comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥdem clericos ñ dissimili furore dãpnarq.
Nam cũ incestos contͣ legem decretaq om̃iũ
sacerdotum communioni sc̃e adiunger&. cũq
obsistente maxima parte plebis. etiã seni¬
orum nobilissimorum literis conueniretur.
ut ꝑ se corriger& qͦd admiserat: sua temeri¬
tate possessus em̃dare contẽpsit. His itaq
ꝑ moti seniores ȩccłȩ sup̃dictȩ. ad uniuu̾sum
chorum litteras legatosq miser̃ : quibꝰ ñ sine
lacrimis depͣciti sunt. ut ad se feruentiꝰ ue¬
niremꝰ. qͦ ꝑ penso libramine intentionibꝰ ex¬
ploratis. existimatio ȩccłȩ purgaret᷑. Ad hanc
ꝓinde cũ scđ̾m commemoratorũ luteras ue¬
riremꝰ : nota sua ille ratione feruescens. ad¬
Ia iã pars donati incesta facta ẽ. Noc erat̃
in regula quales fuerint cũ qͥbꝰ fuerit com¬
nuniatũ. tales sieri om̃s. & uniu̾sã massem.
Itaq si uerum isti dicunt : incesta iam ẽ
tota pars donati. Exeant plane numidȩ &
dicant: ad nos nͣ ꝑtin& stilus incestꝰ: nescio

Expanded text:
pridem clericos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adquia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
usus eẽ poterit. Si erã om̃ĩno ñ erit: nec ta¬
quebit᷑. Iam eni securitas data ẽ pecratoriit
dieat. faciam quicquid uolo. qͣmdiu uiuo
p̾ea ñ cro. Non erit qͥ doleat : ñ erit qͥ too¬
atur. Et ubi ẽ ite in ignẽ ęt̃num: qͥ parat
ẽ diabolo &e angłis eiꝰ Sed forte milli mis¬

Expanded text:
usus esse poterit. Si enim omnino non erit, nec tousus esse poterit. Si enim omnino non erit, nec torquebitur: jam ergo securitas data est peccatori, ut dicat: Faciam quidquid volo quamdiu vivo, postea non ero. Non erit qui doleat, non erit qui torqueatur? Et ubi est, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis e
Abbreviated transcription (Latin):
lis eni exieris de hac uita: talis readeris illi
seĩ quibꝰ dicet᷑. U enite benedicti patris mei
ꝑcipite regnum: qͦd uob̾ paratũ ẽ ab iuitio
mundi. Nondũ ibi eris: qͥs neset Sed
iam poteris ibi eẽ: ubi illum qͦndam ulce¬
rosum pauꝑem diues ille suꝑbꝰ & sterilis in
mediis sius torm̃tis uidit. longe reqͥescentem.
In illa requie positꝰ certe securꝰ ex pectas
uidicii diem. qͣndo recipias & corpꝰ: qͣndo
immuteris. ut angło ȩqueris. Ergo qͣntũ
ẽ qͦs festinamꝰ & dicimꝰ qͣndo erit: Tardũ
erit: Hoc dicturi filii nr̃i ÷ & hoc dieturi
repotes nr̃i. Et cum singuli quiq sibi suece¬
dentes hȩc dicturi sunt: sic transit qͦs ad¬
huc pusillum futurum ẽ. quemad modum
transiit totum qͦt iam p̃teritũ ẽ. Sinfirm
aahuc pusillum & ñ erit peccator: & qͣres
locum eiꝰ. & ñ inuenies. O stendit qͥd dieit
ñ erit: ñ qͥa omnino ñ erit. sed qͥa ad nub

Expanded text:
lis enim exieris de hac vita, talis redderis illi lis enim exieris de hac vita, talis redderis illi sancti, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Nondum ibi eris, quis nescit? Sed jam poteris ibi esse, ubi illum quondam ulcerosum pauperem, dives ille superbus et sterilis in mediis suis tormentis vidit a longe requiescentem . In illa requie positus, certe securus exspectas judici diem, quando recipias et corpus, quando immuteris, ut angelo aequeris. Ergo quantum est quod festinamus, et dicimus: Quando erit? Tardum erit? Hoc dicturi filii nostri, et hoc dicturi nepotes nostri: et cum singuli quique sibi succedentes haec dicturi sunt, sic transit quod adhuc pusillum futurum est, quemadmodum transiit totum quod jam praeteritum est. O infirme! Adhuc pusillum, et non erit peccator. 11. Et quaeres locum ejus, et non invenies. Ostendit, quid dixit, non erit: non quia omnino non erit, sed quia ad nullos
Abbreviated transcription (Latin):
lum adhuc & ñ erit. Nle forte quia tͥ dixi.
sustinentes aut̃ dominum ipsi hereditate pos¬
sidebunt t̾ram. ne sustinentiam istã longissi¬
mam putes: modicũ sustine. sine fine acei¬
pies qͦs sustines. Adhuc modicum pusillum¬
ab adam usq in hodiernum diem: curre scͥp¬
turas. heri pene adgillede paradiso lapsus ẽ.
Tot seła emersa & euolita sunt. U bi st̃ p̃teri¬
ta tempora : Sic pauca quȩ restant. utiq
transibunt. Si toto illo tempore uiueres ex
qͥ adam de para dẏso dimissus ẽ. usq in ho¬
diernũ diem : certe uideres uitã tuã ñ fuisse
diuturnã quȩ sic auolass&. Uniꝰ aut̃ eiũq
hominis uita quanta ẽ: Adde quantos lib&
annos. due longissimam senectiitem: qͥd ẽ:
Nonne aura c̃ matutina: Ergo longe sit
dies iu dicii quando erit retributio inuisto¬
rum de iustorum: tuus certe ultimꝰ dies
longe ab eẽ ñ potest. ad hunc te p̃para. Qua¬

Expanded text:
lum, et non erit. Ne forte, quia tibi dixi, lum, et non erit. Ne forte, quia tibi dixi, Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram, ne sustinentiam istam longissimam putes; modicum sustine, sine fine accipies quod sustines. Adhuc pusillumab Adam usque in hodiernum diem, percurre Scripturas: heri pene ille de paradiso lapsus est. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita tempora? Sic pauca quae restant, utique transibunt. Si toto illo tempore viveres, ex quo Adam de paradiso dimissus est usque in hodiernum diem; certe videres vitam tuam non fuisse diuturnam, quae sic avolasset. Unius autem cujusque hominis vita quanta est? Adde quantoslibet annos, duc longissimam senectutem, quid est? Nonne aura est matutina? Ergo longe sit dies judicii, quando erit retributio injustorum et justorum: tuus certe dies ultimus longe abesse non potest. Ad hunc te praepara. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dicit ext̾minabunt᷑ : qͥa meliꝰ ille uid& qͣm
tu cuiꝰ oculum turbare ira ñ potest. Qm̃ qͥ
maligne agunt ext̾minabuntur. Sustinentes
autem dominum. non enim aliquẽ fallacem.
sea utiq ipsam ueritatem: non aliquem minus
ualentem. sea utiq ommipotent̾e: sustiuentes
dominum. ipsi hereditate possidebunt tram.
flor&: Quamdiu sustinebo: Festinas: eitderit.
Qd tꝰ dui ẽ. Infirmitã t᷑ fic̃diu uideri qͦd cuto ẽ.
Quom inueniunt᷑ desidia egrotorum: Nichil
tamdiũ qͣm ut calix sitienti tẽꝑet᷑. Utiq festi¬
nat᷑ a suis: ne forte offendat᷑ infirmꝰ. Quando
fide ÷ Quando eoquit᷑ͫ Q uando dabit. Cele¬
ritas ẽ in illis qui tͥ seruiunt: sed infirmitas
tua diuturnum putat qͦd cito agit᷑. Ergo ui¬
dece medicum nr̃m. blandientem infirmo: di¬
centi quamdui durabo. quamdiu ero. Et ad¬
huc pusillum & ñ erit peccator. Int̾ pecca¬
tores certe gemis. de peccatore gemis: pusil¬

Expanded text:
qui dicit: Exterminabuntur: quia melius ille videt quam qui dicit: Exterminabuntur: quia melius ille videt quam tu, cujus oculum turbare ira non potest. Quoniam qui maligne agunt, exterminabuntur. Sustinentes autem Dominum. Non enim aliquem fallacenus valentem, sed utique omnipotentem. Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. floret? quamdiu sustinebo? Festinas: cito erit quod tibi diu est. Infirmitas facit diu videri quod cito est. Quomodo inveniuntur desideria aegrotorum? Nihil tamdiu, quam ut calix sitienti temperetur. Utique festinatur a suis, ne forte offendatur infirmus. Quando fiet? quando coquetur? quando dabitur? Celeritas est in illis qui tibi serviunt, sed infirmitas tua diuturnum putat quod cito agitur. Ergo videte medicum nostrum blandientem infirmo dicenti: Quamdiu durabo? quamdiu erit? Et adhuc pusillum, et non erit peccator. Inter peccatores certe gemis, de peccatore gemis: pusil
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: & ille infelix ẽ : Uide quid pariat: offoca
malam conceptionẽ. Desine ab ira & derelinqͣ
indignationẽ: ut iam respiciens dicas. Turbatꝰ
ẽ p̃ ira oculꝰ m̃s. Quis oculꝰ. nͥ fidei: Int̾roga
oculum fidei tue. credidisti in xp̃m. Ouare
mura adu̾sus illum : quando uides in fidelem
felicem. Quid tͥ ꝓmisit felicitatis: Quid nisi
in resurreetione mortuorum: Quid aut̃ in
serue. discipule: quã dominꝰ. qͣm magister:
Nonne ab ipso audis ñ ẽ seruus maior dño
suo: & ñ ẽ discipulꝰ suꝑ magistrũ: Ille ꝓte
dolores. flagella. ob ꝓbria. crucem. mortem.
lebe. atͣ: Ergo tene directũ oculũ tuũ: ne
turbet᷑ p̃ ira. Desine ab ira. & derelinque in¬
dignationẽ : ne subemuleris ut ma ligne fa¬
cias: quasi imitando eum. qui maligne faci¬
endo flor& ad tempꝰ. Ne subemuleris ut ma¬
ligne facias. Qmͣ qui maligna agt̃ ext̾mina¬
bunt᷑. Sed felicitatẽ eorum uideo. Crede illi

Expanded text:
est, et ille infelix est? Vide quid pariat: offoca est, et ille infelix est? Vide quid pariat: offoca malam conceptionem. Desine ab ira, et derelinque indignationem, ut jam resipiscens dicas: Turbatus est prae ira oculus meus . Quis oculus, nisi fidei? Interrogo oculum fidei tuae: Credidisti in Christum; quare mura adversus illum, quando vides infidelem felicem. Quid tibi promisit felicitatis? Quid nisi in resurrectione mortuorum? Quid autem inserve discipule, quod Dominus, quod magister? Nonne a ipso audis: Non est servus major domino suo, et non est discipulus super magistrum ? Ille pro te dolores, flagella, opprobria, crucem, mortem pdebebatur? Ergo tene directum oculum tuum, ne turbetur prae ira: Desine ab ira, et derelinque indignationem. Ne subaemuleris ut maligne facias: quasi imitando eum qui maligne faciendo floret ad tempus. Ne subaemuleris, ut maligne facias. Quoniam qui maligne agunt, exterminabuntur. Sed felicitatem eorum video. Crede illi
Abbreviated transcription (Latin):
tem erałtat᷑: non me dignatur agnoscere. In
lis quem̃ duribo Morbꝰ ille ẽ: bibe contra.
us subemuleris eum qui ꝓsꝑatur in uia sua.
Lroseatur. sed in uia sua. Laboras. seđ in
uia d̃. Llli ꝓsꝑitas in uia ẽ: in ꝑuentione
uifeliestas. Tibi labor in uia: in ꝑuentione
ras in eis. non te fallunt. Uia uͦ impiorum.
felicitas transitoria: finita uia. ꝑ acta ẽ feli¬
citas. Ouare : Quia uia illa lata ẽ: finis eiꝰ
in ꝓfundum inferni ꝑducit. Uia uͦ tua angu¬
sta ẽ: & pauci ingredunt᷑ ꝑ eam. Sed ad quã
latitudinem ꝑueniant debes cogitare: ne sub¬
emuleris eum qui ꝓsꝑatur in uastͥin homine
faciente iniquitatẽ. Desine ab ira & derelin¬
que furorem. Duid stomacharis. quid ꝑ iracun¬
diam & indignationẽ istam. aut blasphemas.
aut ꝓpe blasphemas in homine faciente iniqͥ¬
tatem: Desine ab ira. & derelinque furorem.
Nescis qͥ te ꝓuoc& ira ista. Dicturꝰ es dõ. quia
iquus ẽ: illuc ꝑgit. Lece ille quare felix

Expanded text:
tem exaltatus non me dignatur agnoscere: in his quomodo durabo? Morbus ille est, bibe contra: Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. Prosperatur, sed in via sua: laboras, sed in via Dei. Illi prosperitas in via est, in perventione infelicitas: tibi labor in via, in perventionras in eis, non te fallunt. Via vero impiorum felicitas transitoria: finita via, peracta est felicitas. Quare? Quia via illa lata est, finis ejus in profundum inferni perducit. Via vero tua angusta est, et pauci ingrediuntur per eam : sed ad quam latitudinem perveniant debes cogitare. Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Quid stomacharis? Quid per iracundiam et indignationem istam aut blasphemas, aut prope blasphemas? In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Nescis quo te provocet ira ista? Dicturus es Deo quia iniquus est, illuc pergit. Ecce ille quare felix
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ poss&̾ orare. Quis aut̃ ẽ ꝓ qͦ nullꝰ orat:
nͥ ille qui ꝓ om̃ibꝰ intpellat: Quia gͦ tunc
sacerdocium erat leuiticum ubi sacerdos in¬
trabat in scã. & offerebat. hostias ꝓ populo
habebat aut̃ imaginem nͣ ueritatẽ futuri
cuiꝰdam sacerdotis. tunc aut̃ & ipsi sacer¬
dotes peccatores erant. sicut cȩteri homines:
uolens ds̃ ꝑ ꝓphetiam ammonere populũ.
iam talem desidandum eẽ sacerdotem. qͥ
intt᷑pellar& ꝓ om̃ibꝰ. & ꝓ eo nullꝰ orars : de¬
signans talem. ammonuit & dixͣ. Si pec¬
eauerit populus: orabit ꝓ eo sacerdos. Si
aut sacerdos peccauerit: quis orabit ꝓ eo:
taq o̾ popule talem elige sacerdotem ꝓ
qͦ ñ cogaris orare: sed de cuiꝰ oratione ꝓte
securus eẽ possis. Ipse ẽ dñs nr̃ ihc ap̃c.¬

Expanded text:
are. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdotium erat Leviticum, ubi sacerdos intrabat in sancta, et offerebat hostias pro populo; habebat autem imaginem, non veritatem futuri cujusdam sacerdotis; tunc enim et ipsi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophetiam admonere populum, jam talem desiderandum esse sacerdotem, qui interpellaret pro omnibus, et pro eo nullus oraret, designans talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus oratione pro te securus esse possis. Ipse est Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ant qͤ dicta sunt: dum uolumus & alia dicere.
Sufficiant gͦ hodie hȩc. Eruens in opem de
manu fortioris eiꝰ. Quis eruens: nͥ qui manu
fortis ẽ: Ille dauid eru& in opem de manu
fortioris eiꝰ. Fortioi enim fuerat diabolus ad
tenendum te: quia ipse uicit eui consensisti.
Sed quid fecit manufortis Nemo intrat
in domum fortis. ut uasa eius diripiat: nisi
pͥus alligauer it fortem. Potestate sua sacratis¬
sima. magnificentissima alligauit diabolum.
effundendo frameam. ad concludendũ eum:
ut eruat inopem & egenum cui ñ erat adiu¬
tor. Ouis enim adutor tͥ. nisi dominꝰ. cuidi¬
cis: domine adutor. meus. & redemptor m̃s
Si de tuis uiribꝰ p̾sumere uolueris: indec¬
des unde p̾sumpseris. Si de alteriꝰ: domi¬
nari uult. non subuenire. Ille gͦ unus
querendus ẽ. qui & redemit & lib̾os fecit
& sanguinem suum ut eos emer & dedit.⁊

Expanded text:
ant quae dicta sunt, dum volumus et alia dicere. ant quae dicta sunt, dum volumus et alia dicere. Sufficiant ergo hodie haec: Eruens inopem de manu fortiorum ejus. Quis eruens, nisi qui manu fortis est? Ille David cruet inopem de manu fortiorum ejus. Fortior enim fuerat diabolus ad tenendum te, quia ipse vicit cui consensisti. Sed quid fecit manu fortis? Nemo intrat in domum fortis ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . Potestate sua sacratissima, magnificentissima, alligavit diabolum, effundendo frameam ad concludendum eum, ut eruat inopem et egenum, cui non erat adjutor . Quis enim adjutor tibi, nisi Dominus cui dicis: Domine, adjutor meus et redemptor meus ? Si de tuis viribus praesumere volueris, inde cades unde praesumpseris: si de alterius, dominari vult, non subvenire. Ille ergo unus quaerendus est, qui et redemit, et liberos fecit, et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
illi. & adiuuat. F orte ideo egrotas: quia non¬
illi supplicas. Supplica illi & conualesces. For¬
te ido filios non habes: supplica illi & habebis.
Hic uͦ si in corpore domini de ossibꝰ ẽ: repellit
om̃s istas uoces. & dicit. Domine quis similis
tibi: Da si uis dare & in bac uita qͦd quero:
si autem non uis. tu esto uita mea quẽ semꝑ
quero. Hunc ad te quomͦ exeam fronte lib̾a.
si alium adorauero: & te offendero: Cras for¬
te moriturus sum: qua fronte uidebo mag¬
nam miscđiam ipsius: Et monuit ut bene
uiuamus. & diem nobis nouissimum mortis
nr̃e abscondit: ne nobis de fitturo aliquid
ꝓmutamus. Facio hodie & uiuo: eras ñ facio.
Quid si te non inuenit eras: Dic gͦ int̾ ossa
xp̃i: domine quis similis tͥ: Eruens in opem¬
de manu fortioris eiꝰ : egenum & pauꝑem a di¬
ripientibꝰ eum. Hucusq psalmus lectus est
hodie: hucusq tractandus ẽ. ne in fastidiũ ueni¬

Expanded text:
illi, et adjuvat: forte ideo aegrotas, quia illilli, et adjuvat: forte ideo aegrotas, quia illi non supplicas; supplica illi, et convalesces: forte ideo filios non habes; supplica illi, et habebis. Hic vero si in corpore Domini de ossibus est, repellit omnes istas voces, et dicit: Domine, quis similis tibi? Da, si vis dare, et in hac vita, quod quaero: si autem non vis, tu esto vita mea, quem semper quaero. Hinc ad te libera fronte exeam, si alium adoravero, et te offendero? Cras forte moriturus sum, qua fronte te videbo? Magna misericordia ipsius, et monuit ut bene vivamus, et diem nobis novissimum mortis nostrae abscondit, ne nobis de futuro aliquid promittamus. Facio hodie, et vivo: cras non facio. Quid si te non invenit eras? Dic ergo inter ossa Christi: Domine, quis similis tibi? Omnia ode manu fortiorum ejus, egenum et pauperem a diripientibus eum. Huc usque Psalmus lectus est hodie, huc usque tractandus est; ne in fastidium veni
Abbreviated transcription (Latin):
in paradiso: & tam̃ ossa eiꝰ confracta st̃. Nam
qͥndo uentum ẽ. ut corpora deponerentua
causa imminentis sabbati: inuentus ẽ donunꝰ
iam exanimis. & non sunt eiꝰ ossa comminuta.
Illi aut̃ qui uiuebant. ut deponerentur. con¬
fracta sunt eis crura: ut hoc dolore mortui.
possent sepeliri. Numquid uniꝰ latronis qui
ꝑseuerauit impius. in eruce confracta sunt
ossa: & non illius qui corde credidit ad uisti¬
ciam. ore confessus ẽ ad salutem: Ubi ẽ gͦ hoc
qͦd dictũ ẽ. custodit dominus omnia ossa eoꝵ.
unum ex eis non conteretur: nisi quia ossa di¬
cuntur in corpore domini omnes iusti. firmi
corde fortes. nullis ꝑsecutionibus & temptatio¬
nibus cedentes. ad consentiendum mala: Et
unde possunt nullis temptationibꝰ cedere: nͥ
cum ꝑsecutores dixerint. ecce ille ds̃. ecce qͣlis
quis in monte magnus sacerdos: forte idõ pau¬
ꝑ es quia non te adiuuat illius ds̃. Supplica

Expanded text:
in paradiso : et tamen ossa ejus confracta sunt. Nam in paradiso : et tamen ossa ejus confracta sunt. Nam quando ventum est ut corpora deponerentur causa imminentis sabbati, inventus est Dominus jam exanimis, et non sunt ossa ejus comminuta . Illi autem qui vivebant, ut deponerentur, confracta eis sunt crura, ut hoc dolore mortui possent sepeliri. Numquid unius latronis qui perseveravit impius in cruce, confracta sunt ossa, et non etiam illius qui corde credidit ad justitiam, ore confessus est ad salutem? Ubi est ergo hoc quod dictum est, Custodit Dominus omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur ; nisi quia ossa dicuntur in corpore Domini omnes justi, firmi corde, fortes, nullis persecutionibus et tentationibus cedentes ad consentiendum malo? Et unde possent nullis tentationibus cedere, nisi cum persecutores dixerint, Ecce ille deus, ecce qualiquis in monte magnus sacerdos: forte ideo pauper es, quia non te adjuvat ille deus; supplica
Abbreviated transcription (Latin):
similis tͥ: Lunam & stellas tu fecisti: solem
diei tu accendisti. Celum tu composiusti. Sunt
multa inuisibilia meliora. Sed forte & hic dr̃
mͥ. Angłos cole. Angłos adora : & hic dicam.
Domine quis similis tͥ: Et ipsos angłos tu creasti.
Nichil sunt angłi. nͥ uidendo te. Meliꝰ ẽ cum
ipsis possidere teᷤ: q̃m ipsas adorando cadere ate.
domine quis similis tͥ: Et si carnes meę ꝑse¬
cutione cesserunt. omnia ossa mea dicant: diĩe
quis similis tͥ: De iustis enim dictum ẽ. Dili¬
ossa confracta sunt. Postremo uistus ex fide ui¬
uit : & xp̃c iustificat impium. Quomͦ aut̃ iusti¬
ficiti impium: nͥ credentẽ & confitentẽ : Quia
corde creditur ad iusticiam : ore aut̃ confessio
fit ad salutem. Ergo ille latro qͣmuis ex latro¬
cinio ductus ẽ ad uidicem. a uidice in crucem:
tam̃ in ipsa cruce iustificatus ẽ. Corde credidit:
ore confessus ẽ. Neq enim ñ iusto. & ñ iam

Expanded text:
similis tibi? Lunam et stellas tu fecisti, solem similis tibi? Lunam et stellas tu fecisti, solem dici tu accendisti, coelum tu composuisti. Sunt multa invisibilia meliora. Sed forte et hic dicitur mihi: Angelos cole, Angelos adora. Et hic dicam: Domine, quis similis tibi? Et ipsos Angelos tu creasti. Nihil sunt Angeli, nisi videndo te. Melius est cum ipsis possidere te, quam ipsos adorando cadere a te.Domine, quis similis tibi? Et si carnes persecutioni cesserunt, ossa dicant: Domine, quis similis tibi? De justis enim dictum est: Diliossa confracta sunt? Postremo, justus ex fide vivit , et Christus justificat impium . Quomodo autem justificat, nisi credentem et confitentem? Quia corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Ergo et ille latro, quamvis ex latrocinio ductus ad judicem, et a judice in crucem, tamen in ipsa cruce justificatus est: corde credidit, ore confessus est. Neque enim injusto et non jam
Abbreviated transcription (Latin):
ossn n ea dicent: domine quis similist. Oeia
digne de his u̾bis aliquia aicithigo puto
tantum ꝓnuntianda eẽ: ñ exponenda.
Quid queris: Illud. aut illud. Quid simile dño
tuo: Ipsum habes ante te. Omina ossa mea
dicent : domine quis similis tͥ: Narrauer̃ mͥ
iniusti delectationes: sed non ita ut lex tua dñe.
Fuer̃ ꝑsecutores qui dicerent. Adora saturnũ:
adora mercurium. Non colo inquit ydola. Do¬
mine quis similis tͥ:: Illi oculos habent. & ñ ui¬
dent : aures habent & non audiunt. Domine
quis similis tͥ: qui fecisti oculum ad uidendum
aures ad audiendum: Sed non inquit ydola:
quia faber fecit. Cole arborem & montem.
& hoc numquid faber fecit: Et hic domine
quis similis tͥ: Terrena mͥ ostendunt᷑: tu t̾rȩ
creator es Et hinc forte au̾terunt ad suꝑiorẽ
creaturam. & dicunt mͥ cole lunam. cole istũ
solem. quia luce sua tamqͣm magna lucerna
de cȩlo efficit diem: & hic plane dico. Dñe qͥs

Expanded text:
ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi? Quis digne de his verbis aliquid dicat? Ego puto tantum pronuntianda esse, non exponenda. Quid quaeris illud aut illud? Quid simile Domino tuo? Ipsum habes ante te. Omnia ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi? Narraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Fuerunt persecutores qui dicerent: Adora Saturnum, adora Mercurium. Non colo, inquit, idola. Domine, quis similis tibi? Illi oculos habent, et non vident; aures habent, et non audiunt . Domine, quis similis tibi, qui fecisti oculum ad videndum, aurem ad audiendum? Sed non colo, inquit, idola, quia faber fecit. Cole arborem et montem: et hoc numquid faber fecit? Et hic: Domine, quis similis tibi? Terrena mihi ostenduntur, tu terrae creator es. Et hinc forte advertunt ad superiorem creaturam, et dicunt mihi: Cole lunam, cole istum solem, qui luce sua, tanquam magna lucerna, de coelo efficit diem. Et hic plane dico: Domine, quis
Abbreviated transcription (Latin):
deti forte apostasia uliani pars eugłia t iu
aetu. Ecce m̃dacem te teneo. Quid de
me duisti. ꝗͦd credi debeat: Etiam si non
uuierurem unde ostenderem te falsũ dicere:
sufficit ut ostendam m̃dace te ẽs. Qudi
eisia Nualis uitiles & ceteri. Nam merito
alia ubat omnibꝰ misisti. Habundare uoli¬
Et socictate enũdacium: ne tii solus erubes

Expanded text:
An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, sufficit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesc
Abbreviated transcription (Latin):
ineministis : & pͣtͣmntendum ex occasione
ñ ẽ. Tantomagis enim debemꝰ commemorare
uanitatẽ eorum : quantomagis querimꝰ salu¬
tem eorum. Ecce corpꝰ xp̃i patitur falsos testẽ:
sustin& corpꝰ : qͦd pͣcessit in capite. Non mi¬
rum ẽ. Et mͦ ñ desunt corpori xpͣi diffuso
ꝑ totum orbem t̾rarum. qui dicant: ꝓgeni¬
es traditorum. Ealsum testimonium dicis:
ibi te conuinco falsum testem. secutꝰ pauea
u̾ba. Tu dicis mͥ traditor es: ego tͥ dico
nidax es. Sed tu traditionẽ meam. nusqͣm
& numqͣm ꝓbas: ego m̃dacium tuum hic
quia nos acuimꝰ gladios nr̃os. Recito gesta
tuorum circum cellionum. Certe ibi dipisti
quia pͣtͣmntis ablata. Recito gesta ubi ꝓeuri¬
tionem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti:
nos sola offerimꝰ engłia. Recito tot ussio¬
nes uidicum. quibꝰ a te diuisos ꝑsecutꝰ es
uecito p̾ees ad apostatam imꝑatorẽ. eui di¬
xisti. quia sola uisticia. apud eũ hab& locũ.

Expanded text:
meministis, et praetermittendum ex occasione meministis, et praetermittendum ex occasione non est. Tanto magis enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: Progenies traditorum. Falsum testimonium dicis. Ibi te convinco falsum testem, secutus pauca verba. Tu mihi dicis: Traditor es. Ego tibi dico: Mendax es. Sed tu traditionem meam nusquam et nunquam probas: ego mendacium tuum hic quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circumcellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta, ubi procurationem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offerimus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia sola justitia apud eum habet locum.
Abbreviated transcription (Latin):
Accesser̃ falsi testes custodes ad sepulchrus.
Resurrexͣ ille cũ tanto niraculo: comins
t̾ra ꝓdidit dnmͣ resurgentem. Erat illei
tͣra custodiens tram: sed t̾ra durior mis¬
ri non potuit. Nuntiauit uera: sed sales
ẽ a falsa. Quȩ dixer̃ enim illi custode a
Quȩ uiderant. & qͥd factũ sit. Accepalł
cumam. & dictũ ẽ. eis. Dicite qͦd uob deil¬
entibꝰ uener discipuli eiꝰ: & abstuler fiulil
ecce falsi testes & contͣ resurgentẽ.
ta autͣ cȩcitas in falsis testibꝰ: quanta al
centur: & cont᷑ se dicant nescientes usdi
appareat qͥa falsi st̃ testes. Quid eñ ilios
se ꝗrrer᷑ ł Cum dormiremꝰ uener᷑ disc pl
esꝰ & abstuler᷑ eum. Quid ẽ hoc; Quis t
qui dicit testimonium: Qui dormiebat.
Talibꝰ gͦ narrantibꝰ non crederem: nec si som¬
nia sua mͥ. indicarent. Sulta insania. Si ui¬
gilabas: quare ꝑmisisti: Si dormiebas: unde
scisti: Sic &̾ isti filii eorum usq huc sicut

Expanded text:
: accesserunt falsi testes custodes ad sepulcrum. : accesserunt falsi testes custodes ad sepulcrum. Resurrexit ille cum tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18. Sic et isti filii eorum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
turbabitur: qm̃ dñs confirinat manum &
Eece quid ẽ uelle uiam xpͣi. Contigit aliat
aliquam tribulationẽ patiat᷑. aliquã exbane¬
rationem. aliquã contumeliam. aliquã affle¬
tionẽ. aliqua dampna. & cȩtera quȩcũq hibt¬
dant in uita ista generi humano. Propontti¬
bi dnm suum : quanta genera temptationun
passus ẽ. Et ñ conturbabit᷑ cũ ceciđit. qͥie¬
confirmat manũ eiꝰ: qͥa pͥor passus ẽ Qus
enim timebis o homo. cuiꝰ directi st̃ gĩs
ut uelles uiam dñi: Quid timebis: Itiꝰ
Flagellatꝰ ẽ irp̃c. Contumelias timebis Ael¬
uit demonium babes: qͥ demonium ȩdide¬
bat. Forte factionem. & conspirationẽ niltiꝰ
Conspiratũ ẽ adu̾sus illum. Non potes osta¬
dere forte conscientiã tuã bonam u aliqu
accusatione cum uim pateris : qͦd adu̾sio
te falsi testes audiuntur. Cont᷑ ipsũ pͥmin
falsum testimonium dixer̃ ñ solum ant
mortem: sed etiã pꝰ resurrectionẽ. Induco
sunt falsi testes: ut a iudicibꝰ dampnart

Expanded text:
turbabitur, quoniam Dominus confirmat manum ejus. Ecce quid est, velle viam Christi. Contingat illi ut aliquam tribulationem patiatur, aliquam exhonorationem, aliquam contumeliam, aliquam afflictionem, aliqua damna, et caetera quaecumque abundant in vita ista generi humano: proponit sibi Dominum suum, quanta genera tentationum passus est: et non conturbabitur cum ceciderit, quiconfirmat manum ejus; quia prior passus est. Quid enim timebis, o homo, cujus directi sunt gressus, ut velles viam Domini? Quid timebis? Dolores? Flagellatus est Christus . Contumelias timebis? Audivit, Daemonium habes, qui daemonia excludebat . Forte factionem et conspirationem malorum? Conspiratum est adversus illum . Non potes ostendere forte conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimonium dixerunt, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem. Inducti sunt falsi testes, ut a judicibus damnaretur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Uide quid sequitur. Delectare in domino.
Tamqͣm quesieris & dixeris. Ostende mͥ diuiti.¬
as tͣrȩ illiꝰ. in qua me iubes habitare. Delecta¬
re inquit in domino. Et dabit tͥ peticiones
cordis tui. Signa te accipe peticiones cordis
tui. Discerne peticiones cordis tui: a peticio¬
nibꝰ carnis. Discerne quantum potes: nec fru¬
stra dictum ẽ in qͦdam psalmo. Ds cordis mei.
Ibi enim sequitur & dicit: & pars mea d̾s̃ nĩs
in scła. Uerbi grã. Cȩcus ẽ corpore: rogat
ut illuminet᷑. Esto. rog&. qͥa ꝙ ista ds facit.
& ista d̾s pͣstat: sed rogant hȩc etiã mali. Re¬
ticio hȩc carnis infirmat᷑:: rogat se saluu᷑
fieri: saluus fit moriturꝰ. Et ista peticio
carnis ẽ: & si qua sunt talia. Peticio cordis
quȩ ẽ: Sicut peticio carnis ẽ uelle sibi pͣpa¬
rari oculos utiq ad uidendam istam lucem.
quȩ talibꝰ oculis uideri potest: ita peticio cor¬
dis ad aliam lucem ꝑtin&. Beati enim mun¬

Expanded text:
est: vide quid sequitur, Delectare in Domino. est: vide quid sequitur, Delectare in Domino. Tanquam quaesieris, et dixeris, Ostende mihi divitias terrae illius, in qua me jubes habitare; Delectare, inquit, in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui. 5. Signanter accipe petitiones cordis tui. Discerne petitiones cordis tui a petitionibus carnis, discerne quantum potes. Nec frustra dictum est in quodam psalmo: Deus cordis mei. Ibi enim sequitur et dicit: Et pars mea Deus meus in saecula . Verbi gratia, caecus est corpore, rogat ut illuminetur. Ista roget, quia et ista Deus facit, et ista Deus praestat: sed rogant haec etiam mali. Petitio haec carnis. Infirmatur, rogat se salvum fieri: salvus fit moriturus. Et ista petitio carnis est: et si qua sunt talia. Petitio cordis quae est? Sicut petitio carnis est, velle sibi reparari oculos, utique ad videndam istam lucem, quae talibus oculis videri potest: ita petitio cordis ad aliam lucem pertinet. Beati enim mun
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tu: Sꝑa in domino. Illi enim sꝑant ñ in
domino. Spes illorum mortalis: spes illorum
cadiica. fragilis. uolatica. transitoria. uianis
erit. Sꝑa in domino. Ecce sꝑo: quid ago: Et
fac bonitatem. Noli facere maliciam: quã res¬
picis in illis male florentibꝰ. F ac bonitatẽ: & in¬
habita tͣram. Ne forte bonitatẽ extͣ in habitati¬
onem tͣrȩ facias. Terra enim domini ȩccła eiꝰ ẽ.
I psam rigat. ipsam colit: ille agricola. ille¬
pat᷑. C ulti enim quasi exercent bona oꝑa: sed
quia non inhabitant t̾ram. nͣ ꝑtinent ad agri¬
colam. Ergo fac bonitatem: ñ extͣ t̾ram. sed
in habita tram. E quid habebo Et pasceris
in diuitiis eiꝰ. Quȩ sunt diuitiȩ eiꝰ t̾re: Duii¬
tiȩ eiꝰ : dominꝰ eiꝰ. Diuitiȩ eiꝰ: ds̃ eiꝰ. Ipse ẽ ille
cui dr̃. pars mea domine. Ipse ẽ ille. de qͦ
dr̃. Dominꝰ pars hereditatis meȩ. & calicis
mei. Recenti sermone comm̃dauimꝰ caritati
sessionem di. Audi quia diuitiȩ tͣrȩ huiꝰ ipse

Expanded text:
go tu? Spera in Dominum. Illi enim sperant non in Dominum: spes illorum mortalis, spes illorum caduca, fragilis, volatica, transitoria, inanis erit. Spera in Dominum. Ecce spero, quid ago? Et fac bonitatem. Noli malitiam, quam respicis in illis male florentibus: fac bonitatem, et inhabita terram. Ne forte bonitatem extra inhabitationem terrae facias. Terra enim Domini, Ecclesia ejus est: ipsam rigat, ipsam colit ille agricola Pater . Multi enim quasi exercent bona opera, sed quia non inhabitant terram, non pertinent ad agricolam. Ergo fac bonitatem, non extra terram, sed inhabita terram. Et quid habebo? Et pasceris in divitiis ejus. Quae sunt divitiae ejus terrae? Divitiae ejus Dominus ejus, divitiae ejus Deus ejus. Ipse est ille cui dicitur; Pars mea, Domine . Ipse est ille de quo dicitur: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Recenti sermone commendavimus Charitati sessionem Dei. Audi quia divitiae terrae hujus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
centes aut̃ eũ disꝑibunt. Ut aut̃ benedicant
qͥ benedicunt: pͣstitum ẽ eis. Nam uentum ẽ
ad maledicentes: & facti st̃ benedicentes. Etiã
sic disꝑier̃ maledicentes eum: cũ eiꝰ munere
facti st̃ benedicentes. Quẽ malo suo maledice
so dño dirigunt᷑ gressus eiꝰ. Nam si dñs ñ di¬
riger& gressus hominis. tam praui erant ut
semꝑ ꝑ praua irent: & semitas curuas seqͦndo
redire ñ possent. Uenit aut̃ ille & uocauit &
redemit: & sanguinẽ suum fudit. Hoc pͣciũ
dedit. hȩc bona fecit: & mala passus ẽ. Atten¬
de quȩ fecerit. ds̃ ẽ: attende quȩ passus sit.
homo ẽ. Et qͥs iste ds̃ homo: Si tu o homo non
dimitteres dm̃: non fier& ꝓte ds homo. Parũ
tͥ enim erat ad remunerationẽ uł ad donum
eiꝰ. quia & hominẽ te fecit: nͥ & homo ꝓ te fier&.
Ipse ẽ enim qͥ direx̃ gressus nr̃os: ut uiã eiꝰ

Expanded text:
centes autem eum, disperient. Ut autem benedicant centes autem eum, disperient. Ut autem benedicant qui benedicunt, praestitum est eis. Nam ventum est ad maledicentes, et facti sunt benedicentes: et jam sic disperierunt maledicentes eum, cum ejus munere facti sunt benedicentes, quem malo suo maledicebso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non dirigeret gressus hominis, tam pravi erant, ut semper per prava irent, et semitas curvas sequendo redire non possent. Venit autem ille, et vocavit, et redemit, et sanguinem fudit: hoc pretium dedit, haec bona fecit, et mala passus est. Attende quae fecerit; Deus est: attende quae passus sit; homo est. Quis iste Deus homo? Si tu, o homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. Parum enim tibi erat ad remunerationem vel ad donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gr
Abbreviated transcription (Latin):
uera securitas. Ad ipsum amittendum nec
latro admittitur: nec naufragium metuitur.
Seruat secum qͦd intꝰ hab&: nudus euadit
& plenꝰ ẽ. I ustꝰ gͦ miseretur & commodat.
Qm̃ benedicentes eum hereditate possideb̃t
tram. Sic̃ illum iustum. uere solũ iustum.
& iustificantẽ. qͥ hic & pauꝑ fuit. & diuitias
magnas attulit : quibꝰ facer& diuites eos. quos
inuenit pauꝑes. Ipse ẽ enim qui spũ sc̃o ditaũ
corda pauꝑum. & exinanitas animas confiten¬
do peccata. impleuit opulentia iusticie: qui
potuit diuitem facere piscatorẽ dimittendo
retia sua: qͦd habebat contẽpnentẽ. qͦd ñ ha¬
bebat haurientẽ. Infirma enim mundi ele¬
git ds̃: ut confunder& fortia. Et ñ de ora¬
tore piscatorem: sed de piscatore lucratꝰ ẽ
oratorem. De piscatore lucratꝰ ẽ senatorem:
tio mea in tͣra uiuentium. Tu es ipsa portio
mea. inquit dõ: & ñ dubitauit dm̃ sibi facere
portionẽ. Hereditate possidebt̃ t̾ram. M aledi¬

Expanded text:
vera securitas. Ad ipsum amittendum nec vera securitas. Ad ipsum amittendum nec latro admittitur, nec naufragium metuitur. Servat secum quod intus habet, nudus evadit, et plenus est. Justus ergo miseretur, et commodat.te possidebunt terram: sicut illum justum, vere solum justum et justificantem, qui et pauper hic fuit, et divitias magnas attulit, quibus faceret divites eos quos invenit pauperes. Ipse est enim qui Spiritu sancto ditavit corda pauperum, et exinanitas animas confitendo peccata, implevit opulentia justitiae; qui potuit divitem facere piscatorem, dimittendo retia sua, quod habebat contemnentem, quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Et non de oratore piscatorem, sed de piscatore lucratus est oratorem, de piscatore lucratus est senatorem, tio mea in terra viventium . Tu es ipsa portio mea, inquit Deo, et non dubitavit Deum sibi facere portionem. Haereditate possidebunt terram. Maledi
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ex eo qͦd hab&. Si aut̃ non inuenit foris
qͥd dꝙ: dat beniuolentiã. p̃stat consiliũ si po¬
test: p̃stat auxilium si potest. Ad extremum
si nec consilio nec auxilio adiuuare potest. uel
uoto adiuuiat: uł orat ꝓ contribulato. Et for¬
te magis ipse exaudit᷑: qͣm qͥ porrigit panem.
Hab& semꝑ unde d&: cui pectꝰ plenũ ẽ carita¬
te. Ipsa ẽ caritas: quȩ dr̃ & uoluntas bona. Plus
a te ds̃ ñ exigit : qͣm qͦd tͥ intꝰ dedit. Uacare
enim non potest uoluntas bona. Non enim
habes uoluntatem bonam: si nummꝰ suꝑ sit.
& ñ porrigis pauꝑi. Ipsi int̾ se pauꝑes p̾stañ
sibi : de uoluntate bona. Non sunt int̾ se in¬
fructuosi. Uides cęcum duci a uidente. Quia
nũmos ñ habuit quos dar& egens: commoda¬
uit oculos non habenti. Unde hoc factum ẽ.
ut m̃bra sua commodar& ei qͥ non hab&: ͥ
quia intꝰ inerat uoluntas bona thesaurꝰ pau¬
ꝑum: In qͦ thesauro dulcissima requies. &

Expanded text:
ritas, sed ex eo quod habet: si autem non invenit foris ritas, sed ex eo quod habet: si autem non invenit foris quod det, dat benevolentiam, praestat consilium, si potest; praestat auxilium, si potest: ad extremum si nec consilio nec auxilio adjuvare potest, vel voto adjuvat, vel orat pro contribulato, et forte magis ipse exauditur quam qui porrigit panem. Habet semper unde det, cui plenum pectus est charitatis. Ipsa est charitas, quae dicitur et voluntas bona. Plus a te Deus non exigit, quam quod tibi intus dedit. Vacare enim non potest voluntas bona. Non enim habens voluntatem bonam, etsi nummus tibi supersit, non porrigis pauperi: ipsi inter se pauperes praestant sibi de voluntate bona, non sunt inter se infructuosi. Vides caecum duci a vidente: quia nummos non habuit quos daret egens, commodavit oculos non habenti. Unde hoc factum est, ut membra sua commodaret ei qui non habet, nisi quia intus inerat voluntas bona, thesaurus pauperum? In quo thesauro dulcissima requies, et
Abbreviated transcription (Latin):
quanta accepit peccator: ꝓ quibꝰ nͣ solu& A
cepit ut sit. accepit ut homo sit: multuns
int̃sit int᷑ ipsum & pecus. Accepit corpeel
formam: accepit in corpore distinctioneb
suum: ad uidendum oculos: ad audiendus
aures: ad odorandũ nares: ad gustandũ p¬
tum: ad contrectandum manꝰ: ad anbull¬
dum pedes: salutẽq ipsam corporis. des
hue ista & eũ pecore habemꝰ cominuuan
cepit etiã ampliꝰ id ẽ m̃tem quȩ possie st̃¬
gere: quȩ possit caꝑe ueritatẽ: que post
uistum ab in uisto discernere: quȩ pests
aagare. desidare ercatorem: laudar b
pit ⁊ ñ aget gras. I mino ũꝰ rependiti sali
bonis: blasphemias: murmur adũselah
ẽ. Iu tandem ad diuitias eiꝰ pios oculos in¬
tende. Respicis enim archam inanem: consci-¬
entiam dõ plenam non respicis. Non hab& ex¬
trinseꝰ facultatem: sed hab& intrinsecꝰ carita¬
tem. De caritate qͣnta erogat: & non finitur.
Et enim si hab& foris facultatẽ : dat ipsa ca¬

Expanded text:
quanta accepit peccator, pro quibus non solvet? Accepit ut sit, accepit ut homo sit, multumque intersit inter ipsum et pecus; accepit corporis formam, accepit in corpore distinctionem sensuum, ad videndum oculos, ad audiendum aures, ad odorandum nares, ad gustandum palatum, ad contrectandum manus, ad ambulandum pedes, salutemque ipsam corporis. Sed adhuc ista et cum pecore habemus communia: accepit etiam amplius, id est mentem quae possit intelligere, quae possit capere veritatem, quae pojustum ab injusto discernere, quae possit indagare, desiderare Creatorem, laudare et pit, non aget gratias: imo vero rependet mala pro bonis, blasphemias, murmur adversus Dt. Tu tantum ad divitias ejus pios oculos intende. Respicis enim arcam inanem, conscientiam Deo plenam non respicis. Non habet extrinsecus facultatem, sed habet intrinsecus charitatem. De charitate quanta erogat, et non finitur! Etenim si habet foris facultatem, dat ipsa cha
Abbreviated transcription (Latin):
elegerint ueritatem. & nͣ secuti fueruit ne¬
cessitatem. Usq adeo enim de cȩteris desꝑan¬
dum non ẽ: ut nec de isto desꝑem. qͣm dui
uiuit. De nullo enim uiuente desꝑandum ẽ.
H oc gͦ fr̃s ex occasione hac scire debutt caritas
ur̃a: ne quis uob aliud forte dicat. Nam
subdi aconꝰ eorum qui cũ ei ibi nulla qͤstio
commoueret᷑. elegit catholicam pacem & u¬
nitatem. & illis dimissis uenit: uenit re uera
sic̃ eligens qͦd bonum ẽ. non sic̃ repudiat᷑ a

Expanded text:
elegerint veritatem, non secuti fuerint neelegerint veritatem, non secuti fuerint necessitatem. Usque adeo enim de caeteris desperandum non est, ut nec de isto desperem, quamdiu vivit. De nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio ibi commoveretur, elegit catholicam pacem et unitatem, et illis dimissis venit, venit revera sicut eligens quod bonum est, non sicut re
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ st̃ res tranquillȩ. tc̃ homo sibi
colligere deb& u̾bum dĩ. & recondere. in in¬
tiis eordis sui: quẽa dmodũ formica ab sc̃¬
dit in cau̾nosis penetralibꝰ labores estatis.
Per estate enĩ uacat hoc agere. Uenit aut̃
hiems. id ẽ suꝑuenit tribulatio: & nͥ intꝰ
uiuenerit qͦd edat. necesse ẽ ut fame disꝑeat:
Iste gͦ non sibi collegerat u̾bum dĩ. Suꝑ¬
uenit hiems. non hic inuenit qͦd querebat:
consolari nͥ inde non poterat. De u̾bo aut
dĩ. nullomͦ intus apua se aliquid habebat:
foris qͦd querebat ñ inueniebat. Ardebat
indignationũ & dolorũ facibꝰ. agitabat᷑ menseiꝰ
uiolent᷑: ꝙ tamdiu occulte. donec etiã erum¬
ꝑ& in qͦsdam gemitꝰ. ita ut int̾ fr̃s sonar&:
& se audiri nescir&. Uidebamꝰ. & dolebamꝰ
uehem̃t᷑. Ds̃ scit tant̾ã pęnam animȩ. tan¬
tas eruces: tantas gehennas. tanta torm̃ta.
Qui pluribꝰ apparuit impatiens loci huiꝰ:¬

Expanded text:
Cum enim res sunt tranquillae, tunc homo sibi Cum enim res sunt tranquillae, tunc homo sibi colligere debet verbum Dei, et recondere in intimis cordis sui, quemadmodum formica abscondit in cavernosis penetralibus labores aestatis . Per aestatem enim vacat hoc agere: venit autem hiems, id est, supervenit tribulatio; et nisi intus invenerit quod edat, necesse est ut fame dispereat. Iste ergo sibi non collegerat verbum Dei, supervenit hiems, non hic invenit quod quaerebat, consolari nisi inde non poterat, de verbo autem Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non inveniebat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehennas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens loci humili
Abbreviated transcription (Latin):
malo non potest. Quisquis aut̃ malꝰ ẽ: male
secum ẽ. Torqueatur necesse ẽ: adhibito sibi
se ipso torm̃to. Ipse ẽ enim pena sua: quẽ tor¬
qu& conscientia sua. F ugit ab inimico qͦ po¬
tuerit : a se qͦ fugi&: Ita quidam ex parte
donati uenerat ad nos: accusatꝰ & excom¬
municatꝰ a suis. hic querens qͦd ibi ꝑdiderat.
Sed quia suscipi non potuit nisi eo loco qͦ de¬
buit. non enĩ deseruit illam parte̾ quasi in¬
teger apud ipsos. ut apparer& eum ñ neces¬
sitate. sed delectatione fecisse: quia ibi ha
bere non potuit qͦd querebat. Querebat aũ
uanam elationem & falsum honorem: & qͥa
hic non inuenit qͦd ibi ꝑ didit. & ipse ꝑiit.
Remebat saueiꝰ : & non consolabat᷑. Erant
enĩ in conscientia. eiꝰ acul ei horribiles. ta¬
citi. Temptauimꝰ consolari eũ. de u̾bo dĩ:
sed ille nͣ erat de sapientibꝰ formicis. quȩ
sibi colleger̃ estate. unde uiuerent hieme.

Expanded text:
malo non potest. Quisquis autem malus est, male malo non potest. Quisquis autem malus est, male secum est: torqueatur necesse est sibi seipso tormento. Ipse est enim poena sua, quem torquet conscientia sua. Fugit ab inimico quo potuerit, a se quo fugiet? 11. Ita quidam ex parte Donati venerat ad nos, accusatus et excommunicatus a suis, hic quaerens quod ibi perdiderat. Sed quia suscipi non potuit, nisi eo loco quo debuit: non enim deseruit illam partem quasi integer apud ipsos, ut appareret eum non necessitate, sed electione fecisse: quia ibi ergo habere non potuit quod quaerebat, quaerebat autem vanam elationem et falsum honorem, et quia hic non invenit quod ibi perdidit, et ipse periit. Gemebat saucius, et non consolabatur: erant enim in conscientia ejus aculei horribiles taciti. Tentavimus consolari eum de verbo Dei: sed ille non erat de sapientibus formicis, quae sibi aestate collegerunt unde hieme vivant.
Abbreviated transcription (Latin):
faret dicens. głamur in tribulationibꝰ. se
destatẽ iut̾ pateret᷑ U sebant᷑ foris angu
ablata st om̃ia: in conseientia nuullĩ olatis
ẽ. Non ẽ qͦ exeat. quiadura sunt: ñ ẽ qͦ
intr&. quia mala sunt. Q erito ei fit qͦd seqͥt᷑.
qmͣ peceatores ꝑibunt. Quibꝰ enim. locꝰ nusqͣm
ẽ: quomͦ non ꝑibunt: Consolatio nͣ ẽ in extͣ¬
nis: non ẽ in int̾nis. Extra enum sunt a nob̾:
de quibꝰ consolatio nulla ẽ. Et uniu̾si qͥ dm̃
ñ habent. lic& pecunia. amicitia. gła. facul¬
tates mundi seruiant eis. & quęcũq bona st̃
corporalia : non possunt consolari intrinsecꝰ.
quomͦ consolabat᷑ ille plenꝰ sagina int̾iore. &
de ipsa sagina. ructans. Dñs dedit. dñs abstu¬
lit. sicut domino placuit ita factum ẽ: sit
nom̃ domini benedictum. Ergo illis peccatoribꝰ
ñ ẽ locꝰ in his quȩ foris sunt : quia ibi pati¬
unt᷑ tribulationes. Conscientia illos nͣ conso.¬
latur. non ẽ bene illis secum: quia bene ẽẽ cũ

Expanded text:
aretur dicens, Gloriamur in tribulationibus, si egestatem intus pateretur? Videbantur foris angusablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est: non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret, quia mala sunt. Merito ei fit quod sequitur: Quoniam peccatores peribunt. Quibus enim locus nusquam est, quomodo non peribunt? Consolatio non est in externis, non est in internis. Extra sunt enim a nobis, de quibus consolatio nulla est. Et universi qui Deum non habent, pecuniae, amicitiae, gloriae, facultatibus mundi serviunt, et quaecumque bona sunt corporalia, non possunt consolari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plenus sagina interiore, et de ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo illis peccatoribus non est locus in his quae foris sunt, quia ibi patiuntur tribulationes: conscientia illos non consolatur; non est bene illis secum, quia bene esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & exaltabuntur: deficientes sic̃ fumꝰ desi¬
cient. De talibꝰ dictũ ẽ. sicͣ iamnes & mambras
restiter᷑ moysi: sic & isti resistunt ueritati:
homines m̃te corrupti. reꝓbi circa fidem. Ui¬
de aut̃ resistunt ueritati: nͥ inflatione tum¬
ris sui. euntes in uentos. extollentes se qͣsi uisti
& magnos: Quid aut̃ de illis ait: tamqͣ le
fumo Sed ułtͣ non ꝓficient. Dem̃tia eñi tori
manifesta erit om̃ibꝰ: sic̃ ꝙ illorũ fuit. Inna

Expanded text:
tur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus defitur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflatione tumoris sui, euntes in ventos, extollentes se quasi justos et magnos? Quid autem de illis ait? Tanquam de fumo: Sed ultra non proficient; dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit