comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titudine hominũ & iumentorum in medio eorum. & ego ero illidit̃ dñs murus ignis inar¬
cuitu & ingloriam ero in medio eius: Angelus quilo quebatur in prophoa. & stabat sue
ut in hebraico legitur. egrediebatur. hoc eñĩ significat. iasa hebrȩi michahelem putant
& alterum angelum qui e grediebat᷑ & ueniebat᷑ in occur sum eiꝰ gabrihelem sus picant᷑. qul
quit᷑ ad michahel ut loquatur proph&ae. Quantum rerum omniũ abundantiã. & mul¬
titudinẽ hominũ & iumentorum firmitatemq murorum habitura sit hierłm quae in p̃sen¬
tarum usque ad fauillam & cineres uideatur eẽ destructa. Nosaũ iuxta sp̃italem sensũ
haec omĩa inter p̃tamur in ecła. quȩ absq muro. siuc ut sepiuaginta transtulerunt:

Expanded text:
titudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero illi, dicit Dominus, murus ignis in cirtitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero illi, dicit Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus. Angelum qui loquebatur in propheta, et stabat, sive ut in Hebraico legitur, egrediebatur, hoc enim significat JASA  , Hebraei Michaelem putant. Et alterum angelum qui egrediebatur et veniebat in occursum ejus, Gabrielem suspicantur, qui loquitur ad Michaelem, ut loquatur prophetae, quantam rerum omnium abundantiam, et multitudinem hominum, et jumentorum, firmitatemque murorum habitura sit Jerusalem, quae in praesentiarum usque ad favillam, et cineres videatur esse destructa. Nos autem juxta spiritualem 794 sensum, haec omnia interpretemur in Ecclesia, quae absque muro, sive ut Septuaginta tr
Abbreviated transcription (Latin):
cor poralia requirentes. Mrorum autem pleriq refer̃ ad caclestem iuerłm
& hinc dicunt iterum & struendã q ruina animarum pec catricium fuerat
destituta hoc her&ici suspicentur. Ca&erum nos montem sion & matrem pri¬
mitiuorum atq seorũ int̃ p̃tęmur ecclesiã quae edificata ẽ in passione dñi &
resus rectione & cotidie edificat᷑ ab eo. quino uit mensuras & merita singuloꝵ:
quod de ecdesia deximus potest & de animabus accipi credentium qͥuae edificant᷑
cottidiae ad nõ & cernunt pacem eiꝰ quȩ apostolus ẽ relicta Et ecce angelus
quilo quebatur inme egrediebat᷑. & angelus alius egrediebat᷑ in occursum eius
&dixt adeum. Curre loquere ad puerum istum dicens absq muro habitabitus :
herłm p̃ multitudine hominũ & iumentorum in medio eorum. & ego ero ei att
dñs murus igne s incircuitu & ingloria ero inmedio eius. LXX. E t ecce ange¬

Expanded text:
corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, et hanc dicunt iterum exstruendam, quae ruina animarum peccatricum fuerat destituta. Hoc haeretici suspicentur. Caeterum nos montem Sion, et matrem primitivorum atque sanctorum interpretemur Ecclesiam, quae aedificata est in passione Domini et resurrectione, et quotidie aedificatur ab eo qui novit mensuras, et merita singulorum. Quod de Ecclesia diximus, potest et de animabus accipi credentium, quae quotidie aedificantur a Domino, et cernunt pacem ejus quae apostolis est relicta. Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur; et angelus alius egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum:  multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero ei, ait Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloria ero in medio ejus. LXX: Et ecce ange
Abbreviated transcription (Latin):
uar hierłm & uideam quanta sit latitudo eius & quanta longitudo: Qui prius oculis
eleuatis inquat tuor cornibus tristia uiderat. Nuncrur sum oculos leuat. ut uideat
uirum de quo scriptumẽ. ecce uir oriens nomen eius. de quo & supra legimus. eEt
ecce uir ascendens super aequum rufum. & stabat inter myr teta. que erant in pro¬
fundo siue inter montes umbro sos. & de quo pater loquitur. Hic aedificauit
cuitatem meam. cuius artifex & conditor ds̃ est. hic & in ezechihel cernitur. habens
suniculum in manu & calamum ad mensuram cubiti uirilisut metiatur hierusalem. cuus
tant hoc & parte conpl&um subzorobabel. & hiesu & exra. & neemia. & c&eris du¬
cibus siueregibus quiusque ad aduentũ dñĩ saluatoris populum rexer̃ isrł.
Aluuero &maxime udȩi imille annorum regno interpr&antus corporales

Expanded text:
tiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo. Qui prius oculis tiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo. Qui prius oculis elevatis in quatuor cornibus tristia viderat, nunc rursum oculos levat, ut videat virum, de quo scriptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus ; de quo et supra legimus: Et ecce vir ascendens super equum rufum, et stabat inter myrteta quae erant in profundo, sive, inter montes umbrosos . Et de quo Pater loquitur: Hic aedificavit civitatem meam , cujus artifex et conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus tant hoc ex parte completum sub Zorobabel, et Jesu, et Esdra, et Nehemia, et caeteris ducibus sive regibus, qui usque ad adventum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel. Alii vero, et maxime Judaei in mille annorum regno interpretantur, corporales
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ quihaec remedia possidentes instaurant semper eccłam. fabri appellandisunt
Unde &cap̃s loquebat᷑. Quasi sapiens architectus fundamentũ posui. & iratus dñs
omnipotentis filius. & creatoris omniũ fabri filius appellatur. Legi in cuius dã
commentariis quatuor fabros. quattuor euuangelistas intellegi: Quio ppres sus¬
israhelem sensum scilic& uidentem dm̃ & iudam dnm̃ confitentem. & hierusalem uisionẽ pac
in pristinam sedem restituant. & quos uitiorum gentes disperserant de eccła. ꝑ predicationẽ
cuuangeli retraxerhit ad salutem: E tleuaui oculos meos & uidi. & ecceiur. & in manu eius
funiculus mensorum. & dixi quo uadis & dixit adnie ut m&iar hierłm & iudeam. quan
tasit latitudo & quanta longitudo illuis. LXX. Leuaui oculos meos & uidi. & ecce uir
& inmanueius funiculus geo m&rȩ. & dixi adeum quotuuadis. & dixit adme. ut dime¬

Expanded text:
sancti, qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. sancti, qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. Unde et Apostolus loquebatur: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et iratus Dominus oris  Al. Creator omnium, fabri filius appellatur. Legi in cujusdam Commentariis, quatuor fabros, quatuor Evangelistas intelligi, qui oppressuIsraelem, sensum videlicet videntem Deum, et Judam Dominum confitentem, et Jerusalem visionem pacis, in pristinam sedem restituant, et quos vitiorum gentes disperserant de Ecclesia, per praedicationem Evangelii retraxerunt ad salutem. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Et dixi: Quo tu vadis? Et dixit ata longitudo ejus Al. altitudo illius . LXX: Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus geometrae, et dixi ad eum: Quo tu vadis? Et dixit ad me, ut dime
Abbreviated transcription (Latin):
culcabis leonem & draconẽ. Nossumus quat tuor cornua quae regnauer̃ contra
populũ dĩ & quattuor Taee accipere quae eruditi non uerbũ de uerbo & primen¬
tes. Ralo znaoc passiones. sed perturbationes inter p̃tante gritudinẽ animi &
gaudium duo p̃sentia. & duo futura m&um &cupiditatem. de quibus & in lustris
po&a significat. Him&uunt cupiuntq dolent gaudentq. aduersum has quat¬
tuor fabri & ut itadicãmedici boni quae artifices noncernuntur a proph&a
nec dum eñi absq ostensione dĩ perse eos uidere poterat. sed ostendit᷑ ei ad ño
quattuor sellic& uirtutes. prudentia. iustitia. fortitudo. temperantia: De quib
plenissimae in officiorum libris. tullius disputat. Scribens proprium quoquȩ
dequatuor uirtutibus librum. qui ergo uitia destruunt. uir tutes aedificant : Om̃sq

Expanded text:
culcabis leonem et draconem . Possumus quatuor cornua, quae regnaverunt contra culcabis leonem et draconem . Possumus quatuor cornua, quae regnaverunt contra populum Dei, et quatuor πάθη accipere, quae eruditi non verbum de verbo exprimentes κακοζήλως passiones, sed perturbationes interpretantur, aegritudinem animi et gaudium: 792 duo praesentia, et duo futura, metum et cupiditatem, de quibus et illustris poeta significat : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque. Adversum has, quatuor fabri, et ut ita dicam medici, bonique artifices, non cernuntur a propheta, necdum enim absque ostensione Dei per se eos videre poterat, sed ostenduntur ei a Domino, quatuor scilicet virtutes, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, de quibus plenissime in Officiorum libris Tullius disputat, scribens proprium quoque de quatuor virtutibus librum. Qui ergo vitia destruunt, virtutes aedificant, omnesque
Abbreviated transcription (Latin):
proph&a leuassedicit. illispĩtalit̃ sensui coaptandũ ẽ. Leuaui oculos meos in
montes. unde ueni& auxilium mihi. & leuate oculos uros & uid&e regiones qm̃ũ
albȩ sunt ad m&endum & quod in isaialegimus. dixit sc̃ĩ leuate oculos ur̃os. & uidere
quis es ostendit haec omĩa. eleuatione ergo oculorũ opus ẽ & intellegentia
spĩtali. ut uid eamus contrarias fortitudines quae contranos eleuauer̃ cornu
suum & dequib: ap̃s loquit᷑. Nonẽ nobis conluctatio aduersum carnem
& sanguinem. sed aduersum principatus. aduersum potestates. aduer sũmundihuus
rectores tenebrarum istarum. aduersum spĩtalia nequitia in caelestibus. hos
quat tuor aduersarios qui contra scõs semꝑ dimicabant. Xp̃s oppressit adueniens
& dehis spalmista congeminat. super aspidem & basiliscum ambulabis & con¬

Expanded text:
propheta levasse se dicit, illi spiritualiter sensui coaptandum est: Levavi oculos meos in propheta levasse se dicit, illi spiritualiter sensui coaptandum est: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Et: Levate oculos vestros, et videte regiones, quoniam jam albae sunt ad metendum . Et quod in Isaia legimus: Dixit sanctus, Levate oculos vestros, et videte quis ostendit haec omnia ? Elevatione ergo oculorum opus est et intelligentia spirituali, ut videamus contrarias fortitudines, quae contra nos elevaverunt cornu suum: et de quibus Apostolus loquitur: Non est nobis colluctatio adversus carnem, et sanguinem: sed adversum principatus, adversum potestates, adversum mundi hujus rectores tenebrarum istarum, adversum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hos quatuor adversarios, qui contra Sanctos semper dimicabant, Christus oppressit adveniens. Et de his Psalmista congeminat: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et con
Abbreviated transcription (Latin):
cae potestati. Ut quod gentes destruxerant: isti aedificent. Hoc autem proquo
nos & hobreo inter p̃tatisumus. Vener̃ istidet̃rere ea. regna uidelic& septuaginta
interp̃tati sunt. Vener̃ isti & acuere ea in manibus suis. & acuere aũ. prode t̃rere
accipiendũ ẽ. uel ceste deterrere. ut omia sub xp̃i uigo colla subinittant & non ut
quidam interp̃tatus ẽ. Cum & acuta fuerint peiora fiant. Sienĩ ad hoc ueniant ange
ut malos peiores faciant. Non fabri appellandi sunt idẽ destructores malorum
& aedificatores bonorum. sed & ipsi promalis & destructorib accipiendi. & hoc
notandum quod ista quattuor cornua gentiũ. unum contra populumdĩ cornu
leua rent: Non enĩ regnauer̃ pariter & simul oppresser̃ isrł. sed sibi inuicem
suc cesser̃. babilonus medi & ꝑsae ꝑsarum regna. regnum macedonũ impe
rium romanorum. haec sequentes historiae ordinem diximus. Quod aũ oculos

Expanded text:
cae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo cae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc autem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: Venerunt isti deterere ea, regna videlicet, Septuaginta interpretati sunt: Venerunt isti exacuere ea, in manibus suis. Exacuere ea autem, pro deterere accipiendum est. Vel certe deterere, ut omnia sub Christi jugo colla submittant, et non ut quidam interpretatus est cum exacuta fuerint, pejora fiant. Si enim ad hoc veniant angeli, ut malos pejores faciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium, unum contra populum Dei cornu elevaverint; non enim regnaverunt pariter, et simul oppresserunt Israel, sed sibi invicem surium Romanorum. Haec sequentes historiae ordinem diximus. Quod autem oculos
Abbreviated transcription (Latin):
uisio cernebatur umbaby loniorum regnũ p̃terierat. Instabat ꝑsarum atq mae¬
dorum futurum erat grecorũ atque macaedonũ & romanorũ. Quae babrlonu
quae maedi at quepersae. Quae grȩci id ẽ macedones fecerint iudae & isrł & hierłm
Sireruditus agnoscit maxime sub antiocho cognomento. emgaNH subquo ma¬
habeorũ hustoria texitur. Post aduentũ quoquedñi saluatoris quando circũ datae
luerłm quae sustinuerint is rahelitae. & euuangeliũ ante denuntiat. & iosephus
historiae iudaicae scriptor uernaculus plenissinae doc&. Ista cornua uentila
dere depreisus lasuar& caput. Quatuor quoque f abros siue artifices quos
grȩci tẽie tonac uocant. Nomipse proph&a conspicit. sedeidñs ostendit &&
ponit qui sint fabri & artifices quos nos angelos intellegimnus obedientes domini¬

Expanded text:
visio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, instabat Persarum atque Mevisio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, instabat Persarum atque Medorum, futurum erat Graecorum atque Macedonum, et Romanorum. Quae Babylonii, quae Medi atque Persae, quae Graeci, id est, Macedones fecerint Judae, Israel, et Jerusalem, vir eruditus agnoscit, maxime sub Antiocho, cognomento Ἐπιφανεῖ, sub quo Machabaeorum historia texitur. Post adventum quoque Domini Salvatoris, quando circumdata est Jerusalem, quae sustinuerint Israelitae, et Evangelium ante denuntiat , et Josephus historiae Judaicae scriptor vernaculus plenissime edocet. Ista cornua ventilavdere depressus levaret caput. Quatuor quoque fabros, sive artifices quos Graeci τέκτονας vocant, 791 non ipse propheta conspicit, sed ei Dominus ostendit, et exponit qui sint fabri et artifices, quos nos angelos intelligimus obedientes Domini
Abbreviated transcription (Latin):
acuant ea in manibus suis. Quatuor cornua gentes sunt que eleua uer̃ cornusuper ti¬
ramdñi ut disperderent eam. Quatuor cornua quȩ uentila uer̃ & dis ꝑser̃ iudam
acromanos. & nunc dñs a proph&a interrogatus &ponit. & daniel plenissim ie
replicat qui inuis ione imaginis quae habebat aureũ caput. & pectus argentum & sub¬
umbilicd aeneum & cruri acpedes ferreos & fictiles. Has quatuor gentes int̃p̃tatus
e & rursum in alia uisione quatuor bestias. leaenam & ursum & pardum & aliam
hor ribilem bestiam. cuius nomen ñ posuit easdemgentes subalia figura monstrauit
& sacris litteras legerit. & rectissimae proregnis cornua posuit hanc habente scriptura
scã consu&udine ut regnum semꝑ interp̃tetur in cornibus ut ẽ illud & & altauit cornu
xp̃i sui: Et in alio. er&xit cornusalutis nobis indomodauid puerisui. & decem cornua
inultimo regnatura. idem danihel proph&a testatur. Eo ergo tempore quohaec

Expanded text:
acuant ea in manibus suis. Quatuor cornua, gentes sunt quae elevaverunt cornu super terram Domini, ut dispergerent eam. Quatuor cornua quae ventilaverunt, et disperserunt ac Romanos, et nunc Dominus a propheta interrogatus exponit, et Daniel plenissime replicat. Qui in Visione imaginis quae habebat aureum caput, et pectus argenteum, et subumbilicum aeneum, et crura, ac pedes ferreos et fictiles, has quatuor gentes interpretatus est . Et rursum in alia visione quatuor bestias, leaenam et ursum, et pardum, et aliam horribilem bestiam, cujus nomen non posuit, easdem gentes sub alia figura monstravit. , qui et saeculares et sacras litteras legerit. Et rectissime pro regnis cornua posuit, hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut regnum semper interpretetur in cornibus, ut est illud: Et exaltavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui . Et decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec
Abbreviated transcription (Latin):
a rerum saeculi ac materiae ꝑtinentiũ sepae docuimus. mensis aũ undecimus. quiap¬
pellat᷑ sabat. & lingua nr̃a inuirgam uestitur. aus teritatem & correptionẽ sonat
Iuxta ilud apłi. Quiduultis in uirga ueniã aduos. & psalmista dicentis. Uirgatua
& baculus tuus ipsame consolata sunt. & ẽ macer rimo tempore liemis quiabagipauis
medhir amacaedonib ne pitioc. Aromanis februarius appellat. uicesia quoquec
quaris mensis dies inlus trem noctis umbrã significat. deficiente luna intenebras st crco
acppauo noctis horrore crescente. Unde congruae quiad huc incaptiuttate erant &
muore su parte in medis at que chaldeis & as srrus &ulabant. In secundo anno & ui¬
decimi mensis grauissimo frigore. & inuicesima quas ti die eiusdem mensis cernant
uduco populo que secunt᷑. Uidiꝑnoctem & ecceiuir ascendens suꝑ aequum rufum¬

Expanded text:
et rerum saeculi, ad materiae pertinentem, saepe docuimus. Mensis autem undecimus qui apet rerum saeculi, ad materiae pertinentem, saepe docuimus. Mensis autem undecimus qui appellatur SABAT, et lingua nostra in virgam vertitur, austeritatem et correptionem sonat, juxta illud Apostoli: Quid vultis? 783 in virga veniam ad vos ? Et Psalmistae dicentis: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Et est in acerrimo tempore hyemis, qui ab Aegyptiis Mechir, a Macedonibus περίτιος, a Romanis Februarius appellatur. Vicesima quoque quarta mensis dies illustrem noctis umbram significat, deficiente luna in tenebras, et caeco ac perpetuo noctis horrore crescente. Unde congrue qui adhuc in captivitate erant, et majore sui parte in Medis atque Chaldaeis, et Assyriis exsulabant, in secundo anno et undecimi mensis gravissimo frigore, et in vicesima quarta die ejusdem mensis, cernunt Judaico populo quae sequuntur. Vidi per noctem: et ecce vir ascendens super equum rufum
Abbreviated transcription (Latin):
osoni sua & populidos confitentem. quod eum audire noluerint &iuis tue sibi accide¬
rint quȩcum que ꝑ pessisunt. Indie enĩuicesima & quasta undeeimi mensis sabat
nanno secundo darii. factũ ẽ uerbum dñi ad zachariã filium barachiae filium
as sabat : In secundo anno subdario. factus ẽ sermodni ad ⁊achiarũ baraduae filiunt
addo proph&ã dicens. Quidam pro undecimo mensae ponunt duo decimũ & uicesimũ
quastum diem  eiusdem mensis aridi m&icae rationibus inter ptantes quad raniu¬
gilũ firmĩ & stabilem numerum suspicant᷑. uolentes costa cẽ & stibilia quae scribum
Nios aũ dicamus quodin eodem anno darii regis secundo t̃ciomensae ꝑ. primã uisionẽ
Ide undecimo p ostauum. qui a pud hȩbreos appellat sabat nursum ad ⁊adiariã
factus sit sermodñi secundum numerum eẽ in mundũ. & ad iunctionem carnis

Expanded text:
persona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi accidepersona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi acciderint quaecumque perpessi sunt . In die vicesima quarta undecimi mensis Sabat: in anno secsis Sabat: in secundo anno sub Dario, factus est sermo Domini ad Zachariam Barachiae filium Addo prophetam dicens. Quidam pro undecimo mense ponunt duodecimum: et vicesimum quartum diem ejusdem mensis arithmeticis rationibus interpretantes, quadrangulum firmum et stabilem numerum suspicantur, volentes certa esse et stabilia quae scribuntur; nos autem dicamus quod in eodem anno Darii regis secundo, tertio mense post primam Visionem, id est, undecimo post octavum, qui apud Hebraeos appellatur SABAT  , rursum ad Zachariam factus sit sermo Domini. Secundum numerum esse immundum, et ad conjunctionem carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
LxX. Patres ur̃i ubi sunt & proph&ae. Numquid insempit̃ num uiuuent: uerã¬
tis qui com p̃hender̃ patres urõs & responder̃ at que dixer̃. sicut p̃paratus ẽ dñs ons
it facer& nobis secundum uus nrãs. & secundum adinuentiones urãs sie feẽ nobis
ubisunt inquit patres ur̃ĩ quinon audier̃ ueque at tender̃ me ubi prophiorae uri cauo
Aoiuor eni audiendum est. patres ur̃i ubisunt & proph&ae ur̃i ubi sunt udẽ pienud e
ors phiacae. Num quã eñ dercis propliois dicer& niumquid in sempiter nũ policit
uonibus deceper̃ morte sub latis uerba mea : quae comp̃ hender̃ patres uros d¬
ouinder̃ uera eẽ quaedixi. qui patres ur̃i rerum&itu propberarum eorũ inse uaticina
onprobantes conuersi sunt ad poenitentiã at quedixer̃: sicut p̃dixit dñs & ereituum
ot faieret nobis secundũ operanrã at quepeccata reddidit nobis. Legamus danibel q

Expanded text:
LXX: Patres vestri ubi sunt, et prophetae? numquid in sempiternum vivent? VerumLXX: Patres vestri ubi sunt, et prophetae? numquid in sempiternum vivent? Verumtis, qui comprehenderunt patres vestros: et responderunt atque dixerunt: Sicut praeparatus est Dominus ut faceret 782 nobis secundum vias nostras, et secundum adinventiones nostras, sic fecit nobis. Ubi sunt, inquit, patres vestri, qui non audierunt, neque attenderunt me? ubi prophetae vestri? ἀπὸ κοινου enim audiendum est: patres vestri ubi sunt, et prophetae vestri ubi sunt? id oprophetae: numquam enim de sanctis prophetis diceret: numquid in sempiternum vivent? Et tionibus, deceperunt, morte subtractis, verba mea, quae per prophetas meos unt vera esse quae dixi. Qui patres vestri rerum exitu prophetarum meorum in se vaticinia comprobantes, conversi sunt ad poenitentiam atque dixerunt: Sicut praedixit Dominus exercituum ut faceret nobis, secundum opera nostra atque peccata reddidit nobis. Legamus Danielem ex
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ zacharias ad populũ loquit᷑ sed ostendit quid priores proph&ae ad patrescoꝵ
locuti sunt ad quos damauer̃ dicentes. haec dicit dñs &ercituum. Conuertimini deuiis uris
malis & cogitationib: uris pessimis. hoc lamabat isaias. hocͦ ee iohel. amos. & hieremias
ut uias malas dessererent a cogitationes pessimas. derelinquerent. quibus &opere
& mente peccabant. & nihil ominus ꝑ prophetas in dño commonente. Non audier̃
neque ad tender̃. nequaquã proph&as quieis loquebant᷑ sed medicit dñs. Inillis eñ
ego eram quiloquebar & contemnebar. Unde & dns in euuałio quiuos inquid recipi&
me recipit: Patres ur̃i ubi sunt & proph&ae. numquid in sempiternũ uiuunt : uerĩ¬
tamen uerbamea & legitima mea quaemandaui seruis meis proph&is. Num quidã
conp̃hender̃ patresuros & conuersi sunt & dixer̃. sicut cogitauit dñs & ercituum fa

Expanded text:
Non enim Zacharias ad populum loquitur; sed ostendit quid priores prophetae ad patres eorum Non enim Zacharias ad populum loquitur; sed ostendit quid priores prophetae ad patres eorum locuti sunt, ad quod clamaverunt, dicentes: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis et cogitationibus vestris pessimis. Hoc clamabat Isaias, hoc Osee, Joel, Amos, et Jeremias, ut vias malas desererent, et cogitationes pessimas derelinquerent, quibus et opere, et mente peccabant: et nihilominus per prophetas Dominum commonentem non audierunt, neque attenderunt, nequaquam prophetas qui eis loquebantur, sed me, dicit Dominus: In illis enim ego eram qui loquebar et contemnebar. Unde et Dominus in Evangelio: Qui vos, inquit, recipit, me recipit . Patres vestri ubi sunt, et prophetae? numquid in sempiternum vivent? Verumtamen verba mea et legitima mea, quacomprehenderunt patres vestros? et conversi sunt, et dixerunt: Sicut cogitavit Dominus exercituum fac
Abbreviated transcription (Latin):
positum ẽ. sabaoht. quod int̃dũ septuaginta omnipotentẽ int̃dũ uirtutũ transtulerun
& loquit᷑ conuertimini adme & conuertar aduos. iuxta illud quod legimus accedite ao
dnm̃quidebabrlonio sunt reuersi. ut & dñs reuestat᷑ ad eos. Neincipiant sustinere silu
quod quondã sustinuer̃ patres. ad quos similit̃ ꝓph&cae illius temporis sunt locuti no¬
tandum quodin paucis uersiculis breuibus que sententis. semꝑ in aggeo. & zacharia
& hostes circumfrementes. & hac ad edificationem templi fidutia concitentur. haec
dicit dñs &ercituum. conuertimini deuis urĩs malis. & cogitationibus uris pessimis
& non audier̃ neque attender̃ ad me dicit dñs. LXX. Haec dicit dñs uirtutũ conues¬
timini auusuris pessimis. & ab ad inuentionib: ur̃is malis. & non attender̃ ut audirent
me dicit dñs. & superioribus pend& sententia. & quȩ secunt᷑ prioribus coaptanda sunt

Expanded text:
positum est SABAOTH  , quod interdum Septuaginta omnipotentem, interdum virtutum transtulerunt. positum est SABAOTH  , quod interdum Septuaginta omnipotentem, interdum virtutum transtulerunt. Et loquitur: Convertimini ad me, et convertar ad vos, juxta illud quodm qui de Babylonia sunt reversi, ut et Dominus revertatur 781 ad eos, ne incipiant sustinere filii, quod quondam sustinuerunt patres, ad quos similiter prophetae illius temporis sunt locuti. Notandum quod in paucis versiculis brevibusque sententiis semper in Aggaeo et Zacharia  imperium et hostes circumfrementes; et hac ad aedificationem templi fiducia concitentur. Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis, et cogitationibus vestris pessimis: et non audieriis vestris pessimis, et ab adinventionibus vestris malis: et non attenderunt ut audirent me, dicit Dominus. Ex superioribus pendet sententia, et quae sequuntur prioribus coaptanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ira magna & dices adeos. hec dicit dñs omp̃s. Conuertimini ad me dicit dñs uirtutũ
& conuertar ad uos dicit dñs uirtuitũ & nolite fieri sicũpatres ur̃̃ quos arguer̃ proph& ae
quiprius fuerant dicentes. Iradñi nonperturbationem ei᷑ significat. quiiras citur
sedeorum merita atque peccata. in quosdĩ ira deseuit. Alio quindns numquã iratus
ulcis cit᷑. sed adhoc corripit. ut emend&. Unde & proph&a p̃catur in psalmis in¬
dñe nein surore tuo arguas me. Neque in iratua corripias me. Et in alio loco legimis
corripenos d̃c ueruntamen Nonin furoretuo sed in misericordia. Iratus ẽ ergodñs q¬
patres corum quinune corripiunt᷑. uoniuxta septuaginta inter p̃tes. iri magna. sedri
simplicit̃. Sienĩ ira magna eẽtiratus. numꝗ ꝑdanielem &iezechiel. captiuos ad poeniten¬
tiam prouocas s&. cumque in illos iratus sit aduos loquit᷑ dñs & ercituũ. proquo in hebrar

Expanded text:
i ad me, dicit Dominus virtutum, et convertur ad vos, dicit Dominus virtutum: et nolite fieri sicut patres vestri, quos arguerunt prophetae, qui prius fuerant, dicentes. Ira Domini non perturbationem ejus significat qui irascitur; sed eorum merita atque peccata, in quos ira Dei desaevit: alioquin Dominus numquam iratus ulciscitur; sed ad hoc corripit, ut emendet. Unde et propheta precatur in Psalmis: Domine, ne in furore tuo arguas me neque in ira tua corripias me . Et in alio loco legimus: Corripe nos, Domine: verumtamen non in furore tuo, sed in misericordia . Iratus est ergo nunc corripiuntur, non juxta Septuaginta interpretes ira magna; sed ira simpliciter. Si enim ira magna esset iratus, numquam per Danielem et Ezechielem captivos ad poenitentiam provocasset. Cumque in illos iratus sit, ad vos loquitur Dominus exercituum, pro quo in Hebraico
Abbreviated transcription (Latin):
Tumenta᷑ quosq simplices credentiũ. & dehis dic: homines & iumenta saluos facies dñe:
Haec iumenta. & haec animantia. audiunt boni pastoris uocem & cognoscunt & secumus cũ
Qui ipse ẽ & pastor quia regit nos &ostium quia ꝑ illum in eccłam & ad patrem ingredimus:
& murus ignis incircuitu ut credentes ut habitantes in medio cale faciat: quiprius frigore
caritatis intepuerant & possint spũ feruentes eẽ : Lupos aut̃ & seuissimas bestias. dequb
scriptum ẽ. Netradas bestus animam confitentem tibi & quorum fructus ẽ. Foenũ ligna
stipula & ad fer̃ tribulos & spinas suo igne consumat & quiaduersariis ignis est. sit in me¬
cuitu eius & dñs incircuitu eius populisui. Haec omĩa iudaei. sub tinimne Nũ quemsibi
spe uanissima repromittunt putant carnalit̃ ẽẽ uentura quod cantã hierłm habiturasat

Expanded text:
jumenta vero simplices quosque credentium, et de his dici: Homines et jumenta salvos facies , Domine . jumenta vero simplices quosque credentium, et de his dici: Homines et jumenta salvos facies , Domine . Haec jumenta, et haec animantia audiunt boni pastoris vocem, et cognoscunt, et sequuntur eum: qui ipse est et pastor, quia regit nos; et ostium, quia per illum in Ecclesiam, et ad Patrem ingredimur ; et murus ignis in circuitu, ut credentes et habitantes in medio calefaciat , qui prius frigore charitatis intepuerant, et possint spiritu esse ferventes. Lupos autem et saevissimas bestias de quibus scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi : et quorum fructus est, fenum, ligna, stipula : et afferunt tribulos et spinas suo igne consumat; et qui adversariis ignis est, sit in mecuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Haec omnia Judaei sub ἠλειμμένῳ, quem sibi spe vanissima repromittunt, putant carnaliter esse ventura, quod tantam Jerusalem habitura sit
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ acuimentorum & dñs ignis sit incircuitu eius & ipse in medio illius uersauir in
gloria istaẽ ciuitas. dequa alibi legimus. gloriosa dicta sunt dete ciuitasdĩ : & rur sũmagnis
dñs & laudabilis nimis incuutate di nr̃i in monte scõ eius. In hac quicumque habitat diero
potest: Ego autem sicut oliua frugifera indomodĩ. & dñs regit me. & nihil mihi decrie
in loco pascue ibime collocauit. Superaquam refectionis educauit me. & habitabitus inqut
uerł p̃maltitudine hominum & iumentorum absq muro siue frugum omnium habundantiua.
Quidam homines & iumenta. duos populos interp̃tantur iudȩorum at que gentilium. quod
illi quuinlege uersati uenerint ad fidem xp̃i homines appellati sunt: Nosaũ quip: idolatrũ
quasi in deserto legis & solitudine fuimus proph&arũ & eius recipimus passionem iumentadia
debeamus aluaũ rationabiles quosque & scripturarum cruditos scientia homines intellegi uolan

Expanded text:
hominum, ac jumentorum, et Dominus ignis sit in circuitu ejus, et ipse in medio illius versetur in gloria. Ista est civitas de qua alibi legimus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et rursum: Magnus Dominus et laudabilis nimis, in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus . In hac quicumque habitat, dicere potest: Ego autem sicut oliva frugifera in domo Dei . Et: Dominus regit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit. Super aquas refectionise multitudine hominum et jumentorum absque muro, sive frugum omnium abundantia. Quidam, homines et jumenta duos populos interpretantur, Judaeorum atque Gentilium, quod illi qui in Lege versati venerint ad fidem Christi, homines appellati sint: nos autem qui post idololatriam quasi in deserto Legis et solitudine fuimus prophetarum, et ejus recepimus passionem, jumenta dici debeamus. Alii autem rationabiles quosque et Scripturarum eruditos scientia, homines intelligi volunt:
Abbreviated transcription (Latin):
acharias filius barachiae filius ad do mittitur. Tacharias interp̃tat᷑ memoria dũ.
Barachiae. benedictio dñi. addo testimoniũ ei᷑. Uideamus ergo sermodnĩ. quierat
in principio apuddm̃ patre. Quid inzacharia proph&a sit locutus ad populum. Iratusẽ
dñs superpatres uros iracundia & dices ad eos. Haec dicit dñs &ercituum. conuertimi¬
niadme ait dñs &ercituum & conuertas aduos dicit dñs & ercituũ. Mesitis sicut patres

Expanded text:
acharias, filius Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias interpretatur memoria Domini: Barachia, benedictio Domini: Addo, testimonium ejus. Videamus ergo, sermo Domini qui erat in principio apud Deum Patrem, quid in Zacharia propheta sit locutus ad populum. Iratus est Dominus super patres vestros iracundia, et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini ad me, ait
Abbreviated transcription (Latin):
dotio & septuaginta transtulerunt: In porta autem iuxti ueterem iudaicimorem
populi fuisse iudicia. & sȩpe legimus. & crebro interpretatisuntus : ut nec agricola
ad causam ueniens frequentia ciuitatis. & nouoterreretur aspectu : Nec urbis habita¬
tor longe. ab urbe properar& : & suliuec̃tionem quȩ rer& iumentorum. hoc iuxta
lit teram dixerimus: Ceterum grande peccatum est. odis se corripientems maxinie site
nonodio sed amore corripiat si solus ad solum: si ad sumpto fratre altero
si post ea presente ꝓcclesio: ut nonstudio de trahends. sed emendationistue uideatur cri¬
men ingerere Dupliẽ portas mortis. &uiteͥ uitiorum. atque uirtutum: sarpe in serip

Expanded text:
dotio et LXX transtulerunt. In porta autem, juxta veterem Judaici morem, dotio et LXX transtulerunt. In porta autem, juxta veterem Judaici morem, populi fuisse judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, ut nec agricola ad causam veniens, frequentia civitatis et novo terreretur aspectu, nec urbis habitator longe ab urbe properaret, et subvectionem quaereret jumentorum. Hoc juxta litteram dixerimus. Caeterum grande peccatum est odisse corripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat, si solus ad solum, si assumpto fratre altero, si postea praesente Ecclesia, ut non studio detrahendi, sed emendationis tuae videatur crimen ingerere . Duplices portas, mortis et vitae, vitiorum atque virtutum, saepe in Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quidem for titudinem saecularem : sed propri e contra hȩreticos facit. Quiarguinentis.
& sophis matibus. &ar te dialectica. dogmatum falsitatem roborare conantur: Sed destru&
ea uir sapiens: & dĩsadutus auxilio. omnem munitionem ostend& esse uanissimam:
U inducat super eam miseriam : & inchinata superbia possit cum a postolo dicere. Miser
egohomo quis me liberabit decorpore mortis huius::
Odio habuerunt in porta corripientemo & loquenem per fecte abominatisunt:
Lxx. Odio habuerunt inportis arguentem : & uerbum sem ab ominatisunt
His super quos ides subrid& uastitatem & ad fert in eos depopulationeni quin malo
robusti sunt. & ad opprimendum potentes: odio habuerunt in porta: id est in iudicio
corripientem : uel me uel alios proph&as qui ad eos missisun : & loguentẽ sadieo
siuerbum in maculatum. ut inter pr&atus est synimachus aut sermonem scm̃. ut theo¬

Expanded text:
quidem fortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis quidem fortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis et sophismatibus, et arte dialectica, dogmatum falsitatem roborare conantur. Sed destruit eam sapiens vir, et Dei adjutus auxilio, omnem munitionem ostendit esse vanissimam, ut inducat super eam miseriam, et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Odio habuerunt in porta corripientem, et loquentem erbum sanctum abominati sunt. Hi super quos Deus subridet vastitatem, et affert in eos populationem, qui in malo robusti sunt, et ad opprimendum potentes, odio habuerunt in porta, id est, in judicio corripientem: vel me, vel alios prophetas, qui ad eos missi sunt, et loquentem perfecte, sive verbum immaculatum, ut interpretatus est 292 Symmachus, aut sermonem sanctum, ut Theo
Abbreviated transcription (Latin):
Imitans dñm suum. & solem iustitiae : de quo legimus. a sum mocaelo egressio eius.
&occursus eius usque ad summum eius : & ante ei a terra deficer&. quam studiũ
predicandq: iste dr̃ & contritionem diuidit superfortitudinem :t eos quimale fortes
sunt. in becillbs faciat : & imitari possint a postolum dicentem Quando infirmus sum ̃
tunc fortior sum. Nam & filii saeculi huius. prudentiores sunt filiilucis ingenerationesua
ortitudo corporis in becillitas animae est: & rursum animȩ fortitudo inbecillitas
corporis est. Igitur dñs qui omnia ratione dispensat & uero facit cuncta iudicio. diui¬
dit contritionem super robustum inimicum. ut inducat miseriam supermunitionem
quae erigit secontra scientiam dĩ : dequa & in prouerbus legimus. Ciuitates robustas in¬
gressus est sapiens: & detruxit munitionem inqua confidebant impii: hoc & ad ominẽ

Expanded text:
imitans Dominum suum et solem justitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, imitans Dominum suum et solem justitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus , ut ante eum terra deficeret, quam studium praedicandi. Iste Deus et contritionem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbecilles faciat, et imitari possint Apostolum dicentem: Quando infirmus sum, tunc fortior sum . Nam et filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Fortitudo corporis, imbecillitas animae est: et rursum animae fortitudo, imbecillitas corporis est. Igitur Dominus qui omnia ratione dispensat, et vero facit cuncta judicio, dividit contritionem super robustum inimicum, ut inducat miseriam super munitionem, quae se erigit contra scientiam Dei. De qua et in Proverbiis legimus: Civitates robustas ingressus est sapiens, et destruxit munitionem, in qua confidebant impii . Hoc et ad omnem
Abbreviated transcription (Latin):
s&cta intr pum iudaicȩ cecitatis dies innoctem uersus est: & non solum secundum litterã.
sedetiam iuxta altiorem intellegentiam. lux quae eis oriebatur in lege & proph&cis.
Uersaest in tenebras: ignorantibus. quid legint: quid audiant: ut impleatur deillis quod
scriptum est. Obscurentur oculieorum neuideant : & dorsum eorum semper in curua.
Istedr̃ uocat adse aquam maris. & effisdit eam super faciem terrae Depeccatoribus
iustos faciens: ad quod &x ponendum : unum tantum studio breuitatis ponamus &xemplũ:
persequebatur : & obprimere nitebatur: ecclesiam dĩ. Quiuocatuf ad ño. effusus est
super faciem uniuerse terrae : Vt predicar& euangelium dehierosolimis usq ad illiricũ.
& aedificar& non super alterius fundamentum. ubi iamfuerat predicatum : sed usque
ad hispanias tender& : & amarirubro. immo aboceano. usque ad oceanum currer&:

Expanded text:
sexta in typum Judaicae caecitatis dies in noctem versus est. Et non solum secundum litteram, sexta in typum Judaicae caecitatis dies in noctem versus est. Et non solum secundum litteram, sed etiam secundum altiorem intelligentiam, lux quae eis oriebatur in Lege et prophetis, versa est in tenebras, ignorantibus, quid legant, quid audiant, ut impleatur de illis quod scriptum est: Obscurentur oculi eorum ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Iste Deus vocat ad se aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevitatis ponamus exemplum. persequebatur, et opprimere nitebatur Ecclesiam Dei. Qui vocatus a Domino, effusus est super 291 faciem universae terrae, ut praedicaret Evangelium de Jerosolymis usque ad Illyricum, et aedificaret non super alterius fundamentum, ubi jam fuerat praedicatum ; sed usque ad Hispanias tenderet, et a mari Rubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret,
Abbreviated transcription (Latin):
solis fulgore rutilabit: & sollumen habebit septuplum. quando animal infirmũ.
&corruptibilis homo. trans formatur inspiritalem. &robustum. & incorruptum:
Mutans gloriam nonnaturam : Quando intellegentes fulgebunt s̃cut splendor firmamnenti
aRimplebitur quod scriptũ c̃ : Alia gloria solis. alia gloria iunae . Alia gloria stellarum :
stella enim astella differt inclaritate. sic & resurrectiomortuorum. Quando ominis
creatura liberabitur deseruitute corruptionis. in liber tatem gloriae filiorum di. Iste dĩ
quicumncta trans format: etiam umbrã mortis mutat inlucem ⁊ Quando hi qui sedebant
in tenebris. & umbramortis: uiderunt lucem magnam. Et quierant filii noctis. & tene¬
brarum: factisunt filii lucis. & filii diei: Isteest dr̃. qui etiam diem uertit intenebras. ẽorũ
diem. qui dixerunt : Crucifige crucifige eum. Aufert de terratalem : quando abhora

Expanded text:
solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et implebitur quod scriptum est: Alia gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim a stella differt in claritate: sic et resurrectio mortuorum . Quando omnis creatura liberabitur de servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Iste Deus qui cuncta transformat, etiam umbram mortis mutat in lucem : quando hi qui sedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem magnam, et qui erant filii noctis et tenebrarum, facti sunt filii lucis, et filii diei. Iste est Deus qui etiam diem vertit in tenebras: eorum diem qui dixerunt: Crucifige, crucifige eum , aufer de terra talem: quando ab hora
Abbreviated transcription (Latin):
suum: &omnis quiimt tator & filius eius esse desiderat. & esse ꝑsectus. sicut
pater eius perfectus ẽ Quimoratur incaelo. facit in&celso iudicium : & non
imitatur eum iudicem. quidm̃ nontimebit & hominem non uerebatur. & ꝑuess¬
quod dederit nobis xp̃m iustitiam suam. & non proiecerit eam: sed posuerit
interra. ut omni iniquitate superata s nos deterrenis caelester facer&. Ego
puto & hoc loco &iam gentilem poetam fuisse furatum : Quider usticorum
simplicitate & beatitudine disserens. intulit: & trema per illos iustitia. & cedens
terris uestigia fecit. Quod autem dicunt faciens omnia. atque trans formansi uno
uerbo arcturum & oriona conprehendunt: neglegentes proprietatem nominum.
ingrecum trans ferre sermonem: trans formatꝰ autem dr̃ omnia. quando de terre¬
nis facit caelestia: & hominibus angelorum donat similitudinem. quando luna

Expanded text:
suum: et omnis qui imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut suum: et omnis qui imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut Pater ejus perfectus est, qui moratur in coelo , facit in excelso judicium, et non imitatur eum judicem, qui Deum non timebat, et hominem non verebatur, et perversquod dederit nobis Christum justitiam suam, et non projecerit eam: sed deposuerit in terram, ut, omni iniquitate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego puto ex hoc loco etiam gentilem poetam furatum 290 fuisse, qui de rusticorum simplicitate et beatitudine edisserens, intulit: Extrema per illos Justitia, excedens terris, vestigia fecit. Quod autem dicunt, faciens omnia atque transformans, uno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graecum transferre sermonem. Transformat autem Deus omnia, quando facit de terrenis coelestia, et homines Angelorum donat similitudine: quando luna
Abbreviated transcription (Latin):
et aquas maris a marissimas. ȩtherto colore suspensas excolat. & eliquat indulcem pluuiarũ
soporem : instar medicinalis cucurbitae. quae calore superioris grrihumorem & sanguinẽ
sursum trahit: Ex quo dicimus unde sint pluuiaȩ quod que sequitur. qui subrid& uastitatẽ
super robustũm: ad presens tempus reuertitur: Et est ordo: qui creator est omnium. com¬
minatur etiam captiuitatem samaria : & depopulationem super potentem adfert: Qũo
conuertit in absintium iudicium. &iustitiam reli quid in terra: ubi nos diximus qui subrid&.
aquila interpr&atus est ΟMIΠIOꝵ: Proprie autem ΜΙbΙIΜΑ dicitur : quod nos
subrisionem possumus appellare Equando quis irascitur. & apertis paululum labus
subridere se simulat. Vt irae ostendat magnitudinem: dicamus &iuxta septuaginta : ds̃
in eccelso facit iudicium. quando iudicat equitatem: & redd& unicuique secundũ op̃us

Expanded text:
et aquas maris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum et aquas maris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint pluviae. Quodque sequitur: Qui subridet vastitatem super robustum, ad praesens tempus revertitur, et est ordo: Qui Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinquit in terra. Ubi nos diximus, qui subridet, Aquila interpretatus est, ὁ μειδιῶν. Proprie autem μειδίαμα dicitur, quod nos subrisionem possumus appellare, quando quis irascitur, et apertis paululum labiis subridere se simulat, ut irae ostendat magnitudinem. Dicamus et juxta LXX. Deus in excelso facit judicium, quando judicat veritatem, et reddit unicuique secundum opus
Abbreviated transcription (Latin):
stellas : theo dotio interpretatus est uesperum Hebraeus autem quinor inscrip¬
turis scĩs erudiuit. chasil interpretari putat᷑ splendorem : & significare generalit̃
astra fulgentia. quando autem audimus arcturum. &orionã non debemur sequi
fabulas poetarum. &ridicula acpor tentos amendacia. quibus etiam caclum in fa¬
mare conantur : & mercedem stupri inter sidera collocare dicentes arcturum.
pluuias que : hyadas geminos quȩ triones & ar matum que auro. circum spicit oriona
sed hȩbrea nomina quae apud eos aliter appellantur. uocabulis fabularum gentilium
in linguam nostram esse trans lata& qui non possumus intellegere quod dicitur nisi p
ea uocabula quae usudidicimus : & errore conbibimus: unde & in regum uolumine
raphaim: ebraicum grecittanas transtulerunt : quae apud ȩthnicos celeberrima
creator omnium. qui facit arcturum. &orionem. Noctem indiem. & diem in noctem cõmutat

Expanded text:
stellas, Theodotio interpretatus est vesperum: Hebraeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum et Oriona, non debemus sequi fabulas poetarum, et ridicula ac portentosa mendacia, quibus etiam coelum infamare conantur, et mercedem stupri inter sidera collocare, dicentes : Arcturum, pluviasque Hyadas, geminosque Triones: Armatumque auro circumspicit Oriona: Sed scire Hebraea nomina, quae apud eos aliter appellantur, vocabulis fabularum 289 gentilium in linguam nostram esse translata, qui non possumus intelligere quod dicitur, nisi per ea vocabula quae usu didicimus et errore combibimus. Unde et in Regum volumine RAPHAIM   Hebraeum, Graeci titanas transtulerunt: quae apud ethnicos celeberrima creator omnium, qui facit Arcturum et Orionem, noctem in diem et diem in noctem commutat,
Abbreviated transcription (Latin):
dio rapitur: & adistius modi homines quos in euangelio . saluator arguens loque¬
batursi filii ess&is abraham. opera abraham facer&s Iohannes baptista dicit
Progenies uiperarum quis demonstrauit uobis fugere a futura ira Eacite ergo
ham Dico enimuobis qñm potens ẽ dr̃ delapidibus istis suscitare filios abrahȩ
gicur & is raheli &cunctihȩr&ici quia habebant opera sodomorum & gomurrae
subuertuntur ut sodoma &goniurra : Vt quasi corris raptur de incendio libe¬
rentur : & hoc est quod in proph&a legimus: restituetur sodoma in antiquum :
ut qui suo uitio sodomites est Post quam ineo sodome opera axserint in anti¬
hoc fecero tibi : prȩparare inoccursum dĩ cui isr ahel. Quia ecce formans montes
&creans uentum : & adnuntianr homini eloquium suum. faciens matutinam nebulã :¬
& gradiens super excelsa terrae dnr̃ dr̃ exercituum nomen eius . lxx. proptereu

Expanded text:
dio rapitur. Et ad istiusmodi homines, quos in Evangelio Salvator arguens loquedio rapitur. Et ad istiusmodi homines, quos in Evangelio Salvator arguens loquebatur: Si filii essetis Abraham, opera Abraham faceretis , 277 Joannes Baptista dicit: Progenies viperarum, quis demonstravit vobis fugere a ventura ira ? facite ergo modo potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraham? Igitur et Israel et cuncti haeretici, quia habebant opera Sodomae et Gomorrhae, subvertuntur ut Sodoma et Gomorrha: ut quasi torris raptus de incendio liberentur. Et hoc est quod in propheta legimus: Restituetur Sodoma in antiquum : ut qui suo vitio Sodomites est, postquam in eo Sodomae opera arserint, in antiem haec Vulg. hoc fecero tibi, praeparare in occursum Dei tui, Iset creans ventum et adnuntians homini eloquium suum faciens matutinam nebulam et gradiens super excelsa terrae Dominus Deus exercituum nomen eius audite verbu