comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magis post ebriosum baptirandum ẽ qͥa
ioħs sobrius erat: & tamen post eum bap¬
triatum est. Et quid ei respondeamꝰ nonha¬
bebimus. nisi baptizatis a iohe baptismũ
xp̃i ñ habentib ẽẽ tracditum. In qͥb autẽ
est baptismus xp̃i: quib libet pũsitatib eorũ.
nullo mͦ fieriut ñ sit in eis baptismus xp̃i.
Non itaq iccirco heretieꝰ ius baptismi obti¬
nere potuit. qͥa pͥor baptizauit: s quia non
suo baptismo baptizauit. Et si ius baptrian¬
cli ñ habuit: camen xp̃i est qͦd dedit: &e ule
qͦd xp̃i est accepit. Multa enim contra ius
dant᷑. nec tam̃ ideo uł nulla. uł ñ cdata cdi¬
cunt᷑. Neq enim & ille qͥ scło uerbis solis.
& non factis renunciat. iure accipit baptis¬
mum: e tam̃ accipit. Nam tales in ecclesia
aut̃ qͦmͦ dicat᷑ separari a se ce diuidi õmo
non posse. baptismum &e eccłiam. Si enim
baptisma in baptirato inseparabilit̃ ma¬

Expanded text:
magis post ebriosum baptizandum est, quia magis post ebriosum baptizandum est, quia Iohannes sobrius erat et tamen post eum baptizatum est\', et quid ei respondeamus non habebimus nisi baptizatis a Iohanne baptismum Christi non habentibus esse traditum, in quibus autem est baptismus Christi, quibuslibet peruersitatibus eorum nullo modo fieri, ut non sit in eis baptismus Christi. Non itaque idcirco haereticus ius baptismi optinere potuit quia prior baptizauit, sed quia non suo baptismo baptizauit, et si ius baptizandi non habuit, tamen Christi est quod dedit et ille Christi est quod accepit. multa enim contra ius dantur nec tamen ideo uel nulla uel non data dicuntur. neque enim et ille, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiat, iure accipit baptismum et tamen accipit. nam tales in ecclesia autem, quomodo dicatur separari a se et diuidi omnino non posse baptismum et ecclesiam. si enim baptisma in baptizato inseparabiliter ma
Abbreviated transcription (Latin):
post iohm baptirati fc̃ homines. & post he¬
reticos ñ baptizant᷑: eur ñ mirabilit̃ ddicit᷑
post iohm baptirati ft̃ homines & post in¬
uidos ñbaptirant᷑. cum ex parte diabol
ẽẽ inuidos ipse cypͥanꝰ in epła de zelo celi¬
uore testet᷑. o in eccłia xp̃i fuisse inuidos
xp̃i annunciatores ipsis apłicis temporibꝰ¬
ipse cypͥanus ex apło paulo sicut iam do¬
cumus manifestet: Qͥa gͦ ioħis baptism
ñ erat idem qͥ baptismus xp̃i. satis arbitͦr
ẽẽ declaratum. Et ꝓpt̃ea nichil ex illo do¬
cumenti afferri potest: eur ꝓpt̃ea post he¬
reticos baptitandum sit. qͥa baptrratum est
post ioħm. cum ioħ̃s hereticus non fuerit:
ce potuerit hab̃e baptismum quamuis
a xp̃o concessum ñ tamen xp̃i ꝓpͥum. cũ
xp̃i habuerit caritatem. Et possit heretie̾
habere baptismum xp̃i. & puersitatem di¬
aboli: sic̃ intꝰ alius potest hab̃e baptismũ
xp̃i & inuidiam cliaboli. At enim multo
baptizatum est. Sic dicit aliquis. multo

Expanded text:
mines et post haereticos non baptizantur,> cur non mirabiliter dicitur: \'post Iohannem baptizati sunt homines et post inuidos non baptizantur,\' cum ex parte diaboli esse inuidos ipse Cyprianus in epistula de zelo et liuore testetur et in ecclesia Christi fuisse inuidos Christi adnuntiatores ipsis apostolicis temporibCyprianus ex apostolo Paulo, sicut iam docuimus, manifestet? Quia ergo Iohannis baptismus non erat idem qui baptismus Christi, satis arbitror esse declaratum. et propterea nihil ex illo documenti adferri potest, cur propterea post haereticos baptizandum sit, quia baptizatum est post Iohannem, cum Iohannes haereticus non fuerit et potuerit habere baptismum quamuis a Christo concessum non tameni habuerit caritatem, et possit haereticus habere baptismum Christi et peruersitatem diaboli, sicut intus alius potest habere baptismum Christi et inuidiam diaboli. \'At enim multo post eum baptizatum est\'. \'sic\', dicit aliquis, \'multo
Abbreviated transcription (Latin):
horrore ipso eccłia muniret᷑. Sane tĩba
ipsa cypͥant cum intueor: admoneor q̃dã
multum nec essaria dicere dirimendȩ
huiꝰmodi questioni. Nam si uidint inqͥt
iudicio & sententia nr̃a id decerni & sta
tui. ut baptisma iustum & legitimum cõ¬
putetur qͦd ilhc baptirant᷑: putabunt se
eccłiam qͦq & cet̾a eccłiȩ munera iuste &

Expanded text:
horrore ipso ecclesia muniretur. Sane uerba horrore ipso ecclesia muniretur. Sane uerba ipsa Cypriani cum intueor, ammoneor quaedam multum necessaria dicere dirimendae huiusmodi quaestioni. nam si uiderint, inquit, iudicio et sententia ntui ut baptisma iustum et legitimum conputetur quo illic baptizantur, putabunt se ecclesiam quoque et cetera ecclesiae munera iuste et
Abbreviated transcription (Latin):
illi ferre ñ possent: & qͦduitam multis
hominib fieret. nec ipsi possent tolera¬
re qͥ facerent: p̃sertim qͥa idem ipsi eos in
parte pͥmiani rebaptizarent. qui eos in
parte maximiani iam baptirauerant :re.¬
ceptus ẽ baptismus illoꝵ: & int̾ceptꝰ typꝰ
istoꝵ. Oͦd nullomͦ eligerent fieri: nͥ am¬
plius sibi adũsari arbitrarent᷑ horrorem
hominum de it̾ata tinctione: qͣm conside¬
rationem de ꝑdita defensione. Qͦdnon
ideo dixerim. qͥa humano sensu det̾reri
debuimꝰ. si abhereticis uenientes denuo
baptitari ueritas cogeret: s qͥa sc̃s cypͥanꝰ
ait. hoc ipso mag̃ hereticos ad necessita¬
tem ueniendi adigi potuisse ⁊si rursꝰ in ca¬
tholica baptizarent᷑. ꝓpt̾ea commemorare
uolui. qͣntꝰ pene in omnib mentib huiꝰ
facti horror insidat: quem diuinitꝰ infu.¬
sum ẽẽ credidim᷑: ut adũsꝰ quaslibet dis¬
putationes. qͣs infirm dis cutẽ neq̃unt:

Expanded text:
illi ferre non possent et quod in tam multis illi ferre non possent et quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui facerent, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani iam baptizauerant, receptus est baptismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu deterreri debuimus, si ab haereticis uenientes denuo baptizari ueritas cogeret, sed quia sanctus Cyprianus ait hoc ipso magis haereticos ad necessitatem ueniendi adigi potuisse, si rursus in catholica baptizarentur, propterea commemorare uolui, quantus paene in omnium mentibus huius facti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuentes. maluert̃ reciꝑe baptismum qui
apud maximianistas qͦs damnauerunt
datꝰ ẽ: & eomͦ sibi lingͣs p̃cidẽ. & ora oppila¬
re:qͣm denuobaptizare tot homines mu¬
stitanȩ & assuritanȩ. & aliarum plebiũ.
qͣs cum feliciano & p̃textato. & cȩt̃is ase
damnatis. & ad se redeuntib susceꝑunt.
Cum enim fit hoc raro insingłis. inter
multa spacia locoꝵ & tempoꝵ: horror fa¬
ct̃i ñ ita sentit᷑. Si aut̃ repente conuen¬
rent᷑ qͦs ꝑ tam longum dempꝰ siue urgen¬
tibus ꝑiculis mortis. siue ꝑ sollemnitates
pas chales memorati maximianiste bap¬
tirauerant. & eis diceret᷑ ut it̃m baptiza¬
rent᷑. qm̃ id qͦd in sacͥlegio scismatis acceꝑ¬
ant nicħ eẽt. id qͥdem diceret᷑ quod eos
ꝑtinacia sui erroris dicere cogeret: ut
possent qualicunq falsa umbra constan¬
tie contͣ calorem ueritatis sue duriciȩ ri¬
gorem. glaciemq contegere. S quia hoc

Expanded text:
tuentes maluerunt recipere baptismum, qui tuentes maluerunt recipere baptismum, qui aput Maximianistas quos damnauerunt datus est, et eo modo sibi linguas praecidere et ora oppilare quam denuo baptizare tot homines Mustitanae et Assuritanae et aliarum plebium, quas cum Feliciano et Praetextato et ceteris a se damnatis et ad se redeuntibus susceperunt. Cum enim fit hoc raro in singulis, inter multa spatia locorum et temporum horror facti non ita sentitur. si autem repente conuenirentur, quos per tam longum tempus siue urgentibus periculis mortis siue per sollemnitates paschales memorati Maximianistae baptizauerant, et eis diceretur ut iterum baptizarentur, quoniam id quod in sacrilegio schismatis acceperant nihil esset, id quidem diceretur quod eos pertinacia sui erroris dicere cogeret, ut possent qualicumque falsa umbra constantiae contra calorem ueritatis suae duritiae rigorem glaciemque contegere. sed quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cramentum quamuis in se pofitũ cũ er-¬
rore ꝓpͥo ñ mis cebt̃. Huc accedit. quia sic
homines occulta nescio q̃ inspiratione
dei detestant᷑ siqͥs iterum baptis mum ac¬
cipiat. quem ubicunq iã acceꝑat: ut idẽ
ipsi heretci cum inde disputant frontẽ
confricent. & ꝓpe omnes eoꝵ laici qͥ apd̃
eos inuet̾auert̃. & animosam ꝑtinaciam
adu̾sꝰ catholicam conceꝑunt. hoc solum
illic sibi displicere fateant᷑: & multi qͥ ꝓpt̃
adipiscenda aliqͣ commoda scłaria. uł in¬
commoda deuitanda tͣnsire ad eos uolt̃.
occultis conatib ambiant. ut hoc eis qͣsi
pectiliari. & domestico bñficio p̃stet᷑ ne
rebaptizent᷑: & ñ null cęt̾is eoꝵ uanis erro¬
rib. & falsis criminationib adũsus catho¬
licam eccłiam credentes. hoc uno reuocen¬
tur ut eis sociari nolint. ne rebaptizarico¬
gant᷑. Quem sensum hominum omnia
penitꝰ corda occupantem isti donatiste me¬

Expanded text:
cramentum quamuis in se positum cum ercramentum quamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, si quis iterum baptismum accipiat quem ubicumque iam acceperat, ut idem ipsi haeretici cum inde disputant frontem confricent et prope omnes eorum laici, qui aput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel incommoda deuitanda transire ad eos uolunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebaptizentur, et nonnulli ceteris eorum uanis erroribus et falsis criminationibus aduersus catholicam ecclesiam credentes hoc uno reuocentur ut eis sociari nolint, ne rebaptizari cogantur. quem sensum hominum omnia penitus corda occupantem isti Donatistae me
Abbreviated transcription (Latin):
manfesto sacͥlegio scismatis saluos ẽẽ non
posse: & omnia q̃ habent de diuinis sacra¬
mentis. & libalitate uniꝰ legitimi uiri. qm¬
dui tales st̃. ad eoꝵ confusionem potiꝰ qͣm
ad salutem ualere. Qd circa etiam siue¬
re ꝓpt̾ea uellent heretici correcto errore
uenire ad eccłiam. qͥa putarent se baptis¬
mnum ñ hab̃e nͥ incatholica acciꝑent: nec
fic eis deb̃emꝰ ad it̃ationem baptis mi con¬
sentire. S potꝰi docendi eẽnt. nec integͥtatẽ
baptismi ꝓdesse ꝑũsitati eoꝵ si corrigi nol¬
lent: nec eoꝵs ꝑũsitate uiolatum fuisse in¬
tegrum baptisma. qͣmdiu corrigi nolue.¬
runt: nec quia corrigi uolunt melius
in eis baptisma fieri. sipsos a malignita¬
te discede: illud autem inciꝑe iam ꝓdesse
ad salutem. quod priꝰ inerat ad ꝑniciem.
Hec enim discentes. & salutem in catho¬
lica unitate desiderabunt. & suum esse
qͦd xp̃i ẽ ñ existimabunt: & ueritatis sa-¬

Expanded text:
manifesto sacrilegio schismatis saluos esse non manifesto sacrilegio schismatis saluos esse non posse et omnia, quae habent de diuinis sacramentis et liberalitate unius legitimi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haeretici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritatem baptismi prodesse peruersitati eorum si corrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum baptisma quamdiu corrigi noluerunt, nec quia corrigi uolunt melius in eis baptisma fieri, sed ipsos a malignitate discedere, illud autem incipere iam prodesse ad salutem quod prius inerat ad perniciem. haec enim discentes et salutem in catholica unitate desiderabunt et suum esse quod Christi est non existimabunt et ueritatis sa
Abbreviated transcription (Latin):
& cum eis ꝑunitatis uincłm salui ẽẽ po¬
tuerunt. Qs qͥs autem & p̾t̾ita ecclesiȩ
confuetudine. & postĩore robore plenarii
concilii. & tot tantisꝙ sc̃arum scͥpt᷑arum
testimoniis. & ipsiꝰ cypͥani multis docu¬
mentis & ꝑspicius rationib ueritatis
intelligit xp̃i baptis mum euangelicis¬
ũbis consecratum. non fieri euius libet
hominis ꝑt̾isitate ꝑũsum: eodem unita¬
tis uinculo intelligat saluos ẽẽ potuisse.
quib aluid salua caritate tẽ uisum est.
Ac ꝑ hoc simul oportet intelligat᷑ eos qͦs
nulla zitania. nulla palea si ipsi frum̃¬
ta ẽẽ uoluissent in societate eccłiȩ toto or¬
be diffusȩ pot̾ant macłare: & ideonulla
existente causa diuortii se ab eode unitatium¬
culo diruꝑunt. qͦdlibet eoꝵ duoꝵ uerum
sit. siue qͦd cypͥanus tẽ sensit. siue quod
catholice uniũsitas unde ille non reces¬
sit obtinuit: foris aꝑtissime constitutos in

Expanded text:
et cum eis per unitatis uinculum salui esse poet cum eis per unitatis uinculum salui esse potuerunt. quisquis autem et praeterita ecclesiae consuetudine et posteriore robore plenarii concilii et tot tantisque sanctarum scripturarum testimoniis et ipsius Cypriani multis docamentis et perspicuis rationibus ueritatis intellegit Christi baptismum uerbis euangelicis consecratum non fieri cuiuslibet hominis peruersitate peruersum, eodem unitatis uinculo intellegat saluos esse potuisse quibus aliud salua caritate tunc uisum est. ac per hoc simul oportet intellegatur eos, quos nulla zizania, nulla palea, si ipsi frumenta esse uoluissent, in societate ecclesiae toto orbe diffusae poterant maculare et ideo nulla existente causa se ab eodem unitatis uinculo dirruperunt, quodlibet illorum duorum uerum sit, siue quod Cyprianus tunc sensit siue quod catholicae uniuersitas unde ille non recessit optinuit, foris apertissime constitutos in
Abbreviated transcription (Latin):
dignist̾. qͥ uł qͦd eos ñ hab̃e cypͥanꝰ affirmat.
habentib a catholicis dare conant᷑. uł siẽ
res ipsa manifestat. qͦd & ipsi habent ñ
hab̃e catholicam criminant᷑: S qͥa nẽ
ut dicere cȩꝑam cum cypͥani littis sermo¬
cinari instituimꝰ. ñ ut arbit᷑r etiam si ille
adeẽt uiderer ꝑtinacit̾ atq obstinate cõtͣ
fratres & consac̃dotes ꝓhereticis reluctari:
cum acciꝑet tanta ista quȩ nos mouent:
cur etiam apud hereticos in suo maligno
ipsum reuerendissimum atq scissimum
eẽ posse credamus. Cumq & ipse testet᷑
cuiꝰ nob testimonium pondis magniẽ.
sic eos admitqi in p̃t̾itum solitos: quis qͥs
eiꝰ sermone commotꝰ hereticos denuo
baptizandos eẽ ñ dubitat: eos quibꝰ hoc
ꝓpt̃ tanta q̃ contͣdicunt᷑ nondum ꝑsua¬
sum ẽ. tales ẽẽ deputet. quales in p̃teri¬
tum fuerunt qͥ baptiratos in heresi solo
ꝓpͥo errore correcto simplieit̃ admisert:

Expanded text:
digni sunt, qui uel quod eos non habere Cyprianus adfirmat digni sunt, qui uel quod eos non habere Cyprianus adfirmat habentibus catholicis dare conantur uel, sicut res ipsa manifestat, quod et ipsi habent non habere catholicam criminantur! Sed quia nunc, ut dicere coeperam, cum Cypriani litteris sermocinari instituadesset, uiderer pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari, cum acciperet tanta ista quae nos mouent, cur etiam aput haereticos in suo maligno ipsum reuerentissimum adque sanctissimum esse posse credamus. cumque et ipse testetur, cuius nobis testimonium ponderis magni est, sic eos admitti in praeteritum solitos, quisquis eius sermone commotus haereticos denuo baptizandos esse non dubitat, eos, quibus hoc propter tanta quae contradicuntur nondum persuasum est, tales esse deputet, quales in praeteritum fuerunt qui baptizatos in haeresi solo proprio errore correcto simpliciter admiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
baptiratos qͣ sciscipiebant ill qͦs ꝓpt̃ uni¬
tatem cypͥanus adueniam ꝑtinere p̃sump¬
sit. Si autem baptismꝰ xp̃i sic̃ ea quȩ iam
multa dicta sunt indicant. & non in integͣ
uel uita uł fide siuie eoꝵ qͥuident᷑ ẽẽ intus.
nec tam̃ ad illius unicȩ columbe membͣ
ꝑtinent. siue eoꝵ qͥsic ad eandem ñ ꝑtineñ.
ut etiam aꝑte foris sint. potest ẽẽ integer:
qͥ eum illis temporib repetebant. eandem
ueniam ꝓpter unitatis caritatem mereban.¬
tur: qͣm meruisse ꝓpt̃ eiꝰmodi caritatem
credidit cypͥanꝰ eos. qͦs sine baptismo admis¬
sos ẽẽ arbitrat᷑ est. Isti gͦ qͥ nulla existente cax¬
sa. qͣndoquidem sic̃ idem cypͥanꝰ ostendit
mali bonis inunitate obẽe ñ possunt. se
ab eiꝰdem unitatis caritate p̃ciderunt: lo¬
cum omnis ueniȩ ꝑdiderunt. Et qͥ in ipso
scelere scismatis int̾irent. etiam si post ca¬
tholicam ñ rebaptirarent: qͣnto supplicio

Expanded text:
baptizatos, qua suscipiebant illi quos propter unibaptizatos, qua suscipiebant illi quos propter unitatem Cyprianus ad ueniam pertinere praesumpsit. si autem baptismus Christi, sicut ea quae iam multa dicta sunt indicant, et in non integra uel uita uel fide, siue eorum qui uidentur esse intus nec tamen ad unicae illius columbae membra pertinent, siue eorum qui sic ad eam non pertinent, ut etiam aperte foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus repetebant eandem ueniam propter unitatis caritatem merebantur, quam meruisse propter eiusmodi caritatem credidit Cyprianus eos, quos sine baptismo admissos esse arbitratus est. isti ergo, qui nulla existente -causa — quandoquidem, sicut idem Cyprianus ostendit, mali bonis in unitate obesse non possunt — se ab eiusdem unitatis caritate praeciderunt, locum omnis ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent, etiam si post catholicam non rebaptizarent, quanto supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ timentib congruat patefacte & ꝑ¬
spectȩ ueritati libent᷑ atq incunctant̾ ob¬
sequi. qͣm ꝑtinacit atq obstinate contra
fr̃s & consac̾dotes ꝓhereticis reluctari. ue¬
rissime dicit. Hec alt̾i potiꝰ quam sibi ad¬
uersat᷑: qͥ res istit aꝑtissime ueritati. S ꝑ
illa que tam multa iam diximꝰ. quantũ
arbit᷑r. liqͥdo apparet. & certum ẽ: baptis¬
mum xp̃i nec hereticoꝵ ꝑũsitate cum apd
eos dat᷑ & sumit᷑. posse uiolari. Sut certũ
nondum sit: saltem adhuc ẽẽ dubium. qͥs¬
quis ea quȩ dicta sunt etiã reintens cogi.¬
tauerit confitet᷑. N gͦ aꝑtissime resistimꝰ
ueritati: s aut ꝓmanifesta ueritate certamꝰ
sic̃ ego existimo: aut certe sic̃ possunt pu¬
tare qͥ nondum istam questionem solutã
ẽẽ arbitͥnt᷑. adhuc querimꝰ ueritatem. Et
ideo si alit̾ se res habet qm nos dicimus:
eadem simplicitate suscipimꝰ ab hereticis

Expanded text:
et Deum timentibus congruat, patefactae et pet Deum timentibus congruat, patefactae et perspectae veritati libenter atque incunctanter obsequi, quam pertinaciter atque obstinate contra res et consacerdotes\' pro haereticis reluctari, uerissime dicit, nec alteri potius quam sibi aduersatur qui resistit apertissimae ueritati. sed per illa quae tam multa iam diximus, quantum arbitror, liquido apparet et certum est baptismum Christi nec haereticorum peruersitate, cum aput eos datur et sumitur, posse uiolari. sed ut certum nondum sit, saltem adhuc esse dubium quisquis ea quae dicta sunt etiam retinens cogitauerit confitetur. non ergo apertissimae resistimus ueritati, sed aut pro manifesta ueritate certamus, sicut ego existimo, aut certe, sicut possunt putare qui nondum istam quaestionem solutam esse arbitrantur, adhuc quaerimus ueritatem. et ideo, si aliter se res habet quam nos dicimus, eadem simplicitate suscipimus ab haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorib libͥs diximꝰ manifestum ẽ. etiã
in hereticoꝵ ꝑũsitate potest ẽẽ xp̃iani ba¬
ptisini integͥtas: siqui temporib illis rebap¬
trrauerunt. nec tamen ab unitatis com¬
page recesserunt: eadem dilectione pacis
potuerunt ad ueniam ꝑtinere: qͣ eypͥa¬
nus etiam sine baptismo admissos. ab ec¬
clesiȩ munerib ñ separari potuisse testat᷑
Porro si uerum ẽ apud hereticos & scisma¬
ticos ñ ẽẽ baptis mum xp̃i: qͣntominus
obẽent in unitate positis aliena peccata:
si adunitatem uenientibꝰ. & sine baptis¬
mo admissis soluerent᷑ & ꝓpͥa: Nã si teste
cypͥanounitatis uincłm tm̃ ualet: quomͦ
possent ledipeccatis alienis qͥ nollent ab
unitate recełe̾. si etiam ñ baptiiati pecca¬
tis ꝓp̾is ñ ꝑirent. qͥ ad eam uellent ex here.¬
si accede: Oͦ d aut̃ adiungit eypͥanꝰ o dic̃.
ñtamen quia aliqͣndo erratum est ideosẽ¬
per errandum est: cum mag̃ sapientibus

Expanded text:
superioribus libris diximus manifestum est — etiam superioribus libris diximus manifestum est — etiam in haereticorum peruersitate potest esse christiani baptismi integritas, si qui temporibus illis rebaptzauerunt nec tamen ab unitatis conpagine recesserunt, eadem dilectione pacis potuerunt ad ueniam pertinere, qua Cyprianus etiam sine baptismo admissos ab ecclesiae muneribus non separari potuisse testatur. porro si uerum est aput haereticos et schismaticos non esse baptismum Christi, quanto minus obessent in unitate positis aliena peccata, si ad unitatem uenientibus et sine baptismo admissis soluerentur et propria! nam si teste Cypriano unitatis uinculum tantum ualet, quomodo possent laedi peccatis alienis qui nollent ab unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis propriis non perirent, qui ad eam uellent ex haeresi accedere? Quod autem adiungit Cyprianus et dicit: non tamen quia aliqper errandum est, cum magis sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam dare: & eos qͥ ad eccłiam simpli.¬
citer admissi in eccłia dormierunt. ab ȩe¬
clesie sue munerib ñ separare. Bene qui¬
dem p̃sumpsit: qͦd caritas unitatis cooꝑi¬
re posset multitudinem peccatoꝵ. Qͦd si
habebant baptismum. & ab his ñ recte
sentiebat᷑ qͥ eos denuo baptizandos ess e
censebant. Id erratum cooꝑiebat caritas
unitatis. quãdiu inerat ista ñ diabolica
discessio s humana temptatio: donec eis
sic̃ apłs dicit. siqͥd alit̾ sapiebant dñs re¬
uelaret. Et ideo ue istis. qui ꝑ sacͥlegam p̃.¬
cisionem ab unitate dirupti. si ce apd nos
& apud illos ẽ baptismus: rebaptizant.
Si aut̃ in catholica sola ẽ: nec baptizant.
Siue gͦ rebaptizent. siue ñ baptizent. ñ
ft̾ in uincło pacis: unde cuilibet istorũ
uulneri adhibeant medicinam. Nos aut̃
si ad eccłiam sine baptismo admittimus:
in eo numero sumꝰ: qͥb cypͥanꝰ ꝓpt̃ unita¬
tis custodiam ignosei posse p̃sumpsit:¬
Si autem sicut iam tit arbitror ex his q̃ in

Expanded text:
am dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. bene quidem praesumpsit, quod caritas unitatis cooperire posset multitudinem peccatorum. quodsi habebant baptismum et ab his non recte sentiebatur qui eos denuo baptizandos esse censebant, id erratum cooperiebat caritas unitatis, quamdiu inerat ista non diabolica discessio, sed humana temptatio, donec eis, sicut apostolus dicit, si quid aliter sapiebant dominus reuelaret. et ideo uae istis, qui per sacrilegam praecisionem ab unitate dirrupti, si et aput nos et aput illos est baptismus, rebaptizant, si autem in catholica sola est, nec baptizant. siue ergo rebaptizent sine non baptizent, non sunt in uinculo pacis, unde cuilibet istorum uulneri adhibeant medicinam. nos autem si ad ecclesiam sine baptismo admittimus; in eo numero sumus quibus Cyprianus propter unitatis custodiam ignosci posse psi autem — sicut iam, ut arbitror, ex his quae in
Abbreviated transcription (Latin):
sissent utiq nobiscum. Quaꝓpt̃ sacram̃¬
tum gr̃ẽ dat ds etiam ꝑmalos. Ipsamuͦ¬
ideo remissionem peccatoꝵs uel ꝑse ipsum
facit: uel ꝑ illius columbȩ membra qͥbus
tenueritis tenebunt᷑. Baptismum uͦ qͦd
est sacramentum remissionis peccatoꝵ.
quia nulli dubium ẽ habere posse etiã
homicidas. quim teneb̾s sunt usq ad huc
quia de cordib eorum frat̾num odium ñ
exclusum ẽ. siue nulla eis peccata dimis¬
sa sint. si ñ mutato in melius corde bapti¬
⁊atisunt. siuc continuo dimissa tedie¬
rint: ꝑ se ipsum quia dei est. scm̃ ẽẽ cogno¬
scimus: & siue tͣdat᷑ siuie accipiat᷑ a talibꝰ.
nulloꝵ ꝑũsitate uiolarrisiue intus siue
foris. Froinde consentimus eypͥano. here.¬
ticosremissionem dare ñ posse. Qͦd qͥdem

Expanded text:
sissent utique nobiscum. quapropter sacramesissent utique nobiscum. quapropter sacramentum gratiae dat deus etiam ideo remissionem peccatorum vel per se ipsum facit, vel per illius columbae membra, quibus tenueritis tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius corde baptizati sunt, siue continuo dimissa redierint, per se ipsum quia dei est sanctum esse cognoscimus et, siue tradatur siue accipiatur a talibus, nullorum peruersitate uiolari siue intus siue foris. Proinde consentimus Cypriano haereticos remissionem dare non posse, baptism
Abbreviated transcription (Latin):
eundem sp̃m non habent: Ita gͦ potest he¬
recicus & catholicꝰ baptisma unum hab̃e. &
unam ȩccłiam ñ habere: sic̃ possunt in ca¬
sit quod habet: hoc ei dandum qͦd ñ habet.
Si nicħ potest ratum &e firmum ẽẽ apud
dm̃ quod illi faciunt. quos dñs hostes &
adũsarios suos ẽẽ dicit: cur firmꝰ est bap¬
tismus quem tͣdunt homicidȩ: An hostes
& adũsarios dñi non dicimꝰ homicidas:
Qui autemodit frẽm. homicida ẽ. Quo¬
modo gͦ baptizabant qͥ oderant paulũ
os saulo ipse dix̃. quid me ꝑsequeris. qͣndo
eius seruos ꝑsequebat᷑. ce in fine ipse dict᷑us
est. cum uni ex minimis meis ñ fecistis. mͥ
non fecistis: Ouamobrem om̃s qui ex no¬
bis exeunt. non sunt ex nobis. s non om̃s
qui nobiscum st̃ ex nobis sunt: sicut area
cum tͥturat᷑. quicquid inde uolat non est
tͥcicum: s non qͥcquidibi ẽ. tͥcicum ẽ. Ideo
c ioħs. ex nobis inquit exierunt: s ñ erant
ex nobis. Si enim fuissent ex nobis ꝑman¬

Expanded text:
eumdem spiritum non habent? Ita ergo potest haereticus et catholicus Baptisma unum habere, et unam Ecclesiam non habere, sicut possunt in Casit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. Si nihil potest ratum et firmum esse apud Dominum quod illi faciunt, quos Dominus hostes et adversarios suos esse dicit; cur firmus est Baptismus quem tradunt homicidae? An hostes et adversarios Domini non dicimus homicidas? Qui autem odit fratrem suum, homicida est. Quomodo ergo baptizabant, qui oderant Paulum et Saulo ipse dixit: quid me persequeris, quando eius seruos persequebatur, et in fine ipse dicturus est: cum uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis? quamobrem omnes qui ex nobis exeunt non sunt ex nobis, sed non omnes qui nobiscum sunt ex nobis sunt, sicut area cum trituratur quidquid inde uolat non est triticum, sed non quidquid ibi est triticum est. ideoque et Iohannes: ex nobis, inquit, exierunt, sed non erant ex nobis; si enim fuissent ex nobis, perman
Abbreviated transcription (Latin):
lari inunitate bonos etiam a cognitis mał
docemꝰ:. teste cypͥano. qͥ dicit. in p̃t̃itum de
heresi ad eccłiam uenientes sine baptismo
adinissos: quoꝵ tam̃ nefaria sacͥlegia que
suꝑ eos erant. qͥa baptismo dimissa ñ erant.
si polluere & ꝑde ñ potuerunt eccłie sc̃ita¬
tem: nulla maloꝵ contagione potest ꝑi¬
re.Quappt̃ si cypͥanum uerũ dixisse con¬
sentiunt: eo teste uincunt᷑ in crimine scis¬
matis. Si cypͥanum falsum dixisse conten¬
dunt: eo teste ñ utant᷑ in questione baptis¬
matis. S nẽ qͦd cũ beato cypͥano homine
pacifico sermocinari instituimꝰ: ꝑagamꝰ.
Qͥ cum sibi opposuisset qͦd dici a fr̃ib no¬
uerat. qͥd gͦ fiet de his qͥ i p̃t̾itum de heresi
ad eccłiam uenientes sine baptismo admis

Expanded text:
lari in unitate bonos, etiam a cognitis malis lari in unitate bonos, etiam a cognitis malis docemus, teste Cypriano, qui dicit, in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos; quorum tamen nefaria sacrilegia quae super eos erant, quia baptismo dimissa. non erant, si polluere et perdere non potuerunt ecclesiae sanctitatem, nulla malorum contagione potest perire. quapropter si Cyprianum uerum dixisse consentiunt, eo teste conuincuntur in crimine schismatis, si Cyprianum falsum dixisse contendunt, eo teste non utantur in quaestione baptismatis. Sed nunc quod cum beato Cypriano homine pacifico sermocinari instituimus peragamus. qui cum sibi opposuisset quod dici a fratribus nouerat: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine
Abbreviated transcription (Latin):
se tẽ eccłiam contagione cõmunionis eoꝵ
qͥ sine baptismo ad eam sic̃ cypͥanꝰ dicit ad¬
missi sunt:alioquin nec originem suam¬
norum codicum exustionem. unde isti
caltimniarum suarum fumos iactantes
occasionem faciendi scismatis inuenert̃.
sic̃ consulum ordo declarat: restat ut fa¬
teant᷑ nulla maloꝵ etiam cognitoꝵ tali
communione contaminari unitatẽ xp̃i.
Oͦd cum fassi fu̾int: ñ inuenient causã
cur se ab eccłis orb t̾rarum qͣs ꝑ apłos inst¬
tutas parit̾ legimꝰ. separare debuisse con¬
tendant. qͥa neq ille quoꝵlibet malorũ
cõmixtione ꝑire potuert̃: & isti qͥ ñ ꝑirẽt.
si cum illis in unitate mansissent. separan¬
dose ab eis. & rumpendo unculum pacis:
utiq in scismate ꝑiert̃. Aꝑtissimum enĩ
Saclegium eminet scismatis si nuilla fuit
causa separationis. Nullam uͦ fuisse causã
separationis apparet: si mali etiam cogniti
bonos inunitate ñ macłant. Naut̃ macu¬

Expanded text:
se tunc ecclesiam contagione communionis eorum se tunc ecclesiam contagione communionis eorum qui sine baptismo ad eam, sicut Cyprianus dicit, admissi suntnorum codicum exustionem, unde isti calumniarum suarum fumos jactantes, occasionem faciendi schismatis invenerant, sicut Consulum ordo declarat: restat ut fateantur, nulla malorum etiam cognitorum tali communione contaminari unitatem Christi. Quod cum fassi fuerint, non invenient causam cur se ab Ecclesiis orbis terrarum, quas per Apostolos institutas pariter legimus, separare debuisse contendant: quia neque illi quorumlibet malorum commixtione perire potuerunt, et isti qui non perirent si cum illis in unitate mansissent, separando se ab eis, et rumpendo vinculum pacis, utique in schismate perierunt. Apertissimum enim sacrilegium eminet schismatis, si nulla fuit causa separationis. Nullam vero fuisse causam separationis apparet, si mali etiam cogniti bonos in unitate non maculant. Non autem macu
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝓposuit: ex ore utiq fr̃m : siue queren¬
tium ueritatem: siue ꝓueritate certan¬
tium. Int̾ disputationes enim suas. qͥb
uolebat ostendere denuobaptizandos
hereticos. de qͥb satis ꝓ tempore libͥs suꝑio¬
ribus disseruimus: ait. S dicit aliquis.
Qͥ d gͦ fiet de his qui in p̃t̾itum de heresi
ad eccłiam uenientes sine baptismo ad¬
missi ft̃: Hic tota eausa donatistarum ẽ
quib nobis de hac questione conflictꝰ est.
penitꝰ naufragauit. Si enim uere baptismũ
ñ habebant. qui uenientes ab hereticis ita
suscipiebant᷑. & suꝑ eos erant peccata eoꝵ:
cum cominuncatum ẽ talib. siue ab eis
qͥ erant ante cypͥanum. siue ab ipso cypͥa¬
no: necesse ẽ ut unum dieat᷑ ex duobus.
aut ꝑisse iam tc̃ eccłiam talium cominu¬
nione macłatam:aut ñ obeẽ cuiquam
in unitate ꝑmanenti aliena etiam nota
peccata. Illud atit̃ qͥa dicere ñ possunt. ꝑis¬

Expanded text:
nem proposuit ex ore utique fratrum siue quaerennem proposuit ex ore utique fratrum siue quaerentium ueritatem siue pro ueritate certantium. inter disputationes enim suas, quibus uolebat ostendere denuo baptizandos haereticos, de quibus satis pro tempore libris superioribus disseruimus, ait: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? hic tota causa Donatistarum, cum quibus nobis de hac quaestione conflictus est, penitus naufragauit. si enim uere baptismum non habebant, qui uenientes ab haereticis ita suscipiebantur, et super eos erant peccata eorum, cum communicatum est talibus siue ab eis qui erant ante Cyprianum siue ab ipso Cypriano, necesse est ut unum dicatur ex duobus, aut perisse iam tunc ecclesiam talium communione maculatam aut non obesse cuiquam in unitate permanenti aliena etiam nota peccata. illud autem quia dicere non possunt, peris
Abbreviated transcription (Latin):
quod deprauati atq ꝑu̾si st̃. ad regnum
cȩloꝵ sic disciplinis cȩlestibꝰ eruidimꝰ. ut qͦd
in eis integrum ẽ nullomodo uiolemus:
Nec ꝓpt̾ hominis uitium. siquid in homi¬
ne dei est. uł nullum uel uitiosum ẽẽ ch¬
camus. Iam patica restant ex epła ad iuba¬
iantim. S qͥa in eis & de p̃t̾ita eccłiȩ con¬
suetudine dr. & de baptismo ioħis quod so¬
let ñ paruam mouere questionem. hoĩbꝰ
rem manifestam parum attendentibus.
qͥa iuesi ft̃ ab apło in xp̃o baptitari. qui
baptismum ioħis acceꝑant. ñ negligent̃
tractanda st̃: & in uolumen aliud differen¬
da: ne huiꝰ modꝰ immoderatꝰ sit. Erplicit¬
cclesiȩ catholice consuetu¬
dinem pͥstinam nunc teneri
cum ab hereticis uł scisma¬
ticis uenientes. si euangeli¬
cis u̾b̃ consecratum baptis¬
mum ꝑcepunt. denuo ñ baptirant᷑. bea¬
to cypͥano teste utim̃. Ipse qͥppe sibi questio¬

Expanded text:
quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum quo deprauati adque peruersi sunt ad regnum caelorum sic disciplinis caelestibus erudimus, ut, quod in eis integrum est, nullo modo uiolemus nec propter hominis uitium, si quid in homine dei est, uel nullum uel uitiosum esse dicamus. Iam pauca restant ex epistula ad Iubaianum. sed quia in eis et de praeterita ecclesiae consuetudine dicitur et de baptismo Iohannis, quod solet non paruam mouere quaestionem hominibus rem manifestam parum adtendentibus, quia iussi sunt ab apostolo in Christo baptizari qui baptismum Iohannis acceperant, non neglegenter tractanda sunt et in uolumen aliud differenda, ne huius modus inmoderatus sit. LEcclesiae catholicae consuetudinem pristinam nunc teneri, cum ab haereticis uel schismaticis uenientes, si euangelicis uerbis consecratum baptismum perceperunt, denuo non baptizantur, beato Cypriano teste utimur. ipse quippe sibi quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
putare debemꝰ consequens ẽẽ ut & alt̾̃m
desit: quia & illud sine isto potest ẽe in
infante. & hoc sine illo potuit ẽẽ in latͦne:
complente deosiue in illo. siue in isto qͦd
ñ ex uoluntate defuisset. Cum uͦ ex uolun¬
tate alterum hoꝵ defu̾it: reatu hominem
inuolui. Et baptismꝰ quidem potest mee.
ubi conũsio cordis defu̾it: conũsio autẽ
cordis potest quidem inẽe ñ ꝑcepto bap¬
tismo:s contempto baptismonon potest.
Neq enim ullomͦ dicenda ẽ conu̾sio cordiᷤᷤ
ad clm̃: cũ dei sacramentum conteminit᷑.
Iuste gͥ rep̃hendimꝰ. anathematizamꝰ. de¬
testamur. abhominam ꝑu̾sitatem cordis
hereticoꝵ. Sacramentum tam̃ euangłicũ
ñ ideoñ habent: qͥa ꝑ qͦd titile ẽ non habent.
Quappt̾ cum ad fidem & ueritatem ueni¬
unt. & agentes penitentiam remitti sibi pec¬
cata deposct̃:ñ eos decipimus neq fallimꝰ.
cum correctos a nob̃ ac reformatos in eo

Expanded text:
putare debemus consequens esse ut et alterum putare debemus consequens esse ut et alterum desit, quia et illud sine isto potest esse in infante et hoc sine illo potuit esse in latrone, conplente deo siue in illo siue in isto quod non ex uoluntate defuisset, cum uero ex uoluntate alterum horum defuerit, reatu hominem inuolui. et baptismus quidem potest inesse ubi conuersio cordis defuerit, conuersio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto baptismo non potest. neque enim ullo modo dicenda est conuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste sitatem cordis haereticorum, sacramentum tamen euangelicum non ideo non habent, quia per quod utile est non habent. quapropter, cum ad fidem et ueritatem ueniunt et agentes paenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, non eos decipimus neque fallimus, cum correctos a nobis ac reformatos in eo
Abbreviated transcription (Latin):
re. Et sic̃ in illo latͦne qͦd ex baptismi sacra¬
mento defuerat compleuit omnipotentis
benignitas. qͥa ñ suꝑbia uł contemptu s
necessitate defuerat : sic in infantib qͥ bap¬
tizati moriunt᷑. eadem gr̃a omnipotentis
implere credenda ẽ: qͦd ñ ex impia uolun¬
tate. s ex ȩcatis indigentia. nec corde credere
ad iusticiam possunt: nec ore confit̃i ad salu¬
tem. Ideo cum ꝓ eis alii respondeant ut im¬
pleat᷑ erga eos celebratiosacramenti: ualet
utiq ad eoꝵ consecrationem: qͥa ipsi respon¬
dere ñ possunt. Nt si ꝓ eo qͥ respondere po¬
test aliꝰ respondeat: ñ itidem ualet. Ex qua
regła illud in euangłio dictum ẽ: qͦd om̃s
cum legit᷑ nat᷑alit̾ mouet. Etatem habet:
ipse ꝓse loquat᷑. O bꝰ omnib reb ostendit᷑:
aliud ẽẽ sacramentum baptismi. aliud cõ¬
uersionem cordis: s salutem hominis ex
utq cõpleri. Nec siunum hoꝵ defũt adco

Expanded text:
re. et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacrare. et sicut in illo latrone quod ex baptismi sacramento defuerat conpleuit omnipotentis benignitas, quia non superbia uel contemptu, sed necessitate defuerat, sic in infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia omnipotentis implere credenda est, quod non ex impia uoluntate, sed ex aetatis indigentia nec corde credere ad iustitiam possunt nec ore confiteri ad salutem. ideo cum pro eis alii respondent, ut impleatur erga eos celebratio sacramenti, ualet utique ad eorum consecrationem, quia ipsi respondere non possunt. at si pro eo qui respondere potest alius respondeat, non itidem ualet. ex qua regula illud in euangelio dictum est, quod omnes cum legitur naturaliter mouet: aetatem habet, ipse pro se loquatur. Quibus omnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conuersionem cordis, sed salutem hominis ex utroque conpleri. nec, si unum horum defuerit, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
fantem mascłm octaua die circumcideret.
qͥ nondum pot̾at corde credẽ ut ei deputa
in filio moysi ꝑ angłm manifestatum ẽ: qͥ
cum adhuc incircumcisꝰ amatre ferretur
p̃senti & euidenti ꝑicło ut circumcideret᷑
exactum ẽ. Et cum factum eẽt: depulsa est
ꝑnicies. Sic̃ gͦ in abraham p̃cessit iusticia
fidei. & accessit circumcisio signaculum
iusticie fider̃ita in corneho p̃cessit sc̃ificatio
sp̃italis in dono sp̃s sc̃i: & accessit sacram̃tũ
regenerationis in lauacͦ baptisim. Et sic̃ in
ysaac qͥ octauosuȩ natiuitatis die circum¬
cisus ẽ. p̃cessit signacłm iusticiȩ fidei: & qm̃
patͥs fidem imitatꝰ est. secuta est increscen¬
te ipsa iusticia cuius signacłm in infante
p̃cesserat: itain baptiiatis infantib p̃cedit
regenerationis sacramentum: & si xp̃ianã
tenuerint pietatem sequet᷑ etiam in cor
de conũsio: cuiꝰ mist̾ium p̃cessit in corpo¬

Expanded text:
fantem masculum octavo die circumcideret , fantem masculum octavo die circumcideret , qui nondum poterat corde credere ut ei deputarin filio Moysi per angelum manifestatum est , qui cum adhuc incircumcisus a matre ferretur, praesenti et evidenti periculo ut circumcideretur exactum est, et cum factum esset, depulsa est pernicies. Sicut ergo in Abraham praecessit justitia fidei, et accessit circumcisio signaculum justitiae fidei, ita in Cornelio praecessit sanctificatio spiritalis in dono Spiritus sancti, et accessit sacramentum regenerationis in lavacro baptismi. Et sicut in Isaac , qui octavo suae nativitatis die circumcisus est, praecessit signaculum justitiae fidei et quoniam patris fidem imitatus est, secuta est in crescente ipsa justitia, cujus signaculum in infante praecesserat, ita in baptizatis infantibus praecedit regenerationis sacramentum, et si Christianam tenuerint pietde conuersio cuius mysterium praecessit in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatem corporalit̾ defuut. ꝑfecta salꝰ
est. qͥa ꝑpietatem sp̃italit̃ affuit: sic & cũ
ipsa p̃sto est. si ꝑ necessitatem desit. qͦd la¬
troni affuit: ꝑficit᷑ salꝰ. Qͦd tͣditum tenet
iusticiam. & ore confiti adsalutem. qͦd
lat᷑ potuit: qͥn etiam flendo & uagiendo
cum in eis mist̾ium celebrat᷑ ipsis mestis
uocib obstrepunt: & tam̃ nullꝰ xp̃ianoꝵ
dixerit eos manit̃ baptizari. Et si qͥs quã
querat in hac re auctoritatem diuinam.
quanquam quod uniũsa denet eccłia.
nec conciliis institutum s semꝑ retentũ
ẽ. ñ nͥ auetoritate apłica traditum rectiss:¬
me credit᷑: tam̃ ueracit̃ conicere possumꝰ.
qͥd ualeat in paruulis baptismi sacram̃tũ.
ex circumeisione carnis qm pͥor popls acce¬
pit. Qͣ m pꝰqm acciꝑet iustificat᷑ ẽ abrahã:
ham. Signum accepit circumeisionis.
signacłm iusticie fidei qͥiã corde credide¬
rãt: & deputatum illi erat ad iusticiam.
Cur gͥ ei p̃ceptum ẽ. ut omnem deinceps in¬

Expanded text:
s corporaliter defuit, perfecta salus est, quia per pietatem spiritualiter affuit. Sic cum et ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni affuit, perficitur salus, quod traditum tenet iustitiam et ore confiteri ad salutem quod latro potuit, quin etiam flendo et uagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis uocibus obstrepunt; et tamen nullus christianorum dixerit eos inaniter baptizari. Et si quisquam quaerat in hac re auctoritatem diuinam, quamquam, quod uniuersa tenet ecclesia nec conciliis institutum, sed semper retentum est, non nisi auctoritate apostolica traditum. rectissime creditur, tamen ueraciter conicere possumus, quid ualeat in paruulis baptismi sacramentum, ex circumcisione carnis quam prior populus accepit, quam priusquam acciperet iustificatus est Aham signum accepit circumcisionis signaculum justitiae fidei, qui jam corde crediderat, et deputatum illi erat ad justitiam. praeceptum est, ut omnem deinceps in
Abbreviated transcription (Latin):
mino. & minist̾ium meum. ce prudentiã
meam. ce euangelium meum: quamius
utiq a dño imꝑ̾itum atq donatum. Baptis¬
mum aut̃ meum nemo eoꝵ dixit omnino.
Neq enim omnium ȩqualis est gła. nec mi¬
nistrant om̃s equalit. nec equati pruden¬
tia st̃ om̃s p̃diti: & in euangłirando alius
alio meliꝰ oꝑat᷑. Et ideo dicipotest alius alio
doctior ex ipsa doct̾na saluitari. Alius autẽ
alio maiꝰ. minusue baptiratꝰ dici ñ potest:
siue ab infcriore. siue a maiore baptiret᷑.
ꝓinde cum manifesta sint oꝑa carnis. quȩ
sunt fornicationes. immundicie. luxurie.
idoloꝵ seruitꝰ. ueneficia. inimicieiȩ. conten

Expanded text:
mino, et ministerium meum et prudentiam mino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetur. proinde cum manifesta sint opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, ueneficia, inimicitiae, c
Abbreviated transcription (Latin):
tum descendentem & manentem suꝑ eũ.
ipse ẽ qui baptirat in sp̃u sc̃o: Columba
utiq suꝑ baptizatum descenderat: ad huc
autem uenienti ut baptizaret᷑ dixerat. ego
a te debeo baptizari. Iam gͥ sciebat eum.
Qͥ d sibi itaꝙ uult ego nesciebam eum; s
qui me misit baptirare in aqua ipse mi
ipse est qui baptirat in sp̃u sc̃o. cum hoc¬
postea quam baptitatꝰ est. factum sit:. nisi
quia scđm aliquid eum sciebat᷑: secłm ali¬
quid adhuc nesciebat: Sciebat udeli¬
cet sponsum filium di: de cuiꝰ plenitudi¬
ne om̃s acciꝑent. S quia sic ex eiꝰ plenitu¬
dine ipse acceꝑat baptitandi potestatem.
lentioris gr̃ẽ ministrum. siue inferioris. si
ue ꝑcentem fructꝰ hominem. siue sexageni.
siue tͥceni. siue ꝑfrum̃tum siue ꝑ paleam:.
ñ nisi illius unius ẽẽ cognosceret᷑. Et hoc ꝑ
sp̃m didicit. uelut columbã descendentẽ &
manentem suꝑ eum. Itaq inuenimꝰ dictũ
ab apłis. & głam meam qͣmuis utiq in do¬

Expanded text:
tem de caelo et manentem super eum, ipse est qui baptizat in spiritu sancto? columba utique super baptizatum descenderat. adhuc autem uenienti ut baptizaretur dixerat: ego a te debeo baptizari. iam ergo sciebat eum. quid sibi itaque uult: ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizaipse est, qui baptizat in Spposteaquam baptizatus est factum sit, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, lentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in do
Abbreviated transcription (Latin):
ita in eiꝰ eccłia ubi plura & maiora mira¬
cula facta sunt. ꝑ aliquod signum de¬
monstrarentur excellentioris sc̃itatis mi¬
nistri. & dispensatores mist̾iorum: qͥ soli
baptizare deb̾ent. S si hoc fieret: quã¬
fuit. Ideo paulus gr̃as agit deo. quodne¬
minem ipsorum baptizauerat: qͥ tan¬
quam obliti in cuiꝰ nomine baptizati
eẽnt. ꝑ hominum se nomina diuidebãt
Cum enim tantum ualet baptismus ꝑ
hominem contemptibilem quantum
ẽẽ cognoscit᷑. Qͦo in ipso dño ioħs per
illam columbe speciem se didicisse te¬
statur. Nam scđm qͦd aliud dixerit. &
ego nesciebam eum: ñ plane uideo. Si
enim etum omnino nes ciret: ñ uenienti
ad baptismum suum diceret. ego a te
debeo baptirari. Qͥd est gͦ quod ait. qm
uidi sp̃m uelut columbam descent en¬
tem de cęlo. & mansit suꝑ eum. & egones¬
ciebam eum: s qͥ me misit baptirare in aqͦ

Expanded text:
ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miraita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum esse cognoscitur; quod in ipso domino Iohannes per illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non uenienti ad baptismum suum diceret: ego a te debeo baptizari. quid est ergo quod ait: quoniam uidi spiritum uelut columbam descendentem de caelo, et mansit super eum. et ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in a
Abbreviated transcription (Latin):
baptiiati: & post auaros. fraudatores. ra¬
paces. feneratores. nemo quenquam in
eccłia baptizandum putabit. Nonne cũ
hec incuidiose clamauero. respondet᷑ mͥ.
quid hoc indignum putas: quasi aut
ioħ̃s exhonoratꝰ sit. aut auarꝰ honoratꝰ.
S illiꝰ baptismum ñ oportuit iterari:
de qͦ idem ioħs ait: hic est qui baptizat
in sp̃u sco. ꝑ quemilibet enim ministrum
det̾: illiꝰ est baptismus. de quo dictum ẽ.
hic ẽ qui baptirat. S neq ipsiꝰ ioħis bap¬
tisinus iteratꝰ est: cum ab eo bapti⁊atos
baptirari in xp̃o paulus apłs iussit. Qͦd
enim ab amico sponsi ñ acceꝑant. hoc
ab eo ipsosponso acciꝑe debuerunt: de
quoille amicus dixerat: hic ẽ qͥbaptizat.
sui potestatem dare alicui uł aliquibus
p̃cipuis seruis suis. qͦs iam fecisset amicos
suos. qualib ait. Iam ñ uos dicam seruoᷤ.
s amicos. ut quemadinodum ꝑ uirgã
florentem demonstratꝰ est aaron sac̃dos:

Expanded text:
baptizati: et post auaros fraudatores rabaptizati: et post auaros fraudatores rapaces faeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in spiritu sancto. per quemlibet enim ministrum detur, illius est baptismus de quo dictum est: hic est qui baptizat. sed neque ipsius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo baptizatos baptizari in Christo Paulus apostolus iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizasui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos,