comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia foris accepistumꝓbo ł enȩ ergo quodaceepisti comu¬
tatur sed agnoscitur q aracter ẽ regismei nero sa csilegrs
cornes deserto rẽ nͥ muto caractereꝰ tioli debaptis moteigdi¬
roquia dico ipsumẽ ecce dico ipsũẽ. tota catholacr sisõ
ipsue A duertit colu̾ba & agnoscit & gemit: quitipsẽ fors
mibes Uitoe ibiqđ agnoscat uid& & qd corrigat ipsũ e uem
&e giaris quia ipsumest & ñ uisuenire. Quidꝰ ergo mali qui
ñ pͥtinent ad colũbã: ait tibi colũba. Et maliint᷑ quos geno
quinꝑtinent admenbra mea: & necessee̾ ut int̾ illos gemã
Nonne habent. quod te habere głaris: Nonne multi ebriosi
habent baptismũ. ñ ne multi auari: ñ ne multi idolatrȩ.: &
qđ cꝰ peuis furtim: ñ ne pagani adidola eunt. uł ibant pub¬
lice: nunc occulte xp̃iani sortilegos quer̃. mathemati cos
consulunt: & istihabent baptismũ. sed colũba gemit inter

Expanded text:
quia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non muquia foris accepisti, improbo. Tene ergo quod accepisti; non mutatur, sed agnoscitur: character est Regis mei, non ero sacrilegus; corrigo desertorem, non immuto characterem. 17. Noli de Baptismate gloriari, quia dico, ipsum est; ecce dico, ipsum est; tota Catholica dicit, ipsum est: advertit columba, et agnoscit, et gemit, quia ipsum foris habes; videt ibi quod agnoscat, videt et quod corrigat. Ipsum est, veni. Gloriaris quia ipsum est, et non vis venire? Quid ergo mali, qui non pertinent ad columbam? Ait tibi columba: Et mali inter quos gemo, qui non pertinent ad membra mea, et necesse est ut inter illos gemam, nonne habent quod te habere gloriaris? nonne multi ebriosi habent Baptismum? nonne multi avari? nonne multi idololatrae, et quod est pejus, furtim? nonne Pagani ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptismum, sed columba gemit inter
Abbreviated transcription (Latin):
& noli dicere iam habeo: iam sufficit micha ueni: colu̾ba
te uocat gemendo te uocat. fr̃smei uobis dico. gemendo
uocate: ñ rirando. Uocate orando: uocate inuitando. De
quia siuideant dolorẽ urm: confundentur & reuiuȩscent.
Ueniergo ueni: &̃ noli timere. Times siñ uenis. Immo. noli
timere sedplange. Ueni. gaudebis siueneris. Gemes quidẽ
intribulationib peregrinationis. sed gaudebis inspe. Ue¬
niubiẽ colu̾ba: cuidictũ ẽ. Unaẽ colũba mea: unae̾ matris
ergo: sed sollitꝰ es. forte & dicis foris baptrlatus. timco ne
inde sim reus: quia foris accepi. Iã coepi cognoscere qiđ ge¬
mendũ sit: uerũ dicis. quia reus es. Nonquia accepisti: sed
quia foris accepisti: Teneergo qđ accepisti: em̃da qđ foris
accepisti. Accepistirẽ colũbe p̃t̃ colũbã. duost̃quȩ audis.
Accepisti: & p̃t̾ colũbã accepisti. Qđ accepisti ad probo

Expanded text:
et noli dicere: Jam habeo, jam sufficit mihi. Veni; columba et noli dicere: Jam habeo, jam sufficit mihi. Veni; columba te vocat, gemendo te vocat. Fratres mei, vobis dico; gemendo vocate, non rixando: vocate orando, vocate invitando, vocquia si videant dolorem vestrum, confundentur, et reviviscent. Veni ergo, veni: noli timere; time si non venis: imo non time, sed plange. Veni, gaudebis si veneris: gemes quidem in tribulationibus peregrinationis; sed gaudebis in spe. Veni ubi est columba, cui dictum est, Una est columba mea, una est matri ergo. 16. Sed sollicitus es forte, et dicis: Foris baptizatus, timeo ne inde sim reus, quia foris accepi. Jam coepisti cognoscere quid gemendum sit: verum dicis, quia reus es; non quia accepisti, sed quia foris accepisti. Tene ergo quod accepisti, emenda quod foris accepisti: accepisti rem columbae, praeter columbam: duo sunt quae audis; Accepisti, et, Praeter columbam accepisti: quod accepisti, approbo;
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus quid accipiamꝰ. & utiq scm̃ ẽ quod accipimꝰ. Et
nemo dicit ñ eẽ scm. Etquid dicit apłs: Quiaut mandu¬
cat & bibit indigne: iuditi ũ sibi manducat & bibit. Non
ait quia illa resmala ẽ : sed quia ille malus. male accipien¬
do ad iuditiũ accipit bonũ qđ accipit. Ndnenĩ mala erat
buccella: quȩ tradita ẽ udȩ adnõ: Absit. Medicꝰ ñ dar& uene¬
nũ: salutẽ medicꝰ dedit. Sed indigne accipiendo ad pnitiem
accepit. quiñ pacatus accepit. Sicergo & quibaptiLatur.
habeo inquit michi. fateor habes. obserua qd habes eo ipso
qđ habes dãpnaberis. Quare : Quiarẽ colũbȩ p̃t̾ colubã
habes. Sirẽ colũbe in colũba habeas: securꝰ habes putas
ec̃ te militarẽ. Si caracterẽ imperatoris tui intus habeas.
securꝰ militas. Siertra habeas. ñ solũ tibi admilitiã ñ ꝓ dest
caracter ille. sed ȩtiã ꝓdesertore punieris. Ueni ergo ueni

Expanded text:
novimus quid accipiamus, et utique sanctum est quod accipimus, et novimus quid accipiamus, et utique sanctum est quod accipimus, et nemo dicit, non esse sanctum: et quid ait Apostolus? Qui autem manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non ait quia illa res mala est: sed quia ille malus, male accipiendo, ad judicium accipit bonum quod accipit. Num enim mala erat buccella quae tradita est Judae a Domino ? Absit. Medicus non daret venenum: salutem medicus dedit; sed indigne accipiendo, ad perniciem accepit qui non pacatus accepit. Sic ergo et qui baptizatur. Habeo, inquit, mihi. Fateor, habes: observa quod habes; eo ipso quod habes damnaberis. Quare? Quia rem columbae praeter columbam habes. Si rem columbae in columba habeas, securus habes. Puta te esse militarem: si characterem imperatoris tui intus habeas, securus militas; si extra habeas, non solum tibi ad militiam non prodest character ille, sed etiam pro desertore punieris. Veni ergo, veni,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc inquit: Baptismũ habeo: caritatẽ ñ habeo: sacram̃ta
ħabeo : caritatẽ non: Noli clamare: ostende michi quomo¬
do habeat caritatẽ. quidiuidit unitatẽ. Ergo inquit habeo
baptismũ: habes. Sed baptismꝰ ille sine caritate. nichil tibi
ꝓdest: quia sine caritate tunichiles. Nã baptismꝰ ille &iã in co¬
nũ aliqđẽ ꝓp̃t̾ illũd dequo dictũ ẽ. hicẽ quibapti Lat. Sed
fueris inunitate : Suꝑ baptizatum colu̾ba descendit: tam¬
quam dicens. Sibaptismũ habes esto in colũba: neñ tibi ꝓsit
qđ habes. Ueniergo ad columbã dicimꝰ: ñut incipias habe¬
re qđ ñ habebas. sedut ꝓdesse tibi incipiat quod habebas
foris enĩ habebas baptismũ ad ꝑnitiem. intussi habueris
incipit ꝓdesse ad salutẽ. Nonenĩ tantũ tibi ñ ꝓderat bap¬
tismus: etiã oberat: & scã possunt obesse. In bonis enĩ
scã adsalutẽ insunt: in malis ad uiditiũ. Certe rnĩ fr̃s

Expanded text:
est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta habeo, et charitatem non? Noli clamare; ostende mihi quomodo habeat charitatem, qui dividit unitatem. Ego, inquit, habeo Baptismum. Habes, sed Baptismus ille sine charitate nihil tibi prodest; quia sine charitate tu nihil es. Nam Baptismus ille, etiast; propter illum de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed fueris in unitate, super baptizatum columba descendit, tanquam dicens: Si Baptismum habes, esto in columba, ne non tibi prosit quod habes. Veni ergo ad columbam, dicimus: non ut incipias habere quod non habebas, sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. Foris enim habebas Baptismum ad perniciem: intus si habueris, incipit prodesse ad salutem 15. Non enim tantum tibi non proderat Baptisma, et non etiam oberat. Et sancta possunt obesse: in bonis enim sancta ad salutem insunt; in malis ad judicium. Certe enim, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
tu columbe᷑ iohannes ꝓpriã quandam potestatẽ in onõad
baptrlandũ: quia ꝑhanc ꝓpriam potestatẽ ut dixi: pax
cccłe firmatae: Et potest fueri ut habeat aliquis baptismy
ritas ur̃a. & intelligat quȩ dico. Nam & ista circumuentio¬
ne sȩpe seducunt fr̃s nr̃os. qui pigri & frigidi sunt. Simus
simplitiores. & feruentiores. Ecce inquiunt. Ego accepi
annon accepi: Respondeo: accepisti. Siergo accepi: ñ c̃
quod michi des. Securussum ȩtiam testimonio tuo. Etego
enĩ me dico accepisse & tume fateris accepisse utriusq lingu&:
securũ me facit. Quid michi ergo ꝓmittis: Quareius catholicũ
facere. quando ñ michialiquid daturꝰ es amplius. & me iam ac¬
cepisse fateris. qđ tehabere dicis: E go aut̃ quando dico ueni ad
me dico. quia ñ habes. Tuqui fateris quia habeo: quare dicis
ueni adme: doc& noscolũba. Respondit enĩ decapite dñi.
& dicit. Baptisinũ habes: caritatẽ aut̃ quãgemo ñ habes: ad

Expanded text:
statem in Domino ad baptizandum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum ritas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris accepisse; utriusque lingua securum me facit: quid ergo mihi promittis? quare me vis catholicum facere, quando non mihi aliquid daturus es amplius, et me jam accepisse fateris quod te habere dicis? Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, charitatem autem qua gemo non habes. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit hoc dñs: ne sibi aliquid aduersus sanam fidẽ insa¬
nientes in uenisse uideantur. unde sponse castitas corrum¬
patur: idẽ unde fides eccłȩ uioletur. Reuera enĩ fr̃s corrũpi¬
tur fides eoꝵ.: qui p̾ponunt mendatia ueritati. Nam isti qui
uidentur sic honorare xpm̃ ut negent eum carne̾ habuisse:
nichil aliuid eum quam men dace̾m p̃dicant. Quiergo
mendatiũ ȩdificant in hominib quid ab eis expellunt nisi
ueritatem: in mittunt diabolum. excludunt xp̃m : Immit¬
tunt adulterium. excludunt sponsum: ꝑ araninphi. scilic&
uł potius lenones serpentis. Ad hoc enim locuntur ut ser¬
pens possideat. xp̃c excludatur: quomodo possid& serpens:
Quando possid& mendatiũ: quando possid& falsitas. ser¬
penspossid&. Quando possid& ueritas: xp̃c possid&. Ipsẽ
enim dirit. E gosum ueritas. deillo aut̃ dixit & inueritate

Expanded text:
hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insahoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Quidẽ hoc: Ideo uenit adnuptias: ut docer& ma¬
tres contempni : utiq ad cuius nuptias uenerat. ideo du¬
cebat uxorem: ut filios ꝓcrear&: & abeis quos ut ꝓcrea¬
r& obtabat. utiq honorari cupiebat. Ille ergo uenerat
ad nuptias. ut ex honorar& matrem: cum ꝓpt᷑ filios ha¬
bendos. quibus reddere honorem parentib imperat dĩ
Ipse nuptiȩ celebrentur & ducantur uxores. ꝑ roculdubio
frs: latos ibialiquid. Nam tanta resẽ. ut quidam quoscauen¬
dos p̃monuit apłssicut supra cominemorauimus dicens. Timeo
ne sicut serpens euam seduxit astutia sua. sic & ur̃e mentes cor¬
rumpantur asimplicitate & castitate quȩ ẽ in xp̃o: derogan¬
tes euangło. & dicentes quod ihẽ nonsit natus de maria uirgi¬
ne : Hinc argumentum sumere conarentur erroris sui ut di¬
cerent: quomodo erat mater eius cui dixit. quid mihi & tibiẽ
mulier: Respondendumẽ ergo eis & considerandum quare

Expanded text:
mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret mamea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut quidam, quos cavendos praemonuit Apostolus, sicut supra commemoravimus, dicens, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum sumere conarentur erroris sui, ut dicerent, Quomodo erat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ suȩ: Lic& offerant homines quȩlib& ornamenta ter¬
rarum. aurũ. argentũ. lapides p̃tiosos. ȩquos. mancipia.
fundos. p̃dia: Num quid aliquis sanguinẽ suũ: Sienim
sanguinẽ suum sponsȩ dederit. ñ erit qui ducat uxorẽ.
Dñs aut̃ securus moriens. dedit sanguinẽ suũ ꝓea: Quã
resurgens haber&. qua sibiiam coniunierat inutero uirginis.
uerbum enim sponsus & sponsa caro humana. & utrum que unꝰ
filiusdĩ & idẽ filius hominis ubi factus ẽ caput ȩcde. illȩute¬
rus uirginis mariȩ thalamus eius. inde ꝓcessit tamquam
sponsus de thalamo suo. sicut scriptura prȩdixit. Et ipse
tamquam sponsus ꝓcedens de thalamo suo. exultauit ut
gigas ad currendam uiam. dethalam o ꝓcedit uelut spon¬
sus. & inuitatus uenit adnuptias certi sacramenti grãui¬
detur matrem de quasponsus ꝓcessit ñ agnoscere & dice¬
re illi. Quid michi & tibiẽ mulier: Nondum uenit hor

Expanded text:
sae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta tersae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora
Abbreviated transcription (Latin):
semus ut aperiat. Deuino inuisibili in ebria nos. quia &
ipsius. qui prius insipientes cramus. Et forte ad ipsam sa¬
pientiam ꝑtin& cum honore dĩ & cum laude maiestatis
eius & cum caritate potentissimȩ miscdđȩ eius intelligere
quid sit gestum in hoc miraculo. dñs inuitatus ad nupti¬
asuenit. Quidmirum si inillam domũ ad nuptias uenit:
Inhunc mundũ ad nuptias uenit. Sicnim ñ uenit ad nup¬
uos uni uiro uirgine̾ castam. exhibere xp̃o. Quidẽ quod
tim&: ee uirginitas sponsȩ xp̃i ꝑ astutiam diaboli cor¬
rumpatur. Timeo inquit ne sicut serpens. euam seduxit
astutia sua. sic & ur̃ȩ mentes corrumpantur asimplicitate &
castitate quȩ ẽ inxp̃o. hab& ergo hic sponsam quam rede¬
mit sanguine suo: & cuipignus dedit spm̃ scm̃. Eruit eam
de mancipatu diaboli. Mortuus ẽ ꝓpter delicta euis. re¬
furrexit ꝓpt̾ iustificationẽ eius Quis offert tanta spon¬

Expanded text:
semus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et semus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae misericordiae ejus, intelligere quid sit gestum in hoc miraculo. 4. Dominus invitatus ad nuptias venit. Quid mirum si in illam domum ad nuptias venit, qui in hunc mundum ad nuptias venit? Si enim non venit ad nupvos uni viro, virginem castam exhibere Christo? Quid est quod timet ne virginitas sponsae Christi per astutiam diaboli corrumpatur? Timeo, inquit, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo . Habet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta spon
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. ut auferr& stimulũ carnis. & noluit auferre. Nũquid
ꝑ turbatꝰ c̃ : Numquid contristatus dixit se desertum: Magis
dixit seͣdesertum: quia ñ ablatũẽ quod uolebat auferri:
ut illa infirmitassanaretur. hoc enim inuenit uoce medi¬
ci. Sufficit tibi grã mea. Nam uirtus in infirmitate ꝑfici¬
tur. Unde ergo scis: Siqudddͦñ uult te sanare ds̃: adhuc tibi
ex pedit flagellari : Unde scis quã putre ẽ quod secat medicꝰ:
agens ferrum ꝑ putria : Nonne nouit modũ quid faciat.
quo usq faciat : Num quid ululatus eius qui secatur. retrait
manus medici artifitiose secantis: Ille clamat. ille secat
Crudelis quiñ audit clamantẽ: anpotius misericors quia
uulnus ꝑ se quitur ut san& egrotum: Hȩc fr̃smei ideo dixi:
ne quis quęrat aliquid p̾t̃ auxiliũ dĩ: Quando forte in ali¬
qua correctione dnĩ sumus. Uidete nepereatis: uidete

Expanded text:
apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde ergo scis quod non vult te sanare Deus? Adhuc tibi expedit flagellari. Unde scis quam putre est quod secat medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet aegrotum? Haec, fratres mei, ideo dixi, ne quis quaerat aliquid praeter auxilium Dei, quando forte in aliqua correptione Domini sumus. Videte ne pereatis, videte
Abbreviated transcription (Latin):
poner& ⁊onquia ad hoc factumẽ: sed quia platum est
euangłm ligaturis. Siergo ad caput ponitur ut quiescat
dolor captis: ad cor ñ ponitur ut sanetur a peccatis: fĩat
ergo. Quid fiat: ꝑ onatur adcor. saneturcor. Bonũ est
bonũ : ut desalute corporis ñ satagas: nisi ut adõ illam
petas. Si scit illam ꝓdesse: dabit illam. Siñ tibi dederit:
non tibi proderat habere illam. Quã multi e grotant in
nocentesin lecto & si sani fuerint: ꝓcedunt ad scelera
cõmitenda: Quam multis obest sanitas. Latro quiꝓc edi
ad faucẽ decidere hominẽ: quanto illi melius erat ut egro¬
tar&: Qui noctu surgit ad fodiendũ parietẽ alienũ quan
to melius febrib iactarctur. Innocentius egrotar& scele¬
rate sanusẽ. Nouit ergo ds̃ quid nobiser pediat id aga¬
mus tantũ. ut cor nr̃m sanũ sit apeccatis. Et quando foru
flagellamur incorpore: ipsum dep̃cemur. Rogauit eũ apłs

Expanded text:
poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evangelium ligaturis. Si ergo ad caput ponitur ut quiescat dolor capitis, ad cor non ponitur ut sanetur a peccatis? Fiat ergo. Quid fiat? Ponatur ad cor, sanetur cor. Bonum est, bonum, ut de salute corporis non satagas, nisi ut a Deo illam petas. Si scit tibi prodesse, dabit illam: si non tibi dederit, non proderat habere illam. Quam multi aegrotant in lecto innocentes; et si sani fuerint, procedunt ad scelera committenda? Quam multis obest sanitas? Latro qui procedit ad faucem occidere hominem, quanto illi melius erat ut aegrotaret? Qui noctu surgit ad fodiendum parietem alienum, quanto illi melius si febribus jactaretur? Innocentius aegrotaret, scelerate sanus est. Novit ergo Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
mendatio fueris. quia ñ potuit ille nisi p̾stare nesciens. An
fueris mentitus: ibi carcas ipso benefitio rescripti. quo ꝑ duxisi
rescriptum. Ds̃ aut̃ quia nouit utrũ mentiaris anuerũ dicas.
ñ facit ut iniuditio tibiñ ꝓsit. sed nec inp̾care te ꝑ mittit.
quia ausues mentiri ueritati. Quidergo facturꝰ es : dic michi
Implere legem exomĩ partȩ. ita ut innullo offendas difficile
est. Reatus ergo certus ẽ. remedio utin̾uis. Ecce fr̃s merqua¬
le remediũ posuit dñs contra egritudineᷤᷤ animȩ. Quod
ergo cum caput tibi dol& lauoamus sieuangłm ad capud
posueris. & non ad ligaturas cucurreris. Ad hocenĩ ꝑducta
est infirmitas hominũ. & ita plangendi sunt homines qui
currunt ad ligaturas: ut gaudeamus quando uidemꝰ homi¬
nẽ in lecto suo constitutum iactari febrib & doloribus.
nec alicubi spem posuisse. nisi ut sibi euangłm ad caput

Expanded text:
mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi carebis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput tibi posueris, et non ad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
t& ñ solum non impetrent quod petunt. sed& pęnam pro
benefitio mereantur. Cum ergo quęrerent supplicare apłi
& ñ inuenirent quomodo adirent imperatorẽ dm̃ dixerunt
xp̃o. Dñe docenos orare hocẽ iuris perite nr̃ assessor. Immo
consessor dĩ compone nobis p̾ces & docuit dñs delibro iuris
cȩlestis. Docuit quomodo orarent. & in ipso qđ docuit. posu
reuseris contremiscis imperatorẽ factus reus. offer sacrifitiũ
es: quo itururꝰ simentitus fueris inp̃cib: Non quomodo dici¬
tur inforo. carebis benefitio rescripti: sed nec rescriptum un¬
petrabis. Iuris enim forensis ẽ. ut qui inp̃cib mentitus fuerit
ñ illi ꝓsit quod impetrauit. Sed hoc int̾ homines quia potest
fallihomo. Potuit falli imperator: quando p̃ ces misisti. dixisti
enĩ quod uoliusti: & cui dixisti nescit anuerũ sit. Dimisitte
aouersario tuo conuincendũ: ut siante iudice conuctus de

Expanded text:
tet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro tet, non solum non impetrent quod petunt, sed et poenam pro beneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod docuit, posuireus eris. Contremiscis imperatorem factus reus? offer sacrificium es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec rescriptum impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibus mentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest falli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti, nescit an verum sit; dimisit te adversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de
Abbreviated transcription (Latin):
legem significat: quia in de cẽ p̾ceptis dataẽ lex. U encrt
tisunt ad testimoniũ amicisponsi duo isti & decima hor
audiuit rabbi. qđ int̾p̃tatur magister. Si decima hora rabbi
dñs audiit. & decimus numerꝰ ad lege̾ ꝑtin&: magister legis ñẽ
nisi dator legis. Nemodicat quia alius dedit legem & alius
doc& legem Iͥpsam doc& illam. qui illã dedit. Ipse ẽ magis¬
misericordit᷑ doc& legem. sicut dictũ ẽ de sapientia. Legem
aut̃ & miscđam in lingua portat. Noli tunere. ne implere
legem ñ possis. fuge ad miscđam. Simultũ ẽ ad te lege̾ implere:
utrre pacto illo & cyrographo. utere p̾cib quas tibi constitu¬
it. & cõposuit iuris peritus cęlestis. Quienim habent causam
& uolunt supplicari imperatori: quęrent aliquẽ scolasticũ iuris peritũ.
a quosibi p̃ces cõponantur. neforte si aliter petierint quã opor¬

Expanded text:
legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat legem significat, quia in decem praeceptis data est lex. Venerat ti sunt ad testimonium amici sponsi duo isti: et decima hora audivit, Rabbi, quod interpretatur Magister. Si decima hora Rabbi Dominus audivit, et decimus numerus ad legem pertinet; magister legis non est nisi dator legis. Nemo dicat quia alius dedit legem, et alius docet legem: ipse illam docet qui illam dedit; ipse est magismisericorditer docet legem, sicut dictum est de sapientia, Legem autem et misericordiam in lingua portat . Noli timere, ne implere legem non possis, fuge ad misericordiam. Si multum est ad te legem implere, utere pacto illo, utere chirographo, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam opor
Abbreviated transcription (Latin):
dream. dñs denaui uocauit dicens. Uenite post me & faci¬
am uosfieri piscatores hominũ. Et ex illo. iam in heserunt
illi ut ñ recederent. Modo ergo quod eum secuntur isti
duo. ñ quasi ñ recessuri secuntur. seduidere uoluerunt ub
habitar& & facere quod scriptum ẽ. Limen hostioꝵ. eius
exterat pes tuus. surgere ad illũ uenire assidue. erudiri p̃¬
ceptis eis. Ostendit eis ille ubi maner&. Uenerunt fuer
cum illo. Quam beatũ diem duxerunt: quam beata noc¬
tem quisẽ qui nobis dicat. quȩ audier̃ illi ad nõ ͦ. ł difice¬
mus & nosm& ipsos incorde nr̃o: ut faciamus domũ quo
ueniat ille & doceat nos: conloquatur nobis. Quid
queritis: Qui dixerunt. Rabbi: quod dicitur inter
p̃tatum magister. Ubi habitas : dicit eis. uenite & uide
te. Et uenerunt & uider̃ ubi maner& & apud eum
manserunt die illa. Hora aut̃ erat quasi decima. Nichil¬
ne arbitramur ꝑ tinuisse ad euangelistam. dicere nobis

Expanded text:
dream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et facidream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri sequuntur; sed videre voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen ostiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qui nobis dicat quae audierint illi a Domino? Aedificemus et nosmetipsi in corde nostro, et faciamus domum quo veniat ille, et doceat nos; colloquatur nobis. 10. « Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi, quod interpretatum dicitur Magister, ubi habte. Et venerunt, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. » Nihilne arbitramur pertinuisse ad Evangelistam, dicere nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quid uoluit apudse remanere. discipulos . ut ñ sequerentur
dnmꝰ : magis ipse ostendit discipulis suis. quẽ sequerentur
habebant enim illũ tãquã agnũ. Et ille quid me attendi¬
tis : Ego ñ sum agnus. Ecce agnusdĩ. de quo etiã superius
dixerat: ecce agnus dĩ. Et quid nobisꝓdest ecce agnusdi
Ecce ait qui tollit peccatũ mundi. Secutisunt illum hoc
audito duo qui erant cum ioħe. Uideamus sequentia. Ecçe
agnꝰ dĩ: Hoc ioħs. Et audier̃ eum duo discipuli loquentẽ
& secuti sunt ihm̃. Conuersus aut̃ ihc̃ & uidens eossequen
tesse dicit cis. Quid queritis: Qui dixerunt. Rabbi quod
dicitur int̾ p̃tatũ magister. Ubihabitas: Nonsic illũ se¬
quebantur quasi iam ut inhererent illi. Nam manifestũ
est quanto illi in heserunt: quia de naui eos uocauit. Inhis
enim duob erat andreassicut modo audistis. An dreas
aut̃ fr̃ pacrierat. & nouimus in euangło qđ p&rum & an¬

Expanded text:
quid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. quid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis! ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam superius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito, duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Conversus autem tes se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunt: Rabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et An
Abbreviated transcription (Latin):
possidebimꝰ. & erudiri ñ debemus: Sufferamus ergo eruditio¬
nẽ patris. Non quando nobis dol& caput. curramus ad pre¬
ꝑ suadeo xp̃ianis: in xp̃o spem eẽ ponendam. Ecce sicui fac¬
tum ẽ remediũ moriatur. Quam multienĩ cũ remedus
mortui sunt: & quã multi sine remȩdiis uixerunt. Qua fron¬
te exut anima ad dm̃ ꝑ diditsignũ xp̃i: accepit signũ dia¬
boli. Anforte dicit. ñ ꝑ didit signũ xp̃i: Ergo signum xp̃i
cũ signo diaboli habuisti. Nonuult xp̃c cõmunionẽ : solus
uult possidere quod emit. Tanti emit: ut solus possideat. lu
facis ei consortẽ diabolum: cuite ꝑpeccatũ uendideras. U
duplici corde : qui incorde suo partẽ faciunt dõ: partẽ faci¬
unt diabolo. Iratus ds̃ quia fit ibipars diabolo. discedit & to¬
de discipulis ioħis: quia talis erat ioħs amicꝰ sponsi: Nonquę¬
rebat głam suam. sed testimoniũ ꝑhibebat ueritati. Num¬

Expanded text:
possidebimus, et erudiri non debemus? Sufferamus ergo eruditiopossidebimus, et erudiri non debemus? Sufferamus ergo eruditionem Patris. Non quando nobis dolet caput, curramus ad praepersuadeo Christianis in Christo spem esse ponendam? Ecce, si cui factum est remedium, moriatur, quam multi enim cum remediis mortui sunt? et quam multi sine remediis vixerunt? qua fronte exiit anima ad Deum? Perdidit signum Christi, accepit signum diaboli. An forte dicat: Non perdidi signum Christi? Ergo signum Christi cum signo diaboli habuisti. Non vult Christus communionem, sed solus vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. Vae duplici corde ! qui in corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et tode discipulis Joannis: quia talis erat Joannes amicus sponsi, non quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: num
Abbreviated transcription (Latin):
tat ille. nisi ꝑ missus fuerit. Constat illũ nichil facere: nisiꝑ.
nante. ꝑ mittit᷑ quando aliquid p&̾it. Et hoc fr̃sñfit: nisi ut
ꝓbentur iusti. puniantur. in usti. Quid ergo times: Ambu¬
la in dnõ tuo. Certus estoꝰ quodte ñ uult pati ñ pateris qđ tr
ꝑ miserit pati. flagellum corrigentis ẽ : ñ pena dampnantis.
Ad hereditatẽ sempit̾nã erudimur & flagellari de digna¬
mur: fr̃s mei si recusar&. quisquã puercolaphis aut flagellis
cedi apatre suo. quomodo dicere tur suꝑbus. desperatus in gra¬
tus pat̾ne disciplinȩ. Et ut quid erudit pater homo filium ho¬
ninẽ Ut possit n ꝑdere temporalia quȩ illi ad quisunt. quȩ
uli collegit: que ñ uult cum ꝑdere : quȩ ipse qui reliquit non
potuit insempitnũ tenere. Non doc& filium cumquo possi¬
nee crũ mlansuri inhereditate quȩ ñ marceseit necmoriquꝰ
nec gandinẽ nouit: Et ipse hereditas ce ipseparc̃ iorine

Expanded text:
tat ille, nisi permissus fuerit: constat illum nihil facere, nisi petat ille, nisi permissus fuerit: constat illum nihil facere, nisi penante; permittitur, quando aliquid petit: et hoc, fratres, non fit, nisi ut probentur justi, puniantur injusti. Quid ergo times? Ambula in Domino Deo tuo, certus esto: quod te non vult pati, non pateris; quod te permiserit pati, flagellum corrigentis est, non poena damnantis. Ad haereditatem sempiternam erudimur, et flagellari dedignamur! Fratres mei, si recusaret quisquam puer colaphis aut flagellis caedi a patre suo, quomodo diceretur superbus, desperatus, ingratus paternae disciplinae? Et utquid erudit pater homo filium hominem? Ut possit non perdere temporalia quae illi acquisivit, quae illi collegit, quae non vult eum perdere, quae ipse qui relinquit, non potuit in sempiternum tenere. Non docet filium cum quo possiin aeternum mansuri in haereditate, quae non marcescit, nec moritur, nec grandinem novit? Et ipse haereditas et ipse Pater est. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
sunt spectacula : cur hodic conuenistis: ecce quod diximus
uidistis & exclamastis. Non exclamaretis. nisi udissetis. Et
magnum ẽ hocspetare ꝑ totum orbẽ terrarũ saguai agat¬
iuncta corpori xp̃i. Ergo nescio quid simile unitatus est
quit am sp̃sut sanguine simulacrũ suũ emi uellodipge
nouerat p̃tioso sanguine quandocũq recdipienohi fiburiõ
Nomanum fingunt᷑ enim spĩ mali umbras honori fibinta¬
ipsis ut sic decipiant eos quisecuntur. Ardatioeres es mei
ch maicnta inumici mise cant pͥcantationib sus nom̃
xp̃i: quia iam ñ possunt seducere xp̃ianos ut dent uenenũ: ad¬
dunt mellis aliquid. ut ꝑ id quoddulce ẽ. lateat quod ama¬
rumẽ. & bibat᷑ ad ꝑnitiem : usq adeo ut ego nouerim aliqͦ
tempore illius pilleati sacerdotẽ solere dicere: & ipse pillea¬
tenete : sic incorde ur̃o scribite. Murus ẽ aduersus impetus
om̃s. & aduersus om̃s insidias inimici. Nolite timere: nec tẽp¬

Expanded text:
sunt spectacula, cur hodie convenistis? Ecce quod diximus, vidistis, et exclamastis: non exclamaretis, nisi vidissetis. Et magnum est hoc spectare per totum orbem terrarum, vadjuncta corpori Christi. Ergo nescio quid simile imitatus est quidam spiritus, ut sanguine simulacrum suum emi vellet, quia noverat pretioso sanguine quandocumque redimendum esse genus humanum. Fingunt enim spiritus mali umbras quasdam honoris sibimetipsis, ut sic decipiant eos qui sequuntur Christum. machinamenta inimici, misceant praecantationibus suis nomen Christi: quia jam non possunt seducere Christianos, ut dent venenum, addunt mellis aliquid, ut per id quod dulce est, lateat quod amarum est, et bibatur ad perniciem. Usque adeo ut ego noverim aliquo tempore illius Pilleati sacerdotem solere dicere, Et ipse Pilleatenete, sic in corde vestro scribite. Murus est adversus omnes impetus et adversus omnes insidias inimici. Nolite timere, nec ten
Abbreviated transcription (Latin):
sisic dicant. non audit infans. nec ꝓficit infans. Et dissertus
aliquispat̾ sisit tantus orator. ut lingua illius foris conere¬
pent. & tribunalia concutiantur. sihabeat paruulũ filiũ
cũ ad domũ redierit se pon& forensẽ eloquentiã quo ascen¬
derat: & lingua puerili descendit ad paruulum. Audiuno
loco ipsum apłm ascendentẽ & descendentẽ in una senten¬
tia. Siue enim inquit mente excessimus dõ. siue temperan¬
tes sumus uobis. Quid ẽ mente excessimus dõ Ut illa uidea¬
mus. quȩ ñ lic& homini loqui. Quid ẽ tẽperantes sumus uobis:
tumẽ quia & p̃dicatores ipsius ascendunt imitatione: &¬
descendunt p̾dicatione. Etsi aliquanto uos diutius tenuimꝰ.
consilii fuit ut in oportune orȩ transirent. Arbitramuriã
lis salutarib quȩ restant agamus. ut diem dominicũ sollẽpnit᷑
impleamus ingaudiis sp̃italib & cõparemus gaudia uerita¬

Expanded text:
si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive temperantes sumus, vobis » . Quid est, « mente excessimus, Deo? » Ut illa videamus « quae ntum est quia et praedicatores ipsius ascendunt imitatione, descendunt praedicatione. 24. Et si aliquanto vos diutius tenuimus, consilii fuit ut importunae horae transirent: arbitramur jam lis salutaribus, quae restant agamus, ut diem dominicum solemniter impleamus in gaudiis spiritualibus, et comparemus gaudia verita
Abbreviated transcription (Latin):
Quare unctus: Quia xp̃c acrismate. Quid aut̃ uidit
tunc inscalis: Ascendentes & descendentes angłos. Sic
hocẽ suꝑ filium hominis ascendunt & descendunt. Quo¬
modo ascendunt: quomodo descendunt: Ex uno habe¬
mus exemplum. Audiapłm paulũ: quod in ipso inuene¬
rimus. hoc deceteris ueritatis p̃dicatorib credamus.
uide paulum ascendentẽ. Scio hominẽ in xp̃o ante
annos quatuordecim raptum fuisse usq ad tertiũ cęlum
siue incorpore. siue extra corpus nescio d scit: & auds¬
se in effabia uerba quȩ ñ lic&c homini loqui. Qui ascenden
lax potum dedi uobis. ñ escam. Ecce descendit. qui ascen¬
derat. Quere quo ascenderit: usq intertiũ cȩlum. Quer
quo descenderit. usq: ad lac paruulis dandum. Audi qui ascen¬
descendere ad paruulos. & sinorunt latina uerba dicere. de¬
curtant illa & quassant quodaminodo linguã suam: ut pos¬
sint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia. Quia

Expanded text:
Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit tunc in scalis? Ascendentes et descendentes Angelos. Sic hoc est, super Filium hominis ascendunt et descendunt. Quomodo ascendunt, et quomodo descendunt? Ex uno habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum ascendentem: « Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim raptum fuisse usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba qbis potum dedi, non escam » . Ecce descendit qui ascenderat. Quaere quo ascenderat. Usque in tertium coelum. Quaere quo descenderit. Usque ad lac parvulis dandum. Audi quia descendescendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃s. quid mauis dixit nescio: quam. c̃ subarbore fici uidite
Pius enimẽ quod nos dñs uocatos iustificauit quã quod
uidit iacentes subumbra mortis. Quid enim nobis ꝓderat
si ibi remansissemus: ubinos uidit: Num quid ñ iaceremus:
Q uio ẽ hoc maius: Q uando uidimus angłos ascendentes
& descendentes sui filium hominis. Iam aliquando de
his ascendentib & descendentib angłis dixeram. sed ne
obliti fueritis breuit̾ dico. tam quam commemorans. ꝑ lu¬
ribus aut dicerem sinon cõmemorarẽ. sed modo insinua¬
rẽ. Scalas uidit iacob ꝑ somniũ & in ip̾sũ scalis uidit
ascendentes & descendentes: & lapidem quẽ sibi posuerat
ad caput unxit. Audistis quiamessias xp̃c. ẽ: audistis
quia unctus xp̃c. ẽ. Nonenim sic posuit lapidẽ unctũ
ut uenir& & adorar&. Alioquin idolatria eẽt: ñ signi¬
ficatio xp̃i. factae ergo significatio. quousq oportuit
fieri significationẽ. Et significatus ẽ Ixp̃c lapis unctus.

Expanded text:
i, quam est, sub arbore fici vidi te. Plus enim est quod nos Dominus vocatos justificavit, quam quod vidit jacentes sub umbra mortis. Quid enim nobis proderat si ibi remansissemus, ubi nos vidit? Numquid non jaceremus? Quid est hoc majus? Quando vidimus Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis? 23. Jam aliquando de his ascendentibus et descendentibus Angelis dixeram; sed ne obliti fueritis, breviter dico tanquam commemorans: pluribus enim dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scalis vidit Angelos ascendentes et descendentes; et lapidem quem sibi posuerat ad caput, unxit . Audistis quia Messias Christus est, audistis quia unctus Christus est. Non enim sic posuit lapidem unctum, ut veniret et adoraret: alioquin idololatria esset, non significatio Christi. Facta est ergo significatio, quo usque oportuit fieri significationem, et significatus est Christus. Lapis unctus,
Abbreviated transcription (Latin):
tot cotidie nascuntur. nemo miratur. Si consideremus pruden¬
tius maioris miraculi ẽ. eẽ quiñ erat: quam reuiui scere quierat.
miramur quȩ facta sunt ꝑ hominẽ ihm̃: miremur quȩ factast̃¬

Expanded text:
tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. miramur quae facta sunt per hominem. Jesum, miremur quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
de aqua uinũ fecit. ñ ẽ mirũ eis quinouerunt quia deus fec̃
aqua p̾cepit: qui omi anno facit hoc inuitib. Sicut eiũ qđ
miserunt ministri in ydrias. in uinũ conuersũ ẽ opere dnĩ:
sic & quod modo nubes fundunt. in uinũ conuertetur eiusdẽ
opere dñĩ. Illud aut̃ ñ miramur: quia omĩ annofit. Assidu¬
tate. amisit amirationẽ. Nam consideratione maiorẽ inue¬
nitrẽ quam id quod factumẽ in ydrus aquȩ. Quis ẽ enim qui
considerat opera dĩ quib regitur & administratur totus hic
mundus & non obstupescit: obruiturq miraculis: Si conside¬
r& um unius grani cuiusub& seminis. magna quędam res est.
honorẽ consideranti. Sed quia homines in aliud intenti. per¬
diderunt considerationẽ operũ dĩ inqua darent laudẽ coti¬
die creatori: tamquam seruauit sibi d̾s inusitata quȩ dam
quȩ facer&: ut tamquã dormientes homines ad se colendũ
mirabilib excitar&e. Mortuus resurrexit. mirati sunt homines:

Expanded text:
de aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecitaqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines:
Abbreviated transcription (Latin):
latine xp̃cẽ. Ab unctionẽ enĩm dicitur xp̃ẽ Crisma: unc¬
tio ẽ grece. Ergo xp̃c unctus. Ille singularit᷑ unctus p̾ci¬
pue unctus. unde om̃s xp̃iani unguntur. Ille p̾cipue quo¬
modo inpsalmo dicit᷑ audi. ꝑ ropterea unxit te ds̃ ds
tuus oleo exultationis p̃ participib tuis. ꝑ articipes enĩ
cius om̃s scĩ. sed ille singularit̾ sc̃sscorum: singulariter
filius iohannis. tuuocaberis cephas: quod int̾ p̃tatur p&rus.
Nam magnũ quia dñs dixit cuius filius eet̃ iste : quid mag¬
magnum dño: Om̃a nomina scõꝵ suoꝵ sciebat. quos antẽ
constitutionẽ mundi p̃destinauit: & miraris quia dixit
uni homini. tuesfilus illius & tuuocaberis illico: Magnũ
quia mutauit ei nomen. & fecit desymone p&rum p̾ etrus
aut̃ ap&ra: p&ra uero ȩccła E rgo in p&ri nomine figura¬

Expanded text:
latine Unctus. Ab unctione enim dicitur Christus. Χρῖσμα unctio est graece; ergo Christus, unctus. Ille singulariter unctus, praecipue unctus; unde omnes Christiani unguntur, ille praecipue. Quomodo in Psalmo dicit, audi: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Participes enim ejus omnes sancti; sed ille singulariter Sanctus sanctorum, singulariter us Joannis, tu vocaberis Cephas; quod interpretatur Petrus. Non magnum quia Dominus dixit cujus filius esset iste. Quid magnum Domino? Omnia nomina sanctorum suorum sciebat, quos ante constitutionem mundi praedestinavit; et miraris quia dixit uni homini, Tu es filius illius, et tu vocaberis illud? Magnum quia mutavit ei nomen; et fecit de Simone Petrum? Petrus aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ columbã : quia dictum ei erat. suꝑ quem uideris spm̃ descen¬
dentẽ uelut colũba & manentẽ suꝑ eũ hicẽ quibapti Lat in
bam multa dictasunt: Nonpossunt. nec opus ẽ om̃a retere¬
re. Precipue tamen ꝓpt̾ pacẽ: quia & ligna quȩ baptizata
sunt foris. quia fructum in eis inuenit columba adarcam
attulit. sicut meministis columbã anoe dearca emissã. quȩ̨
diluuio natabat & baptismo abluebatur. ñ mergebatur.
Cumergo eet᷑ emissa: attulit ramũ oliue. Sed ñ sola folia ha¬
bebat. habebat & fructum. Itaq hoc optandumẽ frib nr̃is
qui foris baptrlantur: ut habeant fructum. Non illos sinit
colũba foris. nisi adarcam reduxerit. fructus aut̃ ẽ totus
caritas: sine qua nichilẽ homo. quicquid aliud habuerit:
Ait enim. Silinguis hominũ loquar & angłoꝵ caritatem

Expanded text:
m descendentem velut columbam, et manentem super eum, hic est qui baptizat in bam? Multa dicta sunt, nec possum, nec opus est omnia retexere: praecipue tamen propter pacem; quia et ligna quae baptizata sunt foris, quia fructum in eis invenit columba, ad arcam attulit: sicut meministis columbam emissam a Noe de arca, quae diluvio natabat, et baptismo abluebatur, non mergebatur. Cum ergo esset emissa, attulit ramum olivae: sed non sola folia habebat, habebat et fructum . Itaque hoc optandum est fratribus nostris qui foris baptizantur, ut habeant fructum: non illos sinet columba foris, nisi ad arcam reduxerit. Fructus autem est totus charitas, sine qua nihil est homo, quidquid aliud habuerit. Ait enim: « Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
malus ille colũba ẽ : aut admenbra columbȩ̨ ꝑtin&. Nec
hic potest dici incatholica nec apud illos. si illi dicunt ço¬
lumbã ȩccłam ẽe suam. Quid ergo intelligimus fr̃s : Qm̃¬
manifestũ ẽ. & om̃ib notumẽ. si nolunt. conuincuntur:
quia & ibi quando dant mali ñ post illos baptidatur: &
hic quando dant maliñ post illos. bapti atur. Colũba
ñ baptrzat post coruũ. Coruus quare uult bapti ⁊areꝰ
post colũbã: intendat caritas ur̃a. Et quare de signatũ
ẽ nescio quid ꝑ colũbã ut baptizato dño uenir& colũba

Expanded text:
malus ille columba est, aut ad membra columbae pertinet: nec malus ille columba est, aut ad membra columbae pertinet: nec hic potest dici in Catholica, nec apud illos, si illi dicunt, columbam esse Ecclesiam suam. Quid ergo intelligimus, frmanifestum est, et omnibus notum, et si nolint convincuntur: quia et ibi quando dant mali, non post illos baptizatur; et hic quando dant mali, non post illos baptizatur. Columba non baptizat post corvum: corvus quare vult baptizare post columbam? 13. Intendat Charitas vestra: et quare designatum est nescio quid per columbam, ut baptizato Domino veniret columba