comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ges & liberis gaudeatis: quid pulchri
enigenarũ amore uincamini: & uxo¬
rem adolescentiȩ tuȩ noli despicere.
ut quȩ tibi uirginali primũ iuncta
ẽ matrimonio. ꝑseueret usq ad senec¬
uxores. dimittamꝰ eas: & legendũ ẽ:
dicis mͥ. scriptũ ẽ. Cũ odio habueris
uxorem tuã. dimitte illã dicit dñs
ds̃ isrł: statimq respondit. hoc quidẽ
ꝑ legẽ preceptũ ẽ. s ꝓpt̃ duriciã cor¬
utitur dicit dñs exercituũ: ut in
quo peccauit : in ipso puniat᷑ Oui¬
ꝓpt̃ hac questiuncula dissoluta in¬
culcat: & replicat qđ supͣ dixerat:
rẽ si pauꝑ ẽ. aut deformis: quod nos
specialit iuxta et re librũ suꝑ uxo¬
rib exposuimus derelictis. Alii ge¬
neralit contra eos dictũ putant qui
aliena diripiunt. & iniuste diuitiã
congregantes. audent offerre dõ qui
gemitib ꝓhibitũ: & congruere locũ
istum illi testimonio: honora dm̃ ex
ris amissionẽ & interitũ liberorum.

Expanded text:
ges, et liberis gaudeatis, quid pulchritges, et liberis gaudeatis, quid pulchritlienigenarum amore vincamini. Et uxorem adolescentiae tuae noli despicere, ut quae tibi virginali primum juncta est matrimonio, perseveret usque ad senecuxores, dimittamus eas. Et legendum est: Dicis mihi scriptum est: Cum odio habueris uxorem tuam, dimitte, dicit Dominus Deus Israel . Statimque respondit: hoc quidem in Lege praeceptum est, sed propter duritiam corvestitur, dicit Dominus exercituum: ut in quo peccavit, in ipso puniatur. Quapropter, hac quaestiuncula dissoluta, inculcat 967 et replicat quod supra dixerat: rem, si pauper est, aut deformis. Quod nos specialiter juxta Ezrae librum super uxoribus exposuimus derelictis: hoc alii generaliter contra eos dictum putant, qui aliena diripiunt, et injuste divitias congregantes, audent offerre munera, gemitibus prohibitum, et congruere locum istum illi testimonio: Honora Deum ex ris amissionem, et interitum liberorum,
Abbreviated transcription (Latin):
mituq eiulatib inuidiant faciebart
cius ꝓuidentie. qđ non respiceret
hostias de manib sacerdotũ qui ista
commiserint accipere non posse.
uxoꝵ fletu & planctib impeditũ:
& insuꝑ eos querere: quã obcausã
de manib eoꝵ non accipiat sacri¬
ficium. Statimq infert. Quia dñs
testificatus ẽ int̾ te & uxorẽ ꝑuber¬
tatis tuȩ. quã tu despexisti dicens:
ꝓpt̃ hoc relinquet homo patrẽ et
matrẽ. & adherebit uxori suȩ. & ert̃
duo in carne una. Et idcirco parti¬
ceps dicit᷑. & uxor coniunctionis o
federis. quȩ de costa uiri facta est a
deo. & residuũ sp̃s eius siue dĩ ut
quidã putant: siue mariti ut alii
suspicantur: qđ ꝓpt̾ affectũ quodã¬
mͦ una anima in duab eẽ uideat᷑
coniunctis sp̃u & mente sociatis.
Cũ gͦ unus utrũq fecerit. uirũ &
mulierẽ: ꝓpterea a deo facta ẽ utriq
coniunctio. ut liberi nascerentur
tos: Cum gͦ habeatis fecundas coniu¬

Expanded text:
mitu, atque ejulatibus invidiam faciebant mitu, atque ejulatibus invidiam faciebant ejus providentiae; quod non respiceret hostiam de manibus sacerdotum, qui ista commiserunt, se accipere non posse, uxorum fletu et planctibus impeditum, et insuper eos quaerere: quam ob causam de manibus eorum non accipiat sacrificium, statimque infert: Quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti, dicens: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in una carne : et idcirco particeps dicitur, et uxor conjunctionis, et foederis, quae a Deo de costa viri facta est. Et residuum spiritus ejus, sive Dei, ut quidam putant, sive mariti, ut alii suspicantur, quod propter affectam quodammodo una anima in duobus esse videatur, conjunctis spiritu, mente sociatis. Cum ergo unus utrumque fecerit, et virum et mulierem: propterea a Deo facta est utriusque conjunctio, ut liberi nascerentur.tos? Cum ergo habeatis fecundas conju
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m: & nolite despicere.Lxx Et
hec quȩ oderam fecistis: oꝑiebatis
lacrimis altare dñi. planctu & ge¬
mitu de laborib. Adhuc dignũ ẽ¬
respicere sacrificiũ. aut suscipere
acceptabile de manib ur̃is. Et di-¬
xistis. Propt̾ quid: Quia dñs testifi¬
catus ẽ int̾ te & uxorem adolescen-¬
tiȩ tuȩ: quã tu reliquisti. Et hec
particeps tua. & uxor testamenti
tui: & non alius fecit. & reliquie
sp̃c̃ tui. Et dix istis. Quid aliud p̃ter
semen querit dĩ: Et custodite in sp̃u
ur̃o. & uxorem adolescentie tue ne
derelinquas: s si odio habens dimi-¬
seris eam: dicit dñs dĩ isrł. operiet im¬
pietas cogitationes tuas dicit dñs
lite derelinquere. Int̾pretemur his¬
toriam. & singulis uersiculis breues
sententias coaptantes. quid nobis ab
hebreis sit traditum disseramꝰ. Dere¬
lictę uxores isrłitice. & in thoris ma-¬
ritoꝵ alienarũ gentiũ feminas con¬
templantes. ad dei solius auxiliũ.
confugiebant diebus ac noctibus.

Expanded text:
um, et nolite despicere. LXX: Et haec quae oderam, fecistis: operiebatis lacrymis altare Domini planctu et gemitu, de laboris adhuc dignum respicere sacrificium, aut suscipere acceptabile de manibus vestris. Et dixistis, propter quid? Quia Dominus testificatus est inter te et uxorem adolescentiae tuae, quam tu reliquisti, et haec particeps tua, et uxor testamenti tui, et non alius fecit, et reliquiae spiritus tui. Et dixistis: quid aliud praeter semen quaerit Deus? et custodite in spiritu vestro, et uxorem adolescentiae tuae ne derelinquas: sed si odio habens dimiseris eam, dicit Dominus Deus Israel, operiet impietus cogitationes tuas, dicit Dominus lite derelinquere. Interpretemur historiam, et singulis versiculis breves sententias coaptantes, quod nobis ab Hebraeis sit traditum, disseramus. Derelictae uxores Israeliticae, et in thoris maritorum alienarum gentium feminas contemplantes, ad Dei solius auxilium confugiebant, diebus ac noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ penitentiȩ. in remissionem
peccatoꝵ. S & euanglistȩ uaticiniũ
ꝓpharũ. suꝑ ioħem int̾̃pretati suit.
Cũq in sensu consentiant. in uer¬
bis discrepant. Pro eo enĩ qd septua¬
ginta transtulerunt rectas facite
semitas dĩ nr̃i: marcus lucasq dixer̃.
rectas facite semitas eius: iohes aut
dirigite uiam dñi. Ex quo ꝑspicu¬

Expanded text:
 in remissionem peccatorum . Sed et evangelistae vaticinium prophetarum super Joanne interpretati sunt cumque in sensu consentiant, in verbis discrepant. Pro eo enim quod LXX transtulerunt: Rectas facite semitas Dei nostri, Marcus Lucasque dixerunt: Rectas facite semitas ejus. Joannes autem: Dirigite, ait, viam Domini. Ex quo perspicu
Abbreviated transcription (Latin):
& qui calũpniatur mercedẽ mercen¬
narii. uiduas. & pupillos. & oppri¬
munt peregrinũ: nec tim uerunt
me dicit dñs exercituum. Ego enĩ
dñs: & non mutor .Lxx. Ecce uenit
diem introitus eius: Aut quis ferre
poterit. ut aspiciat eũ : Quia ipse
ingreditur quasi ignis conflatorii:
& quasi herba lauantiũ: & sedebit
conflans. & emundans sicut argentũ.
& sicut aurũ. Et emundabit filios
leui: & fundet eos sicut aurũ & ar-
gentũ: & erunt dño offerentes sacri¬

Expanded text:
ercedem mercenarii, viduas et pupillos, et opprimunt peregrinum: nec timuerunt me, dicit Dominus exercituum. Ego enim Dominus, et non mutor. LXX: Ecce venietdiem introitus ejus? aut quis ferre poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium: et sedebit conflans et emundans sicut argentum, et sicut aurum, et emundabit filios Levi, et fundet eos sicut aurum et sicut argentum, et erunt Domino offerentes hos
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ꝑ xp̃m iħm. Eos uero qui credi¬
derint. nescitis qđ templũ dĩ estis. &
sp̃s dei habitat in uobis. Iridei hoc
quod dicit᷑. ecce ego mitto angelũ
meũ. de helia ꝓpħia dictũ intelligt̃
& qđ sequitur. statim ueniet ad tẽ¬
plũ suũ dñator quẽ uos queritis: &
angłs testam̃ti quẽ uos uultis. refe¬
xp̃m suũ quẽ dicunt ultimo tẽpo¬
re eẽ uenturũ. Sed miror quomodo
eos rerũ exitus non doceat ueritatẽ.
Quod aut̃ templũ suũ inueniet do¬
minator. quod usq ad fundamentũ
destructũ est: aut si ab alio extruen¬
dũ ẽ antequã xp̃s adueniat : qđ xp̃s
eoꝵ amplius facturus est
tis scire: ipse helias qui uenturus ẽ
de quo & hic idẽ ꝓpħa quẽ nc̃ disse¬
rimus loquitur in fine. Ecce ego mit¬
to uobis heliam ꝓpħam anteꝗͣ ueni.¬
at dies dñi magnus & horribilis.¬

Expanded text:
tum Jesum . Eos vero qui crediderint: Nescitis quod templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis ? Judaei hoc quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum, de Elia propheta dictum intelligunt, et quod sequitur: Statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis; et angelus testamenti quem vos vultis, referistum suum, quem dicunt ultimo tempore esse venturum. Sed miror quomodo eos rerum-exitus non doceat veritatem. Quod enim templum 971 suum inveniet dominator, quod usque ad fundamenta destructum est, aut si ab alio exstruendum est antequam Christus adveniat, quid eorum amplius facturus est, tis scire, ipse est Elias qui venturus est , de quo et hic idem propheta quem nunc disseruimus, scribit in fine: Ecce ego mitto vobis Eliam prophetam, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ. Quod aut̃ sequit᷑ & statim ue¬
niet ad templũ suũ dñator quẽ uos
queritis: & angłs testam̃ti quem uos
uultis. ita de se quasi de altero loquit᷑
iuxta consuetudinẽ scripturarũ. nul¬
liq dubiũ quin dñator iste saluator
sit. qui creator omniũ ẽ: & angłs testa¬
m̃ti. & magni consilii angłs appella¬
tur. Alii uero hoc qđ dicitur. ecce ego
mitto angłm meũ &r p̃parabit uiã
ante faciem meã: ex ꝑsona patris

Expanded text:
utem sequitur: Et statim veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, et angelus testamenti quem vos vultis, ita de se quasi de altero loquitur, juxta consuetudinem Scripturarum. Nullisque dubium est quin Dominator iste salvator sit, qui Creator est omnium, et angelus testamenti, et magni consilii Angelus appellatur. Alii vero hoc quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum et praeparabit viam ante faciem meam, ex persona Patr
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretum auctoritatẽ sequi quia
hebreȩ linguȩ habentes scientiam
non indigent. s ex hebreo tranffer¬
re qđ elegerint: non curantes de su¬
labis punctisq uerborũ: dũ modo
sententiarũ ueritas tranfferatur.
Quã quidẽ & in plurimis iocis eos
fecisse docuimus: & maxime in eo
libro qui a nob̃ inscriptus ẽ de opti¬
mo genere int̾pretandi. multis si¬
mul testimoniis apꝓbatũ ẽ. Hoc gͦ
qđ dicit᷑. ecce ego mitto angelũ meũ
& p̃parabit uiã meam. ante faciem

Expanded text:
toritatem sequi, qua Hebraeae linguae habentes scientiam, non 970 indigent; sed ex Hebraeo transferre quod legerint: non curantes de syllabis punctisque verborum; dummodo sententiarum veritas transferratur. Quod quidem et in pluribus locis eos fecisse docuimus, et maxime in eo libro qui a nobis inscriptus est, de optimo genere interpretandi, multis simul testimoniis approbatum est. Hoc ergo quod dicitur: Ecce ego mitto angelum meum et praeparabit viam ante faciem
Abbreviated transcription (Latin):
bo ꝓ uobis. lo custã uidelicet. et
torcularia ur̃a. & cuncte in circuitu
nationes mirabunt᷑ fertilitatẽ terre
ur̃e: in tantũ: ut om̃s in ea habitare
desident: & habundantie rerũ om̃iũ¬

Expanded text:
orantem, locustam videlicet, et torcularia, et cunctae per circuitum nationes mirabuntur fertilitatem terrae vestrae, intantum ut omnes in ea habitare desiderent, et abundantia rerum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
uos queritis: & quẽ uos uultis. hoc
tũ ẽ. ecce ego mitto angłm meum.
ante faciem tuã. & preparabit uiã
tuã coram me. Hec isdẽ usus ẽ uer¬
tulerunt marcus quoq in euangẽ¬
lio duo testimonia malachiȩ. & isaie
sub uniꝰ ꝓpħȩ sermonẽ contexens
ita exorsus ẽ. Initiũ euanglii ihu
xpi sicut scriptũ ẽ in isaia ꝓpħa.
ecce ego mitto angłni meũ ante
faciem tuã. Hoc licet aliis uerbis

Expanded text:
us justitiae quem vos vultis. Hoc tum est; Ecce ego mittam angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam coram me ; nec eisdem usus est vertulerunt. Marcus quoque evangelista duo testimonia Malachiae, et Isaiae sub unius prophetae sermone contexens ita exorsus est: Initium Evangelii Jesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: Ecce ego mitto angelum meum ante f
Abbreviated transcription (Latin):
filium. non recipit patrẽ qui mi-¬
sit eum. Et idcirco qui hoc fecerint.
tam diu disperire. donec humilien-¬
tur. uł captiuitatis in iuria. uł ob
conscientiã peccatoꝵ. & ꝓiciantur
de tabernaculis iacob: ut destruc¬
to templo atq altari: nequaquã
apud eos offerantur hostiȩ. Nec
hac explanatione contenti. qui a
iudas int̃pretatur confessio: ad
penitentẽ intelligentiã tranffert̃:
quia postquã dñm confessus ẽ si
peccauerit. abhominationẽ facit
in isrł. & in ierłm. in sensũ uidentẽ
dm̃. & in uisione pacis. Polluitur
misteria indigne accipiens corpus
eius & sanguinẽ: pro eo qđ dilexerit
uitia. & ad inuenerit sibi deos alie.¬
nos. scđm numerũ peccatoꝵ. habent¬

Expanded text:
Filium, non recipit Patrem, qui miFilium, non recipit Patrem, qui misit eum . Et idcirco quia hoc fecerunt, tamdiu disperire donec humilientur, vel captivitatis injuria, vel ob conscientiam peccatorum: et projiciantur de tabernaculis Jacob, ut destructo templo, atque altari, nequaquam apud eos offerantur hostiae  Al. bestiae. Nec hac explanatione contenti quia Judas   interpretatur Domini confessio  ad poenitentem, intelligentiam transferunt, qui postquam Dominum confessus est, 965 si peccaverit, abominationem facit in Israel, et in Jerusalem, in sensu vidente Deum, et in visione pacis. Polluit enim Christi mysteria, indigne accipiens corpus ejus et sanguinem , pro eo quod dilexerit vitia, et adinvenerit sibi deos alienos, s
Abbreviated transcription (Latin):
pimus: & ad hoc transeunt: ut asse
minũ appellari. qui p̃cepit mariȩ
magdalene. ut nuntiet fr̃ib suis
dñm surrexisse. Et loquit᷑ in psal¬
mo. narrabo nom̃ tuũ frĩb meis:
in medio eccłie cantabo tibi. Deseru-¬
erunt ergo iudei frẽm suũ. & con-¬
taminauerunt pactũ patrũ suoꝵ
quod deus pepigerat ad abraham.
isaac. & iacob. & in semine eorum
quod int̃pretatur xp̃s. benedicent᷑
om̃s gentes. Hec uarie suspicantur
quia certã uiam non repperiunt.
Deniq & hoc quod sequitur iuxta
abhominatio facta ẽ in isrł & iheru¬
salem: sic edisserunt desertos esse iu¬
deos. quia blasphemauerunt dm̃
saluatorem: & sustinuisse qđ scrip¬
tum ẽ. Scđm multitudinẽ impieta¬
tũ eoꝵ expelle eos: qm̃ irritauert̃
te dñe: ut in cunctas ꝓuincias ua¬
gi & profugi spargerentur. Conta¬
minauerunt enim scã dñi ꝓ dei
filio diligentes. & ad inuenientes
deos alienos. Qui enĩ non recipit

Expanded text:
pimus. Et ad hoc transeunt, ut asserpimus. Et ad hoc transeunt, ut asserminum appellari, qui praecepit Mariae Magdalenae, ut nuntiet fratribus suis, Dominum surrexisse , et loquitur in Psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi . Deseruerunt ergo Judaei fratrem suum, et contaminaverunt pactum patrum suorum, quod Deus pepigerat ad Abraham, Isaac, et Jacob, ut in semine eorum, quod interpretatur Christus, benedicerentur omnes gentes. Haec varie suspicantur, quia certam viam non reperiunt. Denique et hoc quod sequitur juxta abominatio facta est in Israel, et in Jerusalem, sic edisserunt: Desertos esse Judaeos, quia blasphemaverunt Dominum Salvatorem, et sustinuisse quod scriptum est: Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos, quoniam irritaverunt te, Domine , ut in cunctas provincias vagi, et profugi spargerentur. Contaminaverunt enim sancta Domini, pro Dei Filio diligentes, et adinvenientes sibi deos alienos: Qui enim non recipit
Abbreviated transcription (Latin):
patrem affirmant. iuxta illud qđ
in deuteronomio legimus. Nonne
creauit te: Et rursũ. Dm̃ qui crea-¬
uit te reliquisti. Et alibi. Filios ge¬
tes reliquerunt me. Et in psalmoꝵ
uolumine. Filii alieni mentiti st̃
michi. filii alieni inueterati sunt.
& claudicauerunt a semitis suis.
Et ab hoc uno patre eos qui peccaue¬
runt recedentes multos uitiorum
suorũ patres facere. Omnis enim
qui facit peccatum: de diabolo na-¬
tus ẽ. Idq quod sequitur. quare des.¬
picit unusquisq nr̃m fratrẽ suũ.
ui olans pactum patrũ nr̃oꝵ: sic
interp̾tati sunt. ut dicerent nos
cunctos ab uno patre generatos:
unũ eẽ debere. & unũ confessionis
habere labium.S postea ꝑ suꝑbiã
ȩdificationẽ turris contra dm̃: in
multas linguas atq sententias esse
diuisas. Ad elemosinam quoq refe¬
runt ut dicant despicere nos fratres
nr̃os. quando non cõmunicamꝰ eis
quȩ a deo ad sustentandã uitã acci-¬

Expanded text:
Patrem affirmant juxta illud quod Patrem affirmant juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Nonne creavit te ? Et rursum: Deum qui te creavit, reliquisti . Et alibi: Filios gem reliquerunt me . Et in Psalmorum volumine: Filii alieni mentiti sunt mihi: filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . 964 Et ab hoc uno patre, qui peccaverunt, recedentes, multos vitiorum suorum patres fecere: Omnis enim qui facit peccatum, de diabolo natus est. Idque quod sequitur: Quare despicit unusquisque nostrum fratrem suum, violans pactum patrum nostrorum, sic interpretati sunt, ut dicerent: Nos cunctos ab uno patre generatos, unum esse debere, et unum confessionis habere labium; sed postea per superbiam et aedificationem turris contra Deum in multas linguas atque sententias esse divisos . Ad eleemosynam quoque referunt, ut dicant: Despicere nos fratres nostros, quando non communicamus eis quae a Deo ad sustentandam vitam acce
Abbreviated transcription (Latin):
isrł & gentilium. idẽ echnicorũ
filias idolis seruientes sumendo
uxores. Quia igitur hoc fecerunt
peccato maledictionib retrahunt᷑.
Disꝑdat dñs uirũ qui fecerit hoc.
Quã pulchre non abscidit ueniã
errori. nec dixit maledicat dñs ei. qͥ
fecit hoc. sed qui fecerit: in futurũ
tendens maledictionẽ: ut peccatores
ad penitentiam ꝓuocet. Doctorem
inquit atq discipulũ de taberna¬
culis iacob. siue ille sacerdos sit. siue
laicus una maledictione ferientur:
& non erit in eis diuersitas: in qͥb
peccata sunt paria. Et offerentẽ mu-¬
nus dño exercituum: subaudit᷑ disꝑ¬
non facere quȩ fecerunt. Quidam
hunc locum intelligentes: nescien¬
tes historiȩ ueritatem: id quod ait:
nonne pater unus omniũ nr̃m.
de abraham sic intelligunt: ut etiã
gentiũ patrẽ abraham eẽ cõmemo¬
rent: scđm illud quod scriptum ẽ.
Potest deus de lapidib istis. suscitare
filios abrahȩ: uł certe unum deum

Expanded text:
Israel, et gentilium; id est, ethnicorum Israel, et gentilium; id est, ethnicorum filias, idolis servientes, sumendo uxores. Quia igitur hoc fecerunt, peccato maledictionibus retrahuntur. Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc. Quam pulchre non abscidit errori veniam, nec dixit, maledicat Dominus ei qui fecit hoc; sed qui fecerit, in futurum tendens maledictionem, ut peccatores ad poenitentiam provocet. Doctorem, inquit, atque discipulum de tabernaculis Jacob, sive ille sacerdos sit, sive laicus, una maledictione ferientur, et non erit in eis poenae diversitas, in quibus peccata sunt paria. Et offerentem munus Domino exercituum: subauditur, disnon facere quae fecerunt. Quidam hunc locum non intelligentes, nec scientes historiae veritatem, id quod ait: Nonne pater unus omnium nostrum? de Abraham sic intelligunt, ut etiam gentium patrem Abraham esse commemorent, secundum illud quod scriptum est: Potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ? Vel certe unum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem corpoꝵ traxerant: & cũ alie¬
nigenis. uł etate florentib uł cultu
corpoꝵ pulchriorib: uł potentũ. ac
diuitũ filiab matrimonia copule¬
repudium nouarũ coniugũ ꝓuocat.
ut uxores quas amiserant recipiant.
Honne inquit pater unus abrabã
omniũ nr̃m ẽ: De quo in isaia scri¬
bitur. Respicite in abraham patrẽ
unus erat: & uocaui eum: nonne
teres uxores despicimus. & fratrum
nr̃oꝵ abicimus filias. ut relinquamꝰ
pactũ patrũ nr̃oꝵ: & non ex lege
accipiamus uxores: transgressus est
uidas. Hec enim tribus reuersa ẽ de
babilone. cũ sacerdotib ac leuitis. &
abhominatio facta ẽ in isrł. & in ibe¬
rusalem.Nequaquã in decẽ tribub
que ab assyriis tenebantur . s in his
ri regis imperiũ. sub zorobabel. et
ezra. & neemia. Quia contam in auit
iudas scĩficationem dñi. eo qđ dilex̃.¬
quã elegit: & habuit filium dĩ ali¬
eni. miscendo cũ alienigenis sem̃

Expanded text:
tatem corporum contraxerant: et cum alietatem corporum contraxerant: et cum alienigenis vel aetate florentibus vel cultu corporum pulchrioribus, vel potentum ac divitum filiabus matrimonia copularepudium novarum conjugum provocat, ut uxores quas dimiserant, recipiant: Nonne, inquit, pater unus Abraham omnium nostrum est? de quo in Isaia scribitur: Respicite in Abraham patrem unus erat, et vocavi eum . Nonneteres uxores contemnimus, et fratrum nostrorum abjicimus filias, ut relinquamus pactum patrum nostrorum, et non ex Lege accipiamus uxores? Transgressus est Juda haec enim tribus reversa est de Babylone cum sacerdotibus ac Levitis, et abominatio facta est in Israel, et in Jerusalem. Nequaquam in decem tribubus, quae ab Assyriis tenebantur; sed in his regis imperium sub Zorobabel et Ezra, et NJuda sanctificationem Domini, quam dilexit, et habuit filiam Dei alieni, miscendo cum alienigenis semen
Abbreviated transcription (Latin):
reoꝵ. Tulerunt enĩ de filiab eorũ.
sibi exͣ filiis suis. & cominiscueruit
sem̃ scm cum popłis t̾rarũ. manus
etiam principum. & magistratuũ
fuit in transgressione hac prima.
Cumq audissem sermonem istum.
scidi pallium meũ. & tunicã: & euel¬
li capillos capitis mei. & barbȩ. et
sedi merens. Et rursũ in conseqͤn¬
tibus. Inuentiq sunt de filiis sacer¬
dotũ qui duxerant uxores alienige¬
nas de filiis iħu filio iosedech. & fra¬
tres eius maasia. & eleazar. & iarib.
& godolia. Et dederunt manus
suas. ut eiecerent uxores suas. & ꝓ
delicto suo: arietem de ouib offer¬
rent. In fine quoq capituli post enu¬
merationẽ eorũ qui uxores alienige
genas. & fuerunt ex eis muli eres.
quȩ pepererant filios. Reuersi gͦ
cipes & sacerdotes. ac leuite. cũ re¬
liquis populis abiecerunt uxores
isrlitici generis. quȩ pauꝑtate et
iniuria longioris uie. & fragilita¬
te sexus inferentis. labore confrac¬
tȩ erant. & infirmitatẽ ac deformi-¬

Expanded text:
ulerunt enim de filiabus eorum sibi, et filiis suis, et commiscuerunt semen sanctum cum populis terrarum. Manus etiam principum et magistratuum fuit in trangressione hac prima. Cumque audissem sermonem istum, scidi pallium meum et tunicam, et evelli capillos capitis mei et barbae, et sedi moerens Et rursum in consequentibus: Inventique sunt de filiis sacerdotum, qui duxerunt uxores alienigenas de filiis Jesu, filii Josedec, et fratres ejus, Maasia, et Eleazar, et Jarib, et Godolia, et dederunt manus suas, ut ejicerent uxores suas, et pro delicto suo arietem de ovibus offerrent . In fine quoque capituli post enumerationem eorum, qui uxores alienigengenas: et fuerunt ex eis mulieres quae pepererant filios. Reversi ergo cipes, et sacerdotes, ac Levitae, quam reliquus populus abjecerunt uxores suas Israelitici generis, quae paupertate et injuria longioris viae, et fragilitate sexus non ferentes laborem, confectae erant, et infirmitatem ac deformi
Abbreviated transcription (Latin):
re: diuitẽ uero tantȩ feritatis. et
crudelitatis. ut  misereatur homo
homini. cuiꝰ etiã canũ lingua mise¬
retur: non intelligentes tempus iu¬
dicii. nec uere bona illa ẽẽ que per¬
petua sunt: dicunt: mali ei placent.
ubi ẽ deus iudicii: Ecce mitto an¬

Expanded text:
re; divitem vero tantae feritatis et re; divitem vero tantae feritatis et crudelitatis, ut non misereatur homo hominis, cujus etiam canum lingua miseretur, non intelligentes tempus judicii, nec vera bona illa esse, quae perpetua sunt, dicunt: Mali ei placent, et ubi est Deus judicii? Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ: & laui int̾ in nocentes ma¬
nus meas. Reuersus popłs de babilo¬
ne. & uidens cunctas in circuitu
nationes. ipsosq babilonios idolis
seruientes habundare diuitiis: ui¬
gere corporib. omnia qͤ bona putan.¬
tur in scło possidere: se uero qui
edia. seruitute cooꝑtũ. scandalizat᷑
& dicit: non ẽ in reb humanis ꝓui¬
dentia: omnia casu ferunt᷑ incerto.
nec dĩ iudicio gubernant᷑ quin po
cent: aut certe si deus cuncta dnu¬
dicat: ubi ẽ illius ȩquũ. iustumq
iudicium: Istius modi questionẽ
mens incredula futuroꝵ cotidie
suscitat dõ: & cũ uiderint ini quos
penitentes. scõs humiles: uios reb
om̃ib affluere: hos nec ea quidem
quȩ ad uictũ necessaria st̃ habere.
& int̾dum surdis aurib cecisq octis¬
& in omni membroꝵ parte ulcer¬
bus & infirmitate depressos: quali
in euangłio lazarus legitur. qͥ ante
fores diuitis purpurati desiderat¬
de micis quȩ abitiantur de m̃sarũ
reliquiis. in opem animã sustenta¬

Expanded text:
: et lavi inter innocentes manus meas. Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divitiis, vigere corporibus, omnia quae bona putantur in saeculo possidere; se vero qui edia, servitute coopertum, scandalizatur et dicit: Non est in rebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin potcent: aut certe si Deus cuncta dijudicat, ubi est illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem animam sustenta
Abbreviated transcription (Latin):
tui. & uxor pacti. uł testamenti tui
& non alius fecit: & reliquiȩ sp̃c̃ tui:
sic int̾pretantur ut uxorẽ adolescen¬
tie naturalem dicant intelligentiã.
& legem in corde ꝑscriptam: que om¬
nib hominib insita ẽ. Unde &e gen¬
tes ñ habentes legem dĩ: ea que st
legis dĩ oꝑantur. & de hac coniuge
in prouerbiis p̃dicari a deo coniun¬
gitur uxor uiro: & iubemur ut de
nr̃is aquis bibamus & de fontibus:
nullusq in potando si particeps: &
ut letemur cũ uxore adolescentie
nr̃ȩ. Hec uxor impellit etiã in credu¬
ipsi cuncta int̾ me & te diudican¬
da ꝑmitto: de qua & eccłiastes loqͥt᷑:
Uiue tam̃ cum muliere quã dilexi¬
sti om̃ib dieb uanitatis tuȩ: qui
tibi dati sunt sub sole. Hec uxor
residuũ sp̃s nr̃i est: quia nr̃o semꝑ
sensui copulamur. Quȩ si recedat
a nobis: statĩ offendimꝰ dm̃: & oꝑit
nẽ in qua qui sunt deo placere non
possunt: ñ animã. Animalis enim
homo ñ recipit ea quȩ sunt sp̃s. s¬

Expanded text:
tua, et uxor pacti, vel testamenti tui; et non alius fecit: et reliquiae spiritus tui, sic interpretantur, ut uxorem adolescentiae naturalem dicant intelligentiam, et legem in corde perscriptam, quae omnibus hominibus insita est. Unde et gentes non habentes legem Dei, ea quae sunt Legis, operantur. Et de hac conjuge in Proverbiis praedicari: A Deo conjungitur uxor viro ; et jubemur ut de nostris aquis bibamus et fontibus: nullusque in potando sit particeps, et ut laetemur cum uxore adolescentiae nostrae. Haec uxor impellit etiam in creduipsi cuncta inter me et te dijudicanda permitto, de qua et Ecclesiastes loquitur: Et vive vitam cum muliere quam dilexisti omnibus diebus vanitatis tuae, qui tibi dati sunt sub sole . Haec uxor residuum spiritus nostri est, quia nostro semper sensui copulatur: quae si recedat a nobis, statim offendimus Deum, 968 e non carnem in qua qui sunt, Deo placere non possunt, non animam: Animalis enim homo non recipit ea, quae spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
In eo qđ dicitis. omnis qui facit pec¬
catũ bonus ẽ. in conspectu dñi. & ta¬
les ei placent. aut certe ubi ẽ as̃ ndi¬
cii: Lxx. Qui ꝓuocatis dñm in ser¬
monib ur̃is. Et dixistis. In quo pro¬
uocauimus eũ : In eo qđ dicitis. om¬
nis qui facit peccatũ bonus ẽ in cons¬
pectu dñi: & in his sibi complacet
ubi ẽ ds̃ iusticie. Hunc locũ pleniꝰ
septuagesimꝰ scđs psalmꝰ ex equitur.
cuius principiũ ẽ. quã bonus isrł ds̃

Expanded text:
 omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent: aut certe ubi est Deus judicii? LXX: Qui provocastis Dominum in sermonibus vestris: et dixistis, in quo provocavimus te? In eo quod dicitis, omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et in his sibi complacet; et ubi est Deus justitiae? Hunc locum plenius septuagesimus secundus psalmus exsequitur, cujus princip
Abbreviated transcription (Latin):
a quo quis uincitur: ei subicit᷑. Et qui
atq peccata. donec humiliet᷑ in bonũ
om̃ipotenti. Et hoc rursũ fecistis. ope-
riebatis lacrimis altare dñi. fletu &
gemitu: ita ut ultra non respiciam
ad sacrificium. nec accipiã placabi¬
le quid de manu ur̃a. Et dixistis.
Quã obcausam: Quia dñs testificatꝰ
ẽ int̾ te & uxorem pubertatis tuȩ
quã tu despexisti. Et hec particeps
tua. & uxor federis tui. Nonne eũ
fecit & residuũ sp̃s eius ẽ : Et quid
unus querit. nisi semen dĩ: Custo¬
habueris dimitte dicit dñs ds̃ isrł.¬

Expanded text:
A quo quis vincitur, ei subjicitur . Et qui atque peccata, donec humilietur in bonum omnipotenti. Et hoc rursum friebatis lacrimis altare domini, fletu et mugitu, ita ut ultra non respiciam ad sacrificium, nec accipiam placabile quid de manu uestra. et dixistis: quam ob causam? quia dominus testificatus est inter te et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti: et haec particeps tua et uxor foederis tui. nonne unus fecit, et residuum spiritus eius est? et quid unusquisque quaerit, nisi semen dei? custoum odio habueris, dimitte, dicit dominus deus Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ tranffertur ad gentes: in-¬
telligi debere suꝑ eccłiȩ sacerdotibꝰ.
qui neglegenter offerunt uicti-¬
mas dño. Quod si recipiamꝰ: ẽgo ab
uictimȩ tranfferendȩ sunt. Et qͦmͦ
legi euangłiũ: sic rursũ euangłio¬

Expanded text:
sacrificium transferatur ad gentes, insacrificium transferatur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus qui negligenter offerunt victimas Domino. Quod si recipimus, ergo ab victimae transferendae sunt; et quomodo legi E
Abbreviated transcription (Latin):
rat: omnino non uideo. Neq eni
ignis deuorat panes ꝓpositionis.
dotũ. Aut certe ita intelligendum:
polluistis nom̃ meũ in eo qđ dicitis:
qͥd ꝓdest si offeramus optima: qua
s etiã hoc dixistis: ecce de labore. Ex
sufflastis illud dicit dñs exercituũ.
Cuius orationis hic sensus ẽ. Dixistiꝰ.
de babilone reuersi sumus. hostib
predȩ fuimus. multũ in longo iti¬
nere laborauimꝰ. pauꝑes sumus:
quicquid habere potuimꝰ. uł labo¬
rare. consũptum ẽ: qualiacũq ha¬
bemus offerimꝰ. Et hec dicendo. ex¬
sufflastis ur̃a sacrificia: id ẽ exsuf¬
flatione ea digna fecistis. Siue ut
in hebreo legi potest. & exsufflastis
me hec dicendo non sacrificio. sed
mͥ cui sacrificabatis. fecistis in iuri¬
am. Quãobrem nequaꝗͣ suscipiam
illud de manu ur̃a. dicit dñs om̃ps.
Quidã putant hoc quod ad iudeõ
sperialit̃ dicitur. eo quod uictimę
eoꝵ inmundȩ sint. atq pollutę: &

Expanded text:
rat, omnino non video: neque enim rat, omnino non video: neque enim ignis devorat panes propositionis, dotum . Aut certe ita intelligendum: Polluistis nomen meum in eo quod dicitis: quid prodest si offeramus optima? qualsed etiam hoc dixistis: Ecce de labore, et exsufflastis illud, dicit Dominus exercituum. Cujus orationis hic sensus est: Dixistis, de captivitate reversi sumus, hostibus praedae fuimus, multum in longo itinere laboravimus, pauperes sumus, quidquid habere potuimus, viae labore consumptum est: qualiacumque habemus, offerimus; et haec dicendo exsufflastis vestra sacrificia, id est, exsufflatione mea digna fecistis: sive ut in Hebraeo legi potest: Et exsufflastis me haec dicendo; non sacrificio, sed mihi cui sacrificabatis, fecistis injuriam. Quamobrem nequaquam suscipiam illud de manu vestra, dicit Dominus omnipotens. Quidam putant hoc quod ad Judaeos specialiter dicieorum immundae sint atque pollutae, et
Abbreviated transcription (Latin):
atq polluistis. Sic enĩ futuroꝵ texit
uaticiniũ: ut p̃sens tempus ñ dese¬
ratur . Propterea o sacerdotes. & prin-¬
cipes iudeoꝵ in omni loco mͥ offer
contaminata ẽ: & qđ suꝑponitur
contẽptibile ẽ. cũ igne qui illud
deuorat. Reuersus popłs de babi¬
lone altare tantũ fortuitis. & impo-¬
litis lapidibus iuxta ezre librũ
extruxerat. absq templo: absq ur¬
bis ȩdificiis: absq extructione mu-¬
roꝵ: & putabat onmino rem ẽẽ
cultũ religionib: quia templi or¬
natus deerat. Ad quos dñs loquit᷑.
Pollutũ putatis altare & holo cau.¬
sta: ac uictimas quȩ suꝑ imponun.¬
tur: ignem quoq qui uictimas
deuorat eẽ pollutũ: nec intelligitiꝰ
omnipotentẽ dñm : non aurũ.
gem masq & hostiarũ multitudi
nem querere: s offerentium uo¬
luntates. Qui aut̃ arbitrantur
ñ altare: s mensã debere intelli¬
gi. in qua panes ponebantur: qͦ¬
modo hoc int̃pretari possit quod
sequitur cũ igne qui illud deuo¬

Expanded text:
 texit vaticinium, ut praesens tempus non deserat. Propterea autem, o sacerdotes et principes Judaeorum, in omni loco mihi offecontaminata est, et quod superponitur, contemptibile est cum igne qui illud devorat. Reversus de Babylone populus, altare tantum fortuitis et impolitis lapidibus, juxta Ezrae librum exstruxerunt , absque templo, absque urbis aedificiis, absque exstructione murorum, et putabat minorem esse cultum religionis, quia templi ornatus deerat. Ad quos Dominus loquitur: Pollutum putatis altare, et holocausta ac victimas quae supra imponuntur: ignem quoque qui victimas devorat, esse pollutum; nec intelligitis omnipotentem Deum, non aurum, gemmasque, nem quaerere, sed offerentium voluntates. 953 Qui autem arbitrantur non altare, sed mensam debere intelligi, in qua panes ponebantur, quomodo hoc interpretari possint quod sequitur, cum igne qui illud devo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uirũ qui fecerit hoc: magis¬
trũ & discipulũ de tabernaculis
iacob & offerentẽ munꝰ dño exer¬
cituũ. Lxx Nonne pater unꝰ om¬
niũ nr̃m: nonne unus ds̃ creauit
nos: Quare relinquitis unꝰquisq
fratrẽ suũ. ut abhominabile face¬
ret testamentũ patrũ nr̃oꝵ. Dere¬
lictus ẽ iudas: & abhominatio fac¬

Expanded text:
qui fecerit hoc, magistrum et discipulum de tabernaculis Jacob, et offerentem munus Domino exercituum. LXX: Nonne Pater unus omnium vestrum? Nonne Deus unus creavit vos? Quare reliquistis unusquisque fratrem suum, ut abominabile faceret testamentum patrum vestrorum. Derelictus est Judas, et abominatio fac
Abbreviated transcription (Latin):
cio an conueniat exhortatiomi pę¬
nitentiȩ: nemo enĩ dicit : ora pro
me: & parcã tibi. Sequit᷑. in uobis
claudentur ostia. patris uidelicet
loquitur. ego sum ostium. Siue
aliter. Non uobis aꝑientur ostia
scripturarũ: nec ꝑspicere po-¬
teritis scã scõꝵ: nec dñi sacram̃ta
cognoscere: nec succendere thimi¬
ama eius ad altare: quia orationes
ur̃ȩ. ad illũ ñ ꝑuenient. Et hoc
pretati sumus gratuitũ. Qui hanc
sequuntur intelligentiã quã nc̃
exponimus uertunt in gr̃am: ut
uidelicet gr̃am non habeant alta.¬
ri dñi seruiendi. Non enĩ ẽ michi
uoluntas in uobis dicit dñs exerci-¬
tuũ: & munꝰ non suscipiã de ma-¬

Expanded text:
cio an conveniat exhortationi poecio an conveniat exhortationi poenitentiae. Nemo enim dicit, ora me, et non parcam tibi. Sequitur: In vobis claudentur ostia, Patris videlicet,lvator loquitur: Ego sum ostium . Sive aliter: Non vobis aperientur ostia Scripturarum, nec perspicere poteritis sancta sanctorum, nec Domini sacramenta cognoscere; nec succendere thymiama ejus ad altare: quia orationes vestrae ad illum non pervenient. Et hoc rpretati sumus gratuito: qui hanc sequuntur intelligentiam quam nunc exponimus, vertunt in gratiam, ut videlicet gratiam non habeant altari Domini serviendi. Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum, et munus non suscipia
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuersus sit & sensus. Quia obtu
fecistis. Agite penitentiã si qͦ modo
misereatur ur̃i ds̃: nullus enim in
uobis ẽ. usq ad extremũ ministeriũ:
non dico pontifex. non sacerdos. ñ
leuita. non cantor. s nec ianitor qͥ¬
dem: & is qui ignem supponit al-¬
tari ad cremanda holocausta: qui
non a me mercedẽ accipiat laboris
sui. Hoc aut̃ dicit decimas signifi-¬
cans omniũ frugũ quȩ offerunt᷑
a popłis: ex quo oftenditur acceptio¬
rẽ eẽ dño seruitutẽ. quȩ mercedẽ
in p̃sentiarũ non postulat. Unde oe
apłs gratis p̃dicat euangłiũ. & noc¬
te & die manib suis laborabat: ne
cui oneri sit: & hanc głiam suam
gratuitȩ p̃dicationis in gentibus:
nequaquã euacu andam ẽẽ testatur.
multo suggerunt sensũ: o sacerdo¬
tes qui hostias debiles immolatis.
conuertimini ad pęnitentiã. & uul-¬
manuũ ur̃arũ. Quod aut̃ infert
suscipiam ex uobis facies ur̃as: nes¬

Expanded text:
ut diversus et sensus sit. Quia obtulut diversus et sensus sit. Quia obtulfecistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiat laboris sui. Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apostolus gratis praedicat Evangelium ; et nocte et die manibus suis laborat, ne cui oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquam evacuandam esse testatur . multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui hostias debiles immolatis, convertimini ad poenitentiam, et vulmanuum vestrarum. Quod autem infert: Si 951 suscipiam ex vobis facies vestras, nes
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ. usqueqͦ claudicatis utroq
pede: Languida & enĩ infirmitate
tutẽ. deiq sapientiam: istiusmodi
p̃ces quȩ sine lumine ueritatis suNt.
& non habent sapientiȩ firmȩ uesti¬
gia. & debilitatib uariis contabes¬
cunt si offerantur eccłiarũ princi¬
pi. aut cuilibet erudito sapientiq
doctori uiro: nonne repudiabunt᷑:
o in contumeliam eiꝰ reicient. qui
talia ẽ ausus offerre : Et nunc dep̃-¬
camini uultũ dĩ: ut misereat᷑ ur̃i.
suscipiat facies ur̃as dicit dñs exerci¬
tuũ qui ẽ in uobis qui claudat hostia:
& incendat altare meũ gratuito.lxx.
Et nunc dep̃camini faciem dĩ ur̃i:
& rogate eũ. In manib ur̃is facta st̃
hec: si suscipiam ex uobis facies ur̃as:
dicit dñs om̃ps. Quia & in uob̃ clau¬
dentur ianuȩ: & non succendetur
altare meũ gratis. Multũ in hoc
loco septuaginta interpretes: ab
hebraica ueritate discordant. Et
necesse ẽ ubi diuersa ẽ int̃pretatio:

Expanded text:
Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque pede ? Et languida, et omni infirmitate tutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumine veritatis sunt, et non habent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri: piat facies vestras, dicit Dominus exercituum. Quis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? LXX: Et nunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec, si suscipiam ex vobis facies vestras, dicit Dominus omnipotens: quia et in vobis claudentur ostia, et non succendetur altare meum gratis. Multum in hoc loco Septuaginta interpretes ab Hebraica veritate discordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio,
Abbreviated transcription (Latin):
cos in sacrificiũ. nonne malũ e: et
si offeratis claudũ. & languidũ . non¬
ne malũ ẽ: Offer illud rudici tuo. si
susceꝑit te. si acceperit faciem tuam:
dicit dñs om̃ps. De diuertate uicti¬
marũ. & quȩ uel offerri debeant
uł ñ offerri: in leuitico plenius
discimus. Reuersus itaq populus
de babilone. & sacerdotes. ac leuite.
ian itores. atq: cantores: & natin nei :¬
seruiq salomonis. quoꝵ ezras scribit
mas offerebant: cecas uidelicet &
claudas. & uaria debilitate confec¬
tas. Hoc enĩ ẽ quod dicit langui¬
dum: uno cuncta sermone comp̃¬
hendens. Si istrus modi inquit iu-
dici tuo offerres munera: non ne
respueret: Nonne sibi factã puta¬
ret iniuriam: Et hoc audetis offer¬
re deo: qđ dare hominib non aude¬
tis: Longũ ẽ nunc. omniũ uicti¬
marũ aꝑire misteria. Ceca ẽ animi
nomine: nec habet oculũ de euan-¬
gelio contuentẽ. Clauda ẽ rogan-¬
tis oratio: quȩ duplici mente acce-¬
dit ad precandũ: & audit cũ popło

Expanded text:
malum est? Et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? offer illud duci tuo, si susceperit te, si acceperit faciem tuam, dicit Dominus omnipotens. De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit mas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mysteria: de his lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo
Abbreviated transcription (Latin):
dedi uos contemptibiles. & humiles
omnib popłis. ut uos contẽpneren.
& pro honore & gła quasi deiecto
humilesq calcarent. Sicut non
seruastis uias meas. & accepistis
faciem in lege. Inter omnia pecca¬
ta leui. sicͣ eoꝵ qui ex leui sunt sa¬
cerdotũ dei. Illud & ultimũ & ma¬
ximũ ponitur. quare accipiant
faciem in lege. ut non causas sed
personas considerent: iustumq
pauꝑem despicientes. in iquos di¬
uites suscipiant. & honorent: ad
quos in octogesimo primo psalmo
dicitur. Usquequo iudicatis ini¬
quitatem: & facies peccatoꝵ sumi¬
tis: Et paulus ad galathas. ds̃ in qͥt
ꝑsonam hominis non accipit.
Pieniusq apłs ia cobꝰ hoc peccatũ
arguit: atq condempnat. Quicqͥd
autẽ priori popło dicitur: etiã nob̃
dictũ putemus: ut cautiores rece¬
damus a uitiis. & faciem non susci¬
piamus in lege. nec qui sumꝰ culto¬
res dei: ueritati mendaciũ p̃fera¬
mus. Nũquid non pater unus om¬
niũ nr̃m: nũquidnon deus unus

Expanded text:
mptibiles et humiles omnibus populis, ut vos contemnerent, et pro honore et gloria, quasi dejectos humilesque calcarent: Sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. Inter omnia peccata Levi, sive eorum qui ex Levi sunt, sacerdotum Dei, illud et ultimum et maximum ponitur, quare accipiant faciem in lege, ut non causas, sed personas considerint, justumque pauperem despicientes, iniquos divites suscipiant et honorent. Ad quos in octogesimo primo psalmo dicitur: Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccatorum sumitis ? et Paulus ad Galatas: Deus, inquit, personam hominis non accipit . Pleniusque apostolus Jacobus hoc peccatum arguit, atque condemnat . Quidquid autem priori populo dicitur, etiam nobis dictum putemus ut cautiores recedamus a vitiis, et faciem non suscipiamus in lege, nec qui sumus cultores Dei, veritati mendacium praeferamus. Numquid non Pater unus omnium nostrum? Numquid non Deus unus
Abbreviated transcription (Latin):
& dicimus: putruerunt & corrup¬
tȩ sunt cicatrices mee: a facie insipi¬
entiȩ meȩ. Unde omnia illa in ster¬
cus uersa sunt : dicente scriptura.
Et assumet uos secum.stercus uide¬
licet quo lite sunt facies nrẽ. qui
debueramus splendidi ac mundi
uenire in sollempnitatib dei: & uł
carnes agni comedere calciati: sed
expletis septem ebdomadibꝰ fructꝰ
operũ nr̃oꝵ offerre deo: uł in tab̾¬
naculis huiꝰ scłi uiuere transeun¬
tes & dicere: aduena sum ego & pe¬
regrinus: sicut om̃s patres mei. Et
quia pro eo quod nos uertimꝰ: ad
simul: subicitur intelligentia: qđ
postquã turpitudine & ignominia
cooꝑti fuerint sacerdotes: & intelle¬
xerint peccatũ suum. & egerint
penitentiam: tunc assumantur ã
dño. Et hiuc sensui conuenire qđ
sequitur: & cognoscetis: quia ego ad¬

Expanded text:
et dicimus: Putruerunt et corrupet dicimus: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Unde omnia ista in stercus versa sunt, dicente Scriptura: Et assumet vos secum stercus, videlicet quo litae sunt facies nostrae, qui debueramus pleni ac mundi venire in solemnitatibus Dei, et vel carnes agni comedere calciati , vel expletis septem hebdomadibus, fructus operum nostrorum offerre Deo vel in tabernaculis hujus saeculi vivere transeuntes, 958 et dicere: Advena sum ego et preregrinus, sicut omnes patres mei . Et quia pro eo quod nos vertimus: assimul, subjicitur intelligentia, quod postquam turpidutine, et ignominia cooperti fuerint sacerdotes, et intellexerint peccatum suum, et egerint poenitentiam, tunc assumantur a Domino, et huic sensui convenire quod sequitur: Et cognoscetis quia ego mi
Abbreviated transcription (Latin):
testamentũ. non uoluntatẽ defunc¬
toꝵ sonare: s pactum uiuentium.
Uoluit aut̃ deus. ut om̃s quidẽ ho¬
mines. s p̃cipue sacerdotes maculã
non habere: & siue humerus. siue
brachiũ ornare bonis oꝑibꝰ. In pec¬
tusculo: significatur bona conscien¬
tia. in lingua scã confessio: ut quod
salutem. In uentriculo nichil habere
aut uegetet. Nisi enĩ cibi uentricu¬
lo concoquantur: & eoꝵ succo corpꝰ
irrigetur: attenuatũ uirib caret:¬
& fertur in mortem. Nos aut̃ om̃ia
in contrariũ uertimus: ut ꝓiciat
nobis dñs brachiũ. siue separet oꝑa¬
scõꝵ oꝑibus. & quib p̃ceptũ ẽ unge¬
re caput nr̃m: & lauare faciem a
peccatoꝵ sordibus ieiunantes: & re¬
uelata facie głiam dñi contẽplari:
nunc dicimus. confusio uultus mei
oꝑuit me: & iuxta cam concidit
facies nr̃a: nec possumꝰ illud imple¬
re quod p̃ceptum ẽ: leuate oculos
ur̃os & uidete: s stercore uitiorum
habemus litas facies. atq pollutas:

Expanded text:
em defunctorum sonare, sed pactum viventium. Voluit autem Deus, et omnes quidem homines, sed praecipue sacerdotes, maculam non habere, et sive humerum, sive brachium ornare bonis operibus. In pectusculo significatur bona conscientia: in lingua, sancta confessio: ut quod salutem . In ventriculo quoque nihil habere tentet ac vegetet: nisi enim cibi in ventriculo concoquantur, et eorum succo corpus irrigetur, attenuatum viribus caret, et fertur in mortem. Nos autem omnia in contrarium vertimus, ut projiciat nobis Dominus brachium, sive separet ooperibus, et quibus praeceptum est ungere caput nostrum , et lavare faciem a peccatorum sordibus jejunantes, et revelata facie gloriam Domini contemplari , nunc dicimus: Confusio vultus mei operuit me , et juxta Cain concidit facies nostra , nec possumus illud implere quod praeceptum est: Levate oculos vestros et videte ; sed stercore vitiorum habemus litas facies atque pollutas,
Abbreviated transcription (Latin):
eos maledicat᷑ in gentib: mittat in
illos egestatem bonoꝵ omniũ: et
benedictiones conuertat in maledic¬
tionem: qui abutuntur in libidinẽ
& diuitias conuertunt in luxuriã.
bonãq famam sordida conuersatio¬
ne deturpant: hi benedictiones di
uertunt in maledictionẽ. Uel quia
certe ad sacerdotes proprie manda¬
tum ẽ mutant benedictiones eorũ
in maledictionẽ: quando non bene
sermones. & benedictiones: decipi¬
ant corda innocentium: & qui ini¬
que agunt: benedicuntur ab eis:
adulanturq peccatorib dũ modo
diuites sint. atq eoꝵ uitiis blandi.¬
untur. de quib dicitur: populus
m̃s qui beatos uos dicunt seducunt
uos: & semitas pedũ ur̃oꝵ supplan-¬
tant. Ecce ego ꝓiciam uob brachi-¬
stercus. Sollempnitatẽ urãm adsu¬

Expanded text:
eos maledicatur in gentibus, mittat in eos maledicatur in gentibus, mittat in illos egestatem bonorum omnium, et benedictiones eorum, vertat in maledictionem. Qui sanitate abutuntur in libidinem, et divitias vertunt in luxuriam, bonamque famam sordida conversatione deturpant, hi benedictiones Dei mutant in maledictionem. Vel certe, quia ad Sacerdotes proprie mandatum est, vertuntur benedictiones eorum in maledictionem, quando non benedsermones et benedictiones decipiunt corda innocentium , et qui inique agunt benedicuntur ab eis, adulanturque peccatoribus dummodo divites sint atque eorum vitiis blandiuntur, de quibus dicitur: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum supplantant . Ecce ego projiciam vobis branchistercus solemnitatum ves