comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑ hominemꝰ quod uerbum caro factum ẽ. idẽ. deipatris uni¬
genitus ds̃. homo factus e :. Quomodo ẽ igitur in corpor expi
quinegat hominẽ xp̃m. Qui em̃ caput negat. quomodoe.
emebrum: Sedquidmultis inmorer : cumipse dñs abs¬
tulerit om̃s humanȩ argumentationis ambages. Non eni
ait. nongantabit gallus donec hominem neges : aut sicut
loquifamiliariore cum hominib dignationẽ consueuit
Sedacit. donecme terneges. Nuidestme. nisi quoderat :¬
& quid nisixp̃s erat: quicquid ergoei negauit. ipsumne ga
discipulus er tomas. quando exclamauit. dñsmis & ds̃tis.
non uerbum sed carne tetigit . Non in corpori lemnatura.
sed hominis corpus curiosis manib: contrectauit Horni¬
ne itaq tetigit. & dm̃ tanen cognouit. ⁊ Siergo quodiste
tetigit. hoc p&rus negauit : quod iste exclamauit. hocpe¬
trus offendit: non cantabit gallus : doner termeneges.:
dicis: dicas lic&. non sumexeiꝰ discipulis. menegabis . siquod
mus p&̾rum  ꝓeccatum agnoscat infirimitas. nammen¬

Expanded text:
tris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in corpore Christi, qui negat hominem Christum? Qui enim caput negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit,: sed ait, donec me ter neges. t quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus negavit, ipsum negavdiscipulus ejus Thomas quando exclamavit, Dominus meus, et Deus meus , non Verbum, sed carnem tetigit: non incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit. Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit: quod iste clamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec me ter neges. Ddicis; dicas licet: Non sum ex ejus discipulis: me negabis. Si, quod mus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: nam men
Abbreviated transcription (Latin):
tiu sre surrexissa s̃i mortuus nfuss. humilitas daritatise st meritu
Claritas hannilitatis est p̃miũ. Sedhoc factũ est informa serui. infor
mauͦdei semꝑfuit. semꝑ erit daritas. Inmo ñ fuit. quassiã non sit: nec
erit. quasi nondũ sit . sed sine initio sine fine semꝑ est claritas : quidergͦ
ait. pat̃ uenit hora clarifica siliũ tuũ . sic intellegendũ est tã ꝗ dixe¬
rit uenit hora seminandȩ humilitatis . fructũ non differas clari¬

Expanded text:
resurrexisset, si mortuus non fuisset. Humilitas, claritatis est meritum; claritas, humilitatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; sic intelligendum est, ta Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas clari
Abbreviated transcription (Latin):
Eccenune tẽpꝰ acceptabile eccenunc diessalutis. Dic ap ergͦ sãt uenit
hora qͥcũ patredisposuit omis horas Iãꝗdicenss: Pat qũa ꝓpt̃ homines
&& a pđ homines ad me clarificandũ simul constitium ueñ hora : elam¬
sica siliũ tuũ: uit filius tuus clarifit&te. Clarificatũ filiũ a patre non
si pas sionẽ clarificatꝰ dr̃ quantomagis re surrettione: nã inpassione na¬
gisei humlitas quã elaritas cõmendat᷑. a plłõteste qͥdic: humiliauit series¬

Expanded text:
Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis » . Dicat ergo, Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas: tanquam dicens, Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te. 3. Clarificatsi passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit: Humi
Abbreviated transcription (Latin):
neb̵ quã fecit orationẽ ꝓ nob̵ : qm̃ tantima gistriñ solũ ad ipsosser mocina¬
tio sed etiã ꝓipsis ad patrẽ oratio discipłoꝵ ẽ & aedificatio. Et sulloꝵ
quihȩc dicta aderant audituri : ꝓfecto & nr̃a qui fueram conscripta lec¬
quando facer&. ł ferisĩner&. ab illo essedispositũ. qͥtẽ pr̃i subditꝰ non .ẽ.
Imquȩ futura fuerant ꝑ singulatẽ pr̃a: indĩsapientia causas effitien¬
tes babent in qͣnulla sunt tẽpr̃a. Nonergͦ credat᷑ hȩchora fato ur¬
gente uenisse : sed potius dõ ordinante: nec eisiderea necessitas. xp̃i
conexuit passionẽ : Absit enĩ. ut sideramori cogerent siderũ condito

Expanded text:
notam fecit et nobis; quoniam tanti magistri non solum ad ipsos sermocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecquando faceret, vel fieri sineret, ab illo esse dispositum, qui tempori subditus non est, quoniam quae futura fuerant per singula tempora in Dei sapientia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Quibus verbis gente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditor
Abbreviated transcription (Latin):
bus loquuturũ sed palã depatre adnunciaturũ. Eadẽ quippe
illius uerba r euelante spũ scõ intelleͥgentib ĩa ñerant futura ꝓ¬
uerbia. Neq enĩ loquente in eoꝵ cordib sp̃ũsẽo taciturꝰ erat
unigenitꝰ filius. quidix̃ in eahora palã se illis ad numciaturũ esse
de patre. qđ eis utiq iã intellegentib ñ ess& ꝓuerbiũ. Sed hocqͦq: ipsum
scilic& pacẽ haberent inmundo habentes pressurã: exortatusq: fuiss&
ut fiderent: qm̃ipse uicit mundũ : eo quierat ad illos sermone finito.
de inde ad patre uerba direx̃ & orare iã cȩpit. dic enĩ euuangłta sequit᷑.
dicens. Hȩc loquuitꝰ est ił is. & subleuatis ocuł incȩlũ dix̃. sat̃ uenit hora cla

Expanded text:
sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et s
Abbreviated transcription (Latin):
Omẽm palmitẽ nonferentẽ fructũ. toll& eum : & omne quifert fruo
tum purgabit eum ut fructũ plus afferat: Num quid unũ sunt
Nectalis quales sunt. qui extrinsecus operando exibent ministe¬
nium : sed talis utdo &iam intrinsecus increm̃tũ : Namue¬
q qui plantat est aliquid. neq quirigat : sed qui increm̃tũ¬
dat deus Sc utiq deus est xp̃s : quia deuserat uerbum .
unde ipse & pater. unũ sunt: Et si uerbum caro factũ est
quod nonerat : mana quoderat: deniq cum de patre. tan

Expanded text:
Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum; et omnem quOmnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum; et omnem qutum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Numquid unum sunt aNec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incremdat, Deus . Et utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum , unde ipse et Pater unum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tan
Abbreviated transcription (Latin):
STeLoCUS ruangelicus frs ubidicit dñs uitem . & discipulos suos
palmites : scđm hoc dicit. quod est caput aeclesiae. nos quoq: menbra
eius: Mediator autẽ dei& hominum. homoxp̃s ihs Unius quip¬
penaturȩ sunt : uit eͥs & palmites: Propter quod cum ea ds̃ cuiꝰ
naturȩ nonsumus. factus est homo : ut in illo eã uitis. huma¬
nanatura : cuius & nos homines. palmites eẽ possimus: Iuid
ergoest. egosum uitis uera : Num quidut ad dera& uera. hoc
adeam uitem retulit. undeista similitudotrans lata est :
Sic enĩ dicitur uitis ꝑsimilitudinem. non ꝑꝓpri etatem : quẽ ad mo¬
rahuius modi: quae magis ipsa sunt uera : & quib: dicuntur istȩsimil itu¬
dines non propri etates : sed cumdicit. egosũ uitis uera : ab illautiq: se
discernit cuidicitur: quo modo conuersaes in a maritudinẽ uitis ali¬
enȩ nam quo pacto est uitis uera: qua expectata est ut faceras uuã.
fecit autẽ spinas: Egosum inquid uitis uera : co paterm̃s agicolu.:

Expanded text:
ubi se dicit Dominus vitem, et discipulos suos palmites: secundum hoc dicit quod est caput Ecclesiae, nosque membra ejus, mediator Dei et hominum homo Christus Jesus . Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera ? Nunquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietatem, quemadmora hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola est.
Abbreviated transcription (Latin):
quabatur: Eamus autẽ dixit. quo nisi ad illũ locum. unde
suerat tradendus ad mortem. qui nullum habebat meritũ
mortis. sed habebat ut moreretur mandatum patris ÷ Tam¬
quamille dequo pre dictumerat . qua non rapui tunc exol
uebam: Mortemsine debito soluiturus : & nos a morte debita
redẽpturus : Napuerat autẽ adã peccatũ : quando manũ in ar¬
borem praesumptione deceptus extendit : T ut in communicabile no¬
men in concussȩ diuinitatis inuadera: quã filio dei natura contu¬

Expanded text:
quebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde quebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contu
Abbreviated transcription (Latin):
dosunt rectores. angłi desertores : Tenebrarum inquidharum:
idestmundiistius amatorum : Ex quib: tamen electi sunt. non ꝑ
suum meritum. sed perdĩgram : quib: dicit: fiustis enĩ aliquan¬
dotenebrȩ : nunc aute lux in dño : Om̃s enĩ suerunt subraȩctori
b: tenebrarum harum : idẽ hominũ piorum : tã quã tenebrȩ
subtenebris: sed grãs deo : quieruit nos sic ut dicit idẽ apłs. de
potestate tenebrarum: & transtulit in regnũ filii caritatis suae
In quo princeps mundi huius. idẽ. tenebrarum harum. non ha¬
bebat quic quã : quia neq cũ pec catods̃ uenerat. ner eiꝰ carnẽ
depeccati propagine uirgopepererat : & tã quã ei dicer& ur
Curergomoreris si non habes peccatũ. cuidebebatur mortis
supplicium : continuo subierit : S& ud cognoscat mundus qui¬
adiligopatrẽ : & sicut mandatũ dedie mĩ hipater sic facio:
Surgite. eamus hinc Discũbensenim : discumbentib lo¬

Expanded text:
do sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, do sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus tamen electi sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam, quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lbus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : in quo princeps hujus mundi, hoc est tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio, surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
dit mundi istius amatores Dequib alibiscriptũ est Iuicũq
uoluerit amicus eẽ scłi huius : inimicus dei constituaȩtur :
Absit ergo : ut sic intellegatur diabolus pricepsmundi. tã quã
gerat uniuersimundi. id est. cali. oterre. atq om̃ium quae
in eis sunt principatum: dequa limundo dictum est: cumde
xp̃o uerbr sermoeã: & mundus ꝑ eum factus est Uniũ¬
sus itaq: mundus a sum mis caeli usq ad infimã terram. cre¬
atoriest subditus : non de sertori: Redẽptori : non inter emp¬
tori : Liberatori : non captiuatori: doctori : non deceptori:
quẽ admodũ autẽ sit intelli gendus princeps mundi diabolus.
euidentius a peruit apłs paulus: quicum dixis sco. non est no¬
bis conluctatio aduersus carnem & sanguinem. id est ad uersus
homines : subiecit atq: ait: Sed aduersus principes & potesta
mun dinõe intelleͥgera uniuersam ereaturam: cuius nullomo¬

Expanded text:
nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus prigerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium quae in eis sunt principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus a summis coelis usque ad infimam terram creatori est subditus, non desertori; redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quem admodum autem sit intelligendus princevidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines, subjecmundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
nune dixiuobis prius quã fiat. ut cđmfactũ suerit cre¬
datis: Illud utiq: dicit cumfactum fuerit: quod eum post¬
mortem uisurierant uiuentem . & ad patrem ascendentem :
qui potuit hoc facereꝰ cum predixis so : & praedicere ante¬
quam faceroo: Creditur autem hoc: nonsi denouased aueta :
Autcerte cum mortiuis ea. defecta: cũresurrexisscõ refecta :
Neq: enĩ eumsilium dei. non& ante credebant : sed cum in illo
factumeã. quod ante predixit. fides illa qua tunc quando illis
loqu ebatur fuit parua. & cdmmoreretur poene iamnulla &
reuixit & creuit: Deinde quiddicit : Iam non multa lo quar
uobiscum: uenit enim prinrepsmundi huius: Iuis nisidia¬
bolus : & in me non hab& quicquam: nullum scilicao om̃inopec¬
catum: Sicenimostendit. noncreatur&. sed peccatorum prin¬
cipem diabolum : quos nunc mundihuius nõe appellat: & quo¬
ties cumq mundinomenin mali: signisicatione ponitur. osten

Expanded text:
nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, crenunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis; illud utiqmortem visuri erant viventem, et ad Patrem ascendentem: qui potuit hoc et facere cum praedixisset, et praedicere antequam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta, aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta. Neque enim eum Filius Dei non et ante credebant: sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit, et crevit. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
qua propter sifides est rerũ qua creduntur: eadẽq: si des ea¬
rumreruest qua non uidentur : quid sibiuult quod dñs ait.
et nunc dixiuobis prius quã siat. utcũ factũ suerit credatis:
Non nepotius dicendũ fuit : & nunc dixiuobis prius quã fiat.
utere datis. quod cũ factũ fuerit uideatis: Nama ille ciui
dictũ est. quia uidisticredidisti : non hoc credidit quoduidit :
sed aliud uidit. aliud credidit : Uidite nĩ hominẽ : credidit
dm̃ Cernebat quippe adq: tangebat carnẽ uiuentẽ . quã
uiderat morientẽ : & credebat dm̃. in carne ipsa latentẽ:
Credebat ergom̃te. quod nonuidebat: ꝑ hor quod sensib
corporis apparebat : S& & sidicuntur crediquae uidentur:
sicut dicit unus quisq: oculis suis credidis se : non tam̃ ipsa est
quae in nobisae dificatursides : sed exreb: quaȩ uidentur agi¬
tur in nobis . ut ea credantur. quae ntiꝰuidentur: Iuocir¬
cadilectis simi. unde nunc mi hi sermo est : qđ dñs ait. Et

Expanded text:
Quapropter si fides est rerum quae creduntur, eademque fides earum rerum est quae non videntur, quid sibi vult quod Dominus ait: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis? Nonne potius dicendum fuit, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod Dominus ait, Et
Abbreviated transcription (Latin):
bis unus. sed duo unum. Nerũ quia sic a qualis alter
facit opera ipse : quiaꝑquẽ & cum quo facit nonẽ. nisi
abipso : Deniq: adiungit & dicit . Moncre ditis quia ego
in patre. & pater in mee : alioquin. propt̃opera ipsa
credite : anteat solus philippus arguebatur nunc
autem non ibi eum solũ fuisse qui & arguendus  os¬
tenditur Noptõ pera inquid ipsacredite : qui a ego in
patre a̾ pater inmeẽ.: Neq enim si separaties senꝑis.
inseparabi liter operari ulla rationepos semus. Nos quid
est quod sequitur : amenam̃ dico uobis. qui credit
in me operaquȩ ego facio & ipse faci&.: & maioraorũ
faci&. quia ego ad patrẽ uado & qua  cũq pooieritis

Expanded text:
bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipscredite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego a
Abbreviated transcription (Latin):
&equalis ẽ. patri : ut sabellianus eunͣdicat eẽ. & pa¬
trẽ: R ad dequẽ tollis. tuadimplequẽminuis.
& no biscum ambo consistitis : quia nec tu tollis nec
tuminuis. eiqui alter ẽ. apatre. ut conuincas sa¬
bellianum: aqualis ẽ. patri. ut conuincas arria . nec¬
num. ⁊trisq enim clamat: Ego & pat̾unũ sumus.: qui-
Quodat unũ. audiant arriani: quod ait su¬
mus. audiant sabelliam: Unec illiaqualẽ. nec
illi alterum negando sint uani : : Siergo qm̃ dixit.
erbaquȩ ego loquor uobis. ameipsonon loquor
Propterrapitatur usq: ad eo imparis potestatis ut
non quod ipseriu ltfaciat. audiatur quoddixit  Sicut
pater suscitat mortuos & uiuificat : sicc filius quos
uult uiuificat : Item. siqm̃ dixit. pater mine manens
facit opera ipse. Ropt̃ea putatur non alius eẽ. pater
alius ipse . uudiatur quod dixit: Iue cumq paterfa¬
cit. haer & silius similiterfacit: & intelligatur non

Expanded text:
aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Paaequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestatis, ut non quod ipse vult faciat; audiatur quod dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Item si quoniam dixit, Pater in me manens, ipse facit opera, propterea putatur non alius esse Pater, alius ipse; audiatur quod dixit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non
Abbreviated transcription (Latin):
bitant: Arrianiquippe dicunt: Rece in a¬
qualis est patrisilius: non ase ipsoloquitur:
Dicunt sabelliam contra: idẽ. patri pas si a¬
mRece quipater ẽ ipse & filius. Iuidest an¬
enĩ
tem pater in me manens. ipse facit opera. nisu me
maneo ipsequifatio: Contrariadicitis. sed non eomo¬
dosicut ẽ falsũ contrarium uero: sedsicut sunt duo¬
intersefalsa contrariaerrando indiuersa istis. in me¬
dioẽ. uia quã reliquistis Interuos ipsos longiore inter ual¬
lo sẽparatiestis. quã abipsa uia cuius desertores estis : uos
S& hnnradq illinc ad nos ueniendo. inuicem inuenite
Sabelliani. agnoscite quẽ p̃t̃mitatis: Armani &equã¬
te quẽ subditis. & inuiauera. & nobiscũ ambula bitis.
Esteni quod inuicẽ ex uobis alteri exalteris ad mone¬
ri utriꝰq debeatis Audi sabelliane: usq ad eo non
ipsepater. s& alt̾ẽ. silius. ut eumarrianus in equa¬
lemadserat patri . : Audi arriane : usq: ad eo filius

Expanded text:
bitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaebitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse et Filius; quid enim est, Pater in me manens, ipse facit opera, nisi, in me maneo ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hsed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius, ut eum arianus inaequalem asserat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius
Abbreviated transcription (Latin):
DiTe duribus. ac cipitementibus. dilectis simi:
loquentib: quidemnobis: s&s ipsodocente qui ñ
dit a nobis Dñs dix̃. quo modo cũ lege batur
audistis: Uerbaque egoloquor uobis: ame ipsonon loquor.
Pater aute in me manens. ipsefacit opera Ergo & uer¬
ba opera sunt. plane ita est Nam profecto qui proximũ
loquendo aedificat: bonũ opus operatur Sco quid ẽ:
ame ipsononloquor : nisi ameipso nonsũ quiloquor:
Eiquippe tribuit quod facit: dequo ẽ. ipse quifacit
Pater enĩ ds̃ non ẽ. de aliquo. silius autẽ ds̃ẽ quidem.
patriae qualis : sed depatredeo: Ideo illeds̃. saꝰ non de
deo : & lum̃. sed nondelumine : Iste uero ds̃ dedeo:
lum̃ delumine: Nam in his duab sententiis. un a qua
dictum ẽ. noname ipso non loquor. alia autẽ qua
dictũ ẽ. pater autem in me manens facit ope¬
raipse: Singulas tenentes diuersi nominis¬
sibimet ad uersantur hae raici : qui nonexuna parte.
so i contrarid̃ conantes. auia ueritatis exor¬

Expanded text:
dite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exor
Abbreviated transcription (Latin):
quid audierit non intelli gens. Dñe ostende nobis
quiuid& me: uidaͥ & patrẽ. Acce increpat: q̃uod tanto
tempore cumipsiserat & non cognoscebatur . Nonne
ipse dixerat. & quo ego uadoscitis & uiam scitis: &
senescire dicentes eos seire conuicerat addendo atq
dicendo: Egosumuia & ueritas & uita . Iuomodon unc
dicit tanto tẽpore uobiscũ sum & non cognorusti
me: cũ profecto & quo irie &ui amscirent. non ob
caliudnisi qđ ipsum utiq scirent: Saꝰ facibe ista
soluitur questio sidicamus qđ eumaliqui eorũscie¬
bant. aliquines ciebant: atq in his quines ciebant
& philippuserat : ut qđ ait. & quo uadoscitis & uiam
scitis. Illis dixisse intelli gatur quiscrebant : non
philippocui dictũ ẽ. Aanto tempore uobis cũsum & non
cogno uisti me philippe. Hisergo quisi lium iam nouerant
& iam illut de patre dictue . & amodo cognosc& iseum
& iudistis eum: ictũ ẽ. enĩ propter om̃imodã similitu¬

Expanded text:
quid audierit non intelligens: Domine, quid audierit non intelligens: Domine, Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitu
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ darificauit suꝑterrã . eũ gentib: p̃dicando : Pater
uero ipsũ apud sem & ipsum ad suadexterã conlocando:
Sed ideo postea declarificandopatre ubiart. Egatȩ
clarificaui uerbũ p̃teriti tẽporisponere maluie uut
monstrar& in p̃destinatione iã factũ &piã facto haben

Expanded text:
trem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater trem clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habend
Abbreviated transcription (Latin):
feciss& qđ facturus ess&. hic autẽ poposcisse. ut pa¬
terfacer &ꝑ qđ illud filius facturus es s& idẽ ut pat̃
clarificar & filiũ : ꝑ quã filii clarificacionẽ &iã filius es¬
s& clarificatur uspatrẽ : Beniq: sidere quȩ futura
erat ponamꝰ &iã futuri tẽporis uerbũ ubi ꝓtẽpore fu¬
tur o posuit ipse p̃teritũ.nulla sententiȩ remanebit
obscuritas: uelit sidixiss&: egote clarisi cabosuꝑ terrã
opꝰconsum mabo qđ dedistimichi ut faciã Etnune cla¬
rificame tupat̾ apud tem& ipsum: hẽpe itaplanũẽ.
euisdẽ clarificaaoni smođibi autẽ tacitus Iãquã
illud isto exponeret᷑ eis quospoterat ꝑmouere. quo¬
mo dopaterfiliũ. & maxime quomodo patrẽ clari¬
ficar& & filius. Dicendo enĩ clarificari a sepatrẽ suꝑ
terrãs eautẽ a patre apud eundẽ ipatrẽ . modum
ꝓfecto utriusq: clarificacionisostendit. Ipst̃ quippe pa¬

Expanded text:
fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pafecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater faceret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Denique si de re quae futura erat ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Pa
Abbreviated transcription (Latin):
apudte: Nã supͣdixerat : pater uenit hora clarifica
filiũ tiũ utfiliustuusclarific& te: Inquo uerboꝵ ordi¬
ne ostenderat prius apatre clarisi candũfiliũ ut pa¬
trẽ clarificar& &filius : Modo autẽ dix̃ Egote clarifi¬
cauisuꝑ terrã opus consũ mauiqđ dedistimichi ut faciã
Etnunc clarificame: tãquã prior ipse patrẽ clarificaue¬
rit : a quodeinde ut clarificet᷑ exposcit: Ergo intelli¬
gendũ ẽ utroq: uerbo superius usu. scđm id qđ futur ũerat.
eoque ordine qͦđ suturũ eratͣ clarificasiliũ tuũ. ut te
clarific& filius: modo uero usum fuisse uerbo p̃terititẽ¬
porisdefuturo. ubiait: E gote clarificaui suꝑ terrã.
opꝰconsum mauiqđ de distimichi ut faciã: de indedicen
do Etnunc clarificame tupat̃ apud tem& ipsum
Qu asiposterius ess& clarisi canđapatre. quẽ prius ip¬
seclarificauerat : quid ostendit. nisi superius ubiart
Egote clarificaui suꝑ terrã. ita loqutũ fuisse tãquã

Expanded text:
dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. In quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret et Filius. Modo autem dicit: Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedistdo: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostendit, nisi superius ubi ait: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
testa tẽ om̃is carnis.: ut om̃ e qđ de distie id & eis ui tamȩ ter¬
nam: Omnẽ carnẽ dixit omnẽ hominẽ aparte totũ sit¬
nificans quemadmodũ rursus a parte superiore signifi¬
catus est homo totus ubi ait apłs: Om̃is anima. potestatib
sublimiorib: subdita sit: Quid enĩ diã omĩs anima nis iom¬
nis homo: & hoc autẽ qđ potesta sxp̃o apatreda taest omĩs
carnis scđm hominẽ intellegendũ est: Nã scđm dm̃ omĩ a¬
ꝑ ipsum factasunt : & in ipso condita somĩa incȩlo & in terra
uis ibilia & inuisibilia: Sicut ergo dedisti ei potes tatẽ in¬
quidomĩs carnis i tate glorific & silius tuus: id ẽ no tum
tefaciom̃i carniquãdẽ distiei: Sic enĩ dedisti : ut omne
qđ de distierd& eis uitã ȩ ternã: hȩcẽ autẽ uita ȩ ter¬
na inquid ut cognoscant te solũ dmuerũ & quẽ mis istiiħm¬

Expanded text:
potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeterpotestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et in ipso condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
ut filiustuus clarific&te . merteoquerit᷑ qͦmđ paerẽ clarifica¬
uerie filius. cũ sempiẽna clarit as patris. nec diminura fuenit
informahumana. nec augem potuerit insua ꝑfectione diui¬
na sed ipsa claritas patris. nec minui nec augeri potest.
A pđ homines aut̃ ꝓculdubiominor erat quando inuideatan¬
puerin om̃ dñi. hoc aut̃ qr ꝑ euuangłm xp̃i factũ est . ut ꝑfilium
pat̃ in notescer & gentib ꝓfecto patrẽ clarificauit & filius.
diaut̃ tantũ modomortuus ess& filius nec resur rexiss&. ꝓcul
dubio necapatre clarificatꝰ ess&. nec patrẽ darificas s&. Namc
autem resurreccione clarificatꝰ a patre resurrec ti¬
onis suȩ predicatione clarificat patrẽ: hoc quippe ape¬
rit ordo ipse uerboꝵ: Clarifica inquit filium tuũ : ut filius
duus clarific& te: tamquã dicer&: Resuscitame: ut in no¬
tescas toto orbeꝑme: De inde magis magisque pandens.
quo modo clarific& patrẽ filius : Sicut de distiei inquit po

Expanded text:
Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tanium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dic̃ : Egote clarificaui suꝑ terrã : opꝰ consũm auiqđ de
distimichiut faciã: Nonait iussisti. sed de disti: ubi consũ¬
mat᷑ euidensgrã: Quidenĩ hab & qđ noꝰ accepit &iã inu¬
nigenito humananatura: annon accepit. ut nichil
mala sedbona facer &omĩa : quando in unitatẽ ꝑsonȩ sus¬
ceptae a uerbo ꝑ qđ facta somĩa : sed quomodo consuma¬
uit opꝰ qđ act ep̃ ut fatiat cũ rest& ad bucpas sionisecperim̃tũ
ubimartirib suis maxime p̃buit qđ sequerent᷑ exẽplum
Vnde ait apłspetrꝰ: Xp̃s ꝓnob passus ẽ relinquens nob
exẽplũut sequam᷑ uestigia eiꝰ nisi quia consummas sedic̃
qđ se consũmaturũcer tissime nouit: sicut longe ante
inꝓphe tiap̃terta tẽporis usus ẽ uerbis quando postan¬
nosplurimos futurũ fuerat qđ dicebatꝰ. foder̃ inquit
manꝰ mea s&e pedes dinumer auer omĩaossa mea: Nonait.

Expanded text:
quod dicit, Ego te cquod dicit, Ego te cdisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An non accepit ut nihil mali, sed bona faceret omnia, quando in unitatem personae suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suisChristus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus : nisi quia consummasse dicit quod se consummaturum certissime novit? sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat. Foderunt, inquit, manus meas, et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Non ait
Abbreviated transcription (Latin):
omis carnis. & sic dedistieut om̃e qđ de distierd& eisuitã
ȩternã Ethȩc est uita ȩ terna ut cognoscant te: Sicte
igit᷑ filius glorificat ut om̃ib: quos de distieite cognitum
faciat: Porrosi cogniciodĩẽ. uita ȩ terna : tanto magis
uiuere tendimꝰ quanto magis inhac cognitione ꝓficimus
Non autẽ moriem̃ inuita ȩ terna : Tunc ergodĩ cognitio
ꝑfectaerit quando nulla morserit : sũmadĩ tunc cla¬
glorisica : Aue terib: autẽ gloria quagloriosi homines
dicunt᷑ ĩ taẽ definita: Gła ẽ. frequens dealiqͥ fama cum
laude, Atsi homolaude t̃cũ fama credit᷑. quomodo ds̃
laud abit᷑ quando ipse uidebit᷑ : ꝓpt̃ qđ seriptũẽ: Beati
qͥhabitant indomo tua: in scła scłoꝵ laudabunt te : Ibi
erit dĩsine fine laudatio ibierit dĩplena cognitio
Et quia plena cognicio ideo sũma clarificatio ł sũma glo¬
rificatio: Sedprius hic clarificat᷑ ds̃ dũ ad nuntiatui
hominib: innotescit& ꝑfidẽ credentiũ pdicat᷑: Propter

Expanded text:
dedisti ei, det eis vitam aeternam, et, haec est vita aeterna, ut cognoscant te; sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei claglorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum famae crelaudabitur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Ibi erit Dei sine fine laudatio, ubi erit Dei plena cognitio; et quia plena cognitio, ideo summa clarificatio vel glorificatio. 4. Sed prius hic clarificatur Deus, dum annuntiatus hominibus innotescit, et per fidem credentium praedicatur. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
cati sunt suꝑnumerũ. Hic uero nons̃ aliqͥ suꝑnumerũ. sedcertus est
numerꝰ centũ quinquaginta tres. Cui numeratio dño adiuuante
reddenda est: Sienĩ numerũ constituamꝰ quilegẽ signific&. quid
er̃ nisidecẽ : decalogũ quippe legis. id est decẽ notis simailla p̃cepta
digito dĩ duab: lapideis tabulis primũ fuisse conscripta: certissĩmũ
est nob̵. Sellex quando non adiuuat gr̃a prȩdicatores facit & tan

Expanded text:
cati sunt super numerum : hic vero non cati sunt super numerum : hic vero non numerus centum quinquaginta tres. Cujus numeri ratio, Domino adjuvante, reddenda est. Si enim numerum constituamus qui legem significet, quid erunt nisi decem? Decalogum quippe legis, id est, decem novissima illa praecepta, digito Dei in duabus lapideis tabulis primum fuisse conscripta , certissimum est nobis. Sed lex, quando non adjuvat gratia, praevaricatores facit, et tan
Abbreviated transcription (Latin):
cũ morib: suis ascõꝵ itinere penitus alienis. hicautẽ miser̃ rete in
dexterã partẽ &iã non ualebant illud trahere : nisi qr illiꝑtinent
tia defigunt᷑ nonnisi inlittore. idẽ infine scłicũre surrexerint
apparebunt ideo nonualuer̃ sic trahere retia ut innauem refun¬
derent quosceperant pisces sic̃ de illis om̃ib: factũ ẽ quib: retedis¬
ruptũ & nauiculae presses : hab& autẽ istosdextrosaeccła post finẽ
uitae huiꝰ in somno pacis uelud in ꝓfundo latentes donec adlitus rete
ꝑueniat qđ trahebant quas i acubitisducentis. qđ autẽ illicduab: naui¬
culis ꝓpt̃ circũcisionẽ ap̃putiũ hoc istolo coducentis cubitis existoo figu¬
ratũ ꝓpt̃ utriusq: generis electos & circũcisionis & preputu. tãquã
centũ & centũ qr in summacentenarii numerꝰ addexterã transit.
Postremo in illapiscatione . numerꝰ pisciũ non ex primit᷑ taquã illud
ibifiat qđ predictũ est ꝑ ꝓphȩtã. Ad nuntiaui& locutꝰ sũ multipli¬

Expanded text:
cum moribus suis a sanctorum itinere penitus alienis? Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam non valebant illtia defunguntur, nonnisi in littore, id est in fine saeculi cum resurrexerint, apparebunt? Ideo non valuerunt sic trahere retia, ut in navem refunderent quos ceperant pisces; sicut de illis omnibus factum est, quibus rete disruptum, et naviculae pressae sunt. Habet autem istos dextros Ecclesia post finem vitae hujus in somne pacis, velut in profundo latentes, donec ad littus rete perveniat quo trahebatur, quasi a cubitis ducentis. Quod autem illic duabus naviculis, propter circumcisionem et praeputium; hoc isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, et circumcisionis et praeputii, tanquam centum et centum; quia in summa centenarii numerus ad dexteram transit. Postremo in illa piscatione numerus piscium non exprimitur, tanquam illud ibi fiat quod praedictum est per prophetam, Annuntiavi et locutus sum; multipli
Abbreviated transcription (Latin):
ait excitaturus est. & incaelestib: sedere factur us. sed excita¬
uit. & sedere incȩlestib fecit : qr nonin anit̃ sed fidelit̃ iã deputat
factũ. qđ futurũ eẽ . ñdubitat: Qđ uero attin& adformãdĩ
inqua aequalis est patri. siscđm eã uelimꝰ intellꝑ gere qđ dictũ ẽ.
uolo ut ubiegosũ. & illisint mecũ: abscedat ab animo omĩs

Expanded text:
ait: Excitaturus est nos, et in coelestibus sedere facturus, sed: Excitaait: Excitaturus est nos, et in coelestibus sedere facturus, sed: Excitavit, et sedere in coelestibus fecit, quia non inaniter sed fideliter jam deputat factum, quod futurum esse non dubitat. Quod vero attinet ad formam Dei, in qua aequalis est Patri, si secundum eam velimus intelligere quod dictum est: Volo ut ubi ego sum, ut illi sint mecum, abscedat ab animo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ex semine đđ. scđmcarnẽ. nec ipse adhiuc erat ubi futurus
erat: sed eomodo dicerepotinit ubiegosũ. qͦ intells geren
qđ citofuerat ascensurus incelũ. ut iaibi se ee dicer&. ub
suerat mox futurus Io tuit & illo modo qͦante iã dexe¬
rat. loquensa dnicodemũ: Nemo ascendit incȩlũnisi qui
decelo descendit. filius hominis. qͥẽ. incȩlo Nã & ibindyẽ¬
erit. sed .ẽ. ꝓpt̃ unitatẽ ꝑsona in qua &ds homo ẽ. & homo
ds. Incęloer gonos suturos eẽ ꝓmisit:. Ula enĩforma ser¬
ui leuataẽ: quã sumpsit exuirgine. & ad patris dexte¬
ra conlocauit: Propt̃ sp̃ẽ tantihuiꝰ boni: & apłsait: Osautẽ
uifacti: & simul excitauit & simul sedere fec̃incȩ lestib
in xp̃o iħu: hoc ergo potest intelligidixissednm̃ : ut ubi egosũ.
& illisint mecũ: Et ipse qͥdẽ dix̃ dese. qđ ibi iã ei so& : De nobis autẽ
qđ dñs uellese dixut fier&. tã quã factũ suerit ẽ. locutus Nenĩ

Expanded text:
 secundum carnem , nec ipse adhuc erat ubi futurus erat: sed eo modo dicere potuit, ubi ego sum, quo intelligeremus quod cito fuerat ascensurus in coelum, ut jam ibi esse se diceret ubi fuerat mox futurus. Potuit et in illo modo, quo ante jam dixerat loquens ad Nicodemum, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui in coelo Erit, sed Est, propter unitatem personae, in qua Deus et homo est, et homo Deus. In coelo ergo nos futuros esse promisit. Illo enim forma servi levata est, qua sumpsit ex Virgine, et ad Patris dexteram collocata. Propter spem tanti hujus boni et Apostolus ait: t simul excitavit, et simul sedere fecit in coelestibus in Christo Jesu . Hoc ergo potest intelligi dixisse Dominus, Ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Et ipse quidem de se dixit quod ibi jam esset; de nobis autem nus velle se dixit ut fieret, tanquam factum fuerit est locutus. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ dictũ ẽ: Neq enĩppter eañẽ uerbũ dei qr dictũ ẽ.
uerbũ eocũdicat idẽ apłsthes salonicenses excepis¬
se ase. ñ ut uerbũ hominũ: sed sicut ẽ inquid uere uer¬
bũdei:. Ideo ergodei: qi ds̃ id donauit: eoꝵ uero uer¬
bũ dictũẽ : qr hoc p̃dicandũ illis dsprimit acp̃cipue cõ¬
mendauit: acꝑ hoc eoꝵ ideodictũ erat . q̃m̃ p̃dicandũ

Expanded text:
 . Neque enim propterea non verbum Dei, quia dictum est verbum eorum, cum dicat idem Apostolus Thessalonicenses accepisse a se non ut verbum hominum, sed sicut est, inquit, vere verbum Dei . Ideo ergo Dei, quia Deus id donavit. Eorum vero verbum dictum est, quia hoc praedicandum, illis Deus primitus ac praecipue commend
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ : qr unius substantia nos & ipsiñ sum. inquantũ
filius cũpatre dĩ ẽ:. Nã in quantũ homoẽ : eius dẽ
substantiȩ ẽ. cuiꝰ & nos sumus Sed nunc illud potius
uoluit cõmendare: qđ alioloco ait: ego&pat̃ unum
sumus Ulbi eandẽ pateris & suã significauit natura¬
itaq s̃ in nobis. ł nosinillis. ut illi unũ sint innatura sua.
nosunũ in nra: Sunt quippe ipsi innobis tãquã ds̃ intẽplo
suo : sumꝰ autẽ nos in illis. tãquã creatura increatore
suo: De inde cũ dixis s& & ipsi in nobis unũ suit. adiunxit:
ut mundus credat qr tume misisti: Quid ẽ. hoc: nũquid¬
nã tunc crediturus ẽ. munđ quando in patre & filio unum
om̃s erimꝰ nonne ista ẽ. pax illa ꝑpe tua: & potus fide qer¬
ces quã fides : unũenĩ erimꝰ nonut credam. sed quia

Expanded text:
s, in quantum Filius cum Patre Deus est. Nam in quantum homo est, ejusdem substantiae est cujus et nos sumus. Sed nunc illud potius voluit commendare, quod alio loco ait, Ego et Pater unum sumus ; ubi eamdem Patris et suam significavit esse naturaitaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut c
Abbreviated transcription (Latin):
ipse filius hominis scĩficatꝰ ẽ. ab initio creationis sua.
quando uerbũ factũ ẽ. caro: qi una ꝑsona factaẽ. uerbũ &
homo: tunc ergose scĩficauit inse. hoc .ẽ. hominẽ se in
uerbo Se : quia unꝰxp̃suerbũ ẽ: homo: sc̃ificans hominẽ
in uerb&ꝓpt̃ sua ueromẽbra: & ꝓeis inquit ego id. ẽ. qđ
psit & ia ipsis qr & ipsi sunt ego. sic mic hiꝓfuit inme quia
homosũ sine ipsis & egosc̃ifico me ipsũ. hocẽ ipsosinme tã
ueritate qđ ipse sumego : de inde iã non solũde apłis. sed
&iã desusce teris mẽbris incipit dicere. qđ donante
ipso alio sermone tractandũ ẽ :¬

Expanded text:
ipse filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro; quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est, hominem se in Verbo se; quia unus Christus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propter sua vero membra, Et pro eis, inquit, ego, id est, quod prosit etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis: Et ego sanctifico meipsum, hoc est, ipsos in me taveritate, quod ipse sum ego? Deinde jam non solum de Apostolis, sed etiam de suis caeteris membris incipit dicere: quod donante ipso, alio sermone tractandum e