comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit isaat: Int̾ preta t᷑ em̃
risus: Sciendũ aut̃ ꝙ quĩq in ueteri
testamento absq ulio uelamine noĩb
suis.añꝙͣ nascerent᷑ uotati sunt. Ismael.
isaat. sanson. salomon. et iosyas. lege
scͥpturas: Iacob subplantator in t̾p̃ta
euis iacob. supplantauit emĩ me ecte
scd̾o. Isrł uir udens dm̃: Tunc enĩ hoc
nomen accepit. qñ tota nocte. luctatꝰ
uicit in certamine angelum. et oriẽte
lucifero bene dictus est Inde propt᷑
uisionem dei isrł appellatꝰ est sicut et
filus: Sic em̃ qñ eum peꝑit lia nocduit
nomẽ eiꝰ ruben dicens. qui a iudit deꝰ
humilitatem meam : Spineon intpre¬
tat᷑ auditio. sic .n. dixit lia qñ peꝑit
eum. qr exaudiuit me deus. leui additꝰ.
Dixit .n. lia qñ peꝑit eum ñ ambigẽs¬
de amore uiri. Nunc mecũ erit inr
nĩs qr poꝑei ei tres filios. Iuda confessio
dicit᷑. Qñ eñ eum peperit lia. laudẽ
dnõ retulit dicens. nunc suꝑ hoc confi¬

Expanded text:
nomen accepit Isaac; interpretatur enim nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum autem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismahel, Isaac, Salomon et Iosias. Lege Scripturas. Iacob subplantator interpretatum est nomen euis Iacob, subplantavit enim me ecce secundo.' Israel vir videns Deum. Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et filius. Sic enim quando eum peperit Lia vocavit nomen ejus Ruben dicens: Quia vidit Deus humilitatem meam. 8. Simeon, interpretatur auditio. Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus. 9. LEVI, additus. Dixit enim Lia quando peperit eum, ecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Juda confessio dicitur; quando enim peperit eum Lia, laudem Domino retulit, dicens: Nunc super hoc confi
Abbreviated transcription (Latin):
eisꝰ salomon dicit᷑ .i. pacificus. eo quod
ydida. eo quod fui̾t dilectꝰ et amabilis
dnõ. Tercium uocabulum eiꝰ. coeleth
quod grece appellat᷑ ecclesiastes. lati¬
ne ꝯcionator. quod ad populum loq̃ret᷑¬
pax. ꝑ antifrasim. eo ꝙ bellum adu̾sus
patrem gessisset. siue quod in ipõ bello
dolore plangeret: Roboan latitudo
populi et ipm̃ ꝑ antifrasim. quod decẽ
tribubus ab eo seꝑatis. due tm̃ ei
relute sunt. abia pat̾ dñs. uel pat̾
fuit. asa tollens siue substollens
Iosaphat domimi uidicium: Ioran qui
est excelsus Ochorias apprehendens
deum: achalia tempus dñi: Ioas spuãs
uel dnĩ robur. Amasias populum tol
as. duplici nomine Iste est qui illicitum
sibi sa cerdocium umdicare conatus
lepra in fronte ꝑcussus est: Ioathan
est ꝑfectus: pultra ethimologia nõĩs
ffecit enim rectum in conspectu domim:
et portam templi edificauit excelsam
Acharapp̃hendens: Erechias fortis dñs.

Expanded text:
ejus Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod ejus Salomon dicitur, id est, pacificus, eo quod omen Idida, eo quod fuerit dilectus, et amabilis Domino. Tertium vocabulum ejus Coheleth, quod Graece appellatur ecclesiastes, Latine concionator, quod ad populum loqueretpax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello nctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollas duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nosue nit̾pretat᷑ saluator: Ipẽ enim in
figura xpĩ populum a deserto saluauit
et i terram repromissionis induxit.
Ealeph. qͣi cor aut canis. O thomel temipꝰ
eiꝰ deus. uel responsio dei. Aoch głosus.
Barat fulgurans: Debora apis. nel
loquax. apis qr fuint ad bellum promp¬
tissima dinitans adu̾sus sisaran. quo
ꝑempto cecinit canticum in loquax: Iahel
ascenlio: Gedeon exꝑimentum miquita.¬
tis eorum ffrequentib enĩ documentil
informatꝰ est quali p̃sagio contͣ hostes
futuram iuctoriam expediret. ex quo
futuro exꝑimẽto ethimologiam nomĩs
lumplit: Abielech pat̾ m̃ł rex Thola¬
⁊ uermiculus uel coctinum. Iarx illiũ nãs.
Gepte aperiens uł aꝑtus. Esebon cogi
Ueiis: Sanson sol eoꝵ. uel solis fortitudo

Expanded text:
Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis um. Abimelec pater meus rex. Thola uermiculus uel coccinum. Iair inluminans. Iepte aperiens uel apertus. Esebon cogiteius. Samson sol eorum uel solis fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
puli .n.d̾i fuit affuctor: Iãnes matmꝰ
siue ubi est signũ: Cessit .ni. et defecit
signũ eiꝰ coram signis moxsi uñ et
bres mare pelliceum. suie mare in capite:
Deniq moyses int̾p̃tat᷑ sumptus. ex
aqua iuenit enĩ eum ud ripã flum̃s
expositum filia phar aonis. quem colli¬
gens adoptauit sibi infilium. uocauit¬
q nomen eius moysen. eo quod de aqua
sumpsisset eum: Aaron mons fortitudĩs
int̾pretatur. propt̾ quod turibulum accipi¬
ensi medio supstitum et interemptoꝵ
obniam stetit et ruinam mortis quasi
quidami mons fortis excludit: Elearar
dei adiutorium: Balaar p̃cipitans. siue
deuorans. Balaam uanꝰ populus : ffi¬
nees ori ꝑcens. transfixit emm pugione
zanibri cum scorto madiamtide et dm̃
fiuoiem placauit ut parceret: Sambri
iste lascessiens uel amarificans. Prop̾e
em̃ nomen ab amaritudine figuratum.
qued peccando amaricauert populum:
Ri aab latitudo uel fames. siue impetꝰ.

Expanded text:
puli enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, puli enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi; unde es Dei est.' Mambres mare pellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus.
Abbreviated transcription (Latin):
pariendi exꝑta est: Rachel int̾pretat᷑
oius ꝓ oa .n. iacob. ꝑauit oues balan.
zelpha. os bians. Bala inueterata.
dina transfert᷑ in causani uirgn em̃ m
sichimis criusa extitit. Thamaramari¬
tudo pio uiris mortuis. Eadem et con¬
mutans: Illutauit .n. se in hĩtu meret̾tis
qñ cum socero suo ꝯcubuit: Ftares dicusio
abeo quod diuiserit menib:a nulam scdat.
diuisoris .i. fares sortitꝰ est nomen: uñ
et pharisei qui se quasi iustos .ppło sepa¬
rabant. diuisi appellabant᷑. Sara frat᷑
eiꝰ in cuiꝰ manu erat occinũ int̾pretat᷑
ociens Siue q pͥmus appatuit. siue quod
plurimi ex eo iusti nati sunt. ut inlibro
siones doloꝵ calamitates .n. suas nomims
ethimologia p̃figurauit: Phazas nom̃
est non hominis. sed honoas sicut et
apud nos augusti appellant᷑ reges. cum
propͥis nominib censeant᷑. Expriit᷑
autem in latinũ pharao denegans cũ.
utiq dicunt᷑. siue dispensacor eiꝰ. Po.¬

Expanded text:
pariendi experta est. Rachel interpretatur pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterata. Dina transfertur in causam. Iurgii enim in Sichimis causa extitit. Thamar amaritudo pro viris mortuis. Item et commutans. Mutavit enim se in habitu meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in librosiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Po
Abbreviated transcription (Latin):
nomins ĩmutata ablata de fine litera¬
i. dicitꝰ sacra .i. p̾nceps Omĩun quippe
gentium futura pͥnceps euit. sicut et
dominꝰ pollicitꝰ fuerat ad abrabam.
dabo tibi ex sara filium et benedicam
ei et erit i gentes. et reges populorũ
erunt ex ea : agaraduena uel ꝯu̾sa.
fuit enim ꝯplexiu abrae aduena causa
generandi data. que post ꝯtemptum
augelo nicrepante. ꝯu̾sa est ad saram:
rufelentis ita appellatꝰ. cuiꝰ edulio p̾mo¬
genita ꝑdidit: Edom autem ob ruborẽ
corporis dutꝰ est. quod latne sangnine
dicit᷑. Seu uͦ quod fuerit ispidus et
pilosus Qñ. em̃ natus est totꝰ sicut
pilosus erat. atq id̾ t̾b nomĩb appellat᷑
Esau .i. rufus. edom .i. sanguinens. scir
i pilosus. qr non habuit lenitatẽ. Rebec¬
ea patiencia. Que que multũ acceperat
Lia labociosa utiq generando: Pluri¬
mos .n. dolores ꝙͣ rache fecunditate

Expanded text:
nominis inmutata, ablata de fine I litteranominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat ad AbrahamGen. 17, 16: 'Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram.rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate
Abbreviated transcription (Latin):
Ethimologia eiꝰ mistica est. ꝙ ab eiꝰ stir¬
pe transiret deus. nec ꝑseuenuret in
eis translata in gentib grã: Ex ip̃o .n.
sunt exorti hebrei: Ffaleg diuisio. cui
pater propterea tale nomen imposuit
q tunt natus est. qñ ꝑ linguas terca
diuisa est:. Thara exploratio astensionis:
Melchisedech rex iustus : ħ ex qr ipẽ
postea imꝑauit salem. Iustus pro eo
quod discernens sacramenta legis
et enuãgelii. non pecudũ uitimas. sed
oblationem pams et calicis iñ sacrifi¬
cium obtulit: Loch declinans. factis. n
sodomoꝵ non ꝯsensit. sed eoꝵ illicita
carms᷑ nicendia declinauit. Moab
ex patre et totum nomen etyimologiã
habet: Concepit emmeum pͥmogenita
filia ex prẽ. Ammon cuiꝰ causa nomĩs
reddit᷑ filus populi mei sic diruat᷑
ut ex ꝑte sensus nominis ex ꝑte sit se mo
amini .n. a quo dicti sunt ãmanite . uo.¬
catur populus mens: Sacay int̾pretat᷑
domus materfamilias. Postea causa

Expanded text:
Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirEtymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur domus materfamilias. Postea causa
Abbreviated transcription (Latin):
et yopulus dñi: Ex eiꝰ quo q stitpe et
xp̃t̃. tuiꝰ ab ortu solis usq ad occasimi
magñ est nomẽ aiꝰ in gentib: Eham
calidis. et ip̃e ex p̃sagio futuri cogutem¬
matur. Posteritus em̃ eiꝰ eam t̾rẽꝑten
possedit. qui uicino sole calentior est.
Unde et egiptus usq hodie egiptiorum
lingua chamdicit᷑. Iaphet latitudo: ex
lata est ex gentib multitudo credentiũ
ab eadem latitudine iaphet dictꝰ est:
Chanaam filius cham int̾p̃tat᷑ motus
eorum Quod quid est aliud ñ opus eoꝵ.
Pro motu em̃ prĩs .i. pro ope eiꝰ maledit¬
tus est: Arpharat sonans depopulatio¬
nem÷ Chus ebraice ethyops int̾pretat᷑
a posteritate sui gni̾s nomen sortitꝰ est.
Ab ipo em̃ progenti sunt ethiopes. Nẽ¬
roch int̾pretat᷑ tiramiꝰ . Iste enĩ p̾or
arripuit insuetam in populis tyrãndẽ.
et ipẽ aggressus est adu̾sus dñi impieti¬
tis edificare turrem: Heber trnsitus.

Expanded text:
et populus Dei. Ex eius quoque stirpe etet populus Dei. Ex eius quoque stirpe et cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus.
Abbreviated transcription (Latin):
candi nomẽ dñi licet pleriq hebrcorũ
arbitrent᷑. quod tunc pͥmũ in nomine
domini et in similitudine eiꝰ fabricata
bnit ydola. Enoch dedicatio: In ipĩꝰ n
nomine ciuitatẽ postea edificauit cam
Taman lam̃tatio uel possessio eorum
Sic̾ũt em̃ cam possessio. ita diriuatum
nomen quod est camam facit possessio
eorum Mlathusalam int̾ pret. atꝰ mortus
est Euidens ethinologia nominis. Qudã
em̃ eum cum patre traullatũ fuilse et
diluuum preternsse putauerunt. ob hoc
signant᷑ tͣnsf̾et᷑ mortuꝰ est. ut ostend̾es᷑
non uxisse cum post diluuium euaserunt¬
lameth ꝑcutiens: Iste eñi ꝑtussit et
int̾fecit cani quod eciam ipẽ se postea
ꝓpetrsse uxorib ꝯfitet᷑. Hoe requies
int pretat᷑ pro eo quod sub illo omiã
retro iopera qui enerunt ꝑ dilunium.
uñ et pat̾ eiꝰ nocans nomẽ eius noe
quod nomen ex p̃sagio posteritatis accepᷤ
Ex ipõ emin patarche prophete et apli

Expanded text:
candi nomen Dcandi nomen Darbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluviumLamech percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies interpretatur, pro eo quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. Unde et pater eius vocans nomen eius Noe quod nomen ex praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
di materies fuit:. Eua int̾pretat᷑
uita sine calmitas siue nez uita qr
origo fuit nascendi. calamitas et ue.
qr ꝑ p̃naritationem caula extitit moriẽdi¬
Acadendo eñ nomen sumpsit calamitas.
aln aũt dñt. qm̃ ob hoc eua uita et sa¬
lamitas appellata est. qr sepe mulier
uno causa salutis est. sepe calamitatis
expͥmens mat̾ eiꝰ ait Caxinꝰ .i. possedi
hominem ꝑ dm̃. Idem et lamentatio.
eo quod peo in tͥfecto abel int̾fectꝰ sit. et
penam e sceleris sui dederit: Abel
luctus int̾pretatur. quod nomine p̃fi¬
gurabat᷑ occidendus: Idem et nanitas
qr cito solutꝰ est atq subtractus. Sech
int᷑pretat᷑ resurectio eo quod post fra¬
tris int̾fectionem natus sit. quaa
resiurectionem frat̾s ex mortius susci.¬
taret. Iden et posicio qr posuit eum
deus pro abel. Enos uixta proprie
ligue narietatem homo uel uir dicit᷑.
Et ꝯgrue hoc nocabulum habuit. de eo
em̃ striptum est. tunt mitium fruit iuõ¬

Expanded text:
di materies fuit. Eva interpretatur di materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendicadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis,exprimens pater ejus ait: Cain, id est, possedi hominem per Deum. Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem, et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. 10. Enos juxta propriae linguae varietatem, homo, vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo enim scriptum est: Tunc initium fuit invo
Abbreviated transcription (Latin):
ostendunt Quod uͦ faciem et pedes
dei operiũt. qr p̃terita añ mũdũ et
futura post mũldum scire non possumꝰ.
sed media tantũ eorum testimonio ꝯtem¬
plamur: Senas singuli alas habent
qr de fabrica tantum mundi que in sex
diebus facta est in pñti seculo nouiiuꝰ
Quod cdamant ter sanctus alt̾ ad alte¬
rum. t̾nitatis in mntate una diuinitate
propens causis origniem nom̃iacte
habent. quib ita prophetice ꝑũt¬
indita sunt nocabula. utaut futuris
aut p̃cedentib eoꝵ cansis ꝯuemant.
In quib tamen manente spũali sacra¬
mento. ut tm̃ ad literam intellectum
hystorie prosequamur: ubi auten
etbimologie int̾pretationem non
attingimꝰ. solam ipam̃ in latinum
ethimologiam posiumꝰ: Quod aũt
unũ nomen hebraicũ alit̾ atq alit̾
int̾ pretatur. hoc scd̾m accentuum
nimus tradidit homo siue t̾renꝰ. siue
terra rubra int̾pretat᷑. Ex terza em̃
facta est caro et humꝰ hõminis facien¬

Expanded text:
ostendunt. Quod vero faciem et pedes ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam in Latino etymologiam posuimus. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum nymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis facien
Abbreviated transcription (Latin):
tamen hec nomitia suis ordinib depu¬
tant᷑. unicuiq enĩ sicut p̃dictum est.
prop̾a officia lunt iuũcta. que prome¬
ruisse eos in mũdi ꝯstat exordio. Nam
qr angeli et locis et hominibus p̃sunt.¬
per prophetani testat᷑ angelus dicẽs.
Princeps regni ꝑsaꝵ restitit mͥ uude
apparet᷑. nullum esse locum cui angłi
operum om̃ium: hic est oido uel distinitio
angelorum. qui post lapsum malor rs
in te lestriugo ẽ steterunt. Ham posti
apostate angeli ceciderunt. hn ꝓseuerantũ
eterne beatiꝰtudiis solidati sunt. Unde
est firmamentum celũ. mimeum osten¬
deus quod post ruinam angelorũ maloꝵ
bn qui ꝑmanserunt firmit᷑atẽ ecͥnes
ꝑ senerancie ꝯsecuti sunt. nullo lapł
adu̾si. milla suꝑbia cadentes. sed firu¬
ter in dei amore. et cõtemplatione ma¬
nentes nichil aliud dulce hñt nꝰ eun
a quo creati sunt: Quod aũt duo sera¬
phin m yssaia legunt᷑: figuralit᷑ uet̾is
ac noui testamenti signficationem

Expanded text:
ina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, prophetae testatur angelus dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi . Unde apparet nullum esse locum cui angeli operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde est firmamentum caelum.' Nimirum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illa duo animalia suꝑ ꝓpiciatorũ
arche. ficta ex metallo. propter signifi¬
candam angelorum p̃sentiam. in quoꝵ
medio ostendit᷑ deus. Seraphm quõq
simi lit̾ mulcitudo est angeloꝵ qui ex he¬
breo in latmũ ardentes uel incendentes
int̾pretant᷑. Qui id cirto ardentes uotã:¬
q int̾ eos et dñi nulli aln angeli ꝯsistũt
et iõ ꝙͣto uiciniꝰ coram eo ꝯsist̾unt. tanto
dentis in throno dei. et idcirco cetera
angelorum turba uidere dei essentiã
plene non ualet. qnĩ seraphmn eam tegit
Hec igit᷑ uocabula agiminũ angelor ũ
ita sunt specialia ordinũ singulorum.
ut tamen sut ex ꝑte ꝯmuma ommiũ
Namdum throm sedes dĩ in quoꝵdani
angelorum ordine specialit᷑ designent᷑.
tamen ꝑ psalmistam qui sedes suꝑ che¬
rubin dicit᷑. Sed iõ isti ordnes angeloꝵ
p̾uatis nominib appellant. qr hoc ipm̃
officium in proprio ordine plemꝰ accepe

Expanded text:
sunt illa duo animalia super propitiatorium sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes voca inter eos et Deum nulli angeli consistunt et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto dentis in throno Dei, et idcirco caetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valet quoniam seraphim eam tegit. 26. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 designentur, tamen per Psalmistam, Qui sedes super cherubim , dicitur. 27. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium
Abbreviated transcription (Latin):
aduerse subiecte sunt. et m̃ potestitũ
nomine mĩcupantur. qr maligni spc̃
exum pocestate cohercent᷑. ne tantũ
mundo noceant quantum uolunt᷑:
Pemcipatus sunt hn qui angelotũ
agnũbus presunt. qui peo eo quod subdi¬
dos angelos ad explendum nunsteriũ
diuinum disponunt. pͥncipatus uota¬
bulum acceperunt: Nani abi sunt q̃
ad iimstrant. alni qui adsistunt
sicut et ꝑ damelem dicit᷑: Illilia milium
mĩstrabant ei. et decies milies centena
iuilia assistebant ei: Dominationes
sunt hii qui etiam uirtutib et p̾ncipa¬
tibus p̃minent. qui pro eo ꝙ ceteris ange¬
lorum agmimbus dnãnt᷑ dnãtiones uo¬
cant᷑. Throni sunt agmina angelorum
qui latio eloquio sedes dnr̃: Et uotati
throni. quia illis conditor p̃lidet. et ꝑ eos
sua uidicia dispenit: Eherubin autem
Sunt enĩ sublimiora agnina angeloꝵ
qui pro eo quod uicimꝰ positi diuina
sciencia ceteris amplius plemi sunt. checu¬
bin .i. plenitudo sciencie appellant᷑ hpã

Expanded text:
ctae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt, sicut et per Danielum dicitur7, 10: 'Milia milium ministrabant ei, et decies milies centena milia adsistebant ei.' Dominationes sunt ii qui etiam Virtutibus et Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
esse ostendit ᷑. sicut ait apłs. nobis tñ
unus deus uel sicut uoce diuina dici᷑
audi israel. dñs deus tuus deus unꝰ est¬
Salicet ut et t̾nitas sit. et unus dñs
natura aut una essencia: Eres ypo¬
thases. quod resonat i latinũ uel
tres ꝑsonas uel tres subst antias: Nã
latim tus proprie non dicit de deo nisi
dicit. sed abusiue. qm̃ uere substãtia
apuid grecos ꝑsona intelligit᷑ non
natura : capͣ.u. de angelis
¶Ngeli grece uocant᷑. hebraite

Expanded text:
s: Nobis tamen unus Deus, vel sicut voce divina dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus estscilicet, ut, et Trinitas sit, et unus Dominus catur una natura, aut una essentia; tres hypostases, quod resonat in Latinum, vel tres personas, vel tres substantias. 12. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo, nisidicit, sed abusive, quoniam vere substantia apud Graecos persona intelligitur, non natura. CAPUT V. De angelis. 1. Angeli Graece vocantur, Hebraice
Abbreviated transcription (Latin):
qr adse mutẽ referunt᷑. Nam pat̾ non
ad se ipm̃ sed ad filium rela tiue dicit᷑.
qr est ei filius: Sit et filius relatiue
dicit᷑ qr est ei pater: Sic et sp̃c sanitꝰ.
quia est prĩs filii q spc̃ hiis eiĩ appel¬
lationibus hoc significat᷑ quod ad se
m̾utem referunt᷑. non ipã substancia
qua unũ sunt: Proinde t̾ntas in re¬
latiuis ꝑsonaꝵ nominib est: Deitas
non tplitatus: sed in singularitate ẽ.
qr si eplicat᷑ deoꝵ inducimus pluralitatẽ:
Homen autem deoꝵ in angelis et sanctis
homĩb id̾o pluxalit̾ dicit᷑. propt̾ quod nõ
sint merito equales. de quib psalmꝰ:¬

Expanded text:
quia ad se invicem referuntur. Nam Pater non ad se ipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater: sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint merito aequales. De quibus Psalm
Abbreviated transcription (Latin):
quib uniusa celestem societatem apłs
tomplectit᷑ ordines angeloꝵ et dignitates
inntelligunt᷑. Et pro hac ip̃a dest̾butõe
officiorum. alii throm. aln dnãtiones.
ali p̾ͥncipatus. alii ptãtes dñt̃. pro ce¬
tis dignitatib quibus inuicem distin¬
gunt u̾tutes. angelica quedã mĩstiria

Expanded text:
quibus cunctam coelestem societatem Apostolus quibus cunctam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam minister
Abbreviated transcription (Latin):
diceret angelus ab angelo cognouisset
Quidam autẽ archangelorum p̾uatis
nominib appellantur. ut ꝑ uocabula
ipã in oꝑe suo quid ualeant designet᷑
uel fortitudo manifestat᷑ gabriel mittit᷑.
unde et eo tempore quo erat dñs nasatu¬
rus et t̾umpha turus de mundo gabriel
uenit ad mariã ut illũ ãnũciaret qui
ad debellandas aereas potestates hũilis
uenire dignatus est: Mlichael int̾p̃tat᷑
tio dei. Ubicumq em̃ curandi et meden¬
di opus necessarim est. hic angelus a
deo mittit᷑. et inde medicina dei uocat᷑.¬
unde ad thobiam idem archangelus
missus oculis erꝰ curationẽ adhibuit
et cecitate decersa uisum restituit Hoĩs
em̃ int̾pretatio ex angeli officio designat᷑.
Uriel int̾pretat᷑ ignis dei: Sicut legimꝰ¬
ignem appacuisse in rubo legiinꝰ etiam
ignem uussumi ẽe de suꝑ. et implesse quod
p̃ceptum est: Throni autẽ et dnãtiones.
et pricipatus. et ptãtes et uirtutes

Expanded text:
diceret angelus, ab angelo cognovisset. 9. diceret angelus, ab angelo cognovisset. 9. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, 314 ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designeturvel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. 11. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur cina Dei; ubicunque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatUnde et ad Tobiam idem archangelus missus, oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et implesse quod praeceptum est. Throni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
geli archangeli. throni. et dñationes.
cherubin et seraphin. Quoꝵ officioꝵ
uocabula cur ita dicta sint. int̾pretã¬
do exequeniux: Angeli uocant᷑ propt̾
quod de celis ad annũciandum homĩb
mittunt᷑. angłs em̃ grece. latine nũciꝰ
dicit᷑. Archangeli greca lingua:
sũmi nũtii int̾pretant᷑. Qui em̃ ꝑua
uel mĩma annũciant angłi. qui uͦ
sũma archangeli nũcupant᷑. Archan¬
geli dicti. eo quod pͥmatũ teneant
nit angelos: archos em̃ grece. latme
princeps int̾pretat᷑. Sunt em̃ duces
a pͥncipes sub quoꝵ ordine unicuiꝙ
ingeloꝵ officia deputata sunt. Nam
qr archangoli angelis p̃sunt zacharia
propheta testatur dicens. Eite angłs
qui loquebatur in me egrediebat᷑. Et
aluis angelus egrediebat᷑ in octursum
eii. et dixit ad eum: Curre loquere ad
puerum istud dicens absq muto hĩta¬
bit᷑ ihrłm. Si eñ in ip̃is officiis auge¬
lorum ne ququã ꝓtãtes suꝑiores. infoñort
disponerent. nullo mͦ hoc quod homini

Expanded text:
 throni, dominationes, cherubin et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita sint dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro ha 8. Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini
Abbreviated transcription (Latin):
autem uotabulum. offic nomen est
ideo pictorum licencia pennias facit. ut
scelerem eorum discursum incunita
siginficet. Sicut et iuxta fabulas
poctarum uenti pemias habere dicũt᷑.
piopt᷑ uelocitatem scilicet. Uñ et

Expanded text:
autem vocabulum officii nomen est,ideo pictorum licentia pinnas faciunt, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et iuxta fabulas poetarum venti pinnas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus. Ipẽ est et grã. q̃ quia non.
meritis nrĩs. sed uoluntate diuina gratis
datur. m̃ grã nũcupat᷑. Sicut aũt uncũ
dei uͥbum proprie uocamꝰ nomine sapiẽ¬
ciẽ. cum sit uniu̾salit̾ et sp̃t sc̃s prop̾e¬

Expanded text:
sanctus. Ipse est et gratia, quae, quia non sanctus. Ipse est et gratia, quae, quia non meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cum sit uni
Abbreviated transcription (Latin):
repetitur non nulli t̾it̃atem intellexe¬
runt. id eo qr sc̾ptum est. deus sp̃c est
Quod enim non est corpus et tamẽ est.
iudet᷑ restare ut sp̃c sit: Intelligunt
gͦ ibi non nulli t̾nitatem significari:
In spũ p̾ncipali patrem. in spũ recto filiũ.
donum dicit᷑. eo quod dat᷑. A dando. n
donũ est nũcupatum: Notissimum ẽ
dedisse spm̃ sanctum. quo credentes
impleti liuguis onũum gentiũ loquebãt᷑
Intantũ autem donũ dei est. in quãtũ
datur eis qui per eum diligunt dm̃i: ilpd̾
se autem deus est. apud nos aut̃ donũ
est. sed salutis eterne sp̃t sanctus donũ
est. distribuens singulis prout uult
quib nult imꝑcit et pectata quib uult
dimittit. nam pectata sine sp̃ũ non¬
nũcupat᷑. uel qr naturalit̾ eos a quib
procedit ꝯuingit. et se unũ cũ eis osten
dit esse. uel qͣz in nobis id agit ut in
deo maneamꝰ et ipẽ in nobis: Unde et
in doil dei nichil maiil est caritate
et nullũ est mauis donum d̾i quã spc̃

Expanded text:
repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus Spiritus est. Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari: in Spiritu principali Patrem, in Spiritu recto Filium, donum dicitur, eo quod datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notissimum estdedisse Spiritum sanctum, quo credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. 16. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est, apud nos autem donum est, sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis gratiarum dquibus vult impertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spnuncupatur, vel quia naturaliter eos a quibus procedit conjungit, et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil majus est charitate; et nullum est majus donum Dei, quam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
naturam ignis accensus. ut quãti ad eũ
quãti ad c̾nem purpurei splendoris aspe¬
xerint. tantis uisum sue lucis ĩꝑiat
tantis ministerium sui mum̾s t̾buat.
et ipẽ nichilominꝰ in lui integritate
appellatͣ in enuangelio. dño clamante et
dicente. Si quis sicit ueniat ad me et
bibat et qui credit in me flumina aque
uiue fluent de uentre eius: Enuan¬
gelista autem exposuit nñ diceret.
Secutꝰ enĩ ait: hoc enĩ dicebat. de spũ
quem accepturi erant credentes in eum
ded aliud est aqua sacramenti. aliud
aqua que signnficat spm̃ sanctum: Aq̃
emĩ sacramenti isibilis est. aqua spc̃
inuisibilis est. Ista abluit corpus et
significat quod sit in anima: Pillum
antem spm̃ sanctum ip̃a anima mũdat᷑
t saginatur: Sp̃t sanctus ideo unctio
dicitur iohãne actestante apło. qr sicut
oleum suꝑfert᷑ naturali pondere omi
tionis hoc est spũ sancto fuisse legit᷑ unctꝰ:

Expanded text:
naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad 'crinem purpurei splendoris' aspexerint, tantis visum suae lucis inpertiat, tantis ministerium sui muneris tribuat, et ipse nihilominus in sua integritate appellatur in Evangelio, Domino clamante et dicente: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Evangelista autem exposuit unde diceret. Secutus enim ait: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum 28. Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua, quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visi bilis est; aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima; per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. 29. Spiritus sanctus ideo unctio dicitur, Joanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni tionis, hoc est, Spiritu sancto fuisse legitur unctus
Abbreviated transcription (Latin):
digitꝰ dei esse i libris euuãgeln aꝑtissime
declarat᷑. Cum em̃ unus euuãgelista
dixisset. in digito dei eitio demonia. aliꝯ
hoc idem ita dixit. in spũ dei eicio demonia.
Unde et digito dĩ sc̾pta lex est. data die
ququages imo ab occisione ann uenit
u̾tus cum patre et filio significetur:
Uñ et paulus ait. Hec autem omĩa oꝑat᷑
unus atq idem sp̃c diuidens singulis
pro ut uult: Sicut autem ꝑbaptismũ
nur. qui est digitꝰ dei et spũale signa¬
auem simplicitatis et innocentie decla
sicut columbe: hec enĩ auis corꝑalite.
ipõ felle caret. hñs tĩ in nocentiam et
onem linguarum ut ignis apparuit. qui
et insedit̾ suꝑ unũquẽq eorum: Proptea
aũt diu̾sarum linguarum gram̃ aplis
dedit. ut idonei efficerent᷑ fidelium eru¬
ditioni populoꝵ : Quod uero supra sin¬
gulos eorum sedisse memorat᷑. id cause
est ut intelligat᷑ ꝑ plures non fuisse
diuisus. sed mansisse in singulis totus.
sicut fere ignib mos est hanc enĩ ht̃

Expanded text:
Digitus Dei esse in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia, alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia. Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesimo ab occisione agni; et dvirtus cum Patre et Filio significetur. Unde et Paulus ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum mur, qui est Digitus Dei et spirituale signaavem simplicitatis et innocentiae declasicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et divisionem linguarum ut ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum. Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditioni populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causa est, ut intellegatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet
Abbreviated transcription (Latin):
iuisit postꝙͣ ab eoꝵ oculis ipẽ nicelum
ascendit. Consolator enĩ t̾stib euitit᷑
scd̾i illam eiusdem domim sententiam.
beati lugentes qm̃ ipi ꝯsolabunt᷑. Ipẽ
etiam dixit. Tunc lugebunt filni sponsi
cum abeis ablatus fuerit sponsus. Itẽ
paraclitus. pro eo quod consolationena
prestet ammabus que gaudiũ temꝑale
amittunt: Aln paraclitiun latine ora¬
torem uel aduocatũ int̾pretant᷑ Ipẽ

Expanded text:
misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dicit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paraclitus, pro eo quod consolationem praestat animis qui gaudium temporale amittunt. Alii paraclitum Latine oratore
Abbreviated transcription (Latin):
ms dicatus est. capitulum xxxiiii¬
quatuor equos iunxisse fer¬
tur. sicut uirgilius auctor est dicẽs
Primꝰ erictomiꝰ currus et imi ͦ au¬
sus uingere equos rapidis qr iotis
insistere uictor. fuit autẽ miner¬
ue et uulcam filiꝰ. de caduca in
terra libidine. ut fabule ferunt
protreatus. Portentum demo¬
macum ĩmo diabolus qui primo iu¬
nom currum dedicauit. Tali acto
idrige producte sunt: capi

Expanded text:
s dicatus est. CAPUT XXXIquatuor equos junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ligantur. id est in pedis posteri¬
ora parte ad stimulandos equos
e quibus aut pugnandũ est aut
currendũ. propter pigriciam a¬
nimaliũ aut timorem. Nam ex
timore stimuli nũcupati. licet¬
sint et libidinis stimuli. Strigi¬
les nũcupati. a tergendo. quo biis
coloratum quo note pecudibus in¬
urunt᷑. Caracter autẽ grece lati¬
ne forma dicit᷑ Caucerium dcm̃
quasi cauturiũ quod urat et pro¬
uida sit in eo seuera q cautio. ut
dum iudetꝰ cuiꝰ sit auaricia refre¬
netur. Quod interdũ uidetur ꝙ
signo. interdum pro cura adhibet᷑
ut ius morbi ignis ardore sictet᷑¬

Expanded text:
ligantur, id est, in pedum posteriligantur, id est, in pedum posteriori parte ad stimulandos equos in quibus aut pugnandum currendum, propter pigritiam animalium, aut timorem: nam ex timore stimuli nuncupati, licetsint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati sunt a tergendo, quod iis caloratum, quo note pecudibus inuruntur. Character autem grece, latine forma dicitur. Cauterium dictum est quasi cauturium, eo quod urat et provida sit in eum, severaque cautio; ut dum videtur cuius sit avaritia refrenetur, quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetur
Abbreviated transcription (Latin):
arpax autẽ dictus. qr arripit.
sunt. et ẽ sermo grecus.
frena ducta. quod equos fremere
cogant. uel quod hͨ equi frendat
id est ĩpͥ̾mant dentibus. et obinor¬
deant. uñ et ne frẽdes dicti ad¬
huc lactentes ꝑnuli quod nũdũ
aliquid frendant. id est commu¬
mant dentibus hinc et faba fre¬
sa q̃ molita est. lupati sunt fre¬
ni asꝑrimi. Dicti aũt lupati a lu¬
ꝓinis dentibus qui mequales sũt.
obest. Camꝰ. habenas. ab haben¬
do ductas. quod hiis equos habea¬
mus: hoc est tencamus. unde
et equi habiles dicti. ac retina¬
cula a retinendo. lora. Capista
a sedendo. q̃i sedda. antela qͣi
ante sellam. sicut et postela qͣi
post sellam. E ingulũ hominũ
neut̾ geni̾s est. Nam animaliũ
genere femimno dicimꝰ has cui¬
dulas. Sagnia q̃ corrupte uulgo¬
lalma dicitur ab stra tu sagoru̾m
uocatur. Unde et caballus et sag¬
marius. mula sagmaua. Capui¬
lum fums a capiendo quod eo m¬
demita iumenta comprehendãt᷑.
C alcaria dicta. quod in talce hoĩs

Expanded text:
Arpax autem dictus quia arripit; sunt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes dicti adhuc lactantes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunt, . . . . 3. Habenae, ab habendo dictae, quod iis equos habeamus, hoc est, teneamus, unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora . . . . 4a sedendo, 518 quasi sedda. Antella, quasi ante sellam, sicut et postella, quasi post sellam. Cingulum hominum generis neutri est, nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. 5. Sagma, quae corrupte vulgo dicitur salma, a stratu sagorum vocatur. Unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum, funis, a capiendo, quod eo indomita jumenta comprehendantur. Calcaria dicta, quia in calce hominis
Abbreviated transcription (Latin):
uisi aperiatur. ut est illud: Deͦ come¬
dente exiuit cibus: et de forti egressa
est dulcedo. Signifitans ex ore leonis¬
fanũ extractum: Inter allegoriam
autem et enigma hoc interest. quod
allegoria uis gemina est et sub res alias
aliud figuralit̾ indicat Eingina uͦ
sensus tantum obscurus est et ꝑ quasdã

Expanded text:
nisi aperiatur, ut est illud: De comenisi aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, signififauum abstractum. inter allegoriam autem et aenigma hoc inteallegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
lus. et clauso uentorũ carce regnet.
Et quomodo aula si carcier est Sol¬
uitur enĩ promũciacõe: Nam carcer
pronũciatio est: Iaccet i aubi.yroma
est: et totum ꝑ contrariam ꝓanũ ciacio¬
nem ãminciat᷑. ꝑ yrome speciem que
laudando deridet. Antifrasis est ser¬
mo e contrario intelligendus. ut
lutus qr caret luce ꝓpt̾ nmiã nemor
umbram. Et ĩmanes id est miter
et modesti cum sint t̾ribiles et ĩmanes:
Et ꝑce enmenides furie quod nenũ
ꝑcunt uel bñfaciant: hoc tropo et
nam athlantes et ceci indentes. et
nulgo ethiopes argentei appellant᷑᷑
Onter yromani autẽ et anthifrasii
hoc distat: quod ꝓroma pronũciatõe
sola indicat quod intelligi mlt. ut
cum dicimꝰ homini agenti malun
bonum est quod fucis. Anchifrasis n
non uoce pronũciantis significat con¬
trariuni. sed si uis tantum u̾bis quoꝵ
origo contraria est. Enigma est ques¬
tio obscura. que difficile intelligitur.

Expanded text:
lus, et clauso ventorum carcere regnet. lus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est; jactet in aula, ironia est; et totum per contrariam pronuntiationem enuntiatur, per ironiae speciem, quae laudando deridet. 24. Antiphrasis est sermo e contrario intelligendus, ut lucus, quia caret luce per nimiam nemorum umbram: et manes, id est, mites, et modesti, cum sint terribiles et immanes; et Parcae et Eumenides Furiae, quod nulli parcant, vel benefaciant. Hoc tropo, et nani Atlantes, et caeci videntes, et vulgo Aethiopes argentei appellantur. 25. Inter ironiam autem, et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. 26. Aenigma est quaestio obscura, quae difficile intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
extrema. rnamus in medio arma et
moriaur : yꝑbole est. ex celsitas fidẽ
excedens ultra quam tredendũ est.
ut sydera uerberat unda. et t̾rã
ultra fidem augetur aliquid nec tñ
a tramite signisit ande neritatis er¬
ratur: qmͣuis u̾ta que iudicant᷑ exce¬
dant. ut uoluntas loquentis non fal
lentis appareat: Quo tropo non solũ
augetur aliquid. sed et minuit᷑: Au¬
get̾ur ut uelocior aura. Minuitur.
ut mollior pluma. durior saxo: Alle¬
goria est. aliemloquiũ. alᵈ enĩ sonat.
aliud intelligitur: ut tres littor e
ceruos. conspicit errantes: ubi tres
Aurea mala decem misi .i. ad augus¬
tum decem elogus pastoꝵ. huius tropi
plures sunt species. ex quib eniuent
carientis mos. paroenna. sarcasmos.
autismos: yroma est sentẽcia per
pronũciationem contrariũ bñs intel¬
lectum: hoc enm tropo calide aut
ꝑ acculacionem aut ꝑ insutacionẽ
aliquid dicit᷑. ut est illud. Uestras¬
eure domos illa se iactet i aula eo¬

Expanded text:
extrema, ruamus in media arma, et extrema, ruamus in media arma, et moriamur. 21. Hyperbole est eexcedens ultra quam credendum est, ut: sidera uerberat unda Vergilius ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae ueritatis erratur, quamuis uerba quae indicantur excedant, ut uollentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cervos conspicit errantes: ubi tres Aurea mala decem misi, id est, ad Augustum decem eclogas pastorum. Hujus tropi plures sunt species, ex quibus eminent charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos 63 23. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim tropo cal lide, aut per accusationem, aut per insultationem aliquid dicitur, ut est illud:. Eure, domos, illa se jactet in aula Aeo