comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u predicauerunt. quo apos¬
tolr et scĩ doctores: qui post
aduentum xp̃i. ueritatis uia
mundo ostenderunt. Quot q̃t
autem illo tempore credidert̃.
uel abraham. uel isaac. uel ia¬
cob. uel moy si. uel aliis patri
archis aliisq prophetis.xp̃m pre¬
nuntiantibus. oues erant. et xp̃m
audierunt. Non alienam uocẽ.
s ipsius xp̃i audierunt. Nam
uidex clamat in precone: dũ
preco uidicem adnuntiat uen¬
turum. Alii sunt ergo quos
non audier unt oues. in quibꝰ
non erat uox xp̃i: errantes:
falsa dicentes. inania garrien¬
tes: uana fingentes: miseros
seducentes: sicut pseudo pro¬
phete. sicut scribe & pharisei:
temporibus ipsius dñi. Hi
sunt qui uenerunt ꝑ se: &
non sunt a uidice missi. His
uero cum doctrinis suis pro¬
cul expulsis: uideamus quo
nos pastor bonus uocat. Dic̃
enim. Ego sum hostium. Per
me si quis introierit saluabi¬
tur: & ingredietur. et egre¬
dietur: & pascua inueniet.
in hoc euidenter ostendit: nõ

Expanded text:
spiritu praedicaverunt, quo Aposspiritu praedicaverunt, quo Apostoli et sancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt. Quotquot autem illo tempore crediderunt, vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Mosi, vel aliis patrarchis, aliisque prophetis Christum praenuntiantibus, oves erant, et Christum audierunt: non alienam vocem, sed ipsius Christi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His vero cum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non
Abbreviated transcription (Latin):
runt prophete. Num quid
suerunt fures & latrones: ab
mittebat: s eoꝵ corda quos
miserat possidebat. Cum il¬
lo ergo uenerunt: quia cũ
uerbo dĩ uenerunt. Ego sum
inquit uiã ueritas. & uita.
Ipse est ueritas: cum illo ue¬
nerunt. quia ueraces fuert̃.
et ueritatem predicauerũt:
quotquot autem p̾ter illũ¬
uenerunt.fures sunt & latrones.
Per se uener unt: quia ꝑ eum mis¬
si non fuerunt: dicente apło.
Ouomodo p̾dicabunt nisi mittan¬
tur: et quia ꝑ se uenerunt. & nõ
sunt ab eo missi: fures sunt & la¬
trones. Nam ante aduentum
xp̃i. falsi fuerunt in populo dĩ
prophete. falsi doctores: sicut pꝰ
aduentum illius. sub nomine
xp̃iano quam plurimi. falsi fu¬
erunt doctores. Nec doctores
s seductores. Non predicatores
s predatores. Latrocinia exer¬
fures sunͣt &ͥ latrones. Id est
ad furandum & occidendum
uenerunt. Sed non audiert̃
eos ille que uere sunt oues:
non sub pelle ouina. lupinũ
cor abscondentes. Igitur qui

Expanded text:
runt prophetae, nunquid runt prophetae, nunquid fuerunt fures et lmittebat, et eorum corda quos miserat possidebat. Cum illo ergo venerunt, quia cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Ipse est veritas. Cum illo venerunt, quia veraces fuerunt, et veritatem praedicaverunt. Quotquot autem praeter illuvenerunt, fures sunt et latrones. Per se venerunt, quia per eum missi non fuerunt, dicente Apostolo: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Et quia per se venerunt, et non sunt ab eo missi, fures sunt et latrones. Nam ante adventum Christi falsi fuerunt in populo Dei Prophetae, falsi doctores, sicut post adventum illius sub nomine Christiano quamplurimi falsi fuerunt doctores, nec doctores, sed seductores; non praedicatores, sed praedatores, latrocinia exerFures sunt, et latrones, id est, ad furandum et occidendum venerunt. Sed non audierunt eos illae quae verae sunt oves, non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui
Abbreviated transcription (Latin):
uero doctores nõ se cun tur.
s fugie̾nt ab
eis: quia
non noue¬
runt uo¬
cem. io est
doctrinã
alienorũ.
Sed loquen¬
non intel¬
lexerunt qͥ
au dierunt.
incrassatum enim habuerunt
cor: et grauiter audierunt.
Nominat ostium: nominat oui¬
le:nominat oues. Commen¬
dat hec om̃a: s nondum expo¬
nit. Legamus ergo: quia uen¬
turus est ad ea uerba. in quibꝰ
nobis aliqua que dixit dig¬
netur exponere. Ex quoꝵ ex¬
positione. dabit nobis fortas¬
se. etiam illa que non expo¬
suit intellegere. Pascit enĩ
manifestis: exercet obscuris.
Audiamus exponentem: que au¬
diuimiis proponentem. Dicit
cdausum posuerat: aperuit.
Ipse est ostium: Agnouimus:
intremus. ut nos intrasse gau¬
deamus. Om̃s quot quot ue¬
nerunt. fures sunt. & latrones.
Ouid est hoc dñe: om̃s quot qͦt
uenerunt: quid enim: tu nõ
uenisti: s intellege: om̃s quot¬
quot uener unt dixcit: utiq
preter ine. Recolamus ergo.
Inte aduentum ipsius: uene¬

Expanded text:
vero doctores non sequuntur, vero doctores non sequuntur, sed fugiunt ab eis, quia non noverunt vocem, id est, doctrinam alienorum. Sed loquennon intellexerunt qui audierunt. Incrassatum enim habuerunt cor, et graviter audierunt. « Nominat ostium, nominat ovile, nominat oves: commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba, in quibus nobis aliqua, quae dixit, dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. « Audiamus exponentem, qui audivimus proponentem. VERS. clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium: agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. Omnes, quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes, quotquot veneruntvenisti? Sed intellige, omnes quotquot venerunt, dixit, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius vene
Abbreviated transcription (Latin):
cupatiuus ds̃ est. & non uerus.
Quid opus est multa ꝑcurrere
& multa uana heresum dinu¬
merare: Hoc tene: in ouile xp̃i
elesiam catholicam esse credi
dicet. Non solũ
multi querendo gloriam suã.
oues xp̃i sparserunt: potius
quam congregauerunt. Hu
ianuam oportet humiliet
se: ut sano capite possit intͣ¬
re. Hi sunt qui uocem ueri
pastoris audiunt: hi sunt qͦs
proprias oues nominatim
uerus pastor uocat. De his
dictum ẽ. Oaudete & exulta¬
te: qm̃ nomina ur̃a scripta
sunt in celis. Ninc enimeas
uocat nominatim. Et quis
alius eas emittit. nisi qui eoꝵ
peccata dimittit. ut eum se¬
qui duris liberati e iuincłis
possint: It quiseas precessit.
quo eum sequantur.nisi qui
resurgens a mortius iam nõ
moritur & mors illi ultra non
dominabitur: has uero educit
a fide ad speciem: et ante istos
uadit. quia prior omĩum ascen¬
dit in celum. Et que sunt oues
sue. illum secuntur. quia scuit
uocem doctrine eius. Auienos

Expanded text:
cupativus Deus est, et non verus. cupativus Deus est, et non verus. Quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresis dinumerare? Hoc tenete ovile Christi, Ecclesiam catholicam esse creditdicet. Non solum multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potiquam congregaverunt. Humjanuam, oportet humiliet se, ut sano capite possit intrare. » Hi sunt qui vocem veri pastoris audiunt; hi sunt quos proprias oves nominatim verus pastor vocat. De his dictum est: Gaudete et exsultate, quoniam nomina vestra scripta sunt in coelis . Hinc enim eas vocat nominatim. « Et quis eas alius emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint? Et quis eas praecessit, quo eum sequantur, nisi qui resurgens a mortuis jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur ? » Has vero educit a fide ad speciem, et ante istas vadit, quia prior omnium ascendit in coelum: et quae sunt oves suae, illum sequuntur, quia sciunt vocem doctrinae ejus; alienos
Abbreviated transcription (Latin):
sectatoribus. ꝓmiserunt. ue¬
rum etiam plurimi qui xp̃iano
nomine censebant᷑ et inlumi¬
natos axp̃o se esse iactitant. fin-¬
gentes sibi noua queq nomina
de xp̃o. et fidei catholice con¬
traria. sicut innumerabiles
heretici faciebant: estimantes
se falso nomine
are. Sa.¬
bellius dicit: qͥ
filius ẽ.
ipse est pater. S
filius nõ
est pater. Non intrat ꝑ oftiũ:
qui filium dicit patrem. Ar¬
rius dicit. Aliud est paterrali¬
uo filius. Recte dicitur. si di¬
ceret alius: non aliud. Quan
dodicit aliud: ei contradicit
a quo audit. Ego et pater unũ
sumus. Nec ipse ergo intrat
per ostum. Predicat enim
xp̃m. qualem sibi fingit: non
qualem ueritas habet. Notinꝰ
dicit. Xp̃s homo est tantum¬
modo non ds̃. Nec ipse intrat
ꝑ ostium: quia xp̃s & homo
& ds̃ est. Huic enim nouahe¬
reses que nr̃is temporibus
horta ẽ. consentire uidetur.
ad firmando & p̾dicando. &¬
xp̃s sicut quilibet scoꝵ. nun¬

Expanded text:
sectatoribus promiserunt: vesectatoribus promiserunt: verum etiam plurimi qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine are. Sabellius dicit: Qui Filius est, ipse est Pater; sed Filius non est Pater. Non intrat per ostium qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud Filius. Recte diceret, si diceret, alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: « Ego et Pater unum sumus . » Nec ipse ergo intrat per ostium. Praedicat ergo Christum, qualem sibi fingit, non qualem veritas habet. Photinus dicit: Christus homo est tantum, non Deus. Nec ipse ergo intrat per ostium, quia Christus et homo et Deus est. Huic enim nova haeresis, quae nostris temporibus orta est consentire videtur, affirmando et praedicando: Christus, sicut quilibet suorum, nun
Abbreviated transcription (Latin):
re: ut detur illis emꝑ bene
uiuere. Nam sicui non dat᷑
semꝑ bene uiuere: quid ꝓ¬
dest ei bene uiuere ad tem¬
pus: Igitur nec bene uiue¬
re dicendi sunt: qui finem
bene uuendi. uel cecitate
nesciunt.: uel inflatione contẽp¬
nunt. Non est autem cuiquã
spes uera & certa semꝑ uiuen¬
uile. Sunt enim quidam ho¬
mines qui in suis gloriantur
moribus. & alios post se trahe¬
re querunt: non de xp̃i pre¬
ceptis instruentes suos secta¬
tores. s suis exemplis uiuere
eos suacden¬
tes: De qui¬
bus alio lo¬
co ipsa ue¬
ritasait:
Docentes
doctrinas
hominũ.
& mandata
ꝑ aliam par¬
tem ascendere querunt: ra¬
ꝑe & occidere: non ut pastor
saluare. atq conseruare. De
talibus hic dictum ẽ. Sed
ascendit aliunde: ille fur ẽ
et latro. Non solum uero ta¬
les inueniuntur doctores
inter eos qui sine nomine
xp̃i sunt. sicut multi philo¬
sophoꝵ qui suam sapientiã
buccis crepantibus uentila¬
bant. et uitam beatam suis

Expanded text:
re, ut detur illi semper bene re, ut detur illi semper bene vivere. Nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere? Ad tempus igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non espes vera vel certa semper vivenvile. Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes. De quibus alio loco ipsa Veritas ait: « Docentes doctrinas hominum, et mandata  aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere, non ut pastor salvare atque conservare. De talibus hic dictum est: « Sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. » Non solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum, qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis
Abbreviated transcription (Latin):
mana non inmoꝵ dignitate:
si humilitas fidei catholice
in xp̃m desit. Multi enim st̃
pagani qui scd̃m quandam
uite huius consuetuoinem.
dicuntur boni homines. ĩn¬
nocentes: et quasi obseruan¬
tes ea que in lege precepta st̃:
deferentes honorem paren¬
tibus suis. non mechantes. non ho¬
micidium ꝑpetrantes: non fur¬
tum faciente ẜ non falsum adif
quemquam testimonium ꝑ¬
hibentes: et cetera quȩ in lege
mandata sunt. uelut obseruãt
et xpͣiani non sunt: & plerũ¬
q se iactant. quomodo isti pha¬
risei. dicentes. Num quid et
nos ceci sumus: s hec omnia
inaniter faciunt: quia non
intrant ꝑ ostium s aliunde
tumido fastu quasi ꝑ se ipsos
ascendere querunt. Oua ꝓpt̃
dñs similitudinem proposuit
de grege suo. et de ostio. quo
intratur ad ouile. Quid enĩ
prodest uana iactantium de
bene uiuendo inflatio: dum
ad finem ꝑpetualiter bene
uiuendi uita eoꝵ non ꝑue.¬
niat: Adhoc enim debet u¬
nicuiq prodesse bene uiue¬

Expanded text:
mana, non in morum dignitate, mana, non in morum dignitate, si humiliin Christum desit. Multi enim sunt pagani qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera, quae in lege mandata sunt, velut observant, et Christiani non sunt, et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde tumido fastu quasi per seipsos ascendere quaerunt. Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio, qua intratur ad ovile. Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendi vita eorum non perveniat? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vive
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid et nos ceci sumus:
Audiiam quid ẽ quod mouebat.:
It qui uident ceci fiant. Dixcit
eis iħs. Si ceci essetis. non ha¬
beretis peccatum: Cum sit
cecitas ipsa peccatum. Si ceci¬
essetis: id ẽ si uos cecos auer¬
& ad medicum curreretis. Si
ergo ita ceci essetis: non habe¬
retis peccatum. Nunc uero
dicitis quia uidemus: pecca
tum urͣm manet. Quare : quia
dicendo uidemus. medicum nõ
queritis: in cecitate ur̃a remane¬
tis. Sequitur. Amen xxui.¬
ꝑ ostium in ouile ouium. sed¬
ascendit aliunde. ille fur est &¬
latro: usque in eum locum.
Hoc prouerbium diocit eis iħs.
illi autem non cognouerunt
quid loqueretur eis. Propt̃
phariseoꝵ qui se uidere iacta¬
bant cum ceci erant. uenena¬
tam. et suꝑbam.et insanabilẽ
arrogantiam: dñs iħs ista con¬
texuit. que in hac parabola
leguntur: quam ipse illis nõ
intellegentibus. ex ponere dig¬
natus est. In qua nos salubrit᷑
si aduertamus ammonuit.
non gloriari in sapientia hu.¬

Expanded text:
Numquid et nos caeci sumus? Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si cessetis, id est, si vos caecos adver ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc vero dicitis, quia videmus, vestrum peccatum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. » Sequitur: CAPUT XXV.per ostium in ovile ovium, ascendit aliunde, ille fur est, et latro; usque in eum locum: Hoc proverbium dixit eis Jesus: Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. « Propter Pharisaeorum qui se videre jactabant cum caeci erant, venenatam, et superbam, et insanabilem arrogantiam, Dominus Jesus ista contexuit, » quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est; in qua nos salubriter, si advertamus, admonuit, non gloriari in sapientia hu
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit. inuidicium ego
in hunc mundum ueni du
alio loco dicit. non enim ue¬
ni ut udicem mundum.:
nisi qr aliud ẽ uidicium dis¬
cretionis. aliud ẽ uidicium
damnationis: De quo ipse
dñs ait alibi. Oui non credit
in me. iam uidicatus ẽ: idẽ
damnatus. Hoc enim in lo-
co sicut in sequentibus uer¬
bis patet. udicium discre¬
tionis significat. dum ait.
It qui non uident uideant.
& qui uioent. ceci fiant. qͥd
est. ut qui non uident. uide
fitentur: & medicũ querũt.¬
tant uidere. et medicum
tionem uocauit iudicium: quia
discernit humiles a suꝑbis: cre¬
dentes a non credentibus: me¬
dicum querentes. ab eis qui
medicum querere contẽpnũt.
Odñe: uenisti. ut qui non uidẽt
uideant. Pecte: quia lumenes:
recte quia dies es: recte: quia
de tenebris liberas homines.
Hoc omĩs anima accipiat: hoc
omĩs anima intellegat: ut nõ
maneat in tenebris: s in lumi
ti sunt enim uerbis istis qͥdã
ex phariseis: & dixerunt ei.

Expanded text:
quod dicit, In judicium ego quod dicit, In judicium ego in hunc mundum veni, dum alio loco dicit: Non enim veni, ut judicem mundum ? nisi quia aliud est judicium discretionis, aliud est judicium damnationis, de quo ipse Dominus ait alibi: Qui non credit in me, jam judicatus est, id est, damnatus. Hic enim in hoc loco, sicut in sequentibus verbis patet, judicium discretionis significat, dum ait: Ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant. « Quid t, ut qui non uident, uideafitentur et medicum quaerutant videre, et medicum tionem vocavit judicium; » quia discernit humiles a superbis, credentes a non credentibus, medicum quaerentes ab eis qui medicum quaerere contemnunt. O Domine, venisti, ut qui non vident, videant; recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas homines. Hoc omnis anima accipiat, hoc omnis anima intelligat, ut non maneat in tenebris; sed illuminti sunt enim veex Pharisaeis, et dixerunt ei:
Abbreviated transcription (Latin):
unctus. Quis est dñe: ut credã
in eum: Et dixcit ei iħs. Et ui¬
disti eum: & qui loquitur tecũ.
ipse est. Tunc prost̾atus adora
cordis. Deniq iam facie lota¬
cordis. et mundata conscien¬
tia agnoscens illum non fili¬
um hominis tantum quod
ante crediderat. s iam filiũ
dĩ quem uidebat: ait credo
dñe. Sed parũ est dicere cre¬
do. Uis uidere qualiter credat.
ꝓcidens adorauit eum. Si
dm̃ dĩ filium non credidis¬
set. quem uidebat: nullate¬
nus ad orasset eum. Incum¬
bite gͦ orationibus peccatores
confitemini peccata ur̃a: ora¬
te. ut deleantur: orate. ut mi¬
nuantur: orate ut uobis ꝓ¬
ficientibus.ipsa deficiant.
Tamen nolite desperare: & per¬
catores orate: Ouis enim
non peccauit: q̃ sacerdotibꝰ
incipe: sacerdotibus dicꝰtum ẽ.
Prius offerte sacrificia pro pec¬
catis uris: & sic ꝓpopulo. Se¬
quitur. Inuidicium ego in
hunc mundum ueni: ut qͥ
non uiclent uideant: & qui
uident. ceci fiant. Quid est

Expanded text:
unctus: Quis est, Domine, ut credam unctus: Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Tunc prostratus adoravcordis. Deniqcordis, et mundata conscientia, agnoscens illum non Filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed etiam Filium Dei, quem videbat, ait: Credo, Domine. Sed parum est dicere Credo; vis videre qualem credat? Procidens adoravit eum. Si eum Dei Filium non credidisset, quem videbat, nullatenus adorasset eum. Incumbite ergo orationibus, peccatores, confitemini peccata vestra, orate ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus ipsa deficiant; tamen nolite desperare, et peccatores orate. Quis enim non peccavit? A sacerdotibus incipe. Sacerdotibus dictum est: Prius offerte sacrificia pro peccatis vestris, et sic pro populo . Sequitur: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
derunt: & dixerunt᷑. In peccatis
natus es totus. Quid ẽ totus:
cum oculis clausis. Sed qui
aperuit oculos saluat & totũ.¬
Ipse dabit incorde resurrectio¬
nem: qui in faciem dedit in¬
luminationem. In peccatis
totus natus es. & tu doces nos:
Et eiecerunt eum foras. Ipsi il¬
lum magistrum fecerant: ip¬
si ut discerent toties in terro¬
gauerunt: s interrogati do¬
centem proiecerunt. Sed qͥd
dixi iam dudum fratres: Illi
pellunt: dñs suscepit. Magis
enim quia expulsus est: xp̃i-¬
anus factus est. Certe pro¬
iectus est. iste de synagoga.
Audiuit dñs. uenit ad eum &
diocit ei. Tu credis in filium
dĩ: Et ille. Quis esidñe: ut
credam in eum: uidebat. &
non uidebat. Uidebat oculis
tantum: s corde adhuc non
uidebat. Ait illi dñs. Et ui¬
des eum. Hoc est oculis. Et qͥ
loquitur tecum. ipse ẽ. Dum¬
xit ei . Tu credis in filium dĩ:
MNodo lauat faciem cordis. Respon¬
dit ille. & dixxit. quasi ad huc in¬

Expanded text:
derunt, et dixerunt: In peccatis derunt, et dixerunt: In peccatis natus es totus. Quid est totus? Cum oculis clausis, sed qui aperuit oculos, salvat etIpse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dat illuminationem. In peccatis totus natus es. Et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerant; ipsi, ut discerent, toties interrogaverunt, et interrogati docentem projecerunt. Sed quid dixi jamdudum, fratres. Illi pellunt, Dominus suscipit; magis enim quia expulsus est, Christianus factus est. Certe projectus est iste de synagoga. Audivit Jesus, et venit ad eum, et dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Et ille: Quis es, Domine, ut credam in eum? Videbat autem, et non videbat. Videbat oculis tantum, sed corde adhuc non videbat. Ait illi Dominus: Et vides eum, hoc est, oculis: et qui loquitur tecum, ipse esxit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et dixit, quasi adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis unde sit: & aꝑuit oculos
meos. Scimus autem. quia pec¬
catores ds̃ non exaudit: Sed si
inunctus loquitur. Nam & pec¬
catores exaudit ds̃. Si enim
peccatores ds̃ non exaudiret:
frustra ille publicanus oculos
in terram dimittens. et pectus
suum ꝑcutiens. diceret. Dñe:
ꝓpitius esto michi peccatori.
Ht ista confessione meruit uis¬
tificationem: quomͦ iste cecus
inluminationem. Sed pecca¬
toribus lauandum est cor.
penitentiȩ lacrimis. ut exau¬
diantur: et fiat in corde illoꝵ.
quod factũ ẽ in facie ceci huiꝰ:
Et sentirͣnt dm̃ illos exaudire.
qui ut peccatores saluaret:
uenit in hunc mundum.
Ascł̃o non ẽ auditum: quia a¬
peruit quis oculos cecinati.
N isi esset hic adõ: non poterat
facere quicquam. Libere:. uon¬
stanter: confessus ẽ ueritatem.
Hec enum quȩ facta sunt a dño.⁊¬
a quo fierent nisi adño: aut quã¬
do a discipulis talia fierent᷑: ni¬
si in eis dñs habitaret: Respõ¬

Expanded text:
nescitis unde sit, et aperuit oculos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus ninunctus loquitur. Nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille publicanus oculos in terram dimittens, et pectus suum percutiens diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori . et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed peccatoribus lavandum est cor poenitentiae lacrymis, ut exaudiantur; et fiet in corde illorum quod factum est in facie caeci hujus; et sentient Deum illos exaudire, qui, ut peccatores salvaret, venit in hunc mundum. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere et constanter confessus est veritatem. Haec enim, quae facta sunt a Doa quo fierent, nisi a Domino? aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? Respon
Abbreviated transcription (Latin):
quem admodum homini ca¬
lum niarentur. ut de sinago¬
ga pelleretur. s axp̃o inueni¬
retur. S ille constant̃ quod
sentiebat ex pressit. Ait enim.
quia ꝓpħa est. Adhuc quidẽ
inunctus in corde. non dum
dĩ filium confitetur. nec men¬
titur tamen. Ipse enĩ dñs de se¬
ipso ait. Non est ꝓpheta sine
honore: nisi in patria sua. Nõ
crediderunt gͥ uidei de illo
quia cecus fuisset et uidisset.
donec uocauerunt parentes
eius qui uiderat. It interro

Expanded text:
quemadmodum homini caquemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uidisset. Ille autẽ diocit. Iutũ
posuit suꝑ oculos meos & laui
& uideo. Dicebant ergo ex pha¬
riseis quidam. Non om̃s. s qui¬
dam. Iam enim inungebant᷑
quidam. Quid gͦ dicebant.
nec uidentes nec uncti: Non
est iste homo a dõ: qui sabbatũ
non custodit. Ipse potius cus¬
todiebat: qui sine peccato erat.
Sabbatum enim spiritale est¬
hoc ẽ. non habere peccatum.
Deniq fr̃s hoc ammonet ds̃.
quando conmendat sabbatiĩ:
omne opus seruile non faci¬
etis. Iam suꝑiores lectiones¬
interrogate. quod sit opus
qui facit peccatum: seruus
est peccati. Sed isti nec uiden¬
tes ut dixi. nec inuncti. sabba¬
tum carnaliter obseruabãt.
spiritalit̾ uiolabant. Aii di¬
cebant. Quomodo potest ho¬
mo peccator hec signa facere:
ecce sunt inuncti. Et scisma
erat inter eos. Dies ille. diuisus
erat. inter lucem & tenebras.
Dicunt gͦ ceco iterum. Tu quid
dicis de eo. qui aꝑuit oculos tu¬
os: quid de illo sentis. quid eris¬
timas: quid udicas: querebãt

Expanded text:
disset. Ille autem dixit: Lutum posuit mihi super oculos meos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat Sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec suinterrogate, quod sit opus qui facit peccatum servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, Sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid existimas? Quid judicas? Quaerebant
Abbreviated transcription (Latin):
alii autem nequa quam s sumi¬
lis ẽ euis. Aꝑti oculi. uultum
mutauerant. Iile dicebat. qr
ego sum. Tox grata: ne clam¬
naretur ingrata. Dicebant
gͦ ei. Suomodo sunt aꝑtio¬
culi tui: Respondit. Ille hõ
qui dicitur iħs. lutum fecit.
& uncit oculos meos: & diõc
michi. Uade ad natatoriam siloe
& iaua. It abii et lauret uidi.
Et ecce adnuntiator factus ẽ
gratiȩ: ecce euangelizat: con¬
fitetur uidens. Cecus ille
confitebatur: & cor impioꝵ¬
restringebatur. Quia non
habebant incorde. quod iã ille
habebat in facie. Diccerũt
In his uerbis animus ipsius.
adhuc inuncto similis erat:
nondum uidenti. Sed po¬
namus fr̃s. tamquam illam
inunctionem in animo ha¬
buerit. Et predicat. & nescit
quem predicat. Adducũt
eum ad phariseos: qui cecuꝰ
fuerat. Trat autẽ sabbatũ.
quando lutum fecit iħs &aꝑuit

Expanded text:
milis est ejus. Aperti oculi vultum mutaverant. Ille dicebat, quia ego sum. Vox grata, ne damnaret ingrata. Dicebant ergo ei: Quomodo sunt aperti oculi tui? Respondit: Ille homo, qui dicitur Jesus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi, Vade ad natatoriam Siloe, et lava. Et abii, et lavi, et vidi. » Ecce annuntiator factus est gratiae; ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt eIn his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat, nondum videnti. Sic ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit. Praedicat, et nescit quem praedicat. 9. « Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum quando lutum feci
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilis in commutabilis tibi
commnendatur. Cum uero tibi
quia pater est commendatur:
Nichil tibi aliud quam et filius
com mendatur. quia pater diei
non potest: si filium non habet:
Sicut nec filius: si patrem non
habet S ne forte patrem quidẽ
honorifices tamquam maiorem:
filium uero tanquam minorem
ut dicas michi honorifico patrẽ.⁊
scio enim qđ habeat filium &
nonerro in patris nomine. nõ
enim patrem intellego sine
filio. honorifico tamen & filiũ
tamquam minorem: Corri¬
gite ipse filius & reuocat di
censDt om̃s honorificent fi¬
lium. Non inferus. s sicut
honorificant patrem. Qui
gͦ non honorificat filiũ: nec
patrem honorificat qui mi¬
sit illũ. Ego inquis maiorẽ
bonorẽ uolo dare patri: mi¬
norem filio. Ibi tollis hono¬
rem patri: ubi minorẽ das
filio. Quid enĩ tibi aliud ui
patrem̃ equalem sibi filium
generare aut noluit aut
non potuit: Si noluit. inuii
dit. Si non potuit. defecit.
do ubi maiorẽ honorẽ uis

Expanded text:
invisibilis, incommutabilis tibi invisibilis, incommutabilis tibi commendatur: cum vero tibi Pater quia pater est commendatur, nihil tibi aliud quam et Filius commendatur, quia Pater non dici potest, si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem; scio enim quod habeat Filium, et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat, qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim tibi aliud vidPater aequalem sibi Filium generare aut noluit aut non potuit? Si noluit, invidit; 513 si non potuit, defecit. do, ubi majorem honorem vis
Abbreviated transcription (Latin):
Patrem nemo uidfbit in uidi-¬
cio uiuorum & mortuorum: s
hominem filium. quia et filus
hominis ẽ ut possit & ab impiis
uideri: cum et illi uidebunt in
quem pupugerunt: Quod ne
conicere potius quam aꝑte de¬
monstrare uideamur: ꝓferimus
eiusdem domini certã manifes-¬
tamq sententiam qua ostendi¬
mus ipsã fuisse causam ut dice¬
ret: Pater non iudicat quenquã:
sed omne uidicrum dedit filio
Quia uidex forma filii hominis
apparebit: quȩ forma non ẽ pa¬
tris s filii Nec ea filii in qua
equalis est patri: s in qua mi¬
nor ẽ patre. ut sit inuidicio con¬
spicuus bonis ce malis. ut om¬
nes honorificent filium sicut
honorificant patrem: Qui
non honorifieat filium: non
honorificat patrem. Quid. ẽ
enim honorificare patrem:
nisi quod habeat filium: Aliud
est enim cum tibi commenda¬
tur ds̃ quia ds̃ est: & aliud
cum tibi commendatur ds̃ quia
pater. Cum tibi quia ds̃ est com¬
mendatur: creator tibi commen

Expanded text:
Patrem nemo videbit in judiPatrem nemo videbit in judicio vivorum et mortuorum, sed omnes Filium; quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis videri, cum et illi videbunt in quem pupugerunt. Quod ne conjicere potius quam aperte demonstrare videamur, proferimus ejusdem Domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, quia judex forma filii hominis apparebit. Quae forma non est Patris, sed Filii, nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua minor est Patre: ut sit in judicio conspicuus bonis et malis. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Patrem, non honorificat Filium. « Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, et aliud, cum tibi commendatur Deus quia Pater est. Cum tibi Deus quia Deus est commendatur, creator tibi commend
Abbreviated transcription (Latin):
& pater Ac ꝑhoc eadem patris
&e filii: & potestas est & uoluntas.
Eadem quoq uita: & uiuifi¬
catio mortuoꝵ. & ideo dicit.
Sicut pater suscitat mortuos
& uiuificat quos uult: sic
et filius quos uult uiuificat.
Non enim alios pater. alios
filius uiuificat: s una potes¬
t᷑as unam significationem facit.
Que etiam potestas: uno hono¬
re honoranda est. & ideo con
sequenter subuinxit: Pater
enim non uidicat quem quã:
sed omne uuidicium dedit fi-¬
lio: ut om̃s honorificent filiũ:
norificat patrem. Pater non
iudicat quemquam: quia
patris ꝑsona hominem non
suscepit: nec in iudicio uide¬
bitur. s sola filii ꝑsona in ea
forma quȩ uidicata ẽ iniuste:¬
& iuste uidicat uiuos ae mor¬
tuos: Hec enim filius uidebit᷑
in uidicio in ea natura qua
consubstantialis ẽ deo patri:
est matri & homo factus ẽ Ita
intelligendum est pater non ui-¬
dicat quenquam s omne uidi¬
cium dedit filio: ac si diceretur:

Expanded text:
et Pater: ac per hoc eadem Patris et Pater: ac per hoc eadem Patris et Filii et potestas est et voluntas, » eadem quoque vita et vivificatio mortuorum. Et ideo dicit: Sicut Pater suscitat mortuos, et vivificat quos vult, sic et Filius quos vult vivificat. Non enim alios Pater, alios Filius vivificat; sed una potestas unam vivificationem facit; quae etiam potestas uno honore hsequenter subjunxit: Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, nt Patrem. Pater non judicat quemquam, quia Patris persona hominem non suscepit, nec in judicio videbitur, sed sola Filii persona in ea forma qua judicata est injuste, juste judicabit vivos ac mortuos. Nec enim Filius videbitur in judicio in ea natura qua consubstantialis est Deo Patri, est matri, et homo factus est. Ita intelligendum est: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; ac si diceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: in quem conpunaert
Horma illa erit uidex: quȩ ste¬
tit sub uidice. Illa uidicabit.
quȩ iuidicata est. Iudicata ẽ
enim iniuste: uidicabit us¬
te. Talis apparebit uidea. qͥis
uideri possit & ab eis quosdo¬
ronaturus ẽ. et ab eis quos oã¬
naturus est. Distinctio ẽ. int̾
illud uerbum quod suꝑus
dirit. quod mortui audient
uocem filii dĩ. et inter illud
qđ hic ait. Tenit hora. quod
om̃s qui in monumentis sin
audient uocẽ filii dĩ. Ibi ue¬
ro ait audient: id ÷ obedient.
Ideo ista resurrectio ẽ ad uitam
Ina uero quȩ futura ẽ de qua
non addidit hic ad uitam: quia
om̃s ad gloriam non resurgẽt.
s multi ad penam. Idõ ad di¬
dit de futura resurrectione.
qui bene fecerunt in resurrec¬
tionẽ uite: qui mala egerũt
in resurrectionẽ iudicũ. Id÷
damnationis: quia hic uidi¬
cium ꝓ pena posuit᷑. Tunc
at bonos a malis. triticum
a paleis. Tunc ibunt impii
in ignem eternũ: iusti aut̃
inuitam eternam. Sequit᷑¬

Expanded text:
bunt in quem compunxerunt bunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice. Illa judicabit, quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste. Talis apparebit judex, qualis videri possit et ab eis quos coronaturus est, et ab eis quos damnaturus est. Distinctio est inter illud verbum, quod superius dixit, quod mortui audient vocem Filii Dei, et inter illud quod hic ait: Venit hora quod omnes qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei. Ibi ro ait, « audient, » id est obedient; ideo ista resurrectio est ad vitam; illa vero quae futura est, de qua Non addidit hic, ad vitam: quia omnes ad gloriam non resurgent, sed multi ad poenam. Ideo addidit de futura resurrectione: Qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui mala egerunt, in resurrectionem judicii, id est, damnationis, quia hic judicium pro poena posuit. Tunc at bonos a malis, triticum a paleis. Tunc ibunt impii in ignem aeternum, justi autem in vitam aeternam. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
co uobis quia uenit hora et nc̃
ẽ. inqua mortui audient uocẽ
filii dĩ. Alteram ubi ait Am̃
amen dico uobis: quia ueniet
hora in qua om̃s qui in monu¬
m̃tis sunt. audient uocem fi¬
lii dĩ. Illa prior est resurrectio
animarũ: illa sequens resurrec¬
tio erit corpoꝵ. Qui uero in hac
prima resurgit: in scda resur¬
get ad gloriam. Qui uero in
hac prima non resurgit: sccdã
hic resurgit ꝑ eum: ibi resur¬
get ad eum. Qui hic ꝑ eũ ñre¬
surgit: nec ibi ad eum resurg¬
et. Hora autem nunc est: ut
resurgant mortui. Hora erit
in fine scłi: ut resurgant mor¬
tui. Sed resurgunt᷑ nc̃ inm̃nt
tũc in carne resurgent. Nune
in mente ꝑ u̾bum dĩ filiũ dei
resurgunt: tunc in carne ꝑn
bum dĩ carne factum filium
hominis. Neq enĩ ad iudicũ
uiuoꝵ et mortuoꝵ pat̾ ipse ue¬
turus ẽ: nec tamen recedit afi¬
lio pater. Ouomodo gͦ nomii¬
se uenturus est: quia non ip¬
se uidebitur in uidicio. Uioe¬

Expanded text:
co vobis quia veniet hora, et nunc co vobis quia veniet hora, et nunc est, in qua mortui audient vocem Filii Dei; alteram, ubi ait: Amen amen dico vobis quia veniet hora, in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Filii Dei. Illa prior est resurrectio animarum, ista sequens resurrectio erit corporum. Qui vero in hac prima resurgit, in secunda resurget ad gloriam. Qui vero in hac prima non resurgit, in secunda hic resurgit per eum, ibi resurget ad eum; qui hic per eum non resurgit, nec ibi ad eum resurget. Hora autem nunc est, ut resurgant mortui. Hora erit in fine saeculi, ut resurgant mortui; sed resurgant nunc in mente, tunc in carne. Resurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carne factum Filium hominis. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse venturus est, nec tamen recedit a Filio Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
in forma filii hominis: Scd̾m
illam uisionem bonus ẽ. scdm
quam uisionem ds̃ apparet
mundis corde: qm̃ quã bonus
do autem uidicem uidebunt
mali. non eis uidebitur bonus.:
quia non ad eum gaudebunt
corde: s tunc se plangent om̃s
tribus terre. in numero utiq
maloꝵ omĩum et infioelium.
Propter hoc etiam illi qui eũ
dixerat magistrũ bonũ. que¬
rens ab eo consiliũ consequen¬
de uite et̾ne: responoit. Quio
me interrogas de bono:nemo
bonus nisi unus d̾s. Qũ & ho¬
minem alio loco dicat bonũ.
ipse dñs. Bonus homo inquit
debono thesauro coroissui ꝓfert
bona: & malus homo de malothes¬
auro cordis sui ꝓfert mala. Sed
quia ille uitam eternã querebat:
uita autẽ et̾na est in illa contẽ.¬
platione qua non ad pęnam ui-¬
detur ds̃: s ad gaudium sempi¬
termu. Quas hic resurrectio¬
nes ipse dñs xp̃s. in bis uerbis
nobis demonstrat. Primã quȩ
in fide est resurgendo a pecca¬
tis. de qua ait Amen amen di¬

Expanded text:
in forma filii hominis ? Secundum in forma filii hominis ? Secundum illam uisionem bonus est, secundum quam uisionem deus apparet mundis corde, quoniam quam bonus do autem iudicem uidebunt mali, non eis uidebitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero itaque malorum omnium et infidelium. propter hoc etiam illi qui eum dixerat magistrum bonum quaerens ab eo consilium consequendae uitae aeternae respondit: quid me, inquit, interrogas de bono? nemo bonus nisi unus deus, cuminem alio loco dicat bonum ipse Dominus. Bonus homo, inquit, de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Sed quia ille vitam aeternam quaerebat, vita autem aeterna est in illa contemplatione, qua non ad poenam videtur Deus, sed ad gaudium sempiternum, duas hic resurrectiones ipse Dominus Christus in his verbis nobis demonstrat. Primam, quae in fide est, resurgendo a peccatis, de qua ait: Amen amen di
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum illis. Et ideo uide quid
quit. Quio nos ꝓhibet mirari.
nisi illud quod reuera mirat᷑
omĩs qui non intellegit: ut ido
diceret patrem dedisse ei po-¬
testatem udicium facere qm̃
filius hominis est. cũ magis
quasi hoc expectaretur ut di¬
ceret qm̃ filius dĩ est: S quia
filium dei scdm id qđ infor¬
ma dĩ equalis ẽ patri uidere
iniqui non possunt: oportet
autẽ & iudicem uiuoꝵ et mor¬
tuoꝵ cũ coram iudicabuntur.
& iusti uideant & iniqui.
Iolite inquit hoc mirari: Om̃
la gesserunt. in resurrectionẽ
iudicii. Adhoc gͦ oportebat.
ut idõ acciꝑet illam potesta¬
tem quia filius hominis ẽ:
ut resurgentes om̃s uiderẽt
eum in forma. in qua uideri
ab om̃ibus potest. Sed alii ad
dampnationẽ: alii ad uitã ȩter¬
nam. Que ẽ autẽ uita eterna
nisi illa uisio quȩ non concedit᷑
impiis: Ut cognoscant te inqͥt
unũ uerũ dm̃. qui ostendit
se ipsum illis. non quomodo
s ostendet etiam puniendis.

Expanded text:
ipsum illis. et ideo uide quid ipsum illis. et ideo uide quid hoc. quid nos prohibet mirari nisi illud quod re uera miramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, inquit, hoc mirari, quoniam ula gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquiunum uerum deum, qui ostendit se ipsum illis, non quomodo se ostendit etiam puniendis
Abbreviated transcription (Latin):
uita est nascendo. Pater de mi¬
lo patre: filius de dõ patre.
Pat̾ ꝓpt̾ filiũ ẽ. filius uero & ꝙͥ
filius ẽ. ꝓpt̃ patrem est: & qd̃
est a patre est. Hoc gͦ dicrit
uitam dedit filio. ut haberet
eam insemet ipso: tam quam
diceret. Pater qui ẽ uita iis¬
met ipso: genuit filiũ quiẽet
uita iisemet ipso. Pro eo enĩ
quod genuit. uoluit intelle¬
gi dedit. Tam quam sicuiquã
diceremus. Dedit tibi ds̃ ẽ.
Sequitur enĩ &dicit. Et dedit
ei potestatẽ iuidicium facere
quia filius hominis est. Pu¬
to nichil ẽẽ manifestius. Na
quia filius dei ẽ ȩqualis patri
non accipit hanc potestatem
uidicium faciendi. s habet
illam cum patre in oculto.
Accipit autem illam ut boni
et mali eum uideant uidicin¬
tem: quia filius hominis est.
Uisio quippe filii hominis. ex¬
hibet᷑ et malis. Nam uisio for¬
me dĩ. non nisi mundis corde
quia ipsi dm̃ uidebunt. ioe
solis piis quoꝵ dilectioni hoc ip¬
sum ꝓmittit: quia ostendet se

Expanded text:
vita est nascendo. Pater de nulvita est nascendo. Pater de nullo Patre, Filius de Deo Patre. Pater propter Filium est, Filius vero et quod Filius est, propter Patrem est, et quod est, a Patre est. Hoc ergo dixit: vitam dedit Filio, ut habeat eam in semetipso, tanquam diceret: Pater, qui est vita in semetipso, genuit Filium, qui est et vita in semetipso. Pro eo enim quod genuit, voluit intelligi dedit, tanquam si cuiquam diceremus, dedit tibi Deus esse. Sequitur enim et dicit: Et dedit ei potestatem judicium facere, quia Filius hominis est. Puto nihil esse manifestius. Nam quia Filius Dei est aequalis Patri, non accipit hanc potestatem judicium faciendi, sed habet illam cum Patre in oaccipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hominis exhibebitur et malis; nam uisio formae dei non nisi mundis corde, quia ipsi deum uidebunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendere se
Abbreviated transcription (Latin):
homines a morte quadam. ad
quandam uitam. Amorte in¬
fidelitatis: ad uitam fidei. A
morte falsitatis: ad uitam ue¬
ritatis. Amorte iniquitatis:
ad uitam iusticiȩ. Est gͦ & ista
resurrectio mortuoꝵ. A periat
illam plenius: et lucescat nob̾
ut cepit. Am̃ am̃ dico uobis qr
uenit hora & nunc ẽ. quando
mortui audient uocẽ filu dĩ.
&̃ qui audierint uiuent. Hoc
ꝓprium ẽ pioꝵ qui sic audiũt
de incarnatione eius. ut cre¬
oant quia filius dĩ ẽ. Id est sic
eum ꝓpt̾ se factũ accipiunt
minorẽ patre in forma serui:
ut credant quia equalis est
patri informa dei. Et ido se¬
quitur: et hoc ipsũ cõmendãs
dicit. Sicut enĩ pat̾ habet ui¬
tam insemet ipso: ita dedit
& filio uitam habere insemet
ipso. Quid gͦ ait dedit filio
uitam habere in semet ipso.
breuit᷑ dicat: genuit filium
uitam in se habentem. Neq
enim erat sine uita & acce¬
pit uitam: s nascendo uita est
Pater uita ẽ non nascendo. filus

Expanded text:
homines a morte quadam ad homines a morte quadam ad quamdam vitam, a morte infidelitatis ad vitam fidei, a morte falsitatis ad vitam veritatis, a morte iniquitatis ad vitam justitiae. Est ergo et ista resurrectio mortuorum. Aperiat illam plenius, et lucescat nobis, ut coepit. Amen amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint, uiuent. et hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione eius, ut credant, quia filius dei est, id est sic eum propter se factum accipiant minorem patre in forma serui, ut credant, quia aequalis est patri in forma dei. et ideo sequitur et hoc ipsum commendans dicit: sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere iipso. » Quod ergo ait: « Dedit Filio vitam habere in semetipso, breviter dicat, genuit Filium vitam in se habentem. » Neque enim erat sine vita, et accepit vitam, sed nascendo vita est. Pater vita est non nascendo, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
qui misit me habet uitam ȩter¬
nam: & inuidicium non ueniet.
s transit. A nc̃ transit: iam tran¬
siet a morte in uitam. Et hoc ad¬
tendite. Qui uerbũ meũ audit
& non dirit credit michi: s cre¬
dit ei qui misit me. Uerbũ gͦ
filii audiat: ut patri credat.
Quare uerbum audit tuũ & cre
dit alteri: Nonne cũ uerbum
alicuius audimus. eidem uer¬
bum. ꝓferenti credimus: loquenti
nobis fidem accomodamus:
Quid gͦ uoluit dicere. qui uerbũ
meũ audit. & credit ei quimi¬
sit me. nisi quia uerbũ eiusẽ
in me: Et quis÷ qui audit u̾bũ
meum: nisi quia audit me
qui credit me: Credit autem
ei qui misit me: quia cũ illo
credit. uerbũ eius credit. Qũ
autem uerbo eius credit. mͥ
credit quia uerbum patris
egosum. Non enĩ transiret
de morte ad uitam: nisi pͥmo
ẽẽt in morte: & non eẽt in uita
Qũ uero transierit in uitam:
non erit in morte. Mortuus
gͦ erat & reiuiait: perierat et
inuentus ẽ. Eit ꝓinde iam que¬
dam resurrectio: et transeunt

Expanded text:
abet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum, dit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus, loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere, « qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, » nisi quia verbum ejus est in me? Et quis est qui audit verbum meum, nisi qui audit me, et qui credit in me? Credit autem ei qui micredit, verbum ejus credit. Cum ergo verbo ejus credit, mihi credit, quia verbum Patris ego sum. Non enim transiret de morte ad vitam, nisi primo esset in morte, et non esset in vita. Cum ergo transierit in vitam, non erit in morte. Mortuus ergo erat, et revixit; perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Si illius litteris non cre¬
ditis. quomodo meis crede¬
tis uerbis: quicquid eni lex
& prophete scripserunt: om̃a uen
S i enim uidei legi uel prophe¬
tis credidissent. credidissent
utiq & xp̃m. Post hec uerba
timet humanitatis archana
mysteria. uel tunc audientibꝰ.
uel nunc legentibus demons¬
trare uoluit. quinq panum
miracło se ipsum ostendere
quis esset studuit: idcirco se¬
quenter euangelista adiunxrit.

Expanded text:
Dei. Si enim illius litteris non creDei. Si enim illius litteris non creditis, quomodo meis credetis verbis? Quidquid enim lex vel prophetae scripserunt, omnia ChrSi enim Judaei legi vel prophetis credidissent, credidissent utique et Christo. Post haec verba tim et humanitatis arcana mysteria, vel tunc audientibus, vel nunc legentibus demonstrare voluit, quinque panum miraculo seipsum ostendere, quis esset, studuit. Idcirco consequenter evangelista adjunxit