comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse seruare: mortuum dubitet
posse resuscitare. S & nunc inqͥt
suissent eum: respondet. Ueni ⁊ ui¬
de.Quam obrem: Omarcha: ma¬
gna nob̃ fidei tuȩ insignia tͥbuis.
S quomꝰ cum tanta fide diffidis:
ñ sequeris & dicis. & resuscita: Si
autem desꝑas. cur magistrum si¬
ne causa fatigas: An forte fides
aliquando recipit qͦd oratio nonp̃¬
sumit Deniq apppinquantem
cadaueri. ꝓhibes & dicis: dñe iam
fecet quatuduanus enim ẽ. Desꝑ¬
ando dicis hoc. an dissimulando:
Sic quippe ipse dñs post resurrec¬
dionem finxit se longuis ire: cum
mallet cũ discipłis remanere. Oscẽ
mulieres. xp̃i familiares. si frem ur̃m
de cuius potentia dubitare. pieta¬
te diffidere non potestis: Respon¬
dent. Sic melius tamqͣm ñ orante ᷤ
oramus: sic efficatiꝰ qͣsi diffident̃
confidimꝰ. Ex hibemus fidem: per¬
hibemꝰ affec̾tum: scit ipse cui non
ẽ opus ut aliquid dicatur quid de¬
sideremꝰ. Scimꝰ quidem qͦd omĩa

Expanded text:
tuisse servare, mortuum dubitet tuisse servare, mortuum dubitet posse resuscitare. Sed nunc, inquit,suissent 580 eum, respondet: Veni, et vide. Quamobrem? O Martha, magna nobis tuae fidei insignia tribuis: sed quomodo cum tanta fide diffidis? non sequeris, et dicis, Et resuscita? si autem desperas, cur Magistrum sine causa fatigas? An forte fides aliquando recipit, quod oratio non praesumit? Denique appropinquantem cadaveri prohibes, et dicis: Domine, jam fetet; quatriduanus enim est . Desperando dicis hoc, an dissimulando? Sic quippe ipse Dominus post resurrectionem finxit se longius ire , cum mallet cum discipulis remanere. O sanctae mulieres Christi familiares, si fratrem vede cujus potentia dubitare, pietate diffidere non potetis? Respondent: Sic melius tanquam non orantes oramus, sic efficacius tanquam diffidentes confidimus. Exhibemus fidem, perhibemus affectum: scit ipse, cui non est opus ut aliquid dicatur, quid desideremus. Scimus quidem quod omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tudine descendendo. uel ascenden¬
do laborant. Supremus tantum ⁊
infimus currunt absq impedim̃to
& absq labore: ad mortem hic. ad ui¬
tam ille festinat: alter alacrior. alter
ꝓcliuior. Illum alacrem caritas. Hunc
ꝓcluem cupiditas facit: in altero
amor. in altero stupor laborem non
sentit. In illo deniq ꝑfecta caritas:
inisto consummata iniquitas foraᷤ
mittit timorẽ. Iui ueritas: huic ceci¬
tas dat securitatem. Potest gͦ duode¬
cimus gradus appellari consuetudo
peccandi: qua dĩ metus amitcitur.
contemptus incurritur. ¶. Ptali iã¬
S numquid dicis oapłe. ut qͥs desꝑ¬
et: Immo gemat qui illum amat.
Non presumat orare: nec desistat plo¬
rare. Quid ẽ. qͦd dico: An forte ul¬
lum remanet spei refugium. uͥ ora¬
tio non inuenit locum: Audi cre-¬
dentem. sꝑantẽ nec tamen orantẽ.
p̃sentia dñm mortẽ ꝓhibere potuiᷤ¬
se. si affuisset.Modo autem quid:
Absit. ut quem credidit uiuum po¬

Expanded text:
tudine, descendendo vel ascendentudine, descendendo vel ascendendo laborant. Supremus tantum et infimus currunt absque impedimento, et absque labore. Ad mortem hic, ad vitam ille festinat; alter alacrior, alter proclivior. Illum alacrem charitas, hunc proclivem cupiditas facit. In altero amor, in altero stupor laborem non sentit. In illo denique perfecta charitas, in isto consummata iniquitas foras mittit timorem. Illi veritas, huic caecitas dat securitatem. Potest ergo duodecimus gradus appellari consuetudo peccandi, qua Dei metus amittitur, contemptus incurritur. CAPUT Sed nunquid dicis, o Apostole, ut quis desperet? Imo gemat qui illum amat. Non praesumat orare, nec desistat plorare. Quid est quod dico? An forte ullum remanet spei refugium, ubi oratio non invenit locum? Audi credentem, audi sperantem, nec tamen orantem. praesentia Dominum nortem prohibere potuisse si adfuisset. Modo autem quid? Absit ut quem credidit vivum po
Abbreviated transcription (Latin):
repetita blanditur. Concupiscentia
reuiuiscente sopitur ratio: ligat
suetudo. Trabitur miser in ꝓfundũ
maloꝵ. traditur captiuus tyramindi
uiciorum: ut earnalium ita uoragi¬
ne desiderioꝵ absortus. suȩ rationis
diuiniq timoris oblitus: dieat in¬
sipiens incorde suo non ẽ ds̃. Lam
indifferenter libitis ꝓ licitis utitur:
iam abillicitis cogitandis. patͣnͣdis.
inuestigandis. animus. manus ł
pedes non phibentur: s quicquid in
eor. in buccam. ad manum uenerit
machinatur. garrit & oꝑatur. mali¬
uolus. uaniloquus. facinorosus. Quẽ¬
admodum deniq ascensis his om¬
nib gradib corde iam alacri ⁊ absq
labore. ꝓ bona consuetudine iustꝰ
cuirit ad uitam: sic descensis imprꝰ
eisdem ꝓ malo usu nonͣ ratione gu¬
bernans. ñ timoris freno retentans.
intrepidus festinat ad mortẽ. Medii
sunt qui fatigantur. angustiantur:
qui nunc metu cruciantur gehen¬
nȩ nunc pristina retardati consue¬

Expanded text:
repetita blanditur. Concupiscentia repetita blanditur. Concupiscentia reviviscente sopitur ratio, ligat consuetudo. Trahitur miser in profundum malorum, traditur captivus tyrannidi vitiorum, ita ut carnalium voragine desideriorum absorptus, suae rationis divinique timoris oblitus, dicat insipiens in corde suo: Non est Deus . Jam indifferenter libitis pro licitis utitur, jam ab illicitis cogitandis, patrandis, investigandis animus, manus, vel pedes non prohibentur: sed quidquid in cor, in buccam, ad manum venerit, machinatur, garrit et operatur, malevolus, vaniloquus, facinorosus. Quemadmodum denique ascensis his omnibus gradibus, corde jam alacri et absque labore pro bona consuetudine justus currit ad vitam: sic descensis impius eisdem, pro malo usu non ratione se gubernans, non timoris freno retentans, intrepidus festinat ad mortem. Medii sunt qui fatigantur, angustiantur: qui nunc metu cruciantur gehennae, nunc pristina retardati consue
Abbreviated transcription (Latin):
ost decimum itaq gradum qͥ
rebellio dictus ẽ: expulsus ut egreᷤ¬
sus de monasterio. statim excipit᷑
ab undecimo. & tunc ingreditur
iuas quȩ uident᷑ hominib bonȩ
quarum fins ñforte d̃s eas ili sep¬
serit demerget eum in ꝓfundum
infemi: idest incontemptum des.
Impius siquidem cum uenerit in
pellari libertas peccandi. ꝑ quam
monachus cum iam nec magistiũ
uidet quẽ timeat. nec fr̃s quos re¬
uereatur: tanto securuis quanto li¬
berius sua desideria implere delec¬
tatur: a quib in monasterio tã pu¬
dore quam timore. ꝑhibebatur. S
et si iam uł fr̃s uł abbatem ñ timet:
nondum tamen dĩ penitus formi¬
dine caret. Hanc ratio tenuiter ad¬
huc submurmurans uoluntati ꝓ¬
ponit. nec sine aliqua dubitatione
queq primum illicita ꝑficit: sed
sicut is qui uadum temptat. pede¬
tentim nõn cursim uicioꝵ gurgitẽ
t postquam terribili di udicio
prima flagitia impunitas seqͥt᷑
exꝑta uoluptas libenter repetitur.

Expanded text:
ost decimum itaque gradum, qui rebellio dictus est, expulsus vel egressus de monasterio statim excipitur ab undecimo. Et tunc ingreditur vias, quae videntur hominibus bonae, quarum finis nisi forte Deus eas illi sepierit demerget eum in profundum inferni, id est in contemptum Dei. Impius siquidem cum venerit in pellari libertas peccandi, per quam monachus, cum jam nec magistrum videt quem timeat, nec fratres quos revereatur, tanto securius, quanto liberius sua desideria implere delectatur, a quibus in monasterio tam pudore, quam timore prohibebatur. Sed etsi jam vel fratres, vel abbatem non timet, nondum tamen Dei penitus formidine caret. Hanc ratio, tenuiter adhuc submurmurans, voluntati proponit, nec sine aliqua dubitatione quaeque primum illicita perficit; sed, sicut is qui vadum tentat, pedetentim, non cursim vitiorum gurgitem At postquam terribili Dei judicio prima flagitia impunitas sequitur, experta voluptas libenter repetitur,
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan fr̃ godefride me aliud qͣm
tu quesisti. qͣm ipse ꝓmisi. tandẽ
exhibuisse: cum ꝓ gradib humili¬
tatis suꝑbiȩ gradus uidear descͥp¬
sisse. ad qͦd ego. Non potui docere:
nͥ qͦd didici. Non putaui congruũ
me describere ascensiones: qͥ plus
descendere. qͣm ascendere noui. Pro¬
ponat tͥbeatus benedictus. gradus
humilitatis. quos ipse pruis incorde
suo disposuit: ego qͥd ꝓponã ñ ha¬
beo. nͥ ordinem meȩ descensionis.
In quo tamen si diligenter inspici¬
tur: uia forsitan ascensionis reꝑi¬
tui:Si enĩ tͥ romã dendenti.homo
inde ueniens obiuaret quesit᷑ uiã
quid melius qͣm illam qua uenit
ostend̃et: Dum castella. ullas. &¬
urbes. fluuios ac montes ꝑ quos
transient nominat: suũ denun¬
trans iter. tuum tͥ p̃nuntiat: itã
ut eadem loca recognoscas eundo.

Expanded text:
forte, frater Godefride, me aliud quam forte, frater Godefride, me aliud quam tu quaesisti, et quam ipse promisi, tandem exhibuisse, cum pro gradibus humilitatis, superbiae gradus videar descripsisse. Ad quod ego: Non potui docere nisi quod didici. Non putavi congruum me describere ascensiones, qui plus descendere, quam ascendere novi. Proponat tibi beatus Benedictus gradus humilitatis, quos ipse prius in corde suo disposuit: ego quid proponam non habeo, nisi ordinem meae descensionis. In quo tamen, si diligenter inspicitur, via forsitan ascensionis reperitur. Si enim tibi Romam tendenti homo inde veniens obviaret, quaesitus viam, quid melius quam illam, qua venit, ostenderet? Dum castella, villas, urbes, fluvios, ac montes, per quos transierit, nominat, suum denuntians iter, tuum tibi praenuntiat: ita ut eadem loca recognoscas eundo
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere nob̃: latrimisq portantiũ
motus non precib. mortui uitã red¬
dere uiuis:aut certe iam sepultum
reuocare a mortuis. Mortuum autẽ
dixerim illum: qui sua peccata de¬
fendens. in octauum iam corruit
gradum. Amortuo enim tanquam
qui non ẽ. perit confessio. Post decimũ
uͦ qui tercuis ẽ ab oct̾auo. iã effertur
in libertatem peccandi: quando ex¬
pellitur a consortio monasterii. at
postqͣm quartum transierit. iã recte
quatriduanus dicit᷑: dum inqͥntũ
decidens. ꝑ consuetudinẽ sepelitur.
Absit autem a nob̾. ut etiã ꝓtalib &
si palam non p̃sumimus. uł incor¬
dib nr̃is orare cessemꝰ: cum paulus
eos qͦ lugeret qͦs sine penitentia
mortuos sciret. Et sienim a commu¬
nib orationib ipsi se excludunt.
s ab ꝯͦfectib omnimo ñ possunt.
Uiderint tamen inquanto ꝑiculo
sint ꝓ quib eccłia palam orare
ñ audeat: que fidenter etiam ꝓud̾is.
ꝓquiblib malis: nulla tam̃ men¬
tio fit de excommunicatis. Dicis

Expanded text:
vise occurrere nobis, lacrymisque portantium motus, non precibus, mortui vitam reddere vivis, aut certe jam sepultum revocare a mortuis. Mortuum autem dixerim illum, qui sua peccata defendens, in octavum jam corruit gradum. A mortuo enim, tanquam qui non est, perit confessio . Post decimum vero, qui tertius est ab octavo, jam effertur in libertatem peccandi, quando expellitur a consortio monasterii. At postquam quartum transierit, jam recte quatriduanus dicitur, dum in quintum decidens per consuetudinem sepelitur. 56. Absit autem a nobis, ut etiam pro talibus, etsi palam non praesumimus, vel in cordibus nostris orare cessemus: cum Paulus eos quoque lugeret, quos sine poenitentia mortuos sciret . Etsi enim a communibus orationibus ipsi se excludunt, sed ab affectibus omnino non possunt. Viderint tamen in quanto periculo sint, pro quibus Ecclesia palam orare non audeat, quae fidenter etiam pro Judapro quibuslibet malis, nulla tamen mentio fit de excommunicatis. 57. Dicis
Abbreviated transcription (Latin):
inuideo. Interim parantur exequiȩ:
offertur ꝓ eo sacrificium: consum¬
mantur ex more omnia cum sum¬
ma deuotione. Stabat eminus pu¬
er cui ẽ mortuum pendebat a latẽ
brachium: magis illi impedim̃to
quam usui. Quo comꝑto: innui
ut accederet. Et apprehensam ari¬
dam manum. applicui ad manum
ep̃i: ⁊ uuuficauit eam. Nlempe uiue¬
bat in mortuo grã sanitatũ: ⁊ manꝰ
euis fuit mortuȩ manui. quod mor¬
tuo homini heliseus. Puer ile de.
longe uenerat. & manum quam
pendentẽ attulerat sanam in pa-¬
tuam reportauit. Iam omnib ritȩ
ꝑactis. in ipso oratorio sc̃ẽ dĩ genitͥ¬
cis mariȩ. in quo sibi bene compla¬
cuit malachias traditur sepulturȩ
iħu bone depositum. qͦd nobis cre-¬
ditum ẽ: tuus thesaurus: qui recon¬
ditus penes nos. Seruamꝰ ulum re¬
signandum intempore. quo repo¬
scendum censueris: tantũ ut absq

Expanded text:
invideo. Interim parantur exsequiae: invideo. Interim parantur exsequiae: offertur pro eo sacrificium; consummantur ex more omnia cum summa devotione. Stabat eminus puer, cui emortuum pendebat a latere brachium, magis illi impedimento, quam usui. Quo comperto, innui ut accederet: et apprehensam aridam manum applicui ad manum Episcopi, et vivificavit eam. Nempe vivebat in mortuo gratia sanitatum: et manus ejus fuit mortuae manui, quod mortuo homini Elisaeus . Puer ille de longe venerat, et manum quam pendentem attulerat, sanam in patriam reportavit. Jam omnibus rite peractis, in ipso oratorio sanctae Dei genitricis Mariae, in quo sibi bene complacuit Malachias, traditur sepulturae,Jesu bone, depositum, quod nobis creditum est; tuus thesaurus, qui reconditur penes nos. Servamus illum resignandum in tempore, quo reposcendum censueris: tantum ut absq
Abbreviated transcription (Latin):
auxisse plurimũ. Non ẽ mutatus: s
ipse mutauit om̃s. Mirum in mo¬
dum luctus ⁊ gemitus omĩum sub¬
ito conquiescit: mutatur in gaudi¬
um meror: planctum cantus exclud̃.
Esseitur: ferantur in cȩlum uoces:
infertur oratorio abbatum humeris.
Uicit fides: triumphatur affec̾tus:
res in suũ deuenit statum: cuncta
geruntur ex ordine: cunct̾a ex rati
habet. immoderatius plangere oa¬
lachiam: Quasi non sit p̃ciosa morᷤ
eius. qͣsi non sit magis somnus ꝗͣ
mors. qͣsi non sit mortis portus ⁊ por¬
ta uitȩ: Malachias amicus nr̃ dor¬
mit: et ego lugeam: Luctus istȩ se
usu non ratione tuetur. Si dñs de¬
dit dilecto suo somnum. ⁊ talẽ som¬
num in quohereditas dñi filii mer¬
ces. fructus uentris: quid hoꝵ uide¬
tur fletum indicere: Ego ne fleam
illum qui fletum euasit: Ille tripu¬
diat: ule truimphat: ille introdu¬
ctus ẽ in gaudiũ dñi sui: & ego eũ
plangam: Cupio mͥ hȩc: non illi

Expanded text:
auxisse plurimum. Non est mutatus, sed auxisse plurimum. Non est mutatus, sed ipse mutavit omnes. Mirum in modum luctus et gemitus omnium subito conquiescit: mutatur in gaudium moeror, planctum cantus excludit. Effertur, feruntur in coelum voces, infertur oratorio abbatum humeris. Vicit fides, triumphat affectus, res in suum devenit statum: cuncta geruntur ex ordine, cuncta ex rationid rationis habet immoderatius plangere Malachiam, quasi non sit pretiosa mors ejus, quasi non sit magis somnus, quam mors; quasi non sit mortis portus, et porta vitae? Malachias amicus noster dormit, et ego lugeam? Luctus iste usu se, non ratione tuetur. Si Dominus dedit dilecto suo somnum, et talem somnum, in quo haereditas Domini, filii merces, fructus ventris, quid horum videtur fletum indicere? Egone fleam illum, qui fletum evasit? Ille tripudiat, ille triumphat, ille introductus est in gaudium Domini sui; et ego eum plangam? Cupio mihi haec, non illi
Abbreviated transcription (Latin):
excidit. Et suspiciens in cȩlum: ds̃
inquit serua eos in nomine tuo.
Non solum autem: s et om̃s qui
um: tuo se mancipauere seruitio.
Dem̃ imponens mantis singłis. ⁊
benedicens omnib: pausatum ire
iubet: quia nondum uenerat hora
eius. Imus. redimꝰ circa medium
noctis: nam ea hora lur lucere in te¬
nebris nunciatur. Impletur domꝰ:
adest congregatio tota: ab bates qͦq
multi qui conuenerant: psalmis:⁊
hẏmnis. ⁊ canticis spũalib ꝓsequi¬
mur amicũ repatriantem. Annoȩ
nris assumptus ab angłis: feliciter
obdormiuit in dño. Et uere obdor¬
miuit Uult᷑ placidus: placidi exit᷑
indicium fuit. Et quidẽ omniũ ocłi
fixin eum: nemo tamen qui eum¬
quando exiuit aduertere potuisset
Nortuus uiuere. ⁊ uiuens mortuus
putabatur: ad eo nil int̾cidit qͦd alte¬
rutrum disterminaret. Eadẽ uiua¬
citas uultus: serenitas eadem: qͣlis
apparere solet indormiente. Dice¬
res mortẽ nil hoꝵ tulisse: magis

Expanded text:
excidit. » Et suspiciens in coelum: Deus, » excidit. » Et suspiciens in coelum: Deus, » inquit, « serva eos in nomine tuo: non solum autem eos, sed et omnes qui um tuo se mancipavere servitio. » Deinde imponens manus singulis, et benedicens omnibus, pausatum ire jubet, quia nondum venerat hora ejus. 74. Imus: redimus circa medium noctis: nam ea hora lux lucere in tenebris nuntiatur. Impletur domus: adest congregatio tota: abbates quoque multi qui convenerant. Psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus prosequimur amicum repatriantem. Anno aenostris assumptus ab angelis, feliciter obdormivit in Domino. Et vere obdormivit. Vultus placidus placidi exitus indicium fuit. Et quidem omnium oculi fixi in eum: nemo tamen, qui quando exivit, advertere potuisset. Mortuus vivere, et vivens mortuus putabatur: adeo nil intercidit, quod alterutrum disterminaret. Eadem vivacitas vultus, serenitas eadem, qualis apparere solet in dormiente. Diceres mortem nil horum tulisse, magis
Abbreviated transcription (Latin):
ut quodammꝰ tͣnsiens ꝑignẽ ⁊ aqͣm.
educeretur in refrigerium. Iam de¬
sꝑatur de uita eiꝰ: iam quisq suũ
iudicium rep̃hendit: iam nulli du¬
bium. Malachiȩ sententiã p̃ualere.
Uocamur. adsum̾: & ille ocłos leuãs
incͥ̾cumstantes: desidĩo desidaui in¬
quit hoc pascha manducare apud
uos. Grãs ago suꝑnȩ pietati: ñ sum
fraudatus a desidio meo. Uides homi¬
nem securũ in morte: & necdum mor¬
tuum iam certum de uita : Nec mirũ.
llidens adẽe noctem qͣm expect̾au̾at.
⁊ inipsa diescere sibi: quasi de nocte
triumphans. uidet᷑ insultare denebͥs.
⁊ quodãmͦ loqui. Iam ñdicam. forsi¬
tantenebrȩ conculcabunt me: qͥa
hȩc nox illuminatio mea indeliciis
meis. Et blande consolans nos.habe¬
te ĩquit curã mei: ego ur̃i si licuerit
ñ obluscar. Licebit autem. Credidi ĩ
dm̃: ⁊ omĩa possibilia credenti. Ama¬
ui dm̃: amaui uos: ⁊ caritas nunꝗͣ

Expanded text:
ut quodammodo transiens per ignem et aquam, ut quodammodo transiens per ignem et aquam, educeretur in refrigerium. Jam desperatur de vita ejus, jam quisque suum judicium reprehendit, jam nulli dubium, Malachiae sententiam praevalere. Vocamur: adsumus. Et ille oculos levans in circumstantes: « Desiderio desideravi, inquit, hoc pascha manducare apud vos. Gratias ago supernae pietati: non sum fraudatus a desiderio meo. » Vides hominem securum in morte, et necdum mortuum, jam certum de vita? Nec mirum. Videns adesse noctem quam exspectaverat, et in ipsa diescere sibi; quasi de nocte triumphans, videtur insultare tenebris, et quodammodo loqui: « Jam non dicam, Forsitan tenebrae conculcabunt me, quia haec nox illuminatio mea in deliciis meis. » Et blande nos consolans: « Habete, » inquit, « curam mei; ego vestri, si licuerit, non obliviscar. Licebit autem. Credidi in Deum, et omnia possibilia credenti. Amavi Deum: amavi vos, et charitas nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
uł inuiti. Flendo cantamꝰ: & can¬
tando flemus. Malachias & sican¬
tat: non plorat tamen. Quid enĩ
ploret: qui appropinquat ad gau¬
dium: Nobis qui relinquimur.
relinquitur luctus: solus mala¬
chias festum fac̃. Qd enim non
potest corꝑe fac̃ mente: sic̃ scri¬
ptum ẽ. Cogitatio hominis con¬
fitebitur tͥ: & reliquiȩ cogitatio¬
nis diem festum agent cibi. De¬
ficiente illi corꝑis instrumento.
silente organo oris. officio uociᷤ
cessante: reliquum ẽ ut mentis
iubilo sollempniret. Quid in sol¬
lempriret scĩs: qui scõꝵ ducitur
adsollempnitatem: Exibet illis:
qͦd mox sibi debebitur. Ad huc mo¬
dicum: & ipse unus exipsis est.
Sub noctis crepusculo cum iam
ut cumq diei a nob̃ expleta cele¬
britas foret: Malachias apppin¬
quauerat ñ crepusculo. s aurore.
Annon illi aurora: cui nox p̃cessit
dies autẽ apppinquauit: Itaq
febre inualescente. cepit exintimiᷤ.
ardens ꝑ om̃e corpꝰ erumꝑe sudor:

Expanded text:
vel inviti. Flendo cantamus, et canvel inviti. Flendo cantamus, et cantando flemus. Malachias etsi non cantat, non plorat tamen: Quid enim ploret, qui appropinquat ad gaudium? Nobis, qui relinquimur, relinquitur luctus: solus Malachias festum facit. Quod enim non potest corpore, facit mente, sicut scriptum est: Cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis diem festum agent tibi . Deficiente illi corporis instrumento, silente organo oris, officio vocis cessante, reliquum est ut mentis jubilo solemnizet. Quidni solemnizet sanctus, qui sanctorum ducitur ad solemnitatem? Exhibet illis, quod mox sibi debebitur. Adhuc modicum, et ipse unus ex illis est. 73. Sub noctis crepusculo, cum jam utcumque diei a nobis expleta celebritas foret, Malachias appropinquaverat, non crepusculo, sed aurorae. An non illi aurora, cui nox praecessit, dies autem appropinquavit? Itaque febre invalescente, coepit ex intimis ardens per omne corpus erumpere sudor,
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: ñ collum exesum ⁊ gracile:
non curui humeri: ñcaro exinani¬
ta incorꝑe reliquo. Hȩc erat gr̃a cor¬
poris eius: et hȩc gła̾ uultus eus:
quȩ ñ euacuatur. ne in morte qͥdem.
Talis quo aduxit: talis ⁊ mortuus
apparebat iuiuenti similior.
Cucurrimus usq huc. s mͦ he¬
remus: qͥa malachias cursũ con¬
summauit. Stat ille: & nos pa¬
riter stamus cum eo. Alioquin
qͥs libenter currat ad mortem:
Presertim cuã pat̾ sc̃ẽ qͥs referre
possit: qͥs uelit audire: At tamen
dileximus nos in uita: in morte
ñ separabimur. Fr̃s non relinqͣ¬
mus in morte: quẽ in uita ꝓsequ¬
uti sumͦ. Ab ult̾iori scotia usq huc
cucurrit ille ad mortem: eamꝰ⁊ noᷤᷤ.
⁊ moriamur cum eo. Oportet opoi¬
tet dicere. quã cernere necesse fuit.
Adest omĩum sc̃oꝵ clara ubiq
celebritas: s iuxta ueterem sen¬
tentiam musica in luctu importu¬
na narratio ẽ. Ad sumus: canimus

Expanded text:
dentes, non collum exesum et gracile, dentes, non collum exesum et gracile, non curvi humeri, non caro exinanita in corpore reliquo. Haec erat gratia corporis ejus, et haec gloria vultus ejus, quae non evacuatur, ne in morte quidem. Talis quoad vixit, talis et mortuus apparebat, viventi similior. 72. Cucurrimus usque huc: sed modo haeremus, quia Malachias cursum consummavit. Stat ille, et nos pariter 690 stamus cum eo. Alioquin quis libenter currat ad mortem? praesertim tuam, pater sancte, quis referre possit? quis velit audire? Attamen dileximus nos in vita; in morte non separabimur. Fratres, non relinquamus in morte, quem in vita prosecuti sumus. Ab ulteriori Scotia usque huc cucurrit ille ad mortem: eamus et nos, et moriamur cum eo. Oportet, oportet dicere, quam cernere necesse fuit. Adest Omnium Sanctorum clara ubique celebritas; sed juxta veterem sententiam, Musica in luctu importuna narratio est . Adsumus, canimus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minum quẽ equȩ uolui ñ negabit
Qͦd ad hoc corpusculum attinet. Hic
requies mea: qͦd ad animam dñs
ꝓuidebit. qui saluos facit sꝑantes
inse. Nec parum spei repositũ mͥ
indie illa: qua mortuis.tanta aui¬
uis beneficia impenduntur. Nec
longe aberat dies ipsa: cũ talia lo¬
queretur. Interea iubet se sacro o¬
leo ungi. Exeunte conuentu frm̃
ut sollempniter fieret: ñ sustinuit
ut ad se ascenderent: ipse descen-¬
dit ad eos. Iacebat siquidem inso¬
lario: domo suꝑiori. Angitur:
sumpto uiatico. frm̃ se orationib
⁊ fr̃s commendans dõ: ad lectũ
reu̾titur. Alto de solio descendebat
pedib sius: & rursum nichilominꝰ
siuis pedib ascendebat: & dicebat
mortem ẽẽ in ianuis. Quis hunc
hominem crederet moriturum:
Solus ipse ⁊ ds̃: idscire poterant.
Non uultus pallidior: ñ macilentior
udebatur. Non rugata frons:non
reconditi oculi: non nares extenu¬
ate: non contracta labia: ñ adusti

Expanded text:
terminum quem aeque volui, non negabit. terminum quem aeque volui, non negabit. Quod ad hoc corpusculum attinet, hic requies mea: quod ad animam, Dominus providebit, qui salvos facit sperantes in se. Nec parum spei repositum mihi in die illa, qua mortuis tanta a vivis beneficia impenduntur » Nec longe aberat dies ipsa, cum talia loqueretur. Interea jubet se sacro oleo ungi. Exeunte conventu fratrum ut solemniter fieret, non sustinuit ut ad se ascenderent: ipse descendit ad eos. Jacebat siquidem in solario domus superioris. Ungitur, et sumpto Viatico, fratrum se orationibus, et fratres commendans Deo, ad lectum revertitur. Alto de solario descendebat pedibus suis, et rursum nihilominus suis pedibus ascendebat: et dicebat mortem esse in januis. Quis hunc hominem crederet moriturum? Solus ipse, et Deus id scire poterant. Non vultus pallidior, non macilentior videbatur; non rugata frons, non reconditi oculi, non nares extenuatae, non contracta labia, non adusti
Abbreviated transcription (Latin):
febris ẽẽ uideretur. Uideres discur¬
rere fr̃s: dandi auidos. uł accipien¬
di. Cui ñ dulce uid̾ẽ illum: cui ñ dul¬
cius minstrare illi: Atrumq sua¬
ue: utrumq salutare. Et humani¬
tatis erat p̃bere obseqͥum: ⁊ ꝓfectus
cuiq sui. cum grãm reportaret. as¬
sistere om̃s: om̃s solliciti erant cͥca
frequens ministeriũ: medicam̃ta
ꝑquirere: ad hibere fomenta: urg̾e
sepius ad gustandum. Ad qͦs ille
sine causa inquit hȩc: s caritate ur̃i
facio quicquid iniungitis. Sciebat
rant. fidentius instarent dicenteᷤ
ñ oportere diffidere de uita: nec
enim signa mortis in eo aliqua
apparerent: oportet inquit hoc
anno malachiam exire de corꝑe.
Et infert. Ecce apꝓpinquat dies:
quem ut optime nostis. optaui sẽꝑ
ipsum fore diem resolutionis mex
Scio eui credidi. & certus sum: ñ
fraudabor reliquo desidii meiqͥ
partem iam teneo. Qui me sua mi¬
scdia ꝑdurit ad locum quem petii:

Expanded text:
febris esse videretur. Videres discurfebris esse videretur. Videres discurrere fratres, dandi avidos, vel accipiendi. Cui non dulce videre illum? cui non dulcius ministrare illi? Utrumque suave, utrumque salutare. Et humanitatis erat praebere obsequium, et profectus cuique sui, cum gratiam reportaret. Assistere omnes, omnes solliciti erant circa frequens ministerium: medicamenta perquirere, adhibere fomenta, urgere saepius ad gustandum. Ad quos ille: « Sine causa, » inquit « haec sed charitate vestri facio quidquid injungitis. » Sciebat rant, fidentius instarent dicentes, non oportere diffidere de vita; nec enim signa mortis in eo aliqua apparerent: « Oportet, » inquit, « hoc anno Malachiam exire de corpore. » Et infert: « Ecce appropinquat dies, quem, ut optime nostis, optavi semper ipsum fore diem resolutionis meae. Scio cui credidi, et certus sum; non fraudabor reliquo desiderii mei, qui partem jam teneo. Qui me sua misericordia perduxit ad locum quem petii,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã celer ⁊ saliens. tremulus acde¬
bilis: mox ipse occurri. Quã letus
in oscula rui: qͣm letis brachiis miᷤᷤ
sam celitus mͥ amplexat᷑ sũ grãm.
Quam alacri uultu ⁊ animo mi pa¬
ter introduxi te indomũ matris
meȩ:⁊ incubiculũ genitricis meȩ.
Quam festiuos deinde duxi tecum
dies: s paucos. Quid uͦ ile uicis¬
sim nob̾: Nempe hylarem. nempe
affabilem. pegrinus nr̃ omnib
se p̃bebat: omnib incredibilit̃
gratum. Quã bonum ⁊ quam io¬
cundum agebat hospitem apud
eos. qͦs nimirum uidere uenerat
a finib derrȩ: ñ auditurus salo¬
monem. s exhibiturus.Demq
audiuimꝰ sapientiã eius: tenuimꝰ
quinq dies huius nr̃ȩ sollempni¬
tatis defluxerant: cum ecce die
sollempnibeati luce euangłistȩ.
missa in conuentu sua illa sc̃a deuo¬
tione celebrata. febre correptus lec¬
do decubuit:⁊ nos cum illo om̃s.
Eatrema gaudii nr̃i meror occupat:
modatior tamen qͦd leuior interĩ

Expanded text:
Quam celer et saliens, tremulus licet ac deQuam celer et saliens, tremulus licet ac debilis, mox ipse occurri! quam laetus in oscula rui! quam laetis brachiis missam mihi coelitus amplexatus sum gratiam! quam alacri vultu et animo, mi pater, introduxi te in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae! Quam festivos deinde tecum duxi dies, sed paucos! Quid vero ille vicissim nobis? Nempe hilarem, nempe affabilem peregrinus noster omnibus se praebebat, omnibus incredibiliter gratum. Quam bonum, et quam jucundum agebat hospitem apud eos, quos nimirum videre venerat a finibus terrae, non auditurus Salomonem, sed exhibiturus! Denique audivimus sapientiam ejus, tenuimus quinque dies hujus nostrae solemnitatis defluxerant, cum ecce die solemni beati Lucae evangelistae, Missa in conventu sua illa sancta devotione celebrata, febre correptus, lecto decubuit: et nos cum illo omnes. Extrema gaudii nostri moeror occupat, moderatior tamen, quod levior interim
Abbreviated transcription (Latin):
re uenit: s negatur transit᷑.causa
ni fallor fuit. orta simultas quedã
inter summũ pontificẽ ⁊ regẽ an¬
gliȩ. qͦd rex nescio qͥd mali suspica¬
retur de bono illo homine si tͣnsi¬
ret. Nam neq alios ep̃os transire
sinebat. Qͦd quidẽ impedimentũ.
⁊ si fuit contrarium malachiȩ uo¬
luntati: s non uoto. Dolebat differ¬
ri a desidio suo: nesciens magis ꝑ
hoc impletum iri. Nam si in con¬
tinenti transisset. bportebat tranᷤ¬
ire etiam claramuallem: ut sum¬
mum pontificẽ sequeretur. Iam
em̃abierat:ierat romȩ. aut ꝓpe ro¬
mam. Nunc uͦ intercedente dila¬
tione: fac̾tum ẽ ut tardius trans¬
fretans. ad locum ⁊ horam scĩssimi
sui obitus oportune occurreret.
Qui a nob̾ susceptus ẽ: tamqͣm
uerus aboccidente ueniens. iusi¬
tans nos oriens exalto. O quantũ
nr̃ȩ clareualli irradians sol ille cla¬
ritatis adauxit: quam iocundus
ad eius introitum dies festus il

Expanded text:
re venit; sed negatur transitus. Causa, re venit; sed negatur transitus. Causa, ni fallor, fuit orta simultas quaedam inter summum pontificem et regem Angliae, quod rex nescio quid mali suspicaretur de bono illo homine, si transiret: nam neque alios episcopos transire sinebat. Quod quidem impedimentum, etsi fuit contrarium Malachiae voluntati, sed non voto. Dolebat differri a desiderio suo, nesciens magis per hoc impletum iri. Nam si incontinenti transisset, oportebat transire etiam Claram-Vallem, ut summum Pontificem sequeretur. Jam enim abierat, et erat Romae, aut prope Romam. Nunc vero intercedente dilatione factum est ut tardius transfretans, ad locum et horam sanctissimi sui obitus opportune occurreret.Qui a nobis susceptus est, tanquam verus, ab Occidente veniens, visitans nos Oriens ex alto. O quantum nostrae Clarae Valli irradians sol ille claritatis adauxit! quam jucundus ad ejus introitum dies festus ill
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uenit in scotiam. Die tercia ꝑue¬
nit ad locũ qui uiride stagnum dr̃
quẽ fecerat p̃parari. ut ibi statueret
abbatiam. Et relicto illic de filiis
suis fr̃ib nr̃is. monachorum coN¬
uentu ⁊ abbate: nam secum ad hoc
ipsũ eos ad duxerat: ualedicens eis.
ꝓfec̾tus ẽ. Et cum transiret. occur¬
rit ei rex dauid: a quo susceptus cũ
gaudio. ⁊ retentꝰ ꝑ aliquot dies. mul¬
taq oꝑatus placita dõ.: inchoatũ
repetit iter. Et ꝑtͣnsiens scotiam. in
ipso introitu anglie diu̾tit ad ȩccle¬
siam gisiburnensem: ubi habitãt
iuri religiosi. canonicã ducentes
uitã: ab antiquo familiares ei. ꝓ
sua religiositate ⁊ honestate Ibiad¬
ducta ẽ ad eum mulier patiẽs mor¬
bum. quẽ cancrum uulgo appel¬
lant. ipso horrendum uisu: & sana¬
uit eam. Nam ubi aqua cui benedi¬
ocit asꝑsa sunt ulcerum loea: dolo¬
rẽ ñ sensit. Die uͦ sequenti: uix ulce¬
ra apparebant. Abiens inde ad ma¬

Expanded text:
et venit in Scotiam. Die tertia perveet venit in Scotiam. Die tertia pervenit ad locum qui Viride-Stagnum dicitur: quem fecerat praeparari, ut ibi statueret abbatiam. Et relicto illic de filiis suis, fratribus nostris, monachorum conventu et abbate nam secum ad hoc ipsum eos adduxerat, valedicens eis, profectus est. 69. Et cum transiret, occurrit ei rex David, a quo susceptus est cum gaudio, et retentus per aliquot dies: multaque operatus placita Deo, inchoatum repetit iter. Et pertransiens Scotiam, in ipso introitu Angliae divertit ad ecclesiam Gisiburnensem, ubi habitant viri religiosi, canonicam ducentes vitam, ab antiquo familiares ei pro sua religione et honestate. Ibi adducta est ad eum mulier patiens morbum, quem cancrum vulgo appellant, ipso horrendum visu; et sanavit eam. Nam ubi aqua, cui benedixit, aspersa sunt ulcerum loca, dolorem non sensit. Die vero sequenti vix ulcera apparebant. Abiens inde, ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
te daturum. Spondet. & illi. Uolu¬
mus nob̾ certo ꝓmitti a tua digna¬
tione:te inhyberniam incolumẽ
reu̾surum. Instare ⁊ ceteri om̃s. Tũ
ille parumꝑ deliberans. penitere
pͥmo qͦd se alligasset: qua exiret ñ
inueniens. Angustiȩ undiq. dum
nil occurreret abalterutro tutum
ꝑiculo: uoti uidelicet aut ꝓmissi.
Uisum ẽ. tandẽ id potius eligendũ.
qͦd in presentiarum plus urget: re¬
liquum suꝑnȩ committendum
dispositioni. Aimuit. tristis quid̃:
s magis illos noluit contristare.
Et respondens eis ut uolunt:ascen¬
dit nauem̃. &cum iam fere mediũ
iter equoreum ꝑegissent: subito
contrarius uentus nauẽ repellit.¬
⁊ reducit interrã hyberniȩ. Descen¬
dens de naui in ipso portu inqͣdã
sua ȩccłia ꝑ nocdauit. Et letus grãs
egit diuinȩ consilio ꝓuidentiȩ. qͦ
factum ẽ. ut iam fecerit satis ꝓsua
ꝓmissione. Mane uͦ intrans nauẽ:
ipsa die ꝓspero cursu transfretaũ.

Expanded text:
te daturum. » Spondet. Et illi: « Volute daturum. » Spondet. Et illi: « Volumus nobis certo promitti a tua dignatione, te in Hiberniam incolumem reversurum. » Instare et caeteri omnes. Tum ille parumper deliberans, poenitere primo quod se alligasset, qua exiret non inveniens. Augustiae undique, dum nil occurreret ab alterutro tutum periculo, voti videlicet, aut promissi. Visum est tandem id potius eligendum, quod in praesentiarum plus urgeret, reliquum supernae committendum dispositioni. Annuit tristis quidem; sed magis illos noluit contristare: et spondens eis, ut volunt, ascendit navem. Et cum jam fere medium iter aequoreum peregissent, subito contrarius ventus navem repellit, et reducit in terram Hiberniae. Descendens de navi, in ipso portu in quadam sua ecclesia pernoctavit. Et laetus, gratias egit divinae consilio providentiae, quo factum est ut jam fecerit satis pro sua promissione. Mane vero intrans navem, ipsa die prospero cursu transfretavit,
Abbreviated transcription (Latin):
mirum ꝓhibente. Adquẽ unus illoꝵ
catholicus nomine flebili uoce &
fletu. heu du abis inquit: & in qͣnta
pene cotidiana uexatione me de¬
seris ñ ignoras: nec fers opem mi¬
sertus mei. Siego dignus qͥ patiar:
fr̃s quid peccauerunt. qͥ uix diem
noctem ue ullã atã laboriosa cura
⁊ custodia mei .feriatam. habere si¬
nuntur: His uerbis ⁊ lacͥmis filii.
flebat enim: paterna itiscera con¬
cussa sunt: ⁊ amplexatus ẽ eum
blandiendo. Impressoq pectorieiꝰ
signo crucis: certus esto inquitte ei¬
modi nil passurũ: donec redeam.
Erat autem epilenticꝰ.⁊ cadebat freq̃ñ¬
ter: ita ut interdũ ñ semel. s sepius
pateretur. in die. Hoc iam ꝑsex an¬
nos morbo horrido laborabat: sed
ad uerbum malachiȩ ꝑfecte con¬
ualuit. Abilla hora nil tale ꝑpesso
ẽ. niltale ut confidimꝰ deinceps ꝑ¬
pessurus: quia malachias deincepᷤ
rediturus ñẽ. In ipso ascensu na-¬
Non dicimꝰ inquiunt: nͥ spondeas

Expanded text:
imirum prohibente. Ad quem unus illorum, imirum prohibente. Ad quem unus illorum, Catholicus nomine, flebili voce et vultu: « Heu, tu abis, » inquit, « et in quanta pene quotidiana vexatione me deseris, non ignoras, nec fers opem misertus mei! Si ego dignus qui patiar, fratres quid peccaverunt, qui vix diem, noctemve ullam a tam laboriosa cura et custodia mei feriatam habere sinuntur? » His verbis et lacrymis filii flebat enim paterna viscera concussa sunt, et amplexatus est eum blandiendo, impressoque pectori ejus signo crucis: « Certus esto, » inquit, « te ejusmodi nil passurum, donec redeam. » Erat autem epilepticus, et cadebat frequenter, ita ut interdum non semel, sed saepius pateretur in die. Hoc jam per sex annos morbo horrido laborabat: sed ad verbum Malachiae perfecte convaluit. Ab illa hora nil tale perpessus est; nil tale, ut confidimus, deinceps perpessurus, quia Malachias deinceps rediturus non est. 68. In ipso ascensu naNon dicimus, » inquiunt, « nisi spondeas
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝓmissum: inde magis tͥsta¬
ri qͦd dum adhuc ille suꝑfuit. ñ
fuit missum ꝓeo. Et nactus occa¬
sionem qͦd paꝑa eygenius sũmã
regiminis teneret.⁊ eo temporis
usq infrantiã apppiasse nuntia¬
retur: oportunitatem requirendi
se inuenisse gauisus ẽ Presume¬
bat autẽ de illo utiq uiro tali:
et detali assumpto ꝓfessione ma¬
gis uͦ qͦd suȩ clareuallis sp̃alis filiꝰ
exstitisset: nec tineri apud illum
se ullam sustinere difficultatem.
Itaq conuocantur ep̃i: conciliũ
cogitur : tractata triduo quȩ tem¬
pori imminerent: die quarto aꝑi¬
tur consilium de palleo reqͥrendo.
Placet: s si ꝑalium requiratur.
Tamen quia breuior uia. & obhoc
tolerabilior ꝑegrinatio uideret᷑
ñ fuit qui eus obuiare p̃sumeret
consilio. ⁊ uoluntati. Et malachiaᷤ
soluto concilio: airipit ider: Prose¬
quuntur eũ qui conuenerant fr̃s
usq ad lit᷑. non multi tam̃: ipso n¬

Expanded text:
fuisse promissum; inde magis tristafuisse promissum; inde magis tristari, quod dum adhuc ille superfuit, non fuit missum pro eo. Et nactus occasionem, quod papa Eugenius summam regiminis teneret, et eo temporis usque in Franciam appropiasse nuntiaretur, opportunitatem requirendi se invenisse gavisus est. Praesumebat autem de illo, utique viro tali, et de tali assumpto professione: magis vero, quod suae Clarae-Vallis specialis filius exstitisset, nec timeret apud illum se ullam sustinere difficultatem. Itaque convocantur episcopi, concilium cogitur; tractata triduo, quae tempori imminerent - die quarto aperitur consilium de pallio requirendo. Placet, sed si per alium requiratur. Tamen quia brevior via, et ob hoc tolerabilior peregrinatio videretur, non fuit qui ejus obviare praesumeret consilio et voluntati. 688 Et Malachias, soluto concilio, arripit iter. Prosequuntur eum, qui convenerant fratres, usque ad littus, non multi tamen, ipso n
Abbreviated transcription (Latin):
tributione. Habes diligens lector
in malachia in eo quid mireris:
habes ⁊ quid imiteris: nunc iã qͥd¬
iam tibi exhis sꝑandum sit. studio¬
sus attende. Nam finis hoꝵ: p̃ciosa
mors ẽ. Ecunctatus aliquando qͦ
nã in loco si optio detͣ extremum
malit ag̾e diẽ de hoc siquidẽ fr̃s
cunctatur ⁊ non respondet. In¬
stantib ulis: si hinc migro inqͥt.
nusqͣm libentius quam unde u¬
na cum nr̃o apło resurg̾e possim.
Dicebat audem scm̃ patricium.
Si ꝑegrinari oportet.⁊ ita ꝑmit¬
tit ds̃: claramuallem delegi. Re¬
quisitus item de tempore: diem
pletum ẽ. Sippħia: ne iota p̃teriit
Sic̃ auduuimꝰ. sic uidimꝰ: de loco
pariter ⁊ de die. Dicamꝰ parit᷑ bre-¬
uiter: quo ordine istud quaue oc¬
casione ꝓuenerit.¶ Egre satis fe-¬
rebat hyberniã usq adhuc pal¬
leo earuisse: ut pote emulator sa¬
cramentoꝵ: quoꝵ ne uno qͦlibet
gentẽ suã uellet omnino fraudari.
Et recordat᷑ sͥ apapa innocentio

Expanded text:
tributione. Habes, diligens lector, tributione. Habes, diligens lector, in Malachia quid mireris, habes et quid imiteris. Nunc jam quid tibi ex his sperandum sit, studiosus attende. Nam finis horum, pretiosa mors est. Conam in loco, si optio detur, extremum malit agere diem de hoc siquidem fratrcunctatur, et non respondet. Instantibus illis: « Si hinc migro, » inquit, « nusquam libentius, quam unde una cum nostro Apostolo resurgere possim. » Dicebat autem sanctum Patricium. « Si peregrinari oportet, et ita permittit Deus, Claram-Vallem delegi. » Requisitus item de tempore, diem pletum est; si prophetia, ne iota praeteriit. Sicut audivimus, sic vidimus de loco pariter, et de die. Dicamus breviter, quo ordine istud, quave occasione provenerit. Aegre satis ferebat, Hiberniam usque adhuc pallio caruisse, utpote aemulator sacramentorum: quorum ne uno quolibet gentem suam vellet omnino fraudari. Et recordatus sibi a papa Innocentio
Abbreviated transcription (Latin):
quidue senserit nemo qui sciat:
s qͦd amplius solito cȩlesti igne
succensus ex illo igne exierit. fr̃m
qui cum eo tẽ erant reor neminẽ
ẽẽ qui nesciat. ¶Hec dicta sunt pau¬
ea quidẽ de plurib: s multa pro
tempore. Non enim signoꝵ dẽpora
hec scđ̾m illud: signa ñ uidimꝰ: iam
ñ ẽ ꝓpħa. Unde satis apparet mala¬
chias m̃s quantus in meritis fuit:
qui tam multus in signis exstitit:¬
⁊ inraritate tanta. Quo enim anti¬
quorum genere miraculoꝵ. mala¬
chies non claruit: Si bene adu̾timꝰ
pauca ipsa quȩ dicta sunt: non pro-¬
phia defuit illi: non reuelatio: nõ
ultio impiorum: ñ gr̃a sanitatum:
ñ mutatio mentium: ñ deniq mor¬
tuoꝵ suscitatio. ꝑ omĩa benedictus
ds̃. qui sic amauit ⁊ ornauit eum:
qui et magnificauit eum inconspe¬
ctu regum: et dedit uli coronã glȩ.
Amor ꝓbatur in meritis: ornatꝰ in
signis: magnificatio inultione in¬
imicoꝵ: glorifieatio inp̃mioꝵs re¬

Expanded text:
quidve senserit, nemo qui sciat: quidve senserit, nemo qui sciat: sed quod amplius solito, coelesti igne succensus ex illo igne exierit, fratrum qui cum eo tunc erant, reor neminem esse qui nesciat. 66. Haec dicta sunt, pauca quidem de pluribus, sed multa pro tempore. Non enim signorum tempora haec, secundum illud: Signa non vidimus; jam non est propheta . Unde satis apparet, Malachias meus quantus in meritis fuit, qui tam multus in signis exstitit, et in raritate tanta. Quo enim antiquorum genere miraculorum Malachias non claruit? Si bene advertimus pauca ipsa quae dicta sunt, non prophetia defuit illi, non revelatio, non ultio impiorum, non gratia sanitatum, non mutatio mentium, non denique mortuorum suscitatio. Per omnia benedictus Deus, qui sic amavit et ornavit eum: qui et magnificavit eum in conspectu regum, et dedit illi coronam gloriae. Amor probatur in meritis, ornatus in signis, magnificatio in ultione inimicorum, glorificatio in praemiorum re
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam dui circum uolitans: tan¬
dem residet suꝑ crucẽ ante faciẽ
sac̾dotis. Obstupuit diaconus:
pauens tum pluminis. tum ꝓuo
lucris nouitate. qͦd ila sit rara auiᷤ
interra. cecidit suꝑ faciem suam:
et uix palpitans se se erigere aus'
ẽ. uł quando officii sui necessitas
postulauit. Post missam seorsum
conuentus amalachia: sub picło
uitȩ iubetur. nullatenus secretum
ꝓdere qͦd uidisset . quo adiuueret ip̃e.
¶Auquando cũ in ardmacha eẽt
cum quodã coep̃o suo de nocte sur¬
gens cepit memorias sc̃oꝵ quȩ in
cymiterio scĩ patricii multȩ sunt.
orando lustrare. Et ecce unum deal¬
tarib subito ardere conspiciunt.
Ambo enim uiderunt uisionem hae
magnã: ⁊ ambo mirati sunt. Et oxa-¬
lachias intelligens signum ẽẽ ma¬
gni menti illius uł illoꝵ quorum
sub altari illo corꝑa reqiiescerent:
currens ⁊ se mediis immergens fla¬
mis. expansis brachiis sacram am¬
plexatus ẽ. aram. Quid ibi fecerit.

Expanded text:
aliquandiu circumvolitans, tanaliquandiu circumvolitans, tandem residet super crucem ante faciem sacerdotis. Obstupuit 687 diaconus; et pavens tum pro luminis, tum pro volucris novitate, quod illa sit rara avis in terra, cecidit super faciem suam, et vix palpitans, sese erigere ausus est, vel quando officii sui necessitas postulavit. Post Missam seorsum conventus a Malachia, sub periculo vitae jubetur nullatenus secretum prodere quod vidisset, quoad viveret ipse. Aliquando cum in Ardmacha esset cum quodam coepiscopo suo, de nocte surgens, coepit memorias sanctorum, quae in coemeterio Sancti-Patricii multae sunt, orando lustrare: et ecce unum de altaribus subito ardere conspiciunt. Ambo enim viderunt visionem hanc magnam, et ambo mirati sunt. At Malachias intelligens signum esse magni meriti illius, vel illorum, quorum sub altari illo corpora requiescerent, currens, et se mediis immergens flammis, expansis brachiis sacram amplexatus est aram. Quid ibi fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ter fr̃s. scdm ordinem cisterciensẽ.
Et cognouerunt discipuli: etiam
buisse. Non solum autẽ: s i in eo ꝙ
subiunctur sumus. ¶Cum sacra¬
menta offerret ⁊ apppiasset ei dia¬
conus facturus aliqͥd ꝓofficiosuo.
intuitus eum sacerdos ingemu¬
it: qͦd sensisset penes illum ladere
qͦd ñ conueniret Pacto sacͥficio. se¬
creto ꝑcunctatus de conscientia
sua: confessus ẽ.⁊ ñ negauit: illu¬
sum sͥ ꝑsomnium nocte ipsa. Cui ĩ¬
iungens penicentiã: non debueraᷤ
inquit hodie ministrasse. s u̾ecun¬
de te subtrahere sacͥs.⁊ deferre tan¬
tis tamq diuinis misteriis: ut hac
humilitate purgat᷑. dignius exiñ
ministrares. tem alia uice sacri¬
ficante illo ⁊ orante hora sacrificii.
ea quidẽ scĩtate ⁊ puritate cordis
qua solitus erat: astante diacono
uisa ẽ columba intrare ꝑ fenestrã.
in claritate magna. Ea sacerdos ꝑ¬
funditur dotus. ẽa subobscurior ba¬
silica tota refulget. Columba uero

Expanded text:
ter fratres secundum ordinem Cisterciensem. ter fratres secundum ordinem Cisterciensem. Et cognoverunt discipuli, etiam tum habuisse; non solum autem, sed et in eo, quod subjuncturi sumus. 65. Cum Sacramenta offerret, et appropiasset ei diaconus, facturus aliquid pro officio suo, intuitus eum sacerdos, ingemuit, quod sensisset penes illum latere quod non conveniret. Peracto sacrificio, secreto percunctatus de conscientia sua, confessus est, et non negavit illusum sibi per somnium nocte ipsa. Cui injungens poenitentiam: « Non debueras, » inquit, « hodie ministrasse; sed verecunde te subtrahere sacris, et deferre tantis tamque divinis mysteriis, ut hac humilitate purgatus, dignius exinde ministrares. » Item alia vice sacrificante illo, et orante hora sacrificii, ea quidem sanctitate et puritate cordis, qua solitus erat, astanti diacono visa est columba intrare per fenestram in claritate magna. Ea sacerdos perfunditur totus, ea subobscurior basilica tota refulget. Columba vero
Abbreviated transcription (Latin):
uidit iuuenem. int̾ alios uidendi
se curiosum: Ascenderat lapidem.
⁊ stans suꝑ summos articulos exten¬
to eollo. ocłis ⁊ animo intendens
meum: quendã illi de nouo zache¬
um exhibebat. Nec latuit mala¬
chiam scõ quidẽ spũ reuelante:
uere illum uenisse inspũ ⁊ iurcui¬
te zachei. Dissimulauit tunc tam̃:
tacitusq ꝑtransiit. Ceterũ in ho¬
spicio nocte ipsa narrauit fr̃ib qͦ¬
mͦ illum uidisset: et qͥd p̃uidisset
de illo. Die autẽ tercia: en ile cum
uiro quodam nobili dño suo. Qui
aꝑiens uotum et desidium iuueniˢ
rogabat ut ase commendatum re¬
ciꝑe dignaretur. et habere de cet̾o
int̃ suos. Et malachias agnoscens
eum: non ẽ. opꝰ inquit ut quẽ iã
ds̃ commendauit ħo commendr.
App̃hensumq manu sua tradidit
abbati congano nr̃o: & ille fr̃ĩb.
Ipse uͦ iuuenis adhuc ni fallor ui¬
uens primꝰ conu̾s laicꝰ suriensis
monasterii: testimonium habet
ab omnib qͦd sc̃ȩ conuersetur in¬

Expanded text:
vidit juvenem inter alios videndi vidit juvenem inter alios videndi se curiosum. Ascenderat lapidem, et stans super summos articulos, extento collo, oculis et animo intendens in eum, quemdam illi de novo Zacchaeum exhibebat. Nec latuit Malachiam, sancto quidem Spiritu revelante, vere illum venisse in spiritu et virtute Zacchaei . Dissimulavit tunc tamen, tacitusque pertransiit. Caeterum in hospitio nocte ipsa narravit fratribus quomodo illum vidisset, et quid praevidisset de illo. Die autem tertia, en ille cum viro quodam nobili, domino suo: qui aperiens votum et desiderium juvenis, rogabat, ut a se commendatum recipere dignaretur, et habere de caetero inter suos. Et Malachias agnoscens eum: « Non est opus, » inquit, « ut quem jam Deus commendavit, homo commendet. » Apprehensumque manu sua tradidit abbati Congano nostro, et ille fratribus. Ipse vero juvenis, adhuc ni fallor vivens primus Conversus laicus Suriensis monasterii, testimonium habet ab omnibus, quod sancte conversetur in
Abbreviated transcription (Latin):
de oꝑe illo: & multi p̃inopia minꝰ
libenter assentiebant. Inde anxius
dubiusq qͥd ageret: cepit inter oran¬
dum uehementer inquirere quȩd¬
nam foret uoluntas dĩ. & die qͣdã
de uia regrediens.cum iã loco ap¬
ꝓpiaret ꝓspexit eminus: & ecce o¬
ratorium apparuit magnum: lapi¬
deum:⁊ pulchrum ualde. & intuẽs
diligenter situm formã ⁊ composi¬
dionẽ. cum fiducia arripit opꝰ: priꝰ
quidẽ indicata uisione semorib fr̃i¬
bus paucis tamen. Sane totum qͦd
attente notauit de loco ⁊ mͦ ⁊ quali¬
tate tanta diligentia obseruauit:
ut ꝑacto tempore factum uiso si¬
millimum appareret: ac si ⁊ sibi
cum moyse dictum audierit. uide
ut omnia facias scdm exemplar:
qͦd tͥ ostensum ẽ. in monte. ¶Codem
uisionis genere. id qͦ qͦd insaballi-¬
nositũ ẽ. anteqͣm fieret p̃ostensũ
ẽ. illi : non mͦ oratorium. s mona¬
ꝑ qͣndam ciuitatẽ ⁊ multitudine
magna concurrente ad eum: casu

Expanded text:
de opere illo: et multi prae inopia minus de opere illo: et multi prae inopia minus libenter assentiebant. Inde anxius dubiusque quid ageret, coepit inter orandum vehementer inquirere, quaenam foret voluntas Dei. Et die quadam de via regrediens, cum jam loco appropiaret, prospexit eminus: et ecce oratorium apparuit magnum lapideum, et pulchrum valde. Et intuens diligenter situm, formam et compositionem, cum fiducia arripit opus, prius quidem indicata visione senioribus fratribus, paucis tamen. Sane totum, quod attente notavit de loco, et modo, et qualitate, tanta diligentia observavit, ut peracto opere, factum viso similimum appareret, ac si et sibi cum Moyse dictum audierit: Vide, ut omnia facias secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte . Eodem visionis genere id quoque, quod in Saballino situm est, antequam fieret, praeostensum est illi, non modo oratorium, sed et monaper quamdam civitatem, et multitudine magna concurrente ad eum, casu