comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patrisimił filius. Erubescat arrianus. Gr̃as dño: quia & ipse arrianꝰ. reces.¬
sit aberrore sabelliano: & non e. patripassianꝰ. Nondicit ipsum patrer
indutum carne uenisse ad homines ipsum eẽ. passum: ipsum resurrexis¬
se. & quodammodo ad se ascendisse. Non hoc dicit. Agnoscit mecum patrẽ
patremẽẽ : & filium filium eẽ. Sed õ fr̃: euasisti illud naufragium.
uaretendis in alterum. a Pater pater ẽ : filius filius est. Quare dici
dissimilem.a Quare diũsum. a Quare aliam subs tantiam. a Si
dissimilis ẽẽt. minquid dicer& discipulis suis. qui me uidet. uid& & pa.
trem. a Nunquid dicero uidaeis: si me sciretis. & patrem meum sciretis..¬

Expanded text:
Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recesPatri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem indutum carne venisse ad homines, ipsum esse passum, ipsum resurrexisse, et quodammodo ad se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patrem, Patrem esse; et Filium, Filium esse. Sed, o frater, evasisti illud naufragium, quare tendis in alterum? Pater, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipultrem? » Nunquid diceret Judaeis: « Si me sciretis, et Patrem meum sciretis
Abbreviated transcription (Latin):
patrem meũ sciretis. Quid ẽ. si me sciretis. & patrem meũ sciretis. ñ ego
& pater unum sumus. a Quando uides aliquem aliciu similem: inten¬
t caritas urã. cotidiana locutio ẽ: non sit uobis arduum. quod ee.
adũtitis usitatum. Quando gͦ uides aliquem alicui similem. & nosti cui
siilis sit: admirans dicis: Quomodo iste homo. similis. ẽ. illi homini.
Hoc non diceres: nisi duoeẽnt. Hic ille qui eum ignorat. cui tu istum similea
dicis. itane inquit similis ẽ. & & tuadeum. Quid enim. & Tu illumi
nosti.a attille. Nonnoui inquit. Iam tu ut illum quem nescit ei notuin
facias. ex praesente quemcerint: respondes & dicis. Hunc uidisti: illum
uidisti. Nonutiq quia hoc dxisti. umim eẽ. asseuerasti. & duos negasti
propter similitudinem tale dedisti responsum. Istum nosti: & illum
nosti. Ualde enim sunilis ẽ: & nichil distat omnino. hinc & dñs. Si me
inquit sciretis: & patrem meum sciretis. Non quia pater ẽ. filius. sed qͥa

Expanded text:
 si me sciretis et Patrem, meum sciretis, nisi, ego et Pater unum sumus? Quando vides aliquem alicui similem: intendat Charitas vestra, quotidiana locutio est; non sit vobis arduum quod esse advertitis usitatum: quando ergo vides aliquem alicui similem, et nosti tu cui similis sit, admirans dicis, Quomodo iste homo similis est illi homini! Hoc non diceres, nisi duo essent. Hic ille qui eum ignorat, cui tu istum similem dicis: Itane, inquit, similis est? Et tu ad eum: Quid enim, tu illum non nosti? At ille: Non novi, inquit. Jam tu, ut illum quem nescit, ei notum facias ex praesente quem cernit, respondes et dicis: Hunc vidisti, illum vidisti. Non utique quia hoc dixisti, unum esse asseverasti, et duos negasti: sed propter similitudinem tale dedisti responsum, Istum nosti et illum nosti; valde enim similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, et Patrem meum sciretis, non quia Pater est Filius, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille. Ego sum. Quauoce audita. redierunt retro: & ceciderunt.
Dicet aliquis. Sihaec in illo potestas erat: quare cum uidȩi insultarent
endenti. & dicerent. si filius di ẽ. descendat de cruce: non descer¬
dit ut eis suam potestatem descendendo monstrar&e. Q uia patien.¬
tiam dicebat: idopotentiam differebat. Si enim quasi cominotꝰ
adeorum ũba descender&: uictus conuitiorum dolore putaret᷑.
rorsꝰ non descendit. fixꝰ ꝑmansit: quando uelloe abscessurus.
N am quid ei magnum fuit decruce descende. quid potuit desepul-¬
chro resurgere. & Intelligamꝰ gͦ nos quib hoc ministratum. ẽ.
potentiam dñi nr̃i iħu xp̃i occultam tunc: manifestã futuram
iniudicio. dequo dictum ẽ. Os manifestꝰ ueniet: ds̃nr & non sile-¬
bit. Quidẽ. manifestꝰ ueniet. a Quiauenit occultꝰ: ueniet ma-

Expanded text:
Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est, potentiam Domini nostri Jesu Christi occultam tunc, manifestam futuram in judicio: de quo dictum est, Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occult
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid illi latrones iuxta confixi: quando uoluerunt expirauerunt.
Tenebantur uinculis carnis: quia non erant creatores carnis. Uauis
confixi diu cruciabantur : quia infirmitati non dominabantur
n̾̃s autem quando uoluit. carnem inutero uirginali accepit: quan
uoluit ad homines processit. quando uoluit inter homines uixit.
quando uoluit a carne discessit. Hoc ẽ. potestatis: non neces sitatis.
Hanc gͦ honam ille expectabat: non fatalem. sed opportunam & uo-¬
luntariam : ut prius omnia complerentur. quȩ ante passionem
ipsuis compleri opportebat. Nam quom odo subfati necessitate positꝰ
erat qui alio loco dixit. potestatem habeo ponendi animam meam.
& potestatem habeo iterum sumdi eam. nemo tollit eam ame sed ego
ipse pono eam: & iterum sumo eam. a ostendit hanc potestatem
quando eum uidaei quȩrebant. Quem queritis inquit. Et illi. Lesum

Expanded text:
Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, exspiraverunt? Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, exspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quando voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam ille exspectabat, non fatalem, sed opportunam et voluntariam: ut prius omnia complerentur, quae ante passionem ipsius compleri oportebat. Nam quomodo sub fati necessitate positus erat, qui alio loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum.
Abbreviated transcription (Latin):
sedqua dignaretꝰ occidi. Nouerat enimipse : quando deb̾t mori.
Intendit omĩa quȩ praedicta sunt de illo. & expectabat finiri omĩa
quȩ praedicta sunc ante eiꝰ passionem futura: ut cum impleta eẽis
tunc ueniret passio. dispositionis ordine: non fatali necessitate.
Oeniq audite: ut probetis. Intercętera quȩ de illo prophetata sur:
scriptum est etiam. Dederunt in aescam meam fel: & insta mea po-¬
tauerunt me aceto. Quom odo facta st̃ : in euangelio nouumꝰ. Prius
dederunt fel: accepit. gustauit. & despuit. Postea in cruce penders.
ut omia prȩdicta complerentur: ait. Sitio. Acceperunt spungiam
aceto plenam: in arundine ligauer̃. & admouerunt pendenti. Ac¬
apit ille. & art. Perfectuai ẽ. Quid ẽ. ꝑfectum ẽ. & impleta sunt or
quȩ ante passionẽ meam fuerant prophetata. Ergo. adhuc qͥd hic facio.Ø
Deniq postea quam dixit ꝑfeccum ẽ: inclinato capite tradidit sp̾m.

Expanded text:
sed qua dignaretur occidi. Noverat enim ipse quando deberet mori: sed qua dignaretur occidi. Noverat enim ipse quando deberet mori: intendit omnia quae praedicta sunt de illo, et exspectabat finiri omnia quae praedicta sunt ante ejus passionem futura; ut cum impleta essent, tunc veniret et passio, dispositionis ordine, non fatali necessitate. Denique audite, ut probetis: inter caetera quae de illo prophetata sunt, scriptum est etiam, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo facta sint, in Evangelio novimus. Prius dederunt fel; accepit, gustavit, et despuit: postea in cruce pendens, ut omnia praedicta complerentur, ait, Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arundine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum .
Abbreviated transcription (Latin):
ĩubum erant omĩa quȩ condita sunt : quia omĩa in sapientia fecit
ds̃. & cuncta nota fecit. Nonenim quia fecit didicit: sed quia nocauerat
fecit. Nobis quia facta st̾ nota sunt: illi si nota eẽnt. factanon eẽt.
Processit gͦ u̾bum. & quid ante u̾bum. o nichilomnino. Nam si ẽẽt.
ds̃ caelum & terrã. fecit quod non erat. Si gͦ fecit quod nonerat. ante
quiderat. a Inprincipio erat uerbum. Et unde celum & terram.
mĩa ꝑipsum facta sunt. Tu gͦ ponis xp̃m subfato. Ubi sunt fata
Incaelo inquit in ordine & conũsionibus syderum. Quomodo gͦ
fatum hab&. ꝑ quem factum ẽ. caelum & sydera: cum tua uoluntas
si recte sapias. transcendat & Rdera. a Anquia nosti xp̃i carnem
fuisse subcelo: idõputas & potestatem xp̃i subditam caelo. & aud
stulte nondum uenerat hora eius: non qua cogeretur mori.

Expanded text:
Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Deus , et cuncta nota fecit: non enim quia fecit didicit, sed quia noverat fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; illi nisi nota essent, facta non essent. Praecessit ergo Verbum. Et quid ante Verbum Dei? Nihil omnino. Nam si esset Deus coelum et terram . Fecit quod non erat: si ergo fecit quod non erat, ante quid erat? In principio erat Verbum. Et unde coelum et terra? Omnia per ipsum facta sunt . Tu ergo ponis Christum sub fato? Ubi sunt fata? In coelo, inquis, in ordine et conversionibus siderum. Quomodo ergo fatum habet, per quem factum est coelum et sidera; cum tua voluntas, si recte sapias, transcendat et sidera? An quia nosti Christi carnem fuisse sub coelo, ideo putas et potestatem Christi subditam coelo? 9. Audi, stulte: Nondum venerat hora ejus, non qua cogeretur mori,
Abbreviated transcription (Latin):
Hecũba locutus ẽ. ingazophilatio: docens intemplo. Magna fiducia.
sine timore. Non enim pateretur quod noll&: quinec nasceretꝰ si nolloȩ.
Denique quid sequitur. Et nemo apprehendit eum: quia nondum uenerat
hora eus. Hoc item nonnullicum audiunt: subfato fuisse dnm xp̃m
credunt & dicunt. Ecce xp̃s habebat fatum. Osicor tuum non ẽẽt. fatu.¬
um: non crederes fatum. Si fatum. sicut non nulli intellexer : a fano
dictum ẽ. idẽ. aloquendo. ũbum dĩ quomodo hab& fatum: quando
in ipso uerbo omnia sunt quȩ condita sunt. a nonenim aliquid ds̃ cons-¬
stituit : ante nesciuit. Inũbo ipsius erat: quod factum ẽ. Mundus factꝰ ẽ.
factus. est : & ibierat. Quomodo & factus ẽ. & ibierat. & Quia domu
quam ȩdificat structor: prius in arte erat. & ibi melius erat. sine uetꝰ¬¬
tate: sine riuina. Lamen ut ostendat artem: fabricat domumn. ꝑ rocessit
quodam modo domus exdomo. Et si domꝰoruat: arsmanet. Ita apud

Expanded text:
erba locutus est Jesus in gazophylacio docens in templo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nasceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiunt, sub fato fuisse Dominum Christum credunt, et dicunt: Ecce Christus habebat fatum. O si cor tuum non esset fatuum, non crederes fatum! Si fatum, sicut nonnulii intellexerunt, a fando dictum est, id est a loquendo; Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita sunt? Non enim aliquid Deus constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est; et factus est, et ibi erat. Quomodo et factus est, et ibi erat? Quia domus quam aedificat structor, prius in arte erat; et ibi melius erat, sine vetustate, sine ruina: tamen ut ostendat artem, fabricat domum; et processit quodammodo domus ex domo; et si domus ruat, ars manet. Ita apud
Abbreviated transcription (Latin):
ossuum. Si gͦ patinoll& : non pateret᷑. Si sanguis ille non fundet
Sisangius ille non funderetur : mundus non reduneretur. A gamꝰ
itaq grãs: & potestati diuinitatis. & miserationi infirmitatis eiꝰ.
& deocculta potentia quam uidȩi non nouerant: unde illis mͦ
dictum ẽ. neq me nostis: neq patrem meum. & de carne suscep¬
ta quam udaei nouerant: & cuius patriam sciebant. unde illis
illud caro. Iuud ds̃ ẽ: illud homo. Sedunus ẽ. xp̃s: ds̃ & homo : cui sit¬

Expanded text:
i non pateretur, sanguis ille non funderetur; si sanguis ille non funderetur, mundus non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus: et de occulta potentia quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est, Neque me nostis, neque Patrem meum; ta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant. Unde illis illud caro; illud Deus est, illud homo; sed unus Christus, Deus et homo. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
Gubernet catholicus interutrumnq fidei suȩ nauigium : qm aiuendum ẽ.
inutroq naufragium. Dic gͦ tii: quod dicit euangelium. Ego & pater.
unum sumꝰ. Nongͦ diuersum: quiaunum. Non unus: quia sumus.
aulo ante dixit. iudicium meum uerum ẽ: quia non sum solꝰ. sedego
& qui memisit pater. Tanquam dicer&. Idõ uidicium meũ uerumẽ.¬

Expanded text:
gubernet catholicus inter utrumque fidei suae navigium, quoniam cavendum est gubernet catholicus inter utrumque fidei suae navigium, quoniam cavendum est in utroque naufragium. Dic ergo tu, quod dicit Evangelium, Ego et Pater unum sumus. Non ergo diversum, quia unum; non unus, quia sumus. 7. Paulo ante dixit, Judicium meum verum est; quia solus non sum, sed ego et qui misit
Abbreviated transcription (Latin):
filii: istum filium patris. Cum qui pater ẽ. non eẽ. filium : eum qͥ
filius ẽ. non ẽẽ. patrem. Confitentur generationẽ: sed negant aequali-¬
atem. Nos idẽ. catholica fides ueniens dedoctrina apostolorum: pla¬
tata in nobis ꝑseriem successionis. accepͣsana. ad posteros transmittenda:
inter utrosq id ẽ. int̾utrunq errorem. tenuit ueritatem. In errore
sabellianor : unus ẽ solꝰ. Ipse ẽ. pater : qui filius. Inerrore aprianoꝵ:
alius ẽ. quidem pater. alius filius: s. ipse filius ñ solũ ali s etiã aliud ẽ.
Tummedio qui exclusisti sabellianum: exolude & arrianum. Pater pater
ẽ: filius filius e. alius non aliud: quia ego et pater inquit. unum sum:
sicut eciam h esterno die quantum potui commendaui. Cum audit sumꝰ:
abscedat confusus sabellianꝰ. Cum audit unum: abscedat confusus arriarꝰ

Expanded text:
m Patrem Filii, istum Filium Patris; eum qui Pater est non esse Filium, eum qui m Patrem Filii, istum Filium Patris; eum qui Pater est non esse Filium, eum qui Filius est non esse Patrem: confitentur generationem, sed negant aequalitatem. Nos, id est, catholica fides veniens de doctrina Apostolorum, plantata in nobis, per seriem successionis accepta, sana ad posteros transmittenda, inter utrosque, id est, inter utrumque errorem tenuit veritatem. In errore Sabellianorum unus est solus, ipse est Pater qui Filius: in errore Arianorum, alius est quidem Pater, alius Filius; sed ipse Filius non solum alius, sed etiam aliud est: tu in medio quid? Exclusisti sabellianum, exclude et arianum. Pater, Pater est; Filius, Filius est: alius, non aliud; quia ego et Pater, inquit, unum sumus , sicut etiam hesterno die, quantum potui, commendavi. Cum audit, sumus, abscedat confusus sabellianus; cum audit, unum, abscedat confusus arianus:
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. uerbum dubitationis.a Nunquid dixit. qui me uidoꝵ. forsitan
uid& & patrem. Quare. Quia fidelis audiebat: non fidĩ ꝑ secutor.
õ non erat dñs increpator: seddor. Quime uid&: uidet & patrem. Ui
hic sime sciretis: & patrem meũ sciretis. tollamus u̾bum quo notata ẽ.
infidelitas audientium: & ipsa sertentia ẽ. lam hesterno die comiñda¬
uimus caritatiurãe : & diximus. sententias ioħis euangelistȩ : quibus
obis narrat quod a dño didicit. nec discutiendas fuisse si fieri posset
nisi hereticorum comm̃ta compellerent. Breuiter gͦ hesterno die insinu¬¬
auimus caritatiurȩ: ẽẽ. hereticos quiuocantur patripassiani. uel a
suo auetore sabelliani. Hidicunt ipsum eẽ. patrem qui ẽ. filius. nomina
diuersa. unam uero. eẽ. ꝑsonam. Cum uult pater ẽ. inquiunt. cum uult
ilius : tamenunus e. Item sunt aliĩ heretici: qui uocantꝰ arriani. Co¬

Expanded text:
sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta compellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item sunt alii haeretici qui vocantur Ariani. Co
Abbreviated transcription (Latin):
causa in crepandȩ infidelitatis. Nam quodmodo dixit uidȩis: sime sciretis
forsitan & patrem meum scriretis: dixit discipłis: quando eũ philippus in-
errogauit. immopostulauit: & ait. Dñe: ostende nobis patrẽ : & suffi
nobis. Quasi dicerx. Et ipsi te iam nouimus: appariusti nobis. uidimus
te: dignatus es eligere nos: secuti sum ce. mirabilia tua uidimꝰ. u̾ba salutis
auduumus: praecepta suscepimus. promissa speramꝰ : multum nobis conferre
raesentia tua ipse dignatus es. Sed tamen cum te nouerimus. quia patrei
nondum norumus : inflaminamur desiderio illius uidendi. quem non¬
dum nouimus. Aꝑ hoc quiatẽ noum : sed non nobis sufficit donec & patrẽ
nouerimus. ostende nobis patrem & sufficit nobis. Et dñs. ut scirent non se
iosse : quod putabant iainnosse. Tanto tempore uobiscum sum : & n
nescitis. E hilippe. qui me uid&: uid& & patrem. Nunquid habet ista

Expanded text:
causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Phine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidimus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es: sed tamen cum te noverimus, quia Patrem nondum novimus, inflammamur desiderio illius videndi quem nondum novimus: ac per hoc quia te novimus, sed non nobis sufficit, donec et Patrem noverimus; ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Et Dominus ut scirent non se nosse quod se putabant jam nosse: Tanto tempore vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem . Numquid habet ista
Abbreviated transcription (Latin):
acrem: uenit adme: nec recedit atẽ. Sonus autem ut uenirae adme:
eces sit a tẽ : nec ꝑstiat apudine. Uerbum ergo quod erat in corde tuo. nun
sono prȩcereunte praeteriit.. Quod cogitabas dixisti. & adme ꝑuenirae
quodapudte latebat: syllabas soniusti. Sonus fyllabarum ꝑduxit ad
aurem meain: cogitationẽ tuam. Peraurem meam descendit in cor
ineum: cogitatio tua. Sonus medius transuolauit: u̾bum uero
illud quod as sumpsit sonum: antequam sonares erat apud tẽ
Quia soniusti: apudine ẽ. & non recessit atẽ. Hocattende : quisquis es examinator
sonorum. Uerbum dĩ contempnis: quia u̾bum hominis non comp̃hendis.
S cit gͦ omia ꝑtquem facta sunt omia: & tamen dubitando in erepat. Si me
ciretis . forsitan & patrem ineum sciretis. Increpat infideles. Nam talem
sententiam dixit discipulis. S ibinonẽ. ũbum dubitationis: quia non fuit

Expanded text:
aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogitabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum perduxit ad aurem meam cogitationem tuam; per aurem meam descendit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
& syllabarum exammator: ueluti latine loqui sciens. rep̃hendat u̾bũ
quod dixit dĩ uerbum: & reprȩhendendo dĩuerbum. non eloquens
mutus remaneat. Quis enimsic loquitur. quomodo loquitur ũbum.
quoderat in principio apuddin. a Noli uerba ista considerare. & exhis
uerbis asfuetis: illud ũbum metre uelle. quod ds̃ e. Audis enim uerbum
x contemnis: audi dm̃ & time. Inprincipio erat uerbum. Tureuocas a
usum sermocinationis tuȩ: & dicis apud te. Quid ẽ. uerbum. & Quid
magnum ẽ. u̾bum.o Sonat & transit: u̾b̾ato aere aurem ꝑcutit. pꝰea
nonerit. audi adhuc. Uerbunerat apuddm̃. Manebat: non sonando
transibat. Adhuc forte conteninis. Os erat ubum. apudte ipsum: õ
homo: cum ẽ. uicorde tuo ũbum. aliud ẽ. quamson. S u̾bum quod ẽ.
apudte: ut transeat adme: sonum quasi uehiculum quęrit. Apssu.¬
mit gͦ sonum: imponit se quodam modo inuehiculum. transcurrit

Expanded text:
et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum quod dixit Dei Verbum; et reprehendendo Dei Verbum, non eloquens, sed mutus remaneat. Quis enim loquitur sic, quomodo loquitur Verbum quod erat in principio apud Deum? Noli verba ista considerare, et ex his verbis assuetis illud Verbum metiri velle quod Deus est. Audis enim Verbum et contemnis; audi Deum et time: In principio erat Verbum. Tu revocas ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit; verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit. Assumit ergo sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit
Abbreviated transcription (Latin):
quod uidetur eẽ. ubum dubitationis. Sed dubitationis ubum ẽ: quando
dicitur ab homine idõ dubitante quia nesciente. Cum uero dicitur ã
do uerbum dubitationis: eumt dm̃ nichil utiq lateat. illa dubitati¬
one arguitur infidelitas: non opponatur diuinitas. homines enu
dehisrebus quas certas habent: aliquando inerepatue dubitant. idẽ.
uerbum dubitationis ponunt: cuni corde non dubitent. Uelut sim dig¬
ieris seruo tuo: & dicas. Contemnis me.  Considera forsitan: dñs tui
sum. hinc & apostolꝰ: ad quosdam contemptores suos loquens ait.
Puto autem: quod& ego sp̃m di habeã. Quidicit puto: dubitare uidetꝰ.
Sedille increpabat: nondubitabat. Et ipse dñs xp̃s: alio loco in erepans
infidelitatem futuram generis humani. cum uenerit inquit filius
hominis:: putas inueniet fidem interra. a Iam quantum existimo in-¬
tellexistis : quomodo sit positum forsitan. nequis u̾borum appensor.

Expanded text:
quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4. Jam, quantum existimo, intellexistis quomodo sit positum forsitan: ne quis verborum appensor
Abbreviated transcription (Latin):
misit pater. Nos solum te uidemus : patrem tuum tecum non uidenꝰ:
iomodo te dicis solum non ẽẽ: sed cum patre tuo ẽẽ. & Aut ostende no
uobis. a hocenim sequitur: hoc sius ũbis ipse respondit. quorum
ũborum expositionem: nosante praemisimus. Uidete enim quid
lixerit. Neq me scitis : neci patrem meum. Sime sciretis: & forsitas
& patrem meum sciretis. Dicitis gͦ. ubiẽ. pater tuus. quasi me iam sci-¬
atis: quasi totum hocsim quod uidetis. Ergo quiame non nostis.
id eo uobis patrem meum non ostendo. ALe quippe hominẽ putatis
ideo patrem meum hominem putatis. quia scđm carnem uidicatis.
uidetis: & patreinautem meum loquor occultus occultum : prius ẽ. ut me
noueritis : tunc&r patrem ineum scietis. Si enim me sciretis: & patrem meũ
forsitan sciretis. Ille onũa scit: quando dicit forsitan. nondubitat sedin¬
erepat. attende enim. quomodo increpatiue dicatur ipsum forsitat.

Expanded text:
misit me Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; misit me Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; quomodo te dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende nobisvobis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse resverborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit: Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forte et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo: Ubi est Pater tuus? Quasi me jam sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum hovidetis; Patrem autem meum loquor occultus occultum: prius est ut me noveritis; tunc et Patrem meum scietis. 3. Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
& qui me misit pat̾. In lege urã scriptum ẽ: quod ouorum hominum
testimonium uerum ẽ. Ego sum quitestimonium ꝑ hibeo deme: &
testimonium ꝑhib&e de me qui misit me pater. Ex his u̾bis : hesterno
t dixi die. redditus ẽ. sermo auribus & mentibus ur̃is. Haec cum di¬
xiss& dñs : illi qui audierunt uos sodm carnem iudicatis. manifesta¬
uerunt quod audierunt. R esponderunt enim dño loquenti dedõ
patre suo: & dixerunt. Ubrẽ. pater tuus. & Patrem xp̃i carnaliter
cceperunt: quia u̾ba xp̃i scd̾m carnem uidicauerunt. Erat autem
qui loquebatur in aꝑto: caro. in occulto u̾bum. Homo manifestus : ds̾
occultus. Uidebant indumentum : & contemnebant indutum.
Conteinnebant quianesciebant: nesciebant quia non uidebant. non
uidebant quia cęcierant: cecierant quia non uidebant. credebant
Uideamus gͦ : & adhaec dñs quidresponderit. U bi ẽ. inquiunt pater
tuus. a Auduumnꝰ enim te dicere. solus nonsum: seo ego & qui me¬

Expanded text:
num testimonium verum est. Ego sum qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater . Ex his verbis hesterno, ut dixi, die redditus est sermo auribus et mentibus vestris. Haec cum Dominus dixisset; illi qui audierunt, Vos secundum carnem judicatis, manifestaverunt quod audierunt. Responderunt enim Domino loquenti de Deo Patre suo, et dixerunt, Ubi est pater tuus? Patrem Christi carnaliter acceperunt, quia verba Christi secundum carnem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemnebant, quia nesciebant; nesciebant, quia non videbant; non videbant, quia caeci erant; caeci erant, quia non credebant. 2. Videamus ergo et ad haec Dominus quid responderit. Ubi est, inquiunt, pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui
Abbreviated transcription (Latin):
hedram moisi sedent. & de quib
ait. que dicunt facite. quȩ auteni
faciunt facere nolite. Dicunt enĩ
& non faciunt. Docent sermonibus.
quod soluunt morib Consequens. ẽ.
gͥ ut qui minimus.ẽ. in regno cęloꝵ
qualis nunc .ẽ. aecd̾a. non intret in
regnũ cęloꝵ qualis tunc erit ȩccła :
qm̃ docendo qđ soluit. ad eoꝵ socie¬
tatem qui faciunt qđ docent non
ꝑtinebit. Et idõ non erit innumero
piscium magnoꝵ.qm̃ qui fecerit
& docuerit. magnus uocabitur in
regno celoꝵ. Et quia hic magnus
erit. idõ ibi erit: ubi minimus ille
non erit. Usq ad eo quippe ibi magni
erunt: ut qui minor ibiẽ: maior
sit eo quo hic nemo maior. ẽ. S tam̃
qui hic magnisunt. id .ẽ. qui in regno
cȩloꝵ ubi sagena congregat bonos &
malos. faciunt bona quȩ docent: ipsi
erunt in illa regni celoꝵ eternitate
maiores. quos isti addexteram & ad
resurrectionẽ uite ꝑtinentes. indicant
pisces. Sequitur deprandio dñi cum
istis .uII. discipłis. & dehis quȩ post

Expanded text:
Moysi sedent, et de quibus ait, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit in numero piscium magnorum; quoniam qui fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Et quia hic magnus erit, ideo ibi erit, ubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coelorum aeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur de prandio Domini cum istis septem discipulis, et de his quae post
Abbreviated transcription (Latin):
nes: minimus uocabitur in reg¬
no celorum. Qui aut̃ fecerit &
docuerit : magnus uocabitur
in regno cȩlorum. Iste gͦ poterit
ꝑtinere ad numerum piscium mag¬
norum. Minimus aut̃ ille qui
soluit factis quod docet uerbis :
intali ȩccła potest esse. qualem
significat piscium prima illa
captura habentem bonos & malos.
quia & ipsa dicitur regnum cae¬
lorum. Propt̃ quod ait. Simile ẽ.
regnum celorum sagene misse in
greganti. Ubi uult intelligi & iam
b̾onõs & malos. quos dicit inlit̾tore
id ẽ infine scłi seꝑandos. Deniq
ut ostendet istos minimos reꝓbos
esse qui docent bona loquendo que
soluunt male uiuendo. nec quasi mi¬
nimos inuita eterna futuros s omĩno
ibi non futuros : cum dixisset mini¬
mus uocabitur in regno celorum.
contino subiecit. Dico enĩ uobis qr
nisi habundauerit iustitia ur̃a plus

Expanded text:
nes, minimus vocabitur in regno coelorum: qui autem fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Iste ergo poterit pertinere ad numerum piscium magnorum. Minimus autem ille qui solvit factis quod docet verbis, in tali Ecclesia potest esse, qualem significat piscium prima illa captura, habentem bonos et malos, quia et ipsa dicitur regnum coelorum: propter quod ait, Simile est regnum coelorum sagenae missae in greganti . Ubi vult intelligi etiam bonos, et malos; quos dicit in littore, id est, in fine saeculi separandos. Denique ut ostenderet istos minimos reprobos esse, qui docent bona loquendo, quae solvunt male vivendo, nec quasi minimos in vita aeterna futuros, sed omnino ibi non futuros; cum dixisset, Minimus vocabitur in regno coelorum, continuo subjecit, Dico enim vobis, quia nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
MiSII ONS SE
discielis suis es¬
SE MISSORUM.
qͥ eos doceret omẽm
ueritatẽ : quã tẽ quando cũcis loque¬
ciat. qua & diligat cognita. & cognos¬
cenda desideret: ita ut ea qͦq ipsa quȩ
nẽ qͦmͦ cunq cognoscit ñdũ se scire
sciat. sic scienda st̃ in ea uita: quã nec
oculꝰ uidit. nec auris audiuit. nec
incor hominis afcerdit. Quo sciendi
mͦ. si nc̃ ea uellet interior magist dice
huma infirinitas portare ñ poss. Un

Expanded text:
misit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loqueciat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dichumana infirmitas portare non posset. Un
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeat quasi inre praesenti: ne inhereat inuia. Totum gaudium de
pe futura sit: totum desiderium uitae gternae sit : omĩa suspiria
xp̃o anhelent. Ille unꝰ pulcherrimꝰ. qui & fędos dilexit ut pulchros
faceroe : desideretur. ad illumunum curratur: illi ingemiscatur.
& dicant semꝑ. magnificet᷑ dñs: Qui uolunt pacem serui cuis: ude-¬

Expanded text:
gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de gaudeat quasi in re praesenti, ne haereat in via. Totum gaudium de spe futura sit, totum desiderium vitae aeternae sit. Omnia suspiria Christo anhelent: ille unus pulcherrimus, qui et foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur; ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicunt semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
litteras: numeros habent. M. quod nos dicimꝰ. & illi dicunt. r: xl.
habes quinq. Habet iterum alfa. quod ẽ. unum. Habes sex. Habet u :
quod ẽ. quadraginta. habes. xlUi. haec fratres mei: etiam abinte¬
rioribus maioribus nr̃is dicta sunt : & inuentus. ẽ. iste numerus
adam peccatum traxit. templum corporeũ inde sumpsit: non
iniquitatẽ. quae de templo pellenda ẽ. ipsam autem carnem quam
traxit deadam: maria enim deadam: & dnĩ caro de maria. uidȩi
rucifixerunt. & ille resuscitaturꝰ erat ipsam carnem triduo.
quam illi incruce erant occisuri. ulli soluert templum. xlui. annis
aedificatum & ille triduo resuscitauit illud. Benedicimꝰ dño dõ¬
ordis semꝑ: & gaudium nr̃m penes ipsum sit. Nonde prosꝑitate aliqu.
huius scłi inflemur. s nouerimꝰ felicitatem nr̃am non eẽ: nisi cum
ista transierint. Modo gaudium nr̃m fratres mei : inspe sit. Nemo

Expanded text:
litteras numeros habent. M, quod nos dicimus, et illi dicunt my μ, litteras numeros habent. M, quod nos dicimus, et illi dicunt my μ, or; habes quinque: habet iterum alpha α, quod est unum; habes sex: habet et my μ, quod est quadraginta: habes qurioribus maioribus nostris dicta sunt et inuentus est iste numerus Adam peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud. HOC EX LIcordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur, sed noverimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres mei, in spe sit: nemo
Abbreviated transcription (Latin):
III. uerborum grecorum. Si enim ista u̾ba quattuor scribas subinuicẽ
id. ẽ. nomina quattuor partium mundi: orientis. occidentis.
aquilonis. & meridiani: quod ẽ. totꝰ orbis. unde dicit dñs. a ii.i.i.
uentis collecturum se electos suos cum uenerit adiudicium: sierum facias
ista quattuor nomina greca. anatholẽ: quodẽ. oriens. dysis. quod. ẽ.
occidens. arctos: quod ẽ. sententrio. mesembria. quod ẽ. meridi es. anatole.
dysis: arctõs. mesembria: capita uerborum adam habent. Quomodo
gͦ ibi inuenimus quadragenarium senarium numerum. y adlittes
numeros computant greci. Quod nos facimꝰ : ã litteram. illi lingua
sua ponunt. alfa. & uocatur alfa. unum. Libi autem innumeris
scribunt ba̧a. quodẽ. b. ipsorum: uocatur innumeris duo. Uibi¬
scribunt scribunt gamma: uocatur innumeris ipsorum tria. Ub
scribunt delta: uocatur innumeris ipsorum quattuor. Ꝙ sic ꝑ om̃s

Expanded text:
quattuor uerborum graecorum. si enim ista uerba quattuor scribas subinuicem, quattuor uerborum graecorum. si enim ista uerba quattuor scribas subinuicem, id est nomina quattuor partium mundi, orientis, occidentis, aquilonis et meridiani, quod est totus orbis — unde dicit dominus a quattuor uentis collecturum se electos suos, cum uenerit ad iudicium — si ergo facias ista quattuor nomina graeca avaroXr;,quod est oriens, dvaig, quod est occidens, Arctos quod est septentrio, Mesembria quod est mdysis, arctos, mesembria, capita verborum Adam habent. Quomodo ergo ibi invenimus et quadragenarium senarium numerum? Quia caro Christi de Adam erat. Ad litteras numeros computant Graeci. Quod nos facimus a litteram, ipsi lingua sua ponuat alpha α, et vocatur alpha α unum. Ubi autem in numeris scribunt beta β, quod est b ipsorum, vocatur in numeris duo. Ubi scribunt gamma γ, vocatur in numeris ipsorum tria. Ubi scribunt delta δ, vocatur in numeris ipsorum quatuor: et sic per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Factus inquit oboediens patri : ausq ad mortem. mortẽ autem crucis.
P ropter quod & dĩ cum excitauit amortus: & dedit ci nomen qd ẽ. suꝑ¬
om̃ẽ nomen. Resuscitatus. & exaltatꝰ. ẽ. dñs. Resuscitauit cũ quis.
Pater. cui dicit inpsalmis. Excita me: & reddam illis. Ergo. pater eum
resuscitauit: nonse ipse. ⁊ Quid autem facit pater sine ubo. & Quid facit
pater sine uiico suo.y nam audi: quia et ipse ds̃ erat. Soluite templum
hoc : & tribus diebus excitabo illud. Nunquid dixit soluite templum:
quod triduo pater resuscit&e . Sed quomodo cum pater suscitat. & filius
suscitat : sic cum filius suscitat. & pater suscitat. quia filius dixit
ego & pater unum sumꝰ. Quid gͦ sibi uult numerꝰ quadragen arius
senarius. i interim ipse adam qui ꝑtotum orbem terrariĩ. ẽ. sicut
audistis iam hesterno die: habet hunc numerum in iiii. litteris grecis.

Expanded text:
« Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: « Factus, » inquit, « obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus illum excitaomne nomen » . Resuscitatus et exaltatus est Dominus. Resuscitavit eum, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis. . Ergo Pater eum resuscitavit. Non se ipse? Quid autem facit Pater sine Verbo? quid facit Pater sine Unico suo? Nam audi quia et ipse Deus erat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Numquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quomodo cum Pater suscitat, et Filius suscitat; sic cum Filius suscitat, et Pater suscitat: quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus . 12. Quid ergo sibi vult numerus quadragenarius senarius? audistis iam hesterno die in quattuor litteris graecis
Abbreviated transcription (Latin):
adquam uos exhortamur : ut praeparetis uos siqui estis cathecumini. ut
accipiatis gram. Iam nunc tempus ẽ: iam parturiatur. quod tuno
nascatur. Ergo illud nouimꝰ.S forte hoc exigitur auobis: utrum aliqd
multa: quae hinc dici possint. Sed quod bracuit dici potest. & facile in-¬
telligi: hoc interim dicimꝰ fratres. Diximus iamnisi fallor hesterno die.
adam unum hominẽ fuisse : & ipsum eẽ. totum genꝰ humanum.
conflatur inunum: societate atq concordia spũali. & gemit unus
pauꝑmodo ipse adam : sed inxp̃o mnouatur. quia sine peccato uenit
lam: ut peccatum adam solueret in carnę sua. & ut redintegrar&e sibi
gͦ. templũ qd̾ destruxerunt uidaci: & resuscitauit dñs triduo. Re-¬
suscitaiit enim carnem suam. Audete quia ds̃ erat: aequalis patri. fr̃s
mei. Dicit apłs. Quieum exritauit amortuis. Dequo dicit.  de patre.

Expanded text:
ad quam vos exhortamur, ut praeparetis vos, si qui estis catechumeni, ut ad quam vos exhortamur, ut praeparetis vos, si qui estis catechumeni, ut accipiatis gratiam; jam nunc tempus est, jam nunc parturiatur quod tunc nascatur. Ergo illud novimus. 11. Sed forte hoc exigitur a nobis, utrum habeamulta quae hinc dici possint; sed quod breviter dici potest et facile intelligi, hoc interim dicimus. Fratres, diximus jam, nisi fallor, hesterno die, Adam unum hominem fuisse, et ipsum esse totum genus humanum. conflatur in unum societate atque concordia spirituali. Et gemit unus pauper modo ipse Adam, sed in Christo innovatur: quia sine peccato venit Adam, ut peccatum Adam solveret in carne sua, et ut redintegraret sibi ergo templum quod destruxerunt Judaei, et resuscitavit Dominus triduo. Resuscitavit enim carnem suam: videte, quia Deus erat aequalis Patri. Fratres mei, dicit Apostolus, Qui eum excitavit a mortuis. De quo dicit? De Patre:
Abbreviated transcription (Latin):
lucrati estis axp̃o. Dixerunt illi uidaei. Quod signum ostendis nobis. quia
haec facis.Y Et dñs. Soluite templum hoc : & tribus diebus excitabo illud.
ixerunt gͦ uidaei. Quadraginta & sex annis aedificatum ẽ. templum
hoc: & tudicis: tribus diebus excitabo illud. YCaro erant. carnalia sa¬
piebant: ille uero loquebatur spũ aliter. Quis autẽ possit intelligere de-
quo templo dicebat.ꝰ Sed non multũ quaerim: ꝑ euangelistam nobis aꝑuit
dequo templo diceret : soluite templum hoc : & trib diebus excitabo
ulud. Quadraginta & sex annis aedificatum. ẽ. templum. &¬
intriduo suscitabis illud.I. dicebat autem. ait euangelista de templo
corporis sui. Et manifestum. e. occisum dñm: pꝰtriduum resurrexisse.
nobis tamen aꝑtum ẽ. quia noiumꝰ inquẽ credimus. Ipsius templi solu¬
tionem &reaeclificationem: anniũsaria solennitate celebraturi sum.

Expanded text:
lucrati estis a Christo. 10. « Dixerunt illi Judaei: Quod signum ostendis nobis, quia lucrati estis a Christo. 10. « Dixerunt illi Judaei: Quod signum ostendis nobis, quia haec facis? » Et Dominus: « Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Dixerunt ergo Judaei: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu dicis, In tribus diebus excitabo illud? » Caro erant, carnalia sapiebant: ille vero loquebatur spiritualiter. Quis autem posset intelligere de quo templo dicebat? Sed non multum quaerimus; per Evangelistam nobis aperuit, dixit de quo templo diceret: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Quadraginta et sex annis aedificatum est templum, et triduo suscitabis illud? Dicebat autem, ait Evangelista, de templo corporis sui. Et manifestum est, occisum Dominum post triduum resurrexisse. nobis tamen apertum est, quia novimus in quem credimus. Ipsius templi solutionem et reaedificationem, anniversaria solemnitate celebraturi sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
admoneatur leniter. Uxor ẽ : seuerissime refrenctur. Ancilla ẽ: etiam ũbe¬
ribus compescatꝰ. fac quicquid potes. ꝓpersona quam portas. & ꝑficis: zelꝰ
us tuae comedit me. Si autem fueris frigidꝰ: marcidus. adte solum
expectans: & quasi tibi sufficiens. & dicens incorde tuo. quid michi. ẽ
curare aliena peccata. sifficit in anima mea: ipsam integram seruem dõ
heia. non tͥ uenit in mentẽ seruus ille. qui abscondit talentũ & noluit¬
&̧ noluit erogare. Y nunquid enim accusatus ẽ. quia ꝑdidit. & non quia
perdidit. sine lucro seruauit.  sicergo audite fratres mei: ut non quiescatis.
Ego uobis consilium daturus sum: d& ille qui intꝰ. ẽ : quia & simȩ dederit.
illedat. Nostis quid agatis unquisq indomosua cum amico: cũ inqͥlino.
un cliente suo: cummaiore. cumminore. Quomodo dat ds̃ aditum.
quomodo aperit ianuam uerbo suo: nolite quiescere lucrari xp̃o. quia

Expanded text:
admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verbeadmoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite, fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minore: quomodo dat Deus aditum, quomodo aperit januam verbo suo, nolite quiescere lucrari Christo; quia
Abbreviated transcription (Latin):
A ues enim caeli. acriae potestates. expectant aliquid raꝑe dearea : & non
rapiunt. nisi quod in de fuerit excussum. Ergo zelus dom di cõmeda
te : unumquemq xpianum zelus domus dĩ comedat: in qua
domo dĩ menbrũ ẽ. Non enim magis. ẽ. domus tua. quam domꝰ dĩ
ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem tem¬
poralem : domum dĩ intras propter requiem sempiternam. Sienim in
domo tua nequid ꝑũsum fiat satagis: in domo dĩ ubi salus proposita ẽ.
& requies sine fine. debes pati quantum inte ẽ : siquid forte ꝑuersũ uideris.ꝰ
U erbi gr̃ã. Uides frẽm currere ad theatrum: proibe. mone. contristare : si
zelus dom̃ dĩ comedit te. Uides alios currere. & in ebriari uelle. & hoc
uelle in locis scĩs quod nusquam decoe. prohibe quos potes. tene quospotes:
terre quos potes. quib potes blandire. noli tamen quiescere. Amicꝰ. ẽ:

Expanded text:
Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est?