comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris rerum tanquam mysterioꝵ inuolucriᷤᷤ cooꝑ¬
Querunt intellectum: qͥ intellectus ꝓdire non
potuit adhomines nͥ inuoluoa illa excuteren¬
tur. unde dicti sunt uli filii excussoꝵ qͥ deꝓpb̃s¬
excussis ꝓfecerunt Ergo & nos excutiamuisistũ
ne ꝑ inuolucra fallamur: et tangentes qđ intusẽ
et non uidentes ducamꝰ forte lignum ꝓauro. aut
testam ꝓargento Excutiamus siuidetur carita¬
ti ur̃e: Aderit dñs. ut ꝓcedat qđ intus ẽ: maxi¬
me fr̃s mei. qͥa martyrum natalitia celebram̃
uanta mala passi sunt martyres : quanta exiciaˢ
qͣnta tormenta: scalores caiterumꝰ stricturã ca¬
thenarumꝰ seuiciã ferarum. ardorem flãma¬
rum: aculeos contumeliarum: Ista omĩa passi
ñ eẽnt: nͥ nescio qͥd uiderent qͦ se tenderent.
qđ adhuus scłi felicitatẽ ñ ꝑtinet: Turpe ẽ auĩ
ut natalicia martẏrum celebremus. hoꝵ uide¬
licet seruorum dĩ. contempnentiũ mundũ

Expanded text:
ris rerum tanquam mysteriorum involucris coopris rerum tanquam mysteriorum involucris cooperuerunt intellectum; qui intellectus prodire non potuit ad homines, nisi involucra illa excuterentur: unde dicti sunt illi «filii excussorum,» qui de Pexcussis profecerunt. Ergo et nos excutiamus istum, ne per involucra fallamur, et tangentes quod intus est et non videntes, dicamus forte lignum pro auro, aut testam pro argento. Excutiamus, si videtur Charitati vestrae: aderit Dominus, ut procedat quod intus est; maxime, fratres mei, quia martyrum natalitia celebramus. Quanta mala passi sunt martyres, quanta exitia, quanta tormenta, squalores carcerum, stricturam catenarum, saevitiam ferarum, ardorem flammarum, aculeos contumeliarum! Ista omnia passi essent, nisi nescio quid viderent quo se tenderent, quod ad hujus saeculi felicitatem non pertinet? Turpe est autem ut natalitia martyrum celebremus, horum videlicet servorum Dei contemnentium mundum
Abbreviated transcription (Latin):
sic benedicetur homo qͥtimet dñm Quomodo:
ut sit uxor eius tanquam uinea fertilis in la-¬
terib domꝰ eius: et filii eius circumdent men¬
sam eius tanquam oluiarum nouellatio. Eigo
ꝑdiderunt mercedem suam. qͥ ꝓpter dm̃ etiam
uxores ducert noluerunt: Sed ait qui nolu it
ducere uxorem: Taliter me ds̃ benedicet. Im
mo uͦ aut sic te benedicit: aut non tebenedicit.
Aꝑte dicta sententia ẽ Ecce sic benedicet᷑ homo qͥ
derando temporalem & terrenam felicitatẽ ꝑda¬
mus cęlestem. ꝓpħa tanquã inuolucrum nob̾
constituit Inuolucrũ hoc nescio quid habet
intus Meminit autem caritas ur̃a. cum suꝑi¬
orem psalmum uob̃ tractarem qͥẽ ante istũ.
ĩcurrisse nos inquendam uersum obscurum: uͥ
dictũ ẽ. sicut sagitȩ inmanu potentis. sic filii
excussorum: et cum qͦr eremus qͥ sint filii excus¬
sorum. uisum eẽ nob̾ suggerente qͣntum credimꝰ

Expanded text:
sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Quomodo? sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Quomodo? Ut sit uxor ejus tanquam vinea fertilis in lateribus domus ejus, et filii ejus circumdent mensam ejus, tanquam olivarum novellatio. Ergo perdiderunt mercedem suam, qui propter Deum etiam uxores ducere noluerunt? Sed ait qui noluit ducere uxorem: Aliter me benedicet Deus. Imo vero, aut sic te benedicet, aut non te benedicet: aperte dicta sententia est, «Ecce sic benedicetur homo qui derando temporalem et terrenam felicitatem, perdamus coelestem, Propheta tanquam involucrum nobis constituit. Involucrum hoc nescio quid habet intus. Meminit autem Charitas vestra, cum superiorem psalmum vobis tractarem, qui est ante istum, incurrisse nos in quemdam versum obscurum, ubi dictum est, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum» ; et cum quaereremus qui sint «filii excussorum,» visum esse nobis, suggerente quantum credimus
Abbreviated transcription (Latin):
lib spiritalia comparamus.:
animalis autem homo. ñꝑcip̃¬
quȩ sunt sp̃s dĩ: cauendum ẽ ne
homines animales ñ ꝑcipientes
quȩ sunt sp̃s dĩ: scandalirent᷑¬
potius in hoc psalmo. quã ȩdifi
tractans sedlegens Et uidete qͥa si talia quisq con¬
cupierit ꝓmagno adõ. qualia continet iste psal¬
mus. et forte ñ qͥa desertuᷤ ẽ. ab illo. sed quia magis
diligitur ñ acceꝑitꝰ uideritq ea quȩ hic audi¬
uit eẽ premia timentium dm. habundare ilt
qui nontiment dm̃: nutent gressus illius. ⁊ef¬
fundant᷑ lapsu uestigia eiꝰ et dicat incorde suo
sine causa se timuisse dm̃: qñilla dona ñ meru¬
it que ꝓmisit timentib se: insuꝑ & illi acce¬
perunt. qui eum non solũ ñ timuerunt. sed
etiam blasphemauerunt: Uidete enĩ qͥd dicat:
eati om̃s qui timent dñm: qui
ambulant inuiis eius: Labores
fruc̾tuum tuoꝵ manducabis:
beatus es & bene tibi erit: Adhuc
uellatio oliuarum: incireuitu mense tue Ecce

Expanded text:
libus spiritualia comparamus; animalis autem homo non percipiquae sunt Spiritus Dei» ; cavendum est ne homines animales non percipientes quae sunt Spiritus Dei, scandalipotius in hoc psalmo, quam aedifictractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritque illa quae hic sic audivit esse praemia timentium Deum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa dona non meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaverunt. Videte enim quid dicat: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus. Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit.» Adhuc vellatio olivarum, in circuitu mensae tuae. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
flendo: ut iusticiam dĩ potius impetrarent pe¬
tendo: Sunt codices qui ñ habent descendert̃.
sed transierunt: tanquã exaggerantes uisi di¬
cere. transisse se fontes aquarum: id÷ ut hoc in¬
manant aque de suis exitib. Cur autem non
custodita lege sic fletur: nͥ ut impetretur grã
quȩ penitentis delet iniquitatem. & credentis

Expanded text:
flendo, ut justitiam Dei potius impetrarent poeniflendo, ut justitiam Dei potius impetrarent poenitendo. Sunt codices qui non habent «descenderunt,» sed «transierunt,» tanquam exaggeranter diceret transisse se flendo fontes aquarum; ut hoc inmanant aquae de suis exitibus. Cur autem non custodita lege sic fletur, nisi ut impetretur gratia, quae poenitentis delet iniquitatem, et credentis
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã didicisse putandi sunt: si ñ faciunt:
Ueritatis nanq uerbum ẽ Omĩs qui audiuit a
patre & didicit: uenit adme Qui gͥ ñ fac̃ id ñ¬
ucnit: ñ didicit Recolens autem iste dolorem
penitentiȩ p̃uaricationis sueꝰ exitus aquarũ
inquit descenderunt ocłi mq qͥa ñ custodiert̃
legem tuam: id: ipsi ocłi mei Nam inqͥb dam
codicib et hoc legitur: qͥa ñ custodiui legẽ tuã.
escenderunt gͦ exitus aquarum: idi effusiones
lacrimarum: Qea locutione dequa dic̃e po¬
tuit montes descenderunt pedes mei. & si ñ
diceret ꝑmontes uł inmontes: ea locutione
dicitur scalas descendit. & si ñ dicat᷑ ꝑscalas:
aut piscinã descendit & si ñdicatur inpiscinã:
tumacẽ fucrant eret̾ti &elati Sursum enimsͥ
eẽ uidebant᷑. qñ ignorantes dĩ iusticiam consti¬
tuere uolebant suã: in qua fatigati et legis p̃ua¬
ricone confusi abilla elatione descenderunt

Expanded text:
quaquam didicisse putandi sunt, si non faciunt. quaquam didicisse putandi sunt, si non faciunt. Veritatis namque verbum est, «Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me» rem poenitentiae praevaricationis suae, «Exitus aquarum,» inquit, «descenderunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam:» id est, ipsi oculi mei. Nam in quibusdam codicibus et hoc legitur, «Quia non custodivi legem tuam. Descenderunt» ergo «exitus aquarum,» id est effusiones lacrymarum. Et ea locutione qua dicere potuit, Montes descenderunt pedes mei; etsi non diceret, per montes, vel, in montes: ea locutione dicitur, Scalas descendit, etsi non dicatur, per scalas; aut, Piscinam descendit, etsi non dicatur, in piscinam. tumacem erecti fuerant et elati. Sursum enim sibi esse videbantur, quando ignorantes Dei justitiam, constituere volebant suam : in qua fatigati et legis praevaricatione confusi, ab illa elatione descenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. & unuiersi popłi xp̃iani qͥ redemptꝰ est
a calumpniis hominũ: qͥb exagitabantur usq
quaq xp̃iani: Sed nunqͥd ꝓpttrea dĩ mandata
custodit: honne int̾ ipsas calumpnias qͣndo
feruebant. multo głosius popłs sc̃s intribula¬
tionib dĩ mandata custodiebatꝰ cum ad ꝑpe¬
trandas impictates ꝑsequentib noncedebat:
Sed nimirum hoc ẽ redime me acalumpniis
hominum. ut custodiam mandata tua: tu
age infuso spu tuo. ne me calumpnie homi¬
num terrorib uincant: & atius mandatis ad
sua mala facta tradicant Si enun hoc mecũ
egeris: id÷ hoc mͦ me abearum calumpniis.
ne criminationes falsas qͥs obiciunt ꝑtimescã.¬
cum patientia donata redemeris: inter ipsa ᷤ
do. presentiam: & docendo. iustificationes tuas
Docc me utiq ut faciam: qđ ciuidentius alibi legit᷑.
doce me ut faciã uoluntatt̃ tuã. Sui enim audi¬
unt: licet memoria teneant qd audiunt. ne¬

Expanded text:
oratio, et universi populi christiani, qui redemptus est oratio, et universi populi christiani, qui redemptus est a calumniis hominum, quibus exagitequaque Christiani? Sed numquid propterea Dei mandata custodit ? Nonne inter ipsas calumnias, quando fervebant, multo gloriosius populus sanctus in tribulationibus Dei mandata servabat, cum ad perpetrandas impietates persequentibus non cedebat? Sed nimirum hoc est, «Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua:» Tu age infuso Spiritu tuo, ne me calumniae hominum terroribus vincant, et a tuis mandatis ad sua mala facta traducant. Si enim hoc mecum egeris, id est, hoc modo me ab eorum calumniis, ne criminationes falsas quas objiciunt pertimescam, patientia donata redemeris; inter ipsas do, praesentiam. «Et doce me justificationes tuas.» Doce utique ut faciam: quod evidentius alibi legitur, «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Qui enim audiunt, licet memoria teneant quod audiunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in eos fecisti. qui diligunt nom̃ tuum: qm̃
ut dilig̾ent te. priuᷤ dilcxisti eos: Sic enĩ ioħs
um tuum: & ñdominetur mei omnis iniqͥtas.
Ubi quid aliud dicit: quã rectum etlibcrũ me
fac scđm ꝓmissum tuum: Quanto autem
magis regnat inunoqͦ. dĩ caritas: tanto minꝰ
ci dñatur iniquitas Suid gͦ aliud petit. qͣm
ut dñante dõ diligat dm̃: Diligendo enĩ dm̃
diligit se ipsum: ut diligere salubrit̃ possit &
lumnus hominum. ut custodiã mandata
tua: Siuera illi homines crimina obiciunt ñ
calumniantur: si falsa. qͥd ẽ qđ redimi se desi¬
derat acalumpniis id÷ acriminib falsis. quȩ
illi nocere ñ possunt: Crimen quippe falsum
qd̃ ẽ ealumnia reum ñ fac̃ hominẽ. nͥ apud ui¬
dicem hominẽ Nbi autem uidex ds̃ ẽ nullus
falso crimine leditur: qͥa ñ eui obicitur: sed obi¬
cienti potius imputatur: Anhic eccłiȩ p̾signat᷑

Expanded text:
quod in eos fecisti, qui diligunt nomen tuum; quoniam quod in eos fecisti, qui diligunt nomen tuum; quoniam ut diligerent te, prius dilexisti eos. Sic enim Joannium tuum, et non» «dominetur mei omnis iniquitas.» Ubi quid aliud dicit quam, Rectum et liberum me fac secundum promissum tuum? Quanto autem magis regnat in quocumque Dei charitas, tanto minus ei dominatur iniquitas. Quid ergo aliud petit, quam ut donante Deo diligat Deum? Diligendo enim Deum, diligit seipsum, ut diligere salubriter possit elumniis hominum, et custodiam mandata tua?» Si vera illi homines crimina objiciunt, non calumniantur: si falsa, quid est quod se redimi desiderat a calumniis, id est a criminibus falsis, quae illi nocere non possunt? Crimen quippe falsum, quod est calumnia, reum non facit hominem, nisi apud judicem hominem: ubi autem Deus judex est, nullus falso crimine laeditur; quia non cui objicitur, sed objicienti potius imputatur. An hic Ecclesiae praesignatur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa dilectio diffundatur: hoc etiam iste paruusꝰ
confitetur O smeum inquit aꝑui et attraxi
sp̃m: quia mandata tua desiderabam Qiuid de¬
siderabat: ñ facere mandata diuina: Sed non
erat unde faceret infirmus fortia: paruulus
traxit unde faceret Aꝑuit os petendo: queren¬
do: pulsando: & sitiens attraxit sp̃m bonum:
unde facerit qđ ꝑsc ipsum non poterat. manda¬
tum scm̃. & iustum. & bonum Si enĩ cum sim
mali nouimus bona data dare filiis nr̃is: qͣn¬
tomagis pat̃ nr̃ decelo dat sp̃m bonum peten¬
tib eum: Hon enim qui spũ suo agunt̃ sed qͦtqͦ
spũ dĩ aguntur. hi filii sunt dĩ: non quia ipsi
agunt nichil: sed ne nichil boni agant. abono
aguntur ut agant: Nam tantomagis efficitur
quisq filius bonus: quanto largius ei dat᷑ apat̾
aꝑuit & attraxit sp̃m: sed adhuc ad patrem pul¬
sat & querit Bibit: sed qͣnto suauius sensit: tan¬
to ardentius adhuc sitit. Audi uerba sitientis.

Expanded text:
ipsa dilectio diffundatur ? 4. «vers.» 131. Hoc etiam iste parvulus confitetur: «Os meum,» inquit, «aperui, et attraxi spiritum, quoniam mandata tua desiderabam.» Quid desiderabat, nisi facere mandata divina? Sed non erat unde faceret infirmus fortia, parvulus traxit unde faceret: aperuit os petendo, quaerendo, pulsando; et sitiens hausit Spiritum bonum, unde faceret, quod per seipsum non poterat, mandatum sanctum et justum et bonum . Si enim nos cum simus mali, novimus bona data dare filiis nostris; quanto magis Pater noster de coelo dat Spiritum bonum petentibus eum ? Non enim qui spiritu suo agunt, sed quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : non quia ipsi nihil agunt; sed ne nihil boni agant, a bono aguntur ut agant. Nam tanto magis efficitur quisque filius bonus, quanto largius ei datur a Patre aperuit, et attraxit spiritum; sed adhuc ad Patrem pulsat, et quaerit: bibit, sed quanto suavius sensit, tanto ardentius adhuc sitit. Audi verba sitientis:
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus ostendit: ideo datã legem quȩ uiuifi¬
care non poss et quia conclusit scriptura omĩa
subpeccato: ut ꝓmissio exfide iħu xp̃i daretur
credentib. Ita dñe: ita fac misericors dñe Im¬
pera qđ non poss it impleri: immo impera qd̃
non nͥ ꝑtuã grãm possit impleri: ut cum ho¬
mines ꝑsuas uires idimplere nequiuerint oẽ
os obstruatur: & nemo sibi magnus uideatus.
Sint om̃s pariuili: &reus fiat omĩs mundus
tͥ: quia non iustificabitur exlege omĩs caroco¬
autem sine lege iusticia tua manifestata ẽ te¬
stimonium habens alege et ꝓpħis: Hȩc sunt
mirabilia testimonia tua quȩ scrutata est
anima paruuili huius: &ided inuenit quia hu¬
miliatus ẽ & paruulus factus ẽ Quis enim facit
mandata tua. sicut facienda sunt. id÷ exfide quȩ¬

Expanded text:
Paulus, ideo datam legem quae vivifiPaulus, ideo datam legem quae vivificare non posset, quia conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . pera quod non possit impleri; imo impera, quod non nisi per tuam gratiam possit impleri: ut cum homines per suas vires adimplere nequiverunt, omne os obstruatur, et nemo sibi magnus videatur, sint omnes parvuli, et reus fiat omnis mundus tibi, quia non justificabitur ex lege omnis caro coautem sine lege justitia tua manifestata est, testimonium habens a Lege et Prophetis» . Haec sunt mirabilia testimonia tua, quae scrutata est anima parvuli hujus; et ideo invenit, quia humiliatus est, et parvulus factus est. Quis enim facit mandata tua sicut facienda sunt, id est, ex fide qu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃cum ds̃ bonus bona p̃ceꝑit. eis tam̃ dederit
bonam legẽ. qͦs eadem lex uiuificare non posset:
nec ulla eẽt exbona lege iusticia: Si enim data
esset lex quȩ poss et uiuificare: om̃ino ex lege
eẽt iusticia Cur gͦ data ẽ quȩ uiuificare non
posset: & exqua ñ esset iusticia: Hempe miran¬
dum ẽ: nempe stupendum: Nec sunt gͦ mira¬
bilia testimonia dĩ Propter hoc huiuis amma
tiora te ne scrutatus fueris. sed quȩ precepit tibi
dñs illa cogita semꝑ: Ipsa sunt enim quȩ p̃ce¬
pit nobis dominus. & ideo cogitanda sunt sc̃ꝑ:
otius itaq uideamꝰ huius anima que scrutata
boꝵ tuoꝵ illuminat: & intelligere fac̃ infantes:
iid ẽ paruulus: nͥ humilis & infirmus: Holi
data:. que tam̃ uiuificare non possit: Ad hoc enĩ
data ẽ ut te demagno paruulũ faceret: ut te
adfaciendam legem uires de tuo ñ habere mon¬
straret: ac sic inops. indigus. et egenus. ad ga¬

Expanded text:
quod cum Deus bonus bona praeceperit, eis tamen dederit quod cum Deus bonus bona praeceperit, eis tamen dederit bonam legem, quos eadem lex vivificare non posset, nec ulla esset ex bona lege justitia. «Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia.» Cur ergo data est quae vivificare non posset, et ex qua esset nulla justitia? Nempe mirandum est, nempe stupendum. Haec sunt ergo mirabilia testimonia Dei: propter hoc hujus anima tiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper.» Ipsa sunt enim quae praecepit nobis Dominus; et ideo cogitanda sunt semper. Potius itaque videamus hujus anima quae scrutata orum illuminat, et intelligere facit parvulos.» Quid est parvulus, nisi humilis et infirmus? Noli data, quae tamen vivificare non possit. Ad hoc enim data est, ut te de magno parvulum faceret, ut te ad faciendam legem vires de tuo non habere monstraret; ac sic opis indigus et egenus ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
homo talis occurrat. qui ꝓpt̾ hoc dicat se scru¬
tari testimonia di. quia mirabilia sunt cum
plena sit eis. & qͦ conspicit᷑ ⁊ q̃ ñ conspicit᷑ unuisa
creatura: nonne conpescimus eũ dicentes. altio¬
ra te nequesieris. & fortiora te ne scrutatus fue¬
ris. sedquȩ precepit tͥ dñs illa cogita semper:
Sed si nobis respondeat & dicat. hec ipsa quȩ p̃¬
cepit dñs. et quȩ uibetis ut cogitem mirabilia
sunt eius testimonia. eũ quippe et dñm qͥa
iubet etbonum & magnum. quia talia iubet
eẽ testantur: nunquid audemus hominem ab
eorum scrutatione reuocare. ac non potius ut se¬
dulo idagat et tante rei oꝑam qͣntũ potest un¬
pendat hortabimur: Anforte dĩ p̃cepta testimo¬
nia quidẽ bonitatis eius ẽẽ fatebimur: sed mi¬
rabilia eẽ negabimus: Quid enim mirũ sibo¬
na imꝑat bonus dñs: lmmo uͦ idipsum est
omnino mirandum. & cur ita sit ꝑscrutandũ:

Expanded text:
homo talis occurrat, qui propter hoc dicat se scruhomo talis occurrat, qui propter hoc dicat se scrutari testimonia Dei, quia mirabilia sunt, cum plena sit eis et quae conspicitur, et quae non conspicitur, universa creatura; nonne compescimus eum, dicentes: «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae tibi praecepit Dominus, illa cogita semper» ? Sed si nobis respondeat, et dicat, Haec ipsa quae praecepit Dominus, et quae jubetis ut cogitem, mirabilia sunt ejus testimonia; eum quippe et Dominum, quia jubet, et bonum et magnum, quia talia jubet, esse testantur: numquid audebimus hominem ab eorum scrutatione revocare, ac non potius ut sedulo id agat, et tantae rei operam quantam potest impendat, hortabimur? An forte Dei praecepta testimonia quidem bonitatis ejus esse fatebimur, sed mirabilia esse negabimus? Quid enim mirum, si bona imperat bonus Dominus? Imo vero idipsum est omnino mirandum, et cur ita sit perscrutandum,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eius. dicunt quodãm testi¬
monium bonitatis & magnitudinis eius: &
ipse cursus frequens usitatusq naturȩ. que tem¬
porum rapacitate soluitur. Inrerum quarum¬
cumq generib quamuis temporalib atq mor¬
talib que certe consuetudine uiluerunt: sepiꝰ
confiderator aduertat ꝑhiberi testimonium
creatori Quid autem ħ rum ẽ qđ non sit mi¬
rabile: siunum qdđq ñusu sedratione metiam̃:
Si uͦ tanquã subunius contemplationis aspectu
audeamus cunctacontueri: nonne fit innobis
qđ ait ꝓpħa. consideraui oꝑa tua & expaui:
Et tamen iste non ẽ ista rerũ admiratione ꝑter¬
ritus: sed eam potuis dixit eẽ causam. cur eade¬
buerit scrutari: quia mira sunt: Cum enim
dixisset mirabilia testimonia tua: secutus
adiunxit ꝓpter hoc scrutata ẽ ea anima mã.
qͣsi factus sit ipsa ꝑuestigandi difficultate cu¬
riosior: Quanto enim queq res abstrusiores
habet causas: tanto mirabiliores Si gͦ nobis

Expanded text:
opera ejus, dicunt quodammodo testimonium bonitatis et magnitudinis ejus; et ipse cursus frequens usitatusque naturae, quo temporum rapacitas volvitur, in rerum quarumque generibus, quamvis temporalibus atque mortalibus, quae certe consuetudine viluerunt, si pius considerator advertat, perhibet testimonium Creatori. Quid autem horum est quod non sit mirabile, si unum quodque non usu, sed ratione metiamur? Si vero tanquam sub unius contemplationis aspectu velut audeamus cuncta contueri, nonne fit in nobis quod ait propheta: «Consideravi opera tua, et expavi» ? Et tamen iste non est ipsa rerum admiratione perterritus, sed eam potius dixit esse causam cur ea debuerit scrutari, quia mira sunt. Cum enim dixisset, «Mirabilia testimonia tua:» secutus adjunxit, «propter hoc scrutata est ea anima mea;» quasi factus sit ipse pervestigandi difficultate curiosior. Quanto enim quaeque res abstrusiores habet causas, tanto est mirabilior. 2. Si ergo nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Etiusticia ẽ incord e ipsoꝵ: sed falsa Ideo non ꝑ¬
ueniunt adueram: quia repleti sunt falsa Lu
autem ut ꝑuenias adueram: esto egens & men¬
dicis ipsius iusticie: & audi euangłium Beati
qui esuriunt & situnt iusticiam: qm̃ ipsi sa

Expanded text:
et justitia est in corde ipsorum, sed falsa. Ideo non perveniunt ad veram, quia repleti sunt falsa. Tu autem ut pervenias ad veram, esto egens et mendicus ipsius justitiae; et audi Evangelium: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi sa
Abbreviated transcription (Latin):
nare: et uocem menbrorum agnoscas incapite.
Rationem in opis. hoc habet titulus: cum
angeretur. et inconspectu domini effudit
precem suam. Ipse ille pauꝑ ẽ qui alibi dicit.
A finib terre adte clamaui: dum angeretur
cor meum. Iste ipse pauꝑ ẽ: quia idem ipse xͦ
ẽ qui se apud propħam & sponsum dixit &¬
sponsam. Sicut sponso alligauit mͥ mitrã.
& sicut sponsam induit me ornamento. Se
dixit sponsum: se dixit sponsam Unde hoc
inhis uocib nos quoq agnoscamus. Et si extra
esse nos uiderimus: ibi eẽ laboremus.

Expanded text:
nare, et vocem membrorum agnoscas in capite. nare, et vocem membrorum agnoscas in capite. «Oratio inopis,» hoc habet titulus, «cum angeretur, et in conspectu Domini effudit precem suam.» Ipse ille pauper est, qui alibi dicit: «A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum» . Iste ipse pauper est, quia idem ipse Christus est; qui se apud prophetam, et sponsum dixit, et sponsam: «Sicut sponso alligavit mihi mitram; et sicut sponsam induit me ornamento» . Se dixit sponsum, se dixit sponsam; unde hoc,in his vocibus nos quoque agnoscamus; et si nos extra esse viderimus, ibi esse laboremus.
Abbreviated transcription (Latin):
uir ꝑfectus informam plenitudinis sus donec
occurramus om̃s inunitatẽ fider inagnitio¬
nem filii di: inuirũ ꝑfectum: inmensurã eta¬
tis plenitudinis xp̃i Sed donec occͣramꝰ agit᷑
hic pauꝑtas nr̃a: agitur hic adhuc labor &
gemitiis. Grãs miscđiȩ ipsius. Unde illi labor:
unde gemitus uerbo ꝑ qͦd factasunt omnia. Si
dignatus ẽ hab̾e mortẽ nrãm: non nobis dabit
uitã suã Inmagnã spem erexit: cum magna
spe gemimus Gemitus habet tristiciã: sed est
gemitus qui habet & gaudiũ. Ego puto sarã
sterilem. letã gen̾uisse cum pareret. et nos di¬
camus: Atimore tuo concepimus: et parturiui¬
ipłe indicat paupem. Postrmo putate me su¬
spicatum: qͥs nam sit iste pauꝑ. Orationẽ audi¬
amus. & ꝑsonam agnoscamus. Necubi erres.
quando audieris aliquid qͦd coaptari capiti
non possit. Ideo prelocutiis sum: ut si quid tale
audieris. ex infirmitate corporis aduertas so¬

Expanded text:
unus quidam vir perfectus in forma plenitudinis suae: «Donec unus quidam vir perfectus in forma plenitudinis suae: «Donec occurramus omnes in unitatem fidei, in agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi» . Sed donec occurramus, agitur hic paupertas nostra, agitur hic adhuc labor et gemitus. Gratias misericordiae ipsius. Unde illi labor, unde gemitus Verbo, per quod facta sunt omnia? Si dignatus est habere mortem nostram, non nobis dabit vitam suam? In magnam spem erexit, cum magna spe gemimus. Gemitus habet tristitiam; sed est gemitus qui habet et gaudium. Ego puto Saram sterilem laetam gemuisse, cum pareret: et nos a timore tuo concepimus et parturiviipse indicat pauperem. Postremo putate me suspicatum quisnam sit iste pauper; orationem audiamus, et personam agnoscamus: necubi erres, quando audieris aliquid quod coaptari capiti illius non possit; ideo praelocutus sum, ut quod tale audieris, ex infirmitate corporis advertas so
Abbreviated transcription (Latin):
iam mortalem fragilemq carnem portat: iam
moriturus aduenit: & tam̃ nondum intelligi¬
tur in hac egestate. cinerem sicut panẽ mandu¬
caui & fletum meũ cum potu miscebam. Ad¬
dat ergo pauꝑtatẽ pauꝑtati: & transfiguret
inse corpus humilitatis nr̃e: Sit caput nr̃m:
simus menbra eius: sint duo incarne una.
Iam enim ut primitus pauꝑ eẽt: formam serui
accipiens. dimisit patrẽ: Qd̃ autem deuirgi¬
ne natus ẽ. dimitat ⁊ matrẽ: ut adheieat uxo¬
ri suȩ: et sint duo incarne una. lta enim erunt
duo&e ĩuoce una: & in illa una uoce lam non
mirabimur nr̃ãm uocemꝰ cinerem sicut panẽ
manducaui. & potũ meum cũ fletu miscebã
Dignatus ẽ enim habere nr̃a menbra Iunt & pe¬
nitentes inmenbris eius: Non enĩ exclusi & se¬
parati sunt abȩccłia eius: nec omnino sibi ad¬
iungeret coniugem. nͥ illa uoce: agite peniten¬
ciam. apppinquabit enim regnũ celoꝵ: lamgͦ

Expanded text:
jam mortalem fragilemque carnem portat, jam jam mortalem fragilemque carnem portat, jam moriturus advenit, et tamen nondum intelligitur in hac egestate. «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Addat ergo paupertatem paupertati, et transfiguret in se corpus humilitatis nostrae : sit caput nostrum, simus membra ejus, sint duo in carne una. Jam enim ut primitus pauper esset, formam servi accipiens , dimisit Patrem: quod autem de virgine natus est, dimittat et matrem, et adhaereat uxori suae, et sint duo in carne una . Ita enim erunt duo et in voce una, et in illa una voce jam non mirabimur nostram vocem: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Dignatus est enim habere nos membra. Sunt et poenitentes in membris ejus. Non enim exclusi, et separati sunt ab Ecclesia ejus: nec omnino sibi adjungeret conjugem, nisi illa voce, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum»
Abbreviated transcription (Latin):
matris agnouit. Accessit etas: ñ diuinitati
sed carni: horrent miranturq sapientiam dĩ¬
pueri duodennis: imperiti senes. Aut etiam si
periti qͥd illorum peritia adu̾bum dĩ: qͥa il¬
lorum pericia ad sapientiam di: Nam &
periti: ñ illo subueniente utiq perituri. Cre¬
scit ad huc ętate corporis: uenit adfluuium
baptizandus. Baptirator dñm agnoscit: in¬
dignum se soluenda calciamenti corrigia con¬
fitetur. Iam inde ceci illuminantur: suitlis aꝑi¬
tur auditus: locuntur mutiꝰ mundant᷑ lepsi:
stringuntur paralitici: conualescunt langui¬
di: resurgunt mortui Iam quidẽ inuerbi illis
ꝑ qd facta sunt omnia. comparatione: diuitia¬
rum agnosco pauꝑtatem. Sed qͣm longe adhuc
acinere et fletu cum potu: adhuc timeo diccre.
ipsa ẽ: & tam̃ uolo: Sunt enim hic quȩ me co¬
gant uelle: & rursus quedã que me cogant ti¬
mere: Ipse ẽ. & non est ipse: Iam informa seruiẽ

Expanded text:
manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo. Sunt hic enim quae me cogant velle, et rursus quaedam quae me cogant timere. Ipse est, et non est ipse. Jam in forma servi est,
Abbreviated transcription (Latin):
netantis diuitiis nr̃a pauꝑtas faciat iniuri¬
Respice et illã uocem: ego seruus tuus. et filiꝰ
ancille tuȩ. Attende illam ancillam castam:
& uirginẽ matrem: Ibi enim accepit pauꝑ¬
tatem nrãm. ubi serui formam indutus ẽ:
semet ipsum exinaniens. ne diuitias eius ex¬
pauesceres: & adeum accedere cum tua men¬
dicitate non auderes: Ibi accepit in quã formã
serui: ibi nr̃a indutus ẽ pauꝑtate. Ibi se pau¬
perauit: ibi nos ditauit. Iam ergo ꝓpinqua¬
mus de illo hec intelligere. Uerumtamen ad¬
huc ñẽ tã tem̾e ꝓnuntiandum Partus uir¬
ginis ẽ: lapis sine manib de monte precisus:
uͥ nullus hominum oꝑatus ẽ: nulla tͣnsfiisa
concupiscentia: sed sola fides accensa. et uerbi
caro concepta: deinde processit exutero: Locu¬
ti sunt cęli: angłi pastorib nuntiarunt. stel¬
la adadorandum regẽ magos attraxit: syme¬
on repletus spũ scõ ĩfantem dũm in manibꝰ

Expanded text:
ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injurine tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus Spiritu infantem Deum in matris
Abbreviated transcription (Latin):
habet tu non habes. Ecce quã diues. Inhoc tam
diuite unde agnituri sumus hec u̾ba: cinerem¬
sic̃ panem manducaui. et potum meũ cum fletu
Multum illud excelsum: multum hoc abiectum
Quid faciemus: Quẽ ad modum ista ima illis sũ¬
mis contemperabimus: slimis abinuicẽ longe
sunt: Nondum agnosco istum pauꝑem. Alius ẽ
fortasse S adhuc queramus. Unde enĩ nob̃ non
uidetur: Mirum si interrogas: & ñ expaue¬
scis diuitias Inpͥncipio erat u̾bum: et uerbum
erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbum hoc erat in
principio apud dm̃. Omnia ꝑipsum factas̃.
et sine ipso factum ẽ nichil. Qui ista dix̃: cũ
diceret diues erat. Quantomagis ille dequo
dicebat. inprincipio erat uerbum : Et non qͣle¬
cunq uerbũ. sedu̾bum ds̃: et nonubicunq. s
apud dm̃: et nonuacans. s omnia ꝑipsũ fac¬
ta sunt: Cinerem sicut panẽ manducauit. &
potum suũ cum fletu miscuit Metuendũ ẽ:

Expanded text:
habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec sicut panem manducabam, et potum meum cum fletu Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est
Abbreviated transcription (Latin):
ICCE
MNUS
& non orat insilentio Libet gͦ audire eum: & ui¬
dere qͥs nam sit: ne forte ille sit de quo dicit apłs.¬
Qui ꝓpt̃ uos pauꝑ factus ẽ cũ diues esset: ut illiꝰ
pauꝑtate uos ditaremini Si gͦ ipse est. quomͦ
pauꝑ: Nam qͦmͦ diues. qͥs non uidet: Unde enim
homines sunt diuites: Puto. auro: argento: fa¬
milia: terra S omnia ꝑipsum facta sunt. Qͥd
ergo illo ditius. ꝑ quẽ facte sunt diuitie: etiam
ille qͣ ñ sunt uere diuitiȩ : Pillum enim et illȩ
diuitiȩ: ingenium. memoria. uita ipsius corꝑis
sanitas. sensus. conformatioq menbroꝵ. Ft̾¬
enim cũ hȩc salua s̃: & pauꝑes diuites sunt:
ꝑulũ et ille maiores diuitiȩ: fides. pietas. iusti¬
cia. caritas. castitas. mores boni Nemo enim
& has habet. nͥ ꝑ eum qui ustificat impium. fe.¬
ce quã diues. Quis enĩ diues: qui habet qđ uult
alio faciente. an qui facit qđ uult et alio hñte:
Puto quia ditior ille qui fec̃ qͦd habes: quia qͥd ille

Expanded text:
cce unus  non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit AposQui propter vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, ingenium, memoria, mores, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, conformatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
homine. si adiabolo: Quia et ipse.
infigura homo dictus ẽ Uenit
iniicus: et suꝑ seminauit ⁊rra¬
nia Etcum dixissent serui ad patrem familias.
nonne bonũ senĩ seminasti. unde apparuerunt ⁊i¬
rania: responsum ẽ: Inimicus homo hoc fecit.
Abisto gͦ homine maligno. ora quantum potes ut

Expanded text:
homine,» si a diabolo? Quia et ipse homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligo nͥ ipsum qͥ factus ẽ ex semine dauid
scđm carnem: interim ꝓpt̃ genus congruit no¬
men: Genus carnale adauid: genus sp̃itale supͣ
dauid: & ñsolum ante dd. srante abrahã: nec
ante abrahã tantũ. s et ante adam: nec ante
adam tantũ. s et ante terram ⁊cęlum: ante
om̃s angłos: ante om̃s potestates & urtutes:
ante omnia uisibilia. et inuisibilia Quare: qͥa
ut hȩc eeñt omnia ꝑipsum facta sunt: & sine ipso
factum ẽ nichil: Ergo quia exsemine dauid non
scłm diuinitatem. qu a creator ẽ. ipsiuis dauid
s scđm carnem dauid dignatus ẽ. uocari in pro¬
pħia: in ipsum finem intende. quia ipsi dauid
psalmus canitur: et corꝑis eiꝰ uocẽ audi: etesto
incorpore eius Uox quam audisti tua fiat &
ora. & dic qdđ sequitur.
&tee me dñc ab homine maligno. Ñ
unoͥ s abipso genere: nec auasis
tantum. sed abipso principeᷤ id÷
abipso diabolo: Quare cium ab

Expanded text:
non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David secundum carnem . Interim propter genus congruit nomen. Genus carnale a David; genus spirituale supra David: et non solum ante David, sed ante Abraham; nec ante Abraham tantum, sed ante Adam; nec ante Adam tantum, sed ante coelum et terram, ante omnes Angelos, ante omnes Potestates et Virtutes, ante omnia visibilia et invisibilia. Quare? Quia ut haec essent, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ergo quia ex semine David, non secundum divinitatem, qua Creator est ipsius David, sed secundum carnem; David dignatus est vocari in prophetia: in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. Vox quam audisti tua fiat, et ora, et dic quod sequitur.e, Domine, ab homine maligno:» non ab uno, sed ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab
Abbreviated transcription (Latin):
rare: Quis ẽ. qui non nouit errare: Ut nec ma¬
lum traiciat addexteram: nec bonum adsini¬
stram. Nos autem in hac uita difficile ẽ ut nos
ipsos nouerimus. qͣnto minus debemus dcq̃qͣm
p̃ꝓperam ferre sententiam: Quia si hodie malũ
nouimus: cras qualis futurus sit ignoramus:
mus Securi gͦ odimus inmalis maliciam ecdi¬
ligimus creaturam: ut qđ ibi fecit ds̃ amemus:
qđ ibi fecit ipsc homo oderimus Fecit enum ds̃
ipsum hominem: fecit autem homo peccatũ:
Dilige qđ fecit ds̃: oderis qđ fecit homo Sic enĩ
ꝑsequeris qđ fecit homo: ut liberetur qđ fecit ds̃¬
nfinẽ psalmus ipsi dauid finem non intendas
legis xp̃c: adiusticiam omni credenti Ergo cũ
audis psallum dicere infinem. corda conuertant᷑
adxp̃m: Ianquam enim preco psalmi ẽ. titulꝰ
psalmi. ueluti dicens: Ecce ueni et. Inde dictu¬
rus sum: de xp̃o cantaturus: Nam et ipsi dauid.

Expanded text:
rare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec marare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sinistram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie malum novimus, cras qualis futurus sit ignoramus; mus. Securi ergo odimus in malis malitiam, et diligimus creaturam; ut quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit ipse homo, oderimus. Fecit enim Deus ipsum hominem; fecit autem homo peccatum. Dilige quod fecit Deus, oderis quod fecit homo: sic enim persequeris quod fecit homo, ut liberetur quod fecit Dfinem, Psalmus ipsi David.» Finem non intendas Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum audis Psalmum dicere, «In finem,» corda convertantur ad Christum. Tanquam enim praeco Psalmi est titulus Psalmi, veluti dicens, Ecce veniet; inde dicturus sum, de Christo cantaturus. Nam et, «ipsi David,»
Abbreviated transcription (Latin):
gemit Proinde aut in illo corpore eris. ut gemas
int̃malos: aut non cris in illo corꝑe. et in eis cris.
int̃ quos gemit corpus. qđ genit int malos: aut
uno mͦ agunt Uersi pellis ẽ enim. qui ineis regnat.
et qͥeis utitur tanquam uasis suis Ceerũ mul¬
ti abillo liberantur: et incorpus xp̃i transcunt:
& qui sint & qđ futuri sint. nouit ille qui illos re¬
demit sanguine suo nescientes. Sunt autẽ qui¬
ꝑtinentes: et ipsi noti ei utiq cui nicħ ignotum
ẽ: Interim illi qui iã compaginati sunt cũ men¬
bris eius. nondum habentes resurrectionem futu¬
ram. inqua perit omnis gemitus. et laus succe¬
dit: inqua omnis tribulatio morietur. eterit
sine fine exultatio: nondum gͦ habentes hoc ure.
s tam̃ tenentes inspe. gemunt ex desidio quodam:
etorant se lib̾ari abhominib malis. int̃qͦs neces.¬
se ẽ. uiuere et bonis: Non enim separatio iam
ciiq tutaẽ: Iilius cnim erit seꝑatio: qͥ ñ nouit er¬

Expanded text:
gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos gemit corpus, quod gemit inter malos: aut uno modo agunt. Versipellis est enim qui in eis regnat, et qui eis utitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem quis non pertinentes; et ipsi noti ei utique, cui nihil ignotum est. Interim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram, in qua perit omnis gemitus, et laus succedit, in qua omnis tribulatio morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit er
Abbreviated transcription (Latin):
uicinus. suic tu ipse: in miscđia debet argui
et emendari Oleum autem peccatoris non
impinguet caput meum S qͥd facio dicis
mͥ: Patior adulatores: ñcessant ꝑstrepere
laudant inme quȩ nolo: que ego paruipen¬
do. laudant inme: qͦd ego carum habeo repre¬
hendunt in me: adulatores: fallaces : decep¬
tores Magnus uir ule uerbi grã gar enes
magnus: doctus: sapiens S quare xpĩanꝰ.
Nam magna doctrina. et magne litterȩ: et ma¬
gna sapientia Si magna sapientia: apꝓba
Postremo qͦd utuꝑas: hoc ei placet quẽ lau¬
das S qͥd: laudatio illa ñinducat oleum
peccatoris ẽ S noncessat dicere: non inde
inpinguet caput tuum Idest noli gaudere
adtalia: id÷ noli annuiere: noli consentire:
noli inde gratulari Et si ille attulit oleum
adulationis: s caput tuũ integrũ mansit.
hon inflatum ẽ. ñ tumuit Si enim inflatũ

Expanded text:
vicinus, sive tu ipse, in misericordia debes argui, vicinus, sive tu ipse, in misericordia debes argui, et emendari. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum.» Sed quid facio, dicis mihi? Patior adulatores, non cessant perstrepere; laudant in me quae nolo, quae ego parvipendo laudant in me, quod ego charum habeo reprehendunt in me, adulatores, fallaces, deceptores. Magnus vir ille, verbi gratia, Gaius Seius; magnus, doctus, sapiens: sed quare christianus? Nam magna doctrina, et magnae litterae, et magna sapientia. Si magna sapientia, approbPostremo quod tu vituperas, hoc ei placet quem laudas. Sed quid? Laudatio illa non indulcat; oleum peccatoris est. Sed non cessat dicere. Non inde impinguet caput tuum; id est, noli gaudere ad talia; id est, noli annuere, noli consentire, noli inde gratulari: et si ille attulit oleum adulationis, sed caput tuum integrum mansit, non inflatum est, non tumuit. Si enim inflatum
Abbreviated transcription (Latin):
et castiga: donec fiat inuna reformatione una
concordia Quando istud erit: qm̃ mͦ clamas
infelix ego homo qͥs me lib̾abit de corꝑe morti ᷤ
huius: Hunquid separabitur ate. hoc corpꝰ
ettc̃ securus eris: Et quidẽ innobismet ipsiᷤ
ingemiscimꝰ ad optionem expectantes redemp¬
tatẽ: etiam non resistit. qͥa ñẽ mortalitas que
resistat Ppterea castiga corpꝰ tuum. m doma.
qđ postea recipias: mͦ deficiat. uł ꝯtc̃ sufficiat.
Nam in hac uita reparari ñ potest: qͣmdiu mor¬
tale geritur: Hon te deponat: nonte abrũpat.
Porta: erudi: castiga. reparabitur infinẽ &
quia nemo unquam carnem suã odio habuit
resurget & caro S qͣm᷑ etiam tc̃ luctaturus sũ:
Oportet inquit corruptibile hoc indiere incor¬
ruptionẽ: & mortale hoc induere inmortalita¬
tem Ergo cũ dicitur emendabit me. & ar-¬
guet me. siue sit fr̃. siue sit ꝓximus: siue sit

Expanded text:
et castiga, donec fiat in una reformatione una et castiga, donec fiat in una reformatione una concordia. Quando istud erit? Quoniam modo clamas, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» numquid separabitur a te hoc corpus, et tunc securus eris? Et quid est, «In nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptatem, et jam non resistit, quia non est mortalitas quae resistat. Propterea castiga corpus tuum; modo doma quod postea recipias; modo deficiat, ut tunc sufficiat. Nam in hac vita reparari non potest, quamdiu mortale geritur. Non te deponat, non te abrumpat; porta, erudi, castiga: reparabitur in fine. Et quia «nemo unquam carnem suam odio habuit,» resurget et caro. Sed quomodo? etiam tunc luctaturus sum? «Oportet,» inquit, «corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . 17. Ergo cum dicitur, «Emendabit me, et arguet me;» sive sit frater, sive sit proximus, sive sit
Abbreviated transcription (Latin):
ratus adimaginem fabricatoris mei. Cepi re¬
sculpi exea parte qͥ reformor. displicet mͥ quod
deforme ẽ Ergo quamdiu ita sum. qͥdspero:
nfelix ego homo: qͥs me lib̾abit decorꝑe mortis
quȩ iam cȩpit resculpere: grã dĩ que infundit
suauitatẽ: ut iã ꝑ interiorem hominẽ conde¬
lecteris legi dĩ: Hinc cetera sanabuntur: unde
ista sanata sunt Geme adhuc uulneratus: ca¬
stiga te: displice tͥ: Non sic pugno inquit qͣsi
aerem cedens. s castigo corpꝰ meum. et inserui¬
tutem redigo: ne forte aliis predicans ipse rep¬
bus inueniar Nunqͥd qͥ castigat corpꝰ odit cor¬
pus: Si qͣcastigat seruum odit seruũ: Si qͥs
uerberat filium. odit filium: Et ut aliquid
comunctius eloquamur: caro tua tanquam
coniunx tua ẽ Hoc ipse apłs dicit Hemo un¬
quam carnem suã odio habuit: s nutrit ⁊ fo¬
uet eam. sicut et rp̃c ȩccłiam: Certe caro tan¬
quam comunx ẽ: et nemo carnem suã odio ha¬

Expanded text:
ratus ad imaginem fabricatoris mei; coepi reratus ad imaginem fabricatoris mei; coepi resculpi, et ex ea parte qua reformor, displicet mihi quod deforme est. Ergo quamdiu ita sum, quid spero? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis Dei quae coepit jam resculpere, gratia Dei quae infundit suavitatem, ut jam per interiorem hominem condelecteris legi Dei: inde caetera sanabuntur, unde et ista sanata sunt. Geme adhuc vulneratus, castiga te, displice tibi. 16. «Non sic pugno,» inquit, «quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar» . Numquid qui castigat corpus, odit corpus? Si quis castigat servum, odit servum? si quis verberat filium, odit filium? Et ut aliquid conjunctius eloquamur, caro tua tanquam conjux tua est. Hoc ipse Apostolus dicit: «Nemo unquam carnem suam odio habuit; sed nutrit et fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam» . Certe caro tanquam conjux est, et nemo carnem suam odio ha
Abbreviated transcription (Latin):
erit ille misericors Parcet: quia tu ñpeꝑcisti. Gͦ
ex quo conunctus es ocłiseiꝰ. ⁊ condelectaris legi eiꝰ:
& hoc inte arguis qđ lex eiꝰ arguit. et hocĩte tͥ di¬
splicet. qd̃ et ocłis d̃ĩ displicet: uide quã iustus es
Ex qͦ autẽ lapsꝰ fecisti ea quȩ displicẽt do. ⁊ fragilitate
qͣdã ĩfirmitatiᷤ humanȩ ꝓlab̃is in illa. et adhuc
portas infirmitatem carnis. et gemis cuiusdã
reluctationis conscientia: ex hac parte iniquus
parte iustus: exqͣdam parte peccator:Quid est
qđ dicis: Laboramus: uidemꝰ loqui contraria:
nͥ nob̃ subueniat apłica auctoritas Audi illd̃
abapło: me malus intellector accuses Conde
Ecce uistus An ñẽ uistus. qͥ condelectatur legi
di: Unde ergo peccator: U.deo aliam legẽ in
menbris meis repugnantem legi mentis meȩ:
et captiuum me ducentẽ in lege peccati Adhuc
bellum aduersũ me gero: ñdũ sum totus ĩstau¬

Expanded text:
e severus; erit ille misericors: parcet, quia tu non pepercisti. Ergo e severus; erit ille misericors: parcet, quia tu non pepercisti. Ergo ex quo conjunctus es oculis ejus, et condelectaris legi ejus, et hoc in te arguis quod lex ejus arguit, et hoc in te tibi displicet quod et oculis Dei displicet, vide quam justus es: ex quo autem lapsus fecisti ea quae displicent Deo, et fragilitate quadam infirmitatis humanae prolaberis in illa, et adhuc portas infirmitatem carnis, et gemis cujusdam reluctationis conscientia, ex hac parte iniquus parte justus, ex quadam parte peccator? quid est quod dicis? Laboramus, videmur loqui contraria, nisi nobis subveniat apostolica auctoritas. Audi illud ab Apostolo, ne me malus intellector accuses: «CondeEcce justus. Annon est justus qui condelectatur legi Dei? Unde ergo peccator? «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Adhuc bellum adversus me gero, nondum sum totus instau