comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qͣm male utitur ocłs: Fallacia qͣm
male utitur lingua: Falsus testis. nonne
lingua sua & animã suã prius trucidat.
& alterum ledere. se ꝑempto conatur:
male utitur lingua: nec iło malum ẽ
lingua. Opꝰ dĩ ẽ lingua: s bono oꝑe di
male ucitur illa nequitia. qͦmͦ utunt᷑
pedib qui currunt ad scelera. quomͦ
utuntur manib homicide. & illis ad¬
iacentib forinsectis bonis creaturis di.
qͣm male utuntur mali: auro iudicia
corrrumpunt. innocentes opprimunt:
Luce ista mali male utuntur. Male
uiuendo enim ̃ ipsam lucem quam
uident. ad ministerium suoꝵ scelerũ
usurpant. Iens ut faciat aliquid mali
malus. lucere sibi uult ne offendat:
qui iam intꝰ offendit & cecidit. Quod
timet in couꝑe: ⁊am incurrit in corde. Om̃ib
gͦ bonis dĩ ne ꝑ singula currere longum sit
male utitur malus. contͣ malis hominum
maloꝵ. bene utit᷑ bonus. Q qͥd tã bonum

Expanded text:
tamen, quam male utitur oculis! Fallacia, quam tamen, quam male utitur oculis! Fallacia, quam male utitur lingua! Falsus testis nonne linguam suam et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua; opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera, quomodo utuntur manibus homicidae, et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei. Quam male utuntur mali auro, judicia corrumpunt, innocentes opprimunt! Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucem qua al, quam vident ad ministerium suorum scelerum usurpant. Vadens ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit. Quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tione corꝑis & sanguinis tui. Ꝙ nos
credidimus & cognouimus. Ñ cognoui¬
mus & credidimus: s credidimus &
cognouimus. Credidimus enim. ut
cognoscereremus. Nam si prius cognoscere.
& deinde credere uellemus: nec cognosc̾e
nec credere ualeremus. Quid credidimus.
& quid cognouimus: Quia tuẽs xp̃c filiꝰ
di. id ẽ qr ipsa uita ȩterna tu ẽs: & ñ
das in carne & sanguine tuo nisi qd̃ es:
undecim elegi diceret. An eligitur &
diabolus. & inelectis ẽ diabolus: Electi
in laude solent dici. An electus ẽ ⁊ iste.
de quo nolente & nesciente magnum
aliquid boni fieret : Hoc ẽ ꝓprium di.
contrarium iniquis. Sicut enim iniqui
male utuntur bonis oꝑib di: sic contͣ
Sicut iniqui inquam. audite & intelli¬
gite. sic̾ iniqui male utunt᷑ bonis oꝑibꝰ¬
di. sic contͣ ds̾ bene utitur malis oꝑib
iniquorum. Qͣm bouum ẽ. membra cor¬
poris ita ẽẽ qͦmadmodum disponi ñ
possent nisi ab artifice do. Petulantia

Expanded text:
tione corporis et sanguinis tui. Et nos tione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et credidimus, sed credidimus, et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne et sanguine tuo nisi quod es.Undecim elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui masicut iniqui, inquam, audite et intelligite, sicut iniqui male utuntur operibus Dei bonis, sic contra Deus bene utitur malis operibus iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse quemadmodum disponi non possent nisi ab artifice Domino. Petulantia
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Ecce dño contigit. dixit & ꝑdidit
multos: remansit ad paucos. S ñ turba¬
batur ipse. qr ab initio nouerat & qui
credentes eent. & qui ñ credentes. Nos
si nobis contingat. ꝑturbamur. Solatiũ
iudño inueniamus : & tamen caute u̾ba
dicamus. Atq ille ad paucos qͥ remanse¬
rant. dixit. Ergo iħc ad duodecim. id ẽ
illis duodecim qui remanserant. nunqͥd
&̃ uos inquit uultiire: Non discessit
nec iudas. S quare. manebat: dño iam
apparebat. nobis postea manifestatꝰ ẽ:
Respondit petrus ꝓ omnib: unus ꝓ
multis. unitas ꝓ uniuersis. R espond̾it
gͦ ei sy mon petrus. Dñe. ad qͦm ibimus:
Repellis nos ate. da nobis alterum te:
Ad quem ibimus : Si ate recedimus. ad
qͣm ibimus : Uerba uitȩ ȩterne habes.
Uidece qͦmadmodum pecrus dante do.
recreante spũ scõ intellexit. Unde. nͥ
qr credidit: Uerba uite eterne habes:
Uitam enim ecernam habes in ministra¬

Expanded text:
dicere debui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit dicere debui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus, dante Deo, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministra
Abbreviated transcription (Latin):
dñm suum p̾cedere. & consilium dare
ne moreret᷑ illi qui uenerat ut more¬
retur. ne nos meternum moreremur:
Q̾ ait illi. Redi pꝰ me sachanas. ñ enĩ
sapis quȩ di sunt. s que st̃ hominis:
N illum reppulit retro ire pꝰ sathanan:
& appellauit sachanan. s fecit pꝰ sẽ ire:
ut ñ eẽt. sathauas ambulando pꝰ dñm:¬
ssti aut̃ sic redierunt retro qͦmͦ de quib¬
dam feminis dicit apłs. Quedam enim
conuerse sunt retro pꝰ sathanan. & ulte¬
rius cum illo nͥ ambulauerunt. Ecce p̾cisi
acorꝑe uitam ꝑdiderunt qr forte in cor¬
pore nec fuerunt. Inter non credentes &
ipsi deputati sunt: qͣmuis discipłi dice¬
rent᷑. Abierunt retro: ñ pauci s multi:
Noc forte factum ẽ ad consolationem. qm
aliquando contingit ut dicat hõ uerũ.
& qd̃ dicit ñ capiatur. atq illi qͥ audiunt
scandalitent᷑ & discͤant. Penitet aut̃ ho¬
minẽ dixisse q uerum ẽ. Dicit enim ap̾
se hõ. Non debui sic dicere: ñ ħ debui

Expanded text:
num suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum moreremur; et ait illi: Redi post me, satanas; non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominis sunt . Non illum repulit retro ire post satanam, et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post DomiIsti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambulaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt, quamvis discipuli dicerentur. Abierunt retro, non pauci, sed multi. Hoc forte factum est ad consolationem, quoniam aliquando contingit ut dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est: dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lizati sunt. Ille aut̃ mansit ad insidian¬
dum: ñ ad intelligendum. Q qr iõ manse¬
rat: ñ de illo tacuit dñs ñ illum exp̃ssit.
s nec siluit: ut omues timerent. qͣmuis
unus ꝑiret. S postea qͣm dixit & distinx̃
credences ance credentib: expressit causa
quare ñ credant. Propterea dixi uob̾ inqͥt.
quia nemo potest uenire ad me: nͥ fuerit
ei datum a patre meo. G & credere dat᷑
nobis. Non enim nichil ẽ credere. Si
aut̃ magnum aliquid ẽ: gaudes quia
credidisti. s noli extolli. Qͥd enimhabes.

Expanded text:
lizati sunt: ille autem mansit ad insidianlizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed nec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant: Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ergo et credere datur nobis: non enim nihil est credere. Si autem magnum aliquid est, gaude quia credidisti, sed noli extolli: quid enim hab
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ñ ꝓdest quicquam. Uerba qͦ ego
sunt. Intellexisti carnalit̾. etiam sic illa¬
sp̃c & uita sunt. s tibi ñ sunt. S sunt
quidam inquit in uobis qͥ ñ credunt:
t̃ dixit sunt quidam in uobis qui ñ
intelligunt. si causam dixit qnͣ ñ intelligant.
Sunt enim quidam in uob̾ qͥ ñ credunt. i
idõ ñ intelligunt qr ñ credunt. ꝓpħa enim
dixit. Nisi credideritis. ñ intelligetis. Per
fidem copulamur. ꝑ incellectum uiuificamꝰ.
Prius hereamus ꝑ fidem. ut sit qͣ uiuificet
ꝑ intellectum. Nam qui ñ heret: refistit.
qui resistit ñ credit. Nam qui resistit. qͦmͦ
uiuificatur: aduersarniis ẽ. radio lucis qͦ
penetrandus ẽ. ñ aduertit aciem s clau¬
dit mentem. Sunt gͦ quidam qui ñ cre¬
dunt. Credant & aꝑiant. aꝑiant & illum¬
nabuntur. Sciebat enim ab iuitio iħo qͥ
ẽẽnt credentes. & qui traditurus ẽẽt eum:
Ibi enim erat & iudas. Nam quidã scanda¬

Expanded text:
carne tua: unum si tollis, jam ex anima carne tua: unum si tollis, jam ex anima s et vita sunt; » intellexisti carnaliter etiam sic illas et vita sunt, sed tibi non sunt. 7. Sed sunt quidam, inquit, in vobis qui non credunt. Non dixit, Sunt quidam in vobis qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt; et ideo non intelligunt, quia non credunt. Propheta enim dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. Ibi enim erat et Judas. Nam quidam scanda
Abbreviated transcription (Latin):
EMINIT CARITAS URA
pristinis sermonib & lec
culte ascendit ad diem festum non quia
timebat ne teneret᷑. cuius potestas erat¬
ut ñ teneret᷑ : s ut significaret ⁊̃ in ipso
die festo qui celebrabrat᷑ ã iudeis se occul¬
tari. ⁊ suum ẽẽ misterium. Hodierna gͦ
lectione apparuit potestas. que putabat᷑¬
uł infirmitas timiditas. Loquebat᷑ enim
palam indie festo. ita ut mirarent᷑ turbȩ
& dicerent qd audiuimus cum lectio leg̾et᷑.
Nonne hic ẽ quem querebant interficere:
Ecce palam loquit᷑. & nichil ei dicunt. Nqͥd
uere cognouerunt principes. qr hic ẽ xͦ:

Expanded text:
eminit Charitas vestra pristinis sermonibus et leculte ascendit ad diem festum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt: numquid vere c
Abbreviated transcription (Latin):
facta u̾ba sunt: Sͦ in hoc q uoluerunt
tacet : Nichil loquit᷑: nichil significat:
an forte hoc erat raꝑe eum. p̾uenire
uelle tempꝰ regni eiꝰ: Ꝙ enĩ uenerat
mͦ ñ iã regnare: qͦmͦ regnaturus ẽ ĩ eo

Expanded text:
facta, verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt facta, verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo non jam regnare, quomodo regnaturus est in e
Abbreviated transcription (Latin):
Aie es ternam ex EuGslio
lectionem audistis. ista ẽ hodierna quȩ
sequituꝵ unde hodiernus sermo debet᷑:
Facto illo miraculo ubi quinq milia ho¬
minum de quinq panib pauit iħ̾c:
cum admirate eẽnt turbȩ. & eũ mag¬
num ꝓpħam dicerent qui uenit in
cognouisset quia uenturi erant ut
raꝑent eum. & facerent eum regem:
fugit iterum in montẽ ipse solus. Dat᷑
g intelligi. q dñs cum sederet in monte
cum discipłis suis. & uideret turbas ad
se uenientes. descenderat de monte.⁊
circa inferiora loca turbas pauerat.
Nam qͦmͦ fieri potest ut rursus illuc
fugeret. nͥ ante de monte descenderet:
Significat gͦ aliquid q dñs de alto
descendit ad pascendas turbas. pauit.
& ascendit. Quare aut̃ ascendit cum
cognouisset q̃ eum uellent raꝑes. ⁊ regẽ
facere: Quid enim: Nonerat rex. qui
timebat fieri rex : Erat omnino nec
talis rex qui ab hominib fieret. s tał
qͥ omnib regnum daret. Nunqͥd forte
⁊hic aliquid significat nob̾ iħc. cuius

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicercognovisset quia venturi essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri posset ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descendisset? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas: pavit, et ascendit. Quare autem ascendit cum cognovisset quod vellent eum rapere, et regem facere? Quid enim, non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino, nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Nunquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
dit. filius di qui ẽ incelo. Quo ꝑtinet.
nͥ ut incelligamus qd etiam pristino
hominis incelo: qͦmͦ filius di erat in
terra. Filius di in terra in suscepta
carne: filius hominis incȩlo in unitate
patitur enim nos ñ contͣdicentes. s nosse
cupientes. O dñe magister bonȩ. qͣmͦ
caro ñ ꝓdest quicqͣm. cum tũ dixeris.
nͥ qͥs manducauerit carnem meam &
biberit sanguinem meum. ñ habebit
in se uitam: An uita ñ ꝓdest qͥcqͣm :

Expanded text:
dit., Filius Dei, qui est in coelo. Quo pertinet, nisi ut intelligamus quod etiam pristino hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra; Filius Dei in terra in suscepta carne, filius hominis in coelo in unitate patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita non prodes
Abbreviated transcription (Latin):
ERBA OÑI EX eUgłIO
quȩ sermonẽ pristinum
consequuntur audiuimꝰ.
hinc sermo debet᷑ aurib &
de corpore domini qd dicebat se dare
Exposuit aut̃ modum attributionis hꝰ
& doni sui. quomodo daret carnẽ suã
manducare dicens. Qui manducat carꝰ.¬
nem meam & bibit sangumẽ meum in. Cap̃lx¬
me manet & ego in illo. Signum qui .uiiii.
manducauit & bibit hoc ẽ: si manet¬
& manetur. si habitat inhabitat᷑. si
heret & ñ deseratur. hoc gͦ nos docuit
& ammonuit mysticis uerbis. ut sinꝰ
in eiꝰ corꝑe sub ipso capite. in membris
eiꝰ edent̾es carnem eiꝰ non relinquentes
unitatẽ eiꝰ.S qui ad erant plures nͣ
intelligendo scandalizati sunt. Ñ enĩ
cogitabant ħ audiendo. nͥ carnem q erant.¬

Expanded text:
erba Domini ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus de corpore Domini, quod dicebat se dare am. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ips
Abbreviated transcription (Latin):
sicut misit me uiuens pater & ego
uiuo ꝓpt̾ patrẽ. & qͥ manducat me &
ipse uiuit ꝓpt̾ me: ac si diceret ut
ego uiuam ꝓpt̾ patrem: id ẽ ad illuma
tanqͣm maiorem referã uitam meara:
exinanitio mea fecit in qͣ me misit:
Ut aut̃ quisq uiuat ꝓpt̾ me. participa¬
tio facit qua manctucat me. Ego itaꝙ
humiliatꝰ uiuo ꝓpt̾ patrem ille erectꝰ
uiuit ꝓpt̃ me. Siͦ aut̃ ita dictum ẽ. uiuo
ꝓpt patrem. qr ipse de illo ñ ille de ipso ẽ:
simne decrimento ȩqualitatis dictum ẽ:
Nec tamen dicendo. & qui manducat me &

Expanded text:
Sicut me misit vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo, et qui manducat me, et
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendite quid ñ sit ds̾. m ultum
ꝓficitis. si ñ. aliud qͣm ẽ. de dõ senseritis
Nondum potes ꝑuenire ad id q sit.
ꝑueni ad id quid ñ sit. N ẽ d̾s corpꝰ.
ñ terra. ñ celum. nͨ luna ñ sol. ñ stella
ñ corporalia ista. Si enim ñ celestia.
qͣntominus terrena: Tolle omne corp
Adhuc audi aliud. Non ẽ d̾s mutabilis
sp̃c. Nam fateor & fatendum ẽ. quia

Expanded text:
comprehendite quid non sit Deus: multum comprehendite quid non sit Deus: multum profeceritis, si non aliud quam est, de Deo senseritis. Nondum potes pervenire ad quid sit, perveni ad quid non sit. Non est Deus corpus, non terra, non coelum, non luna, non sol, non stellae, non corporalia ista. Si enim non coelestia, quanto minus terrena? Tolle omne corpus. Adhuc audi aliud: non est Deus mutabilis spiritus. Nam fateor, et fatendum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽs nec filius tuus. ħ abeo inquis alind
ꝙ ostendam. Ita enim ẽ eruditꝰ filiꝰ m̃e.
ut nec loquentem me audiat. s nutu
ostendo ei qͥ faciat. Ecce nutu oftende
ꝙ uis. Certe animus tuus uult osten¬
dere. q̃ inse ht̃. Unde facis nutum :
De corꝑe scilicet. labiis uultu. suꝑciliis.
ocłis manib ħ omnia ñ sunt q animꝰ
tuus ⁊̃ ista media sunt. Intellecturꝰ ẽ
aliqͥd ꝑ ħ signa quȩ ñ sunt q̃ animus
tuus: nec d̃ aninius filii tui. S hoc
totum qd corꝑe agis. infra animũ tuũ
& infra animum filii tui ẽ: nec pot̾
cognoscere animum tuum filiꝰ tuus.
nisi dederis signa de corꝑe. Quid gͥ
facio : ñ ẽ hoc ibi. Simplicitas ibi est
Nat̾ ostendit filio qđ facit. & ostendẽdo
filium gignit. Uideo qͥd dixerim. s
qr uideo &̃ quib dixerim: fiat in uob̾
intellectus iste qͣndoq N unc si ñ po¬
testis comp̾hendere quid sit ds. uł h

Expanded text:
tu es, nec filius tuus. 9. Habeo, inquis, aliud tu es, nec filius tuus. 9. Habeo, inquis, aliud quo ostendam: ita enim est eruditus filius meus, ut nec loquente me audiat, sed nutu ostendo ei quod faciat. Ecce nutu ostende quod vis, certe animus tuus vult ostendere quod in se habet. Unde facis nutum? De corpore, scilicet, labiis, vultu, superciliis, oculis, manibus. Haec omnia non sunt quod animus tuus; etiam ista media sunt: intellectum est aliquid per haec signa, quae non sunt quod animus tuus, nec quod animus filii tui: sed hoc totum quod corpore agis, infra animum tuum est, et infra animum filii tui; nec potest cognoscere animum tuum filius tuus, nisi dederis ei signa de corpore. Quid igitur facio? Non est hoc ibi, simplicitas ibi est. Pater ostendit Filio quod facit, et ostendendo Filium gignit. Video quid dixerim: sed quia video et quibus dixerim, fiat in vobis intellectus iste quandoque. Nuncsi non potestis comprehendere quid sit Deus, vel hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nec animus filii tui. s aliud aliquid
Ita ne putamus patrem loquutum ẽẽ
cum filio: Fuerunt uerba inter dm̃ &
uerbum : qͦmͦ istud ẽ : an quid ẽ. Quo id
uellet pater dicere filio: Si uerbo
uellet dicere: ipse filius ẽ. uerbum
patris. Nunquid ꝑ u̾bum loqueret᷑
ad t̾bum : an quiã filius magnum
u̾bum. minora uerba cursura erant
int̾ patrem & filium : sonus aliquis
& quasi creatura quedam temporalis
atq uolatica ex itura erat ex ore patͥs.
& ꝑ cursura aurem filiĩ: Ñquio hab&
ds̃ corpꝰ. ut quasi eius labiis ħ ꝓcedat:
Q habet aures corꝑis u̾bum. in quas
sonus ueniat: Remoue omnia cor¬
poralia simplicitatẽ uide si simplex ẽs
Q uomodo aut̃ eris simplex : si te nͣ
mundo implicaueris s ex mundo ex¬
plicaberis. Explicando enim te sim¬
plex eris. Q uide si potes q dico.
aut si non potes. crede qͣ non uides. Dicis
filio tuo. uerbo dicis. Ubum qͥ sonat. nec

Expanded text:
nec animus filii tui, sed aliud aliquid. nec animus filii tui, sed aliud aliquid. Itane putamus Patrem locutum esse cum Filio? Fuerunt verba inter Deum et Verbum? quomodo istud est? An quidquid vellet Pater dicere Filio, si verbo vellet dicere, ipse Filius est Verbum Patris, numquid per verbum loqueretur ad Verbum? An quia Filius magnum Verbum, minora verba cursura erant inter Patrem et Filium? Sonus aliquis et quasi creatura quaedam temporalis atque volatica, exitura erat ex ore Patris, et percussura aurem Filii? Numquid habet Deus corpus, ut quasi ex ejus labiis hoc procedat; et habet aures corporis Verbum, in quas sonus veniat? Remove omnia corporalia, simplicitatem vide, si simplex es. Quomodo autem eris simplex? Si te non mundo implicaveris, sed ex mundo explicaveris: explicando enim te simplex eris. Et vide si potes quod dico, aut si non potes, crede quod non vides. Dicis filio tuo, verbo dicis; verbum quod sonat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ecce in quis cogito facere domum.
& uolo ut ꝑ filium meũ fabricet᷑:
Anteqͣm eam ipse fabricẽ ostendo
filio meo q̃ uolo facere: & facit ipse
atq ego ꝑipsum. cui ostendi uoluntatẽ
meam. Recessisti quidem a pristina si¬
militudine. s adhuc iaces in magna
dissimilitudine. Ecce enim anteqͣm fa¬
cias domum. indicis filio tuo. demons¬
tras quid facere uelis: ut te demons¬
trante anteꝗͣ facias. faciat ipse qd de¬
monstraueris. & tu ꝑ ipsum. S uerbũ
dicturus es filio tuo. inter te ⁊ ipsum
uerba decursura sunt. Int̾ de monstran¬
tem & uidentẽ. uł loquentem & au¬
dientem: sonus arciculatus uolat qͥ ñ ẽ.
qͣ tu. ñ ẽ q ipse. Sonus quippe ille qui
ex it ex ore tuo. & uerberato arre tangit
aurem filiĩ tui & impleto sensu audiendi
ꝑducit ad cor cogitationẽ tuam: sonus gͦ
ille ñẽ ipse tu. ñ ẽ ipse filius tuus:
Signum datum ẽ. ab animo tuo. animo
filii tui : qd signum ñ sit animus tuus

Expanded text:
Ecce, inquis, cogito facere domum, Ecce, inquis, cogito facere domum, et volo ut per filium meum fabricetur: antequam eam ipse fabricem, ostendo filio meo quod facere volo; et facit ipse, atque ego per ipsum, cui ostendi voluntatem meam. Recessisti quidem a pristina similitudine, sed adhuc jaces in magna dissimilitudine. Ecce enim antequam facias domum, indicas filio tuo, et demonstras quid facere velis; ut te demonstrante antequam facias, faciat ipse quod demonstraveris, et tu per ipsum: sed verba dicturus es filio tuo, inter te et ipsum verba cursura sunt; et inter demonstrantem et videntem, vel loquentem et audientem sonus articulatus volat, qui non est quod tu, non est quod ipse. Sonus quippe ille qui exit de ore tuo, et verberato aere tangit aurem filii tui, et impleto sensu audiendi perducit ad cor cogitationem tuam; sonus ergo ille, non est ipse tu, non est ipse filius tuus. Signum datum est ab animo tuo animo filii tui, quod signum non sit nec animus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. patrem demonstrantẽ filium
uidentem. & ꝑ patris demonstrationẽ
& filii uisionem fieri creaturam. atq
id fieri ꝑ patris demonstrationẽ ⁊ fiłii
uisionem. q nec pat̾ sit nec filius. seo
infra patrem. & filium quicqͥd fit a
patre ꝑ filium. Quis hoc uidet :
Ecce iterum ad carnales sensus redimꝰ
ecce rursus humiliamꝰ nos & descendimꝰ
ad uos. si tamen aliquid aliqͣndo ascen¬
deramus ã nob̾. Uis demonstrare ali-¬
quid filio tuo ut faciat q facis:
Facttrus es tũ. & sic demonstraturꝰ:
Qͦd gͥ facturus es ut demonstres filio.
ñ utiq facis ꝑfilium : s tu solus
facis qđ ipse factum uideat. ⁊ aliud
tale similit̾ faciat. Non ẽ hoc ibi:
Qͥd ꝑgis ad similitudinẽ tuã:⁊ deles
in te similitudinẽ di : Ibi omnino ñ ẽ ħ:
Inueni aliquid qͦmͦ demonstres filio
tuo q̃ facis anteqͣm facis. ut cum
demonstraueris. ꝑ filium facias hoc
q facis. Iam forte quasi occurrit tͥ.

Expanded text:
tionem, Patrem demonstrantem, Filium tionem, Patrem demonstrantem, Filium videntem, et per Patris demonstrationem et Filii visionem fieri creaturam: atque id fieri per Patris demonstrationem et Filii visionem, quod nec Pater sit nec Filius, sed infra Patrem et Filium, quidquid fit a Patre per Filium. Quis hoc videt? 8. Ecce iterum ad carnales sensus, ecce rursus humiliamus nos, et descendimus ad vos, si tamen aliquid aliquando ascenderamus a vobis. Vis demonstrare aliquid filio tuo, ut faciat quod facis: facturus es tu, et sic demonstraturus. Quod igitur facturus es ut demonstres filio, non utique facis per filium: sed tu solus facis quod ipse factum videat, et aliud tale similiter faciat. Non est hoc ibi: quid pergis ad similitudinem tuam, et deles in te similitudinem Dei? Ibi omnino non est hoc. Inveni aliquid, quomodo demonstres filio tuo quod facis, antequam facis; ut cum demonstraveris, per filium facias hoc quod facis. Jam forte quasi occurrit tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in mari uisibilia. inuisibilia aui-¬
malia interris. frutecta inagris. na¬
tantia inaquis. inaere uolantia. in
& ipse faceret alterum mundum.
his omnib plenum : N utiq. S qͥd:
Quecumq enim ille fecerit. ħ ⁊ ñ
alia. s ħ & filius. nec dissimilit̾. sed
similit̾ facit. Pat̾ enim diligit filiũ.
& omnia demonstrat ei qͣ ipse facit:
Demonstrat pat̾ filio ut animȩ sus-¬
citent᷑. qr ꝑ patrem & filium animȩ sus¬
citant᷑: nec possunt uiuere animȩ. nisi
earum uita sit ds̾. Si gͦ ñ possunt ui
uere animȩ nisi earum uita sit ds̃.
sic̾ ipse sunt uita corꝑum: q̃ demonstͣt
pat̾ filio. id ẽ qd facit. ꝑ filium facit:
Non enim faciendo demo nstrat filio.
s demonstrando facit ꝑ filium. Uidet
enim filius patrem demonstrantẽ an-¬
teqͣm aliquid fiat: & ex demonstratiõe
patris & uisione filii fit. q̃ fit a patre.
ꝑfilium. Sic animȩ resuscitant᷑. si po¬
tuerint uidere istam unitatiͤ coniunc¬

Expanded text:
quae in mari, visibilia, invisibilia, animalia in terris, fruteta in agris, natantia in aquis, in aere volantia, in et ipse faceret alterum mundum his omnibus plenum? Non utique. Sed quid? Quaecumque enim ille fecerit, haec, non alia, sed haec et Filius, nec dissimiliter, sed similiter facit. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Demonstrat Pater Filio ut animae suscitentur, quia per Patrem et Filium animae suscitantur: nec possunt vivere animae, nisi earum vi nisi earum vita sit Deus, sicut ipsae sunt vita corporum; quod demonstrat Pater Filio, id est quod facit, per Filium facit. Non enim faciendo demonstrat Filio, sed demonstrando facit per Filium. Videt enim Filius Patrem demonstrantem antequam aliquid fiat, et ex demonstratione Patris et visione Filii fit quod fit a Patre per Filium. Sic animae suscitantur, si potuerint videre istam unitatis conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
manducauerunt inquit patres ur̃i man¬
na & mortui sunt. Qui manducat hunc
panem: uiuet inȩternum. Qͦd gͦ illi
mortui sunt. ita uult intelligi: ut ñ
iuiuant inȩternum. Nam temꝑ alit̾ &
hi ꝓfecto morientur qui xp̃m manducãt

Expanded text:
nt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant:
Abbreviated transcription (Latin):
id appetant hommnes ut ñ esuriant
neq siciant. hoc ueracit᷑ ñ p̾stat nͥ iste
mortales & incorruptibiles facit. id ẽ¬
ipsa societas scõrum. ubi pax erit &
unitas plena atq ꝑfecta. Propterea
mendauit quȩ adunum aliquid redigũt᷑
ex multis. Namq aliud inunum ex mul¬
tis granis cum fit aliud in unum ex
multis acinis confluit. Deniq iam ex¬
ponit qͦm id̾ fiat qͥ loquit᷑. & quid sit
manducare corpꝰ eiꝰ & sanguinem eius¬
bibere. Qͥ manducat carnẽ meã & bi¬
bit meum sanguinẽ. in me manet &
ego in illo. Hoc ẽ gͦ manducare illã escã
& illum bibere potum: in xͦ manere
& illum manentẽ in se hab̾e. Acꝑħ qͥ ñ¬

Expanded text:
id appetant homines, ut non esuriant, id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste mortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit, et unitas plena, atque perfecta; propterea mmendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis: namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
futurum ẽ. id ẽ głificatio. Huiꝰ rei sacra¬
mentum. id ẽ unitatis corꝑis ⁊ sanguinis
xͥ: alicubi cocidie. alicubi certis intex¬
uallis dierum indominica mensa pꝑat᷑.
& de mensa dominica sumit᷑. quibꝰdã
ad uitam quibdam ad exitium. Res
uͦ ipsa cuius sacramentum ẽ. omn homini
aduitam: nulli ad exitium quicumq.
eiꝰ particeps fuerit. Ne aut̃ putarent Nic
in isto cibo & potu ꝓmitti uitã eternã.
ut qui eam sumerent iam nec corpore
morerent᷑: huic cogitationi ẽ dignatus
oecurrere. Namcum dixisset. qͥ mandir¬
eat meam carnem & bibit meum sangiu¬
nem: ht̃ uitam ȩternam. contimio sub.¬
lecit. Q ego resuscitabo eum innouissimo
die ut habeat interim scđ̃m sp̃m uitã
eternam in requie qͣm scõrum sp̃c susci¬
ꝑit. qͣ aut̃ ad corpꝰ attinet nec eiꝰ uita
sterna fraudetur. s in resurrectione
mortuorum in nouissimo die. Garo
enim mea inquit uere ẽ cib: & sanguis
m̃s uere ẽ potus. Cum enim cibo ⁊ potu

Expanded text:
turum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecit, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu
Abbreviated transcription (Latin):
q xͦ filius cdĩ qui ẽ doctrina patris. nͥ ẽ ex
ipso. s filius ẽ. patris. Sabellianã heresim
sententia ista dissoluit. Sabelliani enim
dicere ausi sunt. ipsum eẽ filium qui ẽ
pat̾. duo ẽẽ nomina. s unam rem. Si duo
c̃ẽnt nomina & res una. ñ diceret᷑ mea
doctrina ñ ẽ mea. Utiq si tua doctrina
ñ ẽ tua. õ dñe. cuius ẽ nisi alius sit cuiꝰ sit:
QA dixisti. sabelliani ñ intelligunt. N enim
trmitatem uiderunt. s sui cordis errorẽ
secuti sunt. Nos cultores trinitatis & imi
a semetipso loquitur: głam ꝓpriam qͤrit:
hoo erit ille qui uocatur anticristus. ex¬
ans dñs głam suam. quesiturum ñ głam
patris. ait ad iudeos. Ego ueni in nomine
patris mei & ñ suscepistis me. alius ueni&e
in nomine suo. & hunc suscipietis. Signi

Expanded text:
tus Filius Dei, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res una, non diceretur, Mea doctrina non est mea. Utique si tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unia semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. Hoc erit ille qui vocatur Antichristus, exans Dominus gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait ad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ mea. Si ñ tua. qͦmͦ tua: si tua qͦ mͦ
ñ tua : tu enim dicis utrumq: ⁊ mea
doctrina & ñ mea. Nam si dixisset ista
doctrina ñ ẽ mea: nulla eẽt questio:
Nunc uͦ fr̃s primitꝰ intendite qͤstionẽ.
& sic ͤ ordine expectate solutionẽ. Nã qͥ
ñ uidet questionẽ quȩ ꝓponitur. qͦmͦ
intelligit q exponitur: N oc est gͦ in
questione qd ait. mea ñ mea. Hoc uidet᷑

Expanded text:
non est mea. Si non tua, quomodo tua? Si tua, quomodo non est mea. Si non tua, quomodo tua? Si tua, quomodo non tua? Tu enim dicis utrumque: et, mea doctrina; et, non mea. Nam si dixisset, Ista doctrina non est mea, nulla esset quaestio. Nunc vero, fratres, primitus intendite quaestionem, et sic ordine exspectate solutionem. Nam qui non videt quaestionem quae proponitur, quomodo intelligit quod exponitur? Hoc est ergo in quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis. S cum doceret. mirabant᷑
iudei. Omnes quidem qͣntum arbitror
mirabant᷑: s ñ omnes conuertebant᷑:
& unde ammiratio: Quia multi noue¬
rant ubi natus. qͣmadmodum fuerit
educatꝰ. Numqͣm eum uiderant litte. is
discentem. audiebant aut̃ de lege dis¬
putantẽ. legis testimonia ꝓferentẽ. quȩ
nemo posset ꝓferre n legisset. nemo
legere isi literas didi cisset. & ideo
mirabant᷑. Eorum aut̃ ammiratio. ma¬
gistro facta ẽ. insinuandȩ altiꝰ ueritatis
occasio. Ex eorum quippe ammiratione
ꝓpt̾ qd intentam facio caritatẽ urãm. nͥ
solum ad audiendum ꝓ uob̃. s etiã ad
orandum ꝓ nobis. Quid gͦ dñs respon¬
dit eis am̃mirantib qͦmͦ sciret litteras
quas ñ didicerat : mea inquit doctrina
ñ ẽ mea. s eiꝰ qui misit me. Hec ẽ prima¬
ꝓfunditas. U idet᷑ enim paucis uerbis
quasi contraria loquutus. Nenim ait.
ista doctrina ñ ẽ mea: s mea doctrina

Expanded text:
potestatis. Sed cum doceret, mirabantur potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei. Omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur; sed non omnes convertebantur. Et unde admiratio? Quia multi noverant ubi natus, quemadmodum fuerit educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant autem de Lege disputantem, Legis testimonia proferentem, quae nemo posset proferre nisi legisset, nemo legere nisi litteras didicisset: et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio Magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admiratione Propter quod intentam facio Charitatem vestram, non solum ad audiendum pro vobis, sed etiam ad orandum pro nobis. 3. Quid ergo Dominus respondit eis admirantibus quas non didicerat! Mea, inquit, doctrina, non est mea, sed ejus qui misit me. Haec est profunditas prima: videtur enim paucis verbis quasi contraria locutus. Non enim ait, Ista doctrina non est mea; sed, Mea doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
Uod SEQUITUR DE EUgłio
& hodie lectum ẽ: conse¬
quenter & nos uideamus.
& quod dominus donaue¬
rit hinc dicamus:
Hesterno die huc usq lectum erat. quia
licet ñ uidissent dñ iħm in templo ꝑ
diem festum. loquebant᷑ tamen de illo. &
alii dicebant quia bonus ẽ: alii aut̃ ñ.
s seducit turbas. Dicꝰtum emm hoc est
ad eoium solatium. qui postea p̾dican¬
tes u̾bum dĩ fucuri erant ut seducto¬
res & ueraces. Si enim seducere deciꝑe ẽ.
aliunde aliquem ad aliud ꝑsuadendo
ducere ẽ: querendum ẽ. unde & quo
Si amabo ad bonum: bonus seductor ẽ:
Si abono ad malum. malus seductor ẽ
Inhanc gͦ partem qua seducinit᷑ hommneᷤ
de malo adbonum. utinam om̃s seduc¬
tores & uocemur & simus. Ascendit gͦ
postea dñs ad diem festum. mediante
die festo & docebat. & mirabant᷑ iudei
⁊dicentes. Quomodo hic litteras scit. eũ
ñ didicerit: ille qui latebat docebat.
& palam loquebatur & ñ tenebatur:
Illud enim ut lateret erat exempli. ħ

Expanded text:
uod sequitur de Evangelio et hodie lectum est, consequenter et nos videamus; et quod Dominus donaverit, hinc dicamus. Hesterno die huc usque lectum erat, quia licet non vidissent Dominum Jesum in templo per diem festum, loquebantur tamen de illo: Et alii dicebant, Bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas . Dictum enim hoc est ad eorum solatium, qui postea praedicantes verbum Dei, futuri erant ut seductores et veraces . Si enim seducere decipere esaliunde aliquem ad aliud persuadendo ducere est, quaerendum est unde et quo: si a malo ad bonum, bonus seductor est; si a bono ad malum, malus seductor est. In hanc ergo partem qua seducuntur homines de malo ad bonum, utinam omnes seductores et vocemur et simus! 2. Ascendit ergo postea Dominus ad diem festum, mediante die festo, et docebat. Et mirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Ille qui latebat, docebat; et palam loquebatur, et non tenebatur. Illud enim ut lateret, erat causa exempli, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare inuitum. Trahit᷑ animus &
amore. Nec timere debenius. ne ab
hominib qui uerba ꝑpendunt & ãreb
maximẽ diuinis intelligendis longe
remoti sunt: in hoc scripturarũ sc̃aꝵ
dicatur nob̾. Quomodo uoluntate cre¬
do si trahor: Ego dico. Parum ẽ uolun¬
tate. etiam uoluptate traheris. Qͥd ẽ
trahi uoluptate: Delectare in dño.
& dabit tibi petitiones cordis tui. Est
quedam uoluptas cordis: cui panis
dulcis ẽ ille celestis. Porro si poetȩ di¬
cere licuit. trahit suaquemq uolup¬
tas. ñ necessitas. s uoluptas. ñ obligatio.
s delectatio: qͣnto fortius nos dicere
debemus trahi hominẽ ad xp̃m. qui de¬
lectatur ueritate delectatur beatitudie
delectatur iustitia delecꝰtat᷑ sempiterna

Expanded text:
cogitare invitum trahi: trahitur animus et cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctadicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
briam tetigit. magis tetigit. qͣm turba
quȩ p̾ssit. Ido dñs dixit. Quis me tetigit:¬
& mirantes discipłi dixerunt. Turba
te comprimit. & dicis quis me tetigit:
&̾ ille repetiuit. Tetigit me aliquis:
Illa tangit: turba premit. Quid est
tetigit. nisi credidit: unde & mulieri
illi pꝰ resurrectionem dixit. uolenti
se mittere ad pedes eiꝰ. Noli me tang̾e:
ñdum enim ascendi ad patrem meũ:
Qͦđd uides. hoc solum me ẽẽ putas. Noli
me tangere. Qͥd ẽ hoc: Si hoc solum
me putas qd tibi appareo: noli sic credẽ:
Hoc ẽ noli me tangere. ñdum enimi as-¬
cendi ad patrem. Tibi ñ ascendi: nam
inde numqͣm recessi. Interra ñ tange¬
bat stantem. qͦmͦ tangeret ad patrem
ascendentẽ: Sic tamen. sic se tangi
uoluit. Sic tangit᷑ ab eis. a quib bene
tangitur: ascendens ad patrem: Ma-¬
nens cum patre. equalis patri. Inde
& hic si aduertitis. nemo uenit ad
me nisi qͣm pat̾ actraxerit: nolite

Expanded text:
briam tetigit, magis tetigit quam turba briam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te
Abbreviated transcription (Latin):
nolens. credere ñ pot̾ nisi uolens. Si
corꝑe crederet᷑. fieret innolentib. S ñ
corpe creditur. Apłm audi. Corde cre¬
ditur adiustitiam. Q quid sequitur:
Ore aut̃ confessio fit ad salutem. De
radice cordis surgit ista confesfio. Ali¬
quando audis confitentẽ: & nescis cre¬
dentem. S nec debes uocare confitentẽ:
qͦm iudicas ñ credentẽ. Hoc ẽ enim confi-¬
teri dicere qd habes incorde. Si autẽ
aliud incorde habes. aliud dicis: loque¬
ris ñ confiteris. Cum gͦ in xp̃m corde
credatur. q nemo utiq facit inuitus.
qui aut̾ trahitur tanqͣm inuitꝰ cogi ui¬
detur: qͦmͦ istam soluimus questionẽ.
nemo uenit ad me nisi pat̾ qͥ misit
me traxerit eum: si trahit᷑ aliquis:
inuitus uenit. Si inuitus uenit: ñ
eredit. Si ñ credit: nec uenit. N enĩ
ad xp̃m ambulando currimus: s cre¬
dendo. N ec motu corꝑis: s uoluntate
cordis accedimus. Ido illa mulier qͦ fim.¬

Expanded text:
nolens: credere non potest nisi volens. Si nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, trainvitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fim
Abbreviated transcription (Latin):
dixit se panem qui de cęlo descendit.
hortans ut credamus in eum. Credere
enim in eum hoc ẽ manducare panẽ
uiuum. Qui credit in eum mandu
cat. inuisibilit᷑ saginat᷑. qi inuisibilit᷑¬
renascit᷑. Infans intus ẽ. nouus intus ẽ:
Ubi nouellatur ibi saciatur. Qͥd gͦ talib¬
iħc murmurantib respondit: Nolite
murmurare inuicem. Tanqͣm dicens:
Scio qrͣ ñ esuriatis. & istum panem ñ
intelligatis. neq queratis. Nolite mur¬
murare ĩ inuicem. Nemo pot̾ uenire
ad me. nisi pat̾ qui nusit me traxerit
eum. Magna gr̃ȩ commendatio. Nemo
uenit. nisi tractus. Qͤm trahat. & qͤm
nͨ trahat:⁊ qr̾ illum trahat. & illum
ñ trahat: noli uelle iudicare si ñ uis
errare. Semel accipe: & intellige.N
traheris. ora ut traharis. Qͥd hic dice¬
mus fr̃s: Si trahimur ad xp̃m. ergo
inuiti credimus. Sͦ uiolentia adhibet᷑:
ñ uoluntas excitat᷑. Intrare quisqͣm
eccłam potest nolens. accedere ad altare
pot̃ nolens. acciꝑe sacram̃tum potest

Expanded text:
dixit se panem qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui crcat eum. Invisibiliter saginatur, quia invisibilitrenascitur. Infans intus est, novus est intus, ubi novellatur, ibi satiatur. Non enius murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest
Abbreviated transcription (Latin):
bo eum innouissimo die. Suꝑiꝰ dixit.
qui audit u̾bum meum & credit ei qͥ
misit me. modo aut̃. qui uidet filiũ
& credit in eum. Non dixit. uidet
filium & credit in patrem. Hoc ẽ eni
credere infilium: quod & inpatrem.
quia sicut habet uitam pater in
semetipso: sic dedit & filio uitã hab̾e
in semetipso. Ut omnis qui uidet
filium & credit in eum. habeat uitã¬
eternam.credendo. & transeundo ad
tione. Et quia ñ ẽ sola. & resuscitabo eũ
inquit innouissimo diei¬

Expanded text:
bo eum in novissimo die. Superius dixit: bo eum in novissimo die. Superius dixit: Qui audit verbum meum, et credit ei qui misit me; modo autem: Qui videt Filium, et credit in eum. Non dixit, videt Filium et credit in Patrem: hoc est enim credere in Filium, quod et in Patrem. Quia sicut habet vitam Pater in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Ut omnis, qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam. Credendo et transeundo ad tione. Et quia non est sola, et resuscitabo, inquit, eum in novissimo die
Abbreviated transcription (Latin):
suam s uoluntatẽ eiꝰ qui misit eum:
Hec ẽ aut̃ inquit uoluntas eiꝰ qui misit
me patris. ut omne qđ dedit mͥ ñ ꝑdã
ex eo. Ipse ille datus ẽ: qui seruat
humilitatẽ. hoc accepit. Qui ñ seruat
humilitatẽ. longe ẽ amagistro humili¬
tatis. Ut omne qͦd dedit mͥ ñ ꝑdam ex
eo. Sic ñ ẽ uoluntas in conspectu patris
urͣi. ut pereat unus de pusillis istis:
De tumentib potest perire. de pusillis
nichil perit. qr nisi fueritis sic̃ pusillꝰ
iste ñ intrabitis in regnum celoꝵ. Omne
qͦd dedit michi pat̾ ñ ꝑdam ex eo. sed
resuscitabo eum in nouissimo die. Uidete
qͦmadmodum & hic geminam illam re¬
surrectionem deliniat. Qui uenit ad
me. modo. surgit humilis factus in
membris meis. s & resuscitabo eum in
nouissimo die scd̃m carnem. Hec ẽ enĩ
uoluntas patris mei qui misit me. ut
omnis qui uidet filium & credit ĩ eũ
habeat uitam ȩternam. & ego resuscita¬

Expanded text:
suamsuam19. Haec est autem, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem; hunc accipit: qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis. De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabitis in regnum coelorum . Omne quod dedit resuscitabo ego illum in novissimo die . Videte quemadmodum et hic geminam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit, humilis factus in membris meis: sed resuscitabo eum in novissimo die secundum carnem. Haec est enim voluntas Patris mei qui momnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam. Et ego resuscita