comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt: et in oeculto loquutꝰ sũ nichil. Quid me int̾rogas. Int̾¬
roga eos qͥ audier̃t: quid loquitꝰ sũ ip̃is. Ecce hi sciunt: que
t sũ nicħ. Nõne ĩ hoc ip̃o retentiore sermone quẽ post cenã dis¬
ra cũ iã ñ in ꝓubiis loqͣr uob̾. s palã de patre mes anuntiabo
uob. Sigͦ ip̃is cõuĩctiorib discipłis suis ñ loq̃bat᷑ palã s horã
ꝓmittebat qͣndo palã fu̾at loquitturꝰ: qͦm palam loquitꝰ est mũ¬
do: Deinde ilł ipis suis. sic̃ alioꝵ quoq eũgłistaꝵ testat᷑ aucto¬
ritas. in eoꝵ cõparatione qui discipłi eiꝰ non erant. multo ittiq
manifestiꝰ loq̃bat᷑. qͣndo cũ eis erat remotꝰ a turbis. Tunc enĩ cis
eo parabolas aꝑiebat. qͣs clausas ꝑfererat ad alios. Qa ẽ gͥ in
otcultoloquitꝰ sũ nich̃. Sed intelligendũ ẽ ta eũ cuixisle pa¬
lam loquittꝰ sũ mundo: ac si dixisset multi me auditrt᷑. Ip̃m
qͥa ñ intelligebant. Et qđ̃ seorsũ discipłis loq̃bat᷑: ñ in octul¬

Expanded text:
rogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae s sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam disra cum s suis non loquebatur palam, sed horam promittebat quando palam esset locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis suis, sicut aliorum quoque evangelistarum testatur auctoritas , in eorum comparatione qui discipuli ejus non erant, multo utique manifestius loquebatur quando cum eis remotus erat a turbis. Tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo: In occulto locutus sum nihil? Sed intelligendum est ita eum dixisse: Palam locutus sum muquia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occul
Abbreviated transcription (Latin):
Ut impleret᷑ sermo quẽ dixit: qͥa qͦs dedisti mͥ ñ ꝑdidi ex aᷤᷤ
quẽqͣm. Si me inqͥt q̃ritis: sinite hos abire. Inunicor uidet:
et hoc faciunt qđ tubet. Sinunt eos abire: qͦs ñ uult ꝑire.
Nũquid autẽ ñ erant postea mort̾i: Eue gͥ situnt morerẽt᷑
ꝑderet eos. nͥ qͥa ñdũ in cũ sic eredebant. qm credũt qͥtũ ꝙ¬
ñ ꝑcurte: Symon gͦ petrꝰ habens gladiũ eduxit eũ: et ꝑcussit
pͥncipis scruũ: et abscidit eiꝰ auriculã dextͣm. Erat autẽ nom̃
seruo malchus. Solus hic eũgłista ctiã nom̃ serui huiꝰ expͥs¬
sit: sicut lucas solus qd̾ ci auriculã dñs tetig̃it. et sanau̾it
tũ. Malchꝰ autẽ. int̾pretat᷑ regnaturꝰ. Qo gͦ auris ꝓdño am¬

Expanded text:
t impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunncipis sacerdotum et abscidit ejus auriculam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit: sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanaverit eum. Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris
Abbreviated transcription (Latin):
n̾at illuc cũ discipłis suis. Ibig̾ lupꝰ ouina pelle contectꝰ. ⁊t ĩ¬
ter oues alto patsfamilias consilio toleratꝰ. didicit uͥ ad cempꝰ exi¬
guũ disꝑg̾et gregẽ: uisiduis appetendo pastorẽ. Iudas gͦ inqͥt
militũ fuit. Aprelide itaq intelligat᷑ accepta ramꝙͣ ad tencn¬
dũ recĩ. seruato ordine legitunt potestatis. ut nullus tenen¬
sic armata ueniebat ut uł terreret. uł etiã repugnaret: si qͥs¬
qͣm xp̃m cdefende auderet. Ita qͥppe eiꝰ abscondebat᷑ potestas. et
optendebat᷑ infirmitas: itt hec immicis necessaria udent᷑ ad ũ¬
sus eũ iquẽ nichil ualuissent nͥ qđ ip̃e uoluisset: bene utẽs
bonꝰ malis. et faciens bona de malis. ad faciendos bonos exma¬
lis: et discernendoi a malis. Iħc itaq sit̃ eugłista seqruit̃ adiũ¬
git sciens oĩa que uent᷑a erant suꝑ eũ: ꝑcessit et dicit eis. Quid
queritil: Responder̃t̃ ei. Ihmi nararenũ. Dicit ets. iħ̃o Ego sum.¬

Expanded text:
nerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus, ovina pelle contectus, inter oves alto Patris familias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. VERS. 3.-- militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenensic armata veniebat, ut vel terreret, vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum in quem nihil valuissent, nisi quod ipse voluisset, bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis, et discernendos a malis. Jesus itaque sicut evangelista secutus adjungit sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et dixit eis: Quid quaeritis? Responderunt ei: Jesum Nazarenu
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Cũ udimꝰ enĩ clartcatẽ quã dedit pat̾ filio: etiã si tã
dici hoc loco intelligamꝰ ñ qͣm pat̾ eqͣti filio gignens eum
dedit. s qͣm fc̃o hominis filio dedit ei post mortẽ crucis:
qͣndo gͥ iudebimꝰ ullã filis cdaritatẽ: ꝑfecto tũc fiet iudiciũ¬

Expanded text:
tur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam tur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis Filio dedit ei post mortem crucis, quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
aut etiã si fidelis ⁊ piꝰ ñ dũ tam̃ ad intuendũ sapientie lum̃ ydo¬
neus: etiã si eẽ nusꝙͣ possit ubi ñ sit et xp̃c: ñ est tamẽ ipse
cũ xp̃o. dũ taxat ꝑspeciẽ. Nam hoĩtm pie fidelẽ: ñ est dubi
me c̃. S cũ pat̾ deo dicebat. qͦs dedisti mͥ. uolo ut u̾ego sum.
et illi sint mecũ: de specie illa omnino dicebat. in qͣ iudebi¬
mꝰ eũ sicuti ẽ. Nemo serenissimũ serisũ nubilosa contͣdic¬
tione ꝑturbet: cũ sequentia ꝑhibeant restimoniũ p̃ceden¬
tib u̾b̾. Nempe cũ dixislet uolo ut uͥ egosũ et illi sint metũ:
continuo sequutꝰ adiunxit: ut uideant claritatẽ meã qͣm
dedisti mͥ. qͥa dilexisti me ante ꝯstitutionẽ mundi. Ut uide¬
ant dixit: ñ ut credant. fid̃i merces ẽ ista: ñ fides. Si enĩfi¬
dent᷑: cur ñ m̃ces fidi diffiniat᷑ uisio rerũ q̃ credite sꝑaban¬

Expanded text:
aut etiam fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum sapientiae lumen idoaut etiam fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum sapientiae lumen idoneus, etiam si esse nusquam possit, ubi non sit et Christus, non est tamen ipse cum Christo, duntaxat per speciem. Nam hominem pie fidelem, non est dubime est . Sed cum Patri Deo dicebat, Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum; de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . 3. Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet; consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset, Volo uadjunxit: Ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi, quia dilexisti me ante constitutionem mundi. Ut videant, dixit, non Ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fi visio rerum quae creditae speraban
Abbreviated transcription (Latin):
no erat aĩa eiꝰ ip̃o dic fitt̃a fu̾at in inferno taro in sepulchro:
scłmid aittẽ qd ds erat. utiq et inparadyso erat: et ideo latro¬
nis aĩa a p̾stinis facinorib absoluta et illiꝰ mun̾e iambeata.
qͣmuis u̾ͥq sic̃ ille eẽ ñ pot̾at: tam̃ etiã ip̃o die cũ illo in para¬
dyso eẽ pot̾at: unde ille qͥ uͥq semꝑẽ ñ recesserat. ꝓꝓterca ni
mirũ ñ ei satis futi dic̾t uolo ut uͥ ego sũ et ip̃i sint: s addi¬
dit metũ ssse cã illo enĩ: bonũ magnũ est. Nlam et miseri
tisoli sunt cũ illo: qͥa beati eẽ ñ potert̃ nͥ ex illo. An ñ dõ ueracit̃
dictũ est si ascendo incelũ tuillic es. si descendo in infernum
hender̃t̃. Ac ꝑ hoc ut de re uisibili qͣ uis longe dissimili qͣle¬
cũq sumamꝰ exemplũ: sicut cecus etiã siibi sit uͥlux est ñ est
tam̃ ip̃e cũ uice. s absens ẽ a p̃sente: ita infidelis atq impiꝰ

Expanded text:
ejus ipso die futura fuerat in inferno, caro in sepulcro. Secundum id autem quod Deus erat, utique et in paradiso erat; et ideo latronis anima a pristinis facinoribus absoluta, et illius munere jam beata, quamvis ubique sicut ille esse non poterat, tamen etiam ipso die cum illo in paradiso  dicere: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint, sed addidit mecum. Esse cum illo enim bonum magnum est. Nam et miseri ti soli sunt cum illo, quia beati esse non poterunt, nisi ex illo. An non Deo veraciter dictum est: Si ascendero in coelum, tu ibi es. Si descendero in infernum,henderunt . Ac per hoc, ut de re visibili quamvis longe dissimili qsumamus exemplum, sicut caecus etiam si ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente, ita infidelis atque impius,
Abbreviated transcription (Latin):
da fu̾at uana hominũ de regno eiꝰ opinio. siie gentiũ si¬
ue uideoꝵ a quib id pẏlatꝰ audierat: qͣsi ꝓpt̾ea fuisset mor¬
te plestendus. qđ illicitũ affectau̾it regnũ: ił qm̃ solent reg¬
dñs qdđ ait. regnũ meũ ñ est de hoc mundo hoc et cet̾a. ad p̾¬
an audisset ab aliis: illo respondente ostend̾e uoluit. hoc
sibi apad̃ illũ fuisse a uidcis uelut cͥmen obieftũ patefaci
met ip̃o dixisse: qa iħm regeni dix̾at eẽ tudeoꝵ: id se auideis au¬
disse demonstrans. Deinde dicendo quid fecisti: satis ostendit
illud ei ꝓ cͥmire obiectũ. tamꝙͣ diceret. di regẽ tenegas: qͥa feci¬
sti ut trad̾etis mͥ: Qsi mirsĩ ñ eẽt si puntend iudici tderet᷑: qui

Expanded text:
t vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi propterea fuisset morte plectendus, quod illicitum affectaverit regnum; vel quoniam solent regDominus quod ait: Regnum meum non est de mundo hoc, etc., ad pran audisset ab aliis, illo respondente ostendere voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum, patefaciemetipso dixisse quod Jesum regem dixerat esse Judaeorum, id se a Judaeis audisse demonstrans. Deinde dicendo: Quid fecisti? satis ostendit illud ei pro crimine objectum, tanquam diceret: Si regem te negas, quid fecisti ut tradereris mihi? quasi mirum non e
Abbreviated transcription (Latin):
nol̾iunt qͥ licet ñ mundicordes tam̃ i forma serui clarificata ui¬
ditaritẽ iudere potuert̃. s sicut cognostendus ẽ amũas corde.
solus uerꝰ d̾s cũ patre ⁊ spu scõ filiꝰ: qͥa ipa tͥnitas ẽ solus uetꝰ
ds̃. Si gͦ scd̾m id qđ filiꝰ dĩ ds ẽ pat eqͣlis arq coet̾ntis. accipia.¬
mꝰ hoc dictũ uolo ut uͥ ego sũ. ec ip̃i sint mecũ in patre cũ xp̃o
ertmꝰ: s ille sicut ille. nos sic̃ nos: uͥcũq corpore tĩum᷑. Si enĩ
ego inqͥt in patre. ec pat inme ẽ. Et in hac oratione sic̃ tu pat̾ in¬
qͥt in me. et ego m te. Ec locꝰ nr ip̃i st̃. qͥa seqͥt᷑ ut et ip̃i ĩ nobunũ¬

Expanded text:
noverunt qui licet non mundicordes, tamen in forma servi clarificata judicantem videre potuerunt; sed sicut cognoscendus est a mundis corde solus verus Deus, cum Patre et Spiritu sancto Filius, quia ipsa Trinitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius hoc dictum: Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicunque corpore fuerimus. Si enim ego, inquit, in Patre, et Pater in me est, et in hac oratione: Sicut tu, Pater, inquit, in me, et ego in te. Et locus noster ipsi sunt, quia sequitur: Ut et ipsi in nob
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c unꝰ duoꝵ. et substantia uolũtatis amboꝵ siam ilłd qd̃ dixiᷤ¬
se legit᷑ ꝓpinqͣnte passione. uerũ ñ qđ ego uolo. s qđ̃ tuuis.
pat̾. qͦsi alia patͥs. alia filii. sit uoluntas aut fu̾it: sonꝰ est nr̃e
infirmitatis qͣmius fidelis. qͣm in se caput nr̃m tnffigura¬
uit: qͣndo etiã peccata nr̃a portauit. Unã uero ẽẽ patͥs et filii
uoluntatẽ quoꝵ etiã sp̃c unꝰ est. quoadiuncto agnoscimꝰ
tͥnitatẽ: et suntellig̾e ñ dũ ꝑmittit infirmitas: credat pi
nonis breuitate iã diximꝰ. Hoc ip̃m qͣntũ ualemꝰ. qͥd sit qđ
dignatꝰ ẽ. ꝓmitt̾e uedeamꝰ. Qͦs dedisti mͥ inqͥt: uolo uto ubi¬

Expanded text:
d dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Patris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto agnoscimus Trinitatem, etsi intelligere nondum permittit infirmitas, credat piemonis brevitate jam diximus, hoc ipsum, quantum valemus, quid sit quod dignatus est promitt
Abbreviated transcription (Latin):
nata stẏrpe geu̾atũ est. fãctũ est autẽ regnũ ñ iam de mun¬
do: quicqͥd inde in xp̃o regen̾atũ est. Sic enĩ ds nos eruit
de potestate tenebraꝵ: ec tͣnstulit in regnũ fili claritans
sue. de quo regno dicit. regnũ meũ ñ est de hoc murido: uel
regnũ meũ non est huic. Srxit itaq ei pylatꝰ. Ergo rex es
ti: Respondit iħc. Tu dicis: qͥa rex sum ego. Non qͥa se re
gem timuit consiteri: sed tu dicis eta libratũ est ut neq
seregem neget. Rexest enĩ tuiꝰ eguũ ñ est de hoc mundo:
neq regẽ talt̃ se ẽt̃ fateat᷑. cuiꝰ rgnũ pitet᷑ eẽ de hoc mun¬
do. Talem qͥppe sentiebat qͥ dix̾at gͦ rexesti: cui responsũ est.
tudicis. qͥa rexsũego. Dictũ est enĩ tu dicis. ac sidictũ ẽẽt car¬
nalis carnalit̾ dicis. Deinde subiungit. Ego in hocnatꝰ sum.
etad hoc ueni in mundũ: ut testimoniũ ꝑhibeam u̾itati.
Non est pducends huiꝰ pnomĩs sill̃a qđ̾ ait it hocnatꝰ sũ. tã¬

Expanded text:
atum est. Factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic enim Deus nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae ; de quo regno dicit: Regnum meum non est de hoc mundo, vel: Regnum meum non est hinc. 3. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis quia rex sum ego. Non quia regem se timuit confiteri; sed Tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur esse de hoc mundo. Talem quippe ille sentiebat qui dixerat, Ergo rex es tu? cui responsum est, Tu dicis quia rex sum ego. Dictum est enim, Tu dicis, ac si dictum esset, carnalis carnaliter dicis. 4. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, In hoc natus sum, tan
Abbreviated transcription (Latin):
iiuficauit nos xp̃o: cuiꝰ gr̃a sumꝰ saluati: et simł exeitauit.¬
gi dixisse dr̃is. itt uͥ ego sũ et illi sint metũ. Et ip̃e qͥdẽ de se dixit
fu̾it fc̃m est loquittꝰ. Non enĩ ait excit aturꝰ est nos. et in celestib
sede factur:: s excitauit. et sedere in celestib fecit: qͥa ñ inanit
s fidelit̾ iam depitcat tc̃m. qđ futurũ eẽ ñ dubitat. Qd uero¬
attinet ad formã di in qua eqͣlis est patͥ: siscameã uelimꝰ intel¬
lig̾e qđ dictũ est. uolo ut uͥ ego sũ et illi sint mecũ. abscedat
ab animo omĩs ymaginũ corporaliũ cogitatio. Quitqͥd menti
occurrerit. longũ. latũ. crassũ qͣlibet lute corporea coloratum
ꝑ quelibet locoꝵ spacia. uł finita uł infinita diffuscĩ: ab his
omĩb qͣntũ potest aciẽ sue contẽplationis uł intentionis a¬

Expanded text:
a sumus salvati, et simul excitavigi dixisse Dominus: Ut ubi sum ego, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit factum fuerit est locutus. Non enim ait: Excitaturus est nos, et in coelestibus sedere facturus, sed: Excitavit, et sedere in coelestibus fecit, quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum, quod futurum esse non dubitat. Quequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est: Volo ut ubi ego sum, ut illi sint mecum, abscedat ab animo omnis imaginum corporalium cogitatio. Quidquid menti occurrerit longum, latum, crassum, qualibet luce corporea coloratum, per quaelibet locorum spatia vel finita vel infinita diffusum: ab his omnibus quantum potest aciem suae contemplationis vel intentionis a
Abbreviated transcription (Latin):
credat mundus: s ut cognoscat mundus qͥ atume mistati. Qm¬
dui etuĩ credimꝰ qđ ñ uiders᷑ ñdã sumꝰ ita cõsumati. quemad
inseparabilẽ karitatẽ. hotnos mͦ credere. quo tendimꝰ ete¬
dendo cognoic̾e. Si autẽ diceret ut cognoscant qͥa tu memi¬
sisti: tantũdẽ ualeret qͣnt̃ hoc qđ att. ut eognoseat mund̃.
Ipl sũt enĩ mundꝰ ñ ꝑmanens ĩimitꝰ qͣus est mũdus damp

Expanded text:
us, sed ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati, quemadminseparabilem charitatem, hoc nos modo credere, quo tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret: ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret, quantum hoc quod ait: Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est
Abbreviated transcription (Latin):
libilis ẽ dilectio qua diligit ds: neq mittabilis. Noneim
ex quo ei reconciliati sumꝰ ꝑ sangͥnẽ filuerꝰ noscepit diligere:
s ante mundi constititnionẽ dilexit nos: ut cũ eiꝰ unigenito
sumꝰ dõ. ꝑ mortẽ filii eiꝰ. ñ sic audiat᷑ ñ sic accipiat᷑. qͣsi ideo nos
reconciliau̾it ei filiꝰ ut iã inciꝑet amare qͦs oc̾at: sit̃ recõcelia¬
t᷑ u̾micꝰ ũmico ut deinde sint amiti. et inuicẽ diligant qͥ oł¬
ant ĩuicẽ: s iã nos diligenti reconciliati sumꝰ ei cũquo ꝓpt̾ pec¬
catũ ũmicttias habebamꝰ. Qd utrũ uerũ dicã attestet᷑ apł.
Comendat inqͥt dilectionẽ sitã as ĩ nob̃: qm̃ cũ adhuc pecca¬

Expanded text:
sibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat: sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant, qui oderant invicem; sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectionem suam Deus in nobis, quoniam cum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tudine eui nichiã possit adici ꝑfriam᷑. Unde id qđ seqͥtur.
ut cognoseat mundꝰ qͥa tu me misisti ñ sicactipiendũ pu¬
to: tamꝙ᷑ it̾m dix̾it ut credat mundus. Aliqͣndo enĩ et
cognost̾e ꝓ eo qd̾ est credere ponir᷑: ut ẽ qa att aliqͣnto suꝑiꝰ.
et cognouert uere qͥa ate exii. et credidert̃ qͥa tu me misisti.
Hoc dixit posteriꝰ eredideẽt. qd p̾us dix̾at cognouer̃t: sec

Expanded text:
d sequitur: Ut cognoscat mundus, quia tu me misisti, non sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit: Ut credat mundus. Aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius: Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. H
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ acciꝑit᷑. qͣndo mente ꝑcipit᷑. Et cognouert̃ inqͥt uere
qͥa ate exii: et eredider̃t qͥa tu me misisti. Et hic subaudien¬
dũ est uere. st̃o enĩ dixit. cognouer̃t uere: expon̾e uoluit.
adiungendo et credidert̃. Hoc itaq credidert̃ uere: qd cog¬
nouer̃t nere. Io enĩ est a te exii: qd̾ est tu me misisti. Cũ gͥ di¬
tisset cognotier̃t uere. ne qͥsqͣm putaret istã cognitiont̃ iã
ꝑ speciẽ factã ñ ꝑfidẽ: exponendo addidit et cralidert̃. ut sb¬
anc̾tanꝰ uere: et uitelligam hoc dictũ eẽ cognoutr̃t uere. qđ
est credidert̃ uere. ñ eo mͦ quẽ significauit. pauloante cũ di
xit. mͦ creditis. uenit hora. et iã uenit ut disꝑgamini uiꝰqͥs¬
q in ꝓpͥa. et me solũ relinqͣtis. s credider̃t uere: id est qͦm
credendũ est. inconcusse. firie. stabilit̾. fortit᷑. ñ iã in ꝓpͥa
redit᷑i. et xp̃m relicturi. Adhuc gͦ discipłi ñ eranit tales

Expanded text:
bum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est vere. Quod enim dixit: Cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo: Et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti. Cum ergo dixisset Cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem, exponendo addidit et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse: Cognoverunt vere, quod est: Crediderunt verut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis, sed crediderunt vere, quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter, non jam in propria redituri, et Christum relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales,
Abbreviated transcription (Latin):
cognitio. qͣlis erit ꝑspeciẽ tc̃: ñ qͣlis nc̃ ẽ ꝑfidẽ. Nam uede¬
t᷑ ordo cẽ scruatus inco qd̃ paulo ante dixit ut credat mũ¬
dus: hic autẽ ut cognoscat mund̾. Ibi enĩ qͣmuis dixerit
ut om̃s unũ sint. ⁊ ĩ nob unũ sint: ñ aait tam̃ sit osũmatiũ
unũ. atꝙ ita sb̾nexutt. ut credat mũdui qͥa tume misisti:

Expanded text:
tio, qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem. Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit: Ut credat mundus; hic autem: Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmuteret app̾hendi : ñ quidẽ illi facerent ꝓpt̾ qđ uen̾ant: s
nec ip̃e faceret ꝓpt̾ qđ uen̾at. Eũ qͥppe illi occidendũ q̃ rebant
seuiendo: s q̃rebat nos et ip̃e moriendo. Puide qͥa teñe uolen¬
tib nec ualtntib ostendit potestatẽ suã: iam teneant eũ.
ut faciat de nescientib uolũtatẽ luã. It̾m gͦ eos int̾rogauit.
Qdq̃rtus: Illi autẽ dixer̃t. Iħm nararenũ Respondit cħc

Expanded text:
eret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant; sed hoc ipse faceret propter quod venerat? Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia temere volentibus nec valentibus ostendit potestatem suam, jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. Iterum ergo eos interrogavit: Quid quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. Respond
Abbreviated transcription (Latin):
Et uos gͥ: ñc qͥdem tsticiam habetis. Iterũ autẽ udebo ubꝰ
et gaudebit cor ur̃m: ⁊ gaudiũ ur̃m nemo tollet a uob̃.
sicc ista similitudo ad intelligendũ iudet esse difficilis:
qm comparatio eiꝰ in ꝑmptu est. eodem ip̃o exponente cur
dita sit. Parturitio quippe t̾sticie: partus autẽ gaudio
comparatꝰ. ꝗd tunt magis ẽẽ consueut. qͣndo ñ puella s pũ
nascit᷑. Quod uero ait. gaudiũ ur̃m nemo austrret alobis.
iam ñ morit mors crult᷑ s̃ dñabitut. Huc usq in isto eũguis
capitulo unde hodie dispittamꝰ. uelut facilitesiectiaoĩa
cu cur rert̃. atrior netessaria est inhis que sequiuitt᷑ intentio.
Qud est enĩ qd̾ att. et in illo die me ñ rogabitis qͥcꝙͣ. Hoc
u̾bũ qd̾ est rogare ñ solũ pet̾e. uerũ etiam int̾rogare sig¬
nificat: Et gretũ eugłm unde hoc tħsiatũ est tale habet
u̾bũ quo ittrũq possit intelligi ut hec ambiguitas nec

Expanded text:
stitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis, quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur, quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait: Gaudium vestrum nemo auferet a vobis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Hujusque in isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior necessaria est, in his quae sequuntur, intentio. Quid est enim quod ait: Et in illo die me non rogabitis quidquam? Hoc verbum, quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et Graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum, quo utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas, nec
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ paulus accepit. Unde et contulit cũ eis eugłm. ne forte
in uatuũ cucrisset aut curreret: et dext̾s ei dedunt: q̃act ĩ
illo qͣmius ñ ꝑ cos illi datũ. tam̃ u̾bũ suũ qd iam p̃dicabãt.
et in quo fundati fu̾aito ĩuener̃t. De quo u̾bo resurrectio¬
nis xͥ: idem dicit apłs: Siuc ego siue illi: sic p̃dicamiꝰ et sic¬

Expanded text:
 Paulus accepit; unde et contulit cum eis Evangelium, ne forte in vacuum cucurrisset, aut curreret ; et dextras ei dederunt, quia et in illo quamvis non per eos illi datum, tamen verbum suum, quod jam praedicabant, et in quo fundati fuerant, invenerunt; de quo verbo resurrectionis Christi idem dicit Apostolus: Sive ego, sive illi, sic praedicam
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ est anteꝙͣ mundus eẽt: ut cẽt claritas eiꝰ ex resurretticẽ
mortuoꝵ apd̃ patrẽ: ad cuiꝰ dexterã sedet. Cũ gͦ uideret illius
p̃destinate sue clarificationis uenisse iam tẽpꝰ. ut et ñc fie¬
ret in redditionc qd fu̾at in p̃destinatione iã fc̃m: orauit di¬
cens. Et nc̃ clarifica me ru pat̾ apd teniet ip̃m. claritate qͣm¬
habiui priqͣm mũdus eẽt apdte. Tamꝙͣ diceret. Claritate
qͣm habui apd̾ te. id est illam claritatẽ qͣm habui apd̾̃ te ĩ
p̾destinatione tua: temp̃ est ut habcam etiã uiuens in dex¬
tera tua. Sed qm̃ dui nos tenuit huiꝰ discussio q̃stionis: alio
que sequiuit᷑ sermone tͣctanda sunt. finit. Sermo. ex. In

Expanded text:
et, ut esset claritas ejus, ex resurrectione mortuorum, apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit, dicens: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temethabui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt. TR
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. ad eoꝵ numerũ ꝑtinuisse ꝓ quib orauit dicens. Nonphis
autem rogo dantũ: s et ꝓ cis qͥ crediti sũt ꝑ u̾bũ eoꝵ in me.
Sed restat nob̾ ad istã questionẽ adhuc soluendã beatꝰ apłs
paulus: et latro ille crudelis inscelere. fidelis in cruce. Pau¬

Expanded text:
tur, ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oravit, dicens, Non pro his tur, ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oravit, dicens, Non pro his aSed restat nobis ad istam quaestionem adhuc solvendam beatus apostolus Paulus, et latro ille crudelis in scelere, fidelis in cruce. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Qitis hoc dixit. Intelligendũ est gͥ. qd nondũ in eũ sic credi¬
d̃ant. qͣni in se ip̃e credi uoletat: qͥndoqͥdem et ip̃e pecrꝰ cui con¬
sitenti et dicerti. tues xp̃c filiꝰ di uiti. tã magnũ testimoniũ
ꝑbibu̾at: magis eũ mori nolebat. qͣut̃ mortuũ resurretturũ
eẽ credibat. Unde mox ab eo appellatꝰ est sathanas. sideliores
itaq reꝑꝑiunt᷑ qͥ defuncti iam suant. et resurrecturũ ip̃m
reuelante spũ. ñ utiq dubitabant. ꝙͣ illi qͥ cũ eredidissent
ip̃m redempturũ isrł. uisa eiꝰ morte spem ittã qͣm de illoha
bũant ꝑdider̃t. Nichil itaq meliꝰ credimꝰ ꝙͣ post eiꝰ resutrecti¬
onẽ imꝑtito sp̃u scõ edoctis ⁊ confirmatis apłis. eisq in ecclia pͥ¬
mitꝰ doctorib constitutis. ꝑ eoꝵ u̾bũ sic alios credidisie. q̃mad¬
modũ ĩ xp̃m credi oportebat: id esi ut fidẽ resurrectionis etꝰ
tenererit: ac ꝑ hoc et illos om̃s qͥ iam in eũ credidisse uideban¬

Expanded text:
d nondum in eum sic crediderant, quomodo in se ipse credi volebat, quandoquidem et ipse Petrus, cui confitenti et dicenti, Tu es Christus Filius Dei vivi , tam magnum testimonium perhibuerat, magis eum mori nolebat, quam mortuum resurrecturum esse credebat; unde mox ab eo appellatus est Satanas . Fideliores itaque reperiuntur, qui defuncti jam fuerant, et resurrecturum Christum, revelante Spiritu, non utique dubitabant, quam illi qui cum credidissent ipsum redempturum Isant perdiderunt. Nihil itaque melius credimus, quam post ejus resurrectionem impertito Spiritu sancto, et doctis et confirmatis Apostolis, eisque in Ecclesia primitus doctoribus constitutis, per eorum verbum sic alios credidisse quemadmodum in Christum credi oportebat, id est, ut fidem resurrectionis ejus tenerent. Ac per hoc et illos omnes qui jam in eum credidisse videban
Abbreviated transcription (Latin):
mundus eẽt apd̾ te. Ordo u̾boꝵ ẽ: qͣm habui apd̾ te pͥusꝙͣ mũ¬
dus tẽt. ad hoc ualec qd̾ ait. eo ñc clarifica me. hoc ẽ sicut tc̃
tta et nc̃: sicut tc̃ p̃destinatione. ita et nc̃ ꝑfectione fac inmũ¬
do qd̾ apd̾ te iã fu̾at ante mundũ : fat ĩ suo tẽpore qd arte oĩa
tempora statiusti. Hoc qͥdã sic intelligen dũ putauer̃t: tã¬
qͣm nat᷑a humana. q̃ suscepta ẽ a u̾bo conũteret᷑ in u̾bum:
et homo mutaret᷑ in dmĩ ĩmo sidiligentiᷤ qd opinati sũt co¬
gitemꝰ. homo ꝑiret in deo. Nonenĩ qͥsꝙͣ ex isti mutatione ho¬
mĩs: lit diplicari di u̾bũ dicturꝰ ẽ uel augeri. ut aut duo
sint qdđ unũ fuit: aut amplus sit qđ muiꝰ fuit. Porro si na¬
tura humana in u̾bũ mutata atq ꝯu̾sa. u̾bũ di qͣntũ erat.
et qdđ erat hoc erto: uͥ est homo si ñ ꝑiit. Sed adhanc opini¬
onẽ qͣm ũttati ꝓrsus ñ uideo cõuenire: nichil nos urget. si

Expanded text:
et apud te. » Ordo verborum est, quam habui apud te priusquam mundus esset. In hoc valet quod ait: « Et nunc clarifica me, » hoc est, sicut tunc, ita et nunc: sic tunc praedestinatione, ita nunc perfectione. Fac in mundo quod ante te fuerat ante mundum. Fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti. Coquam natura humana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa Verbum Dei quantum erat, et quod erat? Hoc erit: ubi est homo, si non periit? Sed ad hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si
Abbreviated transcription (Latin):
lo qđ iuꝑiꝰ orauit ito fieret Queci autẽ potest qͣm de mũdo
lam ñ erant si scificatii u̾ttate ñ dũ erant᷑: aitosi iam erãt.
cur poscat utt sint: anqͥa et scĩficati in eadẽ ꝓsiciunt sc̃itate.
fiuntq sc̃iores: neq hoc sine adiutorio gr̃e di. s illo eoꝵ scĩ¬
ficante ꝓfeclũ qͥ scĩficauit inceptũ. Unde et apłs dicit. Qui

Expanded text:
et. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoep
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cordis ec uite. id acciꝑe possumꝰ uł debemꝰ: ut illi pͤpt̾ea
cẽ adhuc dicarit᷑ in mundo qd̾ mundana adhuc sapiart:
ille autẽ iã non eẽ in mundo sapieudo diuina. Posttũ est hic
tnĩ unũ uerbũ qđ nos ita intellig̾e omnino ñ suiat: qͥa ñ
att. et ñ sũ in mundo s iã ñ sũ mmnundo. ꝑhoc ostendens fuis¬
se se in mũdo. iamñ cẽ Nunqͥd gͦ fas est ut eũ credamꝰ aliqͣn¬
domundana sapuisse: et ab hoc errore lib̾atũ. iã illa non
saꝑe: Qs tam impiosensti se indu̾it: Restat gͥ ut scałm id
qd̾ etiã ip̃e priꝰ inmundo erat ĩ mundo se dax̾it iamñ eẽ. ꝑfec¬

Expanded text:
tum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod ipse etiam in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo centesimo octauo maxime ꝓpħat᷑. Nũc autẽ inqͥt
ad re uenio et hec loqͦr in mundo: ut habeant gaudiũ me¬
um impleiũ in semet ip̃is. Ecce in mundo se loqͥ ditit: qui
pauloante dix̾at iam ñ sũ in mundo. Nd cuir dixerit. ibiex¬
posium : uno ip̃m id exposuisse documꝰ. Ergo et qͥa ñ dum
abierat. hic adhuc erat: et qͥa mox fu̾at icurꝰ. Hic qͦdammꝰ
iamñ erat. Ed sit autẽ hoc gaudiũ ac qtio aro. ut habcant
gaudiũ meũ implctũ in semet ip̃is: iam suꝑiꝰ expressũ est uͥ
ait: ut sint unũ sic̃ ⁊ nos. Hoc gaudiũ suũ id est a se in eos
collatũ. in eis dicit implendũ. ꝓpter qdđ se loquutũ dixit in
mundo. Hec est pax illa et beatitudo in fut᷑o sclo: ꝓpt̾ qͣm con¬
scq̃ndã temꝑant̾ ⁊ iuste ⁊ pic uiuendũ est in hoc scl̃o. funit

Expanded text:
. Nunc autem, inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait, Ut sint unum sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum; propter quod locutum se dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo, propter quam consequendam temperanter et juste et pie vivendum est in hoc saeculo. T
Abbreviated transcription (Latin):
dem patrẽ: modũ ꝑfecto ut̾us ꝙ clarificationis ostenait. Ipẽ
qͥppe patrẽ clarificauit suꝑ t̾rã. eũ gentib p̾dicando: pater
uͦ p̃m apd̾ scmet ip̃m. ad suã dext̾am collocando. ded ides post¬
ea de clarificando patre uͥatt. ego te clarificaui. u̾bũ p̃titi
temꝑis pon̾e maluit: ut monstraret ĩ p̾destinatiõe iã factũ
coꝑiam facto habendũ qd̾ c̾rissime fu̾at futurũ: idest ut a pa¬
tre apd̾ patrẽ głificatꝰ. patrẽ suꝑ t̾rã glificaret et filiꝰ. Sed hõc
p̃destinationt̃. ui sua clarificatione manifesti aꝑunit. quatũ

Expanded text:
fecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clar
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiabit uob̃: de his dixit. que ad ip̃am patͥs ꝑtinent di¬
uinitatẽ: in quib illi est eqͣlis. omĩa q̃ habet pat̾ haben
fũat accepturꝰ qd̾ att de meo accipiet: s utiq de patre de
quo ꝑcedit sp̃c. de quo est natꝰ et filiꝰ. Et clarificatꝰ sum
inquit..incis. Nunc suã clarificationẽ tamꝙͣ
facta sit dicit. cũ adhũc ẽt futura: suꝑiꝰ autẽ a patrẽ
poscebete uto fitret. Dea utrũ ip̃a sit clarificatio de qua dixerat et
ñ cdarifica metu pett apd̃ temet ip̃m. claritate qͣm habui pͥus
qͣm mundus eẽt apd̃ te. utiq reqͥrendũ est. Si enĩ apdłte. qͦm
in erꝰᷤ: at cũ hor ip̃m ĩ nnotescit eis. ac ꝑ ipõs omntb qui cre¬
dunt eis testib sius: possumꝰ plane sic intellig̾e dixiste dr̃m

Expanded text:
nuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent dinuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habendfuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ior et minor cũ om̃ib anglis scĩs: qͥb ertmꝰ eqͣles ĩ regno
xͥ et dĩ. Hoo autẽ ita dictũ est. et mea oĩa tua sũt. et tua me¬
a: ut hic sit etiã ip̃a creatura rationalis q̃ sĩ nͥ do subdit᷑:
ut ei que in fra illã sũt cuncta subdant᷑. Hec gͦ cũ sit cũi
patͥs: ñ simł eẽt ⁊ filii: nͥ patͥ eẽt eqͣlis. De ip̃a qͥppe agebat
cũ diceret. si ꝓmundo rogo. s ꝓ his qͦs dedistim. qͥa tui ft̾.
et mea oĩa tua sũt. et tua mea. sec fasẽ ut sc̃i de qͥb hec
loquutꝰ est cuiꝰ qͣm sunit. nͥ eiꝰ a quo creati et scĩficatist̾: ac
ꝑ hoc et oła q̃ ip̃oꝵ sũt. necesse est ut eiꝰ sint cuiꝰ et ip̃i sunt.
Ergo cũ et patͥs et filii sunt: eqͣles eos eẽ demonstrant. qͦꝵ
eqͣlit̾ sũt. Illud autẽ qd ait tũ despũ scõ loq̃rtt᷑. omnia
que haber pat̾ mea ft̃. ꝓpt̾ea dixi. qͥa de meo accipiet ec an¬

Expanded text:
angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis. De ipsa quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et sanctificati sunt. Ac per hoc omnia quae ipsorum sunt necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrat, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum quae habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet, et an
Abbreviated transcription (Latin):
uutt mͦ uitelligi qͥ uĩt scãm concupiscentiã mł̃di: et nõ
sunt in ea sorte grẽ ut ab illo eligant᷑ ex mundo. Non itaq
ꝓmundo: s ꝓ his qͦs ei pat̾ dedit rogare se dicit. ꝑhoc enĩ
qđ eos illi pat̾ ram dedit: factũ ẽ ut ñ ꝑtineant ad eũ mur¬
dũ ꝑ quo ñ rogat. Deinde subuingit: qͥa tui sunt. Neq enĩ
qͥa pat̾ cos filio dedit. amisit ip̃e qđ dedit: cũ atthuc filiꝰ se¬
qͣtur. et dicat. Et mea oĩa tua sũt: et tua mea st̃. Ubi satis ap¬
paret qͦm unigeniti filii sit oĩa que st̃ patͥs: ꝑ hoc utiq
qđ etiam ip̃e de est. et de patre patͥ est natꝰ eqͣlis : ñ qm dic¬
tił est. uni ex duob filiis maiori scilitet tu metũ es semꝑ:
et omĩa mea tua sit̃t. Illico enĩ dictũ est de his om̃ib ereat᷑i.
q̃ infracreaturã scãm. ratioualẽ. sunt: que utiq subdunt᷑
eccłie: in qua uniu̾sa eccł̃ia. et illidno intelligunt᷑ filii ma¬

Expanded text:
vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sortiti gratiam, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro eis quos Pater dedit, rogare se dicit. Per hoc enim, quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum pro quo non rogat. Deinde subjungit: « Quia tui sunt. » Neque enim quia Pater filio dedit, amisit ipse quos dedit, cum adhuc Filius sequatur ac dicat: « Et mea omnia tua sunt, et tua mea. » Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sunt omnia quae Patris. Patet hoc utique quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua uni
Abbreviated transcription (Latin):
que dedit ei patͥ: sed qͣndo illa ñ foris in aurib s int̾ incor¬
dib sp̃alit̃ accepert̃. tũc uere acceꝑunt. qͥa nĩc uere cogno¬
uert̃. Uere autẽ cognouert: qͥa uere credidert. Ip̃i autem
filio qm pat̾ ea uiba ded̃it. quib t̾bis.ua homo pot̾tt
etplicare: Fatilior sane q̃stio uidet᷑. si scdłm id qdđ filiꝰ et h¬
mĩs accepisle a patre ñͥ a s̾iba credat᷑: qͣmqͣm natus ex uͥgine
qͣndo et qͣm ea didicerit qͥs enarrabit: qͣndo etiã ip̃ara qui
de uͥgnie fc̃ã est gen̾ationẽ eiꝰ quis enarrabit: Si uero scl̃
id qd̾ est de patre genitꝰ patq coet̾nus accepissẽ. a patre ista
u̾bacogitet᷑. nichil ibi temꝑis eogitet᷑. qͣsi pͥus fuerit qͥ ea ũ
ds pet̾ deo filio dedit. gignendo dedit. Ita enĩ dedit filio pa-¬
ter sine qͥb filtꝰ cẽ ñ posset: sicut eidedit ut eẽt. Nam qm ali¬
ter ubo uba daret aliqͣ: in quo intffabilit̾ dixit omnia:. S

Expanded text:
quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritaliter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt. Vere autem cognoverunt, quia vere crediderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explicare? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod Filius est hominis accepisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus rrabit? quando etiam ipsam quae de Virgine facta est generationem ejus quis enarrabit ? Si vero secundum id quod est de Patre genitus, Patrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter Verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ susetcat mortuos et uutificat: sicet filiꝰ quos ult uiui¬
ficat. Ẽc qͥs nͥ cosdẽ quos pet᷑: Quetũq enĩ pat fatte: ñ alia scd

Expanded text:
Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult viviPater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sint: rogout mundus credat qͥatu me misisti. Ideo qͥppe ad¬
didit qđͣ aixit in nob̃: ut qd unũ efficimͦ fidelissima karitate.
ꝗr̃e dĩ noi̾uimꝰ t̾buendũ eẽ ñ nob̃: sicut apłs cũ dixisset. fuis¬
ts eni᷑ aliqͣrdo tenebre. nc̃ autẽ luxinq̃t. et nesͥ hoc tͥbuerent.
adiecit in dño. Deinde saluator nr rogando patrẽ se hoĩem de¬
monstrabat. ñe cdemonstrans et se ip̃m qm̃ cũ patre dͥs est
facere qd̃ rogat: et ego inqͥt claritatẽ qͣm dedisti m dedr illis.
Qinclaritatẽ: n imortalitatẽ qͣm nat᷑a humana in illo fu̾at
accept᷑a: Nlam net ifẽ adhuc acteꝑat eã: s more suo ꝓpt̾ ĩ mo¬
bilitatẽ pdestinationas. p̾teriti tpẽis ub fut᷑a significat: qd̾ ñc
cartsicandꝰ hoc est suscccandus a patre. et ip̃e sit nos ad eã cla¬
ritatẽ fuscitatur in finẽ. Simile est hoc ei qd̾ alibi dicit. Sicito

Expanded text:
unum sint. Rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe adunum sint. Rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit quod dixit, In nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis, sicut Apostolus cum dixisset: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit ; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit in Domino . Deinde Salvator noster rogando Patrem, se hominem demonstrabat. Nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quod rogat: Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi eis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futura significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in fine. Simile est hoc ei quod alibi dicit, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
reconcilians s̾. Pisto mundo rogat ditens: Ut mundus cre¬
date qͥa tume misisi Phanc erã fidẽ mundus reconciliat᷑
deo: cuĩ ereait in xp̃m qui est missus a deo. Qm gͦ intellecturi
sumꝰ qd̾ att. ut et ip̃i in nob unũ suit. ut credat mũdus qͥa
tu me misisti: nͥ qͥa ñ eo causã posuut ut credat mũdus qͥa
illi iinũ sunt tamꝙͣ ideo credat qđ eos ẽẽ unũ udec. cũ tp̃e
mundus sit. om̃s qͥcredendo unũ fuirto: Sed oratido cixit
ut mũdui credat᷑: sient orando dixit. ut õs untĩ sint. orando
Aigit ut et ip̃i in nob̾ unũ sint. Hoc ÷ eñ õs umũ sint. qđ̃ est
mundus credat qm̃ credendo unũ frant ꝑfecte unũ: qͥ cũ na¬
tura ẽẽnt unũ: dissentiendo ab itro. ñ erant unũ. Demq si
uͥbũ qd att rogo. tertio subaudiamꝰ⁊ rẽ ponꝰ quo planiꝰ fiat uͥ¬
ꝙ ponamꝰ. erte huiꝰ expositio sentenat manifestior. Rogo ut
õs unũ fuit: sic̃ tu pat᷑ uime et egointe. Rogo ut et ip̃iĩ nob̃

Expanded text:
reconcilians sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur Deo, cum credit in Christum qui est missus a Deo. Quomodo ergo intellecturi sumus quod ait, Ut et ipsi in nobis unum sint, ut credat mundus quia tu me misiilli unum sunt, tanquam ideo credat quod eos esse unum videt, cum ipse mundus sit, omnes qui credendo unum fiunt; sed orando dixit: Ut mundus credat, sicut orando dixit: Ut omnes unum sint, orando dixit: Ut et ipsi in nobis unum sint; hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat, quoniam credendo unum fiunt, et perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno, non erant unum? Denique si verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius, quod plenius fiat, ubique ponamus, erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te. Rogo ut et ipsi in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
mł utrũq semꝑ habuit: qͥa nũqͣm ñ fuit. et nũꝙͣ nõ
potuit. Quo cͥca qͥ cqͥd potuit pat̾. semꝑ cũ illo filiꝰ potuit:
qm̃ ille qui nũꝙͣ ñ fuit et nũꝙͣ ñ potuit: nũꝙͣ sine patre
fuit: nũꝙͣ sine illo pat̾ fuit. Ac ꝑ hoc sicut pat̾ et̾nus.
om̃ipotens: ita filius coet̾nus om̃ipotens. Et si omi potẽs :
ittiꝙ om̃tenens. Io enĩ potĩ ubũ ẽũbo int̾pretam᷑. si

Expanded text:
mul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non mul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui nunquam fuit et non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternus omnipotens; et si omnipotens, utique omnitenens. Id enim potius verbum e verbo interpretamur, si
Abbreviated transcription (Latin):
ritũ positũ: quemadmod illd. oĩa q̃cumq audiui a patre meo.
nota feci uob: qd̾ ñ dũ fecerat: s loq̃bat᷑ quasi fecisset: qđ ĩ¬
mobilit̾ ẽc p̃fixũ sciebat. ut faceret. Quid ẽ autẽ q̃s dedisti
mͥ de mundo. Dictũ ẽ enĩ de illis qđ ñ eẽnt de mundo: sed hoc¬
cis regeñatio p̃stitit. ñ gen̾atio. Quid ẽ etiã qd seqͥt᷑: tui e¬
rant. et mͥ cos dedisti: An aliqͣndo erant patͥs. qͣndo ñ crant
unigeniti filii eiꝰ: et habuit aliqͣndo pat̾ aliqͥd sine filto: ab¬
sit. Uerũptam̃ habuit aliqͣndo aliqͥd q filius. qd̾ ñ dũ ha¬
buit idẽ ip̃e homo fili: qͥa ñ dũ erat homo factus ex matͤ:
qͣndo tam̃ habebat unu̾sacũ patre. Qꝓpt̾ qđ dixit tuie¬
rant. ñ se uide separautt ds fili: sine quo nicħ umꝙͣ pat̾
habuit: s solet er tͥbu̾e om̃e qđ potest: a quo ẽ ip̃e quipo¬
test. A quo enĩ habec ut sit: ab illo habet ito possit. Et si¬

Expanded text:
um, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; sed solet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et si