comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in stercore suo: Ium̃ta quippe
in stertore suo cõputreseere .ẽ
carnales hommes in fetore
lururie itã finire: Myrram
gͦ deo offerimus: quando hoc
mortale corpus a luxuriȩ pu¬
tredine ꝑ condimentũ conti¬
nob̾ aliquid magi inmunt:
qđ in regionẽ suã ꝑ aliã uia
reuertuntur: In eo̾ nanq qdđ
admoniti faciunt: nob ꝓfecto
isimiant quid faciamus. Re¬
gio quippe nr̃a. paradysus est:
ad quã iħu cognito redire per
uiã qua uenimus ꝓhibemur:
regione eteni nr̃a suꝑbiendo ⁊
in obediendo. uisibilia sequen¬
qͥo. cybũ uetitũ gustando. dis¬
cessimus: sed ad eam necesse ẽ.
ut flendo. obediendo. uisibilia
contempnendo. atq appetitũ
carnis refrenando. redeamus:
alia gͦ uiã. ad regionẽ nr̃am re¬
gredimur: qm̃ qui a paradysi
gaudiis ꝑ delectamenta disces¬
simus: ad hȩc ꝑ lam̃ta reuoca¬
mur. Unãe necesse ẽ. fr̃s kini¬
ut semꝑ pauidi. semꝑq suspec¬
ti ponamus ante oculos cordis
hinc culpas oꝑis: illinc iudici¬

Expanded text:
tercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, frut semper pavidi semperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judici
Abbreviated transcription (Latin):
ui reputet᷑ et illis ad iusticiã:
et sit pater circu̾cisionis. nͥ
his cantũ qͥ ex circũ cisione fi
sed et his qui sec tantur ueti¬
qia fidei. quȩ ẽ in p̃putio patris

Expanded text:
 reputetur et illis ad justitiam, et sit pater circumcisionis, non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris
Abbreviated transcription (Latin):
facinus pocupare conaris:
ors xp̃i: ñ ẽ temporis tui An¬
te condendũ. ẽ. euangelium:
ante p̃dicandũ ẽ dĩ regnum:
ante sanitates donandȩ: ante
sunt facienda miracula: Cur
qđ aliem futuruĩ ẽ oꝑis. tui ẽẽ
iuis criminis & ñ habit᷑us esfe¬
ctũ sceleris. in solũ te reatũ
p̾cipitas uoluntatis. Nichil
hac molitione ꝓficis: nichil
ꝑagis. Qui uoluntate natus
ẽ: arbitrii sui potestate mo¬
rietut :¬
onsumant magi desideriũ
Adorant in carne uerbũ: in in¬
fantia sapientiã: in infirmi¬
tate uirtutẽ: et in hominis
ueritate. dñm maiestatis:
Utq sacramentũ fidĩ suȩ intel¬
ligentiȩq manifestent: quod
cordibus credunt. muneribꝰ
ꝓtestantur: Thus dõ. mirrã
homini. aurũ offerunt regi.
turam in uuitate uenerantes.
quia qđ erat in fubstantiis

Expanded text:
facinus praeoccupare conaris? facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, turam in unitate venerantes: quia quod erat in substa
Abbreviated transcription (Latin):
Dedit gͦ aspicientib intellec̾tũ:
Sequunt᷑ tres uiri. suꝑni luminis
ductũ: et p̃uii fulgoris inditiũ.
intenta contemplatione comi¬
tantes: ad agnitionẽ ueritatis.
gr̃e splendore ducunt᷑. Qui hu¬
mano sensu. significatũ sibi re¬
gis ortũ estimauerunt in ciui¬
tate regia eẽ. querendĩ: s. qui
serui susceꝑat formã. et ñ iudica¬
re uenerat s iudicari: bethleem
p̃elegit natiuitati: iherosolimã
passioni: Herodes uͦ audiens
iudeor principẽ natum:
succes sorẽ supicatꝰ expauit:
et molitus necẽ salutis aucto¬
ri. falsũ spopondit obsequiũ.
Quã felix foret. si magorũ imita¬
retur fidẽ: & conuerteret ad
religionẽ. qđ disponebat ad
fraudẽ O ceca stulte emulatio¬
nis impietas: que ꝑturbandũ
putas diuinũ tuo furore con¬
siliũ. Dñs mundi temporale
n querit regnũ: qui p̾stat et̾nũ:
uid incõmutabilẽ dispositarũ
rerũ ordinẽ uertere : et alioꝵ

Expanded text:
Dedit ergo aspicientibus intellectDedit ergo aspicientibus intellectSequuntur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ebebrato ꝓximo die quo
intemerata uirginitas huma¬
ni generis edidit saluatorem:
epiphanie nob̾ dilectissimi ue¬
neranda festiuitas dat ꝑseue¬
rantiã gaudioꝵ: ut inter cog¬
natarũ sollempnitatũ uitina
sacram̃ta. ęxultat ionis uigor &
feruor fidĩ ñ tepescat. Ad omi¬
um enĩ hominũ spectat salu¬
tem. qđ infantia mediatoris
dĩ et hominũ iã uniuerso de¬
clarabat᷑ mundo: cũ adhuc ex¬
iguo detinereturoppidu¬
lo. Quãuis enĩ nrłiticam
gentem. et ipsius gentis unã
familia delegisset. de qua nat᷑a
uniuerse humanitatis assume¬
ret: noluit tam̃ intra mat̾ne
habitationis angustias ortus
sui latere pͥmordia: ẜ mox ab
omibͦ agnosci. qui dignatus
ẽ om̃ib nasci: Tribꝰ gͥ magis
in regione orientis stella noue
claritatis apparuit: que illu¬
strior cet̾is pulebrior q sideribꝰ.
facile in se intuentiũ oculos
ammosq conuerteret: ut con¬
festim aduerteretur ñ ẽẽ. ocio¬
sũ qđ tam insolitũ uidebatur.

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
xistimas autẽ hoc o homo qͥ
iudicas eos qui talia agunt &
facis ea: qm tu effugies iudici¬
um dĩ : An diuitias bonitatis
eius. et patientie. et longani¬
mitatis contempnis: Ignoras.
qm̃ benignitas dĩ ad peniten¬
tiam te adducit: Scđm duri¬

Expanded text:
xistimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis? ignoras, quoniam benignitas dei ad paenitentiam te adducit? s
Abbreviated transcription (Latin):
cameloꝵ oꝑiet te: dromedarii
madian et est̃a Om̃s de saba
uenient. aurũ et thus deferen¬
tes: et laudẽ dno annuntian¬
tes: Omne pecus cedar congre¬
gabit᷑ tͥ: arietes nabaioth mi¬
nistrabunt tͥ: Offerent᷑ super
placabili altari meo: et domũ
maiestatis meȩ glorificabo:
ui st̃ isti qͥ ut nubes uolant:
et quasi colũbe ad fenestras suas:¬

Expanded text:
dromedarii Madian et Epha; Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes. Omne pecus Cedar congregabitur tibi, arietes Nabajoth ministrabunt tibi, Offerentur super placabili altari meo, et domum majestatis meae glorificabo. Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas
Abbreviated transcription (Latin):
sicͦ enĩ decet nos implere omnẽ
iusticiã. Sine mͦ in quit dñs
hoc ẽ uera sunt quidẽ. nec re¬
nuo ista que memoras: sed
ministeriũ ueni seruitutis
implere: ut eos quos peccatũ
subdidit seruituti. ad meam
reuoce libertatẽ.
on mireris ioħis: si tiuis me ma¬
nibus inclino: Qui enĩ conten¬
tus sum nasci: contentus cir¬
cumeidi : pannis etiã contentꝰ
inuolui: quomͦ ñ iordanem
hune contentus ingrediar.
Noli putare. nuuriosũ michi
indignũq uideri hoc baptis¬
ma : aliȩ me manent in iurie:
aliȩ sunt contumeliȩ. quas pro
humana ꝑpeti sa ute disposui
ost hȩc beatus ioħs suscepit de¬
uotus: quẽ timidus ꝓhibebat:
Nec ignorabat ꝓphetarũ ille p̾ci¬
puus.a se dñm baptiz ancium.
sed ministeriũ suũ noluit sine
confessione complere: Itaq et
re fidei manifestũ ẽ: ut p̃senti¬
a sc̃i sp̃c. et auctoritas paternę
uocis. apud om̃e hominum
genus. et testimoniũ ioħis et

Expanded text:
sic enim decet nos implere omnem sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et re fidei manifestum est, et praesentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum genus, et testimonium Joannis, et
Abbreviated transcription (Latin):
naret Quẽ uidens ioħs uenien¬
tem ad baptismũ siuĩ: ac dĩn¬
cę ineo głȩ insignia recogno¬
scens: dixit ei Ego a te debeo
baptizari : hoc ẽ t̾renus a ce¬
lesti: mortalis ab ȩterno: fra¬
gilis a potente: et tu uenis ad
me. ad p̃cursorẽ iudex: ad
creaturam creator: rex ad mi¬
nistrũ: et humiliabis te mͥ ex¬
iguo. eũ tua ñ sũ dignus cal¬
ciamenta portare: Tu inter
peccatores ad baptismũ uenis
in cuiꝰ ore dolus inuentus nẽ.
et ꝑ quẽ totius mundi peccata
tollunt᷑ : ac tantũ te tius subicis
creaturis. ut puteris obliuisci
dim meũ recognosco Humanũ in te
ego aspicio: s celeste intelligo
carnis assuptę a fide ueritatis
abducit. Tu es dñe.tu es ipse
qui me ad ista misisti. Quomͦ
autẽ nunc ego te astantẽ pre¬
sentẽq ignorare possũ: quem
dudũ adhuc in utero uirgina¬
li. et intra materna uiscera
constitutũ. necdũ ipse natus
agnoui: Cui iłis ait Sine mͦ:

Expanded text:
naret. Quem videns Joannes veniennaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps dñs. unigenitus dĩ uiuii
inseparabilis semꝑ ꝑmanens
apud patrẽ. ita ꝓ nob̾ ꝑfectũ
susciꝑe dignatus ẽ hominem:
ita qđ ds̃ erat exinaniuit
in semet ipso: ut ꝑ omĩa lega¬
liũ sanc̃tionũ sacram̃ta tran¬
siret. Nã ut pͥmũ beatę ma¬
tris sc̃o ꝑcessit ab ut̃o: circũ¬
cibnis signaculo dedicat᷑. siue it
indubitatã carnis suę osten¬
deret ueritatẽ: siue ne eum¬
uelut aliengenã alunna
cireũcisionis plebs iudaica
declinaret: Dein quia tradite
ꝑ moysen legis p̃teriłi p̾cepta
ñ poterant: offertur ꝓ eo pur
popłos. et p̃dicatione corri¬
geret. et penitentię baptismo
consecraret : ipse ad eũ iłis in¬
ter ꝓmiscuas uilesq turbas
uelut unus e popło ꝓꝑauit:
et tanta se se benignissimꝰ dig¬
natione subiecit. ut illud sa¬
cratissimũ caput. tremendũ
potestatibus. angelis ueneran¬
dum. adsuscipiendii baptis¬
mii seruuli sui manibꝰ meli¬

Expanded text:
omnipotens Dominus, Unigenitus Dei vivi omnipotens Dominus, Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgpopulos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus incli
Abbreviated transcription (Latin):
ei. cȩli. Estimo. ut in cȩlestibꝰ
esset miraculũ de his que gere¬
bant᷑ in terris: sic̃ ait scriptura
in quẽ concupiscunt angeli
ꝓspicere Quomͦ enĩ poterant
ñ mirari uirtutes celorĩ & dña¬
tiones. cherubin et seraphin.
cũ uiderent dñm sabaoth in
flumine baptizari: Ut autẽ
ioħis attestatio etiã celesti testi
lumbã descendentẽ et manen¬
tem suꝑ iħm: Audit et patrẽ
dicentem Hic ẽ. filius meus
dilectus: in quo bene cõpla¬
cui Aduertite dilectissimi
sit gr̃a: quã subtili sacramento
trin̾itas se homini hodie reue¬
lauit: Pater enĩ auditur in uo¬
ce: filius manifestat᷑ in homi
nẽ ad mom̃tu creatura scĩfi¬
cat: uiuificat. et illustrat:
Aquas enĩ consecrat: dũ bapti¬
atur: Terra scĩficat: dũ sepe¬
lit᷑. Mortuos suscitat: dĩi re¬
surgit. Celestia glorificat. dũ
ascendit ad celii. et sedet ad
dexterã patris.
edemptionis nr̃e auctor et̾nus.

Expanded text:
ei coeli: aestimo ut in coelestibus ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimlumbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in hominem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris.edemptionis nostrae auctor aeternus,
Abbreviated transcription (Latin):
ulterius. a conseruo uiro bap¬
trari uelle: p̃sens ẽ dñs om¬
niũ nr̃m. qui baptiat ad in¬
tam: Illũ seqͥmini: illi credite :
ab illo lauacrĩ salutis cota inte
supplices postulate: a quo et
ego ipse baptista ũr. cupio bap¬
tizari: Non renuit quidẽ iħe
testimoniũ uocis huiꝰ. sed qui
ꝑ ordinẽ uellet uniuersa cõple¬
re: nichilominius baptrari se
expetit ab ioħe: Tunc baptista
deuotus. baptizandi sui poten¬
tia tremefactus: ait: Ego a te
debeo baptizari: et tu uenis ad
creator. egd seruus. tu dñs: ego
figura. tũ ueritas At iħe ait.
ine modo: sic enĩ decet nos im¬
plere omnẽ iusticiã. Id ẽ quid
nunc ista cõmemoras: ꝓ positũ
suscepte humilitatis. implen¬
dũ ẽ. Tunc ille qͥ p̾sumere for¬
midabat : uelociter paruit p̃
Baptitatur. ñ ut purificetur
aquis: s ut aquas ipse sc̃ificet.
B aptratur nouus homo: ut
noui baptismatis constituat
sacram̃tũ Aꝑti sunt inquit

Expanded text:
ulterius a conservo vestro bapulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit prabaptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
portet kim ut aliqua
nunc de ipso baptismate
litatẽ saluatoris nriret mysti¬
cabai in deserto ioħs baptis¬
mum penitentie. populo
peccatori: ñ quo crimina com¬
missa deleret: s. qͦ emendaret
errantes: Nam remissio pec¬
catorũ: xp̃i gr̃e seruabatur.
Confluebat gͦ ad iordanẽ desi¬
derio lauacri. diuersorũ co¬
piosissima multitudo: quorii
essent. tam scelerati actus iui¬
ia cam ꝑdita: ut eos uenera¬
bilis baptista uiꝑeo semini
cõpararet. Inter huicemodi
homines. ille uirtutũ celestiũ
diis: ille qͥ respicit terrã et facit
tur humilis et quietus ad seruu¬
li sui baptismii ꝓꝑare.
bus inclinauit: qui se ab inimi¬
cis siuis passus ẽ crucifigi: Tuo
ꝑꝑante ad fluuiũ: talẽ ioħs cir¬
cũstantibꝰ turbis erupit in uo¬
cem: Ecce agnus dĩ: ecce qui
tollit peccata mundi:. Hoc est
dicere: Cessate iã. cessate a bap¬
tismo meo. quo penitentia su¬
scipit᷑: ecce baptista ꝑ quẽ eri¬
mina dimittunt᷑: Desinite

Expanded text:
rissimi, ut aliqua nunc de ipso baptismate litatem Salvatoris nostri et mystericabat in deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium Dominus, ille qui respitur humilis et quietus ad servuli sui baptismum properabus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus est crucifigi? Quo properante ad fluvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in cem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis. fidelis ẽ. partus. qͥbꝰ
xp̃c et in cunabulis ds̃ est̾:
deuocionis ac fidei nr̃ȩ mu¬
nera deferentes. herodis ꝑfi¬
diam declinemus: et sc̃ĩficato
semꝑ dñi honoremus aduen¬
tum: ut sic̃ de eiꝰ illuminati¬
one gaudemus: ita de nr̃a re¬
tributione letemur: dño ad¬

Expanded text:
Virginis fidelis est partus, quibus Virginis fidelis est partus, quibus Christus et in cunabulis Deus est, devotionis ac fidei nostrae munera deferentes, Herodis perfidiam declinemus et sanctificato semper Domini honoremus adventum: ut sicut de ejus illuminatione gaudemus, ita de nostra retributione laetemur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur occisorũ: ut occidentiᷤᷤ
innotescat acerbitas: O ira
ꝑuersa: inconsultaq seiuentis
indignatio: Chaldeis irascit᷑:
innocentes int̾ficit Q dũ in
mortẽ ĩmaculati fertur in¬
fantis : lactentiũ ꝑͥmit tur¬
bas: quatinus iniquissimũ
regẽ qui indebitũ querebat
sanguinẽ ꝓstratȩ multitudi¬
nis. multiplex reatus inuol¬
ueret. Nec aduertere pot̾at
furentis insania: qđ ille qui
fare ueniebat. cogi in mor¬
tem ñ posset inuiꝰtus. ui
meret. aut paruuloꝵ nece. lȩti¬
ssimũ xp̃i contristaret ingres¬
sum: Sed nulla sit apud fide¬
les innocentũ de morte tristi¬
cia : quia xp̃c iustissimus re¬
tributor. ꝓpt̾ se passos suȩ fe¬
cit participes passionis: atq
eos quibꝰ libenter uitã para¬
bat eternã. patient̾ ꝑmisit
occidi. Proinde nos dilectissi¬
mi uenientes ex gentibꝰ quibꝰ
in stella diuea salutare lum̃
radiauit e cęlo: apud quos

Expanded text:
scribitur occisorum, ut occidentis scribitur occisorum, ut occidentis innotescat acerbitas. O ira perversa inconsultaque saevientis indignatio! Chaldaeis irascitur, innocentes interficit; et dum in mortem immaculati fertur infantis, 82 lactentium perimit turbas: quatenus iniquissimum regem, qui indebitum quaerebat sanguinem, prostratae multitudinis multiplex reatus involveret; nec advertere poterat furentis insania quod ille qui care veniebat cogi in mortem non possit invitus. Et meret, aut parvulorum nece, laetissimum Christi contristaret ingressum. Sed nulla sit apud fideles innocentium de morte tristitia: quia Christus justissimus retributor, propter se passos suae fecit participes passionis, atque eos quibus libenter vitam parabat aeternam, patienter permisit occidi. Proinde nos, dilectissimi, venientes ex gentibus, quibus in stella dominica salutare lumen radiavit e coelo, apud quos
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ꝑambularent magi stella
sic̃ lectũ ẽ quã uiderant in ori¬
ente antecedebat eos.: donec ue¬
nit et stetit supra. ubi erat pu
er. Uenit inquit. et stetit supra¬
ubi erat puer: Nunquid ñ
dicere et clamare uidebatur.
hic ẽ. puer quẽ natũ testabar
e cęlo: Hic ẽ rex ille magnus
qui uenit cȩlesti imꝑio regni
sociare terrarũ: Uere stella
hȩc diñce natiuitatis mini¬
stra fuit: quȩ tanto chaldeis¬
est obsequuta famulatu. ut
minquirendo xp̃m ñ solũ eos
moneret e cęlo: sed et ducatũ
illis p̃beret in terris: Adora¬
to itaq dño magi oblatisq
muneribus: p̃cereuntes hero¬
dẽ. ꝑ aliã uiã reuersi sunt in
regionẽ suã: Neq uͦ poterant
ꝑherodem. idest itinere mor¬
tis redire: qui in patriã suã
adorato dĩ filio celestis uite
munera reportabant.
lusus herodes et contemptꝰ
a magis. ut ait euangelista.
cidit om̃s pueros qͥ erant in
bethleem. abimatu et infra.¬

Expanded text:
Et cum perambularent magi, Stella, Et cum perambularent magi, Stella, sicut lectum est, quam viderant in Oriente antecedebat eos, donec venit, et stetit supra uber. Venit, inquit, et stetit ubi erat puer. Nunquid non dicere et clamare videbatur: Hic, hic puer quem natum testabar a coelo. Hic est rex ille magnus qui venit coelesti imperio regnum sociare terrenum. Vere stella haec Dominicae nativitatis ministra est, quae tanto est Chaldaeos obsecuta famulatu, ut in inquirendo Christo non solum eos moneret e cillis praeberet in terris. Adorato itaque Domino magi oblatisque muneribus, praetereuntes Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Neque vero poterant per Herodem, id est itinere mortis redire, qui in patriam suam, adorato Dei Filio, coelestis vitae munera reportabant. Elusus ergo Herodes, et contemptus a magis ut ait evangelista cidit omnes pueros, qui erant in Bethlehem, a bimatu, in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i erat. quȩ specialit̾ eiꝰ nun¬
tiabat aduentũ E cet̾ȩ quidẽ
facte sunt stelle. ut mundi is¬
tius tempora cursusq distin¬
guerent: hec uͦ ꝓdire iussa ẽ
ut ipsũ mundiꝰ dnm̃. et reg¬
ni cȩlestis adesse tẽpus osten¬
deret Aiunt itaq magi. Uidi¬
mus stellã eiꝰ: et uenimus add¬
orare eũ: Ecce xp̃m qͥ ñ habent
inuenire contẽpnunt: Iudeus
dñm suũ refugit: paganus in¬
quiri. Qđ ꝓximꝰ ñ agnoscit:
alienus m̃telligit: Gentilis sta
lecꝰtũ ẽ. In sua uenit: et suieui
ñ receꝑunt. Uere uidea duris¬
sima. suaq infidelitate cecna
ñ uidebat qđ stella radiabat.
nec audire poterat qdđ angl̃i
conclamabant.
oitur inquirentibꝰ magis ac
dicentibꝰ ubi ẽ. qui natus est
rex iudeoꝵ: turbatus ẽ. her¬
des. et omis iherosolima cũ ille.
Turbatur rex. regno credo me¬
tuens suo: nesci us quia xp̃cñ
ueniebat regnũ eius inuadere
s. saluare: et qđ nulli inferres
moitẽ. qui esset uita cuncto

Expanded text:
i erat, quae specialiter ejus nuntiabat adventum. Et caeterae quidem factae sunt stellae, ut mundi istius tempora cursusque distinguerent; haec vero prodire jussa est ut ipsum mundi Dominum et regni coelestis adesse tempus ostenderet. Aiunt itaque magi: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ecce Christum qui non habent invenire contendunt. Judaeus Deum suum refugit, paganus inquirit: quod proximus non agnoscit, alienus intelligit: gentilis stellectum est: In sua venit, et sui eum non receperunt . Vere Judaea durissima, suaque infidelitate caecata, non videbat quod stella radiabat, nec audire poterat quod angeli conclamabant. Igitur, inquirentibus magis et dicentibus: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Et turbatus est Herodes, et omnis Hierosolyma cum illo. Turbatur rex regno, credo, metuens suo; nescius quia Christus non veniebat regnum ejus invadere, sed salvare; 81 et quod nulli inferret mortem, qui est vita cunctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
quanteq sit gratiȩ. qđ ille su¬
git ubera qui pascit omnia:
et qͥ uniuersis animantibus
uiuendi substantiã p̾stat ecelo
ob salutẽ t̾restriũ t̾reno lacꝰ¬
te nutritur: Nullus gͦ ambi¬
gat. nemo cuncꝰtetur. qđ xp̃c
in terra degens. fulgebat in
çȩlo: quia sic uenit ad terras.
ut ñ relinqueret celos E inde
e. qđ uirginale hunc puerũ
laudant angeli. mirant᷑ pas¬
tores. cęlũ atcestatur: uene¬
rantur et magi: quia mystica
eiꝰ natiuitas sempit̾no gaudio
et t̾rã letificauit et celũ. Hunc
ergo regẽ celestiũ hominũq re¬
ctorem. sub carnis mystĩo ue¬
nientẽ: inuidus tremit hero¬
des: udea infidelis abiurat.
Tremit herodes infantẽ regiȩ
dignitatis: quia bonitatẽ nas¬
suis met iens. iusti iudicis
refugit ęquitatẽ: Et scelerum
suoꝵ obcecata tenebris. sola

Expanded text:
quantaeque sit gloriae, quod ille suquantaeque sit gloriae, quod ille sugit ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantibus vivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem terrestrium terreno 84 lacte nutritur? Nullus ergo ambigat, nemo cunctetur, quod Christus in terra degens fulgebat in coelo, quia sic venit ad terras, ut non relinqueret coelum. Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bonitatem nassuis metuens justi judicis refugit aequitatem; et scelerum suorum obcaecata tenebris, sola
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s atq conueniens: ut con¬
currentes ad festa dñica et
misteria saluatoris nr̃i. de
cuiꝰ natiuitate gauisi sumus eiꝰ
manifestatione letemur: quia
sic̃ nascendo glosus ẽ. dĩ filius.
ita apparendo mirabilis: Mi
gine: nec minus magnificum
qđ ostensus e celo ẽ Mirũ ual¬
de qđ nouũ hominẽ t̾ra susce¬
pit: stupendũ nichilominus.
qđ nouũ hunc hominẽ noua
de çȩlo stella ꝓdiderit Apud
uagiebat: et in chaldea mago¬
rum oculis inter sydera cho¬
ruscabat: Apud iudieos sor¬
debat in pannis : apud genti¬
les fulgebat in gła: E quidẽ
necesse erat ut cęlorũ dñm
testimoniũ cęleste p̃cederet: &
auctorẽ lucis signũ luminis
reuelaret:
agnũ hoc fr̃s tremendũq my¬
steriũ: cũ unus idemq annũ¬
tiat᷑ de patre ds̃. et homo de
matre: unus idemq filiꝰ femi¬
ne. et filius maiestatis: unus
idemq hominũ particeps. et
dnis angelorũ: Quis enĩ uale¬
at estimare quanti sacram̃ti.

Expanded text:
s, atque conveniens, ut concurrentes ad festa dominica et mysteria Salvatoris nostri, de jus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo mirabilis. Mirgine; nec minus magnificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. Apud vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum lucis revelaret. agnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; unus idemque filius feminae, et filius majestatis; unus idemque hominum particeps, et Dominus angelorum. Quis enim valeat aestimare quanti sacramenti,
Abbreviated transcription (Latin):
dormientibꝰ ꝓuenit regnum
cȩloꝵ: sed in mandatis dĩ la¬
borantibꝰ atq uigilantibꝰ: ut si
dona ipsius ñ irrita fecerimꝰ:
ꝑ ea quȩ dedit meream acciꝑe
qđ ꝓmisit Unde cohortamur
dilectionẽ ur̃am: ut abstinentes
uos ab omi oꝑe malo. quȩ ft̃
casta et iusta secł smini. filii
enĩ lucis: abicere debent opa
tenebrarũ: Itaq odiũ declinate:
mendacia ab icite : suꝑbiã hu¬
miliate destruite. auariciam
ꝓicite: largitatẽ diligite Decet
eni ut capiti suo menbra con¬
ueniant: ui ꝓmissarũ beati¬
tudinũ mereamur ẽẽ consor¬

Expanded text:
dormientibus provenit regnum dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consor
Abbreviated transcription (Latin):
statẽ uerbi tacitus eerebat:
et quasi iã diceret. sinite pue
fantes. et de inicus suis par¬
uuloꝵ pͥmordia consecrabat:
ut disceretur. neminẽ homi¬
nũ duumi incapacẽ esse sacra¬
menti: quando etiã illa etas
stre fideiq primitias: et exul¬
tantibꝰ animis. beate spei initia
celebremus: Exinde eni inet̾nã
hereditatẽ cepimꝰ introire: ex¬
inde nob̾ xp̃m loquentia scri¬
ꝓturarũ archana patuerunt.
et ueritas quã irdeoꝵ obcecatio
ñ recepit. omibꝰ nationibꝰ suũ
lum inuexit: Honoretur itaq
a nob̾ sacratissimꝰ dies. in quo
salutis nr̃ȩ auctor apparuit:
et que magi infantẽ uenerati
st̃ in cunabulis : nos omĩpoten¬
tem adoremus incelis. Ac sic̃
illi de thesauris suis mysticas
dño munerũ species obtule¬
runt: ita et nos de cordib nr̃is
que deo st̃ digna ꝓmamꝰ. Quã¬
uis enĩ omniũ bonoꝵ sit ipse
largitor: etia nĩe tam̃ fructũ
querit industrie: Non enim

Expanded text:
statem Verbi tacitus exerebat; statem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvfantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetasstrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ñm pͥncipẽ natũ: et pastoribꝰ
angeli et nob̾ nuntiauere
pastores: Hunc pͥncipẽ natii.
longinquȩ orientaliũ gentiũ
nationes in solito noi siders
spendore didicerunt: et ne de lo¬
co editi regis ambigerent. ur̃a¬
o uidei eruditio ꝓdidit. qđ stel¬
la ñ docuit: Cur uob̾ uiã quã
alus aꝑitis obstritis: Cur in
uĩa infidelitate resedit dubiũ:
nifestii: Locũ natiuitatis de
scripturarũ testimonio demon¬
stratis: p̃sentiã temporis. cęli
et terre attestatione cognosci¬
tis: ettam̃ ubi ad ꝑsequendĩi
animus herodis exarsit. ibi
ad ñ credendũ ur̃ sensus obdu¬
ruit: felicior gͦ ignorantia
infantui. quos ꝑsecutor occi¬
dit: quã ura scientia quos in
sua ꝑturbatione consulit. uos
nolustis regnũ eiꝰ reciꝑe: cuiꝰ
oppidũ potiustis ostendere:
lli potuerunt ꝓ eo mori: quẽ
ndũ poterant confiteri. Ita xp̃c
nẽ ullĩ ei tempꝰ esset absq mi¬
raculo: ante usũ lingue. pote¬

Expanded text:
Hunc principem natum, et pastoribus Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium tatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae pote
Abbreviated transcription (Latin):
qđ indicabat stella de cȩlo:
uȩ utiq pot̾at magos ihero¬
solimis p̃t̾missis. usq ad cu¬
nabula pueri sic̃ postmodũ
fecit. sua significatione ꝑduce¬
re: nͥ ad confutandã iudeorũ
duriciã ꝑtinuisset. ut ñ solũ
ductu syderis. sed etiã ipsoꝵ
ꝓfessione innotesceret natiui¬
tas saluatoris. Ia ergo ad eru¬
ditionẽ gentiũ ꝓpheticus ser¬
mo transibat:: et p̾nutiatũ
antiquis oraculis. xp̃m alie¬
nigenarii corda discebant:
cii rudeor. infidelitas ueritatẽ
ore ꝓferret. et mendatiũ corde
retineret: Noluerunt enĩ ag¬
noscere ocłis quẽ de sacris in¬
dicabant libris: ut quẽ ñ ado¬
rabant minfantie anfirmua¬
t huinilẽ: postea crucifigerent
in uirtutũ sublimitate fulgen
nasceret᷑: ueracit᷑ et memorit
dicitis qđ legistis: In bechleem
Ꝙ tu bethleem t̾ra uida: non es
minima int̾ principes uida:
E x te enĩ exiet princeps: qͥ regit
popłm meũ isrł.¬

Expanded text:
quod indicabat stella de coelo. quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentnasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem t tu, Bethleem Iuda, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps qui regat populum meum lsr
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatũ cęlitus dñatoris or¬
tũ insignior ubiq fama loque¬
retur. Quã ꝓmptiorẽ ad narran¬
dum diligentiorẽq faciebat. et
suꝑnę significationis nouitas:
et cruentissimi ꝑsecutoris in¬
pietas: Time etiam egypto sal¬
uator illatus ẽ. ut gens an¬
tiquis erroribꝰ dedita. iã ad
uicinã salutẽ ꝑ occultã gr̃ãm
mo eiecerat suꝑsticionẽ. iam¬
erito gͥ dilectissimi dies iste
manifestatione dñi consecratꝰ.
specialẽ in toto mundo obti¬
nuit dignitatẽ: que incordibꝰ
nr̃is digno debet spendore
clarescere: ut rerũ gestarũ
ordinẽ ñ solũ credendo. s etiã
intelligendo uenerem᷑: Quantã
enĩ gr̃arũ actionẽ debeamus
dõ ꝓͥ illuminatione gentiũ:
ꝓbat obcecatio uideor. Quid
eni tã cecũ. qͥd tã lucis alienũ.
quã illi sacerdotes et scribe isra¬
helitarũ fuerunt : qͥ ꝑcunctan¬
tibꝰ magis. et herode querente
derunt de ꝓphetico eloquio.

Expanded text:
nuntiatum coelitus Dominatoris ornuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam m ejecerat igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerentederunt de prophetico eloquio, 116
Abbreviated transcription (Latin):
audete in dño dilectissimi.
iterũ dico gaudete: qm hirxui
int̾uallo temporis post sollꝙ¬
nitatẽ natiuitatis xp̃i. festiui¬
tas declarationis eiꝰ illuxit.
et quẽ in illo die uirgo peꝑit.
in hoc mundus agnouit. Uer¬
bũ enĩ caro factũ sic susceptio¬
nis nr̃e temꝑauit exordia: ut
iħc natus. et credentibꝰ manife
stus. et ꝑsequentib ẽẽt. occultꝰ.
ã tunc gͦ cęli enarrauerunt
głam dĩ et in omnẽ terrã sonꝰ
ueritatis ęxiuit: quando et
pastoribꝰ exercitus angłorum
saluatoris editi annuntiator
apparuit. et magos ad eũ ad oran¬
dũ p̃uia stella ꝑduxit: ut a soł
rtu usq ad occasũ ueri tegis
generatio choruscaret: cũ rerũ
fidẽ et regna orientis ꝑ magos
discerent. et romanũ imꝑiũ
ñ lateret. Na seuitia herocus
uolens pͥmordia suspecti sibi
regis extinguere. huic dispen¬
sationi nesciens seruiebat: ut
dii atroci intentus facinori.
ignotũ sibi puerũ indiscreta
infantiũ cede ꝑsequitur: an¬

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibtibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, an
Abbreviated transcription (Latin):
lii lectio recitata: neq opus est
potius admonendo loquamur
escribit nanq infantiã pueriti¬
amq nr̃i redemptoris. qua nr̃e
particeps humanitatis fieri¬
dignatus ẽ: cõmemorat ȩt̃nita¬
cem diuinȩ maiestatis. in qua
patri mansit ac manet semꝑ
equalis: ut uidelicet incarnatio¬
nis eiꝰ humilitate ad memoriã
reuocata. et ipsi contra omniũ
uulnera peccator. medicamentũ
uerȩ humilitatis curemus exer¬
cere: pio semꝑ animo recolentes.
quantũ nos ꝓ diuino amore.
quantũ ꝓ nr̃a salute oporteat
humiliari. qͥ terra sumꝰ et cinis :
si tantũ sũma illa potestas pro
nob̾ humiliari ñ respuit. ut ad
suscipienda nr̃e fragilitatis in¬
firma descenderet:
ydita. eredita. et confessa diuini¬
tate dñi saluatoris. qua patri &
sp̃ui scõ consubstantialis semꝑ
et coeternꝰ ꝑseuerat: sꝑemꝰ nõs
ꝑ humanitatis eiꝰ sacramenta
quibꝰ imbuti sumꝰ. usq ad con¬
templandã diuinitatis eiꝰdem

Expanded text:
lii lectio recitata, neque opus est ponendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemp
Abbreviated transcription (Latin):
ab adam usq ad moysen. etiã
in eos qͥ ñ peccauerunt in simi¬
litudinẽ preuaricationis adȩ:
qui ẽ forma futuri: Sed ñ sicut
delictũ: ita et donũ: Si enĩ in¬
unius delicto. multi mortui st̃:
multomagis gr̃̾a dĩ et donum.
in gr̃a unius hominis iħu xp̃i
in plures habundauit: E non
sic̃ ꝑ unũ peccatũ: ita et donum
Ham iudiciũ ex uno in condẽpna

Expanded text:
usque ad Moysen: etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, ,, qui est forma futuri. Sed non sicut delictum, ita et donum; si enim unius delicto multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit. Et non sicut per unum peccatum, ita et donum; nam ju
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ lumen tuũ: et maiestas
dñi in te exorta ẽ: Iherłm uero:
manifistũ ẽ. esse fideliũ ciuita¬
tem. Unde nos fr̃s qui portas
celestis iherłm cepimus introi¬
re: illuminati salutaribꝰ sacra¬
mentis in conspectu dĩ nr̃i
nouo gaudio necesse ẽ exulte¬
mus: qͥa noua hodie stella.
natus e femina: sub specie ad¬
orantiũ chaldeoꝵ. fidem gen¬
tium dedicauit: Qui quãuis
diuinitatẽ suã nr̃i corporis
adumbratione uelaret. dĩn
tam esse illĩ celũ ꝓdidit et
terra cognouit.
Dymilis quidẽ xp̃c. s mirabi¬
lis uenit: ut parit̾ in eo &
assupte carnis ueritas. et in¬
effabilis deitatis natura ful¬
geret & quã quã nascentem
illũ. cunabula terrena susce¬
ꝑint: ñ tam̃ esse terrenum.
cȩleste signaculũ testabatur:¬
n cunis nanq iacebat: ẜ radia¬
bat e celo. Uagiebat apud ude¬
os: apud gentiles regnabat: In
bethleem lac̾tabat᷑ a matre: et
bene ab oriente ꝓꝑare dicunt᷑:
qui adoraturi sempit̾nũ ueni¬

Expanded text:
enim lumen tuum et majestas Domini in te orta est. Jerusalem vero manifestum est esse fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella nnatus e femina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. Et quanquam nascentem illum cunabula terrena susceperint, non tamen esse terrenum coeleste signaculum testabaturn cunis namque jacebat, sed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos, et apud gentiles regnabat; in Bethlehem lactabatur a matre, et bene ab Oriente properare dicuntur, qui adoraturi sempiternum veni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legẽ fidei: Arbitramur enim.
hominẽ iustificari ꝑ fidẽ: sine
oꝑibus legis: An iudeoꝵ ds̃ tan¬
tũ. Nonne et gentiũ: Immo
et gentiũ: Quoniamquidẽ unꝰ
ds̃ qui iustificat circu̾cisionẽ
ex fide: et p̃putiũ ꝑ fidẽ: Legẽ

Expanded text:
 Et rursum: Arbitramur enim hominem iustificari per fidem sine operibus legis. An Iudaeorum Deus tantum? nonne et gentium? Immo et gentium. Quoniam quidem unus est Deus qui iustificat circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filius discipulos suos docere
dignatus ẽ. Indute uos uir¬
tute patientie: in qua animas
ur̃as possitis acquirere: qm̃ qͥ
cunctoꝵ ẽ redemptio. ipse ẽ
omniũ fortitudo: Que sur sum
st̃ sapite: ñ que suꝑ terrã: Per
uiã ueritatis et uitȩ constant᷑

Expanded text:
Dei Filius discipulos suos docere Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae consta
Abbreviated transcription (Latin):
sum: Reuersis autẽ magis
in regionẽ suã. et transsato
iħu in egyptũ ex ãmonitione
diuina: exardescit frustrata
in meditationib suis herodis
insania: necari om̃s bethleem
paruulos iubet Et qm̃ que
metuat nescit infantẽ. gene¬
ralẽ scuitiã in supectã sibi ten¬
dit etatẽ: Sed quos rex impiꝰ
eximit mundo: xp̃c inserit
çelo. Q quibꝰ ndũ sanguinis
sui impendit redẽptionẽ: iam
martyrii tribuit dignitatem.
Erigite gͦ dilecꝰtissimi fideles
ammos : et choruscantẽ gr̃am
luminis sempit̾ni. et impen¬
sa humanȩ salutis sacram̃ta
uenerantes. studiũ ur̃ in his
que ꝓ uob̾ gesta sunt subdite:
Diligite castimonie puritatẽ:
quia xp̃c uirginitatis ẽ. filius:
Abstinete uos a carnalibꝰ deside¬
riis que militant aduersus
anunã: quẽ ad modũ nos p̃seis
beatus apłs sius ut legimus
uerbis hortat᷑ Malicia par¬
uuli estote: quia diis głe. mor¬
taliũ se conformauit infantiȩ:
Setamini humilitatẽ: quam

Expanded text:
 Reversis autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam