comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duo monachi abierunt inmini¬
sterium. E cum transiret unuᷤ
ꝑ locum: clamauit ad eũ una
num confusionem omnino nõ
curans: dicit ei. Sequere me. E
tenens eam ꝑ manum eius. exut
publice de ciuitate: omnibus as¬
picientibus. facta ẽ gͦ fama qͥa
abbas accepit mulierem: domnã
porphiriam. Ita enim uocabat᷑.¬
ꝑgentibus uero &ł mitteret eã
inmonasteriũ: inuenit mulieꝵ
inuna eccłia puerum interram
ꝓiectum: et sustulit eum ut nu
phiria quȩ erat de meretricib.
Q uidenti s eam habentem pu¬
erulum: dicunt ei Ueracit̃ bonũ
abbatis pullum geniusti. Nondũ
enim scm̃ scema susceperat. Cun¬
tes ergo dyrum qui uiderant eã.
inde enim abbas tulerat illã. de¬
famauerunt quia genuit de ab
ergo cognouit exdõ abbas obitũ
suũ: dicit nonne pelagie. Sic. It
mutauit nomen eius:quando tra¬
didit ei sc̃m̃ scema. Eamus tẏrũ
quia habeo illic responsum: et
uolo ut uenias mecũ. Illa uͦ non
ualens contradicere ei:secuta est

Expanded text:
duo monachi abierunt in miniduo monachi abierunt in ministerium. Et cum transiret unus per locum, clamabat ei una num confusionem 202 omnino non curans, dixit ei: Sequere me. Et tenens eam per manum ejus, exiit publice de civitate, omnibus aspicientibus. Facta est ergo fama quia abbas accepit mulierem domnam Porphyriam ita enim vocabatgentibus ergo eis, ut mitteret eam in monasterium, invenit mulier in una ecclesia puerum in terram projectum, et sustulit eum ut nutphyria, quae fuerat de meretricibus; et videntes eam habere puerulum, dicunt ei: Veraciter bonum abbati pullum genuisti. Nondum enim sanctum schema acceperat. Euntes ergo Tyrum qui viderant eam inde enim abbas tulerat illam, diffamaverunt, quia genuit de abbergo cognovit ex Deo abbas obitum suum; dicit nonnae Pelagiae, sic enim mutavit nomen ejus, quando tradidit ei sanctum schema: Eamus Tyrum, quia habeo illic responsum, et volo ut venias mecum. Illa vero non valens contradicere ei, secuta est
Abbreviated transcription (Latin):
beatus hic possidebat. dico¬
uidelicet quod ut dictum
e non condempnaret proximũ
nec con dempnantes reciperet.
Dicam uͦ eius doctrinã de hoc
om̃ib ꝓficiam. Iuuenis quidã
rapiens menacham: fugit constã¬
tinopolim. Hoc discens iustus:
tristatus ẽ usq ad mortem. Tem¬
pore uero aliquo transacto con¬
sedente eo una dierum inhono¬
rabili cinoliarchio cum quibus¬
dam clericis et sermonem anime
utilem mouente. uenit inmediũ
& memoria iuuenis qͥ ancillam
di rapuerat. Et ceperunt qui scõ
consedebant anathematitare ta¬
lem iuuenem tanqͣm qui duas
animas ꝑdiderat: suã scilicet
et scimonialis. Compescuit g̃¬
ce resecauit eos beatus dicens. He
fili ne sic. Nam ostendam uobis:
quia & uos duo peccata facitis.
Unum qͥdem qͥa transgredimi¬
ni mandatum dicentis. Holite
uidicare. ut non iudicemins . De¬
inde quia nescitis certius siusq
hodie peccent: et se nonpeniteant.
Legi enim iutam patͥs aliqͥd tale
habentem: quia inciuttate qͣdã

Expanded text:
beatus hic possidebat, quod ut dictum est non condemnaret proximum, nec condemnantes reciperet. Dicam vero et ejus doctrinam de hoc omnibus proficuam: Juvenis quidam rapiens monacham, fugit Constantinopolim. Hoc dicens justus, tristis factus est usque ad mortem. Tempore vero aliquo transacto, consedente eo una dierum in honorabili cimiliarchio cum quibusdam clericis, et sermonem animae utilem movente, venit in medium et memoria juvenis qui ancillam Dei rapuerat, et coeperunt qui sancto considebant anathematizare talem juvenem, tanquam qui duas animas perdiderat, suam videlicet et sanctimonialis. Compescuit eret resecavit eos beatus, dicens: Ne sic, filii, ne sic; nam ostendam vobis quia et vos duo peccata facitis: unum, quia transgredimini mandatum dicentis: Nolite judicare, ut non judicemini ; deinde, quia nescitis certius si usque hodie peccent, et non poeniteant. Legi enim vitam Patris aliquid tale habentem: quia in civitate quadam
Abbreviated transcription (Latin):
cere. sancta & digna laude bona
egit xenodochia geroncocomia
atq monasteria a fundamentis
edificans. & choros scõrum mona¬
chorum statuens. incessabilem
uere iusticie memoriã possidet: ꝑ
eam que celebrantur mneis bona
opera. Quod enim dehis qͥ mala
agunt et successores ꝓpͥorũ ma¬
lorum post mortem inuita Hac
relinquunt ait dõ plenus apls.¬

Expanded text:
cere sancta et digna laude bona, quid cere sancta et digna laude bona, quid egit? Xenodochia, gerontocomia, atque monasteria a fundamentis aedificans, et choros sanctorum monachorum statuens, incessabilem verae justitiae memoriam possidet, per ea quae celebrantur in eis bona opera. Quod enim de his qui mala agunt, et successores propriorum malorum post mortem in vita hac relinquunt, ait Domino plenus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniente enim me inhonorabi¬
li episcopio sanctissime eccłie¬
alexandrinorum magne ciuitatis
quam ꝑmdulgentiam dĩ suscepi
q̃n in ea consecratus sum episcopꝰ
circit̃ ocꝰtaginta centenaria fue¬
runt auri: & que intrauerunt mͥ
ab amicis .xp̃i. pene numerum
hominum transcendunt. In se ip¬
sam mentẽ colligens & cognoscen᷑
hec omĩa dominatoris omnium
esse: festinaui ea que dederant
dõ dare. Unde et quod remansit
michi hoc tremisse di. & hoc exi¬
stens: iubeo dari his qui sunt dĩ.
Ogloriosa res: odeuotio sancti.
sunt. qui di dona aut ex iniusti¬
cia collecta tamqͣm propͥa & tan¬
quã si ea secum ferre possint theᷤ¬
aurizant. & non large egenis p̃¬
bent:sed ille querebat que semꝑ
manent. et aliqñ non minuunt᷑
Unde sine mendatio repmissio¬
nibus non ẽ fraudatus que asse
rificant me. glorificabo. Uere.it.
magnifice glorificauit scm hunc:
ds. Non enim ferens nobilis hic¬
intemporali uita sua conquies¬

Expanded text:
Inveniente enim me in honorabiInveniente enim me in honorabili episcopio sanctissimae EcclesiaAlexandrinorum magnae civitatis, quam per indulgentiam Dei suscepi, quando in ea consecratus sum episcopus, circiter octoginta centenaria auri, et quae intraverunt mihi ab amicis Christi, pene numerum hominis transcendunt; in seipsam mentem colligens, et cognoscens haec omnia dominatoris omnium esse, festinavi ea quae Dei erant Deo dare. Unde et quod remansit mihi hoc tremisse, Dei et hoc existens, jubeo dari his qui sunt Dei. » O gloriosa res! o devotionem sancti! sunt, qui Dei dona aut ex injustitia collecta, tanquam propria, et tanquam si ea secum ferre possunt, thesaurizant, et non large egenis praebent; sed illa quaerebat quae semper manent, et aliquando non minuuntur. Unde sine mendacio repromissionibus non est fraudatus, quae assrificant me, glorificabo . Vere enim magnifice glorificavit sanctum hunc, tus est Dominus. Non enim ferens nobilis hic, temporali vita sua conquies
Abbreviated transcription (Latin):
inrodum ꝑuenissent.ascendenteᷤ:
uidet exꝑgefactus add uocatus.
hic quendã eunuchum coruscan¬
dem forma: & aureum sceptrum
indextera manu tenentem assi¬
stemꝰ sͥ. et dicentem. Ueni ubi
rex regnantium querit te. Hicha
patricium nicetã: & dicit ei cum
multis lac̾mis. Tu quidem odñe
ad terrenum imperatorẽ me uo¬
casti: sed p̃ueniens celestis ante
uocauit exiguitatem meam. Et
retulit ei eunuchi. immo angłi
uisionẽ: que apparuerat sibi Ga¬
iusus gͦ & tristis effectus isdem
głosissimꝰ uir: impedire sco non
potuit. Abunde gͥ scĩs eius re¬
pletus orationib & imꝑatorib
has deffertns. cũ multo honore re
ꝓpͥam ciuitatem que ama¬
ninta uocabatur: testamen¬
tum ꝓum scribere cito minist̾s
sius precepit. Uelociter uͦ &e sine
dilatione cartam et calamum p̃¬
sentantib. p̃cepit sacrũ illud os
audisti miseriam meã rogantem
bonitatem tuã: ne inueniretur
morienti michi nisi unũ tremisse.

Expanded text:
in Rhodum pervenissent ascendentes, in Rhodum pervenissent ascendentes, videt expergefactus a Deo vocatus hic quemdam eunuchum coruscantem forma, et aureum sceptrum in dextra tenentem, assistentem sibi et dicentem: Veni, jube, Rex regnantium quaerit te. Nihil patricium Nicetam, et dicit ei cum multis lacrymis: Tu quidem, o domine, ad terrenum imperatorem me vocasti; sed praeveniens coelestis, ante vocavit exiguitatem meam. Et retulit ei eunuchi, imo angeli visionem, quae apparuerat sibi. Gavisus ergo et tristis factus idem gloriosissimus vir, impedire sanctum non potuit. Abunde igitur sanctis ejus repletus orationibus, et imperatoribus has deferens, cum multo honore redpropriam civitatem, quae Amathunta vocabatur, testamentum proprium scribere cito ministris suis praecepit. Velociter vero et sine dilatione chartam et calamum praesentantibus, praecepit sacrum illud os audisti miseriam meam, rogantem bonitatem tuam, ne inveniretur morienti mihi nisi unus tremissis.
Abbreviated transcription (Latin):
sent: dignum inditium talis
exhibitionis p̃sens extulit capi¬
tulum. Quando ꝑmittente dõ
ꝓpeccatis nr̃is futurum erat ut
traderetur alexandria sine dõ
ꝑsis: reminiscens pastor dicenti
cum ꝑsecuti uos fuerint incuu¬
tate ista fugite in aliam: fugã
arripuit in propͥam patͥam ui¬
delicet incyprum inciuitatem
suã. Unde occasione accepta: p̃fa¬
tus niceta patricius. dicit ad
scm̃. Obsecro sunueni gr̃am añ
tene digneris fatigari usq ad
regiam ciuitatem: et bene accep¬
tas p̃ces tuas donare pussimis
imperatorib. Ille uͦ multe fidei
uiro consentiens. obediens adhoc
factus ẽ dõ. et uoluntatem eius:
& ase datum honorem qͣntum
cura beatum ostendere uolente.
fatigata gͥ naui multiplicit̃ ui
tempestas fact̾a ẽ. patriarcham
modo quidẽ cum pauperib ꝑ
nauim ubicumq circum curren¬
tem: mͦ iterum cum eis manus in
celum. extendentem: & ab alto ad¬
iutorium abstrahentẽ Cumq

Expanded text:
sent, dignum indicium talis sent, dignum indicium talis exhibitionis praesens existit capitulum. Quando, permittente Deo, pro peccatis nostris, futurum erat ut traderetur Alexandria sine Deo Persis, reminiscens pastor dicentis: Cum persecuti vos fuerint in civitate ista, fugite in aliam , fugam arripuit in propriam patriam, videlicet in Cyprum, in civitatem suam. Unde occasione accepta, praefatus Niceta patricius dixit ad sanctum: Obsecro, si inveni gratiam ante te, ne dedigneris fatigari usque ad reginam civitatem, et bene acceptas preces tuas donare piissimis imperatoribus. Ille vero multae fidei 203 viri consentiens, obediens ad hoc factus est Deo et voluntati ejus, et a se datum honorem quantum erat circa beatum ostendere volente. Fatigata igitur navi multipliciter a vi tempestas facta est, patriarcham modo quidem cum pauperibus per navim ubique circumcurrentem, modo autem iterum cum eis manus in coelum extendentem, et ab alto adjutorium abstrahentem. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
nio p̃ciũ inderra: & inde paula¬
tim diues factus sum. S si uis
semꝑ uoco de & ueni mecum: &
quicqͥd inuenerimus: accipies
dimidium. Cum gͦ ille acquie¬
sceret. & sequeretur euntem ad
eccłiam sine int̃missione: benedi¬
xit ei ds̃ & diuite fecit. Tunc di¬
xit ei ille bonus consiliaruis. Ui
interra: ut estimasti gr̃a precui.
entur uobis. idcurto occasionẽ
feci ut tantũ seducerem de: et
ecce nonsine causa laboraui. ses
inuenisti: et suꝑ inuenisti. Hoc
gͥ discens sc̃s pat̾archa. fecit
illum bonũ consisiariũ. p̃sbite¬
rum tamquã dignum: erat
enum lector
ec quidem ante memoratuᷤ
di cultor mennas. qui fue¬
rat uicedñs sanctissime eccłie
alexandrinorum magne ciuita¬
tis:enarrauit nobis. Sequentia
autẽ . uilitas mea depinxit. Que¬
dam uͦ a qͥb: dam quib digne
credendum ẽ: audiui. Dicentib
ergo nobis inp̃dictis in quodam
capitulo. quod multa sp̃italidi¬
lectione pat̾archa et niceta pat̾¬
cius ad inuicem coniungati es¬

Expanded text:
ium in terra, et inde paulatim dives factus sum; sed si vis, semper voco te, et veni mecum; et quidquid invenerimus, accipies dimidium. Cum ergo acquiesceret ille, et sequeretur eum euntem ad ecclesiam, sine intermissione benedixit ei Deus, et divitem fecit eum. Tunc dixit ei ille bonus consiliarius: Vidin terra, ut aestimasti gratia pretii; entur vobis ; idcirco occasionem feci, tantum ut seducerem te; et ecce non sine causa laboravi, sed invenisti, et superinvenisti. Hoc igitur discens sanctus patriarcha, fecit illum bonum consiliarium presbyterum, tamquam dignum; erat enim lectorenus ante memoratus Dei cultor Mennas, qui fuerat vicedominus sanctissimae ecclesiae Alexandrinorum magnae civitatis, enarravit nobis. Sequentia autem vilitas mea depinxit; quaedam vero a quibusdam, quibus digne credendum est, audivi. Dicentibus ergo nobis in praedictis in quodam capitulo , quod multa spirituali dilectione patriarcha et Niceta patricius ad invicem colligati es
Abbreviated transcription (Latin):
solum uisibilis. sed etiam despe¬
cͦtus apparuit. Ad hoc contu¬
meliarum ludibria. irrisionũ
ꝓbra: passionum tormenta. mor¬
temq tolerauit: ut humił d̾s
doceret hominem non esse suꝑ¬
bum. Propter humilitatem
namq solam ueracit edocenda:
is qui ẽ estimatione magnꝰ suꝑ
omnia paruus inter om̃ia fie¬
ri. dignatus ẽ. He sunt ergo uie
eiꝰ qͣs suꝑbi intelligere nolunt.
qm̃ abiecta que ꝑtulit: pati de¬
spiciunt. S easdem uias uni¬
cuiq humili intelligere ẽ. hoc
noss e quia ꝑ hec infima. tran¬
situr adsumma: Scire quodo¬
porteat aduersa pacient tole¬
rare: mansura ꝑseueranter ex¬
pectare: ut exemplo eiꝰ quem

Expanded text:
solum visibilis, sed etiam despesolum visibilis, sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum probra, passionum tormenta mortemque toleravit, ut humilis Deus doceret hominem non esse superbum. Propter humilitatem namque solam veraciter edocendam, is qui est aestimatione magnus super omnia, parvus inter omnia fieri dignatus est. Hae sunt ergo viae ejus, quas superbi intelligere nolunt, quoniam abjecta quae pertulit pati despiciunt. Sed easdem vias unicuique humili intelligere est hoc nosse, quia per haec infima transitur ad summa: scire quod oporteat adversa patienter tolerare, mansura perseveranter exspectare, ut exemplo ejus quem
Abbreviated transcription (Latin):
querit: cui dux suus uias ama¬
ritudinis ostendit De quib uiᷤͨ.
scͥptum ẽ. Om̃s iuas eiꝰ: incelli¬
gere noluerunt: Qidelicet suꝑbi
exempla humilitatis q̃ prebuit.
imitari despexerunt. Om̃is enĩ
actio qͣm ꝑ incarnationis sue my¬
sterium xp̃c di sapientia gessit.
uia est. et ordo iuuendi. Qui ue¬
nientib ad se tot uias prebuit:
quot exempla monstrauit. De
qua sapientia scͥptum ẽ: quia
clamitat stans inmedus semiti.
Que nimirum inuestiganda nob̃
fuerat: si se occultare uellet. At
nunc in medus semitis figit gͣ¬
dum: ut in ipsam inpingamus
etiam nolentes: et quã uidere
negligimus. tangamꝰ offenden¬
des. Sane qualis est uia: quam
ostendit: Utiq humilitaᷤ. de
qua ipse dicit. Discite ame qͥa
mitis sum: & humilis corde
Quid enim in hac uita aliud qͣm
deiectione in intuentͥum oculis os¬
tendit: Hrẽ enim ꝑditionis fuit
origo: suꝑbia diaboli. Ut ergo
redemptionis instrumentum fi¬
eret humilitas di: ad hoc non

Expanded text:
quaerit, cui dux suus vias amaquaerit, cui dux suus vias amaritudinis ostendit. De quibus viis scriptum est: Omnes vias jus intelligere noluerunt , videlicet superbi exempla humilitatis quae praebuit imitare despexerunt. Omnis enim actio quam per incarnationis suae mysterium Christus Dei sapientia gessit via est, et ordo vivendi: qui venientibus ad se tot vias praebuit quot exempla monstravit: de qua sapientia scriptum est: Quia clamitat stans in mediis semitis , quae nimirum investiganda nobis fuerat si se occultare velet. At nunc in mediis semitis figit gradum, ut in ipsam impinguamus, et nolentes; et quam videre negligimus, tangamus offendentes. Sane qualis est via quam ostendit? utique humilitatis: de qua ipse dicit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Quid enim in hac vita aliud quam dejectionem intuentium oculis ostendit? Nostrae enim perditionis fuit origo superbia diaboli. Ut ergo redemptionis instrumentum fieret humilitas Dei, ad hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
ese autem uerus abel cuncꝰtas no¬
stre tribulationis molestias. con¬
solans mirabili compassione to¬
tum expotestate sustinuit. quod
nobis ex necessitate sustinendũ
nouit: ut nos homines qͦd exme¬
rtto culpe patimur. non refugia¬
Imus: cum ille qui d̃s est ex sola
condescensione tanta suistine dig¬
natus ẽ. Nonitaq puto quem¬
libet tam p̃sumptuosum. ut qͣsi
de singłari merito. uel digniori
natura presumens presentẽ uttã
sine molestus. querat sibi dispo¬
n. cum ipse qͦ auctor uite sine
dolore passionis abeadem uita
non exut. Quib libet enim uir¬
dtib polleat: quid digna ẽ utta
peccatorum. si ẽius et uita. ꝓ nob̃
flagello subiacuit. q̃ subdita nul¬
li peccato fuit᷑ Qt enim aliquid
lib exemplo dieamus. baruch dis
redarguit: eo qͦd ceteris incapti¬
uitatem transmnigrantib quietẽ
sibi querere p̃sumpsit Auõquin
diuerso itinere ambulat. xp̃ianꝰ
miles. si gaudia et delectationeˢ

Expanded text:
Ipse autem verus Abel cunctas noIpse autem verus Abel cunctas nostrae tribulationis molestias consolans, mirabili compassione totum ex potestate sustinuit, quod nobis ex necessitate sustinendum novit, ut nos homines quod ex merito culpae patimur, non refugiamus, cum ille qui Deus est ex sola condescensione tanta sustinere dignatus est. Non itaque puto quemlibet tam praesumptuosum, ut quasi de singulari merito, vel digniori natura praesumens, praesentem vitam sine molestiis quaerat sibi disponi, cum ipse quoque auctor vitae, sine dolore passionis ab eadem vita non exiit. Quibuslibet enim virtutibus polleat, quid digna est vita peccatorum, si ejus et vita pro nobis flagello subjacuit, quae subdita nulli peccato fuit? Ut enim aliquid sub exemplo dicamus, Baruch discredarguit, eo quod caeteris in captivitatem transmigrantibus quietem sibi quaerere praesumpsit. Alioquin diverso itinere ambulat Christianus miles, si gaudia et delectationes
Abbreviated transcription (Latin):
unus qͥsq malus cum aiugo di¬
uine seruitutis collum mentis
excusserit : inꝑpetratione cuiꝰ¬
libet reatus agendi facultatem
habere ꝑmittatur. Qui dum sub
diuinis p̃ceptis non restringitur
dum inagendis malis impia li¬
bertate potitur inderdum licere
sibi putat omne quod libet Nñ
bene de eo scͥptum ẽ. Quasi pullũ
onagri liberum se putat. Onag
dicitur. asinus agrestis. Agrestia
uero animalia lib̃tatem habent
et ire quo uolunt: & quiescere
qñ uolunt. Qui ergo implere
mala que desiderat. ꝑ effrenata
libertatem querit: pullo onag̾
ẽẽ similis concupiscit. Talis il¬
delicet quia ad aliud non resti¬
uatur: sub disciplina q̃zi agle¬
stis bestia non restringitur. Homo
autem qui ad sequentem uitam
ducitur: necesse est ꝓfecto. ut in
cunctis motib sub dispositione
discipline religetur et qͣsi dome¬
sticum animal loris iunctum ser¬
uiat.: atq eternis dispositionib
restrinctus uniat. Cap̃. xxxiiii.

Expanded text:
unusquisque malus, cum a jugo diunusquisque malus, cum a jugo divinae servitutis collum mentis excusserit, in perpetratione cujuslibet reatus agendi facultatem habere permittatur. Qui dum sub divinis praeceptis non restringitur, dum in agendis malis impia libertate potitur: interdum licere sibi putat omne quodlibet, unde bene de eo scriptum est: Quasi pullum Onagri liberum se putat . Onager dicitur asinus agrestis. Agrestia vero animalia libertatem habent et ire quo volunt, et quiescere quando volunt. Qui ergo implere mala quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, pullo onagri esse similis concupiscit, talis videlicet quia ad aliud non reservatur, sub disciplina quasi agrestis bestia non restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam dicitur, necesse est profecto, ut in cunctis motibus sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictus vivat. XXXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc petrus ait. Tempꝰ est ut in¬
cipiat iudicium de domo di. Si
autem pͥmum anobis: qͥs finis
eorum qui non credunt di euuan¬
głio: Peccata quippe. nequaqͣm
diuina seueritas. inulta rema¬
nere ꝑmittit S ira uidicii ano¬
stra hic correptione inchoat: ut
inreꝓborum dampnatione con¬
quiescat. Propter utrosq enim
iobait. Si impius fuero: ue mͥ
ẽ E si uistus: non leuabo caput:
saturatus afflictione et miseria
Impius namq caput hic leuat.
qui ꝓsperis hic fulcit᷑: sed quod
sequitur non euadet: q̃m super¬
bia eius eterna ultione feritur.
Iustus uero oppressꝰ miseria ca¬
put leuare non sinit᷑ sed transi¬
torus dolorib expiatus ab eder¬
no uerbere liberatur. Capitulũ¬
abel. inmortem premit᷑:¬
& impius cain ineffrenatios
sue uoluntatis abire sinit᷑: ut
millo felix bonorum aduersi¬
tas: in isto malorum infelix pro¬
speritas monstraretur. fit enĩ
plerumq ut sicut ille tunc. siñe

Expanded text:
Hinc Petrus ait: Tempus est ut inHinc Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? Peccata quippe nequaquam divina severitas inulta remanere permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. Propter utrosque enim Job ait: Si impius fuero, vae mihi est; et si justus, non levabo caput , saturatus afflictione et miseria. Impius namque caput hic levat, qui prosperis hic fulcitur, sed quod sequitur non evadet; superbia enim ejus aeterna ultione feritur. Justus vero oppressus miseria caput levare non sinitur, sed transitoriis doloribus expiatus ab aeterno verbere liberatur. XXXIII. CAbel in mortem premitur, et impius Cain in effrenatione suae voluntatis abire sinitur, ut in illo felix bonorum adversitas, in isto malorum infelix prosperitas monstraretur. Fit enim plerumque ut sicut ille tunc, sic nunc
Abbreviated transcription (Latin):
redes. Filii uero exipsa afflictio¬
ne noscuntur: uixta illud. fla¬
gellat omnem filium:quem re¬
cipit. Licet enim non sit filius
omnis qui flagellatur: tamen
nullus est filius qui non flagel¬
letur. Mali uero sine uerbere re¬
linquntur. ut sicut in duodecimo¬
quardo libro moralium dicitur.
saltem hanc uitam sine penis du¬
cant: qui ad tormenta sine fine
que sunt mala agendo festinãt.
Neq̃ꝗ̃ enim recributionis gaudiũ
de eternitate colligitur: quod
nonprius hic pia tribulatione
seminatur. Eant igitur reprobi
&t desideria sua inulte consumãt:
quia certe adreatus testimonium
d̃s conuertit etiam ipsum dempꝰ
quod eis ad penitentiam tribuit:¬
& iram quam nunc retinet: q̃nq
irretrac̾tabiliter infundit. Qd
ex afflictione bonorum colligit᷑.
qͦs cernimꝰ et pia agere. et cru¬
delia multa dolerare. Nam dis¬
trictus uidex qͣnta illic animad¬
uersione ferit. qͦs reꝓbat᷑ si hic
tam districte cruciat qͥs amat:

Expanded text:
redes. Filii vero esse ex ipsa afflictioredes. Filii vero esse ex ipsa afflictione noscuntur juxta illud: Flagellat omnem filium quem recipit . Licet enim non sit filius omnis qui flagellatur, tamen nullus est filius qui non flagelletur. Mali vero sine verbere relinquuntur, ut sicut in libro XXIV Moralium dicitur: Saltem hanc vitam sine poenis ducant, qui ad tormenta sine fine quae sunt mala agendo festinant. Nequaquam enim retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. Eant igitur reprobi, et desideria sua inulte consumant, quia certe ad reatus testimonium Deus convertit etiam ipsum tempus, quod eis ad poenitentiam tribuit, et iram quam nunc retinet quandoque irretractabiliter infundit. Quod ex afflictione bonorum colligitur, quos cernimus et pia agere et crudelia multa tolerare. Nam districtus judex quanta illic animadversione ferit quos reprobat, si hic tam districte cruciat quos amat?
Abbreviated transcription (Latin):
uxor beati iob euidenter expreᷤ¬
sit: que uirba blasphemie uiro
suasit. Nam et hi ꝓpter ꝓfessam
fidem intra sinum eccłie fidelib
ammixti sunt: qͦs eo inuitabileᷤ
pene sͥ faciunt. quo eo usq ad
fidei cubile recipiunt. S qͥs qͥs
uult crudelitatem eam euad̃e:
studeat internis desiderus iun¬
qb̃ cesset exteriora ꝑ exempla
prauorum ambire. Nam ĩ euu
angłio ille latrones non incur¬
reret: si abierusalem quod est
uisio pacis non exisset Neq fi¬
liam iacob rex terre corrupisset:
nisi illa ad uidendas illiꝰ regio¬
nis mulieres ꝓcessisset. Hinc de
eodem iacob dicitur. quod sim¬
plex in habitacłis habitauit. ssau
uero quem d̃s odiobabuit: uir
gnarus uenandi fuit. Capitul
atitur autem d̃s in¬
nocentiam abel abimpio
cain uigulari quem tamen
ipse suscepit: qm̃ electorum ẽ
hic mala perpeti. hic diuersis
modis flagella sustinere. quib
reseruatur de hereditate gau¬
dere eterna. Nam si filu: et he¬

Expanded text:
uxor beati Job evidenter expresuxor beati Job evidenter expressit, quae verba blasphemiae viro suasit. Nam et hi propter professam fidem intra sinum Ecclesiae fidelibus admisti sunt, quos eo imitabiles pene sibi faciunt, quo eos usque ad fidei cubile recipiunt. Sed quisquis vult crudelitatem Cain evadere, studeat internis desideriis jungi, cesset exteriora per exempla pravorum ambire. Nam ille in Evangelio latrones non incurreret, si ab Hierusalem, quod est visio pacis, non exisset, neque filiam Jacob rex terrae corrupisset, nisi illa ad videndas illius regionis mulieres processisset. Hinc de eodem Jacob dicitur: Quod simplex in habitaculis habitavit . Esau vero, quem Deus odio habuit, vir gnarus venandi fuit. XXXII. Patitur autem Deus innocentem Abel ab impio Cain jugulari, quem tamen ipse suscepit: quoniam electorum est hic mala perpeti, hic diversis modis flagella sustinere, quibus reservatur de haereditate gaudere aeterna. Nam si filii, et hae
Abbreviated transcription (Latin):
paululum iacere ꝑmisit. ut a
multis mortuus diceret᷑: qm̃
qui spiritalit̾ uiuere nesciunt:
eum qui inmundis desiderus
caret: inutilem penitus atq
extinctum arbitrantur. Cnde
iob ait. Deridetur iusti simpli¬
citas: quia uidelicet dum fors
isdem uistus demporali gloria
non resplendet: eis qui nulla
bona nisi carnalia pensare sci¬
unt: in despectum uenit. Unde
bene moy ses electorum uoce
ait. Abhominationes egyptio¬
rum immolabimꝰ domino s
gyptii dedignantur oues de
sed quod illi abhominant᷑.hoc
isrłite d̾o offerunt: qͥa simplex
humilium uita. dõ insacͥficium
uertitur: qm suꝑbi & duppliceᷤ
fatutatem putant esse. Frat̃ne
cedis cain spirans: abel foras
egredi suadet. Fõras autem eg̾¬
di ẽ: neglecꝰtis celestib bonis. ex¬
teriora querere. Ad quod uideł
agendum nonnulli qui appe¬
titu terrenorum succumbunt.
eos uero qui ȩterna sequi uiden¬
tur inflectere uel solo exemplo.
uel etiam uerbis solent. Quos

Expanded text:
paululum jacere permisit, ut a paululum jacere permisit, ut a multis mortuus diceretur, quoniam qui spiritaliter vivere nesciunt, eum qui immundis desideriis caret, inutilem penitus atque exstinctum arbitrantur. Unde Job ait: Deridetur justi simplicitas , quia videlicet dum foris idem justus temporali gloria non resplendet, eis qui nulla bona nisi carnalia pensare sciunt, in despectu venit. Unde bene Moyses electorum voce ait: Abominationes Aegyptiorum immolabimus Domino . Aegyptii dedignantur oves edere, sed quod illi abominantur, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplex humilium vita Deo in sacrificium vertitur, quam superbi et duplices fatuitatem putant esse. Fraternae caedis Cain spirans Abel foras egredi suadet; foras autem egredi est, neglectis coelestibus bonis exteriora quaerere. Ad quod videlicet agendum nonnulli qui appetitui terrenorum succumbunt, eos vero qui aeterna sequi videntur inflectere, vel solo exemplo, vel etiam verbis solent. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
Estus abel sicut inse regem ce¬
lestis ierusalem xp̃m cũ om̃i
collectione electorum signifi¬
cauit: sic inagno quẽ obtulit.
innocentiam eoꝵ dem electoꝵ
expressit. Ut enim de studus
Neiusdem innocentie quiddam
Ecommemoremꝰ: quicumq in¬
Ster eos ꝑfec̾ti sunt. nichil cal¬
Elida simulatione simulant:
quia loqui dupliciter igno¬
rant. Non se student rerum
habundantia fulcirr: non per
dignitates scłi. honorabiles os¬
tentari. Non cultu uestiũ pom¬
pare: non inhis quȩ extra se
sunt głarȩ. Honorari metiuit.
non despici. Corpꝰ continentia
tenuant: mente et morib pin¬
guescunt. Piusticia: contume¬
lias susciꝑe gaudent. Inuirias
non facere. sed tolerare: lucrum
putant. S et alia huiusmodi
gerentes: do quidem placent:
oculos autem cain offendunt:.
quia sapientes et cultores huiꝰ
mundi abiectos et q̃si mortuoᷤ
deputant. qͦs non carnaliter
secum uiuere cernunt: quod in
illo iuuene signatur. quẽ dñs
cum ademonio liberaret. ita

Expanded text:
stus Abel sicut in se regem coelestis Hierusalem Christum cum omni collectione electorum significavit, sic in agno quem obtulit innocentiam eorumdem electorum expressit. Ut enim de studiis ejusdem innocentiae quiddam commemoremus, quicunque inter eos perfecti sunt, nihil callida simulatiquia loqui dupliciter ignorant. Non se student rerum abundantia fulciri, non per dignitates sæculi honorabiles ostentari, non cultu vestium pompare, non in his quæ extra se sunt gloriari: honorari metuunt, non despici: corpus continentia tenuant, mente & moribus pinguescunt. Pro iustitia contumelias suscipere gaudent: iniurias non acere, sed tolerare lucrum putant. Sed & alia huiusmodi gerentes Deo quidem placent, oculos autem Cain offendunt; quia sapimundi abjectos, et quasi mortuos deputant, quos non carnaliter secum vivere cernunt. Quod in illo juvene signatur, quem Dominus cum a daemonio liberaret, ita
Abbreviated transcription (Latin):
E salomon. Sicut odibilis ẽ caniͤ
qͣndo redit aduomitum suũ. ita
& peccator q̃n reuertitur ad pec¬
catum suum. Et ꝓpħa. Ue pecea¬
tori: terram ingredienti duabus
uns. & illud. Nemo potest duo¬
bus dominis seruire. Ergo sicut
iam sepius suggessimꝰ. qͥa fides
afit. idest abeo quod fiat nomen
accepit: ipse se fiducialiter dicit
credere. qui quod se credere dix¬
credamus utrumq esse. & ꝙ pro¬
mittit ds. e quod minatur.
Ac s fi uolumus. ut in nobis ꝑfect᷑a
fides maneat. timentes supplici¬
um opera mala nonfaciamus: &
desiderantes premium. ea que
bona sunt agere totis uiribus
laboremus: ut non cum increduls
et impiis ȩternum cogamur
supplicium sustinere: s cum fide¬
libus. et in bonis operib ꝑ seue¬
rantibus. ad ꝑpetuum p̃mium
prestare dignetur. qui cum patr

Expanded text:
et Salomon, Sicut canis odibilis est et Salomon, Sicut canis odibilis est quando redit ad vomitum suum; ita et peccator, quando revertitur ad peccatum suum : et propheta, Vae peccatori terram ingredienti duabus viis : et illud, Nemo potest duobus dominis servire . Ergo, sicut jam saepius supra suggessimus, quia fides a Fit, id est, ab eo quod fiat, nomen accepit, et ipse se fiducialiter dicit credere, qui quod se credere dixcredamus utrumque esse, quod promittit Deus, et quod minatur; ac si volumus ut in nobis perfecta fides maneat, et timentes supplicium, opera mala non faciamus, et desiderantes praemium, ea quae bona sunt agere totis viribus laboremus: ut non cum incredulis et impiis aeternum cogamur supplicium sustinere; sed cum fidelibus et in bonis operibus perseverantibus ad perpetuum regnum praestare dignetur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mium. Scito tamen nichil tibi
ꝓdesse. si unam rem uolueris cre¬
dere: de alia uero dubitare. Illi.R
ꝓdest quod diuertit de malo: qui
statim fecerit bonum. Q illi ꝓdest
quod facit bonum: qui ad integrũ
diuertit amalo. hoc ido dixi: quia
multi sunt qui de rapinis & frati¬
dibus uidentur elemosinam dare.
& tam̃ abipsis malis non uolunt
desinere. Nobis enim fratres km̃u.
tunc sicut iam dixi ꝓdest quod ma¬
lum nonfacitis: si id quod do pla¬
cere nostis. impleueritis. & tunc
debonis oꝑibus ur̃is. mercedem
uobis reddendam poteritis fideli¬
ter credere: q̃n uos cum dĩ adiu¬
torio ceperitis adintegrum amalis
actibus abstinere. Nam & si bona
simul et mala opera facere uultis:
quid prodest exuna parte edifica¬
re. & exalia destruere: & unum
exspoliare. alium uero uestire: Istĩ
talib clamat in euuangłio dominꝰ.
Aut facite arborem bonam. & fru¬
ctus eius bonos: aut facite arbo¬
rem malam. et fructus eiꝰ malos.

Expanded text:
praemium. Scito tamen nihil tibi praemium. Scito tamen nihil tibi prodesse si unam rem volueris credere, et de alia dubitare. Illi enim prodest quod divertit a malo, qui statim fecerit bonum; et illi prodest quod facit bonum, qui ad integrum divertit a malo. Hoc ideo dixi, quia multi sunt qui de rapinis et fraudibus videntur eleemosynam dare; et tamen ab ipsis malis non volunt desinere. Vobis enim, fratres charissimi, tunc, sicut jam dixi, prodest quod malum non facitis, si id quod Deo placere nostis impleveritis. Et tunc de bonis operibus vestris mercedem vobis reddendam poteritis fideliter credere, quando vos cum Dei adjutorio coeperitis ad integrum a malis actibus abstinere. Nam si et bona simul et mala opera facere vultis, quid prodest ex una parte aedificare, ex alia vero destruere; et unum exspoliare, alium vero vestire? Istis talibus clamat in Evangelio Dominus, Aut facite arborem bonam, et fructus ejus bonos; aut facite arborem malam, et fructus ejus malos :
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. ÷ qui non credit quam
spem habeat ur̃m est uidicare. Qa
demones credunt esse dm. & non
faciunt que iubet ds: iste in eo ꝓ¬
batur non credere. quia quod uer
opera fidei et uirtutem eius poᷤ¬
sitis agnos cere. breuiter carita
dur̃e uolo suggerere. Tota enim
urtus fidei: in duabus rebus ui¬
detur consistere. Una que sepe
iam dicta ẽ et certis sime creda¬
mus uerum eẽ quod ꝓmittit d̃s.
alia ut apud nos diffinitum sit
non esse falsum quod minatur
d̾s. Si enim toto corde et toto ani¬
mo credis te post bona opera accep¬
turum p̃mium quod ꝓmitutur. Si¬
militer absq ulla hesitatione. Si
mala opera egeris. credete sine fi¬
ne te passurum supplicium. Agnos¬
q̾te fidem integram retinere: ea tñ
conditione ut quod corde credis. ope¬
ribus impleas. & sine aliqua mora
deuertas amalo. et facias bonum.
In eo quod diuertis amalo: credis
esse supplicium. Ineo quod facis
bonum: credis te ꝑuenturum ad

Expanded text:
dicitur; qui non credit, quam dicitur; qui non credit, quam spem habeat vestrum est judicare. Quia daemones credunt esse Deum, et non faciunt quae jubet Deus; iste in eo probatur non credere, quia quod verbopera fidei et virtutem ejus possitis agnoscere, breviter Charitati vestrae volo suggerere. Tota enim virtus fidei in duabus rebus videtur consistere. Una saepe jam dicta est, ut certissime credamus verum esse quod promittit Deus; alia, ut apud nos diffinitum sit, non esse falsum quod minatur Deus. Si enim toto corde et toto animo credis, te post bona opera accepturum praemium quod promittitur; similiter absque ulla haesitatione, si mala opera egeris, credis te sine fine passurum esse supplicium: agnosce te fidem integram retinere; ea tamen conditione, ut quod corde credis, operibus impleas, et sine aliqua mora divertas a malo: et facias bonum. In eo quod divertis a malo, credis esse supplicium; in eo quod facis bonum, credis te perventurum ad
Abbreviated transcription (Latin):
si sic expauescat iusticiam. ut
desperet de miscõia: non ẽ fides.
& ideo quia d̃s non solum mi¬
sericors. s: & uistus ẽ: utrumq
credamus. Nec iusticiam metu¬
entes de miscđia desperemus:
nec sic amemus miscdiam. ut ul¬
sticiam negligamus. frgo nec ma¬
le sperandum ẽ: nec male despe¬
randum. Male sperat: qui sine
penitentia et bonis oꝑib putat
ꝓmereri miscđiam. & male de¬
sperat: qui post bona opera. non
se credit recepturum esse misedl
Inde ante omnia considerandum
e & timendum. ne nobis sine boniꝰ
speribꝰ credamus fidem posse
sufficere: s timeamus illud ia co¬
bi apłi. Sicut corpus sine anima
mortuum ẽ: ita fides sine ope¬
ribus mortua ẽ. E illud. Tu
inquit credis quia ds unus est.
Benefacis. et demones credunt:
et contremiscunt. Qidete fratres
quia qui credit. et nonfacit: de¬
monum crudelitatem eum apls
habere dixit. Si enim qui credit
& non facit. demonib similis

Expanded text:
si sic expavescit justitiam, ut si sic expavescit justitiam, ut desperet de misericordia, non est fides. Et ideo quia Deus non solum misericors, sed et justus est, utrumque credamus: nec justitiam metuentes, de misericordia desperemus; nec sic amemus misericordiam, ut justitiam negligamus. Ergo nec male sperandum est, nec male desperandum. Male sperat qui se sine poenitentia et bonis operibus putat promereri misericordiam: et male desperat, si post bona opera non se credit recepturum esse misericordiam. Unde ante omnia considerandum est et timendum, ne nobis sine bonis operibus credamus fidem posse sufficere. Sed timeamus illud Jacobi apostoli, Sicut corpus sine anima mortuum est, ita fides sine operibus mortua est ; et illud, Tu, inquit, credis quia Deus unus est? Bene facis. Et daemones credunt, et contremiscunt . Videte, fratres, quia qui credit et non facit, daemonum credulitatem eum Apostolus habere dixit. Si enim qui credit et non facit, daemonibus similis
Abbreviated transcription (Latin):
bunt regnum celorum: s qui
faciunt uoluntatem patris mei
qui incelo ẽ Diligenter atten¬
dite. quia scd̃m supradictaᷤᷤ sen¬
tentias. nicħ ꝓdet homini. quod
se fidem habere dicit. si qͦd uerb̃
ꝓmittit. operib implere negle¬
xerit: scd̃m illud scͥpture. Si qͥd
uouisti dõ: ne moreris reddere.
Displicet enim ei: infidelis et stul¬
ta ꝓmissio. Multo melius ẽ non
uouere: qm̃ post uotum ꝓmissa
nonreddere. & ut hec etiam er¬
ga nos uel famulos nrõs possi¬
mus agnoscere euidenter: dicat
mͥ aliqͥs. si ei sufficit ut eũ ser¬
uus suus tota die dnm dicat
esse. & multis laudib eum pre¬
dicare non desinat: & tam̃ opera
que usserit implere dissimulet
Si ergo nobis sine oꝑib uerba
nonplacent: qͣntomagis apud
dm̃ fides sine oꝑib ꝓdesse non
poterit: Ante om̃ia timendum
ẽ ne sẽ aliquis sic credat accep¬
turum di miscđiam: ut non ex¬
pauescat iusticiam. Quam ren
si fecerit: non ẽ fides. & iteruo

Expanded text:
abunt in regnum coelorum; sed qui abunt in regnum coelorum; sed qui faciunt voluntatem Patris mei, qui in coelis est . Diligenter attendite, quia secundum supra scriptas sententias nihil prodest homini quod se fidem habere dicit, si quod verbis promittit, operibus implere neglexerit; secundum illud Scripturae, Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio. Multo melius est non vovere quam post votum promissa non reddere . Et ut haec etiam erga nos vel famulos nostros possimus agnoscere evidenter, dicat mihi aliquis si ei sufficit ut eum servus suus tota die dominum dicat esse, et multis eum laudibus praedicare non desinat; et tamen opera quae jusserit implere dissimulet. Si ergo nobis sine operibus verba non placent, quanto magis apud Deum fides sine operibus prodesse non poterit! Ante omnia timendum est, ne se aliquis sic credat accepturum Dei misericordiam, ut non expavescat justitiam: quam rem si fecerit, non est fides. Et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
netur: quicquid inse de supͣdicti
malis aut fiusse aut esse cognos¬
cit. ꝑ penitentiam et elemosinã
& precipue ꝑ indulgentiam ini¬
micorum suorum redimere uel
emendare festinet: ut sic cum di
adiutorio p̃terita uulnera stude¬
at curare. ut numꝗͣ postea unde
iterum uulnerari possit p̃sumat
ueniat dicens. Credo de di misedia.
quod num quam peritura sit. fideᷤ
uel baptismus m̃s quem accepi
Bene credis: si fecisti quod ꝓmisi¬
sti. Si pactum quo cum domino
inieras conseruasti: securus esto.
quia nonperibit nec fides nec
baptismus tuus. Si uero quod uer¬
bis ꝓmisisti. operib implere dis¬
simulasti: qua fronte uel qua con¬
scientia. scis quod non perierit
baptisma tuum. cum non custo¬
dieris pactum: Audi dñm dicen¬
tem. Quid ꝓdest quod dicitis
mͥ domine dñe: et non facitis q̃
dico: & iterum. Qui habet man¬
data mea & facit ea: ille est qui
diligit me. E iterum. Non om̃s
qui dicunt mͥ dñe domine. intͣ¬

Expanded text:
netur, quidquid in se de supra dictis netur, quidquid in se de supra dictis malis aut fuisse aut esse cognoscit, per poenitentiam et eleemosynam, et praecipue per indulgentiam inimicorum suorum redimere vel emendare festinet; et sic cum Dei adjutorio praeterita vulnera studeat curare, ut nunquam postea unde iterum vulnerari possit, praesumat veniat, dicens: Credo de Dei misericordia quod nunquam peritura sit fides vel Baptismus meus quem accepi. Bene credis, si fecisti quod promisisti. Si pactum quod cum Domino inieras conservasti, securus esto, quia non peribit nec fides nec Baptismus tuus. Si vero quod verbis promisisti, operibus implere dissimulasti; qua fronte vel qua conscientia scis quod non perierit Baptismus tuus, cum non custodieris pactum? Audi Dominum dicentem, Quid prodest quod dicitis mihi, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? et iterum, Qui habet mandata mea, et facit ea, ipse est qui diligit me ; et iterum, Non omnes qui dicunt mihi, Domine, Domine, intr
Abbreviated transcription (Latin):
dict᷑um ẽ. quod do ꝓmisimꝰ non
implemus: nescio si hominibꝰ fiðe
seruare possimꝰ Amisimꝰ enim
nos abrenunciaturos diabolo.
pompis & operibꝰ eius. Que aũ
sint pompe diaboli: ꝓpe nullꝰ
ignorat. Tamen uel exparde aliqͣ
dicere: nobis ẽ. Omnia spectacła
uel furiosa uel cruenta. uel tur¬
pia: pompe diaboli sunt: Gule
uel ebrietati seruire: libidini. uł
luxurie. infelicem animã subiuga¬
re. adpompam diaboli certum ẽ
ꝑtinere. quia intalib act̾ibꝰ illiꝰ
uoluntas impletur. De adulteruᷤ
uero & homicidĩs. rapinis. uel de¬
stimoniis falsis. quid opus ẽ ut
opera ꝑtinere. cum hoc nullꝰ possit
hominum ignorare: Nam et au¬
guria obseruare. & p̃cantatoreᷤ ad¬
hibere. & caragios sortilegos diui¬
nos inquirere: totum hoc adpom¬
pam uel adopera diaboli non est
dubium ꝑtinere. E ideo quia pau¬
ci inueniri possunt qui se exhis
omnib liberos esse congaudeant.
anima eiꝰ in hoc corpusculo conti¬

Expanded text:
dictum est, quod Deo promisimus non dictum est, quod Deo promisimus non implemus, nescio si hominibus fidem servare possimus. Promisimus enim nos abrenuntiaturos diabolo, pompis et operibus ejus. Quae autem sunt pompae diaboli prope nullus ignorat: tamen ex parte aliqua dicere nobis necesse est. Omnia spectacula vel furiosa vel cruenta, vel turpia, pompae diaboli sunt. Gulae vel ebrietati servire, libidini vel luxuriae infelicem animam subjugare, ad pompam diaboli certum est pertinere; quia in talibus actibus illius voluptas impletur. De adulteriis vero vel homicidiis, rapinis vel testimoniis falsis quid opus est ut  diaboli pertinere; cum hoc nullus possit hominum ignorare? Nam et auguria observare, et praecantatores adhibere, et caragios, sortilegos inquirere, totum hoc ad pompam vel ad opera diaboli non est dubium pertinere. Et ideo quia pauci inveniri possunt, qui se ex his omnibus liberos esse congaudeant; anima ejus in hoc corpusculo conti
Abbreviated transcription (Latin):
illius non solum uerbis. s: etiam
operib recognoscat: et fidem in¬
tegram se seruasse congaudett.
Sic tamen sit securus de pretrtũ.
ut sit sollicitus de futuris: quia
non qui ceperit.s qui ꝑseuera¬
uerit usq infinem. hic saluus
erit S ne fortasse aliquis cre¬
dat. quod fides ꝑ capitalia tan¬
tum cͥmina fiangi possit: quid
inter est utrum si maiori anmio¬
re gladio unus quisq ꝑcussꝰ int̾¬
ficiatur: Qui hoc dicit. attendat
enam de ocioso sermone fidem
periclitari posse. de quo dominꝰ
indie udicii rationẽ dixit esse red¬
dendam. & ilud. Qui dixerit
ergo unus quisq sicut iam dic¬
tum ẽ. quod inbaptĩmi sacram̃¬
to ꝓmisit: & quia pac̾tum cũ dño
fecit: uideat si eum ex nulla parte
uiolauit. Qñ enim interrogatit ẽ
abrenuncias diabolo. pompis et
operibꝰ eius: tunc ei sacerdoᷤ sub¬
scribendum pact̾um obtulit. Qñ
autem respondit abrenuncio: tẽ
subs cͥpsit. Sigͦ sicut iam supra

Expanded text:
illius non solum verbis, sed etiam illius non solum verbis, sed etiam et operibus recognoscat; fidem integram se servasse congaudeat. Sic tamen sit securus de praeteritis, ut sit sollicitus de futuris: quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed ne forte aliquis credat quod fides per capitalia tantum crimina frangi possit, quid interest utrum se majori an minori gladio unusquisque percutiens interficiat? Qui hoc dicit, attendat etiam de otioso sermone fidem periclitari posse, de quo Dominus in die judicii rationem dixit esse reddendam: et illud, Qui dixerit ergo unusquisque, sicut jam dictum est, quod in Baptismi sacramento promisit. Et quia pactum cum Domino fecit, videat si id ex nulla parte violavit. Quando enim interrogatus est, Abrenuntias diabolo, pompis et operibus ejus? tunc ei sacerdos subscribendum pactum obtulit. Quando autem respondit, Abrenuntio; tunc subscripsit. Si ergo, sicut jam supra
Abbreviated transcription (Latin):
liter conseruamꝰ: certum ẽ quod
reliqua cum ipsiꝰ adiutorio im¬
plere poterimꝰ. Si uero hoc qd̃ do
ꝓmittimus implere negligimus.:
nescio si illam fidem que inter
homines agitur. seruare possimꝰ.
Si enim homini cuilibet potes¬
tatem habenti ꝑicłosũt᷑ sialiqͥd
ꝓmittunus. cum hoc implere ne¬
gligimus: quantum pericłosius
est do ꝓmittere. & non
reddere. S hominẽ ido
reueremur: quia aut mortẽ aut
dampnũ corporis expauescimus.
Dõ autem iõ reddere dissimulamꝰ
quod ꝓmittimus: quia mortem
anime omnimodis non timemus.
E ubi ẽ illud euuangłium. noli¬
te timere eos qui corpꝰ occidunt
S potius eum timete. qui postq̃
occiderit habet potestatem mit¬
tere ingehennam: fiat ergo in¬
pͥmis quod dõ ꝓmittitur. ut ido:
hominib ꝓmissum fuerit im¬
pleatur. Consideret unusquiq
conscientiam suam. & si se im¬
plesse uiderit quod ꝓmisit. ab¬
renunciasse diabolo et pompis

Expanded text:
liter conservamus; certum est quod liter conservamus; certum est quod reliqua cum ipsius adjutorio implere poterimus. Si vero hoc quod Deo promittimus, implere negligimus; nescio si illam fidem quae inter homines agitur servare possimus. Si enim homini cuilibet potestatem habenti periculose aliquid promittimus, si hoc implere negligamus; quantum periculosius est Deo promittere, et non reddere? Sed hominem ideo veremur, quia aut mortem aut damnum corporis expavescimus; Deo ideo reddere dissimulamus quod promittimus, quia mortem animae omnimodis non timemus. Et ubi est illud evangelicum, Nolite timere eos qui occidunt corpus; sed potius eum timete qui postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam ? Fiat ergo imprimis quod Deo promittitur; ut id quod hominibus promissum fuerit impleatur. Consideret unusquisque conscientiam suam, et si se implesse viderit quod promisit, abrenuntiasse diabolo et pompis
Abbreviated transcription (Latin):
nitus non est inte fides. & non
solum te nichil adiuuat quod te
uerbis fidelem dicis: s: multum
tibi etiam nocet. Quia melius est
cui quam non promittere: quam
quod ꝓmiserit. implere nolle So¬
lum enim nomen fidei. de liberare
nonpoterit: quin potius sicut iam
dictum ẽ. inde dupplicit̃ reus eris:
quia quod uerbis ꝓmisisti imple¬
re factis nolusti. & clamat tibi
mortua ẽ. Et licet totum quicqͥd
homo ꝓmiserit. si potest debeat
operib adimplere: illam tamen
primam & p̃elaram ꝓmissionẽ.
quam eo tempore quo inbaptimo
renascimur do ꝓmittimus. speci¬
aliter cum ipsiꝰ adiutorio serua¬
re debemus. Interrogamur enim
inbaptismo. utrum abrenuncie¬
mus diabolo. pompis et operibꝰ
eius: abrenunciaturos nos uoce
libera respondemꝰ Quod quia in¬
fantes ꝑse minime ꝓfiteri poss.
parentes ipsorum. ꝓeis fide uis¬
sores existunt. Si ergo hoc quod
pͥmum ẽ et in quo fundamentũ
xp̃iane religionis consistit. fide¬

Expanded text:
nino non est in te fides: et non nino non est in te fides: et non solum te nihil adjuvat quod te verbis fidelem dicis, sed et multum tibi etiam nocet; quia melius est cuiquam non promittere, quam quae promiserit implere non velle. Solum enim nomen fidei te liberare non poterit: quin potius, sicut jam dictum est, inde dupliciter reus eris; quia quod verbis promisisti implere noluisti; et clamat tibi mortua est homo promiserit, si potest, debeat operibus adimplere; illam tamen primam et praeclaram promissionem, quam eo tempore quo in Baptismo renascimur, Deo promittimus, specialiter cum ipsius adjutorio servare debemus. Interrogamur enim in Baptismo, utrum abrenuntiemus diabolo, pompis et operibus ejus: et abrenuntiaturos nos voce libera respondemus. Quod quia infantes per se minime profiteri possunt, parentes ipsorum pro eis fidejussores existunt. Si ergo hoc quod primum est, et in quo fundamentum christianae religionis consistit, fide