comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc michi deest: Ait illiihs. Siuis ꝑfec¬
tus esse: uade uende quȩ habes & da paupe¬
rib. ⁊ habebis thesaurum in celo. a ue¬
ni sequere me. Cum audisset autem ado¬
lescens uerbum: ab iit tristis. Erat enimba¬
bens multas possessiones. Aluid est enim
exteriora mandata seruare actione: & aliud est
omissis exteriorib reb. totum se intus ad diui¬
nam referre contemplationẽ. S quia nemo ip̃a
exteriora bona oꝑa agere ualet. nisi dĩ dono
Ideo dicitur istis prepositꝰ esse asabias. Interp̾ra¬
tur enim asabias facienti dño. Hii recte cum
ꝓpheca dũo dicere possunt. Omnia enim oꝑa
nostra oꝑatus es nobis. Hinc & dñs in ȩuuange¬
lio discipulis ait. Sine me nichil poiestis fa.¬
cere. Hebronitarum autem: princeps fuit hie¬
ria sccłm familias & cognationes eorum. Hebrõ
enim ciuitas ubi regni initium accepit dauid
eos significare pocest. qui conuersationis ini¬
tium inchoant: & dño in sua uita regnũ p̾ya¬

Expanded text:
Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Cum audisset autem adolescens verbum, abiit tristis. Erat enim habens multas possessiones ; aliud est enim exteriora mandata servare actione, et aliud est, omissis exterioribus rebus, totam se intus ad divinam referre contemplationem. Sed quia nemo ipsa exteriora bona opera valet, nisi Dei dono, ideo dicitur istis praepositus esse Asabias. Interpretatur enim Asabias, facienti Domino. Hi recte cum Propheta Domino dicere possunt: Omnia enim opera nostra operatus es in nobis . Hinc et Dominus in Evangelio discipulis ait: Sine me nihil potestis facere . Hebronitarum autem princeps fuit Jeria secundum familias et cognationes eorum. Hebron enim civitas, ubi regni initium accepit David, eos significare potest qui conversationis initium inchoant, et Domino in sua vita regnum praepa
Abbreviated transcription (Latin):
iussit omnes numerars. & infra Mͣ. antos.¬
& supra.xxͣ. annos. ideirco indignationem d̾i
exꝑtus est: & non sunt allati in fastis regis
daiuid. fasti ergo sunt libri annales. in qui¬
b regum uel consulum scribuntur actus:a
fascib dicti. Ideo enim num̃atio populi qͣm
fecerat ioab. non est inserta in fastis regis
dauid: quia suꝑueniente indignatiõne di
omnis ille nurerꝰ conturbatus: & non fuert᷑
iuxta illum distributi ꝑ ministi̾a. neq ad aliqͣ

Expanded text:
jussit omnes numerari, et supra vigintjussit omnes numerari, et supra vigintet supra viginti annos, idcirco indignationem Dei expertus est, et non sunt allati in factis regis David. Fasti ergo sunt libri annales, in quibus regum et consulum scribuntur actus, a fascibus dicti. Ideo enim numeratio populi quam fecerat Joab, non est inserta in factis regis David, quia, superveniente indignatione Dei, omnis ille numerus conturbatus est, et non fuerunt juxta illum distributi per ministeria, neque ad aliq
Abbreviated transcription (Latin):
mine patris & filii & spiritus sancti: docen¬
tes eos seruare. omnia quȩtumq manda¬
ui uobis. Annũa ergo illum. quem sicut
in euuangelio scriptum est. dñs in synago¬
ga legens sermones ysaiȩ. ꝑ rophetȩ. demõ¬
trauit esse acceptabilem dño. Isti menses
ordinant : & ad seruitum ueri salomonis
ecclesie populum ordinando distribuunt:
milia ad seruitium deputata sunt. Quid
autem mnisterii hic numerus teneat iam su¬
perius dictum est: quia in eo legis & euuã¬
gelii uniuersa ꝑfectio ꝑ figuram inesse ma¬
nifestatur. Noluit autem dauid numera¬
re eos a. xxͣ. annis inferius: quia dixerat
dñs ut multiplicaret israhel quasi ftellas
celi. Ioab filius sariue ceꝑat numerare. nec
compleuit: quia suꝑ hoc ira inruerat in ifra¬
hel: & idctrco numerus eorum qui fuerant
recensiti non est relatus in fastis regis dauid.
Usus enim erat. si quando numerabant᷑ a.xxͣ.
annis & supra. numerarent᷑ hi qui poterãt
ad bella ꝓcedere aut aliquo ministerio fun¬

Expanded text:
ine Patris et Filii et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Annum ergo illum, quem sicut in Evangelio scriptum est Dominus, in synagoga legens sermones Isaiae prophetae , demonstravit esse acceptabilem Domino, isti menses ordinant; et ad servitium veri Salomonis Ecclesiae populum ordinando distribuit. vitium regium deputata sunt. Quod autem mysterii hic numerus teneat, jam superius dictum est, quia in eo legis et Evangelii universa perfectio per figuram inesse manifestatur. Noluit autem Dare eos a viginti annis inferius quia dixerat Dominus ut multiplicaret Israhel quasi stellas caeli Ioab filius Sarviae coeperat numerare nec conplevit quia super hoc ira inruerat in Israhel et idcirco numerus eorum qui fuerant recensiti non est relatus in fastos regis David Usus enim erat, ut siquando numeraretur a viginti annis et supra, numerarentur hi qui poterant ad bella procedere, aut aliquo ministerio fun
Abbreviated transcription (Latin):
Añi. & in ininisterium regis. Israhelitȩ qͥ
trins iordanen possessionem acceperunt. ħ
in loco possunt significare eos. qui mecdio¬
te transcendendo appetere nolunt. ea tamen
mandata quȩ sciunt. bona oꝑatione exer¬
cere non negligunt. Quos ille scriba signi¬
ficat.: qui in enuangelio dñm int̾rogautt
dicens. Magister bone quid faciam boni
ut habeam uitam et̾nam Qui dinit ei. Q
me interrogas de bono: Unus est bonus
cd̾. Si autem uis ad uitam ingredi. serua¬

Expanded text:
ni, et in ministerio regis. Israelitae, qui trans Jordanem possessionem acceperunt, hoc in loco possunt significare eos, qui medioculi mente transcendendo appetere nolunt, ea tamen mandata quae sciunt bona operatione exercere non negligunt. Quos ille scriba significat, qui in Evangelio Dominum interrogavit, dicens: Magister bone, quid faciam boni, ut habeam vitam aeternam? Qui dixit ei: Quid me interrogas de bono? Unus est bonus Deus. Si autem vis
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥma quidẽ gen̾atio conscendens. scͥpta ẽ
pͥma te sołã. pariter & tercia: & consequent᷑
usq ad uicesimnã quartã. & hec diuisio per¬
mansit : usq ad p̾sentẽ diẽ. fecit autẽ ex tri¬
bi leuitarũ. partes uiginti & qͣtuor. & sorti¬
ti eõdem mͦ conscendert̃: utq scdm̃ sacer¬
dotium octo dieb ipsi quoq ministrarant
insticuit. Eos autẽ qui erant ex g̃mine mo¬
usi: hos eminentiꝰ honorauit. fẽcit autẽ eos
custodes thesaurorũ dei atq uasoꝵ: quȩ
reges deo dicare contingeret. Iussitꝙ om̃ib
de tribu leui simul &̃ sacerdotib ut̃ die noctus¬
ianitores cloctores illius temporis: qui concul¬
catam per secutionib ecclesiam. suis dognati¬
b leuant. atq exhortacionib roborant. Qd̃
bene ipsorum ianitorum expͥmunt nomina.
Inter precaturꝰ enim sepphima humilis siue
camꝑestris: & chosa diuinans. Humiliabit᷑

Expanded text:
dens scripta est dens scripta est prima, et secunda pariter et tertia et consequenter usque ad vicesimam quartam. Et haec divisio permansit usque ad praesentem diem. Fecit autem ex tribu Levitarum partes viginti quatuor et sortiti eodem modo conscendere: utque secundum sacerdotium octo diebus ipsi quoque ministrarent, instituit. Eos autem qui erant ex germine Moysi, hos eminentius honoravit: fecit autem eos custodes thesaurorum Dei atque vasorum, quae reges Deo dicare continget: jussitque omnibus de tribu Levi simul et sacerdotibus, ut die noctujanitores sunt doctores illius temporis, qui conculcatam persecutionibus Ecclesiam suis dogmatibus levant, atque exhortationibus roborant. Quod bene ipsorum janitorum exprimunt nomina. Interpretatur enim Sepphim humilis, sive campestris: et Hosa, divinans. Humiliabitur
Abbreviated transcription (Latin):
situros. Sepe enim capitis nomine: mens
solet intelligi. Qđ autem dicit has uices se¬
cundũ ministeria sua. q̾ iuxta ritum suum
sub manu esse aaron patris eorũ: ꝑ nom̃ adi¬
ron designat pontificẽ. qui ex una quaꝙ
sorte ȩlectus. ordine uicis suȩ cȩt̾is minori¬
b gradib preerat: & disponebat quȩ faci¬
enda erant in domo dei. Erant enim ut supe¬
rius dictum est principes sanctuaru. & pͥn¬
cipes dei : tam de filis elearar. qͣm de filin
ithamar. De his quippe sortib: iosephus ta¬
liter narrat dicens. Diuisit autẽ eos ꝑge
nerationes. & segregans ex tribi sacerdoces:
inueniens eorum generationes uiginti qͣtu¬
or. Ex domo quidem eleatar . xyi. & de itha¬
mar.yiii. & precipiens. ut una queq gene¬
ratio ministraret deo ꝑ dies octõ. a sabbato
usq ad sabbatum. E ita omnũt gen̾ationes
sortẽ accepert᷑: presente dauid & sadoch &
abiathar sacerdotib & principib uniũsis.

Expanded text:
quaesituros. Saepe enim capitis nomine mens quaesituros. Saepe enim capitis nomine mens solet intelligi. Quod autem dicit has vices secundum ministeria sua et juxta ritum suum sub manu esse Aaron patris eorum, per nomen Aaron significat pontificem, qui extrema quoque sorte electus ordine vicis suae caeteris minoribus gradibus praeerat, et disponebat, quae facienda erant in domo Dei. Erant enim, ut superius dictum est, principes sanctuarii et principes Dei, tam de filiis Eleazar quam de filiis Ithamar. De his quoque sortibus Josephus taliter narrat, dicens: « Divisit autem eos per generationes, et segregans ex tribu sacerdotes, inveniens eorum generationes viginti quatuor. Ex domo quidem Eleazar tredecim et de Ithamar octo, et praecipiens ut unaquaeque generatio ministraret Deo per dies octo a sabbato usque ad sabbatum: et ita omnium generationes sortem accepere, praesente David et Sadoch et Abiathar
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc uudelicet iohannes apłs &̾ euuangelista
in apocalipsi sua sub eodem numeto hoc est
uicenario & quat̾nario in circuitu sedis d̃i sub
figura senioꝵ sedentẽ iudilicet suꝑ tronos .xx.
quatuor: ut ostenderet uniu̾sam dei ȩcclesiam.¬
quȩ per geminum testamentũ de patͥarebis
ꝙ apofiolis generata est ꝑpecualit᷑ cum &ͦ reg¬
nare. Sedentem autem cernit: propter indi¬
ciariam eius in xp̃o dignitatẽ. Sedebunt it
in sudicio sedere. stantes ad dexterã iudicis.
Possunt ȩtiam. xxͣ quatuor seniores in illis in¬
telligi: qui ꝑfectionẽ oꝑis quȩ senario num̃o
commendatur. clara euuangelii p̾dicatione
consũmant. Nam quater seni: uiginti qua¬
tuor faciunt. Nec non ce eos dem seuiores
amictos uestimentis albis. & in capitib suis
cronas aureas habere p̾dictus apłs cõme¬
morat: ut demonstret illos bonis oꝑib mdu¬
tos. ꝑenni mentis memoria gaudia suꝑnaꝙ̃

Expanded text:
Hanc videlicet Joannes apostolus et evangelista Hanc videlicet Joannes apostolus et evangelista in Apocalypsi sua sub eodem numero, hoc est, vicenario et quaternario in circuitu sedis Dei sub figura seniorum sedentem vidit super thronos viginti quatuor , ut ostenderet universam Dei Ecclesiam,e per geminum testamentum de patriarchis et apostolis generata est, perpetualiter cum Christo regnare. Sedentem autem cernit propter judiciariam ejus in Christo dignitatem. Sedebunt enim terunt sancti in judicio sedere stantes ad dextram judicis? Possunt etiam viginti quatuor seniores in illis intelligi, qui perfectionem operis, quae senario numero commendatur, clara Evangelii praedicatione consummant. Nam quater seni viginti quatuor faciunt. Nec non et eosdem seniores amietos vestimentis albis, et in capitibus eorum coronas aureas habere praedictus apostolus commemorat, ut demonstret, illos bonis operibus indutos perenni mentis memoria gaudia superna
Abbreviated transcription (Latin):
fluo patre hoc est gentili populo sit editus:
tamen sacerdotalẽ sicut & regiam ht̃ dignitatẽ.
ꝙ susticiȩ nomine merito cetsetur. Exiuit aũ
sors pͥma ioarib: sccłã iedeie. tercia arim. quarca
rorim. quinta melchia. sext̾a mainan. seꝑtima
actos. octaua abia. nona hiesu. decima sechenia.
undetima elyasib. duodecima rachim. t̾cra de¬
cima hoppha. quartadecima iesbaab. quinta de¬
cima belga. sextadecina emier. septima de¬
cuna ezir. octauadecima hapses. nonadecuna
sima tercia dalaia. uicesima quarta martiau.
Hȩ uices eorum scłm̃ ministeria sua. ut ingre¬
diantur domum dei: & iuxta ritum suum sub
iami aaron patris eorum. sicut p̾cepit dñs
ds israhel. Quid est qđ in uginti quatuor sor
tes leuitica tͥb. & sacerdotalis ordo distribui¬
tur:nisi qd ostendit eccłiȩ catholicȩ sacetdota¬
lem. & regiam dignitatẽ ꝑlene habere. & legis
atq euuangelii doctrinam ꝑfectam seruare:

Expanded text:
fluo patre, hoc est gentili populo, sit editus, fluo patre, hoc est gentili populo, sit editus, tamen sacerdotalem sicut et regiam habet dignitatem et Justi nomine merito censetur. Exivit autem sors prima Joiarib, secunda Jedei, tertia Harim, quarta Seorim, quinta Melchia, sexta Maiman, septima Accos, octava Abias, nona Jesua, decima Sechenia, Undecima Eliasib, Duodecima Jacim, Tertiadecima Hoppha, Quartadecima Isbaab, Quintadecima Belga, Sextadecima Emmer, Septimadecima Ezir, Octavadecima Aphses, Nonadecima simatertia Dalaiau, Vigesima quarta Maaziau. Hae vices eorum secundum ministeria sua, ut ingrediantur domum Domini, et juxta ritum suum sub manu Aaron patris eorum; sicut praecepit Dominus Deus Isrtes Levitica tribus, et sacerdotalis ordo distribuitur, nisi quod ostendit Ecclesiam catholicam sacerdotalem et regiam dignitatem pleniter habere, et legis atque Evangelii doctrinam perfecte servare .
Abbreviated transcription (Latin):
tib scriptum est. Igitur dauid & magistratus
exercitus segregauert᷑ in minst̾ium filios a¬
saph: q eman. & idithun: qui ꝓphetarent in
eytharis. & psalteriis. & cimbalis scdm nume¬
rum suum. dedicato sibi officio seruientes.¬
Qđ autẽ eos dicit mane & uesꝑe stare ad cõ¬
fitendum dño: hoc est illis horis quo offe¬
rebatur iuge sacrificium sedm̃ legis p̃cepta
q in festuutatib decretis. hoc est sabbatis.
singulis spęciales deputatȩ sunt oblationes
dño offerendȩ: iuxta ritum legis quȩ tra¬
dita est filiis israhel ꝑ manũ moysi. Mistice
autẽ in leuitis aͤcantorib domusdñi. signi¬
ficatur saucta ȩcclesia: quȩ non solum pͥn¬
uatis locis ac decretis temꝑorib. s in om¬
ni loco ꝙ in omni temꝑore semꝑ & ubiq
laudat dñm. Unde & in ꝑsalt̾io tripudian¬
do cum propheta dicit. Benedicã dñm in om̃
tempore: semꝑ laus eius in ore meo. Ad quã

Expanded text:
tibus scriptum est: Igitur David et magistibus scriptum est: Igitur David et magisexercitus segregaverunt in ministerium filios Asaph, et Eman, et Idithun: qui prophetarent in citharis, et psalteriis, et cymbalis, secundum numerum suum dedicato sibi officio servientesQuod autem eos dicit mane et vespere stare ad confitendum Domino, hoc est, illis horis, quando offerebatur juge sacrificium secundum legis praecepta, et in festivitatis, hoc est, sabbatis singulis specialiter deputatur sunt oblationes Domino offerendae, juxta ritum legis quae tradita est filiis Israel per manum Moysi. Mystice autem in Levitis ac cantoribus domus Domini significatur sancta Ecclesia, quae non solum privatis locis, ac decretis temporibus, sed in omni loco, et in omni tempore, semper et ubique laudat Dominum. Unde et in psalterio tripudiando cum Propheta dicit: Benedicam Domino in omni tempore; semper laus ejus in ore meo . Ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ponit᷑. ut subaudias spicas. Primitiȩ enĩ
quando deferebant᷑ spicarũ torrebant᷑: &¬
grana cõmedebant. Qđ genus cib uulgo
dam codicib legitur suꝑ omne pondus ã m̃¬
suram: in ȩbreo dicit᷑. non haberi pondus. s
tantũ mensuta. Hoc enim significari putant
& ea. quȩ siue brachiis aut manib. aut fu¬
nib metiunt᷑. & ea quȩ uasis. Sacerdotũ e¬
nim cura erat ut omnia quȩ ministeriis tẽ¬
pl deputauerant: apte & racionabilit̃. & le¬
cundum ordinẽ ac mensurã fierent. Leuitȩ
uero ut stent mane ad confitendũ & canendũ
dño. similit̾ꝙ ad uesꝑam: tam in oblatione
holocaustorũ dñi. quam in sabbatis & kalen¬
dis. & sollempnitatib reliquis. iuxt̾a nume¬
rum. & cerimonias unius cuiꝰq rei iugit̃ corã
dño. Cum sac̃dotes ea quȩ suꝑra scripta sunt
& ad cȩt̾a que sibi credita sunt officia cõmo¬
ueri. actd̾it ordinati sunt. Unde ita in sȩquen¬

Expanded text:
braeo ponitur, ut subaudias spicas. Primitiae enim braeo ponitur, ut subaudias spicas. Primitiae enim spicarum quando deferebantur, torrebantur, et grana comedebantur. Quod genus cibi vulgo sdam codicibus habetur: super omne pondus et mensuram: sed in Hebraeo i. Hoc enim significari putant et ea quae sub brachiis suis manibus aut funibus metiuntur, et ea quae vasis. Sacerdotum enim cura erat ut omnia quae ministeriis templi deputata erant, apte et rationabiliter et secundum ordinem ac mensuram fierent. Levitae ergo ut stent mane ad confitendum et ad canendum Domino, similiterque ad vesperam tam in oblatione holocaustorum Domini, quam in sabbatis et kalendis et solemnitatibus reliquis juxta numerum et caeremonias uniuscujusque rei jugiter coram Domino. Cum sacerdotes ea quae suprascripta sunt, et ad caetera, quae sibi credita sunt, officia commoveri, a David ordinati sunt. Unde ita in sequen
Abbreviated transcription (Latin):
lis & in exedris: uestibulũ est locꝰ aute fores
qđ dicitur porticus. uel aditus domꝰ pͥuate.
uel spaciũ inde dictum. qd̃ eo uestiunt᷑ fores
templi. ueł quorũlibet ȩdificiorũ. Erediȩ q̃q
sunt thalami uel cubicula quȩ habitaciom
leuitarũ atq sacerdotũ fuerant preꝑata. In
his ergo leuitȩ ministrantes excubabant. ꝗͣ¬
timꝰ docerent ueri templi dñi ministros ad¬
dicum ipsius diligenter obseruare. & dignoᷤᷤ
quosꝙ intromittere. indignos uero indẽ a¬
bicere atq repellere: quia clauig̃ celestis. ꝑ¬
uigil semꝑ esse debet & cautus inomnib.
Sacerlotes autẽ suꝑ panes propositionis. &¬
&e ad simile sacͥficium: ad lagana & azima.
habet ad feruentẽ similã. ꝙ in quibdã ad fer¬
uentẽ tantũmͦ: exror est. In hebreo non hc̃
in hoc loco similã. quȩ simila pꝯululũ supe¬
rius nominata est: s ad torrendũ tantum¬

Expanded text:
lis et exedris. Vestibulum est locus ante fores, lis et exedris. Vestibulum est locus ante fores, quod dicitur porticus vel aditus domus privatae, vel spatium: inde dictum, quod eo vestiuntur fores templi vel quorumlibet aedificiorum. Exedrae quoque sunt thalami vel cubicula, quae habitationi Levitarum atque sacerdotum fuerant praeparata; in his ergo Levitae ministrantes excubabant, quatenus docerent veri templi Domini ministros aditum ipsius diligenter observare, et dignos quosque intromittere, indignos vero inde abjicere atque repellere, quia claviger coelestis pervigil semper esse debet et cautus in omnibus. Sacerdotes autem super panes propositionis, et ad similae sacrificium, ad lagana et azyma,codicibus habet: ad ferventem similam: et in quibusdam: ad torrendum tantummodo: error est. In Hebraeo non habet in hoc loco similam, quia simila jam paulo superius nominata est: sed ad torrendum, in He
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ accessit. iam ibidẽ stabilitatẽ motꝰ sui in¬
uenit: quia lex ꝑ moysen data est. gr̃a & ueri¬
tas per ihm xp̃i facta est. Iuxta precepta qͦq
dauid nouissima. supputabit᷑ numerus filioꝵ
leui a.xͣx. annis & supͣ: ꝙ erunt sub manu fi¬
liorũ aaron. in cultum domꝰ dñi in uestibuł.
& in exedris. & in loco purificationis. & in sc̃ũ¬
ario. & in uniu̾sis oꝑib ministeru templi dũi.
Distribuente dauid. leuitȩ a.xx. annis iuxta p̃¬
ceꝑtum legis sub manu filiorũ aaron hoc est
sacerdotum in cultum domꝰ dñi ordinabantur :
ut minores discerent maiorib obedire. & maio¬
res a minorib ad iuti. dignius officiũ suũ in
ministerio dñi possent explere. Sic & in eccłia p̃¬
senti minores gradus maiorib per humilita¬
tem semꝑ debent subesse. & maiores ꝑ carita¬
tem minorib rite preesse: & ita omnium m̃bra
erunt in ꝑace. Quod autem dicit in uestibu¬

Expanded text:
gelium accessit, jam ibidem stabilitatem motus sui ingelium accessit, jam ibidem stabilitatem motus sui invenit: quia lex per Moysen data est, gratia et veritas per Jesum Christum facta est . Juxta praecepta quoque David novissima supputabitur numerus filiorum Levi a viginti annis, et supra; et erunt sub manu filiorum Aaron in cultum domus Domini in vestibulis, et in exedris, et in loco purificationis, et in sanctuario, et universis operibus ministerii templi Domini. Distribuente David Levitae a viginti annis juxta praeceptum legis sub manu filiorum Aaron, hoc est, sacerdotum in cultum domus Domini ordinabantur, ut minores discerent majoribus obedire, et majores a minoribus adjuti dignius officium suum in ministerio domus Domini possent explere. Sic et in Ecclesia praesenti minores gradus majoribus per humilitatem semper debent subesse, et majores per charitatem minoribus rite praeesse, et ita omnium membra erant in pace. Quod autem dicit: In vestibu
Abbreviated transcription (Latin):
pacientia aũ pietatẽ. in pietate autẽ amorẽ fr̾¬
nitatis: in amore aũ fr̃nitatis caritatẽ. Hec aũ¬
om̃ia si uobiscũ ad sint & superent: non uacu
hec: cecus est & manu temptans. obluuonẽ ac¬
cipiens purgationis uet̾um iam suoꝵ delictoꝵ.
Quapropt̃ fratres magis satagite: ut ꝑ bona o¬
pera certam uestram uocationẽ & electionẽ fa¬
ciatis. Hec enum facientes: non peccabitis aliqͣu¬
do. Sic enim habundant̃ ministrabitur uobis
introitꝰ in et̃nũ regnũ dñi nr̃i saluatoris ihesuxͥ.¬
naculum: & omnia uasa eius ad ministrandũ.
Quamdiu ergo filii israhel in deserto fuerũt.
& quando terram chanaan bellis possidere ce¬
perunt : tabernaculũ dñi ꝑ diũsa loca fereba¬
tur. Postqͣm autem templum edificatum est.
non fuit necessaria hec locorũ mutacio. s in¬
t̾ice significans. qđ cultus atq obseruantia ue¬
t̃is testamenti uariis figuris mutabilis. ac diũ¬
sa in semet ipso semꝑ fuit. Cum autẽ ad euã¬

Expanded text:
ietate autem amorem fraternitatis, in amore autem fraternitatis caritatem. Hec enim si vobiscum assint et superent, non vacuohec, cecus est et manu temptans, oblivionem accipiens purgationis veterum suorum delictorum. Quapropter, fratres, magis satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis. Hec enim facientes, non peccabitis aliquando; sic enim habundanter ministrabitur vobis introitus in ęternum Regnum Domini nostri et Salvatoris Iesurnaculum et omnia vasa ejus ad ministrandum. Quandiu ergo filii Israel in deserto fuerunt, et quando terram Chanaan bellis possidere coeperunt, tabernaculum Domini per diversa loca ferebatur. Postquam autem templum aedificatum est, non fuit necessaria haec locorum mutatio; sed intice significans quod cultus atque observantia Veteris Testamenti variis figuris imitabilis ac diversa in semetipso semper fuit. Cum autem ad Evan
Abbreviated transcription (Latin):
rabamur ut iosephus testatur. & suꝑ thesau¬
ros domus cum̃ confatuebantur: sigͥnificant
doctores ae uidaica plebe esse prepositos domꝰ
dei. quib ornamenta sc̃ȩ ȩcclesiȩ hoc est de¬
cor aminarum commendatus est. De ipsa enum
plebe fuerunt apostoli. & primi p̃dicatores
euiangelũ. Qui merito custodes esse dicuntur
thesauroꝵ: quia dispensatores cȩlestium fuere
sacramentoꝵ. fratres quoq eius esyeter. cuius
fiius raabia: & huiꝰ filius asaas & huiꝰ iora. hui¬

Expanded text:
bantur, ut Josephus testatur, et super thesauros domus Domini constituebantur, significant doctores de Judaica plebe esse praepositos domus Dei, quibus ornamenta sanctae Ecclesiae, hoc est decor animarum, commendatus est. De ipsa enim plebe fuerunt apostoli et primi doctores Evangelii, qui merito custodes dicuntur esse thesaurorum, quia dispensatores coelestium fuere sacramentorum. Frater quoque ejus Eliezer, cujus filius Rahabia, et hujus filius Isaias, et hu
Abbreviated transcription (Latin):
habet sacerdotium. Unde &̾ saluare in ꝑpetu¬
um potest. accedens ꝑ semet ip̃m ad deum:¬
semꝑ uiuens ad int̾pellandum ꝑ eis. Unde
incensum orationis eiꝰ semꝑ placabile est apd̾
dm̃. Quod uero sequitur. Moysi quoꝙ hoĩs
dei filii adnumerati sunt in tribu leui. & cęt̾a:
significat non paucos de pͥori populo ad ec¬
clesiasticũ sacerdotiũ ꝑtinere. sicut manifes¬
t̾e in actib apostolorũ de pͥmitiua iherusa¬
lem demonstratur eccłia. ubi scͥptum est. U¬
bum autem dñi crescebat: ꝙ multiplicaba¬
tur numerus discipulorũ in iherusalẽ ualde.

Expanded text:
habet sacerdotium unde et salvare in perpethabet sacerdotium unde et salvare in perpetuo potest accedensemper vivens ad interpellandum pro nobis . Unde incensum orationis ejus semper placabile est apud Deum. Quod vero sequitur: Moysi quoque hominis Dei, filii annumerati sunt in tribu Levi, etc. Significat, non paucos de priori populo ad ecclesiasticum sacerdotium pertinere, sicut manifeste in Actibus apostolorum de primitiva in Hierusalem demonstratur Ecclesia, ubi scriptum est: Verbum autem Domini crescebat, et multiplicabatur numerus discipuloru
Abbreviated transcription (Latin):
Hocꝙ medo : alignus minist᷑ dm̃ in uero tep̃lb
dei qđ est ecclesia. & utilis apparebit. Separatꝰꝙ:
est aaron ut ministraret in scã sanctoꝵ. ipse &
filii eius in sempit̾nũ: & adoleret incensũ dño
scdm ritum suum. ac benediceret nom̃ eiꝰ ii
ꝑpetuum. Quis ꝑ aaron ac filios eiꝰ melius ꝗͣ.¬
xp̃c & menbra eius intelligi possunt: cuiꝰ sac̾¬
dotium est sempit̾nũ: Hic ergo separatus est
ut ministraret in sancta sanctoꝵ: quia solus
sine peccati macula inuentus. cęlestium secre¬
torum penetrauit archana. Et iuxta paulites
dotes facti sunt : hic autem cum iure iurando
ꝑ eum qui dixit ad illum Iurauit dñs & ñ
penitebit eum. tues sacerdos in et̃nũ. in tan¬
tum melioris testamenti sponsor factus ẽ iħs.
Et alii quidem plures facti sunt sac̾dotes. id¬
circo qđ morte prohiberent᷑ ꝑ manere: hic
autem eo qđ maneat in ęt̾num. sempit̾num

Expanded text:
Hocque modo dignus minister Domini in vero templo Hocque modo dignus minister Domini in vero templo Dei quod est Ecclesia et utilis apparebit. Separatusque est Aaron ut ministraret in sancta sanctorum, et filii ejus in sempiternum, et adoleret incensum Domino secundum ritum suum ac benediceret nomini ejus in perpetuum. Quid per Aaron ac filios ejus melius  membra ejus intelligi possunt, cujus est sacerdotium sempiternum ? Hic ergo separatus est, ut ministraret in sancto sanctorum, quia solus sine peccati macula inventus, coelestium secretorum penetravit arcana, et juxta Pauli tesdotes facti sunt hic autem cum iureiurando per eum qui dixit ad illum iuravit Dominus et non paenitebit tu es sacerdos in aeternum in tantum melioris testamenti sponsor factus est Iesus et alii quidem plures facti sunt sacerdotes idcirco quod morte prohiberentur permanere hic autem eo quod maneat in aeternum sempiternum
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis fidem seruare docet cum exsecutiõe
uirtutum. Hoc enim ipsoꝵ patrũ nomina de¬
monstrant. Nam leui interpretatur addis¬
tus siue assumptꝰ: gerson aduena ibi ueleie s¬
tio corum. caath molares dentes. siue pacient᷑.
Merari amarus uel amaritudinis. Omnistt
qui assumptus est dono clei &̃ addictus ceuu
sanctorum. imbutusq sacramentis ȩccłiasticiᷤ
pͥmum debet eicere a mente sua omnem imũ¬
diciam atꝙ spurcitiam uitiorum. & renuncia¬
te uoluptatib mund. ut fiat in t̾ra cum ꝓpha
deinde mortalitatis discretionẽ in conuersati¬
onem studeat habere. &̃ quatuor uirtutũ qua¬
driga uitam suam honeste ducere. atq ad ie¬
lestia ꝓuehere decertet: ut est ꝑrudentia. ius¬
ticia. fortitudine. &̧ temperantia: pacientꝙ ad
uersa cuncta tolleret. sciens se certam meroede
tremo cum feruente animo discat appet̾ẽ qeles¬
tia: & presentia cuncta uilia estimet & amale

Expanded text:
Trinitatis fidem servare docet cum exsecutione Trinitatis fidem servare docet cum exsecutione virtutum. Hoc enim ipsorum patrum nomina demonstrant. Nam Levi interpretatur additus, sive assumptus; Gerson, advena ibi, vel ejectio eorum; Caath, molares dentes, sive patienter; Merari, amarus vel amaritudinis. Omnis enim, qui assumptus est domo Domini et additus coetui sanctorum imbutusque sacramentis ecclesiasticis, primum debet ejicere a mente sua omnem immunditiam atque spurcitiam vitiorum, et renuntiare voluptatibus mundi ut fiat in terra cum Propheta Deinde mortalitatis discretionem in conversatione studeat habere, et quatuor virtutum quadriga vitam suam honeste ducere, atque ad coelestia provehere decertet, id est, prudentia, justitia, fortitudine et temperantia; patienterque adversa cuncta toleret, sciens se certam mercedemtremo cum fervente animo discat appetere coelestia, et praesentia cuncta vilia aestimet et amara.
Abbreviated transcription (Latin):
gnita duo faciunt: quo numero &̾ linguarũ
diuersitas ac librorum uęt̃is nouiq testam̃tise.¬
ries comprehendit᷑. At prepositoꝵ & iudicũ.¬
sex imilia esse describuntuir. Et quid ꝑ hoc ĩnu¬
itur. nisi qđ nemo huiꝰ ordinis dignitatẽ appe¬
tere debet.: qui ꝑfectionẽ doctrinȩ ac unrtutũ
hr̃e non studet: Senario enim numero mun¬
dus creatus est. & sexta die homo factus: qui
ut qui se recolit a ꝑfecto creatore. ꝑfecte crea¬
tum atq redemptũ ꝑfectionis ipsius scdm pos¬
sibilitatẽ suam modum hr̃e curet. Porro qua¬
tuor milia ianitores & totidem psaltȩ cauen¬
tes dño in organis constituente dauid fuere.
ut oftenderetur qđ is qui ianitores uel psaltȩ
officium digne uul agere. ȩuuangelicã doc¬
trinam. atq mandata debet custodite: quia
nisi illius sequatur uestigium. nusqͣm ad of
ficii ipsius ꝑtinget fastignum. Et distribuit
tio ministros dm̃i. qui adquisiti sunt ꝑ graci¬
am dei. & additi ad fidelium numerum. sce

Expanded text:
ni 72 faciunt. Quo numero et linguarum diversitas ac librorum Veteris Novique Testamenti series comprehenditur. At praepositorum et judicum 6,000 esse describuntur. Et quid per hoc minuitur, nisi quod nemo hujus ordinis dignitatem appetere debet, qui perfectionem doctrinae ac virtutum habere non student? Senario enim numero mundus creatus est, et sexta die homo factus , quaut qui se recolit a perfecto creatore creatum perfectum atque redemptum, perfectionis ipsius, secundum possibilitatis suae modum, habere curet. Porro quatuor millia janitores et totidem psaltae canentes Domino in organis constituente David, fuere, ut ostenderetur quod is qui janitoris vel psaltae officium digne vult agere, evangelicam doctrinam atque mandata debet custodire, quia qui non illius sequitur vestigium, nunquam ad ipsius officii pertinget fastigium. Et distribuit ctio ministros Domini, qui acquisiti sunt per gratiam Dei et additi ad fidelium numerum, sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
atq leuitas. Quid est quod dauid seuex & ple¬
nis dierum regem constituit salomonẽ niss
qđ post compsetionẽ uet̾is testameitti. incarna¬
tio prenunciata successit saluatoris: quȩ huma¬
no generi regimen rectȩ fidi. sam intellectus
quo scribens ad galathas ait. P̾ostqͣm uenit
plenitudo temꝑoris: misit ołs filium suũ fac¬
tum ex muliere. factum sub lege. ut eos qui
sub lege erant redimeret.: uit adoptionem fi¬
liorum̃ reciꝑemꝰ. Illuc ergo congregati sunt õs
principes itahel. sac̾dotes atꝙ leuite: cum sin¬
guli ordines diuersorũ officioꝵ. ad seruitium
xxp̃i congregabant᷑: ut eius ministerio digne
fungerentur. Numeratiꝙ sunt leuite a .xxx.
uiroꝵ. Ex his electi sunt & distributi in minis
terium domꝰ dñi. xx. quatuor milia: prepositoꝵ
autẽ & iudicum. sex milia. Porro quatuor mi¬
lia ianitores. & totidẽ psaltȩ: canentes dño in
organis. quȩ fecerat dauid ad canendũ. Qa¬
est qđ leuitas num̾at a.Xxͣ. annis & supra:

Expanded text:
d senex et plenus dierum regem constituit Salomonem, nisi quod post completionem veteris Testamenti incarnatio praenuntiata successit Salvatoris, quae humano generi regimen rectae fidei, tam intellectus qui scribens ad Galatas ait: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Illuc ergo congregati sunt omnes principes Israel, sacerdotes atque Levitae, cum singuli ordines diversorum officiorum ad servitium Christi congregabantur ut ejus ministerio digne fungerentur. Numeratique sunt Levitae a 30 rorum. Ex his electi sunt et distterium domus Domini viginti quattuor milia praepositorum autem et iudicum sex milia porro quattuor milia ianitores et totidem psaltae canentes Domino in organis quae fecerat aest, quod Levitas 30 annis et supra,
Abbreviated transcription (Latin):
& ithamar. Mortui sunt autem nadab
& abi ante patrẽ suum absꝙ liberis: sacer¬
dotioq functus est ȩleazar & ithamar: & di¬
uisit eosdauid id est sadoch de filus ȩleaiar.
oȩ abimelech de filuis ithamar scdm̃ uices su¬
as. & ministeriũ. Inuentiꝙ sunt multo plu¬
yes fili ȩlearar in principib uiris: qͣm fili
ithamar. Diuisit autem eis hoc est filus ale¬
arar principes ꝑ familias xui: & filis ihi¬
mar ꝑ familias & domos suas octo. forto
diuicit utrasq int̾ se familias sortib. Eran
enim pͥncipes sanctuarii &e pͥncipes di. tã

Expanded text:
et Ithamar. Mortui sunt autem Nadab et Abiu ante patrem suum absque liberis, sacerdotioque functus est Eleazar, et Ithamar. Et divisit eos David, id est, Sadoc de filiis Eleazar, et Ahimelech de filiis Ithamar, secundum vices suas et ministerium. Inventique sunt multo plures filii Eleazar in principibus viris, quam filii Ithamar. Divisit autem eis, hoc est, filiis Eleazar, principes per familias sedecim: et filiis Ithamar per familias et domos suas octo. Porro divisit utrasque inter se familias sortibus: erant enim principes sanctuarii, et principes Dei, ta
Abbreviated transcription (Latin):
dei fungi uoluerint. detalogi obseruantiã
in duob preceptis caritatis seruare debere:
& scdm eorum iura ministeriũ ecclesiasticũ
gerere: Quia in his duob preceptis hoc ẽ
in dilectione di & proximi uniũsa pendet
lex & ꝓphetȩ. Plenitudo ergo legis iuxta
pauli sentenciã est dilectiõ. Unde princeps
apostolorũ. quomͦ in ipsa caritate seruuiendũ
sit deo: docet dicens. Uos autẽ fratres omnẽ
curam subinferentes. ministrate in fide uestra

Expanded text:
ervantiam in duobus praeceptis charitatis servare debere, et secundum eorum jura ministerium ecclesiasticum gerere? quia in his duobus praeceptis, hoc est, in dilectione Dei et proximi, universa pendet lex et prophetae . Plenitudo ergo legis, juxta Pauli sententiam, est dilectio . Unde princeps apostolorum, quomodo in ipsa charitate serviendium sit Deo, docet, dicens: Vos autem, fratres, curam omnem subinferentes ministrate in fide vestra
Abbreviated transcription (Latin):
electi sunc & dist̾ributi in muusterium domus
cat ueros ministros dñi lucis oꝑib debere ui¬
stare. & a ua iusticiȩ non declinare. Nam .xxͦ¬
quatuor horis totus ꝑ circuitũ inlustratur orb̾:
& tenebrarũ pellitur umbra. Unde saluator in
dicandum misit: quia sanctȩ tͥnitatis fidem cum
lucis oꝑib cuiq ad iusticiam sufficere demons¬

Expanded text:
electi sunt, et distributi in ministerium domus cat veros ministros Christi lucis operibus debere instare, et a via justitiae non declinare. Nam 34 horis totus per circuitum illustratur orbis, et tenebrarum pellitur umbra. Unde Salvator in aedicandum misit , quia sanctae Trinitatis fidem cum lucis operibus cuique ad justitiam sufficere demons
Abbreviated transcription (Latin):
tias & introite in atria eius : adorate dñm in
aula sc̃a eius. Hinc & ꝑ ysayam dñs dicit. ꝓpe
feci iusticiam meam: non elongabit᷑. & salus m̃a
non morabit᷑. Dabo in syon salutẽ: ꝙ israbeli
gloriam meam. Ecce ego locutus sum ꝙ᷑ uoca¬
uieum: adduxi eum. ꝙ directa est uia eius. Ac¬
cedite ad eum q audite: in uoce exultationis
adnunciate. auditum facite hoc: & ferte ill
usꝙ: ad extremum terre. Dicite. Redemit dñᷤ
seruum suum iacob. Hinc & ꝑ iheremiã dicit᷑.¬

Expanded text:
troite in atria ejus; adorate Dominum in aula sancta ejus . Huic et per Isaiam dicit: Prope feci justitiam meam, non elongabitur, et salus mea non morabitur. Dabo in Sion salutem, et Israel gloriam meam. Ecce ego locutus sum, et vocavi eum, adduxi eum, et directa est via ejus. Accedite ad eum, et audite, in voce exsultationis annuntiate, auditum facite hoc, et ferte illud usque ad extremum terrae. Dicite, Redimet Dominus servum suum Jacob . Hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Simili modo & cet̃ĩ prophete hoc doce¬
bant dictis. hocq suadebant exemplis: ut
saluator uenienti quisꝙ cordis habitacu¬
lum prepararet. & in mente sua sc̃uarium
dñi recta fide ac bona uoluntate construeret:
quatinꝰ illic introduceretur atcha fedis dñi.
fica factã. Uasa enim dei sunt animȩ sanctoꝵ.
in quib sapientia diuina consistit. ac diũsa
pientem dicitur. Anima iusti sedes est sapien¬
tiȩ. Et̃ item. Sps inquit dñi ieplebto orbemt̾ra¬

Expanded text:
Dominum . Simili modo et caeteri prophetae hoc diceDominum . Simili modo et caeteri prophetae hoc dicebant dictis, hocque persuadebant exemplis, ut Salvatori venienti quisque cordis habitaculum praepararet, et in mente sua sanctuarium Domini recta fide et bona voluntate construeret, quatenus illis introduceretur arca foederis Domini, fica facta. Vasa enim Dei sunt animae sanctorum, in quibus sapientia divina consistit, ac diversapientem dicitur: Anima justi sedes est sapientiae. Et item: Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
eb eius saluabitur iuda: & israhel habitabit
confident̃. Q hoc est nomen qd uocabunt
eum: dñs iustus noster. Audite uerbũ dm̃i
domꝰ dauid. Hec dicit dñs. Iudicate mane
iudicium. & eruite ui oppressum de manu ca¬
lumpniantis: ne forte egrediat᷑ ut ignis udig¬
natio mea. & succendatur. & non sit qui ex¬
tinguat. Eoce ego conuertã conũsionẽ taber¬
naculorum iacob. ꝙ tectis eius miserebor: ꝙ
edificabitur ciuitas in excelso suo. & templũ
iuxta ordinem suum fundabitur. Et egredi¬
etur de eis laus. uoxq laudantiũ: & multipli¬
cabo eos & non minuentur. & glorificabo eos.
& non adtenuabuntur. Et erunt filii eius sic̃
a principio: & cetus eius coram me ꝑmane¬
bit. Et uisitabo aduersum om̃s qui tͥbulãt
eum: & erit dux eius ex eo. & princeps de
medio eius producetur: & adplicabo eum.
& accedet ad me. Quis enim iste est qui ad¬
plicet cor suum ut adppinquet mͥ. Ait dñs:
Eritis michi in populum: & ego ero uobis in

Expanded text:
is salvabitur Juda, et Israel habitabit confidenter. Et hoc est nomen quo vocabunt eum: Dominus justus noster. Audite verbum Domini, domus Israel. Haec dicit Dominus: Judicate mane judicium, et eruite vi oppressum de manu calumniantis, ne forte egrediatur, ut ignis, indignatio mea, et succendatur, et non sit qui exinus ecce ego convertam conversionem tabernaculorum Iacob et tectis eius miserebor et aedificabitur civitas in excelso suo et templum iuxta ordinem suum fundabitur et egredietur de eis laus voxque ludentium et multiplicabo eos et non inminuentur et glorificabo eos et non adtenuabuntur et erunt filii eius sicut a principio et coetus eius coram me permanebit et visitabo adversum omnes qui tribulant eum et erit dux eius ex eo et princeps de medio eius producetur et adplicabo eum et accedet ad me quis enim iste est qui adplicet cor suum ut adpropinquet mihi ait Dominus et eritis mihi in populum et ego ero vobis in
Abbreviated transcription (Latin):
alios argenti hoc est eloquentiȩ nitore splen¬
dentes. Alios uero predicatione diuina sono¬
pos sanctificat dño: ut in eiꝰ tab̾naculo fideli¬
ter deseruientes. ipsius minist̾io in ȩt̾num
decentissime ꝑfungantur.¬

Expanded text:
alios argenti, hoc est eloquentiae nitore splenalios argenti, hoc est eloquentiae nitore splendentes: alios vero praedicatione divini honoris sanctificat Domino, ut in ejus tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur
Abbreviated transcription (Latin):
eris plurimũ: de quo ficit salomon mare ere¬
um. & coluinas. & uasa ȩnea. Bene gͦ scͥptũ
est qł salomõ fecisset mare eneum: & colũnas
&ł uasa enea. de exe q tulit dauid de thabatb
& diun urbib adadexer: quia pacificꝰ nr̃ ue¬
nustatem pulchiȩ locutionis de humilitare
conuersȩ gentilitatis add cõmendandã baꝑtism
grãm &e firmamentũ fidei ꝑ p̾dicationẽ pũdos¬
matis in usum ȩccłiȩ suȩ conuercit. Thebach i
int̾ꝑrecaturꝰ paruulus uenit: & diun pulchi¬
tuo. Recte ergo qui paruulũ se ꝑ humilra¬
tem agnosci: pulcher & spȩciosus in decoiẽ
uirtutũ efficitur. S & omnia uasa aurea &e
Argentea. & enea. consecrauit rex dauid dño.
cum argento ce auro q tulerat ex uniu̾sis
gentib : tam de idumea q moab. & filiis am¬
mon. qͣm de phylistuim. & amalech. Quid aũ
significat qł dauiad uasa aurea. & argentea.
uniu̾sis gentib comiocat ad fidem suam. il¬
os auri loco hoc est sensu spuitali ꝑreclaros.

Expanded text:
urimum, de quo fecit Salomon mare aeneum, et columnas, et vasa aenea. Bene ergo scriptum est quod Salomon fecisset mare aeneum, et columnas, et vasa aenea de aere, quod tulit David de Thebath et Chun, urbibus Adadezer, quia pacificus noster venustatem pulchrae locutionis de humilitate conversae gentilitatis ad commendandam baptismi gratiam, et firmamentum fidei; praedicationem pii dogmatis in usum Ecclesiae suae convertit. Thebath enim interpretatur parvulus venit, et Chun pulchritudo. Recte ergo qui parvulum se per humilitatem agnoscit, pulcher et speciosus in decore virtutum efficitur. Sed et omnia vasa aurea et argentea et aenea consecravit rex David Domino, cum argento et auro quod tulerat ex universis gentibus, tam de Idumaea et Moab et filiis Ammon, quam de Philisthiim et Amalech. Quid autem significat, quod David vasa aurea, universis gentibus convocat ad fidem suam: alios auri loco, hoc est sensu spiritali praeclaros:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s adu̾sarii uincuntur. ꝓst̾nuntur. atq ad ni¬
chilum redigintur. Unde psalmista ex ꝑsona
cccłie confient᷑ dicit. Uana salus hominis: in
deo faciemꝰ uirtutem. & ipse ad nichilum dedu

Expanded text:
omnes adversarii vincuntur, prosternuntur atque ad niomnes adversarii vincuntur, prosternuntur atque ad nihilum rediguntur. Unde Psalmista ex persona Ecclesiae confidenter dicit: « Vana salus hominis. In Deo faciemus virtutem, et ipse ad n
Abbreviated transcription (Latin):
de nob. qui fuit de gen̾ẽ arefa. cuiꝰ hasta tre¬
centas uncias appendebat. & accinctus erat en¬
se nouo. nisus est ꝑcut̾e dauid. p̃sidioq ei fuit
abysai filius saruiȩ: & ꝑcussum phylisteum
interfecit. S ad unam significationẽ utriqꝙ
numeri hoc est t̃narius atq quat̾nariꝰ possũt
aptari. Ttes enim sunt diftinctiones tempoꝵ.
hoc est pret̃itũ. presens. q futurũ : similiter
&& quatuor uicissitudines. hoc est uer. estas.
autumnꝰ & hiemps. diuidunt annũ. Quid
autem quatuor bella ista claid &ł seruoꝵ
eius contra palestinos significant: nisi bellum
tra ꝑpfidos quosq istius scsi. & contra spiritales
nequitias incessanter agit: Licet enim fastus inũ¬
danus. uel ꝓt̾uitas malignoꝵ spirituum. se erigat
contra eccłesiam clĩ xp̃i: omnis tamen pͥnciꝑatus
adũsarioꝵ uero dauid hoc est rege xp̃o imperan¬
te. ac prelia seruoꝵ suorum disponente cȩdit: &

Expanded text:
de Nob, qui fuit de gente Arapha, cujus hasta trede Nob, qui fuit de gente Arapha, cujus hasta trecentas uncias appendebat, et accinctus erat ense novo, nisus est percutere; praesidioque ei fuit Abisai filius Sarviae, et percussum Philisthaeum interfecit. Sed ad unam significationem utrique numeri, hoc est, ternarius atque quaternarius possunt aptari. Tres enim sunt distinctiones temporum, hoc est, praeteritum, praesens et futurum. Similiter et quatuor vicissitudines, hoc est, ver, aestas, autumnus et hiems dividunt annum. Quautem quatuor bella ista David et servorum ejus contra Palaestinos significant, nisi bellum s suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agit? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorum spirituum se erigat contra Ecclesiam Christi, omnis tamen principatus adversariorum vero David, hoc est, Rege Christo imperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uit israhel: & ꝑcussit eum ionathan filius sem¬
maa fratris dauid. De hoc bello iosephꝰ ita scri¬
bit. Faulo siquidem tempore palestim quiescẽ¬
tes: denuo castra posuerunt circa eiuitatẽ quȩ
erat non longe a finib ebreorum: etatq inter
eos uir ꝓ ofceritate quidẽ sex cubitoꝵ. habenᷤᷤ
etiam digitos in utroq pede nec non & manu.
uno plus qͣm solet natura concessisse hoc est
senos. Contra quem unus de exercitu dauid
ionathas filius sames pugnans: eo deuicto
tocius uictorie auctor effectus. maxime gloriȩ
culmen accepit. Nam & ille palestinꝰ gloria¬
batur se: de ꝓle gigantũ exift̾e. Postqͣm pug¬
nam : nȩquaqͣm contra israhelitas habuerẽ
certamina. Et notandum qđ paralipomenoꝰ ĩ¬
tria bella principalia dauid contra phylisteos
scriptura numerat: in regum uero quatuor. Qa
ibi quartum bellum est qđ & ꝑrimo ponitur:
ubi dauid contra phylisteos preliantem iesbi

Expanded text:
vit Israel, et percussit eum Jonathan filius Samvit Israel, et percussit eum Jonathan filius Samaa, fratris David. De hoc bello, Josephus ita scribit: « Paulo siquidem tempore Palaestini quiescentes, denuo castra posuerunt circa civitatem, quae erat non longe a finibus Hebraeorum: eratque inter eos vir proteritate quidem sex cubitorum, habens etiam digitos in utroque pede, nec non et manu, uno plus quam solet natura concessisse, hoc est, senos: contraque murum de exercitu David Jonathes filius Sames pugnans, eo devicto, totius victoriae effectus maximae gloriae culmen accepit. Nam et ille Palaestinus gloriabatur se de prole gigantum existere: post quam pugnam nequaquam contra Israelitas habuere certamina. » Et notandum quod in Paralipomenon tria bella principalia David contra Philistaeos Scriptura numerat, in Regum vero quatuor. Quia ibi quartum bellum est, quod et in primo ponitur , ubi David contra Philisthaeos praeliantem Jesbi
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ hastilȩ astȩ erat. quasi liciatoriũ texẽ¬
tium. Ebreus ergo de adeodato ita exponit
dicens. Gob enim int̃pretatur lacꝰ. Id circo
lacꝰ: quia sicut in lacum leonũ quis mitit᷑.¬
ita semet ip̃m contra goliat dauid misit. A¬
deodatus ipse est dauid. Idcuro dicitur a¬
deodatus : quia adõ est ȩlectus in regnũ. fi¬
lius saltus: quia de saltu ubi oues pascebat
est eductus. Polimitariꝰ: quia de gene bese¬
leel mat̾re eius fuit. Bethleemites: quia noe¬
mi & ruth tempore ub̾tatis reu̾se sunt in bech¬
leem. Et quia ꝑanis causa ruch boor nota est:
proꝑt̾ea iolem locꝰ domus pauis uocatus est.
Q d̾ uero adeodatꝰ ipse sit dauid. sequentia de¬
clarant. Y ait. Hi nati sunt de arspha inget̾:
orpham nurum noemi esse arbitrantur: sicͤ
suꝑra ostendimꝰ. S &̾ aliud bellum accidit in
gęch: in quo fuit homo longissimꝰ. habens di¬
rapha stirpe gen̾atus fuerat. Hic blasphema¬

Expanded text:
cujus hastile hastae erat quasi liciatorium texencujus hastile hastae erat quasi liciatorium texentium . Hebraeus ergo de Adeodato ita exponit, dicens: Gob enim interpretatur, lacus. Idcirco lacus, quia sicut in lacum leonum quis mittita semetipsum contra Goliath David misit. Adeodatus ipse est David: idcirco dicitur Adeodatus, quia a Deo electus est in regnum. Filius saltus, qua de saltu, ubi oves pascebat, est eductus Polimitarius: quia de genere Beseled mater ejus fuit. Bethleemites, quia Noemi et Ruth tempore ubertatis reversae sunt in Bethleem, et quia panis causa Ruth Booz nota est, propterea idem locus domus panis vocatus est. Quod vero Adeodatus ipse sit David, sequentia declarant, ubi ait: Hi nati sunt de Arepha in Geth, Orpham, nurum Noemi esse arbitrantur: sicut supra ostendimus. Sed et aliud bellum accidit in Geth, in quo fuit homo longissimus, habens diet de Rapha stirpe generatus fuerat. Hic blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
uit sabuch ȩtheus: qui erat unꝰ fortissimoꝵ
dauid. Hic enim multos hostium inclitus
unt̾ẽmit: & prolem gigantũ nimis audatia suȩ
in quo ꝑcussit subochai usathites aiphaim
de genere raphaim: in regum scriptum est.
de stirpe arapha. quia filii erant orphenurꝰ
noemi de t̾ra moab. Et qđ garer in paralipo.¬
menon scribitur: in regum scriptum est ingob.
Nam gob interpretatur lacꝰ siue locusta. Ga¬
xer int̃p̃tatur ordinatio. hoc significans: qđ¬
sicut locustȩ herbam. ita filii araphe delebãt
isrł. Aliud quoꝙ bellum gestum est adu̾sũ
phylisteos: in quo ꝑcussit adeodatus filius
saltus lehemites fr̃em goliath gȩthei. cuiꝰ has¬
tȩ lignum erat. quasi liciatorium texentium.
Ubi autem hic scriptũ est. adeodatus filius
gum uero de hoc bello taliter legitur. T¬
cium fuit bellum in gob contͣ phylisteos.
in quo percussit ad eodatus filius sabtus po¬
limitarius bechleemites. goliad gecheum:

Expanded text:
vit Sabba Cheteus, qui erat unus fortissimorum vit Sabba Cheteus, qui erat unus fortissimorum David. Hic enim multos hostium inclytus interemit, et prolem gigantum nimis audacia suae In quo percussit Sabochai Husathites Ziphaim de genere Raphaim: in Regum scriptum est de stirpe Arapha, quia filii erant Orphe nurus Noemi de terra Moab . Et quod Gazer in Paralipomenon scribitur, in Regum scriptum est in Gob . Nam Gob interpretatur lacus sive locusta. Gazer interpretatur ordinatio, hoc significans, sicut locustae herbam, ita filii Araphae delebant Israel. Aliud quoque bellum gestum est adversum Philisthaeos, in quo percussit a Deo datus filius saltus Bethleemites fratrem Goliath Gethaei, cujus hastae lignum erat quasi liciatorium texentium. Ubi autem hic scriptum est, a Deo datus filius gum quoque de hoc bello taliter legitur: Tertium bellum fuit in Gob contra Philisthaeos, in quo percussit Adeodatus filius Saltus Polimitarius Bethleemites Goliath Gethaeum,