comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sserentib hominib de germanie
partib didici qđ beatȩ recor¬
dationis. p̃p. gregoriꝰ. dũ eos ad re¬
ligionẽ xp̃ianitatis diuina gr̃a il¬
lustraret. licentiã illis dedisset. in
qͣrta sese copulari generatione. Qd̃
quidẽ xp̃ianis licitũ ñ ẽ. dũ usq
se cognou̾int. S dũ rudes erant
inuitandi adfidẽ. qđ minime scͥp¬
tũ repꝑimꝰ. ñ ambigamus. cap̃.U.¬
t consobrinã. neptẽ. nou̾cã. fr̃ĩs
uxorẽ. ł de pͥa cognatione. ł quã
cognatꝰ hũit. nullꝰ audeat sibi in
c̃iugio copulare. Siqͥs huic nefa¬
rio coniugio c̃uen̾it. &. in eo per¬
manserit. sciat se aplicȩ auctori¬
tatis anathematis uinculis in noda¬
tũ. & nullus sacerdos tribuat ei
cõmunionẽ. Si uͦ conuersus diuisũq
fuerit atali copulatione. digne pe-¬
nitentię submittat᷑. ut sacerdos loci
considerauerit. beda in historia au
Si debeant duo germani fr̃s singu¬
dis oĩb licet. Nequaꝗͣ. enĩ in sacris

Expanded text:
sserentibus hominibus de Germaniae partibus, didici quod beatae recordationis papa Gregorius, dum eos ad religionem Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copulari generatione. Quod quidem Christianis licitum non est, dum usque se cognoverint. Sed dum rudes erant invitandi ad fidem, quanquam minime scriptum reperimus, non ambigamus. CAP.t consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit, et in eo permanserit, sciat se apostolica auctoritate anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione, dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverum debeant duo germani frdis omnibus licet. Nequaquam enim in sacris
Abbreviated transcription (Latin):
catio sola excluderet copulã mari¬
talẽ. Uñ ꝓtulit statĩ. in mediũ eãd
ipsã sententiã. quã ante scła manenꝰ
cũ patre u̾bũ inspirauit. in adam
ipse confirmans qđ ipse ꝓtinꝰ ꝓtulit¬
caro fiunt. qͦmͦ pot̾it aliqͥs eoꝵ ꝓ-¬
pinquuᷤ ꝑtin̾e uni. si ñ ꝑtineat.
alteri e Qđ minime fieri posse cre¬
dendũ ẽ. nã uno defuncto. insuꝑ¬
stite affinitas ñ delet᷑. nec alia co¬
pula c̃iugalis affinitatẽ pͥoris copłe
solu̾e pot̃. S neq alt̾iꝰ c̃iunctiõis
sobolẽ. placetꝰ ipsiꝰ affinitatis pͥoriᷤᷤ¬

Expanded text:
catio sola excluderet copulam maricatio sola excluderet copulam maritalem. Unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiravit in Adam ipse confirmans quod ipse homo protulitcaro fiunt, quomodo poterit aliquis eorum propinquus pertinere uni si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendum est. Nam uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem prioris copulae solvere potest. Sed neque alterius conjunctionis sobolem placet ad affinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qregorius seruus seruoꝵ dei :
Uenerio caralitano. frat̃nitatis tuȩ
studiosȩ sagatitati fr̃ amande quaᷤᷤ
debeo refero grates. qm̃ quesisti q̃
debiusti. &. iocundũ reddidisti.
Uñ placide ad inquisita respon¬
deo. Sedẽ apłicã consułe decreuisti.
simulier copła nuptiali. extraneo
uiro iuncta cognationi eiꝰ ꝑtine¬
at. si eo de functo cognatio ma¬
neat eadẽ. ł sub alio uiro cognati¬
onis uocabula dissoluant᷑. ł si sus¬
cepte soboles possint legitime apͥo-¬
ris uiri cognationiᷤᷤ transire co¬
pulã. Est enĩ u̾bũ dñi ualidũ &
forte. ẽ durabile. ẽ ꝑseu̾abile. ẽ im¬
mutabile. ñ mom̃taneũ. ñ tͣnsitori
aũ mea ñ transient. Anteꝗͣ ds in
carne int̾ homines appareret eo
inspirante dixit adã. Quã obrem
relinquet hõ patr̃e & matrẽ suã.
& adherebit uxori suȩ & er̃t duo
te apparuit. int̾rogatũ ẽ si licitũ
eẽt homini uxorẽ relinquere. Qdđ¬
ꝓhibens fieri uetuit. p̃ter si forni¬

Expanded text:
regorius, servus servorum Dei, Venerio Caralitano. Fraternitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini validum et forte, est durabile, est perseverabile, est immutautem mea non transibunt . Antequam Deus in carne inter homines appareret, eo inspirante dixit Adam: Quamobrem relinquet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo te apparuit, interrogatum est, si licitum esset homini uxorem relinquere . Qprohibens fieri vetuit, praeterquam si forni
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã &. qͣtuor locis distantib magna
in t̾capedine & confectã & sglutina-¬
tã finge cuiꝰcũq figurȩ ł ĩm̃sitatis
corpus uolueris. Ex c̃cilio maticen
gumitas quȩ in ꝓͥo uiro obser¬
uanda ẽ ÷ ħ nimirũ inuxoris pa¬
rentela de lege nuptiarũ custodi¬
enda ẽ. qi. constat eos duos fuisse
incarne una. cõmunis iłł utraq
parentela e̾ẽ credenda ẽ. sic̃ scͥptũ ẽ.
Ert̃ duo incarne una. Ex c̃cilio

Expanded text:
ntibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuscunque figurae vel immensitatis corpus volueris Ex concilio Matisconensi. tas quae in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est; quia constat eos duos fuisse in carne una; communis illis utraque parentela esse credenda est, sicut scriptum est: Erunt duo in carne una . Ex concilio
Abbreviated transcription (Latin):
carne una. qͥ turpitudinẽ nou̾cȩ quȩ
una caro cũ patre fuit reuelare p̃¬
sũpserit. ꝓfecto patris t᷑pitudinẽ re-¬
uelabit. Cũ cognata qͦ misceri ꝓhi¬
truncatꝰ ẽ. & scõ martirio c̃sũmatꝰ ẽ.

Expanded text:
carne una, qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohitruncatus est, et sancto martyrio consummatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
xit uxorẽ. & de eo qͥ c̃cubuit cũ cõ-¬
matre sua sp̃uali. & de eo qͥ filiũ su-¬
ũ baptirauit. &. cuiꝰ uxor eũ defon¬
te suscepit. ea rõe ut discidiũ fieret
c̃iugii. si pꝰea intali copulatione
ꝑman̾e possent. de talib sic respon¬
dendũ: Si filiolã aut cõmatr̃e suã
spũalẽ aliqͥs in c̃iugio duxerit. se¬
parandos eos ẽẽ iudicamꝰ. & gͣui pe¬
nitentia plectendos. Si aut̃ c̃iuges
legitimi unꝰ aut ãbo ex industria fe¬
cerint. ut filiũ suũ de fonte susci¬
piant. ut discidiũ fiat. tale c̃siliũ
damꝰ. Sunnupti man̾e uoluerint.¬
bonũ ẽ. Sin aut̃ gͣuis penitentia
insidiatori iniungatur. & simul
maneant. Et si p̃uaricator c̃iugñ suꝑ¬
uixerit. ac̾rima penitentia multet᷑.
& sine spe coniugii maneat. Ex c̃cł¬

Expanded text:
cubuit cum commatre spirituali, et de eo qui filium suum baptizavit, et cujus uxor eum de fonte suscepit, ea ratione ut dissidium conjugii fieret; si postea in tali copulatione permanere possent. De talibus sic respondendum est. Si filiolam aut commatrem suam spiritualem aliquis in conjugio duxerit; separandos eos esse judicimus, et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint ut filium suum de fonte suscipiant, ut dissidium fiat, tale consilium damus, si innupti manebonum est; sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
uerendũ ẽ utrũ testimoniũ ex¬
L auditu dixerint. aut certe
sp̃alit̾ se scire testati sunt. si scriptis
iudicatũ ẽ.&. partib p̃sentib senten¬
tia recitata ẽ. Qđ si forte hec sollẽpͥ¬
nit̃ acta non st̃. neq causa ꝓbata ẽ.
quȩ exilio ł depositione digna sit.
Ipłs inquit aduersus pb̃rm in scͥp¬

Expanded text:
ent, utrum testimonium ex auditu dixerint, aut certe specialiter se scire testati sunt, si scriptis judicatum est, et partibus praesentibus sententia recitata est. Quod si forte haec solemniter actaqui exsilio vel depositione digna sit, Apostolus, inquit, adversus pres
Abbreviated transcription (Latin):
nconsensu subseriptione cap̃ .ii.¬
om̃iũ constitutũ ẽ. ut nullus lai¬
cus ep̃o. uł ep̃o. ł alicui mordinib
posito. crim̃ aliqd possit inferre.
Et ut pb̃r aduersus ep̃m. diaconuᷤ¬
diaconũ. accolitꝰ adu̾sus subdiaco¬
nũ. exorcista aduersus accolitum.
lector aduersus exorcistã. hostiariꝰ

Expanded text:
In consensu subscriptione omnium constitutum est, ut nullus laicus episcopo vel alicui in ordinibus posito, crimen aliquod possit inferre, et ut presbyter adversus episcodiaconum, non acolythus adversus subdiaconum, non exorcista adversus acolythum, non lector adversus exorcistam, non ostiarius
Abbreviated transcription (Latin):
estes ꝑ quãcũq scripturã testimo¬
niũ non ꝓferant. s p̃sentes ex his
dicant. Nec de aliis causis uł nego
tiis testimoniũ dicant. nͥ de his que
sub p̃sentia eoꝵ facta eẽ noscuntur.

Expanded text:
estes per quamcunque scripturam testimonium non proferant, sed praesentes ex his dicant. Nec de aliis causis vel ntiis testimonium proferant, nisi de his que sub eorum presentia acta esse noscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
& corruat atq frangat᷑. Uñ & mu¬
lierũ maximeq adolescentularũ ui¬
tat aspectũ. & intm̃ castigator sui
ut te ñ audiam. ñ uideã. ut tuo fu¬
rore ñ mouear. ut tua bella ñ pati¬
ar. Ne me capiat ocłs meretricis
nec forma pulcherrima ad illicitoᷤᷤ
ducat amplexus. Respondebis. Hoc
non ẽ pugnare s fugere. Sta in
acie aduersariis armatus obsiste.
ut pꝰquã uiceris: coroneris. fateor
in becillitatẽ meã. N olo spe pug¬
nare uictoriȩ. ne ꝑdam aliqñ u

Expanded text:
 corruat atque frangatur. Unde et mu corruat atque frangatur. Unde et mulierum maximeque adolescentularum vitat aspectum; et intantum castigator suiut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne me capiat oculus meretricis, ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebis: Hoc non est pugnare, sed fugere. Sta in acie, adversariis armatus obsiste, ut postquam viceris coroneris. Fateor imbecillitatem meam: nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
soloꝵ habitacula. s multoꝵ: Haboe
unũ qđq ꝓpositũ pͥncipes suos. Et ut
emplũ apłos &. apłicos uiros. quoꝵ
honorẽ possidentes: hr̃e nitantur
& m̾itũ. Nos autẽ hãmꝰ ꝓpositi
nr̃i pͥncipes paulos.&. antonios.
iulianos. hilarios. macharios. Ha-¬
beto simplicitatẽ colũbe. ne cinꝙͣ
machineris dolos. &. serpentis astu¬
tiam. ne alioꝵ supplanteris insidiis.
Non multũ distat in uicio. ł deci¬
ꝑe posse ł decipi xp̃ianũ: quẽ sense¬
ris tibi aut semꝑ aut crebro de nũ¬
mis loquentẽ. excepta elemosina
quȩ indifferent̾ omib patet. insti¬
torẽ potuis habeto ꝗͣ monachum.
Pret̃ uictũ &. uestitũ & manifestaᷤ
necessitates: nicħ cuiꝗͣ tribuas. ne
ht̃. sed plangentis officiũ. qui
uł se ł mundũ lugeat. &. dñi pa¬
uidus p̃stolet᷑ aduentũ. Qui sciens
in becillitatẽ suã &. uas fragile qđ
portat. timet offendere. ne ĩpingat¬

Expanded text:
solorum habitacula, sed multorum; habent solorum habitacula, sed multorum; habent unumquodque propositum principes suos, et ut icos viros, quorum honorem possidentes habere nitantur et meritum, nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos, Antonios, Julianos, Hilariones, Macharios. Habeto simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetis dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. Non multum distat in vitio vel decipere posse, vel decipi Christianum. Quem senseris tibi aut semper aut crebro de nummis loquentem, excepta eleemosyna quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto quam monachum. Praeter victum et vestimentum, et manifestas necessitates, nihil cuiquam tri habet, sed plangentis officium, qui vel se vel mundum lugeat, et Domini pavidus praestoletur adventum. Qui sciens imbecillitatem suam, et vas fragile quod portat, timet offendere ne impingat et
Abbreviated transcription (Latin):
tariam eligunt uitã: dig¬
nist̾ conuenienti honore. Quia
tñ st̃ quidã monachi habitantes
indifferent̃ ꝑ ciuitates. nec ñ &
minẽ aut edificare aut c̃stituere
monasteria aut oratorii domũ.
sine conscientia ipsuiᷤᷤ ciuitatiᷤᷤ ep̃i.
ẜos uͦ qui ꝑ singłas ciuitates seu poᷤ¬
sessiones monasterii st̃. subiectos
eẽ deb̾e ep̃o. et quieti oꝑam dare.
atq obseruare ieiunia & oratiões
in locis. in qͥb semel se dõ deuouert̃
ꝑmanentes. Et neq cõmunicare ȩc¬
clesiasticis. neq scłares aliquas ad tͣc-¬
tare actiones. relinquentes ꝓͥa mo-¬
nasteria. nͥ forte iubeantur ꝓpt̾ ur¬
gentes necessitates ab ipsuis ciuitatis
epõ. Et neminẽ seruoꝵ suscipi ĩ mo¬
nasteriũ ut sit cũ eis monachus: nͥ
ne nom̃ dñi blasphemetur. Conueñ
uͦ ciuitatis ep̃o curã sollicitudinẽq
necessariã monasteriis exhibere.
Si cupis eẽ qđ diceris. monachus .i. soł
quid facis in urbib quȩ utiq ñ st̃

Expanded text:
tariam eligunt vitam, digni sunt convenienti honore. Quia tamen quidam monachi habitu utentes indifferenter per civitates, necnon minem, aut aedificare, aut constituere monasteria, aut oratorii domum sine conscientia ipsius civitatis episcopi. Eos vero qui per singulas civitates seu possessiones in monasteriis sunt, subjectos esse debere episcopo et quieti operam dare, atque observare jejunia et orationes in locis in quibus semel Deo se devoverunt permanentes, et neque communicare ecclesiasticas neque saeculares aliquas attrectare actiones relinquentes propria monasteria, nisi forte jubeantur propter urgentes necessitates ab ipsius civitatis episcopo; et neminem servorum suscipi in monasterium ut sit cum eis monachus, nisne nomen Domini blasphemetur. Convenit ergo civitatis episcopo curam sollicitudinemque necessariam monasteriis exhibere.Si cupis esse quod diceris monachus, id est solus, quid facis in urbibus? Quae utique non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Michi opidũ carcer. & soli¬
tudo paradisus ẽ. Quid deside¬
ramus urbiũ frequentiã. qͥ de
singłaritate censemur ÷ Moyses
eruditur in ħemo. pastor ouiũ.
hominũ factus ẽ pastor. Apłi de
piscatione lacus genesareth. ad
ꝑiscationẽ hominũ transierunt.
Tunc habebant patre rete naui¬
culã. secuti st̃ dñm. ꝓtinꝰ om̃ia
reliquer̃t. portantes cotidie cru¬
cem suã. ⁊ ne uirgã ꝙͣ in manu

Expanded text:
mihi oppidum carcer est et solitudo paradisus. quid desideramus urbium frequentiam, qui de singularitate censemur? Moyses, eruditur in heremo, pastor ouium hominum factus est pastor; apostoli de piscatione lacus Genesar ad piscationem hominum transierunt. tunc habebant patrem, rete, nauiculam: secuti dominum protinus omnia reliquerunt portantes cotidie crucem suam et ne uirgam quidem m manu
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq exclero eẽ uidentur.
arma militaria nec sumatt
nec armati incedant: s ꝓfessionis
suȩ uocabulũ religiosis morib
&. religioso habitu p̾beant. Qđ
si contẽpserint. tanꝗͣ sacroꝵ ca¬
nonũ contẽptores. & eccłasticȩ
sc̃itatis ꝓphanatores. ꝓͥi gradus
amissione multent᷑. quia non
posst̃ simul dõ & scło militare.

Expanded text:
uicunque ex clero esse videntur, arma militaria non sumant, nec armati incedant, sed professionis suae vocabulum religiosis moribus et religioso habitu praebeant. Quod si contempserint, tanquam sacrorum canonum contemptores et ecclesiasticae sanctitatis profanatores proprii gradus amissione mulctentur, quia non possunt simul Deo et saeculo militare.
Abbreviated transcription (Latin):
uł quilib&. ex ordine clericoꝵ aruᷤ
pices. aut ariolos. aut certe augu¬
res. uł sortilegos. uł eos qui ꝓfi¬
tentur artẽ magicã. aut aliquos
eoꝵ similia exercentes consuluisse
fuerit dep̃hensus: ab honore digni
ibiq ꝑpetuȩ penitentiȩ deditus scelꝰ
amissi sacrilegii soluat. canones apłoꝵ

Expanded text:
vel quilibet ex ordine clericorum magos aut aruspices, aut ariolos, aut certe augures vel sortilegos, vel eos qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes, consuluisse fuerit deprehensus, ab honore dignitibique perpetuae poenitentiae deditus, scelus admissum sacrilegii solvat. Item: Si
Abbreviated transcription (Latin):
nicationis gn̾e separe. si auaritia for¬
nicatio ẽ : Ex qͦ intelligit᷑ qđ ꝓpt̃
illicitas c̃cupiscentias. ñ tm̃ quȩ in
stupris cũ alienis uiris aut feminis
rare faciunt. & ꝑnitiose turpit̃q
corrũpi. possit sine cͥmine & uir &¬
uxorẽ dimitt̾e &. uxor uirũ. quia

Expanded text:
e separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris ac feminis crare faciunt et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine, et vir uxorem dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã gͦ ñ deb&. dimissa uxore
sua aliã duc̾e. Hic actus ẽ similis
in muuliere &. in uiro. Eeusatio forn¬
De hoc qđ mͥ reputatu e in hac
synodo qđ simul cũ ista femina
adulteriũ ł fornicationẽ fecissẽ.
me culpabilẽ recognosco. sic me d̃s ĩo

Expanded text:
nitentiam ergo non debet dimissa uxore nitentiam ergo non debet dimissa uxore sua aliam ducere. Hic actus similis est in muliere De hoc quod mihi reputatum est in hac od simul cum ista femina adulterium vel fornicationem fecissem, me culpabilem recognosco: sic me Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Rreconciliatid. coniugatoꝵ.
Abisto die in antea istã tuã c̃iugẽ
nomen. itł. quã iniuste dimise¬
ras. ita tenebis sic̃ ꝑrectũ maritꝰ suã
debre. habere coniugẽ indilectione.
& debita disciplina. Nec eã ꝑulũ
malũ ingeniũ ate seꝑabis. nec ea
uiuente aliã accipies. sic te ds̃ ad¬
ninet. de eadem re.
¶ni in antea istũ tuũ maritũ quẽ
Ainiuste dimiseras. ita tenebis &
amplex abis. & ei inseruitio & in
amore & intiore ita eris subdita.
&: obediens. sic̃ ꝑrectũ uxor deb&
suo subiecta ẽe marito. Nec unquã
abeo te seꝑabis. nec illo uiuente
alteri uiro te sociabis. nec c̃iugio
aut adult̾io. sic te d̃s adiuuet. aug̃.
setͣiuant feminȩ uiris. & filii pa-¬
rentib. qr & illi ħ iusticia ẽ. ut

Expanded text:
Reconciliatio conjugatorum. Ab isto die in antea, istam tuam conjugem nomine N. quam injuste dimiseras, ita tenebis, sicut per rectum maritus suam debet habere conjugem in dilectione, et debita disciplina. Nec eam per ullum malum ingenium a te separabis, nec ea vivente aliam accipies. Sic te Deus ad De eadem re. A modo in antea istum tuum maritum quem injuste dimiseras ita tenebis et amplexaberis, et ei in servitio, in amore et in timore ita eris subjecta et obediens, sicut per rectum uxor suo debet subjecta esse marito, nec unquam ab eo te separabis, nec illo vivente alteri viro te sociabis, nec conjugio aut adulterio: sic te Deus adjuvet. FINIS serviant feminae viris, filii parentibus, quia nulla justitia est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ. Uñs aut̃ ꝑmisit causa forni¬
cationis uxorẽ dimitti. S qi ꝑmi¬
sit ñ iussit. dedit locũ apło monen¬
di. ut qͥ uoluerit ñ dimittat uxorẽ
infidelẽ. qͦsic fortassis possit fidelis
fieri. Itẽ. Si infidelitas fornicatio ẽ.
& idolatria infidelitas. &. auaritia
idolatria: ñ ÷ dubitandũ &. auaritiã

Expanded text:
tio. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti, sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit, non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortassis possit fidelis fieri. Item: Si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam
Abbreviated transcription (Latin):
Soluit itaq numeri. capło . liii.
lex aliqͥd uou̾e dõ aduersus aĩa
su̾ã ut ñ in aliquarũ rerũ licitarũ
atq c̃cessarũ abstinentia. in eisdẽ
uotis feminȩ ualeat auctoritas. s
itirilis. ita ut si adhuc in nuptȩ
concesserat pat̾ uota ꝑsolu̾e. si añꝙͣ.
ꝑ solu̾it nupserit. & uiro eiꝰ hoc cog¬
nitũ ñ placuerit. ñ ꝑsoluat. & ħ
oĩno sine peccato. qͥa ds̃ mundauit

Expanded text:
onum in Numer. cap. 53 . Noluit ita lex aliquid vovere Deo adversus animam suam, ut non in aliquarum rerum licitarum, atque concessarum abstinentia in iisdem votis feminae valeat auctoritas, sed virilis; ita ut si adhuc innuptae concesserat pater vota persolvere, antequam persolverit nupserit, et viro ejus hoc cognitum non placuerit, non persolvat: et hoc omnino sine peccato, quia Deus mundavit
Abbreviated transcription (Latin):
tua. nͥ mͥ ł de latrocinio diuitias ẽge¬
ras. aut nͥ solita lenocinia. qͥb nr̃am
aut siqͥd aliud ł facinorosũ. ł flagi¬
tiosũ. in uiro nouerat. qͦ delectata ł
libidiñe explebat. ł facilẽ uictũ ha¬
bebat. ł ĩ incedebat ornatior. Tc̃ enĩ
ille cui ħ uxor dic̃. si ueracit᷑ egit pe¬
nitentiã ab oꝑib mortuis qͣn accessit
ad baptismũ. hab&.q infundamento
fidẽ. quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. ꝓculdubio
plus tenebit᷑ amore diuinȩ gr̃e. qͣ carniꝰ

Expanded text:
tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congetua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc enim ille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad baptismum habetque in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae g
Abbreviated transcription (Latin):
generalẽ &. uniu̾salẽ intellig̾e cogim᷑.
Cũ aut̃ ait excepta fornicationis cau-
sa. ñ dix̃ cuiꝰ ł ipsoꝵ uiri aut femi¬
nȩ. Non enĩ tm̃ fornicantẽ uxorẽ di¬
mitt̾e concedit᷑. s qͥsqͥs eã qͦ uxorẽ di
mittit. aqua ipse cogit᷑ fornicari cau
sa utiq fornicationis dimittit. uelut
si aliquẽ cogat uxor sacrificare idoł.
Qui talẽ dimittit causa fornicationiᷤ
dimittit. ñ tm̃ illius s ⁊ suȩ illiꝰ qͥa
fornicat᷑. suȩ ne fornicet᷑. Nicħ enĩ
oiũ miquius fornicationis causa di¬
mitt̾e uxorẽ. si & ipse c̃uincitur
fornicari. Occurrit enĩ illud. In
qͦ eñi alt̾am iudicas. te ipsũ c̃dẽp¬
nas. Eadẽ agis quȩ iudicas. Qua¬
ppt̾ qͥsqͥs fornicationis causa uult
abice uxorẽ. pͥor deb&e e̾ẽ aforni¬
catione purgatus. Qđ similiter
etiã de femina dixerã. Aug̾ de fi
cta. sine ulla culpa relinquit᷑.
Nattendit᷑ eomͦ eã rectissime di¬
mitti. si uiro suo dicat. ñ ero uxor

Expanded text:
et universalem intelligere coguntur. Cum autem ait, excepta causa fornicationis, non dixit, cujus ipsorum, viri aut feminae. Non enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam uxorem quoque dimittit, a qua ipse cogitur fsa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis: qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit, non tantum illius, sed et suae; illius quia fornicatur, suae ne fornicetur. Nihil autem iniquius quam fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud: In quo enim alterum judicas teipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus. Quod similiter etiam de femina dixerim. CAP. 251. -cta sine ulla culpa relinquitur, adtendunt eo modo illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝓpt̾ fornicationẽ carnis ꝑmit¬
tatur uxor a coniuge separari. qͣnto
magis in c̃iuge m̃tis fornicatio ẽ dde¬
testanda id ÷ infidelitas :  Infideł
hõis fornicatio. maior in corde. nec
u̾a eiꝰ pudicitia dici pot̾ cũ c̃iuge.
qr oẽ qđ ñ ẽ exfide : peccatũ ẽ.¬

Expanded text:
Si propter fornicationem carnis permittitur uxor a conjuge separari, quanto magis in conjuge mentis fornicatio est detestanda, id est infidelitas? Infidelis hominis fornicatio est major in corde, nec vera ejus pudicitia dici potest cum conjuge, quia omne quod non est ex fide, peccatum e
Abbreviated transcription (Latin):
rit ẽẽ cũ c̃iuge fideli. hic agnoscat
fideł suã lib̾tatẽ. ñ ita se subiectũ de¬
putet seruituti. ut ipsã dimiitat fidẽ.
ne c̃iugẽ amittat infidelẽ. Hoc &e. de
dimittendos. cũ ponit᷑ ista conditio.
ꝑt ut xp̃m dimittat. si eũ secũ hab̾e desi¬
derat: hoc gͦ &. dedomo & de agris.
h ẽ de his reb. quȩ iure pecuniario
Iilli. qui carnẽ suã coinqͥnat. s ñ
qͥ simulacrũ fac̃ mechat᷑. Qđ si in his
factis ꝑseuerat & penitentiã ñ agir.
recede ab illa &. noli uiu̾e cũ
illa. Sin aut̃ & tu particeps eriᷤᷤ pec¬
man̾e. siue uiro siue mulieri. pot̃
enĩ in eiꝰ modi penitentia eẽ. Aug̃ de¬

Expanded text:
rit esse cum conjuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subjectum deputet servituti, ut ipsam dimittat fidem, ne conjugem amittat infidelem. Hoc et de ittendos, cum ponitur ista conditio ut Christum dimittat, si eum secum habere desiderat. Hoc ergo et de domo et de agris, hoc est de his rebus quae jure pecuniario illi, qui carnem suam coinquinat, sed etiam qui simulacrum facit, moechatur. Quod si in his factis perseverat, et poenitentiam non agit, recede ab illa, et noli convivere cum illa. Sin autem, et tu particeps eris pecmanere, sive viro sive mulieri, potest enim in ejusmodi poenitentia esse. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Satis hinc apparet quẽ admodũ
famulas lex ẽẽ uoluerit uxores. qd̾
demonstraret᷑. ipse tñ ñ uicissim la.¬
tuo iubetur adherere. qͣ carere uo¬
luerat. In aliis aut̃ causis eũ qͥ testi¬
monio falso cuiꝗ̃ nocuerit. quasi
ꝓbaret᷑ iussit occidi. eadẽ plecti iu¬
b&. pena. qua fuerat si uerũ eẽt iste

Expanded text:
Satis hinc apparet quemadmodum famulas lex esse voluerit uxores, qdemonstraretur, ipse tamen non uicissim latuo iubetur adhaerere qua carere uoluerat. in aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit, quo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iubet, qua fuerat, si uerum esset, iste
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestũ ẽ ita uoluisse legẽ feminã
sub iuro eẽ. ut nulla uota eiꝰ quȩ ab¬
stinentiȩ causa uou̾it. reddant᷑ ab ea.
nͥ auctor uir fuerit ꝑmittendo. Nã
cũ ad peccatũ eiꝰdẽ uiri. ꝑtin̾e uolue
uou̾at. quia ꝑmissa iã pͥus auiro fue¬
rat. Uiri dixit eẽ peccatũ. qͥa abnuit
qđ pͥus concesserat. ñ tñ mulieri. ł ex
hoc ꝑmissũ dedit. ut cũ pͥus uir ei¬

Expanded text:
Manifestum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uolueruouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius
Abbreviated transcription (Latin):
tros suos ad confirmationẽ corã
ep̃is tenent. idẽ qͥ filios uxoris suȩ
de uiro pͥori dũ crismant᷑ ab ep̃is
suꝑ se sustinent. si inscitia sic̃ asse.¬
ris fit. licet sit peccatũ. tñ ñ usq
ad seꝑationẽ coniugii pumendũ ẽ.
Lugeant tñ &. digna pęnitentia
s diluentes. dño dicant. delicta
ignorantiȩ ur̃x̧ ne memineris.

Expanded text:
tros suos ad confirmationem coram episcopis tenent, id est qui filios uxoris suae de viro priori, dum chrismantur ab episcopis, super se sustinent, si inscitia sicut asseris fit, licet sit peccatum, tamen non usque ad separationem conjugii puniendum. Lugeant tamen, et digna poenitentia hoc diluentes, Domino dicant: Delicta ignorantiae meae ne memineris.
Abbreviated transcription (Latin):
Sacharias ep̃s seruus seruoꝵ dĩ:
Creuerentissimo ⁊ scissimo fr̃i
theodoro ep̃o eccłȩ ticiensis pnreatiũ
qdđ nob̾ tua ueneranda fr̃nitas obtulit.
ꝑ qđ nos sciscitari uoluisti. siliceat
filiũ cuiꝰ pat̾ alt̾iꝰ filiã ex sacro bap¬
tismate susceptã. idẽ spũalẽ eiꝰdẽ
patͥs filiã qđ dici crudele ẽ. in matͥ¬
monio acciꝑe. qđ ap̃ te enormit᷑ as
c̃sanguinitate p̃cipim᷑ abstineri. mul¬
tomag̾ aspũali patris nr̃i filia. om̃i
occasioẽ aut argum̃to se posito sub
nimia districtione nos cauere c̃uenit.
ne in irã diuinȩ examinationi ĩcidat.
siqͥs tali facinori mixtꝰ minime res-¬
trinxerir frena luxuriȩ. Unde ⁊
om̃s oĩno cauendi st̃ a tali sceleris
cõmixtione. ne inȩt̃nũ ꝑeant.S
it matrimonio. ꝑ omĩa tua fr̃nitaᷤᷤ
studeat seꝑare. &. penitentiȩ digne
submitt̾e. quatinꝰ ab et̾na eruti dãp¬
De filiis aut̃ qͥ ex eis nati ẽẽ ꝓbantur.
retulisti si liceat eos coniuigio copu¬

Expanded text:
acharias episcopus, servus servorum Dei, reverentissimo et sanctissimo fratri Theodoro, episcopo Ecclesiae Ticinensis. Pittacium quod nobis tua veneranda fraternitas obtulit, per quod nos sciscitari curasti si liceat filium, cujus pater alterius filiam ex sacro baptismate susceptam, id est spiritualem ejusdem patris filiam, quod dici crudele est, in matrimonio accipere; quod apud te enormiter assconsanguinitate praecipimur abstinere, multo magis a spirituali patris nostri filia omni occasione aut argumento seposito sub nimia districtione nos cavere convenit, ne iram divinae examinationis incidat, si quis tali facinori mistus minime restrinxerit frena luxuriae. Unde et omnes omnino cavendi sunt a tali sceleris comit matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare, et poenitentiae dignae submittere, quatenus ab aeterna erutDe filiis autem, qui ex eis nati esse probantur, retulisti, si liceat eos coniugio copu
Abbreviated transcription (Latin):
apłicȩ ep̃s. gordiano hispalen
mulieres p̃tito sabbato paschali die
ꝓmagno popłoꝵ incursu. nescienteᷤᷤ
filios suos suscepissent ex lauacro scõ.
Cupis gͦ scire si ꝓtali rõe accidenti
debeant uiri ac mulieres ad ꝓͥũ usũ
redire annon: Nos uͦ ex hac re me¬
sti inqͥsiuimꝰ pͥoꝵ dicta. Inuenimꝰ
aut̃ in archiuis huiꝰ aplicȩ sedis ĩa
talia contigisse in eccła hisauriȩ. ⁊

Expanded text:
piscopus Gordiano Hispalensmulieres praeterito Sabbato paschali die prae magno populorum incursu nescientes filios suos suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire si pro tali ratione accidenti debeant viri ac mulieres ad proprium usum redire, an non. Nos vero ex hac re moesti, inquisivimus priorum dicta. Invenimus autem in archivis hujus apostolicae sedis jam tali
Abbreviated transcription (Latin):
p̃p. ad consulta burgaroꝵ.
ta diligere deb& homo eũ qui se
suscepit a sacro fonte sic̃ patrẽ. ltẽ. Est
int̃ fr̃s &. filios sp̃uales. gratuita &.
scã cõmunio. quȩ ñ ẽ dicenda consan¬
guinitas. s potiꝰ habenda sp̃uał ꝓximi¬
tas. Unde int̾ eos arbitramur fieri ñ
posse qudẽ coniugale conubiũ. qnꝙͣ.¬

Expanded text:
aus ad consulta Burgarorum. Ita diligere debet homo eum, qui se susceinter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio quae non est dicenda consanguinitas, sed potius habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitramur fieri non posse quodlibet non legale connubium, quand
Abbreviated transcription (Latin):
osse desideras utrũ mulier quȩ sui¬
uiri filiũ ex alia femina genitũ
de sacrofonte leuau̾it: pꝰmodũ pos¬
sit cũ eodẽ uiro copulari. qͦs ĩo iungi
posse decernimꝰ. qͥa scđm sacros cano¬
nes nͥ ambox c̃sensu. nulliꝰ religio¬
nis obtentu deb&. comunx dimit¬
tere c̃iugẽ. ꝑtinet aũ adingens
uxoris exitiũ q̃ hñs odio uirũ. uł
infirmitatẽ eiꝰ ñ considerans. quasi
ens fraudare inuicẽ nͥ ex c̃sensu. ad
tẽpꝰ ut uacetis orõi. ⁊ it̾m reuerti¬
mini in id ipsũ. ne tẽptet uos satanaᷤ
ꝓpt̃ inc̃tinentiã ur̃am. Ergo si ñ
ex consensu utͥusq conuigis hoc
s reu̾tantur in idipsũ. p̾sertĩ-
cũ dicat apłs. uxor sui corporis
potestatẽ ñ ht̃. s uir. sic̃ uir po¬

Expanded text:
osse desideras, utrum mulier, quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo jungi posse decernimus, quia secundum sacros canones, nisi amborum consensu, nullius religionis obtentu debet conjunx dimittere conjugem. Pertinet autem ad ingens uxoris exitium, quae habens odio virum, vel infirmitatem ejus non considerans, quasi olite, inquiens, fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus ut vacetis orationi: et iterum revertimini in idipsum, ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram . Ergo si non ex consensu utriusque conjugis hoc sed revertantur in idipsum: praesertim cum dicat Apostolus: Uxor sui corporis potestatem non habet, sed vir; sic vir po
Abbreviated transcription (Latin):
lio. siqͥs relictã fr̃is. siqͥs nepte. aut no¬
uercã. aut nurũ. aut c̃sobrinã. aut
filiã auunculi aut eiꝰ relictã. aut pri¬
ingnã polluerit. eos disiungi. ⁊ ulte¬
rius ñꝗͣ c̃iugio copulari p̃cipimus.

Expanded text:
lio, si quis relictam fratris, si quis neptem aut novercam aut nurum aut consobrinam aut filiam avunculi aut eius relictam aut privignam polluerit, eos disiungi et ulterius numquam coniugio copulari precipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
exeant inde adcrucẽ. &. si uerum
fuerit separent᷑. &. illa faciat qͣ uult.
Siquis accepit uxorẽ. & ħuit
eam aliquo tp̃r. &. ipsa femina dic̃.
qđ ñ coisset cũ ea. ⁊ ille uir dic̃. qđ
sic fecit. in u̾itate uiri consistat. qr
rẽ c̃cũbere cũ ea ñ ualens . &. fr̃
eiꝰ clanculo eã uitiauerit. &. gͣuidã
reddit. separent᷑. Considerata aũ in¬
becillitate miscdia eis imꝑtiatur ad

Expanded text:
exeant inde ad crucem: et si verum fuerit, separentur, et illa faciat quod vult. Si quis accepit uxorem, et habuit ipsam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod non coisset cum ea, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat: quioncumbere cum ea non valens, et frater ejus clanculo eam vitiaverit, et gravidam reddiderit, separentur. Considerata autem imbecillitate, misericordia eis impartiatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝑ sorciarias atq maleficas oc¬
dicio ꝑmittente ⁊ diabolo p̃parante
concubitus ñ seqr̃: hortandi st̃ qͥb
ista eueniunt. ut corde contricto.
⁊ sp̃u humiliato dõ & sac̾doti de
om̃ib peccatis suis purã c̃fessionem
faciant . &. ꝓfu̾is lacrimis ac largio¬
rib elemosinis &. orationib atq ie¬
iniis dño satisfatiet. Et si ꝑ exor¬
cismos ac cȩt̾a medicinae ȩccłasticȩ
munia. ministri ecctȩ tales qͣntum
annuerit dñs. qͥ abimelech ac domũ
eiꝰ abrahe oratiõib sanauit. sanare ꝓ-¬
curent. Qui forte si sanari ñ potue¬
rint separari ualebunt. S pꝰ ꝗͣ ali¬
as nuptias expetierint: illis in car-¬
ne uiuentib quib iuncte fuerint
pͥorib qͦs relinquerant. ⁊̃ si possibili¬
tas concubendi eis reddita fuerit. re¬
conciliari nequibunt. Ex concilio¬

Expanded text:
Si per sortiarias atque maleficas ocdicio permittente, et diabolo praeparante, concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus ista eveniunt, ut corde contrito, et spiritu humiliato, Deo et sacerdoti de omnibus peccatis suis puram confessionem faciant, et profusis lacrribus eleemosynis et orationibus atque jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera medicinae ecclesiasticae munia, ministri ecclesiae tales quantum annuerit Dominus, qui Abimelech, ac domum ejus, Abrahae orationibus sanavit , sanare procurent. Qui forte si sanari non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint, illis in carne viventibus quibus junctae fuerint prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt. C
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ mulierẽ scd̾as posse c̃trahe¬
nuptias. Humanũ dico ꝓpt̾ infir¬
mitatẽ carnis eoꝵ. Uir aut̃ qͥ frigi¬
dȩ naturȩ ẽ maneat sine coniuge.
Qđ si ⁊ ille aliã copulã acceꝑit. tc̃

Expanded text:
videtur mulierem secundas posse contrahevidetur mulierem secundas posse contrahenuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum. Vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ int̾rogasti de his qͥ¬
in matrimonio iuncti st̃. & nub̾e ñ
possunt. si ille aliã ł illa aliũ ducere
possit. qͥb scriptũ ẽ. Wir &. mulier
si se coniunxerint. &. pꝰea dixerit
mulier de uiro qđ non possit coire
cũ ea. si pot̃ ꝓbare ꝑ iustũ iudiciũ
qͥ uerũ sit. accipiat aliũ. si aũ aliã
ille acceꝑit separentur. Ex epła GR
De his requisistis qui obcausam
frigide nat᷑e se dicunt ñ posse
inuicẽ oꝑam carnis dantes cõmisce¬
ri. Iste uͦ si ñ pot̾ ea uti. ꝓ uxore ha¬
beat. quasi sororẽ. Qđ si retinacu¬
lũ tugale uolunt rescindẽ maneant
utriq inmupti. Nã si huic ñ po¬
tuit nat᷑alit̃ c̃cordare. qͦmͦ alteri
c̃ueniet : lgit᷑ si uir aliã uult uxo¬
dente diabolo odii fomite exosam
eã habuit. ⁊ idcirco eã dimittere
mendacii falsitate molit᷑. Qđ si
mulier causat᷑ &. dic̃. uolo mat̾
manu ꝓpinqͦrũ tactis sacroscĩs
reliquiis iure urando dicat. ut
una caro effecti fuissent. Tunc

Expanded text:
Quod autem interrogasti de his qui matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam, vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro, quod non possit coire cum eo, si potest probare per justum judicium quod verum sit, accipiat alium: si autem ille aliam acceperit, sepaDe his requisisti, qui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse invicem operam carnis dantes, commisceri. Iste vero, si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale volunt rescindere, maneant utrique innupti. Nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Igitur si vir aliam ia, suggerente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco eam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur, et dicit: Volo esse manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat ut nuna caro effecti fuis sent, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
trã. &. ꝑierosolimã. & ꝑ cap̃ tuũ.
& ħ qͣsi paruulis fuerat lege c̃cessũ.
ut qͦmͦ uictimas ĩmolabant dõ. ne
ea ĩmolarẽt idolis. sic & iurare
cerent. s qđ melius ẽ & dõ id exhi¬

Expanded text:
r Hierosolymam, et per caput tuum . Et hoc quasi parvulis fuerat lege concessum, ut quo modo victimas immolabant Deo, ne eas immolarent idolis: sic et jurare cerent, sed quod melius esset Deo id exhi
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ absolute ordinari debere
pb̃rm aut diaconũ. nec quẽlib&.
ciuitatis aut possessionis. aut mar¬
tyrii. aut monasterii cui ordinandꝰ n̾om̃¬
ꝓnuntiet᷑. Qui uͦ absolute ordinan¬
tur. decreuit synodus irritã haberi
huiꝰmodi manꝰ impositionẽ. & nũꝗͣ
posse ministrare adordinantiᷤᷤ ĩ iuriã.
aduiri ꝑfecti ętatẽ ꝑueniat. nul
aliquo errore detineantur. Exdecr¬
Siquis .xxx. etatis suȩ ñ ĩpleue.¬
rit annos. nullomͦ pb̃r ordinet᷑.¬
&̃. si ualde sit dignus. quia &. ipse

Expanded text:
ullum absolute ordinari debere presbyterum, aut diaconum, nec quemlibet civitatis, aut possessionis, aut martyrii, aut monasterii qui ordinandus est pronuntietur. Qui vero absolute ordinantur decrevit sancta synodus irritam haberi hujuscemodi manus impositionem, et nusquam posse ministrare ad ordinantis injuriam. ad viri perfecti aetatem perveniat, nullaliquo errore culpentur. Si quis triginta aetatis suae non impleverit annos nullomodo presbyter ordinetur, etsi valde sit dignus, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uo mala licet om̃ino sint cautissi¬
me p̾cauenda . tñ si ꝑicłi necessitas
ex his unũ tẽptare cõpulerit. id debe¬
mꝰ resolu̾e. qđ minori nexu noscitur
obligari. Quid aũ leuiꝰ ex his qͥd ue
sit grauiꝰ. purȩ rõis acumine uesti¬
gemꝰ. Et enĩ dũ ꝑiurare cõpellimur.

Expanded text:
uo mala licet sint omnino cautisime praecavenda, tamen si periculi necessitas ex his unum temperare compulerit, id debemus resolvere, quod minori nexu noscitur obligari; quid autem ex his levius, quidve sit gravius pietatis acumine vestigemus. Etenim dum perjurare compellimur
Abbreviated transcription (Latin):
maculamꝰ. Cũ uͦ noxia ꝓmissa com¬
plemꝰ. & dĩ iussa suꝑbe c̃tẽpnimꝰ.
&. ꝓximis impia crudelitate nocemꝰ.
& nosipsos crudeliori mortis gla¬
dio trucidams. Illic enĩ duplici

Expanded text:
maculamus; cum vero noxia promissa complemus, et Dei jussa superbe contemnimus et proximis impia crudelitate nocemus, et nos ipsos crudeliori mortis gladio trucidamus: illic enim duplici
Abbreviated transcription (Latin):
&. periit. Fetrus uͦ negaũ cũ iura¬
m̃to. &. c̃uersus fleũ & saluatus ẽ.
nr̃m uram̃tũ mdax dissoluit᷑. quasi
di sacͣm̃to. & cũ ipsi cognouerint
ꝓmittendũ ñ fuisse. sacram̃ti tm
c̃tẽplatione faciunt qđ spoponder̃t.

Expanded text:
riit. Petrus negavit cum juramento et conversus flevit, et salvatus est. nostrum juramentum mendax dissolvitur, quasi di sacramento, et cum ipsi cognoverint promittendum non fuisse, sacramenti tamen contemplatione faciunt, quod spoponderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
his homines iudicent cũ eas insti-¬
tuunt: tñ cũ fuerint institute ac
firmate. ñ licebit iudici de ipsis iu¬
nor augustꝰ adsimilitudinẽ
gregoriani. et hermogeniani. codi¬
cẽ factũ institutionũ. a c̃stantini
titulo disposuit. quẽ a suo nõie

Expanded text:
his homines iudicent cum eas instituunt, tum cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit iudici de ipsis iunor Augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani codicem factum institutionum Constantini titulo disponit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Epła isidori in capite canonũ. Isidorꝰ
conciliis. p̃posuimꝰ canones qͥ dñr¬
apłoꝵ. licet a quibdã apocͥfi dican¬
patres eoꝵ sententias synodali aucto¬
ritate roborauert̃. &. int̾ canonicas
posuer̃t constitutiones. Itẽ. Primꝰ
lio insertꝰ habetur. &. pꝰ modũ ca¬

Expanded text:
a. Epistola Isidori in capite canonum. Isidorusconciliis praeponimus canones, qui d licet a quibusdam apocryphi dicanPatres eorum sententias synodali auctoritate roboraverunt et inter canonicas posuerunt constitutiones. Item infra §lio insertus habetur, et postmodum ca
Abbreviated transcription (Latin):
Naug̾ contrarias leges. facienꝰ
singłarẽ codicẽ. & uocans eũ nouel¬
las constitutiones. in qͥb ñ ꝑmittit
scens decreuit. ł edicto p̃cepit. le¬
gẽ eẽ constat. Hȩ st̃ quȩ c̃stitutio¬
nes appellant᷑. Plane ex his q̃dã
st̃ ꝑ sonales. quȩ ñ ad exemplũ tra¬
hunt᷑. Qđ ñ hoc pͥnceps uult. Nã
qd alicui obmerita indulsit. ł sicui
penã inrogauit. ł sicui sine exem¬
plo subuenit. ꝑsonã ñ trang̃dit᷑¬

Expanded text:
stus contrarias leges, faciens singularem codicem, et vocans eum Novellas constitutiones, in quibus non permittit scens decrevit, vel edicto praecepit, legem esse constat; hae sunt quae constitutiones appellantur. Plane ex his quaedam sunt personales, quae non ad exemplum trahuntur, quod non hoc princeps vult. Nam quod alicui ob merita indulsit, vel si cui poenam irrogavit, vel si cui sine exemplo subvenit, personam non transgredit
Abbreviated transcription (Latin):
ustinianꝰ augustus leges roma¬
noꝵ quarũ ꝓlixitas nimia erat
& inutilis dissonantia. intrabili
breuitate correxit. Nam om̃s con¬
stitutiones pͥncipũ. quȩ utiq mul¬
tis uoluminib habebant᷑. intra
.xii. libros coartauit. Idẽq uolu¬
men codicẽ iustiniani appellari
p̃cepit. Rursus singłoꝵ magistra¬
tuũ siue iudicũ leges quȩ usq ad
duo milia pene libros erant exten

Expanded text:
Justinianus Augustus leges Romanorum, quarum prolixitas nimia erat et inutilis dissonantia, mirabili brevitate correxit. Nam omnes constitutiones principum, quae utique multis in voluminibus habebantur, intra duodecim libros coarctavit, idemque volumen codicem Justiniani appellari praecepit. Rursus singulorum magistratuum sive judicum leges, quae usque ad duo millia pene libros erant extens
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionũ libͦs ĩqͥb b̾uit᷑ uniu̾sarũ legũ
textꝰ cõphendit᷑. nouit̃ cõposuit. no¬
uas qͦ leges qͣs ipse statuerat in unũ¬
uolum̃ redactas. codicẽ nouellarũ
appellari sancciuit. Itẽ. Tẽ ap̃ con-¬
stantinopoł pͥscianus cesariensis
grãmaticȩ artis ꝓfunda rimatꝰ ẽ.¬

Expanded text:
tionum libros in quibus breviter universarum legum textus comprehenditur noviter composuit. Novas quoque leges quas ipse statuerat, in unum redactas, Codicem Novellarum appellari sancivit. Item: Tunc apud Constantinopolim Priscianus Caesariensis grammaticae artis profunda rimatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotes dĩ omissis cu̾głiis &
ꝓphetis uidemus comedias legere.
amatoria buccolicoꝵ u̾suũ uerba
cantare. tenere uirgiliũ. &. id qđ
in pueris necessitatis ẽ. crim̃ in se fa¬
cere uoluptatis. Rabanus de p̃ssu
Legimus de beato ieronimo qm̃
cũ librym legeret ciceronis ab an¬
gelo ẽ correptꝰ. eo quod uir xͥanꝰ
paganoꝵ intenderet figmentis.
deficere cogit. qui eos alegendiᷤᷤ
scłarib litt̾is om̃imodis estimat
ta utilia quasi sua sumere licet.
alioqͥn moyses & daniel sapientia
onessimul et delitias horrebant.
nec ipse magister gentiliũ aliqͦt
u̾sus poetarũ suis ł scͥptiᷤ ĩ didisse. ł
legimꝰ ne ignoralnꝰ. legimꝰ non ut
teneamꝰ. s ut repudiemus. leron̾.

Expanded text:
sacerdotes Dei, omissis euangeliis et prophetis, uidemus comedias legere, amatoria Bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere Vergilium, et id quod in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. Idem, SuLegimus de beato Hieronymo, quoniam cum librum legeret Ciceronis, ab angelo esse correptum, eo quod vir Christianus, paganorum intenderet figmentis. deficere cogit, qui eos a legendis saecularibus litteris omnimode aestimat sunt utilia, quasi sua sumere licet. Alioquin Moyses et Daniel sapientia ones quam delicias horrebant, nec ipse magister gentium aliquos versus poetarum suis vel scriptis indidisset vel legimus, ne ignoremus; legimus, non ut teneamus, sed ut repudiemus. C.
Abbreviated transcription (Latin):
Ion qdđ imꝑatoꝵ leges quib sepe
ȩccła contra hereticos utit᷑ sepe
cont᷑ tirannos atq c̃tra prauos qͦsq
defendit᷑ dicamꝰ penitꝰ renuendas.
nonicis decretis quib pꝰ ponende
st̃. nullũ posse inferre iudicium
Non licet imꝑatori uł cuiquã
pietatẽ custodienti aliqͥd contra
mandata diuina p̾sumere. Nec
regulis obuiat agere. Isidorus¬

Expanded text:
on quod imperatorum leges, quibus saepe Ecclesia circa haereticos utitur, saepe circa tyrannos, atque circa pravos quosque defenditur, dicamus penitus renuendas: atque canonicis decretis, quibus postponendae sunt, nullum posse inferre praejudicium Non licet imperatori vel cuiquam pietatem custodienti, aliquid contra mandata divina praesumere, nec regulis obviat, agere.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ ꝓhibet᷑ xp̃ianis legere figm̃ta
poetarũ. quia ꝑ oblectam̃ta ina-¬
niũ fabularũ. mentẽ excitant ad
innocentiua libidinũ. ILon enim
solũ thura offerendo demonib im¬
molatur. s &̃ eoꝵ dicta libentius
sticis c̃trouersiis utendũ ẽ. p̃sertĩ
cũ c̃ueniat eu̾głice ac canonice san¬
ctioni aliquotiens obuiare. capło
dĩ s subtus. Imꝑiali iudicio ñ posst̃¬

Expanded text:
 Christianis legere figmenta poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum excitant mentem ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius sticis controversiis utendum est, praesertim quum inveniantur evangelicae ac canonicae sanctioni aliquoties obviare. Item: Dei, sed subtus. Im
Abbreviated transcription (Latin):
basilii capadoceni ep̃i. ltẽ opꝰcula¬
beati athanasiĩ alexandrini ep̃i. ltẽ
opꝰcula beati ioħis c̃stantinopolitani
ep̃i. ltem opuscula beati theophili ale¬
xandrini ep̃i. Itẽ opuscula beati cy-¬
rilli alexandrini ep̃i. Itẽ opꝰcula be¬
ati hilarii pictauiensis ep̃i. Itẽ opus¬
cula beati ambrosii mediolanensis ep̃i.

Expanded text:
Basilii Cappadoceni episcopBasilii Cappadoceni episcopbeati Athanasii Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Joannis Constantinopolitani episcopi. Item opuscula beati Theophili Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Cyrilli Alexandrini episcopi. Item opuscula beati Hilarii Pictaviensis episcopi. Item opuscula beati Ambrosii Mediolanensis episcopi.