comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mores q colligere. ipsa humane infirmitatis con¬
ditione cõpulsi sunt: quẽad modum ñ fallerentur
inplurimis oĩno ñ uidco. Est tam̃ aliq̃ ineis pro¬
pinquitas lib̾tatis. si uoluntatem m̃tiendi non ha¬
bent nec hommes fallunt: nusi cum abhominib
humana infirmitate falluntur Uerumptam̃ in
õib rerum motib. qͥd numeri ualcant. facilius
considerat᷑ in uocib. eaq consid̾atio quib dã quasi
gradatis itinerib.nititur ad suꝑna intima u̾itatis
inqͥb uiis ostendit se sapientia hularit᷑ et in omni
ꝓuidentia occurrit amantibi nitio nr̃i ocui eñ acu¬
ris maiorib magisq necessariis uacabat aniñ.
uolui ꝑistaque a nob desiderasti scͥpta plud ere. qn¬
do conscͥsi de solo rithino sex libros. et demelo scͥ¬
bere alios forsitan sex fateor disponebam: cũ mi¬
chi ocium futurum sꝑabam: Sed postea qm̃ michi
curarum eccłasticaꝵ sarcina imposita ẽ om̃s ute

Expanded text:
moresque colligere ipsa humanae infirmitatis conmoresque colligere ipsa humanae infirmitatis condicione compulsi sunt, quem ad modum non fallerentur in plurimis, omnino non uideo. est tamen aliqua in eis propinquitas libertatis, si uoluntatem mentiendi non habent nec homines fallunt, nisi cum ab hominibus humana infirmitate falluntur. Verum quia in omnibus rerum motibus, quid numeri ualeant, facilius consideratur in uocibus eaque consideratio quibusdam quasi gradatis itineribus nititur ad superna intima ueritatis, in quibus uiis ostendit se sapientia hilariter et in omni prouidentia occurrit amantibus, initio nostri otii, cum a curis maioribus magisque necessariis uacabat animus, uolui per ista, quae a nobis desiderasti, scripta proludere, quando conscripsi de solo rhythmo sex libros et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. sed postea quam mihi curarum ecclesiasticarum sarcina inposita est, omnes illae
Abbreviated transcription (Latin):
runt in cogitationib suis: et obscuratum ẽ insi¬
piens cor eoꝵ et dicentes se ẽẽ sapientes stulti fac¬
li st̃: et inmutauert̃ głam incorrupti d̾i insimi.¬
litudinẽ imaginis corruptibilis homĩs et uolu¬
crum. et q̃drupedum. et serpentiũ uł quiistis si¬
mulacͥs non dediti. aut. ñ nimis ddecliti: coluierunt
tam̃ & seruierunt creaturc potiꝰ qmͣ creator: ab¬
sit enim oĩnout istoꝵ uanitates et insame m̃dac
uentose nuge. ac suꝑb error. recte lib̾aies litt̾e nomi¬
nentur. hominũ scilicet infelicium. qͥ dei grãm ꝑ¬
iħ̾m xp̃m dñm nr̃m. qͣ soia lib̾amur de corꝑe mor¬
tis huiꝰ ñ cognouerunt. nec meis ipsis que st̃ uera
senserunt: historia sanecuiꝰ scͥptores fidem se p̃cipue.
narratiomib suis debere ꝓfitentur. fortassis habe¬
ał aliquid cognitione dignum lib̃is. cũ siue bona
siue mala hominũ. tam̃ uera narrantur: qm̃uis
meis cognoscendis qͥ scõ spũ non aduiti sunt. ru¬

Expanded text:
ogitationibus suis et obscuratum est insipiens cor eorum et dicentes se esse sapientes stulti facti sunt et inmutauerunt gloriam incorrupti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium uel qui istis simulacris non dediti aut non nimis dediti coluerunt tamen et seruierunt creaturae potius quam creatori. absit omnino, ut iventosae nugae ac superbus error, recte liberales litterae nominentur, hominum scilicet infelicium, qui Dei gradominum nostrum, qua sola liberamur de corpore mortis huius, non cognouerunt nec in eis ipsis, quae uera senserunt. historia sane, cuius scriptores fidem se praecipue narrationibus suis debere. profitentur, fortassis habeat aliquid cognitione dignum liberis, cum siue bona siue mala hominum tamen uera narrantur. quamuis in eis cognoscendis, qui sancto spiritu non adiuti sunt ru
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾ĩum. ñ litt̾is nus quas uariarum serui li¬
bidinum lib̾ales uocant. sed dominico pane
nutritus: qnͣtus ei potuit ꝑnrãs angustias dis¬
pensari. Quid enĩ auud ditendum : eis qui cũ
sint iniqui et impn. lib̾alit̃ sibi uidentur erudi.¬
tr̃nisi quod inlict̃is uere lib̾alib legimus. siuos
filius lib̾auerit tunc uere lib̾i eritis: Peũ nãq
prestatur. ut ipsectiam quelibales discipline ab
cis qui in ubertatem uocati ñ sunt appellantur:
quid inse h abeant liberale. noscatur. Nleq enĩ
habent congruum lib̾tati: nisi qd habent cõ¬

Expanded text:
nisterium non litteris illis, quas uariarum serui linisterium non litteris illis, quas uariarum serui libidinum liberales uocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint iniqui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, nisi quod in litteris uere liberalibus legimus: Si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis? per eum namque praestatur, ut ipsae etiam, quae liberales disciplinae ab eis, qui in libertatem uocati non sunt, appellantur, quid in se habeant liberale, noscatur. neque enim habent congruum libertati, nisi quod habent co
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo & uenerabiliter
hinõ et sincerit̾ desiderantissimo fr̃i
et coepõ memorio: augustinus indo¬
mino salutem: Nullas cdebui iam
reddere litt̾as sc̃ẽ caritati tue. sine his libris qͦs
ame scĩ amoris iure uioientissi flagitasti.ut h¬
ac saltem obecdientia responderem epłis tuis. qͥ¬
b me magis onerare quã honorare dignatus
es: qmͣquam ubi succumbo quia honeror. ibrĩq
diligorsubleuor. Neq .ii. a qͦlibrdiligorsubleuorieligor s abeo
uiro et dñi sacerdote. que sic acceptum do sentio:
iet cũ animã tuam tam bonam leuas addnm̃.
et ido ñ misi quia ñ em̃daui: non quia nolui
s quia non potui curis idelicet muttis et
multum p̃uaientib occupatus:. Aimis autẽ
in gratum ac ferreum fuit. ut te qui nos sic a¬
mas. hic sanccꝰ fr̃ et collega nr̃ possidiꝰ in quo
nrãm ñ paruam p̾sentia repꝑies. uł non disce¬
ret uł sine nr̃is utt̾is diceret. Est enim ꝑnr̃m mi¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER CARISSIMO ET SINCERISSIMO DESIDERANTISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO MEMORIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nullas debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris iure uiolentissimo flagitasti, ut hac saltem oboedientia responderem epistulis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. quamquam ubi succumbo, quia oneror, ibi etiam, quia diligor, subleuor. neque enim a quolibet diligor, subleuor, eligor sed ab eo uiro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam leuas ad dominet ideo non misi, quia non emendaui, non quia nolui, sed quia non potui curis uidelicet multis et multum praeualentibus occupatus. nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut te, qui nos sic amas, hic sanctus frater et collega noster Possidius, in quo nostram non paruam praesentiam reperies, uel non disceret uel sine nostris litteris disceret. est enim per nostrum mi
Abbreviated transcription (Latin):
gruum i̾ntati. Unde illc ipsc filius: et u̾itas inqt
lib̾abit uos: ⁊ son gͦ ilie innumerabiles et impie
sabule. quib uanoꝵ plena sunt carmina poeta¬
rum. ullo mͦ nrẽ consonant ub̾tati ñ oratori in¬
fiataet expolita m̃datia. ñ demq ipsoꝵ philoso¬
phortum garrule argitie. qui uł dm̃ ꝓrsus ñ cog¬
nouerunt. uł cum cognouissent dm̃ non sicut. de

Expanded text:
gruum veritati: unde ille ipse Filius, Et veritas, inquit, liberabit vos . Non ergo illae innumerabiles et impiae fabulae, quibus vanorum plena sunt carmina poetarum, ullo modo nostrae consonant libertati; non oratorum inflata et expolita mendacia; non denique ipsorum philosophorum garrulae argutiae, qui vel Deum prorsus non cognoverunt vel cum c
Abbreviated transcription (Latin):
reris. dubites nolo. Utile tͥ tuisq dabo
ꝯsilium. arripe manib arma. Gratio
aures pulset auctoris: quia qñ pugnatur. d̾s aꝑ¬
tis celis spectat. ĩ paitem qmͣ inspicit iustam. ibi

Expanded text:
reris: dubites nolo, utile tibi tuisque dabo consilium: arripe manibus arma; oratio aures pulset Auctoris: quia quando pugnatur, Deus apertis coelis prospectat, et partem quam inspicit justam, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam longissima carneades inuenire ñ potuit.
Siuͦ etiam aliqnͣtum obnitentes adũsuf pigritiã
legerint eosdem libros. quib quasi ostenditur na¬
ture humane de negata ꝑceptio: tanto tempore
in dormiscunt ut nec celesti tuba eugilent. Qmo¬
brem cum gratissimum habeam fidele iuditium
tuum delibellis meis. tantũ ꝙ ĩte monĩti ponam
ut nec error intua prudentia nec in amicicia si¬
mulatio cadere possit: illud magis diligentius¬
peto consideres. inq rescribas. uttum appbes qd̃ in
extremo t̃rii libri suspiciosius fortasse quã certits.
utilius tam̃ ut arbitror qm̃ incredibilius putaui
credendum. Equidem quom se habeant ille litte
ñ tam me delectat ite scribis. qd̾ achademicos itice¬
tim: scͥbis enĩ hoc amantitis forte qm ueriᷤ qmͣ qd̃¬
mͥ ab ruꝑim odiosissimum retinacłm. qͦ aphiloso¬
phie ub̾e despatione ũi. quod ẽ animi pabulum re¬
frenabaR.

Expanded text:
etiam longissima Carneades inuenire non potuit. etiam longissima Carneades inuenire non potuit. si uero etiam aliquantum obnitentes aduersum pigritiam legerint eosdem libros, quibus quasi ostenditur naturae humanae denegata perceptio, tanto torpore indormiscent, ut nec caelesti tuba euigilent. Quam ob rem cum gratissimum habeam fidele iudicium tuum de libellis meis tantumque in te momenti ponam, ut nec error in tua prudentia nec in amicitia simulatio cadere possit, illud magis peto diligentius consideres mihique rescribas, utrum adprobes, quod in extremo tertii libri suspiciosius fortasse quam certius, utilius tamen, ut arbitror, quam incredibilius putaui credendum. equidem, quoquo modo se habent illae litterae, non tam me delectat, ut scribis, quod Academicos uicerim — scribis enim hoc amantius forte quam uerius —, q abruperim odiosissimum retinaculum, quo ab philosophiae ubere desperatione veri, quod est animi pabulum, refrenabar.
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ. arerum cõp̃hensione t̾ruit sententia.
inspem repiende u̾itatis. ne id quod eradicandiᷤᷤ
altissimis errorib ꝓtempore accomodatum fuit.
iam incipiat inserende sciencie impedimento eẽ.
lantum enim tunc uariarum sectarũ studia fla¬
grabant ut nich metuendum eẽt nisi falsi appro¬
batio. Pussus autẽ quisq illis argum̃tis. abeo ꝙ
se firmum et inconcussũ tenere credidat. tanto cõ¬
stantius atq cautius aliud querebat: qnͣto et in
morib maior erat in dustria et innatura rerum
atq animorum altissima et implicitissima. lat̃e
uitas sentiebatur. lantoͣ porro nunc fuga laboriᷤ
et incuria bonarum arcium ut simul atq sonu¬
eritacutissimis philosophis eẽ uisum nich posse
cõp̃bendi dimittant m̃tes ceict̃num obdutãt
Non enĩ audent iuuatiores se illis credere. ut sibi
appareat qõ tanto studio. ingenio. otio.tam dem¬
q multa multipliciq doccrmna: postremo uita

Expanded text:
ingenium a rerum comprehensione deterruit sententia ingenium a rerum comprehensione deterruit sententia in spem reperiendae veritatis: ne id quod eradicandis altissimis erroribus pro tempore accommodatum fuit, jam incipiat inserendae scientiae impedimento esse. 2. Tantum enim tunc variarum sectarum studia flagrabant, ut nihil metuendum ebatio. pulsus autem quisque illis argumentis ab eo, quod se firmum et inconcussum tenere crediderat, tanto constantius atque cautius aliud quaerebat, quanto et in moribus erat maior industria et in natura rerum atque animorum altissima et implicitissima latere ueritas sentiebatur. tanta porro nunc fuga laboris et incuria bonarum artium, ut, simul atque sonuerit acutissimis philosophis esse uisum nihil posse comprehendi, dimittant mentes et in aeternum obducant. non enim audent uiuaciores se illis credere, ut sibi appareat, quod tanto studio ingenio otio, tam denique multa multiplicique doctrina, postremo uita
Abbreviated transcription (Latin):
achademicos ego ne int̃ iocundum quidẽ
umqm lacescere auderem. qnͣdo enĩme ñ
tantorum uirorũ moueret auctoritas: nisi eos
putarem longe maliã qmͣ uulgo crediturũ ẽ fuis¬
se seutentiam. Quare potius eos imitatꝰ sum qnͣ¬
tũ ualui qm̃ expugnaui: qd̾ oĩno ñ ualeo. Uibet᷑
cnĩ mͥsatis congruisse temporib. ut si quid sin¬
cerum de fonte platonico flueret. int̾ uinbrosa
et spmosa dumeta potiꝰ inpossessionẽ paucissimo¬
rũ hominũ duc̃etur: qmͣ ꝑ aꝑta manans. irru¬
entib passim pecorib nullomodo poss liqͥdũ
purumq seruari. Quid enĩ conuenientius peco¬
ri ẽ qm putari aĩam corpus eẽ: Contra huiꝰmodi
homines: opinor ego illam utilit̃ excogitatam
dei ueri artem atq rationem. Hoc autẽ scło cũ
iam nullos uideamus philosophos nisi forte
clanculo corporis. qͦs qͥdem aut censuerim dig¬
nos tam uenerabili nomine: reducendimͥ ui
dentur hoies. si quos achademicorũ pũborum

Expanded text:
Academicos ego, ne inter jocandum quidem, unquam lacessere auderem: quando enim me tantorum virorum non moveret auctoritas, nisi eos putarem longe in alia, quam vulgo creditum est, fuisse sententia? Quare potius eos imitatus sum quantum valui, quam expugnavi, quod omnino non valeo. Videtur enim mihi satis congruisse temporibus, ut si quid sincerum de fonte Platonico flueret, inter umbrosa et spinosa dumeta potius in pastionem paucissimorum hominum duceretur, quam per aperta manans, irruentibus passim pecoribus, nullo modo posset liquidum purumque servari. Quid enim convenientius pecori est, quam putari animam corpus esse? Contra hujusmodi homines opinor ego illam utiliter excogitatam Dei veri artem atque rationem. Hoc autem saeculo cum jam nullos videamus philosophos, nisi forte amiculo corporis, quos quidem haud censuerim dignos tam venerabili nomine, reducendi mihi videntur homines si quos Academicorum per verborum
Abbreviated transcription (Latin):
quens ut cib ille idolotitum sit. potuit enim uł ab eis qͥ
ibi abitinere deu̾tentes corpꝰ orefecerant: obliuione seu no¬
luntate dimitti uł illic obaliam causam qm̃libet po¬
n breuit respondeo: aut centum ẽ ẽẽ idolotitum aut cer¬
tum ẽ ñ cẽ. aut ignoratur. Si gͦ cratum ẽ eẽ melius. ⁊pĩa¬
na uirtitte respuitur: si autem uł ñ eẽ scitur uł iguorat᷑.
sine ullo constientie scrupulo. anusũ necessitatis adsum

Expanded text:
quens, ut cibus ille idolothytum sit, potuit enim uel ab eis, qui quens, ut cibus ille idolothytum sit, potuit enim uel ab eis, qui ibi ab itinere deuertentes corpus refecerant, obliuione seu uoluntate dimitti uel illic ob aliam causam quamlibet poni, breuiter respondeo. aut certum est esse idolothytum aut certum est non esse aut ignoratur. si ergo certum est esse, melius Christiana uirtute respuitur; si autem uel non esse scitur uel ignoratur, sine ullo conscientiae scrupulo in usum necessitatis adsum
Abbreviated transcription (Latin):
homines incidissent. paulus in effusione sangͥnis eor
suum crim̃ agnoscerrt: absit ut ea que ꝓpt᷑ bonũ
ac licitum facimꝰ aut habemus. si quid ꝑ hec p̃ter nr̃am
uoluntatem cuiqmͣ mali accid̃it nob̃ imputet᷑. alio¬
quin nec ferram̃ta domestica et agrestia sunt haben¬
da. nequis eis. uł se uł alt̾um int̾imat. nec arbor aut
restis. nequis se inde suspendat: nec fenestra fatienda ẽ
ne ꝑ hanc se quisq p̃cipitet quid plura cõmemorẽtũ
ea cõmemorando finire ñ possim: Quidem̃ ẽ inusuho¬
murũ bono ac licito. unde ñ possit etiã ꝑiities itiroga¬
ri: Restat ni fallor ut dicamꝰ aliquid de illo uiatore
xpĩano quẽ cõmemorasti uictum famps necessitate.
si nichil uspiam inuenerit nisi cibum undolio positum.
ubi alius nullus ẽ hominum: utrũ ei saciꝰ sit fame mori.
qm illud in alim̃tum sum̾e inqͣ questione. qm̃ ñ ẽ conse¬

Expanded text:
homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum ac licitum facimus aut habemus, si quid per haec praeter nostram uoluntatem cuiquam mali acciderit, nobis inputetur. alioquin nec ferramenta domestica et agrestia sunt habenda, ne quis eis uel se uel alterum interimat, nec arbor aut restis, ne quis se inde suspendat, nec fenestra facienda est, ne per hanc se quisque praecipitet. quid plura commemorem, cum ea commemorando finire non possim? quid enim est in usu hominum bono ac licito, unde non possit etiam pernicies inrogari r Restat, ni fallor, ut dicamus aliquid de illo uiatore Christiano, quem commemorasti uictum famis necessitate, si nihil uspiam inuenerit nisi cibum in idolio positum, ubi alius nullus est hominum, utrum ei satius sit fame emori, quam illud in alimentum sumere. in qua quaestione quoniam non est conse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit et eauescatur ñutiq peccat᷑ quia nec ẽ nec iam pu¬
tatur ĩmolatitia & si antea putabatur seq enĩ non
licet cogitationes corrig̾e a falsitate inu̾̃itatẽ. siquis au¬
tem bonum purau̾ut eẽ qd malum ẽ & fecerit. hoc pu¬
tando utiq peccat: et ea sunt omma peccata ignoran¬
tic qñ quisq bene ficri putat qd male fit. De occidendis
hoibe ne abeis quisq octidatur. ñ michi placet consiliũ.
nisi forte sit. miles aut publica functione teneat᷑ ute ñ
aliquo trore ne fatiant malum: etiam ipsis aliquio for¬
passe p̾statur hinc autem dictũ ẽ non resistam̃ malo
xp̃ianus. sibos tiꝰ aliquem feriendo. uł equus calcem
iaciendo aliquem occidat: aut ido ñ debent xp̃iam bo¬
ues habe cornua. aut equus ungulas aut dentes canş.
ꝑpferretur. iusidias sibi aquibdã ꝑditis p̃ꝑari. et obhoc
ddeductores accepit armatos: si i illa armata scelerati

Expanded text:
non sit, et ea uescatur, non utique peccat, quia nec est nec iam punon sit, et ea uescatur, non utique peccat, quia nec est nec iam putatur immolaticia, etsi antea putabatur. neque enim non licet corrigere cogitationes a falsitate in ueritatem. si quis autem bonum putauerit esse, quod malum est, et fecerit, hoc putando utique peccat. et ea sunt omnia peccata ignorantiae, quando quisque bene fieri putat, quod male fit. De occidendis hominibus, ne ab eis quisque occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte sit miles aut publica functione teneatur, ut noaliquo terrore, ne male faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. hinc autem dictum est: Non resistamus malo, Christianus, si bos eius aliquem feriendo uel equus calcem iaciendo aliquem occidat, aut ideo non debent Christiani boues habere cornua aut equus ungulas aut dentes canis aperferretur insidias sibi a quibusdam perditis praeparari, et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati
Abbreviated transcription (Latin):
erat minerue eiꝰq numini consecratira. hoc et de
puteo tesponderim uł fonte qui intẽplo ẽ plus autẽ
mouet re uera si aliquid sacrifitiorum in fontẽ uł pri¬
teum ꝓiciatur: s eadem ratio ẽ aeris qui omnẽ eum
fumum recipit de qͦ supra diximus: ac si hoc id̾õ pu¬
tatur distare quia illud sacrifitium deqͦ fumꝰ aeri cõ¬
funditur. ñ fit ipsi aeri s idoio alicui uł demonio: a¬
liqñdo autẽ sic mittuntur sacrifitia inaquasat ip¬
sis aquis sacͥficentur: son ideo utiq solis huĩ luce ñ
utimur. quia ei sacri segi ubi possunt sacrificare ñ ces¬
sant. Sacrificatur etiam uentis: quib tam̃ utimur
ad tantas nr̃as commoditates: cum coꝵdẽ sacrifitiorũ
fumum ipsi qͦdammꝰ hautire et uorate uideantur. Si
qͥs dubitat de aliqua carne qd̾ immolaticia sio et ñ est
ĩmolatitia: si eam cogitationẽ tenuerit qd̾ immolatitia

Expanded text:
erat Mineruae eiusque numini consecrata. hoc et de erat Mineruae eiusque numini consecrata. hoc et de puteo responderim uel fonte, qui in templo est. plus autem mouet re uera, si aliquid sacrificiorum in fontem uel puteum proiciatur. sed eadem ratio est aeris, qui omnem eum fumum recipit, de quo supra diximus, aut, si hoc ideo putatur distare, quia illud sacrificium, de quo fumus aeri confunditur, non fit ipsi aeri sed idolo alicui uel daemonio, aliquando autem sic mittuntur sacrificia in aquas, ut ipsis aquis sacrificetur, non ideo utique solis huius luce non utimur, quia ei sacrilegi, ubi possunt. sacrificare non cessant. sacrificatur etiam uentis, quibus tamen utimur ad tantas nostras commoditates, cum eorundem sacrificiorum fumum ipsi quodam modo haurire et uorare uideantur. si quis dubitat de aliqua carne, utrum immolaticia sit, et non est immolaticia, si eam cogitationem tenuerit, quod immolaticia
Abbreviated transcription (Latin):
&e offensione offendes et coinquinatione inquinabis
ab hommatione illa quia anathema ẽ: satis apparet.
aut ipsos pͥuatos usus intalib cẽ ꝓhibitos. aut ne sic
inde aliqutid inferatur in domũ ut honoret᷑. lunc em̃
c̃ ab hominatio & exeratio: ñ cum talib sacrilegus ho¬
nor aꝑtissima destructione subũtitur. Deescis autem
que si obscuta eent: ꝓmodulo nĩo exponemꝰ. Non autẽ
peccat qui cibum postea nesciens manducau̾it: quem
pͥus tamqmidolotitum respuit: Holus uł quilibet
fructus in quolibet agro natus ẽ eĩ qui creauit: quia
dñi ẽ terra et plenitudo eiꝰ et oĩs creat᷑a dĩ bona ẽ. Qõ si
illus qd̾ in agris nascitur consecrat᷑ i dolo uł sacrificat᷑.
tunc int̾ idolotita deputandum ẽ. Cauendura ẽ enĩ.
ne si putaũimꝰ ñ uestendum holcte qõ nascitur in hor¬
to templi idoliconsequens sit ut existimemus ñ de¬
buisse apsos apuo athenas cibum sum̃e. quia cuutaᷤᷤ

Expanded text:
et offensione offendes, et coinquinatione inquinaberis et offensione offendes, et coinquinatione inquinaberis abominatione illa, quia anathema est ; satis apparet aut ipsos privatos usus in talibus esse prohibitos, aut ne sic inde aliquid inferatur in domum ut honoretur: tunc est enim abominatio et exsecratio; non cum talium sacrilegus honor apertissima destructione subvertitur. 4. De escis autem quae si obscura essent, pro modulo nostro exponeremus. Non autem peccat, qui cibum postea nesciens manducaverit, quem prius tanquam idolothytum respuit. Olus vel quilibet fructus in quolibet agro natus, ejus est qdomini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idolothyta deputandum est. cauendum est enim, ne, si putauerimus non uescendum holere, quod nascitur in horto templi idoli, consequens sit, ut existimemus non debuisse apostolos apud Athenas cibum sumere, quia ciuitas
Abbreviated transcription (Latin):
uñ apparet illud cẽꝓ hibitum. ne in honorem alienoꝵ
deoꝵ aliq̃ reutamur: autut existimem᷑ sic eam accipi¬
endo. ut qm̃ uis ammo contempnamꝰ eos tam̃ quinr̃m
animum iguorant. adhec honoranda edificemꝰ. Et cũ
tẽpla idoia luci. et siquio hmodi data potestate eũtinẽ
qmiun manifestum ẽ cum id agimꝰ ñ ea nos honorare
pare ut appareat nos pietatem ista destruere ñ aua¬
ritia. Cum uero in usus cominunes non ꝓpͥos hac pͥ¬
uatos uł inhonorem dĩueri conũtontur hoc de il¬
lis fit qd̃ deipsis hominib cum ex saccilegis & im¬
puis inueram teligionem mutantur hoc ds̃ intelli¬
gicur docuisse illis testimomis que ipse posuisti cũ
aeuico alienorum deoꝵ iussit ligna ad holoca ustũ
adhiberi et de iherico ut omne aur̃ argentum et e¬
ram̃tum inferretur inithesauros dĩ. Qua ꝓpt̾ etiã
c̃tum in domum tuam. & eris anathema sit̃ et illus ẽ.

Expanded text:
unde apparet illud esse prohibitum, ne in honorem alienorum unde apparet illud esse prohibitum, ne in honorem alienorum deorum aliqua re utamur aut uti existimemendo, ut quamvis animo contemnamus, eos tamen qui nostrum animum ignorant, ad haec honoranda aedificemus. Et cum templa, idola, luci, et si quid hujusmodi, data potestate evertuntur, quamvis manifestum est cum id agimus, non ea nos honorare,pare, ut appareat nos pietate ista destruere, non avaritia. Cum vero in usus communes, non proprios ac privatos, vel in honorem Dei veri convertuntur, hoc de illis fit quod de ipsis hominibus, cum ex sacrilegis et impiis in veram religionem mutantur. Hoc Deus intelligitur docuisse illis testimoniis quae ipse posuisti, cum de luco alienorum deorum jussit ligna ad holocaustum adhiberi; et de Jericho, ut omne aurum, argentum, et aeramentum inferretur in thesauros Domini. Quapropter etiam cramentum in domum tuam, et eris anathema, sicut et illud est,
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ alios inuicem uirantes facta ẽ. Qd̃ si noluerimꝰ. ubi
uiuamꝰ iut̾ris. nescio utrum inuetare possimꝰ. Neq e¬
nĩ tantum mͦ limiti s uniu̾sis ꝓ uinciis pax conciliat᷑
uratione barbarica: unde & illud sequitur: ut ñ fruges
tantum que ab eis custodiuntur quiꝑ deos falsos ui¬
tau̾unt: s ubiq in quinata suit omĩa que ipsa pace
mumunt᷑ qmͣ uiratio illa confirmat. Qd̃ si absurdis¬
simũ ẽ dicere. nec illa te moueatit quie mouebant. Itẽ
side area uł torculari tollatur aliquid ad sacrifitia de
bendi potestas t̃. Qd̃ si factum compit aut ꝓhiben̾di
potestrtem non habuit. uttur mumdis reliquis fructb
unde illa sublata sunt. sic fontib utimur dequib hauri¬
ni aqm̃ ad isum sacrifitioꝵ certissime scimus: Cadẽ ẽ etiã
ratio lauachroꝵ. sleq enim spm̃ deduẽ de acre dubitamꝰ.
inquẽ stim̃ ire fumum. exaris otm̃b et incensis demonioꝵ

Expanded text:
inter alios inuicem iurantes facta est. quod si noluerimus, ubi inter alios inuicem iurantes facta est. quod si noluerimus, ubi uiuamus in terris, nescio utrum inuenire possimus. neque enim tantum modo limiti sed uniuersis prouinciis pax conciliatur iuratione barbarica. unde et illud sequetur, ut non fruges tantum, quae ab eis custodiuntur, qui per deos falsos iurauerunt, sed ubique inquinata sint omnia, quae ipsa pace muniuntur, quam iuratio illa confirmat. quod si absurdissimum est dicere, nec illa te moueant, quae mouebant. Item si de area uel torculari tollatur aliquid ad sacrificia daebendi potestas est. quod si factum comperit aut prohibendi potestatem non habuit, utitur mundis reliquis fructibus, unde illa sublata sunt, sicut fontibus utimur, de quibus hauriri aquam ad usum sacrificiorum certissime scimus. eadem est etiam ratio lauacrorum. neque enim spiritum deducere de aere dubitamus, in quem scimus ire fumum ex aris omnibus et incensis daemoniorum.
Abbreviated transcription (Latin):
rium: Alia gͥ questio ẽ utrum ñ peccet qui ꝑ salsos dõs
sibiiurari fecit: sulle qui ei uirat faisos deos colit. Cui
questiompossunt illa testimonia suffragari que iꝑse
cõmemorasti de laban et abimelech. si tam̃ abimelec
ꝑdeos suos iurauit. sicut laban ꝑdĩ iacob hec ut
dixi aua questio ẽ: que me m̃ito fortassis moueret. ni¬
si cxemplailla occurrissent de ysaac & iacob. et siqua
peccatum ẽ. s quia ꝑciurare inmane peccatũ ẽ: aquo
nos longe cẽnoluit. qui omnino ne uiremꝰ ad monuit
s tͥ aliud uleri scio unde nunc chsputandum ñ est.
ut illuo potius agamꝰ. unde me consuiendum putasti
ꝓide sicut ñ iuras ata nec alium si hoc placet urare cõ¬
pellas. Qmͣmus dictum sit neuiremꝰ nusqmͣ autẽ inscpͥ¬
turis scĩs legi memmerim. nc ab auo uirationẽ accipia¬
mus: alia uͭ questio ẽ utrum capace debeamus uti que

Expanded text:
urium. alia ergo quaestio est, utrum non peccet, qui per falsos deos urium. alia ergo quaestio est, utrum non peccet, qui per falsos deos sibi iurari fecit, quoniam ille, qui ei iurat, deos falsos colit. cui quaestioni possunt illa testimonia suffragari, quae ipse commemorasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos iurauit sicut. Laban per deum Nachor. haec, ut dixi, alia quaestio est, quae me merito fortassis moueret, nisi illa exempla occurrissent de Isaac et Iacob et si qua peccatum est, sed quia periurare immane peccatum est, a quo nos longe esse uoluit, qui omni modo ne iuremus admonuit.. sed tibi aliud uideri scio, unde nunc disputandum non est, ut illud potius agamus, unde me consulendum putasti. proinde sicut non iuras, ita nec alium, si hoc placet, iurare compellas, quamuis dictum sit, ne iuremus, nusquam autem in scripturis sanctis legi meminerim, ne ab alio iurationem accipiamus. alia uero quaestio est, utrum ea pace debeamus uti, quae
Abbreviated transcription (Latin):
peccasse. Si em̃tali iuratione ꝓmissam custodiret
fidem. icso tantum peccasse iuidicaretur. qͥa ꝑtales
dõs uirauit: illiid autẽ nemo recte rep̾henderec qͥa
fidem seruaũit: Nunc uͦ quia et uirauit ꝑ quos ñ
debuit. et contra pollicitam fidem fecit qd̃ ñ debuit.
bis utiq peccauit: acphoc qui lititur fide illiꝰ quẽ cõ¬
stat iirasse ꝑ deos falsos. & utitur ñ ad malũ s ad
licitam et bonamrẽ: ñ peccato eiꝰ se sociat quo ꝑdemo¬
mauirauit: s bono pacto eiꝰ quo fidem seruaret: Neq
hic cam fidem adico seruari qua fideles uocantur qui
baptirantur in xp̃o. Iula emm longe alia ẽ. iongeq dis¬
creta asioc humanorũ placitoꝵ atq pactorum. uerũ
ptam̃ sinc ulla dubitatione nimꝰ malum ẽ ꝑ dm̃ fal¬
sũ urare ueracit᷑ ꝙͣ ꝑ dm̃ uerum fauacit᷑. Qñto enim
qd̃ ꝑiuiratur magis ẽ sc̃m: tantomagis ẽ penale ꝑui¬

Expanded text:
bis peccasse. si enim tali iuratione promissam custodiret bis peccasse. si enim tali iuratione promissam custodiret fidem, ideo tantum peccasse iudicaretur, quia per tales deos iurauit; illud autem nemo recte reprehenderet, quia fidem seruauit. nunc uero, quia et iurauit, per quos non debuit, et contra pollicitam fidem fecit, quod non debuit, bis utique peccauit; ac per hoc, qui utitur fide illius, quem constat iurasse per deos falsos, et utitur non ad malam sed ad licitam et bonam rem, non peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruauit. neque hic eam fidem dico seruari, qua fideles uocantur, qui baptizantur in Christo. illa enim longe alia est longeque discreta a fide humanorum placitorum atque pactorum. uerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis est sanctum, tanto magis est poenale peri
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili et dilectissimo filo publico¬
le. augustimis in dño salutẽ. Estus
amini tui postea qmͣ didici. litt̾is tuis.
etiam mei continuo factisunt: Non quo me oĩa
talia ꝑmouerent qualib te indicasti ẽẽ ꝑmotũ.
s qͦmodo tͥ auferrentur hi estus fateor estuaui:
Maxime quia petis ut diffinttiue t rescriberẽ.
ne inmaiores dubitationes incides. qm̃ antequã
int̾rogasses. hoc emiñ uideo ẽẽ in mea potestate. Nã
q̃modolibet scͥpͥsero que michi uidentur eẽ certissima.
si tͥ non ꝑsuasero. ꝓculdubio erit in certior. Non aũ
sic̃ mͥadiacet suad̾c. eo modo ad lacet etiam ꝑsua d̾e
cuitibet ucrumptam̃ ne tue dilectioni negarem op¬
ulam meampꝰ aliqnͣtam delib̾ationem rescriben¬
dum putaui Mouet te certe uteum cĩ fide utendũ
sit: qui ut eam seruet ꝑ demonia uirau̾at. Ubi te uo¬
lopͥus consid̾are. utrum si qͥsꝑiam ꝑ deos falsos uira¬
uerit se fidem seruatur̃ et ñ seruau̾it. ñ t̾ uideatur

Expanded text:
ONORABILIET DILECTISSIMO FILIO PUBLICOLAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Aestus animi tui postea quam didici litteris tuis, etiam mei continuo facti sunt, non quo me omnia talia permouerent, qualibus te indicasti esse permotum, sed quo modo tibi auferrentur hi aestus, fateor, aestuaui, maxime quia petis, ut definitiue tibi rescriberem, ne in maiores dubitationes incideres, quam antequam interrogasses. hoc enim uideo non esse in mea potestate. nam quo modo libet scripsero, quae mihi uidentur esse certissima, si tibi non persuasero, procul dubio eris incertior. non autem sicut mihi adiacet suadere, eo modo adiacet etiam persuadere cuilibet. uerum tamen ne tuae dilectioni negarem operulam meam, post aliquantam deliberationem rescribendum putaui. Mouet te certe, utrum eius fide utendum sit, qui, ut eam seruet, per daemonia iurauerit. ubi te uolo prius considerare, utrum, si quispiam per deos falsos iurauerit se fidem seruaturum et eam non seruauerit, non tibi uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
purgatio. debilium curt. redlita uita defunctis: Hec si
et alios cogites deo parua st̃. Int̾uenimus ult̾uis ĩqui¬
renti: solutoq conuentu. adpotioris ꝑitie m̃ita distuli¬
m᷑: ne dum incautiꝰ seciita temerantur ĩ culpam deflec¬
teret error ĩ nocuus. Accepistiuir totiꝰ głe capax. imꝑitie
confessionẽ: quid ab partib nrĩs desidetur agnoscis. Int̾¬
ẽ famc tue: ut quesita nou̾imꝰ. Ut cumq absq detrĩto
tultꝰ diuim ĩ auis sac̃dotib toleratur insciua: at cũ ad
antistitem augustinum uenitur: legi dec̃. quicqͥd conti¬
gerit ignoran. Et subscͥtio. Incolumẽ utnerationẽ tuã
duunttas summa tueatur: dñe u̾e sce ac m̃ito uenera¬
bilis pater.

Expanded text:
purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulimus, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax, inperitiae confessionem. quid a partibus uestris desideretur, agnoscis. interest famae tuae, ut quaesita nouerimus. utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad antistitem Augustinum uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. incolumem uenerationem tuam diuinitas summa tueatur, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater.
Abbreviated transcription (Latin):
nosci. Dum inhis confabulatio nr̃a remoratur: unus
e multis. et quis inquit ẽ sapicntia ad ꝑfectum xp̃ianita¬
tis imbut᷑ qui ambigua in quib hereo possit aꝑire:
dubiosq ad sensus meos uera uł ĩ simili credulitate fir¬
mare: S̾tupemꝰ tacentes. limc ĩ hec sponte ꝓrumpit.
Miror utrum mundi dñs et rector intemerate uirginis
corpꝰ impleu̾it: ptulerit decem mñsiũ ionga illa fasti¬
dia mat̾ et tam̃ uugo enixa sit sollempnitate parien¬
di: et pꝰ hec uirginitas putatur intacta: His et alia sub¬
neccit. Intra corpusculum uagientis infantic latet. cui
par uix putatur umu̾sitas: patitur pucrilitatis annos:
ad olescit: uinentute solidatur: tam diu a sedibi suis ab¬
ẽ ille regnator: atq ad unum corpusculum totĩmundi cu¬
ra tnsfertur: demnde ĩ sompnos resoluitur:: cibo alttur:
omĩs mortalium sentit affectus: nec ullis competentib
signis tante maiestatis inditia clarestunt. larualis illa

Expanded text:
nosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus nosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resoluitur, cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus nec ullis competentibus signis tantae maiestatis indicia clarescunt; larualis illa
Abbreviated transcription (Latin):
grã que oeconismatũ pulchritudo et ꝓingemo
naturaq materie apposita etiam dicendi facul¬
tas. Alurursum poeticam eleuabant fauentes:
nehac̃ quidem eloquentie partem tacitam a¬
ut in honorã reliquis: ut conuenienter poeta
dixerit inter uictrices hederas t̃ scrꝑe lauro. Dice¬
batur g̃ quantus oeconoiie eẽt ornatus: que metapho¬
ratum uenustas: quanta ĩcomꝑatione sublimitas: ia¬
leues enodesꝙ u̾sus: atq ut ita dixerim cesuraꝵ mo¬
dulata uariatio. Tunt ad familiarem tuã philosophi¬
am sermo defleccit: quam ip̃e aristotileo more tamqͣ
esotheticam. fonere consueueras. Querebam̃ et quid ege¬
rit p̾ceptor exlichio: quid achademie multiplex et conti¬
nuata cunctatio: quid ille disputator experticu: quid
phisicorum ꝑitia: quio epicurcorum uoluptas: quid
int̾ om̃s infinita disputandi libido. Tuncq magis
ignorata ueritas: p̃quam p̾sumptum c̃ qđ̃ possit ag¬

Expanded text:
gratia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio gratia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit ag
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ito uenerabili patri augustino epõ:
uolusianus. Pctis meuir ꝓbitatis iu¬
stitieq docum̃tum. ut aliqua exam¬
bigus lectionis per te dicenda ꝑ¬
cuncter amplector gr̾am muneris imꝑati: meq
libent̃ in disciplinas tuas offero. uetĩs sententie
arccoritatem secutus: que nullam adꝑdiscendũ
abundare credit etatem. Neq mim̃nto sapiens
prudentie studia nullis t̾minis neq fine conclu¬
sit. qnͣdo pͥmordiis suis itmota uirtꝰ nũqm adõ
reseratur ad euntib. ut oĩs ꝑtinus ad agnitionẽ
patescat: dñe uere scẽ ac m̃ito uenerabilis pater.
Est oꝑe p̃cium. cognosc̃e habitam int̾ nos ꝓrime
confabulationẽ. Quib dam amicorũ conuentib
aderamꝰ. freqñtes ꝓferebantur illic ꝓ ingeniis stu¬
diisq sententie: erat tam̃ sermo rethorica parti¬
cio. apud agnoscentem loquor: ctia ista paulo an¬
te docinsti astruebatur quid eẽt inuentionis acri¬
momia: qnͣtꝰ disponendi labor que translationiᷤ

Expanded text:
ITO VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae translationis
Abbreviated transcription (Latin):
fortun atiano. Sic̃ p̃sens rogaui ⁊ nc̃
cõmoneo. ut frem nr̃m de quo collo¬
cuti sumꝰ uid̾e ⁊ rogare digneris. ut
ignoscat michi si quid durius ⁊ asꝑiꝰ in se dictum
accepit. in ea epła quam me illo modo scͥpsisse ñ
penitet. quia dixi istius corporis oculos. nec uidere
dm̃ nec et̃ uisuros. Causam quippe ad uinxi Cur
hoc dixerim. ne scilicet d̃s ipse corporeus eẽ credat᷑
mloci spatio int̾ualloq tusibilis nicħ enim alit̾
uide istius corporis oculus potest. Et ne illud qd̃
dictum ẽ fatic ad fatum sic accipiatur: tamquã
inm̃bris corporis t̾minatus sit ds̃ ⁊ deo me ergo

Expanded text:
ORTUNATIANO. Sicut praesens rogaui, et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur hoc dixerim. ne scilicet deus ipse corporeus esse credatur et in loci spatio interualloque uisibilis — nihil enim uidere aliter istius corporis oculus potest — et ne illud, quod dictum est: Facie ad faciem, sic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cientisume sustinent. Sed plurimũ infirmitati me¬
tum᷑: donec discant et ualeant. adinuante mise¬
ricordissima gratia dm̃i. scłm p̾sens et hominũ di¬
em robore cordis ualentiore contempnere: Cõmom.
ab etimmetate tua illis tradat᷑ cũ ueneris:. lantam
qͥppe tui sinccrissimi pectoris habemꝰ fidutiam:
aucilii te uelimus. uerũ etiã consilii participẽ:¬

Expanded text:
tientissime sustinent; sed plurimum infirmitati metientissime sustinent; sed plurimum infirmitati metuimus, donec discant et ualeant adiuuante misericordissima gratia domini saeculum praesens et hominum diem robore cordis ualentiore contemnere. commonitoab eximietate tua illis tradatur, cum nenerint. tantam quippe tui sincerissimi pectoris habemus fiduciam,torem auxilii te uelimus uerum etiam consilii participe
Abbreviated transcription (Latin):
ri st̃hii potuerunt cõmuni consilio diligentius
delib̾atum aliquid ferre. qnͣtum tẽporis ꝑmit¬
tebat angustia. Ilud tam̃ quo ammum clem̃tis¬
simi et religiosissimi pͥncipis erga eccłam ꝓuincia
nouerit. nullo modo eẽ differendum. s etiam an¬
constitutis. uigilantia potuerit accelerandum. sugge¬
ro peto. obsecro. flagito. Neq enim paruum inhis
malis solatium dñs obtulit qd̾ te uoluit multo am¬
pliꝰ posse qmͣpoteras: qñdo iam de tuis multis et
magnis bonis oꝑib gaudebamꝰ: Multum sane de
quordam neq paucoꝵ fide firma et stabili gratu¬
lamur. qui exoccasione legim ipsaꝵ ad xpĩanam
religionem uł catholicam pacem conu̾sisunt: ꝓ-
quon sauite sempit̾na. nos in hac temꝑali etiã ꝑi¬
clitar delectat ꝓpt̾ea enim maxime ab homĩb
mmnium durũq pu̾sis. nunc inmiciciaꝵ grauio¬
res impetꝰ sustinemꝰ quos ñ nulli eoꝵ nobiscũ pa¬

Expanded text:
ri sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius ri sunt, qui potuerunt communi consilio diligentius » deliberatum aliquid ferre, quantum temporis permittebat angustia. illud tamen, quo animum clementissimi et religiosissimi principis erga ecclesiam prouincia nouerit, nullo modo esse differendum, sed etiam anconstitutis uigilantia potuerit, accelerandum suggero, peto, obsecro, flagito. neque enim paruum in his malis solatium dominus obtulit, quod te uoluit multo amplius posse, quam poteras, quando iam de tuis multis et magnis bonis operibus gaudebamus. Multum sane de quorundam neque paucorum fide firma et stabili gratulamur, qui ex occasione legum ipsarum ad Christianam religionem uel catholicam pacem conuersi sunt, pro quorum salute sempiterna nos in hac temporali etiam periclitari delectat. propterea enim maxime ab hominibus nimium durumque peruersis nunc inimicitiarum grauiores impetus sustinemus, quos nonnulli eorum nobiscum pa
Abbreviated transcription (Latin):
exorta occasione facillime posse ac debere matu¬
rari:ut nouerint sicut dixi homines uani quoꝵ
stiliconem curasse muttendas: ꝓpt̾ea quippe me¬
moratus presbit̾ harum ꝓ lator. cũ de regione
sit mileuitana. ab ep̃o suo uenerabili frẽ meo se¬
uero. qui tuam mecum sincerissimã dilectionẽ
multũ salutat. ꝑ ipponem regium ubi egosum
transire uissus ẽ: qͥa cum forte simul cẽmꝰ. in mag¬
niseccłe tͥbulationib et ꝑturbationib. quereba¬
mꝰ occasionem scribendi ad eximietatem tuam
et ñ inueniebamꝰ: Iam quidẽ unam epłam miserã
innegotio sc̃i fr̃is et college mei bonefatii ep̃i ca¬
taquensis. sed nondum ad nos ꝑuenerant grauiora
que nos uchem̃tius agitarent. quib comp̾tim̃dis
uł corrigendis quẽ admodũ meliore scdm uiam
xp̃i consilio succurat᷑ cõmodĩ. ep̃i qui ꝓpt̾ea nauiga¬
uerunt. cum tanta benignitate tui cordis auctu.¬

Expanded text:
exorta occasione facillime posse ac debere matuexorta occasione facillime posse ac debere maturari, ut nouerint, sicut dixi, homines uani, quorum Stilichonem curasse mittendas. propterea quippe memoratus presbyter harum perlator, cum de regione sit Mileuitana, ab episcopo suo uenerabili fratre meo Seuero, qui tuam mecum sincerissimam dilectionem multum salutat, per Hipponem-Regium, ubi ego sum, transire iussus est, quia, cum forte simul essemus in magnis ecclesiae tribulationibus et perturbationibus, quaerebamus occasionem scribendi ad eximietatem tuam et non inueniebamus. iam quidem unam epistulam miseram in negotio sancti fratris et collegae mei Bonifatii episcopi Cataquensis; sed nondum ad nos peruenerant grauiora, quae nos uehementius agitarent, quibus comprimendis uel corrigendis quem ad modum meliore secundum uiam Christi consilio succurratur, commodius episcopi, qui propterea nauigauerunt, cum tanta benignitate tui cordis actu
Abbreviated transcription (Latin):
silium cũeis cõmunicare potuerĩ. non potui pre¬
t̃mittere ꝑ hunc frt̃m et cõpresbit̾um meũ. qui
urgenti necessitate ꝓ salite cuus sui. etiã media
hieme quomͦcũq ad illas partes uenire cõpul¬
sus ẽ. & salutare et ammonẽ caritatem tuã qmͣ
habes inxpõ iħu domino nr̃o: ut opus tuum
bonũ diligentissima accelerctur instantia: quo
nouerint munici eccłẽ. leges illas que de ioolis cõ¬
fringendis. echereticis corrigendis. uiuo stilicone in
affricam misse st̃ uoluntate imꝑatoris pussimi
et fi delissimi constitutas. qͦ nesciente uł nolente fac¬
tum. siue dolose lactant siue libent̾ putant. atq
hinc animos imꝑitorum turbulentissimos reodt̃.
nob̾q ꝑicłost ac uehement̾ in festos: hoc autem
qd̵ petendo uł suggerendo ad moneo prestantiã
tuam non dubito oĩum ꝑ affricam coilega⁊ me¬
oꝵ fieri uoluntate. arbitrorq qͣcumq primitꝰ

Expanded text:
silium cum eis communicare potuerim, non potui praesilium cum eis communicare potuerim, non potui praetermittere per hunc fratrem et conpresbyterum meum, qui urgenti necessitate pro salute ciuis sui etiam media hieme quomodocumque ad illas partes uenire compulsus est, et salutare et admonere caritatem tuam, quam habes in Christo Iesu domino nostro, ut opus tuum bonum diligentissima acceleretur instantia, quo nouerint inimici ecclesiae leges illas, quae de idolis confringendis et haereticis corrigendis uiuo Stilichone in Africam missae sunt, uoluntate imperatoris piissimi et fidelissimi constitutas; quo nesciente uel nolente factum siue dolose iactant siue libenter putant atque hinc animos inperitorum turbulentissimos reddunt nobisque periculose ac uehementer infestos. Hoc autem, quod petendo uel suggerendo admoneo praestantiam tuam, non dubito omnium per Africam collegarum meorum fieri uoluntate. arbitror quacumque primitus
Abbreviated transcription (Latin):
prestantissimo multumq in xp̃i carita.¬
te honceando filio olimpio: augustinꝰ
in domino salutem. Qmͣius mox ut au¬
diuinius te merito sublimatum. cũ ipsa fama ñ¬
dum certissima nob̃ eẽt. nichil aliud de animo tuo
credidimꝰ erga eccl̃am d̃i cuius te ueracit̾ fiuium eẽ
saudemꝰ. quã qd tuis litt̾is mox aꝑuisti: tam̃ etiã
illis ieccis quib ultro dignat᷑ es. etiam si ꝑigri. et
uinctantes eẽmꝰ. exhortationem beniuolentissimã
mitt̃e. ut instruente humilitate nr̃a ꝑ religiosã
obtidientiam tuã. dñs ciuĩ munere talis es ecclẽ sue
iã iãq subuemat᷑. maiore fioucia tͥ scribimꝰ dñe exi¬
mne. et merito prestantissime. multũq inxp̃i cari¬
tate honorande fili: Et fr̃s quidẽ mutti scĩ. college
mei graiit̾ eccla ꝑturbata. ꝓfecti st̃ pene fugien¬
tes ad głosissimum comitatũ: qͦs suie iam uideris
siue litteras coꝵ ab urbe roma oportunitate euiꝰ¬
qmͣ occasionis accepis. ego tam̃ licet nullum con¬

Expanded text:
PRAESTANTISSIMO MULTUMQVE IN CHRISTI CARITATE HONORANDO FILIO OLVMPIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quamuis mox, ut audiuimus te merito sublimatum, cum ipsa fama nondum certissima nobis esset, nihil aliud de animo tuo credidimus erga ecclesiam dei, cuius te ueraciter filium esse gaudemus, quam quod tuis litteris mox aperuisti, tamen etiam illis lectis, quibus ultro dignatus es, etiam si pigri et cunctantes essemus, exhortationem beniuolentissimam mittere, ut instruente humilitate nostra per religiosam oboedientiam tuam dominus, cuius munere talis es, ecclesiae suae iam iamque subueniat, maiore fiducia tibi scribimus, domine eximie et merito praestantissime multumque in Christi caritate honorande fili. Et fratres quidem multi sancti collegae mei grauiter ecclesia perturbata profecti sunt paene fugientes ad gloriosissimum comitatum, quos siue iam uideris siue litteras eorum ab urbe Roma opportunitate cuiusquam occasionis acceperis, ego tamen, licet nullum con