comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit consolatio ut spe futurorum deserant
presentem oblectationem. Idem ait saƿite.
oc ꝓpter tieterem discordiam utinam unum
sentiant. In pace agite. si concordes fuerint
qui dixit. Pacem meam douobis pacem¬
meam relinquo uobis. Ipse &e ds̃ dilectio¬
nis quia iterum ait. Nouum mandatum
do uob̃ ut diligatis inuicem. E in hoc in¬
quit cognoscent om̃s quia discipłi mei es¬
tis si dilectionem qua dilexi uos habueri¬
tis ab inuicem. Alia tamen pax dei. alta
mundi ẽ quia & maligni & spurci. ha¬
bent pacem sed ad dampnationem. Xp̃i
enim pax libera est a peccatis. ꝑ fidiam
enim fugit. dolum spernit factis malis
repugnat. Hec deo placita ẽ & amica.
diabolo autem inĩmica. Hanc qui habu¬
erit habebit & dileccionem simul ⁊ dm̃
eorum ad tuitionem ꝑꝓetuam. Saluta¬
te uos inuicem in osculo sco. Hȩc salu¬
tatio eccłastica ẽ. quia oscula hȩc non
carnalia s spiritalia sunt. Que comple¬

Expanded text:
erit consolatio, ut spe futurorum deserant erit consolatio, ut spe futurorum deserant praesentem oblectationem. Idem sapite: hoc ait, propter veterem discordiam; ut jam 209 unum sentiant. In pace agite. Si concordes fuerint, Christus, qui dixit: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . Ipse est et Deus dilectionis; quia iterum ait: Novum mandatum do vobis, ut diligatis invicem. Et in hoc, inquit, cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem, qua dilexi vos, habueritis invicem . Alia tamen pax Dei, alia mundi est; quia et maligni et spurici habent pacem, sed ad damnationem; Christi enim pax libera est a peccatis. Perfidiam ergo fugit, dolum spernit, factis malis repugnat. Haec Deo placita est et amica, diabolo autem inimica. Hanc qui habuerit, habebit et dilectionem simul et Deum eorum ad tuitionem perpetuam. Salutate vos invicem in osculo sancto. Haec salutatio ecclesiastica est; 210 quia oscula haec non carnalia, sed spiritalia sunt, quae comple
Abbreviated transcription (Latin):
a se uindictam aut correptionem. Hoc et
oramus inuĩam consuminationẽ. Pecit o¬
rans ut ui eo ꝑficiantur nec peccent con¬
siummmati in uirtute bone uitȩ & in incor¬
rupta fide. Iccirco hȩc absens scribo ut nõ
presens durius agam. Aꝑtum ẽ quia ideo
absens commonet. ut correctio rectiores
illos inueniat. Et non illic positus incre¬
pet cum pudore. ut erubescat qui peccat
incetu fr̃no. Scd̾m potestatem quam dñs
dedit michi medificationem & non in
destructionem. Hec potestas est quam suꝑiꝰ
obtat ẽẽ ociosam his beneagentibus. Si
qͦminus exercere se in hac ut edificentur
correpti non mortificati peccatores. Non
enim destruuntur quia arguuntur ut
corrigant sed edificantur ad uitam. De
cetero fr̃s gaudete ꝑfecti estote consolatio¬
nem ꝑcipite. idem sapite in pace agite
ce ds̃ pacis &e dilectionis erit uobiscum.
audium hoc de emendatione erit unde
& poterit prouenire perfectio. Sed ante

Expanded text:
a se vindictam aut correptionem. Hoc et a se vindictam aut correptionem. Hoc et oramus et vestram consummationem. Petit orans, ut in eo perficiantur, nec peccent consummati in virtute bonae vitae, et incorrupta fide. Idcirco haec absens scribo, ut non praesens durius agam. Apertum est quia ideo absens commonet, ut correctiores illos inveniat, et non illic positus increpet cum pudore; ut erubescat, qui peccat, in coetu fraterno. Secundum potestatem quam Dominus dedit mihi in aedificationem, et non in destructionem. Haec potestas est, quam superius optat esse otiosam, his bene agentibus: si quo minus, exercere se in hac, ut aedificentur correpti, non mortificati peccatores. Non enim destruuntur, qui arguuntur, ut corrigantur: sed aedificantur ad vitam. De caetero, fratres, gaudete, perfecti estote, consolationem percipite, idem sapite, in pace agite; et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum. Gaudium hoc de emendatione erit, unde et poterit provenire perfectio: sed ante
Abbreviated transcription (Latin):
tib dũñ audent corriꝑe qͣi humilient̃ ut hu¬
miliatiuł reꝓbi appareant ꝓbatienĩ ad̾o ui¬
dentur dũ iudicant peccõres auctoritate cõ¬
cessa.Si ergo quos uidicent non sint.
cessante in his auetoritate. quasi reꝓbi
uidentur. Non enim possumus aliquid
aduersus ueritatem s ꝓueritate. Hoc
dicit quia potestas non ẽ data contra
ueritatem ut arguant bene uiuentem
s proueritate ut uindicent in eum qͥ
iimicus ẽ legis. ideoq cessabit pote¬
stas si quod bonum ẽ fecerint. Unde &
ad romanos ait. Uis non timere potesta¬
tem  Bonum fac & habebis laudem ex
illa. Cum ergo non timet bonum oꝑan¬
do. & euacuata est apud eum potestas.
Hoc est quasi reprobum ẽẽ quia hoc in eo
cessat unde probatur potestas. Gaudemꝰ
enim cum nos infirmamur. uos autem
fortes estis. Hoc est infirmari non exerce.¬
re potestatem. Hos autem obtat fortes eẽ
ut bene agentes uitia iuncant. & ꝓhibeanł

Expanded text:
tibus, dum non audent corripere, quasi humilientur, et hutibus, dum non audent corripere, quasi humilientur, et humiliati vel reprobi appareant. Probati enim a Deo videntur, dum judicant peccatores auctoritate concessa. Si ergo quos judicent non sint, cessante in his auctorividentur. Non enim possumus aliquid adversus veritatem, sed pro veritate. Hoc dicit, quia potestas non est data contra veritatem, ut arguant bene viventem: sed pro veritate, ut vindicent in eum, qui inimicus est legis. Ideoque cessabit potestas, si quod bonum est fecerint. Unde et ad Romanos ait: Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa . Cum ergo non timet bonum operando, evacuata est apud eum potestas: hoc est quasi reprobum esse; quia hoc in eo cessat, unde probatur potestas. Gaudemus enim, cum nos infirmamur; vos autem fortes estis. Hoc est infirmari, non exercere potestatem: hos autem optat fortes esse; ut bene agentes vitia vincant, et prohibeant
Abbreviated transcription (Latin):
tare dicatur. temptatio ẽ quia euertere
nititur. Et homo aliquando temptat ut
repbi estis: Hoc dicit quia si ꝓbare uos in¬
uieem nescitis. non cognoscitis quia iħe
xp̃c est in uobis. Et hoc est reprobum
ẽẽ nescire religionis professionis suȩ fidẽ
Qui enim fidei suȩ sensum in corde habet
hic scit xp̃m iħm in se eẽ. Spero autem
cognituros uos quia non sumus reꝑbi.
Prouocat cos ad scientiam fidei &e recte un¬
te. Cum enim ceꝑ int scire apłi sui certã
auctoritatem & meritum apud dm̃. po¬
terunt &e circa se cẽ solliciti. Oroautem
dm̃ ne quicquam mali faciatis. non ut
nos probati appareamꝰ s ut uos qͦd bonũ ẽ
fatiatis. Nos aut̃ qͣsi repbi simꝰ. Co affectu qͦ sẽꝑ
orat ꝓeis ut a malis tempent. N ut nos inqͥt
ꝓbati appareamꝰ. id ẽ ñ ut in auctoritate ui¬
deam̃ uob̃ peccantib s ut uos qͦd bonũ est
faciatis. Nos uͦut qͣsi repbi simꝰ. Qd ẽ hoc. Orat

Expanded text:
tare dicatur, tentatio est; quia evertere tare dicatur, tentatio est; quia evertere nititur. Et homo aliquando tentat, ut st, nisi reprobi estis? Hoc dicit, quia si probare vos invicem nescitis, non cognoscitis quia Jesus Christus est in vobis, et hoc est reprobum esse, nescire religionis et professionis suae fidem. Qui enim fidei suae sensum in corde habet, hic scit Christum Jesum in se esse. Spero autem cognituros vos quia non sumus reprobi. Provocat eos ad scientiam fidei, et rectae vitae. Cum enim coeperint scire apostoli sui certam auctoritatem et meritum apud Deum, poterunt et circa se esse solliciti. Oro autem Deum, ne quidquam mali faciatis: non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est, faciatis: nos autem, ut quasi reprobi simus. Eo affectu quo semper orat pro eis, ut a malis temperent. Non ut nos, inquit, probati appareamus, id est, non ut in auctoritate videamur, vobis peccantibus. Sed ut vos quod bonum est, faciatis: nos autem, ut quasi reprobi simus. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
uixit uirtute patris ut discipulis ꝓbaret
quȩ docuerat eẽ uera exemplo in se osten¬
so. & enun nos infirmainur in illo. Hoc
ad apłorum ꝑsonam ꝑtinet qui eum idest
xp̃m predicantes infirmabantur dum ra¬
uiriis agebantur claudebantur cedebant᷑.
Sed iuuimus cum ipso ex uirtute dĩ erga
uos. Manifestum ẽ quia si a ꝑfidis infir¬
mabantur. apud crecdentes ñerat hȩc tes¬
firmitas s profectus quia hinc potentiorẽ
fiunt fideles dum infirmantur. Iilatagͦ
mors a ꝑfidis. uita ẽ erga credentes. lur¬
tute enim dei restirgent. ut uiuant cum
xp̃o. Uosmet ipsos temptate si estis ĩ fide.
ipsi uos ꝓbate. Inuicẽ ut se fr̃s discutiant pre¬
cepit. Sollicitiores enim fuint si secum in¬
uicem conferant. Temptationẽ ergo hanc
probationem uoluit intelligi. quia om̃is
probatio temptatio ẽ. non tamenomnis
temptatio probatio. Si enim ds̃ tempta¬
re dr̃ probatio est. Si autem diabłs temp¬

Expanded text:
vixit virtute Patris; ut discipulis probaret vixit virtute Patris; ut discipulis probaret quae docuerat esse vera, exemplo in se ostenso. Etenim nos infirmamur in illo. Hoc ad apostolorum personam pertinet, qui eum, id est, Christum praedicantes, infirmabantur; dum injuriis agebantur, claudebantur, caedebantur. Sed vivimus cum eo ex virtute Dei erga vos. Manifestum est quia si a perfidis infirmabantur apud credentes: non erat haec infirmitas, sed profectus; quia hinc potentiores fiunt fideles, dum infirmantur. Illata ergo mors a perfidis, vita est erga credentes; virtute enim Dei resurgent, ut vivant cum Christo. Vos ipsos tentate, si estis in fide: ipsi vos probate. Invicem ut se fratres discutiant, praecipit; sollicitiores fiunt enim, si secum invicem conferant. Tentationem ergo hanc probationem voluit intelligi; quia omnis probatio tentatio est; non tamen omnis tentatio probatio. Si enim Deus tentare dicitur, probatio est: si autem diabolus ten
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ut de cetero timeatur. Qui enim
magistrum contempnit emendare se
querit. Qui in uob̃ ñ infirmatur. s po¬
tens ẽ inuob. Potens ẽ in his xp̃c quia
uiderunt in nomine eius mortuos exci¬
tatos demones fugatos. paraliticos con¬
ualuisse. surdos audisse. mutis redditũ
affatum. claudos cucurrisse. cecos udis¬
se. Hec omna uirtutis s̃ non infirmi¬
tatis. Deniq hac causa attracti ad fidẽ
sunt. Namet si crucifixus ẽ ex infirmi¬
tate nr̃a. s iuuit ex uirtute dĩ.Uerum
est quia ꝓpter peccata nr̃a crucisixus est
xp̃c ut mortem destruens. credentes gͥ
liberaret ab ea. Infirmari gͦ se passus ꝓpt̃
nos ut mortem uinceret nob̾. Descendẽs
enim ad inferos qui om̃ino peccatum nes¬
ciebat. E quasi peccator occisus cẏrogra¬
phum ade deleuit ut de cetero defuncti
sub eius nomine a morte ñ tenerentur
sed haberent fiduciam eundi ad celos.
pter infirmitatem gͦ nr̃am occisus. re¬

Expanded text:
tatis, ac de caetero timeatur. Qui enim tatis, ac de caetero timeatur. Qui enim magistrum contemnit, emendare seon infirmatur, sed potens est in vobis. Potens est in his Christus; quia viderunt in nomine ejus mortuos excitatos, daemones fugatos, paralyticos convaluisse, surdos audisse, mutis redditum affatum, claudos cucurrisse, caecos vidisse. Haec omnia virtutis sunt, non infirmitatis: denique hac causa attracti ad fidem sunt. Nam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, sed vivit ex virtute Dei. Verum est, quia propter peccata nostra crucifixus est Christus; ut mortem destruens, credentes sibi liberaret ab ea. Infirmari ergo se passus est propter nos, ut mortem vinceret nobis. Descendens enim ad inferos, qui omnino peccatum nesciebat, et quasi peccator occisus, chirographum Adae delevit; ut de caetero defuncti sub ejus nomine, 208 a morte non tenerentur, sed haberent fiduciam eundi ad coelos. Propter infirmitatem ergo nostram occisus re
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam exhis egisse penitentiam. ñ¬
agere quosdam non egisse. quod noua¬
tiano aduersum ẽ quia dicit fornicato¬
res non posse peragere penttentiam. et
recipi in communionem hic ꝓbat ꝑegisse
ac ꝑ hoc receptos ẽẽ in pace eccłe. Tres gͦ
gem dixit ut aliquis duob aut tribus
testibus aut purget᷑ aut condemꝑnetur.
Ita ce hii tercio aduentu apli ut purgati in¬
Iueniantur commonet. Predixi enun et p̃¬
his qui ante peccauerunt ce ceteris om̃ib¬
I quia si ueneroite rum ñ parcam.¬
P ridem se dixisse significat p̃sentem
ut corrigerent ne cum pudore corriperen¬
tur. E nunc iterum absentem se eadem
dicere contestatur ut post scdam correptio¬
nem si se non emendauerint parci eiꝰ non
debeat. Qm̃ ꝓbationem queritis eius qui
in me loquitur: xp̃c. Probationemquerͣ¬
xp̃i loquentis in apło dum p̃ceptis non
obediunt uolentes ꝓbare si audet iundi¬
care ut ꝑ id intelligatur ẽẽ fides auccori¬

Expanded text:
quosdam ex his egisse poenitentiam, quosdam ex his egisse poenitentiam, quosdam non egisse. Quod Novatiano adversum est, qui dicit fornicatores non posse peragere peragere poenitentiam, et recipi in communionem. Hic probat peregisse, ac per hoc receptos esse in pace Ecclesiae. Tres ergo gem dixit , ut aliquis duobus aut tribus testibus, aut purgetur, aut condemnetur: ita et hi tertio adventu Apostoli, ut purgati inveniantur, commonet. Praedixi enim et phis qui ante peccaverunt et ceteris hominibus: quoniam si venero iterumPridem se dixisse significat praesentem, ut corrigerent se; ne cum pudore corriperentur: et nunc iterum absentem se eadem dicere contestatur; ut post secundam correptionem, si se non emendaverint, parci eis non debeat. Quomodo probationem quaeritis ejus, qui in me loquitur Christus? Probationem quaeri loquentis in Apostolo, dum praeceptis ejus non obediunt, volentes probare si audet vindicare, ut per hoc intelligatur esse firmae auctori
Abbreviated transcription (Latin):
cum uenero humiliet me ds̃ apud uos et
lugeam multos ex his qui ante peccauer̃
ce nonegerunt penitentiam suꝑ ĩmundi¬
cia & fornicatione & impudicicia ꝗͣ ges¬
serunt. hoc pre Is monet ut ñ illos
tales inueniat. se lͫ quales dudum in¬
uenerat cum uitus diuersis oꝑm ĩmun¬
dorum uł magis nominum qr om̃e opꝰ
sine crimine ẽ. s mordinationis nomei
facit crimen. Tunc enimẽ illicitum cum
aliter fit quam concessumẽ. Iilis gͦ pec¬
cantib se humiltari dic̃ qr incipit ut
pius pater peccata filioꝵ deflere. Quis
enim pater non gaudeat bene agentib
filiis. Sic iterum necesse ẽ lugeat si pra¬
ue uersentur. Ideo ammonet ut si qui p̃¬
teritarum fornicationum aut alterius i¬
mundicie uel impudicicie non egerunt
penitentiam sicut quidam quos signifi¬
cat egisse nunc agerent ut ueniens sine
tristicia ẽẽt cum eis. Cum enim dic̃ & lu¬
geam multos ex his qui ante peccauer̃
&e non egerunt penitentiam. probat

Expanded text:
cum venero, humiliet me Deus apud vos, et cum venero, humiliet me Deus apud vos, et lugeam multos ex iis, qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et fornicatione, et impudicitia, quam gesserunt. Hoc praemonet, ut non illos tales inveniat, quales dudum invenerat cum vitiis diversis operum immundorum, vel magis nominum; quia omne opus sine crimine est, sed inordinationis nomen facit crimen. Tunc enim est illicitum, cum aliter fit, quam concessum est. Illis ergo peccantibus, se humiliari dicit; quia incipit, ut pius pater peccata filiorum deflere. Quis enim pater non gaudeat, bene agentibus filiis? Sic iterum necesse est lugeat, si prave versentur. Ideo admonet, ut si qui praeteritarum fornicationum, aut alterius immunditiae, vel impudicitiae non egerunt poenitentiam, sicut quidam quos significat non egisse, nunc agerent; ut veniens sine tristitia esset cum eis. Cum enim dicit: Et lugeam multos ex iis, qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam, probat
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ potestatis in arguendis uicus non
inclinat.Sine dubio enim ꝓdest ei qui
corripitur ut emendet si ppositus i deo
oblata refutet ut libere arguat. Timeo
enim ne cum uenero non quales uolo ui¬
ueniam uos. Qm̃ non om̃s adhuc quos
in prima epla corripit emendauerant
in quib fuerant uitiis reyhensi. Ideo cũ
auctoritate uult uidi iturus ad illos. ut
territ corrigant ut tales illos inueniat
quales uult. Et ego inueniar a uobis¬
qualẽs non uultis. Hoc dicit ũitales se p̃¬
beant ut conueniat eis cum apło. ut in¬
uicem congaudeant sͥ. Ille enĩ inuenit ali¬
quem qualem ñ uult qui se talem fac̃ ut
discordet ab illo. Neforte suit inter uos
contentiones. emulationes. animositates.
dissensiones. detractiones. susurrationes.
tumores. seditiones. Nunc errores memorat
quos in suꝑiore epta reprehendit. qͣndo
ꝑsonis differentes & alterum alteri p̃po¬
nentes dissidebant ab inuicem. Ne iterũ

Expanded text:
tatem potestatis in arguendis vitiis non tatem potestatis in arguendis vitiis non inclinat. Sine dubio enim prodest ei, qui corripitur, ut emendet: si praepositus ideo oblata refutet, ut libere arguat. Timeo enim, ne cum venero, non quales volo, inveniam vos. Quoniam non omnes adhuc quos in prima epistola corripuit emendaverant se, in quibus fuerant vitiis reprehensi; ideo cum auctoritate vult videri iturus ad illos, ut territi corrigantur; ut tales illos inveniat, quales vult. Et ego inveniar a vobisqualem vultis. Hoc dicit, ut tales se praebeant, ut conveniat eis cum Apostolo, ut invicem congaudeant sibi. Ille enim invenit aliquem, qualem non vult, qui se talem facit, ut discordet ab illo. Ne forte sint inter vos contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, detractiones, susurrationes, tumores, seditiones. Nunc errores memorat, quos in superiore epistola reprehendit; quando personis deferentes, et alterum alteri praeponentes dissidebant ab invicem. Ne iterum
Abbreviated transcription (Latin):
timarunt ut si uellent pacatum hab̾e
apłm dignam quantitatem ꝑsonȩ illius
offerrent quia ideo noluisset acciꝑe quia
minus quam dignum erat offerebatur
quod compositum apłi astucia intelligerẽt
ut quod egit non per contemptum s per
auaritiam egisse probaretur. Rogaui
titum & misi cum illo frẽm num quid aua¬
factum ẽ una eoꝵ sententia ꝓbatur inbo¬
no exclusa suspicione auaritie. Iterũ pu¬
tatis quod exeusemus nos apud uos. Hoc
est quod dicit olim de nob dubitatisar¬
bitrantes. qr non simpliciter agamꝰ uobcũ
Apsendo aplis enim exagitabantur. quia
uolentes depredari eos tergiuersatione
hoc agere apłm asserebant quasi ut plus
possit accipere. Coram deo loquuur omĩa¬
ratione &e testificatione satis illis faciat
quia non ut sibi prosit talem se p̃bet. s
ut ad edificationem eoꝵ ꝓficiat. Lit uel
sic amorem illorum circa se ꝓuocet dum
non grauat censum illorum & auctori¬

Expanded text:
timarunt, ut si vellent, pacatum habere timarunt, ut si vellent, pacatum habere Apostolum, dignam quantitatem personae illius offerrent; quia ideo noluisset accipere, quia minus quam dignum erat, offerebatur. Quod compositum Apostoli astutia intelligerent; ut quod egit, non per contemptum, sed per avaritiam egisse probaretur. Rogavi Titum, et misi cum illo fratrem. Numquid avafactum est; una eorum sententia probatur in bono, exclusa suspicione avaritiae. Iterum putatis quod excusemus nos apud vos? Hoc est, quod dicit: Olim de nobis dubitatis, arbitrantes quia non simpliciter agamus vobiscum. A pseudoapostolis enim exagitabantur, quia volentes depraedari eos, tergiversatione hoc agere Apostolum asserebant, quasi ut plus possit accipere. Coram Deo in Chriratione et testificatione satis illis faciat; quia non ut sibi prosit, talem se probet: sed ut ad aedificationem eorum 207 proficiat; ut vel sic amorem illorum circa se provocet, dum non gravat censum illorum et auctori
Abbreviated transcription (Latin):
Plurimum uos diligo minus diligor.
uocat eos ad amorem quia ipsi plus illũ
debent diligere. maxime ꝑ quem didicer̃
uiam salutis. ꝑquem adquisiti s̃ deo ex
ꝑfidis facti fideles & ex contaminatis pu¬
rificati. Esto autem ego non grauatu uoᷤ
sed ut astutus dolouos cepi. Om̃ia quȩ
possent exaduerso ꝓponi tacet ut sepur¬
get ꝑ om̃ia. quia nicħ ꝑ circumuentio¬
tiem egit apud eos s in simplicitate sͥ
semel ꝓspiciens his duplici genere. ut &
apud dm̃ prouidet eis. & hic censũ illoꝵ
non quereret. Sibi aũt hoc sufficere ꝗd
a deo ꝓmissum᷑ in futurum. Forte enim
suspicarentur ideo illum contempsisse qr
parua erant quȩ offerebantur ut maio¬
ra consequeretur.Ut circumsꝑiciens
merita sua ñ pecumam refutaret s nu¬
merum indignum sͥ estimans contemp¬
neret.Numquid ꝑ aliquem eoꝵ qͦs mis
ad uos circumueni uos: Hoc est quod
dicit quia quos misit non illis hoc in¬

Expanded text:
Plurimum vos diligens, minus diligor. Plurimum vos diligens, minus diligor. Provocat eos ad amorem; quia ipsi plus illum deberent diligere, maxime per quem didicerunt viam salutis, per quem et acquisiti sunt Deo, ex perfidis facti fideles, et ex contaminatis purificati. Sed esto, ego vos non gravavi; sed ut astutus dolo vos cepi. Omnia quae possent ex adverso proponi, non tacet, ut se purget per omnia; quia nihil per circumventionem egit apud eos, sed in simplicitate, sibi semel prospiciens, his duplici genere; ut et apud Deum provideret eis, et hic censum illorum non quaereret: sibi autem hoc sufficere quod a Deo promissum est in futurum. Forte enim suspicarentur ideo illum contempsisse, quia parva erant, quae offerebantur, ut majora consequeretur; ut circumspiciens merita sua, non pecuniam refutaret, sed numerum indignum sibi aestimans contemneret. Num per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni vos? Hoc est, quod dicit, quia quos misit, non illis hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
eugłium ego uos genui. Carnales tamens
parentes sunt qui filiis thesaurizant.Nã
sp̃ales a filiis dignũs ẽ ut accipiant sump¬
tus ad sustentandam uitam presentem
N on enim magnum ẽ ut spãlia tradentes
consequantur carnalia. hic aũt in tan¬
tum ꝓbat se nolle acciꝑe ut tranferat
causam carnalis patris ad sp̃alem. Ut ñ
solum non abeis accipiat. sed ce si potest
fieri ipse illis tribuat sicut supradix̃ iam.
Alias eccłas expoliaui accepto stipendio ad
ministerium ur̃m. Hoc dicto tangit eos
ut intelligant quantus sit & quid hi me¬
reantur qui tanti apłi ꝓuidentiam negle¬
xerunt. Ego uero ubentissime imꝑ endam
& super unꝑ endam & ipse impendar ꝓ
animabꝰur̃is. Nunc aperte affectum &e cari¬
tatem quam cuta eos habebat ostendit qñ
non solum sua ꝓ eis impendere & ꝓpensius
pendere paratum se dicit. sed & se ipsum
inquit &e animas nr̃as debenitis ponere.

Expanded text:
evangelium ego vos genui . Carnales tamen evangelium ego vos genui . Carnales tamen parentes sunt, qui filiis thesaurizant; nam spiritales a filiis dignum est ut accipiant sumptus ad sustentandam vitam praesentem. Non enim magnum est ut spiritalia tradentes, consequantur carnalia. Hic autem in tantum probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritalem; ut non solum non ab his accipiat, sed et si potest fieri, ipse illis tribuat, sicut jam supra dixi. Alias ecclesias exspoliavi, accepto stipendio ad ministerium vestrum . Hoc dicto tangit eos, ut intelligant quantus sit et quid ii mereantur, qui tanti apostoli providentiam neglexerunt. Ego vero libentissime impendam et super impendam, et ipse impendar pro animabus vestris. Nunc aperte affectum et charitatem, quam circa eos habebat, ostendit; quando non solum sua pro eis impendere, et propensius impendere paratum se dicit, sed et seipsum bus etiam animas nostras debemus ponere
Abbreviated transcription (Latin):
quod nullis concessum ẽ eccłiis dicente
domino.Dignus ẽ enim oꝑarius merce¬
de sua. Sigͦ ꝓ bono oꝑãri inuiria inquit
dignus sum ignoscite michi. Omnis e¬
nim stultus boni accusator ẽ. Ut hos gͦ
imꝑitos ostendat ueniam ab his postulat.
eius facti de quo laude dignus est. Ecce
tercio hoc paratus sum uenire ad uos ce
non uos grauabo.De forte hoc inter mi¬
cia fecisse putaretur ad cominendationẽ
suam.post autem mercedem euglicȩ
predicationis uelle acciꝑe: ostendit inea
se uoluntate diuare. ne factum suum
pꝰ emendare uideretur & eẽt qd̾ ab obtrec¬
tatorib reprehenderetur. Non enĩ quero
quȩ ur̃a sunt sed uos. Ostendit ideo se
nolle acciꝑe abeis. ut illos ipsos lucraret᷑.
ut intelligentes quia pecunie p̃ponit eos
tandem cognoscerent affectum illius erga
se. Nec enim debent filii parentib thesau¬
rizare sed parentes filiis. Patrem se eorum
significat. sicut in prima epła dicit. Per

Expanded text:
quod nullis concessum est Ecclesiis, dicente quod nullis concessum est Ecclesiis, dicente Domino: Dignus est enim operarius mercede sua . Si ergo pro bono opere injuria, inquit, dignus sum, ignoscite mihi: omnis enim stultus boni accusator est. Ut hos ergo imperitos ostendat, veniam ab his postulat ejus facti, de quo laude dignus est. Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos, et non vos gravabo. Ne forte hoc inter initia fecisse putaretur ad commendationem suam, post autem mercedem evangelicae praedicationis velle accipere, ostendit in ea se voluntate durare; ne factum suum postea emendare videretur, et esset quod ab obtrectatoribus reprehenderetur. Non enim quaero quae vestra sunt, sed vos. Ostendit ideo se nolle accipere ab eis, ut illos ipsos lucraretur; ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga se. Nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. Patrem se eorum significat, sicut in prima epistola dicit: Per
Abbreviated transcription (Latin):
non solum minorem se non cẽ coactus ẽ
profutri s & plus om̃ib laborasse. his
gͦ displicebat et non uidebatur ẽẽ apłs
qui emulatione paterne legis predicatio¬
nem etus respuebant quasi inimici tradi¬
tionis moysi. Quia eam iam cessare dice¬
bat aplis magis fauentes & istum his
humiliantes quia illi non tam constant̃
contra legem aliquid asserebant. Et sini
bis in omni patientia signis & ꝓdigi¬
is & uirtutibus. Sic se humiliat ut eri¬
gat. Pacientiam tamen primam memo-¬
rat quia diu illos portauit quasi impa¬
tientes egros ut adhibita medicina sig¬
norum atq uirtutum curaret uul¬
nera erroris illorum. Quid ẽ enum qd̃
minus habuistis ceteris eccłus. nisi quod
ego ipse non grauaui uos. Donate michi
hanc iniuriam. Adhuc ꝑ humilitatem se
commendat. Ostendit enim ñminꝰ illos
aliquid habuisse ceteris eccłiis s &e ampliꝰ
ugłium enim dĩ gratis his predicauit.

Expanded text:
non solum minorem se non esse coactus est non solum minorem se non esse coactus est profiteri, sed et plus omnibus laborasse. Illis ergo displicebat, et non videbatur esse apostolus, qui aemulatione paternae legis praedicationem ejus respuebant, quasi inimici traditionis Moysis; quia eam jam cessare dicebat, apostolis magis faventes, et istum his humiliantes; quia illi non tam constanter contra Legem aliquid asserebant. Et si niin vobis in omni patientia, signis, et prodigiis, et virtutibus. Sic se humiliat, ut erigat; patientiam tamen primam memorat, quia diu illos portavit quasi impatientes aegros; ut adhibita medicina signorum atque virtutum, curaret vulnera erroris illorum. Quid est enim quod minus habuistis caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate mihi hanc injuriam. Adhuc per humilitatem se commendat; ostendit enim non 206 minus illos aliquid habuisse caeteris Ecclesiis, sed et amplius; Evangelium enim Dei gratis his praedicavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tate merita sua ostendit. Ego enim de¬
bui a uob̃ commendari. Manifestum
ẽ quia hi debuerant testimonium ei ꝑhi¬
bere aduersus obtrectatores eius apud¬
quos eccłam constituit & signorum ꝓdigia
apłs ostendit ut hoc tacente illi eum de.¬
fenderent quem patrem habebant in eu¬
głio xp̃i. Nichil enim munus feci quam
illi ualde apłi. Ualde hoc est nimis sicut
quibusdam uidebatur. Nam hoc erant qd̃
& apłs paulus hoc ergo dicit quia minor
non est neq in predicatione neq insignis
faciendis apłis predecessorib sius ñ indig¬
nitate sed tempore. Nam si de tempore
prescribendum putatur antecepit ioħs
ioħis xp̃m baptirauit. Nongͦ sic iuidicat
ds̃. Deniq prior secutus ẽ andreas saluato¬
rem quam petrus. & non tamen prima¬
tum accepit andreas sed petrus. Quare
ergo apłs quibusdam ñ uidebatur. cum
dolet &e compulsus ostendit quid ad ag¬
nitionem domini mereatur. Hinc ẽ unde

Expanded text:
tate merita sua ostendit. Ego enim detate merita sua ostendit. Ego enim debui a vobis commendari. Manifestum est, quia hi debuerant testimonium ei perhibere adversus obtrectatores ejus, apuEcclesiam constituit, et signorum prodigia apostolatus ostendit; ut hoc tacente, illi eum defenderent, quem patrem habebant in Evangelio Christi. Nihil enim minus feci, quam illi valde apostoli. Valde, hoc est nimis, sicut quibusdam videbatur; nam hoc erant, quod et apostolus Paulus. Hoc ergo dicit, quia minor non est neque in praedicatione, neque in signis faciendis, apostolis praecessoribus suis, non in dignitate, sed tempore. Nam si de tempore praescribendum putatur, ante coepit Joannes istum baptizavit. Num ergo sic judicat Deus? Denique prior secutus est Andreas Salvatorem, quam Petrus: et tamen primatum non accepit Andreas, sed Petrus. Quare ergo apostolus quibusdam non videbatur; cum dolet, et compulsus ostendit, quid a dignatione Domini mereatur. Hinc est unde
Abbreviated transcription (Latin):
bata uideatur. Libentissime itaq magis
głabor in infirmitatibus meis. ut inha¬
bitet in me uirtus xp̃i. Aꝑtum ẽ quia tẽ
głandum docet quando iniuriis humili¬
atur. A xp̃o autem uirtus tolerandi p̃bet᷑
ut quia prius asꝑe ac ꝑ hoc fastidiende
iniuriȩ uidebantur: Postea libent̃ susci¬
piende ut xp̃i auxilio lenirentur. Liben¬
ter gͦ cedi sedicit dum mͦ a xp̃o curetur
sciendo plus addere medicinam xp̃i ad sa¬
lutem. quam infirmitas detrahit sanita¬
ti. Quaꝓpter placeo michi in infirmita¬
tibus incontumelus. Cum enim infir¬
Imor tunc potens sum. Uerum ẽ quia
tunc uincit xp̃ianus cum ꝑdere putat᷑.
Et tunc ꝑdit ꝑfidia quando uicisse gra¬
tulatur. Plaudet gͦ cum illi insultatur
& surgit cum premitur. factus sum insi¬
piens uos me coegistis. Compulsum se
dicit ut quid eẽt ostenderce. & non itiq
stultus est qui de se uera locurus ẽ. S in
inclinat se ut manifestet quia ñ uolun¬

Expanded text:
robata videatur. Libentissime itaque magis robata videatur. Libentissime itaque magis gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Apertum est quia tunc gloriandum docet, quando injuriis humiliatur. A Christo autem virtus tolerandi praebetur; ut quia prius asperae, ac per hoc fastidiendae injuriae videbantur, postea libenter suscipiendae; ut Christi auxilio lenirentur. Libenter ergo caedi se dicit, dummodo a Christo curetur, sciendo plus addere medicinam Christi ad salutem, quam infirmitas detrahit sanitati. Quapropter placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis; cum enim infirmor, tunc potens sum. Verum est, quia tunc vincit Christianus, cum perdere putatur: et tunc perdit perfidia, cum se vicisse gratulatur. Plaudit ergo, cum illi insultatur; et surgit, cum premitur. Factus sum insipiens, vos me coegistis. Compulsum se dicit, ut quid esset, ostenderet. Et non utique stultus est, qui de se vera locutus est: sed inclinat se, ut manifestet quia non volun
Abbreviated transcription (Latin):
tur uerum oe ut augeant his adcumu¬
lum ꝓmissionis eternȩ. Hoc gͦ remediũ
datum ẽ apło ut iniurus pressus. animo
non possit extolli magnitudine reuela¬
tionum. quia ociosum ƿectus necesse
habebat in his quȩ uiderat extolli. ꝓpt̃
ħ t̃ dominum rogaui ut discederet a
me & ait michi. sufficit tibi gr̃a mea
nam uirtus in infirmitate ꝑficitur.
timuli diabłi quos perfidie mentibus
insereus ad nocendum dĩ sertus instigat.
ut cessarent ab eo. Ter dominum depreca¬
tum se fuisse & non impetrasse testatur.
Non quia despectum se dicit. s quia inscius
conira se petebat ut cessarent ab eo temp¬
tationes ꝑ quas ꝑfectior se fiebat. Ideo ad
romanos dicit nam quid oremus sic̃ opor¬
tet nescimus. Linde hoc sͥ dicit responsum
ut sufficeret sͥ grã dĩ. quia aut uires
tolerandi addebantur aut tempus p̃ssure
adbreuiabatur ut deuotio dum infirmi¬
tate p̃ssurȩ accidentis non frangitur ꝓ¬

Expanded text:
tur, verum etiam ut augeantur his ad cumutur, verum etiam ut augeantur his ad cumulum possessionis aeternae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo, ut injuriis pressus, animo non possit extolli pro magnitudine revelationum; quia otiosum pectus necesse habebat in iis, quae viderat, extolli. Propter hoc ter Dominum rogavi, ut discederet a me; et ait mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Stimuli diaboli, quos perfide mentibus inferens ad nocendum Dei servis instigat, ut cessarent ab eo, ter Dominum deprecatum se fuisse, et non impetrasse testatur: non quia despectum se dicit, sed quia inscius contra se petebat, ut cessarent ab eo tentationes, per quas perfectior se fiebat. Ideo ad Romanos dicit: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus . Unde hoc dicit sibi responsum, ut sufficeret sibi gratia Dei, qua aut vires tolerandi addebantur, aut tempus pressurae abbreviabatur; ut devotio dum infirmitate pressurae accidentis non frangitur, p
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dico. Hoc dicit quia si meritum su¬
um ꝓfiteat᷑ qͦd habet apud dm̃ ñerit
imprudens. Uera enim loquitur. Ergo
siquis ꝓmeritis siuis que sͥ ostensa sunt
loquitur. non est utiq stultus. Si autem
taceat est etiam prudens.S qua causa
hic nunc palam głatur. nunc subiecit
dicens. Parco autem ne quis me existimoe
suꝑ id quod uidet me. uł audit aliquid
ex me. Ostendit igitur qua causa ñaꝑte
gletur. Nequisme existimet inquit ultra
głam meam tendere quam lunes meritoꝵ
admittit. Hos significat quos obtrectato¬
res habebat causa legis sicut supra me¬
moraui. Nam utiq meritoꝵ głam bonũ
est non tacere. ut inuitemur credentes.
Et ne subluitate reuelationum extollar
datus ẽ michi stimulus carnis angłs sa¬
thane ut me colaphiret ne extollar. Om̃
bonis meritis ꝓuidere testatur dum per¬
mittit temptationib hos deprimi. nõ
solum ne laborum suoꝵ fructib abdicen¬

Expanded text:
tatem dicam. Hoc dicit, quia si meritum sutatem dicam. Hoc dicit, quia si meritum suum profiteatur, quod habet apud Deum, non erit imprudens; vera enim loquitur. Ergo si quis pro meritis suis, quae sibi ostensa sunt, loquitur, non est utique stultus: si autem taceat, est etiam prudens. Sed qua causa hic non palam glorietur, nunc subjicit dicens: Parco autem, ne quis me existimet supra id, quod videt in me, aut audit aliquid ex me. Ostendit igitur qua causa non aperte glorietur: Ne quis me existimet, inquit, ultra, gloriam meam tendere, quam limes meritorum admittit. Hos significat, quos obtrectatores habebat causa Legis, sicut supra memoravi. Nam utique meritorum gloriam bonum est non tacere; ut invitentur credentes. 205 Et ne sublimitate revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis, angelus Satanae, ut me colaphiset, ne extollar. Deum bonis meritis providere testatur; dum permittit tentationibus bonos deprimi, non solum ne laborum suorum fructibus abdicen
Abbreviated transcription (Latin):
mortale corpus potuisse leuari ad celos
& tolli in paradisum dĩpatris celestem:
Phuiusmodi homine idest qui tamdig¬
natus est deo. ut hoc exꝑiretur głari se
dicit. & non uult aꝑte dicere quia de se
loquitur ne laudare se uideatur. Et ioħs
apłs cum de se sciatur loqui. Hic ẽ ait
discipłs quem diligebat iħe. qui ⁊ recu¬
buit in cena supra pectus eius ne de se
głose effari uideretur. Pro me autem ñ
głabor nisi in infirmitatib meis.Sic de
se non głatur dum ñ aperte de se ꝓfitet᷑
ininfirmitatib sane inquit meis gła¬
bor. Exponere enum pressuras ꝑassionũ
& infirmitates angustiaꝵ ñ uidetur
głosum sed flebile iccuco se inhis głari
dicit. Sciens tamen quia ad ꝓfectum
ꝑducunt remuneratione celestium. Quid
enim tam głosum in futurum xp̃iauo ꝗͣ
exitia pro xp̃o illatas narrare: Namce
si uoluero głari non erostultus nam ueri¬

Expanded text:
mortale corpus potuisse levari in coelos, mortale corpus potuisse levari in coelos, et tolli in paradisum Dei Patris coelestem? Pro hujusmodi homine, id est, qui tam dignus est Deo, ut hoc experiretur, gloriari se dicit: et non vult aperte dicere, quia de se loquitur, ne laudare se videatur. Et Joannes apostolus, cum de se sciatur loqui: Hic est, ait, discipulus, quem diligebat Jesus, qui et recubuit in coena supra pectus ejus ; ne gloriose de se effari videretur. Pro me autem non gloriabor, nisi in infirmitatibus meis. Sic de se non gloriatur, dum non aperte de se profitetur. In infirmitatibus sane inquit, meis gloriabor. Exponere enim pressuras passionum, et infirmitates angustiarum non videtur gloriosum, sed flebile. Idcirco se in his gloriari dicit, sciens tamen quia ad profectum perducunt remunerationum coelestium. Quid enim tam gloriosum in futurum christiano, quam exitia pro Christo illata sibi narrare? Nam et si voluero gloriari, non ero stultus; nam veri
Abbreviated transcription (Latin):
iusmodi usq ad tercium celum. Utrũq
confirmauit qr utrumq: posse fieri nõ
negauit. ut & sine corpr̃e rapi potuiss
&e incorpre & forte quibusdam uideat᷑
non magnum ẽẽ si homo xp̃i raptus est
usq ad tercium celum cum in tercio cir¬
culo dicatur luna eẽ.S: non ita ẽ quia
ultra omĩa mundi sydera raptus intelli¬
gitur. & ideo magnificum ⁊ mirabile ẽ
qd̃ narrat. Significat enim supͣ firma¬
mentum in tercium numero celũ de sp̃a¬
lib celis raptum semet ipsum. Et scio ta¬
Ilem hominẽ suie in corpr̃e siuie extra
corpus nescio ds̃ scit. Raptus ẽ in para¬
Idisum ce audunt archana uerba quȩ
non licet homini loqui ꝓhuiusmodi
głabor. Bis se raptum dicit id ẽ hinc us¬
que ad tercium celum. Deinde in paradi¬
sum celestem in quo latromi dixit dñs.
qd̃ futurus eẽt cum eo. In paradiso inqͥt
Ponem corpus iam expiatum atq tenua
Ntum immortale futurum credatur in
celis quando non dubitat apłs adhuc

Expanded text:
usmodi usque ad tertium coelum. Utrumque confirmavit, quia utrumque posse fieri non negavit: ut et sine corpore rapi potuisset, et in corpore. Et forte quibusdam videatur non magnum esse, si homo Christi raptus est usque ad tertium coelum; cum in tertio circulo dicatur luna esse. Sed non ita est, quia ultra omnia mundi sidera raptus intelligitur: et ideo magnificum et mirabile est quod narrat; significat enim supra firmamentum, in tertium numero coelum de spiritalibus coelis raptum semetipsum. Et scio talem hominem, sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit, quia raptus est in paradisum, et audivit arcana verba, quae non licet homini loqui. Pro hujusmodi gloriabor. Bis se raptum dicit, id est, primo hinc usque ad tertium coelum, deinde in paradisum coelestem, in quo latroni dixit Dominus, quod futurus esset cum eo in paradiso, inquit onem corpus jam expiatum atque tenuatum factum, immortale futurum credatur in coelis ; quando non dubitat Apostolus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
in equitate. Quia uerbum breuiatum
faciet dominus super terram.Si ergo
hȩc dicta intelligerent a lege recedereil.
cientes a predicatione iohis baptistȩ.¬
egẽ iam ceͤsare ut sola fides sufficiat ad
salutem adbreuiata ex lege. In lege e¬
nim et de deo patre &e xp̃o filio eus ce
de sp̃u scõ continet᷑ p̃destinatũ in tp̃r: qͦd ma¬
nifestũ ẽ in p̃dicatione nã signacłi causa cͥc̃cide¬

Expanded text:
in aequitate; quia verbum breviatum in aequitate; quia verbum breviatum faciet Dominus super terram. . Si ergo haec dicta intelligerent; a Lege recederent, scientes, a praedicatione Joannis Baptistae Legem jam cessare; ut sola fides sufficiat ad salutem, abbreviata ex Lege. In Lege enim et de Deo Patre, et de Christo Filio ejus, et de Spiritu sancto continetur praedestinatum in tempore, quod manifestatum est in
Abbreviated transcription (Latin):
mnis credens in xp̃m et
obseruans legem factoꝵ
male intelligit xp̃m.si¬
cut ce simachiani qui ex
phariseis originem tra¬
hunt. Qui seruata omni lege xp̃ianos
se dicunt more fotimi xp̃m non dm̃ & ho¬
minem. s hominem tantum mͦ definien¬
tes. Si eium dm̃ intelligerent. xp̃m nicħ
de lege factorum sꝑarent. id ẽ de neume¬
niis salbato circumcisione &e discretione
escarũ qͥa qui dm̃ et dominum legis colit
supralegem est. nec potest iudicari alege
qui cum legis latore concordat. deniq ñ
illorum causa lex data est qui dm̃ colebãt.
sed eorum qui male & credebant. & age¬
bant ad contemptum creatoris. unde di¬
cit ad timotheum nec enim iustolex po¬
sita ẽ. s iniustis & male uersantib. Et
moyses sic inquit timentes facietis fi¬
lios isrł inde ce galathe uel qui eos sub¬
uertebant. adhuc erroris nebula con¬
dectum cor habentes non cernunt sen¬
sum esaiȩ prophȩ inter cetera dicentis.
L erbum enim consummans ce breuians

Expanded text:
mnis credens in Christum, et observans Legem factorum, male intelligit Christum: sicut et Symmachiani, qui ex Pharisaeis originem trahunt, qui servata omni Lege, Christianos se dicunt, more Photini Christum non Deum et hominem, sed hominem tantummodo definientes. Si enim Deum intelligerent Christum, nihil de Lege factorum sperarent, id est, de neomeniis, sabbato, circumcisione, et discretione escarum; quia qui Deum et Dominum Legis colit, supra Legem est: nec potest judicari a lege, qui cum legislatore concordat. Denique non illorum causa Lex data est, qui Deum colebant: sed eorum qui male et credebant et agebant ad contemptum Creatoris. Unde dicit ad Timotheum: Nec enim justo lex posita est, sed injustis, et male versantibus. Et Moyses sic inquit: Timentes facietis filios Israel. . Unde et Galatae, vel ii qui eos subvertebant, adhuc erroris nebula contectum cor habentes, non cernunt sensum Esaiae prophetae inter caetera dicentis: Verbum enim consummans et brevians
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e cum om̃ibus uobis. Trmitatis hic
complexio est & unitas potestatis. quȩ
totius salutis ꝑfectio est. Dilectio enim
dei misit nobis saluadorem iħm cuuis
gr̃a saluati sumus: ut possideamus hac
gram salutis: Communicatio facit scĩ
sp̃c. hĩc enim dilectio a deo. & saluatos
gr̃a xp̃i tuetur ut trium ꝑfectio consũ¬
matio sit hominis in salutem. ex ꝑLi¬

Expanded text:
sit cum omnibus vobis. Amen. Trinitatis hic complexio est, et unitas potestatis, quia totius salutis perfectio est. Dilectio enim Dei misit nobis Salvatorem Jesum, cujus gratia salvati sumus. Ut possideamus hanc gratiam salutis, communicatio facit sancti Spiritus: hic enim dilectos a Deo, et salvatos gratia Christi tuetur; ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
isrł in hemo aũqͣ uicins eẽnt gentiliũ non suns
cͥc̃cisi. atubi autem com misceri habebãt
gentibus: Tunc ab iħu naue circumci¬
si sunt de petra quȩ significat xp̃m. Ix
petra inquit erat xp̃c. ut designaret
ꝑ xp̃m futuram circumcisionem cordis
sicut dixerat moyses & hieremias ꝓpħa.
Circumcidite uos deo & circumcidite pre¬
putium cordis ur̃i. Ut amputata cali¬
gine ꝑ remissionem acceptam peccatoꝵ
digni fierent uidere głam dĩ. Quam
sub lege positi uidere nequuierant cau¬
sa peccati. Ut ergo & xp̃m dm̃ signarẽt
&e non se ab homine ea didicisse quȩ do¬
cebat assereret.

Expanded text:
Israel in eremo, antequam vicini essent gentilium, non sunt circumcisi. At ubi commisceri habebant gentibus, tunc a Jesu Nave circumcisi sunt de petra , quae significat Christum: Quia petra, inquit, erat Christus , ut designaret per Christum futuram circumcisionem cordis, sicut dixerat Moyses, et Hieremias propheta: Circumcidite vos Deo, et circumcidite praeputium cordis vestri ; ut amputata caligine per remissionem acceptam peccatorum digni fierent videre gloriam Dei, quam sub Lege positi videre nequiverant causa peccati. Ut ergo et Christum Deum signaret, et non se ab homine ea didicisse quae docebat, assereret
Abbreviated transcription (Latin):
set martyrium fererat. S quia fugien¬
dum in ꝑsecutione mandatum ẽ. data oꝑa
effugit. Nec enim debet aliquiꝰ exspecta¬
re ut semet ipsum peccetur. Ergo głandr̃
dicit quia euasit s non expedit inquit
ꝓpter suꝑbiam. quia de humilitate cres¬
citur & auxilium dĩ mitib ꝓficit ñelatis.
reterea quia qui głatur mortem se euasis¬
se quȩ pro fide infertur. inane uideri
significat pati pro xp̃o. ideo non expedit
głari. Ueniam autem aduisiones et re¬
uelationes domini. Nunc ostensurus ẽ
quo sublatus ẽ ut ꝑinde quantȩ quan¬
ta & qualia sint quȩ illi ostensa &e dicta
sunt possit intelligi nesicut quibusdam
uidebatur minor ceceris apłis crederet᷑.
Scio inquit hominem in xp̃o ante annoᷤᷤ
quatuordecim. siue incorpr̃e nescio siue

Expanded text:
set, martyrium fecerat. Sed quia fugienset, martyrium fecerat. Sed quia fugiendum in persecutione mandatum est , data opera effugit, nec enim debet aliquis exspectare ut in semetipsum peccetur. Ergo gloriandum dicit, quia evasit: sed non expedit, inquit, propter superbiam: quia de humilitate crescitur, et auxilium Dei mitibus proficit, non elatis. Praeterea quia gloriatur mortem se evasisse, quae pro fide infertur, inane videri significat pati pro Christo; ideo non expedit gloriari. Veniam autem ad visiones et revelationes Domini. Nunc ostensurus est, quo sublatus est: ut proinde quanta et qualia sint, quae illi ostensa et dicta sunt, possint intelligi: ne, sicut quibusdam videbatur, minor caeteris apostolis crederetur. Scio, inquit, hominem in Christo ante annos quatuordecim
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑ murum &e effugi manus eius gła
ri oportet sed non opus ẽ michi. Prin¬
ceps damasci uidens uideos insidias
tendentes apło implere uoluit ꝑ potenti¬
am malam cogitationem illorum. Ut ip¬
se eum sipossit comprehendẽt ut & ui¬
deis placeret & ut diligens in officio sibi
credito uidẽtur. si eum quem ꝑturbatorẽ
audiret causa quietis interficeret. Hoc
inter ipsa primordia tunc quando ap¬
paruit illi in uia dominus eunti damas¬
cum incensi sunt uidei uidentes eum qu
rat condempnare. Sic factum ẽ ut adisci¬
pulis ꝑ fenestram ꝑ murum insporta di¬
missus effugeret. Qd̃ quidam indigne fac¬
tum dicunt qr non dĩ auxilio liberatus ẽ.
s quod ab hominib fieri potuit quid opꝰ
erat ut dĩ suffragio libaretur. Cum dei
suffragium tunc sit necessarium si hu¬
manum auxilium deficiat: Quo facto ñ
sibi dicit expedire głari quia presentis
uitȩ gaudium fragile ẽ. Si enim ñ euasis¬

Expanded text:
sum per murum, et effugi manus ejus. CAsum per murum, et effugi manus ejus. CAri oportet, sed non opus est mihi. Princeps Damasci videns Judaeos insidias tendentes Apostolo, implere voluit per potentiam, malam cogitationem eorum, ut ipse si posset, eum comprehenderet, et ut Judaeis placeret, et ut diligens in officio sibi credito videretur, si eum quem publice perturbatorem audiret, causa quietis interficeret. Hoc inter ipsa primordia, tunc quando apparuit illi in via Dominus eunti Damascum, incensi sunt Judaei, videntes eum, qui rat condemnare : et sic factum est ut a discipulis per fenestram per murum in sporta demissus effugeret. Quod quidam indigne factum dicunt; quia non Dei auxilio liberatus est. Sed quod ab hominibus fieri potuit, quid opus erat, ut Dei suffragio liberaretur; cum Dei suffragium tunc sit necessarium, si humanum auxilium deficiat? Quo facto non sibi dicit expedire gloriari, quia praesentis vitae gaudium fragile est; si enim non evasis
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinem corpr̃is aut ꝓpͥe caris
calorem. Apłs autem necessitatem huma¬
nę naturȩ considans uri se dicit. ut con¬
sulat talib compatiens infirmitati eoꝵ
nec hos condempnans s commonẽs u
humilitate sermonis ut spe ꝓmissi p̃mii
repugnent stimulis carnis ne quis eoꝵ qͥ
eum audiunt desiđus carnis uicti ces¬
ꝑantes de se putantes iam ñ accepto fer¬
re dm̃ si corrigant. Et in eifdem matien
głandum ẽ xp̃iano in humilitate głan¬
dum est. De qua crescitur apud dm̃. Uñ
alio loco dicit. Cum infirmor tunc potẽs
sum. Hoc est cum humilior ꝓsalute fr̃i
tunc exaltor. hinc głandum ẽ ñ de carniꝰ
ꝓgenie quia ẽ quis ex semine abrahe.¬
D m̃ testem dat ut que dicit facile credan¬
tur. P ropter hos dum taxat qui eum ñ
ut uerum apłm honorificabant. Damas¬
cl princeps gentis arethe regis custodiebat
cuitatẽ cdamascenorum ut me comprehen¬
Ideret. & ꝑ fenestram insportam dimissꝰ

Expanded text:
pulchritudine corporis, aut propriae carnis pulchritudine corporis, aut propriae carnis calore: Apostolus necessitatem humanae naturae considerans, uri se dicit; ut consulat talibus, compatiens infirmitati eorum: nec hos condemnans, sed commonens in humilitate sermonis; ut spe promissi praemii repugnent stimulis carnis; ne quis eorum, qui eum audiunt, desideriis carnis victi, desperantes de se, putantes jam non accepto ferre Deum, si corrigant, et in iisdem manentegloriandum est christiano, in humilitate gloriandum est qua crescitur apud Deum. Unde alio loco dicit: Cum infirmor, tunc potens sum , hoc est, cum humilior pro fratrum salute, tunc exaltor. Hinc gloriandum est, non de carnis progenie, quia est quis ex semine Abrahae.Deum testem dat, ut quae dicit, facile credantur; et propter eos duntaxat qui eum non ut verum apostolum honorificabant. Damasci princeps gentis Arethae regis custodiebat civitatem Damascenorum, ut me comprehenderet: et per fenestram in sporta demissus