comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficationem. auõ. N on erat magnũ ut
intelligeres. ab hac iustificatione quam
saluator ex multoꝵ delictoꝵ dimissio¬
ne suis confeit. uos potiꝰ subtrahere par¬
uulos. quib nullũ peccatũ remittipos¬
se contenditis: non aũt nos. qui cũ dicimꝰ
ꝑunũ peccantẽ inissos om̃s incondemp¬
nationẽ. nullam excipimꝰ ętatem: quia
hoc delictum etiam maioris etatis hoĩes
habent. Icẽq cum dicimꝰ ex multis deli¬
ctis iustificare gram. nullam nichilominus
excipimus etatem: qm̃ qui multa peccata
dimittit. quo multoꝵ nomine utiq om̃i¬
a intelligunt᷑. ꝓfecto ulla ñ p̃t̾mitit. Hocẽ.
nec pessimoꝵ plura. nec aliquoꝵ paucio¬
ra. nec singła paruuloꝵ: hoc gͦ ut uideretis
non eiat magnũ: innsi inuideretis paruulis
medicum xp̃m: eũq illis iħm prorsus eẽ
noletis. horrenda impietate. mira cȩcitate.
blasphema loquacitate. Quidest autem
insanius. quam uelle gr̃am xp̃i ad eos

Expanded text:
ficationem. AUG. Non erat magnum ut ficationem. AUG. Non erat magnum ut intelligeres ab hac justificatione, quam Salvator ex multorum delictorum dimissione suis confert, vos potius subtrahere parvulos, quibus nullum peccatum remitti posse contenditis: non autem nos, qui cum dicimus per unum peccantem missos omnes in condemnationem, nullam excipimus aetatem; quia hoc delictum etiam majoris aetatis homines habent: itemque cum dicimus ex multis delictis justificare gratiam, nullam nihilominus excipimus aetatem; quoniam qui multa peccata dimittit quo multorum nomine utique omnia intelliguntur, profecto ulla non praetermittit, hoc est, nec pessimorum plura, nec aliquorum pauciora, nec singula parvulorum. Hoc ergo ut videretis, non erat magnum, nisi invideretis parvulis medicum Christum, eumque illis Jesum prorsus esse nolletis, horrenda impietate, mira caecitate, blasphema loquacitate. Quid est autem insanius, quam velle gratiam Christi ad eos
Abbreviated transcription (Latin):
annuente nequeunt in nascentib inue¬
qđ tͥ obstrepit loquacissima uanitas.: ne
intret in aures tuas manifestissima ueri¬
cas: Utiq iħs qui ex multis delictis sal¬
uu facit popłin suũ. ñ p̃t̃mittit etiam
originalia singła pariuiloꝵ: quia in eis¬
dem multis et ipsa sunt. Iuł Grã inquit
peccato. Uides gͦ incoꝵ ꝑsona laudem
grẽ claudicantem: quia ñ inuenit multa
peccata. quoꝵ remissione laudet᷑. Quod
dixit itaq apłs paulus gr̃a aũt ex multis
delictis in iustificationem: falsissimum
ẽẽ in paruuloꝵ statu ꝑdit᷑. Quo hinc tu
igit᷑ conab̃is exilire: Sculdubio dicturꝰ
es. hunc enim sensum tuum suꝑior ser¬
mo patefecit. hoc qđ ait apłs. grã autẽ
ex multis delictis in iustificationẽ. apud
homines ꝑfecte ȩtatis impleri: qui mul¬
tis delictis ꝑ motum ꝓpriȩ uoluntatis
conuincantur obnoxii. In paruulis aũt.
non ex multis. s ex uno delicto fieri iusti¬

Expanded text:
annuente nequeunt in nascentibus inveannuente nequeunt in nascentibus invequod tibi obstrepit loquacissima vanitas, ne intret in aures tuas manifestissima veritas? Utique Jesus, qui ex multis delictis salvum facit populum suum, non praetermittit etiam originalia singula parvulorum; quia in eisdem multis et ipsa sunt. CXV. JUL. Gratiapeccato. Vides ergo in eorum persona laudem gratiae claudicantem; quia non invenit multa peccata, quorum remissione laudetur. Quod dixit itaque apostolus Paulus, Gratia autem ex multis delictis in justificationem, falsissimum esse in parvulorum statu proditur. Quo hinc tu igitur conaberis exsilire? Procul dubio dicturus es hunc enim sensum tuum superior sermo patefecit, hoc quod ait Apostolus, Gratia autem ex multis delictis in justificationem; apud homines perfectae aetatis impleri, qui multis delictis per motum propriae voluntatis convincantur obnoxii, in parvulis autem non ex multis, sed ex uno delicto fieri justi
Abbreviated transcription (Latin):
lus: Sinullus: liberior erit ꝓculdubio
sine ullo rege illa felicitas. Si uero uslꝰ
in ea regnabit. quiserit rex imaginũ dĩ.
qui nonerit ds̃: Porro sids̃ erit. uos
introducitis alterum dm̃: & me dicitis
manicheum: Qđ si ds̃ ipse ibi regnabit.
cuiꝰ illȩ imagines sunt: etiam ipsȩ ima¬
gines eiꝰ inueri dĩ sui regno felices erũt.
renatos. Dicite gͦ huiꝰ infelicitatis me¬
ritum: u̾bosi et contentiosi. qui negatis
impleri: uidelicet ut ex multis delictis
iustificationem oꝑetur. Idest ut iꝰticiã
peccatoꝵ plurium. una semel remissio¬
ne contribuat. Aut gͦ doce paruulos
multis obnoxios eẽ criminib. ut eis
quoq illud ꝑsuadeas conuenire. in
quo laudem munificentie xꝑ̃i apls col
locauit. ut ex multis eos constet lib̃atos
ẽẽ peccatis: aut confidere paulũ nichil
in his locis de paruulis. nichil de homi¬
nũ disputasse natura. qndo ea dͥmiti
gr̃e liberalitate destatus ẽ. quȩ te quoq

Expanded text:
lus? Si nullus, liberior erit procul dubio lus? Si nullus, liberior erit procul dubio sine ullo rege illa felicitas: si vero ullus in ea regnabit, quis erit rex imaginum Dei, qui non erit Deus? Porro si deus erit, vos introducitis alterum deum; et me dicitis Manichaeum? Quod si Deus ipse ibi regnabit, cujus illae imagines sunt; etiam ipsae imagines ejus in veri Dei sui regno felices erunt. renatos? Dicite ergo hujus infelicitatis meritum, verbosi et contentiosi, qui negatis impleri, videlicet ut ex multis delictis justificationem operetur, id est, ut justitiam peccatorum plurium una semel remissione contribuat: aut ergo doce parvulos multis obnoxios esse criminibus, ut eis quoque illud persuadeas convenire, in quo laudem munificentiae Christi Apostolus collocavit, ut ex multis eos constet liberatos esse peccatis; aut confitere, Paulum nihil in his locis de parvulis, nihil de hominum disputasse natura, quando ea dimitti gratiae liberalitate testatus est, quae te quoque
Abbreviated transcription (Latin):
it. Iñquit ĩdõ ex uno incondempnati¬
onẽ quia sufficiens ẽ illud unũ pecca¬
tum qđ originalit̃ trahitur. ad condem¬
pnationẽ ducere: sicut ducit paruulos
qui ex adam nascunt᷑. si inxꝑ̃o ñrenascan¬
tur. etiam si alia peccata nulla sint. Gr̃a
aũt ex multis delictis in iustificationẽ.
quia ñ solum illud dimittit qđ originalit̃
trahit᷑. s etiam cȩtera quȩ ab uno quoq
motu ꝓpͥe uoluntatis adduntur. Ecce
ꝓfessus es licet impietate manichea. eẽ
quidem natura le peccatum. uerũtam̃
unũ: obqđ ais nascentes deb̾e dãpnari.
auG. Qui dixit. om̃s sub peccato nascunͣ:
manicheus non erat. S uos responde qͥd
sitis: qui tot imagines dĩ sine ulliꝰ pec¬
cati merito separatis a regno đi. negatis
dãnari iudicio di. & facitis duas et̃nas feli¬
citates. unã q̃ sit in regno dei. altam q̃sit ex¬
tra regnũdĩ. Dicite obsecro. inea felicitate q̃
extra regnũ di erit ullus ne regnabit. annul¬

Expanded text:
mnationem, quia sufficiens est illud unum peccatum, quod originaliter trahitur, ad condemnationem ducere, sicut ducit parvulos, qui ex Adam nascuntur, si in Christo non renascantur; etiamsi alia peccata nulla sint. Gratia autem ex multis delictis in justificationem; quia non solum illud dimittit, quod originaliter trahitur, sed etiam caetera quae ab unoquoque, motu propriae voluntatis adduntur » . Ecce professus es, licet impietate Manichaea, esse quidem naturale peccatum, verumtamen unum, ob quod ais nascentes debere damnari. AUG. Qui dixit, « Omnes sub peccato nascimur » , Manichaeus non erat. Sed vos, responde quid sitis, qui tot imagines Dei, sine ullius peccati merito, separatis a regno Dei, negatis damnari judicio Dei, et facitis duas aeternas felicitates, unam quae sit in regno Dei, alteram quae sit extra regnum Dei: dicite, obsecro, In ea felicitate quae extra Dei regnum erit, ullusne regnabit, an nul
Abbreviated transcription (Latin):
pimpus mortuus ẽ : auoꝰ. Testimonia
diuina cõmemoras: quib ur̃ error eũ¬
titur. Non cñi dictum est. xp̃s etiam
pimpiis: s ꝓ impiis inquit mortuus
est: ut aut̃ &r ipse alibi confessus es. etiã
ꝓparuulis mortuus ẽ: Ꝙ tam̃ qua fron¬
te nescio. transisse in eos originaliter
impietatem primi hominis negas. Q¬
modo gͦ ꝑtinent ad eũ. qui ꝓ impiis

Expanded text:
piis mortuus est ? AUG. Testimonia divina commemoras, quibus vester error evertitur. Non enim dictum est, Christus etiam pro impiis; sed, pro impiis, inquit, mortuus est. Ut autem et ipse alibi confessus es, etiam pro parvulis mortuus est: et tamen, qua fronte nescio, transiisse in eos originaliter impietatem primi hominis negas. Quomodo ergo pertinent ad eum, qui pro impiis
Abbreviated transcription (Latin):
heredes sunt. euacuata est fides. & de¬
structa est promissio. ñ hoc ꝑnunti¬
auit. ut uidelicet nemo de iudȩis ꝑ-
fidem fieri credat᷑ heres ꝓmissionis
antiq̃. s deest sermo cuiꝰ uicẽ im¬
plet intelligentia. ñ solos heredes ẽẽ
qui ex lege sunt. ut si hoc mͦ dic̾tum eẽt.
Sienim qui sunt ex lege. soli heredes st̃:
euacuata c̃ fides. Uere eñi p̃putium ui

Expanded text:
haeredes sunt; evacuata est fides, et dehaeredes sunt; evacuata est fides, et destructa est promissio; non hoc pronuntiavit, ut videlicet nemo de Judaeis per fidem fieri credatur haeres promissionis antiquae: sed deest sermo, cujus vicem implet intelligentia, non solos haeredes esse qui ex lege sunt; ut si hoc modo dictum esset: Si enim qui sunt ex lege, soli haeredes sunt, evacuata est fides.
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ noluissent.: Euacuaretur promissio:
Admoneo ut intelligatis cuigr̃e sitis
inimici. negando aꝑaridm̃ uolunta¬
tes inm̃tib hominũ: Non ut nolentes
crecdant qđ absurdissime dicit᷑. s ut uo¬
lences ex nolentib fiant: Non sic ut fa¬
cit doctor homo.docendo & hortan¬
do.minando & ꝓmittendo in sermo¬
ne dĩ: qđ frustra fit. nͥ ds̃ intus oꝑet᷑
& uelle ꝑ muestigabiles uias suas. Cũ
enim u̾bis doctor plantat & rigat.
possumus dicere. forte credit forte ñ
credit auditor. Cum uͦ dat increm̃tũ
ds̃. sine dubio credit & ꝓficit. Ecce
id egisset. ut intelligeremꝰ a consortio
iustitie ñ potuisse excludi gentes. s
ꝑeandem fidem cum filiis circũcisi¬
onis in abrahe stirpe numerari: nunc
intulit. neminẽ de circumcisione ad eã
ꝓmissionẽ quȩ abrahe data ẽ ꝑtinere.
Hoc aũt̃. omino nͥ intelligatur repugnat.
Qđ itaq ait. si enim qui sunt ex lege

Expanded text:
si noluissent? evacuaretur promissio? si noluissent? evacuaretur promissio? Admoneo ut intelligatis, cui gratiae sitis inimici, negando operari Deum voluntates in mentibus hominum: non ut nolentes credant, quod absurdissime dicitur; sed ut volentes ex nolentibus fiant. Non sicut facit doctor homo, docendo et hortando, minando et promittendo in sermone Dei: quod frustra fit, nisi Deus intus operetur et velle per investigabiles vias suas. Cum enim verbis doctor plantat et rigat, possumus dicere, Forte credit, forte non credit auditor: cum vero dat incrementum Deus , sine dubio credit et proficit. Ecce id egisset, ut intelligeremus a consortio justitiae non potuisse excludi Gentes, sed per eamdem fidem cum filiis circumcisionis in Abrahae stirpe numerari; nunc intulit, neminem de circumcisione ad eam promissionem, quae Abrahae data est, pertinere: hoc autem omnino, nisi intelligatur, repugnat. Quod itaque ait, Si enim qui sunt ex lege,
Abbreviated transcription (Latin):
Cur putes inquit sine consecratioĩb
legis ad abrahȩ stemma nationes ñ
posse ꝑduci: cum constet ꝓmissionẽ
quȩ factaest ad abraham anteriorẽ
fuisse quã legem. nec eam ablutioni-¬
b tributam fuisse s morib: auoHos
mores quos ꝓculdubio bonosuis in¬
telligi. si ut putatis homo sibi facit.
p̃dicere ista debuit ds̃ p̃sciris ñ pro¬
mittere: ut ñde illo in hac causa dice
tensẽ & ostendẽ. Quando aut̃ dict̃ hõĩes.
qd̃ ds ꝓmisit nos facimꝰ. se ipsos faciunt
instantia potentes: illũ arrogantia men
Dubio eñi ꝓcul dicit eos eẽ ex lege. quos
supradixerat excircũcisione. Quos sͥ
tantũ nouerat a̾rogare. ut putarent p̃t̃
se neminẽ assumi ad abrahe seminis
dignitatem: atq hoc dispucatione col¬
legerat. ut quia ñ solum hi qui excircũ¬
cisione. s & illi qui exp̃putio sectare̾ uo¬
luissent uestigia fidei abrahe. ñ imme¬
rico abrahȩ filii censerent᷑. auõ. Qͥd

Expanded text:
Cur putes, inquit, sine consecrationibus Cur putes, inquit, sine consecrationibus legis, ad Abrahae stemma nationes non posse perduci; cum constet promissionem, quae facta est ad Abraham, anteriorem fuisse quam legem, nec eam ablutionibus tributam fuisse, sed moribus? AUG. Hos mores, quos procul dubio bonos vis intelligi, si ut putatis, homo sibi facit; praedicere ista debuit Deus praescius, non promittere; ut non de illo in hac causa dicertens est et ostendere. Quando autem dicunt homines, Quod Deus promisit, nos facimus; se ipsos faciunt jactantia potentes, illum arrogantia mentdubio enim procul, dicit eos esse ex lege, quos supra dixerat ex circumcisione, quos sibi tantum noverat arrogare, ut putarent praeter se neminem assumi ad Abrahae seminis dignitatem: atque hoc disputatione collegerat, ut quia non solum hi qui ex circumcisione, sed et illi qui ex praeputio sectari voluissent vestigia fidei Abrahae, non immerito Abrahae filii censerentur. AUG. Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
s. inflacores libiarbitrii. qͥ ignorantes
dĩusticiã & ur̃am iusticiam uolentes
constituere. iusticiȩ dĩ non estis sub-¬
iecti dicite inquam nob̃. si noluissent
gentes credere iusteq uiuere.euacua¬
retur ꝓmissio quȩ facta est ad abra-¬
ham.: Non inquies. Ergo ut abrahã
obstipendium fidĩ consequeretur di¬
latationẽ seminis: p̃parata ẽ gentiũ
uoluntas adño. Eut uellent qđ et
nolle potuissent. ab illo factum est.
quiea quȩ ꝓmisit. potens ẽ & facere.
ulianꝰ. Cumgͦ ille adhuc inp̃putio
testissit fidĩ ꝓrenuntiatus. & obeius
stipendium. dilatationẽ fuerit seminis
consecutus: qua in quit regłatu iudee
ñ putas ad consortium iusticie ꝑti¬
nere gentiles. qui fidẽ abrahe paria
dedei uircutib credendo restituũt
auõ Bene contra uos loqueris: qui¬
a utiq si de dĩ uircutib credunt. ñ
sicut uos confidunt in uircute sua.
ut iustificent᷑ idest ut iustifiant. sed
in illius qui iustificat impiũ. Iulianꝰ.

Expanded text:
ii, qui ignorantes Dei justitiam, et vestram justitiam volentes constituere, justitiae Dei non estis subjecti ; dicite, inquam, nobis: si noluissent gentes credere justeque vivere, evacuaretur promissio quae facta est ad Abraham? Non, inquies. Ergo ut Abraham ob stipendium fidei consequeretur dilatationem seminis, praeparata est gentium voluntas a Domino; et ut vellent quod et nolle potuissent, ab illo factum est, qui ea quae promisit, potens est et facere. CLV. JUL. Cum ergo ille adhuc in praeputio testis sit fidei pronuntiatus, et ob ejus stipendium dilatationem fuerit seminis consecutus; qua, inquit, regula tu, Judaee, non putas ad consortium justitiae pertinere Gentiles, qui fidem Abrahae, paria de Dei virtutibus credendo, restituunt? AUG. Bene contra vos loqueris: quia utique si de Dei virtutibus credunt, non sicut vos confidunt in virtute sua, ut justificentur, id est, ut justi fiant; sed in illius, qui justificat impium. CLVI. JUL.
Abbreviated transcription (Latin):
exprimeretur uirtus istius securitasq
doctrinȩ. quid conferat fidelib phylo¬
sophia xp̃iana ꝑsequit᷑: ñsolum autẽ.
s & glãmur in p̃ssuris : Scientes. qm̃ tri¬
bulatio patientiã oꝑat᷑. Patientia aut̃
ꝓbationem. ꝓbatio aut̃ spem:. Spes
aut non confundit: quia caritas dĩ dif

Expanded text:
exprimeretur virtus istius securitasque exprimeretur virtus istius securitasque doctrinae, quid conferat fidelibus philosophia christiana persequitur: Non solum autem, sed et gloriamur in pressuris; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio autem spem; spes autem non
Abbreviated transcription (Latin):
stamꝰ. & głam̃ in spe głe dĩ. Qui uobis
uidecis inquit iustificationẽ ꝑpeccato¬
rum ueniam fuisse collatam. firmam
tenete concordiam: &e parib animis
mecdiatoris dona laudate: cuiꝰ muncre
collatum nob̃ ẽ. ut in hanc grãm habe¬
remus introitum: & eos qͦs iusticia reos
tenebat. quia reos nos ñnatura fecerat
s uoluntas. libertati reddidit. et eripu¬
it ultioni: prestititq ut qui sperabamꝰ
eterna supplicia. modo glem̃ inspe gle
dĩ. auõ N onꝑsolam peceatoꝵ dimis¬
sionem iustificatio ista confert᷑: nisi
auctorib uob̃. Iustificat quippe impi¬
ũ ds̃. non solum dimittendo que mala fa¬
cit.s etiam donando caritatem ut decli-¬
net amalo & faciat bonum ꝑ sp̃m sc̃m:¬
Cuiꝰ ministrationẽ iugẽ poscebat apłs
eis. quib dicebat. Oramus aut̃ ad dm̃:
nequid faciatis mali contra istam grãm
geritis bellum. lit liberum ñ sermone de¬
fendatis. s p̃sumptione decipiatis uolũ¬
tatis arbitrium. Iuł. Uerũ ut magis

Expanded text:
et gloriamur in spe gloriae Dei . Qui vobis videtis, inquit, justificationem per peccatorum veniam fuisse collatam, firmam tenete concordiam, et paribus animis Mediatoris dona laudate, cujus munere collatum nobis est ut in hanc gratiam haberemus introitum; et eos quos justitia reos tenebat, quia reos nos non natura fecerat, sed voluntas, libertati reddidit, et eripuit ultioni; praestititque, ut qui sperabamus aeterna supplicia, modo gloriemur in spe gloriae Dei. AUG. Non per solam peccatorum dimissionem justificatio ista confertur, nisi auctoribus vobis. Justificat quippe impium Deus, non solum dimittendo quae mala facit, sed etiam donando charitatem, ut declinet a malo, et faciat bonum per Subministrationem jugem poscebat Apostolus eis, quibus dicebat, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali . Contra istam gratiam geritis bellum; ut liberum non sermone defendatis, sed praesumptione decipiatis voluntatis arbitrium. CLXVI. JUL. Verum ut magis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unius in obedientiam. peccatores con¬
stituti sunt multi: ita & ꝑuniꝰ obedi¬
entiam iusti constituent᷑ multi. Om¬
nis ẽ soluta ꝑplexitas impudenter
de uniu̾sitate calumpnia concitat᷑: me¬
ptissime inscirpo nodus querit᷑. Pronũ¬
primi hominis peccata didicissent: &
multos eẽ non om̃s. qui ꝑ alteriꝰ ꝑ obe¬
dientiam iusticiam eẽnt adepti. Nichil
hic de exortu humanitatis agitur. Mo¬
res indiu̾sis studiis publicant᷑. In obe¬
dientia & obedientia: studioꝵ oꝑam
ñ genationis ostendit. Certe. uͥ opor¬
tunius siquid scđm te saperet apłs.
ꝓnuntiaret omnes ad condempnati¬
onẽ ire nascendo. paucos aut̃ ad uitã
credendo: quam in hoc loco.uͥ summa
disputationis cõplenda erat. Debu¬
it cium dicere. sicut ꝑmobedientiã uniꝰ
hominis peccatores constituti sunt om̃s.

Expanded text:
nius inobedientiam peccatores constituti sunt multi; ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . Omnis est soluta perplexitas, impudenter de universitate calumnia concitatur, ineptissime in scirpo nodus quaeritur. Pronunprimi hominis, peccata didicissent; et multos esse, non omnes, qui per alterius obedientiam, justitiam essent adepti. Nihil hic de exortu humanitatis agitur, mores in diversis studiis publicantur: inobedientia et obedientia studiorum operam, non generationis, ostendit. Certe ubi opportunius, si quid secundum te saperet Apostolus, pronuntiaret omnes ad condemnationem ire nascendo, paucos autem ad vitam credendo, quam in hoc loco, ubi summa disputationis complenda erat? Debuit enim dicere, Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti
Abbreviated transcription (Latin):
& ante legem iusticiam & fides remunerati¬
oms suȩ fructibus priuate non sunt: con-¬
stat non ad truncatas ferro carnes. ẜ ad il¬
lustres ꝓbitate mentes. ꝓmissionis illiꝰ
głam ꝑtinere. Sequit᷑ aũt fulminea con¬
tra traducẽ sententia. Lex enim inquit irã
oꝑat᷑. Ubiaũt non est lex:. nec p̃uaricati¬
o. ꝑsuade gͦ legem datam ẽẽ conceptis:
legem posse dari nascentib ut eos p̃uari

Expanded text:
rationis suae fructibus privatae non sunt; constat, non ad truncatas ferro carnes, sed ad illustres probitate mentes, promissionis illius gloriam pertinere. Sequitur autem fulminea contra traducem sententia: Lex enim, inquit, iram operatur: ubi autem non est lex, nec praevaricatio. Persuade ergo legem datam esse conceptis, legem poss
Abbreviated transcription (Latin):
& iure conueniat᷑. in his tam̃ locis de
quib questio c̃. cumisrłitis om̃ino
manum conserit: qui audebant de pre-¬
putiator stirpe uemientes eousq despi-¬
cere.ut affirmarent eos nec suffragio fi¬
dĩ. ad consortium suũ transire potuis¬
se. Contra qđ suꝑcilium. replicat uidee
gentis exordia: & ipsa radice circũcisi¬
oms ostendit. ñtanti ẽẽ p̃putiũ ut aut
iniustos eiꝰ relictio. aut iustos faciat
eius ablatio. auõ. Quando ista dice¬
bat apłs. ñ de circumeisione uł p̃putio.
s de preceptis legis in quib ẽ etiam ñ
concupisces agebat: Qd̃ & ipse cõme¬
morauit. O uid tergiu̾samin: Priores
ꝑitis: dum c̾aliginem offendicis imꝑitis.

Expanded text:
et jure conveniat: in his tamen locis, de et jure conveniat: in his tamen locis, de quibus quaestio est, cum Israelitis omnino manum conserit, qui audebant de praeputiatorum stirpe venientes, eo usque despicere, ut affirmarent eos, nec suffragio fidei ad consortium suum transire potuisse: contra quod supercilium replicat Judaeae gentis exordia, et in ipsa radice circumcisionis, ostendit non tanti esse praeputium, ut aut injustos ejus relictio, aut justos faciat ejus ablatio. AUG. Quando ista dicebat Apostolus, non de circumcisione, vel praeputio; sed de praeceptis legis in quibus est etiam, Non concupisces , agebat: quod et ipse commemoravit . Quid tergiversamini? Priores peritis, dum caliginem offunditis imperitis.
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim audicores legis iusti sunt a¬
pud dm̃: s factores legis iustificabun-
t. Hoc gͦ ꝓposito ꝑ cotum librumdis
disputans. tum suꝑbiam reprunit
iudõꝵ. tum excusationẽ uanitatis
gentib demit: ut doceat equalit am¬
bobus popłis xp̃i ꝓfuisse medicinã.
auo᷑. Hanc medicinam paruulis uos
negatis. quos lex ipsa circũcidi octa¬
uodie iussit. eiꝰ gr̃am p̃figurans. cuiꝰ
resurrectionẽ dñicus idest post sep-¬
timum sabbati m dies octauus osten-¬
dit: Nec ualetis ac uultis attendere. ita
paruulum morientẽ sine xp̃i grã pe¬
riturum. quemadmodũ dictum est
ĩcircumcisi animam paruuili interire
de popło suo. Cuiꝰ interitus inueni-¬
re meritum non potestis: quandiu
non trahere peccatũ originis paruui¬
los dicitis.Iuł. Qui &e crimina uolũ¬
tatis ignouit. a quib liberum fuerat
abstinere: & sui imitatione qui erat
uirtutũ forma & norma. correctis
gła beatȩ eternitatis indusit. Cumgͦ
utrãq notionẽ ꝓuoluminis sui tp̃re

Expanded text:
on enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Hoc ergo proposito, per totum librum disputans, tum superbiam reprimit Judaeorum, tum excusationem vanitatis Gentibus demit, ut doceat aequaliter ambobus populis Christi profuisse medicinam. AUG. Hanc medicinam parvulis vos negatis, quos lex ipsa circumcidi octava die jussit, ejus gratiam praefigurans, cujus resurrectionem dominicus, id est, post septimum Sabbati dies octavus ostendit: nec valetis ac vultis attendere, ita parvulum morientem sine Christi gratia periturum, quemadmodum dictum est, incircumcisi animam parvuli interire de populo suo : cujus interitus invenire meritum non potestis, quamdiu non trahere peccatum originis parvulos dicitis. CLII. JUL. Qui et crimina voluntatis ignovit, a quibus liberum fuerat abstinere; et sui imitatione, qui erat virtutum forma et norma, correctis gloriam beatae aeternitatis indulsit. Cum ergo utramque nationem pro voluminis sui tempore
Abbreviated transcription (Latin):
iuincamini. Iuł̃. Sienim quale cu ta¬
le aliquid ille sensisset: debuit utiq
dicere. ꝑrimꝰ oͣbedientiam peccatores
constituti sunt om̃s: s ꝑ obedientiam
xp̃i exhis aliqui adiusticiam reũte¬
runt. Ita enim ꝓrsus ei loquendum
fuerat. si hoc qđ cu fingis uoluisset
intelligi. Uerũtam̃ cumhac sententia
illud aliud nequiuisset asserere: mul¬
tomagis ꝓfuisse. xp̃i grãm quã ade
lesisset iniquitas. W sigͦ penitus ne¬
sciremꝰ qui mos eẽt. qđ ꝑinobedientiã
unius hominis multi peccatores con¬
stitui dicerent̃ : tam̃ maneret in solido.
ñ hoc ꝑtinere adoriginale peccatum.
qđ apłs inculcauerat multis ñ om̃ĩb
conuenire. auo De muitis & om̃ibus:
iam responsum ẽ: nec sic locutũ fuis¬
se apłm. quemadmodum dicis cum
loqui debuisse.Sihoc diceret qđ nos
ctum ita multos peccatores constitu¬
tos eẽ dixisset. ut idem multi ñ possẽt
om̃s intelligi.s hi tantum qui ex imi¬

Expanded text:
vincamini. CXLIX. JUL. Si enim quale tu, tavincamini. CXLIX. JUL. Si enim quale tu, tale aliquid ille sensisset, debuit utique dicere, Per unius inobedientiam peccatores constituti sunt omnes, sed per obedientiam Christi ex his aliqui ad justitiam reverterunt. Ita enim prorsus ei loquendum fuerat, si hoc quod tu fingis, voluisset intelligi. Verumtamen cum hac sententia illud aliud nequivisset asserere, multo magis profuisse Christi gratiam, quam Adae laesisset iniquitas. Etsi ergo penitus nesciremus, qui mos esset, quo per inobedientiam unius hominis multi peccatores constitui dicerentur: tamen maneret in solido, non hoc pertinere ad originale peccatum, quod Apostolus inculcaverat, multis, non omnibus convenire. AUG. De multis et omnibus, jam responsum est. Nec sic locutum fuisse Apostolum, quemadmodum dicis eum loqui debuisse, si hoc diceret quod nos ctum ita multos peccatores constitutos esse dixisset, ut iidem multi non possent omnes intelligi, sed hi tantum qui ex imi
Abbreviated transcription (Latin):
falsum gͦ qđ tu dicis. Ꝙ qđ suꝑiꝰ dixi¬
sti. uigilant̃ inculcasse apłm. multo
magis gr̃a dĩ. & donum uniuis hoĩs¬
iħuxp̃i in plures abundauit. uolens
incelligi idõ plures dictos. quia ꝑuenit
grã eius ad paruulos. ad quos imita¬
tio primi hominis ñ ꝑtinet: aut m̃do¬
sus codex tͥ mentitus est. aut ipse m̃¬
tiris: aut ab aliquo falso siue fallen¬
te. aut obliuione decepcuses. Nonem̃
ait apłs plures: s multos. Grecum at¬
tos. Hoc est ñ inplures. sicut iamo¬
stendimus: Qm̃ si plures dixisset ꝓpt̃
paruulos. quos tenet grã cum primi
hominis non deneat unitatio. falsum
dixisset. & eẽt similis uobis. Si enim
om̃s unitatores xp̃i post eiꝰ incarna¬
tionem. regeneratis paruulis additis con¬
ferantur cum peccatorib. quos omnes
uultis ꝓpt̃ arbitrium libertatis adimi¬
tationem primi hominis ꝑtinere. ab
ipso adam usq infinem scłi uoluntate
peccantes: qui eoꝵ multo plures sint
cuident̃ apparet. ut & urã falsitate

Expanded text:
falsum ergo quod tu dicis. Et quod superius dixisti, « vigilanter inculcasse Apostolum, Multo magis gratia Dei et donum unius hoisti in plures abundavit » ; volens intelligi, ideo plures dictos, quia pervenit gratia ejus ad parvulos, ad quos imitatio primi hominis non pertinet: aut mendosus codex tibi mentitus est, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivione deceptus es. Non enim ait Apostolus plures, sed multos. Graecum attos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes imitatores Christi post ejus incarnationem, regeneratis parvulis additis, conferantur cum peccatoribus, quos omnes vultis propter arbitrium libertatis ad imitationem primi hominis pertinere, ab ipso Adam usque in finem saeculi voluntate peccantes; qui eorum multo plures sint evidenter apparet, ut et vestra falsitate
Abbreviated transcription (Latin):
hi fuii dĩ: s filii ꝓmissionis de putãt᷑
in semine. Qđ itaq ds ꝓmisit: ds̃ facit.
hoc gͦ totum. sicut edificat eos. quoꝵ
spes in dõẽ: sic eu̾tit eos. qui confidũt
inuirtute sua. Ac ꝑhoc sicut catholi¬
camfidem ȩdificat: sic pelagianũ eũ¬
tit errorem. Iulianꝰ. Quilocꝰ quã sit
opinioni ur̃e cotus infestus. & primo
oꝑe disputatum ẽ: & siquid hinc rẽco¬
li oportuerit. disseret᷑. Nunc aũt aduer¬
tatur. ꝓmissionẽ que factaẽ ad abrahã
ob remunerationẽ fidei eiꝰ. in qua dicit᷑.
quia patrem multarum gentiũ consti¬
tuetur: ostendisse nec unius illum po¬
płi genitorem debere defendi. qui mul¬
tarum gentiũ sit pat̾ p̃dictus: Nec
ita solum credulitatis receꝑisse mer¬
cedem: ut alios similit̃ credentes. ã pre¬
mii consortio putecur excludere. Ñ
est aut̃ scͥptũ inqͥt tantũmͦ ꝓpt̃ ipsũ qui¬
a reputatumẽ illi: s & ꝓpt̃ nos qͥb

Expanded text:
i Dei, sed filii promissionis deputantur in semine . Quod itaque Deus promisit, Deus facit. Hoc ergo totum sicut aedificat eos quorum spes in Deo est, sic evertit eos qui confidunt in virtute sua : ac per hoc, sicut catholicam fidem aedificat, sic Pelagianum evertit errorem. CLIV. JUL. Qui locus quam sit opinioni vestrae totus infestus, et primo opere disputatum est, et si quid hinc recoli oportuerit, disseretur. Nunc autem advertatur, promissionem, quae facta est ad Abraham ob remunerationem fidei ejus, in qua dicitur, quia pater multarum gentium constitueretur, ostendisse, nec unius illum populi genitorem debere defendi, qui multarum gentium pater sit praedictus; nec ita solum credulitatis recepisse mercedem, ut alios similiter credentes a praemii consortio putetur excludere. Non est autem scriptum, inquit, tantummodo propter ipsum, quia reputatum est illi; sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ostendit imitationi ñ generationi
congruere: que ẽ opꝰ duoꝵ. auõ. Quã
multum eadem dicis. & nichildicis: Nec
uides. quia si peccatum imitationis ã
genere humano ceptũ isto significaret᷑
loco. ꝑ unam potiꝰ quam ꝑunũ in mun-¬
dum diceret᷑ intrasse. Que ita prima¬

Expanded text:
ratio ostendit imitationi, non generationi ratio ostendit imitationi, non generationi congruere, quae est opus duorum. AUG. Quam multum eadem dicis, et nihil dicis: nec vides, quia si peccatum imitationis a genere humano coeptum, isto significaretur loco; per unam potius quam per unum in mundum diceretur intrasse; qu
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ ut adam. & eos qͥ di᷑similiter
errauerant. Si dissimilit̃ errauerant
uͥẽgͦ imitationis. exemplũ: Regene¬
rationẽ redde generationi. ñ imitati¬
onem imitationi: & inuenies formam
quam cõm̃dauit apłs ueritatis. ñ ꝗͣ
conuenire qđ si cẽt: om̃s prorsus eqͣlit̃
colligaret. Nemo gͦ eẽt cui malum hoc
non incẽt: & nullus inueniretur de qͦ
uere posset dici. quia insimilitudinẽ
peccati illius non delinquisset. in cuiꝰ
om̃s ueritate peccassent. auo Quod
renitendo clamas. hoc uerũ est: & con-¬
trauos ẽ. Om̃s ꝓrsus originale pecca¬
tum equalit̃ colligauit. Nemo ẽẽt cui
malum hoc ñ inẽẽt: nisi ꝑxp̃m gr̃adi
uina ꝑdẽẽt. In eos enim qui ñ peccaue¬
runt. idest quia sua peccata ꝓpria ñ
fecerunt: ut mors regnaret: similicu¬
do meruit p̃uaricationis ade. qui est
forma futuri. idest xp̃i. Sicut enim
pͥmo homine qui nascunt᷑: ita sco homine
sicut adam: alios quos nec similitudo an

Expanded text:
 dissimiliter erraverant. AUG. Si dissimiliter erraverant, ubi est ergo imitationis exemplum? Regenerationem redde generationi, non imitationem imitationi; et invenies formam, quam commendavit Apostolus veritatis, non quam convenire: quod si esset, omnes prorsus aequaliter colligaret; nemo ergo esset cui malum hoc non inesset, et nullus inveniretur de quo vere posset dici, quia in similitudinem peccati illius non deliquisset, in cujus omnes veritate peccassent. AUG. Quod retinendo clamas, hoc verum est, et contra vos est: omnes prorsus originale peccatum aequaliter colligavit; nemo esset cui malum hoc non inesset, nisi per Chriina prodesset. In eos enim qui non peccaverunt, id est, qui sua peccata propria non fecerunt, ut mors regnaret, similitudo meruit praevaricationis Adae, qui est forma futuri, id est, Christi. Sicut enim primo homine, qui nascuntur; ita secundo homine,sicut Adam; alios quos nec similitudo ant
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc dixit. s multomagis abunda¬
Qua culpa tu illas clades quas supra e¬
numerauimꝰ. dicis accidisse nature: ex
quib nec unam in his qui ad xp̃i ꝑue¬
niunt sacram̃ta. constat sanari: Ac ꝑ
hoc. multo plus iniquitatẽ primiboĩs
ad nocendũ asseris habuisse uirtutis:
quã grã xp̃i optinet ad medendum: qͦ
collecto: ostensum ẽ. quantã int̃catholi¬
cos & manicheos. tantam int̃ te et a¬
płm paulũ eẽ discordiam. auoꝰ. Tollu
gr̃a xp̃i originalis peccati reatũ: s rem
inuisibilẽ intusibilit̃ tollit. Dimittit
etiam cuncta peccata:que homines ma¬
le uiuendo insuꝑ addiderunt. Iudiciũ
quippe ex uno delicto incondempnati¬
onẽ. quia & unũ illud qd̾ anascentib tͣit᷑.
thit ad et̃nam condẽpnationẽ. siñ remitta

Expanded text:
Non hoc dixit: sed: Multo magis abundaNon hoc dixit: sed: Multo magis abunda. XCVII. JUL. Qua culpa tu illas clades, quas supra enumeravimus, dicis accidisse naturae, ex quibus nec unam in his qui ad Christi perveniunt Sacramenta, constat sanari; ac per hoc multo plus iniquitatem primi hominis ad nocendum asseris habuisse virtutis, quam gratia Christi obtinet ad medendum: quo collecto, ostensum est, quantam inter Catholicos et Manichaeos, tantam inter te et Apostolum Paulum esse discordiam. AUG. Tollit gratia Christi originalis peccati reatum, sed rem invisibilem invisibiliter tollit: dimittit etiam cuncta peccata, quae homines male vivendo insuper addiderunt. Judicium quippe ex uno delicto in condemnationem; quia et unum illud quod a nascentibus trahitur, trahit ad aeternam condemnationem,
Abbreviated transcription (Latin):
huc malis. Nam si merces fidĩ continu¬
o redderetur: iam nec fides ipsa esset.
Quȩ mala p̃sentia uidens. idõpie tolerat
quia bona ꝑmissa ñ uidens. fidelit̃ &
patient̃ ex pectat. Iuł. Sic egi hactenꝰ:
quasi uim doloꝵ & uulnerum. in con¬
trariis licet effectib ȩqualẽ tam̃ apls
ȩstimasset. Crescit aũt dubio pcul sub¬
limitas sanȩ fidei quam tuem̾ur: cum
consideratur paulus ñ solũ remediis
grẽ egritudinẽ ñ p̃tulisse culparum:
uerumetiã copiosiora beneficia iudi¬
casse dispendiis. atigꝰ. Uerũ ẽ. Tempo¬
ralia quippe sunt dispendia regene¬
ratoꝵ beneficia uͦ erunt sine dubio sem¬
pit̃na. S dispendia quȩ nascentes flen-¬
do testant᷑: dicite quo merito subiustis¬
simo & om̃ipotentissimo iudice eis si
nullum peccatũ attrahunt. ir rogent᷑.
prudens lector attendat. Apl̃s dixit in
plures abundasse donationẽ xp̃i ad
salutẽ: quã ade culpa nocuisset. auõ.

Expanded text:
huc malis. Nam si merces fidei continuhuc malis. Nam si merces fidei continuo redderetur, jam nec fides ipsa esset; quae mala praesentia videns, ideo pie tolerat, quia bona promissa non videns, fideliter et patienter exspectat. XCV. JUL. Sic egi hactenus, quasi vim donorum et vulnerum, in contrariis licet effectibus, aequalem tamen Apostolus aestimasset: crescit autem dubio procul sublimitas sanae fidei, quam tuemur; cum consideratur Paulus, non solum remediis gratiae aegritudinem non praetulisse culparum, verum etiam copiosiora beneficia judcasse dispendiis. AUG. Verum est: temporalia quippe sunt dispendia regeneratorum; beneficia vero erunt sine dubio sempiterna: sed dispendia, quae nascentes flendo testantur, dicite quo merito sub justissimo et omnipotentissimo Judice eis, si nullum peccatum attrahunt, irrogentur. prudens lector attendat. Apostolus dixit in plures abundasse donationem Christi ad salutem, quam Adae culpa nocuisset. AUG.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł. Uerum cũ nichilhoꝵ quȩ diximus
baptiratoꝵ constet euenire corporibus.
ñ potuise aut alit̃ idest ñ debuisse quã
his medicinȩ modis totum fieri. ueritas
clarior sole monstrauerit: confitendũ tͥ
ẽ.aut illa quȩ priꝰ enumerauimꝰ ñ acci¬
disse peccato: et idõ nec uulnera fuisse
nature. ut constet ratio gr̃e. ꝑ quã manife¬
stumẽ illa de suis ordinib mota ñ esse.
aut cerce negandum in mysteriis x ꝑ̃i
quicquã eẽ medicine. quȩ de tot secħ
morbis ne unũ quidem sanare potuert̃.
auoꝰ. Immo uͦ hinc deberetis agnoscere
sim̃te sobria uiueretis:. quã magnũ illud
peccatũ fuerit. qđ ꝑunũ hominẽ intra¬
uit inmundum. & cum morte in om̃s
homines ꝑtransiit: quandoquidem
malis huiꝰ scłi cũ quib homines moriũ¬
tur. nec baptrati iam reatu ablato oĩb
eruunt᷑. nͥ post hanc uitam. in qua nos
oportet etiam ꝓmissis bonis. exerceri ad¬

Expanded text:
XCIV. JUL. Verum cum nihil horum quae diximus, XCIV. JUL. Verum cum nihil horum quae diximus, baptizatorum constet evenire corporibus; non potuisse autem aliter, id est, non debuisse, quam his medicinae modis totum fieri, veritas clarior sole monstraverit: confitendum tibi est, aut illa quae prius enumeravimus, non accidisse peccato, et ideo nec vulnera fuisse naturae; ut constet ratio gratiae, per quam manifestum est, illa de suis ordinibus mota non esse: aut certe negandum, in mysteriis Christi quidquam esse medicinae, quae de tot secundum te morbis ne unum quidem sanare potuerint. AUG. Imo vero hinc deberetis agnoscere, si mente sobria viveretis, quam magnum illud peccatum fuerit, quod per unum hominem intravit in mundum, et cum morte in omnes homines pertransiit: quandoquidem malis hujus saeculi, cum quibus homines moriuntur, nec baptizati, jam reatu ablato, omnibus eruuntur, nisi post hanc vitam; in qua nos oportet, etiam promissis bonis, exerceri ad
Abbreviated transcription (Latin):
sapere & dicere: nͥ quem ñ pudet id
medicina cum uulnere: & mors pecca¬
to dicit᷑ accidisse: ab lationẽ mortis. a¬
motio peccati debet oꝑari. auõ. Adhuc
quidem dicitis. adam sic fuisse factũ:
ut siue peccaret siue ñ peccaret. moritu¬
rus eẽt s ista dicentes: iam uos magister
ur̃ in ep̃ali iudicio palestino. nec sine se
ipso quia ñ se correxit. pelagiꝰ ipse dãp¬
nauit. Ds̃ aũt ñ iͣsto scło maligno beati¬
ficat suos: quib hic peccata dimittit:
et sp̃s gr̃ȩ pignus imꝑtit. Idõ eis qui
etiam malis scłi huiꝰ uel delectabilib
uel seuis atq asperis. partim ñ utunt᷑.
partim ñ bene utunt̃. futurum ꝓmisit se¬
culum in quo mala nulla patiant᷑: uͥ tales
eẽnt & nuptiȩ. quales in illo paradiso si
nemo peccasset eẽ potuissent. in quib
nichil pudendum eẽt. S nec tales ert̃.
qm beatoꝵ numero impleto. cui sint
nuptiȩ necessariȩ generatio ipsa ñerit.

Expanded text:
sapere et dicere, nisi quem non pudet id sapere et dicere, nisi quem non pudet id medicina cum vulnere, et mors peccato dicitur accidisse, ablationem mortis amotio peccati debet operari. AUG. Adhuc quidem dicitis, Adam sic fuisse factum, ut sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset: sed ista dicentes jam vos magister vester in episcopali judicio Palaestino, nec sine se ipso, quia non se correxit, Pelagius ipse damnavit: Deus autem non in isto saeculo maligno beatificat suos, quibus hic peccata dimittit, et spiritus gratiae pignus impertit. Ideo eis qui etiam malis saeculi hujus vel delectabilibus, vel saevis atque asperis, partim non utuntur, partim bene utuntur, futurum promisit saeculum, in quo mala nulla patiantur; ubi tales essent et nuptiae, quales in illo paradiso, si nemo peccasset, esse potuissent, in quibus nihil pudendum esset: sed nec tales erunt, quoniam beatorum numero impleto, cui sint nuptiae necessariae, generatio ipsa non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis baptiratoꝵ neutiquã sentiret᷑
libido: nec eodem mͦ quo etiam cȩterarũ
gentium genitalia mouerent᷑. au¶Non
gͦ debuerunt baptizatę cũ gemitu pa¬
rere: qm̃ hoc qđ negare ñ potes. pena
ẽ feminȩ peccatricis. Iuł. Recederet po¬
stremo post donum gr̃ȩ cocuntiũ pu¬
dor: nec iret ꝑmenbra quietis imitati¬
o.: nec paterent᷑ sensus onera dulcedinis.
Liberum postremo baptizatis redde¬
retur arbitrium. ut ꝑcorrectionẽ natu¬
re expulsa lege peccati. tam possibile
confitereris ẽẽ mortalib intere splen-¬
dore uirtutũ. quam sordib horrere
uitioꝵ: inmo penitꝰ nec mortales qui
sacram̃tis imbuunt᷑ eẽ deberent. auoꝰ.
Et tam̃ iuliane tales nuptias in para¬
diso constituere ñ te pudet: uͥ coeunti¬
um confiteris pudorem. Ergone ali-¬
quid pudendum erat: uͥ nichil nͥ laudã¬
dum. qui supra cuncta laudandus ẽ.
condicor instituerat.S qͥs potest hoc

Expanded text:
nuptiis baptizatorum neutiquam sentiretur nuptiis baptizatorum neutiquam sentiretur libido; nec eodem modo, quo etiam caeterarum gentium, genitalia moverentur. AUG. Non ergo debuerunt baptizatae cum gemitu parere; quoniam hoc quod negare non potes poena est feminae peccatricis. XCII. JUL. Recederet postremo post donum gratiae coeuntium pudor, nec iret per membra quietis imitatio, nec paterentur sensus onera dulcedinis: liberum postremo baptizatis redderetur arbitrium, ut per correctionem naturae, expulsa lege peccati, tam possibile confitereris esse mortalibus, nitere splendore virtutum, quam sordibus horrere vitiorum: imo penitus nec mortales, qui Sacramentis imbuuntur, esse deberent. AUG. Et tamen, Juliane, tales nuptias in paradiso constituere non te pudet, ubi coeuntium confiteris pudorem. Ergone aliquid pudendum erat, ubi nihil nisi laudandum, qui supra cuncta laudandus est, Conditor instituerat? Sed quis potest hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ñ potiꝰ miraris uniu̾s generis
humani ab exordio natiuitatis tantã
miseriam. ut nemo beatꝰ nͥ ex misero
fiat: neq nisi post hanc uitam malis
om̃ib careat. cui ꝑdĩ gr̃am p̃statur
ut careat: Hoc mirando te corriges:
hominẽ peccatum intrauit in mundũ.
ingeneris humani ñ iniusta afflictio¬
ne cognosces. Iuł. Si hec inquam
cuncta in dĩ imaginẽ pͥmi hominis
inuexit iniquitas: manifestum ẽ nimis
eẽ inbecillã xp̃i grãm in suis mun̾ib.
que nichil qđ his tot trabalib malis
mederetur muenit. Aut si iuenit. af¬
firma. Singła enim nunc singłis con¬
feramꝰ. Si adam p̃t̃ uoluntatis oꝑa
ipsius naturȩ instituta subu̾tit: Ni¬
chil debuit magis xp̃s. quã ea quȩ
abillo fuerant elisa reparare:His ui¬
delicet uestigiĩs. quib ille subruerat.
auoꝰ. Hoc facit: s ñ quom̃ tuuis. Quis
enm cognouit mentem dñi aut quis
consiliariꝰ eius fuit: Iul̃. Idest ut in

Expanded text:
Cur non potius miraris, universi generis Cur non potius miraris, universi generis humani ab exordio nativitatis tantam miseriam, ut nemo beatus nisi ex misero fiat, neque nisi post hanc vitam malis omnibus careat, cui per Dei gratiam praestatur ut careat? Hoc mirando, te corriges; hominem peccatum intravit in mundum in generis humani non injusta afflictione cognosces. XC. JUL. Si haec, inquam, cuncta in Dei imaginem primi hominis invexit iniquitas; manifestum est nimis esse imbecillam Christi gratiam in suis muneribus, quae nihil quod his tot trabalibus malis mederetur invenit: aut si invenit, affirma. Singula enim nunc singulis conferamus. Si Adam praeter voluntatis opera, ipsius naturae instituta subvertit; nihil debuit magis Christus, quam ea quae ab illo fuerant elisa, reparare, his videlicet vestigiis quibus ille subruerat. AUG. Hoc facit, sed non quomodo tu vis. Quis enim cognovit mentem Domini? aut quis consiliarius ejus fuit ? XCI. JUL. Id est, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
reddit: s in m̃sura & numero & ponde
disponens omĩa. neminem sunt mali
aliqͥd ꝑpeti qđ ñ meretur: quamuis
ñ tantum qntum massȩ debetur umi¬
dono diaboli. ad qđ dicis libidinem
sexuum ꝑtinere. nuptiȩ qͣs ds̃ creauerat
ẽẽ ñ possent. immo illis quas ordina¬
uerat institutionis suȩ honore auolan-¬
tib. ha̾ quarum ordo ꝑmansit. cũ mo¬
tione genitaliũ. cũ pudore coeuntium.
cũ calore & consternatione menbroꝵ
Cum iocunditate sensuũ. cum iniquita¬
te nascentium. diaboli ñdli . opus eẽ
cogeret atq conuinceret. auoͦ. Si ma¬
lum uitioꝵ qđ nͥ in aliquo bono esse
non potest. a naturarum bonitate
discernas nec excusabis diabolũ. nec
lib̾tatẽ uniꝰ pecc̾i inpulsio̾e subrueret: ut ne¬
mo de inceps in potestate haberet.
uetera crimina uirtutis electione respu¬
ere: s uno om̃s in condempnationẽ eũ¬
se humanitatis corrente reparentur. auoꝰ.

Expanded text:
reddit; sed in mensura, et numero, et pondere reddit; sed in mensura, et numero, et pondere disponens omnia , neminem sinit mali aliquid perpeti, quod non meretur; quamvis non tantum, quantum massae debetur unidono diaboli, ad quod dicis libidinem sexuum pertinere, nuptiae quas Deus creaverat, esse non possent; imo illis quas ordinaverat, institutionis suae honore avolantibus, has quarum ordo permansit, cum motione genitalium, cum pudore coeuntium, cum calore et consternatione membrorum, cum jucunditate sensuum, cum iniquitate nascentium, diaboli, non Dei, opus esse cogeret atque convinceret: AUG. Si malum vitiorum, quod nisi in aliquo bono esse non potest, a naturarum bonitate discernas; nec excusabis diabolum, nec libertatem unius peccati impulsione subrueret; ut nemo deinceps in potestate haberet vetera crimina virtutis electione respuere, sed uno omnes in condemnationem eversae humanitatis torrente raperentur. AUG.
Abbreviated transcription (Latin):
turasi generauit om̃s in con dempnati¬
onem. tantũq de suis uiscerib in sõbo¬
lem uirus effudit. ut innatura hominis
cuncta dĩ instituta turbaret. auoꝰ Qͣn¬
do paruulum sp̃s uexat inmundus.
animãq eiꝰ et corpus affligit. sensus
sanitatemq ꝑu̾tit: ñ ne uniu̾sa eius
quã ds instituit natura turbat᷑ . Nec
inuenitis om̃ino tanti huiꝰ malimenitũ:
negantes originale peccatum. Cur enĩ
ñ hic attendis. in natura hominis. ꝑ
diaboli uirus cuncꝰta dĩ instituta tur¬
bari. Dic causam paruuli. dic reatũ
eiꝰ cui recens nato ista contingunt. qͥ
non uis u̾ba apłica sic acciꝑe.quẽ ad¬
modum accipit ex quo ẽ instituta ca¬
tholica ȩccłia: & quemadmodũ suis
tã. ꝑspicuis malis confitetur ipsa na¬
tura. Et tam̃ sibene consideremꝰ. dĩ
nullomͦ instituta t̾bant᷑: q̃m p̃scius
futuroꝵ cuncta constituit: Nec totũ
qđ meret᷑ apostatica creatura singulis

Expanded text:
turali generavit omnes in condemnatiturali generavit omnes in condemnationem, tantumque de suis visceribus in sobolem virus effudit, ut in natura hominis cuncta Dei instituta turbaret; AUG. Quando parvulum spiritus vexat immundus, animamque ejus et corpus affligit, sensus sanitatemque pervertit; nonne universa ejus, quam Deus instituit, natura turbatur? nec invenitis omnino tanti hujus mali meritum, negantes originale peccatum. Cur enim non hic attendis, in natura hominis per diaboli virus cuncta Dei instituta turbari? Dic causam parvuli, dic reatum ejus cui recens nato ista contingunt, qui non vis verba apostolica sic accipere, quemadmodum accipit ex quo est instituta catholica Ecclesia, et quemadmodum suis tam perspicuis malis confitetur ipsa natura. Et tamen si bene consideremus, Dei nullo modo instituta turbantur: quoniam praescius futurorum cuncta constituit: nec totum quod meretur apostatica creatura, singulis
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑ̃m lib̾ant᷑. temporalit̃ ꝓpt̃ adam
moriunt᷑: ꝑpt̃ ipsum autem xp̃m sine
fine uicturi sunt: ꝓnuntiauit cer¬
te apłs. de cuiꝰ nobis ẽ opinione certa¬
men efficatiꝰ oꝑari ad collationem sa¬
lutis & copiosiꝰ grãm saluatoris.
quã peccatum ade: ut ostenderet mul
abundauit in plures. quã p̃uaricatio¬
nẽ primi hominis nocuisse: quẽ cu
dicis seminib illigasse peccatum.
auo Multomagis abundauit dixit.
ñ inmagis multos: idest ñ in plures. Qs
enim ñ uideat plures eẽ in genere hu¬
mano. in quos ñ abundauit. ct ex plu¬
rib ostenderetur. qͥd uniu̾sȩ masse ui¬
sto iudicio deberetur: nͥ uͥ uellet sp̃s spi¬
raret. et ds̃ qͦs dignaretur uocaret. et
quem uellet religiosum faceret: Iulianꝰ.
Proba igit᷑. hoc qđ intellexit apłs. uris
coherere dogmatib. auo. Legant᷑ u̾ba
eiꝰ sine ꝑu̾sitate legentiũ qualis est in
uobis: & nulla alia ꝓbatio requiretur.
Iuł. Si enĩ adam ut dicitis peccato na¬

Expanded text:
m moriuntur, propter ipsum autem Christum sine fine victuri sunt » ? Pronuntiavit certe Apostolus, de cujus nobis est opinione certamen, efficacius operari ad collationem salutis et copiosius gratiam Salvatoris, quam peccatum Adae; ut ostenderet multabundavit in plures, quam praevaricationem primi hominis nocuisse, quem tu dicis seminibus illigasse peccatum. AUG. Multo magis abundavit, dixit: n magis multos; id est, non, In plures. Quis enim non videat plures esse in genere humano, in quos non abundavit; ut ex pluribus ostenderetur quid universae massae justo judicio deberetur, nisi ubi vellet Spiritus spiraret, et Deus quos dignaretur vocaret, et quem vellet religiosum faceret ? LXXXVI. JUL. Proba igitur, hoc quod intellexit Apostolus vestris cohaerere dogmatibus. AUG. Legantur verba ejus sine perversitate legentium, qualis est in vobis; et nulla alia probatio requiretur. LXXXVII. JUL. Si enim Adam, ut dicitis, peccato na
Abbreviated transcription (Latin):
tuti sunt multrita & pumus obedien¬
tiam. iusti consticuent᷑ multi. Adhuc
querat: ꝑ quid peccatum inueniatur
in paruulo.Respondent ei paginȩ
apłieẽ ꝑaginas confitemur: ñ obaliud
nisi quia rationi. pietati. fidĩ. congru¬
entes. erudiunt nos. & dm̃credere inui¬
olabilis equitatis. & oꝑa eiꝰ bona ho¬
nestaq defendere: & p̃ceptis eius mode¬
rationẽ. prudentiam.iusticiã. uetdi¬
care. auo Ipsa te comuncit in paruu

Expanded text:
tuti sunt multi, ita et per unius obedientuti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . Adhuc quaerat per quid peccatum inveniatur in parvulo. Respondent ei paginae Apostoli esse paginas confitemur, non ob aliud, nisi quia rationi, pietati, fidei congruentes, erudiunt nos et Deum credere inviolabilis aequitatis, et opera ejus bona honestaque defendere, et praeceptis ejus moderationem, prudentiam, justitiam vindicare. AUG. Ipsa te convincit