comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
renam mercedem conabantur facere mandata. nec tamen faciebãt.
quia non ambulabant. S cum amantur suꝑ aurum om̃is t̾rena
merces uilis est. nec illis cõparatur. Et quia dilexi Propterea di¬
rigebar ad om̃ia mandata cua. quib dilettione coherebam. ut ex
rectis rectus fierem. Unde hoc sequitur. quia omẽm uiam iniquã.
que est quasi naufragiũ recte iue. odio habui. Qui enĩ amat rectã
uiam necessario odit. iniquã. aliter enim ad omnia mandata non
potest dirigi:
littera dicit se os aꝑuisse. et attraxisse
sp̃m. ut eius audiatur oratio et plorasse.¬
congrue huic occonario p̃ponitur litt̾a
phe. quȩ int̃pretatur errauit. quia hic
condolet his. qui a uia ueritatis errando
calumpmantur. quib ꝓponit quomodo scrutatur legem. et
qualem intellectũ habet in ea. Et quia phe. int̾pretatur errauit.
merito huic littere lacrimabilis psalmus subiectus est. scilicet as¬

Expanded text:
renam mercedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, renam mercedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrena merces vilis est, nec illis comparatur, et quia dilexirigebar ad omnia mandata tua, Aug. quibus dilectione cohaerebam, ut ex rectis rectus fierem. Unde hoc sequitur, quod omnem viam iniquam, quae est quasi naufragium rectae viae, odio habui. Qui enim amat rectam viam, necessario odit iniquam. Aliter enim ad omnia mandata non potest dirigi. littera dicit se os aperuisse, et attraxisse spiritum, ut ejus audiatur oratio, et plorassecongrue huic octonario praeponitur littera Phe, quae interpretatur erravit; quia hic condolet his, qui a via veritatis errando calumniantur: quibus proponit quomodo scrutatur legem, et qualem intellectum habet in ea. Et quia Phe interpretatur erravit, merito huic litterae lacrymabilis psalmus subjectus est, scilicet as
Abbreviated transcription (Latin):
subeat. peccatũ et mortem tollat. uitam reparet. Ido tempus. quia
suꝑbi iudei de se p̃sumentes. suam ĩticiam constituere uolentes. dissi¬
pauerunt legem tuam p̃uaricando. aliter agentes quã preciptum
foret. Unde quilibet humiliati confugerunt ad grãm subuement̃e.
antixp̃i. uel antiochi. qñ erit magna tribulatio et multoꝵ habun¬
dabit iniquitas. et quia uidet illis tẽporib legem dei eẽ polluen¬
dam. clamat tempus eẽ subueniendi. ne salus popłi ꝑeat dicens.
Odñe tempus est faciendi. id est adiuuandi. non differendi quoa
expedit. quia dissipauerunt legem tuani. et qui a dissipant. quan¬
tione impleantur mandata. quȩ timore non poterant impleri. Ui¬
leri dico. suꝑ aurum et topasio. hoc est quod alibi dicit. suꝑ aurũ
et lapidem p̃ciosum multum: Topasius dicitur lapis multũ pre¬
ciosus. olim cum in uet̾i testamento laterẽt sub uelo gr̃e. ꝓpter ter¬

Expanded text:
subeat, peccatum et mortem tollat, vitam reparet. Ideo tempus, quia subeat, peccatum et mortem tollat, vitam reparet. Ideo tempus, quia superbi Judaei de se praesumentes, suam justitiam constituere volentes, dissipaverunt legem tuam praevaricando, aliter agentes quam praeceptum foret. Unde quilibet humiliati confugerunt ad gratiam subvenientem, Antichristi, vel Antiochi, quando erit tribulatio et multorum abundabit iniquitas. Et quia videt illis temporibus legem Dei esse polluendam, clamat tempus esse subveniendi, ne salus populi pereat, dicens: O Domine, tempus est faciendi, id est adjuvandi, non differendi, quod expedit, quia dissipaverunt legem tuam. Et ideo, quia dissipant, quantione impleantur mandata, quae timore non poterant impleri. Dilexi dico, super aurum et topazion: hoc est quod alibi dicit, super aurum et lapidem pretiosum multum. Topazius enim dicitur lapis multum pretiosus, olim cum in Veteri Testamento lateret sub velo gratia, propter ter
Abbreviated transcription (Latin):
est fastidiũ petendi: ubi largitas est datoris.Infinita petit. qui se¬
cundũ miscdĩam fieri querit. Eo nota quod ait cum seruo tuo. ec¬
ce in hoc liberum arbitriũ indicat. quod gr̃e cooꝑatur. N ota etiam
quod ait tuo. quasi non alt̾ius. qui enim alt̾ĩus seruus est: statim
facis. non homo se. Iustificationes quas iam accepit semꝑ pecto Ut
liber meus. et quia seruus tuus sum. ideo da michi intellectum Iam
habet intellectũ. si uberiorem querit. ut semꝑ accipiat. et quodamm
de fonde lucis etue semꝑ bibat. dico da: ad hoc utiq ut sciam testimo¬
niatua. quod opus est contra calũpinantes. Tempus. Ideo daintel¬
nichil ꝓficientib erogau̾at mulier illa euãgłica. faciendi ergo tem¬
pus est non iubendi. est enim tempus tacendi et tempus loquen¬
di. Tempus legis dicitur tẽpus loquendi ubi erat uox uerboꝵ sine
oꝑatione gr̃e. S empus uero euangłu est tempus tacendi illa lega
est tempus dño faciendi. hoc est ut ꝓ nobis crucem ascendat. mortẽ

Expanded text:
est fastidium petendi, ubi largitas est datoris. Infinita petit, qui secundum misericordiam quaerit. Et nota quod ait: Fac cum servo tuo. Ecce in hoc liberum arbitrium indicat, quod gratiae comparatur. Nota etiam quod ait tuo, quasi non alterius; qui enim alterius servus est, statim facis, non homo se. Justificationes quas jam accepit, semper petit, ut liber meus. Et quia servus tuus sum, ideo da mihi intellectum. Jam habet intellectum, sed uberiorem quaerit, ut semper accipiat, et quodammodo de fonte lucis aeternae semper bibat. Dico da, ad hoc utique, ut sciam testimonia tua, quia opus est contra calumniantes. Ideo da intelnihil proficientibus erogaverat mulier illa evangelica. Faciendi ergo tempus, non jubendi. Est enim tempus tacendi, et tempus loquendi . Tempus legis dicitur tempus loquendi, ubi erat vox verborum sine operatione gratiae; tempus vero Evangelii est tempus tacendi illa legalest tempus Domino faciendi, hoc est ut pro nobis crucem ascendat, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
iustitie tue. ħ eatus qui głatur in humilitate magis quã potesta¬
te. Dotestas enim decipit. humilitas non destituit. ido̾ o dñe uiui¬
fica me scđ̾m uerbum tuum. ut scđ̾m uerbum tuũ uuiam et om¬
plactta. id est sacrificia laudis. caritate non timore oblata place¬
ant tibi ne repbes. s approba sacrificia laudis confessione obla¬
ta caritatis. non alio modo. et ido̾ bene ait uoluntaria . Uolun¬
taria enĩ est confessio laudis quã iste inter angustias offert. qua
oblatione placatus. etiam uidicia tua doce me que fidelib apis¬

Expanded text:
justitiae tuae. Beatus qui gloriatur humilitate magis quam potestajustitiae tuae. Beatus qui gloriatur humilitate magis quam potestate: potestas enim decipit; humilitas non destituit. Ideo, o Domine, vivifica me secundum verbum tuum, ut secundum verbum tuum vivam, et omAug. id est sacrificia laudis charitate non timore oblata, placeant tibi, ne reprobes, sed approba sacrificia laudis confessione oblata charitatis, non alio modo. Et ideo bene ait, voluntaria. Voluntaria enim est confessio laudis, quam iste inter angustias offert; qua oblatione placatus, Et judicia tua, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucernam. et rectas semmitas habeno. uiraui et statui. id est
siricter statui. Quid:. Custodite iudicia iustitiȩ tue. inter que¬
libet ꝑicula. quod fit ꝑ fidem. dum sub deo iusto iudice nec bo¬
num sine fructu. nec malũ impuuitũ creditur. Ideo ait. statuucusto¬
dire iudicia nistitiȩ tue. ut credant scilicet cuiq retribuendum ẽẽ
scđm merita. et etiam que hic aguntur in bonis. et in malis. s̾co cħ¬
iudicio fieri. ut a nullo moueatur ꝑfectus. s ꝓ hac fide grauia fusti
miliatus sum usquequaq uelusq ualde a ꝑsecutore. Ron dico
humiliaui me. ut humilitatẽ quȩ in p̃cepto est intelligi sit necẽe
s humiliatus sum uehem̃ti ꝑsecittione s ne fides deficiat. odñe¬
custodiam iudicia iustitie tue. aliter etiam aĩa moritur in cribu¬
latione. nisi uiuifices: Uel de uirtute humilitatis agie cum ait.
humiliatus sum usquequaq hoc uolebat qui custodit iudicia

Expanded text:
ad lucernam, et rectas semitas habens. Juravi et statui, id est ad lucernam, et rectas semitas habens. Juravi et statui, id est firmiter statui. Quid? custodire judicia justitiae tuae, inter quaelibet pericula. Quod fit per fidem, dum sub Deo justo judice, nec bonum sine fructu, nec malum impunitum credatur. Ambr., Aug. Ideo, ait, statui custodire judicia justitiae tuae, ut credam, scilicet cuique retribuendum esse secundum merita, et etiam quae hic aguntur in bonis et in malis justo judicio Dei fieri ut a nullo moveatur perfectus, sed pro hac fide sustimiliatus sum usquequaque. Vel usque valde, a persecutore, non dico humiliavi me, ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse; sed humiliatus sum vehementi persecutione; sed ne fides deficiat, oe tuae. Aliter, et anima moritur in tribulatione, nisi vivifices. Vel de virtute humilitatis agit, cum ait: Humiliatus sum usquequaque; hoc volebat, qui custodit judicia
Abbreviated transcription (Latin):
lumen semitis meis. oꝑum lumen ꝓpͥe tamen quod ex se lucet. ñ
est insi deus. qui illuminat omẽm hominem. Unde. Ego sum
lux mundi. Luterna autẽ est creatura: quȩ participat lumine.
Idoq de iobe dicitur. Paraui lucernam xp̃o meo. E um ogitur um¬
genitũ uerbum equale lumen gignenti dicatur. et homo ab illo
illuminatus dicatur lucerna. et nec homo sit uerbũ quod est lu¬
men. nec illud uerbũ sit lucerna: manifestũ est de hoc non hic agi
ubi idem uerbum lumen et lucerna dicitur. Et nota quod pͥus
dixit pedib. deide semitis. ut nos pͥus clarificati corde. post
ne ambulans. Iuraui. Quasi diceret Alioquin infirmis dic̃ ihe
non ẽẽ iurandum om̃ino. Nemo eiñ bene uirat. nisi qui potest
scire quod uirat. deinde exponit urare. et ꝓ id est statui. quasi
ꝑ sacramentũ. quia ita firus est in eo ut statuere habeatur. ꝓ
iuratione. Et est sensus. Ac si dicat. Ego tanquã bene ambulãs

Expanded text:
lumen semitis meis, operum. Lumen tamen proprie quod ex se lucet, non lumen semitis meis, operum. Lumen tamen proprie quod ex se lucet, non est nisi Deus , qui illuminat omnem hominelux mundi. Lucerna autem est creatura, quae participat lumine. Ideoque de Joanne dicitur: Paravi lucernam Christo meo . Cum igitur unigenitum Verbum aequale lumen gignenti dicatur, et homo ab illo illuminatus dicatur lucerna, et nec homo sit Verbum, quod est lumen, nec illud Verbum sit lucerna, manifestum est de hoc non hic agi, ubi idem verbum lumen et lucerna dicitur. Cassiod. Et nota quod prius dixit, pedibus, deinde semitis, ut nec prius clarificati corde, post ine ambulans, juravi. Alioquin infirmus dicit Jesus non esse jurandum omnino . Nemo enim bene jurat, nisi qui potest scire quod jurat. Deinde exponit jurare et, pro id est, statui quasi per sacramentum, quia ita fixus est in eo, ut statuere habeatur pro juratione. Quasi dicat: Ego tanquam bene ambulans
Abbreviated transcription (Latin):
dum ore nt̃o recensetur. lucet enĩ in nobis tanquã inuase fictili.
tem in hunc mundũ. Mitte ergo oleum ne deficiat tibi lumen
lucernȩ. oleum inquã miscłiȩ celestis et gr̃e. quo unguebantur
ꝓpħe. quo ceruicis nr̃ȩ dura mollescunt. quo etiã collisa scropu¬
lis peccatoꝵ fouentur corpora. Nota etiã congruã uerboꝵ distincti¬
onem dum ait. Lucerna pedib et liunen semitis lucerna enĩ suf¬
ficit pedib ad ambulandũ. semitis uero: opus est luce expansa ad
illum inandũ. Ueluerbum id est xp̃c dicitut lucerna scdm le¬
gem. ubi minus clare lucebat. lum en scđm euanglium. ubi
aꝑte irradiat. Uel uerbum intelligitur uerbũ omnis sc̃e secip¬
turę. quod est nobis lucerna. Unde petrus. habemus certiorem
ꝓphicum serinonẽ. cui intendentes bene facitis. tanquã lucerne
dib ineis. mentis in nocte huius seculi lucens. ubi sunt laquei fo¬
uee. que homo sua ꝓuidentia non uitaret. et idem uerbum est

Expanded text:
dum ore nostro recensetur. Lucet enim in nobis tanquam in vase fictili,tem, etc. Mitte ergo oleum, ne deficiat tibi lumen lucernae, oleum, inquam, misericordiae coelestis et gratiae, quo ungebantur prophetae, quo cervicis nostrae dura mollescunt, quo etiam collisa scopulis peccatorum foventur corpora. Nota etiam congruam verborum distinctionem, dum ait: Lucerna pedibus, et lumen semitis. Lucerna enim sufficit pedibus ad ambulandum. Semitis vero opus est luce expansa ad illuminandum. Vel Verbum, id est Christus, dicitur lucerna secundum legem, ubi minus clare lucebat; lumen, secundum Evangelium, ubi aperte irradiat. Aug. Vel verbum intelligitur verbum omnis sanctae Scripturae, quae est nobis lucerna. Unde Petrus: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui intendentes benefacitis tanquam lucernae dibus meis, mentis, in nocte hujus saeculi lucens, ubi sunt laquei, foveae, quae homo sua providentia non vitaret. Et idem verbum est
Abbreviated transcription (Latin):
nib meis semꝑ. Plures libri habent inimanib tuis unde nuitꝰ
potest eam raꝑe. Unde. iustoꝵ anime in manu dei sunt. in cuiꝰ
nanu et nos sumus et sermones nr̃i. et tuis manib aduitus. ie¬
gem tuam ñ sum oblitus. Inde potest uideri anima inmanibus
dei locata. hoc ꝗidẽ planũ est. s non nulli codices habent anima
mea in manib meis semꝑ. quod quomodo intelligatur ignoro.
Uidetur iunior ille filius animã in manib habuisse: dum di¬
xit patri. Na michi portionem substantie: quȩ me contingitꝰ. Un¬
de ꝑierat. ido mortuus erat nisi dicatur. anima mea in manib
eam semꝑ offero tibi iuuificandam: ut alibi dicitur. Ad te leuaui¬

Expanded text:
er. Aug. Plures libri habent in manibus tuis. Unde nullus potest eam rapere. Unde: Justorum animae in manu Dei sunt , in manu cujus et nos sumus et sermones nostri. Et tuis manibus adjutus legem tuam non sum oblitus. Inde potest videri anima in manibus Dei locata, hoc quidem planum est, sed nonnulli codices habent: Anima mea in manibus meis semper, quod quomodo intelligatur ignoro. Videtur junior ille filius animam in manibus suis habuisse, dum dixit Patri: Da mihi portionem substantiae quae me contingit , unde perierat. Ideo mortuus erat, nisi dicatur: Anima mea est in manibus ia sem
Abbreviated transcription (Latin):
mei int̾iores defecerunt a se scienter et ardenter intuendo insaluta
deficiunt p̃uidentes futura supplicia. ut peccatoꝵ gerendam annũ¬
sime sꝑantib datur: et illi sunt oculi pene. et isti sunt oculi gr̃e. et
imꝑfecte fortasse animȩ sunt oculi supplicioꝵ. ꝑfecte autẽ oculi gr̃a¬
rum. puriores et sinceriores. Potest etiam una & eadem anima habe
oculum supplicioꝵ et oculum gr̃ȩ. et iste dexter. et ille leuꝰ est et idõ
płaliter dixit oculi. Hii autẽ oculi istius defecerunt in xp̃m. dum
memor infirmitatis humnane diumnam in xp̃o desiderat grãm. ut
sit iustus. Et defecerunt: in eloquiũ iustitiȩ tuȩ. ł ioquium iusticiȩ
dicit uerba euangłica quȩ xp̃c dicturus erat. ut nos iustificaret s los

Expanded text:
mei, interiores, defecerunt a se sitienter et ardenter intuendo, in salutadeficiunt, praevidentes futura supplicia, ut peccatorum gerendam annunime sperantibus datur. Et illi sunt oculi poenae, ista sunt oculi gratiae: et imperfectae fortasse animae sunt oculi suppliciorum. Perfectae autem oculi gratiarum puriores, et sinceriores. Potest etiam una et eadem anima habere oculum suppliciorum, et oculum gratiae, et ille dexter, et ille laevus est. Et ideo pluraliter dixit, oculi. Hi autem oculi istius defecerunt in Christum, Aug., Ambr., Aug. dum memor infirmitatis humanae divinam in Christum 269 desiderat gratiam, ut sit justus; et defecerunt in eloquium justitiae tuae. Eloquium justitiae dicit verba evangelica, quae Christus dicturus e
Abbreviated transcription (Latin):
liberationis indiciũ. Seruus enĩ dicitur a seruando. eo quod captꝰ
ab imminenti seruatur int̾itu. S uscipe dico. in bonum: quẽ illi im¬
pellunt in malũ. Acsi dicit. Prosit etiam michi quod seruus citus sũ
non alt̾ius. pretiosa est hec seruitus. quȩ uirtutũ constat expensis Ido
timeo tradi. quia calũpniatores contra meam innocentiã se erigutꝰ et
suꝑbiũt. Unde subdit. Non calũpmentur me suꝑbi. Quod att. ĩ
calupnientur. greca locutio est minus usitata nobis. Et est sensus.
Non calũpment᷑ me id ẽ non capiant calũpniando. E alũpniarũ
autẽ maxima est. quod suꝑbi dicunt. a nobis mortuũ coli. Suꝑbi
uero sunt iudei et gentes: heretici. scismatici. quos om̃s suꝑbia de
humilitatem xp̃ianam. quarũ maxima est illa quã diximus. Ealũp¬
niatur etiã di abolus dicens. N unquid iob timet dm̃ frustra: Sed

Expanded text:
liberationis indicium. Servus dicitur a servando, eo quod captus liberationis indicium. Servus dicitur a servando, eo quod captus ab imminenti servatur interitu. Aug., Ambr., Aug. Suscipe, dico, in bonum, quem illi impellunt in malum, ac si dicat: Prosit etiam mihi, quod servus tuus sum, non alterius; pretiosa est haec servitus quae virtutum constat expensis. Ideo timeo tradi, quia calumniatores contra meam innocentiam se erigunt et superbi. Non calumnientur me superbi. Quod ait, non calumnientur, Graeca locutio est, minus usitata nobis. Et est sensus: Non calumnientur, id est non capiant, calumniando. Calumniarum autem maxima est, quod superbi dicunt, a nobis mortuum coli. Superbi vero sunt Judaei et gentes, haeretici, schismatici: quos omnes superbia de ra humilitatem Christianam; quarum maxima est illa quam diximus. Calumniatur etiam diabolus, dicens: Nunquid Job timet Deum frustra? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
rectum est. uel prauum iudicium. Iustitia uero ẽ magna uir¬
tus animi. quã qui habet recte iudicat. s quia eam non tacit in
homine nisi deus. hic non ipsa s opus eius signatur nomine iu
tiȩ. Et nota quod hoc dicere non est iactantia głosi et insolentis. s
assertio uitȩ innocentis iure presũpta. neuideatur dignus qui de¬
tur nocentib. Defensio igitur est: non arrogantia. Qui autẽ confi¬
rus facit iudiciũ et iustitiam debet orare. ne timendo pati mala.
cedat inimicis ut faciat mala: quia qui dedit uincere carnẽ ne
uoluntate trabatur. dat etiam patientiam: ne dolore frangat᷑.¬
ynde subdit. ne tradas me. quasi dice̾t. fecit tudiciũ. et ideo ñ
tiadas. deserendo me scdin animam. et si scđ̃m corpus calũpnian¬
tib me. id est illis qui ꝓpterea aduersantur. quia feci iudiciũ et
iustitiam. Ut homo timet iste in bello diaboli sciens bellum im¬
par sibi cẽ aduersum spũalia nequitiȩ. et id̾o non fisus sibi huini¬

Expanded text:
Rectum est vel pravum judicium. Justitia vero est magis virtus animi, quam qui habet, recte judicat; sed quia eam non facit in homine nisi Deus, hic non ipsa, sed opus ejus signatur nomine jutiae. Et nota quod hoc dicere non est jactantia gloriosi et insolentis, sed assertio vitae innocentis jure praesumpta, ne videatur dignus qui detur nocentibus. Defensio igitur est, non arrogantia. Qui autem confixus facit judicium et justitiam, debet orare ne timendo pati mala cedat inimicis, ut faciat mala, quia qui dedit vincere carnem, ne voluptate trahatur, dat etiam patientiam, ne dolore frangatur. Ne tradas me. Quasi dicat: Feci judicium, et ideo ne tradas, deserendo me secundum animam, et si secundum corpus, calumniantibus me, id est illis qui propterea adversantur, quia feci judicium et justitiam. Ambr. Ut homo timet iste in bello diaboli, sciens bellum impar sibi esse adversum spiritualia nequitiae. Et ideo non fisus sibi humi
Abbreviated transcription (Latin):
fauus melle. Uel melli quod exp̃ssum et eliquatũ est. aꝑta doce¬
na similis est. fauo autẽ illa quȩ de obstrusis sacramentis quasi
cereis cellulis ore mandentis. id est disserentis expͥmitur. Congru¬
e ergo illa ducuntur in cõparatione eloquioꝵ diuinoꝵ. cum
quib ipsa eloquia similitudines: et affinitatẽ habent. Seq̃r
et Amandatis tuis intellexi. non mandata ipsa dico me intel¬
lexisse. s a mandatis. quia ea fatiendo uenit iste ad altitudinẽ sapi¬
entiȩ. quia nisi ꝑ obedientiã mandatoꝵ. non uenitur ad sapientiã
occultoꝵ. Unde in libro sapientie. Concupisti sapientiã serua man¬
data. et dñs prebet illam tibi. Si aliter feceris dicitur cibi in libso
ihĩi filii sirach. Altiora te ne quesieris: et fortiora te ne scrutatus fu¬
eris.s que p̃cepit tibi dñs illa cogita semꝑ. quia et ante quã
ꝑcipiatur sapientia. et post ꝑceptam sunt cogitanda. Quantũ

Expanded text:
favus melle. Vel melli, quod expressum et eliquatum est, aperta doctfavus melle. Vel melli, quod expressum et eliquatum est, aperta doctrina similis est: favo autem illa quae de obstrusis sacramentis, quasi cereis cellulis ore mandentis, id est disserentis exprimitur. Congrue ergo illa dicuntur in comparatione eloquiorum divinorum, cum quibus eloquia ipsa similitudines et affinitatem habent. VER mandatis tuis intellexi. Aug. Non mandata ipsa dico me intellexisse, sed a mandatis quia faciendo venit iste ad altitudinem sapientiae, quia nisi per obedientiam mandatorum non venitur ad sapientiam occultorum. Unde in libro Sapientiae: Concupisti sapientiam, serva mandata et Dominus praebet illam tibi. Si aliter feceris, dicitur tibi in libro Jesu, filii Syrah: Altiora e non quaesieris, vel fortiora te ne scrutatus fueris, sed quae praecipit tibi Dominus illa cogita semper, quia et antequam percipiatur sapientia et post perceptam sunt cogitanda. Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
uia. et cet̾a. Quasi. iutellexi mandata et oꝑe cõpleui. quia ab om¬
lum. s iste ꝓhibiit ne ꝑuersitate eoꝵ subuteretur id est senioꝵ.
A hoc ꝓhibui ut custodiam uerba tua. quod aliter fieri non po¬
mitis ueteris uel noue legis. huius rei est causa. quia tu non mo
timin iudicia tua. Unde alibi. A iudicus enĩ tuis timui. et semꝑ
eis credidi. quia tu intus digito tuo legem posiusti michi. id est
scripsisti in corde. ut non sicut seruus timerxi.s diligerem. Un¬
de subdit. Quam dulcia. Quasi dicet. Intellexi mente. impleui
oꝑe. et etiam anmintiaui aluis. Et hoc est. Quam dulcia sunt
eloquia tua. in quib remisno et uita p̃dicatur. faucib ineis.
cordis non carnis ad degluciendũ. et orimeo ad loquendum.
faucib namq deglutit. ore loquitur. et loquenti sunt dulcia
Et nota quod ubiq in his cõparationib. non sicut ponit. s suꝑ
quia hec diuinis non possunt cõpatari. Mel est uetus testam̃tũ¬

Expanded text:
i dicat: Intellexi mandata et opere complevi, quia ab omlum. Sed iste prohibuit ne perversitate eorum subverteretur, id est seniorum. Ad hoc prohibui, ut custodiam verba tua quod aliter non pomitis veteris vel novae legis; cujus rei est causa quia tu, non Motimui judicia tua. Unde alibi: A judiciis enim tuis timui . Et semper eis credidi, quia tu, intus digito tuo, legem posuisti mihi, id est scripsisti in corde, non ut sicut servus timerem, sed diligerem. Alcuin., Cassiod. Quasi dicat: Intellexi mente, implevi opere, et etiam annuntiavi aliis, et hoc est: Quam dulcia sunt eloquia tua in quibus remissio, et vita praedicatur, faucibus meis cordis, non carnis ad deglutiendum: et ori meo ad loquendum. Faucibus namque deglutit, ore loquitur, et loquenti sunt dulcia,Et nota quod ubique in iis comparationibus non, sicut ponit, sed super, quia haec divinis non possunt comparari. Mel est Vetus Testam
Abbreviated transcription (Latin):
tio: ubi coguitio est. fides p̃cedit. Ita ergo ꝑfecte cognouit iste
ut humiliaretur inueritate. quod est ad salutem humiliari.
Sciebat enĩ ꝓsꝑa. uel aduersa ad cẽptandum data. unde sub¬
dit. et in ueritate quasi cognoui. et ideo humiliasti me in
ueritate tua. ut bene ꝑferam ꝓsꝑa uel aduersa. Prectus non in¬
sensus. s ordo littere ut consoletur me. In labore enim ꝑfectufuir
ñ finem laboris s uerbum consolationis petit. ut bene ꝑferat.
fiat dico scm eloquiũ tuum. i est sicut ꝓmisisti s post hec et
ꝑ hȩc. Ueniant michi. in ficturo. muserationes tuȩ. et ꝑ illas
uiuam. uere. ẜ xpͥmit quid ꝑ miscđiam detur scilicet uita et̃na
quȩ sola est uita. sine adlitam̃to Quo merito: Quia lex tua me¬

Expanded text:
tio; ubi cognitio est, fides praecedit. Ita ergo perfecte cognovit iste tio; ubi cognitio est, fides praecedit. Ita ergo perfecte cognovit iste ut humiliaretur in veritate, quod est ad salutem humiliari. Sciebat enim prospera vel adversa ad tentandum data. Unde subdit: Et in veritate. Quasi dicat: Cognovi. Et ideo humiliasti me in veritate tua, ut bene feram prospera vel adversa. Erectus non sensus; sed ordo litterae: Ut consoletur me. In labore enim perfectus vir, non finem laboris, sed verbum consolationis petit, ut bene perferat. Fiat, dico, secundum eloquium tuum, id est sicut promisisti. Sed post haec, et » Veniant mihi, Aug. in futuro, miserationes tuae, et per illas vivam vere, exprimit quid per misericordiam detur, scilicet vita aeterna, quae sola est vita sine additamento. Quo merito 263 quia lex tua me
Abbreviated transcription (Latin):
b si sꝑant in uerbis dei. considerans autẽ eccłia quȩ adhuc ti
Conoui et ret̾a. Quasi ddiceret. ideo da intellectũ. quia iam
cognoui dñe quia iudicia tua sunt equitas. id est iusta est ani¬
madu̾sio ade. Sũma enim equitas est. ut qui ꝑsuꝑbiam de¬
linquunt. purgentur humilitate. Unde subdit. et in uerita¬
te tua. id est iusto iudicio humiliasti me in mort̾e. Si nunc
de miscđia instaurat ad uitã ꝓ mittente hoc deo. hec aut̃e mi¬
scłia est regeneratio. fides. spes. caritas. quȩ de miscłia deiue¬
niunt. et hȩc sunt solatia in hac miseria non gaudia beatorũ.¬
Unde subdit. ut consoletur me. E on petit auferri erũpuaᷤ
quȩ sunt ad purgationẽ. s consolari fiat. dico scđm eloquiũ
tuũ factum seruo tuo. id est scđm quod ꝓmisisti seruo tuo. Uel
Qui enĩ timet rationẽ non querit. ubi fides est ñ statm cogni¬

Expanded text:
bus, si sperant in verbis Dei. Considerans autem Ecclesia, quae adhuc tibus, si sperant in verbis Dei. Considerans autem Ecclesia, quae adhuc tiCassiod. Quasi dicat: Ideo da intellectum, quia jam cognovi, Domine, quia judicia tua sunt aequitas, id est justa est animadversio Adae. Summa enim aequitas est, ut qui per superbiam delinquunt, purgentur humilitate. Unde subdit: Et in veritate tua, id est, justo judicio humiliasti me, in mortem; sed nuncde misericordia instaurat ad vitam, promittente hoc Deo. Haec autem misericordia est regeneratio, fides, spes, charitas, quae de misericordia Dei veniunt. Et haec sunt solatia in hac miseria, non gaudia beatorum ut consoletur me, non petit auferri aerumnas quae sunt ad purgationem, sed consolari. Fiat, dico, secundum eloquium tuum, factum servo tuo, id est secundum quod promisisti servo tuo. Vel Qui enim timet, rationem non quaerit. Ubi fides est, non statim cogni
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur infundere his qui sideliter eum uidere desiderant.
łst ergo insitum bonis. ut uirtutes suas in aliis ament. ꝑfectio¬
rib ergo iusti aspectus lecitia est. plerisq uero correctionis ãmo¬
nitio est. S quomodo quis debet uidere iustũ non in corpore. ñ
in uestim̃to. non in uultu tantũ. sed intus uideat. Non enĩ illũ
uidet nisi eius uiderit ment̾ẽ. nisi eius intenderit sermonem.
tari uero et uidere in futuro ꝑfecte. Id eo letabuntur. quia in uer¬
batua. id est in ea quȩ ꝓmisisti suꝑ sꝑaui. ut sim filius ꝓmissi¬
onis. Et nota quod non ait simplictter sꝑaui. s suꝑ sꝑaui. quia
eĩ deus potest facere supra quã intelligitur. parũ est ea sꝑare
quȩ intelligimus uel petimus. s debemus suꝑ sꝑare. uel de
angłis potest accipi. Qui timent teuidebunt me et letabuntur
quia inuerba tua suꝑ sꝑaui. Angłi enim letantur de homini¬

Expanded text:
mdam videntur infundere iis qui fideliter eum videre desiderant. mdam videntur infundere iis qui fideliter eum videre desiderant. Est enim insitum bonis ut virtutes suas in aliis ament. Perfectioribus ergo justi aspectus laetitia est, plerisque vero correctionis admonitio est. Sed quomodo quis debet videre justum? non in corpore, non in vestimento, non in vultu tantum, sed intus videat. Non enim illum videt, nisi ejus viderit mentem, nisi ejus intenderit sermonem. tari vero et videre in futuro perfecte. Ideo laetabuntur quia in verba tua, id est in ea quae promisisti, supersperavi, ut sim filius promissionis. Et nota quod non ait, simpliciter speravi, sed supersperavi, quia enim Deus potest facere supra quam intelligitur: parum est ea sperare quae intelligimus, vel petimus, sed debemus semper sperare. Vel de angelis potest accipi; qui timent te videbunt me, et laetabuntur, quia in verba tua supersperavi. Angeli enim laetantur de homini
Abbreviated transcription (Latin):
quando utitur angłi ministio. Ita enim dicitur angłs intellec¬
tum dare homini. ut quisquã dicitur dare lumen domin eui fe¬
nestrã facit. cum eam sua luce non penetret et illustret. Seqͥtur.
Ui timent timent te. quasi da intellectũ. qui a si dederis. om̃s qͥ
timent te uidebunt me intus non extra tantũ hic et maxime
in futuro. et letabuntur. oĩns qui ciment letantur. si uni datur
quod petit. et clemens deus libenter facit. quod om̃s delectet.
Timentes eigo uident iustũ et lȩtantur. abiis inuisus est iustuᷤᷤ
negabant. Idoq tinentes dm̃ dicit uide se et lȩtari. Magna
enĩ uitꝰ est in oculis. quod in nat᷑alib apparet. Animal enim
uisum ꝓdest ictericis. pͥor uidens lupꝰ uocẽ aufert. basilis cus si
por indet occidit. si prius uidetur occudiur. quȩ ergo uirtus efe
i oculis iusti. qui cum fide uidetur: qui cum sit imago dei ab

Expanded text:
quando utatur angeli ministerio. Ita enim dicitur angelus intellecquando utatur angeli ministerio. Ita enim dicitur angelus intellectum dare homini, ut quisquam dicitur dare lumen domui cui fenestram facit, cum eam sua luce non penetret et illustret. VERS.uasi dicat: Da intellectum, quia si dederis, omnes qui timent te videbunt me, intus non extra tantum hic, et maxime in futuro, et laetabuntur omnes qui timent; laetantur, si uni datur quod petit, et clemens Deus libenter facit, quod omnes delectet. Timentes ergo vident justum et laetantur; aliis invisus est justus, negabant . Ideoque timentes Deum dicit videre se et laetari. Magna enim virtus est in oculis, quod in naturalibus apparet. Animal enim visum prodest dictericis, prior videns lupus vocem aufert; basiliscus, si prior videt occidit; si prius videtur, occiditur. Quare ergo virtus est in oculis justi, qui cum fide videtur? qui cum sit imago Dei ab
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ purum michida. et si enim omnib in est intellectus ꝑ
naturam. quo discernitur homo a peccatore. tam̃ peccando
deformatus est. et cotidie renouatur. Unde apłe. Renouami¬
ni spũ mentis ur̃e. Dari ergo sibi intellectũ petit. ut magis sere¬
nentur oculi iutiores quod fit ꝑ fidem qua mundantur corda.
quia licet nemo possit credere in dm̃. nisi aliquid uitelligat. cũ
fides sit ex auditu p̃dicationis. tamen fide sanatur: ut ampliora
intelligat. Alia enĩ sunt quȩ nisi intelligamus non credimus.
alia que nisi credamus. non intelligemus. Idoq subdit. ut di¬
scam. quasi. ad hoc da intellectũ. ut discam mandata tua. si non
possum deitatẽ uidere. saltem mandata discam. Uide qm alte
iam custodiuit ea. cuius non om̃i modo iste exꝑs est. dũ adeo
pette. Ipse enim solus dat intellectũ. et si aliquando ministro
angelo ut dameli dedit. cui dixit angelus. ueni intellectum

Expanded text:
lectum da mihi purum; etsi enim omnibus est purus intellectus per lectum da mihi purum; etsi enim omnibus est purus intellectus per naturam, quo discernitur homo a pecore, tamen a peccando deformatus est, et quotidie renovatur. Unde apostolus: Renovamini spiritu mentis venentur oculi interiores: quod fit per fidem, qua mundantur corda, quia licet nemo possit credere in Deum, nisi aliquid intelligat, cum fides sit ex auditu praedicationis , tamen fide sanatur, ut ampliora intelligat. Alia enim sunt quae nisi intelligamus, non credimus; alia quae nisi credamus, non intelligemus, ideoque subdit: ut discam, ad hoc da intellectum ut discam mandata tua; Si non possum deitatem videre, saltem mandata discam. Vide quam alteam custodivit ea, cujus non omnimodo iste expers est, dum a Deo petit. Ipse enim solus dat intellectum, et si aliquando ministro angelo, ut Danieli dedit, cui dixit angelus: Veni intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
te terra demonstrat. s głosum uirtus p̃ciosum te facit imago. Qi
ta in uicia cadis. non hominem. s aut serpentẽ. aut uulpeculam
aut iumentũ. et huiꝰ modi te consueuit scriptura uocare. Unde.
Is olite fieri sicut equus et mulus. Et de herode ait. Dicite uulpi
us formam hominis habet. intuis imagiuẽ dei seruet. Uindicat
enĩ deus imaginem suam de eo. quri imagini fecit illi iniuri¬
am. uit ꝑ maliciam homo quod erat ẽẽ desineret. et fieret mulꝰ
ex homine. Postquã enini peccasti. aliud ẽẽ cepisti. illud quod
num ergo opus dei es homo. magnũ est quod tibi deus dedit.
hanc hominis dignitatẽ cõmemorat deus dicens. Manus tuȩ
quȩ in homine egregia ẽ cõmemorata suȩ originis dignitade intellee
tũ qͥꝑ pec̃m obscuratus est. petit restitui dicens. Da michi in¬
cellectum. ab alio non quero nisi ate. tii qui fecisti refice. Intel¬

Expanded text:
de terra demonstrat, sed gloriosum virtus; pretiosum te facit imago. Quide terra demonstrat, sed gloriosum virtus; pretiosum te facit imago. Quita, in vitia cadis, non hominem, sed aut serpentem, aut vulpeculam, aut jumentum et hujusmodi, te consuevit Scriptura vocare. Unde: Nolite fieri sicut equus et mulus . Et de Herode ait: Dicite vulpi us formam hominis habet, intus imaginem Dei servet. Vindicat enim Deus imaginem suam de eo, qui imagini illi fecit injuriam, ut per malitiam homo quod erat esse desineret, et fieret mulus ex homine. Postquam enim peccasti, aliud esse coepisti; illud quod num opus Dei, es homo, magnum est quod tibi Deus dedit. Hanc hominis dignitatem commemorat hic dicens: Manus tuae quae in homine egregia est commemorata suae originis dignitate, intellectum qui per peccatum obscuratus est, petit restitui, dicens; da mihi intellectum; ab alio non quaero, nisi a te, tu qui fecisti refice. Intel
Abbreviated transcription (Latin):
patris sunt filiiis et sp̃e sanctus. qui cooꝑantur. Non est itaq¬
qͦq qd̵ magne cõmendationis est usus exordio. cum opus dei ẽẽ¬
se dicit secunilũ utrãq fui naturam quod facilius circa oꝑis
sui grãm fauor inclinaretur auctoris. et graudis etiã hominis
p̃iogatiua monstraretur. Preciosum quippe opus dei est homo
de aliis namq oꝑib legitur. Dixit et facta sunt. hominem uero¬
quasi manib sigurauit. quasi studiosius oꝑans in hominis cre¬
atione. de qua quasi quod am consilio aute tractat quã fiat. et
legitur sedere ad dexteram dei non angłs. qui et ab angłis
honoratur. Ipse est unigenitus dei qui est imago dei genita ñ
creata scłm quod dcus. siam scđm quod homo ad imaginem
dei creatus est. s uixta ditatis natuiam. genita imago est. homo
uero nen: S tantũ ad iaginem factus habens aliquid de ima

Expanded text:
Patris, sunt Filius et Spiritus sanctus qui cooperantur. Non est itaqPatris, sunt Filius et Spiritus sanctus qui cooperantur. Non est itaqquippe quod magnae commendationis usus est exordio, cum opus Dei se esse dicit, sed utramque sui naturam, quo facilius circa operis sui gratiam favor inclinaretur auctoris, et grandis etiam hominis praerogativa monstraretur. Pretiosum quippe opus Dei est homo; de aliis namque operibus legitur: Dixit, et facta sunt ; hominem vero manibus figuravit, quasi studiosius operans in hominis creatione, de qua quasi quodam consilio ante tractat, quam fiat, et legatur sedere ad dexteram Dei, non angelus, qui ab angelis honoratur. Ipse est unigenitus Dei, qui est imago Dei genita, non creata secundum quod Deus. Nam secundum quod homo ad imaginem Dei creatus est, sed juxta deitatis naturam, genita imago est. Homo vero non; sed tantum ad imaginem factus, habens aliquid de imag
Abbreviated transcription (Latin):
anus tue. Ioth. In hac decima litcera in
re ualet. nisi peccata confiteatur. quod¬
maxime sit in aduersis. ideo prȩscribitur
litera ioht. quȩ int̃pretatur confessio uel
desolatio. quod bene conuenit. Eitus em̃
consitentur: qui desolati sunt in adu̾sis.
In secundis quippe solet homo extolli. cum enĩ urgetur adu̾¬
sis. tunc diuinũ implorat auxiliũ. cum autẽ succedunt pro¬
sꝑa: fit animus elatior. Int̃pretatur etiam ioht scientia uel pͥn¬
cipium. ꝓpter quod etiam recte huic octonario p̃scribitur. quia
hic docetur homo creatus. impassibilis et immortalis. et inple¬
nitudine scientiȩ. ad quã bonus homo desiderat reuerti. cuiuᷤ¬
scđ̾m animam ad imagiẽ et similitudinẽ tuam. et plasma¬
in adã fec̃ uł in gn̾atione singuloꝵ om̃s facit. Danus uero dci ac
ciptatr uirtus oꝑationis. uel quia pluraliter dicit manus tuȩ. ac¬
cipuntur uirtus et sapientia: quod utrũq xp̃c est. Uel manꝰ dĩ

Expanded text:
Alcuin. In hac decima littera intre valet, nisi peccata confiteatur, quodmaxime fit in adversis, ideo praescribitur littera Jod quae interpretatur confessio vel desolatio, quod bene convenit. Citius enim confitentur qui desolati sunt in adversis. In secundis quippe solet homo extolli. Cum enim urgetur adversis, tunc divinum implorat auxilium. Cum ante succedunt prospera, fit animus elatior. Interpretatur etiam Jod scientia vel principium propter quod etiam recte huic octonario praescribitur, quia hic docetur homo creatus esse impassibilis et immortalis, et in plenitudine scientiae, ad quam bonus homo desiderat reverti, cuju, Ambr. secundum animam ad imaginem et similitudinem tuam, et plasmincipitur virtus operationis; vel quia pluraliter dicit, manus tuae, accipiuntur virtus et sapientia, quod utrumque Christus est. Vel manus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ. litc̃a sic continuat᷑. Quasi dicẽt. Sic et sic mͥ et aliis ꝓfeci
et hoc non ame. s uerbũ tuũ id est xp̃c qui ẽ uerbũ in pͥncipio apd̃

Expanded text:
adventum. Littera sic continuatur. Quasi dicat: Sic et sic mihi et aliis profeci, adventum. Littera sic continuatur. Quasi dicat: Sic et sic mihi et aliis profeci, et hoc non a me, sed, Verbum tuum, id est Christus, qui est Verbum in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
qui supra mandata intellexisse et seruasse dixit lumen uerbi.
pedib suis irradiare gaudet. ex desiderio retributionem petens:
nante et adiuuante mandata intelliguntur. et ꝑficiuntur. Ideo p̃¬
xp̃c. qui est singulis aduitor. et pascua ammnarũ. Recte ergo¬
Num dicitur unicus. uel pascua eoꝵ. quia hic agitur de iunge¬
nito dei et ec̃mi luminis claritate. qui est et pascua fidelĩ Ipse
eium nos pascit et reficit. b̾ ona est hec pascua. quia carpis illie no¬
uum florem. quia resurrectionis dedit bonũ odorem. Parpis illic
liliũ et̃nitatis. et rosam dñici corporis et sangͥnis. Uocet aute hirii¬
litatẽ in hac pascua ꝓpħa. ul ẽ in hoc octonario ubi ag̃ de hac pascua.
ip̃e etiam xp̃c qui ẽ pascua nr̃a humilitatẽ in sedocuit Ip̃e enĩ uerꝰ
dauid humilis et manu fortis patͥ obediens oues patrissui diuina
p̃dicatioẽ pascebat. quib scłm scͥpturas certis indicus suũ ꝓbabat

Expanded text:
qui supra mandata intellexisse et servasse dixit, lumen verbi pedibus suis radiare gaudet, ex desiderio retributionem petens, nante et adjuvante, mandata intelliguntur et perficiuntur: ideo prst Christus, qui est singularis adjutor, et pascua animarum. Recte ergo dicitur Nun, unicus vel pascua eorum, quia hic agitur de Unigenito Dei et aeterni luminis claritate, qui est etiam pascua fidelium. Ipse enim nos pascit et reficit. Bona est haec pascua, quia carpis illic novum florem, quia resurrectionis dedit bonum odorem; carpis illic lilium aeternitatis, et rosam Dominici corporis et sanguinis. Docet autem humilitatem in hac pascua, id est in octonario isto, ubi agit de hac pascua, ipse etiam Christus qui est pascua nostra humilitatem in se docuit. Ipse enim verus David humilis et manu fortis, Patri obediens, oves Patris sui divina praedicatione pascebat, quibus secundum Scripturas certis indiciis suum probabat
Abbreviated transcription (Latin):
senores: de quib dicit. Suꝑ senes intellexi. ꝑ hoc nota etatem qua
puer inter senes sedebat. et suꝑ illos intelligebat. ut fecit in tra¬
ditione semoꝵ de lauandis manib Ideo ait. Suꝑ senes intellexi.
quia mandata tua quesiui. quia quem dñs docet facile docto

Expanded text:
seniores, de quibus dicit, super senes intellexi, per hoc nota aetatem qua seniores, de quibus dicit, super senes intellexi, per hoc nota aetatem qua puer inter senes sedebat, et super illos intelligebat, ut fecit in traditione seniorum de lavandis manibus. Ideo ait; Super senes intellexi: quia mandata tua quaesivi, quia quem Dominus docet, facile docto
Abbreviated transcription (Latin):
Dotest etiam hoc totũ accipi ex ꝑsona capitis ab illo loco. Super
tur. unus est enĩ loquens xp̃c et eccłia ꝓpter illud sacramentum
Erunt duo in carne una. ita ergo et in uoce itua. Ait ergo iuꝑ om̃s
docentes me uitellexi. Alius non suꝑ om̃s docentes intellextt.
ꝓphetas. sed rp̃e suꝑ omnes homines quem pater docuit. de quo
ipse ait. Sicut docuit me pater hȩc loquor. Quod difficillime ex
ꝑsona ipsius uerbi intelligitur nisi quis uttũq caꝑe ualeat idẽ
eẽ filium a patre doctum eẽ quod genitũ. E ui enim nou est aliua
eẽ aliua doctum eẽ. quod illi est ẽẽ. hoc est ei doctum &. a quo enĩ¬
formam serui accepit. facilius intelligitur a patre didicisse quȩ di¬
rit. in qua forma serui constitutũ puerum maxime potuerũt
eum homines maioris etatis docendum putare. Ideo suꝑ omnes
iditabatur. quȩ melius quã illi desenouerat. Noctores uero sunt

Expanded text:
Potest etiam hoc totum accipi ex persona capitis ab illo loco: Super Potest etiam hoc totum accipi ex persona capitis ab illo loco: Super tur. Unus est enim loquens Christus et Ecclesia propter illud sacramentum: Erunt duo in carne una . Ita ergo, et in voce una, ait ergo, super omnes docentes me intellexi. Alius non super omnes docentes intellexit prophetas, sed Christus super omnes homines, quem Pater docuit, de quo ipse ait: Sicut docuit me Pater, haec loquor , quod difficillime ex persona ipsius Verbi intelligitur. Nisi quis utcunque capere valeat idem esse Filium a Patre doctum esse quod genitum. Cui enim non est aliud esse, aliud doctum esse, quod illi est esse, hoc est ei doctum esse. A quo eniformam servi accepit , facilius intelligitur a Patre didicisse quae dixit: in qua forma servi constitutum, maxime puerum, potuerunt eum homines majoris aetatis docendum putare, sed ditabatur quae melius quam illi de se noverat. Doctores vero sunt
Abbreviated transcription (Latin):
to querunt et ideo non est illis inȩt̾num: sicut huic finito seccilo
scłm illos nullũ potest iẽ legis mandatũ scđm istua. in tabulis
cordis erit dilectio dei inet̾nim et premiũ mandati custoditi ip̃e
Suꝑ oiñs. Quasi diceret. Suꝑ innices prudentẽ ine fecisti. quia eti¬
am intellexi suꝑ om̃s docentes me. qui scilicet erant de inimicis.
id est suꝑ scribas et phariseos. et hoc ideo quia testimonia tua me¬
ditatio mea est. in spũ non ui littera. Non eiũ in litcera s in spũ
quiesco. quȩ meditatio non est illor. qui falsa ibi sentiunt et
lexi. quia etiam tutellexi suꝑ senes. idest suꝑ seniones corpore non
mente. quia melius intelligit noius ppłs qui hic loquitur
qui xp̃m accipit. quã ille senior uidaicus. cui p̃ripuit benedi¬
dictionem. et hoc totũ ideo quia mandata tua non homurũ s
dei. que illi transgrediebantur quesuu. int̾ius non ext̾ius accepi.

Expanded text:
to quaerunt, et ideo non est illis in aeternum, sicut huic finito saeculo. to quaerunt, et ideo non est illis in aeternum, sicut huic finito saeculo. Secundum illos nullum potest esse legis mandatum, secundum istum in tabulis cordis erit dilectio Dei in aeternum, et praemium mandati custoditi; erit siod. Quasi dicat: Super inimicos prudentem me fecisti, quia etiam intellexi super omnes docentes me, qui, scilicet erant de inimicis, id est super Scribas et Pharisaeos. Et hoc ideo, quia testimonia tua meditatio mea est in spiritu. Non enim in littera, sed in spiritu quiesco, quae meditatio non est illorum qui falsa ibi sentiunt et lexi, quia etiam intellexi super senes, id est super seniores, corpore, non mente, quia melius intelligit novus populus qui hic loquitur, qui Christum accepit, quam ille senior Judaicus qui praecipuit benedictionem. Et hoc totum ideo, quia mandata tua, non hominum, sed Dei, quae illi transgrediebatur, quaesivi interius, non exterius accepi.
Abbreviated transcription (Latin):
continue. et si caro impediat. Et bene ait die non nocte. quia semꝑ
est dies meditanti in lege. qui aitẽ nouum testamentũ ĩ ea ẽẽ nesci¬
unt. illis semꝑ est uox. b̾ ene itiam ait cota die. quicquid enim sc̃e
inimicos. quasi tota die meditor in lege. et ideo suꝑ inimicos me¬
os. scilicet iudeos paganos. hereticos. qui uel non intelligunt
uel non oꝑantur. prudentẽ me fecisti in mandato tuo. qui a illi
insignis ego in ueritate quieseo. quia illi telum dei habent s ñ
scđm scientiam. quia suam iustitiam constituere uolunt. s iste iu¬
stitiam querit ꝑfidem xp̃i que est exdeo. Ita prudentẽ ine fecisti man¬
dato tuo quia met̾num mnichi est. id est sic int̾pretor. ut ipsum man¬
datũ sit inet̾num. et ad etuitatem mnichi ualeat. illis uero tantũ
est in seculũ. Illi enim tẽporalia p̃mia ut filii agar serui ex manda¬

Expanded text:
continue, etsi caro impediat. Et bene ait, die, et non nocte, quia semper continue, etsi caro impediat. Et bene ait, die, et non nocte, quia semper est dies meditanti in lege. Qui autem Novum Testamentum in ea esse nesciunt, illis semper est nox. Bene etiam ait, tota die, quidquid enim sancte i dicat: Tota die meditabor in lege. Et ideo super inimicos meos, scilicet Judaeos, paganos, haereticos, qui vel non intelligunt, vel non operantur, Prudentem me fecisti mandato tuo, quia illi in signis, ego in veritate quiesco, quia illi zelum Dei habent, sed non secundum scientiam, quia suam justitiam constituere volunt, sed iste justitiam quaerit per fidem Christi, quae est ex Deo. Ita prudentem me fecisti mandato tuo quia in aeternum mihi est, id est sic interpretor, ut ipsum mandatum sit in aeternum; et ad aeternitatem mihi valeat. Illis vero tantum est in saeculum. Illi enim temporalia praemia ut filii Agar servi ex manda
Abbreviated transcription (Latin):
nec excidit. uel ita et mutatur etiam ordo littere mandatũ qd̃
ẽ minis latum. id est dilectionẽ dei et ꝓximi uidi. id est cogno¬
ui ẽẽ finem om̃is consũmationis. quia om̃e bonum opus in
caritate radicatur et formatur ⁊
caritatem. ideo congrue huic occonario
premittitur licceta. Men. que int̃pretat᷑
uiscera. uel exipsis quia agit hic de cari
telligitur multiplex
dilectio. quia legem ex
toto corde amat. Unde in ẽa
nouum testatnentũ
inuenit et suꝑat eos qui ueterem
cant. Quasi diceret. Intellexi testimoma. uidi finem
ostendit Dilectio enĩ est: latitudo maudati qui autẽ diligit quod
iubet d̾s diligi.ipãmq iꝰ sionem qua illud ubetur. quȩ est lex dili ͤ¬
git. Et nota quod dumi ait ilñe ipsum testem inuocat quẽ dilig̃
qui uere dm̃ diligit. legem eius diligit. Uenide exponens qualiter
dilexi legem tuam. quia lex tua meditatio mea est. tota die. id est

Expanded text:
dit. Vel ita, et mutatur etiam ordo litterae: Mandatum tudit. Vel ita, et mutatur etiam ordo litterae: Mandatum tuum, quod est nimis latum, id est dilectionem Dei et proximi, vidi, id est cognovi esse finem omnis consummationis, quia omne bonum opus in haritate radicatur et formatur. charitatem, ideo congrue huic octonario praemittitur littera Men, quem interpretatur viscera vel ex ipsis, quia agit hic de charitelligitur multiplex dilectio, quia legem ex toto corde amat. Unde in ea Novum Testamentum invenit et superat eos qui tantum cant. Quasi dicat: Intellexi teostendit. Dilectio enim est latitudo mandati. Qui autem diligit quod jubet Deus, et ipsam jussionem, qua illud jubetur, quae est lex diligit. Et nota quod dum ait: Domine, ipsum testem invocat: quem diligit, qui vere diligit Deum legem ejus diligit. Deinde exponens qualiter dilexi legem tuam, quia lex tua meditatio mea est. Tota die, id est