comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confringens: sic̃ impetꝰ aquarum
multarum iundantium & emissa¬
rum suꝑ tram spaciosam. Pedib con¬
culcabitur corona suꝑbie ebriorum
effraim. &e erit flos decidens gle extil¬
tationis eiꝰ qui ẽ suꝑ uerticem uallis
pinguium. quasi temporaneũ. ante
maturitatẽ autui. Quod eumas¬
pererit uidens. statim ut manu teni¬
erit deuorabit illud Lxx Uȩ coro¬
ne inturie mercennarii effraim. flos
decidens de gła suꝑ uerticem montis
pinguis. qͥ ebrii estis absq umo. Ecce
fortis &e durꝰ furor dñi. sicut grando q̃
uiolent decidet sic aquarum multitu¬
do trahens humu. & faciens sͥ spacium.
Manib &e pelib conculcabit᷑ corona
inturie mercennarii effraim. critq floᷤ
qͥ cecidit de spe gle suꝑ suiminitatem
montis ercclsi: fic̃ p̃matura ficꝰ. Qtiã
qͥuidit antequam sumat manu: cupi¬
et eam detiorare. Dicamꝰ pͥmum iurta
hystoriam. dem iurta tropologiam:
&ł ad extreinum turta uaticinium ꝓ¬
phetale. Loquitur sermo drumꝰ adũ¬

Expanded text:
petus aquarum multarum inundantium et emissarum super terram spatiosam. Pedibus conculcabitur corona superbiae ebriorum Ephraim. Et erit flos decidens gloriae exsultationis ejus, qui est super verticem vallis pinguium, quasi temporaneum ante maturitatem autumni, quod cum aspexerit videns, statim ut manu tenuerit, devorabit illud. LXX: Vae coronae injuriae mercenarii Ephraim: flos cadens de gloria super verticem montis pinguis, qui ebrii estis absque vino. Ecce fortis et durus furor Domini, sicut grando quae violenter decidit sicut aquarum multitudo trahens humum, et faciens sibi spatium: manibus et pedibus conculcabitur corona injuriae mercenarii Ephraim. Et erit flos qui decidit de spe gloriae in summitate montis excelsi, sicut praematura ficus, quam qui viderit, antequam sumat manu, cupiet eam devorare. Dicamus primum juxta historiam, deinde juxta tropologiam, et ad extremum juxta vaticinium prophetale. Loquitur sermo divinu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdat eoꝵ sapientiam qͥ ñ receꝑunt di
uirtutem deiq sapĩam. & intellectũ
prudentium abscondat & celet. ne
scilicet eum reꝑiant quim lictera
continetur. De hoc loco apłs pau¬
lus scͥbens ad corinthios posuit te¬
stimonium. Pdam sapientiam sapi¬
enttum &e intellectum prudentium
reprobabo. atiis ub cundem sensum
edisserens. non quo ds inmicus sit¬
sapientie cuiꝰ pater ẽ. & ꝑ quem omĩs
ẽ in hominib sapientia: s cum addi¬
tamento posuit ut in hebraico est
grande miracłm deus fecit inpopło
post aduentum dñi saluatoris ut ti¬
no adq eodem tempore arderet
irłm demplumq corrueret. &e omnis
to illo quod supͣdict̾um ẽ. Eece dña¬
tor dñssabaoth auftret ab irłm ce de
iudea ualitum & ualidam. omnem
fortitudinem panis. &e omne robun
aquȩ gygantẽ & hominẽ bellatorem
ce uidicem & ꝓpham. ce coniectorem
bilem & consiliarium. ce sapientem ar

Expanded text:
 eorum sapientiam qui non receperunt Dei virtutem; Deique sapientiam et intellectum prudentium abscondat et celet, ne scilicet eum reperiant qui in littera continetur. De hoc loco apostolus Paulus scribens ad Corinthios posuit testimonium: Perdam sapientiam sapientium et intellectum prudentium reprobabo ; aliis verbis eumdem sensum edisserens. Non quod Deus sit inimicus sapientiae cujus pater est, et per quem omnis est in hominibus sapientia; sed cum additamento posuit, ut in Hebraico est, grande miraculum Deus fecit in populo post adventum Domini Salvatoris, ut uno atque eodem tempore arderet Jerusalem, templumque corrueret, et omnis to illo quod supra dictum est: : Ecce Dominator Dominus sabaoth auferet ab Jerusalem et a Juda validum et validam: omnem fortitudinem panis, et omne robur aquae; gigantem et hominem bellatorem, et judicem, et prophetam, et conjectorem bilem et consiliarum, et sapientem arc
Abbreviated transcription (Latin):
&e ñ erat: & quesieum. & ñ ẽ intientꝰ
locꝰ eius. Has turres edificare cupiebãt
qͥ mou̾irt pedes suos de oriente. quoꝵ
lingue in babylone confuse funt. ce
illi suꝑ quos cecidit turris syloe. Et
erit lux lune sie lux solis. & lur solis
erte septumplicit sicut lux septem die¬
rum: in die qͣ alligau̾it dñs uulnꝰ po¬
puli stii. & ꝑ cussitram plage eiꝰ sana¬
ueric. Lrx. Et erit lumen lune sic̃
lum̃ solis. & lum̃ solis septuplum. in
die qñ sanatut dñs contͥcionem po¬
puliftii: & dolorem plage tcie cura¬
lunam solemq sigcat. scipra idem
lxx. latcrem &e murũ tͣnstulerunt.
in eoloco ubi sc̃ptum e. & erubescet
luna & confundet᷑ sol. ꝓ qͦ illi inter¬
pretati sunt liquefient lateres & ru¬
et murꝰ : & nunc idem sequentes he¬
braicum lunam & solem t̃nistulerit.
Unde m̃ datur suspicio non eos en¬
rasse a pͥnctpio: s paulatim scͥptor
uitio deprauatos. Neq enim fieri pot
ut qͥ in hoc loco eadem u̾ba bn inter

Expanded text:
e non erat, quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Has turres aedificare cupiebant , qui moverunt pedes suos de Oriente, quorum linguae in Babylone confusae sunt, et illi, super quos cecidit turris Siloae . Et erit lux lunae, sicut lux solis, et lumen solis erit septuplum sicut lux septem dierum, in die qua alligaverit Dominus vulnus populi sui, et percussuram plagae ejus sanaverit. LXX: Et erit lumen lunae, sicut lumen solis, et lumen solis septuplum, in die quando sanaverit Dominus contritionem populi sui, et dolorem plagae tuae curalunam solemque significat supra idem LXX laterem et murum transtulerint, in eo loco ubi scriptum est: Et erubescet luna, et sol confundetur. Pro quo illi interpretati sunt, liquefient lateres, et ruet murus, et nunc idem sequentes Hebraicum, lunam solemque transtulerint. Unde mihi datur suspicio, non eos errasse a principio, sed paulatim scriptorum vitio depravatos. Neque enim fieri potest, ut qui in hoc loco e
Abbreviated transcription (Latin):
in somnis se uesciputat. & qͥ sitit arer¬
tib sit faucib flumina bibit. cumꝙ
euigilau̾it ardentorsitis fit. q̃ cassa
potione delusa est: sic multitudon
ntuersarum gentiũ que romane sub¬
dite potestati diicatierunt contra
montem syon. habebunt quast inum

Expanded text:
in somnis se vesci putat, et qui sitit, arenin somnis se vesci putat, et qui sitit, arentibus siti faucibus flumina bibit, cumque evigilaverit ardentior sitis fit, quae cassa potione delusa est: sic multitudo universarum gentium, quae Romanae subditae potestati dimicaverunt contra montem Sion, habebunt q
Abbreviated transcription (Latin):
conisde terra uox alliꝰ. ce de humom
tenues timbrarum mimo demonum
audire uoces. Deniq ꝓphytone aqͥ¬
quentes tͣnstulerunt. Quib uerb
indicat᷑ rumã templi usq ad con¬
qtiod collapsum incineres neqͥ qtrã
tilt᷑ stiscitetuꝵ. Tantꝰ autem o ariel
te romane potentie uallabit ex̃citꝰ.
ut innumerabil ptiluer⁊ comparet᷑.
&e fauille paerem uolitant. Unde
ñ imbecillitatem eors pulueri com¬
parat & fauille qui contra eos milita¬
uerunt: s multitudinem que hare¬
ns innumerabilib erequat᷑. Et
hoc erit repente confestimut in me¬
ddia pace suibita stibnerone bella cõ
& inflaminaignis deuorantis.
ꝑ qͦd templum significat comby¬
rendum. Romani autem qͥ suꝑati
tudeis & subtiersa trłm fuib tito & ues¬
pasiano de uasis quondam dei mami¬
& potentie numinum ñ ire dei puta¬
uerunt ẽẽ qͦd fecerant: qͣsi in somnio
& noctna uisione om̃s diuitias possi¬
debunt. Et qͦmͦ qui csurit dormens

Expanded text:
honis de terra vox illius, et de humo honis de terra vox illius, et de humo tenues umbrarum, immo daemonum, audire voces. Denique pro pythone, Aquiquentes, transtulerunt. Quibus verbis indicatur ruinam templi usque ad conquod collapsum in cineres, nequaquam ultra suscitetur. Tantus autem, o Ariel, te Romanae potentiae vallabit exercitus, et innumerabili pulveri comparetur ut favillae per aerem volitanti. Unde non imbecillitatem eorum pulveri comparat et favillae, qui contra eos militaverunt; sed multitudinem quae arenis innumerabilibus exaequatur. Et hoc erit repente confestim, ut in media pace, subita sub Nerone bella conset in flamma ignis devorantis, per quod templum significat comburendum. Romani autem qui, superatis Judaeis et subversa Jerusalem sub Tito et Vespasiano, de vasis quondam Dei manuet potentiae numinum, non irae Dei putaverunt esse quod fecerant, quasi in somnio et in nocturna visione omnes divitias possidebunt. Et quomodo qui esurit dormiens
Abbreviated transcription (Latin):
rit atq inumerit. Additꝰ est annꝰ ad
annum sitie subtiactꝰ ut int̃pretat᷑ ẽ
aquila. & sollemnitates cuolute st̃.
Subtiers o enim templo ce tudaicare¬
ligione sublata: omnis coꝵ festiuttaᷤᷤ
ꝑut. Dicitq se dñs circumtiallare
ariel babylomio crercitu. ce fore eam
istem atq merentem. qñ ab eis di¬
ruta fuerit. rurfumq sub iħui filio
iosedech sacerdote magno ce zoroba¬
bel filio salathiel esdraq & neemia.
fore eam quasi ariel: quod habeat anti¬
qui templi similitudinem s magnifi¬
centiam ornatumq ñ habeat. Dcdo
qͦq dñs comiinat᷑ quod circundet
ariel sꝑa. & iaciat contra eam aggerẽ
ce munim̃ta ponat in obsidionem ciꝰ.
ce compleatur illud quod ipse plan¬
gens irłm loquit᷑ in eugłio. Si scires
cata a nationib usq ad consũmati¬
onem tempis genticon. Auiis enim
uerb̃ eadem ꝓpħa nẽ dic̃. quod humi¬
liata de derra loquat᷑. ce de humo ay¬
diatur eloqurum eiꝰ. & sit quas pln¬

Expanded text:
dditus est annus ad annum, sive subtractus, ut 389 interpretatus est Aquila; et solemnitates evolutae sunt. Subverso enim templo, et Judaica religione sublata, omnis eorum festivitas periit. Dicitque se Dominus circumvallare Ariel Babylonio exercitu, et fore eam tristem atque moerentem, quando ab eis diruta fuerit. Rursumque sub Jesu filio Josedec sacerdote magno, et Zorobabel filio Salathiel, Esdraque et Neemia, fore eam quasi Ariel, quod habeat antiqui templi similitudinem, sed magnificentiam ornamentumque non habeat. Secundo quoque Dominus comminatur, quod circumdet Arielem sphaera, et jaciat contra eam aggerem, et munimenta ponat in obsidionem ejus, et compleatur illud quod ipse plangens Jerusalem loquitur in Evangelio: Si scires cata a nationibus usque ad consummationem temporis gentium. Aliis enim verbis eadem propheta nunc dicit, quod humiliata de terra loquatur, et de humo audiatur eloquium ejus; et sit quasi pyt
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Hoc errore deceꝑti adam &e euia
audientes soitam pedũ deambu¬
lantis in paradyso des: abscondert̃ se
sub arbore in qua erat scientia boni
tieia dm̃ arbitratus est ignorare. Et
ꝑ amos de impiis & peccatorib dicit᷑
Si absconcħnt se ab ocłis meis in pro¬
fundum maris: ibi mandabo draco¬
ni & morddebit eos. Unde quanuuis
aliquis sapiens sit. & feruentioris in

Expanded text:
. Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia boni titia Deum arbitratus est ignorare. Et per Amos de impiis et peccatoribus dicitur: Si absconderint se ab oculis meis in profundo maris: ibi mandabo draconi, e mordebit eos . Unde quamvis aliquis sapiens sit et ferventior
Abbreviated transcription (Latin):
frustra sꝑabit: sic erunt dicitie om¬
ntum genteum q̃ militauert̃ contra
montem syon. Peo quod nos interp̃tati
fumus uȩ in hebraico scͥptum est õi.
Quod apud eos int̃dum uocatitio casti¬
đr ut ñ plangat ariel s uocet: licet
in p̃senti loco ꝓ planctu accipiendum
sit. Ariel qͦ interp̃tat᷑ leo dei. Ett pro
ciuitate quam aquila int̃pretatus est
culum in hebreolegunt cariacħ quod
ubi legimꝰ qͦmͦ fact̾a est meretr cruntas
fidelis syon: ꝓctintate. cariath scribit᷑
.i. uilla. Quam nos ut tͣnslationem a¬
quile erpͥmamtis ad tierbum. ctuita¬
alii arbitͣntur demplum & al̃tare dei
quod erat in irłm. Quodq sequitur
quam expugnatit dauid. ꝓ quo int̾¬
pretatus est syminacꝰ castrum datud.
theododio circumuallatio dattid. in

Expanded text:
frustra speravit: sic erunt divitiae omfrustra speravit: sic erunt divitiae omnium gentium quae militaverunt contra montem Sion. Pro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI  , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpretatus est, culum, in Hebraeo legunt CARIATH  , ubi legimus: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis Sion? pro civitate, Cariath scribitur, id est, villa: quam nos ut translationem Aquilae exprimamus ad verbum, civitaalii arbitrantur, templum et altare Dei quod erat in Jerusalem. Quodque sequitur: Quam expugnavit David, pro quo interpretatus est Symmachus, castrum David, et Theodotio, circumvallatio David, i
Abbreviated transcription (Latin):
noctarnę multitudo omnium gen¬
trum q̃ dimicatiert contra ariel. ce
om̃s qui militauerunt ce obsedert
&e p̃ualuerunt aduersus cam. Et
adhuc sitit. & anima eiꝰ uacua est:
sic erit multitudo omnum gentiũ
q̃ dimicauerunt cont montem syon
Lrr. Uȩ ariel cruitas quam erpugna¬
uit dõ. Congregate genimina. annũi
fuꝑ amrum comedite: comedecis enm
cum moab. Coangustabo enim ariel.
&e erit fortitudo illius & diuitie mͥ. E
circumdabosic̃ dd̃ fuꝑ de: & mitcã ⁊tal¬
lum in circuitu tuo. Ponam ꝑ gyrum
tui turres &e humiliabunt᷑ in derram
sermonestui: & in tram occident u̾ba
tua. Et erit sic̃ loquentium de terra
uor tua. & tsq ad pauim̃tum uor tua
infirmabit᷑. Et erunt fic̃ pulius de
rotadtuidie impiortim: & sic̃ fauilla
q̃rapit᷑ multrcudo eorum qui te opp̃s¬
scrunt. eritq in punct̾o repente a do¬
imino sabaoth. Uisitatio enim erit
cum tonitruo & commotione & uoce
magna tempestas ualida. & flamma
ignis deuorans. Et crunt qͦm uiden

Expanded text:
entium, quae dimicaverunt contra Ariel, et omnes qui militaverunt, et obsederunt, et praevaluerunt adversus eam. Et adhuc sitit, et anima ejus vacua est: Sic erit multitudo omnium gentium, quae dimicaverunt contra montem Sionriel, Ariel civitas quam expugnavit David. Congregate genimina, annum super annum comedite, comedetis enim cum Moab: coangustabo enim Ariel, et erit fortitudo illius et divitiae mihi, et circumdabo sicut David super te: et mittam vallum in circuitu tuo, et ponam per gyrum tui turres, et humiliabuntur in terram sermones tui: et in terram occident verba tua. Et erit sicut loquentium de terra vox tua, et usque ad pavimentum vox tua infirmabitur. Et erunt sicut pulvis 388 de rota divitiae impiorum: et sicut favilla quae rapitur, multitudo eorum qui te oppresserunt: eritque in puncto repente a Domino sabaoth. Visitatio enim erit cum tonitru, et commotione et voce magna, tempestas valida, et flamma ignis devorans. Et erunt quomodo vident
Abbreviated transcription (Latin):
dur ium̃ta tua in die illa locum pin¬
guem & spaciosum. Cauri ur̃i &e boueᷤ
ur̃i qui oꝑant᷑ terram. comedent pa¬
leas cõmirtas in ordeo uentilato. In
rerum omnitũ abtindantia celesti plti¬
utia descendente. & illo pane qͥ de cȩlo
descendit. quem qͥ comeit nunquam
efuriet: pascent᷑ agni in loco spaciosi ᷤᷤ¬
simo qͥ sequunt᷑ agnum qͦẽq uadit.
ce qͥ semꝑ ad derteram funt. Tauri au
pͥncipes gregis de quib legimꝰ. congre¬
gatio tauroꝵ int̾ taceas popłorum.
ce pulli astuorum quib dñs sedens in¬
area comedent ut fuerit uentilatum.
Ne qͥduidelicet in cibo eorum cõmix¬
tum fit palcarum. dde quib in ihere¬
mia scͥotum ẽ. quid paleis ad triticũ
dicit dñs. &e q̃ in euangłio comburut᷑
igni mertinguibili. Porro iurta.lix.
rum̃ta que necdum rationis sapientie¬
q sunt plena. &e de quib unum loq̃r
ad dm̃. sic̃ ium̃tum factus sum apud
te. pascent᷑ in loco pinguissimo a spa¬

Expanded text:
umenta tua in die illa locum pinguem et spatiosum. Tauri vestri et boves vestri qui operantur terram, comedent paleas commixtas in hordeo ventilato. In rerum omnium abundantia, coelesti pluvia descendente, et illo pane qui de coelo descendit, quem qui comederit, numquam esuriet, pascentur agni in loco spatiosissimo, qui sequuntur agnum quocumque vadit, et qui semper ad dextram sunt. Tauri autem 413 principes gregis, de quibus legimus: Congregatio taurorum in vaccis populorum : et pulli asinorum, quibus sedens area comedent, ut fuerit ventilatum, ne quid videlicet in cibo eorum mixtum sit palearum, de quibus in Jeremia scriptum est: Quid paleis ad triticum, dicit Dominus ? et quae in Evangelio comburuntur igni intextinguibili . Porro juxta LXX jumenta, quae necdum rationis sapientiaeque sunt plena, et de quibus unum loquitur ad Deum: Sicut jumentum factus sum apud te , pascentur in loco pinguissimo et spa
Abbreviated transcription (Latin):
uerterunt scientiam. soli .lxx. ma¬
la interp̃tati funt. error ꝑspicuus ẽ
Prima enim lict̾a delech uel ñes par¬
uo apite distinguunt᷑. Si gͦ legat᷑
deã scientiam sonat. Si rea. mali¬
ciam non a malo qd contrarium
bono est. s ab angustia Pꝓt̾ hoc audi¬
te uerbum dm̃ uiri ullusores qͥ dñani¬
ni suꝑ popłm meum qͥ est in irłm. Di¬
xistis enim. Pcussimꝰ fedꝰ cum morte.

Expanded text:
verterunt, scientiam, soli Septuaginta maverterunt, scientiam, soli Septuaginta mala interpretati sunt, error perspicuus est. Prima enim littera DALETH, vel RES parvo apice distinguuntur. Si ergo legatur DEA  , scientiam sonat; si REA  , malitiam; non a malo, quod contrarium bono est, sed ab angustia. Propter hoc audite verbum Domini, viri illusores, qui dominamini super populum meum, qui est in Jerusalem. Dixistis en
Abbreviated transcription (Latin):
fuis rursum sꝑec ce fpem suꝑ spemha¬
beat. Quod si paulultm tardau̾it
que ꝓmissa funt: non sit incredolꝰ
MModicum enimpatilulumq. &e ue¬
ment que ꝓmissasunt. Et enim tͥ¬
bulatio patientiam oꝑatur. patientia
ꝓbationem. ꝓbatio uͦ spem. Spes aũ
non confandit. Et hec ipsa tribula¬
do geminabit᷑ decͣctione labiorum.
& blasphemiis ꝑsequentrum. quib
aduersum dei popłm rabido ore de¬
sement. Porro apli & aplici utrilo¬
quentur ad popłm sudeoram dicen¬
tes. Hec est iequies esurientis iustiqã
ce hec contͥcio ce angustra que ducit
ad iutam. suis hec p̃dieantib audire
impii noluerunt. Unde hoc quod
ad dei popłm dicebatur tͥbulatio¬
nem sustine tͥbulationem fustine.
expect̾a spem. expecta spem. adhuc
modicum. adhuc modicum: illis u̾¬
decur inpenam qͥ aucdire sermone
dñi noluerunt ut corruant ce uadãt
fine capiantur. Quod autem uor¬
bum hebraicum. dẽã. quod om̃s

Expanded text:
sus, rursum speret, et spem super spem hasus, rursum speret, et spem super spem habeat. Quod si paululum tarda verint quae promissa sunt, non sit incredulus: Modicum enim parvulumque et venient quae promissa sunt. Etenim tribulatio patientiam operatur; patientia probationem: probatio spem; spes autem non confundit . Et haec ipsa tribulatio geminabitur detractione labiorum, et blasphemiis persequentium, quibus adversus Dei populum rabido ore desaeviunt. Porro apostoli et apostolici viri loquentur ad populum Judaeorum, dicentes: Haec est requies esurieet haec contritio et angustia quae ducit ad vitam. Illis haec praedicantibus, audire impii noluerunt. Unde hoc quod ad Dei populum dicebatur: Tribulationem sustine, tribulationem sustine; exspecta spem, exspecta spem: adhuc modicum, adhuc modicum, illis vertetur in poenam, qui audire sermonem Domini noluerunt, ut corruant et vadant fine capiantur. Quod autem verbum Hebraicum DEA, quod omnes
Abbreviated transcription (Latin):
mento absq paticis testimoniis qͥb
lucas solus abutit qtii magis grece
lingue habuit scientiam. tibicũq
nullius sequentium interp̃tationem
s sensum hebraietimstio sermone ti¬
tentium. Syminachꝰ. theodotio ce
lxx. de hoc loco diu̾sa senserunt. Q
quia longum ẽ de ommib dieere:
lrx. inter pretes qui leguntur in eccle¬
siis breuit tnscurramus. Reicct̾o po¬
pulo iudeoꝵ sacerdotib & ꝓpħis. qui
inebriati sunt sicera & errauertint
ce maledictio comedie consiltũ coꝵ
quod imerunt ꝓpt̾ auariciam. cui an¬
nunciabimus futuras ꝓ xp̃o tͣbtilatio¬
nes. cui mala ꝓ guibus parat᷑ coro¬
na uirtutum: Utiq his qui ablac¬
tati funt a lacte. qͥ apulsi ab ubere:
hatit dubium qͥn apłos significet.
Tribulationem fuꝑ tribulationẽ ex¬
pect̾a. Loquitur autem ad chortim
apłoꝵ omniũq credentium. ut ñ ad
unam s ad multas se paret tͥbulatio¬
nes: ut cum tͥbulatꝰ fuerit atq dep̾s¬

Expanded text:
mento absque paucis testimoniis, quibus mento absque paucis testimoniis, quibus Lucas solus abutitur qui magis Graecae linguae habuit scientiam, ubicumquenullius sequentes interpretationem, sed sensum Hebraicum eum suo sermone vertentes, Symmachus, Theodotio et LXX de hoc loco diversa senserunt, et quia longum est de omnibus dicere, LXX Interpretes, qui leguntur in Ecclesiis, breviter transcurramus. Rejecto populo Judaeorum, Sacerdotibus et Prophetis, qui inebriati sunt sicera, et erraverunt et maledictio comedit consilium eorum, quod inierunt propter avaritiam, cui annuntiabimus futuras pro Christo tribulationes? cui mala pro quibus paratur corona virtutum? Utique his qui ablactati sunt a lacte, qui avulsi sunt ab ubere, haud dubium quin apostolos significet: Tribulationem super tribulationem exspecta. Loquitur autem ad chorum apostolorum omniumque credentium, ut non ad unam, sed ad multas se paret tribulationes, ut cum tribulatus fuerit atque depres
Abbreviated transcription (Latin):
& irridere patientiam meam dam me
arbitͣntur minitari que nunquam
facturꝰ sim sentient reb expleri. ut
uadant inint̾itum &e cadant retͦfum.
ad pͥora ꝓficiant. nec possint cũ apło
dicere. p̃teritorum obliti ad ea que
pͥora sunt extendimͣ: s conterantur
ce illaqueent᷑ & uel a babilomo uel
a romano capiantur exercitu. Peo
qͦd nos diximꝰ manda remanda. man¬
da remanda. expecta reexpect̃a erpe¬
cta reexpect̾a. modicum ibi modicũ
ibi: in hebreo scͥptum ẽ. sau. lasau.
sau. las au. cau. lacau. cãu. lacau.
zers am. tersam. Hisq uerbis abut
solet tminundissima heresis apuid
simplices qͦsq atq deceptos uit erro¬
rem faciat nouitate sermonum qͦd
la dubitatione tͣnseat ad regna celo¬
rum. Legimꝰ in apło. In aluis lingenꝰ
& in labiis aliis loquar ad popłm
he: ce nec sic qͥdem eratidient me d
braicum de p̃senti sumptum capło
Et hoc in ueteri obseruauimꝰ testa¬

Expanded text:
modicum ibi, et irridere patientiam meam, cum me modicum ibi, et irridere patientiam meam, cum me arbitrantur minitari, quae numquam facturus sim: sentiant rebus expleri, ut vadant in interitum, et cadant retrorsum ad priora proficiant, nec possint cum Apostolo dicere: Praeteritorum obliti, ad ea quae priora sunt extendimur ; sed conterantur et illaqueentur, et vel a Babylonio, vel a Romano capiantur exercitu. Pro eo quod nos diximus: Manda, remanda; manda, remanda: exspecta, reexspecta; exspecta, reexspecta; modicum ibi, modicum ibi, in Hebraeo sic scriptum est: SAU LASAU, SAU LASAU; CAU LACAU, CAU LACAU: ZER SAM, ZER SAM; hisque verbis abuti solet immundissima haeresis apud simplices quosque atque deceptos, ut terrorem faciat novitate sermonum, quola dubitatione transeat ad regna coelorum. Legimus in Apostolo: In aliis linguis, et in labiis aliis loquar populo huic, et nec sic exaudient mebraicum de praesenti sumptum capitulo; et hoc in veteri observavimus Testa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa om̃s m̃se eorum replete sunt uo¬
mitu sordiumq. qͥ ꝓphis uentura an¬
nunciantib & nisi fecissent q̃ p̃cep¬
ta erant torm̃ta minitantib solebãt
dicere subsannantes. Manda re¬
iram ut p̾beat misccłiam. solebañ
etiam hoc ex ꝑsona ꝓpharum lude¬
des dicere. Etpect̾a paulisꝑ. expec¬
ta modicum. uenient q̃ uentura
p̃dirimus. Hec autemumuers a
loquebantur in poplo quia di ser¬
monib ñ credebant: statiq ĩfert
ꝓpħa. Nequaquam uob̃ ds his terb̃
loquet̾ ut p̃cipiat qͥd facere debea¬
dis. & p̃stolemini que uenturast̃.
s loquetur uobis infurore p̾sent
qui prtus dixerat ad popłm. Hec
est requies mea. reficite lasfum. Mol¬
do tempore laboraui. in nullo inue¬
i reqiniem. Wlpes foueas habent
& uolucres celi indos. filius autem
hominis non ht̃ ub caput reclina.
Et hoc ẽ meum refrigerium ut ĩ
uob̃ aliqñ requiescam. Qui nolu¬
erunt audire. & mea monita con¬
tempserunt. Quam obrem hoc¬

Expanded text:
s mensae eorum repletae sunt vomitu sordiumque, qui prophetis ventura annuntiantibus, et nisi fecissent quae praecepta erant, tormenta minitantibus, solebant dicere subsannantes: Manda, reiram, ut praebeat misericordiam: qui solebant etiam hoc ex persona prophetarum ludentes dicere: Exspecta paulisper, exspecta modicum, venient quae futura praediximus. Haec autem universa loquebantur in populo, quia Dei sermonibus non credebant; statimque infert propheta: Nequaquam vobis Deus his verbis loquetur, ut praecipiat quid facere debeatis, et praestolemini quae ventura sunt, sed loquetur vobis in furore praesenti, qui prius dixerat ad populum: Haec est requies mea, reficite lassum, multo tempore laboravi, in nullo inveni requiem. Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Et hoc est meum refrigerium, ut in vobis aliquando requiescam. Qui noluerunt audire, et mea monita contempserunt; quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
minuet᷑ inpaleas. Ueruntamenñ
semꝑ uerabitur & teret᷑. nec omni
tempore ygtarum ungłis comini¬
nuetur.  quib in hebraico dn
equis earum ut quia ungłas rotaꝵ
direrat. metaforam seruaret in re¬
liquis. Quidam uolunt ex eoquode
rum greges. qͥ ad terenda frumenta
areis mimittt solent. S non poterat
scptura dicere quod tudea ꝓuincia
non habebat. Hoc autem .i. ut gich
&e ciminum uirga excutant᷑ ce bacło.¬
ce frum̃̃tum &e ordeum ce far fortasse
& miltum rotis ferreis conterant᷑ &e ñ
in ꝑpetuum: dei iudicium ẽ qui in
omnib ostendit mirabile consiliũ
suum ce iusticie magiitudinem mon¬
koc̃ diximꝰ. ut faciliꝰ sensum ꝓ quo di
cuntur possimꝰ intelligere. Ds̃ uarie
genꝰ dispensat humanum. Nc̃ punit
nunc miseretur. nẽ corriꝑit nc̃ defen
buerit p̃cepta: uirga emendat ce ba
deorum. magnis torquebit suppli¬
ciis. Qui entm plus credit᷑ plus ab¬

Expanded text:
minuitur in paleas. Verumtamen non minuitur in paleas. Verumtamen non semper vexatur et teritur, nec omni tempore rotarum ungulis comminuitur; pro quibus in Hebraico dicitur equis earum: ut quia ungulas rotarum dixerat, metaphoram servaret in reliquis. Quidam volunt ex eo quod rum greges, qui ad terenda frumenta areis immitti soleant: sed non poterat Scriptura dicere, quod Judaea provincia non habebat. Hoc autem, id est, ut gith et cyminum virga excutiantur et baculo: frumentum hordeumque, et far, fortasse et milium, rotis ferreis conterantur, non in perpetuum Dei judicium est, qui in omnibus ostendit mirabile consilium suum, et justitiικῶς diximus, ut facilius sensum pro quo ista dicuntur, possimus intelligere. Deus varie genus dispensat humanum, nunc punit, nunc miseretur: nunc corripit, nunc defendibuere praecepta, virga emendat et baclum Judaeorum magnis torquebit suppliciis. Cui enim plus creditur, plus
Abbreviated transcription (Latin):
dant. stunquid ait agͥcola semꝑ ara¬
bit. ut sementem iaciat: Nonne priꝰ
ꝓscindet humum. & uomere scilcos
reuoluet. iacentesq glebas rastro fran¬
get ce sarcło. & cum adequauerit suꝑ¬
ficiem t̾re & dura pͥꝰ aruia molliucrit̃
t̃c sparget gith siuc ciminum. seretq
tacum &e ordecm & miltum &e far
in finib suis iuxta uarietatem terre
& temꝑoꝵ: Neq enm simul omĩa
seminantar. ꝓfarre quod greci zcan
uocant. qͥdam uitiam intelligunt.
Ipsumq agͥcolam .i. satorem eruidit
đs natialiter ndicio suo. ce docet
illum: ut sciat quam cui sementi eul¬
turam adhibeat. Demq cum me¬
dendi tp̃s aduenerit gitħ & ciminũ
q̃ infirimorasunt semina non rotis
plaustorum terent᷑ que in serrarũ
similitudinem ferree circum agant᷑
& trahunt᷑ fuꝑ demessas segetes. sed
u̾ga excutientur & bacło q̃ trulgo
flagella dieuntur. Panis autem .i.
tuicum de qͦ efficitur panis rotis fer¬
rcis teret᷑. ce omnis eiꝰ stipula com¬

Expanded text:
dant. Numquid, ait, agricola semper arabit, ut sementem jaciat? Nonne prius proscindet humum, et vomere sulcos revolvet, jacentesque glebas rastro franget et sarculo: ut cum adaequaverit superficiem terrae, et dura prius arva mollierit, tunc spargat gith, sive c milium, et far in finibus suis, juxta varietatem terrae et temporum: neque enim simul omnia seminantur. Pro farre quod Graeci ζέαν vocant, quidam viciam intelligunt. Ipsumque agricolam, id est, satorem erudit Deus naturaliter judicio suo, et docet illum ut sciat quam cui sementi culturam adhibeat. Denique cum metendi tempus advenerit, gith et cyminum, quae infirmiora sunt semina, non rotis plaustrorum teruntur, quae in serrarum similitudinem ferreae circumaguntur et trahuntur super demessas segetes; sed virga excutiuntur et baculo, quae vulgo flagella dicuntur. Panis autem, id est, triticum de quo efficitur panis, rotis ferreis teritur, et omnis ejus stipula com
Abbreviated transcription (Latin):
cus nom̃ accepit: & sic inualle gaba¬
on sub iħu pͥncipe qñ fiduciam hñs
inse dei locutꝰ ẽ. stet sol in gabaon ⁊
illusores irascetur dñs ut faciat opus
suum. Nequaqm. Non ẽ enm opus oo¬
mini ꝓde quos creauit: s facere opus
alientm quod ad crudelitatem mag̃
qͣm ad clementiam ꝑtinet. Rurfum¬
q id ipsum aliis ub repetit. ut oꝑet̃
opꝰ suum. Non ẽ opꝰ etus punire pec¬
cantes. s ꝑegͥnum & alienum ab eo
ut pumat qui saluator est. Qm̃ gͥ
de patientia sua resurrecturus est
peꝑeit in monte pharasm̃ & in ual¬
le gabaon. moneo uos o turi illuso¬
res ut neqͣqͣm rideatis de ꝓphis mei ᷤ
& ñ putetis uentura que minciant.
ne si ꝑmanserttis in illudendo con¬
stͥngantur uincla pecc̃orum urõrum.
funib enm peccõrs fuorum unue¬
quisq constringit᷑. siue captiuitatis
uob tempꝰ adueniat. Siguidem dñs¬

Expanded text:
cus nomen accepit. Et sicut in valle Gabacus nomen accepit. Et sicut in valle Gabaon, sub Jesu principe, quando fiducia habitantis in se Dei locutus est: Stet sol in Gabaon, eillusores irascetur Dominus, ut faciat opus suum. Non est enim opus Domini perdere quos creavit; sed facere opus alienum, quod ad crudelitatem magis quam ad clementiam pertinet. Rursumque id ipsum aliis verbis repetit, ut operetur opus suum. Non est opus ejus punire peccantes, sed peregrinum, et alienum ab eo, ut puniat qui Salvator est. Quoniam igitur de patientia sua resurrecturus est pepercit in monte Pharasim, et in valle Gabaon: moneo vos, o viri illusores, ut nequaquam rideatis de prophetis meis, et non putetis ventura quae nuntiant, ne si permanseritis in illudendo, constringantur vincula peccatorum vestrorum  Funibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur , sive captivitatis vobis tempus adveniat. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
monte ditisionum stabit dñs. sic in
ualle q̃ est ingabaon irascet᷑ ut faciat
opꝰ suum: alientm opꝰ eitis. Ut oꝑet᷑
opus suum : ꝑegrinum est opus ab eo.
Et ne nolite illude ne forte constrin¬
gantur uincła ur̃a. Consummatio¬
nem entm ce abbreuiationem atidi¬
ui a dno deo exercituum suꝑ unũlã¬
⁊ terram.Lxx. Dic̃ mons impiorum
Iconsurget dñs. & erit inualle gabaon
Icum furore faciet oꝑafua. Amaritudi¬
⁊nis opus & furor eius quasi alienis abti¬
detur: & aliena amaritudo eiꝰ. Et uos¬
⁊ nolite letari. ne confortent᷑ uincula
ur̃a: qͥa consumatas & abbrcuiatas
res audiui a dño deosabaoch. quas
facturꝰ est suꝑ omem t̃ram. Lapidem
p̃ciosum in fundamentis syon positu¬
rum se dñs regromisit: ut subuercet
gͣndo m̃dacium & imꝑioꝵ sꝑem. fedꝰ¬
q cum morte. & pactum cum infer¬
no dempestasualida deleret. Quem
quia fusciꝑe illusores pͥncipes nolue¬
runt. sicut quondam contra allophi¬
concidit aduers arios suos. ande & lo¬

Expanded text:
monte divisionum stabit Dominus: sicut in valle, quae est in Gabaon, irascetur, ut faciat opus suum, alienum opus ejus: ut operetur opus suum peregrinum est opus ab eo. Et nunc nolite illudere, ne forte constringantur vincula vestra. Consummationem enim et abbreviationem aDeo exercituum super universam terram. LXX: Sicut mons impiorum consurget Dominus, et erit in valle Gabaon, cum furore faciet opera sua, amaritudinis opus et furor ejus quasi alienis abutetur: et aliena amaritudo ejus. Et vos nolite laetari, ne confortentur vincula vestra, quia consummatas et abbreviatas res audivi a Domino Deo Sabaoth, quas facturus est super omnem terram. Lapidem pretiosum in fundamentis Sion positurum se Dominus repromisit, ut subverteret grando mendacium et impiorum spem; foedusque cum morte et pactum cum inferno tempestas valida deleret. Quem quia suscipere illusores principes noluerunt, sicut quondam contra Allophyconcidit adversarios suos, unde et lo
Abbreviated transcription (Latin):
iurta illud quod in psalmolegimꝰ¬
sibi. iusticia ce pax osculate sunt.
Spem quoq ait urãm atq m̃da¬
cium .i. diabolum patrem omnis
mendacii. suppliciorum ineoruim
grando subu̾tit. & ꝓtectionem fub qua
uos tutos fore arbitramtn dempesta ᷤᷤ
ualida & aquarum multitudo dele¬
bit. ita ut amcicia &c fedꝰ quod habe¬
batis cum morte & cum inferno hoc
est cum diabolo ꝑeat in et̾num: et
flagellum siue tempestas de qͣ dixera¬
tis flagellum inundans cũ tͣnsierit ñ
uemet suꝑ nos. ueniet et eritis ei in
conculcationem: hoc ẽ omma torm̃¬
ta patiemini que uos putabatis desꝑa¬
tionis ammo neqͣqm ẽẽ passuros. Sẽꝑ
enim irruet uob̃ ce tam in ꝓsꝑis qͣm
in aduergis iram dñi sentietis. & morᷤ
uos seua popłabitur. Qͥd dicam de
penis: Penarum sola formido &e tor¬
mentoꝵ metꝰ uos corriget ad salutem:
& mala ttr̃a intelligere faciet. Ctmq
meos uera dixisse. Quodq sequitur

Expanded text:
juxta illud quod et in psalmis legimjuxta illud quod et in psalmis legimsibi: justitia et pax deosculatae sunt se . Spem quoque ait vestram atque mendacium, id est, diabolum patrem omnis mendacii, suppliciorum meorum grando subvertet. Et protectionem, sub qua vos tutos fore arbitrabamini, tempestas valida et aquarum multitudo delebit, ita ut amicitia et foedus quod habebatis cum morte et cum inferno, hoc est, cum diabolo, pereat in aeternum. Et flagellum sive tempestas, de quo dixeratis: Flagellum inundans cum transierit, non veniet super nos: veniet, et eritis ei in conculcationem, hoc est, omnia tormenta patiemini, quae vos putabatis desperationis animo nequaquam esse passuros. Semper enim irruet vobis, et tam in prosperis quam in adversis iram Domini sentietis, et mors vos saeva populabitur. Quid dicam de poenis? Poenarum sola formido et tormentorum metus vos corriget ad salutem, et mala vestra intelligere faciet. Cumque meos vera dixisse. Quodque sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
trum poplos copulauit. De quo ce ĩ
psalmo dr. Lapidem quem reproba¬
uerunt edificantes hic factus est in
caput anguli. Isti funt autem edifi¬
legimꝰ quod excisꝰ fit de monte sine
manib &e impleu̾it unuersum oꝵ¬
bem. eo quod dicum germinis cdis¬
pensatio humanum corpꝰ assump¬
serte. & habitau̾it in eo plenitudo
diuinitatis corporalit̃. Suꝑ hunc
lapidem qͥ alio nomine appellatur
petra. xp̃c edificauit eccłiam. &e firmo
iurta hebraicum fundauit fundami¬
ne. In quo qͥ credidit non confunde¬
tur. siue iurta hebraicum ñ festinet.
ne uidelicet tardus ci xp̃i uideatur
aduentꝰ. Si enim tardaũit iurta
abachuc nemo desꝑet qͥa ueniens
ueniet. & sua ꝓmissa complebit. P¬
mittit ds quoq ponere se in eo tudi¬
cium pondis. Neq emm iudicat pat̃
quemquam. s omne iudicium tra¬
didit filio. Et iusticiam siue mise¬
ricordiam in mensura ut reddat
unicuiq scđm oꝑa sua: & tusticiã
ac misccłiam alterutro temperet.

Expanded text:
los copulavit, de quo et in psalmo dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Isti sunt autem aedifilegimus, quod excisus sit de monte sine manibus, et impleverit universum orbem : eo quod divini germinis dispensatio humanum corpus assumpserit, et habitaverit in eo plenitudo Divinitatis corporaliter. Super hunc lapidem, qui alio nomine appellatur petra, Christus aedificavit Ecclesiam, et firmo, juxta Hebraicum, fundavit fundamine, in quo qui crediderit, non confundetur, sive, juxta Hebraicum, non festinet: ne videlicet tardus ei Christi videatur adventus. Si enim tardaverit juxta Abacuc, nemo desperet: quia veniens veniet, et sua promissa complebit . Promittit quoque Deus ponere se in eo judicium ponderis: Neque enim judicat Pater quemquam, sed omne judicium tradidit Filio . Et justitiam sive misericordiam in mensura, ut reddat unicuique secundum opera sua, et justitiam ac misericordiam alterutro temperet,
Abbreviated transcription (Latin):
spantes auxilium in fortitudine pbarao.
ce habentes fiduciam in ꝓtectione sitie
umbra egypt. Pforaitudine pharao.
q̃ in hoc locobisponitur: in hebreo
scͥptum habet maor. Hoc annotauimꝰ
ut qͦd in damelis extrema leginus cu
apudegyptios. nomen est regie pote¬
statis. & unusquisq speciali appellat᷑
uocabulo ut pharao nechao. &e pharao
fusionem: &e fiducia umbre egypti ĩ
ignominiã. Scͥbit idem iheremias
quod in taphins urbe egypti infodit
lapides in porta domꝰ pharao: & dire¬
rit uiris icidcis. Hec dicit dñs erercitu¬
um ds isrł. Ecce egomittam &e assci¬

Expanded text:
n fortitudine Pharaonis, et habentes fiduciam in protectione, sive umbra Aegypti. Pro fortitudine Pharaonis, quae in hoc loco bis ponitur, in Hebraico scriptum habet MAOZ  . Hoc annotavimus, ut quod in Danielis extrema legimus visapud Aegyptios nomen est regiae potestatis; et unusquisque speciali appellatur vocabulo, ut Pharao Nechao, et Pharao fusionem, et fiducia umbrae Aegypti in ignominiam. » Scribit ideam Jeremias quod in Thanis urbe Aegypti infoderit lapides, in porta domus Pharao et dixerit viris Judaeis. « Haec dicit Dominus exercituum Deus Israel: Ecce ego mittam et ass
Abbreviated transcription (Latin):
ista: qm uana ẽ consolatio ur̃a hec. Por
turbationem.lex. uanttatem. theodo¬
tio latitudinem interp̃tati funt: qͣd
tͥb licceris scribit᷑. res̃. ce hecħ. ce bech.
Et ipsum est quod in psalmis legitrꝵ.
memor ero raab ae babylonis scientĩb
me. Et ẽ sensus. Qm̃ in egyptiis ua

Expanded text:
iam vana est 406 consolatio vestra haec. Porrturbationem; LXX, vanitatem: Theodotio, latitudinem interpretati sunt; quod tribus litteris scribitur RES et HE et BETH, et ipsum est quod in Psalmis legitur: Memor ero Raab et Babylonis scientium me . Et est sensus: Quoniam in Aegyptiis
Abbreviated transcription (Latin):
sermonum &e arguintors strophas
frustra comedentis & bibentis somnio
comparari. qͥ militauerunt contra
irłm uisionem pacis. fiue aduersum
ariel leonem fortissimum &e ad etcre¬
mum contra montem syon suꝑ quem
ecclie ciuitas sita latere non potest. Ot¬
stupescrte & amnitramini. fluctuate
& uacillate. Inebriamtni a ñ attino.
mouemim &e ñ in ebrietate. qi mis¬

Expanded text:
sermonum et argumentorum strophas, sermonum et argumentorum strophas, frustra comedentis et bibentis somnio comparari: qui militaverunt contra Jerusalem, visionem pacis: sive adversum Ariel, leonem fortissimum, et ad extremum contra montem Sion, super quem Ecclesiae civitas sita latere non potest. Obstupescite et admiramini: fluctuate et vacillate, inebriamini, et non a vino, movemi
Abbreviated transcription (Latin):
inter alepħ ce rẽs. mecham habet licce¬
tamuau: quȩ in p̃senti nomine ñ ha¬
betur. Omnia q̃ nc̃ dicunt᷑ contͣ ariel
rcferunt ad hercticos qͥ doct̾nam suam
dei estimant luecm. & expugnandi st̃
a uero dd̃. & om̃s sollemintates eorum
auferende. & gaudtum p̃sens futura
tͥsticia cõmutandam: qͥb p̃cipit d̾s
ut agant yenitentiam. ne ineipiant
comedere cum moabttis ce sumiles eẽ
gentiltum. Ipse enim erpugnabit ari¬
el & onmemturtutem eorcm atq di¬
uitias fuo circum dabit excretui: tur¬
ribq hoc ẽ magist̾s eccłie humilia¬
bit in terra sermones eorumut neqͥ ꝗͣ
ponant in cȩlo os suum . s scribantur
inderra. loquant᷑q de terra. &e fiant
quasi puluis excusfus rota. omnesq di¬
uitic impiortim punct̾o &e momiento
temporis cõparent᷑: q̃n tusitau̾it cos
in sua maiestate descendens in durbine¬
& tempestate & igne supplicii. & intel¬
lcrerint om̃s diuitias suas pompaq

Expanded text:
inter ALEPH et RES mediam habet litteinter ALEPH et RES mediam habet litteram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem, et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates eorum auferendae, et gaudium praesens futura tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra sermones eorum, ut nequaquam ponant in coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestateet tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque
Abbreviated transcription (Latin):
in hebraicoñ habet᷑. In pͥncipio qͦq
huirus capłi ub nos diximꝰ additus̃
annꝰ ad anirum ficie subtractꝰ. illm
terp̃tati sunt congregate fitictꝰ uel ge¬
minina. aiium siꝑ anirum mando¬
cate. comedetis enim cum inoab. ¶
ẽ sensꝰ. Anteqͣm manꝰ dñi acceptabił
p̃dticationis eiꝰ addueniat. immo duo
anm de quib in cantico abacuch
turta hebraicum legimꝰ in medio do¬
orum tempoꝵ cognosceris. semmate
uob in lacrimis. ut metatis in gaudio
sequitur comedetis em̃ cum moab
in hebraico n habet᷑. De qͦ possumꝰ
dicere quod nͥ fructus sibi penitentie
congregau̾int: incipiant cumhis
comedere qͥ ñ ingrediunt᷑ eccłiam
dñiusq in et̃num. C etera in quib
uidentur discrepare manifesta funt:
ce ex his quȩ exposuimꝰ facilis coꝵ int̃¬
pretatio est. Scio me legisse ariel intͬs¬
tari lux mea dei: qͦd longe aliter est.
Hic enim pͥma fillaba ꝑ alepħ ce uẽs
sebitur. Lux auitem q̃ hebraice cłir õr

Expanded text:
. In principio quoque hujus capituli ubi nos diximus: Additus est annus ad annum, sive subtractus, illi interpretati sunt: congregate fructus, vel genimina, annum super annum: manducate, comedetis enim cum Moab. Et est sensus, antequam annus Domini acceptabilis praedicationis ejus adveniat, immo duo anni, de quibus in Cantico Habacuc juxta Hebraicum legimus: In medio duorum temporum cognosceris , seminate vobis in lacrymis, ut metatis in gaudio sequitur: Comedetis enim cum Moab, in Hebraico non habetur. De quo possumus dicere, quod nisi fructus sibi poenitentiae congregaverint, incipiant cum his comedere qui non ingrediuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. Caetera in quibus videntur discrepare, manifesta sunt: et ex his quae exposuimus, facilis eorum interpretatio est. Scio me legisse Ariel interpretari, lux mea Dei, quod longe aliter est. Hic enim prima syllaba per ALEPH et RES scribitur: lux autem quae Hebraice dicitur OR,
Abbreviated transcription (Latin):
.Lxx. Nurib ꝑcipite & atidite tocem
incam. atcendite & atidite sermones
meos. Hunquid tota die arabit qui
atat. aut sem̃tem pparabit anteqtiã
pparet t̃am: Namquid non etim
adequat̾i̾it faciem eiꝰ. tẽ seminabit
gith & ciminũ &e miltum & rursum
seminabit tͥticum & ordeum & mili¬
um ce far infinib suis & crudieris
iudicio dei ce letabis: Nonenm cũ
duricia mundabit᷑ gith neq rota play¬
stri circũiet suꝑ cimintm. s uirga ex¬
eutietur gith. ce ciminum cum pane
comedetur. Neq enim in sempit̾num
ego irascar uob: nec uox amaritudimᷤ
mee conculcabit uos. Et hec a dño
funt egressa portenta. Inite consilium¬
&e exaltate uanam consolationem. Ad
eosdem etiam nẽ loquit᷑. quib supra
dixerat. auditeu̾bum dñ uirt illu¬

Expanded text:
dite vocem meam: attendite et audite sermones meos. Numquid 385 tota die arabit qui arat, aut sementem praeparabit antequam praeparet terram? Numquid cum adaequaverit faciem ejus, tunc seminabit gith et cyminum, et rursum seminabit triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus tuis, et erudieris judicio Dei, et laetaberis? Non enim cum duritia mundatur gith, neque rota plaustri circuit super cyminum; sed virga excutitur gith, et cyminum cum pane comeditur. Neque enim in sempiternum ego irascar vobis: nec vox amaritudinis meae conculcabit vos, et haec a Domino sunt egressa portenta. Inite consilium, exaltate vanam consolationem. Ad eosdem nunc etiam loquitur, quibus supra dixerat: Audite
Abbreviated transcription (Latin):
fit: siceram audem omnem potione
que inebriare potest. & statui intis
cuertere. Quam ꝓpͥe aquila ebrieta¬
tem tͣnstulit. siue illa frumento. siue
ordeo. siue milio. pomorumq succo
& palmaꝵ fructu. & alio quolibet
genere conficiat᷑. Q & sacerdos ce ꝓ¬
phete hereticorum erciderunt m̃te
ꝓpt̃ siceram. & absorti sunt ꝓpt̃ ui¬
num: quales fuerunt pͥsca &e max¬
imilla carumq pͥnceps montanus.
& quid dicẽnt nes ciebant. ¶mom
ebriant᷑ qñ scͥpturas scãs male intel¬
ligunt atq ꝑu̾tunt. Sicera qn scłar¬
abutuntur sapientia. & dialectico¬
rum tendiclis. q̃ ñ tam uincłasuñ
appellanda quam fasmata : i. um¬
bre quedam & imagines q̃ erto ꝑe¬
unt atq soluunt᷑. Istĩmͦi confiltum

Expanded text:
fit. Siceram autem omnem potionem, fit. Siceram autem omnem potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere, quam proprie Aquila ebrietatem transtulit, sive illa frumento, sive hordeo, sive millio, pomorumque succo, et palmarum fructu, et alio quolibet genere conficiatur. Igitur sacerdotes et prophetae haereticorum exciderunt mente propter siceram, et absorpti sunt propter vinum, quales fuerunt Prisca et Maximilla earumque princeps Montanus: et quid dicerent, nesciebant. Vino inebriantur, quando Scripturas sanctas male intelligunt, atquabutuntur sapientia et dialecticorum tendiculis quae non tam vincula sunt appellanda quam phasmata, id est umbrae quaedam et imagines, quae cito pereunt atq
Abbreviated transcription (Latin):
nescierunt uidentem dñm qͥ cunc¬
ta considat. Om̃s enim m̃se eorum
ce untũsa religio repletȩ sunt uomi¬
tu sordiumq: ut ñ solum in tẽplo
s in u̾tice montum ce nemorosis lo¬
cis idolatͥe sordib cunct̾a cõplerent.
& dñs in eis non habet habitationis
locum. Hoc iuxta litceram dictũ sit.
Porro iuxta tropologiam pͥorem seqͣ¬
mur intelligentiam: nec intactos.lxx.
int̃pretes relinquamꝰ. Hereticis enĩ
orc diaboli deuoratis. qͥ montem suꝑ¬
bie pinguissimum conscenderunt:
dñs erit corona głe his qui in ȩccłia
cõmorant᷑ &e ad mulcitudinem plu¬
rimorum errantiũ comparati. par¬
ui sunt nũo. Erit audem in sp̃uiu
dicii suꝑ iudictum: qͥa lauabit dñs
sordes filiorum &e filiarum syon sp̃u
iudicii. Siquis audem sanguinem
habu̾it: nequaqm sp̃u iudicii s cõ¬
bustionis igne purgabit̾. Eritq
atifunt: & crrauerunt ꝓpt̃ siccrã.
Sepe diximꝰ uinum ẽe quod de uinei

Expanded text:
nescierunt videntem Dominum, qui cuncnescierunt videntem Dominum, qui cuncta considerat. Omnes enim mensae eorum, et universa religio repletae sunt vomitu sordiumque, ut non solum in templo, sed in vertice montium, et nemorosis locis idololatriae sordibus cuncta complerent, et Dominus in eis non haberet habitationis locum. Hoc juxta litteram dictum sit. Porro juxta tropologiam, priorem sequamur intelligentiam, nec intactos LXX Interpretes relinquamus. Haereticis enim ore diaboli devoratis, qui montem superbiae pinguissimum conscenderunt, Dominus erit corona gloriae, his qui in Ecclesia commorantur, et ad multitudinem plurimorum errantium comparati, parvi sunt numero. Erit autem in spiritu judicii super judicium: quia lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion spiritu judicii. Si quis autem sanguinem habuerit, nequaquam spiritu judicii, sed combustionis igne purgabitur, eritquati sunt, et erraverunt propter siceram. Saepe diximus esse vinum, quod de vineis
Abbreviated transcription (Latin):
iudictum. Om̃s enim m̃sę replete
funt uomitu sordiumq : itatit ñ
ẽẽt ultra locus.Lxx. In die illa cri¬
dñs sabaoth corona spei q̃ cõpact̾a
ẽ głe reliquus popli. qͥ relinquentur
in sp̃u iudicii fuꝑ rudicium & fortiti¬
dinem. uecans int̾ficere. Isti enimui¬
no decepti sunt. errant ꝓpt̾ siceram
Dacerdos &e ꝓph̃a ercidertint mente
ꝓpt̾ siceram absortisunt: ꝓpt̃ uinum
tio comedet hoc consilium: fiqͥdon
istud confiltum ꝓpt̃ auariciam est.
Post qͣm omnis terra samarie .i.xͣ
ta. & concultata pedib corona suꝑbic
ebriorum effraim. & in modum fic̾
temporancȩ deuorata. tẽ residuis
popłi isrł hoc ẽ duarum tribuum
tude & beniamin.ipse dñs erit coro
iudicium. aut dubrum qͥn ezechie
regis iude. ce fortittido eoꝵ qͥ cuncta
regione poplata de p̾lio reuertenteᷤᷤ
se urbe clauserunt. Quod in hoc
citu angło ꝑcutiente deleta funt.
min inebriat sunt umno idolatrie.
ce contempta religione dempli de¬
monum simulachra uenerati: et

Expanded text:
iliter. Omnes enim mensae repletae sunt vomitu, sordiumque, ita ut non esset ultra locus. LXX: In die illa erinus Sabaoth corona spei, quae compacta est gloriae reliquiis populi. Relinquentur in spiritu judicii super judicium, et fortitudinem vetans interficere. Isti enim vino decepti sunt: errant propter siceram; sacerdos et propheta exciderunt mente propter siceram; absorpti sunt propter vinum, tio comedet hoc consilium: siquidem istud consilium propter avaritiam est. Postquam omnis terra Samariae, id ta, et conculcata pedibus corona superbiae ebriorum 374 Ephraim, et in modum ficus temporaneae devorata: tunc residui populi Israel, hoc est duarum tribuum, Judae et Benjamin, ipse Dominus erjudicium, haud dubium quin Ezechiae regi Judae; et fortitudo eorum, qui cuncta regione populata, de praelio revertentes, se urbe clauserunt. Quod in hoc citu Angelo percutiente deleta sunt. min, inebriati sunt vino idololatriae, et contempta religione templi, daemonum simulacra venerati, et