comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac prepositos suos. hereticos uidelicet & phi¬
losophos. seu falsos xp̃ianos.ut affligamur
onerib scelerũ ne egrediamͣ lir eri aseruitu
opprimebant illos tanto magis multipli¬
cabant᷑ et crescebant: significat qd quan¬
to sciuit diabolus ꝑsequendo xp̃ianos. et
augendo temptationes atq tormenta. tan

Expanded text:
ac praepositos suos, haereticos videlicet, phiac praepositos suos, haereticos videlicet, philosophos, seu falsos Christianos, ut affligamur oneribus scelerum, ne egrediamur liberi a servituopprimebant illos, tanto magis multiplicabantur et crescebant, significat quod quanto saevit diabolus persequendo Christianos, et augendo tentationes atque tormenta, tan
Abbreviated transcription (Latin):
foueam preparat ꝑditionis his quisib ob¬
temꝑantes linguis suis dolose agunt. Aitã
nens ib construit᷑. ubi maliciosus ipse ma¬
litiã ment ꝑuerse ingerit: & auaricie pestẽ
introducit. Qui eñi sequunt᷑ uiũ: nͥ qͥ colui¬
gunt ꝑfraudẽ diuitias. & condunt the¬
sauros suos interra ubi tinea demolitur.
& fures effodiunt atq furant᷑: nos gͦ side
substantia nr̃a grãs agimus omniũ bonoꝵ
largitor. & miscđiam de illa impendimꝰ
inproximos nrõs egentes: iungamq per
obedientiam predicatorib ueritatis: dicet¬
et de nobis sp̃alis pharaa filii isrł preualue¬
runt nimis iuꝑ nos. & iungunt᷑ inimicis
nr̃is quia preualebimꝰ ils: et eo inuito per
gimus de terra sua deponentes hominẽ
ueterẽ cũ actib eiꝰ: atq relinquentes ia¬
ginẽ terrem parentis nr̃i. induemꝰ nos
imaginẽ celestis redemptoris. Inde eñi maxi¬
me sollicitat᷑ diabolus & certat. ꝑ magistroᷤᷤ

Expanded text:
foveam praeparat perditionis his qui sibi obfoveam praeparat perditionis his qui sibi obtemperantes, linguis suis dolose agunt. Alteranens, ibi construitur, ubi malitiosus ipse, malitiam menti perversae ingerit, et avaritiae pestem introducit. Qui enim sequuntur illum, nisi qui colligunt per fraudem divitias, et condunt thesauros suos in terra, ubi tinea demolitur, et fures effodiunt atque furantur? Nos ergo si de substantia nostra gratias agamus omnium bonorum largitori, et misericordiam de illa impendamus in proximos nostros egentes, jungamurque per obedientiam praedicatoribus veritatis, dicet de nobis spiritualis Pharao: Filii Israel praevaluerunt nimis super nos, et junguntur inimicis nostris, quia praevalebimus ideponentes veterem hominem cum actibus ejus, atque relinquentes imaginem terreni parentis nostri, induemus nos imaginem coelestis Redemptoris. Inde enim maxime sollicitatur diabolus, et certat per magistros
Abbreviated transcription (Latin):
creuerunt et inualuerunt nimis suꝑnos:
hiscilicet quimente dm̃ uidere possunt.
Et unde hoc sensit diabolus quia fortis sit
gens isrt̃. nisi quia sepe congressus est & sepe
suꝑatus : S illud qd̾ timet nequando
eueniat illis bellũ. & iungant᷑ ad uersaruis
eorũ et deuictis illis deterra sua discedant:
ostendit se ea quȩ apatriarchis & propħis
de aduentu rp̃i predicta sunt presenssisse:
et inde scire qd̾ sib immineat bellũ. cũ eũ
sensit uenturũ qui cũ fiducia trium phet
ipsum et satellites eius. Bocet gͥ pharao isra¬
litas edificare sib ciuitates id est phiton q̃
interpretat᷑ os defectionis uelos abiss: et ra¬
messem que int̾pretatur maliciã detinens
uel cõmotio tinee. Ecce quales ciuitates pre¬
cepit sib edificare pharao qui int̃pretat᷑
dissipator: et uerus ẽ immicus popłi dei.
Urbem scilicet que dicit᷑ oris defectio uel
os abiss: cũ mendatiũ loqui ꝑsuadet. et

Expanded text:
creverunt, et invaluerunt nimis super nos: creverunt, et invaluerunt nimis super nos: hi scilicet, qui mente Deum videre possunt, et unde hoc sensit diabolus, quia fortis sit gens Israel, nisi quia saepe congressus est, et saepe superatus est? Sed illud, quod timet, ne quando eveniat illis bellum et jungantur adversariis illorum, et devictis illis, de terra sua discedant, ostendit se ea, quae a patriarchis et prophetis de adventu Christi praedicta sunt, praesensisse: et inde scire, quod sibi immineat bellum: cum eum sensit venturum, qui cum fiducia triumphet ipsum et satellites ejus. Docet igitur Pharao Israelitas aedificare sibi civitates; id est Phiton, quae interpretatur os defectionis vel os abyssi, et Ramesen, quae interpretatur malitiam detinens, vel commotio tineae. Ecce quales civitates praecepit sibi aedificari Pharao, qui interpretatur dissipator, et verus inimicus est populi Dei: urbem scilicet quae dicitur oris despectio vel os abyssi: cum mendacium loqui persuadet, et
Abbreviated transcription (Latin):
famulatu quo interre oꝑib premebantur.
Mistice autem primũ uidendum ẽ. quis
sit iste rex quisciebat ioseph: & quissit qui
les scilicet sensus uoluntates: nec luto &
latere consũmunt᷑. terrenis scilicet curisz
neq his admiscent᷑ palee: idẽ leues & irra¬
tionabiles actus. Nec mascħ necant᷑: hoc:
oꝑa iam ꝑfecta. Si uͦ sensus nr̃ nescierit xp̃m:
tunc sapientia carnis que inimica ẽ deo.
succedit in regnũ: et alloquit᷑ gentẽ suam
corporeas scilicet uoluptates & uocatis du¬
cib uitioꝵ initur consiliũ contra isrł: quo¬
modo opprimat᷑ supra dictis malis. Et tugͦ
qui hec audis. si post donũ baptismi opera
huiꝰ mund facis: scito quia surrexit inte
alius rex qui nescit ioseph. Potest gͦ rexegyp¬
t qui nescit ioseph diabolus accipi:qui dix̃
incorde suo ñ est ds: qui genti suȩ idẽ apos¬
tatis angłis quodã mͦ loquit᷑. Ecce uiri isrł

Expanded text:
famulatu quo in terrae operibus premebantur. famulatu quo in terrae operibus premebantur. Mystice autem primum videndum est quis sit iste rex qui sciebat Joseph; et quis sit, qui les scilicet sensus vel virtutes; nec luto et latere consumuntur, terrenis scilicet curis; neque eis admiscentur paleae, id est, leves et irrationabiles actus; nec masculi necantur, hoc est opera jam perfecta. Si vero sensus noster nescierit Christum, tunc sapientia carnis, quae inimica est Deo, succedit in regnum: et alloquitur gentem suam, corporeas scilicet voluntates: et vocatis ducibus vitiorum, initur consilium contra Israel, quomodo opprimatur supradictis malis. Et tu ergo, qui haec audis, si post donum baptismi opera hujus mundi facis, scito quia surrexit in te alius rex qui nescit Joseph. Potest quoque rex Aegypti qui nescit Joseph, diabolus accipi, qui dixit in corde suo, non est Deus: qui genti suae, id est apostatis angelis quodammodo loquitur: Ecce viri Israel
Abbreviated transcription (Latin):
uus suꝑ egyptum. qui ignorabat io¬
seph: etait ad popłm suum. Ecce popło
filiorum isrł multus. & fortior nobis ẽ: ue¬
nite sapient̃ opprimamꝰ eum neforte inul¬
tiplicent᷑. In chronicis eusebii & ieronimi
legimus: qd̾ post ingressum iacob inegi¬
tum. primus amosis regnauerit annis.
.xxu. Post quẽ mẽbron annis tredecĩ. De¬
hinc ammenophis annis .xxi. Post hunc
me fres annis .xii. Post quẽ: misphar mu¬
tusis annis.xxui. Post eum thitimosis
antus.uiiii. Beinde anma nophis: annis
.xxxi. Sub quo amrã genuit moysen: cũ
esset annorum. Lxx.
re posuit itaq eiꝰ magistros oꝑ̃m. ut affli¬
gerent eos onerib sdi ficauertq urbẽ tabna¬
culoꝵ pharaoni:phiton et ramesses. Quan¬
toq opprimebant eos: multomagis mułl¬
plicabant᷑ &e crescebant. Oderantq filios
irt egyptii et affligebant illudentes eos et
inuidentes:atq ad amaritudinẽ ꝑducebant
uitã ecrum oꝑib duris luti & lateris om̃iq

Expanded text:
novus super Aegyptum qui ignorabat Jonovus super Aegyptum qui ignorabat Joseph, et ait ad populum suum: Ecce populus filiorum Israel multus et fortior nobis est. Venite sapienter opprimamus eum, ne forte multiplicetur. In Chronicis Eusebii et Hieronymi legimus, quod post ingressum Jacob in Aegyptum, primus Amosis regnaverit annis XXV, post quem Nebron annis XIII, dehinc Amenonphis annis XXI, post hunc Mephres annis XII, post quem Mispharmutusis annis XXVI, post eum Tithimoris annis IX, deinde Amonaphis annis XXXI, sub quo Amram genuit Moysen cum esset annorum LXX. eposuit itaque eis magistros operum, qui affligerent eos oneribus: aedificaveruntque urbes tabernaculorum Pharaoni, Phitom et Ramesses. Quantoque opprimebant eos, tanto magis multiplicabantur, et crescebant: oderantque filios Israel Aegyptii, et affligebant illudentes eis, et invidentes: atque ad amaritudinem perducebant vitam eorum operibus duris luti et l
Abbreviated transcription (Latin):
inegypto erat. Et de redemptore nr̃o ions
scribit: quia inmundo erat & mundus per
ipsũ factus est & mundus eũ ñ cognouit.
uo mortuo et uniuersis fr̃ib eiꝰ omniq
cognatione illa filii urt creuerunt: et
roborati nimis impleuerunt cerrã. Mo
tuo ioseph et frĩb eius creuerunt filii si
&& inualuerunt nimis: sic et noster ueris
ioseph post quã pro om̃ib gustauit morẽ
ꝑquã destruxit diabolum qui habeba
mortis imperium. multiplicatus est fideli¬
um popłs. Nisi enim sicut ipse ait cecidis¬
set granum frumenti interrã & mortuum
fuisset: ñ utiq fructum nune plurimũ totꝰ
orbis terra ȩccłie sustulissct. Moraliter quop
& inte si moriatur ioseph. idest si mortifica¬
tionẽ xp̃i incopore tuo suscipias. et morti¬
fices menbrũ tuum peccato: tunc inte mł¬
tiplicant᷑ filii isrł. id ẽ sensus boni et sp̃ales.
Cotidie eñi morientib uitus inte uirtutũ
numerus auget᷑: et interra multiplicaberi

Expanded text:
in Aegypto erat. Et de Redemptore nostro Joannes in Aegypto erat. Et de Redemptore nostro Joannes scripsit: quia in mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . Quo mortuo et universis fratribus ejus, omnique cognatione illa filii Israel creverunt, et roboratuo Joseph, et fratribus ejus, creverunt filii Israel, et invaluerunt nimis. Sic et noster verus Joseph, postquam pro omnibus gustavit mortem, per quam destruxit diabolum, qui habebat mortis imperium, multiplicatus est fidelium populus. Nisi enim, sicut ipse ait, cecidisset granum frumenti in terram, et mortuum fuisset , non utique fructum hunc plurimum totius orbis terrae Ecclesia attuliset in te, si moriatur Joseph, si mortificationem Christi in corpore tuo suscipias, et mortifices membrum tuum peccato, tunc in te multiplicantur filii Israel, id est, sensus boni et spirituales. Quotidie enim morientibus vitiis in te virtutum numerus augetur. Et in terra mul
Abbreviated transcription (Latin):
mib suis introiert̃.
Ruben. Simeon. Le¬
ui. Iudas. Isachar.
Tabulon. & Benia¬
min. Ban. et Heptalim. Gad. et Aser. Quid
gͦ isti undecim filii iacob qui ingressi sũt cũ eo
in egiptũ. siue magis .xii. addito un delicet
ioseph significant: nisi apłorũ ordinẽ deqͥb¬
ipse saluator ait. sicut misit me pat̃ & ego
misiuos inmundũ: Egyptus eñi hic mun¬
dus ẽẽ figuralit̃ multis propharũ uocib ap¬
probatur. Nec non & septuaginta quinq
anime quisimul inegyptũ cũ preddicto pa¬
triarcha introisse describunt᷑: predicatoꝵ
ordinẽ typice de signant. quia septuagin¬
ta disciptos ud predicandum dei uerbum
in toto orbe saluator miserat. ut pentathe¬
ucum legis spũalit̃ seruandũ docerent.
Alit̃ he septuaginta anime que in egyptũ
ingresse sunt mistice innumero remissionis
accipiunt᷑: scilicet ut huic scło qd̾ ꝑ egyptũ
figurabat᷑ post tanta peccata et sacrilegia
donaretur remissio peccatorũ. Ioseph autẽ

Expanded text:
mibus suis introierunt: Ruben, Simeon, Levi, Judas, Isachar, Zabulon et Benjamin, Dan et Nephthalim, Gad et Aser . Quid ergo isti undecim filii Jacob, qui ingressi sunt cum eo in Aegytum, sive magis duodecim addito videlicet Joseph significant, nisi apostolorum ordine? De quibus Salvator ipse ait: Sicut misit me Pater, et ego misi vos in mundum . Aegyptus enim, hic mundus esse figuraliter multis prophetarum vocibus approbatur. Necnon et septuaginta quinque animae, quae simul in Aegyptum cum praedicto patriarcha introisse describuntur, praedicatorum ordinem typice designant: quia septuaginta discipulos ad praedicandum Dei verbum in toto orbe Salvator miserat: ut Pentateuchum legis spiritualiter servandum docerent. Aliter hae septuaginta animae, quae in Aegyptum ingressae sunt, mystice in numero remissionis accipiuntur: scilicet ut huic saeculo, qui per Aegyptum figurabatur, post tanta peccata et sacrilegia, donaretur remissio peccatorum. Joseph autem
Abbreviated transcription (Latin):
admentiendum esse propositam michi
uidetur. In qua magis recompensatione
noscitur: quid mendatii culpa mereatur
Nam benignitatis earum merces quȩ eis
ineterna uita potuit retribui. pro ad mis¬
sa culpa mendatii interrena est recom¬
pensatione declinata: ut inuita sua qũa
mentiendo cueri uoluerunt. ea quȩ fece¬
runt bona reciperent: & ulterius quod
expectarent mercedis suȩ premium ñ

Expanded text:
ad mentiendum esse propositam mihi ad mentiendum esse propositam mihi videtur, in qua magis recompensatione noscitur quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis eorum merces quae est in aeterna vita potuit retribui, pro admissa culpa mendacii in terrena est recompensatione declinata; ut in vita sua quam mendacio tueri voluerunt, ea quae fecerunt bona receperunt, et ulterius quod exspectarent mercedis suae praemium, n
Abbreviated transcription (Latin):
imuerunt autem obstetrices dm̃. et ñ fe¬
cerunt iuxta preceptum regis egypti:
sed conseruabant mares. Quibz adse accer¬
sitis rer:ait. Quidnam est hoc qd̾ facere uo¬
luistis. ut pueros seruaretis: Quȩ responde¬
runt. Nonsunt hebreȩ sicut egyptiȩ mulie¬
res. Ipse enim obstetricandi habent scientiã
et priusquam ueniamus ad eas pariunt.
Bene gͦ fecit deus obstetricib: et creuit po¬
pulus. confortatusq est nimis. Et quia ti¬
muerunt obstetrices deum: edificauit illi
approbata sint auctoritate diuina: quan¬
doquidem scriptum est deum benefecisse
obstetricib: Sed utrum pro misericordia
ignoscebat mendatio. an et ipsum men¬
datium dignum premio iudicabat: in¬
certum est. Aliud enim faciebant obstetri¬
ces uiuificando infantes paruulos:aliud
pharaoni mentiendo. Nã inillis uiuifi¬
candis opus misericordiȩ fuit: mendatio
uero illo prose utebantur ne noceret illis
pharao: Qd̾ potuit ñ adlaudem sed adue¬
niam pertinere.Neq hinc auctoritatem

Expanded text:
imuerunt autem obstetrices Deum, et non fecerunt juxta praeceptum regis Aegypti, sed conservabant mares. Quibus ad se accersitis, rex ait: Quidnam est hoc quod facere voluistis, ut pueros servaretis? Quae responderunt: Non sunt Hebraeae sicut Aegyptiae mulieres: ipsae enim obstetricandi habent scientiam, et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus, et crevit populus, confortatusque est nimis. Et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit illis approbata sint auctoritate divina, quandoquidem scriptum est Deum benefecisse obstetricibus; sed utrum pro misericordia ignoscebat mendacio, an et ipsum mendacium dignum praemio judicabat, incertum est. Aliud enim faciebant obstetrices vivificando infantes parvulo; aliud Pharaoni mentiendo. Nam in illis vivificandis, opus misericordiae fuit; mendacio vero illo pro se utebantur, ne noceret illis Pharao: quod potuit non ad laudem, sed ad veniam pertinere. Neque hinc auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
fati. singłis electorũ possint conuenire ꝑ¬
ionis qua eñ aliquis alt̃ celestia specula¬
rimeretur: iacintus est. Arter quia plura propt̃
iusticiam patitur: purpura ẽ. Hic quia feruen¬
tiore indm̃ & proximũ dilectione flãmescit:

Expanded text:
fati singulis electorum possint convenire pfati singulis electorum possint convenire personis. Quia enim aliquis altius coelestia speculameretur, hyacinthus est; alter, quia plura propter justitiam patitur, purpura est; hic, quia ferventiore in Deum et proximum dilectione flammescit
Abbreviated transcription (Latin):
columnis subleuat᷑ s & ipsum inlongitu
aine sua quinarium numerũ ꝑ quatuor
muitipsicatũ b abet: cũ quilibet humiles
acpii auditores ad fidẽ uementes ñ solum
euangłii uerbis imbui. uerũ etiam cuan¬
glicam ipsi agere uitamde lidantes euncłõ
sui corporis sensus in obedientiam caruatĩ
expendiunt. Recte aut̃ noc in introituaui
centonũ non sicut inreliquo atrio debys¬
so retorta. s de qͣtuor fit colorib nobilissi¬
mis. iacintho scilicet & purpura. coccoo
uiscucto et ipsa bisso retorta oꝑe plumarii
quia pulchra quidẽ his qui catecirantur
cccsie facies exteriꝰ fulget: s multo precla¬
rio eiꝰ dignitas ac uirtus apparebit his qͥ
eam ꝑsacramentũ baptismatis ingredi
merent᷑. Qui uidelicet colores oꝑe plumarii
sunt inuicẽ uariati. cũ una queq uutus
fidelium uicinarũ sibi uirtutũ societate.
& uelut quadam consanguinitate ampliꝰ
clarescit. quanuis etiam singłi colores pre¬

Expanded text:
columnis sublevatur, sed et ipsum in longitucolumnis sublevatur, sed et ipsum in longitudine sua, quinarium numerum per quatuor multiplicatum habet, cum quilibet humiles ac pii auditores ad fidem venientes, non solum Evangelii verbis imbui, verumetiam evangelicam ipsi agere vitam desiderantes, cunctos sui corporis sensus, in obedientiam charitatis expendunt. Recte autem hoc introitu atrii tentorium, non sicut in reliquo atrio de bysso retorta, sed de quatuor fit coloribus nobilissimis, hyacintho scilicet et purpura, coccoque bis tincto, et ipsa bysso retorta opere plumarii: quia pulchra quidem his qui catechizantur Ecclesiae facies exterius fulget, sed multo praeclarior ejus dignitas ac virtus apparebit his qui eam per sacramentum baptismatis ingredi merentur. Qui videlicet colores opere plumarii sunt invicem variati, cum unaquaeque virtus fidelium, vicinarum sibi virtutum societate, et velut quadam consanguinitate, amplius clarescit: quamvis etiam singuli colores prae
Abbreviated transcription (Latin):
Inititu atii qtuor si colũne: qi ñ nͥ ꝑfidẽ et saciamen¬
ta eiuiangelii quȩ quatuor libͥs ꝯtient᷑ unitatẽ
sce ecclie quis in gredi pocerit. Unde pulchre
inipsa eccłia mos antiquitꝰ inoleuit: ut his qͥ
catecirandi ce xp̃ianis sunt sacramentis in¬
ciandi. quatuor euangłiorũ principia reci¬
tentur: ac defiguns e odine eorũ maptione
auriu suarum sollert̃ erudiant᷑: quo sciant
ex inde ac meminerint. qui & quot sin le¬
bri quonũ uerbis maxime infide ueritatis
aebeant crudiri. In quo incroitu tentorium
aut suant nocissimi coporis nr̃i sensus. iuisus
uidelicet. auditus. gustus. odoratꝰ. e tactus.
Beneg̾ inintroitu atrii tentonũ.xe. cubito¬
rum inquatuo columnis suspendit᷑: quia
om̃s qui scãm eccłiam intrant. ad regłam eũa¬
gliorum fidẽ suam parit̃ & actꝰ edponere de¬
uent : ut continentes ab illecebris carnalib
cuncto su corporis sensus diuinis subigan
impenis. Nonsolũ eñi hoc centonũ quatuor

Expanded text:
 columnae: quia non nisi per fidem et sacramentum evangelii, quae quatuor libris continentur, unitatem sanctae Ecclesiae, quis ingredi poterit. Unde pulchre in ipsa Ecclesia mos antiquus inolevit, ut his qui catechizandi, et Christianis sunt sacramentis initiandi, quatuor evangeliorum principia recitentur; ac de figuris et ordine eorum, in apertione aurium suarum solerter erudiantur, quo sciant exinde ac meminerint, qui et quot sunt libri, quorum verbis maxime in fide veritatis debeant erudiri. In quo introitu, tentoriumautem sunt notissimi corporis nostri sensus, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et tactus. Bene ergo in introitu atrii tentorium viginti cubitorum in quatuor columnis suspenditur, quia omnes qui sanctam Ecclesiam intrant, ad regulam Evangeliorum, fidem suam pariter et actus componere debent; ut contcunctos sui corporis sensus divinis subigant imperiis. Non solum enim hoc tentorium quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Aenee quidẽ ꝓpt̃ ꝑseuerantiam uiitutis siue
propt̾ sonũ ipsius predicationis: argento aut̃
dei sonant:. cuiꝰ sepe claritas argento figurari
non aliud uiuendo inactib quã obseruantiã
diuinorum monstrat eloquioũ. Nonsolum
inargentate erant. s ce capita tota habebant ar¬
gentea: qd proprie doctorũ est. totos se uerbiᷤ
meditando predicando. o ꝑando mancipare.
est timere dm̃. Ubi & pulchre subiunxit: rami
cm̃ illiꝰ longeur: quia nimirũ germina uirtutũ
multi pharia que timorẽ dei tanquã opus et
celature columnarum debasib prodeunt:
nunquã fructu sue mercedis carebt̃. Quare aũ
.xx. fucrint columne inuno latere atrii supra
iam ex positum ẽ. ubi ciusdem nuimeri tabule
inuno latere tab̃nacłi sunt fieri precepte. Sim

Expanded text:
Aeneae quidem, propter perseverantiam virtutis, sive Aeneae quidem, propter perseverantiam virtutis, sive propter sonum ipsius praedicationis. Argento autem Dei sonant. Cujus saepe claritas argento figuratur, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam divinorum monstrant eloquiorum. Non solum inargentatae erant, sed et capita tota habebant argentea; quod proprie doctorum est, totos se verbis que meditando, praedicando, operando mancipare. est timere Deum. Ubi et pulchre subjunxit, Rami enim illius longaevi; quia nimirum germina virtutum multifaria, quae timore Dei tanquam opus, et caelaturae columnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt. Quare autem viginti fuerint columnae in uno latere atrii, supra jam expositum est, ubi ejusdem numeri tabulae in uno latere tabernaculi sunt fieri praeceptae. Sim
Abbreviated transcription (Latin):
cõpoto digitorũ de leua transfeit᷑ inaderterã. nõ¬
ñ quã inscripturis uite celestis habere figuram:
que ficut dextera leue: ita merito iuite prefert᷑
presenti. Cuiꝰ mmirũ numerifrequens indui¬
nis litteris misteriũ reꝑit᷑. Centũ gͦ cubitos
habet latus tab̃nacłi in longũ: quia uniuersi
qui admenbra cccłie ꝑtinent. necesse ẽ ꝓeterna
incelis uita laborẽ inse padiendie & continentie
tẽporalis assumant. Colũne aut̃ quib hecden¬
toria suspenduntur inaltũ. doctores st̃ sc̃ĩqͥ
suorũ corda auditorũ aterrestrib condagiis ex¬
tracta ad celestia desid̾anda sustollunt: & hec
quasi uestẽ dñi diligent̃ extendt̃: nequid his in¬
ẽẽ dupplicitatis ualeat. s simpliciac munda
intentione corã dño uelut tentoriabissina nite¬
ant. Que uidelicet colũne enee fuere s argen¬
do uestite: ut insequentib manifestiꝰ aicitur.

Expanded text:
computo digitorum de laeva transfertur in dexteram, noncomputo digitorum de laeva transfertur in dexteram, nonnunquam in Scripturis vitae coelestis habere figuram: quae sicut dextera laevae, ita merito vitae praefertur praesenti. Cujus nimirum numeri frequens in divinis litteris mysterium reperitur. Centum ergo cubitos habet latus tabernaculi in longum: quia universi qui ad membra ecclesiae pertinent, necesse est pro aeterna in coelis vita, laborem in se patientiae et continentiae temporalis assumant. Columnae autem quibus haec tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti qui suorum corda auditorum, a terrestribus contagiis extracta, ad coelestia desideranda sustollunt, et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid his inesse duplicitatis valeat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentoriaant. Quae videlicet columnae aeneae fuere, sed argento vestitae, ut in sequentibus manifestius dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
acies oratriũ tab̾nacłi: incuiꝰ plaga auis¬
S tralierunt tentoria de bisso retorta.
Sicut sca scõrum eam que incelis ẽ. sc̃e eccłie
partem designant. & prius tabnaculum
rantium tipice denunciat: ita atriũ tab¬
nacti qd exterius etat pͥma incipiẽtiũ rudi¬
menta ddesignat. Unde bene tentoria eiꝰdẽ
atrii ddebysso retorta erant sacta: quia pri¬
ma incipientib cura impendenda ẽ. ut¬
illecebras carnissimul & sp̃s refrenent: iuxta illud
apłiqui defiliis adoptionis loquens adiecit. Has
gͥhabentes promissiones km̃i: mundemꝰ nosab
om̃i inquinam̃to carnis & sp̃s. Recorquet᷑ autẽ
byssus ne facile possit dissolui:cũ ñsolũ carnis
luxutia restringit᷑. uerũ etiam dota eiꝰ memoria
abintimo corde radicitꝰ euellit᷑.
entũ cubitos unũ latus tenebitinlongitu¬
dine & columna .x. cũbasib totidẽ enei.
que capita cũ celaturis suis habebunt argentea
& reliqua. Constat numerũ centenariũ. quim

Expanded text:
acies et atrium tabernaculi, in cujus plaga australi, erunt tentoria de bysso retorta . Sicut Sancta sanctorum eam quae in coelis est, sanctae Ecclesiae partem designant, et prius tabernaculum, rantium typice denuntiat, ita atrium tabernaculi, quod dexterius erat, prima incipientium rudimenta demonstrat. Unde bene tentoria ejusdem atrii de bysso retorta erant facta: quia prima incipientibus curam impendenda estillecebras carnis simul et spiritus refrenent, juxta illud Apostoli, quo de filiis adoptionis loquens, adjecit: Has igitur habentes promissiones charissimi, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus . Retorquetur autem byssus, ne facile possit dissolvi: cum non solum carnis luxuria restringitur, verum etiam tota ejus memoria, ab intimo corde radicitus evellitur. Centum cubitos unum latus tenebit in longitudine: et columnas viginti cum basibus totidem aeneis, quae capita cum coelaturis suis habebunt argentea, et rel. Constat numerum centenarium qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ter qd̃ et iubeleus uocari preceptus est. Ibeluãq
dimictens aut mutatꝰ int̃pretat᷑. Denarium
quoq numerũ constat eadẽ premia suꝑna
designare: ubi humana natura inutraq sua
substantia ĩ mortalit̃ subleuata. indiuiie pre¬
sentia uuisionis letat᷑. Ds nanq trinitalẽ. corpꝰ
nr̃ ex quatuor elementis subsistit: interior
homo nr̃ ternario numero cõprehendit᷑: cũ
ex toto conde. totaanima. tota un tute am̃ dili¬
gere Iubemur. Inea quoꝙ atrii lacitudine que
respicit ad oientẽ. quinqͣginta cubitierunt.
Calatitudo atrii que adorientẽ respicit. primor

Expanded text:
ter quod et Jubileus vocari praeceptus est. Jobel namque ter quod et Jubileus vocari praeceptus est. Jobel namque dimittens aut mutatus interpretatur. Denarium quoque numerum, constat eadem superna praemia designare: ubi humana natura in utraque sua substantia immortaliter sublevata, in divinae praesentia visionis laetatur. Deus namque trinitas est; corpus nostrum ex quatuor elementis subsistit. Interior homo noster ternario numero comprehenditur, cum ex toto corde, tota anima, tota virtute, Deum diligere jubemur. In ea quoque atrii latitudine quae respicit ad orientem, quinquaginta cubiti erunt. Ea latitudo atrii quae ad orien
Abbreviated transcription (Latin):
centũ cubitorũ: columne .xx. & bases enee eiꝰdẽ
numeri: & capita earũ cũ celaturis suis argen¬
tea. Cadẽ de latere aquilonis repetunt᷑. que¬
etiam de latere australi erant premissa utriꝰq
testamenti. precones consono nos ore adcelestia
erigunt:tam & si cerimonias facramentorum
habuerint protemporũ ratione differentes.
Inlatitudine uͦ atrii que respicit ad occiden¬
cem basesq cotidẽ & rłqͣ. Latitudo atrii quead
occalum respicit solis ubi terminato labore di¬
urno noctis sopora grã succedit: merito tempꝰ
significat illud quando cessante post mortem
uita actuali. quies electorũ &e merces sequitur¬
ct̾na. Deniq illi qui inuinea summi patris fa¬
milias oꝑabant᷑. cũ scro ẽẽt factũ premia su ꝑ¬
ceꝑe laboris. Recte occidentale latus atrii cen¬
quagenarius nanq numerus confuete sig¬
nificat agnũ in lege quinqͣgesimũ quilibtati.
quieti & remissiom cotus erat congregatus. ꝓp¬

Expanded text:
itorum; columnae viginti, et bases aeneae ejusdem numeri, et capita earum cum caelaturis suis argentea. Eadem de latere aquilonis repetuntur, quae jam de latere australi erant praemissa: quia utriusque testamenti praecones, consono nos ore ad coelestia erigunt: tametsi caeremonias sacramentorum habuerunt, pro temporum ratione differentes. In altitudine vero atrii quae respicit ad occidencem, basesque totidem, etc. Latitudo atrii quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopora gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique illi, qui in vinea summi patrisfamilias operabantur, cum sero esset factum, praemia sui percepere laboris. Recte occidentale latus atrii tenquagenarius namque numerus, consuete insignificationum in lege quinquagesimum, qui libertati, quieti et remissioni totus erat congregatus prop
Abbreviated transcription (Latin):
siaei grãm consono ore e oꝑe aduocent. Helcer¬
de erutroq altaris latere ad portandũ erunt uec¬
teł cu mentes fideliũ seĩ predicatores & inꝑsperis
et inaduersis inconcusã tenere iurtutu constan¬
uam docent. neaut hec blandiendo extollant:
aut illa terrendo conturbent.
onsolidu s inane ce cauũ intrinsecus faci¬
es ulud. Iacitco altare non solidũ ẜmane
uelbolocausta que igmierant conlumenda
reciget. Incuius exemplũ ce tusiuis e̾e altare
ar̃ exinanice ipsũ ꝙ ȩ uacua abom̃i conta¬
orerũ mundanarũ: quatinus ite ligna
uerborũ celestiũ & hostie untutũ locũ possit̃
habere sufficientem:.caprasq flaminã scĩsp̃s.
qua cede hostie dño consecrent᷑. & ad finem
ꝑfectionis firmũ ꝑducantur. Ubi apde en
conclusione subiungitur. Sicua dbiin
monde monstratum est. Itaq altare cauũ¬
monstratum ẽ. quia sicut angłi ac sp̃s iustor

Expanded text:
fidei gratiam consono ore et opere advocent. Vel cerfidei gratiam consono ore et opere advocent. Vel certe ex utroque latere altaris ad portandum erunt vectes, cum mentes fidelium sancti praedicatores, et in prosperis, et in adversis inconcussam tenere virtutum constantiam docent; ne aut haec blandiendo extollant, aut illa terrendo conturbent. Non solidum sed inane et concavum intrinsecus facies illud. Idcirco altare non solidum sed invel holocausta quae igni erant consumenda reciperet, in cujus exemplum et tu si vis esse altare Dei, exinani teipsum, et vacua ab omni cogitagione rerum mundanarum, quatenus in te ligna verborum coelestium et hostiae virtutum locum possint habere sufficientem. Capiasque flammam sancti Spiritus, qua eadem hostiae Domino consecrentur, et ad finem perfectionis firmum producantur. Ubi apte in conclusione subjungitur: Sicut tibi in monte monstratum est. Nam cuncta quamonstratum est; quia sicut angeli ac spiritus justorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuo angulos altaris positi: ut eccłiam fideli¬
um ꝑom̃s mundi plagas diffusam. uerbo fidi
& uericatis confirment. Apte subt̃ arusa alta¬
tis infixi: ut animos humiliũ n
uos opies laminis eneis. Uectes quib al¬
portare solent: dũ fidem ac sacramenta uerica¬
as uel eis qui nesciebant predicantes uel uieis
qui iam nouerant & acceperant confirmanteᷤ
ti oracło untutẽ dñ nr̃i mundo nocã faciunt:
apte uectes ut portare queant altate mittumnt᷑ incir¬
culos. Uectib nanq altare diñ ꝑciculos portare
est sc̃is doctorib corda fideliũ ꝑuerba euangłii
que nec celo ce terta transeuntib preteribunt ex¬
hotando erigere. Buo sunt aũt uectes: ut utrios
popło ce iudeo uidelicet &e gentili uerbũ predi¬
cecur. Qa ipsum sequentib quoq uerbis astrui¬
tur. eũ subinsertur. Crimtq exutroq lacere
altaris adportantum. Erũt eñi doctores qui
uideam: erunt qui gentilitatẽ munã eandẽc

Expanded text:
tuor angulos altaris positi: ut Ecclesiam fidelium per omnes mundi plagas diffusam, verbo fidei et veritatis confirment. Apte subter arulam altaris infixi: ut animos humilium muquos operies laminis aeneis. Vectes quibus alportare solent, dum fidem ac sacramenta veritatis, vel eis qui nesciebant praedicantes, vel in eis qui jam noverant et acceperant, confirmantes ti oraculo virtutem Domini nostri mundo notam faciunt, apte vectes ut portare queant altare, mittuntur in circulos. Vectibus namque altare Domini per circulos portare est sanctis doctoribus corda fidelium per verba Evangelii, quae nec coelo et terra transeuntibus praeteribunt, exhortando erigere. Duo sunt autem vectes: ut utrique populo, et Judaeo videlicet et gentili, verbum praedicetur: quod ipsum sequentibus quoque verbis astruitur, cum subinfertur: Eruntque ex utroque latere altaris ad portandum. Erunt enim doctores qui Judaeam, erunt qui gentilitatem in unam eamdemque
Abbreviated transcription (Latin):
tamen continuo alia specialis distinctio sub¬
infertur: quȩ adunum eundẽq finem bene
considerata refertur. Sequit᷑ enim.
N quib quindecim cubitoũ cencona lade¬
ti uno deputabunt᷑: columneq tres &e bales
totidem. & in latere altero erunt tentoria cu¬
bitos obtinentia quindecĩ: columnas dres et
bases cotidem. Quindecim nanq que septe¬
nario & octonario numero constant: recte
gaudia designant uite et̾ne. que alabbatis¬
mo incipiens animarũ. in resurtectione
corporũ ꝑficitur. In introitu uͦ atrii fiet den¬
tonium cubitorũ. xͥx. ex iacintho & puroura
coccoq biscincto: & bisso retota.oꝑe pluma

Expanded text:
tamen continuo alia specialis distinctio subinfertur, quae ad unum eumdemque finem bene considerata refertur. Sequitur enim: In quibus quindecim cubitorum tentoria lateri uno deputabuntur, columnaeque tres et bases totidem, et in latere altero erunt tentoria cubitos obtinentia quindecim, columnae tres, et bases nario et octonario numero constant, recte gaudia designant vitae aeternae: quae a sabbatismo incipiens animarum, in resurrectione corporum perficitur. In introitu vero atrii fiet tentorium cubitorum viginti, ex hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ lerere. quam urbana facundia librot n¬
dere. Ir rnxisti ein michi negotiũ ultra uir¬
cutẽ meam. ut penta theucũ inoysi plecia
seorũ patrũ usqͥuaq dictis si nia lemum
lorit ac spiritalis intelligentę iiolum¬

Expanded text:
erere, quam urbana facundia libros condere. Injunxisti enim mihi negotium ultra virtutem meam: ut Pentateuchum Moysi, perlectis sanctorum Patrum usquequaque dictis, simul sensum litterae ac spiritualis intelligent
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ. tuor utilitatibr ipsũ accõmodes. Nec
ctiã si alicui de affinib tius habere illud
placuerit p̾stare ei deneges: ut tue di¬
lectiõis affectus ac nr̃i laboris effectus.
plurimoꝵ si dei uolũtas sit cõsulat utili¬
tati. Qͣ tinus magis ꝓexpenso talento lue
mercedẽ accipiamꝰ: qͣm ex dento ac defosso¬

Expanded text:
 tuorum utilitatibus ipsum accommodes: nec etiam si alicui de affinibus tuis illud placuerit, praestare ei deneges, ut tuae dilectionis affectus, ac nostri laboris effectus, plurimorum, Dei si voluntas sit, consulat utilitati, quatenus magis pro expenso talento lucro mercedem accipiamus, quam detento atque
Abbreviated transcription (Latin):
& inhabilẽ ad hoc officiũ hominẽ elegeris.
cui nec scientie opes. nec eloquẽtie facultas
iires tͥbuũt. Maxime cũ in deserto rurali
Iniunpisti em̃ mͥ negotiũ ultͣ uirtutẽ mẽa.
ut pentatheucũ moysi ꝑlectis scõꝵ patrũ
usqͥuaq dictis. simul sensũ litt̾e. ac spirita¬
lis intelligẽtie ĩuolumine digererẽ. ⁊ eaque
ab aliis exposita ñ inuenirẽ. ꝓprio labore eno
darẽ. Uerum hec quantũ possibilitatẽ ex ce¬
dãt: tumelius nosti. cũ in difficillimo loco
cõu̾sans ꝓpt̾ curã gregis dñici. ne ei neces¬
saria desint tãtũ occupatus sim: ut nec
alior dicta ꝑlegere. nec ꝓpa excogitare liceat.
S qͥa tue caritati aliqd denegare ñ audeo

Expanded text:
atque inhabilem ad hoc officium hominem elegeris, cui nec scientiae opes, nec eloquentiae facultas vires tribuunt: maxime cum in deserto rurali Injunxisti enim mihi negotium ultra virtutem meam: ut Pentateuchum Moysi, perlectis sanctorum Patrum usquequaque dictis, simul sensum litterae ac spiritualis intelligentiae in volumine digererem: et ea quae ab aliis exposita non invenirem proprio labore enucleare curarem. Verum haec quantum meam possibilitatem excedant tu melius nosti, cum in difficillimo loco conversans, propter curam gregis Dominici, ne ei necessaria desint tantum occupatus sim, ut nec aliorum dicta perlegere, nec propria excogitare liceat. Sed quia tuae charitati aliquid denegare non audeo
Abbreviated transcription (Latin):
as celũ ce terrã. T̃empus em̃i abhoc mun
do ñ ante mundũ. Bies aut̃: tẽporis portio ẽ.
non principiũ. D̾s aũt cuiꝰ omnipotens ma¬
nus ẽ adexplendũ opus suũ ii eguit mora
temporũ. qui sicut scriptũ ẽ. omnia quecũq
cipio ereauit as celũ et terrã. ut aꝑte detur
intelligi quia utrũq simul abeo factum est.
quãuus utrũq simul abhomine dici ñ possit.¬

Expanded text:
am Deus fecit. Tempus enim ab hoc mundo, non ante mundum: dies autem temporis est portio, non principium. Deus autem, cujus omnipotens manus est, ad explendum opus suum non eguit mora temporum: quia, sicut scriptum est, Omnia quaecunque cipio Deus fecit coelum et terram . Ut aperte detur intelligi, quia utrumque simul ab eo factum est, quamvis utrumque simul ab homine dici non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
nec aitis gͥusũ nec uirtutis expendit. quia
momento sue uoluntatis maiestatẽ tantȩ
oꝑationis impleuit. ut ea quȩ ñ eeñt. ẽẽ fa¬
ceret tã uelocit̾: ut neq uoluntas oꝑatio¬
nẽ precurreret. nec oꝑatio uoluntatem.
quia o fecit celũ &e terrã. Audisti audo¬
damentũ. Ad tempus: si uelis dicere inqͦ
tempore fecit d̾s cȩlũ &e terrã. idẽ in exor¬
dio mundi quando fieri cepit. Ad nume
ram. deinde colles regiones & cetera. Ad¬
fundam̃tum. quomͦ inedificanda domo
dam̃tum ẽe legisti dicente sapientia. quan¬
do fortia fecit fundamenta terre eram penes
illũ disponens. Uoluntas gͦ dei ẽ. fundam̃¬

Expanded text:
igitur usum nec uirtutis expedit qui momento suae uoluntatis maiestatem tantae operationis inpleuit, ut ea quae non erant esse faceret tam uelociter, ut neque uoluntas operationi praecurreret nec operatio uoluntati. quia deus fecit caelum et terram. audisti auctodamentum. Ad tempus refertur, si velis dicere, in quo tempore fecit Deus coelum et terram, id est, in exordio mundi quando fieri coepit. Ad numerram, deinde colles, regiones, fines rincipium, quomodo in aedificanda domo,um esse terrae legisti, dicente Sapientia: Quando fortia fecit fundamenta terrae, eram penes illum disponens. . Voluntas ergo Dei, fundam
Abbreviated transcription (Latin):
satiffacerẽ uoluntatr: ĩ qd mͥ s qd̾ aliis uti¬
le sit cõsiderãs.feci em̃ ꝙ postulasti & scõꝵ
patrũ libros. in qͥb rebar aliqͥd de sentẽtiis
legis expressũ ẽẽ. qͣntũ liunit ꝑlegi. et singu¬
lascđm oportunitatẽ locrnio ut mn satis ẽe ui¬
debat᷑ inserui: eoꝵ nominib ante pagina
p̾notatis. Si qd̃ uero gr̃ã dina indigno
is simulcũ nota agnominis mei int̾posui.
qͣtinꝰ sciret lector que expatrũ tͣdicione
haberet. & que ex paruitate nr̃a licet ser¬
mone rustico. tam̃ ut credo sensu catholico
exposita inueniret. Unde frat̾ scĩssime ob¬
nixe dep̾cor uit opus qd minia postulatiõe
ame extorsisti. pia intencione relegas. dili¬
gent̾ examines. & sicubi correttiõe opus sit:
frat̾no affectu hoc mͥ intimare ñ tardes:
ut ea que inuariis occupatiõib detent᷑.
forsitan incaute ꝓtuli. tua admonitione
cõtentꝰ corrigere studeam.ut & qͥ seminat
simul gaudeat. & qͥ metit. fructũq cõgre

Expanded text:
s utile sit, considerans. Feci enim sicut postulasti, et sanctorum Patrum libros, in quibus rebar aliquid de sententiis legis expressum esse, quantum licuit perlegi: et singula secundum opportunitatem loci, prout mihi satis esse videbatur, inserui, eorum nominibus ante in pagina praenotatis. Si quid vero gratia divina indigno is simul cum nota agnominis mei interposui, quatenus sciret lector quae ex Patrum traditione haberet, et quae ex parvitate nostra, licet sermone rustico, tamen, ut credo, sensu catholieo exposita inveniret. Unde, frater sanctissime, obnixe deprecor ut opus quod nimia postulatione a me extorsisti, pia intentione relegas, diligenter examines: et sicubi correctione opus sit, fraterno affectu hoc mihi intimare non tardes, ut ea quae in variis occupationibus detentus forsitan incaute protuli, tua admonitione conventus, corrigere studeam: ut et qui seminat, simul gaudeat, et qui metit, fructumque parite
Abbreviated transcription (Latin):
negare consueuerant &e cognoscerent pͥncipi¬
um ẽẽ mundi. ne sine principio mundũ eẽ.
homines putent. & pulchre addidit. fecit.
nc mora infaciendo fuisse existimaret᷑. ut uł
sic intelligerent homines quia incorporalis
oꝑator ec̃t. qui cantũ opus cam breui mom̃¬

Expanded text:
negare consueverant, et cognoscerent principinegare consueverant, et cognoscerent principium esse mundi, ne sine principio mundum esse homines arbitrentur. Et pulchre addidit, fecit, ne mora in faciendo fuisse aestimaretur, ut vel sic intelligerent homines, quia incorporalis operator esset, qui tantum opus brevi exig
Abbreviated transcription (Latin):
carunt: sed nullus apud eos sermo firus ha¬
bet̃ et stabilis. ꝓrioe semp asequente deiccto.
materiam. sicut placo discipliq eius & ea
uit. materiã ce speciem. et t̾ciũ cũ his. qd oꝑa¬
coriũ dicit᷑. cui suppeteret ꝯpetent̾ efficere. qd̃
ad miendũ putasset. Unde factum ẽ ut par¬
tes mundi deos eẽ crederent: quauis de ipso
mundo ñ medioeris int̾ eos questio sit. Nã
pichagoras: unũ mundũ asserit. Alii ĩnu¬
merabiles eẽ. dicunt. ut scribit democritus.
cui plurimũ dephisicis auctoritatis uetustaᷤ
detulit. ipsũq mundũ semꝑ fuisse & semp
foxe aristotiles usurpat dicere. Contra autem
plato ñ semp fuisse e semꝑ fore presumit
se in exordio sermonis sui sicait. In principio
fecit deus celũ &e terrã. Initiũ rerum auctorẽ
mundi ereationẽ materiȩ cõprehendens ut
am cognoscere ante initiũ mudi ẽẽ. uł ipsum
ẽẽ initiũ uniucrsorũ. Inprincipio inquit.
Qua bonus ordo. ut illũ primũ assereret: quẽ

Expanded text:
putaverunt; sed nullus apud eos sermo fixus habetur et stabilis, priore semper a sequente dejecto. materiam, sicut Plato discipulique ejus; etvit, materiam et speciem, et tertium cum his, quod operatorium dicitur, cui suppeteret competenter efficere quod adoriendum putasset. Ex quo factum est, ut partes mundi deos esse crederent, quamvis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. Nam Pythagoras unum mundum asserit: alii innumerabiles esse dicunt mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis vetustas detulit. Ipsumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit se, in exordio sermonis sui sic ait: In principio fecit Deus, etc. Initium rerum auctorem mundi, creationem materiae comprehendens, ut Deum cognosceres ante initium mundi esse, vel ipsum esse initium universorum: In principio, inquit. Quam bonus ordo ut illud primum assereret, quod
Abbreviated transcription (Latin):
freculfo: rabanus
peccator in xp̃osa
lutẽ. Magnoꝵ iroꝵ
conamen antiqͥtꝰ
fuit. ut mincẽ scri¬
bendo: sua ꝓuocarẽt
studia atq ex̾e̾cerẽt
ingenia. Qd̾ licet
eor exẽpla mod̾no
tempore agere de¬

Expanded text:
copo, RABANUS peccator in Christo salutem. Magnorum virorum conamen antiquitus fuit, ut invicem scribendo, sua provocarent studia et exercerent ingenia. Quod licet eorum exemplo moderno tempore agere de
Abbreviated transcription (Latin):
fitebor dño. Et obid. uocauit nomenerꝰ
iuda. Iudas eñi dr confessio. aconfessione
itaq confessoris est nom̃ dictũ. Uerim¬
tamen hic confessio pro gr̃arum actione
aut pro laude accipitur ut frequenter
inpsalmis & ineuangłio. Confiteor inqͥt
tibi dñe pat̾ cȩui & terre. idẽ grãs ago tibi.
siue głificabo de. Et concepit bala et pe¬
uit me dñs et exaudiuit uocẽ meam.
sit. ut abeo qd iudicasset se do¬
iudicii no¬
men imponeret.Dan quippe intpretat᷑
iudiciũ. Et concepit adhuc & peperit ba
habitatione cũ sorore mea cr inualui:. et
uocauit nomen eius neptalim aconuer¬

Expanded text:
ocavit nomen ejus Juda. JUDA   confessio dicitur. A confessione itaque confessoris nomen est dictum. Verumtamen hic confessio pro gratiarum actione, aut pro laude accipitur, ut frequenter in Psalmis, et in Evangelio : Confitebor tibi, Domine, pater coeli et terrae, id est, gratias ago tibi, sive glorifico te. Et concepit Bala, et pevit mihi Deus, et exaudivit vocem meam, sit, ut ab eo quod judicasset se Doudicii nomen imponeret. Dan quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc, et peperit Balhabitatione cum sorore mea, et invalui; et vocavit nomen ejus Nephtali. Cau
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ eccłie uel sinagoge int̃̾preta¬
tisunt. Liam enĩ maiorẽ natu. sinagogeti¬
pũ tenuisse estimabant. quia prior dei
genuit popłm. hȩc quidẽ & ocłis uidetur
grauida. quia lex ꝑmoysen data cooperta
est. atq signata. Rachel aũt minor ce pul¬
chra prius sterilis &e post modũ fecunda :
similitudo ẽ eccłie. Iumor: quia tẽpore poste¬
rim. Pulchra: quia sc̃a corpore &e spũ. Ocłi
eius decori: quia euãgłium ꝑspicere meru¬
erunt. quȩ etiã tandiu sterilis fuit quo ãd¬
usq sinagoga popłos generauit. Cur aut̃
pro rachel seruinit. & iupponitur eiuã

Expanded text:
similitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretasimilitudinem Ecclesiae vel Synagogae interpretati sunt. Liam enim majorem natu Synagogae tenuisse typum aestimabant, quia prior Dei genuit populum. Haec quidem et oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data cooperta est atque signata. Rachel autem, junior et pulchra, prius sterilis et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae: junior quia tempore posterior; pulchra, quia sancta corpore et spiritu. Oculi ejus decori, quia Evangelium perspicere meruerunt; quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synogoga populum generavit. Cur autem pro Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
pularẽ głam requirit: Proinde ut eã
iuste cõparet. imꝑtit rachel uirũ sorori
sue illa nocte. ut qui uirtute laboriosa
entiam tẽptationũ. curarũq sarcinã
pro utilitate cõmuni ne ipsa doctrina
sapientie cui uacare studuerant: blas¬
phemetur. Neq adipiscat᷑ ab imꝑitio¬
rib popłis. propt̾ cxistimationẽ bonã
quã illa poma significant & qd̾ neces¬
sariũẽ. ad exhortationẽ discentiũ. sed
plane ut hanc curã suscipiant. ui co¬
gantur. et hoc significatum est. O.dcũ
ueniret de agro iacob. occurrit ei lia.¬
& ait eum detinens. Ad me intrabis.
Conduxi enĩ te promandragoris filii
mei.Tanquã diceret. Doctrine quam
diligis uis conferre bonã opinonẽ. nol
fugere officiosũ laborẽ: hȩc inȩccłia geriqͥs¬
quis ad uerterit: cerit & expitur in exẽplis
qd̾ intelligimus inlibris. Auo quoq sensu¬
rachel & liam. uictorinus martyr & cȩteri in

Expanded text:
pularem gloriam requirit? Proinde ut eam pularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laentiam tentationum, curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur, neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, 329 quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. 26. Sed plane ut hanc curam suscipiant vi coguntur, satis et hoc significatum est quod cum veniret de agro Jacob, occurrit ei Lia, eumque detinens, ait: Ad me intrabis, conduxi enim te pro mandragoris filii mei. Tanquam diceret: Doctrinae, quam diligis, vis conferre bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri quisquis adverterit cernit, et experimur in exemplis quod intelligimus in libris. 27. Quis nLiam et Rachel Victorinus martyr et caeteri in
Abbreviated transcription (Latin):
fructus laboriose atq int̾ incerta tẽpta¬
tionũ ꝑiclitantis actionis. quã pleriq
bono ingemo prediti. studioq flagran¬
tes. quanuis idonei regendis popłis cẽ
possint. tam̃ euitant ꝓpt̾ turbulentas
Et quia bonũ est. ut etiã hac uita latꝰ
innotescens popłarẽ głam mereat᷑: in¬
iustũ est aut̃ ut eam consequat᷑ si amato¬
rẽ suum administrandis eccłiasticis curĩ
Parũ est tibi qd̾ uirũ meũ accepisti. in suꝑ
& mandragorã filii mei uis accipere : Per
unũ uirũ significans eos om̃s qui cũ sint̃
agendi untute habiles et digni quib regi¬
men eccłiȩ cõmittat᷑ ad dispensandũ
fidei sacramentũ. illi accensi studio con
tumẽ. Parum ẽ tibi qđ accepisti uirũ
ncũ. insuꝑ & mandragoras filii mei uis
accipere: Ac si diceret. Parũ est qd̾ homi¬
nes ad laborẽ rerũ gerendarũ necessarioᷤ.
motio detinet uita studiorũ. insuꝑ & po¬

Expanded text:
fructus laboriosae atque inter incerta temptafructus laboriosae atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes quamuis idonei regendis populis esse possint, tamen uitant propter turbulentas Sed quia bonum est, ut etiam haec uita latius innotescens popularem gloriam mereatur, iniustum est autem, ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curiparum est tibi, quod uirum meum accepisti, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? per unum uirum significans eos omnes, qui cum sint agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio docttum est: parum est tibi, quod accepisti uirum meum, insuper et mandragorica filii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et po