comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Drĩe. da nob̾ sẽꝑ panẽ hunc. Quomodo mulier illa samarttana.
qui biberit de hac aqua. Ñsiti& ũquam: Continuo illa scđm corpꝰ
accipiens. sed tam̃ carere indigentia uolens: Da inquit mihi chĩe
de hac aqua: sic & isti: Drĩe da nob panẽ hunc. quinos reficiat.
nec deficiat: Dix̃ aut̃ eisihs. fgosũ panis uiḑ. Qui uenit ad me
non esuri& : Et qui credit. inme. Ñsiti& ũquã: Qui uenit ad me:¬
hocest quł ait. & qui credit inme: & qđ dixit ñ esuri&: hoc N¬
telligendũ .ẽ. & Ñsiti& ũquam Vtroq enĩ illa significat᷑ ȩt̃ia
sacio as. ubi nulla ẽ egestas. Panẽ decęlo desideratis: ante uos
habetis. & Ñ manducatis : Sed dixi uob̾. quia & uidistis me : &
non credidistis: Sed ñ ideo ego populũ ꝑdidi: Nũ quid infidelitas
urã fidẽ dĩ euacuabit: Uide enĩ qđ sequit᷑. Omne qđ dat mihi
penitrale : & dulce secretũ : Osecretũ sine tedio: sine a maritudi

Expanded text:
r da nobis panem hunc. Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est: Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam ; continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia nolens: Da, inquit, mihi, Domine, de hac aqua; sic et isti: Domine, da nobis panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. Dixit ergo eis Jesus: Ego sum panis vitae; qui venit ad me, non esuriet, et qui credit in me, non sitiet unquahoc intelligendum est, et non sitiet unquam. Utroque enim illo significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis? Ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum perdidi. Nunquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur. Omne quod dat mihi penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine amaritudin
Abbreviated transcription (Latin):
mussus .ẽ. factũ Missio quippe eiꝰ exinanitio fuima ipsius c̃.
& formȩ seruilis acceptio. Qđ recte intelligit᷑ seruata &. iã
filiicũ patre ȩqualitate nature maior.ẽ. eñ pat̃ filiohomine
sed ȩqualẽ hab& dm̃ filiũ. Cũ idem ipsesit & ds̃ & honio: dr
filius & hominis filius unus a p̃c ihs: inquam sententiã si rote
accipiunt᷑ haec uerba: ita dix̃. Sic̃ musit me pat̾. & ego uiuo¬

Expanded text:
m, sic ait: « Missio quippe ejus exinanitio suimet ipsius est, et formae servilis acceptio. » Quod recte intelligitur, servata etiam filii cum Patre aequalitate naturae. Major est enim Pater homd aequalem habet Deum Filium: cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius, unus Christus Jesus. In quam sententiam si recte accipiuntur haec verba, ita dixit, Sicut me misit vi
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuificat. Sp̃s enĩ fac̃ uiua m̃bra. Nec uiua mẽbra
uiuificat menbrũ. qđ sẽparatũ inuenerit acarne tuao
Spm̃ tuũ dico: animã tuã. Anima tua ñ uiuificat: nisi
menbra quȩ sint in carnetua: Quã sitollas iã examinsa
iera nonuiui ficat᷑ : quia unitati corporis tui ñ copulat᷑
ec dicunt᷑ ut amemꝰ unitatẽ : & timeamꝰ sẽparationeni:
Nibis enĩsic deb& formidare xp̃ianus : quã sẽparari¬

Expanded text:
qui vivificat, spiritus enim facit viva membra. Nec viva membra vivificat membrum, quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua: unum si tollis, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic deb
Abbreviated transcription (Latin):
debes uocare confitentẽ: quẽ uidicas ñ credentẽ. Hoc .ẽ. em̃ confiteri
dicere qđ habes in corde. Si aut̃ aliito incorde habes. aliud dicis
loqueris ñ confiteris Cũ ergo inxp̃m corde credat᷑ qđ nemoutiq
fac̃ inuit᷑ quia ut̃ trahit᷑ tãquã inuit cogi uidee : quomodo istam

Expanded text:
debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtu
Abbreviated transcription (Latin):
talib: murmurantib: respondit ihs: Nolite murmurare i
uicẽ: tãquã dicens. Scio quare Ñesuriatis: & istũ panẽ ñ intelli¬
gitis. neq quȩratis: nolite murmurare in inuicẽ: Nemopotẽ
uenire adme : nisi pat᷑ qui misit me traxerit eũ: magna
gr̃ȩ cõm̃datio nemouenit: nisi tractꝰ. Quẽ trahat & quẽ ñ trahat.⁊
quare illũ trabat. & illũ ñ trahat Noli uelle iudicare . siñuis
errare: semel accipe: ꝙ intellige: Nontraheris oraut traharis:¬
ad hibet᷑: ñ uoluntas excitat᷑: Intrare quisquã ȩccłam potesł nolens
Accedere adaltare potest nolens: Accipere sicram̃tũ pocest noles
credere ñ potest. nisi uolens. Si corpore crederee : fiere innolertab
sed ñ corpore credit᷑: Apłm audi. corde crede᷑: adiustitiã: & quica
sequit : Ore aut̃ confessio fit ad salutẽ. deradice cordiss surgit ista
confessio. Aliquando audis confitentẽ: & nescis credentẽ Et nec

Expanded text:
talibus murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad talibus murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum errare. Semel accipe et intellige, si non traheris, oraadhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
homo facer& iustitiã: Ndicer& idem apłs de iudȩis: Ignoran¬
tes enĩ dĩ iustitiã. & suã uolentes constituere: iusticiȩ dĩris
subiec ti Inde eraNt isti qui panẽ decęlo descendentẽ ñ intelli¬
gebaNt : qui asua iustitia saturati. iustitiã dĩ ñ esuriebant:
Quid ẽ. hoc iustitia dĩ. & iustitia hominise iustiia dĩ hic dr̃
non qua iustus ẽ ds̃ sed quã lat homini ds̃ ut iustꝰ sĩt homo
ꝑdm̃. Quȩ aut̃ erat illoꝵ iustitia : quia desius uirib p̃sumeb añ.
& quasi impletores legis seipsos sua uirtute diceban: Nemo
aut̃ impl& legem. nisiquẽ ad iuuerit grã : id ẽ panis quidecelo
descendit. Legis enĩ plenitudo. compendio ut ait apłs caritas. ẽ.
Caritas non nũmi : sed dĩ: Caritas ñ t̾rae Ñcęli: sed eiꝰ qui fecit
credit: manducat: In uisibilit̃ saginat᷑ : qui lnuisi bilit̃ renascitur :¬
nfans intꝰ .ẽ: nouus intꝰ ẽ: Cibi nouellat᷑: ibi satiat᷑. Quid ergo

Expanded text:
s de Judaeis, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non qua justus est Deus, sed quper Deum. Quae autem erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit credit, manducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans intus est, novus intus est: ubi novellatur, ibi satiatur. 2. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
humilis corde. & cũ didiceritis. inuenietis requiem animab
urĩs t hon eiciamini foras quia descendi decȩlo Nut faciam
uoluntacẽ meã. sed uoluntatẽ eiꝰ quimisit me. Humilitatẽ eum
doceo: ad me uenire non potest. nisi humilis: non mit tit foras nisi suꝑbia:
Quomodo exit foras. qui seruat humilitatẽ. & ñ labit᷑ aueritates
Dic ta s̃ quanta dici potuer̃ de abscondito sensu fr̃s Satis enim
hic lata sensus: & nescio utrũ congrus uerbis. ame sit de pronptꝰ
& scułe : Quare ideo ñ eiciat foras qui uenit ad illũ: quia ñuenit
facere uoluntatẽ suã. sed eiꝰ quimisit eũ. Hȩc ẽ. aut̃ inquit uolun¬

Expanded text:
humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabushumilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
stare. Siergo suꝑbia expulit eos qui non potuer̃ stare: humilitas
intromittt qui possint̃ in ꝑpetuo stare. Ideo & enĩ ille qui dixit¬
exultabat: exultabuin ossa humiliati. Prȩ dixit. Auditui meo dib̾
exultationẽ & lȩtitiã. Quid ẽ. auditui meo: Audiendo te felixsũ.
de uoce tua felix sũ. Intus bibendo felix sum: Ideo non cado: ldeo
exultabunt ossa humiliata. Ideo amicus sponsi stat & audit eũ ideo ste
quia audit Peinteriore fonte bibit. ideo stat. Ill. qui noluerurT
de interiore bibere. ibi caider : expulsis nec potuer̃ stare
Doctor itaq humilitatis uenit ñfacere uoluntatẽ suã. seduolunta¬
sed uolunta tẽ dĩ: & non nos eici& foras. quia menbra eiꝰ sumus
quia caput nrm eẽ. uoluit. docendo humilitatẽ. Ad extremũ
ipsũ audite concionantẽ. Uenite adme qui laboratis. & onerati
estis : Tollite iugũ meũ suꝑ uos & discite ame quia mitissũ &

Expanded text:
stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? Audiendo te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis venit non facere voluntatem suam, sed voluntased voluntatem Dei: et non nos ejiciet foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad extremum, ipsum audite concionantem: Venite ad me, qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et
Abbreviated transcription (Latin):
lleillud hab& qđ perit: & ibi hab& unde perit. Iste eũ hab& qui
perire ñ potest: ꝙ ibi hab&. unde auferri Npotest Sedsisit
rectus corde: tunc enĩ intrat ꝙ exit. Ideo ille quidicebat.
qm̃ apud te .ẽ. fons uitȩ. Ñ apud nos. ideo intrare debemus. ut
uiuamꝰ Non quasi nob̵ sufficere ut pereamꝰ. non quasi de nr̃o
uelle saciari. ut arescamus: sed os apud ipsũ fontẽ ponere ubi
aqua ñ defic̃. quia uoluit suo consilio uiuere adam. Lapsus. ẽ.
ꝑ eũ qui ante ceciderat ꝑsuꝑbiã: qui ei calicẽ ipsius suꝑbiȩ ꝓpi¬
nauit. Quia ergo apud te fons uitȩ: & in lumine tuo uidebimus
lumen: In tus uiuamus: intus uideamꝰ. Quare enĩ inde exitũ est:
Audi quare. Nonueniat mihi pes suꝑbiȩ. Ergo ille exut cum
uenit pes suꝑbiȩ.: Ostende qđ̃ ideo exut. & manis peccitori
ñ moueađme ꝓpt̃ podẽ suꝑbie Quare hoc dicis: Ibi cecider̃. qui

Expanded text:
Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omn
Abbreviated transcription (Latin):
ingaudiũ dñi sui. in hebriabuł abubertate domꝰtuȩ ꝙ torrente
uoluptatis tuae potabis eos. Qñ apud te fonsuitȩ. Nonforis extra
te : sed intus apud te. Ibi fons uitȩ: in lumine tuo uidebimꝰ lunien
Pretende misericordiã tuã scientib te: & iustitiã tuã his qui rectos
corde. Qui sec int uoluntatẽ dnĩ sui : Non quȩrentes sua sedquȩ ihũ
Nã mihi toͬto corde displicuit ds̃. Quare displicuit: quia dedit felici¬
tatẽ malis: & ideo nutauer̃ mihi pedes: quasi sine causa seruissẽ dõ:
ideo meipene cõmotis pedes: quia ñ fui rectus corde. Quid . ẽ. ergo
rec tus corde: Sequens uoluntatẽ dĩ Felix .ẽ. ille: laborat ille.
male uiuit: & felix . ẽ. Ille iustus uiuit: & laborat. Non indignet᷑
iuste uiuens & laborans: Intus hab&. qđ felix ille Ñhab&. Non ergo
tris tet᷑ ñ macerctur : ñ deficiat felix ille: Hab& ipse aurũ in archi.
iste dm̃ inconscientia: Cõpara nunc aurũ ꝙ chñ: arcã ꝙ conscientiã

Expanded text:
i sui; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quoniam apud te est fons vitae. Non foris extra te, sed intus apud te, ibi est fons vitae. Et in lumine tuo videbimus lumen. Praetende misericordiam tuam scientibus te, et justitiam tuam his qui recto sunt corde. Qui sequuntur voluntatem Domini sui, non quaerentes sua, sed quae DomNam mihi torto corde displicuit Deus. Quare displicuit? Quia dedit felicitatem malis: et ideo nutaverunt mihi pedes, quasi sine causa servissem Deo. Ideo ergo mei pene commoti sunt pedes, quia non fui rectus corde. Quid est ergo rectus corde? Sequens voluntatem Dei. Felix est ille, laborat ille: ille male vivit et felix est, ille juste vivit et laborat. Non indignetur juste vivens et laborans; intus habet quod felix ille non habet: non ergo tristetur, non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
murauer̃ iudei & dixerunt. Nonne hic .ẽ ihis filius
io seph. cuius nos nouimus patrẽ &matrẽ : quomodo ergodic̃
quia decęlo descendit: Isti apane decęlo longe eraN nec
eũ esurire noueraNt : Fauces cordis languidas habebant
aurib aꝑtis surdi eraNł: uidebant. & cęci stabaNT Panis
quippe iste. interioris hominis querit ȩsuriem: Unde
alio loco dicit. Beati qui esuriuñ & siciurt̃ iustitiã: qm̃ ipsi satura¬
bunt᷑ : Iustitiã uero nob̵ eẽ xp̃m. paulus apłs dic̃. Ac ꝑ hoc qui¬

Expanded text:
esus filius Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem? Quomodo ergo hic dicit, Quia descendi de coelo? Isti a pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Justitiam vero nob
Abbreviated transcription (Latin):
Habes itaq spm̃ iniusibilẽ : corpꝰ uisibile: Dic mihi quid exquo
uiuat sp̃stuus uiuit excorporetuo : Ancorpꝰtuũ exspũ
tuor Respondit om̃is qui uiuit. Qui aut̃ hocꝰ potest respon¬
ergo & tu uiuere de sp̃ũ xp̃ie Incorpore esto xp̃i. Nquidenĩ
corpꝰ meũ uiuit de spũ tuos neũ uiut despũ meo: & tuum
qđ exponens nob apłs paulus hunc panẽ: Vnus pams inquit
Non aborreat a conpagine menbroꝵꝵ : nonsit putre m̃brũ
qđ se fari mereat᷑ : Nonsit distortũ : dequo erub escat᷑
Sit pulchrũ : sit aptũ : sit sanũ hereat corpori : uiuat dõ
dedõ. Nunc labor& int̾ra : ut postea regn& incęlo: a

Expanded text:
Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest responergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Sed spetiȩ uisibili : qđ tam̃ hoc idem significare uirtute
sp̃itali Quomodo enĩ eũ dẽ potũ e Bibebanł inquit de spĩtali :
ber̃o ꝑcussa .ẽ. petra de uirga bis Gemina ꝑ cussio duo ligna
crucis significat. Hic ẽ ergo panis decȩlo descendens : ut si quis¬
sacram̃ti. ñ qđ ꝑtin& ad uisibile sicram̃tũ. Quimanducat
intꝰ nonforis : qui manducat in corde ñ qui premit dente
Gosũ pansuuus qui decȩlo descendi Ideo uiuus q decȩlo
descendi. Decȩlo descendit ꝙ manna. Sed manna ũbra
erat: iste ueritas ẽ Siquis manducauerit ex hoc pane:
uiu& inȩt̾nũ: & panis quẽ egodabo caromea ẽ ꝓmundi¬
uita. hoc quando caper&: caro qđ dix panẽ carnemo
Ciocat᷑ caro: qđ ñ capit caro. Et ideo magis non capit caro
quia uocat᷑ caro. Hoc eñĩ & horruer̃: hoc ad se multũ docer̃
& spm̃ habes: & corpus habes Epm̃ dico. Quȩ anima uocatur :
qua constat qđ homo es: Constat eñĩ ex anima & corpore:

Expanded text:
e visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spiritualiberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si qusacramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris: qui manducat in corde, non qui premit dente. « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea evita . » Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse diet spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
aquã uiuã: Unde quibiberit. ãplius ñsiti& Nã dehac aqua
qui biberit : sici& iterũ : Et gauisa . ẽ. illa. & uoluit acciꝑe quasi
Ñ passura sitim corporis quę labore hauriendi fatigabatur:
isto modo & hic: Hunc ergo cybũ noꝰ quiperit. sed quiꝑman&
signauit ds̃. Istũ filiũ hominis nolite sie acciꝑe quasi alios filios
hominb : quib: dictũ . ẽ: filii aut̃ hominũ: in ꝓtectione alarũ tuarũ

Expanded text:
aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua qui biberit, sitiet iterum. Et gavisa est illa, et voluit accipere, quasi n passura sitim corporis, quae labore hauriendi fatigabatur; isto modo et hic. 11. Hunc ergo cibum, non qui perit, sed qui permanet signavit Deus. « Istum filium hominis nolite sic accipere, quasi alios filios hominis, quibus dictum est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
queritis me. ñ quia uidistis signa : sed quia manducastis expanib meis
illis faciat bene scđm tẽpus. Alius negotiũ hab&. quęrit int̾cessi¬
onem clericoꝵ: Aliꝰ p̃mit᷑ a potentiore : fugit ad ȩccłam: aliꝰ uult
ꝓse int̾ueniri apuo cũ : apud quẽ parũ ual&: ille sic: ille sic implet
ꝑamini non cybũ qui perit : sed qui ꝑman& inuitã ȩt̃nã: Quȩ¬
ritis me ꝓpt̃ aliuo: quęrite me ꝓpt̃me Seipsũ enĩ insinuat
uob̵ Expec tabas credo iterũ panes manducare: iterũ discũbere:
aet̃nam : Quomodo dictũ fuerat illi mulieri samaritanȩ. Si
scires qui petit ate bibere. forsitan postulasses ab eo: & daret
tibi aquã uiuã : Cũ illa dicer&. unde tibrquando quidem ñ ha¬
bes hauritoriũ. & puteus altus .c̃. Samaritanę. respondit.
si scires quis ate p&it bibere. tupetisses abeo. & dar& tibi

Expanded text:
quaeritis me, non quia vidistis signa, quaeritis me, non quia vidistis signa, illis faciat bene secundum tempus! Alius negotium habet, quaerit intercessionem clericorum; alius premitur a potentiore, fugit ad Ecclesiam; alius vult pro se interveniri apud eum apud quem parum valet; ille sic, ille sic. Impletur perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Quaeritis me propter aliud, quaerite me propter me. Seipsum enim insinuat vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, aeternam: quomodo dictum fuerat mulieri illi Samaritanae, Si scires qui petit a te bibere, tu forsitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam vivam: cum illa diceret, Unde tibi, quandoquidem non habes hauritorium, et puteus altus est? Samaritanae respondit: Si scires qui a te petit bibere, tu petisses ab eo, et daret tibi
Abbreviated transcription (Latin):
aperiunt euuangeliũ. aperiun scripturas & inueniuũ ibi ista om̃a
p̃dieta. qr hoc dñs fac̃ Deprimit celsitudines scłi: ut ab humilib
glorificet᷑: Dequoꝵ altitudine p̃dictũ ẽ. Ciuitas munitas destrues:
& inimici deferunt frame& infinẽ. & ciuitates eoꝵ destrux isti
hȩc expauescitis quid timetis: Ego ista pͣdixi ego facio. necesse est
& gaudentes: securi ficti : Et staitim fuit nauis ad t̾ram: inqua ibant:
ac łꝰ.ẽ finis intram: dehumido adsolidũ: de turbato ad firmũ. de
itinere ad finẽ Alta die turba quȩ stabat transmare unde illi
uencraNt uidit qx nauicula ñ erat ibi nisi una: & quia ñ introiss&¬

Expanded text:
Aperiunt Evangelium, aperiunt Scripturas; et inveniunt ibi ista omnia Aperiunt Evangelium, aperiunt Scripturas; et inveniunt ibi ista omnia praedicta; quia hoc Dominus facit. Deprimit celsitudines saeculi, ut ab humilibus glorificetur. De quorum altitudine praedictum est, Civitates firmissimas destrues; et, Inimici defecerunt frameae in finem, et civitates destruxisti mere. Quid haec expavescitis? Quid timetis? Ego ista praedixi, ego facio, necesse est , agnoscentes ac gaudentes, securi facti. Et statim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est finis ad terram: de humido ad solidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae stabat trans mare, unde illi venerant, vidit quia navicula non erat ibi nisi una
Abbreviated transcription (Latin):
insenario numero conp̃hendit᷑. ꝓpt̃a sexdieb ds̃ mundũ ꝑfecit
& quinq ipsa ꝑ sex multiplicent᷑: ut lex ꝑ euuangeliũ adinpleatur:
ut fiant secies quini triginta: Ad eos ergo qui impleñ legẽ uenit
ihs &uenit : quomodo Calcans fluctus : Oñs tumores mundi sub
pedib habens: Om̃s celsitudnes scłi priemens. Hoc agit᷑ quantũ addit᷑
tẽpori: & quantũ accedit aetas scłi. Augent᷑ inisto mundo tribulat¬
ones : Augent᷑ mala : Augent᷑ contritiones exgerant᷑ hec om̃ia:
credider̃ inihm & qui conant᷑ ꝑseuerare usq infinẽ. ex pauescanT
nedeficiaNT: Xp̃o flucł calcante. scłi ambitiones & altitudines de¬
prim̃te : & pauescit xp̃ianus. Nonne hȩc illi p̃dictas : merito
& ihũ influctib ambulante timuer̃. Quomodo xp̃iani quã uis
habentes sp̃ẽ infuturo scło quando  uideriñ deprimi altititonẽ
scłi huius. plerũq contͣ bant᷑ decontritione rerũ huma naruni :¬

Expanded text:
nditur. Propterea sex diebus Deus mundum perfecit , et quinque ipsa per sex multiplicantur, ut Lex per Evangelium adimpleatur, ut fiant sexies quini triginta. Ad eos ergo qui implent Legem, venit Jesus. Et venit, quomodo? Calcans fluctus; omnes tumores mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. Hoc agitur quantum additur tempori, et quantum accedit aetas saeculi. Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, exaggerantur haec omnia: crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant: Christo fluctus calcante, saeculi ambitiones et altitudines deprimente, expavescit christianus. Nonne haec illi praedicta sunt? Merito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani quamvis habentes spem in futuro saeculo, quando viderint deprimi altitudinem saeculi hujus, plerumque conturbantur de contritione rerum humanarum.
Abbreviated transcription (Latin):
caritas multoꝵ. crescunt fluctꝰ. augent᷑ tenebrȩ. seuit uente: sad tam̃
nauis ambulat. Qui eñĩ ꝑseuerauerit usq infinẽ: hic saluus ert
I ipsẽ stadioꝵ numerus: contenipnendus. ẽ. Neq enĩ uere possa
nihil significare. quia qđ dictũ ẽ Cũ remigassent stidia uigintib
ree ueritas inestimante Sidicer&: stadia ferme triginta. aut
unde constant: unde fiun dequinario. Quinarius ille numerus.
ad legem ꝑtin&: Ipsis̃ quinq: libr⁊ morsi : ipses̃ qunq: porticus illȩ
languidos continentes: ipsi quinq panes. quinq milia hominũ pascenes
Ergo logem significat numerus uiginti quinq: quadratũ quinarium:

Expanded text:
charitas multorum, crescunt fluctus, augentur tenebrae, saevit ventus: sed tamen navis ambulat. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec ipse stadiorum numerus contemnendus est. Neque enim vere posset nihil significare quod dictum est, Cum remigassent stadia viginti quinque retur veritas in aestimante, si diceret stadia ferme triginta, aut unde constant, unde fiunt? De quinario. Quinarius ille numerus ad legem pertinet. Ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsi sunt quinque porticus illi  Ms., illae languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia hominum pascentes. Ergo legem significat numerus viginti quinque, quoniam qui
Abbreviated transcription (Latin):
orquia patrẽ uidit quisquã : nisi is qui ẽ. ex dõ. hoc iudit patrẽ :
Quid ẽ. qđ ait. ego uidi patrẽ. uos ñ uidistis patrẽ: &. tam̃ ñ ad me
ueni tis nisi trahamini a patre: Quid .c̃. aut̃ nob trahi a patre
nisi discere a patree Quid ẽ discere apatre: nisi audire a patreo
Quid ẽ. audire a patre : nisi audire uerbũ patris id ẽmes Neforte
ergo cũ dico uob. omis qui audiuit apatre & didic̃ dicatis apuduos
sed nũ quã uidimꝰ patrẽ: quomodo discere potuimꝰ a patre a me¬
ipso audite. Non quia patrẽ uidit quisquã: sed qui ẽ. ex dõ. hic
iudit patrẽ . Ego noui patrẽ: ab illo sũ. Sed quomodo uerbũ abilo
cuiꝰ ẽ. uerbũ ñ qđ sonat & transit sed qđ mana cũ dicente &

Expanded text:
dit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed qcujus est verbum non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ possint uidere sapientiam. Homo aut̃ factus adimaginen
dĩ hab& rationalem mentem. ꝑ quam possit ꝑcipere sapientiã.
Ergo illa uita ꝑ quam facta sunt omã. ipsa uita luxẽ. & non

Expanded text:
quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est: et no
Abbreviated transcription (Latin):
scđm artẽ contin& om̃a. antequam fabricar&. Omã hic quȩ
funt ꝑ ipsam artem. ñ continuo uita sunt. sed quicquid fac¬
tum ẽ uita ẽ in illo. Terram uides. est in arte t̾ra. Caelum uidẽ.:
ẽ in arte caelum. Solem & lunam uides. sunt ista in arte. sed
foris corporasunt. in arte uitasunt. Uid&e. si quomodo potes¬
tis. Magna enim resdictaẽ. & si n̾ ame magno. aut ñ ꝑme mag¬
num. tamen amagno. Nonenim ame paruulo dicta sunt hȩc:
sed ille ñ ẽ paruulus. adquem respitio ut dicam. Capiat quisq:
ut potest. inquantum potest & qui ñ potest. nutriat cor ut pos¬
sit. Unde nutriat: Delacte nutriat: ut adcibũ ꝑueniat.
patre natum uerbum. dm̃ apud dm̃ ꝑ qđ facta sunt om̃a: quia
illa uita ẽ quȩ in illo ẽ lux hominum. Hoc enim sequitur. Et
uita erat lux hominum. Et ex ipsa uita homines inluminantur
pecora illuminantur. quia pecora ñ habent rationales mentsꝰ.

Expanded text:
secundum artem, continet omnia, antequam fabricet omnia hinc, quae secundum artem, continet omnia, antequam fabricet omnia hinc, quae sunt per ipsam artem, non continuo uita sunt, sed quidquid factum est, uita est in illo. Terram uides; est in arte terra. Caelum, uides; est in arte caelum. Solem et lunam uides; sunforis corpora sunt, in arte vita sunt. Videte, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniaPatre natum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia: quia illa vita est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis ꝓferunt dicentes: Ut qͥd dictum ẽ. qđ factum ẽ in illo
uita ẽ : Si enim omã inipso factasunt. om̃a uita sunt. Nonte in¬
ducant. Pronuntia sic. Quod factume̾ hic sub diftingue.& de¬
inde infer in illo uita ẽ. Quidẽ hoc : factaẽ terra. sedipsa t̾ra
quȩ facta ẽ ñ ẽ uita. E st autẽ inipsa sapientia spĩtalit᷑ ratio quȩ¬
dam quat̾ra facta ẽ: hȩc uita ẽ. Quomodo possum dicam cari¬
tatiurę. Faber facit arcam: primo in arte hab& arcam. Si enĩ
archã in arte ñ haber& : unde illam fabricando ꝓferr&: Sed
arca sic ẽ in arte. ut ñ ipsa arcasit quȩ uidetur oculis. In arte
arte ẽ. Nam potest illa arca putrescere. & iterum exilla quȩ in
arte ẽ alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte. & arcam
in opere. Arca in opere non ẽ uita. arca in arte uita ẽ. Quia
uiuit anima artificis. ubi sunt ista om̃a. antequam ꝓferantur

Expanded text:
Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. 17. Quomodo possum, dicam Charitati vestrae. Faber facit arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte arte est: nam potest illa arca putrescere, et iterum ex illa quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte, in opere! Arca in opere non est uita; arca in arte uita est, quia uiuit anima artificis, ubi sunt ista oninia antequam proferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
domaretur. Omã ergo fr̃s. omnino om̃a ꝑ ipsum facta sunt. &
sine ipso factumẽ nichil. Sed quomodo ꝑ ipsum facta sunt
omã: Qđ factumẽ in illa uitaẽ. Potest enim sic dici. Qđ factõ
ẽ in illo uitaẽ. Ergo totum utaẽ: Sisic ꝓnuntiauerimꝰ: quid
erum ñ in illo factumẽ: Ipse est enim sapientia dĩ. Et dicitur
inpsalmo. Oma insapientia fecisti. Si ergo xp̃c ẽ sapientia dĩ.
&psalmus dicit. om̃a insapientia fecisti. oma sicut ꝑ illũ facta
mus quidem lignum uitam sed scđm intellectũ. lignum crucis
unde accepimus uitam. Ergo & lapis uitaẽ: In honestum est sic
intellegere. ne rursus nobis subrepat eadem sordissima secta ma¬
nicheorum. & dicat qur hab& uitam lapis. & hab& animã pa¬
ries: & resticula hab& animam. & lana & uestis. Solent enim
delirantes dicere. & cum rep̾hensi fuerint & repulsi: quasi de

Expanded text:
domaretur. 16. Omnia ergo, fratres, omnia omnino per ipsum facta sunt, et domaretur. 16. Omnia ergo, fratres, omnia omnino per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sed quomodo per ipsum facta sunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia fecisti . Si ergo Christus est Sapientia Dei, et Psalmus dicit, Omnia in Sapientia fecisti; omnia sicut per illum facta, lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
tellegite quia ds̃ fecit omã & insus gradib collocauit. Quare
aũ patimur multa mala acreatura quã fecit ds̃ : Quia offendimus
dm̃. Nuiquid angli hec patiuntur : fortassis & nos in illa uita
ista ñtimeremus. Depęna tua peccatũ tuũ accusa: ñ iudicem
Namꝓpt̾ suꝑbiam: instituit ds̃ ut ista creatura minuma & abiee¬
tissima ipsanos torquer&. ut cum suꝑb fuerit homo. & se iacta¬
uerit aduersus dm̃. & cumsit mortalis mortalẽ terruerit. & curi
sit homo ꝓximũ hominẽ ñ agnouerit. cumse crexerit pulicibus
subdatur. Quid ẽ qđ te inflas humana suꝑbia: Homo tibi dirx̃
conuitiũ & tumuisti. & iratus es pulicib resiste ut dormias:
Cognosce quidsis. Namut noueritis fr̃s. propt̾ suꝑbiam nram
domandam creata ista quȩ molesta nobis essent: Popłm super
pentib: Muscas & ranas illis inmisit. ut reb uilissimis suꝑbia

Expanded text:
telligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare telligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectissimam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. Nam ut noveritis, fratres, propter superbiam nostram domandam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis superbia
Abbreviated transcription (Latin):
tim subiecit. Si ds̃ illas ñ fecit: quis illas fecit: P lane ait ille.
Ego credam quia diabolus fecit muscas. Et ille statim. Simus¬
cam diabolus fecit. sicut te uideo confiteri. quia prudent̾ iitel¬
legis apem quis fecit: quȩ paulo amplior musca ñ ausus est
ille dicere quia ds̃ apẽ fecit. & muscã ñ fecit: quia reserat
proxima. ab ape. produxit ad locustam. alocusta ad lacertum
alacerto ad auem. ab aue durit ad pecus. in de ad boue̾. in de
ad elephantũ. postremo ad hominẽ. & ꝑsuasit homini: qđ non
adõ factus homo. Ita ille miser. cum tediũ passusẽ ad muscas.
musca factus qͦuã diabolus possider&. Belzebub quippe. int̃¬
p̃tari dicitur princes muscarum. De quib scriptũ ẽ. Muscȩ
moriture: exterminant oleum suauitatis. Quid igitur frs quare
ista dixi: Claudite aures cordis urĩ aduersus dolos inimici. in¬

Expanded text:
tim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, tim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quia Deus fecit apem, et muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminant oleum suavitatis . 15. Quid igitur, fratres? quare ista dixi? Claudite aures cordis vestri adversus dolos inimici; in
Abbreviated transcription (Latin):
uersa enim creatura ꝑ ipsum facta ẽ : maior. minor ꝑ ipsum fac¬
ta sunt supera infera: spiritalis. corporalis. per ipsum facta sunt.
Nulla enĩ forma. nulla conpages. nulla concordia partium. nul¬
la qualiscũq sustantia quȩ potest habere pondus. numerũ. men
omã inmensura. & numero. & pondere disposiusti. Nemo ergo uos¬
frs fallat. quando forte tedium patimini ad muscas: & enim
aliqui derisist᷑ adiabolo. & admuscas captisunt. Solent enim
aucupes ponere in muscipula muscas. ut esurientes de cipiant.
Sic & isti admuscas. adiabolo deceptisunt. Nam nescio quis te¬
dium pat̾ebatur ad muscas inuenit illũ manicheus tedio affec¬
tum & cum dicer& se ñ posse pati muscas. & odisse illas uehemen¬
ter: statim ille. Quisfecit has: Et quia tedio affectus erat & ode¬
rat illas. ñ aususẽ dicere ds illasfecit. erat aut̃ catholieꝰ Ille sta¬

Expanded text:
versa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facversa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt supera, infera; spiritualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensOmnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille sta
Abbreviated transcription (Latin):
increaturis : Quid extremius uermiculo increaturis: Perquem
factus ẽ angłs: ꝑ ipsum factus ẽ & uermiculus. Sed angłs dig¬
nus cȩlo. uermiculus t̾rȩ. Qui creauit ipse disposuit. Si poner&
uermiculũ incęlo. rep̃henderes. Si uell& angłos deputrescenti¬
bus carnib nasci. reprehenderes Et tamen prope hoc facit õs.
& ñ est rep̾hendendus. Nam om̃s homines de carne nascentes
quid sunt nisi uermes: Et deuermib angłos facit. Sienĩ ipse
dñs dicit. ego aut̃ sum uermis & non homo. quis dubitat hoc di¬
minis uermis. quia uermis deputredine nascitur. ideo homo pu¬
tredo. & postea filius hominis uermis. E cce quid fieri uoluit
propt̃ te. illud quod in principio erat uerbum. & uerbũ erat
apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Quare hoc factumẽ ꝓpterte :
Ut sugeres. qui manducare ñ poteras. Omnino ergo fr̃s sic acci¬
pite. Omã ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factumẽ nichił. Uni¬

Expanded text:
in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc diminis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Uni
Abbreviated transcription (Latin):
& sine ipso nichil. Siergo erat in principio uerbũ. & uerbũ erat
apud dm̃. & ds erat uerbum. si non potes cogitare quid sit . differ
ut crescas. Ille cibus ẽ accipe lac ut nutriaris: ut sis ualidus ad
aliquidẽ. Solent enim multi male intellȩgentessine ipso fac¬
tumẽ nichil. putare aliquid eẽ nichil. Peocatum quidẽ non ꝑ
ipsum factum est. & manifestum est quia peccatum nichil est
& nichil fuint homines cum peccant. Et idolũ ñ ꝑuerbũ fat¬
tũ ẽ hab& quidẽ formã quandã humanã sed ipse homo: per
uerbum factus ẽ. Nam forma hominis in idolo. ñ ꝑuerbũ facta ẽ
Et scriptumẽ. Scimus quia nichilẽ idolum. Ergo ista non sunt
de suꝑ. quȩ uolitant subcęlo. & quȩ mouentur. uniuersa natura
rerum : omis omnino creatura. Dicam planius: dicam fr̃s ut in¬
tellȩgatis. ab angło usq aduermiculum. Quid p̃clarius angło

Expanded text:
 sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat  sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et scriptum est, Scimus quia nihil est idolum . Ergo ista non sunt desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dixit ds̃ & factumẽ. Hoc uerbũ in cõmutabile. t̃ quamus
mutabilia ꝑ uerbum fiant: ipsum in cominutabile ẽ. Noliergo
credere factũ. ꝑ quod facta sunt om̃ã ne non refitiaris ꝑ uerbũ.
ꝑ quod refitiuntur oma. Iamenim factus es ꝑuerbum : sed opor¬
t& te refici ꝑ uerbum. Si autem mala fuerit fides tua deuerbo:
non poteris refici ꝑuerbũ. Et si tibi contigit fieri ꝑ uerbum:
ut ꝑ illud factussis. ꝑ te deficeris. Si ꝑte deficis: ille te refitiat.
quite fecit. Siꝑte deterior efficeris : ille te recre& quite creauit.
Quomodo te aut̃ recre& ꝑ uerbum. simale aliquid sentias
deuerbo : Euangelista dicit. In principio erat uerbũ. & tudi¬
cis in principio factum ẽ uerbum: Ille om̃a ꝑ ipsum facta sunt
dicit. & tudicis quia ipsum uerbum factũ ẽ: Poterat dicere euan¬
gelista in principio factumẽ uerbũ. Sed quid ait: in principio
erat uerbum. Sierat ñ ẽ factum: ut ista omã ꝑ ipsum fierent.¬

Expanded text:
Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est. Poterat dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit ꝑ lucernam de monstrari ad fidem credentium: ut
ꝑ ipsam lucernam inimici eius confunderent᷑. Illi enim in imi¬
ci qui illum temptabant & dicebant: Dic nobis inqua potes¬
tate ista facis. Interrogabo uos & ego inquit unum sermonẽ
dicite michi. Baptismus iohannis unde ẽ. decęlo an ex homini¬
bus  Et turbatisunt. & dixer̃ apud sem& ipsos. Si dixerimus
ex hominib dixerunus eẽ. timemꝰ popłm ne lapid& nos. quia
tanquam ꝓphetam habent iohannẽ. Timentes lapidationẽ
sed plus timentes ueritatis confessionẽ: Responder̾ mendatiũ
ueritati & mentita ẽ iniquitas sibi. Dixerunt enim. Nesci¬
mus. Et dñs quia ipsi contrase clauserant negando se scire.
quod nouerant: nec ipse illis aperuit. quia ñ pulsauerunt.
Dictumẽ enim. Pulsate & aperietur uobis. Nonsolum autẽ
illi non pulsauerunt ut eis aperiretur. sed negando hostium
ipsum contrase adstrinxerunt. Et ait illis dñs. Nec ego uo¬

Expanded text:
voluit per lucernam demonstrari ad fidem credentium, ut voluit per lucernam demonstrari ad fidem credentium, ut per ipsam lucernam inimici ejus confunderentur. Illi enim inimici qui illum tentabant, et dicebant, Dic nobis, In qua potestate ista facis? Interrogabo vos et ego, inquit, unum sermonem: dicite mihi, baptismus Joannis unde est? de coelo, an ab hominibus? Et turbati sunt, et dixerunt apud semetipsos, Si dixerimus ex hominibus dixerimus esse, timemus populum ne lapidet nos; quia tanquam prophetam habebant Joannem. Timentes lapidationem, sed plus timentes veritatis confessionem, responderunt mendacium veritati; et mentita est iniquitas sibi . Dixerunt enim: Nescimus. Et Dominus, quia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, nec ipse illis aperuit, quia non pulsaverunt. Dictum est enim: Pulsate, et aperietur vobis . Non solum autem illi non pulsaverunt, ut aperiretur; sed negando, ostium ipsum contra se obstruxerunt. Et ait eis Dominus: Nec ego d
Abbreviated transcription (Latin):
cadere & nͥ tibi occid&. Situfeceris casum. ille tibi faciat oc¬
casum. Si aut tustas. presensẽ tibi sed ñ stetisti Recordare un¬
de cecideris. unde te deiecit. quiprior tececidit. Deiecit
enimte ñ ui: non inpulsu. sed tua uoluntate. Sienim malo
non consentires. stares. inluminatus maneres. Modo aut̃ quia
iam cecidisti. & factus es sautius corde. unde uideri illa lux
potest uenit adte talis. qualẽ possis uidere. Et talem se ho¬
minẽ p̃buit. ut abhomine querer& testimonium ds̃. Ab ho¬
mine quęrit testimonium ds̃. & ds̃ testem hab& hominem.
Hab& ds̃ testem hominẽ. sed ꝓpt̾ hominẽ: tam in firmi sumus
ut ꝑ lucernam quȩramus diem. quia lucerna dictus ẽ ipse ioħs.
dño dicente. Ille erat lucerna ardens & lucens. & uos uolus¬
tis exultare ad horam in lumine euis. Ego aut̃ habeo testimo¬
nium mauis iohanne. Ergo ostendit quia propt᷑ homines

Expanded text:
cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, sed propter hominem: tam infirmi sumus! Per lucernam quaerimus diem: quia lucerna dictus est ipse Joannes, Domino dicente: Ille erat lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus; ego autem habeo testimonium majus Joanne 9. Ergo ostendit quia propter homines