comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aris adgłam: sciaris autem ad penã
Site xp̃c agnoseet inbello: recognoscet
incelo. Et sicut ꝓmisit: manifestabit
tibi se ipsum. Si tamen et tu peniten¬
do. resipiscendo. talem te exibueris: ut
cum fiducia dicere possis. cunc cogno¬
scam sicut et cognitus sum. his inte¬
rim ammonitionib. uerecundũ ado¬
lescentis animum pulsatũ cẽ suffici¬
at. Iam enim nostris etiam p̃cib. pro
eo diumna pulsanda ẽ pietas. Que si
adictus nostrarum inuectionũ. eius
mentẽ uł parum mollitã inuenerit :
confido de ipsa. quodcitius nos de ip̃

Expanded text:
aris ad gloriam, sciaris autem ad poenam. aris ad gloriam, sciaris autem ad poenam. Si te Christus agnoscit in bello, recognoscet in coelo; et sicut promisit, manifestabit tibi se ipsum ; si tamen, et tu poenitendo et resipiscendo talem te exhibueris, ut cum fiducia dicere possis: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum . His interim admonitionibus verecundum adolescentis animum pulsatum esse sufficiat. Jam enim nostris etiam precibus pro eo divina pulsanda est pietas; quae si ad ictus nostrarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de ip
Abbreviated transcription (Latin):
teas. uicos ꝑambulas: Hec sunt pacis or¬
namenta: non belli munimenta. Andicis
par. et non est pax ͨ Purpura non ꝓpulsat
libidinem: non suꝑbiam. non auaritiam
repellit: et si qua sunt alia ignea inimici
iacula non extinguit.Deniq quod magis
metuis: febrẽ non ꝓhibet: mortẽ non arcet.
Ubi sunt arma bellica  Ubi scutũ fidei: ubi
galea salutis: ubi pacientie lorica: Quid
trepidas: Plures sunt nobiscũ: quã cum
illis. Sume arma. resume uires. dum ad¬
huc p̃lium durat: ad sunt angeli spectato¬
res. et ꝓtectores. ad est ipse dñs adiutor.
et susceptor: qui doceat manus cuas ad
prelium. et digitos tuos ad bellũ. Pro¬
cedamus in adiutorium fr̃m: ne si forte
sine nobis pugnent. sine nobis uincant.
sine nobis ingrediantur: nouissime cũ
clausa fuerit ianua sero pulsantib. de
intus nobis respondeatur. Nlm̃ dico
uobis: nescio uos. Fac queso ce prius
sciri: fac te pͥus uideri: ne tunc nesci¬

Expanded text:
teas, vicos perambulas? Haec sunt pacis orteas, vicos perambulas? Haec sunt pacis ornamenta, non belli munimenta. An dicis, Pax et non est pax? . Purpura non propulsat libidinem, non superbiam, non avaritiam repellit; et si qua sunt alia ignea inimici jacula, non exstinguit. Denique, quod magis metuis, febrem non prohibet, mortem non arcet. Ubi sunt arma bellica? ubi scutum fidei? ubi galea salutis? ubi patientiae lorica? Quid trepidas? Plures sunt nobiscum, quam cum illis. Sume arma, resume vires, dum adhuc praelium durat. Adsunt Angeli spectatores et protectores: adest ipse Dominus adjutor et susceptor, qui doceat manus tuas ad praelium, et digitos tuos ad bellum . Procedamus in adjutorium fratrum, ne si forte sine nobis pugnent, sine nobis vincant, sine nobis ingrediantur; novissime cum clausa fuerit janua, sero pulsantibus, nobis de intus respondeatur: Amen dico vobis, nescio vos . Fac, quaeso, te prius sciri, fac te prius videri: ne tunc nesci
Abbreviated transcription (Latin):
et manib ornatu purpureo diuersificata
deniq quicquid preter necessarium uictũ.
ac simplicem uestitum de altario retines.
tuum non est. rapina est. sacrilegium est.
Orabat quidam sapiens. tantum uictui
suo tribui necessaria: non suꝑflua. Haben¬
tes ait apłs uictum et uestitum: non uictũ
et or natum. Et quidam alius sẽs. Si dedĩt
ar. Sic gͦ nos contentisimus uestimentis
quib oꝑiamur. non quib lasciuiamus:
non quib suꝑbiamus. non quib mulier¬
ctilis uł similari. uł placere studeamus.
S hoc faciunt inquis cum quib habito.
si non facio quod ceteri. de singularitate
notabor. ꝓpterea inquam exide medio
eorum: ne aut in urbe notabiliter uiuas:.
aut exemplo pereas aliorum. Quid agis in
urbe delicate miles: Commilitones tui.
quos fugiens deseruisti. pugnant et uin¬
cunt. pulsant et intrant: cęlum rapiunt.
et regnant. Et tu sedens suꝑ ambulatorẽ
tuum. indutꝰ purpura et bysso: circuis pla¬

Expanded text:
et manibus ornatu purpureo diversificata. et manibus ornatu purpureo diversificata. Denique quidquid praeter necessarium victum ac simplicem vestitum de altario retines, tuum non est; rapina est, sacrilegium est. Orabat quidem sapiens tantum victui suo tribui necessaria non superflua . 13 Habentes, ait Apostolus, victum et vestitum ; non, Victum et ornatum. Et quidam alius sanctus: Si dedear. Sic ergo et nos contenti simus vestimentis quibus operiamur, non quibus lasciviamus, non quibus superbiamus, non quibus mulierculis vel simulari, vel placere studeamus. Sed hoc faciunt, inquis, cum quibus habito; si non facio quod caeteri, de singularitate notabor. Propterea, inquam, exi de medio eorum. ne aut in urbe notabiliter vivas, aut exemplo pereas aliorum. 12. Quid agis in urbe, delicate miles? Commilitones tui quos fugiens deseruisti, pugnant et vincunt; pulsant et intrant; coelum rapiunt et regnant - et tu sedens super ambulatorem tuum, indutus purpura et bysso, circuis pla
Abbreviated transcription (Latin):
tis bonos mores corrumpunt.S quandiu
iam non exis de medio eorum:Quid facis
inurbe: qui claustrũ elegeras: Quid tibicũ
scło: qui scłm spreueras : Funes ccciderunt tͥ
inpreclaris: et tuopib inhias terrenis : Si
uis habere simul et hec et illa:breuiter tibi
respondebitur. Memento fili quia recepisti
bona inuita tua. Recepisti dixit. non ra¬
puisti.: ne etiam de hoc tibi frustra blandi¬
aris. quod tuis contentus. aliena non rapi¬
as. Ueruntam̃ que sant illa tua: Beneficia
eccłe: Recte. Qtia stirgis ad uigilias:uadis
ad missas: horis chorum nocturnis. diur¬
insq frequentas. Bene facis. Sic eccłe pre¬
bendam: gratis non accipi s. Dignumẽ.
qui altario de seruit: de altario uiuat. Con¬
ceditur gͦ tibi ut si bene deseruis: de altario
uiuas. Non autem ut de altario luxurieris.
ut de altario suꝑbias. ut inde compares
tibi frena aurea. sellas depictas. calearia
deargentata. uaria grisiaq pellicca a collo

Expanded text:
tis bonos mores corrumpunt. 11. Sed quamdiu tis bonos mores corrumpunt. 11. Sed quamdiu jam non exis de medio eorum? Quid facis in urbe, qui claustrum elegeras? quid tibi cum saeculo, qui saeculum spreveras? Funes ceciderunt tibi in praeclaris, et tu opibus inhias terrenis? Si vis habere simul et haec et illa, breviter tibi respondebitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . Recepisti dixit; non, Rapuisti: ne etiam de hoc tibi frustra blandiaris, quod tuis contentus, aliena non rapias. Verumtamen quae sunt illa tua? Beneficia Ecclesiae? Recte. Quia surgis ad vigilias, vadis ad missas, horis chorum nocturnis diurnisque frequentas; bene facis. Sic Ecclesiae praebendam gratis non accipis. Dignum est ut qui altario deservit, de altario vivat. Conceditur ergo tibi, ut si bene deservis, de altario vivas; non autem ut de altario luxurieris, ut de altario superbias, ut inde compares tibi frena aurea, sellas depictas, calcaria deargentata, varia griseaque pellicea a collo
Abbreviated transcription (Latin):
tuum: xp̃c inte non inuenit locum. Non
mireris quod dico. In domo auunculi
tui. non potes inebriari abubertate do¬
mus dei.Our inquis:Quia domus deli¬
ciarum est. Quomodo ignis et aqua simul
ẽẽ non possunt:sic spũales et carnales
deliciȩ. in eodem se non patiuntur. Ubi
crapulam ructantis inter pocula senserit
xp̃c: uina sua dulciora suꝑ mel et fauum.
menti ꝓpinare non dignatur. Ubicurio¬
sa ciborum diuersitas: ubi diuitis supellec¬
tilis discolor uarictas. oculos pariter pa¬
scit et uentrem: celestis panis ieiunam
deserit mentẽ. Eia letare iuuenis inad¬
olescentia tua: ut decedente pariter cũ
etate temporali leticia: succedat que de ab¬
sorbeat eterna tristicia. S absit hoc ab ad̃¬
olescentulo nr̃o:auertat hoc deus apuero
suo. Qum potius disꝑdat dñs uniuersa
labia doi̾osa. eorum qui tibi tale consiliũ
dorant:quidicunt tibi cotidie euge euge:
et querunt animam tuã. Hi sunt cũ quib

Expanded text:
tuum, Christus in te non invenit locum. Non tuum, Christus in te non invenit locum. Non mireris quod dico. In domo avunculi tui non potes inebriari ab ubertate domus Dei. Cur, inquis? Quia domus deliciarum est. Quomodo ignis et aqua simul esse non possunt, sic spirituales et carnales deliciae in eodem se non patiuntur. Ubi crapulam ructantis inter pocula senserit Christus, vina sua, dulciora super mel et favum, menti propinare non dignatur. Ubi curiosa ciborum diversitas, ubi divitis supellectilis discolor varietas oculos pariter pascit et ventrem, coelestis panis jejunam deserit mentem. Eia laetare, juvenis, in adolescentia tua, ut decedente pariter cum aetate temporali laetitia, succedat quae te absorbeat aeterna tristitia. Sed absit hoc ab adolescentulo nostro, avertat hoc Deus a puero suo. Quin potius disperdat Dominus universa labia dolosa eorum qui tibi tale concilium donant, qui dicunt tibi quotidie, Euge, euge; et quaerunt animam tuam. Hi sunt cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
de frigore. quandoq adcalorem ꝓficere
Te uero indignans aduertit: de calore
iam inceporẽ defecisse. Et quia tepidũ
te mueni.incipiam inquit te euomere
exore meo. Et merito: quia tuad cuum
uomitum redisti: quia tu eius grãm
fastidis de quo scriptum est mel et lac
stib lingua eius ᷤ Miror quod adgustũ
cibi dulcissimi nausiaris. tam̃ si gusta¬
sti quã dulcis est dñs. Atit certo non dũ
gustasti et nescis quid sapit xp̃c: ideoq
non appetis inerꝑtum: aut sigustasti᷑
et dulce non sapuit:sanum non habes
palatum. Ipse quippe est dei sapientia.
quȩ ait. Qui comedit me. adhuc esuriet
et qui bibit me. adhuc sitiet. S quomͦ
potest esurire uł sitire xp̃m: plenus coti¬
die siliquis porcorum: Non podes bibere
simul calicem xp̃i: et calicem demoniorũ.
Calix demomorũ: suꝑbia est. Galix demo¬
morum: detractio et inuidia est.Calix
demoniorum: crapula. et ebrietas ẽ. Quȩ
cum impleuerint uł mentẽ. uel uentrem

Expanded text:
de frigore quandoque ad calorem proficere, de frigore quandoque ad calorem proficere, te vero indignans advertit de calore jam in teporem defecisse. Et quia tepidum te inveni, incipiam, inquit, te evomere ex ore meo . Et merito, quia tu ad tuum vomitum redisti, quia tu ejus gratiafastidis de quo scriptum est: Mel et lac sub lingua ejus? Miror, quod ad gustum cibi dulcissimi nausearis; si tamen gustasti quam dulcis est Dominus. Aut certe nondum gustasti, et nescis quid sapit Christus; ideoque non appetis inexpertum: aut si gustasti, et dulce non sapuit, sanum non habes palatum. Ipse quippe Dei est sapientia, quae ait: Qui comedit me, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet . Sed quomodo potest esurire vel sitire Christum, plenus quotidie siliquis porcorum? Non potes bibere simul calicem Christi, et calicem daemoniorum . Calix daemoniorum superbia est, calix daemoniorum detractio et invidia est, calix daemoniorum crapula et ebrietas est; quae cum impleverint vel mentem vel ventrem
Abbreviated transcription (Latin):
dignum inuenerim. Curgͦ inquis sin¬
gularit me reprehendis: cum et mnaliis
uideas. quod iustius forsitan reprehen¬
dere possis : Ad quod ego. Propter sin¬
gularitatẽ erroris tui: ꝓpt̾ immanitatẽ
pecc̃i tui. Nam et si pleriq alii ꝑdite
uiuunt. et si mnordinati et indisciplina¬
ti sunt: non dum tam̃ ordinem. aut
disciplinam ꝓfessi sunt. Sunt quidẽ
peccatores: s non p̃uaricatores. Tuu̾
quantũlibet modeste et houeste uiuas:
si caste. si sobrie. si om̃ino religiose te ha¬
beas: deo cam̃ minus est accepta tua re¬
ligio. quam deturpat uoti p̃uaricatio.
dcirco kiñe ne de tuis coctaneis compa¬
res: a quib ꝓfessio separat. Nec respectu
seculariũ. de tua tibi forte paulo graui¬
ori continentia blandiaris: cum tibi
dominꝰ dicat. Utinam de calidum aut
frigidum inuenissem. hic ostenditur
aꝑte. quia minus deo tepidus places:
quam si uł quales illi sunt. frigidus
eẽs. Illos utiq deus pacienter expectat.

Expanded text:
dignum invenerim. 9. Cur ergo, inquis, sindignum invenerim. 9. Cur ergo, inquis, singulariter me reprehendis, cum et in aliis videas quod justius forsitan reprehendere possis? Ad quod ego: Propter singularitem erroris tui, propter immanitatem peccati tui. Nam etsi 12 plerique alii perdite vivunt, etsi inordinati et indisciplinati sunt; nondum tamen ordinem aut disciplinam professi sunt. Sunt quidem peccatores, sed non praevaricatores. Tu vero quantumlibet modeste et honeste vivas; si caste, si sobrie, si omnino religiose te habeas: Deo tamen minus accepta est tua religio, quam deturpat voti praevaricatio. Idcirco, charissime, ne te tuis coaetaneis compares, a quibus professio te separat; nec respectu saecularium de tua tibi forte paulo graviori continentia blandiaris, cum tibi Dominus dicat: Utinam te calidum aut frigidum invenissem. Hic ostenditur aperte, quia minus Deo tepidus places, quam si vel quales illi sunt, frigidus esses. Illos utique Deus patienter exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
one cogitent. quam michi de p̃sũptio¬
ne calumpnientur. Non eccłe princi¬
pem.s puerum scolarẽ obiurgare sus¬
ceꝑi. qui nesciat indignari. non norit
irasci:insi force et tu sensu non malicia
paruulus idipsum michi calũpiieris
et dicas. immo quid michi et ipsi: Qͥd
ad illum de peccato meo: Numquid
ego sum monachus: Et ad hoc fatcor
quod respondeam non habeo: nisi quod
confisus sum. tum de tua quam in te ere¬
didi ingenita mansuetudine. tũ de dei
caricate: qua et in principio epistole ex¬
cusasse me memini. Cuius zelo cantum
tui erroris misertus. tantum tue mi¬
serie conpassus sum: quatinus supra
modum.et morem meũ. de te.non meo
me incromiserim. Grauis lapsus tuus
ac miserabilis casus ꝓuocauit me: ut
hoc p̃sumpserim. Quem eñ coȩtaneoꝵ
tuorum me uides arguere: Cui uel
breuissimas aliquando licteras direx¬
isse: Non quod tamen ceteros om̃s scõs
putauerim: aut nichil ineis rep̃hensioe

Expanded text:
one cogitent, quam mihi de praesumptioone cogitent, quam mihi de praesumptione calumnientur. Non Ecclesiae principem, sed puerum scholarem objurgare suscepi, qui nesciat indignari, non norit irasci. Nisi forte et tu sensu, non malitia parvulus, idipsum mihi calumnieris, et dicas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid ego sum monachus? Et ad hoc, fateor, quod respondeam non habeo; nisi quod confisus sum tum de tua, quam in te credidi, ingenita mansuetudine, tum de Dei charitate, qua et in principio epistolae excusasse me memini. Ejus zelo tantum tui erroris misertus, tantum tuae miseriae compassus sum, quatenus supra modum et morem meum de te non meo me intromiserim. Gravis lapsus tuus ac miserabilis casus provocavit me ut hoc praesumpserim. Quem enim coaetaneorum tuorum me vidisti arguere? cui vel brevissimas aliquando litteras direxisse? Non tamen quod omnes caeteros sanctos putaverim, aut nihil in eis reprehensione
Abbreviated transcription (Latin):
secularis ad se retraheret. inquo uictus
est uterq. O senem infelicem: o auun¬
culum crudelem: qui iam decrepitus.
statim moriturus. nepotis animã prius
interfecit᷑: quem ut peccatorũ suorum
haberet heredem. a xp̃i sorte priuauit.
S qui sibi nequam est. cui bonus: Ma¬
luit in suis facultatib habere successo¬
rem: quam ꝓ iniquitatib intercessorem.
S quid adme de decanis magistris nr̃is
qui pͥncipatum meruerunt in ecclesiis:
Clauem scientiȩ tenent: primas catbe¬
dras inconuen tibus possident. Uide¬
rint ipsi qualiter subditos iudicent:
fugitiuos reuocent: reuocatos si ita
uoluerint. iterum effugent disꝑsos
colligant. collectos disꝑgant. Quid
ad me ͭ Fateor aliquantum in illos
ꝓpter de mi fulco. modum nr̃e parui¬
tatis excessi: dum tuam de illis cupio
palliare uerecundiam. temperare cul¬
ꝑam. Omitto gͦ illos. ne non tam re¬
prehensioni quam rep̃hensori iuste
indignentur: nec tam de sua correcti¬

Expanded text:
saecularis ad se retraheret, in quo victus saecularis ad se retraheret, in quo victus est uterque! O senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturus, nepotis animam prius interfecit; quem ut peccatorum suorum haberet haeredem, a Christi sorte privavit! Sed qui sibi nequam est, cui bonus? Maluit in suis facultatibus habere successorem, quam pro iniquitatibus intercessorem. 8. Sed quid ad me de decanis magistris nostris, qui principatum meruerunt in ecclesiis? Clavem scientiae tenent, et primas cathedras in conventibus possident. Viderint ipsi qualiter subditos judicent, fugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne non tam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correcti
Abbreviated transcription (Latin):
pudeat scribere: quod illos non puduit
facere: Si pudeat audire quod inpudent̃
egerunt: non pigeat emendare. quod li¬
benter non audiunt. Proh dolor. Neutrũ
illorum reuocare potuit. aut illum a sedue¬
tione timor et ratio: aut hunc ap̃uiarica¬
tione pudor et ꝓfessio. Quid plura: Uer¬
ba p̃cipitationis. concinnat lingua dolosa.
Concepit dolorem: et ꝑsuasit iniquitatem.
Stbuertit ꝑuersus conu̾sum: reuercitur
canis ad uomitum. eccła niã suũ recepit
alumpnum. quem melius habebat amis¬
sum. Sic lugdunum olim studio similiter
et industria sui decani. eiusdem decani ne¬
potem. suum canonicum quẽ bene ꝑdide¬
rat: male recuꝑauit. Sient ille fulconem
beato atigustino: sic othbertũ iste scõ be¬
nedicto subripuit. Oquam ordinatius
ipse cum scõ sc̃s efficeretur: quam cum per¬
uerso sẽs puerteretur. Oquam pulcrius.
senem secularem puer religiosus ad se tra¬
heret: et sic uinceret uterꝙ: quã religiosũ

Expanded text:
scribere pudeat, quod illos non puduit scribere pudeat, quod illos non puduit facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verba praecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit iniquitatem. Subvertit perversus conversum: revertitur canis ad vomitum . Ecclesia vestra suum recepit alumnum, quem melius habebat amissum. Sic Lugdunum olim, studio similiter et industria sui decani, ejusdem decani nepotem, suum canonicum, quem bene perdiderat, male recuperavit. Sicut ille Fulconem beato Augustino, sic Othbertum iste sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto sanctus efficeretur, quam cum perverso sanctus perverteretur! o quam pulchrius senem saecularem puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uterque, quam religiosum
Abbreviated transcription (Latin):
uos necesse est meo iudicio p̃sentari: ambos
asistere meo tribunali. Alter de ꝓpria p̃uari¬
catione: alter de alterius seductione rudica¬
bitur. Et unde alter ininiquitate sua mo¬
rietur: inde morientis sanguis de manu
alterius requiretur. Hec et his similia utri¬
usq teste conscientia: utriq xp̃e inuisibili¬
ter. s terribilicer intonabas. his sacris mo¬
nitis. amborum mentes pie terrendo. pul¬
sabas. Qtus adhȩc non timeret. cimendo re¬
sipiceret: insi qui more aspidis surde et ob¬
turantis aures suas. uocem uenefici mean¬
tantis sapienter. aut non audiret. aut se au¬
dire dissimularet: S usquequo iam satis
uel mmis longam ꝓtrabimus epłam: dum
iuiti loquimur rem filentio dignam :
Cur cantis erreuitionib ad ueritatẽ ambi¬
mus: dum puiesida reuelare timemus :
Dicam camen. didam cum pudore.: quod
multis cognitum occultare et si uolo. non
ualeo. S quare cum pudore: Ut quid me

Expanded text:
vos necesse est meo judicio praesentari, ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanguis de manu alterius requiretur . Haec et his similia, utriusque teste conscientia, utrique, Christe, invisibiliter, sed terribiliter intonabas; his sacris monitis amborum mentes pie terrendo pulsabas. Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. Sed usquequo jam satis vel nimis longam protrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam cum pudore, quod multis cognitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum pudore? Utquid me
Abbreviated transcription (Latin):
non cogitur ad uouendum. Nam et sicũ
pulsares non rep̃uli: tam̃ ut intrares ñ
conpuli. Non licet ergo dimittere: quod
sponte ꝓmisisti. Non est fas requirere.
que ꝑ te dimisisti. En utrumq ur̃m p̃¬
moneo: utriq salubriter consulo. Tumqͥt
adatunculũ: regularẽ ne rediicas ad scłm.
Quia si reducis: sedticis quẽ apostatare fa¬
cis Tu reglaris: secularẽ ne sequaris. Quia
si illum sequeris. me ꝑsequeris: cuide de ipso
inuriam facis. Tusi sedureris anmã pro
qua mortuus sum: crueis mee te constituis
inimicum. Qui enim non colligit mecum:
disꝑgit. Quantomagis qui collectos disꝑgit:
Tu uero si ei consentis: amc dissentis. Quia
qui non est mecum: contra me est. Quanto
magis qui mecum fuit: si me deserit contͣ
me est: Gu si cireum uenis paruulũ qui
ad meuenit: seductor ac sacrilegꝰ iudica¬
beris. Gu uͦ si quod edificaueras i terum
destruis: p̃tiaricatorem te constituis. fmbos

Expanded text:
non cogitur ad vovendum: nam etsi cum non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei consentis, a me dissentis; quia qui non est mecum, contra me est Ibid. Quanto magis qui mecum fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos
Abbreviated transcription (Latin):
non liceat retro aspicere. eiqui semel manũ
ad aratrum misit. Atiunctibus tuus querit
animam tuam: qui iam ꝑdidit suam. Uerba
oris eius: iniquitas et dolus. Noli intellige¬
re fili mi ut male agas: noli intendere inua¬
nitates. et insanias falsas Ecce inuia qua
ambulas abscondit laqueos. tendit recia.
Molliti sunt sermones eius suꝑ oleum: et
ipsi sunt iacula. Uide fili mi ne capiaris
alabiis iniguis: et alingua dolosa. Confi¬
gat carnes tuas diuinus timor: ne te decipi¬
at carnalis amor. Blanditur: s sub lingua
eius labor et dolor. Lacrimatur: s insidia
escas carm et sanguini: nam gladius m̃s
deuorabit carnes. Sperne blandimenta:
contẽpne ꝓmissiones. Promittit magna:
s ego maiora. Ossert plurat. s ego pluri¬
ma. Oimittes gͦ ꝓ derrenis cȩlestia. pro
temporalib eterna : Alioquin: oportet
te soluere uota tua. que distinterunt la¬
bia tua. Iuste erigitur ad soluendum: qui

Expanded text:
non liceat retro aspicere ei, qui semel manum non liceat retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Configat carnes tuas divinus timor, ne te decipiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
irrupuit habitaculum: in quo tirun¬
culum stium xp̃c absconderat acontra¬
dictione linguarum:post modũ ad¬
mixturus consortio angelorum. Que¬
rit ac flagitat reddi sibi nepotẽ suum:
queritur. et clamat. iniuste se ab illo re¬
lictum:.xp̃o reclamante et dicente. Qͥ d
agis miser : Quid furis: Quid me ꝑse¬
queris : Non sufficit tibi quod tuam.
tuoq exemplo multorum michi anmas
tuleris. si non etiam hunc austi sacrile¬
go rapias de manu mea: Non times
tu futurum iudicium : An contempnis
terrorem meũ: Cui hoc facis: Qui bel¬
lum indicis: Gerribili uciq. et ei qui au¬
fert sp̃m principum. Insane redi adcor
tuum. Memorare nouissima tua: et ñ
peccabis. Memorare que tua substãtia: et
utiliter timebis. Et tu puer inquit si as¬
senseris.si aqquieueris: morte morieris
memento uroris loth. de sodoma quidem
eiecte. quia deo credidit: s inuia mutate.
quia retro asperit. Disce in euangłio: quã

Expanded text:
irrupit habitaculum, in quo tirunirrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod
Abbreviated transcription (Latin):
argentea uasa et aurea: cui congregata
sunt: Ditiores quosq. ac questuosiores
eccle mee honores adquisieram michi
reliquos et si non licebat habere: spe
tam̃ in.f. tenebam. Quid gͥ faciam:
Propt̃ illum tinum. tot et tanta per¬
dam : Nam quicquid sine illo possede¬
rim: amisisse me iudicis. Qtun potius
et ista retinebo: et illum reuocabo si
potero. S quomodo: Factum est. Au¬
ditum est. Quod factum est: non po¬
test non fieri. Quod auditum est: cela¬
tum ẽẽ non poterit. Fulco canonieus
est regularis: si reuertitur ad scłm: no¬
tabilis erit. et infamis S tolerabili¬
us est hec audire de illo: quam uiuere
sine illo. Cedat gͦͥ nunc honestas uti¬
litati. pudor necessitati. Malo non
parcere uerecundiȩ pueri: quã misera¬
bili fubiacere tristicie. Ad quiescens
itaq consilio carnis. rationis oblitus
et legis. tanquam leo paratus ad pre¬
dam. et sicut leena repto catulo rapi¬
ens et rugiens: sacra non ueritus scorũ

Expanded text:
argentea vasa et aurea, 10 cui congregata argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non licebat habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igitur faciam? Propter illum unum tot et tanta perdam? Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me judico. Quin potius et ista retinebo, et illum revocabo si potero. Sed quomodo? Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest non fieri: quod auditum est, celatum esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens et rugiens, sacra non veritus, sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
amabat solacium ꝑdebat : Et si alus
fuit res illa odor uite aduitam: s non illi.
Quare: Quia animalis homo non ꝑeunt
ea que sunt sp̃s dei. Stulticia enim illi
uidetur. Nam si spm̃ xp̃i haberet:. non
tam de carne doleret: quam gauderet
de spti. S quia terrena. non que sursum
stint sapiebat. turbatus et tristis tale a¬
liquid secum uoluebat. Qindaudio: Ue
michi aquanta spe cecidi. S quidͦ Debet¬
ne stare.quicquid absq: meo consilio.absq
mea licentia fecerit: Quod ius. quȩ lex.
quȩ iusticia. quȩ ratio: ut quem er utero
nutriendum suscepi.alius fruatur adul¬
to : Iam caput asꝑsus canis. heuuite mec
reliquum expendam cum merore:quia
me deseruit baculus senectutis mee. her
michi. Si hac nocte expegtur ame am¬
ma mea: que paraui.cuius erunt : Prõp¬
tuaria mea plena. cructantia ex hoc
in illud̃ oues mee fetose.habundantes
inegressib suis:boues meȩ crasse. cui
remanebunt: Predia. prata. domtis.

Expanded text:
amabat, solatium perdebat? Etsi aliis amabat, solatium perdebat? Etsi aliis fuit res illa odor vitae ad vitam , sed non illi. Qnare? Quia animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim illi videtur . Nam si spiritum Christi haberet, non tam de carne doleret, quam gauderet de spiritu. Sed quia terrena, non quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis tale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne stare quidquid absque meo consilio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lex, quae justitia, quae ratio, ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cujus erunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae crassae cui remanebunt? Praedia, prata, domus,
Abbreviated transcription (Latin):
suos subalas: et noluisti. Ecce relinquetur
tibi domus tua. deserta. Xp̃c dicit. sinite
parutilos uenire ad me:talium est enĩ
regnum cęlorũ. Atunculꝰ ait. sinite ne po¬
Ego uero redemi. non sanguine tuo. s
meo. Sic carnalis autinctilus contra
patr̃e aori spũum ꝓ nepotib certat: qͥs
dum bõnis cupit onerare terrenis. cele¬
stib exheredat. Ip̃e tamen non rapinã
arbitratus. si suos quos fecit et redemit
sanguine ꝓprio. ad se uementes colle¬
gerit. iuxta quod ante ꝓmiserat. et eñ
qui uenit adme. non eiciam foras: fui¬
com pͥmo pulsanti letus apuit. letis
amplerib. letum excepit. Quid plura:
Ueterem hominem eruitur. nouum induit᷑.
quodq solo nomine ertiterat: morib et
uita canonicum ꝓfitetur. Fama uolat.
Bonus odor xp̃o. rei nouitas circumqua¬
q diffusa. ꝑuenit ad aures auunculi.
Quid gͦ faceret carnalis nutricius. qui
carnis quam nutrierat. quam carnaliter

Expanded text:
suos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur suos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepoego vero redemi non sanguine tuo, sed meo. Sic carnalis avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare terrenis, coelestibus exhaeredat. Christus tamen non rapinam arbitratus, si suos quos fecit et redemit sanguine proprio, ad se venientes collegerit, juxta quod ante promiserat, Et eum qui venit ad me, non ejiciam foras , Fulconi primo pulsanti laetus aperuit, laetis amplexibus laetum excepit. Quid plura? veterem hominem exuitur, et novum induitur; quodque solo nomine exstiterat, moribus et vita canonicum profitetur. Fama volat, bonus odor Christo; rei novitas circumquaque diffusa pervenit ad aures avunculi. 5. Quid ergo faceret carnalis nutritius, qui carnis, quam nutrierat, quam carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tus: non minus culpatur affectus. In me
quid nocuit: Immo plurimum prestitit
Destitit inuitus tandem senex auunculus
a ꝑ secutione. Extitit inuictus puer nepos
gloriosior de tẽptatione. S heu quomͦ te
uicit: qui illum uincere non potest: Aut
quomodo qui de uicit: ab illo suꝑatus est :
Numquid te fortior ille: Numqͥd pruden¬
tior: Certe qui antea utrumq nouerant.
Guirrico. fulconem p̃ferebant. At postquã
uentum est ad bellum:eritus indicat ho¬
minum errasse iudicium. Ibi ꝓhpudor.
turpiter fugit qui p̃ferebatur: ubi forti¬
ter uicit qui inferior credebatur. S quid
de auũculi dicam malicia: qtu a xp̃i mili¬
cia retrahit nepotes suos. ut secum trahat
ad inferos: Ita ne solet beare amicos: Quos
xp̃c uocat secum inet̃num mansuros: a¬
uunculus reuiocat secum inet̾num arsuros.
Miror si iamxp̃c ei non irascatur. et dicat.
Quociens uolui congregare nepotes tuos.
queadmodum gallina congregat ptllos

Expanded text:
tus, non minus culpatur affectus. In me tus, non minus culpatur affectus. In me quid nocuit? Imo plurimum praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in aeternum arsuros. Miror si jam Christus ei non irascatur, et dicat: Quoties volui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos
Abbreviated transcription (Latin):
requirit. et nemo causatur : te quoq qͥ
multis ouib uł uitulis apudeum plu¬
ris es. ademptũ si repetit. quisinde mi¬
retur: Siquidem non usurpat illã sibi
ꝑfectionem: de qua dicitur. Siquis ab¬
stulerit tua: ne repetas. Repetebat gͦ
stium: qui sua adhuc tenebat. At tuqui
iam scłm spreueras: sccularẽ sequi debebas:
Fugit ouis tremebunda: ueniente lupo.
Abscondit se columba tremens: accipitre
uiso.De cauernula suamus esuriens. erire
non audet: ambiente cato. Et tu cum tude¬
bas furem: currebas cum eo: Nam quia
aliud quam furem dixerim: qui p̃ciosam
xp̃i margaritam. id est animam tuam fu¬
rari non dubitauerit: Uolebam si possem illꝰ
errorem dissimulare: ne odium. et nullum
fructum consequerer ex ueritate. S non po¬
tui fateor intactum transire: quẽ usq ad
hanc diem comꝑi spĩi sancto ꝑuirib resti¬
tisse. Nam qui manum non retinet a malo
quod potest. licet quandoq frustretur effec̾¬

Expanded text:
requirit, et nemo causatur; te quoque, qui requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui, fateor, intactum transire, quem usque ad hanc diem comperi Spiritui sancto pro viribus restitisse. Nam qui manum non retinet a malo quo  al. quod, potest, licet quandoque frustretur effec
Abbreviated transcription (Latin):
derat ẽẽ inuentum: qui mortuus fue¬
ras.uiuum. S in quo inquis lesi: in qͦ
contẽpsi : Audi. In eo ꝓcul dubio quod
te quem sinu suo lacte nutriendum ma¬
terno susceꝑat. ante tempus ablactasti:
quod exꝑtam lac̾tis dulcedinem in quo
posses crescere in salutẽ. tam leuiter. tam
celeriter. exsufflasti. Opuer insensate :
opuer magis sensu. quam etateͬ. quis de
fascinauit abene incepto itinere. tamcito
discedere: Atuleulus inquies. Sic adam
quondam uxorem.uxor serpentẽ: ad ex
excepit sententiam. Nolo decanum accu¬
ses: nolo te ꝑ illum excuses. Inexctis abił
enim es. Illius culpa. tuam non excusat.
Quid nam ille fecit : Numquid te rapuit:
Numquid uim intulit: Rogauit: non
ligauit. Blandiendo attraxit: non uio¬
lenter trarit. Quis te cogebat credere
blandienti: assentire attrahenti: Ille
sua non dum reliquerat. Quid mirum
site qui suus eras requirebat: Siagnũ
de grege. uitulum de armento. cũ ꝑdit

Expanded text:
derat, esse inventum; qui mortuus fuederat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondam uxorem, uxor serpentem ad excuexcepit sententiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit,
Abbreviated transcription (Latin):
ueat infirmos. siue exerceat ꝓuectos. si¬
ue arguat inquictos: diuersis.diuersa.
exibens. sicut filios diligit uniuersos:
Cum te arguit. mitis est: cum blanditur.
simplex est. Pie solet seiuire: sine dolo mul¬
cere: pacienter nouit irasci. humiliter
indignari. Ipsa est que hominũ mater
et angłorum: non solum quȩ interris.s
etiam que in celo sunt. pacificauit. Ipsa
est que dm̃ homini placans: hominẽ dõ
reconciliatuit. Ipsa est mi fulco. que fr̃s
illos cum quibz olim dulces capiebas ei¬
bos. habitare facit unius moris in do¬
mo. hec talis tamq honorabilis mater.
ate se queritur offensam: ex postulat le¬
sam. Lesa tamen non ꝓuocat. s spreta te
reuocat: ostendens tibi inte. de se ueracit̃
scriptum esse. Caritas paciens est: benig¬
na est. Licet lesa: licet offensa: siconu̾sus
fueris ad illam: obuiabit tibi quasi mat᷑
honorificata. Contẽptus oblita sui. ru¬
et inamplexum tuiꝰ: gaudens quẽ ꝑdi¬

Expanded text:
veat infirmos, sive exerceat provectos, siveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdi
Abbreviated transcription (Latin):
gpeccator inde letari madoles¬
centia: unde insenectute non pe¬
niteat. Non miror. si mireris.
s miror si non mireris: unde michi ut ad
te scribere uellem. ciuem rusticus. scolasti¬
cum monachus: cum nulla hinc tibi oc¬
casio necessaria occurrat: nulla se ratio
patens ostendat. At si attenderis quod
scriptum legis. sapientib et insipientib
debitor sum. et illud caritas non querit
que sua sunt: forsitan intelliges. quicqͥd
illa iusserit. non ẽẽ p̃sumptũ. Caritas
enim ad te obiurgandum me cõpulit.
que tibi condolet. quãuis non dolenti.
que tibi miseretur. licet non miserabili.
Et inde magis dolet. quod cum sis dolen¬
dus non doles: et inde mag̃ miseretur
quod cum miser sis. miserabilis non es.
Nec frustra forsitan tibi compatitur:
dum mͦ pacient̃ tu audias. unde compa¬
tiatur. Uult te tuum sentire dolorem.
tit iam non habeas unde dolere: trult te
tuam scire miseriam. ut incipias miser
non ẽẽ. O bona mater caritas:que siuc fo¬

Expanded text:
peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive fo
Abbreviated transcription (Latin):
quem nec uos quid̃ puto sine grandi scanda¬
lo posse retinere : S esto. Inindebam illum
uobis et michi attrahere gestiens: aliquid de eiꝰ
optinenda absolutione machinari me posse
sperabam. siue fingebam. S nũquid creden¬
dum fuit. me hoc meum consilium ipsi nuncio
quod utiq eontra suum monasterium ex co¬
gitaueram. uoluisse pate facere: S iamne qđ̃
de nr̃a erga uos dilectione huc usq credidistis
falso tios credidisse inueniatis: ꝓ urã ut ui¬
deo causa. non salti eque ut ꝓ mea immo
multo amplius laborandum est michi. et
hoc non quomodo huc usq solebam. ut uide¬
licet nr̃a unanimitas fortius solidetur. s
ne penitus dissoluatur. Quid dicam uobis:
Egocerte nec uobis de uobis tale aliquid crede¬
re possem: quale uos sola de me suspitione
diuinastis. De cetero nouerit urã benignitas
comitem theobaldum nrãs ꝓ humbertolitt̃as
iam recepisse: s nec dum suo michi rescripto

Expanded text:
quem nec vos quidem puto sine grandi scandaquem nec vos quidem puto sine grandi scandalo posse retinere? Sed esto. Invidebam illum vobis et mihi attrahere gestiens, aliquid de ejus obtinenda absolutione machinari me posse sperabam sive 47 fingebam. Sed nunquid credendum fuit, me hoc meum consilium ipsi nuntio, quod utique contra suum monasterium excogitaveram, voluisse patefacere? Sed jam, ne quod de nostra erga vos dilectione hucusque credidistis, falso vos credidisse inveniatis; pro vestra ut video causa, non saltem aeque ut pro mea, imo multo amplius laborandum est mihi, et hoc non quomodo hucusque solebam, ut videlicet nostra unanimitas fortius solidetur, sed ne penitus dissolvatur. Quid dicam vobis? Ego certe nec vobis, nec de vobis tale aliquid credere possem, quale vos sola de me suspicione divinastis. De caetero noverit vestra Benignitas, comitem Theobaldum nostras pro Humberto litteras jam recepisse, sed necdum suo mihi rescripto
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsis satisfacerem. et uos contra eorũdem
imminentes calumpnias. uobis illas non
tacendo p̃munirẽ. Hec me ita inillis litt̃is
sensisse. urãm sagacitatem uel ex eo aduer¬
tere posse credidi quod infine illarum
posuisse me memini: si tam̃ eo a uob oculo
legeretur. quo ame scriptum fuit. Namcũ
denuntiatis malis quȩ non in merito uob̃
metuebam tandem inferrem. quod si hec
omĩa pati melitis ducitis quã illum amit¬
tere. mea nichil int̃ est. uos uideritis. aut enĩ
ipsa mea u̾ba stint hec. aut ꝓpe ipsa: cum
itaq hoc infine dixi. qtud aliud uobis quã
illa suꝑiora dispensatorie ut non dicam si¬
mulatorie a me ita scripta fuisse. lacent̃ in¬
timaui: Quod uͦ scripsistis me ꝑ nuncium
cidem monacho de querenda si ad nos ditier¬
tisset ipsius absolucione priuatim insinuasse:
ueritatem testor hoc uerum ñ eẽ. Ego ne de
notissimo michi monasterio. uel iactarem
uel sꝑarem monachum me posse suscipere:

Expanded text:
et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem imminentes calumnias, vobis illas non tacendo, praemunirem. Haec me ita in illis litteris sensisse vestram sagacitatem vel ex co advertere posse credidi, quod in fine illarum posuisse me memini, si tamen eo a vobis oculo legeretur, quo a me scriptum fuit. Nam, cum denuntiatis malis quae non immerito vobis metuebam, tandem inferrem, « Quod si haec omnia pati melius ducitis, quam illum amittere; mea nihil interest, vos videritis: » aut enim ipsa mea verba sunt haec, aut proprie ipsa: cum itaque hoc in fine dixi, quid aliud vobis quam illa superiora dispensatorie ut non dicam, simulatorie a me ita scripta fuisse latenter intimavi? 2. Quod vero scripsistis, me per nuntium eidem monacho de quaerenda, si ad nos divertisset, ipsius absolutione privatim insinuasse; veritatem testor, hoc verum non esse. Egone de notissimo mihi monasterio vel jactarem, vel sperarem monachum me posse suscipere,
Abbreviated transcription (Latin):
lioris boni id quidem quod iam cepit a¬
mittere: nec ad id quod p̃sumit fortassis
lectissimo suo domino xxxiii.¬
h abbati: frat̃ .B. de claraualle.
idẽ quod sibi. In nr̃is priorib litteris aut
ego quantum ex ur̃is ꝑpenditur minus aꝑte
scripsi quod uolui: aut uos aliter illas intel¬
lexistis quam debuistis. Siquidem que uob̃
de monachi illius susceptione euentura de¬
nunciaui. ueraciter ita timui et adhuc timeo.
ut scripsi. Non tamen ad hoc illa uobis p̃dice¬
re studui. quo uel suaderem. uel consulerem.
uel certe ut scribitis censerem illum debere
reddi: quippe qui ipsius iam dudum feruen¬
tissimum desiderium noui. et ei potius qđ
nunc illud adimpleuerit debeo congratula¬
ri. S eum a familiarissimo nobis abbate
cius. et ab archiep̃o remensi nr̃e littere ad
requirendum illum uehement̃ exigerentur:
ut a me si fieri posset. omnẽ depellerem sus¬
picionem. tales ꝓut sciui dictare curaui. quib

Expanded text:
lioris boni, id quidem quod jam coepit, dlioris boni, id quidem quod jam coepit, dimittere, nec ad id quod praesumit, fortassis lectissimo suo domno HUGONI abbati, frater BERNARDUS de Clara-Valle, idem quod sibi. 1. In nostris prioribus litteris aut ego, quantum ex vestris perpenditur, minus aperte scripsi quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam debuistis. Siquidem quae vobis de monachi illius susceptione eventura denuntiavi, veraciter ita timui, et adhuc timeo, ut scripsi. Non tamen ad hoc illa vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel consulerem; vel certe ut scribitis, censerem illum debere reddi: quippe qui ipsius jamdudum ferventissimum desiderium novi, et ei potius, quod nunc illud adimpleverit, debeo congratulari. Sed cum a familiarissimo nobis abbate ejus, et ab archiepiscopo Remensi, nostrae litterae ad requirendum illum vehementer exigerentur; ut a me, si fieri posset, omnem depellerem suspicionem, tales, prout scivi, dictare curavi, quibus