comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum quẽ. in fantẽ.: Cui offers: Xp̃o:
ei certe qui uenit inmundũ. Ita iqͥt
Quare uenit inmundũ: Peccatores
saliios facere. Ergo quẽ offers. habet
quod in illo saluũ fiat. Si dixerismn
bet: confitendo deles. Si dixerisa
Ante paulũ ñ erant peccatores: Ce¬
te uł ipse adam ante om̃s: et pleni
peccatorib t̾ra deleta diluiuo: et d¬
inceps quã multi. Unde uerĩ ẽ ꝙ
sum primus : Primũ se dixit. ñ pã¬
catorũ ordine: s peccati magnii
dine. Magnitudinẽ peccati iuia¬
dicuntur int̾ aduocatos uerbi grã pͥ
me Primus ẽ iste. Non quia plures
annos habet ex quo causas agit: s qͥa
ex quo cepit. ceteros suꝑauit. Dicat gͦ
apͥł alio loco: unde primꝰ sit peccator.
Ego inquit sum minimus apłorũqui¬
cutussum eccłam dĩ. Nemo acrior int̃
ꝑsecutores: E rgo nemo prior int̾ ꝑ se¬
cutus sum. Et quare sit miscđiam
consecutus. exponit causas: ut inme

Expanded text:
dum Quem? Infantem. Cui offers? Christo. dum Quem? Infantem. Cui offers? Christo. Ei certe qui venit in mundum? Ita, inquit. Quare venit in mundum? Peccatores salvos facere. Ergo quem offers, habet quod in illo salvum fiat? Si dixeris, Habet; confitendo deles: si dixeris, Non Ante Paulum non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus terra deleta diluvio, et deinceps quam multi. Unde verum est, ego primus sum? Primum se dixit, non peccatorum ordine, sccati sui adicuntur inter advocatos, verbi gratia, primi: primus est iste, non quia plures annos habet, ex quo causas agit; sed quia ex quo coepit, caeteros superavit. Dicat ergo Apostolus alio loco unde primus sit peccatorum: Ego, inquit, sum novissimus Apocutus sum Ecclesiam Dei . Nemo acrior inter persecutores: ergo nemo prior inter cutus sum. Et quare sit misericordiam consecutus, exponit causam: Ut in me,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos qui eũ diligunt. medicũ quȩ¬
rit: si quando portant᷑ infantes. dicun¬
tur om̃ino nullũ ꝓpaginis hab̾e pec¬
catũ. et ueniunt ad xp̃m: quare nõ
auferte hinc innocentes istos: ñ est
opis sanis medicus. s male haben¬
tibus. Nonuenit xp̃c uocare ustos:
s peccatores. Nunquã dictũ ẽ. s nec¬
potest fr̃s loquatur. ꝓ eo.qui loqui
ꝓ se ñ potest. Pro magno conindati.
tur ep̃is patrimonia pupilloꝵ. quanto
magis gr̃a paruulorũ : Pupillũ tuctur
ep̃s. ne mortuis parentib ab extrane¬
is opprimat᷑. Clamet plussparuulo cui
dum. Nullam aliã ob causam. nisi pec¬
catores saluos facere. Qui uenit ad xp̃n
habet quod in eo sanetur. Qui ñ habet.
ñ ẽ causa quare medico offeratur. Cli¬
gant parentes unũ de duob: aut con¬
fiteantur inpariuilis suis sanare pec¬
catii: aut eos medico offerre desinã
co sanii offerre. Quid offerẜbaptixan¬

Expanded text:
per eos qui eum diligunt, medicum quaeper eos qui eum diligunt, medicum quaerit? Si quando portantur infantes, dicuntur omnino nullum propaginis habere peccatum, et veniunt ad Christum; quare non auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dictum est, npotest, fratres, loquatur pro eo qui loqui pro se non potest. Pro magno commendantur episcopis patrimonia pupillorum, quanto magis gratia parvulorum? Pupillum tuetur episcopus, ne mortuis parentibus ab extraneis opprimatur. Clamet plus pro parvulo, cui dum, nullam aliam ob causam, nisi peccatores salvos facere. Qui venit ad Christum, habet quod in eo sanetur: qui non habet, non est causa quare medico offeratur. Eligant parentes unum de duobus: aut confiteantur in parvulis suis sanari peccatum, aut eos medico offerre desinant. co sanum offerre. Quid offers? Baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
ihe uenit inmundũ. Ut quid: Lec¬
catores saluos facere. Quid tu: Quo¬
rum primꝰ egosum. Qui dicit. uł ñ
sum peccator. uł ñ fui: ingratus ẽ¬
saluatori. Nullus hominũ inista que
ex adam defluit massa mortaliũ. nul¬
lus om̃ino hominũ non egrotus. nul¬
lus sine xp̃i gr̃a sanatur. Quid de par¬
uulis pueris: Si exadam: egroti. Nã
et ipsi portant᷑ ad eccłam. Et si pedib suiᷤ
illic currere ñ possunt: alienis pedib
currunt ut sanentur. Accomodat il¬
lis mat̾ ȩccła alioꝵ pedes ut ueniant:
alioꝵ cor ut credant: alioꝵ linguam
ut fateantur.Ut qm̃ quod egri st̃ alio
peccante p̃grauanturꝰ. sic cum bic sa¬
ni st̃ alio ꝓ eis confitente saluancur.
Nemo gͦ uobis susurret doctrinas ali¬
enas. Hoc ȩccła semꝑ habuit. semꝑ te¬
nuit. hoc amaioꝵ fide ꝑcspit. hoc usq
infinẽ ꝑseuerant̃ custodit: qm̃ ñ ẽ.
opus sanis medicus. s egrotantib
Quid necessariũ gͦ habuit infans

Expanded text:
Jesus venit in mundum, Utquid? PecJesus venit in mundum, Utquid? Peccatores salvos facere. Quid tu? Quorum primus ego sum. Qui dicit, vel Non sum peccator, vel Non fui, ingratus eSalvatori. Nullus hominum in ista quae ex Adam defluit massa mortalium, nullus omnino hominum non aegrotus, nullus sine gratia Christi sanatus. Quid de parvulis pueris, si ex Adam aegroti? Nam et ipsi portantur ad Ecclesiam: et si pedibus illuc currere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum cor ut credant, aliorum linguam ut fateantur: ut quoniam quod aegri sunt alio peccante praegravantur, sic cum hi sani sunt, alio pro eis confitente salventur. Nemo ergo vobis susurret doctrinas alienas. Hoc Ecclesia semper habuit, semper tenuit: hoc a majorum fide percepit; hoc usque in finem perseveranter custodit. Quoniam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Quid necessarium ergo habuit infans
Abbreviated transcription (Latin):
nem longanuitatẽ suã. ad informati¬
onem eorũ qui credituri ft̃ illi inuitã
et̾nam. Hoc de apłica lectione ꝑcepi¬
mus. Deinde cantauimus psalmũ. ex¬
hortantes nos inuicem:. una uoce. uno
corde.dicentes. Uenite adoremus. et
ꝓsternamur ei. et fleamꝰ coram dño
qui fecit nos: et ibi p̃ueniamꝰ faciẽ
euis inconfessione: et inpsalmis iubi¬
lemus ei. Post hec euanglica lectiode¬
cem lepsos mundatos nob̾ ostendit: et
unũ ex eis alienigenã. gras agentem
mundatori suo. Has tres lectiones qͣn¬
tũ ꝓtempore possumꝰ ꝑtractemꝰ Dicen¬
tes pauca de singłis. et quantũ conari
possumꝰ adiuuante dño. ñ in aliqua eoꝵ
sic immorantes. ut aliis duab impe¬
duñtũ afferamꝰ. ꝓponit nobis apłs¬
scientiã gr̃arũ actionis. Mem̃to ͭ quid
ultima euangłica lectio resonet: quo¬
ingratos imꝓbat. mundatos inciite.
lepsos incorde. Quid gͦ apłs: fidelis
inquit sermo: et om̃i acceptione dig¬
nus. Quis ẽ iste sermo: Quia xp̃s

Expanded text:
nem longanimitatem suam, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Hoc de apostolica lectione percepimus. Deinde cantavimus Psalmum, exhortantes nos invicem, una voce, uno corde dicentes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et fleamus coram Domino qui fecit nos: et ibi praeveniamus faciem ejus in confessione, et in psalmis jubilemus ei. Post haec, evangelica lectio decem leprosos mundatos nobis ostendit, et unum ex eis alienigenam gratias agentem mundatori suo. Has tres lectiones, quantum pro tempore possumus, pertractemus, dicentes pauca de singulis; et quantum conari possumus, adjuvante Domino, non in aliqua earum sic immorantes, ut aliis duabus impedimentum afferamus. scientiam gratiarum actionis. Mementote quid ultima evangelica lectio resonet, quoingratos improbat, mundatos in cute, leprosos in corde. Quid ergo Apostolus? Fidelis, inquit, sermo et omni acceptione dignus. Quis est iste sermo? Quia Christus
Abbreviated transcription (Latin):
serpentiꝰ: de serpente sanatur. Qiuiad
ut auferret eũ ame. Ubi ẽ. ad huc
te loquente. dicã ecce adsum: Apĩ
quod ñ semel s iterũ et t̾cio dnm
rogaui nonne tc̃ et ipse dicebas
differebat. ido ñ aderat. et falb̃
eras. adhuc te loquente.dicã ecce ad¬
sum: Quid eñi:medicus quando dat
quod desideras adẽ: quando secat nõ
adẽ: Nonne sub medici ferram̃to. cla¬
mas ut parcat. et quia magis ad est.
magis secat: Deniq ut seias quia
aderat. uidete quid t̃ roganti res¬
ponderit. Dixit inquit michi. Suffi¬
eit tibi grã mea. Nam iurtus iuinfir¬
mitate ꝑficitur: Ego inquit nouime¬
dicus optimus. ego inquit noui. in
quẽ tumorẽ ꝑgat quod uolo sanare.
Qiuesce: adhibeã quod scio. sufficit
tibi grã mea: Non tibi sufficit gr̃a¬
uoluntas tua. Hȩc erant utiq uerba
certantis. et incertamine ꝑiclitantis:
et diuinũ auxiliũ postulantis. Tri
Uerba certantis dum domus edificat᷑.

Expanded text:
serpentis de serpente sanatur. Quid serpentis de serpente sanatur. Quid est, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Propter quod, non semel, sed iterum et tertio Dominum rogavi. Nonne tunc et ipse dicebat, differebat, ideo non aderat, et falsum erat, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Quid enim? medicus quando dat quod desideras, adest; quando secat, non adest? Nonne sub medici ferramento clamas ut parcat; et quia magis adest, magis secat? Denique ut scias quia aderat, videte quid ter roganti responderit. Dixit, inquit, mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Ego, inquit, novi: medicus optimus, Ego, inquit, novi in quem tumorem pergat quod volo sanare. Quiesce, adhibeam quod scio. Sufficit tibi gratia mea: non tibi sufficit voluntas tua. Haec erant utique verba certantis, et in certamine periclitantis, et divinum auxilium postulantis. CAPUVerba certantis, dum domus aedificatur:
Abbreviated transcription (Latin):
lo non aderat: qui cũ certaret ne extolli¬
retur timebat. In magnitudine inqͥt
reuelationũ mearũ extollar. Uidete
inconflictatione certantẽ. nondũ in
securitate triumphantẽ. In magnitu¬
dine reuelationũ mearũ ne excollar.
Quis dicit ne extollar:: O terror. otre¬
mor. Quis dicit ne extollar: Cũ tan¬
ta eius uerba st̃ retundentia elatio¬
nem. compescentia tumorẽ. et dicit
ne extollar: Parũ ẽ. quia dicit ne
extollar. Uidete medicamtũ: quodsi¬
bi dicit appositũ: ne ex tollar inquit
datus ẽ michi stimulus carnis mee:
angłs sathane. Ouenenũ: quo ñ cura¬
tur. nisi ueneno. Datus ẽ micbi stimu¬
lus carnis mee: angłs sathane qͥ me
colaphiret. Caput cedebat᷑: ne cap̃i
extolleretur. O antidotũ. quasi quod
de serpente conficitur: et ꝓpt̃ea che¬
riacũ nuncupat᷑. Serpens eñĩ ille
suꝑbiã ꝑsuasit. Gustate. et eritisli
dit: inde deiecit. Merito gͦ uenenĩ

Expanded text:
lo non aderat, qui cum certaret, ne extollelo non aderat, qui cum certaret, ne extolleretur, timebat. In magnitudine, inquit, revelationum mearum ne extollar. Videte in conflictatione certantem, nondum in securitate triumphantem. In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Quis dicit, Ne extollar? O terror, o tremor! Quis dicit, Ne extollar? Cum tanta ejus verba sint retundentia elationem, compescentia tumorem, et dicit, Ne extollar? Parum est quia dicit. Ne extollar: videte medicamentum quod sibi dicit appositum. Ne extollar, inquit, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae. O venenum, quod non curatur nisi veneno! Datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Caput caedebatur, ne caput extolleretur. O antidotum, quod quasi de serpente conficitur, et propterea theriacum nuncupatur! Serpens enim ille superbiam persuasit. Gustate, et eritis sidit, inde dejecit. Merito ergo venenum
Abbreviated transcription (Latin):
post captiuitatẽ. Noiussima eñi uumi¬
ca destruetur mors. cum corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ. et morta¬
le hoc induerit inmortalitatẽ. Preme¬
ditamini uerba triumphantiũ. Ubi ẽ
mors contentio tua : Triumphantium
uox ista ẽ: non pugnantiũ. Pugnantiũ
aũt uox ẽ. miserere mei dñe qm̃ in
firmus sum: sana me dĩe sconturba
ta st̃ ossa mea̾. Et anima mea turba¬
ta ẽ ualde. et tu dñe usqueqͦuide la¬
borantem incertamine: et tu dñe us¬
q quo: Quid ẽ usq quo: Quousq¬
quia ubi probes. quia ego subuenio.
Si eni cito subuenirẽ. luctamen non
sentires. Siluctam̃ ñ sentires. tanquã
de tuis uirib suꝑbires: et ꝑ istam su¬
ꝑbiam nunquã ad iuictoriã ꝑueni¬
res. Dictũ ẽ quidẽ. Adhuc te loquen¬
te:dicam. ecce adsum. S ds̃ et cum
differt adẽ: et quod differt adẽ. Et
differendo adẽ: ne p̃proꝑam cũ un¬
plet uoluntatẽ. ꝑfectam ñ impleat

Expanded text:
post captivitatem. Novissima enim inimipost captivitatem. Novissima enim inimica destruetur mors, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. Praemeditamini verba triumphantium: Ubi est, mors, contentio tua ? Triumphantium ista vox est, non pugnantium. Pugnantium autem vox est, Miserere mei Domine, quoniam infirmus sum: ta sunt ossa mea, et anima mea turbata est valde; et tu, Domine, usquequo ? Vide laborantem in certamine. Et tu, Domine, usquequo? Quid est, Usquequo? Quousque probes quia ego subvenio. Si enim cito subvenirem, luctamen non sentires: si luctamen non sentires, tanquam de tuis viribus superbires; et per istam superbiam nunquam ad victoriam pervenires. Dictum est quidem, Adhuc te loquente dicam. Ecce adsum : sed Deus et cum differt adest, et quod differt adest, et differendo adest; ne praeproperam cum implet voluntatem, perfectam non impleat
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentias carnis consummetis: con¬
cupiscentias carnis ne ꝑficiatis. Con¬
sumere quidẽ illas atq finire et pe¬
nitus extirpare: om̃imͦ uelle debetis:
s quia ualde st̃ inuobis. et ẽ alia lex
in menbris ur̃is. repugnans legi mentis
ur̃e: Concupiscentias carnis ne ꝑfece¬
ritis. Quid eñi uultis: Ut om̃ino non
sint. Concupiscentie carnis. ñ uos ꝑ¬
mittunt implere quod uultif. Nolite
eas ꝑmittere implere qͦd uolunt. Qͥd
uultis: Ut om̃ino ñ sint. S st̃. Caro
concupiscit aduersus sp̃m: concupis¬
cat sp̃c aduersus carnẽ. ut ñ ea que
uultis faciatif. Id ẽ. ut ñ sint in uob̾
ipse concupiscentiȩ carnis nec ipse faci¬
ant quod uolunt.: ut opus earũ ꝑficiatis.
Siñ tibi intotum ceditur: noli et tu ce¬
dere. Prius equetur pugna: ut .⁊ sit ali¬
fr̃s mei: erit. Credamus. sꝑemus. ame¬
mus erit aliquando uictoria: in dedi¬
catione domus que modo edificatur

Expanded text:
cupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis consumatis, concupiscentias carnis ne perficiatis. Consumere quidem illas atque finire, et penitus exstirpare omni modo velle debetis: sed quamdiu sunt in vobis, et est alia lex in membris vestris repugnans legi mentis vestrae, concupiscentias carnis ne perficeritis. Quid enim vultis? Ut omnino non sint concupiscentiae carnis. Non vos permittunt implere quod vultis; nolite eas permittere implere quod volunt. Quid vultis? Ut omnino non sint. Sed sunt. Caro concupiscit adversus spiritum: concupiscat svultis faciatis, id est, ut non sint in vobis ipsae concupiscentiae carnis; nec ipsae faciant quod volunt, ut opus earum perficiatis. Si non tibi in totum ceditur, noli et tu cedere. Prius aequetur pugna, ut alifratres mei, erit: credamus, speremus, amemus, erit aliquando victoria, in dedicatione domus, quae modo aedificatur
Abbreviated transcription (Latin):
tri. Ut sapiens inquit architectus fun¬
dam̃tũ posui. Audiamꝰ gͦ istui archite¬
ctum quedã noua construentẽ: quȩ¬
dam uȩtera deicientẽ. Sp̃u inqͥt am¬
bulate. Noua ẽ ista constructio. Et
concupiscentias carnis ne ꝑfeceritis
Ueterũ ẽ ista destructio. Carõ eñi inqͥt
concupiscit aduersus sp̃m: et sp̃s ad¬
uersus carnẽ. Hec enĩ inuicem aduer¬
santur: ut ñ ea quȩ uultis faciatis.
Adhuc enĩ ȩdificaminr. ñdũ dedica¬
mini: ut ñ ea quȩ uultis faciatis. Que¬
eñi uultis: Ut omino nulle sint con¬
cupiscentiȩ maloꝵ et illicitarũ delec¬
tationii. Quis sc̃s non hec uelit: Sed
ñ efficit. Quamdui hic iuuitur:. hoc
non impletur. Caro eñi concupiscit
aduersus sp̃m: et sp̃s aduersus carnẽ.
Hec eñi inuicẽ aduersant᷑: ut ea que
uultis facere. ut nulle sint inuobis ꝓr¬
sus rerũ illicitarũ concupiscentiȩ. ñ
possitis. Quid gͦ restat: Spu ambula¬
te. Et quia ñ potestis efficere. ut con¬

Expanded text:
tri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. Audiamus ergo istum architectum, quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destructio. Caro enim, inquit, concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis. Adhuc enim aedificamini, nondum dedicamini. Ut non ea quae vultis faciatis. omnino nullae sint concupiscentiae malarum et illicitarum delectationum. Quis sanctus non haec velit? Sed non efficit: quamdiu hic vivitur, hoc non impletur. Caro enim concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim invicem adversantur; ut ea quae vultis facere, ut nullae sint in vobis prorsus rerum illicitarum concupiscentiae, non possitis. Quid ergo restat? Spiritu ambulate; et, quia non potestis efficere ut con
Abbreviated transcription (Latin):
uũ qui scd̾m cͣreatus ẽ. iniusticia et
scitate ueritatis. Ergo cantate dño can¬
ticum nouũ: cantate dño om̃is t̾ra.
Cantate. et edificate: Cantate. et bene
canite. Annuntiate diẽ ex die: salu
Qͥ dest enim salutare eiꝰ. nisi xpistus eius :
Pisto salutari orabamus in psalmo.
Ostende nob̃ dñe misedia¬

Expanded text:
undum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Ergo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate, et aedificate; cantate, et bene canite. Annuntiate diem ex die salutajus. Quid est enim salutare ejus, nisi Christum ejus? Pro isto salutari orabamus in Psalmo: Ostende nobis, Domine, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m nicbił nisi peccatũ quod d¬
bemiis. Quid eñi habes quod ñ acce¬
pisti: uUos gͦ maxime scitis quid audi¬
itis curandũ ab egritudine. mundan¬
dum auarietate. sursũ cor ponite. et

Expanded text:
rum nihil, nisi peccatum quod habemus. Quid enim habes, quod non accepisti ? Vos ergo, maxime qui scitis quid audiatis, curandum ab aegritudine, mundatum a varietate sursum cor ponite, et
Abbreviated transcription (Latin):
leus mortis peccatũ. uirtus aũt pecca¬
ti lex: et hoc de bona ꝓuidentia dĩ
ut concluderent᷑ homines sub peca¬
to. et quererent aduitorẽ. quererent
gr̃am. quererent dm̃: ñ de sua uirai¬
te p̃sumerent. Idõ & hiccũ dixisset. acu¬
leus aũt mortis peccatũ. untꝰ uero peccat
lex Qdtimes. qͥdlaboras: qͥd sudas: An¬

Expanded text:
leus mortis est peccatum, virtus autem peccaleus mortis est peccatum, virtus autem peccati lex; et hoc de bona providentia Dei, ut concluderentur homines sub peccato, et quaererent adjutorem, quaererent gratiam, quaererent Deum, non de sua virtute praesumerent; ideo et hic cum dixisset, Aculeus autem mortis peccatum, virtus autem peccati lex: quid times? quid laboras? q
Abbreviated transcription (Latin):
suo te aduuet ds̃: ne tibi sit similis
suꝑbus udeus. Cũ eñi aculeus mortis
eẽt peccatũ. uirtus aũt peccati lex. qͥd
ageret humana infirmitas. inqua fa¬
tigabatur uoluntas: Uelle inquit ad¬
iacet michi: ꝑficere aũt bonũ ñ inue¬
nio. Quid gͦ ageret: Ecce aculeusmo¬
tis. peccatũ. E cce uirtus peccati lex.
S lex sub intrauit. ut abundaret de¬
lictum. Si eñĩ lex posset uuificare:
om̃imodo ex lege eẽt iusticia. S con¬
clusit scriptura om̃ia sub peccato. Quo¬
mͦ conclusit: Ne uagareris. ne p̃cipi¬
tareris: ne mergereris. Cancellos tibi
fȩcit lex: ut ñ inueniendo qua exiris
conclusit scriptura omĩa sub peccato:
ut ꝓmissio. Qui ꝓmittit. quod facit ꝓ¬
mittit: non quod tu facis. Si tu facturꝰ
conclusit inquit scriptura omĩa sub
peccato: ut ꝓmissio exfide iħu xp̃ida
retur credentibꝰ Audi: daretur. Quid
suꝑbis : Audi:. daretur. Quid eñi ha¬
bes. quod ñ accepisti: Ergo quia acu¬

Expanded text:
ne tibi similis sit superbus Judaeus. Cum enim aculeus mortis esset peccatum, virtus autem peccati lex; quid ageret humana infirmitas, in qua fatigabatur voluntas? Velle, inquit, adjacet mihi; perficere autum bonum non invenio . Quid ergo ageret? Ecce aculeus mortis peccatum, ecce virtus peccati lex. Sed lex subintravit, ut abundaret delictum. Si enim lex posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato. Quomodo conclusit? Ne vagareris, ne praecipitareris, ne mergereris; cancellos tibi fecit lex, ut non inveniendo qua exires, conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio. Qui promittit, quod facit promittit, non quod tu facis. Si tu facturus conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Audi, daretur. Quid superbis? Audi, daretur. Quid enim habes, quod non accepisti ? Ergo quia acu
Abbreviated transcription (Latin):
quib dñs dicebat discipłis. Multi uo¬
luert̃ uidere que uos uidetis. et ñ potu¬
erunt. Et salutare tuũ dñe da nobis.
Dixer̃t hoc antiqui iusti. Salutare cu¬
ũ da nobis dñe. Xp̃m tuũ dũ in hac
carne uiuimus uideamꝰ. Uideamus
incarne: qui nos liberet acarne. Ue¬
niat caro. mundans carnẽ.: Paciatur
caro. & redimat animã et carnẽ. Eł sa¬
lutare tuũ dñe danobis. In hoc deside¬
symeon. In hoc inquã desiderio erat
Ostende nob diie miscđiam tuã. et

Expanded text:
dicebat discipulis: Multi voluerunt videre quae vos videtis, et non potuerunt . Et salutare tuum da nobis. Dixerunt hoc antiqui justi, Salutare tuum da nobis: Christum tuum cum in hac carne vivimus, videamus. Videamus in carne, qui nos liberet a carne: veniat caro mundans carnem; patiatur caro, et redimat animam et carnem. Et salutare tuum, Domine, da nobis. In hoc desideSimeon: in hoc, inquam, desiderio erat Ostende nobis, Domine, misericordiam t
Abbreviated transcription (Latin):
amortius. de uicta morte. mortalitate
consumpta. ascendit incelit. Quia
scriptũ de illo erat: psalmꝰ dedicatio¬
nis domꝰ. Idõ pꝰ passionẽ dicit. Conu̾tisti
luctũ meũ ingaudiũ m conscidisti saccũ
meũ. & accinxisti me iocunditate: ut psal
la pꝰ passionẽ dedicatio inresurrectionẽ.
Ergo & nr̃a mͦ fit ȩdificatio ꝑfidem: ut
fiat & ipsadedicatio. ꝑ ultimã.e¬
surrectioñe. Beniq pꝰ istum psalmũ¬
didicatiõnis domus. ubi ostenditur re¬
suscitatio capitis nr̃i. alius ẽ psalmꝰ
post istũ ñ ante istum. sic habet titu¬
lus: quando domis ȩdificabat᷑ post
captiuitatẽ. Recolite captiuitatem
ubi antea fuerimꝰ. quando totum
mundũ uelud massã infideliũ dia¬
bolus possidebat. Propt̃ hanc capti¬
uitatẽ redemptor aduenit: p̃tiũ nr̃m¬

Expanded text:
a mortuis, devicta morte, mortalitate consumpta ascendit in coelum: quia scriptus de illo erat Psalmus dedicationis domus. Ideo post passionem dicit: Convertisti luctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me jucunditate; ut psallla post passionem dedicatio in resurrectione. Ergo et nostra modo fit aedificatio per fidem, ut fiat et ipsa dedicatio per ultimam resurrectionem. Denique post istum psalmudedicationis domus, ubi ostenditur resuscitatio capitis nostri, alius est psalmus post istum, non ante istum, cujus sic habet titulus: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Recolite captivitatem, ubi antea fuerimus, quando totum mundum velut massam infidelium diabolus possidebat. Propter hanc captivitatem Redemptor advenit; p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c. Ueniebat ille. ille ibat. S do¬
nec ueniret ille. ͣre nolebat. lam iene¬
ctus matura excludebat: s sincerapi¬
etas detinebat. Atubi uenit. a tubi
natus ẽ: atubi eũ portari matris ma¬
nibus udit. et diuinam infantiam
pia senectus agnouit: accepit eũ i
manus suas. et dixit. Nunc dimits
oculi mei salutare tiũ. Ecce undl̃
dicebat. Ostende nob̾ dñe miscdĩam tuã:
et salitare tuũ dñe da nob̾. Impletum
ẽ desideriũ senis: mundi ipsius senec¬
tute uergente. Ipse ad senem hominẽ
uenit: qui mundũ ueterẽ inuenit.
at mundus. Cantate dño canticũ no¬
nũ. cantate dño om̃ĩs t̾ra. Destruat᷑
uetustas. nouitas surgat. Cantate dño
certam edificantiũ. Cantate dño. be¬
nedicite nom̃ eius. bene nunciate
quod ẽ grece euangłizate. Quid: Di¬
em ex die. Quẽ diem exdie. Salucare
ciꝰ. Quẽ diem ex die: Lum̃ ex lumine. filiũ
expatre. salutare eiꝰ. Annuntiate ingenti¬
b głameiꝰ. in om̃ibus populis mirabi¬

Expanded text:
est Christus, veniebat ille, ille ibat: sed donec veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, oculi mei salutare tuum . Ecce unde dicebat, Ostet salutare tuum da nobis. Impletum est desiderium senis, mundi ipsius senectute vergente. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. at mundus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra Destruatur vetustas, novitas surgat. CAPUT V. 5. Ccertamen aedificantium. Cantate Domino, benedicite nomen ejus. Bene nuntiate, quod est graece evangelizate. Quid? Diem ex die. Quem diem ex die? Salutare ejus. Quem diem ex die? Lumen ex lumine, Filium de Patre, salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omnibus populis mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
carnalissum. uenditus sub peccato.
Antea sub peccato ueniindati: s po¬
stea gr̃a liberati. Pistam captiuitatẽ.
domus mͦ edificatur: et ut edificet᷑
euangłizat᷑. Sic enĩ incipit psalmꝰ
ipse. Cantate dño canticũ nouũ. Et
ne putes domũ istam inuno anglo
edificari. sicut edificant scismatici
et heretici: adtende quod sequitur.
Cantate dño om̃is t̾ra: cantate dũo
testam̃tũ nouũ: quia prius testam̃tũ
uetus. Nouus homo: ut deponat᷑ ho¬

Expanded text:
carnalis sum, venumdatus sub peccato . Antea sub peccato venumdati, sed postea gratia liberati. Post illam captivitatem, domus modo aedificantur; et ut aedificetur, evangelizatur. Sic enim incipit Psalmus ipse: Cantate Domino canticum novum. Et ne putes domum istam in uno angulo aedificari, sicut aedificant schismatici vel haeretici; attende quod sequitur: Cantate Domino, omnis terra . CAPUT IV. Testamentum novum, quia prius Testamentum vetus: novus homo, ut deponat
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: totũ sde adam traxisti:. totũ quod
tius prauis morib addidisti. totũ di¬
misit. totũ deleuit. Orationẽ docuit:
gr̃am ꝓmisit. Certamen indixit᷑ labo¬
ranti subuenit: uictorem coronauit.
Itaq inquit apłs. Lex quidẽ sc̃ã: et
mandatũ sc̃m. et iustum. et bonũ. Qd̾
gͦ bonũ ẽ. michi factũ ẽ mors: Absit.
S peccatũ ut appareat peccatũ. Nam
quando ñ ꝓhibebaris erat. s ñ appare¬
bat. Nam concupiscentiã inquit nesci¬
ebamꝰ.nisi lex diceret. ñ concupisces.
Occasione igitur accepta. peccatũ ꝑ
mandatũ fefellit me: et ꝑ illud occidit.
Ecce quod ẽ. littera occidit. Si uis gͦ¬

Expanded text:
Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit, Itaque, inquit Apostolus, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, Nam quando non prohibebaris, erat; sed non apparebat. Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Occasione igitur accepta, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit . Ecce quid est, Littera occidit . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
do inueniainus sẽcuritatẽ. Sit ueritas
inpugna: ut ad quiratur securitas in
et datum ẽ tibi p̃ceptũ. Bonũ ẽ tibi.
ut sp̃c te uuificet: ne littera occidat.
Uolo ut ueliss ñ sufficit ut uelis. Ad¬
uiuandus es ut plene uelis: et impleas
quod uelis. Nam uis uidere. quid uale¬
at sine sp̃u adiuuante. littera iubens:
Ibi dixit. cũ dictũ eẽt. ubi ẽ mors acu¬
leus tiuis. Aculeus mortis uͦ peccatũ:
continuo subiunxit. Uirtus uͦ pecca¬
ti. lex. Quid ẽ uirtus peccati.lex. ENõ
mala iubendo. uł bona ꝓhibendo. im¬
mo uero mala ꝓhibendo: et bona ui¬
bendo. Uirtus autͣ peccati ẽ lex quia
sub intrauit inquit lex. ut abundaret
delictum. Quid ẽ. ut abundaret deli¬
ctum: quia ubi gr̃a ñ erat. auxit ꝓbi¬
bicio desid̾iũ. Et cũ quasi de ꝓpria p̃¬
sumitur uirtus. factũ ẽ. grande uitiũ.
S quid fecit gr̃a tibi : Ubi abunda¬
uit peccatũ. suꝑ abundauit gr̃a. Uenic

Expanded text:
do inveniamus securitatem. Sit veritas do inveniamus securitatem. Sit veritas in pugna, ut acquiratur securitas in et datum est tibi praeceptum. Bonum est tibi ut Spiritus te vivificet, ne littera occidat. Volo ut velis; sed non sufficit ut velis. Adjuvandus es ut plene velis, et impleas quod velis. Nam vis videre quid valeat sine Spiritu adjuvante littera jubens? Ibi dixit. Cum dictum est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum; continuo subjunxit, Virtus autem peccati lex ? Quid est, Virtus peccati lex? Non mala jubendo, vel bona prohibendo: imo vero mala prohibendo, et bona jubendo. Virtus autem peccati lex: quia, Subintravit, inquit, lex ut abundaret delictum. Quid est, ut abundaret delictum? Quia ubi gratia non erat, auxit prohibitio desiderium: et cum quasi de propria praesumitur virtute, factum est grande vitium. Sed quid fecit gratia? Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Venit
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat apłs: quasi ipse iam ibi eẽt.
Deniq post ista uerba que constat
ẽẽ defutura ꝑceptione. ñ de p̃senti
conflictatione. quando quidẽ dicit
tẽ fiet. ñ mͦ fit. s tunc fiet. Quid t̃c̃
siet: Sermo qui scriptus ẽ. Absorta
ẽ mors inuictoria. Ubi ẽ mors con¬
tentio tua: ubi ẽ mors aculeus tu¬
is: Cunc fiet ut nusquã sit acule¬
us mortis: nusquã sit inueniri pecca¬
tum. Quid festinas: Tunc fiet. Mereat᷑
unte humilitas. ut tunc inte fiat: ne su¬
ꝑbia ñ ꝑmittat. ut uł tc̃ inite fiat. Tunc
fiet: mͦ interim dũ pugnas. dũ laboras.
dũ ꝑiclitaris. dic dic: dimitte nobis
debita nr̃a. Dic om̃ino cũ pugnas. dic:
uerũ dic. ex animo dic. Si dixerimus
quia peccatũ ñ habemus: nos ipsos se¬
ducimus. Tu tibi diabolus eris: Nos
ipsos seducimus: et ueritas in nobis ñ ẽ.
Nlon eñi uerũ dicimꝰ dicendo nos non
habere peccatũ: cũ hic ñ simus sine
peccato. Dicamus gͦ ueritatẽ: ut aliquã¬

Expanded text:
s, quasi ipse jam ibi esset. Denique post haec verba, quae constat esse de futura perceptione, non de praesenti conflictatione; quandoquidem dicit, Tunc fiet: non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc fiet? Sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Tunc fiet ut nusquam sit aculeus mortis, nusquam possit inveniri peccatum. Quid festinas? Tunc fiet, tunc fiet. Mereatur in te humilitas, ut tunc in te fiat; ne superbia non permittat ut vel tunc in te fiat. Tunc fiet. Modo interim dum pugnas, dum laboras, dum periclitaris, dic, dic, Dimitte nobis debita nostra . Dic omnino dum pugnas, dic, verum dic, ex animo dic: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Tu tibi diabolus eris. Nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Non enim verum dicimus, dicendo nos non habere peccatum; cum hic non simus sine peccato. Dicamus ergo veritatem, ut aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
cebat.: s templũ dĩ edificabat adhuc.
nondũ didicabat. Uidete fr̃s met.
Quẽ admodũ cũ loca ipsa t̾rena inme¬
liuis conuertant᷑. alia diriunt᷑ atq frã¬
guntur: alia in meliores usus commu¬
tantur. Sic et nos sumꝰ. Si oꝑa carnis
morarentur: manifesta inquit st̃ oꝑa¬
carnis que st̃. fornicationes. inmun¬
dicie. idoloꝵ seruitus ueneficia. nõ
beneficia idẽ. ñ abonis dicta. s auene¬
nis contenciones. immicicie. hereses.
inuidiȩ. ebrietates. et hissimilia: de¬
quã idola frangenda st̃: inusus autẽ
meliores uertenda ipsa nr̃i corporis

Expanded text:
: sed templum Dei adhuc aedificabat, nondum dedicabat. Videte, fratres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis morarentur: Manifesta autem carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dequam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda sunt ipsa corporis
Abbreviated transcription (Latin):
plum dĩ uiui sumꝰ ꝓpt̃ quod dicit ds̃.
In habitabo in illis: et inambulabo. Que
aũt hic simulachra fuert̃. figi nouer̃t̃:
ambulare ñ nouert̃. Deambulat aũt
innobis p̃sentia maiestatis: si latitudi¬
nem inuenerit caritatis. Ad hoc nos
exhortans apls. ait. Dilatamini: ne si¬
tis iugum ducentes cũ infidelibꝰ. Si di¬
latemur. deambulat innobis ds̃: s. ut
dilatemur. oꝑetur ipse ds̃. Si eñi lati¬
tudinẽ caritatis facit. quȩ ñ nouit au¬
gustias: udete quia ds̃ sibi innobis la¬
aitudinẽ facit. ipso dicente apło. Caritas
di diffusa ẽ incordib nr̃is: ꝑ sp̃m sc̃m¬

Expanded text:
plum Dei vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inhabitabo in illis, et deambulabo. Quae autem hic simulacra fuerunt, figi noverant, ambulare non noverant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia Deus sibi in nobis latitudinem facit, ipso dicente Apostolo, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per S
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Ocũceꝑis laborare pugnãs contꝰ
concupiscentiã carnis: spũ ambila
spũ inuocaꝰ donũ dĩ quere. Et si lex
minenbris repugnat legi iñtis tuȩ. &¬
ex parte inferiore. id ẽ. acarne. capti¬
uũ te tenet sub lege peccati: et hoc em̃¬
dabitur. et hoc transiet iniura uicto¬
rie: tu tantũ clama. tantũ inuoca.
Oportet semꝑ orare: et ñ deficere. In¬
noca om̃ino. inuoca aditoriũ. Adhuc
te loquente. dicłt: ecce adsum: Post in¬
cellige. et audis dicentẽ animȩ tuȩ:
salus tua ego sum. Cũ gͦ lex caris
repugnare ceꝑit legi m̃tis. et captiuũ
te ducere inlegẽ peccati que ẽ in mẽ¬
bris tuis. orando dic. confitendo dic.
Miser ego homo. quis me liberabit de

Expanded text:
m coeperis laborare pugnans contra concupiscentias carnis, spiritu ambula, spiritum invoca, donum Dei quaere. Et si lex in membris repugnat legi mentis tuae ex parte inferiori, id est, a carne, captivum te tenet sub lege peccati: et hoc emendabitur, et hoc transiet in jura victoriae. Tu tantum clama, tu tantum invoca. Oportet semper orare, et non deficere . Invoca omnino, invoca adjutorium. Adhuc te loquente, dicit, Ecce adsum. Post intellige, et audis dicentem animae tuae, Salus tua ego sum . Cum ergo lex carnis repugnare coeperit legi mentis, et captivum te ducere in lege peccati, quae est in membris tuis: orando dic, confitendo dic, Miser ego homo. Quid enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pastorib sub pastore. Quid st̃ hec. ni¬
si qͦd dicit apłs. sicut eñi corpus unũ ẽ.
et menbra habet multa. om̃ia enĩ men¬
bra corporis cũ sint multa. unũ ẽ corpꝰ ⁊
xp̃c inse habens om̃s pastores bonos.
unũ comiñdat dicens. Egosum pastor
bonus. Ego unuꝰ sum: mecũ om̃s in
unitate unũ st̃. Qui extra me pascit:
contra me pascit. Qui mecũ ñ colligit:
spargit. Ergo audite ipsã unitatem:
uehem̃tius commñdatã. Habeo inquit
alias oues: quȩ ñ st̃ de hoc ouili. Lo¬
quebatur eñi primo ouili: de gene
huc ingentib erant p̃destinati: ñdũ
congregati. Hos nouerat. qui p̃desti¬
nauerat: nouerat. qui redimere san¬
guine fiiso siio uenerat. Uidebat eos:
nondũ uidentes eũ. Nouerat eos: non¬
dum credentes in eũ. Habeo inquit

Expanded text:
cum pastoribus sub pastore. Quid sunt haec, nicum pastoribus sub pastore. Quid sunt haec, nisi quod dicit Apostolus: Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa; omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus: ito Christus in se habens omnes pastores bonos, unum commendat dicens, Ego sum pastor bonus. Ego sum, unus sum, mecum omnes in unitate unum sunt. Qui extra me pascit, contra me pascit. Qui mecum non colligit, spargit. Ergo audite ipsam unitatem vehementius commendatam: Habeo, inquit, alias oves, quae non sunt de hoc ovili. Loquebatur enim primo ovili de generehuc, in Gentibus erant, praedestinati, nondum congregati. Hos noverat qui praedestinaverat: noverat qui redimere sanguine suo fuso venerat. Videbat eos, nondum videntes eum: noverat eos, nondum credentes in eum. Habeo, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
tus eẽt. ab eo qui sciret qͦd int̾rogabat.
et donauerat quod audiebat. Unde cõ¬
tristatus: talia uerba retulit. Dñe. tu
scis om̃ia: ipse nosti qm̃ te amo. Ille ne
talia ille confitens immo ꝓfitens. iñti¬
retur: Ueracit gͦ respondit amorẽ tu¬
um: et de intimo corde ꝓtulit amantis
uocẽ. Tu aũt dixisti. Bonus homo: de
bono thesauro cordis sui ꝓfert bonũ.
Ergo et pastor: et bonus pastor. Nichil
quidẽ ad potestatẽ ac bouitatẽ pasto¬
ris pastorũ: sed tam̃ etiã ipse pastor
bonus. et cȩteri tales pastores boni. Qͥd
unũ pastorẽ. nisi quia in uno pastore
doces uitatẽ. Hoc exponat aꝑcuis
ipse dñs ꝓministeriũ nr̃m: exipso¬
euangło cõmemorans caritatẽ urãm. et
dicens. audite quod comm̃daui. Ego
sum pastor. Dixi quia om̃s cȩteri. om̃s
pastores boni: menbra mea st̃. Unũ ca¬
put. unũ corpus. unus. xp̃c. Ergo et pas¬
tor pastoꝵ. et pastores pastoris: et oues

Expanded text:
tus esset ab eo qui sciret quod interrogabat, tus esset ab eo qui sciret quod interrogabat, et donaverat quod audiebat; unde contristatus, talia verba retulit: Domine, tu scis omnia, ipse nosti quoniam te amo ? Itane ille talia confitens, imo profitens mentiretur? Veraciter ergo respondit amorem tuum, et de intimo corde protulit amantis vocem. Tu autem dixisti: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Ergo et pastor, et bonus pastor: nihil quidem ad potestatem ac bonitatem pastoris pastorum; sed tamen etiam ipse et pastor, et bonus: et caeteri tales pastores boni. CAPUunum pastorem, nisi quia in uno pastore doces unitatem? Ex exponit apertius ipse Dominus per ministerium nostrum, ex ipsEvangelio commemorans Charitatem vestram, et dicens, Audite quid commendavi, Ego sum pastor bonus, dixi: quia omnes caeteri, omnes pastores boni membra mea sunt. Unum caput, unum corpus, unus Christus. Ergo et pastor pastorum, et pastores pastoris, et oves
Abbreviated transcription (Latin):
idem agnus et leo. Quid dicis. audia¬
mus: et adiuua ut intelligamus. Ego
sum inquit pastor bonus. Quid petrꝰ
aut ñ pastor. anmalus: Uideamussi
ñ pastor. Amas me: Tu ei dixisti dñe.
amas me. Et respondit. Amo: Et tu el
Pasce oues meas. Tu tu dñe. introgatis¬
ne tua firmam̃to oris tui: amatorẽ fecis¬
ti pastorẽ. Pastor ẽ gͦ: cui pascendas oues
credidisti. Ipse comiñdasti. pastorẽ. Ui¬
deamus iam. utrũ ñ bonus: ipsa uitro¬
gatione. et responsione euis. inuenimꝰ.
Quesisti utrũ amet te: respondit. amo.
Uidisti cor: quia uerũ respondit. Nẽ
gͦ bonus. qui amat tantũ bonum: Un¬
de illa responsio. ex intimis plata iusce¬
ribus: Unde ille petrus testes oculos
tuos habens incorde suo. contristatꝰ ẽ.¬
qd̾ eũ ñ solũ semel. s iterũ et t̃cio in¬
t̾rogasti: ut trina confessione amoris.
deleret trine peccatũ negationis. Un¬
de gͦ contristat᷑: Quod sepe int̾roga¬

Expanded text:
idem agnus et leo. Quid dicis? Audiaidem agnus et leo. Quid dicis? Audiamus, et adjuva ut intelligamus. Ego sum, inquit, pastor bonus. Quid Petrus? Aut non pastor, aut malus? Videamus si non pastor. Amas me? Tu ei dixisti, Domine, Amas me? et respondit, Amo. Et tu ei, Pasce oves meas. Tu, tu Domine, interrogatione tua, firmamento oris tui, amatorem fecisti pastorem. Pastor est ergo, cui pascendas oves credidisti. Ipse commendasti, pastor est. Videamus jam utrum non bonus. Ipsa id interrogatione et responsione ejus invenimus. Quaesisti, utrum amet te: respondit, Amo. Vidisti cor, quia verum respondit. Non est ergo bonus, qui amat tantum bonum? Unde illa responsio ex intimis prolata visceribus? Unde ille Petrus testes oculos tuos habens in corde suo, contristatus quod eum non solum semel, sed iterum et tertio interrogasti, ut trina confessione amoris, deleret trinum peccatum negationis; unde ergo contristatus, quod saepe interroga
Abbreviated transcription (Latin):
tas ista. fr̃s: Quid p̃ciosus. quid lumi¬
nosius. quid firmius. quid utilius. qͥd
securius: Multa sc̃ dĩ dona: quȩ tam̃
habent et mali. Dicturi st̃ eñi. Dñe in
nomine tuo ꝓpħauimus. innomine
tuo demonia eiecimꝰ innomine tuo
iurtutes multas fecimus. Nec responde¬
bit ille. Non fecistis. Non eñi inconspe¬
ctu tanti iuidicis m̃tiri audebunt. aut
iactare que ñ fecert̃: s quia caritatẽ
ñ habuert̃. respondet om̃ibus illif: s̃
noui uos. Quomͦ aũt habet uł exi¬
guam caritatẽ. qui etiã coniuinctus.
ñ amat unitatẽ: Hant dñs unitatem
comindans pastorib bonis: noluit
multos appellare pastores. Neq enim
ut dixi.iam ñ erat pastor bonus. petrꝰ.
paulus. apłi cȩteri. et posteriores sc̃ĩ
ep̃i: beatusq ciprianus. om̃s hi pasto¬
res boni: et tam̃ ille pastorib bonis nõ
lima disceptatione cũ tanto patre fa-¬
milias colloquamur. Quid dicis dñe.
bone pastor:Tu enĩ bonus pastor qͥ
bonus agnus: idem pastor et pascua:

Expanded text:
tas ista, fratres? Quid pretiosius? quid luminosius? quid firmius? quid utilius? quid securius? Multa sunt Dei dona, quae tamen habent et mali, qui dicturi sunt, Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine tuo virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem? Hanc Dominus unitatem commendans pastoribus bonis, noluit multos appellare pastores. Neque enim, ut dixi jam, non erat pastor bonus Petrus, Paulus, Apostoli caeteri, et posteriores sancti episcopi, beatusque Cyprianus. Omnes hi pastores boni: et tamen ille pastoribus bonis nonlima disceptatione cum tanto patrefamilias colloquamur. Quid dicis, Domine, bone pastor? Tu enim bonus pastor, qui bonus agnus; idem pastor et pascua,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et apud bereticos. qui ꝓpt̾ ini¬
quitates et errores suos aliquid mole¬
stiarũ ꝑpessi fuerint. nomine mardy¬
rii se iactant: ut hoc pallio dealbati. fa¬
cilius furent᷑. quia lupi ft̃. Si aũt scire
uultis in quo numero habendi sint: pa
tradunt. estimandi st̃ sanguinẽ fu¬
disse ꝓ ouib: s pocus contra oues. Si
lingius hominũ loquar et angłorum.
caritatẽ auit ñ habeã: factus sũ sicut
ȩram̃tũ sonans. aut cimbalũ tuuiens.
Si sciero om̃ia sacram̃ta. et habuero
om̃em ꝓpħiam. et omnẽ fidẽ. ita ut
montes transferã: caritatẽ aũt ñ ha¬
beam: nichil sum. Magna gͦ res ẽ.
postremo fides: montes transferens.
Illa quidẽ magna st̃. S si ego hec sine
caritate habeam inquit: non illa s ego
nichil sũ. S adhuc istos ñ tetigit: qui
falso martirii nomine. inpassionib glo¬
riantur. audite ut eos tangat: immo
pocius ut transfodiat. Si distribuero
inqͥt om̃ia mea pauꝑib. et tradidero

Expanded text:
Nam et apud haereticos, qui propter iniquitates et errores suos aliquid molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habendi sunt, pastradunt, aestimandi sunt sanginem fudisse pro ovibus, sed potius contra oves. Si lincharitatem autem non habeam, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Si sciero omnia sacramenta, et habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero
Abbreviated transcription (Latin):
udiãmus dñm iħm. comm̃dantẽ
nobis boni pastoris officiũ. Inqͥ
comm̃datione. ammonuit nos
utiq ut intelligi datur: bonos ẽẽ pa¬
stores. Et tam̃ ne intelligeret᷑ ꝑuerso
modo multitudo pastorũ: ego sũ in¬
quit pastor bonus. Et unde sit pastor
bonus: consequent̃ ostendit. Pastor in¬
quit bonus: animã suã ponit ꝓ oui¬
bus. Mercennaruis aũt et qui non ẽ
pastor. uidet lupũ uenientẽ et fugit:
qm̃ ñ ẽ ei cura de ouibꝰ. Mercennariꝰ¬
petrus: non ẽ pastor bonus: Nonne
et ipse animã ꝓouib posuit: Quid
paulus: quid cȩteri apłi: Quid post
eorũ tempora consequent̃ beati ep̃i
martyres: quid etiã sc̃s iste cyprianus:
Nonne omns pastores boni? Non merce¬
narii. de quibus dicit᷑. am̃ dico uobis.
ꝑceꝑunt mercedẽ suã: Om̃s gͦ isti pas¬
tores boni. ñ solũ quia sanguinẽ fude

Expanded text:
udivimus Dominum Jesum commendantem nobis boni pastoris officium. In qua commendatione admonuit nos utique, ut intelligi datur, bonos esse pastores. Et tamen ne intelligeretur perverso modo multitudo pastorum: Ego sum, inquit, pastor bonus. Et unde sit pastor bonus, consequenter ostendit: Pastor, inquit, bonus animam suam ponit pro ovibus. Mercenarius autem, et qui non est pastor, videt lupum venientem, et fugit: cura de ovibus; mercenariPetrus? Nonne bonus pastor? nonne et ipse animam pro ovibus posuit? Quid Paulus? Quid caeteri Apostoli? Quid eorum tempora consequentes beuti episcopi martyres? Quid etiam sanctus iste Cyprianus? Nonne omnes pastores boni; non mercenarii, de quibus dicitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Omnes ergo isti pastores boni, non solum quia san
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Siquis ergo xp̃ianorũ hoc do¬
natiuo contentus forte non fuerit.
et querit amplus: incipit hoc ipso
carere quod meruit: Quod specialit̃
contingit hereticis arrianis. Dum
enĩ nescio quid amplius querunt:
ꝑdiderunt. Nam et catholicus cle¬
ricus: hac sententia retinetur. Si eni
non contentus stipendiis fuerit. quȩ
de altario dño uibente consequit᷑. Sed
exercet mercimonia. intcessiones uen¬
dit. iuduarũ munera libent̃ amplec¬
titur: hinc negociator magis potest
uideri quã clericus. Nec dicere pote¬
rimus. nemo nos inuasores arguit:
iuolentiȩ nullus accusat: quasi non
int̾dũ maiorẽ predã auiduis blandi¬
m̃ta eliciant. quã torm̃ta. Nec intẽ.
apud dm̃. utrũ. ui an circumuenti¬
one quis res alienas occupet.: dum¬
modo quo qͦ pacto teneat alienum.

Expanded text:
vit. Si quis ergo Christianorum hoc dovit. Si quis ergo Christianorum hoc donativo contentus forte non fuerit, et quaerit amplius, incipit hoc ipso carere quod meruit. Quod specialiter contingit haereticis Arianis: dum enim nescio quid amplius quaerunt, ti Spiritus perdiderunt. Nam et catholicus clericus hac sententia retinetur. Si enim non contentus stipendiis fuerit, quae de altario, Domino jubente, consequitur; sed exercet mercimonia, intercessiones vendit, viduarum munera libenter amplectitur: hic negotiator magis potest videri, quam clericus. Nec dicere possumus, Nemo nos invasores arguit, violentiae nullus accusat: quasi non interdum majorem praedam a viduis blandimenta eliciant, quam tormenta. Nec interest apud Deum utrum vi an circumventione quis res alienas occupet, dummodo quoquo pacto teneat alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
si amplus querit: tanquã calump¬
niator et concussor. ioħis sententia
condempnatur. Usq adeo aũt hoc in¬
oleuit malũ. ut iam quasi exconsu¬
etudine uendantur leges: corrum¬
pantur iuraͬ sententia ipsa uenalissit:
et nulla iam causa possit ẽẽ sine cau¬
sa. hec aũt diuina sententia quȩ ad
milites loquitur. potest etiã ad cleri¬
cos retorquert: Quia et si non milita¬
re uideamur scło: tam̃ deo et dño
militamꝰ sicut ait apłs nemo mili¬
tans dõ: obligat se negociis scłarib¬
Uidemur inquã non militare remis
sis ac fluentiᷤᷤ tunicis: sed habemus
militiȩ nr̃e cingulũ: quo castimoniȩ
interiora conftringamus. De quo
cingulo: dñs ait ad apłos suos. Sint
lumbi ur̃i p̃cuncti: et lucernȩ ar¬
dentes inmanib ur̃is. Milites igit᷑
xp̃i sumꝰ. et stipendiũ ab ipso donũq
ꝑcipimus: sicut dicit beatus apłs.
Qui dedit nobis pignus sp̃s: hoc est
qui sp̃s scĩ nos remuneratione dita¬

Expanded text:
si amplius quaerit, tanquam calumsi amplius quaerit, tanquam calumniator et concussor Joannis sententia condemnatur. Usque adeo autem hoc inolevit malum, ut jam quasi ex consuetudine vendantur leges, corrumpantur jura, sententia ipsa venalis sit, et nulla jam causa possit esse sine caus. Haec autem divina sententia quae ad milites loquitur, potest etiam ad clericos retorqueri: quia etiamsi non militare videamur saeculo; tamen Deo et Domino militamus, sicut ait Apostolus, Nemo militans Deo, obligat se negotiis saecularibusis ac fluentibus tunicis, sed habemus militiae nostrae cingulum, quo castimoniae interiora constringuntur: de quo cingulo 379 Dominus ait ad Apostolos suos: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Milites igitur Christi sumus, et stipendium ab ipso donumque cepimus, sicut dicit beatus Apostolus, Qui dedit nobis pignus Spiritus: hoc est qui Spiritus sancti nos remuneratione dita