comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umenta prȩcipiunt: Quȩcum omnia¬
solo fixa acsi aenea riguissent: tollen¬
tib altius uocem magistris. flagris
hͥnc atq inde resonantib nichil pęnitꝰ
mouebantur Consurgunt deinde
om̃s pariter in uerbera: consumit
gallicas mularum pęna mastigias.
Cota rapitur silua de proximo: trabibus
uimenta tunduntur: Sednihil pęnitꝰ
sȩuȩ manus agebant: Vno atq eodẽ
in loco. stabant fixa simulachra:
uidagerent in felices homines nes-¬
ciebant: N eciam ultra dissimulare
poterant. quin quam lib& brutis
pectorib agnoscerent: diuino numine
se teneri: Tandem ergo in se regres¬
si : creperunt quȩ̨rere quis illȩ eẽc
quẽ in eodem loco ante paululum cicidis

Expanded text:
umenta praecipiunt. quae cum omnisolo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidis
Abbreviated transcription (Latin):
famis euasit. & herbarum uenenauita
uit Sedlongum est deom̃ib quihere¬
mum incolunt. conꝑta nobis uel audta
menses. intra solitudines constitutus
exegi: magis uirtutis admirator alienȩ.
quam qđ ipse tam arduum atq difficile
potuerim tems tare propositum:
Saepius tamen: cumsene illo qui puteũ
& bouem habebat habitaui.
ANTONII MONAS TGRIA
adii quȩ hodieꝰq ab eius dis¬
cipulis incolunt᷑: ad Adeum &ia
locum in quo beatissimus paulus pͥmꝰ
heremita est diuer satus : accessi
Rubrum mare uidi: iugum srna montis
guum. nequaquam adiri potest.
Inter hu̾i recessus anachorita. eẽ.
aliquis ferebatur. quẽ diu multumq
quȩsitum uidere non potui Quifere

Expanded text:
famis euasifamis euasiuit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel auditamenses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius disclocum in quo beatissimus Paulus primus eremita est diversatus, accessi. Rubrum mare vidi: jugum Sina montis guum nequaquam adiri potest. Inter hujus recessus anachoreta esse aliquis ferebatur, quem diu multumque quaesitum videre non potui, qui fere
Abbreviated transcription (Latin):
RUT ETIAM
ALTERIUS. ANACHO¬
ritae. in illis regionibus nom̃
in lustre : qui in ea parte deserti quȩsi
primum se adheremũ contulisset: et
herbis herbarumq radicib quas p̃dulces
interdum & sapous eximii fert arena
uicturis : ignarus gęrminis eligendi. ⁊¬
noxia plerumq carpebat Necerat¬
facile uim radicũ sapore discernere :
quia om̃a aequȩ dulcia. sed plerũq
occultiore natura uirus loetale co¬
hibebat Cum ergo aedentem uis
interna torquer&. & inmensis dolori¬
bus uitalia uniuersa quaterentur:
ac frequens uomitus cruciatib nonfe¬
rendis. ipsam animȩ sedem stomacho
iam fastiscente dissoluer&. om̃a pęnitꝰ
quȩ.eent. aedenda formidans: sep¬
timum inieiuniis diem spũ deficien¬
te ducebat. Cum adeum fera cui
ibicis. ẽ. nom̃ accessit: Huic propius
adstanti : fasciculum herbarũ quẽ col¬
lectum pridie attingere non audebat
obiecit. S edfera quȩ uirulenta esant
ore discutiens : quȩ in noxia nouesat.

Expanded text:
rat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen illustre, qui in ea parte deserti, quae primum se ad eremum contulisset, herbis herbarumque radicibus, quas praedulces interdum et saporis eximii fert arena, victurus, ignarus germinis eligendi, noxia plerumqfacile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam predicare: negallos nr̃os
arduum poenitus offendat exemplũ:
tatueram autẽ etiam cęnam cirenen¬
sis illius uel consequentiant. septẽ enĩ
dieb apud ipsum fuimus referre
conuiuia: sed suꝑ sedendũ est ne
gallus se aestimet fatigari Ceterũ

Expanded text:
nentiam praedicare., ne Gallos nostros nentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceteru
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdulci ad modũ suauitate delectati
atq exsatiati sumus.: Adhȩc subridens
ego adgallum meum. Quidinquam
galle: placet̾ne tibi plandium fas¬
ciculus herbarum. & panis dimidius
iuris quinque. Tum ille sicut est
uerecundissimus aliquantulũ eru¬
bescens: dũ fatigationẽ m eã accepit
facis inquit sulpici tuo more. qͥ nulla
occasionẽ siquatibi porrecta fuerit
omittis: quinnos aedacitatis fatiges:
Sed facis in humane : qui nos gallos ho¬
mines cogis exemplo angłoꝵ uiuere.
quam quã ego studio manducandi. &ias
angłos mandure credam.: Namistũ
dimidium ordeaceum: timeo uel solus
adtingere Sed contentus sit hoc ci¬
renensis ille. cui uł necessitas uel na¬
tura est esurire: uel postremo isti
quib credo marina iactatio inediam
crbi fecerat Nos procul amari ab sum̃
& qđ tibi saepe testatussum galli sum
ed ꝑgat hic potius explicare. sui crre¬
nensis historiam: Anim uero postu¬
mianus cauebo posthȩc ciuꝰ quã absti¬

Expanded text:
praedulci admodum suauitate delectati adque exsatiati sumus: ad haec subridens ego ad Gallum meum: quid, inquam, Galle, placetne prandium fasciculus herbarum et panis dimidius uiris quinque? tum ille, sicut est uerecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accipit: facis, inquit, Sul pici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis quin nos edacitatis fatiges. sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum uiuere: quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam absti
Abbreviated transcription (Latin):
interius non uidebat: Postremo pau¬
perem noncemparere causatur:
Nihi inquit uestis quȩ preparata est
deferatur : pauꝑ nonde erit uestiendus.
Artatus demum dericus. necessitate
conpulsus : iamque felle commoto.
eproximis tabernis bigerrimam uestẽ
breuemq atq hispidam quinq com¬
paratam argenteis rapit : atq ante mas¬
tini pedes iratus exponit:
Eninquit
uestem: sed pauꝑ hic non est.
Ille nichil
secreto utiq procurans: dum sibi uestem
nudus inponeret: totis uirib elaborans.
ut possit occultum esse quod fecerat
Sed quanto inscĩs uiris latent ista : que¬
rentib uelint nolint cuncta produnt᷑:
UM IIAC IGIT UI
OBLATURUS SACRIFICIÕ
dõ procedit Quo quidem die mira die¬
turussum. cum iam altarium sicut est
sollep̃ne benedicer&: globum ignis
decapite illius uidimus emicare. ita
ut in sublime contendens longuũ adnus¬
collum crinem flamma prodicer&
hoc licet celeberrimo factum die. in
magna populi multitudine uiderim.

Expanded text:
interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed pauper hic non est. ille nihil secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium ste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus,
Abbreviated transcription (Latin):
loco umquam a mouerit. aut asua
quantum in ipso fuit caritate repu-¬
lerit Hemo umquam illum uidit
modo l&iciam uultur praeferens:
extra naturam hominis uidebatur
Numquam in illiꝰ ore nisi xp̃s.
umquã in illius corde. nisi pi&as.
fusi pax. nisi misericordia inerat
lerumq &iam proeoium quiob¬¬
flere peccatis: qui remotũ & qui &um
uenenatis linguis. et upereo ore car
duere non nullos exꝑti
sumus inuidos us tutibus uitaeq
ei qui in illo oderant. quod inse non
uidebant. & quod imitari non ut¬
lebant. Atque omane fas dolendũ
et ingemiscendum Nonalii fuere in¬
sectatores eiuf. Licet pauci ad modir
non alii tamen quam epĩ ferebant᷑:
ec uero quemquam nominari ne¬
cesse. ẽ. Licet nos met ipsos pleriq
circum latrent: sufficit ut siquis exhis
hȩclegerit & agnouerit: erubescat:
amsurascitur: deseipse fatebitur.
confoitassenos dealiis senserimus:
Don refugimus autem: ut siquitius.

Expanded text:
loco umquam amouerit aut a sua, quantum in ipso fuit, caritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit modo laetitiam uultu praeferens extra naturam hominis uidebatur. numquam in illius ore nisi Christus, numquam in illius corde nisi pietas, nisi pax, nisi misericordia inerat. plerumque etiam pro eorum, qui ilflere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo oderant, quod in se non uidebant et quod imitari non ulebant. Atque o nefas dolendum et ingemiscendum! non alii fere insectatores ejus, licet pauci admodum, non alii tamen quam episcopi ferebantur; nec vero quemquam nominare necesse est, licet nosmetipsos plerique circumlatrent: sufficit, ut si quis ex his haec legerit, et agnoverit, erubescat: nam si irascitur, de se ipse dictum fatebitur, fortasse nos de aliis senserimus. Non refugimus autem, ut, si qui ejus
Abbreviated transcription (Latin):
erat futura non religionis gratia
detractare miliciam At MaRTinus
intrepidus immo in lato sibi terrore
constantior. si hoc inquid ignauiȩ adscri¬
bitur non fidei: crastina die ante aciem
inermis ad stabo. & in nomine dñi iħu.
signocrucis no clipeo proteotus aut
galea. hostium cuneos penetrabo
securus. Retrudi ergo incustodiam
iubetur : facturus fidem dictis. ut in¬
ermis barbaris obiceretur. Postero
die hostes legatos depace miserunt.
sua om̃a seq dedentes Unde quis du¬
bitet hanc uere beati uiri fuisse uicto¬
riam. cui prȩstitum sit ne inermis
ad prelium mitteretur: Et quam uis¬
Et quam uis
pius dñs seruare militẽ suũ licet int̾
hostiũ gladios & tela potuiss& : tamen
neuel aliorũ morte scĩ uĩolarentur
obtutus. exemit pugnȩ necessitatem:

Expanded text:
erat futura, non religionis gratia erat futura, non religionis gratia detractare militiam. at Martinus intrepidus, immo inlato sibi terrore constantior, si hoc, inquit, ignauiae adscribitur, non fidei, crastina die ante aciem inermis adstabo et in nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uir beatissimus non ingloriam est
ȩlatus humanam. sed bonitatem¬
dei in suo opere cognoscens : cũ ess&
annorum duo deuiginti. ad baptis¬
ma. conuolauit Nec statim miliciȩ
ec statim miliciȩ
enuntiauit tribuni sui precibus
euictus: cui contubernium familiare
prestabat Et enim trans acto¬
tribunatus sui tempore : renuntia¬
turum se sȩculo pollicebatur
u mastinus expectacione suspensus.
per bieanium fere postea quam est
caesar coacto inunum ericitu.
a pđ̾ wangionꝰm cuatatem. do¬
natuum cȩpit. erogare milicib
ut est consuetudinis singuli citabantur.
donec ad martinum uentum est
Tum uero opoitunum tempus existimans
quo peteret missionem. Heq enm
in tegrum sibi fore arbitrabatur. si
donatiuum nonmilitaturus acciper&.
Actenus inquid ad caesarem Militaui
tibi: patere. ut nunc militem deo:
Donatiuum tuum pugnaturus accipiat.
xp̃i ego milessum : pugnare mihi nõ
Tum uero aduersum hanc
uocem tysannus infremuit. dicens.
eum mȩtu pugnȩ. quȩ postera die

Expanded text:
uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitDei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transactoribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum ciuitatem donatiuum coepit erogare militibus, et, ut est consuetudinis, singuli citabantur, donec ad Martinum uentum est. tum uero oportunum tempus existimans, quo peteret missionem — neque enim integrum sibi fore arbitrabatur, si donatiuum non militaturus acciperet —, hactenus, inquit ad Caesarem, militaui tibi: patere ut nunc militem Deo: donatiuum tuum pugnaturus accipiat, Christi ego miles sum: pugnare mihi non licet. tum uero aduersus hanc uocem tyrannus infremuit dicens, eum metu pugnae, quae postero die
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Extrema siquidẽ crrenoꝵ
oraest deserto illi contigua qđ int̃
aeggyptum et africã interiacet.
ꝑ qđ olim cato caesarẽ fugiens duxit
exercitum Ergo adtugurium illuo
qđ eminus conspexerã pertendras:
inuenio senẽ in ueste pellicia molã
manu uertentẽ Consalutatus:¬
accepit nos benigne. Eiectos nos

Expanded text:
unt. extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatosaccepit nos benigne. eiectos nos
Abbreviated transcription (Latin):
colonensis ciuitatis
dum die dominico loca scã excon¬
dericis circuiret : illa hora quauir
be atus obiit : audiuit chorum
canentium insublimi Uocatoq
archidiacono : interrogat si aures¬
eius percuterent uoces quas ille ad¬
tentius audiret: Respondit. ne¬
quaquam Tunc ille Diligent̃
inquid. ausculta. Archidia conus
autem coepit sursum collum ex¬
tendere. aures erigere : & super
summis articulis baculo sustentante
stare: Sedcredo eum non fuisse
aequalis meriti: a quohȩc non me¬
rebantur audiri Tunc prostrati
terrȩ ipse pariter et beatus epẽsco¬
pus. dñm de precantur: uthoo ei
diuina pi&as audire permitter&:
Erectus autem rursũs : in terrogãt
senex Quid audis. Quiait:

Expanded text:
Colonensis civitatis is, dum die dominico loca sancta ex conclericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aureseius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse pariter et beatus episcopus, Dominum deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senes: 'Quid audis?' Qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauit : quo sequendus . eec̃. edocuit .
quospes nr̃a tenenda : quo animus
dirigendus instruxit. Quid tamen
fiet frater᷑ quod mihi ipse conscius¬
sum conscendere arduum illum. ac
penetrare nõ potero. Ita sarcina
molestame prȩgrauat: & peccati
mole de pressum : negato in astra
conscensu. seua miserabilem ducit
intartara: S pestam̃ suꝑ est illa
sola. illa postrema. ut quod ꝑnos
obtinere non possumus: saltłm pro
nobis orante martino mertamur : ⁊¬
Sedquidte frater diutius occupo.
epistola tam lo quaci demororq
uenturum simuliam pagina
impleta non recipit Michi tamen
hȩc fuit ratio. sermonẽ istũ longius
pro ferendi: ut quia doloris nuntiũ
epistola deferebat: eadem tibi ex
quadam nr̃i confubulatione prestant
Karta solatium:

Expanded text:
monstrauit et quo sequendus esset edocuit: quo spes nostra tendenda, quo animus dirigendus, instruxit. quid tamen fiet, frater? quod mihi ipse sum conscius, conscendere arduum illud iter ac penetrare non potero: ita sarcina molesta me praegrauat et peccati mole depressum, negato in astra conscensu, saeua miserabilem ducit in tartara. spes tamen superest, illa sola, illa postrema, ut quod per nos obtinere non possumus, saltim pro nobis orante Martino mereamur. sed quid te, frater, diutius occupo epistula tam loquaci demororque uenturum? simul iam pagina inpleta non recipit. mihi tamen haec fuit ratio, sermonem istum longius proferendi, ut quia doloris nuntium epistula deferebat, eadem tibi ex quadam nostri confabulatione praestaret charta solacium.
Abbreviated transcription (Latin):
tos: ita illi fremere dicunt᷑. cũ in illo
opusculo scriptum legunt cȩlibẽ.
sꝑnit uirgo germanum. Fratrem:¬
& quȩrit extraneum. Ad hȩc ego-
imium in quã galle progrederis:
Caue. ne ette aliquis qui hȩc fortassis¬
agnosci exaudiat : teq una cũ hie¬
ronimo incipiat nõ amare Nã quia
scolasticus es: non in merito te uer¬
su chomici illius admonebo Obseqͥũ
amicos : ueritas odium parit:
Tua
nobis potius ut coeperas postumiane.
repetatur orientalis oratio Ego
in quid ut dicere institueram. apud
hieronimũ sex mensibus fui Qui uigis
aduersus malos pugna ꝑ p&uumq
certamen con ciuit odia perditorũ:

Expanded text:
tos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo tos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: caelibem spernit uirgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, nimium, inquam, Galle, progrederis: caue ne et te aliquis, qui haec agnoscat, exaudiat teque una cum Hieronymo incipiat non amare. nam quia scolasticus es, non inmerito te uersu comici illius admonebo: obsequium amicos, ueritas odium parit. tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui iugis aduersum malos pugna perpetuumque certamen conciuit odia perditoru
Abbreviated transcription (Latin):
uero gallus inquit : nimitim nimiũq
conꝑtus est.: Ham ante quinquen¬
nium quendã illius libellum legi
in quo tota nidium ratio monachoium
ab eo uehementissime uexatur et carpit᷑:
Inde interdum belgicus nr̃ ualde irasci
solet : qđ dixerit nos usq ad uomitum
illi uiro ignosco : atq ita sentio deori¬
entalib illũ potius monachis quam
deoccidentalib disputasse N am edacitas
ingrecis gula est : ingallis natura:
tumego. S̾ colastice in quãgalle defen¬
dis gentem tuam S edquȩsote liber
iste numquid hoc solum uitium dap̃¬
nat inmonachis: immouero inquid
nichil poenitus omisit: qđ non carper&.
laceraret. exponeret Praecipue
auariciam: necminus uanitatem. in
pinxisse mihi uidetur uitia multoꝵ
Cecerum defamili aritatibus uirginum.
& mon achorum. atq &iam lericorũ.
quamuera. quã forcia. disputauit.:
Unde aquibdam quos nominare nolo:
dicitur nõ amari N amsic belgicus nr̃
irascitur. aedacitatis nimiȩ nos nota¬

Expanded text:
uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum li uiro ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem inset: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos nota
Abbreviated transcription (Latin):
consul e uodius uir. quonichil umqua¬
illoiustius fuit. comites duo sum ma
potestate praediti. frater regis et
patruus Medius inter hos: martini
prbt̃ accubuerat: Ipse autem : sellula
iuxta regem posita consederat:
Admedium fere coniuuium ut moris
est : pateram regi minister obtulit.
Ille scõ admodum epo potius dari¬
ubet: expectans atq ambiens. ut
ab illius dextera poculum sumer&.
Sedmartinus ubi ebibit: pateram
prb̃to suo tradidit. Nullũ scilicet
existimans digniorem. qui post se prior
biberet. nec integrum sibi fore. si aut
regem ipsum. aut eos quia rege erant
proximi prbt̃o praetulisset. Quod

Expanded text:
consul Euodius, uir quo nihil umquaconsul Euodius, uir quo nihil umquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sepresbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilium uictora ȩlatum plures
sent : et fȩda circa principem
om̃ium adulatio notaretur seq:
degeneri in constantia regiae
clientele sacerdotalis dignitas
subdidisset : in solo martino
apostolica auctoritas ꝑmanebat.
amet si proaliquib supplicandũ¬
regi fuit: imperauit potius quã
rogauit: et a conuiuio eius fre¬
quenter rogatus abstinuit: dicens
semensȩ euis participem. eẽ. nõ
posse. qui imperatores unum
regno. alterum uita expulisset.¬
Posttremo cum maximus senon
sponte sumpsisse imperium ad¬
fir maret : sed in positam sibi amilitib
diuino nutu regni necessitatem
armis defensisse. et non alienã abeo
dei uoluntatem uideri. poenes quẽ
iam incredibili euentu uictoria
fuisset. nullumque exaduer sariis.
nisi inatie occubuisse.: Landem
uictus uel ratione. uel prȩcibus. ad
conuiuium uenit. Mirum in modũ
gaudente rege: quod idimpet rasset
Conuiue autem aderant ueluti ad
diem festum euocati. summi atq
nͣlistres uiri: Praefectus idemq

Expanded text:
ciuilium uictoria elatum, plures sent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas permanebat. nam et si pro aliquibus regi supplicandum fuit, imperauit potius quam rogauit, et a conuiuio eius frequenter rogatus abstinuit, dicens se mensae eius participem esse non posse, qui imperatores unum regno, alterum uita expulissetpostremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque
Abbreviated transcription (Latin):
sent: Cum ꝑcunctantes cognoscunt.
exiuantib martinum. a se tã crudelit̃
uerberatum Tumuero apparere
om̃ib causa manifesta: Nec ignorare
iam poterant quin obillius uiri in iu¬
riam tenerentur:Igitur om̃s. rabi¬
dis nos passib consecuntur. Consciq
facti acmeriti pudore confusi: flena¬
tes et puluere quose ipsi foedauerant:
capud atq ora consꝑsi. ante martini
se geliua prouoluunt: ueniam p̃cantes.
et ut eos abire siner&. postulantes
satis se uł sola conscientia dedisse poenarũ.
satisq intellexisse quã eosdẽ ipsos uiuos
absorbere terr& potuisset. uel ipsi
potius amissis sensib inim mobilẽ saxoꝵ
naturam rigescere debuissent : sicut
ad fixa locis. quib steterant umenta
uidissent Orarese atq obsecrare :
ut indulger& sceleri ueniam. et copiam
prȩstaret abeundi: D enserat &iam
priusquã ad currerent. uir beatus illos
teneri : N obisq id ante iam dixerat.
ueniam tamen clementer indulsit :¬
eosdemq abire ꝑmisit. animalibus

Expanded text:
sent; cum percunctantes cognoscunt ex viantibus Martinum a se tam crudeliter verberatum. Tunc vero apparere omnibus causa manifesta; nec ignorare jam poterant, quin ob illius viri injuriam tenerentur. Igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur: conscii audacis facti ac merito pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque abire permisit, animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
animũ aboratione laxcibat N imi¬
rum ut fabri ferrarii moris . ẽ. qui
inter operandum pro quodam laboris
leuamine. incudem suam feriiit. ita
martinus etiam dum aliud agere ui.¬
deretur. semꝑ orabat O uere beatus
in quo dolus non fuit neminem iudi¬
cans. neminem dap̃nans: nulli malũ
promalo reddens: Tantam quippe
aduersum oms in iurias patientiam
ad sumpserat: ut cũ eẽt. summus sa¬
cerdos. inpune etiam ab infimis dericis
lȩderetur. nec propter idȩos aut

Expanded text:
animum ab oratione laxabat. nimianimum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli malum pro malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut
Abbreviated transcription (Latin):
non quod om̃a quȩ demastino fuerant
dicenda deficerint. S edquia nos ut
inhertes poetȩ extremo in opere ne¬
glegentes uicti matheriae mole
succumbi mus Namet si facta eius ex¬
plicari uerbis ut cumq potuerunt:
interiorem uitam illiuis & cottidianã
m.Nulla umquam uere pro¬
fiteor. nulle explicat oratio: Illam
scilicet perseuerantiam. et temperam̃tõ
in abstinentiai. & ieiunis. potentiam
inuigiliis. & orationibus. noctesq ab eo
per inde acdies actas. Hullumq ua¬
cuum ab opere dĩ tempus. quo uel ocio
indulserit uł negotio. Sed necrbo
aut somno quidem nisi in quantũ naturȩ
necessitas cogebat. Uere fatebor. nõ
si ipse ut aiunt ab inferis omerus
emergeret posset exponere. Adeo
omnia maiora in martino sunt:
quam ut uerbis concipi queant:
Qumquam hora ulla momentumq
prȩteriit : quod non aut orationi in¬
cumberet. aut insisteret leccioni:
Quamquam etiam interlegendum.
aut siquid aliud forte agebat: nũquã

Expanded text:
non quod omnia, quae de Martino fuerint non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque potuerunt, interiorem uitam illius et conuersationintentum nulla umquam — uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit uel negotio, sed ne cibo aut somno, nisi quan- tum naturae necessitas cogebat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
onem fecimus : exemplum ingerebat.
qui summis opibus abiectis xp̃m secutus.
solus poenehis temporibus. euangelica
praecepta conplesset Illũ nob sȩquendĩ
illũ clamabat imitandũ: Beatumq eẽ.
prȩsens scłm. tante fidei uirtutisq
documenttm: Tum secundum senten¬
tiam dñi diues et possidens. multa
uendendo om̃adando pauperibus-
Quod erat factum inpossibile. possibile
fecisset exemplo: Iamuero in uerbis
& confabulatione eius. quanta grauitas.
quanta dignitas erat. quã alacer.
quam efficax : quam in exsoluendis
scripturarum quȩstionibus prumptus
et facilis. Et quia multos adhanc
partem incredulos scio. quippe quos
uiderim me ipso etiam referente
noncredere :esum testor. spemq
communem: me exnullius um quam
Quamquam in martini ui stutibus
Quantula . ẽ. ista laudatio: nisi quod
mirum .ẽ. homini in litterato. nehanc
quidem gratiam defuisse: Ded finem
liber postulat. sermo claudendus . ẽ.

Expanded text:
onem fecimus, exemplum ingerebat, onem fecimus, exemplum ingerebat, qui summis opibus abjectis Christum secutus, solus pene his temporibus Evangelica praecepta complesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: beatumque esse praesens saeculum tantae fidei uirtutisque documento, cum secundum sententiam Domini diues et possidens multa uendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu inpossibile, possibile fecisset exemplo. iam uero in uerbis et confabulatione eius quanta grauitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax erat, quam in absoluendis scripturarum quaestionibus promptus et facilis! et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos uiderim me ipso etiam referente non credere, Iesum testor spemque communem me ex nullius umquam quamquam in Martini uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse. Sed iam finem liber postulat, sermo claudendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
AUDITA FIDE EIUSMITA. ATQUS
uis tutibus. desiderio illius aestuar
quia iam ardebat animus uitam
illius scribere: pastim abipso in
quantum ipse interrogari potuit.
sciscitati sumus. partim ab his qui
inter fuerant. uel sciebant cogno¬
uimus Quoquidem tempore credi
nonpotest. quamẽ humilitate qua.
benignitate susceperit: Congra¬
tulatus plurimum et gauisus in dño:
quod tanti. eẽt. habitus anobis. quẽ
peregrinatione suscepta expetissem:
Miserum me: poene non audeo confi¬
teri: cum me scõ coniuuio suo digna¬
tus .e. adhibert: Aquã manib nr̃ĩs
ipse obtulit aduesperam autẽ : ipse
nohis pedes abluit: necreniti aut contra
ire constantia fuit. Ita actoritate
illius obpressussum: ut nefas putarem
sinon adquieuissemus. Permo autẽ
illius non alius apudnos fuit: quam
mundi huius illecebras. & scłi onera
relinquenda. ut dnm̃ iħm liberi ex¬
peditiq sequeremur. Prestantissimũ¬
q nobis praesentium temporũ.
illustris uiri paulini. cuius supra menti¬

Expanded text:
audita fide ejus, vita atque virtutibus, desiderio illius aestuarquia iam ardebat animus uitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus, partim ab his, qui interfuerant uel sciebant, cognouimus. quo quidem tempore credi non potest, qua me humilitate, qua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gauisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expeteremus. miserum me — paene non audeo confiteri — cum me sancto conuiuio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit, ad uesperum autem pedes ipse nobis abluit. nec reniti aut Contra ire constillius oppressus sum, ut nefas putarem, si non acquievissem. Sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi hujus illecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Jesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum illustris viri Paulini, cujus supra menti
Abbreviated transcription (Latin):
multa ponproderunt: Ergo quidã
cum scdłi actib abdicatis monasteriũ¬
magnę dispositionis in gressus asepisto
rogaret abbas ci coepit multa propone¬
re. graues. eẽ. istius disciplinȩ labores:
su uero dura imperia. quȩ nullus
facere uader& implere patientia.
Aliud potuis monasterium ubi faciliorib
legib uiueretur: expeter&: nõ tep̃tara
ad gredi: qđ implere non posset Ille
uero nichil his terroribus ꝑ moueri.
sed magis ita omem̃ oboedientiam
polliceri: ut sicum abbas inignem irȩ
preciperet. non recusaret intrare.

Expanded text:
multa non proderunt. ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis monasterimagnae dispositionis ingressus suscipi se rogaret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
habitu. iocundus in sermone: deuo¬
tus in prȩdicatione uerax in iuditio. ⁊¬
uenerabił in moribus peruigil in ora-¬
tionibus: assiduus in lectione: constans
in uultu: pius in affectu᷑ honorabilis
in ministerio sacerdotali: infatigabilis
uerbi dei seminator: inpiger acceptã dni
sui pecuniã multiplicare: Cũ gaudenti¬
bus gaudens. cũ lugentibus lugens: omi¬
bus omĩa factus. ut om̃s lucrificarae xp̃o:
Uirtutib in signis. bonitate laudabił.
pietate amabilis : multis in epysc opatu
ruiusdã corporis. uerbo orationis ino
ligauit in loco: iterũq resoluens. suis

Expanded text:
habitu, jucundus in sermone, devohabitu, jucundus in sermone, devotus in praedicatione, verax in judicio, venerabilis in moribus, pervigil in orationibus, assiduus in lectione, constans in vultu, pius in affectu, honorabilis in ministerio sacerdotali, infatigabilis verbi Dei seminator, impiger acceptam Domini sui pecuniam multiplicare; cum gaudentibus gaudens, cum lugentibus lugens, omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret Christo; virtutibus insignis, bonitate laudabilis, pietate amabilis, multis in episcopatu cujusdam corporis, verbo orationis, uno ligavit in loco; iterumque resolvens suis
Abbreviated transcription (Latin):
tiones sustinens: iterũ gallias repeda-¬
uit. scõq patri hilario pictauiensi
iunctus: ꝓpe ciuitatẽ sibi cellulam
construxit. in qua liberius contẽpla-¬
tiuos carper& fructus Cuĩ quidam
catecũminus ad herens: subita
absente uiro morte prer eptus est:
Quẽ uir dei precib ꝓfusis resuscita-¬
uit : uitȩ redditũ baptizauit. qui
multis postea uixerat annis. Aiterũ
quoq in cuiusdã lupicini agro sus-
pensũ: sacris orationibus uitȩ restitu-
usdã mulieris filiũ : sola oratione iN
conspectu popłi resuscitauit: Quo mi-¬
raculo uiso: plurimi ex popło credide
oppido. mutã ab infancia puellã bene¬
dicti olei unctione sanauit: Sed ne¬
lucerna dñi modio tecta later&e: dul¬
cissimis abstractus est sedibus : Mul-¬
torũq precib alligatus: electus est
in episcopatũ turonicȩ ciuitatis: ubi
&e multa cęlestis uitȩ dogmata sparsit.
Iam̃ priuatȩ uitȩ continentiã in tur¬
bis popłoꝵ. non amisit. himilis itt

Expanded text:
tiones sustinens, iterum Gallias repedavit, sanctoque Hilario Pictaviensi junctus, prope civitatem sibi cellulam construxit, in qua liberius contemplativos carperet fructus. Cui quidam catechumenus adhaerens subita, sancto absente viro, morte praereptus est: quem vir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis vixit. Alterum quoque, in cujusdam Lupicini agro laqueo suspensum, sacris orationibus vitae restituitusdam mulieris flentem filium sola oratione in conspectu populi resuscitavit. Quo miraculo viso, plurimi ex populo credidee, in eodem oppido, mutam ab infantia puellam benedicti olei inunctione sanalucerna Domini modio tecta lateret, dulcissimis abstractus est sedibus, multorumque precibus alligatus, electus est in episcopum Turonicae civitatis, ubi et multa coelestis vitae dogmata sparsit, tamen privatae vitae continentiam in turbis populorum non amisit. Humilis in
Abbreviated transcription (Latin):
turus : quia hoc bonitati illiis pi&a¬
tiq congrueret: ut qui ꝑditũ hominẽ
reformasset : prolapsum quoq angłm
liberaret: Cum hȩc atq istius modi
ab epĩs pro: derentur : exstudus pas¬
tium osta sedicio est
Que icum

Expanded text:
turus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. Cum haec atque alia istiusmodi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta est seditio: quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
perurgeri : ahos sublatis in sublime
pedibus . quasi denube pendere.
nectamen uestes defluere suꝑ faciem.
nefaceret uerecundiam nudatam
pars corporum Et in parte alia
uideres sine interrogatione uexa¬
tos : et sua crimina confitentes.
nomina etiam null o interrogante
prodebat Ille se iouem̃ iste mer¬
curium fatebatur:. Postremo
cunctos diuboli ministros cum ipso
cerneres auctore cruciari : ut
iam in martino illud fatemnur im¬
pletum quod scriptum est: qm̃
scĩ deangelis iudicabunt¬
AGUM EUIDE

Expanded text:
perurgueri: hos sublatis in sublime perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo cunctos diaboli ministros cum ipso cerneres auctore cruciari, ut iam in Martino illud fateamur inpletum quod scriptum est: quoniam sancti de angelis iudicabuntPagum que
Abbreviated transcription (Latin):
spũ : ec prȩ dolore totus
in sanio: noncredent martini uirtu¬
tibus xp̃iani: quas dȩmones fatebant᷑.
Monasterium beatiuiri. duobus
aciuitate esat milib disparatũ:
Sedsi quotiens uenturus ad aecđam
pedem extra cęllulȩ suȩ limen extu¬
lerat: uideres pertotam ȩccłam
in erguminos rugientes. & quasi ad¬
ueniente uidice. agmina dãpnan¬
da trepidare: ut aduentum ep̃i cle¬
ricis quiuenturum. eẽ. nescirent de¬
moniorũ gemitus indicaret Uidi
quendam ad propiante martino in aera
raptum : manib extentis insublime
sus pendi. ut nequaquã solum pedibus
ad tingeret: Siquando autẽ exorci¬
zandorum dȩmonum. martinus operã
recepisset : neminem manib ad trec¬
tabat. neminem sermonibus increpa¬
bat. sicut plerumquȩ ꝑdericos
rotatur turbo uerboium: sedad motis
inerguminis. c&eros iubebat absce¬
dere. acforibus obseratis. in medio
aeccłae. cilicio circum tectus. cinere
respersus. solo stratus orabat Tum
uero cerneres miseros diuerso exitu

Expanded text:
u et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut aduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu
Abbreviated transcription (Latin):
prolatos: ante anachoretȩ pedes mai
dĩ nomine. contrectauit manu lumina
clausa catulorũ. acstatim caecitate
depulsa : apertis oculis bestiarum
diu negata lux patuit: Ita fratres
illi. anachoreta quẽ desiderabant
uisitato: cum ammodum fructuosa
luboris sui mercede redierunt
Iui in testimonium tantȩ uirtutis
ad missi. fidem scĩ gloria xp̃i.
quȩ per ipsos essec testificanda.
uidissent Mira dicturus sum.
lȩaenam post dies quinque ad auͦ¬
torem tanti bene ficii reuertis¬
se: eidemq inusitate ferȩ pellẽ
promunere detulisse Quaple¬
rumq sc̃s ille quasi adminiculo
cir cum tectus: ponde dignatus est
munus per bestiam sumere. eii

Expanded text:
prolatos ante anachoretae pedes mateDei nomine contrectauit manu lumina clausa catulorum: ac statim caecitate depulsa apertis oculis bestiarum diu negata lux patuit. ita fratres illi, anachoreta quem desiderabant uisitato, cum admodum fructuosa laboris sui mercede redierunt, qui in testimonium tantae uirtutis admissi fidem sancti, gloriam Christi, quae per ipsos esset testificanda, uidissent. mira dicturus sum, leaenam post dies quinque ad auctorem tanti beneficii reuertisse eidemque inusitatae ferae pellem pro munere detulisse: qua plerumque sanctus ille quasi amiculo circumtectus non dedignatus est munus per bestiam sumere, cui
Abbreviated transcription (Latin):
quidem efribus: in eundem modum.
pleriq saxo suꝑ iecti montis cauato
receptacula sibi fecerant:
Discipłi
uero. Ixxxta erant. qui ad exemplu
beati magistri instituebantur.
N emo

Expanded text:
que ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo
Abbreviated transcription (Latin):
nocte ei angłs uisus . ẽ. eluere uul¬
nera. et sadubri unguine contusi
ita postero die restitutus. ẽ. sani¬
tati : ut nichil unquam pertulisse
in commodeͥ putaretur. Ded quia¬
longum .ẽ. irȩ ꝑ singula : suffitiant
hȩc uel pauca deplurimis Satis
sit nos et in excellentibus non subhere
ueritatem: & in multis uitare fasti¬
dium. Atque ut minora tantis in¬
seram. quam uis ut est nr̃m aertas
temporum. quib iam deprauata om̃a

Expanded text:
nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi ita postero die restitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata om
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse : quirumorem hunc perpo¬
pulum disseminassent. ut hoc saltĩ
metu exillo martinus oppido fu¬
retur: metu & turbatione prȩsenti
ciuitas liberata est.
IUD. PARISIUS
UERO DUM PORTAM CIUI¬
tatis illius magnis secum
turbis euntibus introiret.
leprosum miserabili facie horrentib
cunctis osculatus est atq benedixit
S̾ tatimq omni malo ȩmundatus .¬
ostera die ad aecclesiam ueniens
nitenti cute. grãs proscilute quã
receperat agebat: sed ne hoc prȩter¬
eundem . ẽ: quod fimbriae uestim̃tos
eius cilicio que detractȩ crebras
super infirmãtibus egere uirtutes¬
amcum autdigitis inligatȩ aut collẽ
inditȩ sunt: ꝑ sepe abegrotantibusc
mor bos effu gauerunt

Expanded text:
fuisse, qui rumorem hunc per pofuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido furetur, metu et turbatione praesenti ciuitas liberata est. Apud Parisios uero, dum portam ciuitatis illius magnis secum turbis euntibus introiret, leprosum miseracunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipso restitit: dicens horribile in a¬
trio domus dȩmonium se uidere:
ui cum ut discederet imperaret.
quendam ȩfamilia qui interiore
parte aedium morabatur. arripuit
seure dentibus miser coepit : et
obiios quos eumq laniare Com¬
mota domus. familia turbata. popłs
infugam uersus mastinus se fu¬
renti obiecit. ac primum stare ei
imperat Pedcum dentib fremene
hi antique ore morsum minitaret᷑.
digitos ei martinus inos intulit
Sihabes inquit aliquid potestatis.
hos deuora. Tum uero ac sicadens
ferrum faucibus accepisset: Longe
reductis dentibus. digitos beatiuiri
uitabat attingere. E
deobsesso corpore poenis et cruciatibus
cogeretur: Nec tamen exire ei peros
liceret. foeda relinquens uestigia.
fluxu uentris egestus .ẽ.
N TE RE A
CUMDEMETU ATQUE IMPSTU
barbarorum subita ciuitatem
fama tur basset dȩmoniacum
adse exhiberi iubet Imperat: ut an
uerus. eẽt̃. hic nuntius fateretur:
Cunc confessus .ẽ. sedecim dȩ monas

Expanded text:
ipso restitit dicens, horribile in aipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur. tum confessus est decem daemonas secum