comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idꝗ debit qmͣ celetͣme ꝓcͦurari Inte¬
rea u̾o reoexhĩto ñ ferreas manicas ⁊
inhentes ossib mitti oꝑtet. s ꝓlixioreᷤᷤ
cathenas sicͥmins qͣlitas ⁊̃ cathenaꝵ
acerbitatem postulau̾it ut ⁊ crucia¬
tio desit ⁊ ꝑ maneat subfidia custodia
Nec si sed̾ m̃time tenebras pati debebit
inclusus ẜ usupata luce ueget are
adpͥmum soł crtum illico ad publi
ministris eoꝵ liceat crudelitatẽ su¬
am acc̃atorib uend̾e ⁊ innocentes in¬
tra cart̾um septaleto dare aũ subtc̃¬
tos audĩa longa tabe consumere. Non
a ᷤᷤ ltra debitũ tp̃c media aũ qͦcumq
timeum penes quem offm̃ custidie
erit dep̃hensus qͥ dignus claustris
carceris ⁊ custodie casore iudeatur
auditus ap̃ actat̃ de admisso cõsiͣte¬
ito penam carc̃is sustineat atq ita
pͥmodũ ductus ap̃actaandiatur.
staẽm̃ qr sub publicotestimoruo
ꝯmemoratio admissitͥminas fi¬

Expanded text:
idem debet quam celerrime procurari. Interea vero exhibito non ferreas manicas et inhaerentes ossibus mitti oportet, sed prolixiores catenas, si criminis qualitas etiam catenarum acerbitatem postulaverit, ut et cruciatio desit et permaneat fida custodia. Nec vero sedis intimae tenebras pati debebit inclusus, sed usurpata luce vegetari ad primum solis ortum, illico ad publicministris eorum liceat crudelitatem suam accusatoribus vendere, et innocentes intra carcerum septa letho dare, aut subtractos audientiae longa tabe consumere. Non m ultra debitum tempus inedia aut quocumque tim eum, penes quem officium custodiae erit deprehensus, quod dignum claustris carceris et custodiae squalore videtur, auditus apud acta, cum de admisso constiterit, poenam carceris sustineat atque ita postmodum eductus apud acta audiatur. Ita enim quasi sub publico testimonio commemoratio admissi criminis fi
Abbreviated transcription (Latin):
dsquicuns eh ambu̾laũit hoĩt necan¬
dicã sicut is qui homĩem occid̾it ł c̾ doͣlo
aggͣressins aggressa ue sit sciat secapitali
iupplicio ẽt puniendum.
mpe. Ei forte mułr marctomortis
uxorem ineadem qõne ab omĩ familia
s̃ĩ solum mariti s ⁊̃ uxoris q̃ tñ tunetẽ¬

Expanded text:
s cum telo ambulaverit hominis necandi causa, sicut is, qui hominem occiderit, vel cujus dolo aggressus aggressave sit, sciat, se capitali supplicio esse puniendum.. Si forte mulier marito mortis uxorem, in eadem quaestione ab omni familia non solum mariti, sed etiam uxoris, quae tame
Abbreviated transcription (Latin):
curuslib domus cuiuscumq cͥpũs
derator atq ac̃cator em̾serit eiꝰ existi¬
matoneni eãpͥatꝙ forͣtunas pettiu¬
ruscuius famibaritati ł om̃io inhesit¬
atq ac̃catonis exordio ultore gladio
feriat᷑. uocem enim fumiellam int̾dici
oportet pocĩ qm̃ audiri. maiestrtisaũt
suͣpplicio tenebunt᷑. Auttͣi penas añ ꝓ¬
ibite delacõnes exordtum. De actꝰatõib¬

Expanded text:
cuiuslibet domus cuiuscumque criminis delator atque accusator emerserit, eius existimatione caput atque fortunas petiturus, cuius familiaritati vel dominio inhaesatque accusationis exordio ultore gladio feriatur. Vocem enim funestam intercidi oportet potius quam audiri. Majestatis autem supplicio tenebuntur, luituri poenas ante prohibitae delationis exordium. CAUSA I
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r.  dom̃tariensem receptaꝵ pet¬
conaꝵ custodia obseruatioꝙ ꝑtine¬
at᷑ nec pũtet hoĩem abiectũ atq u̾i¬
na consumi qmͣ obnoxiis docebit᷑ fu¬
issequifug̃it Si uͦ ꝯmentariensis ne¬
cessitate auqua ꝓcul ab officio egit
aductorem etꝰ pariiibemꝰ muigila¬
re cura⁊ eadem sratutmꝰ legis seu̾ita

Expanded text:
mentariensem receptarum personarum custodia observatioque pertineat, nec putet hominem abiectum atque vina consumi, cui obnoxius docebitur fuisse qui fugerit. Si vero commentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit, adiutorem eius pari iubemus invigilare cura et eadem statuimus legis severita
Abbreviated transcription (Latin):
iege confc̃as firmas illibatas q man̾̃e
sinondonatõnis acceptor ingratus cir¬
cadonatorem muenatur itaut aut
att̃roces inuirias meumeffidat uł
manus impia inferat ł iacture molẽ
ex insidus suis ingerat q̃ ñ leuem con¬
sensum sub̾e donatoris imponatꝰ uł
ꝯuentiones su scͥptas donatõni impo¬
sitas susñ sc̃ptis habitas quas donatio¬
nis ac acceptor spopondit minime ĩ¬
plere uõlu̾it. Exhis ⁊ enuntm̃mõ cãis
si fiũt iuiditium dilucidis argum̃tĩ
cognitionałr approbate ⁊ donãtiones
meos tcãs eu̾ti concedimꝰ. NIec sit cꝙ̃
licertia ⁊ alienas res acciꝑx ⁊ frugali¬
tatem irrid̾e donatoris ⁊ it̾um ip̃m do¬
ingrato donatõnis acceptore af̃ti hec
tũ usq ad pͥmas ꝑtonas tñim̃o starecẽ¬
semus. Nulla licentia concedendadona¬
toris successorib huiꝰ mͦi q̃rtmoniarũ
pmordium instĩtuere. Et enĩ si ip̃e qui
hec passus ẽ tacuit silentium eiꝰ mane¬
at semper ⁊ nona post̾itate eiꝰ suscitari

Expanded text:
lege confectas firmas illibatasque manere, si non donationis acceptor ingratus circa donatorem inveniatur, ita ut iniurias atroces in eum effundat vel manus impias inferat vel iacturae molem ex insidiis suis ingerat, quae non levem sensum substantiae donatoris imponit vel conventiones sive in scriptis donationi impositas sive sine scriptis habitas, quas donationis acceptor spopondit, minime implere voluerit. Ex his enim tantummodo causis, si fuerint in iudicio dilucidis argumentis cognitionaliter adprobatae, etiam donationes in eos factas everti concedimus, ne sit cuidam licentia et alienas res capere et fragilitatem ridere donatoris et iterum ipsum doingrato donationis acceptore adfici. Haec tamen usque ad primas personas tantummodo stare censemus, nulla licentia concedenda donatoris successoribus huiusmodi querimoniarum primordium instituere. Etenim si ipse qui haec passus est tacuit, silentium eius maneat semper et non a posteritate eius suscitari
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.. elles si ne filio tuo p̃oia itẽꝙ man¬
cipia denare fuit initto tibi libum de¬
sine ita postulare ut donatio qmͣ ꝑfe¬
ceras reuocetur sub p̾textu mariti ac
lib̾oꝵ absentie cum huiꝰ firmitas ⁊ p̃oꝵ
apsentia non indigeret.¬

Expanded text:
. Velles nec ne filio tuo praedia itemque mancipia donare, fuit initio tibi liberum. Desine itaque postulare, ut donatio quam perfeceras revocetur sub praetextu mariti ac liberorum absentiae, cum huius firmitas ipsorum praesentia non indigeret
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ amĩe qͥ impietate arguitur exti¬
tulo conatõius tenet ex eo di̾e qͦ contro¬
usie qualecumꝙ pͥnciptum uissu idi¬
cantis datur mr̃i cogatur reddere. Cet̾m
caq̃ añ adhuc mr̃e pacifica uue ꝑfc̃a sũt
⁊ añ inchoatũ ceptũq uirgium uendita
donata ꝑmutata indotẽ data cet̾isq
cãis legntime alienata minime reito¬
camus. Accdne si mr̃is ita ꝑsonalem ẽẽ

Expanded text:
is qui a matre impietatis arguitur ex titulo donationis tenet eo die, quo controversiae qualecumque principium iussu iudicantis datur, matri cogatur reddere. Ceterum quae ante adhuc matre pacifica iure perfecta sunt et ante inchoatum coeptumque iurgium vendita donata mutata in dotem data ceterisque causis legitime alienata, minime revocamus. Actionem vero matris ita personalem esse
Abbreviated transcription (Latin):
menrei iudicet uinculum in scͥptõis
diatur obiectucunislib cͥminas de
se inq̃one confessus ⁊ ueniam spans
pp̃flagicia ad iuncti ł ꝯmuton em
crimnis consortium ꝑsone suꝑto¬
ris optans ant mirati supplicio in
ip̃a supp̃moꝵ suoꝵ sorte sociandꝰ aue̾ri¬
pi ce posse confidens aut itudio aut
pͥuilegto nd̃iati cum uet̾is iurisaut¬

Expanded text:
men rei indicet, vinculum inscriptionisdiatur obiectu cuiuslibet criminis de se in quaestione confessus, veniam sperans propter flagitia adiuncti, vel communione criminis consortium personae superioris optans, aut inimici supplicio in ipsa supremorum suorum sorte sociandus, aut eripi se posse confidens aut studio aut privilegio nominati, cum veteris iuris auc
Abbreviated transcription (Latin):
Umrõnib ũiris congruit deside
tra legis p̃cepta ñͥ suas suoꝵq inurriaᷤ
pͥma tñetate fuisse cõnsdabit. Qt̃ ex ro¬
m̃e chaumasii m̃tio suꝑ conflictuũ
non ꝓhibetis ex̃cere inudicio p̃sidali
ac̃cantis qui non suas suoꝵq inuirt¬
as exequititur licentia cͥmnandi

Expanded text:
onibus iuris congruit desidertra legis praescripta, nisi suas suorumque iniurias prima tamen aetate fuisse constabit. Quare ex nomine thaumasti mentio super conflictu non prohiberis exercere in iudicio praesidalisatis qui non suas suorumque injurias persequuntur licentia criminandi
Abbreviated transcription (Latin):
pieta sollempnĩtate iuris cͥm̃ uel¬
entie opponat. Non ignartam se sm̃nã
subiturum sicrimen obiectum nõ
ti intulit añ omĩa iuolentie cam̃ exa¬
minari p̃ctpimus. ⁊ mea requitiquiᷤᷤ¬

Expanded text:
pleta sollemnitate iuris crimen violentiae opponat, non ignarus eam se sententiam subiturum, si crimen obiectum non ti intulerit, ante omnia violentiae causam examinari praecipimus et in ea requiri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rogetur quem nr̃a pietas ꝑ sacrũ res¬
cptum uacantẽ subire locum ꝑceꝑit.
ad hoc quadri menstruos breues eoꝵ¬
dem scolarium cure tue sublimita¬
tis ⁊ ꝓ tempore iuiri excellentissimi
magr̃i officioꝵ conscͥbi uolumus ⁊
eos sacͥscͥmo iat̾cul p̃stari ibidem po¬
nendos ut semꝑnoticia eorumdem
scolarium certa sit n publico dĩp¬
num aliqd̃ infligamur. De officio co
sidĩa iudices ꝙͦ de eorũ nõib referre ꝯ¬
uenit quos ꝯmodis ꝓpͥis mag̃ qm utili¬
tatib publicis studere ꝓuiderint breueᷤ
⁊̃ qͣdrimenstruos ad offm̃ palatinũ nõ¬
i̾tunt dargendos aurumq exactũ ad
sacras largitõnes sñ ulla diłone esse

Expanded text:
rogetur, quem nostra pietas per sacrum rescriptum vacantem subire locum praeceperit. Ad haec quadrimenstruos breves eorundem scholarium cura tuae sublimitatis et pro tempore viri excellentissimi magistri officiorum conscribi volumus et eos sacro scrinio laterculi praestari ibi deponendos, ut semper notitia eorundem scholarium certa sit neque publico damnum aliquod infligatur. IUSTINUS ET sidia. Iudices quoque de eorum nominibus referre convenit, quos commodis propriis magis quam utilitatibus publicis studere praeviderint. Breves etiam quadrimenstruos ad officium palatinum noverint dirigendos aurumque exactum ad sacras largitiones sine ulla dilatione esse
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Ideoq suggestionem tui culm¬
inis ad ꝓbatis uiris spectabilib co¬
dme senatores ducenarios licẽtiam
denegamꝰ ea namq q̃ tali deuotione
digna sunt ad tue sublimitatis uo¬
lumus referre notitiam

Expanded text:
nem tui culminis adprobantes viris spectabilibus coive senatores ac ducenarios licentiam denegamus. Ea namque, quae tali conmotione digna sunt, ad tuae sublimitatis volumus referri notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
memorte militantes nemmiliteat sõ
qscumq oc̃cone sñ ułla diume subico¬
tõnis liłalitate ꝑag̾e eo qͥcumq ĩboc
fu̾it pꝰea facinore ꝯuictus publicatõe
bonoꝵ suoꝵ mulctando ⁊ officto cͦ ret¬
toris ꝓuintie in qua ñaliegato super
p̃r ruislegns dudũ scole nr̃t indul¬
tur matͥcula decurrent itaut ad cura
agendas ⁊ cursum illi exeant qͦs ordo
militie uocat eiꝰ laboꝵ aductor p̃terea

Expanded text:
liceat sub quacumque occasione sine ulla divinae subscriptionis liberalitate peragere: eo, quicumque in hoc fuerit postea facinore convictus, publicatione bonorum suorum multando, officio quoque rectoris provinciae, in qua non adlegato super Privilegiis dudum scholae vestrae indultur matricula decurrente, ita ut ad curas agendas et cursum illi exeant, quos ordo militiae vocat et laborum. Adiutor praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
stut̃i num̃is ꝑ obreptõnem detułit ĩ¬
dultum ac siquil formam admissi¬
ciꝰmidocebitur intulisde in locũ ex qͦ i¬
decenter em̃strat reu̾tat᷑ ut his qͣdus
cet̾os añcedat quem stipendia longiora
⁊ labor ꝑlixior fec̾it anteire pp̃ad̾meti.¬

Expanded text:
stri numinis per obreptionem detulerit indultum: ac si quis formam istiusmodi docebitur obtulisse, in locum, ex quo indecenter emerserat, revertatur, ut is gradu ceteros antecedat, quem stipendia longiora vel labor prolixior fecerit anteire. PP. Hadrumeti
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ ociꝰ minoris lat̾culitiram
scias ad tue sub lumitatis sosliertudi¬
nem ꝑtinere ita ut tuo arbitratu ⁊
staio memorie totiꝰ minoris lat̾euli
digͥtatem hocẽ pͥcositure omnis tͥbunat᷑
⁊ p̾fecture casteoꝵ ux̃ꝯsuttudĩem pͥstã

Expanded text:
. Totius minoris laterculi curam scias ad tuae sublimitatis sollicitudinem pertinere, ita ut tuo arbitratu ex scrinio memoriae totius minoris laterculi dignitates, hoc est praepositurae omnes, tribunatus et praefectur
Abbreviated transcription (Latin):
exꝯsuetudine pͥsce ordinatõnis m̃uit
curam in suꝑ ꝑsonaꝵ usurpatõne õi
atq ambitõne omini cessante susct¬
prat ħ̃ ⁊̃ adiecto ut siꝙꝑ ex memorato
ordine ł conditõnis humane suie
gradum ꝓpriumamisisse monstbit᷑
solide amissionis muiria uacante iõ¬
mpr. iͭ iri illustres comites ⁊ ma¬
gisri peditum ⁊ egtum inꝓuintialeᷤᷤ
nlłam penitꝰ ũrit potestatem uͨ am¬
pussima pfectura in militareᷤᷤiuto ᷤ.
adaliud iuditium tͣhi minimeopor¬
tebit. Sciat gͥ illustͥs magnificentia

Expanded text:
ex consuetudine priscae ordinationis emeruit, curam insuper personarum usurpatione omni atque ambitione cessante suscipiat, hoc etiam adiecto, ut, si quis ex memorato ordine vel condicionis humanae fine gradum propriae amisisse monstrabitur, solitae ambitionis iniuria vacante lo. Viri illustres comites et magistri peditum et equitum in provinciales nullam penitus habeant potestatem, nec amplissima praefectura in militares viros.ad aliud iudicium trahi minime oportebit. Sciat igitur illustris magnificentia
Abbreviated transcription (Latin):
tuere cuamq magnitudinem q̃ no¬
bis ex añgestis optrme ꝯmendata est
ydoneam forte ad talem dignitatem
ꝯfidentes eleginus certasq ꝓuiitias
scdam armeniam ⁊ pontũ polomeni¬
acũ tue cure cũ suis ducib ꝯmisimꝰ
gatos ũtm̃ qnͣtitatem eoꝵ agnimũ
minuentes s qr płes eiꝰ addimꝰ sicie

Expanded text:
 tuamque magnitudinem, quae nobis ex ante gestis optime commendata est, idoneam ad talem fore dignitatem confidentes elegimus certasque provincisecundam Armeniam et Pontum Polemoniacum tuae gatos, non tamen quantitatem eorum agminum minuentes: sed quia plures eis addidimus sine
Abbreviated transcription (Latin):
maritum tuum ex p̃cedente d̃itiõe
diũum tͥ conserutasse secͣitatiq tue
ad optinendam ꝓpͥetatẽ cauisse: in di¬
torum uboꝵ conceptio fid̾i ꝯmͣissũ
telictum ostadit. s ex sẽnat᷑ ꝯsulti
auctoritate lib̾alitatem marititu᷑
cuicustodiende ⁊̃ moriens ꝓspexet

Expanded text:
maritum tuum ex praecedente donatione dominium tibi conservasse securitatique tuae ad obtinendam proprietatem cavisse, inditorum verborum conceptio non fideicommissum relictum ostendit, sed ex senatus consulti auctoritate liberalitatem mariti tui, cui custodiendae etiam moriens prospexit,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Di ex uoluntate pat̾s ¶runt
tui filio tutoris nupta es cołata ĩma
erit qm̃ tñ indigna ꝑsõa eiꝰ fuit qͥ nec
maritus p̃dici utiles actiones sr̃ reuo¬
candis his tͥ competunt.

Expanded text:
. Si ex voluntate patris tui filio tutoris nupta es, collata in erit, quia tamen indigna persona eius fuit, qui nec maritus potest dici, utiles actiones super revocandis his tibi competunt.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scͥptis u̾bis cuitlem accõnem. In p̾¬
senti aũt ñ sic ẽẽ uolumꝰ. s sinon sp̃a¬
liter etͣneus dotem dandonifuam ꝑsor¬
amdotem stipulatus ẽ ⁊ pactum fec̾it
tc p̾sumatur mulierem ip̃am scipu¬
latõnem fecisse ut eidos ex huiꝰ mͦicã
accedat. Ncͥqͣ em̃ in hac sp̃e uolumꝰui¬
tut ł ip̃a mułr uiseat᷑ fecisse tacitã
dotem reddi pactus fu̾it ł stipulatus
ẽ donasse magis inułri qͣm sibi ali¬
quod uis seruasse exͣneus ñ stipulã¬
do idet᷑ Ex̃neum autem intesligi¬
mꝰ omnem citra parentẽ ꝑ uirilem
sexumascendentem ⁊ in potẽstate
mili modo ex stipulatuaccõmi accõ
rei uxorie fu̾at accionon pot̾at so¬
lus p̃r sñconsensu filie sue age̾ ⁊ si nͤ¬
dumaccõne mota ab hac luce fu̾at

Expanded text:
scriptis verbis civilem actionem. In praesenti autem non sic esse volumus, sed si non specialiter extraneus dotem dando in suam personam dotem stipulatus est vel pactum fecerit, tunc praesumatur mulier ipsa stipulationem fecisse, ut ei dos ex huiusmodi casu accedat. Neque enim in hac specie volumutur, ipsa mulier videatur fecisse tacitam dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando videtur. Extraneum autem intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate mili modo ex stipulatu actioni accomrei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere: et si necdum actione mota ab
Abbreviated transcription (Latin):
m̾m̃ ia poste ccͣhi contͣcta ñ n mussore.¬
pudio dissgliu p̃cipimꝰ. Sołonem ⁊ ã¬
m̃ĩui dif iliolem dełe eẽ fauorim¬
ꝑit icdorum. s. ausas aũt repudĩ hut ca¬
lub̾rima iege aꝑtius designamus. si

Expanded text:
rimonia posse contrahi, contracta non nisi misso repudio dissolvi praecipimus. Solutionem ii difficiliorem debere esse favor imperat liberorum. Causas autem repudii hac saluberrima lege apertius designamus. sic
Abbreviated transcription (Latin):
stitutos conferunt ł uxorisiũ mait¬
tum ł maritus insuam uxorem ⁊ ai¬
tͥcis scĩmꝰ stusq ad qnͣitatẽ i egͣnti¬
mamł eam eredentes ĩ actis fuerint
nitriare. siam amplioris qnͣtitatiᷤ
donatõnem miuine intimatam
ñ ꝑsilentiũ eiꝰ quidcauit ꝯfirmariꝰ

Expanded text:
stitutos conferunt vel uxor in suum maritum vel maritus in suam uxorem vel altricis sancimus, si usque ad quantitatem legitimam vel eam excedentes actis fuerint intimatae. nam amplioris quantitatis donationem minime intimatam nec per silentium eius qui donavit confirmari
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. S imaritꝰ qͦndam uxoris tͥue cum
sui iurts eet meam p̾oia ł cet̾a cõatio¬
ms titulo contulit ⁊ mea uolunta¬
te usꝙ ad mortem suam ꝑseu̾auit
taẽ donatio ac sieas res p̃t dc̾tunai mn¬
auferre debuit cum cã itbalitatis a
cͥminatione ⁊ tbatasit.
de suo maritꝰ uxori inmenses singło ᷤ
ł annos singłos ꝓprii usus eiꝰ gr̃a per¬
mttit ita ex ea cã ñmi soluti ero¬
gatiꝙñ dat᷑i petitõnẽ manifestũ est.
titus pꝰttãm inte oc̃atõnem fund̃
qͣmexconatione iurituo uendita
isdẽ sp̃a robugauit. Camdẽ obligonem
defensionis tue firmtatem irtumꝑe
inteslige debeo cum sit manifestum

Expanded text:
. Si maritus quondam uxoris tuae, cum sui iuris esset, in eam praedia vel cetera donationis titulo contulit et in ea voluntate usque ad mortem suam perseveravit, ta est donatio: ac si eas res pater defuncti indonata sunt auferre debuit, cum causa liberalitatis a criminatione separata sit. de suo maritus uxori in menses singulos vel annos singulos proprii usus eius gratia promittit, ita ex ea causa nummi soluti erogatique non dari repetitionem manifestum est. titus post factam in te donationem fundum, quem ex donatione iuri tuo vindicas, isdem specialiter obligavit, eandem obligationem defensionis tuae firmitatem inrumpere intellegere debes, c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ d. Missentientis patͣs qui imntto cõͤ¬
sensit mr̃moĩo cum maritoconcor¬
admaritum cedire ntłhuitis p̃cep̃con¬
stitutio. Emancipate u filie pr duor¬
tium marbitͥo suo ñ ht̃.¬

Expanded text:
. Dissentientis patris, qui initio consensit matrimonio, cum marito concorad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae vero filiae pater divortium in arbitrio suo non h
Abbreviated transcription (Latin):
pln ap̃ p̾sidem ꝓuintie ñ dõandi aĩo te
nõie uroris tue p̃dia comꝑasse. d nõis d̾¬
caxat eiꝰ titulo usum ꝑ postõnem rer̃
auenditorib tͥ traditatũ dñmc̃ẽ ef¬
sectum ut comp̾hensa filioꝵ tnoꝵ
miuria ꝓpͥetatis uis incolume ꝑseue¬
nt. Nlamsi largiendi ꝓpõito idte fetis¬
se constãit pecu̾ie tͥ ꝑsecitio ꝯpetit.
d̾. ¶ehus q̃ erͣ dotem indomiñilla¬
caamarito ergata ꝯmemoxis siqͥõ
te donante consumpta sunt intelli¬
gis adũsus ħeredem ñ in qnͣtũ lcu¬
plecior ficit hr̃e te accõnem. Si si cõ¬
tra uolintatẽ tuam omĩa tͥ resii

Expanded text:
pud praesidem provinciae non donandi animo te nomine uxoris tuae praedia comparasse, sed nominis dumtaxat eius titulo usum per possessionem rerum a venditoribus tibi traditarum dominum esse effectum, ut comprehensa filiorum tuorum iniuria proprietatis ius incolume perseveret. nam si largiendi proposito id te fecisse constiterit, pecuniae tibi persecutio competit.De his, quae extra dotem in domum illata a marito erogata commemoras, si quidem te donante consumpta sunt, intellegis adversus heredes non nisi in quantum locupletior fuit habere te actionem: si vero contr
Abbreviated transcription (Latin):
portet nres mariti ł dotis q̃ estimatas
tis aũt in quib dominium ⁊ ꝑiculũ
ex nr̃a auctoritate plenũ atq ĩ oĩb
t̾ris essusum ⁊ ñ tm̃ ytalicis ⁊ solaypo¬
thecaconflusum. ¶ Ilud ⁊̃ gn̾alit᷑
p̾senti add̾e sanccioni neccͣm ẽẽ dux¬
mnius ut siqua pacta int̾cesserint
ł ꝓrestitutione dotis ⁊ ꝓtempore

Expanded text:
portet in res mariti vel dotis quidem, aestimatas autem, in quibus dominium et periculum em auctoritate plenum atque in omnibus terris effusum et non tantum Italicis et sola hypotheca conclusum. Illud etiam generaliter praesenti addere sanctioni necessarium esse duximus, ut, si qua pacta intercesserint vel pro restitutione dotis vel pro tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sinuata sit. tc̃ ⁊ silentiũ donatorie
ł donatͥcis ⁊ spał confirmatio adiis
tempꝰ refet᷑atur quo dãmio conse̾p¬
tasit. sicut ⁊ alias ratĩ sabitõnes ne¬
gõꝵ ad illa reduci tempa oportete
quib contracta sunt ñ de cẽteroe

Expanded text:
sinuata sit, tunc et silentium donatoris vel donatricis et specialis confirmatio ad illud tempus referatur, quo donatio conscripta sit: sicut et alias ratihabitiones negotiorum ad illa reduci tempora oportet, in quibus contracta sunt. nec in ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥmonio pͥor mułr infata collapsa
fu̾it ⁊ si pactum ccͣ uẽt̾itũ fu̾it sub¬
secutũ infirmũ atq inualidum
ħ cẽ ac nulla ex co ꝓced̾e possit exac¬
cio p̾cipimus ead custodiri cense¬
tutus suquilib aliuis ꝓ eo añnupti¬

Expanded text:
monio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si pactum contra vetitum fuerit subsecutum, infirmum atque invalidum hoc esse, ut nulla ex eo procedere possit exactio, praecipimus. Eadem custodiri censetutus sive quilibet alius pro eo ante nupti
Abbreviated transcription (Latin):
qtibr ł emptione ⁊ ⁊̃ largitõne uiri ĩ
to ac mortłio ex pena maritoł inser¬
uilem condicõnem ex pene qͣltate
dedũcto illibatas c̃e p̃cipio si alient
tͥminis infortunto astͥngt uxorem c̃
pat̾nis mĩnis ue bonis ac ꝓpriis srui
cam integro legũm statu religrosũ
sit ⁊ donatio maritał. añ tempꝰ cmũs
ut ioat᷑ cotiata muxorem q pudici¬
cie p̾mio cessit obsẽritand ei tam¬
qͣm si maritũsei natura non pena
subdux̾it. Smaũt aqͣ ⁊ igne ei int̃¬

Expanded text:
t vel emptione vel etiam largitione viri in to ac mortuo ex poena marito vel in servilem condicionem ex poenae qualitate deducto, illibatas esse praecipio nec alieni criminis infortunio stringi uxorem, cum paternis maternisve ac propriis frui eam integro legum statu religiosum sit. Et donatio maritalis ante tempus criminis ac reatus collata in uxorem, quia pudicitiae praemio cessit, observanda est, tamquam si maritum eius natura, non poena subduxerit. Sin autem aqua et igni ei int
Abbreviated transcription (Latin):
tis estimataꝵ enĩ rerum maritꝰ qͣi ẽp¬
tor ⁊ ꝯmodũ sentiat i dispendium sb̃¬
eat ⁊ ꝑitulum expectet cautõnem ui¬
delicet defensionis in sp̃em in qͣ dotẽ
hit scd̾m primam nat᷑itram exstipt¬
iatu accõnis coheredib suis p̃standa.
uideamꝰ gͥ quali int̾mento eide reiux¬
orie accione cedente formaridecer ex
stipulatu accõnem. cumq uitis certi
⁊ indubitatiẽ si parens ꝑiurilem sex¬
umascendens dote ꝓ filia łꝓnepte pre¬
stita emantipaũit eam ł ip̃e decesserit
irei uxorie accõne dotem omiĩ mo¬
do ad mulierem ꝑtinere ⁊ si fu̾it ex¬
heredata qd̃ nonerat in exstipulatu
aciõne ibieni uelus aue aced̃nes init¬

Expanded text:
estimatarum enim rerum maritus quasi emptor et commodum sentiat et dispendium subeat et periculum expectet. Cautione videlicet defensionis in specie, in qua dothit, secundum propriam naturam ex stipulatu actionis coheredibus suis praestanda. Videamus igitur, quali incremento ei de rei uxoriae actione accedente formare decet ex stipulatu actionem. cumque iuris certi et indubitati est, si parens per virilem sexum adscendens dote pro filia vel nepte praestita emancipaverit eam vel ipse decesserit, in rei uxoriae actione dotem omnimodo ad mulierem pertinere, etsi fuerit exheredata quod non erat in ex stipulatu actione: ibi etenim velut aliae actiones in
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it scͥpta ⁊ nat᷑a q̃ ex stipulatu accõis
ħ intelligat᷑ rei uxoris inpost̾um cessã¬
te accõneid ⁊ si ñ ignoramus ex stipi¬
⁊ ñ ex lr̃a fide descendẽ tñ qr uouam na¬
turam de dote stipuło sͥ inuenit accõ¬
modet᷑ ei a nat᷑a ret uxorie ⁊̃ bone fi¬
dei bñsic̃ium ⁊ om̃s quidem euentꝰ¬

Expanded text:
t natura quidem ex stipulatu actionis haec intellegatur, re uxoria in posterum cessante. Sed etsi non ignoramus ex stipuet non ex bona fide descendere, tamen, quia novam naturam de dote stipulatio sibi invenit, accommodetur ei a natura rei uxoriae etiam bonae fidei beneficium. Et omnes quidem event
Abbreviated transcription (Latin):
mus ħmp̃senti sp̃lłr eiaddimꝰ ut sit
ulle sit ex supulatu accionis exporat᷑
⁊ ita siquid accõne ret uxorte suꝑuene¬
rit addatur. ¶Sciendum itaq ẽ edic¬
rum p̾toris ꝙ de ałt̾utro introductũ
ẽ mex stipulatu accõne cessare ut ux¬
or ⁊ a marito relicta acciptat ⁊ cotẽcon¬
consegni. ENaneat ex stipulatu accro¬
ns ins ad succͤessores ⁊ sũ mora tnͣs¬
missionis incorruptũ. ¶ Taceat
mea retentõnum u̾bositas. Quidenĩ
opꝰ ẽ inducere ob m̃ores retñtõnem
alio auxilio ex constitutõnib mͣtͣro¬
ducto. uelex qua al ob res doarac retẽ¬
tio intducat᷑ cum cõatori sit facultaᷤ
nat᷑ał stimulus parentes ad ułoꝵ suoꝵ
educatõnem hortat᷑ Neuatiũ genꝰ
culpe mariti ccͣ uxores excogitent ut
possent eadem retentione cc̃ eas uti
sum tam ẽ imꝑiaub constit̾utõib
statutũ sit si culpa mulierꝑs oissolu
impensas nires dotales foãs retentio seatiᷤ
expense dotis minuunt qͣntitates utiler

Expanded text:
 praesenti specialiter ei addimus, ut sit rale sit ex stipulatu actionis, exponatur, et ita, si quid ex actione rei uxoriae supervenerit, addatur. Sciendum itaque est edictum praetoris, quod de alterutro introductum est, in ex stipulatu actione cessare, ut uxor et a marito relicta accipiat et dotem conconsequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas naturalis stimulus parentes ad liberorum suorum educationem hortatur. Ne varium genus culpae mariti contra uxores excogitent, ut possint eadem retentione contra eas uti, cum iam etiam imperialibus constitutionibus statutum sit, si culpa mulieris dissolutimpensas in res dotis factas retentio satis ee quidem expensae dotis minuunt quantitates, utiles
Abbreviated transcription (Latin):
addito ut fundum dotalem ñ tm̃ypo¬
thece titulodare nec consentiente
mułre maritꝰ possit.s fialie̾nate ne
fragilitate nature sue inrepentinã
deducat᷑ moptan. licet n anastasia¬
na lex de consetid mllb ł suomit¬

Expanded text:
addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. Licet enim Anastasiana lex de consentientibus muli
Abbreviated transcription (Latin):
temex stipulatuaccõnis totũ reruxo¬
rie uis qd̾ dignum ẽt̃ uale censemus
confludentes. rei ita uxorie accione
sublata scĩmus omnes doͥtes Ex stipu¬
magis qm euanescere oportet.Si .n. c̃

Expanded text:
tem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. Rei uxoriae itaque actione sublata sancimus omnes dotes per ex stipumagis quam evanescere oportet. si enim, cum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s heredes accio diuidebat᷑ cqͥssimum
nobis isumẽ ⁊ mex stipulatu acciõe
intilierem dotem suam p̾cipuam ac¬
cipere ⁊ sũ emancipata ł exheredata sit
łcum auis heredib scͥpta. Quo a nobi ᷤ
mofficioso accõnem excludere mac̃ie
ex stipulatu acc̃o a rei uxorie accõneac¬
cepit. ¶accedit e ⁊ alia sp̃es a rei uxo¬

Expanded text:
omnes heredes actio dividebatur, aequissimum nobis visum est et in ex stipulatu actione mulierem dotem suam praecipuam accipere, etsi emancipata vel exheredata sit vel cum aliis heredibus scripta. Quo a nobis rinofficioso actionem excludere, maxime ex stipulatu actio a rei uxoriae actione accipit. Accedit ei et alia species a rei uxo
Abbreviated transcription (Latin):
detniclant᷑ nͥ ex uoluntate mulis nõ
ab te ẽ siquidem uoluntas mulieris ĩ¬
terrroat mandati acrõnem a nr̃a auc¬
tarie sunt l̾icet uoluntate etꝰ expense
doductio oꝑis ꝙ fecit sñ lesione tñ pori¬
nlłam accipiat retentionent. ¶ illo
ꝓcul dubio mex stipulatu accõneob
seruando ut si decesserit mułr cõstã¬
te inr̃unonio dos non in lucrũ ma.¬
riti codat ñ exquibdam paccionib
s. ad beredes mulieris exstipulatu acc̃o
etit sũ inhac lege in ẽe intelligat᷑. ¶cũ
aũdꝰ mexactione dotis ex stipulatu ꝙͣ
accio natutalr restitutõnem cotisaꝑ
te mariturcori illico ⁊ insolidum fie¬
triubebat᷑. rei aũt uxorie am̾iuabima
tͥma die inhis q̃ pond̾e nũo mensura
consistunt exaccionem poslicebat᷑ ⁊ nõ
insolidum s. qͣntum maritꝰ facẽ põt
siũ dolo malo suam diminuit subam
mus accõm ut si mr̃imonium fu̾itdiꝰ¬
solutum nito pãcto adhito itm̃ quid̃
maritus condempnet᷑ inqntũ fac̃e po

Expanded text:
detinebantur nisi ex voluntate mulieris, non ab re est, si quidem voluntas mulieris intercedat, mandati actionem a nostra auctariae sunt, licet voluntate eius expensae, deductio operis quod fecit, sine laesione tccipiat retentionem. Illo procul dubio in ex stipulatu actione servando, ut, si decesserit mulier constante matrimonio, dos non in lucrum mariti cedat nisi ex quibusdam pactionibus, sed ad heredes mulieris ex stipulatu actio erit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxori ilico et in solidum fieri iubebat, rei uxoriae autem annua bima trima die in his quae pondere numero mensura consistunt exactionem pollicebatur, et non in solidum, sed quantum maritus facere potest, si non dolo malo suam deminuit substamus actioni, ut, si matrimonium fuerit dissolutum nullo pacto adhibito, in tantum quidem maritus condemnetur, in quantum facere po
Abbreviated transcription (Latin):
suostitutõis eientũ ⁊ siqͤ ꝓupillomortno
locꝰ finit substitõni ⁊ lb̃ ⁊ hr̃s effitiat᷑ sĩ aũ
subscitutio minimne locũbũit forsitãpa¬
pillo iã mpubtatẽ ꝑuenic̃te tune ad lega¬
tarii dñium tnͣscat. quẽ adm̃ .n. uet̾es sic̃¬

Expanded text:
substitutionis eventum. et si quidem pupillo mortuo locus fuerit substitutioni, et liber et heres efficiatur: sin autem substitutio minime locum habuerit, forsitan pupillo iam in pubertatem perveniente, tunc ad legatarii dominium transeat. Quemadmodum enim veteres, si
Abbreviated transcription (Latin):
uum aũ suũcuiꝰ ⁊ nom̃ addidit ex re¬
liq̃parte sñ lib̾tãte ꝯiͣpsit ħedẽ. ⁊ postea esidem
suũ alii legauit ł p̾ institutõnem heredis
suũ ꝑlegatũ alii assignauit ⁊ tunc here¬
dem eũ tñ lib̾tate malttut ⁊ dubitabatur¬

Expanded text:
idit, ex reliqua parte sine libertate scripsit heredem et postea eundem servum alii legavit, vel post institutionem heredis servum per legatum alii adsignavit et tunc heredem eum sine libertate instituit: et dubitabatur
Abbreviated transcription (Latin):
filii ł filie fu̾it solutũ. Nlło enĩ mõ
possit gener ł nurus filiis iuuentibꝰ
adtale fidei ꝯmissum uocaricũ hiip¬
culdubio eos añcedant ⁊ hoc uidelgra¬
ditim fieri ut pꝰ ed̾s lib̾ti ꝑuentant
Hoc eodem ualente ⁊ siquis rẽ in mo¬
baem cuidam legau̾it ł fidei ꝯmise¬
tit eamq alienare ꝓhĩbũit adiciens

Expanded text:
filii vel filiae fuerit dissolutum. nullo etenim modo possint gener vel nurus filiis viventibus ad tale fideicommissum vocari, cum hi procul dubio eos antecedant: et hoc videlicet gradatim fieri, ut post eos liberti veniant. Hoc eodem valente, et si quis rem immobilem cuidam legaverit vel fideicommiserit eamque alienari prohibuerit adici
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ femĩe ũccantb᷑ ita ⁊ insqͥpturatestamtoꝵ
cas honorari ⁊ similib ub exhr̃datõnẽ no¬
miñatĩ ꝓced̾e ⁊ ccͣ tabulas uõꝵ possõnem
talem ht̃e qualem filiꝰ sũus ⁊ emancipatꝰ
ut ⁊ ip̃a si fĩnit p̾tita ad instar filii emanci¬

Expanded text:
ptura testamentorum eas honorari et similibus verbis exheredationes nominatim procedere et contra tabulas possessionem talem habere, qualem filius suus vel emancipatus, ut et ipsa, si fuerit praeterita, ad instar filii emanci
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Suꝑuacuam obseruatõnem ue¬
terum legum ꝑ qͣm uolutates cestato¬
rum ad effectum duci impediebant᷑am
putamꝰ p̾cipientes ulłm uale dicendo
pene nõie quedam ẽẽ relicta ⁊ adempta
lic̾e tessi. ꝓimplenda sua uoluntate uł
pecunias dari ł aliam pecuniariam pe

Expanded text:
p. Supervacuam observationem veterum legum, per quam voluntates testatorum ad effectum duci impediebantur, amputamus praecipientes nullum valere, dicendo poenae nomine quaedam esse relicta vel adempta licere testanti pro implenda sua voluntate vel pecunias dari praecipere vel aliam pe
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ¶t si m̃utiłr fid̾i ꝯmissum relit¬
tumẽ tñ si heredes comꝑta uolunta¬
te defuncti p̾dium ex causa fidercom¬
missi auo tuo p̾stĩterunt frustta ab
heredib eius de ea req̃o t̾ mouetur
cum ñ ea sola scriptura s ex conseq̃ñ¬
tia ꝯsc̃ĩa relictifidei ꝯmissi satisuolun¬
cͥsidẽ puellam ab heredib manumis¬
sam eamq pͥusqͣm ei restitueret᷑ hete¬
ditas intestatam uita functam ꝓpo¬

Expanded text:
. Etsi inutiliter fideicommissum relictum est, tamen si heredes comperta voluntate defuncti praedia ex causa fideicommissi avo tuo praestiterunt, frustra ab heredibus de ea re quaestio tibi movetur, cum non ex ea sola scriptura, sed ex conscientia relicti fideicommissi satis defunChrysidem puellam ab heredibus manumissam eamque, priusquam ei restitueretur hereditas, intestatam vita functam p
Abbreviated transcription (Latin):
gauimus ñ ẽ incertum ne tũ q̃dam
ambiguitas simplices animos mo¬
ueat ⁊ exp̃ssĩm sanccimus legem ui¬
liam miscellam ⁊ señatus ꝯsulta que
cͥcaeam fc̃a sunt si non mutianã cau¬
tõnem q̃ suꝑtalib nuptus mtͣducta
sabinuanis inuemimus q̃dam u̾ba q̃
effrgnint legis miscelle obseruatio¬
nem nequis ⁊ ea sublata ẽẽ putau̾it
eq̃mus tum huiusmõi u̾bis mulie

Expanded text:
gavimus, non est incertum. Ne tamen quaedam ambiguitas simplices animos moveat, etiam expressim sancimus legem Iuliam miscellam et senatus consulta, quae circa eam facta sunt, nec non Mucianam cautionem, quae super talibus nuptiis introducta Sabinianis invenimus quaedam verba, quae effugiunt legis miscellae observationem, ne quis et ea sublata esse putaverit, sancimus, cum huiusmodi verbis mulie
Abbreviated transcription (Latin):
tur officio. dic nemo defraudet᷑ã ꝯ
modo testatoris sic maior ꝓuiden¬
ta pupilł inferat᷑. Ndumdubitat᷑
ap̃quem deb ẽẽ tutela minedio reᷤᷤ
remaneant incorrupta nlła inno¬
uatõne eis ex hac contitutõne intͦ¬

Expanded text:
tur officio. Sic nemo defraudetur a commodo testatoris, sic maior providentia pupillis inferatur, ne, dum dubitatur, apud quem debet esse tutela, in medio res is iura maneant incorrupta, nulla innovatione eis ex hac constitutione int
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ lucris que ex his mulierib statu¬
ta sunt ne ex necc̃itate legis ⁊ sacͣmẽto
multis ad hoc nat᷑a ꝓgeniuit ut ꝑtus
ed̾ent ⁊ maxĩa eis cupiditas in hec cõ
tum adquiestat ⁊ lex iuilia miscella
collatur cũ mutiana cautõne suꝑ hoc
⁊ ꝓgenitis freqntari qm impiis ꝓuiruiᷤ
affici uolumus. Cum satis ẽẽ in humã¬
num uidet᷑ ꝑ leges que ꝑuiria puni¬
unt uiam ꝑiuriis aꝑirt.¬

Expanded text:
is lucrisque ex his mulieribus statuta sunt, ne ex necessitate legis et sacramentomulieres ad hoc natura progenuit, ut partus ederent, et maxima eis cupiditas in hoc constum conquiescat et lex Iulia miscella cedat cum Muciana cautione super hoc nibus progenitis frequentari quam impiis periuriis adfici volumus, cum satis esse inhumanum videtur per leges, quae periuria puniunt, viam periuriis aper
Abbreviated transcription (Latin):
sicuicta fu̾it hereditas. bestitutut quis
aliꝰas cautõm tc̃ locꝰ sit cum sũ contͦusia¬
d¶ umrem alie̾nam quis reliq̃rit si
qd sciens tam et iegato qmͣ ex fidei cd̃¬
misso ab eo qui legatum ł fider ꝯmis¬
sum meruit petipõtꝰ Ꝙ si suam ẽẽ pr¬
cau̾it ñ alx ualet relictum uͥ ꝓtime¬

Expanded text:
si evicta fuerit hereditas, ea restituturum, quamvis alias cautioni tunc locus sit, cum sum alienam rem quis reliquerit, si quidem sciens, tam ex legato quam ex fideicommisso ab eo qui legatum seu fideicommissum meruit peti potest. quod si suam esse putavit, non aliter valet relictum, ni
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Si legatariꝰ celau̾it testamentũ
⁊ p̾ca noc in lucem emerserit an poᷤ¬
sit legatũ sibidelitum isqͥ celat̾t
ex eo testam̃to uendicare dubitaba
qui heresem uoluit exhereditate
defraudare. d huiꝰ mͦi legatũ illiqͥd̃
tinauit ip̃e suam sentiat iactu᷑ritĩ

Expanded text:
Si legatarius celaverit testamentum et postea hoc in lucem emerserit, an possit legatum sibi derelictum is qui celaverit ex eo testamento vindicare, dubitabaqui heredem voluit hereditate defraudare: sed huiusmodi legatum illi quidem timavit, ipse suam sentiat iacturam,
Abbreviated transcription (Latin):
in sit hinisitutio ⁊ logatũ ł aideicom¬
missum r lilertas ⁊ tutoris datio anoc¬
cupantis melior condicio sit anambo
ad hutꝰ modi lucra ł mun̾a uocentur
⁊ an sed̾m alequem ordĩem admittan
ꝯmissum existimai̾unt qĩ retentorie
uolinitate testatoris utentem. Et siqͥs
coꝵ alt̾catõnes sigillatĩ expoñe malu¬
erit nicħ ꝓhibet non leue ubri uolu¬
men extende ut sic explicari possit.
tanta auctoꝵ uacietas. Eum nõ solũ
uitis auctores s ⁊̃ ip̃e pͥncipales cõsti¬
tutõnes q̃s ip̃i auctores retułunt int̾
se uartasse uident᷑. Melius itaq nob̃
usum ẽ om̃i ħmõi ubosctate explo¬

Expanded text:
institutio et legatum et fideicommissum et libertas et tutoris datio, an occupantis melior condicio sit, an ambo in huiusmodi lucra vel munia vocentur et an secundum aliquem ordinem admittantcommissum existimaverunt, quasi recentiore voluntate testatoris utentem. Et si quis eorum altercationes singillatim exponere maluerit, nihil prohibet non leve libri volumen extendere, ut sic explicari possit tanta auctorum varietas, cum non solum iuris auctores, sed etiam ipsae principales constitutiones, quas ipsi auctores rettulerunt, inter se variasse videntur. 1a . Melius itaque nobis visum est omni huiusmodi verbositate explo
Abbreviated transcription (Latin):
hered̾legans ł fideiꝯmissis remieantibꝰ
necc̃itatem hũte legatario r fidei com¬
missario cautõnem in ꝑsonam here¬
dis expon̾e ut pꝰ tnsactum tempus res
ñ culpa eiꝰ det̾ior fca restituat᷑. de uloꝵ
ad tempꝰ pp̃ incursionẽ latͦnum c̾łite

Expanded text:
em legatis vel fideicommissis remeantibus, necessitatem habente legatario vel fideicommissario cautionem in personam heredis exponere, ut post transactum tempus res non culpa eius deterior facta restituatur. D. XV ad tempus propter incursionem latronum tute
Abbreviated transcription (Latin):
au̾it si solũ creditorib in soudũ tenea¬
tur s ĩ logis falcidie bñficio nuume u¬
tat᷑ qr sip̃ deliberandũ recusau̾it ĩ uen¬
tario minime conscͥptotẽ res br̃ditatis
creditorb ł his qͥ adhĩditatẽ uocantur
legib redd̃e ꝯpellet᷑ qnͣtitate eaꝵ sacͣmto
res accipientiũ manifestanda cũ caxati¬
onetñ aiuidice statuenda Notissimũ

Expanded text:
in solidum teneatur, sed etiam legis Falcidiae beneficio minime utatur. Quod si post deliberandum recusaverit inventario minime conscripto, tunc res hereditatis creditoribus vel his qui ad hereditatem vocantur legibus reddere compelletur, quantitate earum sacramento res accipientium manifestanda, cum taxatione tamen ab iudice statuenda. Notissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pãp̃. redit uicos rei publtce relictos
qͥ ppͥos fines lubebant nouideo ex fideiꝯ¬
misso minus debi ꝙ testator sines coꝵ
⁊ certamĩs forͣm qmͣ celebrari singnł ã¬
nis uolũ. aua scͥptura se ceclaraturũ ꝓ¬
misto ac pꝰta morte p̃uentus n fc̃cit sĩ

Expanded text:
 respondit vicos rei publicae relictos, qui proprios fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
to t̾iboꝵ ad plenissimã difmitõem de¬
duximus sancciente ead̾ iura optin̾e ⁊ ĩ
postumis exheredandis sũ masculim siue
femunui sexꝰ sint q̃ infiliis. ⁊ filiabia sta¬
tumꝰ ut ĩ ip̃i ł ip̃e nõĩatim exħedentur

Expanded text:
to verborum ad plenissimam definitionem deduximus sancientes eadem iura obtinere et in postumis exheredandis, sive masculini sive feminini sexus sint, quae in filiis et filiabus iam statuimus, ut etiam ipsi vel ipsae nominatim ex
Abbreviated transcription (Latin):
lem fecisse surostitõem humanitatis ĩ tu¬
itu loc latius ⁊ pignius int̾p̃tandũ ẽẽ cͤ¬
dimus ⁊ siquis natuͣrales habu̾t fiłioᷤ
quemnos stãtiumꝰ ⁊ substitutõni eos sb̾¬
iugau̾it ntia liboꝵ eoꝵ m̃tione fc̃a ⁊ hic
intelligieuanescere substitõnem lib̾iᷤ
eamexcludentib ⁊ intellectu optimo
s ad filios ł filias nepotes ⁊ neꝑtes ia¬

Expanded text:
ecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios quem nos statuimus, et substitutioni eos subiugaverit nulla liberorum eorum mentione facta, et hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo sed ad filios vel filias, nepotes vel neptes
Abbreviated transcription (Latin):
mpubes decesserit illũ sͥ ec̃ heredem
⁊ dubitabat᷑ ap̃antiquos legũ auc¬
tores utrũ ne tunt uoluit substit¬
tutum admitit. cum ut̾q filius
eiꝰ in pͥma etate decesserit an alter¬
utrodecedẽte alico substitutus ĩ
eiꝰ ꝑtẽ succedat. Et placuit sabino
substitutõnem tc̃ locũ hr̃e eñ ut̾q
decesserit. sogitasse em̃ pr̃ẽm pͥmo
decedente frẽm sum meiꝰ portio

Expanded text:
mpubes decesserit, illum sibi esse heredem, et dubitabatur apud antiquos legum auctores, utrumne tunc voluit substitutum admitti, cum uterque filius eius in prima aetate decesserit, an alterutro decedente ilico substitutus in eius partem succedat, placuit Sabino substitutionem tunc locum habere, cum uterque decesserit: cogitasse enim patrem primo decedente fratrem suum in eius por
Abbreviated transcription (Latin):
tur tres subsatuti. utrũ ne duo pͥores
qui ⁊ patͥberedes fũant scͥpti ĩ duiidi¬
am uocarentur ⁊ ticiꝰ m reliqͣmdimidi¬
amantres substituti unꝰqͥsq extͥentead
substitutõem uocant᷑ sua applicata du¬
bitatõne siquis ia heredẽ scripserit ti¬
crus una cum falsis suis ⁊ sẽpmiꝰ hedes in

Expanded text:
tuti: utrumne duo priores, qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et Titius in reliquam dimidiam, an tres substituti unusquisque ex triente ad substitutionem vocantur? alia applicata dubitatione, si quis ita heredem scripserit: "Titius una cum filiis suis et Sempronius heredes mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tranonato ⁊ inpub̾e defuncto mt̃emina¬
gis ad euis uenire succõnem qm subisti
liqͥt młtomagis ⁊ lucͤtuosam hr̃orta¬
tẽ ad mrem uen irecurauit. Hos ita ĩ
mus natus adhuc inpubes urua mr̃e
pꝰumus minime Poictus fu̾it ł pꝰ eiꝰ¬

Expanded text:
tumo nato et impubere defuncto matrem magis ad eius venire successionem quam substitliquit, multo magis et luctuosam hereditatem ad matrem venire curavit. Nos itaque in mus natus adhuc impubes viva matre postumus minime editus fuerit ve
Abbreviated transcription (Latin):
nodefraudati. Uram ita impiã obstri¬
entes ut ne quis alius deuiau̾it ħmoi fa¬
ciũs scĩonem ⁊ hanc legẽ inꝑpetiiũ uali¬
tam quo exemplo ⁊̃ aliis ꝑconis ucet ex̃¬
nee sunt de qͥb huiꝰ mõi auqͥ scͥptũ fu̾it
medem᷑. ¶ sum aũt᷑ inuenimꝰ excelsi in

Expanded text:
itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valitam: quo exemplo etiam aliis personis, licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi aliquod scriptum fuerit, medemur. Cum autem inven
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ ex testõ omisisti ⁊ ab intesta¬
tobonoꝵ possõis ius hr̃e uolust sd̃¬
stituto locũqͥn feceris indubiũ ñ ue¬
ut ꝓͥinde si subsiitutus hereditatẽ
pctebant ip̃m ꝯuenire ñ succõnem¬
d̾. Am̃ͣuis placuerat substitutd̃ẽ
impudi quiin põtate testatoris fue
extrtit impubes dec̾esserit simodo no

Expanded text:
cessionem ex testamento omisisti et ab intestato bonorum possessionis ius habere voluisti, substituto locum quin feceris, in dubium non venit. Proinde si substitutus hereditatem competebant ipsum . Quamvis placuerat substitutionem impuberis, qui in potestate testatoris fuerquam heres extitit, impubes decessit, si modo non
Abbreviated transcription (Latin):
amgrossiorẽ c̃ẽ exiaimamꝰ. Neq em̃ sic
homo supimis mimno mag̾ stultris in¬
uenit᷑ ut suñ nom̃ ignoret. s siqͥ ip̃e
testator plocio ciuidam heres extitit:
manifestissimũ ẽẽ sͥ sempniũ hedem
milituisse ut ꝑ mediam ip̃us ꝑ so¬
nã plocii beres efficiat᷑⁊ h argumen

Expanded text:
am crassiorem esse existimamus: neque enim sic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum nomen ignoret. sed si quidem ipse testator Plotio cuidam heres extitit, manifestissimum esse sibi Sempronium heredem instituisse, ut per mediam ipsius personam Plotii heres efficiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iud̾ẽ põt sub sp̃e cuxpiũ nptiaꝵ
iuduitatẽ tͥ in dixisse cumte filio so¬
roris fue cosobrinotuo ꝓhubili ꝯsilio
tilio iñdiges cum ex his q̃ ubellocõple¬
eaes declarat᷑ a ꝑeũ sretisse qͦminus
suppme uoluntati mr̃is tue tescat̾ci ᷤ¬

Expanded text:
enim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrino tuo probabili consilio xilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatri
Abbreviated transcription (Latin):
iułet tu porro uoluntatẽ eiꝰ omorcio
cõpr̃obasi. Oportuerat aũt ⁊ sicõdicõ
hꝰmõi admitteretur p̃ferre lucro ꝯ¬
cordiam maritalem. Enĩ uͦ cũ bont
mores hec obseruariuetant sñullo

Expanded text:
iuberet. Tu porro voluntatem eius divortio comprobasti: oportuerat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. enimvero cum boni mores haec observari vetent, sine ullo
Abbreviated transcription (Latin):
turpissimũ intimatõnis genus irrep
serat p̃monendos censemus nerẽ aitĩ¬
gant que neminu prorsus omniũ scõm
constitutõnum p̃cepta qm census magi¬
stro competiti absurdum namq est.
alii creditum alius subtrahat ac p̾cipu¬
e cłicis quib opprobrium ẽ si ꝑitos se
uclit duceptatõnum ee forensiũ. pca
ĩ fcnendis tem̾atorib p̾sentis sanccio¬
nis qͥnqͣgnita ubraꝵ auri s em̃ cõcedẽ¬

Expanded text:
sum administrantes aut censualis apparitio super intimandis isdem elogiis audeant adsequi, firma nunc quoque edicimus ac repetita cepta quam census magistro competit. absurdum est namque, alii creditum alius subtrahat, ac praecipue clericis, quibus opprobrium est, si peritos se velint disceptationum esse forensium: poena etiam feriendis temeratoribus praesentis sanctionis q
Abbreviated transcription (Latin):
nium suũ ad nos deficiens malut ꝑtiñe.
Omib enĩ pͥuatis ⁊ militantib int̾dicimꝰ
ut h̾mõi ꝑhibeant testimonia ⁊ falsi cri¬
fso astruere mouant᷑ Nemoita relictus
tentum nom̃ borrescat. nemoferretessĩo¬
niã ihunc modum ł susciꝑe gestis huiꝰ¬
modi uoces audeat nr̃oł puatoꝵ poten

Expanded text:
tinere. Omnibus enim privatis et militantibus interdicimus, ut huiusmodi perhibeant testimonia, et falsi crifalso adstruere moliantur. Nemo itaque relictustentium nomen horrescat; nemo ferre testimonia in hunc modum vel suscipere gestis huiusmodi voces audeat nostro vel