comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siat. Non tttq uirtus. s causa uirtutis apud
dm̃ mercedẽ hab&. Et si a semita recta pau¬
lulũ declinaueris: ñ int̾ est utrũ ad dexterã
uadas an ad sinistrã. cũ uerũ it̃ ad miseris.
Te aut̃ faciente elemosinã. nesciat sinistratu¬
a qͥd faciat dextera tua. Non solũ elemosinã¬
tra nescire. Si eñ illa scierit. statĩ dextere o¬
ꝑa conmaculant᷑ Am̃dico uobis receper̃t
mercedẽ suã. Non dei mercedẽ: s suã. Lauda¬
tienĩ sunt ab hominib quoꝵ causa exercu¬
ere uirtutes. Tu autẽ cũ oraueris intra incu¬
biculũ. tuũ. et clauso ostio ora patrẽ tuũ.
in abscondito. Et simplicit̾ intentũ erudit¬
pectoris cogitatione. labiisq cõpressis. ore¬
mꝰ dnm. Quod et annã in regũ uolumine
fecisse legimꝰ. Labia in qͥt eiꝰ tantũ moueban¬

Expanded text:
. Non itaque virtus, sed causa virtutis apud Deum mercedem habet. Etsi a recta via paululum declinaveris, non interest utrum ad dexteram vadas, an ad sinistram, cum verum iter amiseris. Te autem faciente eleemosynam, nesciat 33 sinistra tua quid faciat dextera tua, ut sit eleemosynatra nescire; si enim illa scierit, statim dexterae opera commaculantur. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Non Dei mercedem, sed suam. Laudati sunt enim ab hominibus, quorum causa exercuere virtutes. Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum: et clauso ostio, ora Patrem tuum in abscondito, et Pnclusa pectoris cogitatione, labiisque compressis, oremus Dominum. Quod et Annam in Regum volumine fecisse legimus: Labia, inquit, ejus tantum moveban
Abbreviated transcription (Latin):
historia. missũ edissam. ad abagarũ regem
hosroenẽ. qͥ ab euuanglista luca uidas ia¬
cobi appellat᷑ et alibi appellat᷑ lebblus
qͦd interp̾tat᷑ corculus. Credendũq ẽ eũ fu¬
isachar. uocabulũ sũpsit ut qͦdã uiatico
in condẽpnationẽ natus sit sui. lsac̾ar enĩ
int̃pretat᷑ merces. ut significet᷑ preciũ

Expanded text:
storia missum Edessan ad Abgarum regem Osroenae, qui ab evangelista Luca Judas Jacobi dicitur: et alibi appellatur Lebaeus , quod interpretatur corculum. Credendumque est eum fuIsachar vocabulum sumpsit: ut quodam vaticinio in condemnationen sui natus sit. Isachar enim interpret
Abbreviated transcription (Latin):
Audiat marcion et manicheus. et ceteri here¬
tici qͥ uetꝰ laniant testam̃tũ. et discant sal¬
uatorẽ appellari. filiũ dauid. Si enĩ ñ ẽ natꝰ
in carne. qͦmͦ appellat᷑ filiꝰ dauid: Et com¬
minatꝰ ẽ. eis ihc̃ dicens. Uidete ne qͥssciati liui
autẽ exeuntes. diffamauerunt eũ ꝑ totã ter¬
rã illã. Et dñs ꝓpt̃ humilitatẽ fugiens iac
tantie glãm. hoc p̃coꝑat. et illi ꝓpt̾ memori¬
am glẽ ñ possut tacere beneficiũ. slota gͦ
aliqͥa int̾ se iustũ cẽ. contrariũ. Cecusti. in
decimo curant᷑ loco. Egressi autẽ illi. ecce
obtulert̃ ei homine̾ mutũ.: demoniũ haben¬
tẽ. Et eiecto demone. locutꝰ est mutꝰ. Endeci

Expanded text:
Audiant Marcion et Manichaeus, et caeteri haeretici, qui vetus laniant Instrumentum: et discant Salvatorem appellari filium David; si enim non est natus in carne, quomodo vocatur filius David? Et comminatus est illis Jesus, dicens: Videte ne quis sciat. Illi autem exeuntes, diffamaverunt eum in tota terrtantiae gloriam, hoc praeceperat: et illi propter memoriam gratiae non possunt tacere beneficium. Nota ergo aliquid inter se jussum esse contrarium. Caeci isti in decimo curantur loco. Egressis autem illis, ecce obtulerunt ei hominem mulum, daemonium habentem: et 55 ejecto daemonio, locutus est mu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ publicanũ. Ceteri euuangłiste in con¬
iunctione hominũ. pͥmũ ponunt mathe¬
ũ. et postea thomã nec publicani nomen
ad scribunt ne antiqͦ conũsationis recor¬
dantes. suggillare euuangłistã uideren¬
tur. Iste uͦ ut su pradiximꝰ. et pꝰthomã se
ponit et publicanũ appellat: ut ubi ba¬
bundauit peccatũ. suꝑ habundet gr̃. Ss¬

Expanded text:
us publicanus. Caeteri evangelistae in conjunctione nominum primum ponunt Matthaeum, et postea Thomam, et publicani nomen non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evangelistam videantur. Iste vero, ut supra diximus, et post Thomam se ponit, et publicanum appellat, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gr
Abbreviated transcription (Latin):
gerint penitentiã: et p̾ferunt᷑ eis tirꝰ et sidon
urbes idolatrie et uiciis deditȩ. Preferuntur
autẽ ideo. qͦd tirus et sidon. naturalẽ tantũ
legẽ calcauerint. iste uͦ pꝰ transgressionẽ na¬
turalis legis et scripte: signa etiam que apud
eos facta sunt paruiduxerint. Querimꝰ ubi
scriptũ sit qͦd in cororam et hethsaida dñs
signa fecerit. Supralegimꝰ circuibat ciuitates
om̃s et uicos. curans omnẽ infirmitatẽ eꝑ reliq̃.¬

Expanded text:
egerint poenitentiam, et praeferuntur eis Tyrus et Sidon, egerint poenitentiam, et praeferuntur eis Tyrus et Sidon, urbes idololatriae et vitiis deditae. Praeferuntur autem ideo, quod Tyrus et Sidon naturalem tantum legem calcaverint, istae vero post transgressionem naturalis Legis et scriptae, etiam signa quae apud eas facta sunt, parvi duxerint. Quaerimus ubi scriptum sit, quod in Chorozain et Bethsaida Dominus signa fecerit. Supra legimus: Et circuibat civitates omnes et vicos, curans omnem infirmitatem, et reliq
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. Ergo qͥa uos noluistis utrãq reciꝑe disciplinã.
iustificata ẽ. sapientia a filuis suis. id ẽ. dei dispen¬
satio atq doctrina. Et ego qͥsũ denurtꝰ et dĩ sapi¬
prudentib apud semetipsos. In qͥb: dã euuan¬
geliis legit᷑ iustificata ẽ. sapientia ab oꝑibus
suis. Sapientia qͥppe. ñ querit uocis testimo¬
niũ. sed oꝑũ. Tunc cepit ex ꝓbrare ciuitatib in
qͥb facte sunt pluri me uirtutes eiꝰ. quia ñegis¬
sent pęnitentiã. Exprobratio ciuitatũ cororaĩ
et bethsaida. et capharnaũ capituli huiꝰ titulo
pandit᷑. qͦd ideo ex probrauerit eis. qr pꝰ factas
uirtutes et signa quã plurima. ñ egerint pę¬
nitentiã. Ue tibi cororaĩ. ue tͥ bethsaida. qr si
in tiro et sidone facte essent uirtutes que fac.¬
te st̃ in uobis. olim incilicio et cinere penitẽ¬
tiã egissent. Uerũtam̃ dico uobis. remissiuserit¬
plangunt᷑. qͦd pꝰ tanta signa atq uirtutes ñe

Expanded text:
. Ergo quia vos noluistis utramque recipere disciplinam, justificata est sapientia a filiis suis: id est, Dei dispensatio atque doctrina. Et ego qui sum Dei virtus et Dei sapiprudentibus apud semetipsos . In quibusdam Evangeliis legitur: Justificata est sapientia ab operibus suis . Sapientia quippe non quaerit vocis testimonium, sed operum. Tunc coepit exprobrare civitatibus in quibus sunt factae plurimae virtutes ejus, quia non egissent poenitentiam. Exprobratio civitatum Chorozain, et Bethsaidae et Capharnaum, capituli hujus titulo panditur. Quod ideo exprobraverit eis, quia post factas virtutes et signa quamplurima, non egerint poenitentiam. Vae tibi, Chorozain; vae tibi, Bethsaida: quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent. Verumtamen dico vobis: Tplanguntur, quod post tanta signa atque virtutes non
Abbreviated transcription (Latin):
siue erinatiis. Timidũ enĩ animał: in petre ca¬
uernas se recipit: et cutis asꝑa et tota armata
iaculis tali se ꝓtec̾tione tutat᷑ Inde et moy si
dicit᷑. eo tẽpore qͦ de egipto fugerat: et lepus¬
culus dñi erat. sta inforamine petre. et poste¬
riora mea uidebis. qr edificauit domũ suam
pulã redigi. om̃is hereticoꝵ sermo ad hoc edifi¬
cat᷑ ut corruat. Erat autẽ docens eos ut potesta¬
tẽ habens. ñ ut scribe eoꝵ et pharisei. Illi enĩ
ea docebant popłos que scripta sunt in moyse
et ꝓphãtũ plibertate uoluntatis sue uel ea que mi

Expanded text:
sive herinaciis . Timidum enim animal in petrae casive herinaciis . Timidum enim animal in petrae cavernas se recipit: et cutis aspera, et tota armata jaculis, tali se protectione tutatur. Unde et Moysi dicitur eo tempore quo de Aegypto fugerat, et lepusculus Domini erat: Sta in foramine petrae, et posteriora mea videbis . Qui aedificavit domum suam pulam redigi, omnis haereticorum sermo ad hoc aedificatur, ut corruat. Erat enim docens eos sicut potestatem habens, et non sicut Scribae et Pharisaei. Illi enim ea docebant populos, quae scripta sunt in Moyse  pro libertate voluntatis suae, vel ea
Abbreviated transcription (Latin):
confitebor. illis. Signant᷑ dixit confitebor.
qͥa multa ante tẽpora dicere dissimulauerat.
Non noui uos. Non nouit dñseos qͥ pereunt.
Obserua autẽ quare addiderit. nũquã nouiuos.
siuixta quosdã om̃s homines interrationa¬
biles semꝑ uersati sunt creaturas. Recedite
qͥoꝑati estis iniqͥtatẽ ne uideret᷑ tollere pe¬
nitcutiã: sed qͥ oꝑamini. hoc est qͥusq in p̃¬
sentẽ horã cũ uidicii tẽpꝰ aduenerit. licet ñ
habeatis facultatẽ peccandi : tam̃ adhuc ha¬
betis affectũ. x Uii.¬
t descendit pluua et uenerunt. flumina
subruere nitit᷑. diabolus. ẽ. flumina: omnes
antichristi qͥ contra xp̃m sapiunt. Uenti:
spiritales nequitie incelestib Et ñ cecidit. fun¬
minꝰ fundauit ecclãm. Ab hac petra. & apłs
petrus sortitꝰ est nom̃. Suꝑ huiꝰ cemodi petrã.
ñ inueniunt᷑ serpentis uestigia. De hac et ꝓ¬
phã loqͥt᷑ confident̃. Statuit sup̃ petrã me¬
ospedes. Et in alio loco. Petra refugiũ leporib

Expanded text:
ovi vos. Signanter dixit confitebor, quia multo ante tempore dicere dissimulaverat: non novi vos. Non novit Dominus eos qui pereunt. Observa autem quare addiderit, numquam novi vos, si juxta quosdam omnes homines inter rationabiles semper versati sunt creaturas. Discedite qui operati estis iniquitatem, ne videretur tollere poenitentiam, sed qui operamini, hoc est, qui usque in praesentem horam, cum judicii tempus advenerit, licet non habeatis facultatem peccandi, tamen adhuc habetis affectum. Et descendit pluvia, et venerunt flumina, subvertere nititur, diabolus est; flumina, omnes Antichristi, qui contra Christum sapiunt; venti, spiritales nequitiae in coelestibus. Et non cecidit domus, funminus fundavit Ecclesiam : ab hac petra apostolus Petrus sortitus est nomen. Super hujuscemodi petram non inveniuntur serpentis vestigia . De hac et propheta loquitur confidenter: Statuit super petram pedes meos . Et in alio loco: Petra refugium leporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ. Si ficri potest qͦd ex uobis ẽ. cũ om̃ib
hominib pacẽ habentes. Nã & in p̾cedenti
capitulo dixerat. si offeres munꝰ tuũ ad alta¬
re. & ibi recordatꝰ fueris. qr fr̃ tuus habet aliqͥd
aduersũ te. et hoc finito statĩ infert. esto beni¬
uolus aut benignꝰ adu̾sario tuo. et reliqͦ con
seqͣntib iub& .uii. Diligite in imicos ur̃os. be
nefacite his qͥoderunt uos. et orate ꝓ ꝑseqͤͣnti¬

Expanded text:
centem: Si fieri potest, quantum in vobis est cum omnibus hominibus pacem habentes . Nam et in praecedenti capitulo dixerat: Si offeras munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te. Et hoc finito statim infert: Esto benevolus, aut benignus adversario tuo, et reliq. Et in consenquetibus jubet: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui vos oderunt, et orate
Abbreviated transcription (Latin):
ut surdus quã mutꝰ intelligat᷑. S moris ẽ. scͥp¬
turarũ iu ꝙͥon. indifferent᷑ uel surdũ uel
mutũ dicere. Spiritalit̾ autẽ sicut ceci lu¬
men recipunt. sic et muti ad loqͦndũ lin¬
gua laratur. ut confitet᷑ deũ quẽ ante ne¬
gabat. Et mirate sunt turbe dicentes. Nũquã¬
sic apparuiti in isrł. Pharisei autẽ dicebant
In pͥncipe demonioꝵ. eicit demonia. Turba¬

Expanded text:
magis quam mutus intelligatur. Sed moris est Scripturarum κωφὸν indifferenter, vel mutum vel surdum dicere. Spiritualiter autem sicut caeci lumen recipiunt: sic et muti ad loquendum lingua laxatur, ut confiteatur eum, quem antea denegabat. Et miratae sunt turbae, dicentes: Numquam apparuit sic in Israel. Pharisaei autem dicebant: In principe daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
rabat eũ. De monte dño descendente occur¬
runt turbe: qr ad altiora ascendere ñ ualue¬
rant. Et pͥmꝰ ei occurrit leꝓsus: necdũ enĩ po¬
terat. cũ lepra tam multiplicẽ in monte sal¬
uatoris audire sermonẽ. Et notandũ qͦd hic
pͥmꝰ spetialit᷑ curatꝰ sit. scd̾o puer centurio¬
ũ: quarto loco qui oblati sunt ei a demonio
uerati. quoꝵ sp̃c uerbo eiciebat. quando et¬
om̃s male habentes curauit. Et ecce leꝓsus
ueniens. ad orabat eũ dicens. Recꝰte post p̃¬
dicationẽ atq doctrinã. signi offert᷑ oc casi
mundare. Qui uoluntatẽ rogat: de uirtu¬
manũ dño: statĩ lepra fugiti Simulq consi¬
dera: quã humilis et sine iactantia responsio
Iue dixerat siuis. dñs respondit uolo. Ille pre¬
miserat. potes me mundare.: dñs uingit & di¬
cit mundare: Non enĩ ut pleriq latinor pu¬
tant. iungendũ est. et legendũ uolo mun¬
dare. s seꝑatĩ ut pͥmũ dicat. uolo. deinde ĩ

Expanded text:
ens. De monte Domino descendente, occurrunt turbae, quia ad altiora ascendere non valuerunt. Et primus ei occurrit leprosus. Necdum enim poterat cum lepra tam multiplicem in monte Salvatoris audire sermonem. Et notandum quod hic primus specialiter curatus sit: secundo, puer Centuriocitans in Capharnaum: quarto loco, qui oblati sunt ei a daemonio vexati, quorum spiritus verbo ejiciebat, quando omnes male habentes curavit. Et ecce leprosus veniens adorabat eum, dicens. Recte post praedicationem atque doctrinam signi offertur occasiomundare. Qui voluntatem rogat, de virtumanum Domino, statim lepra fugit. Simulque considera quam humilis et sine jactantia responsio. Ille dixerat, si vis: Dominus respondit, volo. Ille praemiserat, potes me mundare: Dominus jungit, et dicit, mundare: Non ergo ut plerique Latinorum putant, jungendum est, et legendum volo mundare: sed separatim, ut primum, dicat, volo: deinde imp
Abbreviated transcription (Latin):
Neq mittunt uinũ nouũ in utres ueteres. alio¬
qͥn rũpunt᷑ utres et uinũ effundit᷑. et ut respe¬
reunt. S uinũ nouũ in utres nouos mittunt.
natus qͥs fuerit. et ueteri homine deposito. ꝑ pas¬
sionẽ meã nouũ homine̾ induerit. ñ potest se¬
ueriora ieuinia et continentie c̃tincre p̃cepta.
ne ꝑ austeritatẽ ninuã. etiã credulitatẽ quã
nc̃ habere uidet᷑ amuitat. Duo autẽ exẽpla po
seos. plagunculã uestim̃ti noui et uinũ nouũ.
p̾cepta euuangelica sentienda. que ñ possunt
sustinere uidei. ne maior. scissura fiat. Tale qͥd
et galathe facere cupiebant ut cũ euuangelio
legis pcepta miscerent: et in utrib ueteribus
miterent uinũ nouũ. S apłs ad eosloquitur.
O insipientes galathe. qͥs uos fascinauit uerita¬
tiꝰ quã scribis et phariseis ẽ. infundendus qͥ
maioꝵ traditionib deprauati. sinceritatem
p̾ceptoꝵ. xp̃i ñ poterant custodire. Alia ẽ

Expanded text:
Neque mittunt vinum novum in utres veteres: alioNeque mittunt vinum novum in utres veteres: alioquin rumpuntur utres, et vinum effunditur, et utres pereunt. Sed vinum novum in utres novos mittunt, natus quis fuerit, et veteri homine deposito, per passionem meam, novum hominem induerit, non potest severiora jejunii et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam nunc habere videtur, amittat. Duo autem exempla possaeos. Plagula vestimenti novi, et vinum novum, praecepta Evangelica sentienda, quae non possunt sustinere Judaei, ne major scissura fiat. Tale quid et Galatae facere cupiebant, ut cum Evangelio Legis praecepta miscerent, et in utribus veteribus mitterent vinum novum; sed Apostolus ad eos loquitur: O insensati Al. insipientes Galatae! quis vos fascinavit veritapotius, quam Scribis et Pharisaeis est infundendus, qui majorum traditionibus depravati, sinceritatem praeceptorum Christi non poterant custodire. Alia est
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ẽ. De hoc scõ sp̃aliq conubio. apłi sunt ꝓ¬
creati. qͥ lugere ñ possunt. quã diu sponsã intha¬
lamo uident et sciunt sponsũ eẽ cũ sponsa.
Quando uͦ transiert᷑ nuptie & passionis acresur¬
rectionis tẽpꝰ aduenerit: tc̃ sponsi filu ieiuna¬
bt̃. Non nulli putant iccirco pꝰdies quadra¬
ginta passionis ieiunia debere cõmiti. lico
statĩ dies pentecostes et sp̃e sc̃s adueniens. in¬
dicat nobis festiuitatẽ. Et ex huiꝰ occasione
testimonii: montanꝰ & pͥsca et maximilla. e¬
tiã pꝰ pentecosten facuint quadragesimã. qͦd
ablato sponso. filii sponsi debeant ieuinare.
Ecclẽ autẽ consuetudo ad passionẽ dñ & resur¬
rectionẽ ꝑ humilitatẽ carnis uenit. ut spãlisa
gimine ieiunio corꝑis p̃parem᷑. Iuxta legis au¬
tẽ tropologiã. sciendũ qđ quãdu sponsus no
tunc luctus recipiendus. Nems inmittit cõmis
plenitudinẽ eiꝰ de uestim̃to: & peior scissura fit.

Expanded text:
hoc sancto spiritualique connubio, Apostoli sunt procreati, qui lugere non possunt quamdiu sponsam in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Nonnulli putant idcirco post dies quadraginta Passionis, jejunia debere committi: licet statim dies Pentecostes et Spiritus sanctus adveniens, indicant nobis festivitatem. Et ex hujus occasione testimonii, Montanus, Prisca, et Maximilla etiam post Pentecosten faciunt quadragesimam: quod ablato sponso, filii sponsi debeant jejunare. Ecclesiae autem consuetudo ad passionem Domini et resurrectionem per humilitatem carnis venit, ut spirituali saginae jejunio corporis praeparemur. Juxta tropologiam autem sciendum, quod quamdiu sponsus nobtunc luctus recipiendus. Nemo autem immittit cplenitudinem ejus a vestimento, et 52 pejor scissura fit.
Abbreviated transcription (Latin):
impone manũ suꝑ eã. et uiuet. Et surgens
ihẽ sequebat᷑ eũ et discipuli eiꝰ. Octauũ sig¬
nũ ẽ. in quo pͥnceps suscitari postulat filiã
suã.: nolens de mysterio uere circũcisionis
excludi. S subintrauit mulier sanguine flu¬
ens. et octauo sanat᷑ loco. ut pͥncipis filia de
hoc exclusa numero ueniat ad nonũ. uixta
illud qͦd in psalmis dicit᷑. ethiopia pueniet
manꝰ eiꝰ deo. Et cũ intrauerit plenitudo gen

Expanded text:
super eam, et vivet. Et surgens Jesus sequebatur eum et discipuli ejus. Octavum signum est, in quo princeps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio verae circumcisionis excludi. Sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia, de hoc exclusa numero, veniat ad nonum, juxta illud quod in Psalmo dicitur: Aethiopiam praeveniat manus ejus Deo , et Cum intraverit plenitudo g
Abbreviated transcription (Latin):
nete lapide. et succinis hec eẽ uis dicit᷑ ut anu¬
los et stipulã et festucas sibi copulent: quanto
maiꝰ dñs omniũ creaturarũ ad se trahere po¬
terat qͦs uolebat: Et factũ ẽ discũbente ihũ in
domo: ecce multi publicani et peccatores ueni¬
entes discũbebant cũ ihũ. & reliqͦ. Uidebant¬
publicanũ a peccatis suis ad meliora conũsum.
locũ inuenisse penitentie: et obid etiã ipsi ñ des¬
ꝑant salutẽ. Neq uͦ in pͥstinis uieus ꝑmanentes.
ueniunt ad ihm̃. ut pharisei et scribe murmu

Expanded text:
nete lapide et succinis haec esse vis dicitur, ut annunete lapide et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto magis Dominus omnium creaturarum ad se trahere poterat, quos volebat? Et factum est, discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores venientes, discumbebant cum publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae; et ob id etiam ipsi non desperant salutem, neque vero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et S
Abbreviated transcription (Latin):
geliste ꝓpt᷑ uerecundiã et honorẽ mathei no¬
luerunt eũ nomine appellare uulgato s dixe¬
runt leui. Duplici quippe: uocabulo fuit. lp¬
se autẽ matheus scđim ilud qͦͥd salomone pre¬
cipit᷑. iustus accusator sui ẽ in pͥncipio sermo¬
nis. et in alio loco dic tu peccata tua. ut iusti¬
ficeris: matheũ se et publicanũ nominat. ut
ostendat legentib nullũ debere salutẽ desꝑa¬
re. si ad meliora conuersus sit. cũ ipse de pub¬
licano in aplm̃ sit repente mutatꝰ. Arguit
in hoc loco porphiriꝰ et uilianꝰ augustus. uel
imꝑitiã historie m̃tientis. uel stulticiã eoꝵ.
qͥ statĩ secuti s̃ saluatorẽ. quasi irrationabilit᷑
quelib& uocantẽ hominẽ sint secuti. cũ tan¬
te uirtutes tantaq signa pcesserint. qͦ aplõs
anteꝗͣ crederent uidisse ñ dubiũ.ẽ. Certe ful¬
gor ipse et maiestas diuinitatis occulte. quȩ
etiã in humana facie relucebat. ex pͥmo ad se ui¬
dentes trahere poterat aspecꝰtu. Si enĩ inmag¬

Expanded text:
gelistae, propter verecundiam et honorem Matthaei, noluerunt eum nomine appellare vulgato, sed dixerunt, Levi ; duplici quippe vocabulo fuit. Ipse autem Matthaeus, secundum quod a Salomone praecitur: Justus accusator est sui in principio sermonis . Et in alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salutem desperare, si ad meliora conversus sit; cum ipse de publicano in apostolum sit repente mutatus. Arguit in hoc loco Porphyrius et Julianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocantem hominem sint secuti, cum tantae virtutes, tantaque signa praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in mag
Abbreviated transcription (Latin):
utꝰ transeat afinib eoꝵ. ñ de suꝑbia hocfa¬
ciunt ut ñ nulli arbitrant᷑ s de bumilitate:
ꝗͣse p̃sentia dñi indignos iudicabant. Sic̃
et petgus in captura p̾isciũ cadens ad ge¬
nua saluatoris ait. Eri a me dñe. qr pecca¬

Expanded text:
ut transeat a finibus eorum, non de superbia hoc faut transeat a finibus eorum, non de superbia hoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate qua se praesentia Domini indignos judicabant, sicut et Petrus in captura piscium cadens ad genua Salvatoris, ait: Exi a me, Domine, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris. torm̃ta s̃ demonũ. Ridiculeq pu¬
tant qͥdã demones scire filiũ dei et diabolũ
ignorare. eo qͦd minoris malitie sint isti quã
ille cuiꝰ satellites s̃ cũ omĩs scientia discipulo¬
rũ ad magisttũ referenda sit: & tã demones ꝗͣ
diabolus suspicari. magis filiũ dei. quã nosse
intelligendi sint. Nemo enĩ patrẽ nouit. nͥ filiꝰ.
& cui uoluerit filiꝰ reuelare. Si eicis nos: mitte
nos ingrege̾ porcoꝵ. Et ait illis. Ite. Nonqͦdẽ¬
ite. s ut ꝑ interfectionẽ porcoꝵ hominib sa¬
lutis occasio p̃beret᷑. Pastores enĩ ista cernentes.
nuntiant statĩ ciuitati. Frubescat maniche¬
us di de eadẽ substantia et ex eodẽ auctore
hominũ. bestiarũq s. anime. qͦmͦ obuniꝰ ho¬
minis salutẽ duo milia porcoꝵ suffocant᷑¬
Et ecce om̃is ciuitas exiit obiuã ihũ: et uiso eo
rogabant ut transir& fines eoꝵ. Qđ rogañ

Expanded text:
vatoris tormenta sunt daemonum. Ridiculeque puvatoris tormenta sunt daemonum. Ridiculeque putant quidam daemones scire Filium Dei et diabolum ignorare, eo quod minoris malitiae sint isti quam ille, cujus satellites sunt: cum omnis scientia rum ad magistrum referenda sit, et tam daemones, quam diabolus suspicari magis Filium Dei, 48 quam nosse intelligendi sunt  Al. sint. Nemo enim Patrem novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcoonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Pastores enim ista cernentes, statim nuntiant civitati. Erubescat Manichaeus. Si de eadem substantia et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt animae, quo modo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantEt ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo, rogabant eum, ut transiret a finibus eorum. Quod rogant
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ.Hliuꝰ signi typũ in iona legimꝰ: quan¬
do ceteris ꝑiclitantib ipse securus est. &
dormit es stscitat᷑: et imꝑio ac sacram̃to
passionis suȩ liberat suscitantes. Tunc
surgens imꝑauit uentis et mari. Et ex hoc
loco intelligimꝰ. qͦd om̃s creature sentiant
creatorẽ. Iuib enĩ increpat᷑ et imꝑat᷑. sen¬
tunt imꝑantẽ. Non errore bereticoꝵ. qͥ
sibilia st̃ Porro homines mirati st̃ dicentes
Qualis est. hic q et uenti et mare obediuq̃
eu HNon discipuli sed naute. et ceteri qͥ i na¬
uierant mirabant᷑ Si autẽ qͥs contentiose
uoluerit eos qͥ mirabant᷑ fuisse disciplõs. res¬
pondebimꝰ recte homines appellatosqͥ neccdũ
potentiã nouerant saluatoris. & &.
uitos. uelut si serui fugitiui post multũ
tẽꝑis dnm suũ uideant. nichil aliud ni¬
si de uerberib dep̃cant᷑ Sic et demones cer¬
nentes dnm̃ in terris repente conũsar. adu¬
dicandos se uenisse credebant. Presentia sal¬

Expanded text:
Hujus signi typum in Jona legimus , quando, caeteris periclitantibus, ipse securus est, et dormit, et suscitatur; et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantesurgens, imperavit ventis et mari. Ex hoc loco intelligimus, quod omnes creaturae sentiant creatorem, quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem non errore haereticorum, qui sibilia sQualis est hic, quia venti et mare obediunt ei. Non discipuli, sed nautae, et caeteri qui in navicula erant, mirabantur, sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, qui necdum potentiam noverantvitos. Velut si servi fugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur; sic et daemones, cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Sal
Abbreviated transcription (Latin):
hebrei ac assirii sermonis expressit. Qđ enĩ gre¬
ce dicit᷑ chere. et latine aue. hoc hebreosiroq
sermone appellãt solomlach. id ẽ salamalach
id ẽ pax tecũ. Qͦd autẽ p̃cipit tale est. Introeim¬
tes domũ pace̾ imp̾camini hospiti. et quantũ
in uobis est discordie bella sedate. Si autẽ orta
fuerit contradic̾tio. uos mercedẽ habetis de ob¬
lata pace. illibellũ qͦd habere uoluerunt possi¬

Expanded text:
Hebraei ac Syri sermonis expressit. Quod enim GraeHebraei ac Syri sermonis expressit. Quod enim Graece dicitur chaere, et Latine ave, hoc Hebraico Syroque sermone salomlach, sive samalach, id est, pax tecum. BEDA. Ptes in domum, pacem imprecamini hospiti, et quantum in vobis est, discordiae bella sedate. Si autem orta fuerit contradictio, vos mercedem habebitis de oblata pace; illi bellum, quod habere voluerunt, possi
Abbreviated transcription (Latin):
ris uinculis alligari. sed scãm terrã in gredi¬
entes ẽẽ nudos. Ileq habere uirgã que uerta¬
t in colubrũ. nẽq in aliqͦ p̃sidio carnisinni¬
ti. qͥa istiꝰmodi uirga et baculus arundine¬
us est. quẽ si paululũ presseris. frangit᷑. et
manũ tranfforat in cũbertis. In quãcũq
ciuitatẽ aut castellũ intraueritis. interro¬
gate qͥs in ea dignꝰ sit. et ibi manete donec
exeatis Suꝑ ordinatione ep̃i et diaconi.:
euntes urbẽ scire ñ poterant quis qualis eẽt.
E rgo hospes fama eligendus est populi. et iudi¬
cio uicinorũ. ne p̃dicationis dignitas suscipi¬
entis in famia deturpet᷑. Cũ umiu̾sis debeant
p̃dicare. hospes unꝰ eligit᷑. ñ tribuens ei benefici¬
acciꝑe grãm quã dare. Intrantes autẽ indo¬
mũ. salutate eã. Et siqͥdẽ fuerit domꝰ digna:
ueniet pax ur̃a suꝑ eã. Sin autẽ ñ fueritꝰ dig¬

Expanded text:
ris vinculis alligari, sed sanctam terram ingrediris vinculis alligari, sed sanctam terram ingredientes, esse nudos; neque habere virgam quae vertatur in colubrum, neque in aliquo praesidio carnis inniti , quia istius modi virga et baculus arundineus est , quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis. In quamcumque enim civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. Super ordinatione episcopi et diaconi Paeuntes urbem, scire non poterant quis qualis esset. Ergo hospes fama eligendus est populi, et judicio vicinorum, ne praedicationis dignitas suscipientis infamia deturpetur. Cum universis debeant praedicare, hospes unus eligitur, non tribuens beneficiaccipere gratiam, quam dare. Intrantes autem domum, salutate eam. Et siquidem fuerit domus illa digna, veniet pax nostra super eam: sin aute
Abbreviated transcription (Latin):
to p̃cepit duas corꝑis sũmitates ñ eẽ uelandas.
nec adsuefieri debere mollitie capitis et pedũ
Cũ enĩ hec habuerint firmitatẽ cetera robus¬
baculi p̃sidiũ cur queramꝰ: Et qr quodã mͦ nu¬
tẽ p̃cepti seqͦnti sententia temꝑauit dicens dia¬
nꝰ est oꝑariꝰ cibo suo. Tantum inquit accipite:
quantũ in uictu et uestitu uobis necessariũ ẽ.
Unde et apłs replicat. habentis uictũ et uestum¬
Ut quoꝵ discipuli metunt spiritalia. consorts
eos faciant carnaliũ suoꝵ. ñ in auaritia. s in ne¬
cessitate. Hec historice diximꝰ. ceterũ sedm̃ anago¬
gen. ñ lic& magistris aurũ et argentũ et pecu¬
niã que in tonis ẽ possidere. Sepe legimꝰ accipi
nobis ñlic& ab aliis accipere s data adño põs¬
sidere Neq hereticori et philosophor ꝑũseq doc¬
trine susciꝑe disciplinas Non sclĩ pondere premi
neq duplici esse animo. neq pedes nr̃os mortife¬

Expanded text:
to praecipit duas corporis summitates non esse velandas, to praecipit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae capitis et pedum, cum enim haec habuerint firmitatem, caetera robusbaculi praesidia cur quaeramus? Et quia quodammodo nutem praecepti sequenti sententia temperavit, dicens: Dignus est operarius cibo . Tantum inquit accipite, quantum in victu et vestitu vobis necessarium est. Unde et Apostolus replicat: Habentes victum et vestiut quorum discipuli metunt spiritualia, consortes eos faciant carnalium suorum, non in avaritia, sed in necessitate. Haec historice dixerimus. Caeterum secundum anagogen: Non licet magistris aurum et argentum et pecuniam quae in zonis est, possidere. Aurum saepe legimus pro nobis non licet ab aliis accipere, sed data a Domino possidere: neque haereticorum et philosophorum perversaeque doctrinae suscipere disciplinas; non saeculi pondere premi, neque duplici esse animo, neque pedes nostros mortife
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑariꝰ meros: fita. Consequent᷑ hec precipit.
euuangelitatorib ueritatis qͥb ante dixerati
gratis accepistis. gratis date Sienĩ sic p̃dicañ.
ut p̃ciũ ñ accipiant: suꝑflua ẽ. aur et argen
ti nũmoꝵq possessio. Nam si habuissent au¬
rũ argentũ. uidebantur ñ causa salutis ho¬
minũ sed causa lucri p̃dicare. Neq esin sac¬
culis. Iui diuitias detruncarat ꝓpemodũ
tia gubernare seipsos posse. ostenderent nichi
cogitare de crastino. Hon perã inuia. Erhoc¬
p̃cepto arguit. philosophos qui uulgo appel¬
lant᷑ battro perite qͦd contẽptores seculi et
omã ꝓ nichilo ducentes. cellariũ secũ uehebã.
Neq duas tunicas. Induab tunicis. uidet᷑ m
duplex ostendere uestim̃tĩ. Non qͦd in locisscithie
et glatiali niue rigentib una qͥs tunica debe¬
at ẽẽ contentꝰ s qͦđ in tunica uestim̃tũ eẽ in¬
telligamꝰ. ne aliud uestiti. aliud nobis futuro¬
rũ timore seruemꝰ. Neq calciamenta. Et pla¬

Expanded text:
. Consequenter haec dat praecepta evangelizatoribus veritatis, quibus ante dixerat: Gratis accepistis, gratis date. Si enim sic praedicant, ut pretium non accipiant, superflua est auri argentique et nummorum possessio. Nam si habuissent aurum et argentum, videbantur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Neque aes in sacculis. Qui divitias detruncarat  Al. dettia Dei gubernari, seipsos ostenderent nihil cogitare de crastino. Non peram in via. Ecepto arguit philosophos, qui vulgo appellantur bactroperitae, quod contemptores saeculi, et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehant. Neque duas tunicas. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus, sed quod in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore reservemus. Neque calceamenta. Et Pla
Abbreviated transcription (Latin):
tã. s ut etiacic fortitudinuis iudicet᷑. ad di¬
tõ esteet surręxit et ministrabat eis. Iila manu
minĩstrabat. que et tacta fuerat et sanata.
Uesꝑe autẽ fac̾to: obtulert̃ ei multos. demonia
habentes. et eiciebat spc̃ uerbo. et om̃s male
habentes curabat. Non mane ñ meridie sed
aduesꝑã curantur qͥndo sol occubiturꝰ est.
quando granũ tritici in terra morit᷑ ut mul¬
tos fructus afferat. x Uiiii¬

Expanded text:
tam; sed ut ἐπίτασις fortitudinis indicetur, additam; sed ut ἐπίτασις fortitudinis indicetur, additum est: Et surrexit, et ministrabat eis. Illa manus ministrabat, quae et tacta fuerat, et sanata. Vespere autem facto, obtulerunt ei multos daemonia habentes: et ejiciebat spiritus verbo, et omnes male nes non mane, non meridie, sed ad vesperam curantur, quando sol occubiturus est, quando granum tritici in terra moritur, ut multos fructus afferat. Soli
Abbreviated transcription (Latin):
brahã celi conditor pat̾ xp̃i ẽ. iccirco in reg¬
noceloꝵ ẽ. abrahã cũ qͦ accubiture st̃ nati¬
ones que crediderint in xp̃m filiũ creato¬
ris. Et ille parit᷑ sensus implet᷑ de qͦ supra di¬
ximꝰ incenturionis fide gentiũ fieri preroga¬
tiuã. dũ ad illiꝰ credulitatẽ de oriente et oc¬
cidente credituri popłi cõmemorant᷑ filu
expellit᷑. lum̃ reliͥqͥt. iccuto exteriores tene¬
bre nominant᷑ Ibi erit fletꝰ et stridoꝵ den¬
tiũ. Sifletus oculor et stridor dentiũ. ossa
demonstrat: uera est gͦ corpori. et eoꝵ dem
menbror que cetiderant resurrectio. Cũ
uenisset ihc̃ in domũ petͥ: iudit sochrũ eiꝰ¬
Tangit᷑ manꝰ muberis: et sanatis oꝑib eiꝰ pecca¬
toꝵ infirmitas fugit. slatura hominũ istius
modi est. ut post febrẽ magis lassescant cor¬
pora. et incipiente sanitate egrotationis sen
tiant mala. Uerũ sanitas que confert᷑ a do¬
mino. torasimul re dit. nec sufficit eẽ sana¬

Expanded text:
circo in regno coelorum est, et Abraham, cum quo accubiturae sunt nationes, quae crediderint in Christum filium creatoris, et ille pariter sensus impletur, de quo supra diximus in centurionis fide, gentium fieri praerogativam, dum ad illius credulitatem, de oriente et occidente credituri populi commemorantur. Filii expellitur, lumen relinquit; idcirco exteriores tenebrae nominatae sunt. Ibi erit fletus et stridor dentium. Si fletus oculorum est, et stridor dentium ossa demonstrat: vera est ergo corporum et eorumdem membrorum quae ceciderant, resurrectio. Et cum venisset Jesus in domuTangitur manus mulieris, et sanatis operibus ejus, peccatorum infirmitas fugit. Natura hominum istius modi est, ut post febrem magis lassescant corpora: et incipiente sanitate, aegrotationis mala sentiant. Verum sanitas quae confertur a Domino, totum simul reddit, nec sufficit esse sana
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ infirmos curate. mortuos suscitate. le¬
tis. gratis date. Ne hominib rusticanis & abs¬
q ełoqi uenustate indoctis. et inlitteratis.
nemo crederet pollicentib regna cȩlorũ.
dat potestatẽ infirmos curare. lepsos mun¬
dare. demones eicere.: ut magnitudinẽ ꝓ¬
missoꝵ. ꝓbet magnitudo signoꝵ. Et qi sẽ¬
ꝑ dona spiritalia si merces media sit. uilio¬
ra fiunt. adiungit᷑ auaritie condẽpnatio.
gratis accepistis. gratis date. Ego magister
et dñs absq p̾cio hoc uobis tribui. et uossi¬
ne p̃ciodate. ne euuangłu grã corrũpat᷑.
olite possidere aurũ. xxiu.

Expanded text:
 infirmos 58 curate, mortuos suscitate, leite. Ne hominibus rusticanis et absque eloquii venustate indoctis et illitteratis nemo crederet, pollicentibus regna coelorum, dat potestatem infirmos curare, leprosos mundare, daemones ejicere, ut magnitudinem promissorum probet magnitudo signorum. Et quia semper dona spiritualia si merces media sit viliora fiunt, adjungitur avaritiae condemnatio. Gratis accepistis, gratis date. Ego magister et Dominus absque pretio hoc vobis tribui, et vos sine pretio date, ne Evangelii gratia corrumpatur. Nolit
Abbreviated transcription (Latin):
dit.Si autẽ mortuũ sepelit mortuus. ñ de¬
bemꝰ curã habere mortuoꝵ s uiuentium.
ne dũ solliciti sumꝰ de mortuis. nos quoq
moͬtui appellem᷑. Et ascendente eo in naui¬
tũ signũ fecit quando ascendens nauẽ de

Expanded text:
dit. Si autem mortuum sepelit mortuus, non dedit. Si autem mortuum sepelit mortuus, non debemus curam habere mortuorum, sed viventium: ne dum solliciti sumus de mortuis, nos quoque mortui appellemur. Et ascendente eo in navitu
Abbreviated transcription (Latin):
pes foueas habent et uolucres celinidos. fili¬
us autẽ hominis ñ hab& ubi caput suũ re¬
duiee. Scriba iste legis qͥ tantu latterã no¬
qͦ possit ihc̃ reclinare caput suũ. Ostendit᷑
autẽ nobis obhoc scribã repudiatũ. qͦd signo¬
rũ uidens multitudinẽ seqͥ uoluerit saluato¬
rẽ. ut luera ex oꝑũ miraculis quereret. hoc
idẽ desiderans. qͦd simon magus a petro eme¬
re uoluerit. Talis gͦ fides.: iuste sententia
dñi condẽpnat᷑. et dicit᷑ ei. Quid me ꝓpt̃
diuitias et seculi luera cupis sequi. cũ tan¬
te sim pauꝑtatis. ut nec hospitiolũ qͥdem
habeã. et ñ meo utar tecto Alius autẽ
de discipulis eiꝰ: ait illi. Dñe ꝑmitte me
pͥmũ ire et sepelire patrẽ meũ. Quid simi¬
le int̾̃ scribã et discipulũ: Ille magistrũ
uocat. hic dñm confitet᷑. Ille ꝓpt̃ pietatis
occasionẽ. ad sepeliendũ patrẽ ire desiderat.
ihc. Sequere me: et dimite mottuos sepe¬
lit mortuos suos. Mortuus est qͥcũq ñ cre¬

Expanded text:
pes foveas habent, et volucres coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Scriba iste legis, qui tantum litteram noquo possit Jesus reclinare caput suum. Ostenditur autem nobis, et ob hoc Scribam repudiatum, quod signorum videns magnitudinem, sequi voluerit Salvatorem, ut lucra ex operum miracuidem desiderans quod Simon Magus a Petro emere voluerat . Talis ergo fides juste sententia Domini condemnatur, et dicitur ei: Quid me propter divitias et saeculi lucra cupis sequi, cum tantae sim paupertatis, ut ne hospitiolum quidem habeam, et non meo utar tecto? Alius autem de discipulis ejus ait illi: Domine, permitte me primum ire, et sepelire patrem meum. Quid simile estvocat, hic Dominum confitetur. Ille propter pietatis occasionem, ad sepeliendum patrem ire desiderat: em ait illi: sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Mortuus est, quicumque non cre
Abbreviated transcription (Latin):
naturũ eẽ ꝓmittit: uidens centurionis fidẽ
humilitatẽ. et prudentiã. fidẽ: in eo qͦd ex¬
gentib credidit. paraliticũ a saluatore pos¬
se sanari. Humilitatẽ. qͦd se iudicauit indig¬
nũ cuiꝰ tectũ dñsintraret. Prudentiã. qͦd in¬
tra corꝑis tegm̃ diuinitatẽ latitantẽ iude¬
ret. sciens ñ sibi ꝓfuturũ. qͦd etiã ab incredu¬
lis uidebat᷑ s id qͦd latebat. intrinsecꝰ De qͣ

Expanded text:
urionis fidem, humilitatem, et prudentiam. Fidem, in eo quod credidit ex gentibus paralyticum a Salvatore posse sanari. Humilitatem, quod se judicavit indignum, cujus tectum Dominus intraret. Prudentiam, quod intra corporis tegmen, divinitatem latentem videret, sciens non id sibi profuturum, quod etiam ab incredulis videbatur; sed id quod latebat intrinsecus. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipis dño ihũ. et ꝑgente ad donũ siã sic̃
supra leggimꝰ. ascendens in nauiculã transfre¬
tauit et uenit in ciuitatẽ suã. clamabant
duo ceci dicentes. miserere ur̃i fili dauid. ł t
tam̃ ñ curant᷑ inttinere ñ transitorie ut pu¬
tabant. s postquã uenit in domũ suã accedt̃
ad eũ. et introeunt. et pͥmũ eoꝵ discutit᷑
fides. ut sic uere fidei lumen accipiant. Pri¬
ori signo qͦd exposuimꝰ de pͥncipis filia. et de
it qͦdibi mors et debilitas. hic cecitas demon¬
traret. Uterq enĩ popłs cetꝰ erat. dño ꝑhocse¬
culũ transeunte. et eupiente reũti in domũ
suã. Qui nͥ confessi fuerunit. et dixerint. mi¬
sere nr̃i fili dauid. et interro gante ihũ. cre¬
ditis qr possũ boc facere. responderint eiu
tiq dñe. lumen pͥstinũ ñ recipient. In alio
euuangelista. unus cecus scribit᷑ scissis uesti¬
b & in iherico sedens qͥ ab apłis ꝓhibebat᷑ cla¬
mare s ꝑ impudentiã recepit sanitatẽ qͥlocꝰ

Expanded text:
d domum suam, sicut supra legimus: Ascendens naviculam, transfretavit et venit in civitatem suam, clamabant duo caeci, dicentes: Miserere nostri, fili David: et tamen non curantur in itinere, non transitorie, ut putabant; sed postquam venit in domum suam, accedunt ad eum, et introeunt: et primum eorum discutitur fides, ut sic verae fidei lumen accipiant. Priori signo quod exposuimus de principis filia, et de ut quod ibi mors et debilitas, hic caecitas demonstraret. Uterque enim populus caecus erat, Domino per hoc saeculum transeunte, et cupiente reverti ad domum suam. Qui nisi confessi fuerint, et dixerint: Miserere nostri, fili David; et interrogante Jesu, Creditis quia possum hoc facere? responderint ei: Utique, Domine, lumen pristinum non recipient. In alio Evangelista, unus caecus scribitur, scissis vestibus, et in Jericho sedens, qui ab apostolis prohibetur clamare; sed per impudentia
Abbreviated transcription (Latin):
haberent bone uite ueltẽ. ñ recipiendos ꝓpter
dogmnatũ neqͥuã: ita nc̃ econtrario ad serit. ne
his qͥdẽ ac comodandã fidẽ. qͥ cũ polleant inte¬
gritate fidei. turpit᷑ uiuant. et doctrine inte¬
gritatẽ. malis oꝑib destruant. Htrũq enĩ dei
serius nec essariũ ẽ. ut & opus sermone. et ser¬
mo oꝑib cõꝓbet᷑ Nuic sententie potest illud
tis accipere. ut statim in conseqͣntib ad ꝓba¬
tur. refutari eosqͥ iactant sine oꝑib scientiã
diũi. & audiunt a saluatore. discedite a me¬
om̃s qui oꝑamini iniqͥtatẽ. nescio uos. Et apłsin
hunc sensũ loquit᷑ Confitent᷑ se nosse dm̃. fac¬

Expanded text:
habent vestem vitae bonae non recipiendos propter dogma nequitiae, ita nunc e contrario asserit ne his quidem accommodandam fidem qui cum polleant integritate fidei, turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant. Utrumque enim servis Dei necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur. Huic sententiae potest illud tis accipere, ut statim in consequentibus approbatur, refutari eos qui jactant sine operibus scientiam Domini, et audiunt a Salvatore: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos , et Apostolus in hunc sensum loquitur: Confitentur se Deum scire, fac
Abbreviated transcription (Latin):
s uel inuocatione nominis xp̃i hoc agit uel
ob condẽpnationẽ eor qͥ inuocant uel utili¬
tate eoꝵ qͥ uident et audiunt concedit᷑ lit li¬
cet hom̃ines despitiant signa facientes. tam̃
dm̃ honorent: ad cuiꝰ inuocationẽ faciant tan¬
ta mirabilia. Nã et saul et baalã et caiphas. ꝓ¬
phauerunt nescientes qͥd dicerent. et pharao
et nabuchodonosos somnus futura cognosc̃t
& inactib aplõrꝓ filii sceue uidebant᷑ demo¬

Expanded text:
ocatione nominis Christi hoc agit, vel ob condemnationem eorum qui invocant, et utilitatem eorum qui vident et audiunt, conceditur: ut licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiunt tanta miracula. Nam et Saul , et Balaam , et Caiphas prophetaverunt, nescientes quid dicerent: et Pharao et Nabuchodonosor somniis futura cognoscunt. Et in Actibus Apostolorum filii Scevae videbantur e
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ moyses arbor. bona peccauerit ad aquã ẽ¬
tradicꝰtionis. et dauid uria interfecto. cũ betħ¬
sabee concubuerit. & Petrus quoq in passio¬
nodñinegauerit dicens. nescio hominẽ. aut qͦ
consgauentit iet hro socer io: si arbor mala. qͥu
tiq in dm̃ isrł ñ credebat dederit inoysi consi¬
liũ bonũ. et achior olofern aliqͥd utile sit lo¬
corrũ punt bonos mores colloqͥa mala. Et cũ ñ
inuenerint qͥd respondeant : nos inferemꝰ. et iu¬
dã arborẽ quondã bonã. fecisse fructus malos
se postea fructus bonos. quando inuas electio¬
nis de ꝑsecutore transiatꝰ est. Lãdui gͦ bona ai¬
bor fructus ñfacit malos. quandiu inbonitatiꝰ

Expanded text:
omodo Moyses arbor bona peccaverit ad aquam coomodo Moyses arbor bona peccaverit ad aquam contradictionis: et David, Uria interfecto, cum Bethsabee concubuerit? Petrus quoque in passione Deum negaverit, dicens, nescio hominem? aut qua consequentia Jethro socer Moysi arbor mala, qui utique in Deum Israel non credebat, dederit consilium Moysi bonum? et Achior Holopherni aliquid utile sit loCorrumpunt mores bonos colloquia mala . Et cum non invenerint quid respondeant, nos inferemus et Judam, arborem quondam bonam, fecisse fructus malos,se postea fructus bonos, quando in vas electionis de persecutore translatus est . Tandiu ergo bona arbor fructus non facit malos, quandiu in bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
apls ingiessus est. & ut thimotheus ꝑ eã ingrdi¬
at hortat. Simul considera: quã signant̃ deut pi¬
q uia locutꝰ sit .ẜ. latã multi ambulant: angus¬
tã pauer inuenunt. hatã ñ querimꝰ. nec iniuen¬
tione opꝰc̃ sponte se offert. et errantiũ uia ẽ An¬
gustã uͦnec om̃s inuentunt: ne: cã inuenerint.
reuertunt᷑ Adtendite a falsis ꝓphĩs qͥuenun
ces. Et de om̃ib qͥdẽ intelligi potest: qͥaliud ha¬
bitu. aliud sermone ꝓmirtunt: aliud oꝑe de¬
monstrant. S spetialit̃ de hereticis intelligir¬
dũ est: qͥ uident᷑ continentia. castitare. ieiu¬
no. quasi quadã pietatis ueste secircũdari:
intrinsecus uͦ habentes mnimũ uenenatũ si¬
plicioꝵ frm̃ cordo occipiunt. Ex fructib ga
nime qͥb innocentiõ ad ruinã trabunt. lu¬
pis rapacib cõꝑant᷑ x ui.
ratnꝰ abhereticis qͥ duas int̾ se contrarias. dic̃t
ẽẽ naturas. si tuxta intelligentiã eoꝵ. arbor
bona malos fructꝰ facere nũquã potest. qͦ¬

Expanded text:
 eam ingrediatur, hortatur . Simulque considera quam signanter de utraque via locutus sit. 40 Per latam multi ambulant, angustam pauci inveniunt. Latam non quaerimus, nec inventione opus est: sponte se offert, et errantium via est. Angustam vero, nec omnes inveniunt, nec qui invenerint, revertuntur. Attendite a falsis prophetis, ces. Et de omnibus quidem intelligi potest, qui aliud habitu ac sermone promittunt, aliud opere demonstrant. Sed specialiter de haereticis intelligendum, quia videntur continentia, castitate, jejunio, quasi quadam pietatis se veste circumdari, intrinsecus vero, habentes animum venenatum, simpliciora fratrum corda decipiunt. Ex fructibus ergo animae, quibus innocentiam ad ruinam trahunt, lupis rapacibus comparantur.aeramus ab haereticis, qui duas inter se contrarias dicunt esse naturas, si juxta intelligentiam eorum arbor bona malos fructus facere nunquam potest, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tura ẽ. s̃ saluã fecit. In eo enĩ qͦd credidisti.
iã salua facta es. Et cũ uenisset ihẽ indo¬
mũ pͥncipis. et iudiss& oybicines & tur
bã tumultuantẽ. Isq hodie iacet puella indo¬
mo pͥncipis mortua. Et qͥuident᷑ magistri.
tybicines sunt carm̃ lugubre canentes Tur¬
ba qͦq uideoꝵ. ñ est turba credentiũ. sed
turba tumultuantiũ. Non est puella mor
tua. s domit. quia deo uiuunt om̃a. Et cũ
eiꝰ. Non enĩ erant digni ut uiderent inisteriũ
resurgentis. q̃ resuscitantẽ in dignis contu¬
melus deridebant. Et cenuit manũ eiꝰ. et sur¬

Expanded text:
tura est, sed salvam te fecit. In eo enim quod credidisti, tura est, sed salvam te fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es. Et cum venisset Jesus in domum principis: et vidisset tibicines, et bam tumultuantem, mo principis mortua, et qui videntur magistri, tibicines sunt, carmen lugubre canentes. Turba quoque Judaeorum non est turba credentium, sed turba tumultuantium. Quia vereum. Quia Deo vivunt omnia. Et cum . Non enim erant digni, ut viderent mysterium resurgentis, qui resuscitantem indignis contumeliis deridebant. Et tenuit manum ejus. Et sur
Abbreviated transcription (Latin):
annis. accessit retro et tetigit fimbriã ues¬
tim̃ti eiꝰ. In euuanglõ scđm lucã scribit᷑.
qͦd pͥncipis filia duodecĩ annos habero
etatis. Nota gͦ qͦd eo tempore hec mulier
id est gentiũ popłs ceꝑit egrotare: quo
genꝰ crediderit uideoꝵ Nisi enĩ ex cõpara¬
tione uirtutũ. uitiũ ñ ostendit᷑. Nlec aut̃
mulier sanguine fluens. ñ in domo. ñ in
urbe accedit ad dnm. qr iuxta legẽ urbi¬
b excludebat᷑. s initinere ambulante do¬
mino. ut dũ ꝑgit ad aliã: alia curaret᷑ Un¬
de dicunt & aplĩ. Nobis qͥdẽ oportebat p̾¬
tis saluti. transgredim᷑ ad gentes. Dicebat
enĩ intra se. Si tetigero tantũ fimbriã uesti¬
menti eiꝰ. salua ero. suxta legẽ qͥ mulierẽ mens¬
truatã aut fluentẽ sanguinẽ tetigerit. in¬
mundus est. Ista ideo tangit dñm. ut a san¬
guinis uitio ipsa curet᷑. Confide filia. fides
tua te saluã fecit. ldeo filia. qr fides tua te
saluã fecit. Nec dixit fides tua tesaluã fac¬

Expanded text:
nnis, accessit retro et tetigit, etc. In Evangelio secundum Lucam scribitur, quod principis filia duodecim annos haberet aetatis. Nota ergo eo tempore haec mulier, id est, gentium populus coeperit aegrotare, quo gens crediderit Judaeorum. Nisi enim ex comparatione virtutum, vitium non ostenditur. Haec autem mulier sanguine fluens non in domo, non in urbe accedit ad Dominum, quia juxta legem urbibus excludebatur. Sed in itinere ambulanti Domino, ut dum pergit ad aliam, alia curaretur, unde dicunt et Apostoli: Vobis quidem oportebat prtis saluti, transgredimur ad gentes . Dicebat enim intra se, si tetigero tantum vestimentum ejus, salva ero. truatam aut fluentem sanguine tetigerit, immundus est; ista ideo tangit Dominum ut sanguinis vitio etiam ipsa curetur. Et Jes ex illa hora. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit, fides tua te salvam fac