comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Omne itaq p̃ciosum iuidit ocłs ei
Insenptura sacra uidere di aliqͣndo
eligere ponitur: sic̃ in eugłio scrip¬
tum ẽ. Cũ eẽs subficu. uidte: idest
positum te subumbra legis elegi.
Nidit gͦ p̃ciosum: qͥa humilia elegit.
Infirma enĩ mundi elegit ds̃: ut
funderet fortia. Nidit gͦ p̃ciosum:
cum humanã animã de se abiecta
sapientẽ. gr̃ẽ suȩ illustratione respe¬
xit. Dequa uidelicet anima: ꝑpro

Expanded text:
Omne itaque pretiosum vidit oculus ejus. In Scriptura sacra videre Dei, aliquando pro eligere ponitur, sicut in Evangelio scriptum est: Cum esses sub ficu, vidi te ; id est, positum te sub umbra legis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sapientem gratiae suae illustratione respexit. De qua videlicet anima per
Abbreviated transcription (Latin):
nore tenebant legẽ: s legis ꝑsequebã¬
tur auctorem. Terra gͦ. dequa oriebat᷑
panis: in loco suo.igne subuersa est.
qͥa iudea insemetipsa. et priꝰ habuit
legẽ quȩ reficeret: et pꝰ inuidiã quȩ
concremaret. Decur adhuc descrip¬
tione subiungitur. Locus saphyri.

Expanded text:
In ore tenebant legem, sed legis persequebanIn ore tenebant legem, sed legis persequebantur auctorem. Terra ergo de qua oriebatur panis, in loco suo igne subversa est, quia Judaea in semetipsa et prius habuit legem quae reficeret, et post invidiam quae concremaret. De cujus adhuc descriptione subjungitur: CAPUT XXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerat: quȩ legis uerba ꝓferebat.
Quã uidelicet legẽ. quia intelligere iã
rȩꝓbi atq explanare ñ poterant: ꝓ¬
pha ieremias in lamentis deplorat.
dicens. Paruuli petierunt panẽ. et
in locosuo. igne subuersa ẽ: qͥa fideli¬
um signa conspiciens. inuidiȩ se face
concremauit. Quia enĩ sepe inuidia
de suꝑbia nasci solet: inloco suo igne
piit quȩ. iccurco arsit inuida. quia
supbiã ñreliquit. Terra gͥ quȩ prius
panem habuit: post. igne subuersa ẽ:
qm̃ sẏnagoga. quȩ mandata di ꝑlegẽ
ꝓtulit: nascentem ȩccł̃iam ꝑsequens.
inuidiȩ se igne consumpsit. An non
emulationis suȩ facib ardebat. cũ¬
signa redemptoris nr̃i conspiciens.
ꝑ quosdã suos dicet: qͥd facimꝰ. qͥa hic
homo multa signa fac̃ uel certe. uide¬
tis qͥa nich ꝓficumꝰ. ecce tot̾ mundus
post eũ uadit: Uidebant. unde con¬
uerti debuerant: atq exinde puer¬
siores fiebant. Querebant extinguere:
quẽ cernebant mortuos uiuificare.

Expanded text:
ba proferebat. Quam videlicet legem, quia intelligere jam reprobi atque explanare non poterant, propheta Jeremias in lamentis deplorat, dicens: Parvuli petierunt panem, et in loco suo igne subversa est, quia fidelium signa conspiciens, invidiae se face concremavit. Quia enim semper invidia de superbia nasci solet, in loco suo igne periit, quae idcirco arsit invidia, quia superbiam non reliquit. Terra ergo quae prius panem habuit, post igne subversa est, quoniam synagoga, quae 579 mandata Dei per legem protulit, nascentem Ecclesiam persequens, invidiae se igne consumpsit. An non aemulationis suae facibus ardebat, cum Redemptoris nostri signa conspiciens, per quosdam gna facit? vel certe: Videtis quia nihil proficimus, ecce totus mundus post eum vadit . Videbant unde converti debuerant, atque exinde perversiores fiebant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare.
Abbreviated transcription (Latin):
ieatum culpe sequentis: p̃coniũ gle
p̃cedentis. Nã uniꝰ cuiꝰq casus. tanto
maioris ẽ. criminis: qͣnto priusqͣm
cadet maioris potuit eẽ iuirciitis. Di¬
catur gͦ iudea. dicat᷑ qͥd fuerit: & p̃ce¬
dentium magnitudo iuititũ c̃scat
ad cumulum sequentiũ delictorum.
Locus saphyri. lapides eius: & glebȩ
illir aurũ. Quid emĩ hoc loco ꝑlapi¬
des: nͥ scõrum ac fortiũ m̃tes accipi¬
mus: Inscnptura & enĩ sacra. ali¬
quando lapides inmalo: aliqͣndo
uͦ in bono. accipi solent. Nã cũ lapi.
pinsensibilitate ponit᷑: dura ꝑlapi¬
des.corda signantur. Unde et per
istis. suscitare filios abrahȩ. Qurui¬
delicet nomine lapidũ corda gen¬
tilium designat: dura tunc atq ĩ¬
sensibilia. ꝑ infidelitatem. Et ꝑ pro¬
pħam dñs pollicet᷑: dicens. Auferã
cor lapideũ de carne ur̃a: & dabo

Expanded text:
conium gloriae praecedentis. Nam uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto priusquam caderet majoris potuit esse virtutis. Dicatur ergo Judaea, dicatur quid fuerit, et praecedentium magnitudo virtutum crescat ad cumulum sequentium delictorum. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. Quid enim hoc loco per lapides, nisi sanctorum ac fortium mentes accipimus? . In Scriptura etenim sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono accipi solent. Nam cum lapis pro insensibilitate ponitur, dura per lapides corda signantur. Unde et per istis suscitare filios Abrahae . Qui videlicet nomine lapidum corda gentilium designat, dura tunc atque insensibilia per infidelitatem. Et per prophetam Dominus pollicetur, dicens: Auferam cor lapideum de ca
Abbreviated transcription (Latin):
bra mortis. aꝑegrinante scõꝵ popło
diuidunt᷑ ñ hi qͦs pes egentis homi¬
omnino obliti sunt. dũ p̃dicationis
semina. ad solã fructificationẽ gen¬
tium transtulerunt: Quos rectȩ qͦ ⁊
inuios uocatᷤ qͥa dũ infidelitate sua
obdiuati sunt: uerbis uite. ad cor uiã
p̾bere. noluerunt.S iudea hec quȩ
sic obduruit: uł qualis dudũ fuerit.
uł qͥd post ꝑtulerit: audiamꝰ. Sequit᷑¬

Expanded text:
bra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis homiomnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium transtulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, quia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audiamus. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdunt: ita ut plerũq uideat᷑ qͥa
illatȩ iam iniuriȩ satisfactionem
soluunt: cũ post contumelias do¬
na largiuntur. Nec magni ẽ oꝑis.
qđ postulata tribuunt: quia ipso
dationis suȩ munere. uix eundẽ
excessum sermonis tegunt. Quib:
bene ꝑȩccłiasticum librum dicit᷑
Omni dato: non des tristiciã u̾bi
mali. ftrursum. Ecce uerbũ suꝑ
datũ bonum: &utraq cũ homine
iustificato. Uidelicet. ut datũ ex hi¬
bere debeat ꝑpietatem: & bonum
uerbũ tribui phumilitatẽ. At cont᷑̃.
alii egenos fr̃s ñstudent reb fulci¬
re cum possint: s blandis tantum
sermonib fouere. Quos uehem̃t
iacobi p̃dicatio scã rep̃hendit. ̃i¬
cens.Si autem frater aut soror
nudi sunt. & indigent uic̾tu coti¬
diano dicat autem aliquis exuo¬
bis illis. ite inpace. calefatiamini.
& saturamini. ñ dederitis autẽ ulis
quȩ necessaria sunt corꝑi. qͥd ꝓdente

Expanded text:
perdunt; ita ut plerumque videatur quia perdunt; ita ut plerumque videatur quia illatae jam injuriae satisfactionem solvunt, cum post contumelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuunt, quia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt. Quibus bene per Ecclesiasticum librum dicitur: Omni dato non des tristitiam verbi mali . Et rursum: Ecce verbum super datum bonum, et utraque cum homine justificato , videlicet, ut datum exhiberi debeat per pietatem, et bonum verbum tribui per humilitatem. At contra, alii egenos fratres non student rebus fulcire cum possint, sed blandis tantum sermonibus fovere. Quos vehementer Jacobi praedicatio sancta reprehendit, dicens: Si autem frater aut soror nudi sunt, et indigent victu quotidiano, dicat autem aliquis ex vobis illis: Ite in pace, calefacimini et saturamini; non dederitis autem eis quae necess
Abbreviated transcription (Latin):
corporis: intus si dici liceat. crescit
ȩtas untutis. Sequit᷑. Si despexi xu.
pretereuntem. eo qđ ñ habuerit
in dumentum: & absq oꝑimento.
pauꝑem. Si non benedixerunt
mͥ iatera eius: & deuellerib ouiũ
mearum calefactus ẽ. Q pauꝑẽ¬
ñ despexit: iurtiidem humilitatis
exhibuit. Quod autem opuit. pie¬
tatis. Duȩ quippȩ istȩ uirtutes. ita sibi.¬
met ẽẽ conexȩ debent ut uicaria
semꝑ ope se fulciant: quatinꝰ nec
humilitas cum ueneratur ꝓximũ.
largitatis grãm deserat: nec pie¬
tas. cũ largitur: intumescat erga
indigentem. Itaq ꝓximi humili¬
catem. pietas fulciat: humilitas.
pietatẽ ut cum indigentẽ reb
tegere. nec ꝑsuꝑbiam negligas
uenerari.quem tegis.Nã sunt non¬
nulli. qͥ mox ut abegenis frĩb fue¬
rint necessaria postulat: pt do¬
na largitur::meis prius contume¬
liosa uerba iaculant᷑. Qui. et si rebz
ministerium pietatis ꝑficiunt:
uerbis camen. gr̃am humilitatis

Expanded text:
corporis, intus, si dici liceat, crescit corporis, intus, si dici liceat, crescit aetas virtutis. Sequipraetereuntem, quod non habuerit indumentum; et absque operimento pauperem. Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est. n despexit, virtutem humilitatis exhibuit, quod autem operuit, pietatis. Duae quippe istae virtutes ita sibimet esse connexae debent, ut vicaria semper opere fulciantur: quatenus nec humilitas cum veneratur proximum, largitatis gratiam deserat; nec pietas cum largitur, intumescat erga indulgentiam. Itaque proximi humilitatem pietas fulciat, humilitas pietatem, ut cum indigentem rebus tegere, nec per superbiam negligas venerari quem tegis. Nam sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, post dona largituri, in eis prius contumeliosa verba jaculantur. Qui etsi rebus ministerium pietatis perficiunt, verbis tamen gratiam humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sc̃s uir. ñ quolibet. s admandu¬
candum. sociũ pupillũ habuisse
se ꝑhibet. S tanta hȩc pietatis ui¬
scera. utrũ asemetipso habuerit. an
aconditoris sui gr̃ã sit consecuitus:
innotescat: Sequitur. Ouia abin .xiiii.¬
mecũ. Miseratio etenim & si ex fu¬
it arbitrii. ut cum ipso ꝓficeret: li¬
quet tamen. qͥa erꝰ arbitrii ñ fuit.
ut cũ ipso deutero exiret. Constat
gͦ. quia suȩ urtut nichil tribuit:
qui ꝓfecto testatur. qͥa hoc excon¬
ditionis munere accepit. Bonũ g̾
qđ aconditione habuisse se inti¬
mat᷑ liquet ꝓculdubio. qͥa adlau¬
dem conditoris narrat:indicans.
abipso se accepisse. ut pius esset a
quo accepit ut eẽt: quia si cut suo
oꝑe. utero conditus ñ fuit: ita nec
sua uirtute abutero pius fuit Sed
pensandũ nobis ẽ. qđ assent: creuit
mecum. Nonnulli enim quo ad
etatem crescunt: abinnocentia de¬
crescunt. flectis uͦ. cum foris ȩcas

Expanded text:
Unde sanctus vir non quemlibet, sed ad manduUnde sanctus vir non quemlibet, sed ad manducandum socium pupillum se habuisse perhibet. Sed tanta haec pietatis viscera utrum a semetipso habuerit, an conditoris sui gratia sit consecutus, innotescat. Sequitur: CAPUT XVIII.---Miseratio etenim etsi ejus fuerit arbitrii, ut cum ipso proficeret, liquet tamen quia ejus arbitrii non fuit ut cum ipso de utero exiret. Constat ergo quia suae virtuti nil tribuit, qui profecto testatur quia hoc ex conditionis munere accepit. Bonum igitur quod a conditione habuisse se intimat, liquet procul dubio quia ad laudem conditoris narrat, indicans ab ipso se accepisse ut pius esset, a quo accepit ut esset, quia sicut suo opere in utero conditus non fuit, ita nec sua virtute ab utero 692 pius fuit. Sed pensandum nobis est, quod asserit: Crevit mecum. Nonnulli enim quoad aetatem crescunt, ab innocentia decrescunt. Electis vero cum foris aetas
Abbreviated transcription (Latin):
EUnde subiungit U t si oculos inidus
expecłare feci. Petentẽ se uiduã. expec¬
tare noluit: ut ñsolum exmiinere. s
etiã exceleritate mimeris. bonoꝵ o
perum menta augeret. Unde alias
scriptum ẽ. Ne dicas amico tuo. ua¬
de & reuertere: & cras dabo tͥ: cũ sta¬
tm possis dare.S nonnulli solent
exterius multa largiri: comminis
autẽ uitȩ grãm repellentes habere
pauꝑes socios indomestica conuer¬
satione refugiũt. unde beatus iob.
ut nonsolum se insinuet extenꝰ mul¬
ta p̃buisse. sed apud se quosq inopeᷤ
etiam indomestica conu̾satione re-¬
cepisse: ꝓtinus adiungit. Si comẽ .xiii.¬
di buccellã meã solus: & ñ comedit
pupillus exea. Scilicet pietatis se
p̃uchcium face̾ estimans: si solus
comederet. qdđ dñs omnium cõmu¬
niter creasset. Quȩ ꝓfecto cõmunio
conu̾sationis ẽẽ cũ talib. intra do¬
mesticos parietes debet: exquibus
eterna ꝓficiant menta retributiomiͤ.

Expanded text:
Unde subjungit: Et oculos viduae Unde subjungit: Et oculos viduae expectare feci. Petentem se viduam exspectare noluit, ut non solum ex munere, sed etiam ex celeritate muneris, bonorum operum merita augeret. Unde alias scriptum est: Ne dicas amico tuo, vade et revertere, cras dabo tibi, cum statim possis dare . Sed nonnulli solent exterius multa largiri, communis autem vitae gratiam repellentes habere pauperes socios in domestica conversatione refugiunt. Unde beatus Job, ut non solum se insinuet exterius multa praebuisse, sed apud se quosque inopes etiam in domestica conversatione recepisse, protinus adjungit: CAPUT XVIIdi buccellam meam, et non comedit pupillus ex ea. - Rex scilicet pietati se praejudicium facere aestimans, si solus comederet quod Dominus omnium communiter creasset. Quae profecto communio conversationis esse cum talibus intra domesticos pariter debet, ex quibus aeternae proficiant merita retributionis.
Abbreviated transcription (Latin):
tutes oriuntur: sic̃ ꝑmoysen dicit᷑
gnis exarsit abira mea:. sardebit
usq adinferos deorsũ: comedet t̾rã.
& nascentias er. Ignis quippe terrã.
atq eius nascentias cõmedit: cũ libi¬
do carnẽ atq ꝑhanc omĩa beneacta
consumit. Nã quicqͥd ꝓdit exfruge
rectitudinis: hoc nimirũ concremat
flamina corruptionis. Dicat gͦ. Ignis
ẽ usq adꝑditionẽ deuorans: &om¬
nia eradieans genimina: qͥa si corni¬
ptionis malo ñresistitur: & illa pro¬
culdubio ꝑeunt. quȩ bona uideban¬
tur.S solent nonnullos adhumili¬
ds mundicia. etiã humilis fuit. S
sc̃s uir cũ alta uirtitum teneat.quã
de se humilia sentiat. repente aꝑit.
diciũ subire cũ seruo meo. & ancilla
mea:cum disceptarent aduersũ me
Qui em̃ iudicari cũ seruis ancillisq
ñrenuit liquido indicat qdđ eontra
nullum unquam ꝓximum apudse
tumidus fuit. Inter hȩc autem libz
intuer: uitã suã momnib quanta

Expanded text:
tutes oriuntur, sicut per Moysen dicitur: tutes oriuntur, sicut per Moysen dicitur: Ignis exarsit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum; comedet terram, et nascentia ejus . Ignis quippe terram atque ejus nascentia comedit, cum libido carnem, atque per hanc omnia bene acta consumit. Nam quidquid prodit ex fruge rectitudinis, hoc nimirum concremat flamma corruptionis. Dicat ergo: Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina, quia si corruptionis malo non resistitur, et illa procul dubio pereunt quae bona videbantur. Sed solent nonnullos ad humilitis munditia etiam humilis fuit. Sed sanctus vir cum alta virtutum teneat, quam de se humilia sentiat, repente aperit, dicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. - Qui enim judicari cum servis ancillisque non renuit, liquido indicat quod contra nullum unquam proximum apud se tumidus fuit. Inter haec autem libet inquiri vitam suam in omnibus quanta
Abbreviated transcription (Latin):
criminum distinctione pensandũ
ẽ: quia nonnulla peccata animam
polluunt: nam crimina extingu¬
unt. Unde beatus iob crimen luru¬
riȩ definiens: ait Ignis ẽ. usq ad ꝑ¬
ditionẽ deuorans: quia nimirum
reatus facinoris. non usq adinquina¬
tionem maculat: susq ad ꝑditio¬
nem uorat. Et quia quȩlibet alia fu¬
erint bona oꝑa. silururiȩ scelus ñ
abliutur. immensitate huiꝰ crimi¬
nis obruuntur: secutus adiunxit.
Etomnia eradicans genmina. Ge¬
nimina quippesunt animȩ oꝑat¬
ones bonȩ. Cui tam̃ si ꝑu̾so ordine
caro dominat᷑: ignȩ luxuriȩ omĩa
bene ꝓlata concremant᷑. Nulla qͥp¬
pe ante omnipotentis di oculos
iusticiȩ pietatisq sunt oꝑa: quȩ
corruptionis contagio monstrant
inmunda. Quid enim ꝓdest. si piȩ
quisqͣm necessitati compatiat᷑ pro¬
ximi: quando impiȩ insemetipso
destruet habitationẽ di : Si gͦpcor¬
dis mundiciã. libidinis flamma ñ
extinguitur: incassum quȩlibet ur¬

Expanded text:
criminum distinctione pensandum est quia nonnulla peccata animam polluunt, quam crimina exstinguunt. Unde beatus Job crimen luxuriae definiens, ait: Ignis est usque ad perditionem devorans, quia nimirum reatus hujus facinoris non solum usque ad inquinationem maculat, sed usque ad perditionem vorat. Et quia quamlibet alia fuerint bona opera, si luxuriae scelus non abluitur, immensitate hujus criminis obruuntur, secutus adjunxit: Et omnia eradicans genimina. Genimina quippe sunt animae operationes bonae. Cui tamen si perverso ordine caro dominatur, igne luxuriae omnia bene prolata concremantur. Nulla quippe ante omnipotentis Dei oculos justitiae pietatisque sunt opera, quae corruptionis contagio monstrantur immunda. Quid enim prodest si pie quisquam necessitati compatitur proximi, quando impie semetipsum destruit habitationem Dei? Si ergo per cordis munditiam libidinis flamma non exstinguitur, incassum quaelibet vir
Abbreviated transcription (Latin):
neratione sermonis: & minsterio
largitatis. Multum uͦ adedoman¬
dam dantis suꝑbiam ualet: sicum
terrena tribuit: uerba sollicite ma¬
gistri cȩlestis pensat. qui ant. facite
uobis amicos demammona ini¬
quitats: ut cum defeceritis : recipi¬
ant uos inȩtema tabernacula. Si
enim eoꝵ amicicia. ȩt̾na taberna¬
cula adquirimus: dantes ꝓcul
dubio pensare debemꝰ: qͥa pationiꝰ
dona largimur. Hinc. ꝑ paulũ dr.

Expanded text:
neratione sermonis, et ministerio largitatis. Multum vero ad edomandam dantis superbiam valet, si cum terrena tribuit, verba sollicite coelestis magistri penset, qui ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, vos recipiant in aeterna tabernacula . Si enim eorum amicitiis aeterna tabernacula acquirimus, dantes procul dubio pensare debemus, quia patronis dona largimur. Hinc per Paulum d
Abbreviated transcription (Latin):
herebat: nunc uͦ ait. si contempsi iu¬
diciũ subire cũ seruo meo. & ancilla
mea:cũ disceptarent aduersum me.
Quis digne considerare ualeat huius
uir tã sublimia iitutum modera¬
mina. in quo tanta ẽ auctoritas
iegiminis. ut adsilentiũ restringan¬
tur duces: tanta humilitas cordis.
ut exȩquo adiudicium uenire per¬
mittant᷑ ancillȩ: Ecce apparet mi¬
romͦ. inpotestate principib potior:
mcertamine seruis ȩqualis: incȩtu
principũ. memor regiminis: incer¬
tamine famuloꝵ memor conditio¬
nis. Se quippe sub uero dño famu¬
lum conspicit: ideo cordis altittidi¬
ne. se suꝑ famulos ñextollit Unde.

Expanded text:
eg. X. Nunc vero ait: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum 689 disceptarent adversum me. Quis digne considerare valeat hujus viri tam sublimia virtutum moderamina? In quo tanta est auctoritas regiminis, ut ad silentium restringantur duces: tanta humilitas cordis, ut ex aequo ad judicium venire permittantur ancillae. Ecce apparet miro modo in potestate principibus potior, in certamine servis aequalis; in coetu principum memor regiminis, in certamine famulorum memor conditionis. Se quippe sub vero domino famulum conspicit, ideoque cordis altitudine se super famulos non extollit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
grauiter premat. Quia gͦ infirmꝰ
quisq cũ premitur. abspe gau¬
diinmia pusillanimitate lassa¬
tur: & quia dum foras aduersa
tolerat. intus obliuiscitur quod
gaudebat: bene dicitur: non dix̃.
ubi ẽ ds qui fȩcit me: qui dedit
carmina innocte. Si enim ista di¬
ceret: uim quam patitur. tempe¬
raret: et ꝑhoc qđ mansurum in¬
tus crederet: id qd foras transito¬
rium sustinet esse intolerabile ñ
terrȩ sunt: qui usu uitȩ carnalis
ima appetunt. Uolucres uͦ cȩli
sunt: qui suꝑb ȩ curiositatis
studio sublimia ꝑserutantur.
Illi. uiuendo se deponunt infra
quam sunt: isti. inquirendo se ele¬
uant ultra quam possunt. Illos
minfimis uoluptas deicit carnis
istos quasi insuꝑiorib erigit libi¬
do curiositatis. Iuis ꝑsacra eloqͥa
dicitur: nolite fieri sicut equus
& mulus quib non ẽ indellect
istorum suꝑb labor increpat᷑.
dum dicitur. Altiora de ne que¬
sieris: & fortiora te ne scrutatus

Expanded text:
graviter premat. Quia ergo infirmus graviter premat. Quia ergo infirmus quisque cum premitur, a spe gaudii nimia pusillanimitate lassatur, et dum foris adversa tolerat, intus obliviscitur quo gaudebat, bene dicitur: Non dixit, Ubi est Deus qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? Si enim ista diceret, vim quam patitur temperaret; et per hoc quod mansurum intus quaereret, id quod foris transitorium sustinet esse intolerabile non terrima appetunt; volucres vero coeli sunt, qui superbae curiositatis studio sublimia perscrutantur. Illi vivendo se deponunt infra quam sunt, isti inquirendo se elevant ultra quam possunt. Illos in infimis voluptas dejicit carnis, istos quasi in superioribus erigit libido curiositatis. Illis per sacra eloquia dicitur: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus ; istorum superbus labor increpatur, dum dicitur: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus
Abbreviated transcription (Latin):
tione pressurȩ: s intus carmina
resonabant. de consolatione let¬
ciȩ. Quia enim adȩterna gaudia
redire non possumus. ñ ꝑtempo¬
ralia detrimenta: tota scripture sa¬
ciȩ intentio ẽ. ut spe manentis le¬
ticiȩ. nos inter hȩc transitoria ad¬
uersa corroboraret. Unde: erechie
ꝓpha librum se accepisse testatur
inquo scriptȩ erant lamentatio¬
nes:carmen: & ue.Quid enim in¬
ubro hoc nͥ diuina eloquia figu¬
rantur:Quȩ. quia nobis lacrimaᷤ
luctusq prȩcipiunt: lamentati¬
ones in eo scriptȩ referunt᷑. Carm̃
Spe gaudium prȩdicant᷑ ut in
presenti tamen. pressuras atq an¬
gustias indicant. Carmen & ue
continent:quia & si illuc dulcia
appetimus: prius necess e ẽ. ut
amara to leremus.Carmen aue
discipulis predicabat dñs: cum
dicebat. Hȩc locutus sum uobis.
ut inme pacem habeatis: inmun¬
do pressuiam habebitis. Ae si ap¬
te diceret. Sit uobis de me interi
qđ consolando reficiat: qͥa erit
de mundo exterius.qđ sȩuiendo

Expanded text:
tione pressurae, sed intus carmina 823 resonabant de consolatione laetitiae. Quia enim ad aeterna gaudia redire non possumus, nisi per temporalia detrimenta, tota sacrae Scripturae intentio est ut spes manentis laetitiae nos inter haec transitoria adversa corroboret. Unde et Ezechiel propheta librum se accepisse testatur, in quo scriptae erant lamentationes, carmen et vae . Quid enim libro hoc, nisi divina eloquia figurantur? Quae quia nobis lacrymas luctusque praecipiunt, lamentationes in eo scriptae referuntur. Carmespe gaudium praedicant, ut in praesenti tamen pressuras atque angustias incident. Carmen et vae continent, quia etsi illic dulcia appetimus, prius necesse est ut hic amara toleremus. Carmen et vae discipulis praedicabat Dominus, cum dicebat: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis; in mundo pressuram habebitis . Ac si aperte diceret: Sit vobis de me interius quod consolando reficiat, quia erit de mundo exterius quod saeviendo
Abbreviated transcription (Latin):
ta terrȩ. & uolucres celi: quia dũ
hoc quod sumus agnoscimue :
nec carnis nos infirmitas deicit:
nec supbia sp̃s eleuatꝰ nec deflu¬
endo inimis subieiozur: nec su¬
pbiendo de sublunb inflamur.
Qui enim labitur carne: iumen¬
torum appetitu ꝓsternitur. Qui
uͦ extollitur mente: more uolu¬
crum. quasi leuitatis penna sub¬
leuatur. Sz si uigilanter inten¬
ditur. ut et mentis humilitas
& carnis castimonia teneatur:
cito cognoscitur. quia alterum
custo ditur exaltero. Nã multis
sepȩ suꝑbia. luxuniȩ seminariũ
fuit: quia dum eos sp̃s quasi in
altum erexit: caro in infimis mer¬
sit.
Hienim. secreto prius eleuant᷑:
sed postmodum publicȩ eor

Expanded text:
t super volucres coeli. Quia dum hoc quod sumus, agnoscimus, nec carnis nos infirmitas dejicit, nec superbiae spiritus levat, nec defluendo imis subjicimur, nec superbiendo de sublimibus inflamur. Qui enim labitur carne, jumentorum appetitu prosternitur, qui vero extollitur mente more volucrum quasi levitatis penna subet.---Sed si vigilanter intenditur, ut et mentis humilitas, et carnis castimonia teneatur, cito cognoscimus, quia alterum custoditur ex altero. Nam multis saepe superbia luxuriae seminarium fuit, quia dum eos spiritus quasi in altum erexit, caro in infimis mersit. Hi enim prius secreto elevantur, sed postmodum publice cor
Abbreviated transcription (Latin):
tia. E xcelsx̃ quippe uas auri heliaᷤ
exstitit: excelsum ieremias: excelsa
atq eminenta auri uasa. priores
patres fuere.S hȩc dĩ sapientia. ut
ãcarnali nos conuersatione redime¬
ret: apparuit incarne. Et qui illam
ueraciter ñ agnouit: mediatorẽ dĩ
oculi. fide tenuerunt dm: cũ uide¬
ient hominẽ. Unde abeo scĩs disci¬
pulis dr. Quẽ dicunt ẽẽ homines fi
lium hominis: Cui. cũ ꝓtinus re¬
sponderent: alii.ioħem baptistam:
alii. autẽ heliam: alii uͦ ieremiã: aut
unũ ex ꝓphis: de suo mox sensu re¬
quirunt᷑ Uos autẽ: quẽ me eẽ diciti
Cui petrus. totiꝰ ȩccłiȩ uoce respondẽs:
ait. lu es. xp̃c filius cħ uiui. Quia
dĩ uirtutẽ. et di sapientiã: petrus
ꝓhac sapientia. uasa auri excelsa.
eteminentia commutare noluit:
qͥ de illa ñ aliud qͣm erat indellex̃.
Magnũ quippe ut dictũ ẽ uas auri.
ioh̃s: magnũ uas auri. helias: uł i̾e¬
remias fuit. S quisqͥs eundẽ dñm.

Expanded text:
Excelsum quippe vas auri Elias exstitit, excelsum vas auri Jeremias, excelsa atque eminentia auri vasa priores patres fuere. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei uerunt Deum, cum viderent hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia Dei virtutem, et Dei sapientiam , Petrus pro hac sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, quia de illa non aliud quam erat intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit. Sed quisquis eumdem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Iusticia qͥdẽ sapientia. iu¬
sticia et serui sapientiȩ nuncupã¬
tur: s illa. iusticia iustificans. isti.
iusticia iustificata. De deo qͥppe
qͥ sapientia ẽ. dr ut sit ipse iustꝰ.
et iustificans: isti uͦ dcunt᷑ ut nos
efficeremur iusticia di. impso.
Aliter gͦuenerandũ ẽ lum̃ illum:¬
nans: alit̃ lum̃ illuminatum. Als¬
ter iusticia iustificans: alit̃. iusti
sapit: nec habet aliud ẽẽ aliud
saꝑe. Serui autem sapientiȩ. esse
quidẽ sapientes possunt: nec ta¬
men hoc habent ẽẽ. qđ sape. Nã¬
&& ẽẽ possunt: &e sapientes non eẽ.
Habet uitã sapientia: s non aliud
habet: aliud ẽ Quippe. cui hoc ẽ.
eẽ. qđ uiuere. serui autẽ sapientiȩ.
cũ habent uitã aliud sunt: & ali¬
ud habent. Quippe. quib nonẽ¬
hoc eẽ: qđ uiuere. Nã possunt iuita
aliqͥd ẽẽ: nec uiuere. Aliud quippe
illis ẽ. ẽẽ aliud uiuere: qͥa in ipso pa¬
rente primo essentiã habuere ꝑin-
itiũ. uitã. ꝑaccessum: qm̃ prius de

Expanded text:
tia, justitia et servi sapientiae nuncupantur; sed illa justitia justificans, isti autem justitia justificata. De Deo quippe, qui sapientia est, dicitur: Ut sit ipse justus et justificans ; isti vero dicunt: Ut nos efficeremur justitia Dei in ipso . Aliter ergo venerandum est lumen illuminans, aliter lumen illuminatum; aliter justitia justificans, aliter justitia vero est, et sapit; nec habet aliud esse, aliud sapere; servi autem sapientiae esse quidem sapientes possunt, nec tamen hoc habent esse quod sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non esse quod vivere; nam possunt juxta aliquid esse, nec vivere. Aliud quippe illis est esse, aliud vivere, quia in ipso parente primo essentiam habuere per initium, vitam per accessum; quoniam prius de
Abbreviated transcription (Latin):
tanda suscepim̃: adexponendi ordi¬
qđ sc̃s iuir: ut longe distare abhac
sapientia angłos demonstraret: dix̃
Non dabitur aurũ obrirum ꝓea Qui.
ut antiquos etiã patres. sacri eloquii
tractatores. inferiores ostenderet:
adiunxit. Nec appendet᷑ argentũ:
incommutatione . erꝰ. Ut philosopho¬
rum qͦ sapientiã. huic demonstra¬
ret longe subẽe. intulit. Non confer¬
tur tinctis indiȩ colorib. Atq sub¬
iunxit: nec lapidi sardonico p̃cio¬
sissimo. uel saphyro. Ut milla qͦ
suꝑna ciuitate nullũ ꝑuenire ad
equalitatem unigeniti demonstra
ret: addidit. Non adequabitur ei
mutabuntur ꝓ ea. uasa auri excel¬
sa eteminentia: nec commemora¬
buntur. comparatione eius.Tahi¬
tur enim sapientia de occults. Ad
extremum uͦ. ut ipsos qͦ ineccłia
heretcos increparet qui agentili¬
didit. Non adequabit᷑ ei topariũ
deethiopia. Ac si patenter insinu¬
et̃ dicens. hi qu erpercati nigre

Expanded text:
tanda suscepimus, ad exponendi orditanda suscepimus, ad exponendi ordiquod sanctus vir, ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalret, addidit: Nec adaequabitur ei mutabuntur pro ea vasa auri, excelsa eminentia: nec commemorabuntur comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis . LVIII. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui fidem qdidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia . Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui in peccatis conce
Abbreviated transcription (Latin):
cramentũ concepto scõ. & partu in¬
uiolabili. scđm ueritatem utriusq
naturȩ. eadem uirgo. & ancilla dñi
esset. & mat̃. Sic quippe ei: abheli¬
sabeth dr. Unde hoc mͣ: ut ueniat
mat̃ dñi mei adme: Et ipsa uirgo
concipiens: cic̃ Ecce ancilla dñi:
fiat mͥ scd̾m uerbũ tuũ . Et quãtis
ipse aliud expatre. aliud exuirgine:
non tamen alius expatre alius ex
uirgine: sed ipse ẽ ȩternus ex patre:
ipse temporalis exmatre. Ipse qui fe¬
cit: qui factus ẽ Ipse speciosus for¬
ma p̃filiis hominum. ꝑdiuinitatẽ
& ipse dequo dictum ẽ Nidimꝰ eum.
& non erat aspectus: et non ẽ spes
ei. neq decor phumanitatem. Ipse
ante scła de patre sine matre. ipse in
fine scłorum de matre sine patre
Ipse templum: ipse conditor templi.
Ipse auctor oꝑis: ipse opꝰ auctoris:
maneis unus exutraq et inutraq
natura: nec naturarum copulatio¬
ne confusus: nec naturarum distinc¬
tione geminat᷑. S qͥa non hȩc trac¬

Expanded text:
partu inpartu inviolabili, secundum veritatem utriusque naturae, eadem virgo et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa Virgo concipiens dixit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex Virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem, et ipse de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor , per humanitatem. Ipse ante saecula de Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec trac
Abbreviated transcription (Latin):
lis uinceret: excommirtione carna¬
lis cõpulȩ conceptus non ẽ. Huic se
sapientie quasi qd̃dã toparium de
ethiopia ȩquari uoluit: cũ quidam
deo facto: si uolo. et ipse possũ fieri.
ceptionis. sed ꝑ ꝓuectũ grẽ deum
putauit: ꝑuersa allegatione astru
se coȩquani: qͥ filii dĩ ꝑgrãm fiunt:
ñ intelligens ñ attendens. qͥa non
adequabit᷑ ei toparium de ethiopia.
Aliud ẽ enĩ natos homines grãm ad¬
optionis acciꝑe: aliud. unũ singu¬
lariter. ꝑdiuinitatis podentiã dm
exipso conceptu ꝓdisse. Nec ȩquari
potest gła unigeniti. habita ꝑna-
turã: aliis. accepta ꝑgrãm. Media
rus homo concept᷑ atq editꝰ. post.
ꝑmeritũ ut d̾s eẽt accepit: s nun¬
ciante angło. & adueniente spũ.
mox uerbum inutero. mox intra
uterum. uerbũ caro. & manente in
psit intra uirginea uiscera. ubi &
impassibilis pati. & inmortalis mori.
&eternus ante scła. temporalis pos¬

Expanded text:
lis vinceret, ex commixtione carnalis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topadion de Aethiopia aequari voluit, cum quidam Deo facto; si volo, et ipse possum fieri.ceptionis, sed per profectum gratiae Deum putavit, perversa allegatione astruese coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei test enim natos homines gratiam adoptionis accipere, aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse. Nec aequari potest gloriae Unigeniti habitae per naturam alia accepta per gratiam; Mediatrus homo conceptus atque editus, post per meritum ut Deus esset accepit, sed nuntiante angelo, et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro, et manente incpsit intra virginea viscera unde et impassibilis pati, et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis pos
Abbreviated transcription (Latin):
nem xp̃m iħm. purũ hominẽ crea¬
tũ dicerent᷑ s exgrã defficatum tan¬
tumq ei sanctitatis tribiierent: qͣn¬
tum de scĩs cȩteris. erꝰ uidelicet famu¬
lis agnouissent. Quos beat᷑ iob. pro
phiȩ sp̃u afflatus sententiȩ suȩ de¬
finitione redarguit: dicens. Non
adequabitur ei toparium de ethi¬
opia. Quid ethiopiam. nͥ p̾sentem
mundũ accipimꝰ: quȩ coloris nigre¬
dine designat peccatorẽ ppłm fedi¬
tate meritoꝵ: Aliqͣndo uͦ ethio¬
piȩ nomine. specialit̾ gentilitas
designari solet: infidelitatis priuᷤ
nigra peccatis. Quã ueniente dño
abaciic ꝓpha uidit timore ꝑterri¬
tam: & ait. Tabernacula ȩthiopũ
expauescent tabernacula t̾rȩ ma-¬

Expanded text:
nem Christum Jesum purum hominem creanem Christum Jesum purum hominem creatum dicerent, sed ex gratia deificatum; tantumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnoviphetiae spiritu afflatus sententiae suae diffinitione redarguit, dicens: Non adaequabitur ei topazion de Aethiopia. Quid Aethiopiam, nisi praesentem mundum accipimus quae coloris nigredine designat peccatorem populum foeditate meritorum? Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, quam veniente Domino Habacuc propheta vidit timore perterritam, et ait: « Tabernacula Aethiopum expavescent; tabernacula terrae Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ts sapientia trahit᷑: qͥa cum sit in¬
uisibilis. ñ nͥ inuisibiliter inuenitur.
Quȩ. rectȩ qͦ trahi dr̃: quia sic̃ flatum
trahimꝰ. ut corpꝰ uiuat: sic abintimiᷤ
sapientiȩ sp̃s ducit᷑. ut aduitã aĩa
anima mediante. suscepta: dũ ab in¬
timis apparuisset inpromptu: mun¬
dus hic. qui auctorẽ suũ inuisibilẽ¬
uidere ñpotuit: quẽ uisibilẽ conspex̃
hominẽ: eũ qͦ & inuisibilẽ agnouit¬
đm. Conuersa ẽ abinfidelitatis suȩ
tenebris suꝑba priꝰ sua auersione
gentilitas: ostensis signis atq ꝓdi¬
giis. creuit fides. Propagata autem
fide: inueneratione omniũ. sc̃ẽ ȩccłiȩ
culmen enituit. Cui. cũ de eẽnt aꝑti
aduersarii: temptari cȩpit asuis.
Nam multȩ qͦ iea hereses exortȩ:
contra eã duri certaminis bella pa¬
rauerunt Exercenda quippe ẽ hoc
tempore plaborem: quȩ. sequenti
tendit adremunerationẽ. Qua ex re
actum ẽ ut mea nonnulli ꝓdirent.
qui mediatorẽ di et hominũ. homi¬

Expanded text:
itur, quia cum sit invisibilis, nonnisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur; quia, sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis Sapientiae Spiritus ducitur, ut ad vitam anima anima rationabili suscepta, dum ab intimis apparuisset, in prompto mundus hic, qui auctorem suum videre non potuit; quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnoDeum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propagata autem fide, in veneratione omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominum, homi
Abbreviated transcription (Latin):
gnopȩ ẽ: qđ ascõ uiro requirit᷑ un¬
de sapientia ueniat. Ab eo etenim
uenit: a qͦ orta ẽ S qͥa abinuisibili
de quo ꝓdiit: & incertũ nob̾ ẽ. incuiꝰ
mente. intellecta requiescat: rectȩ
nunc dr. Unde gͦ sapientia ueniet:
uel quis ẽ locus intelligentiȩ: Sed¬

Expanded text:
gnopere est quod a sancto viro requiritur unde sapientia veniat. Ab eo etenim venit a quo orta est. Sed quia ab invisibili de quo prodiit, et incertum nobis est in cujus mente intellecta requiescat, recte nunc dicitur: Unde ergo sapientia venit, et quis est locus intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
liis isrł. Qui ẽ: misit me aduos.So¬
lus quippe ueraciter ẽ qui solus
ta tempoꝵ ducit᷑. Ut gͦ in participa¬
tione illis essentiȩ aliqͥd sim: cogno¬
scam nosmetipsos qͥa ꝓpe nichilũ
sumꝰ. Bene itaq dr: nec commemo¬
rabuntur comparatione eiꝰ: qͥa uasa
auri excelsa &eminentia. quȩ expar¬
ticipatione sapientiȩ. nob̃ ueneran¬
da sunt: incomparatione sapientȩ.
etiam memoranda ñ sunt. Quia uͦ
hec sapientia. humanis cordib latñ¬
ter infundit᷑: sic̃ de sco qͦ spũ dic

Expanded text:
liis Israel: Qui est misit me ad vos . Soliis Israel: Qui est misit me ad vos . Solus quippe veraciter est, qui solus ta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiae aliquid simus, cognoscsumus. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione ejus, quia vasa auri excelsa et eminentia, quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt, in comparatione sapientiae etiam memoranda non sunt. Quia vero haec sapientia humanis cordibus latenter infunditur, sicut de sancto Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cum patre & cũ sp̃u scõ ueracit᷑
ẽ: cuius essentiȩ comparatũ ẽẽ nrm.
ñ ẽẽ ẽ. Huic si comungimur: sumꝰ:
uiiumꝰ: sapimꝰ. Huic. si comparam᷑:
nec sapimꝰ. nec uiuimꝰ omnino. nec
tantomagis se nichil eẽ cognosct̃.
Nusqͣm quippe legit᷑ qđ abraham
meum: cũ sim puluis & cinis. fsse
enĩ se aliquẽ fortasse crederet: si ue¬
racem essentiã quȩ suꝑ ipsum ẽ.
minimȩ sensisset. At uͦ ũ adincom¬
mutabilẽ contemplandũ suꝑ se ra¬
ptus ẽ: impletus tantȩ contempla¬
tionis potentia. dũ uideret illũ ni
chil se ẽe nͥ puluerem uichit. Hinc ẽ
etiã. qđ ꝓph̾a repletus eadem sapi¬
entia: exclamat. Memento dñe: qd
puluis sumꝰ. Qui rurs eiusdẽ incõ¬
mut abilitatẽ eeñtiȩ contemplatus:
ait. Omĩa sicut uestim̃tũ ueterascẽt̃:
& sic̃ oꝑtorium mutabis ea. & mu¬
tabunt᷑. Tu autem idem ipse es: &
anni dui ñdeficient.Hinc admoy¬
sen dr. Ego sum: qui sũ. Et dices fi¬

Expanded text:
cum Patre et sancto Spiritu veraciter est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Huic si conjungimur, sumus, vivimus, sapimus; huic si comparamur, nec sapimus, nec vivimus omnino, nec tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nil se esse nisi pulverem vidit. Hinc est etiam quod Propheta repletus eadem sapientia, exclamat: Memento, Domine, quod pulvis sumus . Qui rursus ejusdem incommutabilitatem essentiae contemplatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices fi
Abbreviated transcription (Latin):
dit dealbata: Quia enĩ sc̃a eccłia
cȩlestẽ uitã naturalit̃ ñ habet̾. s
suꝑueniente spu. pulchritudine
donoꝵ componit᷑: ñ alba. sed de¬
albata memoratur. Et notandum.
qđ suꝑiꝰ cũ dixisset ñ confert᷑ tinc¬
tis indiȩ colorib: eosdẽ colores ñ
intulit mundos. Hoc uͦ in loco. ut
tincturã ueraciũ uirtutum. ab illa
philosophorũ fucatione distingue¬
ret: tincturas dicens: addit mun¬
dissimas. Tinctirȩ enĩ mundissimȩ.
men sp̃u. nitore gr̃ȩ uestiunt᷑: ut
longe aliuid appareant eẽ. qͣerant.
Unde etiam baptisma. idest tinctio
dr: ipsa nr̃a inaqua descensio.Lin¬
guimur quippe: & qui prius inde¬
cori eramꝰ deformitate uicioꝵ: ac¬
cepta fide reddimͣ pulchri. gr̃a &
ornamento uirtuitũ. Sequit᷑ Unde¬

Expanded text:
cta Ecclesia coelestem vitam naturaliter non habet, sed superveniente Spiritu, pulchritudine donorum componitur, non alba, sed dealbata memoratur. Et notandum quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae men spiritu, nitore gratiae vestiuntur, ut longe aliud appareant esse quam erant. Unde etiam baptisma, id est tinctio, dicitur ipsa nostra in aquam descensio. Tingimur quippe, et qui prius indecori eramus deformitate vitiorum, accepta fide reddimur pulchri gratia et ornamento virtutum. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs similis erit deo: interfilios dĩ:
Inde gͦsimiles. & unde ñsimiles:
nͥ quia huic sapientiȩ. & similes
erunt adimaginem. et tamen ñ
erunt similes adȩqualitatem: A¬
spiciendo quippe ȩternitatẽ des:
fit eis ut ȩterni sint. Et dum uisio¬
nis eius donũ ꝑcipiunt: expcep¬
tione beatitudinis. imitant᷑ qđ uidet̃.
Etsimiles gͦ sunt: qͥa beati fiunt: ei ca¬
men creatori similes ñ sunt: quia crea¬
tura sunt. Et habent itaq qͣndã dei
similitudinẽ: quia ñ habent finẽ: ẽt
tamen incircumscripti ȩqualitatem
ñhabent: quia habent circumscrip¬
tionem. Dicatur itaq rectȩ. Non ad¬
equabitur ei aurũ. uł uitrũ: qͥa qͣn¬
talibet scĩ claritate & ꝑspicuitate
fulgeant: aliud ẽ homines eẽ sapi¬
entes indeo: atq aliud. ẽc̃ hominẽ
sapientiã di. Quam ꝓfecto sapien¬
dam ille ueraciter agnouit: qͥ medi¬
atori d̃i et hominũ aliquẽ compa

Expanded text:
is similis erit Deo inter filios Dei? . is similis erit Deo inter filios Dei? . Unde ergo similis, et unde non similis; nisi quia huic Sapientiae et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati sunt; et tamen Creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille veraciter agnovit, qui mediatori
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibili carne uiuimꝰ: cogitatio¬
nes nr̃as inalterutrũ ñ uidemꝰ. Un¬
de.rursũ ꝑeundẽ paulũ dr. Quis
scit hominũ quȩ sunt hominis:
nͥ sp̃s hominis. qui impso ẽ: et rur
sum. Nolite iudicare ante tempꝰ:
donec ueniat dñs: qui. et illumina¬
bit abscondita tenebrarũ: et mani¬
festabit consilia cordium. Illa itaq
ciuitas. quȩ sua uicissim singulis
corda manifestat: exauro dr simi¬
li uitio mundo: ut designet᷑ auro.
scĩ om̃s tanta claritate fulgeant.¬
ac tanta ꝑspicuitate tñsluceant:
ei tam̃ sapientiȩ. decuiꝰ imagine
habent om̃e qd sunt: equari non
possunt. Bene gͦ dr: non adȩqua¬
bitur ei aurũ. uł uitrum. Ad hoc
enim scĩ om̃s ad illa gaudia ȩc̃na
pueniunt: ut ẽẽ deo similes pos¬
sint: sic̃ scriptum ẽ. Cũ apparue¬
rit. similes ei erimus: qm̃ uidebi¬
mus eum sicuti ẽ. fttam̃ scriptũ ẽ¬
Oñe:qͥs similis tibi: Et iterum. Aut¬

Expanded text:
ruptibili carne vivimus, cogitatioruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est I Corante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro i omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamDomine, quis similis tibi? . Et iterum: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. fripe me deluto: ut ñ infi¬
gar. Qd̃ nimirũ habitaculũ corpoꝵ
paulus domũ terrestrẽ nominat. di¬
cens. Scimꝰ. qm̃ si terrestris domꝰ nr̃a
huiꝰ habitationis dissoluat᷑: qđ edi¬
ficationẽ exdeo habemꝰ. domũ non
manufactã eternam incȩlis. In hac
itaq terrestri domo. quousq uiuimꝰ.
ipfũ ut ita chcã corruptionis nr̃e pa¬
rietẽ. m̃ts ocło nullatenus penetra¬
mus: & uicissim maliis uidere oc¬
culta ñpossum. Unde scã eccł̃ia spõ¬
si sui spẽm uidere indiuiitate de¬
siderans. nec tam̃ ualens: qͥa ȩtemi¬
tatis illiꝰ formã qͣm intueri concu¬
piuerat. ab eius ocłis assumpta hu¬
manitas abscondebat: incanticoꝵ
canticis merens. dic̃. En. ipse stat pꝰ
parietẽ nr̃m. Ac si aꝑtȩ dicat. Ego
hunc induinitatis suȩ iam specie
uidere desidero: sed adhuc auisio¬
ne illiꝰ ꝑassumptȩ carnis parietẽ
excludor. Quousq itaq in hac cor¬

Expanded text:
diceret: Eripe me de luto, ut non inhadiceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac cor