comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is. qͣs oꝑata es: ita meliorib noui
testamenti preceptis subsequen¬
tib. precepta bona quȩ rudib
data sunt.non bona ẽẽ memo¬
rantur. Neqz enim mentes usui
uite carnalis inherentes. euelli
abinfimis possent: ñ gradatĩ
ducta predicatione ꝓficerent.
Hinc quippe ẽ qđ inegyptõ po¬
sitis. pio iustoq moderamine.
latenti eoꝵ concupiscentiȩ con¬
descenditur: & uicinorum suoꝵ
uasis aureis argenteisq subla¬
dis discedere iubent᷑. Qui adsy¬
na montem duch. accepta lege.
mox audiunt. Non concupisces
dem lege oculum ꝓocło. dentẽ
ꝓdente precipiuntur exigere:
cussi maxillam. alteram iuben¬
tur prebere. Quia enĩ plus sẽꝑ
ira inuindicta exigit. qͣm iniu¬
ria accepit: dum discunt mala
non multipliciꝰ reddere: quan¬
doq discerent ea & multiplica
ta sponte tolerare. Hinc ẽ. quod
cundem rudẽ ppłm. aquibdam
ꝓhibuit: quedã uͦ ei musu pristi¬
no seruauit: s hȩc ipsa tamen.

Expanded text:
is, quas operata es , ita melioribus Novi is, quas operata es , ita melioribus Novi Testamenti praeceptis subsequentibus praecepta bona quae rudibus data sunt non bona esse memorantur. Neque enim mentes usui vitae carnalis inhaerentes evehi ab infimis possent, nisi gradatim ducta praedicatione proficerent. Hinc quippe est quod, in Aegypto positis pio justoque moderamine latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur . Qui ad Sina montem ducti, accepta lege, mox audiunt: Non concupisces dem lege oculum pro oculo, dentem pro dente praecipiuntur exigere , percussi maxillam alteram jubentur praebere . Quia enim plus semper ira in vindicta exigit quam injuria accepit, dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque dta sponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usu pristino servavit; sed haec ipsa tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑. Et caligine illud. quasi
pannis infantiȩ obuoluerem.
Dum enim rudes populos. ñ aꝑta
ta locutione. preceptis litterȩ a¬
strinxit: adhuc infirma sapien¬
tes. uerboꝵ suoꝵ caligine. quass
pannis infantie obuoluit: ut
mandatis grossiorib ligati. cre¬
scerent: ne male liberi.insuis uo¬
luptatib ꝑirent: qͦs aduiam iu¬
sticiȩ. dũ non iam caritas sed ad¬
huc timor astringeret: diuina
dispensatio qͣsi pressit ut nutri¬
ret. Infirmus nanq ppłs cum p̃¬
ceptorum pannos nolens ꝑtulit.
acdfirmiorem statum. ex ipsa sua¬
ligatione ꝑuenit. Quia enĩ eum
timor prius aculpa cohercuit:
competent̃ postinodum in liber¬
tatem sp̃s exiuit. Hos pannos in
enim. qͣsi mala eẽ desinunt com¬
parationepeiorũ: & bona. quasi
bona non sunt. comꝑatione me¬
liorum. Nam sicut peius delin¬
quenti iudeȩ de sodoma atq sa¬
maria dr: iustificasti sorores tuaᷤ
momnib abhominationib tu¬

Expanded text:
subditur: Et caligine illud quasi subditur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Dum enim rudes populos non apertta locutione praeceptis litterae astrinxit, adhuc infirma sapientes verborum suorum caligine quasi pannis infantiae obvolvit, ut mandatis grossioribus ligati crescerent, ne male liberi in suis voluptatibus perirent. Quos ad viam justitiae dum non jam charitas, sed adhuc timor astringeret, divina dispensatio quasi pressit ut nutriret. Infirmus namque populus cum praeceptorum pannos nolens pertulit, ad firmiorem statum ex ipsa suligatione pervenit. Quia enim timor eum prius a culpa coercuit, competenter postmodum in libertatem spiritus exivit. Hos pannos infenim quasi mala esse desinunt comparatione pejorum, et bona quasi bona non sunt comparatione meliorum. Nam sicut pejus delinquenti Judaeae de Sodoma atque Samaria dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibus tu
Abbreviated transcription (Latin):
habebis inimicũ tuũ. Ego autẽ
dico uob̃: diligite inimicos ur̃os:
benefacite his qui oderunt uos.
Qui gͥ prius nequicias oꝑis pro¬
hibet: postmodum. culpas cor¬
dis exhaurit: nimirum dum̃di
mari. ne circum ducta iusticiȩ
littora transeat. bis ostia impo¬
tempus adiunxit dicens: Qn¬
do erumpebat qͣsi de uulua ꝓ¬
cedens:Quia uidelicet dunc hu¬
mano generi preceptis legis
obuiauit: quando adhuc secu¬
lum suȩ origini uicinum. qͣs
abortu ꝓprio ad puectum uitȩ
camnalis exibat. De uulua qͥppe
ꝓcedere ẽ inlucem p̾sentis gle
camaliter apparere. Et rectȩ sub¬
iungitur: cũ ponerem nubẽ uesti¬
mentum eius: quia nimirũ ds̃
hominib nontunc aꝑta osten¬
sione se intulit:s dum eos aber¬
rore ꝑfidiȩ eripit nec tamen illis
claritatem sui luminis patefec̃:
qͣsi extenebris eos abstulit. s ad.¬
huc nube uestiuit ut ⁊ pͥstina
prauitatis acta relinquerent: &
tamen uentura bona adhuc cer¬
tius non uiderent. Unde &aptȩ

Expanded text:
inimicum tuum; ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos . Qui igitur prius nequitias operis prohibet, et postmodum culpas cordis exhaurit, nimirum tumenti mari, ne circumducta justitiae littora transeat, bis ostia impotempus adjunxit, dicens: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Quia videlicet tunc humano generi praeceptis legis obviavit, quando adhuc saeculum suae origini vicinum, quasi ab ortu proprio ad profectum vitae carnalis exibat. De vulva quippe procedere est in luce praesentis gloriae carnaliter apparere. Et recte subjungitur: Cum ponerem nubem vestimentum ejus. Quia nimirum Deus hominibus non tunc aperta ostensione se intulit, sed dum eos ab errore perfidiae eripuit, nec tamen illis claritatem sui luminis patefecit, quasi ex tenebris eos abstulit, sed adhuc nube vestivit, ut et pristina pravitatis acta relinquerent, et tamen ventura bona adhuc certius non viderent. Unde et apte
Abbreviated transcription (Latin):
nam mentis stabilicatm appett̃.
s intuenientib temptationib.
reuerberantur: ut uidelicet infir¬
mitats suȩ memmerint: & elati
deuntutib qͣs accipiunt. non
sint. Qđ. dũ mira disciplinȩ rep̃¬
hensione agitur: qͥd aliud qͣm
suꝑinfusam derrã. gelu decęlo
generatur: Quid aliud quã de
di utero glacies ꝓducitur: qͣndo.
de interno secreto chspensatio
egreditur. & uoluntates nĩe. etiã
m bonis desideriis frenantur:
terra. qͣnta disciplinȩ gr̃ẽ p̃mat᷑¬
Ait uelle adiacet mͥ: ꝑficere autẽ
bonum. non inuenio. Qui enĩ
uelle habere se asserit: iam. ꝑin¬
fusionem gr̃ȩ quȩ inse lateant
semina. ostendit. S dũ ꝑficere
bonum ñ inuenit: ꝓfecto indi¬
cat. quanta illũ chspensationis
suꝑne glacies p̃mat. An ista gla¬
cies. eoꝵ corda ñ presserat. qͥb
dcebat: ut non quecunq uul¬
ts illa faciatis: Ac si apte cheẽt
Occulta cordis ũi semina. iam pro¬

Expanded text:
nam mentis stabilitatem appetunt, nam mentis stabilitatem appetunt, sed intervenientibus tentationibus reverberantur, ut videlicet infirmitatis suae meminerint, et elati de virtutibus quas accipiunt non sint. Quod dum mira disciplinae repressione agitur, quid aliud quam super infusam terram gelu de coelo generatur? Quid aliud quam de Dei utero glacies producitur, quando de interno secreto dispensatio egreditur, et voluntates nostrae etiam in bonis desideriis frenantur? terra, quanta disciplinae glacie prematait: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio. Qui enim velle habere se asserit, jam per infusionem gratiae, quae in se lateant semina ostendit. Sed dum perficere bonum non invenit, profecto indicat quanta illum dispensationis supernae glacies premat. An ista glacies eorum corda non presserat quibus dicebat, ut non quaecunque vultis illa faciatis ? Ac si aperte diceret: Occulta cordis vestri semina jam pro
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝑceptagrẽ pluuia inigat. et¬
am disciplinȩ rigor astringat: ne
si aut antequam debet. aut plus¬
quam necesse ẽ conceptas uututeᷤᷤ
ꝓferat. fruges inherbam ueitat:
Plerunq enim abinchoantib opꝰ
bonum. dum priusquã oportet.
ostenditur: a grano ꝑfectionis in¬
anitur. Et plerunq untutes dũ
plus quam necesse ẽ. exuberant:¬
fructũ bom oꝑiᷤ ꝑ elationẽ necant.
aut antequã debent. aut plus
tus sui magnitudinẽ. inelationis
defectum cadant. Nam cum cor
post peccata compungitur: der¬
ra quȩ aruerat. infusione plu¬
uiȩ inigatur. Ꝙcum relictis ini¬
quitatib. bona exequi oꝑa pro¬
ponit: qͣsi post infusionẽ. semi¬
na accipit. Et pleriq cum desi¬
deria scã concipiunt: in summis
ut ñ solum culpa opationem ñ
inquinet: sed ne cogitationem
pulset. Et adhuc quidem incor¬
pore posit sunt: sed nil iam ꝑpe¬
ti de communione uitȩ p̃sentis
uolunt. Imitari ꝑintentionẽ ȩter¬

Expanded text:
quam acceptae gratiae pluvia irrigat, etquam acceptae gratiae pluvia irrigat, etiam disciplinae rigor astringat, ne si aut antequam debet, aut plusquam necesse est conceptas virtutes proferat, fruges in herbam vertat? Plerumque enim ab inchoantibus opus bonum dum priusquam oportet ostenditur, a grano perfectionis inanitur, et plerumque virtutes dum plus quam necesse est exuberant. aut antequam debent, aut plus tus sui magnitudinem in elationis defectum cadant. Nam cum cor post peccata compungitur, terra quae aruerat infusione pluviae rigatur; et cum relictis iniquitatibus bona exsequi opera proponit, quasi post infusionem semen accipit. Et plerique cum desideria sancta concipiunt, in summis ut non solum culpa operationem non inquinet, sed nec cogitationem pulset. Et adhuc quidem in corpore positi sunt, sed nil jam perpeti de communione praesentis vitae volunt; imitari per intentionem inter
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ dictis prȩcedentib sequens sen¬
tentia. ñ dissiparisensu comungit᷑.
ꝓfecto &mbonam partem nobis
erꝰ intelligentia sine obstaculo dif
ligantur. S rursũ. si illã pluuia
immoderatius irigat: inculmo.
pinguedinem frumenti untutẽq̃
mutat. Sin uͦ iactatum semen p̾t
pluuiã. gelu premitur: quo foras
cicius appartre repellitur. eo int̾
fȩcundius radicat᷑ & quo uetat᷑
ꝓgred̃: cogitur multiplican: qͥa
cum immaturo ortu restringitur:
iconcepdionis suȩ tarditate. la¬
xatum. adfructum uberius im¬
pletur. Quid ẽ gͦ. qd dñs prius
quidẽ patrem se pluiuiȩ insinuat.
postmodũ uͦ. de suo egredi utero
glaciem narrat. seq gelu gignere
de cęlo ꝓnuntiat: nͥ qd miro mͦ.
nr̃i pectoris terrã ad suscipienda
uerbi semina. & prius ꝑoccultȩ
gr̃e pluuiã infundit. & postino¬
dum. ne inconceptis uirdatibus
immoderatus ꝓfluat. disciplina¬
indmȩ dispensationis premit᷑ ut

Expanded text:
Si ergo dictis praecedentibus sequens senSi ergo dictis praecedentibus sequens sententia non dispari sensu conjungitur, profecto et in bonam partem nobis ejus intelligentia sine obstaculo diffligantur. Sed rursum si illam pluvia immoderatius irrigat, in culmo pinguedinem frumenti virtutemque mutat. Sin vero jactatum semen post pluviam gelu premitur, quo foris citius apparere repellitur, eo intus fecundius radicatur; et quo vetatur progredi, cogitur multiplicari, quia cum ab immaturo ortu restringitur, ex conceptionis suae 946 tarditate laxatum ad fructum uberius impletur. Quid est ergo quod Dominus prius quidem postmodum vero de suo egredi utero glaciem narrat, seque gelu gignere de coelo pronuntiat? nisi quod miro modo nostri pectoris terram ad suscipienda verbi semina prius per occultae gratiae pluviam infundit: et postmodum ne in conceptis virtutibus immoderatius intimae dispensationis premit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ualent:. eo ipso quo abintentionps
sue ꝓfectione resiliunt. temptatio¬
num stimulis fatigant᷑ sedtam̃
easdem temptationes cogitatio¬
num comprimunt. seq pexerci¬
tagonis usum. inquodã uiuendi
rigore componunt: bene subdit᷑:
insimilitudine lapidis aquȩ du¬
rantur: qͥa & si flure cogitationes
interius lacessunt: nequaqͣm ta¬
men.usq adconsensum praui
oꝑis trahunt: S mens subino¬
lita beneuiuendi consuctudine.
qͣsi sub quadã duricia exteriꝰ ab¬
scondit: quicqͥd intus. extempta¬
tionis pulsatione mollescit ubi

Expanded text:
tionis suae perfectione resiliunt, tentationum stimulis fatigantur, sed tamen easdem tentationes cogitationum comprimunt, seque per 947 exercitationis usum in quodam vivendi rigore componunt, bene subditur: In similitudinem lapidis aquae durantur. Quia etsi fluxae cogitationes interius lacessunt, nequaquam tamen usque ad consensum pravi operis trahunt. Sed mens sub inolita bene vivendi consuetudine quasi sub quadam duritia exterius abscondit quidquid intus ex tentati
Abbreviated transcription (Latin):
Abyssi enim sui suꝑficiẽ ysaias con¬
stͥnrerat. cũ dicebat. Secretũ meũ mͥ:
secretum meum mͥ. Abyssi sui
suꝑficiem paulus constrinxerat:
qui tot ꝑiculis aduersitatis in¬
sudans. sub pretextu cuiusdam.
desemetipso loquitur:chcens.
A udui archana uerba: quȩ non
licet hominib loqui. Etrursũ.
Parco autẽ: nequis me existimet
supra id qd uidet. aut audit

Expanded text:
Abyssi enim suae superficiem Isaias conAbyssi enim suae superficiem Isaias constrinxerat, cum dicebat: Secretum meum mihi, secretum meum mihi . Abyssi suae superficiem Paulus constrinxerat, qui tot periculis ac adversitatibus insudans, sub praetextu cujusdam de semetipso loquitur, dicens: Audivi arcana verba, quae non licet homini loqui . Et rursum: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit
Abbreviated transcription (Latin):
Surge. ꝓpera amica mea:ͥ formo¬
sa mea: & ueni.Iam enim hyems
tansiit:ymber abiit. & recessit.
Et quia si sola nobis assunt ꝓsꝑa.
soluimur: adiurtutem uͦ melius
ꝑaduersa solidamur: rectȩ sub
ꝑ ꝓsꝑa mollit̃ fluunt constricte
aduersitatib. durescunt. Et adsi¬
milituchinem lapidis. aqua per¬
ducitur: quando infirmus qͥsq.
ꝑacceptã desup tolerantiã. pas¬
siones sui redemptoris imitat᷑.
Insimilitudine quippe lapidis.
aqua duruerat: cum ille prius
impatiens. ille ꝑsecutor. post¬
modum paulus dicebat. Impleo
ea quȩ desunt passionum xp̃i:
tema dona custocdunt: rectȩ ad
ditur. Et suꝑficies abyssi const̾n¬
gitur. Solet enĩ leticia. archana
mentis apire: atq aꝑiendo amit¬
tere: Aduersa uͦ. cum nos exteriꝰ
deprimunt: interius cautior es
reddunt. Post gelu itaq uel gla¬
ciem. suꝑficies abyssi constrin¬
gitur:quia mens nr̃a. ad conser¬
uanda ꝓfunda dona quȩ acce¬
ꝑit. ipsis aduersitatib munitur.

Expanded text:
Surge, propera, amica mea, formosa mea, et veni; jam enim hiems transiit, imber abiit et recessit . Et quia si sola nobis adsunt prospera solvimur, ad virtutes vero melius per adversa solidamur, recte subjuprospera molliter fluxerant constrictae adversitatibus durescunt; et ad similitudinem lapidis aqua perducitur, quando infirmus quisque per acceptam desuper tolerantiam passiones sui Redemptionis imitatur. In similitudinem quippe lapidis aqua duruerat, cum ille prius impatiens persecutor postmodum Paulus dicebat: Impleo ea quae desunt passionum Christi a donditur: Et superficies abyssi constringitur. Solet enim laetitia arcana mentis aperire, atque aperiendo amittere; adversa vero cum nos exterius deprimunt, interius cautiores reddunt. Post gelu itaque vel glaciem superficies abyssi constringitur, quia mens nostra, ad conservanda profunda dona quae acceperit, adversitatibus munitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mit. Potest enim ingelu uł glaciȩ:
prȩsentis uitȩ aduersitas designa¬
ri. Quȩ dum subaspitate sua scõs
comprimit: ualentiores reddit.
exercerdͥ ꝑmittit᷑ atq admelioris
uitȩ statum int̃ueniente tristicia
ꝓuehit: miro consilio. suꝑ futu¬
ram frugem. gelu & glaciẽ gignit:
Yt electus quisq inhac uita tanqͣm
inhyeme. aduersa uentoꝵ & fri¬
gorum toleret: & uelut mestuia
serenitate. postmodum fructus qͦs
hic conceꝑit demonstret. Unde.¬
& sponsi uoce. unicuiq ammȩ.¬

Expanded text:
Potest etiam in gelu vel glacie praesentis vitae adversitas designari, quae dum asperitate sua sanctos comprimit, valentiores reddit. exerceri permittit, atque ad melioris vitae statum interveniente tristitia provehit, miro consilio super futuram frugem gelu et glaciem gignit, ut electus quisque in hac vita, tanquam in hieme, adversa ventorum et frigorum toleret, et velut in aestiva serenitate pohic conceperunt, demonstrent. Unde sponsi voce unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
nos uitȩ presents nox continet
stellis nobis mandatoꝵ fulget:
S quia oportet hereses ẽẽ. ut ꝓ¬
bat manifesti fiant: cũ ab intel¬
lectu sano mens suꝑba repellit᷑:
ultione districh iudcis. gelu de
cȩlo generatur: ut cum ipsa scri¬
ptura sacra inelectorum cordib
caleat: eos qui se suꝑbȩ scire ap¬
petunt. a se frigidos emittat. Ibi
quippe errant: ubi eorrigere er¬
rata debuerant. Et dũ asuꝑna
intelligentia resplendentis eloqͥi.
& obdurati ipsi & seduc̾turi cet̾os.
corruunt: adima uenientes ut
gelui. & alios astringunt.Semet¬
ipsum tam̃ dñs hoc gelu gigne¬
re phibet: non quo  prauoꝵ men¬
tes ipse ad culpã format: s quoˢ
aculpa non liberat: sicut scriptũ
ẽ. Ego obdurabo cor pharaonis.
Qd. quia miscditer mollire nolu¬
it: ꝓfecto districtȩ se obdurare

Expanded text:
nos vitae praesentis nox continet, stellis nobis mandatorum fulget? Sed quia oportet esse haereses, ut probati manifesti fiant , cum ab intellectu sano mens superba repellitur, ultione districti judicis gelu de coelo generatur, ut cum ipsa Scriptura sacra in electorum cordibus caleat, eos qui se superbe scire appetunt a se frigidos emittat. Ibi quippe errant ubi corrigere errata debuerant; et dum a superna intelligentia resplendentis eloquii, et obdurati ipsi, et seducturi caeteros, corrunt, ad ima venientes ut gelu, et alios astringuat. Semetipsum tamen Dominus hoc gelu gignere perhibet, non quod pravorum mentes ipse ad culpam formet, sed quod a culpa non liberat, sicut scriptum est: Ego obdurabo cor Pharaonis . Quod quia misericorditer emollire noluit, profecto districte se obdurasse
Abbreviated transcription (Latin):
addo: qͥa iam nunc qͣnto te lo¬
comemet ipsũ humiliꝰ inuestigo.
Et quia beat᷑ iob. sc̃e ȩccliȩ typum
tenet: possunt electis eius omnib
hec eius uerba congruere. Qui co¬
gnoscentes dm. mnuno &alio de¬
liquisse se sengunt: quia se intel¬
ligunt. uel incogitatione & ope:
uel in dĩ ac ꝓximi neglecta dilec¬
Hone peccasse. Quib se ꝓmittun
ultra nil addere: qͥa ꝑ conu̾sionis
grãm. curant penitendo cotidie
etiã transacta purgare. Ehoc tam̃
qđ beat᷑ iob de duob se peniten¬
do redarguit: liquido ostendit.
qd peccator omĩs. inpenitentia
mirum.quia & bonũ qđ oportu¬
it. ñ fec̃: & malũ qd ñ oportuit. fec̃
Hinc ẽ enim. qđ ꝑmoysen. de eoqͥ
iuramentum ꝓtulit. ut uł male
qͥd uel bene facet atq hoc ipsum
obliuione tͣnscendit: dr. Offerat
agnam de gregib.siue capram:
orabitq ꝓeo sacerdos. & ꝓ peccato
elꝰ. Sin autem ñ potuerit offerre

Expanded text:
addo. quia nunc quanto te suaddo. quia nunc quanto te suto memetipsum humilius investigo.Et quia beatus Job sanctae Ecclesiae typum tenet, possunt electis omnibus haec ejus verba congruere, qui cognoscentes Dominum, in uno et alio deliquisse se sentiunt, quia se intelligunt vel in cogitatione et opere, vel in Dei ac proximi neglecta dilectione peccasse. Quibus se promittunt ultra nil addere, quia per conversionis gratiam curant poenitendo quotidie etiam transacta purgare. Per hoc tamen quod beatus Job de duobus se poenitendo redarguit, liquido ostendit quod 1048 peccator omnis in poenitentia mirum quia et bonum quod oportuit non fecit, et malum quod non oportuit fecit. Hinc est enim quod per Moysen de eo qui juramentum protulit, ut vel male quid vel benefaceret, et hoc ipsum oblivione transcendit, dicitur: Offerat agnam de gregibus sive capram, orabitque pro eo sacerdos, et pro peccato ejus. Sin autem non potuerit offerre
Abbreviated transcription (Latin):
S tͣnsacta beati iob u̾ba discuti¬
mus: nil eũ nequiter dixisse re¬
ꝑimus. Si uͦ dicta eiꝰ quȩ cum
ueritate ac lib̾tate ꝓlata sunt.
duo iã solumm ñ erunt: quia
multa erunt.S qͥa loqͥ nr̃mẽ
hominib occultũ sensũ u̾bis
apire: loqͥ uͦ nr̃m ad diuinas au¬
res ẽ motũ m̃ts. eciã exp̃ssione
actonis ostendẽ: beatꝰ iob. ad li¬
bram se subtilissimi examinis
pensans: locutone sua. scdõ se
deliquisse conficetur. Unũ enĩ lo¬
qui illicitȩ ẽ. res flagello dignaᷤ
agere: aliud loqui ẽ etiã de fla¬
gello murmurare. Qui gͦ ante
in altum increpatione ꝓficiens:
&minus se rectũ prius inoꝑe:
&minus se patientẽ post. inuer¬
bere agnouit. Unde semecipsũ
redarguens: dic̃ Unum locut᷑
sũ. qđ utnã ñ dixissem: & alterũ:
quib ultra ñ addã. Ac si dicat.
Rectum quidẽ me int̾ homines
crechchi: s de loquente: & ante fla
gella prauum: & post flagella. me
rigidum inuem. Quib ultra ñ

Expanded text:
Si transacta beati Job verba discutimus, nihil eum nequiter dixisse reperimus. Si vero dicta ejus, quae cum veritate ac libertate prolata sunt, duo jam solummodo non erunt, quia multa erunt. Sed quia loqui nostrum est hominibus occultum sensum verbis aperire, loqui vero nostrum ad divinas aures est motum mentis etiam expressione actionis ostendere, beatus Job ad libram se subtilissimi examinis pensans, locutione sua secundo se deliquisse confitetur. Unum enim loqui illicite est res flagello dignas agere, aliud loqui est etiam de flagello murmurare. Qui ergo antin altum increpatione proficiens, et minus se rectum prius in opere, et minus se patientem post in verbere agnovit. Unde semetipsum redarguit, dicens: Unum locutus sum, quod utinam non dixissem; et alterum, quibus ultra non addam. ARectum quidem me inter homines credidi, sed te loquente ante fgella pravum, et post flagella me rigidum inveni; quibus ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
lingue tegere. merits uite:stu¬
dent pondere bonoꝵ oꝑum. p̃¬
mere immoderata uerboꝵe. Uñ.
sȩ locugonis uicium. uirtute bo.
nȩ actionis oꝑitur. Scͥptũ nãq
ẽ Beati. quoꝵ remissȩ sunt ini¬
quitates: & quoꝵ dect̾a sunt pec¬
cata. S rursum. cum scriptũ sit
omnia nuda & aꝑta sunt ocłis
erꝰ: quomͦ degi possunt. quȩ ep
ocłis. cui cuncta nuda sunt. ab¬
scondi nequaqͣm possunt: Sed
quia hoc qđd tegimꝰ inferius po¬
nimꝰ: atq hoc unde degimꝰ. nimi¬
rum suꝑdiicimꝰ. ut qd ẽ. subter¬
positum. tegamꝰ: tegere peccata
dicimur: quȩ qͣsi subt̃ ponimꝰ:
dum abdicamus. Fisq aliud
suꝑducimus: dũ bonȩ actioniᷤ
opus. adhoc post eligimꝰ. ut p̃¬
feramus. Qui gͦ priora mala de¬
serit & bona posterius fac̃: ꝑ
hoc qd addit. transactã nequi¬
ciam tegit: cũ boni oꝑis meni-¬
ta suꝑducit. Beatus gͥ iob. scẽ
eccłiȩ yypum cenens: & inu̾bis
suis sua alligans. nr̃a designais:
dicat exse: dicat ex nobis. Ma-¬

Expanded text:
linguae tegere meritis vitae. Student pondere bonorum operum premere immoderata verborum. Unde sae locutioniitur. Scriptum namque est: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Sed rursum cum scriptum sit: Omnia nuda et aperta sunt oculis ejus , quomodo tegi possunt quae ejus oculis cui cuncta nuda sunt abscondi nequaquam possunt? Sed quia hoc quod tegimus, inferius ponimus, atque hoc unde tegimus nimirum superducimus, ut quod est subterpositum tegamus, tegere peccata dicimur quae quasi subterponimus dum abdicamus, eisque aliud superducimus, dum bonae actionis opus ad hoc post eligimus ut praeferamus. Qui ergo priora mala deserit, et bona posterius facit, per hoc quod addit, transactam nequitiam tegit, cui boni operis merita superducit. Beatus igitur Job sanctae Ecclesiae typum tenens, et in verbis suis sua allegans, nostra designans, dicat ex se, dicat ex nobis: Ma
Abbreviated transcription (Latin):
hominis humana sapientis:
suꝑnȩ sapientiȩ grãm quis in¬
fudit: uel ipsis scĩs predicatori¬
bus. quis nisi ego. intelligentiã
dedit: ut sciant quando. uel qͥb
debeant uenturum mane nun¬
tiare: Iccirco enim.quando &
quid agant.sentiunt: qͥa hoc
intrinsecus. me reuelante cog¬
noscunt. Notandum uͦ ẽ qđ sa¬
pientia diuinitus inspirata. in
uiscerib hominis ponitur: qͥa
nimirum quantũ adelectoꝵ
numerum spectat. non inso¬
lis uocib sed etiam insensib
datur: ut iuxta qđd loquitur
lingua. uiuat conscientia: et lux
eius. tanto clarius resplendeat
insuꝑficie: quanto uerius in ar¬
boris ẽ. hoc qd̃ additur: uel quis
dedit gallo intelligentiam: subti¬
liori adhuc expositione discu¬
tere. Intelligentia quippe docto¬
rum̃. tanto esse subtilior debet:
quanto se adpenetranda inuisi¬
bilia exercet: tanto nil materia¬
le discutit: quanto & ꝑuocem
corporis loquens. omne qđ ẽ
corꝑis. transit. Quȩ ꝓfecto nulla

Expanded text:
hominis humana sapientis hominis humana sapientis supernae sapientiae gratiam quis infudit? vel ipsis sanctis praedicatoribus quis, nisi ego, intelligentiam dedit, ut sciant quando vel quibus debeant venturum mane nuntiare? Idcirco enim quando et quid agant sentiunt, quia hoc intrinsecus me revelante cognoscunt. Notandum vero est quod sapientia divinitus inspirata in visceribus hominis quia nimirum quantum ad electorum numerum spectat, non in solis vocibus, sed etiam in sensibus datur, ut juxta quod loquitur lingua vivat conscientia, et lux ejus tanto clarius resplendeat in superficie quanto verius inarboris est hoc quod additur: Vel quis dedit gallo intelligentiam, subtiliori adhuc expositione discutere. Intelligentia quippe doctorum tanto esse subtilior debet, quanto se ad penetranda invisibilia exercet, quanto nil materiale discutit, quanto et per vocem corporis loquens, 961 omne quod est corporis transit. Quae profecto nulla
Abbreviated transcription (Latin):
quippe incedere benedixit: & quar¬
tum feliciter. Non enim omne qđ
feliciter. bene: neq inhac uica om¬
ne qđ bene feliciter. Nam leo. gal¬
lus. &aries bene incedunt:sed non¬
hic feliciter: quia ꝑsecutionum
bella patiuntur. Quartum uͦ. feli¬
citer. & non bene incedit : quia in
fallacia sua antixp̃s graditur:. s
iurta breue tempus uitȩ p̃sentis.
ipsa illi fallatia ꝓsꝑatur: sicut de
eo.subantiochi specie. ꝑdanielem
dictum ẽ Robur datum ẽ ei contͣ
iuge sacrificium. ꝓpter peccata:
Et psternetur ueritas interra: & fa¬
ciet: & ꝓsꝑabitur. Qd̃ salomon ait
icedit feliciter: hoc damiel dic̃.
ꝓsperabitur. Iurta hoc itaq de¬
stimonium. quo ꝑsalomonem
dicitur gallus succinctus lumbõ:
aptȩ etiam hoc loco gallum. scõs
predicatores accipimus. Ad se gͦ
cuncta referens ds: dicit. Quis
posuit inuiscerib hominis sa¬
pientiã: uel quis dedit gallo in¬
telligentiam: Ac si dicerẽt. In cor

Expanded text:
quippe incedere bene dixit, et quarquippe incedere bene dixit, et quartum feliciter. Non enim omne quod feliciter, bene; neque in hac vita omne quod bene, feliciter. Nam leo, gallus et aries bene incedunt, sed non feliciter, quia persecutionum bella patiuntur. Quartum vero feliciter, et non bene incedit, quia in fallacia sua Antichristus graditur, sed juxta breve tempus vitae praesentis ipsa illi fallacia prosperatur: sicut de eo sub Antiochi specie per Danielem dicitur, Robur datum est ei contra juge sacrificium propter peccata, et prosternetur veritas in terra, et faciet et prosperabitur . Quod Salomon ait: Incedit feliciter, hoc Daniel dicit prosperabitur. Juxta hoc itaque testimonium quod per Salomonem dicitur: Gallus succinctus lumbos , apte etiam hoc loco gallum sanctos praedicatores accipimus. Ad se ergo cuncta referens Dominus dicit: Quis posuit in visceribus hominis sapientiam? vel quis dedit gallo intelligentiam? Ac si diceret: In cor
Abbreviated transcription (Latin):
gallus: tercius anes. Apparuit
enim xp̃c: deinde scĩ prȩdicatores
apłi: &tunc demum spiritales pa¬
tres eccłiarum: p̃posit uidelicet.¬
& duces gregum: quia doctores
sequentum populoꝵ. S hec ad¬
huc melius affirmamꝰ: si eiusdem
loqi etiam reliqua exponendo sub¬
icimus. Nam quia post hec & an¬
tixp̃c apparebit: hoc illic qͣitum¬
subdidit. dicens. Et qui stultus ap¬
paruit: postquam eleuatus ẽ. in
sublime. Si enim intellexisset: ori
imposuisset manum. Ipse qͥppe¬
insublime eleuabitur: cum dm
se esse mentietur. S eleuatus in
sublimȩ. stultus apparebit: qͥa
inipsa eleuatione sua. ꝑaduentũ
uen iudicis deficiet. Qđ si intelle¬
xisset᷑ ori imposuisset manum:
Idest si supplicium suum. cũ su¬
ꝑbire exorsus ẽ. prȩuidissetͥ bene
aliqñ condit᷑ in tantȩ iactatione sup¬
biȩ non fuiss et eleuatus. De quo. ne¬
quaquam moueat qđ suꝑius dictũ
ẽ: quartum. qđ incedit feliciter. Iria

Expanded text:
gallus, tertius aries. Apparuit gallus, tertius aries. Apparuit enim Christus, deinde sancti praedicatores apostoli, et tunc demum, spirituales Patres Ecclesiarum praepositi, videlicet duces gregum, quia ductores sequentium populorum. Sed haec adhuc melius affirmamus, si ejusdem loci etiam reliqua exponendo subjicimus. Nam quia post haec et Antichristus apparebit, hoc illic qsubdidit, dicens: Et qui stultus apparuit, postquam elevatus est in sublime. Si enim intellexisset, ori imposuisset manum . Ipse qin sublime elevabitur, cum Deum se esse mentietur. Sed elevatus in sublime stultus apparebit, quia in ipsa elatione sua per adventum veri judicis deficiet. Quod si intellexisset, ori imposuisset manum: id est, Si supplicium suum, cum superbire exorsus est, praevidisset, bene aliquando conditus, in tanta jactatione superbiae non fuisset elevatus: de quo nequaquam moveat quod superius dictum est: Quartum quod incedit feliciter. Tria
Abbreviated transcription (Latin):
se quippe hoc loco leo ponit᷑:
de quo. scriptum ẽ Uicit leo de
tribu iuda. Qui fortissimus be¬
stiarum d̃r: qͥa in illo hoc qđ in¬
firmum ẽ. ddi. fortius ẽ. homini¬
bus. Qui adnulliꝰ pauebit oc¬
cursum. Dicit enim. Uenit prin¬
ceps huy mundi: & inme non
habet quicqͣm. Gallus succinc¬
tus lumbos: idest p̃dicatores
sci. inter huius noctis tenebras.
uerum mane nunciantes Qui.
succincti lumbos sunt: quia a
menbris suis. luxuriȩ flura re¬
stn gunt. Inlumbis qͥppe:
lururia ẽ. Unde & eis. a dño dr.¬
nec ẽ. rex qui resistat ei. Quẽ alz¬
um hoc loco arietẽ accipimus.
nͥ primum intra ȩccłiam ordi¬
nem sacerdotum. de quib scri¬
ptum ẽ. afferte dño filios arietũ:
qui ꝑ exempla sua gradientem
popłm. qͣsi subsequentem oui¬
um gregem trahunt: Quib spi¬
ritaliter rectȩq uiuentib nuiłꝰ
rex sufficit omnino resistere: quia
enim adeum quem desiderant.¬
& anxiȩ currere: & moriendo ꝑue¬
nire. Ponitur gͦ leo p̾rimus: scds.

Expanded text:
se quippe hoc loco leo ponitur de quo scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Qui fortissimus bestiarum dicitur, quia in illo hoc quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Qui ad nullius pavet occursum. Dicit enim: Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Gallus succinctus lumbos, id est praedicatores sancti inter hujus noctis tenebras verum mane nuntiantes. Qui succincti lumbos sunt, quia a membris suis luxuriae fluxia restringunt. In lumbis quippe luxuria est. Unde et eisdem a Donec est rex qui resistat ei. Quem alium hoc loco arietem accipimus, nisi primum intra Ecclesiam ordinem sacerdotum, de quibus scriptum est, Afferte Domino filios arietum ? qui per exempla sua gradientem populum, quasi subsequentem ovium gregem trahunt. Quibus spiritualiter recteque viventibus nullus rex sufficit omnino resistere; quia ciunt enim, ad eum quem desiderant, et anxie currere, et moriendo pervenire. Ponitur ergo primus leo, secundus
Abbreviated transcription (Latin):
contempnunt. Blanda diuini
eloquii predicamenta commu¬
nieant: s apud se immanes in
cumore ꝑseuerant. Unde hic qͦ.
postquam ꝑcardines maris ag.¬
gregatȩ ȩccliş latitudo signata
pe sunt: qui se elatis cogitatio¬
nib extollunt. Quos contra: ꝑ
ysaiam dicitur. Ue. qui sapienteᷤ
estis mocłis uris: & coram uobis¬
mecipsis prudentes. Quos contͣ:

Expanded text:
contemnunt; blanda divini contemnunt; blanda divini eloquii praedicamenta communicant, sed apud se immanes in tumore perseverant. Unde hic quoque, postquam per cardines maris aggregatae Ecclesiae latitudo signata pe sunt, qui se elatis cogitationibus extollunt. Quos contra per Isaiam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Qu
Abbreviated transcription (Latin):
bis cotidie fieri sine cessatione ui¬
deamus. Quid enim agit petr
uerbi pabulo. corda nr̃a male ie¬
iuna satientur: Quid paulus. qͥd
moriebantur. uincant: Dicat᷑ gͦ.
Si uoluent extendere nubes quasi
tentorium suũ et fulgurare lumi¬
ne suo desuꝑ: cardines qͦ maris¬
opiet. Phec enim iudicat popłos.
& dat escas multis mortalib. Ac
si aptȩ dicat. Si scõs suos inmini¬
sterio suç predicationis extendit.
eorumq uerba miraculis adiu¬
uat: totius mundi limites ad
fidem uocat: ꝑquȩ & prius suꝑ¬
bientes iudicat: & post ꝑuerbum
consolationis nutriens. inspe hu¬
mortalib diccret: notandum qd̃
non ait. omnib. s multis: quia
uidelicet scriptum ẽ. non omni¬
adme: nisi pat̾ qui misit me. tra¬
xerit eum. &rursum. Nouit dñs
qui sunt eius. Vnde in ipsa quoq
scã ȩccłia plurimi fidẽ tenent: &
uitã fidei ñ tenent. Humilitatis
dominicȩ sacramenta ꝑcipiunt:
s humiliari dñica imitatione

Expanded text:
bis quotidie fieri sine cessatione vibis quotidie fieri sine cessatione videamus. Quid enim agit Petru nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quidmoriebantur vincant? Dicatur ergo: Si voluerit extendere nubes quasi tentorium suum, et fulgurare lumine suo desuper, cardines qoperiet. Per haec enim judicat populos, et dat escas multis mortalibus. Ac si aperte diceret: Si sanctos suos in ministerium praedicationis extendit, eorumque verba miraculis adjuvat, totius mundi limites ad fidem vocat, per quae et prius superbientes judicat, et post per verbum consolationis nutriens in spe humortalibus diceret, notandum quod non ait, omnibus, sed multis, quia vid licet scriptum est: Non omniad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Et rursum: Novit Dominus qui sunt ejus . Unde in ipsa quoque sancta Ecclesia plurimi fidem tenent, et vitam fidei non tenent; humilitatis dominicae sacramenta percipiunt, sed humiliari dominica imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
adpenitentiam uocat. Nã dum
suꝑna auhunt:dum mira oꝑa
attendunt: mox adsua corda re
dcunt: & sese de anteachs praui¬
tatib affligentes. eterna torm̃ta
ꝑtimescunt. S ꝑeasdem nubes.
ꝑquas terror infligitur. etiam
esca datur: quia magna p̃dica¬
torum dispensatio ẽ. ut sic sci¬
ant supbiendum mentes affli¬
gere: ut etiam afflict̾as nouenÑ
consolationis eloquio nudrire:
quatinus &e peccantes de ȩternis
suppliciis terreant: & penitentes.
desuꝑni regni gauduis pascant.
Unde bene ipse dispensationis
ordo seruatus ẽ: ut ordinate helui
diceret qđ phas nubes prius iudi
ua achone eorripiens concunt:
& postinodum ꝑspem consolais
nudrit. Si enim cuia chspensa¬
cio ꝑhas nubes. iudicium mͦ ñ
ageret: nequaqͣm eisdem nubib
na ñpasceret: nequaqͣm de esu¬
rentib populis. discipulis dñs
diceret. Date illis uos manduca¬
re. Qđ sic tunc eorum manib fac¬
tum credimus: ut hoc eor uer¬

Expanded text:
ad poenitentiam vocat. Nam, dum ad poenitentiam vocat. Nam, dum superna audiunt, dum mira opera attendunt, mox ad corda sua redeunt, et sese de anteactis pravitatibus affligentes, aeterna tormenta pertimescunt, sed per easdem nubes quas terror infligitur, etiam esca datur, quia magna praedicatorum dispensatio est, ut sic sciant superbientium mentes affligere, ut etiam afflictas noverint consolationis eloquio nutrire, quatenus et peccantes de aeternis suppliciis terreant, et poenitentes de superni regni gaudiis pascant. Unde bene ipse 863 dispensationis ordo servatus est, ut ordinate Eliu diceret quod per has nubes prius judicava actione corripiens concutit, et postmodum per spem consolans nutrit. Si enim divina dispensatio per has nubes judicium modo non ageret, nequaquam eisdem nubibusa corda non pasceret, nequaquam de esurientibus populis discipulis Dominus diceret: Date illis vos manducare . Quod sic tunc eorum manibus factum credimus, ut hoc eorum ver
Abbreviated transcription (Latin):
occidentisq conuinxit. Ecce
lingua britannica. quȩ nichil
aluid nouerat quã barbarum
frendere: iam dudum inhuinis
laudib ebreum cȩpit alleluia
resonare. Ecce quondam tumi¬
dus. iam substratus scõꝵ pedib
seruit occeanus: eiusq barbaros
motus. quos terreni principes
edomare ferro nequiuerant. hos
pdiuina formidine. sacerdotũ
ora simplicib uerbis ligant: &
qui cateruas pugnantium in-¬
fidelis. nequaquam metucrat:¬
iam nunc fidelis. humilium lin-¬
guas timet. Quia enim ꝑceptis
celestib uerbis. clarescentib qͦ
miraculis. uudus ei diuinȩ cogni¬
donis infunditur: eiusdem di¬
uinitatis terrore refrenatur. ut
praua agere metuat: ac totis
desideriis adeternitatis grãm
ꝑuenire concupiscat. Unde hic
quoq conuenient̃ adiungidur.¬
Per hec enim iudicat populos:
& dat escas multis mortalibus.
Phȩc nimirum uerba predicatoꝵ.
idest guttas nubium: ꝑhec ful¬
gura miraculorum: ds popłos

Expanded text:
Occidentisque conjunxit; ecce Occidentisque conjunxit; ecce lingua Britanniae, quae nil aliud noverat, quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alleluia resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat,jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut prava agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. Unde hic quoque convenienter adjungiturPer haec enim judicat populos, et dat escas multis mortalibus. - Per haec, nimirum verba praedicatorum, id est, guttas nivium, per haec, fulgura miraculorum, Deus populos
Abbreviated transcription (Latin):
nit ex predicatione. S eisdem¬
scĩs p̃dicatorib nequaquã ad ꝑ¬
suadendum uerba sufficiunt.:
nisi etiam miracula addant᷑.
ynde cum dictum sit. si uolue¬
rit extendere nubes qͣsi tentoriũ
suum: rectȩ subiungitur: & ful¬
gurare lumine suo desuꝑ. Quid
enim sentire fulgura. nisi mira
tiplicabis. & conturbabis eos:
res scõs. insensibilitatis nr̃e de¬
nebras. etiam miraculis illu¬
strat. Cumq nubes istȩ uerbis
pluunt: cumq miraculis uĩ
cͥoruscȩ lucis aꝑiunt: extremoᷤ
etiam mundi terminos. indi¬
uino amore conuertunt. Unde
rectȩ subditur. Cardines quoq
maris oꝑiet. Qd fiendum qͥdẽ.
heliu uocib audimus: s auc¬
tore deo.iam factum cernimus.
Omnipotens enim dñs choru¬
scantib nubib cardines maris
oꝑuit: quia emicantib predi¬
catorum miraculis. adfidem et¬
am terminos mundi ꝑduxit.
Ecce enim pene cunctarũ iam
gentium corda penetrauit: ec¬
ce inuna fide. orientis limitem.

Expanded text:
nit ex praedicatione. 20. Denit ex praedicatione. 20. Desanctis praedicatoribus nequaquam ad persuadendum verba sufficiunt, nisi etiam miracula addantur. Unde cum dictum sit: Si voluerit extendere nubes quasi tentorium suum, recte subjungitur: Et fulgurare lumine suo desuper. Quid enim sentire tiplicabis et conturbabis eos . » res sanctos insensibilitatis nostrae tenebras etiam miraculis illustrat. Cumque nubes istae verpluunt, cumque miraculis vim coruscae lucis aperiunt, extremos etiam mundi terminos in divinum amorem convertunt. Unde recte subditur: Cardines quoque maris operiet. Quod faciendum quidem Eliu vocibus audivimus, sed auctore Deo jam factum cernimus. Omnipotens enim Dominus coruscantibus nubibus cardines maris operuit, quia emicantibus praedicatorum miraculis, ad fidem etiam terminos mundi perduxit. Ecce enim pene cunctarum jam gentium corda penetravit; ecce in una fide Orientis limitem
Abbreviated transcription (Latin):
tinebat Isdem rursum. cum ca¬
thenis uinctus romam peteret
paulus: occupaturus mundũ.
latens meius pectore quasi sub
tentorium. ibat ds̃: quia et oc¬
cultus uideri non poterat: &
ꝑ uerba predicationis ꝓditꝰ iter
inchoate gr̃ȩ. sine cessatione ꝑa¬
gebat. Nubes eius moyses ex¬
sticit: cum. priusquam pleb is¬
iaheltoce ducatum p̃beret qua¬
draginta annis indeserco per¬
manens. & sublimia appecens.
a conuersatione populi segre¬
gatus uixit. S dentorium dei
factus ẽ: cum adreuocandum
ppłm. inegyptum missus ibat.
portans inuisibilem incorde
ueritatem: cum ommipotens ds̃
qui patescebat moꝑe. latebat in
corde: & ubiq presens.omnia
continens: iter in suo famulo. in
egyptum ueniens faciebat. Uñ
scriptum ẽ. Iuit dñs megyptũ:
ut redimeret sibi ppłm. Ecce
ire dicitur. ꝓcuiꝰ incircumscri¬
ptam p̃sentiam cuncta conti¬
nentur: quia is qui ubiq exma¬
iestate ẽ. quasi inuia gressus po¬

Expanded text:
tinebat. Idem rursus dum catinebat. Idem rursus dum catenis vinctus Romam peteret Paulus occupaturus mundum, latens in ejus pectore quasi sub tentorio ibat Deus , quia et occultus videri non poterat, et per verba praedicationis proditus iter inchoatae gratiae sine cessatione peragebat. Nubes ejus Moyses exstitit, cum priusquam plebi Israeliticae ducatum praeberet, quadraginta annis in deserto 862 permanens, et sublimia appetens, a conversatione populi segregatus vixit. Sed tentorium Dei factus est, cum ad revocandum populum in Aegyptum missus ibat , portans invisibilem in corde veritatem, cum omnipotens Deus, qui patescebat in opere, latebat in corde. Et ubique praesens omnia continens, iter in suo famulo in Aegyptum veniens faciebat. Unde scriptum est: Ivit Deus in Aegyptum, ut redimeret sibi populum . Ecce ire dicitur, per cujus incircumscriptam praesentiam cuncta continentur, quia is qui ubique ex majestate est quasi in via gressus po
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc itinere. tentorium di suñ.
hec eadem corda scoꝵ: quib
quasi inuia quiescendo tegit᷑:
dum ꝑhec. admentes homi¬
torium uocatur: cum cessasse
apredicatione sacerdotes. per
iheremiam dñs querit᷑. dicens.
Non ẽ ultra qui extendat tento¬
rium meum: & erigat pelles
meas. hinc rursum de extermi¬
nadione eius dicitur. Dissipauit
quasi ortum tentorium suum:
demolitus ẽ.tabernaculum su¬
um. Quia enim inunius ppłi
cultum. tunc dñs inder homi¬
nes latuit: eundem sibi ppłm.
tentorium uocauit. Unde &
recde nunc nubes istȩ. eius ten¬
torium dicuntur: quia ad nos ds̃
ꝑgrãm ueniens. intra predicatoꝵ
suoꝵ mentes opitur. An paulus
cius tentorium ñ erat: cum abie¬
rusalem ꝑcircuitum. usq adilli¬
ricum. adcorda mortalium ueni¬
ens. in erm̃te dñs quiescebat.:
Nubes quippe erat hominib. ten¬
torium do: quia quem predi¬
cando infundebat audientib:
hunc inuisibiliter inmente re¬

Expanded text:
in hoc itinere tentoria Dei sunt in hoc itinere tentoria Dei sunt haec eadem corda sanctorum, quibus quasi in via quiescendo tegitur, dum per haec ad mentes homitorium vocatur, cum cessasse a praedicatione sacerdotes Dominus per Jeremiam queritur, dicens: Non est qui extendat ultra tentorium meum, et erigat pelles meas . Hinc rursum de exterminatione ejus dicitur: Dissipavit quasi hortum tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum . Quia enim in unius populi cultu tunc Dominus inter homines latuit, eumdem sibi populum tentorium vocavit. Unde et recte nunc nubes istae ejus tentorium dicuntur, quia ad nos Deus per gratiam veniens, intra praedicatorum suorum mentes operitur. An Paulus ejus tentorium non erat, cum a Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum ad corda mortalium veniens, in ejus mente Dominus quiescebat ? Nubes quippe erat hominibus, tentorium Deo, quia quem praedicando, infundebat audientibus, hunc invisibiliter in mente re
Abbreviated transcription (Latin):
harum nubium. idest antiquoꝵ
patrũ uita nobis urtusq patẽ¬
sceret. nisi eam nubes aliȩ id ẽ. scĩ
apłi. lumine suȩ predicationis aꝑi¬
rent: adhas nubes. quȩ p̃dicando
mundum circueunt. sermo rede¬
at: & quid ꝑ illas dñs inmundo
egerit. ostendat. Sequitur. Si uo¬
oꝑiet. Extendit nubes dñs: dum
ministris suis uiam p̃dicationis
apiens eoᷤ inmundi latitudinẽ cir¬
cumquaq diffundit. Bene autẽ
dictum ẽ: quasi tentorium suũ.
Tentorium quippe: initinere poni
solet. Ec cum predicatores sc̃i in
mundo mictuntur: iter deo faci
occasum. Et rursum. Ds̃ dum
egrederens coram populo tuo:
dum trans gredereris ꝑ descitum:
terra mota ẽ. Os̃ enim qui ꝑsemet¬
ipsum non localiter ubiq ẽ: ꝑ
predicatores suos.inmun di par-¬
tes localiter ambulat. Unde et
am ꝑꝓph̃am dicitur. Et mam¬
bulabo mneis. Iter quippe ꝑeos
agit: dum humanis cordib. eo¬
rum se eloquio infundit. Atq

Expanded text:
harum nubium, id est antiquorum harum nubium, id est antiquorum patrum, vita nobis virtusque patesceret, nisi eam nubes aliae, id est sancti apostoli lumine suae praedicationis aperirent, ad has nubes quae praedicando mundum circumeunt sermo redeat, et quid per illas Dominus in mundo egerit ostendat. Sequitur: CAPU.---Extendit nubes Dominus, dum ministris suis viam praedicationis aperiens, eos in mundi latitudinem circumquaque diffundit. Bene autem dictum est: Quasi tentorium suum. Tentorium quippe in itinere poni solet. Et cum praedicatores sancti in mandum mittuntur, iter Deo faciuoccasum . Et rursum: Deus, cum egredereris coram populo tuo, dum transgredereris per desertum, terra mota est . Deus enim, qui per semetipsum non localiter ubique est, per praedicatores suos in mundi partes localiter ambulat. Unde etiam per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis . Iter quippe per eos agit, dum humanis cordibus eorum se eloquio infundit. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest: qui arege reꝓbo.ꝓuic¬
toriis contumelias recipit: qui
de manu hostili. isrłiticam gentẽ
fortis erpuit ectamen ipse ne mo¬
natur quasi debilis fugit: qui &
se electum diuino iudicio. & ꝑse¬
cutorem suum reꝓbum agnoscit.
ettamen eidem ꝑsecutori suo. cre¬
bie satisfactionis humilitate se sub¬
icit: qui ꝑsecutoris lanceam dol¬
lit. oram clamidis detruncat. atq
adcacumen montis ꝓtinus ꝓpe¬
iat: &uno eodemq: dempore. qͥa
occidendi potestatem habuerat
ostentat & ne occidatur. rogat:
Quia gͦ incuncꝰtis quȩ spiritaliter
appetimus. exemplis precedentib
informamur: bene de his nubib
dicitur. qui pretexunt cuncta
desuꝑ. More enim nubium. ex¬
tensa suꝑ nos padrum uita degi¬
mur: ut adfructum fecundi ger¬
minis infundamur. Et quasi in¬
tuentes cȩlum. prius nubes aspi¬
cimus: quia antebonoꝵ facta
admirando cernimus: & post.
illa quȩ sunt cȩlestia. exꝑiendo
penetramus. S quia nequaqͣm

Expanded text:
dici potest, qui a rege reprobo pro vicdici potest, qui a rege reprobo pro victoriis contumelias recipit, qui de manu hostili Israeliticam Gentem fortis eripuit, et tamen ne ipse moriatur, quasi debilis fugit? Qui et se electum divino judicio, et persecutorem suum reprobum agnoscit, et tamen eidem persecutori suo crebrae satisfactionis humilitate se subjicit. Qui persecutoris lanceam tollit, oram chlamydis detruncat, atque ad cacumen montis protinus properat, et uno eodemque tempore, quia occidendi potestatem habuerat, ostentat, et ne occidatur, rogat Quia ergo in cunctis quae spiritaliter appetimus exemplis praecedentibus informamur, bene de his nubibus dicitur: Quae praetexunt cuncta desuper. More enim nubium extensa super nos patrum vita tegimur, ut ad fructum fecundi germinis infundamur. Et quasi intuentes coelum prius nubes aspicimus, quia ante bonorum facta admirando cernimus, et post illa quae sunt coelestia experiendo penetramus. Sed quia nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
consideratione fulcimur. Quid
enim iosue constantus: qui ad ex¬
plorandam qualitatem gendũ
missus. nec ꝓceritatis magnitu¬
dinem. nec numerositatis multi¬
dudinem expauit: unde et easdẽ
gentes. quas explorando non d¬
muit. etiam preliando ꝓstrauit:
Cum benignitatis culmen appre¬
hendere conamur: p̃cedendum
exemplis instruimur. Quid enĩ
samuhele benignius. qui de pͥn¬
cipatu regendi populi deiectus.
successorem sibi humilider requi¬
rit. inuentumq unguat inregẽ.
unctum mox tolerat ꝑsecutorẽ:
aquo. ne moriatur trepidat. et
tamen ne ei dñs irascatur. rogat:
Ipse quippe cum mittcretur. ait.
Audiet saul: &interficiet me. Et
e ꝑsemetipsam ueritas dicit.
Quo usq tu luges saulem: cũ ego
abiecerim eum: Quid gͦ isto ui¬
ro dici benignius potest: qui
a quo formidat occĩdi: Cũ ad
pietatis atq humilitatis celsitu¬
dinem tendimus: precedentium
exemplis leuamur. Quid enĩ da-¬
uid misericordius. quid humiliꝰ

Expanded text:
consideratione fulcimur. Quid consideratione fulcimur. Quid enim Josue constantius , qui ad explorandam qualitatem gentium missus, nec proceritatis magnitudinem, nec numerositatis multitudinem expavit? Unde et easdem Gentes, quas explorando non timuit, etiam praeliando prostravit. Cum benignitatis culmen apprehendere conamur, praecedentium exemplis instruimur. Quid enim Samuele benignius, qui de principatu regendi populi dejectus , successorem sibi humiliter requirit, inventumque ungit in regem: unctum mox tolerat persecutorem? A quo ne moriatur, trepidat: et tamen ne ei Dominus irascatur, rogat. Ipse quippe cum mitteretur, ait: Audiet Saul, et interficiet me . Et ei per semetipsam Veritas dicit: Usquequo tu luges Saulem, cum ego abjecerim eum ? Quid ergo isto viro dici benegnius potest, qui a quo formidat occidi? Cum ad pietatis atque humilitatis celsitudinem tendimus, praecedentium exemplis levamur . Quid enim David misericordius, quid humilius