comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortem nrãm. omni necescitate
calcata. cũ uoluit sponte suscepit:
angłs unũ de similib loquatur:
qͥa nec ita natus. ut reliqui: nec ita
mortuus: nec ita resuscitatus. Non
& incorrupta seruauit. Rursũ nos
om̃s cum nolumus. morimur: qͥa
adsoluendĩ pȩnȩ debitũ. culpȩ mr̃e
conditione coartamur. Ille autem.
qͥa nulli admixtus ẽ. culpȩ: nulli
exneces sitate succubuit penȩ. S
quia culpam nrãm dñando sub¬
didit: pęnã nr̃am moriendo susce¬
pit: sic̃ ipse ait. Potestatem habeo
ponendi animã meã: & potestatem
habeo iterum sumendi eam. Qui
etiã p̃misit: nemo tollit ame eam¬
s ego pono eam ameipso. Rursum.
non ut reliqui suscitatus ẽ: qͥa nr̃a
resurrectio inscłi fine dilata ẽ: illiꝰ
uͦ. die tercio cȩlebrata. Et nos qͥdẽ
pillum resurgim: nã ipse pse. Neq
eñ. quia ds erat: sic̃ nos ut abaliore
suscitari potusset. indigebat. Ineo
Sͦ eius resurrectio distat anĩa: quod

Expanded text:
mortem nmortem ncalcata, cum voluit, sponte suscepit,angelus unum de similibus loquitur, quia nec ita natus ut reliqui, nec ita mortuus, nec ita resuscet incorrupta servavit. Rursum nos omnes cum nolumus morimur, quia ad solvendae poenae debitum culpae nostrae conditione coarctamur. Ille autem quia nulli admixtum est culpae, nulli ex necessitate succubuit poenae. Sed quia culpam nostram dominando subdidit, poenam nostram miserando suscepit, sicut ipse ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Qui etiam psed ego pono eam a meipso. Rursum non ut reliqui suscitatus est, quia nostra resurrectio in saeculi finem dilata est, illius vero die tertio celebrata. Et nos quidem per illum resurgimus, nam ipse per se. Neque enim qui Deus erat sicut nos ab alio ut resuscitari potuisset indigebat. In eo ergo ejus resurrectio distat a nostra, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uit ueniens gͦadnos desup medi¬
cus nr̃. tantisq noᷤ inueniẽs langͦrib
pressos: quiddã nobis simile. &
quiddã contrariũ apposuit. Ad
homines homo quippe uenit:
s ad peccatores iustus. Concorda¬
uit nobis uentate nature: s discre¬
pauit anobis uigore iusticis. ui¬
ciosus enim homo corrigir non
poterat: nͥ ꝑdm. Uideri autẽ de¬
biit qui eorrigebat: ut p̃bendo
imitationis formã: anteactȩ ma¬
liciȩ mutaret uitã. S uideri abho¬
mine ñ poterat ds. homo gͦ fact
ẽ ut uideri potuisset. Iustus gͥ atq
iniuisibilis ds. appartut similis
nobis. homo uisibilis: ut dum ui¬
deretur exsimili. curaret exiusto: ut
dum ueritate generis concordat con¬
ditioni: uirtute artis. obuiaret egn¬
tudini. Quia gͦ ueniens in carne dñs.¬
ñ culpam nrãm ex uicio. ñ penã ex
necessitate suscepit: nulla enĩ la¬
be peccati pollutus reatus nr̃i tene¬
n conditione ñ potuit: atq ideo

Expanded text:
vit. Veniens ergo ad nos desuper medivit. Veniens ergo ad nos desuper medicus noster, tantisque nos inveniens languoribus pressos, quiddam nobis simile, et quiddam contrarium apposuit. Ad homines quippe homo venit, sed ad peccatores justus. Concordavit nobis veritate naturae, sed discrepavit a nobis vigore justitiae. Vitiosus enim homo corrigi non poterat nisi per Deum. Videri autem debuit qui corrigebat, ut praebendo imitationis formam, anteactae malitiae mutarent vitam. Sed videri ab homine non poterat Deus; ergo homo factest, ut videri potuisset. Justus igitur atque invisibilis Deus apparuit similis nobis homo visibilis, ut dum videtur ex simili, curaret ex justo. Et dum veritate generis concordat conditione, virtute artis obviaret aegritudini. Quia ergo veniens Dominus in carne, non culpam nostram ex vitio, non poenam ex necessitate suscepit, nulla enim labe peccati pollutus, reatus nostri teneri conditione non potuit, atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
na intulit chcens.
Apꝓpinquauit
corruptioni am¬
ma eius: & uita il¬
lius. mortiferis. Et dum temptatũ
hominem demonstrat unum: in
qua temptadione sit positũ huma¬
num genus ostendit uniuersum.
Dumq narrat. qͥd specialit̃ agatur
insingulis: liquido intimat. quid
generaliter agat᷑ incunctis. Sic
enĩ temptationem expressit quo¬
rundã ꝓpriȩ singuloꝵ: ut pos¬
sit intelligi uniuersaliter omniũ.
Cunctum quippe electorum genus:
inhac uita. huius techo laboris af¬
ficitur. Unde et mox huic gene¬
rali pestilentiȩ. generale subintu
de similib: ut annunciet homi¬
nis ȩquitatem: miserebitur eius.
gls: Quia enim greca lingua. euã¬
gelitare denuntiare dr̃: semetip¬
sum nobis annuntians dñs. an¬
gelus uocatur. Et bene ait. si fue¬
Unum de similib. Mos medicinȩ
ẽ ut aliquando similia similib:
aliquando.contraria contrariis
curet. Nam sepe calida. calidis:
frigida frigidis: sepe autẽ frigida
calidis: calida figidis sanare consue¬

Expanded text:
ne intulit, dicens: Appropinquabit corruptioni anima ejus, et vita illius mortiferis. Et dum tentatum hominem demonstrat unum, in qua tentatione sit positum humanum genus ostendit universum; dumque narrat quid specialiter agatur in singulis, liquido intimat quid generaliter agatur in cunctis. Sic enim tentationem expressit quorumdam, proprie singulorum, ut possit intelligi et universaliter omnium. Cunctum quippe electorum genus in hac vita hujus taedio laboris afficitur. Unde et mox huic generali pestilentiae generale subintulde similibus, ut annuntiet hominis aequitatem, miserebitur ejus.s ? Quia enim Graeca lingua evangelizare denuntiare dicitur, semetipsum nobis annuntians Dominus angelus vocatur. Et bene ait: Si fueUnum de similibus. Mos medicinae est ut aliquando similia similibus, aliquando contraria contrariis curet. Nam saepe calida calidis, frigida frigidis; saepe autem frigida calidis, calida frigidis sanare consue
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: qͣndo in effabile gaudium men
te concipitur qđ nec abscondi poᷤ¬
sit nec sermonib apiri: et tamen
quibdã motib ꝓditur: qͣmuis nul¬
uis ꝓprietatib exprimatur. Unde da¬
uid ꝓpha. intuens electoꝵ animas.
tantum gauchum mente conciꝑe.
qͣntum sermone ñ ualent aꝑire:
asi. Beatus ppłs: qui scit iubilatio¬
nem. Non ait qui loquitur: sz qui
scit: quia sciri quidem iubilatio
intellectu podest: dictu ex primi ñ
potest. Sentitur ꝑillã quippe qđ
ultra sensum ẽ. Et cum uir adhoc
contemplandum sufficiat consci¬
entia sentientis: quando adhoc ex¬
primendum sufficiet lingua dicen¬
ts: Quia ergo cordib nrĩs lur seue¬
ntatis insinuans. mͦ districtam iuste¬
ciam pretendendo contristat: mͦ
interna gaudia aꝑiendo. lȩtificat᷑.
post temptationẽ amaritudinis.
post tribulationem luctus: aptȩ

Expanded text:
ddte concipitur, quod nec abscondi possit nec sermonibus aperiri, et tamen quibusdam motibus aperitur, quamvis nullis proprietatibus exprimatur. Hinc sanctus David intuens electorum animas tantum gaudium concipere, ntum sermone non valent aperire, ait: Beatus populus, qui scit jubilationem . Non enim ait, Qui loquitur; sed, Qui scit, quia sciri quidem jubilatio intellectu potest, sed dicto exprimi non potest. Sentitur per illam quippe, quod ultra sensum est. Et cum vix ad hoc contemplandum sufficiat conscientia sentientis, quomodo ad hoc exprimendum sufficiat lingua dicentis? Quia ergo cordibus nostris lux se veritatis insinuans, modo districtam justitiam praetendendo contristat, modo interna gaudia aperiendo laetificat; post tentationum amaritudines, post tribulationum luctus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne deprecans angls. dic̃ Reuertat᷑
addies ad olescentiȩ suȩ. Et qͥa dum
discusso. adsitio orationis accendi¬
mur: aptȩ de hoc homine redep̃to.
subrungitur. Peprecabitur dim: &
re angłm. & postmodum hominẽ.
tam nrãm peteret: nunqͣm se ña¬
insensibilitas ad postulanda ea qͥ
ȩterna sunt. excitaret. S incarnati¬
onis eius p̃cessit oratio: ut corpõ¬
ris nr̃i euigilatio subsequat᷑. Qͥa
moceulto gaudio lux ueritatis
erumpit: bene de hoc temptato
homine & dep̃cante. subiungit᷑.
IIII. Et uidebit faciẽ eius iniubilo. Suꝑr¬
dictum ẽ. quomͦ ds̃ innotescendo
afficit: nunc uero dr quomͦ dum
innotescit. exhilarat. Alit̃ enĩ qͥsq
conpungitur. cũ interna intuens.
maloꝵ suoꝵ pauore terretur: a¬
liter uͦ compungitur. cum gaudia
sempiterna conspiciens. spe quadã
& securitate roboratur. Illa cõpunc¬
dio. afficientes ac tristes: hȩc uero.
lȩtas lacrimas mouet. Iubilũ nanq

Expanded text:
ne deprecans angelus dicat: « Revertatur ne deprecans angelus dicat: « Revertatur ad dies adolescentiae suae. » Et quia, dumdiscusso ad studium orationis accendimur: aperte de hoc homine redempto subjungitur: « Deprecabitur Deum, ere angelum, et potam nostram peteret, nunquam se insensibilitas nostra ad postulanda ea quae aeterna sunt excitaret. Sed incarnationis ejus praecessit oratio, ut torporis nostri evigilatio subsequatur. Vein occulto gaudio lux veritatis erumpit; bene de hoc tentato homine et deprecante subjungitur: IBID.---Et videbit faciem ejus in juvito. dictum est , quomodo Deus innotescendo afficit, nunc vero dicitur quomodo dum innotescit exhilarat. Aliter enim quisque compungitur, cum, interna intuens, malorum suorum pavore terretur; aliter vero compungitur, cum, gaudia superna conspiciens, spe quadam et securitate roboratur. Illa compunctio afficientes et tristes, haec vero laetas lacrymas movet. Jubilum namque
Abbreviated transcription (Latin):
addies adolescentiȩ suȩ. id⁊ prio¬
ris uitȩ integritate renouetur: ut
non meo maneat quo lapsus est:
sadhoc redemptus redeat. ad qł ꝑ
cipiendum. condit᷑ fuit. Seriptura
enim sacra:sȩpe adolescentiã ꝓno
iuitate ponere consueuit. Unde. ue¬
nente sponso d̃r. Adolescentulȩ di¬
lexerunt te. Idest electoꝵ anime.
gsa baptismatis renouatȩ: quȩ ñ
uitȩ ueteris usu deficiunt. s noui
hominis conuersatione decoran¬
tur. Senectutem quippe ueteris
hominis inter uicia tabescentem
deflebat ille: qui ait Inueteraui in¬
der om̃s mimicos meos Hĩe econt᷑.
alios gaudere muirtutib admo¬
nens: dicit. Ledare iuuenis. inado¬
lescentia tua. Ac si diceret. fortis
quisq gaudeat inrenouatione
sua: id÷ leticiam suam ñ inuite ue¬
tens uoluptate: s inconuersatio
nis nouȩ iurtute constituat. Quia uͭ
adhoc nouitats robur. non nr̃is
uirib. s redemptore int̾ueniente.
reuocamur: ꝓhoc flagellato homi¬

Expanded text:
ad dies adolescentiae suae, id est prioad dies adolescentiae suae, id est prioris vitae integritate renovetur, ut non in eo remaneat quo lapsus est, sed ad hoc redemptus redeat ad quod percipiendum conditus fuit. Scriptura enim sacra saepe adolescentiam pro novitate vitae ponere consuevit. Unde venienti sponso dicitur: Adolescentulae dilexerunt te ; id est, electorum animae gratia baptismatis renovatae, quae non in vitae veteris usu deficiunt, sed novi hominis conversatione decorantur. Senectutem quippe veteris hominis inter vitia tabescentem deflebat ille qui ait: Inveteravi inter omnes inimicos meos . E contra alius gaudere in virtutibus admonens, dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Ac si diceret: Fortis quisque gaudeat in renovatione sua; id est, laetitiam suam non in vitae veteris voluptate, sed in converne novae vitae constituat. Quia vero ad hoc novitatis robur non nostris viribus, sed Redemptore interveniente revocamur; pro hoc flagellato homi
Abbreviated transcription (Latin):
pulsi: aparadysi gaudiis. in hac
mortalis uitȩ erumpna cecidimꝰ:
et quã grauem culpã serpentis sua¬
sione commisim᷑: penȩ nr̃e ultione
sentimus. Huc em̃ lapsi. nichil extra
deum. nͥ quo affligerem᷑. inucnimꝰ.
Et qͥa ꝑoculorum uisum. carnem se¬
cuti sumus: de ipsa carne. qͣm pre
ceptis di p̃posuimus. flagellamur.
Inipsa quippe. cotidie gemitum: in
ipsa cruciatum: inipsa intenitum
qđ. fecimus culpam: nec aliunde
ẽẽt interim censura supplicii . nsi
unde fuerat causa peccat: ut ep
carnis amaritudine.homo eru¬
diret᷑ aduitam: cuius oblectatio¬
ne suꝑbiȩ uenit admortẽ. Quia
Sͦ innumeris humanũ genus car¬
nalis uitȩ suppliciis p̃mebatur:
s redemptore nr̃o ueniente. et ui¬
cia corruptionis nr̃e et tormenta
deleta sunt: dicatur de redempto
homine Consumpta ẽ caro eius¬
suppliciis: reuertatur addies ado¬
lescentiȩ suȩ. Ac si diceret. Mortalita¬
ds suȩ pęna. inquadam uetustatis
suȩ senec̾tute deiectus ẽ: reuertat᷑

Expanded text:
pulsi a paradisi gaudiis in hanc mortalis vitae aerumnam cecidimus, et quam gravem culpam serpentis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Hic enim lapsi, nihil extra Deum nisi quo affligeremur invenimus. Et quia per oculorum visum carnem secutceptis Dei praeposuimus flagellamur. In ipsa quippe quotidie gemitum, in ipsa cruciatum, in ipsa interitum am, per quod fecimus culpam: nec aliunde esset interim censura supplicii, nisi unde fuerat causa peccati, ut ejus carnis amaritudine homo erudiretur ad vitam, cujus oblectatione superbiae pervenit ad mortem. Quia igitur innumeris humanum genus carnalis vitae suppliciis premebatur, sed Redemptore nostro veniente, et vitia corruptionis nostrae et tormenta deleta sunt; dicatur de hoc redempto homine: « Consumpta est caro suppliciis, revertatur ad dies adolescentiae suae. » Ac si diceret: Mortalitatis suae poena in quantam vetustatis suae senectute dejectus est; revertatur
Abbreviated transcription (Latin):
nisus gͦ animi dũ millam inten¬
ditur: immensitatis eius chorus¬
cante circumstantia reuerberat᷑
Ipsa quippe cuncta implens. cunc¬
ta circumstat: & iccirco mens nr̃a
nequaqͣm se ad comphendendã
incircumscriptam substantiã di¬
latat: quia eam inopia suȩ circũ¬
scrptionis angustat. Unde & a
semetipsa cicius labitur: & ꝓspectis
qͣsi quib dã ueritatis uestigiis. ad
sua ima reuocatur.hec ipsa tamen
ꝑ contemplationem fact̾a. ñ solida
& ꝑmanens uisio: s ut ita dixerim.
cies dr. Quia eñ ꝑfaciem quem
libet agnoscimus: ñ immerito co¬
gnitionem dei faciem er uocam᷑.
Ac si diceret. Cognoui dñ: quia me
cognoscere ipse dignatus ẽ Quam
cognitionem plenissimȩ fieri paulꝰ
infine testatur. dicens. Iunc cogno¬
seam: sicut & cognitus sũ. Quia gͦ¬

Expanded text:
nisus ergo animi dum in illam intennisus ergo animi dum in illam intenditur, immensitatis ejus coruscante circumstantia reverberatur. Ipsa quippe cuncta implens, cuncta circumstat, et idcirco mens nostra nequaquam se ad comprehendendam incircumscriptam substantiam dilatat, quia eam inopia suae circumscriptionis angustat. Unde et ad semetipsam citius labitur, et prospectis quasi quibusdam veritatis vestigiis ad sua ima revocatur. Haec ipsa tamen per contemplationem facta, non solida et permanens visio, sed ut ita dixerim, cies dicitur. Quia libet agnoscimus, non immerito cognitionem Dei faciem vocamus. Hiac si diceret: Cognovi Deum, quia me cognoscere ipse dignatus est. Quam cognitionem plenissime fieri Paulus in fine testatur dicens: Tunc cognoscam sicut et cognitus sum .
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd aliud loquitur. qͣm id qđ primis
hominib dixit: cur precepit uob̃
dñs. ut ñ comederetis de omni lig¬
no paradysi:S quia diuino mu¬
nere redemptus homo iusticiã re¬
cepit. qͣm dudum condit᷑ amisit:
robustiorẽ se iam contra blancdm̃¬
ta callidȩ ꝑsuasionis exercet: qͥa
expimento didicit qͣntũ obȩdieis
debeat ẽẽ precepto. Et quem tunc
culpa duxit adpęnam᷑. nunc uero¬
pęna sua restringit aculpa: ut tan¬
tomagis delinquere metuat qͣnto
cogente supplicio. et ipse iam qđ
ppetrauit accusat. Unde. & sequit᷑¬
R espiciet homines: &dicet. P eccaui.
S peccatorem se cognosceret: si iu¬
sticiam non haberet. Nemo qͥppe
cortitudhinem suã: nͥ cum rec̾tus ẽẽ
ceꝑit. deprehendit. Nam qui om¬
nino ꝑuersus ẽ: neq hoc potest ui¬
dere qđ ẽ. Qui uͦ peccatorem se in
telligit: iam exparte aliqua ẽẽ iu¬
stus inchoauit. Atq id qđ non iu¬

Expanded text:
quid aliud loquitur quam id quod primis quid aliud loquitur quam id quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi ? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit, quam dudum conditus amisit, robustiorem se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringit a culpa, ut tanto magis delinquere metuat, quanto cogente supplicio et ipse jam quod perpetravit accusat. Unde et sequitRespiciet homines, et dicet: Peccavi. - Sed peccatorem se unde cognosceret, si justitiam non haberet? Nemo quippe fortitudinem suam, nisi cum rectus esse coeperit, deprehendit. Nam qui omnino perversus est, neque hoc potest videre quod est; qui vero peccatorem se esse intelligit, jam ex parte aliqua esse justus inchoavit, atque id quod non ju
Abbreviated transcription (Latin):
&tamen oramus. Noster quippe
fit cum accipitur: qͥtam̃ dĩ ẽ quia
reddet᷑ ñ qͣm ex semetipso habuit
s qͣm conditus ut haberet accep̃:
& inqua lapsus ꝑseuerare noluit
Illam gͦ iusticiã reddet ds homini.
ad qͣm conditus fuit: ut inherere
dõ libeat: ut minacem erꝰ sententiã
ꝑtimescat: ut serpentis callidi blan¬
diciis inꝓmissionib ñ credat. Quod¬
enim in paradyso egit: hoc cotidie
antiquus hostis agere ñ desistii.
Uerba qͥppe d̃ĩ decordib hominum
molitur euellere: atq ineis ficta
ꝓmissionis suȩ blandimenta radi¬
care. Cotidie id qd̃ ds̃ minadur le¬
uigat: & adhoc credendum qđ fal¬
so ꝓmittit inuitat. falso autẽ polli¬
cetur temporalia: ut mentib ho¬
minũ ea supplicia leuiget᷑: quȩ ds̃
minatur eterna. Nã cũ p̃sentis ui¬
te glam spondet: quid aliud dic.
quã gustate. et eritis sicut dii: Ac si
scentiam tangite: & inhoc mundo
sublimes aparete.Et cum timorem
diuinȩ sententiȩ amouere conat᷑:

Expanded text:
tur oramus. Noster quippe fit, cum accipitur, qui tamen Dei est, quia reddit, non quam ex semetipso habuit, sed quam conditus ut haberet accepit, et in qua lapsus perseverare noluit. Illam ergo justitiam reddet Deus homini, ad quam conditus fuit, ut inhaerere Deo libeat, ut minacem ejus sententiam pertimescat, ut serpentis callidi blandis jam promissionibus non credat. enim in paradiso egit , hoc quotidie antiquus hostis agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare; quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum quod falsum promittit invitat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget quae Deus minatur aeterna. Nam cum praesentis vitae gloriam spondet, quid aliud dicit quam, Gustate, et eritis sicut dii? Vet. scentiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et cum timorem divinae sententiae amovere conatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ea formauit tumor ostendit.
S quia et heliu arrogantium. et
beatum iob tenere tẏpum di¬
ximus electorum: si ea subtiliꝰ
discernimus: etiã nunc intra
eccłiam. quomͦ arrogantibus
congruant. demonstiamus.
Scĩ uin aliena oꝑa. etiam parua.
mirantur: sua uͦ etiã magna.
despiciunt. At contra. arrogan¬
tes. aliena etiã magna. despi¬
qunt: sua. uel quȩ parua sunt.
admirantur: et plerumq de
suis malis. bona ȩstimant: de

Expanded text:
ea formavit tumor ostendit. ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam doct̾iores se docere au¬
deant: quia uidelicet scire se talia
solos putant. Cum uͦ adaliqua
consolationis uerba descendun :
statim uiluisse se estimant. &y
increpationis tumidȩ aspitatẽ.
qͣsi quoddã sib ingenium re¬
formant: ut qui condescendisse
blandientes uisi sunt: exorta sib¬
ito increpatione timeantur.
de et mox helui subdidit dicos¬
XXIINon te gͦ supet ua. ut aliquem oy¬
primas nec multitudo locari
mclinet te. Depone magnitudi¬
nem tuã. absq tribulatione: &
om̃s robustos fortitudine. Ne ꝓ¬
trahas noctem: ut ascendant
populi ꝓeis.Caue ne declines
adiniquitatem: hanc enĩ cȩpisti
sequi post miseriam. In plerisq¬
codicib. donorum: inpaucis
uͦ sed antiquiorib locorum. in¬
uenimus. S quia expositione
ñ indiget. si dicatur:. nec multi¬
tudo donorum inclinet te: hoc
magis exponi placuit. qđd eum
difficultate aliquantula uide¬
tur apiri. Hȩc autem quantȩ
elationis uerba sint: ipse qui

Expanded text:
ut etiam doctiores se docere auut etiam doctiores se docere audeant, quia videlicet se scire talia solos putant. Cum vero ad aliqua consolationis verba descendunt, statim viluisse se aestimant, et per increpationis tumidae asperitatem quasi quoddam sibi ingenium reformant, ut qui condescendisse blandientes testes visi sunt, exorta subito increpatione timeantur. Unde et mox Eliu subdidit, dicnon te ergo superet ira ut aliquem opprimas nec multitudo donorum inclinet te depone magnitudinem tuam absque tribulatione et omnes robustos fortitudine ne protrahas noctem ut ascendant populi pro eis cave ne declines ad iniquitatem hanc enim coepisti sequi post miseriam eCodicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
do ueniam. &apparebo ante
faciem der. Helui itaq. inbeato
iob temporalia uerbera. eternoꝵ
uolens retributione consolari:
qđ iure ei debebatur exmeritis:
ex semetipso. quasi gratiuto re¬
spondit dicens. Requies audem
mense duş erit plena pinguedi¬
xxiii. ne. Sequitur. Causa tua. qͣsi¬
impii iudicata ẽ: causam. iudi¬
ciumq recipies. Bonoꝵ causa:
iusticia ẽ. Quorum causa. qͣsi
impii iudicatur: quia eorum
hic iusticia. paterno flagello
fatigatur: ut adampliorem uixTN¬
gilantiã non solum p̾ceptione
mandatoꝵ. s etiam uerberũ ꝑ¬
cussione doceantur. S causam
iudiciumq recipiunt: qͥa erea
iusticia qua mͦ uruunt: tune
inculmine iudiciariȩ potestats
enitescunt: & tanto tunc potin¬
tius cuncta iudicant: qͣnto nune
meis subtilius cuncta iudican¬
tur. Hȩc heliũ. quasi noua spon¬
dendo intulit: quȩ beatus iob
semꝑ credendo stabiliter tenint.
dientes exaggerent: et si qd for¬
sitan bonum dicunt: hoc uelit
incognidum ꝓferant. Undefit

Expanded text:
do veniam, et apparebo ante faciem Dei ? Eliu itaque in beato Job temporalia verbera aeternorum volens retributione consolari, quod jure ei debebatur ex meritis, ex semetipso quasi gratuito promittit, dicens: Requies autem mensae tuae erit plena pinguedine. Sequitur: CAPUT ata est, causam judiciumque recipies. - Bonorum causa tristitia est, quorum causa quasi impii judicatur, quia eorum hic justitia paterno flagello fatigatur, ut ad ampliorem vigilantiam, non solum perceptione mandatorum, sed etiam verberum percussione doceantur. Sed causam judiciumque recipiunt, quia ex ea justitia qua modo vivunt tunc in culmine judiciariae potestatis enitescunt, ut tanto tunc potentius cuncta judicent, quanto nunc in eis subtilius cuncta judicantur. Haec Eliu quasi nova spondendo intulit, quae beatus Job semper credendo stabiliter tenuit. tientes exaggerent, et si quod forsitan bonum dicunt, hoc velut incognitum proferant. Unde fit
Abbreviated transcription (Latin):
Et dum lippientib ocłis. claritati
solis intenditur: plerumq: eis
cecitas exluce generat᷑ Scã itaq
eccłia. oppressa ꝑsecutionis. tem¬
pors memor autẽ preteritȩ discre¬
tionis suȩ. dicit. lux uultus mei:
ñcadebat interram. S qͥa ereius
capite. hec uerba intelligere cȩpi¬
mus: inipso adhuc qđ sequitur.
ere̾quamur. Nam sũbditur. si uo¬

Expanded text:
et dum lippientibus oculis claritati et dum lippientibus oculis claritati solis intenditur, plerumque eis caecitas ex luce generatur. Sancta itaque Ecclesia oppressa persecutionis tempore, memor autem praeteritae discretionis suae, dicat: Lux vullus mei non cadebat in terram. Sed quia ex ejus capite haec verba intelligere coepimus, in ipso adhuc quod sequitur exsequamur. Nam subditur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
comparatione
transcendat: ut taceã qđ uera p̃di¬
cat: qđ ad cęlestem patriam uocat:
qd aterrenis desideriis adsuꝑna
amplectenda.cor legentis inmu¬
tat: qđ dictis obscuriorib exercet
fortes.& paruulis humilz sermone
blandit᷑ qđ nec sic clausa ẽ. ut pa¬
uesci debeat. nec sic patet ut uile¬
scat: qđ usu fastidium tollit. & tan¬
to amplius diligit᷑. quanto ampliꝰ
meditatur: qđd legentis animũ hu¬
milib uibis adiuuat. sublimib sen¬
sib leuat: qđ aliquo mͦ cũ legentib
crescit: qđ arudib lect̾orib qͣsi reco¬
gnoscitur. et tam̃ doctis semꝑ noua
reppitur: ut gͦ dererum pondere
taceam: sciendias tam̃ om̃s atq
doctrinas. ipso etiam locutionis
suȩ more transcendit: qͥa uno eodẽq
sermone. dum narrat textum: ꝓcht
mysterium. Et sic scit preterita chcẽ
ut eo ipso nouerit futura p̃dicare.
Et̃ non immutato chcendi ordine.
eisdem ipsis sermonib nouit. et ac¬
ta describere. & agenda nuntiare:¬

Expanded text:
comparatione transcendat, ut taceam quod vera praedicat, quod ad coelestem patriam vocat; quod a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat; quod dictis obscurioribus exercet fortes, et parvulis humili sermone blanditur, quod nec sic clausa est ut pavesci debeat, nec sic patet ut vilescat, quod usu fastidium tollit, et tanto amplius diligitur quanto amplius meditatur; quod legentis animum humilibus verbis adjuvat, sublimibus sensibus levat, quod aliquo modo cum legentibus crescit, quod a rudibus lectoribus quasi recognoscitur, ereperitur. Ut ergo de rerum pondere taceam, scientias tamen omnes atque doctrinas ipso etiam locutionis suae more transcendit: quia uno eodemque sermone dum narrat textum, prodit mysterium: et sic scit praeterita dicere, ut eo ipso noverit futura praedicare: et non immutato diceeisdem ipsis sermonibus novit et acta describere et agenda nuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
cuit patri urõ dare uobis regnũ.
Atq iterum p̃sumentes terret: dũ
dicit. Uigilace. etorate: ut non in¬
trets intemptationẽ. Rursũ. for¬
midantes refouet: dicens. Gaude¬
de: quia nomina ur̃a scripta suis
incȩlo. S insemetipsis p̃sumenteᷤ
deterret:cum dic̃ Uidebã sathanã:

Expanded text:
cuit Patri vestro dare vobis regnum . cuit Patri vestro dare vobis regnum . Atque iterum praesumentes terret cum dicit: Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem . Rursum formidantes refovet, dicens: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Sed in semetipsis praesumentes deterret, cum ait: Vide
Abbreviated transcription (Latin):
ba uututum. Qui etiã merentiũ
consolator ẽ: ea ꝓmissione qua
dic̃. Beati qui lugent: qm̃ ipsi con¬
solabuntur. Et rursus.Iterum ui¬
& gauchum urm̃ nemo tollet a
uobis. fa uͦ quȩ de sc̃ẽ eccłiȩ capi¬
te diximus: nil obstat. si aduocẽ
qͦ eius dem ȩcclł̃iȩ referamus. In
ea quippe. ordo doctoꝵ. qͣsi rex
p̃sidet: quẽ fideliũ suoꝵ turba cir¬
cumstat. Quȩ scilicet multitudo
ter cotidie contra temptationum
p̃sentis ꝑegrinationis erumpna af¬
flictas mentes electorum pensat:
ta audisse ut timeãt: agit qͦ quati¬
nus &emansuetudinem pietatis eiꝰ
audiant ut p̃sumant. Sic nanq¬
scã eccłia fidelib suis depietate ⁊
iusticia redemptoris. inp̃dicatio¬
nis senȩ spem miscet & mȩtum:
quatinus nec incautȩ de miscch̃a
confidant: nec despatȩ iusticiam
timeant. Nam uerbis sui capitis
formidantes refouet: dicens. Nol¬
te timere pusillus grex:qͥa cõpla¬

Expanded text:
ba virtutum. Qui etiam moerentium ba virtutum. Qui etiam moerentium consolator est ea promissione qua dicit: « Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . » Et rursus: « Viet gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Ea vero quae de sanctae Ecclesiae capite diximus, nil obstat, si ad vocem quoque ejusdem Ecclesiae referamus. In ea quippe ordo doctorum quasi rex praesidet, quem fidelium suorum turba circumstat. Quae scilicet multitudo ter quotidie contra tentationum praesentis peregrinationis aerumna afflictas mentes electorum pensat, ta audisse ut timeant, agit quoque quatenus et mansuetudinem pietatis ejus audiant ut praesumant. 13. sancta Ecclesia fidelibus suis de pietate et justitia Redemptoris in praedicationis serie spem miscet et metum, quatenus nec incaute de misericordia confidant, nec desperate justitiam timeant. Nam verbis sui capitis formidantes refovet, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quia compla
Abbreviated transcription (Latin):
ce ueritas dr̃: querite primũ.
regnum di & iusticiã eꝰ. et hec
om̃ia adicientur uob̃. meorum
corde. dñs primus sedet Ubi ap¬
tȩ p̃miititur: si uoluissem ire
uisitatione sua dñs nos ulustt
Itaq et cũ uult. uenitͥ et cũ ue¬
nerit: primus sedet: quia &
aduentus eius incorde nr̃o.
gratuitus ẽ: &appecitus eius
desiderii. incogitatione nr̃a. ȩqͣ¬
lis cȩteris desideriis non ẽ. Seq̃ẽ.¬
Cumq sederem quasi rex circum¬
stante exercitu: eram tam̃ me¬
rentiũ consolator. Quasi rex dñs¬
dñs sedet incorde: quia circum¬
strepentes regit animoꝵ mot᷑
mnr̃a cogitatione. Inmente qͥp¬
pe qͣm inhabitat. dum dorpen¬
tia excitat᷑. inquieta frenatͥ fri¬
gida accendit accensa modera¬
tui: emollit rigidaͥ fluxa restrin¬
git: exipsa hac diuersitate cogi¬
cationum. qͣsi quidam illum ex¬
eicitus circumstat. Siue certe qͣsi¬
certe qͣsi rex sedec circumstante
exercitu: quia p̃sidentem illum
mentib electoꝵ circumstat tur¬

Expanded text:
itur: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis , in eorum corde Dominus primus sedet. Ubi apte praemittitur: Si voluissem ire visitatione sua nos Dominus illustrat. Itaque et cum vult venit; et cum venerit, primus sedet, quia et adventus ejus in corde nostro gratuitus est, et appetitus ejus desiderii, in cogitatione nostra aequalis caeteris desideriis non est. SeqCumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. - Quasi rex Dominus sedet in corde, quia circumstrepentes regit animorum motus in nostra cogitatione. In mente quippe quam inhabitat, dum torpentia excitat, inquieta frenat, frigida accendit, accensa moderatur, emollit rigida, fluxa restringit, ex ipsa hac diversitate cognitionum quasi quidam illum exercitus circumstat. Sive certe quasi rex sedet circumstante exercitu, quia praesidente illo mentibus electorum circumstat tur
Abbreviated transcription (Latin):
bis ẽ qđ ualde ȩdificare lectorem.
etiã iuxta hystoriã potest᷑ siꝑpen¬
dat. qͦmͦ bonis rectorib mixta sit.¬
& regendi auctoritas: et benigni¬
tas consolandi. Ait enĩ. Cunq se¬
derẽ qͣsi rex. circumstante exercitu:
ecce auctoritas regiminis. Erã tam̃
merentũ consolator: ecce ministe¬
rium pietatis. Disciplina enĩ. uł
miscdia. multũ destituit᷑. si una.
sine altera deneatur. S circa subdi¬
tos suos inẽe rectorib debec. et itȩ
consulens miscch̾ia: et piȩ seuiens
disciplina. Hinc ẽ qđ semiuiui il¬
lius uulnerib. qͥ ãsamaritano in
stabulum ductus ẽ: et uinũ ad¬
hibet᷑ et oleum: ut ꝑuinũ. morde¬
antur uulnera:ꝑoleũ. foueantur:
quatinus unusquisq qͥ sanandis

Expanded text:
bis est quod valde aedificare lectorem etiam juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus mista sit, et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu. Ecce auctoritas regiminis. Eram tamen moerentium consolator. Ecce ministerium pietatis. Disciplina enim vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed circa subditos suos inesse rectoribus debet, et juste consulens misericordia, et pie corrigens disciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum: ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur; quatenus unusqui
Abbreviated transcription (French):
et de miscđiȩ benignitate suble¬
uat: & de iudicii districtione ꝑtͣ¬
bat: qͣtinus inp̃dicatione sua.dũ
bene utrumq pmiscet:elec̾ti eiꝰ
nec de exhibita iusticia p̃sumãt:
nec dep̃terita iniquitate despent.

Expanded text:
nignitate sublevat, et de judicii districtione perturbat, quatenus in praedicatione sua dum bene utrumque permiscet electi ejus nec de exhibita justitia praesumant, nec de praeterita iniquitate desperent.
Abbreviated transcription (Latin):
S p̃sumentem deterret: cũ dicit.
Quid clamas. suꝑ contricione tua:
Insanabilis ẽ dolor tuus. formi¬
dantem refouet: dicens. g satq̃
amodo uoca me. pat ms: dux uir
ginitatis meȩ tu es: s p̃sumentẽ

Expanded text:
sumentem deterret, cum dicit: Quid clamas super contritione tua? insanabilis est dolor tuus . Formidantem refovet, dicens: Ergo saltem amodo voca me: pater meus, dux 641 virginitatis meae tu es . Sed praesumentem
Abbreviated transcription (Latin):
delicet indoctrina sacri eloqui. ñ
solum exhibenda sunt magna &
archana. quȩ debriant: s etiã par¬
ua & subtilia. quȩ. qͣsi ꝑgustum no¬
ticiam prestant. Huius gͦ discretis¬
simȩ dispensationis suȩ. scã eccłia
extremis pressa temporib. remini¬
scatur: & dicat. Et suꝑ illos. stillabat

Expanded text:
delicet in doctrina sacri eloquii, delicet in doctrina sacri eloquii, solum exhibenda sunt magna et arcana quae debriant, sed etiam parva et subtilia quae quasi per gustum notitiam praestant. Hujus ergo discretissimae dispensationis suae sancta Ecclesia extremis pressa temporibus reminiscatur, et dicat: Super illos stillabat
Abbreviated transcription (Latin):
meis addere nicħ audebant. Qͥa
nimirũ cc̃ heretic cum contra hãc
ubeitate pessima fuerint effrenati:
dictis eius addere aliquid p̃sumt̃:
cũ p̃hcamentorum eius rectitud¬
nem qͣsi emendare moliuntur: Quȩ¬
Et suꝑ illos: stillabat eloquiũ meum.
Inhac stillatione eloquii: qͥd aliud.
qͣm mensura p̃dicationis accipit᷑:
Quia oportet: ut exhortationis grã.
singłis. iurta capacitatem ingenii
suꝑ illos stillabat eloquium meũ:
indicatur dispensatio magistrorũ.
Debet enim subtiliter is qui docet ꝑ¬
spicere: ne plus studeat qͣm abaucdi¬
ente capitur.p̃dicare. Debet enm
adinfirmitatẽ auchentium semet¬
ipsum contrahendo descendere:
ne dum paruis sublimia. & iccurro
ñ ꝓfutura. loquitur: se magis cu
admensam tabernaculi: s etiam
ciati p̃parantur. Quidenĩ pphiala᷑.
nͥ larga p̃dicatio. Quidũ pciatos:¬
nͥ minima ac tenuissima decło lo¬
cutio designat᷑ Inmensa gͥ dñĩ ce
phiale p̃parantur. & ciati: quia ui¬

Expanded text:
meis addere nihil audebant. - Quia tunc nimirum haeretici cum contra hanc libertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi emendare moliuntur. Seqer illos stillabat eloquium meum. - In hac stillatione eloquii, quid aliud quam mensura praedicationis accipitur? Quia oportet ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam ab audiente capitur praedicare. Debet enim ad infirmitatem audientium semetipsum contrahendo descendere, ne dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se magis curad mensam tabernaculi, sed etiam cyathi praeparantur . Quid enim per phialas nisi larga praedicatio, quid vero minima et tenuis de Deo locutio designatur? In mensa igitur Domini et phialae praeparantur et cyathi, quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
iã diximus. Et sepe uor capitis ad
uocẽ corpis: sepe uor corpis aduo¬
cem capitis tͣnsit. Qͥ enĩ sunt it
carne una: nil obstat ut conueni¬
ant etiã in uoce una. Dicat geruo
ce capitis. de electis suis: dicatȩc¬
cłia. Si quando ndebã adeos: ñ
credebant. Ridere et enim deiẽ:
ri: sicut dehis qͦ pusum dicitur:
qͦs in hoc scło. felicitatis blandim̃¬
ta comitantur. Arrisit illis temp̃.
Unde et econtra ira appellat᷑ dñi a
bonis actionib infirmari: sicut
scriptum ẽ. Nequando irascatur
dñs: & pereatis de uia iusta. Sig̾
irasci dñs phibetur. cũ uiã iusti¬

Expanded text:
imus, et saepe vox capitis ad vocem corporis, saepe vox corporis ad vocem capitis transit. Qui enim sunt in carne una, nil obstat ut conveniant etiam in voce una. Dicat ergo ex voce capitis de electis suis, dicat Ecclesia: Si quando ridebam ad eos, non credebant. Ridere etenim Dei est ri, sicut de his quoque per usum dicitur, quos in hoc saeculo felicitatis 638 blandimenta comitantur: Arrisit illis tempus. Unde e contrario, ira appellatur Domini, a bonis actionibus infirmari, sicut scriptum est: Ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Si igitur irasci Dominus perhibetur, cum via
Abbreviated transcription (Latin):
tres ponere dedignatur: qͥa inuen¬
tores erroꝵ. diudicando respuit:
eosq int̃ ueros patres numerare con¬
tempnit. Qui et si quosdã uisi suns
agentilitatis errore reuocasse: quo¬
rumdã mores ad agenda honesta
docusse: ꝓeo tam̃. qdđ de dño rec ñ
ta senserunt: eos cũ canib gregiꝰ sui
ñ ponit: qͥa cum rectis p̃dicatorib¬
ñ asscribit. Liquet enĩ qđ̃ arrius. fo¬
tinus. macedoniꝰ nestoriꝰ. euthices.
dioschorus. seberus. multiq his si¬
miles: docendo atq suadendo. co¬
nati sunt patres uideri.Sz errores
eoꝵ. sc̃a uniuersalis eccłia. districta
ueritate diuchcans eos intercusto¬
des sui gregis ñ numerat: qͦs eius¬
dem gregis unitatem dissipantes.
dampnat. Dequib. uoce pauli e¬
phesiis d̃r. Scio qͥa post chscessum
meũ ingredient᷑ aduos lupi gͣues:
ñ parcentes gregi. E qͥa nonnunq̃

Expanded text:
tres ponere dedignatur, quia inventres ponere dedignatur, quia inventores errorum dijudicando respuit, eosque inter veros patres numerare contemnit. Qui etsi quosdam visi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad honesta agenda docuisse, pro eo tamen quod de Deo recta non senserunt, eos cum canibus gregis sui non ponit, quia cum rectis praedicatoribnon ascribit. Liquet enim quod Arius, Photinus, Macedonius, Nestorius, Eutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis unitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunq
Abbreviated transcription (Latin):
amirrident: cũ hii qui abea eg̾ssi
sunt. doctrinȩ eiꝰ uerba despiqun.
De quib adhuc subditur. Quoꝵ¬
ñ indignabar patres ponere cum
doctores sci qͥ eorundem fideliũ
custodes exstiterunt: Quidũ pro
dño suo. churnis noctumisq uigi¬
liis intenti clamauerunt: magnos
ut ita dixerimi. latrat᷑ p̃dicationis
dederunt. De quib: eidem eccłiȩ ꝑ
psalmistã d̃r. Lingua canũ tuoꝵ:
exinmicis. Nonnulli qͥppe abydo¬
loꝵ cultib reuocati: facti sunt p̃¬
cheatores d̃i. Lingua gͦ canũ eccliȩ.
exmimicis ꝓdiit: qͥa conuersos
gentiles dñs. etiã p̃dicatores fec̃ Uñ
iudeoꝵ tarditas. qui ꝓdõ loqͥ no¬
luerunt: increpante ꝓpha. repre¬
hendit᷑ qui ait. Canes muti: ñ ua¬
dicim̃. eos uidelicet. qͦs heresiarchas
uocamꝰ: de quoꝵ ꝑuersa p̃dicatione.
idest locutionis semine. sequentes
sunt ppłi. merrore generati. Sc̃a gͦec¬
cłia. cũ canib gregis sui. hereticoꝵ pa¬

Expanded text:
am irrident, cum hi qui ab ea egressi am irrident, cum hi qui ab ea egressi sunt, doctrinam ejus despiciunt. De quibus adhuc subditur: Quorum non dignabar patres ponere cum doctores sancti, qui eorumdem fidelium custodes exstiterunt? Qui dum pro Domino suo diurnis nocturnisque vigiliis intenti clamaverunt, magnos, ut ita dixerim, latratus praedicationis dederunt. De quibus eidem Ecclesiae per Psalmistam dicitur: « Lingua canum tuorum erunt. Nonnulli quippe ab idolorum cultibus revocati, facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodit: quia conversos Gentiles Dominus etiam praedicatores facit. Unde Judaeorum tarditas, qui pro Domino loqui noluerunt, increpante propheta reprehenditur, qui ait: Canes muti non vadicimus, eos videlicet quos haeresiarchas vocamus; de quorum perversa praedicatione, id est locutionis semine, sequentes sunt populi in errore generati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus gregis sui haereticorum pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeo. In regimine gͦpopuli. utrũq
moyses miscuit: ut nec disciplina
deeẽt miscdĩȩ: nec miscdĩa discipli¬
nȩ. Unde hic qͦ iurta utrãq untu¬
tem dr. Cumq sederẽ qͣsi rex cir¬
cumstante exercitu: erã tam̃ meren¬
tiũ consolator. Sedere quippe eir¬
cumstante exercitu. uigor ẽ ac di¬
sciplina regiminis: merentũ uero
corda consolari. ministeriũ pietadis
S quia int̾hȩc necesse ẽ ut expositio¬
nis sermo adspuitalẽ intelligentiã
recurrat: sc̃a eccłia. ab aduersariis
suis. extremis temporib pressa re¬
miniscit᷑ transact iura regimins :
reminiscitur & qͣnta afflictis exhi¬
buerit beneficia piecatis: cuy ui¬
delicet disciplina et miscłia tc̃
aleuib irridet᷑. Vnde et subdit᷑.¬
UIII.Nẽ autem derident me: iuniores
tempore. Om̃s heretici ȩtati uni¬
uersalis ȩccłiȩ comꝑati. iuniores
tp̃r. congruȩ uocantur: qͥa ipsi
abea. ñ autem ipsa egressa ẽ abillis.

Expanded text:
pro Deo. In regimine ergo populi utrumque pro Deo. In regimine ergo populi utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina deesset misericordiae, nec misericordia disciplinae. Unde hic quoque juxta utramque virtutem dicitur: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet disciplina et misericordia tunc a levibus irridetur. Unde et subditunc autem derident me juniores tempore. - Omnes haeretici universali Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis.
Abbreviated transcription (Latin):
uel carnaliũ tribulationib pressa.
auditur: & aduersarioꝵ suoꝵ ꝓter¬
ebant expectabant sententiã: & in¬
tend tacebant adconsiliũ meum.
Ac si aptȩ dicat. Non ut hi ꝓterui ae
cumidi. qͥdũ ueritatis uerba suscipe
rennuunt: p̃dicationis meȩ sentũ¬
tias. quasi docendo p̃currunt. Cur¬
nimirũ nc̃ discipłi. intenti consiliũ
tacent: quia uerba ei ñ audent im¬
pugnare s credere. Ut enim ꝓfic̾e

Expanded text:
vel carnalium tribulationibus pressa, auditur; et adversariorum suorum proterebant, exspectabant sententiam, et intenti tacebant ad consilium meum. Ac si aperte dicat: Non ut hi protervi ac tumidi, qui dum veritatis verba suscipere renuunt, praedicationis meae sententias quasi docendo praecurrunt. Cujus nunc discipuli intenti ad ejus consilium tacent, quia verba ejus non audent impugnare, sed credere. Ut enim profice
Abbreviated transcription (Latin):
soluimꝰ subditos. si nr̃o regimini.
hilaritatis frena relaxamꝰ: qͥa dum
nos quasi licenter letos aspiciunt:
timeri: necesse ẽ ut ipse uultũ su¬
im conditoris. sine cessatione ti¬
meat. Illi etenim menti difficile
delȩticia creditur: quȩ qd se pro
amore cdi continue affligat. asub¬
ditis scitur. Quȩ enim incessant
estu spiritalis desiderii supna¬
appetit: ualde de ea indubium
uenit hoc. qđ aliquando anteho¬
mines hilarescit. Unde et idẽ bea¬
tus iob: ñ longe post dicturus est.¬
Semꝑ enĩ qͣsi tumentes suꝑ mefluc¬
tus: timui dm. Sic quippe mȩtu¬
ebat uidicẽ suũ: qͣsi subimminen¬
tes impetus fluctuũ iãiamq mo¬
riturus. Cuius gͦ ita mendem me¬
ror huini timoris infuderatͥ rec¬
te hilaritatem illiꝰ subditi ñcre¬
debant: qͥa cogebantur rident ñ
credere: cuius corintimore conhi¬
toris nouerant. quã continua me¬

Expanded text:
solvimus subditos, si nostro regimini solvimus subditos, si nostro regimini hilaritatis frena laxamus, quia dum nos quasi licenter laetos aspiciunt, timeri, necesse est ut ipse vultum sui conditoris sine cessatione timeat. Illi etenim menti difficile de laetitia creditur, quae quod se pro amore Domini continue affligat a subditis scitur. Qui enim incessanti aestu spiritalis desiderii supeappetit, valde de eo in dubium venit hoc, quod aliquando ante homines hilarescit. Unde et isdem beatus Job non longe post dicturus: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum . Sic quippe metuebat judicem suum, quasi subimminentes impetus fluctuum, jamjamque moriturus. Cujus ergo in mentem moeror divini timoris infuderat, recte hilaritati illius subditi non credebant, quia cogebantur ridenti non credere, cujus cor in timore conditoris noverant quam continua moe
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc si iurta hystoriȩ uerba ꝑcipi¬
mus: crech necesse ẽ qđ uir sc̃s.ta¬
lem se exhibuerit subchitis:ut etiã
ridens.⁊meri potuisset. S cũ suꝑiꝰ
patrem paupum.uiduarũ uero
consolatorẽ fuisse se phibet: ma¬
gna ualde discregone res indiget:
quomͦ intanto t̾rore regiminis.
tanta qͦ affuerit lenitas &e man¬
suetudo pietatis. Sine enĩ magna
benignitatis lenitate ñfuit hoc: qd̃
se patrem paupum. et uiduarum
consolatorem dic̃: s rursa sine ma¬
gna seueritate. ñ potuit etiã ridens
timeri. Qua inre. qͥd alud docem᷑⁊
nͥ qđ talis debet eẽ dispensatio regi¬
minis. ut is qͥpre ẽ ea secirca subdi¬
tos mensura moderet᷑ qͣtinꝰ arrides
timen debeat. & iratus amari: ut
eum nec nimia leticia uilẽ reddat.
nec immoderata seueritas.odiosũ:
Sepe enim subiect̾os frangimꝰ: dum
plus iusto uigorẽ iusticiȩ tenemꝰ.
Qui ꝓfecto uigor. iã iusticiȩ ñ erit: si
se. subiusto moderamine non cu¬
stodit. Et sepe adisciplinȩ metu re¬

Expanded text:
Hoc si juxta historiae verba percipimus, credi necesse est quod vir sanctus talem se exhibuerit subditis, ut etiam ridens timeri potuisset. Sed cum superius patrem se pauperum, viduarum vero consolatorem fuisse perhibet, magna valde discretione res indiget, quomodo in tanto terrore regiminis, tanta quoque affuerit lenitas, et mansuetudo pietatis. Sine magna enim benignitatis lenitate non fuit hoc, quod se patrem pauperum et viduarum consolatorem dicit. Sed rursum sine magna severitate non potuit etiam ridens timeri. Qua in re quid aliud docemur, nisi quod talis debet esse dispensatio regiminis, ut is qui praeest ea se circa subditos mensura moderetur, quatenus et arridens timeri debeat, et iratus amari? ut eum nec nimia laetitia vilem reddat, nec immoderata severitas odiosum. Saepe enim subjectos frangimus, dum plus justo vigorem justitiae tenemus. Qui profecto vigor jam justitiae non erit, si se sub justo moderamine non custodit. Et saepe a disciplinae metu re
Abbreviated transcription (Latin):
prȩire głatur. Beatum gͥ iob sicut
intelligentiȩ aurũ ñ extulit: nec lu¬
men qͦ ante humanos ocłos mirȩ
opationis eleuauit. Unde et aptȩ¬
geret. Sol quippe infulgore ẽ: bo¬
num opus inmanifestatione. Scp¬

Expanded text:
praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut intelligentiae aurum non extulit, nec lumen quoque ante humanos oculos mirae operationis elevavit. Unde et aptegeret; sol quippe in fulgore est bonum opus in manifesto.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent muneri largitoris: me¬
rentes tamen considerant debi¬
tum oꝑis: ut uidelicet actione
psoluant. qd eis prerogatum ẽ.
incognigone. Stultus nanq ẽ
debitor. qͥ gaudens peeunias mu¬
tuas accipit: & tempꝰ qͦ redclere de¬
beat. non attendit. Moderatur
autem lȩticia accipiendi: qͣndo
sollert ꝓuidentia etiã constitutũ
tempus reddendi cogitatur. Qͥa
intelligunt. secura lȩcicia non ex¬
tolluntur: dicatur rectȩ. Si leta¬
tus sum suꝑ multis chuiciis me¬
is: & quia plurima reppit manꝰ
mea. Ac si aptȩ diceret᷑ Nequa qͣm
me meo locupletẽ ex iusticia credi¬
di: qͦ recta quȩ agere debiii. etiã
multa cognoui. Nec intelligenda
cor extulit: quia illud consicdatio
pitur: circa semetipsũ animꝰ ual¬
de sollicitus. abelationis lapsu te¬
neatur. S cum mira quȩ intelli¬
git. etiã oꝑari ceꝑit: eo ipso noN¬
nunquam qͦ foris ostenditur. labi¬
tur: atq insuis actib se cȩteros

Expanded text:
gaudent muneri largitoris, moegaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quianter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratiopitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in suis actibus se caeteros