comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce michahel unus de principib primis. uenit
in achutorium meũ: & ego remansi ibi iuxta regẽ
ꝑsarum. Ueni autẽ ut docerem te quȩ uentura st̃
popło tuo in nouissimis dieb: qm̃ adhuc uisio in
dies. Cumq loqueret᷑ michi huiuscemodi uerbis:
deieci uultũ meũ ad terrã & tacui. Et ecce quasi
similitudo filii hominis tetigit labia mea. Et ape¬
riens os meũ locutussum: & dixi ad eum qui stabat
coram me. Dñe mi. in uisione tua dissolutȩ sunt
compages meȩ: & nichil in me remansit uirium.
Et quomodo poterit seruus dñi mei loqui cũ dño
meo: Nichil in me remansit uiriũ: sed & halitus
meus intercluditur. Rursum gͦ tetigit me quasi
uisio hominis & confortauit me: & dixit. Noli time¬
re uir desiderioꝵ: pax tibi. Confortare & esto robu¬
stus. Cumq loqueretur mecũ: conualui & dixi. lo¬
quere dñe mi: quia confortasti me. Et̃ ait. Numqͥd¬
scis quare uenerim ad te: Et nunc reuertar ut¬
prelier aduersum principem ꝑsarum. Cum enim

Expanded text:
e principibus primis venit in adjutorium meum, et ego remansi ibi juxta regem Persarum. Veni autem, ut docerem te quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus, quoniam adhuc visio in dies. Cumque loqueretur mihi hujuscemodi verbis, dejeci vultum meum ad terram, et tacui. Et ecce quasi similitudo filii hominis tetigit labia mea: et aperiens os meum locutus sum, et dixi ad eum qui stabat contra me: Domine mi, in visione tua dissolutae sunt compages meae, et nihil in me remansit virium. Et quomodo poterit servus Domini mei loqui cum Domino meo? nihil enim in me remansit virium, sed et halitus meus intercluditur. Rursum ergo tetigit me quasi visio hominis, et confortavit me, et dixit: Noli timere, vir desideriorum: pax tibi: confortare, et esto robustus. Cumque loqueretur mecum, convalui, et dixi: Loquere, Domine mi, quia confortasti me. Et ait: Numquiscis quare venerim ad te? Et nunc reprelier adversus principem Persarum. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo: sed & species mea immutata ẽ in me: &
einarcui: nec habui in me quicꝗͣ uiriũ. Et audiui
uocem sermonũ cius: & audicns iacebam consterna¬
tus suꝑ faciem meã: uultusq meus herebat terrȩ.
Et ecce manus tetigit me. & crexit me suꝑ genua
mea: & suꝑ articulos manuũ mearũ. Q dixit ad me.
Danihel uir desiderioꝵ: intellige uerba quȩ ego lo¬
quor ad te. & sta ingradu tuo. Nunc enim sũ mis
sus ad te. Cumq dixisset mͥsermonẽ istum: steti
tremens. Et ait ad me. Noli metuere damhel. qͥa
ex die primo quo posiusti cornũ ad intelligendũ
ut te affligeres in conspectu dĩ tui. exaudita sunt
uerba tua: & ego ueni ꝓpter sermones tuos. Princepᷤ

Expanded text:
fortitudo, sed et species mea immutata est in me, et fortitudo, sed et species mea immutata est in me, et emarcui, nec habui quidquam virium. Et audivi vocem sermonum ejus: et audiens jacebam consternatus super faciem meam, vultusque meus haerebat terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genmea, et super articulos manuum mearum. Et dixit ad me: Daniel vir desideriorum, intellige verba mea, quae loquor ad te, et sta in gradu tuo: nunc ergo missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens. Et ait ad me: Noli timere Daniel: quia ex die primo, quo posuisti cor tuum ad intelligendum ut te affligeres in conspectu Domini Dei tui, exaudita sunt verba tua: e
Abbreviated transcription (Latin):
balthasar: & uerũ uerbũ. & fortitudo magna. In¬
tellexitq sermonẽ. Intelligentia est enĩ opus in ui¬
sione. In dieb illis ego damhel lugebam triũ ebdo¬
madarũ dieb Panem desiderabilem ñ comedi:
& caro & uinũ ñ introierunt inos meũ: sed neq
unguento unctus sum: conec complerentur triũ¬
ebdomadarũ dies. Die autẽ uicesima & quarta m̃siˢ
primi: eram iuxta fluuiũ magnũ qui ẽ tygris: &
leuaui ocłos meos & uidi: & ecce uir unus uestitus¬
lineis. & renes eius accincti auro obrizo. & corpus eiꝰ
quasi chrisolitus & facies eius uelut species fulguris:
& ocłi cius ut lampas ardens: & brachia eiꝰ & que de¬
orsum usq ad pedes: quasi species eris candentis. Et
uox sermonũ eius: ut uox multitudinis. Uidi aut̃
ego damihel solus uisionẽ. Porro uiri qui erant me¬
cum ñ uiderunt: sed terror nimius irruit suꝑ eos:
& fugerunt in absconditũ. Ego autẽ relictus solus
uidi uisionẽ grandem hanc: & ñ remansit in me

Expanded text:
udo magna: Intellexitque sermonem: intelligentia enim opus est in visione. In diebus illis ego Daniel lugebam trium hebdomadarum diebus: panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt in os meum; Sed neque unguento unctus sum: donec complerentur triebdomadarum dies. Die autem vigesima et quarta mensis primi, eram juxta fluvium magnum, qui est Tigris, Et levavi oculos meos, lineis, et renes ejus accincti auro obryzo: Et corpus ejus quasi chrysolithus, et facies ejus velut species fulguris, et oculi ejus, ut lampas ardens: Et brachia ejus, et quae deorsum usque ad pedes, quasi species aeris candentis: et vox sermonum ejus, ut vox multitudinis. Vidi autem ego Daniel solus visionem: porro viri qui erant mecum non viderunt: sed terror nimius irruit super eos, et fugerunt in absconditum. Et Paulus apostolusvidi visionem grandem hanc: et non remansit in me
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Et faciet uxta uoluntatẽ suã rex: & eleua¬
bitur & magnificabitur. aduersum omnẽ deum:
& aduersum dm̃ deoꝵ loquet᷑ magnifica: & diri
get donec compleat iracundiã. ꝑpetrata c̃ quippe
definitio: & dm patrum suoꝵ ñ reputabit. Et erit
in concupiscentiis feminarũ: necquẽquã deoꝵ cura¬

Expanded text:
erit. Et faciet juxta voluntatem suam rex, et elevaerit. Et faciet juxta voluntatem suam rex, et elevabitur, et magnificabitur adversum omnem Deum: Et adversum Dget, donec compleatur iracundia: perpetrata est quippe definitio. Et Deum patrum suorum non reputabit, et erit in concupiscentiis feminarum, et Deum qu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m: & faciet & reuertetur in terrã suã. statuto tẽ¬
pore. Et reuertetur & ueniet ad austrum: & ñ erit
priori simile nouissimũ. Et uenient suꝑ cũ trieres
& romani. & ꝑcutietur. Et reuertetur & indignabit᷑
contra testamentũ scũarii: & faciet reuerteturq &
cogitabit aduersum eos qui dereliquerant testam̃¬
tum scũarii. Et brachia ex eostabunt: & polluent
scũariũ fortitudinis. Et auferent uge sacrificiũ:
& dabunt abhominationes in desolationẽ: Et impii
in testamentũ simulabunt fraudulenter: populus
autẽ sciens dm suum optinebit & faciet: & docti in
popło docebunt plurimos. Et ruent in gladio et
in flamia: in captiuitatẽ & in rapinã dierũ. Cũq
corruerint. subleuabunt᷑ auxilio paruulo: Et appli¬
cabunt᷑ eis plurimi fraudulenter & de eruditis ru¬
ent. ut conflentur & eligantur. & dealbentur usq
ad tempus prefinitum: qͥa adhuc aliud tempus

Expanded text:
sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. Statuto temsanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. Statuto tempore revertetur, et veniet ad austrum: et non erit priori simile novissimum. Et venient super eum Trieres et Romani: et percutietur, et revertetur, et indignabitur contra testamentum sanctuarii, et faciet: Reverteturque et cogitabit adversum eos, qui dereliquerunt testamentum sanctuarii, Et brachia ex eo stabunt, et polluent sanctuarium fortitudinis, et auferent juge sacrificium, et dabunt abominationem in desolationem, Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter: populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et docti in populo docebunt plurimos: et ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Cumque corruerint, sublevabuntur auxilio parvulo: et applicabuntur eis plurimi fraudulenter. Et de eruditis ruent, ut conflentur, et eligantur, et dealbentur usque ad tempus praefinitum: quia adhuc aliud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
irguis. Et ueniet clam: & obtinebit regnũ in
fraudulentia: & brachia pugnantis expugnabunt᷑
a facie eius. & conterentur: insuꝑ & dux federis. Et
post amicicias cum eo faciet dolum: & ascendet &
suꝑabit in modico popło. Et abundantes & uberes
urbes ingredictur: & faciet quȩ ñ fecerunt patres eiꝰ:
& patres patrũ eius. Rapinas & predã & diuitias coꝵ
dissipabit. & contra firmissimas cogitationes miet:
& hocusq ad tempus. Et concitabitur fortitudo eiꝰ:
& corenis aduersum regẽ austri. in exercitu magno.
Et rex austri ꝓuocabitur ad bellum multis auxilus.
& fortib nimis: & ñ stabunt quia inibunt aduersũ
eum consilia: & comedentes panem cũ eo conterent
illum: exercitꝰq eiꝰ opprimetur: & cadent interfecti
plurimi. Duoꝵ quoq regum cor erit ut male faci¬
ant: & ad mensam unã mendaciũ loquent᷑. & non
ꝓficient. quia adhuc finis in alud tempus:
ł reuertetur in terrã suam
cum opib multis. & cor eiꝰ aduersum testamentũ

Expanded text:
regnum in fraudulentia. Et brachia pugnantis expugnabuntur a facie ejus, et conterentur insuper et dux foederis. Et post amicitias cum eo faciet dolum, et ascendet, et superabit in modico populo. Et abundantes, et uberes urbes ingredietur: et faciet quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum ejus: rapindissipabit, et contra firmissimas cogitationes inibit: et hoc usque ad tempus. Et concitabitur fortitudo ejus, et cor ejus adversum regem austri in exercitu magno: Et rex austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis: et non stabunt, quia inibunt adversus eum consilia. Et comedentes panem cum eo, conterent illum, exercitusque ejus opprimetur: et cadent interfecti plurimi. Duorum quoque regum cor erit, ut malefaciant, et ad mensam unam mendacium loquentur, et non proficient: quia adhuc finis in aliud tempus. t revertetur in terram suam cum opibus multis: et cor ejus adversum testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
maorim in loco suo uenerabit᷑. & dm̃ quẽ ignorauer̃t
patreꝰ eiꝰ colet auro & argento & lapide p̃cioso. & rebus p̃
ciosis. Et faciet ut muniat maorim cũ do alieno.
quem ñ cognouit. & multiplicabit głam: & dabit
eis potestatem in multis: & terrã diuidet gratuito.
Et in tempore prefinito preliabit᷑ aduersum cũrex
austri: & quasi tempestas ueniet contra illũ rex aqͥ¬

Expanded text:
uo venerabitur: et Deum, quem ignoraverunt patres ejus, colet auro, et argento, et lapide pretioso, rebusque pretiosis. Et faciet, ut muniat Maozim cum Deo alieno, quem cognovit, et multiplicabit gloriam, et dabit eis potestatem in multis, et terram dividet gratuito. Et in tempore praefinito praeliabitur adversus eum rex austri, et quasi tempestas veniet contra illum rex aq
Abbreviated transcription (Latin):
maduerte sermonẽ. & intellige uisionẽ. Septuagin¬
ta ebdomades adbreuuiate sunt suꝑ popłm tuũ. & suꝑ
urbem scãm tuam: ut consummetur preuaricatio.
& finem accipiat peccatum. & deleatur iniquitas:
& adducatur iusticia sempiterna: & impleat᷑ uisio
& ꝓphetia. & ungatur sc̃s scõꝵ
Scito eͥ & animaduerte. ab exitu sermonis. ut iterũ
cdificabitur platea. & muri in angustia tempoꝵ. Et
post ebdomades sexaginta duas occidetur xp̃c: &
nerit cuis popłs qui eum negaturus ẽ. Et ciuitatẽ
& scũarium dissipabit popłs. cũ duce uenturo: &¬

Expanded text:
maduerte sermonem, & intellige visionem. Septuaginta hebdomades adbreuiatæ sunt super populum tuum, & super vrbem sanctam tuam: vt consummetur præuaricatio, & finem accipiat peccatum, & deleatur iniquitas, & adducatur iustitia sempiterna, & impleatur visio & prophetia, & vngatur sanctus sanctorū. Scito ergo, & animaduerte ab exitu sermonis, vt iterum t. Et rursus ædificabitur platea & muri, in angustia temporum. Et post hebdomades sexaginta duas occidetur Christus, & non erit eius populus qui eum negaturus est. Et ciuitatem, & sanctuarium dissipabit populus cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa & dux. neq holocaustũ neq sacrificiũ neq ob¬
latio. neq incensum. neq locus primitiarũ corã tt.
ut possimus inuenire miscdiam: Sed in anima con¬
trita & spũ humilitatis suscipiamur. sicut in holo¬
causto arietum & tauroꝵ: & sicut in milib agnoꝵ
pinguium. sic fiat sacrificium nr̃m in conspectu
tuo hodie. ut placeat tibi: qm̃ non est confusio con

Expanded text:
et dux, neque holocaustum, neque sacrificium, neque oblatio, neque incensum, neque locus primitiarum coram te, ut possimus invenire misericordiam: sed in anima contrita, et spiritu humilitatis suscipiamur. Sicut in holocausto arietum, et taurorum, et sicut in millibus agnorum pinguium: sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
in eum: & ꝑcussit arietẽ & cõminuit duo cornua eiꝰ.
& ñ poterat aries resistere ei. Cumq eũ misisset in
terram conculcauit: & nemo quibat liberare arie¬
tem de manu eis. Hyrcus autẽ caprarũ magnus
factusest nimis. Cumq creuisset. fractum ẽ cornu
magnũ: & orta sunt cornua quatuor subter illud.
ꝑ quatuor uentos celi. De uno autem ex eis egressũ
est cornu unũ modicum: & factũ est grande contͣ
meridiem. & contra orientẽ. & contra fortitudinẽ:
Et magnificatum ẽ usq ad fortitudinẽ celi: & deie¬

Expanded text:
in eum, et percussit arietem: Et comminuit duo cornua ejus, in eum, et percussit arietem: Et comminuit duo cornua ejus, et non poterat aries resistere ei: Cumque eum misisset in terra, conculcavit, et nemo quibat liberare arietem de manu ejus. Hircus autem caprarum magnus factus est nimis: cumque crevisset, fractum est cornu magnum, et orta sunt quatuor cornua subter illud per quatuor ventos coeli. De uno autem ex eis egressum est cornu unum modicum: et factum est grande contra meridiem, et contra orientem, et contra fortitudinem: Et magnificatum est usque ad fortitudinem c
Abbreviated transcription (Latin):
regis: uisio apparuit mͥ. Ego danhel post id quod
uideram in principio: uidi in uisione mea cũ eẽm
in susis castro qđ est in elam ciuitate. Uidi autẽ
in uisione. ẽẽ me suꝑ portã ulai. Et leuaui oculos
meos & uidi: & ecce aries unus stabat ante paludẽ.
habens cornua excelsa: & unum excelsuis altero: atq
succrescens. Postea uidi arietem cornib uentilantẽ.
contra occidentẽ. & contra aquilonẽ. & contra meri¬
diem: & om̃s bestie ñ poterant resistere ei: neq libe¬
rare de manu eiuis. Fecitq scđm uoluntatẽ suam.
& magnificatus ẽ: & eggo intelligebam. Ecce autem
hẏrcus caprarũ ueniebat ab occidente suꝑ faciem
totius terre: & ñ tangebat terrã. Porro hẏrcus ha¬
bebat cornu insigne: inter ocłos suos & uenit usq
ad arietem illũ cornutũ. quẽ uiderã stantẽ ante
portam: & cucurrit ad eum in impetu fortitudinis
suȩ. Cumq appropinquasset ꝓpe arietẽ: efferatꝰ ẽ

Expanded text:
visio apparuit mihi. Ego Daniel, post id quod videram in principio, vidi in visione mea, cum essem in Susis castro, quod est in Elam civitate: Vidi autem in visione esse me super portam Ulai. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce aries unus stabat ante paludem, habens cornua excelsa, et unum excelsius altero atque succrescens. Postea vidi arietem cornibus ventilantem contra occidentem, et contra aquilonem, et contra meridiem, Et omnes bestiae non poterant resistere ei, neque liberari de manu ejus: Fecitque secundum voluntatem suam, et magnificatus est: Et ego intelligebam: ecce autem hircus caprarum veniebat ab occidente super faciem totius terrae, et non tangebat terram: porro hircus habebat cornu insigne inter oculos suos. Et venit usque ad arietem illum cornutum, quem videram stantem ante portam, et cucurrit ad eum in impetu fortitudinis suae. Cumque appropinquasset prope arietem, efferatus est
Abbreviated transcription (Latin):
debam inuisione capitis mei. suꝑstratũ meũ: & ecce
uigil & sc̃s de cęlo descendit: clamauitq fortiter
& sic ait. Succidite arborem & precidite ramos eiꝰ:¬
& excutite folia eiꝰ: & disꝑgite fructũ eiꝰ. Fugiant
bestie que subter eam sunt: & uolucres de ramis eius.
Uerumtamen germen radicũ eius in terra sinite: &
alligetur uinculo ferreo & ereo. in herbis que foris
sunt: & rore celi tinguat᷑. & cũ ferispars eiꝰ in herbis

Expanded text:
meum, et ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris par
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate & in iudicio induxisti omĩa hec ꝓpter
peccata nr̃a. Peccaumꝰ enĩ & inique egimꝰ nreden¬
tes a te: & diliquimꝰ in omnib & p̃cepta tua non
audiuimꝰ. nec obseruauimꝰ. nec fecimus sicut prece¬
peras nobis. ut bene nobis cẽt. Omĩa gͦ quȩ induxi
fecisti: & tradidisti nos in manib inimicoꝵ iniquo¬

Expanded text:
a hec: propter peccata nostra. Peccabimus enim et inique egimus recedentes a te: et deliquimus in omnibus et precepta tua non audibimus nec observabimus nec fecimus sicut preceperas nobiintulisti et tradidisti nos in manus iniquorum ini
Abbreviated transcription (Latin):
Imo primobalthasar regis babylonis: damhel somnui
uidit. Uisio aitẽ capitis cuis in cubili suo. Et somniũ
scribens breui sermone comprehendit: summatimq
ꝑstringens ait. Uidebam in uisione mea. nocte: & ecce
quatuor uenti celi pugnabant in mari magno: et
quatuor bestie grandes ascendebant de mari: diuer¬
se inter se. Prima quasi leena: & alas habebat aquile
Aspiciebam donec cuulse sunt ale eius: & sublata est
de terra: & suꝑ pedes quasi homo stetit: & cor eiꝰ datũ
c̃ ei. Et eccebestia alia similis urso in parte stetit: et
tres ordines erant more eiꝰ. & indentib eiꝰ: & sic dice¬
bant ei. Surge comede carnes plurimas. Post hoc.
aspicicbam: & ecce alia quasi pardus: & alas habebat
auis quatuor suꝑ se. Et quatuor capita erant super
bestiam: ce potestas data ẽ ei. Post hoc aspiciebam in
uisione noctis: & ecce bestia quarta terribilis atq mi¬
rabilis. & fortis nimis: dentes ferreos habebat magnoᷤ:
comedens atq cõminuens: & reliqua pedib siuis con

Expanded text:
o primo Balthasar regis Babylonis Daniel somnium vidit. Visio autem capitis ejus in cubili suo. Et somnium scribens, brevi sermone comprehperstringens, ait: Videbam in visione mea nocte, et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno. Et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae: Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra; Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit: et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus, Et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Post hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus; Et alas habebat avis quatuor super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei. Post hoc aspiciebam in visione noctis, et ecce bestia quarta terribilis, atque mirabilis, et fortis nimis, Dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, et re
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat bellum acduersus scõs: & preualebat cis: donec
uenit antiquiis dierũ & iudiciũ dedit scĩs. excelsi:
& tempiis aducnit: & regnum obtinuerunt sci: et
sic ait. Bestia quarta. regnum quartũ erit in terra:
qł maius erit omnib regnis. & deuorabit uniuersã
terram: & conculcabit & cõminuet eã. Porro cornua
decẽ: ipsiꝰ regni decẽ reges sunt.
Et aluis consurget post cos & ipse potentior erit porb.
& tres reges humiliabit: & sermones contra excelsũ
loquetur: & scõs altissimi conteret: & putabit quod

Expanded text:
ciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec ciebat bellum adversus sanctos, et praevalebat eis, Donec venit antiquus dierum, et judicium dedit sanctis Excelsi, et tempus advenit, et regnum obtinuerunt sancti. Et sic ait: Bestia quarta, regnum quartum erit in terra, quod majus erit omnibus regnis, et devorabit universam terram, et conculcabit, et codecem ipsius regni, decem reges sunt: et alius consurget post eos, et ipse potentior erit prioribus, et tres reges humiliabit, et sermones contra Excelsum loquetur,
Abbreviated transcription (Latin):
& lingue ipsi seruient. Potestas cius potestas eterna
que non auferetur.: & regnũ eius qđ ñ corrumpetur.
Horriuit sp̃c meus.: & eggo dambel territus sum in his.
& uisiones capitis mei conturbauert̃ me. Accessi ad unũ
de assistentib. & ueritatẽ querebam ab eo de omnib
his. Qui dixit michi interpretationẽ sermonũ: & do¬
cuit me. Hee bestic magne quatuor: quatuor regna
consurgent de terra. Suscipient aut̃ regnũ scĩ dei
altisimi. &. obtinebunt regnũ usq in słm & scł̃m se
culoꝵ. F ost hoc uolui diligenter discere debestia
quarta quia erat dissimilis ualde ab om̃ib & terri¬
bilis nimis. dentes & ungues cius ferrei. comedebat
& cõminuebat: & reliqua pedib suis conculcabat. Et
de cornib decem quȩ habelut in capite: & de alio qđ
ortum fuerat. ante qd ceciderant cornua tria. De cor¬
nu illo qđ habebat oculos & os loquens grandia: et
maiis erat ccteris. Aspiciebam: & ecce cornu illud fa¬

Expanded text:
 linguae ipsi servient; Potestas ejus potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus, quod non corrumpetur. Horruit spiritus meus, ego Daniel territus sum in his, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Accessi ad unum de assistentibus, et veritatem quaerebam ab eo de omnibus his. Qui dixit mihi interpretationem sermonum, et docuit me: Hae bestiae magnae quatuor, quatuor regna consurgent de terra. Suscipient autem regnum sancti Dei altissimi, et obtinebunt regnum usque in saeculum, eculorum. Post hoc volui diligenter discere de bestia quarta, quae erat dissimilis valde ab omnibus, et terribilis nimis, dentes et ungues ejus ferrei: Comedebat, et comminuebat, et reliquias pedibus suis conculcabat: et de cornibus decem, quae habebat in capite: et de alio, quod ortum fuerat, ante quod ceciderant tria cornua: Et de cornu illo quod habebat oculos, et os loquens grandia, et majus erat caeteris. Aspiciebam, et ecce cornu illud fa
Abbreviated transcription (Latin):
A spiciebam donec thronipositisunt. & antiquus die¬
pilli capitis euis quasi lana munda. Thronus eiꝰ flãmȩ
ignis. tote eius ignis accensus. Fluuius igneus rapid̾q
egrediebat᷑ afacie eiꝰ. Miliamiliũ ministrabant ei: ce de¬
cies milies centena milia assistebant ei. Iudiciũ sedit.
& libri aꝑtisunt. Aspiciebam ꝓpter uocem sermonum
grandium. quos cornu illud loquebatur. & uidi qm
interfecta eẽt bestia. & ꝑisset corpus eius: & traditum
eẽt ad comburendũ igni. Aliarum quoq bestiarum
ablata eẽt potestas. &e tempora uitȩ constituta essent
cis usq ad tempiis & tempud: xuiii.

Expanded text:
Aspiciebam, donec throni positi sunt; et antiquus diepilli capitis eius quasi lana munda, thronus eius flammę ignis, rotę eius ignis accensus, fluuius igneus rapidusque egrediebatur a facie eius: millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei. Judicium sedit, et libri aperti sunt. Aspiciebam propter vocem sermonum grandium, quos cornu illud loquebatur: Et vidi quoniam interfecta esset bestia, et perisset corpus ejus, et traditum esset ad comburendum igni: Aliarum quoque bestiarum ablata esset potestas, et tempora vitae constituta essent eis usque ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
coram dõ suo. sicut & ante facere consueuerat. Uiri
gͥ illi curiosius inquirentes inuenerunt danihelem
orantẽ: & obsecrantẽ din suũ. Et accedentes locutist̃
regi suꝑ edicto. Rex numquid non constitusti ut
omnis homo qui rogaret quemꝗͣ de dis & hominib
usq ad dies triginta nisi a te rex. mitteret᷑ in lacum
leonum: Ad quod respondens rex ait. Uerus sermo.
iuxta decretum medoꝵ atq ꝑsarũ: qđ preuaricariñ
licet. Tunc respondentes dixerunt corã rege. Dani¬
hel de filiis captiuitatis iude. ñ curauit de lege tua
& de edicto qđ constitiusti: sed tribus temporib per
diem orat obsecratione sua. Qđ uerbũ cũ audisset
rex satis contristatus ẽ: & ꝓ danihele posuit cor ut li¬
beraret eum: & usq ad occasum solis laborabat: ut
erueret illum. Uiri autẽ illi intelligentes regẽ: dixe¬
omne decretum qđ constituerit rex ñ liceat ĩnuita¬
ri. Tunc rex precepit. & adduxerunt damhelem:

Expanded text:
coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri coram Deo suo, sicut et ante facere consueverat. Viri igitur illi curiosius inquirentes, invenerunt Danielem orantem et obsecrantem Deum suum. Et accedentes locuti sunt regi super edicto: Rex, numquid non constituisti, ut omnis homo, qui rogaret quemquam de diis et hominibus, usque ad dies triginta, nisi te, rex, mitteretur in lacum leonum? Ad quos respondens rex, ait: Verus sermo, juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevaricari non licet. Tunc respondentes dixerunt coram rege: Daniel de filiis captivitatis Judae, non curavit de lege tua et de edicto quod constituisti, sed tribus temporibus per diem orat obsecratione sua. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est: Et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum, et usque ad occasum solis laborabat ut erueret illum. Viri autem illi intelligentes regem, dixeomne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Tunc rex praecepit: et adduxerunt Danielem,
Abbreviated transcription (Latin):
& suspicionem repperire potuerunt: eoqđ fidelis eẽt.¬
& omnis culpa & suspicio ñ inueniretur in eo. Dixe¬
runt gͦ uiri illi. Non inueniemꝰ danheli huic aliqꝗͣ
occasionem: nisi forte in lege dĩ sui.¬
Tunc principes & satrape subripuerunt regii&e sic
locutisunt ei. Dari rex in ȩternũ uiue. Consilium
inierunt cuncti principes regni. magistrat᷑ & nidi
& edictum: ut omnis qui petierit aliquã petitio.¬
nem a quocũq dõ & homine usq ad dies triginta.
nisi a te rex: mittatur in lacum leonũ. Nunc itaq
rex confirma sententiã & scribe decretum: ut non
immutetur qđ statutũ ẽ amedis atq ꝑsis: nec pro¬
uaricari cuiquã liceat. Porro rex darius ꝓposuit edi¬
ctum & statuit. Qđ cum danhel comꝑisset. id est¬
constitutã legẽ: ingressus c̃ domum suã: & fenestris
aꝑtis incenaculo suo contra hierłm. trib temporib
in die flectebat genua sua. & adorabat. confitebat᷑q

Expanded text:
et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, etet suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam occasionem, nisi forte in lege Dei suiTunc principes et satrapae surripuerunt regi, et sic locuti sunt ei: Dari rex, in aeternum vive: consilium inierunt cuncti principes regni, magistratus, et saxeat, et edictum: Ut omnis qui petierit aliquam petitionem a quocumque Deo et homine, usque ad dies triginta, nisi a te rex, mittatur in lacum leonum. Nunc itaque, rex, confirma sententiam, et scribe decretum: ut non immutetur quod statutum est a Medis et Persis, nec praevaricari cuiquam liceat. Porro rex Darius proposuit edictum, et statuit. Quod cum Daniel comconstitutam legem, ingressus in domum suam, et fenestris apertis in coenaculo contra Hierusalem, tribus temporibus in die flectebat genua, et adorabat, confitebaturque
Abbreviated transcription (Latin):
& compleuit illud. Techel: appensum ẽ in statera:
& inuentũ est minus habens. Phares: diuisum est
regnũ tuum: & datum ẽ medis & ꝑsis. Tunc uiben¬
te rege. indutus est danihel purpura: & circũdata
est torques aurea collo eius: & predicatum ẽ de eo qđ
haberet potestatem tercius in regno. Eadem nocte
interfectus est balthasar rex chaldeus: & darius me
dus successit in regnũ: annos natus septuaginta
duos: Placuit dario: & constituit supra regnum
satrapas centũ uigiiti. ut eẽnt in toto regno suo:
& suꝑ eos principes tres: ex quib danihel unus erat:
ut satrape illis redderent rationem: & rex ñ sustine¬
ret molestiam. Igitur danihel suꝑabat om̃s princi¬
pes & satrapas: quia sp̃c di amplior erat in eo. Porro
rex cogitabat constituere eũ suꝑ omne regnũ. Unde
principes & satrapȩ querebant occasionem: ut amo¬
uerent dambelem ex latere regis. Nullamq causam

Expanded text:
et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfeDarius in regnum, annos natus septuaginta  Placuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam
Abbreviated transcription (Latin):
ablata est: & a filiis hominũ eiectus est. Sed & cor eiꝰ
cum bestus positum ẽ: & cum onagris erat habitatio
euis. Fenum quoq ut bos comedebat: & rore cęli
corpus eius infectum est: donec cognosceret qđ po¬
testatem habeat altissimus in regno hominum: &
quẽcumq uoluerit suscitabit suꝑ illud. Tu quoq
filius eius balthasar ñ humiliasti cor tuũ cum scires
hȩc omnia: sed aduersum dnãtorem cęli elatus es:
& uasa domus eius allata sunt corã te & tu & opti¬
mates tui & uxores tuȩ & concubine tuȩ: unũ bibi¬
stis in eis. Deos quoq argenteos & aureos & ereos
ferreos ligneosq & lapideos: qui ñ uident neq au¬
diunt neq sentiunt laudasti. Porro dm̃ qui habet
flatũ tuũ in manu sua. & om̃s uias tuas: ñ głificasti.
Idcirco ab eo missus est articulus manus: quȩ scrip¬
sit hoc qđ exaratum est. Hȩc ẽ aut̃ scriptura: que
digesta est. Mane. techel. phares. Et hec interpre¬
tatio sermonis. Mane: numerauit ds̃ regnũ tuum:

Expanded text:
ablata est: Et a filiis hominum ejectus est, sed et cor ejus cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
terpretationẽ eius indicarent mͥ: & nequiuerunt
sensum sermonis huiꝰ edicere mͥ. Porro ego audiui
de te. qd possis obscura interpretari: & ligata dis¬
soluere. Si gͦ uales scripturã legere. & interpreta¬
tionẽ eius indicare mͥ: purpura uestieris. & torquẽ
aureã circa collum tiuũ habebis: & tercius in reg¬
no meo princepseris. Ad quȩ respondens danbel.
ait coram rege. Munera tua sint tͥ: & dona domꝰ
tuȩ alteri da. Scripturã autẽ legã tibirex: & in¬
terpretationẽ euis ostendam tͥ. Orex: ds altissimꝰ
regnũ & magnificentiã. głam & honorem dedit
nabuchodonosor patri tuo. Et ꝓpter magnificen¬
tiam quã dederat ei. umuersi popłi tribus & lin¬
gue tremctant & metuebant cum. Quos uolelat
interficiebat: & quos uolebat ꝑcutiebat. Et quos uo
lebat exaltabat: & quos uolebat humiliabat. Qnͣdo¬

Expanded text:
terpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt terpretationem ejus indicarent mihi: et nequiverunt sensum sermonis hujus edicere. Porro ego audivi de te, quod possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnNabuchodonosor patri tuo: et propter magnificentiam quam dederat ei, universi populi, tribus et linguae tremebant et metuebant eum; quos volebat, ilebat exaltabat, & quos volebat, humiliabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Regina autẽ ꝑ re quȩ acciderat regi & optimatibꝰ
cius: domũ conuiuni ingressa est. Et ꝓloquens ait.
Rex in eternũ uiue. Non te conturbent cogitati¬
ones tue. neq facies tua immutetur. Est uir m reg
patris tui scientia & sapientia inuentȩ sunt in eo.
Nam & rex nabuchodonosor pater tiuis. principẽ
magoꝵ & incantatoꝵ chaldeoꝵ & & aruspicum
constituit eum: Pater inquã tuus o rex: quia sp̃s
amplior & prudentia intelligentiaq. interpreta¬
tio somnioꝵ & ostensio secretoꝵ. ac solutio ligatoꝵ
inuente sunt in eõ. hoc ẽ indamhele: cui reximpo¬
suit nomen baltrasar. Nunc itaq danbel uocet᷑:
& interpretationẽ narrabit.
oituR introductus est danhel corã rege. Ad
quẽ prefatus rex ait. Tu es dambel de filuis captiui¬
tatis nuide: quẽ adduxit rex pater meus de iudea:
in te. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo
sapientes magi ut scripturã hanc legerent: et in¬

Expanded text:
Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tua immutetur. Est vir in regpatris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Judaea?in te. Et nunc introgressi sunt in conspectu meo sapientes magi, ut scripturam hanc legerent, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Bibebant uinũ: & laudabant deos suos aureos &
argenteos. & ercos. ferreos. ligneosq & lapideos.
In eadem hora apparuerunt digiti quasi manus
hominis seribentis contra candelabrũ in suꝑficie
parietis aulȩ regie: & rex aspiciebat articulos ma¬
nus scribentis. Tunc regis facies cõmutata est. &
cogitationes eius ꝑturbabant eum: & cõpages renũ
eius soluebantur. & genua eius ad se muicem colli¬
debantur. Exclamauit itaq rex fortiter. ut intro¬
auerent magos challcos & aruspices. Et ploqͥus
rex ait sapientib babrlonis. Quicũq legerit scrip¬
turam hanc. & interpretationẽ eus manifestã mͥ
fecerit:. purpura uestict᷑. & torquẽ aureã habebit
in collo: & tercuis in regno meo erit. Tunc ingressi
om̃s sapientes regis. ñ potuerunt nec scripturã lege¬
re. nec interpretationẽ indicare regi. Unde rex
balthasar satis conturbatus est. & uultus illius im¬
muitatus est. sed & optunates eiꝰ conturbabantur.

Expanded text:
Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem collidebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
te michi oleum & sinigmata: & ostia pomerii clau¬
dite ut lauer. Et fecerunt sicut preceꝑat. Clause¬
runtq ostia pomerii: & egresse suut ꝑ posticium
ut afferrent quȩ dixerat. Nesciebantq senes intꝰ
ẽẽ absconditos. Cum autẽ egresse eẽnt puelle. sur¬
rexerunt duo senes & accurrerunt ad eam: Et di¬
xerunt. Ecce ostia pomerii clausa sunt. & nemo nos
uidet: & in concupiscentia tui sumꝰ. Quã obrem
assentire nobis: & cõmiscere nobiscũ. Qd si nolue

Expanded text:
laudite, ut laver. Et fecerunt sicut praeceperat, clauserunt ostia pomarii, et egressae sunt per posticum, ut afferrent quae jusserat: nesciebantque senes intus esse absconditos. Cum autem egressae essent puellae, surrexerunt duo senes, et accurrerunt ad eam, et dixerunt: Ecce ostia pomarii clausa sunt, et nemo nos videt, et nos in concupiscentia tui sumus: quam ob rem assentire nob
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lapis unus. & positus ẽ suꝑ os laci: quẽ obsignaui
rex anulo suo. & anulo optimatũ suoꝵ: ne quid fie¬
ret contra danihelem. Et abut rex indomum suã.
& dormiuit incenatus. cibiq ñ sunt illati coram eo:
insuꝑ & somnus recessit ab eo. Tuncrex primo dilucu¬
lo consurgens: festinus ad lacũ leonũ ꝑrexit. Appro¬
pinquansq lacui dambelem uoce lacrimabili inda¬
mauit: & affatus est eũ. Danihel serue dĩ niuentis:
ds̃ tuus cui tu seruis semꝑ. putasne ualuit liberate
tealconib: Et damhel regi respondens: ait.Rex
ni eternum uiue. Ds̃ meus misit angłm suũ & con¬
dusit ora leonũ. & ñ nocuerunt michi: quia corã eo
usticia inuenta est in me. sed & coram te rex delictũ
ñ feci. Tuncrex uehementer gauisus est suꝑeo: & dan¬
helem precepit educi de lacu. Eductusq ẽ damhel de
lacu: & nulla lesio inuenta ẽ in eo. quia credidit deo
suo. lubente autẽ rege. adducti sunt uiru illi qui accu¬

Expanded text:
 lapis unus, et positus est super os laci: Quem obsignavit rex annulo suo, et annulo optimatum suorum, ne quid fieret contra Danielem. Et abiit rex in domum suam, et dormivit incoenatus, cibique non sunt illati coram eo, insuper et somnus recessit ab eo. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit: Appropinquansque lacui, Danielem voce lacrymabili inclamavit, et affatus est eum: Daniel, serve Dei viventis, Deus tuus, cui tu servis semper, putasne valuit te liberare a leonibus? Et Daniel regi respondens ait: Rex, in aeternum vive: Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non nocuerunt mihi: Quia coram eo justitia inventa est in me: sed et coram te, rex, delictum non feci. Tunc rex vehementer gavisus est super eo. et Danielem praecepit educi de lacu: Eductusque est Daniel de lacu, et nulla laesio inventa est in eo, quia credidit Deo suo. Jubente autem rege, adducti sunt viri illi, qui accu
Abbreviated transcription (Latin):
attamen germen radicum eiꝰ in terra dimittite: &
uinciatur ferro & ere inherbis foris. & rore cęli con¬
sꝑgatur. & cũ feris sit pabulum ciꝰ : donec septẽ tem¬
pora commutentur suꝑ eũ: hec est interpretatio
infunderis. Septem quoq tẽpora mutabunt᷑ suꝑte:
donec scias qđ dñetur excelsus suꝑregnũ hommũ.
& cuicũq uoluerit det illud. Qd autẽ p̃cepit ut re¬
linqueret᷑ germ̃ radicũ eiꝰ idest arboris: regnũ titũ
tͥ manebit. postꝗͣ cognoueris potestatẽ ẽẽ celestem.
Quã obrem rex consiliũ meum placeat tͥ. & pecca¬
ta tua elemosinis redime: & imniquitates tuas mise¬
ricordiis pauꝑũ: forsitan ignoscat delictis tuis. Om¬
nia uenerunt suꝑ nabuchodonosor regem:
Sost finem mensiũ duodecim.
in aula babylonis deambulabat. Responditq rex
&ait. Nonne hec ẽ babylon magna quã ego edifica¬
uii in domũ regni. in robore fortitudinis mee: & in

Expanded text:
Attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et Attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum pora commutentur super eum. Haec est interpretatio quoque tempora mutabuntur super te, donec scias quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Quod autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum ejus, id est, arboris: Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: forsitan ignoscet delictis tuis. Omnia venerunt super Nabuchodonosor regem. Post finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore forti
Abbreviated transcription (Latin):
gilum decretum ẽ. & sermoscõꝵ & petitio: donec cog¬
noscant uiuentes. qm̃ dñatur excelsus in regno homi¬
num. & cuicumq uoluerit dabit illud: & humilli
nabuchodonosor rex. Tu gͦ balthasar int̾pretationẽ
narra festiniis: quia om̃s sapientes regni mei non
balthasar. cepit intra semet ipsum tacitus cogitare
quasi hora una: & cogitationes eiꝰ conturbabant eũ.
Respondens aut̃ rex ait. Balthasar: somniũ & inter¬
pretatio eius non conturbent te. Respondit baltha¬
sar & dixit. Dñe mi:. somniũ his qui te odert̃. &e in¬
terpretatio euis hostib tuissit. Arborem quã uidisti
sublimem atq robustam. cuiꝰ altitudo ꝑtingit ad
celum. & aspectus illius in omnẽ terrã: & rami eius
pulcherrimi. & fructus eius nimius. & esca omniũ
in ea. subter eam habitantes bestias agri. & in ramis
eius commorantes auescęli:. tu es rex. qui magnifica¬
tus es & inualiusti. & magnitudo tua creuit & ꝑue¬
nit usq ad celum: & potestas tua in terminos uniuer

Expanded text:
gilum decretum est, et sermo sanctorum et petitio, donec cognoscant viventes quoniam dominatur Excelsus in regno hominum et cuicumque voluerit dabit illud, et huNabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non Baltassar, coepit intra semetipsum tacitus cogiquasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondensque rex ait: Balthasar, somnium, et interpretatio ejus, non conturbet te. Respondit Balthasar et dixit. terpretatio ejus hostibus tuis sit: Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo pertingit ad coelum, et aspectus illius in omnem terram, et rami ejus pulcherrimi, et fructus ejus nimius, et esca omnium in ea, subter eam habitantes bestiae agri, et in ramis ejus commorantes aves coeli; tu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti: et magnitudo tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos univers
Abbreviated transcription (Latin):
gelũ suum & cruit seruossuos. quia crediderunt
in eum. & uerbũ regis immutauert̃. & traderunt
corpora sua ne seruirent. & ne adorarent omnem
dm. excepto dõsuo. A me gͦ positũ est hoc decretũ:
ut omnis popłs & tribus & lĩgua quȩcũq locuta
fuerit blasphemiã contra dm̃n sidrac misao & abde¬
nago. disꝑeat: & domus eiꝰ uastetur. Neq enĩ est ds̃
alius: qui possit ita saluare. Tunc rex ꝓmouit sidrac
misach & abdenago: in ꝓuinciam babylonis:
N abuchodosor rex omnib popłis gentib & linguiᷤ
quȩ habitant in uniuersa terra: par uob multipicit᷑.¬
Signa & mirabilia . fecit apud me ds̃ excelsus. ꝑ la¬
cuit gͦ michi predicare signa eius quia magna st̃:
& mirabilia eius quia fortia & regnũ eius regnum
sempiternũ: & potestas eius in generatione & gene¬
Go nabuchodonosor quietus erã in domo mea:
& florens in palatio meo. Somniũ uidi qđ ꝑterru¬

Expanded text:
gelum suum: Et eruit servos suos, qui crediderunt gelum suum: Et eruit servos suos, qui crediderunt in eum: Et verbum regis immutaverunt, Et tradiderunt corpora sua ne servirent, et ne adorarent omnem Deum, excepto Deo suo: A me ergo positum est hoc decretum, ut omnis populus, tribus, et lingua, quaecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrach, Misach, et Abdenago, dispereat, et domus ejus vastetur: Neque enim est Deus alius, qui possit ita salvare. Tunc rex promovit Sidrach, Misach, et Abdenago, in provincia Babylonis. NABUCHODONOSOR rex, omnibus populis, gentibus, et linguis, que habitant terram in universa terra: Pax vobis multiplicetSigna et mirabilia fecit apud me Deus excelsus. Placuit ergo mihi predicare signa eius, quia magna sunt, et mirabilia eius, quia fortia et regnum eius regnum sempiternum et potestas eius in generationem et genego Nabuchodonosor quietus eram in domo mea, et florens in palatio meo. Somnium vidi quod perterru
Abbreviated transcription (Latin):
nus: qm̃ in scłm miscãia eius. Benedicite om̃s reli¬
giosi dnõ dõ deoꝵ: laudate & confitemini ei. quia
& ait optimatib sius. Nonne tres uiros misimus in
medio ignis cõpeditos: Qui respondentes dixeruns
regi. Uere rex. Respondit: & ait. Ecce ego uideo
uiros solitos quatuor. ambulantes in medio igniᷤ.
& nichil corruptionis in cis est: & species quarti simi¬
lis filio dĩ. Tunc accessit nabuchodonosor ad ostiũ
fornacis ignis ardentis. & ait. Sidrac misac & ab
ddenago scrun dĩ excelsi: egredimini & uenite. Statĩq
egressisunt sidrac misac & abdenago: de medio ignis.
Et congregati satrape magistratus & iudices & poten¬
tes regis. contemplabantur uiros illos: qm̃ nichil po¬
testatis habuisset ignis in corporib eoꝵ. & capillus
capitis eoꝵ ñ esset adustus: & saraballa eoꝵ ñ fuisset
immutata: & odor ignis non transisset ꝑ eos. Et e¬
rumpens nabuchodonosor ait. Benedictus ds̃ eoꝵ:
sidrac uidelicet. misac & abdenago: qui misit an¬

Expanded text:
niam in saeculum misericordia ejus. Benedicite omnes religiosi Domino Deo deorum: laudate et confitemini ei, quia et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt regi: Vere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei excelsi, egredimini, et venite: Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. Et congregati satrapae, magistratus, et judices, et potentes regis, contemplabantur viros illos, Quoniam nihil potestatis habuisset ignis in corporibus eorum, et capillus capitis eorum non esset adustus, et saraballa eorum non fuisset immutata, et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens Nabuchodonosor, ait; Benedictus Deus eorum, Sidrach videlicet, Misach et Abdenago, qui misit an
Abbreviated transcription (Latin):
fundant᷑ in om̃i potentia: & robur eoꝵ conteratur.
Et sciant quia tu es dñs ds̃ solus: & głosus suꝑ orbẽ
terrarũ. Et ñ cessabant qui miserant eos ministri
regis succendere fornacẽ: naptha. & stuppa. & pice.
& malleolis. Et effundebatur flamina suꝑfornace.
cubitis quadraginta nouem: & erupit & incendit
quos repꝑit iuxta fornacẽ de chaldeis. Angłs autẽ

Expanded text:
nteratur: Et sciant, quia tu es Dominus Deus solus, et gloriosus super orbem terrarum. Et non cessabant qui miserant eos, ministri regis succendere fornacem, naphtha, et stuppa, et pice, et malleolis; Et effundebatur flamma super fornacem cubitis quadraginta et novem: Et erupit, et incendit quos reperit juxta forn
Abbreviated transcription (Latin):
& confiterer peccata mea & peccata popłi mei isrł:
ut psternerem preces meas in conspectu dĩ mei. ꝓmon¬
te scõdei mei: adhuc me loquente in orationeͫ. ecce
uirgabrihel quẽ uideram in uisione a principio.
cito uolans tetigit me. in tempore sacrificii uesꝑtini:
& docuit me & locutus ẽ mͥ. dixitq. Danihel. nunc¬
ꝙ egressussum ut docerem te: & intelligeres. ab exor

Expanded text:
et confiterer peccata mea, et peccata populi mei Israel, ut prosternerem preces meas in conspectu Dei mei pro monte sancto Dei mei, at me loquente in oratione, ecce vir Gabriel, quem videram in visione a principio, cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini, et docuit me, et locutus est mihi, dixitque: Daniel, nunc egressus sum ut doc
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Iustus ẽ dñs ds noster: in omnib oꝑib suis que
fecit. Non eni audiuimꝰ uocẽ eius. Et nunc dñe ds̃
noster qui eduxisti popłm tuũ de terra egypti in
mami forti. & fecisti tibi nomen scđm diem hanc:
a ciuitate tua hierłm: & monte scõ tuo. Propter
peccata etĩ nr̃a. & iniquitates patrũ nr̃oꝵ: hierłm

Expanded text:
niam justus Dominus Deus noster in omni mundo suo quem fecit, et non audivimus vocem ejus. Et nunc, Domine Deus noster, qui eduxisti populum tuum de terra Aegypti in manu forti, et fecisti tibi nomen sicut dies hic,  ciuitate tua Hierusalem et monte sancto tuo. propter peccata enim nostra et iniquitates patrum nostrorum