comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutes quas habent infirmis loqunt᷑.
rep̃hensibiles ñ sunt: qͥa ꝑ suã iitã
quã referunt. alioꝵ animas ad uitã
querunt. De quib tam̃ sciendũ est.
quia. nunquã bona sua detegunt. nisi
eos ut dixi aut ꝓximoꝵ utilitas. ant
certe nimia necessitas cogat. Unde pau¬
lus apłs cũ uirtutes suas chorinthus
enumerasset: adiunxit. Factus sũ insii¬
ens: uos me coegistis. Hit uͦ aliquando ut
necessitate compulsi in bonis que de se re¬
ferunt. non alioꝵ utilitatẽ sed suã reqͥ
rant: sic̃ beatus iob fac̾ta sua enumerat
dicens. Oculus fui ceco. & pes claudo
pater eram pauꝑũ: & causã quã nesci¬
ebam. diligentissime inuestigabam.
& multa alia que sepe egisse se cõme¬
morat. Sed quia in uulnere doloris po¬
situs. ab amicis increpantib impie egis¬
se.&. iolentus ꝓximis atq oppressor
pauꝑũ fuisse dicebat᷑: uir sc̃s int̃ flagel¬
la dĩ & humane increpationis uerba

Expanded text:
tutes quas habent infirmis loquuntur tutes quas habent infirmis loquuntur reprehensibiles non sunt, quia per suam vitam quam referunt aliorum animas ad vitam quaerunt. 20. De quibus tamen sciendum est quia nunquam bona sua detegunt, nisi eos, ut dixi, aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat. Unde Paulus apostolus cum virtutes suas Corinthiis enumerasset, adjunxit: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Fit vero aliquando, ut necessitate compulsi, in bonis quae de se referirant, sicut beatus Job facta sua enumerat, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam . Et multa alia quae saepe egisse se commemorat. Sed quia, in vulnere doloris positus, ab amicis increpantibus ipse impie egisse, et violentus proximis atque oppressor pauperum fuisse dicebatur, vir sanctus, inter flagella Dei et humanae increpationis verba
Abbreviated transcription (Latin):
chorinthiis narrat: ut eoꝵ sensum a
falsis p̃dicatorib auertat. Et dũ se
innotesceret qualis eẽt: illi eis uiles¬
cerent. quos ab eis cognouerat iniq
quoq om̃ipotentis dĩ imitatores st̃:
qui laudes suas hominib loquit᷑
ut ab hominib cognoscat᷑. Nam
cũ ꝑ scripturã suã p̃cipiat dicens.
laudet te alienus. & ñ os tuũ. quomͦ
facit ipse qđ prohibet: Sed si uirtu¬
tes suas omp̃s dñs taceret: eũ nullus
agnosceret. Si cũ nullus agnosceret:
nullus amaret.Si nullus amaret.
nullus ad uitã rediret. Unde & ꝑ
psalmistã de eodicit᷑. Uirtutẽ operũ
suoꝵ annuntiauit ppłosuo: ut det illis
hereditatẽ gentiũ. Uirtutes gͦ suas
annuntiatꝰ: non ut laudib suis ipse
proficiat: sed ut hi qui hunc ex sua
laude cognouerint. ad ꝑpetuã he¬
reditatẽ ueniant: Iusti itaq atq ꝑ¬
fecti non solũ cũ uituꝑationis suȩ
uerba rep̃hendunt. sed etiam cũ uir¬

Expanded text:
Corinthiis narrat , ut eorum sensum a Corinthiis narrat , ut eorum sensum a falsis praedicatoribus avertat, ut dum se innotesceret qualis esset, illi eis vilescerent, quos ab eis cognoverat iniquequoque omnipotentis Dei imitatores sunt, qui laudes suas hominibus loquitur, ut ab hominibus cognoscatur. Nam cum per Scripturam suam praecipiat, dicens: Laudet te alienus, et non os tuum , quomodo facit ipse quod prohibet? Sed si virtutes suas omnipotens Deus taceret, eum nullus agnosceret; si eum nullus agnosceret, nullus amaret; si nullus amaret, nullus ad vitam rediret. Unde et per Psalmistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Virtutes ergo suas annuntiant, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed ut hi qui hunc ex sua laude cognoverint ad perpetuam haereditatem veniant. Justi itaque atque perfecti non solum cum vituperationis suae verba reprehendunt, sed etiam cum vir
Abbreviated transcription (Latin):
rere nr̃a cogitatio simulet. Sepe enĩ
sui nominis laude animꝰ pascitur:
&. quasi sub obtentu lucroꝵ spiritaliũ
cũ de se bona dici cognouerit. letat᷑.
Usepe sue gle defensione contra detra¬
hentes irascitur: & fingit sibimet qđ
hoc ex eoꝵ zelo faciat: quoꝵ corda a
bono itinere detrahentis sermo ꝑtͣbat.
Illi gͦ debent magnoꝑe curare. ne
contra eoꝵ opinionẽ detrahentiũ uer¬
ba p̃ualeant: qͥ suã conscientiã subtilit̃
discutientes. se in ea inueniunt de a¬
more priuate gle nichil habere. Hinc
ẽ enĩ qđ iusti atq ꝑfecti aliquando
uirtutes suas p̃dicant. bona que diui¬
nitus acceperunt narrant: ñ ut ipsi
apud homines sua ostensione ꝓficiant:
sed ut eos quib p̃clicant exemapło suo
ad uitã trahant. Unde paulus apl̃s
quoties fustib cesus. quoties lapidat᷑.
quoties naufragiũ ꝑtulit. quanta pro
ueritate sustinuit. qđ ad terciũ celũ¬
raptus. qđ in paradysũ ductus sit.

Expanded text:
rere nostra cogitatio simulet. Saepe enim rere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se bona dici cognoverit laetatur. Et saepe suae gloriae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea inveniunt de amore privatae gloriae nihil habere. 19. Hinc est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut ipsi apud homines sua ostensione proficiant, sed ut eos quibus praedicant exemplo suo ad vitam trahant. Unde Paulus apostolus quoties fustibus caesus, quoties lapidatus, quoties naufragium pertulit, quanta pro veritate sustinuit, quod ad tertium coeluraptus, quod in paradisum ductus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui audire nos ad bona poterant corda
innocentiũ corrũpant. Hinc ẽ enĩ qđ
iohannes obtrectatoris sui linguã re¬
darguit dicens. Is qui amat primatũ
gerere in eis diotrepes. non recipit nos.
Fropt̃ hoc si uenero: cõmoneã eius opera
que facit. uerbis malignis garriens in
nos. Hinc paulus iterum de detrahen¬
tib chorinthiis loquit᷑ dicens. Epistole
inqͥunt graues sunt & fortes: p̃sentia
aut̃ corporis infirma: & serino contẽpti
bilis. Hoc cogitet qui eiꝰmodi ẽ. quia
quales sumus uerbo ꝑ epłas absentes:
tales sumus & p̃sentes in oꝑe. Hi & enĩ
quoꝵ uita in exemplo imitationis ẽ
posita. debent si possunt detrahentiũ
sibi uerba compescere: ne eoꝵ p̃dicati
onẽ non audiant. qͥ audire poterant᷑.
& in prauis morib remanentes bene
uiuere contẽpnant. Sed in hac re sub¬
tili inquisitione necesse ẽ. ut semet
ipsũ animꝰ inuestiget: ne fortasse suȩ laudis
głam querat: & animarũ lucra se que¬

Expanded text:
qui audire nos ad bona poterant corda qui audire nos ad bona poterant corda innocentium corrumpant. Hinc est enim quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos; propter hoc si venero, commoneam ejus opera quae facit, verbis malignis garriens in nos . Hinc Paulus iterum de detrahentibus Corinthiis loquitur, dicens: Epistolae, inquiunt, graves sunt et fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptbilis. Hoc cogitet, qui ejusmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales sumus praesentes in opere . Hi enim quorum vita in exemplo imitationis est posita, debent si possunt detrahentium sibi verba compescere, ne praedicationem eorum non audiant, qui audire poterant; et in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re subtili inquipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quae
Abbreviated transcription (Latin):
rundiuẽ uento agitatã : Quod quia
negando dixerit ñ affirmando. subiun¬
cta uerba testant᷑. Ait enĩ. Sed quid
tũ : Ecce qͥ mollib uestiunt᷑: indomi¬
b regũ sunt. Harundo aut̃ uento a¬
gitata modo fiatib erigit᷑: modo flatib
inelinat᷑. Om̃is aut̃ infirmus animus
qͥ uel derogatione dercitur. uel laudibus
exaltatur: harundo uento agitata est.
Qđ iohannes non erat: qͥa inflexibilem
m̃tis uertic̃e. int̃ laudes hominũ & de¬
rogationes tenebat. Sed magna inqͥsitio¬
ne res indiget. cũ recti operis uiã tenemꝰ:
utrũ semꝑ despicere derogantiũ uerba
debeamꝰ: an certe aliquando compescere.
De quare sciendũ ẽ. quia linguas detra¬
hentiũ sic̃ nr̃o studio ñ debemus ȩxcitare
ne ipsi ꝑeant: ita ꝑ suã malitiã excitatas
debemus equanimit̃ tolerare. ut nob̃ me¬
ritũ crescat. Aliquando aut̃ etiã compes¬
cere. nedũ de nob̃ mala disseminant: eoꝵ

Expanded text:
rundinem vento agitatam ? Quod quia rundinem vento agitatam ? Quod quia negando dixerit, non affirmando, subjuncta verba testantur. Ait enim: Sed quid tum. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Arundo autem vento agitata modo flatibus erigitur, modo flatibus inclinatur. Omnis autem infirmus animus qui vel derogatione dejicitur, vel laudibus exaltatur, arundo ventQuod Joannes non erat, quia inflexibilem mentis verticem inter laudes hominum et derogationes tenebat. 17. Sed magna inquisitione res indiget, cum recti operis viam tenemus, utrum semper despicere derogantium verba debeamus, an certe aliquando compescere. De qua re sciendum est quia linguas detrahentium sicut nostro studio non debemus excitare ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat; aliquando autem etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
si amici mei: ad dm̃ stillat oculus
ineus. In om̃e enĩ qđ de nob̾ dicit᷑. semꝑ
tacite recurrere ad mentẽ debemus. in¬
teriorẽ testem & iudicẽ querere. Quia¬
& enĩ prodest si omãs laudent: cũ conse¬
entia accuset: Aut quid poterit ob
tia defendat: Beatus ergo iob inter
linguas derogantiũ inflexa mente per¬
sistens. quia in terra se impugnari falsis
sermonib uidit: incelo testem quesiuuit.
Hinc ysaias ait. Popule m̃s qͥ beatificant
t̾e. ipsi te decipiunt: & uiã gressuũ tuoꝵ
dissipant. Qui uidelicet popłs ne
uerba suȩ laudis attenderet. & in
culpas altius ꝑiret: statim ei dicit᷑. quẽ
aspiciat. cuiꝰ iudiciũ ꝑtimescat: cũ sub¬
ditur. Stat ad iudicandũ dñs. stat
ad iudicandos popłos. Ac si aꝑte di¬
ceret᷑. Iudicia humana cur sequeris: qͥ
ẽ qđ ioħem baptistam ueritas ẽẽ ha¬
rundinẽ uento agitatã negat dicens.
Quid existis uidere in deserto : Ha¬

Expanded text:
si amici mei, ad Deum stillat oculus si amici mei, ad Deum stillat oculus meus . 15. In omne enim quod de nobis dicitur, semper taciti recurrere ad mentem debemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset? Aut quid poterit obe sola nos defendat? Beatus ergo Job inter linguas derogantium inflexa mente persistens, quia in terra se impugnari falsis sermonibus vidit, in coelo testem quaesivit. Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis attendereculpas altius periret, statim ei dicitur, quem aspiciat, cujus judicium pertimescat, cum subditur: Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandos populos . Ac si aperte dicat: Judicia humana cur sequeris, qui  Joannem Baptistam Veritas esse arundinem vento agitatam negat, dicens: Quid existis videre in deserto? a
Abbreviated transcription (Latin):
unt: atq ideo derogantiũ uerba con¬
tẽpnunt. Hinc & enĩ derogantib cho¬
rinthus paulus dicebat. Michi aũ
pro minimo ẽ ut a uob̃ iudicer. aut
ab humano die. Qui nec in corde
suo unde se rep̃hendere potuisset in¬
ueniens: adiungit: sed neq me ipsũ
iudico. Uidens aut̃ quia ei ad ꝑfec¬
tionẽ scĩtatis nec suũ iudiciũ suffice¬
ret: subdidit. sed non in hoc iustifica¬
tus sũ. Cur uͦ nec sibimet ipsi de se¬
ipso credidit: causã reddidit. cum
subiunxit. Qui aut̃ iudicat me.
dñs ẽ. Ac si aꝑte dicat. Nec meo
de me iudicio credendũ existimo:
qͥa ille me iudicat. cuiꝰ ego iudicium
non comp̃hendo: hinc beatus iob cum
ꝑ amicoꝵ derogantiũ linguas inter
dolores uulnerũ pateret᷑ iacula uer¬
boꝵ. cogitatione protinus ad consci¬
entiã recucur rit: atq ibi mentem se¬
solidam habere asperit dicens. Ecce
enĩ in celo testis m̃s: & conscius meus
in excelsis. Qui etiã subdidit. Uerbo¬

Expanded text:
unt, atque ideo derogantium verba conunt, atque ideo derogantium verba contemnunt. Hinc etenim derogantibus Corinthiis Paulus dicebat: Mihi autem pro minimo est ut a vobis judicer, aut ab humano die . Qui nec in corde suo unde se reprehendere potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero nec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat: Nec meo de me judicio credendum existimo, quia ille me judicat, cujus ego judicium non comprehendo. Hinc beatus Job cum per amicorum derogantium linguas inter dolores vulnerum pateretur jacula verborum, cogitatione protinus ad conscientiam recurrit, atque ubi mentem solidam haberet, aspexit dicens: Ecce enim in coelo testis meus, et conscius meus in excelsis . Qui etiam subdidit: Verbo
Abbreviated transcription (Latin):
nos aliquid iusticie habere: si illis
displicere incipimus. qͥ ñ placent
dõ. Nemo & enĩ potest in una
eademq re. omĩpotenti dño. atq
eiꝰ hostib gratus existere. Nam
dĩ se amicũ denegat: qui eiꝰ pla
gatur. Unde sc̃ĩ uiri in uocis libe¬
re increpatione suecensi. eos ad sua
odia excitare ñ metuunt: qͥuos dm̃
ñ diligere cognoseunt. Qđ ꝓpħa
ardenter ex hibens: creatori omĩũ
quasi in munere obtulit diceus.
Nonne qui re oderant ds̃ oderã
illos: & suꝑ inimicos tuos iabes¬
cebam: Perfecto odio oderã illos.
inimici facti sunt michi. Ae si
aꝑte dicat. Pensa quantũ te diligo:
qui tuoꝵ hostiũ excitare contra me
inimicitias ñ ꝑtimesco. Hinc iterum
tribuit: quando male agentib liber
uoce contindicit. Sed ꝑuersi mala
pro bonis retribuunt. cũ iustis dero¬
gant:. quia contra eos iusticiȩ defensi¬
onẽ seruant. Non enĩ iusti humana
iudicia sed ȩt̃ni iudicis exam̃ aspici¬

Expanded text:
nos aliquid justitinos aliquid justitidisplicere incipimus, qui non placent Deo. Nemo etenim potest in una eademque re omnipotenti Domino atque ejus hostibus gratus existere, nam Deo se amicum denegat, qui ejus placgatur. Unde sancti viri in vocis liberae increpatione succensi, eos ad sua odia excitare non metuunt quos Deum non diligere cognoscunt. Quod propheta ardenter exhibens, creatori omnium quasi in munere obtulit dicens: « Nonne qui oderunt te, Domine, oderam illos et super inimicos tuos tabescebam ? Perfecto odio oderam illos, et inimici facti sunt mihi . Ac si aperte dicat: Pensa quantum te diligo qui tuorum hostium excitare contra me inimicitias non pertimesco. Hinc etenim tribuit, quando male agentibus libera voce contradicit. Sed perversi mala pro bonis retribuunt cum justis derogant, quia contra eos justitiae defensionem servant. Non enim justi humana judicia, sed aeterni judicis examen aspici
Abbreviated transcription (Latin):
Therechiel itaq quia ñ solũ popło. sed
etiã seniorib loqui mittebat᷑: ne in¬
cautũ timorẽ humilitatẽ crecleret. ut
timere ñ debeat ammonet᷑: dũ dicit᷑.
Ne timeas eos. Ac ne forte derogatio¬
nis eoꝵ uerba ꝑtimescat: adiungit᷑.
neq sermones eoꝵ metuas. Cur aut̃
linguas derogantiũ timere ũ debeat.
etiã causa subiungit᷑: cũ ꝓtinus sub¬
infertur. qm̃ in creduli & subuersores
sunt tecũ. & cũ scorpionib habitas.
Timendi enĩ essent hi quib loqui mit¬
tebat᷑: si in fide & opere dõ om̃ĩpotenti
placuissent. Qui aut̃ increduli &
subuersores sunt. in suis sermonib de¬
rogantes timendi ñ sunt: qͥa stultũ
ualde ẽ sullis placere querimꝰ: quos
ũ placere dño scimus. Bebent autem
haheri ini uietu & reuerentia iudicia
iustoꝵ. quia membra omipotentis
dĩ sunt: & hoc ipsi in terra rep̃hen¬
dunt. qđ dñs redarguit ẽ celo.
Uam ꝑuersoꝵ derogatio. uite nr̃e
approbatio ẽ. quia iam ostendit᷑

Expanded text:
aque quia non solum populo, sed etiam senioribus loqui mittebatur, ne incautum timorem humilitatem crederet, ut timere non debeat commonetur, dum dicitur: « Ne timeas eos. » Ac ne forte derogationis eorum verba pertimescat, adjungitur: « Neque sermones eorum metuas. » Cur autem linguas derogantium timere non debeat, etiam causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Quoniam increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Timendi enim essent hi quibus loqui mittebatur, si in fide et opere Deo omnipotenti placuissent. Quia autem increduli et subversores sunt, in suis sermonibus derogantes, timendi non sunt, quia stultum valde est si illis placere quaerimus quos non placere Domino scimus. Debent autem haberi in metu et reverentia judicia justorum, quia membra omnipotentis Dei sunt, et hoc ipsi in terra reprehendunt, quod Dominus redarguit e coelo. Nam perversorum derogatio vitae nostrae approbatio est, quia jam ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igit᷑ fratres. qͥd agendũ ẽ mise¬
ris nob̃. nisi ut euigilemus ad huius
uerba uoluminis: & mala quȩ nos
egisse meminimꝰ fletib puniamꝰ. ut
ꝑ lam̃ta penitentiȩ ꝑueniamus ad
carmen uitȩ: ne si afflgi modo pe¬
nitendo uolumus. ue post modũ
sine fine sentiamus: Nec nos nr̃orum
uulnerũ multitudo in desꝑationẽ de¬
primat: qͥa maior est pacientia medici:
quã magnitudo languoris nr̃i. Quidd

Expanded text:
35. Quid igitur, fratres, quid agendum est mise35. Quid igitur, fratres, quid agendum est miseris nobis, nisi ut evigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus, vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ros in bona actione noluerunt. lbi ue
reproboꝵ scriptũ ẽ. Uermis eoꝵ non
morietur. & ignis eoꝵ non extinguet᷑.
ibi damnatis ac repulsis dicit᷑. Disce¬
dite a me maledicꝰti in ignẽ ȩternũ:
qui paratus ẽ diabolo & angłis eius.
In hoc itaq uolumine cuncta quȩ
edificant: omĩa quȩ erudiant scripta
continent᷑. Peccasti enĩ & iam te peni¬
tet illicita ꝑpetrasse: ut ad agendã
penitentiã docearis. ibi inuenis lam̃ta
Spe cȩlestiũ gaudioꝵ mentẽ releua¬
re desideras: ĩbi ad consolationẽ tuã
inuenis carmen. Sin uͦ & mala ꝑ¬
petrasti. & hȩc te ꝑpetrasse ñ penitet.
sed ceruicẽ mentis erigisꝰ: ad nullas
pęnitentiȩ lamentationes inclinariˢ:
nulla cȩlestiũ gaudioꝵ expectatione
corrigeris: uelis nolis. ibi scriptũ au¬
diturus es ue. ut is quẽ nec timor
ad pęnitentiã humiliat. nec spes
ad suꝑna p̃mia exaltat: dãnationis
suȩ iam nunc penã prospiciat: & sine
excusatione in eternũ suppliciũ cadat.

Expanded text:
tione noluerunt. Ibi vae reproborum scriptum est: Vermis eorum 1264 non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ibi damnatis ac repulsis dicitur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta continentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat.
Abbreviated transcription (Latin):
mina laudis eterne. Beati qͥ habitant
in domo tua dñe: in secula seculoꝵ
laudabunt te. Et sicut ꝑ quendã
sapientẽ de cȩlesti iherłm dicit᷑. Ex
lapide p̃tioso & mundo om̃s platee
cantabit᷑. Hoc nob̃ carmen cȩlestis pa¬
triȩ nuntiare ciues eiꝰ uenerant: qui
concordit̃ clamabant. Gla in excel¬
sis dõ: & in terra pax hominib bone
uoluntatis. Sed si adhuc p̃senti scło
mente inheres:si adhuc terrenis uolu¬
ptatib delectaris: amare ñ potes gau¬
dia ȩterna quȩ audis. Cognosce ergo
in hoc uolumine. ue qđ in eo scriptũ
ẽ. atq ab animo ꝑ timorẽ expelle
qđ diligis: ut possis ex iudicio carm̃
amare qđ legis. Ibi quippe sub unius
damnati specie multitudo om̃is expri¬
mitur reproboꝵ: cũ uoce ueritatis dicit᷑.
Ligatis pedib ac manib mittite eũ
in tenebras exteriores. illic erit fletus
& stridor dentiũ. Tunc & enĩ reprobi
in exteriores tenebras cadunt᷑: qͥa nc̃

Expanded text:
mina laudis aeternae: Beati qui habitant mina laudis aeternae: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saeculum saeculi laudabunt te . Et sicut per quemdam sapientem de coelesti Jerusalem dicitur: Et lapide pretioso et mundo omnes plateae cantabitur . Hoc nobis carmen coelestis patriae nuntiare cives ejus venerant, qui concorditer clamabant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis pedibus ejus ac manibus, mittite eum in tenebras exteriores; illic eret stridor dentium. Tunc enim reprobi in exteriores tenebras cadunt, quia nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ctione & miseria. Iustoꝵ enĩ afflictio
tẽporalis ẽ. Ue ergo qđ dixit. a tẽpora¬
li afflictione distinxit: qui & iustum
afflictionẽ. & impiũ ue habere ꝑhibuit.
ꝑsemet ipsam ueritas dicit. Ue mundo
ab scandalis. & ue uob̃ qui ridetis. qm̃
flebitis. & ue pregnantib & nutrientib
in illis dieb. Pensandũ nob ergo ẽ quo¬
modo hȩc tria in sacro uolumine scripta
sint. lamentationes. & carmen. & ue.
Lam̃tationes uidelicet: qͥa in eo scriptȩ
sunt pęnitentie peccatoꝵ. Carmen uͦ:
quia ibi p̃nuntiant᷑ gaudia iustoꝵ. ue.
aut̃: qͥa illic expressa ẽ damnatio repro¬
boꝵ. Ut ergo peccata punias:. lege quȩ
in hoc uolumine scripta siit lamenta.
Scindite corda ur̃a: & ñ uestim̃ta ur̃a.
& rursus. Miseri estote & lugete: ri¬
sus ur̃ in luctũ conuertat᷑: s gaudrum
in merorem. Ut aut̃ de promissione
gaudii sequentis hilarescas: cognosce
quȩ in hoc uolumine scripta sint car¬

Expanded text:
ctione et miseria . Justorum enim actione et miseria . Justorum enim atemporalis est. Vae ergo quod dixit a temporali afflictione distinxit qui et justum afflictionem, et impium vae habere perhibuit. Et per semetipsam Veritas dicit: Vae mundo a scandalis . Et: Vae vobis qu» Et: « Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . » Pensandum ergo nobis est, quomodo haec tria in sacro volumine scripta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae uia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta sunt lamenta: Scindite corda vestra, et non vestimenta vestra . Et rursus: Miseri estote, et lugete; risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, cognosce quae in hoc volumine scripta sunt car
Abbreviated transcription (Latin):
qui dedit carmina in nocte. Carm̃
quippe innocte ẽ. letitia in tribulan¬
one. Carmen in nocte accipimꝰ: quando
in pressuris p̃sentib de futuris gaudus
consolamur. Carmen nob̃ in nocte
ostendebat apłs: cum dicebat. Spe
gaudentes: in tribulatione patientes.
Carmen in nocte se dauid habere in¬
dicat: dicens. Tu mͥ es refugiũ a p̃ssura
quȩ circũdedit me: exultatio mea
redime me acircũdantib me. Qui
enĩ cirtũdari se apressuris narrat. & tañ
dm̃ sibi ee̾ exultationẽ nominat: ꝓcul
dubio carmen in nocte cantat. Quia
igit᷑ pene semꝑ in bono carmen pone¬
re seriptura sacra consueuit.ita anob
etiã in hoc loco debet intelligi. Ue aut̃
inscriptura sacra: sepius de ȩterno luctu
quãde p̃senti solet intelligi. Unde scrip¬
tũ ẽ. Ue impio in malo: retributio enĩ
manuũ eiꝰ fiet ei. & beatus iob loquit᷑
dicens. Si impius fuero: ue mͥ ẽ. Si aut̃
iustus: ñ leuabo caput saturatus affli¬

Expanded text:
qui dedit carmina in nocte? . Carmen qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponere Scriptura sacra consuevit, ita a nobis etiam in hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus affli
Abbreviated transcription (Latin):
Carmen aliquando in bono:aliqn¬
do uero in malo dici. dubiũ non ẽ:
quia & lȩtũ carmen. & lugubre carm̃
dicere possumus. Sed nos scripture sa¬
crȩ usũ sequentes quȩ pene semꝑ carm̃
ponere in prosꝑis solet: hoc in loco pro
bona parte dictũ carmen accipimus.
mari rubro liberasset: scriptum est.
Tunc moyses s filii isrl. cecinit carm̃
dño. Et cũ dauid uictoriã de hostib
fecisset: scriptũ est. Locut᷑ ẽ dauid
dño uerba carminis huiꝰ. Salomon
quoq ait. Acetũ in titro: & qͥ cantat
carmina cordi pessimo. Acetũ qͥ ppe
si mittat᷑ in nitro. feruescit nitrum
protinꝰ& ebullit. Et ꝑuersa mens qͣndo
ꝑ increpationẽ corripit᷑. aut ꝑ p̃dicatiõs
cedinẽ ĩ bona suadetur: de corre ptio¬
ne fit deterior: & inde in murmurati¬
onis iniquitate succendit᷑. unde de¬
buit ab iniquitate compesci. Per he¬
liu qͦq de ingrato acsese desperante
dicit᷑. Et non dixit. uẽ ds qͥ fecit me:

Expanded text:
, et vae. 32. Carmen aliquando in bono, aliquan, et vae. 32. Carmen aliquando in bono, aliquando vero in malo dici dubium non est, quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. suum de mari Rubro liberasset, scriptum est: Tunc Moyses et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostibus fecisset, scriptum est: Locutus est David Domino verba carminis hujus . Salomon quoque ait: Acetum in nitro, et qui cantacarmina cordi pessimo; acetum quippe si mittatur in nitrum, fervescit nitrum protinus et ebullit: et perversa mens quando per increpationem corripitur, aut praedicationis dulcedinem bona suadetur, de correptione fit deterior; et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Per Heliu quoque de ingrato ac sese desperante dicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me,
Abbreviated transcription (Latin):
gelis possunt ẽẽ manifesta. nob̃ ad¬
huc seruant᷑ occulta. De quib tam̃
occultis iam partẽ ꝑ spiritalẽ intelli¬
gentiã sentimus: iam scĩ sp̃e pignus
accepimus. Quia hec & plene necdũ
cognouimꝰ: & tam̃ medullitus amamꝰ:
& in multis spiritalib sensib qͦs iam
cognouimꝰ. ueritatis pabulo pascimur.
Dicat ergo. Qui erat scriptus intus&.
foris: quia in sacro eloquio & dictis occul¬
tiorib atq sublimiorib satiant᷑ fortes:
& p̃ceptis aꝑtiorib nos paruuli nutrimͣ.
Unde scriptũ ẽ. Montes excelsi ceruis:
petra refugiũ erinaciis. Habeant enĩ
montes intelligentiȩ. qͥ iam contẽplatio¬
nis saltus dare nouert̃. Sed petra sit
alta ñ possumus: in petre nr̃e refugio. id
ẽ in xp̃i fide saluamur. Unde & qͥb¬
dam dicit᷑. Dichil me iudicaui scire
int̃ uos. nisi iħ̃m xp̃m: & hunc cruci¬
fixũ. Ac si diceret. Quia uos capere
diuinitatis eiꝰ mysteria ñ posse pensaui:
sola uobis humanitatis eiꝰ infirma locut᷑

Expanded text:
gelis possunt esse manifesta, nobis adhuc servantur occulta. De quibus tamen occultis jam partem per spiritalem intelligentiam sentimus, jam sancti Spiritus pignus accepimus, quia haec et plene necdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur. Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelligentiae, qui jam contemplationis saltus dare noverunt. Sed petra sit alta non possumus, in petrae nostrae refugio, id est, in Christi fide salvamur. Unde et quibusdam dicitur: Nihil me judicavi scire inter vos nisi Christum Jesum, et hunc crucifixum . Ac si diceret: Quia vos capere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutus
Abbreviated transcription (Latin):
toris uoce ꝓstratus iacuit. Et qͥ p̃dicator
futurus erat᷑: ñ tam̃ mox ut p̃dicaret
qđ uiderat audiuit: sed ei iacenti dicit᷑.
Ingredere ciuitatẽ: & dicetur tibi quid
te oporteat facere. lacens ergo hoc solũ
audire potuit. ut surgens disceret qđ
audiret: surgens uͦ hoc didicit. ut quȩ
cognouerat p̃dicaret. Sed querendũ
nob̃ est: cur iherechiel & paulus in fa¬
ciem cadunt: & de ascensore eqͥ. id ẽ
de eo qui in huiꝰ mundi gła elatus ẽ
dicitur: Ut cadat ascensor eiꝰ retro.Rur¬
sũq de ꝑsecutorib dñi scriptũ ẽ. Abiert̃
retrorsũ: & ceciderunt in terrã. Quid
retrorsũ cadu dint: nisi qđ om̃is qui
post se cadit. ibi ꝓculdubio cadit. ubi
ñ uidet: Qui uͦ ante se cecid it:
ibi cecidit ubi uidit. Iniqui gͦ quia
in inuisibilib cadunt. post se cadere
dicunt᷑: quia ibi corruunt. ubi quid
eos tunc sequat᷑. modo uidere ñ posst̃.
lusti uͦ qͥa in istis uisibilib se sponte

Expanded text:
toris voce prostratus jacuit. Et qui praedicator toris voce prostratus jacuit. Et qui praedicator futurus erat, non tamen mox ut praedicaret quod viderat audivit, sed ei jacenti dicitur: Ingredere in civitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere . Jacens ergo hoc solum audire potuit, ut surgens disceret quod audiret; surgens vero hoc didicit, ut quae cognoverat praedicaret. 5. Sed quaerendum nobis est cur Ezechiel et Paulus in faciem cadunt, et de ascensore equi, id est de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro ? Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram . Quid retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, mIusti uero, quia in istis uisibilibus semetipsos sponte
Abbreviated transcription (Latin):
iacemꝰ: ꝑ diuini uerbi consolationẽ
surgere ad fortia opera iubemur. Et
cũ iam in bonoꝵ operũ soliditate ꝑ¬
sistimus: necee̾ ẽ ut unde nosinet ipsos
correximꝰ. inde iam p̃dicantes & alios
leuemꝰ. Iacenti gͦ ñ precipit᷑ ut ad pre¬
dicationẽ ꝑgat: ne infirmꝰ quisq
hoc quod uerbo ȩdificare potest. oꝑe
destruat. Unde recte quoq ꝑ psalmi¬
stam dicit᷑. Eduxit me de lacu mise¬
riȩ.& de luto fecis. & statuit suꝑ petram
pedes meos.& direxit gressus meos. Et im¬
misit in os meũ canticũ nouũ: ymnum
dõ nr̃o. Prius enĩ de luto prauitatis edu¬
citur: ut eiꝰ pedes ꝑ fidem in petra soliden¬
t. Sed qͥa rectã fidẽ recta subsequi de¬
bet operatio. gressus eiꝰ directi sunt: ut
post directionẽ gressuũ. id ẽ post ꝑfectio¬
nem boni operis. inore acciperet etiam
nouũ canticũ predicationis. Sic sau¬
lus dum suꝑbus damascũ ꝑgeret: redẽp¬

Expanded text:
jacemus, per divini verbi consolationem jacemus, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera jubemur. Et cum jam in bonorum operum soliditate persistimus, necesse est ut unde nosmetipsos correximus, inde jam praedicantes et alios levemus. Jacenti ergo non praecipitur ut ad praedicationem pergat, ne infirmus quisque hoc quod verbo aedificare potest opere destruat. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis; statuit supra petram pedes meos, et direxit gressus meos; et immisit in os meum canticum novum, hymnum Deo nostro . Prius enim de luto pravitatis educitur, ut ejus pedes per fidem in petra solidentur. Sed quia rectam fidem recta subsequi debet operatio, gressus ejus directi sunt, ut post directionem gressuum, id est post perfectionem boni operis, in ore acciperet etiam novum canticum praedicationis. Sic Saulus, dum superbus Damascum pergeret , Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
significet nr̃a. Nam quid ẽ hoc qđ ei
iacenti dicit᷑. sta suꝑ pedes tuos. & loqͣs
tecũ : Qui enĩ iacenti loquebat᷑. cur
non se nisi stanti ꝓmittit ẽẽ locuturũ:
Sed sciendũ ẽ. quia alia sunt quȩ ia¬
centes: alia que stantes audire debeamꝰ.
lacenti enĩ dicit᷑ ut surgat: stanti aut̃
p̃cipit᷑. ut ad p̃dicationẽ proficisci de
auc̾toritas p̃dicationis: sed cũ iam in
bono opere surgimus. cũ iam recti sta¬
re ceperimus: dignũ est ut ad lucran¬
dos alios in p̃dicationẽ mitti debeamꝰ.
Stans gͦ propħa: uisionẽ spiritalẽ uidit¬
& cecidit. Cadensuͦ ammonitionis¬
sue uerbũ suscepit ut surgeret: surgens
aut̃ preceptũ audiuit ut p̃dicaret. Nã
qui adhuc ex suꝑbie uertice stamusꝰ
cũ iam de ȩtñitatis timore aliqͥd sen¬
tire ceperimꝰ: dignũ ẽ ut ad pęniten¬
tiam cadamus. Et cũ infirmitatem
nrãm subtilit̃ cognoscentes humiliter

Expanded text:
significet nostra. Nam quid est, quod significet nostra. Nam quid est, quod jacenti dicitur: « Sta super pedes tuos et loquar tecum? » Qui enim jacenti loquebatur, cur non se nisi stanti promittit esse locuturum? Sed sciendum quia alia sunt, quae jacentes, alia quae stantes audire debeamus. Jacenti enim dicitur ut surgat, stanti autem praecipitur ut ad praedicationem proficisci debauctoritas praedicationis. Sed cum jam in bono opere surgimus, cum jam recti stare coeperimus, dignum est ut ad lucrandos alios in praedicationem mitti debeamus. Stans ergo propheta visionem spiritalem vidit, et cecidit; cadens vero jam monitionis verbum suscepit ut surgeret, surgens autem praeceptum audivit ut praedicaret. Nam qui adhuc ex superbiae vertice stamus, cum jam de aeternitatis timore aliquid sentire coeperimus, dignum est ut ad poenitentiam cadamus. Et cum infirmitatem nostram subtiliter cognoscentes humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
bono. qͦ lib̃o arbit̾o eand̾e grãm ẽ subsecut᷑
bono oꝑe laboraui ñ ego. s & ego.In eoenĩ
qd̃ solo dñi dono p̃uent᷑ sũ: ñ ego. In eo aut̃
nendi ordinẽ redeamꝰ. Fili hominis:¬
sta suꝑ pedes tuos: & loquar tecum.
Notandus nob̃ ẽ ordo locutionis &
operis: quia prius similitudo głȩ dñi
apparet ut deiciat. post modũ alloqͥ¬
tur ut eleuet: deinde suꝑ habun¬
dantis gr̃ȩ sp̃m mittit & leuat. ac
supra pedes statuit. Nisi enĩ aliqͥd
de et̃nitate in mente uideremꝰ: ñquã
infaciẽ nram penitendo caderemus.
Sed iam iacentes uox dñi consolat᷑
ut in opere surgamus. Quod tam̃
nos facere nr̃a uirtute ñ possumus.
pedes nr̃os statuit: ut qui proni in pen¬
tentia ꝓ culpa iacuimus: recti post mo¬
dũ in bono opere stemus. Sed stansꝑ
ꝑheta quid audierit: adiungit dicens.¬
Lili hominis mitto ego te ad filios isrf.
ad gentes apostatrices quȩ recesserunt
a me. Sic propheta describit sua: ut

Expanded text:
am est subsecutus bono opere laboravi, non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego; in eo autemnendi ordinem redeamus. » Et Prossta super pedes tuos, et loquar tecum . 3. Notandus nobis est ordo locutionis et operis, quia prius similitudo gloriae Domini apparet ut dejiciat, postmodum alloquitur ut elevet, deinde superabundantis gratiae spiritum mittit et levat, ac supra pedes statuit. Nisi enim aliquid de aeternitate in mente videremus, nunquam in faciem nostram poenitendo caderemus. Sed jam jacentes vox Domini consolatur ut in opere surgamus, quod tamen nos facere nostra virtute non possumus. pedes nostros statuit, ut qui proni in poenitentia pro culpa jacuimus, recti postmodum in bono opere stemus. Sed stans propheta quid audierit adjungit, dicensi hominis, mittam ego te ad filios Israel, ad gentes apostatrices, quae recesserunt a me, » etc. Sic propheta describit sua, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te uel ipsi audiant. & si forte quies¬
cant. Quid ẽ dicere uel ipsi:. nisi qͥa
eoꝵ patres qͥ in culpa defuncti sunt.
audire noluerunt: Pensemus ergo
que uirtus sit in hoc dñici sermonis
defectu: ut dicat. si forte uel ipsi au
afflicti. obsessi. conclusi. om̃ia que
in hoc mundo habuimꝰ bona ꝑdidimꝰ.
Urbes diru tas. euersa castra. depo¬
pulatos agros. suffõsas ȩccłas uidsmus:
& tam̃ adhuc parentes nrõs ad iniqͥ¬
tates sequim᷑: ab eoꝵ elatione quã ui¬
dimus ñ mutamur. Et illi quidem
inter gaudia. nos uero qđ ẽ grauius int̃
flagella peccamus. Sed has om̃ips
abstulit᷑. iam ad iudiciũ uocauit.
Nos alhuc ad penitentiã expectat:
nos ad reuertendũ sustinet: Et qui
m illis iam iudiciũ exertuit. nob suȩ
pacientię longanimitatẽ p̃rogat:

Expanded text:
te vel ipsi audiant, et si forte quieste vel ipsi audiant, et si forte quiescant. Quid est dicere Vel ipsi, nisi quia eorum patres qui in culpa defuncti sunt audire noluerunt? Pensemus, rogo, quae virtus sit in hoc dominici sermonis defectu, ut dicat: Si forte vel ipsi audtur, qui afflicti, obsessi, conclusi, omnia quae in hoc mundo habuimus bona perdidimus. Urbes erutas, eversa castra, depopulatos agros, suffossas Ecclesias videmus; et tamen adhuc parentes nostros ad iniquitates sequimur, ab eorum elatione quam vidimus non mutamur. Et illi quidem inter gaudia, nos vero, quod est gravius, et inter flagella peccamus. Sed ecce omnipoabstulit, jam ad judicium vocavit. Nos adhuc ad poenitentiam exspectat, nos ad revertendum sustinet. Et qui in illis jam judicium exercuit, nobis suae patientiae longanimitatem pr
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ si fieri potest etiã electi. Istag
dñici sermonis dubitatio in electoꝵ
cordib designatio temptationis fuit:
qͥa qui electi sunt ad ꝑsistendũ: ꝑ
signa p̃dicatoꝵ antichristi tẽp̃tabunt᷑
ad cadendũ. Per hoc eigo quod dicit᷑
si fieri potest. hoc exprimit᷑. qđ electi
in corde tẽptabunt᷑. Nutant eñĩ sed ñ
cactunt. Dicit᷑ ergo si fieri potest. quia
trepidabunt: & tam̃ dicunt᷑ electi. qͥa
ñ cadunt. Dubitatio itaq sermonis
adño in electis exprimit trepidationẽ
m̃tis: qͣs & electos nominat: qͥa cernit
qđ infide & bono oꝑe ꝑsistant. Unde
hic quoq dicit᷑. si forte audiant. & si
forte qͥescant. Per hoc enĩ qđ dicit᷑. si
forte. quiescant: qͥa ex magna multi¬
tudine pauci audituri sint. demon¬
strcit᷑. Fer dubitationẽ gͦ sermonũ dĩ.
qͥd significat᷑ aliud nisi paucitas au
mala parentũ defunctoꝵ dixerat:
mittens ꝓpħam ad filios dicat. si for¬

Expanded text:
cantur, si fieri potest, etiam electi. Ista ergo cantur, si fieri potest, etiam electi. Ista ergo Dominici sermonis dubitatio, ex electorum cordibus designatio tentationis fuit, quia qui electi sunt ad persistendum, per signa praedicatorum Antichristi tentabuntur ad cadendum. Per hoc ergo quod dicsi fieri potest, hoc exprimitur, quod electi in corde tentabuntur; nutant enim, sed non cadunt. Deus ergo dicit « si fieri potest, » quia trepidabunt, et tamen dicuntur electi, quia non cadunt. Dubitatio itaque sermonis a Domino, in electis exprimit trepidationem mentis; quos electos nominat, quia cernit quod in fide et bono opere persistant. Unde hic quoque dicitur: « Si forte audiant, et si forte quiescant. » Per hoc enim quod dicitur, « Si forte, quia ex magna multitudine pauci audituri sint demonstratur. Per dubitationem ergo sermonum Dei quid significatur aliud, nisi paucitas audtquam mala parentum defunctorum dixerat, mittens prophetam ad filios dicat: Si for
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit᷑. cũ subditur. Et dices add
eos Hec dicit dñs ds̃. Ac si aꝑte die¬
retur. Quia ex te despiceris: ex mea
uoce necesse ẽ ut loquaris. Ne contẽ¬
ynaris ipse qui mitteris. uerba mea ꝓ¬
ferens ostende qui misit. Sequitur.
Si forte uel ipsi audiant: & si forte qͥes¬
cant: quia domus ex asperans est.
mirandũ ualde ẽ cur dicit᷑. si forte
audiant. &. si forte qͥescant. Qua ꝓpt̃
sciendũ nob̃ ẽ. quia ista dubitatio lo¬
cutionis dĩ. non ex ignorantia sed ex
aliqua significatione descendit. Nã
quis nesciat. qđ qui fecit & uidet omĩa.
omĩa sciat: W ꝑ semet ipsam in
euangłio ueritas de antichristi p̃dica¬
torib dicit. Dabunt signa magna
& prodigia. ita ut in errorẽ inducant᷑
si fieri potest etiam elec̾ti. Cur hoc
sub dubitatione dicit᷑: cũ quid futu¬
rũ sit a dño p̃sciat᷑: Unũ uͦ ex
duob ẽ. quia si electi sunt. fieri non
potest: si aut̃ fieri potest. electi ñ sunt.
Et tam̃ dicit᷑: ut in errorem indu¬

Expanded text:
ubditur: « Et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus. » Ac si aperte diceretur: Quia ex te despicieris, ex mea voce necesse est ut loquaris, nec contemnaris ipse qui mitteris, verba mea proferens, ostende eum qui misit. Sequitur: « Si forte audiant, et si forte quiescant, quia domus exasperans est. mirandum valde est cur dicatur: Si forte audiant, et si forte quiescant. Quapropter sciendum nobis est quia ista dubitatio locutionis Dei non ex ignorantia, sed ex aliqua significatione descendit. Nam quis nesciat quod qui fecit et videt omnia, omnia sciat? Et per semetipsam in Evangelio Veritas de Antichristi praedicatoribus dicit: Dabunt signa magna et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Cur hoc sub dubitatione dicitur, cum quid futurum sit a Domino praesciatur? Unum vero e duobus est, quia si electi sunt, fieri non potest; si autem fieri potest, electi non sunt. Et tamen dicitur: Ut in errorem indu
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur tacendo. Sic uͦi sub auc̃toritate
suꝑbiȩ. & humanus timor. sub humili¬
tate se palliat:ut sepe nec ille ualeat
considerare qͥd dõ. nec iste qͥd debeat
proximo. Nãcũ ille eos qͥ sibi subiecti
sunt conspicit. & ei cui om̃ia subiacent
ñ intenditꝰ. in elationẽ attollit᷑: & de
elatione sua uelut de auctoutate glait
Iste uͦ ñ nunquã dũ timet ne maieus
gĩm amirtat. atq ꝑ hoc aliquid
temporalis damni sustineatꝰ. recta quȩ
intelligit occultat: atq apud se tacit᷑
ipsũ timorẽ quo constringit᷑ humilita¬
tem nominat: sed eũ cui nil uult dice¬
re. tacendo in cogitatione diudicat.
fitq ut unde se humilem existimat:
inde grauius sit suꝑb. Discernenda gͦ
sunt semꝑ libertas & suꝑbia. humili¬
tas. & timor: ne aut timor humilita

Expanded text:
ficitur tacendo. 13. Sic vero sub auctoritate ficitur tacendo. 13. Sic vero sub auctoritate superbia, et humanus timor sub humilitate se palliat, ut saepe nec ille valeat considerare quid Deo, nec iste quid debeat proximo. Nam ille dum eos qui sibi subjecti sunt conspicit, et ei cui omnes subjacent non intendit, in elatione attollitur, et de elatione sua velut de auctoritate gloriatur. Iste vero nonnunquam dum timet ne majoris gratiam amittat, atque per hoc aliquid temporalis damni sustineat, recta quae intelligit occultat, atque apud se tacitus ipsum timorem quo constringitur humilitatem nominat. Sed eum cui nil vult dicere, tacendo in cogitatione dijudicat; fitque ut unde se humilem existimat, inde gravius sit superbus. Discernenda ergo semper sunt libertas et superbia, humilitas et timor, ne aut timor h
Abbreviated transcription (Latin):
libere: & is qui subest inferre bona
humilit̃ non recuset. Bonũ enĩ quas
maiori a minore dicit᷑: tunc uere beni
ẽ si humilit̃ dicat᷑. Nam si rectitudo
sentiendi humilitatẽ loquendi ꝑaide¬
rit: radicem sensus in ramo lingue ui¬
tiauit. Quod uidelicet uitiũ iam ñ
ex ramo. sed ex radice est: qͥa nisi co in¬
tumesceret. lingua minime suꝑbirt.
Inesse ergo ad loquendũ priori humi¬
lis auctoritas: inesse aut̃ nunori libea
humilitas debet. Sed sepe in om̃ib ise
loquendi ordo confundit᷑: sic̃ &. longe
suꝑius diximꝰ. Nam aliquando quis
ꝑ tumorẽ elationis loquit᷑ : & loqui se
ꝑ auctoritatẽ libertatis existimat. &
aliquando alius ꝑ stultũ timorẽ tacet¬
& tacere se ꝑ humilitatẽ putat. Ille
locũ sui regiminis attendens. ñ metit᷑
sensũ tumoris: iste locũ sue subiectionis
considerans. timet dicere bona quȩ sente.
& ignorat quantũ caritati reus ef¬

Expanded text:
libere, et is qui subest, inferre bona libere, et is qui subest, inferre bona humiliter non rccuset. Bonum enim quod majori a minore dicitur, tunc vere bonum est, si humiliter dicatur. Nam si rectitudo sentiendi humilitatem loquendi perdiderit, radicem sensus in ramo linguae vitiavit. Quod videlicet vitium, jam non ex ramo, sed ex radice est. Quia nisi cor intumesceret, lingua minime superbiret. Inesse ergo priori ad loquendum humilis aucthumilitas debet. Sed saepe in hominibus ipse loquendi ordo confunditur, sicut et longe superius diximus. Nam aliquando quis per tumorem elationis loquitur, et loqui se per auctoritatem libertatis existimat; et aliquando alius per stultum timorem tacet, et tacere se per humilitatem putat. Ille locum sui regiminis attendens, non metitur sensum tumoris; iste, locum suae subjectionis considerans, timet dicere bona quae sentit, et ignorat quantum charitati reus ef
Abbreviated transcription (Latin):
gant: aut sic damnent᷑. ut excusa¬
tione careant. Sequit᷑. u gͦ fili¬
hominis ne timeas eos. neq sermones
eoꝵ metuas. qm̃ increduli &. subuer¬
sores sunt tecũ: & cũ scorpionib ha¬
bitas. Patet ad quã ꝑuersos in p̃di¬
catione mittit᷑: qui ne timeat am¬
monet᷑. Et quia praui quiq bona
sibi loquentib alia iniqua faciunt.
&: adhuc alia minant᷑: ꝓpt̃ illa quȩ
faciunt dicit᷑. ne timeas eos: & ꝓpt̃
hoc qđ minant᷑ adiungit᷑. neq
sermones eoꝵ metuas. Uel certe
quia reprobi & mala bonis ingerunt.
& eoꝵ semꝑ actib derogant. ꝓpħa
missus ammonet᷑. ne eoꝵ uel crude¬
litatẽ metuat. uel uerba ꝑtimescat.¬
In hoc itaq qđ dicit᷑ ne metuas :
propħȩ datur auctoritas p̃dicatio¬
nis. Et qͥa om̃s qui in dõ uiuimus.
organa ueritatis sumꝰ: ut sepe ꝑ ali¬
ũ michi. sepe uͦ aliis loquat᷑ ꝑ me:
sic nob boni uerbi in esse auctoritaᷤ
debet. ut & is qui p̃est dicat recta

Expanded text:
gant, aut sic damnentur ut excusagant, aut sic damnentur ut excusatione careant. Sequitur: os, neque sermones eorum metuas, quoniam increduli, et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. 12. Patet ad quam perversos in praedicationem mittitur, qui ne timeat admonetur. Et quia pravi quique bona sibi loquentibus alia iniqua faciunt, et adhuc alia minantur, propter illa quae faciunt dicitur: Ne timeas eos; et propter hoc quod minatur, adjungitur: Neque sermones eorum metuas. Vel certe quia reprobi et mala bonis ingerunt, et eorum semper actibus derogant, propheta missus admonetur, ne eorum vel crudelitatem metuat, vel verba In hoc itaque quod dicitur, ne timeas, prophetae datur auctoritas praedicationis. Et quia omnes qui in Deo vivimus organa veritatis sumus, ut saepe per alium mihi, saepe vero et aliis loquatur per me: sic nobis boni verbi inesse auctoritas debet, ut is qui praeest dicat recta