comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut testimoniũ ꝑhiberet de lu¬
mine. Quod aũt erat lumen: Erat
lumen uerũ. Quid ẽ uerũ: Quod
illuminat omẽm hominẽ. Si uerum
lumen quod illuminat omnem homi¬
minem: ergo et ioħem recte dicentẽ.
recte confitentẽ: nos aũt de plenitu¬
dine euis accepimus. Uide si aliud
dixit: qͣm. tu illuminab̾ lucernam
meam dñe. Deniq iam illuminatꝰ:
testimonium ꝑhibebat ꝓpter ce¬
cos. Lucerna: diei testimoniũ ꝑhi¬
bebat. Uide quia lucerua ẽ. Uos
inquit misistis ad ioħem: et uolu¬
istis exultare ad horam in lumine
eius. Ille erat lucerna. ardens et lucens.
Ille lucerna: hoc ẽ res illuminata:
accensa ut luceret. Que accendi po¬
test: potest et extingui. Sed ut non
extinguatur. uentum suꝑbie non pa¬
tiatur. Ergo confiteor tibi pater. dũe
cȩli et terre: quia abscondisti hȩc ã
sapientibus et prudentib. lumen se
putantibus: et tenebrȩ erant. Et eo
quod tenebre erant. et lumen se pu¬

Expanded text:
sed ut testimonium perhiberet de lused ut testimonium perhiberet de lumine. Quod autem erat lumen? Erat lumen verum. Quid est verum? Quod illuminat omnem hominem. Si verum lumen quod illuminat omnem hominem; ergo et Joannem recte dicentem, recte confitentem, Nos autem de plenitudine ejus accepimus . Vide si aliud dixit, quam, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Denique jam illuminatus, testimonium perhibebat. Propter caecos, lucerna diei testimonium perhibebat. Vide quia lucerna est: Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis exsultare ad horam in lumine ejus: ille erat lucerna ardens et lucens . Ille lucerna, hoc est, res illuminata, accensa ut luceret. Quae accendi potest, potest et exstingui. Sed ut non exstinguatur, ventum superbiae non patiatur. Ergo, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, lumen se putantibus, et tenebrae erant; et eo quod tenebrae erant, et lumen se pu
Abbreviated transcription (Latin):
factus es: dic de stultum et sapiens
eris. Sed dic dic. et intus dic: quia
sic ẽ ut dicis. Si dicis. noli coram ho¬
minibus dicere. et coram dõ non di¬
cere. Prorsus quod adte ipsum ꝑti¬
net. quod ad tua: tenebrosus es. Qͥd
est eñi alud ẽẽ stultum: nisi ẽẽ te¬
nebrosum incorde: Deniq de illis
sic ait: dicendo se ẽẽ sapientes. stul¬
ti facti sunt. antequam hoc dice¬
rent. Quid rursum : & obscuratum
est insipiens cor eorum. Dic. quia tu
tibi lumen non es. Ut multum.
oculus es: lumen non es. Quid pro¬
dest patens et sanus oculus. si lum̃
desit: Ergo dic. ãte tibi lumen
non ẽẽ: et clama quod scriptum ẽ.
lu illuminabis lucernam meã dñe.
Lumine tuo dñe. illuminabis tene¬
bras meas. Mee eñi: nichil nisi tene¬
bre.Tu aũt lumen fugans tene¬
bras. illuminans me: non ame Mi¬
chi lumen existens: sed lumen nõ
amicus sponsi. xp̃s putabatur. lu¬
men putabatur non erat ille lum̃:

Expanded text:
factus es; dic te stultum, et sapiens factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram hominibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te ipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum . Dic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, a te tibi lumen non esse; et clama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illuminans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non amicus sponsi, Christus putabatur, lumen putabatur. Non erat ille lumen;
Abbreviated transcription (Latin):
ait. abscondisti quidem a sapientib
et prudentib: et reuelasti ea paruulis.
Sapientibus et prudentibꝰ irridendis.
arro gantibus. falso grandibꝰ Uere
aũt tim̃tibus: opposuit non sapientes
non prudentes. sed paruulos. Qui st̃
pariuili: Humiles. Ergo abscondi¬
sti hec a sapientibus et prudentib.
Nomine sapientium et prudentiũ:
suꝑbus intelligi potest. Ipse exposu¬
it cum ait: reuelasti ea paruulis.
Ergo abscondisti. non paruulis.
Quid ẽ non paruulis: Non humi¬
libus. Quid est non humilibus insi
suꝑbis : O uia dñi. Aut non erat:
aut latebat ut reuelaretur nobis.
Unde dñs exultauit: Quia reue¬
latum ẽ paruulis. debemus ẽẽ.
pariuili. Nam si uoluerimus eẽ
magni. quasi sapientes et pruden¬
tes.: non nobis illud reuelatur. Qui
sunt magni: Sapientes et pruden¬
tes. Dicentes se ẽẽ sapientes: stulti fac¬
ti sunt. Habes remediũ a contrario.
Si dicendo te eẽ sapientem stultus

Expanded text:
ait, Abscondisti quidem a sapientibus ait, Abscondisti quidem a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Sapientibus et prudentibus irridendis, arrogantibus falso grandibus, vere autem tumentibus, opposuit non insipientes, non imprudentes, sed parvulos. Qui sunt parvuli? Humiles. Ergo, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus. Nomine sapientium et prudentium, superbos intelligi ipse exposuit, cum ait, Revelasti ea parvulis. Ergo Abscondisti non parvulis. Quid est, non parvulis? Non humilibus. Quid est, non humilibus, nisi superbis? O via Domini! aut non erat, aut latebat, ut revelaretur nobis. Unde Dominus exsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui sunt magni? Sapientes et prudentes. Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Habes remedium a contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c apud inferos subueniens quibꝰ¬
dam. Ed aũt ipsa die: xp̃c inparadi¬
so cum latrone confitente: et ibi
latro quid meruit: uisi quia illam
uiam tenuit. ubi ostendit saluta¬
re suũ: A qua. tibi pes non exeat.
In eo enĩ quod se accusauit. dm̃
laudauit: et uitam suã fixit bea¬
tam. Presumpsit quidem adno: et
ait illi. Dñe memento mei: cum ue¬
neris in regnum tuũ. Considerabat
eñi facinora sua: et ꝓmagno habe¬
bat. si ei uł infine parceretur. Dñs
aũt continuo cum ille diceret me¬
mento mei. sed quando. cum uene¬
ris in regnum tuũ: Amen dico tibi.
hodie mecũ eris in paradiso. Miscdĩa
obtulit. quod miseria distulit. Au¬
In quo te laudo. Hec enĩ confessio.
ut dixi laudem habet. Quia abscon¬
disti hec asapientib et prudentib:
et reuelasti ea paruulis. Quid ẽ hoc
fr̃s : Acontrario sensu intelligite.
Abscondisti hec inquit asapientib
et prudentibꝰ. & non dixit reuelas¬
ti ea stultis et in prudentibus: sed

Expanded text:
Christus apud inferos subveniens quibusdam: ea autem ipsa die Christus in paradiso cum latrone confitente. Et ibi latro quid meruit, nisi quia illam viam tenuit, ubi ostendit salutare suum? A qua tibi pes non exeat. In eo enim quod se accusavit, Deum laudavit, et vitam suam beatam fecit. Praesumpsit quidem a Domino, et ait illi, Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum. Considerabat enim facinora sua, et pro magno habebat, si ei vel in fine parceretur. Dominus autem continuo, cum ille diceret, Memento mei; sed quando? Cum veneris in regnum tuum: Amen, inquit, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Misericordia obtulit quod miseria distulit. CAPin quo te laudo? Haec enim confessio, ut dixi, laudem habet. Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Quid est hoc, fratres? A contrario sensu intelligite. Abscondisti haec, inquit, a sapientibus et prudentibus: et non dixit, Revelasti ea stultis et imprudentibus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
re: qui iam quatriduanus putet: nec
na onera rumꝑe: nouit intrinsecus ꝑli
ipsũ uiuficare. soluendũ discipłis tra¬
dere. Agant etiã tales penitentiã.
Neq enĩ lazaro resuscitato post qua¬
triduũ. ullus fȩcor inuiuente reman¬
serat. Ergo qui uiuunt: uiuant. Qui¬
cumq aũt mortui st̃: in quacũq ha¬
rũ triũ morte se inuenerint. agant
ut celeres iam resurgant. Item eius

Expanded text:
re, qui jam quatriduanus putet. Nec re, qui jam quatriduanus putet. Nec na onera rumpere, novit intrinsecus per se ipsum vivificare, solvendum discipulis tradere. Agant etiam tales poenitentiam. Neque enim Lazaro resuscitato post quatriduum ullus putor in vivente remanserat. Ergo qui vivunt, vivant: quicumque autem mortui sunt, in quacumque harum trium morte se invenerint, agant ut celeriter jam resurgant. S
Abbreviated transcription (Latin):
cipunt secũ uoluere quãmalã uitam
gerant: quã pessima consuetudine p̃¬
mantur: Deinde displicentes sibi. mu¬
tare uitã instituunt. Resurrexert̃ isti:
et iuxert̃. quibus displicet quod fue¬
runt.S reiuuiscentes. ambulare non
posst̃. Hȩc st̃ iuncula ipsius reatus. Opꝰ
ẽ. gͦ ut qui reuixit soluatur: et ire ꝑ¬
mitat᷑. Hoc officiũ discipulis dedit:
quibus ait. Quȩ solueritis int̾ra: so¬
diamus. ut qui uiuunt uiuant: qui
mortui st̃. reuuuscant. Si uero adhuc
peccatũ incorde conceptũ ẽ. et ñ pro¬
cessit infactũ. peniteat. corrigatur
cogitatio: surgat mortiuis iͣdonũ
conscientiȩ. Si uͦ qͦd cogitauit admi¬
sit: nec sic despet̾. Non surrexit mor¬
tuus intus: surgat elatus. Peniteat facti:
de ꝓximo reuiuiscat: ñ eat in ꝓfunda
sepulture: Non accipiat desuꝑ. consue¬
tudinis molẽ. S forte iam illi loquor.
qui iam duro suȩ mortis lapide p̃mit᷑.
qui iam urgetur consuetudinis ponde¬

Expanded text:
cipiunt secum volvere quam malam vitam cipiunt secum volvere quam malam vitam gerant, quam pessima consuetudine premantur? Deinde displicentes sibi, mutare vitam instituunt. Resurrexerunt isti; revixerunt quibus displicet quod fuerunt: sed reviviscentes ambulare non possunt. Haec sunt vincula ipsius reatus. Opus est ergo ut qui revixit, solvatur, et ire permittatur. Hoc officium discipulis dedit, quibus ait: Quae solveritis in terra, sodiamus, ut qui vivunt, vivant; qui mortui sunt, reviviscant. Sive adhuc peccatum in corde conceptum est, et non processit in factum; poeniteat, corrigatur cogitatio, surgat mortuus intra domum conscientiae. Sive jam quod cogitavit admisit; nec sic desperetur. Non surrexit mortuus intus, surgat elatus. Poeniteat facti, de proximo reviviscat: non eat in profundum sepulturae, non accipiat desuper consuetudinis molem. Sed forte jam illi loquor, qui jam duro sui moris lapide premitur, qui jam urgetur consuetudinis ponde
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ . ad eos qui consuetudine duruerutĩ.
Tam̃ aduocẽ clamantis dñi: rupta st̃
uncula necessitatis. Tremuit inferni
dominatio: redditus ẽ lazaruis uiuus.
Liberat eñi et de mala consuetudine
dñs: quatriduanos mortuos. Nam ipse
quatriduanus: xp̃o uolenti resuscitare
dormiebat. S quid ait: Uidete genus
resuscitationis. Processit de monum̃to
uiuus: et ambulare ñ poterat. Et dñs
addiscipłos. Soluite eũ: et sinite abire.
Ille resuscitauit mortuuĩ: illi soluerua
ligatũ. Ad quid ꝑtineat. uidete. Aꝓpͥã
maiestatẽ iħu suscitantis increpatur
aliquis inmala consuetudine positus.
uerbo ueritatis. Quã multi increpant᷑:
et ñ audiunt. Quis gͦ agit intus. cũ
illo qui audit: Quis uitã inspirat in¬
trinsecus: Quis ẽ. qui secretã pellit mor¬
tẽ: secretã dat uitã: Nonne post obuir¬
gationes. post increpationes. dimittun¬
tur homines cogitationib suis. et in¬

Expanded text:
esse ad eos qui consuetudine duruerunt. esse ad eos qui consuetudine duruerunt. Tamen ad vocem clamantis Domini, rupta sunt vincula necessitatis. Tremuit inferni dominatio, redditus est Lazarus vivus. Liberat enim et de mala consuetudine Dominus quatriduanos mortuos: nam et ipse quatriduanus Christo volenti resuscitare dormiebat. Sed quid ait? Videte genus resuscitationis. Processit de monumento vivus, et ambulare non poterat. Et Dominus ad discipulos: Solvite eum, et sinite abire. Ille suscitavit mortuum, illi solverunt ligatum. Aliquid pertinere videte ad propriam majestatem Dei suscitantis. Increpatur aliquis in mala consuetudine positus, verbo veritatis. Quam multi increpantur et non audiunt! Quis ergo agit intus cum illo qui audit? Quis vitam inspirat intrinsecus? Quis est qui secretam pellit mortem, secretam dat vitam? Nonne post objurgationes, post increpationes dimittuntur homines cogitationibus suis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
etudine maligna pressi: tanquã sepulti
st̃. S quid dicamꝰ fr̃s ita sepulti: ut de
lazaro dictũ ẽ. iam putet. Moles illa im¬
posita sepulchro. ipsa ẽ us dura consu¬
etudinis. qua premit᷑ anima: nec resur¬
ꝓgressu ꝑuenit anima. Prima ẽ eñi:
quasi titillatio delectationis incorde.
Sedã: consensio. Terciũ: factũ. Quarta:
consuetudo. St̃ enĩ qui res illicitas obui¬
as cogitationib suis ꝓrsus ita abicuint
ut nec delectent᷑. St̃ qui delectant᷑: et ñ
consentiunt. Nondũ ꝑfecta mors ẽ: sed
quodãmͦ inchoata. Delectationi acce¬
dit consensus: iam ẽ illa dampnatio.
Post consensũ: infactũ ꝓcedit᷑ Factũ
inconsuetudinẽ uertitur:  fit quę¬
dam desꝑatio: ut dicat᷑. quatriduanꝰ
ẽ. iam putet. Uenit gͦ dñs. cui utiq fa¬
cilia erant om̃ia: et difficultatẽ quan¬
dam ostendit ibi Infremuit sp̃ũ. osten¬
dit multo clamore obuirgationis opus

Expanded text:
etudine maligna pressi, tanquam sepulti etudine maligna pressi, tanquam sepulti sunt. Sed quid dicam, fratres? Ita sepulti, ut de Lazaro dictum est, Jam putet. Moles illa imposita sepulcro, ipsa est vis dura consuetudinis, qua premitur anima, nec surprogressu pervenit anima. Prima est enim quasi titillatio delectationis in corde; secunda, consensio; tertium, factum; quarta, consuetudo. Sunt enim qui res illicitas obvias cogitationibus suis prorsus ita abjiciunt, ut nec delectentur. Sunt qui delectantur, et non consentiunt: nondum perfecta mors est, sed quodam modo inchoata. Delectationi accedit consensio: jam est illa damnatio. Post consensionem in factum proceditur: factum in consuetudinem vertitur: et fit quaedam desperatio, ut dicatur, Quatriduanus est, jam putet. Venit ergo Dominus, cui utique facilia erant omnia; et difficultatem quamdam ostendit tibi. Infremuit spiritu, ostendit multo clamore objurgationis opus
Abbreviated transcription (Latin):
facta tanquã efferentes mortuũ: ut
quod latebat insecreto. appareat inpub¬
lico. Nunqͥd iam isti qui in facta ꝓcesse¬
runt. desꝑandi st̃: Nonne et illi uiue¬
ni dictũ ẽ. tibi dico surge: Nonne et
ille ẽ redditus matri suȩ :Sic gͦ et qui
iam fec̾it. si forte commonit᷑ et cõmo¬
tus uerbo ueritatis. ad xp̃i uocẽ re¬
surgens. uiuus redditur. potuit ꝓgre¬
di.inȩt̾num ꝑire ñ potuit. Qui aũt
faciendo qͦd malũ ẽ. etiã malȩ con¬
suetudini se implicant. ut ipsa consu¬
etudo mali ñ eos sinat uidere quia
malũ ẽ: siunt defensores maloꝵ facto¬
rũ suoꝵ. Irascuntur cũ rep̃hendunt᷑:
intantũ ut sodomite quondã
dicersut uiro uisto. rep̃hendentͥesȩqͥs¬
simã uoluntatẽ. Habitare uenisti. non
leges dare. Tanta ibi nefandȩ turpi¬
tudinis consuetudo erat. ut iam ne¬
quicia eẽt iusticia: et ꝓhibitor potiꝰ
rep̃benderet᷑ quã factor. Tales consu¬

Expanded text:
factum, tanquam efferentes mortuum, ut factum, tanquam efferentes mortuum, ut quod latebat in secreto, appareat in publico. Numquid jam isti, qui in factum processerunt, desperati sunt? Nonne et illi juveni dictum est, Tibi dico, surge? Nonne et ille redditus est matri suae? Sic ergo et qui jam fecerit, si forte commonitus et commotus verbo veritatis ad Christi vocem resurgit, vivus redditur. Potuit progredi, in aeternum perire non potuit. Qui autem faciendo quod malum est, etiam mala consuetudine se implicant, ut ipsa consuetudo mali non eos sinat videre quia malum est, fiunt defensores malorum factorum suorum: irascuntur cum reprehenduntur; in tantum ut Sodomitae quondam dicerent viro justo reprehendenti nequissimam voluntatem, Habitare venisti, non leges dare . Tanta ibi nefandae turpitudinis consuetudo erat, ut jam nequitia esset justitia, et prohibitor potius reprehenderetur quam factor. Tales consu
Abbreviated transcription (Latin):
chro. Parietib elatus erat: t̾re comin¬
datus ñ erat. Qui suscitauit mortuã
ñdũ elatã: suscitauit mortuũ iam
elatũ. nondũ sepultũ. Terciũ restabat.
ut et sepultũ suscitaret: Q hoc fecit
in lazaro. St̃ gͦ qui peccatũ habent¬
intus incorde: infacto nondũ habeni.
Hescio quiᷤ commotus ẽ aliqua concu
piscentia. Dicit eñi dñs ipse. Qui uide¬
rit mulierẽ ad concupiscendũ eam:
iã mechatus ẽ eam incorde suo. Non¬
dũ accessit corpore: consensit incor¬
de. Mortuũ intus habet. ñdũ exa¬
lit: et fit ut nouimus. ut cotidie inse¬
homines exꝑuintur. Aliquando audi¬
to uerbo dĩ. tanquã dño dicente. Sur¬
ge. condempnat᷑ consensus ad iniqui¬
tatẽ. respuratur insalutẽ atq iusticiã.
Surgit mortuus indomo: reuiuiscit
cor incogitationis secredo. Facta ẽ ista
resurrectio anime. intus intra latebras
conscientiȩ: tanquã intra domesticos
parietes. Alii post consensũ eunt in

Expanded text:
cro, parietibus elatus erat, terrae mancro, parietibus elatus erat, terrae mandatus non erat. Qui suscitavit mortuam nondum elatam, suscitavit mortuum jam elatum, nondum sepultum. Tertium restabat, ut et sepultum suscitaret: et hoc fecit in Lazaro. Sunt ergo qui peccatum intus in corde habent, in facto nondum habent. Nescio quis commotus est aliqua cscentia. Dicit enim ipse Dominus: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Nondum accessit corpore, consensit in corde: mortuum intus habet, nondum extulit. Et ut fit, ut novimus, ut quotidie homines in se experiuntur, aliquando audito verbo Dei, tanquam Domino dicente, Surge; condemnatur consensus ad iniquitatem, respiratur in salutem atque justitiam. Surgit mortuus in domo, reviviscit cor in cogitationis secreto. Facta est ista resurrectio animae mortuae intus intra latebras conscientiae, tanquam intra domesticos parietes. Alii post consensum eunt in
Abbreviated transcription (Latin):
loquerem̃. Modo audistis. quomͦ ex¬
citatus ẽ. Apꝓpinquabat dñs ciui¬
tati: et ecce fcrebatur mortiuis iam
ex tra portã. Miscdia commotus qͦd
flebat mat̾ iudua. et destituta uni¬
co filio: fecit qͦd audistis. dicens. ad¬
olescens. tibi dico surge. Surrexit ille
mortuus: cępit loqui. et reddidit illũ
matri sue. Excitauit et laz arũ de se¬
pulchro: et ibi cũ egrotantẽ scirent
discipuli cũ quibus loquebat᷑: dilige¬
bat aũt illũ: laz arus inquit amicus
nr̃ dormit. Illi putantes egri somnum
salubrem: si dormit inquiunt dñe.
saliuis ẽ. Ꝙ ille. dico uob̃. aꝑtius iam
loquens: Lazarus amicus nr mortuus
dormit michi. Ista tria genera mortuo¬
rũ. st̃ tria genera peccatorũ: quosho¬
dicq suscitauit. xp̃c. Illa eñi mortua
filia archisinagogi. intus erat indo¬
mo: ñdũ erat de secretis parietibꝰ elata
inpublicũ. Ibi intus suscitata ẽ: et ui¬
ua parentib reddita. Iste aũt iam qui¬
dem ñ indomos tam̃ nondũ insepul¬

Expanded text:
quomodo excitatus est. Appropinquabat Dominus civitati; et ecce efferebatur mortuus jam extra portam. Misericordia commotus, quod flebat mater vidua et destituta unico filio, fecit quod audistis, dicens: Adolescens, tibi dico, surge. Surrexit ille mortuus, coepit loqui; et reddidit illum matri suae. Excitavit et Lazarum de sepulcro. Et ibi cum aegrotantem scirent discipuli cum quibus loquebatur diligebat autem illum: Lazarus, inquit, amicus noster dormit. Illi putantes aegri somnum salubrem: Si dormit, inquiunt, Domine, salvus est. Et ille: Dico vobis, apertius jam loquens, Lazarus amicus noster mortuus do mala. Ista tria genera mortuorum, sunt tria genera peccatorum, quos hodieque suscitat Christus. Illa enim mortua filia Archisynagogi intus erat in domo, nondum erat de secretis parietibus elata in publicum. Ibi intus suscitata est, viva parentibus reddita. Iste autem jam quidem non in domo, sed tamen nondum in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ petebat᷑. ut eam de egritudine
liberaret. Q cũ ꝑgit: mortua nunciat᷑.
Et quasi iam frustra fatigaret᷑. renun¬
ciatũ ẽ patri eus. puella cẽ mortua.
Quid adhuc fatigas magistrũ: Ille
aut ꝑrexit: et ait patri puellȩ. Noli
timere: tantũmͦ crede. Uenit addo¬
mũ. ⁊et inuenit iam obsequia fune¬
ri debita p̃parata: et dicit illis. Noli

Expanded text:
tantem petebatur, ut eam de aegritudine tantem petebatur, ut eam de aegritudine liberaret. Et cum pergit, mortua nuntiatur; et quasi jam frustra fatigaretur, renuntiatum est patri ejus: Puella mortua est, quid adhuc fatigas Magistrum? Ille autem perrexit, et ait patri puellae: Noli timere, tantummodo crede. Venit ad domum, et invenit jam obsequia funeri debita pra
Abbreviated transcription (Latin):
testatur. Ꝙ tam̃ esuriens: poma quere¬
bat in arbore. Xp̃c nesciebat᷑. qͦd rusti¬
cus sciebat: Quod nouerat arboris
cultor: ñ nouerat arboris creator. Tũ
gͦ esuriens. poma quesuut in arbore:⁊
significauit se aliquid esurire. et ali¬
quid aluid querere. et arborẽ illã sine
fructu foliis plenã repꝑit: et male¬
dixit. et aruit. Qudd arbor fecerat.
fructũ ñ afferendo: Que culpa arbo¬
ris. infecunditas: S st̃. qui fructũ uo¬
luntate cdare ñ posst̃. Illorũ ẽ culpa
sterilitas: quorũ fecunditas ẽ uolun¬
tas. Crant gͦ uidei habentes uerba legis.
et facta ñ habentes: pleni foliis. et fructꝰ
ñ ferentes. Hoc dixi. ut ꝑsuaderẽ. dñm
illis miraculis significaret: ut excepto
es quod mira et magna et diuina erãt.
aliqͥd inde etiã disceremꝰ. Uideamꝰ gͦ
quid nos discere uoluit: intribus mor¬
tius quos suscitauit. Resuscitauit fili¬
am mortuã archisinagogi: ad quã egro¬

Expanded text:
testatur: et tamen esuriens poma quaesitestatur: et tamen esuriens poma quaesivit in arbore. Christus nesciebat, quod rusticus sciebat? Quod noverat arboris cultor, non noverat arboris creator? Cum ergo esuriens poma quaesivit in arbore, significavit se aliquid esurire, et aliquid aliud quaerere: et arborem illam sine fructu foliis plenam reperit, et maledixit; et aruit. Quid arbor fecerat fructum non afferendo ? Quae culpa arboris infecunditas? Sed sunt qui fructum voluntate dare non possunt. Illorum est culpa sterilitas, quorum fecunditas est voluntas. Erant ergo Judaei habentes verba Legis et facta non habentes, pleni foliis et fructus non ferentes. Hoc dixi, ut persuaderem Domiillis miraculis significaret, ut excepto eo quod mira et magna et divina erant, aliquid inde etiam disceremus. CAPUT quid nos discere voluit in tribus mortuis, quos suscitavit. Resuscitavit filiam mortuam Archisynagogi, ad quam aegro
Abbreviated transcription (Latin):
miracula faciebat: s ut illa quȩ fie¬
bant. mira eẽnt uidentib uera eẽnt
intelligentibꝰ. Quẽ admodũ qui uidet
litteras incodice optime scripto. et
ũ nouit intelligͥere. Laudat quidẽ
antiquarii manũ. ad mirans apicũ pul¬
chritudinẽ. s quid sibi uelinit. quid
indicent illi apices. nescit. Et ẽ oculis
laudator: m̃te ñ cognitor. Aluis aũt
et laudat artificẽ: et capit intellectum.
Ille utiq ñ solũ uidere. quod commune
ẽ om̃ibus. potest: s etiã legere. qͦd qui
ñ didicit ñ potest. Itaq qui uidert̃ xp̃i
miracula. et ñ intellexert̃ qͥd sibi uel¬
lent. et quid intelligentib quodã mͦ
innuerent: mirati st̃ tantũ quȩ facta
st̃. Alii uͦ et facta mirati: et intellecta
assecuti. Tales nos inscola xp̃i ẽẽ debe
racula: potest illũ dicere etiã nescire
qͦd ñ eẽt tempus pomorũ. quando fi¬
cus quesiuit in arbore. Non eñi erat
illuis pomi tempus: sicut euangłista

Expanded text:
ciebat: sed ut illa quae faciebat, mira essent videntibus, vera essent intelligentibus. Quemadmodum qui videt litteras in codice optime scripto, et non novit legere, laudat quidem antiquarii manum admirans apicum pulchritudinem; sed quid sibi velint, quid indicent illi apices nescit; et est oculis laudator, mente non cognitor: alius autem et laudat artificium, et capit intellectum; ille utique qui non solum videre quod commune est omnibus potest, sed etiam legere; quod qui non didicit, non potest. Ita qui viderunt Christi miracula, et non intellexerunt quid sibi vellent, et quid intelligentibus quodam modo innuerent, mirati sunt tantum quia facta sunt: alii vero et facta mirati, et intellecta assecuti. Tales nos in schola Christi esse debemracula, potest illum dicere etiam nescire quod non esset tempus pomorum, quando ficus quaesivit in arbore. Non enim erat illius pomi tempus, sicut Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
us corpore: illi aũt m̃te. Illuis mors
uisibilis: uisibilit̾ plangebat᷑. Illorũ
mors inuisibilis: alibi nec querebat̃.
nec uidebat᷑. Quesiuit ille qui noue¬
rat mortuos: ille solus nouerat mor¬
tuos. qui potiut facere uiuos Hali
ex surge amortuis: et illuninabit te
xp̃c. Dormientẽ audis. cũ dicit. sur¬
ge qui dorinis. S mortuũ intellige.
cũ audis. et exsurge amortius. Dicti
st̃ sepe dormientes: et mortui uisibilit̃.
Et plane: om̃s eñ ei qui potest excita¬
re.dormiunt. Mortiuis eñi. tibi mortu¬
us ẽ: qui quantũlibet pulses. quãli¬
bet uellices. quantũlibet lanies. ñ ex¬
ꝑgiscitur. Xp̃o enĩ ille dormiebat.
cui dictũ ẽ. surge. Et continuo sur¬
rexit. Nemo tam facile excitat in le¬
ctulo: quã facile. xp̃c in sepulchro.

Expanded text:
erat corpore; illi autem mente. Illius mors erat corpore; illi autem mente. Illius mors visibilis visibiliter plangebatur: illorum mors invisibilis nec quaerebatur, nec videbatur. Quaesivit ille qui noverat mortuos: ille solus noverat mortuos, qui poterat facere vivos. Nisi exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Dormientem audis, cum dicit, Surge, qui dormis: sed mortuum intellige, cum audis, Et exsurge a mortuis. Dicti sunt saepe dormientes et mortui visibiliter. Et plane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt. Mortuus enim tibi mortuus est, qui quantumlibet pulses, quantumlibet vellices, quantumlibet lanies, non expergiscitur. Christo autem ille dormiebat, cui dictum est, Surge; et continuo surrexit. Nemo tam facile excitat in lecto, quam facile Christus in sepulcro.
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris. om̃s quidẽ audientes
et credentes mouent: s alios
atq alios alit̃ et alit̃. Quidã enĩ cor¬
poralit eius miracula stupentes: ma¬
iora intueri ñ norunt. Quidã uͦ ea
quȩ gesta audiunt incorporibꝰ: nũc
amplius in animis ammirant᷑. Dicit
ipse dñs. Sicut enĩ pat̾ suscitat mor¬
tuos et uiuificat: sic et filius quos
uult iuuificat. Non utiq alios filius.
alios pat̾: s eosdem pat̾ et filius. quia
om̃ia pat̾ oꝑatur ꝑfiliũ. Nemo gͦ du¬
bitet qui xp̃ianus ẽ: etiã nc̃ mortuos
suscitari. S om̃is homo habet oculos.
quibus uidere potest mortuos resur¬
gentes. Ita. ut resurrexit filius buiꝰ ui¬
duȩ: qui mͦ ex ȩuangło resuscitatus ẽ.
Unde aũt uideant homines resurgere
mortuos incorde. ñ om̃s habent: nisi
qui iam resurrexerunt in corde. Am¬
plius ẽ resuscitare semꝑ ucturũ: quã
illo resuscitato. gauisa ẽ mat̾ uidua:
de hominib in sp̃u cotidie suscitatis.
gaudet mat̾ ȩccła. Ille quidẽ mortu

Expanded text:
u, omnes quidem audientes et credentes movent: sed alios atque alios aliter et aliter. Quidam enim corporalia ejus miracula stupentes, majora intueri non norunt: quidam vero ea quae gesta audiunt in corporibus, nunc amplius in animis admirantur. Dicit ipse Dominus, Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat; sic et Filius quos vult, vivificat . Non utique alios Filius, alios Pater; sed eosdem Pater et Filius: quia omnia Pater per Filium. Nemo ergo dubitet qui christianus est, etiam nunc mortuos suscitari. Sed omnis homo habet oculos, quibus videre potest mortuos resurgere ita, ut resurrexit filius hujus viduae, qui modo ex Evangelio recitatus est: unde autem videant homines resurgere mortuos in corde, non omnes habent, nisi qui jam resurrexerunt in corde. Amplius est resuscitare semper victurum, quam illo resuscitato gavisa est mater vidua: de hominibus in spiritu quotidie suscitatis gaudet mater Ecclesia. Ille quidem mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
tauerit. quis nouit : Non eñ omĩa
quȩ fecit scripta st̃: ioħes hoc dicit.
Multa alia signa fecit iħc: que si scͥp¬
ta eẽnt. arbitror totũ mundũ ñ posse
libros caꝑe. Multi st̃ gͦ alibi sine du¬
bio suscitati: s ñ frustra tres cõmemo¬

Expanded text:
taverit, quis novit? Non enim omnia quae fecit scripta sunt: Joannes hoc dicit, Multa alia fecit Jesus, quae si scripta essent, arbitror totum mundum non posse libros capere . Multi ergo sunt alii sine dubio suscitati: sed non frustra tres commemo
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatẽ.: non abstulit integritatẽ.
Qui gͦ sine pruritu folioꝵ ficus ue¬
nit ad te: cum esses sub arbore fici
iuditte. Para te uidere sublimiter:
a quo uisus es miscditer. Sed quia
magnum ẽ fastiguĩ: de fundam̃to
cogita. Quo inquis fundam̃to: Dis¬
ce ab illo: qm̃ mitis ẽ. et humilis
corde. Hoc inte fods fundam̃tũ hu¬
militatis: et ꝑuenies ad fastigium
caritatis. Conuersi ad dñm. qui ui¬

Expanded text:
cunditatem, non abstulit integritatem. cunditatem, non abstulit integritatem. Qui ergo sine pruritu foliorum ficus venit ad te, cum esses sub arbore fici, vidit te. Para te videre sublimiter, a quo visus es misericorditer. Sed quia magnum fastigium est, de fundamento cogita. Quo, inquis, fundamento? Disce ab illo, quoniam mitis est, et humilis corde. Hoc in te fodi fundamentum humilitatis, et pervenies ad fastigium charitatis. Conversi ad Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto eñi te familiaruis uidebit. qͥ
coronat dignum: qui miscditer uidit
ut uocaret indignum: Nathanael
ait dño: quem nondum sciebat. Un¬
de me nosti: ait ei dñs. Cum eẽs sub
arbore ficiudi te. Uidet te xp̃c in
umbra tua. non te uidebit in luce
sua: Quid ẽ eñi. cum eẽs sub arbore
fici. udite: Quid sibi hoc uult: Qͥd
significat: Recordare originale pec¬
catum ade: in quo om̃s morimur.
Quando primũ peccauit. de foliis fi¬
culneis succinctoriũ sibi fecit. Signi¬
ficat in illis foliis pruritũ libidinis:
quo peccando ꝑuenit. Inde nascim̃:
sic nascimur. Incarne peccati nasci¬
mur: quam sola sanat similitudo
caruis peccati. Ideo misit ds̃ filiũ suũ:
insimilitudinẽ carnis peccati. Inde
uenit: sed sic non uenit. Non eñĩ eũ
uirgo libidine: sed fide concepit.
llenit in uirginẽ: qui erat aute uir¬
ginem. Quam creauit elegit: quã
eligeret creauit. Adtulit uirgini fe¬

Expanded text:
Quanto enim te familiarius videbit qui Quanto enim te familiarius videbit qui coronat dignum, qui misericorditer vidit ut vocaret indignum? Nathanael ait Domino, quem nondum sciebat: Unde me nosti? Ait ei Dominus: Cum esses sub arbore fici, vidi te . Videt te Christus in umbra tua: non te videbit in luce sua? Quid est enim, Cum esse sub arbore fici, vidi te? Quid sibi hoc vult? quid significat? Recordare originale peccatum Adae, in quo omnes morimur. Quando primo peccavit, de foliis ficulneis succinctoria sibi fecit , significans in illis foliis pruritum libidinis, quo peccando pervenit. Inde nascimur, sic nascimur, in carne peccati nascimur, quam sola sanat similitudo carnis peccati. Ideo misit Deus filium suum in similitudinem carnis peccati . Inde venit, sed sic non venit. Non enim eum virgo libidine, sed fide concepit. Venit in virginem, qui erat ante virginem. Quam creavit elegit, quam eligeret creavit. Attulit virgini fe
Abbreviated transcription (Latin):
suspicaris te non uideri : Audi scrip¬
turam dicentẽ. Qui plantauit aurem.
non audiet: Qui finxit oculũ non¬
ne considerat: Ilbi mala facta tua
ab scondis Ab oculis dĩ: Si nonius
recedere ab ipsis: multũ laboras audi
ratis. Non ẽ finis laborare: fugiendo
ab illo. Eligis fugere. non ad illum:
inueni quo: et fuge. Si aũt ꝓpt̃ea non
potes ab illo fugere. quia ubiq pre¬
sens ẽ: de ꝓximo fuge ad dm̃ quĩ pre¬
sens ẽ. Libi stas. fuge. Ecce fugiendo
ex cessisti cclos. ibi ẽ: descendisti ad
inferos. ibi ẽ. Quascunq t̾rarũ soli¬
tud ines elegeris: ibi ẽ qui dixit. cȩlũ
et terrã ego impleo. Ergo si celũ et
terrã ipse implet. et quo fugere abil¬
lo non ẽ: noli laborare. Fuge ad p̃sen¬
tem: ne sentias uenientẽ. Presume te
udentum bene uiuendo: a quo uide¬
ri nec uis male uiuendo. Male eñĩ ui¬
uendo uideri potes: uidere non potes.
Bene aũt uiuendo: et uideris et iudes.

Expanded text:
suspicaris te non videri? Audi Scripsuspicaris te non videri? Audi Scripturam dicentem, Qui plantavit aurem, nonne audiat? qui finxit oculum, nonne considerat? Ubi mala facta tua abscondis ab oculis Dei? Si non vis recedere ab ipsis, multum laboras. CAPUTratis. Non finis laborem fugiendo. Ab illo eligis fugere, non ad illum? Inveni quo, et fuge. Si autem propterea non potes ab illo fugere, quia ubique praesens est; de proximo fuge ad Deum, qui praesens est, ubi stas. Fuge. Ecce fugiendo excessisti coelos, ibi est: descendisti ad inferos, ibi est: quascumque terrarum solitudines elegeris, ibi est qui dixit, Coelum et terram ego impleo . Ergo si coelum et terram ipse implet, et quo fugere ab illo non est; noli laborare: fuge ad praesentem, ne sentias venientem. Praesume te visurum bene vivendo, a quo videris et male vivendo. Male enim vivendo videri potes, videre non potes: bene autem vivendo et videris, et vides.
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ. Sicut eñi magna pietas pau¬
corũ ẽ. ita et magna impietas nichi¬
lominus paucorũ ẽ. Hoc aũt quoddi¬
co. turba dicit. Ecce modo inde cogi¬
tat ds̃. ut sciat quid fatio indomo
mea : Et curat ds̃. quid uelun agere
in lecto meo: Quis dicit: Intelligite
qui insipientes estis in populo: et stul¬
ti aliquando sapite. Tu homo cũ sis.
quia laboras si omĩa domus tuȩ no¬
ueris. et ꝑtineant ad te omia uerba.
om̃ia facta seruorũ tuorũ: putas et
dm̃ sic laborare. ut adtendat ad te.
qui non laborauit ut crearet te:
Oculum inte non intendit suũ: qui
fecit tuũ: Non eras. et creauit ut
esses: nonte curat cum iam sis. qui
uocat ea que non sunt tanquã sint:
Non gͦ tibi hoc ꝓmittas uelis. nolis.
uidet te: et ab eius oculis non ẽ ubi
abscondas te. Si enĩ ascenderis ince¬
lum ibi ẽ. si descenderis in infernum
adẽ. Laboras nolens recedere a factis
malis: et uolẽs non uideri adeo. Mag¬
nus labor. Facere uis mala cotidie:

Expanded text:
rum est. Sicut enim magna pietas, paucorum est; ita et magna impietas, nihilominus paucorum est. Hoc autem quod dico, turba dicit: Ecce modo inde cogitat Deus, ut sciat quid facio in domo mea, et curat Deus quid velim agere in lecto meo? Quis dicit? Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Tu homo cum sis, quia laboras si omnia domus tuae noveris et pertineant ad te omnia verba, omnia facta servorum tuorum, putas et Deum sic laborare ut attendat ad te, qui non laboravit ut crearet te? Oculum in te non intendit suum, qui fecit tuum? Non eras, et creavit te ut esses: non te curat, cum jam sis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam sint ? Non ergo tibi hoc promittas. Velis, nolis, videt te; et ab ejus oculis non est ubi abscondas te. Si enim ascenderis in coelum, ibi est; si descenderis in infernum, adest . Laboras, nolens recedere a factis malis, et volens non videri a Deo. Magnus labor. Facere vis mala quotidie,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. udete genus humanũ: aprima illsꝰ
primi hominis morte fluxisse. Et enim
peccatũ aprimo homine intrauit in
hunc mundũ. et ꝑpeccatũ mors: et ita

Expanded text:
fratres, videte genus humanum a prima illius primi hominis morte fluxisse. Etenim peccatum a primo homine intravit in hunc mundum, et per peccatum mors, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
me: Occasione accepta ꝑmandatũ.
uide serpentẽ. mulieri illi susurrantẽ.
Que si ab ea quid dixerit ds̃: respondit
illa. Dixit nobis ds̃. E xom̃i ligno quod
ẽ inparadiso edetis. de ligno aũt scientie
boni et maliñ edetis ex eo Si ederitis:
morte moriemini. Hoc ẽ dĩ mandatũ.
Contra serpens. Non inquit morte
moriemini. Sciebat eñi ds̃. quia qua
die ederitis aꝑientur oculi ur̃r: et eri¬
tis tanquã dii. Occasione gͦ accepta.
peccatũ ꝑmandatũ sefellit me: et ꝑ
illud occidit. Gladio quẽ portabas. te
inimicus occidit. Armis tuis te uicit:
armis cuis te int̾emit. Recipe man¬
datũ: scito eẽ arma. Non quib te occi¬
dat. s quib ate occidatur inimicus.
S noli p̃sumere uirib tiuis. Uide par¬
uui dauid contra goliã. uide paruũ
contra ingentẽ. s innomine dñi pre¬
sum̃tẽ. Tuuenis adme inquit cũ cli¬
peo et lancea: ego innomine diũi om̃i¬

Expanded text:
me occasione accepta per mandatum. me occasione accepta per mandatum. Vide serpentem mulieri illi susurrantem. Quaesivit ab ea quid dixerit Deus: respondit illa, Dixit nobis Deus: Ex omni ligno quod est in paradiso, edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis. Ex eo si ederitis, morte moriemini. Hoc est Dei mandatum. Contra serpens: Non, inquit, morte moriemini. Sciebat enim Deus quia qua die ederitis, aperientur oculi vestri, et eritis tanquam dii . Occasione ergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. Sed noli praesumere de viribus tuis. Vide parvum David contra Goliath, vide parvum contra ingentem; sed in nomine Domini praesumentem. Tu venis ad me, inquit, cum clypeo et lancea; ego in nomine Domini omni
Abbreviated transcription (Latin):
oculis: sic iniquitas utentib ea. Quid
ꝓdẽ. quia panẽ laudatis si male iuui¬
tis: Quod laudatis. ñ manducatis. Cum
q̃ audis uerbũ. cũ audis uerbũ iusticiȩ
et ueritatis. et laudas. multo laudabiliꝰ
ẽ si facis. Fac gͦ quod laudas. Andictu¬
rus es uolo et ñ ualco: Quare ñ uales:
Quia sanitas non ẽ. Unde sanitatem
ꝑdidisti: nisi quia peccando creatorem
offendisti: Ergo ut eius panẽ quẽ lau¬
das cũ suauitate idẽ cũ sanitate man¬
duces: dic illi. Ego dixi dñe miserere
mei: sana animã meã. qm̃ peccaui ti¬
bi.Ergo inquit inuentũ ẽ micbi man¬
datum quod erat uiuitã: hoc ẽe in
mortẽ. Erat eni antea sibi ignotus
peccator: factus ẽ manifestus p̃uari¬
cator. Ecce inuentũ ẽ illi inmortẽ:
quod erat inuitã. Occasione aũt in¬
quit accepta. peccatũ ꝑ mandatũ fe¬
sellit me: et ꝑ illud occidit. Sic factũ
ẽ primo inparadiso. Fefellit inquit

Expanded text:
oculis; sic iniquitas utentibus ea . Quid oculis; sic iniquitas utentibus ea . Quid prodest quia panem laudatis, si male vivitis? Quod laudatis non manducatis. Cum ergo audis verbum, cum audis verbum justitiae et veritatis, et laudas; multo laudabilius est, si facias. Fac ergo quod laudas. An dicturus es: Volo, sed non valeo? Quare non vales? Quia sanitas non est. Unde sanitatem perdidisti, nisi quia peccando Creatorem offendisti? Ergo ut ejus panem, quem laudas, cum suavitate, id est, cum sanitate manduces, dic illi: Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Ergo, inquit, inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, quod erat in vitam. CAPUT Iquit, accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Sic factum est primo in paradiso: Fefellit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. s ñ sicut lex tua dñe. Felix
anima. quȩ huiꝰmodi delectationib
oblectatur. ubi turpitudine nullam
quinatur: et ueritatis serenitate pit¬
gatur. Quẽ aũt delectat lex dĩ. et
sic delectat. ut om̃s delectationes lal¬
cuiȩ uincantur: ñ sibi arroget istan
delectationẽ. Dñs dabit suauitatem
Quid dicã: Dñe: das michi illã suaui¬
tatem uł illã: Suauis es dñe: et intul
suauitate doce me uistificationes ui¬
as. In tua suauitate doce me: et doces
me. Tunc disco ut faciã: si intua sua¬
uitate doceas me. Cȩterũ quamdu
blanditur iniquitas. et dulcis ẽ ial¬
quitas: amara ẽ ueritas. In tua suaui¬
cate doce me: ut suauis sit ueritas. dul¬
cedo contempnatur iniquitatis. Multo¬
ẽ melior et suauior ueritas. S sanissu¬
auis ẽ panis. Quid melius et p̃clarius.
pane cȩlesti: S si ñ obstupefecit dentes
iniquitas. Scriptura enĩ dicit sicut
uua acerba. dentib noxia ẽ. et fumus

Expanded text:
tiones, sed non sicut lex tua, Domine. Felix tiones, sed non sicut lex tua, Domine. Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate purgatur. Quem autem delectat lex Dei, et sic delectat, ut omnes delectationes lasciviae vincat, non sibi arroget istam delectationem: Dominus dabit suavitatem . Quam dicam? Domine, da mihi illam suavitatem, vel illam? Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, dulcedine tua contemnatur iniquitas. Multo melior est et suavior veritas, sed sanis suavis est panis. Quid melius et praeclarius pane coelesti? Sed si non obstupefacit dentes iniquitas. Scriptura enim dicit: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ concupiscentiã.Sine lege eni:
peccatũ mortuũ ẽ. Quid ẽ mortuũ
ẽ : Latetꝰ ñ apparet: om̃ino tanquã
sepultũ ignoratur. Adueniente aũt
mandato: peccatũ reuixit. Quid ẽ.
reuixit: Apparere cȩpit̾ sentri cepit:
rebellare aduersum me cepit. Ego aũt
mortius sum. Quid ẽ. mortuus sum:
Preuaricator factussum: et inuentũ
ẽ michi mandatũ. quod erat inuitã.
uidete quia lex laudatur. Mandatũ¬
ł uitiȩ nc quod erat inuitã. Qualis enĩ uita ẽ:
Non concupiscere. Quita dulcis. Dul¬
cis ẽ: quasi uoluptas concupiscentiȩ.
Uerũ ẽ: nec eam homines sequerent᷑.
nisi dulcis eẽt. Theatrũ. spectaculũ.
meretrix lascuia. turpissima cantile¬
na᷑. Dulcia st̃ ista concupiscentie: dil¬
cia plane: suauia. delectabilia.S nar¬
rauer̃t michi inusti delectationes:
s ñ sicut lex tua dñe. Suauia st̃. dul¬
cia st̃: delectabilia st̃. S audi melio¬
ra. Harrauert̃ michi iniusti delccli¬

Expanded text:
ine lege enim peccatum mortuum est. Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepit, sentiri coepit, rebellare adversum me coepit. CAPUTmortuus sum. Quid est, mortuus sum? Praevaricator factus sum, Et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam. Videte quia Lex laudatur, mandatum quod erat in vitam. Qualis enim vita est, non concupiscere? O vita dulcis! Dulcis est quidem voluptas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Suavia sunt, dulcia sunt, delectabilia sunt: sed audi meliora, Narraverunt mihi injusti delecta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ bonũ: ꝓcedit lex dĩ. et dicit. ñ con¬
cupisces. Ille homo qui putabat mag¬
nũ bonũ eẽ. magnãq felicitatẽ exis¬
timabat. ea que posset sue concupis¬
centie ñuegare:. sequi qua trabit
Audit. ñ concupisces. et cognoscit ẽẽ
peccatũ. Ds̃ dixit: homo audiuit dõ
credidit: peccatũ suũ uidit: quod bo¬
nũ putabat. malũ eẽ cognouit. Uolue
frenate concupiscentiã: ñ ire post eã.
Strinxit se: conatus est. uictus ẽ. Qͥ
fuit ante nescius maloꝵ suoꝵ. factus
ẽ doctus: et peuis ẽ uictus. Cepit ẽ
non solũ peccator. s etiã p̃uaricator.
Peccator enĩ et ante erat: s ante qua
legem audiret. peccatorẽ se ẽẽ nel¬
ciebat. Legem audiuit: peccatũ ui¬
dit conatus ẽ uincere: suꝑatus atq
ꝓstratuis ẽ. Factus ẽ et legis p̃uarica¬
tor: qui fuit antea nesciuis peccator.
hoc dicit apłs. Lex peccatũ ẽ: Ab¬
sit.S peccatũ ñ cognoui. nisi ꝑle

Expanded text:
tum bonum: procedit lex Dei, et dicit, Non contum bonum: procedit lex Dei, et dicit, Non concupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, factus est doctus, et pejus est victus: coepit esse non solum peccator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat: sed antequam Legem audiret, peccatorem se esse nesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vincere, superatus atque prostratus est; factus est et Legis praevaricator, qui fuit antea nescius peccator. Hoc dicit Apostolus: Lex peccatum est? Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi pe
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Nondico ampluis fornicari inꝗͣ
inebriari. Hec dixi. quȩ licite com¬
mitunt᷑. s ñ dĩ legibus. Quis eñi ali¬
quando adiudicẽ ductus ẽ. quia me¬
retricis lupanar intrauit: Quis ali¬
quando inpublicis tribunalib accu¬
satus ẽ. quia ꝑ suas lyristrias. lasci¬
uus inmundusq defluxit: Quis
aliquando habens uxorẽ. quia an¬
cillani suã uiciauit. crimen inuenit:
S inforo. ñ cęlo: in lege mundi. non
inlege creatoris mundi. Luxurio¬
sus aut̃. inmundus atq lascuius.
felix dicit᷑. abundare uoluptatib
friu deliciis. lam uͦ si se etiã uino
ingurgitet:. stbibat. sibibat m̃suras sine
m̃sura᷑ parũ ẽ qui a inuenit crimen.
etiam uiri fortis accipit nom̃t. Tantõ
nequior. quanto sub poculo inuictior.
Cũ laudantur ista. et dicitur. felix ẽ.
magnus ẽ. bene ẽ illi. et ñ solũ hoc ñ
putatur eẽ peccatũ.. s etiã putatur
uł dĩ donũ ł cͥte suaue: blandũ. et lici¬

Expanded text:
ri; non dico amplius; fornicari, inquam, ri; non dico amplius; fornicari, inquam, inebriari. Haec dixi quae licite committuntur, sed non Dei legibus. Quis enim aliquando ad judicem ductus est, quia meretricis lupanar intravit? Quis aliquando in publicis tribunalibus accusatus est, quia per suas lyristrias lascivus immundusque defluxit? Quis aliquando habens uxorem, quia ancillam suam vitiavit, crimen invenit? Sed in foro, non in coelo; in lege mundi, non in lege Creatoris mundi. Luxuriosus autem, immundus atque lascivus felix dicitur abundare voluptatibus, frui deliciis. Jamvero si se etiam vino ingurgitet, si bibat mensuras sine mensura; parum est quia non invenit crimen, etiam viri fortis accipit nomen: tanto nequior, quanto sub poculo invictior. Cum laudantur ista, et dicitur, Felix est, magnus est, bene est illi; et non solum hoc non putatur esse peccatum, sed etiam putatur vel Dei donum, vel certe suave, blandum et lici
Abbreviated transcription (Latin):
nos accusare. Ecce lex: ecce desuꝑ tu¬
ba diuina clamat homini. ñ concu¬
pisces. Non concupisces. rephende si
potes: fuc. si rephendere ñ potes. Audi¬
sti. ñ concupisces rep̃hendere ñ au¬
des: quia bonũ ẽ quod dixit. ñ con¬
cupisces. Malũ ẽ concupiscere. ma¬
lum culpat lex. Atuo malo te ꝓhibet
lex. Ergo concupiscere malir̃ culpat lex
Atuo malo te ꝓhibet lex. Ergo fac qd̃
iubet lex: noli facere quod uetat lex.
Noli concupiscere. S quid ait apłs:
ret. ñ concupisces. Ibam eñĩ post con¬
cupiscentiã meã. et qua trahebat cur¬
rebam: eiusq illecebras blandas. et
ex carnali suauitate iocundas. mag¬
nam felicitatẽ arbitrabar. Laudat᷑
eñi peccator ait lex indesideriis ani¬
mȩ suȩ: et qui iniqua gerit benedi¬
citur. Inuenis hominẽ concupiscen¬
tias suas carnales sectantẽ. totumq
se illis seruũ donantẽ: aucupari un¬
diq uoluptates. fornicari: inebria¬

Expanded text:
nos accusare. Ecce Lex, ecce desuper tunos accusare. Ecce Lex, ecce desuper tuba divina clamat homini, Non concupisces. Non concupisces, reprehende si potes; fac, si reprehendere non potes. Audisti, Non concupisces, reprehendere non audes. Quia bonum est quod dixit, Non concupisces; malum est concupiscere. Malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo concupiscere malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo fac quod jubet Lex, noli facere quod vetat Lex, noli concupiscere. CAPUT V. 6. ret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudatur enim peccator, ait Lex, in desideriis animae suae; et qui iniqua gerit, benedicitur . Invenis hominem concupiscentias suas carnales sectantem, totumque se illis servum donantem, aucupari undique voluptates, fornicari, inebria