comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumpniante: ꝑcutienti se. uel di¬
spolianti ñ reluctatur. Omni petẽ¬
ti tribuit. sua ablata ñrepetit. Ñ
iudicare ñ condẽpnare desiderat.
frrantẽ patient̃ amant̃q corrigit.
et cȩt̾a. quȩ supͣ saluator edocuit.
At. qͥ neqͣm thesaurũ corde seruat.
odit amicum. maledic̃ diligenti.
maledic̃ benedicenti. et cȩt̾a. quȩ do¬
minicꝰ sermo redarguit. Bono the¬
sauro contraria ꝑagit. qͥ ne sibi fru¬
stra blandiretur: exeo qͦd sequitur
exhabundantia enĩ cordis os loqͥt᷑.
Quasi ñ fructus arboris. s folia. hocẽ
quent̃ dñs adiungit.
Qyid autẽ uocatis me dñe dñe ⁊ñ
ceret. Quid folia rectȩ confeszionis
uos germinare iactatis. qͥ nullos oꝑis
bomi fructus ostenditis: Uñ apłs.
preciosum auili separaturus: hoc est
bonum thesaurũ amalo. bonã ar¬
borem amala. ꝑfectum boni magistri
discipulum abhypocrita. ducẽ uidẽ¬
tem. aceco sec̾returus ait. Ueniã aũ

Expanded text:
calumniante, percutienti se vel decalumniante, percutienti se vel despolianti non reluctatur, omni petenti tribuit, sua ablata non repetit, non judicare, non condemnare desiderat, errantem patienter amanterque corrigit, et caetera quae supra Salvator edocuit . At qui nequam thesaurum corde servat, odit amicum, maledicit diligenti, maledicit benedicenti , et caetera quae dominicus sermo redarguit, bono thesauro contraria peragit. Qui ne sibi frustra blandiretur, ex eo quod sequitur: Ex abundantia enim cordis os loquitur. Quasi non fructus arboris, sed folia, hoc est quenter Dominus adjungit: Quid autem vocatis me, Domine, ceret: Quid folia rectae confessionis vos germinare jactatis, qui nullos operis boni fructus ostenditis? Unde Apostolus pretiosum a vili separaturus: hoc est, bonum thesaurum a malo, bonam arborem a mala, perfectum boni magistri discipulum ab hypocrita, ducem videntem a caeco secreturus, ait: Veniam autem
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Quodsi qͦs obicere uolu̾it.
ac dicere. qͦd et moyses de rubo
uindemiarit uuam. qͣndo acog¬
nato gentili consilium utile su¬
scepit. & despinis collegerint
ficus hi quib dictum ẽ. de phari¬
seis. Quȩ dicunt. facite. que autẽ
faciunt. facere nolite Sciat. qͥa sic̃
ferax ñnumqͣm palmes sepi inuo¬
luta recumbit: Portansq fructũ
spina ñ suũ usib seruat bumanis.
sed dicta uel acta maloꝵ. si qn bo¬
nis ꝓsunt. Non hoc ipsi faciunt ma¬
li. sed fit de illis suꝑno ꝓuidente
silio: Bonus homo de bono the¬
sauro cordis sui ꝓfert bonũ: E
malus homo de malo thesauro¬
ꝓfert malum. Idẽ thesaurꝰ cor¬
dis. qͦd radix ẽ arboris: & qͦd de
corde ꝓfertur. idẽ ẽ. qͦd arboris fru¬
ctus. Qͥ gͦ thesaurũ in corde. pati¬
entiȩ ꝑfectiq habet amoris: opti¬
mos nimirũ fructus effundens. di¬
ligit inimicum. bñfac̃ odienti.
benedicit maledicenti. orat ꝓca

Expanded text:
potest. Quod si quis objicere voluerit potest. Quod si quis objicere voluerit ac dicere quod et Moyses de rubo vindemiarit uvam, quando a cognato gentili consilium utile suscepit : et de spinis collegerint ficus hi, quibus dictum est de Pharisaeis, Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite , sciat quia sicut verax nonnunquam palmes sepi involuta recumbit, portansque fructum spina non suum usibus servat humanis: sic dicta vel acta malorum, si quando bonis prosunt, non hoc ipsi faciunt mali, sed fit de illis superno providente consilio. Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo profert malum. Idem thesaurus cordis quod radix est arboris, et quod de corde profertur, idem est quod arboris fructus. Qui ergo thesaurum in corde patientiae perfectique habet amoris optimos nimirum fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, orat pro
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ iõ debent oues odisse uestimẽ¬
tum suũ. qͦd plerumq illo se oc¬
cultant lupi. dũ aliud ostentant
addecipiendum. aliud exerunt ad
qͥ sub isto uestitu ouino lupos u¬
dere ñpossunt Hic gͦ ñ ẽ fructus.
de qͦ cognosci arborẽ monet: sed
ille. qͥ ẽ supra monstratus.
.Neq enim despinis colligunt ficꝰ
neq derubo uindemiant uuam.
Spinas reor & rubũ. seculi curas. &
punctiones ẽẽ uicioꝵ de quib pec¬
canti homini dictum ẽ. Terra tua
spinas &e tribulos germinabit
tͥ: ficus uͦ et uuã. dulcedinẽ con¬
uersationis nouȩ. qͣm dñs in nob̾¬
esurit. et feruorẽ dilectionis. qͥ le¬
tificat cor hominis. De qͥb euuã¬
głio coruscante uox turturis int¬
ra longe lateq resonabat. ficus ꝓ¬
tulit grossos suos uinee florentes
dederunt odorẽ. Non aut̃ de spiniᷤ
ficꝰ ñ uua derubo colligit᷑: qͥa mẽs
adhuc ueteris hominis consuetu¬
dine depressa. simulare potest.s
fructus noui hominis ferre non

Expanded text:
 ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exerunt ad qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hic ergo non est fructus, de quo cognosci arborem monet, sed ille qui est supra monstratus. Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinas reor et rubum saeculi curas et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Ficus vero et uvam, dulcedinem conversationis novae, quam Dominus in nobesurit, et fervorem dilectionis qui laetificat cor hominis de quibus Evangelio coruscante vox turturis in terra longe lateque resonabat, ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem . Non autem de spinis ficus, non uva de rubo colligitur, quia mens adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ uͦ abeis omissa uel breuit̃ cog¬
nouerit adtacta. dilucidare sollerciz
Mẏstice ut dixi centurio cuiꝰ fides
israheli p̃fert᷑ electos nimirum ex
gentib ostendit: Qͥ qͣsi centenatio
militi stipati. uirtutũ sp̃alium s̃
ꝑfectione sublimes. nilq adño der¬
renum. sed sola ȩt̾nã salutis gaudia
sͥ suisq requirunt. Numerus enim
centenarius. qͥ deleua transfert᷑ ad
dexitram. incęlestis uite significa¬
none pom consueuit. Uñ ẽ qͦd ar¬
cha noe centũ annis fabricatur.
Abraham centenarius filiũ ꝓmissi¬
onis accepit et seruit ysaac. et in¬
uenit inipso anno centuplũ. Atum
tabnacłi centum cubitos longũ ẽ:
incentesimo psalmo miscđia &
iudiciũ dño cantatur & cet̾a huiꝰ¬
modi: Talis gͦ meriti uiri ꝓhis ne¬
cesse ẽ dño supplicent. qͥ adhuc spũ
seruitutis intimore p̃muntur. qͣte¬
nꝰ eis paulatim ad sublimiora pro¬
uectis: ꝑfec̾ta duectio foras mittit

Expanded text:
quae vero ab eis omissa vel breviter cogquae vero ab eis omissa vel breviter cognoverit attacta, dilucidare solertius. Mystice, ut dixi, centurio, cujus fides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui, quasi centenario milite stipati, virtutum spiritalium sunt perfectione sublimes, nihilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius, qui de laeva transfertur ad dexteram, in coelestis vitae significatione poni consuevit. Unde est quod arca Noe centum annis fabricatur , Abraham centenarius filium promissionis accepit , sevit Isaac, et invenit in ipso anno centuplum , atrium tabernaculi centum cubitos longum est , in centesimo psalmo misericordia et judicium Domino cantatur, et caetera hujusmodi. Talis ergo meriti viri pro his necesse est Domino supplicent, qui adhuc spiritui servitutis in timore premuntur, quatenus eis paulatim ad sublimiora provectis, perfecta dilectio foras mittat
Abbreviated transcription (Latin):
randum eẽ significat. qͥb ad huc op
ẽ sic moneri. Om̃s enim tales motus
cum de deo dicuntur. ñ ꝑturbati am¬
mi signa sunt. sed docentis magistͥ
Et conũsus seqñtib seturb̃ dix̃. Am̃
dico uob̃. nec inisrł tantã fidẽ inueni
Non de om̃ib retro patriarchis & pro¬
pħis. sed dep̃sentis eiu loqͥt᷑ hominib̾
quib ideo centurionis fides antefert
qͥa illi legis ꝓpharumq monitis ȩdo¬
cti. Hic aũ nemine docente sponte
credidit. Et reu̾si qͥ missi fuerant.
domũ: in uenerunt seruui qui lan¬
guerat sanum. batur fides dñi
& serui sanitas roboratuiz Potestg
gari ñsolum fidei merito.s: iã stu¬
dio disciplinȩ. Pleniꝰ sanȩ hec ex¬
plicat matħs. qͦd dicente dño cen¬
turioni. Uade. et sic̃ credidisti fi¬
at tͥ sanatus sit puer exilla horad:
beato lucȩ moris ẽ. que plene uidit
abalus euuangłistis exposita. breui¬
are. uel etiam de industria p̃terire:

Expanded text:
randum esse significat, quibus adhuc opus randum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. Et conversus sequentibus se turbis dixit: Amen, dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni. Non de omnibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus. Quibus ideo centurionis fides antefertur, quia illi legis prophetarumque monitis edocti, hic autem nemine docente sponte credidit. Et reversi qui missi fuerant domum, invenerunt servum qui languerat, sanum. Probatur fides Domini, et servi sanitas roboratur. Potest egari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinae. Plenius sane haec explicat Matthaeus, quod dicente Domino centurioni: Vade et sicut credidisti fiat tibi, sanatus sit puer ex illa hora ; sed beato Lucae moris est, quae plena viderit ab aliis evangelistis exposita breviare, vel etiam de industria praeterire;
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e militiam: et dico huic uade &
uadit: & alio uemi. & uenit. & seruo
meo. fac hoc. & fac̃. Uult ostendere
dnm̃ qͦ ñꝑaduentum tantũ corꝑis.
s ꝑ angłoꝵ mynisteria posse impłẽ
qđ uellet. Repellende enĩ erant ł
infirmitates corꝑum. uel fortitudiẽs
contͣriȩ. qͥb homo ad debilitatẽ sepe
conceditur & uerbo dñi. & ministe¬
rus angłoꝵ. Alit. milites et serui qui
centurioni obediunt. urtutes sunt
naturales. qͣrũ ñminimã copiã mł¬
di addominum uenientes secum
deferunt. Deqͥb incornelii centuri¬
onis laude dicit᷑ quia erat uir iustꝰ
& timens dm̃. cum om̃i domo sua.
faciens elemosinas multas plebi. &
deprecans dominum semper.
Oyo audito: iħs miratus ẽ Giratꝰ
Iẽ qͦd uidit centurionem suã intelli¬
gere maiestatem s qͥs inillo fecerat
ipsã fidẽ. uel intelligentiã. nͥ ipse qͥ
eam mirabat᷑ Quod si et alius econ¬
tra fecisset qͥd miraret᷑ qͥ p̃sciꝰ erat:

Expanded text:
habere militiam. Et dico huic: Vade, et habere militiam. Et dico huic: Vade, et vadit, et alio: Veni, et venit, servo meo: Fac hoc, et facit. Vult ostenderen per adventum tantum corporis, sed per angelorum ministeria posse implere quod vellet. Repellendae enim erant vel infirmitates corporum, vel fortitudines contrariae, quibus homo ad debilitatem saepe conceditur, et verbo Domini et ministeriis angelorum. Aliter. Milites et servi, qui centurioni obediunt, virtutes sunt naturales. Quarum non minimam copiam multi ad Dominum venientes, secum deferunt. De quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: Quia erat vir justus, et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecQuo audito, Jesus miratus est. Miratus est quod vidit centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligentiam, nisi ipse qui eam mirabatur? Quod si et alius eam fecisset, quid miraretur qui praescius erat?
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ degentib credimus. ñ ipsi ad dñm
uenire possumus.quẽ nẽ incarne
uidere nequaqͣm ualemus: S qui¬
cumq passiones nr̃ȩ seruitutis ag¬
nouimus. adresidentẽ indertera
patͥs. iã ꝑfidẽ accedẽ debemus. iam
seniores uideoꝵ mittere hoc ẽ sũ¬
mos ȩccłiȩ uiros. qͥ nos ad dnm̃ pre¬
cesserunt. supplicit᷑ obsecrando. pa¬
tronos ad quirere: qͥ nob̃ testimo¬
nium reddentes. qͦd diligamꝰ ec¬
cłiam. et qͣntum in nob̃ ẽ edificare
Sed dic uerbo. &e sanabit᷑ puer m̃s.
Magna fides centurionis. qua u̾bi
opus inxp̃o confitetur et nr̃ȩ sana¬
tionis accommoda mysteriis. qui
e si noueramus scđm carnẽ. xp̃m. s¬
iã nunc non tiouimus.
Nam & ego homo sũ subpotestate
constitutus. habens subme milites.
Hominẽ se & potestati ⁊ tͥbum uel
p̃sidis subditum dicet. Impetrare tñ
posse minorib ut sub audiatur eum
multomagis qͥ d̃s̃ sit. et suꝑ omnia
potens. innumerã uirtutis euuan¬
głicȩ quȩ adimpe:rata obdemꝑet.

Expanded text:
ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus. Sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus, ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus. Jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecclesiae viros, qui nos ad Deum praecesserunt, suppliciter obsecrando patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes, quod diligamus Ecclesiam, et quantum in nobis est aedificare « Sed dic verbo, et sanabitur puer meus. » Magna fides centurionis, qua verbis opus in Christo confitetur, et nostrae sanationis accommodat mysteriis. Qui et si noveramus secundum carnem jam nunc non novimus . Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites. Hominem se et potestati, vel tribuni, vel praesidis subditum dicit, imperare tamen posse minoribus, ut subaudiatur eum multo magis, qui Deus sit, et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet,
Abbreviated transcription (Latin):
untur Satis serati beatos. si ñ adtẽ¬
pus sua uoluptate priuentur.
Ue uobis qui ridetis nunc: qui lu¬
gebitis. & flebitis. & salomon ait.
Risus dolori miscebitur: & extrema
gaudii luctus occupat. &iterum.
Cor sapientium. ubi tristicia ẽ: &
cor stultoꝵ. ubi leticia. Manifeste
docens stulticiã ridentib prudẽ¬
tib ut supͣ docuimꝰ flentib sẽp̃¬

Expanded text:
untur, satis se rati beatos, si non ad temuntur, satis se rati beatos, si non ad tempus sua voluptate priventur. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Et Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum, ubi laetitia . Manifeste docens stultitiam, ridentibus prudentiam, ut sup
Abbreviated transcription (Latin):
damini qͥa recepistis bona inuita
ur̃a. Uoi notandũ. qͦd ñtã diuitiȩ q̃m
diuiciarum amor inculpa ẽ. Non enĩ
om̃is qͥhabet diuicias. s ut eccłiastes
ait. Qui amat diuicias fructus non
capiet exeis: qͥa qͥhabita temꝑalia ł
animo contempnere. uel pauꝑi nescit
erogare. Usu qͥdẽ hoꝵ delectat᷑ ad p̃¬
sens. sed fructu quẽ dando poterat
acquirere carebit inposterũ. & ali¬
bi legumꝰ. Beatus diues. qͥinuentus
ẽ sine macula. qͥ post aurũ ñ abiit.
nec sꝑauit inpecunia & thesauris.
Ue uob̃ qͥsaturati estis: quia esurietis.
Saturatus erat diues ille purpuratꝰ
qñ epulabatur cottidie splendide .s
dirum ue sustinebat esuriens. qͣndo
delazari quẽ despexerat digito gut¬
tam aque querebat:. Alit. si beati st̃
illi qui iusticie semꝑ esuriunt oꝑa:
Infelices econtrario sunt estimandi
qͥ sͥ in desideriis placentes. nullam
ueri et inconcussi boni famẽn pati¬

Expanded text:
damini quia recepistis bona in vita damini quia recepistis bona in vita stra . Ubi notandum quod non tam divitiae quam divitiarum amor in culpa est. Non enim omnis qui habet divitias, sed ut Ecclesiastes ait: Qui amant divitias, fructus non capient ex eis , quia qui habita temporalia vel animo contemnere, vel pauperi nescit erogare, usu quidem horum delectatur ad praesens, sed fructu, quem dando, poterat acquirere, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives, qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecunia et thesauris . Vae vobis, qui saturati estis, quia esurietis . Saturatus erat dives ille purpuratus, quando epulabatur quotidie splendide, sed dirum vae sustinebat esuriens, quando de Lazari, quem despexerat, digito guttam aquae quaerebat. Aliter. Si beati sunt illi qui justitiae semper esuriunt opera, infelices e contrario sunt aestimandi qui sibi in desideriis placentes, nullam veri et inconcussi boni famem pati
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. his libertate ac dignitate ma¬
gistri qͣsi quietus saluator residens.
mystica queq de suꝑnis intimat. q̃
spaliũ differentia ꝓfectuum inisra¬
heliticȩ plebis ẽ habitu pulcherri¬
mis expressa figuris. Ubi uulgus
omne quibuslibet uestib ut eñ in
quatuor angulis pallioꝵ iacinctinaᷤ
sͥ fimbrias ẽ fac̾e p̃ceptum. sacerdo¬
tes qͣtuor habere uestes totidẽ my¬
sticis colorib mira uarietate distinc¬
tis: Pontifices et ea quȩ sacerdotes. et
alia qͣtuor indumenti genera. coloꝵ
quidẽ eorumdẽ. s sublimioris gr̃a
dignitatis. & auro int̃lucente corꝰ¬
ca & patriarcharum atq ipsiꝰ dñi
nomine redimita gestare. Que ꝑ
singła uel exponere. uelsolum ꝓpo¬
nere ꝓprii industriã expectat oꝑis.
Uerumtamen ue uob̃ diuitib qui
habetis consolationẽ ur̃am. Quod
sit ue diuitib ad futurũ acontͣrio
meliꝰ intelligitur. ubi pauꝑũ dr̃
audituri austo iudice. Filii recor¬

Expanded text:
venit, his libertate ac dignitate mavenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis. Verumtamen, vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Quod sit vae divitibus adfuturum, a contrario melius intelligitur, ubi pauperum diaudituri a justo judice: Filii, recor
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑiusticiã miserentur ut ualent:
namus. s sua reddimꝰ iusticiam
recte dici destat᷑ psalmista. qͥ art
Disꝑsit dedit pauꝑib iusticia euis¬
manet inseculum scłi. Iusticia ẽ
enim. qͥsua cuiq tͥbuimꝰ: Hemini
qͥcqͣm debeatis. nͥ ut inuicem diliga¬
mus. Beati qͥ ꝑprudentiã it bonũ
dinoscentes & malum. occidua fle¬
re. & ad et̾na norunt anhelare. Bea
ti qͥꝑfortitudinẽ fidei. omĩa ualẽt
molesta tollerare. Igitur qͥ nec du
consummate uirtutis arcẽ conscẽ¬
dere ualent: Generalis int̃ imꝑfec¬
tionis sunt beatitudine ꝑfouendi.
Quatenus abonis paulatĩ adme¬
liora ꝓgressi dum consistenti iN
planicie dño libent auscultant.
adhunc quandoq inmonte sedẽ¬
t̃ subsimit ascendant. Nã quoꝵ edo
mandis adhuc instruendisq cordibꝰ
insitit. hos qͣs stãs qui situs ẽ laborã¬
tis affatur. qͦs uͦ longo studuis sp̃alis
exeiticio ꝓmptos iamq ac dociles ĩ¬

Expanded text:
si per justitiam miserentur ut valent. si per justitiam miserentur ut valent. namus, sed sua reddimus, justitiam recte dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia emanet in saeculum saeculi . Justitia est enim, qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus. Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igitur, qui necdum consummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles in
Abbreviated transcription (Latin):
intris ꝓxp̃o sustinet aduersa multa
incelis axp̃o recipiet dona Ceterũ
qͣnta ab helia uerboꝵ iacula falsi su¬
stinere ꝓpħe quos deridens aiebat.
Clamabate uoce maiore. ds enu est
baal. & forsitan loquit. aut indiũso¬
rio ẽ.aut initinere. aut certe dormit.
ut excitetur qͣntã dedere stragẽ. qͥ octĩ¬
genti simul &e quinquaginta sunt in¬
tempti: Uerum quippe qͥa baal. &
ñ xp̃c incausa erat. Hec irrisi gaude¬
bant. nec occisi palmã sed penã meru¬
ere ꝑhennem. Scđm hȩc enim faci¬
ebant ꝓpħis patres eoꝵ. Bene exem¬
plo adhortatus ẽ: qͥa uera dicentes so¬
ient ꝑsecutionẽ pati. Nec tam̃ ideo
ꝓpħe antiqͥ timore ꝑsecutionis aue¬
ritatis p̃dicatione defecerunt. No
qͣs posuit beatitudines octauã spei
nre ꝑfectionẽq̃ resurrectionis gła
dedicatur. insinuat: ita lucas ꝑqua
amundi refrenantur illecebris. Beati¬
enĩ esurientes qͥsua famȩ commoni¬
ti esurientib eẽ miserendum: et ip¬

Expanded text:
risto sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam meruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Not octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per qa mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
corpore uiua sue monstrantẽ uulne
ra carnis. Lacobũ alphei. ⁊ symonẽ
qͥuocatur zelotes. Hos cũ additam̃to
posuit. ad distinctionẽ iacobi ⁊ebe¬
dei. & symonis petͥ. uel etiã uide tra¬
ditoris. Nã ethunc symonẽ fuisse dic¬
tum. ioħs ostendit. qui ait. Et cũ in¬
tinxisset panẽ: dedit uidȩ symonisca¬
riothis. Eiacob qͥdẽ alphei. ipse ẽ.

Expanded text:
corpore, uiua suae monstrantem uucorpore, uiua suae monstrantem uura carnis. Jacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur zelotes. Hos cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei et Simonis Petri, vel etiam Judae traditoris. Nam et hunc Simonem fuisse dictum, Joannes ostendit, qui ait: Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoni Iscariot. Et Jacobus quidem Alphaei, ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
racus dictoꝵ suoꝵ guttis in ebriant:
Unde bene moyses deȩccłia mysticȩ¬
disserens ait. Quia ñ ẽ terra adqͣm in¬
gredimini possidendam similis terre
egypti. de qua existis. ubi iacto semine
inhortoꝵ morẽ aquȩ ducunt᷑ irriguȩ
s decelo pluuias expectans. qͣm d̃s
suus inuisit omni tempore: Secula¬
ris enim sapientia qͣzi coluber ꝑhu¬
mum serpit. Diuina aut̃ decelestibus
intonat. Maths: Donatus dicitur. ui¬
delicet qͥa magno di munere dethe¬
lonerio publicano inapostoliun est
et euuangłiste delegatus officiũ. Tho¬
mas. abyssus. uel geminus. unde et gre¬
ce didimus appellatur: qͥa qͦcęt̾is di¬
utiꝰ dubitauit: eo dnĩcȩ resurrectio¬
nis ueritatẽ altius didicit. De quo
pulcre paulinus nolane antistes ce¬
cint. hic dubius gemino didimus
cognomine. thomas. Adiacet. hunc
dubitare fide ꝑmisit. ut et nos. hoc
duce firmati. dñmq dm̃q trementes.
uiuere pꝰ mortẽ uͦ fateamur iħm.

Expanded text:
racius dictorum suorum guttis inebrient. racius dictorum suorum guttis inebrient. Unde bene Moyses de Eccdisserens ait: Quia non est terra, ad quam ingredimini possidendam, similis terrae Aegypti, de qua existis, ubi jacto semine in hortorum morem aquae ducuntur irriguae, sed de coelo pluvias exspectans, quam Deus suus invisit omni tempore. Saecularis enim sapientia quasi coluber per humum serpit, divina autem de coelestibus intonat. Matthaeus donatus dicitur, videlicet, quia magno Domini munere de teloneario publicano in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus. Unde et Graece Didymus appellatur, quia quo caeteris diutius dubitavit, eo dominicae resurrectionis veritatepulchre Paulinus, Nolae antistes, cecincognomine Thomas adiacet; hunc dubitare fide permisit, ut et nos hoc duce firmati dominumque deumque trementes uiuere post mortem uero fateamur Iesum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s dilectus. Prisca qͦ nomina meri¬
tis aptissima gestarunt. Iacobꝰ e¬
nim supplantator. Ioħs. inquo ẽ
gr̃a. uel dñi gr̃a dicitur. Nam ille
ecarnis curã dño uocante supplan¬
tare. & ipsam caruem herode truci¬
dante gauisus ẽ contempnere. Iste
obamaris p̃cipui grãm. qͣm iurgina¬
li gła meruerat. suꝑ redemptoris
siũ pectus incena eubuit. Philippꝰ
os lampadis interpretatur. & recte.
qͥa ce uocatus adño. mox inuento
nathanaeli lum̃ qͦd agnouerat p̃di¬
cauit dicens. quẽ scripsit moyses in
lege. et ꝓpħȩ. inuenimus iħ̾m filiũ
delumine minus scire sentiebat. sup¬
plicit̃ quesiuit. Dñe inquiens ostende¬
nob̃ patrem et suffic̃ nob̃. Bartholome¬
us sẏrum ẽ ñhebreum. et int̾pretatur.
filius suspendentis aqͣs. hoc ẽ filiꝰ di
qͥp̃dicatoꝵ suoꝵ mentes ad cȩlestia
contemplanda suspendit. ut qͦ celsa
liberius ꝑuolant eo t̾renoꝵ corda fe¬

Expanded text:
meus dilectus. Prisca quoque nomina merimeus dilectus. Prisca quoque nomina meritis aptissima gestarunt. Jacobus enim supplantator. Joannes, in quo est gratia, vel Domini gratia dicitur. Nam ille et carnis curam Domino vocante supplantare, et ipsam carnem Herode trucidante gavisus est contemnere. Iste ob amoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super redemptoris sui pectus in coena recubuit. Philippus os lampadis interpretatur. Et recte, quia et vocatus a Domino, mox invento Nathanaeli lumen quod agnoverat praedicavit dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus Jesum, filium de lumine minus scire sentiebat, suppliciter quaesivit, Domine, inquiens, ostende Patrem, et sufficit nobis . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur filius suspendentis aquas, hoc est, Filius Dei qui praedicatorum suorum mentes ad coelestia contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda fe
Abbreviated transcription (Latin):
cas incathalogo apłoꝵ. usitato no¬
mine matheum. in pͥma uͦ dethe¬
loneo uocatione suꝑiꝰ ut ãmonui.
leui appellare maluit. Ipse uero
matheus iuxta qͦd scriptum est.
dic tu iniquitates tuas ut iustifice¬
ris: E manifeste matheum deteo¬
loneo uocatum. & inordine se apo¬
stolorum publicanum cognomi¬
nat. sed & compari suo thome cum
acceteris euuanglistis sit prelatus.
se inordine supponit: Iacob: sane
& iohannes. qͥ oberimium iurtutis
& animi culm̃. filu tonitrui. hoc ẽ
boanerges. siue ut emendatius scri¬
bitur: banereem̃ sunt adño cogno¬
minati: Nec frustra. quoꝵ unus ex
celestib intonans. uocẽ illam theolo¬
gicam qͣm nemo pͥꝰ edere nouerat emi
to robore grauida reliquit. ut si ali¬
quando plus intonare uoluisset. nec
ipse capere mundus posset. s iam¬
bo sepe seorsum & inmontem adño
duci. & aliquando sonũ de nube t̃¬
rificũ ꝑciꝑe meruerunt: hic ẽ filiꝰ

Expanded text:
cas in catalogo apostolorum usitato nocas in catalogo apostolorum usitato nomine Matthaeum, in prima vero de telonio vocatione, ut superius admonui, Levin appellare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris; et manifeste Matthaeum de telonio vocatum, et in ordine se apostolorum publicanum cognominat, sed et compari suo Thomae cum a caeteris evangelistis sit praelatus, se in ordine supponit. Jacobus sane et Joannes qui ob eximium virtutis et animi culmen filii tonitrui hoc est, βοανεργεῖς, sive ut emendatius scribitur, banereem, sunt a Domino cognominati. Nec frustra. Quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat emisto robore gravida reliquit, et si aliquanto plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum, et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius
Abbreviated transcription (Latin):
tes ethi¬
mologiam: dicunt
petrum
dissoluentem. siue discalciantem. uel
agnoscentẽ interpretari. Cum ex posi¬
tione iohannis euuangłiste. cuiꝰ me¬
mini. & ipsa lingua hebraica quȩ .p.
litterã omnino ñ sonat. hebreũ hoc
nom̃ ñ ẽẽ testetur: Abusiue enim
iuolent ficto nomine falsam inter¬
pretationem subnectunt. Symon
autẽ obediens int̃pretatur. Porro an
Quib recte uo cabulis apłoꝵ
pͥmi decoran Etur qͥ mox ag¬
num dĩ aiohanne cognouerunt.
eum uidere & audire curauert̃.
Quod uͦ symon ponens mero¬
rem. uel audiens tristiciam.in¬
terpretatur: illi tempori con¬
gruit. qͣndo post resurrecti¬
onem uiso dño. uel mortis
illius. uel sue negationis merorẽ de¬
posuit s suȩ confestim mortis tri¬
sticiam audiuit. dicente dño. Cum
autem senueris. extendens manus
tuas: & alius tecinget. & ducet. quo
ñuis. Iacobum. & iohannem. pbilip¬
pum. & bartholomeum. matheum.
& thomam. Pulchre acreuerent lu¬

Expanded text:
tes etytes etymologiam, dicunt Petrum dissolventem, sive discalciantem, vel agnoscentem interpretari: cum et expositio Joannis Evangelistae cujus memini, et ipsa lingua Hebraea, quae P litteram omnino non sonat, Hebraeum hoc nomen non esse testetur. Abusive enim bentes, violenter ficto nomini falsam interpretationem subnectunt. Simon autem obediens interpretatur. Porro AndQuibus recte vocabulis, apostolorum primi decorantur, qui mox agnum Dei a Joanne cognoverunt, eum videre et auQuod vero Simon, ponens moerorem, sive audiens tristitiam, interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem, viso Domino, vel mortis illius, vel suae negationis moerorem deposuit: sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quonon vis . Jacobum, et Joannem, Philippum, et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam. Pulchre ac reverenter Lu
Abbreviated transcription (Latin):
turo
Sẏmonẽ quem
cogno¬
minauit petrũ.
& andre¬
am fratrẽ eius.
Non nc
primum symo¬
ni. petri
cognom̃ indidit:
s longe an¬
te. cũ afratre an¬
drea adse adductum intuitus. dix̃.
Tues symon filius iohanna. tu uo¬
caberis cephas. qͦd interpretat᷑ petrꝰ
S cum uolens lucas nomina duode¬
cim apostoloꝵ enumerare. necesse
haberet petrũ dicere breuit innuere
uoluit. qͦd non hoc ante uocaret᷑. sed
posuit intentos uidelicet reddens au¬
ditores. Nam si hoc ante uocaretur:
cum casusic uocari ñ ꝓuiden¬
tia dũ Ideo uoluit eum prius ali¬
ud uocari: ut et ipsa commutatione
nominis. sacramenti uiuacitas com¬
mendaretur. Idem gͦ latinȩ petrus:
qͦd syriͣe cephas. & inutraq lingua:
nomen apetra deriuatũ ẽ.: Haut du¬
centur: sic et sẏmoni qui credebat in
petram.xp̃m. petri largitus ẽ nomen.
Cuius alias alludens ethimologiȩ dix
Tu es petrus. & suꝑ
hanc
petrã edificabo
eccłiam
meã. Uiolenter
latino uel greco
nomine
hebream queren¬

Expanded text:
turi. Simonem quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus. Non nunc primum Simoni Petri cognomen indidit, sed longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus dixit: Tu es Simon filius Joannae, tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Lucas nomina duodecim apostolorum enumerare, necesshaberet Petrum dicere, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, sed posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Graece sive Latine Petrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud ducentur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Violenter Latino vel Graeco nomini Hebraeam quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. peccatũ saulis & interitũ lu¬
gent Sic peccatricem dñs ipse fleuit
suꝑ ciuitatẽ. et mestis compassus so¬
rorib latarũ quẽ indiuina erat ma¬
iestate resuscitat᷑us. humana priꝰ ad
miseratione deflebat. Oysticȩ sig¬
nificans. eos qͥ peccati morte sopĩ¬
unt᷑ ut reuiuisc̾e queant aꝓrimis eẽ
plangendos. Qđ aũ nc̃ flentes risuros
eẽ ꝓmittit. Non puerilit accipiendũ. sed
scripture more risus nomine.m̃tis exul¬
tacio et affectus qͥdã letior intelligendꝰ
ẽ ẽẽ designatus Sic̃ sarra. risũ inquit
mͥ fec̃ ds E iniob dictũ ẽ. Os aut̃ uera¬
ciũ replebit᷑ risu. ꝑ que ut dixi nomina.

Expanded text:
David, peccatum Saulis et interitum luDavid, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veraci
Abbreviated transcription (Latin):
satis iustos estimare debere s cottidi¬
anum usticiȩ semꝑ amare immo ar¬
derc ꝓfectũ. Cuiꝰ ꝑfectã saturitatem
ñinhoc scło. sed infuturo posse ꝓueni¬
re suꝑnoꝵ desiderio. Ps almista flagͣns
ostendit. qͥ ait. Ego aut̃ cum iusticia
apparebo inconspectu tuo. satiabor
dũ manifestabitur gła tua. Potest
et simpliciter accipi. Beati qui nunc
esuritis. qͥ castigatis corpus ur̃m. et ser¬
uituti subicitis. qͥ in fame et siti uerbo
Ioꝑam datis. qͣcȩlestium tunc gaudi¬
orum habetis ubertate ꝑfrui.
Deati qui nunc fletis. quia ridebitis.
Nontemporalium dãpna commodoꝵ
seduirtutum detͥmenta sp̃alium qͥ
flent. et̾na beatitudine consolabunt᷑.
Uñ nr̃a solũ. sed et ꝓximi iubem com¬
missa deflere: quem si ut nos diligimꝰ
consequenter illius et ꝓfectu nos gra¬
tulari. et defectu necesse ẽ tribulari:
Nec solum tribulari: uerũ ad lacrimas
usq succendi. Sic enim samuel. &

Expanded text:
satis justos aestimare debere, sed quotidisatis justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potest et simpliciter accipi: Beati qui nunc esuritis, qui castigatis corpus vestrum et servituti subjicitis , qui in fame et siti verbo operam datis , quia coelestium tunc gaudiorum habetis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et
Abbreviated transcription (Latin):
patenter intelligant: Beati itaq pau¬
peres. Honutiq om̃s. s illi tantũmͦ
qͥ om̃e p̃sentis scłi tã et si altũ uidea¬
tur ꝓnichilo culm ducunt: A merito
regni celestis ꝑhibent᷑ munere digni.
qͥa delectationis humane ꝓbant᷑ cu¬
piditate nudati. Qlẽ se rex dauid pa¬
uꝑem sustinuisse declarans:. ait. Ego
uͦ egenus et pauꝑ sũ. & alibi ñ mo¬
do terrestria. sed et ipsa ꝓdño super
cȩlestia paruipendens. dicensq. Qd
enim mͥ restat incęlo. et ate qͥd uolui
suꝑ t̾rã. Mox uͥ spei sue firisset an¬
choram subdendo manifestat. M aũ
adherere dõ bonũ ẽ ponere indño dõ
spem meã. Alioqͥn ñnulli miserrima
conditione pauꝑtatis. et hic scłi gau¬
diis obinopiam rerũ: et ibi regno d̃i
obmeritoꝵ nequi ciã carent.
eati qͥ nc̃ esuritis: quia saturabimini.
Quid esurire beati. qͥd situe debeant:
matħs exponit. Uidelicet iusticiã:
Aprissime nos instituens. numqͣm noᷤᷤ

Expanded text:
patenter intelligant. Beati itaque paupatenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi non modo terrestria, sed et ipsa per Dominum super coelestia parvipendens, dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? Mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos
Abbreviated transcription (Latin):
yses solus cũ iosue montẽ di ascendẽs.
adregendum uulgus incampo do¬
nec redirent: aaron ordinauit et hur
Aaron qͥppe qͥ int̃pretat᷑ mons fortitu¬
dinis. singłarẽ dñice incarnationis
ȩccłia pariuili et sic omitari magi¬
stros adpenetranda summȩ diuini¬
tatis archana nequeunt. dñice tam̃
incarnationis sacram̃tis redimi:
et sp̃c scĩ possunt ardore signari
Et ipse eleuatis ocłis indiscipulos
ĩuos dicebat. Beati paupes: qͥa ur̃m
ẽ regnũ dĩ. Et si generalit̃ omnib lo¬
quitur. specialius tam̃ ocłos saluator
indiscipłos leuat. ut his qͥ u̾bũ inten¬
ta cordis aure ꝑcipiunt. latiꝰ saporis
intimi lum̃ apperiat. Cui simile est.
qͦd matħs ait. Et cũ sedisset accesser̃t
adeũ discipłi eiꝰ et aperiens os suum.
docebat eos. dicens. Beati pauꝑes sp̃u.
Nam qͥb os inmonte sedens aꝑit. ut
magna sublimilit audiant: in eos ocui¬
los stans incampo dirigit. ut audita

Expanded text:
yses solus cum Josue montem Dei ascendens; yses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis Ecclesia parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana nequeunt, dominicae tamen Incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari. Et ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebatNam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita
Abbreviated transcription (Latin):
affert. E t omnis turba querebat
eum tangere. qͥa uirtus de illo exibat.
et sanabat om̃s. Et supͣ leꝓsus dño
tangente mundat᷑. et hic omnis t̃ba
quȩ cum tang̾e potuit. sp̃c illiꝰ uirtu¬
te sanatur. Tactus gͦ saluatoris. opꝰ
ẽ salutis. quẽ tangere ẽ. fidelit̃ in eum
credere. Aquo tangi ẽ eiꝰ munere firma¬
ri s unusquisq in suo sensu habundat.
Turbȩ que delonge adaudiendũ conflu¬
unt. discendentes incampum dñi curã¬
tur ad tactu: Discipłi qui inminorib
iã sunt instituti. inmontis cacumine
admaiora ꝓuehuntur: Equib etiam
eliguntur. qui eum transfiguratũ se¬
creto inmonte speculentur. Unus p̃
omnib qͣsi sublimioris sapientie fon¬
te debriandus. magistri recumbit in
pectore. Raroq nuspiã uel turbas do¬
minum adaltiora sequi uel quẽpiã
debilẽ inuenies inmonte curari. sed
extincta febre libidinũ. accensaq sci¬
entiȩ luce pedetentim quẽq adculm̃ subire
uirtutum. Nã et inuet̾i testam̃to mo¬

Expanded text:
Et omnis turba quaerebat eum tangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem tangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ricia. uel alio quolibet crimine p̃¬
uenti. leuia hȩc aut nulla iudicã¬
tes. acerrime corripiunt eos. quos
subita uiderint ira turbatos. ocu¬
lum mentis asolito puritatis statu
qͣsi festuca irruente mutasse. atq
immemores dñici p̃cepti. qͦ ait. Ho¬
lite condempnare. & ñ condempna¬
bimini: Mlagis amant uituꝑare.⁊¬

Expanded text:
ritia, vel alio quolibet crimine prritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu quasi festuca irruente mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis amant vitu
Abbreviated transcription (Latin):
ira contͣ uiolentũ. et contͣ petentem
philargia cecauerit. numqͥd tua mẽ¬
te uiciata uicium eiꝰ curare poteris:
aut ille solus qͥ iniuriã fecit. & ñ tu
etiã qui ferre nesciebas. reus deputa¬
beris: At si mitẽ tranquilliq pec̾to¬
ris. euis imꝓbitas inuenerit: et ille
adpenitentiã mouebitur. & tu pa¬
cientie premio donaberis. quia
cecum. uidente ocło hoc ẽ corde
sereno ducere curabas adlumen.
Non ẽ discipłs suꝑ magistrum.
ꝑfectus aut̃ erit omnis. si sit sic̃
magister eius. Si magister qui
utiq qͣsi ds̃ po tuit
uult ulcisci ĩ uirias. sed ipsos ma¬
luit insecutores patiendo red¬
dere mitiores: Eandem
necesse ẽ discipłi qͥ puri
homines sunt regulam
ꝑfectionis sequant᷑
Oyid autẽ uides festucã in oculo
frĩs tui: trabem aut̃ que inoculo
tuo ẽ ñ consideras: Qhoc ad
suꝑiora respicit. uͥ cecũ aceco du¬
ci. idẽ peccantẽ apeccatore castiga¬
ri ñ posse p̃monuit Auiti enim

Expanded text:
ira contra violentum, et contra potentem ira contra violentum, et contra potentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas reus deputaberis? At si mitem te, tranquillumque pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister, qui utique quasi Deus potuit non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est discipuli, qui puri homines sunt, regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est, non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͦd alibi dic̃ ut et ipsi recipiant uos
inet̾na tabernacła. Non enĩ pauꝑes ip¬
si sed xp̃c mercedẽ his qͥ elemosinã fe¬
cere redditurus ẽ. Qm tamen insinum
dare dicunt᷑. qͥa ꝓmerendȩ illiꝰ occasi¬
one dedẽ. Cum uel egentes misere. ut
imꝓbe seuientes. fortioꝵ sunt & tole¬
rati patientia. et bñficia sustentati.
& adipsã aliIquotiens fidem
dulci grã ꝓ uocati.
Eadem quippe mensura qͣ
mensi fueritis. remetietur
uob̃. E apl̃s adelemo¬
sinã corinthios hortans.
int̃ alia dicit. Hoc autẽ
dico qͥ parce seminat parre ⁊metet. Iqͥ
seminat ĩbñdictionibꝰ. de bñdictioĩbꝰ ⁊metet¬
Potest aut̃ et de omnib que mente.
manu. lingua gerimus. accipi. Qͥa
tu reddes singłis inqͥt scđm oꝑa eiꝰ¬
Dicebat autẽ illis & similitudinẽ.
Numqͥd potest cecus cecum duc̃e: non¬
ne ambo infoueã cadunt: Sensus
huiuscemͦi sententie pendet exsuꝑi¬
orib uͥ dedanda elemosina. et inui¬
ria dimittenda p̃cipit᷑ Si te inquit

Expanded text:
et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibPotest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus accipi: Quia tu reddes singulis, inquit, seDicebat autem illis et similitudinem. Nunquid potest caecus caecum ducere? Nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
horum aut̃ ueniet tempꝰ ut uidicẽ¬
tur: cũ dñs illumintibit abscondita
tenebrarũ. et manifestabit cogitati¬
ones cordis. Duo sunt aurẽ. in quib
temerariũ iudiciũ cauere debemus.
Cum incertum ẽ. quo animo quidq
factũ sit. uelcum incertũ ẽ. qͣlis futu¬
rus sit. qͥ nẽ uel malus uelbonꝰ apparet.
Bimittite. & dimittemini. date. &
dabit᷑ uob̃. Dimittere nos ẽ inuirias.
dare beneficia uibet: ut et nob peccata
dimittantur. ut uita det᷑ ȩterna. Qͣ
sententia breui. s eximia. cuncta q̃¬
ue latissimae de conuersando cũ in¬
micis mandauerat. cõp̃hendendo
concluditensurã bonã et con

Expanded text:
eniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Duo sunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet.Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram b
Abbreviated transcription (Latin):
enim merces ur̃a multa ẽ incȩlo.
Non hoc aquolibet patiente. s ab eo
qͥ suꝑnȩ tantũ mercedis intuitu pa¬
tit᷑ p̃ceptũ pot̃ impleri. ut scilicet
int odia cordium. int̾ ꝓbra lingua¬
rũ. int̃ ipsas ꝑseqñtium manꝰ eqͣli
immo letiori adhuc corde uersetur.
Non adhoc nr̃i similes ualent s eoꝵ
qͥibant gaudentes a conspectu conci¬
lii. qͣm digni habiti sunt ꝓnomine

Expanded text:
enim merces vestra multa est in coelo. enim merces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine