comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conuigium datũ. Unde cesalomon
possunt hoc dispares fide credere att
ab eo quẽ non colit. putet sibi co¬
nubiumꝑtitam grãm ratio doct
s amplius exempla cõmonent: se¬
pe incelebra muliebris decepit etuã
catie. Primum in comugio religo
queritur. Id̃o abrabam ꝓximã que¬
siuit dare filio suo: & tuꝑximam
quere: quiꝰ ẽ ꝓximꝰ: Qui fecit inqͥt
miscđiam in eugłio hoc dicitdñs
iħs. Et tu pximam seminis abrahx
require. & ꝓpinquã proximi tuise
peccatum mundi. Disce quid in
uxore querat᷑: non aurum non
argentũ quesuut abra ham non
possessiones. s gr̃am bone indols:
deinde int̾rogatꝰ si nollet uenire
filio. uirũnam eofiliũ dñ sui du¬
ceret: attende tͥ inquit. ne reuoces
accepit me de domo patris mei.
& de terra in qua natus sum. quilo¬
cutus ẽ mͥ & iurauit dicens ⁊ dabo
cerram hanc & semini tuo. ipse mittet

Expanded text:
conjugium datum. Unde et Salomon conjugium datum. Unde et Salomon possunt hoc dispares fide credere, ut ab eo quem non colit, putet sibi connubii impartitam gratiam. Ratio docet, sed amplius exempla commonent. Saepe illecebra muliebris decepit etiam cave. Primum ergo in conjugio religio quaeritur. Ideo Abraham proximam quaesivit dare filio suo. 85. Et tu proximam quaere. Quis est proximus? Qui fecit, inquit, misericordiam. In Evangelio hoc dixit Dominus Jesus. Et tu proximam seminis Abrahae require, et propinquam proximi tui . peccatum mundi. Disce deinde quid in uxore quaeratur: non aurum, non argentum quaesivit Abraham, non possessiones, sed gratiam bonae indolis. 86. Deinde interrogatus si nollet venire mulier, utrumnam eo filium domini sui duceret: Attende tibi, inquit, ne revoces et Deus terrae accepit me de domo patris mei, et de terra in qua natus sum, qui locutus est mihi, et juravit dicens: Tibi dabo terram hanc, et semini tuo; ipse mittet
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium fore. Constrinxit aut̃ eum.
ne de semine chananeor uxorem ar¬
cessiret dño suo. quoꝵ generis auctor
patrem non honorauerat: & idõ ma¬
ledictionis hereditatem transmisit
in suos: ut cognoscamus. fidem et
quandam hereditatẽ de auctoris ꝑ¬
sapia mhis requirendã. quos nobis
uolumus adiungere. Cum scõ enim
fides: Etidõ eaue xp̃ianȩ gentili
aut iudeo filiam tuam tradere. caue
inquã ne gentilẽ aut iuidȩam atq
alienigenã hoc ẽ hereticam. & omnẽ
alienam a fide tua. uxorem arcessas
tͥ pͥma coniugii fides. castitatis gr̃a
ẽ si idola colat quoꝵ p̃dicantur ad¬
ulteria: si xp̃m neget qui p̃ceptor
& remun̾atorẽ pudicitiȩ. quomodo
potest diligere pudicitiã  etiã si¬
xp̃iana sit. non ẽ satis. nisi ambo
iniciati sitis sacram̃tobaptismatis:
simul adorationẽ uobis surgendũ
ẽ. & conuinctis precib obsecrandꝰ
ds̃ accedit aliud insigne castimo¬
niȩ. si credas adõ tuo tͥ qđ sortituse

Expanded text:
 per ipsum tutum auxilium fore. 84. Constrinxit autem eum ne de semine Chananaeorum uxorem arcessiret domino suo, quorum generis auctor patrem non honoraverat, et ideo maledictionis haereditatem transmisit in suos; ut cognoscamus fidem, et quamdam haereditatem de auctoris prosapia in iis requirendam, quos nobis volumus adjungere. Cum sancto enim fides? Et ideo cave, Christiane, gentili aut Judaeo filiam tuam tradere . Cave, inquam, gentilem aut Judaeam atque alienigenam, hoc est, haereticam, et omnem alienam a fide tua uxorem arcessas tibi. Prima conjugii fides castitatis gratia est. Si idola colat quorum praedicantur adulteria, si Christum neget qui praeceptor et remunerator est pudicitiae, quomodo potest diligere pudicitiam? Si Christiana sit, non est satis, nisi ambo initiati sitis sacramento baptismatis. Simul ad orationem nocte vobis surgendum est, et conjunctis precibus obsecrandus Deus. Accedit aliud insigne castimoniae, si credas a Deo tuo tibi quod sortitus es,
Abbreviated transcription (Latin):
& inereduli non possent resistere.
quin cotiꝰ corporis immolatione
queri salutẽ putarent. qui exiguũ
circumcisionis suȩ sanguinẽ salu¬
tarẽ arbitrarent᷑. Consid erandũ
aũt. quod in p̃putio positum uo¬
cauit ds̃. Inp̃putio adhuc manen¬
ũ legitui filii promissaẽ heredi¬
tas. ut non uidõꝵ tantũ modopa¬
trem ut ipsi asserunt. s om̃iũ ere¬
Dentiũ auctorẽ ꝑfidem credas Sa¬
ra quoq ante circũcisionẽ uiri.
in unius litterȩ adiectione non
mediocri remuneratione benedicit᷑.
ut pͥncipatũ uirtutis & gr̃ȩ haberet.
Dequa nationes & reges gentium
spondet futuros ut inipsa tẏpus ñ
snagoge s ȩccłiȩ constitueret᷑. Qd̃
antem promisso ex ea filio risit abra¬
ham. non incredulitatis s exultatio¬
nis indicium fuit. Deniq ꝓcidit
et: Et dixit. Ismahel hic uiuat
inconspectu tuo non ẽ incredulus
in promissis. nec auarus in uotis
hocẽ non dubito quod facias. ut

Expanded text:
et increduli non possent resistere, et increduli non possent resistere, qui in totius corporis immolatione quaeri salutem putarent, qui exignum circumcisionis suae sanguinem salutarem arbitrarentur. 31. Considerandum autem quod in praeputio positum vocavit Deus, in praeputio adhuc manenti legitimi filii promissa est haereditas; ut non Judaeorum tantummodo patrem, ut ipsi asserunt, sed omnium credentium auctorem per fidem credas. Sara quoque ante circumcisionem viri in unius litterae adjectione non mediocri remuneratione benedicitur, ut principatum virtutis et gratiae haberet; de qua nationes et reges gentium spondet futuros, ut in ipsa typus non Synagogae, sed Ecclesiae constitueretur. Quod autem promisso ex ea filio, risit Abraham, non incredulitatis, sed exsultationis indicium fuit. Denique procidit et. Et dixit: Ismael hic vivat in conspectu tuo . Non est incredulus in promissis, nec avarus in votis. Hoc est, non dubito quod facias, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lis ad diluendum est considemꝰ
quib pars mandata sit: quib
mandata ꝑfectio: pars enĩ manda¬
ta ẽ scđm legem popło iudeoꝵ:
illi dura ceruice. illi infirmo: illiqͥ
dm suũ non cognouit. Cum ergo
partem non potuerit sustinere. qͦ¬
modo pfectionẽ seruare potuisset:
Utisi puerulũ luteris imbuas a sui¬
głis litterarum elem̃tis inchoandũt
tͥ ut asingłis apicib ad syllabasa syi¬
labis eum ꝑordinẽ ad nomina orat¬
onẽq deducas. Nec potest mare qͥs¬
quã nauigare intrepidus: nisi qͥañ
influminib nauigauerit. Deniq
siquid aut conficiendi itineris au
leuandi oneris puero uelis ꝓuecti¬
oriq mandare. nunquid eqͣndao¬
nera sunt. aut equandus labor:
Ita gͥ noueris his ꝑfectionẽ circũci¬
sionis ẽẽ seruatam. quiã xp̃o insti¬
tuti ualidiorib idonei uderentus.
ut & fideles ꝓbarentur. quoꝵ mul¬
titudo innumera crucẽ tolleret.
suam pro xp̃o animam deuouest.

Expanded text:
lis est ad diluendum, si consideremus lis est ad diluendum, si consideremus quibus pars mandata sit, quibus servata perfectio. Pars enim mandata est secundum legem populo Judaeorum, illi dura cervice, illi infirmo, illi qui Deum suum non cognovit. Cum ergo partem non potuerit sustinere, quomodo perfectionem servare potuisset? Ut si puerulum litteris imbuas, a singulis litterarum elementis 294 inchoandum est tibi, ut a singulis apicibus ad syllabas, a syllabis eum per ordinem ad nomina, orationemque deducas. Nec potest mare quisquam navigare intrepidus, nisi qui ante in fluminibus navigaverit. Denique si quid aut conficiendi itineris, aut levandi oneris puero velis provectiorique mandare, numquid aequanda onera sunt, aut aequandus labor? Ita igitur noveris his perfectionem circumcisionis esse servatam, qui a Christo instituti, validioribus idonei viderentur; ut fideles probarentur, quorum multitudo innumera crucem tolleret; suamque pro Christo animam devoveret,
Abbreviated transcription (Latin):
diumo oraculo: s cum apłs dixe¬
rit paulus. Quia abraham signũ
accepit circum cisionis: utiq signũ.
non ipsa res. s alterius est rei. hoc
ẽ non ueritas.s indiciũ ueritatis.
Deniq ipse exposuit & expressit.
dicens. Signum accepit circumei¬
sionis. signaculum iusticiȩ & fidĩ.
Unde non incongrue intelligimus.
quia circumcisio corporalis. signũ cͥc̃¬
cisiomiꝰ spial est. Ergo signum
mansit.:donec ueniret ueritas ad¬
uenit dñs iħs qui ait. Ego sũ uia.
exiguãcorporis in signo. s totũ
circumcidit hominem inueritate.
Signum detraxit. uĩtatẽ induxit:
quia postea quam uenit quod ꝑfe¬
ctumẽ. quod ex parte erat euacua¬
tum÷. Et idõ cessauit circumcisio
partis. ubi refulsit circũcisio uniũ¬
sitatis. Iam enim non ex parte. sed
ꝑfectio circumcisionis. quia ꝑcor¬
poris oblationẽ redimitur anima.
utrum debuerit pars premiti. cũ
eẽt uentura ꝑfectio qui locus. faci¬

Expanded text:
 oraculo. Sed cum Apostolus dixe oraculo. Sed cum Apostolus dixerit Paulus : Quia Abraham signum accepit circumcisionis: utique signum non ipsa res, sed alterius rei est, hoc est, non veritas, sed indicium veritatis. Denique ipse exposuit et expressit dicens : Signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae et fidei. Unde non incongrue intelligimus quia circumcisio corporalis signum circumcisionis est spiritalis. Ergo signum mansit donec veniret veritas. Advenit Dominus Jesus, qui ait: Eexiguam corporis in signo, sed totum circumcidit hominem in veritate, signum detraxit, veritatem induxit; quia postea quam venit quod perfectum est, quod ex parte erat, evacuatum est; et ideo cessavit circumcisio partis, ubi refulsit circumcisio universitatis. Jam enim non ex parte, sed perfectio circumcisionis; quia per corporis oblationem redimitur anima, utrum debuerit pars praemitti, cum esset ventura perfectio. Qui locus faci
Abbreviated transcription (Latin):
na. inseruitutem generans. quȩ ẽ agar:
Duos popłos ostendens de abrahe
generatione manare. unũ udõꝵ.
qui legis sillabis seruiat. Eoquod
de ancilla in seruitutẽ uideatur ẽc̃
generatus. alterum xp̃ianũ. qui ad
temissionẽ peccatoꝵ celestis gr̃ȩ li¬
bertatẽ acceꝑit. Qd gͦ putas c̃ẽ pec¬
catum. adu̾tis ẽẽ mysterium: quo
ea quȩ posteriorib erant futura tẽ¬
ut scias quia xp̃ianis dicit. & nos
in xp̃m iħm eredidimꝰ. ut iustificem᷑
ex fide xp̃i. & non ex oꝑib legis. A¬
contingebant illis. crimini non erãt.
Nob̃ aut̃ erunt. si ad correptionẽ nram
scͥpta. cauere nolimꝰ: s magis idaga¬
mus. ut cum s imꝰ lib̃ȩ filii quȩ est
sara. ne legis laqueis seruiamus.
cum abraham liberã tenuerit. an¬
cillã eiecerit: quo loci: plerosq mo¬
ueri scio: si em̃ bonaẽ circumcisio:
hodie que teneri debuit: si inutilis.
mandari non debuit: Presertim¬

Expanded text:
na in servitutem generans quod est Agar , na in servitutem generans quod est Agar , duos populos ostendens de Abrahae generatione manare: unum Judaeorum, qui legis syllabis serviat; eo quod de ancilla in servitutem videatur esse generatus: alterum Christianum, qui ad remissionem peccatorum coelestis gratiae libertatem acceperit. Quod ergo putas esse peccatum, advertis esse mysterium, quo ea quae posterioribus erant futura temut scias quia Christianis dixit: Et nosut justificemur ex fide Christi, et non ex operibus legis . Acontingebant, illis crimini non erant: nobis autem erunt, si ad correptionem nostram scripta cavere nolimus: sed magis id agamus, ut cum simus liberae filii, quae est Sara, ne legis laqueis serviamus, cum Abraham liberam tenuerit, ancillam ejecerit. 29. Quo loco plerosque moveri scio: si enim bona est circumcisio, hodieque teneri debuit: si inutilis, mandari non debuit, divino praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dm̃. Iat̃ erat c̃ de ancilla ꝓlem
legitimosuceptꝰ ꝯiugio. Peꝑit sarapd
factus ẽ pat̾ filii circũcidi iubet᷑.
accepturus ueri seminis hereditatẽ.
Nonne euident̃ circumcisio carnis p̃¬
ceptũ ẽ castimoniȩ. ut aliquis rest¬
cet libidinẽ carnis. & indomitas
luxu ac lasciuia refrenet cupiditatis:
Et enim cirtumcisionis uocabulo
id p̃seribit᷑. ut om̃is impuritatis
tribuit auctoritas. qui ait illa quȩ
gessit abraham: ut de ancilla susci¬
peret sobolem. infigurã facta. & se¬
cundum allegoriã dicta allegoria
c̃ cum aliud gerit᷑. & aliud sigurat᷑.
sicut etiam ipse apłs docet dicens.
Sub lege uolentes eẽ. legẽ ñ legistis:
scͥptum ẽ enĩ qđ abraham duos fi¬
lios habuerit: unum de ancilla. &
unum deliba. S is quidẽ qui dean¬
cilla scdm carnem natus ẽ: qui autẽ
de lib̾a ꝑrepromissionẽ. quȩ sunt ꝑ
allegoriam dicta. Nam hȩc sunt duo
testamenta. Unũ quidẽ a monte si¬

Expanded text:
novit Deum. Pater erat cum de ancilla prolem legitimo susceptus conjugio. Peperit Sara, et factus est pater filii. Circumcidi jubetur accepturus veri seminis haereditatem. Nonne evidenter circumcisio carnis praeceptum est castimoniae, ut aliquis resecet libidinem carnis, et indomitas luxu ac lascivia refrenet cupiditates? Etenim circumcisionis vocabulo id praescribitur, ut omnis impuritatis tribuit auctoritas, qui ait: Illa quae gessit Abraham ut de ancilla susciperet sobolem, in figuram facta sunt, et secundum allegoriam dicta. Allegoria est cum aliud geritur et aliud figuratur; sicut etiam ipse Apostolus docet dicens: Sub lege volentes esse, legem non legistis? Scriptum est enim, Quoniam Abraham duos filios habuerit, unum de ancilla, et unum de libera; sed is quidem qui de ancilla, secundum carnem natus est: qui autem de libera 293 per repromissionem: quae sunt per allegoriam dicta. Nam haec sunt duo testamenta: unum quidem a monte Si
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt dñe: ad didit. & humilia te sub
manib eius. Opto gͥ ut in hoc ui¬
cium nullus incidat. s siquis inci¬
derit. discat ancillamsuã humili¬
ars uxori suȩ: ne dum uult ancillã¬
suam uindicare. excludat uxorem.
Ergo abraham. & unus de popłogen
tili erat. & causa posteritatis untto¬
ierat ad ancillam: quod uxor eiꝰ fen¬
licatem suam obumbrare cupiens.
auctor eius facti fuerit uiro. Etta¬
m̃ non otiosũe. quod post hocsta¬
tim. quia alia eiꝰ merita ꝓbaret.
uel huiꝰ facti penitentiã. dixit illi. ẽ¬
go sum ds̃ tuus. emerere inconspecti
meo. & estosine querela. quasi acdhuc
non plene emeruisset. qui desperant
steritis partum uxoris. & de ancitla
posteritatẽ quereret. Esto inquit si¬
ne querela. hoc ẽ in rep̃hensibilis. ut
de te uxor non querat᷑. ne quisquã
tua facta rep̃hendat. Mutar ei no¬
m̃ littera addita: ut de abram uocit¬

Expanded text:
esset dominae, addidit: Et humilia te sub esset dominae, addidit: Et humilia te sub manibus ejus . Opto igitur ut hoc vitium nullus incidat: sed si quis inciderit, discat ancillam suam humiliare uxori suae; ne dum vult ancillam vindicare, excludat uxorem. 27. Ergo Abraham et unus de populo erat gentili, et causa posteritatis introierat ad ancillam; quia uxor ejus sterilitatem suam obumbrare cupiens, auctor ejus facti fuerat viro: et tamen non otiosum est quod post hoc Deus statim, quia alia ejus opera probaret, vel hujus facti poenitentiam, dixit illi: Ego sum Deus tuus, emerere in conspectu meo, et esto sine querela , quasi adhuc plene non emeruisset, qui desperaret sterilis partum uxoris, et de ancilla posteritatem quaereret. Esto, inquit, sine querela, hoc est, irreprehensibilis; ut de te non queratur uxor, nec quisquam tua facta reprehendat. Mutat enim nomen, littera addita, ut de Abram voc
Abbreviated transcription (Latin):
non tenuit. quȩ tenebit. Idõq
scͥptum est. & afflixic eam sarra &
fugit a facie eius. Duo sunt quȩ
comprehendit scͥptura. ut & dñe
grauem indignationẽ ex pͥmeret.
& ancille tumorẽ ac suꝑbiam. Qd̾
afflixit eam sarra: ad iracundiã
affligentis refertur. Qđ agar fu¬
git: contumeliam serui patientia
non ferebat. Quȩ sibi erilis contu¬
bernii usndicabat fastigiũ. Indi¬
gnata ẽ in iuriam: quȩ induerat
in solentiã. Deniq int̾roganti an¬
gło quo iret. respondit.Afacie
sarray dñȩ meȩ fugio. Et hoc tu¬
moris inmodici. ut priꝰ nom̃ sarrȩ
diceret. postea dñam significaret.
Illud ad iniuriã premissum. hocad
expressionẽ ꝑsonȩ additum. non
placuit angło ancillȩ insolentia:
& ido dixit illi angłs. Reuertere
ad dñam tuã. Utiq non latuisset
angłm. si ui supplicioꝵ uicta fu¬
gisset. Et magis rep̃bendisset uer¬
berantis seuiciam. quam fugientis
discessionẽ. S ut ostenderet quia
tanquam suꝑba fugiebat: ne suꝑba

Expanded text:
non tenuit, quae tenebit? Ideoque scriptum est: Et afflixit eam Sara, et fugit a facie ejus. Duo sunt quae comprehendit 292 Scriptura; ut et dominae gravem indignationem exprimeret, et ancillae tumorem ac superbiam. Quod afflixit eam Sara, ad iracundiam affligentis refertur: quod Agar fugit, contumeliam servili patientia non ferebat, quae sibi herilis contubernii vindicabat fastigium: indignata est injuriam, quae induerat insolentiam. Denique interroganti angelo quo iret, respondit: A facie Sarae dominae meae ego fugio . Et hoc tumoris immodici, ut prius nomen Sarae diceret, postea dominam significaret. Illud ad injuriam praemissum, hoc ad expressionem personae additum. Non placuit angelo ancillae insolentia; et ideo dixit illi: Revertere ad dominam tuam . Utique non latuisset angelum, si vi suppliciorum victa fugisset, et magis reprehendisset verberantis saevitiam, quam fugientis discessionem: sed ut ostenderet quia tamquam superba fugiebat, ne superba
Abbreviated transcription (Latin):
umbrabit suꝑcum om̃ib dieb
& int̃ humeros requiescet dilectꝰ
adño. Qui etiã uas electionis ẽ
factus. Neq enim alit̃. nisi dñiẽ
miseratione. & amore conu̾sus.
Unde & ipse nichil merito tribu¬
ens suo. s totum deferens xp̃o
ait. Ego enim sum minimus
apłoꝵ qui ñ sum dignꝰ uocari
in me egena non fuit.habitabit
fidens in domo. quamante uastabat.
Habitabit in tab̾nacłis xp̃t. Quian¬
te sicut lupus errabat insiluis. Et
ds̃ obumbrait suꝑ eum. quando
uisus ẽ ei xp̃c. Quilicet aꝑtis ocłis
nichil uideret: tam̃ xp̃m uidebat.
Et merito uidebat p̃sentẽ quẽ ctiã
audiebat loquentem. Non cecita¬
tis est obumbratio ista. s gr̃e. De
Hoc ẽ int̃bonos actus & oꝑa p̃tio¬
sa. Nam ce suprahabes quod ysachar
supposuit humerum suum ad la¬
borandum & factus ẽ uir agrico¬
la: quẽ paulus imitatus posint fi¬
dĩ nouella plantaria. Idõq quasi
bonus agricola dixit. Ego plan¬

Expanded text:
umbrabit super eum omnibus diebus, umbrabit super eum omnibus diebus, et inter umeros requiescet dilectus a domino. qui etiam uas electionis est factus; neque enim aliter nisi domini est miseratione et amore conuUnde et ipse nihil merito tribuens suo, sed totum deferens Christo ait: Ego enim sum minimus apostolorum qui non sum dignus vocarieius egena in me non fuit. habitauit fidens in domo, quam ante uastabat, habitauit in tabernaculis Christi, qui ante sicut lupus errabat m siluis, et deus obumbrauit super eum, quando uisus est ei Christus. qui licet apertis oculis nihil uideret, tamen Christum uidebat. et merito uidebat praesentem, quem etiam audiebat loquentem. non caecitatis est obumbratio ista, sed gratiae.hoc est inter bonos actus et opera pretiosa. nam et supra habes quod Isachar supposuit umerum suum ad laborandum et factus est uir agricola. quem Paulus imitatus posuit fidei nouella plantaria ideoque quasi bonus agricola dixit: ego plan
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ.S qui lupus uenerat. pastor
c̃ factus. Lupus erat cũ saulus es¬
set. qͣndo intrabat in domoᷤ ⁊ iuiro et
mulieres trahebat incarcerẽ. Lu¬
puserat qndo spirans minas.
e homicidia in discipłos dm̃.
pecebat ȩpl̃as a pͥncipib sac̾dotũ.
ut inuaderet seruulos xp̃i. Quẽ
tanquam lupum nocturnis tene¬
bris oberrantẽ: effusa iħc luce cȩ¬
cauit. Idõ rachel cum pareret ben¬
iamin. uocauit nom̃ eiꝰ filiꝰ dolo¬
ris mei. futurum ꝓphetans ex ea
tribu paulum. qui afficeret filios
eccłiȩ ꝑsecutionis suȩ tempore. &
graui matrem dolore uexaret.S
tam̃ idem postea pͥncipib escam
posteriori diuisit tempore eugli¬
zans gentib dĩ u̾bum & płimos
adfidem prouocans. Qui eo dis¬
putante. sicut legatus pauli pro¬
consulis. & publius pͥnceps dñi
grãm receperunt. Pulchrȩ autem
etiam moyses cum benediceret
beniamin tribum dixit. Dilectꝰ
a dño habitabit fidens. & ds̃ ob¬

Expanded text:
clesiae: sed qui lupus uenerat pastor clesiae: sed qui lupus uenerat pastor est factus. lupus erat cum Saulus esset, quando intrabat in domos et uiros ac mulieres trahebat in carcerem. lupus erat, quando spirans minas et homicidia in discipulos domini petebat epistulas a principibus sacerdotum, ut inuaderet seruulos Christi. quem tamquam lupum nocturnis tenebris oberrantem offusa Iesus luce caecauit. ideo Rachel cum pareret Beniamin, uocauit nomen eius filius doloris mei futurum prophetans ex ea tribu Paulum, qui adficeret filios ecclesiae persecutionis suae tempore et graui matrem dolore uexaret. sed tamen idem postea principibus escam posteriore diuisit tempore euangelizans gentibus dei uerbum et plurimos ad fidem prouocans, qui eo disputante sicut legatus Pauli proconsulis et Publius princeps domini gratiam receperunt. pulchre autem etiam Moyses, cum benediceret Beniamin tribum, dixit: dilectus a domino habitabit fidens, et deus ob
Abbreviated transcription (Latin):
sus dĩscientiam destruentes. Et
idõ iuxta legem munda anima¬
lia cornua habent lexemm sp̃i¬
calis ẽ. Qui enim possunt scłi huiꝰ
ulecebras u̾bodĩ & uirtutis obser¬
uantia ꝓpulsare: cornib uelut qͥ¬
bdam capitis sui armis uident
ẽt muniti. Meritoq & tuba cor¬
nea dicit᷑. uirtus sermonis mira¬
bilis. quȩ bonos milites xp̃i accen¬
dit ad prelium: ut de hoste diabo¬
lomanubias reportemus. In acie
gͥsumus: & plurimos ex nob ui¬
demꝰ in ad u̾sariis castris ẽẽ capti¬
uos. Hinob iugo grauissimo ser¬
uitutis exuendi sunt. Plurimos
lupos habet diabolus. quos adxͥ
oues dirigit. Etidõ intelligibilis
ioseph. ut oues seruaret suas. ip¬
sum inimicum uenientẽ ad diri¬
piendas ories rapuit lupum. Pau¬
lum faciens exꝑsecutore doctorẽ.
Dequo dicit iacob sicut scriptũ ẽ.
beniamin lupus rapax. mane edet
adhuc. & aduesperum diuidet
escam pͥncipib. Lupus erat cũ
disꝑgeret. & deuoraret oues ex¬

Expanded text:
rsus dei scientiam destruentes. et rsus dei scientiam destruentes. et ideo iuxta legem munda animalia cornua habent; lex enim spiritalis est. qui enim possunt saeculi huius inlecebras uerbo dei et uirtutis obseruantia propulsare cornibus uelut quibusdam capitis sui armis uidentur esse muniti. meritoque et tuba cornea dicitur uirtus sermonis mirabilis, quae bonos milites Christi accendit ad proelium, ut de hoste diabolo manubias reportemus. in acie igitur sumus et plurimos ex nobis uidemus in aduersariis castris esse captiuos. ii nobis iugo grauissimo seruitutis exuendi sunt. Plurimos lupos habet diabolus, quos ad Christi oues dirigit. et ideo intellegibilis Ioseph, ut oues seruaret suas, ipsum inimicum uenientem ad diripiendas oues rapuit lupum Paulum faciens ex persecutore doctorem. de quo dicit Iacob, sicut scriptum est: Beniamin lupus rapax, mane edet adhuc et ad uesperum diuidet escam principibus. lupus erat, cum dispergeret et deuoraret oues ec
Abbreviated transcription (Latin):
illam in canticis canticorum.
fr̃mnus m̃s candidus &e rubeus.
electus de decemmilib. Denꝙ eiã
iuuenculȩ dauid mariȩ auctorem.
ginis partum in decem inilib pre¬
dicabant: saul aũt inmilib cũ
reuerentiȩ gr̃a circa regem magis
p̃ponderare debuissent. Quig̃
cornu xp̃i exaltauerit confessus
eius glam ipse quoq accipiet eor¬
nua. Unde etiam scĩ unicornuidi¬
cti sunt in psalmi ũsiculo. Et dile¬
ctus. tanquam filius unicornioꝵ
Et enim sicut animal huiꝰmodi cũ
capite quo dam nr̃e animȩ cor¬
nua pullulare cȩperint: ꝓcessum
uident᷑ ꝑfectionis significare uir¬
tutis: & tamdui crescunt. qͣndu
compleant᷑. Hoc cornu dñs iħs
comminuit gentes. ut suꝑstitio¬
nẽ obtereret: salutem redderet.
Sicut ipseait. ꝑcutiam & sana¬
bo. Idõq tanquã immitatortau¬
ri huiꝰ. ꝓpħa dicit. Inte inimi¬
cos nr̃os uentilabimꝰ. Idest alti¬
tudinẽ omñe eleuantem se adũ¬

Expanded text:
illam in Canticis canticorum: illam in Canticis canticorum: fraternus meus candidus et rubeus, electus de decem milibus. denique etiam iuuenculae Dauid Mariae auctorem, us per uirginis partum, in decem milibus praedicabant, Saul autem in milibus, cum reuerentiae gratia circa regem magis praeponderare debuissent. qui ergo cornum Christi exaltauerit confessus eius gloriam ipse quoque accipit cornua. unde etiam sancti unicornui dicti sunt in psalmi uersiculo: et dilectus tamqEtenim sicut animal hujusmodi, cucapite quodam nostrae animae cornua pullulare coeperint, processum videntur perfectioris significare virtutis, et tamdiu crescunt, quamdiu compleantur. Hoc cornu Dominus Jesus comminuit gentes, ut superstitionem obtereret, sasicut ipse ait: percutiam et sanabo. ideoque tamquam imitator tauri huius propheta dicit: in te inimicos nostros uentilabimus, id est altitudinem omnem eleuantem se adue
Abbreviated transcription (Latin):
mundi uictima. ut pacificaret
om̃a. cuius decus scm. Om̃e
enim scm̃ primogenitum. sicut
alibi demonstrauimus. Undele¬
ui non ȩtatis ordine. S sacrȩ
successionis p̃rogatiua. pͥmoge¬
nitꝰ meruit nuncupari. Et uere
scm̃ decus eiꝰ. de quo scͥptum ẽ re¬
surgente. Speciosus forma p̃filiis
hominũ: quia ipse est primo geni¬
tus ex mortuis. habens cornua u¬
nicornin. S cum dixerit cornua:
quomͦ uncornui posuerit requi.
& exaltabit cornu xp̃i sui. Et
ysaias ait. Uinea facta ẽ dilecto
in cornu in locoubi. Qm̃ in dei
filio unigenito floret ȩccłia tenẽs
unicum dĩ u̾bum in quo ẽ uir¬
tutis atq sapientiȩ plenitudo.
cuiꝰ ub̃tate seges fidĩ pullulauit.
qđ u̾bũ secunt᷑ scĩ. Decemmilia
inquit effrem & milia manasse.
Id est & uidõꝵ & gentiũ domine¬
tur & exutroq popło acquirat
sibi ȩccłiȩ plenitudinẽ. Idõq dex¬
tram suam suꝑ effrem posuit
sc̃s iacob. Eo qd legis dicentem

Expanded text:
mundi uictima, ut pacificaret mundi uictima, ut pacificaret omnia. cuius decus sanctum; omne enim sanctum primogenitum, sicut alibi demonstrauimus, unde Leui non aetatis ordine, sed sacrae successionis praerogatiua primogenitus meruit nuncupar. et uere sanctum decus eius, de quo scriptum est resurgente: speciosus forma prae filiis hominum, quia ipse est primogenitus ex mortuis, habens cornua unicornui. sed cum dixerit cornua, quomodo unicornui posuerit requet exaltabit cornum christi sui, et Esaias ait: uinea facta est dilecto in cornu in loco uberi, quoniam in dei filio unigenito floret ecclesia tenens unicum dei uerbum, in quo est uirtutis atque sapientiae plenitudo, cuius ubertate seges fidei pullulauit. quod uerbum sequuntur sancti. Decem milia inquit Ephraem et milia Manasse, id est: et Iudaeorum et gentium dominetur et ex utroque populo adquirat sibi ecclesiae plenitudinem. ideoque dextram suam super Ephraem posuit sanctus Iacob, eo quod legis dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
gentes uentilabit simul usq ad
extremum terrȩ. Ipse miriades
efrem. & ipse chiliades manas¬
ses. Benedictio eadem ẽ q̃ omne
habet cȩlestium & terrestrium ple
uisus inrubodixit ad ipsum moy¬
sen. Solue calciam̃tum pedũ tuo¬
rum. Quiẽ suꝑom̃s d̾s. quia ipse¬
ẽ caput corporis ȩccłiȩ. qui ẽ prin¬
cipiũ primogenitus ex mortuis:
ut fiat in om̃ib ipse primatũ tenes.
qm̃ in ipso complacuit omnẽ ple¬
nitudinem inhabitare. Etidõ so¬
li. benedictionis huiꝰ prerogatiua
defertur. A summitate cęliusꝙ ad
extrenium t̃̾rę. ipse ẽ em̃ ante om̃s
in quo constant omĩa. quietiam
ꝑsanguinẽ crucissuȩ pacificauit
omia. siue quȩ interris. siue quȩ
incelo sunt. Cuius typum p̃fe¬
rens pulchre benedicitur sẽs io¬
seph. ut honorificetur int̃ fratres.
Priogenitus tauri decus eius.
habens cornua unicornui. inqͥb
gentes uentilauit & bonus taur.
quasi hostia ꝓdelictis. & totius

Expanded text:
gentes uentilabit simul usque ad gentes uentilabit simul usque ad extremum terrae. ipsae myriades Ephraem et ipsae chiliades Manasses. benedictio eadem est, quae omnem habet caelestium et terrestrium plenuisus in rubo dixit ad ipsum Moysen: solue calciamentum pedum tuorum, qui est super omnes deus, quia ipse caput corporis, ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut fiat in omnibus ipse primatum tenens, quoniam in ipso conplacuit omnem plenitudinem inhabitare. et ideo soli benedictionis huius praerogatiua defertur a summitate caeli usque ad extremum terrae. ipse est enim ante omnes, in quo constant omnia, qui etiam per sanguinem crucis suae pacificauit omnia siue quae in terris siue quae in caelo sunt. cuius typum praeferens pulcre benedicitur sanctus Ioseph, ut honorificetur inter fratres. Primogenitus tauri decus eius habens cornua unicornui, in quibus gentes uentilabit. et bonus taurus quasi hostia pro delictis et totius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ capita om̃iũ caput õium.
Caput enim mulieris uir. caput uiri
stoꝵ ẽ ũtex altissunus quod fres
nocat acquisitos ꝑgrãm. Et qddã
regenerationis consortium. Unde
&e de fr̃ib ioseph illos magis fratres
intelligunꝰ de quib dicit inpsalmo.
larrabo nom̃ tuum fr̃ib meis in
meho ȩccłiȩ cantabotͥ. Deniq et
moyses completurꝰ uitȩ istius cur¬
sum: cum benediceret tribũ ioseph.
Nonullum utiq iam defunctũ ioseph
s xp̃m benedicebat sicut habes sẽ¬
ptum de iosepħ. Abenedictione
dm̃ terra cius afinib cęli & arore.
& ab abyssis fontium deorsum &
scđ̃m horam factum solis cursũ
& a conuenientib msib & aũtice
montiũ abinicio: & au̾tice colli¬
um eternoꝵ. & adoram terre ple¬
nitudinis. & abeo qui uisus ẽ in
rubo ueniat suꝑ caput ioseph.
&e suꝑ u̾tic̃e ipsius honorificus.
int̃fr̃s primogenitꝰ tauri decus
eius. cornua unicornui. in ipsis

Expanded text:
est super capita omnium caput omnium — est super capita omnium caput omnium — caput enim mulieris uir, caput uiri st vertex altissimus. Quos fratres vocat, acquisitos per gratiam, et quoddam regenerationis consortium. Unde et de fratribus Joseph illos magis fratres intelligimus, de quibus dicit in psalmo: narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae cantabo tibi. Denique et Moyses completurus uitae istius cursum, cum benediceret tribum Ioseph, non illum utique iam defunctum Ioseph, sed Christum benedicebat, sicut habes scriptum de Ioseph: a benedictione domini terra eius, a finibus caeli et a rore et ab abyssis fontium deorsum et secundum horam factum solis cursus et a conuenientibus mensibus et a uertice montium ab initio et a uertice collium aeternorum et ad horam terrae plenitudinis et ab eo qui uisus est in rubo ueniat super caput Ioseph et super uerticem ipsius. honorificus inter fratres. primogenitus tauri decus eius, cornua unicornui. in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
unum non diffinitur: & unum
omĩa sonant spiritale magis mi¬
sterium genãtionis patiȩ. quã m̃brũ
aliquot corporale significat. S siẽ
illam ex patre generationẽ intelligi¬
mus: itaetiam ad consummatioñ
fidĩ. genãtionem mariȩ intelligamꝰ
quandobenedicitur uulua inatris
Illa utiq mariȩ uirginalis que nob
edidit dñm iħm. De qua pat̃ dieit
ꝑiheremiam ꝓpħam. Prius quã
te formarem in utero nouite: et pͥꝰ¬
quam exires de uulua matris scĩ¬
alteram ex uirgine. Ita tam̃ ut
non exsors suȩ diuinitatis eẽt cũ
ex uirgine nasceretur & eẽt incor¬
pore. Unde & conualuit supõs
montes & desideria colliũ ȩterno¬
rum. Suꝑ enim om̃s illos subli¬
lunam. archangłos tanquã cȩli
lum̃ emicuit. sicut ipse ait. Nẽ
discipłs suꝑ magistrum. nec ser¬
uus suꝑ dñm. Quis em̃ illorum
fuit cui subiecta ecñt omĩa: Qui¬
b: ipse donauit quod erant inqͦ
benedicunt᷑ om̃s scĩeiꝰ. quia ip̃se

Expanded text:
unum non definitur et unum unum non definitur et unum omnia sonant, spiritale magis mysterium generationis paternae quam membrum aliquod corporale significat. sed sicut illam ex patre generationem intellegimus, ita etiam ad consummationem fidei generationem Mariae intellegamus, quando benedicitur uulua matris, illa utique Mariae uirginalis, quae nobis edidit dominum Iesum. de qua pater dicit per Hieremiam prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et priusquam exires de uulua matris, sanctialteram ex uirgine, ita tamen ut non exsors suae diuinitatis esset, cum ex uirgine nasceretur et esset in corpore. Unde et conualuit super omnes montes et desideria collium aeternorum. super omnes enim illos sublilunam archangelos tamquam caeli lumen emicuit, sicut ipse ait: non est discipulus super magistrum nec seruus super dominum. quis enim illorum fuit cui subiecta essent omnia, quibus ipse donauit quod erant? in quo benedicuntur omnes sancti eius, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ligere:cur utramq benedictionẽ
conunxerit. latebit causa. Potuit
enim dicere de sola uulua matris.
S pulchrius arbitror ut scđm spĩ¬
tale misterium intelligamꝰ utrãq
nitatem. & scđm carnem. quia an¬
te scła est generatus ex patre. Unde
& pat̾ait. eructauit cormeũ u̾bũ
bonum eoqd ex illa intima et
incõp̃hensibili patris ꝑcessit sub¬
stantia. & in ipso ẽ semꝑ. Unde ce
eugłista dicit. Dm̃nemo uidit un¬
quam. Nisi uigenitus filius quiẽ
in sinu patris ipse enarrauit. Sic̃
gͦ sinus patris spiritalis intelligi¬
tur intimum quoddam paterne
caritatis. natureq secretum in qͦ
semꝑ ẽ filius. Ita etiam patris uul¬
ua ẽ spiritalis interioris archanũ.
de quo tanquã ex genitali aluo ꝑ¬
cessit filius. Deniq diu̾se nunc̃
uuluã legimus patris. nunc cor
eius quo u̾bum eructauit. Nũc
os eius ex quo iusticia ꝓcessit. ex
quo pro diuit sapientia sicut ipse
ait. Exore altissimi ꝓdiui. Itacũ

Expanded text:
legere, cur utramque benedictionem legere, cur utramque benedictionem coniunxerit latebit causa — potuit enim dicere de sola uulua matris —, sed pulchrius arbitror, ut secundum spiritale mysterium intellegamus utramque nitatem, et secundum carnem; quia ante saecula est generatus ex Patre. Unde et Pater ait: Eructavit cor meum verbum ; eo quod ex illa intima et incomprehensibili Patris processit substantia, et in ipso est semper. Unde et euangelista dicit: deum nemo uidit umquam, nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. sicut ergo sinus patris spiritalis intellegitur intimum quoddam paternae caritatis naturaeque secretum, in quo semper est filius, ita etiam patris uulua est spiritalis interioris arcani, de quo tamquam ex genitali aluo processit filius. denique diuerse nunc uuluam legimus patris, nunc cor eius, quo uerbum eructuauit, nunc 08 eius, ex quo iustitia processit, ex quo prodiuit sapientia, sicut ipsa ait: ex ore altissimi prodiui. ita cum
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inuenerunt om̃s uiri diui¬
tiarum suaꝵ. s sunt & equites dor¬
mientes: de quib scͥptum est dor¬
mitauerunt qui ascenderunt eqͦs.
Siauaritia pectus tuum uulneret:
si libido inflammet dormis eqͣs.
Et idõ corpus tuum hocẽ equum
tuum non potes refrenare. Uigila
gͦ ut etiamsi deiectus fueris. hoc ẽ
mortuus fueris. non obdoriias.
Quienim obdormiunt somnum
suum nichil inueniunt. Tuaut
expecta salutẽ a dño uenturam:
respice ut grãm resurrectionis in¬
uenias. Dormiebat uidas. Deni-¬
q u̾ba xp̃i ñ audiebat. Dormie¬
bat iuidas: & quidem somnum
diuitiarum qui mercedem de ꝓ¬
ditione querebat. Uidit cumdor¬
mientem diabolus: & opp̃ssum
auaricie somno graui: misit se
in cor eius: uulnerauit equum:
deiecit equitem quem separauit
axp̃o. Hanc tribũ benedixit mo¬
yses dicens. Dan catulus leonis:
& effugiet ex basan. hocẽ ex con¬
fisione. Unde scdm grecũ ma¬
gis intelligere debemꝰ. ex qͦ latinꝰ tnͣstulit.

Expanded text:
nihil inuenerunt omnes uiri diuinihil inuenerunt omnes uiri diuitiarum. sed sunt et equites dormientes, de quibus scriptum est: dormitauerunt qui ascenderunt equos. si auaritia pectus tuum uulneret, si libido inflammet, dormis eques, et ideo corpus tuum, hoc est equum tuum non potes refrenare. uigila ergo, ut etiamsi deiectus fueris, hoc est mortuus fueris, non obdormias. qui enim obdormiunt somnum suum nihil inueniunt; tu autem expecta salutem a domino, uenturam respice, ut gratiam resurrectionis inuenias. dormiebat Iudas: denique uerba Christi non audiebat. dormiebat ludas et quidem somnum diuitiarum, qui mercedem de proditione quaerebat. uidit eum dormientem diabolus et oppressum auaritiae somno graui: misit se in cor eius, uulnerauit equum, deiecit equitem, quem separauit a Christo. hanc trib um benedixit Moyses dicens: Dan catulus leonis et effugiet ex Basan, hoc est ex confusione. unde secundum Graecum magis intellegere debemus, ex quo Latinus transtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui uiã ambulant ueritatis.
supplantare cupiens ueritatem:
hoc ẽ enim mordere equi caleane¬
um ut ueneni effusione equus et¬
sautius & uulneratꝰ. dente serpen-¬
tis. leuet calcantum suum sicut
uida ꝓditor temptatus adiabolo.
leuauit suꝑ dñm iħ̃m calcaneũ
suũ. ut deiceret equitem: qui se
deiecit ut om̃s leuaret. Cecidit
gͥ ñ ꝑstratus in faciem. quasidor¬
mitans: s retrorsum: ut a suꝑio¬
rib adpriora se extendens adño
expectaret sauitem. Seiebat eñ
se resuscitandum: & idõ iacentem
adam expectabat erigere. Uñ nos
cumbene inuia currimꝰ caueamꝰ
necubi serpens lateat insemita ut
subruat uestigium equi. hoc ẽ cor¬
poris nr̃i: & deiciat subito equitẽ
dormientem. Nam si uigilemis:
cauere debemus aliquatenus. &
morsus declinare serpentis. Non
gͥ nos opprimat somnꝰ negligoi¬
tiȩ somnus scłi: non opprimat som¬
nus diuitiaꝵ ne & de nob̃ dicat᷑
obdormierunt somnum suũ et

Expanded text:
eos qui uiam ambulent ueritatis, eos qui uiam ambulent ueritatis, supplantare cupiens ueritatem. hoc est enim mordere equi calcaneum, ut ueneni suffusione equus saucius et uulneratus dente serpentis leuet calcaneum suum, sicut Iuda proditor temptatus a diabolo leuauit super dominum Iesum calcaneum suum. ut deiceret equitem, qui se deiecit, ut omnes leuaret. cecidit igitur non prostratus in faciem quasi dormitans, sed retrorsum, ut a superioribus ad priora se extendens a domino expectaret salutem; sciebat enim se resuscitandum et ideo iacentem Adam expectabat erigere. unde nos cum bene in uia currimus, caueamus necubi serpens lateat in semita et subruat uestigium equi, hoc est corporis nostri et deiciat subito equitem dormientem. nam si uigilemus, cauere debemus aliquatenus et morsus declinare serpentis. non ergo nos opprimat somnus neglegentiae, somnus saeculi, non opprimat somnus diuitiarum, ne et de nobis dicatur: obdormierunt somnum suum, et
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ diumitatis potestas uł
crux suꝑeminens corpori. Posuit
gͦ humerum in cumbens aratro.
om̃ib subeundis patiens contu¬
meliis. Ita subiectus labori: ut
uulneraretur ꝓpt̃ iniquitates
nr̃as: & infirmaretur ꝓpt̃ pecca¬
ta nr̃a. Et factus ẽ agricola. sci¬
ens terram suam bono seminare
frumento & fructiferas arbores
alta radice plantare. Dan uidi¬
cabit popłm suũ : tanquam una¬
trib isrł. Et factus ẽ dan ipse
serpens. inuia sedens. & insemita
mordens calcaneum equi: et ca¬
det eques retrorsum. salutem ex¬
pectans adnõ. Simplex quide
intellectus. hoc habet quod etiã
dan. trib iudicem dederit in isrł.
Et enĩ post iħm naue uidices
fuerunt plebis dediu̾sis tribu¬
b. fuit aũt &e sanson detribu
dan. & iudicauit uigintiannis. S
non hunc ꝓphetia significat. Sed
anti xp̃m qui futurus extribudan
seuus uidex & tyraiꝰ immanis:
iudicabit popłm tanquã serpens
in uia sedens: deicere taemptabit

Expanded text:
passionem diuinitatis potestas uel passionem diuinitatis potestas uel crux supereminens corpori. posuit ergo umerum incumbens aratro omnibus subeundis patiens contumeliis, ita subiectus labori, ut uulneraretur propter iniquitates nostras et infirmaretur propter peccata nostra. et factus est uir agricola sciens terram suam bono seminare frumento et fructiferas arbores alta radice plantare. Daniudicabitpopulumsuumtaniquaiuunatribus Istrahel. et factus est Dan ipsi serpens in uia sedens et\' in semita mordens calcaneum equi, et cadet eques retrorsum salutem expectans a domino. simplex quidem intellectus hoc habet, quod etiam Dan tribus iudicem dederit in Istrahel. etenim post Iesum Naue iudices fuerunt plebis de diuersis tribubus. fuit autem et Samson de tribu Dan et iudicauit uiginti annis. sed non hunc prophetia significat, sed antichristum, qui futurus ex tribu Dan saeuus iudex et tyrannus inmanis iudicabit populum. tamquam serpens in uia sedens deicere temptabit
Abbreviated transcription (Latin):
filii merces fructus uentris. Et
moyses de eo dicit. merces circa
mare inhabitantiũ. Hic ẽ quibo¬
num concupiuit abinitio: et
qđ malumẽ desiderare nesciuit.
De quo & ysaias dicit. Prius quã
sciat puer uocare patrem aut
matrem non credit maliciȩ. Eligẽs
quod bonũ ẽ: requieuit inter
sortes ueteris & noui testamenti
uel in medio ꝓpħarum. Idõq in¬
ter moysen & heliam medius ap¬
paruit: ut ostenderet nob̃ quod
eoꝵ sermonib requiem babeat:
ꝑ quos pleriq peccatis renunti¬
antes credunt in dm̃ uiuũ. Uel
qđ ipsi sint testes resurrectionis
eiꝰ. & beatȩ quietis. Itaq ut ad
resurrectionis sue grãm uocaret
gentes: ipsa c̃ enim pinguis & fertilis
terra. quȩ fructus generat eternos:
fructus centesimos & sexagesimos.
subiecit humerum suum ad labo¬
randum. Subiciens se eruci. ut
nr̃a peccata portaret. Idõq dicit
ꝓpħa. Cuiꝰ principium. suꝑ hu¬
merum eius. Hoc ẽ suꝑ corporis

Expanded text:
fili, merces fructus uentris. et fili, merces fructus uentris. et Moyses de eo dicit: merces circa mare inhabitantium. hic est qui bonum concupiuit ab initio et quod malum est desiderare nesciuit. de quo et Esaias dicit: priusquam sciat puer uocare patrem aut matrem, non credit malitiae eligens quod bonum est.. requieuit inter sortes ueteris et noui testamenti uel in medio prophetarum. ideoque inter Moysen et Heliam medius apparuit, ut ostenderet nobis quod eorum sermonibus requiem habeat, per quos plerique peccatis renuntiantes credunt in deum uiuum uel quod ipsi sint testes resurrectionis eius et beatae quietis. itaque ut ad resurrectionis suae gratiam uocaret gentes — ipsa est enim pinguis et fertilis terra, quae fructus generat aeternos, fructus centesimos et sexagensimos —, subiecit umerum suum ad laborandum, subiciens se cruci, ut nostra peccata portaret. ideoque dicit propheta: cuius principium super umerum eius, hoc est super corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filius cham. illius utiq qͥ ꝓpt̃
in reuerentiam pat̾nȩ piecatis
maledictione dampnatus ẽ pa¬
tris. Ergo lib̃atio nocturna tãquã
mexcubiis posita ꝓpugnaculi spi¬
ritalis: nequis scopulos uite huiꝰ
possit incide pretendit usq ad
grauissimoꝵ criminum peccato¬
res. Et sidonios ipsos quiante suꝑ¬
stitione uehem̃ti uenatores scelerũ
nuncupabant᷑ ut int̃p̃tatio docet
soluta hereditate maledicti dona¬
taq hereditate benedictionis ab¬
soluit. Ut uͥ maior reatus erat. ibi
nunc uberior sit grã. Y sacharbo¬
num concupiuit requiescens int̃
medias sortes. & uidens requiem
quia bonaẽ. & terram quia pinguiᷤᷤ.
supposuit humerum suũ ad labo¬
randum. & factus ẽ uir agricola
Ysachar merces dr̃. & ido refertur
ad xp̃m. quie merces nr̃a: quod eũ
nobis ad spem salutis ȩternȩ. Non
auro & argento. s fide & de uoti¬
one mercemur. Unde & dauid
de ipso dicit. Ecce hȩreditas dm̃i

Expanded text:
est filius Cham, illius utique, qui propter est filius Cham, illius utique, qui propter inreuerentiam paternae pietatis maledictione damnatus est patris. ergo liberatio nocturna tamquam in excubiis posita propugnaculi spiritalis, ne quis scopulos uitae huius possit incidere, praetendit usque ad grauissimorum criminum peccatores et Sidonios ipsos, qui ante superstitione uehementi uenatores scelerum nuncupabantur, ut interpretatio docet, soluta hereditate maledicti donataque hereditate benedictionis absoluit. ut ubi maior reatus erat, ibi nunc uberior sit gratia. Isachar bonum concupiuit requiescens inter medias sortes. et uidens requiem quia bona est et terram quia pinguis, supposuit umerum suum ad laborandum et factus est uir agricola. Isachar merces dicitur et ideo refertur ad Christum, qui est merces nostra, quod eum nobis ad spem salutis aeternae non auro ei argento, sed fide et deuotione mercemur. unde et Dauid de ipso dicit: ecce hereditas domini
Abbreviated transcription (Latin):
centes ẽẽ credentib refugiũ p̃ꝑatũ:
quo uentis quassata nauigia pos¬
sint subducere. In his eccłus sunt
principes ⁊abulon & pͥncipes nep¬
talim. Sicut docet. hͫ senttimus
psalmus.Quoꝵ alii lib̃atores sĩ
a tempestate nocturna clamantes.
Abiciamus gͦ oꝑa tenebraꝵ. & in¬
duamus armalucis. Alii sunt la¬
titudinis apłicȩ qui possunt dic̃.
Os nr̃m patet aduos o corinthii.
cor nr̃m dilatatũ est. Ipsi sunc isti
qui cumeẽnt intenebris lucem
uiderunt magnam. sicut ꝓpħ̾a
testatur dicens. Regio ⁊ abulon
et regio neptalim: uia maris
trans iordanem: Populus qui
sedebat intenebris: lucem ui¬
derunt magnam: qui sedebanit
in regione umbre mortis lux or¬
taẽ illis. Exploratores igitur
secus accessus nauium: posuit
Cuius cura ꝑuigil & spiritalis suc¬
cessio: pretendit usq ad sydonẽ.
Hocẽ usq ad gentes ꝑuenit: ut
dñi miscdia peccata abluat nati¬
onũ. Sidon & enim primitiuus

Expanded text:
centes esse credentibus refugium praeparatum. centes esse credentibus refugium praeparatum. quo uentis quassata nauigia possint subducere. in his ecclesiis sunt principes Zabulon et principes Nephthalim, sicut docet LXVII psalmus, quorum alii liberatores sunt a tempestate nocturna clamantes: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamus arma lucis, alii sunt latitudinis apostolicae, qui possunt dicere: os nostrum patet ad uos o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. ipsi sunt isti, qui cum essent in tenebris, lucem uiderunt magnam, sicut propheta testatur dicens: regio Zabulon et regio Nephthalim, uia maris trans Iordanem. populus, qui sedebat in tenebris, lucem uiderunt magnam. qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. exploratores igitur secus accessus nauium posuit cuius cura peruigil et spiritalis successio praetendit usque ad Sidonem, hoc est usque ad gentes peruenit, ut domini misericordia peccata ableuet nationum. Sidon etenim primitiuus
Abbreviated transcription (Latin):
quem circumdat ueritas eiꝰ ne ti¬
meat a timore nocturno. & ane¬
gocio ꝑambulante intenebris.
Hic gͦ ⁊abulon iuxta mare inquit
habitabit: ut uideat alioꝵ nau¬
fragia: ipse immunis periculi.
Et spectet alios fluctuantes infre¬
toistius mundi qui circumferãt᷑
om̃i uento doctrinȩ. tpse fidĩ radi¬
ce immobilis ꝑseuerans. Sic̃ ẽ sac¬
scã ȩcd̃ia radicata atq fundata in
fide. spectans hȩreticoꝵ ꝓcellas et
rem quem habuerant ab negauert̃.
Circa fluctus gͥ habitat: non flucti¬
b cõmouetur: magisq ad subue¬
niendum parata. quã ꝑiculo ob¬
noxia. Ut siqui tempestatib acti
grauib confugere ad portum ue¬
lint. p̃sto sit ȩccłia tanquã portus
salutis: quȩ expansis brachiis in
gremĩ tranquillitatis suȩ uocet
ꝑiclitantes. locum fide stationis o¬
stendens. Eccłiȩ gͥ in hoc scło tan¬
quam portus maritimi. ꝑ littora
diffus i: occurrunt laborantib Di¬

Expanded text:
quem circumdat. ueritas eius, ne tiquem circumdat. ueritas eius, ne timeat a timore nocturno et a negotio perambulante in tenebris. hic ergo Zabulon iuxta mare inquit habitabit, ut uideat aliorum naufragia ipse inmunis periculi et spectet alios fluctuantes in freto istius mundi, qui circumferantur omni uento doctrinae, ipse fidei radice inmobilis perseuerans, sicut est sacrosancta ecclesia radicata atque fundata in fide spectans haereticorum procellas et rem quem habuerant abnegauerunt. circa fluctus igitur habitat, non fluctibus conmoue.tur magisque ad subueniendum parata quam periculo obnoxia, ut si qui tempestatibus acti grauibus confugere ad portum uelint. praesto sit ecclesia tamquam portus salutis, quae expansis bracchiis in gremium tranquillitatis suae uocet periclitantes locum fidae stationis ostendens. ecclesiae igitur in hoc saeculo tamquam portus maritimi per litora diffusi occurrunt laborantibus di