comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessauertt. Et sicut non est consequens. ut fortuitu
potius quam iatione diuina ds̃ ñ alio s isto in quo
ẽ loco mundum constituerit. cum panter infinitis
ubiq patentib nullo excellentiore merito posset hic
cligi. quamuis candem diuinam rationem qua
id factum ẽ. nulla possit humana comp̃hendere
natura: tia non est consequens uit deo aliquid existi¬
memus accidissc fortuitum. qd̾ illo potiꝰ quaman¬
teriore tempore condidit mundum: eum equalit̃
anteriora tempora ꝑinfinitum retro spatiũ p̃teris¬
serit. nec fuisset aliqua differentia. unde tempꝰ tem¬
pori eligendo p̃ponciet᷑. Quod si dicunt mnanes esse
hominum cogitaaones quib infinita imaginant᷑
loca cum locus nullus sit preter mundum: re¬
spondet᷑ eis istomꝰ inaniter homines cogitare. p̃te¬
rita tempora uacationis dei. cum tempꝰ nullũ st
ante mundum. Si enim recte discernuit ecnitas
⁊ tempꝰ. quia tempꝰ sine aliqua mutabilttate ñ

Expanded text:
cessaverit, et sicut non est consequens ut fortuito cessaverit, et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione divina Deus, non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamvis eamdem divinam rationem, qua id factum est, nulla posset humana comprehendere natura; ita non est consequens ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent, nec fuisset aliqua differentia unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogitationes, quibus infinita imaginantur loca, cum locus nullus sit praeter mundum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare praeterita tempora vacationis Dei, cum tempus nullum sit ante mundum: si enet tempus, quod tempus sine aliqua mobili mutabilitate non
Abbreviated transcription (Latin):
cum sentiunt. Alios autem nimis indignũ ẽ ad
istim disputatione religionis ad mitere. mari
meq eos qui multis diis sacrorum obsequiũ deferem¬
dum putant. Isti philosophos ceteros. nobilitate atq
auetoritate uicerunt: non obaliud nisi qͥa longo qͥ¬
dem int̾uallo ueruntam̃ reliquis ꝓpinquiores sunt
ucritati. Anforte substantiam dei quamnec inclu¬
dunt nec determinant. nec distendunt loco. s eam
sicut de deo sentire dignum ẽ fatent᷑ incorporeã. pre¬
sentia ubiq totam. atantis locorum extra mundũ
spaciis absentem eẽ dicturi sunt. et uno tantũ atq
in comparatione illius infinitatis tam criguo loco
in quomundus ẽ occupatam: Non opinor eos in
hȩc uaniloquia ꝓgressuros. Cumgͥ unum mundũ
ingenti quidẽ mole corporea finitum tam̃ et loco suo
determinatũ. et oꝑante deo factum eẽ dicant: qd̾
respondent de infinitis extramundum locis. cur
nitis aute mundum temporib cur incis ab ope ds̃

Expanded text:
cum sentiunt; alios autem nimis indignum est ad cum sentiunt; alios autem nimis indignum est ad istam disputationem religionis admittere, maxime quod aput eos, qui multis dis sacrorum obsequium deferendum putant, isti philosophos ceteros nobilitate adque auctoritate uicerunt, non ob aliud, nisi quia longo quidem interuallo, uerum tamen reliquis propinquiores sunt ueritati. An forte substantiam Dei, quam nec includunt nec determinant nec distendunt loco, sed eam, sicut de Deo sentire dignum est, fatentur incorporea praesentia ubique totam, a tantis locorum extra mundum spatiis absentem esse dicturi sunt, et uno tantum adque in conparationem illius infinitatis tam exiguo loco, in quo mundus est, occupatam? Non opinor eos in haec uaniloquia progressuros. Cum igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen et loco suo determinatum et operante Deo factum esse dicant: quod respondent de infinitis extra mundum locis, quurnitis ante mundum temporibus. Cur in eis ab opere Deus
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondcamus: quid ipsi respondeant de
mundi loco. Ita enimquert̾. cur potiꝰ tunc ⁊ ñ
antea factus sit: que madinodũ queri potest. cur
hic potius ubi ẽ. et non alibi. Nam si infinita spa¬
cia temporis ante mundum cogitant. inquib eis ñ
uidet᷑ ds̃ ab oꝑe cessare potuisse: similit̃ gͦ cogitent
ertra mundum infinita spatia locor. In quib si qͥs¬
quam dicat non potuisse uacare omnipotentem:
nonne consequenserit. ut innumerabiles mundos
cũ epicuro sompniare cogantur. ea tantum diffe¬
ientia quod cos ille fortuitis motib athomoꝵ gigni
asserit. et resolui: isti autem oꝑe dei factos dictur
sunt. si eum ꝑinterminabilem immensitatẽ locoꝵ.
extra mundum circunquaq patentium uacare
noluerint. nec eosdem mundos quod etiam de isto
sentiunt. ulla causa posse dissolui: Cumhis enĩ
agimus qui et dm̃ incorporcum et omĩum na¬
turarum quȩ non ft̃ quod ipse creatorem nobis¬

Expanded text:
quid respondeamus, quid ipsi respquid respondeamus, quid ipsi respmundi loco. Ita enim quaeritur cur potius tunc et non antea factus sit, quemadmodum quaeri potest cur hic potius ubi est et non alibi. Nam si infinita spatia temporis ante mundum cogitant, in quibus eis non videtur Deus ab opere cessare pextra mundum infinita spatia locorum, in quibus si quisquam dicat non potuisse uacare Omnipotentem, nonne consequens erit, ut innumerabiles mundos cum Epicuro somniare cogantur ea tantum differentia, quod eos ille fortuitis motibus atomorum gigni adserit et resolui, isti autem opere Dei factos dicturi sunt, si eum per interminabilem inmensitatem locorum extra mundum circumquaque patentium uacare noluerint, nec eosdem mundos, quod etiam de isto sentiunt, ulla causa posse dissolui? Cum his enim agimus, qui et Deum incorporeum et omnium naturarum, quae non sunt quod ipse, creatorem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nunqͣm retro ꝑȩternitatẽ accidisset. Cuiꝰ nouita¬
tis causam sidm negabunt ineterno habuisse consi¬
lio: simul cum negabunt etiam beatitudinis eiꝰ au¬
ctorem. qd nefande impietatis ẽ. Si autem dicent eti¬
am ipsum nouo consilio excogitasse ut de cęcero sit
anua inccernum beata: quomͦꝰ cum alienum ab ea
quȩ illis quoq displicet mutabilitate monstrabunt:
Porro si ex tempore crcatam. s nullo ultiꝰ tempore
pituram. tanquam numerẽt habere mnitiũ. s ñ ha¬
bere finem fatentur. et ideo semel erꝑtam miserias si
ab eis fuerit liberata. nunquam miseram postea fu¬
turam: non utiq dubitabunt hoc ficri. manente in¬
commutabilitate consilii dei. Sic gͦ credant ⁊ mun¬
dum ex tempore fieri potuisse: nec tam̃ ideo dm̃ in co
faciendo gernum consilium uolunt.atẽq mutasse.
Deinde iudendum ẽ istis qui dm̃ conditorem mun¬
di et̃ consentituit. ⁊ tam̃ querunt de mundi temꝑe.

Expanded text:
quod numquam retro per aeternitatem accidisset. Cuius nouitaquod numquam retro per aeternitatem accidisset. Cuius nouitatis causam si Deum negabunt in aeterno habuisse consilio, simul eum negabunt beatitudinis eius auctorem, quod nefandae inpietatis est; si autem dicent etiam ipsum nouo consilio excogitasse, ut de cetero sit anima in aeternum beata, quo modo eum alienum ab ea, quae illis quoque displicet, mutabilitate monstrabunt? Porro si ex tempore creatam, sed nullo ulterius tempore perituram, tamquam numerum, habere initium, sed non habere finem fatentur, et ideo semel expertam miserias, si ab eis fuerit liberata, numquam miseram postea futuram: non utique dubitabunt hoc fieri manente incommutabilitate consilii Dei. Sic ergo credant et mundum ex tempore fieri potuisse, nec tamen ideo Deum in eo faciendo aeternum consilium uoluntatemque mutasse.Deinde uidendum est, isti, qui Deum conditorem mundi esse consentiunt et tamen quaerunt de mundi tempore
Abbreviated transcription (Latin):
in anima. Quam si deo coeternam eẽ contende¬
rint. unde illi acciderit noua miscria quȩ nunqͣm
ante ꝑcternum nullomͦ potuerunt explicart. Sie¬
nim alternasse semꝑ qus miseriam et beatitudi¬
nem dircrinit: necesse ẽ dicant etiam semꝑ alter
nasse naturam. Unde illa eos sequitur absurdi¬
tas. ut etiam cum beata dicitur. in hoc utiq non
sit beata: si futuram suam miseriam et turpitudi¬
nem p̃iudet. Si autem non p̃uidet. nec se curpem
ac miseram fore s bcatam semꝑ existimat: falsa
opimone sit beata. quo dici stultius michil potest.
titudine alteruasse animȩ miscriam putant. sed
nune iam de cetero cum fuerit lib̾ata ad miseriã ñ
ẽẽ redituram: nichilominꝰ conuncunt᷑ nunquã eã
fuisse uere beatam. s dcinceps ẽẽ inciꝑe. noua qua¬
dam nec fallacibcatitudine. Ac ꝑhoc fatebunt᷑ acci¬
dere illi aliquid noui: et hoc magnum atq p̃elarũ

Expanded text:
in anima, quam si Deo coaeternam esse contendein anima, quam si Deo coaeternam esse contenderint, unde illi acciderit noua miseria, quae numquam antea per aeternum, nullo modo poterunt explicare. Si enim alternasse semper eius miseriam et beatitudinem dixerint, necesse est dicant etiam semper alternaturam; unde illa eos sequetur absurditas, ut etiam cum beata dicitur in hoc utique non sit beata, si futuram suam miseriam et turpitudinem praeuidet; si autem non praeuidet nec se turpem ac miseram fore, sed beatam semper existimat, falsa opinione sit beata; quo dici stultius nihil potest. Stitudine alternasse animae miseriam putant, sed nunc iam de cetero, cum fuerit liberata, ad miseriam non esse redituram, nihilo minus conuincuntur numquam eam fuisse uere beatam, sed deinceps esse incipere noua quadam nec fallaci beatitudine; ac per hoc fatebuntur accidere illi aliquid noui, et hoc magnum adque praeclarum,
Abbreviated transcription (Latin):
nec a deo factum uideri uolunt: nimis auersi sunt
a ueritate. et letali morbo impietatis insaniunt. Ex¬
ceptis enim ꝓpheticis uocib mundus ipse ordina¬
tissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibiliũ
omnium pulcherrima specic quodammꝰ tacitus
⁊ factum se eẽ et non nisi a deo meffabilit̃ atq intusi¬
biliter magno. et ineffabiliter atq intusibilit̃ pulchro.
fieri se potuisse ꝓclamat. Qui autem a deo quidẽ
factum fatentur: ñ tam̃ eum temporis uolunt habere
s. suȩ cieationis initium: ut mͦ quodam uix intelligi¬
bili semꝑsit facdus: dicunt quidem aliquid unde
sibi dm̃ uidentur uelut a fortuita temeritate de¬
fendere: ne subito illi uenisse credat᷑ in mentem.
qđ nunquam ante uenisset. faccre mundum: et
accidisse illi uoluntatem nouam. cum innullo
sit omĩno mutabilis. S non uideo quomͦ eis pos¬
sit inceteris reb ratio ista subsistere maximeq

Expanded text:
nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. Exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibilium omnium pulcherrima specie quodam modo tacitus et factum se esse et non nisi a Deo ineffabiliter adque inuisibiliter magno et ineffabiliter adque inuisibiliter pulchro fieri se potuisse proclamat. Qui autem a Deo quidem factum fatentur, non tamen eum temporis uolunt habere sed suae creationis initium, ut modo quodam uix intellegibili semper sit factus, dicunt quidem aliquid, unde sibi Deum uidentur uelut a fortuita temeritate defendere, ne subito illi uenisse credatur in mentem, quod numquam ante uenisset, facere mundum, et accidisse illi nouam uoluntatem, cum in nullo sit omnino mutabilis; sed non uideo quo modo eis possit in ceteris rebus ratio ista subsistere maximeque
Abbreviated transcription (Latin):
nos melius. quam inscripturis scĩs. ubi dix̃ ꝓpha
eius. Inprincipio fecit ds̃ cȩlum et t̃ram. Nunqͥd¬
nam ibi fuit iste ꝓpheta. quando fecit ds̃ celum et
tĩam: Non. S ibi fuit sapientia dei ꝑ quam facta
sunt omnia. quȩ in animas etiam scãs se transfert.
amicos dei et ꝓpħas constituit. eisq oꝑa sua si¬
ne strepitu intus enarrat loquunt᷑ eis quoq angli¬
scĩ dei qui semꝑ uident faciem patris: uoluntatẽ¬
q eiꝰ quib oportet annuntiant. Exhis unꝰ erat
iste ꝓpħa: qui dixit et seripsit. inpͥncipio fecit ds̃
celum et t̾ram. Quitam idoneus testis ẽ. ꝑquem deo
credendum sit: ut eodem spũ dei quo hȩc fibi reuela¬
ta cognouit etiam ipsam fidem mãm futuram tan¬
to ante p̃dixerit. S quid placuit ȩternodeo. tunc fa¬
cere cęlum et terram: quȩ antea non fecisset: Qui hoc
dicunt. simundum ȩcernum sine ullo initio. et idõ

Expanded text:
im melius quam in scripturis sanctis, ut dixit propheta im melius quam in scripturis sanctis, ut dixit propheta eius: in principio deus creavit celum et terram. Nunquid ibi fuit iste propheta quando fecit celum et terram? Non, sed ibi fuit sapientia dei, per quam facta sunt omnia, que in animas etiam sanctas se transfert amicos dei et prophetas constituit, eisque one strepitu intus enarrat. Loquuntur eis quoque angeli Dei, qui semper uident faciem Patris uoluntatemque eius quibus oportet adnuntiant. Ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: In principio fecit Deus caelum et terram. Qui tam idoneus testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset? Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo initio et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam exteriorib unde ⁊ p̃sentia nuncupant᷑. qd
ita ea dicimus eẽ p̃sensib. sicut p̃oculis quȩ p̃sto
sunt oculis: ꝓfecto ea quȩ remota sunt a sensib nrĩs.
alios testes requirimus. eisq credimus aquor
sensib remota esse uel fuis se non credimus. Si cut
g de uisibilib quȩ non uidimus eis credimus qui
uiderunt. atq ita de ceteris quȩ ad suum quemq
sensum corporis ꝑtinent: ita de his quȩ animo ac
mente sentiunt᷑ quia et ipse rectissime dicit̃ scris
unde et sententia uocabulum accepit. hoc ẽ de in¬
uuisibilib que a nrõ sensu interiore remota sunt.
lumine disposita didicerunt. ł manentia contu¬
enuli. Uisibilium omĩum maximus mundus ẽ. iii¬
niuisibilium omĩum maximus ds̃ ẽ. S mundũ
e conspicimus. dm̃ et̃ credimus. Quod aut̃ ds̃
secrit mundum nulli potius credimus. quã
psido. Ubi cumaudimus: Nuoquam inter¬

Expanded text:
etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis quae praesto sunt oculis: profecto ea, quae remota sunt a sensibus nostrialios testes requirimus eisque credimus, a quorum sensibus remota esse uel fuisse non credimus. Sicut ergo de uisibilibus, quae non uidimus, eis credimus, qui uiderunt, adque ita de ceteris, quae ad suum quemque sensum corporis pertinent: ita de his, quae animo ac mente sentiuntur quia et ipse rectissime dicitur sensus, unde et sententia uocabulum accepit, hoc est de inuisibilibus quae a nostro sensu inorporeo disposita didicerunt, vel manentia contuentur. Visibilium omnium maximus mundus est invisibilium omnium maximus deus est; sed mundum esse conspicimus, deum esse credimus. Quod autem deus fecit mundum, nulli potius credimus quam ipsi deo, ubi eum audivimus, nusquam inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad ueritatem: ipsa ueritas ds̃ dei filius homine
assumpto. ñ tam̃ deo consumpto. eandẽ consticuit
atq fundauit fidem ut adhominis dm̃ iter eẽt
homini. ꝑhominem dm̃. Hic ẽ enim mediator
tor.ꝑ qdđ homo. ꝑhoc ⁊ uia. quoniam sunt̃ eũ qͥ
tendit ⁊ illud quo tendit uia media ẽ. et spes ẽ pue¬
niendi. Si autem desit aut ignoret᷑ qua cundum sit.
quid ꝓdest nosse quo eundum sit: Sola ẽ autem
aduersus om̃s crrores uia mimtissima. ut ide ipse
sit ds ⁊ homo. Quo itur ds̃: qua itur homo. Hie pͥs¬
ꝑyphas. deinde ꝑseipsum. postta ꝑ apłos. quantũ
satis eẽ iudicauit locutus. etiam scripturam con¬
didit quȩ canonica nominat᷑ eminentissimȩ aucto¬
ritatis. cui fidem habemus dehis rebus quas ig¬
norare non expedit: nec ꝑ nos ipsos nosse idonei su¬
mus. Nam si ea sciripossunt testib nobis que re¬
mota non sunt asensib nr̃is. siue interiorib siue

Expanded text:
ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine adsumto, non Deo consumto, eandem constituit et fundauit fidem, ut ad hominis Deum iter esset homini per hominem Deum. Hic est enim mediator od homo, per hoc et uia. Quoniam si inter eum qui tendit et illud quo tendit uia media est, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit Deus et homo; quo itur Deus, qua itur homo. CAPas, deinde per se ipsum, postea per apostolos, quantum satis esse iudicauit, locutus etiam scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his rebus, quas ignorare non expedit nec per nos ipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri possunt testibus nobis, quae remota non sunt a sensibus nostris siue interioribus siue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corpus loquitur. et uelut interposito corporali¬
um locorum in t̾uallo. multum enim similia ft̃.
talia uisa corporib: sed loquitur ipsa ueritate. si
quis sit idoneus ad audiendum mente ñ corpoꝵ
Ad illud enim hominis ita loquitur. qđ in hoĩe
cȩteris quib homo constat ẽ melius: et quo ip¬
se ds solus ẽ melior. Cum enim homo recdissins
intelligat᷑. uel si hoc non potest saltem credat
factus ad imaginem dei: ꝓfecto ea sui parte ẽ ꝓ¬
pinquior suꝑiori deo. qua suꝑat inferiores suas.
quas etiam cum pecorib communes habco s ꝙ
ipsa mens cuiratio et intelligentia naturalit̃ in est.
uicuis quib damtenebrosis et ueterib inualida
ẽ. non solum ad inherendum fruendo. uerum e¬
tiam ad ꝑfruendum in commutabile lumen.
donec de die indiem renouata atq sanata fiat
tantȩ felicitatis capax: fide pͥmũ fuerat imbuen¬
da atq purganda. In quaut fidentius ambularet

Expanded text:
per corpus loquitur et uelut interposito corporaliper corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum enim homo rectissime intellegatur uel, si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renouata adque sanata fiat tantae felicitatis capax, fide primum fuerat inbuenda adque purganda. In qua ut fidentius ambularet
Abbreviated transcription (Latin):
debiti. de duarum ciuitatum trenȩ scilicet ec̃
cȩlestis. quas in hoc interim scło ꝑplexas quo¬
dammͦ diximus inuicemq ꝑmixtas. ex ortu et
ex cursu et debitis finib quantum ualuero dis¬
putare. eius ipsius domini et regis nr̃i ubiq opi¬
tulatione frctus aggrediar. Primumq dicam. ꝗͣ.
admodum exordia duarum istarum ciuitatũ. m¬
N angłorum diuersitate p̃cesserint. Magnum ẽ et¬
ad modum rarum. uniu̾sam creaturam corporeã
tabilem dei substantiam ꝑuenire: et illic discere
ex ipso. quod cunctam naturam quȩ ñ ẽ qd ipse.
non fecit nisi ipse. Sic enim ds̃ cumhomine
non ꝑ aliquam creaturam loquitur corporalẽ.
corporalib int̃strepens aurib. ut int̾ sonantẽ
et audientem aeria spacia uerberent᷑: neq ꝑeiꝰ
modi spũalem quȩ corpoꝵ similitudinib figura¬
tur. sicut in somnis. uel alio quolibet talimodo
nam et si uelut corporis aurib loquit᷑. q uelut

Expanded text:
debiti de duarum ciuitatum, terrenae scilicet et debiti de duarum ciuitatum, terrenae scilicet et caelestis, quas in hoc interim saeculo perplexas quodam modo diximus inuicemque permixtas, exortu et excursu et debitis finibus, quantum ualuero, disputare eius ipsius domini et regis nostri ubique opitulatione fretus adgrediar, primumque dicam, quem ad modum exordia duarum istarum ciuitatum in angelorum diuersitate praecesserint. CAPUT admodum rarum uniuersam creaturam corpoream tabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribus loquitur, quia uelut
Abbreviated transcription (Latin):
uit tab̃naculum suum altissimus: ds̃ inmedio
eiꝰ ñ cõmouebitur. His itaq atq huiꝰ modi
testimoniis quȩ omnia cõmemorare nimis lon¬
gum ẽ: didicimus eẽ quandam ciuitatem dei.
cuiꝰ ciues eẽ concupimus. illo amore quem no¬
bis eiꝰ conditor inspirauit. Huic conditori scẽ
ciuitatis. ciues terrene eiuuitatis deos suos p̃ferunt.
ignorantes cum esse dm̃deorum. ñ deoꝵ falsoꝵ hoc
ẽ impioꝵ et suꝑborum. qui eiꝰ incõmutabili oĩb¬
q commun luce pͥuati. et obhoc ad quandam
egenam potestatem redacti. suas quodammꝰ pͥuatas
potentias consectant᷑. honoresq diuinos a decep
qui potius se ipsos unisubdere. quam multos si¬
bi potiusq dm̃ colere. quam ꝓ deo delectant᷑ coli.
S huius scẽ ciuitatis inimicis. decem suꝑioribꝰ
libris quantum potunnus dño et rege nr̃o ad¬
iuuante respondimus. Nunc uero quid ame
etiam expectet᷑ agnoscens. meiq ñ immemor

Expanded text:
uit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio uit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio eius non commouebitur. His adque huius modi testimoniis, quae omnia commemorare nimis longum est, didicimus esse quandam ciuitatem Dei, cuius ciues esse concupiscimus illo amore, quem nobis illius conditor inspirauit. Huic conditori sanctae ciuitatis ciues terrenae ciuitatis deos suos praeferunt ignorantes eum esse Deum deorum, non deorum falsorum, hoc est inpiorum et superborum, qui eius incommutabili omnibusque communi luce priuati et ob hoc ad quandam egenam potestatem redacti suas quodam modo priuatas potentias consectantur honoresque diuinos a deceptnctorum, qui potius se ipsos uni subdere quam multos sibi, potiusque Deum colere quam pro Deo coli delectantur. Sed huius sanctae ciuitatis inimicis decem superioribus libris, quantum potuimus, domino et rege nostro adiuuante respondimus. Nunc uero quid a me iam expectetur agnoscens meique non inmemor
Abbreviated transcription (Latin):
quinq suꝑiores aduersus eos conscripti sunt.
qui ꝓpter bonauite huiꝰ deos colendos putant:
Quinq autemposteriores. adũsus eos qui cultum
deorum ꝓpt̃ uitam que post mortem futura ẽ ser-¬
uandum existimant. Demceps itaq ut in pͥmoli¬
bro pollicitisumus. de duarum ciuitatum quas
in hoc scło ꝑplexas dicimus inuicemq ꝑmixtas.
ex ortu et ꝓcursu. et debitis finib quod dicendũ
arbitror. quantum diuinitꝰ adiuuabor expediã.
iitatem deiDicioꝯUS.
cuius ea scriptura testis ẽ. quȩ
non fortuitis motib animoꝵ.
sed plane summȩ dispositione
humanorum diuina excellens auctoritate subiec̃.
Ibi quippe scriptum ẽ Gloriosa sunt dicta de te ci¬
uitas dei. Et in alio psalmo legitur. Magnus dñs
paulopost meodem psalmo.Sicut audiuimus
ita et uidimus inciuitate dei uirtutum. inciuita¬
te dei nr̃i ds̃ fundauit eam inȩternum. Itẽ in alio.
Fluminis impetus letificat ciuitatem dei: scĩfica¬

Expanded text:
quinque superiores adversus eos conscripti sunt, quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona vitae hujus deos colendos putant; quinque autem posteriores adversus eos qui cultum deorum propter vitam, quae post mortem futura est, servandum existimant. Deinceps itaque, ut in primo libro polliciti sumus, de duarum civitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus invicemque permixtas, exortu et procursu et debitis finibus, quod dicendum arbitroitatem Dei dicimus, cuius ea scriptura testis est, quae non fortuitis motibus animorum, sed plane summae dispositione humanorum diuina excellens auctoritate subiecit. Ibi quippe scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, ciuitas Dei; et in alio psalmo legitur: Magnus Dominpaulo post in eodem psalmo: Sicut audiuimus, ita et uidimus, in ciuitate domini uirtutum, in ciuitate Dei nostri; Deus fundauit eam in aeternum; item in alio: Fluminis inpetus laetificat ciuitatem Dei, sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
tio ab omni malo. iudicii dies. resurrectio mortuo¬
rum. societatis impioꝵ ȩterna dampnatio. re¬
gnumq eternum gloriosissime ciuitatis dei.
conspectu cius immortalit̃ ꝑfruentis: in huiꝰ ui¬
te scripturis p̃dicta atq ꝓmissa sunt. Quoꝵ¬
tam multa impleta conspicimus: ut recta pieta¬
te futura ẽẽ cetera confidamus. Huiꝰ uitȩ rectitu¬
dinem usq ad dm̃ uidendum eiq inȩgernum
coherendum inscãrum scripturarum qua p̃di ł qͣr¬
catur atq asscritur ueritate. quicunq ñ credt̃.
et obhoc nonintelligunt: oppugnare possunt.
s expugnare non possunt. Quaꝓpt̃ indecem
istis libris et siminus quam ñ nulloꝵ de nobis
expectabat intentio. tam̃ quoꝵdam studio quan¬
tum uerus ds̃ ⁊ dñs adiuuare dignatus ẽ satis fe¬
cimus: refutando contradictiones impioꝵ. qui
conditori sc̃e ciuitatis de qua disputare institui¬
mus deos suos p̃ferunt. Quorum decem libroꝵ.

Expanded text:
tio ab omni malo, judicii dies, resurrectio mortuotio ab omni malo, judicii dies, resurrectio mortuorum, societatis impiorum aeterna damnatio, regnumque aeternum gloriosissimae civitatis Dei conspectu ejus immortaliter perfruentis, in hujus viae Scripturis praedicta atque promissa sunt: quortam multa impleta conspicimus, ut recta pietate futura esse caetera confidamus. Hujus viae rectitudinem usque ad Deum videndum eique in aeternum cohaerendum, in sanctarum Scripturarum, qua praedicatur atque asseritur, veritate, quicumque non credunt, et ob hoc nec intelligunt, oppugnare possunt, sed expugnare non possunt. 4. Quapropter in decem libris istis, etsi minus quam nonnullorum de nobis exspectabat intentio, tamen quorumdam studio, quantum verus Deus et Dominus adjuvare dignatus est, satisfecimus, refutando contradictiones impiorum, qui Conditori sanctae civitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta facta p̃nuntiant. quorum ius et inmentib
atq cupiditatib iniquorum adqueq congruen¬
tia facta ducendis quodammꝰ sibi uindicant et
inmateria infirma fragilitatis humanȩ. Non
talia scĩ homines mnistaumuersali animarũ libe¬
randarum uia gradientes. tanquam magica ma¬¬
gna ꝓpħarc curarunt: quamuis et ista eos ñ fuge¬
ruit. et abeis sepe p̃dicta sint. et ad eoꝵ fidem fa¬
ciendam quȩ mortalium sensib non poterant
intimari. nec ad exꝑimentũ celer facilitate ꝑduqi
s alia erant uere magna atq diuina. quȩ quan¬
tum dabatur cognita dei uoluntate p̃futura p̃nun¬
tiabant. Ap̃c quippe in carne uenturus. et quȩ
uoluntatum. remissio peccatoꝵ. grã iusticię. fi¬
des piorum. et ꝑuniuersum orbem inueram di¬
iunitatem multitudo credentium. culturȩ simu¬
lachrorum demonumq subuersio. et demptatio¬
num crercitatio. ꝑficientium purgatio. et lib̾a¬

Expanded text:
ta facta praenuntiant, quorum ius et in mentibus ta facta praenuntiant, quorum ius et in mentibus adque cupiditatibus iniquorum ad quaeque congruentia facta ducendis quodam modo sibi uindicant, et in materia infima fragilitatis humanae. Non talia sancti homines in ista uniuersali animarum liberandarum uia gradientes tamquam magna prophetare curarunt, quamuis et ista eos non fugerint et ab eis saepe praedicta sint ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non pointimari, nec ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant vere magna atque divina, quae quantum dabatur, cognita Dei voluntate, futura nuntiabant. Christus quippe in carne venturus, et quae voluntatum, remissio peccatorum, gratia justitiae, fides piorum et per universum orbem in veram divinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subversio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et libera
Abbreviated transcription (Latin):
porphirius uniuersalem uiam animȩ liberandȩ
nundum in suam noticiam historiali cognitioẽ
dicit ẽẽ ꝑlatam: quid hac historia uel illustriꝰ
inteniri potest. quȩ uniuersum orbem tanto a¬
pice auctoritatis obtinuit. ł fideliꝰ inqua ita
narrant᷑ p̃terita. ut futura etiam p̃dice̾nt᷑. quoꝵ
multa uidemꝰ impleta. ex quibus ea quȩ restant
sine dubiosꝑamus implenda: Nonenim potest
porphiriꝰ uel quicunq platonici etiam in hacuia
quasi trenarum rerum et ad uitam istam mortalẽ
ꝑtinentium. diuinationem p̃dictionemq contẽp¬
nere: qd merito in aliis uaticinationib ⁊ qͦꝵlibet
modoꝵ uel artium diuinationib faciunt. Ne¬
gant enim hȩc uel magnoꝵ hominum ł magni
ẽc̃ pendenda. Et recdo. Nam uel inferioꝵ fiunt p̃¬
sensione causarum. sicut arte medicinȩ quibꝰdã
añcedentib signis plurima euentura ualitudini
p̃uidentur: uel immundi demones sua disposi¬

Expanded text:
Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali cognitione dicit esse perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam praedicantur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem pertinentium diuinationem praedictionemque contemnere, quod merito in aliis uaticinationibus et quorumlibet modorum uel artium diuinationibus faciunt. Negant enim haec uel magnorum hominum uel magni esse pendenda, et recte. Nam uel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima euentura ualetudine praeuidentur; uel inmundi daemones sua disposi
Abbreviated transcription (Latin):
languoresq sanati. fera animalia t̃rarum et aqua¬
rum. uolatilia cęli. ligna. elementa. sidera. diuina
iussa fecerunt: inferna cesserunt. mortui reuirert̃.
crceptis ipsius saluatoris ꝓpͥis singularibꝰq miraculis
marime natiuitatis et resurrectionis: quoꝵ inu¬
no maternę uirginitatis cantummꝰ sacram̃tum.
in alttro autem etiam eoꝵ qui infine resurrecturi
sunt. demonstrauit exemplum. Hȩc uia totum
hominem mundat: et immortalitati mortalem
ex om̃ib quib constat partib p̃parat. Ut enim
non alia purgatio ei parti quereret᷑ quam uocat
intellectualem porphiriꝰ. alia ei quam uocat spũa¬
lem. aliaq ipsi corpori: ꝓpterea totum suscepit.
ueracissimus potentiosimusq mundator atq
saluator. Preter hanc uiam. quȩ partim cũ hȩc
futura p̃nuntiant᷑. partim cum facta nuntiant᷑.
nunquam generi humano defuit: nemo libͥatꝰ
est. nemo liberat᷑. nemoliberabit᷑. Quod autem

Expanded text:
languoresque sanati, fera animalia terrarum et aqualanguoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem etiam eorum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum hominem mundat et inmortalitati mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
paucis hominib uͥ potuerunt dĩ grãm reꝑientib
⁊ maxime inhebrea gente. cuiꝰ erat ipsa quodãmͦ
sacrata respublica. inꝓpħationem ⁊ p̃nuntiatio¬
nem ciuitatis dei ex omnib gentib congregan¬
dȩ. ⁊ tab̃naculo. et templo. et sacerdotio. ac sacrificiis
significauerunt: et eloquiis quib dam manifestis.
plerisq mmisticis p̃dixerunt. Presens autem in car¬
ne ipsc mediator et beati ciꝰ apł̃i iam testam̃ti no¬
uigrãm reuclantes. aꝑtius indicarunt: quȩ ali¬
quanto occultius suꝑiorib sunt significata tem¬
porib ꝓccatum generis humani distributione sic̃
ea deo sapienti placuit ordinare mirabiliũ oꝑum
diumorum quorum suꝑius pauca iam posui.
contestantib signis. Non enim apparuerunt
antummꝰ uisiones angłi&e. et cclestium ministroꝵ
sola u̾ba sonuerunt: uerum etiam hominib deuu̾bo
simplicis pietatis agentib sp̃s immundi de homi¬
num corporib ac sensib pulsisunt. uitia corporis

Expanded text:
paucis hominibus ubi potuerunt Dei gratiam reperientibus et maxime in Hebraea gente, cuius erat ipsa quodam modo sacrata res publica in prophetationem et praenuntiationem ciuitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sapienti placuit ordinare, mirabilium operum diuinorum, quorum superius pauca iam posui, contestantibus signis. Non enim apparuerunt tantummodo uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ia cob: et annuntiabit nob̾ uiã suã et ingrediemꝰ
gentium. Et lex uerbumq dñ non in syon e
hierłm remansit: s inde ꝓcessit. ut se puriusa
difsunderet. Unde ipse mediator post resurrectionẽ
suam. discipulis trepidantib ait. Oportebat impleri
quȩ scripta sunt. in lege et ꝓpħis. et psalmis de me.
Tunc aꝑuit illis sensum ut intelligerent scripturas:

Expanded text:
Iacob; et adnuntiabit nobis uiam suam, et ingrediemur Iacob; et adnuntiabit nobis uiam suam, et ingrediemur  uniuersarum gentium; et lex uerbumque Domini non in Sion et Hierusalem remansit, sed inde processit, ut se per uniuersa diffunderet. Unde ipse Mediator post resurrectionem suam discipulis trepidantibus ait: Oportebat inpleri quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. Tunc aperuit ill
Abbreviated transcription (Latin):
chaldcts. s ut talia ꝓmissa ꝑciꝑet. et ex illo ꝓpa¬
garet᷑ semen dispositum ꝑangłos in manu media.¬
toris. inquo eẽt ista liberande anime uniuersal
uia. hoc ẽ omnib gentib data: iussus ẽ discedc̃
de terra et de cognatione sua. et de domo patris
sui. Tunc ipse prim itus a chaldeorum suꝑsticio¬
nib liberatus. unum uerum dm̃ sequendo co.¬
Hȩc ẽ uniuersalis uia de qua in scã ꝓpħia dictũ c̃.
Ds misereat᷑ nr̃i et benedicat nos. illuminet uultum
suũ suꝑnos et misercatur nr̃i. ut cognoscamus intra
uiamtuam. iomnib gentib salutare tuum. Uñ
tantopost ex abrahe semine carne suscepta. de se ip¬
so ait ipse saluator. Egosumina. ueritas. et uita.
domini. paratus incacumine montiũ. et extolle¬
tur suꝑcolles. et uenient ad eum uniuersȩ gen¬
tes. et ingredientur nationes multȩ ⁊ dicent. Ue
nite ascendamus in montẽ domini et indomũ dĩ

Expanded text:
Chaldaeus, sed ut talia promissa perciperet et ex illo propaChaldaeus, sed ut talia promissa perciperet et ex illo propagaretur semen dispositum per angelos in manu Mediatoris, in quo esset ista liberandae animae uniuersalis uia, hoc est omnibus gentibus data, iussus est discedere de terra sua et de cognatione sua et de domo patris sui. Tunc ipse primitus a Chaldaeorum superstitionibus liberatus unum uerum Deum sequendo coHaec est universalis via, de qua in sancta prophetia dictum est: Deus misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, et misereatur nostri: ut cognoscamus in terra viam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum . Unde tanto post ex Abrahae semine carne suscepta, de se ipso ait ipse Salvator: Ego sum via, et veritas, et vita . estus mons domus Domini, paratus in cacumine montium, et extolletur super colles; et venient ad eum universae gentes, et ingrnite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalem putabat: non intelligens hoc qdł
eum mouebat. et qđ in eius lectione ꝑpeti metu¬
bat. ad eiꝰ confirmationem robustioremq cõmen¬
dationem potius ꝑtinere. Hȩc ẽ gͥ animȩ liberan¬
de uniuersalis uia: id est uniuersis gentib diui¬
na miseratione concessa. Ouiꝰ ꝓfecto noticia ad
quoscũq iam uenit. et ad quoscumq uentura c̃.
nec debuit nec debebit ei dici quare mͦ. et quar
sero: qm̃ mittentis consilium non ẽ humanom
genio penetrabile. Quod sensit etiamiste cum
dirit nundum receptum hoc donum dei: ⁊ ñdũ
insuam noticiam fuisse ꝑlatum. Neq enim ꝓpte¬
rea tierum non ẽẽ iudicauit. quia ñdum in suã
fidem receptum fuerat. ł innoticiam ñdum p¬
uenerat. Hec c̃ inquam liberandorum creden¬
tium uniuersalis uia: de qua fidelis abrahã
diuinum aecepit oraculum. insemine tuobe¬
nedicentur om̃s gentes. Qui fuit quidẽ gente

Expanded text:
uniuersalem putabat, non intellegens hoc, quod uniuersalem putabat, non intellegens hoc, quod eum mouebat et quod in eius electione perpeti metuebat, ad eius confirmationem robustioremque commendationem potius pertinere. Haec est igitur animae liberandae uniuersalis uia, id est uniuersis gentibus diuina miseratione concessa, cuius profecto notitia ad quoscumque iam uenit et ad quoscumque uentura est, nec debuit nec debebit ei dici: Quare modo? et: Quare sero? quoniam mittentis consilium non est humano ingenio penetrabile. Quod sensit etiam iste, cum dixit, nondum receptum hoc donum Dei et nondum in suam notitiam fuisse perlatum. Neque enim propterea uerum non esse iudicauit, quia nondum in fidem suam receptum fuerat uel in notitiam nondum peruenerat. Haec est, inquam, liberandorum credentium uniuersalis uia, de qua fidelis Abraham diuinum accepit oraculum: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Qui fuit quidem gente
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ imꝑtita ẽ: Quam ccrte iste homo ñ medio¬
cri ingenio p̃ditus eẽ nondubitat. Prouidentiã
quippe diuinam sine ista uniuersali uia libandȩ
animȩ. genus humanum relinquere potuisse
non credit. Neq enim ait non ẽẽ: s hoc tantũ
bõnum tantumq adiutorium ñdum receptum.
nundum insuam noticiam eẽ ꝑlatum: nec mirũ.
Tunc enimporphiriꝰ erat in reb humanis. qͣndo
ista liberandȩ animȩ uniuersalis uia. quȩ ñ est
alia quam religio xp̃iana. oppugnari ꝑmittebat᷑.
ab idolorum demonumq cultorib regib q tre¬
nis. ꝓpt̾ asserendum et consecrandum martyrũ
numerũ. hoc c̃ testium ueritatis. ꝑ quos ostendet᷑
omĩa corporalia mala ꝓfide pietatis et cõmenda¬
tione ueritatis eẽ toleranda. Uidebat gͦ ista por¬
phirius et ꝑhuiusmodi ꝑsecutiones istam uiã
cito ꝑituram. et ꝓptea non ec̃ ipsam liberandȩ anim

Expanded text:
diuinitus inpertita est? Quam certe iste homo non mediodiuinitus inpertita est? Quam certe iste homo non mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidentiam quippe diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae genus humanum relinquere potuisse non credit. Neque enim ait non esse, sed hoc tantum bonum tantumque adiutorium nondum receptum, nondum in suam notitiam esse perlatum; nec mirum. Tunc enim Porphyrius erat in rebus humanis, quando ista liberandae animae uniuersalis uia, quae non est alia quam religio Christiana, obpugnari permittebatur ab idolorum daemohumque cultoribus regibusque terrenis, propter adserendum et consecrandum martyrum numerum, hoc est testium ueritatis, per quos ostenderetur omnia corporalia mala pro fide pietatis et commendatione ueritatis esse toleranda. Videbat ergo ista Porphyrius et per huius modi persecutiones cito istam uiam perituram et propterea non esse ipsam liberandae animae
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ lib̾ant᷑ : ac ꝑhoc sine illa nulla anima liberat᷑.
cũ autem addit et dicit. ł ab indorum morib ac di¬
sciplina. ł ab inductione chaldeorum. uel alia qua¬
libet uia: manifestissima uoce testatur. neq illis
quȩ abindis. neq illis quȩ achaldeis didicerat.
hanc uniuersalem uiamliberande animȩ conti¬
neri. Et utiq sca chaldeis oracula diuina sump¬
sisse. quorum assiduam cõmemorationem facit. tace̾
non potuit. Quamuult gͦ intelligi ammȩ liberan¬
de uniuersalemuiam. nondum receptam uel ex ali¬
qua uerissima philosophia tiel ex earum gentium
doctrinis. quȩ magne uelut indiuinis reb habe¬
bantur. quia plus apud eos curiositas ualuit qͦꝵ¬
q angłorum cognoscendorum et colendoꝵ.ñdũq
in suam noticiam historiali cognitione ꝑlatam:
Quȩ nam ista ẽ uniuersalis uia.nisi quȩ ñ suȩ cuiq
genti ꝓpria. s uniuersis gentib quȩ cõmunis eẽt

Expanded text:
mae liberantur, ac per hoc sine illa nulla anima liberatur? mae liberantur, ac per hoc sine illa nulla anima liberatur? Cum autem addit et dicit, Vel ab Indorum moribus et disciplina, vel ab inductione Chaldaeorum, vel alia qualibet via; manifestissima voce testatur, neque illis quae ab Indis, neque illis quae a Chaldaeis didicerat, hanc universalem viam animae liberandae contineri; et utique se a Chaldaeis oracula divina sumpsisse, quorum assiduam commemoratinon potuit. Quam uult ergo intellegi animae liberandae uniuersalem uiam nondum receptam uel ex aliqua uerissima philosophia uel ex earum gentium doctrinis, quae magnae uelut in diuinis rebus habebantur, quia plus aput eas curiositas ualuit quorumque angelorum cognoscendorum et colendorum, nondumque in suam notitiam historiali cognitione perlatam? Quaenam ista est uniuersalis uia, nisi quae non suae cuique genti propria, sed uniuersis gentibus quae communis esset
Abbreviated transcription (Latin):
ab indorum morib ac disciplina. aut inductioẽ
chaldeorum aut alia qualibet uia. ñdumq in suã
noticiam eandem uiam historali cognitione ꝑlatã:
ꝓculdubio confititur eẽ aliquam. s nondum in
suam uenisse noticiam. Ita ci non sufficiebat qͥcqͥd
de anima liberanda studiosissime didicerat: sibiq
uel potius aliis nosse ac tenere uidebat᷑. Sentiebat
enim adhuc sibi deeẽ aliquã p̃stantissimam aucto¬
nitatem: quam de re tanta sequi oporteret. Cum aũt
dicit uel aphilosophia uerissima aliqua. ñdum
insuam noticiam ꝑuenisse sectam. quȩ uniuersalc̃
contineat uiam animȩ liberandȩ: satis quantũ ar¬
bitror ostendit uel eam philosophiam inqua ipse
philosophatꝰ ẽ non eẽ uerissimam. uel ea ñ contine¬
ri talemuiam. Et quomͦ iampotest cẽ uerissima:
qua non continet᷑ hȩc uia: Nam quȩ alia uia ẽ u¬
niuersalis animȩ liberandȩ. nisiqua uniuersȩ ani¬

Expanded text:
ab Indorum moribus ac disciplina, aut inductione ab Indorum moribus ac disciplina, aut inductione Chaldaeorum aut alia qualibet uia, nondumque in suam notitiam eandem uiam historiali cognitione perlatam: procul dubio confitetur esse aliquam, sed nondum in suam uenisse notitiam. Ita ei non sufficiebat quidquid de anima liberanda studiovel potius aliis nosse ac tenere videbatur. Sentiebat enim adhuc sibi deesse aliquam praestantissimam auctoritatem, quam de re tanta sequi oporteret. Cum autem dicit, vel a philosophia verissima aliqua nondum in suam notitiam pervenisse sectam quae universalem contineat viam animae liberandae; satis, quantum arbitror, ostendit, vel eam philosophiam, in qua ipse philosophatus est, non esse verissimam, vel ea non contineri talem viam. Et quomodo jam potest esse verissima, qua non continetur haec via? Nam quae alia via est universalis animae liberandae, nisi qua universae ani
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cummicium temporis habuerit: finem tem¬
poris non habebit. Quappt̃ diuiȩ auctoritati hu¬
mana cedat infirmitas eisq beatis et immortalib
de uera religione credamus.quisibi honorem non
expetunt quem deosuo qui etiam nr̃ ẽ deberisciunt.
nec iubeut ut sacrificium faciamus nisi ci tantum.
cuiꝰ et nos cum illis ut sepe dixi. et sepe hcendum ẽ
sacrificium ẽc̃ debemus: ꝑcum sacerdotem offerendi.
qui inhomine quemsuscepit. scdm quem et saccidos
c̃ẽ uoluit. etiam usq ad mortem sacrificium ꝓ nobis
dignatus ẽ ficri. Hȩc est gͦ religio quȩ uniuerfalẽ
liberari potest. Hȩc ẽ inim quodammꝰ uitalis uia.
quȩ una ducit ad regnum. non temporali fastigio
nutabundum: s ecernitatis firmitate securum. Cũ
autem dicit porphirius in pͥmo iurta finem de re¬
gressu amme libro. ñdum receptum inunam qͣn¬
dam sectam. qd uniuersalem contineat uiã animȩ
liberandȩ. uel aphilosophia uenssima aliqua. uel

Expanded text:
quae cum initium temporis habuerit, finem temquae cum initium temporis habuerit, finem temporis non habebit. Quapropter diuinae auctoritati humana. cedat infirmitas, eisque beatis et inmortalibus de uera religione credamus, qui sibi honorem non expetunt, quem Deo suo, qui etiam noster est, deberi sciunt, nec iubent, ut sacrificium faciamus, nisi ei tantum, cuius et nos cum illis, ut saepe dixi et saepe dicendum est, sacrificium esse debemus, per eum sacerdotem offerendi, qui in homine, quem suscepit, secundum quem et sacerdos esse uoluit, etiam usque ad mortem sacrificium pro nobis dignatus est fieri. CAPUT XXXII. De uniuersali liberari potest. Haec est enim quodam modo regalis uia, quae una ducit ad regnum, non temporali fastigio nutabundum, sed aeternitatis firmitate securum. Cum autem dicit Porphyrius in primo iuxta finem de regressu animae libro nondum receptum in unam quandam sectam, quae uniuersalem contineat uiam animae liberandae, uel a philosophia uerissima aliqua uel
Abbreviated transcription (Latin):
nitate semꝑ fuisset inpuluere. semꝑ ei subeẽt ue¬
stigium qd̾ tamen uestigium a caleante factũ nemo
dubitaret. nec alterum altero pͥus eẽt. quamuis al¬
terum ab altero factum eẽt: sic inquiunt et mundꝰ.
atq in illo diiereati. et semꝑ fuerunt. semꝑ existente
qui fecit: etam̃ facti sunt. Nunquid gͦ si anima sẽꝑ
fuit. etiam miseria eiꝰ semꝑ fuisse dicenda ẽ: Por¬
ro si aliquid in illa quod ex eterno non fuit. ẽẽ cepit
ex tempore: cur non fieri potuerit. ut ipsa eẽt ex tẽ¬
pore. quȩ antea non fuisset: Demnde beatitudo qͦq
eiꝰ post erꝑimentum maloꝵ firmior et sine fine
mansurasicut iste confitetur ꝓculdubio cepit extẽ¬
pore: ettamen semꝑerit cum antea non fuerit. Ila
gͥ omnis argumentatio dissoluta ẽ. qua putat᷑ ni¬
chil esse posse sine fine temporis. nͥ qđ mitiũ non
habet temporis. Inuentaẽ enim animȩ beatitudo.

Expanded text:
rnitate semper fuisset in puluere, semper ei subesset uernitate semper fuisset in puluere, semper ei subesset uestigium, quod tamen uestigium a calcante factum nemo dubitaret, nec alterum altero prius esset, quamuis alterum ab altero factum esset: sic, inquiunt, et mundus adque in illo di creati et semper fuerunt semper existente qui fecit, et tamen facti sunt.\' Numquid ergo, si anima semper fuit, etiam miseria eius semper fuisse dicenda est? Porro si aliquid in illa, quod ex aeterno non fuit, esse coepit ex tempore, quur non fieri potuerit, ut ipsa esset ex tempore quae antea non fuisset? Deinde beatitudo quoque eius post experimentum malorum firmior et sine fine mansura, sicut iste confitetur, procul dubio coepit ex tempore, et tamen semper erit, cum antea non fuerit. Illa igitur omnis argumentatio dissoluta est, qua putatur nihil esse posse sine fine temporis, nisi quod initium non habet temporis. Inuenta est enim animae beatitudo,