comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiorem habent siue maliciã. Om̃is quitetigerit morticina eorũ.
im mundus erit usq ad uesperã. Benegͦ. ꝓbit intentionẽ legis latoris
ipsa littera. Si enĩ in munda natura essent ea quȩn c̃dictas animalia.
oportebat ĩ mundũ eẽ & qͥea uiuentia tanger&: Nunc autͥ qͥ tetigent
morticina eoꝵ ipse solus ĩ mundus÷ Morticina eoꝵ s̃ p̃dictȩ actions.
id ẽ dolus. furtũ. duplicitas. siue yronea. & circa alia occupatio. nec ñ
circa terrena festinatio. ex qͣ m̃tis cȩcant᷑ oculi. Quia gͦ inlus animȩ
contingit mors. morticina reete nominant᷑. & qͥea tangit id ẽ qͥ meis
polluit᷑ sicut & paulus ait. bonũ ÷ homini mulierẽ ñ tangere. ꝓcul
dubio ĩ mundus ẽ Nlihil enĩsichominẽ polluit. ut peccatr̃ usq duuespe¬
ra uenientẽ deqͣ dicebat đđ. ad uesperũ de morabit᷑ fletus: Ait enim
depenitentia intellegibili purificatione ut diluamꝰ. Et suꝑ qd ceci

Expanded text:
. Omnis qui tetigerit morticina eorum, immundus erit usque ad vesperam. Bene ergo probat intentionem legislatoris ipsa littera. Si enim immunda natura essent, ea quae nunc dicta sunt animalia, oportebat immundum esse, et qui ea viventia tangeret. Nunc autem qui tetigerit morticina eorum, ipse solus immundus est. Morticina eorum sunt praedictae actiones, id est, dolus, furtum, duplicitas sive ironia, et circa alia occupatio, nec non circa terrena festinatio, ex qua mentis caecantur oculi. Quia ergo in his animae contingit mors, morticina recte nominantur; et qui ea tangit, id est, qui in eis polluitur, sicut et Paulus ait: Bonum est homini mulierem non tangere , procul dubio immundus est. Nihil enim sic hominem polluit, ut peccatum, usque dum vespera veniente, de qua David dicebat: Ad vesperum demorabitur fletus . Ait autem de poenitentia, intelligibili purificatione ut
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus in ungub it credit᷑: quȩ etia cognationẽ hubent cis dentibis
Sunguũ siqͥde ẽta dscepere: que apta su ꝑdentes fiunt Primĩeñ
torteare pungits Iuid gͦ ẽ. In anim alibus igt᷑ mores pingutur
huonam & actis ⁊ uoluntates. ex quibipsi fiunt nundiid inundi
łlacitaq munda cr̃ dicit. Omẽ exquit ꝗđ habit diusa ungu¬
lã et ruminat in pecorib comedets. Qacũ diceret. ñprcora sedmo¬
res homiꝵx discenebat. Demq hii homines mundis qͥ ruminant : qui
inore & seꝑ portant quasi cibũ p̃cepta diuina. hi ⁊ ungulã findunt.
qr duo testamta legis ⁊ euangelioꝵ credentes sesirmo eressu in nocen

Expanded text:
 creditur, quae etiam cognationem habent cum dentibus, unguium siquidem est ea discerpere quae apta esui per dentes fiunt. Primum entoritate purgatum. Quid ergo est? in animalibus igitur mores pinguntur humani, et actus, et voluntates, ex quibus ipsi fiunt mundi vel immundi. Haec itaque munda esse dicit: Omne, inquit, quod habet divisam ungulam, et ruminat in pecoribus, comedetis . Quod cum diceret, non pecora, sed mores hominum discernebat. Denique hi homines mundi sunt, qui ruminant, qui in ore semper portant quasi cibum divina praecepta. Hi et ungulam findunt, quia duo testamenta Legis et Evangeliorum credentes, se firmo pass
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ ta quȩ in ea scriptas opttari. neq ita conuersari in pcedentib.
ostendimꝰ Un de necessariȩ eoꝵ morticina id ẽ actiones in quib pec¬
cati morte intertunt fugere p̾cepit. & nullomꝰ prticipari talib. nec
contingere ea. N solũ aut̃ tangentes: sed & portantis aut accipientes
quippiã exeis polluim portit aut̃ percata. quidic̃ malui bonõ & a¬
marũ dulcc. & tenebras lucẽ. Qđ esaix ꝓpħȩ rephendit᷑ uoce qr

Expanded text:
sed non ea quae in ea scripta sunt operari, neque ita conversari in praecedentibus ostendimus; unde necessarie eorum morticina, id est, actiones in quibus peccati morte intereunt, fugere praecepit, et nullo modo participari talibus, nec contingere ea; non solum autem tangentes, sed et portantes aut accipientes quidpiam ex eis polluimur. Portat autem peccata, qui dicit malum bonum, et am
Abbreviated transcription (Latin):
ungula findunt in patre & filii credentes ⁊ duotestamtartapentes.
sed qͥa doctrinã ueritatis in ore ñ ruminant. nihilominꝰ & ipsi ĩ nun¬
disunt. Quicꝗo ait ruminat ⁊ hab& ungilã sed ñduuidit eã sicut
camelus ⁊ ceteta n comedetis illud sedint emmuinda reputabtus. Ca¬
melus ÷ iudeus tumens ꝑ suꝑbia qͣles sscribe & farisçi ad qs di
cebat dm̃ Liquantes culicẽ. camelũ uit glutientes. Er go scribe
& farisei ruminante comedunt: qr inlegis littere gloriant᷑ medi¬
tatione. & inculto sabbati purificationisq ⁊ sacrificioꝵ. alorũ ꝙ
similiũ. Ungulã aut̃ ñ diudunt ea quȩ abris comedunt᷑. peq dis¬

Expanded text:
ungulam findant, in Patrem et Filium credentes, et duo Testamenta recipientes, sed quia doctrinam veritatis in ore non ruminant, nihilominus et ipsi immundi sunt. Quidquid, ait, ruminat et habet ungulam, sed non dividit eam, sicut camelus, etc., non comedetis illud, sed inter immunda reputabitis. Camelus est Judaeus tumens per superbiam, quales Scribae sunt et Pharicebat Dominus: « Liquantes culicem, camelum glutientes . » Ergo Scribae et Pharisaei ruminantem comedunt, quia in legis litterae gloriantur meditatione, et in cultu sabbati purificationisque, et sacrificiorum, aliorumque similium. Ungulam autem non dividunt ea quae ab eis comeduntur, neq
Abbreviated transcription (Latin):
tione sacrificioꝵ ꝓpͥo eis legens capitulu deputauit. ita & inin qsitiome
ciboꝵ fines ei ꝓpͥosdedit. Iuos pducens ⁊ tribiliores faciens. nsicui de
pecorib ⁊ depiscib. etiã dehis sancit. Ibieni att Hxcs. animalia que
comedere debets decunctis animantib. trȩ. irursus htcs quȩgignunt᷑ ina
quis ⁊ uescilicinĩ ÷. Hic aut. hats̃ quȩ de auib comedere ñ debctis. &ui¬
tandas uob Uerrabominatione digno÷ et ualde int inlicita atq nimis
cuitanda conniinerandũ. contẽplationiuacantẽ quẽpia sponte tales
habire maculas. qͣles ꝑdinumeratas Aues legis latorsignificat. Acteni
& cibũ alienũ male fectante. questibusq in iustis gaudenas ꝑ p̾dicta
significat. Qiua enĩ qͥdã inuenunt᷑ in ecclas int̾ eos qͥputat᷑ contẽpla¬
tioni optrã darȩ: quiñ quẽ ad modũ debent adhoc uacant. s frustra
inflant᷑. Audi paului dicentẽ. Si qs alia docet in adqͥescti sams sermo¬

Expanded text:
 eis legis capitulum deputavit, ita et in inquisitione ciborum fines eis proprios dedit, quos producens et terribiliores faciens, non sicut de pecoribus et de piscibus, etiam de his sancit. Ibi enim ait: Haec sunt animalia quae comedere debetis, de cunctis animantibus terrae; et rursus: Haec sunt quaibus comedere non debetis, et vitanda sunt vobis. Vere abominatione dignum est et valde inter illicita atque nimis evitanda connumerandum, contemplationi vacantem quempiam, sponte tales habere maculas quales per denumeratas aves legislator significat; ait enim njustis gaudentes per praedicta significat. Quia enim quidam inveniuntur in ecclesiis inter eos, qui putantur contemplationi operam dare, qui non quemadmodum debent ad hoc vacant, sed frustra inflantur: audi Paulum dicentem: Si quis alia docet et non acquiescit sanis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
sã ungulã & ruminat in petorib: comedetis. Quic ꝗd aut̃ rum¬
nat quidem & hab& ungulã sed ñ diuidit eã sicut camelus cicetera
n comedetis illuo. Ini immunda repitabitis. Cẏro grillas
ruminat sedungulã ñ diuidit: &sus qͥcũ ungulã diuidit ñ ruminat.
hor carnib ñuescemim. nec cadauera contingetis: qr immundas uobis

Expanded text:
autem ruminat quidem, et habet ungulam, sed non dividit eam, sicut camelus et caetera, non comedetis illud, et inter immunda reputabitis. Choerogryllius ruminat, sed ungulam non dividit. Et sus, qui cum ungulam dividat, non ruminat. Horum carnibus non vescemini, nec cadavera contingetis, quia immunda s
Abbreviated transcription (Latin):
nib ẽ ut pote omniũ peccatis cõmunicans ꝑ inuistã manꝰ imposita¬
onẽ Huiꝰ morticinas hi. quib. manꝰ imposuit. in ipsis eni patit᷑ petca¬
timortẽ. Quigꝰ tangit ea ⁊ qͥ leuauerit exeas. recte polluit᷑. Quiqͥdẽ
tangit ea id ÷ qui conuersat᷑ dic̃. qr nullatenꝰ cõpetentẽ dignitatem
arripuer. quã cauponantes oli omi mꝰ ꝑhanc iustificatis. ẜ posthat᷑
inantiqͥs iniqͥtatib ꝑmaneant. Sed ⁊ qͥ porta uerit exeis ueluti por¬

Expanded text:
ut pote omnium peccatis communicans per injustam manus impositionem. Hujus morticina sunt hi quibus manus imposuit. In ipsis enim patitur peccati mortem. Qui ergo tangit ea et qui levaverit ex eis, recte polluitur; qui quidem tangit ea, id est, qui conversatur dicit, quia nullatenus competentem dignitatem arripuerunt, quam cauponantes, olim omnimodo per hanc justificati sunt, sed post haec in antiquis iniquitatibus permanent. Sed et qui portaverit ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥleporẽ comeduont. ⁊ qͥcxrogrillu Ruminant enĩ ⁊ ipsa. sed ungula
ñdiuidunt In populari aut multitudine uideoꝵ. utrũq. acciptt᷑
Debilia quippe arimalia ħ axt dicunt᷑ testante dđ & salemone. u¬
trorũq animaliũ delilitates. salomone qͥdẽ cũ at lepusculus
plebs inualida posuit in petra cubilesiro . Dauuid is. petrarefigro¬
erinacis siue cyrogrillis. Quoꝵ unũ &ae lox ttimidũ cũ infirmi¬
tatr idẽ lepus. aliud aut̃ debile qͥdẽ sedrapax et besti alcatq.
mortiferũ dicunt id c̃ exrogilliss. qđ omẽ qͥdẽ plebcio naxime
aut udeor in ẽ populo deqͥb dix dauis uloces pedes cor adef

Expanded text:
leporem comedunt, et qui choerogryllum. Ruminant enim et ipsa, sed ungulam non dividunt. In populari autem multitudine Judaeorum, utrumque accipitur. Debilia quippe esse animalia haec dicuntur, testante David et Salomone utrorumque animalium debilitate. Sed Salomon quidem cum ait: « Lepusculus plebs inerinaciis sive chirogrillis ; quorum unum est velox et timidum cum infirmitate, id est, lepus; aliud autem debile quidem, sed rapax et bestiale atque mortiferum dicunt, id est, chirogrillus: quod omni quidem plebeio, maxime autem Judaeorum inest populo. De
Abbreviated transcription (Latin):
trarietatẽ. Iuenĩ nor dix omne qđ mouet᷑ auiuit erit uob incibũ. &
qͣss̃ hidera uirentia tradidi uobomia. quomꝰ nc̃ quȩdã comedidehis
q̃priuꝰ concessas ꝓhibuit. quomꝰ etiã qnͣdo faciebat bestias tre scđm
da Ergo quȩda trantbona. quȩdã ñ bona: sed ñ ẽ ita. Na & siad
malicy castigare iudeor gaftrimargiã uolebat: tam̃ uero legs consi¬
diratio manifesta ẽ & spĩtalis pceptor ex positio qualesq oport& rẽ
legũ etudiũ dantes. Docendi intentionẽ legislate hab& sitnĩ ninsolo
pantuiuit homo sed inomĩ uerbo qđ pcedit deore di: sicut pinis nutr

Expanded text:
Omne quod movetur et vivit, erit vobis in cibum, et quasi olera virentia tradidi vobis omnia, quomodo nunc quaedam comedi de his quae prius concessa sunt prohibuit? quomodo etiam quando faciebat bestias terrae seda. Ergo quaedam erunt bona, quaedam non bona. Sed non est ita, nam et si ad modicum castigare Judaeorum gastrimargiam volebat, tamen vera legis consideratio manifesta est et spiritalis praeceptorum expositio, qualesque oportet esse legi studium dantes docendi intentionem legislator habet. Si enim non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei , sicut pani
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ haba scuentia diuinoꝵ se dn illa bone utit̾ actionibusq incon¬
grus eã polluit. uitȩq ĩnunde scmetipso tradidit. suem etiã ipse
appellauit dics̃. Meliuis fuisset eis n cognosaere uiã iusticiae. quã
cognita ea retro conuerti. atra dito sibi scõ mandato. Contigit ens
illis res ueri ꝓuerbii. canis reuers adsuu uomito. ⁊ suslota inio¬
lutabro liti Sed qđ his q̃ dietus ad dit: hoꝵ carnib i uesaenins

Expanded text:
entiam divinorum, sed non illa bene utitur, actionibusque incongruis eam polluit, vitaeque immundae semetipsum tradidit, suem etiam ipse appellavit dicens: Melius fuisset eis non cognoscere viam justitiae, quam, cognita ea, retro reverti a tradito sibi sancto mandato: contigit enim illis res veri proverbii: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutab
Abbreviated transcription (Latin):
animantib terrȩ Neqͥquã aut̃ de aninantib terre dicera ns in¬
tentionẽ haber& abanim alib celestib distinguendi Ibitni ltonis ce
uultĩ ⁊ uttuli & aqͥlȩ. sic̃ ⁊ hominis dui bex echiel animaliacherubin
tradita docuit. Ergo incelestib animalib custodia autalia cuto¬
spectione ñ egemnꝰ ut cognoscum q̃sint munda. Omĩ atnĩ similit̃ mundi

Expanded text:
 terrae. Nequaquam autem de animantibus terrae diceret, nisi intentionem haberet ab animalibus coelestibus distinguendi. Ibi enim leonis esse vultum, et vituli, et aquilae, sicut et hominis, dum Ezechiel animalia cherubin tradit, edocuit; ergo in coelestibus animalibus custodia aut alia circumspectione non egemus ut cognoscamus quae sint munda, omnia enim similiter munda
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. Beati mundo corde qm̃ipsi dm̃ uidebt̃. sed abillo percato
quo agebat. mundũ corhabebat: qnĩquantũ ad ipsũ ꝑtinebat ñ ẽ¬
& dns̃ nignoscat ei.: idem est qđ alia editio hab&e et ñꝑdat percatta
cum ꝗ sine peccato est. Aesidicer&. Cauendũ ẽ. neilleq ebrius
est mnalitia adq idol itria seducat eũ inerrorẽ ꝗh ab & uotũ discendi
Adq sciendi ueritatẽ: ꝗahui modi delictũ ñ facilem hab& ueniam
Inqua maxime sententia ꝑ cutiunt᷑ hercaci ꝗplenidolo ađq falla¬
cia seilucunt & seducunt: quoꝵ finis & iam cirtum hab& interitũ.
Reduaꝵ dñs dĩ tuus captiuitatẽ tuã acmis erebit̃ tibi. & rursum¬
& congregabate decunctis populis inquoste ante dis ꝑsit. Siad
cardines caeli sueris dissipatꝰ inde&eracheł het dnis dĩtuus: o
ad sum&x ađp introduc& int̾rãquã posseder̃ patrestui. & obtine

Expanded text:
dictum est: beati mundi corde, quoniam ipsi deum uidebunt, sed ab illo peccato, de dictum est: beati mundi corde, quoniam ipsi deum uidebunt, sed ab illo peccato, de quo agebatur, mundum cor habebat, quoniam quantum ad ipsum pertinebat non con non ignoscat ei, » idem est quod alia editio habet, « Non perdat peccator eum qui sine peccato est. » Ac si diceret: Cavendum est, ne ille qui ebrius est malitia atque idololatria seducat eum in errorem, qui habet votum discendi atque sciendi veritatem; quia hujusmodi delictum non facilem habet veniam: in qua maxime sententia percutiuntur haeretici qui, pleni dolo atque fallacia, seducunt et seducuntur; quorum finis etiam certum habet interitum. reducet Dominus Deus tuus captivitatem tuam ac miserebitur tui et rursum congregabit te de cunctis populis in quos te ante dispersit si ad cardines caeli fueris dissipatus inde te retrahet Dominus Deus tuus et adsumet atque introdu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ elus eĩ in homine illo quando put.iuit eã seauertere ista in cor¬
desuo dicendo. Et adherebunt in eo omã maledicta testam̃ti
huiꝰ quȩscriptas̃ in libro legis huius. Non possunt ꝗdẽ om̃a eue¬
nire uni homini. Non enĩ &iam totiens mori pocest qͦt genera
mortis hic dicta sunt. Sed omã dixit ꝓquib lib&: utñ sit in munis
abomnib cui euenerint aliqua eoꝵ ꝗbus pereat. Qđ aut̃ ait utñ
simul ꝑdit peccater eum ꝗsine peccati est. Qđ gretus halx ananiar¬
thetom. ñsic Accipiendũ est tamquã abomini ꝓrsus peccato mundum
xinmunẽ hocdi xerit. ANA X AΡΕHΘ ΩN id est sine peccato:
omne: sed hocpeccatũ ꝗñ crediderint in eũ. Dicit xiamds̃ ad abi¬
melec desara uxore i abrahȩ. Scio ꝗa inmundo corde feristi hoc.
onutiq mundũ illius cor ita uoluit intellegi utsimilis eis eẽt deꝗb

Expanded text:
et zelus eius in homine illa. quando putabit eam se auertere ista in coret zelus eius in homine illa. quando putabit eam se auertere ista in corde suo dicendo. et adhaerebunt in eo omnia maledicta testamenti huius, quae scripta sunt in libro legis huius. non possunt quidem omnia euenire uni homini; non enim etiam totiens mori potest, quot genera mortis hic dicta sunt; sed omnia dixit pro quibuslibet, ut non sit immunis ab omnibus, cui euenerint aliqua eorum quibus pereat. quod autem ait: ut non simul perdat peccator eum qui sine peccato est, quod graecus habet ava{xaorrtov, non sic accipiendum est. tamquam ab omni prorsus peccato mundum et inmunem hic dixerit ava;j.a..,TVitov, id est sine peccato, omne, sed hoc peccatum, quod non crediderunt in eum. dicit etiam deus ad Abimelech de Sarra uxore Abrahae: scio quia in mundo corde fecisti hoc; non utique mundum illius cor ita uoluit intellegi, ut similis eis esset, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inselle & amari tudine. Eterit cum audierit uerba maleilio¬
tionis huiꝰ &opinabit̃ in corde suo dic̃s scã mihi siant qm̃ inerrore cor¬
dis mei incaeido. utñ simul ꝑdat peccator eũꝗsine peccato ẽ. nol& ds̃
ꝓpitiare ei sed tunc incendet᷑ ira dnĩdĩ & t elus ei in homine illo &
adherebt̃ incoomã maledicta testam̃ti huiꝰ quae scriptas in libro legis
ne sortesit. Siquis aut̃ eet. cũtruit uehem̃ter: nesurte quis quã dice¬
ret incorde suo.: audiens illa maledicta scã mihi sint: qm̃inerrore
mala: sedscã idest ꝓpitia & in noxia qm̃inerrore corilismei incedor
eundo scilic& post deos gentiũ: & eis tamquã in pune seruiendo
Ioninquit eritsic. Nonꝑdat simul petcator eum ꝗsino peccatoe.
ꝑsuasa sicut ipse opinat estdicendo scã mihi sint: & quasi hoc modo
auertendo a seium illuis maledicti: sed tunc aecendet̃ ira dni &

Expanded text:
in felle et amaritudine? et erit cum audierit uerba maledicin felle et amaritudine? et erit cum audierit uerba maledictionis huius, et opinabitur in corde suo dicens: sancta mihi fiant, quoniam in errore cordis mei incedo,  et zelus eius in homine illo, et adhaerebunt in eo omnia maledicta testamenti huius, quae scripta sunt in libro legis ne forte sit. si quis autem esset, eum terruit uehementer, ne forte quisquam diceret in corde suo audiens illa maledicta: sancta mihi sint maledicta mala, sed sancta, id est propitia et innoxia, quoniam in errore cordis mei incedo, eundo scilicet post deos gentium et eis tamquam inpune seruiendo. non, inquit, erit sic. non perdat simul peccator eum qui sine peccatopersuasa, sicut ipse opinatus est dicendo: sancta mihi sint, et quasi hoc modo auertendo a se uim illius maledicti. sed tunc accendetur ira domini
Abbreviated transcription (Latin):
basint. ñ fuisse illã uocẽ principiũ belli. sed principiui uini. Vos
enĩ nostis uthabita uerimꝰ intra egipo. & quomodo transsierini ꝑme¬
dium nationũ. quas trans seuntes uidistis ab ominationes & sordes¬
idest i dola er& lignũ & lapidem argentũ & auru quae colebant: ne
force sit int̃uosuir aut mulier fimilia aut tribus cuiuscor adauet¬
sum ẽ. hodie ad nõ dõ urõ utuadat & seruiat diis illarũ gentiũ. & sit
int̃uos radixgerminans fel & amaritudinẽ. Cũq audicrit uerba
iuram̃ ci huus. benedicat sibi in corde suodicens. ꝑ axerit mihi. &
ambulabo in prauitate cordis mei & ad sumat ebria sitiente. & dñs
ñignoscat ei. Septuaginta. Uumquid iliquis est intuos uir auđ
mulier uł familia uł tribus cuius mens declinat ad nõdõ uro ire¬
seruire dus gentium illarũ. nequa ẽ. incoridix sursũ germinans

Expanded text:
ba sint, non fuisse illam vocem principium belli, sed principium vini . « Vos ba sint, non fuisse illam vocem principium belli, sed principium vini . « Vos enim nostis ut habitaverimus in terra Aegypti, et quomodo transierimus per medium nationum, quas transeuntes, vidistis abominationes et sordes idolorum, liguum et lapidem, argentum et aurum, quae colebant. Ne forte sit inter vos vir aut mulier, familia aut tribus cujus cor aversum est hodie a Domino Deo vestro, ut vadat et serviat diis illarum gentium, et sit inter vos radix germinans fel et amaritudinem. Cumque audierit verba juramenti hujus, benedicat sibi in corde suo dicens: Pax erit mihi, et ambulabo in pravitate cordis mei. Et assumat ebria sitientem, et Dominus non ignoscat ei. » Septuaginta: « Nunquid aliquis est inter vos vir aut mulier, vel familia vel tribus, cujus mens declinavit a Domino seruire diis gentium illarum? ne qua est in uobis radix sursum germinans
Abbreviated transcription (Latin):
quas uider̃ oculitui signa & ꝓdigia illa magna & manũ ualidã:
& ñ dedit dns ds̃ uob̵ corscire & oculos uidere. & audire aures
usq indiẽ istã. Quomͦ ergo ait superius uos uidistis ceptatio¬
nes magnas quas uider̃ oculitui. siñdedit eis dns oculos uidere
& aures audire. nisi ꝗa uider̃ corpore & corde ĩ uider̃. ꝗaoculi
sabilem putet. Simul eũ ostendit & sine adiutorio dnĩ dĩ eos intel¬
legere & obedire n posse oculis cordis & aurib: cordis. & tñsi adiu¬
toriũ dĩ desit. ñ ideo eẽ. excusabile hominis uitiũ qnĩ iuditia dĩquã¬
iis oculta tam̃ iusta s̃. Adduxiuos quadraginta annis ꝑdesertũ
dns dẽ ur̃ & c&̃. Hinc appar& tancũ uinuin suis impedim̃tis potu¬
isse portare is raelitas quando exier deegipto. qđ possent cito c̃su¬
mere. Namsi omnino nihil secũ tulisient unde. eẽt illud dequo dic¬
tũ est sedit popłs manducare & bibere & surrexer̃ ludere.:
Nonenĩ hocdeaqua diceret: cum& ipsuis moysimanifestis simauer

Expanded text:
quas viderunt oculi tui; signa et prodigia illa magna, et manum validam: et non dedit Dominus vobis cor scire, et oculos videre, et audire aures usque in diem istam. » Quomodo ergo ait superius: « Vos vidistis tentationes magnas quas viderunt oculi tui, » si non dedit eis Dominus oculos videre, et aures audire, nisi quia viderunt corpore, et corde non viderunt? quia oculi sabilem putet. Simul enim ostendit et sine adjutorio Domini Dei eos intelligere et obedire non posse oculis cordis et auribus cordis; et tamen si adjutorium Domini desit, non ideo esse excusabile hominis vitium, quoniam judicia Dei, quamvis occulta, tamen justa sunt. « Adduxi vos quadraginta annis per desertum. inus deus uester. hinc adparet tantum uini in suis inpedimentis potuisse portare Israhelitas, quando exierunt de Aegypto, quod possent cito consumere. nam si omnino nihil secum tulissent, unde esset illud de quo dictum est: sedit populus manducare et bibere et surrexerunt ludere? non enim
Abbreviated transcription (Latin):
inp̾lio. Quiinlatitdine benedictus est: cũ ñ solũ exiudeis sed exõ¬
nibus &iã nationib amplissimũ a patre in toto orbe regnũ accepit.
impleto qđ ꝓpħa p̃dixerat. Abortu enĩ solis usq adocasũ magnũ est
nom̃ meũ & orribile ingentibus. Quia uero ꝑhumilitatẽ passionis
ad tantã excreuit głam celsitudinis. apte derĩ more subiungitur.
Quasi leo regeuit. cepitq brachium & uerticem. Vbi& mors eĩ p̃dica¬
in nomine leonis: Quã potestatẽ in cuangło ipse p̃dicat dicens. Pote¬
statẽ habeo ponendi animãmeã. & potestatẽ habeo iterũ sum̃di eam
Nemotollit eã ame. sedego eã pono ame. &iterũ suimo eam. Sicut

Expanded text:
itudine benedictus est, cum non solum ex Judaeis, sed ex omnibus etiam nationibus amplissimum a Patre toto orbe regnum accepit, impleto quod Propheta praedixerat: Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum et horribile in gentibus . Quia vero per humilitatem passionis ad tantam excrevit gloriam celsitudinis, apte de ejus morte subjungitur: Quasi leo requievit: cepitque brachium et verticem, etc. . In requi dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo eam tollit a me: sed ego eam pono a me, et iterum sumo eam . Sic
Abbreviated transcription (Latin):
custodit uestim̃ta sua nenudus ambulet. Aduena ꝗtecum
uersatur int̾ra ascend& suꝑte erit que sublimior: tuautẽ
descendes &eris inferior. Ipie fenerabit᷑ in caput. & cuñ senera¬
bis ei. Ipse erit incaput.: & tueris incaudam. Etuenient suꝑte
om̃s maleidictiones istȩ : & ꝑsequentes apphendentte. donec

Expanded text:
custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet. « Advena qui tecum custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet. « Advena qui tecum versatur in terra, ascendet super te, eritque sublimior. Tu autem descendes, et eris inferior. Ipse fenerabit tibi, et tu non fenerabis ei. Ipse erit in caput, et tu eris in caudam. Et venient super te omnes maledictiones istae, et persequentes apprehendent te do
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ ñcredider̃ ꝑdidit Angelos uero qn seruauer suũ princi¬
patũ: sed dereliquer̃ suũ domiciliũ inuiditiũ diei magni uin¬
culis aet̾nis sub caligine reseruauit. Sementem multũ iacias
int̃ra & modiu̾m congregab̵. ꝗ alocustȩ omã deuorabt̃. Vlineã
plantabis & fodies: & ñ bibes uinum nec colliges exea quippiã
⁊ qm̃ uasabit᷑ uermib oluas habebis i nomnib terminis tus
& nonungueris oleo ꝗa defluent & peribt̃ .& c&̃. Notalectte
qđ semĩtẽ deuorant locustȩ: uineã deuastant uermes: oliuȩ
defluunt & peribunt & cautus esto ne forte gram quã diuino
munere ꝑcepisti locustȩ & uermes spĩtales exedant deua¬
sbent ađ̃q ate auferant. & quȩ tibi in aumentũ salutis tuȩ con¬
latas. ꝓpt̃ incuriã tuã ad detrim̃tũ ꝑueniant. Dicit
enĩ psalnusta. Dedisti letitiã in cordenieo atempore fru¬
m̃ti uni & olei. Panis corhomunis c̃firmat: uinũ letsicat
corhominis. faciemoleum exilarat: & beatus quigilat &

Expanded text:
equitur: angelos uero, qui non seruauerunj; suum principatum, sed dereliquerunt suum domicilium, in iudicium magni diei uinculis aeternis sub caligine reseruauiin terram, et modicum congregabis, quia locuste omnia deuorabunt. Vineam plantabis et fodies eam, et non bibes vinum, nec colliges ex ea quidpiam, quoniam vastabitur vermibus. Olivas habebis in omnibus terminis tuis, et non ungeris oleo, quia defluent et peribunt, etc. » Nota, lector, quod sementem devorant locustae, vineam devastant vermes, olivae defluunt et pereunt: et cautus esto ne forte gratiam, quam divino munere percepisti, locustae et vermes spiritales exedant, devastent atque a te auferant, et quae tibi in augmentum salutis tuae collata sunt, propter incuriam tuam ad detrimentum perveniant. Dicit enim Psalmista: « Dedisti laetitiam in corde meo: a tempore frumenti, vini et olei » . « Panis hominis cor confirmat; vinum laetificat cor hominis, faciem oleum exhilarat » . Et, beatus qui vigilat et
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tra iericho: & uide t̾rã chanaan quã egotradam filiis is:ł
optinendã & morere inmontẽ quẽ c̃scendens : iungeris po¬
pulistius sicut mortuus ẽ aaron sr̃ tuus in monte or & ad po¬
situs ẽ populis tuis: qa p̃uaricati estis contrame in medio fi¬
lioꝵ isrł ad aquas c̃tradictionis &e coẽ. Abarim mons est
in quo mortuus est moyses: & int̃ p̃tatur transitus. Etnebo
int̾̃p̃tatur in c̃ clusione. Dicit̾ autẽ & mons eẽ nebo intra
mo ab c̃tra iericho supra iordanẽ insuꝑ cilio farga. ostendicq̃
ascendentib delibia deurbe anticũ habens hodie que
uocabulũ uxta montẽ fagor nom̃ pristinũ retinentẽ a quo
circa eũ regiousꝙ nunc appellat̾ fasga. Moyses ergo in abaron
& inmonte nebo ẽtra iericho ultraior danẽ morit᷑ : ꝗalex & circũ¬
cisio usq ad xp̃ĩ aduentũ & baptismi sacram̃tũ ꝓcessitibiq c̃clusa¬

Expanded text:
contra Hiericho et vide terram Chanaan quam ego tradam filiis Israhel contra Hiericho et vide terram Chanaan quam ego tradam filiis Israhel obtinendam et morere in monte quem conscendens iungeris populis tuis sicut mortuus est Aaron situs populis suis: quia praevaricati estis contra me in medio filiorum Israel, et ad aquas contradictionis, et caetera. » Abarim mons est, in quo mortuus est Moyses, et interpretatur transitus; et Nebo interpretatur inclusio. Dicitur autem et mons esse Nebo in terra Moab contra Jericho supra Jordanem, in supercilio Phasga, ostenditurque ascendentibus de Libya de urbe: antiquumque habens vocabulum juxta montem Phogor, nomen pristinum retinentem, a quo circa eum regio, usque nunc appellatur Phasga. Moyses ergo in Abarim et in monte Nebo contra Jericho contra Jordanem moritur, quia lex et circumcisio usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
riosam apparere in c̃spectu c̃ditoris sui aeccłamdi. de ꝑseru¬
tores eĩ peffuso ase sanguine martyrũ & ominib: malis quae
in acuita gesser̃ ꝑmalignoꝵ spĩ tuũ ministerium retrudi in
ge hennã ignis aet̾ni. Tunc enĩ & bom bonũ qđ uident lau
tuti licet sero ꝓmalo qđ gesserant penitebunt cũ uiderint
głam scoꝵ clarescere quã nõ s̃perauer̃. Gementes enĩ in
angustiis c̃stituti dicent intrase penitentiã agentes.
Hu sunt quos aliquando habuimꝰ inderisũ & insimilitudinẽ
& sinẽ illox sine honore. Quomodo ergo cõputatis̃ int̃filios
collocabit in ꝓsperis incaelesti uidelic& regno ubisine fine
giudebit & laudes dnõ simul cũ scis angłis inaet̾nũ cant ibit
II Locucusq est dñs ad moysen in eadem die dic̃s Ascende in mon¬
tẽ istũ abarim id est transitũ in montẽ neboꝗest intramoab

Expanded text:
riosam apparere in conspectu Conditoris sui Ecclesiam Dei, et persecuriosam apparere in conspectu Conditoris sui Ecclesiam Dei, et persecutores ejus pro effuso a se sanguine martyrum, et omnibus malis quae in hac vita gesserunt, per malignorum spirituum ministerium retrudi in gehennam ignis aeterni. Tunc enim et boni bonum quod vident laudtuti, licet sero, pro malo quod gesserunt poenitebunt, cum viderint gloriam sanctorum clarescere, quam non speraverunt: « Gementes enim in angustiis constituti dicent intra se poenitentiam agentes: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum et in similitudinem inem illorum sine honore. Quomodo ergo computati sunt inter filios collocabit in prosperis, in regno videlicet coelesti, ubi sine fine gaudebit, et laudes Domino simul cum sanctis angelis in locutusque est Dominus ad Mosen in eadem die dicens ascende in montem istum Abarim id est transituum in montem Nebo qui est in terra Moab
Abbreviated transcription (Latin):
tate nudati: inimicoꝵ capitis. Adhoc qđ dicit᷑ decruore ini¬
cet in turba inimicoꝵ. Tuneq nudabunt̃ capita hostiũ quando
uana eẽ ꝓbabunt᷑ c̃silia iniquarũ m̃tiũ ꝗbus se inpune posse
peccare c̃ sidebant. Possunt & capitr inicꝙ magistri accipier¬
rantiũ in quos ultio nouissima redundat. Quia ꝗsuer causa
peccatoꝵ: sentiant dampna in rerributione poenarũ. Vnde
inapocalipsin scriptũ est. Etexut sanguis de lacu usq ad iust̃e¬
nos equoꝵ H ocest ꝓcessit ultio torm̃toꝵ. usq adrectores po¬
puloꝵ. Vsq enĩ addiabolum & eĩ angłos nouissimo certami¬
ne exxiit ultio sanguinis scoꝵ esfusi sicut scriptũ est. In sanguino
percasti de sangiis teꝑsequet. Laudate gentes popłm eĩ. qr
sanguinẽ scoꝵ suoꝵ ulciscet᷑. & uindictã retribuet in hostes¬
eoꝵ. Laudabunt om̃s gentes popłmdĩ. quando uiderint glo¬

Expanded text:
itate nudati inimicorum capitis. » Ad hoc quod dicit, de cruore iniitate nudati inimicorum capitis. » Ad hoc quod dicit, de cruore inicet in turba inimicorum, tuncque nudabuntur capita hostium, quando vana esse probabuntur consilia iniquarum mentium, quibus se impune posse peccare confidebant, possunt et capita iniquorum magistri accipi errantium, in quos ultio novissima redundat, quia qui fuerunt causa peccatorum, sentient damna in retributione poenarum. Unde in Apocalypsi scriptum est: « Et exiit sanguis de lacu usque ad freoc est, processit ultio tormentorum, usque ad rectores populorum. Usque enim ad diabolum et ejus angelos, novissimo certamine exiet ultio sanguinis sanctorum effusi, sicut scriptum est: In sanguine peccasti, et sanguis te persequetur. « Laudate, gentes, populum ejus, quia sanguinem s Laudabunt omnes gentes populum Dei, quando viderunt glo
Abbreviated transcription (Latin):
stib meis &e ꝗoder me retribuã. Ex icuere ut sulgur gladiũ
dĩest repentinã uindictã in hostib exercere. Et arripere
uiditiũ manui diuinȩ est. ꝑiustã retributionẽ singulis scđm ꝓ
pria merita reddere. Sicut scriptũ est. F ilius enĩ homunis uen¬
turus est ingłam patris sui cũ angłis suis & tunc reddet uni¬
cuiq scđ̃m opera sua eius. Et apostolus: omĩs inquit stabim ante
tribunal xp̃ĩ utrecipiat unquisq ꝓpria corporis ꝓugessit:
siue bonũ siuemalũ. In ebriabosagutas meas sanguine. & gla¬
dius meus manducabit carnes. Sagitta enĩ homine dũñ adten¬
dit ꝑcutit: & dũ illã in p̃uidet subito incerimit Sagite dĩ sunt
caeleres uindictȩ. Qu elic& modo ocultsint corã oculis iniqu&
subito tamen manifestaliunt incdampnatione ꝑ ditip & dĩgla¬
dius carnes comedit: qa in ex tremo iuditio ei sententia eos ꝗd
carnaliter sapiunt. occidit. Deeruore occisoꝵ & decaptiu¬

Expanded text:
is qui oderunt me reddam. » Exacuere, ut fulgur gladium Dei, est, repentinam vindictam in hostibus exercere: et arripere judicium manui divinae est, per justam retributionem singulis secundum propria merita reddere, sicut scriptum est: « Filius enim hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opera sia corporis prout gessit, sive bonum sive malum . » Inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus devorabit carnes. Sagitta enim hominem dum non attendit, percutit; et dum illa non praevidetur, subito interimit. Sagittae Domini sunt celeres vindictae: quae licet modo occultae sunt coram oculis iniquorum, subito tamen manifestabuntur in damnatione perditorum, et Dei gladius carnes comedit, quia in extremo judicio ejus sententia eos, qui carnaliter sapiunt. occidit. « De cruore occisorum, et de captiv
Abbreviated transcription (Latin):
lum capud urm̃ dñs ur ibe chorũ apostolicũ cuiis cõsona pdica¬
tione unuersũ mundũ erat ꝑgratur quas pedẽ suũ intra adhue ẽ¬
sistentẽ ol eosp̃s scĩ copiosissime unxit. ex quo ẽ cepta uir cute nullo
labore desicerae: sed inmarcessibilis semꝑ gaudialacritate polle¬
ret. Cuixiam incorruptibilis calciamti p̃sticit munim̃tũ. dequo
ꝑ moxsen dr̃. Calciam̃tũ quippe inscriptura scã munim̃ p̃dicatio¬
nis accipitur. Scriptum est. calciati pedes in p̃paratione eu angłe pa¬
stantia munitur. Perferrum eni mala aduersantia penetrat. ꝑdes

Expanded text:
dicatione universum mundum erat peragraturus, quasi pedem in terra adhuc consistentem oleo Spiritus sancti copiosissime unxit; ex quo concepta virtute nullo labore deficeret, sed immarcescibilis semper gaudii alacritate polleret, cui etiam incorruptibilis calciamenti praestitit munimentum, de quo  Moysen dicitur. Calceamentum quippe in Scriptura sacra munimen praedicationis accipitur, sicut scriptum est: Calceati pedes in praeparatione Evangelii paconstantia munitur. Per ferrum enim mala adversantia penetrat, per aes
Abbreviated transcription (Latin):
Gere. Duob modis omp̃s ds̃ uulnerat: quos reducere adsalutẽ cu¬
rat. Aliquando enĩ carnẽ ꝑcutit. & m̃tis duriciã suo pauore ta¬
bescit. Vulnerando ergo ad salutẽ reuocat : cũ electossuos ad¬
fligit exterius: & interuis uiuificat. Recte ergo ꝑ moysen loꝗtur
dic̃s. Ego occidã & uiuere faciã. ꝑcutiã & egosanabo. De
cidit enĩ utuiuiste&e. ꝑcutit utsanet. Quia ideirro suras uerberi
admouet utintꝰ uulnera in fligat. Quia nĩtis nr̃e duritiã suo
desiderio ꝑcutit : sed ꝑcutiendo sanat ꝗa t̃roris sui iaculo trans¬
fixos adsensũ nos rectitudinis reuocat. Corda enĩ nra male sa
nes̃ cũ nullo dĩ amore sauciant. Cumperegrinationis suȩ erũnã
ñ sentiunt cũ erga infirmitatẽ ꝓximi ne quolib& minimo affeccu¬

Expanded text:
 Duobus modis omnipotens Deus vulnerat, quos reducere ad salutem cu Duobus modis omnipotens Deus vulnerat, quos reducere ad salutem curat, aliquando enim carnem percutit, et mentis duritia in suo pavore tabescit, vulnerando ergo ad salutem revocat, cum electos suos affligit exterius, et interius vivificat. Recte ergo per Moysen loquitur dicens: « Ego occidam et vivere faciam, percutiam et ego sanabo. » Occidit enim, ut vivificet; percutit, ut sanet, quia idcirco foras verbera admovet, ut intus vulnera infligat, quia mentis nostrae duritiam suo desiderio percutit, sed percutiendo sanat, quia terroris sui jaculo transfixos ad sensum nos rectitudinis revocat, corda enim nostra male sana sunt, cum nullo Dei amore sauciantur, cum peregrinationis suae aerumnam non sentiunt, cum erga infirmitatem proximi, nec quolibet minimo affec
Abbreviated transcription (Latin):
& reł. Significat qđ idolatr ȩ nullũ adiutoriũ indie necessitatis
habeant abidolis. ꝗb: antea cultũ exibuerant. sed nee mundi ama¬
tores ꝗꝑ auaritiã quȩ estidolor seruitus pecunias in mundo c̃gre¬
gabant. ꝗdeliciis a łq luxuriȩ deseruiebant: quoꝵ dẽ uenter
erat & głã. inc̃susionẽ ipsoꝵ ꝗt̾rena sapiebant: nihilserũ c̃ ferunt
deunuierso laboresuo. quando ꝓpeccatis suis ad tartarũ a ma¬
Haeradmonitio generalit̃ ad omĩs homines ꝑtinet: ut relicto
falsitate idoloꝵ ađq deceptione hereticoꝵ nec ñ & ominiũ iniꝗ¬
tatũ sordib adunũ & solũdm̃ patrẽ & siliũ & spm̃ scm̃ ꝑfidẽ ea¬
tholicã colendũ c̃uertant᷑: eumq ex toto corde tuta aninia tatas
uir tute diligant & mandata cĩ a iqi udicia diligenter c̃ seruent:
quatinꝰ regni caelestis here des esficimereant. Ego occidã & ui¬
uere faciã ꝑ cutiã & egosanabo & ñ est ꝗ possit demanumea eru

Expanded text:
 significat, quod idololatrae nullum adjutorium in die necessitatis habeant ab idolis, quibus antea cultum exhibuerant, sed nec mundi amatores, qui per avaritiam, quae est idolorum servitus, pecunias in mundo congregaverant, qui deliciis atque luxuriae deservierant, quorum Deus venter erat et gloria in confusionem ipsorum, qui terrena sapiebant, nihil secum conferunt de universo labore suo, quando pro peccatis suis ad tartarum a maHaec admonitio generaliter ad omnes homines pertinet, ut, relicta falsitate idolorum, atque deceptione haereticorum, spretisque omnium iniquitatum sordibus, ad unum et solum Deum Patrem, et Filiuam colendum convertantur, eumque ex toto corde, tota anima totaque virtute diligant et mandata ejus atque judicia diligenter conservent, quatenus regni coelestis haeredes effici mereantur. « Ego occidam et vivere faciam, percutiam et ego sanabo, et non est, qui possit de manu mea eru
Abbreviated transcription (Latin):
quã ñ intellexit: sed tunc accepit quando intellexit deuerb eĩ. ca¬
rens uelamine ueteri c̃ uersus addnm. Anc dicit hereditatẽ ẽ gre¬
gationib iacob quȩ intellegenda est ñterrena. sedcaelestis. ñ tẽpo¬
ralis sedaet̾na. Eterit inquiđ indilecto princeps Ipse utq indi¬
lerto popło erit princeps dñis il is̃. ẽgregatis principib populo id est
gentiũ si multribus isrł. utimpleatur qđ supra dictũ est: letamini

Expanded text:
quam non intellexit, sed tunc accepit, quando intellexit de uerbis eius caquam non intellexit, sed tunc accepit, quando intellexit de uerbis eius carens uelamine ueteri conuersus ad dominum. hanc dicit hereditatem congregationibus Iacob, quae intellegenda est non terrena, sed caelestis, non temporalis, sed aeterna. et erit, inquit, in dilecto princeps; ipse utique in dilecto populo erit princeps dominus Iesus congregatis principibus populorum — id est gentium — simul tribubus Israhel, ut inpleatur qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut& ipsi misdiam c̃sequant. Ips ergo dicunt alluxit exseir nob. & fe¬
stinauit ex monte faran id est ex monte fructisero. Id enĩ int̃p̃tatur
pharan: qđ significatur aeccła. Cũ multis milib cades. Etmutata
Addexterã eĩ angłi cũ eo. Hoc ñindiget expositione. Etpeꝑcit inquit¬
popło suo : donans remissionẽ peccatoꝵ inde adipsũ c̃uercit sermonẽ.
adq ait. Etom̃s scĩficati subinanꝰ tuas : & hi subces. Nonutiq suꝑ¬
bientes & suã iustitiã uolentes c̃stituere : sed agnoscentes grãm utiu¬
sticiȩdĩ subiciant: Et accepit inquiđ de uerbis ipsius legem. Populus
utiq dequo ait. & peꝑcit popło suo. accepitergo deuerbis ipsius legẽ.
quã mandauit inquit nob̾moyses. Hoc est popłs eĩ deuerb̵ eĩ Acce¬
pit legẽ: ꝗa dedoo trina eĩ: incellexit legẽ mcã : ipsam quã maudauit
nob̾ moyses. Ipse quippe ait in euangło. Si crederets moysi: credere¬
tis & mihi. Deme enĩ ille scripsit. Non enĩ accepit legẽ ille popłs

Expanded text:
t ipsi misericordiam consequantur. ipsi ergo dicunt: alluxit ex Seir nobis. et festinauit ex monte Pharan — id est ex monte fructifero; id enim interpretatur Pharan, quo significatur ecclesia — cum multis milibus Cades. et mutata" ad dexteram eius angeli cum eo; hoc non indiget expositione. et pepopulo suo: donans remissionem peccatorum. Inde ad ipsum convertit sermonem atque ait, Et omnes sanctificati sub manus tuas, et hi sub te sunt: non utique superbientes et suam iustitiam uolentes constituere, sed agnoscentes gratiam, ut iustitiae dei subiciantur. et accepit, inquit, de uerbis ipsius legem; populus utique de quo ait: et pepercit populo suo. accepit ergo de uerbis ipsius legem, quam mandauit, inquit, nobis Moyses; hoc est: populus eius de uerbis eius accepit legem, quia de doctrina eius intellexit legem eam ipsam quam mandauit nobis Moyses. ipse quippe ait in euangelio: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. non enim accepit populus ille legem
Abbreviated transcription (Latin):
templisalͦ moniaci cõsummata est. adidẽ sacram̃tũ respicit: qđ &
primitiua iniero solimis aeccła post passionẽ resurrectionẽ &ascen¬
futurȩ quȩ nunc insabba tismogerit̃ animarũ fideliũ. ꝑ siciet᷑ autẽ
num ducta id est cumominib: suis partib: adnumerata: cxx essiciunt
Quaꝓpt̃ aptenumero centenario & iucenario magna electuꝵbeaticudo
insutura uita designat. Apte in hoc t̾tium dom̃ dnĩ cenaculũ cõsũmat᷑
qr post p̃sentes fidelĩ labores postacceptã infuturo reiem anima¬
rum plenatotius aecclesie felicitas inresurrectionis gła cõplebit
teri more sit planctus exibit̾ ñ mirandũ est: cũ & in actib apłoꝵ iam
euangło c oruscante stephano fecerint hierosolima frĩ planctum
magnũ. Etutq planctꝰ magnꝰ nõ in plangentiũ examinatione ut
ꝗdã estimant : sedinpom pa funeris & exequiarũ frequentia in¬

Expanded text:
espicit: quod et primitiva in Hierosolymis Ecclesia post passionem, resurrectionem et ascenfuturae, quae nunc in sabbatismo geritur animarum fidelium, perficietur autem num ducta, id est, cum omnibus suis partibus annumerata 120 efficiunt. Quapropter apte numero centenario et vicenario magna electorum beatitudo in futura vita designatur. Apte in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur, quia post praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum, plena totius ecclesiae felicitas in resurrectionis gloria complebitteri more sit planctus exhibitus, non mirandum est, cum et in Actibus apostolorum iam euangelio coruscante Stephano fecerint Hierosolymae fratres planctum magnum et utique planctus magnus non in plangentium exanimatione, ut tu aestimas, sed in pompa funeris et exequiarum frequentia in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa hereticoꝵ error quemcũq inuaserit nisi se inde liberauerit:
sine dubio in et̃nũ perimit. Nonne haec c̃dita s̃ apud me. & sig¬
nata inthesauris meis e Moris est humanigeneris. ut p̃ terita
cito obliuiscat̾: & quae aliquando grandia uidebant: spatio
temporis labente. si mulipsa recordatione deficiant. Sed ñ
ita est apuddm̃. ubi p̃teritũ & sucurũ ñ est sed p̃sens semꝑ adest.
Qu& enĩ nob̵ p̃tereunt: ibi reseruant᷑ nec obliuioni tradentur.
Inde necesseest utpeccata quȩdudum cõmisinx instanti poeni¬
tentia delere corã oculisdĩ studeamꝰ: ne forte infuturo quando
tempus erit uindictȩ reputet nob debita nr̃a & dicat: haec fe¬
cisti & tacui. Existimasti iniq qđ ero tui similis. Arguãte. &
statuã illa c̃tra faciemtuã. Mea estultio & ego retribuã eis

Expanded text:
quia haereticorum error, quaecunque invaserit, nisi se inde liberaverit, quia haereticorum error, quaecunque invaserit, nisi se inde liberaverit, sine dubio in aeternum perimit. « Nonne haec condita sunt apud me, et signata in thesauris meis? » Moris est humani generis, ut praeterita cito obliviscantur, et quae aliquando grandia videbantur, spatio temporis labente, simul ipsa in recordatione deficiant. Sed non ita est apud Deum, ubi praeteritum et futurum non est, sed praesens semper adest. Quae enim nobis praetereunt ibi reservantur, nec oblivioni tradentur. Inde necesse est, ut peccata, quae dudum commisimus, instanti poenitentia delere coram oculis Dei studeamus: ne forte in futuro quando tempus vindictae erit, reputet nobis debita nostra et dicat. « Haec fecisti et tacui. Existimasti inique quod essem tibi similis; arguam te et statuam illa contra faciem tuam. Mea
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩ mortẽ meditabatur. Vndeipsi in cruce pendenti actũ
felle mixtũ arundine porrexer: ut ineo de monstraret᷑. sci¬
entiã legis quã ipsi rectã acceper felle malitiae suae habere cor¬
ruptã. cũ datorẽ legis ad seueni entẽ recipere noluer̃. in suꝑ in¬
ritauer & cruci adsixer̃. Alit̃ hac sententia &heretico negtia¬
ꝑcutit̃ ꝗlic& grae spĩtalis ascĩs p̃dicatorib purũ dogma primit᷑
acceperint ipsi tam̃ errorib suis illud maculare ñ ꝑtimesce¬
bant & ideo tota doc trina ecꝵ infellis & ab sinti amaritudinẽ
conuersa est. F eldraconũ uinũ eox: & uenenũ aspidũ insanabile
ueneno comparant᷑: ꝗa sicut serpentes amaritudinẽ & uenenũ
inse occultant. Quatinꝰ in cautos in ꝓuise ledant: sic &iudȩiati
heretici malitiã suã dolo & fraudib uelant. quatinꝰ in prudentes
facilius extinguant. Bene ergo dr̃ uenenũ aspidũ insanabile:

Expanded text:
Christi mortem meditabatur. Unde et ipsi in cruce pendenti acetum Christi mortem meditabatur. Unde et ipsi in cruce pendenti acetum felle mistum arundine porrexerunt, ut in hoc demonstraretur scientiam legis, quam ipsi rectam acceperunt, felle malitiae suae habere corruptam, cum datorem legis ad se venientem recipere noluerunt, insuper irritaverunt et cruci affixerunt. Alitui licet gratiae spiritalis a sanctis praedicatoribus purum dogma primitus acceperint, ipsi tamen erroribus suis illud maculare non pertimescebant, et ideo doctrina eorum tota in fellis et absinthii amaritudinem conversa est. « Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile.veneno comparantur, quia sicut serpentes amaritudinem et venenum in se occultant, quatenus incautos improvise laedant, sic et Judaei et haeretici malitiam suam dolo et fraudibus velant, quatenus imprudentes, facilius exstinguant. Bene ergo dicitur venenum aspidum insanabile,
Abbreviated transcription (Latin):
iniustitia sua merito ab eis arguerent: sicut hieremias in lam̃ta¬
tione sua dr̃. Videream hostes. & deriser̃ sabbata eĩ. Hincenĩ nob
miã c̃tradñm erumpant: cũ uiderint nos superatos & ad nihilũ
ꝓpt̃ peccata nr̃a redactos ac uirtuti suȩ ad scribant. qđ ñsua po¬
tentia seddni uiditio ꝑ actũ est. Deuinea enĩ sodomoꝵ uinea ete
x desuburbanis gomorrȩ. Qua eo uua fellis. &e batrus amaris
simus Sepe inscripturis sacris sinagoga uel hierusalem sodome
& gomortȩ cõparant᷑ : ꝗasicut illȩ maleabusi s̃ donisdĩ. sic &
istȩ benesicusdĩ semꝑ extiter in gratȩ Vndeesaias deillis
ait. Nisidñs exercituũ reliquisset nob̵ semen: quasi sodoma
siussem : & quasi gomorra similes essem. Audite uerbũ dñi
principes sod omoꝵ: ꝑcipite aurib legẽ dĩ nr̃i populus goma¬
rȩ & c&̃. Uinea enĩ dnĩ sicut in eodẽ ꝓpħa scriptũ est domꝰ
srł fuit: quae tunc infellis a maritudinẽ c̃uersa est. quando

Expanded text:
injustitia sua merito ab eis arguerentur, sicut Jeremias in lamentatione sua dicit: « Viderunt eam hostes et deriserunt sabbata ejus . » Hinc enim nobis miam contra Dominum erumpant, cum viderint nos superatos, et ad nihilum propter peccata nostra redactos: hoc virtuti suae adscribant, quod non sua potentia, sed Domini judicio peractum est. « De vinea enim Sodomorum vinea eorum, et de suburbanis Gomors. » Saepe in Scripturis sacris synagoga vel Hierusalem Sodomae et Gomorrhae comparantur, quia sicut illae male abusi sunt donis Dei; sic et istae beneficiis Dei semper exstiterunt ingrati. Unde Isaias de illis ait: « Nisi Dominus exercituum reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus, quasi Gomorrha similes essemus, audiprincipes Sodomorum, percipe auribus legem Dei nostri, populus Gomorrhae, etc. . » Vinea enim Domini, sicut in eodem propheta scriptum est, domus Israel fuit, quae tunc in fellis amaritudinem conversa est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rit fame & labore hoi confectus & ñtimueritdm̃. Cũ ergo dñs
ds̃tuus dederit tibi xim reꝗem & subiec erit cunctas ꝑ circuitũ
nationes int̾ra quãtibi pollicitus est. delebis nom̃ eĩ sub caelo
int̃p̃tatur: spĩtaliũ neꝗtiarũ ex primit᷑ figura quȩ nob ꝑbaptis¬
mũ egredientib desp̃ĩtali egipto auers ant̃ & quos qͥuumq uide¬
rint initinere uirtutũ lassari ꝑpeccadt̃ ocius student subuer¬
tere. Hos ergo populos omnimodis cũ dñs dederit facultatẽ debe¬
mus subuer tere. & quantũ possi bile est desede animȩ nr̃e sugge¬
stiones eoꝵ eicere a łq delere: ne forte si aliquas reliꝗas eoꝵ.
uixta exemplũ saul in nrã m̃te reseruauerimus. causa in¬

Expanded text:
ras fame et labore confectus et non timuerit Deum cum ergo Dominus ras fame et labore confectus et non timuerit Deum cum ergo Dominus Deus tuus dederit tibi requiem et subiecerit cunctas per circuitum nationes in terra quam tibi pollicitus est delebis nomen eius sub caelo exprimitur figura: quae nobis per baptismum egredientibus, de spiritali Aegypto, aversantur: et quoscunque viderint in itinere virtutum lassari per peccatum, potius student subvertere. Hos ergo populos omnibus modis, cum Dominus dederit facultatem, debemus subvertere; et quantum possibile est, de sede animae nostrae suggestiones eorum ejicere atque delere, ne forte si aliquas reliquias eorum juxta exemplum Saul in nostra mente reservaverimus, causa in