comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus lȩtantes. Que ciuitas non in¬
uidet: Serua depositum urbs fidelis:
agnosce grãm. stude p̃rogatiuȩ non
inueniri ingrata. Honora tuũ et um¬
uersitatis patrem: honora mundi pͥ¬
cipes qui inde sunt et iudices cerre:
quorũ te p̃sentia reddit illustrẽ. gło¬
sam. famosam.Alioqͥn si ignoras te
opulchra inter ciuitates. egredieris
post groges sodalium tuorũ pascere
hedos tuos. Sapientib sat dictumẽ.
Cõmendo uob̃ marchionẽ engelb̾tũ.
qui dño pape et amicis eiꝰ misscisẽ.
in adiutoriũ. i tiuenis fortis et stre¬
nuus. et si non fallor fidelis. Habeto¬
te eum nr̃is p̃cib mag̃ cõmendatum:
quia et ego ei uos ampliuis cõmenda¬
re curaui. monuiq. ut uris potissimũ
consiliis innitatur. Ad mediolanẽ

Expanded text:
sumus laetantes. Quae civitas non insumus laetantes. Quae civitas non invidet? Serva depositum, urbs fidelis, agnosce gratiam, stude praerogativae non inveniri ingrata. Honora tuum et universitatis Patrem, honora mundi principes, qui in te sunt, et judices terrae; quorum te praesentia reddit illustrem, gloriosam, famosam. Alioquin si ignoras te, o pulchra inter civitates, egredieris post greges soladium tuorum pascere haedos tuos. Sapientibus sat dictum est. Commendo vobis marchionem Engelbertum, qui domino Papae et amicis ejus missus est in adjutorium: juvenis fortis et strenuus, et, si non fallor, fidelis. Habetote eum nostris precibus magis commendatum, quia et ego ei vos amplius commendare curavi, monuique ut vestris potissimum consiliis innitatur. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
compassionis. et consolationis. et ho¬
noris. quȩ sponsȩ filii eius. in tempore
malo. et indieb afflictionis suȩ exhi¬
buistis. et exhibetis. Et quidem hoc
iam impletur exparte. et orationis
huius non nullus capitur fructus.
Digna plane retributio: celeri iam cõ¬
pensatur effectu. Iam ꝓmeritis tecum
actitat deus. popłs quem elegit inhere¬
ditatem sͥ: om̃ino popłm acceptabilẽ.
sectatorem bonorũ oꝑm. Assumitur pi¬
sa inlocum romȩ. et de cunctis urbibus
terre. ad apłicȩ sedis culmen eligitur.
Nec fortuitu. siue humano contigit is¬
tud consilio. s cȩlesti ꝓtudentia: et dei
benigno fauore fit. qui diligendes se di¬
ligit qui dixit xp̃o scio inocentio. Pili
in babita:et ego benedicens benedicã el.
hic habitabo qm̃ elegi eam. Me aucto¬
re. tiranni siculi malicie. pisana con-¬
stantia non cedit. Nec minis concuti¬
tur. nec donis corrũpitur: nec circum¬
uenitur dolis.O pisan.pisani. mag¬
nificauit dñs facere uobiscum: fact

Expanded text:
nsolationis et honoris, quae sponsae Filii ejus in tempore malo et in diebus afflictionis suae exhibuistis et exhibetis. Et quidem hoc jam impletur ex parte, et orationis hujus nonnullus capitur fructus. Digna plane retributio celeri jam compensatur effectu. Jam pro meritis tecum actitat Deus, populus, quem elegit in haereditatem sibi, omnino populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Assumitur Pisa in locum Romae, et de cunctis urbibus terrae ad apostolicae sedis culmen eligitur. Nec fortuitu sive humano contigit istud consilio; sed coelesti providentia, et Dei benigno favore fit, qui diligentes se diligit, qui dixit Christo suo Innocentio: Pisam inhabita, et ego benedicens benedicam ei. Hic habitabo, quoniam elegi eam. Me auctore, tyranni Siculi malitiae Pisana constantia non cedit: nec minis concutitur, nec donis corrumpitur, nec circumvenitur dolis. O Pisani, Pisani, magnificavit Dominus facere vobiscum, facti
Abbreviated transcription (Latin):
Uestre dignationis specialis fam¬
liaritas. quam erga nos pauꝑes boni
sentit infensam. ꝑ nullũ facilius quã ꝑns
confidat redire in grãm. Hinc est quod did
diuioni cum essem. hugo de besua multis n
p̃cib ad placandam sͥ urãm quã merucia
indignationem applicauit: et ut coniuss
de filio suo quod uob̃ quidẽ non placitun.
s sibi tit putat cõmodũ in retractabilite
facre statuerat. amore dei et nr̃o. assensũ
preberetis. Cuius rei causa. ecce nunc rursꝰ
tam suis quam suorũ p̃cib aures nostras
pulsare curauit. Et nos quidẽ illiꝰ utili¬
tates terrenas non ualde curamus. Ue¬
runtam̃ quia res ut ipse dicit ita in arto eẽ¬
nequaquã possit obuiari coniugio: hoc
uob̾ intimare conuemens duximus. qͥa
grandis debet ẽẽ. utilitas. quã xp̃iani et
ur̃i hominis legalitati p̃ponere debeatis.
Neq enĩ et ꝑiurus ẽẽ: et legalis simul
manere poterit. Quãquã ȩciã uob̾ non solum
nullum lucrũ. s et multũ uideamꝰ ingruere

Expanded text:
estrae dignationis specialis familiaritas, quam erga nos pauperes homsentit infensam, per nullum facilius quam per nos confidat redire in gratiam. Hinc est quod dudum, Divione cum essem, Hugo de Besua multis me precibus ad placandam sibi vestram, quam meruerat, indignationem applicavit; et ut conjugio de filio suo, quod, vobis quidem non placitum, sed sibi, ut putat, commodum irretractabiliter facere statuerat, amore Dei et nostro assensum praeberetis: cujus rei causa ecce 128 nunc rursus tam suis quam suorum precibus aures nostras pulsare curavit. Et nos quidem utilitate. illius terrenas non valde curamus; verumtamen quia res, ut ipse dicit, ita in arcto posnequaquam possit obviari conjugio, hoc vobis intimare conveniens duximus, quia grandis debet esse utilitas, quam Christiani et vestri hominis legalitati praeponere debeatis. Neque enim et perjurus esse et legalis simul manere poterit. Quanquam etiam vobis non solum nullum lucrum, sed et multum videamus ingruere
Abbreviated transcription (Latin):
b apppinquare debeatis: et fr̃e Widone
uob̃ obuiam facto. si quid in terra ur̃a m
ura expeditius atq alacrius compleatis
Hylarẽ eñi datorem diligit deus. Aut sift¬
te non placet uob̃ dilatio. et hoc notificati
salutamus. et tam ipsum quã uos amie¬
nemus. ut sicastrũ ꝓquo Werram factun
estis ur̃i iuris non eẽ. noueritis: ꝓ dei ani¬
re relinquatis. Seriptũ quippe est. Quid

Expanded text:
bus appropinquare debeatis, et, fratre Widone bus appropinquare debeatis, et, fratre Widone vobis obviam facto, si quid in terra vestra issa vestra expeditius atque alacrius compleatis. Hilarem enim datorem diligit Deus . Aut si forte non placet vobis dilatio, et hoc notificate; salutamus: et tam ipsum quam vos admonemus ut, si castrum, pro quo guerram facturi estis, vestri juris non esse noveritis, pro Dei amore relinquatis. Scriptum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim quia iuxta apłm non tam debemus
requirere datũ nr̃m. quã ur̃m lucrum. Ad¬
tam deuota uoluntate. quã erga
ipsum et seruos eius uos habere cognoui¬
mus. Quotiẽs enim in corde carnaliter¬
renis dignitatib alto. ulla uel minima
seintillula celestis amoris accensa uidet᷑.
diuinum sine dubio ẽ. munus. non hoĩs
uirtus. Et nos quidẽ largitatis ur̃e ur̃is
in licteris nob̃ oblata beneficia gratanter
amplectimur. S cognita illa subita et
grandi satis occupatione qua uos nune de¬
cineri. necc̃ẽ est: conueniens ducimꝰ urãm
quantũ uob̃ placuerit ex pectare oportum¬
tatem. Nemim et enim quantũ in nobis ẽ
uellemus ẽẽ oneri. p̃sertim in his quȩ addm
ꝑtinent. uͥ non datilucrum. s dantis fric¬
tum mag̃ requirere debemus. Diem itaq
nob si placet atq locum rescribendo per
hunc nunerum nominate. quo iuuante
deo p̃senti expedita instantia nrĩs parti¬

Expanded text:
praesertim quia juxta Apostolum non tam debemus praesertim quia juxta Apostolum non tam debemus requirere datum nostrum, quam vestrum lucrum tam devota voluntate, quam erga ipsum et servos ejus vos habere cognovimus. Quoties enim in corde carnali, terrenis dignitatibus alto, ulla vel minima scintillula coelestis amoris accensa videtur, divinum sine dubio est munus, non hominis virtus. Et nos quidem largitatis vestrae vestris in litteris nobis oblata beneficia gratanter amplectimur; sed cognita illa subita et grandi satis occupatione, qua vos nunc detineri necesse est, conveniens ducimus vestram, quantum vobis placuerit, exspectare opportunitatem. Nemini etenim, quantum in nobis est, vellemus esse oneri, praesertim in iis quae ad Deum pertinent, ubi non dati lucrum, sed dantis fructum magis requirere debemus. Diem itaque nobis, si placet, atque locum rescribendo per hunc nuntium nominate: quo, juvante Deo, praesenti expedita instantia, nostris parti
Abbreviated transcription (Latin):
dimisistis: De quib om̃ib sine dubio merces
urã multa est incȩlis: si tam̃ uerũ ẽẽ credimꝰ.
qđ dñs inȩtiangłio ꝓmittit. Quã diu fecistis
uni de minimis meis hoc: mͥ fecistis. S qͥd
est quod ministros urõs quȩ uos donastis.
exigere rursum ꝑmittitis: Dignũ est uob̃
et honorificum. ut qđ uob̃ ꝓ salute animarũ
ur̃arum placuit donare: nemo ur̃orum re¬
petere audeat. Sigͦ uos quod absit benefi¬
ciorũ tr̃orũ non penitet. donumq qđ in be¬
ne placito ur̃o a uob sepe recepimꝰ. eque adhuc
ut habeamus utriq ur̃m complacet: iubete
ita firmiter et inconcusse teneri:quatinus
ultra fr̃s nr̃i a nullo ministrorũ ur̃orũ time¬
ant ꝓpter hoc disturbani. Alioquin non re¬
nuimus diñ nr̃i sequi exemplũ. qui ꝓ se non
dedignatus est soluere censum: parati et nos
libenter que sunt cesaris cesari reddere. et
uectigal eui uectigal. et tributũ cuitributũ:

Expanded text:
dimisistis. De quibus omnibus sine dubio merces dimisistis. De quibus omnibus sine dubio merces vestra multa est in coelis, si tamen verum esse credimus quod Dominus in Evangelio promittit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vobis et honorificum, ut quod vobis pro salute animarum vestrarum placuit donare, nemo vestrorum repetere audeat. Si ergo vos quod absit! beneficiorum vestrorum non poenitet, donumque quod in beneplacito vestro a vobis saepe recepimus, aeque adhuc ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcusse teneri, quatenus ultra fratres nostri a nullo 127 ministrorum vestrorum timeant propter hoc disturbari. Alioquin non renuimus Domini nostri sequi exemplum, qui pro se non dedignatus est solvere censum , parati et nos libenter quae sunt Caesaris Caesari reddere, et vectigal cui vectigal, et tributum cui tributum :
Abbreviated transcription (Latin):
deo quod de terra deserta. et de loco
horroris et uaste solitudinis introducti sunt
in habundantiam rerum. edium. et ami¬
corum. interram deniq fertilem. et locum
amene habitationis. Lȩtos itaq et in pace
reliqͥmꝰ: leti nos et inpace reu̾si sumꝰ: p̃t̃ qđ ego
paticis dieb. s ñ parũ. febre redeunte itaut mori
timerẽ. aggͣuatꝰ fui S rursum deo miserante
cito conualui: ita ut nunc fortiorẽ samorẽq
me sentiam pꝰ tiam ꝑactam. quam ante
inchoatam. Duci et ducisse lothoring̃ .cxxi.
dus abbas de claraualle. sic suis
ad inuicem caris ac castis delecta¬
ri amplexib : ut solus amor xp̃i suꝑet in
ambob. Ex quo cepimus mittere ꝓnr̃a ne¬
cessitate in terram urãm: multam semꝑ inue¬
nimus inoculis ur̃e dignitatis familiarita¬
tem et grãm. Benedictionem largitatis ur̃e.
buistis. Passagium transeuntib et si quod
est aliud iuris ur̃i debitũ mercantib libenter

Expanded text:
deo quod de terra deserta et de loco deo quod de terra deserta et de loco horroris et vastae solitudinis introducti sunt in abundantiam rerum, aedium et amicorum; in terram denique fertilem, et locum amoenae habitationis. Laetos itaque et in pace reliquimus, laeti nos et in pace reversi sumus; praeter quod ego paucis diebus, sed non parum, febre redeunte, ita ut mori timerem, aggravatus fui. Sed rursum, Deo miserante, cito convalui, ita ut nunc fortiorem sanioremque me sentiam post viam peractam, quam ante inchoatam. DUS abbas de Clara-Valle, sic suis ad invicem charis et castis delectari amplexibus, ut solus amor Christi superet in ambobus. Ex quo coepimus mittere pro nostra necessitate in terram vestram, multam semper invenimus in oculis vestrae dignitatis familiaritatem et gratiam. Benedictionem largitatis vestrabuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionis studiũ. tue erga
nos dilectionis affectum:
O bona dña. quid tibi et no¬
bis: Inde tanta tibi sollicitudo de no¬
bis: Si filii si nepotes. si uł aliqua extre¬
ma ꝓpinquitatis linea tibi iuncti ẽẽmꝰ.
tua crebra beneficia. frequentes salu¬
tationes. innumera deniq tui amoris
in signia. quȩ cotidie exꝑimur: non tã
nobis mtranda uiderentur. quã ex de¬
bito suscipienda. Nunc autẽ cum gnẽ
tantũ dnã non matrẽ te cognoscanrus:
non mirum si miramur.s mirũ si sa¬
tis mirariñ possumꝰ: Quis enim no¬
torum uł cognatorũ nr̃orum curam
ht̃ de nobis: Quis unquã de nr̃a salu¬
te interrogat: Quis inquã non dico
sollicitus. s uel memor nr̃i est in scło:
Amicis ꝓpinquis. uicinis nr̃is facti su¬
mus tanquã uas ꝑditũ. sola nos obli¬
uisci non potes. Inquiris de eẽ. et statu
sanitatis nr̃e. de uia quã nuꝑ egimus:
de monachis quos ad aliũ locũ transtu¬
limus. De quib pͥmũ breuit̾ respon¬

Expanded text:
devotionis studium, tuae erga nos dilectionis affectum. O bona domina, quid tibi et nobis? unde tanta tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, innumera denique tui amoris insignia, quae quotidie experimur, non tam nobis miranda viderentur, quam ex debito suscipienda. Nunc autem cum genere tantum dominam, non matrem te cognoscamus, non mirum si miramur, sed mirum si satis mirari possumus. Quis enim notorum vel cognatorum nostrorum curam habet de nobis? quis unquam de nostra salute interrogat? quis, inquam, non dico sollicitus, sed vel memor nostri est in saeculo? Amicis, propinquis, vicinis nostris facti sumus tanquam vas perditum: sola nos oblivisci non potes. Inquiris de esse et statu sanitatis nostrae, de via quam nuper egimus, de monachis, quos ad alium locum transtulimus. De quibus breviter respon
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitur. nec parcet pungenti. qui
minatur et sterili. Ue gͥ et ue iterum de
quo dicetur. expectaui ut faceret uuas:
et fecit labruseas. S noui ego. quam li¬
quido et copiose hec me quoq tacente
cogitare scifficias. mat̾no uero de uinctꝰ
amore nec dum possis abicere. quod iam
contemnere noris. Et quid ego ad hec
respondebo cibi: Ut matrem deseras:
S inhumanum uidetur. It cum ipsa
maneas: S nec ipsi expedit:. ut sit filio
cauisa ꝑditionis. forte ut et mundo simul
milites et xp̃o: S nemo potest duob do¬
minis seruire. Mater cua uult contraria
tue ac ꝑ hoc et sue ipsius saluti.Elige gͦ
tueduob quod tuis. aut unius uidelicet
satisfacere uoluntati: aut utriusq salu¬
ti. Uerum si multum eam diligis. dese¬
maneas cum ipsa: ꝓpter te ꝑeat et ipsa
Alioquin male meruit de te. q̃ te peꝑit
quo mͦ carnali condescendam consulãq
affectui. Qeterum fidelis sermo et om̃i
acceptione dignus: et si impiũ. est con¬

Expanded text:
videbitur; nec parcet pungenti, qui videbitur; nec parcet pungenti, qui minatur et sterili. Vae igitur, et vae iterum de quo dicetur: Exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas! 3. Sed novi ego quam liquido et copiose haec me quoque tacente cogitare sufficias; materno vero devinctus amore, necdum possis abjicere quod jam contemnere noris. Et quid ego ad haec respondebo tibi? Ut matrem deseras? sed inhnmanum videtur. Ut cum ipsa maneas? sed nec ipsi expedit ut sit filio causa perditionis. Forte ut et mundo simul milites, et Christo? sed nemo potest duobus dominis servire. Mater tua vult contraria tuae, ac per hoc et suae ipsius saluti. Elige ergo tuae duobus quod vis, aut unius videlicet satisfacere voluntati, aut utriusque saluti. Verum si multum eam diligis, desemaneas cum ipsa, propter te pereat et ipsa. Alioquin male meruit de te quae te peperit, quo modo carnali condescendam consulamque affectui. Caeterum fidelis sermo, et omni acceptione dignus: etsi impium est con
Abbreviated transcription (Latin):
imagͥnem factoris. tante inte maiesta¬
tis non defendis dignitatem. et tu hõ
cum tnhonore esses. honorem tuum ñ
intelligens. comparatus iumentis in¬
sipientib. et similis factus sis illis. dũ
nil spt̃iale tudelicet aut et̃num elabora¬
tieris. s instar beluim spc. qui ut acor¬
pore itacum corpore dissoluitur. solis
fcieris contentus corꝑalib actp̃alib bo¬
nis. etangłici illius suirdus auditor con¬
silii. oꝑamini non cibum qui ꝑit. s qui
ꝑmanet inuitam ȩt̃nam: Scriptũ est
autem quod non ascendit in montem
dm̃ nisi qui non accepit intano animã
stiam. S ne is quidem. insi etiã fuerit.
inocens manib et mundo corde. Uide¬
ris tuiande tuis hoc oꝑib simul et co¬
gitationib p̃sumere audeas. Sin autẽ.
attende quid mereatur iniquitas. si sola
stifficit inutilitas addamnationem:
Et retiera secura non erit spina uł tribu¬
lus. tibi securis infructuose arbori pom

Expanded text:
imaginem factoris, tantae in te majestaimaginem factoris, tantae in te majestatis non defendis dignitatem; et tu, homo cum esses, honorem tuum non intelligens, comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sis illis! dum nil spirituale videlicet aut aeternum elaboraveris, sed instar belluini spiritus, qui ut a corpore, ita cum corpore dissolvitur, solis fueris contentus corporalibus ac temporalibus bonis, evangelici illius surdus auditor consilii: Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam . Scriptum est autem quod non ascendit in montem Domini, nisi qui non accepit in vano animam suam. Sed ne is quidem, nisi etiam fuerit innocens manibus, et mundo corde . Videris tu an de tuis hoc 109 operibus simul et cogitationibus praesumere audeas; sin autem, attende quid mereatur iniquitas, si sola sufficit inutilitas ad damnationem. Et revera secura non erit spina vel tribulus, ubi securis infructuosae arbori poni
Abbreviated transcription (Latin):
nomini tuo. et gloriari in laude tua. et uo¬
cari abhominib rabi:et facere tibi nomen
grande dum tarat suꝑ terram. Quid tͥ post
mortem de his omĩb nisi sola fortasse me¬
moria relinquetur et hoc ꝗuioq solum mͦ
siꝑ terram : Scͥptum quippe est. Dormiert̃
somnũ suum: et nichil inuenerunt om̃s turi
ditutiarum inmanib scus. Quod si hic est.
finis om̃ium laborũ tuorũ. tit pace tua
dixerim: quid habes amplius iumento :
Siquidem et de tuo palefrido cum mortuus
fuerit: ꝑhibebitur quia bonus fuit. Si¬
mul uide quid tibi ante tribunal illud
terrificum respondendum sit. de eo quod
acceꝑis intiano anmam tuã. et animam
talem. si tamen inuemaris nil egisse ampliꝰ
de in mortali et rationabili sp̃u tuo. quã
qđtus pecus de suo. cumbrutus utiq
spẽ non inuat. nisi quãdiu uiuificat.
et uno eodemq momento et uiuificare
pariter desinat et uiuere.Quid queso
digntm te iudicabis. qui factus ad

Expanded text:
nomini tuo, et gloriari in laude tua, et vonomini tuo, et gloriari in laude tua, et vocari ab hominibus rabbi, et facere tibi nomen grande duntaxat super terram: quid tibi post mortem de his omnibus, nisi sola fortasse memoria relinquetur? et hoc quoque solummodo super terram. Scriptum quippe est: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Quod si hic est finis omnium laborum tuorum, ut pace tua dixerim, quid habes amplius jumento? Siquidem et de tuo palefrido, cum mortuus fuerit, perhibebitur quia bonus fuit. Simul vide quid tibi ante tribunal illud terrificum respondendum sit de eo quod acceperis in vano animam tuam, et animam talem: si tamen inveniaris nihil egisse amplius de immortali et rationali spiritu tuo, quam quodvis pecus de suo; cum brutus utique spiritus non vivat, nisi quamdiu vivificat, et uno eodemque momento et vivificare pariter desinat et vivere. Quid, quaeso, dignum te judicabis, qui, factus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uias transitoriis Osi quod auertat. deus
mors inopinata subripiens ista concusse¬
rit. heu subito cuncta tielut ad impulsum
urentis et furentis uenti. tanquã fenum
uelociter arescent: et que admodum olera
herbarum cito decident. Quid gͦ decum
tolles de om̃i labore tuo. quẽ oꝑatus fu¬
eris suꝑterram : Quid retribues dño pro
omib que tribuit tibi: Quid in quam boc
ꝓtot tibi creditis talentis referes creditori:
Osiuacuam manum inuenerit ille. ille do¬
norum ꝓmptus quidem actor. s importu¬
nus exactor. Ueniet enim ueniet et non
tardabit: ad requirendum utiq quod suũ
est. cum usura. Suũ nempe asserit. ome
quodte intua patria pomposiss ꝑietilosis
fauorib nobilitare tudetur. Genus clarũ.
corpus aptum. forma elegans. ingenum
telor. eruditionis utilitas. et honestas
morũ. głosa quidem sunt: s ei a quo sunt
Si tibi usurpas: ẽ quiquerat et iudicet. Esto
tamen. Liceat tibi hec interim asscribere

Expanded text:
vias transitoriis. O si quod avertat Deus! vias transitoriis. O si quod avertat Deus! mors inopinata subripiens ista concusserit, heu! subito cuncta. velut ad impulsum urentis et furentis venti, tanquam fenum velociter arescent, et quemadmodum olera herbarum cito decident. Quid ergo tecum tolles de omni labore tuo, quem operatus fueris super terram? quid retribues Domino pro omnibus quae tribuit tibi? quid, inquam, lucri pro tot tibi creditis talentis referes creditori? O si vacuam manum invenerit ille, ille donorum promptus quidem auctor, sed importunus exactor! Veniet enim, veniet, et non tardabit, ad requirendum utique quod suum est cum usura. Suum nempe asserit omne, quod te in tua patria pomposis, sed periculosis favoribus nobilitare videtur. Genus clarum, corpus aptum, forma elegans, ingenium velox, eruditionis utilitas, et honestas morum, gloriosa quidem sunt, sed ei a quo sunt. Si tibi usurpas, est qui quaerat et judicet. 2. Esto tamen: liceat tibi haec interim ascribere
Abbreviated transcription (Latin):
non abiit. que possessa onerant. amata
inquinant. amissa cruciant. An non
ea satiꝰ cum honore sꝑnis. quam cum
dolore ꝑdis: Anñ ea prudentius xp̃i
cedis amori. quã morti : Est in insidiis
p̃do.cuius manib. nec te nec tua po¬
tes subducere. Non poterit p̃uideri.
quia tanquam fur innocte ita ueni¬
et. Nichil intulisti in hunc mundum:
haud dubiũ quia nec quicquam atife¬
res. Dormies somnũ tutim: et nichil in¬
uemes in manib tuis. S nosti hec: ñ
est indocendo te suꝑfluo laborandum.
Orandum potiꝰ. ut quod tibi iam nosse
datum est: detur et implere ꝓut opor¬
epe meum animum dulcissima cui.¬
tui subeunte memoria. doleo
sciꝑ te Galtere lim̃e. cogitans
nimirum illud tue iuuentutis decus. et
ingenii acumen. scientie et eruditionis
ornatum: quodq his omĩb excellentius
est in xp̃iano. tuos illos mores ingenuos
quam mnanib studiis atteras: dum de tan¬
tis munerib non auctori xp̃o. s reb deser¬

Expanded text:
non abiit, quae possessa onerant, amata non abiit, quae possessa onerant, amata inquinant, amissa cruciant. Annon ea satius cum honore spernis, quam cum dolore perdis? annon ea prudentius Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te nec tua potes subducere. Non poterit praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte ita veniet. Nihil intulisti in hunc mundum, haud dubium quia nec quidquam auferes . Dormies somnum tuum, et nihil invenies in manibus tuis. Sed nosti haec: non est in docendo te superflue laborandum. Orandum potius ut, quod tibi jam nosse datum est, detur et implere prout oporepe meum animum dulcissima tui subeunte memoria, doleo super te, Gualtere charissime, cogitans nimirum illud tuae juventutis decus, et ingenii acumen, scientiae et eruditionis ornatum, quodque his omnibus excellentius est in christiano, tuos illos mores ingenuos quam inanibus studiis atteras, dum de tantis muneribus, non auctori Christo, sed rebus deser
Abbreviated transcription (Latin):
magna dignitas scã pauꝑtas sit: ut
non modo patrocinitim ipsa sibi non
querat: s et ferat indigentib. Quale
est hoc absq int̾uentu cuiuspiam an¬
glłorum. uł hominum. sola diuine gr̃ȩ
confidentia accedere ꝑtemetipsum
ad uultum głe. capescere sũma rerũ.
attingere totius magnificentiȩ cul¬
men: Uerum qualib ista tu tibi im¬
pedias reb: utinã sine dissimulatione
attendas. Ue. ue. uapor est ad modicũ
parens. quod et̃ne felicitatis aditum
intercludit. quod ꝑhenins luminis
incircum scͥptam claritatẽ abscondit
quod uniuersitatis scientia fraudat.
quod summe pͥtiat dignitatis honore
Quousq tu tante głe prefers fenum
quod hodie est. eras inclibanum mit¬
titur: carnem dico et eius głam:Si¬
quidem om̃is caro fenum: et omnis
gła eius tanquã flos femi. Si sapis.
si habes cor. si tecum est lumen ocłorũ
tuorũ: desine iam ea sequi. que et asse¬
qui miserum est. Beatus qui post illa

Expanded text:
magna dignitas sancta paupertas sit, ut magna dignitas sancta paupertas sit, ut non modo patrocinium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetipsum ad vultum gloriae, capessere summa rerum, attingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum qualibus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fraudat, quod summae privat dignitatis honore. Quousque tu tantae gloriae praefers fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur; carnem dico et ejus gloriam? Siquidem omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. Beatus qui post illa
Abbreviated transcription (Latin):
te comparauit non caro et sanguis.s
spc dei. qui Willelmum frẽm tuũ ȩt̃ra
nob̃ societate. et spiritali caritate de uinx̃
ac ꝑ eum te quoq si dignum iudicas. Ac¬
non si sapis. contẽpnes eorum amiciciam
quos tieritas beatos clamat: et reges
ꝓnuntiat celorũ. Quam quidẽ beatita¬
dinem non inuidemus tibi. Hec enim
cõmunicata tibi. nobis mintutur ne
nr̃i ꝑ inde termim restringuntur.
et tu regnaris. Que nam uero inuidie
causa potest ẽẽ. ubi sortium magnitu¬
dini. consortrum multitudo nil detra¬
hit: Uolo te ẽẽ. amicum pauꝑum:
magis autem imitatorẽ. Ille gradus
ꝓficientium est: hic ꝑ fectorum. Amiei¬
cia pauꝑum. regum ainicos constitust.
amor pauꝑtatis. reges. Regnum de-¬
niq celorum pauꝑum est:et est regie
potestatis beare ꝓ uoluntate amicos.
Facite inquit uobis amicos de mãmona
miquitatis: ut cum defeceritis recipiã
tos met̃na tab̾nacula. Uides quia

Expanded text:
te, comparavit non caro et sanguis, sed te, comparavit non caro et sanguis, sed spiritus Dei, qui Willelmum fratrem tuum aeterna nobis societate et spirituali charitate devinxit, ac per eum te quoque, si dignum judicas. At, si sapis, non contemnes eorum amicitiam, quos Veritas beatos clamat, et reges pronuntiat coelorum . Quam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restringuntur, si et tu regnaveris. Quaenam vero invidiae causa potest esse, ubi sortium magnitudini consortium multitudo nil detrahit? Volo te esse amicum pauperum, magis autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, reges. Regnum denique coelorum pauperum est; et est regiae potestatis beare pro voluntate amicos. Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis; ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Vides quia
Abbreviated transcription (Latin):
scibiectionem. sui iuris ẽẽ : sua ꝑmittat᷑
uiuere lege.S abscidatur ut ouis morbi¬
da agrege. ut putridũ menbrũ a corpore:
qui iamexinde se ꝓcerto nouerit ate ha¬
beri tanquam et bnicum et publicanũ.
Et ne tumeas eẽ. contra caritatem. si
unius scandalum multorum recompen¬
saueris pace: quippe qui sua forte mali¬
cia frm̃ cohabitantium turbare facile
poterat unanimitatem: consoletur te illa
salomonis sententia. Quem deus negligit.
hannis euangłiste de scismaticis. Anob̃
exierunt: s non erant ex nobis. Et rursus
apud apłm. Infidelis: si discedit disce¬
dat. Alioquin non est relinquenda uir¬
ga peccatorum suꝑ sortem iustorum: ut
non extendant iusti ad iniquitatẽ manꝰ
suas. Melius est enim: ut ꝑeat tinus.
quam unitas.
t si facie ignotus nobis. et si cu¬
corpore remotus a nobis. amicus
tam̃ es: et amicicia notum iam nobis.
et p̃sentem te facit. Hanc tibi te nescien¬

Expanded text:
subjectionem, sui juris esse, sua permittatur subjectionem, sui juris esse, sua permittatur vivere lege; 107 sed abscindatur, ut ovis morbida a grege, ut putridum membrum a corpore; qui jam exinde se pro certo noverit a te haberi tanquam ethnicum et publicanum. Et ne timeas esse contra charitatem, si unius scandalum multorum recompensaveris pace, quippe qui sua forte malitia, fratrum cohabitantium turbare facile poterat unanimitatem. Consoletur te illa Salomonis sententia: Quem Deus negligit, annis evangelistae de schismaticis: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; et rursus apud Apostolum: Infidelis si discedit, discedat . Alioquin non est relinquenda virga peccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Melius est enim ut pereat unus, quamunitas.tsi facie ignotus nobis, etsi corpore remotus a nobis, amicus tamen es; et amicitia notum jam nobis et praesentem te facit. Hanc tibi, te nescien
Abbreviated transcription (Latin):
togͥ ille acrius insistit. quomodo agrege
infirmam separet ouiculam. quatinus
eo licentius rapiat. quo non fuerit qui
eripiat: tanto enixius tibi quantum in
te est.resistendum est. ne de manu tua
possit eam eruere: nequando dicat ini¬
micus p̃ualui aduersus eum. Itaq ag¬
gredere frẽm omĩ officio caritatis. uide¬
licet beneficiis. salutarib monitis. secretis
increpationib. publicis inhortationib.
duris etiam et uerborum et uerb̃um cor¬
reptionib: quodq efficatius. ẽẽ solet. tuis
addeum ꝑ eo frm̃q piis orationib. Quod
si iam ħ omĩa fecisti. nec ꝓfecisti: ad apłi
consilrum confuigiendum est dicentis.
auferte malum ex uobis. Auferatur gͦ
malus: ne malos generet. Neq eñi podest
arbor mala. fructus nisi malos facere.
Auferatur autẽ dico: s non quomodo ipse
uult. ut uidelicet tanquam ex tua licen¬
tia cum male secura conscientia extra con¬
gregationem. contra ꝓfessionem. deuitans

Expanded text:
to igitur ille acrius insistit, quomodo a grege to igitur ille acrius insistit, quomodo a grege infirmam separet oviculam, quatenus eo licentius rapiat, quo jam non fuerit qui eripiat; tanto enixius tibi, quantum in te est, resistendum est, ne de manu tua possit eam eruere, ne quando dicat inimicus: Praevalui adversus eum. Itaque aggredere fratrem omni officio charitatis; videlicet beneficiis, salutaribus monitis, secretis increpationibus, publicis inhortationibus, duris etiam et verborum et verberum correptionibus; quodque efficacius esse solet, tuis ad Deum pro eo fratrumque piis orationibus. 2. Quod si jam haec omnia fecisti, nec profecisti; ad Apostoli consilium confugiendum est, dicentis: Auferte malum ex vobis . Auferatur ergo malus, ne malos generet. Neque enim potest arbor mala fructus nisi malos facere. Auferatur autem dico, sed non quomodo ipse vult; ut videlicet tanquam ex tua licentia, cum male secura conscientia extra congregationem, contra professionem, devitans
Abbreviated transcription (Latin):
maliciosa:quandoquidẽ neq ad dexteram
neq ad sinistram declinauit. s directo ad
nos tramite uenit: quos utiq ꝓcerto scie¬
bat ur̃e ẽẽ sanctitatis seruos. ur̃e religio¬
nis amatores sincerissimos: et emulatores
fidelissimos. Suscipite gͦ eum uos qui
spiritales estis in spũ lenitatis: confir¬
meturq inco caritas. et excuset malum
factum intentio bona. Immo recuꝑate
cum gaudio quem dolebatis amissum:
contractamq de frĩs egressione ac trans¬
gressione tristiciam. effuget citissima de
regressione leticia. Confido autem de om¬
nipotentis miscđia. quia quicquid exasꝑ¬
auit inordinata discessio: postmodum
deliniȩt emendata conuersatio.
uꝑ fr̃e turbato. ciiii¬
et turbante frẽs: et condemnente
magistrum: breue tibi. s fidele
damus consilium. Diaboli studium est
circuire indomo dei. et querere quem de¬
uoret: tue econtra uigilantie inquantum
potes numquã locum dare diabolo.Quan¬

Expanded text:
malitiosa: quandoquidem neque ad dexteram malitiosa: quandoquidem neque ad dexteram neque ad sinistram declinavit, sed directo ad nos tramite venit, quos utique pro certo sciebat vestrae esse sanctitatis servos, vestrae religionis amatores sincerissimos, et aemulatores fidelissimos. Suscipite ergo eum vos, qui spirituales estis, in spiritu lenitatis; confirmeturque in eo charitas, et excuset malum factum intentio bona. Imo recuperate cum gaudio, quem dolebatis amissum; contractamque de fratris egressione ac transgressione tristitiam effuget citissima de regressione laetitia. Confido autem de Omnipotentis misericordia, quia quidquid exasperavit inordinata discessio, postmodum deliniet emendata conversatio.Super fratre turbato, et turbante fratres, et contemnente magistrum, breve tibi, sed fidele damus consilium. Diaboli studium est circuire in domo Dei, et quaerere quem devoret; tuae e contra vigilantiae, in quantum potes, nunquam locum dare diabolo. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
si quem ministerium ꝓhibet ẽẽ. pauꝑem:
amministratio ꝓbet pauꝑtim amatorem.
Non enim pauꝑtas uirtus reputat᷑: s pau
ꝑtatis amor. Deniq beati pauꝑes: non reb¬
Rẽm lamb̃tum quem in aliquibus
forte fluctuantem suscepimus: oran¬
tib quidem uobis ꝓ ipso constandẽ
remisimus. et nulla iam ut opinamur
scrupulositate pͥstina laborantem. Catisã
nempe aduentus eius. nec non et discessio¬
nis modum. et intentionem sollicite nobis
ꝑscrutantib. intentionem quidem uisus
est habere inculpabilem.s causam plane
non sufficientẽ. ut tali modo. id est sine li¬
centia discedere debuiss. Unde et sũpta
iuste meum inuectionis occasione: incre¬
pato ut oportebat. et confirmato inquib
nutabat: reditum ei ꝑsuasimꝰ. Et ꝓ rede¬
unte rogamus dilectissimi fr̃s. ẽẽ uos uide¬
licet p̃stabiles suꝑ frĩs p̃sumptione. s pre¬
sumptiõe ut uidetis satis simplici. et non

Expanded text:
si quem ministerium prohibet esse pauperem, si quem ministerium prohibet esse pauperem, administratio probet pauperum amatorem. Non enim paupertas virtus reputatur, 106 sed paupertatis amor. Denique beati pauperes, non reburem Lambertum, quem in aliquibus forte fluctuantem suscepimus, orantibus quidem vobis pro ipso constantem remisimus, et nulla jam, ut opinamur, scrupulositate pristina laborantem. Causam quippe adventus ejus, necnon et discessionis modum et intentionem sollicite nobis perscrutantibus, intentionem quidem visus est habere inculpabilem, sed causam plane non sufficientem, ut tali modo, id est sine licentia, discedere debuisset. Unde et sumpta justae in eum invectionis occasione, increpato ut oportebat, et confirmato in quibus nutabat, reditum ei persuasimus. Et pro redeunte rogamus, dilectissimi fratres, esse vos videlicet praestabiles super fratris praesumptione, sed praesumptione, ut videtis, satis simplici, et non
Abbreviated transcription (Latin):
iminus uos ꝓtanti oꝑis sus¬
ceptione feruere cõꝑissemus.
hortandus nob̃ suꝑhoc et ob¬
secrandus eẽtis. Nunc uero cum pͥma
inuitauerit nos ur̃a p̃currens deuotio:
restat ut eia quo bona cuncta ꝓcedunt
et referamus grates ꝓbono quod dedit
uelle: et fundamus p̃ces ut adiciat et ꝑ¬
ficere. ꝓbona uoluntate. Tamen gaudiũ
meũ non tacebo uobis. Quas nempe puta¬
tis delicias cordi meo afferat ur̃a huiꝰce¬
modi intentio: Delectabitur in erassitu¬
dine anima mea: si infatigabilem cogno¬
uero uos instudiis salutarib et honestis.
Gaudeo enim. non quia quero donum: s re¬
quiro fructum. Libenter recipiobenefici¬
um. quod ꝓsit danti. Alioquin non ambu¬
lo in caritate illa: que non querit quȩ sua
sunt. Et quidem nob̃ in hoc bene facitis.s
uob̃ melius: nisi forte excidit uob̃ illa sentñ¬
cia. beatiꝰ est dare: quam accipere. Hoc pla¬
ne decet ep̃m. hoc sacerdotium ur̃m cõmen¬
dat. ornat coronam. nobilitat dignitatem:

Expanded text:
minus vos pro tanti operis susceptione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. Nunc vero cum prima invitaverit nos vestra praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio. nisi aut apłice sedis lega¬
to. aut certe ꝓpͥo uocante ep̃o: quib
nr̃e humilitati sicut optime nostis
contradicere omĩno fas non est: insi
ex quocumq suꝑioris auctoritatis
et pax erit de me. Non tamen iccir¬
co etiã me latente et tacente. cessare
puto murmur eccłiarum: si non cesset
romana curia ꝓ uoluntate assisten¬
tium. facere pre iudicium in absen¬

Expanded text:
monasterio, nisi aut apostolicae Sedis legamonasterio, nisi aut apostolicae Sedis legato, aut certe proprio vocante episcopo: quibus nostrae humilitati, sicut optime nostis, contradicere omnino fas non est, nisi ex quocunque superioris auctoritatis et pax erit de me. Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudicium in absen
Abbreviated transcription (Latin):
rauerim. quam ꝑ uos uir optime. cui
in hac re nec potestas de est. nec uoluntas
ut comꝑi : Gaudeo nempe quod et tr̃e
prudentie nrãm intalib occupationẽ
displicere cognoui. Et quidem iustissi¬
me et amicissime. Age gͦ si ita uultis.
immo quia sic cernitis ac decernitis et
amico expedire. et monacho conuenire.
date queso oꝑam. quatinus una utri-¬
usq uoluntas citius impleatur. quo et
uobis uidelicet satis fiat ad iusticiam.
et michi ad salutem anime constilatur.
Indicatur si placet clamosis et impor¬
tunis ranis de cauernis non egredi: s
suis contentas ẽẽ paludib. Non audi¬
antur in conciluis. in palatus non
inueniantur: ad causas ad negotia.
nulla necessitas. nulla trahere possit
auctoritas. Sic forsitan ur posset a¬
micus declinare p̃sumtionis notam.
Nam noxam unde contrahere potue¬
rim ignoro: cum sciam michi consiliũ
c̃ẽ et ꝓpositum. nunquam si causa dũ¬
taxat nr̃i ordinis non fuerit exire de

Expanded text:
raverim, quam per vos, vir optime? cui raverim, quam per vos, vir optime? cui in hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gaudeo nempe, quod et vestrae prudentiae nostram in talibus occupationem displicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime. Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date, quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, quo et vobis videlicet satisfiat ad justitiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, clamosis et importunis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciam mihi consilium esse et propositum, nunquam si causa duntaxat nostri ordinis non fuerit exire de
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Utinam non issem ad illa: utinã
non ir̃e ad similia. Utinam et ntꝑ non
armari trrannidem: quasi non sadis
ꝑse insanisset. Tum demum sensi uix¬
ta ꝓpħam adherescere linguã meam pa¬
lato meo. cum subito pondus suꝑ iectã
est nr̃is ceruicib atq irrefragabilis
auctoritas litterarum. Heu obmutui
et humiliatus sum et silui abonris. et
dolor meus renouatus est: quando
uidi repente ad illas litteras impleri
facies innocentium ignominia. et leta¬
ri amplius impios quod male fecerint
et exultare in reb pessimis. Misertum
est impio ut iuxta dictum ꝓpheticum
non disceret facere iustitiam: et qui in
terra scõrum inqua gessit. ipsius terra
iustissimo quo tenebatur absoluta est
interdicto. Propter huiusmodi et si ali¬
ud non sit. grauor interẽẽ causis: quarũ
p̃sertim mca non inter esse cognosco.
Grauor: s trahor. At uero ab hac neces¬
sitate ꝑ quem melius retrahi posse spe¬

Expanded text:
mihi. Utinam non issem ad illa, utinam mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem ad similia. Utinam et nuper non armari tyrannidem, quasi non satis per se insanisset. Tum demum sensi juxta prophetam adhaerescere linguam meam palato meo : cum subito pondus superjectum est nostris cervicibus, atque irrefragabilis auctoritas litterarum. Heu! obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis, et dolor meus renovatus est , quando vidi repente ad illas litteras impleri facies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis. Misertum est impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere justitiam: et qui in terra sanctorum iniqua gessit , ipsius terra justissimo quo tenebatur, absoluta est interdicto. 3. Propter hujusmodi, etsi aliud non sit, gravor interesse causis: quarum praesertim mea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac necessitate per quem melius retrahi posse spe
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi uero nulla mea mala inueniant. ut
ꝓ malis bona michi obiciant: uel potius
adiciant aliena. At ego nec indignis uitu¬
ꝑationib moueor:. nec indebitas recipio
laudes. Nichil mea refert: de his quorũ
auctor non extiti. Laudent si uolunt. uł
uituꝑent si audent. de pͥmo quidem dñm
albanensem. de scdo uero dnm̃ remensem:
porro de tercio eundem equȩ archiepisco¬
pum. simul et ep̃m laudunensem. cum
rege pariter. et multis aliis reuerendis ꝑ¬
sonis: qui se utiq auct̾ores inhis et prin¬
cipes extitisse minime diffitentur. Si
bene egerunt quid ad me : si aliter quid
eque ad me: Antota et sola culpa mea
est quod asfui. homo solis latebris
dignus. soli michi tudex. soli aceusator
et arbiter constitutus. quatinus mo¬
nstret actio quod habet ꝓfessio: et
nomen monachi. solitaria michi con¬
uersatio interp̃tetur : Affui eñ nega¬
re non possum: s uocatus. s tractus.
Si hoc amicis nr̃is difplicuit: fateor et

Expanded text:
Quasi vero nulla mea mala inveniant ut Quasi vero nulla mea mala inveniant ut pro malis mihi bona objiciant, vel potius adjiciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec indebitas recipio laudes: nil mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primo quidem dominum Albanensem, de secundo vero dominum Remensem; porro de tertio eumdem aeque archiepiscopum simul et episcopum Laudunensem, cum Rege pariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et principes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui, homo solis latebris dignus; soli mihi judex, soli accusator et arbiter constitutus, quatenus monstret actio quod habet professio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et
Abbreviated transcription (Latin):
dico lapidatis. s laceratis. ut minus
aliquid recipiam a dño meoͬ Et hoc
merito atq cum om̃i gloria responderem.
siquid ineis meum cognoscerem. Nunc
autem ut quid iudicor ego de factis alie¬
nis: Aut si mcis. cur tanquam de malis.
cum cuncta hec iuste et p̃clare gesta fu¬
isse. nulla imprudentia dubitare. nulla
negare impudentia possit : Eligite nunc
utrumlibet. Aut negate certe: aut fatemi¬
ni me horum auctorem. Si feci: laude dig¬
num est. laudabilia ꝑegisse: et iniq redar¬
gtior. unde laudari merueram.Si non fe¬
ci: ut laudem non merui. sic ꝓfecto nec uitu¬
ꝑationem. Nouum genus detractionis.
et reuera simile aliquid habens oꝑi bala¬
am: qui ductus et conductus ad maledi¬
cendum popło. magis benedictionibus
cumulabat. Quid iustius. quid iocundi
us. ut quem rep̃hendere intendis.plus cõ¬
mendes:ut p̃coniis ꝓ conuitiis utaris nesci¬
us.et uolens detrahere laudes inuitus:

Expanded text:
dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus aliquid recipiam a Domino meo? Et hoc merito atque cum omni gloria responderem, si quid in eis meum cognoscerem. Nunc autem utquid judicor ego de factis alienis? aut si meis, cur tanquam de malis? cum cuncta haec juste atque praeclare gesta fuisse nulla imprudentia dubitare, nulla negare impudentia possit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut laudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera simile aliquid habens operi Balaam, qui ductus et conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Quid justius, quid jucundius, quam ut quem reprehendere intendis, plus commendes; ut praeconiis pro conviciis utaris nescius; et volens detrahere laudes invitus?
Abbreviated transcription (Latin):
romane sedis cancellario. Fr̃
bernardus abbas dictus clare¬
uallis. salutem et non in uia.
Etiam ne pauꝑi et inopi ueritas odium
parit. et ne ipsa quidem miseria declinare
inuidiam potest: Querar anglorier
quod factus sum et ipse inimicus uera
dicens: Uera dicens. an recta agens:D
hoc uiderint fr̃s nr̃i. qui contra legem ma¬
ledicunt surdo: et maledictum ꝓpheticũ
non uerentes. dicunt bonum malum. et
malum bonũ. Quid in me obom uiri
displicuit fraternitati ur̃ȩ Utrum ne
quod apud cathalaunum amotus est. a
uillicatione sibi credita homo usqquaq
diffamatus. quia in eccłia uirdunensi
cui p̃fuerat dissipasset bona dñi suis
An quod in urbe cameracensi monasterii
sui manifestus destructor fulbertus.
cedere compulsus est paruino. qui om̃i¬
um testimonio. fidelis est seruus et pru¬
densͦ An certe quod laudum de ꝓstibu¬
lo ueneris. suum deo sanctuariũ restitu¬
tum est: Propter quod horũ me non

Expanded text:
Romanae sedis cancellario, frater Romanae sedis cancellario, frater BERNARDUS abbas dictus Clarae-Vallis, salutem, et non in via. 1. Etiamne pauperi et inopi veritas odium parit, et ne ipsa quidem miseria declinare invidiam potest? Querar, an glorier, quod factus sum et ipse inimicus vera dicens? Vera dicans, an recta agens? Sed hoc viderint fratres vestri, qui contra legem maledicunt surdo , et maledictum propheticum non verentes, dicunt bonum malum, et malum bonum . Quid in me, o boni viri, displicuit fraternitati vestrae? Utrumne quod apud Catalaunum amotus est a villicatione sibi credita homo usquequaque diffamatus, quia in ecclesia Virdunensi cui praefuerat, dissipasset bona domini sui? An quod in urbe Cameracensi monasterii sui manifestus destructor Fulbertus cedere compulsus est Parvino, qui omnium testimonio fidelis est servus et prudens? An certe quod Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum est? Propter quod horum me, non