comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferens. rursus enĩ resurrecꝰ¬
tionem ad eandem substan¬
tiam reuoeans. et ad gͣnũ deriuo
spectans: Sominatur inquit in
ruptela sen ĩnatur inde de¬
coratione᷑. resurgit: ingłaurse¬
minatur ininfirmitate resur¬
git inuirtute: seminatur cor¬
pus animaleᷤ surgit spiritalem:
certe non aliud resurgit. quã qͦd
seminatur: nec aliud seminat᷑
quã quod dissoluitur humi: nec
aliud dissoluitur humi. quã ca¬
ro: hanc enĩ sententia dei elisit:
terrȩ s in terrã ibis: quia et de
terra erat sũpta. hinc apostolus
concepit. seminari eam dicere:
cum redibitur interra. qͥa et se¬
minib sequestratoꝵͣ terra est.
illic deponendisiet inde repe¬
tundis: Ideoq & re consignat
ĩ primens. sic enim scriptum est:
ne aliud exhistunes esse semi¬
nariquã terrã ibis. exqua e
sũptufisic nec alterius quã car¬
nis: sic eium scriptũ ẽ.s corpus
animale.aiam quidem argu¬
m̃tantur: ut illam acarneauo¬

Expanded text:
ferens. rursus enim resurrecferens. rursus enim resurrectionem ad eandem substantiam reuocans et ad granum denuo spectans: seminatur n at u r, inquit, in ruptela; seminatur in dedecoratione, resurgit in gloria: seminatur in infirmitate, resurgit in uirtute; seminatur corpus animale, resurgit spiritale. certe non aliud resurgit quam quod seminatur, nec aliud seminatur quam quod dissoluitur humi, nec aliud dissoluitur humi quam caro. hanc enim sententia dei elisit: terra es et in terram ibis, quia et de terra erat sumpta. hinc et apostolus concepit seminari eam dicere, cum rehibetur in terram, quia et seminibus sequestratorium terra est, illic deponendis et inde repetendis. ideoque et consignat imprimens: sic enim scriptum est, ne aliud existimes esse seminari quam: in terram ibis, ex qua es sumptus; sic nec alterius quam carnis. sic enim scriptum est. Sed corpus animale amentantur, ut illum a carne avo
Abbreviated transcription (Latin):
gurata subicit exempla ani¬
inaliũ et elem̃toꝵ: alia caro
hõis. idẽ. seruidei. qui uere
homo est: alia um̃ti. adẽ. & hni¬
ci dequo & ꝓpheta. adsimila¬
tus inquit᷑ homo inrationa¬
bilis iim̃tis. alia caro uolati¬
liũ. ad ẽ. martyrũ qui ad suꝑi¬
ora conantur: alia pisciũ. idẽ.
quib aqua baptismatis suf¬
ficit. sic & desuꝑ cȩlestib cor¬
porib argum̃ta cõmittit. alia¬
eccłȩ & alia stellarũ. idest semi¬
nis abrahe: & stella enĩ astelle
differt ingła. & corꝑa terrena.
& cȩlestia. iudeos scilicet xp̃ia¬
nos. seterũ si ñ figurate. satis
miluorũ carnis. & corpora cȩ¬
iestiũ lummũ opposuit hũ¬
manis. ñ ꝑtinentia ad condi¬
tionis comparationẽ sic̃ nec
ad resurrectionis consecutio¬
nẽ. postremo cũ ꝑ hec differen¬
tiam głe non substantiȩ con¬
clusisset.: Sic inquit. et resur¬
rectio mortuoꝵ. quo mͦ ñ de
alio aliquos de sola gła dif¬

Expanded text:
gurata subicit exempla angurata subicit exempla animalium et elementorum: alia caro hominis, id est serui dei, qui uere homo est. alia iumenti, id est ethnici, — de quo et propheta: adsimilatus est, inquit, homo inrationabilibus iumentis, — alia caro uolatilium, id est martyrum, qui ad superiora conantur, alia piscium, id est quibus aqua baptismatis sufficit. sic et de supercaelestibus corporibus argumenta committit: aliecclesiae, et alia stellarum, id est seminis Abrahae. et stella enim a stella differt in gloria, et corpora terrena et caelestia, Iudaeus scilicet et Christianus. ceterum si non figurate, satis miluorum carnes et corpora caelestium luminum apposuit humanis, non pertinentia ad condicionis comparationem sicut nec ad resurrectionis consecutionem. postremo cum per haec differentiam gloriae, non substantiae, conclusisset, sic, inquit, et resurrectio mortuorum. quomodo? non de alio aliquo, sed de sola gloria dif
Abbreviated transcription (Latin):
quod augetur. seritur enĩ so¬
lum modo granũ. si ne folli¬
culi ueste: sine fundam̃to spi¬
c ẽ sine fundam̾to aristȩ: sine
suꝑbia culmi. ex urg&. autẽ co¬
pia istigeneratũ conpagine
edificatum ordine structũ.
cultum. munitum.⁊ usq qͦ¬
que uestitũ. hȩc st̃ & corpis a
deo aliud inquit non abolitio¬
ne s amplicationẽ utatur &
putaui non suũ idẽ. ñ pristi¬
nũ ut tc et illud suũ sit. quod
extrinsecus adeo adquirũt.
Serui gͥ exemplo. ⁊ conseruat
specuusum eiꝰ carni. eãdem cre¬
dens fructificaturã q̃ sit se¬
mina ipsam & sipleniorem:
ñ aliam . &. si alit̾ reuertentẽ.
accipiet enĩ et ipsa suggestũ
⁊ ornatũ qualẽ et illi deus
uoluerit suꝑ ducere. scdm
merita: sine dubio ad hocdi¬
rigit. Non omĩs caro eadem
caro: ad clenegandũ ñ substan¬
tiȩ om̃iũ unionẽ. s prȩroga¬
tiue ꝑequationẽ. corpꝰ hono¬
ris nongeneris indifferen¬
tiam redigens: in hoc et fi:¬

Expanded text:
quod augetur. seritur enim soquod augetur. seritur enim solummodo granum sine folliculi ueste, sine fundamento spicae, sine munimento aristae. sine superbia culmi. exurgit autem copia feneratum, compagine aedificatum, ordine structum, cultu munitum et usquequaque uestitum. haec sunt ei corpus a deo aliud, in quod non abolitione sed ampliatione mutatur, deputavit; non suum, id est pristinum, ut tunc et illud suum sit quod extrinsecus a Deo adquirit. Servi igitur exemplo, et conserva speculum ejus carni, eamdem credens fructificaturam, quae sit seminata; ipsam, etsi pleniorem ; non aliam, etsi aliter revertentem. Accipiet enim et ipsa suggestum et ornatum, qualem illi Deus voluerit superducere secundum merita. Sine dubio ad hoc dirigit, non omnis caro, eadem caro: non ad denegandam substantiae communionem sed praerogatiuae peraequationem, corpus honoris, non generis, in differentiam redigens. in hoc et fi
Abbreviated transcription (Latin):
ita sequentia reluceb̾t. Nichil
enĩ aduersus regulam exẽpli
licebit intelligine quia seqͥt᷑.
et quod seminas non corpus
quod futurum est seminas:
id circo aliud resurrecturũ
corpus quã quod inoriendo se¬
minatur exhistimes. ceterũ
excidisti ab exemplo. nũ quã
enimfrum̃to seminato. et in
terra dissoluto. ordeum erum
pit᷑ ⁊ non idipsum genꝰ grani.
eademq natura .& quãlitas.
dum ipsius ẽ. non enr̃ sugge¬
rit quomͦ. non quod futurum
ẽ corpus seminetur dicens. sed
nudum granũ. si forte frum̃ti.
uel alicuius eiꝰ modi. deus aũ
dat illi corpus pro ut uult.
Certe & grano quod nudũ se¬
minari ait. certe inquis ergo
saluũ est.cuidare hab& deus
corpus. quo modo autẽ saluũ
ẽ. miniis quã ẽ. si non resurgat
pus adeo potest. sed enim sal¬
uum oĩmodo constat. ad quid
gͦ dabit illi deus ꝓut uult cor¬
pus. habenti utiq ꝓpͥum cor¬
minatur illud cuisuꝑ struit᷑.
sedaugetur. saluum est autẽ

Expanded text:
ita sequentia relucebunt. nihil ita sequentia relucebunt. nihil enim aduersus regulam exempli licebit intellegi, ne, quia sequitur: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, idcirco aliud resurrecturum corpus quam quod moriendo seminatur existimes. ceterum excidisti ab exemplo. numquam enim frumento seminato et in terra dissoluto ordeum erupit et non id ipsum genus grani eademque natura et qualitas dum ipsius est. sed enim et suggerit, quomodo \'non quod futurum est corpus\' seminetur, dicens: sed nudum granum, si forte, frumenti uel alicuius eiusmodi: deus autem dat illi corpus prout uult. certe ei grano, quod nudum seminari ait. certe, inquis. ergo saluum est cui dare habet deus corpus. quomodo autem saluum est, si nusquam est, si non resurgitpus a deo non potest. sed enim saluum omni modo constat. ad quid ergo dabit illi deus prout uult corpus, habenti utique proprium corminatur illud, cui superstruitur, sed augetur. saluum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
oportet enim corruptiuũ istud
induere in corruptelain & mor¬
tale istud induere in mortali¬
tatem. qui mortale nisi caro⁊
qui corruptiuũ nisi sanguis.
dictum intelligas laboran¬
tẽ. cũ dicit. istud corruptiuũ
istud mortale. curem ipsam te¬
nens dicit. Cerie istud isi de
subiectioni. sede c̃paranti ꝓ¬
nuntiasse non poruit demons¬
trationis corporalis ur̃mali¬
ud autẽ erit corruptiuũ ali¬
ud corruptela: & aliud mor¬
tale: aliuid mortalis. aliud enĩ
quod patitur: aliud quod pa¬
tiefficit. Itaq paciunt᷑ cor¬
ruptelam & mortalitatem ca¬
ro scilicet & sanguis. ea neces¬
se est paciantur. & corrupte lã
et inmortalitatem. O Uideamꝰ
iamnc̃. qͥcorpore uenturos mor¬
tuos disputet. et bene quod de¬
rupit statim ostendere. quis
eius modi querat Stulte in qͥt
tu quod seminas non uiuifica¬
turnisi mortuũ fuerit. hoc gͦ
iam de exemploseminis cons¬
tat. ñ aliã uiuificari carnem:
quã ipsam quȩ erat mortua: &

Expanded text:
ortet enim corruptiuum istud induere incorruptionem et mortale istud induere inmortalitatem. quid mortale, nisi caro? quid corruptiuum, nisi sanguis? dictum intellegas, laborantem: cum dicit istud corruptiuum et istud mortale, cutem ipsam tenens dicit. certe istud nisi de subiecto, nisi de comparenti, pronuntiasse non potuit. demonstrationis corporalis est uerbum. aliud autem erit corruptiuum, aliud corruptela, et aliud mortale, etj aliud mortalitas. aliud enim quod patitur, aliud quod pati efficit. ita quae patiuntur corruptelam et mortalitatem, caro scilicet et sanguis, ea necesse est patiantur et incorruptelam et inmortalitatem. Videamus iam nunc, quo corpore uenturos mortuos disputet. et bene, quod erupit statim ostendere, quasi quia eiusmodi quaerat. stulte, inquit, tu; quod seminas non reuiuificatur, nisi mortuum fuerit. hoc ergo iam de exemplo seminis constet non aliam uiuificari carnem quam ipsam, quae erit mortua, et
Abbreviated transcription (Latin):
inimicũ mortem euacuari
ait: hoc mͦ. nec corruptela he¬
reditat̾ẽ in corruptelȩ conse¬
quetur: idẽ. ne mors ꝑseuera¬
uerit.quando ⁊ quo mͦ defutu¬
ra: cũ in athomo inmomĩtaneo
oculi motu. ii nouissima tu¬
ba. et mortui resurgent incor¬
ruptͥ quinisi qͥante corrupta¬

Expanded text:
inimicum, mortem, evacuari inimicum, mortem, evacuari ait. Hoc modo, nec corruptela haereditatem incorruptelae consequetur, id est, nec mors perseverabit. Quando, et quomodo defectura? Cum in atomo, in momentaneo oculi motu, in novissima tuba et mortui resurgent incorrupti. Qui hi, nisi qui ante corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
guis usurpetis ⁊ cȩlum ⁊ reg¬
ita ne corruptela inquiᷤ in¬
corruptelã hereditare habebit.
ñ incarnẽ aut sanguinẽ ex¬
istimes corruptelamiquando
ipsa sint totius obnoxia cor¬
ruptele: ꝑ mortem scilicet. et¬
siquidem mors ẽ: quȩ carueni
et sanguie̾. ñ mͦ corrũpit. ue¬
carnis ⁊ sanguinis. non ipsos¬
se consequi regnũ dei dixerat:
quo magis hoc ex aggeraret:
ipsi quoq corruptele. idẽ mor¬
treui carnis et sanguinis oꝑa
ꝓficiunt. hereditatẽm in corrup¬
tele adimit. u rlamet paulo
post.ipsius mortis quodam modo
mortem expressit. deuorata ẽ.
dicens. mors incontentione. u¬
biest mors aculeus tuusnibiẽ.
mors potentia tua: aculeus tu¬
us autẽ mortis. delĩquentia:
hec erit corruptela. uirtus autẽ
delinquentiȩaex. illa aliasine
dubio quã constituit inm̃bͥs
suis. militantem ad u̾sus legẽ
animi: ut ipsam scilic& uim
delinquendi contra uolunta¬
tem. nam ⁊ si supra. nouissimũ

Expanded text:
guis, usurpastis et caelum et regguis, usurpastis et caelum et regita nec corruptela, inquit, incorruptelam hereditati habebit, non ut carnem et sanguinem existimes corruptelam, quando ipsa sint potius obnoxia corruptelae, per mortem scilicet, siquidem mors est, quae carnem et sanguinem non modo corrumpit uecarnis et sanguinis non posse consequi regnum dei edixerat, quo magis hoc exaggeraret, ipsi quoque corruptelae, id est morti, cui carnis et sanguinis opera proficiunt, haereditatem incorruptelae ademit. Nam et paulo post ipsius mortis quodammodo mortem expressit, Devorata est mors, dicens, in contentionem. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, potentia tua? Aculeus autem haec erit corruptela: virtus autem delinquentiae, lex: illa alia sine dubio, quam constituit in membris suis militantem adversus legem animi sui, ipsam scilicet vim delinquendi contra voluntatem. Nam et supra novissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. reuera maxime inconsi¬
derantiȩ reuincendo. nͥ tam
abrupt̾e ut quidã uolunt
clausis quod auint oculis. si¬
ne distinctione. si ne condiẽ¬
tione. omnẽ passim carnẽ et̃
sanguinẽ a regno dei extru¬
Sit. u utiq et ab regia cȩloꝵ:
cũ illic adhuc secleat iħs ad dexte¬
ram patris: homo. et sideus:
adam nouissimꝰ. et si sermo
primarius. caro ⁊ sanguis. ⁊¬
sint̾is purioꝵ idẽ tam̃ et subs¬
tantia et forma qua ascendit.
talis etiam descensurꝰ. ut an¬
geli ad firmant agnoscendus
scilicet & eis qui illum c̃iul¬
nerauerunt. hic se q̃ st̾ dei.
at q hominũ appellatꝰ. ex u¬
triusq partis deposito cõmis¬
sũsibi carnis qͦͣq depositũ ser¬
uans insemet ipso arrabonẽ
sũme totiꝰ: Quem ad modũ
enim nob̃ arrabonem sp̃m
relinquidaita et a nobis arra¬
bonem carnis accepit. et ue¬
xit in cȩlum pignus totius
sũme. ilłud̃ quandoq redigen¬
de. Si curre estote caro ⁊ san¬

Expanded text:
ipso, reuera maximae inconsiipso, reuera maximae inconsiderantiae reuincendo, si tam abrupte, ut quidam uolunt, clausis quod aiunt oculis, sine distinctione, sine condicione, omnem passim carnem et sanguinem a regno dei extrusit, utique et ab ipsa regia caelorum, cum illic adhuc sedeat Iesus ad dexteram patris, homo, etsi deus, Adam nouissimus, etsi sermo primarius, caro et sanguis, etsi nostris purior, idem tamen et substantia et forma quam ascendit, talis etiam descensurus, ut angeli adfirmant, agnoscendus scilicet eis, qui illum conuulnerauerunt. hic, sequester dei atque hominum appellatus ex utriusque partis deposito commisso sibi, carnis quoque depositum seruat in semetipso, arrabonem summae totius. quemadmodum enim nobis arrabonem spiritus reliquit, ita et a nobis arrabonem carnis accepit et uexit in caelum pignus totius summae illuc quandoque redigendae. securae estote, caro et san
Abbreviated transcription (Latin):
duere oportebit uim in corrup¬
tibilitatis & in mortalitatis. sine
qua regnum di adire ñopossũt.
anteꝰ c̃ sequi eam possunt. meri¬
to ergo caro et sanguis. ut dixi¬
mus. regnũ dei capere defici¬
unt. Iamuero cũ uero deuora¬
ri habeat corruptiuũ istud ad
incorruptilitate. idest caro &
mortale istud ab in mortalita¬
te. idẽ sanguis post resurrrec¬
tionẽ & demutationẽ. erit
ad eniutata ac de uotͣata caro
et sanguis regnũ dĩ heredi¬
tatspossidere non possunt. ñ
tam ñ resuscitat᷑a St̃ carne̾
et sanguinẽ. iudaisinũ uelint
accipi. propt̃ circumcisionemr.
alienum ⁊ ipsũ cdĩ regno: qͥa
et ille uetustati deputetur.
tetur q apł̃s re uelatum
inse filium dei ad euangeli¬
zandũ eum innationibus. sta¬
tun non retulerit adcarnem
⁊ sanguinẽ. id est adcircum¬
cisionem. id ÷ adiudaisium:
sic̃ ad galatas scribit: s ꝓ omĩ¬
b iam stabit. qͦd m eiausulã
reseruauimus etiam ꝑ apło

Expanded text:
duere oportebit uim incorrupduere oportebit uim incorruptibilitatis et inmortalitatis, sine qua regnum dei adire non possunt, antequam consequi eam possint. merito ergo caro et sanguis, ut diximus, sola regnum dei capere deficiunt. iam uero, cum deuorari habeat corruptiuum istud ab incorruptibilitate, id est caro, et mortale istud ab inmortalitate, id est sanguis, post resurrectionem ex demutatione, merito demutata ac deuorata caro et sanguis regnum dei hereditate possidere possunt, non tamen non resuscitata. sunt, qui carnem et sanguinem Iudaismum uelint accipi propter circumcisionem, alienum et ipsum a dei regno, quia et ille uetustati deputetur tetur, qui post reuelatum in se filium dei ad euangelizandum eum in nationibus statim non retulerit ad carnem et sanguinem, id est ad circumcisionem, id est ad Iudaismum, sicut ad Galatas scribit. Sed pro omnibus iam stabit quodinclausulam reseruauimus, etiam pro apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
tationib carnis et sanguiniᷤ
opera taxantib ipsas quoq
sub stantias nͨ alit᷑ qu̾a st̃ in¬
tellectas. licebit resurrectio
et in uidiciũ resurrectio. im¬
mo ⁊ confirmatur carniꝰ resur¬
rectio generalis. cũ specialis
excipitur. dũ enim enĩ inquẽ
statum non resurgat edr̃. inqu̾e
uero resurgat sub audititatq
ita dum ꝑmeritis distinctionẽ
resurrecfionis opus substantie
non genus patitur. appar&. hinc
quoq carnem & sangunẽ no¬
mina culpe. non substantiaᷤ
arceri a dĩ regno. Noie iã ẽ for¬
me resurgere in uidicium: qͥa
non resurgant in regnũ. adhuc
dicam. caro et sangn̾is. regnũ
di hereditate possidere nõnpos¬
sunt: Merito sola & persemet ip¬
sa: ut ostender& ad huc sp̃m in il¬
lis necessarium: sp̃s enĩ ẽ. qui ui¬
uificat in regnũ dĩ: caro nichil
ꝓdẽ ẽ. ꝓdesse tam̃ illi aliud pot̾:
ro et sangius inequalitate sua
sed quõ est adire regnũ desin¬

Expanded text:
tationibus carnis et sanguinis tationibus carnis et sanguinis opera taxantibus, ipsas quoque substantias, non aliter quam sunt intellectas, licebit resurrectionet in judicium resurrectio; imo et confirmatur carnis resurrectio generalis, cum specialis excipitur. Dum enim in quem statum non resurgat edicitur, in quem resurgat subauditur. Atque ita dum pro meritis distinctionem resurrectionis opus substantiae, non genus, patitur, apparet hinc quoque carnem et sanguinem, nomine culpae, non substantiae, arceri a dei regno, nomine tamen formae resurgere in iudicium, quia non resurgant in regnum. adhuc dicam: caro et sanguis regnum dei hereditati possidere non possunt. t merito sola et per semetipsa, ut ostenderet adhuc spiritum illi necessarium. spiritus enim est qui uiuificat in regnum dei, caro nihil prodest. prodesse tamen illi aliud potestro et sanguis in qualitate sua. sed quorum adire regnum dei, in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut itur. si uͦ in carne ad¬
huc constitutoͦ s negauit ẽẽ
in carne. inoꝑib carnis ne¬
gans eẽ formam eiꝰ subrue¬
re non deba: non substantiã.
s oꝑa substantie: alienatis adĩ
regno. qͥbꝰ etiam ad galatas
manifestatis. predicire se
& prȩdixisse ꝓfitetur. qͦd qui
regnũ dei non sunt heredita¬
te consecuturi non portantes
portauerant choici. ideoq
exuetere conuersatione. nicħ
aliud deputandi quã caro et
sanguis. nam et si subito in hanc
difiritionem erupisse apostolꝰ.
elimandi carnem et sangui¬
nem adĩ regno. sine ulluis su¬
pra sensus pręstructione ñ ne
cluas substantias poinde hoĩem
ueserem int̾pretamur. carni
et sangium declitũ. id̃ e sui et
potuicuiꝰ sitdicere aduersus fi¬
dem resurrectionis. manduce¬
nuif et bibamus. cras enĩ mo¬
ri mur. Et hoc enim inful¬
cͥens apostolꝰ. carnem ⁊ sangui¬
nẽ defructib ipsoꝵ. mandu¬
candi et bibendi siggillauit.s

Expanded text:
ita utatur. Si vero in carne adita utatur. Si vero in carne adhuc constitutos, negavit esse in carne, in operibus carnis negans esse, formam ejus subruere non debes, non substantiam, sed opera substantiae alienantis a Dei regno. Quibus etiam ad Galatas manifestatis, praedicere se et praedixisse profitetur , quod qui regnum Dei non sunt haeredidate consecuturi, non portantes portaverunt choici, ideoque ex vetere conversatione, nihil aliud deputandi, quam caro et sanguis. Nam et si subito in hanc definitionem erupisset Apostolus, eliminandam carnem et sanguinem a Dei regno, sine ullius supra sensus praestructione, nonne duas istas substantias proinde hominem veterem interpretaremur carni et sanguini deditum, id est, esui et potui; cujus sit dicere adversus fidem resurrectionis: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur? Et hoc enim infulciens Apostolus, carnem et sanguinem de fructibus ipsorum, manducandi et bibendi, sugillavit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
tandam᷑ unaginẽ xpi m ista
carne. & in isto temꝑe discipli¬
ne: portemꝰ ⁊ in prȩcepti qͦ mo¬
do dicis. huic temꝑi loqͥtur. in
quo homo nulla alia substan¬
tiaẽ quã caro et anima: ut &¬
siquã aliam id est celestem sub¬
stantiã hȩc fides spectat. huic
tam̃ reꝓmissasit. Cui ad illam.
elaborare mandatur.cũ igit᷑
imaginem & choici et celestis.
in conũsatione constituat
illã eurrandã. hanc uero secꝰ¬
tandam de hinc ad iungant.
hoc enĩ dico. id est ꝓpterea. q̃
supra dixi. con iunctio est e¬
ñ sensus. supplem̾tũ ante ce¬
dentib reddens. qd̾ caro et san¬
guis regnũ dei hereditate poᷤ¬
sidere nonpossint: nichilali¬
ud intelligi mandat carnẽ
et sanguinem. quã supra dic̃¬
tam imaginẽ choici: qui in con¬
tis noͣncapit dĩ regnũ: Proin¬
de caro et sanguis non capi¬
endo di regnum: a conuer¬
satione redarguunt᷑ ueritatiᷤ.
Plane sinũquã apostolꝰ ꝓoꝑi¬
b substantiam posuit. ne lnc

Expanded text:
in ista carne, et in isto tempore disciplinae. Portemus enim praeceptivo modo, dicens, huic tempori loquitur, in quo homo nulla alia substantia est, quam caro et anima; aut si quam aliam, id est, coelestem substantiam haec fides spectat, huic tamen repromissa sit, cui ad illam elaborare mandatur. Cum igitur imaginem et choici et coelestis in conversatione constituat, illam ejerandam, hanc vero sectandam; dehinc adjungat: Hoc enim dico, id est, propter ea quae supra dixi conjunctio est enim sensus supplementum antecedentibus reddens, quod caro et sanguis regnum Dei haereditati possidere non possunt; nihil aliud intelligi mandat carnem et sanguinem, quam supradictam imaginem choici: quae si in contis non capit Dei regnum, proinde caro et sanguis, non capiendo Dei regnum, ad conversationem rediguntur vetustatis. Plane, si nunquam Apostolus pro operibus substantiam posuit, nec hic
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum porro exdiuersi¬
tate. an ex parilitate conpo¬
niturutiq inquis expara¬
litate: quo modo autẽ xp̃s re¬
surrexit: in carne. annonsine
dubio. si mortuũ si sepultum au¬
dis scđm scripturas: Nonali¬
as quã incarne ȩque resusci¬
tatum in carne concedis. ip¬
sum enĩ quod cecidit inmor¬
tẽ. quod iacuit insepultura
hoc et resurrexit: blontam
Igitur si ad exemplũ xp̃i re¬
surgemꝰ qui resurrexit in car¬
nenam non ad exemplũ xp̃i
resurgemꝰ. Si nonincarne
& ipsi resurgemꝰ quia ꝑ homi¬
nẽ inquit mors. ⁊ ꝑ horem re¬
surrectiout separaret qͥ dem
auctorem mortis adam ⁊xp̃n
resur reetionis eaꝰdem aute
iconstatuerit substaucle resur¬
rectionem. cuiꝰ et mortem: per
ipsorum auctorem. in nomi¬
ne hominis cõparationem:
Si enimsic̃ inadam om̃s mo¬
riuntur. ita et inxͦ õs uiui¬
ficabunt᷑ : carne uiuifica¬
buntur unxp̃o. sicut in adã
carne moriuntur: Unus qͥs¬
q autẽ in suo ordine. secilicet

Expanded text:
exemplum porro ex diuersiexemplum porro ex diuersitate an ex parilitate componitur? utique, inquis, ex parilitate. quomodo autem Christus resurrexit? in carne an non? sine dubio, si mortuum, si sepultum audis secundum scripturas non alias quam in carne, aeque resuscitatum in carne concedes. ipsum enim, quod cecidit in morte, quod iacuit in sepultura, hoc et resurrexit, non tam igitur si ad exemplum Christi resurgemus. qui resurrexit in carne, iam non ad exemplum Christi resurgemus, si non in carne et ipsi resurgemus: quia per hominem, inquit, mors, et per hominem resurrectio, ut separaret quidem auctores, mortis Adam, Christum resurrectionis, eiusdem autem constitueret substantiae resurrectionem, cuius et mortem, per ipsorum auctorum in nomine hominis comparationem. si enim sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur, carne uiuificabuntur in Christo, sicut in Adam carne moriuntur. unusquisque autem in suo ordine, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
aciȩ obstruunt. in ultima con¬
gressione prosternarentꝰonũ¬
bus questionib quasi auxilus
eiꝰ ante disiectis sed& nunc ex¬
pectent prȩcedentiare cognos¬
ci: ut et huic sensui sua origo
ñ p̃iudicet. opinor apostolus
disposita ad chorinthios omni
distinctione eccłastice disci¬
pline. sũmani & sui euangelii
et fiderillorũ indominice mor¬
tis et resurrectionis demanda¬
tione. concluserat: ut et nr̃e
spei regulam inde deducer&
uñ ꝯstaret. eo Itaq subicit: siaũ
xp̃s resurrexit Si xp̃s non re-¬
surrexit:. manis est predicatio
ueni mur etiam falsi testes
dei: qui testimoniũ dixerit᷑.
qͦd resuscitauerit xp̃m. Quẽ
non resucitauit. nam simor¬
tui ñ resurguntꝰ: nec xp̃s resur¬
rexit. si xp̃s ñ resuurexit. lia¬
na est fides ur̃a:quia adhuc
detur exstruere. resurrectio¬
ni in quis mortuorũ. que
negabatur certe. sub exem¬
plõ dominice resurrectiõis.
uolens eam credi. Certe inqͥs

Expanded text:
acie obstruunt, in ultima conacie obstruunt, in ultima congressione prosterneremus, omnibus quaestionibus quasi auxiliis eius ante deiectis. sed et nunc expediet praecedentia recognosci, ut et huic sensui sua origo praeiudicet. ut opinor, apostolus disposita ad Corinthios omni distinctione ecclesiasticae disciplinae summam et sui euangelii et fidei illorum in dominicae mortis et resurrectionis demandatione concluserat, ut et nostrae spei regulam inde deduceret, unde constaret. itaque subicit: si autChristus resurrexit. si Christus non resurrexit, inanis est praedicatio ueniemur enim falsi testes dei, qui testimonium dixerimus, quod resuscitauerit Christum, quem non resuscitauit. nam si mortui non resurgunt, nec Christus resurrexit. si Christus non resurrexit, uana est fides uestra, quia adhuc detur extruere? resurrectioni, inquis, mortuorum, quae negabatur. certe sub exemplo dominicae resurrectionis uolens eam credi. certe, inquis.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. conformale corpori głȩ
sue. Sine dubio post resur¬
rectionem: qr nec ipse xp̃s
glorificatus ẽ ante passionẽ.
hec erunt corpora nr̃a. quȩ ro¬
ianos obsecrat. ex hibere
hostiã uuam. scãm. placabilẽ
deo. Quo niͦ uiua. si peritura st̃:
quomͦ scã si profanata sunt. Qͦ¬
mͦ placabilia. si dampnata st̃:
age nẽ quod ad thessalonicen¬
ses. ut ipsius solis radio putẽ
scriptũ itaclaret: qualit᷑ acci¬
pient luci fuge isti scriptũ.¬
rum ipse deus pacis sc̃ificet
uos totos. non sufficit sed & ex¬
sequit᷑. et integrum corpus
ur̃m & anima et sp̃s sine
querela conseruentur inpre¬
sentiã dni. Habes omnẽ sub¬
stantiam hoĩs saluti destina¬
tam: nec alio temꝑe. quã inad¬
uentum dñi qui clauis resur¬
rectionis sed caro inquiͭ &
sanguis. regnum dĩ heredi¬
tati possidere non possunt. Scimꝰ
hoc quoq scͥptumtet de industri¬
a distulimus huc usq ut quod
aduersarii inprima statim

Expanded text:
tis conformale corpori gloriae tis conformale corpori gloriae suae, sine dubio post resurrectionem, quia nec ipse Christus glorificatus est ante passionem. haec erunt corpora nostra, quae Romanos obsecrat exhibere hostiam uiuam sanctam placibilem deo. quomodo uiuam, si peritura sunt? quomodo sanctam, si profana sunt? quomodo placibilem, si damnata sunt? age iam, quod ad Thesalonicenses ipsius solis radio putem scriptum, — ita claret, — qualiter accipient lucifugae isti scripturarum: ipse autem deus pacis sanctificet uos totos? non sufficit? sed sequitur: et integrum corpus uestrum et anima et spiritus sine querela conseruentur in praesentia domini. habes omnem substantiam hominis saluti destinatam, nec alio tempore quam in aduentu domini, qui clauis est resurrectionis. Sed caro, inquis, et sanguis regnum dei hereditati possidere non possunt. scimus hoc quoque scriptum. sed de industria distulimus hucusque, ut quod aduersarii in prima statim
Abbreviated transcription (Latin):
carne᷑ ubi enim mors.ibi &
uita post mortẽ: quia & uita
ante. postea mors. u han
si regnum mortis nichil oꝑa¬
tur quã carnis dissolutionẽ
ꝓinde uitam contrariam
morti. contrarium oport&
operari. id est carnis redrnte¬
grationem: ut sicut deuora¬
uerat mors in ualescendo:i¬
ta et mortali deuorato ad in¬
mortalitate: auidire possit. U¬
bi est mors aculeus tuus ubi
est mors contentio tua: Sic
enim & grã illic suꝑ abun¬
dabit. ubi & iniquitas ab un¬
dagit: Sic et uixtus in infir¬
mitate perficitur. Quod ꝑiit
saluam faciens: quod mor¬
tuũ est. uiuificans: quod ꝑ¬
cussumẽ. sanans. quodlan¬
guet. me dicinans: quod e¬
reptumẽ. redimens quod
famulatum est. liberans qͦd
seductũ est reuocans: quod
leiũ est. sustinens . &. quidẽ
de t̾ra in celũ: uͥ nr̃m municipatũ¬
expect̾amꝰ. Philippenses quoq
ab apostolo cdicunt. unde et
salutificatorem nr̃m expec¬
tamus iħm xp̃mꝰ qui transsi¬
gurau̾it corpꝰ nr̃e humilita¬

Expanded text:
carne? ubi enim mors, ibi et uita post mortem, quia et uita ibi ante, ubi postea mors. nam si regnum mortis nihil operatur quam carnis dissolutionem, proinde uitam contrariam morti contrarium oportet operari, id est carnis redintegrationem, uti, sicut deuorauerat mors inualescendo mortale, ita et deuorata ab inmortalitate audire possit: ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua? sic enim et gratia illic superabundabit, ubi et iniquitas abundauit; sic et uirtus in infirmitate perficietur, quod periit saluum faciens, quod mortuum est uiuificans, quod percussum est sanans, quod languit medicans, quod ereptum est redimens. quod famulatum est liberans, quod seductum est reuocans, quod elisum est suscitans; et quidem de terra in caelum, ubi nostrum municipatum Philipenses quoque ab apostolo discunt, unde et salutificatorem nostrum expectamus legum Christum, qui transfigurabit corpus nostrae humilita
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ siͣmus intabernaculo ᷤ qͦd
noluit exniris. sed potius
suꝑ indui. ut de uoretur mor¬
tale auita scilicet dũ inmu¬
tatur. suꝑ induendo quod
ẽ. decȩlis. quis enĩ ñ de side¬
rabit dũ incarne ẽ. suꝑ indu¬
ere inmortalitatem. & conti¬
nuare uita. lucri factẽ mor¬
te. ꝑ uicariam demutatio¬
nemmnec inferos experiat᷑.
usq nouissimũ quadran¬
tẽ ex acturos:ceterũ demu¬
tationẽ. etiam post resurrec¬
tionẽ consecuturꝰ ẽ. inferos iã
exꝑtuf. & hic enĩ iã definimꝰ¬

Expanded text:
\'qui simus in tabernaculo, quod \'qui simus in tabernaculo, quod nolimus exui sed potius superindui, uti deuoretur mortale a uita\\ scilicet dum demutatur superinduendo quod est de caelis. quis enim non desiderabit, dum in carne est, superinduere inmortalitatem et continuare uitam lucrifacta morte per uicariam demutationem, ne inferos experiatur usque nouissimum quadrantem exacturos? ceterum demutationem etiam post resurrectionem consecuturus est inferos iam expertus. abhinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
diũ dep̃hendent᷑ incarnẽ: et
ꝓpt̾ duritias tempoꝵ antix.
merebuntur conpendiũ mor¬
tis ꝑde mutationẽ expunctȩ.
concurrere cũ resurgentib:
sic̃ thesalonicensib scribit:
di descendat decȩlo⁊ mortui
in xp̃o. resurgent pͥmi: de hinc
nos cũ ipsiᷤ simul rapiemur
innubib obiuam xp̃or et ita
sẽꝑ cũ dño erimꝰ. hoꝵ demu¬
tationẽ ad corinthios reddit di¬
in at homo. inmomentaneo
mo̾tu oculi. in nouissima tu¬
bas illi scilic&. soli qui mue¬
nientur incarne. ⁊ mortui
inquit resurgent: & nos de¬
nutabimur. hac ergo pͥus
dispositione ꝓspecta: reliqua
reuocauit ad suꝑiorẽ sensũcũ
adicit. oporia. enĩ corruptu¬
um istud induere in concor¬
ruptalem.⁊ mortale istud in¬
duere ꝰ mortalitatẽ. hocerit
illud domiciliũ decȩlo. qͦd ge¬
mentes in̾ac carne. suꝑ in¬
duere desideramꝰ utiq su¬
pra carnẽ. inqua dep̾bendi¬
mur: qua grauari nos Ait.

Expanded text:
domini deprehendentur in carne et domini deprehendentur in carne et propter duritias temporum antichristi merebuntur compendio mortis per demutationem expunctae concurrere cum resurgentibus, sicut Thesalonicensibus scribit: dei descendet de caelo, et mortui in Christo resurgent primi; dehinc nos cum ipsis simul rapiemur in nubibus obuiam Christo et ita semper cum domino erimus. Horum demutationem ad oin atomo, in momentaneo motu oculi. in nouissima tuba. sed illi scilicet soli, qui inuenientur in carne: et mortui, inquit, resurgent, nos demutabimur. hac ergo prius positione perspecta reliqua reuocabis ad superiorem sensum. nam cum adicit: oportet etenim corruptiuum istud induere incorruptelam et mortale istud induere inmortalitatem, hoc erit illud domicilium de caelo, quod gementes in hac carne superinduere desideramus, utique super carnem in qua deprehendemur, quia \'grauari nos\' ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ mercedis opposuit. cũ ip¬
si conpensatio debeatur. cuidis¬
solutio reputatur. scilicet car¬
nis &e quia doniũ dixerat᷑. car¬
nem elegantur uoluit et in
mercedis conparatione. uoca¬
bulo domꝰ utripsi domuiqͦ dis¬
soluet᷑ perpassionẽ. meliore̾ do¬
mũ reꝓmittans ꝑ resurrectio¬
nẽ. nam ⁊ dñs multas mansio¬
nes quasi domos apud patre
reꝑ mittit: quãqũa ⁊ dedomi¬
ciliomundi p̃intelligi. qͦ dissoluto
et̾na sedes reꝑmittat᷑ in celis. Qͥa ⁊ ꝑ
sequunt᷑ ad carnẽ manifeste ꝑt̾inen¬
tia: ostendunt. pͥora non ad car¬
nem pertinere. diuisionem
enĩ facit apostol. ũ subicit.
nam ⁊ hoc gemnꝰdonuciliũ
nr̃m quod decelo ẽ. suꝑ indue¬
re desiderautes: sic quidẽ ⁊ exu¬
ti ñ nudi in ueniamidẽ. ante
uolumꝰ suꝑ iunduere uirtutẽ
cȩlestẽ ȩt̾uitatis: quã carne exu¬
amur. huiꝰ enĩ gr̃ȩ priuilegiũ
illos manet. qui ad aduentũ

Expanded text:
tionem mercedis opposuit, cum iptionem mercedis opposuit, cum ipsi compensatio debeatur, cui dissolutio reputatur, scilicet carni. sed quia domum dixerat carnem, eleganter uoluit et in mercedis comparatione uocabulo domus uti, ipsi domui, quae dissoluetur per passio-nem, meliorem domum repromittens per resurrectionem. nam et dominus multas mansiones quasi domus apud patrem repromittit. quamquam et de domicilio mundi potest intellegi, quo dissoluto aeterna sedes repromittatur in caelis, quia et quae sequuntur ad carnem manifeste pertinentia ostendunt priora non ad carnem pertinere. diuisionem enim facit apostolus, cum subicit: nam et in hoc gemimus domicilium nostrum, quod de caelo est superindui desiderantes; siquidem exuti non nudi inueniemur, id est: ante uolumus superinduere uirtutem caelestem aeternitatis quam carne exuamur. huius enim gratiae priuilegium illos manet, qui ab aduentu
Abbreviated transcription (Latin):
atq adeo carni ad scribit prȩs¬
surarũ ꝓpͥetatem. ut et supra
dicat. cũ uenissemꝰ autẽ inma¬
cedoniã. nullam requiẽ habu¬
it caro nr̃a. de hinc ut et anue¬
quit conpressi: extrinsecus
paͣgine de bellantes. scilicet car¬
nemintrisecus timor: ad flic¬
tans scilicet ⁊ animã: adeo et si
corrumpitur homo exterior:
nouut amitens resurrectio¬
nem. s ut sustinens uexationẽ
corrumpi intelligitur. et hoc
nonsine interiore: ita amboꝵ
erit etiam conglorificari sicut
et conpatiscdm collegia laboꝵ.
consortia quoq decurrant ne¬
cesse est prȩnoꝵ eandem ad¬
huc sententiã ex sequitur. re¬
munerationes uexantionibus
preferensiscimus enĩ inquit
naculi dissoluat᷑. habeniꝰ doniũ
ñ mans factã. et̾nam incęlis:
Id est ꝓhoc quod dĩsuetur caro
euangłice definitionif beatiqͥ
iusticiã: quia illoꝵ ẽ. regnũ cȩ¬
loꝵ. nontamen. carnis resti¬
tutionẽ negauit. si conpensa¬

Expanded text:
atque adeo, carni adscripturus presatque adeo, carni adscripturus pressurarum proprietatem, ut et supra, dicit: cum uenissemus autem in Macedoniam, nullam remissionem habuit caro nostra; dehinc, ut et animquit, compressi: extrinsecus pugnae, debellantes scilicet carnem, intrinsecus timor, adflictans scilicet animam. adeo etsi corrumpitur homo exterior, non ut amittens resurrectionem sed ut sustinens uexationem corrumpi intellegitur, et hoc non sine interiore. ita amborum erit etiam conglorificari sicut et compati. secundum collegia laborum consortia quoque decurrant necesse est praemiorum. Eandem adhuc sententiam exequitur remunerationes uexationibus praeferens: scimus enim, inquit, naculi dissoluatur, habemus domum non manu factam aeternam in caelis, id est: pro hoc, quod dissoluetur caro euangelicae definitionis: beati, qui iustitiam, quia illorum est regnum caelorum m. non tamen carnis restitutionem negauit, si.. compensa
Abbreviated transcription (Latin):
inquit temꝑale et leue p̃ssu
bis. nõn intuentib que uiden¬
tur. idẽ passiones: s quȩ ñui¬
dentur. idest mercedes: quȩ
enĩ uident᷑. tempalia sunt:
quȩ enĩ non uidentur. et̾nas.
p̃suras enĩ et lesiuas quib cor¬
rũpitur homo exterior ut le.¬
ues. et temꝑales id circo contẽp¬
nendu̾s adfirmat: prȩferens
mercedũ ȩt̾narũ. &. in uisibili¬
ũ. ⁊ głe pondus. in conpensaci¬
onem laborũ. quos hic caropa¬
ciendo. corrũpitur: ad eo ñ illa
ẽ. corruptio: quã in ꝑpetuum
carnis interitum. ad resurrec¬
tionẽ expellendam exterio¬
rihomni ad scribt̃. Sic ⁊ alibi
siquidem ait. conpatimur.u¬
ti et conglorificem᷑. Reputo
enĩ nonesse dignas passiones
huiꝰ temꝑis:. ad futuram głam
quȩ in nos habet reuelari et
hic minora ostendit incõmo¬
da prȩmiis suis porro si ꝑcar¬
nẽ conpatimꝰ. cuiꝰ ẽ ꝓpͥe passi¬
onib conrũprẽius demerit et
quod ꝓconpassione ꝓmittit᷑.

Expanded text:
inquit, temporale et leue pressuinquit, temporale et leue pressubis, non intuentibus quae uidentur, id est passiones, sed quae non uidentur, id est mercedes. quae enim uidentur temporalia sunt, quae uero non uidentur aeterna sunt. pressuras enim et laesuras, quibus corrumpitur homo exterior, ut leues et temporales, idcirco contemnendas adfirmat, praeferens mercedum aeternarum inuisibilium et gloriae pondus in compensationem laborum, quos hic caro patiendo corrumpitur. adeo non illa est corruptio, quam in perpetuum carnis interitum ad resurrectionem expellendam exteriori homini adscribunt. sic et alibi: siquidem, ait, compatimur uti et conglorificemur: reputo enim non dignas esse passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae in nos habet reuelari. et hic minora ostendit incommoda praemiis suis. porro si per carnem compatimur, cuius est proprie passionibus corrumpi, eiusdem erit et quod pro compassione promittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
telligina uult. idest ñ substan¬
ciã ipsams substancie saporẽ.
Siquidẽ ephe siis scribens. in
interiorem hoĩem. habitare xͫ.
Sensib utiq intimandũ dm̃
significauit. deniq ad iunxit
ponens s conceptiua: incordibꝰ
autẽ dicens: Quȩ substantiua
sint carnis. ian ⁊ ipsum iuteri¬
oremhoĩem. carnideputauit:
quaẽ incorde constituit. inspice
nc̃ quo modo exteriorem qͥ dẽ
incorrumpi allegarit. interi¬
orem uero renouaridie a die:
ne illã corruptelam carnis af¬
firmes. quã exdie mortis in
ꝑpetuum defectura patiat᷑:
s. quã in isto uitȩ spatio ante i
torm̃tis atq suplicius. nomi¬
nis causa experiretur. Nam
⁊ homo interior hic utiq re¬
nouarihabebit ꝑsuggestũ
sp̃s ꝑficiens fide ⁊ disciplina
diẽ acdiȩ. ñ illͣ idest non pt
resurrectionẽ. ibi ñutiq die
dedie renouari habemꝰ. sed
semel ad su̾mã: de sequentib
disce quod enim ad presens ẽ.

Expanded text:
tellegi mauult, id est non substantellegi mauult, id est non substantiam ipsam, sed substantiae saporem. siquidem Ephesiis scribens in interiorem hominem habitare Christum, sensibus utique intimandum dominum significauit. denique adiunxit: ponens sed conceptiua, in cordibus autem dicens, quae substantiua sunt carnis, iam et ipsum interiorem hominem carni deputauit, quem in corde constituit. inspice nunc, quomodo exteriorem quidem hominem corrumpi allegarit, interiorem uero renouari die ac die, ne illam corruptelam carnis adfirmes, quam ex die mortis in perpetuum defectura patiatur, sed quam in istius uitae spatio ante motormentis atque suppliciis nominis causa experitur. nam et homo interior hic utique renouari habebit, per suggestum spiritus proficiens fide et disciplina die ac die, non illic, id est non post resurrectionem, ubi non utique die ac die renouari habemus, sed semel ad summam. de sequentibus disce: quod enim ad praesens est,
Abbreviated transcription (Latin):
actã. et de quo magis quereba¬
tur. corꝑalem: et quod insuꝑ
dubitatur. ñ alit̾ corꝑalẽ. et¬
si ex ipsius instrum̃to. argum̾¬
reses ẽẽ quȩ ẽẽ non possent.si
non et perperam scͥpturȩ intel¬
ligi possent. h uuc te deniq he¬
reses duos homines abapostolo
edidos. interiorem.id est aĩam.
et exteriorẽ .i. carnẽ salutẽ. qͥdẽ
anime. id est interiori homini.
exitum uero carni id est exte¬
riori ad iudicauerunt. quia scͥp¬
tumẽ corint̾iis nam ⁊ si homo
nr exterior corrũpitur sedinte¬
rior renouatur dedie indiem.
Porro nec aĩam ꝑsemet ipsam
homo: quȩ figniento iã hominis
appellatio postea inserta est.
nec carosine anima homoque
post exilium animȩ. cadauer
inscribitur. ita uocabulum
homo. consertarum substanet¬
Pa arũ duarum quodamodofi¬
bula ẽ. sub quo uocabulo ñ posst̃
ẽẽ uisi. coherentes. porro a¬
postolꝰ inte riorẽ hoĩem. nontã
aĩam quã m̃tẽ atq animũ in¬

Expanded text:
actam et. de quo magis quaerebaactam et. de quo magis quaerebatur, corporalem et, quod insuper dubitabatur, non aliter corporalem. et ex ipsius instrumento captantreses esse; quae esse non possent, si non et perperam scripturae intellegi possent. nactae denique haereses duos homines ab apostolo editos, interiorem, id est animam, et exteriorem, id est carnem, salutem quidem animae, id est interiori homini, exitium uero carni, id est exteriori adiudicauerunt, quia scriptum sit Corinthiis: nam etsi homo noster exterior corrumpitur, sed interior renouatur die et die. porro nec anima per semetipsam homo, quae figmento iam homini appellato postea inserta est, nec caro sine anima homo, quae post exilium animae cadauer inscribitur. ita uocabulum homo consertarum substantiarum duarum quodammodo fibula est, sub quo uocabulo non possunt esse nisi cohaerentes. porro apostolus interiorem hominem non tam animam quam mentem atque animum in
Abbreviated transcription (Latin):
est deresurrectione. ad sadu¬
ceos sapere existimaretur. i¬
taquã nolebat uideri rescin¬
dere fidem. resurrectionem
utiq confirmabat scdđm pha¬
riseos respuens negatores eiꝰ.
saduceos. proinde ⁊apud a¬
grippam: nichil se ait ꝓfer¬
recitra qtia ꝓpheta adn̾cias¬
sent. ergo seruabat resurrec
scriptum cominemorans. cor¬
ꝑalem eam norat. inqua sci¬
licet sangius hominiꝰ ex quiri
habebat. itaq talem p̃dica¬
bat. qualem ⁊ pharisei suscipe¬
rant.⁊ dñs ipse defenderat. et
saduceinatalem quoq crede¬
rent. in totũ ẽẽ noluerant. Sed
nec atͥenienses: aliã intellexe¬
rant apaulo portendi. deniq
dissent. suscepissent enim uer¬
nacule suȩ philosophi e fre¬
quentiorem p̃sũptionem. atu¬
biiã nationes p̃coniũ resurrec̃¬
tionis iaudite retro. ipsa no¬
rutate cõcus sit et digna incre¬
dulitas reitante questionib
huiꝰ spei cor roborare curauit:
et ẽẽ iam ostendens. ⁊ ñdũ tranꝰ¬

Expanded text:
est de resurrectione, ad Saduest de resurrectione, ad Saducaeos sapere existimaretur. ita quam nolebat uideri rescindere fidem resurrectionis utique confirmabat secundum Pharisaeos, respuens negatores eius, Saducaeos. proinde et apud Agrippam nihil se ait proferre citra quam prophetae adnuntiassent. ergo seruabat resurrectscriptum commemorans corporalem eam norat, in qua scilicet sanguis hominis exquiri habebit. itaque talem praedicabat, qualem et Pharisaei susceperant et dominus ipse defenderat et Saducaei, ne talem quoque crederent, in totum esse noluerant. sed nec Athenienses aliam intellexerant a Paulo portendi. denique dissent; suscepissent enim uernaculae suae philosophiae frequentiorem praesumptionem. at ubi iam nationes praeconium resurrectionis inauditae retro ipsa nouitate concussit et digna incredulitas rei tantae quaestionibus huius spei corroborare curauit, et esse eam ostendens et nondum trans
Abbreviated transcription (Latin):
substantie negaretur hoc do¬
nũ quȩ tam̃ exempla eo minꝰ
aliqo habebant. ñ enĩ ingłam
nec in corruptibilitatẽ. sed in
mortẽ maliͥ suscitabuntur.
quã xp̃s ediderit resurrectio¬
nẽ. apostolica quoq instrum̃¬
ta testant᷑. Nã ⁊ apostolis nul¬
lum aliud negotium fuit dũ¬
taxat apud israelẽ. quã uete¬
rĩtestam̃ti resignandi⁊ nou
contionandi. ita et deresurrec¬
tione nichil noui intulerant:
nisi quod et ipsam. ingłam
plici et notaiam fide receptã.
sine ulla qualitatis questio¬
ne. solis refragantib saduces.
adeo facilius fuit negari in
totum mortuoꝵ resurrectio¬
nẽ: quã alit̾ intelligi. habes
paulũ apud summos sacerdo¬
tes subtribuno int̾ saduceos
et phariseos. fidei sue ꝓfessorẽ:
uiri inquit fr̃s ego phariseus
sũfiliꝰ phariseoꝵ: despe nẽ et de
resurrectione uidicor apud ues:
ytiq cõmuni.ne quia iã trans¬
gressor legis uidebatur de p̃¬
cipuo fideitodius articulo. id

Expanded text:
substantiae negaretur hoc dosubstantiae negaretur hoc donum, qua tamen exempla, eo minus aliquid edebant. non enim in gloriam nec in incorruptibilitatem sed in mortem aliam suscitabantur. Quam Christus ediderit resurrectionem, apostolica quoque instrumenta testantur. nam et apostolis nullum aliud negotium fuit, dumtaxat apud Israhelem. quam ueteris testamenti resignandi et noun Christo contionandi. ita et de resurrectione nihil noui intulerunt, nisi quod et ipsam in gloriplici et nota iam fide receptam sine ulla qualitatis quaestione, solis refragantibus Saducaeis. adeo facilius fuit negari in totum mortuorum resurrectionem quam aliter intellegi. habes Paulum apud summos sacerdotes sub tribuno inter Saducaeos et Pharisaeos fidei suae professorem: uiri, inquit, fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe nunc et de resurrectione iudicor apud uos, utique communi, ne, quia iam transgressor legis uidebatur, de praecipuo fidei totius articulo. id
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: male dĩ norunt. qui ñpu¬
tant illũ posse. quod ñ putant:
et tam̃ sciunt potuisse. si instru¬
intũ iohis norunt. qͥ enĩ animas
ad hoc solas martyrũ subaltari
quiescentes conspectui subdidit:
possẽ utiq ⁊ resurgentes ocube
ex hibere sine carne. at ego dm̃
malo decipere nonposse.de fal¬
lacia solũ mͦ infirmũ. nec alit̾
docum̃ta p̃misisse. quã rẽ dispo¬
suisse uideatur. immo sinec exẽ¬
plũ resurrectionis sine carne
ñ ualuit inducere. muldo ma¬
gis plenitudinẽ exẽpli sine ea¬
deni substantia exhibere ñ po¬
terit. Nullũ uero exemplũ. mauiᷤ
eo ciuus exemplũ ẽ. mauis ẽ aũ:
sianime cũ corporib resuscita¬
bantur indocum̃tum sine cor¬
pore resurgendiait tota hoĩs
salus. dimidie patrocinaretur.
quando exemploꝵ conditio
illud potius expeteret. quod
minus haberetur: anime: dico
mort uoꝵ adnõ suscitatorum.
cõm̃dabant quidem ⁊ carnis
⁊ auimȩ resuscitationem: ne cui

Expanded text:
nem. male deum norunt qui non punem. male deum norunt qui non putant illum posse quod non putant; et tamen sciunt potuisse, si instrumentum Iohannis norunt. qui enim animas adhuc solas martyrum sub altari quiescentes conspectui subdidit, posset utique et resurgentes oculis exhibere sine carne. at ego deum malo decipere non posse, de fallacia solummodo infirmum, ne aliter documenta praemisisse quam rem disposuisse uideatur, immo ne, si exemplum resurrectionis sine carne non ualuit inducere, multo magis plenitudinem exempli in eadem substantia exhibere non possit. nullum uero exemplum maius est eo, cuius exemplum est. maius est autem, si animae cum corpore resuscitabuntur in documentum sine corpore resurgendi, ut tota hominis salus dimidiae patrocinaretur, quando exemplorum condicio illud potius expeteret, quod minus haberetur, animae dico mortuorum a domino suscitatorum commendabant quidem et carnis et animae resurrectionem, ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
mnonum̃tis. nisi corꝑa ⁊ carnẽ:
qͥa nec ipsa monum̾ta aliud.
quã cadauerum. stabula. siqui¬
dem ⁊ ipsi hoĩes ueteres. idest
peccatores. idest mortis. idest ꝑ¬
ignorantiã dĩ. quos monum̃ta
intelligendos argum̃tantur
heretici de monum̃tis ꝑ cessuri
in uidiciũ aꝑte prȩdicantur.
ceterũ qͦmͦ demonum̃tis mo¬
num̃ta ꝓcedunt: post dicta dñi.
de capulis de sepulchris mortu¬
iͦs suscitantis. cui rei istud. si ad
simplicẽ ostentationẽ potesta¬
tisaut adpresentẽ grãm redans¬
mationis. non acło magnũ aliqͥd¬
illi denuo mortuos suscitare. e¬
nĩuero si ad fidem porius se¬
questrandã future resurrectio¬
nis ergo ⁊ illa corꝑalis p̾scͥbit᷑
de docum̃ti sui forma. nec susti¬
nebo dicentes id circo tc resur¬
rectionẽ animȩ soli destinatã.
incarne quoq de cucurrisse.
qͥa ñ potuisset alit̾ ostendi re¬
surrectio aĩȩ inuisibilis. nisi per
uisibilis substanciȩ resuscitacio¬

Expanded text:
monumentis, nisi corpora et carnem, monumentis, nisi corpora et carnem, quia nec ipsa monumenta aliud quam cadauerum stabula. siquidem et ipsi homines ueteres, id est peccatores. id est mortui per ignorantiam dei, quos monumenta intellegendos argumentantur haeretici. de monumentis processuri in iudicium aperte praedicantur. ceterum quomodo de monumentis monumenta procedent? Post dicta domini de capulis de sepulcris mortuos resuscitantis? cui rei istud? si ad simplicem ostentationem potestatis aut ad prae-! sentem gratiam redanimationis, non adeo magnum illi denuo morituros suscitare. enimuero si ad fidem potius sequestrandam futurae resurrectionis. ergo et illa corporalis praescribitur de documenti sui forma. nec sustinebo dicentes idcirco tunc resurrectionem animae soli destinatam in carnem quoque praecucurrisse, quia non potuisset aliter ostendi resurrectio animae inuisibilis nisi per uisibilis substantiae resuscitatio