comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulo isto accipienda st̃ de ppło iudaico.
qui adolescens erat ñ etate s leuitate.
immaturꝰ morib ñ aunis. Considã qͥa
apłs. Gentes q̃ ñ sectabantur iusticrã.
ad legis iusticiã ꝑuenert̃. quia ñ exoꝑi¬
b s ex fide. Israel aũt sectando legis ui¬
sticiam. in legẽ iusticiȩ ñ ꝑuenit. quia
ñ ex fide s ex oꝑib. Prima iusticia est
cognoscere trinitatem: nouissima bene
oꝑari. Natiuitas iudȩoꝵ fuit extẽpore
abrahȩ usq ad exitũ de egypto. & usq
tunc fuit quasi infans. Iuuentus fuit
extempore moyfiusq ad reges. Uirili¬
tas extempore regum usq ad transim¬
grationem babylonie. Senectus ide
ꝓpriam intficiens uitã. Mentiturgͦ qͥ
custodierit mandata a niuentute. s nec
adhuc custodit in senectute. In̾c tam̃ in¬
tuetur eũ & diligit. in hoc uidelicet ut re¬
liquiȩ saluȩ fiant. Hylar ie
N eo qd̾ bona sua uendẽ et dare pauꝑib

Expanded text:
tulo illo, accipienda sunt de populo Judaico, tulo illo, accipienda sunt de populo Judaico, qui adolescens erat, non aetate, sed levitate, immaturis moribus, non annis. Considera quia Apostolus: Gentes quae non sectabantur justitiam, ad legis justitiam pervenerunt; quia non ex operibus, sed ex fide. Israel autem sectando legis justitiam, in legem justitiae non pervenit; quia non ex fide, sed ex operibus . Prima justitia est, cognoscere Trinitatem; novissima, bene operari. Nativitas Judaeorum fuit, ex tempore Abrahae usque ad exitum ex Aegypto, et usque tunc fuit quasi infans. Inventus fuit, ex tempore Moysi usque ad reges. Virilitas, ex tempore regum usque ad transmigrationem Babyloniae. Senectus, inde priam interficiens vitam. Mentitur ergo quod custodierit mandata a juventute, sed nec adhuc custodit in senectute. Jesus tamen intuetur eum et diligit, in hoc videlicet, ut reliquiae salvae fiant. HILAR. In eo quod bona sua, vendere et dare pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
on ẽputantꝰ hie de custodia man¬
datorum eẽ mentitus. s simplicit̃ ẽẽ con¬
fessus. quia sim̃dacii noxa teneret᷑ reus.
nequaquã intuitꝰ archana cordis eiꝰ eum
diligere diceret᷑ in̾c. Diligit enim cos qͥ
mandata legis custodiunt. s qd̾ ibi minꝰ
ẽ his qͥ ꝑfecti ẽẽ uolunt. adiungit. Qui uult
gͦ ꝑfectus ẽẽ. uendat q̃ habet ñ ex parte
ut ananias ⁊ saphira. & det pauꝑib Hec
hoc ad ꝑfec̾tionem sufficit. nisi saluato¬
rem sequatur. id÷ nͥ relictis malis facrat
Ste adolescens & diues & suꝑbus & tẽp¬
tator erat. atq ꝑ inanẽ iactantiã tanꝗͣ
głans in lege m̃titus ẽ se mandata ser¬
uasse. Iñc uero quasi uera acciꝑet u̾ba
uluis. docuit q̃ ꝑfectionis sunt. Mao̾.¬
t ocłis miscdiȩ quib dignat᷑ impiũ
iustificare. quib respexit petrum ut
fleret amare: intiuitus ẽ istũ. & ita dilexit
in eo ñ quod prius erat ꝑsuꝑbram. s qͦd
uxta hoc gͥ q̃cunq dicunt᷑ de adolescen¬

Expanded text:
st putandus hic de custodia mandatorum esse mentitus, sed simpliciter esse confessus, quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus, eum diligere diceretur Jesus. Diligit enim eos qui mandata legis custodiunt, sed quod ibi minus est, his qui perfecti esse volunt, adjungit. Qui vult ergo perfectus esse, vendat quae habet, non ex parte ut Ananias et Saphira, et det pauperibus . Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi Salvatorem sequatur, id est nisi, relictis malis, faciat ste adolescens et dives et superbus et tentator erat, atque per inanem jactantiam tanquam glorians in lege, mentitus est se mandata custodisse. Jesus vero, quasi vera acciperet verba illius, docuit quae perfectionis sunt. Et oculis misericordiae, quibus dignatur impium justificare, quibus respexit Petrum ut fleret amare , intuitus est istum, et ita dilexit in eo non quod prius erat per superbiam, sed quod uxta hoc igitur quaecunque dicuntur de adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
lus p̃cipit uiris. ut quisq diligat uxo¬
rem suãsicut se ipsũ. Sigͦ unusqͥsq sic̃
se ipsum diligere debet ꝓximũ et uxorẽ.
nula erit differentia int̃ ꝓximi & uxo¬
ris ddilectionẽ: qd̾ ualde absurdũ ẽ. S in
ꝓximo sicut. aduerbiũ ẽ similitudinis.
Inuxore aũt sicut ñ similitudinẽ s ap¬
ꝓbationẽ. & confirmationẽ cũ quodã
pondere sonat. quomͦ dicimꝰ. quasi uir
fecit. Et de saluatore. Uidimꝰ głam euis
głam quasi unigeniti a patre. ñ qͦ salua¬
tor głam habuerit ad comparationẽ alte¬
rius unigeniti. Dicit illi adolescens.
Om̃ia hec custodiui a iuiuentute mea.
quid adhuc m deest. R. cͦ uuͦim. cͦxciiii

Expanded text:
lus praecipit viris, ut quisque diligat uxorem suam sicut seipsum. Si ergo unusquisque sicut seipsum diligere debet proximum et uxorem, nulla erit differentia inter proximi et uxoris dilectionem, quod valde absurdum est. Sed in proximo, sicut, adverbium est similitudinis. In uxore autem, sicut, non similitudinem, sed approbationem et affirmationem cum quodam pondere sonat, quomodo dicimus, quasi vir fecit. Et de Salvatore: Vidimus gloriam ejus gloriam quasi unigeniti a Patre , non quo Salvator gloriam habuerit ad comparationem alterius unigeniti. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea. Quod adhuc mihi deest? R. 180II
Abbreviated transcription (Latin):
quaginta. Deinde alio dixit. Tu uͦ quan¬
tum debes : Qui ait. Centũ choros tri¬
tici. Ait illi. Accipe litteras tuas. & scͥbe
octoginta. Accipe litteras. fubaudis in qͥb
debitum scripseras. Cautio ẽ. undetunq
cauetur contra inuiriã. ut iusticia tene¬
atur. Cadꝰ grece. amphora ẽ. continens
urnas tres. chorꝰ li modiis tͥginta cõple¬
tur. Qđ aũt uni medietas. alt̾i quinta
pars dimittit᷑. simplicit᷑ intellectũ docet
quia om̃is qui indigennã cuĩlibet pauꝑis
sc̃oꝵ uł ex dimidia uł exquinta parte re¬
leuauerit. certa miscłiȩ suȩ mercede do¬
nantꝰ sit. Pel sic accipiat᷑. ut cũ uidei deci¬
masdicant debere dari sac̃dotib & leuitis.
nos suꝑ iusticiã eoꝵ abundantes iusticia
xp̃i. demus medietatẽ bonoꝵ nr̃oꝵ. sic̃ &
racheus fecit. ñ solum de fructib s de om̃
umas. eccłȩ dando quinta Et laudauit
añs uillicũ iniquitatis. quia prudent̃ fe¬
cisset. quia filii huius scłi prudentiores

Expanded text:
t: Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Ait illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. Accipe litteras, subaudis in quibus debitum scripseras. Cautio est, undecunque cavetur contra injustitiam, ut justitia teneatur. Cadus Graece, amphora est continens urnas tres; corus vero modiis triginta completur. Quod autem uni medietas, alteri quinta pars dimittitur: simpliciter acceptum, docet quia omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum vel ex dimidia vel ex quinta parte relevaverit, certa misericordiae suae mercede donandus sit. Vel sic accipiatur, ut cum Judaei decimas dicant debere dari sacerdotibus et levitis, nos super justitiam eorum abundantes justitia Christi demus medietatem bonorum, sicut et Zachaeus fecit non solum de fructibus, sed et dcimas Ecclesiae dando quintas « Et laudavit Dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset, quia filii hujus saeculi prudentiores
Abbreviated transcription (Latin):
negligentiã. mundatã auiciis pͥstims ꝑ
baptismi gr̃ãm. ornatã simulatis uirtu¬
septem alios sp̃s secũ nequiores se: ⁊ intran¬
tes habitant ibi. Per septẽ sp̃s uniuer sa
uicia designat. q̃ merito dicunt᷑ nequiora
ciat ante baptismũ. quẽcunq post bap¬
tisma siue prauitate ħetica. seu munda¬
na cupiditate arripuerit: mox eum in
om̃ium uicioꝵ ua ꝓst̾nit. Et ñ solum
babebit septẽ uicia septẽ sp̃ualib uirtu¬
tib contraria. s & ꝑ hypocrisin ipsas
se uirtutes habere simulabit. Ex libro¬

Expanded text:
negligentiam, mundatam a vitiis pristinis per negligentiam, mundatam a vitiis pristinis per baptismi gratiam, ornatam simulatis virtuseptem alios spiritus secum, nequiores se: et intrantes, habitant ibi. Per septem spiritus universa vitia designat, quae merito dicuntur nequiora ciat ante baptismum, quemcunque post baptisma sine pravitate haeretica seu mundana cupiditate arripuerit, mox eum in omnium vitiorum imo prosternit. Et non solum habebit septem vitia, septem spiritualibus virtutibus contraria, sed per hypocrisin ipsas se virtutes habere simulabat. Et fi
Abbreviated transcription (Latin):
enerit ab homine ambulat ꝑ aui
loca arida querens requiẽ ⁊ ñ inuenĩ. tec
ossunt hȩc ñ inconuenien Beda.¬
ter accipi de quolibet heretico uł
scismatico. uł etiam malo catholico. De
quo cũ tempore bapusmatis sp̃s ĩmun¬
dus exierit. ꝑ ambulat loca maquosa.
id circuit corda fideliũ. expurgata a
mollicie fluxȩ cogitationis. Requiem
querit & ñ inuenit. quia castas mentes
habitare ñ potest. nec quiescere nͥ in pͣuo
corde. Unde dñs de illo inqͥt. Sub ũbra
dorinit in secreto calami. ⁊ locis hum̃tib.
In umbra insinuat tenebrosas cogitatio¬
nes in calamo qͥ foris ẽ nitidꝰ ⁊ intͦ uacu¬
us: m̃tes simulatrices. in locis hum̃tib
lasciuas ⁊ molles. Iunc dicit. Reũtar
in domũ meã. unde exiui. Heu̾tar ad
ilius conscientiam unde in baptismo
ciectus fuerã. & pͥstinam possessionem
consueto mͦ mͥ subiciam. Et ueniens in¬
uenit uacantem. scopis mundatã ⁊ orna¬
tam. I acantẽ scilicet a bonis actib ꝑ

Expanded text:
homine, ambulat per loca arida quaerens requiem, et non invenit. BEDA. Possunt haec non inconvenienter accipi de quolibet haeretico vel schismatico, vel etiam malo catholico: de quo cum tempore baptismatis spiritus immundus exierit, perambulat per loca inaquosa, id est, circuit corda fidelium, expurgata a mollitie fluxae cogitationis. Requiem quaerit et non invenit, quia castas mentes inhabitare non potest, nec quiescere nisi in pravo corde. Unde Dominus de illo inquit: Sub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus . In umbra, insinuat tenebrosas conscientias; in calamo; qui foris est nitidus et intus vacuus, mentes simulatrices; in locis humentibus, lascivas et molles. Tunc dicit: « Revertar in domum meam unde exivi. » Revertar ad illius conscientiam, unde in baptismo ejectus fueram, et pristinam possessionem consueto modo mihi subjiciam. « Et veniens invenit vacantem scopis mundatam et ornatam. » Vacantem, scilicet a bonis actibus per
Abbreviated transcription (Latin):
egina austri surget in iudicio cũ re¬
probis. in quo quia ipsa electa eẽ
ñ dubitatur: resurrectio bonoꝵ uł ma¬
lorum ostendit᷑. Referc scriptura ꝑ qͥntaᷤᷤ
difficultates regina saba uenit audire
sapientiam salomonis. et ei multa mu¬
nera deferens. ab eo plura recepit. Que
ideo iudȩos in comparatione sui condem¬
nabit. qm̃ ab ultimis terrȩ finib in sapien¬
tia famosũ ẽẽ cognouit. & q̃siuit. illi uero
int̃se habentes dĩ uirtuitẽ ⁊ sapientiam.¬
ñ mͦ ñ audiebant. s blasphemabant. &
insidias ei tendebant. Magister¬
Iulti siquidẽ uenerunt a finib terrȩ
audire sapientiam salomonis. ut li¬
ber t̃cius regũ refert. ⁊ deferebant ei mu
q̃ peccatũ abolet. in regina saba ꝑ studi¬
um ꝑcipiendȩ sapientiȩ q̃ peccatũ cauet.
p̃fertur eccła synagogȩ. Ex duob enim
constat ȩccła. ut aut peccare desistas aut
poccare nescias. Mazie ter.
conciliant᷑ deo. s diabolus ad iudeos

Expanded text:
egina austri surgit in judicio cum reegina austri surgit in judicio cum reprobis: in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resurrectio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scriptura, per quantas difficultates regina Saba venit audire sapientiam Salomonis , et ei multa munera deferens, ab eo plura recipit. Quae ideo Judaeos in comparatione sui condemnabit, quoniam ab ultimis terrae finibus in sapientia famosum esse cognovit et quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientiamnon audiebant, sed blasphemabant, et insidias ei tendebant. Multi siquidem venerunt a finibus terrae audire sapientiam Salomonis , ut liber Regum tertius refert: et deferebant ei munera. e peccatum abolet; in regina Saba, per studium percipiendae sapientiae, quae peccatum cavet, praefertur Ecclesia Synagogae. Ex duobus enim constat Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccare nescias. Alii per conciliantur Deo, sed diabolus ad Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
surgerent ab animȩ morte si pęniterent.
iri niniuitȩ surgent in iudicio cũ ge¬
neratione ista. et condemnabt̃ eam.
quia pęnitentiã egerunt in predicatione
ione. Et ecce plus quam iona hic. Teronimꝰ.¬
enedicit plus. quia ionas triduo pre¬
dicauit. xp̃c multo tẽpore. Urri nini¬
uitȩ qui sunt assyrii. ideo condemnabuis
ñ sententiȩ potestate. s cõparationis exem¬
plo. illam generationẽ quȩ dr̃ popłs der
quia penitentiã egerẽ ad predicationẽ
ionȩ. Tonas nil signoꝵ faciens acceptꝰ fuit
genti ꝑegrinȩ. xp̃c tot signa faciens. re¬
probatus fuit nationi suȩ. Magister¬
Nuet̾ib libris inuenit᷑ niniuiti ñ ini¬
uitȩ. ut quidã legunt. Regina austrisur¬
get in iudicio cũ generatione ista & con-¬
demnabit eam: quia uenit a finib t̾rȩ
audire sapientiã salomonis. Et ecce plus
quam salomon hic. leronimꝰ. Hic est in
hoc loco et suꝑius aduerbium. Beda.¬

Expanded text:
surgerent a morte animae, si poeniterent. surgerent a morte animae, si poeniterent. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae. Et ecce plusquam Jonas hic. HIERON. Bene dicit, plus; quia Jonas triduo praedicavit, Christus multo tempore. Viri Ninivitae qui sunt Assyrii, ideo condemnabunt non sententiae potestate, sed comparationis exemplo illam generationem, quae dicitur populus Dei, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Jonae . Jonas nil signorum faciens, acceptus fuit genti peregrinae. Christus tot signa faciens, reprobatus fuit nationi suae. In veteribus libris invenitur Ninivitae, non Ninivitae, ut quidam legunt. Regina austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Et ecce plus quam Salomon hic. BEDA. Hic, est in hoc loco et superius adverbium. R
Abbreviated transcription (Latin):
b. id÷ infra tria spacia quȩ constant ex
trib dieb ⁊ trib noctib fuit filiꝰ hõis
in sepulchro quasi in corde t̾rȩ. Beda.
on erant isti iudei digni ui  dere
signũ de cęlo. s de ꝓfundo inferni.
qd̾ significauit ionas in hoc quod
naufragus fuit. cȩtoq sorben te uoratꝰ.
In eo uͦ qđ de maris abysso ac mortis
fauce liberatꝰ fuit: dedit signũ incarna¬
tionis xp̃i a morte resuscitandi. Disciplis
aũt siuis dedit dñs signũ de cgelo. quando
in monte transfigurat᷑ ẽ. Ex hac quippe
similitudine ostendit iudeos ad instar
niniuitarũ peccatis grauib inuolutos :⁊
subũsioni si ñ pęnituerint ẽẽ ꝓximos. Qã
si penituerint: indulgentiã consecuturoᷤ
uitis. qđ sicut ipse lib̾atus fuit ã morte
corporis de cȩto: ita ipsi liberarent᷑ de mor¬
te animȩ pęnitendo. filius qͦq hominis
signũ fuit generationi iudeor. quia ficut
ipse resurrexit a morte carnis: ita ipsi re¬

Expanded text:
d est infra tria spatia, quae constant ex tribus diebus et tribus noctibus fuit Filius hominis in sepulcro, quasi in corde terrae. BEDA. Non erant isti Judaei digni videre signum de coelo, sed de profundo inferni: quod significavit Jonas in hoc, quia naufragus fuit, cetoque sorbente voratus. In eo vero quod de maris abysso ac mortis fauce liberatus fuit, dedit signum incarnationis Christi a morte resuscitandi. Discipulis autem suis dedit Dominus signum de coelo, quando in monte transfiguratus est . Ex hac quippe similitudine ostendit, Judaeos ad instar Ninivitarum peccatis gravibus involutos, et subversioni si non poenituerint esse proximos. Quod si poenituerint, indulgentiam consecuturos. vitis, quod sicut ipse liberatus fuit a morte corporis de ceto, ipsi liberarentur de morte animae poenitendo. Filius quoque hominis signum fuit generationi Judaeorum; quia, sicut ipse resurrexit a morte carnis, ita ipsi re
Abbreviated transcription (Latin):
condemnata ẽ. Non enim iustũ ẽ. ut alt
ꝓ alt̾ius puniatur peccatis. s in die um¬
iustoꝵ ab una generatione requirit᷑.
licet multi ante incarnationẽ & post
resurrectionẽ saluatoris. ab aliis sint
nationib int̾empti. quia moris ẽ scͥptu¬
rarum duas generationes bonoꝵ scilicet
maloꝵq cõputare. Om̃s enĩ mali una
generatio st̃. una ciuitas. unũ corpus
diaboli. sic̃ om̃s boni generatio una. &¬
unum corpus xp̃i. Asanguine abel iͦti.

Expanded text:
condemnata est. Non enim justum est ut alter condemnata est. Non enim justum est ut alter pro alterius puniatur peccatis, sed in die vium, ab una generatione requiritur, licet multi ante incarnationem et post resurrectionem Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti; quia moris est Scripturarum, duas generationes, bonorum scilicet malorumque, computare Omnes enim mali, una generatio sunt, una civitas, unum corpus diaboli; sicut omnes boni, una generatio et unum corpus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib malis qđ reddidit generatiom
nouissimȩ. Et sicut om̃ia bona q̃ in
singłis generationib a constitutione
mundi om̃s scĩ merebant᷑. illis st̃ donata
qͥ receper̃ xp̃m: sic om̃ia mala q̃ in singu¬
lis generationib a c̃stitutione mundi¬
pellentes uener̃. Quidgͦ In iustꝰ ẽ ds:
Absit. S ꝓpt̾ea q̃ illoꝵ erant isti dicunt᷑
passi. quia meruer̃ ea q̃ illi meruer̃t. &¬
soli passi st̃. cum ñ soli peccassent. Res ita
moralis ẽ. Exce cũ serui tui peccant spo¬
lias unum. & tt̾um parcis ei dicens. Nlisi
seruaueris hoc. patieris. Idẽ facis &
alteri. Non meliorantib eis. siunus ca¬
stigatur uidet᷑ ꝓ om̃ib castigari. qͥa qͦd
alis ẽ ꝓmissũ. iple solus luit. Reuera
aut ñ ꝓaliis castigatus ẽ. si ꝓ se. S si ñ
peccans aliquis castigaret᷑. ille ꝓaliisdi¬
ceretur castigari. Sic generatio ista ꝓ pa¬
trib uidetur punita. qͥ territi fuer non
puniti. uere aũt ñ ꝓ illis s ꝓ peccato suo

Expanded text:
omnibus malis, quod reddidit generationi novissimae. Et sicut omnia bona quae in singulis generationibus a constitutione mundi omnes sancti merebantur, illis sunt donata qui receperunt Christum; sic omnia mala quae in singulis generationibpellentes venerunt. Quid ergo? Injustus est Deus? absit! Sed propterea quae illorum erant, justi dicuntur passi, quia meruerunt ea quae illi meruerunt; et soli passi sunt, cum non soli peccassent. Res ita moralis est. Ecce cum servi tui peccant, spolias unum, et iterum parcis ei, dicens: Nisi servaveris hoc patieris. Idem facis et alteri. Non meliorantibus eis, si unus castigatur, videtur pro omnibus castigari, quia quod aliis est promissum, ipse solus luit. Revera autem non pro aliis castigatus est, sed pro se. Sed si non peccans aliquis castigaretur, ille pro aliis diceretur castigari. Sic generatio ista pro patribus videtur punita, qui territi fuerunt, non puniti; vere autem non pro illis, sed pro peccato suo
Abbreviated transcription (Latin):
uos homicide natiestis de homicidis
Qđgͦ illis defuit: uos implete. lilim¬
tfecerunt seruos. uos dñm crucifigite.
ant. s ostendit eis qđ facturi erans.
Sicut serpentes om̃ib animalib astu¬
tiores aspiciunt quomͦ mordeant. &¬
postea se occultant: sic hy pocritȩ cogi¬
tantes qͦmͦ ledant: post lesionẽ ita se
habent. quasi neminẽ nocuerint. Eit
bene assimilantur uiꝑis. quia uiꝑarũ
natura ẽ. ut quando conceꝑint. nati
earũ uteros matrũ rumpant. & sic ꝓce¬
dant. Idem nati patiuntur a sua fȩtura.
Sic̃ gͦ uiꝑȩ parentes comedunt. & come¬
dunt᷑ apullis: sic & ꝑfidi iudei patres
condemnant. & condemnant᷑ a filiis sius
Qͦ mͦ inqͥt fugietisa iudicio gehenne :
Bom uultis uidĩ. s qͦm ñ ꝓdest meretͥci¬

Expanded text:
stis de homicidis. Quod ergo illis defuit, vos implete. Illi interfecerunt servos, vos Dominum crucifigite. ant, sed ostendit eis quod facturi erant. Sicut serpentes omnibus animalibus astutiores, aspiciunt quomodo mordeant, et postea se occultant; sic hypocritae cogitantes quomodo laedant, post laesionem ita se habent quasi neminem nocuerint. Et bene assimilantur viperis, quia viperarum natura est ut quando conceperint, nati earum uteros matrum rumpant, et sic procedant. Idem nati patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et condemnantur a filiis suis. Quomodo, inquit, fugietis a judicio gehennae? Boni vultis videri, s
Abbreviated transcription (Latin):
tionem istam. Altare incensi intratẽ¬
plum erat. altare holocaustoꝵ ext̾ius
int̃ qd & templũ. ⁊ acharias occisus est.

Expanded text:
ON. Altare incensi, intra templum erat; altare holocaustorum, extra, inter quod et templum Zacharias occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
M̃ sciouos impleturos m̃suram
patrum ur̃oꝵ. in occisione mei ⁊ meoꝵ
ꝓptea ego sapientra dĩ qdrci abȩt̾no. mit
sationem habeant p̃dicatores ñ ha¬
buisse ueritatis. & aliis eoꝵ malicia sit
occasio salutis. Eicce qui prius ꝓpħas
predicare alium legis & ꝓpħaꝵ fuisse
dñm. & noui testam̃ti alium. Sepeetiã
scͥptura ꝓpħas appellat. eos qͥuentu¬
ra cȩlestis regni gaudia p̃dicant ꝓ płe¬
inquit apłs duo aut tres dicant:⁊ cet
Iropħȩ fuer̃ quidã discipłi uentura p̃¬
dicentes. ut agabus. sapientes qͥ no¬
uerunt tempꝰ p̃dicandi. & scͥpturas ex¬
ponendi. iuxta psalmistã eruditi corde
insapientia. scribȩ in lege doctissimi. Ex
quib lapidatus ẽ stephanus. paulusoc¬
alus petrus crucifixus. aliĩ discipłi fla¬
lane ostendit dñs uidȩis. quia inS¬
telligit corda eoꝵ. qđ similes erani
in malo patͥb sius. slam apud dm̃ qͥ
hõĩem occid̾e uult iã homicida ẽ. qͥ ad¬

Expanded text:
m scio vos impleturos mensuram patrum vestrorum in occisione mei et meorum, propterea ego sapientia Dei dixi ab aeterno: Mittsationem habeant, praedicatores non habuisse veritatis, et aliis eorum malitia sit occasio salutis. Ecce qui prius prophepraedicare, alium legis et prophetarum fuisse Deum, et Novi Testamenti alium. Saepe etiam Scriptura prophetas appellat eos, qui ventura co aut tres dican, et caeteri prophetae fuerunt quidam discipuli futura praedicentes, ut Agabus , sapientes, qui norunt tempus praedicandi, et Scripturas exponere, juxta Psalmistam eruditi corde in sapientia , Scribae in lege doctissimi. Ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, Petrus crucifixus, alii discipuli flae ostendit Dominus Judaeis, quia intelligit corda eorum, quod similes erunt in malo patribus suis. Nam apud Deum, qui hominem vult occidere, jam homicida est, q
Abbreviated transcription (Latin):
filii. aut de malis boni. s raro: ut natu¬
rȩ ẽ humanȩ nasci hoĩes cũ duob ocłis
& quinq digitis. aliquando tam̃ ut ma¬
nifestentur oꝑa dĩ. cecus nascitur aliqͥs.
& cum sex digitis aliquis. Notandũ qͥ
martyria edificant. & eccłas ornant.
si in aliis iusticiam dĩ custodiunt: si de
bonis eoꝵ pauꝑes gaudent. ad głam dĩ
edificant. Sin aũt. qͥs ñ intelligat qͥa
ficia illa. ubi pauꝑes uiolentiam passi
ab eis. int̾pellant contra eos : Nongau¬
dent martyres illis pecuniis honorari:
unde pauꝑes plorent. Qualis enĩ iusti¬
cia ẽ honorare mortuos. & spoliare ui¬
uentes: De sanguine miseroꝵ tollere
& dõ offerre. ñ ẽ dõ offerre. s uelle uio¬
lentiȩ sue socium facere dm̃. Uis domũ
dĩ edificare : Da fidelib pauꝑib unde
uiuant. & edificasti rationabilẽ domũ
dĩ. In ȩdificiis enĩ hõies habitant: ds̃
t uos implete m̃suram patrũ ur̃oꝵ¬

Expanded text:
filii, aut de malis boni, sed raro, ut natufilii, aut de malis boni, sed raro, ut naturae est humanae, nasci hominem cum duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen ut manifestentur opera Dei, caecus nascitur aliquis, et cum sex digitis aliquis. Notandum qui martyria aedificant et ecclesias ornant, si in aliis justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, ad gloriam Dei aedificant. Sin autem, quis non intelligat quia ficia illa, ubi pauperes violentiam passi ab eis, interpellant contra eos? Non gaudent martyres illis pecuniis honorari, unde pauperes plorent. Qualis enim justitia est, honorare mortuos, et spoliare viventes? De sanguine miserorum tollere, et Deo offerre, non est Deo offerre, sed velle violentiae suae socium facere Deum. Vis domum Dei aedificare? Da fidelibus pauperibus unde vivant, et aedificasti rationabilem domum Dei. In aedificiis enim homines habitant, Deus t vos implete mensuram patrum ve
Abbreviated transcription (Latin):
cui eoꝵ in sanguine ꝓpħarũ. Itaq testi
crisin. & ñ pietate. quandoqͥdẽ me ⁊ meoᷤᷤ
q̃ritis int̃ficere. Itaq sententiã damna¬
tionis. quam in patres ꝓfertis: in uos¬
metipsos retorquetis. Ioħs chrisost
lter alt̾ius culpã cito intelligit. suã
difficile: quia homo in causa alt̾ius
tranquillũ cor ht̃. in sua turbatum.
ꝑturbatio aut̃ cordis. ñ ꝑmittit hõieos
considerare qđ bonũ ẽ. Naturalẽ consue¬
tudinem maloꝵ xp̃c exponit. nãpene in
om̃ib malum hoc inuenit᷑. ut alioꝵ er¬
rores culpent. suos non. Naturȩ qͦq re¬
gulam ponit dicens. filii estis eoꝵ. quia
iux de bonis parentib mali nascuntur.
aut de malis boni. Et sicut in fruc̾tu ar¬
bor cognoscitur: sic parentes in filiis. Si
pater fuerit bonus & mater mala. aut
mater bona & pat̾ malus. int̾̃dũ filii pa¬
trem sequunt᷑. int̾dũ matrẽ. patrẽ aut fre¬
quentius. Si ambo fuerint eqͣles. aliqͣn¬
do fit ut de bonis parentib mali exean.

Expanded text:
timcrisim, et non pietate, quandoquidem et me et meos quaeritis interficere. Itaque sententiam damnationis quam in patres profertis, in vosipsos retorquetis. CHRYS. Alter alterius culpam cito intelligit, suam difficile, quia homo in causa alterius tranquillum cor habet, in sua autem turbatum. Perturbatio autem cordis non permittit hominem considerare quod bonum est. Naturalem consuetudinem malorum Christus exponit: nam pene in omnibus malum hoc invenitur, ut aliorum errores culpent, suos non. Naturae quoque regulam ponit, dicens: Filii estis eorum, quia vix de bonis parentibus mali nascuntur, aut de malis boni. Et sicut in fructu arbor cognoscitur, sic parentes in filiis. Si pater fuerit bonus et mater mala, aut mater bona, et pater malus: interdum filii patrem sequuntur, interdum matrem, patrem tamen frequentius. Si ambo fuerint aequales, aliquando fit ut de bonis parentibus mali exeant
Abbreviated transcription (Latin):
gisꝑitis ue: qui oneratis hõies onerib
q̃ portari ñ possunt. & ipsi uno digito ur̃o
ñ tangitis sarcinas. Iale est qđ dicit.
Nec in minimo p̃cepto seruatis. qđ aliis
iniungitis. Etenim gram ñ requiritis.
& iugũ leue repellitis. s lex sine gr̃a neqͥt
e uobis scribȩ & pharisei hẏpocrite.
qui edificatis sepulchra ꝓpħarũ. &

Expanded text:
tis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Tale est quod dicit: Nec in minimo praecepto servatis quod aliis injungitis. Etenim gratiam non requiritis, et jugum leve repellitis, sed lex sine gratia nequit Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui aedif
Abbreviated transcription (Latin):
rat. nc̃ aꝑtiꝰ ꝑ exemplũ sepulchroꝵ¬
peccatoꝵ sepulchra dicunt᷑ mortuoꝵ.
qui foris speciẽ rectȩ docꝰtrinȩ p̃tendutͭ.
intus uͭ quid feditatis generent occultat̃.
espondens aũt quidã ex legisꝑitis.
ait illi. Magister. hec dicens etiam nob̾

Expanded text:
xemplum sepulcrpeccatorum, sepulcra dicuntur mortuorum, redarguit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendunt, intus vero quid foeditatis generent, occultant. Respondens autem quidam ex legisperitis, ait illi: Magister, haec dicens, etiam n
Abbreviated transcription (Latin):
uemt in uos regnũ dĩ. qͦ subuertit᷑ regnũ
diaboli. cũ qͦ ⁊ uos subu̾timim. Regnum
dĩ ẽ potestas qua damnantur impũ. &
a fidelib secernuntun. Ienonimꝰ¬
el ita. Regnũ dei uł se ipsũ signifi¬
cat de quo alibi dicit. regnũ dĩ intra uoᷤ
ẽ. ⁊ medius stat int̾uos quẽ uos nescitis.
uł regnũ scripturȩ ablatũ uideis. ⁊ tra¬
ditum nob̾. uel regnũ celoꝵ. Quasidicat.
Si in spũ dĩ eicio demonia. sine dubio sci¬
atis aditũ regni cęlestis patefactũ cre¬
dentib Digitus dĩ ẽ quẽ confessi st̃ ma¬
gi. qui contra moysen ⁊ aaron signa fa¬
ciebant dicentes. digitus cdĩ ẽ iste. qͦ &
tabulȩ lapideȩ scriptȩ st̃ in monte sy

Expanded text:
t in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. Regnum Dei est potestas qua dominantur impii et a fidelibus secernuntur. Vel ita: Regnum Dei vel seipsum significat, de quo alibi dicit: « Regnum Dei intra vos est ; » et « Medius stat inter vos quem vos nescitis . » Vel regnum Scripturae ablatum Judaeis et traditum nobis, vel regnum coelorum quasi dicat: Si in spiritu Dei ejicio daemonia, sine dubio sciatis aditum regni coelestis patefactum credentibus. Digitus Dei est quem confessi sunt Magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant dicentes. « Digitus Dei est iste , » quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte S
Abbreviated transcription (Latin):
płi qui st̃ ignobilia ⁊ contẽptibilia
huius mundi. in qͥb ñ malignitas. s meȩ
uirtutis simplicitas apparet. testes mei
ert̃: qd̾ in sp̃u scõ eicio demonia. Et ert̃ ur̃i
iudices. de hoc qd̾ mͥ imponitis ꝑ beel zebub
oꝑari. Uel exorcistȩ qͥ filii ur̃i st̃ ⁊ demones
fugant ab obsessis. uidices ur̃i erunt. ñ
potestate ut mei discipłi. s cõparatione.
dũ illi expulsionẽ demonũ dõ assignant.

Expanded text:
 qui sunt ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non malignitas, sed meae virtutis simplicitas apparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemonia. Et erunt vestri judices de hoc, quod mihi imponitis per Beelzebub operari. Vel exorcistae qui filii vestri sunt et daemones fugant ab obsessis, judices vestri erunt, non potestate ut mei discipuli, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum, Deo assignant,
Abbreviated transcription (Latin):
octoginta quinq. fugit absatharad dauid
comes factus exilii eiꝰ. Postea uͭ regnante
dauid. sũmi sac̾dotii gradũ accepit. maio¬
ris excellentiȩ factus quã pat̾ suus.: ⁊ deo
dignus cuius dñs memoriã faceret ut mar¬
cus refert quasi summi sacerdotis etiam
patre uiuente. Et dicebat illis. M.cꝰ xͦ iͦ.
ut ñ legistis in legem qͥa sabbis sacer¬
dotes in templo sabbatũ uiolant. & si¬
ne crimine sunt: Dico aut̃ uob̾. quia tẽ¬
plo maior est hic. Leronimuᷤ.¬
abbatum uiolabant sac̾dotes. occi¬
dendotauros. circuncidendo pueroe
sum hic. sum maior templo. id me¬
lior. & idõ si figurale templũ potuit de¬
fendere sac̾dotes sͥ seruientes.cur sp̃ua¬
le ñ potest defendẽ discipłos sͥ credentes: Ca¬

Expanded text:
octoginta quinque, fugit Abiathar ad David, octoginta quinque, fugit Abiathar ad David, comes factus exsilii ejus. Postea vero, regnante David, summi sacerdotii gradum accepit, majoris excellentiae factus, quam pater suus, et ideo dignus cujus Dominus mentionem faceret, ut Marcus refert, quasi summi sacerdotis, etiam patre vivente. Et dicebat illis. M. 115X Aut non legistis in lege, quia Sabbatis sacerdotes in templo Sabbatum violant, et sine crimine sunt? Dico autem vobis, quia templo major est hic. HIERON. Sabbatum violabant sacerdotes, occidendo tauros, circumcidendo pueros; qui sum hic, sum major templo, id elior, et ideo si figurale templum potuit defendere sacerdotes sibi servientes, cur sple non potest defendere discipulos sibi credentes?
Abbreviated transcription (Latin):
anes ꝓpositionis ante sabbatum
cocti mane sabbati offerebant᷑. ⁊ suꝑ sa¬
cram mensam ponebant᷑. sex hinc ⁊ sex
inde ad alterutros conu̾si. duab pateriꝰ
aureis suꝑpositis thure plenis. quȩ ꝑ¬
manebant usq ad aliud sabbatũ. Et tẽ¬
ꝓ illis alii ponebant᷑. ⁊ illi sac̾dotib exhi¬
bebantur. & thure incenso migne sacro.¬
in qͦ holocausta fiebant aliud thus suꝑ¬
alios duodecim panes adiciebatur. Qua
hora suꝑueniens dauid. panesq consecra¬
tos accipiens. ostendit figurate sacerdo¬
talem cibum adusũ transiturũ ẽẽ ppłoꝵ.
siue qd̾ om̃suitam sac̾dotalem debemus
imitari. siue quia om̃s filii ecclȩ sac̾dotes
sunt. Ungim᷑ enim in sac̾dotiũ scm̃. offe¬
rentes nosmet ipsos dõ hostias sp̃uales.
Abrathar aũt filius achimelech. uł ut qͥdã
codices habent abimelech. aderat cũ pat᷑.
ubi dauid panes petiit ⁊ accepit.¬
cciso aũt abimelecha saule cũ uris
domussuȩ qui erant de genere sac̾dotali

Expanded text:
anes propositionis ante Sabbatum cocti, mane Sabbati offerebantur, et super sacram mensam ponebantur, sex hinc, et sex inde, ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, quae permanebant usqpro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur. Et thure incenso in quo holocausta fiebant, aliud thus super duodecim alios panes adjiciebatur. Qua hora superveniens David, panesque consecratos accipiens, ostendit figurate sacerdotalem cibum ad usum transiturum esse populorum, sive quod omnes vitam sacerdotalem debemus imitari, sive quod omne filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spirituales. Abiathar autem filius Achimelech, vel, ut quidam codices habent, Abimelech, aderat cum patre, ubi David panes petiit et accepit.cciso autem Abimelech a Saule cum viris domus suae, qui erant de genere sacerdotali,
Abbreviated transcription (Latin):
Uesꝑe facto curant᷑ infirmi. qͣndo sci¬
licet granũ tritici in t̃ra morit᷑. Beda.¬
olis occubitꝰ qd̾ lucas ponit. mortem
significat illius qͥ dixit. quãdiu in
mundo sũ lux sũ mundi. Plures egroti
sanant᷑ post mortẽ xp̃i quã antea. quia
calcato regno mortis. ꝑ totũ orbẽ dona
fidei transmisit ꝑministros suos. Unde
psalmista canit. Iter facite ei qͥ ascen¬
dit suꝑ occasũ. Suꝑ occasũ dñs ascendit
quia unde in passione occubuit. inde
maiorẽ suam głam resurgendo manife¬
sentẽ locũ infirmitates leuiores ac¬
cepit. id sanando abstulit. & egrotatio¬
nes diuturnas portauit. qͣsi absportan-¬
do remouit. Oystice. Infirmitates
nr̃as incruce accepit. & sgrotationes
portauit. quia passionẽ ꝓ minorib ⁊ ma¬
iorib peccatis nr̃is sustinuit. Uidens ãu

Expanded text:
em facto, curantur infirmi quando scilicet granum tritici in terra moritur. Solis occubitus, quod Lucas ponit, mortem significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sunt mundi . Plures aegroti sanantur post mortem Christi quam antea; quia calcato regno mortis, per totum orbem dona fidei transmisit per ministros suos. Unde Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifesentem locum infirmitates leviores accepit, id est, sanando abstulit; et aegrotationes diuturnas portavit, quasi asportando removit. Mystice infirmitates nostras in cruce accepit, et aegrotationes portavit, quia passionem pro minoribus et majoribus peccatis nostris sustinuit. Videns
Abbreviated transcription (Latin):
s iu̾c loculũ tangit. cũ fragilẽ naturã in
cruce erigit. Uel tangitur locus mortui
hominis a dõ. id lignum crucis. quia
ꝑuit homo ꝑlignum paradysi. Portitoreᷤ
tia ẽ irritam̃tum peccandi in homine.
Stant portitores. quia ñ ualent sic̃ prius
ad mortẽ trahere. Loquinu̾ui ẽ. monita
salutis infundẽ unde languidꝰ ad uitam
erigit᷑ bonis actib ⁊ sic reddit᷑ matri suȩ.
Timent om̃s. qͥauniꝰ exẽplo multi corri¬

Expanded text:
sed Jesus loculum tangit, cum fragilem naturam in sed Jesus loculum tangit, cum fragilem naturam in cruce erigit. Vel tangitur locus mortui hominis a Deo, id est, lignum crucis; quia periit homo per lignum paradisi. Portitores tia est irritamentum peccandi in homine. Stant portitores, quia non valent sicut prius ad mortem trahere. Loqui Jesu, est monita salutis infundere: unde languidus ad vitam erigitur bonis actibus, et sic redditur matri Ecclesiae. Timent omnes, quia unius exemplo multi corri
Abbreviated transcription (Latin):
magnus surrȩxit in nob̾. & quia ds uisi¬
tauit plebẽ suam. Om̃s magnificabañ
id laudabant dm quia qͣnto grauior ẽ
casus. tanto pietas erigentis gratior. &
spes salutis penitentib ẽ certior. Uisitaũ
ds̃ plebem suã. & dum ũbum suũ semel
incorporari constituit. ⁊ cotidie sp̃m
scm in corda nr̃a mittendo. ut suscitemͣ.
uersam udȩam de eo. & om̃em cir¬
ca regionẽ. Id in omem regionẽ
llegorice fuit apꝓpinquare itĩm
porte ciuitatis. qd̾ u̾bum caro factũ gen¬
tilem ppłm ꝑ portas fidei ad celestẽ mne¬
rusalẽ induxit. Ecce uidaicꝰ iunior ppłs
ꝑ ꝑfidiam defunctꝰ effectur. quẽ mat̾
eccła nil inmundo quasi ꝓpͥũ possidenꝰ.
multis ppłoꝵ turbis circũsepta pio af¬
fectu plorat. & ad uitã reuocare labo¬
rat. qd̾ ⁊ int̾im in paucis iudeoꝵ con¬
uersis: ⁊ tandẽ in plenitudine impetrat.
Locus quo defert᷑ corpus c̃ humanũ. por¬
titores st̃ mali mores. qͥ ad mortẽ tͣħunt.

Expanded text:
nobis, et quia Deus visitavit plebem suam. » Omnes magnificabant, id est laudabant Deum, quia quanto gravior est casus, tanto pietas erigentis gratior et spes salutis poenitentibus est certior. Visitavit Deus plebem, et dum Verbum suum semel incorporari constituit, et quotidie Spiritum sanctum in corda nostra mittendo ut suscitemur. « versam Judaeam de eo, et omnem circa regionem, id est in omnem rllegorice fuit appropinquare Jesum portae civitatis, quod Verbum caro factum, gentilem populum per portas fidei ad coelestem Jerusalem induxit. Ecce Judaicus junior populus per perfidiam defunctus effertur, quem mater Ecclesia nil in mundo quasi proprium possidens, multis populorum turbis circumsepta, pio affectu plorat, et ad vitam revocare laborat: quod et interim in paucis Judaeorum conversis, et tandem in plenitudine impetrat; loculus quo defertur, corpus est humanum; portitores, sunt mali mores, qui ad mortem trahunt;
Abbreviated transcription (Latin):
bricitantẽ. & tetigit manũ eiꝰ. ⁊ dimisit eã
febris. Et surrexit. ⁊ ministrabat eis. leg
atura hominũ ẽ. ut post febres debileᷤ
sint. uerũ sanitas a dño coltata forti¬
tudinẽ dedit ministrandi socrui petri.
ueas. Et rogauert̃ illũ ꝑea. Deda.
Modo saluator rogat᷑ mͦ ultro curat
egrotos. ostendens se contra peccatorũ
passiones & p̃cib annuere fideliũ. & ea
q̃ minime in se intelligunt dimitt̾e. Un¬
de psalmista ait. Delicta qͥs intelligit:
Ab occultis meis munda me dñe. A febri¬
b curata femina moralit̾ carnẽ a concu¬
piscentiȩ feruore ꝑcontinentiȩ precepta
frenatã significat. ut membra q̃ seruie
legorice dom̃ pet̾. circũcisio banus.
ẽ. eius apłatui cõmissa. Socrus est
sy nagoga. q̃ quodãm mat̃ ẽ eccłe petro
cõmisse. Hȩc febricitat. quia inuidiȩ
estib laborat ꝑsequens eccłam. Cuius
manũ dñs tangit.quando carnalia cis
oꝑa in sp̃ualem usũ coni̾tit. uta erecta

Expanded text:
 tetigit manum ejus, et dimisit eam febris, et surrexit, et ministrabat eis. HIERON. Natura hominum est, ut post febres debiles sint; verum sanitas a Domino collata, fortitudinem dedit ministrandi socrui Petri. Lucas: Et rogaverunt illum pro ea . BEDA. Modo Salvator rogatus, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum passiones et precibus annuere fidelium, et ea quae minime in se intelligunt, dimittere. Unde Psalmista ait: Delicta quis intelligit? Ab occultis munda me, Domine . A febribus curata femina, moraliter carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam significat, ut membra quae serviABAN. Allegorice domus Petri, circumcisio est ejus apostolatui commissa; socrus est synagoga, quae quodammodo mater est Ecclesiae Petro commissae: haec febricitat, quia invidiae aestibus laborat persequens Ecclesiam. Cujus manum Dominus tangit, quando carnalia ejus opera in spiritualem usum convertit; et ita erecta,
Abbreviated transcription (Latin):
Numerꝰ eium centenarius qui de leua tran¬
sit ad dexteram. celestẽ significat uitam.
Unde archa noe centũ annis fabricata ẽ.
abraham centenarius filiũ ꝓmissionis
accepit. ysaac seuit: ⁊ in ipso anno centu¬
plum inuenit. Atrium tab̃nacłi centũ
cubitis longũ fuit. in centesimo psalmo
miscdia ⁊ iudiciũ cantat᷑ dño. XLUIII¬

Expanded text:
Numerus enim centenarius qui de laeva tranNumerus enim centenarius qui de laeva transfertur ad dexteram coelestem significat vitam. Unde arca Noe centum annis fabricata est; Abraham centenarius filium promissionis accepit; Isaac sevit, et in ipso anno centuplum invenit; atrium tabernaculi centum cubitis longum fuit; in centesimo psalmo, misericordia et judicium cantantur Domi
Abbreviated transcription (Latin):
fiat tͥ. Et sanatus ẽ puer in illa hora. Eit¬
reuersus ẽ centurio in domũ suã. & mue-¬
int seruum qͥ languerat sanũ. Meritũ
dñi. famulo suffragatur. Magister.¬
Ntelligamꝰ centurionẽ corpore tandẽ ꝑ¬
uenisse ad dñm. & cũ his qui missi fue¬
rant rediisse donũ. cũ dñs dixerit ei ua
fierent. si uiso miraculo & credente gen¬
tili uiro ñ credent. Seniores ꝓcenturi¬
one. ⁊ sc̃i ꝓ nob̃ int̾cedunt ad dñm. Mi¬
lites centurionis posst̃ intelligi uirtu¬
tes naturales. quas multi secum defe¬
runt ad dñm uenientes. De quib in
laude cornelii centurionis dr̃. qr erat
uir iustus ⁊ timens dm cũ om̃i domosua.
faciens elemosinas multas plebi. & dep̃-¬
cans dm semꝑ. Qui aũt ñ bene utuntur
illis. minime st̃ digni uisitatione dei.
Centurio electos ex gentib ostendit. qui
quasi centenario milite stipati uirtu¬
tum sp̃ualiũ sc̃ ꝑfectione sublimes &
sola ȩt̃no salutis gaudia sibi suisq reqͥrt̃.

Expanded text:
fiat tibi. Et sanatus est puer in illa hora. reversus est centurio in domum suam, et invenit servum qui languerat sanum . Meritum Domini famulo suffragatur. Intelligamus centurionem corpore tandem pervenisse ad Dominum, et cum his qui missi fuerant rediisse domum, cum Dominus dixerit ei: Vafierent, si viso miraculo et credente gentili viro non crederent. Seniores pro centurione et sancti pro nobis intercedunt ad Dominum. Milites centurionis possunt intelligi virtutes naturales quas multi secum deferunt ad Dominum venientes. De quibus in laudem Cornelii centurionis dicitur quia « erat vir justus et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper . » Qui autem non bene utuntur illis, minime sunt digni visitatione Dei. Centurio electos ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, et sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
o lucas ait. moriturꝰ erat seruni.
si ñ dm̃ sui fide ⁊ xp̃i pietate reddẽt᷑ uite. sic̃
ercchias rex cuidñs t̃quinos addidit annoᷤ.
Iit illi uĩc. Ego ueniam & curabo eũ. Ad
sanandũ reguli filiũ ire noluit. nediuitiã
honorasse uidet᷑. ad seruũ ire consensit. ne
seruilẽ conditionẽ spreuisse putaret᷑. sed
in itinere u̾bo eũ sanauit. ne putaret᷑ ire
obimpotentiã.⁊ ñ ob humilitatẽ. Et re¬
pondens centurio: ait. Dñe ñ sum dignꝰ
ut intres subtectũ meũ. s tantũ dic u̾bo¬

Expanded text:
 Lucas ait; moriturus erat servus si non Domini sui fide et Christi pietate redderetur vitae. Sic Ezechias rex, cui Dominus ter quinos addidit annos. « Ait illi Jesus: Ego veniam, et curabo eum. » Ad sanandum reguli filium ire noluit, ne divitias honorasse videretur. Ad servum ire et sensit, ne servilem conditionem sprevisse putaretur. Sed in itinere verbo eum sanavit, ne putaretur ire ob impotentiam et non ob humilitatem. « Et respondens centurio ait: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum, s
Abbreviated transcription (Latin):
cta formidine suꝑni iudicii. reu̾titurad
seipsam coercens carnales uoluptates. ⁊
mustos laudatores. E tait. Adolescẽs
ł dico surge. Et resedit qͥerat mortuus.
acepit loqui. & dedit illũ matͥ suȩ. Hesi¬
det qui erat mortuus. cũ int̾na cõpunc̾ti¬
one reuiuiscit peccator. Incipit loqͥ. cũ
ostendit se redire ad uerã uitam. Reddi¬
tur mat̾. cũ ꝑsac̾dotale iudiciũ cõmuni¬
om sociat᷑ eccłẽ. Accepit aũt om̃s timor

Expanded text:
cta formidine superni judicii revertitur ad cta formidine superni judicii revertitur ad seipsam, coercens carnales voluptates et injustos laudatores. « Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae. » Residet qui erat mortuus cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum ostendit se redire ad veram vitam. Redditur matri, cum per sacerdotale judicium communioni so
Abbreviated transcription (Latin):
aurẽ ociosis uł turpib audiencdis. qui
linguã cõmodat litigiis. Ceterosq qui
ñ seruat sensꝰ. mortis sͥ reserat aditur.
Om̃is qͥ meminit ȩccłam sponsi suimor¬
te redẽptam: agnoscit eam eẽ uiduã. hu¬
ius miraculi multi fuer̃ tester ut multi
fierent dĩ laudatores. Quã cũ uidisset
dñs: miscłia motus suꝑ eã. dixit illi. No¬
li flere. Pulchre euangłista dñm pͥus
misccłia motum ee̾ suꝑ matrẽ. ac sic fili¬
um suscitare testat᷑. ut in uno nob̾ exem¬
plum imitande pietatis ostendet. in al¬
tero fidẽ mirande potestatis astrueret.
Et accessit. & tetigit loculũ. hi aũt qͥ
portabant: steter. Locus in qͦ mortuitꝰ
efferebatur: male secura despati pecea¬
toris conscientia ẽ. Qui uͦ sepeliendum
rapunt in int̾itum. uł uenenata lenoci¬
nra blandientiũ. q̃ peccantes qͣsi aggere
t̃te obruunt. Dño loculũ tangente fune¬
ris bauili stet̾unt. quia conscientia atta¬

Expanded text:
aurem otiosis vel turpibus audiendis, qui aurem otiosis vel turpibus audiendis, qui linguam commodat litigiis, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi reserat aditus. Omnis qui meminit Ecclesiam sponsi sui morte redemptam, agnoscit eam esse viduam; hujus miraculi multi fuerunt testes ut multi fierent Dei laudatores. Quam cum vidisset Dominus misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Pulchre evangelista Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit et tetigit loculum; hi autem qui portabant, steterunt. Loculus in quo mortuus efferebatur male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum rapiunt in interitum, vel venenata lenocinia blandientium, quae peccantes quasi aggere terrae obruunt. Domino loculum tangente funeris bajuli steterunt, quia conscientia atta
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ecce defunctus efferebat᷑ filius unie̾
matris suȩ. Et hec uidua erat. & turba
çuritatis multa cum illa. Be da
aym ciuuitas ẽ galilee. Defunctus
qui corã multis extra portãeffertꝰ
significat criminalit̃ peccantẽ. & mul¬
toꝵ noticiȩ ꝑ u̾ba ⁊ oꝑa quasi ꝑ ostia sue
ciuitatis peccatũ ꝓpellentẽ. Qui bene
unicus matͥs suȩ phibet᷑. quia licet mat̾
eccła multos habeat filios bonos ⁊ ma¬
los. ꝓ una tam̃ ꝑsona mali accipiuntur.
quantũ ad maliciã ꝑtinet. quẽ admodũ
etiam boni una ꝑsona accipiunt᷑ scđm
bonitatẽ. Et dectus quilibet quando m¬
buitur ad fidem filius ẽ: quando alios
imbuit mat̾. Unde paulus. Filioli mei.
qͦs itt̾cm parturio. Cum gͥ boni unam¬
miter studeant reuocare malos. & bomi
mat᷑. ⁊ mali filius unicꝰ nuncupant᷑. Por¬
ta ciuitatis qua defunctꝰ effertur. aliqͥs
ẽ de sensib quo aliquis in peccatũ cor¬
ritit: ut qͥ uidet ad concupiscendũ. qui

Expanded text:
tis, ecce defunctus efferebatur, filius unicus matris suae; et haec vidua erat; et turba civitatis multa cum illa. BEDA. Naim civitas est Galilaeae. Defunctus, qui coram multis extra portam effertur, significat criminaliter peccantem, et multorum notitiae per verba et opera quasi per ostia suae civitatis peccatum propalantem. Qui bene unicus matris suae perhibetur, quia licet mater Ecclesia multos habeat filios bonos et malos, pro una tamen persona mali accipiuntur, quantum ad malitiam pertinet; quemadmodum etiam boni una persona accipiuntur secundum bonitatem. Et electus quilibet quando imbuitur ad fidem, filius est; quando alios imbuit, mater est. Unde Paulus: Filioli mei, quos iterum parturio . Cum igitur boni unanimiter studeant revocare malos, et boni mater et mali filius unicus nuncupantur. Porta civitatis qua defunctus effertur aliquis est de sensibus, quo aliquis in peccatum corruit, ut qui videt ad concupiscendum; qui
Abbreviated transcription (Latin):
nis. quia illi legis ꝓpħarũq monitis
edocti erant. ipse aũt nemine docente cre
ico aũt uob qd̾ multi ab oriente ⁊
occdente uenient. & recumbent cũ abra
bam & ysaac &r iacob in regno çȩloꝵ. Filii
aũt regni eicient᷑ in tenebras ext̾iores. ibi
erit fletus & stridor dentium. Magist̃.
onsolũmͦ istecenturio de gentib recte
e nationib credituris dicit. multi ue¬
nient & reqͥescent felicit̾ epulaturi.
Filios aũt regni dicit iudȩos. in qͥb ante
regnauit ds. Tenebrȩ semꝑ st̃ int̾iores n
extĩores. s ext̾iores idõ dictȩ st̃. qm̃ lumͦ

Expanded text:
nis, quia illi legis prophetarumque monitis nis, quia illi legis prophetarumque monitis edocti erant, ipse autem nemine docente sponte ico autem vobis, quod multi ab oriente et occidente veii autem regni ejicientur in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Non solummodo iste centurio de gentibus rectee nationibus credituris dicit, multi venient et requiescent feliciter epulaturi. Filios autem regni dicit Judaeos, in quibus ante regnavit Deus. Tenebrae semper sunt interiores, non exteriores; sed ex