comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appetenda sunt & seruanda: quib om̃is qͥ ea ht̃ bene
uit̃: quib nullus ꝓrsꝰ abutitur I. Nonne queso te sap̃ia
muiti abitunt᷑: qui ex ea hominib placere cupiunt. uł
inseipsis ꝓcollata sibi sapĩa suꝑbiunt: uł certe hi qui
eam uenalem habent. ⁊ questũ existimant pietatẽ:
qͥsibi placet. Qui uͦ stultus ẽ sapiens ñ ẽ. Et qͥ sapiens
ñẽ: non habendo utiq sapientiã sapiens ñ ẽ. Quomͦ gͥ
sapientia male uutur: qͥ sapientiã ñ bt ꝰ Sic ⁊ suꝑ¬
ba castitas uirtꝰ ñ ẽ: quia suꝑbia ipsa q̃ uiciũ est.
eam quȩ uͥtus putabatur ꝯͥ conformẽ facit: & ido ĩa¬

Expanded text:
us omnis, qui ea habet, bene utitur, quibus nullus prorsus abutitur. Ivo. Nonne, quaeso te, sapientia multi abutuntur; qui ex ea hominibus placere cupiunt, vel in seipsis pro collata sibi sapientia superbiunt; vel certe hi, qui eam venalem habent, et quaestum existimant pietatem? qui sibi placet. » Qui vero stultus est, sapiens non est. Et qui sapiens non est, non habendo utique sapientiam, sapiens non est. Quomodo igitur sapientia male utitur, qui sapientiam non habet? Sic et suba castitas virtus non est; quia superbia ipsa, quae vitium est, eam quae virtus putabatur, sibi conformem facit; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Quiũo ermalitia peccãt eoꝵ delict̾ũ ulłã ht̃ ercusatio¬
nẽ: ⁊ iõ pena eoꝵ remissionẽ hr̃e ñ debet. qͥa siue peni¬
tuerint in hoc sclo plena satisfactione multandi st̃.
liue ñ penitũint plena dãpnatione infuto scło puni¬
endi: ⁊ iõ hi tales nec hic nec ĩfut᷑o scło remissiont̃ ac¬
cipuit : ñ qr penitñtibꝰ uenia ñ deneget᷑: s qͥa pleno
pecco plena retributio debeat᷑. Loqͣr inquit sponse mee.
adiustificatã. Iilꝰ fiditatẽ ĩ crepat. hꝰ pulcͥtudinẽ iaudat.
Ilã ĩcrepando timore ꝯcutit: istã laudando adamore
accend̾. Illi loquit᷑ qñ ei macłas suas ostendit: isti loqͥt᷑
qñ dona q̃ cõtulit ei admemorsã reduit. Illiꝰ tenebr aᷤ
lluminat ut agnoscat ꝙͥ sit. ⁊ defleat ꝙ fecit: istã affec¬
tu driscedini int̾ne tang̃ ut recolat ꝙͥ adceꝑit.⁊ nõ
obliuiscat᷑ cum qͥ dedit. Loquar inqͥt sponse mee. Si ego

Expanded text:
eccant, eorum delictum nullam habet excusationem, et ideo poena eorum remissionem habere non debet, quia, si poenituerint in hoc saeculo, plena satisfactione mulctandi sint: si vero non poenituerint, plena damnatione in futuro saeculo puniendi: et ideo hi tales, nec hic, nec in futuro saeculo remissionem accipiunt, non quia poenitentibus venia denegetur, sed quia pleno peccato plena retributio debeatur. Loquar, inquit, sponsae meae. ad justificatam: illius foeditatem increpat, hujus pulchritudinem laudat; illam increpando timore concutit, istam laudando ad amorem accendit. Illi loquitur, quando maculas suas ei ostendit, isti loquitur, quando dona quae contulit, ei ad memoriam reducit; illius tenebras illuminat, ut agnoscat quid sit, et defleat quod fecit; istam affectu dulcedinis internae tangit, ut recolat quid accepit et non obliviscatur eum qui dedit. Loquar, inquit, sponsae meae. Si ego
Abbreviated transcription (Latin):
peccamꝰ in sp̃m scm̃ qͣi cõtͣ dilectionẽ. ⁊ iõ peccare ĩ pr̃em
⁊ filiũ. hic siue infitͥo remitat᷑: qr qui erfragilitate
uł exignorantia peccat. sic̃ aliꝗͣ excus ationẽ ht̃ ĩculpa
ita etiã aliꝙͣ. remissionẽ hr̃e debet ĩpena: siue ĩ hoc scło
sipenitũit ut faciliꝰ ꝯsequat᷑ indulgentiã: siue ĩ fut᷑o

Expanded text:
ionem. Ideo peccare in Patrem et Filium hic, sive in futuro remittitur, quia qui ex fragilitate vel ex ignorantia peccat, sicut aliquam excusationem habet in culpa, ita etiam aliquam remissionem habere debet in poena, sive in hoc saeculo si poenituerit, ut facilius consequatur indulgent
Abbreviated transcription (Latin):
ad sponsã ueñ. mons myrit ⁊ colles libani : qr pͥmũ
ꝑabstinentiã concupiscentiã carnis occidit: de iñ ꝑm̃
diciã cordis ignorantiã mentis abstergit. Postremo
qi t̾cio die adcolloquiũ sponse ueniens desidio fuo aĩa
accendit. Iõ ꝯuenient̃ dir mons mirre ñ collis mirre
⁊ colles lybani. ñ montes lybani: ꝙr in afflictione debe
mꝰ eẽ ꝯstantes ⁊ ĩ successu uirtut̃ humiles. Altitudo
it montis emninentiã signficat magnanimitatis: ⁊ me¬
diocͥtas colł. temꝑantiã humilitatis. Itẽ qͥ montem
singłari num̃o posuit. ⁊ colles płali. significat ꝙ ĩ mor¬
tificatione ert̃ioris delectationis. par̃ est ꝙ ꝑdimꝰ. ⁊ ĩ il
luminationc m̃tis intͥnsecus multiplex ẽ boñ ꝙ ĩ ue¬
niimꝰ. In monte myrre accipunꝰ fortitudinẽ cont᷑ car¬
nis ꝯcupiscentiã. In collib lybani. accipimꝰ illuminati¬

Expanded text:
ad sponsam venit, mons Myrrhae, et colles Libani, quia primum ad sponsam venit, mons Myrrhae, et colles Libani, quia primum per abstinentiam concupiscentiam carnis occidit, deinde per munditiam cordis ignorantiam mentis abstergit. Postremo quasi tertio die ad colloquium sponsus veniens desiderio sui animam accendit, ideo convenienter dixit montem Myrrhae, non collis Myrrhae, et colles non montem Libanmus esse constantes, et in successu virtutum humiles. Altitudo enim montis eminentiam significat magnanimitatis et mediocritatis, collis temperantiam humilitatis. Item, quod montem singulari numero posuit, et colles plurali, significat quod in mortificatione exterioris delectationis parum est, quod perdimus, et in illuminatione mentis intrinsecus multiplex est bonum, quod invenimus. In monte myrrhae accipimus fortitudinem contra carnis concupiscentiam, in collibus Libani accipimus illuminati
Abbreviated transcription (Latin):
Mistti gͦ uocati intrant ꝑfidẽ eccłiã: ibi sacͣmenta xͥ quasi
q̃dã unguenta ⁊ antidota ad temꝑationẽ: adornatũ aĩarũ
om̃s qui ad he cultũ sunt admissi adregnuĩ sũt eligendi
nͥ tm̃ bii qui sic student se ꝑista mundare ẽxeołe: ut cũ
ad regis p̃sentiã ĩ troduct fu̾uit. tales uiueniant᷑. quoᷤ
ip̃i mag̃ uelit eligẽ ꝙͣ reꝑbare. Uidegͦ oaĩa xͥana ubi po
nio uͥ mulieres ornant᷑. uaria unguenta ⁊ diu̾sas spẽs
dedit. cibos regios demensa ministrari tͥ p̃cep̃. qͥcꝙ ad

Expanded text:
Multi ergo vocati intrant per fidem Ecclesiam, et ibi sacramenta Christi quasi quaedam unguenta et antidota ad reparationem, et ad ornatum animarum omnes, qui ad hunc cultum sunt admissi, ad regnum sunt eligendi, nisi tantum ii qui sic student se per ista mundare et excolere, ut cum ad regis praesentiam introducti fuerint, tales inveniantur, quos ipse mnio, ubi mulieres ornantur, varia pigmenta et diversas species dedit, cibosque regios, de mensa sua ministrari tibi praecepit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ciosum forma p̃ filiis hominiũ fec̃. quẽ oles letieieꝵ
consortib sitis uxit. In quo om̃is plenitudo diuint.¬
tis cocporalit habitauit: cu pat̾ ñ ad insuram sp̃m
ded̾it: mirabilit̾ in uirginis utõ ereauit: mirabilit n
cgypto in mari. in templo. in sepulchro scruauit: n¬

Expanded text:
peciosum forma prae filiis hominum fecit , quem oleo laetitiae prae consortibus suis unxit. In quo omnis plenitudo divinitatis corporaliter habitavit ; cui Pater non ad mensuram spiritum dedit ; mirabiliter in Virginis utero creavit; mirabiliter in Aegypto, in mari, in templo, in cruce, in
Abbreviated transcription (Latin):
ab lominans ñ suscip̃. ñ recognoscit: nisi illã sapĩe mani¬
b contertã. tinctã ⁊ sacratã agni sanguine. a sponso
sibi derelictam: a filiis sublatã. Aliam nescit: s abicit
sũ tuũ qui te ñ despicit nec obliuiscit᷑ intͥbulatione:
s qͣrta uigłia ueniet adte ambulans sr̃ mare. Et ue¬

Expanded text:
ominans, non suscipit, non recognoscit. Novit illam Sapientiae manibus contextam, tinctam et sacratam Agni sanguine, a Sponso sibi derelictam, a filiis sublatam. Aliam nescit, sed abjicisum tuum, qui te non despicit, nec obliviscitur in tribulatione: sed quarta vigilia veniet ad te ambulans super mare . Et ve
Abbreviated transcription (Latin):
ua plaga locusta: al denit uociuum. Quid aũ uult falsꝰ
testis nisi noẽe mordendo.⁊ sumere mentiendo: Et ido
nos ãmonet apls: ne nos falsis cͥminib appetamꝰ. Si ĩ qͥt
mordetis inuicẽ ⁊ comeditis: uidete ne ab ruucẽ : suma
dolet in corde patientis: qͥmͦ si uxor cꝰ appetat᷑. Alia mala¬
bras patunit᷑: qͥ talia ꝑpetrant.⁊ talia: cupiscunt. Deci¬

Expanded text:
va plaga, locusta, animal dente noxium. Quid autem vult falsus testis, nisi nocere mordendo, et consumere mentiendo? Et ideo nos admonet Apostolus, ne nos falsis criminibus appetamus: Si, inquit, mordetis et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumadolet in corde patientis, quam si uxor illius appetatbras patiuntur qui talia faciunt et talia concupiscunt! Ve
Abbreviated transcription (Latin):
dinata. sẽa ÷ ñ t̾ribił qr de ordiuata. Mutius qͥppe. se inu il¬
ñib ĩpetũtes sese ĩ uicẽ hostiłi ꝯcidũtes: hostib alon¬
ge stantib ⁊ ridñtib risũ ⁊ insultationẽ: eołe u̾s luc¬
tũ ⁊ intolerabilẽ ĩcuissere dolorẽ: Amaritudo .ni. eiꝰ pͥ a
mam uẽ fc̃a ÷ a marior: cũ iuꝑeo quodã malo afiliis suis
deflebat discerpi iusc̾a sua S continuo egͥgneurie xͥ¬

Expanded text:
 deordinata. Mutuis quippe se vulneribus impetentes, seque invicem hostiliter concidentes, hostibus a longe stantibus et ridentibus, risum et insultationem, Ecclesiae vero luctum et intolerabilem incussere dolorem. Amaritudo enim ejus prius amara, nunc facta est amarior, cum vipereo quodam malo a filiis suis deflebat discerpi viscera sua. Sed continuo egregii
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dextera sua eam anplexans: adiuro uos ĩ quit filie
iersm. ut ñ s̾citens neq eingilare faciatis duectam
donec ip̃a uelit. Posuitq seraguita ex fortisllinis
lõgĩꝗ ᷤᷤ acciꝑe sibi regñ ⁊ reu̾ti. mandauit q ei ꝑ
oste ꝓpħam. multo tp̃e me expectabis. ⁊ ñer̾ tͥ sre̾dos¬

Expanded text:
plexans: Adjuro vos, inquit, filiae Jerusalem, ut non suscitetis, neque evigilare faciatis dilectam donec ipsa velit . Posuitque sexaginta ex fortissimis longinquam accipere sibi regnum, et reverti. Mandavitque ei per Osee prophetam: Multo tempore me ex
Abbreviated transcription (Latin):
tudo eiꝰ amara. s t̾ra eccłe sangͥne martirũ inpingua¬
to fideliũ segetes multi plici qͦdã g̾mine. refundebat:
dñs ĩfremuit: ⁊ aduota calliditatis sue. arma refugiẽs.
aꝑsecut᷑one inti̾m ꝯqͥeuit. uiresq ꝯtraxit: gladiũ reuo¬
oiuit ꝯsiliũ mutauit. Nullus peior ĩquit qm domesti¬

Expanded text:
tudo ejus amara. Sed terra Ecclesiae sanguine martyrum impinguata, fidelium segetes multiplici quodam germine refundebat: dens infremuit, et ad nota calliditatis suae arma refugiens, a persecutione interim conquievit, viresque contraxit, gladium revocavit, consilium mutavit. Nullus pejor, inquit, quam domesti
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰ mutꝰ eris ẜ sub seqñs qd̾ sapiens nia abigail. ars ĩquit
me det ĩancillã ĩ̾uoꝵ dm̃ meit̃ ut laue̾ pedes s̾uoꝵ dñ
mei . Mox q exsurges sicut ipsa abigail aseñdit suꝑ
asiuã .i. subdidit sibi carnẽ suã. ⁊ secutaᷤsuos regis.
occ̾it spõsꝰ festinꝰ ⁊ hilarisꝰ cenensq manũ dert̾ã eius

Expanded text:
us eris . Et subsequens quod sapiens illa Abigail: Quis, inquit, me det in ancillam servorum Domini mei, ut lavem pedes servorum Domini mei? Moxque exsurgens, sicut ipsa Abigail, ascendit super asinam, id est, subdidit sibi carnem suam, et secuta est servos regis. Occurrit sponsus festivus et hilaris: tenensque manum dexteram ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ egͥdr̃ ad reqͥsita nat᷑e. mittat paxillũ ĩbalteo: ⁊ fos¬
sa huino abiꝰdat q̃ egesta fuerĩt. Nat᷑e enĩ corrupto¬
qͣuꝰ m̃tis eͣuamĩa erũpũt. s portare siuͦdalteo parullũ
nobis fetidũ erũpit absꝯdat. Uenti dͥ ppe egesio fos¬
sa humo ꝑ paxillũ tegit᷑. cũ m̃tis nr̃e sĩ fluitas sub¬
tili rep̾hensione. discussa. añ dei ocłos ꝑ sue ꝯpucto¬

Expanded text:
cum egreditur ad requisita naturae, mittat paxillum in balteo, et fossa humo abscondat quae egesta fuerint. Naturae enim corruptiamen erumpunt. Sed portare sub balteo paxillum nobis fetidum erumpit, abscondat. VERS. 13.-- sa humo per paxillum tegitur, cum mentis nostrae superfluitas, subtili redargutione discussa, ante Dei oculos per compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃. si ex caritate moriat᷑ q̃s: utiq qͥ nich debeat mor¬
ti. Neq enĩ detin̾e poc̾it mors innoxiũ. Nimir̾ cari¬
tas fortis ut mors ĩmo fortior morte.si fortis illius

Expanded text:
potest, si ex charitate moriatur quis, utique qui nihil debeat morti. Neque enim detinere poterit mors innoxium, sed forabit
Abbreviated transcription (Latin):
ta tpse humꝗ fossa. qr fod̾ũt manꝰ meas. inqͥt ⁊ pedes
suge. ad ip̃m:. aiudice. ad redẽptorẽtꝰ atͥbunali. ad cruee̾.
aiusto admised̾er ab eo qͥ ꝑcutiet t̾nim u̾ga oris sui ad
eũ qͥ inebriat t̾rã stallicidiis cruoris sui ab eoqͥ spũ la¬
bior suoꝵ int̾ficiet ĩpitĩ. ad eũ qͥ sangͥne. uuln̾ũ stioꝵ
uiuificat extinctũ. Qͥ n mio ñ ad ipm̃ tm̃ sunipm̃¬
fugei ĩfomininib petres ĩgrede in fossa numo. absꝰ¬

Expanded text:
ta, humus fossa, quia foderunt manus meas, inquit, et pedesfuge ad ipsum, a judice ad redemptorem, a tribunali ad crucem, a justo ad misericordem; ab eo qui percutiet terram virga oris sui, ad eum qui inebriat terram stillicidiis cruoris sui; ab eo qui spiritu labiorum suorum interficiet impium, ad eum qui sanguine vulnerum suorum vivificat exstinctum. Qfuge, in foramina petrae ingredere, in fossa humo absc
Abbreviated transcription (Latin):
Sitir huł̾iat. si ce castigat. si redigit ĩseir᷑: id ꝓfecto ĩ cuo
gn̾e ñ mmꝰ cua uit̾s ꝙͣ ip̃iꝰ.qͥd eis inuides. qͥ de oꝑib u̾miũ.
⁊ muriũ pellib ingłam plane głam m̾dicare n̾ erubesct̾ ⁊¬
cultu indigno uiris. inc̾dicto ⁊ iulierib sem. ⁊ tp̾os debo.¬
nestantes potiꝰ ꝙͣ ornantes: Reforment ip̾i aut mags c̾te
deforment corꝑa sua: te si suĩs corpꝰ hułitatis. reformabit
ñ ꝓpħa hoc addidit. ut manfeste intelligas ñ eã altitu¬
dinẽ ꝯm̾dari q̃ extollr̾ adu̾sꝰ om̾: s eos in tẽplo siue ĩ solio
foreqͥ subeo st. alios qͥd̾ excalsos stabilitate solida. alios
ex imo leuatos miserone duuna. Nonne d̾o sub̾ta eris a¬

Expanded text:
Si te humiliat, si castigat, si redigit in servitutem; id pro ipsius. Quid eis invides, qui de operibus vermium, et murium pellibus ingloriam plane gloriam mendicare non erubescunt, cultu indigno viris, interdicto et mulieribus; semetipsos dehonestantes potius quam ornantes? Reforment ipsi, aut magis certe deforment corpora sua; te si fueris corpus humilitatis, reformabit ut manifeste intelligas, non eam altitudinem commendari, quae extollitur adversus eum; sed eos in templo, sive in solio fore, qui sub eo sunt, alios quidem excelsos stabilitate solida, alios ex imo levatos miseratione divina. Ac ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
fferã ne porcũ de his qͦs tãdui paui: offira merulam
b̾i bñdicti: q̃ totiens ⁊ ca̾ importune mͥ uolitans ec¬
currite offa̾m strucionaẽ⁊ quẽ nut̾ui pꝰ ou̾sione̾e of¬
ferã forcassis porcũ ĩmu̾dicie ꝓ agno ĩocentie ͥ mer¬
rulã uoluptatis ꝓ turte castitatis: strucionẽ simu
mũdiciã pece̾ I qͥd ÷ merula uolitans . nͥ uoluptaᷤ
ꝑ suggestionẽ ceptans  Uł q̃d sttucio ĩ deserto. isi¬

Expanded text:
fferam ne porcum de his, quos tandiu pavi? Offeram ne merulam beati Benedicti, quae toties et tam importune mihi volitans occurrit? Offeram struthionem, quem nutrivi post conversionem? Offeram fortassis porcum immunditiae pro agno innocentiae, merulam voluptatis pro turture castitatis, struthionem simumunditiam peccati? Et quid est merula volitans nisi voluptas per suggestionem
Abbreviated transcription (Latin):
edde reu̾entiã pͣlato ⁊ obedientiã. quar̾ alt̾a cordis.
alt̾a corꝑis ⁊. ħet enĩ susfic̾ extiꝰ obtemꝑare map¬
rib nr̃ĩs: nͥ ex intimo cordis affectu subli mit᷑ sn̾tiane
de eis. gͦd si ta̾ manifestͥe᷑ in notu̾̃it indigna p̾lati alieꝰ
uta. ut nicħ̾ oi̾no dissimułonis. nicħ excusatõis ad.¬

Expanded text:
ltera cordis, altera corporis est. Nec enim sufficit exterius obtemperare majoribus nostris, nisi ex intimo cordis affectu sublimiter sentiamus de eis. Quod etsi tam manifeste innotuerit indigna praelati alicujus vita, ut nihil omnino dissimulationis, nihil excusationis ad
Abbreviated transcription (Latin):
brmor castꝰ gratis amat: ñ tim̃s puniri s seꝑari. Nõ .t.
timent ꝑfecti puniri gehẽnali pena: s seꝑati ĩp̾senti ꝑ
aliꝗͣ. culpmni. In futo uͦ nͥ puniri nͥ seꝑari timebũt: ⁊ t̾n erit
tẽ ⁊ pietatẽ. Ex maiestate reu̾entia: ex pietate. dło̾. letiq
maiestatẽ timebũt .i. ei cũ reu̾entia subiecti erũt. Q ue

Expanded text:
mor castus gratis amat, non timens puniri sed separari. Non enim timent perfecti puniri gehennali poena, sed separari in praesenti per aliquam culpam. In futuro vero nec puniri nec separari timebunt; et tamen eritem et pietatem; ex majestate reverentia, ex pietate dilectio. Itaque majestatem timebunt, id est ei cum reverentia subditi erunt. Sole
Abbreviated transcription (Latin):
ac dissimilia mala: ex una radice pullulãt ꝓpͥȩ uolũ
nͨ uoluptate corpꝰ aliqn̾ sacrat᷑: sic̃ scͥptũ s. No̾ saciatur
ocłs uisu: nͨ auris implet̾ auditu. fuge sangͥsugã hãc
⁊om̃na reliqͥsti. ħ enĩ oĩa thit ad se. pone hanc : ⁊ iugu̾
tã ĩportabile ꝙͣ multiplex abiecisti. Nõ ⁊ emĩ añs cͥdelis
ad illã : ñ ⁊ trãnꝰ tã impiꝰ ⁊̃ ihumanꝰ. sic urge̾s ẜuulũ
ii ñ parcẽs: facigatũ mag̃ instigat. subditũ p̾mit duriꝰ.
nqͥetũ malũ. qͦd spui sẽꝑ incubans. inexcogita bilia

Expanded text:
ac dissimilia mala, ex una radice pullulant, propriae scnec voluptate corpus aliquando satiatur, ut scriptum est: Non satiatur oculus visu, nec auris impletur auditu . Fuge sanguisugam hanc, et omnia reliquisti. Haec enim omnia trahit ad se. Pone hanc, et jugum tam importabile quam multiplex abjecisti. Non est enim dominus crudelis ad illam; non est tyrannus impius et inhumanus sic urgens servulum, et non parcens. Fatigatum magis instigat, subditum premit durius. Inquietum malum, quod spiritui semper incubans, inexcogitabilia
Abbreviated transcription (Latin):
pti. sero ꝯq̾ri hãmꝰ qͦd lampades nr̃ extingͣnẽ.¬
uen qͥd̾ castitas exse ip̾a. s qnͣto lucidior lãpas ardẽt
genito derore qͥ apud fatuas uirgines remtere uidẽt.
tqͣm uitrra mag̾ ꝙͣ ignea daritate fulgebanti eo ip̾o
lampades suas arbit̾bunt᷑ extingui. qͦnimirũ ina¬

Expanded text:
pti, sero conqueri habeamus quod lampades nostrae exstinget castitas etiam ex seipsa. Sed quanto lucidior lampas ardens, genito decore etiam apud fatuas virgines renitere videntur. At quoniam vitrea magis quam ignea claritate fulgebant, eo ipso lampades suas arbitrabantur exstingui, quo nimirum ina
Abbreviated transcription (Latin):
Plus dico angłs ⁊ i angłc lucis. ⁊̃ sic caue t̾ no audias
un ledaris ÷ nec ꝑsonĩ t̾ͥ uelĩ essc suspectã s lingua̾:
p̾sertĩ in sermocinato̾e cõi. B ona qͥd colu̾bȩ simpli¬
citas: s in hac ꝑte serpentis qͦ astutiã nõ omittas. ma¬
ria ne angłicũ qͥđ u̾bũ in discussio̾e p̾t̾iens: cogitabat

Expanded text:
iam sic cave tibi, ne audias unde laedaris. Nec personam tibi velim suspectam esse, sed linguam, praesertim in sermocinatione communi. Bona quidem columbae simplicitas; sed in hac parte serpentis quoque astutiam non omittas. Maria ne angelicum quidem verbum sine discussione praeteriens, cogitabat
Abbreviated transcription (Latin):
freutũ bomoꝑis abscidit ñ currumcidit: sic̃ qui tipidꝰ est
⁊ minꝰ fac̃. Inhac ergo die nom̃ imponit᷑. ⁊ nom̃ salutis:
nec de io qui sic ꝯu̾sat᷑ dubitẽ dr̃e ꝙ suã ip̃iꝰ salutem oꝑat᷑.

Expanded text:
fructum boni operis abscindit, non circumcidit; sicut qui tepidus est, si minus facit. In hac ergo die nomen imponitur, et nomen salutis; nec de eo qui sic conversatur dubitem dicere quod suam ipsius salutem o
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego ⁊ tu. ⁊ spero qd t̾ciꝰ
inter nos xꝑc sit. Non ẽ
cidat amica colloquia.
grateq huic solitudini.
nullius uox uł tumultꝰ
irrepit. Age nunc km̃e.
aurib qͥcqͥd placet instilla.
nec ingrate accipiamus
locum. tempus.⁊ ocium. Nam paulo ante inturba fr̃m
me tesidente. cum om̃s undiq circũ streꝑent. ⁊ alius
quereret. aliꝰ disputaret. ⁊ iste de scͥpturis. ille de moribꝰ.¬

Expanded text:
cce ego et tu, et spero quod tertius inter nos Christus sit. Non est cidat amica colloquia, grataeque huic solitudini nullius vox vel tumultus irrepit. Age nunc, chariauribus quidquid placet instilla, nec ingrate accipiamus locum, tempus et otium. Nam paulo ante in turba fratrum me residente, cum omnes undique circumstreperent, et alius quaereret, alius disputaret; et iste de Scripturis, ille de morib
Abbreviated transcription (Latin):
tã ĩcãticis młt laude ꝓ secͥt᷑ dicñs. Pulchm es amica mea: sua¬
uis. ⁊ decom t̾ribilis ut castroꝵ. acies ordinata. f ulchin iũdo:
suauis ꝓximo: decora celo Uł prilch̃ actu ⁊ suauis affectũ. de.¬
coia ĩtellectu. Uł puichͣ honestate. same ⁊ suauis utilitate.
dotnes decora uite fablimitate. Uł pulch exẽplo: su¬

Expanded text:
Pulchra es, amica mea, suavis et decora, terribilis ut castrorum acies ordinata . Pulchra mundo, suavis proximo, decora coelo. Vel pulchra actu, suavis affectu, decora intellectu. Vel pulchra honestate famae, suavis utilitate doctrinae, decora vitae sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
Atterĩ infirmitas ȩquo animo id ñ potest susti¬
nere. qͦd tamen ñ iniuste atq illicite fit. ñta¬
men ipsam nunc sinistrĩ si gnificari totiꝰ ca¬
pituli considatione facile apparet. inqua si¬
mul inueniet᷑ ꝗͣ sirstrã uocet..
Caytit inquit facere ĩtitiã urãm corĩ
hominib. ut uid eamini abeis. alioquin mer¬

Expanded text:
alterius infirmitas aequo animo id non potest sustialterius infirmitas aequo animo id non potest sustinere, quod tamen non injuste atque illicite fit; non tamen ipsam nunc sinistram significari totius capituli consideratione facile apparet, in qua simul invenietur quam sinistram vocet. 8. Cavete, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus ut videamini ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ n̾ͣhox p̃ceptũ etiã feminis datum sit. Cui gͦ
sinustre iubet̾ femina occultare opꝰ misericor¬
die sue : Anetiã uir sinistri erit femine: Quod
absurdissiunc dicit᷑. Aut si quipiã putant inui¬
cẽ sibi sinistros eẽ. si ab altero cͣraget᷑ aliquid de
re familiari. ut sit cont̃ alteriꝰ uoluntatẽ: ñerit
xp̃ianũ tale conuigiũ. Sed necesse ẽ. ut quisqͥs
eoꝵ elemosinã facere uoluerit. ex p̃cepto dei. quẽ¬
cumq aduersum habuert inimic᷑ sit p̾ceptodĩ.
⁊ ideo int̾ infideles deputet᷑. Preceptũ ẽ autẽ
detalib. ut bona sua conũsatione ac morib lu¬
cri faciat uxorẽ maritꝰ fidelis. uel maritũ muli¬
er fidelis. Iua ꝓpter ñsibi debent occultare bo¬
na oꝑa sua. quib unitandi sunt abinuicc̃. ut
alter alterũ possit. ad xp̃iane fidei cõmunionẽ
inurtare. Nec fuita facienda sunt. ut ꝓmes¬
atur ds̃. Quod si occultandũ ẽ aliquid. quã diu

Expanded text:
et non hoc praeceptum etiam feminis datum sit. Cui ergo et non hoc praeceptum etiam feminis datum sit. Cui ergo sinistrae jubetur femina occultare opus misericordiae suae? An etiam vir sinistra erit feminae? quod absurdissime dicitur. Aut si quispiam putat invicem sibi sinistras esse; si ab altero ita erogetur aliquid de re familiari, ut sit contra alterius voluntatem, non erit christianum tale conjugium: sed necesse est ut quisquis eorum eleemosynam facere voluerit ex praecepto Dei, quemcumque adversum habuerit, inimicus sit praecepto Dei, et ideo inter infideles deputetur: praeceptum est autem de talibus, ut bona sua conversatione ac moribus lucrifaciat uxorem maritus fidelis, vel maritum mulier fidelis; quapropter non sibi debent occultare bona opera sua, quibus invitandi sunt ad invicem, ut alter alterum possit ad christianae fidei communionem invitare. Nec furta facienda sunt, ut promereatur Deus. Quod si occultandum est aliquid, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant ad salutẽ. Si autẽ sinstrã inimicũ pu¬
taueris. ut nesciat inunicꝰ cuus cũ elemosinã
facis.cur ipse dñs inimicis uideis circumstan¬
tib misericordit̃ sanauit homines: Curapłs
petrꝰ sanato eo quẽ adportã spetiosã debilem
miserat᷑ ẽ. etiã uas inimicoꝵ inse atq in alios
xp̃i disciplos ꝑtulit: Deinde sin̾oportet sci¬
re inunicũ. cũ elemosinã facimꝰ qͦmodo cum
ipso inimico faciemus. ut illud impleamꝰ p̃cep¬
tũ. si esurierit inunicꝰ tuus ciba illũ. si sitierit.
potũ da illi. Tertia solet ẽẽ carnaliũ opinio
tã absurda et ridenda. ut ñ eam cõmemora¬
rẽ. nisi ex ꝑtus essem. ñ paucos eo errore detine¬
ri. qͥdicunt sinistro nomine uxorẽ significa¬
ri. ut qm̾ inre familian tenatiores peccunia¬
rũ solent eẽ femine. lateat eas cũ aliquid ege
domesticas lites. Iuasi uͦ soli uiri xp̃iani suit.

Expanded text:
veniant ad salutem. Si autem sinistram inimicum puveniant ad salutem. Si autem sinistram inimicum putaveris, ut nesciat inimicus tuus cum eleemosynam facis; cur ipse Dominus inimicis Judaeis circumstantibus misericorditer sanavit homines? cur apostolus Petrus, sanato eo quem ad portam Speciosam, debilem miseratus est, etiam iras inimicorum in se atque in alios Christi discipulos pertulit ? Deinde si non oportet scire inimicum, cum eleemosynam facimus, quomodo cum ipso inimico faciemus, ut illud impleamus praeceptum, Si esurierit inimicus tuus, ciba illum, si sitierit, potum da illi ? 7. Tertia solet esse carnalium opinio, tam absurda et ridenda, ut non eam commemorarem, nisi expertus essem non paucos eo errore detineri, qui dicunt sinistrae nomine uxorem significari: ut quoniam in re familiari tenaciores pecuniarum solent esse feminae, lateat eas cum aliquid misedomesticas lites. Quasi vero soli viri christiani sint,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fallunt eos quib uidentur boni. ibeisq
laudant᷑. Sed tales ab inspectore cordis deo
dolosi. Nomen enĩ meũ habiustis. s. oꝑa mea
ñ fecistis. Illi gͦ ꝑceperunt mercedẽ suã. qͥñ
obaliud elemosinã faciunt nͥ ut glorificen¬
tur abhomirub. Nsi glorificent᷑ ab hominibꝰ.
s. ideo faciunt. ut glorificent᷑. sicut suꝑiꝰ
tractatũ ẽ. Laus enĩ humana ñ appeti arec¬
te faciente .s. subsequi deb& recte facientẽ
ut illi ꝓficiant qͥ etiã unitari possunt qđ
laudant ñ ut hic putet aliquid eos sibi ꝓ¬
desse qͦs laudant. Te autẽ faciente elemosi¬
nã. nesciat sinistra tua quid faciat dextera
laude. fructũ & finẽ boni oꝑis constitue¬
re ꝓhibeamur. Id̾ autẽ ad id ꝑtinet utte
unitent᷑. quib recte facta tua placuerint
ñtantũ fidelib. s etiã infidelib exhibendũ ẽ
ut laudandis bonis oꝑib nr̃is dĩ honorent. ⁊

Expanded text:
dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo dolosi: nomen meum habuistis, sed opera mea non fecistis. Illi ergo perceperunt mercedem suam, qui non ob aliud eleemosynam faciunt, nisi ut glorificentur ab hominibus: non si glorificentur ab hominibus, sed si ideo faciant ut glorificentur, sicut superius tractatum est. Laus enim humana non appeti a recte faciente, sed subsequi debet recte facientem: ut illi proficiant qui etiam imitari possunt quod laudant, non ut hic putet aliquid eos sibi prodesse quem laudant. te autem faciente elemosynam non sciat sinistra tua, quid faciat dextera laude fructum et finem boni operis constituere prohibeamur. Quod autem ad id pertinet ut te imitentur, quibus recte facta tua placuerint, non tantum fidelibus, sed etiam infidelibus exhibendum est, ut laudandis bonis operibus nostris Deum honorent, et
Abbreviated transcription (Latin):
facerent. qđ ñ ꝓpter gaudium demuneri¬
b s ꝓpter cõmunionẽ caritatis ab eis que¬
rebatur. Qũãꝗͣ et cũ addidit dicit. alioqͥn
mertedẽ ñ habebitis apud patrẽ ur̃m qͣui
celis ẽ nichil aliud demonstrat. nͥ nos cauere
noli tubi canere ante te sicut hẏpocri¬
te faciunt insynagogis. et inuicis. ut glori¬
ficentur abhominib. Noli inquit sic uelle.
innotescere. ut hy pocritȩ. Manifestũ ẽ aut̃
hypocritas. ñ quod oculis p̾tendunt homini¬
b. id etiã corde gestare Sunt enĩ hypocrite
simulatores tamꝗͣ ꝓnuntiatores ꝑsonarum
alienarũ. sicut intheatricis fabulis. Non enĩ
qui agit partẽ agamennonis uttragoedia ũ¬
bi grã siue alicuiꝰ alteriꝰ adhẏstoriã uł fa¬
bulã quȩ agitur ꝑtinentis uere ipse ẽ. s si¬
iustỹ ñ exhib&. qr totũ fructũ in laude ho¬
minũ ponit. ꝗ̃ possunt etiã simulantes ꝑciꝑe.

Expanded text:
offerrent, quod non propter gaudium de muneriofferrent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem charitatis ab eo quaerebatur. 4. Quanquam et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud demonstrat nisi id nos cavere noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in vicis, ut glorificentur ab hominibus. Noli, inquit, sic velle innotescere, ut hypocritae. Manifestum est autem hypocritas non quod oculis praetendunt hominum, id etiam corde gestare. Sunt enim hypocritae simulatores, tanquam pronuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia, verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere,
Abbreviated transcription (Latin):
b. Itaq ⁊ ñse placere hominib recte dicebat.
qr in eo ipso ut deo placeret intuebat᷑. ⁊̃ pla¬
cendũ esse hominib recte p̾cipiebat. ñ ut
hoc appeteretur tamꝗͣ merces recte factoꝵ.
s qͥa deo placere ñposset. qui ñse his quossal¬
uos fieri uellet p̾beret imitandũ. Imitari
autẽ illũ qui sibi ñplacuerit. nullo pacto
quisꝗͣ potest. Sicut gͦ ñ absurde loqueret᷑
qui dicer&. in hac oꝑa qua nauẽ quero. rĩna¬
uẽ quero s patriã. sic apłs conuenient̃ dice¬
ret. in hac oꝑa qua hominibꝰ placeo. ñ homi¬
nib s deo placeo. qr ñ hoc appeto. s adid re¬
fero. ut me imitentur. quos saluos fieri uo¬
lo. Sicut dicit de oblatione quȩ fit inscõs. Ñ
quia quero datum. s inquiro fructum. id ÷
qđ quero datum urm. ñ hoc quero s fruc
tum ur̃m. Hoc enĩ inditio apparere poterat.
quantũ ꝓfecissent indm̃. cũ id libenter

Expanded text:
bus. itaque et non se placere hominibus recte dicebat, bus. itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriam": sic apostolus conuenienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos saluos fieri uolo." sicut dicit de oblatione, quae fit in sanctos: non quia quaero datum, sed inquiro fructum, id est: quod quaero datum uestrum, non hoc qutum vestrum. Hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in Deum, cum id libenter
Abbreviated transcription (Latin):
s. suꝑ candelabrũ. ut luceat om̃ib qui indomo
sunt: Dic luceat lumen ur̃m coram hominibꝰ.
ut uideant bona facta ur̃ã. s ñibi finẽ cons¬
tituit. addit enĩ. ⁊ glorificent patrẽ ur̃m qui
incelis est. Hic autẽ quia hoc rep̾hendit. si ibi
sit finis recte factoꝵ. id ẽ si ꝓpterea rec te
faciamus. ut tantũ uideamur abhominib.
pꝰea quã dixit. cauete iustitiã urãm facere
corim hominibꝰ. ut uideamini abeis. nichil
addidit. In qͦ apparet. ñ hoc eum ꝓhibuisse. ut
is. idẽ ut hoc itueamur.&ibi finẽ nr̃i ꝓposi¬
ti collocemꝰ. Nã ⁊ apłs dicit. Di adhuc homini¬
b placerẽ xp̃i seruus ñ essẽ. cũ alio loco dicat.
placete om̃ib ꝑ omĩa. sicut ⁊ ego om̃ib ꝑ
omĩa placeo. qđ qui ñ intelligunt. contrari¬
ũ putant. cũ illis se dixit ñ placere hominibꝰ.
qr ñ ideo recte facielut. ut placer& homi¬
nib s. ut deo. ad cuiꝰ amorẽ corda hominũ
uolebat conũtere. eo ipso qͦ placebat homini¬

Expanded text:
in domo sunt. sic luceat lumen uestrum coram hominibus, ut uideant bona facta uestra? sed non ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil addidit. in quo apparet non hoc eum prohibuisse, ut is, id est ut hoc intueamur et ibi finem nostri propositi collocemus. Nam et apostolus dicit: si adhuc hominibus placerem, Christi seruus non essem, cum alio loco dicat: placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo. quod qui non intellegunt, contrarium putant, cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat, ut placeret hominibus, sed ut deo, ad cuius amorem corda hominum nolebat conuertere eo ipso, quod placebat homini
Abbreviated transcription (Latin):
diri. Et reuera om̃e multiloquiũ agentib
uenit. qͥ exercende linguȩ potiꝰ quã muri¬
dando anuno dant oꝑam. ⁊ hoc nugatorii
studii genus etiã addm̃ p̾ce flectendum.
transferre conantur. arbitrantes sicut ho¬
minẽ uidicẽ uerbis adduci adsententiã. No¬
lite itaq similes ẽẽ illis. Dicit urus & uerꝰ
magister. Scit enĩ pater ur quid uob neces¬
sarium sit. antequã petatis abeo.Si erũ ũ¬
ba multa ad id ꝓferunt᷑ ut instruat᷑ & do¬
ceatur ignarus. quid eis opus ẽ adierum
om̃iũ cognitorẽ cui omĩa qͦ sunt eo ipso qͦ
sunt loquunt᷑. seseq indicant fac ta. et ea qͣ
futura sunt eiꝰ artem sapientiãq ñlatent.
inqua sunt qͦtransierunt. ⁊ quȩ transitura st̃
quãuis pauca tamen uerba. ⁊ ipse dicturꝰ ẽ¬

Expanded text:
diri. Et revera omne multiloquium a Gentilibus diri. Et revera omne multiloquium a Gentilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando animo dant operam. Et hoc nugatorii studii genus etiam ad Deum prece flectendum transferre conantur, arbitrantes sicut hominem judicem verbis adduci in sententiam. Nolite itaque similes illis esse, dicit unus et verus magister. Scit enim Pater vester quid vobis necessarium sit, antequam petati, ab eo. Si enim verba multa ad id proferuntur, ut instruatur et doceatur ignarus, quid eis opus est ad rerum omnium cognitorem, cui omnia quae sunt, eo ipso quo sunt, loquuntur, seseque indicant facta; et ea quae futura sunt ejus artem sapientiamque non latent, in qua sunt et quae transierunt, et quae transitura sunt, quamvis pauca
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ꝑcarnalẽ sensũ cogitationes niu̾s pene¬
trant. & turba uanioꝵ fantasinatũ orantib ob¬
strepunt. Caudendũ ẽ gͦ ostium. idẽ carnali
sensui resistendum ẽ. ut oratio spirttalis diri¬
gat᷑ adpatrẽ. quȩ fit iintimis cordis. ubi
oratur pat̾ in abscondito. Et pat̾ inquit nr̃
qui uidet in abscondito. redd& uob. Et hoc
tali clausula t̾minandũ fuit. Non enĩ hoc
mon& nunc ut oremus. s quomodo oremus.
Neq suꝑiꝰ ut faciamus elemosinã. sed quo
arumo faciamꝰ. Sm̃ decorde mundando p̃¬
cipit. qđ ñ mundat. nͥ una ⁊ simmplex inten¬
tio ueternã uitã solo ⁊ puro amore sapien¬
tiȩ. Orantes autẽ nolite multi loqui esse.
sicut &hnici. Arbrtrantur enĩ. qͦd inmulti¬
loquio suo exaudiant᷑. Sicut hypocritarũ
ẽ p̃bere se spectandos inoratione quorũ
fructus ẽ placere hominib. ita &hnicoꝵ
id ÷ gentiliũ inmultiloquio se pirtare exau¬

Expanded text:
id est per carnalem sensum, in cogitationes nostras peneid est per carnalem sensum, in cogitationes nostras penetrant, et turba vanorum phantasmatum orantibus obstrepunt. Claudendum est ergo ostium, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oratur Pater in abscondito. Et Pater, inquit, vester qui videt in abscondito, reddet vobis. Et hoc tali clausula terminandum fuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus; neque superius, ut faciamus eleemosynam, sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapientiae. 12. Orantes autem nolite, ait, multum loqui, sicut Ethnici: arbitrantur enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Sicut hypocritarum est praebere se spectandos in oratione, quorum fructus est placere hominibus; ita Ethnicorum, id est Gentilium, in multiloquio se putare exau
Abbreviated transcription (Latin):
hominib & suꝑfluo totiens eadem dicun¬
tur. cum sit iam una regła custodienda.
qua cognitũ ẽ. ñsi hec sciant homines for¬
nudandũ ẽẽ aut fugiendũ. s si hoc anuno
fiant. ut fructus in eis expec tetur placen
di hominib Seruat etiã ipse dñs eadem
uerba. cum adiungit similit̾. Am̃ dico uob̃.
ꝑcepunt mercedẽ suã. hinc ostendens id¬
se ꝓhibere ut ea merces appetat᷑. qua gaudent
stulti cũ laudant᷑ ab hominib. Uos autẽ cũ
oratis inquet. introite incubicula ur̃a. Suȩ
sunt ista cubicula. nͥ ipsa corda. que inpsal¬
mo etiã significantur. ubi dicitur. quȩ di¬
citis incordib ur̃is. ⁊ incubilibꝰ ur̃is conpun¬
gimini: Et claudentes ostia. orate ait patrẽ
ur̃m in abscondito. Parum ẽ intrare in cubi¬
lia. si ostium pateat inportunis. ꝑ qͦd ostiũ
ea quȩ foris sunt improbe se ĩmergunt. et
utteriora nr̃a appetunt. Poris autẽ e̾ẽ dixi
mus omĩa temporalia ⁊ uisibilia. quȩ postiũ

Expanded text:
hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut frdi hominibus. Servat etiam ipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter: Amen dico vobis receperunt mercedem suam. Hinc ostendens ipse prohibere, ut ea merces appetatur, qua stulti gaudent, ut laudentur ab hominibus. Tu autem cum oratis, inquit, introite in cubicula vestra. Quae sunt ista cubicula, nisi ipsa corda, quae in Psalmo etiam significantur, cum dicitur, Quae dicitis in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini ? Et claudentes ostia orate, ait, Patrem vestrum in abscondito. Parum est intrare in cubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt, et interiora nostra appetunt. Foris autem diximus esse omnia temporalia et visibilia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ sola temꝑaliũ rerum cupiditate caue¬
amꝰ elemosinã facere. sed nec istã in hoc oꝑe
adtendamꝰ dm̃. ut sese misceat uł adiungat
exterioꝵ appetitio cõmodoꝵ. Agit᷑ enĩ dẽ
corde mundando. qm̃ nisi fuerit simplex
mundũ ñ erit. Simplex autẽ quomͦ erit
si duob dominis seruit. nec una intentio¬
ne rerum ȩternarũ purificat aciẽ suã .s
eam mortaliũ quoq fragiliumq rerum
amore obnubilat: Sit ergo elemosina tua
inabscondito. ⁊ pat̾ tuus qͥuidet in abscon¬
dito. reddet tͥ Rectissime omĩno & ueris
sime.Sieĩ p̾miũ abeo expet̾tas. qui cons¬
cientie solus inspector est. suffitiat tibi
ad ꝓmerendũ p̾miũ. ipsa conscientia. Mul¬
ta latina exemplaria sichabent. Et pater
tuus qui uidet in abscondito. reddet tibi
palã. Sed quia in grecis q̃ priori sunt ñ in¬
ueninus palam. ñputauimꝰ huic esse aliqͥd

Expanded text:
non modo temporalium rerum sola cupiditate cauenon modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodorum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilat? sit ergo elemosyna tua in abscondito, et pater tuus, qui uidet in abscondito, reddet tibi: rectissime omnino et usime. Si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. Multa latina exemplaria sic habent, Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi palam: sed quia in graecis, quae priora sunt, non invenimus, palam, non putavimus hinc esse aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
mosina tua in abscondito. Quid ẽ in abs¬
condito. nͥ in ipsa bona conscientia. que
humanis occulis demonstrari ñ potest nec
uerbis aꝑiri quandoquidẽ multi multa m̃¬
tiuntur: Iua ꝓpter si dextra intrinsecus
agit in abscondito. ad sinistrã ꝑtinent exte¬
riora. omĩa que sunt uisibilia & tempalia.
Sit gͦ elemosina tua in ipsa conscientia:
ubi multi elemosinas faciunt bona uolun¬
tate etiã si peccuniaẜ. uel si quidẽ aliud qͦd
inopi largiendũ ẽ ñ habent. Oulti autẽ fo¬
ris faciunt. ⁊ intꝰ ñ faciunt quel ambitione
uel alicuiꝰ temporalis rei grã uolunt mise¬
ricordes uderi. inquib sola sinistra opari
cxistimanda ẽ. Item alii quasi mediũ int᷑
utiosq locum tenent. ut et intentione qͦ
se huic optue uoluntati. ñ nulla etiam
laudis. uł alicuiꝰ rei fragilis ⁊ temporalis
cupiditas. Sed dñs nr̃ multo uehementꝰ ꝓ
tiã misceri eam uetat oꝑib dextiȩ ut scilicet

Expanded text:
mosyna tua in abscondito. quid est in absmosyna tua in abscondito. quid est in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest nec uerbis aperiri, quando quidem multi multa mentiantur? quapropter si dextra intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent exteriora omnia, quae sunt uisibilia et temporalia. sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunt et intus non faciunt, qui uel ambitione uel alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quse huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius o etiam misceri eam uetat operibus dexterae, ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
iudeamini abeis. Id autẽ sequit᷑ am̃ dico
uob̾. ꝑceꝑunt mercedẽ suã. ad illud respi¬
cit quod suꝑiꝰ posuit. alioqͥn mercedẽ ñ ha¬
bebitis. apud patrẽ urm qui incelis ẽ. Dein¬
de sequitur. te autẽ faciente elemosinã. Cũ
dextera tua. Ergo illi sic faciunt. ut sciat
sinistra eoꝵ. quid faciat dexteri eoꝵ. Iuod
igit᷑ in illis culpatum ẽ. hoc tu facere ueta¬
ris. In illis autẽ hoc culpatum ẽ. qͦd ita faci¬
unt. ut laudes hominũ querant. Qua ꝓpt᷑
nichil consequentiꝰ sinistra uidet᷑ significa¬
re. quã ipsam delectationẽ iaudis. Dextra¬
autẽ. significat intentionẽ implendi p̃cep¬
ta diuina. Cum itaq conscientiȩ facientis
elemosinã. miscet se appetitio laudis huma¬
ne. fit sirstra conscia oꝑis dextrȩ. Nesciat
gͦ sinistra tua. quid faciat dextera tua. Ia ẽ
ñse musceat conscientie tue laudis huma¬
ne appetitio. cũ inelemosina facienda diui¬
nũ p̃ceptum contendis unplere ut sit ele¬

Expanded text:
eamini ab eis, Quod autem sequitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; ad illud respicit quod supra posuit, Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est. Deinde sequitur, Te autem faciente eleemosynam. Cum tera tua. Ergo illi sic faciunt, ut sciat sinistra eorum quid faciat dextera eorum. Quod igitur in illis culpatum est, hoc tu facere vetaris. In illis autem hoc culpatum est, quod ita faciunt ut laudes hominum quaerant. Quapropter nihil consequentius sinistra videtur significare, quam ipsam delectationem autem significat intentionem implendi praecepta diuina. cum itaque conscientiae facientis. elemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dextrae. nesciat ergo sinistra tua, quid faciat dextera tua, id est: non se misceat conscientiae suae laudis humanae appetitio, cum elemosyna facienda diuinum praeceptum contendis implere. Vt sit ele
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui semꝑ dare paratꝰ ẽ. sinos capiamus
qđ dederit. et impsa conu̾sione purgatio
interioris oculi cũ excludunt᷑ ea quę tempͦ¬
ralit̾ cupiebant᷑. ut acies simplicis cordis. fer¬
re possit simplicẽ lucẽ diuinitꝰ. sine ullo
occasu. aut immutatione fulgentẽ. Nec
solum ferre. s etiã manere iilla. ñ tantũ
sine molestia. s ctiã cum ineffabili gaudio
qͦuere ac sincerit̾ beata uita ꝑficitur. Sic ita¬

Expanded text:
eum qui semper dare paratus est, si nos capiamus eum qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit, et in ipsa conversione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantur, ut acies simplicis cordis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem; nec solum ferre, sed etiam manere in illa, non tantum sine molestia, sed etiam cum ineffabili gaudio, quod vere ac sinceriter beata vita percipit
Abbreviated transcription (Latin):
his paucis uerbis opꝰ sit adeum qͥ scit omĩa
anteꝗ̃ fiant. & nouit ut dictumẽ qͥd nob̃
sit necessariũ. anteꝗ̃ petamus abeo: hic pri¬
mo respondetui. ñ uerbis nos agere debere
apud dm̃. ut impetremus qđ uolumnꝰ. s reb
quas animo gerimꝰ ⁊ intentione cogitatĩ¬
onis. cũ dilectione pura. ⁊ simplici affectu
s res ipsas uerbis nos docuisse dnm̃ nrm
quib memorie mandatis eas ad tempus
orandi recordaremur. Sedrursus queri po¬
test. siuc reb. siue uerbis orandum sit ipsa ora¬
tione. sids iam nouit. quid nob sit necessari
ũ. nͥ qr ipsa orationis intentio. cor nr̃m sere¬
nat et purgat. capatiꝰq efficit ad excipienda
diuina munera. que spiritalit̾ nob̾ infun¬
dunt᷑. Don enĩ ambitione p̃cum nos exau¬
dit ds̃. qui semꝑ paratꝰ ẽ dare suã lucẽ nob.
ñ uisibilẽ s intelligibilẽ & spiritalẽ Sednos
inalia. ⁊ rerum temꝑalium cupiditate tene¬
bramur. fit gͦ inoratione conũsio cordis. ad

Expanded text:
is opus sit ad eum qui scit omnia antequam fiant, et novit, ut dictum est, quid nobis sit necessarium, antequam petamus ab eo? Hic primo respondetur, non verbis nos agere debere apud Dquas animo gerimus, et intentione cogitationis, cum dilectione pura et supplici affectu; sed res ipsas verbis nos docuisse Dominum nostrum, quibus memoriae mandatis, eas ad tempus orandi recordaremur. Sed rursum quaeri potest sive rebus, sive verbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si Deus jam novit quid nobis necessarium sit? nisi quia ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, et purgat capaciusque efficit ad excipienda divina munera, quae spiritaliter nobis infunduntur. Non enim ambitione precum nos exaudit Deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis, non visibilem, sed intelligibilem et spiritalem; sed nos in alia, et rerum temporalium cupiditate tenebramur. Fit ergo in oratione conversio cordis ad
Abbreviated transcription (Latin):
corã hominib ut uideamini abeis. Id
e cauete hoc animo iuste uiuere. ⁊ ibi cons¬
Otituere bonũ ur̃m. ut uos uideant homineᷤ.¬
Alioquin. mercedẽ n̾̃ habebitis. apud patrẽ
ur̃m. qui incelis ẽ. Non si abhominib uide¬
amini. s si propt̾a iuste uiuatis. ut ab homi¬
nib uideamini. Nã ubi erit qđ in principi¬
o sermonis huiꝰ dictum ẽ. uos estis lux mun¬
di ñ potest ciuuitas abscondi suꝑmontẽ posita.

Expanded text:
coram hominibus, ut videamini ab eis, id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi constituere bonum alioquin mercedem non habetis apud patrem uestrum, qui in caelis est: non si ab hominibus uideamini, sed si propterea iuste uiuatis, ut ab "hominibus uideamini. nam ubi erit quod in principio sermonis huius dictum est: uos estis lumen mundi. non potest ciuitas absco
Abbreviated transcription (Latin):
ut dm̃. At illa dixit. Etiã dnẽ. Nã et ca
sadñoꝵ suoꝵ. Scio inquit me filioꝵ pa¬
se. nec sedere ad mensam cũ patre s con¬
tenta sũ reliquiis catuloꝵ ut ꝑhumilitatẽ
micarũ. ad panis integri ueniã magnitu¬
dinẽ. O mira rerũ conuersio. Isrł quondã
filius. nos canes. Pro diuersitate fidei. ordo
nominũ cõmutat᷑. Deillis postea dicit᷑. entũ¬
dederunt me canes multi. et uidete canes. ui¬
dete malos oꝑarios. ui dete concisionẽ. nos
audiuimꝰ cũ sy rophenissa et muliere qͤ sangui¬
ne flurerat magna ẽ fides tua. et fiat t sic̃
ius. et filia. fides tua te saluã fecit. Cumq
transsisset inde ihc. uenut secꝰ mare galileȩ.
et ascendens inmontẽ sedebat ibi. Et acces

Expanded text:
ut Dut Dla hora. Scio me, inquit, filiorum paos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei, ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte 117 malos operarios, videte concisionem . Nos audivimus cum Syrophoenissa, et muliere quae sanguine fluxerat: Magna est fides tua, fiat tibi sicut vis. Et: Filia, fides tua te salvam fecit. Et cum transisset inde Jesus, venit secus mare Galilaeae: et ascendens in monte