comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ quantu possumꝰ extendamꝰ: hoc nobcũait scrip¬
tura diuina. hoc c̃gregatio popłoꝵ. hoc celebratio sacram̃¬
toꝵ. hoc baptis mus sc̃i : hoc cantica laudis dĩ. hoc ipsa nr̃a
disputatio. ut hoc desideriũ ñsolũ seminet᷑ & germinet.
uerũ eciã in modũ tantȩ capacitatis augeat᷑. Ut idonẽu sit su-¬
mere . qđ oculus ñuidit. nec auris audiuit nec incor homi¬
nis ascendit: Sedamate mecu Nonamat multũ numũ:
qui amat dm̃: Et ego palpaui infirmitatẽ. ñ ausus sũ dice-¬
re namat nũmũ. sed ñ multũ amat nũmũ. quasi aman¬
dussit nũmũs sedñ multũ O sidm̃ digne amẽmꝰ nũmos
om̃ino ñ amabimꝰ: Erit tibi nũmus instrum̃tũ ꝑegrina¬
tionis. ñ inritam̃tũ cupiditatis: Quo utaris ad necessitatẽ.
ñ quo fruaris addelectationẽ Dm̃ ama: sialiquid in te
agit. qđ audis & laudas : utere mundo ñtecapiat mundꝰ.

Expanded text:
desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum ait et Scripdesiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum ait et Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ista nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non amat multum nummum, qui amat Deum. Et ego palpavi infirmitatem, non ausus sum dicere, Non amat nummum; sed, non multum amat nummum: quasi amandus sit nummus, sed non multum. O si Deum digne amemus, nummos omnino non amabimus! Erit tibi nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit filii dĩ sumꝰ. sedñdũ apparuit quid erimꝰ. Iã sumꝰ.
ces . ẽ. fidei : Queris mercedẽ: opus p̃cȩdat sicredis : mercedẽ
exige fidei : Siaut̃ ñ credis: fidei mercedẽ qua fronte quȩ¬
ris: Si ergo manseritis in uerbo meo. uere discipłi mei eri¬
tis. ut c̃tẽplemini ipsã ueritatẽ sicuti.ẽ: ñꝑ uerba sonan¬
tia sed ꝑlucẽ splendentẽ. cũ saciauerit nos qđ legit᷑ inpsal¬
mo. signatũ .ẽ. suꝑ nos lumen uultus tui dñe Moneta
dĩ sumꝰ : nũmus athesauro oberrauimꝰ: errorẽ deteritu
.ẽ. qđ in nob̃ fuerat inp̃ssũ : uenit qui reform& quia ipse
formauerat . querit & ipse nũmũ suũ. sic̃cȩsar nũmũ
suũ: Ideo ait: reddite cȩsari que cesarissunt: & dõ quȩ
dĩsunt : Cȩsarinumũ : dõ uos ipsos: Tunc gͦ exprimedir ue¬
ritas in nob̾. qͥddicã caritati ur̃e : osi cor.eẽt. qualit cumq
suspirans in illã in effabilẽ głam: o si ꝑegrinationẽ nr̃am

Expanded text:
inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, ces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae ei sunt : Caesari nummos, Deo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque su
Abbreviated transcription (Latin):
quã pacior: qͥa si nollẽ ñ passus essẽ: Hlabes illũ alio loco dicentẽ.
potestatẽ habeo ponendi animã mea : & potestatẽ habeo iterũ
sumdi eã : Ecce uere : in mortuis liber Cũgꝰ om̃is qͥ facit pec¬
catũ. seruus sit pec  cati Quȩsit spes noblibtatis: audite
Seruus aut̃ inquit. ñ man& indomo inȩt̃nũ Ecđia .ẽ. do¬
mꝰ. seruus peccator. ẽ : multi intrant i nȩccłia peccatores¬

Expanded text:
quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: Tale gͦ peccatũ : id .ẽ. sacrificiũ ꝓpeccato factus
.ẽ. dñs nr̃ iħs xp̃s. qͥñ nouerat peccatũ Merito libat ab hac
seruitute peccati: ille qͥdicit inpsalmis. factꝰ sũ sic̃ hono
sine adiutorio int̃mortuos liber: Solus eñiliber : qͥ non
habebat peccatũ: Ipse enĩ etiã dicit inȩuangłio : Ecce
uenit princeps huiꝰ mundi : diabolũ significans uenturũ in
iudȩis ꝑsecutorib Ecce inquit uenit & in me nichil inue¬
ni&: Nonimodo ineis quos occidit etiã iustos inuenit qua¬
lecũq peccatũ: in me nichil inueni&: & tanquã ei diceret᷑.
Sinichil inte inueni&e. quare te occid&: Subiecit & ait :
Sed ut sciant om̃s qͥa uoluntatẽ patris mei ficio: surgitẽ
eamꝰ hinc: Non inquit mortẽ mei peccati necessitate ꝑ soluo :
sed in eo qđ morior uoluntatẽ patris mei facio. plusq ibi facio

Expanded text:
peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, factuspeccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, factusesus Christus, qui non noverat peccatum. 7. Merito liberat ab hac servitute peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce venit princeps hujus muJudaeis persecutoribus; ecce, inquit, venit, et in me nihil inveniet . Non quomodo in eis quos occidit etiam justos, invenit qualecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio
Abbreviated transcription (Latin):
Eũ ipse inquit xp̃m dm̃ : qͥ ñ nouerat peccatũ: Uenit eni
incarne : hoc ẽ. insimilitudine carnis peccati: ñtam̃ in car¬
ne peccati: ñ habens ullũ om̃ino peccatũ. & ideo factũ. ẽ.
uerũ sacrificiũ ꝓpeccato : qͥa nullũ habebat ipse pecca¬
tũ Sed forte desensu meo dixi : qͥa peccatũ sacrificiũ. ẽ.
ꝓpeccato: Qui leger̃ agnoscant. qͥ ñ leger ñsint pigri . non
sint in quã pigri ad legendũ. ut ueracessint adiudicandũ
Cũ desacrificris eñi ꝑciperet ds: offerendis ꝓpeccato: in
quib sacrificiis nerat expiatio peccatoꝵs. sed umbra fu¬
turoꝵ. eadẽ ipsa sacrificia. easdẽ ipsas hostias. easdem
ipsas uictimas. eadẽ ipsa animalia quȩ ad mouebantur
mactanda ꝓpeccatis: in quoꝵ sanguine sanguis ille figura¬
bat᷑ peccatalex appellabat usq ado ut quib: dã locis scrip¬
tũ sit. itaut sac̃ dotes immo laturi ponerent manꝰsuas
suꝑ caputꝰ peccati. id ẽ suꝑ caput uictimȩ immolande ꝓ

Expanded text:
erat peccatum. Venit enim in carne, hoc est in similitudine carnis peccati , non tamen in carne peccati, non habens ullum omnino peccatum: et ideo factus est verum sacrificium pro peccato, quia nullum habebat ipse peccatum. 6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro
Abbreviated transcription (Latin):
estis & captionis ure uosipsi estis respondere cõpulsi Ibi
enĩ uob dictũ ẽ: reddite casari quȩ cȩsaris sunt: & dõquȩ
dĩ sunt : cũ uos ipsi respondissetis qđ nũ mus haberet imagi¬
nẽ cȩsaris quia sicut quȩrit cȩsar innũmo imaginẽ suã sic
As querit in homine suã: haȩc ergo respondit iudeis: mouet
eni me fr̃s hominũ uana suꝑbia : qͥ etiã deipsa quã carnaliter
intelligebant sualib̾ tate m̃titi sunt dicentes. nemini serui¬
uimꝰ umquã : dñs aut̃ quid eis respondit. hoc pocius & inten¬
tius audiamꝰ ne & nos ipsi serui inueniamur: Respondit eñi
eis ihs: Am̃ am̃ dico uob qͥa om̃is qͥfacit peccatũ. seruus ẽ.
peccati Seruus est. utinã hominis: & ñ peccati Quisñ sub

Expanded text:
estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod nummus haberet imaginem Caesaris . Quia sicut quaerit Caesar in nummo imaginem suam, sic Deus quaerit in homine suam. Haec ergo respondit Judaeis. Movet enim me, fratres, hominum vana superbia, quia etiam de ipsa, quam carnaliter intelligebant, sua libertate mentiti sunt dicentes, Nemini servivimus unquam. 3. Dominus autem quid responderit, hoc potius et intentius audiamus, ne et nos ipsi servi inveniamur. Respondit enim eis Jesus: Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Servus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
co ñ intellexer̃ nicħil lib̾tatẽ & extuler̃ se qđ sem̃ essent abra¬
hae & dixer̃ Sem̃ ab rahae sumꝰ & nemini seruiuimꝰ umquã:
Quomͦ tudicis libaeri eritis: Opellis inflata: ñ .ẽ. ista magnitu¬
do sedtumor: & hoc ipsũ scđm huiꝰ tẽporis lib̾tatẽ: quomͦ ue¬
popłs qͥ i negipto lateres faciebat. & regib duris ñ saltim in
auro & argento sed inluto seruiebat. S si nemini seruistis
umquã o̾ ingrati. qͥd ẽ. qđ assiduȩ uob imputat ds. qđ uos
dedomo seruitutis lib̾auit: Anforte patres nr̃i seruer̃: uos
autẽ quiloqͥ mini ne mini umquã seruistis: quomͦ g solue¬
batis ia tributa romanis: Unde & ipsi ueritatilaqueũ quasicapti¬
onis ꝓposuistis ut diceretis. lic& reddere tributũ cȩsari. ut si
dixis set lic&. teneretis eũ quasi male optass&. libtati seminis
ãbrahe: Si aut̃ diceret ñlic& : calũpniaremini apud reges t̾rȩ
qđ ꝓhiberet regib tributa ꝑsolui merito ꝓlato nũmo uicti

Expanded text:
e quod semen essent Abrahae, et dixerunt, Semen Abrahae sumus; et nemini servivimus unquam; quomodo tu dicis, Liberi eritis? O pellis inflata! Non est ista magnitudo, sed tumor. Et hoc ipsum secundum hujus temporis libertatem quomodo vepopulus qui in Aegypto lateres faciebat, et regibus duris non saltem in auro et argento, sed in luto serviebat ? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod assidue vobis imputat Deus quod vos de domo servitutis liberavit ? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini, nemini unquam servistis? Quomodo ergo solvebatis jam tributa Romanis, unde et ipsi Veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tributum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum quasi male optasset libertati seminis Abrahae: si autem diceret, Non licet; calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Merito prolato nummo victi
Abbreviated transcription (Latin):
misit me. & mecũ est Sig tecui ẽ. odñe. ñ unꝰ abalio mis¬
sus . ẽ: sed ambo uenistis. & tam̃ cũ ambo simulsint unus
missus. ẽ. alt misit. qm̃ missio incarnatio. ẽ. & ipsa in¬
carnatio filii tantũ. ẽ. ñ & patris Misit itaq pat̾ filiũ.
sedñ recessit afilio: Non eñi quomisit filiũ non ibi erat
pat̾: Ubi enĩ ñ .ẽ. qͥ fecit om̃ia: ubi ñ .ẽ. qͥdixit. cȩ̨lũ & t̾rã
ego impleo: Sed forte pat ubiq ẽ. & filiꝰ ñ est ubiq euan
głistamaudi In hoc mundo erat. & mundꝰ ꝑeũ factus. ẽ:
Ego inquit qͥ me misit cuiꝰ auctoritate. tanqͥuã pat̾na in¬
carnatꝰ sũ mecũ. ẽ : ñ me relinqu& Quare me ñ re

Expanded text:
Misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio misMisit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis; et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Sed forte Pater ubique, et Filius non ubique est? Evangelistam audi: In hoc mundo erat, et mundus per eum factus est . Ergo, inquit, qui misit me, cujus auctoritate tanquam paterna inca
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. qͥ narib capiat᷑. nec sapor qͥ faucib iudicet᷑. nec du¬
rũ & molle qđ tangendo sentiat᷑ & tam̃ aliquid . ẽ. qđ
sentire facile . ẽ. explicari impossibile ẽ : Si ergo ds
ut dicere coeꝑam loquit᷑ in cordib nr̃is sine sono : qͦ¬
mͥ loquit᷑ filio suoͦ Sic gͦ fr̃s sic cogitate quantũ po¬
testis ut dixi. lic& parua magnis. modo aliquo cõparare. sic
cogitate incorporalit̃ pat̃ locutꝰ . ẽ. filio. qͥa incorporalit
pat̾ genuit filiũ. nec eũ sic docuit quasi indoctũ genu¬
erit. sed hoc .ẽ. eũ docuisse qđ .ẽ. scientẽ docuisse : & hoc ẽ Idi
hoc ẽ. filio. ẽẽ. qđ nosse: Ab illo gͦ hab&e ut nouerit :
aquo hab& ut fit: Non ut prius abillo. eẽt: & ab illo po¬
gignendo dedit ut nosset : qͥa simplici ut dictũ.t̃. natui
ueritatis. ẽẽ. & nosse ñ .ẽ. aliud atq aliud. sed hoc ipsũ:
Dix̃ gͦ ista iudȩis. & addidit & qui mȩ misit mecũ est:
Ia hoc & ante dixerat. sedrẽ magnã assidue cõmemorat:

Expanded text:
 nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Si ergo Deus, ut dicere coeperam, loquitur in cordibus nostris sine sono, quomodo loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, hoc est, Filio esse, quod nosse: ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet ut sit: non ut prius ab illo esset, et ab illo podo dedit, ut nosset, quia simplicis ut dictum est naturae veritas est, esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum, dixit ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc et ante dixerat, sed rem magnam assidue commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
detis in manib iã multa audiuit caritas ur̃a quae
dõ donante sic̃ potuimꝰ disputauimꝰ cõmendan¬
tes uob maxime istũ ȩuangłistã dedñi diuinitate
scđm quã ȩqualis .ẽ. patri. & filiꝰ unicusdĩ loqui ele¬
gisse. & ꝓptea aquilȩ cõparatũ: Nulla quippe auis: altius
uolare ꝑhibetur: Pro inde que exordine subsecuntur.

Expanded text:
detis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare altius perhibetur. Proinde quae ex ordine sub
Abbreviated transcription (Latin):
ba qͥerant qͥ ñ credebant in iuriã sibi factã putauer̃ qͥa dix̃
eis ueritas libabit uos Indignati.s. seruosserẽe. signifi¬
catos & uere seruierant. & exponit illis quȩ sit seruitus.
& quȩ sit futura libtas quã ipse ꝓmittit Sed dehac lib¬
tate & de illa seruitute nimis longũ ẽ. ut hodie disputem

Expanded text:
 quia dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant: et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hodie disputem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino creaturã. om̃e corpus omñe c̃ditũ sp̃m. omnẽ
rẽ quo quom mutabilẽ totũ excede sic̃ excessit ioħes
Uos de hoc mundo estis. ego ñsũ de hoc mundo: Dixi gͦ
uob: qͥa moriemini inpeccatis ur̃is Exposuit nob frͦs
qui intelligi uoluerit. uos dehoc mundo estis. Ideo qͥp¬
pe dix̃: uos dehoc mundo estis qͥa peccatores erant.
quia iniqui erant. quia infideles erant. qͥa t̾rena sapiebant:
Nã qͥd uob̾ uidet᷑ desc̃is apłis: Quantũ int̾erat: int̃ iudȩos
& apłos: Quantũ int̾ tene bras & lucẽ: quantũ int̃ fidem

Expanded text:
eaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
homines sunt: At uero pãt ds̃. ad aliquid ẽ. pat̃: id .ẽ. ad filiũ
& filiꝰ ds̃ adaliquid :ẽ. filus: id .ẽ. ad patrẽ: Sedñ quomͦ illa
duo homines sunt : sic isti duo dii Quare hoc ñ ita ẽ. ribiͣ
Quia illud aliud: hocaut̃ aliud. ẽ Quia illa diuinitas est:
est ibi aliquid ineffabile qđ u̾bis explicari ñ possit : ut et nu¬
merussit & numerus nonsit: Udete eñĩ si ñ quasi appa¬
ret numerus: pat̃ & filius & sp̃s sc̃s trinitas: Sitres quidtres.
deficit numerus: itads̃ nec recedit anumero: neccapitur anumero.
quia tres sunt. tanquã .ẽ. numerus: Siqueris quid tres . ñ .ẽ. nu¬
merus unde dictũ. ẽ: magnus dñs ds̃ ñr. & magna uirtus eiꝰ: &esa¬
pientiȩ eiꝰ non .ẽ. numerus Ubi cogitare ceperis : incipis nu¬
merare : Ubi numeraueris : quid numeraueris: ñpo test respon
: Nontres mundi creatores: non: Ergo om̃pspat̃.¬

Expanded text:
 id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numerus, Pater et Filius et Spiritus sanctus Trinitas. Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non potes respondtentes? Non. Non tres mundi creatores? Non. Ergo omnip
Abbreviated transcription (Latin):
est aut filius: Trinitas unus ds̃. trinitas una ęt̃nitas. una potestas
una maiestas : Tres sed ñdii: Non michi calupniator. respon¬
deat: Quidergo tres: Si enitres ait: oportet dicat qui
tres res pondeo. pat & filius et sp̃s sc̃s Ecce inquit tres di
uid tres: Exprime . ĩ motu numera: Nan
scere cortidianis. homo & alter homo: si ille sit pat̾ ille

Expanded text:
est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. Respondeo: Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ecce, inquit, tres dixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam scere quotidianis. Homo et alter homo, si ille sit pater, ille
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aut̃ patris & filii sp̃s. nec pat .ẽ. nec filiꝰ: Quã uis ergo
sicut aures catholicȩ sunt eruditȩ ingremio matris ȩccłiȩ
ñ dicimꝰ : quã uis desingulis siquerat᷑. necesse . ẽ dequo cũq
int̾rogati fuerimꝰ dm̃ esse fateamꝰ : & ab surda istauidentur
hominib: solita trahentibꝰ adinsolita uisibilia adinuisibilia cre¬
aturã cõparantib creatori Int̾rogant enĩ nos aliquando
infideles. & dicunt: Patrẽ quẽ dicitis dm̃ dicitis : Respondimꝰ
bant᷑. ñ illuminant᷑: Corcłusũ habent. qͥaclauẽ fidei ñ habent
Nos gͦ fr̃s fide p̾cedente quȩ sanat oculũ cordis nr̃i. qđ intelligi¬
mꝰ. sine obscuritate capiamꝰ: qđ ñ intelligimꝰ. sine dubitatio¬
ne credamꝰ. afundam̃to fidei ñ recedamꝰ: ut adculm̃ ꝑfectionis
ueniamꝰ : D̃s. ẽ. pat̃. ds̃ .ẽ. filiꝰ. ds̃ est sp̃s sc̃s & tam̃ patꝰ ñ .ẽ. qui
filius. nec filius est qͥ pat̃. nec sp̃s sc̃s. Patris & filii Sp̃s autẽ pat̾

Expanded text:
sanctus Patris et Filii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamvis ergo, sicut aures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiaen dicimus: quamvis de singulis si quaeratur, necesse est de quocumque interrogati fuerimus, Deum esse fateamur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita, visibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles bantur, quia non illuminantur: cor clausum habent, quia clavim fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culmen perfectiPater non est qui Filius, nec Filius est qui Pater, nec Spiritus sanctus Patris et Filii Spiritus aut Pater
Abbreviated transcription (Latin):
moderans loquelã suã ut & cȩci ñ uiderent: & fide¬
les oculos aꝑirent quȩ hodie de sc̃o ȩuangłio reci¬
tata .s. ista sunt: Dicebant gͦ iudei tuquis es:
quia dixcerat supra dñs. nisi credideritis quia ego sũ
moriemini inpeccatis ur̃is: Ad hoc gͦ illi: Tuquises:
Ueluti quȩrentes nos se inquẽ deberent credere
ne in suo peccato morirent᷑ Respondit dicentib tuquis es:
& ait: Principiũ : quia & loquor uob Sise dix̃ dñs . eẽ prin¬

Expanded text:
moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent, quae hodie de sancto Evangelio recitata sunt, ista sunt: Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? Quia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. Si se dixit D
Abbreviated transcription (Latin):
suspensus . ẽ a quo pendens in risus .ẽ: a quolancea uul¬
neratꝰ .ẽ: a quo felle & acçto potatus. ẽ Erant mebra xp̃i :
ꝑquib dixit Pat̾ ignosce illis: qͥa nesciunt quid faciunt:
Quid aut̃ c̃ ũso ñ ignoscit᷑. si fusus xp̃i sanguis ignoscit᷑.
Quis homicida disperet si inspem redditus . ẽ. aquo eciã
xp̃s occisus. ẽ: Credider̃ inde multi: donatus .ẽ. eis san¬
guis xp̃i. ut magis eũ biberent quolibarent᷑. quã reide
illo effuso tenerent᷑ Quisdesꝑet & siincruce latro sal-¬
uatus . ẽ: ante paululũ homicida: post paululũ accu¬
satus. conuittus dampnatꝰ: suspensus libatus: Noli mira¬
ri: Vbi conuictꝰ: ibi dampnatus: Sed ibi lib̾atꝰ : ubi mutatꝰ
In hocg popło cui dñs loquehat᷑ Erant qͥmnpeccato suo
fuerant morituri: erant eciã qui in ipsũ qͥ loquȩbatur
fuerant credituri. & ab om̃i peccuto libandi: Tamen

Expanded text:
suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulsuspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant morituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. 8. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ditio: misera sors istor qͥdeore ueridico audier̃ in pec¬
catis ur̃is moriemini. Unde tam̃ hoc eis contingat. exponit
in illa multitudine quȩ dnm audiebat. & eos fuisse qui
credituri erant. quasi omne̾ autẽ ꝓcesserat seuerissima
illa sententia. in peccato ur̃o moriemini: ac ꝑ hoc & illis
qͥ credituri erant spes erat ablata Illi seuiebant: illitime¬
bant. Im mo ñtimebant : sed eciã desꝑabant Reuocauit
eosspem : ad iunx̃ enĩ: Siñ credideritis qͥaegosũ : morie
mini in peccatis ur̃is Ergo sicredideritis quia ego sũ: ñ
moriemini inpeccatis ur̃is Reddita spes. ẽ: desꝑantib
excitatio facta .ẽ. dormientib cordib euigilauer̃ inde
plurimi credider. sic̃ euuangłii ipsiꝰ c̃sequenda testant
Erant enĩ illic mẽbra xp̃i quȩ ñdũ adheserant corpo-¬
ri xp̃i : & in illo popło a quo crucifixus. ẽ: a quo in ligno

Expanded text:
ditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In pecditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis vestris moriemini. 7. Unde tamen hoc eis contingat, exponit: in illa multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia egomini in peccatis vestris. » Ergo si credideritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita spes est desperantibus, excitatio facta est dormientibus. Cordibus evigilaverunt, inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testatErant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
uris Om̃s eñi cũ peccato natisumꝰ: om̃s uiuendo ad
id qđ nati eramꝰ addidimꝰ magis qͥa demundo facti sumꝰ.
quã tc̃ quando deparentib nr̃is natisumꝰ: & ubi. eẽmꝰ
siille ñ ueniret qͥa ñ hal ebat peccatũ ut solueret om̃e
peccatũ. inquẽ iudȩi qͥa ñcredebant. merito audier̃.
moriemini inpeccatis ur̃is Quia ñ habere peccatũ
nullo modo potuistis qͥ cũ peccato natiestis: sedͣmen
si in me inquit credideritis cũpeccato qͥdem nati estis.
sed inpeccato uro morituri ñ estis Totagͦ infelicitas
iudȩoꝵ ipsa erat ñ peccatũ habere: sed in peccatis mori:
mũ currit᷑: ꝓpt᷑ hoc qͥ egritudinẽ uł aliunde ꝑ iclitant᷑¬
sibi desiderant subueniri ꝓpt̃ hoc eciã sugens paruulus
a matre piis manib: ad eecłiam fert᷑ nesine baptismo ex¬
eat. & inpeccato quo natꝰ .ẽ. moriat᷑ Infelicissima con¬

Expanded text:
vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato nati estis, sed tamen si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas Judaeorum ipsa erat, non, peccatum habere, sed in peccatis mori. mum curritur; propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitantsibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima con
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ spem. & desꝑationẽ. quantũ int̾ caritatẽ & cupidi¬
tatẽ Multũ gͦ intererat Quid gͦ qͥa tantũ int̾erat. apłi
demundo nerant : si cogites quomͦ natisunt : & unde ue¬
nerint. qͥa om̃s exadam uenerant. de hoc mundo erant:
Sed quid eis ait. ipse dñs: Ego uos de hoc mundo elegi:
Qui ergo demundo erant: facti sunt ñ demundo: & ꝑ¬
tinere ceꝑunt adeũ ꝑquẽ factꝰ .ẽ. mundus: isti aut̃ re¬
manser̃ . ẽe demundo quib: dictũ ẽ: moriemini in pec¬
catis uris Nemo gͦ dicat fr̃s. de hoc mundo ñsũ: Quis¬
quis es homo. dehoc mundo es. seduenit ad te qͥfecit mun¬
dũ. & libauitte. de hoc mundo: Si delectat te mundus.
sẽꝑ uis. ẽẽ. inmundus Si aut̃ iã ñte delectat hic mundꝰ.
iã tues mundꝰ. uerũ tam̃ si ꝑ aliquã infirmitatẽ: adhuc
te delectat mundus. habit& inte qͥ mundat. & eris
mundus Si aut̃ fueris mundus: ñ remanebis inmun¬
do nec audies qđ audier̃ iudȩi: moriemini inpeçcatis

Expanded text:
quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse de mundo, quibus dictum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. Nemo ergo dicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic mundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
estis. ego de suꝑnis sum: Vos de mundo hoc estis: ego ñ sũ
de hoc mundo: Quom enĩ erat demundo. ꝑque factus est
mundus : om̃s demundo pꝰmundũ. quia priꝰ mundꝰ & sic
homo demundo Prius aut̃ xp̃s : & deinde mundus Qm̃
equib suꝑnis: Deaere: Absit Ibi & aues uolitant :
Decȩlo qͥd uidemꝰ : & hoc absit Ibi & stellȩ. & sol & luna
circueunt: De angłis: neq hoc intelligatis Perillũ &
genuit &̧qualȩ sibi. coȩt̃nũ sibi. unigenitũ sine tempr¬

Expanded text:
estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo enim erat de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de mundo: prius autem Christus, deinde mundus; quoniam aDe quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum egenuit aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum, sine temp
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantes. & totũ carnalit̾ audientes atq sapientes.
dixer̃ : Nũquid int̾fici& semet ipsũ. quia dicit quo ego
uado uos ñ potestis uenire: Stulta uerba & om̃ino
insipientia plena: Inquid eni ñ poterant illo uenire
quo ille ꝑrexiss& si int̾ficeret semet ipsũ: Nũquid ipsi non
erant morituri: Quid .ẽ. gͦ nũquid int̾fici& sem& ipsũ
qͥa dix̃. quo ego uado uos ñ potestis uenire : Si demorte
hominis diceret. quis homo ñmoritur: Ergo quo ego
uado dixit. ñcumit᷑ ad mortẽ. sed quo ibat ipse post mor¬
tẽ Illi itaq ñ intelligentes ista responder̃ & dñs ad eos
q int̾ra sapiebant. quid ait: & dicebat eis: Vos dedeorsũ
estis: ideo t̃rã sapitis. quia sic̃ serpentes t̾rã manducatis
Quid .ẽ t̃rã manducatis: Terrenis pascimini. t̾renis delec¬
tamini. t̃renis inhiatis. sursũ cor ñhabetis: Uos de deorsũ

Expanded text:
judicantes, et totum carnaliter audjudicantes, et totum carnaliter auddixerunt: Nunquid interficiet semetipsum, quia dicit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexit, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Nunquid interficiet semetipsum, quia dixit, Quo ego vado, vos nos potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus ista, respondit eis Dominus, qui terram sapiebant. Quid ait? Dicebat eis, Vos deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis. Quid est, Terram manducatis? terrenis pascimini, terrenis delectamini, te
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq isti qͥa sic querebant more malo corde ꝑ uerso
qͥd secutꝰ adiunx̃ Queritis me : & neputetis qͥa bene me
queritis . inpeccato ur̃o moriemini: Hoc ẽ. xp̃m maleque¬
rere inpeccato suo mori hoc . ẽ illũ odisse ꝑquẽ possent
solũ salui. eẽ Cũ eñĩ homines quoꝵ spes indõ .ẽ. non
debeant mala reddere ꝓmalis: reddebant istimala ꝓ
bonis: Prenunciauit gͦ illis dñs dix̃q sententiã p̃scius
qđ in suo peccato morerent᷑ : De inde adiungit: Quo
g uado : uos ñ potestis uenire: hoc & discipłis alio loco
dix̃. nec tam̃ eo sdixit. in peccato ur̃o moriemini:
Quid eñi dix̃ qđ & istis quo ego uado. uos uenire ñ pote¬
stis: Non abstulit spem : sed p̃dix̃ dilationẽ: Quando eñi
hoc disciplis dñs loquebat᷑. tc̃ ñ poterant uenire qͦ ille¬
ibat sedpostea uenturi erant. istiaut̃ nũquã quib pͥ¬
scius dix̃. inpeccato uro morremini: his aut̃ auditis
uerbis: quomͦ solent carnea cogitantes. & scđm carnẽ

Expanded text:
corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddebant isti mala pro bonis. Praenuntiavit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deindado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire qibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, « In peccato vestro moriemini. » His autem auditis verbis, quomodo solent carnalia cogitantes, et secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
& patrẽ meũ sciretis: Tollamꝰ ũbũ quo notata.ẽ infidelitas au¬
dientiũ. & ipsa sententia est Iã hesterno die com̃dauimꝰ
caritati ur̃ae & diximꝰ sententias ioħis ȩuangłistę quib nob̾
narrat qđ ad ño didicit. ne discutiendas fuisse si fieri pos¬
set nisi hereticoꝵ cõm̃ta cõpellerent. Breuit̃ gͦ hester¬
no die insinuauimꝰ caritati ur̃ae : ẽẽ. hereticos qui uocant᷑
patri passiani. uela suo auetore sabelliani. hdicunt
ipsũ esse patrẽ qui .ẽ. filius. nomina diuersa. unã uͦaẽ.
ꝑsonã Cum uult pat̾ est inqͥunt. cũ uult filiꝰ. tam̃ unꝰ
est: Itẽ sunt alii heretiei qͥ uocant᷑ arriani c̃fitent᷑ qͥdem

Expanded text:
et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas auet Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta compellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item sunt ali
Abbreviated transcription (Latin):
& ait. Dñe ostende nob̾ patrẽ. & sufficit nob Quasi diceret
& ipse: Te iã nouimꝰ. apparuisti nob. uidimꝰ te. dignatus es ele¬
gere nos : secuti sumuste Mirabilia tua uidimꝰ uerba salutis
audiuimꝰ: Prȩcepta suscepimꝰ. ꝓmissa sꝑamꝰ. multũ nob̵ c̃ferre
patrẽ ndũ nouimꝰ. inflãmam᷑ desiderio illiꝰ uidendi. quẽ ñdũ
nouimꝰ : Acꝑ hoc qͥa te nouimꝰ. sed ñ nob̵ sufficit donec & pa¬
trẽ nouerimꝰ. ostende nob patrẽ & sufficit nob̵ & dñs ut
scirent ñ se nosse qđ seputabant iã nosse: Tanto tẽpore
uobiscũ sũ & menescitis philippe qui me uidet. uide & pa¬
trẽ: Nũquid hab& ista sententia ubũ dubitationis: Nũqͥd
dixi. qui me uid& forsitan uid& & patrẽ: Quare: Quia fi¬
delis audiebat ñ fidei ꝑsecutor. id eo ñ erat dñs increpator sed
doctor Qui me uid&. uidet & patrẽ: Et hicsime sciretis:

Expanded text:
et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidimus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre ovimus, inflammamur desiderio illius videndi quem nondum novimus: ac per hoc quia te novimus, sed non nobis sufficit, donec et Patrem noverimus; ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Et Dominus ut scirent non se nosse quod se putabant jam nosse: Tanto tempore vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis,
Abbreviated transcription (Latin):
de tuo nũqđ sono p̃tereunte p̃teriit : qd̾ cogitabas dixisti.
& ut adme. ꝑueniret. qđ apudte latebat. sẏllabas sonui¬
sti: sonꝰ syllabarũ ꝑduxit ad aure meã. cogitationẽ tuã.
Per aure meã descendit in cormeũ cogitatio tua. sonus medius
trans uołuit Verbũ uero illud qđ ad sũpsit sonũ. ante quã sona¬
res. erat apudte : quia sonuisti . ẽ. apud me: & ñ recessit ate
hoc adtende. quisquises examinator sonorũ Uerbũ dĩ con¬
tẽpnis. qͥa uerbũ hominis ñ cõp̃hendis Scit ergo omĩa : ꝑ
quẽ facta .s̃. om̃ia. & tam̃ dubitando increpat: Si me scire
talẽ sententiã dix̃ discipłis: sedibi ñ est ũbũ dubitationis.
quia ñ fuit causa increpande infidelitatis: Nã qđ modo
dix̃ iudȩis. si me sciretis: forsitan & patrẽ meũ sciretis Dix
& discipłis. quando eũ philippus int̾rogauit. immo postolauit

Expanded text:
de tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogitabas dixisti; de tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogitabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum perduxit ad aurem meam cogitationem tuam; per aurem meam descendit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretalem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Philippus interrogavit, imo postulavit
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ: qđ erat in principio apuddm Noli ta ista c̃siderare :¬
& ex his uerbis ad suetis. illud ubũ metiri uelle qđds est:
Audis eni ubũ & c̃tẽpnis. audidm̃ & time: In principio
erat u̾bũ: Tu reuocas adusũ sermocinationis tuae: & dicis
apudte: Quid .ẽ. ũbũ. qͥd magnũ. ẽ. ubũ : Sonat & transit:
Uerbato aere aurẽ ꝑcutit. postea ñerit: Audi ad huc foriẽ¬
ũbũ erat apuddm̃: Manebat. ñ sonando transibat: Adhuc forte
c̃tẽpnis : ds̃ erat ũbũ: Apud te ipsũ o homo . cũ ẽ. in corde tuo
ubum. aliud .ẽ. quã sonus Sed ũbũ qđ .ẽ. apud te ut transeat
adme sonũ: quasi uehiculũ quȩrit: Ad sumit gͦ sonũ in¬
ponit se quodã modo inuehiculũ. transcurrit derẽ uenit
adme. nec recedit ate Sonus aut̃ ut ueniret ad me: re¬
cessit ate: nec ꝑstitit apud me: Uerbũ gͦ qđ erat in cor¬

Expanded text:
Verbum quod erat in principio apud Deum? Noli verba ista considerare, eVerbum quod erat in principio apud Deum? Noli verba ista considerare, et ex his verbis assuetis illud Verbum metiri velle quod Deus est. Audis enim Verbum et contemnis; audi Deum et time: In principio erat Verbum. Tu revocas ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit; verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit. Assumit ergo sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in cor
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uidet᷑ . eẽ. uerbũ dubitationis Seddubitationis ubũ.ẽ.
quando dr̃ ab homine: ideo dubitante qͥa nesciente: Cum
tione: arguitur infidelitas ñ opinat᷑ diuinitas Homi¬
nes eni de his reb quas certas habent. aliquando inere
ñdubitent. uelud si indigneris seruo tuo & dicas: Contẽpni
me : c̃sidera. forsitan dñs tuus sũ: hinc & apłs ad quosdã
c̃tẽptores suos loquens ait Puto aut̃. & ego sꝑ̃m dĩ habeo:
Qui dicit puto. dubitare uidet᷑. sed ille increpabat. ñdubi
turã generis humani: Cũ uenerit inquit filiꝰ hominis.
putas inueni& fidẽ int̾ra: lã quantũ existimo. intellexi¬
stis. quomͦ sit positũ forsitan nequis uerboꝵ adpensor. &
syllabarũ ex aminator. ueluti latinȩ loqui sciens. rep̾hen¬
dat ubũ qđ dixit dĩ ubũ & rep̃hendendo di ũbũ. ñeloquens.
sed mutus remaneat: Quis eni sic loquit᷑ quomͦ loqͥ tur

Expanded text:
quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est, quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente; cum tione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpnon dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me; considera, forsitan Dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit puto, dubitare videtur; sed ille increpabat, non dubturam generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4. Jam, quantum existimo, intellexistis quomodo sit positum forsitan: ne quis verborum appensor et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum quod dixit Dei Verbum; et reprehendendo Dei Verbum, non eloquens, sed mutus remaneat. Quis enim loquitur sic, quomodo loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
te dicis solũ ñ. ẽẽ. sedcũ patre tuo. ẽe Aut ostende noꝰ¬
bis tecũ. eẽ. patrẽ tuũ & dñs Nũquid me uidetis. ut
patrẽ ut ostendã uob: hoc enĩ sequit᷑. hoc suis uerbis
ipse respondit. quors uerboꝵ expositionẽ nos ante pͥmi
simꝰ: Nidete eñi quid dixerit: Neque me scitis. neque
patrẽ meũ: Sime sciretis: forsitan & patrẽ meũ sciretis:
Dicitis gͦ ubi.ẽ. pat̾ tuus: quasi me iã sciatis. quasi totũ hoc sim
qđ uidetis gͦ qͥa me: nestis. ideo uob̾ patrẽ meũ nostendo: me
quippe hominẽ putatis. ideo patrẽ meũ queritis hominẽ.
occultũ Prius.ẽ. ut me noueritis. tc̃ & patrẽ meũ scietis:
Si enĩ me sciretis: & patrẽ meũ forsitan sciretis: Ille qui
om̃ia scit : quando dicit forsitan: ñdubitat sed increpat.
Adtende eni quomodo increpatiuȩ dicat᷑ ipsũ forsitan.

Expanded text:
te dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende note dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende nobis tecum esse patrem tuum. Et Dominus: Numquid me videtis, ut Patrem ostendam vobis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse ressimus. Videte enim quid dixerit: Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forte et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo: Ubi est Pater tuus? Quasi me jam sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis,occultum; prius est ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietis. « Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũẽ Ego sũ qͥ testimoniũ ꝑ hibeo deme ipso. & testimo¬
niũ ꝑ hib& deme. qͥ memisit pat̾: Ex his uerbis hester¬
no ut dixi die redditꝰ .ẽ. sermo: aurib & m̃tib uris:
hac cũ dñs dixiss&. illi qͥ audier̃ uos scđm carne̾ iudica¬
tis. manifestauer̃ qđ audier̃: Responder̃ eñi dño lo¬
quenti de dõ patre suo. & dixer̃ Ubi est pat̾ tuus.
Patrẽ xp̃i carnalit᷑ acceꝑunt. qͥa uerba xp̃i. scđm carnẽ
iudicauer. Erat aut̃ quiloquebat᷑ in aꝑto caro. inoccul¬
to uerbũ Homo manifestus. ds̃ occultus U idebant
indum̃tũ. & c̃tẽpnebant indutũ Contẽpnebant: quia
nesciebant Nesciebant qͥa ñ uidebant Non uidebant. qͥa
cȩci erant. Ceci erant : qͥa ñcredebant: Uideamꝰ gͦ. & ad
hac dñs quid responderit. ubi . ẽ. inquiunt patertuus.
Rudiuimꝰ enĩ tedicere solus ñ sum. sedego & qͥ memisit pat̾.
Nos solũ te uidemꝰ. patrẽ tuũ tecũ ñ uidemus Q uomodo

Expanded text:
 Ego sum qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater . Ex his verbis hesterno, ut dixi, die redditus est sermo auribus et mentibus vestris. Haec cum Dominus dixisset; illi qui audierunt, Vos secundum carnem judicatis, manifestaverunt quod audierunt. Responderunt enim Domino loquenti de Deo Patre suo, et dixerunt, Ubi est pater tuus? Patrem Christi carnaliter acceperunt, quia verba Christi secundum carnem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemnebant, quia nesciebant; nesciebant, quia non videbant; non videbant, quia caeci erant; caeci erant, quia non credebant. 2. Videamus ergo et ad haec Dominus quid responderit. Ubi est, inquiunt, pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ Nã ego quib uerbis & siforte aliquid capio ꝑdu¬
cere. possũ quod capio : ad corda ur̃a: Quis nã sufficit sonꝰ:
quae suppetit eloquentia: quȩ uires intelligendi. quȩ fa¬

Expanded text:
effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perdueffectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae fa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ moysen. sicut multũ.ẽ. & ad nos. & multo magis ad
nos intelligere qͥđ dictũ sit ego sũ quisũ : & qui.ẽ. misit me
aduos & si forte caperet moyses. illi ad quos mittebatur
quando caperent: Distulit ergo dñs qđ capere homo ñ
poss&: & addidit qđ capere poss& : Ad iunxit enĩ & ait :
ego sũ ds̃ abrahã. & dsisaac. & ds̃ iacob hoc potes capere. nã
ego sũ qui sũ. quȩ mens potest capere: Quid gͦ nos audebim¬
ne aliquid dicere ex hoc qđ dictũ . ẽ. egosũ quisũ: uł pocius
ex hoc qđ dnm dicere audistis: nisi credideritis qͥa egosum :
moriemini in peccatis ur̃is: Itane his uirib meis tantillis
me int̾rogantẽ : potius quã disputantẽ: Magis querentẽ:
quã p̃sum̃ tẽ Potius discentẽ: quã docentẽ: & certe in me
uł ꝑme: cciã uos in t̾rogate Presto. ẽ: eciã ipse dñs qui
ubi.q est. audiat int̾rogandi affectũ. & intellegendi p̃stec

Expanded text:
ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum, quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docentem, et certe in me vel per me etiam vos interrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui ubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet