comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Dictũ aũt credimꝰ inustũ d inse limũ et t̾ram hẽar mixtã. Nam mus t̾ra. uñ
et humus. Ciuus tanta uis feruoris ẽ ut uasa ꝙͣuis grandia ex eo plena absq spi¬
ramine repleta ilico disrũpat. Noseũ uinũ idẽ cum rubore. rosa eñi rubet. Amine¬
ũ uero qĩ sine mineo. idẽ sine rubore. nam albũ ẽ. Sucinacũ sucine gẽme simile
ẽ. idẽ fului coloris. limpidũ uinũ idẽ ꝑspicuũ. ab aque specie dictũ. q̃i limphidũ.
limpha aqua enĩ e. Turbidũ quasi turpidũ. id ẽ t̾ra cõmixtũ. d̃ẽ fece. falernũ ui¬
uũ uocatũ a falerna regione campanie. ubi optima uina nascunt᷑. Collatũ uasꝓpͥũ
mixta ẽ. quasi spuriũ hoc ẽ inmundũ. honorariũ uinũ qd regib et potentib ho¬
noris gra offertꝰ. Cato de innocencia sua. Cũ essem ĩ ꝓuincia legatus. quã plures
et pretores et ꝯsules uinũ honorariũ dabant nũꝙͣ accepi. nͨ pͥuatus quidẽ. Crudũ

Expanded text:
se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus. Cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena, absque spiramine relicta, illico disrumpat. 5. Roseum vinum, id est, cum rubore. Rosa enium vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium mixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium
Abbreviated transcription (Latin):
dicti q̃ cũ pulte olim mixta uescebat᷑ unde et pulm̃tariũ et pulu̾tũ dictũ. Lucani¬
cie dicte. ꝗ prinis ĩ lucania facte̾. farxim̃ caro ꝯcisa et̃ minuta q ea intestinũ farci¬
at᷑ hoc ẽ impleat᷑. cũ aliarũ rerũ cõmixtõne. Minutal uocatũ ꝗ fiat de piscib¬
et siccis olerib minutatĩ ꝯcisis. Afratũ q̃ latine spumiũ uocat᷑. Afros eñi g̾ce
spuma dr̃ Martisia ĩ mortario ex pice fiũt. inde et nominata. Usocem piscẽ qͥ̃n
dã dicunt ex quo primũ isicia facta s̃. et ꝙͣius ex alio genere pisciũ fiant mieiũ
dam̃ piscis uocabulũ dedit. Galatice a colore lacteo nominate. gala eñi lacdicilto

Expanded text:
dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanidicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum et isiciis, oleribusque minutatim concisis. Afratum, quod Latine spumeum vocatur, ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in dam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Crudũ qd sit cruentũ. Est enĩ c̃ sanguine coctũ. Soc et multi tp̃ris aliquid coc
tir᷑ uocat᷑. Assũ qd ardeat qͣi arsũ flixii. eođ in aqua sola dequoqͥt᷑. lixa eni aqua
dr̃. ab eoq sir soluta. Unde et solutio libidimis luxꝰ et menbra loco mota luxu
sillabis trib. Rancidũ ex uicio nuncupatũ. qd raucos efficiat. Succidia carues
domꝰ lares dicebant. Taxei lardũ ẽ gallice dictũ. Unde ez aframus. ĩ rosa. gal¬
lũ sma sagimnatũ: pinguedinis hoc animal heat. Offa ẽ ꝓprie frustrũ dentiũ¬
cuiꝰ dimimitiuũ offellam fa̾c. Tnde et offari eoqui: ꝙ particulatĩ ide offatum
erco quiint. Ndimc oft̃a latrantiũ. que si ĩ oscanis iacit᷑ satiat᷑ ilieo cõpecitur. et si¬
leseie. frustrũ uocitũ. q capit᷑ afr̾umine. Est ẽm̃ frum̃ sũma pars gule. Pulpa

Expanded text:
tur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguine. Coctum quasi coatur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguine. Coctum quasi coatum vocatur. 22. Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur, ab eo quod sit soluta, unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa syllabis tribus. Rancidum, ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. 24. Succidia, carnes domos lares dicebant. Taxea lardum est gallice dictum. Unde Afranius in Rosa: Galum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentiucuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sine ferm̃to sincerꝰ. Acrisinus leuiter ferm̃tatꝰ qiͣ acro azimꝰ. Sigise̾us panis afru¬
menti genere nũcupat᷑. Sigilo eñĩ genꝰẽ tritici. Rubidꝰ. recoctꝰ et rubefactꝰ.
Subcinericiꝰ fb̾ cincre coctꝰ. et reu̾satꝯ ip̃e ẽ. et focatiꝰ. Clibaniciꝰ ĩ resta coctꝰ. Isfim¬
gia panis aqua diutiꝰ malaxat. similã modicã accip̃. et ferme atũ modicũ. ⁊ ht̃
de farre. qͥ alii liba dicuit. eoq libeant et placeant. Dulcia s̃ gen̾a pistorii oꝑis.
a sapore dicta melle eni asꝑso sumunt᷑. Crusta suꝑficies panis. ip̃a et fragm̃ta.qr
diuidunt᷑ ut fracta. ferm̃tũ a feruore nuncupatũ.qr plꝯ pͥma hora ñ p̾ ꝯtineri
crescendo eñĩ excedit. Farina et furfur a farre dicte.cuiꝯ s̃ purgam̃ta. Amolũ flo
farine tenuissimũ: p̾ leuitate de mola egestũ. unde et appellatũ. qͣi amola si¬
mula pollines. Cariles dicte qr care s̃. siue acreando. unde et a grecis creas uocan¬

Expanded text:
est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet  quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocan
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Sanẽ et uine̾. Soe duo suꝑflua. que t̾ra et mari uescendi causi eqͥrunt᷑. apes
aũt regũ sunt. epule pͥuatoꝵ. Delicie nuncupate ꝗ his delectentꝰ homines easq
suauit᷑ appetũt. Pulmentũ uocat᷑ apulte. siue eñi sola pultis siue quid aliud eius
cuꝰ crudelitate grauat᷑ cei ar stomachꝰ indigestꝰ afficitur. In modãta eĩ uoracitas¬
uo uiciũ ẽ. soe tantũ idsit saris. quantũ sustentatõni natureq sufficiat. Iacticu

Expanded text:
quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
Qeosit genitum ꝑseueret. Lao
uero qui mirum uelut si de sp̾u
scõ diuersa sentiant. qui in largi¬
idre enis creando et demutando
et abolendo tam temerarii sint
auctores: atq ita dissoluant ꝑfec¬
ti huiꝰ sacram̃ti ueritatem. dum
substantias diuersitatem in reb

Expanded text:
eo sit genitum, perseveret. Jam vero quid mirum, ut de Spiritu sancto diversa sentiant, qui in largitore ejus creando, et demutando, et abolendo tam temerarii sint auctores? atque ita dissolvant perfecti hujus sacramenti veritatem, dum substantias diversitatum in reb
Abbreviated transcription (Latin):
Absolute ostencut᷑ cur uerbũ
licet caro sactum sit: non camen
translatum fuerit incarnẽ. Cum
enim hȩc passionum genera infir¬
mitate̾ carnis afficiant: ds̃ tam̃
uerbum caro factũs non pocuit
ase demutabił ẽẽ paciendo. Non
enim id ip̃m ẽ paci & demutałi:
qr omẽm carnem passio curusq
generis demucet: sensu dolore to¬
lerancia. Uerbum autẽ quod caro
sactum ẽ licet se passioni subdid̾̃it:
non cñ de mutatũ ẽ passibilitate
paciendo. Nlam pati potuit &e passi¬
bilis eẽ non potuit: qr possibilicaᷤᷤ
nacure infirmis significacio est:
passio aut̃ eoꝵ ẽ que sint in lata
ꝑpessio: quȩ qr indemutabilis ds̃
ẽ: cum tam̃ uerbum caro sactum
sit habuer̃ in eo passionis mache¬
riam: sinc passibilitatis infirmita¬
te. Manetq indemutabilis etiam
inpassione natura: qr auctori suo
indisserens ex inpassibilis eẽnciȩ
nata substancia ẽ. Si nodus
Iiqͥs faciam̃ hoĩem non patrẽ
ad siliũ dixisse: s ip̃m adsemet¬

Expanded text:
Absolute ostenditur, cur Verbum, licet caro factum sit, non tamen translatum fuerit in carnem. Cum enim haec passionum genera infirmitatem carnis afficiant, Deus tamen Verbum caro factus non potuit a se demutabilis esse patiendo. Non enim id ipsum est, pati et demutari: quia omnem carnem passio cujusque generis demutet sensu, dolore, tolerantia. Verbum autem, quod caro factum est, licet se passioni subdiderit; 492 non tamen demutatum est passibilitate patiendi. Nam pati potuit, et passibile esse non potuit: quia passibilitas naturae infirmis significatio est; passio autem est eorum quae sint illata perpessio: quae quia indemutabilis Deus est, cum tamen Verbum caro factum sit, habuerunt in eo passionis materiam sine passibilitatis infirmitate. Manet itaque indemutabilis etiam in passione natura; quia auctori suo indifferens ex impassibilis essentiae nata substantia est. XIII. « Si quis, Faciamus hominem , non Patrem ad
Abbreviated transcription (Latin):
nus aduersus que tum conuentũ
suerat negabat: inserenda sidei
fuer: nequis auderet non ante dĩ
filium quã uirginis filiũ p̃dicare:
ꝙ supiora omĩa quȩ ꝓpria dei fibo
sunt: stultissima heretice insarȩ
ꝑuersitate deo innascibili coaptare:
ce dum hȩc ad pacrem reserret fi¬
lio subam denegaret. Quȩ quia
ab soluca sunt: necessitatem nob̾
int̾pretandi non requirunt.
duos dicat cdeos: anachema sit.¬
Non enim exequamus uel com¬
paramus filiũ patri seo subiectũ
incelligimus: neq enim descendit
insodomam sine patris uoluntate:
neq pluuit ex se s adño aucborita¬
te scilicet patris. nec sedet indext̾a
asemet ipso: sed audit dicentem
pacrem. sede addexcam meam.
sequencia suspicionẽ: si qua esse
in his dictis uidebit᷑ penitus ex¬
cludunt: ne diu̾sitas dissimiliũ
deitatum indño: & dño predicare¬
tur: & ineo non comparat᷑ quia
duos deos dici impium sit: non
Cum enim anachema sit xp̃m dm̃
denegans: non pocest idcirco ꝓ¬

Expanded text:
nus, adversus quem tum conventum erat, negabat, inserenda fidei fuerunt: ne quis auderet non ante Dei filium quam virginis filium praedicare, et superiora omnia, quae propria Dei filio sunt, stultissima haereticae insaniae perversitate Deo innascibili coaptaret; et dum haec ad Patrem referret, Filio substantiam denegaret. Quae quia absoluta sunt, necessitatem nobis interpretandi non reliquerunt, duos dicat deos: anaNon enim ita exaequamus vel comparamus Filium Patri; ut subjectum non intelligamus. Neque enim descendit in Sodomam sine Patris voluntate; neque pluit ex se, sed a Domino, auctoritate scilicet Patris; nec sedet a dextera a semetipso, sed audit dicentem Patrem: Sede ad dexteram meam. sequentia suspicionem, si qua esse in his dictis videbitur, penitus excludunt, ne diversitas dissimilium deitatum in Domino et Domino praedicetur. Et in eo non comparatur, quia duos deos dici impium sit: non Cum enim anathema sit Christum Deum denegans, non potest idcirco p
Abbreviated transcription (Latin):
obliquũ dicimꝰ. Licinũ uocatũ qd dext̾i eiꝰ ligata sit in torũ. qĩ dic̾et ligniũ.
c. P.g. littera cõmutata. Armelausa uulgo uocata. q̃ ante et retro diuisa atq
aꝑta ẽ in armos tantũ clausa. qiͣ armiclausa .c. littera ablata. Camisias uocari q
Ihis dormimꝰ. In camis. idẽ instratis nr̃is. feniorilia appellata eod fẽmora tegĩr
ip̃e et brace q sint breues. et uerecunda corporis his uelent᷑. Tubrucos uoca¬
tos ꝗ ribias bracasq regant. Tubraci. q ⁊ bracis ad tibias usq ꝑueniant. De uest¬
uibusdã aũt nationib sua cuiq ꝓpria uestis ẽ ut parchis q̃rund gentiũ¬
arraberre. gallis linne. germanis renones. hispanis stringes sardis mastru¬
ge. Sarriberre s̃ flura ac sinuosa uestim̃ta. de quib legit᷑ indaniele. Ee sar¬

Expanded text:
obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armiclausa, C littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecunda corporis his velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque tegant. Tibraci, quod a braciis ad tibias usque perveniant. De uibusdam autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Danielo
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens: ut ĩ hispania a grecis. Polimita inulti coloris. polimitꝰ em̃ cexta
multorũ coloꝵ ẽ. Acu picta uestis. acu tertilis ut acuornati. eadẽ e frigu.
Huiꝰ enĩ artis pentifrigines dicñr. siue qr ĩ frigia inuenta ẽ. Unde et arri¬
la uestis illa uocit᷑. que dũ sit uetꝰ ad nouã speciẽ reuertit᷑. Pannucia
mincupata. q sit diuersis pannis obsita. Colobiũ dictũ q longũ ẽ. et sie
manicis. Antiqui eni magis hoc utebant᷑. Leuitoramũ ẽ colobiũ lineũ
iheremias transeufraten tulit lumbare suuĩ. ibiq illud ĩ foramine paere ab¬
odit. et postea scissũ reꝑit. hoc a quibdã et reuale dr̃.qr in renib alliga¬
tur. Limus ẽ uestis que ab unbilico usq ad pedes ꝓducit᷑. Hec aũt uestis
ht̃ ĩ ertremo sui purpuiã limã. id ẽ fluxuosã unde ot nom̃ accep̃. nã limũ

Expanded text:
veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa est; unde et artila vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtempłari aduersario animꝰ augesceroe. Hanc ꝯsulib romani usis̃ milites
unde õe russatiuocabant᷑. Solebant oe pridie quã dimicandũ eõe ante pͥnçipia
ꝓponi q̃i ad monicio et indiciũ future pugne. Laculata ẽ que lacus qͣdratos qͦsdã¬
c̃ pictura ht intextos. aut additos aci. Iacinctina uestis ẽ aereo colore resplen¬
lam uocant. Bombicina ebombice uermiculo qui longissima ex se fila gn̾̃at.
quoꝵ terturi bombicinũ dr̃ conficit᷑q mnĩsula coo. Apocolinia. Serica aserico
lino fit. Lmostema uestis ẽ ex lana linoq ꝯtexta et dicta linostema qr ĩstani¬
Segnitati ⁊onis quibdã et qͣi precisam̃nis ornata. Nam et particenlas ciuuscq
materie abscisas p̃segminas uocant. Ieuidensis qđ iaro filo sit leuitq densata.
Pauitensis ꝯtiaria louidensi dicta qđ grauit᷑ pressa atq calcata sit.Citro sa qi ocris¬

Expanded text:
contemplanti adversario animus augesceret. Hanc sub consulibus Romani usi sunt milites; contemplanti adversario animus augesceret. Hanc sub consulibus Romani usi sunt milites; unde etiam russati vocabantur. Solebat etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonihabet, cum pictura intextos, aut additos acu. Hyacinthina vestis aereo colore resplenlendens. Bombicina est a bombice vermiculo, qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombicinum dicitur, conficiturque in insula Choo Apocalania. Serica a serico lino fit. 17. Linostema vestis est ex lana linoque contexta. Et dicta linostema, quia in stamiSegmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi concris
Abbreviated transcription (Latin):
de usq hodie tenent. Hec et campestria muncupant᷑: ꝓeo d eidẽ uiuenes qͥ
nudi exercent᷑ in campo pudenda oꝑiunt. Tunica uestis antiqͥssima appel¬
lata q̃ in motu incedẽtis sonũ fac. Tonus em̃ sonꝰ ẽ. Primũ aũt fuere pelli¬
cie tunice quib pꝰ off̾ensã et eiectõnẽ de paradiso adam et eua indutis. Tala¬
ris tumica dicta eođ talos usq descendat et ad pedes defluat sic̃ pectoralis. qr
apudantiqͦs breuis erat ut tantũ pectꝰ oꝑir&. licet nũc ꝓfusior ẽ. Manidea
timica ẽ. manicata. eo hẽar manicas. quã chiro dictã greci uocant. Dalmatica
uestis primũ in dalma ꝓuncia grecie texta ẽ. tunica sac̾dotalis candida ẽ claiuis
ex purpura. Russata quã greci feniciã uocant nos coccinã reꝑtã a lacedemoniiᷤᷤ
adcelandũ colos. similitudine sanguinis qͦtiens quis ĩ acie uulneraret᷑. ne

Expanded text:
dae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem iuvenes, qui dae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem iuvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tonica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit; tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliciae tunicae, quibus post offensam et eiectionem de Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad talos usque descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod vestis primum in Dalmatia provincia Grecie texta est, tunica sacerdotalis candida, cuex purpura. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccinam, repertam a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem quotiens quis in acie vulneraretur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
batur. petalũ aurea lamina in fronte pontificis que nom̃ dei tetragramatoꝵ
ħebraicis luteris hẽbat scriptum. Gradin siue feminalia. idẽ brache linee usq
ad gemia ꝑtingentes quib uerecunda sacerdoris uelabant᷑. De nominib uesti
dictũ eo qͣ tegat mẽbra. sic̃ tegum̃ tectaqͥ tegunt corp̃ra. Uestim̃tũ uͦẽ qđ
ꝯsuenido sinonis auctoꝵ ꝯfundit. Indumentũ q intus ad corpꝰ indiitꝰ q̃ͣsi
intumentũ eis amictꝰ. Discernit᷑ aũt uestitꝰ acultu. qm̃ lauciꝰ intelligitur
culiꝰ. Item culto ab hĩtu. Nam hĩtꝰ ad naturã ꝑtinoe. cultꝯ ad homines.
Pleraq aũt uestiũ. aut tp̃re quo marime ĩ usus s̃ appellant᷑. aut a locis ubi uł
primũ ꝯfecte ut maxime uendidant᷑. aut a gen̾e coloris. aut a nomine reꝑtoꝵ.
nẽ erubescentes pudenda uelarũt. Cuius usũ quedã barbare gẽtes dũ sint mi¬

Expanded text:
batur. 7. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Dei Tetragrammaton batur. 7. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Dei Tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. 8. Badim, sive feminalia, id est, bracae lineae usque ad genua pertingentes, quibus verecunda sacerdotis velabantur. CAPUT XXII. De dictum eo quod tegat membra, sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero esconsuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intelligitur cultus. Item cultus ab habitu. Nam habitus ad naturam pertinet; cultus ad homines. Pleraeque autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur: aut a locis, ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur: aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. nem erubescentes pudenda velarunt. Cuius usum quaedam barbarae gentes, dum sint nu
Abbreviated transcription (Latin):
cro sunt ĩ lege gen̾a sicerdotaliũ uestim̃toꝵ. Noderis ẽ sacerdotał ueste s
linea corpori adstricti. et usq ad pedes descendens. unde et nuncupata. ꝙͣ uul¬
go camisiã uocant. Abanech cingulũ sacerdotale rotundũ polimita arte ex coc¬
co. purpura. iacinctoq ꝯtextũ. ita uł flores atq gẽme in ea ẽẽ uident᷑ distinc¬
te. silleũ ẽ ex bisso rotundũ. qͣi sꝑa media cap̃ tegens sacerdorale et ĩ occipicio¬
uitta ꝯstrictũ. hoc greci et nr̃i tiarã uł galeriã uocant. Alachil q ẽ rumca tala¬
ris tota iacinctina. hñs ad pedes septuaginta duo tintinabula totidẽq int̾mir
mero lapides duos sinaragdos auro ꝯchusos in quib sculptaerant nomia
patriarcharũ. Logicum đ latine dr̃ rationale. pannꝰ dupplex auro. et qͣtuor
terris colorib. hñs magnitudinẽ palmi ꝑ quadrũ. cui intexti erant duo
decĩ preciosi lapides. Huic pannꝰ suꝑ humerali cont᷑ͣ pecto pontificis ad necte¬

Expanded text:
cto sunt in lege genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Abanet cingulum sacerdotale rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, iacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, capvitta constrictum, hoc Greci et nostri tyaram vel galeram vocant. Machil quod est tunica talaris, tota hyacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintimero lapides duos smaragdinos, auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. 6. Logion, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro, et quatuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant XII pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis annecte
Abbreviated transcription (Latin):
INEs UaM qͣndam gentiles multis ĩgeniis p̾dicant. Hanc em̃ pͥmã
lanificii usũ monstrasse. hanc &ẽ telani ordinasse et colorasse lanas ꝑhi¬
bent. Oliue qͦ hanc dicũt̾ inuentricẽ. et fabrice. multarũq arciũ reꝑtricẽ ideoq
illi uulgo opifices supplicant. s& hoc poetice fingitur. Nõ eni minerua istarũ
arciũ princeps ẽ. Soc q sapiencia ĩ capite eẽ dr̃ hominis. et minerua de capite io¬
uis fingit᷑ nata: hoc ẽ ingeniũ. Ideoq sensꝯ sapientis qͥ ĩuenit oĩa ĩ capite ẽ. Ideo

Expanded text:
Minervam quandam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque hanc dicunt inventricem et fabricae, multarumque artium repertricem, ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed hoc poetice fingitur; non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Iovis nata fingitur, hoc est ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in ca
Abbreviated transcription (Latin):
ditate qi columna. fũsũ q ꝑ ipsũ fundatꝰ qđ netũ ẽ. Alibrũ q in eolibrent᷑ fila.
idẽ soluant᷑. Calathũ leue gestam̃. ex ligno uł canna aue ex uinco factũ. ĩquo
uel pensa ponint᷑ ut legunt᷑: Cala em̃i grees ligniĩ. Aquo diriuatiũ eulatuci
Sensũ mulierĩ a pendendo dictũ unde pensa c ĩ pensa letũ fild el ienlontꝰ¬
q ex pilr animasut sunit. ut qr lanificiũ filis teninb constat in modũ pilonii
ioequasi filoꝵ chatara quasi metaxa. a circuitu scilico filoꝵ. Itauenietacine¬
sunt quib stamina ligant᷑ qĩ ligna. Ordiri ẽ terere. De ornanieati si ceꝵ ci

Expanded text:
ditate quasi columna. Fusus, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alabrum, quod in eo librentur fila, ditate quasi columna. Fusus, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alabrum, quod in eo librentur fila, id est volvantur. Calatum, leve gestamen ex ligno vel canna, aut ex iunco factum, in quo vel pensPensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circsunt quibus stamina ligantur, quasi ligia. Ordire est . . . Texere est . . .
Abbreviated transcription (Latin):
aũt̾ maris sunt que erxeũcise ferro licrimas purpurei coloris emittũr. Hiscollectiᷤ
color purpureꝰ temꝑat᷑. et ostrũ inde appellatũ dicũt qd ex teste humore elicit᷑. Pur¬
pure ap̃latinos apuritate lucis uocite. Apud g̾cos. aũt porphira dr̃ cũ aspiratõne. ap̃¬
nos purpura sine aspiratõne. Ferrugo color ẽ purpure sub igre que fit ĩ hispa¬
ẽ enĩ mediꝰ color int̾ igrũ et albũ. ab albo diriuatũ. Iuteus color rubicundꝰ. qđ ẽ
croceꝰ Nam crocus lutei coloris ẽ. ut Croceo mutauiz uellera luto. Menũ. Mastici
Anĩ. blateũ.blabum. Mesticiũ. osciũ. quia ex usto ẽ. Fiz em̃ expendenti fuligine
tectoꝵ egesta assiduus ignib. Unde et color eiusdẽ tincture flãmeus ẽ. De instrum̃
Insubuli. qr infr̾a et supras̃. uel q insubulant᷑. Radis dicti quia radendo fiunt.¬
Pectines qd plexa fila reddant et impͥmant. Colum ꝗd sit ĩ longitudine et rotun¬

Expanded text:
unt maris, que circumcisa ferro, lachrymas purpurei coloris emittunt. His collectis color purpureus temperatur: et ostrum exinde appellatum dicunt, quod ex teste humore elicitur. Purpura anos purpura sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispaer nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum. Luteus color rubicundus, quod est croceus. Nam crocum lutei coloris est, ut Virg. Ecl. 4, 44: Croceo mutavit vellera luto. Menum quod sihabeat. Blatteum. Blavum. Mesticium. Osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et color eiusdem tincturae flammeus est. De instrumInsubuli, quia infra et supra sunt, vel qPectines, quod pexa fila reddant et imprimant. Colum, quod fit in longitudine et rotun
Abbreviated transcription (Latin):
unde et appellat᷑. Dextras cõmunesẽẽ uiroꝵ ac feminarũ. qr utriusq sexꝰ dextre
et quondã uulgo uirile dicebant᷑. Ab intellectu eñ circuli armilla nõ discrepar
culo rotundꝰ fit. fibule s̃ quib pectꝰ feminarũ ornat᷑. uł palliũ tenet᷑ a uiris in
bumeris. seu cingłm ĩ lumbis. Lunule s̃ oram̃ta mulierũ ĩ lune similitudine bul¬
lule auree depẽdentes. Speculas̃ in quib femine uultꝰ suos intuent᷑. Dictũ aũt

Expanded text:
unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque dextre unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque dextre et quondam vulgo virile dicebantur. Ab intellectu circuli armilla non discrepat, culus rotundus fit. Fibule sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, ceu singulum in lumbis. Lunule sunt ornamenta mulierum in similitudine bullule auree dependentes. Specula sunt quibus femine vul
Abbreviated transcription (Latin):
rũ usus ĩ grecia puelle utraq aure pueri tantũ dextra gerebant. Torques s̃ circłi
aurei a collo ad pecto usq pendẽtes. Torques aũt et bulle a uiris gerunt᷑ feminis uͦ
monilia et catellae. Dicte aũt torques qd sunt torre et bulle. ꝙ similes sinz rotũdita¬
te bullis. que ĩ aqͣ uento ĩflantur. Mlunile ornam̃tũ ex gẽmis ẽ ꝙ sol& ex femina¬
rolis quibdã aureis gẽmisq uariis ĩ modũ facture spentis. Non nulli hoc et sog
et parinila cunis. Plerũq aũt et ꝑ munile omĩa ornam̃ta matronarũ significint᷑.
quicqͥd illis illis mimere datur. murene uulgo uocant᷑ qd scilicoe auri metallo
ĩ uirgulis lentescente. quedã ordinis flexuosi cathena otexit᷑. in similitudine
murene spentis. que ad collũ ornandũ aptat᷑. hec int̾dũ auri atq argenti intexi¬

Expanded text:
rum usus in Grecia puelle utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. Torques sunt circuli rum usus in Grecia puelle utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei, a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. Nonnulli hoc et segmtis dormisset parvola cunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texi
Abbreviated transcription (Latin):
nimibs uocoit: Iicre: et unmb sit densitis mibis. Capitulũ q uulgo capitulate diẽ
leũ uiroꝵ ẽ. mitreau̾r feminarũ. Redimcula aũt sunz quib nutra alligat᷑. Pille¬
ũ aũt ut prediximꝰ a pelle erat. Nam mitra ex lana ẽ. figula mitra uirginalis capi¬
tisẽ. Uitte sunt que in erinib innectunt᷑ quib fluentes religant᷑ capilli et iutte
dicte qd uinciu̾t. Tenia au̾t ẽ unttarũ extremitas dependẽs diu̾soꝵ coloꝵ. Itemuit¬
ta ẽ qua corona uincit᷑. Tenia uͦ extrema pars utre que dependit corone. Reticulũ¬
ẽ qͣ colligit comas dictũ ab eo d retinet crines ne effudant᷑. Discriminalia capitis
mulierũ sunt uocata. ex eo qd cap̃ auro discernant. nã discriminare diuidẽ dr̃. Aricie
nis ornandoꝵ criniũ cõpago retinet᷑ ne laxius fluant. et sparsi dissipentꝰ capilli.¬
In aures ab auriũ foraminib mincupare quib p̾ciosoꝵ grana lapidũ depẽdent᷑. Ha¬

Expanded text:
nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. leum virorum est, mitrae autem feminarum. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pilleum autem, ut praediximus, a pelle erat: nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars est quod colligit comas, dictum ab eo, quod retinet crines, ne effundatur. Discrmulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Annis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipentInaures ab aurium foraminibus nuncupate, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
nons signñ. que ideo ĩ capite tegũ ponit᷑ ad signiticindos cirenfusoar moibe ppos
piti uncine fasciolis ĩstituerit᷑. iocirco olim linei ac lanei generis fuisse bes enit¬
Nacdonib gentibiũ nom̃ corone hac ex causa uocatũ. eo  inicio cireũ aras eurre¬
ret᷑ att ad imaginẽ curuito. uł con. et fo̾miatã et nominatã coronder. uꝑarore
romani et reges quidã gentiliũ aureis coronis utunt᷑. Perse: tiarisger. so&e mee
rectas satrape ĩcuruas. Reꝑtas aũt tiata a semirinde assirioꝵ regara. Sa genuis
oram̃ti ex inde usq hodie gens ip̃a retinoe. Atenenses eni cielalas anorns¬
gerebate parti inceruice ũ milli infronte. Non en eadẽ suntit sigpauortaũ
regiloꝵ. Gentisiũ tiates ĩ fulas apices. pillea siue galeria arebant panto aepede

Expanded text:
apite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, pita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuie hac ex causa vocatum, eo quod in initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori est formata et nominata corona. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coronis utuntur: Persae tiaras gerunt, sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta est autem tiara a Semiramide Assyriorum regina: quod genus ornamenti exinde usqgerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est
Abbreviated transcription (Latin):
candida scripsit. Cintꝰ gabinus ẽ cũ ita imponitꝰ toga ut toge lacinia que p
secꝰ reicit᷑ id trabitꝰ ad pectꝰ. ut ita exutroq latere et humeris picrure penaeant
ut sacerdotes gentilui faciebãt. aut cingebantꝰ pretores. T̃ rabea erat speries toge
ex purpura et cocco. qua oꝑti romanoꝵ reges inicio precedebãt. Hanc primã to¬
mulꝰ adinuenisse ꝑhibet᷑ ad discretionẽ regũ habitꝰ. Trabea aũt dicta q ĩ maio¬
re gła hominẽ trans bearoe. hoc ẽ ultra et in posterũ ampliore dignitate hono¬
ris beatũ fac̾&: paludam̃tũ erat insigne palliũ imꝑatoꝵ cocco purpuraq et aui

Expanded text:
Candida' scripsit. Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post Candida' scripsit. Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. Paludamentum erat insigne pallium inperatorum cocco purpuraque et aur
Abbreviated transcription (Latin):
qr pnꝰ suꝑ induũta pellicia ueteres atebant᷑. qĩ pellea siue apella ꝑcliriuatio¬
nẽ. Clamis ẽ que ex una parte induit᷑. neq ꝯsuitur. soc fibula int̾renat᷑. Hinc
et grece nom̃ accep̃. Toga dicta quelam̃to sui corpꝰ regat̾ atq oꝑiat. Est aũt pal¬
lũ purũ. forma rotunda et fusiore. et q̃i muindante simii. et sb̾dextro ueni¬
ens supra humerũ sinistrũ ponitur. Cuiꝰ similitudinẽ in oꝑim̃tis simulacro¬
rũ ut picrurarũ aspicimꝰ. easq statuas togatas uocatas. Toga aũt romam ĩ pace¬
utebant᷑. Belli aũt tp̃re paludam̃tis. Mensura toge iuste sex ulnas hr̃. ĩoga
palmata dicebat᷑ quã merebant᷑ hi qui reportabãt de hostib palmas. ip̃a
uocabatur et toga picta eoq uictorias c̃ palmis intextas hab̾oo. T̃oga candida¬
candidior insignioꝵq eẽt. Cicero in oiatione quã habuit contra cõpetu aes ĩ toga

Expanded text:
prius super indumenta pellicia veteres utebantur, quasi pellea; sive a palla per derivatioprius super indumenta pellicia veteres utebantur, quasi pellea; sive a palla per derivationem. Chlamys est qui ex una parte induitur, neque consuitur, sed fibula infrenatur. Hinc et Graece nomen accepit. Toga dicta quod velamento sui corpus tegat atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda et fusiore, et quasi inundante sinu, et sub dextro veniens supra humerum sinistrum ponitur, cuius similitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus; easqutebantur, belli autem tempore paludamentis: mensura togae justa, si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur, quam merebantur hi, qui reportabant de hostibus palmas. Ipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias ccandidior insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga
Abbreviated transcription (Latin):
Coe scorpere aliq̃ sibi ꝓpria quasi in signia uendicant. ut uidemꝰ cirei germanoꝵ
Sranoser cimiabia gothoꝵ. stigmata britonũ. Circũcidũt qͦ uidei p̃pucia. ꝑtẽ¬
aunt arabes aures. flauent capitib intextis gete. Nitent albani albentib crini¬
br o auros hr retra nor corpoꝵ. Gallos candida cutis. Sine equis mertes exis¬
et expsso natiui graminis suceꝯ indudit. ut has ad sui specim̃ cicatrices ferat pic¬
tis artub maculosa nobilitas. Hab& et serꝰ institutã speciẽ habito ut ĩ uiris
tonsi capilli. inmulierib redundancia criniũ. q maxime uͥginib ĩsigne ẽ qͣrũ
et omatt ip̃e ꝓprie sic ẽ ut cõmulatꝰ inuerticẽ ip̃m capitis abitu eriniũ ꝯtegat.
ilium quo ministrantiũ scapule ꝯteginit᷑. ut dum de pallus.
ministraut ex pediti diseuriat. plautus. Si qd facturꝰ es ad pende ĩ humens

Expanded text:
sed in corpore, aliqua sibi propria quasi insignia vendicant: ut videmus cirros Germanorum, sed in corpore, aliqua sibi propria quasi insignia vendicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnabar Gothorum, stigmata Britonum. Circuncidunt quoque Iudei preputia. Pertundunt Arabes aures. Flavent intextis capitibus Gethe. Nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum. Gallos candida cutis. Sine equis inertes exet expressos nativi graminis succos includit, ut has ad sui speciem cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. Habet et sexus institutam speciem habitus; ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium, quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut cumulalium, quo ministrantium scapule teguntur, ut, dum ministrant, expediti discurrant. Plautus ‘si quid facturus es, appende in humeris
Abbreviated transcription (Latin):
baras suas suspender Apud quosdã aũt sarabare quedã capitũ tegmina num¬
cupansti qualit indemꝰ in cipitib magoꝵ pieta. limie. saga quadia et mollia sũr.
uxquis⁊ poliuttidemna cooꝑtaic̃ restrino gallia. Renones sunt uelamina hume¬
roquitb pectas usq ad uimbilicũ. aq intortis uillis ad eo hisꝑida ut imbiẽ res¬
puant. popros quosimilgo nõcint. eoqͣ longitudo uilloꝵ quasi reptar. De quib
bilurtius. Germami intectũ renonib corpꝰ regũt. dictiaũt renonesarheno ger¬
miis tsumine. ubil is freq̃nt᷑ utunt᷑. alastrisa uestis sardaniea expelliculis fera¬
made uicero ꝓ scauro: quẽ purpura regalis ñ cõmonie. eñ sardoꝵ ĩ astruci
⁊ er crurilia. mentiscap̃ tiara regnit̾. eininent ĩ picib fastignatis. Alami horrẽ :
et maletecti e latratorib linguis. Scoti sagati s̃. Alamanni linteati. Inli gẽma¬
et mae sericati. Seres fasecrati. Arimeni. Nõ nulle &e̾ gentes ñ solum ĩuestib

Expanded text:
arabara quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capite magorum picta. 3. Lenae, saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautus: Lena cooperta est textrina Gallia. 4. Rhenones sunt velamina humerorum et pectoris usque 454 ad umbilicum, atque intortis villis adeo hispida, ut imbres respuant, quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum, quasi reptat. De quibus Sallustius: Germani intectum rhenonibus corpus tegunt. Dicti autem rhenones a Rheno Germaniae flumine, ubi iis frequenter utuntur 5. Mastruca, vestis Sarda ex pelliculis ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca a et crura lineamentis, caput tyara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Allani, horrent et male tecti latratoribus linguis Scoti. Sagati sunt Alemanni: lintheati Indi: gemmati Perse: sericati Seres, pharetrati Armeni. Nonnulle autem gentes non solum in vestibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Coccũ greci. Nos rubrũ seu uermiculũ dicimꝰ. Est eñi uermiculꝰ uestium. uiiii.¬
ex siluestrib frondib. Conciliũ dictũ eoqd ex ꝯchilis marinis color eiꝰ colligit᷑. Idẽ

Expanded text:
Κόκκον Graeci, nos rubrum, seu vermiculum dicimus. Est enim vermiculus Κόκκον Graeci, nos rubrum, seu vermiculum dicimus. Est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. 2. Conchylium di
Abbreviated transcription (Latin):
tnis. Cilicia arabes mincupant uelanita. pilĩ caprarũ contexta. e quib sibi
Ina alamiando id ẽ a uellendo dicta. hiuc & uellꝰ dictũ. q priꝰ lane uellerent᷑.
qui ĩ nauib eã cõponunt. Tomentũ appellatũ q̃ aut ĩ filio aut ĩ tela tumeat.
nͨ subtilitatẽ heat. Cannabũ a similitudine canne uocatũ siue̾ ethimologia. Nã
illi cannabũ cannabin uocant. Bissum genꝰ ẽ quoddã lini nimiũ candidi ⁊ mol¬
lissimi. qđ greci papatent uocant̾. fibrinũ lana ẽ animaliũ que fibros uocant. ip¬
sos et castores existimant. quos dũ uenatores secunt᷑ ip̃i sibi testiculosadimunt.
Aranea uocata eo ꝗ aeris ĩ fusione ĩ frondib nutriunt᷑. Sericũ dictũq id seres
primimiser̃. Uermiculi eñi ibi nasci ꝑhibent᷑ a quib hec cireũ arbores fila du¬
cuntꝰ. uerines aũt ip̃i grece bõbices nõiant᷑ꝰ. Placiũ ẽ stupa. et qĩ crassedo serici. ⁊ ẽg̾cũ nom̃.

Expanded text:
10. Cilicia Arabes nuncupant, velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi Lana a laniendo, id est, vellendo dicta. Hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, qui in vallibus eam componunt. Tomentum appellatum, quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similigia. Nam illi cannabum κάναβιν vocant. 4. Byssum, genus est quoddam lini 506 nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papatem vocant. Fibrinum lana est animalium, quae fibros vocant, ipsos et castores existimant, quos dum venatores 465 sequuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocata, eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. 5. Sericum dictum, quia id Seres primi miserunt. Vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur. Vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stupa, et quasi crassedo serici, et est Graecum n
Abbreviated transcription (Latin):
ex chistillatõne tabularũ ĩnata cerusa inuenit᷑. qd ablatũ et arefactũ terit᷑. atq iterũ
accto admixto. ĩ pastellis diuidit᷑. & in sole siccat᷑. Hac obsuantia si laminas aereas
sarm̃tis suꝑpones eruginem creant calcantum. De instrumentis edificiorum
N S tructurã aũt parietũ ad normã formã fieri et ad ꝑpendiculũ rñde oporide.
Normadicti recto uocabulo ertri quĩ nichil rectũ fieri p̾. Componit᷑ aũt ex
trib regulis ita ut due sint binũ pede̾. Tercia hert pedeset unciai dece igois
equali crassi tuame politis extreniis cacuminib sibi umagi quit scemĩt irigori

Expanded text:
ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum. De instrumentis aedificiorum . Instructura autem parietum ad normam fieri et ad perpendiculum respoNorma dicta est greco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut due sint binorum pedum: tertia habeat duos pedes, uncias decem, quas equali crassitudine politas, extremis cacu minibus sibi iungit, ut schemam trigoni
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ẽ. nuillũ negociũ preuenit. Nam si glebã silicis bene igne excoquas. et aceto
acer imo suꝑfusã extinguas. madefacta spongia colorẽ purpureũ reddoe
Oume aũt atram̃tũ sole ꝑficit᷑. Om̃s colores calcis admixtõne corrũpuni
Mlelinũ dictũ qd eius metilli ferax sit. una ex cicladib ĩsula melos nomine. Est enĩ
caudidũ nec utunt᷑ eo pictores pp̃ nimiã pinguedinẽ. Anulare d uocant candidũ
ẽ. quo muliebres picture luminant᷑. fir et ipsũ excreta admixtꝰ uitreis gẽmis. Ce
rusa fiz hoc modo. Inuase eñi aceto acerrimo impleto sarm̃ta aminea ĩ eosdẽ uas¬
culo collocabis. ac suꝑ sarm̃ta tabulas plũbi tenuissimas pones deinde uas diligẽ¬
tissime claudis in linesq ne aliqͥd spiraminis erear. Post dies aũt .xxx. uas aꝑitur

Expanded text:
cessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto cessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddeOmne autem atramentum sole perficitur. 20. Omnes colores calcis admistione corrumpuntur. 21. Melinum dictum, quod ejus metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eo pictores propter nimiam pinguedinem. 22. Annulare, quod vocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur,
Abbreviated transcription (Latin):
turã purpure ceruleiq mirabilẽ reddens. Est alterũ genꝰ in purpurariis offici¬
nis spuma in ereis corrinis ĩnatans quã refectores detrabentes ficcant. Atramtũ
dictũ d sit arrũ. cuiꝰ species et picture et cotidi.mo usui necessaria ẽ. Iste int̾fac¬
ticios ẽ. fiz eñi et fuligine plurib modis. suꝑ ardentes tedas resina adiecta. licꝰ¬
culo edificato qͥ fumũ retineat. huic pictores c̃ aqua admiscent gluten. ut illus
triti ĩ ducendis parietib atram̃ti speciẽ reddũt. Sunt et qui uini fẽeẽ̾ fecẽ sic¬
citã excoquunt ad firmantq si ex bono fex fuerit indici speciẽ idatram̃tũ pre¬
bere. Soe et sarm̃tũ uue nigre uino optimo tinctũ. postea quã siccitate arue¬
rint. si exuras et ꝯteras adiecto glutino intorẽ indici reddet. ustaq plurima ne¬

Expanded text:
turam purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officituram purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. 17. Atramentum dictum, quod sit atrum, cujus species et picturae, et quotidiano usui necessaria est, istud inter factitios est. Fit enim, et fuligine plurimis modis super ardentes taedas resina adjecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscent gluten, ut illusttriti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, affirmentque, si ex bono vino faex fuerit, indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae, vino optimo tinctum, posteaquam siccitate aruerit, si exuras, et
Abbreviated transcription (Latin):
quo miscet᷑ aureꝰ color. uis earii ut scandarace soe acrior. Oera et ipsa ĩ insula
rubri maris coparon gignit᷑. ubi et scindarici. Fit qͦ et ocra exusta rubrici in
ollis nouis. luto circũlitis. q̃ qͣnto magis ũt cnmino arserit. tanto mollior fit.
ueuenetũ ceruleũ tẽꝑare primũ alexandria reꝑit in italia ex arene puluere
et intriflore idem faciũt. Soe ciprũ in fornace adustũ huic ꝑmuxtõni
istoꝵ similitudo erit. Purpurissũ ex creta argentiria c̃ purpuris parit̾ tingi¬
tꝰ. bib&q eũ colorẽ celeriꝰ lanis. precipuũ ẽ tam̃ aliud qđ adhuc ĩuase rudib
medicantis in ebriatũ ꝓximũ ẽ. Egesto eo. acddita creta. ĩ usu idem. et quociens
id factũ ẽ. eleuat᷑ bonitas p̾ciosissime purpure.¬
Indicũ mĩdicis inuenitꝰ calamis spuma adherente limo. Est aũt coloris cianeimir¬

Expanded text:
ae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula ae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurIndicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, mis