comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ non credendo. Iustos ẽẽ p̃cepit
ut ñ solum trenam iusticiã excolant. s &e
celestem. qr trena iusticia meritum ñ fac̃.
sic̃ non fac̃ reum. Quid enĩ magnũ ẽ ali¬
ena ñ tollere: Quippe cũ hoc timoris sit.
agnum ẽ aũt de ꝓprio ñ habenti largiri
ec ẽ uera iusticia. Et ut ñpeccent subiec̃.
nde intelligi uoluit ñse iusticiã tpr̃alẽ
seruandam mandasse s diuinã. Quia qͥ
celestem uisticiã seruat. sine dubio inhac
p̃senti ꝑfectus ẽ. Ignorantiã enĩdĩ qͥdã
habent. ad reuerentiam uob̃ loqͦr. Propo¬
situm dĩ ignorantes. hi qui int eos conu̾¬
tebantur mortuos resurrecturos stultum
eẽ dicebant credere. Ideo pudorem illis
incutit qͣsi imprudentib. Credebant eñi
eis qui ignorantiã dĩ habentes contͣ dei
statuta docebant. S dic̃ aliquis. Quẽ ad¬
modũ resurgent mortui. qͦ aũt corpore
uenient: hos dix̃ ignorantiã dĩ habe

Expanded text:
rectionem non credendo. Justos esse praecepit, rectionem non credendo. Justos esse praecepit, ut non solum terrenam justitiam excolant, sed et coelestem; quia terrena justitia meritum non facit, sicut et non facit reum. Quid enim magnum est aliena non tollere, quippe cum hoc timoris sit? Magnum est autem de proprio non habenti largiri, haec est vera justitia. Et ut non peccent, subjecit; unde intelligi voluit non se justitiam temporalem servandam mandasse, sed divinam; quia qui coelestem justitiam servat, sine dubio in hac praesenti perfectus est. Ignorantiam enim Dei quidam habent, ad verecundiam vobis loquor. Propositum Dei ignorantes ii, qui inter eos convertebantur, mortuos resurrecturos stultum esse dicebant credere. Ideo pudorem illis incutit quasi imprudentibus; credebant enim eis, qui ignorantiam Dei habentes, contra Dei statuta docebant. Sed dicet aliquis: Quemadmodum resurgent mortui? Quove corpore venient? Hos dixit ignorantiam Dei habere,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cadere ut caro iam soluta reformetur
ad uritam minime credit futurã resur
de ꝓmissa uita ñ solum ñ timuit sedec
libent̃ bestus offerri se passus ẽ. Sic̃int̃
cetera ait in actibus apłorum. Ego enim
ducemus ⁊ bibamꝰ. eras enim moriemur.
oc ab isaia ꝓph̃a dictum ẽ ꝓpt̃ hos qͥ qͣsi
nicħ futurum eẽt pꝰ mortem uentritan¬
tum studebant quomͦ pecora sic̃ & hiqui
corinthios depͣuabant. Nolite seduei cor¬
rumpunt mores bonos colloquia mala.
ignificat confabulatione maloꝵ homi¬
num euerci posse bonũ ꝓpositũ. Assidui¬
tas enim praui colloquii uiciat mentẽ.
Ac ꝑ hoc abhis cauendũ quic̃q enĩ acceptã
fidẽ custodire uult maxime int ipsa iicia.
ꝑstrepentes debet uitare ut impleat qđ
utile iudicauit. Uigilate iusti estote. et
nolite peccare. Uigilandum monce. ne
circumuentione praui sensus captioe a
fide abducti deprauarent᷑ mortuoꝵ resur¬

Expanded text:
non cadere, ut caro jam soluta reformetur non cadere, ut caro jam soluta reformetur ad vitam, minime credit futuram resurrde promissa vita, non solum non timuit; sed et libenter bestiis offerri se passus est, sicut inter caetera ait in Actibus apostolorum: Ego enim ducemus, et bibamus; cras enim moriemur. Hoc ab Esaia propheta dictum est propter hos, qui quasi nihil futurum esset post mortem, ventri tantum studebant quomodo pecora , sicut et ii qui Corinthios depravabant. Nolite seduci, corrumpunt mores bonos colloquia mala. Significat confabulatione malorum hominum everti posse bonum propositum; assiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem, ac per hoc ab his cavendum. Quicumque enim acceptam fidem custodire vult, maxime inter ipsa initia obstrepentes debet vitare; ut impleat, quod utile judicavit. Vigilate, justi estote, et nolite peccare. Vigilandum monet, ne circumventione pravi sensus capti, et a fide abducti depraventur, mortuorum resur
Abbreviated transcription (Latin):
quid & baptitantur ꝓ illis. Nũ qͥd et
babtizamorꝓ illis.: Nã & iepthe
quamius in re quȩ accepto ferri ñ poss
fidelis unnuientus est offerens filiã suã
scdm uotum suum qd stulte uouerat. Nõ
gͦ factum ꝓbatur s ꝑseuerantia fidei
in exemplum ꝓfertur. Predicantiũ ꝑicłã
& labores memorat dicens. Quid & nos
ꝑielitamur: de subauditur. nͥ qr sꝑamꝰ
futuram resurrectionẽ: Sic̃ supͣmemorat.
Securi enim qr pꝰ istam mortẽ uera uitase¬
quetur. Ricula ñ timent illata ab infi
ꝑdidisse dolent. Sollicitudinem gͦ suam
ostendit ꝗͣ habebat erga salutem illoꝵ
in lege dictum ẽ. Exalta sicut tuba uocẽ
tuam. si te audierint lucrab̃is aĩas illoꝵ
Ad hoc festinabat apłs semꝑ sollicitus. ut
gła illi cresceret apud dm̃ acquisitȩ salu¬
tis illorum. Si scđm hominem adbestias
pugnaui. ephesi quid mͥ ꝓdest si mortu
non resurgent: Hoc ẽ si scdm humanũ
sensum qui uidens hoc in rerum natura

Expanded text:
Numquid et baptizamur pro illis? Nam et Jephte, quamvis in re, quae accepta fieri non posset, fidelis inventus est, offerens filiam suam secundum votum suum, quod stulte voverat , non ergo factum probatur, sed perseverantia fidei in exemplum praefertur. Praedicantium pericula et labores memorat dicens: Quid et nos periclitamur? et subauditur; nisi quia speramus futuram resurrectionem, sicut supra memorat. Securi enim quia post istam mortem vera vita sequetur, pericula non timent illata ab infidediderunt se perdidisse, dolent. Sollicitudinem ergo suam ostendit, quam habebat erga salutem illoruin Lege dictum est: Exalta sicut tuba vocem tuam; si te audierint, lucraberis animas illorum . Ad hoc festinabat Apostolus semper sollicitus, ut gloria illi cresceret apud Deum acquisitae salutis multorum. Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Hoc est, si secundum humanum sensum qui videns hoc in rerum naturam
Abbreviated transcription (Latin):
salbi surrexisse. Linusqiusq ur̃m apud
se recondens qd ei bene placuerit ut ñcũ
uenero tunc collectȩ fiant. Lit paulatim
reseruantes ñ una hora grauari se putẽt
ut hilares datores diligantur adõ. Cum

Expanded text:
apud t, recondens, quod ei bene placuerit, ut non cum venero, tunc collectae fiant. Ut paulatim reservantes, non una hora gravari se putent: ut hilares datores diligantur a Deo. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ac si absorta non ꝑeat. Ubi ẽ mors
Proph̃a ex ꝑsona iustoꝵ loquitur insultan¬
Ido morti. Stimulus aũt mortis ẽ peccarr̃.
Sagitta mortis peccatũ ꝑ qd aĩȩ iugulant᷑.
lirtus uͦ peccati lex. Dum fortius ⁊ maius
fit ꝑ scientiã peccatum. Deo aũt gr̃as qͥ
ta resurrectionis ratione de qͣ hesitabant
hortatur eos indĩ oꝑe ꝑmanere. iamcer¬
tos de retributione futura. Stabiles esto¬
Ite ce immobiles habundantes in oꝑe dñi

Expanded text:
i absorpta non appareat. Ubi est, mors, Propheta ex persona justorum loquitur insultantium morti. Stimulus autem mortis, peccatum est. Sagittae mortis peccatum, per quod animae jugulantur. Virtus vero peccati lex. Dum fortius et majus fit per scientiam peccatum. Deo autem gratias,ta resurrectionis ratione, de qua haesitabant, hortatur eos in Dei opere permanere, jam certos de retributione futura. Stabiles estote et immobiles, abundantes in omni
Abbreviated transcription (Latin):
sum qd sum. Dõ dat głam qui eũ elegit
& dignitatem suam ñ sͥ defendit. sed
indignum se dic̃. Vnde uere plus mere¬
tur sciens dixisse dominum qui se exal
tus ẽ minorẽ grãm in apłatum accepit.
S plus illis om̃ib laboraui. Addit ad
causam qr non solum minoratus nonẽ.
s & amplius ꝓpt̾ constantiam quia
uigebat in xp̃o afflictus ẽ. qd non
egre ferens dignior factus ẽ. Non ego
autem sed gr̃a dĩ mecum. Ne se extulis¬
se iactanter putaretur statim se humi¬
liat c̃hoc ipsum ñ magis sͥ s dĩ grẽ as
scribit. ut semꝑ omnẽ głam reportet
ad dm̃ unde iure exaltandus ẽ. Siue gͥ
ego siue illi sic predicamus ce ita credidi¬
stis. Hoc est qd supra significauit qr ñ infe¬
riorem gr̃am in predicatione accepit quã
ceteri apti s unã atq eandẽ. Unde magis
arguit ꝑfidiam corinthioꝵ q cum mani¬
festa ẽẽt credulitas hec apud om̃s eccłas

Expanded text:
sum id, quod sum. Deo dat gloriam, qui eum elegit; sum id, quod sum. Deo dat gloriam, qui eum elegit; et dignitatem suam non sibi defendit, sed indignum se dicit. Unde vere plus meretur, sciens dixisse Dominum: Qui se humitus est, minorem gratiam in apostolatu accepit. Sed plus illis omnibus laboravi. Addit ad causam, quia non solum minoratus non est, sed et amplius propter constantiam, qua vigebat in Christo, afflictus est: quod non aegre ferens, dignior factus est. Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Ne se extulisse jactanter putaretur, statim se humiliat, cum hoc ipsum non magis sibi, sed Dei gratiae ascribit; ut semper omnem gloriam reportet ad Deum, unde jure exaltandus est. Sive igitur ego, sive illi, sic praedicamus, et ita credidistis. Hoc est, quod supra significavit, quia non inferiorem gratiam in praedicatione accepit, quam caeteri apostoli, sed unam atque eamdem. Unde magis arguit perfidiam Corinthiorum, quia cum manifestata esset credulitas haec apud omnes Ecclesias,
Abbreviated transcription (Latin):
dormier̃. De his quib pꝰ resurrectionẽ
apparuit dñs tunc multos dic̃ fuisse in
corprẽ. Deinde apparuit iacobo. Singłã¬
riter ia cobo apparuit sic̃ ce petro. qd
ideo puto factum ut multifaria appa¬
rentia fidem resurrectionis firmaret. Postea
in monte uͥ constituerat illis iħc sicut
refert mnatħs cugłista. Ante in ierłm
post dies occo resurrectionis sue. id est
dominica die ianuis clausis intrauit
ad discipłos ut thome animus firmaret᷑.
icut dicit ioħs apłs. In monte enim in¬
telligitur mandata illis dedisse. Nouissi¬
me aũt om̃ium quasi abortiuo uisus est
& mͥ. Apparuit illi primum in celo post
oranti in templo. Abortuium se dixit qr
Ego enim sum minimus om̃ium apłor.
umiliat se & temprĩs causam sͥ asscri¬
bit. Tempr̃e enim minor ẽ ñ dignitate.
quia & ꝑsecutor fuit inclinat se dicens.
Qui non sum dignus uocari apłs quia¬
ꝑsecutus sum eccłam dĩ. Gr̃a autem dĩ

Expanded text:
dormierunt. De his quibus post resurrectionem dormierunt. De his quibus post resurrectionem apparuit Dominus, tunc multos dicit fuisse in corpore. Deinde apparuit Jacobo. Singulariter Jacobo apparuit, sicut et Petro: quod ideo puto factum, ut multifaria apparentia fidem resurrectionis firmaret. Postea in monte, ubi constituerat illis Jesus, sicut refert Matthaeus evangelista . Ante in Hierusalem post dies octo resurrectionis suae, id est Dominica die, januis clausis, intravit ad discipulos, ut Thomae animus firmaretur, sicut dicit Joannes apostolus . In monte enim intelligitur mandata illis dedisse. Novissime autem omnium quasi abortivo visus est et mihi Apparuit illi primum in coelo, post oranti in templo . Abortivum se dixit; quEgo enim sum minimus omnium apostolorum. Humiliat se, et temporis causam sibi ascribit; tempore enim minor est, non dignitate. Sed quia et persecutor fuit, inclinat se, dicens: Qui non sum dignus vocari aposus sum Ecclesiam Dei. Gratia autem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
non credetis. Idcirco gͦ in eadem causa ce
futuri tpr̃is aliquando significanti appo¬
nitur. ne a ꝑuersis non de xp̃o dictum
defenderetur. si totum quasi preteritũ
significaret. Et quia sepultus ẽ. Nulli du¬
bium mortuum sepultum ẽẽ sic̃ dic̃ ysaias
ꝓpħa. Et dabo malos ꝓ sepultura eius. Et
quia resurrexit tercia die scđm scͥpturas.
Om̃ia in fide clausa sunt. Ideo sub ꝑsona
populi resurrectio domini tercio die fu¬
tura descripta ẽ. Dicit enim osee propha.
& utuemꝰ in conspectu eius. In xp̃o enui
om̃s resurrexisse sicut in adam mortuos
c̃ẽ nemo fidelium denegat. Simili mͦ oe
in psalmo sub ꝑsona hominis &̃ de xp̃o
significat dicens. Omĩa subiecisti subpe¬
dibus eius. gła & honore coronasti eum.
Et quia uisus ẽ cephe. id est petro. Hoc
Deinde apparuit plusꝗͣ quingentis fr̃ib
simul. Hoc sua fide loquitur. Ex quib
plures manent usq adhuc quidam aũt

Expanded text:
non credetis . Idcirco enim in eadem causa et non credetis . Idcirco enim in eadem causa et futuri temporis aliquando significantia ponitur; ne a perversis non de Christo dictum defenderetur, si totum quasi praeteritum significaret. Et quia sepultus est. Nulli dubium mortuum sepultum esse, sicut dicit Esaias propheta: Et dabo malos pro sepultura ejus . 161 Et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas. Omnia in fide clausa sunt; ideo sub persona populi resurrectio Domini tertia die futura descripta est. Dicit enim Osee prophetaet vivemus in conspectu ejus . In Christo enim omnes resurrexisse, sicut in Adam omnes mortuos esse, nemo fidelium denegat. Simili modo in psalmo sub persona hominis etiam de Christo significat, dicens: Omnia subjecisti sub pedibus ejus: gloria et honore coronasti eum . Et quia visus est Cephae: id est, Petro. Hoc Deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul. Hoc sua fide loquitur. Ex quibus plures manent usque adhuc, quidam autem
Abbreviated transcription (Latin):
miscius enim loquitur. ut ce qui hi fixi
in fide s̃ gaudeant. & qui nutant corripi
se doleant & corrigantur. Tradidi enim
passionem domini ceciner̃. Dicit enim
isaias ꝓph̃a. ut ouis ad immolandũ duc¬
tus ẽ. & inter cetera. Im̃ tolletur a t̾ra
uita eius ab iniquitatib popłi mei duc¬
tus ẽ ad mortem. hec in xp̃o reperta nos¬
cuntur. S quia p̃teriti temprĩs signifi¬
catio uidetur non ẽ aduersum quia ap̃
dm̃ qui om̃ium prescius ẽ nicħ futurũ
ẽ. Ideo sic dicit qd futurum ẽ nob̃ quas
factum sit. Nam in apocalypsi iohis apli
dicit. Agnus inquit qui occistis ẽ a consti¬
tutione mundi. Quia enim alit̃ non fiet
quam scit ds̃ factum dicitur. Nobis enim
fit non deo. quia apud dm̃ nicħ est quod
futurum dicatur. Et in psalmo ait. Dñs
regnauit a ligno. E moyses de cruce eius
ita significauit dicens. Tumnc udebitis u¬
tam ur̃am pendentem ante ocłos uros ce

Expanded text:
miscuis enim loquitur, ut et ii qui miscuis enim loquitur, ut et ii qui in fide sunt, gaudeant: et qui nutant, corripi se doleant, et corrigantur. Tradidi enim passionem Domini cecinerunt. Dicit enim Esaias propheta: Ut ovis ad immolandum ductus est . Et inter caetera: Quoniam tolletur a terra vita ejus, ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem : haec in Christo reperta noscuntur. Sed quia praeteriti temporis significatio videtur, non est adversum; quia apud Deum, qui omnium praescius est, nihil futurum est; ideo sic dicit quod futurum est nobis, quasi factum sit. Nam in Apocalypsi Joannis apostoli dicitur: Agnus qui occisus est a constitutione mundi . Quia enim aliter non fiet, quam scit Deus, factum dicitur; nobis enim fit, non Deo, quia apud Deum nihil est, quod futurum dicatur. Et in Psalmo ait: Dominus regnavit a ligno . Et Moyses de cruce ejus ita significavit, dicens: Tunc videbitis vitam vestram pendentem ante oculos vestros, et
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib in eccła loqui. Turpe qr contͣ
disciplinã ẽ ut in domo dĩ qͥ eas subiectã
uiris suis eẽ precepit de lege loqui ñ pre-¬
sumant cum sciant illic iuros hab̃e pͥma¬
tum &x sͥ magis competere ut indomo
dĩ precib uaccent. linguã retinentes au
res aꝑiant ut audiant quomͦ miscdia
am si audeant in eccła loqui dedecuis est.
quia idcirco uelantur ut humiliate appa¬
reant. Ille autem se inuerecunde ostendt̃
qd ce uris obꝓbrium est. In mulierũ enĩ
insolentia cẽ mariti notantur. Notũ aũt
qd̾ & accepistis in quo & statis ꝑ qd̃ ⁊ sal¬
un efficimini. qd sermone annunciaui uob
debetis tenere. nͥ forte sine causa credidistiꝰ
stendit illis quia si in hac causa q̃ subiec¬
ta ẽ a traditione eius seductis̃ ꝑdiderũt
quod crediderunt. Omĩs enim spes creden¬
tium. in hoc sensu ẽ quia mortui resurgẽt.
Qđ autem dicit in quo ce statis. his dicit qͥ
firmi erant infide traditionis hutus. Pro¬

Expanded text:
ribus in Ecclesia loqui. Turpe est, quia contra disciplinam est, ut in domo Dei, qui eas subjectas viris suis esse praecepit, de Lege loqui praesumant; cum sciant illic viros habere primatum, et sibi magis competere, ut in domo Dei precibus vacent, linguam retinentes: et aures aperiant; ut audiant quomodo miseriper eas regnavit. Nam si audeant in Ecclesia loqui, dedecus est; quia idcirco velantur, ut humiliatae appareant: illae autem se inverecundas ostendunt, quod et viris opprobrium est; in mulierum enim insolentia etiam mariti notantur. An a d et accepistis, in quo et statis, per quod et salvi efficiemini, quod et sermone annuntiavi vobis, debetis tenere; nisi forte sine causa credidistis. Ostendit illis quia si in hac causa quae subjecta est, a traditione ejus seducti sunt, perdiderunt quod crediderunt; omnis enim spes credentium in hoc sensu est; quia mortui resurgent. Quod autem dicit: In quo et statis, his dicit, qui firmi erant in fide traditionis hujus; pro
Abbreviated transcription (Latin):
erent structiores ut possent dicere ꝑu̾sas
ẽẽ pseudo apłorum p̃dicationes. Et lo¬
qui lingus nolite prohibere. & hoc ꝓpt̃
caritatem ut qui possunt loqui linguis
& interprecet᷑ si fuerit p̃sens ñ uetentur
ne fiat disiensio. Om̃na enim honeste &
scdm ordinem fiant. Hoc ẽ scđm ordinẽ
supradictum. Honeste aũt illud fit qđ
cum prece ce disciplina fit. Mulieres ur̃e
miserat. Suꝑtus enim uelari mulieres
in eccła precepit. mͦ ut qui ecce sint & ue¬
recunde ostendit ut oꝑeprectum sit quia
uelantur. Si enim imago dĩ uir ẽ ñ fe¬
mina & iuro subiecta est lege nature.
qͣntomagis in eccła debent eẽ subiectȩ
ꝓpt̃ reuerentiam eiꝰ qui illtus legatus
est qui oẽ uiri caput ẽ: Non enim ꝑ¬
Inrittitur illis loqui s eẽ insilentio sic̃
&e lex dicit. Quid dicit lex: Ad iurum
bat abrahã uirũsuũ ac ꝑhoc in silentio
iubetur ẽẽ. ne supradictȩ legis senten¬

Expanded text:
erent instructiores; ut possent discere perversas erent instructiores; ut possent discere perversas esse pseudoapostolorum praedicationes. Et loqui linguis nolite prohibere. Et hoc propter charitatem, ut qui possunt loqui linguis, si interpres fuerit praesens, non vetentur, ne fiat dissensio. Omnia autem honeste et secundum ordinem fiant; hoc est, secundum ordinem supradictum. Honeste autem illud fit, quod cum pace et disciplina fit. CAPUT XV. miserat. Superius enim velari mulieres in Ecclesia praecepit, modo ut quietae sint et verecundae ostendit: ut operae pretium sit, quia velantur . Si enim imago Dei vir est, non femina, et viro subjecta est lege naturae; quanto magis in Ecclesia debent esse subjectae propter reverentiam ejus, qui illius legatus est, qui etiam viri caput est! Non enim permittitur illis loqui, sed esse in silentio, sicut et Lex dicit. Quid dicit Lex? Ad virum bat Abraham virum suum: ac per hoc in silentio jubentur esse; ne supradictae legis senten
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. eccȩ conuertuur nos ad gc̃s. Siquis
existimatur ꝓpħa ẽẽ aut sp̃alis cognoscat¬
tangit supramemoratoᷤ falsos apłos a qͥb fu¬
erant depͣuati qui ꝓdesideruis hominum non
diuina sed terrena docebant. Ideo hic n¬
chil suum tradere sedicit s dñi ut quib
suadet dõ acquisiti ñ hominib uideant᷑
ua fiducia & constant̃ predicat liberã
habens conscientiam qr ñ hominibus
placere uult sed deo. Uñ peccatorib nõ
blanditur ut crescant. s ammonet ut
desinant.Siquis aũt ignorat. ignora¬
bitur. Recte. Quia quinescit dm̃i ẽẽ que
loquitur apłs & ipse a dño ignorabitur
a traditione eius tamen fr̃s hos uocat.
Q uia dicit isaias ad plebem dñi. Dicite
his qui non recte ambulant. in uiis meis.
r̃s nr̃i estis uos. Lit gͦ consolaretur istos
pꝰ correctiones fr̃s eos uocat. Et ad emu¬
lationem ꝓpħiȩ hortatur ut assidua dis¬
putatione⁊ explanatione legis diuinȩ fi¬

Expanded text:
vitae, ecce convertimur nos ad gentes . Si quis vitae, ecce convertimur nos ad gentes . Si quis existimatur propheta esse, aut sptangit supra memoratos falsos apostolos, a quibus fuerant depravati, qui pro desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Ideo hic nihil suum tradere se dicit, sed Domini; ut quibus suadet, Deo acquisiti non hominibus videantur: qua fiducia et constanter praedicat, liberam habens conscientiam; quia non hominibus placere vult, sed Deo. Unde peccatoribus non blanditur, ut crescant: sed admonet, ut desinant. Si quis autem ignorat, ignorabitur. Recte, quia qui nescit Domini esse, quae loquitur Apostolus, et ipse a Domino ignorabitur a traditione ejus; tamen fratres eos vocat, quia dicit Esaias ad plebem Domini: Dicite iis qui non recte ambulant in viis meis: Fratres nostri estis vos . Ut ergo consolaretur istos post correptiones, fratres illos vocat; et ad aemulationem prophetiae hortatur, ut assidua disputatione et explanatione legis divinae fi
Abbreviated transcription (Latin):
doceo. Hoc dicto hortatur illos ut quȩ
precipit faciant qñ similit se ecclus
scõrum p̃dicare testatur. Aut a uobis¬
deuenit:Arguentis uerba sunt.Sic enĩ
inflati erant qr ipsis ꝓmissa fuisset ħ
salus &r exemplo eorum ceterȩ gentes uo¬
carentur ad fidem. aut non eẽnt aliqui
qui possent susciꝑe gr̃am dĩ apłĩs predi¬
cantibus. Sic enim se lactabant quasi be¬
neficium darent magis ꝗͣ acciꝑent acceden¬
tes ad fidẽ. Linde dicit. aut in uos solos de¬
uenit uerbum dĩ. Om̃is enim qui uult
aliquid emere qd scit ab alus non requiri
cum quodam fastidio accedit ademꝑtionẽ
quasi benefictum p̃staturus uendenti.
deo hoc apłs arguit in corinthus quia ta¬
les se prebebant elatione uanitatis. quasi
si ipsi non obedirent uerbis fidĩ nemo eẽt
qui crederet sicut dicit uideis. Nob̃ primiᷤ
oportebat loqui uerba uitȩ huius.Sed qi
reppulistis ea indignos uos facientes et̃nȩ

Expanded text:
doceo. Hoc dicto hortatur illos; ut quae doceo. Hoc dicto hortatur illos; ut quae praecepit faciant; quando similiter se Ecclesiis sanctorum praedicare testatur. Mulidevenit? Arguentis verba sunt; sic enim inflati erant, quasi ipsis promissa fuisset haec salus; et exemplo eorum ceterae gentes vocarentur ad fidem, aut non essent aliqui, qui possent suscipere gratiam Dei, apostolis praedicantibus. Sic enim 160 se jactabant quasi beneficium darent magis quam acciperent, accedentes ad fidem; unde dicit: Aut in vos solos devenit verbum Dei. Omnis enim qui vult aliquid emere, quod scit ab aliquibus non requiri, cum quodam fastidio accedit ad emptionem, quasi beneficium praestiturus vendenti. Ideo hoc Apostolus arguit in Corinthiis, qui tales se praebebant elatione vanitatis; quasi si ipsi non obedirent verbis fidei, nemo esset qui crederet, sicut dicit Judaeis: Vobis primum oportebat loqui verba vitae hujus: sed quia repulistis ea, indignos vos facientes aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat cum uidetur inferior qđ potiori
concessum non ẽ. Sic̃ enim dotum uni cõ¬
cedi ñ pot̾ licet potiori ita ce non potest
alicui quamuis inferiori nicħ imꝑtiri. ut
nemo sit uacuus gr̃a dĩ. Potestis enim ꝑ
singłos ꝓphare ut om̃s discant & omnes
exhortentur. Hec traditio sinagoge est ꝗͣ
nos uult sectari. quia xp̃ianis quidem
scribit sedex gentib factis non ex iudeis
ut sedentes disputent seniores dignitate ĩ
cathedris sequentes in subsellus nouissi¬
mi in pauimento suꝑ mattas. Quibus si
reuelatum fuerit dandum locum dicen¬
di precipit. nec despiciendos quia m̃bra
tam ꝓpħis futura dicentib quam his qui
reuelant scripturas infundit se ꝓ ratioe
ce qualitate causaꝵ: Iccirco dixit subiectꝰ
est ꝓpħis ut ingenia accendẽt hac spe.
dia fiat in corpr̃e. Qui enim in pace uo¬
cantur patientiȩ debent studere ne paciꝰ
iura soluantur. Sic̃ in om̃ib eccłiis sc̃oꝵ

Expanded text:
ut dicat, cum videtur inferior, quod potiori ut dicat, cum videtur inferior, quod potiori concessum non est. Sicut enim totum uni concedi non potest, licet potiori; ita et non potest alicui, quamvis inferiori, nihil impertiri; ut nemo sit vacuus a gratia Dei. Potestis enim per singulos prophetare; ut omnes discant, et omnes exhortentur. Haec traditio Synagogae est, quam nos vult sectari; quia christianis quidem scribit, sed ex gentibus factis, non ex Judaeis; ut sedentes disputent, seniores dignitate in cathedris, sequentes in subselliis, novissimi in pavimento super mattas. Quibus si revelatum fuerit, dandum locum dicendi praecipit, nec despiciendos; quia membrt, qui tam prophetis futura dicentibus, quam iis qui revelant Scripturas, infundit se pro ratione et qualitate causarum; idcirco dixit: Subjectus est prophetis; ut ingenia accenderet hac spe, dia fiat in corpore. Qui enim in pace vocantur, patientiae debent studere; ne pacis jura solvantur. Sicut in omnibus Ecclesiis sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
ticulatim ut unus interprecetur. hoc est
duo aut tres plus ñ linguis loquantur. s
singuli ñ simul om̃s ne insanire uident᷑.
deo gͦ ut multum tres ne occuparent diẽ
linguis loquentes. &e interpreteᷤᷤ illoꝵ
et non haberent ꝓphȩ tempꝰ scripturas
disserendi qui s̃ tocius eccłẽ illuminato¬
res. Quod si non fuerit interpres taceat
in eccłã sibi autem loquatur et dõ. hoc
est intra se tacite oret aut loquatur dõ
qui atidit muta om̃ia. In eccła enim ille
uł interrogent. Ipsum modũ tenuit di¬
cendo duo aut tres loquantur singuli
autem sicut supra. Ceteros aũt int̾rogare
ꝑmisit de his que forte in ambiguũ ue¬
niunt aut quȩ assequi aliquis non põt
quia diuersa sunt ingenia ut disputati¬
one planiore dilucidentur. Qd si alii re¬
uelatum fuerit sedenti prior taceat. Idẽ
ꝑmittat potior inferiori ut si pot̃ dicat
nec egre ferat quia pot & illi dari domĩ

Expanded text:
ticulatim ut unus interpretetur. Hoc est, ticulatim ut unus interpretetur. Hoc est, duo aut tres non plus linguis loquantur: sed singuli, non simul omnes; ne insanire viderentur. Ideo, ergo ut multum, tres, ne occuparent diem linguis loquentes, et interpretes illorum; et non haberent prophetae tempus Scripturas disserendi, qui sunt totius Ecclesiae illuminatores. Quod si non fuerit interpres, taceat in Ecclesia: sibi autem loquatur et Deo; hoc est, intra se tacite oret, aut loquatur Deo, qui audit muta omnia; in Ecclesia enim ille vel interrogent. Ipsum modum tenuit dicendo: Duo vel tres loquantur; singuli autem, sicut supra. Caeteros autem interrogare permisit de iis, quae forte in ambiguum veniunt, aut quae assequi aliquis non potest; qui diversa sunt ingenia, ut disputatione planiore dilucidentur. Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat: id est, permittat potior inferiori, ut si potest dicat: nec aegre ferat; quia potest et illi dari donum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ideo linguis canitur quia pudoris
Idest laudem dĩ per canticum eloquitur
Doctrinam habet. Hoc est sensuum ꝑ
sp̃alem prudentiam ht̃ expositionem.
Reuelationem habet. Id est subest ei ppħia
occultorum quȩ ad om̃ium m̃tem ꝑueni¬
at fauente sc̃o spũ. Linguam habet. Ut
eos qui lingua loqui poterant ñcontri.¬
starent. ꝑmisit eos loqui linguis ita ta¬
men ut interpretatio sequeretur. idõ ait.
Interp̃tationem habet. Lit si interp̃tes
adeẽt daretur locus loquendi linguis.
Om̃ia ad edificationem fiant. Conclusio
hec est ut nichil incassum in eccła gerat᷑
ocq laborandum magis ut & imꝑiti
ꝓficiant ne quid sit corporis ꝑ imꝑitiam
tenebrosum. Iccuro om̃s paratos uult cõ¬
uenire diuersis donis sp̃alib ut ipsa aui¬
ditate antini uigilantes inuicem se exhor¬
tati meliora dona enularentur ad illu¬
minationem fr̃m. Siue enim lingua qͥs
loquitur ꝑ duos aut multum tres. & par.¬

Expanded text:
quae ideo linguis canitur, quia pudoris quae ideo linguis canitur, quia pudoris d est, laudem Dei per canticum eloquitur. Doctrinam habet: hoc est, sensuum per spiritalem prudentiam habet expositionem. Revelationem habet: id est, subest ei prophetia occultorum, quae ad omnium mentem perveniat, favente Spiritu sancto Linguam habet; ut eos qui lingua loqui poterant, non contristaret, permisit eos loqui linguis: ita tamen, ut interpretatio sequeretur. Ideo ait: Interpretationem habet; ut si interpres adesset, daretur locus loquendi linguis. Omnia ad aedificationem fiant. Conclusio haec est, ut nihil incassum in Ecclesia geratur, hocque elaborandum magis, ut et imperiti proficiant; ne quid sit corporis per imperitiam tenebrosum. Idcirco omnes paratos vult convenire diversis donis spiritalibus; ut ipsa aviditate animi vigilantes, invicem se exhortantes, meliora dona aemularentur, ad illuminationem fratrum. Si lingua quis loquitur, per duos, aut ut multum, tres; et par
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestum ẽ quia si om̃s diuersis linguis
loquantur tumultus fit quidam incon¬
ditus ppłi quasi frenesim patientis. Si au¬
tem om̃s ꝓpħent intret aũt aliquis fide¬
lis uel idiota increpatur ab om̃ib redar¬
guitur ab om̃ibus occulta cordis eius ma¬
nifesta fiunt. Et tunc cadens in faciẽ ad¬
orabit dm̃ ꝓnuncians qd uere ds̃ in
uob̃ est. Cum enim intelligit & intelli¬
gitur audiens laudari dm̃ & adorari
religionem in qua nicħ fucatum nicħ
in tenebris uidet geri sicut apud pa¬
ganos quib uelantur ocli neq̃ sacra
uocant ꝑspicientes uariis se uanitati¬
b cernant illudi. Om̃ĩs enim impostu¬
ra tenebras petit & falsa ꝓueris osten¬
dit. ideo apud nos nicħ astute nicħ sub
uelamine s simpliciter unus laudat᷑
ds̃ ex quo s̃ omia & unus dominus iħc
ꝑ quem om̃ia. Si enim nullus sit qͥ intel¬
ligat aut a quo ipse discutiatur. potest
dicere seductionẽ eẽ quandã ⁊ uanitatẽ

Expanded text:
Manifestum est quia si omnes diversis linguis Manifestum est quia si omnes diversis linguis loquantur, tumultus fit quidam inconditus populi, quasi phrenesin patientis. Si autem omnes prophetent, intret autem aliquis infidelis, vel idiota; increpatur ab omnibus, redarguitur ab omnibus, occulta cordis ejus manifesta fiunt: et tunc cadens in faciem, adorabit Deum, pronuntians quod vere in vobis Deus sit. Cum enim intelligit et intelligitur, audiens laudari Deum, et adorari religionem, in qua nihil fucatum, nihil in tenebris videt geri, sicut apud paganos, quibus velantur oculi; ne quae sacra vocant perspicientes, variis se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras petit, et falsa pro veris ostendit; ideo apud nos nihil astute, nihil sub velamine: sed simpliciter unus laudatur Deus, ex quo sunt omnia, et unus Dominus Jesus, per quem omnia . Si enim nullus sit, qui intelligat, aut a quo ipse discutiatur, potest dicere seductionem esse quamdam et vanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
se mysterium regni dĩ. illis autem non.
t uidentes ñ uideant &e audientes nõ
intelligant. ne indigni salutẽ ꝑciꝑent.
uod animadutentes ꝓ meritis suis factũ.
nec sic conuersi dõ satisfacere uoluert̃.
Itaq linguȩ in signum s̃. Hoc ẽ uela¬
mine incognitȩ linguȩ obscurati sunt
sermones dĩ. ne uideantur a ꝑfidis.
t cum audiuntur incognite lingue
signum sit qr ꝓpt̃ ꝑfidiam factum ẽ
nẽ audiens intelligat. Non unq: his
qui eredunt s non credentib. hoc ẽ qd dixi
quia ad occultandos sensus incredulis
ꝓficiunt lingue. ꝑ pħia aũt ñ increduł
sed his qui credunt. Hoc ẽ ñ competit si¬
delib audire linguas qͣs ñ intelligant.
sed infidelib qui non s̃ digni intellig̾e
Sicut dicit isaias ꝓpħa. Uade &e dic pplõhu¬
ic. Aure audieus &e non intelligetis & cet̾a
Si conuenerit uniu̾sa eccła in unum ce
loquantur om̃s lingus. Introeant aũt

Expanded text:
se mysterium regni Dei, illis autem non; se mysterium regni Dei, illis autem non; ut videntes non videant, et audientes non intelligant ; ne indigni salutem perciperent, quod animadvertentes pro meritis suis factum, nec sic conversi Deo satisfacere voluerunt. Itaque linguae in signum sunt. Hoc est, velamine incognitae linguae obscurati sunt sermones Dei, ne videantur a perfidis, ut cum audiuntur incognitae linguae, signum sit quia propter perfidiam factum est, ne audiens intelligat. Non utique iis qui credunt, sed non credentibus: hoc est quod dixit, quia ad occultandos sensus incredulis proficiunt linguae. Prophetia autem non incredulis, sed iis qui credunt. Hoc est, non competit fidelibus audire linguas, quas non intelligant; sed infidelibus, qui non sunt digni intelligere, sicut dicit Esaias propheta: Vade et dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis, etc. Si convenerit universa Ecclesia in unum, et loquantur omnes linguis, introeant autem
Abbreviated transcription (Latin):
&e in alus labiis loqii nouum testam̃tũ
ẽ predicare. sicut dicit ieremias ꝓph̃a.
sũmabo domui isrł & domui uide te¬
stam̃tum nouum ñ scđm qđ disposu
patrib illorum. hoc ẽ ĩmutata ratioẽ
aliter loqui quam se legis ueteris u̾ba
habebant dum audiunt sabb̃m solui
neomenias euacuari. Circumcisionem
cessare sacrificia immutari escas dudũ
ꝓhibitas licere edere. xp̃m de deo dm̃ pre¬
dicari. hoc ẽ aliis labris & aliis linguis
lo qui & nec sic ꝑfidi dm̃ obaudire uolu¬
erunt. Potest & sic intelligi ut qr multi
iudeoꝵ maliuoli erant. &e ꝓꝑterea dignũ
ñ erat his in reuelationem loqui eugłm
in parabolis loqueretur ad eos. Et intelli¬
gentes ideo sibi non reuelari quia mali
erant nec sic corrigerent ut mereri se fa¬
cerent ꝑ explanationem audire uerba
dĩ. Unde dicunt discipłi ad dominum.
omine quare in parabolis loqueris illis:
t dñs. Quia uobis datum ẽ inquit nos.¬

Expanded text:
et in aliis labiis loqui, novum Testamentum et in aliis labiis loqui, novum Testamentum est praedicare, sicut dicit Hieremias propheta: summabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, non secundum quod disposui patribus illorum : hoc est immutata ratione aliter loqui, quam se legis veteris verba habeant; dum audiunt sabbatum solvi, neomenias evacuari, circumcisionem cessare, sacrificia immutari, escas dudum 158 prohibitas licere edere, Christum Deum de Deo praedicari: hoc est aliis linguis, et aliis labiis loqui; et nec sic perfidi Deum obaudire voluerunt. Potest et sic intelligi, ut quia multi Judaeorum malevoli erant, et propterea dignum non erat his in revelatione loqui Evangelium, in parabolis loqueretur ad eos: et intelligentes ideo sibi non revelari, quia mali erant, nec sic se corrigerent; ut merentes se facerent per explanationem audire verba Dei. Unde dicunt discipuli ad Dominum: Domine, quare in parabolis loqueris illis ? Et Dominus: Quia vobis datum est, inquit, nos
Abbreviated transcription (Latin):
qd om̃s intelligant quam ꝓlixam orati¬
onem habere in obscuro. Hi ex hebreis
erant qui aliquando syra lingua ple¬
rumq hebrea in tractatib aut oblatio¬
nibus utebantur ad cõmendationem.
labantur enim se dici hebreos ꝓpt̃ me¬
ritum abrahe. Qd̃ idem apłs ꝓ nichilo
habuit dicens. Michi aũt absit głari
nisi in cruce domini nr̃i iħu xp̃i fr̃s
nolite pueri effici sensib sed malicia
paruuli estore ut sensib ꝑfecti sitis.
erfectos illos uult ẽẽ ut sciant quid
ad instructionẽ eccłe sit necessarium
ut recedentes a malicia & erroribus
his studerent q̃ ꝓficerent ad utilitatẽ
frm. Hic ẽ enim sensus ꝑfectus qui id
agit ut ꝓsit alicui maxime frĩ. In
lege enim scriptum ẽ. qr in aliis linguiᷤᷤ
or in labiis aliis loquar ppło huic et
ñdum me exaudiet dicit dominus:
oc dominus de his dix̃. quos seiit nec
saluatori credituros. In aliis enĩ linguis

Expanded text:
quod omnes intelligant, quam prolixam oratiquod omnes intelligant, quam prolixam orationem habere in obscuro. Hi ex Hebraeis erant, qui aliquando syra lingua, plerumque hebraea in tractatibus aut oblationibus utebantur ad commendationem. Gloriabantur enim se dici Hebraeos propter meritum Abrahae, quod idem Apostolus pro nihilo habuit dicens: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Chrisnolite pueri effici sensibus: sed malitia parvuli estote; ut sensibus perfecti sitis. Perfectos illos vult esse, ut sciant quid ad instructionem Ecclesiae sit necessarium; ut recedentes a malitia et erroribus, iis studerent, quae proficerent ad utilitatem fratrum. Hic est enim sensu perfectus, qui id agit, ut prosit alicui, maxime fratri. In Lege enim scriptum est: Quia in aliis linguis, et in labiis aliis loquar populo huic, et nec sic me audient, dicit Dominus . Hoc Dominus de his dixit, quos praesciit nec Salvatori credituros. In aliis enim linguis
Abbreviated transcription (Latin):
amen id ẽ uerum ut confirmet᷑ benedic¬
tio. ꝑhos enim impletur confirmatio
precis qui respondent am̃. ut omĩa die¬
ta ueri testimonio mnaudientiũ m̃tib
confirmentur. Nam tu quidẽ bene grãs
agi. De eo dicit qui cognita s loquit᷑
quia scit quid dicat sed alius ñ edificatur.
Siitiq ad edificandam eccłãm conuenitis
ca debent dici quȩ intelligant audientes.
Nam quid prodest ut quis lingna loquat᷑
quam solus scit ut qui audit nicħ ꝓfici¬
at: ⁊ deo tacere debet in eccła ut hi loqͣn¬
tur qui ꝓsunt audientib. Grãs ago dõ
Imeo quod om̃ium ur̃m lingua loquor.
lingua loqueretur. Et neforte quasi ȩ¬
niulus ꝑ inuidiam hoc dicere iudẽtur
ostendit om̃ium quidẽ hoꝵ loqui lin¬
gius & quia ñ ualde prodest. Sed ui
eccla inquit uolo quinq uerba loqui
ꝑ legem ut & alios ȩdificem ꝗͣ decem
milia uerboꝵ in lingua. Utilius dicit
paucis uerb in aꝑtione sermonis loqui

Expanded text:
amen, id est verum; ut confirmetur benedicamen, id est verum; ut confirmetur benedictio. Per hos enim impletur confirmatio precis, qui respondent, amen; ut omnia dicta veri testimonio in audientium mentibus confirmentur. Nam quidem bene gratias agis. De eo dicit, qui cognita sibi loquitur, quia scit quid dicat. Sed alius non aedificatur. Si utique ad aedificandam Ecclesiam convenitis, ea debent dici, quae intelligant audientes. Nam quid prodest ut quis lingua loquatur, quam solus scit; ut qui audit, nihil proficiat? Ideo tacere debet in Ecclesia, ut ii loquantur, qui prosint audientibus. Gratias ago Deo meo, quod omnium vestrum lingua loquor. lingua loqueretur. Et ne forte quasi aemulus per invidiam hoc dicere videretur, ostendit se omnium quidem horum loqui linguis, et quia non valde prodest. Sed in Ecclesia, inquit, volo quinque verba loqui per Legem, ut et alios aedificem, quam decem millia verborum in lingua. Utilius dicit paucis verbis in apertione sermonis loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
mea sine fructu ẽ. Manifestum ẽ ignora¬
re animum nr̃m si lingua loquatur qͣm
nescit. sic̃ assolent latini homines grece
cantare. oblertati sono uerboꝵ nescientes
tamen quid dicant. Sp̃c gͦ qui datur us
baptismo scit quid horet animꝰ dũ loqui
aut ꝑorat lingua sͥ ignota. Mens autẽ
qui ẽ animus sine fructu ẽ. quem enĩ pot̃
habere ꝓfectum. qui ignorat quȩ loqua-¬
tur: Quidẽ gͦ: Orabo spũ orabo ⁊ mente.
P salmum dicam spũ psalmum dicã ⁊ m̃te:
oc dicit quia cum quis hac liungua loquit᷑
quam nouit. tam spũ ꝗͣ mente orat. qr
non solum sp̃c euis quen dix̃ datũ in bap¬
tismo scit qd oratur sed& animus. Simi¬
li mͦ & de psalmo ñ ignoratur. Ceterum
gua loquaris ignota audientib. Qu sup¬
plet locum idiote quomͦ dic̃ amen suꝑ
tuam benedictionẽ qr nescit quid dicas:
mꝑitus enim audiens qd̃ ñ intelligit
nescit finem orationis ⁊ ñ respondet

Expanded text:
mea sine fructu est. Manifestum est ignoramea sine fructu est. Manifestum est ignorare animum nostrum, si lingua loquatur, quam nescit, sicut adsolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum; nescientes tamen quid dicant. Spiritus autem qui datur in baptismo, scit quid oret animus, dum loquitur, aut perorat lingua sibi ignota: mens autem qui est animus, sine fructu est. Quem enim potest habere fructum, qui ignorat quae loquatur? Quid est ergo? Orabo spiritu, orabo et mente: psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Hoc dicit, quia cum quis hac lingua loquitur, quam novit; tam spiritu, quam mente orat; quia non solum spiritus ejus, quem dixi datum in baptismo, scit quid oratur: sed etiam animus simili modo et de psalmo non ignorat. Caeterum gua loquaris ignota audientibus: Quis supplet locum idiotae? Quomodo dicit amen, super tuam benedictionem, quia nescit quid dicas. Imperitus enim audiens quod non intelligit, nescit finem orationis, et non respondet,
Abbreviated transcription (Latin):
aera loquentes. Hoc est nichil ꝓficientes.
sunt linguaꝵ inquit s habent uocum¬
significationes ꝓprias ut intelligantur.
Si gͦ nesciero uirtutem uocis. ero ei cui
loquor barbarus. & is qui loquitur mͥ
barbarus. Non utiq id studendũ mo¬
net ut inuicẽ ꝑ incognitã linguã bar¬
bari sͥ uideantur. s quia concordiȩ res
ẽ his nitendũ ẽ ut ꝑunanimitatẽ intel¬
lectus cõmuni leticia głentur. Sic & uos
qm̃ emulatores estis sp̃uum ad edificatio¬
nem ecclẽ querite ut ꝓpħetis. Quia ꝓdest
scripturas explanare. Nlam incitatur et
gaudet animus qñ aliquid de scͥꝑturis
ꝑcipit. & quantum ꝓpensior in hac parte
fit. tantum deserit uicia ꝓpterea ad hac̃
partem studium monet applicandum.
Ideo qui loquitur lingua oret ut int̃pre¬
tetur. Eum qui lingius loqui desiderat
orare debere ut accipiat donum intꝑre¬
tandi ut ꝓficiat ceteris studium eiꝰ. Si
orauero lingua sp̃c meus orat. mens aũt

Expanded text:
aera loquentes; hoc est, nihil proficientesaera loquentes; hoc est, nihil proficientessunt linguarum, inquit, sed habent  ut intelligantur. Si ergo nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor, barbarus: et is qui loquitur, mihi barbarus. Non utique id studendum monet, ut invicem per incognitam linguam barbari sibi videantur: sed quia concordiae res est, his nitendum est; ut per unanimitatem intellectus, communi laetitia glorientur. 157 Sm aemulatores estis spirituum, ad aedificationem Ecclesiae quaerite, ut prophetetis. Quia prodest Scripturas explanare nam incitatur et gaudet animus, quando aliquid de Scripturis percipit: et quantum propensior in hac parte fit, tantum deserit vitia, proterea ad hanc partem studium monet applicandum. Ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Eum qui linguis loqui desiderat, monet orare debere, ut accipiat donum interpretandi; ut proficiat caeteris studium ejus. Nam si oravero lingua, spiritus meus orat, mens autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa futura dicit que nesciunt᷑ ita ⁊ hic
dum script᷑aꝵ sensum qui multis occultꝰ
qt utilius ẽ. Maior ẽ enim qui ꝓpħat
ꝗͣ qui loquitur. Lingua nͥ interprecet᷑
qr si inter pretari poterit ñ erit minor
ẽ qd om̃ib ꝓdest. Hic enim ꝑdonum dĩ
linguis loquitur qui &ẽ interpretatur
ꝓdero siñ loquar uob̃ aut in reuelatiõe
trina: Hec om̃ia unum significant.:
siue tibia siue cychara. si distinctionẽ
Isonus dederint ñ quomͦ cognoscetur
qd ꝑ tibiam canitur aut qd citariratur:
Et enim si incertam uocẽ tuba dederit.
quis se parabit ad prelium: Qm̃ exẽpla
facilius suadent ꝗͣ uerba. exemplis cõ¬
mendat ꝑ quȩ facile assequantur ñ debe
eos in eccła loqui lingius qui int̃pretari
non possunt. Utquid enim loquat᷑ quẽ
nemo intelligit. Ita &e uos ꝑ linguã nisi
significantẽ sermonẽ dederits quomͦ
scietur quod loquimini ÷ Fritis enimt

Expanded text:
propheta futura praedicit, quae nesciuntur: ita et hic propheta futura praedicit, quae nesciuntur: ita et hic dum Scripturarum sensum, qui multis occultusquia utilius est. Major est enim qui prophetat, quam qui loquitur lingua, nisi interpretetur. Quia si interpretari poterit, non erit minor; est, quod omnibus prodest. Hic enim per donum Dei linguis loquitur, qui etiam interpretatur, prodero, nisi loquar vobis aut in revelatione,trina? Haec omnia unum significant; dsive tibia, sive cithara, si distinctionem sonitus non dederunt, quomodo cognoscetur quod per tibiam canitur, aut quod citharizatur? Etenim si incertam vocem tuba dederit, quis se parabit ad praelium? Quoniam exempla facilius suadent quam verba, exemplis commendat per quae facile assequantur non debere illos in Ecclesia loqui linguis, qui interpretari non possunt. Ut quid enim loquatur, quem nemo intelligit? Ita et vos per linguam nisi significantem sermonem dederitis, quomodo scietur quid loquimini? Eritis enim in
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ipso accipit donum. Dicente salo¬
mone. Scire legem sensus ẽ optimus: sei¬
entia enim subnixa caritate ñ inflatur
s ẽ mansueta ꝓficiens om̃ib ad utilitatẽ.
in enim loquitur lingius ñ hominibus
loquitur s dõ: nemo enim audit. Sp̃u
autem loquitur mysteria. Hoc ẽ qd dic̃
quia qui loquitur incognita lingua deo
loquitur qr ipse omia nouit. homines
ignoratur qd dicit. Qui enim ꝓpħat ho¬
minib loquitur ad edificationẽ ⁊ exhor¬
tationem ⁊ consolationem. Adificatur
enum q̃n questionũ solutionẽ addiscit.
xhortatio autem illi fit ut desidium pa¬
tiatur ꝓpħandi. Consolatur uͦ quia con¬
temptum disciplinȩ in spe uidet. Scien¬
tia enim legis firmat animos ⁊ ꝓuocat
ad spei melioris ꝓfectum. Iui loquitur
scit quod loquitur se solum ȩdificat. Nã
qui ꝓpħat omnẽ plebem edificat. dũ intel¬
ligit᷑ ab om̃ib quid loquatur. ł ropħas
interpretes dicit scripturaꝵ. Sicut enĩ

Expanded text:
in eo ipso accipit donum, dicente Saloin eo ipso accipit donum, dicente Salomone: Scire legem, sensus est optimi ; scientia enim charitate subnixa non inflatur, sed est mansueta, proficiens omnibus ad utilitatem. Nam qui loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo; nemo enim audit, spiritu autem loquitur mysteria. Hoc est quod dicit, quia qui loquitur incognita lingua, Deo loquitur; quia ipse omnia novit: homines ignorat, quod dicit. Qui enim prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem, et exhortationem, et consolationem; aedificatur enim, quando quaestionum solutionem addiscit. Exhortatio autem illi fit, ut desiderium patiatur prophetandi: consolatur vero, quia contemptum disciplinae in spe videt. Scientia enim legis firmat animos, et provocat ad spei melioris profectum. Qui loquitur scit, quod loquitur, se solum aedificat: nam qui prophetat, omnem plebem aedificat, dum intelligitur ab omnibus quid loquatur. Prophetas interpretes dicit Scripturarum; sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
nem future uitȩ. qr sic̃ uita hec imꝑfecta
ẽ ita & scientia. Uuidemus nunc ꝑ specłm
inenigiate tunc uͦfacie ad faciem aꝑ¬
tum ẽ nunc imagines uidĩ ꝑfidem tunc
res ipsas. Modo scio ex parce tunc uero
cognoscam sicut &e cognitus sum. Id est
uideam quȩ ꝓmissa s̃ sicut uideor. Hoc
nent autem fides spes caritas tria hec
maior autem hoꝵ est caritas. Digne
maior ẽ caritas quia ut fides p̃dicaret᷑
&e spes eẽt futurȩ uitȩ caritas p̃stitit.
sicut supramemoraui. Unde ox iohanneᷤ
apłs. E .x. hoc cognoscimus inqͥt carita¬
tem eius qr ipse ꝓ nob̾ animã suã po¬
suit. Iuste gͥ maior caritas ꝑꝗͣ reforma¬
tum ẽ genus humanũ. Sectamini ca
ritatẽ emulamini spãlia magis aũt ut
ꝓpħecis. P̾ caritatem ꝓpħandi studium
magis habendum hortatur qr qͣmus
magni sint spãles gradus qͦs enumerat
hic tam̃ melior qui ad utilitatẽ eccłȩ ꝓ.
ficit ut discant om̃s diunȩ legis ratio¬
nem. In quo enim quis animũ dederit

Expanded text:
haec imperfecta est, ita et scientia. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc vero facie ad faciem. Apertum est nunc imagines videri per fidem, tunc res 156 ipsas. Modo scio ex parte: tunc vero cognoscam, sicut et cognitus sum: id est, videbo quae promissa sunt, sicut videor; hoc nent autem nunc fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum est charitas. Digne major est charitas: quia ut fides praedicaretur, et spes esset futurae vitae, charitas praestitit, sicut supra memoravi. Unde et Joannes apostolus: Ex hoc cognoscimus, inquit, charitatem ejus; quia ipse pro nobis animam suam posuit . Juste igitur major charitas, per quam reformatum est geritatem, aemulamini spiritalia: magis autem ut prophetetis. Post charitatem prophetandi studium magis habendum hortatur: quia quamvis magni sint spiritales gradus, quos enumerat: hic tamen melior, qui ad utilitatem Ecclesiae proficit, ut discant omnes divinae legis rationem. In quo enim quis animum dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
riam. Et dabit illi dñs ds̃ sedem dauid
patris sui. ⁊ regnabit in domo iacobu
eternũ & regni eius non erit finis. Et
danihel de eodem regno dic̃ int̃ cetera.
s̃ celi excitabit aliud regnum qd numqͣ
corrumpet᷑. ¶ hoc regnũ erit etñum.Ilemo gͦ
num dõ & patri. ostendere ipsum eẽ ex qͦ
om̃is paternitas in celis & in t̃ra nomi¬

Expanded text:
riam: Et dabit illi Dominus Deus sedem David riam: Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis ? Et Daniel de eodem regno dicit inter caetera: Deus coeli excitabit aliud regnum, quod numquam corrumpetur; et hoc regnum erit aeternum . Nemo ergo num Deo et Patri, ostendere ipsum esse, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nomi