comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gatricum uinceret᷑. quȩ in aduersariis suis
uiris optinere athenas potuit. et amicas su¬
as feminas athencas habere non potuit.
Sis temporib ut uarroscribit. regnante a the¬
niensib cranao successore cycropis. ut autem
nr̃i cusebius et hieronimꝰ. adhuc eodem cycro¬
pe ꝑmanente diluurum fuit quod appellatũ
ẽ dcucalionis. co qđ ipse regnaret in earũ trarũ
partib ubi maxime factum ẽ. Hoc autẽ dlu¬
uium nequaquam ad egyptum atq ad cisꝰ¬
durit gͦ moyses er egypto ppłm dei. nouis¬
simo tempore cycropis atheniensium regis:
cum apud assyrios regnaret aschatades. apud
sycionionios marathus apud argiuos triopas.
Educto autem ppło in monte syna. chuinitus
acceptam tradidit legem. qđ uetus dr testam̃¬
tum. quia promissiones t̃renas habet: et ꝑihe¬
sum xp̃m futurum fuerat testam̃tum nouũ.
quo regnum cęlorum ꝓmitteret᷑. Hunc e¬
nim ordinem seruari oportebat. sic̃ inuno

Expanded text:
gatricium uinceretur, quae in aduersariis suis gatricium uinceretur, quae in aduersariis suis uiris obtinere Athenas potuit, et amicas suas feminas Athenaeas habere non potuit. His temporibus, ut Varro scribit, regnante Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut autem nostri Eusebius et Hieronymus, adhuc eodem Cecrope permanente, diluuium fuit, quod appellatum est Deucalionis, eo quod ipse regnabat in earum terrarum partibus, ubi maxime factum est. Hoc autem diluuium nequaquam ad Aegyptum adque ad eiduxit ergo Moyses ex Aegypto populum Dei nouissimo tempore Cecropis Atheniensium regis, cum aput Assyrios regnaret Ascatades, aput Sicyonios Marathus, aput Argiuos Triopas. Educto autem populo in monte Sina diuinitus acceptam tradidit legem, quod uetus dicitur testamentum, quia promissiones terrenas habet, et per Iesum Christum futurum fuerat testamentum nouum, quo regnum caelorum promitteretur. Hunc enim ordinem seruari oportebat, sicut in uno
Abbreviated transcription (Latin):
de marte dicit᷑. falsum eẽ asseuerans. qͣm il¬
lud qđ de trib deab iunone scilicet ⁊ miner¬
ua et uenere que ꝓ malo aureo adipiscendoa¬
pudiudicem paridem de pulchritudinis ee¬
cellentia certasse narrant᷑ et ad placandos lu¬
dis deos qui delectant᷑ seu ueris seu falsis istis
criminib siuis. inter theatricos plausus can¬
tant᷑ atq saltantur. Hec uarro non credit.
ne deorum naturȩ seumorib credat incongri¬
a. Et tam̃ non fabulosam s hẏstoricam ratio¬
nem de athenarum uocabulo reddens. tan¬
quam neptuni et minerue litẽ litt̾is suis inse¬
rit. de cuiꝰ nomine potius illa quitas uocare¬
t᷑ : ut cum ꝓdigiorum ostentatione conten¬
derent. int̾ eos iudicare nec apollo consultꝰ
auderet: s deoꝵ iurgium finiendum. sicar
memoratarũ trium dearũ ad paridem iupit̃.
ita et iste adhomines mitteret. ubi uinceret
minertia suffragiis. et inpena suarum suffra¬

Expanded text:
de Marte dicitur, falsum esse adseuerans, quam ilde Marte dicitur, falsum esse adseuerans, quam illud quod de tribus deabus, Iunone scilicet et Minerua et Venere, quae pro malo aureo adipiscendo aput iudicem Paridem de pulchritudinis excellentia certasse narrantur et ad placandos ludis deos, qui delectantur seu ueris seu falsis istis criminibus suis, inter theatricos plausus cantantur adque saltantur. Haec Varro non credit, ne deorum naturae seu moribus credat incongrua; et tamen non fabulosam, sed historicam rationem de Athenarum uocabulo reddens tantam Neptuni et Mineruae litem suis litteris inserit, de cuius nomine potius illa ciuitas uocaretur, ut, cum prodigiorum ostentatione contenderent, inter eos iudicare nec Apollo consultus auderet, sed deorum iurgium finiendum, sicut memoratarum trium dearum ad Paridem Iuppiter, ita et iste ad homines mitteret, ubi uinceret Minerua suffragiis et in poena suarum suffra
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ deȩ mereri uocabulum. quamiuiri dei ui¬
ctricem fecerant ferendo suffragium. Quȩ et
quantahinc cdicipossent nisi sermoad alia ꝑ
losis aduersus deos fidem adhib̾e figmentis:
ne de maiestatis eoꝵ dignitate indignum a¬
liquid sentiat. Et ideo nec areon pa s̃ oñ.
ex quo loco ariopagitȩ appellatisunt curiales
urbis ciusdem. uult inde accepisse nom̃. qđ
mars quigrece ariel dicit᷑ cum homicidii cͥmi¬
ne reus fieret iudicantib duodecim diis. in
eo pago sex sententiis absolutus ẽ.quia uͥ pa¬
ris numeri sententie fuissent p̃poni absolutio
dampnationi solebat. S contra istam que
multo ẽ ampliuscelebrata opinionem. aliã
quandam de obscurarum noticia litterarum.
causam nominis huiꝰ conat᷑ astruere: ne ãRion
p̃as oÑ athenienses de nomine mardis et pa¬
gi. quasi martis pagum nominasse credant᷑. in
inuriam uidelicet numinũ. a quib ltigia
uel iudicia existimat aliena. non minꝰ hoc qd̾

Expanded text:
eius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uieius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uictricem fecerant ferendo suffragium. Quae et quanta hinc dici possent, nisi sermo ad alia plosis aduersus deos fidem adhibere figmentis, ne de maiestatis eorum dignitate indignum aliquid sentiat. Et ideo nec Areon pagon, ubi ex quo loco Areopagitae appellati sunt curiales urbis eiusdem, uult inde accepisse nomen, quod Mars, qui Graece Ἄρης dicitur, cum homicidii crimine reus fieret, iudicantibus duodecim dis in eo pago sex sententiis absolutus est quia ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat; sed contra istam, quae multo amplius est celebrata, opinionem aliam quandam de obscurarum notitia litterarum causam nominis huius conatur adstruere, ne Areon pagon Athenienses de nomine Martis et pagi quasi Martis pagum nominasse credantur, in iniuriam uidelicet numinum, a quibus litigia uel iudicia existimat aliena; non minus hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ras atheniensium depopłatꝰ ẽ: qm̃ spargere
Cuiꝰ ut iracundia placaret᷑. triplici supplicio
dicit idẽ auctor ab atheniensib affectas ẽẽ mu¬
lieres. ut nulla ulteriꝰ ferrent suffragia. ut nullꝰ
nascentium maternũ nom̃ acciꝑet: aut nequis
eas atheneas uocaret. Ita illa ciuitas mat̾ aut
nutrix lib̾alium doctrinarum. ⁊ tot tantoꝵq
philosophoꝵ qua nichil habuit grecia clariꝰ
atq nobilius. ludificantib demonib de lite
deoꝵ suoꝵ maris et feminȩ. et de uictoria ꝑfe¬
minas. feminȩ athenas nom̃ accepit. et a uicto
lesa ipsam uictricis uictoriam punire compuil¬
sa ẽ: plusaquas neptuni quam mineruȩ ar¬
ma formidans. Nam in muhierib quȩ sic
punite sunt.⁊minerua quȩ uicerat. uicta ẽ.
nec affuit suffragatricib suis. ut suffragioꝵ de¬
inceps ꝑdita potestate. et alienatis filiis a nomi¬
nib matrũ. atheneas saltem uocari lceret: et

Expanded text:
ras Atheniensium populatus est; quoniam spargere ras Atheniensium populatus est; quoniam spargere t. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto laesa ipsam uictricis uictoriam punire conpulsa est, plus aquas Neptuni quam Mineruae arma formidans. Nam in mulieribus, quae sic punitae sunt, et Minerua quae uicerat uicta est; nec adfuit suffragatricibus suis, ut suffragiorum deinceps perdita potestate et alienatis filiis a nominibus matrum Atbenaeas saltem uocari liceret et
Abbreviated transcription (Latin):
S quolibet tempore fuerit: iam tam̃ mineruo
tanquam dca colebat᷑. Regnante atheniensi¬
b ꝙcrope. sub quo rege etiam ipsam uł in¬
stauratam ferunt uel conditam quitatem.
illic repente ohue arbor. et alioloco aqua e¬
rupisset: regem prodigia ista mouerunt. Et
misit ad apollinem delphicũ sciscitandum.
quid intelligendum ẽt. quiduc faciendũ.
ue respondit qđd olea mincrtiam significaret.
unda neptunum: et qd eẽt in ciuium potesta¬
te ex cuiꝰ nomine potius duoꝵ deoꝵ quoꝵ si¬
gna illa eẽnt. ciuitas uocaret᷑. Isto cycrops ora¬
culo accepto. quesom̃sutriusq sexus. mos e¬
nim tunc in eis dem locis erat. ut etiam femi¬
ne publicis consultationib int̾essent: ad fe¬
rendum fuffragium conuocauit. Consulta
gͥ multitudine: mares ꝓneptuno. femine ꝓ
minerua tulere sententias. Et quia una plus
inuenta ẽ feminarũ: minerua tiicit. Tunc
neptunus iratꝰ marinis fluctib estuantib. t̃¬

Expanded text:
Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquam dea colebatur regnante Atheniensibus Cecrope, sub quo rege etiam ipsam uel instauratam ferunt uel conditam ciuitateillic repente olivae arbor, et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista moverunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscitandum quid intelligendum esset, quidve faciendum. Ille respondit quod deam Minervam significaret et Neptunum, et quod esset in civium potestate ex cujus nomine potius duorum deorum, quorum signa illa eculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus ter
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ origo eiꝰ in notuit. Quod enĩ de capite io¬
uis nata cant᷑: poetis et fabulis non hystoriȩ
reb q gestis ẽ applicandum. Quãqͣm ogy¬
gius ipse quando fuerit. cuiꝰ temporib etiã
diluuiũ magnum factum ẽ ñ illud maxi¬
mũ in quo null homines euaserunt. nͥ qͥ mar¬
cha ẽẽ potuerunt qđ gentium nec greca nec
latina nouit hystoria s tam̃ maiꝰ quam postea
tempore deucalionis fuit: inter scriptores hy¬
storie ñ conuenit. Nam uarro in de exorsus ẽ
lbrum. cuius mentionem suꝑitis feci. ⁊ nichil
fibi ex quopueniat adresromanasꝓponit an¬
tiquius quamogygii diluuium. hoc ẽ ogy¬
e factum temporib. Nostri autẽ qͥ chronic̃a
scripscrunt. pͥus cusebius. pꝰ ieronimus. qͥ utiq
p̃cedentes aliquos hystoricos in hac opinione
secuti sunt: post annos amplius quam trecen¬
tos. iam scło argiuorum phoroneo rege re¬
guante. ogygi dilituium fuusse cõmemorant.

Expanded text:
minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iominus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fuerit, cuius temporibus etiam diluuium magnum factum est, non illud maximum, in quo nulli homines euaserunt, nisi qui in arca esse potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia, sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Ogygi diluuium, hoc est Ogygi factum temporibus. Nostri autem qui chronica scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos historicos in hac opinione seeuti sunt, post annos amplius quam trecentos iam secundo Argiuorum Phoroneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant.
Abbreviated transcription (Latin):
indiuersis auictorib inuenit᷑. His temporib
etiam mercuriꝰ fuisse phibet᷑ nepos athlantis
ex maia filia: quod uulgator es etiam littere
ꝑsonant. M ultarum autem artiũ ꝑitus cla¬
ruit: quas et hominib tradidit. Quo merito
cũ pꝰ mortẽ dm̃ cẽ uolucrunt: siue etiam cre¬
diderunt. Posterior fuisse hercules dicit᷑ ad
ea tam̃ tempora ꝑtinens argiuoꝵ: quamuis
ñ nulli eum mercurio p̃ferant tempore qͦs
falli existimo. S quolibet tempore natisint.
constat inter hystoricos grauesquihȩc antiqͣ
litteris mandauerunt ambos homines fuis¬
se: et qd mortalib ad istam uitam cõmodi
ducendã beneficia multa contulerint.hono¬
res ab eis meruisse iunos.
inerua uͦ longe his antiquior. Nam tẽ¬
porib ogygi adlacum qͥ triconis dicit᷑
uirginab apparuisse fertur etate. Unde et tri¬
toma nuncupata ẽ. Multorum sane oꝑum
inuentrix: et tantopeliuiꝰ dea credita. quanto

Expanded text:
in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis ex Maia filia, quod uulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus claruit, quas et hominibus tradidit; quo merito eum post mortem deum esse uoluerunt siue etiam crediderunt. Posterior fuisse Hercules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens Argiuorum; quamuis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
doctor fuisse ꝑhibet᷑ Nec tam̃ ostendit᷑ qͥ eiꝰ
temporib fuerint sapientes. frater eiꝰ athlas
magnus fuisse astrologus dr̃. Unde occasionẽ
fabula inuenit. ut eum cȩlum portare confin¬
geret quamuis mons eiꝰ nomine nuncupet᷑
cuiꝰ altitudine potius cȩliportatio inopinio¬
nemuulgi uenisse uideat᷑. Multa quoq alia
ex illis in grecia temporib confingi fabulosa
cepunt.S tisq ad cycropem regem athenien¬
sium. quo regnante eadem etiam ciuitas ta¬
le nom̃ accepit. et quo regnante. ds̃ ꝑ moysen
edurit eregypto popłm situm: relati sunt in
deoꝵ mimerum aliquot mortu ceca ⁊uana ꝯ¬
suetudine acsupstitione grecoꝵ. in quibꝰ criasi
regis coniunx melãthomice ac forbas filiꝰ eoꝵ
qui pꝰ patrem rex argiuoꝵ sertus fuit. ⁊ septimi
regis triope filius iasus et rex nonꝰ stenelas.
fiue istencleus. suc steneleus: tiariȩ quippe

Expanded text:
doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia temporibus confingi fabulosa coeperunt; sed usque ad Cecropem regem Atheniensium, quo regnante eadem ciuitas etiam tale nomen accepit, et quo regnante Deus per Moysen eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc manente argo: mortuus ẽ iosephin
cgypto. annoꝵ centũ decem. Post cuiꝰ mortẽ
popłs deimirabilit̾ crescens mansit in egyp
donec morerent᷑ quib ioseph notus fuerat
Deinde quia inuidebat᷑ increm̃tis eiꝰ. crantq
suspecta quousq inde lbaret᷑ psecutionibꝰ
inter quas tam̃ dumitꝰ fecundata multipl¬
catione crescebat & laborib p̃mebat᷑ intole¬
rabilis seruitutis. In assy ria uero et greca
ꝑ idem temptis regna eadẽ ꝑmanebant.
umeͦ regnaret assyriis quartus deci¬
mus safrus et sẏcioniis duodecimꝰ ortopho¬
lis. ⁊ criasus quintꝰ argiuis: natus ẽ inegyp¬
tomoyses. ꝑquem popłs dei de seruitute egyp¬
tia liberatus ẽ. inqua eum ad desiderandũ sui
reatoris auxilium sic exerceri oportebat. Re¬
gnantib memoratis regib fuusse a quibꝰdã
eredit᷑ ꝓmetheus. Quem ꝓpterea ferunt de
luto formasse homines: quia optimꝰ sapientie

Expanded text:
adhuc manente Argo mortuus est Ioseph in adhuc manente Argo mortuus est Ioseph in Aegypto annorum centum decem. Post cuius mortem populus Dei mirabiliter crescens mansit in Aegyptdonec morerentur quibus Ioseph notus fuit; deinde quia inuidebatur incrementis eius erantque suspecta, quo usque inde liberaretur, persecutionibus inter quas tamen diuinitus fecundata multiplicatione crescebat et laboribus premebatur intolerabilis seruitutis. In Assyria uero et Graecia per idem tempus regna eadem permanebant. regnaret Assyriis quartus decimus Saphrus et Sicyoniis duodecimus Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam creditur Prometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
malib concipientib exhibere.
pis gͦ rex ñ egyptiorum s argiuoꝵ. mortu¬
usẽ in egypto. Huic filius argꝰ successit
inregnum. ex cuiꝰ nomine argi. ⁊ ex hoc argi¬
ui appellati sunt. Suꝑiorib aũt regib ñdũ
uel locus uel gens habebat hoc nom̃. Hoc ie¬
gnante apud argiuos. et apud sicionios era¬
to. apud assyrios uͦ adhuc manente baleo
ioseph benedixisset. xp̃mq aptiss ime ꝓphe¬
tasset dicens inbenedictione uide. Non defi¬
ciet pͥnceps ex iuda et dux de femorib eiꝰ. do¬
nec ueniant quȩ reposita sunt q. et ipse ertt¬
expectatio gentium. Regnante argo. suisce¬
pit utifrugib gretia: et habere segeces in a¬
gricultura. delatis aliunde seminib Argꝰ
quoq post obitum ds̃ haberi cepit. templo
et sacrificiis honoratus: qui honor eo regnan¬
te ante illum delatus ẽ hominip̾uato et ful¬
minato cuidam homogiro. eoqd pͥmus ad
aratrum boues iunxerit
et undecimo sycionioꝵ plẽmeo. et argis

Expanded text:
imalibus concipientibus exhibere.imalibus concipientibus exhibere.pis ergo rex, non Aegyptiorum, sed Argiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine et Argi et ex hoc Argiui appellati sunt; superioribus autem regibus nondum uel locus uel gens habebat hoc nomen. Hoc regnante aput Argiuos et aput Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc manente Baleo Ioseph benedixisset Christumque apertissime prophetasset, dicens in benedictione Iudae: Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse exspectatio gentium. Regnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacrificiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum delatus est homini priuato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod primus ad aratrum boues iunxerit.et undecimo Sicyoniorum Plemmeo et Argis
Abbreviated transcription (Latin):
digito labiis ĩp̃sso admonere uideret᷑ut silentiũ
fieret. hoc significare idem uarro eristimat
ut homines eosftusse taceret᷑. Ille autẽ bos qũ
mirabili uanitate decepta egyptus in eiꝰ ho¬
norem delitiis affluentib alebat. qm̃ eum si¬
ne sarchofago uiuum colebant: apis ñ serapis
uocabatur. Quobene mortuo. qm̃ querebat᷑
et repiebatur uitulus coloris eiꝰdem. hoc ẽ. al¬
bis quib dam maculis simibit̃ in signitꝰ mirũ
quiddam et diuinitꝰ sib ꝓcuratũ eẽ credebant
Non enimmagnũ erat demonib ad eos decmi¬
endosphantasiam talis tauri qͣm sola cerneet
ostentare uaccȩ concipientiatq p̃gnanti. ande
libido matris attraheret. quod in eiꝰ fetu iam
corporaliter appareret: sicut ia cob de turgie
uariatis. ut oues et caprȩ uariȩ nascerent᷑ effec¬
I Qd̾ enĩ homines colorib et corporib ueris: hoc
demones figuris fictis facillime possunt an¬

Expanded text:
digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili uanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc est albis quibusdam maculis similiter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti adque praegnanti, unde libido matris adtraheret, quod in eius fetu iam corporaliter appareret; sicut Iacob de uirgis uariatis, ut oues et caprae uariae nascerentur, effecit. Quod enim homines coloribus et corporibus ueris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt an
Abbreviated transcription (Latin):
et triginta. sicut int̾rogant regi ipse respondit.
cũ iosephageret triginta et nouem. adtrignita
scilicet quosagebat quando arege honoratꝰ ẽ.
additis septem tibertatis et duob famis.
Dis temporib rex argnioꝵ apis nauib tͣns¬
uectus inegyptum. cum ibi mortuus fu¬
isset. factus ẽ serapis omium maximꝰ egypti¬
oꝵ ds̃. Nominis aũt huiꝰ cur ñ apis etiam pꝰ
mortẽ s serapis appellatus sit: facillimã ra¬
tionem uiarro reddidit.Quiaenim archa in
qua mortuus ponit᷑. qđ om̃siam sarchofagũ
uocant soron dicit᷑ grece: & ibi eum uenerari
sepultũ ceꝑunt pͥuisqͣm templum eiꝰ eẽt extru¬
ctum. uelut soronapis. sorapis pͥmt̃i. deinde
una littera ut fieri assolet commutata. serapis
dictum ẽ. Constitutum ẽ etiã de illo. ut qͥsqͥs
eum hominem fuisse dixisset: capitalẽ pende
tur ysis et serapis: erat etiam simulachrũ. qd̾

Expanded text:
et triginta, sicut interroganti regi ipse respondit ; et triginta, sicut interroganti regi ipse respondit ; cum Joseph ageret triginta et novem, ad triginta scilicet quos agebat, quando a rege honoratus est, additis septem ubertatis, et duobus famis.is temporibus rex Argiuorum Apis nauibus transuectus in Aegyptum, cum ibi mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem huius, quur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca, in qua mortuus ponitur, quod omnes iam sarcophagum uocant, aopds dicitur Graece, et ibi eum uenerari sepultum coeperant, priusquam templum eius esset exstructum: uelut soros et Apis Sorapis primo, deinde una littera, ut fieri adsolet, commutata Serapis dictus est. Et constitutum est etiam de illo, ut, quisquis eum hominem fuisse dixisset, capitalem pender ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ac. annoꝵ centum octoginta. et geminos su¬
os reliquit. annoꝵ centũ et uiginti quoꝵ mi¬
nor iacob ꝑtinensad quitatẽ dei de qua seri¬
bimus. maiore utiq reꝓbato: habebat duo¬
decim filios. quoꝵ illum qui uocabat᷑ ioseph
mercatorib in egy ptum transeuntib fr̃s ad¬
huc ysaac auo eoꝵ uiuente uendiderant. Ste¬
tit aũt ante pharaonem ioseph. qñ ex humi¬
tatꝰ p̃nuntiauit septem tib̾tatis annos futu¬
ros. quoꝵ abundantiam p̃pollentẽ. conse¬
quentes alii septem steriles fuerant consũp¬
turi. Et obhoc eum rex p̃fecerat egypto decar¬
cere lib̾atum. quo eum comecerat in tegritas
castitatis. qͣm fortit̾ seruans male amanti dñe.
⁊ male credulo domino mentiture ueste etiã
derelicta demanib attrahentis aufugiens.
non consensit addstuprum. Scdo aute anno
septẽ annorum sterihum. ia cob inegyptũ cũ
stus om̃ib tienit ad filum. agens annoscentũ

Expanded text:
ac annorum centum octoginta et reliquit geminos suac annorum centum octoginta et reliquit geminos suos annorum centum et uiginti; quorum minor Iacob pertinens ad ciuitatem Dei, de qua scribimus, maiore utique reprobato, habebat duodemercatoribus in Aegyptum transeuntibus fratres, adhuc Isaac avo eorum vivente, vendiderant. Stetit autem ante Pharaonem Joseph, quando ex humietatus, praenuntiavit septem ubertatis annos futuros, quorum abundantiam praepollentem consequentes alii septem steriles fuerant consumpturi; et ob hoc eum rex praefecerat Aegypto, de carcere liberatum, quo eum conjecerat integritas castitatis; quam fortiter servans male amanti dominae, et male credulo domino mentiturae, veste etiam derelicta de manibus attrahentis aufugiens, non consensit ad stuprum. Secundo autem anno septem annorum sterilium, Jacob in Aegyptum cum suis omnibus venit ad filium, agens annos centum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmenses atq annos. quideoꝵ quatenus menti¬
rent᷑ atq numerarent. Hȩc in eo noua mirantes.
rudes adhuc hommes: morte obita dm̃eẽ fa¬
ctum. siue opinati sunt. siue uoluert̃. Nam et
io filia machi fuis se ꝑhibet᷑. quȩ postea ysis
appellata. ut magna dea culta ẽ inegypto. Quã¬
uis aluiscribant eam ex ethiopia inegyptũ ue¬
nisse reginam: et quod late iusteq imꝑauerit.
cisq multa commoda et litteras instituerit.
hunc honorem habitum illi esse diuinũ po¬
stea quamibi mortua ẽ. et tantũ honorẽ. ut ca¬
pitali crimine reus fieret: siquis fuissc homi-¬
nem illam diceret.
egnantib assyriorum decimo rege baleo.
Set sẏcioniorum nono mesapo. qui etiam
cephisos a quibꝰdam tradit᷑: fitam̃ duũ no¬
minum homo unꝰ fuit. ac ñ potiꝰ alterũ ꝓal¬
tero putauerunt fuisse hominẽ. qui insius
posuerunt scriptis alterũ nomen. Cum rex
argiuorum tercius apis ẽẽt: mortuus ẽ ysa¬

Expanded text:
per menses adque annos, quid eorum quatenus metiper menses adque annos, quid eorum quatenus metirentur adque numerarent. Haec in eo noua mirantes rudes adhuc homines morte obita deum esse factum siue opinati sunt siue uoluerunt. Nam et Io filia Inachi fuisse perhibetur, quae postea Isis appellata ut magna dea culta est in Aegypto; quamuis alii scribant eam ex Aethiopia in Aegyptum uenisse reginam, et quod late iusteque imperauerit eisque multa commoda et litteras instituerit, hunc honorem illi habitum esse diuinum. postea quam ibi mortua est, et tantum honorem, ut capitali crimine reus fieret, si quis eam fuisse hominem diceret.egnantibus Assyriorum decimo rege Baleo et Sicyoniorum nono Messapo, qui etiam Cephisos a quibusdam traditur si tamen duorum nominum homo unus fuit ac non potius alterum pro altero putauerunt fuisse hominem, qui in suis posuerunt scriptis alterum nomen, cum rex Argiuorum tertius Apis esset, mortuus est Isa
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ leocippo. et pͥmo argyuoꝵ ynacho. ds lo¬
cutus ẽ. ad ysaas atq ipsi quoq eadem quȩ
patri eiꝰ duo illa ꝓmisit: semini scilicet eiꝰ ter¬
ram chanaan. et in eiꝰ semine benedictionẽ
cunctarum gengum. Hȩc ipsa ꝓmissa sunt
etiam filio eiꝰ nepoti abrahȩ. qui ẽ appellatꝰ
pͥmo iacob pꝰ isrł: cũ iam belocus rer nonꝰ assy¬
riis. ⁊ phoroneus machi filius scds regnaret
His temporib gretia subphoroneo argolicore¬
ge. legum et iudicioꝵ quibꝰdam clarior facta
ẽ institutis. Phegous tam̃ fr̃ huiꝰ phoronei iu¬
nior. cũ cẽt mortuus. ad eiꝰ sepulchrũ templũ
est constitutum. in quo coleret᷑ ut ds̃: et cibo¬
ues immolarent᷑. Credo honore tanto ideo di¬
gnum putarunt. quia in regni sui parte. pat̾
quippe locaambob distribuerat. in qͥb eo ui¬
uente regnarent: iste sacella constituerat ad
colendos deos. et docuerat obseruari tempora

Expanded text:
niorum Leucippo et primo Argiuorum Inacho Deus loniorum Leucippo et primo Argiuorum Inacho Deus locutus est ad Isaac adque ipsi quoque eadem, quae patri eius, duo illa promisit, semini scilicet eius terram Chanaan et in eius semine benedictionem cunctarum gentium. Haec ipsa promissa sunt etiam filio eius, nepoti Abrahae, qui est appellatus primo Iacob, post Israel, cum iam Belocus rex nonus Assyriae et Phoroneus Inachi filius secundus regnaret His temporibus Graecia sub Phoroneo Argolico rege legum et iudiciorum quibusdam clarior facta est institutis. Phegous tamen frater huius Phoronei iunior cum esset mortuus, ad eius sepulcrum templum est constitutum, in quo coleretur ut Deus et ei boues immolarentur. Credo honore tanto ideo dignum putarunt, quia in regni sui parte pater quippe loca ambobus distribuerat, in quibus eo uiuente regnarent iste sacella constituerat ad colendos deos et docuerat obseruari tempora
Abbreviated transcription (Latin):
ficando. et ludos celebrando: quos et ei pͥmitꝰ
ex promissione dĩ natꝰ ẽ centenario patri filiꝰ
abrahe de sara comuge: que sterilis et anus
iam spemprolis amiserat. Tunc et assyriis qͥn¬
tus erat rex araliꝰ. Ipsi uiero ysaac scragenario
nati sunt gemini esau et iacob. quos ci rebecca
uxor peꝑit. auo eoꝵ abraham adhuc uiuente:
et centum sexaginta etatis annos agente. Qui
opletis centum septuaginta quinq defunctꝰ
ẽ: regnantib apud assyrios xerse illo antiqͥ¬
ore. qui etiam baleus uocabat᷑. et apud sycio¬
mos theuriacho.quẽ quidam theurimachũ
scribunt septimis regibꝰ. Regnum autẽ argy¬
uoꝵ simul cũ abrahe nepotib ortum ẽ: ubi
pͥmus regnauit inachus. Sane quod p̃tere¬
undum non fuit. etiam aptid sepulchrũ sep¬
timi sui regis thuriachi sacrificare sycioni¬
os solere uarro refert. Regnantib porro
oclauis regib parmamitie assyrioꝵ. sycio¬

Expanded text:
ficando et ludos celebrando, quos ei primitus ficando et ludos celebrando, quos ei primitus ex promissione Dei natus est centenario patri filius Abrahae de Sarra coniuge, quae sterilis et anus iam spem prolis amiserat. Tunc et Assyriis quintus erat rex Arrius. Ipsi uero Isaac sexagenario nati sunt gemini, Esau et Iacob, quos ei Rebecca uxor peperit. auo eorum Abraham adhuc uiuente et centum sexaginta aetatis annos agente, qui expletis centum septuaginta quinque defunctus est, regnantibus aput Assyrios Xerse illo antiquiore, qui etiam Baleus uocabatur, et aput Sicyonios Thuriaco, quem quidam Thurimachum scribunt, septimis regibus. Regnum autem Argiuorum simul cum Abrahae nepotibus ortum est, ubi primus regnauit Inachus. Sane, quod praetereundum non fuit, etiam aput sepulcrum septimi sui regis Thuriaci sacrificare Sicyonios solere Varro refert. Regnantibus porro octauis regibus, Armamitre Assyriorum, Sicyo
Abbreviated transcription (Latin):
Quando gͦ natus ẽ abraham scdi reges erant:
apud assyrios ninus. apud ficionios europ .s.
Primi autẽ illic belus. hic egialeus fuert̃. Cum
uͦ egresso abraham de babylonia ꝓmisit ei ds̃
ex illo magnam gentẽ futuram et in eiꝰ semine
om̃ium gentium benedictionẽ: assy rii quar¬
tum regẽ habebant sicionii quintũ. Apud illoᷤ
enim regnabat filius ninipost matrẽ semira¬
midẽ. quȩ ab illo int̾fectaꝑhibet᷑ ausa filium
mat̾ incestare concubitu. Hanc putant ñ nulli
condidisse babylonem quam qͥdẽ potuit in¬
staurare. Quando aũt uł quomͦ condita fuerit:
in serto decimolibro diximus. filium porro ni¬
ni et semiramidis qui matri successit in regnũ.
quidam etiam ipsum minum. qͥdam uͦ a patre
diriuato uocabulo nniam uocant. Sicionioꝵ
aut̃ regnũ. tunc tenebat telerion. Quo regnan¬
te usq adeo ibimitia et leta tempora fucrt̃.
ut cum defunctum uelut dm̃ colerent sacri¬

Expanded text:
Quando ergo natus est Abraham, secundi reges erant Quando ergo natus est Abraham, secundi reges erant aput Assyrios Ninus, aput Sicyonios Europa; primi autem illic Belus, hic Aegialeus fuerunt. Cum uero egresso Abraham de Babylonia promisit ei Deus ex illo magnam gentem futuram et in eius semine omnium gentium benedictionem. Assyrii quartum regem habebant, Sicyonii quintum; aput illos enim regnabat filius Nini post matrem Samiramidem: quae ab illo interfecta perhibetur, ausa filium mater incestare concubitu. Hanc putant nonnulli condidisse Babylonem, quam quidem potuit instaurare. Quando autem uel quo modo condita fuerit, in sexto decimo libro diximus. Filium porro Nini et Samiramidis, qui matri successit in regnum, quidam etiam ipsum Ninum, quidam uero deriuato a patre uocabulo Ninyan uocant. Sicyoniorum autem regnum tunc tenebat TelIioD. Quo regnante usque adeo ibi mitia et laeta tempora fuerunt, ut eum defunctum uelut deum colerent sacri
Abbreviated transcription (Latin):
tis ñ dominabat᷑. Quos tam̃ eo defuncto.
semiramis uxor eiꝰ ẽ aggressa bellando. Ita
factum ẽ. ut quicunq in illis t̃ris popłi siue
reges erant. assyriorum regno ditioniq pare¬
rent: et quicquid imꝑaretur efficerent. Abra¬
ham gͥ meo regno apud chaldeos nini tem¬
porib natus ẽ. S quoniam res grecȩ multo
sunt nob̾ quam assyriȩ notiores. et ꝑ grecos
ad latinos ac demde ad romanosqͥ etiam ips
latim sunt temporum seriem deduxerunt.
qui gentem popłi romani in originis ciꝰantiq̃¬
tate rimati sunt: obhoc debemus ubi opꝰ ẽ
assyrios cõmemorare reges. ut apparcat quẽ
ad modum baby lonia qua si pͥma roma c̃
peregrina in hoc mundo di ciuitate ꝓcurrat.
Res autem quas ꝓpt̾ comparationẽ quitatis
utriꝰq trenȩ scilicet et cęlestis huic oꝑi oportet
inserere: magis ex grecis et latinis ubi et ipsa
roma quasi scđa babylonia ẽ. debemus assume̾.

Expanded text:
tis non dominabatur, quos tamen eo defuncto tis non dominabatur, quos tamen eo defuncto Samiramis uxor eius est adgressa bellando. Ita factum est, ut, quicumque in illis terris populi siue reges erant, Assyriorum regno dicionique parerent et quidquid imperaretur efficerent. Abraham igitur in eo regno aput Chaldaeos Nini temporibus natus est. Sed quoniam res Graecae multo sunt nobis quam Assyriae notiores, et per Graecos ad Latinos ac deinde ad Romanos, qui etiam ipsi Latini sunt, temporum seriem deduxerunt qui gentem populi Romani in originis eius antiquitate rimati sunt: ob hoc debemus, ubi opus est, Assyrios memorare reges, ut appareat quem ad modum Babylonia, quasi prima Roma, cum peregrina in hoc mundo Dei ciuitate procurrat; res autem, quas propter conparationem ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, huic operi oportet inserere, magis ex Graecis et Latinis, ubi et ipsa Roma quasi secunda Babylonia est, debemus adsumere.
Abbreviated transcription (Latin):
teat᷑ etiam salustius romanꝰ hystoricꝰ. plusta¬
m̃ fama quam re ipsa. Nam loquens de illis
atheniensium inquit resgestȩ. sicut ego existi¬
mo satis ample magnificeq fuere ueruntam̃
aliquanto minores quam fama ferunt᷑. S
quia ꝓuenere ibi scriptoꝵ magna ingenia ꝑ
t̃rarum orbem atheniensium facta ꝓ maximi
celebrant᷑. Ita eoꝵ qui fecere uirtꝰ tanta habet᷑.
quantum eam uerbis potuere extollere p̃cla¬
ra ingenia. Accedit huic ciuitati ñ parua etiã
ex litteris et philosophis gła: qđ ibi potissi¬
mum talia studia uiguerunt.
am quantum attinet ad imꝑium nullũ ma¬
ius pͥmis temporib quam assyrioꝵ fuit. nec
tam longe lateq diffusum. Quippe uͥ ninꝰ rec
beli filius uniu̾sam asyam quȩ tociꝰ orbis ad nu¬
merũ partium tercia dicit᷑. ad magnitudinẽ
uͦ dimidia reꝑit᷑: usq ad libyȩ fines sub egisse
tradit᷑. Solis quippe indis inpartib orien¬

Expanded text:
teatur etiam Sallustius Romanus historicus; plus tateatur etiam Sallustius Romanus historicus; plus tamen fama quam re ipsa. Nam loquens de illis: \'Atheniensium, inquit, res gestae, sicuti ego existimo, satis amplae magnificaeque fuere; uerum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia prouenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur. Ita eorum qui fecere uirtus tanta habetur, quantum eam uerbis potuere extollere praeclara ingenia.\' Accedit huic ciuitati non parua etiam ex litteris et philosophis gloria, quod ibi potissimum talia studia uiguerunt. Nam quantum adtinet ad imperium, nullum maius primis temporibus quam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque diffusum, quippe ubi Ninus rex, Beli filius, uniuersam Asiam, quae totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem uero dimidia reperitur, usque ad Libyae fines subegisse traditur. Solis quippe Indis in partibus Orien
Abbreviated transcription (Latin):
nisse clariora. assyriorum pͥmũ. deinde roma¬
noꝵ. ut temporib italocis inter se ordinata atq
distincta. Nam quomͦ illud pͥus hoc posterius:
eo mͦ illud inoriente. hoc in occidente surrexit.
Deniq in illius fine. huius initium confestĩ
fuit. Regna cetera ceterosq reges. ueluit appen¬
dices istorum dixerim. Ninus gͥ iam scds rex
erat assyriorum qui patri suobelo successerat. re¬
gnuilliꝰ pͥmo regi. quando int̾ra chaldeoꝵ natꝰ
ẽ abraham. Erat autem tempore illo regnum
sicionioꝵ ad modum paruũ. aquo ille unde¬
cunq doctissimus marcꝰ uarro seribens de ger¬
te popłi romani uelut antiqͦ tempore exorsus ẽ
Abhis enim sycionioꝵ regibꝰ ad athenienses ꝑ¬
uenit. aquib ad latinos inde ad romanos.¬
S ante conditam romam incomparatione re
gniassyriorum. ꝑ exigua ista memorant᷑: qͣ¬
uis athenienses ingretia plurimũ claruissẽ fa¬

Expanded text:
nisse clariora, Assyriorum primum, deinde Romanisse clariora, Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, ita locis inter se ordinata adque distincta. Nam quo modo illud prius, hoc posterius: eo modo illud in Oriente, hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a quo ille undecumque doctissimus Marcus Varro scribens de gente populi Romani, uelut antiquo tempore. exorsus est. Ab his enim Sicyoniorum regibus ad Athenienses peruenit, a quibsed ante conditam Romam in comparatigni Assyriorum perexigua ista memorantur; quamuis Athenienses in Graecia plurimum claruisse fa
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ appecit᷑. aut nemini. aut ñ omnib sufficit
quia ñ ẽ id ipfum: aduersus se ipsam plerũq
diuidit᷑. et parspartem quȩ p̃ualet oppͥmit. Ui¬
ctrici enim uicta succumbit. domination scili¬
cet uel etiam libtati qualẽcunq pacem p̾ferens
ac salutem: ita ut magnę fuerint ad miratio¬
ni. quiꝑire quam seruire maluerunt. Nam
in om̃ib fere gentibus quodammꝰ uox
naturȩ ista ꝑsonuit. ut sub iugari uictorib
mallent. quib contigit uinq. quambellica
om̃ifariam uastatione deleri. Hinc factum ẽ.
ut ñ sine dei ꝓuidentia in cuius potestate ẽ ut
quisq bello subiuget᷑ aut subiuget: qͥdam eẽnt
regnis p̃diti. quidam regnantib subditi. S
int̾ plurima regnaterrarũ inquȩ t̾renȩ utilita¬
tis aut cupiditatis ẽ diuisa societas. quã ciui¬
tatem mundi huiꝰ uniuersali uocabulo nun¬
cupamꝰ: duo regna cernimꝰ longe ceteris ꝓue¬

Expanded text:
quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quia non est id ipsum, aduersus se ipsam plerumque diuiditur, et pars partem, quae praeualet, obprimit. Victrici enim uicta subcumbit, dominationi scilicet uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quodam modo uox naturae ista personuit, ut subiugari uictoribus mallent, quibus contigit uinci, quam bellica omnifariam uastatione deleri. Hinc factum est, ut non sine Dei prouidentia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiugetur aut subiuget, quidam essent regnis praediti, quidam regnantibus subditi. Sed inter plurima regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam ciuitatem mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris proue
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. sola uidet᷑ in meostilo cucurrisse di ciuitas:. cũ
in hoc scło non sola cucurrerit. s ambe utiq inge¬
nere humano sic̃ abinitiosimul suoꝓcursu tem¬
pora uariauerint. Uerum hoc idõ feciut pͥꝰ ex quo
aꝑtiores dĩ promissiones cẽ ceꝑunt usq ad eiꝰ ex
uirgine natiuitatẽ in quo fuerant quȩ ꝓmitte¬
bant᷑ implenda. siue interpolatione acontͣrio
ret: quamuisusq ad reuelationem testam̃ti no¬
ui. non inlumine s in umbra cucurrerit. Nunc
gͦ qd̾ int̾miseram uideo ẽẽ faciendum. ut ex abra¬
he temporib quomͦ etiam illa cucurrerit. qͣntũ
salutis uidet᷑ attingam: ut ambȩ int̾ se possint
consideratione legentium comparari. Societas¬
gͥ mortalium usq quaq diffusa ꝑtras. et in locoꝵ
quantislibet diuersitatib unius tamen eiꝰdemq
naturȩ quadam cõmunione deiuncta. utilita¬
tes et cupiditates suas quibꝰq sectantib dũ id

Expanded text:
tenditur, sola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciuitas; cum tenditur, sola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciuitas; cum in hoc saeculo non sola cucurrerit, sed ambae utique in genere humano, sicut ab initio, simul suo procursu tempora uariauerint. Verum hoc ideo feci, ut prius, ex quo apertiores Dei promissiones esse coeperunt, usque ad eius ex uirgine natiuitatem, in quo fuerant quae primo promittebantur inplenda, sine interpellatione a contrariret; quamuis usque ad reuelationem testamenti noui non in lumine, sed in umbra cucurrerit. Nunc ergo, quod intermiseram, uideo esse faciendum, ut ex Abrahae temporibus quo modo etiam illa cucurrerit, quantum satis uidetur, adtingam, ut ambae inter se possint consideratione legentium conparari. CA mortalium diffusa per terras et in locorum quantislibet diuersitatibus unius tamen eius- .. demque naturae quadam communione deuincta utilitates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id
Abbreviated transcription (Latin):
c quitatum duarum quarum
dei una. scłi huius ẽ altera.
inqua est quantum adho¬
minum genuis ꝑtinet etiam
ista peregrina. crortu et ꝓcur¬
su et debitis finib me scripturum promisi. cũ
pͥus inimicosciuitatis dei. qui conditori eiꝰ xp̃o
deos suos p̃ferunt. et liuore sibi ꝑniciosissimo
atrociter inuident xp̃ianis. quantum me ad¬
iuuaret eiꝰ grã refellissem: quod uoluminib de¬
cem pͥorib feci. De hac uero mea quam mͦ com¬
memoraui triꝑtita promissione. decinũ seq̃n¬
tib quatuor libris ambarum ẽ digestus exortꝰ.
Deinde ꝓcursus abhomine pͥmousq ad dlu¬
uium libro uno qui ẽ huiꝰ oꝑis quintusdeci¬
mus. atq inde usq ad abraham: rursusam¬
bȩ sicut intemporib ita et innrĩs hiteris cu¬
currerunt. S a patre abraham usq ad regũ
tempus isrłitarum. uͥ sextum decimum uolum̃
absoluimus. & in de usq ad ipsius incarne
saluatoris aduentũ. quousq lib septimꝰ decimꝰ ten

Expanded text:
ciuitatum duarum, quarum Dei una, saeculi huius est altera, in qua est, quantum ad hominum genus pertinet, etiam ista peregrina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo atrociter inuident Christianis, quantum me adiuuaret eius gratia, refellissem, quod uoluminibus decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primo usque ad diluuium libro uno, qui est huius operis quintus decimus, adque inde usque ad Abraham rursus ambae, sicut in temporibus, ita et in nostris litteris cucurrerunt. Sed a patre Abraham usque ad regum tempus Israelitarum, ubi sextum decimum uolumen absoluimus, et inde usque ad ipsius in carne Saluatoris aduentum, quo usque septimus decimus liber
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. tanqͣm uersiculos deccrꝑe uideam uelut
de grandi carmine quod ñ de re illa s de alia
longeq chuersa reꝑiatur eẽ conscriptũ. Hoc
autem ut in quocunq psalmo possit ostendi.
exponendus ẽ totus. Quod quanti opis sit:
et alioꝵ et nr̃a uolumina in quib hoc fecimꝰ sa¬
tis indicant. Legat gͦ illa qui uoluerit. et po¬
tuerit Inueniet quot et quanta rex dauid.
rege scilicet et quitate quam condidit. Quã¬
nifeste ꝓpħice locutiones: necesse ẽ ut cis et¬
am tropice misceant᷑. quȩ maxime ppt̃ tar¬
diores ingerunt doctorib laboriosum dis¬
ut dicunt᷑ ostendunt: et si ex ocio restant
exponenda quȩ ineis minus intelligunt᷑.
Quale illud ẽ in eode psalmoꝵ libro. Cructauit
cor meũ uerbum bonum dieo ego opera mea

Expanded text:
mus, tamquam uersiculos decerpere uideamur, uelut mus, tamquam uersiculos decerpere uideamur, uelut de grandi carmine, quod non de re illa, sed de alia longeque diuersa reperiatur esse conscriptum. Hoc autem ut in quocumque psalmo possit ostendi, exponendus est totus; quod quanti operis sit et aliorum et nostra uolumina, in quibus hoc fecimus, satis indicant. Legat ergo illa, qui uoluerit et potuerit; inueniet quot et quanta rex Dauid irege scilicet et ciuitate quam condidit. CAnifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis etiam tropicae misceantur: quae maxime propter tardiores ingerunt doctoribus laboriosum disut dicuntur, ostendunt; etsi ex otio restant exponenda, quae in eis minus intelliguntur: quale illud est in eodem Psalmorum libro: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera m
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc non credendum. qđ ñnulloꝵ no-¬
mina ꝓpħarum. qͥ longe pꝰ dd regis tẽpora
fuerunt. quib̃dam psalmis ieo libro legunt᷑ in¬
scripta. et quȩ ibi dicunt᷑ uelut ab eis diciuident᷑
dauid. hec etiam futuroꝵ ꝓpharum nomina
pħicȩ cantaret᷑ sicut rer iosias exorturus et re¬
gnaturꝰ post annosampliꝰ quam trecentos cui¬
dam ꝓpͥe qui etiam facta eiꝰ futura p̃dixit cũ
suo nomine reuelatus est.
unc iamerpectari ame uideo ut hoc locolibri
sic̃ uidet᷑ ipsa expectatio postulare quamuis
iam in uno fecerim: copia quam inopia magis
impedior. Omĩa enimponere uitande plixita¬
tis causa ꝓhibeor. Uereor aũt ne cũ aliqua ele¬
gero multis qui ea nouerunt uidear magis
necessaria p̃terisse. Deinde qͥa testimoniũ qd pro¬
fert᷑ de contertione totiꝰ psalim debet habere
suffragiũ aut certe nicħsit qd̾ ei refraget᷑ sñ oĩa
suffragant᷑ ne morecentonum adrẽ quã uolu¬

Expanded text:
ad hoc non credendum, quod nonnullorum noad hoc non credendum, quod nonnullorum nomina prophetarum. qui longe post Dauid regis tempora fuerunt, quibusdam psalmis in eo libro leguntur inscripta et quae ibi dicuntur uelut ab eis dici uidentuDauid haec etiam futurorum prophetarum nomina eniret, prophetice cantaretur; sicut rex Iosias exorturus et regnaturus post annos amplius quam trecentos cuidam prophetae, qui etiam facta eius futura praedixit, cum suo nomine reuelatus est.Nunc iam exspectari a me uideo, ut hoc loco librisicut uidetur ipsa exspectatio postulare quamuis iam in uno fecerim, copia quam inopia magis inpedior; omnia enim ponere uitandae prolixitatis causa prohibeor. Vereor autem ne, cum aliqua elegero, multis, qui ea nouerunt, uidear magis necessaria praeterisse; deinde quia testimonium, quod profertur, de contextione totius psalmi debet habere suffragium aut certe nihil sit, quod ei refragetur, si non omnia suffragantur, ne more centonum ad rem, quam uolu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ inpsalmis ẽ: quoscentum qͥnquaginta
liber continet quempsalmoꝵ uocamꝰ. In
quib ñnulli uolunt eẽ eossolos factosado.
putant non ab eo factos: nisi qui p̃notant᷑
ipsius dd̾. Qui uͦ hñt intitulis ipsi dauid:
ab aliis factos ꝑsonȩ ipsius fuisse coaptatos.
Quȩ opinio uoce euangłica saluatoris ipsius
nus sic incipit. Dirit dñs dño meo. sede adex¬
tris meis. Donec ponam inimicos tuos sca¬
bellum pedum tuoꝵ. Et certe idẽ psalmꝰ
non ht̃ in titulo. ipsiꝰ dd̾. s ipsi dauid sic̃
plurimi. Michi autem credibiliꝰ uidentur
existimare. qui om̃s illoscentum et qͥnqͣ¬
ginta psalmos eius oꝑitribuunt. eũq ali¬
quos p̃notasse etiam nominib alioꝵ ali¬
quid qđ ad remꝑtineat figurantib. cete.¬
ros autem nulliꝰ hominis nomen intituł
hab̾e uoluisse sicut ei uarietatis huiꝰ dis¬
positionem qũauis latebrosam. ñ tam̃
manem dñs inspiauit. Nec mouere debet

Expanded text:
ejus in Psalmis est: quos centum quinquaginta ejus in Psalmis est: quos centum quinquaginta liber continet, quem Psalmorum vocamus: in quibus nonnulli volunt, eos solos factos esseputant non ab eo factos, nisi qui praenotantur, Ipsius David; qui vero habent in titulis, Ipsi David, ab aliis factos, personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio voce evangelica Salvatoris ipsius nus sic incipit: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Et certe idem psalmus non habet in titulo: Ipsius Dauid, sed: Ipsi Dauid, sicut plurimi. Mihi autem credibilius uidentur existimare, qui omnes illos centum et quinquaginta psalmos eius operi tribuunt eumque aliquos praenotasse etiam nominibus aliorum aliquid, quod ad rem pertineat, figurantibus, ceteros autem nullius hominis nomen in titulis habere uoluisse, sicut ei uarietatis huius dispositionem. quamuis latebrosaru, non tamen inanem Dominus inspirauit. Nec mouere debet