comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ͤ in petra securus: in petra fir¬
mit̾ sto. Securus ab hoste. fortis a ca¬
su: & hoc qm̃ exaltatus a terra. Ancepᷤ
est enim et caducum: t̾renũ omne
Conuersatio nr̃a in celis sit: & nec
cadere nec deici formidamus. In celis
petra: in illa firmitas atq securitas
est. Petra refugiũ erinaciis. Et re uera
securior habito: qnͣto ille potentior
ẽ ad saluandum. ftemit mundꝰ. p̃mit
corpusͥ diabolus insidiat᷑: non cado.
fundatus enim sum supͣ firmã petram.
Peccaui peccm̃ grandeͥ turbabitur consci¬
entia s non ꝑturbabitur. qm̃ uulnerum
domini recordabor. Nempe uulneratus
quod non xxp̃i morte soluat᷑: Si gͦ in
mentẽ uenerit tam potens tamqͣ effi¬
cax medicamentũ: nulla iam possum
morbi malignitate terreri. & ideo li¬
quet errasse illum qui ait. Maior ẽ
iniquitas mea qũã ut ueniam mere¬
ar. Nisi quod non erat de menbris
xp̃i. nec ꝑtinebat ad eum de xp̃i me¬

Expanded text:
tatus, in petra securus, in petra firtatus, in petra securus, in petra firmiter sto. Securus ab hoste, fortis a casu; et hoc quoniam exaltatus a terra. Anceps est enim et caducum, terrenum omne. Conversatio nostra in coelis sit, et nec cadere, nec dejici formidamus. In coelis petra, in illa firmitas atque securitas est. Petra refugium herinaciis . Et revera securior habito, quanto ille potentior est ad salvandum. Fremit mundus, premit corpus, diabolus insidiatur: non cado; fundatus enim sum supra firmam petram. Peccavi peccatum grande: turbabitur conscientia, sed non perturbabitur, quoniam vulnerum Domini recordabor. Nempe vulneratus quod non Christi morte solvatur? Si ergo in mentem venerit tam potens tamque efficax medicamentum, nulla jam possum morbi malignitate terreri. 4. Et ideo liquet errasse illum qui ait: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear . Nisi quod non erat de membris Christi, nec pertinebat ad eum de Christi me
Abbreviated transcription (Latin):
nomine non una anima. s multaru
unitas uel potius unanimitas designa¬
tur. Nec sane foramina petre aut ca¬
uernas macerie latebras putetis oꝑanti¬
um iniquitatem. ne qua ꝓrsus suspiti¬
O subeat de oꝑib tenebrarum. Alius h̾e
locum ita exposuit: foramina petrȩ uul¬
nera xp̃i interp̃tans. Recte omnino: ñã
petra xp̃c. Bona foramina: quȩ fidem
astruunt resurrectionis. & xp̃i diuinita¬
tem. Dñs m̃s inquit. et d̾s m̃s. Unde
ħ reportatum oraculum ÷ nͥ ex forami¬
nib petre: In his passer inuenit sibi
domum. & turt᷑ nidum uͥ reponat
pullos suos. In his se columba artat᷑.
& circũuolitantem intrepida intuetur
accipitrem. Ꝙ ideo ait. Columba mea
in foraminib petrȩ. Uox columbe
In petra exaltauit me. Et item. Statu¬
it inquit supra petram: meos.
Uir sapiens edificat domũ suam supͣ
petram ÷ quod ibi nec uentorũ formi¬
dat iniirias: nec inundationum.
Quid ñ boni in petra: In petra exal¬

Expanded text:
nomine non una anima, sed multarum nomine non una anima, sed multarum unitas, vel potius unanimitas designatur. Nec sane foramina petrae, aut cavernas maceriae, latebras putetis operantium iniquitatem, ne qua prorsus suspicio subeat de operibus tenebrarum. 3. Alius hunc locum ita exposuit, foramina petrae vulnera Christi interpretans. Recte omnino; nam petra Christus. Bona foramina, quae fidem astruunt resurrectionis et Christi divinitatem. Dominus meus, inquit, et Deus meus . Unde hoc reportatum oraculum, nisi ex foraminibus petrae? In his passer invenit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suos ; in his se columba tutatur, et circumvolitantem intrepida intuetur accipitrem. Et ideo ait: Columba mea in foraminibus petrae. Vox columbae, In petra exaltavit me ; et item: Statuit, inquit, supra petram pedes meos . Vir sapiens aedificat domum suam supra petram, quod ibi nec ventorum formidet injurias, nec inundationum . Quid non boni in petra? In petra exal
Abbreviated transcription (Latin):
lat et colloquium. Agit ut sponsꝰ.
s ut uerecundus publicum erubescit:
decernitq frui deliciis suis in loco se¬
questri: utiq in foraminib petrȩ. &
cauernis maceriȩ. Puta gͦ sic dicere
sponsum. Ne timeas amica: quasi
hec ad qũa te hortamur oꝑa uineaꝵ
negotium amoris impedire seu inter¬
rumꝑe habeat. Erit certe ee aliqͥs usꝰ
in ea: ad id quod pariter optamus.
Uinee sane macerias hñt: et hȩ diu̾¬
soria grata uerecundis. Hic litteralis
lusus. Quid ni dixerim lusum: Quid
enim seriuͣ ht̃ hec litere series. Ne
auditu quide dignum quod foris so¬
nat : si non intus adiuuat sp̃c infir¬
mitatem intelligentiȩ nr̃ȩ. Ne gͦ rema¬
neamus foris: ne et turpium quod
absit amoꝵ uideamur lenocinia re-¬
censere. Afferte pudicas aures ad ser
& cum ipsos cogitatis amantes: ñ
uirum & feminam. s uerbum et
animam. sentiatis oportet. Ꝙ si xp̃m
et eccłiam dixero. idem ẽ: nisi qd̃ cecłiȩ

Expanded text:
lat, et colloquium. Agit ut sponsus; lat, et colloquium. Agit ut sponsus; sed ut verecundus, publicum erubescit, decernitque frui deliciis suis in loco sequestri, utique in foraminibus petrae, et in cavernis maceriae. Puta ergo sic dicere sponsum: Ne timeas, amica, quasi haec, ad quam te hortamur, opera vinearum negotium amoris impedire seu interrumpere habeat. Erit certe et aliquis usus in ea ad id quod pariter optamus. Vineae sane macerias habent, et hae diversoria grata verecundis. Hic litteralis lusus. Quidni dixerim lusum? Quid enim serium habet haec litterae series? Ne auditu quidem dignum quod foris sonat, si non intus adjuvet Spiritus infirmitatem intelligentiae nostrae. Ne ergo remaneamus foris, ne et turpium, quod absit! amorum videamur lenocinia recensere, afferte pudicas aures ad serm et cum ipsos cogitatis amantes, non virum et feminam, sed Verbum et animam sentiatis oportet. Et si Christum et Ecclesiam dixero, idem est; nisi quod Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa mea: & ueni. Comm̃¬
dat sponsus multam dilectio¬
nem suam: iterando amoris uoces
Nam iteratio affectionis exp̃ssio est.
et quod rursum ad laborem uineaꝵ
dilectam sollicitat: ostendit qu̾a sit
de animarũ salute sollicitus. Nam
uinea animas ẽẽ iam audistis. Non
im morem᷑ suꝑuacuȩ in his quȩ di¬
cta sunt: iudete sequentia. Sponsa
tam̃ nusqũa ut memini in toto
hoc oꝑe aꝑte adhuc nominaratͥ
non modo cũ ad uineas aditur:
cum uino caritatis appropunquat᷑. Quȩ
cum uenerit et ꝑfecta fuerit. faciet sp̃a¬
le coniugiumͥ et erunt duo non in
carne una. s in uno sp̃u. dicente apło.
qui adheret deo unus sp̃c est. Sequit᷑.
Columba mea in foraminib petrȩ. in
cauernis maceriȩ. ostende mͥ faciem
tuam. sonet uox tua in aurib meis.
Amat. & ꝑgit amatoria loqui. Colũ¬
bam denuo blandiendo uocatͥ suam
dicit: et sͥ asserit ꝓpͥam. Quodq ipse
rogari obnoxius ab illa solebat: ipsiꝰ
nunc uersa uice & conspectũ postu¬

Expanded text:
sponsa mea, et veni . Commendat sponsus multam dilectionem suam iterando amoris voces. Nam iteratio affectionis expressio est: et quod rursum ad laborem vinearum sollicitat dilectam, ostendit quam sit de animarum salute sollicitus. Nam vineas animas esse jam audistis. Non immoremur supervacue in his quae dicta sunt. Videte sequentia. Sponsam tamen nusquam, ut memini, 1475 in toto hoc opere aperte adhuc nominarat, nisi modo cum ad vineas itur, cum vino charitatis appropinquatur. Quae cum venerit et perfecta fuerit, faciet spirituale conjugium; et erunt duo, non in carne una, sed in uno spiritu, dicente Apostolo: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est . 2. Sequitur: Columba mea in foraminibus petrae, in cavernis maceriae, ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis. Amat et pergit amatoria loqui. Columbam denuo blandiendo vocat; suam dicit, et sibi asserit propriam: quodque ipse rogari obnixius ab illa solebat, ipsius nunc versa vice et conspectum postu
Abbreviated transcription (Latin):
de alio loquitur. qm̃ cogitatio hominiᷤ
confitebitur tibi: & reliquie cogitatio¬
nis diem festum agent tibi. Ergo qd̾̃
de cogitatione ꝓpħica uerbo et
exemplo ꝓpħȩ uenire ad medi
poterat: id ꝓpħa in public̾a
laxabat confessionem: & ex

Expanded text:
de alio loquitur: Quoniam cogitatio hominis de alio loquitur: Quoniam cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiae cogitationis diem festum agent tibi . Ergo quod de cogitatione prophetica verbo et exemplo Prophetae venire ad medium poterat, id Propheta in publicam mox laxabat confessionem, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
erbi penetrali  b inmer¬
sisse. et de abditis pectoris eius. quandam
intune sapicntie sacro sc̃a eruisse medul¬
lam: Quid ille qui sapientiam loqueba¬
t᷑ int̾ ꝑfectos. sapientiam in misterio abs¬
conditam. qũa nemo pn̾cipum mundi
huiꝰ cognouit: Nonne uno et altero ce¬
lo acuta s pia curiositate terebratis:
E tercio tandem hanc pus seru¬
tor euexit: At ipsam ñ siluit
uerbis quib potuit fideliter
fidelibus intimans. Audint autẽ
uerba ineffabilia quȩ non licuit illi lo¬
qui. Non utiq homini: nam sibi illa
loquebat᷑ et deo. Puta gͦ dm̃ quasi sollici¬
tam pauli caritatem hoc mͦ consolari &
dicere. Quid anxiaris: quod conceptũ
tuu auditus non capit humanus :
Sonet uox tua in aurib meis. Hoc est.
consolare tam̃. quod uox tua diuinas
queat mulcere aures. Uides scãm am¬
mam nunc quidem caritate sobriam
nobis: nunc uͦ puritate excedentem dõ:
Uide etiam de sc̃o dauid: ne forte ipse
ille sit homo. de quo cum ło quasi

Expanded text:
erbi penetralibus imsisse; et de abditis pectoris ejus quamdam intimae sapientiae sacrosanctam eruisse medullam? Quid ille qui sapientiam loquebatur inter perfectos, sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum mundi hujus cognovit? . Nonne uno et altero coelo acuta, sed pia curiositate terebratis, e tertio tandem hanc pius scrutator evexit? At ipsam non siluit nobis, verbis quibus potuit fidelibus fideliter intimans. Audivit autem verba ineffabilia, quae non licuit illi loqui . Non utique homini, nam sibi illa loquebatur et Deo Puta ergo Deum quasi sollicitam Pauli charitatem hoc modo consolari, et dicere: Quid anxiaris quod conceptum tuum auditus non capit humanus? Sonet vox tua in auribus meis; hoc est: rtalibus, consolare tamen, quod vox tua divinas queat mulcere aures. Vides sanctam animam, nunc quidem charitate sobriam nobis, nunc vero puritate excedentem Deo? Vide etiam de sancto David, ne forte ille sit ipse homo, de quo cum Deo, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uidete ne forte etiam hec int̾ grossos
deputari possint: scientia. ꝓphecia.
linguȩ. similiaq. & enim ista grosso¬
rum more deficere hñt. & cedere
meliorib: dicente apło quia & sci-¬
entia destruetur. et ꝓpħiȩ euacua¬
bunt᷑. & linguȩ cessabunt. fidem qͦ
ipsam intellectus excludet: speiq sue
cedat uisio necẽe est. Quod eñ uidet
qͥs quid sꝑat.Sola non excidit cari¬
tas: s illa qua ds toto corde tota aĩa
tota uirtute diligitur. Ideo hanc
minime grossis adnumerauerim: ne
ad ficum quidem dixerim ꝑtinere.
s ad uineas. Iam qui uineȩ sunt. se¬
ueriores nobis qũa suauiores se exhi¬
bent: in sp̃u uehementi agentes. re¬
lantes ꝓ disciplina. uicia. acerrimȩ cor¬
ripientes: aptantes sͥ congruentissimȩ
uocem illam. Nonne qui oderunt
dñe oderam÷ et suꝑ inimicos tuos
tabescebam: Item. Telus domus tuȩ
comedit me. E michi quidem illi
in dilectione ꝓximi: isti in dilectiõe

Expanded text:
videte ne forte etiam haec inter grossos videte ne forte etiam haec inter grossos deputari possint, scientia, prophetia, linguae, similiaque. Etenim ista more grossorum deficere habent, et cedere melioribus, dicente Apostolo, quia et scientia destruetur, et prophetiae evacuabuntur, et linguae cessabunt. Fidem quoque ipsam intellectus excludet, speique cedat visio necesse est. Quod enim videt quis, quid sperat? Sola non excidit charitas , sed illa qua Deus toto corde, tota anima, tota virtute diligitur . Ideo hanc minime grossis annumeraverim, ne ad ficum quidem dixerim pertinere, sed ad vineas. Jam qui vineae sunt, severiores nobis, quam suaviores se exhibent, in spiritu vehementi agentes, zelantes pro disciplina, vitia acerrime corripientes, aptantes sibi congruentissime vocem illam: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? . Item: Zelus domus tuae comedit me . Et mihi quidem illi in dilectione proximi, isti in dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
Mirum uͦ si nec ficus nec uinee iste
aliquid hñt quod mores edificẽt.
Ego hunc locum arbitror ẽẽ & mo¬
ralem. Bico autẽ ꝑ grãm dĩ quȩ in
nobis est. & ficus nos habere & uine¬
as. ficus quidem qui suauiores in
morib sunt: uineas uͦ qui sp̃u fer¬
uentiores. O m̃ĩs qui se int̾ nos com-¬
munit̾ socialiterq agit. & ñsolum
sine querela conuersat᷑ int̾ fres. s¬
& cum multa suauitate fruendũ
se omnib p̾bet in omni officio ca¬
ritatis: quidni agete uicem illum
ficus conuenientissime dicam
Qui tñ grossos suos pͥus ꝓtulerit
ꝓieceritq oportet ÷ timorem̃ utiq
iudicii qũe ꝑfecta. caritas foras mit¬
tit. & amaritudinẽ peccatoꝵ quȩ
uerȩ confessioni et infusiomi gr̃ȩ
crebrarumq ꝓfusioni lacͥmarum
cedat necesse est: ceteraq talia instar
grossoꝵ p̾euntia fructuum suauitat̾e:
quȩ uos qͦ ꝑ uosmet ipsos cogitare
potẽstis. Ut tamen adhuc ego aliquid.
adiciam de huiusmodi qđ occurrit

Expanded text:
Mirum vero, si nec ficus, nec vineae istae aliquid habent quod mores aedificet. Ego hunc locum arbitror esse et moralem. Dico autem per gratiam Dei quae in nobis est, et ficus nos habere, et vineas. Ficus quidem, qui suaviores in moribus sunt; vineas vero, qui spiritu ferventiores. Omnis qui se inter nos communiter socialiterque agit, et non solum sine querela conversatur inter fratres, sed et multa cum suavitate fruendum se omnibus praebet in omni officio charitatis, quidni illum vicem agere ficus convenientissime dicam? Qui tamen grossos suos prius protulerit, projeceritque oportet, timorem utique judicii, quem perfecta charitas foras mittit; et amaritudinem peccatorum, quae verae confessioni et infusioni gratiae, crebrarumque profusioni lacrymarum cedat necesse est, caeteraque talia, instar grossorum praeeuntia fructuum suavitatem: quae vos quoque per vosmetipsos cogitare potestis. 10. Ut tamen adhuc ego aliquid adjiciam de ejusmodi quod occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
implete mensuram patrum ur̃oꝵ. Unde
in patibulo traditurus iam sp̃m: consum¬
matũ est inqͥt. O qualem consuminati¬
onẽ dedit grossis suis ficus hec maledicta.
& subindẽ et̃na ariditate dampnata. O
qu̾a sunt nouissimi peiores prioribus
Incipiens ab inutilib. ad ꝑnitiosos ꝑue¬
nit & uenenatos. O grossum iuꝑeumq
affectum: odire hominẽ qui hominũ &
ominus intellectum grossum & certe
bouinũ qui dm̃ non intellexerunt nec
in oꝑib dĩ. Nimium me forsan quera¬

Expanded text:
Implete mensuram patrum vestrorum . Unde Implete mensuram patrum vestrorum . Unde in patibulo traditurus jam spiritum: Consummatum est, inquit . O qualem consummationem dedit grossis suis ficus haec maledicta, et subinde aeterna ariditate damnata! O quam sunt novissimi pejores prioribus! Incipiens ab inutilibus, ad perniciosos pervenit et venenatos. O grossum vipereumque affectum, odire hominem, qui hominum et ominus intellectum grossum et certe bovinum, qui Deum non intellexerunt nec in operibus Dei! 5. Nimium me fortasse quera
Abbreviated transcription (Latin):
quid ñ grossum in gente illa: Nec actus
ꝓfecto. nec affectus. nec intellectus: s nec
ritus qu̾e in colendo dm̃ hũit Nam a¬
ctus in bellis. affectus in lucͥs totus erat:
intellectus in crassitudine littere: cultus
in sanguine pecudum & armentoꝵ. At
dicit aliqͥs. Cum istiꝰmodi grossos non
aliqñ ꝓferre gens illa cessauerit. ergo ñ
aliqn̾ tempꝰ putationis ñ extitit: quia
unũ utͥq rei tempꝰ existere phibetur.
Ita non est. Dicimus mulieres filios ꝓ¬
creasse. ñ cum parturiunt: s cũ iam
pepererunt. Dicimus & arbores edidis¬
se fiores suos. non cum ceꝑunt florẽre:
s potius cũ desierunt. Ita hic qͦ dictũ
est qr ficus ꝓtulre gͦssos suos. non cũ
aliquos edidit s cum totos: idest cum
ad finẽ ꝑuemt editio. Quens qͦ temꝑe¬
istimodi complementum illi ppło accidit:
Cum xp̃m occidit. Tunc completa ẽ ma¬
licia euis. iuxta qͦd ipse eis predixerat:

Expanded text:
quid non grossum in gente illa? Nec actus quid non grossum in gente illa? Nec actus profecto, nec affectus, nec intellectus, sed nec ritus, quem in colendo Deum habuit. Nam actus in bellis, affectus in lucris totus erat, intellectus in crassitudine litterae, cultus in sanguine pecudum et armentrorum. 4. At dicit aliquis: cum istiusmodi grossos non aliquando proferre gens illa cessaverit, ergo non aliquando tempus putationis non exstitit, quia unum utrique rei tempus existere perhibetur. Non ita est. Dicimus mulieres filios procreasse, non cum parturiunt, sed cum jam pepererunt. Dicimus et arbores edidisse flores suos, non cum coeperint florere, sed potius cum desierint. Ita hic quoque dictum est, quia ficus protulit grossos suos, non cum aliquos edidit, sed cum totos, id est, cum ad finem pervenit editio. Quaeris quo temistiusmodi complementum illi populo accidit? Cum Christum occidit, tunc completa est malitia ejus, juxta quod ipse eis praedixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
ficus gͦssos suos: & ut sentio ego quȩ ẽ
plebo iudeoꝵ. Quanta in hanc saluator
ꝑabolice in euangłio loqui uidet᷑: ut est
illud. Arborem fici habebat quidã plan¬
tatam in uineam suam: et cetera. Item.
Uidete ficulneam & om̃s arbores. Q na¬
thanaeli dictum ẽ. Cum eẽs sub ficu. ui¬
di te. Et rursum maledicit ficulnes: ꝑ eo
qđ non inuenit in ea fructũ. Bene ficus:
quȩ bona licet patriatcharũ radice ꝓdie¬
rit÷ nũquã tñ in altum ꝑficere. nũqũa
se humo attollere uoluit: numꝙͣ. respon¬
dere radici ꝓceritate ramoꝵ. generositate
floꝵ. fecunditate fructuum. Male prsus tͥ
cum tua radice conuenit arbor pusilla:
tortuosa. nodosa. Radix eium sancta
Quid ea dignũ tiuis apparet in ramis:
ficus inqͥt ꝓtulit gͦssos suos. Non hos
nobili a radice traxisti: sem̃ neqũa. Quod
in ea est de sp̃u scõ est: ac ꝑ hoc subtile
totũ et suaue. Tibi un hi gͦssi : & uere

Expanded text:
ficus grossos suos; et, ut sentio ego, quae est ficus grossos suos; et, ut sentio ego, quae est plebs Judaeorum. Quanta in hanc Salvator parabolice in Evangelio loqui videtur? ut est illud: Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua etc.; item: Videta ficulneam et omnes arbores : et Nathanaeli dictum est: Cum esses sub ficu, vidi te . Et rursum maledicit ficulneae, pro eo quod non invenit in ea fructum . Bene ficus, quae bona licet patriarcharum radice prodierit, nunquam tamen in altum proficere, nunquam se humo attollere voluit, nunquam respondere radici proceritate ramorum, generositate florum, fecunditate fructuum. Male prorsus tibi cum tua radice convenit, arbor pusilla, tortuosa, nodosa. Radix enim sancta. Quid ea dignum tuis apparet in ramis? Ficus, inquit, protulit grossos suos. Non hos nobili a radice traxisti, semen nequam. Quod in ea est, de Spiritu sancto est; ac per hoc subtile totum ac suave. Tibi unde hi grossi? Et vere
Abbreviated transcription (Latin):
amur s ppłm: nempe de hominib cura
ẽ deo non de arborib. Uere ficus ẽ ppłs:
fragilis carne. paruulus sensu. animo hu¬
milis. cuiꝰ pͥmi fructus ut interumn no¬
mini alludamus. gͦssi utiq et t̃rem. Nec
enim ppłaris est studii pͥmum querite
regnum dĩ et iusticiam eiꝰ: s ut ait apłs
placeant. uel ille uiris. Tribulationẽ car¬
nis habebunt huiꝰmodi. s in nouissimis
ñ negamus eos fructus di assequuturos.
si bonam habuerint nouissimã confessio¬
nem: maximeq si carnis oꝑa elemosinis
redemerunt. Ergo pͥmi plebium fructus.
nec fructus sunt: ñ magis qũa ficuũ qͦssi.
Deniq si dignos pꝰmodum fructꝰ peniten¬
tiȩ fecerint. non enim pͥus qdđ sp̃ale ẽ. sed
habiustis. in quib nunc erubescitis:
Ego tñ hoc loco ñ qũe uis ppłm interp̃¬
tari lib̃um puto. unus signant̃ expͥmit᷑.
Neq enim ꝓtulerunt dixit. quasi de
plurib s quasi de una. ꝓtulit inquit

Expanded text:
amur, sed populum: nempe de hominibus cura amur, sed populum: nempe de hominibus cura est Deo, non de arboribus. Vere ficus est populus, fragilis carne, parvulus sensu, animo humilis, cujus primi fructus, ut interim nomini alludamus, grossi utique et terreni. Nec enim popularis est studii primum quaerere regnum Dei et justitiam ejus ; sed, ut ait Aposus, vel illae viris. Tribulationem carnis habebunt hujusmodi ; sed in novissimis non negamus eos fructus fidei assecuturos, si bonam habuerint novissimam confessionem, maximeque si carnis opera eleemosynis redemerint. Ergo primi 1472 plebium fructus nec fructus sunt, non magis quam ficuum grossi. Denique si dignos postmodum fructus poenitentiae fecerint non enim prius quod spirituale est, sed habuistis tunc in quibus nunc erubescitis? 3. Ego tamen hoc loco non quemvis populum interpretari liberum puto: unus signanter exprimitur. Neque enim, Protulerunt, dixit, quasi de pluribus; sed quasi de una, protulit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
icus ꝓtulit grossos suos.S̾ Lx.
Ex suꝑiorib pendet p̃sens locus
Dixerat enim tempꝰ putationis uenisse
tam ex florib qui iam apparebant qmͣ
ex audita durturis uoce hoc asserens.
Id ip̃m adhuc ex grossoꝵ ꝓductione afir¬
mat: quia ñsolum ex fiorib & uoce tut¬
turis. exꝑimentũ capit᷑ temꝑis ÷ capitur
& ex ficu. Non enim ñ ẽ aer indulgen¬
tior tunc: cũ ficus gͦssos suos ꝓtulerit.
ficus fiores ñ ht̃: s. ꝓ fiorib: grossos.
mittit: temꝑe quo ceterȩ arbores florent.
Ꝙ quomͦ fiores apparent et transeunt. ad
nichil utiles nisi quod sequuturi fructus
quidam prenuntii sunt: ita et grossi.
Oriunt᷑ ÷ s in mature cadunt. ꝙ. dant
locũ maturandis: ipsi minime abiles
ad uescendum. Et hinc gͦ ut dixi sumit
sponsus exꝑimentum temꝑis. & argumen¬
tũ suasionis. ut non pigritet᷑ ꝑgere spon¬
sa ad uineas: quia non ꝑit oꝑa que tem¬
pestiua uenit. Et littera quiclẽ sic. Quid
uͦ sp̃c. Ut plane hoc loco ñ ficũ intue¬

Expanded text:
icus protulit grossos suos. . Ex superioribus pendet praesens locus. Dixerat enim tempus putationis venisse, tam ex floribus qui jam apparebant, quam ex audita turturis voce hoc asserens. Id ipsum adhuc ex grossorum productione affirmat; quia non solum ex floribus et voce turturis experimentum capitur temporis; capitur et ex ficu. Non enim non est aer indulgentior tunc, cum ficus grossos suos protulerit. Ficus flores non habet, sed pro floribus grossos mittit tempore quo caeterae arbores florent. Et quomodo flores apparent et transeunt, ad nihil utiles, nisi quod secuturi fructus quidam praenuntii sunt; ita et grossi. Oriuntur, sed immature cadunt, et dant locum maturandis, ipsi minime habiles ad vescendum. Et hinc ergo, ut dixi, sumit sponsus experimentum temporis, et argumentum suasionis, ut non pigritetur pergere sponsa ad vineas, quia non perit opera, quae tempestiva venit. Et littera quidem sic 2. Quid vero spiritus? ut plane hoc loco non ficum intue
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: filii merces fructus uentͥs. Ipemo¬
dum dixissem fructus uitis. Quid ni
sanguinẽ uuȩ dixerim meracissimum:
sanguinẽ innocentis. sanguinẽ iusti:
Quid mustũ rubens. ꝓbatum. p̃tiosũ
plane de uinea sorech. torculari passionis¬

Expanded text:
Domini filii, merces fructus ventris . PropemoDomini filii, merces fructus ventris . Propemodum dixissem, fructus vitis. Quidni sanguinem uvae dixerim meracissimum, sanguinem innocentis, sanguinem Justi? Quidni mustum rubens, probatum, pretiosum, plane de vinea Sorech
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uales uineȩ referte apparuerunt. ha¬
bentes testimoniũ bonum. & ab his
qui foris erant: non incongruȩ ut opi¬
nor de ipsis dictum sentimus. quia ui¬
neȩ florentes odorem dederunt. Ad quid:
Ut eo sane ꝓuocati etiam qui necdum
crediderant. ex bonis oꝑib illos conside¬
rantes glificarent et ipsi dm̃: atq ita eis
odor uite ad uitam ẽẽ inciꝑet. Iccirco gͦ
dedisse odorem ñ inmerito referuntur:
qui ñ suam głam÷ s alioꝵ de sua opini
one bona quesiere salutem. Alioquin
poterant more quoꝵdam questum esti¬
mare pietatem: uerbi gr̃a. ostentationis:
mercedis : at istud eẽt ñ dare odorem: s
uendere. Nunc uero quia omnia sua
in caritate faciebant: ñ plane uendide¬
runt odorem s dederunt. Ceterum si
uineȩ animȩ. flos opꝰ. odor opinio est.
fructus qͥd: Martyrium. Et uere fructꝰ¬
uitis : sangus ẽ mr̃is. Cum dederit in¬
quit dilectis suis somnũ. ecce hereditas

Expanded text:
spirituales vineae, refertae apparuerunt, haspirituales vineae, refertae apparuerunt, habentes testimonium bonum et ab his qui foris erant; non incongrue, ut opinor, de ipsis dictum sentimus, quia vineoe florentes odorem dederunt. Ad quid? ut eo sane provocati etiam qui necdum crediderant, ex bonis operibus illos considerantes, glorificarent et ipsi Deum, atque ita eis odor vitae ad vitam esse inciperet. Idcirco ergo dedisse odorem non immerito referuntur, qui non suam gloriam, sed aliorum de sua bona opinione quaesiere salutem. Alioquin poterant more quorumdam quaestum aestimare pietatem, verbi gratia, ostentationis, mercedis. At istud esset non dare odorem, sed vendere. Nunc vero quia omnia sua in charitate faciebant, non plane vendiderunt odorem, sed dederunt. 7. Caeterum si vineae animae, flos opus, odor opinio est: fructus quid? Martyrium. Et ris. Cum dederit, inquit, dilectis suis somnum, ecce haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
uineȩ inquit florentes odorem dedeĩt:
qd̾ nichilominus appropinquantis ftu¬
ctus inditiũ est. Hic ordoͭ serpentes fugat.
Auint florescentib uineis omne reptile
uenenatũ cedere loco: nec ullatenꝰ nouoꝵ
ferre odorem florꝗ Quod uolo attendãt
nouicii nr̃i. et fiducialit agant: cogitan¬
tes qualem sp̃m acceꝑunt: cuiꝰ pͥmicias
demones ñ sustinent. Si sic nouicus
feruor: quid erit absoluta ꝑfectio:
Ppendat᷑ ec fiore ĩ uctus: & saporis uir¬
tus. ex ui estimet᷑ odoris. U ineȩ floren¬
tes odorem dederunt. E in pͥncipio
quidem sic fuit. Ad p̾̃dication̾e noue
gr̃ȩ sequuta ẽ nouitas uitȩ. in his qui
crediderunt: qui conuersationẽ suam
int̾ gentes habentes bonam. xp̃i erant
bonus odor in omni loco. Odor bonus.
testimoniũ bonũ. Hoc de bono oꝑe.
tanqmͣ de flore odor ꝓcedit. Et qm̃
tali flore & tali odore int̾ pͥmordia
nascentis ficlĩ. fideles animȩ ueluti q̃t̾a

Expanded text:
vineae, inquit, florentes odorem dederunt; vineae, inquit, florentes odorem dederunt; quod nihilominus appropinquantis fructus indicium est. Hic odor serpentes fugat. Aiunt florescentibus vineis omne reptile venenatum cedere loco, nec ullatenus novorum ferre odorem florum. Quod volo attendant novitii nostri, et fiducialiter agant, cogitantes qualem spiritum acceperunt, cujus primitias daemones non sustinent. Si sic novitius fervor, quid erit absoluta perfectio? Perpendatur ex flore fructus, et saporis virtus ex vi aestimetur odoris. Vineae florentes odorem dederunt. Et in principio quidem sic fuit. Ad praedicationem novae gratiae secuta est novitas vitae in his qui crediderant, qui conversationem suam inter gentes habentes bonam. Christi erant bonus odor in omni loco . Odor bonus, testimonium bonum. Hoc de bono opere tanquam de flore odor procedit. Et quoniam tali flore et tali odore inter primordia nascentis fidei fideles animae, veluti quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
s in dĩ: qui dm̃ se & ipsis oꝑib clamat.
& si mͥ inquit non creditis oꝑib credite:
et si non facio oꝑa patͥs mei nolite eredere:
nec sic tam̃ eiugilant ad intelligendum.
Non fuga demonũ. non obedientia ele¬
mentoꝵ. ñ uita mortuoꝵ: bestialem hãc
& plusqũa bestialem hebitudinẽ ab eis
depellere quiuit. Dequa ñ minus mira¬
bili qu̾a miserabili cecitate factum est:
ut in illud tam horrendum tamq enor¬
mit̃ grossum facinus ꝓruerent: dño
maiestatis inicientes manus sacrilegas.
Ex tune itaq dici potuit. quia ficus
ꝓtulit grossos suos: cũ iam uidelicet le¬
gittuma illus ppłi ẽẽ ceꝑunt quasi in ex
& cedunt sub orientib ficub bonis.
Quamdui inqͥt non cessauit fieus ꝓdu¬
cere grossos suos. non te uocaui o sponsa.
sciens non posse una ꝓdire optimas ficꝰ.
Nunc autem ꝓductis qui pͥus ꝓducendi
erant. ñ iam intempestiue te inuito: cũ
boni ac salutares fructus in ꝓximo ẽ
noscant᷑: inutiles expuncturi. Nam &¬

Expanded text:
sed in Dei, qui Deum se et ipsis operibus clamat: Etsi mihi, inquit, non creditis, operibus credite: etsi non facio opera Patris mei, nolite credere ; nec sic tamen vigilant ad intelligendum. Non fuga daemonum, non obedientia elementorum, non vita mortuorum, bestialem hanc, et plus quam bestialem hebetudinem ab eis depellere quivit: de qua non minus mirabili quam miserabili caecitate factum est, ut in illud tam horrendum, tamque enormiter grossum facinus proruerint, Domino majestatis injicientes manus sacrilegas. Extunc itaque dici potuit, quia ficus protulit grossos suos, cum jam videlicet legitima illius populi esse coeperunt quasi in exi cedunt suborientibus ficubus bonis. Quandiu, inquit, non cessavit ficus producere grossos suos, non te vocavi, o sponsa, sciens non posse una prodire optimas licus. Nunc autem productis qui prius producendi erant, non jam intempestive te invito, cum boni ac salutares fructus in proximo esse noscantur, inutiles expuncturi. 6. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
presenserant. Uir ille uerbi causa qͥ iacob
tangens et xp̃m sentiens. ecce inqͥt odor
filii mei sicut odor agͥ pleni cui bñdixit
dñs: cum hoc dicebat. habebat delicias
suas gͥ: nec cuiqũa illas communicabat.
At ubi uenit plenitudo temꝑis. in quo
misit d̾s filium suum factũ ex muliere
factũ sub lege. ut eos qui sub lege erãt
redimeret: tunc ꝓrsus odor qui in il¬
lo erat. sese ubiq sparsit ͤ adeo ut a
finib terrȩ ip̃m sentiens clamaret ecclia
oleum effusum nomen trum: currerentq
adolescentulȩ in odore olei. Ita ista uinea
dedit odorem suumͥ & eo temꝑis de¬
derunt et cetere : in quib hic ipse
odor uite extiterat. Quid ni dedert
itaq uineas dedisse odorem. siue q
fideles animȩ bonam de se ubiq o¬
pinionem spargunt. siue qđ palam
facta sunt mundo oracula & reuelati-¬
ones patrũ. & in omnẽ t̃ram exiuit so¬
nus eoꝵ: dicente apło. Manifeste.
magnũ est pietatis sacramentũ: quod

Expanded text:
praesenserant. Vir ille, verbi causa, qui Jacob praesenserant. Vir ille, verbi causa, qui Jacob tangens, et Christum sentiens: Ecce, inquit, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus ; cum hoc dicebat, habebat delicias suas sibi, nec cuiquam illas communicabat. At ubi venit plenitudo temporis, in quo 1474 misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret ; tunc prorsus odor, qui in illo erat, sese ubique sparsit, adeo ut a finibus terrae ipsum sentiens clamaret Ecclesia: Oleum effusum nomen tuum: currerentque adolescentulae in odore olei hujus . Ita ista vinea dedit odorem suum, et eo temporis dederunt et caeterae, in quibus hic ipse odor vitae exstiterat. Quidni dederuntitaque vineas dedisse odorem, sive quia fideles animae bonam de se ubique opinionem spargunt; sive quod palam facta sunt mundo oracula et revelationes Patrum, et in omnem terram exivit odoratus eorum, dicente Apostolo: Manifeste magnum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi mors scõꝵ eius. Hec ꝓ eo qđ dictu
est uineas florentes odorem dedisse: ita
si ad temꝑa gr̃e hunc locum respicere
malimus. Aut si placet magis referri ad
patres. nam uinea dñi sabaoth ppłs isrł
est: erit sensus. Xp̃m in carne nascitu¬
tum & moriturum odorauerunt pro¬
phetȩ et patͥarchȩ ͥ s non dederunt
tunc eundem odorem suũ. quia non
ecibuerunt in carne qũe in sp̃m p̃sen¬
serunt. Non dederunt odorem suũ. nec
secretum publicauerunt: expectantes ut
reuelaret᷑ in suo temꝑe. Quis sane tunc
caꝑet sapientiam in misterio absconditam
in corꝑe non exibitam: Ita uineȩ tunc
quidem ñ dederunt odorem suũ. Dederũt
autẽ pꝰea : cum ꝑ successiones generationũ
nascentem ex se xp̃m sedm carnem partu
uirgineo seculis ediderunt. Tunc plane
inqũa sp̃ales ille uince dederunt odorem
suum: cũ apparuit benignitas & humani¬
tas saluatoris nr̃i diͤ & cepit p̃sentem
habere mundꝰ. que pauci adhuc absentẽ

Expanded text:
ni mors sanctorum ejus . Haec pro eo quod dictum est, vineas florentes odorem dedisse. 8. Ita si ad tempora gratiae hunc locum respicere malimus, aut si placet magis referri ad Patres nam vinea Domini sabaoth domus Israel est , erit sensus: Christum in carne nasciturum et moriturum odoraverunt prophetae et patriarchae, sed non dederunt tunc eumdem odorem suum, quia non exhibuerunt in carne, quem in spiritu praesenserunt. Non dederunt odorem suum, nec secretum suum publicaverunt, exspectantes ut revelaretur in suo tempore. Quis sane tunc caperet sapientiam in mysterio absconditam, in corpore non exhibitam? Ita vineae tunc quidem non dederunt odorem suum. Dederunt autem postea, cum per successiones generationum nascentem ex se Christum secundum carnem partu virgineo saeculis ediderunt. Tunc plane, inquam, spirituales illae vineae dederunt odorem suum, cum apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei ; et coepit praesentem habere mundus, quem pauci adhuc absentem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quȩ
huiꝰ modi
sunt:
nec falso
ita eas
nomi¬
nat spon
suscipiunt. siue ꝓpter fidĩ eque com¬
muinẽ confessionẽ. siue obfideliũ cor

Expanded text:
sunt quae hujusmodi sunt, nec falso ita eas nominat sponssuscipiunt; sive propter fidei aeque communem confessionem, sive ob fidelium cor
Abbreviated transcription (Latin):
accessa. dep̃hendit ignota ÷ comp̾hen¬
dit immensa : app̃hendit nouissimi:
ipsam deniq et̾nitatem. suo illo ua¬
stissimo sinu. quodammͦ circũ cludit
fident̃ dixerim et̾nam beatamq trim¬
tatem quam non intelligo credo: et
fides ex auditu sit. auditus ꝑ uerbũ
predicationis: Ds̃ hoc ꝓuidebit. Et
ecce iam p̾sto sunt. qui nouã sponsã
celesti nupturam sponso. de quib ope¬
tet instruant et informent: fidem
doceant: formam pietatis ac religiõs
tradant. Audi namq quid adiciat.
Inuenerunt me uigiles: qui custodi¬
unt ciuitatem. Qui enĩ uigiles hiͤ
Nempe illi qͦs saluator in eũgłio be¬
atos ꝓnuntiat: si cum uenerit inue¬
nerit ugilantes. Quam bom uigi
qui ugilantes animo. atq in oras¬
onib ꝑnoctantes. hostium insidias sa¬
uicit᷑ explorant: anticipant. consilia
malignantiũ. dep̃hendunt laqueos. elu¬
duit tenddiculas: reciacula. dissipant:
machinamenta frustrant᷑. Hi sund fra¬
tum amatores et ppłi xp̃iani. qͥ mul¬

Expanded text:
accessa, deprehendit ignota, comprehendit immensa, apprehendit novissima; ipsam denique aeternitatem suo illo vastissimo sinu quodam modo circumcludit. Fidenter dixerim, aeternam beatamque Trinitatem, quam non intelligo, credo; et fides ex auditu sit, auditus per verbum praedicationis? Deus hoc providebit. Et ecce jam praesto sunt qui novam sponsam, coelesti nupturam sponso, de quibus oportet, instruant et informent, fidem doceant, formam pietatis ac religionis tradant. Audi namque quid adjiciat: Invenerunt me vigiles, qui custodiunt civitatem. Qui enim vigiles hi? Nempe illi quos Salvator in Evangelio beatos pronuntiat, si, cum venerit, invenerit vigilantes . Quam boni vigilqui vigilantes animo, atque in orationibus pernoctantes, hostium insidias sagaciter explorant, anticipant consilia malignantium, deprehendunt laqueos, eludunt tendiculas, retiacula dissipant, machinamenta frustrantur? Hi sunt fratrum amatores et populi Christiani, qui mul
Abbreviated transcription (Latin):
qui in tetalia ualuit ꝙ uoluit oꝑari:
nec uacue subsecutũ fuisse baculum
quẽ p̃miserat. Non uenit uacue: qr ñ
cienit uacuus. Nam qͦmͦ uacuus: in qͦ
habitant plenitudo: Neq enĩ eidatꝰ ẽ
ad m̃surã sp̃s. Demq ꝙ tenit in plemi¬
tudine tẽporis: plenũ ꝑinde uenire se
indicans. Bene plenũ: quẽ inxit pat̾
oleo letitiȩ p̃consortib suis. uuxit ꝙ mi¬
sit plentĩ gr̃e ꝙ u̾tatis. Lnxit ut unge

Expanded text:
qui in te talia valuit et voluit operari, qui in te talia valuit et voluit operari, nec vacue subsecutum fuisse baculum quem praemiserat. Non venit vacue, quia non venit vacuus. Nam quomodo vacuus, in quo habitavit plenitudo? Neque enim ei datus est ad mensuram spiritus. Denique et venit in plenitudine temporis , plenum proinde venire se indicans. Bene plenum, quem unxit Pater oleo laetitiae prae consortibus suis ; unxit et misit plenum gratiae et veritatis . Unxit
Abbreviated transcription (Latin):
ctisare. Porro excusare te tielle qͣndo cor¬
riꝑis: ꝙͣ sit ñ m minime fructuosũ.
ba nẽpe malitie excufationis inpecca¬
tis appellat: ne in ea decliet corsuũ.
rogans ꝙ supplicans. Merito quidem.
In animã ꝙ enĩ peccat suiã qͥse excusat:
repellens ꝑinde a se indulgentiȩ medici¬
nam: ꝙ sicuitã sibi ore ꝓpͥo intercludeis
ꝙ que nã maior malitia. quã ꝓpͥam ar¬
mari i salutẽ: ꝙ linguȩ tuȩ temet ipsũ
ut confitearis in spe de indulgentia pe¬
fisi sunt.Ait. peccaui inqͥt. tradenssan¬
gumnẽ iustũ: alt̃. maior ẽ imqͥtas mea
qͣut uemã merear: ꝙ uerar licet. nil
eis ꝑfuit infidelis confessio. He itaq
tres confessionis obseruantie iuncte qͣ¬
tuor suꝑiorib cõpunctionis: septenari¬
um implent. Iam uͦsic cõpunctꝰ. ꝙ sic
confessus. acꝓpa ꝑnide certus de uita. cer¬
tus qͦq incħominus es ut arbitror. ua¬
cuo nequaꝗͣ nomine appellari iħm. eũ

Expanded text:
cusare. Porro excusare te velle quando corcusare. Porro excusare te velle quando corriperis, quam sit non modo minime fructuosum, rba nempe malitiae, excusationes in peccatis appellat, ne in ea declinet cor suum rogans et supplicans . Merito quidem. In animam etenim suam peccat qui se excusat, repellens proinde a se indulgentiae medicinam, et sic vitam sibi proprio ore intercludens. Et quaenam major malitia, quam propriam armari in salutem, et linguae tuae temetipsum ut confitearis in spe, de indulgentia pefisi sunt: alter: Peccavi, inquit, tradens sanguinem justum ; alter: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear ; et verax licet, nil eis profuit infidelis confessio. Hae itaque tres confessionis observantiae, junctae quatuor superioribus compunctionis, septenarium implent. 13. Jam vero sic compunctus, et sic confessus, ac propria proinde certus de vita, certus quoque nihilominus es, ut arbitror, vacuo nequaquam nomine appellari Jesum, eum,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. F ece cur humilẽ eẽ deb̾e confessionẽ
dixi. Oportet aũ eẽ ꝙ simplicẽ. Non in¬
tentionẽ forte qr latet homines. excusa¬
re delectet si sit rea: nec leuigare culpã
quȩ grauisẽ: nec alieno adumbrare sua¬
su. cũ inuitũ nemo coegerit. Primũ il¬
lud ñ confessio ẽ.s defensio: nec placat.
s ꝓuocat. Sequens monstrat ingrati¬
dudinẽ: ꝙ qͦ minor reputat᷑ culpa. eo
minuit᷑ & gła indultoris. S enĩ muiꝰ
libent̃ beneficiũ ãatur: qd̾ minꝰ grate
mmusue necessarie ꝓuenire sentitur.
uemiã ꝑinde sibi abiudicat. qͥ munꝰ
largitoris attenuat: qd̾ qͥd ẽ omĩs qͥ re¬
atũ fuũ u̾bis alleuiare conat᷑ facit. Iã
apostremo pͥmi hominis de hortetur
exemplũ: nec culpã siqͥdem diffi ientiᷤᷤ.
nec tam̃ consequentis ueniã: ñ dubrũ.
qͥn obrtatꝰ mulieris ãmixtionẽ. Genꝰ
excusationis ẽ: cũ argueris tu. aliũ in¬

Expanded text:
tas. Ecce cur humilem esse debere confessionem tas. Ecce cur humilem esse debere confessionem dixi. 11. Oportet autem esse et simplicem. Non intentionem forte quia latet homines excusare delectet, si sit rea; nec levigare culpam, quae gravis est; nec alieno adumbrare suasu, cum invitum nemo coegerit. Primum illud non confessio est, sed defensio; nec placat, sed provocat. Sequens monstrat ingratitudinem; et quo minor reputatur culpa, eo minuitur et gloria indultoris. Sed enim minus libenter beneficium datur, quod minus grate minusve necessarie provenire sentitur. Veniam proinde sibi abjudicat, qui munus largitoris attenuat: quod quidem omnis qui reatum suum verbis alleviare conatur, facit. Jam a postremo primi hominis dehortetur exemplum, nec culpam siquidem diffitentis, nec tamen consequentis veniam non dubium quin ob reatus mulieris admistionem . Genus excusationis est, cum argueris tu, alium in
Abbreviated transcription (Latin):
to audact̃ reddid̃int. S ẽ confessio eo pi¬
culosiꝰ noria qͦ fubtiliꝰ uana: cũ ipsa etiã
inhonesta ꝙ turpia de nob̃ detegere ñ
uerem᷑: ñ qr humiles sumꝰ s ut ẽẽ puce¬
mur: Appetere autẽ de huimilitate lau¬
dem: humilitatis ẽ ñ uirtꝰ s subuersio.
Uerus humilis. uilis uult reputari: ñ
humilis p̃dicari. Gaudet contẽptu fur:
hoc solo sane suꝑb qd laud escontẽpnt.
Quid ꝑuersiꝰ. qͥdue indigniꝰ ꝙͣ ut humi¬
litatis custos confessio. suꝑbie militet:
ꝙ in de uelis uid̃i melior unde tuderis de¬
terior.Mirabile iactante genꝰ: ut ñ pos¬
sis putarsc̃s. si ñ apparcas sceleratꝰ. At
is perildubio fuit illa confessio: quecul¬
pã ñ diluit. Quando eñi humiłe contẽ¬
pneret confessionẽ humilitatis magist᷑:
ꝙ eui humilib dare gr̃am. certe ingeni¬
tũ ẽ. Omĩno ñ poterat ñ placari: si q̃
in ore sonuit. incorde radiasset humili¬

Expanded text:
to audacter reddiderint. 10. Sed est confessio eo perito audacter reddiderint. 10. Sed est confessio eo periculosius noxia, quo subtilius vana, cum ipsa etiam inhonesta et turpia de nobis detegere non veremur, non quia humiles sumus, sed ut esse putemur. Appetere autem de humilitate laudem, humilitatis est, non virtus, sed subversio. Verus humilis vilis vult reputari, non humilis praedicari. Gaudet contemptu sui. hoc solo sane superbus, quod laudes contemnit. Quid perversius, quidve indignius, quam ut humilitatis custos confessio superbiae militet, et inde velis videri melior, unde videris deterior? Mirabile jactantiae genus, ut non possis putari sanctus, si non appareas sceleratus. At lis procul dubio fuit illa confessio, quae culpam non diluit. Quando enim humilem contemneret confessionem humilitatis magister, et cui humilibus dare gratiam certe ingenitum est? Omnino non poterat non placari, si quae in ore sonuit, in corde radiasset humili
Abbreviated transcription (Latin):
uł fortiter gladiatorio. uł argute litce¬
ratorio gessere conflictu: seu aliud qͥd
scd̾m mundi qͥdem tianitatẽ faciorabi¬
le. scd̾m anime uͦ salutẽ nociuti pnici¬
osũ.dampnosũ. Scłaris adhuc animi
indiciũ ẽ hoc: ꝙ humilis habitꝰ qͥ gesta¬
tur a talib. ñ sc̃ẽ nouitatis ẽ meritũ. .s.
pͥsce uetustatis oꝑculũ. Nonntilli talia qͣ¬
si dolendo ꝙ penitendo rememorant:
s głam intentione captantes. cõmissa
ꝓditur aut ꝓicitur uetꝰ ferm̃tum illa
confessione. s statint᷑: scđ̾m illud. inueta¬
uer̃t omĩaossa mea dũclamarẽ totadie.
Pudet reminisci qͦrũdam tantã ꝓterinã.
ut ñ pudeat eos cũ exultatione lugen¬
da iactitare: qd̃ ꝙ pꝰsusceptũ scm̃ debi¬
tum callide quẽpiam supplantaueruł
ꝙ. circũuenerint in negotio fr̃em ⁊ aut
qd̾ talionẽ ꝓ conuicio uł maledicto. id
ẽ in alũ ꝓ malo uł maledictũ ꝓ maledic¬

Expanded text:
vel fortiter gladiatorio, vel argute littevel fortiter gladiatorio, vel argute litteratorio gessere conflictu, seu aliud quid secundum mundi quidem vanitatem favorabile, secundum animae vero salutem nocivum. perniciosum, damnosuindicium est hoc, et humilis habitus, qui gestatur a talibus, non sanctae novitatis est meritum, sed priscae vetustatis operculum. Nonnulli talia, quasi dolendo et poenitendo rememorant; sed gloriam intentione captantes, commissa proditur aut projicitur vetus fermentum illa confessione; sed statuitur, secundum illud: Inveteraverunt ossa mea, dum clamarem tota die . Pudet reminisci quorumdam tantam proterviam, ut non pudeat eos cum exsultatione lugenda jactitare, quod et post susceptum sanctum habitum callide quempiam supplantaverint, et circumvenerint in negotio fratrem; aut quod talionem pro convicio vel maledicto, id est malum pro malo; aut maledictum pro maledic
Abbreviated transcription (Latin):
cur lactatꝰ uberib ⁊ natꝰ in cõbustionẽ
q eib ignis: Quisic afficit᷑ sensũ ꝓculdu¬
bio recuꝑauit: ꝙ induplici metu isto.
itẽq pudore illo eque duplici. habet osci¬
totiones quatuor.Tres quȩ restant ex uo¬
ce confessionis adiciet: ꝙ nequaꝙͣ iam
dicetur de eo. qd̾ ñ sit tiox neq sensus :
si tam̃ de corde simplici.humili. fideliq
ꝓcesserit illa confessio. Ome gͦ qd̾ remor¬
det conscientiã confitere humilit̃. pure.
fidelit. ꝙ has uices implesti. Sunt qͥ głan¬
tur cũ malefecerint q exultant inreb
pessimis: qͦs notans ꝓpħa. peccata inqͥt¬
ab hac disputatione tanꝗͣ scłares amoue¬
o. Nam qͥd ad nosde his quȩ foris sunt: Qũa¬
quã ꝙ dehis qui religiose uestiti & religio¬
nẽ ꝓfessi sunt. ñ nunꝙͣ audimꝰ aliqͥs re¬
minisci & iactitare in pudentissime ma¬
la sua p̃terita. que u̾bi gr̃ã aliquando

Expanded text:
cur lactarus uberibus, natus in combustionem, cur lactarus uberibus, natus in combustionem, et cibus ignis? 8. Qui sic afficitur, sensum procul dubio recuperavit, et in duplici metu isto, itemque pudore illo aeque duplici habet oscitationes quatuor. Tres quae restant ex voce confessionis adjiciet, et nequaquam dicetur jam de eo, quod non sit vox neque sensus, si tamen de corde humili, simplici, fidelique processerit illa confessio. Omne ergo quod remordet conscientiam, confitere humiliter, pure, fideliter; et has vices implesti. Sunt qui gloriantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis ; quos notans propheta: Peccata ab hac disputatione, tanquam saeculares amoveo: nam quid ad nos de his qui foris sunt? 9. Quanquam et de his, qui religiose vestiti, et religionem professi sunt, nonnunquam audivimus aliquos reminisci et jactitare impudentissime mala sua praeterita; quae, verbi gratia, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
gendus: Iue ille timendus ẽ qui postquã
occidit corpꝰ: potestatẽ habet mittere in
gehennã. P aueo gchennã: patieo iudicis
uultum: ipsis qͦq trem̃dum angłicis pote¬
statib Contremisco ab ira potentis: a fa¬
cie furoris eiꝰ: a fragore ruentis mundi: a
conflagratione elem̃toꝵ: a tẽpestate uali¬
da: auoce archangłi: ꝙ a u̾bo aspo. Contͣ¬
misco adentib bestie infernalis: auentre
inferi: a rugientib p̃paratis ad escã. Hor¬
reo u̾mem rodentẽ. ꝙ ignẽ torrentẽ: fumũ
reo tenebras exteriores. Quis dabit capiti
meo aquã. ꝙ ocłis meis fontẽ lacrimarũ:
ut p̃ueniam fletib fletũ ꝙ stridorẽ denti¬
um. ꝙ manuũ pedũq dura uncła.ꝙ
pondus cathenarũ p̃mentium. stringen¬
tiũ. urentiũ. nec consumentium : Heume
mat̃ mea: ut qͥd me genuisti. filiũ dolo¬
ris. filiũ amaritudinis. ꝙ indignationis.
ꝙ plorationis et̾ne : Cur exceptꝰ ingemb:

Expanded text:
gendus? Ille, ille timendus est, qui postquam gendus? Ille, ille timendus est, qui postquam occiderit corpus, potestatem habet mittere et in gehennam . Paveo gehennam, paveo judicis vultum, ipsis quoque tremendum angelicis potestatibus. Contremisco ab ira potentis, a facie furoris ejus, a fragore ruentis mundi, a conflagratione elementorum, a tempestate valida, a voce archangeli, et a verbo aspero. Contremisco a dentibus bestiae infernalis, a ventre inferi, a rugientibus praeparatis ad escam. Horreo vermem rodentem, et ignem torrentem, fumum, reo tenebras exteriores. Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum , ut praeveniam fletibus fletum, et stridorem dentium, et manuum pedumque dura vincula, et pondus catenarum prementium, stringentium, urentium, nec consumentium? Heu me, mater mea! utquid me genuisti filium doloris, filium amaritudinis, indignationis et plorationis aeternae? Cur exceptus genibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tura teste. Quigͦ qd̾ tuũ ẽ tibi defensat ꝙ
seruat. putas q ꝓse aliqͣndo ñ ⁊ elabit: pu¬
tas sui ñ reqͥret pͥncipatꝰ honorẽ: Propt̃
hoc irritauit impiꝰ dm̃: qr dixit incordesuo.
o. ñ requiret. & qͥd ẽ incorde suo dicere ñ re
ret usq ad nouissimũ quadrantẽ. requi¬
ret ꝙ. retribuet habundant̃ facientib su¬
ꝑbiã. Reqͥret a redempto seruitiũ: hono¬
rẽ & głam ab eo quẽ plasmauit.Esto qd̾
dissimulet pat̾: ignoscat beneficus. s ñ
dñs ꝙ creator. & qui parcit filio. ñ paret
figm̃to: ñ parcet seruo neꝗͣ Pensa cuius
sit formidinis. ꝙ horroris. tuũ atq om̃iũ
contẽpsisse factorẽ: offendisse dñm maie
plecti capite sancitũ ẽ. qͥs finis contẽpnen¬
tiũ diuinã om̃ipotentiã erit: Tangit mõ¬
tes ꝙ fumigant: ꝙ tã trem̃dam maiesta¬
tem auaet irritare uilis ꝑtiluiculus. uno
leu fiatu disꝑgendus. & minime recolli¬

Expanded text:
tura teste . Qui ergo quod tuum est tibi defendit ac tura teste . Qui ergo quod tuum est tibi defendit ac servat; putas, et pro se aliquando non zelabit? putas, sui non requiret principatus honorem? Propter hoc irritavit impius Deum, quia dixit in corde suo: Non requireiret usque ad novissimum quadrantem: requiret et retribuet abundanter facientibus superbiam . Requiret a redempto servitium, honorem et gloriam ab eo quem plasmavit. 7. Esto quod dissimulet pater, ignoscat beneficus; sed non Dominus et Creator; et qui parcit filio, non parcet figmento, non parcet servo nequam, Pensa cujus sit formidinis et horroris, tuum atque omnium contempsisse factorem, offendisse Dominum maplecti 1315 capite sancitum sit; quis finis contemnentium divinam omnipotentiam erit? Tangit montes, et fumigant ; et tam tremendam majestatem audet irritare vilis pulvisculus, uno levi flatu mox dispergendus, et minime recolli