comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aeream ħt speciem. Possunt gͦ insardo¬
nico ꝑ t̾ram rubram homines. insapbi¬
ro autem ꝑ aeream uisionẽ angłi de¬
signari. Nam cum terre rubre speci¬
em lapis sarconicus habeat: ⁊̃i inm̾ito
hominem designat: quia & adam qui
pͥmus ẽ conditus: latino sermone t̾¬
phiro non confert᷑: nisi quodis qui ẽ
d̃i uircus & dĩ sapientia. mediator sci
ei nec interra pͥmi homines. nͥ incelo
angłi comparent᷑: Uñ oe ꝑ psalmis¬
tam dr̃. Quis innubib equabit᷑ d̃ño:
aut quis similis erit dõ ut filios dĩ:¬
Possunt aut̃ ꝑsardonicum lapidem.
patres testam̃ti ueteris: ꝑ saphirũ
uͦ p̃clicatores expͥmi cestam̃ti noui.
Illi quippe qmͣuis magnã iusticie
uitam tenerent: carnali tam̃ ꝓpagi¬
ni seruiebant. Quia gͥ constat quod
quedam terrena ag̾ent: ñ unm̾ito ꝑ
sardonicum lapidem qui ut p̃diximꝰ
terre rubre tenet speciem designant᷑.
P saphirum uͦ quia etherei ẽ coloris

Expanded text:
aeream habet speciem. Possunt ergo in sardoaeream habet speciem. Possunt ergo in sardonycho per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum rubrae terrae speciem lapis sardonychus habeat, non immerito hominem designat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone tersapphiro non confertur, nisi quod is qui est Dei virtus, et Dei sapientia, mediator scilei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli comparentur? Unde et per Psalmistam, dicitur: Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios DPossunt autem per sardonychum lapidem patres testamenti veteris, per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris,
Abbreviated transcription (Latin):
tegritate u̾itatis. Inmandatis gͥ sius
dĩ sap̃ia ñ confertur cinctis indie co¬
lorib. quia dum fucata eloquentie
ornam̃ta ñ habet. quasi uestis sine cin¬
etura placet. Quam fucationẽ tincte
bene paulus despexerat: cum dicebat
Que ce loqͥ¬
mur. ñ in doctis hu¬
manis
sapĩe uerbis: s in
doctrina
sp̃s. Alalebat quippe
hanc sap̃iam solapuritate ũ̾itatis os¬
tendere.: ñ aut̃ eloquii tinctione fu¬
uł saphirum lapides p̃ciosos ñ esse
quis nesciat: Et dum multi alii p̃ci¬
osi sint lapides. qui longe istos esti¬
matione magnitudins antecellãt.
cursaphirus uł sardonieus potissi¬
mum p̃ciosus nominatꝰ ẽ. cum ut̃q
lapis sit aliorum lapidum cõparati¬
one ulissimus: nisi ut eos lapides qͥ
p̃ciosi desc̾bunt᷑. dum p̃ciosos ñ esse
cognoscimꝰ ineoꝵ intellegentiã aliud
exquiramꝰ. Sardonicꝰ quippe c̾re ru¬
biẽ si militudiuem cenet. Iapbirꝰ uͦ

Expanded text:
tegritate veritatis. In mandatis igitur suis tegritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fu sapphirum, lapides pretiosos non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Sardonychus quippe terrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero
Abbreviated transcription (Latin):
Tincti aut̃ colores sunt indie. huiꝰ
mundi sapientes: qui qm̃ius ꝑ infi¬
delitatem. & plerunq ꝑ actionẽ fedi
sint: ante humanos cñ ocłos suꝑdu¬
cte honestatis colore fucant᷑. Si eoet̾¬
na cli sapientia tinctis indie colori¬
b ñ confert᷑ quia quisquis hanc ue¬
racit̾ intelligit: ab his. homneb
quos mundus sapientes eoluit. ꝗͣ
longe cdistet agnoscit. Ipsaq eius
mandatorũ uerba ab huiꝰ mundi
sapientib differunt: qui dũ inten¬
dunt eloquentie. eoꝵ dicta. quasi
pulchra apparent specie & fucatio¬
ne tiicture: & cum rerum uirtute
careant: aliud se ẽẽ qm sunt. uerborum
compositionib. quasi suꝑductis colori¬
b mentiunt᷑. At contͣ doctrina sap̃ie
e plicatione. pulchra ẽ: ce pura u̾ita¬
te conspicua. Nec aliud se ꝑfalla ciã
p̃tendit exterius: de aliud se seruat in¬
cerius. Neq indictis suis pulchra
uideri appetit nitore sermonis: s in¬

Expanded text:
Tincti autem colores sunt Indiae, hujus Tincti autem colores sunt Indiae, hujus mundi sapientes, qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sunt, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fuscantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his omnibus quos mundus sapientes coluit, quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtute careant, aliud se esse quam sunt verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentiuntur. At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspicua; nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cotum mundum iacens langui¬
dum genꝰ humanũ: ut transmissis
priꝰ p̃clicatorib. qͣsi quibdam uisi¬
tatorib : tanto pꝰmodum maior ue¬
niret potentia medici: qnͣtomag̃
morb creuisset egroti. Quia uero
nullus uice eĩ ad saluandos nos
mittit᷑: dicat᷑ recte. nec appendet᷑ arg̃n¬
tum in commutatione eiꝰ. qm̃ uita
uistorum p̃dicantium. qnͣtalibe scĩ¬
tatis luce polleat: aduentũ nob̾ suꝑ
ne sapientie ꝑsuam presentiam nõ
cominutat. S fuere multi gentilium
qui mundi huius sapientũ discipli¬
nis dediti. eal que sunt int̾ homines
honesta seruarent & saluandos ser¬
uata honestate. se credent: ne iam me¬
diatorem dĩ & hominum quererent.
cum quasi sufficientẽ sibi philosopho¬
rum doctrinam tenerent. In quorum
despeclu mox subdit᷑. Non confert᷑¬
tinctis indie colorib. Quid enum ꝑ
indiam que nigrum ppłm nuttit. nͥ
hic mundus accipit᷑: inquo uita ho¬
minum ꝑculpam obscura generat᷑:

Expanded text:
per totum mundum jacens languiper totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedicantium quantalibet sanctitatis luce poile sapientiae per suam praesentiam non commutat. Sed fuere multi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tenerent. In quorum despectu mox subditur: CAPUTtinctis Indiae coloribus. - Quid enim per Indiam, quae nigrum populum mittit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur?
Abbreviated transcription (Latin):
eus. Quia enim argento sepe elo¬
quia diuina signant᷑: possunt ar¬
genti uocabulo. etiam eiusdem elo¬
quii scripcores intelligi: quoꝵ uita
int turbus hominum resplenduit lu¬
ce uirtutũ. S qr lex peccata inclica¬
re potuit. ñ auferre: ñ quisqm ue¬
terum patrũ. ñ legis lator moyses
humani gen̾is redemptor extitit.
Argentum gͦ incõmutatione huiꝰ
sapientie ñ appendit᷑. qr quilibae scĩ
ẽẽ potuerunt. in comparatione u¬
nigeniti filii. nulliꝰ m̾iti fuisse pen¬
santur. Qui nisi huius sap̃ie ser¬
uos se cognoscerent: scĩ nullatenꝰ
fuissent. Ad hoc quippe illi missi
sunt ut in cordib hominũ uiam
huic sapĩe p̃licando p̃pararent. ne¬
q ut ꝓ ea. s ꝑ cam subiectos ppłos
reg̾ent. Quia enim certũ erat qd̾ ꝑ
accessum tempoꝵ. deficientis scł̃i lan¬
guores excrescerent: actum ẽ ut e¬
terna dĩ sapientia infine scłoꝵ ꝑ
semetipsam ueniret ad grandem h̃c
& iunue. infirmitatis egrotũ: id ẽ

Expanded text:
Quia enim argento saepe eloquia divina designantur possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium uiuentium. Pensandum magno¬
ꝑe ẽ. quod a scõ uro requirit᷑: uñ sap̃ia ue¬
niat. Ab eo & eium uenit: aquo orta ẽ S
qr ab inuisibili &e coet̾no patre nascitur:
telligentie eiꝰ ẽ humana mens: qmͣ hec
dĩ sapĩa. dum repleu̾it. scãm facit. Qͥa
gͦ ce inuisibilis ẽ de quo ꝓdiit: & incertũ

Expanded text:
m quam acceperunt. Pensandum magnopere est, quod a sancto viro requiritur unde sapientia veniat. Ab eo etenim venit quia ab invisibili et coaeterno Patre nascitur, intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei Sapientia dum repleverit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incertum
Abbreviated transcription (Latin):
milis cibi: Et itum. Aut quis similis e¬
rit dõ inter filios dĩ: Uñ gͦ similes. & un¬
de ñ similes: nisi qr huic saprentie & simi¬
les erunt adimaginẽ. & tñ ñ erunt simi¬
les ad equalitatem: Asꝑiciendo quippe
et̾nitatem di: fit eis ut ec̾n suit. Et dũ
uisionis eiꝰ donum ꝑcipiunt: ex ꝑceptio¬
ne beatitudinis imitant᷑ qd̾ uident.
Et sinuiles gͦ sunt qr beati fi unt: & cam̃
creatori similes ñ sunt: qr creatura st̃.
Et habent itaꝙ qnͣdam cdĩ similitudi¬
nem: quia ñhabent finem: & tam̃ in cir¬
cunscripti equalitatẽ ñhabent: qr ħnt
circunscriptionẽ. Dicat᷑ icaq recte.
Non adequabit᷑ ei aurum uł uitrũ:
quia quantalibre scĩ claritate & ꝑspi¬
cuitate fulgeant. aliud ẽ homines ẽẽ
sapientes uidõ: atq aliud ẽẽ hominẽ
sapĩam cłi. Quam ꝓfecto sap̃iam ille

Expanded text:
milis tibi ? Et iterum: Aut quis similis erit Deo inter filios Dei? Unde ergo similes et unde non similes? Nisi quia et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem. Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt quia beati fiunt, et tamen Creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem, et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille
Abbreviated transcription (Latin):
incominutatione eius. Ut philoso¬
phorum quoq sapĩam huic demonstra¬
iec longe subẽe: intulit. Non confert᷑
tinctis indie colorib. Atq subiuinxit:
nec lapidi sardonico p̃ciosissimo uł sa¬
phiro. Ut milla quoq suꝑna cuuta¬
ce nullum ꝑuenire ad equalitatem

Expanded text:
in commutatione ejus. Ut philosoin commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Sic quippe ei abhelisabech dr̃. unde
hoc michi. ut ueniat mat̾ dñi mei
ad me: Et ipsa iurgo concipiens dic̃.
Eece ancilla dñi. tiat mͥ scłin uer¬
patre. alui exuirgine. s ipse ẽ et̾nus
ex patre. ip̃e cemporalis ex matre. Ip¬
se qui fecit: ip̃e qui factus est. Ip̃e speci¬
osus forma p̃ filiis hominum. ꝑ diui¬
nitatem: & ipse de quo dictum ẽ. ui¬
dimus eum &e ñ erat aspectus: & nõ
ẽ ipecies ei neꝙ decor ꝑhumanitatẽ
Ip̃e ance scła. de patre sine matre. iple
infine scłoꝵ. de matre sine patre. Ipse
templum: ipse conditor templi. Ip̃e aue
tor oꝑis: ip̃e opus aucloris: manens
unus exutraq oe inutraq naturã. nͨ
naturarum copulatione ꝯfusus: nec
naturarũ distinctione geminatꝰ. S
ẽ qd̃ sc̃s uir. ut longe distare ab hac
sapientia angłos demonstraret. di¬
xit. Non dabit᷑ aurum obrizum ꝓ ea.
Qui ut antiquos cẽ patres sacri elo¬
quii tractatores inferiores ostenderet:
adiunxit. Nlec appendet᷑ argentum

Expanded text:
Sic quippe ei ab Helisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater domini mei ad me? Et ipsa virgo concipiens dicit: Ecce ancilla domini: Fiat / mihi sepatre, alius ex virgine, sed ipse est aeternus ex patre, ipse temporalis ex matre; ipse, qui fecit, ipse, qui factus est; ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem et ipse, de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor per humanitatem; ipse ante sęcula de patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre; ipse tetor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura. Nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. LVest quod sanctus vir, ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum
Abbreviated transcription (Latin):
inhac mortali carne consistentib. & ui¬
deri potuit ꝑ quasdam circũscͥptas
imagines: oe uideri ñ potest ꝑ incuxũs¬
cͥpcum lum̃ et̾nitatis. Sin uͦ a quib¬
dam potest. inhac adhuc corrupcibili
carne uiuentib. s cñ mnestimabili uir¬
tute crescentib quodam ꝯtempłonis
acumine eterna dĩ claritas uideri:
hoc quoq abeati iob sententia nõ ab¬
horret. qui ait. abscondica ẽ ab ocłis
om̃ium uiuentiũ: qm̃ quisquis sapi¬
entiam que ds̃ ẽ. uidet᷑: hiuc uite fun¬
ditus morit᷑: ne ian eiꝰ amore teneat᷑.
Nullus quippe eam uidit. qui adhuc
carnalit̾ uiuit: qr nemo pocest amplec¬

Expanded text:
in hac mortali carne consistentibus, et videri potuit per quasdam circumscriptas imagines, et videri non potuit per incircumscriptum lumen aeternitatis. Sin vero a quibusdam potest in hac adhuc corruptibili carne viventibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumine aeterna Dei claritas videri; hoc quoque a beati Job sententia non abhorret, qui ait : Abscondita est ab oculis omnium viventium; quoniam quisquis sapientiam, quae Deus est, videt, huic vitae funditus moritur, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam vidit, qui adhuc carnaliter vivit; quia nemo potest De
Abbreviated transcription (Latin):
morabunt᷑ comparatione eiꝰ. Trabi¬
tur erum sapĩa de occultis. Ud extre¬
mum uͦ ut ip̃os quoq in eccłia here¬
ticos increparet. qui agentilitatis
adequabit᷑ ei coparium de ecbiopia. Ac
si patent insinuet dicens. Hi qui expec¬
cati nigredine ad conu̾sionem ueni¬
unt. equari dõ homini ñ possunt: qm¬
ius multis colorum uirtucib resplende¬
re uideant᷑. Quorum ut suꝑbia refutet᷑.
dissime uocant᷑ .ii. qui ueracit̾ sunt hu
niles. oeueracit̾ scĩ. Qui sciunc quidem
quia exsemetip̃is uircutum spẽm ñ ha¬
bent. ẜ hanc ex dono gr̃e suꝑuenientis te¬
nent. Tincti enim ñ ẽẽnt: si scĩtatem na¬

Expanded text:
n comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui a gentilitatisadaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui ex peccati nigredine ad conversionem veniunt, aequari Deo homini non possunt, quamvis multis colorum virtutibus resplendere videantur. Quorum ut superbia refutetur, dissimae cmiles et veraciter sancti, qui sciunt quidem, quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim non essent, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte dicat. Qui de cemporalium a¬
nussione ñ lugeo: de temporalium
abundantia consolari nequaqmͣ
possum. Cui tanqm si nos audien¬
ces ista diceremꝰ. quid gͥ queris qͥ
consolari mhis que mundi sunt
renuis: ilico adiecit. Alemor fui dĩ
ce de lectatus sum Ae si aꝑte dicat. Ter¬
renarum rerum me nec abundantia
refouet: auctoris aut̃ mei quẽ adhric
uidereñualeo. uł sola memoria dele¬
etat. Hec ẽ gͥ amaritudo sapientiur.
qui dum sꝑe malta erectisunt: nullio
hre gaudiis animum sternunt. Hinc
enun scͥptum ẽ. Cor sapientiũ uͥ cristi¬
cia ẽ: & cor stultorum uͥ leticia. Hinc
iacob dicit. Aliseri estote. &lugete: &¬

Expanded text:
aperte dicat: Qui de temporalium aaperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista, diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his, quae mundi sunt, renuis? Illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum. Ac si aperte dicat: Terrenarrefovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tentium. reduxit ocłos ad ima. iudit
quo iaceret: qui ad hoc conditꝰ fuerat.
ut incelestib stare potuiss. Pensauit
uͥ ẽẽt. & quo deẽet ingemuit. Piectum¬
ꝙ se auultu ocłoꝵ dĩ doluit. quia in cõ¬
paratione lucis intue. grauiores sen¬
uita. nullius gr̃am consolationis ad¬
mitit: dicens. Negaui consolari ani¬
mam meam. Plam plerunq huiꝰ scłi
duites solent m̃tis celio affecti bona
cemporalit̾ accepta conspic̾e: & tristici¬
am delinire. Cum enĩ merore quodam
tangi se sentiunt. eqͦs aspiciunt: au¬
ri argentiq sui uascula ꝯtemplant᷑.
p̃clia curuennt. Cumq ꝑ hec cempora¬
lia ocłos libent̾ trabunt. obortum
anime merorem uincunt. Unde eis¬
ce in eungło u̾itas dicit. Ue uob̃ diui¬
tib: qui habetis consolationem ur̃am.
S sc̃s uir qui hoc luget qr ab eternis
gauliis ceciclit: consolationem de
temporalib ñ admittit dicens. Ne¬
gaui consolari animã meam. Ie si

Expanded text:
tentium, reduxit oculos ad ima, vidit tentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senvita nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divitestemporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eiset in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Sed sanctus vir, qui hoc luget, quia ab aeternis gaudiis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualet. quia quisquis adhuc huiꝰ uite
uoluptatib pascit᷑: ab interne sapĩe u
tellectu separat᷑. Nam si uere saꝑet:¬
expulsus ab int̾ns gaudiis. de ea in qͥ
cecidit exilii sui cecitate lugeret. Hinc
nanq ꝑ salomonẽ clr̃. Qui apponit sei¬
entiam. apponit dolorem: quia qnͣto
plus homo ceꝑit scire quid ꝑdrdit: tan¬
co plus lugere incipit corruptionis
sue sententiam qmͣ inuenit. Consi¬
derat nanq unde quo lapsus ẽ: qd̾ a
paradisi gaudiis ad erumnas uite
presentis: ab angłorum societatib.
uenit ad curas necessitatũ. Pensat
inquot iamꝑicłis iacet: qui pꝰ sine
ꝑicło stare otempsit. Luget exiliũ
quod dampnat᷑ patit᷑. oesuspirat
ad celestis głe statum. quo ꝑfrui se¬
curus posset. si peccare noluiss. Qd̾
bene psalmista considerans ait. E¬
godixi inpauore meo: ꝑiectus sum
auultu ocłoꝵ tuoꝵ. Contem platus
qͥpre int̾na gaudia uisionis dł. &r so¬
cialem frequentiam angłorum ꝑsis¬

Expanded text:
n valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Inveniri ergo Sapiexpulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, cialem frequentiam angelorum persis
Abbreviated transcription (Latin):
carnalium fluctuatione ꝯtendit. Uñ
ego sum ds̾. S quid quod plerosꝙ an¬
tiquorum patrum nouimus. hanc sa¬
pientiam. &e intrinsecus uuacit̾ tenu¬
isse. & curas mundi extͥnsecꝰ sollemni¬
ter muustrasse. An ꝑceptione huiꝰ
sapientie ioseph pͥuatum dicunus:
qui famis tempore. cotiꝰ egypti cu¬
ras suscipiens. ñ solum egyptiis
alim̃ta p̃buit᷑ s uitam quoq ertero¬
rum aduenientiũ. ministii sui arte
seruauit. An abhac sapĩa damel¬
alienus extitit: qui achaldeorum rege
inbabilonia pͥnceps magistratuum
effectus. tanto maiorib curis occu¬
patus ẽ. quanto & sublimiore. digni¬
cate om̃ib p̃latus: Cum gͥ constet
plerunq etiam bonos ñ terreno studi¬
o. terrens curis implicari: patent̾
agnoscimus. quia sic ñ nunqm ciues
ierłm angarias soluunt babylo¬
nie: sicut sepe ciues babylonie mi¬
pendunt angarias ierłm. slam sunt
ñ nulli qui u̾bum uite ꝓsap̃ĩe osten

Expanded text:
carnalium fluctuatione contendit. Unde carnalium fluctuatione contendit. Unde endit. Sed quid quod plerosque antiquorum patrum novimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse? An perceptione hujus Sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servaalienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias Jerusalem. Nam sunt nonnulli qui verbum
Abbreviated transcription (Latin):
carnalium ad ima dep̃ssa sunt: ut ad
quietis intime desideriũ ñ leuentur.
Unde cum mira ope pietatis ad cor
ueritas uenit: pꝰ ab eo cogitationũ
carualium estus eicit: &e post in eo
uirtutum dona disponit. Quod bene no¬
bis sacra eungłii hystoria innuit: in qͣ
dum ad resuscitandam filiam pͥncipis.
inuicatus dominꝰ duceret᷑. ꝑtinus addit᷑.
Et cum eiecta eẽt turba. intrauit & te¬
nuit manum eiꝰ. & surrexit puella. fõras
gͦ curba eicitur. ut puella suscitet᷑: qͥa
si ñ prius a secretiorib cordis expellit᷑
importuna scłarium multitudo curax
anima que intrinsecus iacet mortua
ñ resurgit. Nam dum se ꝑ innum̃as
t̾renorum desiderioꝵ cogitationes spar¬
git: ad considerationẽ sui sese nullatenꝰ
colligit. In his itaq in quietu dinum
fluctib habitare sap̃iam ñ posse cog¬
noscens: ait. Et mare loquit᷑. ñ ẽ mecũ
Nullus quippe eam plene recipit: nisi
qui ab om̃i se abstrahere actionum

Expanded text:
carnalium ad ima depressa sunt, ut ad carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatus Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit maergo turba ejicitur ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab omni se abstrahere actionum
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita laboriosius qmͣ terrenis de¬
sideriis estuare: aut quid hic quietius
qm huius scłi nichil appetere. Hinc ẽ
quod isrłiticus ppłs eustodiam sabbati
accepit inmunere. hinic econtͣ ẽ egyp¬
tus muscarum multitudine pcussa.
Popłs nanq qui dm sequit᷑ accepit
sabbatum. idest requiem m̃tis: ut nul¬
lo in hac uita desiderioꝵ. carnalium
appetitu fatiget᷑. egyptus uͦ que huiꝰ
mundi speciem tenet muscis ꝑcutit᷑
Musca enim nimis insolens. & inqͥe¬
tum animab ẽ. Inqua quid aliud qmͣ
insolentes cure delideriorũ carnaliũ
designant᷑. Unde alias dr̃. Alusce
morientes ꝑcdunt suauitatẽ unguen
ti: qr cogitationes suꝑflue. que assidu¬
e in animo carnalia cogitante. & nas¬
cuntur & deficiunt: eam suauitatẽ qͣ
unusquisq intrinsecꝰ ꝑ sp̃m unctus
ꝑmitunt. Egyptus gͦ muscis ꝑcutit᷑
qr eoꝵ corda qui terrenam uitam di¬
ligunt: desidĩorum suoꝵ inquietu di¬
nib feruint᷑. Turbis eogitationum

Expanded text:
in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic quietius quam hujus saeculi nihil appetere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa. Populus namque, qui Deum sequitur, accepit Sabbatum, id est requiem mlo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero quae hujus mundi speciem tenet muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Unde alias dicitur: Muscae morientes perdunt ti ; quia cogitationes superfluae, quae assiduae in animo carnalia cogitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque intrinsecus per spiritum unctus permittunt. Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qr ꝑcreatorem necesse ẽ. ut cre
dea preuidit. ñ ẽẽ defuturos. qͥspem
inlegis latore pon̾ent: & sue salu¬
tis auctorem moysen putarent.
sicut cuidam sanato male dicentes
dicunt. Cusis discipłs eius: nos
enim moysi discipłi sumus. Inde
adhue congeue lubinterfrun Hec¬

Expanded text:
tur, quia per creatorem necesse est ut creatur, quia per creatorem necesse est ut creadaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinfertu
Abbreviated transcription (Latin):
resplendeant: nequaqm tam̃ ad pu¬
rum pecc̃orum sordib carent: ioħe
apło attestante qui dicit. Si dixe¬
rimus qr peccatum ñ babemꝰ. nos¬
ip̃os seducunus: oe u̾itas in nob̾ non ẽ.
Affirmante iacobo. qui astruit diceis.
Inmultis enuĩ offendimus om̃s. Pro¬
ph̃a etiam dep̃cante. qui ait. Non in¬
tres inuidicium cum sexuo tuo. qr nõ
iustificabit᷑ inconspectu tuo omnis ui¬
uens. Aurum gͦ obrizum illi nuncu
pant᷑ qui in ea inqua sunt conditi in¬
nocentia ꝑdurantes. & fulgent cla¬
ritate iusticie: & nullis uł minimis
maculant᷑ sordib culpe S qr ꝑ hac¬
sapientia nullus angłorum. redemp¬
tor humani gen̾is mittendus fuit :
ne quis spem in bis quos in aduitorio
hominum sepiꝰ appa¬
riusse di¬
dicimus angłis
pon̾et.:
clictum ẽ ñ dabitur
aurum
obrirum ꝑ ea. Ac si aꝑte diceretur.
Psemetipsam sap̃ia manifestabit᷑.
ut humanum genus aculpa redi¬
mat᷑. Nullus uice eus angłs mitti¬

Expanded text:
resplendeant, nequaquam tamen ad puresplendeant, nequaquam tamen ad purum peccatorum sordibus carent; Joanne Apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; et affirmante Jacobo, qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Auru qui in ea quae sunt conditi innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibus culpae, non dasapientia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus angelus mitti
Abbreviated transcription (Latin):
bulenta atq confusa. s tranquilla
corda repleant᷑. Bñ gͦ de ea dr̃. quia a
byssus dicit ñ ẽ inme: & mare loquit᷑
quo quiete ñ sunt. Quia uͦ hec dĩ sapĩa
manens cumpatre ante scła. incar¬
nanda erat infine scłoꝵ: ut ad redi¬
m̃dum genus humanũ. ñ scõs an¬
głos. ñ iuistos homines mitt̾et. s in
manifestatione uisionis ꝑsemetip¬
sam ueniret: recte subiungit᷑ Hon
dabit᷑ aurum obritum ꝓea. Qc nan¬
xxiiii.q ꝑ aurum obritum: nisi scĩ angłi
designant᷑. Qͣͥrecte & aurum uocan¬
tur & obrizum: aurum qr fulgent.
claritate uiticie: obricum quia nł¬
lum habuerunt unqm ꝯtagium cul¬
pe. Homines uͦ iusti qmdui in hac
carne corruptibili mortalit̾ uiuunt
aurum quidem ẽẽ possunt: obri ⁊um
om̃ino ñ possunt. qr corpꝰ qd̃ corrum¬
pitur aggrauat animam: &e depri¬
mit terrena inhabitatio. sensum
multa cogitantẽ. Nam qnius in hac
uita ex magna iusticie claritate

Expanded text:
bulenta atque confusa, sed tranquilla bulenta atque confusa, sed tranquilla corda repleantur. Mira autem dbyssus dicit: Non est in me; et mare loquitur: quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei Sapientia, manens cum Patre ante saecula, incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: Nunquid dabitur aurum obrizum pro ea? Quid namque per aurum obrizum, nisi sancti angeli designantur? Qui recte aurum vocantur, et obrizum: aurum, quia fulgent claritate justitiae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum omnino non possunt: Corpus enim quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . 591 Nam quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim uigor m̃tis frenandis
p̃est motib carnis: sic sepe suꝑimposi¬
tos cumultus occupationis. bene re¬
git amor quietis: quia exteriores cu
re si ꝑuerso amore ñ appecunt᷑: ñ con¬
fuso. s ordinato animo ministrari qͤ¬
unt. Scĩ et enim uiri nequaqmͣ eas
appetunt: s occulto ordine sibi suꝑi¬
positas gemunt. & qmͣiius illas ꝑme
liorem intentionem fugiant: cam̃ ꝑ
subditam mentem portant. Quas qͥ¬
dem summoꝑe si liceat uitare. festi¬
nant: s cimmentes occultas dispensati¬
ones di. denent quod fugiunt: & ex¬
ercent quod uitant. Intrant enm
ad cor suumꝰ & ibi consulunt. quid
uelit occulta uoluntas di. seseq sub¬
ditos debere ẽẽ summs orclinationi¬
b cognoscentes. humiliant ceruicẽ
cordis: uigo diuine. dispensationis.
Qiuisquis uͦ talis ẽ: quilibre cumultꝰ
uersent᷑ extrinsecus. nunqͣm ad eiꝰ
inceriora pueniunt Itaꝙ agit᷑. ut a¬
liud intrinsecus uoto. aliud extͥnsecus

Expanded text:
Sicut enim vigor mentis frenandis Sicut enim vigor mentis frenandis praeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia extrae, si perverso amore non appetantur, non confuso sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti enim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt, et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant, quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei, seseque subditos esse debere summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis talis est, quilibet tumultus versentur extrinsecus, nunquam ad ejus interiora perveniunt. Itaque agitur ut liud intrinsecus voto, et aliud extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
curis subiacere uideant᷑. Quorum
cñ minist̾ium a prauoꝵ oꝑib ple¬
runq in actib: ñnunqͣm u ante su¬
ꝑnum uidicem in sola cogitatione
discernit᷑. Pleni quippe suꝑna sapi¬
entia discernunt. qualiter debeant
ce ad aliud uacare intrinsecus. &
ad aliud extrinsecus occupari: ut
si forte occulta cłĩ ordinatione ali¬
quid eis ñ appetentib de huiꝰ scłi
curis imponitur. cedant dõ quem
diligunt. & p̃ amore eiꝰ intͥnsecus
solam illius desid̾ent uisionẽ. Pre
cimore uͦ eiꝰ impositam sͥ extrinse¬
cus humilit̾ expleant actionẽ:
ut & uacare dõ appetant ex gr̃a dile¬
ctionis. & rursum curas suꝑ impositas
ex conditione expleant. seruitutis.
Cumq occupationes extrinsecus ꝑ¬
strepunt. intrinsecus in amore. paca¬
tissima quies tenet᷑: atq occupationũ
tumultus exterius ꝑstrepentes. dis¬
pensat int̾ius p̃sidens uidex racio: ce
tranquillo moderamine. ea que cura
se minus sunt tranquilla disponit.

Expanded text:
acere videantur. Quorum tamen ministerium a pravorum operibus plerumque in actu, nonnunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit.
Abbreviated transcription (Latin):
muneret. qui hoc solum inuenerat qd̃
puniret.¶Libre int̾ hec m̃tis ocłos ad il xxi¬
lum latronem duce: qͥ de fauce ascendit
crucem: de cruce paradysum. Incueam᷑
qualis ad patibulum uen̾it: & apati¬
bulo qualis abscessit. Uenit reus fra¬
t̾no sanguine. uenit cruentꝰ: hinterna
tem fr̃iintulit: morientis dñi uitam
ui manꝰ eiꝰ pedes q ligau̾ant. nichilq
ineo apenis lib̾um. nisi cor ce lingua re¬
manserant. Inspirante dõ totũ illi ob¬
tulit. quod in se lib̃um inuenit: ut iurta
hoc qͦd scͥptum ẽ. corde cred̾et ad iustici¬
am: ore confiteret᷑ ad salutẽ. Incorde
aut̃ fidelium tres summoꝑe manere
uirtutes. testat᷑ apłs dicens. Nunc aũ
manẽt. fides. spes. caritas. Quas cũc¬
tas subita repletꝰ gr̃a. & accepit latro:
&e seruauit incruce. fidem nanq ha¬
buit. qui regnaturum dñm credidit.
quem secum parit̾ morientẽ iudit.
Spem habuit: qui regni eiꝰ aditum po¬

Expanded text:
muneret, qui hoc solum invenerat qmuneret, qui hoc solum invenerat qpuniret. Libet inter haec mentis oculos ad illum latronem ducere, crucem, de cruce paradisum. Intueamur qualis ad patibulum venit, et a patibulo qualis abscessit. Venit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna tem fratri intulit, morientis Domini vitavi manus ejus pedesque ligaverant, nihilque in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserant; inspirante Deo, totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est, corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde vero fidelium tres summopere manere virtutes testatur apostolus dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas ; quas cunctas subita repletus gratia, et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit qui regni ejus aditum po
Abbreviated transcription (Latin):
ex uobis. Dei enun donum ẽ: ñ ex oꝑib
ut neqͥs głet᷑. Huic de semetip̃o loquit᷑
it̾um dicens. Grã dĩ sum id qd̾ sur.
Excuius nimirum aspiratiõe gr̃e.
qr urtutũ oꝑa ꝓtinꝰ in corde gñantur.
ut ex libero qua arbit̾o subsequat᷑
actio. cui post hanc uitã recͥbutio et̾¬
nulli. qui sanos se suis uirib exultant:
sius ꝙ p̃cedentib m̾itis redemptos se ẽe
głantur. Quorum ꝓfecto assertio inue¬
nitur sibimet ip̃i contraria: qr dum &
innocentes se asserunt &e redemptos. hoc
ipsum inse redemptionis nom̃ euacuart.
Om̃is nanq qui redimit᷑: ex aliqua ꝓcul
dubio eaptiuitate liberat᷑. Uñ gͦ quilibre
iste redemptus ẽ. si pꝰ ñ fuit sub culpa cap¬
tuius: Liquet itaq qr multum desipit.
quisquis hec sapit. Hominis qͥppe meri¬
tum suꝑna gr̃a ñ ut ueniat inuenit: s pꝰ¬
qmͣ uenerit facit. Atq ad inlignã men¬
tem ueniens d̃s. dignam sͥ exhibet ue¬
niendo: & facit mea m̾itum quod re¬

Expanded text:
ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur . Hinc de semetipso loquitur iterum, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam aeternulli qui sanos se suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur. Quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria, quia dum et innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redemptus est, si prius non fuit sub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; atque et ad indignam mentem veniens Deus, dignam 586 sibi exhibet veniendo; et facit in ea meritum quod re
Abbreviated transcription (Latin):
nisi lapis caliginis fuit. Qui a & eru¬
delitate durus extitit: & infidelitate
nebulosus. Qui alio quoq uocabulo:
umbra mortis dr. Umbra quippe talis
expͥmit᷑ qualia eius rei de qua trabit᷑
fueruit liniam̃ta. Quis aũt mortis
nomine nisi diabolus uocat᷑. de quo ꝑ
quandam ministri sui signifie ationẽ
dr. &e nom̃ illi mors. Qurus ille ppłs
umibra extitit: quia iniquitatẽ illius se¬
quens. eius inse ymaginem exp̃ssit.
Quid uͦ torrentis nomine. nisi ille a con¬
spectu trem̃di iuidicis ꝑ ultimum exa¬
men egrediens. atq electos & reꝓbos
diuidens ignis uocat᷑. unde ꝑ ꝓpͣħam¬

Expanded text:
nisi lapis caliginis fuit? quia et crunisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus fuit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo, umbra mortis dicitur. Umbra quippe alis exprimitur, qualia ejus rei de qua trahitur fuerint lineamenta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem dicitur: « Nomen illi mors . » Cujus ille populus umbra exstitit, quia iniquitatem illius sequens, ejus in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatur? Unde p
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾soꝵ finẽ. ce patient̾ cosat om̃ĩa:
atq intuet᷑ electorum t̾minum. quo exma¬
lo mutent᷑ in bonum. Incuet᷑ dẽ reꝓborũ
finem: quode malo oꝑe dignum se tra¬
hantur ad supplicium. Uidit finem ꝑ¬
sequentis sauli. quo ꝓstratus dic̾et. Do¬
mine. quid me iubes facere: Uidit finẽ
quasi obsequentis discipłi. quod ꝓ com¬
nusso scelere guttur laqueo stringeret.
seq &e peccantẽ puniret: & det̾iꝰ puniendo
deciꝑet. Uidit niuitas delinquentes:
s ꝯsiderauit finem delinquentiũ. peni¬
tentiam correctoꝵ. Uidit quoq sodomã
delinquentem: s considerauit finem ar¬
doris luxurie. ignem gebenne. Uidit gẽ¬
cilitatis finem: quod possessa iniquita¬
tum tenebris. qñq fidei luce clarescet.
uidit &̃ uidee tͥminum: quod ab ea luce
fidei quam tenebat obdurate ꝑfidie. se
tenebris cecaret. Uñ adhuc congrue sub¬
bram mortis diuidit torrens. appło

Expanded text:
universorum finem, et patienter tolerat omnia, universorum finem, et patienter tolerat omnia, atque intuetur electorum terminum, quod ex malo mutentur ad bonum. Intuetur etiam reproborum finem, quod do malo opere dignum se trahantur ad supplicium. Vidit finem persequentis Sauli, quo prostratus diceret: Domine, quid me vis facere ? Vidit finem quasi obsequentis discipuli, quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret, seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet. Vidit Ninivitas delinquentes, sed consideravit finem delinquentium poenitentiam correctorum. Vidit quoque Sodomam delinquentem, sed consideravit finem ardoris luxuriae, ignem gehennae. Vidit gentilitatis finem, quod possessa iniquitatum tenebris, quandoque fidei luce claresceret. Vidit etiam Judaeae terminum, quod ab ea luce fidei quam tenebat obduratae perfidiae se tenebris caecaret. Unde adhuc congrue subbram mortis dividit torrens a populo
Abbreviated transcription (Latin):
posuit tenebris: & uniu̾sorum finem
ipse considerat. Tempus posuit teneb̾s
iniquis uidelicet modum. qͦ iniqui ẽẽ
desistant. Uñ eis ꝑ apłm dr̃. Eratis a¬
liqñ tenebre: nunc aut̃ lux in dno.
Siuit aliis quoq cliscipłis. isdem doc¬
tor egreguis dicit. Nox p̃cessit: dies ap
ꝓpinquauit. Abiciamꝰ gͦ oꝑa tenebra¬
rum: & induamur arma lucis. sicut
indie honeste ambulemus. Unde ce
incanticis canticoꝵ eccłia ueniente
dr. Que est ista que ꝓgredit᷑ quasi au¬
rora ꝯsurgens: Apte enim eccłia auro¬
re comparata describit᷑. que ꝑ cognitio¬
nem fidei. apecc̃oꝵ suoꝵ tenebris. incla¬
ra luce iusticie cõmutat᷑. Tempꝰ gͦ po¬
suit tenebris: ae uniu̾sorum finẽ ipse
considerat. Unu̾sorũ nomine: &e elec¬
tos uoluit &e reꝓbos comp̃hendi. ssa
bona faciens &e ordinaus đs. malauͦ
ñ faciens. s ab iniquis fc̃a ne mordi¬
nace eueniant ip̃e disponens:. ꝯsid̾at

Expanded text:
posuit tenebris, et universorum finem posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat. - Tempus posuit tenebris, iniquis videlicet modum, quod iniqui esse desistant, unde eisdem liquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sicut aliis quoque discipulis isdem doctor egregius dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honin Canticis canticorum Ecclesia veniente dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Apte enim Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cognitionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Tempus ergo posuit tenebris, et universorum fineconsiderat. Universorum nomine, et electos voluit et reprobos comprehendi. Nam bona faciens et ordinans Deus, mala non faciens, sed ab iniquis facta, ne inordinate veniant ipse disponens, considerat
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc lapis calore soluit᷑. cum cor du¬
rum. atq a diuini amoris igne frigi¬
dum. eodem diuini amoris igne can¬
gitur. & inferuore sp̃s liquat᷑: ut ad
sequentem uitam desiderioꝵ estu arde¬
at:. qmͣ pꝰ audiens insensibilis mane
bat. Ex quo ardore scilicet. & emollit᷑
ad amorem: & roborat᷑ ad oꝑationem:
ut sicut pꝰ durus fuerat in amorem¬
scłi ita sepostmodum fortem ex erat.
in amorem di: & qd̾ antea audire re¬
nuebat: iam &e credere & p̃dicare inci¬
piat. Lapis gͦ solutus calore in es u̾¬
titur: qr dura mens suꝑni amoris ig¬
ne li quefacta. ad ueram fortitudinẽ
cominutat᷑. ut pecc̃or qui pꝰ insensibilis
extiterat. pꝰmodum & ꝑ auctoritatem
fortis: & ꝑ p̃dicationem sonorus fiat.
Quod bene ꝑ ysaiam dr. Qui confidũt
in dño mutabunt fortitudinẽ. Forcitu¬
dinem mutamꝰ: cum conu̾si tanta uir¬
tuce p̃sens scłm fugimꝰ.: quanta boc
ante querebamꝰ. Quia aut̃ male ab
adu̾sariis catholicoꝵ morib ante acta¬

Expanded text:
Tunc lapis calore solvitur, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensibat, ex quo ardore scilicet et emollitur ad amorem, et operatur ad operationem, ut sicut psaeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commutatur, ut peccator, qui prius insensibilis exstiterat, postmodum et per auctoritatem fortis et per praedicationem sonorus fiat. Quod bene per Isaiam dicitur: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Fortitudinem mutamus, cum conversi tanta virtute praesens saeculum fugimus quanta hoc ante quaerebamus. Quia autem male ab ad
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ male sentiunt. nͨ ꝓximum aqͦ di¬
iudunt᷑. decalogi p̃ceptis adu̾si sunt.
atq id̃o ad dep̃candum d̃nm decẽ ue.¬
nunt. Seo aũt qd̃ sanis insana mis¬
cuerunt: coloris diu̾sitate uariant᷑.
S qr ineus p̃ceptis offenderant: id
illum unde offenderant uocant dicen¬
tes. iħu preceptor. Uñ & mox curari
meruerunt. Ergo qr uir catholicꝰ que
ab eis recte. uł que p᷑ue sentiant᷑ intel¬
ligit: argentum in nocens diuidit. id
ẽ que ab eis salubrit̾. uł que pestifere
fiu̾nt dicta discernit. Sequit᷑. E di¬

Expanded text:
de quo male sentiunt: nec proximum, a quo dide quo male sentiunt: nec proximum, a quo dividuntur, decalogi praeceptis adversi sunt, atque ideo ad deprecandum Dominum decem veniunt. Pro eo autem quod sanis insana miscuerunt, coloris diversitate variantur. Sed quia in ejus praeceptis offenderunt, id illum unde offenderant vocant dicentes: Jesu praeceptor ; unde et mox curari meruerunt. Ergo quia vir catholicus quae ab eis recte, vel quae prave sentiuntur, intelligit, argentum innocens dividit, id est quae ab eis salubriter, vel quae pestifere fuerint dicta discernit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tate transeunte: uidei sacris eloquiis
as dr. Beniamin lupus rapax: mane.
comedet p̃dam: uesꝑe diuidet spolia. Qͥ¬
b ꝓfecto dictis paulus apłs designat᷑:
de beniami stirpe ꝑgenitus. Qui ma¬
ne p̃dam comedit: qr inpͥmordus suis
fideles quos potuit rapiens: crudelita¬
ti ꝓpͥe satisfecit. Uesꝑe spolia diuidit:
quia fidelis post modum fẽs. sacra elo¬
argentum qd diuidit in nocens: incel¬
ligi &e alit̾ potest. Heretici nanq ut fa¬
cile ualeant ꝑu̾sa suadere: dictis suis
quedam recta ꝑmiscent: ut animas
audientiũ exrectis sensib trahant:
exꝑu̾sis feriant. Qui inp̃ceptis dĩ qr
sana iusanaq locitione uariant᷑. be¬
ne meuͣngłio decem leꝑsoꝵ sunt sp̃e
designati. Quorum colori sano dũ uiti
osus candor asꝑgit᷑. immoderato hoc
candore fedant᷑. Uñ admonem᷑ ñ plus
saꝑe qmͣ oportet saꝑe. s saꝑe ad sebrie¬
tatem. Qui etiam qr nͨ dm diligunt

Expanded text:
tate transeunte, Judaei sacris eloquiis, tate transeunte, Judaei sacris eloquiis, as dicitur: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, vespere dividet spolia . Quibus profecto dictis Paulus apostolus designatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane praedam comedit, quia in primordiis suis fideles quos potuit rapiens crudelitati propriae satisfecit. Vespere spolia divisit, quia fidelis postmodum factus sacra eloargentum quod dividit innocens intelligi et aliter potest. Haeretici namque, ut facile valeant perversa suadere, dictis suis quaedam recta permiscent, ut animos audientium ex rectis sensibus trahant, ex perversis feriant. Qui in praeceptis Dei, quia sana insanaque locutione variantur, bene in Evangelio decem leprosorum sunt specie desosus candor aspergitur, immoderato hoc candore foedantur. Unde admonemur: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Qui etiam quia necdum Deum diligunt,