comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alto. Et resurgens in apłoꝵ in¬
sufflauit faciem.et non inmon¬
tani. non in priscille: et maximil¬
le:: ec illis ait. Quoꝵ duiseri¬
tis peccata dimiitertur: et quorũ
retinuerius retenta sunt. apłis
inqͣm precepit. ne recederent de
iħosoluns. sed exspectarent pro¬
missionem spirtus scĩ:et postea
quod ꝑmissum est explecum le¬
gimus. Repleci sunt omnes spi¬
ritu scõ: et ceꝑunt loqui aliis lĩ¬
guis: ꝓut spiritus sc̃s dabat elo¬
qui illis. Spiritus enm sc̃ spi
dñs: alium paraclytum mittã
uobis: et seostendit esse paraclytũ.
qui appellatur consolator. Unde
et ds̾ pater hoc censetur nomine:
ds miserationum et totius conso¬
lationis. Si autem pater consola¬
tor: ec filius consolator: et spirit᷑
sanctus consolator et in nomi¬
ne patris et filii et spiritus sc̃i
quod intelligitur d̾s. baptiran¬
tur credentes. quoꝵ urium di¬
uinitatis et confolatoris est no¬
men: ergo et una natura ẽ.

Expanded text:
alto, et resurgens in apostolorum, inalto, et resurgens in apostolorum, insufflauit faciem — et non in Montani, Priscillae et Maximillae — et illis ait: quorum dimiseritis peccata, dimittentur et, quorum retinueritis, reinquam, praecepit, ne discederent ab Jerosolymis, sed exspectarent promissionem Patris. Et postea quod promissum est, expletum legimus. Repleti sunt omnes Spiritu Sancto, et coeperunt loqui variis linguis, prout Spiritus Sanctus dabat eloqui illis . Spiritus enim Sanctus ubi inus, alium Paracletum mittam vobis, et se ostqui appellatur \'consolator\'. unde et deus pater hoc censetur nomine: de u s miserationum et totius consolationis. si autem pater consolator, et filius consolator et spiritus sanctus consolator; et in nomine patris et filii et spiritus sancti, quod intellegitur deus, baptizantur credentes. quorum unum diuinitatis et consolatoris est nomen, . ergo et una natura est.
Abbreviated transcription (Latin):
assumpie: exsurgam diluculo:
ut impleatur uicestii primi
psalmi tytulus. ꝓassumptione
matutina. Hec dicimus. nonqͦ
alium deum. alium hominẽ
esse crecdamuis:et duas ꝑsonas
faciamus ur uno filio dei sicut
noua heresis chalumpniatur:
sed unus atq idem filius dei et
filius hominis est: et quecquid
loquitur. aliud referimus ad
diuinam eius głam. aliud ad
nr̃am salutem: pro quib non
rapinam arbitratus est esse se
equalem deo: sed semet ipsum
exinaniuit factus obediens us
q ad mortem. et mortem crucis:
et uerbum caro factum est et ha¬
bttauit in nobis. Miror autem
montanum et insanas femina
euis abortiuos ppħas. dño pro¬
mitcente atq dicente. uado et
altum paraclytum mittam uo¬
bis: et postea luca euͣngelista
narrante. quod aplĩ acceperint
qd̾ ꝑmissum est: tl multopost
tempore in se dicere completũ
tam sponsiones patris mei iiuos.
et uos sedebitis in ciuitate. quo¬
adusq induamini uirtitte ex

Expanded text:
adsumptae: e xsurgam diluculo, adsumptae: e xsurgam diluculo, ut impleatur uicesimi primi psalmi titulus: pro adsumptione matutina. haec dicimus, non quod alium deum et alium hominem esse credamus et duas personas faciamus in uno filio dei, sicut noua heresis calumniatur, sed unus atque idem filius dei et filius hominis est et, quicquid loquitur, aliud referimus ad diuinam eius gloriam, aliud ad nostram salutem. pro quibus non rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed se ipsum exinaniuit factus oboediens patri usque ad mortem et mortem crucis. et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. miror autem Montanum et insanas feminas eius, abortiuos prophetas, domino promittente atque dicente: uado et alium paracletum mittam uobis et postea Luca euangelista narrante, quod apostoli acceperint, quod promissum est, id multo post tempore in se dicere fuisse contam sponsionem patris mei in uos et uos sedebitis in ciuitate, quoad usque induamini uirtutem ex
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem loco infere. Non dum
erat spiritus danis: quia cho
rion dura erat glorificatus. Nõ
quiaa non esset sp̃c sc̃s ducrite do¬
mino saluatore: siautem ego
inspiritu scõ eicio dimorua: sed
qui erat indño. nec dum totus
itt apłis morabauit. Euamob
rem dectrrentur ad palsionem
etus et negaut. et xp̃m nescires
se rurant. Postqͣm autem bapi¬
tirantur spiritu sc̃o. et effundi¬
rur in eos spirtas sc̃t gr̃a: tunc
libere loquiurtur ad principes
suscitast ẽ inter flagelta litã¬
tur fundunt sanguinem:
sius supplicus cororantur.
Non dum ergo erat spirtius ĩ
aplis: nec de uentre eoꝵ gr̃a
qͣm mundus esset. Gloria sal¬
uatoris: patibulum triũphan¬
tis est. Crucifignur ut homo:
glorificatut ut deus. Deniq
sol sugit: luna mutatur it
sanguinem: t̾ra motu insoli¬
to contremescit: aꝑuiit᷑ in¬
rum puntur. Hec est gla: de qͣ
loquebatur in psalmo. Exsur¬
ge gloria mea: exsurge psalteri¬
ura et cychara: Ipsaq respondit¬
de se gła: et dispensatio carnis

Expanded text:
in eodem loco infert: nondum enim erat spiritus datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus, non quo non esset spiritus sanctus dicente domino saluatore: si autem ego in spiritu sancto eicio daemonia, sed, qui erat in domino, necdum totus in apostolis morabatur. quam ob rem deterrentur ad passionem eius et negant et Christum nescire se iurant. postquam autem baptizantur in spiritu sancto et effunditur in eos spiritus sancti gratia, tunc libere loquuntur ad principes suscitant, inter flagella laetantur, fundunt sanguinem et suis suppliciis coronantur. nondum ergo erat spiritus in apostolis nec de uentre eorum fluquam mundus esset. glona saluatoris patibulum triumphantis est. crucifigitur ut homo, glorificatur ut deus. denique sol fugit, luna mutatui in sanguinem, terra motu insolito contremiscit, aperiuntur inrumpuntur. haec est gloria, de qua loquebatur in psalmo: exsurge, gloria mea, exsurge, psalterium et cithara. ipsaque de se respondit gloria et dispensatio carnis
Abbreviated transcription (Latin):
cio qui suscipiunt uel non sus¬
cipiunt. in uitam tͣnsit aut
mortem: ut qui crediderint
salui fiant. qui non credide¬
tint ꝑeant. Nec hoc mirandũ
de aplo: cum etiana de dño lege¬
rimus. ecce positus est hic in
riunam et in resurrectionem
multorum. et in signura etui
contͣdicetur: solisq radios tã
munda loca excipiunt qͣm in¬
munda: et sic in florib quo¬
modo in stercore lucent: nec
tam̃ solis radii pollituntur:
Sie et xp̃i bonus odor. qui nũ¬
qͣtn maitare potest. nec suam
naturam amtitere. credenti¬
b est uita: incredulis muor.
Mors autem non ista cominu¬
nis. qua cum bestus morim᷑
et iumentis: sed illa de qua
scripium est. arama que pec¬
cauerit. ipsa morietur. Ergo
et uita non hec arbitranda
est qua spiramus et inccdi¬
raus. et huc illucq descurre¬
raus. sel illa die qua dauid
loquitur. Credo uidere bona
diñ in terra uiuentium. Ds
enim uiuoꝵ est et non mor¬
ta est cum xp̃o ideo. Cum xꝑc¬

Expanded text:
tio, qui suscipiunt siue non sustio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam transit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de apostolo, cum etiam de domino legerimus: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios tam munda loca excipiant quam inmunda et sic in floribus quomodo in stercore luceant nec tamen solis radii polluantur. sic et Christi bonus odor, qui numquam mutari potest nec suam naturam amittere, credentibus uita est, incredulis mors. mors autem non ista communis, qua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquitur: credo uidere bona domini in terra uiuentium. deus enim uiuorum est et non morta est cum Christo in deo; cum
Abbreviated transcription (Latin):
erm quis iuderit tanta ꝑĩeue¬
rantia stare martyres atq tor¬
queri. et in sins crutiatibus gła¬
ri: odor noticie doi disseminat᷑
in gertes: et subit tacita cogita¬
tio. quod nisi uerum ellet cuͣ¬
glea. numqͣm sanguine deter¬
deretur. Ncq erum delicata et di¬
uitus studens ac secura confessto
te. et sẏa. Hic criumphus est dei.
apłoꝵq uictoria. Sod poterat
audieus respondere. Quomoco
ergo non oraries crediderunt:
Prius ergo qͣm interrogetur
soluit arctipoforar: er iixta mo¬
rem siim. quicquid alius obi¬
cere pytest. aitceqͣm obici teur e¬
disserit. Et est sensus. Hominiᷤ
xp̃i in omni loco bonus odor src¬
mus deo: et predicatioras nostre
longe lateq spirat fraglantia.
ded quia homines suo arbito
derelicdi sunt. neq erim bonũ¬
necessitate facuit. sed uolun¬
tate. ut credentes coronam acet¬
piant: in creduli suppliciis mã¬
cipent᷑: ideo odor noster qui per
se bonus est iuruite eoꝵ erui¬

Expanded text:
enim quis uiderit tanta perseueenim quis uiderit tanta perseuerantia stare martyres atque torqueri et in suis cruciatibus gloriari, odor notitiae dei disseminatur in gentes et subit tacita cogitatio, quod, nisi uerum esset euangelium, numquam sanguine defenderetur. neque enim delicata et diuitiis studens ac secura confessio te et siti. hic triumphus est dei apostolorumque uictoria. sed poterat audiens respondere: \'quomodo ergo non omnes crediderunt?\' prius ergo, quam interroget, soluit avdvnocpOQav et iuxta morem suum, quicquid alius obicere potest, antequam obiciatur, edisserit. et est sensus: nominis Christi in omni loco bonus odor sumus deo et praedicationis nostrae longe lateque spirat flagrantia. sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt - neque enim bonunecessitate faciunt, sed uoluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur —, ideo odor noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et ui
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ triumphat nos in xp̃o iħ u.¬
phat de nobis. siue triumphĩt
suum agio ꝑ nos: qui in
alio loco dixerit. spectaculũ fc̃i
suraus mundo. et anglis et ho¬
minib. Detuq narrat in con¬
scquentib. Nam cum uenisse¬
mus macedoniam. nullam re¬
qutem habuit caro nir̃a. sed om¬
nem tribulationem passi: fo¬
ris pugne. iritus timores: sed¬
deus qui consolatur humiles.
consolatus est nos in adueritu
tya. Non solum autem in ad¬
uentu enis: sod et insolatio. Er¬
go ꝓpterca ualefaciens troiam
uel troadensib ꝓfectus est ma¬
cedoniam. ut inueniret ibity¬
tum. et haberet irt̃pretationis
eunglisq solatium: quem in¬
telligimus non ibi reꝑtum. sed
post tribulaciones et ꝑsequitti¬
ones apłi suꝑueralle. Prins
ergo qͣm ueraret ꝙytus multa
quod dignum se elegerit. in qͦ
ageret triumphum filii sui.
Triumphus dei est paisro marty¬
rum: ꝑ xp̃i nomint eruoris effu¬
sio. cc inter tormenta lecicta. Cñ

Expanded text:
semper triumphat nos in Chrisemper triumphat nos in Chriphat de nobis\' siue \'triumphum suum agit per nos\' —, qui in alio loco dixerat: spectaculum facti sumus mundo et angelis et hominibus. denique narrat in consequentibus: nam cum uenissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribulationem passi. foris pugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterea ualefaciens Troianis siue Troadensibus profectus est Macedoniam, ut inueniret ibi Titum et haberet interpretationis euangeliique solacium, quem intellegimus non ibi repertum, sed post tribulationes et persecutiones apostoli superuenisse. prius ergo, quam ueniret Titus, multa quod dignum se elegerit, in quo egerit triumphum filii sui. tnumphus dei est passio martyrum, pro Christi nomine cruoris effusio et inter tormenta laetitia. cum
Abbreviated transcription (Latin):
doctislimum. et cruditum. ad
quid habetis cura hominib
istis si crum adeo est. stabit. si
tur in domno. et dicit. gr̃as
ago deo . quod omniũ uestrũ
magis lingua loquor: diui¬
noꝵ sensiu maustater.
digno non poterat greci elo¬
quii explicare sermone. Habe¬
at ergo tytum interpretem.
sicitt et beatus petrus martũ.
cuius cuͣnglmi petro narrante
et illo scribentẽ. compositum
est. Deniq et due eple que fe¬
runt᷑ pecri. stilo interse et ha¬
ractere descrepant structuraq
uerboꝵ: ex quo intelligimus.
ꝓ necessitate rerum diuersr.
cum usum int̃pretib. Ergo
et paulus apłs contristatur.
quia ꝑ redicationis lue inpre¬
lentiaꝵ fistulam. organumq
ꝑ quod xp̃o cantret. non inue¬
nerat. ꝑ rexit in macedoruiam:¬
apparuerat enim et uir. mace¬
do dicens. tͣnsiens aduuia nos:
ut ibi inueniret tẏtum ec ui¬
sicaret fratres. uel ꝑsequittio¬
nibus ꝓbaretur. Hoc est enim
qd diciͥt. Deo autam gr̃as qui

Expanded text:
doctissimum et eruditum ad pdoctissimum et eruditum ad pquid habetis cum hominibus istis? si enim a deo est, stabit, si tur in domino et dicit: gratias ago deo, quod omnium eorum magis linguis loquor —, diuinorum sensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et illo scribente conpositum est. denique et duae epistulae, quae feruntur Petri, stilo inter se et caractere discrepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus apostolus contristatur, quia praedicationis suae in praesentiarum fistulam organumque, per quod Christo caneret, non inuenerat, perrexitque in Macedoniam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem gratias, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. Aliis quidem odor mortis
in mortem: aliis odor uite inui¬
tam. Et aohec quis tam ydont¬
us : Non crum sumus
sicut plurimi uenuindantes ũ¬
bum det: sed ex sinceritate secd
sicut ex deo coram deo iri xꝑo lo¬
quinuir. Narrat chorynchiis
que fecerit. que passus sit. eo qͦ¬
modo in cunctis deo gr̃as agat: ut
sub exemblo sui illos ꝑuocet ad
certandum. Ueni inquit troa¬
dem. que prius trota appellaba
runi credidissent. siue ꝑ signa.
atq uircutes que in me oꝑabat᷑
deus. spes esset nascentis fidei. et
ir dño succrescertis: non habui
requiem spt̃u meo. hoc est sꝑa¬
tam consolationem inuerare
non pocui. eo quod tycum fra¬
trem meum non inuencrim:
siue quem ibi reꝑiendum pu¬
tabam. suie quem audicram¬
ibi degere. uel qui ueriturũ
else illuc se dixerat. Que au¬
tem fuit tanta consolatio. et q̃
requies spũi in presertia tyti.
quem quia non inuenit. ua¬
lefaciens eis ꝑfectus est in ma¬
cedoniam. Aliquotiens diximi
apłin paulum iurura fuisse

Expanded text:
dem odor mortis in mortem, aliis odor uitae in uitam. et ad haec quis tam idoneus? non enim sumus sicut plurimi uenditantes uerbum dei, sed ex sinceritate, sed sicut ex deo coram deo in Christo loquim ur. narrat Corinthiis, quae fecerit, quae passus sit et quomodo in cunctis deo agat gratias, ut sub exemplo sui illos prouocet ad certandum. \'ueni\', inquit, \'Troadem, quae prius Troia appellabatrimi credidissent, siue per signa atque uirtutes, quae in me operabatur deus, spes esset nascentis fidei et in domino succrescentis, non habui requiem spiritui meo, hoc est speratam consolationem inuenire non potui, eo quod Titum, fratrem meum, non inuenerim siue, quem ibi repperiendum putabam, siue, quem ibi audieram degere, uel. qui illuc uenturum esse se dixerat\'. quae autem fuit tanta consolatio et quae requies spiritui in praesentia Titi, quem quia non inuenit, ualefaciens eis profectus est in Macedoniam ? aliquotiens diximus apostolum Paulum uirum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
et else ꝑfectos. Multi simpli¬
ctcer Hunc locum de resurrec¬
tione intelligunt: ut et spiri¬
tus et anima eigcorpus in ad¬
uentu dũi integra conseruen¬
tur. Alii ex hoc loco triplicem
in homine uolunt affirmare
substantiam. sꝑc quo sertimꝰ.
atiune qua uiuumus. oorpo¬
ris quo incedimus. Sunt qui
ex anuna tantum et corpore
subsistere hominem dissertrate.
sꝑm in eo tercium non substan¬
diam uelirit irtelligi. sed effici¬
et sensus. et cogitatio. et animꝰ
appellatur. Et utiq non sunt
tot lubstantie. quot nomina.
Tumq illud eis oppostium fu
cipiunt: dicentes eam in hebra¬
ico non haberi. Nos autera in
integer conscruat᷑. non substã¬

Expanded text:
et esse perfectos. multi simpliet esse perfectos. multi simpliciter hunc locum de resurrectione intellegunt, ut et spiritus et anima et corpus in aduentu domini integra conseruentur. alii ex hoc loco triplicem in homine uolunt adfirmare substantiam: spiritus, quo sentimus, animae, qua uiuimus, corporis, quo incedimus. sunt, qui ex anima tantum et corpore subsistere hominem disserentes spiritum in eo tertium, non substantiam uelint intellegi, sed efficiet sensus et cogitatio et animus appellatur, et utique non sunt tot substantiae, quot nomina. cumque illud eis\' oppositum fuecipiunt dicentes eam in Hebraico non haberi. nos autem in integer conseruatur, non substan
Abbreviated transcription (Latin):
ger conscruatur. qͣndo nõ
erramus in sꝑualib. sed in¬
uimus sp̃u. ac quiescimus
sp̃mi. et oꝑa carnis morrifica¬
mus sꝑus asserimusq omnes
fructus eius. karitatem. gau¬
dium. pacem. et cetera. Altter.
mone: tu auttem describe tri¬
pliciter in consilio et scientia:
ut respondeas uerbum ueri¬
ratis his qui preponunt tibi.
Triplex in corde nr̃o descripuo.
et regula scripturaꝵ est.Pri¬
ma. ut intelligamus cam iuxͣ
hystorians⁊ scda iuxta tropo¬
logiam: terta. iixta intelligẽ¬
tiam sꝑualem. In hystoria. eor
que scripta sunt ordo seruat᷑:
in tropologia de littera ad mo¬
iora consurgimus: et quicqͥd
locum: et ad anime nostre
emolumenta conueruimus.
In sꝑuali theoria ad sublimi¬
ora transimus: terrena dit¬
timus: de fitciiroꝵ beatitu¬
dine. ce celestibus disputamꝰ:
ut presertis utte meditatio
tur. et ꝑfectam habcant tripli¬
cis in se scientie ueritatem:
hos sua pace scĩficabit. et faci¬

Expanded text:
ger conseruatur, quando non ger conseruatur, quando non erramus in spiritalibus, sed uiuimus spiritu, adquiescimus spiritui et opera carnis mortificamus spiritu adferimusque omnes fructus eius: caritatem, gaudium, pacem et cetera. Aliter: ente: tu autem describe eatripliciterin consilio et scientia, ut respondeas uerba ueritatis his, qui proponunt tibi. triplex in corde nostro descriptio et regula scripturarum est: prima, ut intellegamus eas iuxta historiam, secunda iuxta tropologiam, tertia iuxta intellegentiam spiritalem. in historia eorum, quae scripta sunt, ordo seruatur; in tropologia de littera ad maiora consurgimus et, quicquid locum et ad animae nostrae emolumenta conuertimus; in spiritali θεωϩία ad sublimiora transimus, terrena dimittimus, de futurorum beatitudine et caelestibus disputamus, ut praesentis uitae meditatio tur et perfectam habeant triplicis in se scientiae ueritatem, hos sua pace sanctificabit et faci
Abbreviated transcription (Latin):
conseruatur. Corpus singłoꝵ
membroꝵ utatur officus: uer¬
bi gr̃a. si operetur manus: pes
ambulet: oculus uideat: au¬
ris audiat: dertes cybos mo¬
lant: stomachus coquat: aluꝰ
digerat: aut si nulla membro¬
rum parte truncatum est. et
hoc quisqͣm potest credere apos¬
dolum ꝓ crederitibus depre cari.
ut in die iudicii integrum om¬
naum xp̃c corpus inueniat:
cum omnium corpora aut
morte sint dissoluta. aut si
ut quidam uolunt reꝑta fue¬
habeant debilitates suas. et ma
sos. uel amputatas nares uel
abscisas habent manus: Ergo
integrum corpus est. de quo
dixinus in alia questione: et¬
tenens caput.ex quo omne cor¬
poris tenuerit caput. et cẽta¬
rembra seruauerit:habe¬
tum potest recipere humana
natura. Iuxca hunc modum
et anime integritas conseruã¬
da est: que dicere potest. bene¬
dic aniraa mea domino. qui
sanat omnes infirmitates ai¬
AS: et de qua scripium est. mi¬
sit uerbum suum et sanauit
cos. Sꝑc quoq in nobis inte¬

Expanded text:
conseruatur. corpus, si singulorum conseruatur. corpus, si singulorum membrorum utatur officiis, uerbi gratia, si operetur manus, pes ambulet, oculus uideat, auris. audiat, dentes cibos molant, stomachus concoquat, aluus digerat aut si nulla membrorum parte truncatum est: et hoc quisquam potest credere, apostolum pro credentibus deprecari, ut in die iudicii integrum omnium Christus corpus inueniat, cum omnium corpora aut morte dissoluta sint aut, si, ut quidam uolunt, reperta fuehabeant debilitates suas, et maxsos uel amputatas nares uel abscisas manus habeant? ergo integrum codiximus in alia quaestione, tenens caput, ex quo omne corporis tenuerit caput, et caetemembra seruauerit, habetum potest recipere humana natura. iuxta hunc modum et animae integritas conseruanda est, quae dicere potest: benedic, anima mea, dominum, qui sanat omnes infirmitates tuas, et de qua scriptum est: misit uerbum suum et \' sanauit eos. spiritus quoque in nobis inte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia: alii discrecio spiritum.
Omnia autem hec oꝑatur unꝰ
acq idem spiritus: diuideris sin¬
gulis put uult. De hoc spiritu
ne a se auferet᷑: rogabat dauid
dicens. Sp̃m sc̃m tuum ne atife¬
ras a me. Qui qͣndo aufertur:
non substantia sui. sed et aquo
aufertur excinguitur. Ego pu¬
do urura atq idem significa¬
re. sp̃ra nolite extinguere: et
quod in alio loco scribit. spiri¬
tu feruentes. In quo enim fer¬
uor. spiritus multiplicat equi¬
tatem. et karitatis frigore nõ
tepescit: in hoc spiriius neqͣqni
extingutr. Deus gͥ pacis sc̃i¬
ficet uos ꝑ omnia uel in omĩ¬
fectos. hoc enim magis oatea¬
tes sonat. Deus autera appella¬
tur pacis: quia ꝑ xp̃m ei retõ¬
ciliati sumus. qui est pax nr̃a
qui fecit utraq unura: qui et
iri alio loco pax det dicit strꝑãs
omnem sensum. que tustodit
corda cogitationesq scõꝵ. Qui
enim sc̃ificatur. si ꝑfectus in
omnib est: in hoc et sprrttus
et anima et corpus indie dñi

Expanded text:
ia, alii discretio spirituum. omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus diuidens singulis, prout uult. de hoc spiritu, ne a se auferretur, rogabat Dauid dicens spiritum sanctum tuum ne auf eras a me. qui quando aufertur, non in substantia sui, sed ei, a quo aufertur, extinguitur. ego puto unum atque idem significare: spiritum nolite exiting uere et, quod in alio loco scribit: spiritu feruentes. in quo enim feruor spiritus multiplicata iniquitate et caritatis frigore non tepescit, in hoc spiritus nequaquam extinguitur. deus igitur pacis sanctificet uos per omnia uel in omnifectos; hoc enim magis ὁλοτελει̃ς sonat. deus autem appellatur pacis, quia per Christum ei reconciliati sumus, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum, qui et in alio loco pax dei dicitur superans omnem sensum, quae custodit corda cogitationesque sanctorum. qui autem sanctificatur siue perfectus in omnibus est, in hoc et spiritus et anima et corpus in die domini
Abbreviated transcription (Latin):
uccur famosa questio: sed bre¬
in sermorie tractanda.Supra
dixerat: sp̃m nolite extingue¬
re. Quod si fuerit intellectum:
statim sciemus quis iste sit sp̃c
qui cum anima et corpore u
die adueritus dñt conseruan¬
dus est. Quis erum posset crede
quod instar flamme que excĩc
destrit esse quoo fuerat. excin¬
guatur sp̃c sc̃s. et sustineat ab¬
olitionem sui. qui fuit quon¬
dam in israel. qnoo ꝑ ysatam. ihe¬
rerniam. et singulos ꝓpħas dice
poterat. hec dicit dñs: et nunc
in ecclia ꝑ agabum loquitur.
nort et diuisiones sunt my¬

Expanded text:
uetur. — Famosa quaestio, sed breui sermone tractanda. supra dixerat: spiritum nolite extin g uere, quod si fuerit intellectum, statim sciemus, quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die aduentus domini conseruandus est. quis enim possit credere, quod instar flammae, quae extincta desinit esse, quod fuerat, extinguatur spiritus sanctus et sustineat abolitionem sui, qui fuit quondam in Israhel, quando per Esaiam et Hieremiam et singulos prophetas dicere poterat: haec dicit dominus, et nunc in ecclesia per Agabum loquitur: nctus. diuisiones autem
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Ego audacter et toca li¬
bercate ꝑniuitio. ex eo rempore
quo apłi dño crediderunt. sem¬
nec potu isse signa facere
absq spirttus sc̃i gr̃a: sed pro
modulo atq mensura. Unde
saluator clamat in templo di¬
cens. Qui sitit ueniat et bibat.
Qui credit in me sicut dicit scͥp¬
tura: flumina de uentre eius
fluent aque uiue. Hoc autem¬

Expanded text:
a libertate pronuntio ex eo tempore, quo apostoli domino crediderunt, semnec potuisse signa facere absque spiritus sancti gratia, sed pro modulo atque mensura. unde saluator clamabat in templo dicens: qui sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiu
Abbreviated transcription (Latin):
fictile atq testatium rebellas
contra figulum tuum: Num¬
quid figmentum potest dicere
ei qui se finxit:quare me sic fe¬
cisti : Aut non habet potestatẽ
figulus luti ex cadem massa fa¬
cere aliud quidem uas in hono¬
rem: aliud autem in contume¬
liam: Eterrio igitur silentio cõ¬
ticesee. et scito fragilitatem tuã:
et deo ne feceris questionent qui
fecti quod uoluit: ut et in alios
cdemens. in alios seuerus existe

Expanded text:
fragile atque testaceum, rebellas fragile atque testaceum, rebellas contra figulum tuum? numquid figmentum potest dicere ei, qui se finxit: quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem uas in honorem, aliud uero in contumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existe
Abbreviated transcription (Latin):
fuilleraus. et quasi gomorra
similes essemus.Cumq testi¬
monia ꝑtrilislet. quib duplex
uocatio predicitur et gertium
et ppłi iudeoꝵ tͣnsit ad coheren¬
der disputationem: et idcirco
dicit gentes que non sectabat.¬
tur uisticiam. apprehendisse
usticiam. quia non suꝑbie¬
rint. sed in xp̃m crediderint: i sra¬
elis autem magnampartem
ideo corruisse. quia offenderint
lapidem ostensiomis. et petram
scandali. et ignorauerint iusti¬
ciam der. et querentes statuere
usticiam suam. iusticie dei q̃¬
est xpistus. subici noluerint. Le¬
gi in cuiusdam commentariis
sic respondisle aplra: ut magis
implicuerit qͣm soluerit questi¬
onem. Ait eram ad id quod ꝓpo¬
suerat. quid ergo dicemus. nũ¬
quid iniquitas aprid deum. et
nion est uolentis neq currtutis.
sed miserentis dei. et cui uult
miserctur. ec quem uult indu¬
rat. et uoluntati eius quis potest
resistere: sic aplm responditee.
Ohomo qui tra et tinis es au¬
des deo facere questionem: et uas

Expanded text:
fuissemus, et sicut Gomorra similes essemus . Cumque testimonia proposuisset, quibus duplex vocatio praedicitur, et gentium et populi Judaeorum, transit ad cohaerentem disputationem, et idcirco dicit gentes, quae non sectabantur justitiam, apprehendisse justitiam, quia non superbierint, sed in Christum crediderint. Israelis autem magnam partem ideo corruisse, quia offenderit in lapidem offensionis, et petram scandali, et ignoraverit justitiam Dei: et quaerens suam statuere justitiam, justitiae Dei, quae Christus est, subjici noluerit. Legi in cujusdam Commentariis sic respondisse Apostolum ut magis implicuerit, qonem. ait enim ad id, quod proposuerat: quid ergo dicimus? numquid iniquitas apud deum? et: non est uolentis neque currentis, sed miserentis dei et: cuius uult, miseretur et, quem uult, indurat et: uoluntati eius quis potest resistere? sic apostolum respondisse:\' o homo, qui terra et cinis es, audes deo facere quaestionem et, uas
Abbreviated transcription (Latin):
retenta sunt. Ptimo igit᷑ die
resurrectionis eins acceꝑunt
spirtus sc̃i gr̃am. qua pectata
dimitterent et baptiarent. et
filios dei facererit : et sp̃m adop¬
nonis credentious largirent:
ipso saluatore dicenti. quoꝵ re¬
miserius peccata reruitunt᷑¬
tecostes eis amplius reꝓmissũ
est. ut baptizarent᷑ spũ sc̃o. et
iduerent᷑ uircte. qua xp̃i eun¬
głium cunctis gentib p̃dica¬
rent. iuxta illud quod in sexa¬
gesuno septimo psalmo logiis.
dñs dabit uerbum etngelizan¬
tib iuirtute multa: ut haberertt
oꝑetionem iurcutum et gratiã
sanitatum. et predicaturi in¬
multis gentib acciperent gen̾a
linguarum: ut iam tunc cog¬
nosceretur qui apłoꝵ quibus
deberent gentib raintiare. Dera¬
q apłs paulus qui de ihrłm us¬
q in illiricum predicauit. et
iide ꝑromam ad. hyspanias
ire festinauit:gr̃as agit deoi
quod cunctis aplis magis lin¬
gius loquatur. Qui enim mł¬
tis gentib annuntiaturu se¬
rat: multarum linguarum

Expanded text:
retenta erunt . Primo igitur die resurrectionis ejus acceperunt Spiritus sancti gratiam, qua peccata dimitterent, et baptizarent, et filios Dei facerent, et spiritum adoptionis credentibus largirentur ipso Salvatore dicente: Quorum remiseritis peccata, remittunttecostes eis amplius repromissum est, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtutem, qua Christi euangelium cunctis gentibus praedicarent, iuxta illud, quod in sexagesimo septimo psalmo legimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum, ut iam tunc cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent gentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad Hispanias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus adnuntiaturus erat, multarum linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
scda ad coryrthios:
aliis odor mortis in mortem. aliis
odor uite in uitam: et ad hec quis
tam ydoneus: Tocum loci huius
capitulum ꝓponamus: ut ex
precedentib et sequientib poslt̃t
intelligi media. que ex utroq
contexta sunt. Cum uenisser¬
tum eslec indño: non habui
requiem spirttui meo.eo quod
non inierim tytum frẽm me¬
um: sedualefaciens eis. ꝓfectꝰ
sum in macedoniam. deo autẽ
gras qui semꝑ triumphare nos
cie sue manifestat ꝑ nos inom¬
ni loco: quia xp̃i bonus odor

Expanded text:
d Corinthios: aliis odor mortis in mortem et aliis odor uitae in uitam. et ad haec quis tam idoneus? — Totum loci huius capitulum proponamus, ut ex praecedentibus et sequentibus possint ntellegi media, quae ex utroque contexta sunt. cum uenissetum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non inuenerim Titum, fratrem meum, sed ualefaciens eis profectus sum in Macedoniam. deo autem gratias, qui semper triumphat nos tiae suae manifestat per nos in omni
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia. ut gr̃a eius atq feruore
omnium credentiũ peccata
purgarentur:et igne spirtaus
scĩ quem dñs missurum se dixe¬
rat predicatur. ut a xp̃o lingͣ
sanetur. Non ergo iohannes
lucasq discordant. ut quod
ille prima resurrecͤtionis die
datum esle sigraficat. Hic die
quinquagesimo uenille descri¬
bat: sed ꝓuestus apostolicus ẽ.
utt qui p̾rimum remitcendoꝵ
peteatoꝵ grãm acceperant post¬
ea acciperent oꝑatioras iurcu¬
dem. et cunctadonationum
geriera que ab apło descripta
cominemorauimus: et quod
magis necessarium crat. diũ
te. unde et in lychaoniam cũ
audissent pauluir et barnabã
loqui linguis suis.deos honr¬
nes conũsos esse credebant. Et
reuera indumentum iurtius
spiritus iancti gr̃a est. qͣm posli¬
dentes. iudic um tridunal et
reguen purpuras non tuncbant
ꝓmiserat enim dñs ptuisqͣm pa¬
teretur: et dixerat. Cum tradẽt
uos. nolite cogitare quoriodo
aut quid loquamini: dabteur

Expanded text:
esia, ut gratia eius atque feruore esia, ut gratia eius atque feruore omnium credentium peccata purgentur et igne spiritus sancti, quem dominus missurum esse se dixerat, praedicatura Christum lingua sanetur. non ergo Iohannes Lucasque discordant, ut, quod ille prima resurrectionis die datum esse significat, hic die quinquagesimo uenisse describat, sed profectus apostolicus est, ut, qui primum remittendorum peccatorum gratiam acceperant, postea acciperent operationes uirtutum et cuncta donationum genera, quae ab apostolo descripta memorauimus, et — quod magis necessarium erat — diuete. unde et in Lycaonia, cum audissent Paulum et Barnaban loqui linguis suis, deos in homines conuersos esse credebant. et re uera indumentum uirtutis spiritus sancti gratia est, quam possidentes iudicum tribunalia et regum purpuras non timebant. promiserat enim dominus, priusquam pateretur, et dixerat: cum autem tra dent uos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini; dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. Eo repleti sunt omnes spi¬
rtu sc̃o: et ceperunt loqui alits
lungius. ꝓ ut spiritus sc̃s dabat
eloqui illis. Tunc completum
est illud quod legitur in iohel.
Erit in nouissimis dieb dicit
dñs. effundam de spĩunco suꝑ
omnem caruer: et ꝓpħabunt
silii ur̃i et filie ur̃e. et iuuenes
ur̃i uisiones iudebunt. Uerbũ
autera effusionis signi⁊ ficat
gr̃e largitatem: ec ipsum sonat
quod dñs reꝑmisit. uos autem
bapturabimini spirttu sc̃o non
post multos hos dies. In
tantum enim sp̃u scõ baptiza¬
ti sunt. ut repleretur tota domꝰ
ubi eratit sedentes: et ignis sp̃r
scĩ stationem in eis inueniret op¬
tatam. lirguasq diuideret:
et scđm ysaiam qui inmunda
labia habere se dixerat. purga¬
ret labia eoꝵ. ut euͣngłm xpisti
purius predicarent. Et in ysa¬
ia quidem suꝑ liminare tem¬
pli dicitur fuisle commotũ.
et repleta omrus domus fumo.
id est errore et tenebris. et ueri
ignorantia: inpͥncipio autem
eungłi replecurspiritu sancto¬

Expanded text:
 et repleti sunt omnes spiritu sancto et coeperunt loqui aliis linguis, prout spiritus sanctus dabat eloqui illis. tunc conpletum est illud, quod legitur in Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae et iuuenes uestri uisiones uidebunt. uerbum autem effusionis significat gratiae largitatem et id ipsum sonat, quod dominus repromisit: uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies. in tantum enim sancto spiritu baptizati sunt, ut repleretur tota domus, ubi erant sedentes, et ignis spiritus sancti stationem in eis inueniret optatam linguasque diuideret et secundum Esaiam, qui inmunda labia habere se dixerat, purgaret labia eorum, ut euangelium Christi purius praedicarent. et in Esaia quidem superliminare templi dicitur fuisse commotum et repleta omnis domus fumo, id est errore et tenebris uerique ignorantia. in principio autem euangelii repletur spiritu eccl
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃i. decimo die post ascensio¬
nem saluatoris expleta est: lu¬
ca referente qui scribit. Cum
complerent᷑ dieo pentetostes:
erant omnes partter in eodem
loco. Et factus est repente de
celo sonus tamqͣm aduenien

Expanded text:
Sancti die decima post ascensionem Salvatoris expleta est, Luca referente, qui scripsit; Cum complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco, et factus est repente de coelo sonus t
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes quidem baptizauit
aqua. uos atttem bapti zabimi¬
ni spu sancto non post multos
hos dres: rursum in fine eu̾n¬
głi scdm iohannem. eodie quo
surrexerat. Idest dñico die clau¬
sis iantus ad discipulos initro¬
isse narratur. et dixisse ets. scd̃o
pax uobis: et intulisse. sicut
misit me pater. et ego mitto
uos. Hoc cum dixisset:insuffla¬

Expanded text:
Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto non post multos hos dies, rursum in fine euangelii secundum Iohannem eo die, quo resurrexerat, id est die dominica, clausis ianuis ad apostolos introisse narratur et dixisse eis secundo: pax uobis et intulisse: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insuffla
Abbreviated transcription (Latin):
gentis simul apparuisle disci¬
pulis: et in iohanne legimus
quod pilcattibus apłis uilit¬
tore stecerit. et partem piscis
rit: que uere relurrectionis fẽ¬
horum fecisse narratur.
tud significet quod
in euangelista matħo
scriptum est. ih̃c au¬
tem clamans uote magna eini
sitsꝑm. et ue. lum templi
scissum est oet. iubias par¬
tes a summo uiq deorsum. et
terra mota est et petre scisse sũt.

Expanded text:
gentis simul apparuisse discigentis simul apparuisse discipulis. Et in Joanne legimus, quod piscantibus Apostolis, in littore steterit, et partem assi rit quae verae resurrectionis horum fecisse narratur. Quid significet, quod in euangelista Matheo scriptum est: . I e sus autem clamans uoce ee magna emisit spiritum. et uelum templi scissum est in dua s p artes a summo usque deorsum et terra mota est et petrae scissae s
Abbreviated transcription (Latin):
et nulli mortalium cognita est
indicasse qd̃ factum est. et sepul¬
chrum uacuum reuolutione
la pidis. et sui ostendisse presẽ¬
tiam: que omnia udebantur.
splendente facit ipsius et hor¬
rorem tenebrarum fulgoris
dariite uincente.
uomodo matheus scri¬
bit et marcus. quod
mandatium sto apłis.
uatorem in gal yleam. ed ibi
cum uuderent: llicas autem et
iohannes in ihrłm cum ab apłis
uisur esse comnemorant. Ali¬
ud est undecu se offerre disci¬
pulis. qui ꝑpter metum iudeo¬
rum absconditi erant. quan¬
Do ad eos clausis ingressies
est iauius. et putantibus quod
iuderetur in sp̃u manus et la¬
tus optulit. clauis et lancea uul¬
ueratum: aliud qͣndo scđm lu¬
cam prebuit se eis inraistas ar
guincntis. ꝑ dies qͣdcaginta ap¬
parcus ets et loquens de regrio
dei. et conucecins precepit eis ab
ihcrosolunis ne discederent.
in altero auteni tanta erat fa¬
miliaritas et ꝑseutrantia. ut
cum eis pariter uesceritur. uir¬

Expanded text:
et quae nulli mortalium cognita est, et quae nulli mortalium cognita est, indicasse, quod factum est, et sepulchrum uacuum reuolutione lapidis et sui ostendisse praesentiam. quae omnia uidebantur splendente facie ipsius et horrorem tenebrarum fulgoris claritate uincente. Quomodo Matheus scribit et Marcus, quod mandatum sit apostolis em in Galilaeam et ibi eum uiderent, Lucas autem et Iohannes in Hierusalem eum ab apostolis uisum esse commemorant? — Aliud est undecim se offerre discipulis, qui propter metum Iudaeorum absconditi erant, quando ad eos clausis ingressus est ianuis et putantibus, quod uideretur in spiritu, manus et latus obtulit clauis et lancea uulneratum, aliud, quando secundum Lucam praebuit se eis in multis ar gumentis per dies quadraginta apparens eis et loquens de regno dei et conuescens praecepit eis, ab Hierosolymis ne discederent. in altero autem tanta familiaritas erat et perseuerantia, ut cum eis pariter uesceretur. un
Abbreviated transcription (Latin):
euis sicut fulgur.et uestimentũ
cuis sicut nix. Pre tunore autẽ
eius exterriti sunt custodes: et fc̃i
lunt uelut mortui. Qui igit᷑
le sepulchrum ec fugisse cre¬
dendi sunt:aut tra corpore et
animo obtorpusse. ut non di¬
cam uiros sed nec muliereulas
quidem. sepulchtum iutrare
cupientes auderent ꝓhibere.
Magnus enim timor exterru¬
erat eos: uidentes lapidem re¬
uolutum. et t̾re motũ factum.
non ex more. non solito. sed qui
sionem funditus mina ret᷑:
argłm quoq descendisse de celo.
tam daro uultu. ut non lam¬
padad et humana arce luraen
succensum. sed fulgur iraita¬
recur celi quo illustrantur omĩa:
unde et ui renebris uidere potue¬
runt. Itaq libere introeunt. Ue¬
uerat enim maria maglalene
que cis nuntiauetat lapidem re¬
uolutum: et corpus dñ de mo¬
numento sublatum. Angelũ
auttem non puitemus idcirco ue¬
uisse. ut aꝑiret sepulchru in do¬
mino resurgenti: et reuolueret
lapidem: sed postqriam dñs resur¬
rexit hora qua ip̃se uoluerat.

Expanded text:
fulgur et uestimentum illius sicut nix. prae timore autem eius exterriti sunt custodes et facti sunt uelut mortui. qui igiturse sepulchrum et fugisse credendi sunt aut ita et corpore et animo obtorpuisse, ut non dicam uiros, sed nec mulierculas quidem sepulchrum intrare cupientes auderent prohibere. magnus enim timor eos exterruerat uidentes lapidem reuolutum et terrae motum factum non ex more solito, sed magnum, qui terrae funditus minaretur, angelum quoque dei descendisse de caelo tam claro uultu, ut non lampadas et 1 humana lumen arte succensum, sed fulgur imitaretur caeli, quo inlustrantur omnia. unde et in tenebris uidere potuerunt. itaque libere introeunt; uenerat enim Maria Magdalene, quae eis nuntiauerat lapidem reuolutum et corpus domini de monumento esse sublatum. angelum autem non putemus idcirco uenisse, ut aperiret sepulchrum domino resurgenti et reuolueret lapidem, sed, postquam dominus resurrexerit hora, qua ipse uoluerat
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem et apparuerunt mul¬
dis. Sc̃am ciuitatem ihrłra de¬
bemus accipere: ad distinctio¬
nem omnium ciuitatum. que
dunc ydolis seruiebant. In hac
enuim sola fute templum. et
unius dei cultus: eo uera reli¬
gio. Et non omnibus apparu
gogen dicendum. qd̾ inclamã¬
te ihu et erarttente sp̃m. uelũ
templi scissum est in duas par¬
tes a summo usq deorsum. et
omnia legis reuelata m ysteria.
condita uniuerlis gentib pro¬
derent᷑. In dias autem partes:
in uetits et in nouum testamẽ¬
tum. Asummo usq deorsum:
ab initio mundi quando homo
conditus est. et reliqua que fc̃a
in medio sacra narrat hystoria:
usq ad consummationem mũ¬
di. Et querendum quod uelũ
templi scissum sit:interius
an exteruis. Michi uidetur in
positum fuit. et appellabatur
exceruis:quia nunc ex parte

Expanded text:
vitatem, et apparuerunt mulvitatem, et apparuerunt multis. Sanctam civitatem, Jerosolymam debemus accipere, ad distinctionem omnium civitatum, quae tunc idolis serviebant. In hac enim sola fuit Templum, et unius Dei cultus, et vera religio: et non omnibus apparuegogen dicendum est, quod inclamante lesu et emittente spiritum suum uelum templi scissum sit in duas partes a summo usque deorsum et omnia legis reuelata mysteria, bantur, uniuersis gentibus proderentur. in duas autem partes, in uetus et nouum instrumentum, et a summo usque deorsum, ab initio mundi, quando homo conditus est et reliqua, quae facta in medio sacra narrat historia, usque ad consummationem mundi. et quaerendum, quod uelum templi scissum sit, exterius an interius; mihique uidetur in positum fuit et appellabatur exterius, quia nunc ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
craut surrgrerunt. et excun¬
tes de monumenis post resue¬
rectioncm eius. uenerunt in
scãm cieuttatem. et apparuerũt
multis. Et de hoc loco in etsdẽ
commentarus dissenumus.
Primumq dicendum. quod di
pere eam. Deniq centurio uidẽs
eum dixissead patrem. in ma¬
nus tuas commendo sp̃m me¬
um. et statim sponte sp̃m dimisis¬
se: cõmotus signi magnitudine
ait. uere filius det erat iste. Uelũ
quoq templiscissum est in du¬
as partes: ut compleretur. id qd
dicit iosephus. presides templi
dixisse uirtutes: migremus ex
his sedibus. In erͣngłio autem
quod hebraicis litteris scriptũ
est legimus. non uelum tem¬
pli scissum: sed suꝑ liminare
templi mire magnitudinis cor¬
ruisse. Terra inquit mota est.
pendentem dñm suum ferre
non sustinens. Petre scisse ft̃
utt inlicarent litriuiam inde¬
oꝵ ÷ qui presentem dei filium
uxcelligere noluerunt. Monu¬
menta aꝑta sunt in signum
future resurr: ec̾tionis: et inul
pulchris. ⁊ ienerunt in sc̃am ci¬

Expanded text:
nt et exeuntes de monumentis post resurrectionem eius uener unt in sanctam ciuitatem et apparuerunt multis. — Et\' de hoc loco in isdem commentariis disseruimus. primumque dicendum, quod diupere eam. denique centurio uidens eum dixisse ad patrem: in manus tuas commendo spiritum meum et statim sponte spiritum dimisisse commotus signi magnitudine ait: uere dei filius erat iste. uelum quoque templi scissum est in duas partes, ut conpleretur id, quod refert Iosephus praesides templi dixisse uirtutes: \'transeamus ex his sedibus\'. in euangelio autem, quod Hebraicis litteris scriptum est, legimus non uelum templi scissum, sed superliminare templi mirae magnitudinis conruisse. terra, mquit, mota est — pendentem dominum suum ferre non sustinens — et petrae scissae sunt — ut indicarent duritiam Iudaeorum, qui praesentem dei filium intellegere noluerunt — et monumenta aperta sunt — in signum futurae resurrectionis — mulpulcris, venerunt in sanctam ci
Abbreviated transcription (Latin):
quod ⁊ in ysaia scriptura est. et
erto scpuld rum eius indytum.¬
uomodo
saluator scđm iohã¬
nem insufflat spiritũ
lanctum aplis: et scđm lucam
post ascensionem missurum se
chios. Diuisiones donoꝵ sunt:
idem uero sp̃c. Et diusiones rry¬
nisteriorum sunt: idem autera
dñs. Et diuisiones oꝑationum

Expanded text:
quod in Isaia scriptum est: Et quod in Isaia scriptum est: Et erit sepulcrum ejus inclytumuomodo Salvator, secundum Joannem insufflat Spiritum Sanctum Apostolis, et secundum Lucam post ascensionem missurum thios: diuisiones donorum sunt, idem uero spiritus; et diuisiones ministeriorum, idem autem dominus; et diuisiones operationu
Abbreviated transcription (Latin):
exercuerint cerimoniis. In tan¬
ut fleret eam et plangeree: et
pencdens in cruce loqueretur
trauit quod petierat: multaq
statim de uideis milia crediderẽ:
et usq ad qͣdragesimũ scđ̃m ari¬
num datum est rempus penitẽ¬
ue. Post quos. ꝑseuerantibus
illis in malicia. egressi sunt duo
ursi de siluis gentium romã¬
et blasphemantes pueros asceri¬
denti uero helyseo in domũ dei.
hoc enim interpretatur bethel.
uoce consona illudentes interfe¬
cerunt atq lacerauerũt. Et ex
eo tempore ihrłm non appellat
ciuitas sc̃a: sed scĩtatem et pristi¬
num nomu amtitens. spiritu¬
aliter uocatur. sodoma et egyp¬
tus. ut edificarenur pro ea noua¬
ciuitas. qͣm flurainis impetus
lecificet. et de cuius medio egre¬
ditur fons. qui totius orbis ama¬
ricudinem mitigatit: ut mi¬
serabilis israeb rumas templi
chotidic udeat ecclie tecta consur¬
gere.et dicats yon. angustul mi¬
chi locus est. impleaturq illud

Expanded text:
exercuerint caerimonias. in tanexercuerint caerimonias. in tanut fleret eam et plangeret et pendens in cruce loqueretur:impetrauit, quod petierat, multaque statim de Iudaeis milia crediderunt et usque ad quadragesimum secundum annum datum est tempus paenitentiae, post quos perseuerantibillis in malitia, egressi sunt duo ursi de silvis gentium Romaet blasphemantes pueros, ascendente vero Elisaeo in domum Dei hoc enim interpretatur Bethel  voce consona illudentes interfecerunt, atque laceraverunt : et ex eo tempore Jerusalem non appellatur civitas sancta: sed sanctitatem et pristinum nomen amittens, spiritualiter vocatur Sodoma, et Aegyptus: ut aedificetur pro ea civitas nova, quam fluminis impetus laetificat ; et de cujus medio egreditur fons, qui totius orbis amaritudinem mitigavit: ut miserabilis Israel ruinas Templi, quotidie videat Ecclesiae tecta consurgere, et dicat Sion, Angustus mihi locus est : impleaturque illud,
Abbreviated transcription (Latin):
mouebo celumet terram: et ue¬
raet desideratus cuncdis gentib:
ut ab oriente et occidente ueruãt.
et returbant cum abraham et
ysaac et iacob. Et petre scisse sũt:
dura corda gentilium. Siuie
petre unuerla uaticima ꝓpħa¬
rum. qui et ipsi a pecra hoc est¬
xp̃o cum apłis pecre uocabulũ
acceperunt: ut quicquid in et
duro legis uelamint claude¬
batur scissum pateret geriti¬
bus: Monumenta quoq de qͥ¬
bus scriptum est. uos estis se¬
pulchra excrinsetus dcalbata.
que intus plena sunt ossibres
mortuoꝵ. ideo sunt aꝑta. ut
egredereritur de his qui pruts
in infidelitate mortui erant:
et cum resurgente xp̃o atq ui¬
uente uiuerent. et ingrederen¬
rerit municipatum neqͣqͣm in
terra sed incelo:morientesq¬
cum adam terreno: resurgent
cum adam suꝑcelesti. Porro scdm
litteram nulli iuolentum
uideatur. mortuo sal
tem. cum usq ad destructionẽ
eius. semꝑapli templum ing̃s¬
li sunt: et ob scandalum eorũ
qui de uideis crediderant. legis

Expanded text:
elum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente ueniant et recumbant cum Abraham, Isaac et Iacob. et petrae scissae sunt: dura corda gentilium; siue petrae uniuersa uaticinia prophetarum, qui et ipsi a petra Christo cum apostolis petrae uocabulum susceperunt, ut, quicquid in eis duro legis uelamine . claudebatur, scissum pateret gentibus. monumenta quoque, de quibus scriptum est: uos estis sepulchra extrinsecus dealbata, quae intus plena sunt ossibus mortuorum, ideo sunt aperta, ut egrederentur de his, qui prius in fidelitate mortui erant, et cum resurgente Christo atque uiuente uiuerent et ingrederenrent municipatum nequaquam in terra, sed in caelo, morientesque cum terreno Adam resurgerent cum Adam caelesti. porro secundum litteram nulli uiolentum esse uideatur mortuo salutem, cum usque ad destructionem eius semper apostoli templum ingressi sint et ob scandalum eorum, qui de Iudaeis crediderant, legis
Abbreviated transcription (Latin):
quuid uas aurcum: in quo mã¬
tia funt reconditum. Nunc erĩ
ꝑ speculum uidemus in yma¬
gine: et ctum hystorie nobrs
uclum scissum sit. et ingredi¬
am atrium dei: ramen secreca
cuis et uniuersa mysteria que¬
sa. uidere uel scire non possumꝰ.¬

Expanded text:
in quo manna reconditum fuit. Nunc enim per speculum videmus in imagine, et cum historiae nobis velum scissum sit, et ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, qusa retinentur, scire non possum