comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ uł potens u̾bi gr̃ã impator aut rer
fedam reni istam in imꝑium parit̾ sacdo¬
tiumq p̾sumit: S popłs hic male¬
dictus & tumultuosus. qui suas nesctt
metiri uires. cogitare finem. consid̾a¬
re ꝓuentum. in insipientia sua & furo¬
re suo aususẽ hoc tam gnde saclegiũ
attẽptare. Absit ut uł ad mom̃tũ sta¬
re possit aute faciem regis. popłaris
manus. uulgi tem̾itas. Factꝰus sum in¬
sipiens. qͥ cum sim uilis. ignobilisq
ꝑsona. tanqͣm aliquis magnꝰ consiliis
tante magnituduns tandeq sapĩe me
ingessi. ⁊ de ie magna. At qͦ ignobili¬
or atq abicctior. tanto lib̾ior sum ad
loquendum qͦd caritas sugg̾it. Uñ ꝙ
adhuc addo in eade insipientia mea.
Si qͥs aliud qm locutus sum uob̃. qͦd non
credimꝰ. suad̾e conabit᷑: is ꝓfecto aut
ñ diligit regem. aut parũ intelligit qͥd
regiam deceat maiestatem. aut cte q̃
sua s̃ querit. & non ualde que uł di uls
regis sunt curare conuincit᷑. Ad dĩm¬

Expanded text:
 potens, verbi gratia, imperator, aut rex, foedam rem istam in imperium pariter sacerdotiumque praesumit? Sed populus hic maledictus et tumultuosus, qui suas nescit metiri vires, cogitare finem, considerare proventum, in insipientia sua et in furore suo ausus est hoc grande sacrilegium attentare. Absit ut vel ad momentum stare possit ante faciem Regis popularis manus, vulgi temeritas. Factus sum insipiens, qui cum sim vilis, ignobilisque persona, tanquam aliquis magnus, consiliis tantae magnitudinis tantaeque sapientiae me ingessi, et de re magna. At quo ignobilior atque abjectior, tanto liberior sum ad loquendum quod charitas suggerit. Unde et adhuc addo in eadem insipientia mea: Si quis aliud, quam locutus sum vobis quod non credimus suadere conabitur, is profecto aut non diligit Regem, aut parum intelligit, quid regiam deceat majestatem: aut certe quae sua sunt quaerit, et non valde quae vel Dei, vel Regis sunt, curare convincitur. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
to o rex. qm nec nc̃ qͦq relinquet dñs
uirgam peccoꝵs suꝑ sortem iustoꝵs.
Non ẽ adbreuiata manus dñi. nec fac¬
ta inpocens ad saluandum. lib̾abit
& hoc tẽpore absq dubio sponsam su
t̾ius. uid̾int regni pͥncipes. id ne ho¬
nor regis. regniue utilitas sit. Nonẽ
utiq. Quãobrẽ accing̾e gladio tuo
suꝑ femur tuũ potentissime. ꝙ resti¬
eri coronam. & eccłiam defensare. Alt̾m

Expanded text:
 o Rex, quoniam nec nunc quoque relinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum. Non est abbreviata manus Domini, nec facta impotens ad salvandum. Liberabit et hoc tempore absque dubio sponsam suaterius, viderint regni principes, idne honor Regis, regnive utilitas sit. Non est utique. 3. Quamobrem accingere gladio tuo super femur tuum, potentissimeeri coronam, et Ecclesiam defensare. Alterum
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ abbas. declinare amalo. & fac̾e qͦed
bonumẽ. Sermo mͥ ẽ adte. popłe sub¬
limis & illustͥs.cum sun uilis exiguaq
ꝑsona. ac nulliꝰ pene mom̃ti homunci¬
o. Id quidẽ u̾ecundum atq on̾osum
mͥ consicłanti quis quibꝰ scͥbam. simul¬
q qͣm alit̾ hoc aliꝰ uidicare possit. S
leuiꝰ reor uecundia ap̃ homines ꝑicli¬
tari. quã ꝯdẽpnari ap̃dm silentio u̾i.

Expanded text:
abbas, declinare a malo, et facere quod bonum est. 1. Sermo mihi est ad te, popule sublimis et illustris, cum sim vilis exiguaque persona, ac nullius pene momenti homuncio. Id quidem verecundum atque onerosum mihi consideranti, quis, quibus scribam, simulque quam aliter hoc alius judicare possit. Sed levius reor verecundia apud homines periclita
Abbreviated transcription (Latin):
&. ego constanter abnuo: s parcens
mͥ. non te sꝑnens. Outinam tuo studio
ingenioq dignum aliqͥd elaborare pos¬
sem. Lumen ocłorũ meorũ & ipsã qͦ:
animã si fieri posset partirer tͥ amice

Expanded text:
t ego constanter abnuo, sed parcens mihi, non te spernens. O utinam tuo studio ingenioque dignum aliquid elaborare possem! Lumen oculorum meorum, et ipsam quoque animam, si fieri posset, pariter tibi, amice
Abbreviated transcription (Latin):
bnardum de portis. patͣ uenerat¬
de uocatione ur̃a cogi ad opus & onus
epale. audiuimus. Probabilis res ac
lumen absconditum. ne sͥ soli uiuat. qͥ
namq latet. & ardet tantũ mͦ. qui ꝙ
lucere ualet: Leuetur si placet suꝑ can¬
delabrum: ut sit lucerna ardens & lu¬
cens. S saue uͥ ñ pͣualeat uis tientorũ.
ne forte qđ absit extinguatur. Si qͥdẽ
insolentia lonbardoꝵim. & inquietude
eorũ. cui non. ẽ. nota: Aut cui mag̃
quã uobis: Nob̾ meliꝰ nostis. quã sit i¬
le ep̃atus dissipatus: quãq domꝰ eras¬
ꝑans. Qͥd putamus facturũ uiuenẽ.
uirib corporis fractũ. & ħemi quictis
assuetũ. in popło barbaro. tumultuoso.
ꝓcelloso: Quando pot̾it conuenire tan¬
te scĩtati .&. tante ꝑuersitati. tante sim¬
plicitati. & tante dolositati: Reserut¬
tur si placet congruentiori loco. atq
alt̾i popło. cui sic pͣsit ut ꝓsit . & festi¬
natione ñ ꝑeat fructus: quẽ pot̾it da

Expanded text:
rnardum de Portis, Pater venerande, vocatione vestra cogi ad opus et onus episcopale audivimus. Probabilis res, aclumen absconditum; ne sibi soli vivat, qui namque latet et ardet tantummodo, qui et lucere valet? Levetur, si placet, super candelabrum, ut sit lucerna ardens et lucens: sed sane ubi non praevaleat vis ventorum, ne forte quod absit! exstinguatur. Siquidem insolentia Lombardorum et inquietudo eorum cui non est nota? aut cui magis quam vobis? Nobis melius nostis, quam sit ille episcopatus dissipatus, quamque domus exasperans. Quid putamus esse facturum juvenem, viribus corporis fractum, et quieti eremi assuetum, in populo barbaro, tumultuoso, procelloso? Quando poterit convenire tantae sanctitati, et tantae perversitati; tantae simplicitati, et tantae dolositati? Reservetur, si placet, congruentiori loco, atque alteri populo: cui sic praesit, ut prosit; et festinatione non pereat fructus, quem poterit da
Abbreviated transcription (Latin):
bere pͣsentiã. Sumꝰ .i. biterbi ꝙ te
morari inurbe audiimus. Dignare
rescͥbere nob̃ quicqͥd illd̃ sit. q de his
litt̾is nr̃is corde conceꝑis. ut sciamus
qͥd faciendũ sit nob̾. plus uidł minꝰuc
dolendum. Qd si om̃ia contẽpnis .ẜ.¬

Expanded text:
ibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te ibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis
Abbreviated transcription (Latin):
subsannatione. s cõpassione: qͥa dolor
m̃s non .ẽ. de carne & sanguine. nonde
amissione rerũ ꝑiturarũ: s de te ophy¬
lupe. Non potui exp̃ssiꝰ demonstrare :¬
magnitudinẽ cause doloris. Phylippꝰ
ẽ. in causa. Cum hoc dico. grauem
eccłie ꝓ nuncio luctum. que te aliqñ
suo gremio confouebat. germinantẽ
sic̃ liliũ. florentẽ donis celestib. Qs
tunc temporis ñ clamabat. bone spei
mutatus. ẽ. color optimus. Aquanta spe
decidit francia: que te genuit. & nutͥ¬
apponeres scientiam. apponeres ꝙ do¬
lorem. ꝙ dolor tuus faceret: ne nrͣ oĩui
ess infructuosus. Procedem si sequerer
sp̃m meũ. s nolo ꝓferre plurima in in¬
certum . &. ẽẽ quasi aerem tierberaus.
S ħ scͥpsi ut nr̃m utcũq erga te affectũ
cognosceres. & ut nos scires. eẽ. inꝑiri¬
mo. si forte ds inspiraret tͥ nr̃m cura¬
re colloquiũ. & optatã nob̃ uelles exͥ¬

Expanded text:
subsannatione, sed compassione: quia dolor subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo gremio confovebat, germinantem sicut lilium, florenttunc temporis non clamabat, bonae spei mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia quae te genuit et nutrapponeres scientiam, apponeres et dolorem , et dolor tuus faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, ut nostrum utcumque erga te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si forte Deus inspiraret tibi nostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exh
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia penitꝰ non p̾sumit : S securi
sumus. Siqͥd̾ qui temptatur Iocen¬
tiꝰ.ẽ: &. filiꝰ iniquitatis ñ apponet noce¬
re ei. De cet̾o memoriam habundantie
suauitatis tue dulcissime pat᷑ dñ suspi¬
ramus p̃sentiã: dulcit᷑ inuicẽ eructamꝰ
Qͥa caremꝰ illa: in ista consolamur. Hec
secdula cordib: ħ orib frequens. Sal.ẽ.
in om̃i sermone. aures mulcet. dulcorat
ora. corda recreat &. inflaminat. Celeb̾ri¬
ma . ẽ. in conuentib scõrũ. colloqͥa condit.
impinguat pͣces. ad orandum sollicitat.
Oramꝰ & nunc solliciti ꝓ uob̾. & ur̃is. ut
etͣna memoria dignos uos ipsa et̾nitas
habeat. cui ꝙ ꝓ qua temporalit᷑ labora
phylupe lm̃e: s queso te. ne ride¬
as dolorem meum. Nam si tͥ minume
uideris. forsitan  dolendus: ideo ma¬
gͣ dolendus. Tu uideris qđ de te sen¬
tias: ego te arbitror om̃i lacͥmarũ fon¬
te plangendum. Nolor ñs non . ẽ. dignꝰ

Expanded text:
justitia penitus non praesumit! Sed securi justitia penitus non praesumit! Sed securi sumus: siquidem qui tentatur, Innocentius est, et filius iniquitatis non apponet nocere ei. 4. De caetero memoriam abundantiae suavitatis tuae, dulcissime Pater, dum suspiramus praesentiam, dulciter invicem eructamus: quia caremus illa, in ista consolamur. Haec sedula cordibus, haec oribus frequens, sal est in omni sermone, aures mulcet, dulcorat ora, corda recreat et inflammat: celeberrima est in conventibus sanctorum, colloquia condit, impinguat preces, ad orandum sollicitat. Oramus et nunc solliciti pro vobis et vestris, ut aeterna memoria dignos vos ipsa aeternitas habeat, cui et pro qua temporaliter laboratharissime: sed quaeso te ne rideas dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolendus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Dolor meus non est dignus
Abbreviated transcription (Latin):
& herede ambitionis. Quanta nempe
dñandi cupiditate & iste iuuenis inar¬
descat. indicat matͥs sue eccłie dicitur¬
nus & miserabilis cruciatus. quo eã
pene euiscerat miser: ut se parturiat
inhonorem. Est tñ auctore clo eiꝰ ter¬
giuersionib finis impositus. si tñ qđ
dict᷑ante iusticia. &. coͣpellente malicia.
&. pace ꝓuocante. in eum actum. ẽ: apłi¬
ce auctoritati ratum h̃re placuerit.
Absit auͣ ut confundat fideles suos be¬
ngna maiestas: quibꝰ idẽ negocium
dignum dux̃ cõmittere t̾minandum.
Absit absit.: ut seua ambitio refugiũ habe¬
at apł innocentie defensorẽ. Hoc ipsũ
quante audacie. ẽ. qđ temptat. quante
dementie qđ sꝑat: Semel & scdo iam
apłici contemptor mandati iusticiam
subt᷑fugit. & nunc impudentiori teme¬
ritate audet demo nicħominꝰ tante eqͥ¬
tatis uultib p̃sentari : Ct obscurũ . ẽ.
qͣm impie cogitet in mãmone uirib t᷑¬
rim fortitudinis obpugnare. hõ qui de

Expanded text:
et haerede ambitionis. Quanta nempe et haerede ambitionis. Quanta nempe dominandi cupiditate et iste juvenis inardescat, indicat matris suae Ecclesiae diuturnus et miserabilis cruciatus, quo pene eam eviscerat miser, ut se parturiat in honorem. Est tamen auctore Deo ejus tergiversationibus finis tandem impositus: si tamen, quod dictante justitia, et compellente malitia, et pace provocante in eum actum est, apostolicae auctoritati ratum habere placuerit. Absit autem ut confundat fideles suos benigna majestas, quibus idem negotium dignum duxit committere terminandum! Absit, absit ut saeva ambitio refugium habeat apud innocentiae defensorem! Hoc ipsum quantae audaciae est quod tentat, quantae dementiae quod sperat! Semel et secundo jam apostolici contemptor mandati, justitiam subterfugit: et nunc impudentiori temeritate audet denuo nihilominus tantae aequitatis vultibus praesentari! Cui obscurum est quam impie cogitet in mammonae viribus turrim fortitudinis oppugnare, homo qui de
Abbreviated transcription (Latin):
barbaricꝰ. compulit acquiescere impor¬
tunis imꝑbisq postulationib iracun¬
di atq irascentis regis. Qͥs uͦ dignis
efferat laudib. qđ nouissime dieb is¬
tis de manu potntis eminꝰ licet emis¬
sum. ẽ. inturbatores eccłie aurelianen¬
sis: Re uera nunc sagitta ionathe
batus. ẽ: s non om̃is iherosolima cũ il¬
lo. Mag̃ aũ mitigauit om̃ẽ irã suã &.
ipse tancde. Erubuit siqͥdẽ. & timuit
armari frustra aduersus dñm & aduer¬
sus xp̃m eiꝰ. Hinc ꝓrsus eleuata. ẽ. mag¬
nificentia ur̃a suꝑ celos. tantum ut
laudabile pͥncipiũ condigno exitu ꝑ¬
ornetur. Qd̃ quid̃ unuiersi qui uos a¬
mant uehementer exspectant. idq fla¬
gitant maturari. Sane sunili zelo. &
in manu ȩque potnͣti. eccłie turonensi
iãiãq subuenire necesse. ẽ. Alioqͥn ꝓpe
interitum. ẽ. &. ipsa:. nͥ cito feratis auxi¬
lium. Reuix̃ ut aiunt gilleb̾ti sp̃c in
philippo. ipsiꝰ plane .&. nepote carnis:

Expanded text:
barbaricus compulit acquiescere imporbarbaricus compulit acquiescere importunis improbisque 154 postulationibus iracundi atque irascentis regis. Quis vero dignis efferat laudibus, quod novissime diebus istis de manu potentis, eminus licet, emissum est in turbatores Ecclesiae Aurelianensis? Revera nunc sagitta Jonathae rbatus est: sed non omnis Jerosolyma cum illo. Magis autem mitigavit omnem iram suam et ipse tandem. Erubuit siquidem, et timuit armari frustra adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Hinc prorsus elevata est magnificentia tua super coelos: tantum ut laudabile principium condigno exitu perornetur. Quod quidem universi qui vos amant, vehementer exspectant: idque flagitant maturari. 3. Sane simili zelo, et in manu aeque potenti, Ecclesiae Turonensi jamjamque subvenire necesse est. Alioquin prope interitum est et ipsa, nisi cito feratis auxilium. Revixit, ut aiunt, Gisleberti spiritus in Philippo, ipsius plane et nepote carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si cõpassa. ẽ: &. conregnare debet.
Sic dignũ uob: sic nob̾ necessariũ. Qa h
Si itimore & angustia equitatis uigor
nonlanguit. non tepuit feruor. mͦ ce¬
dimꝰ. cũ ꝓpinquamꝰ ad palmam: Quȩ
eminuit in infirmitate. in sublimita¬
te uirtus succumbet: Quam nempe
in manu ualida ordinatum. ẽ. nobile
illd monasterium uiziliacense. Nec
insanis ꝓfecꝰto tumultib armate ple¬
bis. nec effreni furentium atq obstre¬
pentium uesanie monachorum. nec qđ
his fuit fortiꝰ. copiis mamone cedenłu
putanit uł ad modicũ apłica celsitu¬
do. Qͥd apd scm bñdictum: Nunqͥd
regia indignatio ꝓhib̾e ualuit sp̃m li¬
b̾tatis accensum atq agͥcnctum aduer¬
sus carnem & sanguinem: Sic scĩ mẽ¬
mii. sic sc̃i satyri. miro modo ecdłie un¬
mutate sunt. & de synagoga sathane
restitute sunt in sc̃uarium dĩ. uellent
nollent om̃s iniqua agentes suꝑuacue.
S nec leodii ceruicib ĩminens mucro

Expanded text:
Nam si compassa est, et conregnare debet. Nam si compassa est, et conregnare debet. Sic dignum vobis, sic nobis necessarium. Quid enim? si in timore et angustia aequitatis vigor non languit, non tepuit fervor, modo cedimus cum appropinquamus ad palmam? quae eminuit in infirmitate, in sublimitate virtus succumbet? 2. Quam nempe in manu valida ordinatum est nobile illud monasterium Virziliacense? Nec insanis profecto tumultibus armatae plebis, nec effreni furentium atque obstrepentium vesaniae monachorum, nec, quod his fortius fuit, copiis mammonae cedendum putavit vel ad modicum apostolica celsitudo. Quid apud Sanctum-Benedictum? numquid regia indignatio prohibere potuit spiritum libertatis, accensum atque accinctum adversus carnem et sanguinem? Sic Sancti Memmii, sic Sancti Satyri, miro modo ecclesiae immutatae sunt, et de synagoga Satanae restitutae sunt in sanctuarium Dei, vellent, nollent omnes iniqua agentes supervacue. Sed nec Leodii cervicibus imminens mucro
Abbreviated transcription (Latin):
uam nolim fieri qđ ur̃e putẽ obui¬
are reuerentie: credo ur̃am since¬
ritarem ur̃am non latere. Ea filucia
suggerere uob̃ non dubito. qđ suggerñ¬
dum uidetur. De monasterio sc̃i b̾tini
uellem uos mod̾atiꝰ agere: quã cepistis.
Nam&. si hoc uob̾ in pace subicere. &. absq
om̃i contradictꝰione possetis: ne tunc
qͥd ur̃a referret uideo. Neq enĩ credi¬
derim uos delectari honore: cum tan¬
to onere. Nunc uͦ cum nec absq mag¬
no labore uendicare uob̃ p̾fatum mo¬
nasterium. nec in pace queatis ut a
p̃betur quiescendi occasio: timor inqui¬
anitas capitis: redundet in menbra
Unguentum qđ descendit in barbã
de capite: extrema qͦ fimbria uestimen¬
ti participet. Si ꝑcusso pastore diffuge¬
rant oues. ualente &. incolumi. secure
reuertantur ad pastum. Qd dicimus:
nunciꝰ letificat ciuitatem dĩ. Iustum
sit. &. cum eraltat ds electum de plebe
sua. ipsa qͦ se sentiat exaltari. ac de po¬
boris incremento fortiorem agnoscat.

Expanded text:
uam nolim fieri quod vestrae putem obviare Reverentiae, credo sinceritatem vestram non latere. Ea fiducia suggerere vobis non dubito, quod suggerendum videtur. De monasterio Sancti-Bertini vellem vos moderatius agere, quam coepistis. Nam etsi hoc vobis in pace subjicere, et absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra referre quidem video. Neque enim crediderim vos delectari honore, cum tanto onere. Nunc vero cum nec absque magno labore vindicare vobis, praefatum monasterium, nec in pace, ut aiunt, qu videtur, praebetur quiescendi occasio, timor inquianitas capitis redundet in membra. Unguentum quod descendit in barbam de capite, extrema quoque fimbria vestimenti participet. Si percusso pastore diffugerant oves, valente et incolumi secure revertantur ad pastum. Quod dicimus hnuntius laetificat civitatem Dei. Justum sit: et cum exaltat Deus electum de plebe sua, ipsa quoque se sentiat exaltari, ac de roboris incremento fortiorem agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
ni qͦ ardes. ut arcleas mag̃. &. impleas
uoluntatẽ dñi tui dicentis. Et qͥd uolo
nͥ ut arcdeat : Laudo.s si illic ea queras:
nͥ te frustratum pꝰmodũ non queraris. Er¬
ras. si apd nos queris: ego potiꝰ illa abs
te mendicare debuerim. Scio qͥd̃ dare
honestum accipienti utile sit. quale utiq
penes me quicꝗͣ. eẽ. penitꝰ nescio. Qd̃ aũ
habeo. uereor si in medium uen̾it. nete
qͦ optasse illd̃ pudeat : peniteat postu¬
lasse. S qͥd : Non meliꝰ nos ap̃ te tuip̃e
excusabis: Tuitͥ certe sidem ocłi faciass.
Cedo importuntati tue. ut uł exhibitio
tollat suspitionem. Res.ẽ. cum amico.
non parco iam uerecundie. ꝓrsus dũ fiat
qđ tu ius: insipientie mee non memora¬
bor. Sermones paucos in pͥncipio can¬
ticorum salomonis recens dict᷑atos en
tũ me iuͣ confortes. Dñm & patrẽ nr̃m

Expanded text:
ni quo ardes, ut ardeas magis, et impleas ni quo ardes, ut ardeas magis, et impleas voluntatem Domini tui dicentis: Et quid volo nisi ut ardeat? Laudo; sed si illic ea quaeras, ubi te frustratum postmodum non queraris. Erras si apud nos quaeris. Ego potius illa abs te mendicare debuerim. Scio quidem darhonestum, accipienti utile sit: quale utique penes me quidquam esse penitus nescio. Quod autem habeo, vereor si in medium venerit, ne te quoque optasse illud pudeat, poeniteat postulasse. Sed quid? non melius nos apud te tu ipse excusabis? Tui tibi certe fidem oculi faciant. Cedo importunitati tuae ut vel exhibitio tollat suspicionem. Res est cum amico. Non parco jam verecundiae: prorsus dum fiat quod tu vis, insipientiae meae non memorabor. Sermones paucos in principio Canticorum Salomonis, recens dictatos, entamen me inde confortes. Domnum et Patrem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
plectende fr̃. Cet̃m uͥ ingeniũ aut qnͣ
ociũ mͥ sufficiens ad id qđ petis: Neq
enĩ leue qͥd aut uile. &. qđ nos possumus
postulare uicdis: minime qͥppe ꝓ mini¬
mis sic instares. Nam uoluntatẽ tuã
&. curam in hoc. satis ꝓdunt crebre epłe
tue: & uehementior sp̃c eas anmans.
Nimirũ ꝓmñ qͣnto id curiosiꝰ uelle te sentio:
tanto crede mͥ scrupulosiꝰ acquiesco. Cur
hoc: Ne magna uiclł exspectanti: ridi¬
cłm ꝓlucam murẽ. Noc uereor: & ħ cau¬
sa cunctationis mee. Et qͥd mirũ si
uereor dare. qđ edere uerecundor: In¬
uitꝰ fateor p̃beo. qđ me existimẽ nontã
edere ꝓfuturum: qm̃ ꝓdẽ contempnen¬
dum. Qͥs sane cdare uelit. qđ dedisse
decleceat. accepisse non ꝓsit: Libens
do: inuitus ꝑdo. Scimus qm̃ sꝑanti gͣn¬
dia: modica minꝰ gͣta uenire solent.
Qd aũ non uenit gͣtum: ꝑditum. ẽ. non
datum. Tibi studii. ẽ. utpote ocioso &
uacanti. uñcũq ꝑ quirere incentiua ig¬

Expanded text:
plectende frater. Caeterum ubi ingenium, aut quando otium mihi sufficiens ad id quod petis? Neque enim leve quid aut vile, et quod nos possumus, postulare videris. Minime quippe pro minimis sic instares. Nam voluntatem tuam et curam in hoc satis produnt crebrae epistolae tuae, et vehementior spiritus eas animans. Nimirum proinde quanto id curiosius velle te sentio, tanto, crede mihi, scrupulosius acquiesco. Cur hoc? Ne magna videlicet exspectanti, ridiculum producam murem. Hoc vereor, et haec causa cunctationis imeae. Et quid mirum si vereor dare, quod edere verecundor? Invitus, fateor, praebeo, quod me existimem non tam edere profuturum, quam prodere contemnendum. Quis sane dare velit, quod dedisse dedeceat, accepisse non prosit? Libens do, invitus perdo. Scimus quoniam speranti grandia, modica minus grata venire solent. Quod autem non venit gratum, perditum est, non datum. 2. Tibi studii est, utpote otioso et vacanti, undecumque perquirere incentiva ig
Abbreviated transcription (Latin):
satis facio. Scͥpta dignationis ur̃e qͥbꝰ
me uenire aduos. cũ iub̾e possetis. ro¬
gare dignantissime maliustis. norit
pat̾nitas ur̃a adme añ natiuitatẽ be¬
ate marie minime ꝑuenisse. Itaq ñ
dico. iuga boũ emi qͥnq. aut uillam
emi. aut uxorem duxi. s plane qđ &.
uos ñ ignoratis. paruulos lactare me
fateor. & ido qͦmͦ sine graui scandalo
acꝑicło ipsorũ uenire possim: ñ uideo.

Expanded text:
satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plane quod et vos non ignoratis parvulos lactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, non video.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ mat᷑.ẽ. negligentia ep̃orum: uͥq ter¬
rarum turbat &. molestat eccłiam. Pant
fouent: tales & sustinent. Qͦs ditant
eccłie bonis. ñ corrigunt eorum malaꝰ
malosq gͣuati portant. Alienis nimi¬
rũ laborib locupletantur cłici. come¬
dunt fructum t̾re absq peccunia: &
ꝓdit qͣsi exadipe inquitas eorũ. Qͦs ꝓ¬
pe hodieq tespicit uetꝰ illa scͥptura
hedit popłs manclucare &. bibe. .&. sur¬
rȩxerunt ludẽ. Mens qͥppe assueta
deliciis. nec exculta discipline sarcu¬
lo: multas contrahit sordes. Porro inue¬
teratam rubiginem si temptes abradẽ.
nec sũmis saltẽ digitis contingi patiet᷑:
s sic̃ scͥptũ ẽ. incrassatus . ẽ. dilectꝰus .&.
recalcitrauit. Insurrexerunt testes ini¬
qui. homines qͦs delectat uitam semꝑ
alienam rodẽ: negligere suam. Sup¬
plicat puer ur̃ ꝓ eo. cuiꝰ in hac discordia
siñ fallor tota culpa. ẽ. qđ culpas redar¬
gueret cłicorũ. Nec ꝓ ep̃o. In reliqͦ ꝓ me

Expanded text:
mater est negligentia episcoporum, ubique terrarum turbat et molestat Ecclesiam. Danfovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguerit clericorum. Haec pro episcopo. In reliquo pro me
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃orũ cũ quibꝰ es or̃ones: supplex flagti.
Sermones suꝑ pͥncipia canticorũ qͦs tu
petisti &. ego ꝓmiscram: tͣnsmicto tͥ.
Q uibꝰ lect᷑is. peto ut ꝙͣ cictꝰ oportune
duxeris. tuo rescͥpto moneamur uł
ad ꝓcedendũ: uł ad suꝑsedendũ. Ad am¬

Expanded text:
sanctorum, cum quibus es, orationes supplex flagito. sanctorum, cum quibus es, orationes supplex flagito. Sermones super principia Canticorum, quos tu petiisti, et ego promiseram, transmitto tibi: quibus lectis peto, ut quam citius opportune poteris, tuo rescripto moneamur vel ad procedendum, vel ad supersedendum.
Abbreviated transcription (Latin):
issimulare non ualeo cͥsticiam cordis
mei: nec patior ultra latere te cruci¬
atum quem patior. b̾narde Riñe. Me¬
mor antique mee ꝓmissionis. ꝓpositum
habui & desidium magnum transire ꝑ
uos. reuisere qͦs dilig̃ amma mea. iti¬
neri meo solatium. laborib leuamen.
peccis remedium postulare. & culpis
meis exigentib. factum. ẽ: ut nollem:
s ut ñ possem. Penã siqͥd̃ hoc agnosco
culparum: ñ culpam. Certus sis hõ di.
mimine ꝓrsus amici fuisse incuriã. ñ
prgͥciã. ñ negligentiã. s causã obstitis¬
se plane ñ negligendã : ꝙ catisam dĩ.
Nicħomunꝰ cñ uermis iste continue rodit
me: & dolor m̃s inconspectu meo sẽꝑ.
Et qͥd̃ alias satis tͥbulor: s ut uerũ fate¬
ar. in nullo eque. Sincit labores iti¬
neris. caloris incõmodũ: curarũ anxi¬
etates. Ecce aꝑui uulnꝰ amico. tua fr̃
int᷑ẽ cõpati mͥ. hoc. ẽ. portare mecũ qđ
patior. ut releuer ego. Tuas &. ꝑte

Expanded text:
issimulare non valeo tristitiam cordis mei, nec patior ultra latere te cruciatum quem patior, Bernarde charissime. Memor antiquae meae promissionis, 157 propositum habui et desiderium magnum transire per vos, revisere quos diligit anima mea itineri meo solatium, laboribus levamen, peccatis remedium postulare: et culpis meis exigentibus factum est, non ut nollem, sed ut non possem. Poenam siquidem hoc agnosco culparum, non culpam. Certus sis, homo Dei, minime prorsus amici fuisse incuriam, non pigritiam, non negligentiam: sed causam obstitisse plane non negligendam, et causam Dei. Nihilominus tamen vermis iste continue rodit me, et dolor meus in conspectu meo semper. Et quidem alias satis tribulor: sed, ut verum fatear, in nullo aeque. Vincit labores itineris, caloris incommodum, curarum anxietates. Ecce aperui vulnus amico: tua, frater, interest compati mihi, hoc est, portare mecum quod patior, ut relever ego. Tuas et per te
Abbreviated transcription (Latin):
nisi. xp̃i cruce potuit reparari. Si ru¬
sum corruerit peccato dum taxat ad
mortem. unde iam reparabitur: Nun¬
quid aut alter.xp̃c. aut idem iterum
crucifigi habet ꝓ illa: Suꝑ hoc uel¬
lem uos nunquã obliuisci illutͥ sapi¬
entis consilium. Fili memorare nouis¬
sima tua: et in ȩternum non peccabi.¬

Expanded text:
nisi Christi cruce potuit reparari. Si rurnisi Christi cruce potuit reparari. Si rursum corruerit peccato duntaxat ad mortem, unde jam reparabitur? Nunquid aut alter Christus, aut idem iterum crucifigi habet pro illa? Super hoc vellem vos nunquam oblivisci illud Sapientis consilium: Fili, memorare novissima tua, et in aeternum non peccabi
Abbreviated transcription (Latin):
ritis. non pari sanctitate. qua am¬
bob ego inferior sum: s eadem uolu¬
ntate. et summa concordia animoꝵ.
Cur enim unitatẽ hanc int̾ diuer¬
sos non faciat compago caritatis
in uno spũ. si carnalis copula efficit.
ut sint duo in carne una Quartũ
uos addi uelim. si dignum iudica¬
tis: et in eandem concurrere unitatẽ
dilectionis. Quod facile si non con¬
tennitis optinebitis: tantũ id uos
nequaquam contennere eis cognitũ
olo et p̃cor ut harum lator
uenerabilis altȩcumbȩ ab¬
bas uiuianus. mͥ ob suam
religiositatẽ admodum familiaris
amicus. amicũ uos ꝓ dei amore et
nr̃o. in suo negocio exꝑiatur. Et
hec ꝓ illo: reliqua autẽ uob̾. Quid
ꝓdest homini si unruersũ mundũ
lucretur. animȩ autẽ suȩ detrimen¬
tum patiatur:Aut quam dabit
homo commutationẽ ꝓ anima sua.
Nec totus mundus sufficeret. Mag¬
na res anima: quȩ xp̃i sanguine redẽ¬
pta ẽ. Grauis animȩ casus. quȩ non

Expanded text:
ritis, non pari sanctitate, qua amritis, non pari sanctitate, qua ambobus ego inferior sum, sed eadem voluntate, et summa concordia animorum. Cur enim unitatem hanc inter diversos non faciat compago charitatis in uno spiritu, si carnalis copula efficit ut sint duo in carne una? Quartum vos addi velim, si dignum judicatis et in eamdem concurrere unitatem dilectionis. Quod facile, si non contemnitis, obtinebitis: tantum id vos nequaquam contemnere eis cognitum olo et precor ut harum lator venerabilis Altaecumbae abbas Vivianus, mihi ob suam religiositatem admodum familiaris amicus, amicum vos pro Dei amore et nostro, in suo negotio experiatur. Et haec pro illo, reliqua autem vobis. Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Nec totus mundus sufficeret. Magna res anima quae Christi sanguine redempta est. Gravis animae casus, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃se qui loquebar ecce adsum. Tres
induob conspicitis. qm̃ absq me eẽ
non possunt in quoꝵ iugiter pectori¬
b requiesco: et quidem securius atq
suauius quam in ꝓprio. Mentiri ui¬
deor. s ei qui amicitiȩ ium nunquã
sensit. qui uirtutẽ caritatis ignorat:
qui non credit multitudinis cre¬
dentium. fuisse cor unum et ammã
unam. Qui gͦ uidet eos uidet et me:
et si non in meo corpore. Et quod
loquuntur ipsi. ego pariter loquor:
s eoꝵ linguis. Corpore fateor absũ:
s hȩc ẽ exigua portio mei. P orro
qui uidit faciem meam tantũ. sine
culpa. et sine nota mendacii. asserit
se uidisse non partem mei s me: cũ
tamen non uisi partem. et partem
modicam uiderit. Quanto itaq ue¬
rius ẽẽ me dixerim etiam sine p̾sen¬
tia corporis. ubi meam sentio uolun¬
tatem. meum spm̃. et amorẽ: quȩ u¬
tiq ẽ pars potior digniorq mei: Trib
ergo in corporib unum nos ẽẽ noue¬

Expanded text:
ipse qui loquebar, ecce adsum. Tres ipse qui loquebar, ecce adsum. Tres in duobus conspicitis, quoniam absque me esse non possunt, in quorum jugiter pectoribus requiesco, et quidem securius atque suavius quam in proprio. Mentiri videor, sed ei qui amicitiae vim nunquam sensit, qui virtutem charitatis ignorat, qui non credit multitudinis credentium fuisse cor unum, et animam unam . Qui ergo videt eos, videt et me, etsi non in meo corpore: et quod loquuntur ipsi, ego pariter loquor, sed eorum linguis. Corpore, fateor, absum: sed haec est exigua portio mei. Porro qui vidit faciem meam tantum, sine culpa et sine nota mendacii asserit se vidisse non partem mei, sed me: cum tamen nonnisi partem, et partem modicam viderit. Quanto itaque verius esse me dixerim, etiam sine praesentia corporis, ubi meam sentio voluntatem, meum spiritum et amorem, quae utique est pars potior digniorque mei? Tribus ergo in corporibus unum nos esse nove
Abbreviated transcription (Latin):
quam boni alienis p̃sentia. Hȩc pro
epo. Ceterum ut et ꝓ me aliquid lo¬
quar. scđm quod scriptura monet.
miserere inquiens animȩ tuȩ placen ᷤ
deo. placet ne uob̾ ut causis onerer.
occuꝑq negotiis. nichilq ꝓsit exocu¬
pari ꝓpriis. cum totus impliceꝵ.
alienis. Si inueni grãm in oculis
urĩs. date oꝑam. ut prorsus amoue¬
ar ab huiusmodi: quatinus liceat mͥ
ꝓ meis atq ur̃is orare delictis. Et qͥdẽ
nichil mͥ securus iudico. quam obę¬
dire dni papȩ uoluntati: s si dig¬
netur attendere ipse quid possim.
Utinam nempe nouerit. quam
ista non possum:aut quam difficile
possim. Et de hoc satis dictum sit
sapienti. Quesiuit a me p̃fatus epc̃
aliqua ex nr̃is opusculis quȩ uobis
muteret: s non fuit ad manum. qͦd
urõ dignum crederem studio. Libel¬
lum tamen de grã et libero arbitrio
nuꝑ edidi.: illum uobis libenter
mitam. cum uos uelle cognouero. Uał¬
scripsisse ad uos: s nuno

Expanded text:
quam boni alienis praesentia. Haec pro quam boni alienis praesentia. Haec pro episcopo. Caeterum ut et pro me aliquid loquar secundum quod Scriptura admonet, Miserere, inquiens, animae tuae placens Deo ; placetne vobis ut causis onerer, occuperque negotiis, nihilque prosit exoccupari propriis, cum totus implicer alienis? Si inveni gratiam in oculis vestris, date operam ut prorsus amovear ab hujusmodi, quatenus liceat mihi pro meis atque vestris orare delictis. Et quidem nihil mihi securius judico, quam obedire domini papae voluntati; sed si dignetur attendere ipse quid possim. Utinam nempe noverit quam ista non possim aut quam difficile possim. Et de hoc satis dictum sit sapienti. Quaesivit a me praefatus episcopus aliqua ex nostris opusculis, quae vobis mitteret; sed non fuit ad manum, quod vestro dignum crederem studio. Libellum tamen De gratia et libero arbitrio nuper edidi: illum vobis libenter mittam, cum vos velle cognovero. Vascripsisse ad vos; sed nunc
Abbreviated transcription (Latin):
reconcilians sibi. Laudabatur quon¬
dam archiepẽ in desideriis animȩ suȩ.
et in seculari uita et habitu benedice¬
batur. At nunc sub pannis infantiȩ
ihu queritur symonia: et inter nas¬
centes uirtutes. emortuoꝵ uel cada¬
uera uicioꝵ scrutatur curiosa mali¬
cia. Uidetis et nunc stare iħm in
signum cui contradicitur: Per ip¬
sum uos obsecro: ꝓ ipso supplico uob.
Habet siquidẽ et unde illum reuere¬
amum: et uncde illi misereamini.Sta¬
te ꝓ ipso nunc in defensione archie¬
piscopi: cui quandoq et uos astare ha¬
betis in examinatione uri. Ad eund̃. liu¬
sis epc̃. uoluit uob etiam ꝑ
me certum fieri. quia id qͦd
de ipso a quibdam dũo papę ꝑsua¬
sum fuisse cognouimus. ut eum ui¬
delicet iherosolimam ꝑmitteret ꝓfici¬
scii nec sui fuerit stucdii. nec uolunta¬
tis. Quod et si multum uoluisset. ꝓ¬
fiscisci tamen non poterat nisi cum
graui scandalo om̃ium qui apud noᷤ
sunt bonoꝵ : metuentium quippe ne
plus mali eius absentia faceret suis

Expanded text:
reconcilians sibi. Laudabatur quondam archiepiscopus in desideriis animae suae, et in saeculari vita et habitu benedicebatur. At nunc sub pannis infantiae Jesu quaeritur simonia, et inter nascentes virtutes emortuorum vel cadavera vitiorum scrutatur curiosa malitia. Videtis et nunc stare Jesum in signum cui contradicitur. Per ipsum vos obsecro, pro ipso supplico vobis. Habet siquidem et unde illum revereamini, et unde illi misereamini. State pro ipso nunc in defensione archiepiscopi, cui quandoque et vos adstare habetis in examinatione vestri. Valete. sis episcopus voluit vobis etiam per me certum fieri, quia id quod de ipso a quibusdam domino papae persuasum fuisse cognovimus, ut eum videlicet Jerosolymam permitteret proficisci, nec sui fuerit studii, nec voluntatis. Quod etsi multum voluisset, proficisci tamen non poterat nisi cum gravi scandalo omnium qui apud nos sunt bonorum, metuentium quippe ne plus mali ejus absentia faceret suis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut quod uerum ẽ. manife¬
stius ꝓferamus. rex in archiepõ ex
eo aꝑte nouam ꝑsequi religionem
dinoscitur. quod eum in antiqua
seculari conuersatione et habitu.
ab omĩ penitus securum infestati¬
sanctȩ romanȩ sedis can¬
cellario. Bernardus abbas
dictũs de clara ualle: salutẽ. et siqͥd
ualet peccatoris oratio. Quousq du¬
rat illa sententia. om̃s qui pie uolunt
uiuere in xp̃o ꝑsecutionem patiun¬
tur. Quousq reliquitur uirga pec¬
catoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: Quis det.
ut stare incipiant iusti aduersus
eos qui se angustiauerunt: Quis
iam ferat tantam in celum derramq
discordiam. ut exultantib angelis
suꝑ emendatione maloꝵ. filiĩ adã
fremant et tabescant: Quasi non
sit passus iħc. pacificans in sangul¬
ne suo quȩ in terra sunt et quȩ in
cȩlo. aut in ipso cds̃ non fuerit. munb¬

Expanded text:
Nam, ut quod verum est, manifeNam, ut quod verum est, manifestius 58 proferamus, rex in archiepiscopo ex eo aperte novam persequi religionem dignoscitur, quod eum in antiqua saeculari conversatione et habitu, ab omni penitus securum infestatisanctae Romanae Sedis cancellario, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et si quid valet peccatoris oratio. Quousque durat illa sententia: Omnes qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem patiuntur? Quousque relinquitur virga peccatorum super sortem justorum? Quis det ut stare incipiant justi adversus eos qui se angustiaverunt? Quis jam ferat tantam inter coelum terramque discordiam, ut exsultantibus Angelis super emendatione malorum, filii Adam fremant et tabescant? Quasi non sit passus Jesus pacificans in sanguine suo quae in terra sunt, et quae in coelo; aut in ipso Deus non fuerit mun
Abbreviated transcription (Latin):
cium ꝓdeat: de quo ꝓfecto confidi¬
inus quod custodias innocentiam.
et uideas equitatẽ. Alioqum. redu¬
ci causam in regis p̃sentia atq po¬
tentia. non plane ẽ aliud. quam
tradi heu hominem in animam
si ita ur̃e uisum fuisset aue¬
toritati. ut in ur̃i p̃sentia
causa dnĩ senonensis discuteretur.
ne infensus uidelicet regi. in regis
p̃sentia et potentia. suis ꝓ se aduer¬
sariis responsurus. traditus homo
uideretur in animã inimicoꝵ eiꝰ.
S qm̃ ut tenendum irrefragabi¬
liter quicquid p̃cipitis. sic sꝑan¬
dum indubitanter bonum de
omĩ re quam decernitis: id solũ
a urã pater pietate deposcit om¬
nium qui apud nos eẽ uident᷑
religiosoꝵ humilitas. ut si se ad uultũ
forte potentis ut assolet senserit pre¬
grauari. confugere liceat ad uiscera
patris: quod utiq hactenus opp̃sso
nemini negatum audiuimus.
Alioquin uideat ioseph uir iustus.
uintia xp̃c queritur ad ꝑdendũ.

Expanded text:
cium prodeat, de quo profecto confidicium prodeat, de quo profecto confidimus, quod custodias innocentiam, et videas aequitatem. Alioquin reduci causam, in regis praesentia atque potentia, non plane est aliud quam tradi, heu! hominem in animam si ita vestrae visum fuisset auctoritati, ut in vestri praesentia causa domini Senonensis discuteretur; ne infensus videlicet regi, in regis praesentia et potentia suis pro se adversariis, responsurus, traditus homo videretur in animam inimicorum ejus. Sed quoniam, ut tenendum irrefragabiliter quidquid praecipitis, sic sperandum indubitanter bonum de omni re quam decernitis: id solum a vestra, Pater, pietate deposcit omnium, qui apud nos esse videntur, religiosorum humilitas, ut si se ad vultum forte potentis ut assolet senserit praegravari, confugere sibi liceat ad viscera Patris, quod utique hactenus oppresso nemini negatum audivimus. Alioquin videat Joseph vir justus, vincia Christus quaeritur ad perdendum.
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ om̃ia honorificantes ministeriũ
suum. Hinc grauib contumeliis et
iniuriis epĩ parisiensis innocentia
pulsata ẽ s non quassata: quia dñs
supposuit manum suam. cum urãm
opposuit. Hinc et nunc dm̃ huiu
senonensis constantiam concutere
et labefactare conatur. ut metropo¬
litano quod absit eiecto. facile ꝓ ut
uoluerit grassetur in suffraganeos.
Postremo quis ambigit non aliud
eum quam oppugnare religionẽ.
quam nimirũ apte sui regni destru¬
etionem. suȩ coronȩ ꝓnuntiat ini¬
micam: Et alter herocles xpm ñ
iam in cunabulis habet suspectũ.
s in eccłiis inuidet exaltatum. Nec
aliud sane credimus eum habere
aduersus archiepħm: nisi quod spi¬
ritum in ipso sicut in ceteris labo¬
rat extinguere. Deniq si fallere de
his quȩ attestamur falliue putam᷑.
ur̃ȩ citius inueniet examinationis
discussio: si tamen quod et uehemen¬
ter optamus. et suppliciter oramis.
de uultu tuo pater scĩssime iudi¬

Expanded text:
et per omnia honorificantes ministerium et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc domini hujus Senonensis constantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum aperte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herodes Christum non jam in cunabulis habet suspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credimus eum habere adversus archiepiscopum, nisi quod spiritum in ipso, sicut in caeteris, laborat exstinguere. Denique si fallere de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examinationis discussio: si tamen quod et vehementer optamus, et suppliciter oramus de vultu tuo, Pater sanctissime, judi
Abbreviated transcription (Latin):
ummo pontifici honorio.
serui et si digni iudicamur
filii. stephanus cisterciensis.
hugo pontiniacensis. bnardus de cla¬
ra ualle. quod reuerentissimo dnõ:
quod benignissimo patri. Degentes
in monasteriis. ad quȩ nos nr̃a pcc¬
cata compulerunt. non cessamus ora¬
re orare ꝓ uob̾. et ꝓ commissa uobis
dei ȩccłia. congaudentes et sponsȩ dm̃
suꝑ tam fido custode. et sponsi amico.
suꝑ labore tam fructuoso. Fidenter
ꝓinde atq fideliter ur̃e paternitati
suggerimis: quȩ in regno nr̃o eidẽ
matri nr̃e dolentes cernimus aduer¬
sari. Quantum quidẽ nos sentimus
qui uicini sumus. rex ludouicus ñ
tam ep̃os. quam in epĩs iustitiȩ per¬
sequitur zelum. pietatis cultum: ha¬
bitumq ipsum religionis. Quod ur̃ȩ
quoq prudentia scĩtatis. uel ex eo
facile aduertere potest. quod qͥ ante
in habitu actuq seculari honorati
sunt sublimes. iudicati fideles. ha¬
biti familiares: modo inimici facti st̃
digne suo sacerdotio conuersantes.

Expanded text:
ummo pontifici HONORIO, servi, et si digni judicamur filii, STEPHANUS Cisterciensis, HUGO Pontiniacensis, BERNARDUS de Clara-Valle, quod reverendissimo domino, quod benignissimo patri. Degentes in monasteriis, ad quae nos nostra peccata compulerunt, non cessamus orare pro vobis, et pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui vicini sumus, rex Ludovicus non tam episcopos, quam in episcopis justitiae persequitur zelum, pietatis cultum, habitumque ipsum religionis. Quod vestrae quoque prudentia Sanctitatis vel ex eo facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes,
Abbreviated transcription (Latin):
acceptione dignos. S et ipsi legato.
qui uos ur̃amq cruitatem tanti celebra¬
tione concilii uoluit honorare. ꝑ om̃ĩa
quantum in uobis ẽ deuotus et obedi¬
ens assistatis: roborare et confirmare
bona queq ab eo iussa et instituta cure¬
cis. Nr̃m quoq ac ur̃m pariter ep̃m
id ẽ lingonensem. abundantiori ut
decet honore suscipiatis: et de casamen¬
tis reuerenter ei et humiliter offeratisyal

Expanded text:
acceptione dignos. Sed et ipsi legato, acceptione dignos. Sed et ipsi legato, qui vos vestramque civitatem tanti celebratione concilii voluit honorare, per omnia, quantum in vobis est, devotus et obediens assistatis; roborare et confirmare bona quaeque ab eo jussa et instituta, curetis. Nostrum quoque ac vestrum pariter episcopum id est Lingonensem, abundantiori, ut decet, honore suscipiatis; et de casamentis, reverenter ei et humiliter offeratis
Abbreviated transcription (Latin):
tisq egit suis p̃cib ac lacrimis. qua¬
tinus ꝓ ipsa apud uos intercedere
deberem. Ipsa ẽ uxor bilins illius
hominis ur̃i: in quem dudũ iuxta
malum quod ipse comiiserat. mul¬
ta et grauia reddlidistis. Facite cum
ea miscłiam: ut et uos apud deum
eam inueniatis. Et quia semel cepi:
nu barrensis p̃positi dudũ facto
duello: qui uictus fuit statim ex ur̃a
iussione oculos amisit. Insuꝑ quoq
quasi parua hȩc mala eͥe̾nt. quod et uic¬
tus et oculis orbatus fuerat: res ei om̃s
suȩ a ministris ur̃is sicut ipse conque¬
ritur ablatȩ sunt. Iustum ẽ si uobis
placet. ut ei ur̃a pietate restituatur. unde
misera eius uita possit ut cũq sustenta¬
ri. S et filiis eius innocentib patris
iniquitas non debet imputari. quomi¬
nus paterna sunt siqua hereditent
ȩdificia. In fine uolumus uos scõs epõs
quiꝓ his quȩ ad deum ꝑtinent in
ur̃a ciuitate conuenerunt: omĩ hab̾e

Expanded text:
tisque egit suis precibus ac lacrymis, quatisque egit suis precibus ac lacrymis, quatenus pro ipsa apud vos intercedere deberem. Ipsa est uxor Belini illius hominis vestri, in quem dudum juxta malum quod ipse commiserat, multa et gravia reddidistis. Facite cum ea misericordiam, ut et vos apud Deum eam inveniatis. 3. Et quia semel coepi, nu Barrensis praepositi dudum facto duello, qui victus fuit, statim ex vestra jussione oculos amisit. Insuper quoque, quasi parva haec mala essent, quod et victus, et oculis orbatus fuerat, res ei omnes suae a ministris vestris, sicut ipse conqueritur, ablatae sunt. Justum est, si vobis placet, ut ei vestra pietate restituatur, unde misera ejus vita possit utcunque sustentari. Sed et filiis ejus innocentibus patris iniquitas non debet imputari: quominus paterna, si qua sunt, haereditent aedificia. 4. In fine volumus vos sanctos episqui pro his quae ad Deum pertinent, in vestra civitate convenerunt, omni habere
Abbreviated transcription (Latin):
non dubius p̃cator accedo. Nonqui¬
dem ꝓipsoꝵ uire nunc p̃cor: in tantũ
quippe de ur̃a iustitia et legalitatate
confidens. ut nee hosti ur̃o in ur̃a curia¬
placitanti. de suo uire dimendum.
eẽ existimem. S hoc ẽ quod ꝓ ipsis
et cum ipsis om̃i qua possum absens
supplicatione deposco. et quod eis
om̃ino ẽẽ ca gnoui necessarium. ut
iudelicet ad ur̃ȩ serenitatis uultum
accessum: quatinus uicini eoꝵ religi¬
oni debitam discant exhibere reue¬
rentiam. cum uos eis beniuolum ẽẽ
cognouerint. Et siquis forte militũ.
contingere. aut quietem quã in deo
habere debent. infestare in aliquo
temptauerit: ꝓ certo se sciat ur̃am
sibi ob hanc rem grãm grauissime
redditurum infensam. Item aliud ẽ
quod supplex exoro. Nuꝑ forte per
barrum transeunti. occurrit mͥ mu¬
lier satis miseranda. anima quippe
eius in amaritudine erat. et mea su¬
ꝑ suis dolorib commouit uiscera: sa¬

Expanded text:
non dubius precator accedo. Non quinon dubius precator accedo. Non quidem pro ipsorum jure nunc precor, in tantum quippe de vestra justitia et legalitate confidens, ut nec hosti vestro in vestra curiaplacitanti de suo jure timendum esse existimem: sed hoc est quod pro ipsis et cum ipsis omni, qua possum, absens supplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi necessarium, ut videlicet ad vestrae Serenitatis vultum, accessum, quatenus vicini eorum religioni debitam discant exhibere reverentiam, cum vos eis benevolum esse cognoverint: et si quis forte militum contingere, aut quietem, quam in Deo habere debent, infestare in aliquo tentaverit; pro certo se sciat vestram sibi ob hanc rem gratiam gravissime redditurum infensam. 2. Item aliud est quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum transeunti occurrit mihi mulier satis miseranda; anima quippe ejus in amaritudine erat; et mea super suis doloribus commovit viscera, sa
Abbreviated transcription (Latin):
citer uos diligit. fraudu lenter et non
fideliter uobis consulit. qui tamgłosã
de ueritate famam urãm obnubilare
sua cupiditate contendit. dum uerbũ
quod os ur̃m locutũ ẽ. et uerbum deo
placitum. uobis dignum. pie iustum.
ac iuste pium. euacuare nescio qua
malicia nocendo pauꝑi satagit. Ob¬
seero uos ꝑ misccłiam dei. ut eancdem
uos consequamini. cauete ne suꝑbiat
impius unde incenditur pauꝑ: et
hoc potius agite quatinus ꝓmissioni
ur̃e ueritas compleatur: qua pͥmum
quicdem dño norb̾do. deinde etiam
nobis pollicitus estis. restiturum uos
humb̾ti hereditatẽ. eius et uxori et fi¬
um multa mͥ ur̃ȩ ergame
dignationis indicia p̃bea¬
tis. hoc me maxime toto uo¬
bis affectu dilectionis astringit. quod
cum seiam me uram iamꝓ multis au¬
sum fuisse interpellare dignitatem:
in nullo tamen repulsum me memi¬
ni. Hinc non in merito factus fiden¬
tior: rursus ꝓ canonicis de larticurte

Expanded text:
citer vos diligit, fraudulenter et non citer vos diligit, fraudulenter et non fideliter vobis consulit, qui tam gloriosam de veritate famam vestram obnubilare sua cupiditate contendit: dum verbum quod os vestrum locutum est, et verbum Deo placitum, vobis dignum, pie justum, ac juste pium, evacuare, nescio qua malitia, nocendo pauperi satagit. Obsecro vos per misericordiam Dei, ut eamdem vos consequamini, cavete ne superbiat impius, unde incenditur pauper: et hoc potius agite, quatenus promissionis vestrae veritas compleatur; qua primum quidem domino Norberto, deinde etiam nobis pollicitus estis, restituturum vos Humberti haereditatem ejus et uxori, et fium multa mihi vestrae erga me dignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu dilectionis astringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicurte