comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ia s exignorantia
deliquisse. Si enĩ ꝓpbas aut apłos anti
buissemꝰ. ydola ñ coluissemꝰ. Qd̾ aũ degen̾is
nobilitate uos iactastis. si qͣtaliũ gła ẽ
tunc hysmael ce esau possunt parit̾ głari. cun
de eis dem parentib sint nati. His ita alt̾canti
tentiones hinc inde dirimens: & quasi bonus
concionator: uoce sonora illos alloquens: om̃s¬
ad unam concordiam ad duxit. oftendens. nul¬
los eoꝵ suis m̾itis eẽ saluatos. quia om̃s ⁊ iudĩ
futans modogentiles. mͦ iudeos. docens eos hu¬
miliari. ut omĩa attribuant gr̃ȩ dei. ⁊ osten¬
dens: om̃ib gratis uenisse gr̾am ficħ. ⁊ euange¬
lium xp̃i quam ꝓpterea & gr̃am uocari osten¬
dit: quia non quasi debitum iusticie reddita ẽ.
s gratuitodata. Quid enĩ est gr̃a:. Gratis data.
donata non reddita. Si enim tib debebatur:
ante quam gr̃am haberes: merces tibi reddita
ẽ & non gr̃a donata. Merito itaq hec epła. pri¬
ma ponitur: quia omĩum maloꝵ ut p̾dictum ẽ.

Expanded text:
ia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercas illorum contentiones hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei futans modo Judaeos, modo gentiles, et docens eos humiliari, ut omnia attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse gratiam fidei Evangelii Christi: quam propterea et gratiam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
grue captat beniuolentiam. Post salutatio¬
nem u̾o. utriusq partis: uicia arguit. osten¬
dens gentiles a naturali ratione: & iudeos ex
orbitasse a lege. Deinde: plurib modis ostendit
iusticiam &e salutem eque utrisq ẽẽ. ñ ꝑ legẽ.

Expanded text:
grue captat benevolentiam. Post salutatiogrue captat benevolentiam. Post salutatiotriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribus modis ostendit justitiam et salutem aeque utrisque esse, non per legem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & non gr̃a donata. Merito itaq hec epła. pri¬
ma ponitur: quia omĩum maloꝵ ut p̾dictum ẽ.
radicem ꝑiit. ¶ Essignatis rationib oꝑis:
numeri: & ordinis epłarum: explicato quoq un¬
de. & quare: apłs romanis scripserit. suꝑ est.
de mat̾ia. & intentione: & modo tractandi: exe¬
qui. Generalis omĩum epłarum mat̾ia ẽ: doc¬
⁊rina euangłii. Intentio ẽ monere ad obẽdien¬
dum. euangłicȩ doctrinȩ. Pret̾ hec aut̃: in sin¬
gulis: ꝓprias intentiones: & mat̾ias: requirimꝰ.
Prima itaꝙ epła: mat̾i̾am habet: romanorum
uicia. atq gr̃e dei bona: ad quȩ eos hortatur.
Intentio: uicia eorumdem increpare. & ad ue¬
ram pacem: & frat̾nam concordiam: sub mnanu
gr̃ȩ humiliare. Modus tractandi. talis est.
More scribentium epłas: salutationẽ p̾mitat.
in qͣtria facit. Cõmendat enĩ ꝑsonam suam.
& negocium. & auctorẽ negocii. in quib con¬

Expanded text:
est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola priest, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibus operis, numeri et ordinis Epistolarum, explicato quoque, unde et quare Apostolus Romanis scripsit, superest de materia et intentione et modo tractandi exsequi. Generalis omnium Epistolarum materia est doctrina Evangelii; intentio, monere ad obediendum evangelicae doctrinae. Praeter haec autem in sigulis proprias intentiones et materias requiremus. Prima itaque Epistola materiam habet Romanorum vitia, atque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increpare et ad veram pacem et fraternam concordiam sub manu gratiae humiliare. Modus tractandi talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus con
Abbreviated transcription (Latin):
deliquisse. Si enĩ ꝓpħas aut apłos ante ha¬
buissemꝰ:. ydola ñ coluissemꝰ. Qd̾ aũ de gen̾is
nobilitate uos iactastis: si qͣtaliũ gła ẽ.:
tunc hysmael &e esau possunt parit̾ głari. cum
de eis dem parentib sint nati. His ita alt̾canti
tentiones hinc inde dirimens: & quasi bonus
concionator: uoce sonora illos alloquens: om̃s¬
ad unam concordiam adduxit. ostendens: nul¬
los eoꝵ suis m̾itis eẽ saluatos: quia om̃s ⁊ iud̃i
&e gentiles: sub pec̃co tenebantur. s ꝑ gr̃am dĩ.
ẜ alt̾catione itaq p̾dicta. scribit romanis. con¬
futans modogentiles. mͦ iudeos. docens eos hu¬
miliari. ut omĩa attribuant gr̃ȩ dei. ⁊ osten¬
dens: om̃ib gratis uenisse gr̃am ficħ.⁊ euange¬
lium xp̃i. quam ꝓpterea & gr̃am uocari osten¬
dit: quia non quasi debitum iusticiȩ reddita ẽ.
s gratuito data. Quid enĩ est gr̃a: Gratis data.
donata. non reddita. Si enim tibi debebatur:
ante quam gr̃am haberes: merces tibi reddita

Expanded text:
deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercas illorum contentiones hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes et Judaei et gentiles sub peccato tenebantur, sed per gratiam Dei. Pro altercatione itaque praedicta scribit Romanis, confutans modo Judaeos, modo gentiles, et docens eos humiliari, ut omnia attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse gratiam fidei Evangelii Christi: quam propterea et gratiam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita
Abbreviated transcription (Latin):
mnnotam gemine uirtutis. s modicitatis
&̃ quietis. quarum alteram. notat hoc no¬
men gen̾ali appellatione:. apud grecos .i. qͥetem.
alteram apud latinos .i. modicitatẽ. Hoc enim
nomen paulus: cum sit appellatiuum: apud
grecos. hebreos. ⁊ latinos. impositum apło ꝓpri¬
um fuit. qui ut ait beda suꝑ actus apłicos: an¬
no passionis & resurrectionis xp̃i: ad fidẽ ue¬
nisse ꝓbatur. ⁊̃ ercio uͦ decimo aimo. post xp̃i¬

Expanded text:
 modicitatis et quietis, quarum alteram notat hoc nomen generali appellatione apud Graecos, id est quietem; alteram, apud Latinos, id est modicitatem. Hoc enim nomen Paulus, cum sit appellativum apud Graecos, Hebraeos et Latinos, impositum Apostolo proprium fuit, qui, ut ait Beda super Actus apostolorum, anno passionis et resurrectionis Christi ad fidem nisse perhibetur; tertio
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dei. ut enim possideamus grãm salutis: quã
xp̃c donat: cõmunicatio facit sc̃i sp̃c. hic enim dile¬
ctos a deo: & saluatos grã xp̃i tuetur. Trinitatis
hic complexio ẽ: & unitas potestatis. & ẽ dicere. tota
tͥnitas sit uobiscum. dans grãm: de commissis. & cari¬
tatem. ut cͥum ꝑfectio: consummatio sit hominis
insalutem. A cori eN:

Expanded text:
atem Dei. Ut enim possideamus gratiam salutis quam Christus donat, communicatio facit Spiritus sancti. Hic enim dilectos a Deo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hominum:¬
ab hominib
fuit electus.¬
frat̃ qui iuit cum pri¬
ma epła ad corinthioᷤ.
&̾ renunciauit apło¬
omĩa. que fiebant ap̃
illos. or id̾o hic ponitur:¬
ut sciant: ea quȩ faci¬
ui: apłm ñ latere. Par¬
lus inquam: & tymo¬
theus: scribunt. ułman¬
dant. hane eplames

Expanded text:
n hominum,ab hominibus fuit electusfrater, qui ivit cum prima Epistola ad Corinthios, et renuntiavit Apoomnia quae fiebant apud illos. Et ideo hic ponitur,ut sciant ea quae faciunt, Apostolum non latere. Palus, inquam, et Timotheus scribunt vel mandant hanc Epis
Abbreviated transcription (Latin):
inuoeat aliquis: qd̾u̾e uult ad se uenire.
Quid ẽ inuocare. nͥ in se uocare: Qui gͦ d̾m
inuocat. ut diues fiat. dm ñ inuocat. sã c̾u
dicis. deus da michi diuitias: ñ uis ut ad te
d̾s ipse ueniat. s ut diuitiȩ ueniant ad te
Deus aut̃ gratis se uult coli & diligi. hoc ẽ
enĩ caste amare. ñ quia dat aliquid: pret̾
saluari &e regi. Grã
uob̾ ⁊ c̃. Ecce salutatio.

Expanded text:
enire. Quid est invocare, nisi in se vocare: Qui ergo Deum invocat ut dives fiat, Deum non invocat. Nam, cum dicis: Deus, da mihi divitias, non vis ut ad te veniat ipse Deus, sed ut divitiae veniant ad te. Deus autem gratis se vult coli et diligi. Hoc est enim caste amare, non quia dat aliquid praeter salvari et regi. Gratia vobis, etc. Ecce salutatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ut uos faciatis eam ar¬
bitrantes minist̾iorum
dispensatores: eẽ gr̃arũ¬
auetores. Ita eni: esset¬
ȩccłia hominũ:. ñ dei. Qͦs
aut̃ eccłia dĩ dicat: aꝑit
Est hic. qͣm
ibi. hic enĩ
non uocat
se seruum:
sicut ibi.
quia opu
erat. hic po¬
tius aucto¬
Critate. ⁊ cõ¬
m̃datione
contͣ suꝑ¬
biam cori¬
y thiorum.¬
Cał apud quos
luntatẽ dei. qd̾ non illi

Expanded text:
ut vos facitis eam, arbitrantes ministeriorum dispensatores esse gratauctores. Ita enim essetesia hominum, non Dei. Quos autem Ecclesiam Dei dicat, aperit est hic quam ibi. Hic enim non vocat se servum sicut ibi, quia opus erat hic potius auctoritate, et commendatione contra superbiam Corinthiorum apud quos lu
Abbreviated transcription (Latin):
Aulus apłc ⁊ cet̾a Hanc iter
epłam scribit apl̃c corinthiis. q¬
ce si pͥmo ꝯtͥstati: postea tñ em̃¬
naciter aplm bespiciebant .⁊ ei. pienao aplo
p̾ferebant. Quib damgͦ corinthioꝵ: ꝑ pͥmam
ceptionẽ p̃dicationis eoꝵ. & se multis modis eĩ¬
mendans. Notat etiã illos: in elemosinis parc
Precipit quoq correctum fornicatorẽ recipi:
labant᷑: se eis in exemplum patientiȩ ꝓponit
docens: eos ñ debere egre ferre.cum ip̃e ꝓ alior
salute: ꝑicłis cotidie & morti subiaceat᷑. Est gͥ nn¬
tentio erꝰ in hac epła: incorrectos corrig̾e. & corre

Expanded text:
 etc. Hanc item epistolam scribit Apostolus Corinthiis, qetsi primo contristati, postea tamen emenaciter Apostolum despiciebant, et ei pseudoapostolos praeferebant. Quibusdam ergo Corinthiorum per primam ceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatorem recipi, ulabantur, se eis in exemplum patientiae proponit, docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorrecto
Abbreviated transcription (Latin):
confirmare. M odus talis. Huic epłȩ. sicut
&e aliis. salutationem preseribit. apostolus.¬
& nomen suum quod celebre erat omnibus
gentibus.: preponit. ut magistri nomine
audito: acquiescant correctioni. Et quia
eis uiluerat: apponit dignitatis nomina
non humilitatis: ut seruus. Post salu¬
tationem: pro bonis eorum: qui boni e¬
rant inter eos: gratias agit. Deinde mere¬
pat illos: qui de baptistis se iactabant. Post.
retrahit eos: ab amore terrenȩ sapientiȩ.
Deinde redarguit eos: de fornicatore. quẽ
inter se esse ferebant. Demde. increpat
eos. quia inuicem sibi iniurias &e fraudes
faciebant. & infidelium examina requi¬
rebant. Postea. instruit eos: de matrimo¬
miis. &e de ꝑceptione eucharistiȩ. ubi pluri¬
mum errabant. & de aliis pluribus. Circa
finẽ uero: subditur moralis ammonitio.
Premittit autem salutationem: dicens:
idest dei uoluntate missus: ad pdicando
incipit: quam ad romanos. quia alia causa

Expanded text:
confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod celebre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctioni, et quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. Deinde redarguit eos de fornicatore quem inter se esse ferebant. Deinde increpat eos quia 67 sibi invicem injurias, et fraudes faciebant, et infidelium examina requirebant. Postea instruit eos de matrimoniis, et de perceptione Eucharistiae, ubi plurimum errabant, et de aliis plurimis. Circa finem vero subditur moralis admonitio. Praemittit autem salutationem dicens: id est eic aliter incipit quam ad Romanos, quia alia causa
Abbreviated transcription (Latin):
eccliȩ scindentes: & sacramȩntorũ ueritatemꝰ. ẽ
usum: ex ministrorum m̃tis: iudrcarent. Pu¬
tabant enĩ sacramenta maioris eẽ usus. siꝑ
bonos tractarentur. maioris aut̃ uł minone
eẽ usus. si ꝑ magis uł minus bonos darentur.
Ita quoq subuersi erant: ut contempto apło:
de sapientib scłi se iactarent. quorum eloquen¬
tia. & terrena philo sophia delectabantur.
ut sub nomine xp̃i. his imbuerentur quę
contraria sunt fidei. Inflati quoq erant. eo
quod non iret ad illos apłs. fornicatorem qͥꝗ
qui uxorem patris tenebat: inter se esse pati¬
ebantur. Su̾nt & alia capitula: in suis locis
aliquando commonens.aliquando. blandiens.
aliquando arguens. Nam multe sunt cau¬
sȩ: propter quas scribit eis. ab erroribus ad
rectam fidem: & a scismatib. eos reuocans
ad unitatem. E st ergo intentio apostoli in¬
i hac epistola: corinthios ab erroribus. et
scismatibus: ad fidem rect̾am: & a uicus aliis¬
& peccatis: ad bonos mores reuocare. & in eis

Expanded text:
Ecclesiae scindentes, et sacramentorum virtutem, et usum ex ministrorum meritis judicantes. Putabant enim sacramenta majoris esse usus, si per bonos tractarentur, majoris autem vel minoris esse usus si per magis vel minus bonos darentur. Ita quoque subversi erant ut contempto Apostolo de sapientibus saeculi se jactarent, quorum eloquentia et terrena philosophia delectabantur, ut sub nomine Christi his imbuerentur quae contraria sunt fidei. Inflati quoque erant eo quod non iret ad eos Apostolus. Fornicatorem quoque qui uxorem patris tenebat inter se esse patiebantur. Sunt et alia capitula in suis locis aliquando commonens, aliquando blandiens, aliquando arguens. Nam multae sunt causae propter quas scribit eis Apostolus, ab erroribus ad rectam fidem et a schismatibus eos revocans ad unitatem. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Corinthios ab erroribus et schismatibus ad fidem rectam, et a vitiis et aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis
Abbreviated transcription (Latin):
braltarnt: aut in celos fecit as cendere
baptisma enim. peccata dnnitat: &
Quosi de carcere libat. regna autem ce¬
ioꝵ. ñ potest donare. Si ñemm aliqͥs
ꝑ oꝑa &ẽ fidẽ intrauerit: ñ potest secur᷑
ee Muifecit luminaria magna. Se¬
cundum litt̾am. de stellis dicit. licet
eas paruas conspiciamꝰ: s tam̃ mag¬
ne sunt. Sicut enim nos si ascendamꝰ
in montem excelsum. & uideamꝰ suibie¬
cta ualle hominem: tuidet᷑ nob quiasi
paruum quiddam: ita & stelle magne
It. ex altitudine aut̃ partie nob̃uidem᷑
Stella emim que uidet᷑ in britanniac i¬
ubiq ipsa apparet. Hoc aut̃ dic̃ adeos
quib dixit: uos estis luxmundi. Luna
& stellas in potestate noctis: qm̃ in scłm¬
sub nocte uetis legis posuit: scilicet ut
qͥd illa mnciauit inlita: sp̃uialit ad¬
impleant ce obseruent. Qui pereussit
egyptum. cum pͥmogenitis eor. Et¬

Expanded text:
exaltavit, aut in coelos fecit ascendere. exaltavit, aut in coelos fecit ascendere. Baptisma enim peccata dimittit, et quasi de carcere liberat: regna autem coelorum non potest donare. Si non enim aliquis per opera, et fidem intraverit, non potest securus esse. Qui fecit luminaria magna. Secundum litteram de stellis dicit: licet parvas eas conspiciamus, sed tamen magnae sunt. Sicut enim nos si ascendamus in montem excelsum, et videamus in subjecta valle hominem, videtur nobis quasi parvum quiddam: ita et stellae magnae sunt, ex altitudine autem parvae nobis videntur. Stella enim quae videtur in Britannia, ubique et ipsa apparet. Hoc autem dicit ad eos quibus dixit: Vos estis lux mundi . Lunam et stellas in potestatem noctis. Ecsub nocte veteris Legis posuit: scilicet ut quod illa nuntiavit in littera, spiritualiter adimpleant et observent. Qui percussit Aegyptum cum p
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam in scłm miscd̃ia eius.
Confitemini peccata ur̃a: & iauidate eũ
qui ꝑ mised̾iam in se manentem indul¬
get.Confitemini deo deors. q̃m in sełm¬
dit potestatem filios dei fieri. Confite¬
nini dño dominoꝵ. hoc refertur ad
fuium: & deo deoꝵ. ad patrem. Pat̃ g
ee fuio confitem̃. Pater enim in filio:
ce filiꝰ in patre. Qui facit mirabilia.
dixit duas ꝑsonas. nc̃ dicit. qui facit
miradilia magna solus: ut ñ dicat duos
deos. Scͥptum est enim. Unus łs ex quo
Etu. Isti st̃ celi qͥ enarrant głam dei: qͥ
uestiti st̾ imagine cȩlestis: &e sunt ces.
qͥ non st̃ uestiti imagine trem. In intel¬
lectu: in sapientia. Xp̃s enim deiuirt᷑.
ce di fapientia: sic̃ &e in ꝓribiis dicit ip¬
sa sapientia. Quando faciebat celos
cum ipso eram: & cȩt̾a. Qui firmauit
tram sus aquas. Licet dicat᷑. terra fuꝑ
aqͣs pendere. hoc est inam pondere:
tam̃ t̾am nr̃am fundauit. &e firmauit
inbaptiomate. Non dixit. sustulit aut

Expanded text:
quoniam in saeculum misericordia ejus. Confitemini peccata vestra, et laudate eum qui per misericordiam in se manenti indulget. Confitemini Deo deorum. dit potestatem filios Dei fieri. Confitemini Domino dominorum. Hoc refertur ad Filium, et Deo deorum, ad Patrem. Patri ergo et Filio confitemur. Pater enim in Filio, et Filius in Patre. Qui facit mirabilia dixit duas personas: nunc dicit, Qui facit mirabilia magna solus, ut non dicat duos deos. Scriptum est enim: Unus est Deus, ctu. Isti sunt coeli qui enarrant gloriam Dei: qui vestiti sunt imagine coelesti et sunt coeli, qui non sunt vestiti imagine terreni in intellectu, in sapientia. Christus enim Dei virtus, et Dei sapientia. Sicut et in Proverbiis dicit ipsa Sapientia: Quando faciebat coelos, cum ipso eram ; et caetera. Qui firmavit terram super aquas. Licet dicatur terra super aquas pendere, hoc est, inani pondere: tamen terram nostram fundavit, et firmavit in baptismate. Non dixit sustollit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
salmus ex uoce ꝓpħica ꝓlatus.
docet m̃tes hominum a peccatiᷤᷤ
capi. in exemplum illiꝰ t̾rene irłm:
que a gentib deduct̃a in captiuita

Expanded text:
salmus ex voce prophetica prolatus, docet mentes hominum a peccatis capi: in exemplum illius terrenae Jerusalem quae a gentibus educta in captivita
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. edurit nos ab oꝑib eiꝰ. Qui d¬
uisit mare rubrum in diuisiones:.
miscdia eiꝰ. Inmultis enim gradibus
scandit̾ ꝑ huiꝰ scłi fluctꝰ. tit ad eum qͥs¬
possit quem m̃te tuet᷑ accedere. Et ex¬
cussit pharaonem ce erercitum eius in

Expanded text:
. Qui divisit mare Rubrum in divisiones, et ejus. In multis enim gradibus scanditur per hujus saeculi fluctus, ut ad eum possit quem mente tuetur, accedere. Et excussit Pharaonem et exercitum ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
eius: ut nos uisitaret aduentu suo.
Et redemit nos de manuimimicor¬
dens in p̃cio nr̃o sanguinem suum.
Qui dat escam omni carni. qm̃ in¬
uum. & uitam dantem huic mun¬
do. Confitemini deo celi. qm̃ in se¬
bitam redhite. qui uos a terrena ui¬
ta in et̾nam uitam commutat. Con¬
fitemini domino dñoꝵ. qm̃: qͥ uos
uł iudices uł dños mundi constitu¬

Expanded text:
ejus. Ut nos visitaret adventu suo. Et redemit nos de manu inimicodens in pretio nostro sanguinem suum. Qui dat escam omni carni. vum, et vitam dantem huic mundo. Confitemini Deo coebitam reddite: qui vos a terrenis in aeterna commutat. Confitemini Domino dominorum. Qui vos vel judices, vel dominos mundi constitu
Abbreviated transcription (Latin):
fortes basan.Et omnia regna chanaan
regna peccati. a xp̃o ꝑcussa dicit. Qi
ꝓcuissit reges magnos. Primũ ꝑccisit
pharaonem qui intelligit᷑ diabolus.
& sic exercitum eiꝰ: sic̃ in suꝑiore psal¬
mo exposuimus. Et dedit t̾ram eoꝵ
hereditatem. hereditatem isrł popło
utiq. Quia in humilitate nr̃a me

Expanded text:
em Basan, et omnia regna Chanaan regna peccati a Christo percussa dicit: Qui percussit reges magnos. Primum percussit Pharaonem, qui intelligitur diabolus, et sic exercitum ejus, sicut in superiori psalmo exposuimus. Et dedit terram eorum haereditatem: haereditatem Israel populo utique. Quia in
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quod resurrexit. & cibauit eos ex adi¬
pe fruinenti. Uidete mysterium scriptu.¬
rarum. Ex ad ipe frumenti. frumentum
acdipes habet. Nunquid & intestina habu¬
it: S uoluit largitatem & pinguedinem
grẽ sp̃ualis ostendere: & ideo adipẽ nomi¬
nauit. & de petra. melle saturauit eos.
Ipse frumentũ est. ipse et petra ẽ: qui po¬
pulum isrł saturauit aqua in deserto. Spi.¬
ritualiter melle & non aqua eos saturauit:
ut qͥcũq crediderint. & acceꝑint cibum uite
mel sentiant in ore suo. Quam dulcia fax.¬
cib meis eloquia tua. suꝑ mel & fauum.
petra mel comedit. ut mel nob tribueret
& dulcedinẽ: ut qui in lege biberat myr¬
ram. hoc est amaritudinem: post in euan¬
gelio comedat mel euangłii: cui est gła
de p̃s. lxxxi. Psalmus a saph.
tur. ut si uolumus dm̃ habitare no.¬
biscum: ea semꝑ quȩ illi placita s̃ faciamꝰ.

Expanded text:
dit, quod surrexit. Et cibavit illos ex adidit, quod surrexit. Et cibavit illos ex adipe frumenti. Videte mysterium Scripturarum: Ex adipe frumenti. Frumentum adipes habet: numquid et intestina habuit? Sed voluit largitatem et pinguedinem gratiae spiritualis ostendere, et ideo adipes nominavit. Et de petra melle saturavit eos. Ipse frumentum est: ipse petra est, qui populum Israel satiavit aqua in deserto. Spiritualiter melle, et non aqua saturavit eum, ut quicumque crediderunt et acceperunt cibum, mel sentiant in ore suo. Quam dulcia faucibus meis eloquentia tua, super mel et favum petra mel comedit, ut nobis mel tribueret, et dulcedinem, ut qui in Lege biberant myrrham, hoc est, amaritudinem: postea in Evangelio comedant mel Evangelii: cui est gloria SALMUS LXXXI. Psalmus Asaph. tur, ut si volumus Dominum habitare nobiscum, ea semper quae illi sunt placita, faciam
Abbreviated transcription (Latin):
iurasti abrahe.ysaac. & iacob: qm̃ semen ip¬
soꝵ sit sicut stelle celi & sicut harenȩ ma¬
ris: Quare ꝓmisisti patrib : & non reddis
filiis: Inimici dñi negabunt eum. S quid
dicit: & erit tempus eoꝵ in scła. cum intͦi¬
erit plenitudo gentiũ tunc omĩs isrł sal¬
uus fiet. In futuro credent: modo non cre¬
diderunt. Nunc dicam adiudeos. qui sibi
solent applaudere & dicere: & erit tempu
eoꝵ in eternum. Nos dicamus uerum est.
Credituri enĩ sunt de iudeis. Deniq legi¬
mus in apochalipsi ioħis. duodecim milia
de singulis tribub hoc est centum qͣdra¬
ginta quatuor milia creditura. & hocdr̃
uirginum eẽ. Ubi autem tantus uirginũ
numerus erit: non uirginũ quantus erit:
qui hodie ñ credis quid ꝑtinet: & erit tẽ¬
pus eoꝵ in scła: Inmicoꝵ dĩ quale tempꝰ
erit: & cibauit eos exadipe frumenti. In¬
durit eos interrã ꝓmissionis: cibauit non
manna indeserto: s frumento quod ceci¬

Expanded text:
jurasti Abrahae, Isaac, et Jacob: quoniam semen ipjurasti Abrahae, Isaac, et Jacob: quoniam semen ipsorum sit quasi stellae coeli et sicut arena maris? Quare promisisti patribus, et non reddis filiis? Inimici Domini negabunt eum. Sed quid dicit? Et erit tempus eorum in saeculum. Cum introierit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . In futuro credent, modo non crediderunt. Nunc dicam ad Judaeos. Solent sibi applaudere, et dicere: Et erit tempus eorum in aeternum. Nos dicamus, verum est: credituri enim sunt de Judaeis. Denique legimus in Apocalypsi Joannis, duodecim millia de singulis tribubus, hoc est, centum quadraginta quatuor millia creditura, et hoc dicitur virginum esse. Ubi autem virginum tantus numerus erit, non virginum quantus erit? qui hodie non credis, quid pertinet? Et erit tempus eorum in saeculum. Inimicorum Dei quale tempus erit. Et cibavit eos ex adipe frumenti. Induxit eos in terram repromissionis: cibavit non manna ut in deserto, sed frumento quod ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ receꝑunt. Rogaui. non audierunt: ꝑ¬
cussi. non senserunt dolorem. Dimitto
eos in uoluntatib suis: ut saturati uici.¬
is suis. uel sic agant penitentiam. Si po¬
pulus m̃s audisset me. Oclementissimꝰ
pater. Onusericors ds̃. Rogauit: & quia
non est auditus. quasi iratus dimittit
filium lasciuientẽ: iterum iudet ꝑire: &
dolet quod ꝑeat. & quid dicit: Si popłs
m̃s audisset isrł: & si in iuiis meis ambu¬
miliassem. Nunquid grande mͥ erat. libe¬
rare te de tribulatione: Nunquid ñ pote.¬
ram maiestatẽ meam mutere: & eruere
te de ꝑiculo: Sed quia dimisi te libero
arbitrio. et stadium tibi posui. & non co¬
ronatur nisi qui pugnauerit: ꝓpterea uic¬
toriam. tuo arbitrio derelinquo. Inimiei
dñi mentiti sunt ei. In hebreo melius habet:
inimici dñi negabunt eum: hoc est iudei.
Inimici enĩ ipsius. negauerunt eum. S
isti inimici qui negaturi sunt eum. ergo
ꝑient: Ergo reliquie nonerunt: & quomͦ

Expanded text:
non receperunt. Rogavi, non audierunt: pernon receperunt. Rogavi, non audierunt: percussi, non senserunt dolorem. Dimitto eos in voluntatibus suis, ut saturati vitiis suis, vel sic agant poenitentiam. Si populus meus audisset me. O clementissime Pater, o misericors Deus! Rogavit, et non est auditus: quasi iratus dimittit filium lascivientem. Iterum videt perire, et dolet, quia perit. Et quid dicit: Is dicit: Israel si in viis meis ambutc. Numquid grande mihi erat liberare te de tribulatione? Numquid non poteram majestatem meam mittere, et eruere te de periculo? Sed quia dimisi te libero arbitrio, et stadium tibi proposui, et non coronatur, nisi qui pugnaverit, propterea victoriam tuo arbitrio derelinquo . Inimici Domini mentiti sunt ei. In Hebraico melius habet: Inimici Domini negabunt eum, hoc est, Judaei: inimici enim ipsius negaverunt eum. Sed isti inimici qui negaturi sunt eum, ergo perient? ergo reliquiae non erunt? Et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
si terram repmissionis cupimus uidere:
si relinquimus sodomã: si non respiciamꝰ
ad sodomã. Saluati sumus in monte. ñ
desideremus egyptias carnes: ñ dicamus
quã bene nobis erat inegẏpto.cum man¬
ducabamus carnes in ollis: & allia. et
cucumeres. Uis accipere dñi cybos: Uis
comedere ipsum dñm dm̃ tuum & sal¬
uatorem: Audi quid dicat. Dilata os tu¬
um: et implebo illud. Dilatate ora ur̃a.
Ipse ẽ & dñs et panis: ipse hortatur nos
est igitur inmea potestate: s in tua est.
Si uolueris: totum accipies. Si nolueris:
accipies saltem partem. Q non audiuit
popłs m̃s uocem meã. Ego sto ante ostiũ.
&e pulso: uolo ut aꝑias et ingrediar: &
ñ uis aꝑire. & isrł non intendit michi.
& dimisi eos scdm desideria cordis eorũ:¬
adeo non corripitur. Si quis peccans ñ
ꝑcutitur: iste miser ẽ. Ideo dicit: dimi¬
si eos scd̾m desideria cordis eoꝵ. Ideo di
inisi eos: qm̃ sepe ꝑcussi. & disciplinam

Expanded text:
si terram repromissionis cupimus videre. si terram repromissionis cupimus videre. Si reliquimus Sodomam, non respiciamus ad Sodomam. Salvati sumus in monte, non desideremus Aegyptias carnes, non dicamus: Quam bene nobis erat in Aegypto, cum manducabamus carnes in ollis, et allia, et cucumeres ! Vis accipere Domini cibos? Vis comedere ipsum Dominum Deum tuum et salvatorem? Audi quid dicat: Dilata os tuum, et implebo illud. Dilatate ora vestra, ipse est Dominus, et panis. Ipse hortatur nos ies. Non est igitur in mea potestate, sed in tua est. Si volueris, totum me accipies: si nolueris, accipe saltem partem. Et non audivit populus meus vocem meam. Ego sto ante ostium, et pulso. Volo ut antendit mihi: et dimisi eos secundum desideria cordis eora Deo non corripitur. Si quis peccans non percutitur, iste miser est. Ideo dicit: Dimisi eos secundum desideria cordis eorum. Ideo eos dimisi: quoniam saepe percussi, et disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
terrã repmissionis. Hobis autẽ diẽ ds̃: ꝓbu¬
in teapud aꝗͣ ꝯtradicioĩs. Symon ꝓbatus
est apud aquam contradicionis: quia
in hẏpocrisi accepit baptismũ. Quicũq
gͦ in hẏpocrisi accipit baptismũ: iste pro.¬
batur ad aquã contradictionis. Audi
popłs m̃s. et testificabor tibi. nob loquit᷑
ds̃. Quodcũq popło dixit: etiam nobis
loquitur. Isrł si audieris me. Quid que¬
ris ut audiam: udeamus quid precipi.¬
at. Non erit inte ds̃ recens. Cui ds̃ uent̃
est: ei ds̃ recens est. Quotcunq uicia ha¬
benius: quot cunq peccata: tot recentes
habemus deos. Iratus sum: ira michi ds̃
est. Uidi mulierẽ & concuꝑiui: libido.mͥ
ds̃ est. Unus quisq enĩ quod cupit & ue¬
neratur: hoc illi &e ds̃ est. Auarus. aurẽ
dm̃i habet. Nec adorabis dm̃ alienũ. Nr̃
ds̃ uirtus est. alioꝵ uicia. Ego sum dñs
ds̃ tuus: qui eduxi te de terra egypti.
Nos sumus qui educti sumus de terra egy¬
pti: si tamen exiuimus. si in heremosumꝰ:

Expanded text:
ionis. Nobis autem dicit Deus: Probavi te apud aquam contradictionis. Simon probatus est ad aquam contradictionis: quia in hypocrisi accepit baptismum . Quicumque ergo in hypocrisi accepit baptismum, iste probatur ad aquam contradictionis. Audi, populus meus, et testificabor tibi. Nobis loquitur Deus. Quodcumque populo dixit, etiam nobis loquitur. Israel, si audieris me. Quid quaeris, ut audiant? Videamus quid praecipiat. Non erit in te Deus recens. Cui Deus venter est, Deus ei recens est. Quotcumque vitia habemus, quotcumque peccata, tot recentes habemus deos. Iratus sum: ira mihi Deus est. Vidi mulierem et concupivi: libido mihi Deus est. Unusquisque enim quod cupit et veneratur, hoc illi Deus est. Avarus aurum deum habet. Nec adorabis Deum alienum. Noster Deus, virtus est: aliorum, vitia. Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti. Nos sumus qui educti sumus de terra Aegypti: si tamen exivimus, si in eremo sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
loco caluarie. Multa st̃ q̃ dicantur: quo¬
mͦ heliseus in bethel irrisus ẽ a quadragin¬
ta duob pueris. Ista sunt torcularia. de
quib dicit & saluator. facite uob ami¬
cos de iniquo mammona. ut uos recipian
ineterna tabernacula..lxxx.¬
xultate deo adiutori nr̃o: qui noᷤ

Expanded text:
loco Calvariae. Multa sunt quae dicantur, quoloco Calvariae. Multa sunt quae dicantur, quomoda Elisaeus in Bethel irrisus sit a quadraginta duobus pueris. Ista sunt torcularia, de quibus dicit et Salvator: Facite vobis amicos de iniquo mammona, ut vos recipiant in aeterna tabernacula . Exsultate Deo, adjutori n
Abbreviated transcription (Latin):
N finem ꝓtorcularib asaph.tate.
Octauus p̃s. & octogesimus: & octogesimꝰ
tercius. Nullus alius habere poterat tor¬
cularia numerus: insi octauus. & octoge¬
simus. & octogesimus tercius. Octauus
dies resurrectionis in singłari numero:
rursum in octo decadib octogesimus aliꝰ
maior numerus. Uidetis gͦ: qm̃ hec tor.¬
cularia non p̃scribuntur. insi indie re¬
surrectionis octaua. & octogesima. Dicat
aliquis. Quare postea dicuntur in octo.¬
gesimo tercio. torcularia: Hec torcularia:
ad trinitatis myst̾ium ꝑtinent. ꝓpterea
&e tres sunt chore didascali. in octauo psal
tur fortis manu. Prima enĩ iuctoria nr̃a.
pugnam habet atꝙ luctamen: ꝓpterea dĩ
asaph. Asaphautem: interpretatur syna¬
goga. Inoctauo gͦ. uincinus: & in octogesi¬
mo cum dño congregamur in .lxxxͦ. uero
.iiͦi. filioꝵ chore. Chore interp̃tatur calua.¬
ria. Ascende calue. ascende calue ħ dicebãt
etiã pueri nr̃o heliseo: qm̃ passus fu̾at in

Expanded text:
In finem, pro torcularibus, Asaph. In finem, pro torcularibus, Asaph. Octavus psalmus, et octogesimus, et octogesimus tertius. Nullus alius habere poterat torcularis numeros, nisi octavus, et octogesimus, et octogesimus tertius. Octavus dies resurrectionis in singulari numero. Rursum in octo decadibus, octogesimus alius major numerus. Videtis ergo quoniam haec torcularia non praescribuntur, nisi in die resurrectionis, octava, et octogesima. Dicat aliquis: Quare postea dicitur in octogesimo tertio torcularia? Haec torcularia ad Trinitatis mysterium pertinent. Propterea et tres sunt chorodidascali. In octavo psalmtur fortis manu. Prima enim nostra victoria, pugnam habet atque luctam. Propterea dicitur ctogesimo Asaph. Asaph autem interpretatur Synagoga. In octavo ergo vincimus, et in octogesimo cum Domino congregamur. In octogesimo vero tertio filiorum Core. Core, interpretatur Calvaria. Ascende, Calve; ascende, Calve . Haec dicebant etiam pueri Elisaeo, quoniam passus fuerat in
Abbreviated transcription (Latin):
Uideamus ante qͥd significet in mysterio:
& postea disputemus quid significet in sen¬
su. Post diluiuũ istius mundi. bibit noc
& in ebriatus ẽ in domo sua: & deuuda¬
ta sunt femora eius. & eius apparuit tur.¬
pitudo: et uenit frater maior & irrisit:
frater autem minor texit. hoc totum dr̃
de saluatore: qm̃ bibebat incruce. calicem
le est.transeat calix iste ame. Bibit. & in
de gentib texit ignominiam. Propterea
maledictus chanaan: seruus erit. fr̃ĩs sui.
Ecce maledictio illa. usq hodie ꝑseuerat.
slos minor popłs: imꝑamus maiori ppło
iudeoꝵ. Sicut gͦ dñs inpassione in ebria.¬
tꝰ ẽ sic et scĩ in ardore fidei cotidie in ebͥ¬
antur in sp̃u scõ. Tu qui hesterna die au¬
rum colligebas. hodie ꝓicis: non ne apud
ignotos uideris insanus: Demiq & apłi
rat eos et loquebantur uariis linguis: ꝓp¬
terea dicebantur musto pleni. Multa st̃
que dicantur de uni mysterio: & de ebrie.

Expanded text:
Videamus ante quid significet in mysterio, Videamus ante quid significet in mysterio, et postea disputemus quid significet in sensu. Post diluvium munet inebriatus est in domo sua, et denudata sunt femora ejus, et ejus apparuit turpitudo: et venit frater major et irrisit, frater autem minor texit . Hoc totum dicitur de Salvatore, quoniam dicebat in cruce le us de gentibus, texit ignominiam. Propterea maledictus Chanaam, servus erit fratris sui. Ecce maledictio illa usque hodie perseverat. Nos minor populus, imperamus majori populo Judaeorum. Sicut ergo Dominus in Passione inebriatus est, sic et sancti in ardore fidei quotidie inebriantur in Spiritu sancto. Tu qui die hesterna aurum colligebas, hodie projicis: nonne apud ignotos videris insanus? Denique et aporat eos, et loquebantur linguis variis, propterea dicebantur musto pleni . Multa sunt quae dicantur de vini mysterio, et de ebrietate.
Abbreviated transcription (Latin):
.iiͦi. ⁊anteꝗͣ. de nunĩo disputem. dicamꝰ qͥd
ibi significare uelint torcularia. Storcłari¬
b. Torcłaria ñ st̃ alibi: nͥ ubi uineȩ ⁊ in¬
finita uindemia. Pro torcula¬
rib. Proptẽa dicit dñs atq saluator. Tor.¬
cular calcani solus: & de gentib uir non
erat mecũ. Proptẽa uneam de egypto
transtulit. & plantauit. Et dicit in iere¬
mia. Ego te plantaui uineã ueram: totã
electam. Quomͦ conuersa es mͥ in amari.¬
tudinẽ uitis aliene: & noc uinũbibit:
& inebriatus ẽ. Dicitur & asalomone:
dicitur in mysterio. Bibite amiti: & in¬
ebriamini. Legimus & in alio loco. qm̃
ioseph ille uir sc̃s qui in typo precessit
saluatoris qui uenditus est a fr̃ib suis.
Ille gͦ ioseph uir sc̃s. ille precipuus. qͥ cru¬
delitatem pietate suꝑauit. qui ideo uen¬
ditus est in egypto. ut egyptum pasceret.
& fr̃s suos qͥ eũ uendider᷑: ille ad pͥndiũm¬
ioseph. Inebriatus fuit et noe: & inebria¬
tus ẽ indomo sua. Uidete mysterium.

Expanded text:
et antequam de numero disputemus, dicamus quid sibi significare velint torcularia. Pro torcularibus. Torcularia non sunt alibi, nisi ubi vineae et infinita vindemia. Pro torcularibus. Propterea dicit Dominus atque Salvator: Torcular calcavi solus, et de gentibus vir non erat mecum . Propterea vineam de Aegypto transtulit et plantavit. Et dicit in Jeremia: Ego te plantavi vineam veram totam, electam: quomodo conversa es mihi in amaritudinem vitis alienae ? Et Noe vinum bibit, et inebriatus est. Dicitur et Saletiam in mysterio: Bibite, amici, et inebriamini . Legimus et in alio loco: quoniam Joseph ille vir sanctus, qui in typo praecessit Salvatoris, qui venditus est a fratribus suis: Ille ergo Joseph vir sanctus, ille praecipuus qui crudelitatem pietate superavit: qui ideo venditus est in Aegyptum, ut Aegyptum pasceret, et fratres suos qui eum vendiderunt. Ille iJoseph inebriatus fuit ut Noe, et inebriatus est in domo sua. Videte mysterium:
Abbreviated transcription (Latin):
uerte nos ad te cognoscendũ. & ostende fa¬
ciem tuã. & salui erimus. Ostende filium
tuum ut saluemur. Dñe ds̃ uirtutũ. quo.¬
usq irasceris suꝑ orationem serui tui. N
enĩ irascitur si uisticiam petamus: s con¬
scientia delicti putat᷑. etiam ad orationẽ
irasci. Cibabis nos pane lacrimarũ: & po¬
tum dabis nobis in lacrimis in mensura.
Sepe obdesidium dĩ. siue recordatione pec¬
cati: lacrime. nobis panis potusq fiunt.
Quod autẽ ait in mensura. illud indicat.
ut in hac oratione in qua a peccatis absol¬
ui cupimus. uł dm̃ uidere desideramꝰ.
uictus tenuis accipiatur: id ẽ in cõpunc¬
tione ñ in multiloquio ꝓferatur. Posu¬
isti nos in contradictionem uicinis nr̃is:¬
atq hercticis. qui incireuitu eccłiȩ obstre¬
punt.nosq impugnant. Dñe ds̃ uirtutũ
conuerte nos ad te: & ostende faciem tuã¬
& salui erimꝰ. Illum qui dixit: qui uidet¬

Expanded text:
verte nos. Ad te cognoscendum. Et ostende faverte nos. Ad te cognoscendum. Et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Ostende Filium tuum, ut salvemur. Domine Deus virtutum, quousque irasceris super orationem servi tui? Non enim irascitur, si justitiam petamus; sed conscientia delicti, putat etiam ab oratione irasci. Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura. Saepe ob desiderium Dei, sive recordationem peccati, lacrymae nobis panes, potusque fiunt. Quod autem ait, in mensura, illud indicat, ut in hac oratione, in qua peccatis absolvi cupimus, vel Deum videre desideramus: victus tenuis accipiatur, si in precatione, non in multiloquio proferatur. Posuisti nos in contradictionem vicinis nosatque haereticis, qui in circuitu Ecclesiae obstrepunt, nosque impugnant. Domine Deus virtutum, converte nos ad te, et ostende faciem tuam, etc. Illum qui dixit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus uocem continet ꝓphete:
deprecantis narrantisq magnalia dri.
ui regis isrł. intende.
A deo regitur: qui mente uidet diñ.
Ergo hunc ꝓpħa intendere sibi deposcit.
Qui deducis tanquã oues. ioseph. Non il¬
lum ioseph. cuius tẏpũ in alio psalmo rep¬
pulit: s. illum triginta argenteis a disci¬
pulo uenditũ: qͥ paterna uirtute ex inferno
eductus ẽ cum grege iustoꝵ. Qui sedes
suꝑ cherubim. suꝑ plenitudinẽ omius
scientie. Appare. huic mundo. te uiden¬
dum prebe. Coram effrem. & beuiamin. &
manasse. Illum effrem manassenq cõme.¬
morat. quos alibi fortitudinem sui capi¬
tis dicit. id est eccłiam uł apłos. Quod au¬
tem beniamin in medio posuit: significat
paulum apłm. qui de tribu beniamin des¬
cendit. cet̾is apłis sociandum. Excita poten¬
tiam tuã: quã egypto ac filus isrł ostendi¬
sti. Q̾ ueni. ut saluos facias nos: ut sicut
illos eruisti de egypto: ita nos salues apo¬
testate demonum. Dñe ds̃ uirtutum con¬

Expanded text:
Iste psalmus vocem continet prophetae deprecantis, narrantisque magnalia Dei. Qui regis Israel, intende. A Deo regitur, qui mente videt Deum. Ergo hunc propheta intendere sibi deposcit. Qui educis tamquam oves Joseph. Non illum Joseph, cujus typum in alio psalmo repulit: sed illum qui triginta argenteis a discipulo venditus, paterna virtute ex inferno deductus est cum grege justorum. Qui sedes super Cherubim. Super plenitudinem omnis scientiae. Appare. Huic mundo te videndum praebe. Coram Ephraim, et Benjamin, et Manasse. Illum Ephraim Manassemque commemorat, quos alibi fortitudinem sui capitis dicit, id est, Ecclesiam vel apostolos. Quod autem Benjamin in medio posuit: significat Paulum apostolum, qui de tribu Benjamin descendit, caeteris apostolis sociandum . Excita potentiam tuam. Quam Aegyptiis ac filiis Israel ostendisti. Et veni, ut salvos facias nos. Ut sicut illos eruisti de Aegypto, ita nos salves a potestate daemonum. Deus, con
Abbreviated transcription (Latin):
ro te:qui tantum litteras sequeris.Si ĩ lo¬
co deserto non inueniuntur. nisi tantũ¬
quinq panes: duodecim cophini quomͦ
inueniuntur: Si desertus erat locus:uti¬
q duodecim cophinos habere ñ poterad̃.
S hoc toto significatur: qđ popłm suum
dñs in deserto huius scłi eduxit de egyp¬
to: pauit panib suis: & qd cuq suꝑaue.

Expanded text:
ro te qui tantum litteram sequeris. Iro te qui tantum litteram sequeris. In deserto loco non inveniuntur nisi quinque panes, et duodecim cophini quomodo inveniuntur? Si desertus erat locus, utique duodecim cophinos habere non poterat; sed hoc totum significatur, quod populum suum Dominus in deserto istius saeculi eduxit de Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
anima nr̃a querebat paleas: non habeba¬
mus frumentum: non habebamꝰ celestem
panem qui de celo uenit: nec dum accepe¬
ramus manna de celo: nec dum nobis fue¬
rat serpens inheremo suspensus: necdũ¬
nobis petra aquam miserat: nec dum ex¬
tendebamus manꝰ. et cadebat amalech: se¬
debamus inluto. & faciebamus oꝑa egypti:¬
ac ciuitates pharaonis struebamus. Diuer.¬
tit ab onerib dorsum eius. Quam gran.¬
dia antea habebamus onera. ꝓpter moy¬
ses nr̃ dicit. Uenite ad me om̃s qui onera.¬
ti estis peccatis: et ego reficiam uos. Manꝰ
eius in cophino seruierunt. Cuius: isrłis.
Alii sunt cophini egyptii: & alii iħu hab&
& iħc cophinos suos: & duodecim cophinoᷤ
de fragmentis impleuit saluator nr̃. Orem
miram: et ingentia mysteria significantẽ.
Quinq milia popłi uersabantur in here.¬
mo: sine paruulis & mulierib. In loco de¬
serto non inueniuntur. nisi tantum qͥnq
panes. Locus enim desertus erat. Requi¬

Expanded text:
anima nostra quaerebat paleas. Non habebaanima nostra quaerebat paleas. Non habebamus frumentum, non habebamus coelestem panem qui de coelo venit: necdum acceperamus manna de coelo, necdum nobis serpens fuerat in eremo suspensus: necdum petra aquam nobis miserat: necdum extendebamus manus, et cadebat Amalec. Sedebamus in luto, et faciebamus opera Aegypti, civitates Pharaonis exstruebamus. Divertit ab oneribus dorsum ejus. Quam grandia ante habebamus onera! Propterea Moyses noster dicit: Venite ad me, omnes, qui onerati estis peccatis, et ego reficiam vos . Manus ejus in cophino servierunt. Cujus? Israelis. Alii sunt cophini Aegypti, et alii Jesu. Habet et Jesus cophinos suos, et duodecim cophinos de fragmentis implevit Salvator noster . O rem miram, et ingentia mysteria significantem! Quinque millia populi vescebantur in eremo, sine parvulis, et mulieribus: in loco deserto non inveniuntur nisi tantum quinque panes: locus enim desertus erat. Requi
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ. Sumite psalmũ. & date tympa¬
num: psalterium iocundum cũ cythara:
ymnũ de corde puro uł mente: attenuati¬
one peccatoꝵ mundi. Bucinate inneome¬
nia tuba: in insigni die sollemnitatis nr̃e.
Illi canebant tuba pascha pente costen. sce¬
nophegia: nos uero in eccłia. modo licet
oni tempore deo canere debeamus: s pre¬
cipue in resurrectione. in remissione. & in
domus innouatione: hoc est cum resurgi¬
mus in xp̃o. cum remissionẽ accipimꝰ: cũ
domus pectoris nr̃i innouata fuerit post
rumã. Quia preceptum in isrł est. & iudici¬
um deo iacob. Ipsius enĩ preceptum ẽ atq
iudicium. ut gr̃ã saluemiur. & non ex nob.
ra egypti: uł in rubo uł inigne. ł in aliis
mysterus. Linguam quã non nouerat au.¬
diuit: popłs gentium ĩ ȩccłia mandata q̃
prius ignorabat accepit. Diuertit ab one.¬
rib dorsum eius. Quando in egypto e¬
ramus. extruebamus ciuitates pharao¬
ni: lutum & lateres portabamus: & tota

Expanded text:
Sumite psalmum, et date tympanum, psalterium jucundum cum cithara. Hymnum de corde puro, vel mente, ac attenuatione peccatorum mundi. Buccinate in Neomenia tuba, in insigni die solemnitatis nostrae. Illi canebant tuba in Pascha, Pentecoste, et Scenopegia. Nos modo in Ecclesia licet omni tempore Deo canere debeamus: sed praecipue in resurrectione, in remissione, et in domus innovatione: hoc est, cum resurgimus in Christo: cum remissionem accipimus, cum domus pectoris nostri innovata fuerit post ruinam. Quia praeceptum in Israel est, et judicium Deo Jacob. Ipsius enim praeceptum est, atque judicium, ut gratia salvemur, et non ex nobis. liis mysteriis. Linguam quam non noverat, audivit. Populus ille gentium, in Ecclesia mandata, quae prius ignorabat, accepit. Divertit ab oneribus dorsum ejus. Quando in Aegypto eramus, exstruebamus civitates Pharaonis, lutum et laterem portabamus, et tota
Abbreviated transcription (Latin):
in duodecim apłis. In tribulatione in uo.¬
casti me: et liberaui te. Prophe & psalmi.
ideo obscuri sunt: qm subito eum nes.¬
cis ꝑsona mutatur. Deniq usq huc locu¬
tus ẽ ꝓpħa: nunc subito inducitur ꝑsona
dei. loquentis ad ppłm. Intribulatione
inuocasti me: & liberaui te. Quicũq in
tribulatione es. securus esto: inuoca me.
& exaudieris. Exaudiui te in abscondito
tempestatis. Tempestas illa que te preme¬
bat. & quasi fluctib huc illucq trahebat:
ego eram ininedia tempestate. ꝓbam te
apud aqͣ. contradiciõis. Sedm litterã de mo¬
yse & aaron dr. quod adaꝗͣ contͣdiciõĩs offen¬

Expanded text:
in duodecim apostolis. In tribulatione invocasti me, et liberavi te. Prophetae et psalmi ideo obscuri sunt: quoniam subito cum nescis, persona mutatur. Denique hucusque locutus est propheta: nunc subito inducitur persona Dei loquentis ad populum. In tribulatione invocasti me, et liberavi te. Quicumque in tribulatione es, securus esto, invoca me, et exaudieris. Exaudivi te in abscondito tempestatis. Tempestas illa quando te premebat, et quasi fluctibus huc illucque trahebat: ego eram in media tempestate. Probavi te apud aquam contradictionis. Secundum litteram de Moyse et Aaron dicitur: quod ad aquam contradictioni
Abbreviated transcription (Latin):
oe̾ nomen tuũ inuocabimus: ipsum. cui
dedisti nomen supra om̃e nomen. Dñe ds̃
uirtutum conuerte nos: & ostende faciẽ
tuam. & saluierimꝰ. Ipsum qui ẽ imagotu¬
ã ipsum. qui ẽ facies tua: qui ẽ illumina¬
tio uultus tu: in quomanes. & qui manet
inte: qui purificatis mentib nr̃is digne¬
tur illabi. seq nobis saluatorẽ ostende¬
re. nosq inspectione sua sc̃a saluare: ipsi

Expanded text:
Et nomen tuum invocabimus. Ipsum cui Et nomen tuum invocabimus. Ipsum cui dedisti nomen super omne nomen. Domine Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Ipsum, qui est imago tua: ipsum, qui est facies tua, qui est illuminatio vultus tui, in quo manes, et qui manet in te. Qui purificatis mentibus nostris dignetur illabi, seque nobis mundi Salvatorem ostendere, nosque inspectione sancta salvare. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Exterminauit can aper de silua: & sin¬
gularis ferus depastus est eam. In apro ac
singulari fero. immanitas diaboli intelli¬
gitur: a quo exterimnata ẽ ꝓpter incredu¬
litatem. Dñe ds̃ uirtutum. conuerte nos.
Synagogam ad eccłiam. Respice de celo.
ae uide. & uisita uineam istam: de qua su¬
perius sum locutus. & ꝑfice eam quam
plantauit dextera tua: quã uirtus id est
filius tuus resurrectione fundauit sua.
& suꝑ filium hominis: idẽ filium uirgi¬
nis. Quem confirmasti tibi: quẽ deiuicta
morte ad tuam dexteram collocasti. Incen¬
sa igni et suffossa. ab increpatione uultꝰ
tui ꝑibunt: synagoga utiq cum uideis
non credentib. Hat manus tua suꝑ uirũ
dextere tuȩ: suꝑ popłm qͦm dext̾a tuaidẽ.
quẽ confirmasti tibi: ipsum mediatorẽ sal¬
uatorẽq nr̃m. Non discedimus ate: & ui¬
uficabis nos. Si tibi fide adhereamus: tc̃
pane illo uite quẽ de celo misisti reficim᷑.

Expanded text:
Exterminavit eam aper de silva, et sinExterminavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam. In apro atque singulari fero immanitas diaboli intelligitur, a quo exterminata est propter incredulitatem. Domine Deus virtutum, converte nos. Synagogam ad Ecclesiam. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. De qua superius sum locutus. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. Quam virtus, id est, Filius tuus resurrectione sua fundavit. Et super filium hominis. Filium virginis. Quem confirmasti tibi. Quem, devicta morte, ad tuam dexteram collocasti. Incensa igni et suffossa, ab increpatione vultus tui peribunt. Synagoga utique cum Judaeis non credentibus. Fiat manus tua super virum dexterae tuae. Super populum quem dextera, id quem confirmasti tibi. Ipsum Mediatorem, Salvatoremque nostrum. Non discedimus a te, vivificabis nos. Si tibi fide adhaereamus, tunc pane illo vitae quem de coelo misisti, reficimur.