comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a sompno nũcapati. quod uigilial
notis respuant. suꝑstitionem esse
dicentes uira temezare diuina. qui
noctem ad requiem t̾buit: Pelagiam
a pelago monacho erorti: hn liberum
aibitruim diuĩne grẽ añ ponunt dicẽ¬
tes suffice̾ uolunta tem ad implenda
diuina iussa. Nestoriam a nestorio
ꝯstantinopolitano epõ nũcupati. qͥbe¬
atam uirginem mariã non dei sed
homĩs tm̃ modo asserunt genit̾cem:¬
ut aliam ꝑsonã carins aliã facerent
deitutis: Nec unũ xpm̃ in u̾bo dĩ et
carne crediderunt. sed seꝑatim atq
subiectim alterũ filiũ dĩ alt̾m filium
homĩs prodicauerunt. Eucitiam dicti
ab eutice ꝯstantino polit ano abbate.
qui xpm̃ post humanã alsumptioneru
negauit existere de duabus naturis. sed
solam in eo diuĩnam asseruit esse natu¬
tiarum prop̾etatem negant. et unam
no appellati qui temꝑib iustinam pͥn¬
cipis in alexandria ꝑu̾si ppłi electione
uno die sunt ordinati epĩ. Hii errores
euticetis et dioscori sequentes. calcedo¬

Expanded text:
a somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes iura temerari divina, qui noctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voludivina jussa. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam virginem Mariam non Dei, sed hominis tantummodo asseruit genitut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis: nec unum Christum in verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque seiunctim alterum filium Dei, alterum hominis praedicavit. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam adsumptionem negavit adsistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam adseruit esse natutiarum proprietatem negant, et unam no, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychis et Dioscori sequentes Chalcedo
Abbreviated transcription (Latin):
Iouimanste a iouimano quodã monacho
dicti. asserentes nullam nuillã nuptarum
et uirginũ esse distanciã nullũq inter
abstinentes et simplicit᷑ epulantes esse¬
⁊ discrimen. Eluidiam ab eliudo noiãti.
qui dñt post natum xpm̃ alios mariam
filios de uiro ioseph peperille. Patͬ¬
mani a pat̾uo quodã exorti q̃ inferiores
corporis ꝑtes a diabolo factas opin ant
Arabiti nũcupati eo quod in arabia
exorti sunt dicẽtes ammã cum corꝑe
mori. atq in nouilsimũ nteũq resur¬
gere: Tercullianiste dicti a terculli.¬
ano pb̃ro affricane prouĩtie ciuitatis
ca̾tagimensis qͥ dnt aiam̃ ĩmortalẽ
esse sed corpoream p̃dicantes. et aiãs
hominũ pectatoꝵ post mortẽ in demo¬
nes u̾ti putantes: Cesseradecadite¬
dicti qd̾ . iiii .x. luna pascha ꝯudeis

Expanded text:
56. Jovinianistae a Joviniano, quodam monacho 56. Jovinianistae a Joviniano, quodam monacho dicti, asserentes 359 nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. 57. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum, alios Mariam filios de viro Joseph peperisse. 58. Paterniani a Paterno quodam exorti; inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. 59. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. 60. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum post mortem in daemones verti putantes. 61. Tessares Caedecati
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃mĩ filiũ dei adoptiuũ non ꝓp̾um assẽ¬
runt. Circiliones dicti. eo ꝙ agrestes
sint. quos cotopitas uocant. supradicte
heresis habentes doct̾nam: Hn amore
martirn semet ipõs ꝑimunt. ut uiolent᷑
de hac uita discedentes. martires nominẽtꝰ
Pristillianiste ap̾scilliano uocati qui in
hispana ex eep errore gnosticoꝵ et mani.¬
cheoꝵ ꝑmixtum dognna posuit: Luciferi¬
am a lucifero firmie epõ orti. qui epõs catho¬
licos q̃ in stanti ꝑsecutione ꝑfidie arrianoꝵ
ꝯsentientes erant. et postea correpti in
catholitam redire delegerunt. dampnãtes
quod crediderunt. siue quod se tredidisse
simulauerunt. quos eccłia catholita: mat̾no
recipit sinu. tãꝙͣ petrum post fletum ne¬
gationis. hanc illi mat̾s caritatẽ suꝑbe
acipientes. eosq reciꝑe uolentes. ab eccłie
cõmunione receslerunt: et cum ipõ lucifero
auctore suo qui mane oriebat᷑ cade̾ meruerũt.

Expanded text:
qui Christum Filium Dei adoptivum, non proprium, assequi Christum Filium Dei adoptivum, non proprium, asserunt. Circumcelliones, dicti eo quod agrestes sunt, quos Cothopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma conposuit. Luciferiani a Lucifero Sirmiae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti redire in catholicam delequod crediderunt, sive quod credidisse simulaverant. Hos Ecclesia catholica materno recipit sinu, tagationis, hanc illi Matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae communione recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qui coet̾nũ prĩ filiã non agnoscens
diu̾sas int̾ntate substancias asseruct. cõtͣ
illud quoduit dominus. ego et pat̾ bnũ sumꝰ.
Maçedomam a maçedomo constantiope¬
litano epõ dicti sunt. negantes dm̃ esse
appellati sunt pro eo quod marie uirginitati
contradicunt. asserentes eam post xpm̃ natũ
uiro suo fuisse ꝯmixtam: Mecrangionite
ideo tale nomen acceperunt qr angios grece
a quodam pat̾tio nuĩcupati sunt. qui substan.¬
ciam bumane carnis adyabolo condicam
dicunt: Colitiani a quodam coliton noiãti
qui dicunt dm̃ non face̾ mala. contͣ illud qd̾
scriptum est. ego dñs creans mala : Floriam¬
a florino qui econtͣrio dñt dm̃ creasse mala.
contͣ id quod sc̃ptum est. fecit deus omĩa
bona. Donaçiste a quodã donato affro
nũcupati. qui de india ueniens totã pene
affricam sua ꝑsuasione decepit. asserens
minorẽ patre filium et nimorẽ filio spm̃
scĩ. et rebaptizans catholicos: bonosi¬
atia a bonoso quodam ep̃o exorti produnt᷑.

Expanded text:
qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum esse appellati sunt, pro eo quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo fuisse commistam Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia angos, ἄγγa quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam esse dicunt. Colinthianqui dicebat Deum non facere mala, contra illud quod scriptum est, Ego sum Deus creans mala . Floriaa Florino, qui e contrario dicunt Deum creasse mala, contra id quod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minorem Patre Filium, et minorem Filio Spiritum sanctum, et rebaptizans catholicos. Bonosaici a Bonoso quodam episcopo exorti produntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur pecora. idẽ et mulctrũ. ab eo qd̾
meo mulgitur lat. labrum uocatũ
eo quod in eo lauatioẽ fieri solitũ
est infantum cuiꝰ diminutuium
labellum. idẽ et alueũ. quod in eo
ablutionem fieri solitũ est. Pelues
sufflando fundat. Utunt᷑ em̃ hiis
mũ ardere currunt cũ sifonibus
plenis aquis. et extingunt incen.¬
dia. Sed et cũ aras expressis ad

Expanded text:
tur pecora. Idem et mulctrum, quod in tur pecora. Idem et mulctrum, quod in eo mulgeatur lac. 8. Labrum vocatum, eo quod in eo lavationem solitum est fieri infantum, cujus diminutilabellum: idem et alpheum, eo quod in eo lavationem fieri solitum sit. Pelves sufflando fundat. Emicadium vas mum ardere, currunt cum siphonibus plenis aquis, et exstinguunt incendia, sed et camaras expressis ad
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. atq ita inflant᷑ uenco.
ce ex greco uotabulo dicte. hee pro
uebendis ac recondendis fialis
p̾mũ facte sunt. unde et nũcupa¬
te. Postea in usum uim transie¬
runt. manente greco uocabulo
unde sumpserunt inicium. lagena
et situla greca nocabula sunt.
ĩflexa ex parte ut fierent latina.
Illi .ii. lagenos. nos lagenam. illi
sicile. nos situlã dicimus. Cãtatꝰ
ydria. genus uasis aquatilis. per
diuationem uocata. Ydros enĩ gͤti
dñt aquam. Situla quod sicien¬
tibus apta sit ad bibendũ. quod
uas greci cadum uocant. Catinũ
uas fictile est quod meliꝰ neutro
dicit᷑ ꝙͣ masculmo. sicut et salmũ
dicit᷑ uas aptum salib. Orca est.
amphore spẽs. cuiꝰ minore uotabu¬
lo urceus diminutiuo urceolus.
Scifus. in quo manus lauamus.
Seriola est orcaꝵ ordo directus.uł¬
uas fictile uini apud syriam. p̾mũ
excogitatum. sicut tilicises a cili¬
cia nũcupate mũ p̾ꝰ adducte sunt.
uto. Mulgariũ. uas in quo mulgũ¬

Expanded text:
fiunt atque ita inflantur vento.cae ex Graeco vocabulo dictae. Haec pro vehendis ac recondendis fialis primum factae sunt, unde et nuncupatae; postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo unde sumpserunt initium. Lagena et situla Graeca nomina sunt, inflexa ex parte, ut Latina fierent. Illi enim lagenos, nos lagenas, illi sicile, nos situlam dicimus. Lagenae, Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata; ὑδωρ enim Graeci aquam dicunt. Situla, quod sitientibus apta sit ad bibendum; quod vas Graeci κάδον vocant. Catinum vas fictile, quod melius neutro dicitur quam masculino; sicut et salinum dicitur vas aptum salibus. Orca est amphorae species, cuius minore vocabulo urceus diminutivo urceolus est. Scyphus, in quo manus lavamus. Seriola est orcavas fictile vini, apud Syriam primum excogitatum, sicut cilicises a Cilicia nuncupatae, unde primum advectae sunt. utero. Mulgarium, vas, in quod mulgen
Abbreviated transcription (Latin):
tione futura proittunt. Salisatores
uocati sunt. qr dum eis membrorum
quetunq ꝑtes salierint. aliquid sibi
exinde prosperum seu c̾ste signifitare
predicunt: Ad hec onniã ꝑtinent et
ligature execrabiliũ mediorum. que
ars medicine condempnat: siue in
p̃cantatiombus. siue i caracteribus
ul in quibuscũq rebus suspendendis
atq ligandis. in quib om̃ĩbrs ars demo¬
numest. ex quadam pestitera locietate
hominũ et angeloꝵ maloꝵ exorta: Unde
cuncta uitanda sunt a xpĩano. et om̃i
penitus execratione repudianda. atq
dampnanda: Anguria autẽ auium
phriges pͥmi inuenerunt. p̃stigium
autem p̾stigium. quod p̾stingut aciem
oculoꝵ. A ruspicine ars pͥmꝰ etustis tra¬
didisse dicit᷑ quidam strages Hic ex
horis aruspicinam dictauit. et postea nõ
apparuit : Nam dicit᷑ fabulose. arante
quodam rustico subito hunc ex glebis
exiluisse. et aruspicinam dictasse. qua

Expanded text:
tione futura promittunt. Salisatores tione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua
Abbreviated transcription (Latin):
astris augurant᷑. Genediati appellati
propter nataliũ conside rationes dieꝵ
Geneses eñ hominũ ꝑ .xii. celi signa
desc̾bunt. sydeꝵ q cuisu nascentium
mores. actus euenta p̃ditare conãt᷑
id est quis quali signo fui̾t natus. aut
quem effectum hẽat uite qui nascit᷑
Hni sunt qui uulgo mathema tici uocãt᷑.
quõ se habeant cum quisq nascitur:
Primum aut̃ idem stellaꝵ int̾p̃tes
magi nũcupabant᷑. sicut legit᷑ qui
in eiuiangelio natũ xpm̃ amiũciaue¬
runt. postea hoc noiẽ soli mathematici
Cuiꝰ artis stĩa usq ad euuãgłm fuit
concessa. ut xpõ edito nemo ex inde
natiuitatẽ alitꝰ de celo int̾pretaret᷑.
Horoscopi dicti quod horas natiuitatis
hominũ speculent᷑ dissimili et diu̾so
fato: Sortilegi sunt. qui sub noiẽ
ficte religiomł ꝑ quasdã quas scõrũ
sortes dñt diuinationis sciã profitẽt᷑
aut quarũcumq sc̃pturarum in spec¬

Expanded text:
astris augurantur. Genethliaci appellati astris augurantur. Genethliaci appellati sunt, propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventa praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocaquomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspec
Abbreviated transcription (Latin):
cantare fauillas uita itidẽ spoliare alios
ars noxia nouit: Mlagi sunt. qui uul¬
go ma lefici ob facinoꝵ magnitudinen
nũcupant᷑. Hii elementa ꝯcuciunt.
turbant mentes hominum. ac sine ullo
ueneni haustu .auolencia tm̃ carmins
interimunt: Unde et lucanꝰ. Mlens
hausta nulla same polluta ueneni
in cantata ꝑit: Demonibul emĩ accitil
audent uentilare. ut quisquis suos
ꝑmiat ialis ar tibus mimicos: hñ etĩ¬
exta pecudum iuspiciunt. et ex eis
futura preditũt. Angures sunt qui
uolatus auium et uoces intendunt
alia q signa recũ uel obseruationes
que iter facientes obseruant: Dicta
sunt aũtͣ spitia. quasi auium spicia.
et auguria quasi auiũ garria. hoc
est auiũ uotos et linguas: Item au¬
gurium quasi aingerium. quod aues
ad aures ꝑtinẽs: Ad oculos scilicet uolat
ad aures uox auium. Phiconisse aphi¬
to appollme dicte. quod is auctor fu̾i̾t
diuinandi. Astrologi dicti. eo quod i

Expanded text:
cantare favillas. Vita itidem spoliare alios cantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mentes ueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiexta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in
Abbreviated transcription (Latin):
in dracones. et aquas in sanguinem: Fertͣ
et quedã maga famosissima circe que
socios ulixis mutauit in bestias. legitꝰ
et de sacrificio quod archades deo suo liteo
ĩmolabant ex quo quicũq sumerent.
in bestiarũ formas comu̾tebant᷑. Hinc
apparet non esse in totũ dubium quod
nobilis ille pocta sc̾bit de quadam fe
soluere mentes quas uelit. ast aliis
duras ĩmittere curas. sistere aquani
fluuns et u̾te̾ syda retro nocturnos qr
stiet manes. mugue uidebis sub pedib
terram. et descendere mõtib ornos. Qd
plura: Si credere fas est de pbitonissa
ut ꝓphete samuelis aiam̃ de inferm abdi¬
tis euocaret. et iuoꝵ presentaret
damus. et non aliquam fantasmatit a
illusionem sathane fallacia factam:
Prudenciꝰ quoq de m̾curio sicait: Tradͣ
lucem reuocasse animas. ast alios
dampnasse neci. Et post paululum
adiecit. Murmure nam magito tenues
exire figuras atq sepulcrales scue in¬

Expanded text:
in dracones, aquas in sanguinem. Fertur in dracones, aquas in sanguinem. Fertur et quaedam maga famosissima Circe, quae socios Ulixis mutavit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Arcades deo suo Lycaeo immolabant, ex quo quicumque sumerent in bestiarum formas convertebantur. Hinc apparet non esse in toto dubium, quod nobilis ille poeta scribit de quadam femus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.' Quid plura, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesentaret damus, et non aliquam phantasmaticam inlusionem Satanae fallacia factam? Prudentius quoque de Mercurio sic ait 1 conlucem revocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite in
Abbreviated transcription (Latin):
gentib st̾psisse manifestissime ꝯprobant᷑.
Celebrior autẽ int̾ ceteras ac nebilior
eritrea ꝑhibet᷑ cap̃ .ix. de magis
agorum p̾mꝰ roroastres rex
rex asspriorũ p̃lio int̾fecit.
De quo aristotiles scribit quod uicies cẽtũ
milia uersuum ab ipo condita indiciis
uoluminũ eiꝰ declarent᷑. Hanc artem
multa post scła democritꝰ ampliauit.
qñ et ypocrates medicine disciplina
estloruit. Apud assyrios autẽ magite
aites copiose sunt. testante lucano. quis
notere fibra facta queat.quis prodat
aues. quis fulgura celi seruet. et assyria
scrutetur sydera cura: Itaq hec uanitas
magicarum arcium ex traditione maloꝵ¬
angelorum in toto tercarum orbe plurimis
seculis ualuit.ꝑ quandã scienciam future
et infernoꝵ et uocationes eorum inuenta
sunt aruspitia. augurationes. et ipã que
dnr̃ oracula. et ingromancia: Nec miz
de magoꝵ p̃stigiis. quorũ intantum ꝓdie¬
re maleficioꝵ artes. ut etiã moysi stmili¬
mis signis resisterent. uertentes uirgas

Expanded text:
multa scripsisse manifestissime conprobantur. Celebrior autem inter ceteras ac nobilior Erythraea perhibetur. § 9 De magis. agorum primus Zoroastres rex rex Assyriorum proelio interfecit: de quo Aristoteles scribit quod vicies centum milia versuum ab ipso condita indiciis voluminum eius declarentur. Hanc artem multa post saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt testante Lucano 6, 427: Quis noscere fibra facta queat, quis prodat aves, quis fulgura caeli servet, et Assyria scrutetur sidera cura? Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit. Per quandam scientiam futurorum et infernorum et vocationes eorum inventa sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula et necromantia. Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas
Abbreviated transcription (Latin):
peccata moresq reprehendere: Inde et
nudi pungunt᷑ eo quod ꝑ ipã eos uicia
singula denudentur: Satyrici añt
dicti. siue quod plemi suit omĩ facun¬
dia siue a satiratate et copia. De
pluribus eñ rebus simul locuntur.¬
uel pomoꝵ gm̾bus referta. ad templa
gentili solebat deferri. Aut a sato¬
ris nomen tractum: Qui multa hũt
ea que ꝑ uiolenciam dicunt᷑. Quid ã
autem poete theologi dicti sunt qm̃
de diis carmina faciebant: Officiũ
autem poete mneo est ut ea que uere
gesta sunt in alias spẽs obliquis
figurationib cum decore aliquo con¬
uersa transoncat: Unde et lucanus
ideo in nuͣo poetarũ non ponitur
quia iudetur hystorias composuisse
nõ poema: Apud poetas aut̃ tres
carecteres ẽẽ dicendi. unũ in quo tm̃
poeta loquit᷑ ut est in libris uirgili
georgicoꝵ. aliũ dragmaticũ iu quo
nusꝙͣ poeta loquit᷑ ut est ĩ comediis¬
et tragedis. t̾tiũ mixtũ ut est in eueide. dĩ

Expanded text:
peccata moresque reprehendere. Unde et peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. Saturici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate et copia: de pluribus enim simul rebus loquunturel pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri, aut a Satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. 9. Quidam autem poetae theologi dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. 10. Officium autem poetae in eo est, ut ea quae vere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducat. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historiam composuisse, non poema. 11. Apud poetas autem tres characteres sunt dicendi: unus in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Virgilii Georgicorum. Alius dramaticus, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediiet
Abbreviated transcription (Latin):
cordarum: Tragedi dicti. quod in mitio
canentib p̃mium erat hircus. quẽ greci
tragos uocant. Unde et oratiꝰ: Carmi¬
ne qui tragico uilẽ certauit ob hircum
Iͥam de huic sequentes tragiti multũ
honorem adepti sunt. excellentes in
argumentis fabuloꝵ ad ueritatis yma¬
giem fictis: Comedi appellati sue
a loco qr circum pagos agebant. quos
greci comas uocant. siue a comessati¬
one. Solebant .ii. post tibum homines
ad eos audiendos uenize. Sed comedi p̾ua¬
torum hominũ p̃dicant acta. tragici uͦ
res publicas. et regum hystorias: Item
tragicorum argumenta ex rebus luctuo¬
sis funt conicorum ex rebus letis: Duo
sunt aũt gu̾a̾ comicorum .i. ueteres
et noui: ueteres qui et ioco ridiculares
extiterunt. ut plautꝰ. acciꝰ. terentiul.
Nomi qui et satirici. a quib gn̾aliter
uicia carpũt᷑. ut flactus. ꝑsuis. iiiuena¬
lis. uel alii: Hni enĩ uinuer sorum delic¬
ta corripiunt nec uetabat᷑ ab eis pes¬
simum quẽq descͥbi. nec cuiuslibet

Expanded text:
ogiarum: «Tragedi dicuntur eo quod initia canentibus premium erat hircus, quem Greci tragos vocant». Unde et Oratius: ne qui tragico vilem certavit ob hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comoedi appellati sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comisatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum ex rebus laetis. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. Veteres, qui et ioco ridiculares extiterunt, ut Plautus, Accius, Terentius. Novi, qui et Satirici, a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis vel alii. Hi enim universorum delicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
dur̃ omnes femine uates greca
lingua: Nam sios colixo sermone
deus belẽ greti mentẽ nũcupant qͣi dĩ m̃tẽ
Proinde igit ᷑ ꝙ diuinam uoluntatẽ hoĩb
nnt̾pretatiꝰ solebant sibille nominate sunt:
Sicut enim omis uir prophetans uel uatel
dicit᷑ uel propheta ita om̃s femina pro¬
phetans sybilla uocat᷑. Quod nomen ex
offitio non ex ꝓp̾etate nocabuli est. Decẽ
autem sybille a doctissimis auctoribus
fuisse tradunt᷑. Quarũ p̾ma fuit de
delphi. appolinis genita. q̃ añ troiana
bella uaticinata est: Cuiꝰ plurimos
u̾sus operi suo homerus inseruit: Quar¬
ta cumeria in italia. qͥnta eritrea noiẽ
erofila in babylone orta. que grecis iliuĩ
petentib uaticinata est. troiam esse ꝑitã.
et bomerũ mendacia sc̃pturum: Dicta
autem eritrea. q in eadẽ insula cuius
iiuenta sunt. carmina: Sexta samia.
que fomonoete dicta est. a sanio insula
uñ fuit cognominata: Un. cumana noiẽ
almatbea. que nouẽ libros actulit tar q̃mo

Expanded text:
ur omnes feminae vates lingua graeca: nam sios Aeolico sermone Deus. Boulen graece mentem nuncupant, quasi Dei mentem. Proinde igitur, quia divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt. Sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Sibylla vocatur. Quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata est, perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; dicta autem Erythraea, quia in eadem insula huius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio
Abbreviated transcription (Latin):
materia apud heretitos et philosophos
Cum p̾mũ homines exusta
feritate rationẽ uite habere cepissent.
se qr ac dõs suos nosse cultũ moditum.
nt̾usq magnificenciam ad religionem
dõꝵ suorum excogitauerunt: Igit᷑ ut
templa illis domibus pulcriora et sinu¬
lacra corꝑibus ampliora fuciebant. ita
eloquia etiam quasi angustiore honoran
minietis extulerunt. Idgenus q forͣ
quadã efficit᷑ que poetes dicit᷑ poema
nocitatum est. eiusq fictores poete
uates a ui mentis appella tos uarro
auctor est. uel a uehendis carmimbul
.i. flatendis. hoc est modulandis: Et
proinde poete latine uates Olm sc̃paa
eorum uaticima dicebant᷑. quod in quadã
et qͣsi uesama instribendo ꝯmouerent᷑.
uel quod modis u̾ba conectarent ui ere
antiquis proũcire ponentibus. etiam
ꝑ furorem diuim eodẽ erat̃ noie. quia
ipĩ quoq plera q u̾sibus effecebant:
lirici poete dicti a potulixin .i. a uarietate

Expanded text:
materia apud haereticos et philosophos Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. 2. Igitur, ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio, etiam quasi augustiore honorandnumeris extulerunt. » Id genus, quia forma quadam efficitur, quae poesis dicitur, poema vocitatum est, ejusque fictores poetae. 366 3. Vates a vi mentis appellatos, Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est, flectendis, hoc est, modulandis; et proinde poetae Latine vates olim, et scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. Lyrici poe
Abbreviated transcription (Latin):
uerax signifitatio referat᷑. Unde
et hisopitales sunt fabule ad moꝵ¬
finem relate. Del sicut in libro iuditiũ
ligna sibi regem requirunt. et loquitꝰ
ad oleam et ad ficum et ad iutẽ et ad
rubum. quod totũ utiq ad mores fin¬
gitur. ut ad rem que mĩtendit ficta
quidam narracione sed ueraci signisi¬
catione uemat᷑. Sic et domosceues
orator fubula usus est ad philuprẽ
qui tum ab atheniensib postularet
ut decem sibi oratores darent᷑ et
discede̾t. fineit ille hant fabulam
qua dissuade̾t dicens. lupos aliqñ pas¬
toribus quoꝵ diligenciam deciꝑe uolu¬
issent suałisse ut in amiticiam con¬
uenirent. ea tamen condicione ut
canes in quib erat eõꝵ iurgiũ uire
illis traderent᷑ Annuisse̾ pastores.
et in spẽ securitatis dedisse canes.
quos omiũ suaꝵdum iugilantissimos
custodes hẽbãt:nt TCunc lupi
ad epta omni fortitudine omne qd
ingregibus illis erat non pro sacietate

Expanded text:
verax significatio referatur. Unde verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morfinem relatae, vel sicut in libro Iudicum9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate
Abbreviated transcription (Latin):
homĩbus fingitur nocis esse cõmet̾ũ¬
ꝯm̾cium fabulas poeta qualdam
delectandi causa fuixerunt. quasdã
ad natutam rerum̃. non nullas ad
mores hominũ int̾p̃tati sunt: Delec¬
tandi causa fictas. ut eas quas uulgo
dicunt uł quales plautꝰ. et terentiuis
composuerunt. Ad naturã recum
fabulas fingunt: ut uulcanꝰ claudꝰ.
qr ꝑ naturam nũꝙͣ rectus est ignis:
ut illa t̾formis bestia. p̾ma leo. postͤ¬
ma draco. media ipã chimera .i. capra.
et ates hominũ ꝑ eam nolentes distr̃a¬
guere: Quarum ferox et horrens
prima adolescencia ut leo. Diidia¬
ut uite tempus lucidissimũ ut capra.
eo quod acutissime iudeat: Tunc fit
senectus casib imflexis. ut draco: Sic
et ippocẽta uri fabulani ꝯfictam esse¬
mendam humane uite uelotit.item
qr equũ constat esse uelocissimum
Ad mores ut apud oraciũ mus loq̾tꝰ
muri et mustella uulpecule. ut ꝑ
narrationem fictam ad id quod agit᷑

Expanded text:
hominibus fingitur uocis esse commehominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocemendam humanae vitae velocitatem, quia equum constat esse velocissimum. Ad mores, ut apud Horatium mus loquitur muri et mustela vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur
Abbreviated transcription (Latin):
uirgilu ad ꝓp̾a oꝑa moro centenari
ex multis huic inde compositis in
uum sarciunt corpus. ad facultatẽ
cuiusq materie: Demq proba uxor adel¬
si centonem ex urgilio de fabrica mundi¬
et eũgłns plenissime exp̃ssit. materia
composita scd̾m u̾sus. et uersib scdm
materiam ꝯciatis: Sic quoq et quidã
põpomiꝰ ex eodem poeta int̾ cetera stili
sui. ocia titirum in xp̃i honorem compo
Abulas poete .xl. de fabula
non sunt res facte. sed tantumloquẽdo
fucte: Que ideo sunt inducte. ut ficto
mutorum animalium int̾ se colloquio
ymago quedam nite hominũ nosceret᷑
Has pͥmꝰ iuenisse tradit᷑ alemon
crocomensis appellant᷑ q hisopite. q
is apud frigias in hac repolluit: Sũt
aũt fabule aut hisopice. aut libistite.
hisopice sunt cũ aĩalia nuita uit se
sermocinasse fingunt᷑ uł que auam̃
non hut̃. ut urbes. arbores. montes.
petre flumina: libistice autem dum
homnũ cũ bestiis aut bestiatũ cum

Expanded text:
Vergilii ad propria opera more centonario Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex et Evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque, et quidam Pomponius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityrum in Christi honorem composuit; CAPUT XL. De fabula.nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo ficte, que ideo sunt inducte ut fictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum
Abbreviated transcription (Latin):
fumũbus et lamentis. sinulit̾ et nunc
Epit aphium grece. latine supra tumulũ
Est enm ciculus mortuoꝵ qui in dormi¬
tione eoꝵ fit. qui iam defuncti sunt.
Scribit᷑ enim uita ibi. mores et etas
eorum. Poesis greco dicit᷑ nomine opꝰ
multoꝵ libroꝵ. poenia uiꝰ: Idilion
paucorum uerliuim. Bisticon duor ñ
Monosticon uniꝰ. Epigramina est
Epodon in poemate causula breuis est.
Dictum. autẽ epodon quod accinat᷑
ad speñĩ elegiati. ubi p̃misso imno lon¬
giore. alterbenior componit᷑: atq in
singulis quibqz maiorib sequentes
mĩores quasi clausule retiuũt: Clan¬
sulas autem lirici appellant. quasi
p̃ciosos uersus integris subiectos. ut
procul negotus Demde sequit᷑ p̃asus.
ut pͥsca gens mortaliũ. Sic et dem¬
ceps alte̾rm. quib aliqua ꝑs deest et
ipĩ precedũtib siuules. sed iiuores:
Centones apud gramaticos uocari
solent qui de carmembz homerii seu

Expanded text:
funeribus atque lamentis, similiter et nunc funeribus atque lamentis, similiter et nunc epitaphium grece, latine super tumulum; est enim titulus mortuotione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris subiectos, ut procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu
Abbreviated transcription (Latin):
auten bucolicum a bobus. de maiore
qr sermones in hus et cantica inlerant᷑
ymuos p̾mũ dauid prophãm in laudem
dei composuisse ac cecinisse manifestũ
est: Deinde apud gentiles p̾ma memo¬
⁊ia tymotoe fecit in appolinem et mu¬
sas que fuit temꝑibz enun longe post
dauid ynim autẽ ex greco in latinũ
laudes int̾p̃cantur: Epytalanna sunt¬
carimna nubenciũ que decantat᷑ ab
scolastitis in honoren sponsi et sponso:
Hec pͥmũ salomon edidit in lauden
eccłie et xpĩ. ex quo gentiles sibi epitha¬
lannum m̃dicarũt. et istius gra̾s car¬
men assumptum est: Quod genus p̾mũ
a gentilib in scenis celebrant᷑. pꝰ ea
tũi in nupciis hesit: uocatum autem
epich alamium. eo quod in tbalamis de¬
cantetur. Trenos quod latine lamentũ
uocamus. p̾mꝰ u̾su ieremias composuit
suꝑ urbem ihrłu. et populũ qñ captiuꝰ
ductus est. post hunc apud gretos symo¬
indes poeta lyricus: Adhibe̾bantur aũt

Expanded text:
autem Bucolicum a bubus, de majore autem Bucolicum a bubus, de majore ue sermones in iis et cantica inserantur. 17. Hymnos primum David propheta in laudem Dei composuisse 69 ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Mnemia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Tvocamus, primus Hieremias versu composuit, super urbem et populum, quando captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poeta lyricus. Adhibebantur autem
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. post ẜem homerum hero
ietri oracula apollinis suit᷑ edita.
in uindictam matris sagittis inseque̾t᷑.
accole delphici hoc illũ metro hortati
autem dictum eo quod modulatio eius¬
dem carmuns conuei at miseris:
Terencianus hos elegos dice̾ solet. quod
cl.ausula talis t̾stib ut tradunt aptior
esset modis: hoc aũt uix omino con¬
stat a quo sit inuentum. insi quia
apud nos enius eo prior usus est.
Nam apud grecos sit adhuc lis grama¬
ticorum pendet et sub indice res reli¬
gata sit. Nam quidam eorũ colofomũ
quẽdam. quidam archilocum auctorẽ
atq uiuentorem. uolut: Bulicon id est
pastorale cariuen. pleriq siracusis pͥmũ
compositum a pastorib opinant᷑ non¬
milli lacedemone: Namq tranleunte
in greciam xerse rege ꝑsarum. cum
sꝑtane nirgines sub hostili metu neq
agrestem diane de more exerterent:.
turba pastoꝵ ne religio p̃teriret euudẽ
in conditis cãtib celebrart: Appellatꝰ

Expanded text:
dictum est, post Homerum Heroidictum est, post Homerum Heroi quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. erpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati em dictum, eo quod modulatio ejusdem carminis conveniat miseris. Terentianus: Hos elegos dixere, solet quod clausula talis Tristibus, ut tradunt, aptior esse modis. 15. Hoc autem vix omnino constat a quo sit inventum, nisi quia apud nos Ennius eo prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis grammaticorum pendet, ut sub judice res relicta sit. Nam quidam eorum Colophonium quemdam, quidam Archilochium auctorem atque inventorem volunt. 16. Bucolicum, id est, pastorale carmen plerique Syracusis primum compositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hostili metu, neque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
uiri quasi aerii et celo digni. ꝓpt̾
sapienciam et fortitudinem. quod
metrum auctoritate cetera metra
precedit. unũ ex onũbus tam maxĩs
oꝑibus aptum ꝙͣ ꝑuis. suauitutis
ac dulcedinis eque capax: Quibus
uirtutib nomẽ solũ obtiuuit ut.
heroicum nocaretur. ad memorã das
scilicet heroum res. N.aui et preter
ceteros siplicissimum habet᷑ constat¬
q duobus pedib dactilo et spondeo.
ac sepe pene uel ex hoc uel exillo nͥ
turia. quam si instruatur a singłis
Omib quoq metris p̾us est. hoc
pͥmum moyłes in cantico de nterono¬
mii longe ante ferecidem ethomerũ
tecinisse probatur: Unde et apparet
autiquiꝰ fuisse apud hebreos studiũ
curimnum ꝙ apud geritiles. Equidẽ
et iob moysi temꝑib dequatus
ex. imetro uersu dactilo spondeo q
decurrit. hoc apud gretos achate¬
sius melesus fert᷑ pͦriuꝰ cõposuisse:
uel ut alni putant feretides syrus:
Quod metrũ ante homerum phiciũ

Expanded text:
viri quasi aerii et caelo digni propter viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solum obtinuit, ut Heroicum vocaretur ad memorandas scilicet heroum res. Nam, et prae caeteris simplicissimum habetur, constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo; ac saepe pene, vel ex hoc, vel ex illo, nisi tura, quam si instruatur a singulis. 11. Omnibus quoque metris prius est. Hoc primum Moyses in cantico Deuteronomii, longe ante Pherecydem et Homerum cecinisse probat. Unde et apparet antiquius fcarminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum
Abbreviated transcription (Latin):
et alia a sus pedibus: A nimero ut
exametriui. pentametrũ. trune¬
trum: Nam senarios uersus nos
ex niiiero pedum nocamꝰ: Nos gͦti
qr geminos ferunt: t̾metros dicunt.
Euametros aũt. apud latiuos pͥm
fecisse enmꝰ tradit᷑. eosq longos
uotat: Ab inuentorib metra appel¬
lata dicuntur. ut anacreontitirm
sasficum. archiloicum: Nam acre¬
anatreontita metra. anacreou
composuit: Sasfica. sasẜo mulier
edidit: Acriloica. archiloitus qͥdã
scripsit. Colo fonca. colofomiꝰ. quidã
exercuit: Satadeoriun quoq reꝑato
zem sotades. genere crethẽsis: Sy¬
momidia quoqͦs metra. symonides
poeta lyritus composuit: Afrequẽ¬
tatoribus. ut a clespiadul. nõ eiuu
ea asclepius niuenit. sed pro inde
ita uocata. quod eis idem elegau¬
tissime et frequentissime usus sit:
A rebus que scribuntur. ut heror¬
cum. elegiacum. bucolicum. Heroy¬
cum enĩ carmen dictum. quod eo
uirorum forciũ res et facta nar¬
rantur: Nam heroes appellant᷑

Expanded text:
et alia a suet alia a suhexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
depositi certo fine moderant᷑. per ꝑti¬
culas que cesa et membra nominant᷑:
Qui ne longius prouoluerent᷑ quam
udicium posset subsist̾e modũ statuit
ratio unde et reuertẽt᷑: et ab eo ipm̃
uersum nocatũ quod ren̾tit᷑ huit adhẽt
rithinꝰ. qui non est certo fine moderatꝰ.
sed tm̃ rõnabilit̾ ordinatis pedib currit.
qui latme nichil aliud ꝙ̃ numerus
dicitur: de quo est illud: Numeros¬
meninu si uerha tenerẽ: Carmẽ uocasͣ
quitquid pedib continet᷑ cui datũ nomẽ
existimant:. seu quod carpti pronũtiet᷑.
Unde hodie lanam quam purgan¬
tes discerpunt carminare diciuius.
sei quod qui illa canerent. cirere.¬
mrte mẽte existimabant᷑. Metra.
uel a pedibus nũcupata uel a reb
que scribunt᷑. uel ib inuentor ebus.
nel a frequentatoribus. uel a niiuero
sulabarum: Apedib metra uocatu.
ut dactilica. iambita. trochaita.
Atrocheo em̃ trochaitum metrum
masct᷑: A dactilo dactilitum. Sic

Expanded text:
dispositi certo fine moderantur per artidispositi certo fine moderantur per articulos, quae caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur; et ab eo ipsum versum vocatum, quod revertitur. Huic adhaeret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illudVirmemini, si verba tenerem. 4. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur; cui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabantur. 5. Metra, vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab inventoribus, vel a frequentatoribus, vel a numero syllabarum. 6. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trocheo enim trochaicum metrum nascitur; a dactylo dactylicum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Rosa est producta orõ prosa
et a lege metri soluta: ꝓsi
eñ antiqui. productum dicebant et
rectum: Unde ait. uarro apud plautũ:
Prosis lectis significare rectis: Unde etiã
que non est perplexa mimero. sed recta¬
prosa orõ dicit᷑. in rectum producenda
Alni prosam auint dictam ab eo quod sit
profusa. uel ab eo quod spatiosius por¬
nat et excurrat. nullo sibi p̃finito tͥmĩo:
Precerea tam apud grecos ꝙͣ apud
latinos longe antiquio.em curam fu¬
isse carminum ꝙͣ̃ prose: Omĩa enĩ
prius uersib condebant᷑. Prose aut̃
studium sero uguit: Primus apud
grecos feretides syrus soluta orõne
scripsit Apud romanos autẽ apis cetꝰ
aduersus pyirum. solutũ orõnem p̾mꝰ
exercuit: Iam ex huic et cetesi prose
eloquena contenderunt. cap̃ xxxix.
certis pedum mẽsuris atq spa¬
ciis terminantur. neq ultra dimẽsionẽ
tempoꝵ constitutam procedunt: Men¬
sura enim grece metrum dicit᷑. u̾sus
dicti ab eo quod pedibus mordine suo

Expanded text:
rosa est producta oratio, et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant, et rectum. Unde ait Varro apud Plautum prosis lectis significare rectis; unde etiam quae non est perflexa prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. § 39 De metris. certis pedum mensuris atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μέτρον dicitur. Versus dicti ab eo, quod pedibus in ordine suo
Abbreviated transcription (Latin):
nubemq faciunt. unde est illud. at
quod sonus eiꝰ tereat. o¬
Nlam tonus sonꝰ. qui ideo
interdum tam grauit̾ concutit oĩa.
ita ut celum discidisse uideat᷑. qr
cum processa uehementissimi uenti
nubibus se repente ĩmiserit. tur¬
bine inualescente exitum q querẽ¬
te. nubem quoni ercauauit ĩpetu
magnu proscindit. ac sic cũ horrẽ¬
do fragore defert᷑ ad aures. Quod
mirari quis non debet. cũ uesicula
qmͣuis ꝑua magnũ tamẽ sonitum
displosa emictat. cũ tonitruo autẽ
siul et fulgura exp̾mit. sed illud
celerius iude̾t᷑ qr clarum est. Hoc
autẽ ad aures tardiꝰ ꝑuenire. lux
autem que apparet aũ tomtrnum
fulgur uocatur. que ut diximꝰ ideo añ
uidetur quia clatũ est lumen. Tomi

Expanded text:
nubemque faciunt; unde est illudVirg.quod sonus eius terreat; nam tonus sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discississe videatur quia, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari quis non debeat, cum vesicula quamvis parva magnum tamen sonitum displosa emittit. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimi: sed illud celerius videtur, quia clarum est; hoc autem ad aures tardius pervenire. Lux autem quae apparet ante tonitruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; toni
Abbreviated transcription (Latin):
et canones instituit. quib cursus astroꝵ
astrologiam aliquid differt: Num astro
uocentur: Astrologia uero partim nalis
partim suꝑstitiosa est: Nacuralis dum
exequitur solis et lune cursus uel stella
certas tempoꝵ stationes Suꝑsticiõsa
uͦ est illa quã mathematici sequunt᷑.
qui in stellis auguriantur. q̃z etiam .xii.
celi signa ꝑ singula aiẽ et corporis

Expanded text:
et canones instituit, quibus cursus astrorum Astrologiam aliquid differt. Nam Astronvocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis
Abbreviated transcription (Latin):
conclusa: hant speram celi nec p̾ncipiũ¬
habere dicunt nec t̾minũ. id̾o quod in
otundum qͣi circulus uñ incipiat uł
usudestnatꝰ non facile cõprehendatur
globorum cum sono motu introduxerunt.
quor umi orbibus conexa ꝯmemorant
omiã quos sibi ĩnexos et uelut insertos
u̾sari retro et econtratio ceteris motib
uolintur quoꝵ imusẽ septẽt̾o¬

Expanded text:
conclusa. Hanc sphaeram nec principiuhabere dicunt, nec terminum, ideo quod in rotundum quasi circulus, unde incipiat, vel ubi desinat, non facile comprehenditur. globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu fevolvitur, quorum unus est septent