comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad contrarium. Nam lucus eo dictus putat᷑.
quod minime luceat. Et bellum quod res
bella non sit. Et federis nomen.quod res
feda nonsit. Quod si afeditate porci di¬
ctum ẽ. ut nonnulli uolunt. redit origo
ad illam uicinitatẽ. cum id qͦd fit. ab eo
qđ fit nominatur. Nam et ista omnino
uicinitas late patet. et ꝑmultas partes
secatur. Aut ꝑ efficientiam. ut hoc ipsum
afeditate porci. ꝑ quem fedus efficitur. aut
ꝑ effectam. ut puteus. quod eius effectus po¬
tatio ẽ. creditur dictus. Aut ꝑ id quod con¬
tinet. ut urbem ab orbe appellatam uolunt.
quod auspicato loco circũduci aratrũ solet.
Cuius rei et uirgilius meminit: ubi eneas
urbem designat aratro. Aut ꝑ id quod con¬
tinetur: ut siquis orreum mutata littera af¬
firmet ab ordeo nominatum. Aut ꝑ abusi¬
onem: ut cum orreum dicimus. et ibi tri¬
ticum conditur. Uł aparte totum: ut cũ¬
mucronis nomine quȩ summa pars gladii¬

Expanded text:
ad contrarium. Nam lucus dictus putatur, ad contrarium. Nam lucus dictus putatur, quod minime luceat; et bellum, quod res bella non sit; et foederis nomen, quod res foeda non sit: quod si a foeditate porci dictum est, ut nonnnulli volunt, redit ergo ad illam vicinitatem, cum id quod fit, ab eo per quod fit nominatur. Nam et ista omnino vicinitas late patet, et per multas partes secatur. Aut per efficientiam, ut hoc ipsum a foeditate porci, per quem foedus efficitur; aut per effectum, ut puteus, quod ejus effectus potatio est, creditur dictus; aut per id quod continet, ut urbem, ab orbe appellatam volunt, quod auspicato loco circumduci aratro solet: cujus rei et Virgilius meminit, ubi Aeneas urbem designat aratro : aut per id quod continetur, ut si quis horreum mutata d littera affirmet ab hordeo nominatum; aut per abusionem, ut cum hordeum dicimus, et ibi triticum conditur; vel a parte totum, ut mucronis nomine, quae summa pars est gladii
Abbreviated transcription (Latin):
cum possit paruũ eẽ. quod non modo ni¬
chil minutum sit. sed etiam aliquid creue¬
rit: Dicimus tamen ꝓpter quandam uici¬
nitatem. minutũ proparuo. S hec abusio
uocabuli. inpotestate ẽ loquentis. Habet
enim paruum. ut minutum dicat᷑. Illud ma¬
gis ꝑtinet ad id quod uolumus ostendere:
quod cum piscina dicitur inbalneis. in qͣ
piscium nichil sit. nichilq piscibus simi¬
lehabeat. uidetur tamen apiscibus dicta
ꝓpter aquam. ubi piscibus uita est. Ita uoca¬
bulum nontranslatum asimilitudine. sed qͣ¬
dam uicinitate usurpatum ẽ. Quod siquis
dicat homines piscibus similes natando fie¬
ri. et inde piscine nomen esse natum. stul¬
tum ẽ hoc refutare: cum abre neutrũ ab¬
horreat. et utrunq n lateat. Illud tamen
bene accidit. quod uno exemplo dilucidare
iampossumus. quid distet origo uerbi quȩ
de uicinitate arripitur. ab ea quȩ de similitu¬
dine ducitur. Hinc facta est progressio usq

Expanded text:
cum possit parvum esse, quod non modo nicum possit parvum esse, quod non modo nihil minutum sit, sed etiam aliquid creverit? Dicimus tamen propter quamdam vicinitatem, minutum pro parvo. Sed haec abusio vocabuli in potestate loquentis est: habet enim parvum, ut minutum non dicatur. Illud magis pertinet ad id quod volumus ostendere, quod cum piscina dicitur in balneis, in qua piscium nihil sit, nihilque piscibus simile habeat, videtur tamen a piscibus dicta propter aquam, ubi piscibus vita est. Ita vocabulum non translatum similitudine, sed quadam vicinitate usurpatum est. Quod si quis dicat homines piscibus similes natando fieri, et inde piscinae nomen esse natum; stultum est hoc refutare, cum ab re neutrum abhorreat, et utrumque lateat. Illud tamen bene accidit, quod uno exemplo dilucidare jam possumus, quid distet origo verbi, quae de vicinitate arripitur, ab ea quae similitudine ducitur. Hinc facta est progressio usque
Abbreviated transcription (Latin):
mus. leniter sonat. Quisitem asꝑitatẽ. non
et ipso nomine asꝑam iudicet: Lene est cũ¬
dicimus crux. Ita res ipse afficiunt. sicut
uerba sentiuntur. Mel. quam suauit̃ gustũ
res ipsa. tam suauiter nomine tangit audi¬
tum. Acre. inutroq asperum ẽ. Lana et ue¬
pres. ut audiunt᷑ uerba. sic illa tangunt᷑.
Hec quasi cunabula uerborum credidert̃.
ubi sensus rerum cũ sonoꝵ sensu concorda¬
rent. Hinc ab ipsarum inter se rerũ similitu¬
dine ꝓcessisse licentiam nominandi: ut cum¬
dicimus uerbi causa crux. propterea dicta sit.
quod ipsius uerbi asꝑitas cum doloris quẽ
crux efficit asꝑitate concordat. Crura tam̃
non ꝓpter asꝑitatem doloris. sed quod longi¬
tudine atq duricia. et inter membra cettra
sint ligno similiora. sic appellata sunt. Inde
ad abusionem uentum ẽ: ut usurpet᷑ no¬
men non rei similis. s quasi uicine. Quid enĩ
simile habet significatio parui et minuti.

Expanded text:
mus leniter sonat. Quis item 'asperitatem' non mus leniter sonat. Quis item 'asperitatem' non et ipso nomine asperam iudicet? Lene est aurdicimus 'crux'. Ita res ipsae adficiunt, ut verba sentiuntur. 'mel', quam suaviter gustum res ipsa, tam leniter nomine tangit auditum. 'acre' in utroque asperum est. 'lana' et 'vepres', ut audiuntur verba, sic illa tanguntur. Haec quasi cunabula verborum esse crediderunt, ubi sensus rerum cum sonorum sensu concordarent. Hinc ad ipsarum inter se rerum similitudinem processisse licentiam nominandi; ut cum verbi causa 'crux' propterea dicta sit, quod ipsius verbi asperitas cum doloris quem crux efficit asperitate concordet, 'crura' tamen non propter asperitatem doloris sed, quod longitudine adque duritie inter membra cetera sint ligno crucis similiora, sic appellata sint. Inde ad abusionem ventum, ut usurpetur nomen non simile inter significationem parvi et minuti,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamus. Breuiter tamen hunc locũ
notatum.hoc est de origine uerboꝵ uolo
paulisꝑ accipias: ne ullam partem suscepti
oꝑis pretermisisse uideamur. Stoici autu¬
mant. quos cicero inhac re ut cicero irridet:
nullum eẽ uerbum. cuius non certa ratio ex
plicaripossit. Et quia hoc modo suggerere
facile fuit. si diceret hoc infinitum ẽẽ qui¬
bus uerbis alterius uerbi originem inter¬
pretareris. eorum rursus ate originem que¬
rendam ẽẽ. donec ꝑueniatur eo. ut res cũ
sono uerbi aliqua similitudine concinat.
Ut cum exis tinnitum. equorum hinnitũ.
ouium balatum. tubarum clangorem.
stridorem cathenarum. Prospicis enim hec
uerba ita sonare. ut ipse res quȩ his uerbis
significantur. S quia sunt res quȩ non
sonant. in hissimilitudinem tactus ualere
Ut si leuiter uł asꝑe sensum tangunt. lenitas
uł asꝑitas litterarum ut tangit auditum. sic
eis nomina pepererit. et ipsum lene cum dici¬

Expanded text:
intellegamus. Breviter tamen hunc locum intellegamus. Breviter tamen hunc locum notatum hoc est de origine verborum volo paulisper accipias, ne ullam partem suscepti operis praetermisse videamur. Stoici autumant, quos Cicero in hac re ut Cicero inridet, nullum esse verbum, cuius non certa explicari origo possit. Et quia hoc modo eos urguere facile fuit, si diceres hoc infinitum esse, quibus verbis alicuius verbi originem interpraetareris, eorum rursus a te originem quaerendum esse, donec perveniatur eo, ut res cum sono verbi aliqua similitudine concinat, ut cum dicimus aeris 'tinnitum', equorum 'hinnitum', ovium 'balatum', tubarum 'clangorem', 'stridorem' catenarum. Perspicis enim haec verba ita sonare, ut ipsae res quae his verbis significantur. Sed quia sunt res quae non sonant, in his similitudinem tactus valere, ut, si leniter vel aspere sensum tangunt, lenitas asperitas litterarum ut tangit auditum sic eis nomina pepererit: ut ipsum 'lene' cum dici
Abbreviated transcription (Latin):
S quide srã non magna lis est. Nam ut̃q
a uerberando huius uocabuli originẽ trahit.
S transuerso tercius uide quam rixam inferat
Quid enĩ: Uerum ait nos oportet loqui: odio¬
sumq sit natura ipsa iudicante mendacium
Uerbum auero cognominatum ẽ. Nec inge¬
nium quartum defuit. Nam sunt qui uer¬
bum a uero quidem dictum putant: sed pri¬
ma sillaba satis anmaduersa. secundam ne¬
gliginon oportere. Uerbum enim cũ dicimꝰ
inquiunt: prima eius sillaba uerũ signi¬
ficat. secunda sonum. Hoc autem esse uo
lunt bum. Unde ennius. sonum pedum
Et uirgilius. roboant siluȩ. Ergo uerbum
ando. Quod siita est: prescribit quidem hoc
nomen.ne cum uerbum facimus. mentiamur
S uereor. ne ipsi qui dicunt ista mentiant᷑.
Ergo ad te iam ꝑtinet iudicare. utrũ uerbũ
a uerberando. an auero solo. an auerũ boan¬
do dictum putemus: an potius unde sit
dictum non curemus. cũ quid significet

Expanded text:
Sed quid? Nostra non magna lis est, nam uterque Sed quid? Nostra non magna lis est, nam uterque a 'verberando' huius vocabuli originem trahit. Sed de traverso tertius vide quam rixam inferat. Quod enim verum nos ait loqui oportet odiosumque est natura ipsa iudicante mendacium, 'verbum' a 'vero' cognominatum est. Nec ingenium quartum defuit. Nam sunt qui 'verbum' a 'vero' quidem dictum putant, sed prima syllaba satis animadversa secundam neglegi non oportere. 'verbum' enim cum dicimus, inquiunt, prima eius syllaba 'verum' significat, secunda 'sonum'. Hoc enim volunt esse 'bum'. Unde Ennius sonum pedum et Vergilius: 'reboant silvae'. Ergo 'verbum'nando'. Quod si ita est, praescribit quidem hoc nomen, ne cum verbum facimus mentiamur; sed vereor, ne ipsi qui dicunt ista mentiantur. Ergo ad te iam pertinet iudicare, utrum 'verbum' a 'verberando' an a 'vero' solo an a 'verum boando' dictum putemus, an potius unde sit dictum non curemus, cum quid significet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. non addialecticam disciplinam:
ut defensiones ciceronis sunt quidem re¬
thoricȩ facultatis. sed non his docetur ipsa re¬
thorica ergo omne uerbum preter id quod so
nat. quatuor quedam necessaria uocat in
questionem.Originem suam.uim. declina¬
tionem.ordinem. De origine uerbi querit᷑:
cum queritur. unde ita dicatur. Res inea
sententia nimis curiosa: et non nimis neces¬
saria. Neq hȩc michi placuit dicere: qͦd sic
ciceroni quoq: idem uidetur. Quamuis qͥs
egeat auctoritate. in re tam ꝑspicua: Quod
si omnino multum iuuaret explicare ori¬
ginem uerbi: ineptum eẽt aggredi. quod ꝓ¬
sequi ꝓfecto infinitum ẽ. Quis enim reperi¬
re possit. quicquid dictum fuerit. unde ita
dictum sit: Huc accedit: quod ut somnioꝵ
interp̃tatio. ita uerborum origo. ꝓeuiusq
ingenio predicatur.Ecce enim uerba ipsa qͥs¬
piam ex eo putat dicta: quod aurem quasi
uerberent. Immo inquit alius. quod aerẽ.

Expanded text:
pertinet, non ad dialecticam disciplinam, pertinet, non ad dialecticam disciplinam, ut defensiones Ciceronis sunt quidem rhetoricae facultatis sed non his docetur ipsa rhetorica—ergo omne verbum praetnat, quatuor quaedam necessaria vocat in quaestionem, originem suam, vim, declinationem, ordinationem. De origine verbi quaeritur, cum quaeritur unde ita dicatur: res mea sententia nimis curiosa, et non nimis necessaria. Neque hoc mihi placuit dicere, quod sic Ciceroni quoque idem videtur; quamvis quis egeat auctoritate in re tam perspicua? Quod si omnino multum juvaret explicare originem verbi, ineptum esset aggredi, quod persequi profecto infinitum est. Quis enim reperire possit, quod quid dictum fuerit, unde ita dictum sit? Huc acinterpretatio ita verborum origo pro cuiusque ingenio iudicatur. Ecce enim 'verba' ipsa quispiam ex eo putat dicta quod aurem quasi 'verberent'. Immo inquit alius quod aerem.
Abbreviated transcription (Latin):
dictio fuit: non enim ꝓp̾ter se ꝓlatumẽ.
s ut eo significarentur uł bella quȩ ges¬
sit encas. ut scutum. uł cetera. quȩ uulcanus
ere fabricatus est. Ipsa uero arma. uł bella
quȩ gesta aut ingesta sunt ab enea.ipsa in¬
quam que cum gererentur atq essent uide¬
bantur. queq sinunc adessent uł digito
monstrare possemus aut tangere.quȩ etiã¬
si non cogitarentur non eo tamen fit ut ñ
fuerint. ipsa gͦ ꝑse. nec uerba sunt. nec di¬
cibilia. nec dictiones. sed res.quȩ iam ꝓpͥo
nomine res uocantur. Tractandum ẽ igit᷑
nobis in hac parte dialecticȩ. de uerbis.
de dicibilibus.de dictionib. de rebus. In
quibus omnib cum partim uerba signi¬
ficentur. partim non uerba. nichil est e¬
nim de quo non uerbis disputare necesse
sit: itaq de his primo disputetur. ꝑ quȩ
deceteris disputare conceditur. Igitur
uerbum quodlibet. excepto sono de quo
bene disputare ad facultatem dialectice

Expanded text:
dictio fuit: non enim propter se prolatum est, dictio fuit: non enim propter se prolatum est, sed ut eo significarentur vel bella quae gessit Aeneas, vel scutum, vel caetera arma, quae Vulcanus Aeneae fabricatus est. Ipsaquae gesta aut ingestata sunt ab Aenea—ipsa inquam quae cum gererentur adque essent videbantur, quaeque si nunc adessent vel digito monstrare possemus aut tangere, quae etiamsi non cogitentur non eo tamen fit ut non fuerint—ipsa ergo per se nec verba sunt nec dicibilia nec dictiones, sed res quae iam proprio nomine 'res' vocantur. Tractandum est igitur nobis in hac parte dialecticae de 'verbis', de 'dicibilibus', 'dictionibus', de 'rebus'. In quibus omnibus cum partim verba significentur partim non verba, nihil est tamen, de quo non verbis disputare necesse sit. Itaque de his primo disputetur per quae de ceteris disputare conceditur. VI. Igitur verbum quodlibet excepto sono—de quo bene disputare ad facultatem dialectici
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. Quod dixi dicibile. uerbum ẽ. nec
tamen uerbum. sed quod in uerbo intelligi¬
tur. et in animo continetur. significat. Qđ
dixi dictionem. uerbum est. nec tamen¬
uerbum: sed quod iam illa duosimul. id
est ipsum uerbum .&. quod fit inanimo ꝑ
uerbum. significat. Quod dixirem. uerbũ
est: quod prester illa tria quȩ dicta sunt.
quicquid restat significat. S exemplis
Hec illustranda esse prospicio. Fac igitur
a quoquam grammatico pucrũ interroga¬
tum hoc modo. Arma quȩ pars orationis ẽ :
Quod dictum ẽ arma. ꝓpter se dictum ẽ:
id est uerbum. ꝓpter ip̃sum uerbum. Cȩte¬
ra uero. quod ait. quȩ pars orationis est:
non propter se. sed ꝓpter uerbum qđ ar¬
ma dictum ẽ. uł animo sensa. uł uoce pro¬
lata sunt. S cum animo sensa sunt ante
uocem: dicibilia sunt. Cum hȩc ꝓpter
quod id dixi ꝓruperunt in uocem: dicti¬
ones facte sunt Ipsum uero arma. qͦd hic
uerbum ẽ. cum a uirgilio ꝓnunciatum ẽ.

Expanded text:
ficat. Quod dixi 'dicibile' verbum est, nec ficat. Quod dixi 'dicibile' verbum est, nec tamen 'verbum', sed quod in verbo intellegitur et animo continetur, significat. Quod dixi 'dictionem' verbum est,le quo jam illa duo simul, id est ipsum verbum, et quod fit in animo per verbum, significantur. Quod dixi rem, verbum est, quod praeter illa tria, quae dicta sunt, quidquid restat, significat. Sed exemplis haec illustranda esse perspicio. Fac igitur a quodam grammatico puerum interrogatum hoc modo: Arma, quae pars orationis est? Quod dictum est, Arma, propter se dictum est, id est verbum propter ipsum verbum: caetera vero quod ait, quae pars orationis est, non propter se, sed propter verbum, quod arma dictum est, vel animo sensa, vel voce prolata sunt. Sed cum animo sensa sunt, ante vocem dicibilia sunt; cum autem propter id quod dixi, proruperunt in vocem, dictiones factae sunt. Ipsum vero arma, quod hic verbum est, cum a Virgilio pronuntiatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsis obtinent. Uerborum autem illa. de
quibus his disputatur. Nam cum de uer¬
bis loqui nisi uerbis nequeamus. et cũ lo¬
quimur. non nisi de aliquib reb loqͥmur:
occurrit animo ita esse uerba signa rerũ. ut
res esse non desinant. Cum gͦ uerbum ore ꝓ
cedit. si ꝓpter se procedit. uł ut de ipso uer¬
bo aliquid querat᷑. aut disputetur: res est
utiq disputationi questioniq subiecta. Se
pius. res uerbum uocat᷑. Quicquid autẽ ex
uerbo. non auris s animus sentit. et ipso
animo tenetur inclusum: dicibile uocatur.
Cum uero uerbum ꝓcedit non ꝓpter se. sed
ꝓpt̃̾ aliud aliquid significandum: dictio
uocatur. Res ipsa quȩ iam uerbum non ẽ.
neq uerbi inmente conceptio. siue habeat
uerbum quo iam significari possit. siue non
habeat: nichil aliud quamres uocat᷑ ꝓprio
iam nomine. Hȩc gͦ quatuor distincte tene¬
antur: uerbum. dicibile. dictio. res. Quod
dixi uerbum: et uerbum ẽ. et uerbũ signi¬

Expanded text:
de ipsis obtinent vim; verborum autem, illa de de ipsis obtinent vim; verborum autem, illa de quibus hic disputatur. Nam cum de verbis loqui nisi verbis nequeamus, et cum loquimur non nisi de aliquibus rebus loquamur, occurrit animo ita esse verba signa rerum, ut res esse norocedit, si propter se procedit id est ut de ipso verbo aliquid quaeratur aut disputetur, res est utique disputationi quaestionique subiecta, sed ipsa res 'verbum' vocatur. Quidquid autem ex verbo non aures sed animus sentit et ipso animo tenetur inclusum, 'dicibile' vocatur. Cum vero verbum procedit non propter se sed propter aliud aliquid significandum, 'dictio' vocatur. Res autem ipsa, quae iam verbum non est neque verbi in mente conceptio, sive habeat verbum quo significari possit, sive non habeat, nihil aliud quam 'res' vocatur proprio iam nomine. Haec ergo quattuor distincta teneantur, 'verbum dicibile dictio res'. Quod dixi 'verbum' et verbum est et 'verbum' signi
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ legimus inquit: non uerba sunt. sed
signa uerborum. S ut ipsa littera. eum
ipsa pars sit minima uocis articulate. ab¬
utimur tamen hoc uocabulo. ut appelle¬
mus litteram etiam. cum scriptam uidemꝰ
quamuis omnino tacita sit. neq ulla pars
uocis. sed signum partis uocis appareat:
ita etiam uerbum appellatur cũ scriptũ
est. quamuis uerbi signum significantis
uocis non eluceat. Ergo ut ceperam dicere.
omne uerbum sonat: sed quod sonat. nicħ
ad dialecticam. De sono enim uerbi agit᷑.
cum queritur ut ammaduertitur quanta
uocalium uł dispositione lematur. uł con¬
cursione deiscat consonantium. uł inter¬
positione nodetur. uł congestione asꝑet᷑.
et quot uł qualibus sillabis conftet. Ubi
poeticus rithinus accentusq agrammati¬
eis solarum aurium tractatur negocio. Et
tamen cum de his disputetur: preter diale¬
c̾ticam non est. Nȩc enim.scientia disputan¬
di ẽ. S tunc uerba sunt rerum: quando

Expanded text:
quae legimus igitur, non verba sunt, sed quae legimus igitur, non verba sunt, sed signa verborum. Sed ut ipsa littera, cum sit pars minima vocis articulatae, abutimur tamen hoc vocabulo ut appellemus litteram, etiam cum scriptam videmus; quamvis omnino tacita sit, neque ulla pars vocis, sed signum partis vocis appareat: ita etiam verbum appellatur cum scriptum est, quamvis verbi signum significantis vocis non eluceat. Ergo, ut coeperam dicere, omne verbum sonat. Sed quod sonat, nihil ad dialecticam. De sono enim verbi agitur, cum quaeritur, vel animadvertitur, quanta vocalium vel dispositione leniatur, vel concursione dehiscat; item consonantium vel interpositione nodetur, vel congestione asperetur; et quot vel qualibus syllabis constet, ubi poeticus rhythmus accentusque a grammaticis solo aurium tractatur negotio. Et tamen cum de his disputatur, praeter dialecticam non est: haec enim scientia disputandi est. Sed tunc verba sunt signa rerum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã: uocat᷑ de ꝓloquioꝵ sũma. Hasgͦ singulas
partes. diligentꝰ explicemꝰ. Uerbũ ẽ unius cuiꝰq
rei signũ: qͦd ab audiente possit intelligi. a loqͦn
Signũ ẽ: qͦd et se ipsum sensui. et preteR
se aliquid animo ostendit.
signum dare. Articulatam autem dico: quȩ
comp̃hendi litteris potest. Nȩc autem omnia
que diffinita sunt. utrum iterũ recte diffinita
sint. et utrum hactenus uerba diffinitionis.
aliis diffinitionib ꝓsequenda fuerint: ille
indicabit locus. in quo de diffiniendi disci¬
plina tractat᷑. Nunc quod instat accipe in¬
tentus. Omne uerbum sonat. Cum enim ẽ in
scripto: non uerbum. sed uerbi signum est.
Quippe inspectis alegente litteris: occurrit
animo quod uoce ꝓrumpat. Quid enim ali¬
ud inscripte littere. quam seipsas oculis. p̃
ter se animo uoces ostendunt: Quia et pau¬
lo ante diximus. signum eẽ. qđ scipsum
sensui. & p̃ter se animo aliquid ostendit.

Expanded text:
summam, vocatur 'de proloquiorum summa'. Has ergo singulas summam, vocatur 'de proloquiorum summa'. Has ergo singulas partes diligentius explicemus. V. Verbum est uniuscuiusque rei signum, quod ab audiente possit intellegi, a loquenSignum est quod et se ipsum sensui et praeter se aliquid animo ostendit. signum dare. Articulatam autem dico quae comprehendi litteris potest. Haec autem omnia quae definita sunt, utrum recte definita sint, et utrum hactenus verba definitionis aliis definitionibus prosequenda fuerint, ille indicabit locus in quo definiendi disciplina tractatur. Nunc quod instat, accipe intentus. Omne verbum sonat. Cum enim est in scripto, non verbum, sed verbi signum est. Quippe inspectis a legente litteris, occurrit animo, quod voce prorumpat. Quid enim aliud litterae scriptae, quam seipsas oculis, et praeter se animo voces ostendunt? Quia et paulo ante diximus, signum esse quod seipsum sensui, et praeter se animo aliquid ostendit:
Abbreviated transcription (Latin):
id est quod mouetur. Que item non potest
non concedi: idest quod non ambulet.
Rursus si hoc modo uelit dicere. homo iste
lat mouetur. Et hanc etiam si concessero:
exhac coniunctione sententiarũ. quãuis
sigillatim enunciatarũ et concessarũ. illa
summa sequitur. que iam necessario con¬
cedat᷑. id est homo iste igit᷑ ambulans mo¬
uetur. His igitur breuiter constitutis: singu¬
las partes consideremus. Nam sunt primȩ
ubi iam quasi opus apparet.Que de sim¬
plicibus ẽ: uocatur de loquendo. Illa uero
quȩ de coniunctis ẽ. intres partes diuidit᷑.
separata conunctione uerborũ. quȩ non
implet sensum. Illa uͦque sic implet sententiã.¬
ut ñdũ faciat questionẽ. uł disputatorẽ reqͥrat:
uocat᷑ de eloꝗͤndo.Illa uͦ que sic implet sententũ
ut de sententiissimplicibꝰ iudicet᷑. uocat᷑ de ꝓlo¬
quendo. Illa qͦsic comp̃hendit sententiã. ut de ip¬
sa etiã copulatione iudicet᷑. donec ꝑueniat᷑ ad

Expanded text:
 summa, quae item non potest non concedi, id est quod non ambulet. Rursus si hoc modo velit dicere 'homo iste lat movetur' et hanc etiam concessero, ex hac coniunctione sententiarum quamvis singillatim enuntiatarum et concessarum illa summa sequitur, quae iam neccessario concedatur, id est 'homo iste igitur movetur'. IV. His breviter constitutis singulas partes consideremus. Nam sunt primae ubi iam quasi opus apparet. Quae de simplicibus est vocatur 'de loquendo'. Illa vero quae de coniunctis est in tres partes dividitur: separata enim coniunctione verborum quae non inplet sententiam illa, qudum faciat quaestionem vel disputatorem requirat, vocatur 'de eloquendo'. Illa, quae sic inplet sententiam, ut de sententiis simplicibus iudicetur, vocatur 'de proloquendo'. Illa, quae sic conpraehendit sententiam, ut de ipsa etiam copulatione iudicetur donec perveniatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
lignum. uł cuius fundus. Hȩc enim dñm
uł possidentis ꝑsonam monstrantia. non
ad aliquid dicta censenda sunt. De qua ca
thegoria quantum potuimus explanaui¬
mus: licet tanta huic cum ceteris uideat᷑
eẽ ꝑmixtio. ut ipse quoq aristotiles hutꝰ
discretionem haud facile repꝑerit. euiꝰ
etiam longa aut diuturna non sit inde¬
cens retra¬
ctatio. De qualitate.

Expanded text:
lignum' uel 'cuius fundus'; haec enim, dominum lignum' uel 'cuius fundus'; haec enim, dominum uel possidentis personam monstrantia, non 'ad-aliquid' dicta censenda sunt. Cap. 112. Qua de categoria, quantum potuimus explanauimus; licet tanta huic cum caeteris uideatur esse permixtio ut ipse quoque Aristoteles huius discretionem haud facile reppererit, cuius etiam longa ac diuturna non sit indecens retractatio. DE QUALITATE
Abbreviated transcription (Latin):
multa exempla ꝓponit. que ad hanc non
sub certa forma ꝑtinere uideantur: uo-¬
lens de consequentibus reprehendere uicia
ceterorum. qui hanc secus diffinire uolue¬
runt. Deniq et uirtutem maliciȩ. et scien¬
tiȩ ignorantiam. quasi ad aliquid posuit.
eaq dixit recipere posse contrarium. non
quo ita res postulet. sed ut indocte differen¬
tium uicia posset ostendere. Hȩc nanq ut
suꝑius explicauimus opposita potius quã
et ipsi aristotiliplacet. magis et minus
hec cathegoria. non omnis quidem nec so¬
la uidetur posse suscipere. Simile enim
cuilibet. et magis simile et minus simile
possumus dicere. S hoc non in omnibus
ut dixi quȩ sunt ad aliquid poterit inue¬
niri. Nanq nec magis pater nec minus
pater dici potest: nec minus filius. aut
magis filius. nec minus duplum. aut
magis duplum. Non nos autem fallat ut
putemus quidem ad aliquid eẽ. quotiens
uerbi grã dicimus. cuius equus. uł cuius

Expanded text:
multa exempla proponit quae ad hanc non multa exempla proponit quae ad hanc non sub certa forma pertinere uideantur, uolens de consequentibus reprehendere uitia caeterorum qui hanc secus definire uoluerunt. Denique et uirtutem malitiae et scientiae ignorantiam quasi ad-aliquid posuit eaque dixit posse recipere contrarium, non quo ita res postulet sed ut indocte disserentium uitia posset ostendere; haec namque, ut superius explicauimus, opposita potius quam et ipsi Aristoteli placet -- magis et minus haec categoria, non omnis quidem nec sola, uidetur posse suscipere; simile enim cuilibet et magis simile et minus simile possumus dicere. Sed hoc non in omnibus, ut dixi, quae sunt ad-aliquid poterit inueniri; namque nec magis pater nec minus pater dici potest, nec minus filius aut magis filius, nec minus duplum aut magis duplum. Cap. 111. Non nos autem fallat ut putemus ad-aliquid esse quoties, uerbi gratia, dicimus 'cuius equus' uel 'cuius
Abbreviated transcription (Latin):
put uidetur ex capitato consistere. At qͦd
uere ad aliquid dicitur. conuerti ꝑ uices
potest: ut suꝑius diximus. dñs serui do¬
minus. et seruus domini seruus. et rursus
subtracto seruo. dominus non est. remoto
dnõ. nec seruus apparet. Pennatum uero
esse poterit etiam penna pereunte. et rur
sum penna pereunte pennato potest ẽẽ.
Considerata gͦ diffinitione huius cathego¬
riȩ. poterit etiam confusionis ex similitu
dine exortȩ discretio reperiri. Eodem pacto
possumus hanc cathegoriam et ab opposi¬
torum similitudine seꝑare. Nam
et opposita quȩ anticiale Na aristotiles uo¬
cat: quandam huius cathegoriȩ similitu¬
dinem reddunt. Siquidem calidum et
frigidum uidentur sibi oppositionis soci¬
etate coniuncta: s calidum non frigidi ca¬
lidum sed frigido oppositum dicimus: et
iustum non iniusti iustũ. sed intusto contra¬
rium nominamus. Aristotiles quidem ut
in principio huius cathegoriȩ diximus.

Expanded text:
put uidetur ex capitato consistere. Cap. 107. At quod put uidetur ex capitato consistere. Cap. 107. At quod uere 'ad-aliquid' dicitur, conuerti per uices potest, ut superius diximus, dominus serui dominus et seruus domini seruus; et rursus, subtracto seruo, dominus non est, remoto domino, nec seruus apparet; pennatum uero esse potesum penna, pereunte pennato, potest esse. Considerata ergo definitione hujus categoriae, poterit etiam confusionis ex similitdine exortae discretio reperiri. Cap. 108. Eodem pacto possumus hanc categoriam et ah oppositorum similitudine separare; nam et opposita quae aintikeivmena Aristoteles uocat quandam huius categoriae similitudinem reddunt, siquidem calidum et frigidum uidentur sibi oppositionis societate coniuncta; sed calidum non frigidi calidum sed frigido oppositum dicimus; et iustum non iniusti iustum sed iniusto contrarium nominamus. Cap. 109. Aristoteles quidem, ut in principio huius categoriae diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
militudine assolent aperire. Siquidem cũ
dicimus pennam pennati. et caput capita¬
ti. uidemur usiȩ partes in accidentibus po¬
nere. Penna enim sine dubio pars usiȩ est
uł caput. uł manus. Quȩ si ad aliquid re¬
nulla ẽẽ discretio. Ut igitur amoueatur
uniuersa confusio: aduertere nos oportet.
quo pacto et uere et proprie ad aliquid de¬
finitum sit. Ita enim se cius diffinitio habet
ut dicatur ad aliquid cuius id quod est
pendet exaltero. cuiq necesse sit singulari¬
ter id est RAacON uicaria insemet mu¬
tatione conuerti. Hoc quis considerato re¬
periet. nec pennati pennam. nec capitati ca¬
put recte posse ad aliquid nominari. Non
enim ut pennati pennam dicimus: sic possu¬
mus dicere penne pennatum. uł capitis capi¬
tatum. Id nanq qui dixerit. irridebitur. Esse
enim pennato non expenna descendit. ne¬
q penna expennato constat. Similiterq
capitatum non constat ex capite. neq ca¬

Expanded text:
militudine assolent, aperirc; siquidem, cum militudine assolent, aperirc; siquidem, cum dicimus 'pennam pennati' et 'caput capitati', uidemur usiae partes in accidentibus ponere penna enim sine dubio pars usiae est uel caput uel manus, quae, si ad aliquid renulla esse discretio. Cap. 106. Ut igitur amoueatur uniuersa confusio, aduertere nos oportet quo pacto et uere et proprie ad-aliquid definitum sit. Ita enim se eius definitio habet ut dicatur 'ad-aliquid' cuius id quod est pendet ex altero cuique necesse sit singulariter id est kq i e{kaston uicaria in semet mutatione conuerti. Hoc quis considerato reperiet nec pennati pennam nec capitati caput recte posse 'ad-aliquid' nominari; non enim, ut pennati permam dicimus, sic possumus dicere pennae pennatum uel capitis capitatum id namque qui dixerit irridebitur. Esse enim pennato non ex penna descendit, neque penna ex pennato constat. Similiterque capitatum non constat ex capite, neque ca
Abbreviated transcription (Latin):
par. pari. par. Ablatiuo uero: sensibile.
sensu sensibile. scibile. scientia scibile. Et
cetera huiusmodi. quȩ uariis casibus alte¬
rius societate nectuntur. In est autem huic
cathegorie et soli et omni. ut inter conun¬
cta duo quȩ exsependeant sit alterna con¬
uersio. quȩ grece dicitur antistrophe. Et du¬
plum enim simpli dicitur. et simplum du¬
pli. et seruus domini. et dominus serui. Ap¬
paret ergo hȩc copulata uicaria insem et re¬
plicatione conuerti: sitamen scienter et pru¬
denter ista fiat conuersio. Namsi imperi¬
te hec uocabula conuertantur. orit᷑ magna
confusio. Ut siquis imꝑite dixerit auis pen¬
nam: stulta conuersio ẽ.Non enim penna
omnis auis est. Siquidem sunt quedam pen¬
nȩ que nonsunt auium. ut cicadarum. musca¬
rum. ceterorumq animalium. quȩ similit̃
natura formauit. Quod siquis pennam.
recta est. Hoc loco libitum est. quasdam te¬
nebras quȩ emergere ex cathegoriarum si¬

Expanded text:
par pari; ablatiuo uero, sensibile par pari; ablatiuo uero, sensibile sensu sensibile, scibile scientia scibile, et caetera huiusmodi quae uariis casibus alterius societate nectuntur. Cap. 104. Inest autem huic categoriae et soli et omni ut inter coninncta duo, quae ex se pendeant, sit alterna conuersio quae graece dicitur aintistrofhv, et duplum enim simpli dicitur et simplum dupli, et seruus domini et dominus serui. Apparet ergo haec copulata uicaria in semet replicatione conuerti, si tamen scienter et prudenter fiat ista conuersio; nam, si imperite haec uocabula conuertantur, oritur magna confusio, ut, si quis imperite dixerit 'auis pennam' stulta conuersio est non enim penna omnis auis est, siquidem sunt quaedam pennae quae non sunt auium, ut cicadarum, muscarum caeterorumque animalium quae similiter natura formauit; quod si quis 'pennam uersio est. Cap. 105. Hoc loco libitum est quasdam tenebras, quae emergere ex categoriarum si
Abbreviated transcription (Latin):
nec ulla societate confundere. intelligit ad
aliquid dictum non posse eẽ sine altero cu¬
ius esse dicitur. Scibili enim grammȩ. siue
circulo. in ipso ortunature scientia sociata
est. Simul nanq ut scibile ẽẽ cepit. habu¬
it scientiam sui. sed necdum enargia. id est
oꝑatione monstrata est. Non ergo tunc ce¬
pit esse scientia eius quando cȩpit opera
ri. sed cum ipso scibili orta est. et operatio po¬
stea est consecuta. Discernere enimnos opor¬
tet operationis exordium. Tunc enim pos¬
sumus aduertere scientiam cum scibili eẽ
procreatam. operationem uero eius appa¬
ruisse postea indagatione prudentium.
Quibus depulsis. optima diffinitio est:
Ad aliquid relatorum semꝑ ea simul extin
re. non omnia ad aliquid dicta hisdem ca¬
sibus referri ad ea quibus iunguntur. s
alia genitiuo casui. alia datiuo. pleraq
ablatiuo copulari. Et genitiuo quidem:
ut seruus. dominiseruus. duplum. sim¬

Expanded text:
nec ulla societate confundere, intelliget ad nec ulla societate confundere, intelliget ad aliquid dictum non posse esse sine altero, cujus esse dicitur. Scibili enim γραμμῇ, sive circulo, in ipso ortu naturae, scientia sociata est. Simul namque ut scibile esse coepit, habuit scientiam sui, sed necdum ἐνεργείᾳ, id est operatione monstrata est. Non ergo tunc coepit esse scientri, sed cum ipso scibili orta est, et operatio est postea consecuta. Discernere enim nos oportet operationis exordium; tunc enim possumus aduertere scientiam cum scibili esse procreatam, operationem uero eius apparuisse postea indagatione prudentium. Quibus depulsis, optima definitio est ad aliquid relatorum semper ea simul uel extingre non omnia 'ad-aliquid' dicta iisdem casibus referri ad ea quibus iunguntur, sed alia genitiuo casui, alia datiuo, pleraque ablatiuo copulari. Et genitiuo quidem ut seruus domini, duplum sim
Abbreviated transcription (Latin):
su sibi ẽẽ coniuncta. acdant exempla sci¬
bilis et scientiȩ asserentes ante scibile fuisse.
et posterius scientiam consecutam. Uer¬
bi grã. apud geometricos. ante grammȩ
uł circulus fuit. sed eorum scientia postea
a sapientibus comprehensa ẽ. proptẽaq
ante fuisse scibile. in quo possit scientia
reperiri. Hoc argumento igitur mon¬
strant multa ẽẽ huius cathegoriȩ quȩ ad¬
enim sensusq exemplum simili ratione con¬
stare contendunt. si quidem sensibilia ante
fuerint. Elementa enĩ quibus omne corpus
constat ante fuerunt quam corpus ex his
aliquod nasceretur. in quo sensus existeret
His igitur argumentis ostendunt definiti¬
onem cathegoriȩ quȩ ad aliquid dicitur
non recte eẽ defixam. Hec solent parum
diligenter naturam rerum intuentes astru¬
ere. Omnia enim quȩ sunt aut naturali
potentia dicuntur esse aut operatione fa¬
Ya uocant. Quas siquis separare uoluerit

Expanded text:
su sibi esse coniuncta. Ac dant exempla scisu sibi esse coniuncta. Ac dant exempla scibilis et scientiae, asserentes ante scibile fuisse et post eius scientiam consecutam uerbi gratia apud geometricos ante grammhv uel circulus fuit, sed eorum scientia postea a sapientibus comprehensa est proptereaque ante fuisse scibile in quo possit scientia reperiri. Hoc argumento igitur monstrant multa esse huius categoriae enim sensusque exemplum simili ratione constare contendunt, siquidem sensibilia ante fuerint; elementa enim quibus omne corpus constat ante fuealiquod nasceretur, in quo sensus existeret. His igitur argumentis ostendunt definitionem categoriae, quae ad aliquid dicitur, non recte esse defixam. Haec solent parum diligenter naturam rerum intuentes astruere. Omnia enim quae sunt, aut naturali potentia dicuntur esse, aut operatione faειαν vocant. Quas si quis separare voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ter duplum et simplum. alterutrum se uł
interimunt uł ostendunt. Apparente enĩ
duplo. nascitur simplum. duplo pereunte.
nec simplum poterit ꝑmanere. Similiter¬
q si simplum nonsit. nec duplum ẽ. At si
simplum fuerit: et duplum necessario ap
ut hȩc cathegoria manifestius dinoscatur.
hȩc uia est qua debemus aduertere non re¬
cte dici ad aliquid. nisi cum kꝰad̃e ract᷑oti
Npoc kade raeton ania Ge petei. hoc est
singulare ad singulare refertur. Siquidem
cum dicimus duplum. sine dubio non gene¬
raliter sed specialiter hoc duplum dicimꝰ.
et huius simpli duplum dicimus. Ac pro¬
pterea tunc uere ad aliquid cathegoria ẽ.
uł cuisit similis demonstrabimus. nisi et
quis similis. et cui sit similis ꝑsonaliter
diffinitioni uelint mouere suꝑfluam que¬
stionem. asserentes inueniri posse ad ali¬
quid dictum quod ante sit et postea nasca¬
tur. quod de ipso debeat nuncupartt
iam uideantur hȩc duo nec ortu. nec occa¬

Expanded text:
ter duplum et simplum alterutrum se uel ter duplum et simplum alterutrum se uel interimunt ucl ostendunt apparente enim duplo nascitur simplum, duplo pereunte nec simplum poterit permanere; similiterquc si simplum non sit, nec duplum est, at si simplum fuerit, et duplum necessario apput haec categoria manifestius dinoscatur, haec uia est, qua debemus aduertere non recte dici ad-aliquid nisi cum kaqevkaston pro;" kaqevkaston ainafevretai, hoc est singulare ad singulare refertur; siquidem, cum dicimus 'duplum', sine dubio non generaliter sed specialiter hoc 'duplum' dicimus, et huius simpli duplum dicimus. Ac propterea tunc uere ad-aliquid categoria est quel cui sit similis demonstrabimus nisi et quis similis et cui sit similis personaliter definitioni uelint mouere superfluam quaestionem asserentes inueniri posse 'ad-aliquid' dictum quod ante sit, et postea nascatur quod de ipso debeat nuncupari, ut iam uideantur haec duo nec ortu nec occa
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. Sed differentiam debemus aduer¬
tere. qua hȩ duȩ cathegoriȩ. id est qualitas
et ad aliquid. siue ꝓstinkaiioiotec. ase in¬
uicem separantur. Quotiens enim scientia
cuius libet rei quȩ sit scibilis scientia dici¬
tur. aut sensus rei eius quȩ sit sensibilis sen¬
sus dicitur. tunc ad aliquid debemus ac¬
cipere. At cum scientia uł disciplina non
differentia. licet si proprie hanc cathego¬
riam quȩ ad aliquid dicitur uolumus
diffinire ut a cȩteris separetur. in omnes
enim uidetur incurrere. alio modo eam dif¬
finire debemus. ne semꝑ parum conside¬
rantibus error oriatur. Tunc ergo et uere
et proprie ad aliquid dicitur. cum sub
uno ortu atq occasu. & id quod iungit᷑
& id cui uingitur inuenitur. Ut puta
seruus et dominus. Utrunq uł simul est
uel simul non est. Et enim cum dñm dixeris:
necessario existet et seruus. Cum uero domi¬
num tuleris: nec seruus apparet. Simili¬

Expanded text:
uenire. Sed differentiam debemus adueruenire. Sed differentiam debemus aduertere qua hae duae categoriae, id est qualitas et ad-aliquid siue prov" ti kai; poiovth", a se inuicem separantur. Quoties enim scientia cuiuslibet rei quae sit scibilis scientia dicitur, et sensus rei eius quae sit sensihilis sensus dicitur, tunc ad-aliquid debemus accipere. At cum scientia uel disciplina non t interim differentia; licet, si proprie hanc categoriam quae ad-aliquid dicitur uolumus definire ut a caeteris separetur in omnes enim uidetur incurrere, alio modo eam debeamus definire ne semper parum considerantibus error oriatur. Tunc ergo et uere et proprie 'ad-aliquid' dicitur cum sub uno ortu atque occasu et id quod iungitur et id cui iungitur inuenitur; ut puta seruus et dominus, utrumque uel simul est uel simul non est etenim curm 'dominum' dixeris, necessario exsistet et seruus, cum uero dominum tuleris, nec seruus apparet; simili
Abbreviated transcription (Latin):
priȩ diffinita sunt repulsurus. f  ñ ꝑ ytoy
d aliquid gͦ cathegoriam uocamus eã.
quȩ id quod est dicitur ex altero. sine cu¬
ius societate esse non possit. et cuius uis om
nis exalterius coniunctione descendit. ut
duplum simpli dicitur duplum. maius mi¬
nore dicitur maius. simile. simili dicitur si¬
mile. Claret igitur ad aliquid non sua ui.
sed alterius comunctione consistere. Codẽ
modo accipienda sunt cetera. quȩ eiusdem
cathegoriȩ esse noscuntur. ut est habitus.
affectio. disciplina.positio.sensus.Hȩc ari
pendent exaltero. Siquidem habitus ali¬
cuius habitus dicitur. et affectio alicuius
affectio. Ad aliquid. et scientia. et positio.
et sensus simili ratione noscuntur. Non nos
autem ꝑturbet. quod quȩdam huius ca-¬
thegoriȩ esse narrantur. quȩ et qualitati
uideantur ẽẽ coniuncta. Fabitus enim et
affectio. et scientia. et cetera quȩ cum his
dicta sunt: qualitati uidentur maxime con¬

Expanded text:
oprie definita sunt repulsurus. Cap. 95. oprie definita sunt repulsurus. Cap. 95. d-aliquid' ergo categoriam uocamus eam quae id quod est dicitur ex altero sine cuius sonis ex alterius coniunctione descendit; ut duplum simpli dicitur duplum, maius minoris dicitur maius, simile simili dicitur simile. Claret igitur ad-aliquid non sua vi sed alterius coniunctione consistere. Eodem modo accipienda sunt cetera quae eiusdem categoriae esse noscuntur, ut est habitus, affectio, discpendent ex altero, siquidem 1labitus alicuius habitus dicitur, et affectio alicuius ad aliquid affectio, et scientia et positio et sensus simili ratione noscuntur. Cap. 97. Non nos autem turbet quod quaedam huius categoriae esse narrantur quae et qualitati uideantur esse coniuncta; habitus enim et affectio et scientia et caetera quae cum his dicta sunt, qualitati uidentur maxime con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent: similia sibi potius quam paria no¬
minamus.ut album albo simile. aut non
simile dicatur. Hoc enim uerbum speciali¬
ter his quȩ in quanto sunt uidetur infixũ.
est. que latine ad aliquid. grece ⁊po¬
ct iN. censetur. Et quidem hanc terciam.
non ordo sed tractatus necessitas fecit. Nam
post quantum quale sequebatur. Uerum
qm̃ infine quanti quedam eiusdem gene¬
ris ad aliquid uidebantur posse trans¬
ferri. hanc cathegoriam que quarta fue¬
rat necessario terciam uoluit ordinare:
ut discussis atq monstratis omnibus quȩ
cuiq conuenirent. frequens orta confusio
solueretur. Incipit autem non a diffinitio¬
nibus suis aristotiles. sed ab eoꝵ termi¬
nis qui ante se ad aliquid ꝑperam diffini¬
re uoluerunt. Ita tamen hec debemus au¬
dire. quasi tractatui necessaria. Astute enĩ
et dat illis auxilium philosophus. et me¬
delam male positis terminis querit. po¬
stea suȩ ꝓlatione sententiȩ omnia quȩ in ꝓ¬

Expanded text:
pertinent, similia sibi potius quam aequalia nopertinent, similia sibi potius quam aequalia nominamus, ut album albo simile aut non simile dicatur. Hoc enim uerbum specialiter iis quae in quanto sunt uidetur infixum. a est quae latine 'ad-aliquid', graece prov" ti censetur. Et quidem hanc tertiam non ordo, sed tractatus necessitas fecit; nam, post quantum, quale sequebatur; uerum, quoniam in fine quanti quaedam eiusdem generis ‹in› adaliquid uidebantur posse transferri, hanc categoriam, quae quarta fuerat, necessario tertiam uoluit ordinare ut, discussis atque monstratis omnibus quae cuique conuenirent, frequens orta con fusio solueretur. Cap. 94. Incipit autem non a definitionibus suis Aristoteles, sed ab eorum terminis qui ante se ad-aliquid perperam definire uoluerunt. Ita tamen haec debemus audire quasi tractatui necessaria. Astute enim et dat illis auxilium philosophus et medelam male positis terminis quaerit, postea suae prolatione sententiae omnia quae impr
Abbreviated transcription (Latin):
in omni quidem. non tamen in solo. ut ñ
recipiat magis et minus. qͦd grece dictũ
est mallon. Rayzton. Bipedale enim cũ
dicimus. non possumus aliud bipedale ma¬
gis uł minus dicere. Simili enĩ modo
bipedale scđm est quemadmodũ et primũ.
Quod si aliud alio amplius fuerit: iam non
bipedale sed alterius mensurȩ suscipit nom̃.
Nec numerus. magis ac minus sustinet. Si¬
quidem tres magis aut minus tres nomina¬
re dementia est. Et tempus non potest esse¬
in tempore magis aut minus.Claret igitur
his expositis. magis et minus in quanto inue¬
niri non posse. Proprium uero quanti et
quod in omni et in solo inuenitur illud est.
ut omnia eiusparia aut imparia dicantur.
ut numerus par et impar:. non equalis nume¬
rus si par est. aut si impar non in ȩqualis di¬
catur. Similiterq eius omnia non ȩqualla.
aut in ȩqualia. sed paria aut imparia nun¬
cupantur. Cetera uero que ad quantum ñ

Expanded text:
-- in omni quidem, non tamen in solo -- ut non -- in omni quidem, non tamen in solo -- ut non recipiat magis et minus quod graece dictum est ma'llon kai; h|tton. Bipedale enim cum dicimus, non possumus aliud bipedale magis uel minus dicere; simili enim modo bipedalesecundum est quemadmodum et primum; quodsi aliud alio amplius fuerit, iam non bipedalis sed alterius mensurae suscipit nomen. Nec numerus magis et minus sustinet, siquidem tres 'magis aut minus tres' nominare dementiae est; et tempus non potest esse tempore magis aut minus. Claret igitur his expositis magis et minus in quanto inueniri non posse. Cap. 92. Proprium uero quanti et quod in omni et in solo inuenitur, illud est, ut omnia eius paria aut imparia dicantur, ut numerus par et impar non aequalis numerus si par est, aut, si impar, noninaequalis dicatur; similiterque eius omnia nontaequalia et inaequalia, sed paria aut imparia nuncupantur . Caetera uero quae ad quantum non
Abbreviated transcription (Latin):
sint ex uno eodemq genere. multo tamen
a se spacio separantur. Sed hec qui asse¬
runt. debent aduertere. ad aliquid dictis
potius debere coniungi. Siquidem supra
dici non potest: nisi et infra fuerit designa¬
tum. Quod si calumniari quibusdam libe
supra et infra cathegoria magis que ubi
dicitur. uideri potest. Cum enim supra et
infra dicimus: ubi aliquid geratur agnos¬
citur. Sed hec ut diximus garrientium sint
nos uero in quanto admitti contrarium cre¬
dere non debemus. Aduertere preterea li¬
cet huiusmodi occasione tractatus: aliud eẽ
super et subter naturale. aliud uero qͦd eir¬
ca nos. Naturale enim non potest immuta¬
ri. Nr̃m autem migratione hominũ com¬
mutatur. ut siquis cum in inferioribus
fuerit adsuperiora conscendat. aut esuꝑi¬
oribus uelit ad inferiora descendere. Om¬
nia illi quȩ ante fuerant cõmutantur. cum
descendenti. inferiora quȩ fuerant. superi¬
ora cernantur. Illud quoq quanto in est

Expanded text:
sint ex uno eodemque genere, multo tamen sint ex uno eodemque genere, multo tamen a se spatio separantur. Cap. 89. Sed haec qui asserunt habent aduertere ad aliquid dictis potius debere coniungi, siquidem 'supra' dici non potest nisi et 'infra' fuerit designatum. Quod si calumniari quibusdam libet, 'supra'et 'infra' categoria magis quae 'ubi' dicitur uideri potest cum enim 'supra' uel 'infra' dicimus, ubi aliquid geratur agnoscitur; sed haec, ut diximus, garrientium sint; nos uero in quanto admitti contrarium credere non debemus. Cap. 90. Aduertere interea licet huius occasione tractatus aliud esse super et subter naturale, aliud uero quod circa nos; naturale enim non potest immutari, nostrum autem migratione hominum commutatur; ut, si quis, cum in inferioribus fuerit, ad superiora conscendat aut e superioribus uelit ad inferiora descendere, omnia quae illi ante fuerant commutantur, cum descendenti inferiora quae fuerant superiora cernuntur. Cap. 91. Illud quoque quanto inest
Abbreviated transcription (Latin):
res enim supra et infra. propter cȩli terreq
distantiam contraria sibi eẽ dixerunt. id¬
subter ẽẽ. celum desuper. Contemplantib
enim nobis naturam rerum: terra quȩ ui¬
detur in medio.ubiq subter est. Nam et
antipodes nr̃i. qui nobis dicuntur figere
aduersa uestigia: cȩlum super sehabent.
Claret igitur terram semꝑ in inferioribus con¬
stitutam. Deniq illa quoq aphisicis iungit᷑
ratio. quod propterea ex diuersitate locoꝵ
t̃ra cęlo contraria ẽ. id est illud super. hec
deorsum: quod omnia quȩ pondere gra¬
uia sunt. naturaliter feruntur ad terram.
ad cȩlum uero leuari necesse ẽ quȩ uident᷑
ẽẽ leuiora. Hinc igitur cȩlum terramq con¬
traria sibi ẽẽ dixerunt: quod hanc deor¬
sum. illud uero suꝑius naturalis necessitas
collocauit. Ex hac igitur ratione uidetur
contrariorum omnium diffinitio constitu¬
tã. Dicuntur enim illa ẽẽ contraria. que cũ

Expanded text:
res enim supra et infra propter coeli terraeque res enim supra et infra propter coeli terraeque distantiam contraria sibi esse dixerunt, subter esse, coelum super. Contemplantibus enim nobis naturam rerum, terra, quae videtur in medio, ubique subtus est: nam et antipodes nostri, qui nobis dicuntur figere adversa vestigia, coelum super se habent. Claret igitur semper terram in inferioribus constitutam. Deinde illa quoque a physicis jungitur ratio, quod prterra coelo contraria est id est illud super, haec deorsum quod omnia quae pondere grauia sunt naturaliter feruntur ad terram, ad coelum uero leuari necesse est quae uidentur esse leuiora. Hinc igitur coelum terramque contraria sibi esse dixerunt quod hanc deorsum, illud uero superius naturalis necessitas collocauit. Ex hac igitur ratione uidetur contrariorum omnium definitio constituta: dicuntur enim illa esse contraria quae, cum