comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddunt tam̃ plerunq labori eorũ per
quos sibi consulitur. & splendorẽ
laudis. & odorẽ bonȩ opinionis. Nec ad
istã głam popłarẽ primi ꝑueniunt eoꝵqͥ
sunt in eccłia. nisi quicũq inactionum
periculis & labore uersantur. Propterra
liȩ filius mala mandragore inuenit ex¬
ens inagrũ. idẽ honeste ambulans ades
quifons iunt. Doctrina uͦ ũa ĩapientiȩ
que auulgi strepitu remotissima in con¬
templatione ueritatis dulci dilectione
defigitur. hanc popłarẽ głam quantu¬
luncuq ñ assequeret᷑: insi ꝑeos quim
mediis turbis agendo accurrendo po¬
płis presunt. quia dũ isti actuosi & nego¬
tiosi homines ꝑ quos multitudins adim¬
nistrat᷑ utilitas. et quorũ aut toritaĩ popũs
ter studiũ conquirende & contẽplandę
ueritatis otiose. quodãm mala mandra¬
gorica ꝑliam ꝑueniunt ad rachel. Adip¬
samuͦ liam ꝑfiliũ primogenitũ. id ẽ ꝑ
honorẽ fecunditatis eiꝰ in quo ẽ omnis

Expanded text:
reddunt tamen plerumque labori eorum per reddunt tamen plerumque labori eorum per quos sibi consulitur, et splendorem laudis, et odorem bonae opinionis. Nec ad istam gloriam popularem primi perveniunt eorum qui sunt in Ecclesia, nisi quicunque in actionum periculis et labore versantur. Propterea Liae filius mala mandragorica invenit exiens in agrum, id est, honeste ambulans ad eos qui foris sunt. Doctrina vero illa sapientiae quae a vulgi strepitu remotissima, in contemplatione veritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulumcunque non assequeretur, nisi per eos qui in mediis turbis, agendo ac suadendo, populis praesunt, quia dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis ter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis
Abbreviated transcription (Latin):
inpredicatione fidei euangłice os erat ce
cor ñ erat. Dequib scriptũ est. Popłs hic
labiis me honorat. conr aut̃ eorũ longe est
ame. Dequib apłs dicit. Quid predicas
ñ furandũ furaris: Teruntam̃ ut etiam
ꝑhanc conditionẽ libera illa uxoriacob
laborans filios heredes regni suscipiat:
Ideo dñs dicit. Quȩ dicunt facite: quȩ
aut faciunt facere nolite. Unde & apłs.
Siue inquit occasione. siue ueritate
xp̃c annuntiet᷑ et inhoc gaudeo. s et
gaudebo.tanquã anciua pariente
de prole numerosiore lȩtatur. Est uͦ lie
quidã fetus ex beneficio racheleditus. cũ
uirũ suum debita nocte secũ concubitu¬
rũ. acceptis alie filio mandragoricis
proinde cõperirẽ pulchrã & suaue den¬
t̾em. sapore aut̃ insipido. Et iddo inillo
mandragorico pomo figurari intelligã
famã bonã popłarẽ. Unde &e apłs.Opo
quiforis sunt. Quilicet parũ sapiant:

Expanded text:
in praedicatione fidei evangelicae os erat, et in praedicatione fidei evangelicae os erat, et cor non erat. De quibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . De quibus Apostolus dicit: Qui praedicas non furandum furaris . Verumtamen, ut etiam per hanc conditionem libera illa uxor Jacob laborans filios haeredes regni suscipiat, ideo Dominus dicit: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite . Unde et Apostolus: Sive, inquit, occasione, sive veritate, Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prole numerosiore laetatur. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte concubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis Proinde rem comperi pulchram et suave olentem, sapore autem insipido; et ideo in illo mandragoric pomo figurari intelligam famam bonam popularem. Unde dicit Apoqui foris sunt ; qui licet parum sapiant,
Abbreviated transcription (Latin):
dantẽ & dolet potius curre homines ad
cam uitutẽ qua eoũ necessitatib con¬
sulatur. quã adillã unde diuinũ aliqͥd
dicitur. Hic dolor figuratiss uidet᷑ in eo
qd scriptũ est. Et zelauit rachel soroiem
suam. Proinde quia purus intellectus
spũalis substantie uerbis carne editis ex¬
primi non potest.eli git doctrina sapi¬
entiȩ. ꝑquaslibet corpmreas similitudineᷤ
infinuare diuinaᷤ. sicut elegit rachel ex uiro
suo et ancilla suscipere filios maluit. ꝗͣ.¬
sine filiis omnino remanere. Bala quip¬
pe ancilla rachel: int̾pretat᷑ inueterata.
Deuetere quip. pe uita carnalib sensib
dedita. corporee cogitant᷑ imagines. etiam
cũ aliquid despũali & in cõmutabili sub¬
stantia diumitatis audit᷑. Suscipit & lia
deancilla sua filios.amore habende nu¬
merosioris prolis accensa. Inuenimus aũ
relpã eiꝰ ancillam interpretari os dicens. Qua¬
propt̾ hec ancilla illos figurat quorum

Expanded text:
dantem, et dolet potius currere homines ad dantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem, qua eorum necessitatibus consulatur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprim non potest, elegit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas similitudines insinuare divinas, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De vetere quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore habendi numerosiores proles accensa. Invenimus autem Zelpham ancillam ejus interpretari os dicens, quapropter haec ancilla illos figurat quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen una amatur.alia doleratur. Sed
quȩ toleratur: ipla priui & uberius fȩcun¬
datur. ut siñ propt̃ se iplam certe propt̃
filios diligatur. Labo eñ iustorũ maxi¬
mũ fructum habet in eis quos regno dei
generant. int̾ multas temptationes et
tribulationes predicando euangłiũ. & eoᷤ
qui sunt in laborib abundantius. inpla¬
gis supramodũ. inmortib sepius. propt̃
cuntur aut̃ eis facilius & copiosius ex
illo sermone fidei. quo predicant xp̃m
crucifixum. Rachel autẽ clara aspec¬
tu: mente excedit deo. & uidet inprin¬
cipio uerbũ. dm apud dm. & uult pare¬
re et non potest. quia generationẽ eius
quis enarrabit: Iao contẽplandi otia
appetii. ut diuinitatẽ in effabilẽ cernat.
Tacare uult abomni negotio &e ideo
steritis. quia inuariis pressuris ñ subue¬
nit. S quia ipsa interdũ procreandica¬
ritate mnardeseit. uult eñi docere qd no¬
uit. uidit soronẽ labore agndi filiis abun¬

Expanded text:
tamen una amatur, alia toleratur. Sed tamen una amatur, alia toleratur. Sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter seipsam, certe propter filios diligatur. Labor namque justorum maximum fructum habet in eis quos regno Dei generat inter multas tribulationes et tentationes, praedicando Evangelium ad eos qui sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, proptercuntur autem eis facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum. Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo, et videt in principio Verbum Deum apud Deum, et vult parere, et non potest, quia Generationem ejus quis enarrabit? Ideoque contemplandi otia appetit, ut divinitatem ineffabilem cernat. Vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis, quia in variis pressuris non subvenit. Sed quia ipsa interdum procreandi charitate inardescit vult enim docere quot sororem labore agendi filiis abun
Abbreviated transcription (Latin):
talia coniungit᷑ ⁊ hãc sustinet ut ad illã
ꝑueniat. s ꝑseuerant᷑ amat acceptis aliis
septẽ preceptis. Ac si eidicatur. Serui ali¬
osseptẽ annos ꝓ rachel: ut sit pauꝑ spũ.
mitis. lugens. esuriens &e sitiens iusticiam.
msericonꝰs mundi cordis. pacificus. uellet
ti homosifieri posset sinc uula tolerantia
tabons quȩ mnagendo patiendoq am¬
plect enda est: statim ad pulchrȩ contẽ¬
plationis delitias ꝑuenire. S hoc non
potest int̾ra morientiũ. hoc eñ uidetur
significare qd̾ dictũ est adiacob. Nonest
mons inloco hoc ut minor habeat᷑ priꝰquã
maior. Quia ñ absurde maiorappellatur
quitempore priorẽ. priorẽ aut̃ in hominiᷤ
eruditione labor bom oꝑis. quã requiescon¬
templationis. Ad unũ gͦ contendendum.
sed propter hoc multa toleranda sunt.
Itaq duȩ sunt uxores iacobliberȩ: ambe
quippe sunt filie remissionis peccatorum.
hocẽ dealbationis qd est laban. Perun¬

Expanded text:
ta coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam ta coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atlicias pervenire, sed hoc non potest in terra morientium. Hoc namque videtur significare, quod dictum est ad Jacob: Non est moris in loco hoc ut minor habeatur priusquam major. Quia non absurde major appellatur, qui tempore prior est. Prior est autem in hominis eruditione labor boni operis, quam requies contemplationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa referenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae, ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban, verum
Abbreviated transcription (Latin):
ce pulchra specie. Hanc eñĩ amat omiibs
pie stucdiosus. & ꝓpt̃ hanc seruit gre dei.
deabbatio: cui seruiuit iacob propt̃ rachel:
uat in uerbo. ex quo uidetur principium
qde as. Ergo propt̃ rachel ñ propter liã¬
cierit sicut nec iacobliam: S tam̃ nocte
sub positam musu generandi amplexus.
Rȩcunditatẽ eius exꝑtus est. Dñs eñi eam
quia ꝑse ipsam diligi non poterat. primo
ut ad rachel ꝑueniret᷑ tolerari fecit. dein¬
de propt̃ filios cõmendauit. Ita uͦ unus¬
peccatorũ suorũ gr̃a constitutꝰ quid aliud¬
turos putant. statim ut inseptẽ se legis
preceptis exercuerint quȩ st̃ de dilectione
proxim:. necuiquã noceatur. idẽ honora
patrẽ tuum & matrẽ tuam ñ mechaberis.
ñ octides. ñ furaberis. ñ falsũ testimonũ
dices. ñ concupisces uxorẽ proximi tui. ñ
as quasi ꝑhuius scł noctẽ tolerantia labo¬
tis adheserit. uelut prorachel inopina¬

Expanded text:
et pulchra specie. hanc enim amat omnis et pulchra specie. hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, "dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel.uat in uerbo, ex quo uidetur principium, quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liatiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unuspeccatorum suorum gratia constitutus quid aliudturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium das quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopina
Abbreviated transcription (Latin):
duo testamenta intelligere.S ibi inu¬
exheridat᷑. nic auĩ ancilĩarũ filii sunui
cũ filiis uberarũ: terrã promissionis ac¬
cipiunt. Unde hic proculdubio aliquid
significatur. Quanquã eñi duȩ liberȩ
uxores iacob adnouũ testamentũ qd in
ubertate uocati sumus existiment᷑ ꝑti¬
nere: ñ tamen frustra duȩ suȩ sunt. nisi
quia due uite nobis inxp̃i corpore pre¬
dicantur. Ina temporalis inqua labon¬
mus: una ȩt̃na in qua dilectionẽ de
contemplabim᷑. Tia nanq int̾pretat᷑
laborans. Rachel aut̃ uisũ principium
siue uerbũ. Actio gͥ huius uitȩ inqua
uiuimus exfide laboriosa ẽ. inoꝑib. et
incerta quo exitu ꝑueniat ad utiltta¬
tem eorũ quib consulere uolumus. spsa
est lia prima uxor iacob. ac ꝑhoc infirma
oculis cõmemorat᷑. Cogitationes em̃ mo
taliũ timide. & incerte prouidentie nr̃e.
Spesuero ȩternȩ contẽplationis dei. ha
est rachel. unde etiam dicitur bona facis.

Expanded text:
duo testamenta intelligere, sed ibi in uexhaereditatus; hic vero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accsignificatur. Quanquam enim duae liberae uxores Jacob ad Novum Testamentum, quod in libertate vocati sumus, existimentur pertinere; non tamen frustra duae sunt, nisi quia duae vitae nobis in Christi corpore praedicantur, una temporalis, in qua laboramus; alia aeterna, in qua dilectionem Dei contemplabimur. Lia namque interpretatur laborans, Rachel autem visus, sive principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus, et incerta in quo exitu proveniat ad utilitatem eorum quibus consulere volumus. Ipsa est Lia prior uxor Jacob, ac per hoc infirma oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim eorum rtalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dei hab ueritatis, ipsa est Rachel. unde etiam dicitur bona facie
Abbreviated transcription (Latin):
dũ &e auide bibunt. et ascenduntur ama¬
rib tales fȩtus conciperent. quales umbraᷤ
arictum &e hircorũ desuꝑ ascendentium
inaquarũ specło contemplabant᷑. Exur¬
gis eñi incanalib positis: uariꝰ erat etiã
imaginũ color.Nec mirũ hanc inconcp
uoluptatis estu cũ concipiunt: talẽ sobo¬
lẽ procreent. cũ hoc ipsũ & inequarum
gregib apud hispanos dicat᷑ fieri. Et qͥn¬

Expanded text:
dum avide bibunt, et ascenduntur a madum avide bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis, varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in concvoluptatis aestu, quo concipiunt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri; et Q
Abbreviated transcription (Latin):
nascantur exnigris.Mecũ iusticia mea.
dũds humilitatẽ meam respicit & laborem.
Optionẽ laban datã libent̃ arripuit: et
ita ut iacob postulabat agens. triũ dierũ
iter int̾ iacob & filios suos separauit. ne
quis exuicinitate pecons nasceret᷑ dolus.
Itaq iacob nouã strophã cõmentatus est.
& contra naturã albi & nigri pecoris arte
amigdalinas & maligranati. quãquam
beant. exparte decorticans uariũ uirgarĩ
fecit colorem. ut ubicũq uirge corticem re
reperitur inlibris antiquissimi et peri
mũ peperisset utriq parenti generiq¬
liquisset: antiquus ꝑmaneret color. ubi uͦ
tulisset corticẽ: color candidus panderedur.
Obseruabat gͦ iacob & tempus quo ascende¬
bant᷑ peccora. et post calorẽ dici cũ ad po¬
tandũ auida ꝑgebant. discolores uirgas
ponebat incanalib ⁊ ad missis arietib et
hircis. impsa potandi auiditate oues & ca¬
pras faciebat ascendi ut ex duplici desidio

Expanded text:
nascantur ex nigris: mecum erit justitia mea, nascantur ex nigris: mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et filios suos separavit, 353 ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris, natuamygdalinas et maligranati, quamquam beant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicumque in virga corticem rereperitur in libris antiquissimi et perit pulcherrimum peperisset utrique parenti generiqliquisset, antiquus permaneret color: ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob et tempore, quo ascendebantur pecora, et post calorem diei ad potandum avida pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio,
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Hil uolo. S si feceris qd̾ postulo.
iterũ pascam & custodiam pecora tũa.
Gira om̃s greges tuos. & separa cunctas
oues uarias & sparso uellere. & qd cunq
fuluũ & maculosũ uariumq fuerit tã
inouib quã incapris: erit merces mea.
Respondebitq michi cras iusticia mea:
quando placiti tempus aduenenit coramte¬
& cȩtera. Multũ apud lxx. inter pretes
confusus est sensus. & usq inpresentẽ diem
nullũ potui inuenire nrõrum. qui adliqͥ¬
dũ qͥd in hoc loco diceret exponeret. Uis
inquit iacob me seruire tibi etiã alios sep¬
tem annos: fac qd̾ postulo.separa omnes
discolores et uarias tam oues quã capras &
trade inmanus filiorũ tuorũ. Rursũ exutroq
grege alba & nigra pecora idẽ unius colo¬
ris damichi. Siquid gͥ exalbis &e nigris
quȩ unius colons sunt uariũ natũ fuerit.
meũ erit. Siquid erit unius coloris tuũ.
Rem difficilẽ non postulo. Uecũ facit
natura pecorũ. ut exalbis alba & nigra

Expanded text:
respondit. Nihil volo. Sed si feceris quod postulo, iterum pascam, et custodiam pecora tua. Gyra omnes greges tuos, et separa cunctas oves varias, et sparso vellere, et quodcunque fulvum et maculosum variumque fuerit, tam in ovibus, quam in capris, erit merces mea; respondebitque mihi cras justitia mea, quando placiti tempus advenerit coram te, etc. Multum apud Septuaginta interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur exponeret. Vis, inquit, Jacob me servire tibi etiam alios septem annos? fac, quod postulo. Separa omnes discolores et varias tam oves, quam capras, et trade in manus filiorum tuorum. Rursumque ex utroque grege alba et nigra pecora, id est, unius coloris da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris sunt, varium natum fuerit, meum erit: si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra
Abbreviated transcription (Latin):
studio dormiunt. & iccirco ĩtna ñ consui¬
ciunt. quia caput ñ in lapide s interra
ponunt. quib plerunq contingit. quan¬
to securius ab ext̾nis actionib celsant. tan¬
tolatius immunde cogitationis insestis
pitũ. congregent. Unde lubi
dee specie ꝑpropħam torpens otio anima¬
defletur cũ dicitur. uidert̃ eam hostes ei
deriserunt sabbata eius. Precepto eñilegi
abextioe ope insabbato cessat᷑. Hostes gͦ ab¬
bata uidentes irrident. cũ maligni sp̃s ipla
uacationis otia ad cogitationes ilicitas pes¬
torpore s uirtute sopiunt᷑. laboriosius dormi¬
unt. quã uigilare potuerunt. quia in eocb
actiones huius scł deserantes suꝑant. robui¬
to conflictu cotidie contra se ipsos pugnal
ne mens ꝑ neglegentiam dorpeat. ne sub acia
otio ac desiderio inmundo frigescat.Agi
& ꝑquietis studiũ untutib intenta uis¬
ians dormit. Deq eñĩ ad contemplandu
interna ꝑducitur. nisi abhis que extens

Expanded text:
studio dormiunt; et idcirco interna non conspistudio dormiunt; et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide sed in terra posuerunt. Quibus plerumque contingit ut quanto securius ab externis actionibus cessant, tanto latius in se immundae cogitationis strepitum per otium congerant. Unde sub Judaeae specie per Pdefletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Praecepto legis ab exteriori opere in sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vacationis otia ad cogitationes illicitas pertorpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt, quam vigilare potuerunt. Quia in eo, quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio, ac desiderio immunda, frigescat, et per quietis studium virtutibus intenta vigilans dormit. Neque enim ad contemplanda interna perducitur, nisi ab his quae exterius
Abbreviated transcription (Latin):
claudere. quos primis hominib seductor
aperuit qui ait. S eit eñi ds qd in quocũq
aie comeditis exeo: aꝑient᷑ ocłi ur̃. Unde
ce paulo post subditur. tulit defructu illiꝰ
centiȩ aperuit. quos innocentia clausos
tenebat. Angłos uͦ ascendentes &e descen¬
dentes cernere ẽ: ciues suꝑnȩ patriȩ contẽ¬
plari. uel quanto amore auctori suo suꝑ
semet ipsos inhereant: uel quanta cõpas¬
sione caritatis. nr̃is infirmitatib con¬
descendant. Et notandũ ualde ẽ qd ille
dormiens anglos conspicit. qui in la pidẽ
caput ponit: quia nimirũ ipsi qui abex¬
terionb oꝑib cessant. interna penetrant.
quia intenta mente que principale ẽ ho¬
miis. imitationẽ sui redemptoris obser¬
uant. Caput quippe in lapide ponereẽ:
mente xp̃o inherere. Qui eñi aprosentis
uitȩ accione remotisunt. s adsuꝑna nul¬
mundi quidẽ actiones fugiunt: s nullis
uitutib exercent᷑. Hinimirũ torpore ñ

Expanded text:
claudere, quos primis hominibus seductor claudere, quos primis hominibus seductor aperuit, qui ait: Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri. Unde et paulo post subditur: Tulit de fructu illiucentiae aperuit, quos innocentia clausos tenebat. Angelos vero ascendentes et descendentes cernere, est cives supernae patriae contemplari; vel quanto amore suo auctori super semetipsos inhaereant, vel quanta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapidem caput ponit, quia nimirum ipsi, qui ab exterioribus operibus cessant, interna penetrant, qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observant. Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad superna nulmundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore, non
Abbreviated transcription (Latin):
eius suꝑ eminentissimã diuinitatẽ exce¬
dunt uniuersam creaturam. ut eũ inue¬
mant inprincipio uerbũ. dm̃ apud deũ.
ꝑquẽ facta st̃ omnia. Descendentes autẽ.
ut eum inuemiant natũ ex muliere. factũ
sublege. ut eos qui sublege erant redime¬
ret. Tmilla em̃ scala aterra usq incelũ. acar
eiendo. uelut ascendendo spũales fiunt.
Ndquos lacte nutriendos etiam ipsi spũ¬
ales descendt̃ quodãmͦ cũ cis. Hon posst̃¬
enim loqui eis quasi spũalib: s quasi car¬
nalib. Ipse est sursum in capite suo. ipse
dcosum incorpore suo. idẽ in eccłia. Ipsũ
gicaiã intciligiinꝰ. quis iple dirit ego se
uia. Ad ipsum gͦ ascenditur: ut in excel
sis intelligatur. & ad ipsũ descendit᷑: ut
in m̃bris suis paruulus nutriat᷑. & ꝑ illũ
solũ se erigunt ut eũ sublimit̾ spectent
ꝑipsũ etiam sehumilient ut eum subli¬
mit̾ ac temꝑant̾ adnuntient. Tropologi¬
re quiescere. ab appecitu insibiliũ ocłos

Expanded text:
ejus super eminentissimam divinitatem excedunt universam creaturam, ut eum inveniant. In principio verbum apud Deum, per quem facta sunt omnia . Descendentes autem ut eum inveniant, Factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimerciendo, velut ascendendo spirituales fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spirituales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, id est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit: Ego sum via. Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excsis intelligatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum solum se erigunt, ut sublimiter exspectent. Per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Po cursu ab appetitu visibilium mentis oculos
Abbreviated transcription (Latin):
rit zelpha filiũ scdm iacob: & dixit lia.
Beata ego quia beatificant me muliereᷤ.
dr̃. dũ taxat inpresent loco. Nam inaliis
scđdm ambiguitatẽ uerbi: possunt & di¬
uitiȩ sic uocari. Et audiuit ds̃ liam ce
concepit et peꝑit ia cob filiũ quintum.
dicens. Dedit dñs mercedẽ meam quia de
ces. Nongͥ ut pleriq addito pronomine
male legunt. estimandũ ẽ ita scriptũ ẽẽ
qd est merces. s: totũ nomen interpre¬
tatum . ẽ merces. Is quippe r. est. ce sachar
merces.Hoc aũt ideo quia mandragoris
filii sui ruben introitũ uiri qui racheli
debebat᷑: adse emerat. Sequitur. & con¬
cepit adhuc lia. & peperit filiũ sextum
iacob. & dixit lia. Dotauit me dote bona.
quia peperi ei sex filios. & uocauit nom̃
&e uiolent̃ in libro nominũ. ⁊abulon fluxꝰ
noctis int̃pretatur. Et post hec pepent
filiã & uocauit nomen eiꝰ dinã. Hec trͦn¬
fertur in causam. quã significantius gr¬
ce aikeñ uocant. Iurgii enĩ ĩ sichimis catisa

Expanded text:
iae filium secundum Jacob: et dixit Lia, Beata ego, quia beatificant me mulieres: dicitur, duntaxat in praesenti loco. Nam in aliis, secundum ambiguitatem verbi, possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam mihi, quia dedces. Non utique, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur est, , et SACHAR  , merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote bona: quia peperi ei sex filios: et vocavit nomen et violenter in libro nominum, Zabulon fluxus noctis interpretatur. Et post hoc peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina. Haec transfertur in causam, quam significantius Graeci δίκην vocant. Jurgii enim in Sichimis causa
Abbreviated transcription (Latin):
omnib ostenderunt: baptuantes om̃s gen¬
tes innomine patris & filii. et sp̃s sc̃i. S qͥd
est qd abraham puteos quos aperuit iaac
mutantur quasi eorũdẽ uocabula pute
auenigenã gentẽ puteos fodisse describit᷑.
quo uidelicet exemplo discimus. ut in hac
peregrinationis erumna positi. cogitati¬
onũ nr̃arũ profunda penetremus. & quo¬
usq nobis uere inteiugentie aqua respon¬
deat: nequa quã nr̃ȩ inquisitionis manꝰ
ad exhauriendam cordis terrã torpescat.
Quos tam̃ puteos allophili insidiantes re¬
fodere conspiciunt. comestas nobis temp¬
tationũ cogitationeᷤ ĩmgunt. Sepe cum
eloquiis sacris intendimus malignorum
me uisionis obscurent. Qd̾ &̃ ysaac oꝑe
&r allophilorũ prauitate nouimus de sig¬
nari. qui puteos quos isaac foderat derre
occulte allophil replent. quando nobis ad
alta tendentib immundi sp̃s terrenas cogi¬
tationes ingerunt: &e quasi inuentã diuine

Expanded text:
omnibus ostenderunt, baptizantes omnes genomnibus ostenderunt, baptizantes omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Sed quid est quod puteos, quos aperuit Abrahmutantur, quasi eorumdem vocabula puteoalienigenam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ab exhaurienda cordis terra torpescat. Quos tamfodere conspiciunt, conjectas nobis cogitationes tentationum erigunt. Saepe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum mae visionis obscurent. Quod etiam Isaac opere et Allophylorum pravitate cognovimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae occulte replent Allophyli, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt et quasi inventam divinae
Abbreviated transcription (Latin):
terrena & sordida repleuerat intelligen¬
tia iudeorũ. et eoꝵ os cũ uellet purgare
isaac ut ostendet qͥa quecunq lex &e pro¬
phȩ dixerunt de ipso dixerunt: rixatist̃
qui inputeis nolunt aquã habere s t̾ram.
Et dicit eis. Ecce relinquet᷑ uobis domꝰ
ur̃a deserta.Nodit gͥ isaac nouũ puteum
immo pueri isaac fodiunt. Pueri sunt
adhuc altercant᷑ illi qui terrena sapiunt.
nec noua condi patiunt᷑. nec uetera pur¬
gari. euangłicis puteis contradicunt.
aplis aduersantur. & quia contradicunt¬
cistis gr̃e dei. ex hoc iam ad gentes ibimus.
Post hec fodit terciũ puteũ isaac. & appel¬
iauit nomen loci illius latitudo dicens.
nunc dilatauit nos dñs. & fecit crescere
suꝑ terrã. Uere dilatatus est isaac: & im¬
pleuit omnẽ terrã scientia trinitatis. et
rael nominabatur: nunc aũt inomnem
terram exiuit sonus eorũ. & infines orbis
terre uerba corũ. Exeuntes eñi pueri ifaac

Expanded text:
terrena et sordida repleverat intelligenterrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunqui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam incistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram; vere enim dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et rael nominabatur; nunc autem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. 5. Exeuntes enim pueri Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
iugẽ tunc ẽẽ cognouit: quando cũ cũ ea lu¬
Uidet quisquis ne aliquid narrando inȩccłia
peccet. sisecretũ uiri eius inscripturis scĩs diu¬
gent̃ intueatur & inuenit eũ maiestatem
disse informa serui. ut eius capax ẽẽ huma¬
namfirmitas posset. eoq modo conugi
congruũ se tunc aptaret. Quid eñi absur¬
dũ immo quid ñ conuenient̃ futurorũ pro¬
nuntiationi accõmodatũ. si propħa dei
caiuale aliquid lusit. It ipsũ caperet af¬
fectus comugis. cũ ipsũ uerbũ dei caro fac¬
tum sit. ut habitaret innobis. Post hȩc
refert scriptura qd isaac post quã benedix̃
eum dñs &e magnificatus est ualde. aggres¬
sus est opus et cepit fodere puteos quos fo¬
derant pueri patris eius abrahã s inuiden¬
tes ei palestin obstruxerunt eos implentes
Qui dũ descendisset inistũ dorrentẽ gerara.
primo omniũ illos puteos fodere uult qͦs
foderant pueri patris sui. idẽ moyses. da

Expanded text:
jugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea lujugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea lu profecto quisquis, ne aliquid errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem disse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis . Post haec refert Scriptura illud, quod Isaac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos, quos foderant pueri patris ejus Abrahae; sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentesqui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium foderant pueri patris sui? Idem Moyses pute
Abbreviated transcription (Latin):
nificus factus est ualde scđ̃m terrenã felici¬
tatẽ dictũ sequentia ostendunt. Exequit
eñi narrator easdẽ eius diuitias. quib mag
nus factus est. & hinc motus abimelech. ti¬
muit illũ ibi ẽẽ. ne potentia eiꝰ sibieẽt infesta
Quanquã gͦ aliquid spũale ista significent.
tamen scđm id qd contigert̃ ideo p̾re missũ
est. benedixit eũ dñs. ut sana fide intelliga¬
mus etiam ista temporalia dona nec dari
posse nec spari debere etiã cũ abinfirmorib
appetuntur nisi abimo deo ut qui inmim¬
mis fidelis ẽ. & in magnis fidelis sit. & qui
inmãmona iniquo fidelis inuentus ẽ: etiã
qd̃ ei munera dei prouenerint. Ynde ñ pa
rũ edificat sanã fidẽ pie intelligentib ista
narratio: etiã si de his reb allegorica signi¬
fame suꝑ terrã isaac ad abimelech regem pa¬
iestinoiũ ingerara exprecepto & benedictaos
suam finxit sororẽ. quã rex alienigena isaac con¬

Expanded text:
nus factus est ualde, secundum terrenam felicinus factus est ualde, secundum terrenam felicitatem dictum sequentia docent. exsequitur ennus factus est; et hinc motus Abimelech, timuit illum ibi esse, ne potentia ejus sibi esset infesta. Quanquam ergo aliquid spirituale ista significent, tamen secundum id quod contigerunt, ideo praemissum est, Benedixit eum Dominus, ut sana fide intelligamus etiam ista temporalia dona, nec dari posse, nec sperari debere, etiam cum ab infirmioribus appetuntur, nisi ab uno Deo: ut qui in minimis fidelis est, etiam in magnis fidelis sit; et qui in mammona iniquo fidelis inventus est, etiamqrum aedificat sanam fidem, pie intelligentibus ista narratio, etiamsi de his rebus allegorica signifame super terram, Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara ex praecepto et benedictione m finxit causa timoris, quam rex alienigena Isaac con
Abbreviated transcription (Latin):
mus ante aninũ antequã nasceret᷑ isaac. itid
tactum fuissẽ. Deinde isaac suscepit filios cũ
do uendidit esau primogenita sua. Ponamꝰ
etiam ipsos circa uiginti annos fuisse. Fiunt
anni ȩtatis isaac usq ad illud factũ filioꝵ
eiꝰ eirca octoginta: ad olescentẽ accipiamus
fuisse abimelech quando matrẽ ipsius concu¬
piuit. & abrahȩ amicus factus est. Potuit gͦ
iam eẽ quasi centenariꝰ. si post illud factũ fui¬
oꝵ suoꝵ ꝑrexit ineã terrã famis necessitate¬
cõpulsus isaac. Non gͦ ex hoc cogit ulla ne¬
cessitas ꝑ recapitulationẽ putare narratã
profectionẽ ifaac ingerara. S quia ib diu¬
turno tempore fuisse isaac describitur. & pu¬
deos fodisse. & de his contendisse. et ditatũ fu¬
isse pecunia: mirũ nisi recapitulando ista
cõmemorant᷑. quȩ ideo fuerant pret̾missa.
ut pͥmũ defiluis eius usq ad illũ locũ delen¬
et procedens maior fiebat quo adusq mag¬

Expanded text:
mus ante annum quam nasceretur Isaac illud mus ante annum quam nasceretur Isaac illud fuisse factum — deinde Isaac suscepit filios, cumdo uendidit Esau primogentia sua - ponamus etiam ipsos circa uiginti annos fuisse, fiunt anni aetatis Isaac usque ad illud factum filiorum eius circiter octoginta; adulescentem accipiamus fuisse Abimelech, quando matrem ipsius concupiuit et Abrahae amicus est factus: potuit ergo iam esse quasi centenarius, si post illud factum filiorum suorum perrexit in illam terram famis necessitate Isaac. non ergo ex hoc cogit ulla necessitas per recapitulationem putare narratam profectionem Isaac in Gerara. sed quia ibi diuturno tempore fuisse Isaac scribitur et puteos fodisse et de his contendisse et ditatum fuisse pecunia, mirum nisi recapitulando ista commemorantur, quae ideo fuerant praetermissa. ut primum de filiis eius usque ad illum locum de lenet procedens maior fiebat, quoadusque mag
Abbreviated transcription (Latin):
uta aũt fame suꝑterrã post Imergit.
eam sterilitatẽ quȩ acciderat indieb abra¬
ham abiit isaac ad abimelech regẽ palesti¬
Ne descendas inegyptũ. s: quiesce inderra
quã dixero tibi & peregrinare inea. eroq
tecũ. & benedicã tibi. Tibi eñĩ & seminituo
dabo uniuersas regiones has cõplens iuram̃¬
tũ qd̃ spopondi abraham patrituo. & mul¬
tiplicabo semen tuũ sicut stellas cęli. et re¬
liqua. In eo qd̾ scriptũ est facta ẽ aũt fa¬
pͥmogenita sua cibolẽticule post illã qͥp¬
pe narrationẽ hoc narrare incipit: anut
fieri solet ꝑ recapitulationẽ narrator adea
reuersus sit. cũ progressus defiluis eiꝰ adeũ
locũ ꝑuenisset qui de lenticula cõmemora¬
etiam sarã concupiit ip̃iꝰ enĩ paranimphus
& princeps miliciȩ qui ibi cõmemorati sunt:
enã hic cõmemorantur utrũ uel uiuere potue¬
rint. Quando eñi factus est amcus abrahe
ñdũ natus erat isaac: s iam promissus. Pona¬

Expanded text:
ta autem fame super terram post eam sterilitatem quae acciderat in diebus Abraham, abiit Isaac ad Abimelech regem PalaestiNe descendas in Aegyptum, sed quiesce in terra quam dixero tibi, et peregrinare in ea; eroque tecum et benedicam tibi. Tibi enim et semini tuo dabo universas regiones has, complens juramentum quod spopondi Abraham patri tuo, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et reliqua. In eo quod scriptum est: Facta est autem faprimogenita sua cibo lenticulae post illam quippe narrationem hoc narrari incipit? an, ut fieri solet, per recapitulationem narrator ad eam reversus sit, cum progressus de filiis ejus ad eum locum pervenisset qui de lenticula commemoraetiam Sarram concupiuerat; ipsius enim paranymphus et princeps militiae, qui ibi commemorati sunt, etiam hic commemorantur — utrum uel uiuere potuerunt. quando enim factus est amicus Abrahae, nondum natus erat Isaac, sed iam promissus. pona
Abbreviated transcription (Latin):
lathosim. eris ferriq metalla cudentes. Ua¬
tribuũ atq popłorum. Nui ab hoc añurim
uocatos sir os ẽẽ contendunt: &e aplerisq
filiis abrahe excethura. occupatas indiȩ
regiones. Ouid ẽ q abraham post obitũ
sare cethurã duxit uxorem: Hunquid
ob incontinentiam cũ ẽẽt iam etate gran¬
deuus : Absit. An propter filiorum ꝓcre¬
sibi uult ista cethura. Nisi quia sicut aga
et ismael significauerunt carnales ueters
testamenti. sic et cethura et filii eius signin¬
cabant hereticos qui se ad testamentũ nouĩ
exxistimant ꝑtinere: Sed utreq concubiis
sola sara semꝑ uxor uocatur: sicut scriptũ
Dedit autem cuncta abraham quȩ posside¬
bat isaac filio suo. E iliis aut̃ concubinarĩ
largitus est munera. et separauit eos ab
ysaac filio suo. et cetera. Quid hoc signii¬
cat quia dantur et non nulla munera fil
concubinarũ. id est carnalium: Sed non
ꝑueniunt ad regnum ꝓmissum nec herd¬

Expanded text:
Latusim aeris ferrique metalla cudentes, LaLatusim aeris ferrique metalla cudentes, Latribuum atque populorum. Alii ab hoc Assurim vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura occupatas Indiae regiones. Quid est quod Abraham post obitum Sarae, Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit. An propter filiorum procresibi vult ista Cetura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere? Sed utraque concubinae dicuntur, sola Sara semper uxor nuncupatur, sicut scriptum Dedit autem cuncta Abraham quae possidebat Isaac filio suo. Filiis autem cuncubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio suo, etc. Quid hoc significat, nisi quia dantur et nonnulla munera filiis concubinarum, id est, carnalium? Sed non perveniunt ad regnum promissum, nec haere
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Spe gaudentes: intribulatione
patientes. It hanc &e prosꝑa decontẽplati¬
one letificent: et adhuc aduersa de tribu
ram. que peperit ei zãram. de iexan. et¬
madan. & madian. et iesboch. et sue. Lexan¬
quoq genuit saba et dadan. Piuii dadan
fuerunt assurum. & lathusim. et laomim.
ce enoch. et abida. & aldaa. om̃s hii filii
cethure. Cethura hebreo sermone copula¬
ta int̃pretatur. aut iuncta. Quã ob cau¬
sam suspicant᷑ hebrei mutato nomine
eandẽ ẽẽ agar. quȩ sara mortua deconcu¬
bina transierit inuxorẽ. Et uidet᷑ deposi¬
t iam abrahe exeusari etal. ne senex post
mortẽ uxons uetulȩ. nouis arguat᷑ nuptis
uacasse. Nos qd̾ incertũ est relinquente
hoc cucimus. qd deccthura nati filii abra¬
teris abrahe qui appellabatur a fer duxi
ui affricã ñ cupasse. Qd̃ aũt ait ce filiida¬
dan fuerunt assurim. & lathosim. et laom̃
assurim innegociatores transferri putant.

Expanded text:
tum est, Spe gaudentes, in tribulatione tum est, Spe gaudentes, in tribulatione patientes : ut hanc et prospera de contemplatione laetificent, et adhuc adversa de tribulram. QuMadan, et Madian, et Jesboc, et Sue. Et Jecsan genuit Saba et Dadan. Et filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. et Henoch, et Abida, et Eldaa. Omnes hi filii Ceturae. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abrateris Abrahae, qui appellvi, Africam nuncupasse. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt, Assurim, et Latusim, et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant,
Abbreviated transcription (Latin):
troducit. atq uxorẽ accepit: quia loco sina
cłiam diligit: eamq sibi in amore & contẽplatiõe
coniungit: ut qͤ prius ꝓxima excognatiõe
idẽ cognita ꝑpredestinationẽ fuerat: postea
iam coniuncta inamore continuo uxor fiat.
Quã intantum dilexit. ut dolorem qui
exmorte matris acciderat. temꝑaret: quia ex
lucro sc̃ȩ eccłiȩ. redemptor nr̃ eam quȩ exꝑdi¬
tione sinagoge accid̾e potuit tristiciam det̃¬
sit. Dũ enim rebecca isaac conuingit᷑. dolor
de morte matris amputatur: quia dũ scã
ȩccłia exgentilitate ueniens. usq ad thorũ
contemplationis ꝑducit᷑ iuidea pronichi¬
lo habetur. Qui si interpretari ipsa eoꝵ
nomina curamus. Isaac risus. rebecca aut
cłia celestis sit gaudii contẽplatione sus¬
pensa: habet tamen adhuc qd̾ triste de
mortalis carnis pondere toleret. Isaac uͦ
&e rebecca iungitur. idẽ risus &e patientia
ꝑmiscet᷑: quia fit in sc̃a ȩccłia. hoc qd̾ scrip¬

Expanded text:
troduxit atque uxorem accepit, quia loco Synagtroduxit atque uxorem accepit, quia loco Synagiligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjungit; ut quae prius proxima ex cognatione, id est cognita per praedestinationem fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fiat. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat, temperaret. Quia ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex perditione Synagogae accidere potuit, tristitiam detersit: dum enim Rebecca conjungitur, dolor de matris morte amputatur. Quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habetur. Interpretari quoque ipsa eorum nomina curamus. Isaac risus, Rebecca autem lestis sit gaudii contemplatione suspensa, habet tamen adhuc quod triste de mortalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca jungitur, id est, risus et patientia permiscetur, quia fit in sancta Ecclesia hoc quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
bent eñi thesaurũ istũ inuasis fictilib.
ut sublimitas sit uircutis dei & ñ ex eis.
Quigͦ ꝑ carnẽ cęlestia loquunt᷑. et adhuc
incarne contradictionẽ deuitio sentiunt.
quid aliud quã suꝑ tortuosa camelorũ dor¬
sa diuitias ferunt: Rebecca uero isaac
uiso. quis homo ille sit. reguisito puero cog
credere debeat. intelligit. Que sese mox pal¬
lio operuit: quia quanto saluatoris sui
acta uita confunditur. Et quia ꝑuerse
egerit uerecundatur: pallio se cooꝑire cu¬
rauit. Quia uiso dño infirmitatẽ suȩ ac¬
tionis erubuit. & illa quȩ prius incame¬
lo libere gestabatur: descendens postea.
uerccunda tegitur. Ande eccłiȩ eidẽ aprio¬
re elatione conuerse ꝑ apticam uocẽ. quasi
rebeccȩ de camelo descendenti. sibiq palliũ
suꝑ ducenti dr̃. Quẽ eñi fructũ habuistis
tunc inilis. in quib nunc erubescitis:
Quã isaac intabernaculũ matris suȩ in

Expanded text:
 thesaurum istum in vasis fictilibus,  thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit virtutis Dei, et non ex eis. Qui ergo per carnem coelestia loquuntur, et tamen adhuc in carne contradictionem de vitio sentiunt, quid aliud quam super tortuosa camelorum dorsa divitias ferunt? Rebecca vero Isaac viso, quis ille homo sit, requisito puero, reccredere debeat intelligit. Quae sese mox pallio operuit, quia quanto subtilius Salvaanteacta vita confunditur; et quia perverse egerit, verecundatur. Pallio se cooperire curavit, quia viso Domino, infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in camelo libere gestabatur, descendens postmodum, verecundia tegitur. Unde eidem Ecclesiae a priore elatione conversae, per apostolicam vocem, quasi Rebeccae de camelo descendenti, sibique pallium superducenti, dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus tunc erubescitis? Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ut isaac uidit. decamelo descendit:
quiascã ȩccłia quanto redemptorẽ suũ sub¬
tilius agnoscit: tanto carnalis uite studia
humiliꝰ deserit. atq insemetipsa tortitudi¬
ni uitiose contradicit. Isaac gͥ uiso descen¬
dis. quia dño cognito uiam suam gentili¬
dal deserut. & ab elatione celsitudinis ima
humilitatis petiit. Qui est aũt qd̾ isaac
incamelo sedens rebecca conspexit. nisi qd̃
redemptorẽ suũ eccłia exgentib ueniens.
dũ adhuc uituis e̾e̾t innixa. & nec dũ spũ¬
alib s animalib motib inhereret. conspe¬
xit: Nec mouere debet qd puer quoq cũ
camelis uenerat inquib sui dm̃ diuitias
ferebat. quia ipsi quoq predicatores sc̃i quã¬
uis iam ad suꝑiora intelligenda atq ꝓfe¬
renda et intellectu &e uita emicent adhuc
tamen insemet ipsis contradictionẽ carniᷤ
sentiunt. Nam uident aliam legem inm̃¬
bris suis. repugnantẽ legi mentis suȩ. Ha

Expanded text:
Quae ut Isaac vidit, de camelo descendit, Quae ut Isaac vidit, de camelo descendit, quia sancta Ecclesia quanto Redemptorem suum subtilius agnoscit, tanto carnalis vitae studia humilius deserit, atque in semetipsam tortitudini vitiosae contradicit. Isaac igitur viso descendit, quia Domino cognito vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis ima humilitatis petiit. Quid est autem quod Isaac in camelum sedens Rebecca conspexit, nisi quod ad Redemptorem suum Ecclesia ex gentibus veniens, dum adhuc vitiis esset innixa, et necdum spiritualibus, sed animalibus motibus inhaereret, conspexit? Nec movere debet quod puer quoque cum camelis venerat in quibus sui domini divitias ferebat, quia ipsi quoque praedicatores sancti, quamvis jam ad superiora intelligenda atque proferenda, et intellectu et vita emicent, adhuc tamen in semetipsis contradictionem carnis sentiunt. Nam vident aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exercitiũ longanimitatis suȩ. passioĩs
inse et padientie exempla monstrauit.
Meditatio quippe armorũ est. frequẽ¬
tia passionũ. Qui enĩ uerb̃a & crucẽ ꝑ¬
tulit: passionẽ suam usq admortẽ fre
quentare ꝑmisit. Passiones uͦ arma dici¬
mus quia ꝑ ipsas abaduersario occulto
meditandũ in agro inclinata iam die
exiit: quia passionũ exercitia iuxta fi¬
nem mundi suscepit. sicut ꝑ psalmistã¬
dicitur. Ei euatio manuũ mearũ sacri¬
ficiũ uesꝑtinũ. Quid est aũt qd̾ rebecca
adisaac dorso cameli deducitur. nisi qd̾
camelũ cui presedit tortis morib atq o¬
nustis idoloꝵ cultib deditus gentium
popłs designatur: Qui eñĩ exsemet ipsis
sibi inuenerunt deos quos colerent. qua¬
si asemet ipsiꝰ eis onus indorso excreuerat.
quod portarent. Rebecca gͦ adisaac ueni¬
ens dorso cameli deducitur: quia ad xp̃m
sisq uitȩ ueteris conuersationib inuenit᷑.

Expanded text:
per exercitium longanimitatis suae passionis per exercitium longanimitatis suae passionis in se et patientiae exempla monstravit. Meditatio quippe armorum est frequentia passionum. Qui enim verbera manuum, tulit, passionem suam usque ad mortem in se frequentari permisit. Passiones vero arma dicimus, quia per ipsas ab adversario occulto meditandum in agro, inclinata jam die exiit, quia passionum exercitia juxta finem mundi suscepit, sicut per Psalmistadicens: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quid est autem quod Rebecca ad Isaac dorso cameli deducitur, nisi quod camelum cui praesedit, tortus moribus atque onustus idolorum cultibus gentilium populus designatur? Qui enim ex semetipsis sibi invenerunt deos quos colerent, quasi a semetipsis eis onus in dorso excreverat quod portarent. Rebecca ergo ad Isaac veniens dorso cameli deducitur, quia ad Chrissisque vitae veteris conversationibus invenitur.