comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quo alibi hortamur letari:. in quo ds̃ dñs. ẽ.¬
& illuxit nobis: qui non a sole neq aluna il¬
luminabitur: s ab ipso dño. ꝑpetua luce re.¬
fulget. Et substantia mea tanquã nichilum
ante te.Suspiciens altiori mente claritatẽ
tuam: ꝓ nichilo iudicaui substantiã meã.
Ueruntamen uniuersa uanitas: omĩs ho.¬
mo uiuens. Si peccator ẽ. & indiuitus con
fluxerit: uanitati subiacet. Si iustus. & desi.¬
derat dissolui. et cum xp̃o ẽẽ: uana ẽ ei nicħo¬
minus uita presens. Ueruntamen in una.¬
gine ꝑtransit homo: s: et frustra conturba¬
tur. Omis homo ad imaginẽ dĩ factus est.
Si gͦ in ea ambulare uideatur. &
in rapinis uersetur atq concupiscentiis: cõ¬
turbatur in actione. Thesauritat & igno.¬
rat eui congregabir ea. Sepe enĩ pleriq theᷤ¬
aurirant et congregant multa: que aut de¬
sidia filioꝵ euertit: aut fiscus occupat: aut

Expanded text:
In quo alibi hortamur laetari, in quo Deus DominuIn quo alibi hortamur laetari, in quo Deus Dominus illuxit nobis. Qui non a sole, neque a luna illuminabitur, sed ab ipso Domino perpetua luce refulget. Et substantia mea tamquam nihilum ante te. Suscipiens altiori mente claritatem tuam: pro nihilo judicavi substantiam meam. Verumtamen universa vanitas, omnis homo vivens. Si peccator est, et in deliciis fluxerit, vanitati subsistit. Si justus, et desiderat dissolvi, et cum Christo esse, vana est ei nihilominus vita praesens. Verumtamen in imagine Dei pertransit homo, sed frustra conturbatur. Omnis homo ad imaginem Dei factus est. Si ergo in ea ambulare videatur, et in rapinis versetur atque concupiscentiis, conturbatur in actione. Thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea. Saepe enim plerique thesaurizant et congregant multa, quae aut desidia filiorum evertit, aut fiscus occupat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
quis ẽ. Non istius uite finem querit sibi
notum fieri ꝓpħa: s illum in quo euacua¬
tis potestatib ac destructa morte ip̃o iun¬
gatur qͥ ẽ finis legis: neq istorum derũ nu¬
inerũ uult scire: s illoꝵ de quib dicit dñs.
apud patrẽ meũ mansiones multe sunt. Et
ro: dies. sine die: tempora sine tempore. Qͥ
est: qui semꝑ ẽ. Ut sciam quid desit mi¬
chi : hoc est tu me facias intelligere omma
bona: ut cum hec nota habuero: sciam qͥd
ad huc in seculo degenti desit ad paliã beatitudi¬
nis consequendã. Ferfectus enĩ erat pauluᷤ
qui dicebat. Certamen bonũ certaui. cur.¬
deest michi corona iusticiȩ: quã dñs retri.¬
buet mͥ. Quod autẽ non de suis dieb hec lo.¬
quatur: sequentia docent.Ecce mensurabi.¬
les posuisti dies meos. Sedm ueterem homi¬
nem usq nunc fuerunt: nunc nouũ deside¬
ro illum quẽ abraham uidit & gauisus est:

Expanded text:
quis est? Non istius vitae finem quaerit sibi quis est? Non istius vitae finem quaerit sibi notum fieri propheta: sed illum in quo, evacuatis potestatibus ac destructa morte, Christo jungatur qui est finis legis. Neque istorum dierum numerum vult scire, sed illorum de quibus dicit Dominus: Apud Patrem meum mansiones multae sunt . Etro, dies sine die, tempora sine tempore. Quis est? qui semper est. Ut sciam quid desit mihi. Hoc est, ut me facias intelligere omnia bona, ut cum haec nota habuero, sciam quid adhuc in saeculo degente desit ad palmam beatitudinis consequendam. Perfectus enim erat Paulus qui dicebat: Certamen bonum certavi: curdeest mihi corona justitiae, quam Dominus retribuet mihi . Quod autem non de suis diebus haec loquatur, sequentia docent. Ecce mensurabiles posuisti dies meos. Secundum veterem hominem usque nunc fuerunt: nunc novum desidero, illum quem Abraham vidit et gavisus est .
Abbreviated transcription (Latin):
dicentib benedicere. Uel dolor m̃s reno.¬
uatus ẽ. In hoc dicitur dolor xp̃i: quia illi
non fuerunt digni audire uerba myste.¬
rii. ut ait ꝓpħa. Ue michi. quia tacui. Uel il¬
lud. Adherere faciam linguã tuam pala¬
to tuo: quia domus exasperans ẽ. Concalu¬
it cor meũ intrame. dicit eccłia: a recordati.¬
one delictoꝵ priorũ. Q in meditatione me.¬
a.exardescit ignis. Quid inquis meditaba.¬
ris: illud nempe qualiter ignem illũ repe¬
rire possem. qui peccata consumeret: mentẽ
illuminaret: qui ẽ sp̃c sc̃s. De quo cleophaᷤ
& qui cum eo erat. dicebant. Non ne cor no.¬
strum ardens erat innobis. cum loqueret᷑
inuia: et aꝑiret nobis scripturas: Locutus
sum in lingua mea: hoc ẽ predicaui om̃ĩ¬
b hominib. ut illud. Sinon annunciaue.¬
ris iniquo inquitatẽ suam: sanguinem
eius de manu tua requiram. Notũ fac mͥ
dñe finem meũ. et numerũ dierũ meoꝵ:

Expanded text:
dicentibus benedicere. Vel, dolor meus renodicentibus benedicere. Vel, dolor meus renovatus est. In hoc dicitur dolor Christi: quia illi non fuerunt digni audire verba mysterii, ut ait propheta: Vae mihi, quia tacui . Vel illud: Adhaerere faciam linguam tuam palato tuo, quia Dominus exasperans est . Conculcavit cor meum intra me. Dicit Ecclesia. A recordatione delictorum priorum. Et in meditatione mea exardescet ignis. Quid, inquis, meditabaris? Illud nempe, qualiter ignem illum reperire possim, qui peccata consumeret, mentem illuminaret, qui est Spiritus sanctus, de quo Cleophas et qui cum eo erant, dicebant; Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? Locutus sum in lingua mea. Hoc est, praedicavi omnibus hominibus, ut illud: Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . Notum fac mihi, Domine, finem meum. Et numerum dierum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
amma sua: quia mors et uita in manib
lingue. & item. Cultus iusticie. silentiũ et
pax. Posui ori meo custodiam. iuxta illud.
pecunia et aurũ tuum alliga bene: & fac
ori tuo ostium et seram. Beatum enĩ ho¬
minẽ. oris custodia facit: cum ñ profert
inania. s que deo sunt digna. Cum consi¬
steret peccator aduersum me. idẽ diabo¬
lus: qui iustis maledicit ac detrahit: & in¬
stigator eoꝵ est. qui scĩs insidiantur. Obiu¬
tui. ne cum oburgantib me obstreperem.
fero: quia te scio ad ꝓbationem me temp¬
tationib reliquisse. & humiliatus sum
ad sustinenda eoꝵ imꝓperia. & silui abo¬
nis. De bona conscientia ꝓcedebat michi
securitas: ideo me non iustificaui coram
hominib: neq bona que in me erant di¬
uulgaui: quia scio quod pater qui iudet
in abscondito. reddet michi. & dolor m̃s
renouatus ẽ. Nondum enĩ ueneram ad
ꝑfectum uirum. Nam et si sustinebam cum
dolore imꝓꝑia: non tamen sciebam male¬

Expanded text:
animam suam : quia mors et vita in manibus animam suam : quia mors et vita in manibus linguae . Et item: Cultus justitiae, silentium et pax . Posui ori meo custodiam. Juxta illud: Pecuniam et aurum tuum alliga bene, et facito ori tuo ostium et seram. Beatum enim hominem oris custodia facit: cum non profert inania, sed quae Deo sunt digna. Cum consisteret peccator adversus me. Id est, diabolus, qui justis maledicit ac detrahit, et instigator eorum est, qui sanctis insidiantur. Obmutui. Ne objurgantibus me obstreperem. fero: quia te scio ad probationem me tentationibus reliquisse. Et humiliatus sum. Ad sustinenda eorum improperia. Et silui a bonis. De bona conscientia procedebat mihi securitas: ideo me non justificavi coram hominibus: neque bona quae in me erant, divulgavi: quia scio quod Pater qui videt in absconso, reddet mihi. Et dolor meus renovatus est. Nondum enim veneram ad perfectum virum. Nam etsi sustinebam cum dolore improperia, non tamen sciebam male
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnẽ principatum & potestatem: danstͥ
ues sunt pugnȩ carnis: tu dñe intende in
adiutorium nr̃m: et esto nobis salus intem¬
pore tribulationis. Ex pł de p̃s. xxxuii. in.
dithun transiliens eos int̾. canticum dd.
pretatur. Psalmus patientiam docet: ut
refrenans homo os suum. obseruet ne per
fatuitatẽ uerboꝵ. incidat in peccatum:
quia scit ꝓpheta etiam de uerbis ociosis
rationem ẽẽ reddendam. Docet etiam. ut
ea thesauriremus in scło: quȩ ad ꝑfectum
pertineant anuarũ. xxxxiii.¬
ixi custodiam uias meas: ut ñ
delinquam in lingua mea. Non
aliter scio uite meȩ custodire uias: nisi ut
non loquar fatua. ac uerba ociosa. Ex uer¬
bis inquit dũs tuis iustificaberis: et ex uer¬
bis tuis condemnaberis. Dixi custodiam
uias meas: id ẽ disposui custodire oꝑa mea.
id ẽ quinq sensus corporis. Ut non delin¬
quã in lingua mea. Non delinquã. non pec¬
cem:. qui custodit lingua suam. custodit

Expanded text:
per omnem principatum et potestatem: dans tiper omnem principatum et potestatem: dans tives sunt pugnae carnis, tu, Domine, intende in adjutorium nostrum, et esto nobis salus in tempore tribulationis. PSALMUS XXXVIII. In dithun, transiliens eos, interpretatur. Iste psalmus patientiam docet, ut refrenans homo os suum, observet ne per fatuitatem verborum incidat in peccatum: quia scit propheta etiam de verbis otiosis rationem esse reddendam. Docet etiam ut ea thesaurizemus in saeculo, quae ad profectum pertineant animarum. Dixi, custodiam vias meas: ut non delinquam in lingua mea. Non aliter scio vitae meae custodire vias: nisi ut non loquar fatua, ac diversa, sive otiosa. Ex verbis, inquit Dominus, tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis. Dixi, custodiam vias meas: id est, disposui custodire opera mea: scilicet quinque sensus corporis. Ut non delinquam in lingua mea. Non delinquam, non peccem: quia qui custodit linguam suam, custodit
Abbreviated transcription (Latin):
propter que et patri dicitur nunc ẽẽ sub.¬
iectus. Inimici autẽ mei uniunt: quia ñ
sunt statim ultione diuina puniti. Et cõ¬
legis littera: in qua me sp̃italiter nunci¬
atũ. ñ intellexerunt. & multiplicati sunt
qui oderunt me in iuste. Certe inique & ñ
rationabiliter: qui in hac littera semen sirẽ.
ceu astra celi multiplicari credebant. Qui re¬
tribuebant mͥ.mala pro bonis. Dulcedinẽ
uite eterne afferentẽ: aceto potauerunt ac
felle. Detrahebant mdicentes. Alios saluos
fecit: se ipsum ñ potest saluum facere: qͣm
sequebar bonitatem. Ut implens uolunta¬
tem patris: ꝓ uita popłi susciꝑem mortem.
Ne derelinquas me dñe ds̃ m̃s: ne discesseris
a me: cum ꝓfunda inferni petrauero. Intẽ¬
de in adiutoriũ meũ: dñe ds̃ salutis mee.
Manifestum ẽ dñe iħu. quia intendit in te
pater: suscitans te amortuis tercia die: &
collocans ad dexteram suam incelestib. su¬

Expanded text:
propter quae et Patri dicitur nunc esse subjpropter quae et Patri dicitur nunc esse subjectus. Inimici autem mei vivunt. Quia non sunt statim ultione dilegis littera, in qua spiritaliter nuntiatum non intellexerunt. Et multiplicati sunt qui oderunt inique. Certe inique et non rationabiliter, qui in hac littera semen suum, ut astra caeli, multiplicare credebant. Qui retribuebant mihi mala aeternae vitae afferentem aceto potaverunt, ac felle. Detrahebant mihi. Dicentes: Alios salvos fecit; semetipsum non potest salvum facere . Quoniam sequebar bonitatem. Ut implens voluntatem Patris, pro vita populi susciperem mortem. Non derelinquas me, Domine Deus meus: ne discesseris a me. Cum profunda inferni penetravero. Intende in adjutorium meum, Domine Deus salutis meae. Manifestum est, Domine Jesu, quia intendit in te Pater suscitans te a mortuis tertia die, et collocans ad dexteram suam in coelestibus su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑgaudeant michi inimici mei: & dum¬
cominouentur pedes mei. Pedes xp̃i in passi
rant. comoti sunt de fide ad infidelitatẽ. Com¬
moueri possunt pedes mei abstabilitate su¬
a: et inimici insultare inme: si in hac cruciᷤᷤ
morte humiliatus non resurrexero. In me
magna locuti sunt: dicentes. Si filius dĩ es:
descende de eruce. Ego autem inflagella pa¬
ratus sum. Preparo me ad sustinendã crucẽ
lanceam. fel. acetum:. ut ꝑhanc mortẽ. meo
sanguine redimã popłm ꝑeuntem: quia xͦ¬
adhoc uenit. ut passionem sustineret. Et¬
ciam adiuctoriam iudicium. Qm̃ iniquita¬
tem meã annunciabo: et cogitabo ꝓpecca¬
to meo. Sicut enĩ maledictiom subiacuit.
ut nos amaledicto legis erueret:ita & pec
catore se ꝓfitetur. qui peccata nr̃a portaret:
ut pio cogitatu ac miscłi consilio. nos abeis¬
dem erueret. Et sollicitus ero ꝓ peccato meo.
Peccatum xp̃i. humani delicta sunt generiᷤ.

Expanded text:
supergaudeant me inimici mei, supergaudeant me inimici mei, commoventur pedes mei. Pedes Christi in pasrant: commoti sunt de fide ad infidelitatem. Commoveri possunt pedes mei a stabilitate sua, et inimici in me insultare: si in hac crucis morte humiliatus, non resurrexero. In me magna locuti sunt. Dicentes: Si Filius Dei es, descende de cruce . Ego autem in flagella paratus sum. Praeparo me ad sustinendam crucem, lanceam, fel, acetum, ut perhanc mortem meo sanguine redimam popad hoc venit, ut passionem sustineret. ciam victoriam in iudicio. Quoniam iniquitatem meam annuntiabo et cogitabo pro peccato meo. Sicut enim maledictioni subiacuit, ut nos a maledcatorem se profitetur, qui peccata nostra portavit, ut pio cogitatu ac misericordiae consilio, nos ab eisdem erueret. Et sollicitus ero pro peccato meo. Peccatum Christi, humani delicta sunt generis:
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatem: quando dixerunt. in beelze.¬
bub eicit demonia. Ego autẽ tanquam sur.¬
dus non audiebam: et sicut mutus ñ aꝑienᷤ
os suum. Semꝑ quȩ exꝓbrabant sustuli: et
iugiter silui. Hoc et pilatus manifestat: cũ
dicit. Michi non respondes: Aut nescis quia
potestatem habeo dimittere te: ego autem
tanquã mutus ñ aꝑiens os suũ. & apudpi¬
latum dñs non ẽ locutus: et ysaias de eodẽ
loquitur: tanqͣm agnus ad uictimã ductuᷤ.
non aꝑuit os suum. factus sum sicut ho¬
mo non audiens: et ñ habens inore suore¬
dargutiones. Nam cum me sputis linireũ.
harundine uerberarent: illuderent genx
flexo: nichil eis motus respondi. Et non ha.¬
bens inore suo correptiones. Sic tacui accx¬
satus: quasi non habens quid ꝓme respon¬
dere deberem. Xp̃c in omib exemplũ dedit:
ut homo flagella et correptionẽ patienter
exaudies me: hoc ẽ tu uide illoꝵ suꝑbiam.
& meam humilitatẽ. Quia dixi nequando

Expanded text:
vanitatem, quando dixerunt: ‘In Belzevanitatem, quando dixerunt: ‘In Belzebub eicit daemonia!’. Ego autem tamquam surdus non audiebam, et sicut mutus non aperiens os suum, semperque exprobrantes sustuli et iugiter silui. Hoc et Pilatus manifestat, cum dicit: ‘Mihi non respondes?’, aut: ‘Nescis quia potestatem habeo dimittere te?’. Ego autem tamquam mutus non aperiens os suum. Et apud Pilatum Dominus non est locutus, et Isaias de eodem loquitur: ‘tamquam agnus ad victimam ductus, non aperiens os suum’. Et factus sum sicut homo non audiens, et non habens in ore suo increpationes. Nam cum me sputis linerent, harundine verberarent illuderentque genu flexo, nihil eis motus respondi. Et non habens in ore suo increpationes. Sic tacui accusatus, quasi non habens quid pro me responderem. Christus in omnibus exemplum dedit, ut homo flagella correptionis patienter exaudies me, hoc est, vide illorum superbiam et meam humilitatem. Quia dixi: nequando
Abbreviated transcription (Latin):
dño recesserunt: in tantũ. ut etiam eũ pe¬
trus denegaret. Uel steterunt. causantes
contra eum. & qui uixta me erant de lon¬
ge steterunt: apłi uł reliqui discipłi. de qͥb̃
ait euangłista. Cum autẽ apprehendissen
eum: stabant om̃s noti eius alonge. Et
ium faciebant qui querebant anma me.¬
am. faciebant ium. ñ noti. s uidei:. uł pe¬
tro cum dicerent. nam et tu ex illis es: uł
ioħi. qui cum traheretur relicta sindone.
nudus aufugit ab eis. & ium faciebant qͥ
querebant animã meã. hoc ẽ uidei: quasi il¬
lorum fortitudo eet: et a deo ipsam potesta¬
tem non accepissent. & qui querebant ma¬
la michi. locuti sunt uanitates: & dolos
tota dic meditabantur. Multos quidẽ do.¬
los meditati sunt: cum interrogarent. si de.¬
berent censum dare cesari:aut si mulier de¬
prehensa lapidaretur. S tunc aꝑte dolum
ingerunt: cum falsos testes adducunt. Uł
qui inquirebant mala michi. locuti sunt

Expanded text:
Domino recesserunt: intantum ut etiam eum PeDomino recesserunt: intantum ut etiam eum Petrus denegaret. Vel steterunt, causantes contra eum. Et qui juxta me erant, de longe steterunt. Apostoli vel reliqui discipuli, de quibus ait evangelista: Cum autem apprehendissent eum, stabant omnes noti ejus a longe . Et vim faciebant qui quaerebant animam meam. Faciebant vim, non noti, sed Judaei: vel Petro, cum dicerent: Nam et tu ex illis es . Vel Jacobo; qui cum traheretur, relicta sinnudus aufugit ab eis. Et vim faciebant, qui quaerebant animam meam, hoc est Iudaei, quasi illorum fortitudo esset et a Deo ipsam potestatem non accepissent. Et qui quaerebant mala mihi locuti sunt vanitates, et dolos tota die meditabantur. Multos quidem dolos meditati sunt, cum interrogarent si deberent censum dare Caesari, aut si mulier deprehensa lapidaretur. Sed tunc aperte dolum ingerunt, cum falsos testes adducunt. Vel: Qui inquirebant mala mihi locuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gemitus meus ate non est absconditus. id ẽ
quieqͥd habet homo. ds̃ scit. Quicquid deliqͥ
quicquid mali gessi. omĩa tibi cum gemitu
reseraui: sciens. quia tibi non occultantur
occulta. Cor meũ conturbatum ẽ in me. de¬
reliquit me uirtus mea: quia iram suꝑius
memoraui. quã incurrere expauesco. Et lu¬
men ocłoꝵ meoꝵ non ẽ mecũ: quia postpo.¬
sito ueritatis lumine. in tenebras decideram
peccatoꝵ. Sic eni propħam omne ordinẽ huiꝰ
psalmi ex peccatoris ꝑsona ꝓsecutũ fuisse. an.¬
teriores nr̃i docuerunt. Sentiant illi quod
libet: ego uero ab illo loco ubi ait. amici
dari: in cruce suspendi: ex inferno resur¬
gere. Ait gͦ ipse dñs de passione sua. Amici
braham: ꝓruni eo quod ab eoꝵ generatio¬
ne assumpserit carnem: qui appropiaue¬
runt ei ut comp̃henderetur. Amici mei &
noti mei. contra me steterunt. Potest et de
discipulis accipi:. qui in passione exterriti a

Expanded text:
gemitus meus a te non est absconditus, id est gemitus meus a te non est absconditus, id est quicquid habet homo, Deus scit; quicquid deliqui, quicreseravi: sciens quia tibi non occultantur occulta. Cor meum conturbatum est in me, dereliquit me virtus mea. Quia iram quam superius memoravi, incurrere expavesco. Et lumen oculorum meorum non est mecum. Quia, postposito veritatis lumine, in tenebras decideram peccatorum. Sic enim prophetam omnem ordinem hujus psalmi ex peccatoris persona prosecutum fuisse, anteriores nostri docuerunt. Sentiant illi quod libet. Ego vero ab illo loco, ubi ait; Amici dari, in cruce suspendi, et ex inferno resurgere. Ait ergo ipse Dominus de passione sua: Amici braham. Proximi, eo quod ab eorum generatione assumpserit carnem, qui appropiaverunt ei, ut comprehenderetur. Amici mei et noti mei contra me steterunt. Potest et de discipulis accipi, qui, in passione metu territi, a
Abbreviated transcription (Latin):
tius est hominib. Miser factus sum & cur¬
uatus sum usq infine. usq dum confiten.¬
do purgarer: quia confusione & mesticia di
mittuntur peccata. Iota die contristatus in¬
grediehar: indignũ me esse uidicans. quia
ut oculos ad eclum leuare auderem. s ꝑ¬
cutiebam pectus meũ dicens. Ds ꝓpicius e¬
sto michi peccatori. Qm̃ lumbi mei imple¬
ne mea. Illis illusionib se ꝓficetur eẽ reple¬
tum atq infirmatũ: quib diabolus huma¬
nũ genus illicit. ut delinquat. Ds tu cogno¬
uisti insipientiã meã: quia lumbi mei ĩ¬
pleti sunt illusionib. Se unusquisq consi¬
deret: et titillantẽ corporis intelligat uolu
s. quod nolo. Incuruatus sum et humiliatꝰ
sum ad penitentia: nimis rugiebam agemi¬
tu cordis mei: petens cũ luctu remissionem
mitus corporis ẽ propter res terrenas. uł ꝓp¬
ter mortẽ gemere: gemitus cordis. propter
sua peccata. uł alioꝵ. Sed xp̃c non habuit
quid gemeret: quia non fecit peccatũ. Et

Expanded text:
tiam. VERS. 7.-- Miser factus sum et turbatus usque in finem, usque dum confitendo purgarer: quia sine confessione et moestitia non dimittuntur peccata. Tota die contristatus ingrediebar, indignum me esse judicans qui vel oculos ad coelum levare auderem; sed percutiens pectus meum aiebam: Deus, propitius esto mihi peccatori. Quoniam lumbi mei imple. Illis illusionibus se profitetur esse infirmatum atque repletum, quibus diabolus humanum genus allicit, ut delinquat. Deus, tu cognovisti insipientiam meam: quia lumbi mei impleti sunt illusionibus. Se unusquisque consideret, et titillantem corporis intelligat volupsed quod nolo. Incurvatus sum et humiliatus sum nimis. Ad poenitentiam. Rugiebam a gemitu cordis mei. Petens cum luctu remissionem.mitus corporis, est propter res terrenas vel propter mortem gemere. Gemitus cordis, propter sua peccata, vel aliorum. Sed Christus non habuit quod gemeret, quia non fecit peccatum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
turas scãs. quanta minabaris peccatorib.
et extabui: petens ne ipsa suꝑ me ira descende.¬
ret. Non ẽ pax ossib meis a facie peccatorum
meoꝵ. Nullam quietem indulsi uł ossibus
uel membris meis. donec ea penitendo pur¬
garem. Qm̃ iniquitates mee suꝑ gresse suñ
caput meũ. Inualuerunt enĩ michi. ut se¬
quitur. Sicut onus graue grauate sunt su.¬
per me. Nonest eni michi leue peccatũ me¬
um: s recognosco quia graue michi uidi¬
cu pondus imposuit: et suꝑ uertioe capitiᷤᷤ
mei exereuit. Sicut pondus graue: sie pec¬
cata mea suꝑ me. Putruerunt et corruptȩ
sunt cicatrices mee. Porcorum mos ẽ. ce¬
nom aut stercorx ꝓ bonis odorib uti:
nec intelligunt se in his sordidissime uolu¬
tari. Nam michi fetent & computrescunt
uulnera peccatoꝵ: desideranterq expeto
medicũ. Et cur inquis computruerunt:
A facie insipientie mee: quia noleba agere
penitentia. A facie insipientie mee. Per hoc

Expanded text:
turas sanctas, quanta minaberis peccatoribus, turas sanctas, quanta minaberis peccatoribus, et extabui, petens ne ipsa super me ira descenderet. Non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Nullam quietem indulsi, vel ossibus, vel membris meis, donec ea poenitendo purgarem. Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum. Invaluerunt enim mihi, ut sequitur: Sicut onus grave gravatae sunt super me. Non est enim mihi leve peccatum meum, sed recognosco, quia grave mihi judicii pondus imposuit, et super verticem capitis mei excrevit. Sicut pondus grande, sic peccata mea super me. Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae. Porcorum mos est, coeno aut stercoribus pro bonis odoribus uti: nec intelligunt se in his sordidissime volutari. Nam mihi foetent et computrescunt vulnera peccatorum, desideranterque expeto medicum. Et cur, inquis, computruerunt? A facie insipientiae meae. Quia nolebam agere poenitentiam. A facie insipientiae meae. Per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatur: hoc ẽ quando sabbati.¬
reqiuescunt sc̃i: idẽ sc̃a eccłia. de illa requie
paradysi. qua ꝑdidit in adam. Ps ostendit.
ut si accelat infirmitas corporec fragilitati
non desistat requiri medicina celestis. xxxuii.¬
ne. ne infurore tuo arguas me. Totu
p̃salmus ex ꝑsona penitentis ẽ: s: et
ad xp̃m referri potest. sicut et sexagesimus
octauus. Dñe. ne in ira tua arguas me: ne¬
q: in furore tuo corripias me. Ira est ut se¬
pe diximus cõmotio animi. furor uero. irra.¬
tionabilis uindicta. cum fellis amaritudine.
ideo iste qui se peccatorẽ scit. n mira s: ꝑ mise
ricordiam: nec in furore s: ꝑpatientiam se ar¬
gui postulat. Qin sagite tue infixe sunt mͥ.
Uerba doctrine. que ut iaculum transuerbe¬
rauerunt cor meũ. ut agerem penitentiam.
& confirmasti suꝑ me manũ tuam: ut tan.
afflictum. redderes emendatũ. Non ẽ sani.
tas carni meȩ. afacie ire tuę. Uidi faciem ire
tue. et ñ ipsam iram: hoc est intellexi ꝑ scrip¬

Expanded text:
erpretatur, hoc est quando requiescunt sancti, id est sancta ecclesia, de illa requie paradisi quam perdidit in Adam. Psalmus ostendit ut si accidat infirmitas corporisque fragilitas, non desistat requiri medicinam caelestem. Ineque in ira tua corripias me. Totus psalmus ex persona poenitentis est: sed ad Christum referri potest, sicut et sexagesimus octavus. Domine, ne in furore tuo arguas me: neque in ira tua corripias me. Ira est, ut saepe diximus, commotio animi. Furor vero vindicta irrationabilis, cum fellis amaritudine. Ideo iste qui se peccatorem scit: non in ira, sed per misericordiam: nec in furore, sed per patientiam se argui postulat. Quoniam sagittae tuae infixae sunt mihi. Verba doctrinae, quae ut jaculum transverberarunt cor meum, ut agerem poenitentiam. Et confirmasti super me manum afflictum, redderes emendatum. VERS.tas in carne mea a facie irae tuae. Vidi faciem irae tuae, et non ipsam iram: hoc est, intellexi per Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
di: nisi se peccata confitendo purgaue¬
rit. Atria eius. in ymnis confitemim illi.
Dilatatas ei mentes. cum ymnis sp̃uali¬
b canticisq deferte. Laudate nomen eiꝰ.
bet. Ineternũ miscđĩa eius: quia nosre¬
demit et iugiter saluat. Et usq in gene¬
rationem et generationẽ ueritas eius: qͣ¬
popłos iudicabit. Qui nob̾ prestare digne.¬
tur: ut ab ipso facti. ab ipso redempti. me¬
reamur inleticia sempiterna. iubilũ¬
in exultationis cum grãrum actione
concinere: ipsi gła cum eterno patre et

Expanded text:
di, nisi se peccata confitendo purgavedi, nisi se peccata confitendo purgaverit. Atria ejus in hymnis confitemini illi. Dilatatas ei mentes cum hymnis spiritualibus canticisque deferte. Laudate nomen ejus,bet: In aeternum misericordia ejus. Quia nos redemit, et jugiter salvat. Et usque in generationem, et generationem veritas. Qua populos judicabit. Qui nobis praestare dignetur, ut ab ipso facti, ab ipso redempti, mereamur et in laetitia sempiterna jubilum exsultationis cum gratiarum actione concinere. Ipsi gloria cum aeterno Patre et
Abbreviated transcription (Latin):
prophe continet. qui fideles ꝓuocat
In lau̾dib dĩcis incessant̃ exerceri. xc ix.¬
ubilate dño omĩs terra: seruite dño in le¬
ticia. Qui excusso aceruicib urĩs. legis u¬
go: ñ inmerore ueteris seruitutis. s in li¬
bertate noui hominis exultantis. Introi¬
te in conspectu eius: in exultatione. Non
iocis turpib dissoluamim: s omĩa quecũ¬
q facitis. in głam dĩ facite. Scitote qm̃ dũs
ipse est ds̃: ipse fecit nos. et non ipsi nos. Ab
eo enĩ sumus ñ solum corꝑaliter facti: s
etiam innouũ hominẽ recreati: et hoc
ñ nr̃o merito s suo dono. sios popłs eius:
et oues pascue eius. Ipse est pastor bonus:
qui animã suam ꝓ ouib suis posuit. Nos
autem sumus oues. qui eum sequimur:
et uocem eius audimꝰ. Introite portas eiꝰ
in confessione. Sicut enĩ ipse est porta pa¬
tris. cum dicit. qui ꝑ me introierit salua¬
bitur: ita et apłi porte sunt eiꝰ. ꝑ quas ad
eum acceditur. Quas nemo potest ingre¬

Expanded text:
prophetae continet, qui fideles provocat in laudibus Dominicis incessabiliter exercere. Jubilate Deo omnis terra, servite Domino in laetitia, Qui, excusso a cervicibus vestris legis jugo, non in moerore veteris servitutis, sed in libertate novi hominis exsultatis. Introite in conspectu ejus in exsultatione. Non jocis turpibus dissolvimini: sed omnia quaecumque facitis, in gloriam Dei facite. Scitote quoniam Dominus ipse est Deus: ipse fecit nos, et non ipsi nos. Ab eo enim sumus non solum corporaliter facti, sed etiam in novum hominem recreati. Et hoc non nostro merito, sed suo dono. Nos populus ejus, et oves pascuae ejus. Ipse est pastor bonus, qui animam suam pro ovibus suis posuit . Nos autem sumus oves, qui eum sequimur, et vocem ejus audivimus. Introite portas ejus in confessione. Sicut enim ipse porta est Patris cum dicit: Per me si quis introierit salvabitur , ita et apostoli portae sunt ejus per quas ad eum acceditur: quas nemo potest ingre
Abbreviated transcription (Latin):
uosmet ipsos: uł alios. Qui iudicatis terrã: hoc ẽ¬
scãm eccłiam. Seruite dño. intimore. Timorẽ dix̃.
ut elationẽ eis tolleret: quia reges eos appellaue¬
rat. Exultate ei: ut eos iterũ confortaret. ut illud.
Gaudete & exultate. Cum tremore: ut cũ tremore
essent. id ẽ tremore corporis. & timore animȩ. Ap¬
prehendite disciplinã ne quando irascatur dñs.
ꝓ eo qđ ingreco dr̃. draxasetonaian. in hebreo legi¬
tur nescubar: qđ interpretari potest. adorate filiũ.
rate filium. nequando irascatur dñs. hoc ẽ. pater.
& pereatis. deuia iusta. ludei qui noluert̃ adora.¬
ta dĩ iplemꝰ. De uia ꝑimꝰ: quando ab eis decli¬
namus. In breui ira eus: hoc ẽ inexito unius¬
cuiusq hominis. Uel breui ira eius. hocẽ in die ui¬
dicii: ut illud. Cum enĩ dixerint homines. pax
&e securitas: tunc ueniet eis repentinꝰ interitus.
beati om̃s qui confidunt in eo. Noninhomi.¬

Expanded text:
vosmetipsos, vel alios. Qui judicatis terram, savosmetipsos, vel alios. Qui judicatis terram, sanctam Ecclesiam. Servite Domino in timore. Timore dixit, ut elationem eis tolleret: quia reges eos appellarat. Et exsultate ei. Ut eos iterum confortaret, ut illud: Gaudete et exsultate, cum tremore: ut cum tremore essent, id est, tremore corporis, et timore animae. Apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus. Pro eo qtur NESCU BAR, quod interpretari potest, adorate filium. rate Filium; ne forte irascatur Dominus, hoc est, Pater. Et pereatis de via justa. Judaeis qui noluerunt adorata Dei implemus. De via perimus, quando ab eis declinamus. In brevi ira ejus. Hoc est, in exitu uniuscujusque hominis. Vel brevi ira in die judicii, ut illud: Cum enim dixerint homines, pax et securitas, tunc veniet eis repentinus interitus . Beati omnes qui confidunt in eum. Non in homi
Abbreviated transcription (Latin):
genui te. Ihc xp̃c: heri & hodie et in ȩternũ. Recte
gͦ ei qui natus ẽ intempore dr̃. Postula ame&e da¬
bo tͥ gentes hereditatem tuã. Ac sidicat. Dũ uidei
te noluerunt reciꝑe: om̃s gentes tibi uenient in he¬
reditatẽ. Reges eos in uirga ferrea:. induta discipli¬
na romanoꝵ. Uel ꝑ uirgam ferreã. disciplita into¬
lerabilis: qi corla illoꝵ tortuosa erant. Tanquam
uas figuli confringes cos. Uas figuli antequã in te.¬
stam fuerit obduratum: si dissipetur. reformabile ẽ
Lege hieremiã. Si autẽ semel fracta fuerit testa:¬
nequaqm in integrũ compingi potest. Uerũquȩ a¬
pud homines impossibilia s̃: apud dm̃ possibilia.
figulus xp̃c: uas ut homo: ut illud. Sicut uasima¬
nu figuli. sic uos in manu mea dicitdns. Auit. Con¬
fringitur in penitentia hic: uel indie iudicii mig.¬
ne. Nunc reges intelligite. Reges scłi om̃s. uł reges
apłi: intelligite ista supradicta. Erudimini. hoc est

Expanded text:
esus Christus est heri et hodie, et in aeternum. Recte autem ei qui natus est in tempore, dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Ac si dicat: Dum Judaei te noluerunt recipere: omnes gentes tibi venient in haereditatem. Reges eos in virga ferrea. In dura disciplina Romanorum. Vel per virgam ferream, disciplina intolerabilis: quia corda illorum tortuosa erant. Tamquam vas figuli confringes eos. Vas figuli antequam in testam fuerit obduratum, si dissipetur, reformabile est. Lege Jeremiam . Si autem semel testa fracta fuerit, nequaquam in integrum compingi potest. Verum quae apud homines impossibilia sunt, apud Deum sunt possibilia. Figulus, Christus: vas, homo, ut est illud: Sicut vas in manu figuli, sic vos in manu mea, dicit Dominus . Aliter: Confringitur in poenitentiam hic, vel in die judicii in ignem. Nunc reges intelligite. Reges saeculi omnes vel reges sancti apostoli, intelligite ista supradicta. Erudimini. Hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
b urĩs: incubilib urĩs compunginiii. Quod
in die cogitando peccatis: nocte expiate ꝑ lacͥmas.
Sacrificate sacrificium iusticiȩ: & sꝑate in dño.
Sacrificium deo. immolate iusticiam. & conseqͥn¬
ter sꝑabitis in dño. Signatun ẽ. suꝑ nos lumen
uultus tui dñe. In cuius facie. lum̃ dñi signatũ
est: ista reuelata facie głani dñi contemplatur.
uini. et olei sui repleti sunt. Id qđ inplurib codi¬
cib inuenitur:. et olei eoꝵ. cũ uetustum origeniꝰ
psalterium reuoluerem qđ ipsius manu fuerat
emendatum: nec inhebreo nec in cȩteris editionib
nec apud ipsos quoq septuaginta inter pretes rep

Expanded text:
vestris, et in cubilibus vestris compungimini. Quod vestris, et in cubilibus vestris compungimini. Quod in die cogitando peccatis, nocte expiate per lacrymas. Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino. Sacrificium Deo immolate justitiam, et consequenter sperabitis in Domino. Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine. In cujus facie lumen Domini signatum est, iste revelata facie gloriam Domini contemplatur. i, et vini eorum repleti sunt. Id quod in pluribus codicibus invenitur, et olei eorum, cum vetustum Origenis exemplum Psalterii revolverem, quod ipsius manu fuerat emendatum, nec in Hebraeo, nec in caeteris editionibus, nec apud ipsos Septuaginta interpretes rep
Abbreviated transcription (Latin):
finis enim legis. xp̃c: ad iusticiam om̃i credenti.
incarminib hoc est in laudib. Psalmus dauid:¬
um inuocarem exaudiuit me ds iusticie
mee. In congruũ est hoc de dauid acciꝑe:
ut qui in suꝑiori psalmo propt̃ occasionẽ uriȩ.
pene est interfectus a filio: nunc audeat dicere.
cens. Exaudiet me iusticia mea. Intribulatione di
latasti michi. Miserere mei et exaudi orationẽ
meã. Licet michi auxiliũ tuleris & intribula¬
tione di laueris michi: tamen ego miscdia tua
semꝑ indigeo. Ut quid diligitis uanitatem: et
queritis mendacum: Diapsalma. Uerbum.
Sela.lxx. inter pretes. symachus. & theodocion.
diapsalma transtulerunt: aquila uero semꝑ.
Et puto aut musici cuiusda soni ẽẽ uocabulũ.
aut certe ꝑpetuitatẽ eoꝵ quȩ predicta sunt iu¬
dicari: ut ubicunq sela. hoc est diapsalma. si¬
ue semꝑ apponitur: ibi sciamus ñ tantum ad p̃¬
sens tempꝰ. uerũ ad eternum. uł quȩ sequantur
ulł quȩ precesserint ꝑtinere. Que dicitis in cordi.

Expanded text:
Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti. In carminibus, hoc est, in laudibus. Psalmus DavidCum invocarem exaudivit me Deus justitiae meae. Incongruum est hoc de David accipere, ut qui in superiori psalmo propter occisionem Uriae pene est interfectus a filio, nunc audeat dicere: cens: Exaudiet me cras justitia mea . In tribulatione mea dilatasti mihi. Miserere mei, et exaudi orationem meam. Licet mihi auxilium tuleris, et in tribulatione mea dilatasti mihi: tamen ego misericordia tua semper indigeo. Ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium. Diapsalma. Verbum SELA, LXX interpretes, Symmachus et Theodotio, diapsalma transtulerunt. Aquila vero, semper; et puto aut musici cujusdam soni esse signaculum, aut certe perpetuitatem eorum quae praedicta sunt, indicari, ut ubicumque SELA, hoc est, diapsalma, sive, semper apponitur, ibi sciamus non tantum ad praesens tempus, verum ad aeternum, vel quae sequuntur, vel quae praecesserint, pertinere. Quae dicitis in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in epła ad romanos reuelatur inqͥt ira cui.
ut qui eã uenturã intelligunt. studeant deuitare:
ita et inp̃senti benigne ñ ait. puniet s turbabit:
ut absq penis qui turbatus ẽ corrigatur. Ego au¬
tem. uox xp̃i. Constitutus sum rex. P parte caruis
dr̃. Ab eo deo patre. Suꝑ syon: id ÷ eccłam. Syon:¬

Expanded text:
Sicut in Epistola ad Romanos: Revelatur, inquit, ira Dei , Sicut in Epistola ad Romanos: Revelatur, inquit, ira Dei , ut qui eam venturam intelligunt, studeant devitare: ita et in praesenti loco benigne, non ait, puniet: sed, turbabit, ut absque poenis qui turbatus est, corrigatur. Ego autem. Vox Christi. Constitutus sum rex, pro parte carnis dicitur. Ab eo, Deo patre. Super Sion, id est, s
Abbreviated transcription (Latin):
cohortans popłm gentiliũ. & om̃s qui sibi ex iude.¬
is credituri sunt. ut legalia uincula dissoluant.
&e graue onus legis abiciant. qđ ñ potuert̃ porta¬
re patres eoꝵ: & sequant᷑ eum. cuiꝰ uigum suaue
ẽ. &r onus leue ẽ. Qui habitat incelis uridebit
eos. Phumane sermocinationis ȩxempla. affectuᷤ
dĩ discinius: ñ qđ ille quenqͣm derideat: s qđ
derisu digna. nos faciamꝰ. Q dñs subsannabit eo ᷤ.
Subsan natio ꝓprie: rugata fronte. & contracto
naso exprimit᷑. Absit itaq hoc nos dedeo corpora¬
liter estimare: qđ etiã ingrauib uiris quida repre.¬
hensione dignũ arbitrantur: Tunc loquetur ad
eos in ira sua. De ira dei & lactantius librũ pul¬
cherrimũ scripsit: & ipse origenes creberrune dis¬
putat: non tam iram esse quã necessariã correp¬
tionem: ut patris. infiliũ: medici in egrotũ: magi¬
ds enĩdet iratus. Et in furore suo conturbabit eos.

Expanded text:
cohortans populum gentilium, et omnes qui sibi ex Judaecohortans populum gentilium, et omnes qui sibi ex Judaeis credituri sunt, ut legalia vincula dissolvant, et grave onus Legis abjiciant, quod non potuerunt portare patres eorum, sed sequantur eum cujus jugum suave est, et onus leve. Qui habitat in coelis irridebit eos. Per humanae sermocinationis exempla, affectus Dei discimus: non quo ille quempiam derideat, sed quod nos derisu digna faciamus. Et Dominus subsannabit eos. Subsannatio proprie rugata fronte, et contracto naso exprimitur. Absit itaque hoc nos de Deo corporaliter existimare, quod etiam in gravibus viris quidam reprehensione dignum arbitrantur. Tunc loquetur ad eos in ira sua. De ira Dei et Lactantius librum pulcherrimum scripsit, et ipse Origenes creberrime disputat, non tam iram esse, quam necessariam correptionem, ut patris in filium, medici in aegrotum, magit, non quod Deus emendet iratus. Et in furore suo conturbabit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
errore ꝑducitur. Ideo non resurgunt impii in u¬
consilio iustoꝵ: diuersa est peccatorũ iustoꝵq re¬
surrectio. Quia cognoscit dñs uiam iustoꝵ. Nicħ
aliud cognoscit dñs: nisi quod noticia enis dignũ
c̃. Cognoscit quippe dñs eos qui eiꝰ sunt: & siquis
nescit. nescietur. & ad peccatores dr̃. Discedite ã
me oꝑarii iniquitatis: ñ noui uos. Uiam autẽ
iustoꝵ: illum puto. eẽ. qui loquitur. Ego sum
uia. De quo et ꝓpħa dicit. Uidete quȩ sit uia bo.¬
na. Et iter impioꝵ ꝑibit. Quã clementer: ñ un¬
ꝑii ꝑibunt. s impietas. Capitulum scđm.
uare fremuer̃t gentes. et popłi meditati
sunt inania: Audacis ẽ hunc psalmum
interpretari uelle post petrũ: ĩmo alit̃ deco sentire
reges aduersus dñm constiterunt: quoꝵ regna
ei in puncto temporis diabolus ostendit. Dirum.
humana temeritas aduersus filiũ di consur rexe¬
rit. Aquinto autẽ uersiculo. ipse dñs respondet:

Expanded text:
errore perducitur. Ideo non resurgunt impii in juerrore perducitur. Ideo non resurgunt impii in juconcilio justorum, diversa est peccatorum justorumque resurrectio. Quia cognoscit Dominus viam justorum. Nihil aliud cognoscit Dominus, nisi quod notitia ejus dignum est. Cognoscit quippe Dominus eos qui ejus sunt: et si qui nescit, nescietur . Et ad peccatores dicitur: Discedite a me, operarii iniquitatis, non novi vos . Viam autem justorum illum puto esse qui loquitur: Ego sum via . De quo et propheta dicit: Videte quae sit via bona. Et iter impiorum peribit . Quam clementer, non impii peribunt, sed impietas. PSALMUS II. Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania. Audacis est hunc psalmum interpretari velle post Petrum: immo de eo sentire aliudreges adversus Dominum constiterunt, quorum regna ei in puncto temporis diabolus ostendit. Dirumpahumana temeritas adversus Dei Filium consurrexerit. A quinto autem versiculo Dominus ipse respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
sisse. alium assumptũ ẽẽ testemur: s. quo unꝰ atq
idem filius di & filius hominis. qui ante scła uer¬
breis uoluminib ñ habetur: s ne in ipsis quidem
lxx. interp̃tib. Nam exempla origenis incesarien.¬
si biblioteca legens: tantũ semel scriptũ repperi.
Inter impiũ et peccatorẽ: hoc int̃ est. Qui impiꝰ
ẽ: negat dm̃. Qui peccator. ẽ: confitetur & peccat.
Sicut ustus comparatur ligno: sic impius compa¬
ratur pulueri. Qui iustrs est: ligno paraysi cõ¬
licet de terra sit: tamen desiuit ẽẽ terra. lam infe.¬
lix erit impius:ut ne terrenus quide sit puluis.
Uidetur quide habere substantiã: s habet suam
substantiam. Nichil habet solidum: s qđ habet
ad penã habet. Huc illucq disꝑgitur: nunquã
in uno loco ẽ. Quocũq uentus traxerit: illuc eiꝰ im¬
petus dirigitur. Sic & impiꝰ qui semel dm̃ negaue¬
rit: quocũq illum aura diaboli traxerit. illuc

Expanded text:
sisse, alium assumptum esse testemur; sed quo unus atque sisse, alium assumptum esse testemur; sed quo unus atque idem Filius Dei et filius hominis, qui ante saecula Verbraeis voluminibus non habetur: sed ne in ipsis quidem LXX interpretibus. Nam in exemplis Origenis in Caesariensi bibliotheca legens, semel tantum scriptum reperi. Inter impium et peccatorem hoc interest, qui impius est, negat Deum: qui peccator est, confitetur et peccat. Sicut justus vir comparatur ligno: sic impius comparatur pulveri. Qui justus est, ligno paradisi comlicet de terra sit, tamen desinit esse terra. Tam infelix erit impius, ut nec terrenus quidem sit pulvis. Videtur quidem habere terrae substantiam, sed habet suam substantiam: nihil habet solidum, sed quod habet, ad poenam habet. Huc illucque dispergitur, numquam in uno loco est, quocumque ventus traxerit, illuc ejus impetus dirigitur. Sic et impius, qui semel Deum negaverit, quocumque illum aura diaboli traxerit, illuc
Abbreviated transcription (Latin):
conformis utiq factus corpori głe eius. Quod fru¬
ctum suũ dabit in tempore suo. Dabit enĩ fructũ
ñ quocũq tempore s prescripto. illo scilicet. cũ de¬
uictis potestatib pͥncipatibq tradidit regnũ dõ¬
et patri: conformatus corpori claritatissuȩ. Qd
autẽ se arborem dñs dici uoluit: ait. Facite arbo.¬
rem bonam: &e fructũ eius bonũ. Quod lignum:
ita dixit. Si in ligno uiridi hȩc faciunt: in arido
quid fiet: & folium eiꝰ ñ decidet. Uerba doct̾nȩ
que ad salutẽ gentib ꝓficiunt: iuxta illud apo¬
psalmũ dictũ eẽ estimant de iosia. qđ solus inter
ꝓfãnos reges ñ abierit in consilio impioꝵ: s secutꝰ
sit legem di. Uerũ hoc qđ mͦ lectum ẽ. & omĩa quȩ¬
cunq faciet ꝓsꝑabuntur: ñ solum de iosia. s. et de
nullo scõꝵ accipi potest: nisi forte in futuro scło. Me¬
lius gͥ de eo intelligimꝰ homine. qui a saluatore
nr̃o assumptus est atq saluatus: ñ quo aliũ assũp.¬

Expanded text:
conformis utique factus corpori gloriae ejus. Quod fructum suum dabit in tempore suo. Dabit enim fructum non quocumque tempore, sed praescripto: illo scilicet cum devictis potestatibus principatibusque tradiderit regnum Deo Patri, conformatus claritati corporis sui. Quod autem se arborem Dominus dici voluit, ait: Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum . Quod lignum ita dixit: Si in viridi ligno hoc faciunt, in arido quid fiet . Et folium ejus non decidet. Verba doctrinae quae ad salutem gentibus proficiunt, juxta illud Apopsalmum dictum esse existimant de Josia: quod solus inter profanos reges non abierit in consilio impiorum, sed secutus sit legem Dei. Verum hoc quod modo lectum est, et omnia quaecumque faciet prosperabuntur, non solum de Josia, sed de nullo sanctorum accipi potest, nisi forte in futuro saeculo. Melius igitur de eo intelligimus homine, qui a Salvatore nostro assumptus est atque salvatus: non quo alium assump
Abbreviated transcription (Latin):
non ab homine. s adeo. Ipse solus non potest: &
ꝑseipsũ amorte in uitam transire. Suꝑ popłm
tuum: hoc est ppłmxp̃ianum. Benedictio tua.
Populo credentium. benedictionẽ infundit. tͣns.¬

Expanded text:
non ab homine, sed a Deo. Ipse solus potest, et non ab homine, sed a Deo. Ipse solus potest, et per ipsum a morte in vitam transire. Et super populum tuum. Hoc est, populum Christianum. Benedictio tua. Populo credentium benedictionem infundit: trans
Abbreviated transcription (Latin):
test cuuitas abscondi. suꝑ montem posita. Ego
dormiui et soporatus sum: &r exurreri. quia dñs
suscepit me. Quasi somnus inquit & iocus: eiꝰ
ꝑsecutio fuit. Non timebo milia popłi circun¬
dantis me. Et dauid. potest hoc de absalon exer¬
citu dicere: & dñs de iudeis frementib aduer¬
sum se. et clamantib. tolle. tolle. crucifige eũ.
Qm̃ tu ꝑcu̾sisti omnes aduersantes michi sine
causa. Pcussit dñs et uineas alienigenarum in
grandine: & saluator qui ꝓ nob̃ factus ẽ omĩa. ꝑ¬
cussus a patre scribitur. ꝑcutiam pastorem &e dis¬
ꝑgentur oues. &. sine causa autẽ. maxilla legitur
ter infertur. Dentes peccatoꝵ contruusti. Respon¬
deant gͦ amici solus hystorie. quomodo ds̃ maxil.¬
lam ꝑcutiat & confringat dentes peccatoꝵ: pu¬
giliun contra se more certantiũ. Dentes peccato.¬
rũ contriuisti: principes iudeoꝵ. Dentes. hereti.¬
ci doctores: uł uerba ipsoꝵ. Dñi est salus: hoc est

Expanded text:
test civitas abscondi super montem posita. Ego test civitas abscondi super montem posita. Ego dormivi, et soporatus sum, et exsurrexi, quia Dominus suscepit me. Quasi somnus, inquit, et locus ejus persecutio. Non timebo millia populi circumdantis me. Et David potest hoc de Absalom, et exercitu ejus dicere: et Dominus de Judaeis frementibus adversum se, et clamantibus: Tolle, tolle, crucifige eum . Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa. Percutit Dominus, et vineas alienigenarum in grandine, et Salvator, qui pro nobis factus est omnia, percussus a Patre scribitur: Percutiam pastorem, et oves dispergentur . Pro sine causa autem, maxilla legitur ter infertur. Dentes peccatorum contrivisti. Respondeant ergo amici solius historiae, quomodo Deus maxillam percutiat, et confringat dentes peccatorum, pugilum contra se more certantium. Dentes peccatorum contrivisti. Principes Judaeorum: dentes, vel haeretici doctores, vel verba ipsorum. Domini est salus. Hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
sterior est. sequentib plurimus: qui ad saulis
udentur hystoriam ꝑtinere. Ante siquidem
dauid a saule est passus insididias: quã absalon
aduersus eum arma arriperet. Sed quia propo.¬
situm erat ei. non tantum de se referre que pas¬
sus est. qͣm ꝑ exemplum sui homines om̃s insti.¬
tuere: ideo prumis scła p̃posuit: ut temptatio.¬
nũ ordinem doceat. Siquidem ante propt̃ pec¬
catum corripimur: & postea propt̃ uirtutem ꝓ.¬
bamur. In dauid uero: temptationũ ordomu¬
tatus est. Sub saulis ꝑsecutione innocens fuit:
sub absalon manifestissime criminis reus tene¬
batur: uria interfecto. Lege quinquagesimi psal¬
mi titulũ: & inuenies eum iuxta ordinẽ. prio.¬
Ñe quid multiplicati sunt qui tribulas
me: multi insurgunt aduersum me. Ro.¬
suo. Montem scm̃ puto esse uigenitũ filiũ
dei. adquem in nouissimis dieb popłi conflu¬
xuri sunt: ysaia et michea hoc ipsum uatici.¬
nantib. S et de eccł̃ia intelligitur: quia ñ po.¬

Expanded text:
sterior est sequentibus plurimis, qui ad Saulis videntur historiam pertinere. Ante siquidem David a Saul est passus insidias, quam Absalom adversus eum arma corriperet. Sed quia propositum ei erat, ut non tantum de se referret quae passus est, quam ut per exemplum sui omnes homines institueret, ideo primis secunda praeposuit, ut tentationum ordinem doceat. Siquidem ante propter peccata corripimur, et postea propter virtutem probamur. In David vero tentationum ordo mutatus est. Sub Saul persecutione, innocens fuit: sub Absalom, manifestissime criminis reus tenetur, Uria interfecto. Lege quinquagesimi psalmi titulum, et intelliges eum juxta ordinem prione, quid multiplicati sunt, qui tribulant me, multi exsurgunt adversum me. Posuo. Montem sanctum puto unigenitum esse Filium Dei, ad quem in novissimis diebus populi confluituri sunt. Isaia et Michaea hoc ipsum vaticinantibus. Sed et de Ecclesia intelligitur, quia non po
Abbreviated transcription (Latin):
ciens in nomine dñi meditatur legem eiꝰ die acno.¬
cte. Et erit tanquã lignum. qđ plantatũ est secus¬
decursus aquarũ. Pro plant̾atum: transplantatũ.
aquila transtulit. Lignũ autem cui uir iustus
comꝑatur. sapientiã puto: de qua & salomon loqͥ¬

Expanded text:
ciens, meditatur legem ejus die ac nocte. Et erit tamquam lignum quod plantatum est, etc. Pro plantatum, transplantatum Aquila transtulit. Lignum autem cui vir beatus comparatur, sapientiam puto, de qua et Salomon loqu