comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : iniqua anima apud inferos torquebatur. Inmonumento nec
a nec illa. Suꝑuis quando ait: uenit hora & nunc ẽ: obsecro intei¬
dite. Nostis fratres: quia ad panem uentris eum labore ꝑuenitur.
Q uanto magis ad panem mentis: Cum labore statis & auditis. s nos
cum maiore stamus& loquunur. Si laboramus propt̾ uos: uos colla-¬
audient : & qui audierinit uiuent. mortuos enim: ini quos uolebat
intelligi. Et nunquid om̃s iniqui oboediunt euangelio: Aperte dicit
ostolus : sednon omnes oboediunt euangelio. Tamen qui audiunt
uiuent : quia omnes qui obediunt euangelio. transient aduitam a et̾nam
perfidem. Nononĩs tamen obȩdient : & hoc nunic ẽ. At uero infine: om̃s
qui sunt inmonumentis. hoc ẽ. iusti & inusti : audient uo&ẽ eius. & ꝓce-¬
dent. Modo noluit dicere : & uiuent. Omnes enim procedent: sed non
omnesiuuent. In eo quippe quod supra dixit. & qui audierint uiuent:

Expanded text:
fuit, iniqui anima apud inferos torquebatur : in monumento, nec fuit, iniqui anima apud inferos torquebatur : in monumento, nec illa, nec illa. Superius quando ait, Venit hora, et nunc est; obsecro, intendite. Nostis, fratres, quia ad panem ventris cum labore pervenitur; quanto magis ad panem mentis? Cum labore statis, et auditis; sed nos cum majore stamus, et loquimur. Si laboramus propter vos, collaaudient, et qui audierint vivent: mortuos enim iniquos volebat intelligi. Et numquid omnes iniqui obaudiunt Evangelio? Aperte dicit Apostolus, Sed non omnes obaudiunt Evangelio . Tamen qui audiunt, vivent; quia omnes qui obaudiunt Evangelio, transient ad vitam aeternam per fidem: non tamen omnes obaudiunt, et hoc nunc est. At vero in fine, omnes qui sunt in monumentis, hoc est justi et injusti, audient vocem ejus, et procedent. Quomodo noluit dicere, et vivent? Omnes enim procedent, sed non omnes vivent. In eo quippe quod supra dixit, Et qui audierint vivent;
Abbreviated transcription (Latin):
quia dedit ei potestatem & uidicium facere : quia pater non uidicat
quenquam. sedom̃e udicium dedit filio: qui auidicium ꝑ illam for-¬
iam futurum ẽ. quamnon habet pater. Et quale uidicium : noli
mirari hoc : quia uenit hora. non ea quae nunc ẽ: ut resurgant aui-¬
mae. sed quae futura ẽ. ut resurgant corpora. ł xpraessius hoc dicat.
ut calumniam hereticus negator resurrectionis corporis non inueniat.
anquam iam intellectꝰ elucescat: cum suꝑius dictum ẽẽt. uenit hor¬
& addidit & nunc ẽ : modo autẽ uenit hora. & non addidit & nunc ẽ :
tamen omnes ansas. omnes clauiculas calumniatorum: omnes nodos
laqueorum. aꝑta ueritate dirumpat. Nolite mirari hoc : quia uenit
hora. inqua omnes qui inmonum̃tissint. Quid euidentius : Quid
expressius. Corpora sunt inmonuinentis: animȩ non sunt inmonu¬
mentis. nec uistorum nec iniquorum. Iusti anima in sinu abrabae

Expanded text:
quia dedit ei potestatem et judicium facere, quia Pater non judicat quia dedit ei potestatem et judicium facere, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia judicium per illam formam futurum est, quam non habet Pater. Et quale judicium? Nolite mirari hoc; quia venit hora: non ea quae nunc est, ut resurgant animae; sed quae futura est, ut resurgant corpora. 17. Expressius hoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non inveniat: quanquam jam intellectus elucescat. Cum superius dictum esset, Venit hora; addidit, et nunc est: modo autem, Venit hora; non addidit, et nunc est. Tamen omnes ansas, omnes claviculas calumniarum, omnes nodos laqueorum aperta veritate disrumpat. Nolite mirari hoc; quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum, nec iniquorum. Justi anima in sinu Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
t enim formadei. quomodo appareat uistis & iniquis: nam si
iudicium non fiercȩ nisi inter solos uistos : apparce tanquam iꝰtis
formadĩ. Quia uero uidicium futurum ẽ. iustorum & iniquorũ
nec licet iniqui uideant din: beati enim mundo corde. qm ipsi
dm̃ uidebunt: talis apparebit uidex. qualis uidebi possit: o
abeis quos coronaturis. & ab eis quos dampnaturus. ẽ. Forma gͦ
seriuiudebitur occulta erit forma dei : occultus erit inseruofiliꝰ dei.
& apparebit filius hominis: qui a potestatem dedit ei &̧ udicium faccre.
quia filus hominis. ẽ. Et quia solus ipse apparebit informa serui:
pater autem non apparebit. quia non ẽ. indutus forma serui: ideo
superius ait. Pater noniudicat quenquam: sed om̃e udicium dedit
lio. Dene ergo dilatatum ẽ : ut ipse ergo eẽ. expositor : qui ꝓpositi
Superius enun occultum erat: nunciam ut arbitror manifestum. ẽ:

Expanded text:
Etenim forma Dei quomodo appareret justis et iniquis? Nam si Etenim forma Dei quomodo appareret justis et iniquis? Nam si judicium non fieret nisi inter solos justos, appareret tanquam justis forma Dei: quia vero judicium futurum est justorum et iniquorum, nec licet ut iniqui videant Deum; Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; talis apparebit judex, qualis videri possit et ab eis quos coronaturus est, et ab eis quos damnaturus est. Forma ergo servi videbitur, occulta erit forma Dei. Occultus erit in servo Filius Dei, et apparebit filius hominis; quia potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est. Et quia ipse solus apparebit in forma servi, Pater autem non apparebit, quia non est indutus forma servi; ideo superius ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Bene ergo dilatum est, ut ipse esset expositor qui propositor. Superius enim occultum erat; nunc jam, ut arbitror, manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso. Et potestatem dedit ei & uidicium facere : quia filius
hominis ẽ. Quod udicium. & quale uidicium nolite mirai
hoc : quia dixi. dedit ei potestatem & uidicium facere : quia
uenit hora. non addidit & nunc. ẽ. Ergo horam quandam uult
insuuare : in fie seculi. Hora nunc ẽ. ut resurgant mortui:
horaerit infine seculi. ut resurgant mortiu. Sed resurgant nunc
mente : tunc in carne. Resurgant nunc inmente ꝑuerbum dĩ:
filium dei. resurgant nunc uicarne ꝑuerbum dĩ carnem factum.
filium hominis. Neq enim adiudicium uiuorum & mortuorum
pater ipse uenturus ẽ: nec tamen recedit a filio pater. Quomodo
ergo non ipse uenturus ẽ.e quia non ipse uidebitur in uidicio
Uidebunt inquem pupugerunt. Forma illaerit uidex : quae steat
subiudice. Illa uidicabit : quae iudicata ẽ. Iudicata. ẽ. enim
iniq : udicabit iustȩ. Ueniet gͦ forma serui : & ipsa apparebit.

Expanded text:
semetipso. Et potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius semetipso. Et potestatem dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est. Quod judicium, quale judicium? Nolite mirari hoc, quia dixi, Dedit ei potestatem et judicium facere. Quia venit hora. Non addidit, et nunc est: ergo horam quamdam vult insinuare in fine saeculi. Hora nunc est ut resurgant mortui, hora erit in fine saeculi ut resurgant mortui: sed resurgant nunc in mente, tunc in carne; resurgant nunc in mente per Verbum Dei Filium Dei, resurgant tunc in carne per Verbum Dei carnem factum, filium hominis. Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater ipse venturus est: nec tamen recedit a Filio Pater. Quomodo ergo non ipse venturus est? Quia non ipse videbitur in judicio. Videbunt in quem pupugerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit quae judicata est: judicata est enim inique, judicabit juste. Veniet ergo forma servi, et ipsa apparebit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m filium hominis. Dedit ei potestatem. Hanc potestatem non habera
usi acciperet : & ẽẽt. homo sine potestate.S ipse ẽ. filius hominis: qu
ox filius dĩ. haerendo enim adunitatem ꝑsonae. filius hominis filio
autem propter quid habeat: dinoscendum ẽ. Filus hominis habet
animam: habet corpus. Filius dei quod ẽ. uerbum dei : habet ho-¬
minem: tanquã anima corpꝰ. Sicut anima habens corpus non facit
duas ꝑsonas sedunum hominem : sicuerbum habens hominem.
non facit duaspersonas: s unum xp̃i. Quid ẽ. homo: anim
rationalis : habens corpꝰ. Quid e. xp̃s: Uerbum dĩ habens hominẽ.
Uideo dequibus rebus loquar: & quis loquar. & quibusloquar. Nunt
audite resurrectionem corporum. non me s dm̃ locuturum: ꝓpt̾
eos qui resurrexerunt a morte surgendo. inhȩrendo uitae. Cui uitȩ
uae non nouit mortem. Quare non nouit mortem: Quia nescit
mutabilitatem. Quare uescit mutabilitatem: quia uita. ẽ. in

Expanded text:
m filium hominis. Dedit ei potestatem. Hanc potestatem non haberet nisi acciperet, et esset homo sine potestate. Sed ipse est filius hominis, qui et Filius Dei. Haerendo enim ad unitatem personae filius hominis Filio is. Quid autem propter quid habeat, dignoscendum est. Filius hominis habet animam, habet corpus. Filius Dei, quod est Verbum Dei, habet hominem, tanquam anima corpus. Sicut anima habens corpus, non facit duas personas, sed unum hominem; sic Verbum habens hominem, non facit duas personas, sed unum Christum. Quid est homo? Anima rationalis habens corpus. Quid est Christus? Verbum Dei habens hominem. Video de quibus rebus loquar, et quis loquar, et quibus loquar. 16. Nunc audite de resurrectione corporum, non me, sed Dominum locuturum, propter eos qui resurrexerunt surgendo a morte, inhaerendo vitae. Cui vitae? Quae non novit mortem. Quare non novit mortem? Quia nescit mutabilitatem. Quare nescit mutabilitatem? Quia vita est in
Abbreviated transcription (Latin):
quod adhuc latebat filium: quando ista filius loquebatur : Sienim
demonstrabit. hoc ẽ. demonstraturus ẽ: nondum demonstrauit. & ti
filio demonstraturus ẽ: quando & istis. Sequitur enim. Ut uos miremini.
Ethoc difficile ẽ. uidere. quomodo tanquam temporaliter filio coȩterno
aliqua demonstrat aeternus pater: omĩa scienti quae sunt apud patrẽ
Quae sunt tamen illa maiora: Hoc enim forte facile ẽ. intelligere. Sicut
erum pater inquit suscitat mortuos & uuuficat : sic & filius quos uult
uiutficat. Maiora gͦ sunt oꝑa mortuos suscitare: quam languidos sanare.
cut pater suscitat mortuos & uiuificat : sic & filius quos uult uiuific
alios gͦ pater: alios filius : s omĩaꝑipsum. Ipsos itaq filius: quos & pater.
quia non alia nec aliter : s haec & filius similiter facit. Itaplane intelligen¬
dum ẽ : & itatenendũ. S mementote: quia & filius quos uult iuuificat.

Expanded text:
quod adhuc latebat Filium, quando ista Filius loquebatur? Si enim quod adhuc latebat Filium, quando ista Filius loquebatur? Si enim demonstrabit, hoc est, demonstraturus est; nondum demonstravit; et Filio tunc demonstraturus est, quando et istis: sequitur enim, ut vos miremini. Et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstrat aeternus Pater, omnia scienti quae sunt apud Patrem. 5. Quae sunt tamen illa majora? Hoc enim forte facile est intelligere. Sicut enim Pater, inquit, suscitat mortuos, et vivificat; sic et Filius quos vult vivificat. Majora ergo sunt opera mortuos susSed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Alios ergo Pater, alios Filius? Non, sed omnia per ipsum. Ipsos itaque Filius quos et Patquia non alia, nec aliter, sed haec et Filius similiter facit. Ita plane intelligendum est, et ita tenendum: sed mementote quia Filius quos vult vivificat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ergosine filio facta: S uerum ẽ: omĩa ꝑ ipsum facta st̃. Ergo ante quam
facta: monstrata sunt. S hoc diximus differendum ẽẽ. quoredeundum
sit ꝑcursa lectione. si ut diximus aliquid uel temporis uel uirium nobis
remanserit: ad ea quȩ distulimus retractanda. Ampluis audite: & difficilius
& maiora his inquit demonstrabit ei oꝑa: ut uos miremini. Maiora his
Quibus. marora: facile occurrit. His quae modo audistis: curationib
languorum corporalium. De isto enim qui triginta octo annos habebat
Et propter hoc dñs dicere potuit : maiora his demonstrabit ei oꝑa. ut uos
miremini. Sunt enim maiora oꝑa quam ista: & demonstrabit ea pat̾ filio.
Non demons trauit tanquam depracterito: s de monstrabit defuturo. hoce
demonstraturus ẽ. Rursus difficilis oritur questio. Est enĩ aliquid apud
patrem. quod filio nondum demoristratũ sit: est aliquid apud patrem.

Expanded text:
ergo sine Filio facta. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt: ergo antequam ergo sine Filio facta. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt: ergo antequam facta, monstrata sunt. Sed hoc diximus differendum esse, quo redeundum sit percursa lectione, si, ut diximus, aliquid vel temporis vel virium nobis remanserit, ad ea quae distulimus retractanda. 4. Amplius audite et difficilius: Et majora his, inquit, demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Majora his: quibus majora? Facile occurrit, iis quas modo audistis, curationibus languorum corporalium. De isto enim qui triginta et octo annos habebet propter hoc Dominus dicere potuit, Majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Sunt enim opera majora quam ista, et demonstrabit ea Pater Filio. Non demonstravit, tanquam de praeterito; sed demonstrabit, de futuro, hoc est, demonstraturus est. Rursus difficilis oritur quaestio. Est enim aliquid apud Patrem quod Filio nondum demonstratum sit? est aliquid apud Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
quod supra dixit. nisi quod uiderit patrem facientem: uidetur ꝑtinere
&x omia demonstrat ei quae ipse facit. s si pater demonstrat quod facit.
nec filius potest facere nisi pater demonstrauerit: paterq demonstrare
onpotest nisi fecerit. consequens erit. ut non ꝑfilium faciat omĩa
Porrosi fixum atq in concussum tenemus: quia ꝑfilium omĩa pater
facit. antequam faciat: demonstrat filio. Nam si pater cum fecerit
demonstrat filio: ut filius demonstrata faciat. quae demonstrata
am facta sunt : aliquid procul dubio pater. sine filio facit. S nonf
pater aliquid sine filio: quia filius uerbum dĩ ẽ : & omĩa ꝑ ipsum facta
sunt. Remanent igitur fortasse : ut quae pater facturus ẽ. demonstraꝵ
facienda. ut ꝑfilium sint facta. Namsi filius ea facit. quae pater demonstrat¬
facta : ea quae pater facta demonstrat: nonutiq ꝑfilium fecit. Morstrari
eium non possent filio: nisi facta. facere filius nonpossed: nͥ demonstrata.

Expanded text:
atrem facientem, videtur pertinere et quod omnia demonstrat ei quae ipse facit. Sed si Pater demonstrat quae facit, nec Filius potest facere nisi Pater demonstraverit, Paterque demonstrare non potest nisi fecerit; consequens erit ut non per Filium faciat omnia Pater: porro si fixum atque inconcussum tenemus quia per Filium omnia Pater facit, antequam faciat, demonstrat Filio. Nam si Pater cum fecerit demonstrat Filio, ut Filius demonstrata faciat quae demonstrata jam facta sunt; aliquid procul dubio Pater sine Filio facit. Sed non facit Pater aliquid sine Filio, quia Filius Dei Verbum Dei est, et omnia per ipsum facta sunt. Remanet igitur fortasse ut quae Pater facturus est, demonstret facienda, ut per Filium sint facta. Nam si Filius ea facit quae Pater facta demonstrat; ea quae Pater facta demonstrat, non utique per Filium fecit. Monstrari enim non possent Filio nisi facta; facere Filius non posset, nisi monstrata:
Abbreviated transcription (Latin):
tuerimꝰ. quantum & anobis & apud uos ficri potest: quid sit iudere
uerbi: quid demonstrari uerbo. Omĩa quippe dicta sunt hic : qu
si intelligantur scđm humanũ sensum carnaliter. nichil aliud nobis
facit anima fantasmatis: nisi quasdam imagines uelut duorum
homminũ. patris & filu. unius ostendentis: alterius uidentis.
inius loquentis. alterius audientis. Quae omĩa: cordisidolas
Quae si iam deiecta st̃ intemplis suis. quanto magis deicienda ft̃.
de pectorib xp̃ianis. Non potest inquit filius a se facere quicquam.
nisi quod uiderit patrẽ facientẽ. Uerũ ẽ. hoc. tenete hoc : dum tamen
amittatis quod in ipsius euangłii exordio tenuistis. quia in pͥncipio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Et p̾cipue quia
om̃a ꝑ ipsũ facta st̃. Quod nunc enĩ audistis coniungite illi auditui

Expanded text:
tuerimus quantum et a nobis et apud vos fieri potest, quid sit videre tuerimus quantum et a nobis et apud vos fieri potest, quid sit videre Verbi, quid demonstrari Verbo. Omnia quippe dicta sunt hic, quae si intelligantur secundum humanum sensum carnaliter, nihil aliud nobis facit anima plena phantasmatis, nisi quasdam imagines velut duorum hominum Patris et Filii, unius ostendentis; alterius videntis; unius loquentis, alterius audientis: quae omnia idola cordis sunt; quae si jam dejecta sunt de templis suis, quanto magis dejicienda sunt de pectoribus christianis? 2. Non potest, inquit, Filius a se facere quidquam nisi quod viderit Patrem facientem. Verum est hoc, tenete hoc: dum tamen non amittatis quod in ipsius Evangelii exordio tenuistis, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; et praecipue quia omnia per ipsum facta sunt . Quod nunc enim audistis, conjungite illi auditui,
Abbreviated transcription (Latin):
ERMONE PRIs TINo quantum nr̃mmouit affectum.
& incelligendi pauꝑtatem: locuti sumus ex occasione
uerborum euangelicorum ubi scriptum ẽ: non potest
filius a se facere quicquam. nisi quod uiderit patrem
facientem: quid sit uidere filiĩ. hoc ẽ. uidere uerbi.
quia filius uerbum. Et quia ꝑuerbum facta sunt omĩa: quomodo
posset intelligi. quodiudeat primo filius patrem facientem: tunc
demum &ȩ ipse quae facta conspexerit. cum pater nichil nisi ꝑfilium
fecerit. Omĩa enim ꝑipsum facta sunt: & sine ipso factum ẽ. nichil
Nontamen explicatum aliquid dixunus : sed quia nec explicatum aliquid
intelleximus. Aliquando quippe sermo deficit: &iam ubi intellectus
proficit. Quanto magis sermo patitur defectionem: quando intelleet
non habee ꝑfectionem. Nunc itaq quantum dñs donat: breuit
ꝑcurramus lectionem: & uel hodie explcamus debitum pensum.
Siquid forte remanserit. uel temporis uel uirium : retractabunus si po-¬

Expanded text:
ermone pristino, quantum nostrum movit affectum et intelligendi paupertatem, locuti sumus, ex occasione verborum evangelicorum, ubi scriptum est, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, quid sit videre Filii, hoc est, videre Verbi, quia Filius Verbum: et quia per Verbum facta sunt omnia, quomodo possit intelligi quod videat Filius primo Patrem facientem, tunc demum et ipse faciat quae facta conspexerit; cum Pater nihil nisi per Filium fecerit. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Non tamen explicatum aliquid diximus; sed quia nec explicatum aliquid intelleximus. Aliquando quippe sermo deficit, ubi etiam intellectus proficit; quanto magis sermo patitur defectionem, quando intellectus non habet perfectionem? Nunc itaque, quantum Dominus donat, breviter percurramus lectionem, et vel hodie expleamus debitum pensum. Si quid forte remanserit vel temporis vel virium, retractabimus, si po
Abbreviated transcription (Latin):
anscende & corpus & sape animum: transcende & animum & sape
dm̃. Nontangis dm̃: nisi & anunum transieris. Quanto minus tan-¬
gis si incarne manseris Illigͦ qui sapiunt carnem: quam longe sunt
asapiendo quod deus ẽ : quianonibi eent. etiamsi animum saperent.
Aecedit homo multum adõ: quando sapit carnaliter. Et multum int̾. ẽ
inter carnem & animam: plus tamen uter est inter animã & din
Tusi manimo es: inmedio es. Siifra attendis. & corpꝰ est: si supra attendid
deus e. Attollete a corpore : transi etiamte. Uide enim quid dixit psalmꝰ:
admoneris quem adinodum sapiendus sit deus. Factȩ sunt inquit
michi lacrimae meȩ panes die acnocte: cum dicitur michi cotidie ubi
ẽ. deus tuus Tanquam pagani dicant. Ecce di uͥrĩ. deus ur̃. ubi est:

Expanded text:
Transcende et corpus, et sape animum: transcende et animum, et sape Transcende et corpus, et sape animum: transcende et animum, et sape Deum. Non tangis Deum, nisi et animum transieris: quanto minus tangis, si in carne manseris? Illi ergo qui sapiunt carnem, quam longe sunt a sapiendo quod Deus est? quia non ibi essent, etiam si animum saperent. Recedit homo multum a Deo quando sapit carnaliter, et multum interest inter carnem et animum: plus tamen interest inter animum et Deum. Tu si in animo es, in medio es: si infra attendis, corpus est: si supra attendis, Deus est. Attolle te a corpore, transi etiam te. Vide enim quid dixit Psalmus, et admoneris quemadmodum sapiendus sit Deus: Factae sunt, inquit, mihi lacrymae meae panes die ac nocte, cum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus? Tanquam Pagani dicant: Ecce dii nostri; Deus vester ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
cit autem lingua quod sonat : & ꝑ aerem aurem uerberat: nunquid
sequeris syllabas. & facis ut maneant: non gͦ sic pater & filius. s haec
eadem facit: & similiter facit. Si fecit deus caelum quod man&e. hoc fecit
lius caelum quod man&ȩ. Si fecit deus pater hominem qui moritur: ei¬
dem filus hominem fecit qui moritur. Quaecunq fecit pater stantia.
haec & filius stantia. quia similiter fecit. Et quaecunq fecit pater tempo¬
ralia: haec eadem filius fecit temporalia. quia non solum ipsa fecit.
s & similiter facit. Pater enim fecit ꝑfilium: quia ꝑũbum facit pater
nĩa. Quđre inpatre & filio separationem: non inuenis. S si assurrex
tunc non inuenis: si aliquid supra mentemtuam tetigisti. tunc non
inuenis. Nam si in his uerbis uersaris: quae sibi errans animus facit:
cumimaginib tius loqueris. non cuin uerbo dei. fallunt te iagines tuȩ

Expanded text:
fecit autem lingua quod sonat, et per aerem aurem verberat. Numquid fecit autem lingua quod sonat, et per aerem aurem verberat. Numquid sequeris syllabas, et facis ut maneant? Non ergo sic Pater et Filius; sed haec eadem facit, et similiter facit. Si fecit Deus coelum quod manet, hoc fecit Filius coelum quod manet. Si fecit Deus Pater hominem qui moritur, eumdem Filius hominem fecit qui moritur. Quaecumque fecit Pater stantia, haec fecit et Filius stantia; quia similiter fecit: et quaecumque fecit Pater temporalia, haec eadem fecit Filius temporalia; quia non solum ipsa fecit, sed et similiter fecit. Pater enim fecit per Filium, quia per Verbum fecit Pater omnia. 11. Quaere in Patre et Filio separationem, non invenis: sed si assurrexisti, tunc non invenis; si aliquid supra mentem tuam tetigisti, tunc non invenis. Nam si in his versaris, quae sibi errans animus facit; cum imaginibus tuis loqueris, non cum Verbo Dei: fallunt te imagines tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
facit s nonsimiliter facit animꝰ uerbum apud se: iubet linguae. &
profert uerbum quod fecit animꝰ. ł ecit animus: fecit & lingua. fecit
acus corporis: fecit & seruus. Sedut faceret seruus: adño accepit quod faceroe
uibente dño fecit. Hoc idem ab utroq factum ẽ. S nunquid similit̾er
Quomodo non similiter ait aliquis: Eece uerbum quod fecit animus meus
manet inme : & quod fecit lingua mea. ꝑcusso aere transut & non ẽ.
Cum dixeris uerbum in animo tuo: & sonuerit ꝑlinguam tuam. redi
ad animum tuum: & uide quia ibi ẽ. uerbum quod fecisti. Hunqͥd
sicut mansit in animo tuo: mansit in lingua tua. quod sonuit per¬
linguam tuam Ftcit linguam sonans: fecit animus cogitans.s quod
sonuit lingua transiit: quod cogitauit animus ꝑmanet. Hoc gͦ fecit corpꝰ
quod fecit animnus : sed non similiter. fecit enim animus quod teneat animꝰ

Expanded text:
facit, sed non similiter? Facit animus verbum apud se, jubet linguae, et facit, sed non similiter? Facit animus verbum apud se, jubet linguae, et profert verbum quod fecit animus: fecit animus, fecit et lingua; fecit dominus corporis, fecit et servus: sed ut faceret servus, a domino accepit quod faceret, et jubente domino fecit. Hoc idem ab utroque factum est: sed numquid similiter? Quomodo non similiter, ait aliquis? Ecce verbum quod fecit animus meus, manet in me: quod fecit lingua mea, percusso aere transiit, et non est. Cum dixeris verbum in animo tuo, et sonuerit per linguam tuam, redi ad animum tuum, et vide quia ibi est verbum quod fecisti. Numquid sicut mansit in animo tuo, mansit in lingua tua? Quod sonuit perlinguam tuam, fecit lingua sonans, fecit animus cogitans: sed quod sonuit lingua, transiit; quod cogitavit animus, permanet. Hoc ergo fecit corpus, quod fecit animus; sed non similiter. Fecit enim animus quod teneat animus;
Abbreviated transcription (Latin):
similia. s quȩcunq inquit pater facit: haec eadem & filius facit similit̃.
iȩ ille : haec & ipse.: mundum pater. mundum filius : mundum sp̃
mundus factus ẽ. apatre perfilium in sp̃u scõ. Haec gͦ facit filius quae
acit pater: & non dissimiliter facit. Et haec facit: & similiter facit
Iam dixerat haec facit. quare addidit similiter facit. Ne alius pra-¬
uus intellectus uel error : in animo nasceretur. Uides erum hominis opus.
a nimus ẽ. in homine : & corpus. animus imperat corpori. S multum inter¬
.ẽ: inter corpus & anunum. Corpus uisibile ẽ: animus in uisibilis.
nter potentiam. uirtutemꝙ animi. & cuiusus licet cȩlestis corporis:
multum inter ẽ. Imperat tamen animꝰ corporisuo. & facit corpus:
& quod udetur animus facere. hoc facit & corpus. Uidetur gͦ corpus
hoc idem facere quod animus: sed non similiter. Quomodo hoc idem

Expanded text:
similia: sed, Quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter. similia: sed, Quaecumque, inquit, Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter. Quae ille, haec et ipse: mundum Pater, mundum Filius, mundum Spiritus mundus factus est a Patre per Filium in Spiritu sancto. Haec ergo facit Filius, quae facit et Pater, et non dissimiliter facit: et haec facit, et similiter facit. 10. Jam dixerat, haec facit; quare addidit, similiter facit? Ne alius pravus intellectus vel error in animo nasceretur. Vides enim hominis opus; animus est in homine et corpus: animus imperat corpori, sed multum interest inter corpus et animum: corpus visibile est, animus invisibilis; inter potentiam virtutemque animi, et cujusvis licet coelestis corporis multum interest. Imperat tamen animus corpori suo, et facit corpus: et quod videtur animus facere, hoc facit et corpus. Videtur ergo corpus hoc idem facere quod animus, sed non similiter. Quomodo hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
tum quod ẽ: de patre ẽ. Totum quod pocest : depatre ẽ: qm̃ quod potest
&. ẽ : hocunum ẽ : & depatre totum ẽ. Sequitur ipse inuerbis suis: & male
intelligentes conturbat. ut adrectum intellectum reuocoꝵ errantes. Cum di-¬
xisset. non potest asc filius facere quicquam: nisi quod uiderit patrẽ facientẽ.
eforte carnalis surreꝑet intellectꝰ : & eucrter& mentem & faceret sibi
homo quasi duos fabros. unum magistrum : alterum discipulum quasi
attendentem adinagistrum: uerbi grã facientem arcam. ut quomodo
ille facit arcam: faciat & iste alteram arcam. scđm uisionẽ quam inspexit
inmagistro oꝑante.S ne tale aliquid sibi duplicaret: milla simplici di¬
unitate intellectus carnalis. secutus ait. Quecunq enim pater facit:
haec eadem & filius facit similit̾. Honfacit pater alia. & alia filus similia:
sed eadem similiter. Honenim ait. quȩcunq pater facit. facit & filius alia

Expanded text:
tum quod est, de Patre est; totum quod potest, de Patre est: quoniam quod potest et est, hoc unum est; et de Patre totum est. 9. Sequitur et ipse in verbis suis, et male intelligentes conturbat, ut ad rectum intellectum revocet errantes. Cum dixisset, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: ne forte carnalis subreperet intellectus, et averteret mentem, et faceret sibi homo quasi duos fabros, unum magistrum, alterum discipulum quasi attendentem ad magistrum, verbi gratia, facientem arcam; ut quomodo ille fecit arcam, faciat et iste alteram arcam secundum visionem quam inspexit in magistro operante: sed ne tale aliquid sibi duplicaret in illa simplici divinitate intellectus carnalis, secutus ait, Quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter. Non facit Pater alia, et alia Filius similia, sed eadem similiter. Non enim ait, Quaecumque facit Pater, facit et Filius alia
Abbreviated transcription (Latin):
cecantur & indurantur. quia negando diuinũ aduitoriũ ñ aduiuant᷑:
Hoc de uidȩis qui excecatisunt & indurati: ds̃ pͣsciuit atq in eius spu ꝓpħa p̃dix¬
Qđ ũ adidit. & conu̾tantur & sane eos utrũ subaudiendũ sit non: idẽ. ñ
conũtantur. conexa desuꝑ sententia ubi dictũ ẽ. ut non uideant oculis. &
intellegant corde. quia & hic utiq dictum ẽ. ut non intellegant. & ipsa
enĩ conuersio de illius grã ẽ. cui dicitur. ds uirtutũ conũtenos: anforte
& hoc desuꝑnȩ medicinȩ miscdia factũ intellegendũ est. ut qm ꝑuersȩ¬
& suꝑbȩ uoluntatis erant. & sua iusticia constĩtuere uolebant: ad hoc
esererentur ut excecarentur. ad hoc excecarent᷑ ut offenderent᷑ inlapi
offensionis. & impleretur facies eoꝵ ignominia. atq ita humiliati quęre¬
rent nomen dñi. & non sua qua inflatur suꝑbus. sed iusticiã di qua iusti¬

Expanded text:
caecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. caecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati et indurati suntaddidit, Et convertantur et sanem eos: utrum subaudiendum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum intelligendum est, ut qusae voluntatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justi
Abbreviated transcription (Latin):
ion poterant credere culpa ẽ. uoluntatis humanȩ. Ecce dico & ego qu
tam suꝑbȩ sapiunt. ut suȩ uoluntatis uiribꝰ tantũ existiment ẽẽ. tribuen¬
dũ. ut negent sibi eẽ. necessariũ diuinũ adiutoriũ adbene uiuendũ. ne poᷤ¬
sint credere in xp̃m. Pon eni aliquid ꝓsunt syllabȩ nominis xp̃i & sacram̃¬
ta xp̃i. ubi resistitur fidei xp̃i. F̃ ides autẽ xp̃i. est credere in eũ qui iustificat
impũ. credere inmediatorẽ sine quo int̾ posito ñ reconciliamur dõ. credere
insaluatorẽ quiuenit qd̾ perierat quȩrere. atq saluare crȩdere ineũ qui dixit.
sine me nichil potestis facere. Quigͦ ignorans di iusticia qua iustificatur
impus: suã uult constituere qua conuincatur suꝑbus. in hunc ñ potest
credere. Hinc & illi non poterant credere. non quia mutari homines in me¬
liꝰ non possunt. sed quã diutalia sapiunt non possunt credere. Hinc ex¬

Expanded text:
non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid ramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est credere in eum qui justificat impium; credere in mediatorem, sine quo interposite non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare; cSine me nihil potestis facere . Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc ex
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ filios dĩ fieri. ne omino existimemꝰ innr̃a potestate ñ ẽẽ. qd credimꝰ.
Ueruptam̃ inutroq illius beneficia cognoscamꝰ. Na & agendesunt gr̃ȩ. quia
data est potestas. & orandũ nesubcumbat infirmitas. Ipsa ẽ. fides quȩ ꝑdilecti¬
one oꝑatur. sicut eius mensurã dñs cuiq partitus ẽ: ut quigłatur non inse¬
uoluntas sic suꝑba erat. ut ignorantes di iusticiã. suã uellent constituere:
sed tanquã exoꝑib tumuerunt. ipso suo tumore cȩcati. offenderunt inla¬
ꝑidẽ offensionis. Sic autẽ dictum ẽ. non poterant. ubi intelligendũ ẽ. qd̾
nolebant. que ad modũ dictum ẽ. dednodo nr̃o. Si non credimꝰ. ille fide¬
lis ꝑmanet negare sẽ ipsũ ñ potest. De omĩpotente dictũ est. ñ potest. Sie
gͦ quod dñi negare sẽ ipsũ non potest laus ẽ. uoluntatis diuinȩ. ita qd̾ illi

Expanded text:
otestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus. otestatem filios Dei fieri , » ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus. Verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas, et orandum, ne succumbat infirmitas. Ipsa est fides, quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui gloriatur, non in seredere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei justitiam, suam vellent constituere: sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ qua dicimꝰ nenos inferas intẽptationẽ. conetur auferre. Rursũ nequisqua
neget uoluntatis arbitriũ: & audeat excusare peccatũ. Sed audiamꝰ diim
prȩcipientẽ. & opitulantẽ. & iubentẽ quid facere debeamꝰ. & adiuua¬
tẽ ut implere possimꝰ. Na & quosdã nimia suȩ uoluntatis fidutia extu¬
lit insuꝑbiã. & quosdã nimia suȩ uoluntatis diffidentia de iecit innegle¬
gentia. Iui dicunt. Quid rogamꝰ din ne uincamur temptatione quod
innra ẽ. potestate: Isti dicunt. Ut quid conam᷑ bene uiuere. qđ indi est
potestate. O dñe. opater qui es incęlis. nenos inferas inquã libet istarũ tẽ¬
ptationũ. sedd libera nos amalo. Audiamꝰ dñm dicentẽ. Rogaui petre ꝓtẽ.
nedeficiat fides tua. nesic existimemꝰ fidẽ nr̃am eẽ. inlibero arbitrio ut di¬
ino non egeat adiutorio. Audiamꝰ & euangłistã dicentẽ: dedit eis p¬

Expanded text:
tionem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam tionem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Domlantem, et jubentem quid facere debeamus, et adjuvantem ut implere possimus. VI. Quosdam nimia suae voluntatis fiducia extulit in superbiam, et quosdam nimia suae voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Ut quid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Ut quid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo. Audiamus Dominum dicentem: « Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua , » ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et evangelistam dicentem: « Dedit eis p
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã siquid alit̾ sapimꝰ. id quoq nobis dĩ reuelabit. Peruenimus autẽ
inuiã fidei. Hanc ꝑseuerantissime teneamꝰ. ipsa ꝑducet ad cubiculu regis.
inquo sunt om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ absconditi. Non enĩ dñs ipse
iħs. xp̃s suis illis magnis & prȩcipuȩ electis discipulis inuidebat. quando
dicebat. Al ulta habeo uobis dicere. sed non potestis illa portare mͦ. Ambu¬
landũ est: ꝑficiendum ẽ: crescendum ẽ: ut sint corda nr̃a capacia earũ rerũ
quas capere mͦ non possumꝰ. Qđ si nos ultimus dies ꝓficientes inuenerit. ibi
discemus qd̾ hic non potuimꝰ. Siquis autẽ istã quęstionẽ liquidius & meliꝰ
nouit se posse. & confidit exponere: absit ut non sim paratior discere. qua
docere. Tantũ ne audeat quisqua liberũ arbitriũ sic defendere. ut nobis ora¬

Expanded text:
 id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem  id quoque nobis Deus revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Non enim ipse Dominus Jesus Christus suis illis magnis et praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis ora
Abbreviated transcription (Latin):
tur. non nobis iudiciũ de iudicio tanti uidicis usurpemus. sed contremiscentes
exclamemꝰ cũ apło. O altitudo diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ di. qua inscruta¬
bilia sunt iuditia eius. & inuestigabiles uiȩ eiuis. Vnde dictũ e. inpsalmo.
dicia tua sicut multa abyssus. Nongͦ me fr̃s adhanc penetranda altitud¬
nẽ. adhanc abyssu discutienda adinscrutabilia ꝑscrutanda. expectatio ur̃ȩ
caritatis inpingat. Agnosco modulũ meũ. sentire mͥ uideor etiã modulũ
urm. Aitius ẽ. hoc incrementis meis. & fortius uiribꝰ meis. P uto quia & uris.
mul gͦ audiamꝰ admonentẽ scriptura. atq dicentẽ. Altiorate nequȩsi¬
ris. & fortiora te nescrutatus fueris. Nonquia ista negata sunt nobis. cũ ds̃
magister dicat. nichil ẽ. occultũ qđ non reuelabitur. sed sunquod ꝑueni¬
mꝰ ineo ambulemꝰ. sicut dicit apłs: non solũ qđ nescimus & scire debemus.

Expanded text:
tur, non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes tur, non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus, sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Unde dictum est in Psalmo, Judicia tua, sicut multa abyssus . 7. Non ergo me, fratres, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis meis, et fortius viribus meis; puto quia et vestris. Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
oculos ut non uideant. & aures ut non audiant. & excecauit oculos eoꝵ. &
lurauit eoꝵ cor. Etiã hoc. eoꝵ uoluntatẽ meruisse respondeo. Sic eni exe¬
cat. sic obdurat ds̃. deserendo. & non adiuuando. Qđ occulto iuditio facere
potest. iniquo non potest. h oc omino pietas religiosoꝵ inconcussũ debet
inuiolatũq seruare. sicut apłi cũ eandem ipsa tractaret difficillimã quęstionẽ
quid gͦ dicemꝰ inquit: P unquid iniquitas apud dm̃: Absit. Sigͦ absi
ut sit iniquitas apud dm̃. siue quando adiuuat miscdit̾ facit. siue quando
non adiuuat iuste facit. quia omia nontemeritate sed iuditio facit. Porro si uidi¬
tia scõꝵ iustasunt: quanto magis scificantis & iustificantis di: Iusta gͦ sunt.
occulta. Ideo cũ quęstiones huius modi inmediũ uenerint. quare alius sic.
alius autẽ sic. quare ille do deserente excecatur. ille dõ adiuuante inlumina¬

Expanded text:
oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare; sicut Apostolus, cum eamdem ipsam tractaret difficillimam quaestionem, Quid ergo dicemus, inquit? numquid iniquitas apud Deum? Absit . Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum; sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit: quia omnia non temeritate, sed judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantisocculta. Ideo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, et alius sic judicetur, quare ille Deo deserente excaecatur, ille Deo adjuvante illumina
Abbreviated transcription (Latin):
tremur hoc dictũ dediabolo. qđ excecauit oculos eoꝵ & cor indurauit: la¬
borandu ẽ. quomodo illoꝵ culpã quia non credidert̃ possimus oftendere
dequib dr̃. non poterant credere. D einde quid respondebimꝰ de alio ꝓpħȩ
ipsius testimonio. qd posuit apłs paulus dicens. qđ quȩrebat isrł hoc ñ est
consecutus. electio autẽ consecuta ẽ. cȩteri uͦ excecatist̃ sicut scriptũ ẽ. dedit
illis ds̃ sp̃m compunctionis. oculos ut non uideant. & aures ut n audiant.
usꝙ inhodiernũ diẽ. Audistis fr̃s ꝓpositã questionẽ. Nempe quã ꝓfun¬
da sit cernitis. sed respondeamꝰ ut possumꝰ. N on poterant credere. quial
ysaras ꝓpha prȩdixit. hoc autẽ ꝓpħa prȩdixit: quia ds̃ hoc futurũ esse
esciuit. Quare autẽ non poterant si ame quęrat᷑. cito respondeo quia noli
ille cui abscondi futura non posst. Sed alia causa inquis dicit ꝓpħa. non
uoluntatis eoꝵ. Quã causa dicit ꝓpħa: Quia dedit illis dĩ sp̃m cõpunctionis

Expanded text:
bolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus; electio autem conideant, et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc autem Propheta praedixit, quia Deus hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia noleille cui abscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Propheta? Quia dedit illis Deus spiritum compunctionis;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ głam hominu. magis qua głam di. U idete quẽ admodũ notaue¬
t euangłista. & imꝓbauerit quosdã. quos tamen in eũ credidisse dixi
Qui hoc ingressu fidei si ꝑficerent. amorẽ quoq humanȩ głȩ ꝓficiendo
suꝑarent: que suꝑauerat apłs dicens. A ichi autẽ absit głari: nisi
incruce drũ nr̃i iħuxp̃i. ꝑ que mͥmundus crucifixus ẽ: & ego mundo.
dhoc enĩ & ipse dñs crucẽ sua ubi eũ dementia suꝑbȩ impietatis inrisit.
eoꝵ qui in illi crederent frontibꝰ fixit ubi est quod ãmꝰ sedes uerecundiȩ. ut de
nomine eius fides non erubescat. & magis di głam qua hominũ diligat.

Expanded text:
am hominum magis quam gloriam Dei. Videte quemadmodum notaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus, dicens, Mihi autem undo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat.
Abbreviated transcription (Latin):
euangłistarũ uestigia confirmauit : Et linteo quidẽ ut se prȩciageret
posuit uestimenta quȩ habebat. Ut autẽ forma serui acciꝑet quando semet¬
ipsu exinaniuit. non qd̾ habebat dẽposuit. sed quod non habebat accepit.
Crucifigendus sane sius expoliatus ẽ. uestimentis. & mortuus inuolutꝰ
linteis. Et tota illa eius passio. nr̃a purgatio e. P assurꝰ igitur exitia. prȩ¬
misit obsequia: non solũ eis ꝓ quibꝰ erat subiturꝰ mortẽ. sed etiã illi qui cũ
fuerat traditurus admortẽ. T anta ẽ. quippe humanȩ bumilitatis utilitaᷤᷤ.
ut eã suo cõmendaret exemplo: etiã diuina sullimitas. Quia homo suꝑl
inȩternũ ꝑiret. nisi eũ ds̃ humilis inueniret. U enit eni filius hominis
quȩrere. & saluũ façere qd̾ ꝑierat. P erierat autẽ suꝑbia deceptoris secutꝰ.
gͦ humilitatẽ redẽptoris sequat᷑ inuentꝰ.

Expanded text:
Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur inventus.
Abbreviated transcription (Latin):
illi pat̾ omia dedisset inmanus. ille discipłoꝵ non manus sed pedes lauit.¬
& cum se sciret adõ exisse & ad din ꝑ gere: nondi dñi. sed hominis serui imple¬
uit officiũ. Ad hoc aute ꝑtinet qd̾ etia de traditore ipsius qui iã talis uenerat
qui nec ab illo ignorabat᷑. prȩloqui uoluit: ut hoc quoq ad maximu cun¬
lũ humilitatis accederet. qd̾ etiã illi non dedignatus ẽ. pedes lauare. cuius
manꝰia preuidebat inscelere. Quid autẽ mirũ si surrexit acȩna & posuit
uestimenta sua. qui cũ informa di eet semet ipsũ exinaniuit: Q̾ qͥd mirũ
si precixit se linteo. qui forma serui accipiens. habitu ẽ. inuentꝰ ut bomo:
Quid mirũ simisit aquã inpeluẽ unde lauaret pedes discipłoꝵ. qui interra
sanguine fudit. quo iminunditia dilueret peccatoꝵ Quid mirũ si linteo
quo erat precinctus. pedes quos lauerat tersit. qui carne qua erat indutꝰ

Expanded text:
illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: etilli ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit: et cum se sciret a Deo exiisse, et ad Deum pergere, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus,