comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m &e hunc crucifixũ. Nontam̃ illa ẽ.
ueritas & is tauanitas. Uanitas autẽ eã. sir een¬
xp̃m mortẽ ñ impleuisse. sed finxisse diceremꝰ:
si uulnera illa infantas mate fuisse . si sanguinẽ
ñ uerũ sed si mulatũ deuulnerib. emanassẽ.
si falsas eũ cicatrices tã quã post falsa uulne¬
ra de monstrasse. Cũ uero ista omĩa facta dici¬
mus. certa : ex p̃ssa: impleta credimus & p̃di¬
camus quã uis de sublimi illius & de in cõmu¬
tabili ueritate ñ loquam᷑ : ñ tam̃ imus inuani¬
tatẽ. Qui autẽ illa omia in xp̃o falsa & simu¬
lata dicunt. ranae sunt clamantes in palude.
Strepitũ uocis habere possunt: doctrinã sapi¬
entiae insinuare ñ possunt. Deniq in ecła
loqͣunt᷑ herentes ueritati. ueritatẽ ꝑ quem
facta s̃ omĩa ueritatẽ uerbũ carnẽ. factũ .¬
uno. unigenitũ & coaet̃nũ. Ueritatẽ accepta
forma serui. natũ ex uirgine maria. passũ.
& in pane & in lacte. In pane magnorũ in lacte

Expanded text:
m, et hunc crucifixum, non tamen illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, sed finxisse diceremus, si uulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum uocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum euno, unigenitum et coaeternum; ueritatem accepta forma serui natum ex uirget in pane et in lacte, in pane magnorum, in lacte
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rã exiuit sonus eorũ. & infines orbis t̃rae
uerba eorũ. Si autẽ & ranas uis e c̃trario in¬
telligere: illũ uersũ psalmi recole. Uana
locua sunt unus quisq ad ꝓxeimũ suũ. Terciũ
p̃ceptũ. Mem̃to diem sabbati scĩficare eum.
Int̃cio isto p̃cepto insinxuat᷑ quaedã uacationis
inditio quae ẽ cordis tranquillitas ac mentis.
quã facit bona c̃ scientia. Ibi scĩficatio. qribi
sp̃s dĩ. Deduq uidete uacationẽ. hoc est
Inquieti ergo resiliunt a spũ scõ. rixarũ a ma¬
tores. calũ iniarũ seminatores. c̃tentionis
quã ueritatis cupidiores. inquietudine sua
ñ ad se addmitunt quietẽ sabbati spiritalẽ
Contra istorũ inquietudinẽ dr̃. taquã ut
sabbatũ habeant incorde scĩficationẽ sp̃s dĩ
Esto mansuetus ad audiendũ uerbũ. ut intel

Expanded text:
orum: et in fines orbis terrae verba eorum. Si autem et ranas vis e contrario intelligere, illum versum psalmi recole: Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum . Tertium praeceptum: Memento diem sabbati sanctificare. In tertio isto praecepto insinuatur quaedam vocationis inditio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc est inquieti ergo resiliunt ab spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam ueritatis cupidiores; inquietudine sua non admittunt quietem sabbata spiritalem. contra istorum inquietudinem dicitur, tamquam ut sabbatum habeant in corde sanctificationem spiritus dei: esto mansuetus ad audiendum uerbum, ut intel
Abbreviated transcription (Latin):
ticos audierunt. & eo quo uulgus utit᷑ sermone
contenti sunt. Quis enĩ ñ dicit. sic floreas. qui
trophos m̃ẽta pħorã uocat᷑. Quis ñ dicit pisci¬
nã etiã quae ñ habet pisces nec fadta ẽ. nec¬
facta ẽ ꝓpt̃ pisces. & tamen apiscibus nomen
accepit : qui tropos catacresis dicit᷑. Longũ ẽ.
isto modo cȩteros ꝑsequi. Nã usq ad illos
ꝑuenit uulgi locutio. qui ꝓpterea mirabili¬
ores sunt quia contra quã dicitꝰ᷑ significant.

Expanded text:
ticos audierunt et eo quo uulgus utitur sermone ticos audierunt et eo quo uulgus utitur sermone contenti sunt. quis enim non dicit: "sic floreas"? qui tropus metaphora uocatur. quis non dicit piscinam etiam quae non habet pisces nec facta est propter pisces? et tamen a piscibus nomen accepit. qui tropus catacresis dicitur. longum est isto modo ceteros persequi; nam usque ad illos peruenit uulgi locutio. qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse multi plicius atq copiosius quam
possunt existimare uel credere. qui neseuis
eos & in aliis ista didicerunt. Quos tamet
cropos qui nouerunt agnoscunt inlicteris scĩs.
eorũq scientia ad eas intelligendas aliquantũ
ad iuuant᷑. Sed ihis eos igntiris tradere non
decet. ne artẽ grammaticã docere uideamꝰ.
Extra sane ut discant᷑ adimoneo. Quã uis iã
superius id ab monuerĩ. idẽ in scđo libro. ubi
delinguarũ necessaria cognitione disserui.
Nã literae a quib. ipsa grãmatica nom̃ accepit.
gram mata enĩ greci litteras uocant. signa
utiq sunt sonorũ ad articulatã uocẽ qua lo qͥ¬
mur ꝑtinentiũ. Istorũ autẽ troporũ non
solũ exẽpla sicut om̃iũ. sed quorudã etiam
nomina indiuinis libris legunt᷑. sicut alle¬
goria. enigma. parabola. Quã uis pȩne om̃s
hi tropi qui liberali discunt᷑ arte cognosci. etiã
in eorũ reperiant᷑ꝰ loquelis. qui nullos gramma¬

Expanded text:
fuisse multiplicius atque copiosius, quam fuisse multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare uel credere qui nesciunt eos et in aliis ista didicerunt. quos tamen tropos qui nouerunt, agnoscunt in litteris sanctis eorumque scientia ad eas intellegendas aliquantum adiuuantur. sed hic eos ignaris tradere non decet, ne artem grammaticam docere uideamur. extra sane ut discantur admoneo, quamuis iam superius id admonuerim, id est in secundo libro, ubi de linguarum necessaria cognitione disserui. nam litterae, a quibus ipsa grammatica nomen accepit — VQctfxfiara enim Graeci litteras uocant — signa utique sunt sonorum ad articulatam uocem, qua loquimur, pertinentium. istorum autem troporum non solum exempla, sicut omnium, sed quorundam etiam nomina in diuinis libris leguntur, sicut allegoria, aenigma, parabola. quamuis paene omnes hi tropi, qui liberali dicuntur arte. cognosci, etiam in eorum reperiantur loquellis qui nullos gramma
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatione p̃uidit. immo ut occurreret.
quia & ipsa ẽ. ueritate sub nixa ꝓuidit.
Na quid indiuinis eloquiis largius & uberius
potuit diuinitus ꝓuideri. quã ut eadẽ uerba
plurib intelligant᷑ modis. quos alia ñ minus
diuina contestantia faciant approbari.:
Ubi autẽ talis sensus eruit᷑. cuius incertum
certis scãrũ scripturarũ testimonus ñ possit
aperiri. restat ut ratione reddita mani¬
festius appareat. etiã si ille cuius uerba
intelligere quȩrimus eũ forte ñ sensit sed
haec consuetudo periculosa ẽ. Perscripturas
enĩ diuinas. multotius ambulat᷑. quas uerbis
trans latis opacatas. cũ scrutari uolumus.
aut hoc inde exeat qđ ñ habeat controuersiã
Aut si habet ex eadẽ scriptura ubi cũq eius
inuentis atq adhibitis testibus terminet᷑.
ciant autẽ litterati modis TERTIO¬
om̃ib locutionis quos grãmatici greco
nõmine tropos uocant. auctores nr̃os usos

Expanded text:
dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuinitus prouideri, quam ut eadem uerba pluribus intellegantur modis, quos alia non minus diuina contestantia faciant approbari? Vbi autem talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum scripturarum testimoniis non possit aperiri, restat, ut ratione reddita manifestus appareat, etiam si ille cuius uerba intellegere quaerimus eum forte non sensit. sed haec consuetudo periculosa est; per scripturas enim diuinas multo tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari uolumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controuersiam, aut, si habet, ex eadem scriptura ubicumque eius inuentis atque adhibitis testibus terminetur. ciant autem litterati modis omnibus locutionis, quos grammatici graeco nomine tropos uocant, auctores nostros usos
Abbreviated transcription (Latin):
lib scuto tantũ modo fidẽ tribuere. cũ alio
loco etiã lorica dictasit fidei. Induti inquit
lori cã fidei & caritatis. Qudndo autẽ ex
eisdẽ scripturae uerbis. ñ unũ aliquid sed
duo uel plura senti unt᷑: etiã si latet quid
sonserit ille qui scripsit. Nchil periclitandũ
c̃. siquod libet eorũ congruere ueritati ex alus
locis scarũ scripturarũ doceri potest id tam̃
eo conante qui diuina scrutat᷑ eloquia. ut
ad uolantatẽ ꝑueniat᷑ auc̃toris ꝑ quem
scripturã illã sc̃s operatus ẽ sp̃s. Siue hoc
assequat᷑ siue aliã sententiã deillis uerbis
que si deirectȩ ñ refragat᷑ ecculpat. testimo¬
niũ habens a quocũq alio loco diuinorũ eloquioꝵ
I lle quippe a uctor in eisdẽ uerbis que intelli¬
gere uolumus. & ipsã sententiã forsitat
uidit. & certe dĩ sp̃s qui ꝑ eũ haec operatus est
etiã ipsã occursurã lectori uel auditora sine

Expanded text:
libus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio libus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et charitatis. Quando autem ex eisdem Scripturae verbis, non 55 unum aliquid, sed duo vel plura sentiuntur, etiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periclitandum est, si quodlibet eorum congruere veritati ex aliis locis sanctarum Scripturarum doceri potest. Id tamen eo conante qui divina scrutatur eloquia, ut ad voluntatem perveniatur auctoris per quem Scripturam illam sanctus operatus est Spiritus: sive hoc assequatur, sive aliam sententiam de illis verbis quae fidei recte non refragatur, exculpat, testimonium habens a quocunque alio loco divinorum eloquiorum. Ille quippe auctor, in eisdem verbis quae intelligere volumus, et ipsam sententiam forsitan uidit, et certe dei spiritus, qui per eum haec operatus est, etiam ipsam occursuram lectori uel auditori sine
Abbreviated transcription (Latin):
T indiuersa signi ficatione ponit᷑. aliud
ẽ. in exẽplo qđ aqua & popłm significat.
ẽ ulud. flumina a quȩ uiuȩ fluent deuentre
eius & siquid aliud atq aliud ꝓ locis inquib
ponit᷑ꝰ a qua significare intelligit᷑. Sic cealie
res ñ singula sedua quaeq earũ ñ solũ duo aliqͦ
diuersa. sed etiã ñ nũ quã multa signi ficat
ploco sententie. sicut posita re. peritur.
U̾bi autẽ aꝑtius ponunt᷑. ibidiscendũ ẽ. quo¬
modo locis intelligant᷑ obscuris. Nieq enĩ
melius potest intelligi qđ dictũ ẽ dõ app̃¬
hende arma & scutũ. & ex urge in adiu¬
toriũ mihi: quã exloco illo ubi legitur.
Dnẽ ut scuto bonȩ uoluntatis tuae. coronasti
nos Nec tam̃ ita. ut iã ubicũq scutũ ꝑaliquo
munim̃to positũ legerimus ñ accipiamus
nisi bonã uoluntatẽ dĩ. Dictũ ẽ. enĩ & scutũ
fidei. in quo possitis inquit om̃s sagittas
maligni ignitas ex tinguere. Nec rursus
ideo debemus in armis huius cemodi spirita¬

Expanded text:
 in diuersa significatione ponitur, illud est in exemplo, quod aqua et populum significat, nde est illud: flumina aquae uiuae fluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus ponitur, aqua significare intellegitur. sic et aliae res, non singulae, sed unaquadiversa, sed etiam nonnunquam multa significat, pro loco sententiae, sicut posita reperitur. Ubi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo locis intelligantur obscuris. Neque enim melius potest intelligi quod dictum est Deo: Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi, quam ex loco illo ubi legitur: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos. Nec tamen ita ut jam ubicunque scutum pro aliquo munimento positum legerimus, non accipiamus nisi bonam voluntatem Dei. Dictum est enim, Et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere. Nec rursus ideo debemus in armis hujuscemodi spirita
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis. Nã cũ beatus apłs dicati ergo
dũ tẽpus habemus operemꝰ qđ bonũ esta
ad om̃s maxime autẽ ad domesticos fidei.
euident̃ ostendit qđ & in opere caritatis
sit quidẽ alius alio p̃ferendus. nemo tam̃
sit a caritatis beneficiis excludendus.
aritas itaq illa scã. pura. & ut ꝓ priȩ dicã
caritas xp̃iana. quae patiens quae benigna
ẽ. quae ñ aemulat᷑. quae ñ agit ꝑperã. non
inflatꝰ. ñ ẽ. ambitiosa. tonquerit quae

Expanded text:
inimicis. Nam cum beatus Apostolus dicat: Ergo inimicis. Nam cum beatus Apostolus dicat: Ergo cum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei , evidenter ostendit quod in opere caritatis sit quidem alius aliis praeferendus, nemo tamen sit a caritatis beneficiis excludendus. Caritas itaque illa sancta, pura, et ut proprie dicam, caritas Christiana, quae patiens est, quae benigna est, quae non aemulatur, quae non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, non quaer
Abbreviated transcription (Latin):
quic quã debeamus. nisi ut in uicẽ diligamꝰ
ocenĩ debito austret᷑ a nobis cumulus om̃iũ
delictorũ. qr caritas cooperit multitudinẽ
peccatorũ. Nemo autẽ putet fr̃ssic a nobis
o portere caritatẽ reddi. ut reddita desinat
aliquando deberi. Cũ enĩ reddit᷑. plus debet᷑.
x eo magis ac quirit᷑ quo reddit᷑ cũ debetur.
dã quise caritatis ñ semꝑ aestimat debitorẽ.
ñ sedebito gaudeat absolutũ. sed dono carita¬
tis lugeat destitutũ. Neq enĩ habet cari-¬
tatẽ quã reddere destitit. qr ꝓdigus debitor
ñ reddendo ꝑdidit. quã ut sẽꝑ redderet &
semꝑ deberet accepit. Quo circa tunc se¬
ñ nouerit ꝑ didisse qđ acceperat. dũ ñ red¬
diderit qđ debebat. Sed dicit aliquis. Cui
hanc debeo. uel cui hanc me oportet red¬¬
dere caritatẽ : Respondemus. carita tẽ
om̃ib: hominib: eẽ. reddendã id ẽ. & notis
& ignotis. & bonis & malis. & amicis &

Expanded text:
quidquam debeamus, nisi ut invicem diligamus: quidquam debeamus, nisi ut invicem diligamus: hoc enim debito aufertur a nobis cumulus omnium delictorum, quia caritas cooperit multitudinem peccatorum . Nemo autem putet, fratres, sic a nobis oportere caritatem reddi, ut reddita desinat aliquando deberi. Cum enim redditur, plus debetur; et eo magis acquiritur, quo redditur cum debetur. Nam qui se caritatis non semper existimat debitorem, non se debito gaudeat absolutum, sed dono caritatis lugeat destitutum. Neque enim habet caritatem quam habere destitit, quia prodigus debitor non reddendo perdidit, quam ut semper redderet, et semper haberet, accepit. Quocirca tunc se noverit perdidisse quod acceperat, dum non reddiderit quod debebat. 4. Sed dicit aliquis: Cui hanc debeo? vel cui hanc me oportet reddere caritatem? Respondemus caritatem omnibus hominibus esse reddendam, id est notis et ignotis, et bonis et malis, et amicis et
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ qđ ase poposcit auferri. alterũ qđ sibi postu¬
lauit at tribui. Petut enĩ deleri in iquitates
suas. cor autẽ mundũ inse creari. & spm̃
rectũ in nouari inuiscerib sus. Quid est
autẽ iniquitas. nisi praua cupiditas: &
quid ẽ cordis munditia. nisi scã dĩ & ꝑximi
caritas : Dicens igit᷑ ꝓpheta. auerte faciem
tuã apeccatis meis. & om̃s iniquitates meas
meis. quid aliud dixit nisi dele ame macu¬
lã prauȩ cupiditatis: & dona mihi gratiã
caritatis: Aufer ame cupiditatẽ ꝑ quam
possũ dã nari. & dona mĩ caritatẽ ꝑ quã
merear coronari: Aufer ame cupiditatẽ
ꝓpt̃ quã in torm̃to sine int̃ missione doletur
& gemet᷑ & dona mihi caritatẽ ꝑ quã u
celo sine fine regnat᷑. Sienĩ habuero carita¬
cẽ. quã debendo reddã. & reddendo debeam.
ñ timebo iniquitatẽ quã sine fine dolendo
ꝑsoluã. Bene igit᷑ p̃cipit apłs. ut nemi Nei

Expanded text:
unum quod a se poposcit auferri, alterum quod sibi postuunum quod a se poposcit auferri, alterum quod sibi postulavit attribui. Petiit enim deleri iniquitates suas, cor autem 564 mundum in se creari, et spiritum rectum innovari in visceribus suis. Quid est autem iniquitas, nisi prava cupiditas? Et quid est cordis munditia, nisi sancta Dei et proximi caritas? Dicens igitur propheta: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas sceribus meis, quid aliud dixit, nisi: Dele a me maculam pravae cupiditatis, et dona mihi gratiam caritatis? Aufer a me cupiditatem, per quam possum damnari; et dona mihi caritatem, per quam merear coronari. Aufer a me cupiditatem, propter quam in tormento sine intermissione doletur et gemitur; et dona mihi caritatem, per quam in coelo sine fine regnatur. Si enim habuero caritatem, quam debendo reddam, et reddendo debeam, non timebo iniquitatem, quam sine fine dolendo persolvam. Bene igitur praecipit Apostolus ut nemini
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Nã cũ illecebroso quondã caꝑtiuatus
aspettu. militissui ad ulteraret uxorẽ. &
scelere geminato maritũ quoq int̃ ficeret
in nocentẽ. post ꝑpetrationẽ peccati diui no¬
ꝑꝓphetã correptus oraculo. & post confes¬
sionẽ recreatus medicinali responso. dũ
penitentiae uerba supplici ꝑstratus obsetra¬
tione depmeret. quib dm̃ iustũ regem
regũ & dnm̃ dominorũ quantotius depla¬
caret int̃cȩteros dixisse cognoscit᷑. A uerte
faciem tuã a petcatis meis & om̃s iniquitates
meas dele. Et qm̃ id sine caritatis donoficri
ñ posse cernebat. ilico sub iunxit. Cor mundũ
crea in me ds̃. & sp̃m̃ rectũ in noua in uiscerib
meis. Cor autẽ mundũ caritatis eẽ. domiciliũ
his uerbis cõm̃dat apłs dicens. finis enĩ p̃cepti
ẽ caritas de corde puro & conscientiabona. &
fide ñ ficta. Pro inde duo quȩdã in his ꝓphete
uerbis diligentius consideranda sunt nobis.

Expanded text:
bat. Nam cum illecebroso quondam captivatus bat. Nam cum illecebroso quondam captivatus aspectu, militis sui adulteraret uxorem, et scelere geminato maritum quoque interficeret innocentem, post perpetrationem peccati per prophetam correptus oraculo, et post confessionem recreatus medicinali responso, dum poenitentiae verba supplici prostratus obsecratione depromeret, quibus Deum justum, Regem regum, et Dominum dominorum quantocius placaret, inter caetera dixisse cognoscitur: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas dele ; et quoniam sine caritatis dono fieri non posse cernebat, illico subjunxit: Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . Cor autem mundum caritatis esse domicilium his verbis commendat Apostolus, dicens: Finis enim praecepti est caritas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . 3. Proinde duo quaedam in his prophetae verbis diligentius consideranda sunt nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
mini quicquã debeamus. nisi ut inuicẽ dili¬
gamus. Cũ ergo audiuimus ut nemini quie¬
quã debeamus ñ in hoc uerbo remaneamus: sed
audiamus & faciamus qđ sequit᷑. ut nos in uicẽ
diligamus. & inueniemus scam̃ caritatẽ quã
sẽ ꝑ debendo reddamus. & reddendo salubrit̃
debeamus. Magna res caritas ẽ. dilectissimi
fr̃s. quã docente apło sic iubemus semꝑ red¬
dere. ut eã nihil ominus iubeamus sine int̃¬
missione debere. Ocaritas debitũ bonũ. debitũ
scm̃. debitũ caelestib refertũ cõmodis. debitũ
sempit̃nis plenũ om̃ĩ nodiuitiis. Magna
fr̃s hoc debito lucra conquirimus in men¬
sura cõmoda tali fęnore cõparamus. Dũ
enĩ caritas a nobis reddit᷑ & debetꝰ. om̃is
iniquitas nr̃a dimittit᷑ & delet᷑. Ipsam
deq caritatẽ sibi beatus dauid addelencdas
iniquitates suas redonaro postebat. Qu a ñdo
ꝓpeccato graui dnm lacrimabilit̃ eꝓpporã¬

Expanded text:
mini quidquam debeamus, nisi ut invicem dilimini quidquam debeamus, nisi ut invicem diligamus. Cum ergo audimus, ut nemini quidquam debeamus, non in hoc verbo remaneamus, sed audiamus et faciamus quod sequitur, ut nos invicem diligamus: et inveniemus sanctam caritatem, quam semper debendo reddamus, et reddendo salubriter debeamus. Magna res caritas est, dilectissimi fratres, quam docente Apostolo sic jubemur semper reddere, ut eam nihilominus jubeamur sine intermissione debere. O caritatis debitum bonum, debitum sanctum, debitum coelestibus refertum commodis, debitum sempiternis plenum omnino divitiis! 2. Magna, fratres, hoc debito lucra conquirimus, immensa commoda tali fenore comparamus. Dum enim caritas a nobis redditur et debetur, omnis nostra iniquitas dimittitur et deletur. Ipsam denique caritatem sibi beatus David ad delendas iniquitates suas redonari poscebat, quando pro peccato gravi Dominum lacrymabiliter exora
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittunt᷑. Merito nũ quã cadit. Ergo
sectamini caritatẽ. & eã scaẽ cogitantes.
afferte fructũ iusticiae. Et quicquid¬
uberius quã ego dicere potui uos inuene¬
ritis in eius laudib appareat in ur̃is morib
O portet enĩ ut senilis sermo ñ solũ sit grauis.
sed etiã breuis. cCCIUͦ.¬
Uantũ cupio scitati ur̃ae debitũ
reddere de caritate sermonẽ. tantũ
me caritatis ipsius magis fieri uideo de¬
bitorẽ. Neo inuenio qualit̃ possim uerbis
explicare p̃coniũ caritatis. inqua sic debemꝰ
quã diu in hoc scło uiuimus crescere inuicẽ
diligendo sicut eã iubemus semꝑ debere
reddendo. Beatus nãq apłs pa ulus. dũ
nos om̃ib debitis p̃cepisset absolui. solo
nos mutuae caritatis debito semꝑ uoluit
detineri dicens. Neminiquic quã debeatis.
nisi ut in uicẽ diligatis. Istaẽ. apłicae sũ ma doc¬
trina. hac sunt c̃sulta caritatis pat̾ nae. ut ne-¬

Expanded text:
promittuntur: merito nunquam cadit. Ergo promittuntur: merito nunquam cadit. Ergo sectamini charitatem, et eam sancte cogitantes afferte fructus justitiae. Et quiuberius, quam ego dicere potui, uos inueneritis in eius laudibus, appareat in uestris moribus. oportet enim, ut senilis sermo non solum sit grauis sed etiam breuis.Quantum cupio sanctitati vestrae debitum reddere de caritate sermonem, tantum me caritatis magis fieri video debitorem; nec invenio qualiter possim verbis explicare praeconium caritatis, in qua sic debemus, quandiu in hoc saeculo vivimus, crescere invicem diligendo, sicut eam jubemur semper debere reddendo. Beatus namque apostolus Paulus, dum nos omnibus debitis praecepisset absolvi, solo nos mutuae caritatis debito semper voluit detineri, dicens: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis . Ista est apostolicae summa doctrinae. Haec sunt consulta caritatis paternae, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
nestat᷑. ñ quȩrit que sua sunt. Non irritat᷑
ñ cogitat malũ. ñ gaudet suꝑ in iquitatem.
congaudet autẽ ueritati. Omĩa tolerat.
omĩa credit. omnia sperat. omĩa suffert.
aritas nũ quã cadit. Quanta ẽ. ista anima
literarũ. ꝓphetiae uirtus. sacram̃torũ salus.
scientiae solidamentũ. fidei fructus. diuitiae
pauperũ. uita morientiũ. Quid tã magne¬¬
nimũ quã ꝓimpus mori: quid tã benignũ.
sua ñ ex tollit. qr non in flat᷑. Sola ẽ. quã
conscientia mala ñ pungit. qr ñ agit ꝑ perã.
nt̃ ob ꝓbria secura ẽ. int̃ odia benefica est.
int̃ iras placida ẽ. int̃ insidias in nocetis.
int̃ iniquitates gemens. inueritate respi-¬
rans. Quid illa fortius ñ ad retribuendas.
sed ad ñ curandas in iurias. Quid illa
fidelius ñ uanitati sed at̃nitati : Nã ideo
tolerat omia in p̃senti uita. qr credit
omĩa defutura uita. Et suffert omĩa quae
hic inmittunt᷑. qr sperat omĩa quae ibi

Expanded text:
e sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia suffert, Charitas nunquam cadit ? Quanta est ista? Anima litterarum, prophetiae virtus, sacramentorum salus, scientiae solidamentum, fidei fructus, divitiae pauperum, vita morientium Quid tam magnanimum, quam pro impiis mori? quid tam benignum, sua non extollit, quia non inflatur. Sola est quam conscientia mala non pungit, quia non agit perperam. Inter opprobria secura est, inter odia benefica est: inter iras placida est, inter insidias innocens: inter iniquitates gemens, in veritate respirans. Quid illa fortius, non ad retribuendas, sed ad non curandas injurias? Quid illa fidelius, non vanitati, sed aeternitati? Nam ideo tolerat omnia in praesenti vita, quia credit omnia de futura vita; et suffert omnia quae hic immittuntur, quia sperat omnia quae ibi
Abbreviated transcription (Latin):
seuos ignes fortit̃ tolerat. Casta insusanna
erga uirũ . in anna post uirũ. in maria p̃ter
uirũ. Libera inpaulo ad arguendũ humilis
in petro ad oboediendũ. Humana incp̃i anis
ad confitendũ. diuina in x po ad ignoscendũ.
Sedquid ego decaritate maius aut uberius possũ
suꝑ eminentẽ uiã demonstrantis atq dicentis.
ilinguis hominũ loquar & angłorũ. caritatẽ
autẽ ñ habeã. factus sũ aeram̃ tũ sonans &

Expanded text:
saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna saeuos ignes fortiter tolerat. casta in Susanna erga uirum, in Anna post uirum, in Maria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendum, diuina in Christo ad ignoscendum. sed quid ego de caritate maius aut uberius possum supereminentem uiam demonstrantis atque dicentis: si linguis hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habeam, factus sum aeramentum so
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ ubi pendent omiã. Ita tenebis
qđ ibi didicisti. tenebis etiã qđ nondũ didi¬
cisti. Si enĩ nosti caritatẽ aliquid nosti.
unde & illud pendet qđ forte ñ nosti. Et in
eo qđ scripturis intelligis caritas patet. &
in eo qđ ñ intelligis. caritas latet. Ille itaq¬
tenet & qđ patet & qđ latet indiuinis ser-¬
monib qui caritatẽ tenet in morib Qua ppt̃i
uinculũ mentiũ sine qua diues pauper est.
& inqua pauꝑ diues ẽ. Hat in ad uersitatibus
tolerat. in ꝑsperitatib tẽperat. Induris passio¬
nibi fortis. inbonis operib hilaris. Intẽptatio¬
ne tutissima. in hospitalitate latissima.
Int̃ ueros fr̃s lȩtissima. int̃ falsos patientissi ma
nabel sacrificio grata. In noe ꝑdiluuiũ secura.
in abrahȩ peregrinatio nis fid elissima. Ite
mor̃se int̃ in iurias lȩtissima. indauid
tribulationib mansuetissima. intrib. pueris
blando signes in nocent̃ spectat. in machabeis

Expanded text:
caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis caritatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti, tenebis etiam quod nondum didicisti. si enim nosti caritatem, aliquid nosti, unde et illud pendet quod forte non nosti: et in eo quod in scripturis intellegis caritas patet et in eo quod non intellegis caritas latet. ille ita optinet et quod patet et quod latet in diuinis sermonibus qui caritatem tenet in moribus. Quaproptuinculum mentium, sine qua diues pauper est et in qua pauper diues est. haec in aduersitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in temtatione tutissima, in hospitalitate latissima, inter ueros fratres laetissima, inter falsos patientissima, in Abel sacrificio grata, in. Noe per diluuium secura, in Abrahae peregrinatione fidelissima, in Mose inter iniurias lenissima, in Dauid tribulationibus mansuetissima, in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Macchabaeis
Abbreviated transcription (Latin):
ualeret in homine : res noua facta ẽ. ut
ds̃ moreret᷑. Sed qui in carne mortuus ñ
indiuinitate.: ꝑ sempit̃nã uitã diuinita¬
tis ñ ꝑmisit eẽ. sempit̃ nũ interitũ carnis.¬
nouitatẽ. ipse contra uetus peccatũ opponit
nouũ mandatũ. Qua ꝓpt̃ quisquis uetus
percatũuis eatinguere mandatonouo. ex¬
tingue cupiditatẽ. & ampletere caritatẽ.
Sicut enĩ radix omĩũ malorũ cupiditas. ita
radix om̃iũ bonorũ caritas. Totã magnitu¬
dinẽ & latitudinẽ diuinorũ eloquiorũ
secura possidet caritas. quadm̃ ꝑximũq
diligimus. Docet enĩ nos caelestis unus magist̃
& dicit. Diliges dnm̃ dm̃ tuũ exetoto corde
tuo. & eotota anima tua. & ec tota m̃te
tua. & diliges ꝑximũ cuũ tã quã te ipsũ.
In his duob p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓpħe.
Siergo ñ uacat om̃s paginas scãs ꝑ scrutari.
omĩa in uolu cra sermonũ euoluere. omia
scripturarũ secreta penetrare. tene

Expanded text:
ualeret in homine, res noua facta est, ut ualeret in homine, res noua facta est, ut deus moreretur. sed quia in carne mortuus est, non in diuinitate, per sempiternam uitam diuinitatis nnouitatem, ipse contra uetus peccatum opponit nonum mandatum. quapropter quisquis uetus peccatum uis extinguere, mandato nouo extingue cupiditatem et amplectere caritatem. sicut enim radix omnium malorum cupiditas, ita radix omnium bonorum caritas. Totam latitudinem et magnitudinem diuinorum eloquiorum secura possidet caritas, qua deum proximumque diligimus. docet enim nos caelestis unus magister et dicit: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua; et dilin his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. si ergo non uacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia inuolucra sermonum euoluere, omnia scripturarum secreta penetrare, tene
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepti ad impletio : Et quidẽ p̃cepti ad im¬
pletio nisi plenitudo: Qđ ergo ibidixit.
plenitudo legis caritas hoc etiã hic dioxit.
finis p̃cepti ẽ. caritas. Nec dubitari ullo
modo potest. qđ tẽplũ dĩ sit homo in quo
habitat caritas. Dicit enĩ & ioħs. Ds̃ caritas
ẽ. Haec autẽ dicentes apłi. & nobis carita¬
tis excellentiã cõm̃dantes. ñ utiq aliud
nisi qđ comederant ructare potuerunit.
Ipse quippe dñs pascens eos uerbo salutis.
uerbo caritatis qđ ipse panis uiuus qui de
caelo descendit. Mandatũ inquit nouũ do
uobis. ut uos in uicẽ diligatis. Et iterũ.
In hoc scient om̃s qr discipłi mei estis. si uos
in uicẽ dileceritis. Ille ergo qui uenit per
crucis irrisionẽ. carnis perimere corrup¬
tionẽ & uetusta tẽ uinuilis mortis nr̃ae
sue mortis nouitate dissoluere . mandato
nouo fecit hominẽ nouũ. Res enĩ uetus
erat ut homo morłret᷑. qđ ne semper

Expanded text:
praecepti adimpletio? et quid \'est praecepti adimpraecepti adimpletio? et quid \'est praecepti adimpletio nisi legis plenitudo? quod ergo ibi dixit: plenitudo legis caritas, hoc etiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo, in quo habitat caritas. dicit enim et Iohannes: deus caritas est. haec autem dicentes apostoli et nobis caritatis excellentiam commendantes non utique aliud nisi quod comederant ructuare potuerunt. ipse quippe dominus pascens eos uerbo salutis, uerbo caritatis, quod est ipse panis uiuus, qui de caelo descendit: mandatum, inquit, nonum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes, quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. ille enim qui uenit per crucis irrisionem carnis perimere corruptionem et uetustatem uinculi mortis nostrae suae mortis nouitate dissoluere, mandato nouo fecit hominem nouum. res enim uetus erat, ut homo moreretur. quod ne semper
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. ut dignet᷑ c̃sociari hominib qui eis pla-¬
cere iã ñ desiderat. & plenũ seruitutis putatꝰ
Itaq ad huc netessarius ẽ. timor. ne illud
etiã qđ uidetꝰ habere auferat᷑ abeo. &
manib: ac pedib ligatis mittat᷑ intenebras
ex teriores. Qua ꝓpt̃ dĩ timor. ñ solũ in¬
choat. sed etiã ꝑficit sapientẽ. His ẽ. autẽ
qui sũ me diligit dm̃ & ꝑocimũ tãquã se
ipsũ. Quae autẽ in hoc itinere pericula.
difficultatesq. metuendȩ sint. & quibus
remedus uti o porteat. alia quȩstio ẽi
iuinarũ scripturarũTis
multi plicẽ habundantiã. latissimãq
doctrinã sine ullo errore cõp̃hendit.
& sine ullo labore eus todit. cuius cor
plenũ ẽ caritate. dicente apło. Plenitudo aut̃
legis. caritas. Et alio loco. finis autẽ p̃ceptiẽ:
caritas. de corde puro & conscientiabona. &
fide ñ ficta. Quid ẽ. autẽ p̃cepti finis nisi

Expanded text:
enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis plaenim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientem. Is est autem qui summe diligit Deum, et proximum tanquam se ipsum. Quae autem idifficultatesque metuendae sint, et quibus remediis uti oporteat, alia quaestio est. Diuinarum scripturarum multiplicem abundantiam latissimamque doctrinam sine ullo errore comprehendit et sine ullo labore custodit cuius cor plenum est caritate dicente apostolo: plenitudo autem legis caritas, et alio loco: finis. autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quid est autem praecepti finis nisi
Abbreviated transcription (Latin):
genere ẽ. & cupiditas honoris. contra qu&
omĩa ꝓferant᷑ ea quȩ scripta sunt de laude
caritatis. Et de ĩmanitate iactanti aedoce¬
at᷑. quae quã sit pudendũ cis placere uelle
quos nolis imitari. Aut enĩ boni non sunt.¬
& nihil magnũ ẽ. amalis laudari. autboni
sunt & eos oportet imitari. Sed quibonisunt.
uirtute bonisunt. Uirtus autẽ ñ appetit
qđ in aliorũ hominũ potestate ẽ. Qui ergo
imitat᷑ bonos nullius hominis appetit
laudẽ. qui malos. ñ dignds est laude. Si autẽ
placere hominib. ideo uis ut eis ꝓsis addili¬
gendũ dm̃. ñ iã hoc sed aliud cupis. Qui aut̃
placere cupit: necessariũ adhuc habet timorẽ.
Primũ ne occulte peccando. int̃ hipochritas
ad ñõ cõputȩt᷑. Deinde. sibene factis place¬
re appetit. ne hanc mercedẽ aucupans
ꝑdat qđ daturus ẽ. ds̃. Sed de uita is ta
cupiditate : cauenda su ꝑbia ẽ. Difficile ẽ.

Expanded text:
genere est et cupiditas honoris. Contra quae genere est et cupiditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imitari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est
Abbreviated transcription (Latin):
& transeuntia. ex pectent᷑ adõ quib etiã pra-¬
ui homines habundare possunt. sed firma &
sempit̃na. ꝓ quib: accipiendis omiã quȩ in hoc
mundo bona putant᷑ & mala penitus c̃tẽ nen¬
culis tantã rerũ potestatẽ habere monstra¬
ret. & ea spreuit quae magnabona. & ea
sustinuit quȩ magna mala imperitiputant.
Quos mores. & disciplinã netantominus quis quã
agͥgredi audeat quanto illud magis honorat.
& depollicitationib atq hortationib. eius.
& de imitandã multitudine apłorũ masty¬
rũ. scõrũq innumerabiliũ. quã ñ sint illa
desperanda ostendendũ ẽ. A tubi fuerint
carnaliũ uoluptatũ illecebrȩ superatȩ.
cauendũ ẽ. ne subrepat atq succedat cupi-¬
ditas placendi hominib aut ꝑ aliqua facta
mirabilia. aut ꝑ difficilẽ continentiã. siue
patientiã. aut ꝑ aliquã largitionẽ. aut
nomine scientiae uel eloquentiae. In eo

Expanded text:
et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praet transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus eius et de imitantium multitudine apostolorum, martyrdesperanda ostendendum est. 3. At ubi fuerint carnalium voluptatum illecebrae superatae, cavendum est ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia, aut per difficilem continentiam sive patientiam, aut per aliquam largitionem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝑ suadendũ ẽ. ñ tã rationib quas qui potest
in ire. potest etiã & pulchritudinẽ seruire
uirtutis. quã excẽplis recentib siqua occur
siue innouo testam̃to. eoccellentissimã
auctoritatẽ religionis accepit. Simul
autẽ agendũ ẽ. & depęnis peccatorũ. & de
p̃mis recte factorũ. Iã uero cũ aliqua
ñ peccandi consuetudo qđ honerosũ puta¬
bat᷑. facile eẽ ꝑ sua serit. iniciat gustari
dulcedo pietatis. & cõm̃ daripul chritudo
uirtutis. ut caritatis libertas p̃seruitute
timoris emineat. Tunc iã ꝑ suadendũ est
fidelib p̃cedentib regenerationis sacra¬
m̃tis. quae nec esse ẽ. plurimũ moueatit.
quid int̃ sit int̃duos homines ueterẽ &
nouũ. exteriorẽ & interiorẽ. t̃renũ &
celestẽ. Id ẽ. int̃ eũ quibona carnalia
& tẽporalia. & eũ qui spiritalia & aet̃nia
sectat᷑. Monendũq ne peritura beneficia

Expanded text:
sa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest sa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis uel recentibus, si qua occurrsiue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peccatorum et de praemiis recte factorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, ueterem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur, monendumque, ne peritura beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dm̃ timere . qui solus timeri sine amore
ñ potest. In id ad sapientiã eñi tenditur.
& nihil uerius eo qđ dictũ ẽ. initium
sapientia timor dñi. Nemo ẽ quippe
qui ñ magis dolorẽ fugiat. quã appetat
uoluptatẽ quando quidẽ uidemus etiã
imma nissimas bestias a maximis uolup¬
tatibus absterreri dolorũ metu. Qđ cũ in
earũ consuetudinẽ uerterit. domitȩ &
homini traditio. quae cũ seruit cupiditati
ꝑ uersione miserabiles ut homines ñ time¬
ant᷑. suggerit latere posse cõmissa. & ad
tegenda occulta peccata. astu tissimas
fallacias cõparat. Eofit ut homines quos
nondũ delectat pul chritudo uirttis.
nisi penis apeccato det̃reant᷑. quae uerissi
me ꝑscõs & diuinos uiros p̃dicant᷑. & qđ
celat hominibi dõ celari ñ posse c̃sentiant.
difficilius doment᷑ quã ferȩ. Utautẽ
timeat᷑ ds̃. diuina ꝓuidentia regi uni uer¬

Expanded text:
est deum timere, qui solus timeri sine amore est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae ethomini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuer
Abbreviated transcription (Latin):
aritatẽ uoco qua amant᷑ eaquȩ non sunt
ꝯp̃ ipso amante contẽpnenda. idẽ. qđ
et̃ nũ ẽ. & qđ amare ipsũ et̃nũ potest.
Ds̃ igit᷑ & animus quo amant᷑. caritas ꝓprie
dicit᷑ purgatissima & consũ mata. si nihil
aliud amat᷑. hanc & dilectionẽ dici placet.
Sed cũ ds̃ magis diligit᷑ quã animus. ut mallit
homo eius eẽ. quã suus. Tunc uero animo
sũ meq c̃sulit᷑. consequent̃ & corpori. nobis
id ñ curantib aliquo appetitu satagente.
sed tantũ prõpta & oblata sumentibus.
Caritatis autẽ uenenũ ẽ. spes adipiscendorũ.
aut retinendorũ tẽporaliũ. Nutrim̃ tũ¬
ẽ eius. imminutio cupiditatis. Perfectio
nulla cupiditas. Signũ ꝓuectus eius est.
timor qr & radio ẽ. om̃i ũ malorũ cu¬
piditas. & c̃sũ mata dilectio foras mittit
timorẽ. Quisquis eã nutrire uult. in¬
stet minuendis cupiditatib. Est aute
cupiditas. amor ad ipiscendi. aut opti¬
nendi tẽporalia. Huius ꝑficiendȩ mitiũ

Expanded text:
aritatem uoco, qua amantur ea quae non sunt prae ipso amante contemnenda, id est quod aeternum est et quod amare ipsum aeternum potest. deus igitur et animus, quo amatur, caritas proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur; hanc et dilectionem dici placet. sed cum deus magis diligitur quam animus, ut malit homo eius esse quam suus, tunc uere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum promta et oblata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est timor, quia et radix est omnium malorum cupiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium
Abbreviated transcription (Latin):
dulce qđ obethenti ꝓmitt᷑. Teneat᷑ ergo
dulcedinis huius in cordisuauitas & a¬
maritudinis illius superait difficultas.
Qui enĩ dilexerint ini micosuos. & benie¬
fecerint eis qui eis oderunt. Iudĩ erunt.
Quid uero acceptiri sint isti filidĩ. beatus¬
apł̃s enunciat dcens. Ipse spheddit testi
filii & heret es. Heredes quie i di come ties
dĩ anditt herdes dĩ. & choberedesepi¬
Ut pat̃nã passideatis hereditat. ñpilurai
amics sed etã mimicis impensus trnua¬
bonis cõminit̃ possideuni serm

Expanded text:
dulce quod obedienti promittitur. Teneatur ergo dulce quod obedienti promittitur. Teneatur ergo dulcedinis hujus in corde suavitas, et amaritudinis illius superabitur difficultas. Qui enim dilexerint inimicos suos, et benefecerint eis qui eos oderunt, filii Dei erunt. 6. Quid vero accepturi sunt isti filii Dei Apostolus enuntiat dicens: Ipse Spiritus testimfilii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes Dei; audite, haeredes Dei et cohaeredesut paternam possideatis haereditatem non solum amicis, sed etiam inimicis impendite charitabonis communiter possidetur. Om
Abbreviated transcription (Latin):
dila tet᷑ usque ad inimicos. Amicisse uolen¬
Otib. reddat. himicis se nolentib. Ingerat. Istos
teneat. illos ad quirat. Istos oblectet ut ex
amicis ñ efficiant᷑ inimici. illos inuitet ut
fiant ex inimicis amici. Recordemꝰ frs
uerborũ dñi. dicentis. Diligite in imicos
ur̃os. bene facite his qui uos oderunt. &¬
orate ꝓ ꝑsequentib & calũ miantib uos.
Eccedñs usq adinimicos caritatẽ iubet ex¬
tendere & usq ad ꝑsecutores oxp̃ia ni cordis
beni uolentiã dilatari. Et quae merces
operũ tantorũ dabit᷑. uel qđ munus p̃cepto
huic obedientib conseret᷑. Ipse de monstret
a se p̃paratã caritati mercedẽ. qui ꝑ spm̃
scm̃ gratis ipsã dignatã infundere caritatẽ¬
donare dignat᷑ in frmis. Dicat igit᷑ dñs
dicat. & ꝑ prio sermone magniuidinem
nobis su&e ꝓmissionis estendat. Ut sitis
inquit filii patris ur̃i. ui incaelis ẽ. Cũ
enĩ diligendos p̃ciperet nimicos amarũ
forsitan erat qđ audiend iubebat᷑. sit quȩso

Expanded text:
dilatetur usque ad inimicos: amicis se volentibus reddat, inimicis se nolentibus ingerat; istos teneat, illos acquirat; istos oblectet, ut ex amicis non efficiantur inimici; illos invitet, ut fiant ex inimicis amici. 5. Recordemur, fratres, verborum Domini dicentis: Dilijite inimicos vestros, benefacite his qui oorate pro persequentibus et calumniantibus vos . Ecce Dominus usque ad inimicos caritatem jubet extendi, et usque ad persecutores Christiani cordis benevolentiam dilatari. Et quae merces operum tantorum dabitur? vel quod 565 munus praecepto huic obedientibus confertur? Ipse demonstret a se praeparatam caritati mercedem, qui per Spiritum sanctum gratis ipsam dignatur infundere caritatedonare dignetur indignis. Dicat igitur Dominus, dicat, et proprio sermone magnitudinem nobis suae promissionis ostendat: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est . Cum enim diligendos praeciperet immicos, amarum forsitan erat quod audienti jubebatur: sit, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
Earcha noe quȩri solet. utrũ tanta capa¬
citate quanta describit᷑: Animalia
omĩa quȩ in eã ingressã dicunt᷑. & escas
eorũ ferre potuerit. Quã questionem.
cubito geometrico soluit origenes. asserens
ñ frustra scripturã dixisse. qđ moysos om̃i
sapientia agiptiorũ fuerit eruditus. qui
geo metricã dilexerunt. Cubitũ autẽ
geo metricũ dicit tantũ ualere. quantũ
nr̃a cubita sex ualent. Si ergo tã magna
cubita intelligamus. nulla questio est
tantae capacitatis archã fuisse. ut posset
illa omĩa continere &i
XI UII.
UODRECOGITATIODI MUTANDARŨ

Expanded text:
aret. Sed quaeri solet utrum arca tanta capacitate quanta describitur animalia cuncta quae eam ingressa dicuntur, cum escis eorum ferre potuerit? Quam quaestionem cubito geometrico solvere conatur Origenes, asserens non frustra Scripturam dixisse quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui geometricam dilexerunt. Cubitum autem geometricum dicit tantum valere quantum nostri cubiti sex valent. Si ergo tam magnos cubitos intelligamus, nulla qutantae capacitatis arcam fuisse ut posset illa omnia continere. CAPUT XLVIII. Quod recogitatio Dei mutandaru
Abbreviated transcription (Latin):
utriq ñ posses. Sic in hominibus quib: om̃ib.
consulere nequeas. ꝓsorte habendũ ẽ. ꝓ ut
quisq tibi tẽporalit̃ coiligatius ad herere
potuerit. Om̃iũ autẽ qui nobis cũ frui pos¬
sunt dõ partim eos diligamus quos ipsi ad¬
iuuamus partim eos a quibus adiuuam᷑.
partĩ quorũ & indigemus ad iutorio. & in¬
digentiae sub uenimus. partĩ quibus nec ipsi
conferimus aliquid cõmodi. nec abeis ut
nobis conferat᷑ attendimus. uelle tameri
debemus ut om̃s nobis cũ diligant dm̃. &
totũ qđ eos uel ad uiuamus uel ad iuuam
ab eis ad unũ illĩ finẽ referendũ est.
CLUII DE PRINCIPIO UIARŨ SCÕM SALO¬
MONEM. EX EODEM UBRO SS.

Expanded text:
utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhpotuerit. Omnium autem, qui nobiscum frui possunt deo, partim eos diligimus quos ipsi adiuuamus, partim a quibus adiuuamur, partim quorum et indigemus adiutorio et indigentiae subuenimus, partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi nec ab eis ut nobis conferatur attendimus. uelle tamen debemus, ut omnes nobiscum diligant deum, et totum, quod eos uel adiuuamus uel adiuuamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. CCL. DE PRINCIPIO VIARVM SECVNDVM SALOMONEM. EX EODEM LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ. diligendus ẽ. ꝓpt̃ dm̃. Ds̃ uero ꝓpt̃
seipsũ. Et sids̃ om̃i homine amplius diligen¬
dus ẽ . amplius quisq dm̃debet diligere quã
se ipsũ. Itẽ amplius alius homo diligendus
ẽ. quã corpus nr̃m. quia ꝓpt̃ dm̃. omĩa ista
diligenda sunt. Et potest nobiscũ alius homo
dõ ꝑ frui. qđ ñ potest corpus quia corpus ꝑ
animã uiuit . qua fruim᷑ dõ. Om̃s autẽ
aeque diligendi sunt. Sed cũ om̃ib ꝓd esse
ñ possit. his potissimũ consulendũ ẽ qui plocorũ
& tẽporũ. uel qudrũ libet rerũ oportunitatib.
constrictius tibi quasi quadã sorte iungunt᷑.
Sicut enĩ sitibi habundaret aliquid qđ dari
oporteret ei qui non haberet. nec duobus dari
potuisset si tibi occurrerent duo quorum
neu t̃ aliũ uel indigentia. uel ergate aliqua
necessi tudine superaret. nihil iustius faceres
quã ut forte legeres cui dandũ eã. qđ dari

Expanded text:
homo est, diligendus est propter deum, deus uero propter homo est, diligendus est propter deum, deus uero propter se ipsum. et si deus omdus est: amplius quisque Deum debet diligere quam seipsum, item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum: quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo Deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam vivit qua fruimur Deo. Omnes autem aeque diligendi sunt, sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, qui pro locorum et temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus, constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim, si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari posset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitudine superaret; nihil justius faceres quam ut sorte legeres, cui dandum esset quod dari