comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licitati potius deputandum ẽ. An quod ab ipso fletu nulla
sua ratione nulla cuiꝰquam ꝓhibitione compescitur: Ad hoc
ignorantiȩ ẽ in qua ꝓfundissima iacet. Qua etiam matrem
cum pꝰ exguum tempus ualuerit ꝑcutiet iratus. & sepe eius
mannas quas dum esurit exigit: Hȩc non modo feruntur
uerum etiam diliguntur: in pariuulis. Et hoc quo affectu nͥ
carnali. quo etiam risus iocusq delectat Auctoꝵ quoq
hominum ipsa quasi absurditate conditus: Quisi eo modo
sentiretur ut dr̃ non iam illi tam quam faceti s tam quam
fatu riderentur. Ipsos quoq fatuos uidemus. quos uulgo
moriones uocant. ad cor datoꝵ delicias adhiberi & in mã¬
cipioꝵ estimationem p̃cisiores eẽ cor datis. cm̃ ualet carnal
affectus. etiam minim fatuoꝵ. in dilectione alieni mali:
slam cum homini iocunda sit aliena fatuitas. Nec ipse tam̃
talis eẽ uoluisset. & si suum paruulum filium a quo garri¬

Expanded text:
licitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla licitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exiguum tempus ualuerit, percutiet iratus et saepe ipsas eius mammas, quas, dum esurit, exigit. haec non modo feruntur, uerum etiam diliguntur in paruulis, et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa quasi absurditate conditus? qui si co modo sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur. ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garri
Abbreviated transcription (Latin):
doceamus quomodo ꝑ ꝓpͥam uoluntatẽ. sine qua nullum
uitȩ ꝓprie potest eẽ peccatum. nichil mali cominiserint
infantes. qui propt̃ hoc uocant᷑ ab omnib innocentes. Ane
tanta infirmitas animi & corporis. tanta rerum ignorãtia
tam nulla omnino p̃cepti capacitas. nullus uel naturalis.
uel conscͥpte legis sensus. aut motus in alterutrã partem
rationis usus. hoc multo cestatiore silentio quam sermonr̃
ꝓclamat: atq indicat. Ualeat aliquid ad se ipsam ꝑsuadẽ¬
dam ipsa euidentia. Nlam nusquam. sic ñ inuenio quoddi¬
cum quam ubi es de qua dt̃ mansestior ẽ quã omne qͥar
Uellem tũ quisquis hoc sipt dieret quod pecatum uidit
uel putarit in fantis recentis ab utero cui redimendo faten¬
tur. iam baptismum necessarium. quid mali in hac ꝓpria
sua uita ꝑ animum ꝓpũ corpusue commiserit. fecit quod
plorat. tedioq ẽ maioribus. Mirum si hoc iniquitati ñ infe¬

Expanded text:
doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum uitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia; nam nusquam sic non inucnio quod dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod Vellem tamen quisquis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infe
Abbreviated transcription (Latin):
fieri remissionẽ. s originale eẽ quicquid illud in eis ẽ pecca¬
in ipsa natura humana. quȩ ab omnibus ut consideretur
impromptu ẽ bene uidunt. quod facile fuit. etatem illam
in sua iam uita ꝓpͥa nichil peccati potuisse contrahere. si ne
peccatum originale fateantur. nullum ẽẽ omnino peccatũ¬
in paruulis dicunt. In his gͦ quȩ singł̃a uera dicunt. prius
int̃ se ipsi consentiant: & consequent̃ fiet. ut a nob nulla ex
parce dissentiant. Nam si in paruulis bapticatis remissionẽ
fieri peccatoꝵ. concedant illi istis paruulos. ut ipsa natura
intacitis infantibus damat. suȩ uite ꝓprium nullum adhuc
contraxisse peccatum concedant. Isti illis concedant utriq
nob e illum nisi originale peccatum restare. qd ꝑ haptismũ
soluatur in paruulis. An uͦ & hoc queritur. ae hoc disputa¬
turi. & tempus ad hoc impensuri sumus. ut ꝓbemus atq

Expanded text:
fieri remissionem, sed originale esse quicquid illud in eis efieri remissionem, sed originale esse quicquid illud in eis e in ipsa natura humana, quae ab omnibus ut consideretur in promptu est, bene uiderttnt-quod facile fuit—actatem illam in sua iam uita propria nihil peccati potuisse contrahere, sed, ne peccatum originale fateantur, nullum ein parvulis dicunt. In his ergo quae singula vera dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequenter fiet ut a nobis nulla ex parte dissentiant. Nam si parvulis baptizatis remissionem fieri peccatorum concedant illi istis; parvulos autem, ut ipsa natura in tacitis infantibus clamat, suae vitae propriae nullum adhuc contraxisse penobis nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri sumus, ut probemus atque
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ michi ipse litteris intimasti fatentur iam ut dicis etiã
in parulis ꝑ baptismum remissionem fieri peccatoꝵ. Nec mi¬
rum. Non enĩ redemptio alio modo posset intelligi. Non tñ
originaliter inquiunt. s in uita iam ꝓpͥa pꝰea quam nati st̃
peccatum habere ceꝑunt. Quam obrem iudeis quantũ iam
distet inter eos: contra quos in hoc oꝑe diu iam multumq
disserui. Quoꝵ etiam unius legilibrum: ea continentem.
quȩ ut potui refutaui. Inter istos gͦ ut dicere oꝑam. qui om̃i¬
no paruulos ab omni peccato & originali & ꝓprio puros ⁊
liberos eẽ defendunt. e istos qui eos iam natos propria putãt
contraxisse peccata. a quibus eos credunt. ꝑ baptismum opor¬
tere purgari. quantum intersit: uides. Proinde isti posterioreᷤ
intuendo scͥpturas. & auctoritatẽ totiꝰ ȩccłȩ & formam ipsiꝰ
sacramenti. bene iudunt ꝑ baptismum in paruulis peccatoꝵ

Expanded text:
autem mihi ipse litteris autem mihi ipse litteris in paruulis per baptismum remissionem fieri peccatorum. nec mirum; non enim redemptio alio modo posset intellegi. non tamen originaliter, inquiunt, sed in uita iam propria, posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. Quamobrem uides quantum iam distet inter eos, contra quos in hoc opere diu iam multumque disserui, quorum etiam unius legi librum ea continentem, quae ut potui refutaui. inter istos ergo, ut dicere coeperam, qui omnino paruulos ab omni peccato, et originali et proprio, puros et liberos esse defendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo scripturas et auctoritatem totius ecclesiae et formam ipsius sacramenti bene uiderunt per baptismum in paruulis peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
set. Quomodo gͦ responsuruserat eum renuntiare diabolo. cuiꝰ
ineo nichil eẽt: Quomodo conueri ad dnm a quo non esset
adu̾sus: Credere inter cetera in remissionẽ peccatoꝵ. quȩ illi
nulla trbueretur. Ego quidem si contra hec eum sentire erisbi¬
marẽ nec ad sacramenta cum paruulo intrare ꝑmitterem.
Ipse autẽ in hoc qua fronte ad homines. qua mente ad dm̃se
ferret.ignoro. Nec uolo aliquid grauius dicere falsam agi uł
fallacem tradi paruulis baptismatis formam in qua sonaret
atq agi uideretur. Et tñ nulla fieret remissio peccatoꝵ Ui¬
dunt aliqu eoꝵ mibil extcabilus ac decestibiliꝰ dia posse
atq sentiri froide quod attinet ao baptistum pariuloꝵ
ut eis sit necessarius redemptionẽ ipsis. etiam opus eẽ conce¬
dunt: sicut cuiꝰdam eoꝵ libello breuissimo continentur. Q
tñ ibi remissionẽ alicuiꝰ peccati aꝑtiꝰ exprimere nolunt. Sicut

Expanded text:
set. quomodo ergo dicturus erat eum renuntiare diabolo, cuius set. quomodo ergo dicturus erat eum renuntiare diabolo, cuius in eo nihil esset? quomodo conuerti ad deum, a quo non esset auersus? credere inter cetera in remissionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur? ego quidem, si contra haec eum sentire existimarem, nec ad sacramenta cum paruulo intrare permitterem, ipse autem in hoc qua fronte ad homines, qua mente ad deum sc ferret ignoro nec uolo aliquid grauius dicere. falsam igitur uel fallacem tradi paruulis baptismatis formam, in qua sonare atque agi uideretur et tamen nulla fieret remissio peccatorum, uiderunt aliqui eorum nihil execrabilius ac detestabilius posse diei atque sentiri. proiut eis sit necessarius, redemptione ipsis etiam opus esse concedunt, sicut cujusdam eorum libello brevissimo continetur: qui tamen ibi remissionem alicujus peccati apertius exprimere noluit. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lucem. quia intelligiti iustificationẽ suam non ad sua merita s
ad dei grãm ꝑtinere. Ds̃ ẽ cñ inquit apł̃s. qui oꝑatur in nob̃ uelle.
& oꝑari ꝓ bona uoluntate. hoc modo gͦ omniũ fit. &x carna gene¬
ratione ad xp̃m uenientium regeneratio spũalis. Ipse hoc aꝑuit.
ipse monstrauit. Cum ab eo queretur quomodo possent ista fieri.
nemini humanam argumentationẽ in hac causa liberam fecit.¬
Non alienentur paruuli a grã remissionis peccatoꝵ. Non alit̃
tiansitur ad xp̃m. Nemo aliter pot̃ dõ reconciliari adđm ue¬
nire. nisi ꝑ xp̃m. Quid de ipsa forma sacramenti loquar: Uel¬
lem aliquis istoꝵ qui contraria sapiunt. michi bapticandum
paruulum afferret. Quid in illo agit exorcismus meus. si ifa¬
milia diaboli non tenetur: Ipse certe michi fuerat responsirꝰ
ꝓ eodem paruulo quem gestaret: quia ꝓ se ille respondere ñ pos¬

Expanded text:
lucem, quia intellegit iustificationcm suam non ad sua merita, sed lucem, quia intellegit iustificationcm suam non ad sua merita, sed ad dei gratiam pertinere. deus est enim, inquit apostolus, qui operatur in nobis et uelle et operari pro bona uoluntate. hoc modo ergo fit omnium ex carnali generatione ad Christum uenientium regeneratio spiritalis. ipse hoc aperuit, ipse monstrauit, cum ab eo quaereretur quomodo possent ista fieri, nemini humanam argumentationem in hac causa liberamfecit.non alienentur parunli a gratia remissionis peccatorum; non aliter transitur ad Christum, nemo aliter potest deo reconciliari et ad deum uenire nisi per Christum. Quid de ipsa forma sacramenti loquar? uellem aliquis istorum, qui contraria sapiunt, mihi baptizandum paruulum afferret. quid in illo agit exorcismus meus, si in familia diaboli non tenetur? ipse certe mihi fuerat responsurus pro eodem paruulo, quem gestaret, quia pro se ille respondere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eͥ opus est ut xp̃i morti ꝑ baptisimum conformetur par-¬
uulus: si morsu serpentis non ẽ omnino uenenatus: Dtinde
si quod consequenter diett. Ds sic dilexit mundum: ut filiũ
siuum unigenitum dei filium: dum interim sic uenit ut non
iudicet mundum s ut saluetur mundus ꝑ ipsum presertim.
quia sequitur. e dic̃ qui credit in eum non iudicatur. qui aut̃
non credit iam iudicatus est. quia non credit in nomine uni¬
geniti fili dei. ubi gͦ paruulos ponimus bapticatas. Nisi inter
fideles sicut uniu̾sȩ ubiq eccłe damat auctoritas: Ergo inter
omines qui credidunt. Hoc enĩ adquiritur eis ꝑ iurtutẽ sacram̃¬
suo dic̃ aduentu : Sine cuius aduentus sacramento: quo modo
paruuli eẽ dicunt᷑ inluce: Aut quomodo non & hoc in dilectio¬
ne tenebrarum habent. qui quẽ admodum ipsi non creduunt.
sic nec baptirandos suos paruulos arbittantur. quando eis mor¬
tem corporis timent: In deo autẽ facta dicit oꝑa eiꝰ qui uenit ad

Expanded text:
ur opus est, ut Christi morti per baptismum conformetur paruulus, si morsu serpentis non est omnino uenenatus ? Deinde si-quod consequenter dicit-deus sic dilexit mundum, ut filium suum unigenitum diudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum, praesertim quia sequitur et dicit: qui credit in cum, non iudicatur; qui autem non credit, iam iudicatus est, quia non credit in nomine unigeniti filii dei. ubi ergo paruulos ponimus baptizatos nisi inter fideles, sicut uniuersae ubique ecclesiae clamat auctoritas? ergo inter eos qui crediderunt — hoc enim cis adquiritur per uirtutem sacramesuo dicit aduentu? sine cuius aduentus sacramento quomodo paruuli esse dicuntur in luce? aut quomodo non et hoc in dilectione tenebrarum habent, qui quemadmodum ipsi non credunt, sic nec baptizandos suos paruulos arbitrantur, quando eis mortem corporis timent? in deo autem facta dicit opera eius, qui uenit ad
Abbreviated transcription (Latin):
neat in tenebris: Has tenebras. quid nisi peccata intelligimꝰ:
E quod libet aliud intelligantur. hȩ cenebre ꝓfecto. qui ñ
credit in xp̃o manebit in eis. & utiq penales sunt s ñ quasi
nocturne ad quietem animantiũ necessariş. froinde paruu¬

Expanded text:
neat in tenebris? Has tenebras quid nisi peccata intelligimus? neat in tenebris? Has tenebras quid nisi peccata intelligimus? Sed quodlibet aliud intelligantur hae tenebrae, profecto qui non credit in Christum, manebit in eis: et utique poenales sunt, non quasi nocturnae ad quietem animantium necessariae. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ditio pacis nrȩ suꝑ eum. In liuore eius sanati sumus. om̃s ut
oues errauimus. & dñs cradidit illum ꝓ peccatis nr̃is. e ipse
quoniam malis tractatus est. non aꝑuit os. ut ouis ad immo¬
landum ductus est. & ut agnus ante eum qui se tonderet fu¬
it sine uoce. sic non aꝑuit os suum. In humilitate sublatum
ẽ iudicium. Generationẽ eiꝰ quis enarrabit: Qm̃ tolletu det̾ra¬

Expanded text:
ditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut ditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est, et ut agnus ante eum qui se tonderet fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabit
Abbreviated transcription (Latin):
buit inquit scđ̃m omnia fribus similis ẽe ut misericors fieret
& fidelis pͥnceps sacerdotum eoꝵ. quȩ sunt ad dm̃ ꝓpitian¬
dum ꝓ delictis popłi. Et̃ alibi. Teneamus inquit confessionem.
non eni habemus sacerdotem qui non possit compati infirmi¬
tatibus ur̃is. & enĩ eiꝑtus ẽ omnia scđ̃m similitudinẽ sine
peccato. Et alio loco. In transgressibilem in quit habet sacerdo¬
tium. unde & saluos ꝑficere pot̾ eos. qui adueniunt ꝑ ipsum
ad dcum. semꝑ uiuens ad int̾pellandum ꝓ ipsis talem enum
decebat habere nos pͥntipem sacerdotum: iustum siue mali¬
cia: incontaminatã separatum: a peccatoribus altiorem a ccli

Expanded text:
ut misericors fieret, et fidelis princeps sacerdotum eorum, quae sunt ad Deum propitiandum pro delictis populi . Et alibi: Teneamus, inquit, confessionem: non enim habemus sacerdotem qui non possit compati infirmitatibus nostris; etenim expertus est omnia secundum similitudinem sine peccato . Et alio loco: Intransgressibile, inquit, habet sacerdotium. unde et saluos perficere potest eos qui adueniunt per ipsum ad deum, semper uiuens ad interpellandum pro ipsis. talem enim decebat habere nos principem sacerdotum, iustum, sine malitia, incontaminatum, separatum a peccatoribus, altio
Abbreviated transcription (Latin):
ȩpła quaquam non millis incerta sit tamen quoniã legi
quosdam huientẽ de baptismo paruiloꝵ sententie ꝯtia
sentientes cam quibusdam opimonibus suis cestem adhib̃e
uoluisse magisq me mouet auctoritas ȩccł̃arum orientaliũ
quȩ hanc etiam in canonicis habent. quanta ꝓ nob̃ testimo¬
nia contineat aduertendum ẽ: In ipso eius exordio legitur.
Multis partibus. & multis modis olim ds̃ locutus ẽ nob̃ in filio:¬
quem constituit heredem uniu̾soꝵ. ꝑ quem fecit & scl̃a. Qui cũ
sit splendor glȩ &e figura substantiȩ eius gerens quoq omnia
ubo urtutis suȩ purgatione peccatoꝵ a se facta. sedet ad dexte¬
ram maiestatis in excelsis. Et post pauca. Si eñĩ qui ꝑ angl̃os dic¬
tus ẽ sermo firmus factus ẽ e omnis p̃uaricatio. & inobedientia
iustam accepit. mercedis retributionẽ. quo mnodo nos effugiemꝰ.¬
si tantam neglȩxerimus salutem: Et alio loco. fropterea gͦ pu¬
eri communicauert̃ sanguini & carni. & ꝓpe ipse modum eoꝵ

Expanded text:
 quamquam nonnullis incerta sit, tamen, quoniam legi quosdam huic nostrae de baptismo paruulorum sententiae contraria sentientes etiam ipsam quibusdam opinionibus suis testem adhibere uoluisse magisque me mouet auctoritas ecclesiarum orientalium, quae hanc etiam in canonicis habent, quanta pro nobis testimonia contineat aduertendum est. in ipso eius exordio legitur: multis partibus et multis modis olim deus locutus est patriuem constituit heredem uniuersorum, per quem fecit et saecula. qui cum sit splendor gloriae et figura substantiae eius gerens quoque omnia uerbo uirtutis suae purgatione peccatorum a se facta sedet ad dexteram maiestatis in excelsis. et post pauca: si enim qui per angelos dictus sermo factus est firmus et omnis praeuaricatio et inoboedientia iustam accepit mercedis retributionem, quo- . modo nos effugiemus tantam neglegentes salutem? et alio loco: propterea ergo pueri communicauerunt sanguini et carni et ipse propemodum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
de corꝑc mortis huius. Item paulopꝰ. Quod enĩ impossi¬
bile erat legis. in quo infirmabatur ꝑ carnem ds filium su¬
um misit in similitudinẽ carnis peccati. & de peccato damp¬
nauit peccatum in carne. Dicant qui audent oportuisse naᷤ
ci xp̃m in similitudine mortis peccati. nͥ nos nati essemus
in carne peccati. Item ad corinthios. Ẽradidi enĩ uob̾ in pri
tas enĩ xp̃i compellit nos tudicantes hoc. qm̃ si unꝰ ꝓ om̃ibꝰ
mortuus ẽ. Ergo omnes mortui sunt. & ꝓ omnibus mortuꝰ
ẽ xp̃c ut squi uiuunt iam non sibi uiuant. s ei qui ꝓ ipsis
mortuus ẽ. & resurrexit. Itaq nos amodo neminem nouimꝰ
aliauit nos sibi ꝑ xp̃m. & dedit nob̃ ministerium reconcili¬
acionis. quoniam quidẽ ds erat in xp̃o mundum reconcili¬

Expanded text:
de corpore mortis huius. item paulo post: quod enim inposside corpore mortis huius. item paulo post: quod enim inpossibile erat legis, in quo infirmabatur per carnem, deus filium suum misit in similitudine carnis peccati et de peccato damnauit peccatum in carne. dicant qui audent oportuisse nasci Christum in similitudine carnis peccati, nisi nos nati essemus in carne peccati. Item ad Corinthios: tradidi enim uobis in primtas enim Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque nos amodo neminem nouimus ciliauit nos sibi per Christum et dedit nobis ministerium reconciliationis. quem
Abbreviated transcription (Latin):
quit cum infirmi essemꝰ adhuc iuxta tempus ꝓ impiis mor¬
tuus ẽ. Et alibi. Scimnus inquit. quia lex spualis ẽ ego aut̃
carnalis sum. uenundatus sub peccato. Quod enĩ oꝑor igno¬
ro. Non enĩ quod uolo hoc ago. s quod odi. illud facio. Si
autẽ quod nolo hoc facio. consentio legi. quoniam bona ẽ¬
Nc̃ autemiam ñ ego oꝑor illud. s id quod in me habitat pec¬
catũ. Scio enĩ. quia non habitat in me hoc ẽ in carne mea
bonum. Uelle enĩ adiacet michi. ꝑficere autẽ bonum non
inuenio. Non eñi quod uolo facio bonum. s quod noloma¬
lum hoc ago. Si autem quod nolo ego hoc facio. iam non
ego oꝑor illud s. quod habitat in me peccatũ. Inuenio gͦ legẽ
mͥ uolenti facere bonum qm̃ mͥ malum adiacet. Condelec¬
tor eñĩ legi dei scđm interiorem hominẽ. Uideo autem a¬
liam legem in nembris meis repugnantẽ legi mentis
hominẽ nasci nͥ in corpore mortis huiꝰ. ut possint etiã dice.

Expanded text:
quit, cum infirmi essemus adhuc, iuxta tempus pro impiis mortuus est. et alibi: scimus, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona. nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem . quod nolo, ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. inuenio ergo legem mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi malum adiacet. condelector enim legidei seeundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repughominem nasci nisi in corpore mortis huius, ut possint etiam dicere
Abbreviated transcription (Latin):
derit. & baptiratus fuerit saluus fuerit. Qui uͦ non credidit
rimus. attende etiã ista ioh̃s baptista de illo ait. ecce agnusdĩ
ecce qui tollit peccata mundi. & ipse de se ipso qui de oubus
meis sunt. uocem meam audiunt. & ego noui illas. & secunt᷑
me. & ego uitam et̾nam do illis. & non ꝑibunt in et̃num
Qa gͦ de ouibus eius ñ eẽ incipiunt paruuli. nisi ꝑ baptismũ.
ꝓfecto si hoc non accipiunt ꝑibunt. Uitam enĩ ȩt̾nam quã
sus dabit ouibus non habebunt. Item alio loco. ego sum uia
u̾itas & uita. Nemo uenit ad patrẽ nͥ ꝑ me. hanc doctrinam
suscipientes apł̃i. uide quanta contestatione delarent. Pe¬
rus in pͥma epła benedictus ẽ inquit ds̃ pat̾ dñi nr̃i ihu xp̃i

Expanded text:
derit et baptizatus fuerit, saluus erit; qui uero non crediderit, derit et baptizatus fuerit, saluus erit; qui uero non crediderit, rimus adtende etiam ista. Iohannes Baptista de illo: cccc agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi; et ipse de se ipso: qui de ouibus meis sunt uocem meam audiunt, et ego noni illas et secuntur me; et ego uitam aeternam do illis et non peribunt in aeternum. quia ergo de ouibus eius non esse incipiunt paruuli nisi per baptismum, profecto, si hoc non accipiunt. peribunt; uitam enim aeternam, quam suis dabit ouibus, non habebunt. item alio loco: ego sum uia, ueritas et uita; nemo uenit ad patrem nisi per me. Hanc doctrinam suscipientes apostoli uide quanta contestatione declarent. Petrus in prima epistola: benedictus est. inquit, deus, pater domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ut illuminati fiant. unde nisi a morte. uitiis reatu. subiec¬
tione. tenebris peccatoꝵ. que qm̃ nulla in ea etate ꝑ suam
uitã ꝓpria commiserunt: restat originale peccatum. hȩc
ratiocinatio. tẽ erit fortior. cum ea que ꝓmisi testimonia
multa congessero. iam supra posuimus: non ueni uocare ĩtoᷤ
s peccatores. Item cum ad aracheum esset ingressus hodie
inquit salus domui huic facta ẽ. qui non & istefiliꝰ ẽ abrabe
uenit enĩ filius hominis querere & saluare. quod ꝑireat. hoc
& qͥe oue ꝑdita. & relictis. Nonaginta nouẽ quesita & inuen¬
ta.Hoc e de dragia quȩ ꝑierat ex decem. Unde oportebat.
ut dicit p̾dicari in nomine eius penitentiã. & remissionem
peccatoꝵ ꝑ omnes gentes incipientibus ab iherłm. Martus
etiam in fine euuangłii sui qͥñm dixisse testatur. euntes in
mundum uniu̾sũ : p̃dicate euugłium om̃i creaturȩ. & qͥ credi¬

Expanded text:
ut inluminati fiant. unde. nisi a morte, uitiis, reatu, subiecut inluminati fiant. unde. nisi a morte, uitiis, reatu, subiectione, tenebris peccatorum? quae quoniam nulla in ea aetate per suam uitam propriam commiserunt, restat originale peccatum. Haec ratiocinatio tunc erit fortior, cum ea quae promisi testimonia multa congessero. iam supra posuimus: non ueni uocare iustos, sed peccatores. item cum ad Zaccheum esset ingressus: hodie, inquit, salus domui huic facta est, quoniam et iste filius est Abrahae. uenit enim filius hominis quaerere et saluare quod perierat. hoc et de oue perdita et relictis nonaginta nouem quaesita et inuenta, hoc et de dragma quae perierat ex decem. unde oportebat, ut dicit, praedicari in no mine eius paenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. Marcus etiam in fine euangelii sui dominum dixisse testatur: euntes in mundum uniuersum praedicate euangelium omni creaturae. qui credi
Abbreviated transcription (Latin):
braꝵ acsi fieret mediator dei & hominum. ꝑ quẽ pꝰmimi¬
citias impietatis grȩ pace finitas reconcilianur dõ in et̃¬
nam uitam ab et̾na morte quȩ talibus impediebat erep¬
ti Hoc enĩ cum abundantius apparuerit consequens erit.
redemptione. illuminatione. ñ in digent. Et̃ qm̃ ad hãc
ꝑtinet baptismum. quo xp̃o cum sepeliuntur. ut incor-¬
porentur illi membra eius. hoc fideles eiꝰ ꝓfecto nec bap¬
tismus ẽ. necessarius eis. qui illo remissionis. & reconcili¬
ationis beneficio que sit ꝑ mediatorem ñ opus habent:¬
Porto quia paruulos bapticandos ese concedunt qui contra
ditam uenire non possunt. concedant oportet eos egere illis
beneficiis mediatoris. & abluti ꝑ sacramentum caritatemq
fidelium. ac sic incorporati xp̃i corpori quod ẽ eccła reconcei¬
lientur dõ: ut in illo uiui. ut salui. ut liberati. ut redempti.

Expanded text:
atorum, ac sic fieret mediator dei et hominum, per quem post inimiatorum, ac sic fieret mediator dei et hominum, per quem post inimicitias impietatis nostrae illius gratiae pace finitas reconciliaremur deo in aeternam uitam ab aeterna morte quae talibus inpendebat erepti. hoc enim cum abundantius apparuerit, consequens erit, redemptione, inluminatione non indigent. r et quoniam ad hanc pertinet baptismus, quo Christo consepeliuntur, ut incorporentur illi membra eius, hoc est fideles eius, profecto nec baptismus est necessarius eis, qui illo remissionis et reconciliationis beneficio, quae fit per mediatorem, non opus habentporro quia paruulos baptizandos esse concedunt, qui contra ditam uenire non possunt, concedant oportet eos egere illis beneficiis mediatoris, ut abluti per sacramentum earitatemque fidelium ac sic incorporati Christi corpori, quod est ecclesia. reconcilientur deo, ut in illo uiui, ut salui, ut liberati, ut redempti,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñdum possunt corde ꝓpͥo credere ad iusticiã. nec ore ꝓ¬
prio confiteri ad salutẽ. Nec idõ tamen eos quisqui fidelium
fideles appellare cunctatur. quod a credendo utiq nomen ẽ
quamuis hoc non ipsi. s alii ꝓ eis int̾ sacramenta respondunt
slimis longum fiec: si ad singula testimonia similiter dispu¬
temus. Unde commodius eẽ arbitror. acerbatim congere.
quȩ occurrere potuerint. uel quȩ sufficere uidebuntur. ⁊
in carne uenisse. ac forma serui accepta factum. obedientẽ
usq ad mortẽ crucis. Nisi ut hac dispensatione miscdissi¬
ine gr̃ȩ. omnes quibus tamquam membris in corpore cõ¬
stitutus caput ẽ ad capessendum regnun celoꝵ. uiuifica¬
re saluos faceret. lib̃et. redimeret. illuminaret. qui prius
fuissent in peccatoꝵ morte langoribꝰ seruitute captiuita¬
te tenebris constituti. sub potestate diaboli pntipis tene¬

Expanded text:
quia nondum possunt corde proprio credere ad iustitiam nec ore proquia nondum possunt corde proprio credere ad iustitiam nec ore proprio confiteri ad salutem. nec ideo tamen eos quisquam fidelium fideles appellare cunctatur, quod a credendo utique nomen est, quamuis hoc non ipsi, sed alii pro eis inter sacramenta responderint. Nimis longum fiet, si ad singula testimonia similiter disputemus. unde commodius esse arbitror aceruatim multa congerere, quae occurrere potuerint uel quae sufficere uidebuntur, quin carne uenisse ac forma serui accepta factum oboedientem usque ad mortem crucis, nisi ut hac dispensatione misericordissimae gratiae omnes, quibus tamquam membris in suo corpore constitutis caput est ad capessendum regnum caelorum, uiuificaret, saluos faceret, liberaret, redimeret, inluminaret, qui prius fuissent in peccatorum morte, languoribus, seruitute, captiuitate, tenebris constituti, sub potestate diaboli principis pecc
Abbreviated transcription (Latin):
alicuius gr̃a dictumẽ Illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ
in hc̃ mundum. tamquam dictũ esset. illuminat omnẽ
interiorẽ hominẽ quia homo uterior cum ueraciter fit
sapiens. Non nisi ab illo illuminatur. quod ẽ lumen uerũ.
Aut si rationem ipsam quia humana anima rationalis ap¬
pellatur. quȩ ratio adhuc uelut quieta sopita: camen insita
quodammͦ in seminata in paruulis latec. illuminationem
uoluit appellari. tamquã int̾ioris oculis creationem. slon re¬
sistendum ẽ tunc eam fieri cum anima creatur. Et ñ absurde
hoc intelligi. cum uenit in hc̃ mundum. Uerumptam̃ etiã
ipse quamuis etiã creatus oculus necesse ẽ in tenebris mane¬
at si non credat in eum qui dixit. ego lux in scłm ueni. ut om̃i
qui credit in me ñ maneat in tenebris. quod ꝑsa cram̃¬
tum in paruulis fieri non dubitat mater eccł̃aquȩ
cor & os mat̾num eis prestat. in sacris misteriis imbuantur.

Expanded text:
alicuius gratia dictum est, inluminat omnem hominem uenientem alicuius gratia dictum est, inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, tamquam dictum esset: \'inluminat omnem interiorem hominem\', quia homo interior, cum ueraciter fit sapiens, nonnisi ab illo inluminatur, quod est lumen uerum; aut, si rationem ipsam, qua humana anima rationalis appellatur, quae ratio adhuc uelut quieta et quasi sopita, tamen insita et quodam modo inseminata in paruulis latet, inluminationem uoluit appellare tamquam interioris oculi creationem, non resistendum est tunc eam fieri, cum anima creatur, et non absurde hoc intellegi, cum homo uenit in mundum. uerum tamen etiam ipse quamuis iam creatus oculus necesse est in tenebris maneat, si non credat in eum qui dixit: ego lux in saeculum ueni, ut omnis qui credit in me non maneat in tenebris. quod per sacramentum in paruulis fieri non dubitat mater ecclesia, quae cor et os maternum eis praestat, ut sacris mysteriis inbuantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in exortu corꝑali ab utero matris recentissimo illuminet
mentes nascentium paruuloꝵ. Quamuis in greco sit. ita
positum. ut possit intelligi etiã lumen ipsum ueniens in hc̃
mundum. ẽamen & si hominem uenientẽ in hc̃ mundum
necesse ẽ accipi. aut simplicit̃ dictum arbitror sicut multa
in septuris reꝑiuntur: quibus etiã detractis nichil sententiȩ
minuatur aut si ꝓ pt̾ aliquam distinctionẽ additum ẽẽ
credendum ẽ fortasse hoc dictum ẽ ad discernendam sp̃ua¬
lem illuminationẽ ab ista corporali. quȩ siue ꝑ celi lumi¬
naria. siue quibusq ignibus illuminat oculos carnis. ut
hominẽ interiorem dixerit uenientẽ in hc̃ mundum. quia
exterior corꝑeus ẽ sicut hic mundus tamquã diceret. illu¬
minat omnem hominẽ uenientem in corpus. Scd̃m illud
quod scͥptum. Sorcitus sum animam bonam. & uen in
corpus in comquinatum. Aut gͦ si dictum ẽ. si distinctionis

Expanded text:
in exortu corporali ab utero matris recentissimo inluminet in exortu corporali ab utero matris recentissimo inluminet mentes nascentium paruulorum—, quamuis ingraeco ita sit positum, ut possit intellegi etiam ipsum lumen ueniens in hunc mundum, tamen, si hominem uenientem in hunc mundum necesse est accipi, aut simpliciter dictum arbitror, sicut multa in scripturis repperiuntur, quibus etiam detractis nihil sententiae minuatur, aut, si propter aliquam distinctionem additum esse credendum est, fortasse hoc dictum est ad discernendam spiritalem inluminationem ab ista corporali, quae siue per caeli luminaria siue quibusque ignibus inluminat oculos carnis, ut hominem interiorem dixerit uenientem in hunc mundum, quia exterior corporeus est, sicut hic mundus, tamquam diceret: \'inluminat omnem hominem uenientem in corpus\' secundum illud quod scriptum est: sortitus sum animam bonam et ueni in corpus incoinquinatum. aut ergo sic dictum est, si distinctionis
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ hominẽ uenientẽ in hc̃ mundum. Idõ dictum ẽ quia
nullus hominum illuminat᷑. nisi uolumine uitatis quod
d̃s ẽ. Nc quisquam putaret ab eo se illuminari. a quo audit
ut discat: Nonidõ si quẽquan hominẽ magnum. s nec si
angłm ei contingat doctorẽ adhibetur enĩ sermo uitatis ex¬
trinsecꝰ uoci misterio corporalis. Uerumptam̃ neq qͥ planta¬
tur ẽ aliquid neq qui irrigat. s qui nicrementum dat ds̃:
Audit quippe homo. dicentem uel hominem uel angł̃m: sed
ut sentiat. & cognoscat uerum quod dicitur illo lumine ĩtꝰ
mens eiꝰ asꝑgitur. quod gt̃num manet quod etiã in tenebriꝰ
lucet S sicut sol iste a cecis. quamuis eossius radiis qͥdammꝰ
uestiat ñ uidet᷑. sic abstulticie tenebris non comprehendit᷑.
Cur autẽ cum dixisset. quod illuminat omnẽ hominẽ addi¬
dit uenientem in hc̃ mundum. Undͥe hec opinio nata est. q

Expanded text:
omnem hominem venientem in hunc mundum, ideo dictum est, quia omnem hominem venientem in hunc mundum, ideo dictum est, quia nullus hominum illuminatur nisi illo lumine veritatis, quod Deus est: ne quisquam putaret ab eo se illuminari, a quo audit ut discat, non dico, si quemquam magnum hominem, sed nec si angelum ei contingat habere doctorem. Adhibetur enim sermo trinsecus uocis ministerio corporalis, uerum tamen neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. audit quippe homo dicentem uel hominem uel angelum; sed ut sentiat et cognoscat uerum esse quod dicitur, illo lumine intus mens eius aspergitur, quod aeternum manet, quod etiam in tenebris lucet. sed sicut sol iste a caecis, quamuis eos suis radiis quodam modo uestiat, sic ab stultitiae tenebris non conprehenditur. Cur autem, cum dixisset: quod inluminat omnem hominem, addiderit: uenientem in hunc mundum – unde haec opinio nata est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sic intelligentes. quod scͥptum ẽ erat lumen uerum. quod
illuminat. omnẽ hominẽ uenientẽ in hc̃mundum. Qsi
ita ẽ multum mirandum ẽ. quomodo illuminati ab unico
filio quod erat in pͥntipio u̾bum ds̃. apud dm ñ admittant᷑.
ad regnum dei. Nec sint heredes. coheredes autẽ xp̃i. hoc
enĩ eis nisi ꝑ lauachrum ñ p̃stari etiam qui hoc sentiunt cõ¬
fitentur. Deinde iam illuminati si ad sequendum regnum
dei ñdum sunt idonei. saltem ipsum baptisium qͦ ad hoc
idonei. fiunt. leti susciꝑe debuerunt. cui tamen eos uidemus
cum magnis fletibus reluctari. eamq ignorantiã in illa e¬
tate contempnimꝰ: ut sacramenta quȩ illis prodeẽ nouimiꝰ
in eis etiam reluctantibꝰ compleamus. Cur enĩ & apłs dicit
Nolite puerieẽ mentibus si iam lumine illo u̾bo quod u̾bũ d̃
c̃eoꝵ oꝑor mentes illuminate sunt. Itaq illud quod in enuã¬
gelio leir positum ẽ erat lumen uerum quod illuminat

Expanded text:
quod scriptum est: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem i n hunc mundum. quod si ita est, multum mirandum est, quomodo inluminati ab unico filio, quod erat in principio uerbum deus apud deum, non ammittantur ad regnum dei nec sint heredes dei, coheredes autem Christi. hoc enim eis nisi per baptismum non praestari etiam qui hoc sentiunt confitentur. deinde iam inluminati, si ad consequendum regnum dei nondum sunt idonei, saltem ipsum baptismum, quo ad hoc idonei fiunt, laeti suscipere debuerunt; cui tamen eos uidemus cum magnis fletibus reluctari eamque ignorantiam in illa aetate contemnimus, ut sacramenta, quae illis prodesse nouimus, in eis etiam reluctantibus compleamus. cur enim et apostolus dicit: nolite pueri esse mentibus, si iam lumine illo uero, quod uerbum dei est, eorum mentes inluminatae sunt? Itaque illud, quod in euangelio positum
Abbreviated transcription (Latin):
euacuantis quidem mortẽ. illuminantis autẽ uitã & in¬
corruptione ꝑ euugl̃ium. Ad titum etiam. Expectantes
inquit illam beatam spem. & manifestationẽ gl̃e magni
dei & saluatoris. nr̃i ihu xp̃i. qui dedit semet ipsum ꝓ nob
ut redimeret. ab om̃i iniquitate. & mundaret nos sibi popu¬
lum abundantẽ. emulatorem bonoꝵ oꝑum. Et alio loco:
Cum autẽ benignitas &e humanitas illuxit saluatoris dei
nr̃i: non ex oꝑibꝰiusticiȩ quȩ nos fecimus. ꝑ lauachrum rege¬

Expanded text:
euacuantis quidem mortem, inluminantis autem uitam et incorruptionem per euangelium. Ad Titum etiam: expectantes, inquit, illam beatam spem et manifestationem gloriae magni dei et saluatoris nostri Iesu Christi, qui dedit semet ipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret nos sibi populum abundantem, aemulatorem bonorum operum. et alio loco: cum autem benignitas et humanitas inluxit saluatoris dei nostri, non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum
Abbreviated transcription (Latin):
iam ȩccłam cui sociaretur. uł ipse cypanus inuenit. Si autem
mali bonos in unitate non maculant. nullam causam seꝑatio.¬
nis sacrilege donatista proponit. Baptismum autẽ si habent¬
& tradunt alii tam multi qui oꝑant᷑ oꝑa carnis qualia qui
agunt regnum dei non possidebunt. habent ac cradunt & he¬
retici qui int̾ illa oꝑa numerati sunt: quod quia recedendo ñ
amisert̃. & tradere manendo potuert̃. S tam infructuose atq
mutiliter tales talibus. quam & illi ceteri pares eoꝵ in eo qͥd̵
regnum dei non possidebunt. Et quema dinodũ illis correctiꝰ
baptisma non incipit adeẽ quod deerat s prodesse quod me¬
rat. sic & in hereticis. Unde  pͥanus. & qui cum eo senserunt.
catholicȩ eccłȩ quam noluerunt p̾cidere. non potuert᷑ pscͥbere.
Quod uͦ aliter sapuert̃ non expauescimꝰ quia cum eis ueneram᷑
& petrum Qd̾ autẽ ab unitate non recessert̃ gaudenius. quia

Expanded text:
iam ecclesiam cui sociaretur uel ipse Cyprianus inuenit. si autem iam ecclesiam cui sociaretur uel ipse Cyprianus inuenit. si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi qui operantur opera carnis, qualia qui agunt regnum dei non possidebunt, habent ac tradunt et haeretici qui inter illa opera numerati sunt, quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt, sed tam infructuose adque inutiliter tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus et qui cum eo senserunt catholicae ecclesiae quam noluerunt praecidere non potuerunt praescribere. quod uero aliter sapuerunt, non expauescimus, quia cum eis ueneramur et Petrum; quod autem ab unitate non recesserunt, gaudemus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sic daretur: diuinum iudicium ꝑ alicuiꝰ reuelationis oraculũ
concordi oratione & impensis supplici deuocione gemitibus
implorandum eẽ censerem. Ita sane ut post me dicturos sentẽ¬
cias ne quid iam exploratum & cognitum afferrent humiliter
expectare. Quantomagis gͦ nc̃ sine p̃iudicio diligentioris inqͥ¬
sitionis uel maioris auctoritatis istud dixise accipiendus sũ.
S iam ut existimo tempus c̃ hos etiam libros de questione
baptismi. dubito fine concludere. ubi nob̃ ostendit. dominuᷤᷤ
ds̃ nr̃. ꝑ pacificum ep̃m cypanum. & illos qui ei consenserunt.
quantum sit catholica unitas diligenta. ut in eo quod aliter
sapiebant donec ds̃ id quoq reuelaret colerarent potius diũ¬
sa sentientes quam se ab eis nefario scismate separarent. Ubi
donatistaꝵ ora cdauduntur. etiam si de maxumanistis nichib
dicamus. Si enĩ mali bonos inunitate contaminant. nullam

Expanded text:
sic daretur, diuinum iudicium per alicuius reuelationis oraculum sic daretur, diuinum iudicium per alicuius reuelationis oraculum concordi oratione et inpensis supplici deuotione gemitibus inplorandum esse censerem, ita sane ut post me dicturos sententias, ne quid iam exploratum et cognitum adferrent, humiliter expectarem. quanto magis ergo nunc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis uel maioris auctoritatis istud dixisse accipiendus sum! Sed iam ut existimo tempus est hos etiam libros de quaestione baptismi debito fine concludere. ubi nobis ostendit dominus deus noster per pacificum episcopum Cyprianum et illos qui ei consenserunt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent; ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiamsi de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
si co modo affectus essem quo eram cum ista dictarem. neqͣquã
dubitarem habere baptismum eos qui ubicumq & a quibꝰ¬
cumq illud u̾bis euugl̃icis consecratum sinc sua simulatiõe.
& cum aliqua fide accepissent: quaquã eis ad salutem sp̾alẽ.
ñ ꝓdesset si caritate caruissent. qua catholicȩ inserentur ȩcclȩ.
Siem̃ habeam inquit fidem ut montes transferã. caritatt̃
autẽ non habeam nichil sum. sicut iam p̾c̾itis maiorum statu¬
tis non dubito etiam illos habere baptismum qui quamuis
fallacit̃ id accipiant in eccła. tñ accipiunt. uł ubi eẽ putatur¬
cẽ ȩccł̃a. ab eis in. quoꝵ societate id accipit᷑ de quibus dictumẽ.
ex nob̾ exierunt. Ubi autem neq societas ulla esset ita credentiũ.
neq ille qui ibi acciꝑet ita credet. s cotum ludicre & mimice ⁊
ioculariter ageretur. utrum approbandus esset baptismus qͥ

Expanded text:
si eo modo adfectus essem quo eram cum ista dictarem, nequaquam si eo modo adfectus essem quo eram cum ista dictarem, nequaquam dubitarem habere baptismum eos, qui ubicumque et a quibuscumque illud uerbis euangelicis consecratum sine sua simulatione et cum aliqua fide accepissent, quamquam eis ad salutem spiritalem non prodesset, si caritate caruissent, qua catholicae insererentur ecclesiae; si enim habeam, inquit, fidem ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum; sicut iam praeteritis maiorum statutis non dubito etiam illos habere baptismum, qui, quamuis fallaciter id accipiant, in ecclesia tamen accipiunt uel ubi esse putatur ecclesia ab eis in quorum societate id accipitur, de quibus dictum est: ex nobis exierunt. ubi autem neque societas ulla esset ita credentium neque ille qui ibi acciperet ita crederet, sed totum ludicre et mimice et ioculariter ageretur, utrum adprobandus esset baptismus qui
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa catholica utrum id aliqui fallactter anueracit agãt.
cum tñ hoc idem utriq agant cur ex ira inter sit. non uideo.
quando ille qui accipit non simulatione palltatus. s religi¬
onc mutatus c̃. An plus ualent ad confirmandum sacram̃¬
tum alii ueraces int̾ quos agit᷑. quam ad frustrandum illi
fallaces quibus agitur: & in quibus agitur: Et tũ si postea
ꝓdatur. nemo repetit. s aut ȩx communicando punitur illa
simulatio. aut penitendo sanatur. S nob̾ tutum ẽ in ea ñ
ꝓgredi aliqua temeritate sententiȩ. que nullo in catholico
regionali concilio cepta nullo plenario t̾minata sunt. Id autt̃
uitoris iħu xp̃i uniu̾salis ȩcłȩ consensione roboratum ẽ. Ue¬
rumptñ si quis me forte im eo concilio constitutum ubi taliũ
rerum questio uersaretur. non p̾cedentibus talibus quorum
sententias sequi mallẽ urgeret. it dicerem quid ipse sentirem.

Expanded text:
in ipsa catholica, utrum id aliqui fallaciter au ueraciter agant, in ipsa catholica, utrum id aliqui fallaciter au ueraciter agant, cum tamen hoc idem utrique agant, cur extra intersit non uideo, quando ille qui accipit non simulatione palliatus, sed religione mutatus est. an plus ualent ad confirmandum sacramentum alii ueraces inter quos agitur, quam ad frustrandum illi fallaces a quibus agitur et in quibus agitur? et tamen, si postea prodatur, nemo repetit, sed aut excommunicando punitur illa simulatio aut paenitendo sanatur. Sed nobis tutum est in ea non progredi aliqua temeritate sententiae, quae nullo in catholico regionali concilio coepta, nullo plenario termiri Jesu Christi universalis Ecclesiae consensione roboratum est. Verumtamen si quis me forte in illo concilio constitutum, ubi talium rerum quaestio versaretur, non procedentibus talibus, quorum sententias sequi mallem urgeret, ut dicerem quid ipse sentirem,
Abbreviated transcription (Latin):
ecła fallacite acciꝑe. an in heresi uel scismatae sine fallacia. idẽ
anmo non simulato. & utrum in heresi fallacit. an in inmo cũ
fide. si quisquam int̾ agendum repentina pietate moueatur.
Quamquam talem si etiam illi conferamus. qui in ipsa catho¬
lica fallacit̾ accipit. mirum si dubitat᷑ quis cui preferendus sit.
Quid enĩ prosit animus ueraciter dantis. fallaciter accipienti:
non uideo. S arbitremur aliquem etiam fallaciter dantẽ.¬
& cum tradens & accipiens fallacit̾ agant. in ipsa unitate
catholica. utrum hoc magis baptisma sit accipiendum. an
illud quod in immo dat᷑. si quis existat qui fideliter subito
commotus accipiat: an quantum ad ipsos quidem homi¬
nes ptinet plurimum distet int̾ credentem in inimo. & ir¬
ridentem in eccła. ad ipsius autem sacramenti integritatẽ
nichil inter sit. Si enĩ nichil int̾ ẽ. ad integritatem sacram̃ti.

Expanded text:
ecclesia fallaciter accipere an in hae- < resi uel schismate sine fallacia, id est ecclesia fallaciter accipere an in hae- < resi uel schismate sine fallacia, id est animo non simulato, et utrum in haeresi fallaciter an in mimo cum fide, si quisquam inter agendum repentina pietate moueatur. quamquam talem si etiam illi conferamus qui in ipsa catholica fallaciter accipit, mirum si dubitatur quis cui praeferendus sit. quid enim prosit animus ueraciter dantis fallaciter accipienti, non uideo. sed arbitremur aliquem etiam fallaciter dantem: cum et tradens et accipiens fallaciter agant in ipsa unitate catholica, utrum hoc magis baptisma sit acceptandum an illud quod in mimo datur, si quis existat qui fideliter subito commotus accipiat, an, quantum ad ipsos quidem homines adtinet, plurimum distet inter credentem in mimo et inridentem in ecclesia, ad ipsius autem sacramenti integritatem nihil intersit. si enim nihil interest ad integritatem sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ab eis utiliter accipiunt. qui non ipsis corde atq moribus.
ii. sc̃ȩ domui copulantur. Qui autem seꝑatiores ñ magis¬
accipitur nisi forte accipiendi necessitas urgeat. & accipien¬
tis animus ab unitatis uinculo ñ recedat. T̃amen &e habent ꝙͣ¬
quam inutiliter habeant. & accipitur ab eis etiam cum mutile
c̃ accipientibꝰ. Quod ut fiat utile ab heresi uel scismate recedẽ¬
dum ẽ e illi domi coherendum. Quod non solum heretici ⁊
sasmatici ẜ etuam ili facere aebent. qui ie st᷑ in domo ꝑ cõm
munionẽ sacramentoꝵ ut ȩitra domum sint ꝑ diu̾sitatem
morum. Sicut eni ipsi utile incipit eẽ sacramentum. quod alit̃
ab eo qui non accepit. accipitur. si forte hoc curiositate aliqͣ
didicit quemadmodum dandum sit. & utrum nichi int̾ sit qͦ
animo incipiat ille ille cui datur. cum simulatione an sine si¬
mulatione. Si cum simulatione utrum fallens sicut in eçcła uł

Expanded text:
porro ab eis utiliter accipiunt, qui non ipsis corde atque moribus, porro ab eis utiliter accipiunt, qui non ipsis corde atque moribus, sed sanctae domui copulantur. Qui autem separatiores, non magisent, neque ab eis utiliter accipitur, nisi forte accipiendi necessitas urgeat, et accipientis animus ab unitatis vinculo non recedat: tamen et habent, quamquam inutiliter habeant, et accipitur ab eis, etiam cum inutile est accipientibus. quod ut fiat utile ab haeresi uel schismate recedendum est et illi domui cohaerendum. quod non solum haeretici et schismatici, munionem Sacramentorum, ut extra domum sint per diversitatem morum: sic enim et ipsis utile incipit esse Sacramentum, quod aliterab eo qui non accepit accipitur, si forte hoc curiositate aliqua didicit quemadmodum dandum sit, et utrum nihil intersit, quo animo accipiat ille cui datur, cum simulatione an sine simulatione, si cum simulatione, utrum fallens sicut in ecclesia u