigida et calida, umida et sicca; tota haec munat ad exemplar nec sit ceteris similis? Vides enim: simillima est illa quae tricesimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpoĩt et naͣ uiarũ circulorũq sic
poĩtorũ ut certo tp̃r ĩtueris afflãt.
dent̾ tñ stare. Erit qͥ demõstret alnĩ
ĩ quib comete ꝑtib errãt. Cũ tũ se
si fit. Istud nõ ĩ ea ꝑte fit qua sydus
ipm ẽ spissi ac solidi ignis s qua
rarus splẽdõ excurrit et ĩcrines di¬
sꝑgit᷑ ꝑ ĩt̾ualla igniũ nõ ꝑ ipõs ui¬
des. Stelle ĩquit õs rotũde sũt. come¬
tes porrecti. Ex quo appet stellas nõ
eẽ. Qͥs em̃ tͥ cõcedet cometes lõgos
ee quorũ nã quidẽ ut ceforũ sydeiũ
glob ẽ. Cecerũ fulgor extẽdit᷑. ꝙ̃a¬
d̾in sol radios suos lõge lateqz dimc¬
tit. Cet̃m ip̃i alia ẽ forͣ. alia ei ꝯͥer
ipõ fluit lumĩs. Sic cometarũ corpꝰ
mẽ soli accipiat cũ accipiat a sole. qr
mõ rubeat mõ palecit. qr̃ luudꝰ illi a
cer color sit cũ ĩcõspectu solis exclu¬
dit̾. Sic mͥ qr̃ õs stelle int̾ se dissilẽ
hẽant aliqͣtenꝰ faciẽ du̾sissimã soli

Expanded text:
culorumque sic positorum ut certo tempore intuentes fallant: dentur tamen stare. Erit qui demonstret aliquando in quibus cometae partibus currant, cur tam sedsi fit istud, non in ea parte fit qua sidus ipsum est spissi ignis ac solidi, sed qua rarus splendor excurrit et in crimes dispergitur: per interualla ignium, non per ipsos uides. Stellae, inquit, omnes rotundae sunt, cometae porrecti, ex quo apparet stellas non esse. Quis enim tibi concedit cometas longos esse? Quorum natura quidem, ut ceterorum siderum, globus est, ceterum fulgor extenditur. Quemadmodum sol radios suos longe lateque dimittit, ceterum ipsi alia est forma, alia ei quod ex ipso fluit lumini, sic cometarum corpusli lumen accipiat, cum accipiat a sole; quare modo rubeat, modo palleat; quare liuidus illi et ater color sit, cum conspectu solis excluditur. Dic mihi quare omnes stellae inter se dissimilem habeant aliquatenus faciem, diuersissimam soli.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Epygenẽ relĩquamꝰ et ciliorũ op¬
ĩcipiã illud ĩ pͥmis p̾sumendũ ẽ. co¬
metas nõ ĩ unã ꝑtẽ celi aspici nec ĩ
sigͥfero tm̃ orbe s tã ĩ ortu ꝙͣ ĩ octa su
frequẽtissĩe tñ circa septẽtrionẽ forͣ¬
eiꝰ nõ ẽ una. Cͣuis eĩ greci discͥmĩa
feceñt eorũ qͥb ĩ morẽ harbe flãma
depẽdet et eorũ qͥ ũdiq circa se uelut
note sũt. Cometeq Recte dicũt᷑ quorũ
cũ post lõgũ cp̃s appareãt forme int̾
pent int̾ spectãtes d̾hĩtu illorũ non
cõueĩt. s prout cuiq acrior aciẽs aͥ
hebetatior ita dat aut luci didiorẽ a
rubicũdiorẽ et cͥues aut ĩ ĩt̾iora de¬
ductos aut ĩ latͬa demissos. sz siue st̃
ris faciẽ circa se dissipatũ ignẽ tra
appliciit cõfusso ĩ mũdarũ lũe fa¬
cies lõgioris syderis reddi. ħhic tm̃¬

Expanded text:
CAPUT 11 Epigenem relinquamus et aliorum opCAPUT 11 Epigenem relinquamus et aliorum opincipiam, illud imprimis praesumendum est, cometas non in una parte caeli aspici nec in signifero tantum orbe sed tam in ortu quam in occasu, frequentissime tamen circa septentrionem. Foruamuis enim Graeci discrimina fecerint eorum quibus in morem barbae flamma dependet, et eorum qui undique circa se uelut notae sunt cometaeque recte dicuntur. Quorum cum post longum tempus appareant formae, inter parent, inter spectantes de habitu illorum non conuenit sed, prout cuique acrior acies aut hebetior est, ita ait aut lucidiorem esse aut rubicundiorem et crines aut in interiora reductos aut in latera demissos. Sed siue sunris faciem circa se dissipatum ignem trahapplicuit, confuso in unum duarum lumine facies longioris sideris reddit
Abbreviated transcription (Latin):
iuolẽcia. Necciͣe ẽ ista cõcitaciõe ĩ exi¬
tũ sui tendãt. Nẽo itaq turbinẽ toto
Sie uidit ne hora qͥdẽ. Mira uelocita eiꝰ
tur. Adice nũc ꝙ ⁊ͣ si ĩ sũmũ ꝓtẽderet
uͥ syderib iter est. utiq ab eo motu qͥ
uniu̾sũ trahit soluent᷑. Quid eĩ ẽ illa
cõu̾siõe mũdi citatiꝰ. hac oĩ uẽtorũ
ĩ unũ cõiecta uis dissiparet᷑ et t̾re so¬
põt iguis turbĩe illatus nͥ ip̃e qͦ ꝑma
neret turbo. Qͥd porro tã ĩcredibile ẽ
ꝙͣ ĩ turbĩe lõgior mora. Utiq motꝰ mo¬
tu cõtrario uĩcit᷑. ht̃ eñi suã locus il¬
le uortigniẽ q̃ rapit celũ syderaq tͣ

Expanded text:
iolenta necesse est ipsa concitatione in exitum sui tendant. Nemo itaque turbinem toto die uidit, ne hora quidem: mira uelocitas eius tur. Adice nunc quod, etiamsi in summum pertenderet, ubi sideribus iter est, utique ab eo motu qui uniuersum trahit solueretur: quid enim est illa conuersione mundi citatius? Hac omnium uentorum in unum congesta uis dissiparetur et terrae sopotest ignis turbine illatus, nisi ipse quoque permanet turbo. Quid porro tam incredibile est quam in turbine longior mora, utique ubi motus motu contrario uincitur? Habet enim suam locus ille uertiginem, quae rapit caelum "sideraque
Abbreviated transcription (Latin):
cõcitati et ĩtorti ¶ Pmũ gͦ si tͥ uide¬
tur opꝑĩones huiꝰ ponamꝰ ac refella¬
mꝰ. ¶ Huic uidet᷑ pluriũ uiriũ hr̃e ad
om̃s sublinũ motus stella saturm.
hec cũ proxĩa signa martis aut in
lune uicina trãsit aut solis ĩcidit
radios. naͣ uẽtosa et frigida cõtͣhit
plib locis aera cõglobatq. Dem̃
si radios assũpsit tonat fulgurat¬
q. Si martẽ ꝙͦ cõsentiẽtẽ ht̃ fulim¬
mĩa aliã fulguracioẽs aquarũ em̃
et oĩs hũidi enaporacio splẽdiores
tm̃ celi citra iectũ inmaces mouet
ilła aũt calidior sictior t̾rarũ exalta¬
cio fulmĩa extẽdit. Trabes uõ et fa¬
ces q̃ nullo alio int̾ se ꝙͣ magͥtudine
distãt. hoc mõ fuĩt. Cũ huĩda t̾rena¬
q ĩse glob aliꝯͥs aeris clausit quã

Expanded text:
concitati et intorti. Primum ergo, si tibi uideconcitati et intorti. Primum ergo, si tibi uidetur, opiniones huius ponamus ac refellamus. Huic uidetur plurimum uirium habere ad omnes sublimium motus stella Saturni. Haec, cum proxima signa Marti premit aut in lunae uiciniam transit aut in solis incidit radios, natura uentosa et frigida contrahit pluribus locis aera conglobatque; deinde si radios solis assumpsit, tonat fulguratque; si Martem quoque consentientem habet, fulmimina, aliam fulgurationes: aquarum enim et omnis umidi euaporatio splendores tantum caeli citra ictum minaces mouet, illa autem calidior sicciorque terrarum exhalatio fulmina extundit. Trabes uero et faces, quae nullo alio inter se quam magnitudine distant, hoc modo fiunt: cum umida terrenaque in se globus aliquis aeris clausit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uacio ẽ. et nuꝑ ĩgreciã inuecta¬
¶ Democritus qͦ subtilissimꝰ ãtiqͦ¬
rũ oĩz suspicari se ait plures stel¬
las eẽ que curãt. S nec nũm illarũ¬
stellarũ posuit nec noĩa nec dũ cõs¬
hẽsis qũq syderũ cursib. ¶ Eudosiꝰ
pͥus ab egipto hos motus ĩgreciã trãs¬
tulit. hic tñ de cometis nicħ dixit.
Ex quo appet nec apd̃ egipcios quidẽ
qͥb maior celi cura fuit. hãc ꝑtẽ ela¬
boratã. ¶ Cenon postea diligẽs et
ip̃e ĩ quisitor. defectioes quidẽ solis ẜ¬
uctas ab egyptus collegit. Nullam
aũt mẽtionẽ fecit cometarũ nõ p̾t̾
isse se dicũt. epygenes et appolomꝰ mũ¬
dius ꝑitissimꝰ ĩspiciẽdorũ naͣliũ int̾se
discidissent. hic eĩ ait cometas ĩ nũo
scellarũ errãtiũ pom a caldeis temq
cursuᷤ eorũ. Epygenes cõtra ait calde¬
os nich de cometis hr̃e cõp̾hẽsi. S ui¬
deri issos accẽdi turbine quodã acris

Expanded text:
eruatio est et nuper in Graeciam inuectaeruatio est et nuper in Graeciam inuecta. Democritus quoque, subtilissimus antiquorum omnium, suspicari se ait plures stellas esse quae currant, sed nec numerullarum posuit nec nomina, nondum comprehensis quinque siderum cursibus. Eudoxus primus ab Aegypto hos motus in Graeciam transtulit; hic tamen de cometis nihil dicit: ex quo apparet ne apud Aegyptios quidem, quibus maior caeli cura fuit, hanc partem elaboratam. Conon postea, diligens et ipse inquisitor, defectiones quidem solis seruatas ab Aegyptiis collegit, nullam autem mentionem fecit cometarum, non praeisse se dicunt, Epigenes et Apollonius Myndius, peritissimus inspiciendorum natalium, inter se dissident. Hic enim aistellarum errantium poni a Chaldaeis tenerique cursus eorum. Epigenes contra ait Chaldaeos nihil de cometis habere comprensi, sed uideri illos accendi turbine quodam aeris
Abbreviated transcription (Latin):
gius exuãt faciẽ eq̃ enĩ ĩgeni splẽ¬
didiq sũt. Itaq si oĩa trena sỹdera
sũt hus qͦ eadẽ sors erit. Si uõnich̾
aliud fũt ꝙͣ purus ignis mouẽt᷑q
mẽsib senis nͨ illos cõu̾sio mũdi sol¬
uit et uellocitas illa quoqz possũt et
tenui cõstare mat̾ia. nec ob hoc discu¬
ti assiduo celi cirtũactu. Illo qͦ ꝑtine¬
bit ħ excussisse ut sciamꝰ utrũ mũdꝰ
t̾ra stãte circũeat an mũdo stãte t̾ra
u̾tat᷑. Fuerũt eĩ qͥ dicerẽt nos ẽẽ quos
rerũ nãͣ nesciẽtes ferat nec celi mo¬
tu fieri ortus et occasus. s ipõs ori¬
ri et occide̾. ¶Digna res cõtẽplaciõe
ut sciamꝰ ĩ quo rerũ statu sumꝰ pige¬
rima forti an uelocissimã sedẽ cir¬
ca nos deus oĩa an nos agat. Nictͣiiz
lectos. Sep̾hendi eã pp̃ eorũ rarita
cẽ cursus adħ nõ põt nec explorari
an uices ẜuẽt et illos ad suũ certꝰ
ordo producat. Noua hec celestiũ obẜ¬

Expanded text:
ius exeat, faciem aeque enim ignei splendidique sunt. Itaque si omnia terrena sidera sunt, his quoque eadem sors erit; si uero nihil aliud sunt quam purus ignis manensque mensibus senis nec illos conuersio mundi soluit et uelocitas, illa quoque possunt et tenui constare materia nec ob hoc discuti assiduo caeli circumactu. Illo quoque pertinebit haec excussisse ut sciamus utrum mundus terra stante circumeat an mundo stante terra uertatur. Fuerunt enim qui dicerent nos esse quos rerum natura nescientes ferat, nec caeli motu fieri ortus et occasus, nos ipsos oriri et occidere: digna res contemplatione, ut sciamus in quo rerum statu simus, pigerrimam sortiti an uelocissimam sedem, circa nos deus omnia an nos agat. CAPUT 3 Nlectos. Deprehendi enim propter raritatem eorum cursus adhuc non potest, nec explorari an uices seruent et illos ad suum diem certus ordo producat. Noua haec caelestium obs
Abbreviated transcription (Latin):
leiuis inde ꝑueĩre nõ pot̾it aut magͣ
et cõcitata ciciꝰ ip̃a se frãget. p̾c̾ea hu¬
miliores illi comete obhoc ut putãt ñ
exeũt alt̾i qr plus t̾rem hñt gͣuitas
metis diuturmorib celsiorib pleĩor

Expanded text:
e peruenire non poterit, aut magna et concitata citius ipsa se franget. Praeterea humiliores illi cometae ob hoc ut putat non exeunt altius quia plus terreni habent grauitas metis diuturnioribus celsioribusque plenior
Abbreviated transcription (Latin):
leuat ĩ altũ ac tã du splendor manz¬
igͥs expͥssi ꝙͣ diu alimẽta sufficiũt
Quib desmẽtib et ip̃e subsidit qͥ h
dicit nõ notat qualis sit turbinũ
cursus et qualis cometarũ. Illorũ
rapidus ac iuolẽtus et ip̃is uẽtis ci¬
tatior ẽ. Cometarũ leuis. et ꝙ ꝑdiẽ
noctẽq ꝙͣtũ trãsierit abscõdit. Señ
turbinũ motꝰ uagus ẽ et disiectus.
et ut salustii utar u̾bis u̾ticosus co¬
metarũ aũt cõpoĩtus et destmatũ
iter carpẽs. Nũꝙͣ nr̃m accedẽt lunã
aut qñqz sydera rapi uẽto aut tur¬
bine rotau. Nõ ut puto. Qr̃. Quia ñ
ẽ illis ꝑturbatus et ĩpotẽs cursus.
ad cometas idẽ trãfferamꝰ. nõ cõfusse
nec tumultuose eũt ut aͥs credat illos
causis turbulẽtis et ĩcõstatib pelli.
dem̃ eciã si u̾tices isti cõp̾hẽdẽ t̾rena
hũdaq et huĩli ĩ altũ expͥmẽ possẽt
nõ tñ supͣ lunã efferrẽt. Oĩs illis us

Expanded text:
uat in altum, ac tam diu manet splendor ignis expressi quamdiu alimenta sufficiunt; quibus desinentibus et ipse subsidit. Qui hoc dicit, non notat qualis sit turbinum cursus et qualis cometarum: illorum rapidus ac uiolentus et ipsis uentis citatior est, cometarum lenis et qui per diem noctemque quantum transierit abscondat. Deinde turbinum motus uagus est et disiectus et, ut Salustii uerbis utar, uerticosus, cometarum autem compositus et destinatum iter carpens. Num quis nostrum crederet lunam aut quinque sidera rapi uento aut turbine rotari? Non, ut puto. Quare? Quia non est illis perturbatus et impotens cursus. Ad cometas idem transferamus: non confuse nec tumultuose eunt, ut aliquis credat illos causis turbulentis et inconstantibus pelli. Deinde, etiamsi uertices isti comprehendere terrena umidaque et ex humili in altum exprimere possent, non tamen supra lunam efferrent: omnis ill
Abbreviated transcription (Latin):
tus labẽcia m̃ splendorẽ trahãt co¬
lorẽq. Non de suo clara.In qua oppĩo¬
ne magͥ fuẽ iuri qͥ sydera tradider̃t
ex duro cõcreta et ignẽ alienũ pascẽ
cõglobataq nec stabili ĩditã cor. ꝓ
certo iã mũdus turbine suo dissipas¬
set. ¶ Ad ħ uestigãda ꝓderit q̃rẽ nõ
comete cõdicioĩs sũt cuiꝰ suꝑiora ui¬
dent᷑ em̃ cũ illis quedã hre coĩa ortus

Expanded text:
tus labentia inde splendorem trahant caloremque, non de suo clara. In qua opinione magni fuere uiri, qui sidera crediderunt ex duro concreta et ignem alienum pascentconglobatamque nec stabili inditam corpori profecto iam mundus turbine suo dissipasset. Ad haec inuestiganda proderit quaerere num cometae condicionis sint cuius superiora. Videntur enim cura illis quaed
Abbreviated transcription (Latin):
tamiꝰ ꝙͣ diu ordo ẜuat᷑. S si qͣd curba¬
tũ ẽ aut p̾ter cõsuctudinẽ emicuit ex¬
pectamꝰ ĩt̾rogamꝰ oñdimꝰ adeo naͣle ẽ
magis noua ꝙͣ magna mirari. Idez
ĩcometis fit. Si rarꝰ et ĩsolite sigure
igͥs apparuit nẽõ nõ scire qͥd sit cupit
et oblitus ciliorũ de aduẽtitio qͣrit. Ig¬
narus utrũ debecit mirari antimere.
Nõ eñi desũt qͥterreãt ꝯͥ sigͥficacioẽs
eiꝰ gͣues p̾dicẽt. Sciscitãt᷑ itaq et cog̾¬
scẽ uolũt prodigiũ sit an sydus. At ĩ

Expanded text:
batum est aut praeter consuetudinem emicuit, spectamus interrogamus ostendimus: adeo naturale est magis noua quam magna mirari. Idem in cometis fit: si rarus et insolitae figurae ignis apparuit, nemo non scire quid sit cupit et, oblitus aliorum, de aduenticio quaerit, ignarus utrum debeat mirari an timere. Non enim desunt qui terreant, qui significationes eius graues praedicent. Sciscitantur itaque et cognoscere uolu
Abbreviated transcription (Latin):
dus et hebes et
dimissus ĩt̾ra
ẽ ut ad diuina
nõ erigtat᷑ ac
tota mẽte cõsur¬
gat. utiq ubi
nouũ aliqd̾ e
celo miraculũ fulsit. Nã ꝙͣ dui soli¬
ta decurrũt magͥtudĩe rerũ cõsuetudo
subducit. Ita eñ cõpoĩti sumꝰ ut nos
cotidiana ⁊̃ si admiraciõe digna sũt
trãseãt. Cõtra mĩmarũ rerũ qͦ si ĩso¬
lite prodierũt spectaculũ dulce fiat.
hitaq cetus astrorũ qͥb ĩmẽsi cors
pulcritudo distĩguit᷑ pplm̃ nõ cõcauat
at cũ ad ex more mutatũ ẽ oĩu uultꝰ
ĩcelo ẽ. Solspectatorẽ nͥ cũ deficit non
ht. neõ obẜuat lunã nͥ laborãtẽ. Tũc
urbes cõclamãt. tũc prose qͥsq suꝑsti¬
ciõe uana trepidat. Quãto illa ma¬
iora sũt. ꝙ sol totidẽ ut ita dicã gradus
qͦt dies ht̃. et ãnũ circuitu suo claudit
tib spaciũ. ꝙ sydera abscõdit. ꝙ t̾ra
cũ tanto maior sit illis nõ urit s ca¬
lorẽ suũ ĩtẽsionib ac remissioĩb tẽ¬

Expanded text:
dus et hebes et demissus in terram est ut ad diuina non erigatur ac tota mente consurgat, utique ubi nouum aliquod e caelo miraculum fulsit. Nam quamdiu solita decurrunt, magnitudinem rerum consuetudo subducit: ita enim compositi sumus ut nos cotidiana, etiamsi admiratione digna sunt, transeant, contra minimarum quoque rerum, si insolitae prodierunt, spectaculum dulce fiat. Hic itaque coetus astrorum, quibus immensi corporis pulchritudo distinguitur, populum non conuocat: at cum aliquid ex more mutatum est, omnium uultus in caelo est. Sol spectatorem, nisi deficit, non habet; nemo obseruat lunam nisi laborantem: tunc urbes conclamant, tunc pro se quisque superstitione uana strepit. At quanto illa maiora sunt, quod sol totidem, ut ita dicam, gradus quot dies habet et annum circuitu suo claudit,tibus spatium, quod sidera abscondit, quod terras, cum tanto maior sit illis, non urit sed calorem suum intensionibus ac remissionibus tem