comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum grauissima depressit egritudo. Cuiꝰ
pater nomine mãximus pueris circũ¬
ura : rͣasiiisi. coiligere me.dicos studuit. si
fortasse eiꝰ molestie subuenire potuissent
S congregati ex uicinis locis undiq
med:c: ad tactum uene. denuntiauert̃
cius exitum citius ad futurum. Cũ uͦ iã
ter ipꝰ refectionis incumberet ⁊ atq diei
hora tardior excreuisset: tenerandꝰ ep̃s
de illoꝵ potius quã de sua salute sollicitꝰ:
eos qui aderant ammonuit cũ suo sene¬
patre insuꝑiores episcopii sui partes as¬
cendere. seq post laborem reticiendo re¬
parare. Om̃s gͥ ascenderunt domũ: unꝰ
ei tantĩmꝰ paruuilus relic̾tus ẽ puer: qũẽ
nunc quoq p̾̃dictus ꝓbus asserit suꝑeẽ
Qui dum lecto iacentis assisteret: subito
aspexit intrantes ad uirũ dei quosdã ui¬
ros stolis candidis amictos: qui eundẽ
quoq candorem uestum. uultuũ suoꝵ
luce uincebant. Quiq ex splendoris

Expanded text:
eum gravissima depressit aegritudo. Cujus eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus ei tantummodo parvulus relictus est puer, quem nunc quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem quoque candorem vestium, vultuum suorum luce vincebant. Qua splendoris
Abbreviated transcription (Latin):
rata crebro uoce repeteret: quib hoc di¬
ceret. noti sui qui illum circumsteterant
requirebant. Quib ille admirando respon¬
dit dicens. Nunqͥd conuenisse hic scõs apo¬
stolos ñ uidetis: Beatum petrũ et paulũ
primos apłoꝵ ñ aspicitis: Ad quos iterũ
conuersus dicebat. Ecce uenio: ecce uemo
Atq inter uerba hec animã reddidit: et
quia ueraciter scõs apłos uiderit. eos et¬
amsequendo testatus ẽ. Quod plerunq
contingit iustis. ut in morte sua. scõꝵ
p̃cedentiũ uisiones aspiciant : ne ipsã
mortis suȩ penalem sententiam ꝑtimes¬
cant: s dum eors mentib internoꝵ eiui¬
um societas ostenditur⁊ a carnis sue co¬
pula sine doloris et formidinis fatigati¬
one soluantur Qua de re neq: hoc sileã:¬
hac urbe inmonasterio presto ẽ. qͦd ap¬
pellat᷑ renati. de ꝓbo patruo suo reatin
eiuitatis epõ michi narrare consueuit:
idicens. quia ꝓpinquante uite eiꝰ tmino

Expanded text:
rata crebro voce repeteret, quibus hoc dirata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvanturhac urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis dicens quia, appropinquante vitae ejus termino,
Abbreviated transcription (Latin):
cauens: adse ꝓpius accedere nunqũã
sinebat: eamq sibimet ꝓpinquare nulla
occasione ꝑmittebat ⁊ et ab ea sibi cõmu¬
nionẽ funditus familiaritatis abseidera.
Habent quippe sẽi uir: hoc i̾um ⁊⁊ nõ ut
semꝑ ab illicitis longe sint: ase plerũq
unquamꝑeam incurreret culpam: sibi
saria hic gͦ uenerabids pb̃r cũ longam
reptus. ad extrema n deductus ẽ. S cũ eũ
p̃sbitera sua conspiceret solutis iam membris
quasi in morte distentũ: si quod adhuc eiu
tale spiramen ineẽt. narib eius apposita.cu¬
rauit aure dinoscere. Quos ille sentiens
cui tenuissimus inerat flatus: quantulo
annisu ualuit. ut loqui potuisset. infer¬
uescente spũ collegit uocem: atq erupit
dicens.Recede ame mulier: adhuc igni¬
culus uiuit ÷ paleam tolle. Illa gͥ receden¬
te: crescente uiraide corporis.cũ magna
cepit leticia clamare. dicens. Bene ueni
nio: grãs ago: grãs ago.Cumq hoc ite¬

Expanded text:
cavens, ad se propius accedere nunquam cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque  in aliquam per eam incurreret culpam, sibi saria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam reptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene venianio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc ite
Abbreviated transcription (Latin):
dicerat p̃dicauit. Quintodecimo gͥ die
ad moriaiteriu suum: acta p̃dicatione
reuersus ẽ: ibiq: fr̃ibus conuocats. astans
inmedio.sacramentũ dominiei corporis
et sanguinis sumpsit. Moxq cũ eis mi¬
sticos psalmoꝵ cantus exorsus ẽ: qͥ illis
psallentib orationi intentus animã red¬
didit. Om̃s uero frẽs qui aderant. ex ore eiꝰ
exisse columbam uiderunt: quȩ mox aꝑ¬
to tecto oratorn egressa. aspicientibus fr̃ib
penetrauit cȩlum. Quꝰ iecireo animã in co¬
lumbe speciȩ apparuisse credendũ ẽ: ut
omp̃s ds̃. ex hac ipsa specie ostenderet.¬
S neq hoc sileam: quod uir uenerabił.
abbas stephanus. qui ñ longe ante hoc
bienniũ hac̾urbe defuncduis ẽ: qũe iꝑse
etiam bene nosti.meadem puincia nur¬
siȩ contigisse referebat. Aiebat enĩ: quod
illic p̃sbiter quidam cõmissam sibi cũma¬
ex tempore ordinis accepti. p̃sbiteram su¬
am. ut sororem diligens. s quasi hostem

Expanded text:
dicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die dicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus, penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostenderetSed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum maex tempore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem
Abbreviated transcription (Latin):
pater qui penam irrogat. patientiã ũste..
mox ꝑimpatientiã. peccatũ nobis auget¬
isa correptio peccatoꝵs : fitq mͦ misera¬
bili. ut culpa nr̃a unde sperare debuit t̃¬
minũ. inde sirmat augmentũ: iccirco no¬
stra ds̃ infirma conspiaere flage lis su¬
is custodiam ꝑmiscet: atq in p̃sa ⁊cussi¬
one sua. electis filuis nunc muericor  iter
iustus ẽ: ut sint quihus postea emeat iu¬
ste misereri. Unde uenerahilem senẽ dũ
exterioribus tenebris p̃meret: interna
nunquam luce destituit. Qui cũ flagello
sp̃s custodiam. consolationem cordis. Cũ
uero iam anni quadragesimi fuisset in ce¬
citate tempꝰ exemptum: ei dñs lum̃ reddi¬
dit: uicinũ suũ obitum denuntiauit:
atq ut monasteriis cucũquaq constru¬
ctis u̾bum uite p̃dicaret ammonuit: qͣ¬
incireuitu fr̃ib. cordis lumen aꝑiret. Qui
statim iussis obdemꝑans: fratrũ cenobia
circuiuit: mandata initȩ quȩ agendo di¬

Expanded text:
Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello i Spiritus custodiam, consolationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quin circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo di
Abbreviated transcription (Latin):
causamq an ita eẽt acta ꝑscrutantes: illo die
inuenerunt obisse dei famulũ : quo hunc
ad regna cȩlestia ascendisse cognouerunt.
Adhuc in in eo monasterio positus : cuiꝰdam
uelde uenerabilisuiri relatione cognoui
qͦd dico. Aiebat enim. qͥa uenerabilis pat̾.
romine spes. monasterium construxit in
loco cui uocabulũ cample ẽ: qui sexti fer¬
me miliarii int̾iacente spacio. auetusta nur¬
siȩ urbe disiungit᷑. Hunc omp̃s et miseri¬
cors ds̃.ab eterno uerbere flagellando ꝓ¬
texit: eiq dispensadionis suȩ maximam¬
et scucritatem seruauit et gr̃am: qͣntũq
eum pͥus flagellando diligeret ⁊ postmodũ
ꝑfecte sanando monstrauit.Cius nanq o¬
culos ꝑquadraginta annoꝵ spaciũ. con¬
tinuȩ cecitatis tenebris pressit: nullũ ei
lumen. uel extreme uisionis aꝑiens.S
quia nemo inuerbere illius. gr̃a se desti¬
tuente subsistit: et nsi isdem misericors

Expanded text:
causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoverunt.Adhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors
Abbreviated transcription (Latin):
urbem construxerat. fecit habitare. Qui
multas quidẽ pecumas in hoc ranion
possederant: s cuncta pauꝑib ꝓ anima¬
rũ suarum redemptione largiti sunt: et
ieodẽ monasterio ꝑmanserunt. Qumne
unus scilicet speciosus. dum ꝓutilitate
monasteru iuxta capuanam urbem mis¬
sus fuisset: die quadam frater eiꝰ grega¬
rius cum fr̃ibus ad mensamsedens.atq
conuescens. ꝑsp̃m subleuatus aspexit: et
uidit speciosi germani sui animã. tam lon¬
ge asc positi de corpore exire. Quod mox fr̃i¬
bus indicauit: et cucurrit. Iamq eundẽ
frẽm suum. sepultum repperit: quẽ tam̃
ea hora qua uiderat exisse de corpore.in¬
uenit. Quidam autẽ religiosus atq fide¬
lissimus uir. adhuc mͥ inmonasterio posi¬
to narrauit: quod aliqui de sicilie par¬
tibus. nauigio romam petentes : in mari
medio positi. cu iusdam serui dei qui in
samnio fuerat mnclusus. ad cȩlũ ferri ani¬
mam uiderunt.Qui descendentes ad t̾ram.

Expanded text:
urbem construxerat fecit habitare; qui urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit, et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore inusi. Quidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram,
Abbreviated transcription (Latin):
aulo suꝑius questus es mori GR
fuit. qđ corporeis oculis rem uidere inuisibi¬
lem quesisti. Nam multi nr̃oꝵ. mentis ocłm¬
pura fide. et uberiori oratione mundantes:
egredientes e carne anmas.frequenter
uiderunt. Unde mͥ nunc necesse ẽ uł qualz¬
ter egredientes animȩ uisȩ sint. uel qͣnta
ipsȩ dũ egrederent᷑ iuderint enarrare: qͣ¬
tiniuis fluctuanti animo. qͦd plene ratio
ñ ualet. exempla suadeant.
N secundo nanq huiꝰ oꝑis libro. iamfa tꝰ
sum: quod uir uenerabilis benedictus.si¬
cut afidelibus eius discipulis agnoui. lon¬
ge a capuana urbe positus: germani eius¬
dem urbis epĩ animã nocte media inglobo
igneo. ad celum ferri ab angłis aspexit.
Qui eandem quoq ascendentẽ aniã intu¬
ens: mentis laxato sinu. quasi sub uno so
lis radio. cunctum in suis ocłis mundũ co¬
dicebat᷑. eiusse regulȩ inscã conuersatio ne
tradiderunt.: quos isdem uenerabilis pater.
in monasterio quod iuxta terracinensem

Expanded text:
aulo superius questus es, morientfuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, mentis laxato sinu quasi sub uno solis radio, cunctum in suis oculis mundum codicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ possessione requnieuerat.
is itaq comꝑtis. infinitam spũalis cibi ꝑcepimꝰ
uoluptatẽ: ita ut exhac coslationc maiore anini gati¬
dio replerem̃: quam ante tristicia suꝑ nece sc̃oꝵ fu¬
eramꝰ affecti. Non solũ enĩ de quib hesitabamꝰ edocti
sensus nr̃i mnꝰ inquitre noueramꝰ.

Expanded text:
priae possessionis requieverat. His itaque compertis infinitam spiritalis cibi percepimus voluptatem, ita ut ex hac collatione majore animi gaudio repleremur, quam ante tristitia super nece sanctorum fueramus affecti. Non solum enim de quibus haesitabamus edocti sensus nostri inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ram cecidit.PETRU S.¬
alde mirum ẽ: quod exaudire p̃ces in
se sperantium etiam in rebus uilibus
dignatur ds̃. G REG O RIUS¬
oc petre ex magnaconditoris nr̃i dispen¬
satione agit᷑: ut ꝑminima quȩ ꝑcipimꝰ.
sperare maiora debeamus. Exauditus nãq
ẽ in rebus uilib puer sc̃s et simplex: ut in
paruis disceret. quantum de dõ p̃sumere

Expanded text:
ram cecidit. PETR. Valde mirum quod exaudire preces in se sperantium etiam in rebus vilibus dignatur Deus. GREGOR. Hoc, Petre, ex magna Conditoris nostri dispensatione agitur, ut per minima quae percipimus, sperare majora debeamus; exauditus namque est in rebus vilibus puer sanctus et simplex, ut in parvis disceret quantum de Deo praesumere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria causa rogaturi. Quos ego de eodem
miraculo. coram clero. nobilibq ac plebe
requisim. Qui et eadem odoris fraglantia
niro modo se repletos fuisse testati sunt:
et quedam alia in augmnento miraculi quȩ
nunc narrare ꝑlongũ existimo.de eodẽ se¬
pulchro eius addiderunt.
aquisitiom meȩ sufficienter iam uideo satis¬
factum. S hoc ẽ adhuc qͦd questione am¬
mũ pulsat: quia cum suꝑius dictum sit. eẽ
iam scõꝵ animas in cȩlo: restat ꝓculdubio.
ut iniquors quoq animȩ ñ nisi ininferno¬
eẽ credantur: et quidhac dere habeat ue¬
ritas ignoro. Namhumana estimatio ñ
habet: peccatorum animas ante iudiciũ
posse cruciari. GR E G O RI US
iesse scõꝵ animas in celo sacri eloquii sa¬
tiffactionȩ credidisti: oportet ut ꝑ omĩa
esse credas et iniquoꝵ animas ininferno:
qr ex retributione internȩ iusticiȩ exqua iã
iusti głantur : necesse ẽ ꝑ omnia ut et insu¬

Expanded text:
propria causa rogaturi. Quos ego de eodem propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. PETR. Inquisitioni meae sufficienter jam factum, sed hoc est adhuc quod quaestione animum pulsat, quia, cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur; et quid de hac re habeat veritas ignoro: nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciari.--GREGORIUS. Si esse sanctorum animas in coelo sacri eloquii satisfactione credidisti, oportet ut per omnia esse credas et iniquorum animas in inferno, quia ex retributione aeternae justitiae, ex qua jam justi gloriantur, necesse est per omnia ut et inju
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset: eum uxor sua cum fletii uehem̃¬
tissimo inquisiuit dicens. Quid faciam⁊ oͦ mͦ
te ad sepeliendũ eicio: que ostium domꝰ huiꝰ
egredi p̃nimia tempestate ñ possũ: Tunc ille
respondit. Noli mulier flere: quia mox ut
comitata. Nam manus eiꝰ ac pedes podagre
humore tumescentes.uersi in uulnerib fu¬
erant: et ꝓfluente sane patebant.S dum
corpus eus exmore ad lauandũ fuisset nu¬
datũ.:⁊ ita manus pedesq eiꝰ sani inuenti st̃.
ac siunquã uulneris nichil habuissent. Ductꝰ ita¬
q ac sepultꝰ ẽ: eiusq conugiuisũẽ. ut qͣito die
inscpulchro illiꝰ marmor qđ suppositũfuerat mu¬
tari debuisset. Qđ iuidelicet marmor corꝑieꝰ suppo¬
mibꝰ aromata ferbiissẽt Ua factũ dũnarrante me.
omeliis. ĩ firmiꝰ qͥbꝰdã uicnisset ĩ dubiũ: die qͦdã seden¬
te me inconuentu nobiliũ. ipsi artifices qͥ ĩ sepul¬
chro illiꝰ marmor mutauerats affuert: aliqͥd me de

Expanded text:
tuisset, eumque uxor sua cum fletu vehemetuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut comitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpovermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de
Abbreviated transcription (Latin):
pore exiit. Quo mortuo. om̃s illi quos p̃di¬
xerat. ex hac ꝓtinus luce subtracti sunt:
nullusq: in illa domo eadem tenestade
defunctus ẽ. qui uoce illius denuint atꝰ ñ ẽ.
post hoc pena plecteretur. GREGORIUS¬
Uis occulta dei iu licia sciat: Ea que
in diuino examine comp̃hendere ñ
possum us: timere magis quã discutere
debemus. Ut autem de egredientib anima
bus quȩ muita p̃noscunt. ea que cepimus
exequamur: neq hor silendum ẽ. qd de
teophanio centũcellensis urbis comite.
in eadẽ urbe positus multis atestantib agno¬
iii.fuit nanq uir miscdie actibus deditus:
bonis oꝑib intentus: hospitalitati p̃ci¬
pue studens: exercendis quidẽ comitatꝰ
curis occupatus agebat terrena et tempora¬
lia: s ut post infine claruit. magis ex debi¬
to quam ex intentione. Namcum ꝓpinqͣnte
mortis eiꝰ tempore. graunsima aeris tempe¬
stas obsisterit ne ad sepeliendũ duci po¬

Expanded text:
pore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedipore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non estpost hoc poena plecteretur. GREGOR. Quis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemubus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci po
Abbreviated transcription (Latin):
linguis om̃ibꝰ loquar. Nunqͥd tͥ cognitũ ñ fuit:
grecam me linguam omĩno nescisse: Et tam̃
grece loquere: ut cognoscas anuerũ sit quod
me om̃s linguas accepisse testificor. Cui tc̃
grece dñs suus locutus ẽ. atq ita ille in eadẽ
lingua respondit: ut cuncti qͥ aderant mi¬
rarent᷑. In ea quoq domo p̃dicti narsetis
spatarius uulgar manebat. Qui festine ad
egrum deductus: ei uulgarica lingua locu¬
tus ẽ. S ita puer ille in italia natus et nur:¬
tus. in eadem barbara locutione resp ndit:
acsi ex eadem gente fuisset generatu. Mira¬
ti sunt om̃s qui audiebant: et ex duarum
linguarũ exꝑimento quas eum antea nescis¬
se utrerant: crediderunt de om̃ib quas
ꝓbare minime ualebant. Tunc ꝑbidnium
mors eiꝰ dilata ẽ. S die tercio quo occuido iu¬
dicio dei nescimus: manꝰ ac brachia lacer¬
iosq suis dentibus lanauit : atq ita ecor¬

Expanded text:
linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de cor
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ animȩ. possunt etiam misteria cęlestia
ñ ꝑsomniũ s uigilando p̃libare.
mioniũnanq monasterii mei mona¬
chumbene nosti. Quidũ eẽt inscłari ha¬
bitu constitutus: ualeriam huiꝰ urbis ad¬
uocati. naturalẽ filiam inconiugio sortitus.
eiꝰ obsequiis sedule atq incessanter adhere¬
bat. et quȩq in eiꝰ domo agebai.tͣ nouerat.
Quimͥ iani in monasterio positus rrauit.
qͦd in ea mortalitate quȩ patricii narsetis
temporib hanc urbem uehement afflixit
indomo p̃dictiualerian puer armentariꝰ
fuit: p̃cipue simplicitatis et humilitatis.
Cumuero eiusdẽ aduocati domꝰ eadẽ clade
uastaret᷑.⁊ isdem puer ꝑcussus ẽ: et usq
ad extremum deductus. Qui subito sublatꝰ
ri fecit. Cui ait. Ego incȩlo fui: et qͥ de
hac domo morituri sint agnoui. Ille ille.
atq ille morituri sunt: tuuͦ ne timeas: quia hoc
tempore moriturus non es. Ut uero scias. qͦd me
in celo fuisse uerũ fateor: ecce accepi illic. ut

Expanded text:
imae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatusri fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ꝓeo nullomͦ orabo: nisi michi antea
uramentum dederit: quia cũ manu ista¬
xp̃ianũ hominẽ non occiderit. S longo¬
bardus isdem. quiut ita dicam. brachiũ
contra dm̃ tendendo ꝑdiderat: pena sua
exigente. comptilsus ẽ nirare. se xp̃ia¬
num hominẽ nunquã occidere. Tẽ uix
domini p̃cepit dicens. depone manũ de¬
orsum. Qui statim deposuit. Atq ilico
adiunxit. Remitte gladium inuaginã
Et statim remisit. Om̃s gͥ tante uixtutis ho¬
minẽ cognoscentes: boues et iumenta q̃
dep̃dati fuerant. certatim ei offerre in mu¬
nere uolebant. S uir domini tale munꝰ
susciꝑe renuit: munꝰ autẽ bone mercedis
quesiuit dicens. Si michi aliqͥd uultis
concedere: om̃s captiuos quos habetis
mͥ tribuite: ut habeam unde ꝓuobis
debeam orare. factumq ẽ. et om̃s capti¬
ui cum eo dimissisunt: atq supna grã
disponente. cum se unus ꝓuno morti ob¬
tulit:⁊ multos a morte liberauit. Petpꝰ

Expanded text:
Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante Ego pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante juramentum dederit quia cum ista manu Christianum hominem non occidat. Sed Langobardus idem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tendendo perdiderat, poena sua exigente, compulsus est jurare se Christianum hominem nunquam occidere. 365 Tunc vir Domini praecepit, dicens: Depone manum deorsum. Qui statim deposuit. Atque illico adjunxit: Remitte gladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit. PETR.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ram se strauit et orauit. Quidũ pau¬
lo diutius oraret: hurc electus int̾̃fector.
calce pulsauit ut surgeret dicens. Surge
et flexo genutende ceruicem. Surrexit
autem uir dñi: genuflexit ⁊ ceruieẽ teten¬
dit. S tenso collo. eductam cont᷑ se spatam
intuens: hoc unum fertur publice dixisse
Sc̃ẽ iohannes suscipe illam. Tunc clectus
carnifex cuaginatum gladiũ tenens. an¬
isufortim altum brachiũ ꝑcussurus leua¬
uit: s deponere nullomͦ potuit. slam
pente diriguit: et erecto incelum gladio
brachium inflexibile remansit. Tunc om¬
nis longobardoꝵ turba que ad illuid spe¬
ctaculum mortis aderat. i. laudis fauore
conuersa. mirari cepit: uirumq dei cũ
timore uenerari: quia ꝑfecto claruerat
cuius sc̃itatis ẽẽt: qui carnificis suibrachi¬
um inaere ligasset. Itaq postulatus ut
surgeret: surrexit. Postulatus ut brachi¬
um sui carnificis sanaret: negauit dicens.

Expanded text:
in terram se stravit et oravit. Qui dum pauin terram se stravit et oravit. Qui dum paulo diutius oraret, hunc electus interfector calce pulsavit ut surgeret, dicens: Surge, et flexo genu tende cervicem. Surrexit autem vir Domini, genuflexit, cervicem tetendit, sed tenso collo eductam contra se spatham intuens, hoc unum publice fertur dixisse: Sancte Joannes, suscipe illam. Tunc electus carnifex evaginatum gladium tenens, nisu forti in altum brachium percussurus levavit, sed deponere nullo modo potuit, nam repente diriguit, et erecto in coelum gladio brachium inflexibile remansit. Tunc omnis Langobardorum turba quae ad illud mortis spectaculum aderat, in laudis favorem conversa, mirari coepit, virumque Dei cum timore venerari, quia profecto claruerat cujus sanctitatis esset, qui carnificis sui brachium in aere ligasset. Itaque postulatus ut surgeret, surrexit; postulatus ut brachium sui carnificis sanaret, negavit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus autem domini constant᷑ ait. Scio.
Cui dixerunt. Bonus homo es: nolu¬
mus te ꝑuarios cruciatus morr: elige
tibi mortem quam uis. Quib uir do¬
minirespondit dicens. Inmanu di sũ: ea mor¬
te me occidite. qua me occidi ipse ꝑmiserit.
Tẽ om̃ib qui illic aderant longobardis pla¬
cuit. ut eum capite truncare debuissent.
quatinus sine graui cruciatu uitam eius.
compendiosa morte terminarent. Cogni¬
to itaq qͦd sanctulus qui int̾ eos ꝓsc̃itatis
reuerentia magnihonoris habebat᷑. occi¬
dendus eẽt: oms qui in codẽ loco inuen¬
ti sunt longobardi. conuenerunt : et si¬
cut sunt nimiȩ crudelitatis. leti ad aspe¬
bus uiris fortibus. electus ẽ unus: de qͦ
dubium non eẽt. quod uno ictu caput
eiꝰ abscideret. Uenerandus gͥ uir int̃ ar¬
matos deduct᷑: ad sua.i. iastatim cucutris.
Nam petiit: ut sibi paululum orandi licen¬
tia daretur. Cui cum concessum fuisset:

Expanded text:
Servus autem Domini constanter ait: Scio. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini respondit, dicens: In manu Dei sum, ea morte me occidite qua me occidi ipse permiserit. Tunc omnibus qui illic aderant Langobardis placuit ut eum capite truncare debuissent, quatenus sine gravi cruciatu vitam ejus compendiosa morte terminarent. Cognito itaque quod Sanctulus qui inter eos pro sanctitatis reverentia magni honoris habebatur occidendus esset, omnes qui in eodem loco inventi sunt Langobardi convenerunt  sicut sunt nimiae crudelitatis laeti ad spebus viris fortibus electus est unus, de quo dubium non esset quin uno ictu caput ejus abscinderet. Venerandus igitur vir inter armatos deductus, ad sua arma statim cucurrit; nam petiit ut sibi paululum orandi licentia daretur. Cui dum concessum fuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Tibi quidem eum ad custodiendũ tradimꝰ.
s ea conditione interposita: ut si iste fu¬
gerit: ꝓ eo ipse moriaris. Quod uir dñ
libenter accipiens: p̃dictum diaconẽ. in
suam suscepit fidem. Quem nocte media
cum longobardos om̃s somno graui de¬
preisos aspiceret. excitauit: et ait. Sur¬
ge et concitus fuge: liberet de omp̃s ds̃.
S udem diaconus ꝓmissionis eiꝰ non
immemor: respondit dicens. fũgere pat̃
ñ possum: quia si ego fugero : ꝑ mesine
dubio ĩpie morieris. Quem uir dñi san¬
Ctulus ad fugiendum compulit dicens
Surge et uade: te omp̃s ds̃ cripiat. Nã
ego inmanu eiussum: tantu:⁊ in me
fugit itaq diaconus: et quasi deceptus
in medio fideiussor remansit. facto igit᷑
mane longobardi qui diaconem ad custo¬
diendum dederant uenerunt: quẽ de¬
derant petierunt.S hunc uenerandꝰ
pb̃r fugisse respondit. Tunc illz inqui¬
unt. Scis ipse melius quid conuenit.

Expanded text:
Tibi quidem eum ad custodiendum damus, Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fuge, liberet te omnipotens Deus. Sed idem diaconus 364 promissionis ejus non immemor, respondit dicens: Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugiendum compulit, dicens: Surge, et vade, te omnipotens Deus eripiat; nam ego in manu ejus sum, tantum in me Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fidejussor remansit. Facto igitur mane Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
crastinum suꝑẽẽt: acsi fragmenta panisil¬
lius ꝑ esum crescerent.⁊ et cibum ꝑ eden¬
tium ora repararent. PETRUS
ira res: atq in exemplum dominici o
pse petre multos de uno pane pauit ꝑser¬
uum: qui ex qͥnq panib qͥnq milia ho¬
mines satiauit ꝑsemet ipsũ: qͥ pauca scm̃¬
nũgͣna in innumera segetum frumestta
multiplicat: qui ipsa quoq ꝓduxit ex
t̾ra: et simul omnia creauit ex nichiloꝰ
S ne diutius mireris quid inuntute do¬
mini uenerandus uir sanctulus exteriꝰ
fecerit: audi ex uirtute dñi qualis inte¬
rius fuit. Die et enim quadam a longo¬
bardis captus diaconus quidã tenebatur
ligatus: eumq ipsi qui tenuerant. int̾fi¬
cere cogitabant. Ad uesꝑascente autẽ die
uir dei sanctulus ab eisdem langobardis
petiit: ut relaxari. eiq uita concedi de¬
buisset. Quod posse se facere om̃ino ne¬
gauerunt. Cumq mortẽ illtꝰ deliberasse
eos cerneret: petiit. ut sibi ad custodiã
tradi debuisset. u protinus responderunt

Expanded text:
crastinum superesset, ac si fragmenta panis illius per esum crescerent, et cibum comedentium ora repararent. PETR. ira res, atque in exemplum Dominici opIpse, Petre, multos de uno pane pavit per servum, qui ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt:
Abbreviated transcription (Latin):
et post completas orationes dixit cis. Nos qͥ¬
dem consuetudinem non habemꝰ cybari co¬
tidie: s propter aduentũ ur̃m oportet nos
hodie cenare. Et apposuit eis panes siccos
et sal dicens: quia ꝓpter uos debemꝰ ampliꝰ
aliquid cenare. Misit autem modicũ aceti et
salis: et modicum olei. Et cum surrexissent
demensula: cepit iterum psallere usq ꝓpe
lucem: et dixit eis. Non possumus ꝓpter
uos omnẽ canonẽ psallere: ideoq repatisa¬
de modicum: quia de itinere fatigati estis.
Cum autem factum fuisset mane: hora pͥ¬
ma uoluerunt recedere ab eo:sed non ꝑmi¬
sit eos senior dicens. Magis iubete facere
nobis cum aliquantos dies. Non enĩ dimit¬
to uos hodie: s ꝓpt̾ caritatem teneo uoᷤ
uł alios tres dies. Illi uͦ hec audientes surrȩxe¬
runt nocte: et antequam lucesceret. latent̃

Expanded text:
et post completas orationes dixit eis: Nos quet post completas orationes dixit eis: Nos quidem consuetudinem non habemus cibari quotidie, sed propter vestrum adventum oportet nos hodie coenare; et apposuit eis panes siccos, et sal, dicens: Quia propter vos debemus amplius aliquid coenare; misit autem modicum acetum, et sal, et modicum olei; et cum surrexissent de mensula, coepit iterum psallere usque ad prope lucem; et dixit eis: Non possumus propter vos omnem canonem psallere, ideoque repausate modicum, quia de itinere fatigati estis. Cum autem factum fuisset mane hora prima, voluerunt recedere ab eo, sed non permisit eos senior, dicens. Magis jubete facere nobiscum aliquantos dies; non enim dimitto vos hodie, sed propter charitatem teneo vos vel alios tres dies. Illi autem haec audientes, surrexerunt nocte, et antequam illucesceret, latent
Abbreviated transcription (Latin):
habebat in cellula sua apposuit eis ut ede¬
rent: et repausauit eos. facto autẽ uespere:
orationes et psalmos scđm consuctudinẽ cõ¬
pleuerunt. Similiter etiam nocte fecerunt.
Supradictus autem senior separatim in alio
loco quiescebat sibi: et audicbat eos loquen
magis ad refectionem cibantur: quã qͥ in
monasteriis conuersantur. Hȩc autẽ semor
audiens: tacuit. Et cum illuxisset dies: arri¬
puerunt iter. ut ad alium heremitam ꝑgeret̃ .
qui inuicino eiusdem senis habitabat. Cũ
autẽ egrederentur: dixit eis senior. Saluta¬
te eum ex me: et dicite ei. Obserua: et nolur¬
rigare holera. Cum autẽ ꝑuenissent ad illũ
seniorem alium: dixerunt ei mandatum.
Ipse uͦ audiens. intellexit causam: et tenuit
cosdem fr̃s. deditq eis ut operarent᷑ texentes
sportas: sedensq cum eis ipse non cessauit de
opere manuũ. Uespere autem ad luminaria
addidit suꝑ consuetudinem alios psalmos:

Expanded text:
habebat in cella sua, apposuit ut edehabebat in cella sua, apposuit ut ederent, et repausavit eos. Facto autem vespere, orationes et psalmos secundum consuetudinem compleverunt, similiter etiam et nocte fecerunt. Supradictus autem senior separate in alio loco quiescebat sibi, et audiebat loquentes imagis et melius ad refectionem cibantur quam qui in monasteriis conversantur. Haec autem senior audiens tacuit. Et cum illuxisset dies, arripuerunt iter ut ad alium eremitam pergerent, qui in vicino ejusdem senis habitabat. Cum autem egrederentur, dixit eis senior: Salutate eum ex me, et dicite ei: Observa, et noli irrigare olera. Cum autem pervenissent ad illum seniorem alium, dixerunt ei mandatum. Ipse vero intellexit causam, et tenuit eosdem fratres, deditque eis ut operarentur texentes sportas, sedensque cum eis ipse, non cessavit de opere manuum. Vespere autem ad luminaria addidit super consuetudinem alios psalmos,
Abbreviated transcription (Latin):
mos dies sustinuit. Quadam gͦ die similit̃
ab hora pͥma usq ad nonam fecit. Cumq
hora nona sedisset ut cibum caperet: uidit
de sportella ubi panes id est paximatia repo¬
sita erant surrexisse fumũ magnũ⁊ et egres¬
sum eẽ ꝑfenestram cellulȩ eius. Itaq ex illo
die nec esuriit: nec defectio corpori eiꝰ facta
est: s magis ita corroboratum ẽ infide et
abstinentia cor eiꝰ :⁊ ut etiam nec post bidu¬
um delectart eũ cybum acciꝑe. Ita dei grã
auxiliante certamini eius: ꝑ patientiã¬
enim suam fr̃ strinxit castrin¬
lȩ concupiscentiȩ passionem.
gressi sunt aliqñ de monasterio fr̃s: ad ui¬
sitandũ eos qui in heremo cõmorabant᷑ pa¬
tres.Cum autẽ uenissent ad quendã heremi¬
tam seniorem: suscepit eos cũ gaudio magno:
et sicut consuetudo ẽ. apposuit eis mensulam.
Uidens enim eos fatigatos de itinere: idõ an¬
te horam nonam fecit eos reficere: et quicqͥd

Expanded text:
mos dies sustinuit. Quadam ergo die similiter mos dies sustinuit. Quadam ergo die similiter ab hora prima usque ad nonam fecit; cumque hora nona sedisset ut cibum caperet, vidit de sportella ubi panis, id est, paximatia reposita erant surrexisse fumum magnum, et egressum esse per fenestram cellulae ejus. Itaque ex illo die, nec esuries nec defectio corpori facta est, sed magis ita corroboratum est in fide et abstinentia cor ejus, ut etiam nec post biduum delectaret eum cibum accipere. Ita gratia Dei auxiliante certamini ejus, per patientiam suam frater exstinxit gastrie passionem. 5. Egressi sunt aliquando de monasterio fratres, ad visitandum eos qui in eremo commorabantur Patres . Cum autem venissent ad quemdam eremitam seniorem, suscepit eos cum grandi gaudio, et sicut consuetudo est, apposuit eis mensulam. Videns enim eos fatigatos de itinere, ideo ante horam nonam fecit eos reficere, et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
poris nr̃i: ut inueniamus in illo futuro et̃¬
noq seculo quȩ nunqͣm deficit ꝑpetuã re¬
pausationem.
eferebant nobis sc̃i seniores de quodam
fr̃e dicentes: qm̃ quodam tempore ita
impugnabant eum demones: ut statim ho¬
ra diei pͥma tantam famem et defectionem
corpori eiꝰ facerent: ut penitus sustinere
ñ posset. Ueruntamen ille dicebat incorde
suo: quia qualitercunq oportet me uelusq
ad horam terciam expectare: et tunc cibũ
sumere. Cumq facta fuisset hora tercia: itẽ
dicebat eogitationib suis. Etiam et nunc
uiolent̃ oportet me sustinere usq ad horã
sextam. Cumq affuisset sexta hora: infun¬
debat panem inaqua dicens. Dum hic panis
infunditur: oporcet me etiam horam expe¬
ctare nonam. Cumq hora nona aduenisset:
scđm consuetudinẽ complebat omnes orati¬
ones et psalmodiam scđm regulam: et po¬
nebat panem ut comederet. Hoc gͦ ꝑpluri¬

Expanded text:
poris nostri, ut inveniamus in illo futuro ac aeteporis nostri, ut inveniamus in illo futuro ac aeterno saeculo, quod nunquam deficit, perpetuam repausationem. 4. Referebant nobis sancti seniores de quodam fratre, dicentes, quomodo quodam tempore ita impugnabatur a daemonibus, ut statim hora diei prima tantam famem et defectionem corpori ejus facerent, ut penitus sustinere non posset . Verumtamen ille dicebat in corde suo: Quia qualitercunque esurio, oportet me vel usque ad horam tertiam exspectare, et tunc cibum sumere. Cumque facta fuisset hora tertia, iterum dicebat cogitationibus suis: Etiam et nunc violenter oportet me sustinere usque ad horam sextam. Cumque advenisset hora sexta, infundebat panem in aquam, dicens: Dum hic panis infunditur, oportet me etiam horam nonam exspectare. Cumque hora nona advenisset, secundum consuetudinem complebat omnes orationes suas et psalmodiam secundum regulam, et ponebat panem ut comederet. Hoc ergo per pluri
Abbreviated transcription (Latin):
cant et illuminant mentẽ. S etiam et iras¬
ci naturaliter inest homini: sed ñ in com¬
motione passionis: sed ut irascat᷑ contra
semetipsum ac uicia sua: ut facile emenda¬
re et ase abscidere possit. Necnon etiã siqͥd
prauum et contra precepta di uideamus
alios agere: oportet nos contra uicia quidem
pare ac monere: ut emendati saluent᷑. et adui¬
tam ȩternam ꝑueniant.
Erat quidam senior in heremo interiori: ꝑ
multos annos in abstinentia et in omni
studio spirituali nimis laborans. Aduenien¬
tesq ad eũ quidam frs̃: ammirati sunt eiꝰ ꝑse¬
uerantiam dicentes. Quomͦ toleras istum
tam aridũ et squalidũ locũ pater: Quibꝰ ille
respondens ait. Omnis labor totiꝰ demporis
quo hic dego: nondum uniꝰ hore ȩternorũ
tormentoꝵ gehennȩ spaciũ habet. Oportet¬
enim in quit nos in paruo tempore uitȩ istiꝰ
sustinere laborem et macerare passiones cor¬

Expanded text:
cant et illuminant mentem. Sed etiam irascant et illuminant mentem. Sed etiam irasci naturaliter inest homini, non in commotione passionis, sed ut irascatur contra semetipsum ac vitia sua, ut facile emendare et a se abscindere possit. Nec non etiamsi quid pravum et contra praecepta Dei videamus alios, oportet nos contra vitia eorum vpare, ac monere, ut emendati salventur, et ad vitam aeternam perveniant. 3. Erat quidam senior in eremo interiori, per multos annos in abstinentia et in omni studio spiritali nimis laborans . Advenientesque ad eum quidam fratres, admirati sunt ejus perseverantiam, dicentes: Quomodo toleras istum tam aridum et squalidum locum, Pater? Quibus ille respondens, ait: Omnis labor totius temporis quo hic dego nondum unius horae tormentorum aeternorum gehennae spatium habet. Oportet, inquit, nos in parvo tempore vitae illius sustinere laborem, et macerare passiones cor
Abbreviated transcription (Latin):
uidam scoꝵ seniorumsalutis.
patrũ interrogantib se monachis de
causa abstinentiȩ: dixit. Oportet filioliut
odio habeamꝰ omnẽ requiẽ p̃sentis uitȩ si¬
ue delectationes corporeas. ac uentris sua¬
uitatem: et honorem abhominibꝰ ñ reqͥra¬
mus: et dabit nobis dominꝰ iħs celestes ho¬
nores et requiem in uita ȩterna: gloriosã¬
q leticiam cum angłis suis. Idem autẽ se¬
nior dixit: quia naturaliter in est hoĩ
esurire. Oportet autẽ sumere cibũ ad neces¬
sitates corporis sustentandas: non tam̃
in passionem seu saturitatẽ uentris. Nã et
sõnꝰ naturaliter in est homini: s ñ in sacie¬
tatẽ siue resolutionẽ corporis: quo possi¬
mꝰ humiliare passiones ac uicia carnis.
Sacietas enim somini. mentẽ sensũq homi¬
nis stupidum pigrumq reddit: uigiliȩ
autẽ tam sensũ quã etiam mentẽ nr̃am sub¬
tiliorem ac puriorem efficiunt. Ita enĩ et scĩ
patres dixerunt: quia uigiliȩ sc̃ẽ purifi¬

Expanded text:
uidam sanctorum seniorum Patrum, interrogantibus se monachis de causa abstinentiae, dixit: Oportet, filioli, ut odio habeamus omnem requiem praesentis vitae; sive delectationes corporeas ac ventris suavitatem, et honorem ab hominibus non requiramus, et dabit nobis Dominus Jesus coelestes honores, et requiem in vita aeterna, gloriosamque laetitiam cum angelis suis. 2. Idem autem senior dixit: Quia naturaliter inest homini esurire, oportet autem sumere cibum ad necessitates corporis sustentandas, non tamen in passione, seu saturitate ventris. Nam et somnus naturaliter inest homini, sed non in satietate sive resolutione corporis, quo possimus humiliare passiones ac vitia carnis. Satietas enim somni mentem sensumque hominis stupidum pigrumque reddit; vigiliae autem tam sensum quam etiam mentem subtiliorem ac puriorem efficiunt. Ita enim et sancti Patres dixerunt, quia vigiliae sanctae purifi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ frat᷑. dix̃ illi: qͥa senex. ñ cido de scͥpturis inq̃¬
rit: sed siquis ciloquit᷑ de passionib animȩ re¬
spond̃et ei: ille autẽ compunctus intͣuit ad senc̃
or dixit ei. Quid faciã abbaꝰ qͥa passiones anime
domtnant᷑ mer: Et intuens eũ senex: gaudens
dixit ci. Modo bene uenisti huc. Aꝑi osmeum
de his: et imple illudbonis. Ille autem ual¬
ruit: reuersus ẽ in regionem suam.

Expanded text:
ergo frater dixit illi: Quia senex non cito de Scripturis loqergo frater dixit illi: Quia senex non cito de Scripturis loquitur, sed si quis ei loquitur de passionibus animae, respondet ei. Ille autem compunctus intravit ad senem, et dixit ei: Quid faciam, abba, quia passiones animae dominantur mei? Et intuens eum senex gaudens, dixit ei: Modo bene venisti; nunc aperiam os meum de his, et implebo illud bonis. Ille autem valruit, reversus est in regionem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
habens et honorem plurimũ inꝓuincia sua.
uenit desiderans uidere te. Suscepit gͦ eũ se¬
nex cum gratulatione: et salutantes se inui¬
cem. resederunt. Cepit autem loqui peregri¬
nus ille senex de scripturis scĩs: et de rebus
spũalibus atq cȩlestibus. Abbas autẽ pastor
auertit faciem suam: et non ei dedit respon¬
sum. Uidens autem ille quia ñ loqueret᷑ cũ
eo: contristatus exiit: dixitq fr̃ĩ illi qui eũ
adduxerat. Inuanum iter istud assumpsi.
Uleni enim ad senem: et ecce nec loqͥ mecum
uult. Intrauit autẽ frater ad abbatẽ pastorẽ:
et dicit. Abbaꝓpt̃ te uenit magnus hic uir: habeis
tantam głam inlocosuo. Quare ñ locuitus es
cumeo: Respondit ei senex. Iste desursum est. et
de celestib loquitur: ego autẽ de deorsumsũ. et
terrena loquor. Sigͥ mͥ locutꝰ fuisset de passioni¬
b ammȩ: egotitiq respondcrem ei. Si audem
de spũ alibus loquitur: ego hȩc ignoro. Exieis

Expanded text:
habens, et honorem plurimum in provincia sua, habens, et honorem plurimum in provincia sua, venit desiderans videre te. Suscepit ergo eum cum gratulatione senex, et salutantes se invicem resederunt. Coepit autem loqui peregrinus ille frater de Scripturis sanctis, et de rebus spiritualibus atque coelestibus; abbas autem Pastor avertit faciem suam, et non dedit ei responsum. Videns autem ille quia non loqueretur ei, contristatus exiit, et dicit fratri illi qui eum adduxerat: In vanum iter istud assumpsi; veni ad senem, et ecce nec loqui mecum dignatur. Intravit autem frater ad abbatem Pastorem, et dicit ei: Abba, propter te venit magnus hic vir, habens tantam gloriam in loco suo, quare non locutus es cum eo? Respondit ei senex: Iste de sursum est, et de coelestibus loquitur; ergo autem de deorsum sum, et de terrenis loquor; si ergo mihi locutus fuisset de passionibus animae, ego utique responderem ei; si autem de spiritualibus, ego haec ignoro. Exiens