comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec frib parcunt. Hoc aut̃ fecert̃
filii leui: qui sororis dinȩ stuprũ
ingenesi iundicasse legunt᷑.¬
Reuersusq moyses ad cdnm̃ ait.
Ousecro dñe. peccauit popłs
iste peccatũ magnũ: feceruntq
sibi deos aureos. Aut dimitte eis
hanc noxã. aut si ñ feceris. dele
me delibro quẽ scripsisti. Cui res¬
pondit dñs. Qui peccauerit mi¬
chi: delibro meo delebo eũ. Sic
eñi loquit᷑ moyses. quasi homo.
Ex nimia em̃ dilectionis affecti¬
one hoc dicit. Aut inquit paire
eis: aut me simul ꝑde cũ eis. Ta¬
le quid & apłs ait. Optabã et
meis. Unde &usq hodie ete¬
chias rex auideis redarguitur.:
quia ꝓse tantum. & ñ pro om̃i
popło mauit dicens. Bonus
sermo dñi. Fiat pax tantũ indi¬
ebus meis. Qd̾ aut̃ ait. dele me
delibro quẽ scripsisti. hoc est
intelligere. dele me de memoria
tua. Sic eñ inmente dei quasi
inlibro. scõrum omniũ nomina
scripta sunt. De quo quidẽ nisi

Expanded text:
nec fratribus parcunt. Hoc enim fecerunt nec fratribus parcunt. Hoc enim fecerunt filii Levi, qui sororis Dinae stuprum in Genesi vindicasse leguntReversusque Moyses ad Dominum ait: « Obsecro, Domine, peccavit populus iste peccatum magnum, feceruntque sibi deos aureos; aut dimitte eis hanc noxam, aut, si non feceris, dele me de libro quem scripsisti. Cui respondit Dominus: Qui peccaverit mihi, delebo eum de libro meo. » Sic enim loquitur Moyses, quasi homo, ex nimia dilectionis affectione hoc dicit: aut, inquit, parce eis, aut me simul perde cum illis. Tale quidem et Apostolus ait: « Optabam et meis . » Unde et usque hodie Ezechias rex a Judaeis redarguitur, quod pro se tantum, et pro omni populo oravit, dicens: « Bonus sermo Domini, fiat pax et veritas in diebus meis . » Quod autem ait: « Dele me de libro quem scripsisti; » hoc est intelligere de memoria tua. Sic enim in mente Dei, quasi in libro, sanctorum omnium nomina scripta sunt; de quo quidem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq frem & amicũ. et ꝓxi¬
nũ suũ int̾ficeret. Cecideruntq
usle ilo. uiginti & tria milia
hominũ. Erat eñi popłs dei pro¬
cectione armisq nuidatus. & ꝓpt̃
ignominiam sordis. uituli ui deli¬
cet quẽ adorauerat. int̾ hostes nu¬
dus constituit᷑. Undiq eñi ꝑcireui¬
tũ hostes habitabant: qui si scirent
popłm illu sic peccasse. sic d̃mof
fendisse. sic sine uirib eẽ. sic dei ar¬
mis om̃iq auxilio caruisse. facile
om̃s ꝑdere potiussent. & aaron qͥ¬
dem dei ꝓtectionis armis eũ nuda¬
uerat. qui inidolo fabricando ei
consenserat. Precepit gͥ moyses his
qui dñi erant. qui idolũ ñ ad ora¬
uerant. qui arma ñꝑdiderant:
suos int̾ficerent. Quib mox iussa
cõplentib. ait moyses. Consecras¬
tis manus ur̃as hodie dño unus¬
quisq infilio & fre suo: ut detur
uobis benedictio. Merito enim
iuirias uindicant. et inꝑimendiᷤᷤ
idolatris zelo dei ducti. nec filus

Expanded text:
unusquisque fratrem, et amicum, et proxiunusquisque fratrem, et amicum, et proximum suum interficeret. Cecideruntque in die illo viginti et tria millia hominum. Erat enim populus Dei protectione, armisque nudatus, et propter ignominiam sordis, vituli videlicet, quem adoraverat, inter hostes nudus constitutus. Undique enim per circuitum hostes habitabant, qui si scirent populum illum sic peccasse, sic Dominum offendisse, sic sine viribus esse, sic Dei armis, omnique auxilio caruisse, facile omnes perdere potuissent. Et Aaron quidem Dei protectione, armisque eum nudaverat, quia in idolo fabricando ei conscenserat. Praecipit ergo Moyses his, qui Domini erant, qui idolum non adoraverant, qui arma non perdiderant, imos interficerent. Quibus mox jussa complentibus ait Moyses: « Consecrastis manus vestras hodie Domino, unusquisque in filio, et fratre suo, ut detur vobis benedictio. » Merito enim jurias vindicant, et in perimendis idololatris, zelo Dei ducti, nec filiis,
Abbreviated transcription (Latin):
uitulũ quẽ fecerant. cõbussit &
contriuit. usq ad puluerẽ: quẽ
sparsit inaquã. & dedit ex eo
potũ filus isrł. Hic enĩ cui moy¬
ses irasceret᷑ ostendit. Uitulo em̃
irascebat᷑: & peccatũ destruere co
inaquã: Quare exeo potũ dedit
filiis isrł : fortasse ut fenũ bibeul
uitulũ: qm̃ uitulus comedit se¬
Sermna idolatriȩ eorũ inscera pe¬
netrauit: ut uix aliquando ab
aolorum cultura auelli &e seꝑa¬
n potuissent. Hic eñi uitulus et
he potus uituli: uitulos sama
ne &e decem tribuũ idolatriam
ignficabat. Decẽ eñĩ trib pulue¬
r uituli idẽ idolatriȩ doctrina.
heroboam insamaria in ebriat:
quando uix duȩ trib iniudea
legi attenderent & propħis.
anon. propt̃ ignominiã sordis.
eiit hostes nudũ constituerat.
cistans inporta castrorũ ait. Siqͥs
depecato suo. nolens tantũ scelus
apłs ait. hec omnia infigurã con¬
ingebant illis. scripta sunt autẽ
adcorrectionẽ nr̃am: precepit ut

Expanded text:
ussit, et contrivit usque ad pulverem, quem sparsit in aqua, et dedit ex eo potum filiis Israel. » Hinc enim cui Moyses irascebatur, ostenditur; vitulo enim irascebatur, et peccatum destruere conin aquam, quare ex eo potum dedit filiis Israel? Fortasse ut fenum biberent vitulum, quia vitulus comedit fedoctrina idololatriae eorum viscera penetravit, ut vix aliquando ab idolorum cultura avelli et separari potuerint. Hic enim vitulus, et hic pot decem tribuum idololatriam significabant. Decem enim tribus pulvere vituli, id est idololatriae doctrina Jeroboam in Samaria inebriabat, quando vix duae tribus in Judaea legi attenderent et prophetis. Aaron propter ignominiam sordis, et inter hostes nudum constituerat et stans in porta castrorum ait: Si quide peccato suo, nolens tantum scelus Apostolus ait: « Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correctionem nostram , » praecepit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sit d̾s. Uenit eñi moyses: descendit
xp̃s et docuit quid sit deus. Nesci¬
ebatur em̃ adhuc quid eẽt ds̃.
ixitq adeos aaron.
Tollite inaures aureas. de
uxorum filiorũq et filiarũ ur̃arũ
aurib: & afferte ad me. fecit popu¬
lus quȩ iusserat: deferens inaures
ad aaton. Quascũ ille accepisset:
formauit oꝑe fusorio: & fecit ex eiꝰ
uitulũ conflatilem. Dixeruntq.
hii sunt dii tui isrł: qui ce edure¬
runt deterra egypti. Quid enim
sunt inaures. nauriũ ornam̃ta:
Quid uͦ auriũ ornam̃ta. nisi au¬
ditus: Aures eñi quȩ ñ audiunt.
uitulũ. ꝑdunt iudei auditum:
qm̃ sibene audirent. uitulũ ñ fa¬
bricarent. Unde ipse dñs ait. Isił
si me audieris. ñ ent inte ds recens:
neꝙ ad orabis d̃m alienii. Hoc em̃¬
iacobsignificauit: qui adradicem
sichem subtherebinthũ maures s¬
lioñ simul cũ idolis terie suffoat.
S quid dicis isrł: Isti sunt diitui¬
isrł: qui de eduxerunt de terra
re rubrũ aperuerunt: Boues cibi

Expanded text:
sit Deus. Venit enim Moyses, descendit Christus, et docuit quid sit Deus; nesciebat enim adhuc quid esset Deus. « Dixitque ad eos Aaron: Tollite inaures aureas de uxorum, filiorumque, et filiarum vestrarum auribus, et afferte ad me. Fecitque populus quae jusserat, deferens inaures ad Aaron; quas cum ille accepisset, formavit ex opere fusorio, et fecit ex eis vitulum conflatilem. Dixitque: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. » Quid autem sunt inaures, nisi aurium ornamenta? Quid vero aurium ornamenta, nisi auditus? Aures enim, quae non audiunt, vitulum perdunt Hebraei auditum, quoniam, si bene audirent, vitulum non praedicarent. Unde ipse Dominus ait: « Israel si me audieris, non erit in te deus recens, neque adorabis deum alienum . » Hoc eniJacob significavit, qui ad radicem Sichem prope Terebinthum inaures tiliorum simul cum idolis terrae suffodit. Sed quid dicis Israel? Isti sunt dii tui, qui te eduxerunt de terra re rubrum aperuerunt? boves tibi
Abbreviated transcription (Latin):
modo erat popłs iste. qui peni¬
tens lugebat: alter ille quiui¬
tulum adorabat. Cũ hoc igit᷑
ce ñ cũ illo ascendit dñs. Uerũ
gͥ ẽ: quia cũ eo & ascendit et ñ
ascendit.
ixicq dñs ad moysen. Lo¬
quere filiis isrł. Populus

Expanded text:
modo populus iste, qui poenimodo populus iste, qui poenitens lugebat: alter ille, qui vitulum adorabat; cum hoc igitur, et non cum illo ascendit Dominus. Verum igitur est, quod cum eo et ascendit, et non ascendit. « Dixitque Dominus ad Moysen: Loquere filiis
Abbreviated transcription (Latin):
mittã ante ce: mei aut̃ presensia
anta ut hac tenus ulterius ñ ha¬
bebis. Cortuptus em̃ es. me negan
ib iutulũ ad orando. Peccastiꝰ
eñ peccatũ maximũ. Hec aut̃
imsona totius popłi dicuntur
moysi. Quare aut̃ eos precedere
nolit.: recddit causam. Quia popłs
inquit dͥurȩ ceruicis est. Ego aut
arincatos. & suꝑbos ferre ñ possũ.
Unde facile accide podest: ut si
tibi presens fuero disꝑdam te in
uia. Quid ẽ aũt qd̾ sic ueritas lo¬
c̃ promittit: Condicionalia eñĩ
sunt uerba dei. Qui dũ scõrum
precib aliquando flectitur: con¬
ta hoc qd̾ dixerat facere uidet᷑.
Unde quãius mͦ popło dicat. ñ
ascendã tecũ: postea tam̃ ascendit
secum. Ascendit gͥ secũ: & ñ ascen¬
dit secũ. Secũ quidem: quia sub¬
stantia ñ mutat᷑. Non secũ autem:
quia ꝑpenitentiã alter efficitur.
Nnde ce subdit̾. Audiens autẽ¬
popłs sermonẽ hunc pessimum:
luxit. et nullus ex more indutꝰ
est cultu suo. Alter eñi quodã¬

Expanded text:
mittam ante te: mei autem praesentiam tantum, ut hactenus, ulterius non habebis. Corruptus es enim, me negando, et vitulum adorando: peccasti enim peccatum maximum. Hoc autem in persona totius populi dicitur Moysi. Quare autem eos praecedere nolit, reddit causam: « Quia populus, inquit, durae cervicis est, » ego autem cervicatos et superbos ferre non possum: unde facile accidere potest, ut si tibi praesens fuero, disperdam te in via. Quid est autem, quod sic Veritas loesse promittit? Conditionalia enim sunt verba Dei; dum sanctorum precibus aliquando flectitur, contra hoc quod dixerat, facere videtur. Unde quamvis modo populo, dicat: non ascendam tecum; postea tamen ascendit secum. Ascendit ergo secum, et non ascendit secum: secum quidem, quia substantia non mutatur; non secum autem, quia per poenitentiam alter efficitur. Unde et subditur: « Audiens populus sermonem hunc pessimum, luxit, et nullus ex more indutus est cultu suo. » Alter enim erat quodam
Abbreviated transcription (Latin):
g ornatũ suũ filii isrł. ad montẽ
oreb. Sepe eñi dñs uindictam
sũpsit de popło illo. sepe illũ
multif tribulationib afflixit:
nunc philisteis. nunc assiriis.
nunc chaldeis. nẽ & aliis nati¬
onib eos tradens. Cito tamen
eorĩ misertꝰ. ñ eos delebat. sed
inpatriam reducebat. Qd̃ ergo
hic dicitur. semel ascendã in
medio cui et delebo te: de utͦq
saluatons nr̃i aduentu intelli¬
gi potest. Inprimo namq ad¬
uentu suo eos deleuit: quia uir¬
tute. regno. sacerdotio. & pro¬
pħarũ oraculo eos priuauit.
insuꝑ & romano exercitui tra¬
dens: cunctis gentib subiuiga¬
uit. At uero insccło qualiter
cos deleat: expositione ñ indi¬
get. Beposuerunt aut̃ filii is rł
ornatũ suum: & penitendiȩ in¬
cduti sunt ornam̃tis. quatinus
dei indignationẽ mitigarent.
Hoc aut fecerunt admontem
dei oreb. Oreb eñi conius int̃p̃ta¬
tur. Cuiꝰ color satis ẽ penitentib
familiaris. Qd̾̃ aũt ait. ut sciã
quid faciam tibi: tale ẽ ac sidi¬

Expanded text:
 ad montem Oreb. » Saepe enim Dominus vindictam sumpsit de populo illo, saepe illum multis tribulationibus afflixit: nunc Philistaeis, nunc Assyriis, nunc Chaldaeis, nunc aliis nationibus eos tradens; cito tamen eorum misertus, non eos delebat, sed in patriam reducebat. Quod ergo hic dicitur: « Semel ascendam in medio tui, et delebo te, » de utroque Salvatoris nostri adventu intelligi potest. In primo namque adventu suo eos delevit, quia virtute, regno, sacerdo tio et prophetarum oraculo eos privavit; insuper et 121 Romano exercitui tradens, cunctis gentibus subjugavit. At vero in secundo, qualiter eos deleat expositione non indiget. Deposuerunt autem filii Israel ornatum suum, et poenitentiae induti sunt indumentis, quatenus Dei indignationem mitigarent Hoc autem fecerunt ad montem Dei Oreb. Oreb corvus interpretatur, cujus color satis est poenitentibus familiaris. Quod autem ait: « Ut sciam, quid faciam tibi, » tale est, ac si di
Abbreviated transcription (Latin):
đ cũ uidisset aaron.
edificauit altare corã dño. et
preconis uoce clamauit dicens. Eras
sollempnitas dñi est. Surgentesq
mane: obtulerunt holocausta. et
hostias pacificas. & sedit popłs man¬
ducare &e bibere: et surrexert̃ ludẽ.
E difficauit eñi aaron altare coram
dño: s ñ dño. Cuncta eñi respicit
dñs. Ex aggeratio maliẽ. Unde
psalmista. Tibi soli peccaui incͥo.¬
& malũ corã te feci. Te presente
teq uidente malũ facere.: nec ii¬
mui. nec erubui. Multũ gͥ pesid¬
uit aaron: qui intanto facinos¬
suto popło consensũ prebuit.
Duttuĩ peccant ce illi ep̃i &e sacer¬
Ates qui tunc quidẽ ꝑ aaron signi¬
nabant᷑: si delinquenti popło fa¬
uett. & eoꝵ stulticiã ñ redarguunt
ocutus est auĩ dñs
Dmoysen: dicens. Uade descende.
parauit popłs tuus quẽ eduxisti
at itira egypti. Recessert̃ cito de
nia: quã ostendisti eis. Peccauit
popłs tuus. popłs quẽ diligis ꝓ
quo semꝑ intercedis. Immo nec

Expanded text:
 cum vidisset Aaron aedificavit altare coram eo, et praeconis voce clamavit dicens: Cras solemnitas Domini est. Surgentesque mane, obtulerunt holocausta, et hostias pacificas, et sedit populus manducare, et bibere, et s» Aedificavit enim Aaron altare coram Domino, sed non Domino. Cuncta enim respicit Dominus. Exaggeratio mali est. Unde Psalmista: « Tibi soli peccavi, et malum coram te feci . » Te praesente, teque vidente, malum facere non timui, nec erubui. Multum ergo peccavit Aaron, qui in tanto facinore consensum praebuit. Multum peccant et illi episcopi, et sacerdotes qui tunc quidem per Aaron significabantur si delinquenti populo favent, et eorum stultitiam non redarguunt. « Locutus est autem Dominus ad Moysen: Vade, descende: peccavit populus tuus, quem eduxisti de terra Aegypti. Recesserunt cito de via quam ostendisti eis. » Peccavipopulus tuus, quem diligis, pro quo semper intercedis; imo nec
Abbreviated transcription (Latin):
pulus peccat et tabulȩ frangun¬
tur: popłs peccat &e lex destru¬
itur. Ut quid hoc: air Siem̃
moyses tabulas ñ fregisset. po¬
pło ñpeꝑcisset. Et quid prodãt
qd̾ orando dm placauerat. su p¬
se eos ex legis imꝑio occidisset:
ad popłm delinquentẽ uenire:
s tabulas fregit. legẽ euacuait
& popło delinquenti pepcit. uͦ¬
tiens eñi respectu piecatis ep̃s
peccatori alicui miseret᷑. & timen

Expanded text:
pulus peccat, et tabulae frangunpulus peccat, et tabulae franguntur; populus peccat, et lex destruitur. Ut quid hoc? Si enim Moyses tabulas non fregisset, populo non pepercisset. Et quid proderat, quod orando Deum placaverat, si ipse eos ex legis imperio non occidisset? ad populum delinquentem venire, sed tabulas fregit, legem evacuavit, et populo delinquenti pepercit. Quoties enim respectu pietatis episcopus peccatori alicui miseretur, et timet,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis testimoniũ. dicit enĩ
apłs. Concupiscentiã nescie¬
bam. or sub audit̃ ẽẽ pecca¬
cum: nisi lex diceret ñ concu
pisces. Lex gͥ dat cestimonium:
concupiscentiam ẽẽ peccatum.
Credamus gͥ testimonio legis:
que quia semꝑ uerũ dicit et¬
& nũquã mentit᷑. ñ inmerito
testimoniũ appellat᷑. Huic aut̃
testimonio: nemo audet contra¬
dicere. Ultima ꝓbatio ẽ: legis
auctoritas. Hec aut̃ scripta ẽ ma¬
nudei. oꝑe dei ce scͥpta dei. Ni¬
chil humanũ ẽ inea: tota diuma
ẽ tota deo dictante &e scribente
cõposita ẽ. Unde omni ueritate
& auctoritate plenaẽ. Cur aut̃
exutraq parte tabule scribun¬
tur. nisi ut legis testimonia du¬
plicit̾ legant᷑ & intelligant᷑. Du¬
plex em̃ est intelligentia legis.
Sequitur.
Uũq appropinquasset ad
castra. uidit & uitulum
& choros. Iratusq ualde: ꝓiecit
demanu tabulas. & confregit
eas ad radicẽ montis. Irascitur
moyses: & frangit tabulas. Po¬

Expanded text:
nobis testimonium. Dicit enim nobis testimonium. Dicit enim Apostolus: « Concupiscentiam nesciebam, » subauditur, esse peccatum, « nisi lex dicei , » lex igitur dat testimonium, concupiscentiam esse peccatum. Credamus ergo testimonio legis, quae, quia semper verum dicit et nunquam mentitur, non immerito testimonium appellatur: huic enim testimonio nemo contradicere audet; ultima probatio est legis auctoritas. Haec autem scripta est manu Dei, opera Dei, et scriptura Dei; nihil humanum est in ea, tota divina est, tota, Deo dictante et scribente, composita est; unde veritate et auctoritate plena est. Cur autem ex utraque parte tabulae scribuntur, nisi, ut legis testimonia dupliciter legantur et intelligantur? Duplex enim est intelligentia legis. Sequitur: « Cum appropinquasset acastra, vidit et vitulum, et choros. » Iratusque projecit de manu tabulas, et confregit eas ad radicem montis. Irascitur Moyses, et frangit tabulas; po
Abbreviated transcription (Latin):
uopłs iste: neq legis et iustitiȩ fre¬
no coherceri. uł retineri ualet. Di¬
mite gͦ me. noli ꝓ eo intercedere.
cesset iam nũc deprecatio tua. Ipsa
em̃ me tenet. ipsa indignationẽ
meã auertit: ipsa int̾posita. me il¬
us flagellare & delere ñ ꝑmittit.
Notandũg̾ quantũ scõium uale¬
ant preces: quȩ sole dm̃ retinent.
eiusq indignationẽ & iram pla¬
cant. Moyses aut̃ ñ suã głamque¬
iens. s propopło sollicitus: de¬
precabat᷑ dnm̃ dicens. Cur dñe
irascitur furor tuus contra po¬
płm tuum: Quiescat ira tua.
Recordare abraham. ysaac. et
iacob: exquib isti originẽ du¬
cunt. Placatusq est dñs: & ñ
deleuit popłm suum.
c reuersus ẽ moyses de
monte: portans duas ta¬
bulas cestimonii manudei scrip¬
tas exutraq parte: & factas oꝑe
dei. Scriptura quoq dei erat
sculpta intabulis. Inde enim
dicunt᷑ tabulȩ cestimonii: qͥa
quid d̃s uelit. quidue nolit
testantut. eiusq uoluntatis dant

Expanded text:
us iste, neque legis et justitiae frenis coerceri et retineri valet: dimitte ergo me, noli pro eo intercedere, cesset jam nunc deprecatio tua; ipsa enim me tenet, ipsa indignationem meam avertit, ipsa interposita me illos flagellare et delere non permittit. Notandum ergo quantum sanctorum valeant preces, quae solae Deum retinent, ejusque indignationem, et iram placant. Moyses autem non suam gloriam quaerens, sed pro populo sollicitus deprecabatur Dominum dicens: « Cur, Domine, irascitur furor tuus contra populum tuum? quiescat ira tua, recordare Abraham, Isaac, et Jacob, ex quibus isti originem ducunt. Placatusque est Dominus, et non delevit populum suum. » « Et reversus est Moyses de monte, portans duas tabulas testimonii manu Dei scriptas ex utraque parte, et factas opere Dei. » Scriptura quoque Dei erat sculpta in tabulis: inde enim dicuntur tabulae testimonii, quia quid Deus velit, quidque nolit, testantur ejusque voluntatis dant
Abbreviated transcription (Latin):
reticos int̾emert̃. Ptius tam̃ quã ascen¬
dant. deos alienos abiciunt: quia nemo
habitat indomo dei. qui diis seruit alie¬
nis. Mundant᷑ pretetea & uestimenta
mutant: ut anima & corpore baptuati:
xpm̃ induere mereant᷑. Iacob aut̃ & dõs.
&e maures. cetiȩ infodit: ut &e mortui
intelligant᷑: de ad homiries decipiendo.
ulterius ñ appateant. Si quate inau¬
tes cũ eis infodiunt: nisi ut nemo ulte¬
rius ineorũ memoria aures hominum
sollicitare p̃sumat: Sunt eñ in aureᷤ
autiũ ornam̃ta: proquib auditus in¬
telligitur. Autes eñiquȩ ñ audiunt:
ornatȩ ñsunt. Sic gͥiacob domesticoꝵ
suorũ autes circuncidens: ad deorum
laudes audiendas surdas. & fine audi¬
tu ẽẽ uolebat. Unde scriptũ est. Pe¬
tiit memoria eorũ cũ sonitu. Siemm
ñ sit qui audiat: & sonitꝰ. idẽ predicatio

Expanded text:
retici interea erant, priusquam ascenretici interea erant, priusquam ascenderant; deos alienos abjiciunt, quia nemo habitat in domo Domini; qui diis serviat alienis. Mundantur praeterea, et vestimenta mutant, ut, anima et corpore baptizati, Christum induere mereantur. Jacob autem et deos, et inaures terrae infodit, ut velut mortui intelligantur et ad homines decipiendos ulterius non appareant. Sed quare inaures cum eis infodiuntrius in eorum memoria aures hominum sollicitare praesumat? Sunt enim inaures aurium ornamenta, pro quibus auditus intelligitur. Aures enim, quae non audiunt, ornatae non sunt. Sic igitur Jacob domesticorum suorum aures circumcidens, ad deorum laudes audiendas, surdos, et sine auditu esse volebat. Unde scriptum est: « Periit memoria eorum cum sonitu . » Si enim non sit qui au liat, et sonitus, et praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ sp̃s. qd̾ ẽ uerbũ dei. conueniunt
iminũ: inuaclunt conuenticula hereti¬
corũ: detegunt᷑ hereses: pacefiunt simu¬
laliones: om̃s amaximo usq adminimũ
aut rapiunt aut occidunt. Occidunt
aut̃. quando eos anathemate ꝑcutienteᷤ
et̾ne morti condẽpnant. Eos uͦ rapiunt.
quos abheretica pauitate adfidẽ. xpisti
conuertere ualent. Sic gͥ etipiunt di¬
nã: & simplices animas sc̃ȩ eccłiȩ recon¬
ciliant. Hec aut̃ uidict̾a. ex hoc deo
placuisse ꝓbat᷑: qd terror dm̃ omnes
ꝑcircuitũ ciuitates inuasit: neq fc̃
ausi ꝑsequi recedentes. Qd̃ aut̃ iacob
tinere uidet᷑.
ut ascenderet bethel: & habita¬
tet ibi. Iacob uͦ uissit om̃i domui suȩ:
ut abicerent deos alienos. & mundaren¬
tur: & uestimenta mutarent. Dederunt
ergo ei deos quos habebant: & maures
quȩ erant inaurib eorũ. Atille infõdit
ea subt̃ therebintũ: quȩ ẽ post urbem
sichem. Bethel aut̃ int̾ptetat᷑ domus
dei. Merito gͥ illuc ascendunt: quibe¬

Expanded text:
s, quod est verbum Dei, conveniunt in unum, invadunt conventicula haereticorum, deteguntur haereses, patefiunt simulationes, a maximo usque ad minimum aut rapiunt, aut occidunt: occidunt autem, quoniam, eos anathemate percutientes, aeterna morte condemnant; eos vero rapiunt, quos ab haeretica pravitate ad fidem Christi convertere valent. Sic igitur eripiunt Dinam et simplices animas Ecclesiae conciliant. Haec autem vindicta ex hoc Deo placuisse probatur, quia terror Domini omnes per circuitum civitates invasit, neque sunt ausi persequi recedentes. Quod autem Jacob tinere videtur.ut ascenderet Bethel et habitaret ibi. Jacob vero jussit domui suae ut abjicerent deos alienos, et mundarentur, et vestimenta mutarent. Dederunt ergo ei deos quos habebant, et inaures quae erant in auribus eorum. At ille infodit ea subter terebinthum, quae est post urbem Sichem. Bethel enim interpretatur domus Dei. Merito ergo illuc ascendunt qui hae
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ & iob significauit: qui prius om¬
nẽ substantiã. deide filios ce filias pet¬
didit: post modũ uͦ toto corpore grauis¬
sime flagellatus. solã ammã custodite
studuit: dequo dñs dixetat ad sathan:
ueruntam̃ animã eiꝰ serua. hinc enim
ꝑ psalmistã dicit᷑. Dñs custodiat te abõ¬
ni malo. Qd statim det̾minans: ait. Cus¬
todiat ammã tuam dñs. Negligtt̃ gͥ lia
propt̃ rachel: negligunt᷑ ancille ae fiui
earũ ꝓpt̾ uam: negligunt greges etces¬
ta substantia propt̃ ancillas. qm̃ cecan

Expanded text:
et Job significavit, qui prius omet Job significavit, qui prius omnem substantiam, deinde filios et filias perdidit, postmodum vero toto corpore gravissime flagellatus, solam animam custodire studuit, de qua Dominus dixerat ad Satan: « Verumtamem animam illius serva . » Hinc enim per Psalmistam dicitur: « Dominus custodiat te ab omni malo; » et statim determinans, ait: « Custodiat animam tuam Dominus . » Negligitur ergo Lia propter Rachel; negliguntur ancillae et filiae earum propter Liam, negliguntur greges, cunctaque substantia propter ancillas; quonia
Abbreviated transcription (Latin):
telligentie. Audiens aut̃ iacob qd̃ esau
ueniret ei obuiã. diuisit puerõ suo̾ &
uxores: dicens. Si ꝑcussetit esau unã
turmã. saluabit᷑ altera. Gregib gͥ pre¬
missis: posuit ancillas ce lib̾os earum
mprincipio. Liam uͦcũ suisscđo loco:
rachel aut̃ &e ioseph nouissimos. Hoc
cm̃ facto: eccłiȩ ꝑsecutiones. & marty¬
rũ pugnas. significabat iacob. Prits
eñ substantia. & possessionib priua¬
bant᷑ scĩ. Unde et apłs quosdã lau¬
dans: ait. Nam & rapinã bonorũ ues¬
trorũ cũ gaudio suscepistis. Cũq sic¬
cos tiranni suꝑare ñ possent: domos
eis &e familias auferebant. S cũ neq
fic sc̃ĩ uincerent᷑. tomenta emũ corpori¬
bus quȩ ꝑliam intelligunt̃. adhibe¬
bant. Sic em̃ adrachel. idẽ ammam
se ꝑtingere posse sꝑabant. Sed quia
dñs dixerat: nolite timere eos qui oc¬
cidunt corptis. qm̃ ammã ñ possunt
occidere: ceteris om̃ib relictis. solam
ammã defendete nitebant᷑. Io ipsum

Expanded text:
II. Audiens autem Jacob quod Esau veniret ei obviam, divisit pueros suos et uxores, dicens: Si percusserit Esau unam turmam, salvabitur altera. Gregibus praemissis, posuit ancillas et liberos earum in principio, Liam vero cum suis secundo loco; Rachel autem et Joseph novissimos. Hoc autem facto Ecclesiae persecutiones et martyrum pugnas significabat Jacob. Prius enim substantia et possessionibus privabantur sancti, ut et Apostolus quosdam laudans, ait: « nam et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . » Cumque sic tyranni superare non possent, domos ejus et familias auferebant, sed cum neque sic sancti vincerentur, tormenta eorum corporibus, quae per Liam intelliguntur, adhibebant; sic enim ad Rachel, id est animam se pertingere posse sperabant. Sed quia Dominus dixerat: « Nolite timere eos qui occidunt corpus, quoniam animam non possunt occidere , » caeteris omnibus relictis, solam animam defendere nitebantur. Id ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sibstantiam bene disponentes. nobcũ
tats: ut deo sertuat & ñ minido.
Nontimeamus laban. ñ timeamtis hũc
mundũ: qui septẽ dieb. idẽ om̃i cẽpore
nos psequit᷑: ut suȩ nos subiciat seruitu¬
ti. Us eñi ñpatiet nos tẽptan supra id
qd possumus. Ponamus fedus cũ laban:
ponamus hoc fedus cũ mundi delicuis
&e uoluptatib: ut neq ipse ad nos.
neq: nos ad ipsas ulterius reuertamur.
Huiꝰ aut̃ fȩdetis testis sit galaad. Int̾¬
pretat᷑ eñi galaad aceruus testimonii:
ꝑquẽ scriptutas sacras intelligimus:
inquib scõrũ testimonia st̃ coacet¬
uata. Hec aut̃ separant noᷤ amundo:
hec sunt quȩ nos separant abhuius
scłi uanitatib. Beatꝰ gͥ ille qui stat
runtq ei obuiam angti dei.Quos
cũ uidisset: ait. Castta dei st̃ hȩc.
Misitq nuntios ad esau: ut mue¬
niret grãm apud eũ. Insuꝑ & mu¬
nera ei optulit: ut si ñ precib saltẽ
munerib placaret᷑. Cũq om̃ibus

Expanded text:
substantiam bene disponentes nobiscum substantiam bene disponentes nobiscum feramus, ut Deo serviat, et non mundo. Non timeamus Laban, id est non timeamus hunc mundum, qui septem diebus, id est omni tempore, nos persequitur, ut suae nos subjiciat servituti. Deus enim non patietur nos tentari supra id quod possumus ; ponamus foedus cum Laban, ponamus foedus cum mundi deliciis et voluptatibus, ut neque ipsae ad nos, neque nos ad ipsas revertamur. Hujus autem foederis testis sit Galaad. Interpretatur autem Galaad acervus testimonii, per quem Scripturas sacras intelligimus, in quibus sanctorum testimonia sunt coacervata. Haec autem separant nos a mundo; haec sunt, quae separant nos ab hujus saeculi vanitatibus. Beatus igitur ille, qui stat runtque ei obviam angeli Dei, quos cum vidisset, ait: « Castra Dei sunt haec: » misitque nuntios ad Esau, ut inveniret gratiam apud eum. Insuper et munera ei obtulit, ut, si non precibus, saltem muneribus placaretur. Cumque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
filii : sed prodiuersitate untutũ. quil
quȩdã gẽme. diuersi colores ineis refil¬
hanc auit uarietatẽ. ñ solũ doctores ex¬
dicꝙ magistri: uerũ etiã ipse plebes ha
interrã natiuitatis suȩ. Quẽ laban septẽ
dieb ꝑsecutus: cõprehendit inmonte ga¬
laad. Ammonitꝰ aut̃ adño. ne contra
iacob quicquã asꝑe loqueret᷑: facto fe¬
dere cũ eo: reuersus ẽ in locũsuum.
Iacobuͦ abiit itinere quo ceperat. Diri¬
mus aut̃ qd laban hunc muntũ sig¬
nificet. Merito gͥ iacob cũ uxorib su
ss& filiis. om̃iq substantia fugiens la¬
ban. reuertit᷑ interrã padrũ suorum:
quatinus nobis daret exemplũ ut ñ di¬
ligamus mundũ: neq ea quȩ inmun¬
aosunt. fugiamus gͥ mundi seruitu¬
tem cũ omnib amicis & propinqͥs:
quos uel exemplo. uel ammonitio¬
ne. saluare ualemus. Reuertamur¬
itenã patrũ nr̃orũ: intertã lacte ce
nelle fluentẽ: interrã inqua habitat
ibaham. ysaac. & iacob. Nrãmq

Expanded text:
filii sunt, sed pro diversitate virtutum, quasi quaedam gemmae diversi coloris in eis refulHanc autem varietatem, non solum doctores Ecclesiaeque magistri, verum etiam ipsae plebes habin terram nativitatis suae; quem Laban septem diebus persecutus, comprehendit in monte Galaad. Admonitus autem a Domino, ne contra Jacob quidquam asperum loqueretur, facto foedere cum eo, reversus est in locum suum. Jacob vero abiit itinere quo coeperat. Diximus enim, quod Laban hunc mundum significet. Merito igitur Jacob cum uxoribus et filiis omnique substantia fugiens Laban, revertitur in terram patrum suorum, quatenus nobis daret exemplum, ut non diligamus mundum, neque ea quae in mundo sunt. Fugiamus ergo mundi servitutem cum omnibus amicis, et propinquis, quos vel exemplo, vel admonitione salvare rorum, in terram lacte, et melle manantem, in terram, quam habitat Abraham, Isaac, et Jacob, nostramque
Abbreviated transcription (Latin):
cob ueniens habitauit iurta ubẽ sale̾
egressa ẽ dina filia liȩ ut uideret milie¬
res regionis illiꝰ. Quã fichẽ filiꝰ emor pͥn¬
ceps illius terrȩ rapuit. & dormiuit
cũ ea. Unde simeon & leui fr̃s dinȩ
uehement̃ indignati: oportuno cẽpo¬
re consid̾ato. ingressi st̃ urbẽ. Cuncdis

Expanded text:
bem Salem, egressa est Dina filia Liae, ut videret mulieres regionis illius. Quam Sichem filius Emor princeps illius terrae rapuit, et dormivit cum ea. Unde Simeon et Levi, fratres Dinae, vehementer indignatis opportuno tempore considerato, ingressi sunt urbem, cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
Posuitq eas incanalib ubi effumde¬
bat᷑ aqua.: ut dũ uenissent greges ad
bibendũ: mearũ conspectu conciperẽt.
Dicunt em̃ philosophi: qd̾ inconceptu
exteriorẽ uisũ natura sequat᷑. Et qd̾
insus contẽplat᷑ exterius: hoc natura
oꝑet᷑ interiꝰ. Unde inconceptu equiar̃.
siue canũ: quidã ante eorũ oculos.
mares optimi generis ponere solent.
Narrant etiã quandã iulierẽ. ethio¬
pẽ pepensse: qm̃ co tẽpore quo concipn¬
ebat. eiꝰ figurã in pariete de pictã conspeit
Qd̾ quidẽ ex his quȩ mͦ narrant᷑. satisie¬
ri simile eẽ indet᷑. S qͥd ꝑcanalia quio

Expanded text:
posuitque eas in canalibus, ubi effundeposuitque eas in canalibus, ubi effundebatur aqua, ut, dum venissent greges ad bibendum, in earum conspectu conciperent. Dicunt enim philosophi quod in conceptu exteriorem visum natura sequatur, et quod visus contemplatur exterius, hoc natura operatur interius. Unde in conceptu equarum sive canum, quidam eis ante oculos mares optimi generis ponere solent. Narrant enim quamdam mulierem Aethyopem peperisse, quoniam eo tempore quo concipiebat, ejus figuram in pariete depictam conspexerit; quod quidem ex his, quae jam modo narrantur, satis verisimile esse videtur. Sed quid per canales, qui
Abbreviated transcription (Latin):
plo actiuȩ uitȩ agit hoc contẽplati¬
ua: ñ inmerito dr̃. qd̾ rachel has
uͦ ñ insi una nocte ei maritũ concessit:
ñ diutius abeiꝰ contẽplatione se extra¬
neam fore significat. Alit̾ aut̃ cũ lia:
alit uͦ cũ rachel habitat iacob. Cum
illa carnalit: cũ hac spũalit̃. Exilla
filios generat: huic se uisibilẽ p̃bet.
Suscipiens gͥ rachel mandragoras :
idẽ tertenarũ rerũ ad tempus curam
gerens: concepit. & peperit filiũ. Letare
gͥ sterilis quȩ ñ paris: erũpe & clama
quȩ ñ parturis: quia multi filii deser
tȩ. magis quã eiꝰ quȩ habet uirũ.
equit᷑ aut̃ deeo qd̾ iacob postuila¬
uit alaban. ut quicqͥd inouib
laban concessisset: uidissetq insom¬
nis iacob om̃s mares uarios &e macu¬
losos suꝑ femmnas ascendisse: tulit uir¬
gas populeas uirides. & amigdalinas.
&& explatanis. Quas ex parte decortica¬
uit: et exparte cũ corticib reliquit.

Expanded text:
plo activae vitae agit hoc contemplatiplo activae vitae agit hoc contemplativa, non immerito dicitur, quod Rachel has a vero non nisi una nocte ei maritum concessit, non diutius ab ejus contemplatione se extraneam fore significavit. Aliter autem cum Lia, aliter vero cum Rachel habitat Jacob; cum illa carnaliter, cum hac spiritualiter. Ex qua filios generat, huic se visibilem praebet. Suscipiens igitur mandragoras Rachel, id est terrenarum rerum ad tempus curam gerens, concepit, et peperit filium. « Laetare igitur, sterilis, quae non paris; erumpe, et clama, quae non parturitae, magis quam ejus quae habet virum . » Sequitur autem de eo quod Jacob postulavit a Laban, ut quidquid in ovibus, Laban concessisset, vidissetque in sommis Jacob omnes mares varios et maculosos super feminas ascendisse, tulit virgas populeas, et amygdalinas, et ex platanis, quas ex parte decorticavit, et ex parte cum corticibus reliquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñsolũ ꝑiustos &e catholicos. uerum
cum ꝑpeccatores et hereticos. & bap¬
uat &e fitios generat: Nontam̃ hita
lesancillarũ filii dicunt᷑: qm̃ quicũq
mandragoras: quas dedit liȩ matͥ fuȩ.
Proquib rachel concessit sorori: ut ea
nocte iacob cũ ea dormiret. Dicuntur
aut̃ mandragore hanc habere natu¬
ram: ut & sõnũ ꝓuocent. & hominis
unitent᷑ imaginẽ: &e sterili prestant
fecunditatẽ. ꝑqd̾ dat᷑ intelligi: quia
sc̃i uiti. & solius dez cõplexib mheren¬
tes: aliquando qͣsi sõno grauati. eos
quib dm̃ contẽplabant᷑ oculos clau¬
dunt: & cȩt̾orũ hominũ innitantes
imaginẽ. nolentes huic uitȩ penitus
inutiles ẽẽ. & infecundi. terrenarũ
rerũ dispositionẽ. et ꝓcurationẽ inse
susciprunt. Hoc aut̃ & apłs faciebat
qui quasi rachel raptus usq adterci¬
um celũ: mox quasilia admaritaleᷤ
descendens concubitus. ait. Uir uxo¬
ri debitũ reddat: similit̾ & uror utro.
Uir ñ habet potestatẽ sui corporis.

Expanded text:
n solum per justos et catholicos, verum etiam per peccatores et haereticos, et baptizat, et filios generat? Non tamen hi ancillarum filii dicuntur; quoniam quicumque mandragoras, quas dedit Liae matri suae; pro quibus Rachel concessit sorori, ut ea nocte Jacob dormiret cum ea. Dicuntur autem mandragorae hanc habere naturam, ut somnum provocent, et hominis imitentur imaginem, et sterili praestent fecunditatem. Per quod datur intelligi quod sancti viri, et solius Dei amplexibus inhaerentes, aliquando quasi gravi sommo gravati, eos, quibus Deum contemplabantur, oculos claudunt, et caeterorum hominum imitantes imaginem, nolentes huic vitae penitus inutiles esse et infecundi, terrenarum rerum dispositionem et procurationem in se suscipiunt. Hoc autem et Apostolus faciebat, qui, quasi Rachel, raptus ad tertium coelum, mox quasi Lia ad maritales descendens concubitus, ait: « Vir uxori debitum reddat, similiter et uxor viro. Vir non habet potestatem sui corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
le. Nequaquã inquit iacob appella¬
bit᷑ nom̃ tuũ sed ifrł: qm̃ si contia dm̃
fortis fuisti: quantomagis contraho¬
mines p̃ualebis : Interrogauit eum
lacob. Dic michi quo appellatis no¬
mine: Respondit. Cur quetis nom̃¬
meũ: Et benedirit eũ in eodẽ loco.
Uocauitq iacob nom̃ lociilliꝰ. pha¬
nuel: dicens. Uidi dñm facie ad fa¬
ciem: & salua fact̾a ẽ anima mea.
Ortusq ẽ statim sol: post quã trans¬
gressus ẽ. phanuel. Ipse uͦ claudicabat
pede. Quã obcausam ñ comedunt
filii isrł neruũ: qui emareuit infe¬
more iacob. Merito aut̃ iacob post¬
unqunt. mox indei militia cõpu¬
tant᷑: & qui castra fugiunt scłi: ui¬
dere et habitare merent᷑ castra dei.
prestiturũ ds̃ ꝓmiserat: tã supplicit̃
&e p̃cib et p̃miis esau placare con¬
tendat. Suꝑbis eñi ds̃ resistit. hum¬
lib aut̃ dat gram. Quid aut̃ in hoc
loco significat ia cob. nͥ uideorũ po¬
Sieñi luctam̃ angłi cũ iacob. tantũ

Expanded text:
cob appellabitur nomen tuum, sed Israel: quoniam si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis? Interrogavit eum Jacob: Dic mihi, quo appellaris nomine? Respondit: Cur quaeris nomo. Vocavitque Jacob nomen loci illius Phanuel, dicens: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea. Ortusque est ei statim sol, postquam trangressus est Phanuel: ipse vero claudicabat pede. Quam ob causam non comedunt nervum filii Israel, qui emarcuit in femore linquunt, mox in Dei militia computantur, et qui castra fugiunt saeculi, videre et habitare merentur castra Dei. praestiturum Deus promiserat, tam suppliciter et precibus et praemiis Esau placare contendat. « Superbis enim Deus resistit; humilibus autem dat gratiam . » Quid autem hoc in loco significat Jacob nisi Judaeorum poSi enim luctamen angeli cum Jacob tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ta hac ultima ȩtate quȩ septẽ dieb
uoluit᷑. ꝓ comungendis sibi anrnebi
seruit. Nonem̃ uenit munstasi.
Eminstrare. Quid ẽ aut̃ qd̾̃ ꝓrachel
subintroducit᷑ lia: insi quia priorẽ. ac¬
tiua uita quã contẽplatiua: Predicare
nãq baptitare. elemosinas dare: ad ac
tuiã ꝑtinent. Quȩ nisi precedat: nemo
erit qui indei contẽplatione delectet᷑.
Quis em̃ contẽplabit᷑ qd nescit: Seqͥt᷑.
iacob despiceret liam: aperuit
uuluã eiuis. sorore stetili ꝑmanente.
Sterilis namq aprincipio ȩccłia etat:
cũ iam sinagoga innumerabiles fili¬
deo filios parit: contẽplatiua uͦ. sibi
soli proficit. Et illa quidẽ lippis est
cie: sed sterilis. Hȩc om̃ib pret̾missis:
slũ dm̃ uidere desidat. Iula sic ad de¬
um caligantes mentis oculos dirigit:
ut hunꝰ uitȩ necessaria ñ amittat. S¬

Expanded text:
ta hac ultima aetate, quae in septem diebus ta hac ultima aetate, quae in septem diebus volvitur, pro conjungendis sibi animabusservit; « Non enim venit ministrari, sed ministrare . » Quid est autem quod pro Rachel subintroducitur Lia, nisi quia prior est activa vita, quam contemplativa? Praedicare namque, baptizare, eleemosynas dare ad activam vitam pertinent, quae nisi praecedant, nemo erit, qui in Dei contemplatione delectetur. Quis enim contemplabitur, quod nescit? SequiturDominus quod Jacob despiceret Liam, aperuit vulvam ejus, sorore sterile permanente. » Sterilis namque a principio erat Ecclesia, cum jam Synagoga innumerabiles filiDeo filios parit; contemplativa vero sibi soli proficit. Et illa quidem lippis est cie, sed sterilis. Haec, omnibus praetermissis, solum Deum videre desiderat; illa sic ad Deum caligantes mentis oculos dirigit, ut hujus vitae necessaria non amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
mtr gͥ ordinem. Uenit iacob adpu¬
teũ. Puteus iste: noui ueterisq testa¬
menti scientia mͥ ẽẽ uidet᷑. Tres uͦ oui¬
um greges: iudei sunt. samaritani.
& heretici. Hi em̃ tres. de hoc puteobi¬
bunt. Bene aut̃ puteus iste. magnola¬
pide claudit᷑: illo scilicet. dequo scrp
iuda. qui aperuit librũ. & soluit sep¬
tem signacula eius. Stabat igitur
ia cob iuxta puteũ: stabant &e greges
ouiũ. S quia ñdũ uenerat rachel:
adhuc puteus clausus erat. Tandiu
em̃ clausus ẽ puteus: quã du xp̃c lo¬
qui ñ incipit. Uenit rachel: ad aꝑitut
puteus: ad aquant᷑ greges: baptran¬
De hoc eñi osculo dicit᷑: osculet᷑ me
osculo oris sui. Qd̃ aut̃ rachel nunti¬
auit laban patri suo. de aduentuu
cob hoc dat᷑ intelligere: quia sc̃a eibla
xp̃i aduentũ huic mnundo predica¬
uit. Qua nuntiante. occurrit labmi
quia predicante ȩccłia. totus nnimcd
seruiuit iacob ꝓlia: septemq ꝓrachs
quia fiue ꝑse. fiue ꝑseruossuos. to¬

Expanded text:
amur igitur ordinem. Venit Jacob ad puteum. Puteus iste Novi Veterisque Testamenti scientia mihi esse videtur. Tres vero greges ovium, Judaei sunt, Samaritani et haeretici: hi enim tres de hoc puteo bibunt. Bene autem puteus iste magno lapide clauditur; illo scilicet, de quo scriJuda, qui aperuit librum, et solvit septem signacula ejus . » Stabat igitur Jacob juxta puteum, et stabant greges ovium; sed quia nondum venerat Rachel, adhuc puteus clausus erat. Tandiu enim clausus est puteus, quandiu Christus loqui non incipit. Venit Rachel, aperitur puteus, adaquantur oves, baptizan» De hoc enim osculo dicitur: « Osculetur me osculo oris sui . » Quod autem Rachel nuntiavit Laban patri suo de adventu Jacob, hoc datur intelligere, quod S. Ecclesia Christi adventum huic mundo praedicavit. Qua annuntiante, occurrit Laban; quia praedicante Ecclesia totus mundus servivit Jacob pro Lia, septemque pro Rachel, quia per se, sive per servos suos to
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres regionis illiꝰ: quando simplices
uri abȩccłia separant᷑: quos hereticorũ
&e philosophorũ dogmata audtre delec¬
tãt. Mor gͥ capiunt᷑. & decipiunt᷑. & inhe¬
iticorũ gregẽ transferunt᷑. Unde fit:
ut anima deo desponsata: scortũ diabo¬
li ẽc incipiat. S mira hereticorũ astutia.
ñ sufficit eis unam animã raptiisse. qͥn¬
ĩmointotã eccłiam amimũ intendunt.
santes: facile cos decipere ualeant. Hoc
ẽ em̃ qd dicit fichẽ &emor. Si cutuncida¬
mus masculos ntos. ritũ gentis initan¬
tes: & substantia eoũ et peccora & cuncta
quȩ habent nt̃a erunt. Nongͦ religionis¬

Expanded text:
ulieres regionis illius, quoniam simplices viri ab Ecclesia separantur, quos haereticorum et philosophorum dogmata audire 38 delectat. Mox igitur capiuntur et decipiuntur, et in haereticorum gregem transferuntur; unde fit ut anima Deo desponsata scortum diaboli esse incipiat. Sed mira haereticorum astutia! non sufficit eis unam animam rapuisse: quinimo in totam Ecclesiam animum intendunt: santes, facile eos decipere valeant: hoc est enim quod dicit Sichem et Emor. Si circumcidamus masculos nostros, ritum gentis imitantes, et substantia eorum, et pecora, et cuncta quae habent nostra erunt. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nendo. arguendo. increpando: ees e¬
pissime adirã prouocabat. Luctaban¬
tur uidei cũ xp̃o: infidiando. accisin¬
do. irridendo. multisq modis ꝑseqũ¬
do. Qui cũ eos suꝑare ñ posset: ñ poll¬
it quidẽ. quia noluit. oblatus ẽ ents

Expanded text:
nendo, agendo, increpando, eos saepissime ad iracundiam provocabat. Luctabantur Judaei cum Christo, insidiando, accusando, irridendo, multisque modis persequendo. Qui cum eos superare non posset non potuit quidem, quia noluit, « oblatus est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid em̃ ꝑdmã. nͥ simplices quosq
& carnales intelligimus: Qui adma¬
tris similitudinẽ. lippitudinẽ moclo
habentes: facillime dectpi posst̃. Qtud
uero ꝑsichẽ qui int̾pretat᷑ humerius.
nisi heretici intelligunt᷑: Quiquasi
uiri fortes: quoscũq decipere possins.

Expanded text:
im per Dinam, nisi simplices quosque et carnales intelligimus, qui ad matris similitudinem lippitudinem in oculis habentes facillime decipi possunt? Quid vero per Sichem, qui interpretatur humerus, nisi haeretici intelliguntur, qui quasi viri f
Abbreviated transcription (Latin):
relinquunt᷑: scd̃m quã iuxta litteram
& insola suꝑficie exponunt᷑. Que quiõẽ
quia semꝑ crescunt. & nũquã deficut̃.
merito uirides fuisse ꝑhibent᷑. Quatũ
aliȩ quidẽ his qui uitiorũ estu ardent
refrigerii & sanitatis u̾brã prebent.
scđm popłi plataniq naturã: aliȩuͦ
dulcẽ. & delectabilem saporẽ prestant
ad amigdali similitudinẽ. Inistarũ
gͥ conspectu & intelligentia. ouelsc̃ẽ
ȩccłiȩ quas pastor bonus nutrit. uerbi
dei sem̃ concipientes: multarũ uarie¬
tatũ filios pariunt. Uequalib scrip¬

Expanded text:
a litteram et solam superficiem exponuntur; quia quae semper crescunt et nunquam deficiunt, merito virides fuisse perhibentur: quarum aliae quidem his, qui vitiorum aestu ardent, refrigerii et suavitatis umbram praebent, secundum populi platanique naturam: aliae vero dulcedinem et delectabilem saporem praestant ad amygdalae similitudinem. In istorum igitur conspectu et intelligentia, oves S. Ecclesiae, quas pastor bonus nutrit, verbi Dei semen concipientes, multarum varietatum filios pariunt. De quibus scrip
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis. Q factũ ẽ dũbenediceret illiᷤ:
recessit abeis: & ferebat᷑ incȩlũ. Solaigit᷑
pars bonorũ eũ tenuit: sola benedicit᷑:
sola mutato nomme uocat᷑ ifrł. Int̾p̃¬
tatur aut̃ isrł̃: uir uidens dm̃. Solim
suꝑ huic parti dicitut: qm̃ si contra
dm̃ fortis fiusti: quantomagis con¬
tra homines preualebis. In hoc em̃
contra dm̃ fortis fuit: quia tandiu eũ
cenuit. donec ei benediceret. Sic enim¬
&e moyses cũ tenebat: cui dñs ait. Di¬
mitte me. ut deleã popłm hunc: & fa¬
ciam te ingentẽ magnã. Nisi em̃ tene¬
ret᷑: ñ dixisset. dimitte me. Preualuett̃
facie ad faciem: & salua facta ẽ anima
mea. Nidit em̃ iacob dnm̃: ñ inpropria

Expanded text:
. Et factum est, dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum . » Sola ergo pars bonorum eum tenuit; sola benedicitur, sola, mutato nomine, vocatur Israel. Interpretatur enim Israel vir videns Deum. » Soli igitur huic parti dicitur: « Quoniam si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis? » In hoc enim contra Deum fortis fuit, qui tandiu eum tenuit, donec ei benediceret. Sic et Moyses eum tenebat, cum Dominus ait: « Dimitte me, ut destruam populum hunc, et faciam te in gentem magnam. » Nisi enim teneretur, non dixisset, dimitte me. Praevaluerunfacie ad faciem, et salva facta est anima mea. » Vidit enim Jacob Dominum, non in propria
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ cestamentũ fuscipientes. Ergo
quia inhȩc duo diuidit᷑ iacob. idẽ incre¬
dentes. et ñ credentes: altera eiꝰ pars luc¬
tatur cũ xp̃o. illa uidelicet quȩ clau¬
emarcuit: hec aũt quia pie eũ detine¬
it itebat᷑. benedicit᷑. Nonem̃ ui. sed
amore tenet᷑. xp̃c. Cur enĩ ñ totꝰ. sed
ceparte ꝑcutitur iacob: nisi quia ñco¬
as iudaicus popłs. sed exparte ei con¬
dtt dimitte me aurora ẽ: bonis utiq
diut: qui post aurorã. post resurrectio
i. ꝓdies quadraginta eũ tenere in hoc
mundo meruerunt. Unde ipse quasi¬
qui teneret᷑ dicebat. Expedit uobis: ut
ego uadã. Nisi abiero: paraclitꝰ ñue
quã eis benedicat. Sic em̃ euugłista

Expanded text:
Novum Testamentum suscipientes. Ergo quia in duo dividitur Jacob, id est credentes et non credentes, altera ejus pars luctatur cum Christo, illa videlicet quae clauemarcuit; haec autem, quia pie eum detinere nitebatur, benedicitur. Non enim vi, sed amore detinetur Christus. Cur enim non totus, sed ex parte percutitur Jacob, nisi quia non totus Judaicus populus, sed ex parte ei con Dimitte me, aurora est? » bonis utique dicit, qui post auroram, post resurrectionem per dies quadraginta eum tenere in hoc mundo meruerunt. Unde ipse quasi teneretur, dicebat: « Expedit vobis, ut ego vadam: nisi ego abiero, Paraclitus que enim
Abbreviated transcription (Latin):
terent: ubise quasi decimas cẽ uentu
otium accubabant. In quia cognouerat
rachel cũ grege ẽẽ uenturã: eam prestola¬
tus est. Q ad aquato grege: osculatus ẽ
cam. Deinde uenit ad laban: seruiuitq
ei pro rachel .uͭii. annis: &e septẽ annis
prolia. Dicendũ ẽ gͥ: quid iacob. quid
laban. quud eiꝰ filiȩ significent. Iamem̃
multis de causis xp̃m significat: p̃ser¬
tim hoc in loco. quia pastor extitit. La¬
banuͦ qui candidus int̾pretat᷑. mun¬
dũ designat: quorũ nomina satis si¬
bi conuenire uident᷑. Quis em̃ mun¬
dihtuiꝰ candorẽ &e pulchritudinem
ñ miretur: Lia uͦ quia lippis erat
oculis. & laboriosa int̾pretat᷑: smna¬
gogã uel actiuã uitã demonstrat.
At uͦ rachel. quȩ decorã faciem habe

Expanded text:
terent, ubi se quasi decimas venturos eovium accubabant. Ibi, quia cognoverat Rachel cum grege esse venturam, eam praestolatus est, et adaquato grege, osculatus est eam. Deinde venit ad Laban, servivitque ei pro Rachel septem annis, septemque aliis pro Lia. Dicendum est ergo, quid Jacob, quid Laban, et filiae ejus significent. Jacob autem multis de causis Christum significat, praesertim hoc in loco, quia pastor exstitit. Laban vero, qui candidus interpretatur, mundum designat, quorum nomina satis sibi convenire videntur. Quis enim mundi hujus candorem et pulchritudinem non miretur? Lia vero, quia lippis erat oculis, et laboriosa interpretatur, Synagogam, sive activam vitam demonstrat. At vero Rachel, quae d