comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reguũ egipti humiliaret. et uirtute
obstetrices am̃. et seruauert̃ mares.
Que cũ a rege redarguerent᷑: m̃tite
cũ essent steriles. Augustinꝰ dicit. obs¬
tetrices uenialit̃ peccasse. Gregorius
uidet᷑ uelle. quod mortaliter. Bicit
enĩ quod merces benignitatis earũ
potuit in eterna uita retribui. s pro
culpa mendacii. inderrenã compen¬
sationẽ declinata est. Lbma uos
aggressus est eos precipiens. quicqͥd
masculini sexus nasceretur misrt.
in flumen proierretur. Et muiti eo
tempore submersi perier̃. Pro quo
peccato.creditur ds egiptios tradidis¬
se inerrorẽ hrinc: ut apim pro deo co¬
lerent. Erat autẽ apis ut ait plinius.
qui et testat᷑ se eũ uidisse quidã tau¬
rus. qui ex ꝓrouiso egrediebatur de
flumine. habens in humero dextro
signum candidũ. instar lune corni¬
culate. Ad quẽ cũ statim conflue¬
rent egipcii omni gen̾e musicoꝵ in¬
strumentoꝵ psalentes. leuabatur

Expanded text:
regnum Aegypti humiliaret, et virtuteregnum Aegypti humiliaret, et virtuteobstetrices Deum, et servaverunt mares . » Quae cum a rege arguerentur, mentitae cum essent steriles. Augustinus dicit obstetrices venialiter peccasse. Gregorius videtur velle quod mortaliter. Dicit enim quod merces benignitatis earum potuit in aeterna vita retribui, sed pro culpa mendacii in terrenam compensationem declinata est. CAP. IV. aggressus est eos, praecipiens ut quidquid masculini sexus nasceretur in Israel, in flumen projiceretur, et multi eo tempore submersi perierunt . Pro quo peccato creditur Deum Aegyptios tradidisse in hunc errorem, ut Apim pro Deo colerent. Erat autem Apis, ut ait Plinius, qui et testatur se vidisse eum, quidam taurus, qui ex improviso egrediebatur de flumine, habens in humero dextro signum candidum instar lunae corniculatae, ad quem cum statim confluerent Aegyptii omni genere musicorum psallentes, levabatur
Abbreviated transcription (Latin):
phyton. ⁊ ramessem. Ciuitates quidẽ
prius erant.s non erant tabernacłe
Erant quidẽ infinib egypti. et ide
murauuit eas pharao. ut ibi ponere
armatos. quasi in tabernacuł semꝑ
excubantes. ne posset quis ingredu
non tam graue quã seruile imposut
eis. ut lutum platearum. et sordes mo.
cophinis exportarent. De qͦ legitur.
Manus eius incophino seruierunt
Tercium etiam addidit opus. scdm
iosephũ ut flurriũ ꝑ multas deriati¬
ones diuid̾ent. & eircundarent eiui
expenderẽ .i. compleuer̃. Quanto ma¬
gis autẽ opprimebantur: tantomagis
reo auctore multiplicabant᷑. e dolo
excogitauit dolũ: ec p̃cepit obste¬
tricib hebrͤoꝵ sephore. et phue. que
preerant multitudim obstetricũ. ut
masculos hebreoꝵ in obstetricando
int̾fic̾ent. et ab ortiuũ factũ eẽ men¬
tirentur. feminas autẽ reseruarent.
tũ quia fragił sexus nocere ñ pot̾at.
et lbidini egyptioꝵ deseruiret. tum
quia qͥdam sacroꝵ scriba regi p̃dixe

Expanded text:
Phithon et Ramessen. » Civitates quidem prius erant, sed non erant tabernaculorum, erantque in finibus Aegypti, et ideo muravit eas Pharao, ut ibi poneret armatos, quasi in tabernaculis semper excubantes, ne quis posset ingredi,non tam grave quam servile, imposuit eis, ut lutum platearum et sordes vicorum cophinis exportarent, de quo legitur: « Manus ejus in cophino servierunt . » Tertium etiam addidit opus, secundum Josephum, ut fluvium per multas derivationes dividerent, et circumdarent civitexpenderunt, id est compleverunt. Quanto magis autem opprimebantur, tanto magis Deo auctore multiplicabantur. CAP. Iexcogitavit dolum, et praecepit obstetricibus Hebraeorum Sephorae, et Phuae, quae praeerant multitudini obstetricum, ut masculos Hebraeorum in obstetricando interficerent, et abortum factum esse mentirentur; feminas autem reservarent: tum quia fragilis sexus nocero non poterat, et libidini Aegyptiorum deservirent: tum quia quidam sacrorum scriba regi praedixer
Abbreviated transcription (Latin):
di. non alia quidẽ a p̃dicta. s eadem
continua. S ꝓpt̃ fastidiũ touendum
in quinq particiones distincta est.
Quarum quelibet ꝓpͥum libri sorti¬
ta ẽ uocabulũ. Hȩe quinq distincte
sunt ab hebreis. ꝑ quinquaguita .iiͦiͦi.
thomos. quarũ tredecim p̃cesserunt
odos enĩ. it̃ dr̃. uel uia. Agit enĩ de
exitu isrł de egẏpto. hebraice dr̃ hel¬
lesmoth. a pͥncipio libri. et sonat
hec st̃. nomina. sicut nos a principiis
suis psalmos nominamus.
longo tempore po
illo enĩ stib q̃uofi¬
it ioseph. qui pro
est moyses. regno autẽ ad aliã domi
ignorauit beneficia iosepħ. que coni¬
lerat egypto. et odiebat isrł. marim
ut ait iosephus. quia iuidert̃ eise¬
giptii. ꝓpt̾ uirtutẽ ingenii. et labori
industriam. et affluentiã opum.⁊
sobolis nobilitatẽ. Et ait rex ad por¬
Sapienter opprimamꝰ eũ. ne multis¬
catus. uel ipse contͣ nos insurgat. ul
addatur hostib ñris. et egrediatur
liber. Imposuit gͦ eis graues angarias

Expanded text:
di, non alia quidem a praedicta, sed eadem continuata, sed propter fastidium tollendum in quinque partitiones distincta est, quarum quaelibet proprium libri sortita est vocabulum. Etiam hae quinque distinctae sunt ab Hebraeis per quinquaginta quatuor tomos quorum tredecim praecesserunt Odos enim iter vel via dicitur. Agit enim de exitu Israel de Aegypto. Hebraice Elesmoth, a principio libri, et sonat, haec sunt nomina, sicut nos a principiis suis psalmos nominamus. » longo tempore post illo enim sub quo fuit Joseph, qui propest Moyses. Regno autem translato ad aignoravit beneficia Joseph, quae contulerat Aegypto, et odiebat Israel maxime, ut ait Josephus, quia inviderunt eis Aegyptii propter virtutem ingenii, et laboris industriam, et affluentiam opum et sobolis nobilitatem. Et ait rex ad popsapienter opprimamus eum, ne multiplicatus, vel ipse contra nos insurgat, vel addatur hostibus nostris, et egrediatur liber. » Imposuit ergo eis graves angarias
Abbreviated transcription (Latin):
eos suꝑ hoc. mortuus. ẽ. et conditus
a romatib. Repositus ẽ. in loco in e¬
gẏpto. necsmotue. donec egressi
sunt filii isrł. de egypto. Aui fratres
scd̾m iosephũs quiq in obitu suo defe¬
rebantur in ebron. et sepeliebantur.¬

Expanded text:
eos super hoc, mortuus est, et conditus aromatibus, repositus in loco, in Aegypto, nec motus donec egressi sunt filii Israel de Aegypto . Alii fratres, secundum Josephum, quisque in obitu suo deferebatur, et sepeliebatur
Abbreviated transcription (Latin):
biam hercules auxilium tulit. et filiã
eius noĩe etheam: duxit hercules uxo¬
rem. et ex eagenuit dodorĩ. cuuis filiꝰ
fuit foron. Fuerunt autẽ dies abrahe
centum sepcuaginta qͥnq anni: et mor¬
duus est. et congregatus est ad popłm
suum. in sinu inferni. Et sepelierunt
eum ysaac et hysmahel. in spelunca

Expanded text:
byam Hercules auxilium tulit, et filiam byam Hercules auxilium tulit, et filiam ipsius nomine Ethaeam, duxit Hercules uxorem, et ex ea genuit Dodorim cujus filius fuit Phorom. Fuerunt autem dies Abrahae centum septuaginta quinque anni, et mortuus est, et congregatus est ad populum suum in sinu inferni. Et sepelierunt eum Hismael, et Isaac, in spelunca
Abbreviated transcription (Latin):
aliam duxit uxorem. nomine ce¬
churam. Aiunt hebrei. cethuram nom̃
appellatinũ. quod int̃pretatur copu¬
latam. Dicunt enĩ hanc fuisse agar.
que de concubina mortua sara. tnsi¬
uit inconiugem. De non copulata: in
copulatam. ne senex nouis nupciis
lasciuisse arguatur. Iosephus etiam
dicit. quod anceꝙͣ misisset pro uxore
filii: duxerit eam. Et hec genuit ez
liberos sex. Iuuenis enim de sene pa¬
rere potest. Et separauit eos abrahã
dum uiueret. ab ysaac : ad plagam
orientalem. et cuncta que possed̾at
dedit ysaac. Aliis uͦ: largitus est mu¬
nera. Filii tamen cethure. a nomine
cem. et arabiam usq ad terminos ma¬
ris rubr. Refert iosephꝰ. quod exu¬
no eoꝵ natus est apher: qui castra sua
fixit inlybiam. quam poster eius iniha¬
bitantes. ab illo affricam denoĩauer̃.
uideoꝵ scripsisse. sicut et moyses scrip¬
sit quem refert dixisse abuno filioꝵ
tam. Ab alio uͦ qu dictus est afferam.
affricam dictam.Cui descendenti in ly¬

Expanded text:
aliam duxit uxorem, nomine Cethuram . Aiunt Hebraei Cethuram nomen appellativum, quod interpretatur copulatam. Dicunt enim hanc fuisse Agar, quae prius concubina, mortua Sara, transit in uxorem, de non copulata in copulatam, ne senex novis nuptiis lascivisse arguatur. Josephus autem dicit, quod antequam misisset pro uxore filii, duxerat eam. Et haec genuit ei liberos sex. Juvenis enim de sene parere potest. Et separavit eos Abraham dum viveret ab Isaac ad plagam orientalem, et cuncta, quae possederat dedit Isaac. Aliis vero largitus est munera. Filii tamen Cethurae a nomine cem, et Arabiam, usque ad terminos maris Rubri. Refert Josephus, quod ex uno eorum natus est Afer, qui castra sua fixerat in Lybiam, quam posteri ejus inhabitantes ab illo Africam denominaverunt. Judaeorum scripsisse, sicut et Moyses scripsit. Quem refert dixisse, ab uno filiotam. Ab alio vero, qui dictus est Apher, Africam dictam. Cui descendenti in Li
Abbreviated transcription (Latin):
autem iosephus uerba patris. ad pue¬
rum dicentis : quia sicut ex uoluntate
dei ingressus fuerat mundum. mira¬
bilit̾: ita et ex dei uoluntate neccesse
erat egredi mirabiliter. quẽ d̾s quidẽ
bello. non aliqua passione humana
uitam finire: s cum orationib et sacͥ¬
ficiis animam ipsius uocare ad se. Et qđ
suscitaret eum ob implendas ꝓmissioes.
et sic ysaac accessit libens ad aram. et
mortem. De hoc alcuinus dicit. Indui¬
bitanci animo mactare filium uolebat.
laudandus in constantia offerendi. &
infide suscitandi filii. Arrepto autem
gladio. ut filium immolaret: clamauit
ad illum angelus. He exdendas manũ¬
tuam suꝑ puerum: nunc cognoui. qd̾
tuncas dum. Non enun sangumem pue

Expanded text:
autem Josephus verba patris ad pueautem Josephus verba patris ad puerum dicentis: Quia sicut ex voluntate Dei ingressus fuerat mundum mirabiliter, ita etiam ex voluntate Dei, necesse erat ei egredi mirabiliter, quem Dominus quidem bello, non aliqua passione, humanam vitam finire, sed cum orationibus, et sacrificiis animam ipsius ad se vocare, quod suscitaret eum ob implendas promissiones. Et sic Isaac libens accessit ad aram, et mortem. De hoc Alcuinus dicit: Indubitanti animo mactare volebat filium, laudandus in constantia offerendi, et in fide suscitandi filii. Arrepto autem gladio, ut filium immolaret, clamavit ad eum angelus: Non extendas manum in puerum, nunc cognovi quod timeas Dominum. Non enim sa
Abbreviated transcription (Latin):
ge. et de ea alonge uideri potest: que
ab ysala uallis uisionis dicitur. In sumi¬
tate uͦ montium uidee. monticulus erat
enuinentior. dictus mons moria. quem
monstrauit ds abrahe ad immolandũ
filium. In hoc tradunt hebre post. dem
plum factum. et altare factum. In quo
et abraham altare fecit. et dauiad an¬
gelum uidit reponentem gladiũ in area
ornam iebusei. Unde et dixit ẏsaias. e
Abraham ergo de nocte consurgens.¬
et nemini quod facturus erat indicati:
strauit asinum. ducens secum duosu
uenes. et filium: et iuit iter duoꝵ die¬
rum. Tercio die. eleuans oculos: idit
locum procul. hinc probantur illi er¬
int̾ bechel et hay. Locus enĩ ille. ñidis¬
tat a monde moria. nisi ꝑ iter umius
diei. Cumq accepisset ligna et ignẽ.
cendit solus cum filio. Cui filius. Scce¬
inquit inquit ignis et ligna. ubi est uic
tima: Cuipater. Ds̃ prouidebit sibi
uictimam. & statuit aram. et lignis
dispositis: ignem adhibuit. Refert

Expanded text:
ge, et de illa longe videri potest, quae et ge, et de illa longe videri potest, quae et ab Isaia vallis visionis dicitur . In summitate vero montium Judeae monticulus erat eminentior, dictus mons Moria, quem monstravit Deus Abrahae ad immolandum filium. In hoc tradunt Hebraei templum post factum, et altare factum in loco, ubi Abraham altare fecit, et David Angelum reponentem gladium, vidit in area Ornan Jebusaei. Unde dicit Isaias: Erominus . Abraham ergo de nocte consurgens, nemini quod facturus erat indicans, stravit asinum suum, ducens secum duos juvenes, et filium, ivitque iter duorum dierum. Tertio die, elevatis oculis, vidit locum procul. Hinc probantur illi erinter Bethel et Hay. Locus enim ille non distat a monte Moria per iter unius diei. Et cum accepisset ligna, et ignem, m filio ascendit solus. Cui filius: Ecce, inquit, ignis, et ligna, ubi est victi? Cui pater: Deus providebit sibi victimam. Et statuit aram, et lignis impositis, ignem adhibuit. Refert
Abbreviated transcription (Latin):
ei ab imelech puceum. S in destimoni¬
um quod ipse foderat puceum. quẽ
ablatum restituit ei ab imelech: dedit
ce. septem sonat. Ec ibidem ꝑcussert
ambo fedus. Unde etiam bersabee dic¬
tum putant .i. puteum iuramenti. Sa¬
bee enim hebraice: iuramentũ dicitur.
Iosephus tamen interpretur bersabee.
fedus putei. A puteo uͦ: circunstans regio
dicta est etiam bersabee.ẜlantauitq
abraham circa puteum nemus. et fuit
ibi colonus multis dieb. non habitator.
Dicit enĩ stephanus in actib apłorum.
quia ñ accepit ibi hereditatem nec spa¬
tium pedis.
ost hec. dum habitaret inbersabee.
et ysaac ut dicit losephus. uiginti
quinque annoꝵ erat. dixit dñs illi: Toi¬
le filium tuum unigenitum quẽ diligis
ysaac: et uade in terram uisionis. et
offer eum michi in holocastum suꝑ unũ
montium quem monstrauero tibi. Ter¬
ram uisionis dixit illam pardem iudee.
que est in montanis. quia et ipsa alon¬

Expanded text:
 ei Abimelech puteum, sed in testimoni ei Abimelech puteum, sed in testimonium quod ipse foderat puteum, et ablatum restituit ei Abimelech, dedit ce septem sonat, et ibidem perc usserunt ambo foedus. Unde et Bersabee dictum putant, id est puteum juramenti. Sabee quoque Hebraice juramentum dicitur. Josephus tamen interpretatur Bersabee, faedus putei. A puteo vero circumstans regio etiam dicta est Bersabee. Plantavitque Abraham circa puteum nemus, et fuit ibi colonus multis diebus, non habitator. Dicit enim Stephanus in Actibus apostolorum, quia non accepit ibi haereditatem; nec spatium pedis . Post haec dum habitaret in Bersabee, et Isaac, ut dicit Josephus, viginti quinque annorum esset, dixit Dominus illi: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram visionis, atque offer eum mihi holocaustum super unum montium quem monstraram visionis dixit, illam partem Judeae, quae est in montanis, quia et ipsa a lon
Abbreviated transcription (Latin):
it eius oculos ds. et uidit puteum. De¬
ditq puero bibere. et implens utrem
abiit. Creuit puer et moratus est in
solitudine pharan. Ex factus est uir
sagutarius. et accepit ei mater uxorẽ
de t̾ra egypti. de qua nati sunt ei filii.¬
duodecim principes tribuum suarum.
Quorum appellatione oppida pagi.et
trib. celebrantur. Nabaioth. ꝑmogeni
che. usq ad mare rubrum nabathea dr̃.
Cedar scds a quo cedar: que est in deser¬
to. Duma sextus. a quoduma regio: The¬
ua nonus. a qua chemam: que est ad au¬
strum. Cethima ultimus. a quo cedema.
que est ad orientem.
et uenit ad eum cum phicol pͥncipe ex̃¬
citus sui et ait. Iura michi ꝑ am̃ ne noce¬
as michi et posteris meis: s semꝑ facies
michi iuxta miscdiam quam feci tib.
Et duxit eum abraham ad puceum qͤm
ostenderat d̾s agar. quem fod̾at abrahã.
ante agar eiectam. s serui abimeleci
abstulerant eum abrahe. fecerat autẽ
aquandis. Qui longe a mansione et

Expanded text:
it oculos ejus Deus, et vidit puteum, deit oculos ejus Deus, et vidit puteum, deditque puero bibere, et implens utrem abiit Crevit puer, et moratus est in solitudine Pharan, et factus est vir sagittarius. Et accepit ei mater uxorem de terra Aegypti, de qua nati sunt ei duodecim filii principes tribuum suarum, quorum appellatione, oppida, pagi, et tribus celebrantur. Nabaioth primogenite, usque ad mare Rubrum Nabathea dicitur. Cedar secundus, a quo Cedar, quae est in deserto; Duma sextus, a quo Dumea regio; Themam nonus, a quo Themam, quae est ad Austrum: Cethuma ultimus, a quo Cethema, quae est ad Orientem. et venit ad eum cum Phicol principe exercitus sui, et ait: Jura mihi per Deum, ne noceas mihi, et posteris meis, sed semper facias mihi juxta misericordiam, quam feci tibi . Et eduxit eos Abraham ad puteum, quem ostenderat Deus Agar, quem foderat Abraham ante Agar ejectam. Sed servi Abimelech abstulerant illum Abrahae, et fecerant illum aquandis, quae longe a mansione eju
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ gaudium inopinatum. Creuit pu¬
er. et trimus ablactatus. ẽ. Et fecit
pater grande conuiurum.die illa.
Quia die illa: filius primo accessit ad
mensam patris. Dumq simul ludent
ẏsmahel et ysaac. ledebat maior mino¬
rem. et intellexit mater in ludo ꝑse¬
cutionem. qd̾ scilicet patre mortuo¬
maior uellet dñari minor. Uel ut he¬
brei tradunt cogebat eitm adorare
luteas ymagines quas fecerat. Quod
cum displicuisset matri: dixit ad abra¬
ham. Eice ancillam et filium eius. Bu
re accepit hoc abraham. .i. dissimu¬
labat. S dixit ei dñs. Audi uocem sare.
Q ui dollens panem et utrem aque. im¬
posuit scapule agar. et tradidit ei pue¬
rum. Cumq consumpta esset aqua in
deserto. et puer deficeret siti: abiecit
mater puerum sub arbore. et sedit ꝓ¬
cul quantum arcus iacere potest: ut ũ¬
uideret filium morientem. et fleuit.
natris pro puero. Et dixit angłs ma¬
tri. Surge et tolle puerum.E aperu¬

Expanded text:
s ejus, id est gaudium inopinatum. Crevit pus ejus, id est gaudium inopinatum. Crevit puer, et trimus ablactatus est. Et fecit pater grande convivium in die illa, quia ea die filius primo accessit ad mensam patris. Dumque simul luderent Ismael et Isaac, major laedebat minorem. Et intellexit mater in ludo persecutionem, quia scilicet, patre mortuo, vellet dominari major minori. Vel ut Hebraei tradunt, cogebat eum adorare luteas imagines, quas fecerat. Quod cum displicuisset matri, dixit ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus. Dure hoc accepit Abraham, et dissimulabat, sed dixit ei Dominus: Audi vocem Sarae. Qui tollens panem, et utrem aquae imposuit scapulae Agar, et tradidit ei puerum. Cumque consumpta esset aqua in deserto, et puer deficeret siti, abjecit mater puerum sub arbore, et sedit procul quantum arcus jacere potest, ne videret filium morientem, et flevit, , fletum matris pro puero. Et dixit angelus matri: Surge, tolle puerum, et aperu
Abbreviated transcription (Latin):
querat. Orauit autem abrahã pro eo
et sanatus. ẽ. et uxor. et ancille eius ꝑe¬
pererunt. Et dedit abymelech abrahe
munera. et t̾ram ad habitandum. ad
optionem suam. Sare autem dixit.
Ecce dedi fratri tuopro de nuille argen¬
deos. hec eit tibi in uelamen oculoꝵ.
coram omnib qui tecum sunt .i. in me¬
moriam uerecundiȩ. quia in menda¬
tio deprehensa es. Unde subdit expo¬
nendo. et pro.i. quocumq ꝑrexeris.
memento te deprehensam. Uel elegãs
est irrisio. Hec erunt in uelamen ocu¬
loꝵ .i. in preparationem funeris. Ai
dicẽt. Anus es. et uicina funerum. ta¬
men mentita es: et decepisti me. Ha
be ergo hec in expensas funeris : quod
magnis expensis fieri solebat a iudeis
maxime. U el ad pepla emenda ut te¬
isitauit ciectione agar cum filio.
filium. et circuncidit eum abrabã
octauodie. Ex inde post cotidem dies
iudei circuncidunt. Arabes uͦ : post
tredecim annos. quia eotempore. hys

Expanded text:
quit Aram. Oravit autem Abraham pro eo, quit Aram. Oravit autem Abraham pro eo, et sanatus est, et uxor et ancillae ejus pepererunt. Et dedit Abimelech Abrahae munera, et terram ad habitandum ad optionem suam. Sarae autem dixit: Ecce dedi fratri tuo pro te mille argenteos. Hoc erit tibi in velamen oculorum coram omnibus, qui tecum sunt, id est in memoria verecundiae, quia in mendacio deprehensa es. Unde subdit exponendo: Et quocunque perrexeris, memento te deprehensam. Vel elegans est irrisio: Hoc erit tibi in velamen oculorum, id est in praeparationem funeris, quasi dicat: Anus es, et vicina funeri, et mentita es tamen, et decepisti. Habe tibi ergo haec in expensas funeris. Quod magnis expensis fieri solebat, maxime a Judaeis, vel ad pepla emenda, ut teu Isaac, et ejectione Agar cum filio. que, et peperit filium, et circumcidit eum Abraham octavo die . Et exinde post totidem dies Judaei circumcidunt. Arabes vero post tredecim annos, quia eo tempore Isma
Abbreviated transcription (Latin):
fratris mei maioris natu. et non ex par¬
translatio habet: soror mea est. ex pa¬
Sicut enĩ dicebant cognatos fratres.
sic et cognatas sorores. Fratrem uͦ suũ
aram.: uocauit patrem suum. quia
senior eo fuerat. scd̾m usum loqͥnohi.
quo maiores natu patres uocamus. mi¬
nores filios. Et quia diguior et maior
affectio solet e̾e̾ propinquoꝵ scd̾m ui¬
ros. quam scd̃m mulieres. ꝓpinquam
suam digniori nomine uocauit soro
rem. scilicet potius ꝙͣ neptem. Uel fin¬
xit eam filiam patris esse. nec tam̃
mentitus est. sicut nec dñs cum fuix̃
se longrus ire. ꝑ resertm. cum año
iubente creditur hoc dixisse. et ita re¬
lator fuit uerbor dñi. ut helyseus ce¬
lauit se non cognoscentib. Quidam
tamen dicunt thare mortua matre
abrahe. et mortuo aran. duxisse uxo¬
rem filii. et genuisse saram. Unde ⁊
dicitur filia thare. scdm carnem. et
supra filia aram: scdm suscitationẽ
seminis. quia solum masculum reli¬

Expanded text:
patris, et fratris mei, et non ex parpatris, et fratris mei, et non ex partranslatio: Soror mea est a paSicut enim dicebant cognatos fratres, sic et cognatas sorores; fratrem vero Aram, patrem suum vocavit, quia senior eo fuerat, secundum usum loquendi, quo majores natu, patres vocamus, minores filios, et quia dignior, et major affectio solet esse propinquorum secundum viros, quam secundum mulieres, propinquam suarem scilicet, potius quam neptem. Vel finxit eam filiam patris esse, nec tamen mentitus est, sicut nec Dominus cum finxit se longius ire : praesertim cum Domino jubente creditur hoc dixisse, et ita relator fuit verborum Domini, ut Elisaeus celavit se non cognoscentibus. Quidam tamen dicunt Thare, mortua matre Abrahae, et mortuo Aram, duxisse uxorem filii, et genuisse Saram. Unde et hic dicitur filia Thare secundum carnem, et supra filia Aram secundum suscitationem seminis, quia solum masculum reli
Abbreviated transcription (Latin):
Rofectus est abraham ierare¬
de conualle manbre: in t̾ram
australem. et peregrinatus est in ge¬
raris. int̾ chades. unde fluxerunt
aque contradictionis. et sur. Loco
sororis habens saram. similia priori¬
b simulans protimore. Misit autẽ
abimelech rex gerare: et tulit eam.
In quo uis forme illius miranda not.t᷑.
quȩ nonagesima. adhuc amari pot̾at.
S iegritudine cecidit rex. dei uolũ¬
tate ne eam tangeret: ut ait iosephꝰ.
⁊amen in fine huius capituli alia pe¬
na notatur. scilicet quod ds̃ coneluse¬
rat omnem uuluam domus abymelec
propter saram. ne quid scilicet femi
autem desperantib soporatus. audi¬
uit a dño. hoc sibi ꝓꝑter uxorẽ peregri¬
ni inferri. Et precepit ei. ut redderet
uiro uxorem quia propħa erat: et ille
re. Alias uͦ : et soror mea. ẽ.filia patris.
hic distingue. sui. scilicet patris. sequit᷑
mei .i. qui meus est sub aud frater. Uel
filia patris mei: et non matris mee. qđ
est neptis mea est. et cognata ex parte

Expanded text:
rofectus est Abraham de convalle Mambre in terram australem, et peregrinatus est in Geraris, inter Cades, unde fluxerunt aquae contradictionis, et Sur, loco sororis habens Saram, similia prioribus simulans prae timore, misit autem Abimelech Rex Gerarae, et tulit eam . Iu quo vis formae illius miranda notatur, quae nonagenaria adhuc amari poterat. Sed in aegritudinem cecidit rex Dei voluntate, ne eam tangeret, ut ait Josephus. In fine tamen hujus capituli alia poena notatur, haec scilicet quod Deus concluserat omnem vulvam domus Abimelech propter Saram, ne quid scilicet feminautem desperantibus, soporatus audivit a Domino, haec sibi propter uxorem peregrini inferri. Et praecepit ei, ut redderet viro uxorem, quia Propheta erat, et ille re. Alias autem, et vere soror mea est filia patris. Hic distinguitur, sui scilicet patris. Sequitur mei, id est, qui est meus, subaudi frater, vel filia Patris mei, et non matris meae, quod est, neptis mea est, et cognata ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
forte laborans in agro. uel appiam oꝑis
ad deducendum agens. Rebecca uero
uiso ysaac. et cognito quod uir eius
ẽe̾t. descendit de camelo. et tollens te¬
ristrum. uel pallium album oꝑuit se
et comp̃sit se Est autẽ deristrum genꝰ
arabiei uestimenti mulierum. Ysaac
uͦ introduxit eam in tab̾naculum ma¬
tris sue. et in tantum eam d̾ilexit: ut
dolorem qui ex morce matris accide¬
rat. temperaret.

Expanded text:
forte laborans in agro, vel quidpiam operis forte laborans in agro, vel quidpiam operis ad deducendum agens. Rebecca vero, Isaac viso et cognito, quod vir ejus esset, descendens de camelo, et tollens teristrum, vel pallium album, operit, et compsit se. Est autem teristrum genus Arabici vestimenti mulierum. Isaac vero introduxit eam in tabernaculum matris suae, et in tantum dilexit eam, ut dolorem, qui ex morte matris acciderat, temperaret.
Abbreviated transcription (Latin):
am moyses huc usq uidetur uolitisse
eam uec tunc habuisse patrẽ. cũ suꝑiꝰ
dixerit. cucurit puella in domũ ma¬
tris. Forte nonune patris: uocatur hic
lia tradenda. quod ei decedens reliqͤ¬
rat. nunc exposuit. Notuit enĩ fieriut
eam tradendam generi suo delegasset.
Audiens hec puer abrahe: adorauit do¬
minũ. qui direxerat it̃ suum. Et pro¬
tulit uasa aurea et argentea. et uesteᷤ
dimitti: pretendens morã quam fece¬
rat in uia. et dñi senectutem. Cumq
neret. apud eos: noluit. Et dixerunt.
uocemus gͦ puellam. et queramus eiꝰ
uoluntatem. Que illis seiscitantib si
uellec ire: ait. uadam. hic primo legi¬
tur consensus mulieris requisitus. et
exinde proiure habitum est: ut reqͥ¬
ratur. Et dimiserunt eam.
gerara. et forte deambulabat ꝑ
uiam que ducit ad puteum uiuentis
et uidentis. Egressus enĩerat ad modi¬
tandum in agro: forde de mora serui.
Alia littera habet. ad exercitandum.

Expanded text:
am Moyses hucusque videtur velle, am Moyses hucusque videtur velle, eam nec tunc habuisse patrem. Superius dixit: Cucurrit puella in domum matris. Forte nomine patris vocatur hic lia tradenda, quod ei reliquerat decedens, nunc exposuit. Potuit enim fieri, ut eam tradendam generi suo delegasset. Audiens hoc puer Abrahae adoravit Dominum, qui direxerat iter suum, et protulit vasa aurea, et argentea, et vestes dimitti, praetendens moram, quam fecerat in via, et domini senectutem. Cumque neret apud eos, noluit. Et dixerunt: Vocemus ergo puellam, et quaeramus ejus voluntatem. Quae sciscitantibus si vellet ire ait: Vadam. Et hic primo legitur consensus mulieris requisitus, et exinde pro jure habitum est ut requiratur. Et dimiserunt eam. Gerara, et forte deambulabat, per viam, quae ducit ad puteum viventis et videntis. Egressus enim erat ad meditandum in agro, forte de mora servi . Alia littera habet, ad exercitandum,
Abbreviated transcription (Latin):
aureas. et armillas deditq illi. Cucur¬
rit puella in domum matris. ninci¬
ans que audierat. Egressusq laban.
introduxit uirum in hospitium. et
destrauit camelos. deditq paleas. &
fenum et lauit pedes hospitum: et ap¬
posuit eis panem. Noluit aucẽ elyerer
comedere donec loqueretur sermone.
pro quib uenerat. Cũ gͦ dixisset se ser¬
uum abrahe. fratris eoꝵ: et commen¬
dasset abraham in multis: exposuit eiꝰ
peticionẽ abrahe. et iuramentũ qđ
ipse fecerat. et orationẽ suam ad pu¬
deruntq laban et batuhel. Adño egͥs¬
sus est sermo.scilicet abrahe. et oratio
tua. non possumus extra placitũ eius.
quicquam tͥ loqui. Ecce rebecca corã
de. Tolle eam. et sit uxor dñi tui.S. no¬
tandum qđ iosephus dicit. batuelem
iam defunctum fuisse. et uirginẽ in cꝰ¬
todiam matris et fratris esse. et de
morte ꝑatris predisse puellam: que¬
renti ad puceum ciius esset filia. Eti¬

Expanded text:
aureas et armillas, et dedit ei. Cucuraureas et armillas, et dedit ei. Cucurque puella in domum matris, nuntians, quae audierat, egressusque Laban, introduxit virum in hospitium, et destravit camelos, deditque paleas, et fenum, et lavit pedes hospitum, et apposuit eis panem. Noluit autem Eliezer comedere, donec loqueretur sermones pro quibus venerat. Cum ergo se dixisset servum Abrahae fratris eorum, et commendasset Abraham in multis, exposuit eis petitionem Abrahae, et juramentum quod ipse fecerat, et orationem suam a Dderunt Laban et Bathuel: A Domino egressus est sermo, scilicet Abrahae, et oratio tua. Non possumus extra placitum ejus quidquam loqui tibi. Ecce Rebecca coram te est, tolle eam, et uxor sit domini tui. Sed notandum, quod Josephus dicit Bathuelem jam defunctum fuisse, et virginem in custodia matris et fratris esse, et de morte patris praedixisse puellam, quaerenti ad puteum, cujus filia esset. Eti
Abbreviated transcription (Latin):
rara esse nouit interra ad quã ibat.
P rexitq in mesopotamiam ad carrã
urbem nachor. multo quidẽ labore
et dempore ut dicit losephus. quia in
hyeme est in mesopotamia. profundi¬
tas luti. in estate aque defectus. in sat¬
tib latrones. fecit autẽ camelos accũ¬
bere. iuxta puteum ante urbem. no¬
lens impo.tos int̾oducere. Cum autẽ
uespere egrederentur mulieres ad hau¬
riendam aquam. or auit dñm. ut int̃
illas inueniretur uxor dñi sui. Si aliqͣ
gentis illius dño suo debebatur. ee cos¬
nosceretur ita ut aliis negantib aꝗͣ.
sibi poscenti. ipsa preberet. Et ecce
rebecca filia batuelis descenderat et ĩ¬
pleuerat ydriam. Alisquidem auer¬
dentib se. peregrino aquam p̃buit. ꝙ
adiccir. Quin et camelis tuis hauriã
aquam. Et haustam aquam effundenᷤ
incanalib: potum dedit camelis. Iuc¬
patris admanendum. Accepto uͦ quod
essec filia batuhelis fiii nachor: et me¬
iche sororis laban. protulie in aures

Expanded text:
rara novit esse in terra ad quam ibat. rara novit esse in terra ad quam ibat. Perrexitque Mesopotamiam ad Charbem, urbem Nachor. Multo quidem tempore et labore ut dicit Josephus, quia in hieme, in Mesopotamia est luti profunditas, in aestate aquae defectio, in saltibus latrones. Fecit autem camelos accumbere juxta puteum ante urbem, impotatos nolens introducere. Cum autem vespere egrederentur mulieres, ad hauriendam aquam, oravit Dominum, ut inter illas inveniretur uxor Domini sui, si aliqua gentis illius domino suo deberetur, et cognosceretur ita, ut aliis negantibus aquam, sibi poscenti ipsa praeberet. Et ecce Rebecca, Bathuelis filia, descenderat, et impleverat hydriam, et aliis quidem avertentibus se, peregrino aquam praebuit, et adjecit, quin et camelis tuis aquam hauriam, et haustam aquam infundens in canalibus potum dedit camelis. Ipatris ad manendum. Accepto vero quod erat filia Bathuelis filii Nachor et Melchae, soror Laban, protulit inaures
Abbreviated transcription (Latin):
abraham emendo. nec ille uendendo.
Sicut nec hodie. qui emeret agrum
ut faceret cimiterium. nisi forte.
quia ibi sepulti erant prochoplausti
et ideo nomen eius mutatum. pro
abraham senex. et dixit ad he¬
lyerer procuratorem domus sue. Po¬
ne manum tuam sub femore meo:
et iura michi ꝑ dm celi et terrȩ quod
non accipias filio meo ysaac. uxorem de
filiab gentium int̾ quas habito. s ibis
ad cognationem meam et inde accipieᷤᷤ
ei uxorem. Si tamen ex illis aliqua nolu¬
erit sequi te: non teneberis iuramento.
Iurauitq seruus ponens manum sub
femore eius. Tradunt hebrei quod in
sanctificatione eius .i. in circuncisione
iurauerit. S quia dicitur sub femore
id in xp̃o. quem ex se nasciturum sci¬
ebat. Unde et dixit. Iura michi ꝑ dm̃
celi et derrȩ. Qd autem sub femore ma¬
num poni uoluit: innriit carnem xp̃
suꝑ omnes futuram: Tulte gͦ helyerer
decem camelos et abiit. ex omnb bo¬
ns dñi sui portans secum. maxime: qͤ

Expanded text:
Abraham emendo, nec ille vendendo, Abraham emendo, nec ille vendendo, sicut nec hodie, qui emeret agrum, ut faceret coemeterium, nisi forte quia sepulti erant ibi protoplasti. et ideo nomen ejus mutatum pro EAbraham senex, et dixit ad Eliezer, procuratorem domus suae: Pone manum tuam sub femore meo, et jura mihi per Deum coeli et terrae, quia non accipies filio meo Isaac uxorem de filiabus gentium, inter quas habito; sed ibis ad cognationem meam, et inde accipies ei uxorem. Si tamen ex illis aliqua noluerit sequi te, non teneberis juramento. Juravitque servus ponens manum sub femore ejus. Tradunt Hebraei quod in sanctificatione ejus, id est in circumcisione juraverit. Sed quod dicitur sub femore,  id est in Christo, quem ex se nasciturum sciebat. Unde dixit Jura mihi per Deum coeli et terrae. Quod autem sub femore manum poni voluit, innuit carnem Christi super omnes futuram. Tulit ergo Eliezer decem camelos, et abiit, ex omnibus bonis Domini sui portans secum, maxime, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ltero die rediit abraham. Reuersꝰ
qͣ in bersabee. Nunciatumq est
ei quod melcha genuisset fratrisuo
nachor. filios octo. Primogenttũ. hus.
de cuius stẏrpe iob descendit : sicut
scriptum est. uir erat in t̾ra hus noĩe
iob. et buz frẽm eius. ex cuius genere
balaham. qui scđm hebreos. dicitur
in iob: helyuburihes. Errant gͦ qui di¬
cunt lob ex genere esau. Quod enĩ in
fie libri eius est. quod de syro sermo¬
ne translatus sit. et quod ipse quartꝰ¬
sit ab esau. in hebreo non habetur. De¬
ediit autẽ abraham ad conual¬
lem manbre. et mortua est sara.
et sepulta est inhebron . in spelunca
duplici quam emerat abraham:
qua dringentis syclis argenti. ab ẽfron
supplicantib pro eo etheis .i. populo
terre. Erat autẽ spelunca duplex. ru¬
pes naturaliter uel artificialiter. du¬
as speluncas habens. quam emt abra¬
ham in sepulturam generi suo. In su¬
periori sepeliebantur uiri. in inferio¬
ri mulieres. Tamen adam eua. iam
ibidem sepulti erant. Non peccauit

Expanded text:
ltera die rediit Abraham, et reversus est in Bersabee. Nuntiatumque est ei, quod Melcha genuisset Nachor fratri suo filios octo; primogenitum de cuius stirpe Iob descendit, sicut scriptum est: Vir erat in terra Hus nomine Iob, et Buç fratrem eius, ex cuius genere Balaam, qui secundum Hebreos dicitur in Iob Eliu Buzítes. Errant ergo qui dicunt Iob de genere Esaú. Quod enim in fine libri eius est, quod de Syro sermone translatus sit, et quod ipse quartus ab Esau, in Hebreo non habetur'. DRediit autem Abraham ad convallem Mambre, et mortua est Sara cnorum, et sepulta est in Hebron in spelunca duplici , quam emit Abraham quadringentis siclis argenti ab Ephron, supplicantibus pro eo Hethaeis, id est populo terrae. Erat autem spelunca duplex, rupes naturaliter, vel artificialiter duas speluncas habens, quam emit Abraham in sepulturam generi suo. In superiori sepeliebantur viri, in inferiori mulieres. Tamen Adam, et Eva jam ibidem sepulti erant. Nec peccavit
Abbreviated transcription (Latin):
delicti
derent. tamen naturaliter peccabant.
est ne diuuiuentes: patrum sequerent᷑
etempla. Et est aliquod bonum reum
non eẽ. qui gloriosus non est. Prodest
enĩ pauꝑem non esse. qui rex non podest
in statuam salis. quã iosephꝰ dicit se ui¬
disse: et hactenus manere. Uersa ergo
regio illa inlacum salsum. et sterilem qͥ
dicitur mare mortuum. quia nec aues
nec pisces in eo uiunt. ut in aliis. Nauẽ
non patitur. nec ullam materiam susti
net. nisi que bitumine illustratur. Nã
omne carens uita: in profundũ mergit᷑.
Si quid uiuum aliqua arte inmerseris.
suꝑ exilit. Lucerna ardens: suꝑnatat.
Extincta mergitur. Multis locis nigraᷤ
glebas bituminis uomit. et ideo lacus
alfati. uel alfatides d̾icitur. Dicitur eti¬
am. quod poma nata in arborib circũ¬
positis. usq ad maturitatem uiridiᷤ st̃
coloris. Matura simcidas fauillas intꝰ
inuemes. Unde ut ait iosephus fabula
terre sodomitice fidem habet. Dicitur :

Expanded text:
delicti, delicti, tamen quasi naturaliter peccabant, is, ne diu viventes, sequerentur exempla patrum, et est aliquod bonum reum non esse, qui gloriosus non est. Prodest enim pauperem non esse, qui rex non esse post in statuam salis, quam Josephus dicit se vidisse, et hactenus manere. Versa est ergo regio in lacum salis, et sterilem, qui dicitur mare Mortuum, quia nec pisces, nec aves, in eo vivunt, ut in aliis. Navem quoque non patitnet, nisi quae bitumine illustratur. Et omne carens vita in profundum mergitur. Si quid vivum aliqua arte immerseris, superexsilit. Lucerna ardens superenatat, exstincta mergitur. Multis in locis nigras glebas bituminis vomit, et ideo lacus Asphalti, vel Asphaltidis dicitur. Dicitur etiam quod poma nata in arboribus circumpositis, usque ad maturitatem coloris sunt viridis, matura si incidas, favillas intus invenies. Unde, ut ait Josephus, favilla terrae Sodomiticae fidem habet, dicitur et
Abbreviated transcription (Latin):
monte saluum te fac. Qui ex ꝑturbatio¬
ne nondum plene credens dño ait. Hon
possum in monce saluari : ne forte app̃¬
hendat me malum. et moriar. forte se¬
horrebat. s est ibi ciuitas parua ad quã
fugere sufficio: ut saluer in ea. Etait
dñs. Non subuertam urbem. pro qua
loquutus es. Et ideo quia dixit parua
uocatum est nomen urbis segor: id÷ par¬
ua. Tradunt hebres hanc urbem pͥmo¬
n dictam balam: et post salysam. et in ysa¬
ia uitulam consternancem. quia t̃cio
terre motu absorta sit: post subuersio¬
diu gͦ loth fuit fuit in ea: pepercit ei dñs.
S ut dicit ieronimus loth timens consu
etum terremotum. egressus mansit in
monde. Egresso itaq loth de sodonis.
pluit dñs suꝑ ciuuitates illas sulphurẽ
et ignem. Pluit dñs a se ipso. Ens in t̾ra
pluit autem hec: ut terra in ȩternum
aresceret. sine spe germinandi. Et ita
grauius puniuit isto ᷤ qͣm primos pecca¬
tores diluuio. Licet enĩ mensuram exce delii

Expanded text:
monte salvum te fac . Qui ex perturbatiomonte salvum te fac . Qui ex perturbatione, nondum plene credens Domino, ait: Non possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, et moriar. Forte sehorrebat. Sed est haec civitas parva ad quam fugere sufficio, ut salver in ea: Et ait Dominus. Non subvertam urbem, pro qua locutus es. et ideo, quia dixit parva, vocatum est nomen urbis Segor, id est parva. Tradunt enim Hebraei hanc urbem primo dictam Balam, et post Salisam, et in Isaia Vitulam consternatam , quia tetro terraemotu absorpta sit, post subversiodiu ergo fuit Lot in ea, pepercit ei Dominus. Sed ut dicit Hieronymus, Lot, timens consuetum ejus terraemotum, egressus mansit in monte. Egresso itaque Lot de Sodomis, pluit Dominus super civitates illas sulphur et ignem. Pluit Dominus a seipso ens in terra, Pluit autem haec, ut terra in aeternum aresceret, sine spe iterum germinandi, et ita gravius punivit istos, quam primos peccatores diluvio. Licet enim illi mensuram excederent
Abbreviated transcription (Latin):
umbra culminis mei. Mos enĩ erat¬
fidelium ab omni iniuria hospites su¬
os defensare. Qd̃ autẽ dixit. ꝑ turba¬
tio animi fuit. non consilium. Consi¬
lium sane est: ut faciat quis leuius
ne commictat ipse grauius. Nullo aũ
Et uim faciebant loch uehementissi
me. Ec ecce ang el introduxert̃
loth. et clauserunt ostium. Illosu̾
percusserunt cecitate. ñ priuatione
usus. S aurisia. quam latine dicere
qua ꝑcussi sunt qui querebant helyse¬
do querimus: quod in manu tenemus.
educ̃ de urbe hac. delebimus enĩ locũ
istum. Et egressus ad generos suos loch.¬
ait eis. Surgite et egredimini. qͥ a
delebit dñs ciuita tem istam. Non ẽ.
cat futuros generos. Unde hebraica ue¬
ritas ait. E gressus est lochad sponsos. Qͥ
noluerunt egredi. Consuetudinẽ hanc
ane dissimulante loth sodomorum.¬
exire: apprebensum eum cũ urore
et filiab. statuerunt angeli extra ciui¬
tadem dicentes. Ne respicias retro. s in

Expanded text:
umbra culminis mei. Mos enim umbra culminis mei. Mos enim fidelium erat ab omni injuria hospites suos defendere. Quod autem dixit, perturbatio animi fuit, non consilium. Consilium sane est ut faciat quis levius, ne ipse committat gravius. Nullo auteet vim faciebant vehementissime Lot. Et ecce angeli introduxerunt Lot, et clauserunt ostium. Illos vero percusserunt caecitate, non privatione visus, sed acrisia, quam Latine audient qua percussi sunt, qui quaerebant Elisedoque quaerimus, quod in manu tenemus. tuos de urbe hac. Delebimus enim locum istum. Et ingressus Lot ad generos suos ait: Surgite, et egredimini, quia delebit Dominus civitatem istam. Non est cat, futuros generos. Unde Hebraica veritas habet: Egressus est Lot ad sponsos: qui noluerunt egredi, consuetudinem hanc ane dissimulante Lot exire, apprehensum eum, cum uxore sua, et filiabus statuerunt angeli extra civitatem dicentes: Ne respicias retro; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
popter eos: Tunc abraham quasi pau¬
latim descendens ait. Si fuerunt qͣd̾¬
guita quinq: Iterum si fuerint.xl.
Quid si triginta: Quid si uiginti᷑ ad
si decem: Et ait dñs. Non delebo eos ꝓpt̃
decem. Abiit dñs .i. non apparuit pꝰ¬
quam cessauit loqui ei. Ille uero scilicet¬
abraham. reuersus est in locum suum.
Ueneruntq illi duo angeli qui fue¬
rant cum dño. uel alii scãm quosdã
sodomam uesꝑe sedente loth inforibꝰ
ciuitatis. et expectante aduentum ali¬
cuius hospitis. Qui occurrens eis: ad¬
orauit. petens ut declinarent in domũ
suam. Qui renitentes: compulit op¬
pido. Ingressisq illis. fecit conuiuium
coxit azima et comederunt: ẽ unc
uiri ciuitatis a puero usq ad senem:
uallauerunt domum loth. et dixer̃
ei. Educ uiros illos huc: ut cognosca¬
mus eos. Qͥ ait. Habeo duas filias. qͤ
nondum cognouerunt uirum. Abu¬
timini eis. ut libet: tantum his nichi
mali faciatis. quia ingressi sunt sub

Expanded text:
propter eos. Tunc Abraham quasi paupropter eos. Tunc Abraham quasi paulatim descendens ait: Si fuerint quadraginta quinque: Item, si quadraginta. Quid, si triginta? Quid, si viginti? Quid si decem? Et ait Dominus: Non delebo eos propter decem. Abiit Dominus, id est non apparuit, postquam cessavit loqui ei, et ille reversus est in locum suum. Veneruntque illi duo angeli, qui fuerant cum Domino, vel alii secundum quosdam, Sodomam vespere, sedente Lot in foribus civitatis, expectante alicujus hospitis adventum. Qui occurrens eis, adoravit, petens, ut diverterent in domum suam. Quos renitentes compulit oppido. Ingressisque illis fecit convivium, coxit azyma, et comederunt. Tunc viri civitatis, a puero usque ad senem, vallaverunt domum, et dixerunt Lot: Educ viros illos huc, ut cognoscamus eos. Qui ait: Habeo duas filias, quae nondum cognoverunt virum, abutimini eis, ut libet; tantum his nihil mali faciatis, qui ingressi sunt sub
Abbreviated transcription (Latin):
surrexissent: direxerunt oculo
contra sodomam. Et abraham gradi¬
ebatur simul cum eis.  dixit dñs.
Non potero celare abrahe. que gestu¬
rus sum. Et ait ad eum. Ciamor so
cum clamore. est culꝑa cum liber¬
tate : cum scllicet quis palam. et ad
libitum peccat. Peccatum eoꝵ fuit
suꝑbia uide. et habundantia panis
propter quam: usq ad ignomimabilẽ
li bidinem proruperunt. Et aodidit.
Descendam et uidebo utrum clamo¬
rem qui uenit ad me: oꝑe comple¬
uerint. Qui omnia nouit. hoc in
exemplum nob̾ reliquit. Quasi
diceret. Mala hominum non ante
credatis quam probetis. Inde est qđ iu¬
dex sibi soli crimen notum puiure ñ
potest. Unde et dictum est. Nemo te
condampnauit mulier. nec ego te cõ¬
dampnabo. Abraham uͦ memor loth
fratris sui appropinquans ad dnm̃
ait. Num quid ꝑ des iustum cũ impio ͦ.
Non est hoc tuum : qui iudicas omnẽ
terram. Si fuerint ibi quinquaginta
rusti nonne parces populo propter
eos: E̾e ait dñs. Dimietam omni po

Expanded text:
tres viri direxerunt oculos contra Sodomam, et Abraham gradiebatur simul, et dixit Dominus: Non potero celare Abrahae, quae gesturus sum . Et ait ad illum: Clamor Socum clamore est culpa cum libertate, cum scilicet quis palam, et ad libitum suum peccat. Peccatum illorum fuit superbia vitae, et abundantia panis , propter quam usque ad ignominiosam libidinem proruperunt. Et addidit: Descendam, et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint. Qui omnia novit, hoc in exemplum nobis reliquit, quasi dicat: Mala hominum non ante credite, quam probetis. Inde est quod judex sibi soli crimen notum punire non potest. Unde, et dictum est: Nemo te condemnavit, nec ego te condemnabo . Abraham vero memor Lot filii fratris sui, appropinquans ad Dominum ait: Nunquid perdes justum cum impio? Non est hoc tuum, qui judicas omnem terram. Si fuerint quinquaginta justi ibi, nonne parces populo propter eos? Et ait Dominus: Dimittam omni populo
Abbreviated transcription (Latin):
quib exenia parauit. post angelos
deiẽẽ cõ probauit. De cybo quem sũp¬
serunt potest dici: quod in mastican¬
do exinanitus sit: sicut aqua calore
ignis Abraham stabat uixta illos. Sa¬
ra uͦ: erat post ostium tabernaculi.
Et dixit angelus. Reuertens ueniã
ad te tempore isto .i. eode die reuolu¬
do anno. et habebit sara filium. Qͦ
audito: risit sara. Erant enĩ ambo
senes. et desierant sare fieri mulie¬
nis e̾e̾t : non erat impossibile. ex sene
et iuuene prolem fieri. s ambõ erãt
prouecte ȩtatis. Adhuc etiam steril
erat. Risit gͦ quia dubitauit dicẽs
Postꝙͣ senui. et dñs tneus uetulus. ẽ.
uoluptati oꝑam dabo : Dixitq dñs ad
abraham. Quare risit sara : Nlũqͥd¬
deo quicquam est difficile:Negauit
sara se risisse ꝑterrita. Ecce qua in¬
tentione quisq riserat. diiuidicare
potest: qui omnia nouit.

Expanded text:
quibus haec xenia paravit, post angelos quibus haec xenia paravit, post angelos Dei esse comprobavit. De cibo quem sumpserunt, potest dici quod in masticando exinanitus sit, sicut aqua calore ignis. Abraham stabat juxta eos. Sara vero erat post ostium tabernaculi. Et dixit angelus: Revertens veniam ad te tempore isto, id est, eodem die revoluto anno, et habebit Sara filium. Quo audito risit Sara. Erant enim ambo senes, et desierat Sarae fieri mulienis esset, non esset impossibile ex sene et juvene prolem fieri. Sed ambo erant provectae aetatis. Ad haec, etiam, ipsa sterilis erat. Risit ergo, quia dubitavit, dicens: Postquam consenui, et dominus meus vetulus est, voluptati operam dabo. Dixitque Dominus ad Abraham: Quare risit Sara, nunquid quidquam Deo est difficile? Negavit Sara se risisse perterrita. Ecce qua intentione quisque riserit, dijudicare potuit, qui corda novit.
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dñi: circuncidit se abraham. et
hẏsmaelem ec omnem familiã suam.
sexus masculini. Abraham tunc erat
nonaginta nouem annoꝵ. et hysmael
dredecim.
conuallem manbre. Cumq ele¬
uasset oculos. uidit tres uiros. et oc¬
currens. unum ex eis adorauit. Dicit
iosephus tres angelos in spetie huma¬
na missos. ut unus nunciaret abrahe
uerbum dei de filio suo. Duo. subu̾tera
sodomam. Cusebius uͦ ait. Primo omũ¬
um propħarum abrahe. uerbum des
cum in figura apparuisset humana.
uocationem gentium pollicetur. et sic
apparuit ei filius quem & adorauit.
S quia numꝙͣ legitur patrem appa¬
ruisse in subiecta creatura: đr quod
duo angeli apparuerunt. in designa¬
tione duoꝵ preconum. moysi et helye
tum. alder preͣmet scd̾m: quos et ro¬
gauit abraham ut diuerterent ad eũ.
et paululum comedendo confortaren¬
Tulit butẏrum. et lac. et uitulum
assatum : posuitq coram eis. Ueri si¬
mile est. quod prius homines credidie:

Expanded text:
sermo Domini, circumcidit se Abraham, et sermo Domini, circumcidit se Abraham, et Ismaelem, et omnem suam familiam sexus masculini. Abraham tunc erat nonaginta et novem annorum, et Ismael tredecim. convalle Mambre. Cumque elevasset oculos, vidit tres viros, et occurrens illis, unum ex eis adoravit . Dicit Josephus tres angelos in specie humana missos, ut unus nuntiaret Abrahae verbum Dei de filio suo, et duo subverterent Sodomam. Eusebius vero ait: Primo omnium prophetarum Abrahae Verbum Dei, cum in figura apparuisset humana, vocationem gentium pollicetur. Et sic apparuit ei Filius, quem et adoravit. Sed quia nusquam legitur Pater apparuisse in subjecta creatura dicitur quod duo angeli apparuerunt in designatione duorum praeconum Moysi, et Eliae, tum, alter praeveniet secundum. Quos, et rogavit Abraham, ut diverterent ad eum, et paulum comedendo confortarentulitque butyrum, et lac, et vitulum assatum, et posuit coram eis. Verisimile est quod prius homines credidit,