comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iñcipit de psalmo octogesimo quinto:
ullum maius donũ
prestare posset d̃s ho¬
minib: quã ut uer¬
bum suũ ꝑ qd̃ condi¬
dit omĩa. faceret illis
caput: & illos ei tan¬
quam menbra coap¬
taret: ut esset filius dĩ
et filius hominis: unꝰ
đs cum patre unus
homo cum hominib: ut et quando loquim̃
ad deum deprecantes. non inde filiũ separe¬
mus: et quando precamur corpus filii. non
et oret ꝑnobis. et oret innobis. & oretur a nob̾.
Orat ꝓnobis ut sacerdos nr̃ orat innobis ut ea¬
put nr̃m: oratur anobis ut ds̃ nr̃. Agnoseam̃¬

Expanded text:
psalmi octogesimi quinti: « Nullum majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut Verbum suum, per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret, ut esset Filius Dei, et filius hominis, et unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus; ut et quando loquimur ad Deum deprecantes, non inde Filium separemus: et quando precatur corpus Filius, non et oret pro nobis, et oret in nobis, et oretur a nobis: orat pro nobis ut sacerdos noster, orat in nobis ut caput nostrum, oratur a nobis, ut Deus nost
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Os̃ ds̃ m̃s. ds̃ ms̃ ut quid me dereliqͥsti:
Oratur gͦ informa dei: orat informa serui. Ibi
cieator: hic creatus. Creaturam mutandam ñ
iutatus assumens: et secum nos faciens unũ
hominem caput et corpus. Oramus ergo ad
illum pillum ullo: & dicimus eũ illo: & di¬
cit nobiscum. Cum dicimus in illo: dicit
umobis ꝑsalmi huius orationẽ qui titulat᷑

Expanded text:
dicens: «Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti» ? dicens: «Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti» ? Oratur ergo in forma Dei, orat in forma servi: ibi Creator, hic creatus, creaturam mutandam non mutatus assumens, et secum nos faciens unum hominem, caput et corpus. Oramus ergo ad illum, per illum, in illo: et dicimus cum illo, et dicit nobiscum; dicimus in illo, dicit in nobis psalmi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ erat uerbum. hoc erat in principio apud
łm. omnia ꝑipsum facta sunt. & sine ipso
factum. ẽ. nichil intuentes hanc excelsam¬
et supeminentissimam. et excedentem om̃ia
creaturarũ subluma. diumitatem filii dei:
audiuimus enĩ inaliqua parte scripturaꝵ
uelut gementẽ. orantem. confitentem: &
dubitamus ei tribuert uerba hec. exeo qđ
cogitatio nr̃a de recenti eius contemplatio¬
ne quȩ erat induunitate pigrescit descendere
adeius humilitatem: & tanquã faciat illi
inuiriam si eius uerba inhomine agnoscat.
adquem uerba dirigebat. cum deum depre¬
&conatur mutare sententiã: & non ei oecur¬
rit inscriptura. nisi qđ adipsum recurrat: &
abillo deuiare non sinat. Fr̃ꝑgiscatur ergo
& euigilet infide sua: et uideat quia ille quẽ
contemplabatur paulo ante informa dĩ.for¬
mam serui accepit: insimilitudine hominũ
factus. & habitu inuentus ut homo. Humilia¬
uit se: factus obediens usq admortem. ft̃ uer¬
ba psalmi uoluit ẽẽ sua incruce pendens. &

Expanded text:
s erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» ; intuentes hanc et supereminentissimam et excedentem omnia creaturarum sublimia divinitatem Filii Dei, audimus etiam in aliqua parte Scripturarum velut gementem, orantem, confitentem; et dubitamus ei tribuere verba haec, ex eo quod cogitatio nostra de recenti ejus contemplatione quae erat in divinitate, pigrescit descendere ad ejus humilitatem; et tanquam faciat illi injuriam, si ejus verba in homine agnoscat, ad quem verba dirigebat cum Deum depreconatur mutare sententiam; et non ei occurrit in Scriptura, nisi quod ad ipsum recurrat, et ab illo deviare non sinat. Expergiscatur ergo, et evigilet in fide sua; et videat quia ille quem contemplabatur paulo ante in forma Dei, formam servi accepit, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo, humiliavit se factus obediens usque ad mortem ; et verba Psalmi voluit esse sua, in cruce pendens, et
Abbreviated transcription (Latin):
missi. Inde ꝓpħȩ: ibi primo templum: ibi sa¬
crificabatur do. Ibi patriarchȩ: ibi ipse. etiã ipse¬
uenit de semine abrahȩ: ibi manifestatus est
xp̃c: ibi apparuit. xp̃c Inde enim uirgo ma¬
ria quȩ peꝑit. xp̃m: ibi ambulauit pedibus
sius: ibi mirabilia fecit. Postremo tantũ ho¬
norem uli genti detulit: ut cum eum iiter¬
pellaret quedam mulier chananea salutem
querens filiȩ suȩ: dixerit ei. Non sum missus:¬

Expanded text:
missi: inde Prophetae, ibi primo templum, ibi samissi: inde Prophetae, ibi primo templum, ibi sacrificabatur Deo, ibi Patriarchae, ibi ipse etiam venit de semine Abrahae, ibi manifestatus est Christus, ibi apparuit Christus: inde enim virgo Maria, quae peperit Christum. Ibi ambulavit pedibus suis, ibi mirabilis fecit. Postremo tantum honorem illi genti detulit, ut cum eum ipellaret quaedam mulier Chananaea salutem quaerens filiae suae, dixerit ei: «Non sum missus
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen respexit et eos qui longe erant. et eos qͥ
ꝓpe erant: sicut dicit apłs. Et ueniens euan¬
geluauit pacem his qui erant longe: & pa¬
cem his qui ꝓpe. Quos dixit qui erant ꝓpe:
Iudeos qui unum dm colebant. Quos dixit
qui erant longe: Gentes. qui dimiserant dm̃
a quo facti erant: et colebant illa quȩ ibi fece¬
longe es. Uno loco stans: et ꝓpe es. & longe es.
Ergo fr̃s respexit ista ꝓpħa. Quamquam gene¬
ralem uidit miscłiam di suꝑ om̃s: tamen ali¬
quid speciale. et ꝓprium uidit ingente uidea
Et plebs ipsius non iudca sola erit: s de om̃ib
gentib colligetur: quia suꝑ scõs suos loquet
pacem: et meos qui conuertunt cor ad ipsũ.
Et om̃s qui conuersuri sunt cor ad ipsum: de
omi orbe terrarum. Ueruntam̃ ꝓpe
timentes eum salutare ipsius: ut in habitet
gła interra nr̃a. Idest inea terra inqua natus
ciat ꝓpħa ut inhabitet gła maior: quia inde

Expanded text:
tamen respexit et eos qui longe erant, et eos qui tamen respexit et eos qui longe erant, et eos qui prope erant, sicut dicit Apostolus: «Et veniens evangelizavit pacem vobis qui eratis longe, et pacem his qui prope» . Quos dixit qui erant prope? Judaeos, quia unum Deum colebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, et colebant illa quae ipsi fecelonge es. Uno loco stans, et prope es, et longe es. Ergo, fratres, respexit ista Propheta: quanquam generalem vidit misericordiam Dei super omnes; tamen aliquid speciale et proprium vidit in gente Judaea, et plebs ipsius non Judaea sola erit, sed de omnibus gentibus colligetur; «quia super sanctos suos loquetur pacem, et in eos qui convertunt cor ad ipsum,» et omnes qui conversuri sunt cor ad ipsum de omni orbe terrarum. «Verumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra:» id est, in ea terra in qua natus erat Propheta, inhabitet gloria major; quia inde
Abbreviated transcription (Latin):
cadit cum ipsis. Quid. s̃ melius ut cadas cum
illo ad quem conuerteris: an ut stes cum illo
cum quo conuerteris: Gaudium nr̃m. pax.
nr̃a. requies nr̃a. finis omnium molestiarum.
colebantur: demonia timebantur non deus.
nilla gente timebatur ds̃.S ꝓpter quid ti¬
mebatur: Inueteri testamento timebatur.
ne daret ulos incaptuuitatem: ne tolleret il¬
us terram: ne graudine contunderet uites ip¬
sorum: ne faceret steriles uxores ipsoꝵ. ne aufer¬
ret abeis filios ipsoꝵ. Hec enim carnalia ꝓ¬
missa di tenebant adhuc paruas animas:
et ꝓpter hȩc dimebatur ds̃. Sed ꝓpe illis erat:
qui uel ꝓpter hec ipsum timebant. Terram
petebant paganus adiabolo.terram petebat
udeus adeõ. Ynum erat qđ petebant: s. non
unus aquo petebant. Petendo iste qđ paga¬
nus petebat. discernebatur tamen apagano:
quia abillo ista petebat qui omnia fecerat:
et ꝓpius illis erat ds̃. quam gentib ꝓpe erat.

Expanded text:
cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum illo ad quem converteris, an ut stes cum illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis omnium molestiarum, colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant. Petendo iste quod Paganus petebat, discernebatur tamen a Pagano, quia ab illo ista petebat, qui omnia fecerat. Et prope illis erat Deus, qui Gentibus longe erat;
Abbreviated transcription (Latin):
intrat: ubi nullus temptator ẽ. nullus sediti¬
osus: nullus diuidens popłm di: nullus fati¬
gans eccłiam inministerio diaboli: quando
ipse princeps ipsoꝵ mittitur inignem ȩternũ.
et hi cum illo quicunq illi consentiunt: et re¬
cedere abeo nolunt: frit ergo purgata par
infiliis dei. omnib amantib se uidentib se
plenos deo: cum erit ds̃ omnia inomnibus.
munem pacem habebimus dm. communem
est quod modo nob dat: ipse nobis erit ꝓom
nib quȩ dat. Ipsa erit ꝑfecta & plena par. hãc
loquitur inplebem suam: hanc uolebat audi¬
re ille qui ait. Audiam quid loquatur in me
dominus ds̃: qm̃ loquetur pacem inplebẽ suã.
Et suꝑ scõs suos: & in eos qui conuertunt᷑ ad
ipsum. Eia fr̃s uultis ut aduos ꝑtineat ista
par quam loquitur ds̃: Conuertite cor ad
ipsum. non adme aut adillum. aut adillum:
aut adquemquam hominum. Quisquis enĩ
homo uoluerit conuertere adse corda hominũ:

Expanded text:
intrat, ubi nullus tentator est, nullus seditiintrat, ubi nullus tentator est, nullus seditiosus, nullus dividens populum Dei, nullus fatigans Ecclesiam in ministerio diaboli; quando ipse princeps ipsorum mittitur in ignem aeternum, et hi cum illo quicumque illi consentiunt, et recedere ab eo nolunt? Erit ergo pax purgata in filiis Dei, omnibus amantibus se, videntibus se plenos Deo, cum erit Deus omnia in omnibus . munem pacem habebimus Deum. obis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Audiam quid loquetur in me Dominus Deus; quoniam loquetur pacem in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me, aut ad illum, aut ad quemquam hominem. Quisquis enim homo voluerit convertere ad se corda hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc fiet sermo qui scriptus ẽ Absorta ẽ mors
inuictoria Ubi est mors aculeus tuus: Ubi
ẽ. mors contentio tua: Ubi enu adhue mor¬
talitas: quomͦ plena par: Et enim de mor¬
de uenit lassitudo ista: quam inuenimus
inomnib refectionib nr̃is. De morte ẽ: qͥa
corpus mortale portamus. Quod quidem
mortuum dicit apls. &ante anime resolu¬
tionem. Corpus quidem inquit mortuũ
ẽ: ꝓpter peceatum. Nam si ꝑseueraueris in
eo qđ reficis: etiam morieris. ꝑ seuera ĩ mul¬
tum manducando: ipsa te res interficiet.
ꝑseuera inmultum ieumando: inde morie¬
ris. Sede semꝑ ut nolis sungere: morieris. Am¬
Dormi semꝑ ut nolis uigilare: morieris inde.
Quando ergo absorta fuerit mors inuictoria
non crunt ista: et erit pax plena & ȩterna fri¬
mus inquadam ciuitate fr̃s: quando de illa
loquor finire nolo. Et maxime quando sean¬
dala crebrescunt. quis non desideret illã pa¬
cem unde amicus non exit: quo inimicus ñ

Expanded text:
iet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua» ? Ubi enim adhuc mortalitas, quomodo est plena pax? Etenim de morte venit lassitudo ista, quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. De morte est, quia corpus mortale portamus; quod quidem mortuum dicit Apostolus et ante animae resolutionem: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum» . Nam si perseveraveris in eo quo te reficis, etiam morieris. Persevera in multum manducando; ipsa res te interficiet: persevera in multum jejunando; inde morieris: sede semper, ut nolis surgere; morieris inde: amdormi semper, ut nolis vigilare; morieris inde. Quando ergo absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; et erit pax plena et aeterna. Erimus in quadam civitate: fratres, quando de illa loquor, finire nolo, et maxime quando scandala crebrescunt. Quis non desideret illam civitatem, unde amicus non exit, quo inimicus non
Abbreviated transcription (Latin):
dere possimus. Totum tamen psalmum
breuiter quantum possumus quantum do¬
nat dominus. ꝓangustia demporis attenti
intelligimus nisi quem dicit apłs. finis
enim legis xp̃c: adiusticiam om̃i credenti.
Ergo cum primo intitulo psalmi posuit
si intendamus non errabimus: quia ipse
ẽ. uentas quo festinamus: et ipse ẽ uia ꝑ
quam currimus. Quid. ẽ filiis chore: In¬
terpretatur chore exuerbo hebreo inlatinũ.
calius Etgo filiis chore: filiis calui. Qͥs
ẽ. istȩ caluus: Non ut irrideamus illum:
sed ut ploremũs ante illum. Nam et irri¬
serunt illum quidam: et acłemonib ua¬
stati sunt: quomͦ in libro regnoꝵ caluum
heliseum irriserunt pueri. et dicebant pt
illum calue calue: ꝓcesserunt ursi de sil¬
ua. et comederunt pueros male ridentes:
& plangendos aparentib siuis. Significa¬
uit hoc factum ꝓphetia quadam futurũ
incaluariȩ loco crucifixus ẽ. Nos autem si
millum crediderimus: filii ipsius sumus.

Expanded text:
dere possimus. Totum tamen Psalmum dere possimus. Totum tamen Psalmum breviter, quantum possumus, quantum donat Dominus, pro angustia temporis attenti intelligamus, nisi quem dicit Apostolus, «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum primo in titulo Psalmi posuit, In illum si intendamus, non errabimus; quia ipse est veritas quo festinamus, et ipse est via per quam curramus . Quid est, «filiis Core?» Interpretatur Core ex verbo hebraeo in latinum Calvus. Ergo «filiis Core,» filiis calvi. Quis est iste calvus? Non ut irrideamus illum, sed ut ploremus ante illum. Nam irriserunt quidam, et a daemonibus vastati sunt: quomodo in Regnorum libro calvum Elisaeum irriserunt pueri, dicebantque post illum, «Calve, calve;» processerunt ursi de silva, et comederunt pueros male ridentes , et plangendos a parentibus suis. Significavit hoc factum prophetia quadam, futurumin Calvariae loco crucifixus est . Nos autem si in illum crediderimus, filii ipsius sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
dm nr̃m ut ostendat
nob̃ miscdiam suã:
& salutare suũ
det nobis. Dictum ẽ.
hoc quidem in pro¬
phetia: eum primũ
psalmi isti dicerent᷑
et scriberentur. Cȩterum qđ attinet ad hoc
tempus: iam ostendit dñs gentib miscđdiã
suam: et dedit eis salutare suum. Ille quidẽ
ostendit: sed multi sanari nolunt. ut uide¬
ant hoc qđ ostendit. S quia ipse sanat o¬
culos cordis adudendum se: ꝓpterea eum
dixisset ostende nob dñe misccłiam tuã:
tanquam multis cecis dicturis quomͦ uide¬
bimus cum ceꝑit ostendexe: adiunxit. &
salutare duum da nobis. Dando enim sa¬
lutare. suum.sanat innobis unde possimꝰ
uidere quod ostendit: non quomͦ medicꝰ
homo ipse curat. ut lucem istam ostendat
quos curauerit. Et aliud .ẽ. ista lux quã
demonstraturus ẽ aliud autem ipse medicꝰ
qui curat ocłos quib ostendat lucem. Quȩ
lux: non ẽ. ipse medicus. Non ergo sic dñs
ds̃ noster. Ipse. ẽ. enim medicus qui curat
ut uidere possimus. et ipse ẽ. lux quam ui¬

Expanded text:
nostrum, ut ostendat nobis misericordiam suam, et salutare suum det nobis. Dictum est hoc quidem in prophetia, cum primum Psalmi isti dicerentur et scriberentur: caeterum quod attinet ad hoc tempus, jam ostendit Dominus Gentibus misericordiam suam, et dedit eis salutare suum. Ille quidem ostendit; sed multi sanari nolunt, ut videant quod ostendit. Sed quia ipse sanat oculos cordis ad videndum se; propterea cum dixisset, «Ostende nobis misericordiam tuam,» tanquam multis caecis dicturis, Quomodo videbimus, cum coeperit ostendere? adjunxit, «Et salutare tuum da nobis.» Dando enim salutare suum, sanat in nobis unde possimus videre quod ostendit: non quomodo medicus homo ipse curat, ut lucem istam ostendat eis quos curaverit; et aliud est ista lux quam demonstraturus est, aliud autem ipse medicus qui curat oculos quibus ostendat lucem, quae lux non est ipse. Non ergo sic Dominus Deus noster: ipse est enim medicus qui curat unde videre possimus, et ipse est lux quam vi
Abbreviated transcription (Latin):
si secuero. Et homo dicit: & homini dicit Nec
qui dicit certus ẽ. nec qui audit: quia ille diẽ
homini qui non fecit hominem. Et ñ ꝑfecte
scit quid agatur inhomine. Et tamen aduer¬
ba hominis nescientis quid agatur inhomine.¬
plus credit homo: subdit menbra: ligari se pa¬
titur. Aut plerumq etiam non ligatur: secat̃
& uritur: & accipit forte salutẽ paucoꝵ dierũ.
am sanatus quando mortiatur ignorat: et for¬
tasse dum curatur moritur: et fortasse curari
ne orationem meam: id÷ non ereat deaurib
tuis oratio mea: fige ibi illam inaurib: tuis.
Quomͦ paituriuit ut figeret orationem suã in
aurib di: Respondeat ds̃: et dicat nobis uis

Expanded text:
si secuero. Et homo dicit, et homini dicit; nec si secuero. Et homo dicit, et homini dicit; nec qui dicit certus est, nec qui audit, quia ille dicit homini, qui non fecit hominem, et non perfecte scit quid agatur in homine: et tamen ad verba hominis plus nescientis quid agatur in homine credit homo, subdit membra, ligari se patitur, aut plerumque etiam non ligatus secatur aut uritur; et accipit forte salutem paucorum dicrum, jam sanatus quando moriatur ignorans; et fortasse, dum curatur, moritur; et fortasse curari ne, orationem meam:» id est, non exeat de auribus tuis oratio mea, fige illam ibi in auribus tuis. Quomodo parturivit, ut figeret orationem suam in auribus Dei? Respondeat Deus, et dicat nobis: Vis
Abbreviated transcription (Latin):
dat. nͥ ds̃. Qui talia peccatorib dat. quid cum
putas seruare fidelib suis: Hoc ne de illo senti¬
eudum ẽ. quia qui talla malis dat. nichil ser¬
uat bonis: Immo uͦ seruat: non terram s cęlũ.
Uilius forte aliquid dieo cum dico cȩlum: s se¬
ipsum qui fȩcit cęlum. Pulchrum .ẽ. celum: sed
pulchrior ẽ. fabricator cęli. Sed uideo celum: &
illum non uideo. Oculos enuim habes aduiden¬
dum cȩlum: cor nondum habes aduidendum
fabricatorem cȩli. Ideo uenit de cȩlo interta.
ut mundet cor: quo iudeatur qui fecit celum
& terram. S plane cum patientia salutem ex¬
pecta. Quib medicamentis te curet: ille no¬
uit. Quib sectionib quib ustionib: ille nouit
Tu tͥ egritudinem comparasti peccando: ile ue¬
nit non solum fouere: sed et secare et urere.
Non uides quanta homines patiantur sub me¬
dicoꝵ manib: Spem incertam ꝓmittentes
homine: sanaberis dicit medicus: sanaberis.

Expanded text:
dat nisi Deus. Qui talia peccatoribus dat, quid eum dat nisi Deus. Qui talia peccatoribus dat, quid eum putas servare fidelibus suis? Hoccine de illo sentiendum est, quia qui talia malis dat, nihil servat bonis? Imo vero servat, non terram, sed coelum. Vilius forte aliquid dico, cum dico coelum; sed seipsum, qui fecit coelum. Pulchrum est coelum, sed pulchrior est fabricator coeli. Sed video coelum, et illum non video. Oculos enim habes ad videndum coelum; cor nondum habes ad videndum fabricatorem coeli: ideo venit de coelo in terram, ut mundet cor, quo videatur qui fecit coelum et terram. Sed plane cum patientia salutem exspecta. Quibus te medicamentis curet, ille novit; quibus sectionibus, quibus ustionibus, ille novit. Tu tibi aegritudinem comparasti peccando: ille venit non solum fovere, sed et secare et urere. Non vides quanta homines patiantur sub medicorum manibus, spem incertam homine promittente? Sanaberis, dicit medicus; sanaberis,
Abbreviated transcription (Latin):
me colaphiret. Propter qđ ter dñm rogaui ut
auferret eum ame: et dixit michi. Sufficit tibi
gra mea. Nam iurtus ininfirmitate ꝑficitur. Ex¬
audiuit eum quem disponebat dampnare. &
ñ ex audiuit eum quẽ uolebat sanare. Nam &
eger petit multa amedico: non dat medicus:
ñ exaudit aduoluntatem: ut exaudiat ad sani¬
catem. Eigo inedicum tuum pone dm: pete
abillo salutem: & salus tua ipse erit. Non qͣsi
salutem extrinsecus: s ut salus ipse sit. ne cu¬
riosius ames aliam salutem preter ipsum: sed
quomodo habes inpsalmo: die anime mee sa¬
lus tua ego sum. Quid adte. quid tibi dicat.
ut se tibi det: Uis ut det se tibi: Quidsi qd̃ iuis
habere non uult ipse ut habeas: ut se tibi det:
npedimenta remouet: ut intret adte Bona co¬
guate et considerate fĩs quȩ dat ds̃ peccatorib:
et hic intelligite quid seruet & serius suis. Pec¬
catorib blasphemantib eum cotidie dat cȩ¬
lum & terrã: dat fontes: fructus: salutem: fi¬
lios: copias: ubertatem. Hec omĩa bona non

Expanded text:
num rogavi ut auferret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Exaudivit eum quem disponebat damnare, et non exaudivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico, non dat medicus: non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ergo medicum tuum pone Deum; pete ab illo salutem, et salus tua ipse erit: non quasi salutem extrinsecus, sed ut salus ipse sit; ne rursus ames aliam salutem praeter ipsum, sed quomodo habes in psalmo, «Dic animae meae, Salus tua ego sum» . Quid ad te, quid tibi dicat, ut se tibi det? Vis ut det se tibi? Quid si quod vis habere, non vult ipse ut habeas, ut se tibi det? Impedimenta removet, ut intret ad te. Bona cogitate et considerate, fratres, quae dat Deus peccatoribus; et hinc intelligite quid servet servis suis. Peccatoribus blasphemantibus eum quotidie dat coelum et terram, dat fontes, fructus, salutem, filios, copias, ubertatem: haec omnia bona non
Abbreviated transcription (Latin):
moreretur: Quomͦ autem moreretur: nͥ car¬
nem indueret: Duomͦ carnem indueret: nͥ
ueritas de terra oriretur: Ueritas de terra or¬
ta ẽ & iusticia decelo ꝓspecit. Possumꝰ hinc
dicere alterum sensũ. Ueritas de terra orta ẽ:
confessio abhomine. Homo enim peccator
eras. Oterra quȩ quando peccasti audisti.
terra es. et interram ibis: oriatur de terra ue¬
ritas: ut respiciat de cęlo iusticia. Quomͦ gͦ
ale oriatur ueritas. cum tu peccator sis. cũ
tu iniquus sis: Confitere peccata tua: & ori¬
etur dete ueritas. Si enim cum sis iniquus
dicis te iustum: quomͦ ate orietur ueritas:
Si autem cũ sis iniquus dicis te iniquum:
ueritas deterra orta ẽ. Intende illum publi¬
canum longe aphariseo intemplo orantem.
qui neq oculos adcelum audebat leuare:
s. ꝑcutiebat pectus suum dicens. Dñe ꝓpiciꝰ¬

Expanded text:
moreretur? quomodo autem moreretur, nisi carmoreretur? quomodo autem moreretur, nisi carnem indueret? quomodo carnem indueret, nisi veritas de terra oriretur? «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit.» 14. Possumus hinc dicere alterum sensum. «Veritas de terra orta est:» confessio ab homine. Homo enim peccator eras. O terra, qui quando peccasti, audisti, «Terra es, et in terram ibis» , oriatur de te veritas, ut respiciat de coelo justitia. Quomodo a te oritur veritas, cum tu peccator sis, cum tu iniquus sis? Confitere peccata tua, et orietur de te veritas. Si enim cum sis iniquus, dicis te justum, quomodo a te veritas oriretur? Si autem cum sis iniquus, dicis te iniquum; «veritas de terra orta est.» Intende illum Publicanum longe a Pharisaeo in templo orantem, qui neque oculos ad coelum audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens, «Domi
Abbreviated transcription (Latin):
curret tibi ut osculetur iusticiam. Ueritas
ritas deterra orta ẽ. xp̃c de femina natus ẽ.
Ueritas de terra orta ẽ: filius dei de carne ꝓces¬
sit. Quid. ẽ ueritas: filius di. Quid. ẽ terra:
Caro. Interroga unde natus ẽ. xp̃c: & uides qͥa
ueritas deterra orta ẽ. Sed hȩc ueritas quȩ
orta ẽ. de terra. erat ante terram: & ꝑipsam
factum ẽ celum & terra. Sed ut iusticia de
cȩlo ꝓspiceret. id÷ ut iustificarent᷑ homines
duuna gr̃a: ueritas nata ẽ de uirgine maria:
ut possit ꝓillis iustificandis offerri sacrificiũ.
Sacrificium scilicet passionis: sacrificium cru¬
cis. Et unde offerret sacrificium ꝓpeccatis
nr̃is: nisi moreretur. Unde autem moreretur:
nͥ a nob acciꝑet ubi moreretur: Idẽ. nͥ anobis
sumeret carnem mortalem .xp̃c mori non poᷤ¬
set: quia uerbũ ñ moritur: diuinitas ñ morit᷑.
iuitus & sapientia di non moritur. Quomͦ gͦ
offerret sacrificium uictimam salutarẽ: si ñ

Expanded text:
curret tibi, ut osculetur justitiam. 13. curret tibi, ut osculetur justitiam. 13. ritas de terra orta est:» Christus de femina natus est. «Veritas de terra orta est:» Filius Dei de carne processit. Quid est veritas? Filius Dei. Quid est terra? Caro. Interroga unde natus est Christus, et vides quia «veritas de terra orta est.» Sed haec veritas quae orta est de terra, erat ante terram, et per ipsam factum est coelum et terra; sed ut justitia de coelo prospiceret, id est, ut justificarentur homines divina gratia, veritas nata est de Maria virgine; ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium, sacrificium passionis, sacrificium crucis. Et unde offerret sacrificium pro peccatis nostris, nisi moreretur? unde autem moreretur, nisi a nobis acciperet ubi moreretur? Id est, nisi a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset; quia Verbum non moritur, divinitas non moritur, Virtus et Sapientia Dei non moritur. Quomodo offerret sacrificium victimam salutarem, si non
Abbreviated transcription (Latin):
pio: amo: uolo. Ama et iusticiam: quia duç
amicȩ. sunt iusticia & par: ipse se osculant᷑.
Si amieam pacis ñ amaueris: non te amabit
ipsa par: nec ueniet adte. Quid enim ma¬
gnum ẽ desiderare pacem: Qui uis malus:
desiderat pacem. Bona enim res ẽ. pax. Sed
fac iusticiam: quia iusticia & pax se osculan¬
tur non litigant. Tu quare litigas cum iusti¬
cia: Ecce iusticia dicit tibi. ne fureris. & ñ
audis. Ne adulteres: non uis audire. Non fa¬
cias alteri qđ tu pati non uis: non dicas al¬
teri quod et tibi dici nonuis. Inimicus es
amice meȩ. dicit tibi pax. Quid me que¬
ris: Amica sum iusticiȩ. Quemcunq in¬
uenero inimicum amicȩ meȩ: ñ ad illum
accedo. Uis ergo accedere ad pacem: Fac
iusticiam. Ideo alius psalmus dicit tibi.
Declina amalo: & fac bonum. Hoc enim c̃. ama¬
re iusticiam. Et cum iam declinaueris amalo
& feceris bonũ: quere pacem & sequere eam.
am enim ñ dui illã queres: quia &ipsa oc¬

Expanded text:
pio, volo, amo. Ama et justitiam; quia duae pio, volo, amo. Ama et justitiam; quia duae amicae sunt justitia et pax; ipsae se osculantur: si amicam pacis non amaveris, non te amabit ipsa pax, nec veniet ad te. Quid enim magnum est desiderare pacem? Quivis malus desiderat pacem. Bona enim res est pax. Sed fac justitiam; quia justitia et pax se osculantur, non litigant. Tu quare litigas cum justitia? Ecce justitia dicit tibi, Ne fureris; et non audis: Ne adulteres; non vis audire: Non facias alteri quod tu pati non vis, non dicas alteri quod et tibi dici non vis. Inimicus es amicae meae, dicit tibi pax; quid me quaeris? Amica sum justitiae, quemcumque invenero inimicum amicae meae, non ad illum accedo. Vis ergo venire ad pacem? Fac justitiam. Ideo alius psalmus dicit tibi: «Declina a malo, et fac bonum» hoc est amare justitiam; et cum jam declinaveris a malo, et feceris bonum, «quaere pacem, et persequere eam» . Jam enim non diu illam quaeres, quia et ipsa oc
Abbreviated transcription (Latin):
cordia & ueritas occurrerunt sibi. Heritas inter¬
ra nr̃a exꝑsona iudeorum: mmiscđia interra genti¬
um Ueritas enim ubi: Nbi erant eloquia dĩ. Mi¬
scdia ubi: In illis qui dimiserant dm̃: et con¬
uerterant se addemonia. Nunquid et ipsos de¬
sperit: Non. Quomodo si diccret: uoca et istos
longe fugitiuos qui multum ame recesserunt:
uoea: inuenient me querentem se: quia ipsi
nolebant querere me. Ergo miscđia & ueri¬
tas occurrerunt sibi: iusticia & par osculatȩ
sunt. Fac iusticiam & habebis pacem: ut os¬
sculentur se iusticia & pax. Si enim ñ amaue¬
ris iusticiam: pacem non habebis. Amant
enim iusticiam se duo ista iusticia & pax.
et osculantur se: ut qui fecerit iusticiam. in¬
ueniat pacẽ osculantem iusticiam. Duȩ a¬
mice sunt: tu forte unã uis. et alteram non
facis.Nemo ẽ. enim qui non uult pacem:
sed non om̃s uolunt oꝑari iusticiam. Interro¬
ga om̃s hommes. Uis pacem: Ino ore tibi re¬
spondet cotum genus humanum: opto: cu¬

Expanded text:
cordia et veritas occurrerunt sibi.» Veritas in terra nostra ex persona Judaeorum, misericordia in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et veritas occurrerunt sibi; justitia et pax osculatae sunt se.» Fac justitiam, et habebis pacem; ut osculentur se justitia et pax. Si enim non amaveris justitiam, pacem non habebis: amant enim se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui fecerit justitiam, inveniat pacem osculantem justitiam. Duae amicae sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed non omnes volunt operari justitiam. Interroga omnes homines: Vis pacem? Uno ore tibi respondet totum genus humanum: Opto, cu
Abbreviated transcription (Latin):
guum menbrum: Corpus autẽ exmen¬
bris constat: Corpus eius totum: sc̃a ec¬
cłia ẽ. Merito ergo dicit eccłia Non eru¬
bescant inme qui expectant te dñe dñe
uirtutum: Non sic affligat ab insurgen¬
tib ꝑsecutorib: non sic obterar abinui¬
dentib inimicis meis. ab oblatrantibus
hereticis. qui ame exierunt. quia ñerant
exmez Nam si fuissent exme. mecũ for¬
sitan ꝑmansissent. Non sic eoꝵ scandalis
premar: ut erubescant inme qui expectant

Expanded text:
guum membrum; corpus autem ex memguum membrum; corpus autem ex membris constat. Corpus ergo ejus plenum, tota Ecclesia. Merito ergo dicit Ecclesia: Non erubescant in me, qui te exspectant, Domine, Domine, virtutum. Non sic affligar ab insurgentibus persecutoribus, non sic obterar ab invidentibus inimicis meis, ab oblatrantibus haereticis qui a me exierunt, quia non erant ex me; nam si fuissent ex me, mecum forsitan permansissent . Non sic eorum scandalis premar, ut erubescant in me qui te exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
plane. lucide. aꝑte: quia exore corporis in¬
delligendum ẽ. Delicta nulla xp̃c habuit.
Fuit delictoꝵ susceptor: s non commissor.
Et delicta mea ate non sunt abscondita: id÷
confessus sum dibi omnia delict᷑a meã &
ante os meum uidisti ea incogitatione
mea: uidisti uulnera mea quȩ sanares:S
ubi: Utiq incorpore: in menbtis: inillis
fidelib. unde illi herebat iam menbrum
illud qđ confitebatur peccata sua Et de¬
licta mea inquit. ade non sunt abscondita.
on erubescant inme. qui expectant te dñe
dñc urtutum: Rursus uox capitis: Non
erubescant inme: non dicatur ulis.ubi est
de quo presumebatis: non dicatur illis.
ubi ẽ. qui uob̃ dicebat. creditis indm et in
me credite: Non erubeseant inme qui ex
fundantur suꝑ me: qui querunt de deus
isrł. Potest et hoc et acorꝑe intelligi: s si
corpus eius ñunum hominem ponas: qͥa
reuera ñunus homo corpus eius: sed exi¬

Expanded text:
plane, lucide, aperte, quia ex ore corporis inplane, lucide, aperte, quia ex ore corporis intelligendum est. Delicta nulla Christus habuit; fuit delictorum susceptor, sed non commissor. Et delicta mea a te non sunt abscondita: id est, confessus sum tibi omnia delicta mea; et ante os meum vidisti ea in cogitatione mea, vidisti vulnera quae sanares. Sed ubi? Utique in corpore, in membris; in illis fidelibus, unde illi haerebat jam membrum illud quod confitebatur peccata sua. Et delicta, inquit, mea a te non sunt abscondita.on erubescant in me, qui te exspectant, Domine, Domine virtutum. Rursus vox capitis, Non erubescant in me: non dicatur illis, Ubi est de quo praesumebatis? non dicatur illis, Ubi est qui vobis dicebat, Credite in Deum, et in me credite ? Non erubescant in me, qui te fundantur super me, qui quaerunt te, Deus Israel. Potest hoc et a corpore intelligi; sed si corpus ejus non unum hominem ponas: quia revera non est unus homo corpus ejus, sed exi
Abbreviated transcription (Latin):
decur: s stultum hoc suꝑat om̃s sapien¬
des Stultum quidc̃ ẽ S et granum qͣndo
cadit interram. si nemo sciret consuetudi¬
nẽ agricolarũ. stultum uidetur. Labore
magno metitur. portatur adaream: tritu¬
ratur. uentilatur: Post tanta ꝑieula uen
toꝵ. et tempestatum. et labores rusticanoꝵ.
curamq dñoꝵ: mutitur inhorreum fru¬
mentũ purgatum: Nenit hyemps: et qd̃
purgatum fuerat ꝓfercur et ꝓicitur. Im¬
prudentiȩ uidetur: sed ut non sit impru¬
dentia spes facit Non gͦ ille peꝑcit sibi:
quia et pater illi nonpeꝑcit s ꝓnob̃ om̃ib
tradidit illum: Et de ipso: qui dilexit me
inquit apłs: et tradidit se ipsum ꝓme:
Quia granum nisi cȩciderit interrã ut mo¬
riatur. fructum inquit ñredlet Hec ẽ
imprudentia: sed tu illam nosti. Isti autẽ
si cognouissent: nunquam dñm głȩ cru¬
cifixissent: Ds tu scisti imprudentiã meã:
Et delicta mea ate non sunt abscondita. hoc

Expanded text:
detur: sed stultum hoc superat omnes sapiendetur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque dominorum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erat, profertur et projicitur: imprudentia videtur; sed ut non sit imprudentia, spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et de ipso, Qui dilexit me, inquit Apostolus, et tradidit seipsum pro me : quia granum, nisi ceciderit in terram ut moriatur, fructum, inquit, non reddet . Haec est imprudentia; sed tu nosti illa nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Deus, tu scisti imprudentiam meam; et delicta mea a te non sunt abscondita. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum attendens: nichil usurpasse qđ
eius non esset. Hoc est enim rapinȩ hoc in¬
iquitatis: Nam abipso diabolo extorsit
quos ipsẽ rapuerat. Nemo inquit intrat.
indomum fortis. et uasa eius diripit: nisi
prius alligauert fortem: Alligauit fortẽ.
et uasa eius diripuit: Certe non rapuit:
Sed respondet tibi. Uasa ista: de domo ma¬
gna mea perierant: Non furtum feci: sed
prudentia inxp̃o: Nonne ipse ẽ dĩ uurtꝰ
et cłi sapientia: Nãm illam dicit impru¬
dentiam suã. de qua dicit apłs. stultũ dĩ
sapientius esse hominib. Imprudentiam
meam. hoc ipsum qđ inme irriserunt. qui
sibi uident᷑ eẽ sapientes: tu scisti quare fie¬
ret: tu scisti imprudentiã meam: Quid enĩ
tã simile imprudentiȩ:. quã cum haberet
inpodestate una uoce suos ꝑsecutores ꝓ¬
sternere: pateretur se tencri.flagellari.con¬
spui. colaphitari. spinis coronari.ligno con¬
figi: Imprudentiȩ simile ẽ. Stultum ui¬

Expanded text:
peccatum attendens, nihil usurpasse quod peccatum attendens, nihil usurpasse quod ejus non esset; hoc est enim rapinae, hoc iniquitatis: nam ab ipso diabolo extorsit quos ipse rapuerat. Nemo, inquit, in domum fortis intrat, et vasa ejus diripit, nisi prius alligaverit fortem . Alligavit fortem, et vasa ejus diripuit, certe non rapuit; sed respondet tibi: Vasa ista de domo magna mea perierant; non furtum feci, sed prudentia in Christo? Nonne ipse est Dei Virtus et Dei Sapientia? An illam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestate, una voce suos persecutores prosternere, ut pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum vi
Abbreviated transcription (Latin):
seduxit adam: Quomͦ rapuit diabolus:
Ponam sedem meam adaquilonem: et ero
similis altissimo: Isur pauit sͥ qdđ ñ acceꝑat: Ccce
rapina. Usurpauit qđ non acceꝑat: ꝑdidit
qđ non acceꝑat: et de ipso calice suꝑbiȩ suȩ
ei quẽ deciꝑe uolebat ꝓpinauit. Gustate in¬
quit: et eritis sicut dii. Raꝑe uoluerunt di¬
uinitatem: ꝑdiderunt felititatem: Ille ergo
rapuit: et ideo exsoluit E go autẽ inquit.
que non rapui tunc exsoluebam. Ipse dñs ꝓ¬
pinquans passioni: ineuangłio sic loquitur.
Ecce uenit princeps huius mundi. id÷ diabo¬
lus. et in me nichil inueniet: idest quare me
occidat ñ inueniet S ut sciãt. quia uolun¬
tatem patris mei facio: surgite eamus: Et iit
adpassionem: soluere qd non rapuit. Quid
est enim inme nichil inueniet: Nullã cul¬
pam. An aliquid ꝑdidit de domo sua dia¬
bolus istȩ : Biscutiat: raptoris nicħ apud
me inueniet Tamen nichil rapuisse se dicit

Expanded text:
seduxit Adam. Quomodo rapuit diabolus? seduxit Adam. Quomodo rapuit diabolus? Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Usurpavit sibi quod non acceperat: ecce rapinam. Usurpaviquod acceperat; et de ipso calice superbiae suae, ei quem decipere volebat propinavit: Gustate, inquit, et eritis sicut dii . Rapere voluerunt divinitatem, perdiderunt felicitatem. Ille ergo rapuit, et ideo exsolvit. Ego autem, inquit, quae non rapui, tunc exsolvebam. Ipse Dominus propinquans passioni, in Evangelio sic loquitur: Ecce venit princeps hujus mundi, id est diabolus, et in me nihil inveniet, id est, quare me occidat non inveniet; sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus : et iit ad passionem, solvere quod non rapuit. Quid est enim, in me nihil inveniet? Nullam culpam. An aliquid perdidit de domo sua diabolus? Iste discutiat raptores; nihil apud me inveniet. Tamen nihil rapuisse se dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixo et diceret. si filius di ẽ liberet se: cõ¬
pescuit eum alter et dixit lu non times dm̃.
uł quia imeadem dampnatione es positus.
Et nos quidẽ recte ꝓfactis nr̃is: Ecce ñ gratis
s confessione effudit exse sanguinem: et fac¬
tus ẽ. aptus cibo dñi Exclusit iniquitatem
suam: accusauit eam: & caruit ea: Ecce ibi
duolatrones: ibi et dñs: Et illi crucifixi: et il¬
le crucifixus: Et illos odio habuit mundus
s non gratis: & illum odio habuit s gratis:
Quȩ non rapui tunc exsoluebam: Hoc ẽ gratis.
non rapui. et exsoluebam: Non peceaui: &
penas dabam Solus enim ipse talis: Ipse
uere nichil tapuit: Non solum nichil rapu¬
it: s etiam qđ non rapina habebat. hoc se
euaeuauit: ut adnos ueniret: Non enim
rapinã arbitratus ẽ esse se ȩqualẽ dõ: et ta¬
men semetipsum exinaniuit formã serui
accipiens: Omnino ñrapuit S quis rapu¬
it: Adam Quis rapuit primo: Iue ipse qͥ

Expanded text:
crucifixo, et diceret, Si Filius Dei es, libera te: comcrucifixo, et diceret, Si Filius Dei es, libera te: compescuit illum alter, et dixit, Tu non times Deum, vel quia in eadem damnatione positus es? Et nos quidem recte pro factis nostris . Ecce non gratis: sed confessione effudit ex se saniem, et factus est aptus cibo Domini. Exclusit iniquitatem suam, accusavit eam, et caruit ea. Ecce ibi duo latrones, ibi et Dominus; et illi crucifixi, et ille crucifixus: et illos odio habuit mundus, sed non gratis; et illum odio habuit, sed gratis. Quae non rapui, tunc exsolvebam. Hoc est gratis. Non rapui, et exsolvebam; non peccavi, et poenas dabam. Solus enim ipse talis, ipse vere nihil rapuit. Non solum nihil rapuit, sed etiam quod non de rapina habebat, hoc se evacuavit, ut ad nos veniret. Non enim rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; et tamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Omnino non rapuit. Sed quis rapuit? Adam. Quis rapuit primo? Ille ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
di sunt mimici mei Et qđ primo qui
oderunt me gratis: hoc postea qui ꝑ¬
secuntur me iniuste: Qđ ẽ. gratis: hoc
ẽ iniuste: Ipsa ẽ uox martyrum: Non
inpena sed incausa Non ꝑsecutionẽ pa¬
ti: non deneri: non flagellari: non i¬
cludi: ñ ꝓscribi: non occidi lausẽ sed
habendo causam bonam. ista pati lausẽ
Laus enim ẽ ineause bonitate: ñ inpene
acerbitate. Nam quantacunq fuerint
supplicia martyrum : nunquid equan¬
tur suppliciis omnium latronũ om¬
niumq: sacnlegoꝵ. omniumq scelera¬
toꝵs: Quid enim: Et hos odit mundꝰ
Odit plane. fxcedunt enim mundi me¬
dietatẽ amplitudine maliciȩ suȩ: &¬
abipsa mundanoꝵ quodammͦ hominũ
societate alien sunt. infestantes pacẽ etiã
terrenam: et patiuntur multa mala. s ñ
gratis: Deniq uide uocem ipsius latronis
cum dño incruce. pendentis: Cum insulta¬
ret exalia parte unus duoꝵ latronum dño

Expanded text:
ti sunt inimici mei: et quod primo, qui ti sunt inimici mei: et quod primo, qui oderunt me gratis; hoc postea, qui persequuntur me injuste. Quod ergo gratis, hoc est injuste. Ipsa est vox martyrum, non in poena, sed in causa. Non persecutionem pati, non teneri, non flagellari, non includi, non proscribi, non occidi laus est; sed habendo causam bonam, ista pati, haec laus est. Laus enim est in causae bonitate, non in poenae acerbitate. Nam quantacumque fuerint supplicia martyrum, numquid aequantur suppliciis omnium latronum, omnium sacrilegorum, omnium sceleratorum? Quid enim, et hos odit mundus? Odit plane. Excedunt enim mundi medietatem amplitudine malitiae, et ab ipsa mundanorum quodammodo hominum societate alieni sunt, infestantes pacem etiam terrenam; et patiuntur multa mala, sed non gratis. Denique vide vocem illius latronis cum Domino in cruce pendentis, cum insultaret ex alia parte unus duorum latronum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
me credidisti Et nos prenuntians uoce mi¬
scđie suȩ: beati inquit. qui ñ uident et cre¬
multiplicati: Ut adderent sibi et unũ ex
duodecim: Multiplicati sunt suꝑ capilloᷤ
capitis mei: qui oderunt me gratis. Ca¬
pillis capitis sui: comparauit inimicos
suos: Merito rasi sunt: quando inlococal¬
uarie crucifixus ẽ Accipiant menbra uo¬
cem hanc: discant odio haberi gratis. Iã
enim si necesse ẽ xp̃iane ut mundus ode¬
rit te: quare ñfacis ut gratis oderit. ut
incorpore dñi tui. et in hoc psalmo de il¬
lo premisso agnoscas uocem tuã: Quo¬
modo fiet ut oderit te mundus gratis:
Si nichil cuiquam noceas: ⁊ sic odio habe¬
arios hoc ẽ. enim gratis: sine causa Pa¬
rum sit tibi sine causa odio haberi. insuꝑ
et pr̃a. ut retribuant mala ꝓbonis: on¬
fortati sunt immici mei: qͥ ꝑsecunt᷑ me
iniuste: Qd dixit multiplicati sunt suꝑ
capillos capitis mei: hoc postea conforta¬

Expanded text:
, credidisti. Et nos praenuntians voce mi, credidisti. Et nos praenuntians voce misericordiae suae: Beati, inquit, qui non vident et cremultiplicati? Ut adderent sibi et unum ex duodecim . Multiplicati sunt super capillos capitis mei, qui oderunt me gratis. Capillis capitis sui comparavit inimicos suos. Merito rasi sunt, quando in loco Calvariae crucifixus est. Accipiant membra vocem hanc; discant odio haberi gratis. Jam enim si necesse est, christiane, ut mundus oderit te, quare non facis ut gratis te oderit, ut in corpore Domini tui, et in hoc psalmo de illo praemisso agnoscas vocem tuam? Quomodo fiet ut oderit te mundus gratis? Si nihil cuiquam noceas, et sic odio habearis: hoc est enim gratis, sine causa. Parum sit tibi sine causa odio haberi, insuper et praesta, ut retribuant tibi mala pro bonis. Confortati sunt inimici mei, qui persequuntur me injuste. Quod dixit, Multiplicati sunt super capillos capitis mei; hoc postea, Conforta
Abbreviated transcription (Latin):
rent eum: Quomͦ enim ocłis agnoscerent:
aquo mente titubabant: Factum erat ali¬
quid inocłis ipsoꝵs simile mentis eoꝵ: Lo¬
quebantur enim inter se: et cum abeo com¬
pellarentur. unde loquerentur: responde¬
runt. Tu solus peregrinus es inihrłm. &
nescis quȩ facta sunt. quomͦ iħs nararenus
potens infactis et dictis. occisus ẽ asenio¬
rib et principib sacerdotum : Et nos spera¬
bamus: qđ ipse esset redempturus isrł: Spe¬
rauerant: et ñsperabant. Defecerant ocłi eoꝵ.
absperando indeum suum: Ipsos ergo inse
tranffigurauit dicendo: defecerunt ocłi mes
absꝑando indcum meum: Hanc spẽ red¬
didit: quando cicatrices palpandas obtulit
Quas cum tetigisset thomas. rediit adspẽ
quã ꝑdiderat: et exclamauit dñs ms et
ds̃ ms Defecerunt ocłi tui: absperando
indm̃ tuũ. Palpasti cicatrices: et inucnisti dm̃
tuum: Palpasti formam serui: et cognouisti
dm̃ tuũ. Qui tam̃ ipse dñs ait: qͥa uidisti¬

Expanded text:
rent. Quomodo enim oculis agnoscerent, rent. Quomodo enim oculis agnoscerent, a quo mente titubarant? Factum erat aliquid in oculis eorum simile mentis ipsorum. Loquebantur enim inter se, et cum ab eo compellarentur unde loquerentur, responderunt: Tu solus peregrinaris in Jerusalem? Nescis quae facta sunt, quomodo Jesus Nazarenus, potens in factis et dictis, occisus est a senioribus et principibus sacerdotum? Et nos sperabamus quod ipse erat redempturus Israel . Speraverant, et non sperabant. Defecerunt oculi eorum ab sperando in Deum ipsorum. Ipsos ergo in se transfiguravit dicendo: Defecerunt oculi mei ab sperando in Deum meum. Hanc spem reddidit, quando cicatrices palpandas obtulit; quas cum tetigisset Thomas, rediit ad spem quam perdiderat, et exclamavit: Dominus meus, et Deus meus. Defecerunt oculi tui ab sperando Deum tuum: palpasti cicatrices, et invenisti Deum tuum; palpasti formam servi, et cognovisti Dominum tuum. Cui tamen ipse Dominus ait: Quia vidisti
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ. Defecerunt ocłi mei: dum spero in
dm̃ meũ. Absit hoc ut aꝑsona capitis acci¬
piatur: absit ut deficerent ocłi eius abspe¬
rando indm̃ eius. in quo magis ds̃ erat mũ¬
dum reconcilians sibi: et qui uerbum caro
factum ẽ. et habitauit in nob̾: ut ñsolum
ds̃ in illo esset. s etiam ipse ds̃ esset. Non gͦ
ita: ñ ipsius capitis nr̃i ocłi defecerunt. ab
sꝑando indm eius: s defecerunt ocłi eius ĩ
corpore eius. id: inmenbris eius. Hec uox
menbroꝵ ẽ. hec uox corporis ẽ ñcapitis.
Quomͦ gͦ eam in eius corpore menbrisq in¬
ucnimus. Quid aliud dieam: Quid aliud
commemorẽm:Quando passus ẽ quando
mortuus est: om̃s discipłi desꝑauerunt qđ
ipse esset. xp̃c Alatrone apłi uicti sunt: qͥ
tunc credidit. quando illi defecerunt. Uide
menbra eius desꝑantia: attende. duos illos
qͦs post resurrectionem inuenit inuia col¬
loquentes secum. quoꝵ unus erat cleophas.
quando detinebantur ocłi eoꝵ ne agnosce¬

Expanded text:
i mei ab sperando in Deum meum. Absit ut hoc de persona capitis accipiatur: absit ut defecerint oculi ejus ab sperando in Deum ejus, in quo magis Deus erat mundum reconcilians sibi , et qui Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut non solum Deus in illo esset, sed etiam ipse Deus esset. Non ergo ita; non ipsius capitis nostri oculi defecerunt ab sperando in Deum ejus; sed defecerunt oculi ejus in corpore ejus, id est in membris ejus. Haec vox membrorum est, haec vox corporis est, non capitis. Quomodo ergo eam in ejus corpore membrisque invenimus? Quid aliud dicam? quid aliud commemorem? Quando passus est, quando mortuus est, omnes discipuli desperaverunt quod ipse esset Christus. A latrone Apostoli victi sunt, qui tunc credidit, quando illi defecerunt . Vide membra ejus desperantia; attende duos illos quos post resurrectionem invenit in via colloquentes secum, quorum unus erat Cleophas, quando detinebantur oculi eorum ne eum agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
inalio quodam psalmo scriptum: Deꝓ
fundis elamaui adte dñe: dñe exaudi uo¬
cem meam: Si autem millo factũ fuerit
qd alia scriptura dicit. peccator cũ uene
rit inꝑfundum maloꝵ contempnet: clau¬
sit suꝑ eum putcus os suũ. Quare elausit
os suum: Quia clausit os illius. Perdidit
enim confessionẽ: uere mortuus ẽ Imple¬
tumq in eo ẽ: qđ alibi dicitur: A mortuo
uelut qui non sit ꝑit confessio: Metuenda
peccaui. fateor: non suꝑ eum clausit pu¬
teus os suum Cum autem uideris eũ
dicere. quid enĩ mali feci: factus ẽ. defen¬
sor peccati sui: clausit suꝑ eum puteus
os suum: qua eruatur non habet. Amissa
confessione: non erit locus uenic: Tu fac¬
tus es peccati tui defensor: quomodo erit

Expanded text:
in alio quodam psalmo scriptum, De in alio quodam psalmo scriptum, De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam . Si autem factum in illo fuerit quod aliarit in profundum malorum, contemnet ; clausit super eum puteus os suum. Quare clausit os suum? Quia clausit os illius. Perdidit enim confessionem; vere mortuus est, impletumque in eo est quod alibi dicitur: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Metuendapeccavi, fateor; non super eum clausit puteus os suum: cum autem videris eum dicere, Quid enim mali feci? factus est defensor peccati sui; clausit super eum puteus os suum, qua eruatur non habet. Amissa confessione, non erit locus misericordiae. Tu factus es peccati tui defensor; quomodo erit