comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum in cordib pus sollempnitas reno¬
uat. Ueritas que facta sumt sic̃ facta st̃
aꝑit. sollempnitas aut̃ n ea faciendo s
celebrando. nec p̃tita p̃terire ꝑmittit. Deniq
mel occisus. qͥ iam ñ morit᷑. mors ei ult᷑
ñ dominabit᷑. Ainde. scãm uocem uerita¬
tis. semel pascha dicimꝰ factã. & ulteriꝰ ñ
futurũ: scđ̾m aũt uocẽ sollempuitatis õĩ
anuo dicimus pascha uenturũ. Sic in¬
telligi arbitror: ꝗd in psalmo scriptũ ÷.
ogitatio hominis confitebit᷑ tͥ: & reliqͥe
cõgitationis diem sollempne celebrabt̃
tͥ. Nisi enim qđ de reb temꝑalit̾ gestis
dr̃. cogitatio memorie cõmendaret: nul¬
las post tempꝰ reliquias inueniret. Ideo
cogitatio hominis intuens ueritatẽ dño
coñfitet᷑: reliquie uͦ cogitationis que st̃
in memoria. notis temporib non cessans
celebrare sollempnia: ñ ingrata cogitatio
iudicet᷑. Ad hoc ꝑtinet noctis huns
tam p̃clara sollempiitas. uͥ uigilando

Expanded text:
dum in cordibus piis solemnitas renodum in cordibus piis solemnitas renovat. Veritas quae facta sunt, sicut facta sunt aperit: solemnitas autem non ea faciendo, sed celebrando, nec praeterita praeterire permittit. Deniquemel occisus, qui jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Proinde secundum vocem veritatis, semel Pascha dicimus factum, et ulterius non futurum: secundum autem vocem solemnitatis, omni anno dicimus Pascha venturum. Sic intelligi arbitror quod in Psalmo scriptum est: Cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis diem solemnem celebrabunt tibi . Nisi enim quod de rebus temporaliter gestis dicitur cogitatio memoriae commendaret, nullas post tempus reliquias inveniret. Ideo cogitatio hominis intuens veritatem Domino confitetur: reliquiae vero cogitationis quae sunt in memoria, notis temporibus non cessant celebrare solemnia, ne ingrata cogitatio judicetur. Ad hoc pertinet noctis hujus tam praeclara solemnitas, ubi vigilando
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̃ habitat que rogamꝰ: Itẽ eusdẽ¬
ꝓ peccatorib iustum: ꝓ seruis
dum: ꝓ captiuis liberũ: ꝓ egrotis
medicum: ꝓ miseris beatũ: ꝓ egenis
opulentum: ꝓ ꝑditis quesitorẽ: ꝓ uen¬
ditis redemptorẽ: ꝓ grege pastorem: ⁊
qd̾ ÷ omĩb mirabiliꝰ ꝓ creatura creatorẽ:⁊
seruantẽ tam̃ qd̃ semꝑ.ẽ. tra dentẽ qd̃
factus ÷: dm̃ latentem. hominẽ appa¬
rentem: uirtute uiuificantẽ. infirmi¬
tate morientem: diuinitate immutabile.
carne passibilem: ut ait apłs. qui traditus
est ꝓpt̃ delicta nr̃a: ⁊ resurrexti ꝓpt̃ irftifi¬
cationem nr̃am. Hoc semel factum. ẽẽ: op¬
time nostis. & tam̃ sollempnitas tanqͣ
sepius fiat reuolittis temporib iterat:
Qd ueritas semel factum tot scripturaꝵ
uocib clamat. Nec tam̃ contraria sunt
ueritas ⁊ sollempnitas: ut ista m̃tiat᷑. illa
uerum dicat. Qd̾ enim semel factun
in reb ueritas indicat: hoc sepiꝰ celebran¬

Expanded text:
in nobis habitat quem rogamus. SEin nobis habitat quem rogamus. SEpro peccatoribus justum, pro servis Dominum, pro captivis liberum, pro aegrotis medicum, pro miseris beatum, pro egenis opulentum, pro perditis quaesitorem, pro venditis redemptorem, pro grege pastorem, et quod est omnibus mirabilius, pro creatura creatorem: servantem tamen quod semper est, tradentem quod factus est; Deum latentem, hominem apparentem; virtute vivificantem, infirmitate morientem, divinitate immutabilem, carne passibilem: ut ait Apostolus, Qui traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Hoc semel factum esse, optime nostis. Et tamen solemnitas tanquam saepius fiat, revolutis temporibus iterat, quod veritas semel factum tot Scripturarum vocibus clamat. Nec tamen contraria sunt veritas et solemnitas, ut ista mentiatur, illa verum dicat. Quod enim semel factum in rebus veritas indicat, hoc saepius celebran
Abbreviated transcription (Latin):
dormire in hac celebritate ꝑmittit. Un de
ab ipsis etiam nr̃is inimicis uescientib.
adinonem᷑ quẽadmodũ debeam̾ uigila¬
re ꝓ nob̾: si ꝓpt̃ nos uigilant etiam qui
inuident nob̾. Eoꝵ quippe qui nullomͦ
xp̃i sunt nomine con signati. tam̃ ista
nocte multi dolore. multi pudore: ũnulli
etiam qͥ fidei ꝓpinqͣnt. dĩ iam timore non
dormiunt. Diu̾sis causis. excrtat eos ista
sollempnitas. Quomͦ gͦ debet gaudendo
uigilare xp̃i amicꝰ: quando et dolendo
uig̾ilat inimicus. Quomͦ in tanta xp̃i
gła inardescat uigilare xp̃ianus: qnͣdo
erubescit dormire paganꝰ᷑: Quomͦ decet
eum qui hanc domũ magnã intrauit.
in tanta eiꝰ festiuitate uigilare. qndo iã
uigilat qui disponit intraree u igilemꝰ
gͦ ⁊ oremꝰ: ut et forinsecꝰ.⁊ iutriunserus hanc
uigłam celebrem᷑. Ds̃ nob̃ loquatur
in lectionib suis: deo lo quam᷑ in p̃cib
nr̃is. Si eloquia obedient̃ audiamus:

Expanded text:
dormire in hac celebritate permittit. Unde dormire in hac celebritate permittit. Unde ab ipsis etiam nostris inimicis nescientibus admonemur quemadmodum debeamus vigilare pro nobis, si propter nos vigilant etiam qui invident nobis. Eorum quippe qui nullo modo Christi sunt nomine consignati, tamen ista nocte multi dolore, multi pudore; nonnulli etiam qui fidei propinquant, Dei jam timore non dormiunt. Diversis causis excitat eos ista solemnitas. Quomodo ergo debet gaudendo vigilare Christi amicus, quando et dolendo vigilat inimicus? Quomodo in tanta Christi gloria inardescat vigilare christianus, quando erubescit dormire paganus? Quomodo decet eum, qui hanc domum magnam intravit, in tanta ejus festivitate vigilare, quando jam vigilat qui disponit intrare? Vigilemus ergo, et oremus; ut et forinsecus et intrinsecus hanc vigiliam celebremus. Deus nobis loquatur in lectionibus suis; Deo loquamur in precibus nostris. Si eloquia ejus obedienter audiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ reconeilians sͥ: non reputans
illis delicta eors. Quãꝗͣ tam clara sit
uigle huiꝰ celebritas toto orbe t̾raꝵ: ut
etiam illos uigilare carne compellat. qͥ
corde non dicam dormiunt. s tartarea
impietate sepulti sunt. bl igilant etiam
ipsi nocte ista. de qua etia uisibiltt̃ reo¬
dit᷑. qd̾ tanto ante ꝓmissum.ẽ. E no
tanꝗͣ dies illuminabit᷑. fit hoc in cordib
pioꝵs: quib dictũ.ẽ. fiustis aliqndo tene¬
bre: nunc aũt lux in dño. Fit hoc etiani
in emulis omnium: ⁊ qui uident in dñe
et qui inuident dño. N igilat gͦ ista nocce
et mundus inimicus: et milndꝰ reconci¬
liatus. Uigilat iste ut laudet medicum
lib̾atus: igilat ille ut blasphemet uidi¬
cem condem ꝑnatꝰ. Uigilat iste m̃tib pus
feruens et lucescens: iugilat ille dentib
suis frendens et tabeseens. Deniq istum
caritas. illum iniquitas: istum xp̃ianus
uigor. illũ di abolicus liuor. nequaquã

Expanded text:
mundum reconcilians sibi, non reputans mundum reconcilians sibi, non reputans illis delicta eorum . Quanquam tam clara sit vigiliae hujus celebritas toto orbe terrarum, ut etiam illos vigilare carne compellat, qui corde, non dicam, dormiunt, sed tartarea impietate sepulti sunt. Vigilant etiam ipsi nocte ista, de qua etiam visibiliter redditur, quod tanto ante promissum est: Et nox tanquam dies illuminabitur . Fit hoc in cordibus piorum, quibus dictum est: Fuistis aliquando tenebrae. nunc autem lux in Domino . Fit hoc etiam in aemulis omnium, et qui vident in Domino, et qui invident Domino. Vigilat ergo ista nocte et mundus inimicus, et mundus reconciliatus. Vigilat iste, ut laudet medicum liberatus: vigilat ille, ut blasphemet judicem condemnatus. Vigilat iste, mentibus piis fervens et lucescens: vigilat ille, dentibus suis frendens et tabescens. Denique istum charitas, illum iniquitas: istum christianus vigor, illum diabolicus livor nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
apłs exhortans nos ad imitanonẽ
suam. ant̃ alia multa suȩ uirtu¬
tis insignia dicit etiam: in uigi¬
liis sepius. Quanto gͦ alacriꝰ in hac
uigła uelut matre omĩum sc̃aꝵ uigi¬
liarum uigilare debemus: in qua totꝰ
uigilat mundus: Non ille mundus de
quo scriptũ ÷. Si quis dilexerit mundũ.
ñ ÷ caritas patͥs in illo: qm̃ om̃a que in
mundo sunti. concupiscentia carnis :. ⁊
concupiscentia carnis : ocłoꝵ.⁊ ambitio
scłi. quȩ non ÷ a patre. Talem qͥppe mun¬
dum id ÷ filios infidelitatis. regunt diabo¬
lus & angłi eius.: cont᷑ quos uob. eẽ. collucta¬
tionem idem dic̃ apłs ubi att. Non : nob
colluetatio adũsus carnẽ et sanguinẽ: s
adu̾sus pͥncipes et potestates. et rectores
mundi.tenebraꝵ harũ. Quod et nos fui¬
mus aliqͣndo: nẽ aũt lux in dño. Luce
itaq uigiliaꝵ: resistamꝰ rectorib tenebraꝵ
Ion gͦ ille mundꝰ in hac sollempnitate uigi¬
lat: s ille de quo dr̃. Os erat in xp̃o.

Expanded text:
s exhortans nos ad imitationem suam, inter alia multa suae virtutis insignia, dicit etiam: In vigiliis saepius . Quanto ergo alacrius in hac vigilia, velut matre omnium sanctarum vigilirum, vigilare debemus, in qua totus vigilat mundus? Non ille mundus, de quo scriptum est: Si quis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo: quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae non est a Patre . Talem quippe mundum, id est filios infidelitatis, regunt diaboli et angeli ejus: contra quos nobis esse colluctationem idem dicit apostolus, ubi ait, Non est nobis colluctatadversus principes et potestates, et rectores mundi, tenebrarum harum . Quod et nos fuimus aliquando, nunc autem lux in Domino. Luce itaque vigiliarum, resistamus rectoribus tenebrarum. Non ergo ille mundus in hac solemnitate vigilat: sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud patrem antequam
natus. eẽt. ex matre: ñ solum
uirginem de qua nasceretur. s
et diem quo nasceret᷑ elegit. Erran¬
tes homines plerunq eligunt dies.
Alius nouellandi. alius edificandi:
Alius ꝓfisci̾eendi. & aliquando alius
etiam uxorem ducendi. Qđ cum
facit. ideo facit: ut inde aliquid
natum felicit᷑ nutriatur. Nemo ta¬
m̃ potest elige diem: quo ipse nas¬
catur. S ille potuit utrumq eli-¬
gere: qui utrumq potuit et creare.
Lec ita elegit diem: sicut eligunt qͥ
fata hominum inantt̃ de syderum
dispositione suspendunt. Non enim
ꝑ diem felix factus. ẽ. quo est natus:
s felicem fecit diem. quo nasci est
ipse dignatus. Nam et dies natiuii¬
tatis eius. ht̃ mysterium lucis eiꝰ.
Sic enim dicit apłs. Nox p̃cessit: dies
aut̃ appropinquauit. Abiciamꝰ opera
tenebrarum: et induamꝰ nos arma
lucis: sicut in die honeste ambulemꝰ
Aguoscamus diem: et simus . Notͣ enĩ
eramus: cum infidelit̾ uiuebamus.
& qm̃ ipsa infidelitas quȩ totum

Expanded text:
erat apud Patrem antequam natus esset ex matre, non solum virginem de qua nasceretur, sed et diem quo nasceretur, elegit. Errantes homines plerumque eligunt dies, alius novellandi, alius aedificandi, alius proficiscendi, et aliquando etiam alius uxorem ducendi. Quod cum facit, ideo facit, ut inde aliquid natum feliciter nutriatur. Nemo tamen potest eligere diem, quo ipse nascatur. Sed ille potuit utrumque eligere, qui utrumque potuit et creare. Nec ita elegit diem, sicut eligunt qui fata hominum inaniter de siderum dispositione suspendunt. Non enim per diem felix factus est qui est natus; sed felicem fecit diem, quo nasci est ipse dignatus. Nam et dies nativitatis ejus, habet mysterium lucis ejus. Sic enim dicit Apostolus: Nox praecessit, dies autem appropinquavit: abjiciamus opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus . Agnoscamus diem, et simus dies. Nox enim eramus, cum infideliter vivebamus. Et quoniam ipsa infidelitas quae totum
Abbreviated transcription (Latin):
et toto mundo meredibilit̾ creditã :
ut uirgo conciꝑet. uirgo pareret.
uirgo pariens ꝑmaneret: Qd̾ hu¬
mana ratio ñ inuenit. fides capit: & ubi
humana ratio deficit. fides ꝓfic̃. Quis enĩ
dicat ñ potuisse dĩ u̾bum ꝑ qd̾ facta sunt
omĩa. facẽ sͥ carnẽ etiam sine matre: sic̃
pͥmũ hominem sine patre fecit
et matre : S qm̃ utrũq sexum

Expanded text:
et toto mundo incredibiliter creditam, et toto mundo incredibiliter creditam, ut virgo conciperet, virgo pareret, virgo pariens permaneret? Quod humana ratio non invenit, fides capit: et ubi humana ratio deficit, fides proficit. Quis enim dicat non potuisse Dei Verbum per quod facta sunt omnia, facere sibi carnem etiam sine matre, sicut primum hominem sine patre fecit et matre? Sed quoniam utrumque sexum
Abbreviated transcription (Latin):
minuenda fuerat fide crescente: ideo
incipit ꝑpeti detrim̃ta. et dies su¬
mete agmenta. Habeamꝰ gͦ fr̃s sol¬
lempnem istum diem: nonsicut
infideles ꝓpt̾ hunc solem: s ꝓpter
eum qui fecit hunc solem. Qđ enĩ
uerbum erat. caro factum. ẽ: ut ꝓpt̾
nos posset esse sub sole. Carne quip¬
pe sub sole: maiestate aut̃ suꝑ uni¬
u̾sum mundum. in quo condidit
solem. Nunc uͦ et ⁊ carne suꝑ istũ
solẽ: quem ꝓdeo colunt. qui mente
ceci. uerum uisticiȩ non uident
mane: scilicet quia contemꝑatus
est nob̾: ut ꝑ inuisibilem uisibilẽ
factum. a uisibilib ad iniuusibilia
transiremꝰ. Debemus enim fide ca¬
tholica retinere duas. ẽẽ. natiuitates
dñi: unam diuinam. alteram hu¬
manam. Illam sine tp̃r: hanc in
tp̃r. Ambas aũt mirabiles: Illam
sine matre. istam sine patre. Si istã
non comp̃hendimꝰ illam quando
enarramus: Quis comp̃hendat
nouitatem nouam. inusitatã. uni¬
cam in mundo. incredibilem factã.

Expanded text:
minuenda fuerat fide crescente; ideo incipit perpeti detrimenta, et dies sumere augmenta. Habeamus ergo, fratres, solemnem istum diem; non sicut infideles propter hunc solem, sed propter eum qui fecit hunc solem. Quod enim Verbum erat, caro factum est , ut propter nos posset esse sub sole. Carne quippe sub sole: majestate autem super universum mundum, in quo condidit solem. Nunc vero et carne super istum solem, quem pro Deo colunt, qui mente caeci verum justitiae non vident contemperatus est nobis; ut per invisibilem visibilem factum, a visibilibus ad invisibilia transiremus. Debemus enim fide catholica retinere duas esse nativitates Domini: unam divinam, alteram humanam; illam sine tempore, hanc in tempore. Ambas autem mirabiles: illam sine matre, istam sine patre. Si istam non comprehendimus, illam quando enarramus? Quis comprehendat novitatem novam, inusitatam, unicam in mundo, incredibilem credibilem factam,
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝓpositionis non poterant ab his qui
uxores suas tetigerant comedi. qnͣtoma¬
gis panis ille qui de celo descendit. non
pot̾ ab his qui coniugalib paulo ante
hesere complexib uiolari atq contingi:

Expanded text:
nes propositionis non poterant ab iis, qui uxores suas tetigerant, comedi, quanto magis panis ille, qui de coelo descendit, non potest ab his, qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi?
Abbreviated transcription (Latin):
nera ostendet tẽ: Qm̃ uidebt̃ inqͥt in quẽ cõpũ¬
xer̃. Quẽadinddũ enĩ inthoma fec̃. uolens incre-¬
dulitatẽ discipłi coarguere. errorẽq corrig̾e pro
multoꝵ fide:⁊ingereis ostñd̃ illi signa clauoꝵ.
⁊ ipsa de clauis uuln̾a ⁊ dix̃. mitte manũ tuã: iui¬

Expanded text:
nera ostendet? Tunc videbunt, inquit, in quem compunnera ostendet? Tunc videbunt, inquit, in quem compunxerunt . Quemadmodum enim in Thoma fecit, volens incredulitatem discipuli erroremque corrigere pro multorum fide, et ingerens ostendit illi signa clavorum, et ipsa de clavis vulnera, et dixit, Mitte manum tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
de tremor app̾hendet eos: Non enĩ illi ha¬
bebunt iudicari. S quem admodum
pͥncipe uidicante. uon solum rei. s et
officia. quȩ nicħ sͥ conscia sunt. timore
et tremore comp̃hendunt᷑ ꝓpt̾ iudicis t̃¬
rorem: ita et tunc cum genꝰ hominum
udic abit᷑. etiam cęlestes ministri paue¬
bunt: et t̾ribilem apparatum de uidi¬
cantłs intuentes. horrenda formidine
tẽ. & quã ob causam in eius p̾latu dñs
adueniet: ratio ꝓspicua .ẽ. Ut cogno scañ
consilium imquitatis sue: qui dñm ma¬
iestatis crucifixerunt. ꝑ hoc enĩ signum:
impudens udeoꝵ redarguet᷑ impietas.
Et qm̃ ꝓpt̾ hocipsum habens crucem ue¬
niet: audi ipsum in euangłio ꝓtestantẽ.
uia tunc plangemt om̃s trib t̾rȩ. u¬
dentes accusatorẽ suum ipsam crucem:
et ipsa arguente cognoscent peccatũ su-¬
um sero. i frust᷑ facebunt᷑ impiã cecitatẽ. Qͥdͥ
aut̃ miraris sicruc̃e afferẽs uenietꝰ. iͥr ⁊ ipsa uul¬

Expanded text:
de tremor apprehendet eos? non enim illi hade tremor apprehendet eos? non enim illi habent judicari. Sed quemadmodum principe judicante, non solum rei, sed et officia quae nihil sibi conscia sunt, timore et tremore comprehenduntur propter judicis terrorem: ita et tunc cum genus humanum judicabitur, etiam coelestes ministri pavebunt, et terribilem apparatum judicis intuentes, horrenda formidine tunc, et quam ob causam in ejus praelatu Dominus adveniet? Ratio perspicua est: ut agnoscant consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt; per hoc enim signum, impudens Judaeorum redarguitur impietas. Et quomodo propter hoc ipsum habens crucem veniet, audi ipsum in Evangelio protestantem, quia tunc plangent omnes tribus terrae, videntes accusatorem suum, id est, ipsam crucem; et ipsa arguente cognoscent peccatum suum sero, et frustra fatebuntur impiam caecitatem. Quid autem miraris, si crucem afferens veniet, ubi et ipsa vul
Abbreviated transcription (Latin):
ratis luminarib cęli. de lapsisq syderib
sola radiabit. Ut discas qm crux et luna
ludior. et sole p̃clarior: quoꝵ splendorẽ
diuini luminis illustrata fulgore suꝑabs¬
Et quẽ admodum ingrediente rege in ci¬
uitatem exercitus antecedit. p̃ferens hu¬
meris signa. atq uexilla regalia. et am¬
bitu p̃parationis armisonȩ annunciat
regis introitum: ita dñm descendentem
e cͤelis p̃cedet exercitꝰ angłoꝵ : Qui sig¬
num illud et triumphale uexillum sub¬
limib humeris p̃ferentes: diuinũ regis
cȩlestis ingressum t̾restrib m̃tib nun¬
ciabunt. Tunc inquit cõmouebuntur
uirtutes celoꝵ. De angłis dicit. Tremor
illos app̃hendet: et timor magnus. Cuiꝰ
gͥ rei causa: dic mͥ. Quia tam t̾ribile erit
iudicium illud: ut etiam ab angłis ti¬
meat᷑. Omnis enĩ nat᷑a gñis humani
incipiet iudicari: et astare t̾ribili. Quã¬
obrem gͦ tunc angłi contremiscent: et un¬

Expanded text:
ratis luminaribus coeli, delapsisque sideribus ratis luminaribus coeli, delapsisque sideribus sola radiabit: ut discas quoniam crux et luna lucidior et sole erit praeclarior, quorum splendorem divini luminis illustrata fulgore superabit. Quemadmodum enim ingredientem regem in civitatem, exercitus antecedit, praeferens humeris signa atque vexilla regalia, et ambitu praeparationis armisonae annuntiat regis introitum: ita Domino descendente de coelis praecedet exercitus Angelorum, qui signum illud, id est, triumphale vexillum sublimibus humeris praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. Tunc, inquit, commovebuntur virtutes coelorum : de Angelis dicit; tremor enim illos apprehendet, et timor magnus. Cujus igitur rei causa, dic mihi? Quia tunc tam terribile erit judicium illud, ut etiam ab Angelis timeatur. Omnis enim natura generis humani incipiet judicari, et astare terribili judici. Quamobrem ergo tunc Angeli contremiscent, et un
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dico tͥ: unde dinoscas ueri pastoris ad
talis erit: hoc dedit signum. Hȩc enĩ fuit
uoluntas eiꝰ. ut primꝰ aduentꝰ latenter
fieret: et quereret qđ ꝑierat. Sed̾s uͦ
admodum fulgur exiens. ab oriente paret
in occidentem: ita erit aduentus filii hoĩs.
Subito omĩb apparebit: nec erit indigens
Quẽadmodum enim cum fulgur emicu¬
erit. non egemꝰ inquirere si facta sit choru¬
scatio: ita cum reuelatio p̃sentiȩ eius ef¬
fulserit. non indigebimus int̾rogare an
uenerit xp̃c. S quid: querit᷑. si cum cruce
oblitus sum. Audi gͥ subseq̃ntia. Tunc
uiquit qͣndo uentũrus. ẽ sol obscurabit᷑.
et luna ñ dabit lum̃ suum. Tanta enim¬
erit eminantia splendołis in xp̃o. ut etiã
clarissima cęli luminaria p̾fulgore di¬
uini luminis abscondant᷑. Tc̃ stelle ca¬
dent. qͣndo apparũit signum filii hoĩs
in celo. Consid̾asti qnͣta sit uirtꝰ signi: hoc
÷ crucis. Sol obscurabit᷑: luna ũ dabit
lum̃ suum. Crux uͦ fulgebit: et obscu¬

Expanded text:
veri pastoris advtalis erit, hoc dedit signum. Haec enim fuit voluntas ejus, ut primus adventus latenter fieret, et quaereret quod perierat: secundus vero nquit, fulgur exiens ab oriente apparet in occidente, ita erit adventus Filii hominis. Subito omnibus apparebit, nec erit indigens  Christus. Quemadmodum enim cum fulgur emicuerit, non egemus inquirere, si facta sit coruscatio: ita cum revelatio praesentiae ejus effulserit, non indigebimus interrogare, an venerit Christus. Sed quod quaeritur, si cum cruce sitionis oblitus sum. Audi igitur subsequentia: Tunc, inquit, quando venturus est, sol obscurabitur, et luna non dabit lumerit eminentia splendoris in Christo, ut etiam clarissima luminaria coeli prae fulgore divini luminis abscondantur. Tunc vero stellae cadent, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo. Considerasti quanta virtus sit signi, hoc est, crucis: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum; crux vero fulgebit, et obscu
Abbreviated transcription (Latin):
solum aut̃ de cruce. s de u̾bis ipsis que
in cruce habuit: imm̃sam pietatẽ eius
possumꝰ considare. Nã cũ adhuc in cru¬
ce confixꝰ. ẽẽt: dicebat. ł at̃ dimitte illis
peccatũ: s̃i enĩ sciunt quid faciunt. Ꝙ
crucifixus: ꝓ illis qui crucificerant ora¬
bat. Et quidẽ illi e diũso dicebant. Si
filius dei es: descende de cruce. S ꝓpt̃
hoc ͥ descendit de cruce: qm̃ filiꝰ dei est.
pter hoc enim uenit: ut crucifigeret᷑
ꝓ nob. Descende inqͥunt de cruce: et
credimꝰ in te. Hȩc ũba sunt: et occasioẽs
incriedęlitatis. Nam plus fecit: quã si
de cruce descendisset. Multo enĩ mauis
fuit. lapide ad monum̃tũ apposito resur¬
gere: quã si de cruce descenderet. Lazarũ
etiam qͣtriduano iam funere fectoum de
sepulchro resuscitasse: mauis fuit quã
de cruce descendere. & illi qͥd̃e dicebant.
si filius dei es salua temetipsũ: hic aũt¬

Expanded text:
solum autem de cruce, sed de verbis ipsis quae in cruce habuit, immensam pietatem ejus possumus considerare. Nam cum adhuc in cruce confixus esset, dicebat: Pater, dimitte illis peccatum; non enim sciunt quid faciunt . Et crucifixus pro illis qui crucifixerant orabat; et quidem illi e diverso dicebant, Si Filius Dei es, descende de cruce. Sed propter hoc non descendit de cruce, quoniam Filius Dei est. Propter hoc enim venit, ut crucifigeretur pro nobis. Descende, inquiunt, de cruce, et credimus in te . Haec verba sunt occasiones incredulitatis. Nam plus fecit, quam si de cruce descendisset. Multo enim majus fuit lapide ad monumentum apposito resurgere, quam de cruce descendere. Lazarum etiam quatriduanum jam funere fetidum de sepulcro resuscitasse majus fuit, quam de cruce descendere. Et illi quidem dicebant, Si Filius Dei es, salva temetipsum :
Abbreviated transcription (Latin):
nit ꝓ ouib suis. Igit᷑ et rex bonus a¬
nimam suam ponit ꝓ his quoꝵ pͥnceps
est. Qm̃ gͥ animã suam posuit. id̾eo eum
regem agnosco: et dñm appello. Mem̃to
mei inquit dñe in regno tuo. Considera¬
sti quomͦ et regni insigne su crux. Qd̃
si et aliunde uis discere hoc ipsum: non re¬
liquit solum suꝑ t̾ram: s attraxẽ in cęlũ.
Unde hoc ipsum scire potes: qͣuia parit̃
cum ipso ueniet. in scđo & głloso eius
aduentu:. Ut discas quomͦ mira et miri¬
fica ÷ crux: unde et głosam eam dixit.
cum eruce ueniet: necessarium ÷ enim
et hoc ipsum ostendere. Si dixerint inqͥt
dinee. uolite credere. De sed̃a p̃sentia

Expanded text:
nit pro ovibus : igitur et rex bonus anit pro ovibus : igitur et rex bonus animam suam ponit pro his quorum princeps est. Quoniam igitur animam suam posuit, ideo eum regem cognosco, et Dominum appello. Memento mei, inquit, Domine, in regno tuo. Considerasti quomodo et regni insigne sit crux. Quod si aliunde vis discere hoc ipsum, non reliquit eam super terram, sed attraxit in coelum. Unde hoc ipsum scire potes? Quia pariter cum ipso veniet in secundo et glorioso ejus adventu; ut discas quomodo mira et magnifica est crux. Unde et gloriosam eam dixit, cum cruce veniet: necessarium est enim et hoc ipsum ostendere. Si dixerint, inquidine est, nolite credere, de secunda praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
misimꝰ. Uidisti confessione ꝑfectam:. ui¬
disti quomͦ se in cruce exuit a peccatis.
ic inquit iniquitates tuas pͥor: ut iusti¬
ficeris. Nemo compulit. nemo uim fecit.
s ip̃se diuulgauit. ipse condempnautt:
dicens. & nõs quidẽ iuste: Digna enim
factis recepimus. Hic aut̃ nicħ mali fecit.¬
notuo. Non ÷ ausus aute dicere mem̃to
mei ds: nͥe ꝑ confessionẽ iniquitatis p̃teri¬
tȩ sarcinam peccatoꝵ depon̾et. Hides qͣnta
p̃stitit confessio. Confessus. ẽ: & paradysũ
aꝑuit. Confessus. ẽ: et tante fiduciȩ robur
accepit: ut de latrocinio regnum deposc̾et.
Considas quantoꝵ bonoꝵ nob causa sit
in eo tale uides a quo regnũ petis: dic mͥ
Nam qđ in conspicuo ÷: ciãuos & crucem
cernis. S hȩc inqͥt crux ipsa regni in¬
signe.ẽ: et ꝓptea iħm regẽ appello. qr ui¬
deo crucifixũ. Opus enim regis. ẽt uitã
suam ꝓ his quib regnat opponere. Unde
ait: quia pastor bonus animã suam po¬

Expanded text:
misimus. Vidisti confessionem perfectam, vimisimus. Vidisti confessionem perfectam, vidisti quomodo in cruce se exuit a peccatis. Dic, inquit, tu iniquitates tuas prior, ut justificeris. Nemo compulit, nemo vim fecit: sed ipse se divulgavit, ipse condemnavit, dicens, Et nos quidem juste; digna enim factis recipimus: hic autem nihil mali gessit.no tuo . Non est ausus ante dicere, Memento mei, Deus, quam per confessionem iniquitatis praeteritae, sarcinam peccatorum deponeret. Vides quanta res sit confessio. Confessus est, et paradisum aperuit: confessus est, et tantae fiduciae robur accepit, ut de latrocinio regnum deposceret, considerans quantorum bonorum nobis causa sit in eo tale vides a quo petis? Dic mihi; nam quod in conspicuo est, clavos et crucem cernis. Sed haec, inquit, crux, ipsa regni insigne est: et propterea Jesum regem appello, quia video crucifixum. Opus enim regis est, vitam suam pro his quibus regnat opponere; unde et ait quia pastor bonus animam suam po
Abbreviated transcription (Latin):
non diceret. qm dampnat᷑ deorsum in
t̾ris. ut adiudicatus : penȩ. ꝑdux̃ eum
ad iudicium suꝑnum. Cõmemor auit
tribunal illud horribile: tanquã diẽs
sibi. Respice te. et non portabis senten¬
Nam dampnatiois etne: Nec stabis in
sorte uidicum corruptoꝵ᷑. s recipies ad
salutem suturam in suꝑnis udicium.
idisti philosophiam latronis: uidisti in¬
tellectum et doctrinã subito. in ictu ocħ.
de cruce in celũ transibat: Ita iam ex a¬
bundantia recepte iusticiȩ ꝓrimũ illũ
uł socium qͦndã suum arguens. ut dice¬
inquit et tu in ipsa cruce es: Aueobrẽ.
ꝓ illo reum statuis. Q uẽ admodũ enim
is qui in peccatis est. si alios audeat ac¬
cusare. seipsum ante alios accusat: ita
et is qui in erumpna positus. ẽ. si alus
sui oblitus exꝓbrat᷑. cͥ ante illos dicit
socium illũ fecisti: Non inquit. Em̃do
criminis quoq consortem fecerat dñ:
subtexuit em̃dationẽ diẽs. De nos qͥdẽ
iuste. Digna enim patim: his que com¬

Expanded text:
m damnatus deorsum in terris, et adjudicatus est poenae, perduxit eum ad judicium supernum, commemoravit tribunal illud horribile, tantum non dicens sibi: Respice, et non portabis sententiam damnationis aeternae, nec stabis in sorte judicum corruptorum, respiciens ad salutem futurum in supernis judicium. Vidisti philosophiam latronis, vidisti intellectum et doctrinam; subito in ictu oculi de cruce in coelum transilivit: ita jam ex abundantia receptae justitiae proximum illum vel socium quondam suum arguens, ut diceinquit, et tu in ipsa cruce es? Quamobrem um pro illo reum statuis? Quemadmodum enim is qui in peccatis est, si alios audeat accusare, se ipsum ante illos accusat: ita et is qui in aerumna positus est, si aliis eam sui oblitus exprobrat, sibi ante illos dicit socium tibi Dominum fecisti? Non, inquit: emendo criminis quoque consortem fecerit Dominum, subtexuit emendationem, dicens: Et nos quidem juste; digna enim patimur his quae com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmimicis orare. Ap̃c dicit. Pat̃ dimit¬
faciuitt. Stepħs dicit. Dũe ne statuas
eis peccatũ Paulus ait. Optabã anathe¬
ma. ẽẽ. ego ipse a rep̃o ꝓ fr̃ib meis: qͥ st̃
cogniti mei scđm carnem. Moyses dicit.
Si cdimittis illis peccatũ: dimite. Sin aut:
et me dele de libro quem scͥpsisti. Dauid
gͥ ueniam mereri poterimꝰ dñi. si tantoꝵ
seruoꝵ de ueteri atq nouo testam̃to ñ¬

Expanded text:
dimitfaciunt . Stephanus dicit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Paulus ait: Optabam anathema esse ego ipse a Christo pro fratribus meis qui sunt cognati mei secundum carnem . Moyses dicit: Si dimittis illis peccatum, dimitte: sin autem, et me dele de libro quem scripsisti . Daviam igitur veniam mereri poterimus, si tantorum servorum de Veteri atque Novo Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
agͥnicłm ubicũq posse comedi. Precipit᷑
nob ut in una illũ comedamꝰ domo: id÷¬
ñ extͣ eccłam immolari agnũ putemus
qui agnum in eccła non comedunt. ñ¬
eos agm carnes comecłe s draconis: qui
datus ÷ iuxta psalt̾ium. in escam popłis

Expanded text:
m ubique posse comedi. Praecipitur nobis, ut in una illum comedamus domo, ne extra Ecclesiam immolari agnum qui agnum in Ecceos agni carnes comedere, sed draconis qui datus est, juxta Psalterium, in escam populis
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. eẽ. debemus. & ꝓ inimicis orare:
exemplo ipsius. qui cum. ẽẽt. crucifixus.
ꝓ crucifigentib se patrem postulabat.
ut dimitteret illis peccatũ. Ee quomͦ
inquit possum dñm imitari: Si uolu¬
eris. potes. Sienim impossibile erat
imitari eum: quomͦ dicebat discite a me
qm̃ mitis sum et humilis corde: Nam
sumpossibile. ẽẽt. imitari eum: nunquã
paulus dixissei. lmitatores mei estote:
quẽ et apłm dico. Nam ille dñm umi¬
tatus .ẽ. Et quemadmodũ xp̃s int̾
crucifigentes se relinquens crucem. re¬
linquens ꝓpriam ꝑsecutionẽ. ꝓ crucifi¬
gentib se. dep̾cabatͥ patrem: ita et ser¬
ius eiꝰ int̾ lapidantes se. suscipiens ia¬
cula saxoꝵ. & dolores. qui ex ipsis fie¬
bant. dicebat. Dñe ne statuas illis pec¬
catum hoc. Audisti quomͦ scđm dũm
locutus ÷ seruus. Ille an. Pat̃ dimitte
illis peccatũ. nescutt̃ enĩ qͥd faciunt.
At iste dicit. Dñe ue statuas illis pecca¬
tum hoc. Ꝙ ut discas qm̃ cum omni

Expanded text:
Domini esse debemus, et pro inimicis orare exemplo ipsius, qui cum esset crucifixus, pro crucifigentibus se Patrem postulabat, ut dimitteret illis peccatum. Et quomodo, inquis, possum Dominum imitari? Si volueris, poteris. Si enim impossibile erat imitari eum, quomodo dicebat, Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde ? Nam si impossibile esset imitari eum, nunquam Paulus dixisset, Imitatores mei estote, quem et apostolum dico; nam et ille Dominum imitatus est. Et quemadmodum Christus inter crucifigentes se relinquens crucem, relinquens propriam persecutionem, pro crucifigentibus se deprecabatur Patrem: ita et servus ejus inter lapidantes se, suscipiens jacula saxorum et dolores qui ex ipsis fiebant, dicebat, Domine, ne statuas illis peccatum hoc. Audisti quomodo secundum Dominum locutus servus. Ille ait, Pater, dimitte illis peccatum; nesciunt enim quid faciunt . At iste dicit, Domine, ne statuas illis peccatum hoc. Et ut discas, quoniam cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
adorabat. Alius blasphemabat. alius uͦ¬
laudabat. et blaspemantẽ corripiebat. dic̃s:
nec tu times dnm̃ tuũ. Uidisti fiduciã latͦnis. iudisti
libam uoluntatẽ in cruee. Uidisti philofofiã in tͥ¬
bulatioẽ: ⁊reuerentiã diuini timoris in supplicio.
Qm̃qͥdẽ insemet ipso erat clauis c̃fixꝰ. ñ sauciũ intel¬
lectũ: neq confixum sensum habebat: qͥs
non ammiretur et compun¬
pungat᷑: Non solu eni quid in ipsoerat.
s ea quȩ circa seipsũ erant relinquens.
alterius curã gerebat: in cruce doctor
effectꝰ. et corripiens. et dicens. Nec tu
times dñm tuum. Noli inquit atten¬
dere iudicium huic qd̾ derisus. ẽ: aliꝰ
uider inuisibilis. ẽ. Ne gͦ consides: qr
deorsũ a iuidice mortali condempnatus.ẽ.
Non enim talia sunt suꝑna uidicia. h ie
aut in t̾reno uidicio et iusti condẽpnah̃.
et iniusti effugunt: & rei dimittunt᷑
et innocentes puniunt᷑. Uolentes nãq

Expanded text:
adorabat; alius blasphemabat, alius adorabat; alius blasphemabat, alius laudabat, et blasphemantem corripiebat, dicens, Nec tu times Dominum tuum? Vidisti fiduciam latronis, vidisti liberam voluntatem in cruce: vidisti philosophiam in tribulatione, et reverentiam divini timoris in supplicio. Quod enim in semetipso erat, et clavis confixus non saucium intellectum, neque confixum sensum habebat, quis non admiretur et compungatur? Etenim non solum quod in ipso erat, sed et ea quae circa se ipsum erant relinquens, de altero curam gerebat in cruce, doctor effectus, et corripiens, et dicens: Nec tu times Dominum tuum? Noli, inquit, attendere judicio huic quod deorsum est; alius judex invisibilis est. Ne ergo consideres quia deorsum a judice mortali condemnatus est: non enim talia sunt superna judicia. Hic autem in terreno judicio et justi condemnantur, et injusti effugiunt; et rei dimittuntur, et innocentes puniuntur: volentes namque
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ dignatus ẽ. eidicẽ. Nullũ miracłm osten¬
dit: Ñ mortuũ resuscitatũ non demonẽ ex¬
pulsũ: non mare obediens :N on
deniq aliquid aut de regno celoꝵ ei lo¬
cutus: aut de gehenna comminatus est
Et prior omnium latro confessus : eum:
et hẽc alio exꝓbrante. Imꝓꝑabat enim
tronẽ. Ambo in cruce: ambo conu̾satiõẽ
latrones. Ambo ex eadem natiuitate ue¬
nientes: s iam non ambo in hisdẽ m̃tib
et meritis consticuti. Nam aliꝰ quidẽ reg¬
num adipiscebat᷑. alius uͦ in gehennam̃
mittebat᷑. Ita et pridie indiscipłis simile
discrimen fuit. Nã et uidas quidẽ disci¬
płs: et illi undecim. S illi quidẽ dicebant
dño. ubi uis paremꝰ pascha tͥ in auducare:
iste uͦ se ad tradendum dñm p̃parabat &e
dicebat. Qͥa uultis mͥ dare. et ego uob̃
tradam eum: Qe illi quidẽ ad ministe¬
rium diuinũ se p̾parabant: hic autt̃ ad
tradendũ festinabat. Ita et in hoc loco

Expanded text:
bum dignatus est ei dicere, nullum miraculum ostenbum dignatus est ei dicere, nullum miraculum ostendit, non mortuum resuscitatum, non daemonem expulsum, non mare obediens, non denique aliquid aut de regno coelorum ei locutus, aut de gehenna comminatus est: et prior omnium latro confessus est eum, et hoc alio exprobrante. Improperabat enim tronem: ambo in cruce, ambo ex conversatione latronum, ambo ex eadem malignitate venientes; sed jam non ambo in eisdem mentibus et meritis constituti. Nam alius quidem regnum adipiscebatur, alius vero in gehennam mittebatur. Ita et pridie in discipulis simile discrimen fuit. Nam et Judas quidem discipulus, et illi undecim: sed illi quidem dicebant Domino, Ubi vis paremus tibi Pascha manducare? iste vero se ad tradendum Dominum praeparabat, et dicebat, Quid vultis mihi dare, et ego vobis eum tradam ? et illi quidem ad ministerium divinum se praeparabant, hic autem ad tradendum festinabat. Ita et in hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
magnanimitatẽ ostendere uolens. Nã
ille discipłs minas ab iecte puellȩ ñ susti¬
nugt̃. latro uͦ multitudinẽ totiꝰ popłi ui¬
dens circum stantem. et clamantẽ in sa¬
uas blasphemias. et obꝓbria atq maledi¬
eta iaculantẽ. non attendit illis cogitaũ
uisibilẽ abieccionẽ eiꝰ qui crucifigebatur.
s ocłis fidei hec euncta transcurrens. et
ut abiecta et leuia ueritatis impedim̃ta
p̃teriens. et relinq̃us: cognouit dñm cȩli.
sum introducere. Ne. inquã erubesca-¬
mͦ magistrũ habere. hominẽ. qͥ ante om¬
nẽ generis humani naturã meruit dignꝰ
haberi regno celoꝵ. S singła intentius d̾is¬
quirauuis. ut uirtutẽ crucis agnoscamꝰ.
Non dix ad eum dñs. quẽad modum ad pe¬
trum. Ueni post me: faciam te piscatorẽ
hominiun. Nec dix̃ adeum qd̃ dixit ad
duodecim discipłos: qm̃ sedebitis super.xi
thronos uidicantes.xii. trib isrł. S nec qͣlec̃q

Expanded text:
magnanimitatem ostendere volens. Nam magnanimitatem ostendere volens. Nam ille discipulus minas abjectae puellae non sustinuit: latro vero multitudinem totius populi videns circumstantem et clamantem, insanas blasphemias et opprobia atque maledicta jaculantem, non attendit illis, non cogitavit visibilem abjectionem ejus qui crucifigebatur; sed oculis fidei haec cuncta transcurrens, et ut abjecta et levia veritatis impedimenta praeteriens et relinquens, cognovit Dominum coeli, sum introducere; ne, inquam, erubescamus magistrum habere hominem, qui ante omnem generis humani naturam meruit dignus haberi regno coelorum: sed singula intentius disquiramus, ut virtutem crucis agnoscamus. Non dixit ad eum Dominus quemadmodum ad Petrum, Veni post me, faciam te piscatorem hominum . Nec dixit ad eum quemadmodum ad duodecim discipulos, Quoniam sedebitis super duodecim thronos, judic
Abbreviated transcription (Latin):
etiam latronẽ dignum facere possit pa¬
radyso deliciarum. Etenim cũ publicanos
et meretrices introduc̃et in regnũ celoꝵ.
non confundit s extulit regnum cȩloꝵ:
neq deiecit. s potiꝰ honorauit paradysũ.
H onor namq: ut dixi ÷ paradysi talem
hab̾e dñm: qui & latronẽ dignũ fac̾e
possit. delicus & possessione paradẏsi.
Talis ÷ enim dñi regnũ celorũ. ut et me¬
retrices et publicanos tra ꝓbabiles red¬
dat: ut digni appareant gr̃a et gła quȩ
illie est. Quẽadmodũ enĩ medicũ tẽ max¬
me aminiram᷑. cũ uidemꝰ eum difficiles
nera. in corꝑib et in m̃tib sanat: Qnͣdo
publicanũ et me i retͥcẽ ad tantã sani¬
post crucẽ quã meruerat. paradyso re
pente dignus uidicaretur. uis b̾uiter
dicat᷑ uirtus fidei eius: Quando petruis
negautt deorsum: tunc ille confessus ẽ sur¬
sum. Q hec non ut accusans beatissimũ
petrum locutus sum: absit̾.s latronis

Expanded text:
etiam latronem dignum facere possit paetiam latronem dignum facere possit paradiso deliciarum. Etenim cum publicanos et meretrices introduceret in regnum coelorum, non confudit, sed extulit regnum coelorum; neque dejecit, sed potius honoravit paradisum. Honor enim, ut diximus, est paradisi, talem habere Dominum, qui et latronem dignum facere possit deliciis et possessione paradisi. Talis est enim Domini regnum coelorum, ut et meretrices et publicanos ita probabiles reddat, ut digni appareant gratia et gloria quae illic est. Quemadmodum enim medicum tunc maxime admiramur, cum viderimus eum difficiles nera in corporibus et mentibus curat, quando publicanum et meretricem ad tantam sanipost crucem quam meruerat, repente paradiso dignus judicaretur? Vis breviter dicam virtutem fidei ejus? Quando Petrus negavit deorsum, tunc ille confessus est sursum. Et haec non ut accusans beatissimum Petrum locutus sum; absit: sed latronis
Abbreviated transcription (Latin):
mari et uentis imꝑãs. ni demones eiciẽs.
s crucifixus. & consputus in facie. cla¬
uisq confixus. cum inuirias et maledi¬
cta susciꝑet. derisus atq contẽptus. mali¬
gnã illa atq longo scelerum usu
obduratam latronis m̃tẽ ĩmutare pre¬
ualuit: ut ex utroq uirtutẽ eiꝰ inspicias.
In eodẽ enĩ tpr passiois crucifixus. uniu̾sã
ereaturã turbauit. et saca dirupit: du¬
riorem uͦ lapidib animam attraxit pa¬
tit̾ et honorauit. dicens. Hodie mecum eris
in paradyso. & certe cherubin custodit
paradysum .s is etiam cherubin dñs. ẽ
Flammea rdinphea ibi uoluit᷑ s ipse flã¬
passus ÷ ut latronẽ hominẽ. aut quẽꝗͣ
alium esdẽ nature conseruũ. sec̃ assumeis¬
qui mortis et diaboli uietor. in sacͣtissimã
ingrediens patriam secum latronẽ intro¬
duxit᷑: Non conculcans paradysum istiꝰ
pietatis oꝑe. s honorans: neq confundeis
latronis introttu. s illustrans. Honor

Expanded text:
mari et ventis imperans, non daemones ejiciens, mari et ventis imperans, non daemones ejiciens, sed crucifixus et consputus in facie, clavisque confixus; cum injurias et maledicta susciperet, derisus atque contemptus malignam illam atque longo scelerum usu obduratam latronis mentem immutare praevaluit, ut ex utroque virtutem ejus inspicias. In eodem enim tempore passionis crucifixus universam creaturam turbavit, et saxa dirupit: duriorem vero lapidibus animam attraxit pariter et honoravit dicens: Hodie mecum eris in paradiso. Et certe cherubim custodivit paradisum: sed hic etiam cherubim Dominus est. Flammea rhomphaea ibi volvitur: sed ipse et flampassus est latronem hominem, aut quempiam alium ejusdem naturae conservum secum assumequi mortis et diaboli victor, et sacratissimam ingrediens patriam secum latronem introducit, non conculcans paradisum istius pietatis opere, sed honorans; neque confundens latronis introitu, sed illustrans. Honor
Abbreviated transcription (Latin):
scã scõꝵ. Iui irrationale aĩal ouis offerebat᷑.
hic aut̃ sp̃italis oblata. ẽ. E qnͣto maior :
oblatio: tanto eminentior scĩficatio. Iecͥco
discere et aliud crucis beneficium: Pa¬
radysim ante qͥnq milia uł ampluis
fere annos clausum. hodie nob aꝑuit.
n hac enim die. et in hac hora. latronem
introducens xp̃c. duplex bñficium oꝑatꝰ ÷
Unum quidẽ qr paradisum aꝑuit: ali¬
ud uͦ qr latronẽ introdieit. Hodie red¬
didit nob̃ patriam pͥncipalẽ: reduxit
nos ui ciuitatẽ pat̾nã: et ęt̾nam domum
redonauti cõmuni hominum nature. Ho¬
die inqͥt mec̃ eris in paradiso. Quid dicis:
Crucifixus es et clauis confixus: & parady¬
sum ꝓmittis: Ita inquit. ut in ipsa cruce
uirtutem meam respicias. Qm̃ res hec
tristiciȩ uidebat᷑. uit non lignũ crucis
attendas. s uirtutẽ eiꝰ qui crucifixus :
discas: in cruce miracłm hoc oꝑatus. ẽ
nde maxime potentiam suam declarauti
omps. Non mortuum resuscitans. non

Expanded text:
amque irrationabile animal ovis offerebatur; hic autem spiritualis oblata est. Et quanto major est oblatio, tanto et eminentior sanctificatio: idcirco discere et aliud crucis beneficium? Paradisum ante quinque millia vel amplius fere annorum clausum, hodie nobis aperuit. In hac enim die et in hac hora latronem introducens Christus, duplex beneficium operatus est: unum quidem quia paradisum aperuit, aliud vero quia latronem introduxit. Hodie reddidit nobis patriam principalem, hodie reduxit nos in civitatem paternam, et aeternam domum redonavit communi hominum naturae. Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Quid dicis? Crucifixus es, et clavis confixus, et paradisum promittis? Ita, inquit; ut in ipsa cruce virtutem meam agnoscas. Quoniam res haec tristitiae videbatur, ut non in crucis lignum attendas, sed virtutem ejus qui crucifixus est, discas: in cruce hoc miraculum operatus est, unde maxime potentiam suam declarat Omnipotens, non mortuum resuscitans, non
Abbreviated transcription (Latin):
subtraherent sacrificium salutare uidęi.
Neq existimes ꝓ illa tantũmͦ gente homo.
hostiam offerri. Aꝓptea enĩ extͣ ciuitatem
et extͣ muros: ut intelligas. qm̃ cõmunis
÷ hostia ꝓ gn̾e humano ꝓlata. & ideo
cõmunis ÷ purificatio. ñ ex aliqua parte:
quẽadmodũ fuerat in uideis. Nã uideis
ideo p̃cepit ds̃ relinquere uniũsam t̾rã.
et in uno loco offerre sacrificia. et uota
reddere. qm̃ immunoa erat tc̃ uniu̾sa
t̾ra fumo araꝵ. et nidore comhustoꝵ. cȩ¬
teroꝵꝙ omĩum inqͥnam̃toꝵ: eoꝵ q̃ de

Expanded text:
subtraherent sacrificium salutare Judaei. subtraherent sacrificium salutare Judaei. Neque exstimes pro illa tantummodo gente hanc hostiam offerri: propterea enim extra civitatem et extra muros; ut intelligas quoniam communis est hostia pro genere humano oblata: et ideo communis est purificatio, non ex aliqua parte, quemadmodum fuerat in Judaeis. Nam Judaeis ideo praecepit Deus relinquere universam terram, et in uno loco offerre sacrificia, et vota reddere; quoniam immunda erat tunc universa terra fumo ararum et nidore bustorum, caeterorumque inquinamentorum e
Abbreviated transcription (Latin):
pse enim & hosti a erat: et sacerdos. Hostia
quomͦ utraq hȩc manifestau̾it paulus.
Omnis inqͥt sacerdos qͥ ex hominib acci¬
pitur: ꝓ hoĩb c̃stituit᷑. Unde necessariũ
.ẽ: ut et ipse habeat qd̃ offerat. Eece ipse
ceps ut multoꝵ auferat peccata. Scdo uͦ
sine peccato uidebit᷑. his qui expectant
eum in salutẽ. Ecce iste hic oblatꝰ: ibi seip¬
sum optulit. Uidisti quomͦ simul et hostia
et sa cerdos factus .ẽ. Et ad hoc erat crux.
stia. s extra ciuitatẽ. et muros: Ut illud
impleret᷑ qd̃ scͥptũ. ẽ: qm̃ int̃ iniqͦs depu¬
tatus .ẽ. Cuius gͥ rei causa in altitudine
crucis immolatur : et non sub teginine
edificii: Ob hoc seilicet: ut aeris naturã
mundarer. ꝓpt̃ea non in templo nec in¬
tecto suꝑposito: s sub cęlo. Aer enĩ pur-¬
gabatur: cũ in abtitudine immolaret᷑
ouis. Terra etiam purgabat᷑: cũ stillabat
sanguis de latere dñi suꝑ eam. Ideo uon
sub tegmine. neq in templo iudeoꝵ: ut ñ

Expanded text:
Ipse enim et hostia erat et sacerdos: hostia quomodo utraque haec manifestaverit Paulus: Omnis, inquit, pontifex qui ex hominibus accipitur, pro hominibus constituitur: unde necessarium est ut et ipse habeat quod offerat . Ecce ipse ceps, ut multorum auferat peccata: secundo vero sine peccato videbitur his qui exspectant eum in salutem . Ecce isthic oblatus est, ibi se ipsum obtulit. Vidisti quomodo simul et hostia et sacerdos factus est, et altare erat crux. stia, sed extra civitatem et extra muros? Ut illud impleretur quod scriptum est, Quoniam inter iniquos deputatus est . Cujus igitur rei causa in altitudine crucis immolatur, et non sub tegmine aedificii? Ob hoc scilicet, ut aeris naturam mundaret, propterea non in altari, nec tecto superposito, sed sub coelo. Aer enim purgabatur, cum in altitudine immolaretur ovis: terra etiam purgabatur, quia stillabat sanguis Domini super eam. Ideo non sub tegmine, neque in templo Judaeorum; ut non
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsam t̾rã expiauit. omnis locus
oratorium factiis. ẽ. E iccireo beatus
paulus hortatur et p̃cipit sine int̾iis¬
sione orare ubiq dic̃s. Uolo orare ui¬
ros in om̃ĩ loco. ieuantes manꝰ scãs. Uides
quomͦ mundatꝰ ÷ orb t̾rarũ: & idõ ubiq

Expanded text:
universam terram expiavit, omnis locus oratorium factus est. Et idcirco beatus Paulus hortatur et praecipit sine intermissione orare ubique, dicens: Volo orare viros in omni loco, levantes manus sanctas . Vides quomodo mundatus est orbis terrarum?
Abbreviated transcription (Latin):
odierna die dñs nr̃ pependit in cruce.
Antea namq crux. nom̃ condempnatioĩs
erat: nc̃ facta ÷ res honoris. Pruis indãp¬
natione maledicti stabat: nc̃ in occasioẽ
salutis erecta. ẽ. Hec enĩ crux. innume¬
nos de errorib lib̾auit. hȩc nos sedentes
in tenebris illuminauit. Hec nos adia¬
bolo expugnatore reconciliaunt deo: & ex
alienatis restituit in domesticos. Delon
pacis firmam̃tũ: & omĩũ nob̃ bonoꝵ the¬
saurus. Apt̃ hanc iam ñ erramꝰ in soli¬
tłdinib: uiam eiũ ueritatis aguouimꝰ:
intrauim᷑. Iam diaboli sagittas non ti¬
meinꝰ: fontẽ enĩ uitȩ qua extinguerent᷑
inuenimꝰ. Propt̾ hanc in uiduitate lam¬
ñ sumꝰ. sponsum enĩ recepimꝰ. Non expaue¬
scimus lupum: qr bonũ pastorẽ inuenimꝰ.¬

Expanded text:
odierna die Dominus noster pependit in cruce, Antea namque crux nomen condemnationis erat, nunc vero facta est res honoris: prius in damnatione maledicti stabat, nunc in occasione salutis erecta est. Haec enim crux innumenos de erroribus liberavit, haec nos sedentes in tenebris illuminavit, haec nos a diabolo expugnatore reconciliavit Deo, et ex alienatis restituit in domesticos, de lonpacis firmamentum, et omnium nobis bonorum thesaurus. Propter hanc jam non erramus in solitudinibus; viam enim itas diaboli sagittas non timemus; fontem enim vitae, quo exstinguerentur, invenimus. Propter hanc jam in viduitate non sumus; sponsum enim recepimus: non expavescimus lupum; quia bonum pastorem invenim
Abbreviated transcription (Latin):
bant et ambo orabant. s unꝰ pugna.¬
bat. et alius orabat. Merito qui pu¬
gnabat non deficiebat: quia aliꝰ oran¬
Do uincebat. Ita et ego loqui quidem
uideor. s aliis orantib loquor: s p̾cib
eoꝵ contingat mͥ qđ dñs ait. Aperi
os tuum: et ego adimplebo illud. Si
ille ab uno tantum orante iuuabat᷑.
ñ timebit cor meum. qr laudẽ dñi lo-¬

Expanded text:
bant, et ambo orabant; sed unus pugnabant, et ambo orabant; sed unus pugnabat, et alius orabat. Merito qui pugnabat, non deficiebat; quia alter orando vincebat. Ita et ego loqui quidem videor, sed aliis orantibus loquor, ut precibus eorum contingat mihi quod Dominus ait, Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Si ille ab uno tantum orante juvabatur,non timebit cor meum, quia laudem Domini lo