comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contractus hab̾ctis.⁊ uob diuidere quod xp̃c emit
uenditus auderetis: Ut quod quisq ur̃m cuiquã
donasset ualeret. ⁊ quod donauit ds̃ dor a solis or¬
tu usq ad occasum uocatis filiis non ualcret᷑ Ut
de terra corporis ur̃i in exilium ñ mitteremini. ⁊ de
regno sangumis sui a mari usq ad mare. ⁊ a flumi¬
ne usq ad terminos orbis terrȩ. xp̃m exulem face
conaremini: Immo uͦ seruiant reges t̾re xp̃o. etiã
leges ferendo ꝓxp̃o. Maiores ur̃i cecilianũ ⁊ socios
cius regibr teriȩ pumendos falsis criminib obie¬
cerunt. Conũtant᷑ icones ad cõminuenda ossa ca¬
lumniantium. nec damel ipse intercedat innoccis
compbatus. ⁊ de lacu quo illi ꝑeunt lib̃atus. Qui
cnim parat ꝓximo suo foucam: ipse iustiꝰ cadet
incam. Eripe de fr̃ dum in hac carne uiuis abira
que uentura ẽ ꝑtinacibr ⁊ suꝑbis. Terror tempora¬
uum potestatum qñ ueritatem oppugnat. iustis

Expanded text:
contractus haberetis et uobis diuidere, quod Christus emit contractus haberetis et uobis diuidere, quod Christus emit uenditus, auderetis? ut, quod quisque uestrum cuiquam donasset, ualeret et, quod donauit deus deorum a solis ortu usque ad occasum uocatis filiis, non ualeret? ut de terra corporis uestri in exilium non mitteremini et de regno sanguinis sui a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae Christum. exulem facere conaremini? immo uero seruiant reges terrae Christo etiam leges ferendo pro Christo. maiores uestri Caecilianum et socios eius regibus terrae puniendos falsis criminibus obiecerunt; conuertantur leones ad comminuenda ossa calumniantium nec Danihel ipse intercedat innocens comprobatus et de lacu, quo illi pereunt, liberatus; qui enim parat proximo suo foueam, ipse iustius cadet in eam. Eripe te, frater, dum in hac carne uiuis, ab ira, quae uentura est pertinacibus et superbis. terror temporalium potestatum quando ueritatem oppugnat, iustis
Abbreviated transcription (Latin):
uana ⁊ inania de ȩccła sua mendax fama iactau̾it:
hinc iã credimus ⁊ illa falsa ẽẽ que auctores huius
heresis criminati s̃. qͣndo posteri eoꝵ tam falsa &
pciora finxerunt. A ui dicant. putabamus quidẽ
nichil intercẽ. ubi fidem xp̃i teneremus. S gr̃as
dño qui nos a diuisione collegit. ⁊ hoc uni domino
congruere ut in unitate colatur ostendit. His ergo
dñicis lucris impediendis. ad contradicendum me
opponerẽ couegis meis. ne in montib ⁊ collib ur̃is.
ouile colligentur. ubi ẽ unus grex ⁊ unus pastor. Ita
sane huic ꝓuisiom contradic̃c debui. ne res qͣs dicitis
ur̃as ꝑdcretis. ⁊ securi xp̃m ꝓscriberetis: Ut iure ro¬
mano testam̃ta condetis. ⁊ uurc diuino patribr condi¬
tum testam̃tum ubi scͥptum ẽ. in semine tuo benedi¬
centur om̃s gentes calummosis cͥminationibus
rumꝑetis: Ut in emptionib ⁊ uendicionib lib̃os

Expanded text:
uana et inania de ecclesia sua mendax fama iactauerit; . uana et inania de ecclesia sua mendax fama iactauerit; . hinc iam credimus et illa falsa esse, quae auctores huius haeresis criminati sunt, quando posteri eorum tam falsa et peiora finxerunt\\ alii dicant: Putabamus quidem nihil interesse, ubi fidem Christi teneremus; sed gratias domino, qui nos a diuisione collegit et hoc uni deo congruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impediendis ad contradicendum me opponerem collegis meis, ne in montibus et collibus uestouile colligerentur, ubi est unus grex et unus pastor? ita sane huic prouisioni contradicere debui, ne res, quas dicitis uestras, perderetis et securi Christum proscriberetis? ut iure Romano testamenta conderetis et iure diuino patribus conditum testamentum, ubi scriptum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes, calumniosis criminationibus rumperetis? ut in emptionibus et uenditionibus liberos
Abbreviated transcription (Latin):
parte donati.quia ibi nati erant. ⁊eos inde discedẽ.
atq ad catholicam transire nemo cogebat. Nis
cant. iam hoc uolebamus.s dõ gr̃as qui nob occa¬
sionem p̃buit. iam iãq faciendi ⁊ dilationũ mo¬
bamus. s nescio qua consuctudine tenebamuꝵ:
grãs dño qͥ uincula nr̃a dirupit. ⁊ nos ad pacium¬
culum transtulit. alii dicant. nesciebamꝰ hic esse
ueritatem. nec eam ddisc̾e uolebamus. s nos ad eã
cognoscendã metus fecit intentos. quo timuimꝰ
ne forte sine ullis rerum ȩt̾narum lucris damno
rerum temporaltũ feriremur. Grãs dño qui negli¬
gentiam nr̃am stimulo terroris excussit. ut saltẽ
souiciti quereremus. quod securi nũquam nosse
curauimus: alii dicant. nos falsis rumorib t̾reba¬
mur intrare. quos falsos ẽẽ nesciremus nͥ int̾remꝰ.
nec intraremus nͥ cogẽmur. Grãs dño qui trepida¬
tionem nr̃am flagello abstulit. exꝑdos docuit. ꝙͣ

Expanded text:
parte Dparte Datque ad catholicam transire nemo cogebat! His cant: clam hoc uolebamus; sed deo gratias, qui nobis occasionem praebuit iam iamque faciendi et dilationum mobamus, sed nescio qua consuetudine tenebamur; gratias domino, qui uincula nostra disrupit et nos ad pacis uinculum transtulit\', alii dicant: \'Nesciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognoscendam metus fecit intentos, quo timuimus, ne forte sine ullis rerum aeternarum lucris damno rerum temporalium feriremur; gratias domino, qui neglegentiam nostram stimulo terroris excussit, ut saltem solliciti quaereremus, quod securi numquam nosse curauimus, alii dicant: \'Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos falsos esse nesciremus, nisi intraremus, nec intraremus, nisi cogeremur; gratias domino, qui trepidationem nostram flagello abstulit, expertos docuit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rabantur. ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac
causa recte intelligi posse quod scͥptum ẽ. da sapi¬
enti occasionẽ. ⁊ sapientior erit. Quã multi enim
quod ccrto scimus iam uolebant ẽẽ catholici ma¬
nifestissima ueritate commoti. ⁊ offensionẽ suoꝵ
reuerendo cotidie differebant. Quam muldos ñ
ucritas qua nũquam p̃sumpsistis. s obdurate cõ¬
fuetudinis graue uinculum colligabat. ut in eis
complerct᷑ diuina illa sententia. ubis ñ em̃dabitur
seruus durus. Si enim ⁊ intellererit. ñ obedict. Qͤ
multi ꝓpt̾ea putabant uam eccłiã ẽẽ partẽ donati.
quia cos ad cognoscendam catholicam uitatem
securitas torpidos. fastidiosos. pigros faciebat. q̃.¬
multis aditum intrandi obserabant rumores ma¬
iedicoꝵ. qui nescio quid aliud nos inaltare dĩ po¬
nere iactitabant. Quã multi nicħ int̾ẽe credentes.
in qua quisq parte xp̃ianus sit. idõ ꝑmanebant in

Expanded text:
rabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac rabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem et sapientior erit. quam multi enim, quod certo scimus, iam uolebant esse catholici manifestissima ueritate commoti et offensionem suorum reuerendo cotidie differebant! quam multos non ueritas, qua numquam praesumpsistis, sed obduratae consuetudinis graue uinculum conligabat, ut in eis compleretur diuina illa sententia: Verbis non emendabitur seruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet! quam multi propterea putabant ueram ecclesiam esse partem Donati, quia eos ad cognoscendam catholicam ueritatem securitas torpidos, fastidiosos pigrosque faciebat! qmultis aditum intrandi obserabant rumores maledicorum, qui nescio quid aliud nos in altare Dei ponere jactitabant! Quam multi nihil interesse credentes in qua quisque parte christianus sit, ideo permanebant in
Abbreviated transcription (Latin):
a constantino. apud quẽ pͥmum ur̃i ultro cecili¬
anum accusauer. usq ad p̾sentes imꝑatores qui
iudicium illiꝰ quem ur̃i elegerunt. quẽ iudicibus
ep̃is p̃tulcrunt. iustissime contra uos custodien¬
dum eẽ decernunt. His gͦ exemplis acollegis mĩs
mͥ propositis cessi. Nam mea pͥmitus sententia ñ
erat. nisi neminẽ ad unitatem xp̃i ẽẽ cogendum.
ũbo ẽẽ agendum. disputatione pugnandũ. rõne
uincendum. ne fictos catholicos hab̃emus. quos
aꝑtos hercticos noueramus. Sz hec opinio mea
non contradicentium u̾bis s demonstrantiũ su¬
ꝑabatur exemplis. Nam pͥmo michi opponebat᷑
ciuitas mea. que cum tota ẽẽt in parte donati. ad
unitatem catholicam legum imꝑialium timore
conisa ẽ. quã nunc uidemus. ita huiꝰ ur̃e animo¬
sitatis ꝑnitiem detestari. ut inea nũquam fuisse eͤ¬
cdatur. Ita alie multe que mͥ nominatim cõmemo¬

Expanded text:
mperatorum a Constantino, apud quem primum uestri ultro Caecilimperatorum a Constantino, apud quem primum uestri ultro Caecilianum accusauerunt, usque ad praesentes imperatores, qui iudicium illius, quem uestri elegerunt, quem iudicibus episcopis praetulerunt, iustissime contra uos custodiendum esse decernunt. His ergo exemplis a collegis meis mihi propositis cessi. nam mea primitus sententia non erat nisi neminem ad unitatem Christi esse cogendum, uerbo esse agendum, disputatione pugnandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum imperialium timore conuersa est, quam nunc uidemus ita huius uestrae animositatis perniciem detestari, ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemo
Abbreviated transcription (Latin):
amatur: Hec facillime cogitare possetis. aut for¬
tasse etiam cogitatis. S melius erat ut amare
nissimam hominum głam. quã uos putatis ꝑ¬
dere. si cognite ueritati consenseritis. Uides itaq
iam ut opinor non ẽẽ consicłandum quod quisq
cogitur. s quale sit illud quod cogitur. utrum
bonũanmalum. Non quo quisqz bonus cẽ
possit inuitus.s timendo quod non uult pati.
uł relinquit impedientem animositatem. uel
ignoratã compellit᷑ cognoscere ueritat̾e. ut timers
uł respuat falsum de quo contendebat. uł querat
uerum quod nesciebat. ⁊ uolens ĩa teneat quod
nolebat. Suꝑfluo fortasse hoc dicetur quibꝰlib¬
u̾bis. si ñ tam multis ostendetur exemplis. Non
illos aut illos hommnes. s multas ciuitates uide¬
mus fuisse donatistas nunc ẽẽ catholicas. detesta¬
n uehem̃ter diabolicam seꝑationẽ. diligere arden¬
ter unitatem. Que tam̃ timoris huiꝰ qui ł displi

Expanded text:
amatur?\' haec facillime cogitare possetis aut foramatur?\' haec facillime cogitare possetis aut fortasse etiam cogitatis. sed melius erat. ut amarenissimam hominum gloriam, quam uos putatis perdere, si cognitae ueritati consenseritis. Vides itaque iam, ut opinor, non esse considerandum, quod quisque cogitur, sed quale sit illud, quo cogitur, utrum bonum an malum. non quo quisque bonus esse possit inuitus, sed timendo, quod non uult, pati uel relinquit impedieignoratam compellitur cognoscere veritatem, ut timens vel respuat falsum de quo contendebat, vel quaerat verum quod nesciebat, et volens teneat jam quod nolebat. Suuerbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. non illos aut illos homines sed multas ciuitates uidemus fuisse Donatistas, nunc esse catholicas, detestari uehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem. quae tamen timoris huius, qui tibi displic
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ignorantia sicut dictum ẽ. innocentes osten¬
dit. quã magnum crimenẽ. ab istoꝵ innocenti¬
um cõmunione seꝑari: Nam ⁊ facta nocentiũ
que innocentib demonstrari. uł ab innocentibꝰ
credi ñ possunt non inquinant quenquam. si
ꝓpter innocentium consortium etiã cognita su¬
stinentur. Non enim propt̃ malos boni deseren¬
di. sed propt̾ bonos mali tolerandi s̃. sic̃ tolerar̃¬
sacramtoꝵ illiꝰ popłi relinquebant. sic̃ ipse dñs.
nocentem uidam usqr ad condignum eiꝰexitũ
tolcrauit. ⁊cum sacram cenam cum innocentibꝰ
cõmunicare ꝑmisit. sicut tolerar̃ apłi eos qui ꝑ
inuidiam quod ipsius diaboli uitium ẽ xp̃m
annunciabant. sicut dolerauit cẏprianus colle¬
dolatriã. Postremo quicqͥd tunc inter illos e¬
piscopos gestum ẽ. etiam si forte ab aliquib
eoꝵ sciebatur. si non sit acceptio ꝑsonarum nc̃
ab omnib ignoratur. Cur gͦ non ab omnibꝰ pax

Expanded text:
ipsa ignorantia, sicut dictum est, innocentes ostenipsa ignorantia, sicut dictum est, innocentes ostendit, quam magnum crimen est ab istorum innocentium communione separari? Nam et facta nocentium quae innocentibus demonstrari, vel ab innocentibus credi non possunt, non inquinant quemquam, si propter innocentium consortium etiam cognita sustinentur. Non enim propter malos boni deserendi, sed propter bonos mali tolerandi sunt: sicut tolerasacramentorum illius populi relinquebant, sicut ipse dominus nocentem ludam usque ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram cenam cum innocentibus communicare permisit, sicut tolerarunt apostoli eos, qui per inuidiam, quod ipsius diaboli uitium est, Christum adnuntiabant, sicut tolerauit Cyprianus colledolatriam. postremo quicquid tunc inter illos episcopos gestum est, etiam si forte ab aliquibus eorum sciebatur, si non sit acceptio personarum, nunc ab omnibus ignoratur. cur ergo non ab omnibus pax
Abbreviated transcription (Latin):
ffusa societas xp̃iana peccauit: Cur orbi xͥano ñ
licuit ignorare. quod ñ potuer̃ qui accusauerãt
demonstrare: Cur illi quos xp̃c in agro suo. id ÷
in hoc mundo seminauit. ⁊ int̃ zizama crescere
usq ad messem p̃cepit. cur dot milia fidelium
in omnib gentibus. quoꝵ multitudinẽ stellis
cȩli. & harene maris dñs comꝑauit. quos in se¬
mine abrahȩ benedicendos promisit ⁊ reddidit.
ꝓpt̾ca negantur ẽẽ xp̃iam. quia in hac causa qua
discutienda ñ inderfuer̃ uidicib potius suo ꝑi¬
culo iudicantib quã uictis litigatorib credẽ
maluerunt: Certe nullius erimen maculat nes¬
cientem. Quomͦ fideles toto orbe diffusi crimen
tracditoꝵ cognoscere pot̾ant. quod accusatores
falsis criminibr accusantur. quia crimina alie¬
na seu falsa scu uera nescier: Qͥs locus mno¬
centiȩ reseruatur. si crimenẽ propͥum nescire
crimen alicnum: Porro si tot gentium ppłos¬

Expanded text:
ffusa societas Christiana peccauit? cur orbi Christiano non ffusa societas Christiana peccauit? cur orbi Christiano non licuit ignorare, quod non potuerunt, qui accusauerant, demonstrare? cur illi, quos Christus in agro suo, id est in hoc mundo seminauit et inter zizania crescere usque ad messem praecepit, cur tot milia fidelium in omnibus gentibus, quorum multitudinem stellis caeli et harenae maris dominus comparauit, quos in semine Abrahae benedicendos promisit et reddidit, propterea negantur esse Christiani, quia in hac causa, in qua discutienda non interfuerunt, iudicibus potius suo periculo iudicantibus quam uictis litigatoribus credere maluerunt? certe nullius crimen maculat nescientem. quo modo fideles toto orbe diffusi crimen traditorum cognoscere poterant, quod accusatores, falsis criminibus accusantur. quia crimina aliena seu falsa seu uera nescierunt? quis locus innocentiae reseruatur. si crimen est proprium nescire crimen ali
Abbreviated transcription (Latin):
res pacis ⁊ unitatis nominari uelletis. Cum uͦ ĩ
cos qui ultro accusantes ncħ probare potuerunt.
nec oblato sͥ gremio pacis quo correcti excipent᷑
consentire uolucr̃. ab imꝑatorib talia dec̾nunt᷑.
indignum facinus clamitatur. neminem ad unita¬
tem ẽẽ cogendum. malum ꝓmalo a nemine redden¬
dum ẽẽ condenditur: quid ẽ aliud quã id quod
& nunc non erat magnum neq difficile considare
atq cogitare constantim iudicium atq senten¬
tiam contra uos uenire. que uris maiorib ceci¬
lianum ap̃ imꝑadorem totiens accusantib ⁊⁊ ñ
conuincentib. adu̾sus uos ꝓmulgata ẽ: eamq ne¬
cessario sequi ceteros imꝑatores. maxime catho¬
licos xp̃ianos. quodiens de uob̃ aliquid agere
ure obstinationis necessitas cogit. Facile erat ista
cogitare. ut uob̃ ipsis aliqͣndo diceretis. si cecilia¬
nus uł innocens fuit. uł nocens. comunci non
potuit. Qd in hoc negotio tam longe lateq di¬

Expanded text:
res pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in res pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in eos, qui ultro accusantes nihil probare potuerunt nec oblato sibi gremio pacis, quo correcti exciperentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia decernuntur, indignum facinus clamitatur, neminem ad unitatem esse cogendum, malum pro malo nemini reddendum esse contenditur. quid est aliud quam id, quod  nunc non erat magnum neque difficile considerare atque cogitare Constantini iudicium atque sententiam contra uos uigere. quae uestris maioribus Caecilianum apud imperatorem totiens accusantibus et non conuincentibus aduersus uos promulgata est, eamque necessario sequi ceteros imperatores, maxime catholicos Christianos, quotiens de uobis aliquid agere uestrae obstinationis necessitas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis ipsis aliquando diceretis: \'Si Caecilianus uel innocens fuit uel nocens conuinci non potuit, quid in hoc negotio tam longe lateque di
Abbreviated transcription (Latin):
cem cum fr̃ib hab̃e uolucrunt. s rursus ad eundẽ
imꝑatorẽ uenerunt. rursus ñ tantum cecilianum
uerum etiã datos sibi ep̃os iudices apud t̃renum
regem accusaucr̃. Rursus ab alio ep̃ali iudicio ad
eundem imꝑatorem appellauer̃. nec eo ipso inte R
partes cognoscente atqr rudicante. ut ueritati uel
paci cedendum ẽẽ duxerunt. Quid autẽ aliud sta¬
tueret constantinus adu̾sus cecilianum & socios
eius. si c̃ent itris maiorib accusantib uicti. quam
quod statuit in eos ipsos qui cum ultro accusasseñ.
nec ca que intendebant probare potuissent. noluer̃
ucritati consentire nec uicti: lue quippe imꝑator
pͥmus constituit in hac causa. ut res connctorũ.
⁊ unitati ꝑuicaeit̃ resistentium. fisco uendicarent᷑.
S udelicet si ur̃is maiorib accusantib atq su¬
perantib contra cõmunionẽ ceciliam. imꝑator
tale aliquid decreuisset: ꝓuisores eccłȩ defenso¬

Expanded text:
 habere uoluerunt, sed rursus ad eundem  habere uoluerunt, sed rursus ad eundem imperatorem uenerunt, rursus non Caecilianum tantum uerum etiam datos sibi episcopos iudices apud terrenum regem accusauerunt, rursus ab alio episcopali iudicio ad eundem imperatorem appellauerunt nec eo ipso inter partes cognoscente atque iudicante uel ueritati uel paci cedendum esse duxerunt. Quid autem aliud statueret Constantinus aduersus Caecilianum et socios eius, si essent uestris maioribus accusantibus uicti, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent nec ea, quae intendebant, probare potuissent. noluerunt ueritati consentire nec uicti? ille quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res conuictorum et unitati f peruicaciter resistentium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maioribus accusantibus atque superantibus contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decreuisset. prouisores ecclesiae, defenso
Abbreviated transcription (Latin):
nicare noluer̃ ap̃principem constantinũ ꝑ anoli¬
num ꝓconsulem accusauer̃. non res suas amissas re¬
petiuerunt. s innocentem sic̃ existimamus: ⁊ sicut
ipse iudicioꝵ exitꝰ docuit calum mose appetiuert̃.
Q quia sccltratius ab eis fieri potuit. Si autẽ sicut
falso arbit᷑mini uere criminosũ. iudicandũ terrenis
potestatib tradidunt. quid nob̃ obicitis quod
ur̃oꝵ p̃sumptio pͥmitus fecit. quod eos ñ arguere¬
mus quia fecer̃. si ñ animo inuido ⁊ noxio. s em̃
inimicis cõmunionis nr̃e xp̃iano imꝑadori aliqͥd
conqueri. cũ libellus amaiorib ur̃is fuerit anoli¬
no ꝓconsuli datus & constantino imꝑatori mit¬
tendus. ita supͣ scriptus sit libellus ȩccłȩ catholicȩ
criminum ceciliam. traditus a parde maiorim Ii
los autẽ hinc magis arguimus. quia ap̃imꝑatorẽ
autẽ imꝑatore longe ordinatiꝰ agente. ut ep̃orum¬

Expanded text:
nicare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinicare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinum proconsulem accusauerunt, non res suas amissas repetiuerunt, sed innocentem, sicut existimamus et sicut ipse iudiciorum exitus docuit, calumniose appetierunt, quo quid sceleratius ab eis fieri potuit? si autem, sicut falso arbitramini, uere criminosum iudicandum terrenis potestatibus tradiderunt, quid nobis obicitis, quod uestrorum praesumptio primitus fecit? quod eos non argueremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed emeinimicis communionis nostrae Christiano imperatori aliquid conqueri, cum libellus a maioribus uestris Anulino proconsuli datus Constantino imperatori mittendus ita suprascriptus sit: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caeciliani traditus a parte Maiorini\'. illos autem hinc magis arguimus, quia, cum apud impimperatore longe ordinatius agente, ut ep
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ ñdum ab cis scꝑati eratis. qñ iuliano imꝑatori
insua petitione doxcrunt. quod ap̃cum sola iusticia
locũ hab̾et. quẽ certe apostata nouerant. ⁊ idolatͥis
deditum. sic uidebant ut aut iusticiã cẽ idolatͥam
faterent᷑. aut se scelcrate m̃titos negare ñ possent.
ut ap̃ eum dic̾ent solam locum habe. iusticiam.
ap̃ quẽ magnum locum cernerent hab̃e idolatͥam.
S fucrit crror in u̾bo. De ipso facto quid dicis: si
ncħ iustum ab imperatore petendum ẽ. cur aiuli¬
ano petitum ẽ. qđ iustum pͥutatume: An hoc pe¬
tendum ẽ. ut sua quisq recuꝑet. ñ ut aliquẽ quo
ab imꝑatore coherceat᷑ accuset : Int̾m ⁊ in suaꝵ¬
rerum recipiendarũ repetitione ab apłicis exc̃plis
receditur. quia hoc fecisse nemo inuenitur illorũ.
S tam̃ cum maiores ur̃i ipsum cecilianũ tuncȩcclȩ
carthaginensis ep̃m. cui tanquã criminoso cõmu

Expanded text:
sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando Iuliano imperatori sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando Iuliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola iustitia locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate mentitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam. sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum ab imperatore petendum est, cur a Iuliano petitum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatrerum recipiendarum repetitione ab apostolicis exemplis receditur, quia hoc fecisse nemo invenitur illorum. Sed tamen cum majores vestri ipsum Caecilianum tunc Ecclesiae Carthaginensis episcopum, cui tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
numero exigui ut mouere uos contra adu̾sarias uo¬
bis multitudines ñ audeatis ⁊ si cupiatis. Sz pona¬
mus uos etiã nolle. quod ñ ualetis. ponamꝰ uos ȩugli¬
cam sententiã qua scͥptum ẽ. siqͥs tͥ uoluerit tunicam
touere. ⁊ iudicio decum condendẽ. dimitte illi ⁊ pallũ.
sic intelligere. sic tenere. ut ꝑsequentib uos ñ solum
nulla iniuria. uerũ etiã iure nullo resistendum pu¬
tetis. Hunc certe intellectum rogatus auctor uꝵ.
aut ñ habuit. aut ñ impleuit. quide nescio quib
rebus ut dicitis ur̃is acerrima ꝑseuerantia ⁊̃ forensi
res alicnas inuasit: nullum qͥdem in diuinis littis
huiꝰ facti repꝑiret exemplum. s tam̃ forte inueniret
scismaticos aut hercticos. uł imperanda uł exercen¬
da: illi qͥdem a quibr uos seꝑastis accrrimi fucrunt.
⁊ contra uos q̃ntũ audire potuimꝰ ⁊ c̃c maximianistas.
quod gestorũ ctiam certis documentis probamus.

Expanded text:
numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uonumero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam, qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere, ut persequentibus uos non solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intaut non habuit, aut non implevit, qui de nescio quibus rebus, ut dicitis vestris, acerrima perseverantia, etiam forensi res alienas invasit? nullum quidem in divinis Litteris hujus facti reperiret exemplum; sed tamen forte inveniret schismaticos aut haereticos uel impetranda uel exerenda, illi quidem, a quibus uos separastis, acerrimi fuerunt et contra uos, quantum audire potuimus, et contra Maximianistas. quod gestorum etiam certis documentis probamus;
Abbreviated transcription (Latin):
habent s ñ scđm scientiam. pares omnino estis: ex¬
ceptis dumtaxat illis qͥcumq in uob̃s̃ scientes qͥd¬
ritatem sibi notiᷤsimã dimicantes. etiã impictatẽ
defendunt. Horum quippe impietas etiam idola¬
triam forsitan suꝑat. S quiañ facile conuinei
possunt: in animo nanq latet hoc malum. om̃s
tanquã ñ a nob̃ minimis alien. leuiori scueritate
coherecmimi. & hoc quidem ut de omnib hereti¬
cis qui xͥanis sacram̃tis imbuunt᷑. et axͥ ueritate
siue unitate dissentiunt. uł donatistis omnibus
dixerim: Qd̾ aut̃ ad uos attinet qui ñ solum cũ
illis cõmuniter donatistis adonato. ucrũ etiã ꝓpͥȩ
rogatiste a rogato appellamini mitiores quidẽ cẽ
uidemini. quia circũcellionũ immanissimis gregib
ñ seuitis. S nulla bestia si neminẽ uulnero ꝓpt̾ca
mansueta dr̃. quia dentes & ungues ñ ht̃. Seuire
uos nolle dicitis: ego ñ posse arbitror. Ita enĩ estis

Expanded text:
habent sed non secundum scientiam, pares estis omnino exhabent sed non secundum scientiam, pares estis omnino exceptis dumtaxat illis, quicumque in uobis sunt scientes, qsitateHorum quippe impietas, etiam idololatriam forsitan superat. Sed quia non facile convinci possunt in animo namque latet hoc malum, omnes tanquam a nobis minus alieni, leniori severitate cohercemini. et hoc quidem uel de omnibus haereticis, qui Christianis sacramentis inbuuntur et a Christi ueritate siue unitate dissentiunt. uel Donatistis omnibus dixerim. Quod autem ad uos adtinet, qui non solum cum illis communiter Donatistae a Donato uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis
Abbreviated transcription (Latin):
dat leges ab imperatorib datas adũsus sacrificia
paganor: Et cerde longe ibi pęna scucrior constituta
ẽ. Iliꝰ quippe impictatis capitale supplicium ẽ. De
uob autẽ corripiendis atqr cohercendis habita ratio
ẽ. qua potiꝰ ammoneremini ab errore discedere. quã ꝓ
scelere puniremini. Potest enim fortasse etiã de uob̃
dici. qd̾ ait apłs de iudĩs. Testimoniũ illis ꝑhibeo.
quiarclum di habent: s ñscdm scicntiam. Ignoranteᷤᷤ
enim dĩ iusticiam. ⁊ suam uolentes constituere. iu¬
sticiȩ dĩ nons̃ subiecti. Qͥo cnĩ aliud & uos quã urã
iusticiã uultis constituere. qn ñdicitis iustificari
nͥcos qui a uob̃ potuerint baptizari: In hac gͣ apłica
sententia quã de iudeis ꝓtulit. hoc distatis aiudis
quod uos habetis sacram̃ta xͥana quib illi adhuc
carent. Ceitrum adhoc quod ait. ignorantes dĩ iusti¬
ciam. ⁊ suam uolentes constituere. & quod zelum dĩ

Expanded text:
dat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia dat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia paganorum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; illius quippe impietatis capitale supplicium est. de uobis autem corripiendis atque cohercendis habita ratio est, qua potius admoneremini ab errore discedere. quam pro scelere puniremini. potest enim fortasse etiam de uobis dici. quod ait apostolus de Iudaeis: Testimonium illis perhibeo, quia zelum dei habent am uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. quid enim aliud et uos quam uestram iustitiam uultis constituere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint baptizari? in hac ergo apostolica sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uos habetis sacramenta Christiana, quibus illi adhuc carent. ceterum ad hoc, quod: ait: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, et quod zelum dei
Abbreviated transcription (Latin):
illud implebat᷑ quod figuratum ẽ. qͣndo rex memo¬
ratus pios & iustos cogebat adorare simulachrũ.
⁊ recusantes mittebat inflãmam. nunc autẽ illud
impletur qd paulo pꝰ in codem rege figuratum est.
cũ conũsus adhonorandũ dm̃ ucrum. decreuit ĩ
regno suo ut quicumq blasphemane dm̃ sidrac
misac & abdenago pęnis debitis subiaceret. Priꝰ
gͦ dempus illiꝰ regis significabat pͥora temꝑa regum
infidelium qͦs passi s̾ xͥani pro impus. postius ue¬
ro tempus illiꝰ regis significauit tempora postioꝵ
regum iã fidelium. qͦs patiuntur impii ꝓxp̃ianis.
S plane ineis qui sub nomine xͥ erant seducti aꝑũ¬
sis ne forte oues xͥ sint errantes. & ad gregẽ alit̃ ieuo¬
cande sint. tẽperata scueritas & magis mansuctudo
seruatur. ut coheicitione exilioꝵ atq damnorum
ammoneant᷑ confiderare quid quare patiantur. &
discant preponere tumorib & calumnis hominũ
scͥpturas quas legunt. Quis enĩ nr̃m. quis ur̃m ñ lau¬

Expanded text:
illud implebatur, quod figuratum est, quando rex memoratus pios et iustos cogebat adorare simulacrum et recusantes mittebat in flammam; nunc autem illud impletur, quod paulo post in eodem rege figuratum est, cum conuersus ad honorandum deum uerum decreuit in regno suo, ut, quicumque blasphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, poenis debitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significabat priora tempora regum infidelium, quos passi sunt Christiani pro impiis; posterius uero tempus illius regis significauit tempora posteriorum regum iam fidelium, quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praeponere rumoribus et calumniis hominum scripturas, quas legunt. quis enim nostrum, quis uestrum non lau
Abbreviated transcription (Latin):
o occulte. hunc ꝑsequebar. Aliqͣndo gͦ & qͥ eam
patitur iustus ẽ. & qui eam facit iustus ẽ. Sed
plane semꝑ & mali ꝑsccuti s̃ bonos. & boni ꝑse¬
cuti sunt malos. Illi nocendo ꝑ inusticiã:. illi
consuiendo ꝑ disciplinã. Iui immanit̃: illi tẽpe
Nam qui trucidat. ñ considat quẽadmodum la¬
niet. Qui autẽ curat. considãt quẽadmodum
secct. Ille enĩ ꝑseqͥtur sanitatẽ: ille putredinem.
humane. tradider̃ & aplĩ homines potestati sa¬
thanȩ. In his omnib quid attenditur nͥqͥs eoꝵ
contra inimicos eccłȩ. Qͥs negat ñ inueniri: Sed
ñdum implebatur illa prophetia. ⁊ nunc reges
intelligite. erudimini qui iudicatis t̾ram. serui¬
te dño intimore. Adhuc enĩ illud implebat᷑ qd̾ ĩ
codem psalmo paulo suꝑius dr̃. Quare fremu¬
ert̃ gentes: & populi meditatis̃ mania: Astite¬
runt reges terrȩ. & pͥncipes conuener̃ munum. ad

Expanded text:
o occulte hunc persequebar. aliquando ergo et qui eam o occulte hunc persequebar. aliquando ergo et qui eam patitur iniustus est et qui eam facit iustus est. sed plane semper et mali persecuti sunt bonos et boni persecuti sunt malos, illi nocendo per iniustitiam, illi consulendo per disciplinam; illi immaniter, illi tempeNam qui trucidat, non considerat quemadmodum laniet; qui autem curat, considerat quemadmodum secet: ille enim persequitur sanitatem, ille putredinem. humanae, tradiderunt et Apostoli homines potestati satanae. In his omnibus quid attenditur, nisi quiscontra inimicos Ecclesiae. Quis negat non inveniri? Sed nondum implebatur illa prophetia: Et nunc, reges, intelligite, erudimini qui judicatis terram; servite Domino in timore. Adhuc enim illud implebatur, quod in eodem psalmo paulo superius dicitur: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terrae, et principes
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: Traditus ẽ paulus includendus ⁊ colligan¬
dus. s quolibet custode carceris. Peior ẽ utiq
sathanas. cui tam̃ ipse paulus tradidit hominẽ
in int̾tum carnis. ut sp̃c saluus sit in diem dñi
iħu. Et hic quid dicimus: Ecce mitiori tradidit
crudelis traditor. crudeliori tradidit misericors
traditor. Discamus fr̃s in similitudine oꝑũ dis¬
cernere animos oꝑantium. ne clausis oculis calũ¬
niemur. & beniuolos ꝓ nocentib accuscmnus. Itẽ
cũ ait apls idem tradidisse se quosdã sathane ut
discerent ñ blasphemare. malum ꝓmalo reddidit:
an potius malos etiã ꝑmalum em̃dare bonũ opꝰ
cẽ iudicauit: Si semꝑ ẽẽt laudabile ꝑsecutionem
pati. sufficeret domino dicere. beati qui ꝑsecuti¬
onem patiuntur. nec adderet. propt̃ iusticiam.
Item si semꝑ cẽt culpabile ꝑsecutionẽ facere. non
scͥptum eẽt inscĩs libris. detrahentẽ proximo su¬

Expanded text:
dentibus? Traditus est Paulus includendus et colligandentibus? Traditus est Paulus includendus et colligandus , sed quolibet custode csatanas, cui tamen ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. et hic quid dicimus? ecce mitiori tradidit crudelis traditor, crudeliori tradidit misericors traditor. discamus, fratres, in similitudine operum discernere animos operantium, ne clausis oculis calumniemur et beniuolos pro nocentibus accusemus. item cum ait idem apostolus tradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare, malum pro malo reddidit, an potius malos etiam per malum emendare bonum opus esse iudicauit? Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret domino dicere: Beati, qui persecutionem patiuntur, nec adderet \'propter iustitiam\'. item si semper esset culpabile persecutionem facere, non scriptum esset in sanctis libris: Detrahentem proximo su
Abbreviated transcription (Latin):
tionib affligebat. Similia fecerunt. s ñ similit̃
inflamatus ẽ. Iezahel occidit propħas: helias occi-¬
dit pscudo propħas. Puto quod diu̾sa sint m̾ita
facientiũ. & adu̾sa passoꝵ. Ispice etiã temꝑa desta¬
menti noui. quando iam ipsa mansuctudo carita¬
tis ñ solum erat in corde seruanda. uerũ etiam in
luce monstranda: qñ petri gladius inuaginam re¬
uocatur a xp̃o. & ostenditur ñ debuisse de uagina
exine. nec pxp̃o. Legimus tam̃ ñ solum qd̵ cicider̃
iudei paulũ apłm. uerũ etiã qd ciciderunt ⁊ g̾ci
facti. quasi utrosq comungit: Et tam̃ eos causȩ
ꝓme. Nempe & de iuda dr̃. quod introierit ĩ eũ
homo reus: nisi quia in re una quã fecer̃. causa ñ
una ẽ quafeccrunt: Tres cruces in uno loco erant.
inuna latro libandus. in alia latro damnandus.
in medio xp̃e. alterum lib̃aturꝰ. alterũ damnat᷑us.
Qͥd similius istis crucib: Quid dissimiliꝰ istis pen¬

Expanded text:
citionibus affligebat; similia fecerunt, sed non similitcitionibus affligebat; similia fecerunt, sed non similitinflammatus est.. Iezabel occidit prophetas, Helias occidit pseudoprophetas; puto, quod diuersa sint merita facientium, diuersa passorum. Aspice etiam tempora testamenti noui, quando iam ipsa mansuetudo caritatis non solum erat in corde seruanda uerum etiam in luce monstranda, quando Petri gladius in uaginam reuocatur a Christo et ostenditur non debuisse de uagina exeri nec pro Christo. legimus tamen non solum, quod ceciderunt Iudaei Paulum apostolum, uerum etiam quod ceciderunt et Graeci facti quasi utrosque conjungit, et tamen eos causae pro me : nempe et de Juda dicitur quod introierit in eum homo reus, nisi quia in re una quam fecerunt, causa non una est ob quam fecerunt? Tres cruces in loco uno erant; in una, latro liberandus; in alia, latro damnandus; in media, Christus alterum liberaturus, alterum damnaturus: quid similius istis crucibus? quid dissimilius istis pen
Abbreviated transcription (Latin):
& duo filii eaͬꝵ isaac & ismael pro sꝑitalib ⁊ car¬
nalibus figurent᷑. Et cum legamus ancillã ⁊ filiũ
eius a sara passos graues molestias: paulus tamen
apłs dicit quod ab ismaele ꝑsecutionẽ sit passus
isaac. S sicut tunc inquit ille qui erat scdm car¬
nem ꝑscquebat᷑ eum qui erat scdm sp̃m̃. ita nunc:
ut qui possunt intelligant magis ecclam catho¬
licam ꝑsecutionẽ pati suꝑbia & impietate carna¬
lium. quos temporalib molestiis atq terroribus
em̃dare conatur. Qͥ cquid gͦ facit uera & legitima
mater etiã si asꝑum amarumq sentiat᷑. ñ malũ
ꝓmalo reddit. s bonũ discipline. expellendo ma¬
lum unqͥtatis apponit: ñ odio nocendi. s dilectioẽ
sanandi. Cum boni & mali eadem faciunt. eadẽq
padiunt᷑. ñ factis & penis. s causis utiq discernendi
sunt. Pharao ppłm di duris laborib atderebat:
moyses cundẽ ppłm impie agentem duris coher¬

Expanded text:
et duo filii earum Isaac et Ismael, pro spiritualibus et caret duo filii earum Isaac et Ismael, pro spiritualibus et carnalibus figurentur. Et cum legamus ancillam et filium ejus a Sara passos graves molestias, Paulus tamen apostolus dicit quod ab Ismaele persecutionem sit passus Isaac: Sed sicut tunc, inquit, ille qui erat secundum carnem, persequebatur eum qui erat secundum spiritum, ita et nunc , ut qui possunt, intelligant magis Ecclesiam catholicam persecutionem pati superbia et impietate carnalium, quos temporalibus molestiis atque terroribus emendare conatur. Quidquid ergo facit vera et legitima mater, etiamsi asperum amarumque sentiatur, non malum pro malo reddit; sed bonum disciplinae, expellendo malum iniquitatis, apponit, sanandi. cum boni et mali eadem faciunt eademque patiuntur, non factis et poenis sed causis utique discernendi sunt. Pharao populum dei duris laboribus adterebat, Moyses eundem populum . impie agentem duris coher
Abbreviated transcription (Latin):
paulum. ad cognoscendã & tenendam ueritatẽ ma¬
gna uiolentia xp̃i cogentis ẽẽ compulsum: Nisi for¬
te cariorẽ putas hominib ẽẽ pecumã. uł qualem
lib&e possessionẽ: quã lucem istam que oculis capit᷑.
Hanc ille cęlesti uoce ꝓstratus subito amissã non
recuperauit. nisicũ scẽ incorporaret᷑ eccłę. & putas
nullam uim adhibendam ẽẽ homini ut ab erroris
ꝑnicie lib̾etur. cũ ipsum dm̃ quo nemo nos utiliꝰ¬
diligit. certissimis exemplis hoc face uideas. ⁊ xp̃m
diuine iracundiȩ timore conu̾tunt. & noueris a¬
liquando furem au̾tendis pecudib pabulũ spar¬
gere. & aliqñ pastorẽ flagello ad gregem pecora er¬
rantia reuocare: Nonne contumacẽ ancillã. data
sͥ potestate sara potius affligebat: Et utiq ñ eã
quã suꝑius beneficio suo matrẽ fecerat. crudeliteꝵ
odcrat.s in ea suꝑbiam salubrit̃ edomabat. Non
autẽ ignoras quod iste due mulieres sara & agar.

Expanded text:
Paulum ad cognoscendam et tenendam ueritatem maPaulum ad cognoscendam et tenendam ueritatem magna uiolentia Christi cogentis esse compulsum, nisi forte cariorem putas hominibus esse pecuniam uel qualem libet possessionem quam lucem istam, quae oculis carpitur? hanc ille caelesti uoce prostratus subito amissam non recuperauit, nisi cum sanctae incorporaretur ecclesiae. et putas nullam uim adhibendam esse homini, ut ab erroris pernicie liberetur, cum ipsum deum, quo nemo nos utilidiligit, certissimis exemplis hoc facere videas, et Chdivinae iracundiae timore convertunt; et noveris aliquando furem avertendis pecoribus pabulum spargere, et aliquando pastorem flagello ad gregem pecora errantia revocare! 6. Nonne contumacem ancillam data sibi potestate, Sara potius affligebat? Et utique non eam, quam superius beneficio suo matrem fecerat, crudeliter oderat; sed in ea superbiam salubriter edomabat . Non autem ignoras, quod istae duae mulieres Sara et Agar,
Abbreviated transcription (Latin):
ugat. & qui letargicum excitat. ambob molestus. ã¬
bos amat. Qͥs nos potest amare amplius quam ds:
& tam̃ nos non solum docere suauit ucrũctiã salubrit̃
terrere ñ cessat. fomentis lembus quibus consolatur.
sepe etiam mordacissimũ medicam̃tum tͥbulationis
adiungens. Exticet fame patriarchas etiam pios &
religiosos. popłm contumac̃e penis gͣuioribus agitat.
ñ aufert ab apło stimulum carnis tercio rogatus. ut
untutem in infirmitate ꝑficiat. Diligamus etiam
imumicos nr̃os quia hoc iustum ẽ. & hoc preccp̃ dñs.
ut simus fuii patris nr̃i qui incelis est. qui solem siuũ
oriri facit suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iustos
& iniustos. Sed sicut ista dona eiꝰ laudamus. ita
etiã flagella eiꝰ incos quos diligit cogitemus. Pu¬
tas neminẽ debe cogi ad iusticiam. cũ legas patrẽ
familias dixisse seruis. quoscũq inueneritis cogi¬
te intrare. cũ legas etiã ipsum pͥmo saulum postea

Expanded text:
ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus amligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis nos potest amplius amare quam deus? et tamen nos non solum docere suauiter uerum etiam salubriter terrere non cessat. fomentis lenibus, quibus consolatur, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet fame patriarchas etiam pios et religiosos, populum contumacem poenis grauioribus agitat, non aufert ab apostolo stimulum carnis tertio rogatus, ut uirtutem in infirmitate perficiat. diligamus etiam inimicos nostros, quia hoc iustum est et hoc praecepit deus, ut simus filii patris nostri, qui in caelis est, qui solem suum acit oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, cogitemus. Putas neminem debere cogi ad iustitiam, cum legas patrem familias dixisse seruis: \'Quoscumque inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea
Abbreviated transcription (Latin):
formidare. quas qͥdem ꝓiusticia & ꝓęterna uita
utiq conteminere debuerunt. S taliũ infirmitas
donec firmi efficiantur. sustinenda ẽ. ñ desꝑanda:
nec obliuiscendũ quod ipse dñs adhuc infirmo
iungitur. ut ñ solum denebras erroris lux uitatis
expellat. uerum etiã male confuetudinis uincła
uis timoris abrumpat. de multoꝵ sicut diri sa¬
lute letamur bñdicentium nobcum & gr̃as agẽ¬
tium do. quod sua pollicitatione completa. qua
reges t̾re xp̃o scruituros cẽ ꝓmisit. sic curauit morbidos.
sic sanauit infirmos. Non omnis qui parcit amicus ẽ:
nec omnis qui u̾b̾at inmicus. Mcliora sunt uulnera
amici. quã uoluntaria oscula inimici. Melius est
cum scucritate diligere: quã cũ ienitate decipere:
Utilius esurienti panis tollitur. si de cibo sccurus iu¬
sticiam negligebat. quam esuricnti panis frangitur
ut iniusticie seductus acquiescat. Et qui frencticũ

Expanded text:
formidare: quas quidem pro justitia et pro aeterna vita formidare: quas quidem pro justitia et pro aeterna vita utique contemnere debuerunt; sed talium infirmitas, donec firmi efficiantur, sustinenda est, non desperanda. Nec obliviscendum quod ipse Dominus adhuc infirmo jungitur, ut non solum tenebrexpellat, uerum etiam malae consuetudinis uincula uis timoris abrumpat, de multorum, sicut dixi, salute laetamur benedicentium nobiscum et gratias agentium deo, quod sua pollicitatione completa, qua reges terrae Christo seruituros esse promisit, sic curauit morbidos, sic sanauit infirmos. Non omnis, qui parcit, amicus est nec omnis, qui uerberat, inimicus. meliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. melius est cum seueritate diligere quam cum lenitate decipere. utilius esurienti panis tollitur, si de cibo securus iustitiam neglegebat, quam esurienti panis frangitur, ut iniustitiae seductus adquiescat. et qui phreneticum
Abbreviated transcription (Latin):
nos sͥ molestos ẽẽ debuisse: ne tanquã mortifero
somno ita morbo uet̾nose consuetudinis interi¬
rent. ft enim quibdam ista ñ ꝓsunt. Nũqͥd ido
negligenda medicina. quia ñuulloꝵ ẽ insanabił
pestilentia: Tu ñ attendis nͥ eos qui ita duri sunt
ut nec istã recipiant disciplinã. De talib enĩ scͥptũ
ẽ. Frustra fiagellaui filios ur̃os: disciplinam ñ
receꝑunt. Puto tam̃ quia dilectione ñodio fla¬
gellatis̃. S debes ẽ tam multos attende. de qͦꝵ
salute gaudemꝰ. Si enĩ t̾rerentur & ñ docerentur:
imꝓba quasi dñatio uidetur. Rursus si docent᷑
& ñ t̾rerentur. uetustate consuetudinis obdurati.
ad capessendã uiam salutis pigriꝰ mouerent᷑. qͣnqͥd
multi quod bñ nouimus. reddita sͥ ratione. ⁊ ma¬
nifestata diuinis testimonuis ucritate responde¬
bant nob̃. cuꝑe se in eccłȩ catholice cõmunionẽ
transire: s uiolentas ꝑditoꝵ hominũ iminiticias

Expanded text:
nos sibi molestos esse debuisse, ne tamquam mortifero nos sibi molestos esse debuisse, ne tamquam mortifero somno ita morbo ueternosae consuetudinis interirent. At enim quibusdam ista non prosunt. numquid ideo neglegenda est medicina, quia nonnullorum est insanabilis pestilentia? tu non adtendis nisi eos, qui ita duri sunt, ut nec istam recipiant disciplinam. de talibus enim scriptum est: Frustra flagellaui filios uestros; disciplinam non receperunt. puto tamen, quia dilectionegellati sunt Sed debes etiam tam multos attendere, de quorum salute gaudemus. Si enim terrerentur, et non docerentur, improba quasi dominatio videretur. Rursus si docerentur et non terrerentur, vetustate consuetudinis obdurati ad capessendam viam salutis pigrius moverentur; quandoquidem multi, quos bene novimus, reddita sibi ratione et manifestata divinis testimoniis veritate, respondebant nobis, cupere se in Ecclesiae catholicae communionem transire, sed violentas perditorum hominum inimicitias
Abbreviated transcription (Latin):
miscricordissimꝰ extitisset. S plane salute ieꝑata
tando ub̃ius ei gr̃as ageret. quanto sͥ eũ minus
peꝑcisse sensisset. O si possem tͥ ostende ex ipsis
circũcellionib quã multos iã catholicos mani¬
festos habeamus. damnandes suã pͥstinam uitã
& miscrabilẽ errorem quo se arbitrabant᷑ ꝓeccłã
di facere. quicqͥd in quieta temeritate faciebant.
Qͥ tam̃ adhanc sanitatẽ ñ ꝑducentur. nͥ legu istaꝵ
que tͥ displicent uinculis tanquã frenetici liga¬
rentur. Quid illud alt̾um genus morbi gͣuissimi
coꝵ qͥ turbulentã qͥdem audatiã non habebant.
s quadã uetusta socordia p̾mebantur. dicentes
Nonne salubrit̾ regula temporaliũ molestiarũ
excutiendi erant ut tandẽ de somno lethargico
emergerent. & in salutem unitatis cuigilarent:
Quã multi ex ipsis nunc nob̾cum gaudentes. pͥsti¬
num pondus ꝑnitiosi sui oꝑis accusant. & fatent᷑

Expanded text:
misericordissimus extitisset; sed plane salute reparata misericordissimus extitisset; sed plane salute reparata tanto uberius ei gratias ageret, quanto sibi eum minus pepercisse sensisset. o si possem tibi ostendere, ex ipsis Circumcellionibus quam multos iam catholicos manifestos habeamus damnantes suam pristinam uitam et miserabilem errorem. quo se arbitrabantur pro ecclesia dei facere, quicquid inquieta temeritate faciebant! qui tamen ad hanc sanitatem non perducerentur, nisi legum istarum, quae tibi displicent, uinculis tamquam phrenetici ligarentur. quid illud alterum genus morbi grauissimi eorum, qui turbulentam quidem audaciam non habebant, sed quadam uetusta socordia premebantur dicentes nonne salubriter regula temporalium molestiarum excutiendi erant, ut tamquam de somno lethargico emergerent et in salutem unitatis euigilarent? quam multi et ex ipsis nunc nobiscum gaudentes pristinum pondus perniciosi sui operis accusant et fatentur
Abbreviated transcription (Latin):
tos uideamus accusare suam pͥstinam cecitatẽ:
qui cũ suꝑ cęlos exaltatum xp̃m etiã ñ uidentes
credebant. głam tam̃ eiꝰ suꝑ omnẽ t̾ram etiam
uidendes negabant. cum propħa utrũq una
sententia tanta manifestatione complexus sit
dicens. exaltare suꝑ celos ds. & suꝑ omnẽ t̾ram
gła tua. Istos gͦ atroces quondã inimicos nr̃os
pacẽ & quietem nr̃am uariis uiolentiarũ & in¬
sidiarum generib grauit̃ infestantes fi sic con¬
temneremus & toleraremus. ut nicħ omnino
qđ ad cos terrendos ac corrigendos ualere possa.
excogitarct᷑ & argueret᷑ a nobis: uere malum ꝓ
malo reddemus. Si enĩ quisqͣm mimicũ suũ
ꝑiculosis febrib frencticũ factum currere uidẽc
inp̃ceps. ñne tunc poti malum ꝓmalo redđet
si cum sic ire ꝑmitteret. qua si corripiendum li¬
gandumq curaret: Q tam̃ ei tunc molestissimꝰ
& adũsissimus uidctur. quando utilissimus &

Expanded text:
tos uideamus accusare suam pristinam caecitatem? tos uideamus accusare suam pristinam caecitatem? qui cum super caelos exaltatum Christum etiam non uidentes credebant, gloriam tamen eius super omnem terram etiam uidentes negabant, cum propheta utrumque una sententia tanta manifestatione complexus sit dicens: Exaltare super caelos, deus, et super omnem terram gloria tua. Istos ergo atroces quondam inimicos nostros pacem et quietem nostram uariis uiolentiarum et insidiarum generibus grauiter infestantes si sic contemneremus et toleraremus, ut nihil omnino, quod ad eos terrendos ac corrigendos ualere posset, excogitaretur et argueretur a nobis, uere malum pro malo redderemus. si enim quisquam inimicum suum periculosis febribus phreneticum factum currere uideret in praeceps, nonne tunc potius malum pro malo redderet, si eum sic ire permitteret, quam si corripiendum ligandumque curaret? et tamen ei tunc molestissimus et aduersissimus uideretur, quando utilissimus et