comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hominẽ mollib uestitũ  Ecce qͥmollib uestuint᷑. in domi¬
b regũ sunt. Arundo enĩ uento a.gitata. mͦ flatibus
erigitur. mͦ flatib indinat᷑. Om̃is aut̃ infirmꝰ animus.
quel derogationẽ deicit᷑ uel laudibꝰ exaltat᷑. arundo uen¬
to agitatã ẽ. Ed ioħes ñerat. qr inflexibilẽ m̃tis uerticẽ
inqͥsitione res indiget. cũrecti oꝑis uiã tenemꝰ. utrum
semꝑ cdespicere linguas derogantiũ debeamnis. ancerte
aliquando c̃opescere. Dequare sciendũ ẽ. qr linguas de¬
trahentiũ sicut nr̃ostudio ñdebemꝰ excitare neipsi
ꝑeant. ita ꝑsuã malitiã excitatas debemꝰ equanimit᷑
tolerare. ut nob merrtũ crescat. Aliquando autẽ etiã
cõpescere. ne dũ denob̾ mala dissemiriat. eoꝵ qͥ iudire
nos adbona poterant. coi n da innocentiũ corrum¬
pant. Hinc ẽ ⁊ enĩ. qđ ioħs obtrec tatdris sui lingu̾a re¬
darguit dicens. Is qui amat pͥmatũ gerere ineis diotre¬

Expanded text:
hominem mollibus vestitum. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Arundo autem vento agitata modo flatibus erigitur, modo flatibus inclinatur. Omnis autem infirmus animus qui vel derogatione dejicitur, vel laudibus exaltatur, arundo vento agitata est. Quod Joannes non erat, quia inflexibilem mentiinquisitione res indiget, cum recti operis viam teneamus, utrum semper despicere derogantium verba debeamus, an certe aliquando compescere; de qua re sciendum quia linguas detrahentium sicut nostro studio non debemus excitare, ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat; aliquando autem etiam compescere; ne dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant, corda innocentium corrumpant. Hinc est quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis, Diotre
Abbreviated transcription (Latin):
icat᷑ gͦ dedi faciẽ tuã ut addamante. id÷ si abaudito¬
rib honorariᷤ. dedi faciẽ tuã ut silicẽ si abauditori¬
b conculcaris atq despiceris. ut nec ꝑillatũ honorẽ
refrenetur lingua ex uerecundia. nec ꝑ despec tum
taceat ex infirmitate.Sequitur. N etimcas eos. neq¬
a facie eoꝵ. quia domus exasꝑans ẽ. hoc iã supcriꝰ dic¬
tũ ẽ. S notandũ qu̾a asꝑa domꝰ habetur: cus asperi¬
tas tã crebro replicatur. Increpandus itaq peceator
ẽ. ⁊ nũquã timendꝰ. quia domus exasꝑansẽ. Timeri crũ
homo debuerat. si pse auc torẽ omniũ ut homotimu¬
isset. Nã quia ratioruis sensũ adtirorẽ dei ñ habutt᷑.
tanto innullo timendus c̃ quanto in hoc qđ et clebu¬

Expanded text:
em tuam ut adamantem, » id est, si ab auditoribus honoraris: Et, « dedi faciem tuam ut silicem, » si ab auditoribus conculcaris atque despiceris, ut nec per latum honorem refrenetur lingua ex verecundia, nec per despectum taceat ex infirmitate. Sequitur: « Ne timeas eos, neqie eorum, quia domus exasperans est. 19. Hoc jam superius dictum est. Sed notandum quam aspera domus habetur, cujus asperitas tam crebro replicatur. Increpandus itaque peccator est, et nunquam timendus, quia domus exasperans est. Timeri enim homo debuerat, si ipse auctorem omnium ut homo timuisset. Nam qui rationis sensum ad timorem Dei non habuit, tanto in nullo timendus est, quanto hoc quod e
Abbreviated transcription (Latin):
nedicitur. cũuł abelec̾tis hominibꝰ uel a sc̃is angłis auc¬
tori om̃iũ laus et̾na cantat᷑. In eo gͣ qđ iusti ddeconũten¬
nales actꝰ occulũ ducunt. quasi adbabyloniã intendunt.
Quitam̃ ꝓstatu sue rectitudinis. qr in laudẽ dei bona
sc̃oꝵ considare numꝗ̃ desinunt. quãuis ꝑ cogitationẽ
pħe ũba largiente dño ꝑsensũ alterũ.⁊ subtiliꝰ intellige¬
te.: aptiꝰ dicere ualemus : Ait erũ. Et assũpsit me spc̃.
Predicatorẽ sp̃e assumit. cũ eiꝰ mentẽ inamorẽ dei om̃ĩpo¬
tentis eleuatã. at̾renis ĩa desideriis alienã reddit. ut
nichil ei agere libeat nͥ ea quib lucra spiritalia cong¬
get. ⁊ adregna celestia cotidie siu oꝑis fructũ portet
Unde et nouis predicatorib uibetur. Oꝑamini ñes bũ
qͥperit .s qui ꝑmanet inuitã eternã. Bene aũ subdit᷑.

Expanded text:
nedicitur, cum vel ab electis hominibus, vel a sanctis angelis auctori omnium laus aeterna cantatur. In eo ergo, quod justi de convertennales actus oculum ducunt, quasi ad Babyloniam intendunt. Qui tamen pro statu suae rectitudinis, quia in laudem Dei bona sanctorum considerare nunquam desinunt, quamvis per cogitationem phetae verba, largiente Domino, per sensum alterum et subtilius intelligere, et apertius dicere valemus? Ait enim: Et assumpsit me spiritus. Praedicatorem spiritus assumit, cum ejus mentem in amorem Dei omnipotentis elevatam a terrenis jam desideriis alienam reddit, ut nihil ei agere libeat, nisi ea quibus lucra spiritalia congreget, et ad regna coelestia quotidiani sui operis fructum portet. Unde et nobis praedicatoribus jubetur: Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam . 26. Bene autem subd
Abbreviated transcription (Latin):
qualit̾ dicat. Ad p̾dicandũ nãq plus ꝯscientia scĩ amo¬
ris edificat. ꝗͣ exercitatio sermonis. quia amando celes¬
tia inrt̾ semet ipsum p̃dicator legit. qͦmͦ ꝑsuadeat ut
despici debeant t̾rena. Qui enĩ uitã suã interiꝰ pensat.
⁊exemplo suo foris admonendo alios edificat. quasi in
corde linguę calamũ tinguit. in eo qđ manu u̾bi pro¬
ximis exteriꝰ scribit. Unde ad mirabilis p̾dicator pꝰꝗ̃
multa discipuł exhortando dix̃. qr nullã int̾ seinet¬
ipsũ de ꝯscientia contrarietatẽ ꝑtulit. securꝰ aduuix
Siqua uitus. siqua laus ddisciplinȩ. hȩc cogitate quȩ et
didicistis ⁊ accepistis. ⁊ audistis et uidistis inme. Hȩc a

Expanded text:
qualiter dicat. Ad praedicandum namque plus conscientia sancti amoris aedificat, quam exercitaio sermonis, quia amando coelestia intra semetipsum praedicator legit quomodo persuadeat ut despici debeant terrena. Qui enim vitam suam interius pensat, et exemplo suo foris admonendo alios aedificat, quasi in corde linguae calamum tingit, in eo quod manu verbi proximis exterius scribit. Unde admirabilis praedicator cum multa discipulis exhortando dixit, quia nullam intra semetipsum de conscientia contrarietatem pertulit, securus adjunxit: Si qua virtus, si qua laus disciplinae, haec cogitate; quae et didicistis, et accepistis, et au
Abbreviated transcription (Latin):
agendã perutentiã docearis. ibi inuenis lamerta. Spe
celestiũ gaudioꝵ. m̃tẽ relenare desidas. ibi ad consolatio¬
nẽ tuã inuenis carm̃. Sinuͦ⁊ mala ꝑpetrasti. et hec te ꝑpe¬
trasse ñpenitet. s ceruicẽ meritis erigis. ad nullas pentten¬
tiȩ lamentationes inlinaris. nulla celestiũ gaudior expec¬
tatione corrigeris uelis nolis ibi scriptũ auditurꝰ es ue
ut is. quẽ nec timor. idpenitentiã humiliat. nec spes ad
suꝑna p̾mia exaltat dãpriationis suȩ iã runc penã ꝓs¬
pctiat: sine excusatione inet̾num supplitiũ cadat qͥd¬
uis ũba uoluminis. ⁊mala quȩ nos egisse meminumus.
fletib puniamus. ut ꝑlam̃ta penitentie. ꝑueriamus
at carm̃ uitȩ. ne si affllgi mͦ periitendo nolumus. uȩ
pꝰmodũ sine firie sentiamus: Nec nos nr̃oꝵ uulnerũ
multitudo inddesꝑationẽ deprumat. qi maior ẽ pacien¬
tia medici. quã magritudo languoris nr̃i. Quid ẽ erĩ

Expanded text:
agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadatus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant. Gła in excelsis deo. ⁊ int̾ra pax hominibꝰ bonȩ
uoluntatis. S si adhuc p̾senti secło mente inheres. si ad¬
huc t̾renis uoluptatib delec taris. amare ñ potes gaudia
ct᷑na qͦ audis. Cognoseogͥ inhoc uolumine ue. qđ ineo scͥp¬
tũ e. atq abanimo ꝑtimorẽ expelle qđ diligis. ut possis
exiuditio carm̃ amare qđ legis. Ibi quippe subunius dãp¬
nati specis muititudo om̃is exprimitur rȩpboꝵ. eũ uoce
riorib sua se sponte deiecer ut ueritatis lum̾ nec cre¬
dendo nec bene oꝑuindo sequerent᷑. Inqͥb tenebris ligatis
pedib ac manib inttti p̾cipiunt᷑ qr nunc dũ tempꝰ ope¬
randi atq currendi ẽ hab̾e maniꝰ pedes liberos inbona
actione noluerunt. Ibi ue. repboꝵ scriptum ẽ. Uermis
qͥparatus ẽ diabolo ⁊angłis eiꝰ. In hoc itaq uolumine.
cuncta q̃ edificent. om̃ia quȩ erudiant scripta ꝯtinen¬
tur. Peccasti erũ & iã peritet illicita ꝑpetrasse. ut ad

Expanded text:
nt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce rioribus sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo nec bene operando sequerentur. In quibus ligatis pedibus ac manibus mitti praecipiuntur, quia nunc dum tempus operandi atque currendi est, habere manus et pedes liberos in bona actione noluerunt. Ibi vae reproborum scriptum est: Vermis qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
OLENT CUIDA SCRIPIA SACRI ELO¬
quii legentes eũ subluniores eiꝰ sententias pe¬
netrait᷑. minora mandata quȩ infirmiori¬
b data sunt tum̃ti sensu despicere.⁊ ea uel¬
le inaliũ intellectũ ꝑmutare. Quisi rec¬
t̾e tieo atta untelli gerent. mandata qͦq muuma despec¬
tui ñhaberent. qr adiuina p̾cepta sic inquibꝰdã loquim¬
tur magnis. ut tam̃ inquib dã ꝯgruant pariuilis. qui
ꝑ increm̃ta intelligentiȩ quasi quibꝰdã passib m̃tis

Expanded text:
olent quidam scripta ejusdem sacri eloquii legentes, cum sublimiores ejus sententias penetrant, minora mandata, quae infirmiorius data sunt, tumenti sensu despicere, et ea velle in alio intellectu permutare. Qui si recte in eo alta intelligerent, mandata quoque minima despectui non haberent, quia divina praecepta sic in quibusdam loquuntur magnis, ut tamen in quibusdam congruant parvulis, qui per incrementa intelligentiae quasi quibusdam passibus mentis
Abbreviated transcription (Latin):
insaero ũbu dũ hodie intelligimꝰ. qđ hestemo die nescie¬
bamus. cras qͦq cõp̃hendimus qͦd hodic nescunus. ꝑduunc
dispensationis grãm. cotidiano alim̃to nutͥamur. Om̃ps
enĩ ds quasi totiens ados cordis nr̃i manũ porrigit. qͦ¬
tiens nob intellec tũ aꝑit. eybũ sacri eloquii in nr̃is sen¬
sib mittit. Cybat tͦ nos uolumine. cũ sensũ nob script᷑e
suȩ dispensando aꝑit. eiꝰ dulcedine nr̃as cogitationes

Expanded text:
in sacro verbo dum hodie intelligimus, quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus, quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriamur. Omnipotens enim Deus, quasi toties ad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine cum sensum nobis scripturae suae dispensando aperit, et eju
Abbreviated transcription (Latin):
loqueris ad eos & dices. Hec dicit dñs ds. si forte audiat
quiescant. Id toties diuinis uocib difficultas audien¬
di repetitur. ut dicat᷑ siforte audiant. quid aliud quã
transinigͣti pꝰpuli duritia designatur: Inqͥb uerbis
ad ꝑuersũ pꝰpulũ. ũba sua ddemuntiat᷑ difficile audiri.
cur nos miscri constristamur. cũ sepe afr̾ib innr̃a ad¬
monitione contẽpnunur: Nã crebro delinquentes allo¬
quimur frequent᷑ increpamus. sepe cũ eis blandis ser¬
monib agitur. Ettam̃ alt̾ audit. alter audire contẽprat.
alt̃ exparte ũbum erhortationis suscipit ⁊ exparte reci¬
pere recusat. ita ut cotidie impleri uideamꝰ hoc qđ ꝑ¬

Expanded text:
loqueris et dices ad eos. Haec dicit Dominus Deus, si forte audiant et quiescant. » Quoties divinis vocibus difficultas audiendi repetitur, ut dicatur, « Si forte audiant, » quid aliud quam transmigrati populi duritia designatur? In quibus verbis ad perversum populum verba sua denuntiat, difficile audire, cur nos miseri contristamur, cur saepe a fratribus in nostra admonitione contemnimur? Nam crebro delinquentes alloquimur, frequenter increpamus, saepe cum eis blandis sermonibus agimus, et tamen si alter audit, alter audire contemnit, alter ex parte verbum exhortationis suscipit, et ex parte recipere recusat, ita ut quotidie impleri videamus hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
loco debet intelligi. Uc autẽ. inscriptura sacri sepiꝰ
dext̾no luctu ꝗ̃ dep̃senti solet intelligi. Unde scrip¬
tumẽ. Uc inpio ininalũ. retͥbutio enũ manuũ eiꝰ fiet
ei. Etbeatꝰ iob loquit᷑ dicens. Sumpiꝰ fuero. ue mͥ ẽ. si
autẽ iust᷑ ñleuabo caput. saturatus afflctionie ⁊ mise¬

Expanded text:
loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus affliction
Abbreviated transcription (Latin):
sa mens quando ꝑ increpationẽ corripit᷑. aut ꝑp̾dicationis
dulcedinẽ adbona suadetur. decorrectione fit deteri¬
or.⁊ inde inurmurationis iniqͥtatẽ succendit᷑. unde
debuit abiniquitate cõpesci. ꝑ helui qͦq. denigrato. ic¬
sesc desꝑunte dicitur. Et ñdixit ubi est ds quifecit
me qͥ dedit carmiina in nocte. Carmen quippe in noc¬
te c̃ letitia utͥbulatione. Carm̾ in nocte accipimus.
q̃n inp̃ssuris p̃sentib defuturis gaudiis ꝯsolamur.
Carm̃ nob̾ innoe te ostendebaat apłs. cũ dicebat. Spe
gaudentes. intͥbulatione pacientes. Carm innoc t̃t
se dauid habere indicat dicens. Tumͥ es refugiũ ap̃s¬
sura quȩ circum dedit me. exultatio mea redime me a
circũdantibꝰ me. Iui erũ circũdari se p̃ssuris narrat.
⁊tam̾ dm̃ sibi esse exultationẽ nominat. ꝓculdubio
carm̃ innoc te cantat. Suia gͥ pene sẽꝑ inbono carm̾
ponere scriptura sacͣ ꝯsucuit. ita anob̾ etiã in hoc

Expanded text:
sa mens, quando per increpationem corripitur, aut per praedicationis dulcedinem ad bona suadetur, de correptione fit deterior. Et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Quisquis pro peccato sese desperante dicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponere Scriptura sacra consuevit, ita a nobis etiam in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
usũ sequentes. que pene semꝑ carm̃ ponere in ꝓsperis sõ¬
let. hoc in loco ꝓbona parte dictũ carm̃ accipimus.
Nã cũ om̃ps ds̃ populũ suũ demari rubro liberisset.
scriptũ est. Tc̃ moyses ⁊ filii isrł ceciner̾ carmen dño. Et
cũ dauid uictoriã dehostib fecisset scriptũ ẽ. Locutꝰ¬

Expanded text:
usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis sousum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. Nam cum omnipotens Deus populum suum de mari Rubro liberasset, scriptum est: Tunc Moyses et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostib
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc seruant᷑ occulta. Dequibꝰ tam̾ occultis. iã partẽ
ꝑspirttalẽ intelligentiã sentimus. iã scĩ sp̃c pignus
accepimus. qr hȩc ⁊ plene nec dũ cognouimꝰ. ueritatis et c¬
medullitꝰ amamus. ⁊inmultis spiritalib sensib quos
ia cognoimtꝰ ueritatis pabulo pascimur. Dicatur gͦ.
qͥerat scriptꝰ intꝰ ⁊ foris. qr in sacro eloquio et dictis oc¬
cultiorib atq sublimioribꝰ saciantur fortes. ⁊ p̾ceptis
aꝑtiorib nos paruuli nutrimur. Unde scriptum ẽ.
Oontes excelsi ceriuis. pet̾ refugiũ erinacus. Habeant enĩ
montes intelligentie qͥũ contemplationis salt᷑. dare noue¬
runt. S pet̾ sit refugiũ crinaciis. qr nos pariuili ⁊ pee
catoꝵ rir̃oꝵ spinis oꝑti. su ntelligere alta ñ possumus.
pere diuinitatis eiꝰ mysteria ñposse persaui. sola uob̾
humanctatis eiꝰ infirma locutus sũ. Seqͥt᷑. Et scripte
&ͥ lugubre carm̃ dicere possumus. S: nos scripture sacre

Expanded text:
occultis jam partem per spiritalem intelligentiam sentimus, jam sancti Spiritus pignus accepimus, quia haec et plene necdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur. Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelligentiae, qui jam contemplationis saltus dare noverunt. Sed petra sit refugium herinaciis,  1262 spinis cooperti, etsi intelligere alta non possumus, pere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutus sum. Sequitur: IBID.-- E carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
flebitis. ⁊ ue p̾gnantibꝰ et nutrientib uullis diebus.
Pensandũ gͦ nob̾ ẽ. qͦmͦ hec tria in sacro uolumine scrip¬
ta st̃. lam̃tationes ⁊ carm̃. & ue. Lam̃tationes udelic&.
qr ineo scripta ẽ. penitentia peccatoꝵ. carm̃ uero quia
ibi p̃nuntiant᷑ gaudia iustoꝵ. ue aut̃ quia ibi exp̃ssa ẽ
dãpnatio repboꝵ. Ut gͦ peccata puniat. lege qͣ ihxe uolumi¬
Et rursus. odiseri estote. et lugete. Risus ur inluctũ ꝯũtatur.
⁊ guidiũ inmerorẽ. Ut autc̃ deꝓmissione gaudii seqͦntis
ħy larescas. cognosce quȩ in hoc uolumine scripta sint ear¬
iherlm̃ dicit᷑ Ea lapide p̾cioso⁊ mundo. om̃s platee eiꝰ
sternent᷑ et ꝑ om̃s uicos eiꝰ allelua cantabitur. Hoc nob̾¬

Expanded text:
Et: « Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . » Pensandum ergo nobis est, quomodo haec tria in sacro volumine scripta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae autem, quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumi» Et rursus: « Miseri estote et lugete. Risus vester in luctum vertatur, et gaudium in moerorem . » Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, causam cognosce, quia in hoc volumine scripta sunt carJerusalem dicitur: « Et lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternent
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ ẽ. Extendens cęlũ sic̃ pellẽ. qui tegis in aqͥs
suꝑiora eiꝰ. Qͥd enĩ cęli nomine. nͥ sac᷑ scͥpt᷑a signat᷑ :
De qͣ nob̾ et sol sapientie. et luna scientię et exantiqͥs
patͥb stelle exẽploꝵ atq uirtutũ lucent. Quod sicut
pellis extenditur.q ꝑscriptores suos carius lingua
Qui uͦ aquarum nomine. nisi sc̃issimi angłoꝵ signant᷑
chori : Dequibꝰ scriptũ c̃. Et aquę quȩ suꝑ celo sunt. lau¬
derit nomen dñi. Huiꝰ gͦ celi suꝑiora dñs inaquis te¬
git. qr alta sacri eloquii. idẽ ea quę de natura diui¬
nitatis uł deęt̾nis gaudus narrat. nob̾ adhuc nescienti¬
b solis angłis insecreto st̃ cognita. Celum gͦ hoc corã¬

Expanded text:
scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nomine nisi sacra Scriptura signatur? De qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis Patribus stellae exemplorum atque virtutum lucent. Quod sicut pellis extenditur, quia, per scriptores suos carnis lingua Quid vero aquarum nomine, nisi sanctissimi angelorum signantur chori? De quibus scriptum est: Et aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini . Hujus coeli superiora Dgit: quia alta sacri eloquii, id est, ea quae de natura divinitatis, vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Nam a
Abbreviated transcription (Latin):
consummatione secłi. Inuolut᷑ itaq lib expandit᷑. qn
hoc qđ obscure ꝓlatũ fuerat. ꝑlatitudin̾e intellectͦ
aꝑitur. hunc inuolutũ librũ uentas expandit ꝗͣ do
indiscipuł egit qđ scriptum ẽ Tunc aperuit illis sen¬
sũ. ut intelligerent scripturas. Dequo adhuc libro
subditur. Qui erat scriptus intus: foris. Liber autẽ
sacͥ eloqͥi uttus scriptus ẽ ꝑ allegoriã. foris ꝑ hystoriã.
Intus ꝑspiritalẽ intellectũ. foris autẽ ꝑ sensũ litt̃ę
simplicẽ. adhuc infirmantib ꝯ gruentẽ. Intꝰ. qr inui¬
sibilia ꝓmittit foris. qr uisibilia p̾ceptoꝵ suoꝵ recti¬
tudine disponit. Intus. quia cęlestia pollicetur. foris
autẽ. qr t̾rena contẽptibilia qualit̾ suit uł inusu ha¬
benda. uel ex desiderio fugienda p̃cipit. Auia qͥdẽ¬
desecretis celestib loquitur. alia uͦ in exteriorib ac ti¬
onib iubet. Et ea qͥdẽ quȩ foris p̃cipit patent. s ea quę
de intͣnis narrat. plene app̾hendi nequeunt. Unde

Expanded text:
xpanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. Hunc involutum librum Veritas expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: « Tunc aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. » De quo adhuc libro subditur: « Qui erat scriptus intus et foris. » Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam foris, per historiam. ctum, foris autem per sensum litterae simplicem, adhuc infirmantibus congruentem. Intus quia invisibilia promittit, foris quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus quia coelestia pollicetur, foris autem, quia terrena contemptibilia, qualiter sint, vel in usu habenda, vel ex desiderio fugienda, praecipit. Sede secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis narrat plene apprehendi nequeunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
N nꝰ qͥppe inut᷑q nat᷑a. qm̃ qͥ ds̃ añ scła extitit. hõ factꝰ
ẽ ĩ fine scłoꝵ. Cui tam̃ añ passionẽ suã. et angłi minis¬
trant. et hc̃ angłs confortat. post passionẽ uero atq
resurrectionẽ eiꝰ huic angeli minist᷑re posst̃.s tã hunc
confortare ñ possunt. qr ut p̾dic̾tũ ÷ et si priꝰ firmam̃tũ
ẽ quod aspectus hominis uidet᷑ in throno qͣsi species
elec̾tri. nisi quod inelec̾tro sic̃ longe suꝑiꝰdiximꝰ. aurũ
tatẽ sp̾ecies clarescit argenti: In redeptore aũ nr̃o¬
sibim& atq coniunc̾ta ẽ. ut ꝑ humanitatẽ diuinitatiꝰ
eiꝰ cdaritas nr̃is potuiset ocłis tẽꝑari. ⁊ ꝑ diuinitatẽ
humana in eo nat᷑a claresceret. atq exaltata. fulgorem
ult᷑ hoc quod creata fuerat haber&. Ipse uͦ aspec̾tus
hominis suꝑ thronũ. et species elecͣtri quã uidit qual
ei apparuerit. ad huc subscribendo subiungit. Uelut
aspec tꝰ ignis intruisecꝰ eiꝰ ꝑcuruitũ a lũbis eiꝰ ⁊ desuꝑ.¬

Expanded text:
 qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Cui tamen ante passionem suam et angeli ministrant, et hunc angelus confortat. Post passionem vero atque resurrectionem ejus, huic angeli ministrare possunt, sed jam hunc confortare non possunt, quia, ut praedictum est, etsi prius firmamentum lectri. 25. Quid est quod aspectus hominis videtur in throno quasi species electri, nisi quod in electro, sicut longe superius diximus , aurum tatem species clarescit argenti. In Redemptore autem nouncta est ut et per humanitatem divinitatis ejus claritas nostris posset oculis temperari, et per divinitatem humana in eo natura claresceret, atque exaltata fulgorem ultra hoc quod creata fuerat haberet. Ipse vero aspectus hominis super thronum, et species electri quam vidit qualis ei apparuerit adhuc describens subjungit: IBID.-- Velut aspectus ignis intrinsecus per circuitum, a lumbis ejus et desu
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sciendũ ẽ. qr nunꝗͣ bona sua de tegunt. nͥ ut dixi
aut ꝓrimoꝵ utilitas. aut certe nunia necessitas co¬
gat. Unͣ paulꝰ apłs cũ uirtutes suas coruithiis enu¬
merisset. adumrit. fac̾tꝰ sũ insipiens. uos ine coegistiᷤᷤ.
Fit uͦ aliqñ ut necessitate cõpulsusinbonis que de se referͣ.¬
ñ alioꝵ utilitatẽ s suam reqͥrant. sic̃ beatꝰ iob fac̃ta
sua enumerat dicens. Oculus fui ceco. et pes clau¬
do. Pat᷑ erã pauꝑm. et causam ꝗͣ nescielũ diligentiᷤ¬
sime inuestigabã. et multa alia que se ꝑegisse cõ¬
memorat. S qr inuulnere doloris positꝰ. ab amicis
increpantib impie egisse et iuolentꝰ primis atq op¬
pressor pauꝑni fuisse dicebat᷑. uir sc̃s int̾ flagella dĩ
et humane increpationis u̾ba dep̾hensus. m̃tẽ suã
gͣuit᷑ concuti atq ad desꝑationis foueã consprit
impelli. Qͥ iã iaq cadere poterat. nͥ ad memoriã suã
bene acta reuocasset. ut ad spem eiꝰ animꝰ reduceret᷑.

Expanded text:
tamen sciendum est quia nunquam bona sua detegunt, nisi eos, ut dixi, aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat. Unde Paulus apostolus cum virtutes suas Corinthiis enumerasset, adjunxit: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Fit vero aliquando, ut necessitate compulsinon aliorum utilitatem sed suam requirant, sicut beatus Job facta sua enumerat, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam nesciebam diligentissime investigabam memorat. Sed quia in vulnere doloris positus, ab amicis increpantibus impie egisse, et violentus proximis atque oppressor pauperum fuisse dicebatur, vir sanctus inter flagella Dei et humanae increpationis verba deprehensus, mentem suam graviter concuti atque ad desperationis foveam conspexit impelli; qui jamjamque cadere poterat, nisi ad memoriam sua bene acta revocasset, ut ad spem animus reduceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
trirẽ Idẽ mala quȩ fieri ꝯspicis ipse ñ faciat. nehoc
qđ ꝓhibere nitteris. ipse ꝯmittas. Om̃is ⁊ enĩ pre¬
dicator intenta semꝑ debet m̃te pensare. nequi
missus ẽ. lapsos erigere. ipse in prauitate oꝑis cũ
lapsis cadat. ⁊ pauli hunc apłi sententia feriat dicen¬
tis. Inquo alterũ iudicas. teipsum condẽprias. Unde
balaam dei spũ repletus adloquendũ. s. tam̃ in car¬
nalẽ urtã suo spũ reteritus. desemet ipso loquitur
dicens. Dirit auditor sermonũ dei quinouit doc¬
trinã altissimi. et uisiones om̃ĩpotentis uidet. qui
cadens aꝑtos habet ocłos. Cadens aꝑtos occulos
habuit. quirectũ qđ diceret uidit. s recte uiue¬
tionẽ mittit᷑ eẽ exasperans ꝓhibetur. Nisi eni adlo¬
quenda ũba qͦmittebat᷑ obediret. om̃ipotentẽ drim̃
asꝑasset. Nã sicut mali ideo dm̃ exasperant. q loquun¬
tur uł faciunt mala. ita ñnũꝗͣ boni exasperant. quia

Expanded text:
Id est, mala quae fieri conspicis, ipse non facias, ne hoc Id est, mala quae fieri conspicis, ipse non facias, ne hoc quod prohibere mitteris ipse committas. Omnis etenim praedicator intenta semper debet mente pensare ne qui missus est lapsos erigere ipse in pravitate operis cum lapsis cadat, et Pauli hunc sententia feriat dicentis: In quo alterum judicas teipsum condemnas . Unde Balaam Dei spiritu repletus ad loquendum, sed tamen in carnali vita suo spiritu detentus, de semetipso loquitur, dicens: Dixit auditor sermonum Dei, qui novit doctrinam Altissimi, et visiones omnipotentis videt, qui cadens apertos habet oculos . Cadens apertos oculos habuit, qui rectum quod diceret vidit, sed recte vivetionem mittitur, esse exasperans prohibetur. Nisi enim ad loquenda verba cum mittebatur obediret, omnipotentem Dominum sasperasset. Nam sicut mali ideo Deum exasperant quia loquuntur vel faciunt mala, ita nonnunquam boni exasperant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte nunc dr̃. Uerba eoꝵ netimeas uultꝰ
eoꝵ neforinides. qr domus exasꝑans ẽ. Acsi aꝑte¬
diceret᷑. Timendi ẽẽnt. nͥ me insuis actib exaspera¬
rent. Dequib adhuc subditur. Loqueris gͦ ũba
mea adeos. si forte audiant: quiescantꝰ quia irri¬
tatores st̃. Om̃is qui peccat. quio aliud quã condi¬
toris sui inse iracundiã irritat: Et scimꝰ quoti¬
ens actu. quotiens ũbo. quotiens cogitatione de¬
linquimꝰ. dm̃ corctra nod totiens irritam. Ded
pacientiã aut̃ suos u̾bum nob̾ exhortationis pre¬
rogat᷑. Om̃is aut̃ qui recta p̾dicat. si audit᷑ iram
irritati creatoris suꝑ p̾uaricatorẽ populũ placat.
Unde necesse ẽ. ut ipse ñ debeat agere malũ. qđ so¬
let inpopulo furore ꝯditoris irrttare. Propt̾ qđ etiã
subditur᷑. ¶s yautẽ fili hominis. audi quęcumq
loqͦꝵ adte. ⁊ noli ẽẽ erasperans. sicut domꝰ ex aspera¬

Expanded text:
Unde recte nunc dicitur: Verba eorum ne timeas, et vultus Unde recte nunc dicitur: Verba eorum ne timeas, et vultus eorum ne formides, quia domus exasperans est. Ac diceretur: Timendi essent nisi me in suis actibus exasperarent; de quibus adhuc subditur: « Loqueris ergo verba mea ad eos, si forte audiant et quiescant, quia irritatores sunt. » Omnis qui peccat, quid aliud quam conditoris sui in se iracundiam irritat? Et scimus, quia quoties actu, verbo, quoties cogitatione delinquimus, Deum contra nos toties irritapraedicatores autem suos verbum nobis exhortationis prorogat. Omnis autem qui recta praedicat, si auditur, iram irritati creatoris super praevaricatorem placat populum. Unde necesse est ut ipse non debeat agere malum quod solet in populo furorem conditoris irritare, propter quod etiam subditur: « Tu autem, fili hominis, audi quaecunque loquor ad te, et noli esse e
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt.⁊ ipsi ad ꝑu̾sitatẽ nũꝗͣ trahunt᷑. ita infirm
qͦq societatẽ declinare deberit prauoꝵ. ne mala que
frequent᷑ aspiciunt: corrigere ñualent delec tent᷑
utittari. Sic enĩ u̾ba ꝓximoꝵ audiendo cotidie su¬
mimꝰ iniñte. sic̃ flando atq respirando aerẽ trali¬
mus corꝑͦi. Et sicut malꝰ aer assiduo flatu trac tus
inficit corpꝰ. tta ꝑu̾sa locutio assidue audita. infir¬
mantiũ inficit animũ. ut tabeseat delec tatione
praui oꝑis. ⁊ assidui iniquitate sermonis. Sequit᷑.¬
erba eoꝵ netimeas. et uultꝰ eoꝵ neformides. qr dom
exasꝑans ẽ. Ideo boru tim̾di sunt ne offendant᷑. ne
fortasse ꝑeos ile ꝓuocetur aoirã. qui eoꝵ corda sẽ¬
ꝑ inhabitat. Nã sicut suꝑiꝰ dictũ ẽ. sunalos offen¬
dimus timere minime debemꝰ. qu illis rur̾a actio
displicet. qribꝰ nec iustitia creatoris placet. Quid
gͦ timendũ ẽ. si nob̾ ingͣti st̃. qui deo amabiles ñ st̃:

Expanded text:
ita infirmi quique societatem declinare debent pravorum, ne mala quae frequenter aspiciunt, et corrigere non valent, delectentur imitari. Sic enim verba proximorum audiendo quotidie sumimus in mente, sicut flando atque respirando aerem trahimus corpore. Et sicut malus aer assiduo flatu tractus inficit corpus, ita perversa locutio assidue audita, infirmantium inficit animum, ut tabescat delectatione pravi operis, et assidui iniquitate sermonis. Sequiterba eorum ne timeas, et vultus eorum ne formides, quia domus exasperans est. 24. Ideo boni timendi sunt ne offendantur, ne forte per eos ille provocetur ad iram, qui eorum corda semper inhabitat. Nam, sicut superius dictum est, si malos offendimus, timere minime debemus, quoniam illis nostra actio displicet, quibus nec justitia creatoris placet. Quid ergo timendum est, si nobis ingrati sunt, qui Deo amabiles noh sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. interiorẽ testẽ : iudicẽ querere. Iuid ⁊ erum
ꝓdest si om̃s laudent. cũ conscienitia accuset: Aut
quid poterit obẽẽ. si om̃s nob derogent. ⁊ sola consci¬
entia defendat: Beatꝰ xͦ iob int̾ linguas deroganti¬
ũ inflexa mente ꝑsistens. qr utt̾ra se impugnari falsis
sermonibꝰ uidit. in celo testẽ quęsunt. Huic ysaias ait.
Popłe mͦs quibeatificant te ipsite decipiunt. et uiã gͥs¬
suũ tuoꝵ dissipant. Iui uidelicet populꝰ ne uerba
suȩ laudis attendet. et inculpis altiꝰ periret statim
ei dr̃ quẽ aspiciat. cuiꝰ iuditiũ ꝑtimescat. cũ suodit᷑.
Stat adiudicandũ dñs. stat aduidicandos pͦpulos.
Ac si aꝑte diceretur: Iudicia humana cur sequeris.
qͥ stare suꝑte celestẽ iudicẽ scis: Hinc ẽ qđ iohem bap¬
tistã. ueritas ẽẽ arundinẽ uento agitatã negat di

Expanded text:
bemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset? Aut quid poterit obesse si omnes nobis derogent, et conscientia sola nos defendat? Beatus ergo Job inter linguas derogantium inflexa mente persistens, quia in terra se impugnari falsis sermonibus vidit, in coelo testem quaesivit. Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis attenderet, et in culpis altius periret, statim dicitur quem aspiciat, cujus judicium pertimescat, cum subditur: Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandos populos . Ac si aperte diceretur: Judicia humana cur sequeris, qui stare super te coelestem judicem scis. 16. Hinc est quod Joannem Baptistam Veritas esse arundinem vento a
Abbreviated transcription (Latin):
dicam̃tũ ꝓfertur. quos sepe tedet iuuere. dũ nolumꝰ
cũ inalis habitare. Querimur etenĩ cur ñ õs bonisiuit
qͥ nobiscũ uiuunt. mala ꝓximoꝵ ferre nolumnꝰ. om̃s
scõs ĩ debere ẽẽ decernimꝰ. dũ eẽ nolumꝰ qͦd exꝓximis
portemꝰ: S hac inre luce clariꝰ patet. dũ malos portare
reniumꝰ. ꝗͣ. multũ adhuc ipsi de bono minꝰ habeamꝰ.
Ieq enĩ ꝑfecte bonꝰ ẽ. nͥ qͥfuerit et cũ malis bonꝰ. Huic
beatꝰ iob desemetipso asserit dicens. Fr̃ fui draconũ.
et sociꝰ strucionũ. hinc beatus paulꝰ discipuł dicit. Inme¬
dio nationis praue: ꝑuerse. int̾ quos lucetis sicut luini

Expanded text:
dicamentum profertur, quos saepe taedet vivere dum nolumus dicamentum profertur, quos saepe taedet vivere dum nolumus cum malis habitare. Querimur etenim cur non omnes boni sunt, qui nobiscum vivunt; si mala proximorum ferre nolumus, omnes sanctos jam debere esse decernimus, dum esse nolumus quod ex proximis portemus. Sed hac in re luce clarius patet, dum malos portare renuimus, quam multum adhuc ipsi de bono minus habeamus. Neque enim perfecte bonus est, nisi qui fuerit et cum malis bonus. Hinc beatus Job de semetipso asserit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Paulus apostolus discipulis dicit: In medio nationis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponunt.s occulte feriendo. uulnꝰ inferunt. Ista uͦ fa¬
cientes. exardescunt sicut ignis inspinis. qr ꝑflãmas de¬
trahentiũ ñ iustoꝵ uita cõburit᷑.s. siquȩ eis in e̾ẽ pote¬
rant peccatoꝵ spine.ꝯcremant᷑. Dicatur gͦ. Increduli
⁊ subusores sunt tecũ. et cũ scorpionibꝰ habitas. Incredu¬
li scilicet deo. subu̾sores uͦ infirmantib ꝓ rimis. scorpi¬
ones aut̃ etiã fortib̾ ac robustis. Quib ⁊ si infacieꝯ tra¬
dicere rĩp̃sumunt. erocculto tam̾ uulniꝰ derogationis
inferunt. Increduli qͥppe sunul subũsores et scorpiones
sunt. qr ⁊ audita ea que dei sunt n̾credunt. eos qͦs p̃¬
ualent abonis oꝑib subũtunt. et qͦs inflectere ñualent.
occultis machinationib feriunt. Qua uire hoc qͦq no¬
tandĩ ẽ . qr cũ ꝓpħe dicit᷑ in creduli : subu̾sores sunt
tecũ. et cũ scorpionibi habitas. nob consolationis me¬

Expanded text:
proponunt, sed occulte feriendo vulnus inferunt. Ista vero faproponunt, sed occulte feriendo vulnus inferunt. Ista vero facientes exardescunt sicut ignis in spinis, quia per flammas detrahentium non justorum vita comburitur, sed si quae in eis esse poterant peccatorum spinae, concremantur. Dicatur ergo: Increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Increduli scilicet Deo, subversores vero infirmantibus proximis, scorpiones autem etiam fortibus et robustis. Quibus etsi in facie contradicere non praesumunt, ex occulto tamen vulnus derogationis inferunt. Increduli quippe simul et subversores et scorpiones sunt, quia et audita ea quae Dei sunt non credunt, et eos quos praevalent a bonis moribus subvertunt, et quos inflectere non valent occultis machinationibus feriunt. 22. Qua in re hoc quoque notandum est, quia cum prophetae dicitur: Increduli et subversores sunttecum, et cum scorpionibus habitas, » nobis consolationis me
Abbreviated transcription (Latin):
nerint. ut ei loqͥ contͣria ñp̃sumant. qr subũsores esse
ñpossunt. statim scorpiones fiunt. Scorpio enĩ pal¬
pando incedit. s cauda ferit. Nec mordet afacie. sed
aposteriorib nocet. Scorpiones gͥ sunt. om̃s blandi
maliciosi. quibonis quidẽ infacie ñresistunt. s mox
ut recesserint derogant.⁊ alios qͦs ualuerint infłãmant.
quȩq possunt noria uminittunt. mortifera inferre
occulte ñdesinunt. Scorpiones gͦ sunt. quiblandi in¬
noxii infaciẽ uidentur. s post dorsũ portant unde
uenenũ fundant. Quienĩ in occulto feriunt. quasi
mortẽ latent᷑ trahunt. Uñ etiã ꝑ psalmistã dicitur.
Circũ dederunt me sic̃ ipes ⁊ exatser̃t sicut ignis in
spinis. Apes enĩ iore mel habent. inaculeo caude uul¬
nus. Et om̃s quilingua olanduntur. s latent̾ exma¬
litia feruint. apes st̃. qr loquendo dulcedinẽ mellis

Expanded text:
nerint, ut ei loqui contraria non praesumant, quia subversores esse nerint, ut ei loqui contraria non praesumant, quia subversores esse non possunt, statim scorpiones fiunt. Scorpio enim palpando incedit, sed cauda ferit; nec mordet a facie, sed a posterioribus nocet. Scorpiones ergo sunt omnes blandi et malitiosi, qui bonis quidem in faciem non resistunt, sed mox ut recesserint derogant, alios quos valuerint inflammant, quaeque possunt noxia immittunt, mortifera inferre occulte non desinunt. Scorpiones ergo sunt qui blandi et innoxii in facie videntur, sed post dorsum portant unde venenum fundant. Qui enim in occulto feriunt quasi mortem latenter trahunt. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Circumdederunt me sicut apes, et exarserunt sicut ignis in spinis . Apes enim in ore mel habent, in aculeo caudae vulnus. Et omnes qui lingua blandiuntur, sed latenter ex malitia feriunt, apes sunt, quia loquendo dulcedinem mellis
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. qr increduli : subuersores st̃ tecũ. Miriꝰ autẽ
mali eẽnt. si hi quist̃ in creduli. subuersores muni¬
me fuissent. Iuia enĩ ipsi uł celestis regni p̾mia
uł gehenne eẽ supplitia ñcredunt. insius prauita¬
tib dimissi afide⁊ oꝑe etiã alios subutunt. ut reg¬
nũ qđ ipsi appetere n̾uelunt. nec alt̾ assequatur:
ii nãq cũteneriores qͦsdã bona inciꝑt. mala iam
deuitare cognouerint. modo irridendo. qđ inceł
ꝓmittitur. mͣ despiciendo qđ as omp̃ts deinferm
supplicus minat᷑ modo laudando bona temꝑalia. et
delectationes p̾sentis scłi callida ꝑsuasione pollicendo.
deflectunt m̃tes innocentiũ. eorq itinera ꝑuertunt.
Gaudent si quos potuerint auita reuocare. admortẽ tra¬
here. Letant᷑ in prauitatibꝰ sius. erultant & in alienis.
is nim̾rũ pena sua ñ sufficit. quȩ agunt nesoli mo¬
riant᷑. Ac si fortasse iustũ quẽpiã tante ĩa iurtutis inue¬

Expanded text:
tuas, quia increduli et subversores sunt tecum. » Minus autem mali essent, si hi qui sunt increduli perversores minime fuissent: quia enim ipsi vel coelestis regni praemia, vel gehennae esse supplicia non credunt, in suis pravitatibus dimissi, a fide et opere etiam alios subvertunt ut regnum quod ipsi appetere non volunt, nec alter assequatur. Hi namque cum teneriores quosdam bona incipere, mala jam devitare cognoverint, modo irridendo quod in coelis promittitur, modo despiciendo quod Deus omnipotens de inferni suppliciis minatur, modo laudando bona temporalia, et delectationes praesentis saeculi callida persuasione polliciendo, deflectunt mentes innocentium eorumque itinera pervertunt: gaudent, si quos potuerint a vita revocare, ad mortem trahere; laetantur in pravitatibus suis, exsultant et in alienis. His nimirum poena sua non sufficit, qui agunt ne soli moriantur. At si fortasse justum quempiam tantae jam virtutis inve
Abbreviated transcription (Latin):
g te aaifilios isrł adgentes apostatrices quȩ recesser̃
ame. Sic̃ enĩduob modis a do̾ recedit᷑ ita duobus
conditore suo aut fide recedit. aut oꝑe. Sic̃ gͦ qͥ¬
a fide recedit apostata ẽ. ita qͥ adꝑu̾sũ opꝰ quod
deseruerat redit. ab oĩpotente dõ apostata absq¬
ulla dubttatione mrpitabit᷑. etiã si fide̾ tenere
uideat᷑. Unũ enĩ sine altero ꝓlere iulualet quia
nec fides sine oꝑib. nec oꝑa adiuuant sine fide. nisi
fortasse ꝓfide ꝑcipienda fiant. sic̃ corneliꝰ añ ꝓbonis
oꝑib meruit audire̾ ꝗͣ fidelis erister&. Qua in re
colligit᷑. qrbona oꝑa ꝓfide ꝑcipienda faciebat. Nã¬

Expanded text:
 te ad filios Israel, ad gentes apostatrices, quae recesserunt a me. » Sicut enim duobus modis a Deo receditur, ita duobus conditore suo aut fide recedit aut opere. Sicut ergo, qui fide recedit apostata est, ita qui ad perversum opus quod deseruerat redit, ab omnipotente Deo apostata absque dubietate ulla deputatur, etiamsi fidem tenere videatur. Unum enim sine altero prodesse nihil valet, quia nec fides sine operibus, nec opera adjuvant sine fide, nisi fortasse pro fide percipienda fiant. Sicut Cornelius ante pro bonis operibus meruit audiri, quam fidelis existeret. Qua ex re colligitur, quia bona o
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ seruant. Non enĩ iusti humana uiditia s eterni
udicis examen aspiciunt. atq ideo derogantiũ ũba
ꝯtẽpnunt. Hinc et enĩ derogantibꝰ corinthiis. paulus
dicebat. Michi aut̃ ꝓminimo ẽ ut auob̃ iudicer. aut
abhumano die. Iuinec incorde suo unde se rep̾hende
potuisset iriueniens. adiungit. Sedneq me ipsũ uidi¬
co. Uidens aut̃ qr ei ad ꝑfectionẽ sc̃ĩtatis nec suum
iudicũ sufficeret. subdidit. Sedñ in hoc iustificatꝰ
sũ. Cur uͦ nec sibimet ipsi desc ipso credidit. causa red¬
didit. cũ subiunxit. Qui autẽ udicat me. dñs ẽ. Ac
si aꝑte dicat. Hec michi de meo uiditio existimo

Expanded text:
nem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni nem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni judicis examen aspiciunt, atque ideo derogantium verba contemnunt. Hinc etenim derogantibus Corinthiis Paulus dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . Qui nec in corde suo unde se reprehendere potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero nec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat: Nec meo de me
Abbreviated transcription (Latin):
q re. omi potenti dño atq eiꝰ hostibꝰ g̃tus enistere.
N a deo se amicũ denegat. qͥciꝰ placet inimico. Inimicid ucri¬
tatis aduersat᷑. qͥcidẽ ueritati inm̃te subuigat᷑. Unde
sc̃i uiri in uoce lib .s. increpatiorse succensi. eos ad sua odia
excitare ñ inetuunt. qͦs dm̃ ñ diligere cognoscunt. Qͦ a
ꝓpħa ardent᷑ exhibens creatori om̃iũ quasi in munere
obtulit ddicens. Nonne qͥte oderant ds oderã illos. et¬
suꝑ inimicos tuos tabescebã : ꝑfecto gdio oderã illos.
inimici facti st̃ m. Ac si aꝑte dicat. Pensa ꝗͣntũ te di¬
ligo qui tuoꝵ hostiũ excitare contͣ me inimicicias
ꝓbonis. detrahebant mͥ. qm̃ subsecut᷑ sũ iustitiã.
onũ ualde ẽ qđ iustꝰ tribuit. ꝗͣndo male agentibus
lib̾a uoce contradicit. S ꝑuersi mala ꝓbonis retribu¬
ut. cũ iustis derogant. qr contͣ eos iustitie defensio¬

Expanded text:
que re omnipotenti Domino atque ejus hostibus gratus existere, que re omnipotenti Domino atque ejus hostibus gratus existere, nam Deo se amicum denegat, qui ejus placet inimico, et inimicis veritatis adversabitur, qui eidem veritati in mente subjugatur. Unde sancti viri in vocis liberae increpatione succensi, eos ad sua odia excitare non metuunt quos Deum non diligere cognoscunt. Quod propheta ardenter exhibens, creatori omnium quasi in munere obtulit dicens: « Nonne qui oderunt te, Dominesuper inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio oderam illos, inimici facti sunt mihi . » Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo, qui tuorum hostium excitare contra me inimicitias pro bonis detrahebant mihi, quoniam subsecutus sum justitiam . Bonum valde est quod justus tribuit, quando male agentibus libera voce contradicit. Sed perversi mala pro bonis retribuunt cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensio
Abbreviated transcription (Latin):
ne in cautũ timorẽ humilitatẽ credet. ut tinere
ñ debeat. adinonetur dũ dicitur. Letineas tos.
Aenefoite derogationis eoꝵ u̾ba ꝑtinescat. adiurgit᷑.
Neq sermones eoꝵ metuas. Curaut̃ linguas derogati¬
tiũ tunere ñdebeat. etiã causa subiungitur. cũ ꝑtinꝰ
subinfertur. Qm̃ increduli ⁊ subuersores sunt texũ.
A cũ scorpionibꝰ habitas. Tunendi enĩ eent hi qͥbus
cuissent. Qui aut̃ increduli ⁊ subũsores st̃. in suis ser¬
monibꝰ derogantes tumendi ñ sunt. qͥa stultũ ualde
ẽ. sullis placere querimꝰ. quos ñplacere dño seimus.
Debent aut̃ haberi inmetu & reuerentia uidicia uisto¬
rũ. quia m̃bii omĩpotentis deisunt.: hoc ipsi untra
irp̃hendunt. qͦd dñs redarguit incelo. Nã ꝑuersor
derogatio. uite ur̃e approbatio ẽ. quia ĩã ostendit᷑
nos aliqͥd iustitie habere. si illis displicere incipunus
qui ñ placent deo. Nemo: enĩ potest inuna eadẽ¬

Expanded text:
autum timorem humilitatem crederet, ut timere non debeat commonetur, dum dicitur: « Ne timeas eos. » Ac ne forte derogationis eorum verba pertimescat, adjungitur: « Neque sermones eorum metuas. » Cur autem linguas derogantium timere non debeat, etiam causa subjungitur, cum protinus subinfertur: « Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpicuissent. Quia autem increduli et subversores sunt, in sermonibus derogantes, timendi non sunt, quia stultum valde est, si illis placere quaerimus, quos non placere Deo scimus. Debent enim haberi in metu et reverentia judicia justorum, quia membra omnipotentis Dei sunt. Et hoc ipsi in terra reprehendunt, quod derogatio vitae nostrae approbatio est, quia jam ostenditur nos aliquid justitiae habere, si illis displicere incipimus, qui non placent Deo. Nemo etenim potest in una eadem
Abbreviated transcription (Latin):
inẽe auctoritas debet. ut et is qui pẽ. dicat rec ła lib̾e.
et is qui suib est inferre bona bumilit᷑ ñ recuset. Bonũ enĩ
quod maiori aminore dicit᷑. tc̃ uerebonũ ẽ. si humilit᷑
dicat᷑. Nã si recłitudo sentiendi. humilitatẽ loquendi
ꝑdiderit. radicẽ sensus in ramo lingue uitiauit. ⁊ a
qũ pͥori humilis auc̾toritas. ineẽ aũ minori lib̾a hiuni¬
litas debet. S sepe in hõib ipse loquendi ordo confumn¬
ditur. sic̃ et longe suꝑiꝰ diximꝰ. Nã aliquando qͥs ꝑtu
morẽ elationis loqͥt᷑. et loqͥ se ꝑauc̾toritatẽ liberta¬
tis existimat. Et̃ aliquando aliꝰ ꝑstultũ timorẽ ta¬
cet. et taccre se ꝑ humilitatẽ putat. Ile locũ suire.¬
giminis attendens. r̃metit᷑ sensũ tumoris. iste locr̃
sue subiectionis consid̾ans. timet dicere bona que
sentit. ⁊ ignorat ꝗͣntũ caritati reus efficitur taceñdo

Expanded text:
inesse auctoritas debet, ut et is qui praeest 1254 dicat recta libere, inesse auctoritas debet, ut et is qui praeest 1254 dicat recta libere, et is qui subest inferre bona humiliter non recuset. Bonum enim quod majori a minore dicitur tunc vere bonum est, si humiliter dicatur. Nam si rectitudo sentiendi humilitatem loquendi perdiderit, radicem sensus in ramo linguae vitiavit. Quodum priori humilis auctoritas, inesse autem minori libera humilitas debet. Sed saepe in hominibus ipse loquendi ordo confunditur, sicut et longe superius diximus. Nam aliquando quis per tumorem elationis loquitur, et loqui se per auctoritatem libertatis existimat; et aliquando alius per stultum timorem tacet, et tacere se per humilitatem putat. Ille locum sui regiminis attendens, non metitur sensum tumoris; iste, locum suae subjectionis considerans, timet dicere bona quae sentit, et ignorat quantum charitati reus efficitur tacendo. 13.