comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Tales enĩ homines quoꝵ ꝓfecto ma¬
xima multitudo ẽ.si ratione uelint uerũ
comprehendere: similitudinib rationum
facillime decipiuntur: & inuarias noxias.¬
q opiniones ita labuntur: ut emergere in.¬
de aut liberari. aut nunqͣm aut egerrime
queant. His gͦ utilissimũ est excellentissi¬
me auctoritati credere: & scdm hec agere
uitam. Quod situtius putas. non solum
nichil resisto: s etiam multũ approbo. Si
autem cupiditatem istã refrenare non po¬
tes. qua tibi ꝑsuasisti ratione ꝑuenire adue¬
ritatem: multi & longi circuitus tibi tole¬
randi sunt. ut te ratio non adducat nisi ea
que sola ratio dicenda ẽ id. ẽ. uera ratio: & ñ
solum uera: s ita certa & ab om̃i similitudi¬
ne falsitatis aliena: sitam̃ ullo modo hec ab
homine inueniri potest. ut nullȩ disputa¬
tiones false aut uerisimiles ab ea te possus
traducere. adõ Nicħ iam p̾proꝑe desiderabo.

Expanded text:
posset. Tales enim homines, quorum profecto maposset. Tales enim homines, quorum profecto maxima multitudo est, si ratione velint verum comprehendere, similitudinibus rationum facillime decipiuntur, et in varias noxiasque opiniones ita labuntur, ut emergere inde ac liberari, aut nunquam, aut aegerrime queant. His ergo utilissimum est excellentissimae auctoritati credere, et secundum hoc agere vitam. Quod si tutius putas, non solum nihil resisto, sed etiam multum approbo. Si autem cupiditatem istam refrenare non potes, qua tibi persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi et longi circuitus tibi tolerandi sunt, ut non ratio te adducat, nisi ea quae sola ratio dicenda est, id est vera ratio; et non solum vera, sed ita certa, et ab omni similitudine falsitatis aliena, si tamen ullo modo haec ab homine inveniri potest, ut nullae disputationes falsae aut verisimiles ab ea te possint traducere. E. Nihil jam praepropere desiderabo:
Abbreviated transcription (Latin):
lum faceres aut quatuor lineas fi nib suis
sibimet uingeres: ita ut nullus finis ab al:¬
terius copulatione liber eẽt. ado Quid dicaᷤ
figuram: iam me uidere arbitror.S utina
iam uiderem quo ista tendant.aut quid ex
his effecturus sis: ut ego quod de anima
requiro sciam. ag̃ Hoc ininitio te ãmonui.
& postulaui ut patienter ferres aliquẽ cir¬
cuitum nr̃m: qd item queso ut facias.N
leius res queritur: nonfacilis ad cognoscen¬
dum: nosse enĩ hoc plane ac tenere uolumꝰ
si fieri potest. Aliud ẽ enĩ cum auctoritati eͤ¬
dimus : aliud cum ratiomi. Auctoritati cre¬
dere magnũ compendiũ ẽ: & nullus labor
Quod si delectat te. poteris multa legere.
que magni &e diuini uiri de his reb neces¬
saria quȩ uidebantur. salubrit᷑ imꝑitiori¬
b quasi nutu quoda locuti sunt: crediq
sibi uoluerunt abhis quoꝵs animis uł tar¬
diorib uel implicatiorib alia salus ẽẽ non

Expanded text:
lum faceres, aut quatuor lineas finibus suis lum faceres, aut quatuor lineas finibus suis sibimet jungeres, ita ut nullius finis ab alterius copulatione liber esset. E. Quid dicas figuram, jam me videre arbitror; sed utinam tam viderem quo ista tendant, aut quid ex his effecturus sis, ut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et postulavi ut patienter ferres aliquantum circuitum nostrum, quod item quaeso ut facias. Non levis res quaeritur, non facilis ad cognoscendum: nosse enim hoc plane ac tenere volumus, si fieri potest. Aliud est enim cum auctoritati credimus, aliud cum rationi. Auctoritati credere magnum compendium est, et nullus labor: quod si te delectat, poteris multa legere, quae magni et divini viri de his rebus necessaria quae videbantur, salubriter imperitioribus quasi nutu quodam locuti sunt, credique sibi voluerunt ab iis, quorum animis vel tardioribus vel implicatioribus alia salus esse non
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo. ag̃. Ergo istam longitudinẽ siquasi
secare cogitatione ꝑ lõgum uelis: uideᷤ ꝓfecto
non posse. Nam si potest: inẽ etiam latitudo.
adõ Manifestum ẽ. ag̃. Hanc gͥ longitudinẽ
merã & simplicẽ: si tibi placet lineam uocemꝰ.
hoc eñi nomine: amultis doctis appellari solet.
minib laborandum ẽ: cum res aꝑta sit.
ac̃. Benefacis: & non solum approbo. ue¬
rũ etiam moneo: ut semꝑ rerum cura ma¬
gis quã uerboꝵ te habere delectet. S li¬
nea ista quã iam ut opinor bene intelli¬
gis. si porrigatur siue exuna siue ex utraq
parte qua in longum porrigi potest: cerni
nullũ eẽ finẽ: An adhoc contemplandum
minꝰ ualet acies mentis tuȩ: adõContẽplor
omĩno: ac nichil facilius. as̃ Lides gͦ etiã
nullam figurã posse fieri: si nicħ agatur a¬
liud quã ut illa linea porrigatur. ado.
Quã dicas figuram nondum intelligo. ag̃.
linea lineis ue concluditur.: tanquã si circu¬

Expanded text:
intelligo. A. Ergo istam longitudinem si quasi intelligo. A. Ergo istam longitudinem si quasi secare cogitatione per longum velis, vides profecto non posse: nam si potest, inest etiam latitudo. E. Manifestum est. A. Hanc igitur longitudinem meram et simplicem, si tibi placet, lineam vocemus: hoc enim nomine a doctis multis appellari solet. minibus laborandum est, cum res aperta sit. 11. A. Bene facis, et non solum approbo, verum etiam moneo, ut semper rerum curam magis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista quam jam, ut opinor, bene intelligis, si porrigatur sive ex una, sive ex utraque parte, quam in longum porrigi potest, cernis nullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus valet acies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ac nihil facilius. A. Vides ergo etiam nullam figuram posse fieri, si nihil agatur aliud quam ut illa linea porrigatur. E. Quam dicas figuram nondum intelligo. CAPUT linea lineisve concluditur, tanquam si circu
Abbreviated transcription (Latin):
genter discutiamus hec tria. idẽ longitudinẽ.
latitudinẽ. altitudinẽ. Itaq enitere cogitare lon¬
gitudinẽ: que adhuc nulła latitudinẽ assũp¬
serit adõ. Nichil possum tale cogitare. Si enĩ
filum aranec in animo constituero. quo nichil
erilius solemus uidere: occurrit mͥetiã in eo ta¬
men & longitudo ꝓse. & latitudo. & altitudo. q̃
quales cũq sint. eẽ tam̃ negare non possum. a
Non usquequaq absurda ẽ responsio tua. S
certe cũ tͥa ista ẽẽ in araneę filo intelligis. discer¬
nis hec. & quid interse differant nosti: ado. An
ab. Quo gͥ intellectu hec dicreuisti: hoc poteᷤᷤ
etiam seiunctis aliis. solam longitudinem co-¬
gitare : sinec aliqd̃ corpus uoluas animo. Nã
quodcũq fuerit: his omib non carebit. In¬
corporeũ est enĩ: quod te nunc intelligere cu¬
pio. Nam sola longitudo non isi intelligi aĩo
potest: in corporẽ inueniri non potest. adõ lam

Expanded text:
genter discutiamus haec tria, id est longitudinem, genter discutiamus haec tria, id est longitudinem, fatitudinem, et altitudinem. Itaque enitere cogitare longitudinem, quae adhuc nullam latitudinem assumpserit. E. Nihil possum tale cogitare: si enim filum araneae in animo constituero, quo nihil exilius solemus videre; occurrit mihi etiam in eo tamen et longitudo per se, et latitudo, et altitudo: quae qualescumque sint, esse tamen negare non possum. A. Non usquequaque absurda est responsio tua sed certe cum tria ista in araneae filo esse intelligis, discernis haec, et quid inter se differant nosti? E. QuidnA. Quo igitur intellectu haec discrevisti, hoc potes etiam, sejunctis illis, solam longitudinem cogitare, si nec aliquod corpus volvas animo: nam quodcumque fuerit, his omnibus non carebit. Incorporeum est enim quod te nunc intelligere cupio: nam sola longitudo non nisi intelligi animo potest, in corpore inveniri non potest. E. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
tio docuisse uideatur: adõ. Non inuenio quid
respondeã. nec satis explicare possum quantũ
me ista moueant: & multũ me ipse derideo.
qui suꝑiori rationi tam cito consenseram: ut
ex isto corporis mͦ. quanta sit anima t̃minarẽ.
ac̃. Nunc gͦ iam tibitale aliquid uidetur qua¬
lis uentus ẽ: ado. Nullomͦ. Nam etiã si aer iste
cuius quasi fluctum uentũ esse ꝓbabiliter credi¬
tur. uniũsum mundũ istum possit implere. in¬
numerabiles tales tantosq mundos secum a¬
nima imaginari potest: quas imagines quo
spacio contineat suspicari ñ possum. aõ. Uide
gͦ ne melius sit eam credere ut suꝑius dixeram
nec longam. nec latam. nec altam: sicut mͥ de
iusticia consenseras. adõ facile assentirer: nisi me
plus conturbaret. quo rursum pacto tantoꝵ
spacior imagines innumerabiles nulla sua &e
longitudine: latitudine ⁊ altitudine caꝑe possit as Imieni¬
emus hoc fortasse quantumlicet: si prius dili¬

Expanded text:
tio docuisse videatur? E. Non invenio quid tio docuisse videatur? E. Non invenio quid respondeam, nec satis explicare possum, quantum me ista moveant: et multum me ipse derideo, qui superiori rationi tam cito consenseram, ut ex isto corporis modo quanta sit anima terminarem. A. Non ergo jam tibi tale aliquid videtur, qualis ventus est? E. Nullo modo: nam etiamsi aer iste cujus quasi fluctum ventum esse probabiliter creditur, universum istum mundum possit implere, innumerabiles tales tantosque mundos secum anima imaginari potest, quas imagines quo spatio contineat suspicari non possum. A. Vide ergo ne melius sit eam credere, ut superius dixeram, nec longam, nec latam, nec altam, sicut mihi de justitia concesseras. E. Facile assentirem, nisi me plus conturbaret, quo rursum pacto tantorum spatiorum imagines innumerabiles nulla sua et longitudine, et latitudine, et altitudine capere possit. emus hoc fortasse quantum licet, si prius dili
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: s certe iste imagines corpoꝵ sunt. ado
lta necesse ẽ. Noncnĩ aliud sunt urbes terreq.
quã corpora. ag̃. Nunquãne intuitus es par¬
ua specula: annunqͣm inpupilla oculi alieni
faciem tuã uidisti: Adõ Immo sepe. ac̃. Cur mul¬
to bremior quã ẽ apparet : ado. Quid enĩ uelles
aliud quã ut ꝓmodo speculi uideretur: ag̃.
Necesse ẽ gͦ imagines corporũ. si parua sunt
corpora in quib apparent: paruas apparere. ado
Necesse omĩo. ag̃. Curgͦ cum tam paruo sit aĩa
spacio quã corpus eius ẽ. tam magne inea possuns
exprimi imagines: ut & urbes & latitudo ter¬
rarum. & queq alia ingentia apud se possiti¬
maginari: Uolo enĩ cogites paulo diligentius
quanta & quã multa memoria nr̃a contineat:
quȩ utiq anima continentur. Qui gͦ funduᷤ
ẽ qui sinus. quȩ imm̃sitas. quȩ possit hȩc caꝑe:
cum eam tantam quantũ corpus ẽ suꝑior ra¬

Expanded text:
dicere: sed certe istae imagines corporum sunt. E. dicere: sed certe istae imagines corporum sunt. E. Ita necesse est: non enim aliud sunt urbes terraeque, quam corpora. 9. A. Nunquamne intuitus es parva specilla, aut nunquam in pupilla oculi alieni faciem tuam vidisti? E. Imo saepe. A. Cur multo brevior quam est apparet? E. Quid enim velles aliud quam ut pro modo speculi videretur? A. Necesse est ergo imagines corporum, si parva sunt corpora in quibNecesse omnino. A. Cur ergo, cum tam parvo spatio sit anima quam corpus est ejus, tam magnae in ea possunt exprimi imagines, ut et urbes, et latitudo terrarum, et quaeque alia ingentia apud se possit imaginari? Volo enim cogites paulo diligentius, quanta et quam multa memoria nostra contineat, quae utique anima continentur. Qui ergo fundus  qui sinus, quae immensitas quae possit haec capere, cum et eam tantam quantum corpus est superior ra
Abbreviated transcription (Latin):
dubitare ridiculum ẽ. Quid enĩ : examme cor¬
pus meminisse aliquid credi aut intelligi po¬
test: ac̃. Meministine tandem urbis mediola¬
nensis: ado ualde memini. ag̃. Nunc gͦ quia
euis factamentio ẽ. recordaris quanta & quał
sit:: ado Recordor sane:ac nicħ recentius atq
integrius. ag̃ Nunc gͦ ocuł cum eam ñ uideᷤ.
animo uides. adolta ẽ. ag̃. Meministi etiã cre¬
do. quanto spacio terrarii hinc a nob longe ab¬
sit. adõlta & hoc memini.as̃. Uides itaq ani¬
mo: etiam ipsam locoꝵ distantiam. adouideo.
as̃. Cum igitur anima tua hic sit ubi sit corpꝰ.
nec ultra spacium eiꝰ porrigatur. ut suꝑior
ratio demonstrabat: unde fit ut illa omĩa ui.¬
deat : adõ. ꝑ memoriã hoc fieri puto: ñ quod
illis locis presens sit. as Imagines gͦ illoꝵ lo¬
coꝵ: memoria continentur. ado lta sentio. Nã
& quid nc̃ ibi agatur ignoro. Quod utiq ñ
ignorarẽ: si animus m̃s usq ad ea porrigeret᷑.
presentiaq senturt. ag̃ Uerum uideris michi

Expanded text:
dubitare ridiculum est. Quid enim? exanime corpus meminisse aliquid credi, aut intelligi potest? A. Meministine tandem urbis Mediolanensis? E. Valde memini. A. Nunc ergo quia ejus facta mentio est, recordaris quanta et qualis sit? E. Recordor sane, ac nihil recentius atque integrius? A. Nunc ergo cum oculis eam non videas, animo vides. E. Ita est. A. Meministi, credo etiam, quarto spatio terrarum nunc a nobis longe absit. E. Ita et hoc memini. A. Vides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam hoc fieri puto, non quod illis locis sit praesens, A. Imagines ergo illorum locorum memoria continentur. E. Ita sentio: nam et quid ibi nunc agatur ignoro; quod utique non ignorarem, si animus meus usque ad ea loca porrigeretur, praesentiaque sentiret. A. Verum mihi videris
Abbreviated transcription (Latin):
Non in congrue existimas. S prius de spacio
eiꝰꝙ me adhuc multũ mouet explicemus si pla¬
cet: ut etiam ego aliquid discam si tibi iam sa¬
tis factum ẽ. aco Quere ut uis. Nam tua i.¬
sta simulata dubitatio: dubitare me ueris¬
sime facit de hoc ipso quod iam ꝑactum eẽ pre¬
sumpseram. ag̃ Dic michi queso te utrũ ea
que appellatur memoria. num tͥ nomen in

Expanded text:
Non incongrue existimas, sed prius de spatio Non incongrue existimas, sed prius de spatio ejus quod me adhuc movet, explicemus, si placet, ut etiam ego aliquid discam, si tibi jam satisfactum est. E. Quaere ut vis; nam tua ista simulata dubitatio, dubitare me verissime facit de hoc ipso quod jam peractum esse praesumpseram. 8. A. Dic mihi, quaeso te, utrum ea quae appellatur memoria, non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nisi in corpore tuo: ado. Ita iam non puto.
ag̃. Intrinsecꝰ tantum ut tanquã utrẽ im¬
pleat: antantum forinsecus uelut tectoriũ:
an & intrinsecꝰ & extͥnsecus eam eẽ arbitrariᷤ.
adõ. Hoc sentio quod ultimũ requisisti. Nã
nisiẽẽt intrinsecus: nichil inuiscerib nr̃is
uitale haberetur. Nisi ẽẽt extrinsecus. ñ etiã
incute leuit̃ posset sentire pungentem. aõ.
Quid gͦ amplius queris quantã sit animacũ
uideas ẽẽ tantã. quantã ipsa spacia corporis
patiuntur: adõ Si hoc ratio docet: nicħ ampliꝰ
quero. ã Recte facis. nicħ querere ampliꝰ qͣm
docet ratio. S hec ratio uidetur ne tibi firmi¬
sima: adõ Quando aliam non inuenio: uide.¬
tur. Suo enĩ loco querã qͦd me multũ mouet:
utrum hec figura cum eade maneat. cũ corꝑe
excesserit. Nam hoc inter discutienda ultimũ
me posuisse memini.S qm de numero an¬
detͣ ñ esse hoc loco p̃tereundum existimo. as.

Expanded text:
esse nisi in corpore tuo? E. Ita puto. esse nisi in corpore tuo? E. Ita puto. A. Intrinsecus tantum, ut tanquam utrem impleat; an tantum forinsecus, velut tectorium; an et intrinsecus et extrinsecus eam esse arbitraris? E. Hoc sentio quod ultimum requisisti. Nam nisi esset intrinsecus, nihil in visceribus nostris vitale haberetur; nisi esset extrinsecus, non etiam in cute leviter possit sentire pungentem. A. Quid ergo amplius quaeris quanta sit anima, cum videas esse tantam quantam ipsa spatia corporis patiuntur? E. Si hoc ratio docet, nihil amplius requiro. A. Recte facis nihil quaerere amplius quam docet ratio. Sed haec ratio videturne tibi firmissima? E. Quando aliam non invenio, videtur. Suo enim loco quaeram, quod me multum movet, utrum haec figura eadem maneat cum corpore excesserit: nam hoc inter discutienda ultimum me posuisse memini. Sed quoniam de numero anpertinere, non esse hoc loco praetereundum existimo. A.
Abbreviated transcription (Latin):
me defluctu interrogares. Nam nichil aliud
quã istum aerẽ cõmotum. & agitatũ uentũeẽ
sentimꝰ: qͦd in loco tranquillissimo. & ab oĩb
uentis quietissimo. uł breui flabello appro¬
bari potest:quo etiam muscas abigentes aerẽ
cõmouemꝰ. flatumq sentimus. Quod cum
e uenerit occultiore quoda motu cęlestiũ uł
uentus uocatur: ex diuersis partib cęli noĩa
etiam diuersa sortitus. An tibi aliter uidet᷑:¬
ado. Michi uͦ nicħ: & ꝓbabile ẽẽ accipio qͦd
dicis. S ego animã non ipsum uentũ: s ta¬
le aliquid ẽẽ dixi. ag̃. Dic michi prius. utrum
ipsum uentũ cuius mentionẽ fecisti. habere
aliquã longitudinẽ & latitudinẽ. & altitudinẽ
sentias : deinde uidebimꝰ utrum tale aliquid
anima sit: ut hoc mͦ etiam quanta sit. inuesti¬
gare possimꝰ. adõ. Quid hoc aere & longiui &
altius. & latius. facile inueniri potest:quem
Recte dicis. S nunqͥdnã animã tuã putas

Expanded text:
me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud quam istum aerem commotum ac agitatum ventum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, et ab omnibus ventis quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel ventus vocatur, ex diversis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. An tibi aliter videtur? E. Mihi vero nihil, et probabile esse accipio quod dicis: sed ego animam non ipsum ventum, sed tale aliquid esse dixi. A. Dic mihi prius, utrum ipsum ventum cujus mentionem fecisti, habere aliquam longitudinem, latitudinem et altitudinem sentias. Deinde videbimus utrum tale aliquid anima sit, ut hoc modo etiam quanta sit, investigare possimus. E. Quid hoc aere longius, et latius, et altius facile inveniri potest, quem is: sed numquidnam animam tuam putas
Abbreviated transcription (Latin):
do te tardius ad id quod cupis ꝑuenire.Nã
prius abs te quero: utrũ corpꝰ ullũ putes ẽẽ.
qͦd non ꝓsuo mͦ habeat aliquã longitudinẽ
& latitudinẽ. & altitudinẽ. adõ Quã dicaᷤ al¬
titudinẽ non intelligo. ag̃. Illam dico qua
efficitur ut interiora corporis cogitentur.
aut etiam sentiantur si ꝑlucet ut uitrũ: qͦn¬
quã si hoc demas corporib:quantũ mea opi¬
nio ẽ. neq sentiri possunt. neq omĩno cor¬
pora eẽ existimari recte. Hinc mͥ uolo aꝑias:
quid tu sentias. adõ Prorsus non dubito oĩa
corpora his carere non posse.ag̃. Quid illud:
potes cogitare ista tria ẽẽ non nisi incorporibꝰ:¬
adõ Non intelligo. quom̃ alibi ẽẽ possint. ab̃.
Ergo anima non putas eẽ aliud quã corpus:
adõ. Sietiam uentũ corpus eẽ confitemur.
negare non possum corpus michi animã
uideri: nam tale aliquid eam ẽẽ cogito. ac̃.
Corpus quide uentũ tam concedo eẽ. quã si

Expanded text:
to te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam to te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam prius abs te quaero, utrum corpus ullum putes esse, quod non pro modo suo habeat aliquam longitudinem, et latitudinem, et altitudinem? E. Quam dicas altitudinem, non intelligo. A. Illam dico qua efficitur ut interiora corporis cogitentur, aut etiam sentiantur, si perlucet ut vitrum; quanquam si hoc demas corporibus, quantum mea opinio est, neque sentiri possunt, neque omnino corpora esse recte existimari. Hinc mihi volo aperias quid tu sentias. E. Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non esse nisi in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A. Ergo animam non putas esse aliud quam corpus? E. Si etiam ventum corpus esse confitemur, negare non possum corpus mihi animam videri: nam tale aliquid eam esse cogito. A. Corpus quidem ventum esse tam concedo, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
dam longe diuinius hac longeq prestantiꝰ:
iuidetur tibi longa ẽẽ : adõ. Nullomͦ mi¬
chi iusticia aut longa. aut lata. aut tale
aliquid cogitanti potest occurrere. ag̃.Si
gͥ nichil horũ est iusticia. & tam̃ ipsa nicħ
nonẽ.cur tibi anima nichil uidetur: nisi eiꝰ
aliqua longitudo sit: adõ age iã. ñ michi ui¬
detur ex eonicħ eẽ anima. quod nec longa
nec lata. nec robusta sit. S utrũ uere ita sit:
nondũ dictum ẽẽ scis. ficri enĩ potest ut mul¬
ta sint magni estimanda quȩ istis careant:
s non continuo ex hoc genere anim̃a ẽẽ cre¬
dẽdum puto. ag̃. Scio istuc nob̃ enodandũ
restare: & hoc me deinceps explicaturũ ꝓmi¬
seram. Uerum quia res subtilissima ẽ. & lon¬
ge alios m̃tis ocłos querit qͣmhumana con¬
suetudo in cotidianȩ uitȩ actib habere soli
existimo. libens ꝑagas: nec nr̃o quoda necessa¬
rio circuitu de fatigatus. egre tuleris aliqͣn¬

Expanded text:
dam longe divinius hac longeque praestantius, dam longe divinius hac longeque praestantius, videtur tibi longa esse? E. Nullo modo mihi justitia aut longa, aut lata, aut tale aliquid cogitanti potest occurrere. A. Si igitur nihil horum est justitia, et tamen ipsa nihil non est; cur tibi anima nihil videtur, nisi ejus aliqua longitudo sit? E. Age; jam non mihi videtur ex eo nihil esse anima, quod nec longa, nec lata, nec robusta sit, sed utrum vere ita sit, nondum a te dictum esse scis. Fieri enim potest, ut multa sint magni aestimanda, quae istis careant; sed non continuo ex hoc genere animam esse credendum puto. 6. A. Scio istud nobis enodandum restare, et hoc me deinceps explicaturum promiseram: verum quia res subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam humana consuetudo in quotidianae vitae actibus habere solitexistimo, libens pergas, nec nostro quodam necessario circuitu defatigatus, aegre tuleris aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
estimanda sit. quo nichil hoꝵ habeat: deinde
utrũ ue nichil hoꝵ habeat. uidebimus. ado.
Utere quouis ordine ac modo: ego audire &
interroganti mͥ respondeas. fortasse enĩ ea q̃
te docere conor: ipse iam nosti.Credo enĩ ñ
te dubitare: hanc arborem non eẽ omĩno
nichil. adõ. Quis dubitauerit: aõ. Quid il¬
lude num dubitas iusticiã multo ẽẽ hac ar¬
bore meliorem÷ adõ. Ridiculũ istud quidẽ.
quasi uͦ ulla sit comparatio. ag̃. Liberalit̃
mecũ agis: s illud nunc attende. Cum constet
ita ẽẽ hanc arborem det̾iorem quã ẽ iusticia. ut
nec comparanda quide tͥ uideatur: & hoc
lignum non ẽẽ nichil confessus sis. placet nctͥ
ut ipsam iusticiam nichil ẽẽ credamus: adõ
Quis hoc demens crediderit: aõ. Recte
omĩno.S fortasse arbor hȩc. ꝓpter ea tibi
erit. adõ. Ita uidetur. ag̃. Quid gͦ: iusticia
quã non nichil ẽẽ confessus es. inimo quid¬

Expanded text:
aestimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde aestimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde utrum vere nihil horum habeat, videbimus. E. Utere quo vis ordine ac modo, ego audire et interroganti mihi respondeas; fortasse enim ea quae te docere conor, ipse jam nosti: credo enim non te dubitare hanc arborem non esse omnino nihil. E. Quis dubitaverit. A. Quid illud? num dubitas justitiam multo esse hac arbore meliorem? E. Ridiculum istud quidem est, quasi vero ulla sit comparatio. A. Liberaliter mecum agis; sed illud nunc attende: cum constet ita hanc arborem esse deteriorem quam est justitia, ut nec comparanda quidem tibi videatur, et hoc lignum non esse nihil confessus sis; placetne tibi ut ipsam justitiam nihil esse credamus? E. Quis hoc demens crediderit? A. Recte omnino: sed fortasse arbor haec propterea tibi erit. E. Ita videtur. A. Quid ergo? justitia, quam non nihil esse confessus es, imo quid
Abbreviated transcription (Latin):
misteriis. ut omĩa corporea contẽnat u¬
nuersoq huic mundo renunciet. qui ut
uidemꝰ corporeꝰ ẽ: quisquis se talem reddi
desiderat. quał a deo factus ẽ. idẽ similẽ deo.
Non enĩ alia salus animȩ ẽ. aut renouatio.
aut reconciliatio auctori suo. Quã obrem
quanta sit anima scđm in quisitionẽ hanc tͥ
respondere non possum: s possum affirmare.
neq illã longã ẽẽ. nec latam. nec robustam.
neq aliqͥd hoꝵ quȩ inmensuris corporum
queri solẽt. & hoc cur existimẽ: tibi rationẽ
reddam si placet. adõ. Placet uͦ: ac uehem̃ter
expecto. Uidetur enĩ michi quasi nicħ ẽẽ
anima: si nicħ est hoꝵ. ac̃. Prius gͦ si uide¬
tur ostendam tͥ multas eẽ res: quas non poᷤᷤ¬
sis dic̾enicħ eẽ. nec tam̃ in eis inuenire aliqua
huiꝰ modi spacia. qualia in anima requiris:
ẽẽ. qͦd in ea non inuenis longitudinem. siue¬
aliquid aliquid tale. s eo preciosior & pluriᷤᷤ

Expanded text:
mysteriis, ut omnia corporea contemnat, umysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut videmus, corporeus est, quisquis se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est, similem Deo: non enim alia salus animae est, aut renovatio, aut reconcilaitio auctori suo. Quamobrem quanta sit anima secundum inquisitionem hanc tibi respondere non possum; sed possum affirmare, neque illam longam esse, nec latam, nec robustam, neque aliquid horum quae in mensuris corporum quaeri solent. Et hoc cur existimem, rationem tibi reddam, si placet. E. Placet vero, ac vehementer exspecto: videtur enim mihi quasi nihil esse anima, si nihil est horum. A. Prius ergo si videtur, ostendam tibi multas esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ideatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris
Abbreviated transcription (Latin):
mortale ẽ. ado. Quomͦ gͦ sum sumł deo: cum
ĩmortalia nulla poss im facere ut ille: ag̃
Quomodo nec imago corporis tui potest ħ
ualere quod tuũ corpus ualet: sic anima
non mirandũ est si potentiã tantã non ha-
ta sit anima. ac̃. Quomͦ queris quanta sit:
non enĩ intelligo utrum eius quasi spacium
latitudinis. ł longitudinis. uł roboris. uł ho¬
rũ simul omĩum requiras: an quantũ uale¬
at nosse uelis. Solemus enĩ querere quantꝰ
fuerit hercules.id ẽ. in quot pedes statura
eius porrecta fuerit: & item quantus uir
fuerit: idest. quantȩ potentiȩ atq uirtutis.
ado. Utrumq de anima scire cupio. ag̃.
Atqui illud suꝑius dici non potest: nec om.¬
nino intelligi de anima. Non enĩ ullo modo
aut longa aut lata. aut quasi ualida sus¬
picanda ẽ anima. Corporea ista sunt ut mͥ
uidetur: & de consuetudine corpoꝵ sic ani¬
mã querimꝰ. Ideoq bene precipitur etiã in

Expanded text:
mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non mirandum est si potentiam tantam non habeta sit anima. A. Quomodo quaeris quanta sit? Non enim intelligo utrum ejus quasi spatium latitudinis vel longitudinis, vel roboris, vel horum simul omnium requiras; an quantum valeat nosse velis. Solemus enim quaerere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantae potentiae atque virtutis. E. Utrumque de anima scire cupio. A. Atqui illud superius dici non potest, nec omnino intelligi de anima. Non enim ullo modo, aut longa, aut lata, aut quasi valida suspicanda est anima: corporea ista sunt, ut mihi videtur; et de consuetudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene praecipitur etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
Unde queso explices quał sit. ao Uidetur
michi ẽẽ similis deo. De anima enĩ nisi fal¬
lor requiris humana. ado. Id ipsumẽ quod
abs te explicari uellem quẽ ad modũ sit a¬
deo factam. ao. Quid tu difficile deo putaᷤᷤ
fuisse ut aliquid sibi simile faceret: cũ hoc
intanta uarietate imaginũ etiam nob ui
deas eẽ concessum: ado S nos uidemur mor¬
talia facere: ds̃ autẽ aĩam immortalẽ fecit
ut opinor. nisi forte tibi aliter uideatur.
ag̃ Ergo tu uelles talia fieri ab hominib : qͣ¬
lia fecit ds̃: ado. Non equide hoc dixerim.S
quẽad modũ ipse immortalis. ĩ mortale qͥd¬
dam fecit ad similitudine suam: sic & nos ĩ¬
mortales adeo facti. ad similitudinẽ nr̃am
qͦd facimus ĩmortale ẽẽ deberet. aõ. Recte
diceres: si ad imaginẽ eius pingeres tabulã
quod inte immortale ẽẽ credis. Nunc uͦ in ea
exprimis similitudinẽ corporis: qͦd ꝓfecto

Expanded text:
Unde quaeso, explices qualis sit. A. Videtur Unde quaeso, explices qualis sit. A. Videtur mihi esse similis Deo. De anima enim, nisi fallor, requiris humana. E. Idipsum est quod abs te explicari vellem, quemadmodum sit a. A. Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum etiam videas nobis esse concessum? E. Sed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter videtur. A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem suam; sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in ea exprimis similitudinem corporis, quod profecto
Abbreviated transcription (Latin):
tus: respondere possum ex anima & corpore
Qursum si de corpore queras: ad illa elem̃ta
iiii. recurrã. De anima uero querenti tibi c̃
simplex quidda & ꝓprie substantiȩ uideatur
eẽ: non aliter heream ac si queras ut dictum
ẽ unde sit terra. ado Quomͦ eam ꝓpriã uelis
habere substantiam cum dixeris adeo factam:
non intelligo. ag. quomodo et terram ipsam
a deo factam negare non possũ. & tamen non
possum dicere exquib qͣsi ex aliis corporib
terra constet. Simplex eni corpus ẽ t̃ra. eo ip¬
so quo terra ẽ: & ideo elementum dicitur õi¬
um corporũ istoꝵ. quȩ fiunt ex quatuor ele-¬
m̃tis. Non gͦ sibi aduersatur sententia qua
dicimus & adeo animã factam: & ꝓpriam
quanda habere naturam. Hanc enĩ eius ꝓ.¬
priam quanda naturã & suam. ds̃ ipse fecit.
ut ignis ut aeris. ut aque ut t̃rx: quo cȩtera
ex his om̃ib cõponerentur. ado Interi accȩ
tabo: & siquid me mouerit. post requirã.

Expanded text:
tus, respondere possum, ex anima et corpore; tus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriae substantiae videatur esse, non aliter haeream ac si quaeras, ut dictum est, unde sit terra. E. Quomodo eam propriam velis habere substantiam, cum dixeris a Deo factam, non intelligo. A. Quomodo et terram ipsam a Deo factam, negare non possum; et tamen non possum dicere, ex quibus quasi aliis corporibus terra constet. Simplex enim corpus est terra, eo ipso quo terra est; et ideo elementum dicitur omnium istorum corporum, quae fiunt ex quatuor elementis. Non ergo sibi adversatur sententia qua dicimus, et a Deo animam factam, et propriam quamdam habere naturam. Hanc enim ejus propriam quamdam naturam et suam, Deus ipse fecit, ut ignis, ut aeris, ut aquae, ut terrae, quo caetera ex his omnibus componerentur. CAPUT II.-- Anima tabo, et si quid me moverit, post requiram.
Abbreviated transcription (Latin):
cum interrogas unde anima sit : utrũ nã
quasi eius regionem & patriã unde huc ue.¬
nerit nosse desideras : an uero que sit eiꝰsub¬
stantia requiris: ado. Equide utrumq sci¬
re uellem÷ s quid sit sciendum priꝰ: tuo u¬
dicio malo cõmittere. as Propriam quan¬
da habitationẽ anime ac patriã dm̃ ipsum
credo ẽẽ a quo creata ẽ.Substantiã uero eius:
nominare non possũ. Non eam enĩ puto eẽ
ex his usitatis notisq naturis: quas istis cor.¬
poris sensib tangimꝰ. Nam neq ex terra. ne¬
q: ex aqua. neq ex aere. neq ex igni. neq ex
his omĩb. neq ex aliquib coniunctis hoꝵ:¬
constare animã puto. Sed quẽ admodũ si ex
me quereres arbor ista ex quib constet. notissi¬
talia constare credendumẽ: porro si ꝑgeres q̃¬
rere unde ipsa terra. uł aqua. uel ignis uł aer
constent. nichil iam quod dicerem reperirẽ.
Sic cum queritur ex quib sit homo cõposi¬

Expanded text:
cum interrogas unde sit anima? Utrumnam cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris E. Equidem utrumque scire vellem, sed quid scit sciendum prius, tuo judicio malo committere. A. Propriam quamdam habitationem animae ac patriam Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam vero ejus nominare non possum: non enim eam puto esse ex iis usitatis notisque naturis, quas istis corporis sensibus tangimus. Nam neque ex terra, neque ex aqua, neque ex aere, neque ex igni, neque ex his omnibus, neque ex aliquibus horum conjunctis constare animam puto. Sed quemadmodum si ex me quaereres, arbor ista ex quibus constet, notissitalia constare credendum est; porro si pergeres quaerere, unde ipsa terra, vel aqua, vel aer, vel ignis constent, nihil jam quod dicerem reperirem: sic cum quaeritur ex quibus sit homo compos
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam uideo te abundare o¬
cio. queso ut mͥ respondeas
de his que me mouent: ñ ut
opinor importune atq incon¬
grue. Sepeenĩcũ abs te multa quesissem: ne¬
scio qua greca illa sententia me deterrendũ pu¬
tasti: qua ꝓhibemur ea quȩ supra nos sunt
querere. Nunc uͦ non puto nos ipsos supͣ noseẽ.
Q obrẽ ẽ de aĩa q̃ro ñsũ dignꝰ qͥ audiã .ꝙ. sup̃nos qͥd ad nos:
s forte dignꝰ qui audiã quid sumus nos. Augustinꝰ
Enumera breuiter: que audire de amma ue
lis. adodatꝰ. faciam. nam sunt mͥ ista diutur¬
na cogitatione p̃parata. Quero gͥ. unde sit a¬
nima. quał sit. quanta sit. cur corpori fuerit
data: cum ad corpus uenerit quał efficiat᷑:
quał cum abscesserit. ãs. Cum queris un¬
de sit anima: duo quȩda intelligere cogor.
Aliter enĩ dicimus unde sit homo.quȩ sit eiꝰ
patria scire cupientes: aliter unde sit.cum
querimus unde consistit: uł ex quib elem̃¬
tis rebq componitur. Quid horũ scire uis

Expanded text:
uoniam video te abundare otio, quaeso ut mihi respondeas de iis quae me movent, non, ut opinor, importune atque incongrue. Saepe enim cum abs te multa quaesissem, nescio qua illa graeca sententia me deterrendum putasti, qua prohibemur ea quae supra nos sunt requirere: nunc vero non puto nos ipsos supra nos esse. Quamobrem cum de anima quaero, non sum dignus qui audiam: Quod supra nos, quid ad nos? sed fortasse dignus qui audiam, quid simus nos. A. Enumera breviter quae de anima audire velis. E. Faciam: nam sunt mihi ista diuturna cogitatione praeparata. Quaero igitur unde sit anima, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, et cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit? 2. A. Cum quaeris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cõmoda non parua conferre: namsi illd̃
uenenum ꝑ se ipsum malũ eẽt: eundẽ scorpi¬
oñe magis priusq ꝑimeret. At contra si er pe¬
nitus aliquo pacto detrahatur: sine dubita¬
tione interiret. Ergo corpori illiꝰ scorpionima.¬
lumẽ amittere: quod nr̃o reciꝑe. Item illibo¬
eadem res & bonum & malũ: Nullo mͦ sed
malũ est quod contra naturã ẽ. hoc enĩ & be¬
stie illi &e nob̃ malum ẽ. id ẽ ipsa in conuem¬
entia que sine dubio ñ est substantia: immo
ẽ inimica substantiȩ. Unde ẽ igitur: attende
quo cogat et disces: sitam̃ inte aliquid lumi¬
nis interioris uiuit. Non eẽ enĩ cogit omne
quod ꝑimit. Ds uero auctor eẽntiȩ est. Nec
aliqua essentia potest uideri eẽ quod inqua
fuerit cogit non ẽẽ. Dicitur gͥ aliquid unde
non sit inconuenientia. Nam unde sit: dici
nichil potest. capłm. Ouedã facinorosa mu¬
lier atheniensis ut ꝓdit hẏstoria. uenenũ qđ

Expanded text:
etiam commodanon parva conferre? Nam si illud etiam commodanon parva conferre? Nam si illud venenum per seipsum malum esset, eumdem scorpionem magis priusque perimeret. At contra, si ei penitus aliquo pacto detrahatur, sine dubitatione interiret. Ergo illius corpori malum est amittere quod nostro recipere: item illi boeadem res et bonum et malum? Nullo modo; sed malum est quod contra naturam est: hoc enim et bestiae illi et nobis malum est, id est ipsa inconvenientia, quae sine dubio non est substantia, imo est inimica substantiae. Unde est igitur? Attende quo cogat, et disces; si tamen in te aliquid interioris luminis vivit. Non esse enim cogit omne quod perimit. Deus vero auctor essentiae est: nec aliqua essentia potest videri esse, quod in qua fuerit cogit non esse. Dicitur ergo aliquid unde non sit inconvenientia; nam unde sit nihil dici potest. 12. Quaedam facinorosa mulier Atheniensis, ut prodit historia, venenum quod
Abbreviated transcription (Latin):
aut quod noceat. aut corruptionẽ. aut ali-¬
quid huiꝰ modi: At in his ostendi ur̃a nau.¬
fragia. nisi forte ut soletis cum pueris pueri¬
liter agere. respondebitis malũ ẽẽ uenenum.
ignẽ feram. & cȩtera huiꝰ modi. Nam etiã de
quoda dicente. nullã substantiã malũ esse.
unus eprimatib huiꝰ heresis. quẽ familia¬
riꝰ ce crebrius audiebamus: dicebat. Uellem
scorpionẽ in manu hominis ponere. ac uide¬
re. utrum ñ subtraheret manũ. Quod si fa¬
ceret. non uerbis s re ipsa conuinceretur ali¬
quã substantiã malũ ẽẽ: quando quide il¬
lud animal ẽẽ substantiã non negaret. & di¬
cebat hec non corã illo: s cum adeum nos cõ.¬
moti referremꝰ. quȩ ille dixisset. Responde¬
bat gͥ ut dixi pueris pͥuerilit. Quisem̃ meliꝰ¬
cule imbiitus & eruditus non uideat ꝑ in¬
conuenientiã corporalis temꝑationis hec le¬
dere. ac rursus ꝑconuenientiã non ledere: s

Expanded text:
aut quod noceat, aut corruptionem, aut aliaut quod noceat, aut corruptionem, aut aliquid hujusmodi? At in his ostendi vestra naufragia, nisi forte, ut soletis cum pueris pueriliter agere, respondebitis malum esse ignem, venenum, feram, et caetera hujusmodi. Nam etiam de quodam dicente, nullam substantiam malum esse, unus de primatibus hujus haeresis, quem familiarius crebriusque audiebamus, dicebat: Vellem scorpionem in manu hominis ponere, ac videre utrum non subtraheret manum; quod si faceret, non verbis, sed re ipsa convinceretur aliquam substantiam malum esse, quandoquidem illud animal esse substantiam non negaret. Et dicebat hoc non coram illo, sed cum ad eum nos commoti referremus quod ille dixisset: respondebat ergo, ut dixi, pueriliter pueris. Quis enim meliuscule imbutus et eruditus, non videat per inconvenientiam corporalis temperationis haec laedere, ac rursus per convenientiam non laedere, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt. idest non eẽ tendunt: non ea que ad
id quo tendunt ꝑuenerunt. Dictum ẽ cnĩ
berius: s dum uobiscum agitur. satis ẽ. Osten¬
denda enim uob̃ ianua fuit quã desꝑatis:
&e desꝑandam facitis imꝑitis. Nam uos in¬
troducit nemo nisi uoluntas bona: quã pa¬
catam efficit diuina clementia: sicut in eu¬
angłio canitur. Gła in excelsis deo: & in t̾ra
pax hominib bonȩ uoluntatis. Satis ẽ in¬
quã ut uideatis nullũ eẽ de bono & malo
religiose disputationis exitũ. nisi quicqͥdẽ
in quantũ est. ex deo sit. in quantũ autem
ab essentia deficit.ñ sit ex deo: s tam̃ diuia
ꝓuidentia semꝑ sicut umuersitati congru¬
It didinetur. Q uod si ñdum uidetis quid
amplius nc̃ faciam nescio: nisi ut minutius
etia tractem ista quȩ dicta sunt. Nonenĩ ad
maiora nisi pietas mentẽ puritasq ꝑducit.
Quid enĩ aliud. cum quero quid sit malũ re¬
sponsuri estis: nisi aut quod contranaturã ẽ.

Expanded text:
ficiunt, id est non esse tendunt; non ea quae ad ficiunt, id est non esse tendunt; non ea quae ad id quo tendunt, pervenerunt. Dictum est enimberius, sed dum vobiscum agitur, satis est. Ostendenda enim vobis janua fuit, quam desperatis, et desperandam facitis imperitis. Nam vos introducit nemo nisi voluntas bona; quam pacatam efficit divina clementia, sicut in Evangelio canitur: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Satis est, inquam, ut videatis nullum esse de bono et malo religiosae disputationis exitum, nisi quidquid est, in quantum est, ex Deo sit: in quantum autem ab essentia deficit, non sit ex Deo, sed tamen divina providentia semper, sicut universitati congruit, ordinetur. Quod si nondum videtis, quid amplius nunc faciam nescio, nisi ut minutius etiam tractem ista quae dicta sunt. Non enim ad majora mentem nisi pietas puritasque perducit.Quid enim aliud, cum quaero quid sit malum, responsuri estis, nisi aut quod contra naturam est,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m est considerare quo cogat corruptio:
ut possitis inuenire summũ malũ. slam id
eo rem ꝑduci ñ sinit. & omĩa deficientia sic
ordinat. ut ibi sint ubi congruentissime ẽẽ¬
possint: donec ordinatis motib ad id recur.¬
rant unde defecert̃. Itaq etiam animas rati¬
onales in quib potentissimũ ẽ liberum ar¬
bitrium. deficientes a se. in inferiorib creatu¬
re gradib ordinat: ubi ẽẽ tales decet. fiunt
E misere diino iudicio: dũ conuenienter
ꝓmeritis ordinantur. ex quo illud optimedi¬
ctumẽ. quod insectari maxime soletis: ego
facio hona. & creo mala. Creare namq dicit᷑.
condere & ordinare. Itaq in plerisq exempla¬
rib sic scriptum ẽ. Ego facio bona: & condo
mala. facere enĩ est. omĩno quod non erat. Con¬
dere autẽ. ordinare quod ut cunq iamerat:
ut melius magisq sit. Ca namq condit ds̃
id est ordinat: cum dicit condo mala que de¬

Expanded text:
vestrum est considerare quo cogat corruptio, vestrum est considerare quo cogat corruptio, ut possitis invenire summum malum: nam id eo rem perduci non sinit, et omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant unde defecerunt. Itaque etiam animas rationales, in quibus est potentissimum liberum arbitrium, deficientes a se, in inferioribus creaturae gradibus ordinat, ubi tales esse decet. Fiunt ergo miserae divino judicio, dum convenienter pro meritis ordinantur. Ex quo illud optime dictum est, quod insectari maxime soletis: Ego facio bona, et creo mala . Creare namque dicitur condere et ordinare. Itaque in plerisque exemplaribus sic scriptum est, Ego facio bona et condo mala. Facere enim est, quod omnino non erat; condere autem, ordinare quod utcumque jam erat, ut melius magisque sit. Ea namque condit Deus, id est ordinat, cum dicit, Condo mala, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
turgͦ queda in meliora: & ꝓpterea tenduis
eẽ. nec dicuntur ista mutatione ꝑuerti: s re¬
uerti atq conuerti. Puersio enĩ: contraria
ẽ ordinationi. hec uͦ quȩ tendunt ẽẽ: ad ordi¬
nem tendunt. Quẽ cum fuerint consecuta. ip¬
sum eẽ consequunt᷑: quantũ id creatura con¬
sequi potest. Ordo eñi: ad conuenientiã¬
quandã quod ordinat redigit. Nichil est
autem aliud ẽẽ: quã unum ẽẽ. Itaq inqͣn¬
tum quidq unitatẽ adipiscitur: in tantũ
est unitatis est enĩ oꝑatio conuenientia. et
concordia: qua sunt inquantũ sunt. ea qͦ
composita sunt. Nam simplicia ꝑ se sunt: qr.
una sunt. Quȩ autẽ non sunt simplicia:
concordia partiũ imitantur unitatẽ: & in
tantum sunt inquantũ a̾sequunt᷑. Quare or¬
dinatio eẽ cogit: in ordinatio gͦ ñ eẽ: quȩ ꝑuer¬
sio etiã nominatur. atq corruptio. Quicqͥd
ita corrumpitur: hoc tendit ut ñ sit. Iam

Expanded text:
tur ergo quaedam in meliora, et propterea tendunt tur ergo quaedam in meliora, et propterea tendunt esse: nec dicuntur ista mutatione perverti, sed reverti atque converti. Perversio enim contraria est ordinationi. Haec vero quae tendunt esse, ad ordinem tendunt: quem cum fuerint consecuta, ipsum esse consequuntur, quantum id creatura consequi potest. Ordo enim ad convenientiaquamdam quod ordinat redigit. Nihil est autem esse, quam unum esse. Itaque in quantum quidque unitatem adipiscitur, in tantum est. Unitatis est enim operatio, convenientia et concordia, qua sunt in quantum sunt, ea quae composita sunt: nam simplicia per se sunt, quia una sunt; quae autem non sunt simplicia, concordia partium imitantur unitatem, et in tantum sunt in quantum assequuntur. Quare ordinatio esse cogit, inordinatio vero non esse; quae perversio etiam nominatur atque corruptio. Quidquid igitur corrumpitur, eo tendit ut non sit. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpi ñ poterat. Non enĩ habebat qđ
ei posset auferre corruptio: quȩ si nicħ au¬
ferat. non corrumpit. Audete iam dicere si
potestis. dm̃ & dei regnũ potuisse corrumpi:
si diaboli regnũ quale describitis. quomͦ cor¬
ritas habet. corrumpi posse factam sub̾am:¬
eẽ incorrupilẽ.: & ipsam corruptionẽ quȩ
summũ malũ est. non posse corrumpi: sed
hanc non ẽẽ substantiã: Si autẽ queritis qͥd
sit: uidete quo conetur ꝑducere quȩ cor¬
rumpit. Ex se ipsa enĩ afficit ea quȩ corrum¬
puntur. Deficiunt autẽ omnia ꝑcorruptio¬
nem ab eo quod erant: & dum ñ ꝑmanere
coguntur. non eẽ coguntur. Esse enĩ ad ma¬
nendum refertur. Itaq quod summe & ma¬
xime ẽẽ dicitur: ꝑmanendo in se dicitur.
Nam qđ mutatur in meliꝰ. non quia mane¬
bat mutatur: s quia ꝑuertebatur inpeiꝰ.
idẽ ab ẽẽntia deficiebat: cuius defectionis
auctor non ẽ. qui est auctor eẽntiȩ. Mutan¬

Expanded text:
corrumpi non poterat: non enim habebat quod corrumpi non poterat: non enim habebat quod ei posset auferre corruptio, quae si nihil auferat, non corrumpit. Audete jam dicere, si potestis, Deum et Dei regnum potuisse corrumpi, si diaboli regnum quale describitis, quomodo corveritas, corrumpi posse factam substaesse incorruptibilem, et ipsam corruptionem, quae summum malum est, non posse corrumpi, sed hanc non esse substantiam? Si autem quaeritis quid sit, videte quo conetur perducere quae corrumpit? ex seipsa enim afficit ea quae corrumpuntur. Deficiunt autem omnia per corruptionem ab eo quod erant, et non permanere coguntur, non esse coguntur. Esse enim ad manendum refertur. Itaque quod summe et maxime esse dicitur, permanendo in se dicitur. Nam quod mutatur in melius, non quia manebat mutatur, sed quia pervertebatur in pejus, id est ab essentia deficiebat: cujus defectionis auctor non est qui est auctor essentiae. Mutan
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa: quãuis non sint tambona quã est
ille ipse qui fecit. Quis enĩ hoc tam insa¬
nus audet exigere ut equalia sint artifici
oꝑa: et condita conditori: quid amplius
desideratis: an aliquid etiã uultis planius:¬
lũ. Respondebitis fortasse corruptio. Quis
ce hoc negauerit generale malũ esse: Namħ
est contra naturam: hocẽ quod nocet. S cor¬
ruptio nonẽ in se ipsa: s in aliqua substanti¬
a quã corrumpit. Nonenĩ substantra est ip¬
sa corruptio. Ea res igitur quã corrumpit
pitur: integritate & sinceritate pͥuatur. qđ
gͣ ñ habet ullã sinceritatẽ qua priuetur.
corrumpi ñ potest. Quod autẽ habet: ꝓfec¬
to bonũ est participatione sinceritatis. Item
quod corrumpitur. ꝓfecto ꝑuertitur. Qđ
tem bonum ẽ. Non gͥ quod corrumpitur
bono caret. Eonamq ipso quo non caret:ui¬
duari dũ corrumpitur potest. Gens gͦ illa
tenebrarũ si om̃i bono carebat. ut dicitis:

Expanded text:
omnia, quamvis non sint tam bona, quam est omnia, quamvis non sint tam bona, quam est i fecit. Quis enim hoc tam insanus audet exigere, ut aequalia sint artifici opera, et condita conditori? Quid amplius desideratis? An etiam vultis alilum. Respondebitis fortasse, Corruptio. Quis et hoc negaverit, generale malum esse? Nam hoc est contra naturam, hoc est quod nocet. Sed corruptio non est in seipsa, sed in aliqua substantia quam corrumpit: non enim substantia est ipsa corruptio. Ea igitur res quam corrumpit,im corrumpitur, integritate et sinceritate privatur. Quod ergo non habet ullam sinceritatem qua privetur, corrumpi non potest; quod autem habet, profecto bonum est participatione sinceritatis. Item quod corrumpitur, profecto pervertitur; quod tem bonum est. Non igitur quod corrumpitur, bono caret: eo namque ipso quo non caret, viduari dum corrumpitur potest. Gens ergo illa tenebrarum, si omni bono carebat, ut dicitis,