comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduentii: ut cuiꝰ
instinctu scripti
sunt. illius reue-
tum legimus librũ: quẽ scribȩ & pharisei.
qui legis litteras nosse se iactabant. ñ
possunt legere: quia signatus ẽ. nullus¬
q inueniri potuit nisi leo de tribu ui¬
da. quẽ signauit ds̃ pat̃ : qui cius possit
reserare mysteria : quantomagis in ex¬
planatione osee ꝓpħȩ orandus ẽ dñs.
& cũ petro dicendũ: edissere nobis pa-¬
rabolã istã: preserã cum obscuritatem
uoluminis in fine testet᷑ ipse qͥ scribit:
eͥs sapiens & intelleget ista: & intelle¬
gens & custodiet ea Quod ñ ꝓ impos

Expanded text:
adventu, ut cujus instinctu scripti sunt, illius revelatum legimus librum, quem Scribae et Pharisaei, qui Legis litteras nosse se jactant , non possunt legere, quia signatus est, nullusque inveniri potuit, nisi leo de tribu Juda, quem signavit Deus Pater, qui ejus posset reserare mysteria: quanto magis in explanatione Osee prophetae orandus est Dominus, et cum Petro dicendum: Edissere nobis parabolam istam . Praesertim cum obscuritatem voluminis in fine testetur ipse, qui scripsit: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea ? Quod non pro impo
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ad obscurio
& cũ moyse
ingredimur
in nubem.
or caliginẽ.
timur errores: & xp̃i ceca regimus

Expanded text:
ris ad obscurioret cum Moyse ingredimur in nubem et caliginem . timur errores, et Christi caeca regimus
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in gladio quẽ ego puto ser¬
monẽ ẽẽ doctrinȩ accutissimũ: et
ꝑuersa queq resecantẽ consurget
aduersũ frẽm suũ amputans om¬
ne contrarium. S hoꝵ uniuersoꝵ.:
finis ẽ optimus. Post destructionẽ
enĩ solioꝵ. & fortitudines regnan¬

Expanded text:
quisque in gladio quem ego puto serquisque in gladio quem ego puto sermonem esse doctrinae acutissimum, et perversa quaeque resecantem consurget adversus fratrem suum, amputans omne contrarium. Sed horum universorum finis est optimus. Post destructionem enim soliorum, et fortitudines  A
Abbreviated transcription (Latin):
babel loqui: quẽ in trpo xp̃i ꝓpt̃
assumptionẽ corporis ex semine dđ
precessisse monstrauimus. Huic gͦ
dicuntur quȩ in fine uentura sint:
quod transeat figura huius mundi.
& fiat cęlũ nouũ. & terrã nouam:¬
& destruet omnẽ principatũ. & po¬
testatem. & uirtutem. & dissipet se-¬
des regũ: siue ut habetur in hebreo
regnoꝵ: & interficiat omnẽ fortitu¬
dinem contrariã: ut ipsis quoq qͥ
ante regnauerunt. & gentes sub sua
tenuerant ditione ꝓsit regnũ eoꝵ
destructio. & omni p̃liandi studio
dissipato: sequatur pax. Hoc ẽ enĩ
qđ ait: & subuertã quadrigã. siue
quadrigas & ascensores earũ: & des-¬
cendent equi. & ascensores eoꝵ. Et ut
sciatis in subuersione quadrigarũ.
& corruentiũ ȩquitũ hoc qđ diximꝰ
significare: uidete quomͦ de xp̃o di¬
catur in zacharia. quod ueniat man
equũ de ierłm. ut fiat unus grex.
& unus pastor: & utrũq agmen:
tam de gentibus quã de iudeis sub
pacifico pastore teneatur. Ut autẽ

Expanded text:
babel loqui, quem in typo Christi propter assumptionem corporis ex semine David processisse monstravimus. Huic ergo dicuntur quae in fine ventura sint, quod transeat figura hujus mundi, et fiat coelum novum, et terra novacipatum, et potestatem, et virtutem, et dissipet reges regum, sive ut habetur in Hebraeo, regnorum, et interficiat omnem fortitudinem contrariam, ut ipsis quoque qui ante regnaverant, et gentes sub sua tenuerant ditione, prosit regni eorum destructio, et omni praeliandi studio dissipato, sequatur pax; hoc est enim quod ait: Et subvertam quadrigam, sive quadrigas, et ascensores earum, et descendent equi et ascensores eorum. Et ut sciatis in subversione quadrigarum et corruentium equitum, hoc quod diximus significari: Videte quomodo de Christo dicatur in Zacharia quod veniat mansequum de Jerusalem, ut fiat unus grex et unus pastor, et utrumque agmen tam de gentibus quam de Judaeis, sub pacifico pastore teneatur. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse subicitur ei qui sibi subiecit om¬
nia: & in subiectis omnib uidebit᷑
& ipse subiectus. S cũ hoc fuerit
impletũ: ponet eũ deus quasi signa¬
culũ in manu sua. Hunc enĩ signa¬
uit deus pater. Et hec ẽ imago mui
sibilis. & forma substantiȩ eius: ut qͥ¬
cũq crediderit in dm̃: hoc quasi anu
lo consignet᷑. Obsecro te lector ut ig¬
noscas celeri sermone ditanti: nec
requiras eloquii uenustatẽ: quam
multo tempore hebreȩ lingue studio
ꝑdidi. Quãquã mea lectio semꝑ in¬
fantem & mutũ fuisse autumet: cui
ego dicam. dñs dabit uerbũ euan-¬

Expanded text:
ius subjicietur ei, qui sibi subjecit omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus; sed cum hoc fuerit impletum, ponet eum Deus quasi signaculum in manu sua. Hunc enim signat Deus Pater, et hic est imago Dei invisibilis, et forma et substantia ejus, ut quicunque crediderit in Deum, hoc quasi alo consignetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermone dictanti, nec requiras eloquii 774 venustatem, quam multo tempore Hebraeae linguae studio perdidi: quamquam me Alecto semper infantem ac mutum fuisse autumet. Cui ego dicam: Dominus dabit verbum evan
Abbreviated transcription (Latin):
bigitur iuxta paralipomenon librũ
quin ipse sit addo. qui missus ẽ ad
iheroboam filiõ nabath. sub quo alta
rursũq ad p̾ces illius restituta est.
Igiturꝰ primo anno cyri regis. usq
supputantur anni quadraginta:
in quib tantũ altare fuerat extru¬
ctũ: & ieͬcta templi fundamenta:
uicinis in circuitu nationibꝰ opus
teras miserat: suꝑ quo plenius es-¬
⁊ras scribit historiam. S aggeus
in mense sexto: in die prima eiusdẽ
mensis ꝓpħare exorsus ẽ. Tacharias
uͦ in eodẽ quidẽ anno: s ñ in eodẽ
mense. Nam post duos menses octa¬
uo anm mense fudit uaticinium:
unde recte iuxta ordinẽ duodecĩ
ꝓpħarũ. ille decimus. & hic unde-¬
cimus ponitur: magneq confiden¬
tiȩ ẽ: immo spei fideiq in dnm:
ut quod tanto tẽpore pret̾missũ ẽ.
uł rege ꝓhibente. uł gentibꝰ: ad com¬
monitionẽ duoꝵ hominũ facere
incipiant. Hec iuxta historiã: solito

Expanded text:
bigitur juxta Paralipomenon librum, bigitur juxta Paralipomenon librum, quin ipse sit Addo, qui missus est ad Jeroboam, filium Nabath , sub quo altarrursumque ad preces illius restituta est : Igitur a primo anno Cyri regis, usquesupputantur anni quadraginta, in quibus tantum altare fuerat exstructum, et jacta templi fundamenta, vicinis in circuitu nationibus opus teras miserat. Super quo plenius Esdras scribit historiam. Sed Aggaeus in mense sexto in die prima ejusdem mensis prophetare exorsus est. Zacharias vero in eodem quidem anno, sed non in eodem mense: nam post duos menses octavo anni mense fudit vaticinium. Unde recte juxta ordinem duodecim prophetarum, ille decimus, et hic undecimus ponitur. Magnaeque confidentiae est, immo spei fideique in Dominum, ut quod tanto tempore praetermissum est, vel rege prohibente, vel gentibus, ad commonitionem duorum hominum facere inci
Abbreviated transcription (Latin):
non misereberis ierłm & urbi-¬
um iuda: quib iratus es : Ecce iste
septuagesimus annus ẽ: nulliq
dubiũ quin cyrus rex ꝑsarum:
qui chaldeorũ destruxit imperiũ:
primo anno regni sui. quinquagĩ¬
ta circiter milia hominũ captiuoꝵ
de babilone remiserit in iudeam:
qui uasa quoq quȩ nabuchodono¬
robabel filiũ salathiel: & iħm filiũ
iosedech. sacerdotẽ magnũ. Int̾fecto
gͥ apud massagetas eyro: qui trigin-¬
ta annis regnauit in ꝑsis a timiri
regina massagetarũ: cambisses filius
eius successit in regnũ. Qui expletiᷤ
octo annis: duos magos fr̃s habuit
successores: quib occisis a popło: da¬
rius filius hidaspis ex sententia sep-¬
tem familiarũ rex ꝑsarũ constitutꝰ
ẽ: cuius regni anno scđo factus est
sermo dñi ad aggeum ꝓpħam: &
ad zachariam filiũ barachiȩ: filiũ
addo. Suꝑ aggeũ iam diximꝰ: de za-¬
chariȩ titulo pauca dicenda sunt.
Qui cũ sit filius barachiȩ. queritur
quare dicatur filius addo: nec am¬

Expanded text:
sereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Ecce iste septuagesimus annus est : nullique dubium quin Cyrus, rex Persarum, qui Chaldaeorum destruxit imperium, primo anno regni sui, quinquaginta circiter millia hominum captivorum de Babylone remiserit in Judaeam: qui vasa quoque quae Nabuchodonorobabel, filium Salathiel, et Jesum, filium Josedec sacerdotem magnum. Interfecto igitur apud Massagetas Cyro, qui triginta annis regnavit in Persis, a Tomyri regina Massagetarum, Cambyses filius ejus successit in regnum, qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit successores: quibus occisis a populo, Darius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarum rex Persarum constitutus est. Cujus regni anno secundo factus est sermo Domini ad Aggaeum prophetam, et ad Zachariam, filium Barachiae, filium Addo. Super Aggaeo jam diximus, de Zachariae titulo pauca dicenda sunt. Qui cum sit filius Barachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec am
Abbreviated transcription (Latin):
lonis.quanto diaboli regna durissima
aplica p̃dicatione subuersi: & hec esse
regna quȩ dño saluatori in monte ex¬
celso diabolus ostendens sibi tradita
gloriatus sit.

Expanded text:
lonis, diaboli regna durissima apostolica praedicatione subversa sunt, et haec esse regna, quae Domino Salvatori in monte excelso diabolus ostendens, sibi tradita gloriatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
thauen quȩ quondam uocabatur bethel
ẽ in tribu ephraim in qua uitulus aure¬
us erat. ñ clangore & sonitu s ululatu
opus ẽ qͥa uicina captiuitas ẽ. Et pulchre
dixit. qͦd bethauen pꝰ tergũ beniamin¬
sit. ubi enĩ trib finit᷑ beniamin: haud
ꝓcul in tribu ephrai hȩc urbs c̃dita ẽ
Idcirco aut̃ dico atq p̃cipio. clangite
bucina in gabaa & tuba in rama & ulu¬
late in bechauen qͥa domꝰ regia ephra¬
im. siue ipse ephraĩ. hoc ẽ imꝑium isrł.
iã in desolatione erit. & instat uicina
captiuitas. In die correptionis atq sup¬
plicii decẽ tribuũ isrł ostendi mea uer
Quidã ꝓ bethauen iuxta .lxx. qui dixe¬
runt domꝰ ot̃ ciuitatẽ solis int̃p̃tati sc̃:
& solẽ iustitiȩ xp̃m dicentes: orbẽ illius¬

Expanded text:
thaven, quae quondam vocabatur Bethel, et est in tribu Ephraim, in qua vitulus aureus erat, non clangore et sonitu, sed ululatu opus est: quia vicina captivitas est. Et pulchre dixit quod Bethaven post tergum sit Benjamin: ubi enim tribus finitur Benjamin, haud procul in tribu Ephraim, haec urbs condita est. Idcirco autem dico atque praecipio: Clangite buccina in Gabaa, et tuba in Rama, et ululate in 55 Bethaven; quia domus regia Ephraim, sive ipse Ephraim, hoc est imperium Israel, jam in desolatione erit; et instat vicina captivitas. In die correptionis atque supplicii decem tribuum Israel, ostendi mea fideQuidam Bethaven juxta Septuaginta qui dixerunt domus ὢν, civitatem solis, interpretati sunt: et solem justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
in trib isrł ostendi fidẽ: Lixx Clan¬
gite tuba suꝑ colles. sonate suꝑ excelsa:
p̃dicate in domo õt m̃te excidit benia¬
min Ephrai in desolatione factus ẽ
in dieb correptionis in trib isrł ostendi
fidelia. Ephraim & isrł & iudã menses
singuli: sine rubigo cũ suis partib deuo¬
rabunt. Qũa obrẽ p̃cipio uob̃ qͥ auditis.
ut ñ uoce subluni: s clara bucina concre¬
petis. Claro enĩ auditu opꝰ ẽ: ut om̃s au¬
diant. qͥ in circuitu sc̃. Clangite huci¬
na in gabaa. cuiꝰ ethimologiam in colles
lxx transtuler̃t & tuba in rama quȩ in¬
terp̃tat᷑ excelsa. Iste aut̃ duȩ st̃ in tribu
beniamin. uicinę sibi mutuo ciuitates.
id ẽ gabaa. in qua saul natus ẽ & ramã
quȩ ẽ iuxta gabaa. in septimo lapide
ab hierosolimis sita & quã rex isrł oc¬
cupare conatus ẽ : ut exitũ & introitũ
clauderet tribui iudę̃. In gabaa itaq &
in rama. clara bucina & tuba ꝑsonate:
quarũ bucina pastoralis ẽ. & cornu re¬

Expanded text:
in tribubus Israel ostendi fidem. LXX: Clagite tuba super colles, sonate super excelsa, praedicate in domo ὢν: mente excidit Benjamin, Ephraim in desolatione factus est in diebus correptionis, in tribubus Israel ostendi fidelia. Ephraim et Israel et Juda menses singuli, sive rubigo cum suis partibus devorabunt. Quamobrem praecipio vobis qui auditis, ut non voce sublimi, sed clara buccina concrepetis: claro enim auditu opus est, ut omnes audiant qui in circuitu sunt. Clangite buccina in Gabaa, cujus etymologiam in colles transtulerunt: et tuba in Rama, quae interpretatur excelsa: istae autem duae sunt in tribu Benjamin, vicinae sibi mutuo civitates, id est, Gabaa, in qua natus est Saul; et Rama, quae est juxta Gabaa, in septimo lapide a Jerosolymis sita; et quam rex Israel occupare conatus est, ut exitum et introitum clauderet tribui Judae. In Gabaa itaque et in Rama clara buccina et tuba personate; quorum buccina pastoralis est, et cornu re
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiã referri potest. S hoc dicamꝰ qͦd
hȩretici qͥ in gabaa & rama excelsã sibi
scientiã pollicent᷑. iubeantur ululare
in domo idoli: & ñ sint ante faciem ben¬
iamin qͥ int̃p̃tat᷑ filius dexterȩ: s post
tergũ eius. ubi oculos ñ habet. Om̃is
enĩ ephraĩ iactantia quȩ int̃p̃tat᷑ uber¬
tas. breui in desolatione erit: & cũ uidi¬
cii inqͥt dies. & tẽpus correptionis adue¬
excessum beniamin uiro ȩccłiastico co

Expanded text:
referri potest. Sed hoc dicamus, quod Haeretici qui in Gabaa et Rama, excelsam sibi scientiam pollicentur, jubeantur ululare  Al. jubilare in domo idoli; et non sint ante faciem Benjamin, qui interpretatur, filius dexterae: sed post tergum ejus, ubi oculos non habet. Omnis enim Ephraim jactantia, quae interpretatur ubertas, brevi in desolatione erit, et cum judicii, inquit, dies et tempus correptionis adveexcessum, Benjamin, viro ecclesiastico co
Abbreviated transcription (Latin):
parte tractaiuimꝰ
quod om̃ps d̃s ut
mentes corrig̾et
sub lege positoꝵ⁊
beati iob uitam
ad testimonium
adduxit: qui legem non nouit &e tam̃
tenuit. qui precepta uite. que scripto
ñ acceꝑat custodiuit. Huius prius
actio. dõ attestante laudat᷑: & ꝓbari
post modum diabolo insidiante per¬
mittitur: ut ꝑtemptamenta tribu¬
lationis ostenderet. qnͣtum prius in
tranquillitate ꝓfecisset. Hiuius ui¬
tam inimicus generis humani mo¬
re suo impbus. & laudari dõ attestã¬
te cognouit: &e tamen ad temptandũ
expetiit. Quem cum tot dampnis
eternum. Et magna nobis ẽ et̾nitas.
imitatio eternitatis. Nec exortes su¬
mus euis quem imitari possumus:
quia &e udentes participamur. & par¬
ticipantes imitamur. Que nimirũ
uisio. nunc fide inchoat᷑. s cunc inspe¬
cie ꝑficitur: quando coeternam deo
sapientiam quam mͦ ꝑ ora prediean¬
tium quasi ꝑ decurientia flumina
sumimus: in ipso suo fonte biberimꝰ.¬

Expanded text:
parte tractavimus quod omnipotens Deus, ut mentes corrigeret sub lege positorum, beati Job vitam ad testimonium adduxit, qui legem non novit, et tamen tenuit, qui praecepta vitae quae scripto non acceperat custodivit. Hujus prius actio Deo attestante laudatur, et probari postmodum diabolo insidiante permittitur, ut per tentamenta tribulationis ostenderet quantum prius in tranquillitate profecisset. Hujus vitam inimicus generis humani more suo improbus, et laudari Deo attestante cognovit, et tamen ad tentandum expetiit. Quem cum tot damnis eternum, et magna nobis est aeternitas imitatio aeternitatis. Nec exsortes sumus ejus quem imitari possumus. Quia et videntes participamus et participantes imitamur. Quae sine dubio visio nunc per fidem inchoatur, sed tunc in specie perficitur, quando coaeternam Deo sapientiam, quam modo per ora praedicantium, quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso fonte Chri
Abbreviated transcription (Latin):
audent̃ increpauit. Multiplex gͦ
ista lex dĩ ẽ: que singłis rerum
artiełis ñ ꝑmutata congruit. &¬
causis se uariantib ñ uariata
uingit. Cuius ninrũ legis mul¬
tiplicitatem. bene paulus enume¬
rat dicens. Raritas patiens est:

Expanded text:
audenter increpavit . Multiplex ergo audenter increpavit . Multiplex ergo ista lex Dei est, quae singulis rerum articulis ncausis se variantibus non variata conjungit. Cujus nimirum legis multiplicitatem bene Paulus ostendit, dicens: Charitas patiens est,
Abbreviated transcription (Latin):
petitione humilit̾ strauit. Hec iy
saiam nuditatem carnis inp̃dicati¬
one ñ erubure: & subducto carnali
uelamine myst̾ia suꝑna penet᷑uit.
Hec helyam qr feruoris ⁊ elo uiue¬
re sp̃aliter docuit: ad uitã qͦq ⁊ cor¬
poraliter abstraxit. Hec helyseum
quia magistrum dilig̾e simplicit᷑
instituit: magistri sp̃u dupliciter
impleuit. ꝑhanc iheremias ne ie
gyptum ppłs descend̾e̾t restitit: s
tam̃ &e inobedientes diligens. quo
deriis sustulit: post ꝑ cincinnũ capi¬
tis in aere librauit. Hec in danele
quia aregis dapib gulam compes¬
cuit: ei & esurientium ora leonum
elausit. Hec trib pueris qr in tran¬
quillitate positis incendia uicioꝵ
sub didit: tͥbulationis tempore. et
pum. fortit̾ restitit: &e incireuneisi¬
one submouenda. minoꝵ u̾ba hu¬
milit̾ audiuit. Hec in paulo ⁊ ma¬
nus ꝑsequentium humilit̾ ꝑtu¬
lit: & cñ incireuncisionis negotio
longe se imparis poris sensum

Expanded text:
petitionem humiliter stravit . Haec per petitionem humiliter stravit . Haec per Isaiam nuditatem carnis in praedicatione non erubuit, et subducto carnali velamine mysteria superna penetravit. Haec Eliam, qui fervoris zelo vivere spiritaliter docuit ad vitam quoque et corporaliter abstraxit . Haec Eliseum, quia magistrum diligere simpliciter instituit, magistri spiritu dupliciter implevit . Per hanc Jeremias ne in Aegyptum populus descenderet restitit, sed tamen et inobedientes diligens quo dnis desideriis sustulit post per cincinnum capitis in aere libravit . Haec in Daniele quia a regiis dapibus gulam compescuit, ei et esurientium ora leonum clausit . Haec tribus pueris, quia in tranquillitate positis incendia vitiorum subdidit, tribulationis tempore et pum fortiter restitit, et in circumcisione submovenda minorum verba humiliter audivit. Haec in Paulo et manus persequentium humiliter pertulit, et tamen in circumcisionis negotio longe se imparis prioris sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi ꝑ zeli studuim erexit: ut ce ꝓꝑe¬
unte plebe se morti obic̾et: ⁊ cont᷑
peccantẽ ꝓtinus uice domini irascẽ¬
tis seuiret. Hec finees brachiũ in
ultionem peccantiũ erexit: ut arrep¬
to gladio coeuntes transfig̾et. & i¬
ram dñi iratꝰ placaret. Hec iosue ex¬
ploratorem docuit: ut &e pꝰ contͣ fal¬
siloquos ciues u̾itatem u̾bo defen¬
deret: & hane post modũ gladio
contͣhostes allegaret. Hec samubel
&e inpͥncipatu humilem prebuitꝰ. &
integrum indeiectione seruauit: qui
cum ꝑsequentẽ se plebem dilig̾et᷑ ĩpe
s testimonio extitit: quia culmen ex qͦ
deiectus ẽ ñ amauit. Hec dauid apud
iniquum regem &e humilitate com¬
mouit ad fugamꝰ & pietate repleuit
adueniam: qͥ ꝑsecutorem suũ & tim̃¬
do fugit. ut dnm: & tñ cũ potestatẽ
cum. Hec nathan &e cont pecca nt̃e re¬
gem in auctoricate lib̃̾e increpatioĩs
sustulit: oe cum regis culpa deẽẽt᷑ in

Expanded text:
populi per zeli studium erexit, et ut pro perepopuli per zeli studium erexit, et ut pro pereunte plebe sese morti objiceret, et contra peccantem protinus vice Domini irascentis saeviret : haec Phinees brachium in ultionem peccantium erexit, ut arrepto gladio coeuntes transfigeret, et iram Domini iratus placaret . Haec Jesu exploratorem docuit , ut et prius contra falsiloquos cives veritatem verbo defenderet, et hanc postmodum gladio contra hostes allegaret. Haec Samuel et in principatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonium exstitit, quia culmen ex quo dejectus est non amavit . Haec David ante iniquum regem et humilitate commovit ad fugam, et pietate replevit ad veniam, qui persecutorem suum et timendo fugit ut Dominum, et tamen cum potestatem cum . Haec Nathan et contra peccantem regem in auctoritate liberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset in
Abbreviated transcription (Latin):
Hec noe despectis om̃ib solum deo
placibilem ostendit: acq marthe fa¬
bricam studio largilaboris ex̃cuit:
⁊ mundo suꝑsticem pio oꝑe exercendo
seruauit. Hec ꝑ sem ce iaphet humi¬
liter uerenda pat̾s erubuit. &e suꝑiec¬
to dorsis pallio q̃ ñ uidebat abscon¬
dit. Hec abrahe dexteram qr ad mor¬
tem filii obecliendo extulit. hunc ꝓlis.
iunume gentiũ patr̃e fecit. Hec y¬
saac mentẽ. qr semꝑ ad mundiciam
cenuit: caligantib etate ocłis ad
uidenda longe post uentura dilata¬
uit. Hec iacob compulit & amissũ
bonũ filium medullitꝰ genere: ⁊ pͣ¬
uorum filioꝵ p̃sentiam sub equani¬
mitate tolerare. Hec ioseph docuit
a fr̃ib uenundatũ: & libertate a¬
nimi minime fracta seruitium ꝑ¬
peti: & eisdem post frĩb m̃ce ñ elata
principari. Hec moysen delinquen¬
te ppło &e usq ad petitionẽ mortis in
p̃cib strauit. ⁊ usꝙ ad int̾fectionẽ

Expanded text:
Haec Noe despectis omnibus solum Deo Haec Noe despectis omnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabrica studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo servavit . Haec per Sem et Japhet humiliter verecunda patris erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit . Haec Abrahae dextram qui ad mortem filii obediendo extulit, hunc prolis innumerae gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit . Haec Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere et pravorum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare . Haec Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari . Haec Moysen delinquente populo, et usque ad petitionem suae mortis in precibus prostravit , et usque ad interfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis exhibeat. ne tñ ꝑ gr̃am a
uire rectitudinis excedat. ut cune¬
ta ꝓximis que p̃ualet impendat.
s hoc impendendo ñ tumeat: ut
sic in bonis q̃ exhibet cumoris p̃ci¬
picium paueat. ne tam̃ aboni ex¬
ercicio corpescat: ut sic q̃ possidet
cribuat. quatinꝰ qnͣta sit largitas
remunerantis attendat: ne cũ tex¬
rena largit᷑. suam plus qm̃ necẽe
ẽ in opiam eogitet: & in oblatioẽ
mun̾is hilaritatis lumen. tristi¬
cia obscuret. Bene gͦ d̃ĩ lex mulci¬
plex dr̃: qr nimirum cũ una eadẽ¬
q sit caritas: si ment̾ẽ plene ceꝑit.
hanc ad innumera oꝑa multifor¬
nuit̃ accendit. Cuiꝰ diu̾sitatẽ bre¬
uiter expͥmimus: si in electis sin¬
gulis bona illiꝰ ꝑstringendo nume¬
remus. Hec nanq ꝑ abel & electa
dõ munera obtulit: oe fr̃is gladi¬
um ñ reluctando tolerauit. Hec e¬
noch.⁊ int̾ homines uiuere sp̃alit
docuit: ⁊ ad sublimem uitã abho¬
minib etiam corporalit abstrat̃

Expanded text:
nitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a nitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei multiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plena coeperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluctando toleravit . Haec Enoch et inter homines vivere spiritaliter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corporaliter abstraxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uere pacis accingat. ut indig̃n¬
tib necessaria tͥbuat: ut erranti¬
b uiam recticudinis ostendat.
ut afflictos u̾bo & cõpassiõe mul¬
ceat. ut accenios in huiꝰ mundi
desid̾iis. increpatione restinguat.
ut minas potentiũ rõcinatione
mitiget᷑ ut opp̃ssorum ang̾tias
qͣnta preualet ope leuet: ut fo¬
ris resistentib opponat patienti¬
am: ut intꝰ suꝑbientib exhibeat
cũ patientia disciplinamꝰ ut er¬
ga errata subditoꝵ. sic mansue¬
cudo zelum cemꝑet. quatinꝰ uis¬
ticie studium ñ eneruet: sic ad
ultionẽ ⁊ elus ferueat: ne tñpi¬
ecatis limit̾e feruendo tͣnseen¬
dat: ut ingratos benefieiis ad
amorem ꝓuocet: ut gratos quosq
ministeriis in amore seruet: ut ꝓxi¬
morum mala cũ corrig̾e ñ ualet ca¬
ceat. ut que cũ corrigi loquendo pos
sunt. si lentium consensum ẽẽ ꝑti¬
mescat: ut sic ea q̃ tacet coleret.
ne cñ in animo uirus doloris occł¬
tet. ut sic maliuolis munꝰ benig¬

Expanded text:
verae pacis accingat; ut indigenverae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat, utque cum sunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benig
Abbreviated transcription (Latin):
sollicita intentione se circũspicit.
ne suꝑbia eleuet. & usq ad despec¬
tum ꝓximi animum deiciens ex¬
altet᷑: ne ambitio cogitationẽ la¬
niet: cumq hanc ad appetenda
aliena dilatat. angustet. ne cor
luxuria polluat᷑. ⁊ subiectũ desid̾iis ꝑ illicita
corrũpat. ne ira exasꝑet. ⁊ usq ad ꝓfẽndã ꝯ¬
tumeliã inflaminet: ne iniuidia morde
at. & alienis felicitatibus enula sua
se face ꝯsumat.: ne immod̾ate lin¬
guam loquacitas ꝑtrahat: eãq
usq ad lasciuiam obtrectatiõĩs
extendat: ne odium malicia ex¬
citet. & os usq ad iacłm maledi¬
ctionis irritet. Rursum cũ cogi¬
cat ut ea alteri faciat que ipsa
sibi fieri ab alt̾o expectat. pensat
nimirum ut malis bona. lit bo¬
nis meliora respondeat: ut erga
ꝓcaces mansuetudinẽ longani¬
mitatis exhibeat: ut malicie peste
languentib. gr̃am benignitatis
ostendat: ut discordes in pace uni¬
at: ut concordes ad deupiscentiã

Expanded text:
sollicita se intentione circumspicit, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
inrx notandum ẽ qd̃ diinus ser¬
mo cum dm̃ liligi precipit: ñso¬
lum narrat exqͣ. s etiam informat
ex quanto. eum subiungit exto¬
co: ut uidelicet qui ꝑfecte dõ pla¬
cere desiderat. sibi de se nicħ re¬
linquat. Sximi autem dilectio. in
eri. uide ne alt̾i facias: & ꝑ semet ip¬
sam ueritas dicit: que uultis ut fa¬
ciant uobis homines. ita & uos fa
cite illis. Quib duob scilicet ut¬
usq testam̃ti mandatis. ꝑunũ ma¬
licia compescitur: ꝑ aliud benigni
a nocendi oꝑe: &e rursum bonum
qd̾ sibi fieri appetit impendens: er¬
ga utilitatem se ꝓximi exerceat
ex benignitate. S hoc nimirum
duo dum sollicita intentione cogi¬
cantur: cor ad innum̾a uirtutum
minist̾ĩa tendit᷑: ne uł ad inferen¬
da que ñ debet. desideriis inquieta
mens ferueat: uł erga exhibenda
q̃ debet: ocio resoluta torpescat.
Nam cum cauet alti fac̾e qd̾ ne¬
qͣqͣm uult ab alc̾o ip̃a tolerare.

Expanded text:
in re notandum est, quod divinus serin re notandum est, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad deri, vide ne tu alteri facias. Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, itacite illis ; quibus duobus scilicet utriusque Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignita nocendi opere, et rursum bonum, quod sibi fieri appetit, impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo, dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desmens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq qua se suꝑ amicum pollere
estimat: optando scientiam osten¬
tat: cum ꝓtinus subdit. Et quod
mulciplex sit lex eiꝰ. Qͥd hoc loco clĩ
lex accipi. nisi caritas debet᷑. ꝑ qͣm
semꝑ inmente. legunt᷑ p̃cepta uite
qualit̾ in actione teneant᷑. De hac
ẽ p̃ceptum meũ ut diligatis inui¬
cem. De hac paulus ait. Mlenitudo
legis dilectio. De hac iterũ dic̃.
Inuicem on̾a ur̃a portate: & sic ad¬
implebitis legem xp̃i. Lex & enĩ xͥ¬
qͥd ꝯgruentiꝰ intelligi qm caritas
potest: Quam cunc uere ꝑficimus:
cum fr̃na oña examore toleramꝰ
S hec eadem lex multiplex dicit᷑.
qr studiosa sollicitudine caritas
ad cuncta uirtutũ fc̃a dilatatur.
Que aduob quidem p̃ceptis incip̃:
s se ad innumera excendit. Huiꝰ
nanq legis initium: dilectio dĩ
ẽ. ac dilectio ꝓximi. S dĩ dilec¬
tio ꝑ cria disfinguit᷑: qr ex coco cor¬
de. extota ania. & extota forti
cudine diligi conditor iuibet᷑. Qua

Expanded text:
quoque, qua se super amicum pollere quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex etenim gruentius intelligi quam charitas potest? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus. Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et tota anitudine diligi Conditor jubetur . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
sunt iudicia eiꝰ. &e inuestigabiles
ue eius: Qͥs enim cognouit sen¬
sum dñi: uł quis ꝯsiliarius eius
fuit: Qͥ suꝑius etiam ex ipsa inqͥ¬
sitione lassescensͥ s cñ ad cognitio¬
nem infirmitatis ꝓpͥe lassescendo
ꝓficiens: p̃mittit᷑ dicens. Ohomo.
tu quis es qͥ respondeas dõ. Nũ¬
quid dicit figm̃tum ei qͥ se finxit
quare me fecisti sic. Qͥ gͥ ad oc¬
culta dĩ ꝑting̾e ñ ualens. ad in¬
firmitatis sue cognitionẽ rediit:
atq ad eruditionem se ꝓpͥam de¬
ficiendo reuocauit: ut ita dicam
secreta sapientie ñ inueniens
inuenit: qr cum ad suꝑna ꝯsilia
requirenda lassesceret. didicit
ut humilius timeret. & quẽ sua
infirmitas a cognitione intima
reppulit: hunc ei uerius humili¬
tas iunxit. Sophar itaq &e ꝑ
scientie studium ꝑitus. ⁊ ꝑ au¬
daciam tumide locitionis ig¬
uarus : quia ip̃e grauitatẽ ñ ht̃:
Acq utinam ds loqueret᷑ cecũ
qe apiret labia sua tͥ: ut osten¬
deret tibi secreta sapientie. Qͥ eam

Expanded text:
 et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, quia ipse gravitatem non habet, Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝯsiderari iniqͥtas dr̃. Studio¬
suis quippe conspicimꝰ: que ꝯside¬
ramus. Ds̃ itaq hominũ uanita¬
tem nouit. iniquitatẽ ꝯsiderat:
quia nec minora delieta inulta de¬
serit. ⁊ ad maiora ferienda se in¬
tentius accingit. Qͥagͥ aleuiori¬
b malis incipit᷑. & ad grauiora
ꝑuenit᷑: uanitas mentẽ obnu¬
bilat: iniquitas cecat. Que ni¬
mirum mens amisso mox lu¬
mine canto se altiꝰ ꝑtumorem
crigit: qnͣto ⁊ iniquitatis cap¬
ta laqueis. au̾itate longiꝰ rece¬
dit. Unde apte quoq qͦ uani¬
cas cum iniquitate ꝑtrahat
expͥmit: cum repence subungit.¬

Expanded text:
sed considerari iniquitas dicitur. Studiosed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese intentius accingit. Quia igitur a levioribus malis incipitur, et ad graviora pervenitur; vanitas mentem obnubilat, iniquitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
meamus. Nam cum mod̾ari
lingua ociosa uerba negligit:
more molite remissionis capta.
audax ad noxia ꝓrumpit. Dum
gule incumbitur: ad leuitatis ꝓ¬
tinus insaniam ꝓclit᷑. Cũq mens
subigere delectationẽ carnis re¬
nuit: plerunq &e ad ꝑfidie uora¬
ginem ruit. Unde bene paulus
plebis isrłitice dampna conspiei¬
ens: ut imminentia ab auditori¬
b mala compesc̾ẽt: eurauit ex or¬
dine transacta narrare dicens.
Neq idolatre efficiamini sicut
quidam: quemad modũ scͥptum ẽ
Sedic ppłs manducare ce bibere:
⁊ surrexerunt ludere. Esus qͥ ppe
potusq ad lusum impulit. Lusus
ad idolatriam traxit: quia si ua¬
nitatis culpa nequaqͦm caute eõ¬
pescit᷑ ab iniquitate ꝑtinus meis
incauta deuorat᷑: salomone attes¬
tance qui ait. Qui modica sꝑnit:
paulatim decidet.Si enĩ parua¬
curare negligimus: insensibilit̾
seducti. audent̃ &̃ maiora ꝓpet᷑¬
mus. Et notandum qd̾ ñ uideri:

Expanded text:
meamus. Nam dum moderari meamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cam̃ hoc ipsum culpa ẽ. qd̃ ad
uitam ꝑcurrit. Uana sunt itaꝙ
que transeunt. Unde & ꝑsalomo¬
subinfert᷑: quia dum ꝑ quedam tͣn¬
sitorie diicunur: in quib dam no¬
xie ligamur. Ciunq mens incõ¬
mutabilitatis statum ñ tenet: ase¬
met ip̃a defluens. ad uitia ꝓrumpit.
Uanitate gͦ ad iniquitatem labit᷑
que assueta reb mutabilib. dum
ex aliis ad alia semꝑ impellit᷑. subo
tatis nomine. reatus grauior de¬
monstrari. Si enim aliquando ua¬
nitas culpa ñ ẽẽt: psalmista ñ di¬
ceret. Qiqͣm inimagine cłĩ am¬
bulet homo: tñ uane ꝯturbatur
Thesaurizat. & ignorat eui ꝯgre¬
get ea: quia qͣmuis crinitatisi¬
ut modis nos semꝑ alc̾nantib eu¬
pido concutiat: metus frangat:
leticia mulceat: dolor affligat.
Ex uanitate gͦ ut suꝑius dictũ
est. ad iniquitatem cducimur: eũ
pꝰ ꝑ leuia delicta defliumus: ut
usu cuncta leuigante. nequa qͣm
post committere &ẽ grauiora ti¬

Expanded text:
non tamen hoc ipsum culpa est, quod a non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomosubinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabilibus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suboria is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis iut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora ti
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum concuti impugnatione ꝑ¬
mittit. Sepe nanq in elatione cor
accollit᷑: cum letis successib in
iurcute roborat᷑: s dum latentes.
motus audatie in cogitatiõe con¬
ditor conspicit: se sibi hominem¬
ostendendo derelinquit. ut eiꝰ mens
relicta. quid sit inueniat: que male
inse secura gaudebat. Unde eũ sub¬
uerti om̃ia uł munum eoartari
dicerent᷑. ꝓtinus addit᷑. Ipse enĩ¬
missa pacefaciendo subiungeret
dicens. Qͥa tolerando suecrese̾e uiti¬
a conspicit: iudicando dona confũ¬
dit. Rectus uͦ in descͥptione ordo ser¬
uat᷑: cum prius nosci uanitas. &
post considerari iniquitas ꝑhibet᷑.
Om̃is quippe iniquitas uanitas.
ñ cam̃ om̃is uauitas iniquitas¬
ẽẽ solet. Uana nanq agimꝰ: quoti¬
ens cransitoria cogitamus. Unde
& euanesc̾e r: quod repente ab
intuencium ocłis aufert᷑. Hinc
quidem uanitas łr: s nequaqͣm
recte etiam iniquitas appellatur.
qr & si de pena est culpe qd̾ deficit.

Expanded text:
tiorum concuti impugnatione ptiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominemostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus additur: CAPUT XIaemissa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit,
Abbreviated transcription (Latin):
ram mareq cognou̾at. qui & ꝑfidẽ
sperans. & ꝑ infidelitatem fluctu¬
ans dicebat᷑ credo dñe adiuua in¬
credulitatem meam: Quid itaq ẽ.
qd̃ se oe credere asserit. & ad uiuari
inse incredulitatẽ querit: nisi qd̃
coartari in suis cogitationib ter¬
ram cum mari dep̃henderat: qui
exorare certus iam ꝑ fidem ceꝑat.
& adhuc incertus undas ꝑfidie
ex incredulitate tolerabat: Quod¬
camen occulta fieri dispensatiõe
ꝑmittit᷑: ut cum mens iam surg̾e
ad rectitudinẽ ceꝑit. pͣuitatis su¬
e reliquiis impugnet᷑: qͣtinus ip¬
sa hec impugnatio aut resistentẽ
exerceat: auc delectationib sedu¬
ctam frangat. Recte itaq nunc
cłr. Si subũterit omia uł inunũ
coartau̾it. quis contͣdicet eiꝰ uel
quis dicere ei potest cur ita facio.
Qͥa nimirum diuinum iudiciũ
nec adu̾sicate ualet imminuiᷤ n
inquisitione cognosci. cum uel
uirtutes quas cribuerat subtͣ¬
hit: uł has om̃ino ñ adimens. ui¬

Expanded text:
ram mareque cognoverat, qui et per fidem ram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam per fidem coeperat, et adhuc incertus undas perfidiae ex incredulitate tolerabat? occulta fieri dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vi
Abbreviated transcription (Latin):
tip̃dicatoris pectore. nisi celũ ds̃.
infernumq coartauerat: qͥ ⁊ uis:¬
onis intune iam lum̃ acceꝑat. &
tñ adhuc tenebras de carne colera¬
bat: Suꝑ se uiderat qd̃ letꝰ appet̾et:
in se cernebat qd̃ metuens doleret.
Iam celestis pat̾e lux irra diauat:
adhuc temptationis obscuritas
animũ ꝯfundebat. Cum celo gͦ in¬
fernum ꝑtulit: qr ⁊ illuminatũ
securitas erexit: ⁊ cemptatũ ge
ut fides in m̃te iam uigeat: scñ
ex parce aliquantula indubie¬
tate ꝯtabescat: quatuiꝰ ⁊ certa se
auisibilib eleuet: ⁊ ex quib dam
sese incerca ꝑturbet. Nam pler̃¬
q ad et̾na appetenda se erigit: ⁊
subortis cogitationũ stimulis a¬
gitata sibimetipsi contradicit.
Inunum gͦ t̾ra mareq coartat᷑:
eum unam eandem q mentem.
⁊ cercitudo solide fidei roborat: &e
tñ ex aliqͣntula mutabilitate
ꝑfidie aura dubietatis u̾sat.¬
Annon insuo pectore coarcari ter¬

Expanded text:
ti praedicatoris pectore nisi coelum Deus ti praedicatoris pectore nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemut fides in mente jam vigeat, sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stimulis agitata, sibimet ipsa contradicit.In unum ergo terra mareque coarctatur cum unam eamdemque mentem, et certitudo solidae fidei roborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat.An non in suo pectore coarctari ter
Abbreviated transcription (Latin):
tis actionis illicite imaginib re¬
uerberat᷑. Nam carns repente łx
stimulus sauciat: quem ext̃ car¬
nem ꝯtemplatio sc̃a rapiebat. Ce¬
lum gͦ simul infernusq coartat᷑:
cum unam eandemq m̃tem. & sub¬
leuatio ꝯtemplationis illuminat.
⁊ importunitas cempcationis ob¬
scurat: ut ⁊ uideat intendendo qd̾
appetat. ⁊ succumbendo incogitati¬
one toleret qd̃ erubescat. De celo
quippe lux orit᷑. infernus aũt̃ tene¬
bris possidet᷑. In unum eͦ celũ. infer¬
nus q redigitur: eum mens q̃ iam
lucem patͥe suꝑne considerat: etiã
de carnis bello cenebras occulte
temptationis portat. Cerce iam
paulus tereiz celi cul men ascende¬
rat: iam paradisi secreta eognoue¬
rat: & cñ adhuc carnis bella tołais
gemebat dicens. Uideo aliam le¬
gem in menbris meis repugnan¬
tem legi nĩtis mee: & captiuum
me ducentẽ in lege peccati. que est
inmenbris meis. Qͥd gͦ in huiꝰ tan¬

Expanded text:
tis actionis illicitae imaginibus retis actionis illicitae imaginibus reverberatur. Nam carnis repente hunc stimulus sauciat quem extra carnem contemplatio sancta rapiebat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cum unam eamdemque mentem et sublevatio contemplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Quid ergo in hujus tan
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ei potest curita facis: Sub¬
uertit dñs celum: cum t̾ribili &e
occulta dispensatione humane
ꝯcemplationis celsitudinẽ destru¬
it. Subu̾tit infernũ: cum euiꝰ liboe
mentem insius temptationibus
pauidam cadere &̃ ad det̾iora ꝑ¬
mittit. Subuercit c̾ram: eũ frue¬
tificationem boni oꝑis adũsis ir¬
ruentib int̾cidit. Gubu̾tit mare.
cum fluctuationẽ nr̃e titubationis e¬
mergente subito pauore ꝯfundit.
Dubietate quippe sua cor anxiũ. hoc
ipsum quia titubat: ualde formidat.
Ec qͣsi mare subuertit᷑: cum ip̃a in
dm̃ nr̃a trepidatio considerato eius
iudicii cerrore turbat᷑. Qͥa gͥ celum.
qmͦ uł infernus. t̾ra uł mare sub¬
u̾titur. breuit̾ diximꝰ: nunc aliqͣn¬
tulum laboriosius restat. ut ħ qua¬
licer inunum coartari ualeant de¬
ut ad summa iam m̃tem sp̃c eleuet.
s tñ hanc importunis caro cempta¬
tionib impugnet. Cumq ad ꝯtem¬
planda celestia animꝰ ducit᷑: obiee¬

Expanded text:
dicere poterit, cur ita facis dicere poterit, cur ita facis vertit Dominus coelum cum terribili et occulta dispensatione humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terrore, turbatur.  Vet.m vel infernus, terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, deut ad summa jam mentem spiritus elevet, sed tamen hanc importunis caro tentationibus impugnet. Cumque ad contemplanda coelestia animus ducitur, objec
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Habet ꝓfundum: qr dampna¬
cis inferiꝰ districtionis sue udi¬
cium incomp̃hensibilit exexit.
Que seilieet .iiͬ. nob̾ in hac uita po¬
sitis singłis exercet: qr ⁊ latitudinẽ
amando. & longitudinẽ colando. ⁊
celsitudiuẽ ñ solum nr̃am intelli
ditatem suam exhibet. occultos ⁊
illicitos cogitationũ motus distͥe¬
ce iudicando. S eiꝰ celsitudo & ꝓfun¬
ditas qmͣ sint inuestigabiles nul¬
lus agnoscit: nͥ tie qui uł ꝯcem¬
platione ad sumia ꝓuehi. uł occł¬
cis motib resistens: cemptationũ
⁊ beato iob đr. Excelsior celo ẽ ⁊ qͥd
facies: ꝓfundior inferno. ⁊ unde
cognosees: Ac si ei aꝑto despectu di¬
ceret᷑. ꝓ funditatẽ eius atq excellen¬
tiam. quando tu cognosc̾e sufficis:
qui uł uirtute ad summa euehi ł
temetip̃m rep̃hendere intempta¬
cionib nescis: Sequit᷑. Si sub¬
uerterit om̃ia. uł inunũ coarta¬
uerit. quis contradicet ei:. uł quis

Expanded text:
dit. Habet profundum, quia damnadit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet, quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando, et celsitudinem, non solum nostram inditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel occultis motibus resistens, tentationum et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequituerterit omnia uel in unum coarctauerit, quis contradicet ei, uel