comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totã fidem. ita ut montes tranfferã. caritatẽ au¬
tẽ ñ habeã. nichil mͥ ꝓdest. Ergo qͦd dñsdirit fi¬
de fieri que grano sinapis cõparatur. hoc apls̃
docet. tota fide posse fieri. Aliã parabolã locutꝰ
est eis. Simile ẽ regnũ celoꝵ ferm̃to. qͦd accep¬
tũ mulier abscondit infarine satis trib donec
ferm̃tatũ est totũ. Diuersus est. hominũ sto¬
orib illi lenib delecꝰtant᷑ cibis. Pro ponit itaq
dñs. ut iã supra diximꝰ diuersas parabolas. ut
iuxta uulnerũ uarietates. et diuersa medici¬
na sit. Mulier ista que fermentũ accepit et ab¬
scondit illud infarine satis trib donec ferm̃¬
taret᷑ totũ. uel p̾̃dicatio mͥ uidet᷑ apli̾ca. uel ecclã

Expanded text:
totam fidem, ita ut montes transferam; charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo quod Dominus dixit fide fieri, quae grano sinapis comparetur, hoc Apostolus docet tota fide posse fieri. Aliam parabolam locutus est eis. Simile est regnum coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentatum est totum. Diversus est hominum stooribus, alii lenibus delectantur cibis. Proponit itaque Dominus, ut jam supra diximus, diversas parabolas, ut juxta vulnerum varietates et medicina diversa sit. Mulier ista, quae fermentum accepit, et abscondit illud in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum, vel praedicatio mihi videtur apostolica vel E
Abbreviated transcription (Latin):
etiã siqͥd minꝰ uirtutũ habeant concedit᷑. iu¬
deis autẽ qͥ ñ crediderunt infiliũ dei: etiã siqͥd
ꝑ naturã bonũ possideant tollit᷑ Neq enĩ pos¬
sunt aliqͥd sapient᷑ intelligere. qui caput ñ ha
Nec dehis loquit᷑ quistant in littore. et diuidunt᷑
ab ihũ: et sonitu fluctuũ ꝑstrepente. ñ audiuis
ad liquidũ. que dicunt᷑ impleturq eis ꝓphetia
isaie. auditu audietis et ñ intelligetis. et uiden
tes uidebitis. et ñ uidebitis. Hec de turbis ꝓphe¬
tata sunt. que stant in littore. et dei ñ merent᷑

Expanded text:
etiamsi quid minus virtutum habeant, conceditur: Judaeis autem, qui non crediderunt in Filium Dei, etiamsi quid per naturae bonum possident, tollitur. Neque enim possunt aliquid sapienter intelligeHaec de his loquitur qui stant in littore, et dividuntur ab Jesu, et sonitu fluctuum perstrepente, non audiunt ad liquidum quae 89 dicuntur: impleturque in eis prophetia Isaiae: Auditu audietis, et tes videbitis, et non videbitis . Haec de turbis prophetata sunt, quae stant in littore et Dei non merentur
Abbreviated transcription (Latin):
Reddit causas. quare uidentes ñ uideant. et audi¬
entes ñ audiant. quia in crassatũ ẽ inquit cor po¬
pulihuiꝰ. et aurib suis grauit᷑ audierunt Ac
ne forte arbitrem᷑. crassitudinẽ cordis et grauitatẽ
auriũ nature eẽ ñ uoluntatis. subiungit culpam
arbitrii et dicit. Oculos suos clauserunt. nequan¬
do oculiᷤᷤ uideant. et aurib audiant. et corde intel¬
ligant. et conuertant᷑ et sanẽ illos. In parabolis gͦ
audiunt et in enigmate. qui elausis oculis nolt᷑
res adintelligentiã ꝓuocatos saluatore dicente.
qͥ hab& aures audiendi audiat. putaremꝰ nc̃ ocu¬
los. et aures que beatitudinẽ accipiunt carnis
xp̃i cognoscere sacram̃ta. et quos leuari ihc̃ in sub¬
lime precepit. ut candentes segetes aspitiant Et
ille aures beate. de qͥb isaias loquit᷑. dñs apposuit
mͥ auriculã. Amen quippe dico uobis. quia multi

Expanded text:
Reddit causas quare videntes non videant, et audientes non audiant: quia incrassatum est, inquit, cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt: Ac ne forte arbitremur crassitudinem cordis et gravitatem aurium naturae esse, non voluntatis, subjungit culpam arbitrii, et dicit: Et oculos suos clauserunt: nequando videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem eos. In parabolis ergo audiunt et in aenigmate, qui, clausis oculis, nolunres ad intelligentiam provocatos, Salvatore dicente: Qui habet aures audiendi, audiat, putaremus nunc oculos et aures quae beatitudinem accipiunt, carnisChristi cognoscere sacramenta, et quos levari Jesus in sublime praecepit, ut candentes segetes aspiciant ; et illae aures beatae, de quibus Isaias loquitur: Dominus apposuit mihi auriculam . Amen quippe dico vobis, quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
bus. et fit arbor. ita ut uolucres celi ueniant et
habitent in ramis eiꝰ. Nonsit molestũ lectori.si to¬
tas parabolas p̃ponimꝰ. quȩ enĩ obscura st̃ plemꝰ
disserenda sunt. ne breuitate nimia in uoluan¬
tur magis sensus. quã exponant᷑. Regnũ celore
p̃dicatio euuangelii ẽ. et noticia scripturarũ qͦ
ducit aduitã & de qua dicit᷑ ad uideos. Aufere

Expanded text:
bus, et fit arbor: ita ut volucres coeli veniant et bus, et fit arbor: ita ut volucres coeli veniant et habitent in ramis ejus. Non sit molestum lectori, si totas parabolas proponimus. Quae enim obscura sunt, plenius disserenda sunt, ne brevitate nimia involvantur magis sensus, quam exponantur. Regnum coelorum, praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam;
Abbreviated transcription (Latin):
dio tritici & reliqͥ. Hec sedã parabola ẽ cũ interp̃¬
tatione sua. ñ statĩ posita. s int̾ iectis aliis parabo¬
lis edisserta. hic enĩ ꝓponit᷑. et postea dimissis tur¬
bis uenit᷑ domũ: et accedunt ad eũ discipuli eiꝰ. ro¬
ante euis noticiã querere. quã adño disserat᷑. Ali¬
am parabolam. ꝓposuit eisdicens. Sedebat dñs
in naui. turba stabat in littore. illi ꝓcul. disci¬
puli uiciniꝰ audiebant. Proponit eis et aliã para¬
bolã. quasi diues pat̾ familias inuitatos. diuer¬
sis cibis reficiens. ut unꝰquisq scdm̃ naturã sto¬
machi sui alim̃ta uaria susciꝑet Unde & in pri¬
ori parabola. ñ dixit alterã sed aliã. Sienĩ premi¬
suset alterã. ex pectare terciã ñ poteraimꝰ. rȩmisit
aliã. ut plures sequant᷑ .xXXU.¬
iorile est. regnũ celoꝵ grano sinapis:
quod accipiens homo. seminauit in agro.
suo. qͦd minimũ est quidẽ om̃ib seminib
Cũ autẽ creuerit maius est omĩb holeri¬

Expanded text:
orreum meum. Haec secunda parabola est cum interpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus roante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disseratur. Aliam parabolam proposuit eis, dicens: Sedebat Dominus in navi, et turba 92 stabat in littore: illi procul, discipuli vicinius audiebant: proponit eis et aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomachi sui varia alimenta susciperet. Unde et in priori parabola non dixit alteram, sed aliam. Si enim praemisisset alteram, exspectare tertiam non poteramus, praemisit aliam, ut plures sequantur. Simile est regnum coelorum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo, quod minimum quidem est omnibus seminibus. Cum autem creverit, majus est omnibus oleri
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ p̃dicatio. que parua uidebat᷑ in pͥncipio. cũ
uel in animas credentiũ. uel in toto mundo sata
fuerit. ñ exurgit in holera. s crescit in arborẽ. ita
ut uolucres celi. quas uel animas credentiũ uel for.¬
iitudines dei seruitio inancipitas. sentire debemꝰ.
ueniant et habitent in ramis eius. Ramos puto
euuanglĩce arboris. que degranosinapis creue¬
re. doginatũ eẽ diuersitates. in qͥb supradictarũ
uolucrũ unaqueq reqͥescit. Ad suinamꝰ et nos
peͥnas colũbe. ut ad altiora uolitantes possimꝰ ha¬
bitare ini ramis huiꝰ arboris: et nidulos nobis fa¬
cere doctrinarũ. terrenaq fugientes. ad celestia
festinare. Multi legentes granũ sinapis minimũ
omĩb seminib et illud qđ in euuanglio dicitur.¬
a discipulis dñe ad auge nobis fidẽ. et respondet᷑
eis a saluatore. amen dico uobis. si habueritis fidẽ
quasi granũ sinapis. et diceretis huic monti mi¬

Expanded text:
autem praedicatio, quae parva 93 videbatur in principio, cum autem praedicatio, quae parva 93 videbatur in principio, cum vel in anima credentis, vel in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem: ita ut volucres coeli quas vel animas credentium, vel fortitudines Dei servitio mancipatas, sentire debemus veniant et habitent in ramis ejus. Ramos puto Evangelicae arboris, quae de grano sinapis creverit, dogmatum esse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaeque requiescit. Assumamus etpennas columbae, ut ad altiora volantes, possimus habitare in ramis hujus arboris, et nidulos nobis facere doctrinarum, terrenaque fugientes, ad coelestia festinare. Multi legentes granum somnibus seminibus, et illud quod in Evangelio a discipul: Domine, adauge nobis fidem ; et respondetur eis a Salvatore: Amen dico vobis, si habueritis fidem quasi granum sinapis, et dixeritis monti huic, mi
Abbreviated transcription (Latin):
tur eius. Simile ẽ. gͦ huiꝰcemodi regnũ granosi¬
napis. qͦd accipiens homo seminauit in agro
suo. ł lomo qui seminat in agro suo. aplerisq sal¬
uator intelligit᷑. qͦd in animis credentiũ semi¬
net. ab aliis ipse bomo seminans in agro suo. hoc
est in sem& ipso et in corde suo. qͥs est iste homo¬
qͥ seminat nͥ sensus nr̃ et animꝰ. qui suscipiens
granũ p̃dicationis. & fouens sementẽ humore
fidei facit in agro sui pectoris pullulareꝰ Predi¬
catio euuangłii: minima ẽ omib disciplinis. Ad
pͥmã quippe doctrinã. fidẽ ñ habet ueritatis. ho¬
minẽ dm̃ xp̃m mortuũ. scandalũ crucis p̃dicas.
Conferhuiꝰcemodi doctrinã dogmatib philosopho¬
rũ et libris eoꝵ & splendori eloquentie. cõpositi¬
oniq sermonũ. et uidebis quantũ minor. sit cete¬
ris seminib sem̃ euuangelii. S illa cũ creuerit. ni¬
chil mordar nichil uiuidũ. nichil uitale demon
et in herbas. que cito arescunt et corruunt. lec

Expanded text:
 43. Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo. Homo qui seminat in agro suo, a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis, ipse homo seminans in agro suo, hoc est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster et animus, qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare? Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis. Ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Deum, Deum mortuum, et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum, splendori eloquentiae, et compositioni sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverit, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonset in herbas, quae cito arescunt et corruunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
hic. id ẽ in p̃sentiarũ int̃ uos. Regina austri
surget in iuditio cũ generatione ista. et con¬
dẽpͥnabi ⁊ eã. quia uenit afinib terre au
dire sapientiã salomonis. Fodẽ modo condẽp¬
nabit regina austri poplm̃ iudeoꝵ. quo con¬
dẽpnabunt uiri niniuite israhelẽ in credu¬
lũ. Ista ẽ. autẽ regina sabba. de qua in regũ
uolumine et in paralipomenon legimꝰ. que
ꝑ tantas difficultates gente sua et imꝑio de¬
relictis. uenit in iudeã sapientiã audire salo¬
monis. et ei munera multa detulit. Innini
ne: ambulat ꝑ loca arida. querens requiem
et ñ inuenit. & reliqͣ. Quidã istũ locũ de he¬

Expanded text:
hic, id est, in praesentiarum inter vos. Regina Austri hic, id est, in praesentiarum inter vos. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam quia venit a finibus terrae aue plus quam Salomon hic. 84 Eodem modo condemnabit regina Austri populum Judaeorum, quo condemnabunt viri Ninivitae Israelem incredulum. Ista autem est regina Saba, de qua in Regum volumine et in Paralipomenon legimus : quae per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venit in Judaeam audire sapientiam Salomonis, et ei multa munera detulit. In Ninine, ambulat per loca arida, quaerens requiem et n
Abbreviated transcription (Latin):
dieb et trib noctib De hoc loco pleniꝰ in cõm̃¬
tariis ione ꝓphete disputauimꝰ. Ad illũ gͦlec
toris diligentiã remtitimꝰ. Hoc breuit̾̃ nunc di¬
xisse contenti. qͦd cyn tͫ acxiͦ Roc. totũ intelliga¬
tur ex parte. Non qđ om̃s dies tres. et tres nocꝰtes.
in inferno dñs fecerit. sed qͦd in parte fła tacͤk¬
euic et dñice. et tota die sabbati. tres dies. et to¬
tidẽ noctes utelligant᷑. Uiri niniuite surgeñ
iniuditio cũ generatione ista. et condẽpna¬
bunt eam. Nlon sententie potestate. s cõpara¬
tionis exemplo. Et ecce plusquã iona hic.
Hic aduerbiũ loci ñ ꝓnomen intelligas. lonas
sedm̃ septu aginta interpretes triduo p̾dica¬
uit. ego tanto tempore. Ille assiriis genti in¬
credule. ego uideis poplõ dei. Ille peregrinis.
ego ciuib llle uoce locutus ẽ. simplici. nichil
signoꝵ faciens. ego tanta signa faciens. beel¬
rebub calũpniã substineo. Plus est gͦ iona

Expanded text:
 in Commentariis Jonae prophetae disputavimus: ad illum ergo locum lectoris diligentiam remittimus. Hoc breviter nunc dixisse contenti, quod synecdochice totum intelligatur ex parte: non quod omnes tres dies et tres noctes in inferno Dominus steterit; sed quod in parte Parasceves, et Dominicae, et tota die sabbati, tres dies et totidem noctes intelligantur. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condeJonae. Non sententiae potestate, sed comparationis exemplo. Et ecce plus quam Jonas hic. Hic, adverbium loci, non pronomen intelligas. Jonas, secundum Septuaginta Interpretes, triduo praedicavit: ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae: ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis: ego civibus. Ille voce locutus est simplici, nihil signorum faciens: ego tanta faciens signa, Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona
Abbreviated transcription (Latin):
mittet᷑ eineq in hoc sclõ neq infuturo. Et quomͦ
peccatũ et blasphemiã dimitti hominib qͥ autẽ
in sp̃m scm̃ blasphemauerint. ñ dimitti eis neq
in p̃senti tempore neq infuturo.: Nisi forte illud
de marco eiuangli̾sta sumamꝰ exemplũ. qͥ cau¬
sas tante rei manifestius ex pressit dicens. quia
et dixerit filiũ dei habere inmundũ spm. huic
nullo tempore blasphemiaremittit᷑. Uel ita locꝰ
iste intelligendus. Qui uerbũ dixerit contͣ filiũ
hominis scandalitatꝰ carne mea. & me hominẽ
tantũ arbitrans. qͦd sim filius fabri: et fr̾es habe¬
am iacobũ et ioseph et uidã. et homo uorator
et uini potator. sim. & tales opiniones atq bla¬
sphemic. quãquã culpa ñ careant erroris. ta¬
iñ habent ueniã ꝓpt̾ corꝑis uilitatẽ. Qui aũ
manifeste intelligens oꝑa dei.cũ de uirtute
negare ñ possit. eadẽ sti mulatus inuidia. ca¬

Expanded text:
mittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro. Et quomodpeccatum et blasphemiam dimitti hominibus: qui autem in Spiritum sanctum blasphemaverit, non dimitti ei neque in praesenti tempore, neque in futuro? Nisi forte illud de Marco evangelista sumamus exemplum, qui causas tantae irae manifestius expressit, dicens: Quia et dixerit Filium Dei habere spiritum immundum, huic nullo tempore blasphemia remittetur . Vel ita locus iste intelligendus est: Qui verbum dixerit contra Filium hominis, scandalizatus carne mea, et me hominem tantum arbitrans, quod filius sim fabri, et fratres habeam, Jacobum, etac vini potator sim, talis opinio atque blasphemia quanquam culpa non careat erroris, tamen habet veniam propter corporis utilitatem. Qui autem manifeste intelligens opera Dei cum de virtute negare non possit, eadem stimulatus invidia ca
Abbreviated transcription (Latin):
potest quisquã uitrare indomũ fortis. et uasa
eiꝰ dixipere.nͥ prius alligauerit fortẽ & tunc
uasa illiꝰ diripiet: Non debemꝰ eẽ securi. adũ¬
sariꝰ nr̃ fortis. uicꝰtoris quoq uocib cõꝓbat᷑. Do¬
mꝰ illiꝰ. mundus qͥ in maligno positus ẽ. ñ cre¬
atoris dignitate. sed magnitudine delinquen¬
tis. Uasa illius nos quondã fuimꝰ. Alligatus ẽ
fortis et religatus in tartarũ. et diũ contritus
pede. et direpti sedib tiranni. captiua ducta
captiuitas. Qui ñ ẽ. mecũ contra me ẽ et qͥ ñ
congregat mecũ disꝑgit. Non put& quisquã
hoc de hereticis dictũ et scismaticis. quaquã & ita
ex suꝑfluo possit intelligi. S ex consequentib
tertuq sermonis ad diabolũ refert᷑. eo qͦd ñ pos
Ille cupit animas hominũ tenere captiuas. dñs
liberare. Ille p̃dicat idola. hic uniꝰ dei noticiam.
Ille trahit aduitia. hic ad uirtutes reuocat. qͦmͦ

Expanded text:
quisquam intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alligaverit fortem, et tunc domum illius diripiet? Non debemus esse securi: Adversarius noster fortis, victoris quoque vocibus comprobatur. Domus illius mundus, qui in maligno positus est , non creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis. Vasa ejus nos quondam fuimus. Alligatus est fortis, et religatus in tartarum, et Domini contritus pede: et direptis sedibus tyranni, captiva ducta est captivitas. Qui non est mecum, contra me est: et qui non congregatm de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi; sed ex consequentibus textuque sermonis ad diabolum refertur, et quod non pIlle cupit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutes revocat: quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd petant pleniꝰ explicat᷑. Uolumꝰ ate signũ
uidere de celo. Uel in morẽ helie ignẽ de subli¬
ini uenire cupiebant. uel insimilitudinẽ sa¬
iuelis. tempore estiuo contͣ naturã loci. mu¬
gire conitrua. choruscare fulgura. imbres ru¬
ere. quasi ñ possint et illa calũpniari et dicere.
ex occultis et uariis aeris passionib accidisse.
Nam qui calũpniaris ea que oculis uides. manu
tenes. utilitate sentis. qͥd facturus es dehis que
decelo uenerint: Utiq respondebis. et ina
ultera. quia dimiserat uirũ. et uixta iez echie¬
lẽ multis se amatorib copularat. Signũ querit.
et signũ ñ dabit᷑ illi nͥ signũ ione ꝓphete. Sic̃
enĩ fuit ionas in uentre ceti trib dieb et trib

Expanded text:
quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre de coelo . Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo contra naturam loci mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis: quid facturus es de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magoultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem, multis se amatoribus copulaverat . Signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Sicut enim fuit Jonas
Abbreviated transcription (Latin):
lithesauro blasphemias ꝓferant. uel cũ suꝑiori
questione heret sententia. qͦd qͦmͦ ñ possit bonꝰ ho¬
mo ꝓferre mala. nec malus bona. sic ñ possit xp̃c ma
uerbũ occiosum qͦd loquitti fuerint homines reddeq̃
rationẽ ꝑ eo indie iudicii. Noc quoq heret cũ su
ꝑiorib et est sensus. Si occiosũ uerbũ qͦd neqͣqꝗͣ
edificat audientes. ñ est absq ꝑiculo eius qui
loquit᷑. et in die uidicii redditurus est. unꝰquis
beel ebub pͥncipe demonioꝵ. eicere demonia.
reddituri estis rationẽ calũpnie ur̃e: Occiosũ
uerbũ est. qͦd sine utilitate et loqͤntis dicit᷑ & au¬
dientis. si omissis seriis de reb friuolis loquam.
et fabulas narremꝰ antiquas. Ceterũ qͥ scurrilia
replicat. & cachinnis ora dissoluit. et aliqͥd pro¬
fert turpitudinis. hic ñ occiosi uerbis crimi¬
nosi tenebit᷑ reus. Tunc respondert̃ ei qͥdã de
uidere. Sic signũ postulant. quasi que uide¬
rant signa ñ fuerint. S in alio euuangłista

Expanded text:
auro blasphemias proferant, vel cum superiori quaestione haeret sententia, quod quomodo non possit bonus homo proferre mala, nec malus bona: sic non possit Christuverbum otiosum, quod locuti fuerint homines, reddent rationem de eo in die judiciii otiosum verbum, quod nequaquam aedificat audientes, non est absque periculo ejus qui loquitur, et in die judicii redditurus est unusquisqBeelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia, reddituri estis rationem calumniae vestrae! Otiosum verbum est, quod sine utilitate loquentis dicitur et audientis: si omissis seriis, de rebus frivolis loquamur, et fabulas narremus antiquas. Caeterum qui scurrilia replicat, et cachinnis ora dissolvit et aliquid profert turpitudinis, hic non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur reus. Tunc responderunt ei quidam dmus a te signum videre. Sic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
et fructũ eius bonũ. aut facite arborẽ malã
et fructũ eiꝰ malũ. Exfructib enĩ arbor. cog¬
noscit᷑ Constringit eos sillogismo quẽ greci uo
pellare: qui int̾rogatos hinc inde concludit
et utroq cornu p̃mit. Si in qͥt diabolus malꝰ
ẽ. bona oꝑa facere ñ potest. Si autẽ bona sunt
perarũ. quomͦ potestis bona loqui cũ sitis mali. os¬
tendit illos arborẽ malã. et tales ad ferre fructus
blasphemia redundantes. qualia habeant semi¬

Expanded text:
um ejus bonum. Aut facite arborem malam et fructum ejus malum. Ex fructibus siquidem arbor agnoscitur. Constringit eos syllogismo, quem Graeci vem possumus appellare: qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si, inquit, diabolus malus est, bona opera facere non potest; si autem bona opera cit quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? ostendit illos arborem malam, et tales adferre fructus blasphemia redundantes, qualia habebant semi
Abbreviated transcription (Latin):
extinguet. Q peccatori ñ porrigit manũ. nec por¬
tat onus fr̃is sui. iste quassitũcalamũ confringet.
Et qͥ modicã scintillã fidei contẽpnit in pariuilis.
hic linũ extinguit fumigans. Quor. xp̃c utrũq
ñ fecit. Ad hoc enĩ uenerat. ut saluũ facerae qͦd pi¬
erat. T̃ unc oblatꝰ est ei demoniũ habenscecuset mut᷑.
et curauit eũ ita ut loqueret᷑ et uideret. Triasigna
simul in uno homine ꝑpetrita sunt. Cocus uidet mu
tus loquit᷑ possessus ademone liberat᷑. Qͦd et tunc
qͥdẽ carnalit᷑ factũ ẽ. s cotidie cõplet᷑ in conuer¬
sione credentiũ. ut expulso demone. pͥmũ fidĩ
lum̃ aspitiant. deinde in laudes dei tacentia
prius ora laxent᷑ Ihc̃ autẽ sciens cogitationes e¬
orũ. dixit. Om̃e regnũ diuisũ contra se. desola¬

Expanded text:
erabunt. Qui peccatori non porrigit manum, nec portat onus fratris sui, iste calamum quassatum confringit. Et qui modicam scintillam fidei contemnit in parvulis, hic linum exstinguit fumigans. Quorum neutrum Christus fecit; ad hoc enim venerat, ut salvum faceret quod perierat. Tunc oblatus est ei daemonium habens, 79 caecus, et mutus, et curavit eum, ita ut loqueretur et videret. Et sne liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione credentium, ut expulso daemone, primum fidei lumen aspiciant, deinde in laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Jesus autem sciens cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in se divisum desola
Abbreviated transcription (Latin):
derandũ. qͦd centurio ante crucẽ. in ipso scandalo
passionis. uere dei filium confiteatur.⁊ arrius p̾
te alonge. quȩ sequute fuerint ihm agalilea. ml¬
nistrantes ei. Consuctudinis uidaice fuit. rec
ducebatur inculpã more gentis arxtiquo. ut mu¬
licres de substantia sua. uictũ atq uestitũ pre¬
ceptorib ministrarerit. Hoc quia sdundalũ face¬
re poterat innationib. paulus abiecisse menio¬
iatur. Dicit enĩ ipse. Nuinqͥd ñhabemꝰ potestatẽ. so¬
rores mulieres circum ducendi. sicut & cęteri apłi
faciunt: ouustrabunt aut̃ dño de substantia sua.
ut meter& eoꝵ carnalia. cuiꝰ ille metebuant spiri¬
talia. ñ quo indigeret eybis dñs creaturarũ. s ut ty¬
pũ oftendet magiõtroꝵ. qͦd uictu atq uestitu ex
discipulis deberent ẽẽ conteriti. d uideamꝰ q̃les
comites habuerit. Mariã magdalenã aqua septẽ
demonia eiecerat. ⁊ mariã iacobi. ⁊ iosephmatrẽ
materterã suã. sororẽ marię matris dñi : matrẽ

Expanded text:
derandum, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis uere dei filium confiteatur. Et Arrius in tae a longe quae secutae erant Jesum a Galilaea ministrantes ei. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se mrat. Dicit enim ipse: Numquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus, quales comites habuerit. Mariamdaemonia ejecerat, et Maria Jacobi, et Joseph mater, matertera sua, soror Mariae matris Domini, et mater
Abbreviated transcription (Latin):
re. Inatrio caẏphȩ sedens. ñ poterat agere pęniten¬
tiã egreditur foras de ipioꝵ concilio. ut paui¬
dȩ negationis sordes amaris fletib lauet. Lxiii.¬
ane aut̃ facto. consiliũ inierunt om̃s prin¬
cipes sacerdotũ. ⁊ seniores pꝰpuli. aduersũ
xerunt. a tradider̃ pontio pilato p̾sidi. Nonso¬
lũ adpilatũ. s etiã adherodẽ ductus ẽ ut ut̃q
dñm illuderent. Et cerne sollicitudiniẽ sacer¬
dotũ. Ininalũ tota nocte uigilauer̃. ut homici¬
diũ facererit.⁊ uinctũ tradiderunt pilato. Ha¬
bebant eruĩ hunc more̾. ut quẽ ad iudicassent
morti. ligatũ uidici traderent. Tunc uidens¬

Expanded text:
re. In atrio Caiphae sedens, non poterat agere poenitenre. In atrio Caiphae sedens, non poterat agere poenitentiam. Egreditur foras de impiorum concilio, ut pavidae negationis sordes amaris fletibus lavet. Mane autem facto, consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi axerunt eum, et tradiderunt Pontio Pilato praesidi. Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum: in malo tota nocte vigilaverunt, ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ita int̾pretatos ut dicerent petrũ ñ dm̃
negasse. s hominẽ Et ẽẽ sensum. Nescio homi¬
ñe quia scio dm̃. Hoc quã friuolũ sit. prudens
uit. ergo mentitus ẽ dñs qui dixerat. am̃ dico
tͥ. quia in hac nocte anteꝗͣ gallus cantet ter
me negabis. Cerne quid dicat. Me negabis
ñ hominẽ. Uere tu exillis es. Nã ⁊ loquela tua.
manifestũ te facit. Nonqͦd alteriꝰ sermonis eẽt
petrꝰ aut gentis externe. Om̃s qͥppe hebrei erad.
culũ loquendi sonũ uitare ñ possit. Unde et e¬
phritei inuidicũ libro. ñ possunt sithema dicere
Tunc cepit detestari ⁊ uirare. quia ñ nouisset ho
gelio legimus. quia pꝰnegationẽ petri ⁊ galli can.¬
tũ. respexerit saluator petrũ. ⁊ intuitu suo. eũ
adamaras lacrimas ꝓuocarit. Nec fieri poterat.
ut innegationis tenebris ꝑmanera. quẽ lux
respexerat mundi. Et egressus foras flcuit ama¬

Expanded text:
hunc ita interpretatos, ut dicerent Petrum non Deum hunc ita interpretatos, ut dicerent Petrum non Deum negasse, sed hominem, et esse sensum: Nescio hominem, quia scio Deum. Hoc quam frivolum sit, prudens vit, ergo mentitus est Dominus, qui dixerat: Amen dico tibi, quia hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis. Cerne quid dicat, me negabis, non hominem. Vere et tu ex illis es: nam et loquela tua te manifestum facit. Non quod alterius sermonis esset Petrus, aut gentis exterae. Omnes quippe Hebraei erant, . ut vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde et Ephrathaei in Judicum libro non possunt σύνθημα dicere. Tunc coepit detestari et jurare, quia non 226 novisset hgelio legimus: quia post negationem Petri, et cantum galli, respexerit Salvator Petrum, et intuitu suo eum ad amaras lacrymas provocarit. Nec fieri poterat, ut in negationis tenebris permaneret, quem lux respexerat mundi. Et egressus foras, flevit ama
Abbreviated transcription (Latin):
huc egemꝰ testibꝰ: Quc̃ desolio sac̃dotali furor ex¬
cusserat. eadẽ rabies adscindendas uestes ꝓuocat.
Scudit uestimenta sua ut ostendat uideos
sacerdotii glãm ꝑdidisse. & uacuã sedẽ habere
pontificis. S et consuetudinis uidaicȩ ẽ cũ aliqͥd
blasphem ũ ⁊ quasi contꝰ am̾ audierint. scinde¬
re uestimenta sua. Iad paulũ qͦq ⁊ barnaban qͣn¬
do unlicaonia deoꝵ cultu honorabant᷑. fecisse
legunus. Herodes aut̃ quia ñdedit honorẽ dõ.
sed ad quieuit ĩ moderato fauori pꝰpłi. statĩ aban¬
las meas alapis. ⁊ facic̃ meã ñ auerti aconfusione
tũ erat uerberantib responđe.⁊ prophetizare
tu. ⁊ ñ relinquereturꝰ lapis suꝑ lapidem intẽ¬
plo. Pctrꝰ uero. sedebat foris inatrio. Foris sede¬
bat ut uid̾et exitũ rei. & n̾ad propinquabat iħu
ne ministris aliqua suspitio nasceretui . Et ite¬
rũ negauit cũ iuramento. quia ñ noui hominẽ.
Scio quosdã pii affectꝰ erga apłm petrũ locum

Expanded text:
enta sua. Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eumdem rabies ad scindendas vestes provocat. Scidit autem vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdotii gloriam perdidisse, et vacuam sedem habere pontificis. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemum, et quasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua, quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus . Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed ut quievit immoderato favori populi, statim ab anlas meas alapis, et faciem meam non averti a confusione tum erat verberantibus respondere, et prophetizare tu, et non relinqueretur lapis super lapidem in templo. Petrus vero sedebat foris in atrio. Foris sedebat, ut videret exitum rei. Et non appropinquabat Jesu, ne ministris aliqua suspicio nasceretur. Et iterum negavit cum juramento, quia non novi hominem.s  Al. pio affectu erga Apostolum Petrum, locum
Abbreviated transcription (Latin):
erciderat inpetia. & aduoluit saxũ magnũ ad ostiũ ino
uumenti. ⁊ abut. linouo ponitur moniun̾to. nepꝰ re¬
surrectionẽ cȩteris corporib remanantib. resurieris¬
se alius fiigereti. Potest. autẽ ⁊ nouũ sepulchrũ marię
uirginalẽ uterũ demonstrare. saxumq ostio ad positũ.
lenę. ⁊ altera maria sedentes contra sepulchrũ. C̾ęteriᷤ
relinqueritib drim. mulieres in offitio ꝑseuerant:
ex pectantes qͦd ꝓmiserat ihe. Et ideo meruerunt
primȩ tudere resurgentẽ. quia qͥ ꝑseuerauerit usq

Expanded text:
exciderat in petra, et advolvit saxum magnum adexciderat in petra, et advolvit saxum magnum adnumenti, et abiit. In novo ponitur monumento, ne post resurrectionem caeteris corporibus remanentibus surrexisse alius fingeretur. Potest autem et novum sepulcrum Mariae virginis uterum demonstrare, saxumque ostio appositum, lene et altera Maria sedentes contra sepulcrum. Caeteris relinquentibus Dominum, mulieres in officio perseverant, exspectantes quod promiserat Jesus, et ideo meruerunt primae videre resurgentem. Quoniam qui perseveraverit usque
Abbreviated transcription (Latin):
lus erat iħu. Diues refertur ñ deiactantia scrip¬
toris. qui uirũ nobilẽ atq ditissimũ referat. iħu
fuisse discipulũ. s ut ostendat causa quare apila¬
to corpis ihũ potuerit impetrare. ł auꝑes enĩ ⁊ ig¬
noti ñ erant ausi ad pilatũ presidẽ romane potes¬
tatis accedere.⁊ crucifixi corpꝰ impetrare. In alio
e consiliarius. Et de ipso quidẽ putant primũ psal¬
mũ ee̾ copositũ. beatus uir qui ñ abiit in consilio
impioꝵ. ⁊ cet̾. Et accepto corpꝰ iħu. inuoluit illud
insindone munda. Exsimplici sepulturi dnĩ.
ambitio diuitũ condẽpnatur. qui nec intumuł
quidẽ possunt carere diuitiis. Possumꝰ aut̃ iuxta
intelligentiã spiritalẽ ⁊ hoc sentire. qͦd corpꝰ dñi
ñ auro. ñ ge̾mis ⁊ serico. s linteamine puro obuol¬
uendũ sit. quãꝗͣ ⁊ hoc significet. qͦd ille insindo¬
ne inunda inuoluat ihin. qui pura mente eũ
susceꝑit. Et posut illud inmonumento suo nouo. qͦd

Expanded text:
us. Dives refertur non de jactantia scriptoris, quo virum nobilem atque ditissimum referat Jesus fuisse discipulum; sed ut ostendat causam quare a Pilato corpus Jesu potuerit impetrare. Pauperis enim et ignoti non erat ad Pilatum praesidem Romanae potestatis accedere, et crucifixi corpus impetrare. In alio est, consiliarius, et de ipso quidam putant primum psalmum esse compositum: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et reliqua. Et accepto corpore, Joseph involvit illud in sindone munda. Ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritualem et hoc sentire, quod corpus Domini non auro, gemmis et serico, sed lenteamine puro obvolvendum sit, quamquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvit Jesum, qui pura mente eum susceperit. Et posuit illud in monumento suo novo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ salute. quasi norius. int̾ noxios crucifigi¬
tui. Sin autẽ quispiã contende uoluerit. ideo
ibi dnm crucifirũ. ut sanguis ipsiꝰ suꝑ adȩ tu¬
mulũ distillaret. int̾rogemus eum quare ⁊ alii
latrones in eodẽ loco crucifixi sint. Erqͦ appara
caluariã ñ sepulchrũ pͥmi hominis . s. locum
significare decollatoꝵ. ut ubi habundauit pec¬
catũ. suꝑ habundet grã. Adã uͦ sepultũ uixta
cebron. ⁊ arbe in ihu filii naue uolumine legi¬
mus. Dederunt ei uinũ bibere. cũ felle mixtũ.
Et cũgustasset. noluit bibere. Ds loqͥtur adihe¬
rusalẽ. Egote plantaui uineã meã. quomodo
facta es inamaritudinẽ uitis aliene. & mara

Expanded text:
omnium salute quasi noxius inter noxios crucifigeomnium salute quasi noxius inter noxios crucifigeretur. Sin autem quispiam contendere voluerit, ideo ibi Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumulum distillaret, interrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sint? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decollatorum, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia . Adam vero sepultum juxta Hebron et Arbee, in Jesu filii Nave volumine legimus . Et dederunt ei acetum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. Deus loquitur ad Jerusalem: Ego te plantavi vineam veram, quomodo facta es in amaritudinem vitis alienae Al. a
Abbreviated transcription (Latin):
angariantes inposuer̃ ei crucẽ iħu. S hoc intelli¬
geridũ. qͦd egrediens dep̾torio ihu̾s. ipse portauerit
crucẽ suã. Postea obuiũ habuerunt symonẽ eui por¬
tandã crucẽ imposuerunt. luxta anagogen uero
crucẽ iħu suscipunt nationes. ⁊ ꝑegrinꝰ obediens
portat ignominiã saluatoris. Et uenerunt in locũ
qui dicitur golgotha. quod ẽ caluariȩ locꝰ. Audiui
quendã exposuisse c. iluarie locũ. in quo sepultus
adã ẽ. ⁊ ideo sic appellatũ quia ibi antiqui hominis
sit conditũ caput. Et hoc ẽ qd apłs dicat. surge
quidormis ⁊ exurge amortuis. ⁊ illiuminabit te xp̃e.¬
fauoribilis int̾pretatio. ⁊ mulcens aurẽ populi. nec
tam̾ uera. Extia urbem enĩ ⁊ foris portã. loca sua
inquib tricantur capita dãpuatoꝵ. ⁊ caluariȩ
erigerent᷑ uerilla martyrii. Et quomͦ ꝓ nob̾ maledic¬
tũ crucis factus eꝰ.⁊ flagellatꝰ ẽ ⁊ crucifixꝰ. sic pro

Expanded text:
angariantes imposuerunt ei crucem Jesu. Sed hoc intelliangariantes imposuerunt ei crucem Jesu. Sed hoc intelligendum est quod egrediens de praetorio Jesus, ipse portaverit crucem suam: postea obvium habuerint Simonem, cui portandam crucem imposuerint. Juxta anagogen vero, crucem Jesu suscipiunt nationes, et peregrinus obediens portat ignominiam Salvatoris. Et venerunt in locum qui dicitur Golgotha, quod est Calvariae locus. Audivi quemdam exposuisse Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum esse, quia ibi antiqui hominis sit conditum caput, et hoc esse quod Apostolus dicat: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Favorabilis interpretatio et mulcens aurem populi, nec tamen vera. Extra urbem enim et foras portam, loca sunt in quibus truncantur capita damnatorum, et Calvariae, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ auerti faciem meã. a confusione sputoꝵ Ettam̃
cũ caput eiꝰ ꝑcutiant harundine. sustinet cunc̾ta
patienter: ut ysaie uerũ ostendat uaticiniũ dicen¬
tis. Harundinẽ quassatã. ñ confringet. Et pꝰquã
illuserunt ei. exuerunt eum clamidẽ. ⁊ in duer̃
eũ uestimentis suis. & duxerunt ut crucifi geren.
Quando flagellatur iħ̃e conspucͥtur. & irridetur.
ñh abet propria uestimenta. s ea quȩ piopt̾ nr̃a
nas uestes recipit ⁊ propriũ adsumit ornatũ.Dta¬
tinq elemerta turbant᷑. ⁊ creatori testimoniũ dat
creatura. Exeuntes autẽ inuener̃ hominẽ cireneũ
nomine sẏmonẽ. hunc angariauer̃. ut tolleret cru¬
cẽ eiꝰ. Nequis putet huc loco ioh̃is euuangłis te
inStoriã ẽẽ cont̾riã. ille erũ dixit euntẽ dnm de
p̃torio portasse crucẽ suã. matheus autẽ refert qͦd
inuenerint hominẽ cireneũ nomine symonẽ. quẽ

Expanded text:
Non averti faciem meam a confusione sputorum , et tamen Non averti faciem meam a confusione sputorum , et tamen cum caput ejus percutiant arundine, sustinet cuncta patienter, ut 232 Isaiae verum ostendat vaticinium, dicentis: Arundinem quassatam non confringet . Et postquam induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum, ut crucifigerent. Quando flagellatur Jesus, et conspuitur, et irridetur, non habet propria vestimenta: sed ea quae propter nostra vestes recipit, et proprium assumit ornatum: statimque elementa turbantur, et testimonium Creatori dat creatura. Exeuntes autem, invenerunt hominem Cyraeneum, nomine Simonem: hunc angariaverunt, ut tolleret crucem ejus. Ne quis putet huic loco Joannis Evangelistae historiam esse contrariam. Ille enim dixit, exeuntem Dominum de praetorio portasse crucem suam; Matthaeus autem refert quod invenerunt hominem Cyrenaeum, nomine Simonem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ. ⁊ genu flexo ante eum illudebant dicen¬
tes. aue rex iudȩoꝵ. Milttes qui dẽ quia rex
iudeoꝵ fuerat appellatꝰ. ⁊ hoc ei scribe & sac̃¬
dotes crim̾ obicerant. qͦd sibi in populo isrł
usurparet imꝑiũ. iludentes hoc faciunt.
ut nudatũ pristin.s uestibꝰ. induant dami¬
dẽ coccineã. P rorosilibo quoreges ueteres
utebant᷑. ⁊ ꝑdiademate ponunt ei coronã spincã. Pro
sceptio regali dant calamũ. & ad orant quasi regem.
Nos aut̃ omĩa hec intelligamꝰ mẏsticȩ. Quomͦ enim
cayphas dixit. oportet unũ hominẽ mori ꝓ om̃ib
nesciens quid diceret. sic & isti qͦd cumq fecerunt.
licet alia mente fecerint. tam̃ nob qui credunus. sa¬
cramenta tͥbuerunt. Inclamidẽ coccineã. oꝑa gentiũ
cruenta sustentat. Incorona spinea. maledictũ sol¬
uit antiquũ. Incalamo. uenenata occidit aramalia.
Siue calamũ tenebat inmanui. ut sacrilegiũ scri¬
dinẽ & ꝑcutielunt caput eiꝰ. Eo temꝑe cõpletũ est.

Expanded text:
ante eum illudebant dicentes: Ave, rex Judaeorum. Milites quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus, induant chlamydem coccineam pro purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate ponant ei coronam spineam, pro sceptro regali dent calamum, et adorent quasi regem. Nos autem haec omnia intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibus, nesciens quid diceret, sic et isti quodcunque fecerunt, licet alia mente fecerint, tamen nobis qui credimus sacramenta tribuebant. In chlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat. In corona spinea, maledictum solvit antiquum. In calamo, venenata occidit animalia; sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium scridinem, et percutiebant caput ejus. Eo tempore completum est;
Abbreviated transcription (Latin):
ut impii obitiunt .s. sedulę uisitationis offitia.
dũ crebro abeunt ac recurrut.⁊ ñ paciuntur
a sepulchro diũ dui abee̾ uł longiꝰ. Et ecce t̾r¬
motus factus c̃ magnꝰ. angelus enĩ dnĩ descen¬
dit de celo. ⁊ accedens reuoluit lapidẽ. ⁊ sede

Expanded text:
ut impii objiciunt, sed sedulae visitationis officium, ut impii objiciunt, sed sedulae visitationis officium, dum crebro abeunt ac recurrunt, et non patiuntur a sepulcro Domini diu abesse vel longius. Et ecce terraemotus factus est magnus. Angelus enim Domini descendit de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ furentur ũ. Non suffecerat pͥncipib sacerdotũ
⁊ scribis. ac phariscis crucifixisse dñm saluatorẽ.
nͥ sepulchrũ custodirent. cohortẽ acciꝑent. sig¬
narent lapidẽ & quantũ inillis ẽ manũ oppone¬
rent resurgenti. ut diligentia eoꝵ nr̃e fidei pro¬
ficeret. Quantũ enĩ ampliꝰ seruatur. tantoma¬
gis resurrectionis uirtꝰ ipsiꝰ ostendit᷑. Unde et
inmoniuñto nouo qͦd excisum inpetra condit
ẽ. ne si ex multis lapidib edificatũ e̾ẽt. suffos¬
sis cumuli fundamentis ablatꝰ furto diceret᷑.
Qͦd aut̃ insepulchio ponendus eet ꝓpħe tes¬
tunoniũ ẽ dicentis. Hic habttabit in excisa spe¬
lunca petrȩ fortissime. Statunq post duos uer¬
siculos sequitur regẽ cũ gła uidebitis.
ESPERESABBATI RUELUCESCII
inprima sabbati. uenit maria mag¬
dalenę. ⁊ altera maria uidere sepulchrũ.
Id diuersa temꝑͦa istarũ mulicrũ ine
uuangeliis describunt᷑. ñ mendatii signũ est̃

Expanded text:
 etc. Non suffecerat principibus sacerdotum et scribis ac Pharisaeis crucifixisse Dominum Salvatorem, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, signarent lapidem, et quantum in illis est, manum opponerent resurgenti, ut diligentia eorum ficeret: Quanto enim amplius reservatur, tanto magis resurrectionis virtus ostenditur. Unde et in monumento novo, quod excisum fuerat in petra, conditus est: ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Quod autem in sepulcro ponendus esset, prophetae testimonium est, dicentis: Hic habitabit in excisa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum gloria videbitis . Vespere autem sabbati quae lucescit in prima sabbati, venit Maria Magdalene et altera Maria videre sepulcrum. Quod diversa tempora istarum mulierum in Evangeliis describuntur, non mendacii signum est,
Abbreviated transcription (Latin):
fitetur quod uere dei filiꝰ sit. Querat erudit̾
lector. quomodo sibi conueniat pilatũ lauisse
manꝰ suas.⁊ dixisse. in nocens ego sum a sangui¬
ne huiꝰ iusti.⁊ p̾ea flagellatũ tradidisse ihm̃.
ut crucifigeretur. Sed sciendũ ẽ romanis eum
legib ininistrasse. quibꝰ sanccitũ ẽ. ut quicru¬
cifigitur. prius flagellis uerberet᷑. Traditꝰ esł
itaq ihe̾ nulitib uerberandus. ⁊ illud sac̃tissi¬
mũ corpꝰ pectusq dei capar flagella secueru.
Hoc autẽ factumẽ. ut quia scriptũ erat. multa
flagella peccatoꝵ. ut illo flagellato. nos auer¬
berib liberaremur. dicente scriptura adiustũ¬
uirũ. Flagellũ ñ ad propinquabit tab̃naculo
tuo. lunc milites p̃sidis suscipientes ihm in

Expanded text:
nfitetur quod vere Dei Filius sit. Quaerat eruditus nfitetur quod vere Dei Filius sit. Quaerat eruditus lector, quomodo sibi conveniat Pilatum lavisse manus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, et postea flagellatum tradidisse Jesum ut crucifigeretur? Sed sciendum est Romanis eum legibus ministrasse, quibus sancitum est, ut qui crucifigitur, prius flagellis verberetur. Traditus est itaque Jesus militibus verberandus, et illud sacratissimum corpus, pectusque Dei capax, flagella secuerunt. Hoc autem factum est, ut quia scriptum flagella peccatoris , ut illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura. Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Tunc milites praesidis
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. & abinpietate iudeoꝵ qui clamauer̃ cru¬
cifige eum. nos alienos faceret quodã modo
mͥ contra cesarẽ crimen imꝑingit᷑ in nocens egosũ
ferre sententiã. ñdãpniat oblatũ. s arguit offe¬
rentes. iustũ ẽẽ ꝓnuntians. qͥ crucifigendus ẽ.
Uos inquit uideritis. Ego minister sũ legum.
ur̃a uox sanguinẽ fũdit. Et respondens uniuer¬
sus pͦpulus dixit. Sanguis huius suꝑnos. ⁊ suꝑ
filios nr̃os. ꝑseuerat usq inp̾sentẽ diem. hec in
pͣcatio suꝑ uideos. ⁊ sanguis diũ ñ aufertur
abeis. Unde ꝑysayã dicitur. Si leuaueritis ad
filios ur̃os. Tunc dimisit illis barraban. ihm
aut̃ flagellatũ. tradidit eis ut crucifigeret᷑.
Barrabas latro qui seditiones faciebat int̾bis.
qui homicidioꝵ auctorerit dimissus ẽ pͦpulo
uideoꝵ. id ẽ diabolus quiusq hodie regnat
ineis. & idcuro pacẽ habere ñ possunt. Ihe aut̃
auideis traditus. ab soluiturꝰ abuxore pilati.
& abipso p̾side iustus appellatur. & centurioc̃¬

Expanded text:
rentur, et ab impietate Judaeorum qui clamaverunt: Crucifige, nos gentiles alienos faceret, quodammodo crimen contra Caesarem impingitur. Innocens ego sum ferre, non damnat oblatum; sed arguit offerentes, justum esse pronuntians qui crucifigendus est. Vos, inquit, videritis. Ego minister sum legum: vestra vox sanguinem fundit. Et respondens universus populus, dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Perseveraprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non aufertur ab eis, unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad ilios nostros. Tunc dimisit illis Barrabbam, Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. Barrabbas latro, qui seditiones faciebat in turbis, qui homicidiorum auctor erat, dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui usque hodie regnat in eis, et idcirco pacem habere non possunt. Jesus autem a Judaeis traditus, absolvitur ab uxore Pilati, et ab ipso praeside justus appellatur. Et centurio co
Abbreviated transcription (Latin):
sariguinẽ iustũ. Auaritię magnitudinẽ. inpi¬
etatis pondus exclusit. Uidens uidas dñm adu¬
dicatũ morti. p̃tiũ retulit sac̾dotib quasi in po¬
testate sua eet ꝑsecutoꝵ mutare sententiã. Itaq
licet mutauerit uoluntatẽ suã. tam̃ uoluntatis
prime exitũ. ñ mutauit. Si aut̃ peccauit ille qͥ

Expanded text:
suspendit. Avaritiae magnitudinem impietatis pondus exclusit. Videns Judas Dominum adjudicatum morti, pretium retulit sacerdotibus, quasi in potestate sua esset persecutorum mutare sententiam. Itaque licet mutaverit voluntatem suam, tamen voluntatis pr
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tium adt discipulũ prouocarunt:
Qui diuersas naturas conant᷑ introducere. & di¬
cunt uidam ꝓditorẽ. male fuisse nature. nec
electionẽ apostolatꝰ potuisse seruari. responde¬
ant quom mala natura egerit penitentiã.
Atilli dixerunt. Iuid adnos: Tuuideris. Et¬
piectis argenteis ut templo. recessit. & abiens
laqueo se suspendit. Nichil ꝓfuit egisse peni¬
tertiã ꝑquã scelus corrigere ñ potuit. Si quan¬
do sic frater peccat infratrẽ. ut emendare ua¬
leat qͥd peccauit. potest ei dimitti. din autẽ
ꝑmanent oꝑa. frustri uoce ad sumit᷑ penitentia.
Hoc ẽ qđ inpsalmo de eodẽ infelicissimo uida.
dicitur. Et oritio eiꝰ fiat ipeccatũ. ut ñ solũ
em̃dare neqͥuerit ꝓditionis nefas. s ad prius
scelus etiã ꝓprii homicidii crim̃ addiderit. la¬

Expanded text:
tionem discipulum provocaverant? Qui diversas naturas conantur introducere, et dicunt Judam proditorem malae fuisse naturae, nec electionem apostolatus potuisse servare, respondeant quomodo mala natura egerit poenitentiam. At illi dixerunt: Quid ad nos? Tu videris. projectis argenteis in templo, recessit, et abiens laqueo se suspendit . Nihil profuit egisse poenitentiam, per quam scelus corrigere non potuit. Si quando sic frater peccat in fratrem, ut emendare valeat quod peccavit, potest ei dimitti: sin autem permanent opera, frustra voce assumitur poenitentia. Hoc est quod in Psalmo de eodem infelicissimo Juda dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum , ut non 622 solum emendare nequiverit proditionis nefas, sed ad prius scelus etiam proprii homicidii crimen addiderit.