comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest dicere. quȩ ñ rapui tẽ exsolueban.
qui solus dicere potuit. ecce uenit pͥnceps
diceretur ei. quare gͦ pateris: sequit᷑ & diẽ
sed ut sciant om̃s quia uoluntatẽ patra
mei facio. surgite eamus hinc. Cȩteri om̃s
mertto suo. iudicio dĩ: & ꝓ iusticia qua
patiuntur. ñ sibi arrogent quasi passionẽ
innocentię. qualis in xp̃o erat. Audi apłmn
dĩ. ut om̃s minas frem̃tis scłi. patientisi¬
me tolerent: ait illis. Tempꝰ ẽ inchoationis
iudicii ex domo dĩ. Si aict̾ẽ initiũ a nobis
qͥs finis illoꝵ qui ñ credt̃ dĩ eugłio: Et si
iustꝰ uia saluus fit: peccator & impius
atũ ẽ alicui genti hoc iudiciũ dĩ. Quomͦ
patiunt᷑ iusti & iniusti: quomͦ ꝓmertto om̃s:¬
quomͦ in grã dĩ. non in meritis siuis lib̾ent᷑
ipsi iusti: ñ annunciatũ c̃ hoc uniuersę
genti. sed soli iacob soli isrł. Quid gͦ nos
facimꝰ: si ñ annunciauit uniu̾se genti.s

Expanded text:
potest dicere, «Quae non rapui, tunc epotest dicere, «Quae non rapui, tunc edicere potuit, «Ecce venit princeps diceretur ei, Quare ergo pateris? sequitur et dicit: «Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Caeteri omnes merito suo, judicio Dei, et pro justitia qui patiuntur, non sibi arrogent, quasi passionem innocentiae, qualis in Christo erat. Audi apostoDei, ut omnes minas frementis saeculi patientissime tolerent, ait illis: Tempus est «inchoationis judicii ex domo Dei. Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? et si justus vix salvus fit, peccator et impius atum est alicui genti hoc judicium Dei, quomodo patiantur et justi et injusti: quo mquomodo in gratia Dei, non in suis meritis liberentur ipsi justi. Non annuntiatum est hoc universae genti; sed soli Jacob, soli Israel. Quid ergo nos facimus, si non annuntiavit universae genti, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes a dõ didicit iacob. qui fecit
ipsum iacob luctare cũ angło: in cuiꝰ angłi
ꝑsona. ipse dñs erat luctatꝰ. Tenuit: uim fe¬
cit: ut tener& inualuit: ut tener& fecit
se teneri: miscđia ñ infirmitate. Luctatꝰ
gͦ iacob p̃ualuit: tenuit. Et quẽ uidebat᷑
uicisse: rogat ut benedicat᷑ ab eo. Quomͦ
intelligebat cũ qͦ luctatus fuerit: quẽ te¬
nuerit: Quare uiolent̾ ẽ luctatꝰ. & tenu¬
it: Quia regnum cęloꝵ uim patit᷑: & qͥ
uim faciunt. diripiunt illud. Et quare lu-¬
ctatꝰ: Quia cũ labore. Quare uix tenemꝰ.
qͦd facile amisimꝰ. Ne facile recipiendo
qͦd amisimꝰ: discamꝰ ꝑde qͦd tenemꝰ. Labor&
homo ut teneat: tenebit ad firmitatem.
cenuerit pꝰ laborem. Ergo hȩc iudicia
sua ds̃ manifestauit iacob & ifrł. Aꝑtius
dicam. Id .ẽ. qͥa & iusti qui hic sunt. lahex
test dicere. sine causa hic passus sum. qnus
idõ non sine causa. quia ꝓptt̃ nos. qui sos

Expanded text:
justificationes a Deo didicit Jacob, qui fecit justificationes a Deo didicit Jacob, qui fecit ipsum Jacob luctari cum Angelo; in cujus Angeli persona ipse Dominus erat luctatus. Tenuit, vim fecit ut teneret, invaluit ut teneret: fecit se teneri misericordia, non infirmitate. Luctatus ergo Jacob praevaluit, tenuit; et quem videbatur vicisse, rogat ut benedicatur ab eo . Quomodo intelligebat cum quo luctatus fuerat, quem tenuerit? Quare violenter est luctatus, et tenuit? Quia «regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud» . Ergo quare luctatus? Quia cum labore. Quare vix tenemus quod facile amisimus? Ne facile recipiendo quod amisimus, discamus perdere quod tenemus. Laboret homo ut teneat; tenebit ad firmitatem quod tenuerit post laborem. Ergo haec judicia sua Deus manifestavit Jacob et Israel. Apertius dicam: id est, quia et justi qui hic sunt, laboretest dicere, sine causa hic se passum; quamvis ideo non sine causa, quia propter nos: qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
nues. Emitet u̾bum suum: & tabefacio&
ea. Opirauit sp̃s eiꝰ: & ꝓfluent aquȩ. Ecce
christallum & nues resoluuntur: eunt in
aquas. Qui sitiunt. ueniant & bibant. Sau¬
lus durus ut christallum: stephanũ ẽ ꝑsccui¬
tus ad mortẽ. Paulus iam in aqua uiua: gen¬
tes uocat ad fontẽ. Spirauit sp̃c eiꝰ. & flu¬
ent aquȩ. Sp̃c feruens. Unde dictum ẽ in
tanqͣm congelauerat in babylonia. Flat aust̾.
soluit᷑ rigor captiuitatis: & currit in dm̃
feruore caritatis. Spirauit spc̃ eiꝰ. & ꝓflu¬
ent aquȩ: fi& in eo fons aquę salientis in
iacob iusticias & iudicia sua isrł. Quas iusti¬
cias: Quȩ uidicia: Quia & qͥcqͥd hic huma¬
num genus ante ꝑpessũ ẽ cũ eẽt nix. & ne¬
bula. & christallum: merito ꝑpessũ ẽ suꝑ.¬
biȩ & elationis in dm̃. Recurramꝰ ad origi¬
nem casus nr̃i: & uideamꝰ quã uerissime in
psalmo cantatur. priꝰquã humiliarer ego de¬
liqui. Sed qui dicit priꝰquã humiliarer ego

Expanded text:
tet verbum suum, et tabefaciet ea; spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Ecce crystallum et nives resolvuntur, eunt in aquas; qui sitiunt, veniant et bibant. Saulus durus ut crystallum, Stephanum est persecutus ad mortem; Paulus jam in aqua viva gentes vocat ad fontem. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Spiritus fervens: unde dictum est intanquam congelaverat in Babylonia: flat auster, solvitur rigor captivitatis, et currit in Deum fervor charitatis. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Fiet in eos fons aquae salientis in Jacob, justitias et judicia sua Israel.» Quas justitias? quae judicia? Quia et quidquid hic humanum genus ante perpessum est, cum esset nix, et nebula, et crystallum, merito perpessum est superbiae et elationis in Deum. Recurramus ad originem casus nostri, et videamus quia verissime in psalmo cantatur: «Priusquam humiliarer, ego deliqui.» Sed qui dicit, «Priusquam humiliarer, ego
Abbreviated transcription (Latin):
ne putetis sic̃ impii quidam dicunt rens¬
ui animas bumanas ad pecora. ad cireto
ad porcos: ad coruos. Hoç a cordib uris er¬
cludite & a fide ur̃a. Anima humanasi¬
eta ẽ ad imaginem dei: non dabit imuat¬
nem suam cani & porco. Quid ẽ gͦ e pillis
coruorum qui inuocant eum:. Qui st̃ pili
coruorum. Isrlite se solos iustos esse dicdurt
qui legem acceperant: cȩteros om̃s omium
gentium homines. peccatores dicebant. Eit

Expanded text:
ne putetis, sicut impii quidam dicunt, revone putetis, sicut impii quidam dicunt, revolvi animas humanas ad pecora, ad canes, ad porcos, ad corvos. Hoc a cordibus vestris excludite, et a fide vestra. Anima humana facta est ad imaginem Dei ; non dabit imaginem suam cani et porco. Quid est ergo, «Et pullis corvorum qui invocant eum?» Qui sunt pulli corvorum? Israelitae se solos justos esse dicebant, quia Legem acceperant; caeteros omnes monium gentium homines peccatores dicebant. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Dictum ẽ enim quia decimas phari¬
sei dabant. le uino bis in sabbato: decimas
do om̃ium quȩ possideo. Et quid ait dñsꝰ
Nisi habundauerit iusticia ur̃a plusqͣm
scribarum & phariseorum: non intrabitĩ
in regnum celorum. Et ille suꝑ quẽ debes
habundare iusticia. decimas dat: tu aut̃
nec millesimam das. Quomꝰ suꝑabis eum:
cui non ȩquaris. Qui cooꝑit cęlum nubibꝰ.
qui parat t̾re pluuiam: qui exoriri facit
in montibꝰ fȩnum. & herbam seruituti ho¬
cora ista. dicit greges dei. Non fraudat dẽ
gregem suum esca sua: ꝑ homines quorũ
seruituti herbam facit exoriri. Unde dic̃
apłs. Quis pascit gregem: & de lacte gre¬
gis non ꝑcipit. Qui dat pecoribꝰ escam
ipsorum: & pullis coruorum qui inuocant
eum. Hoc forte putabimꝰ. quia corui in
uocant dm̃: ut det eis ȩscam. Ne hoc co¬
gitetis: irrationalem animam inuocare
sola rationalis. In figura accipite diccum

Expanded text:
sit. Dictum est enim quia Pharisaei decisit. Dictum est enim quia Pharisaei decimas dabant: «Jejuno bis in subbato, decimas do omnium quaecumque possideo» . Et quid ait Dominus? «Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum» . Et ille super quem debet abundare justitia tua, decimas dat; tu autem nec millesimam das. Quomodo superabis eum cui non aequaris? «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam; qui exoriri facit in montibus fenum, et herbam servituti hocora ista dicit, greges Dei. Non fraudat Deus gregem suum esca sua per homines, quorum servituti herbam facit exoriri. Unde dicit Apostolus: «Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit» ? «Qui dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Hoc forte putabimus, quia corvi Deum invocant, ut det illis escam? Ne hoc cogitetis, irrationalem animam invocare sola rationalis. In figura accipite dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne putetis quia aliquis draco ẽ fiscus.¬
cuia cum timore auditur exactor fisci.
t iscus. saccus ẽ publicus: ipsum habebat
iñs hic in terra. quando loculos habebat.
Et ipsi loculi uidȩ erant commissi: iude
traditori. Patiebatur dñs & furem: & in ip¬
so ostendens ubiq patientiam suam. T̃ am̃
ilii qui conferebant. in loculos dñi confe¬
rebant: nisi forte putatis. quia ds̃ ibat¬
& non petebat. aut non indigebat. eui an¬
geli seruiebant: qui de quinq panibꝰ tot
milia hominum pauit. Quare gͦ egere uo¬
luit. nisi ut dar& exemplum montibꝰ &
parerent fenum: ne contͣ pluuiam steri¬
litatem redderent. Precidite gͦ aliquid.
& deputate aliquid fixum: uel ex annu¬
is fructibꝰ. uel ex cotidianis questibꝰ ur̃is
Nam quasi de uiuo uideris dare: & neces¬
se ẽ ut trepid& manꝰ tua. quando illam¬
ad id porrigis. qͦd non deuoras. Exime
aliquam partem reddituum tuorũ. Deci¬
mas uis: decimas exime: quãqͣm parum

Expanded text:
Ne putetis quia aliquis draco est fiscus,Ne putetis quia aliquis draco est fiscus,quia cum timore auditur exactor fisci; fiscus saccus est publicus. Ipsum habebat Dominus hic in terra, quando loculos habebat; et ipsi loculi Judae erant commissi . Judam traditorem patiebatur Dominus et furem, et in ipso ostendens ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebant, in loculos Domini conferebant. Nisi forte putatis, quia Dominus ibat, et petebat, aut indigebat, cui Angeli serviebant, qui de quinque panibus tot millia hominum pavit. Quare ergo egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus, ut parerent fenum, ne contra pluviam sterilitatem redderent? Praecidite ergo aliquid, et deputate aliquid fixum, vel ex annuis fructibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est ut trepidet manus tua, quando illam porrigis ad id quod non devoveras. Exime aliquam partem reddituum tuorum. Decimas vis? Decimas exime, quanquam parum
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem. Cum dicit qui intelligit suꝑ ege¬
num & pauꝑem: non expectat ut petat.
Intellige suꝑ illum. Alius te querit indi¬
gens: alium tu debes querere indigentem.
U trumq dictum est fr̃s mei: & om̃i peten¬
ti te da. mͦ lectum est: & alio loco scͥptura
dicit: sud & elemosina in manu tua. quo¬
usq inuenias iustum cui eam tradas. Aliꝰ
ẽ qui te querit: alium tu debes querere:
Hec eum qui te querit relin quas inanem:
om̃i enim petenti te da. Sed alius ẽ quem
tu debes querere: sud& elemosina in manu
tua. quousq inuenias iustum cui des. Nũ¬
quã hoc facietis. nisi aliquid de rebꝰ ur̃is se-¬
positum habueritis: qͦd ciiq plac& ꝓ ne¬
cessitate rei familiaris suę. tanqͣm debi¬
tum quasi fisco reddendum. Si non hab&
rem publicam suam: xp̃c non hab& fiscũ
suumꝰ Fiscus enĩ. scitis quid sit. E iscus.
saccus ẽ. Unde & fiscellȩ. & fiscine dicunt᷑.

Expanded text:
pauperem» . Cum dicit, «qui intelligit super egepauperem» . Cum dicit, «qui intelligit super egenum et pauperem,» non exspectat ut petat. Intellige super illum. Alius te quaerit indigens, alium tu debes quaerere indigentem. Utrumque dictum est, fratres mei: et, «Omni petenti te da» , modo lectum est; et alio loco Scriptura dicit, «Sudet eleemosyna in manu tua, quousque invenias justum» «cui eam tradas.» Alius est qui te quaerit, alium tu debes quaerere. Nec eum qui te quaerit relinquas inanem; «Omni» enim «petenti te da:» sed alius est quem tu debes quaerere; «Sudet eleemosyna in manu tua quousque invenias justum cui des.» Nunquam hoc facietis, nisi aliquid de rebus vestris sepositum habueritis, quod cuique placet pro necessitate rei familiaris suae, tanquam debitum quasi fisco reddendum. Si non habet rempublicam suam Christus, non habet fiscum suum. Fiscus enim scitis quid sit? Fiscus saccus est; unde et fiscellae et fiscinae dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥin multa iam diximͦ. & aliquando fi-
niendꝰ ẽ sermo: si uultis non ẽẽ steriles.
ut reddatis ꝓ pluuia fecunditatẽ. ne
dampnet᷑ pꝰea sterilitas ur̃a. Minat᷑ enĩ
ds terre sterili & spinose ignem: sic̃ fru¬
ctuosȩ horreum parat. Efficite ut uosipsos
exigatis: efficimini exactores ur̃i.. Xp̃c
tacitus exigit: & maior. ẽ. uox tacentis.
qui in eugłio non tac&. Non enim uere
tac&. cum dicit. Facite uob̃ amicos de mã-¬
mona iniquitatis: ut & ipsi recipiant uos
in ȩterna tabnacula. Non tac& ipse: au-¬
dite uocem ipsius. Nemo enim a uob po-¬
test exigere. nisi forte exactione opꝰ ẽ: ut
qui uobis in eugłio seruiunt. petant a uob̃
Si ad hoc uentum fuerit ut petant: iudete
ne qͦd uos a dõ petistis. frustra petatis. Er¬
go estote exactores ur̃i: ne aliquid illi qui
uobis in eugłio seruiunt. non dicam pete¬
re cogantur. nam forte ne coacti petunt:
sed ne silentio uos arguant. Unde scͥptum
est: beatus qui intelligit suꝑ egenum &

Expanded text:
 multa diximus, et aliquando sermo finiendus est; si vultis non esse steriles, ut reddatis pro pluvia fecunditatem, ne damnetur postea sterilitas vestra minatur enim Deus terrae sterili et spinosae ignem , sicut fructuosae horreum parat; efficite ut vos ipsos exigatis, efficimini exactores vestri. Christus tacitus exigit; et major est vox tacentis, quia in Evangelio non tacet. Non enim vere tacet, cum dicit: «Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula» . Non tacet ipse; audite vocem ejus. Nemo enim vos potest exigere; nisi forte exactione opus est, ut qui vobis in Evangelio serviunt, petant a vobis. Si ad hoc ventum fuerit, ut petant; videte ne quod vos a Deo petitis, frustra petatis. Ergo estote exactores vestri, ne aliquid illi qui vobis in Evangelio serviunt, non dico patere cogantur, nam forte nec coacti petunt; sed ne silentio vos arguant. Unde scriptum est: «Beatus qui intelligit super egenum et
Abbreviated transcription (Latin):
nebulȩ: aut frusta panis candidi nitoris.¬
a candore christalli. Est enĩ christallus
species quȩdã in modum uitri: sed candi¬
daẽh ec aut̃ẽ genꝰ tradit᷑ ab eis qͥ nouer.
unde ñ debemꝰ dubitare. qm̃ fidelissima
scͥptura testimoniũ dic̃ : tradit᷑ ꝙͥ chri¬
stallus durata ꝑ multos annos. & non
resoluta niue ita congelascere. ut reso¬
litio facilis ñ sit. Niues eñ p̃terite
hiemis: facile dissoluit estas adueniens:
Desit eni eis ad confirmandã diricia.
cessit annositas. Ubi autẽ niues must e

Expanded text:
nebulae, aut frusta panis candidi nitori enebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalli. Est enim crystallum species quaedam in modum vitri, sed candidum est. Hoc autem genus traditur ab eis qui noiam fidelissima Scriptura testimonium dicit: traditur ergo crystallum, durata per multos annos et non resoluta nive, ita congelascere, ut resolutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem nives multae
Abbreviated transcription (Latin):
effluxit: & coacti sumus hunc psalmũ sus¬
ceptum ad tractandum in hunc diem. differre.
Modo ipse presto ẽ: intendamꝰ in eum imimo
in dm̃. qui hos sermones ꝑ miscđiam suam
in spũ suo dispensare dignatus ẽ: ita ut ip¬
se nouit expedire infirmitatibꝰ nr̃is. Quis
enĩ eger: consilium medico dare aud&: Cũ
legeretur: credo aut om̃s aut multos ur̃m
animadũtisse qͦd habeat aliquos uersus ad qͦs
aꝑiendos pulsandum ẽ: maximeq ubi
ait. qui dat niuem sicut lanam. nebu¬
lam uelut cinerem spargit: qui mittit
christallum suam sic̃ frusta panis. in fa¬
ciem frigoris eiꝰ qͥs subsist&. His enĩ audi¬
tis. qͥs qͥs ea a ccipitꝰ aa litterã isen alleai
diuina cogitauit. Qͥs eñĩ dat niuẽ. nisi
đs . qͥs nebulã spargit. nisi ds̃. Chri¬
stallum qͥs durat nͥ ipse. Et habent hec
tria. similitudines congruas appositas:
Neq enĩ dissimilis ẽ lana niui. auit cins

Expanded text:
effluxit, et coacti sumus hunc psalmum suseffluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui hos sermones per misericordiam suam in Spiritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus nostris. Quis enim aeger consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam velut cinerem spargit: qui mittit crystallum suum velut frusta panis; in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim auditis, quisquis ea accipit ad litteram, opera quidem divina cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis
Abbreviated transcription (Latin):
tans nosse causam tuã: ne forte ille quẽ in¬
struxisti. uel p̃uaricatione te decipiar. ui
bonũ uerbis demonstrare ñ possit. Nichil
horum. Quis gͦ uenturꝰ ẽ. Quare ñ gau¬
desꝰ Quis uenturꝰ ẽ iudicare te: nͥ qui
uenit iudicari ꝓpt̃ teꝰ Non timeas aesi.¬
satorem: ac qͥ ip̃se dix̃. pͥnceps huiꝰ nũdi
missus ẽ foras. Non timneas malum aduocatũ.
pse enĩ tͥ mͦ aduocatꝰ ẽ: qui tunc iudex futu¬
rus ẽ. Ille erit & tu & causa tua: sermo cause
tue: testimonium conscientiȩ tuȩ. Quisquis
gͦ futurũ uidicem times: p̃sentem conscienti¬
am tuam corrige mͦ. Parumne tͥ ẽ. qͦd p̃teri¬
ta non requir&.Sine reliquo spacio tp̃ris
tunc uidicabit: sed qͦd cũ tanto spacio tp̃ris
mͦ p̃cipit. tunc iam corrigi non licebit. Oho¬
do quis ꝓhib&. Hoc cum uehem̃ter comm̃¬
daremꝰ dominico die quia re uera quia ꝓpe
hoc solum dicendum est. non parum tp̃ris

Expanded text:
tans nosse causam tuam; ne forte ille quem intans nosse causam tuam; ne forte ille quem instruxisti, vel praevaricatione te decipiat, velbonum verbis demonstrare non possit? Nihil horum. Quis ergo venturus est? quare non gaudes? Quis venturus est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem conscientiam tuam modo corrige. Parumne tibi est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio temporis tunc judicabit: sed cum quanto spatio temporis modo praecipit? Tunc jam corrigi non licebit: modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
litatis immorati sumꝰ in eo qͦd nob̃ dñs diem
nouissimũ cõmendauit. cautosq nos & uigi¬
lantes expectare uoluit aduentũ suũ: ter¬
rens etiam exemplo ne dampn& uidicio:
sic futurum dicens aduentum filii homi¬
nis. sicut in diebꝰ noe manducabant & bi¬
uxores ducebant. donec introit& noe in
archam. & uenit diluuium. & ꝑdidit om̃s:
solliciti gͦ & magno timore concussi. quis
enĩ si credit ñ timeat. In eo sumꝰ quantũ
potuimꝰ immorati. ut de ur̃is moribꝰ uitaq
uia & om̃ium nr̃orum sermo ꝓduceretur:
quo possimꝰ illũ diem ñ solum securi expe¬
ctare. s etiã desid̾are Si enĩ amamꝰ xp̃m.
utiq aducntũ eiꝰ desidare debemꝰ. Peruersũ
enĩ ẽ & nescio utrũ uerũ. quẽ diligis time¬
re: & ut ueniat orare adueniat regnum
tuum. & tunere ne exaudiaris. Unde aut̃
timor. Quia uidex uenturus ẽ. Nuinqͥd
iniustus. Numquid maliuolusꝰ Num quid
inuidꝰ. Numquid p̾stremo ab altero expec-¬

Expanded text:
d nobis Dominus diem novissimum commendavit, cautosque nos et vigilantes exspectare voluit adventum suum; terrens etiam exemplo, ne damnet judicio; sic futurum dicens adventum filii hominis, sicut in diebuxores arcam, et venit diluvium, et perdidit omnes . Solliciti ergo et magno timore concussi quis enim si credit, non timeat?, in eo sumus, quantum potuimus, immorati, ut de vestris moribus vitaque vestra et omnium nostrum sermo produceretur, quo possimus illum diem non solum securi exspectare, sed etiam desiderare. Si enim amamus Christum, utique adventum ejus desiderare debemus. Perversum enim est, et nescio utrum verum, quem diligis timere ne veniat; orare, «Adveniat regnum tuum» ; et timere ne exaudiaris. Unde autem timor? quia judex venturus est? Numquid injustus? numquid malevolus? numquid invidus? numquid postremo ab altero exspec
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. ꝑcipit non nisi corporalia: intelligi¬
bilia uͦ & sp̾italia. mente capiuntur. Quia
gͦ illi obscuritatẽ scripturarum irriser̃. quȩ
ꝓpt̾ea clausa erat ut pulsantes exercerentur.
non ut paruulis negarent᷑: humiliati sunt
usq ad terram: ut cogitare ampliꝰ ñ possint.
qͣm qͦd ꝑ terram ꝑcipitur. Per terrã qͥd dico:
Per carnem. Caro enim ista terra ẽ: & de
terra facta ẽ. Quicquid ꝑ oculos capis. ad
terram ꝑtin&: quicquid ꝑ aures: quicquid
ꝑ olfactum: quicquid ꝑ gustum: quicquid
ꝑ tactum: ad terram ꝑtin&. quia ꝑ t̾ram
ꝑcipit᷑. Illi gͦ non ualebant intelligere in-¬
telligentiã. cuiꝰ non ẽ numerꝰ. qͥa intelligen¬
tiȩ illiꝰ ñ ẽ numerus: rep̃hendentes scͥpt᷑as
mysticas quibꝰdam rebꝰ salubrit̾ tegentes in-¬
telligentiam. ut paruuli exerceant᷑: & ipsa
rep̃hensione immites facti qͦd contraruun
ẽ mansuctis. humiliati sunt usq ad terrã.

Expanded text:
sensus, percipit nonnisi corporalia: intelligisensus, percipit nonnisi corporalia: intelligibilia vero et spiritualia mente capiuntur. Quia ergo illi obscuritatem Scripturarum irriserunt, quae propterea clausae erant, ut pulsantes exercerentur, non ut parvulis negarentur, humiliati sunt usque ad terram, ut cogitare amplius non possent, quam quod per terram percipitur. Per terram quid dico? Per carnem. Caro enim ista terra est, et de terra facta est. Quidquid per oculos capis, ad terram pertinet; quidquid per aures, quidquid per olfactum, quidquid per gustum, quidquid per tactum, ad terram pertinet; quia per terram percipitur. Illi ergo non valebant intelligere intelligentiam, cujus non est numerus; quia, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Reprehendentes Scripturas mysticis quibusdam rebus salubriter tegentes intelligentiam, ut parvuli exerceantur, et ipsa reprehensione immites facti, quod contrarium est mansuetis, humiliati sunt usque ad terram,
Abbreviated transcription (Latin):
cit & hominibꝰ qui uoluer̃ irridere legem.
anteqͣm nossent. Non enim fuerunt man¬
sueti. Intelligat caritas ur̃a. E xtitit qͦ¬
dam ꝑditissima secta manicheoꝵ. Accep¬
tas scripturas & lectas irrisit: rep̃hendere
uoluit qͦd ñ intelligebat: & exagitando &
rep̃hen dendo ñ intellecta. multos illaque¬
auit. Sed humiliati ft̃ qͥ hoc facere uolu¬
erunt usq ad t̾ram. Non st̃ ꝑmissi intellige¬
re cȩlestia: t̾rena sapuer̃. Quicqͥd audis
infabulis eoꝵ ñ nͥ blasphemia ẽ. & quȩdã
figm̃ta imaginũ corporaliũ: qͣndoquidem
uolentes intelligere dm̃. usq ad lucis istiꝰ
uisibilis cogitationẽ uenerunt: ultra ire
non potuerunt: & tales campos lucis fecer̃
in regno dei. qualem uidebart hunc solem
ram carnis tangitur: terra ẽ dõ. Habemus
enim unde uideamꝰ: unde audiamꝰ: unde
odoremꝰ: unde gustemꝰ: unde tangamꝰ. Caro
ista ꝑ quinq nuncios quosdam. qͦs appellamꝰ

Expanded text:
cit hominibus qui voluerunt irridere Legem, cit hominibus qui voluerunt irridere Legem, antequam nossent; non enim fuerunt mansueti. Intelligat Charitas vestra. Exstitit quaedam perditissima secta Manichaeorum; acceptas Scripturas et lectas irrisit: reprehendere voluit quod non intelligebat, et exagitando et reprehendendo non intellecta, multos illaqueavit. Sed humiliati sunt, qui hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt permissi intelligere coelestia, terrena sapuerunt. Quidquid audis in fabulis ipsorum, nonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginum corporalium: quandoquidem volentes intelligere Deum, usque ad lucis istius visibilis cogitationem venerunt, ultra ire non potuerunt; et tales campos lucis fecerunt in regno Dei, qualem videbant hunc solem, ram carnis tangitur, terra est Deo. Habemus enim unde videamus, unde audiamus, unde odoremus, unde gustemus, unde tangamus. Caro ista per quinque nuntios quosdam, quos appellamus
Abbreviated transcription (Latin):
nitis esto: mansuetꝰ esto: noli recalcitrare.
d enim potes tu sic dicere aut iudicare: qͦmͦ
dici expediat. Sic dictum ẽ: qͦmͦ dici debu.¬
it. Non corrigat eger. medicam̃ta sua. No¬
uit ea medicus modificare: ei crede qui te
curat. Idõ quid sequitur. Suscipiens man¬
suetos dñs. Noli gͦ resistere aduersus clau¬
sa dei. mansuetꝰ esto. ut suscipiat te. Si re
sistis: audi quid sequitur: Humilians aut̃
peccatores usq ad terram. Multa genera
sunt peccatorum. Humilians autẽ pecca¬
tores usq ad t̾ram. Quos peccatores: nͥ contͣ-¬
rios mansuctis: Ex eo quippe qͦd ait susci¬
piens mansuetos dñs. humilians autẽ pec¬
catores usq ad t̾ram: speciem qͣndam pecca¬
torum ex p̃dicta mansuetudine uoluit
intelligi. Peccatores gͦ hoc loco immites. &
eos qui mansueti non sunt. intelligimꝰ. Qua¬
re humiliat usq ad terram. Rep̃hendunt
intelligibilia: t̾rena sensuri sunt. Hoc fe¬

Expanded text:
mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare amitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare ado enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta sua; novit ea medicus modificare: ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens mansuetos Dominus.» Noli ergo resistere adversus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. Si autem resistis, audi quod sequitur: «Humilians autem peccatores usque ad terram.» Multa genera sunt peccatorum: «Humilians autem peccatores usque ad terram;» quos peccatores, nisi contrarios mansuetis? Ex eo quippe quod ait, «Suscipiens mansuetos Dominus, humilians autem peccatores usque ad terram;» speciem quamdam peccatorum ex praedicta mansuetudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco immites, et eos qui mansueti non sunt, intelligimus. Quare humiliat usque ad terram? Reprehendunt intelligibilia, terrena sensuri sunt. 13. Hoc fe
Abbreviated transcription (Latin):
nacia: accuset᷑ in malo: renascat᷑ in bono:
diriga. ipse: alligabit fracturã: consolida¬
bit sanitatem : & non erunt iam impossibi.¬
lia nobis. quȩ mͦ unpossibilia sunt. Bonũ
ẽ enim ut confiteat̾ infirmitatẽ: qͥ uult
ꝑuenire ad diuinitatẽ. Intelligentiȩ eiꝰ ñ
ẽ numerus. I dõ quid debeas facere in dif¬
ficultate intelligendi: ostendit tͥ cũ con¬
sequent̃ dicit S̾ uscipiens mansuetos dñs
Uerbi grã. Non intelligis: parum intelli.¬
gis: non consequeris. Honora scͥpturã di
honora uerbum dĩ. ñ etiã aꝑtum: differt
pietate intelligentiã. Noli ꝓteruus cẽ.
icusare aut obscuritatẽ. uit quasi ꝑuer-¬
tatam scͥpturȩ. Peruersum bic nichil est.
aoscurum autẽ aliquid.ẽ: non ut tͥ nege¬
air. sed ut exerceat accepturũ. Uoluit ut
tapirs. Pulsando exerceberis: exercitatꝰ
utior efficieris: latior factꝰ capies qͦd do¬
uatur. Ergo noli indignari qͦd clausum ẽ.

Expanded text:
nacia, accusetur in malo, renascatur in bono. nacia, accusetur in malo, renascatur in bono. Diriget ipse, alligabit fracturam, consolidabit sanitatem; et non erunt jam impossibilia nobis, quae modo impossibilia sunt. Bonum est enim ut confiteatur infirmitatem, qui vult pervenire ad divinitatem. «Intelligentiae ejus non est numerus.» 12. ficultate intelligendi, ostendit tibi, cum consequenter dicit: «Suscipiens mansuetos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversitatem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quandti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est;
Abbreviated transcription (Latin):
Idipsum gͦ ille ẽ: qm̃ dictum ẽ ei: & nuti¬
bis ea & mutabuntur. tu aitem idem ipse
es. & anni tui non deficient. Igitur si ipse
idemipse ẽ. & mutari ex nulla parte potest
participando eiꝰ diuinitatẽ. erimꝰ & nos im¬
mortales in uttã et̃̾nam. Et hoc pignꝰ datũ
ẽ de filio dei. qͦd iam dixi scĩtati ur̃e. at
antequam efficeremur participes immer¬
talitatis ipsiꝰ. fier& ipse priꝰ particeps mota¬
litatis nr̃ȩ. Sicut autẽ ille mortalis. ñ de
sua substantia. s de nr̃a: sic nos immortales.
non de nr̃a substantia. s de ipsiꝰ. Partici¬
pes gͦ erimꝰ. nemo dubit&: scriptura hoc
dixit. Et cuiꝰ rei erimꝰ participes. Quasi
partes sint apud dm̃: aut ꝑ partes diuida¬
tur deus. Quis gͦ explicat. quomͦ sint par¬
ticipes uniꝰ simplicis. multiꝰ Non gͦ exigi¬
tis. qͦd ante dici non posse puto quã uide¬
atis. sed redite ad remedia saluatoris: co¬
terite cor: confringatꝰ᷑ anuni duricia: con¬

Expanded text:
um ergo ille est, quoniam dictum est ei: «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Igitur si ipse idem ipse est, et mutari ex nulla parte potest; participando ejus divinitatem erimus et nos immortales in vitam aeternam. Et hoc nobis pignus datum est de Filio Dei, quod jam dixi Sanctitati vestrae, ut antequam efficeremur participes immortalitatis ipsius, fieret ipse prius particeps mortalitatis nostrae. Sicut autem ille mortalis, non de sua substantia, sed de nostra: sic nos immortales, non de nostra substantia, sed de ipsius. Participes ergo erimus: nemo dubitet, Scriptura hoc dixit. Et cujus rei participes erimus, quasi partes sint apud Deum, aut per partes dividatur Deus? Quis ergo explicat quomodo sint participes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod apte dici non posse, puto quia videtis: sed redite ad remedium Salvatoris; conterite cor, confringatur animi duritia, con
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a: de psalmo
quẽ mͦ cantauimꝰ. in hodiernũ
diem nos distulisse sermonem:
Ipse enim erat. & de die domini¬
co lectus ẽ. & tractandꝰ ipse sus¬
ceptꝰ. Sed quia eugłica tunc lectione ꝑmo¬

Expanded text:
eminit Charitas vestra de psalmo quem modo cantavimus, in hodiernum diem nos distulisse sermonem. Ipse enim erat, et die dominico lectus est, et tractandus ipse susceptus. Sed quia evangelica lectione
Abbreviated transcription (Latin):
& homo in iustus & potens. timet᷑ multũ.
bene senti& dñs in tim̃tibꝰ eum. S qͦmͦ ti¬
ipsiꝰ. Ecce timuit eum iudas traditor xp̃i:
s non sꝑauit in miscđia ipsiꝰ. Postea eñĩ pę¬
nituit illũ. qͦd tradidit dñm: & dixit.
leccaui: quia tradidi sanguinẽ iustũ. Bene
qͥdem timiusti: s si sꝑares in miscđia ipsi.
quẽ timuisti. Ille desꝑando abiit: & laqͦo
se suspendit. Ergo sic time dñm: ut speres
in miscđia eiꝰ. Si times latronem: ab alio
speras auxilium. ñ ab eo quẽ times. Si sic¬
times: poscis auxiliũ ab eo quẽ ñ times.
adu̾sus eũ quẽ times. Si sic times dm̃. &
ido̾ times dm̃ qͥa peccator es: accepturꝰ es
auxiliũ adũsus dm̃: Quo iturus: Quid
facturus: Uis ab illo fugere. Ad ipsũ fuge:
Uisfugere ab irato. Fuge ad placatum.
Nlacabis autem eum. si ĩperes in miscđia
ipsius: atq ita de cętero caueas peccare. ut de

Expanded text:
et homo injustus et potens multum timetur. et homo injustus et potens multum timetur. «Bene sentiet Dominus in timentibus eum:» sed quomodo tii, sed non speravit in misericordia ipsius. Postea enim poenituit eum quod tradiderit Dominum, et dixit: «Peccavi, quia tradidi sanguinem justum.» Bene quidem timuisti; sed si sperares in misericordia ejus quem timuisti. Ille desperando abiit, et laqueo se suspendit. . Ergo sic time Dominum, ut speres in misericordia ejus. Si times latronem, ab alio speras auxilium, non ab eo quem times: poscis auxilium ab eo quem non times, adversus eum quem times. Si sic times Deum, et ideo times Deum quia peccator es, a quo accepturus es auxilium adversus Deum? Quo iturus es? quid facturus? Vis ab illo fugere? Ad ipsum fuge. Vis fugere ab irato? Fuge ad placatum. Placabis autem eum, si speres in misericordia ipsius; atque ita de caetero peccare caveas, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd accidit. Uidete quid sequit᷑. Ilis obli
ati sunt pedes & eecider̃ nos iͦ surrexi¬
mus & erecti sumꝰ. Non in potentatu equi
uoluntatem habebit: nec in tabernaculis
uiri bene senti&. In tabernaculis inquit
uiri. Est enim tab̾naculum dñi ipsa scã
ecła toto orbe diffusa. Heretici di uidentes
se ab eccłe tab̾naculis: sibi tab̾nacula po¬
suerunt. Non in ipsis tab̾naculis uiri: be¬
ne senti& ds̃. Sed pullum coruorum atten¬
de dicentem: elegi abici in domo dei. magis
quã habitare intab̾naculis peccatorũ. enĩ
s alicui bono. pio. confitenti infirmitatem
suã. pullo corui inuocanti dm̃. contigit
forte in ȩccła carere honore tp̃rali: non id
extra eccłam ñ sibi facit extͣ ęccłam taber¬
naculum. in qͦ non bene sentiat ds̃. Sed
tibꝰ eum: & in his qui sperant in miscđia ip
sius. Bene sentit dñs in tim̃tibꝰ eum. Sed
numquid sic timetur deus. qͦmͦ & latro
Nam & latro timetur. & bestia timetur:

Expanded text:
quid accidit? Videte quid squid accidit? Videte quid sgati sunt pedes, et ceciderunt; nos vero surreximus, et erecti sumus» . «Non in potentatu equi voluntatem habebit; nec in tabernaculis viri bene sentiet. In tabernaculis,» inquit, «viri.» Est enim tabernaculum Domini, ipsa sancta Ecclesia toto orbe diffusa. Haeretici dividentes se ab Ecclesiae tabernaculis, sibi tabernacula posuerunt: non in ipsis tabernaculis viri bene sentiet Deus. Sed pullum corvorum attende dicentem: «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum» . Etenim si alicui bono, pio, confitenti infirmitatem suam, pullo corvi invocanti Deum, contingit forte in Ecclesia carere honore temporali; non it extra Ecclesiam, non sibi facit extra Ecclesiam tabernaculum, in quo non bene sentiat Deus: sedntibus eum, et in his qui sperant in misericordia ejus.» Bene sentit Dominus in timentibus eum: sed numquid sic timetur Deus, quomodo et latro? Nam et latro timetur, et bestia timetur,
Abbreviated transcription (Latin):
& pullis coruorum qui inuocant eũ. Ipsist
pulli coruorum quibꝰ dicit petrꝰ.: quia ñ
corruptibili argento uel auro redempti
estis de suꝑuacua ur̃a consuetudine apa¬
rentibꝰ ur̃is tradita. Proficientes enĩ pulli
coruorum qui simulachra colere uidelam
parentum suorum: conuersi sunt ad dm̃
Et audis mͦ pullum corui inuocantẽ unũ
dm̃. Quid gͦ. Dimisisti patrem tuũ dicis
pullo corui. Dimisi plane. Ille enĩ coruus
non inuocans dm̃: ego pullus corui inuoco
dm̃. Et pullis coruorum qui inuocant eũ.
Non in potentatu equi. uoluntatẽ habe¬
bit. Equi potentatus: ẽ suꝑbia. Uidet᷑ eñi
equus ueluti ad suggestũ hominis accomo¬
datꝰ. ut altior incedat᷑: & re uera ẽ in eocer¬
uix indicans quandam suꝑbiã. Non se ex¬
tollant homines in suis dignitatibꝰ: ñ se
sublimes putent honoribꝰ: caueant ne eqͦ
indomito p̃cipitent᷑. Uide eruã qͥd dictũ ẽ
ne dñi dei nr̃i magnificabim᷑. Propt̾ea illi

Expanded text:
invocant eum.» Ipsi sunt pulli corvorum, quibus dicit Petrus: «Quia non corruptibili argento vel auro redempti estis de supervacua vestra consuetudine a parentibus vestris tradita» . Proficientes enim pulli corvorum qui simulacra colere videbantur parentum suorum, conversi sunt ad Deum. Et audis modo pullum corvi invocantem unum Deum. Quid ergo? dimisisti patrem tuum, dicis pullo corvi? Dimisi plane: ille enim corvus non invocans Deum, ego pullus corvi invoco Deum. «Et pullis corvorum qui invocant eum.Non in potentatu equi voluntatem habebit.» Potentatus equi est superbia. Videtur enim equus veluti ad suggestum hominis accommodatus, ut altior incedat. Et revera est in eo cervix, indicans quamdam superbiam. Non se extollant homines in suis dignitatibus, non se sublimes putent honoribus; caveant ne equo indomito praecipitentur. Vide enim quid dictum est ne Domini Dei nostri magnificabimur. Propterea illis
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsum quiddam. hoc non hab&. unde
cȩtera teneantur: & ipse non ꝑeat. Quid
ẽ illud qͦd mͦ ait dñs. qui hab& addet᷑
ei: qui autem ñ hab&. & qͦd hab& aufe
recur ab eo. Qui gͦ ñ hab&: & qͦd habae
auferet᷑ ab eo. Hab& grãm possidendi:
s non hab& caritatẽ utendi. Quia gͦ il¬
lud ñ hab&: & qͦd habac auferet᷑ ab eo. Pro¬
pt̾ea discipuli ut haberent caritatẽ. quos
uolebat in cęlo facere stellas ambulantes
suꝑeminentẽ uiam ille qui numerabat
multitudinẽ stellarũ. & om̃ibꝰ eis nomina
uocans: cũ redirent discipuli qͦ missi erant

Expanded text:
et ipsum quiddam hoc non habet, unde et ipsum quiddam hoc non habet, unde caetera teneantur et ipse non pereat. Quid est illud quod modo ait Dominus: «Qui habet, addetur ei; qui autem non habet, et quod haur ab eo» ? Qui ergo non habet, et quod habet auferetur ab eo. Habet gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambulantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum re
Abbreviated transcription (Latin):
mine tuo omia ista. Et quid dicam eis.
Num qͣm noui uos: discedete a me. qui oꝑa¬
mini iniquitatem. Quid . ẽ. gͦ eẽ iam lumen
cȩli consolans noctem: & qͦd non iuncatur
a nocte. Adhuc inquit suꝑeminentiorẽ uiã
uob demonstro. Si lingius hominum loquar
& angłorum. caritatẽ autẽ ñ habeam. factꝰ
sum ut ęram̃tum sonans. aut cymbalũ tin¬
niens. Quale donum ẽ: loqui linguis angłoꝵ
& hominum. Iam̾ si caritatem in quit non
habeam : ęramĩtum sum sonans. aut cymba¬
lum tinniens. Si sciero inquit omĩa sacra¬
mĩta & omnẽ scientiã: & si habuero omnem
ꝓphetiam & omnẽ fidem. ita ut montes
tranfferam. quanta ista dona: caritatem
donũ martyrii: & distributionis rerũ sua¬
rum. Et tam̃ si distribuero inquit om̃ia
mea pauꝑibꝰ & tradidero corpꝰ meum ut
ardeam. caritatem autem ñ habeã: nichil
mͥ ꝓdest Qui gͦ ñ hab& caritatẽ: & si ad
tempꝰ hab& hȩc dona. auferent᷑ ei Au¬
fertur qͦd hab&: quia quiddã ñ hab&:

Expanded text:
dicet eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens.» Quale donum est loqui linguis Angelorum et hominum! Tamen «si charitatem,» inquit, «non habeam, aeramentum sum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero,» inquit, «omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam» quanta ista dona sunt!; «chdonum martyrii, et distributionis rerum suarum! Et tamen «si distribuero,» inquit, «omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Qui ergo non habet charitatem, etsi ad tempus habet haec dona, auferentur ei. Auferetur ei quod habet, quia quiddam non habet:
Abbreviated transcription (Latin):
merum. & ipsum pondꝰ ubi ds̃ om̃ia disposu¬
it. aut numerare potest aut metiri. aut
appendere. Ergo intelligentiȩ eiꝰ ñ ẽ numerꝰ.
Conticescant humanȩ uoces: requiescant
humanȩ cogitationes Ad incomp̃hensibi¬
lia nͣ se tendant quasi comp̃hensuri: s tãꝗͣ
participaturi. Participes enim erimꝰ. Nã
dispsiones colligit: dictum ẽ de illa quio dũ
maguum. Perłm que edificatur ut eiutas
cuiꝰ participatio eiꝰ in idipsum. In idissun
quid att. nisi qͦd mutari non potest a

Expanded text:
merum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposumerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; partidispersiones colligit, dictum est de illa quiddam magnum: «Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum» . «In idipsum» quid ait, nisi quod mutari non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ eiꝰ: & intelligentiȩ eiꝰ ñ ẽ numerꝰ. Quis
exponat hoc. Quis digne uel cogites quod
dictum ẽ. intelligentiȩ eiꝰ non ẽ numerus:
Atq utinam infundat se nobis: & ubi de
fiuaꝰ nos. quia ipse potens ẽ. ipse illustra
mentes nr̃as: ut sciatis quid sit. intelligen¬
tię eiꝰ ron est numerus. Uidetis enim fr̃s.
Numquid.ẽ. numerus harenȩ: Nob ñ ẽ.
dõ est. Cui capilli captuis nr̃i numerati st̃.
& hareua numerata ẽ. Quicquid gͦ finitũ
mundui: complectit᷑: etiam si homini
non: taic sr̃ parum dico dõ: angelis nu¬
meratum ẽ. Et intelligentiȩ illiꝰ non ẽ nu¬
merus. Excedit om̃s numerarios intelligen¬
tia eiꝰ: numerari a uob non potest. Ipsum
numerum quis numerat: Numero nume¬
rantur: quȩcumq numerantur. Si quicqͥd
numeratur. numero numerat᷑. numeri ñ
potest esse numerꝰ: numerari numerꝰ. nul¬
lo pacto potest. Quid gͦ ẽ apud dm̃. Unde
isti. Aut quis ipsam m̃suram & ipsum nu¬

Expanded text:
n est numerus.» Quis hoc exponat? quis digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret mentes vestras, ut sciatis quid sit, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Videtis enim, fratres; numquid est numerus arenae? Nobis non est, Deo est: cui capilli capitis nostri numerati sunt, et arena numerata est. Quidquid ergo infinitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, unde isti» ? Aut quis ipsam mensuram, et ipsum nu
Abbreviated transcription (Latin):
re: audi qͦd sequit᷑. Qui cooꝑit cȩlum nu¬
bibꝰ. qui parat t̾rae pluuiam. Qui cooꝑit
cȩlum nubibꝰ expauisti: qͥa ñ uides celum.
Complueris: fructificabis: & serenũ uide¬
bis. Cooꝑit cęlum nubibꝰ: qͥ parat t̾rȩ plu¬
uiam. Torte hoc fȩcit dñs ds̃ nr̃. Nisi enĩ
baberemꝰ occasionẽ obscuritatis scͥptura¬

Expanded text:
re; audi quod sequitur: «Qui cooperit coelum nure; audi quod sequitur: «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam. Qui cooperit coelum nubibus:» expaviscum pluerit, fructificabis, et serenum videbis. «Cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam:» forte hoc fecit Dominus Deus noster. Nisi enim haberemus occasionem obscuritatis Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
speciei: incipe in confessione. Ie priꝰ accusa.
te accusato. dm̃ lauda. Inuoca quẽ nondũ
nosti: ut ueniat & sciatur: non ut ipse
uenias. sed ut te ad se ꝑdiicat. Quom ipse
uenit: unde numqͣm discedit. Ipsa ẽ enĩ
ꝑfectio sapientiȩ. U biq ẽ: & longe ẽ a ma¬
lis. Ubiq ẽ inquam: & longe ẽ a malis qui
ubiq sunt. Rogo uos. a quibꝰ longe ẽ qͦd
ubiq ẽ: Ubi putatis nisi quia iacent
in dissimilitudine sua: ext̃minantes in se
similitudinẽ dĩꝰ Si dissimiles facti recesser̃
reformati redeant. Unde inquit reforma¬
bimur. Quando reformabimur: Incipite
dño in confessione. Post confessionẽ quid:
Sequant᷑ bona oꝑa. P sallite dño in cỹtha¬
ra. Quid .ẽ. in cythara. Qđ iam exposui.
sicut illud in psalterio psalmꝰ. sic & ꝙytha
catores usq ad t̾ram: ille qui suscipid man¬
suetos: cooꝑit cȩlum nubibꝰ. Et quis uide¬
at clum. qͦd oꝑtum ẽ nubibꝰ: Noli time¬

Expanded text:
speciei, incipe in confessione. Te prius accusa; speciei, incipe in confessione. Te prius accusa; te accusato, Deum lauda. Invoca quem nondum nosti, ut veniat et sciatur: non ut ipse veniat, sed ut te ad se perducat. Quomodo ipse venit unde nunquam discedit? Ipsa est enim perfectio sapientiae; ubique est, et longe est a malis: ubique est, inquam, et longe est a malis qui ubique sunt. Rogo vos, a quibus longe est quod ubique est? Ubi putatis, nisi quia jacent in dissimilitudine sua, exterminantes in se similitudinem Dei? Dissimiles facti recesserunt; reformati redeant. Unde, inquit, reformabimur? quando reformabimur? «Incipite Domino in confessione.» Post confessionem quid? Sequantur bona opera. «Psallite Deo nostro in cithara.» Quid est, «in cithara?» Quod jam exposui, sicut illud in psalterio psalmus, sic et citharcatores usque ad terram, ille qui suscipit mansuetos, «cooperit coelum nubibus.» Et quis videat coelum quod coopertum est nubibus? Noli time
Abbreviated transcription (Latin):
cogitarent. Humilians gͦ ẽ ds̃ peccatores.
usq ad terram. Quid gͦ debemꝰ nos facere:
si nolumꝰ humiliari usq ad t̾ram: Quia
magnũ ẽ ꝓficere usq ad intelligibilia.
magnũ ẽ ꝓficere usq ad spiritalia: mag¬
nũ ẽ eo ꝑuenire cor. ut nouerit ẽẽ aliqͥd
qͣd ñ ꝑ locum ostendat᷑. nec ꝑ tẽpora uariet᷑:
Qualis ẽ enim species sapientiȩ.Quis illã
cogitat. Longa est.Quadra ẽ Rotun¬
da ẽ. Modo hic & mͦ ibi ẽ Cogitat sapi¬
entiam nescio qͥs in oriente: cogitat illam
aliꝰ in occidente. Si bene illam cogitant.
in tanta locorum diu̾sitate positi: anibob̾
presto est. Quid . ẽ. hoc. Iilud capit istã sub¬
stantiam. Istam quandã diuinam incõmu¬
tabilemq naturam quis capit. Noli festina¬
re: poteris caꝑe. Audi qͦd sequitur. Incipite
dũo in confessione. Hinc incipe. si uis ꝑue¬
nire ad intelligentiã ꝑspicuam ueritatis.
si uis ad uiam fidei ꝑduci: ad possessionẽ

Expanded text:
ians» ergo est «Deus peccatores usque ad terram.» Quid ergo debemus facere nos, si nolumus humiliari usque ad terram? Quia magnum est proficere usque ad intelligibilia, magnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est eo pervenire cor, ut noverit esse aliquid quod non per loca extendatur, nec per tempora varietur. Qualis est enim species sapientiae? quis illam cogitat? Longa est? quadra est? rotunda est? modo hic et modo ibi est? Cogitat sapientiam nescio quis in Oriente, cogitat illam alius in Occidente: si bene illam cogitant, in tanta locorum diversitate positi, ambobus tota praesto est. Quid est hoc? quis illud capit? Istam substantiam, istam quamdam divinam incommutabilemque naturam quis capit? Noli festinare, poteris capere. Audi quod sequitur: «Incipite Domino in confessione.» Hinc incipe, si vis pervenire ad intelligentiam perspicuam veritatis. Si vis a via fidei perduci ad possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
multa dix̃. Aulti donis talibꝰ male usi:
audient in fine. non noui uos. E qͥd dicturi
sunt in fine: qui audiunt. non noui uos.:
Domine. nonne in nomine tuo ꝓphetauimꝰ.
& in nomine tuo demonia eiecimꝰ: & in no

Expanded text:
multa dixit! Multi donis talibus male usi audient in fine, «Non novi vos.» Et quid dicturi sunt in fine, qui audient, «Non novi vos? Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejeci
Abbreviated transcription (Latin):
gauduĩ ẽ huic futurȩ uitȩ corda p̃para¬
re debemꝰ. Quisqͥs ei cor p̃parauerit. totã
istã contẽpn&. contẽpta ista. securũ fa¬
cit expectare diem. de qͦ expectando dñs
t᷑ruit. Cum gͦ psalmꝰ iste dicat nob̾ & can¬
tet de illa uita futura. eugłm autẽ ter¬
ruerit de p̃senti: psalmꝰ facit amorem
future. eugłm facit t̾rorem presentis:
Nec de futurę delectatione tacet᷑ in litt̾is
noui testam̃ti: & multomagis in eis. ubi
ũ tanqͣm cũ uolueris quibꝰdã ꝓferunt᷑ illa
quȩ intelligenda sunt: sed ubi uident᷑ aꝑta.
ut intelligant᷑ obscura. Cum gͦ dicer& nob̾
eugłm. obseruate nouissimũ dĩem. uenturũ
diem aduentꝰ fili i hominis: qͥa illos male
inuenturꝰ ẽ qͥ mͦ securi sunt. idõ qͥa ꝑu̾se se
curi st̃: securi sunt enim in uoluptatibꝰ se¬
culi. cũ deberent eẽ securi domitis cupidita¬
tibꝰ scłi: iam utiq illi uitę nos p̃parauit apłs.
in uerbis quȩ tc̾ etiã commemoraui. De cęt̾o¬

Expanded text:
Huic futurae vitae corda praeparare debemus: quisquis ei cor praeparaverit, totam istam contemnit; contempta ista securum facit exspectare diem de quo exspectando Dominus terruit. 4. Cum ergo psalmus iste dicat nobis et cantet de illa vita futura, Evangelium autem terruerit de praesenti; Psalmus facit amorem futurae, Evangelium facit timorem praesentis. Nec de futura delectatione tacetur in litteris Novi Testamenti, et multo magis in eis, ubi non tanquam cum involucris quibusdam proferuntur illa quae intelligenda sunt; sed ibi videntur aperta, ut um, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae nos praeparavit Apostolus, in verbis quae tunc etiam commemoravi, «De c