comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die c̃tristatus ambulabam. Tota die. sine int̃¬
missione. Hoc dicit tota die. tota uita. Sed
ex qͦ cognouit: Ex qͦ sabbatum recordari ce¬
pit. Quamndiu enim recordatur qͦd ñ dum
hab& : non uis ut c̃tristatꝰ incedat: Tota die
contristatꝰ ambulabam. Oñ anima. mea com¬
pleta ẽ illusionibꝰ : & ñ ẽ sanitas in carne mea
Ubi ẽ gͦ totꝰ homo anima & caro. & anima
completa ẽ illusionibꝰ. caro sanitatẽ ñ bab&.
quid reman&e unde sit lȩticia: Nonne opor¬
t&ẜ ut contristet᷑. Tota die c̃tristatꝰ ambula¬
bam. Tristicia nob̾ sit. donec & anima nr̃a exu¬
atur illusionibꝰ: & corpꝰ nr̃m induat᷑ sanitate.
Illa ẽ enĩ uera sanitas: quȩ ẽ immortalitas.
Quȩ sint aut̃ illusiones animȩ. si uoluero di¬
cere: tempꝰ quando sufficit: Cuiꝰ enĩ anima.
ista ñ patitur : Breue ẽ qͦd ammoneo: quomͦ
anima nr̃a completa ẽ illusionibꝰ. A facie ipsa¬

Expanded text:
die contristatus ambulabam. Tota die, sine intedie contristatus ambulabam. Tota die, sine intermissione. Hoc dicit tota die, tota vita. Sed ex quo cognovit? Ex quo sabbatum recordari coepit. Quamdiu enim recordatur quod nondum habet, non vis ut contristatus incedat? Tota die contristatus ambulabam. 11. pleta est illusionibus, et non est sanitas in carne mea. Ubi ergo est totus homo, anima et caro est. Anima completa est illusionibus, caro sanitatem non habet: quid remanet unde sit laetitia? Nonne oportet ut contristetur? Tota die contristatus ambulabam. Tristitia nobis sit, donec et anima nostra exuatur illusionibus, et corpus nostrum induatur sanitate. Illa est enim vera sanitas, quae est immortalitas. Quantae sint autem illusiones animae, si voluero dicere, tempus quando sufficit? Cujus enim anima ista non patitur? Breve est quod admoneo, quomodo anima nostra completa est illusionibus. A facie ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uatꝰ sũ usq in finẽ. Unde curuat᷑ ẽ. si
elatꝰ erat. Si fueris humilis. erigeris: sisl¬
eris elatꝰ curuaberis. Non enĩ deerit dõ
pondꝰ unde curu&. Illud erit pondꝰ. fases
peceatorũ tuorũ: hoc rtplicabitur in aps
tuum. & curuaberis. Quid ẽ aut̃ curuari:
Non se posse erigere. Talem inuenit dominus
mulierem. ꝑ decem & octo annos curuam: ñ se
poterat erigere. Tales st̃. qͥ in t̾ra cor babent.
At uͦ quia inuenit mulier illa dnm̃. & sanauit
eam : habeat sursũ cor. In quantũ tam̃ cur¬
uat᷑: adhuc gemit. Curuatur enim ille qͥ dic̃.
Corpꝰ eñi qͦd corrumpitur aggrauat animam:
& depͥmit t̾rena inhabitatio sensũ multa cogi¬
tantẽ. In his gemat: ut illud accipiat. Recor¬
detur sabbatum: ut ad sabbatũ ꝑuenire me¬
reatur. Dͦa enĩ celebrabant uidei. signũ erat.
Cinꝰ rei signum : Quam iste recordat᷑. qͥ dicit.
Miserũs afflictꝰ sũ: & curuatꝰ sũ usq in finẽ.
Quid ẽ usq in finem: Usq in mortem. Tota

Expanded text:
curvatus sum usque in finem. Unde curvatus est? Quia elatus erat. Si fueris humilis, erigeris; si fueris elatus, curvaberis: non enim deerit Deo pondus unde te curvet. Illud erit pondus, fascis peccatorum tuorum: hoc replicabitur in caput tuum, et curvaberis. Quid est autem curvari? Non se posse erigere. Talem invenit Dominus mulierem per decem et octo annos curvam: non se poterat erigere . Tales sunt qui in terra cor habent. At vero, quia invenit mulier illa Dominum, et sanavit eam, habeat sursum cor. In quantum tamen curvatur, adhuc gemit. Curvatur enim ille qui dicit: Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . In his gemat, ut illud accipiat, recordetur sabbatum, ut ad sabbatum pervenire mereatur. Quod enim celebrabant Judaei, signum erat. Cujus rei signum? Quam iste recordatur, qui dicit: Miseriis afflictus sum, et curvatus sum usque in finem. Quid est, usque in finem? Usque in mortem. Tota
Abbreviated transcription (Latin):
ant: unꝰ lapis ex om̃ibꝰ fiat. Tu aut̃ discidi¬
si te. ab edificio reuocas. ad ruinam uocas.
& habundant hȩ insidiȩ. & non quiescunt.
& uidemꝰ & toleramꝰ : & quantum possumꝰ
repͥmere conamur disputando. conuincendo
conueniendo. t̾rendo: tam̃ om̃s diligendo.
Ee cum hȩc nob̵ agentibꝰ ꝑseuerant in malo.
cor nr̃m de fr̃nis mortibꝰ contabescit: cum
eos qui foris sunt dol&. & his qͥ intꝰ st̃ ti¬
in&. Per angustias multiformes. & ineuita¬
biles temptationes: quibꝰ habundat hȩc uita:
quid facturi sumꝰ Ex habundantia enim
iniquitatis. fit quidam torpor caritatis: qm̃
haburdauit iniquitas. refrigescit caritas
multorum. & quid sumꝰ facturi. nͥ qͦd se¬
quitur. si tam̃ ipso adiuuante possimꝰ: qui

Expanded text:
ant, unus lapis ex omnibus fiat. Tu autem discidiant, unus lapis ex omnibus fiat. Tu autem discidisti te; aet abundant hae insidiae, et non quiescunt: et videmus, et toleramus, et quantum possumus reprimere conamur, disputando, convincendo, conveniendo, terrendo, tamen in omnibus diligendo. Et cum haec nobis agentibus perseverant in malo, et cor nostrum de fraternis mortibus contabescit, cum eos qui foris sunt dolet, his qui intus sunt timet, per angustias multiformes et incessabiles tentationes, quibus abundat haec vita, quid facturi sumus? Ex abundantia enim iniquitatis fit quidam torpor charitatis: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. Et quid sumus facturi, nisi quod seq
Abbreviated transcription (Latin):
non habeat: ut quasi ipse sit extͣ culpam. qͥa
scđm eiꝰ uocem facit. Ubi quero abste heretice
cur te extͣ culpam putas: Ed has uoces audio:
qͥa tu non negas. sed ille negat: Si hab& cul¬
pam ꝗͥ negat: qͥd ẽ. qͥ doc& negare eum. qui
negat. Ittine uͦ tu extra culpam es: qͥ facis
docendo xp̃ianos. qͦd faciebat minando paganꝰ:
Eqͥd agis Numqͥd tollis qͦs haboo: qͥa nega¬
uit qͥdhab&: Non facis ut nͣ habeat: sed ut
penam habeat. Qͦd enim hab&: hab&. Baptis¬
m᷑ ille tamqͣm caracter infixus ẽ. Ornabit
militeme coniuncit desertorem. Qd enĩ facis:
non duplicares. Deinde queso te. oblitꝰ es qͦd
lapis ẽ exps: & lapidem quem reꝓbauerunt
edificantes. hic factꝰ ẽ in caput anguli: Si gͦ¬
excidit tͥ qͦd audisti i cugłio. quia lapis suꝑ
lapidem non stabit: Tantum autem ual&
iunctura caritatis. ut quamuis multi lapi¬
des uiui in structuram templi dĩ conueni¬

Expanded text:
non habebat; ut quasi ipse sit extra culpam, quia non habebat; ut quasi ipse sit extra culpam, quia secundum vocem ejus facit. Ubi quaero abs te, haeretice, cur te extra culpam putas? Quid hac voce audio? quia non tu negas, sed ille negat? Si habet culpam qui negat, quid qui docet negare eum qui negat? Itane vero tu extra culpam es, quia facis docendo christianus, quod faciebat minando paganus? Et quid agis? Numquid tollis quod habet, quia negavit quod habet? Non facis ut non habeat, sed ut ad poenam habeat. Quod enim habet, habet. Baptismus ille tanquam character infixus est: ornabat militem, convincit desertorem. Quid enim facis? non duplicares. Deinde, quaeso te, oblitus es quod lapis est Christus, et Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli ? Si excidit tibi quod audivisti in Evangelio, quia lapis super lapidem non stabit ? Tantum autem valet junctura charitatis, ut quamvis multi lapides vivi in structura templi Dei conveni
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd drͣ ab hereticis homini xpiano catholico. ueni
esto xp̃ianꝰ. ad hoc dr̃ esto: ut dicat non sum.
Aliud longe ẽ ueni esto xp̃ianꝰ: aliud ueni ne¬
ga ap̃m. Aptum malum fremitꝰ leonis. alonge
auditur : a longe. cauetur. Applicat se lubricꝰ
draco. occultis lapsibꝰ: serpens leni tractu sub¬
repens. astuto sibilo immurmurans: & ñ dicit
nega .xp̃m. Nam eum coronatis martyribꝰ.
qͥs audir& Sed dicit esto xp̃ianꝰ. Et ille mira¬
bili uoce ꝑcussus: si nondum ueneno penetratꝰ
e respond&. Plane xp̃ianꝰ sum. Si aut̃ moue¬
Et ille. Non. Ergo non sum: Non. Ergo nunc
fac me xp̃ianum. si non sum Ueni. Sed cũ int̾¬
rogari ceꝑis ab ep̃o qͥd sis: noli dicere xpͣianꝰ
sum. aut fidelis sum: sed dic te non eẽ. ut
possis eẽ. Cum. enim audierit confessionem
xpͣiani fidelis: rebaptiz are non aud&. Cum
autem audierit qͦd nonsit. dat illi tamqͣm qͦd

Expanded text:
quid dicitur ab haereticis hominibus christiano catholico? Veni, quid dicitur ab haereticis hominibus christiano catholico? Veni, esto christianus. Ad hoc dicitur, Esto, ut dicat, Non sum? Aliud longe est, Veni, esto christianus; aliud, Veni, nega Christum. Apertum malum, fremitus leonis a longe auditur, a longe cavetur. Applicat se lubricus draco, occultis lapsibus serpens, leni tractu subrepens, astuto sibilo immurmurans, et non dicit, Nega Christum. Nam eum coronatis martyribus quis audiret? Sed dicit, Esto christianus. Et ille mirabili voce percussus, si nondum veneno penetratus est, respondet, Plane christianus sum. Si autem moveEt ille, Non. Ergo non sum? Non. Ergo nunc fac me christianum, si non sum. Veni. Sed cum interrogari coeperis ab episcopo quis sis, noli dicere, Christianus sum, aut Fidelis sum, sed dic non te esse, ut possis esse. Cum enim audierit confessionem christiani fidelis, rebaptizare non audet: cum autem audierit quod non sit, dat illi tanquam quod
Abbreviated transcription (Latin):
Derpens gͦ iste adult̾ antiquus: uirginitatem
anrt umpendam non carius. sed cordis inquirit.
icitt aut̃ adult᷑ homo lȩtatur in nequitia
sinio cũ cirnem corrumpit: sie & diabolꝰ lȩtat᷑
trdo ĩtem corrumpit. Sicut aut̃ patribus
nris adu̾sꝰ lonem opꝰ erat patientiai neno¬
bis adusꝰ draconem iuigilantia. Persecutio
tam̃ siue a leone. siue a dracone numqͣm cessat
ȩccłȩ : & magis metuendus ẽ cum fallit. qͣm
cum sȩuit. Illo tempore cogebat axpianos nega
re xpm: isto autͣ tempore doc& xpianos nega
re xpm. Tunc cogebat: nunc doc&. Tunc q̃
ingerebat uiolentias: nunc insidias parat. Uide¬
batur tunc fremens: lubricꝰ nunc & oberrans.
difficile uidetur. Quomͦ autem tunc cogebat
xpͣianos negare xp̃m: aꝑtum ẽ. ettrahebant᷑
enim ut negarent xpm: & confitentes xp̃m
coronabant᷑. Nunc autem doc& negare xp̃m:
& idõ fallit quia qui docetur negare xp̃m. qͣsi
non sibi uidetur recedere a xp̃o. Modo enim

Expanded text:
erpens ergo iste adulter antiquus, virginitatem corrumpendam, non carnis, sed cordis inquirit. Sicut autem adulter homo laetatur in nequitia sua, cum carnem corrumpit; sic et diabolus laetatur quando mentem corrumpit. Sicut autem patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Persecutio tamen sive a leone, sive a dracone, nunquam cessat Ecclesiae: et magis metuendus est eum fallit, quam cum saevit. Illo tempore cogebat Christianos negare Christum; isto autem tempore docet Christianos negare Christum: tunc cogebat, nunc docet. Tunc ergo ingerebat violentias, nunc insidias: videbatur tunc fremens, lubricus nunc et oberrans difficile videtur. Quomodo autem tunc cogebat Christianos negare Christum, apertum est. Attrahebantur enim ut negarent Christum, et confitentes Christum coronabantur. Nunc autem docet negare Christum; et ideo fallit, quia qui docetur negare Christum, quasi non sibi videtur recedere a Christo. Modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ itaq etiã sic sagutas infixas acciꝑe.
id ẽ u̾ba tua infixa cordi meo. & ex ipsis
u̾bis tuis factũ ut recordarer sabbatum. &
ipsa recordatio sabbati  ñ dum retentio. facit
me ñdum gaudere. & agnoscere nec sant¬
tatem eẽ in ipsa carne. neq dici debere: qͥa
comparo istam sanitatẽ illi sanitati. quã habe.¬
bo in requie sempit̾na. ubi corruptibile hoc
indu& incorruptionẽ. & mortale boc indu&
um montalitatem: & uideo quia in illiꝰ sanita¬
tis comparatione ista sanitas morbꝰ ẽ. Non
Epar ossibꝰ meis a facie peccatorũ meorũ.
ueri sol&e cuiꝰ sit uer. & aliqͥ accipiunt

Expanded text:
Possumus itaque etiam sic infixas sagittas accipere, Possumus itaque etiam sic infixas sagittas accipere, id est, verba tua infixa sunt cordi meo, et ex ipsis verbis tuis factum est ut recordarer sabbatum; et ipsa recordatio sabbati, et nondum retentio, facit me nondum gaudere, et agnoscere nec sanitatem esse in ipsa carne, neque dici debere, cum comparo istam sanitatem illi sanitati quam habebo in requie sempiterna, ubi corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; et video quia in illius sanitatis comparatione, ista sanitas morbus est. 6. Non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Quaeri solet cujus sit vox; et aliqui accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
enũ sagutis & ses iob fecit cõmemor atiosli
& cũ eẽt in illis doloribꝰ dixit sagatas dñi
infixas sibi. Solemꝰ tamͣ & u̾ba dĩ sagit¬
tas acciꝑe. Sed numquid ab his poss& iste
sic dolere se ꝑcuti: Uerba dĩ tamqͣm sagit¬
tȩ excitant amorem : non dolorem. An qͥa
& ipse amor non potest ẽẽ sine dolore: Quic¬
qͥd eium amamꝰ & non habemꝰ: necesse ẽ ut
doleamꝰ. Nam ille amat & ñ dol& : qͥ hab&
qͦd amat. Qui aut̃ amat ut dixi & ñ hab&
qͦd amat : necesse ẽ ut in dolore gemat. In¬
de illud in ꝑsona ȩccłȩ sponsȩ xp̃i. in can¬
ticis canticorum : qm̃ uulnerata carttate ego
sum. Uulneratam se dir̃ caritate. Amabat
enim quiddam & ñdum tenebat : dolebat
quia ñdum. habebat. Ergo si dolebat uulne¬
rata erat: sed hoc uulnꝰ ad uerã salutem ra¬
piebat. Qui hoc uulnere non fuerit uul¬
neratꝰ : ad ueram sanitatẽ ñ potest ꝑuenire.
Numquid gͦ uulneratꝰ. semꝑ erit in uulnere:

Expanded text:
enim sagittis et sanctus Job fecit commemorationem, enim sagittis et sanctus Job fecit commemorationem, et cum esset in illis doloribus, dixit sagittas Domini infixas sibi . Solemus tamen et verba Dei sagittas accipere: sed numquid ab his posset iste sic dolere se percuti? Verba Dei tanquam sagittae excitant amorem, non dolorem. An quia et ipse amor non potest esse sine dolore? Quidquid enim amamus et non habemus, necesse est ut doleamus. Nam ille et amat et non dolet, qui habet quod amat: qui autem amat, ut dixi, et nondum habet quod amat, necesse est ut in dolore gemat. Inde illud in persona Ecclesiae sponsa Christi in Cantico canticorum: Quoniam vulnerata charitate ego sum . Vulneratam se dixit charitate: amabat enim quiddam, et nondum tenebat; dolebat, quia nondum habebat. Ergo si dolebat, vulnerata erat: sed hoc vulnus ad veram sanitatem rapiebat. Qui hoc vulnere non fuerit vulneratus, ad veram sanitatem non potest pervenire. Numquid ergo vulneratus semper erit in vulnere?
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ qͦd ñ uidemꝰ sꝑamꝰ: ꝑ patientiã
expectamꝰ. Quid aut̃ expectat ꝑ patien¬
tiam: Salutẽ. Cuiꝰ rei salutẽ: Ipsius
corporis : quia hoc dix̃ redẽptionẽ corper
nr̃i. Si salutẽ corporis expectabat: ñ cra
salus illa quã habebat. Esuries. sitis ii¬
t̃ficit: si subuentũ ñ fuerit. Medicam̃¬
tũ enĩ famis ẽ cibꝰ. & medicam̃tũ sitis ĩ
potꝰ : & medicam̃tũ fatigationis ẽ som
Detrahe ista medicam̃ta: uide si ñ ust̃¬
ficiunt illa quȩ existunt. Si sepositis isis
ñ sunt morbi: ẽ sanitas. Si aut᷑ lubes
aliquͥd qͦd te possit int̾ficere. nͥ manil¬
caueris. noli gloriari de sanitate: sed
geniens expecta redemptionẽ corporistul
Gaude te redẽptũ sed ñdũ re: spe secui
esto. E enĩ si ñ gemueris in spe: ñ ꝑuenles
mea : a uultu irȩ tuȩ. Unde gͦ sagae
infixȩ: Ipsam penã. ipsã uindictã. a fol¬
te dolores qͦs hic necesse ẽ pati & animb
& corporis: ipsas dicit sagntas. De lio

Expanded text:
 patientiam exspectamus . Quid autem exspectat per patientiam? Salutem. Cujus rei salutem? Ipsius corporis: quia hoc dixit, redemptionem corporis nostri. Si salutem corporis exspectabat, non erat salus illa quam habebat. Esuries, sitis interficit, si subventum non fuerit. Medicamentum enim famis est cibus, et medicamentum sitis est potus, et medicamentum fatigationis est somnus. Detrahe ista medicamenta, vide si non interficiunt illa quae existunt. Si sepositis istis non sunt morbi, est sanitas. Si autem habes aliquid quod te possit interficere, nisi manducaveris; noli gloriari de sanitate, sed gemens exspecta redemptionem corporis tui. Gaude te redemptum; sed nondum re, spe securus esto. Etenim si non gemueris in spe, non pervenies mea a vultu irae tuae. Unde ergo sagittae infixae? Ipsam poenam, ipsam vindictam, et forte dolores quos hic necesse est pati, et animi et corporis, ipsas dicit sagittas. De his
Abbreviated transcription (Latin):
trarum baptitatꝰ. quẽ uis rebapticare. q t
iam lȩtale ministerium exercentem. & uela¬
tem iterare qͦd semel datur. & ñ amittituĩt
nescio quis mesopotamenꝰ. nescio qͥs syrꝰ. ncͥb
qͥs ponticꝰ : uł longiꝰ constitutꝰ. Responde
quia ñ habes baptismũ. Dicit ille. Quaist¬
Lege ȩpłas apłi ad me datas. Uenit neb
quis de galacia. de ponto. uenit nescios
de phila delpbia. ad qͦͥs eccłas ioħs scriplt̃
uenit a colosensis. uenit a pbilippis. a ths¬
salonica: & dicit. Ego ñ habeo baptisms
quẽ scripsit apłs. ꝑ quẽ tu habes: Ecal¬
des legere epłam meã: qui detestarl pdi¬

Expanded text:
terrarum baptizatus, quem vis rebaptizare: et te terrarum baptizatus, quem vis rebaptizare: et te jam lethale ministerium exercentem, et volentem iterare quod semel datur et non amittitur, nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli ad me datas. Venit nescio quis de Galatia, de Ponto, venit nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thessalonica: Ego non habeo baptismum ad quem scripsit Apostolus, per quem tu habes? Audes legere epistolam meam, qui detestari
Abbreviated transcription (Latin):
stȩ: & iure dicunt. Nos pͥmo uenimꝰ ad te
de ꝓuncia tua. de diocesi ad te ꝑtinente ep̃i.
Q uolumꝰ audire causam. tuam. Contẽpsisti
nos: ñ ad nos existi. Si timuisti nr̃m udici¬
um. uł simul udices eligeremꝰ: ñ ires ad qͦs
tu uelles. Quantũ int̾sit uidete. Tunc aut̃
ipsi donatistȩ lateris suis imꝑatorẽ petiert.
sunt : appellauer᷑ ad imꝑatorem & ibi uietise
Semel uictꝰ ẽ absens maximianista & tacs
& ter uictꝰ p̃sens donatista ñ tac&. Sed den¬
mero contendis cum maximianistis: ut hn
faues tͥ. Trecenti decem plures sunt qͣm en¬
tum. uł qͦt fuer᷑ qui dampnauer̃ a parte me¬
miani pͥmianum. Milia ep̃orum perehs
trarum qui dampnauer a parte ceciliam a¬
natum: nichil ponderis apud te habere
tas Sed dicturꝰ es mͥ. Numquid donat
iudicio non int̾fuerunt. ꝓpt̾ea ñ dampuart
quia causam illam penitꝰ nescier̃. Ab inram¬
tibꝰ quare te separasti. Uenit huc ad te de ate

Expanded text:
stae, et jure dicunt: Nos primo venimus ad te stae, et jure dicunt: Nos primo venimus ad te de provincia tua, de dioecesi ad te pertinente episcopi; et voluimus audire causam tuam: contempsisti nos, non ad nos existi. Si timuisti nostrum judicium, vel simul judices eligeremus, non ires ad quos tu velles. Quantum intersit, videte. Tunc autem ipsi Donatistae litteris suis Imperatorem petierunt, sunt: appellaverunt ad Imperatorem, et ibi victi sunt. Semel victus est absens Maximianista, et tacet: et ter victus praesens Donatista non tacet? 23. Sed de numero contendis cum Maximianistis. Ut dixi, faveo tibi. Trecenti decem plures sunt quam centum, vel quot fuerunt qui damnaverunt a parte Maximiani terrarum qui damnaverunt a parte Caeciliani Donatum nihil ponderis apud te habere putas? Sed dicturus es mihi: Numquid Donatijudicio non interfuerunt, propterea non damnaverunt, quia causam illam penitus nescierunt. Ab innocentibus quare te separasti? Venit huc ad te de orbe
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. Male te dampnauer̃ maximianistȩ : male
dampnauer̃ & illi pͥores ur̃i cecilianum. Tu
purgasti te apu bagai: purgauit se ille in
transmarino tudicio. Consensit huic uidicio
uniu̾sus orbis trarum. Quid dicturꝰ eꝰ : Plu¬
res nos sumꝰ qͣm marimianistȩ. Estote plures.
De numero gͦ agamꝰ. Uidete quantum intersit.
Absentem te damꝑnauer̃ maximianistȩ : cũ ad
eos erire noluisses. Hoc quidem simile. Dic &
illi damꝑnauer̃ absentẽ cecilianum: cũ factio¬
ne eoꝵ deuitassq S tu rurẜꝰ in absentẽ illos fecisti
dici sententias in ẽcilio bagattano. At uͦ cecilianꝰ p̃¬
sens. adu̾sario p̾sente purgatꝰ ẽ. Deinde alia magna
differentia. Iudiceᷤ numidaᷤ apud qͦ te purgare ᷤ tu ipse au¬
disti. tu ẽstituisti: maximianistȩ illo ñ petier̃. Apud eoꝰ aũ
a ceciliano donat᷑ uictꝰ ẽ : qͦs pars donati uidices
postulauerat. Respondent tͥ mͦ maximiani¬

Expanded text:
dimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male dimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damnaverunt et illi priores vestri Caecilianum. Tu purgasti te apud Bagai: purgavit se ille in transmarino judicio. Consensit huic judicio universus orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam Maximianistae. Estote plures: de numero ergo agamus: vide quantum intersit. Absentem te damnaverunt Maximianistae, cum ad eos exire noluisses: Hoc quidem simile, sic et illi damnaverunt absentem Caecilianum, cum factionem eorum devitasset: sed tu rursus in absentes illos fecisti dici sententias in concilio Bagaitano: at vero Caecilianus praesens adversario praesente purgatus est. Deinde alia magna differentia: judices Numidas apud quos te purgares, tu ipse adisti, tu constituisti, Maximianistae illos non petierunt: apud eos autem a Caeciliano Donatus victus est, quos pars Donati judices postulaverat. Respondent tibi modo Maximiani
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ dicitis cum audieritis nob̾dici: priꝰ
uos dampnauert᷑ maxinuianistȩ : Recurriti
& dicitis. sed nos plures eramꝰ: qui dampnauimꝰ
inaximianistas. Ad utrumq uob̾ cito responde.¬
tur: quia & illi ur̃i pͥores dampnauert᷑ cecilia.¬
num. Si pͥores ualent: cedant pͥmianistȩ con¬
cilio maximi anistarũ. Si plures ualent: cedañ
donastitȩ orbi trarum. Nichil arbitror iustiꝰ¬
eẽ. P auci sunt maximi anistȩ : se pͥres sunt.
Reus reum ñ facit. Si hoc pitas. qͦ regi amipnatꝰ
dampnare potusti: Quia & uit̾ dampnatores
& ipse scriptus ẽ: nec seruauert᷑ illi locum causam
dicendi. dlit̾ aut̃ cecilianꝰ. Seruatꝰ ẽ illi locꝰ ho¬
minis causam dicentis. sic̃ hab& ipsa sententia.
quia nec in communionẽ receptꝰ ẽ. nͥ purgatꝰ.
ite aut̾ inuenitur hic a iudicibꝰ dampnatus:
ille intͣ uidices dampnans. Sed fuerit ista¬
equitas bagattani concilii. Prorsus totũ conce¬

Expanded text:
Quid ergo dicitis? Cum audieritis vobis dici, Priores Quid ergo dicitis? Cum audieritis vobis dici, Priores vos damnaverunt Maximianistae, recurritis, et dicitis: Sed nos plures eramus qui damnavimus Maximianistas. Ad utrumque vobis cito respondetur, quia et illi vestri priores damnaverunt Caecilianum. Si priores valent, cedant Primianistae concilio Maximianistarum: si plures valent, cedant Donatistae orbi terrarum: nihil esse arbitror justius. Pauci sunt Maximianistae: sed priores sunt. Reus reum non facit. Si hoc putas, quomodo damnatus damnare potuisti? quia inter damnatores et ipse scriptus est, nec servavedicentis. Aliter autem Caecilianus: servatus est illi locus hominis causam dicentis, sicut habet ipsa sententia; quia nec in communionem receptus est nisi purgatus. Iste autem invenitur hic a judicibus damnatus, illic inter judices damnans. Sed fuerit ista aequitas Bagaitani concilii: prorsus totum conce
Abbreviated transcription (Latin):
innocentem dampnatum. qui noluit exire
ad maiores tuos: & sic seruauit causam suã
orbi trarum. quomͦ tu seruasti concilio nu¬
midiarum. Si uinocentem te reddidit se¬
des bagaitana: quanto potiꝰ illum sedes apłi.¬
ca. Aut uis ut ualeant qui pͥmo dampna¬
runt. Si ualent. contra te ualent. Nam
illi contra cecilianum nec ualuerunt. nec
ualebunt. Tam̃ quid contͣ te uidices attende.
Iam hic audent dicere. Sed nos qui pꝰea dãp¬
nauimꝰ maximianistas: plures eramͦ. Ualeat
gͦ sententia urͣa in felicianum: & ualebit illor
U̾bi bagai concilium fecerunt: etiam felicia¬
num dampnauer̃. Modo iitꝰ ẽ felicianꝰ aut
nocens receptꝰ ẽ: aut in nocens dampnatꝰ ẽ.
Si gͦ nocentẽ recipis ꝓ pace. donati: cede õibꝰ
gentibꝰ ꝓ pace xp̃i. Si aut̃ ꝑ errorem urͣm
in nocens dampnatꝰ ẽ: errare potuer᷑ trecen¬
ti dece̾ dampnantes felicianum. & ñ potuer
errare septuaginta dampnantes cecilianum:¬

Expanded text:
innocentem, qui noluit exire innocentem, qui noluit exire ad majores tuos, et sic servavit causam suam orbi terrarum, quomodo tu servasti concilio Numidarum. Si innocentem te reddidit sedes Bagaitana, quanto potius illum sedes Apostolica? Aut vis ut valeant qui primo damnaverunt? Si valent; contra te valent. Nam illi contra Caecilianum nec valuerunt, nec valebunt: tamen quid contra te judices, attende. 22. Jam hic audent dicere: Sed nos qui postea damnavimus Maximianistas, plures eramus. Valeat ergo sententia vestra in Felicianum, et valebit illorum in Caecilianum. Ubi Bagai concilium fecerunt, etiam Felicianum damnaverunt: modo intus est Felicianus: aut nocens receptus est, aut innocens damnatus est. Si ergo nocentem recipis pro pace Donati; cede omnibus gentibus pro pace Christi: si autem per errorem vestrum innocens damnatus es; errare potuerunt trecenti decem damnantes Felicianum, et non potuerunt errare septuaginta damnantes Caecilianum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eulus gurbitanꝰ ep̃c subscripsi. Hedpidẽ¬
cis sr̃ t eollega meo marratio subscripsa
leeus girbitanꝰ ꝓ collega meo gallonio sub¬
semipi. Sccundianꝰ brisi anensis ep̃e subsce¬
niboniꝰ robautensis epẽ subscripsi. Item an¬
niboniꝰ petitꝰ a collega meo. augendiarensis
epͣc subscripsi. Tertullus abitensis ep̃c subsc̾p
Primilianꝰ ep̃c subscripsi. Maximꝰ pitanen¬
sis epc subscripsi. Crescentianꝰ murrensis ep̃s
subseripsi. Donatꝰ belmensis epͣs subscripsi.
scripsi. Om̃s numero quinquaguta tres.
lum dignamini adu̾tere. Hȩc ẽ dampnatio
tua dicimus illi. Quid uis habeat boni pondꝰ
an non habeat: Ego faueo. Prorsus dico: qͥa
omnes isti falsa in te dixerunt. E audiunde
credam. Quia apud alios iudices obtiniusti
causam tuam: & isti dampnati sunt. Si gͦ
ꝓpt̾ea te credo innocentem. quia nͣ exiens
ad factiosos. alibi ostendisti in nocentiã tuaͣ.
ut illi qui te dampnauerunt. dampnationẽ
mererentur: dignare acceptare cecilianum

Expanded text:
ulus Girbitanus episcopus subscripsi. Donatre et collega meo Marratio subscripsi. Proculus Girbitanus pro collega meo Galliono subscripsi. Secundianus Prisianensis episcnibonius Robautensis episcopus subscripsi. Item Annibonius petitus a collega meo Augendiarensi episcopo subscripsi. Tertullus Abitensis episcopus subus subscripsi. Maximus Pittanensis episcopus subscripsi. Crescentianus Murrensis episcopus subscripsi. Donatus Belmensis episcopus subscripsi. scripsi. Omnes numero quinquaginta tres.lum dignamini advertere. Haec est damnatio tua. Dicimus illi: Quid vis? habeat pondus an non habeat? Ego faveo: prorsus dico, quia isti omnes falsa in te dixerunt; et audi unde credam: Quia apud alios judices obtinuisti causam tuam, et isti damnati sunt. Si ergo te propterea credo innocentem, quia non exiens ad factiosos, alibi ostendisti innocentiam tuam, ut illi qui te damnaverunt, damnationem mererentur; dignare acceptare Caecilianum
Abbreviated transcription (Latin):
ne hoc in t̾ra ꝑdamꝰ. Cum autem seruaueris
in t̾ra: dic mͥ cui congregabis ea: Filios habe
unum plus numera: da aliquid & xp̃o. Tbe¬
turbatur. Et nunc qm̃ inquit iste ydichun
respiciens uanitatem quandam: suspiciens ue¬
rttatem quandam. in medio positꝰ. quiddã sub
se hab&. quiddam supra se. Sub se habet unde
transiliuit: supra se habet qͦ se extendit. Qui¬
quiadam transiliui. qͦmͦ multa calcaui. qͣn
temporalibꝰ iam non teneor: nondum sum
ꝑfectꝰ. nondum accepi. Spe enĩ salui facti
sumꝰ. Spes aut̃ quȩ uidetur. ñ ẽ spes. Qͦdeñ
uid& quis quid sꝑat: Si aut̃ qͦd non uidemꝰ

Expanded text:
ne hoc in terra perdamus. Cum autem servaveris ne hoc in terra perdamus. Cum autem servaveris in terra, dic mihi cui congregabis ea? Filios habes: unum plus numera, et da aliquid et Christo. Thers. 8. Et nunc: quando, inquit iste Idithun respiciens vanitatem quamdam, suspiciens veritatem quamdam, in medio positus quiddam sub se habens, quiddam supra se sub se habet unde transilivit, supra se habet quo se extendquiddam transilivi, quando multa calcavi, quando temporalibus jam non teneor; nondum sum perfectus, nondum accepi. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod n
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ponas. ubi consilium dedit. An securus es
de seruo tuo: & sollicitꝰ es de dño tuo: Securus
Non ꝑducam qͦd ego accipio: An oblitus es:
cum uni ex minimis meis fecistis. mͥ fecistis:
Si haber&& quispiam amicꝰ tuus qͦsdam lacꝰ uł
cisternas & quęq receptacula fabricarũ ad ser¬
uandum aliquem liquorem. uł uni uł olei.
quereres ubi absconderes uł seruares fructꝰ
tuos: & dicer& tͥ. Ego tͥ seruo. haberetq ad illa
receptacula occultas quasdam canales. & tran¬
situs. ut ꝑhos clanculo iret qͦd palam funderet᷑.
& diceret tͥ. qͦd habes hic funde. Uideres autem
tu umectum eẽ locum illum. ubi ponere cogita¬
bas. & timeres fundere: ille qui sciret machina.¬
ñtta quędam occulta locorum suorum. tͥ dicer&.
funde securus. hinc illuc ꝑuenit. Non uides qͣ.
sed crede mͥ qui mansiones fabricaui. Fabrica¬
uit gͦ ꝑ quem facta sunt omnia. mansiones
omnibꝰ nobis: illuc uult p̾cedere qͦd habemus

Expanded text:
ibi ponas, ubi consilium dedit. An securus es ibi ponas, ubi consilium dedit. An securus es de servo tuo, et sollicitus es de Domino tuo? securus es Non perducam quod ego accipio? An oblitus es, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ? Si haberet quispiam amicus tuus quosdam lacus vel cisternas, et quaeque receptacula fabricarum ad servandum aliquem liquorem vel vini vel olei, quaereres ubi absconderes vel servares fructus tuos, et diceret tibi, Ego tibi servo: haberetque ad illa receptacula occultos canales quosdam transitusque, ut per hos clanculo iret quod palam funderetur: et diceret tibi, Quod habes, hic funde: videres autem tu non esse illum locum ubi ponere cogitabas, et timeres fundere: ille qui sciret machinamenta quaedam occulta locorum suorum, non tibi diceret, Funde securus, hinc illuc pervenit; non vides qua, sed crede mihi, qui fabricavi? Fabricavit enim per quem facta sunt omnia, mansiones omnibus nobis: illuc vult praecedere quod habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Dum uis hic uidere. non hic uidebis: & ibi ni¬
chil habebis. Nescio qͦs thesauros. habes in tͣra
Uenisti ad audiendum sermoneni: ad colligendas
interiores diuitias. Cogitas de exterioribꝰ: numqͥd
eas huc tecum attulisti:: Eece nec nunc eas uides.
Credis te habere in domo: qͦd scis te posuisse. Num¬
quid scis te non ꝑdidisse: Quam multi rediere
ad domos suas: & qͦd posuerunt non inuenerunt.
Hinc fortasse expauerunt corda cupidoꝵ. Et qm
dixi multos sepe ad domum suam redisse. & qͦd
posuerant non inuenisse: dixit quisq in corde
suo. Absit episcope. bonum opta: ora ꝓ nob̾. Ab¬
sit ut contingat: absit ut ita fiat. Credo in dm̃i.
qm̃ qͦd posui saluum inuenio. Credis in dñu: &
ñ credis ipsi dõ: Credis in xp̃m. quia saluum
erit qͦd posiusti: nemo acced&. aufer& nemo. Se¬
curus uis eẽ credendo in xpm̃. ut nichil ꝑdas
de domo tua: securus eris potiꝰ credendo xp̃o. ut

Expanded text:
Dum vis hic videre, nec hic videbis, et ibi niDum vis hic videre, nec hic videbis, et ibi nihil habebis. Nescio quos thesauros habes absconditVenisti ad audiendum sermonem, ad colligendas interiores divitias, cogitas de exterioribus: numquid eas huc tecum adduxisti? Ecce nec nunc eas vides. Credis te habere in domo, quod scis te posuisse: numquid scis te non perdidisse? Quam multi redierunt ad domos suas, et quod posuerant non invenerunt. Hinc fortasse expaverunt corda cupidorum; et quoniam dixi multos saepe ad domum suam rediisse, et quod posuerant non invenisse, dixit quisque in corde suo: Absit, Episcope; bonum opta, ora pro nobis; absit ut contingat, absit ut ita fiat; credo in Deum, quoniam quod posui salvum invenio. Credis in Deum, et non credis ipsi Deo? Credo in Christum, quia salvum erit quod posui, nemo accedet, nemo auferet. Securus vis esse credendo in Christum, ut nihil perdas de domo tua: securus eris potius credendo Christo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ: ꝓptͣ domesticos tuos. Comm̃dare habes ad
uicinum argentũ. difficilis enĩ ẽ ibi casus. fur
iĩ facile accedit: bene om̃ia seruant᷑. Quare
ista cogitas: nͥ qͥa ñ habes ubi meliꝰ serues: Qd
si dabo meliꝰ Dicam tͥ. Noli cõm̃dare huic minꝰ
idoneo. Sed ẽ qͥdam idoneꝰ. illi cõmͣda: hab&
magna horrea. ubi ꝑire nͣ possunt diuitiȩ:
Magñ suꝑ om̃s diuites: diues ẽ. lam forte tu¬
dicturiis es. Et quando audeo tali comm̃dare:
Quid si ipse te hortatur: Agnosee illum: non
solum pat̾ familias ẽ: sed & dñs tuus eͣ. Nolo in¬
quit serue meꝰ. ut ꝑdas peculium tuum: agnos¬
ce ubi ponas. Quare ibi ponis: ubi possis amittere:
tes. Est alius locus qͦ te transferam. Precedat te
qͦd habes : noli timere ne ꝑdas. Dator ego eran.
custos ego ero: dicit tͥ hoc dñs tuus. Fidem tuam
introga : uide si uelis illi credere. Dicturꝰ es. ꝑdi¬
tum habeo qͦd non uideo: hic illud uolo uidere.

Expanded text:
tuae propter domesticos tuos: commendares ad tuae propter domesticos tuos: commendares ad vicum argentarium: difficilis est enim ibi casus, fur non facile accedit, bene omnia servantur. Quare ista cogitas, nisi quia non habes melius ubi serves? Quid si dabo melius? Dicam tibi, Noli commendare huic minus idoneo, sed est quidam idoneus, illi commenda: habet magna horrea, ubi perire non possint divitiae; magnus super omnes divites dives est. Jam forte dicturus es, Et quando audeo tali commendare? Quid si ipse te hortatur? Agnosce illum, non solum pater familias est, sed et Dominus tuus est. Nolo, inquit, serve meus, perdas peculium tuum, agnosce ubi ponas: quare ibi ponis ubi possis amittere; tes? Est alius locus, quo te transferam. Praecedat te quod habes; noli timere ne perdas; dator ego eram, custos ego ero. Dicit tibi hoc Dominus tuus: fidem tuam interroga, vide si velis illi credere. Dicturus es, Perditum habeo quod non video, hic illud volo videre.
Abbreviated transcription (Latin):
habes ipse tͥ dedit. & non uult ut ꝑdas. qͦd
tͥ dedit: qui & se ipsum tͥ dabit. Sed nec hoc
inquam qͦd tͥ ad tempꝰ dedit. uult ut ꝑdas.
Multum ẽ. exuꝑat. suꝑ greditur uires neces¬
sitatis tuȩ: iam certe suꝑfluũ deputat᷑. Nec
hoc uolo ut ꝑdas : ait dñs ds̃ tuus. Ee quid
facio: O igra : ubi posusti ñ ẽ tuus locus.
Certe seruare uis auariciȩ. Uidete ne forte
& ipsi auaricię congruat consilium meum.
Habere enim uis qͦd habes. & ñ ꝑdere: osten¬
dam tͥ locum ubi ponas. Ne thesaurit es in
tͣra. nesciens cui congreges ea : & p̾ea quẽ ad¬
modum consumpturꝰ sit qͥ possidebit. qͥ tene¬
bit. Forte enũ possessor possi debit᷑: & qͦd a te
habebit non tenebit. Forte cum ei seruas:
anteqͣm ille ueniat tu ꝑdes. Sollicitu dini
tuȩ consilium do. Thesauritate uob̃ thesaurũ
in cęlo. Hic in tͣra si uelles seruare diuitias:
quereres horreum. Forte nͣ crederes domus

Expanded text:
habes ipse tibi dedit, et non vult ut perdas quod habes ipse tibi dedit, et non vult ut perdas quod tibi dedit, qui et seipsum tibi dabit. Sed nec hoc, inquam, quod tibi ad tempus dedit, vult ut perdas. Multum est, exuberat, supergreditur vires necessitatis tuae, jam certe superfluum deputatur: nec hoc volo ut perdas, ait Dominus tuus. Et quid facio? Migra, ubi posuisti non est tutus locus. Certe servire vis avaritiae: vide ne forte et ipsi avaritiae congruat consilium meum. Habere enim vis quod habes, et non perdere: ostendo tibi locum ubi ponas. Ne thesaurizes in terra, nesciens cui congreges ea, et postea quemadmodum consumpturus sit qui possidebit, qui tenebit. Forte enim possessus possidebit, et quod a te habebit non tenebit. Forte cum ei servas, antequam ille veniat tu perdes. Sollicitudini tuae consilium do: Thesaurizate vobis thesaurum in coelo . Hic in terra si velles servare divitias, quaereres horreum: forte non crederes domui
Abbreviated transcription (Latin):
to eum filiis tiuis. Seruas transiturus transi¬
tuaris. unmo uͦ transiens transeuntibꝰ. Nam
treansiturum te sic diri: q̃i nune mancas
pse hodie ex qͦ loqui cȩpimꝰ usq ad hoc mom̃¬
tum : sentis quia seniumꝰ. Neq enim cernis
& inerem̃ta capilloꝵ tuoꝵ : & nunc cum stas.
cum hic es. cum agis aliquid. cum loqueris:
in te crescunt capilli tui. Neq enim repente
creuerunt: ut tonsorem quereres. Agit᷑ gͦ etaᷤ
transuolans. & in intelligentibꝰ. & in non sentien¬
tibꝰ. Et ad aliud male occupatꝰ transis tu: &
seruas transeunti filio tuo. Primo hoc a te qͤro.
Scis eum possessurum eui seruas: Aut si ñ¬
dum natꝰ ẽ: scis eum nasciturum: Seruas
filiis incertum ẽ an futuris. an possessuris: nec
reponis thesaurum ubi reponendꝰ ẽ. Non enĩ
ds̃ tuus seruo suo tale consilium dar&: ut
peculium suum ꝑder&. Peculiosus seruus es
cuiꝰdam magni patrisfamilias: qͦd amas & qͦd

Expanded text:
te cum filiis tuis: servas transiturus transite cum filiis tuis: servas transiturus transituris, imo vero transiens transeuntibus. Nam transiturum te sic dixi, quasi nunc maneas. Ipsum hodie: ex quo loqui coepimus usque ad hoc momentum, sentis quia senuimus. Neque enim cernis et incrementa capillorum tuorum; et nunc cum stas, cum hic es, cum agis aliquid, cum loqueris, in te crescunt capilli tui: neque enim repente creverunt, ut tonsorem quaereres. Agitur ergo aetas transvolans, et in intelligentibus, et non sentientibus, et in aliud male occupatis. Transis tu, et servas transeunti filio tuo. Primo hoc a te quaero, Scis eum possessurum cui servas? aut si nondum natus est, scis nasciturum? Servas filiis, incertum est an futuris, an possessuris: nec reponis thesaurum ubi reponendus est. Non enim Dominus tuus servo suo tale consilium daret, ut peculium suum perderet. Peculiosus servus es cujusdam magni patris familias. Quod amas et quod
Abbreviated transcription (Latin):
tellexisti. Non dico inquam ne forte dũ uis
eẽ pͣdo minoris: sis pͣda maioris. Non enum
sentis eẽ te in mari : nec gernis minores pis¬
ces a maioribꝰ deuorari. Non dico ista: ñ dico
disficultates & ꝑicula. In ipsa conqͥsitione pe¬
cuniȩ. quanta patiantur qui eam colligunt.
qͣm in om̃ibꝰ ꝑiclitentur. in om̃ibꝰ pene mortẽ
uideant: transeo hȩc om̃ia. Prorfꝰ colligis
nullo contradicente : seruas nullo auferente.
Excute cor tuum ad prudentiam tantã qua
me derides. qua me insipientem putas hec
loquentẽ : & dic mͥ. Thesaurizas: eui congre¬
gabis ea: Uideo quid uelis dicere: quasi qͦs
uis dicere. huic ñ occurrerit. Dicturꝰ es: fili¬
is meis seruo. Hec ẽ uox pietatis: exeusatio
iuiquitatis. Filiis inquit. meis seruo. Etiam
seruas filus tius. Ita ne hoc non nouerat
raithun. Nouerat ea plane. sed in diebꝰ ue¬
ter iꝰ compitabat: & idõ contempnebat. quia
ab nouos dies festinabat. Nam eece discutio

Expanded text:
tellexisti: non dico, inquam, Ne forte cum vis tellexisti: non dico, inquam, Ne forte cum vis esse praedo minoris, sis praeda majoris. Non enim sentis esse te in mari, nec cernis minores pisces a majoribus devorari. Non dico ista, non dico difficultates et pericula in ipsa conquisitione pecuniae, quanta patiantur qui eam colligunt, quam in omnibus periclitentur, in omnibus pene mortem videant: transeo haec omnia. Prorsus colligis nullo contradicente, servas nullo auferente: excute cor tuum, ac prudentiam tantam qua me derides, qua me insipientem putas haec loquentem; et dic mihi: thesaurizas; cui congregabis ea? Video quid velis dicere, quasi quod vis dicere huic non occurrerit: dicturus es, Filiis meis servo. Haec est vox pietatis, excusatio iniquitatis: Filiis meis, inquis, servo. Etiam servas filiis tuis. Itane hoc non noverat Idithun? Noverat ea plane, sed in diebus veteribus computabat, et ideo contemnebat; quia ad novos dies festinabat. 12. Nam ecce discutio
Abbreviated transcription (Latin):
nis de negocio. de agricultura. Fortessit
& de edoqͥo: de iuris consultatione . at us¬
licia :÷ addis ae de fenore. Homo cordatus
nichil pͣtͣmitis omino unde numꝰ suꝑ num¬
mum in occulto diligentiꝰ congreget᷑. D ep̃daris
hominem: caues depͣdatorem. Qd facis. times
ne patiaris : & in eo qͦd pateris. non te corrigis.
Sed non pateris. prudens enim homo es: sed¬
etiam bene seruas: non solum bene colligis.
Habes ubi ponas. cui commitas: quomͦ nichil
peat ex eo qͦd congregasti. Interrogo cor tuum:
discutio prudentiam tuam. Ecce collegisti.
ecce ita seruasti. ut nichil possis amtitere
eorum quȩ seruasti : dic mͥ cui seruas: Non
tecum ago. non commenioro. non exaggero.
quiequid mali aliud hab& auaricia uani¬
tatis tuȩ : hoc unum ꝓpono. hoc discutio
qͦd nͥ dat occasio lectionis huiꝰ psalmi. Prorso
pͣdo eẽ. sis pͣda. Hoc aꝑtiꝰ eloquar: fortasse
enim eȩcus auaricia. non audisti. aut nͣ in¬

Expanded text:
niae, de negotio, de agricultura, fortassis niae, de negotio, de agricultura, fortassis et de eloquio, de juris consultatione, de militia, addis et de fenore. Homo cordatus nihil praetermittis omnino, unde nummus super nummum, et in occulto diligentius castigetur. Depraedaris hominem, caves depraedatorem; quod facis times ne patiaris, et in eo quod pateris non te corrigis. Sed non pateris: prudens enim homo es, bene servas, non solum bene colligis: habes ubi ponas, cui committas, quomodo nihil pereat ex eo quod congregasti. Interrogo cor tuum, discutio prudentiam tuam: Ecce collegisti, ecce ita servasti, ut nihil possis amittere eorum quae servasti; dic mihi cui servas? Non tecum ago, non commemoro, non exaggero quidquid aliud mali habet avaritia vanitatis tuae: hoc unum propono, hoc discutio, quod mihi dat occasio lectionis hujus psalmi. Prorsus praeda: hoc apertius eloquar; fortassis enim caecus avaritia non audisti aut in
Abbreviated transcription (Latin):
b& gemit : & ista contempnit. & dol&e mi
in ardescit in ea quȩ desidat. Locutꝰ eͣ d
illis: loquatur & de istis. Audistis concins¬
imagine : nͥ illiꝰ qͥ dixit. faciam᷑ homine
ad imaginem. & similitudinẽ nr̃am: Quĩ¬
qͣm in imagine ambulat homo. Ido enum
quamqͣm: quia magnũ aliqͥd imago hec
Et hoc quamquam secutum ẽ tam̃: ut ilbo
qͦd audistis quaniquam ultͣ solem sit. hos
aut᷑ qͦd sequitur tam̃ sub sole sit: & illu
ꝑtineat ad ueritatẽ. hoc ad uanitatẽ. Uo¬
quam gͦ in imagine ambulat homo: dͥ
uane conturbatur. Audi conturbatioñl
& uide si non ẽ uana: ut calces eam. ssall¬
silias eam: & habites in excelsis. ubi ñ cill
uanitas. Quȩ uanitas: Thesaurizat. ul
cognoseit eui congregabit ea. Sinsant llb¬
xit in uanitatem & insanias mendacs
lirare t uideor auare cũ hȩc loquor: Ali¬
eularia tͥ uident᷑ hec u̾ba. Tu enĩ iuidelẽs
homo magni consiliĩ. magneq prudecĩ
ercogitas cotidie genera ad quirende ress¬

Expanded text:
gemit; et ista contemnit et dolet, in illa inardescit quae desiderat. Locutus est de illis, loquatur et de istis. Audistis concupisimagine, nisi illius qui dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ? Quanquam in imagine ambulat homo. Ideo enim Quanquam, quia magnum aliquid imago haec. Et hoc Quanquam, secutum est Tamen: ut illud quod audistis Quanquam, ultra solem sit; hoc autem quod sequitur Tamen, sub sole sit; et illud pertineat ad veritatem, hoc ad vanitatem. Quanquam ergo in imagine ambulat homo: Tamen vane conturbatur. Audi conturbationem ejus, et vide si non est vana: ut calces eam, transilias eam, et habites in excelsis, ubi non est ista vanitas. Quae vanitas? Thesaurizat, et non cognoscit cui congregabit ea. O insana vas mendaces . Delirare tibi videor, avare, cum haec loquor: anicularia tibi videntur haec verba. Tu enim videlicet homo magni consilii magnaeque prudentiae, excogitas quotidie genera acquirendae pecu
Abbreviated transcription (Latin):
truer̃ & putuer̃ liuores mei. Lam qͥ liuorab
b&. non ẽ sanus. Aade quia ipsi liuores q¬
truer̃. & putuer̃. Unde. putuert̃: Quia ap¬
truert̃. Lam qͦmͦ hoc. explicet᷑ in uita human
qͥs hoc nouit: Habeat aliquis sanũ olfactua
animȩ: sentit qͦmͦ pitteant peccata. Cui pet¬
ri peccatorum contrariꝰ erat odor ille: de qͦli
de recordatione sabbati: Aliud enĩ plangĩ
in hac uita: aliud p̃sumimꝰ in illa uita.
plangitur put&: qͦa p̃sumitur fraglat. Ei
nͥ eẽt ille talis odor qui nos inuitar&: nũe
sabbatũ recordaremur. Sed quia habemꝰ ꝑs
unguentorum tuorũ currimꝰ. au̾timꝰ a pito¬
ribꝰ nr̃is olfactũ: & conu̾tertes nos ad qsĩ
aliqͣntulum respiramꝰ. Sed nͥ nob̾ oleant i
mala nr̃a: numqͣm istis gemitibꝰ c̃fita.¬

Expanded text:
truerunt et putuerunt livores mei. Jam qui livores habet, non est sanus. Adde quia ipsi livores computruerunt et putuerunt. Unde putuerunt? Quia computruerunt. Jam quomodo hoc explicetur in vita humana quis hoc non novit? Habeat aliquis sanum olfactum animae, sentit quomodo puteant peccata. Cui putori peccatorum contrarius erat odor ille, de quo dde recordatione sabbati? Aliud enim plangimus in hac vita, aliud praesumimus in illa vita. Quod plangitur, putet: quod praesumitur, fragrat. Ergo nisi esset ille talis odor qui nos invitaret, nunquam sabbatum recordaremur. Sed quia habemus peunguentorum tuorum curremus ; avertimus a putoribus nostris olfactum, et convertentes nos ad ipsum aliquantum respiramus. Sed nisi ad nos oleant et mala nostra, nunquam istis gemitibus confite
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ tenes pauꝑem redditorem: idoneũ tenes
fide ussorem. Eece ds̃ tͥ de scriptura sua
dicit. Da: securꝰ esto: ego reddam. Quomͦ
solent dieere fide iussores: Qina dicam: Ego
reddo: ego accipio: mͥ das. Putamꝰne ꝙ hoc
dedistis mͥ manducare. Ꝙ cũ illi dicerent.
quando te uidimꝰ esurientem: ut ostenł&
se pauꝑum fideuissorem. om̃ium mbrorũ
suorũ sponsorem. quia ille caput. illi m̃bra.
& eum accipiunt m̃bra. caput accipit: eũ
uru inquit ex his minimis meis fecistis. m
fecistis. Eia auare fenerator. ude qͥd dedi
anude quid accepturꝰ es. Si dedisses par¬
uam pecuniã &e ule cui dederas ꝓ parua pecu¬
patt uandar& tͥ magnam uillam in compara¬

Expanded text:
si non tenes pauperem redditorem, sed idoneum tenes si non tenes pauperem redditorem, sed idoneum tenes fidejussorem. Ecce Deus tibi de Scriptura sua dicit: Da securus, ego reddo. Quomodo solent dicere fidejussores? quid dicunt? Ego reddo, ego accipio, mihi das. Putamusne et hoc dedistis mihi manducare. Et cum illi dicerent, Quando te vidimus esurientem? ut ostenderet se pauperum fidejussorem, omnium membrorum suorum sponsorem; quia ille caput, illi membra, et cum accipiunt membra, caput accipit: Cum uni, inquit, ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis. Eia, avare fenerator, vide quid dedisti, vide quid accepturus es! Si dedisses paucam pecuniam, et ille cui dederas pro parva pecunia tua daret tibi magnam villam, incompara
Abbreviated transcription (Latin):
dederis a q̃ aliqͥa plꝰ qͣm dedisti expectes ad¬
ꝑe. ñ pecuniã solã. sed aliqͥd płqͣm dedist
siue illud triticum sit. siue uinum. siue ole¬
um. siue qͦd lib& aliud. si plusqͣm dedisti expec-¬
tas acciꝑe. fenerator es: & hoc imꝓbandus. non
fenerator: Attende quid facit fenerator. Mi¬
nus uult dare: & certe plus acciꝑe. Hoc & tu.
Da modica: accipe magna. Uide qͣm lare cres¬
cat fenꝰ tuum. Da temporalia : accipe ȩt̾na.
Da t̾ram: accipe cȩlum. Ꝙ eui dabo forte dicis.
Ipse dñs ꝓ cedit quẽ feneres: qui tͥ iubebat
ne fenerares. Audi scripturam. qͦmͦ feneres
dm̃. Fenerat inquit dnm̃: qui miseret᷑ pauꝑis.
Non enĩ eg& dñs a te: sed habes alium qui
a te egeat. Illi porrigis: ille accipit. Non enĩ
hab& pauꝑ qͦd tͥ retribuat : & tam̃ uult &
ipse retribuere. & ñ inuenit quid. Sola in
illo reman& beniuolentia or andi ꝓte. Cũ aut̃
pauꝑ orat ꝓ te: tamqͣm dõ dicit. Dñe mu¬
tuum accepi: in fide me suscipe. Proinde ꝙ

Expanded text:
dederis, a quo aliquid plus quam dedisti exspectes accipere: non pecuniam solam, sed aliquid plus quam dedisti, sive illud triticum sit, sive vinum, sive oleum, sive quodlibet aliud; si plus quam dedisti exspectas accipere, fenerator es, et in hoc improbandus, non fenerator? Attende quid facit fenerator. Minus vult dare certe, et plus accipere: hoc fac et tu; da modica, accipe magna. Vide quam late crescat fenus tuum. Da temporalia, accipe aeterna: da terram, accipe coelum. Et cui dabo, forte dicis? Ipse Dominus procedit quem feneres, qui tibi jubebat ne fenerares. Audi Scripturam, quomodo feneres Dominum: Fenerat, inquit, Dominum, qui miseretur pauperis . Non enim eget a te Dominus, sed habes alium qui a te egeat: illi porrigis, ille accipit. Non enim habet pauper quod tibi retribuat: et tamen ipse vult retribuere, et non invenit quid; sola in illo remanet benevolentia orandi pro te. Cum autem pauper orat pro te, tanquam Deo dicit: Domine, mutuum accepi, fidedic me. Proinde et