comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e dm̃iũ precerterũ sttam eaconłe puroste etbona
conserentia:
U era enim carittis non potest malam uit comhabere.
nec simulattim fidẽ habere : inqͥb om̃is lex implet᷑
o ꝓphete: Quicłam aut̃ iudeoꝵ mysteriũ legis
ignorantes & ꝓpħarũ. quia usq ad xp̃m seruancdasi sunt
traditai errauerunt. prtantes predicato xp̃o & legẽ
stictorũ in neomeniis & circũ cisione &escis discer
ea legiame iraeitur. certũ habens hoc qđ iusto lex non
est compositti. in iustis uero & inobsequentibus. impiis.
& pec catorib scelestis. & ꝓphenis patricidis & matri¬
cidis. & fornicatoribus. hõmicidis masculoꝵ cũ cubitori¬
b plagiari is menclacib ꝑuirisi & fiquid aliud
dĩ qđ crecltũ est mͥcin. Bonam esse legẽ quȩ ꝑmorsen
datciest ñnegat. iti tcañ ut sensus eiꝰ sciatꝰ & quo¬
modo clataest accipiat᷑: Hic enĩ sscͥ logẽ. & qua causa
datitsit. qͥpredicato xpo deserit illam. ex parte

Expanded text:
praeceptorum, si tamen ex corde puro sit et bona conscientia. Vera enim charitas non potest malam vitam habere, nec simulatam fidem, in quibus omnis lex impletur, et prophetae. Quidam autem Judaeorum mysterium legis ignorantes, et prophetarum, quia usque ad Christum servanda sunt tradita, erraverunt, praedicato Christo, et legem factorum in neomeniis, et circumcisione, et escis discernea legitime utatur: certum habens hoc, quod justo lex non est posita; injustis vero et inobsequentibus, impiis et peccatoribus, scelestis et profanis, parricidis et matricidis et fornicatoribus, homicidis, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, perjuris, et si quid aliud Dei, quod creditum est mihi. Bonam esse legem, quae per Moysen data est, non negat; ita tamen, ut sensus ejus sciatur, et quomodo data est, accipiatur. Hic enim scit Legem, et qua causa data sit, qui, praedicato Christo, deserit illam ex parte,
Abbreviated transcription (Latin):
credat᷑ qͥ iauenit: Siergo omia locis suis accipiaitꝰ.
bona sunt: Si qͦ minus malaerunt adsserenti ꝑuerse:
peccare. Et enim: una quȩq minime locissuis exponere
oꝑe p̃pt̃eqͥuia iustis legem non opus est. idest ins
qui ac ceptaremissione peccator iustificati sunt. ne iam
tionẽ recepit & non pec cari hortatꝰ. iudicii diẽ expec¬
tent in quo usti reminerandisunt custo dientes legẽ
naturalẽ: Quãsi hamanũ genus dicẽ habuiss& Aex
uilitteris ꝑmor̾son datai non. eẽt. Sedqi contemptui
ducta est quasi nullius esset auctoritatis. scriptura
firmatei est. ut sciret᷑ qđ firmanda esset &ꝓppt̃ tẽpris
presensest etquia reqͥsiturus est infuturũ . qui illa firma
ꝑfidiam quã sꝑnebant creatorẽ ñtebene uiuere ad dis¬
uit xp̃o iłi dnõ nr̃o qđ fidelẽ me existimauit ponens
nministeriũ: Qui primus eram blasphemus. & ꝑsecutor.
& contumeliosus. sed miscđiam consecutus sum: quia igno¬

Expanded text:
credatur, qui jam venit. Si ergo omnia locis suis accipiantur, bona sunt: si quominus, mala erunt perverse asserenti; peccare est enim, unaquaeque minime locis suis exponere. Praeterea quia justis lege non opus est, id est, iis qui accepta remissione peccatorum justificati sunt; ne jam tionem recipit, et non peccare hortatur; judicii diem exspectent, in quo justi remunerandi sunt, custodientes legem naturalem, quam si humanum genus ducem sibi habuisset, lex in litteris per Moysen data non educta est, quasi nullius esset auctoritatis, Scriptura firmata est, ut sciretur quod servanda esset, et propter tempus praesens, et quia requisiturus est in futurum qui illam firmavropter perfidiam, qua spernebant Creatorem, ut bene vivere addisu Domino nostro, quod fidelem me existimavit, ponens in ministerium, qui prius eram blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia igno
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc modo scribit timotheo it secrrus eẽt desua ordina¬
tione quia onperio patris & filii electus est ad docendũ:
quẽ uerã fibrĩ appolant. Ednfide. Sicu dic̃ ad corm¬
Hȩc uera & firma generatio est: quae neseit occasu: nescit
morbos & pestilentianu & quȩ ignorat famem & sttem: di¬
dici aut̃ mrego di nullus egere: quia futura estelona
Sicut rogcunte sub remariere ephesi cũ iẽ in macedonĩa
ittde nrm ties quib dam ne alit̃ doee ant. Neue uiten¬
dant stdbulis & gene alogiis infinitis. quȩ questionio¬
nes prestint magis quam edifficationẽ dĩ quȩ ẽ ifide
F ilius apatre rogtori nondebit: sed ꝓpt̃ earittutis
affectũ & utilli formã humilitaitis hostenderet.
popłn quam ab apł̃o tradebatur docere. ne ablec¬
⁊tirent᷑ stibulis quas narrare consuȩtisant udea
degmeritione suoꝵ orignũ de abrabamisa ae

Expanded text:
Hoc modo scribit Timotheo, ut securus esset de sua ordinatione, quia imperio Patris, et Filii electus est ad docendum. Quem verum Filium appellat, sed in fide, sicut dicit ad CoriHaec vera et firma generatio est, quae nescit occasum, nescit morbos, et pestilentiam, et quae ignorat famem et sitim. Dicit autem in regno Dei nullius egere, quia futura est dono Sicut rogavi te subremanere Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denunties quibusdam ne aliter doceant, neve intendant fabulis, et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant, magis quam aedificationem Dei, quae est in fide. Filius a Patre rogari non debuit, sed propter charitatis affectum, et ut illi formam humilitatis ostenderet, populum, quam ab Apostolo tradebatur, docere, ne oblectarentur fabulis, quas narrare consueti sunt Judaei de generatione suarum originum de Abraham, e
Abbreviated transcription (Latin):
iNigratus xp̃o: qui infide eius ꝑdurcet: sciens nullus se
heibe beneficium nisi huius & & contumeliã cius ꝓficere.
si alterũ eiis comptrat. cuiꝰ auxilium habe non potuit:
oportuerao mori Sed quia lox dare remissionẽ peccatorꝵ
non poterat. neque scđm mortẽ de triumphans ex plortere.
captiuis quos teriebat causa percati: Idcurto xp̃s mortiuus

Expanded text:
ingratus Christo, qui in fide ejus perdurat, sciens nullius se habere beneficium, nisi hujus: et ad contumeliam ejus proficere, si alterum ei comparet, cujus auxilium habere non potuit. stum non oportuerat mori. Sed quia Lex dare remissionem peccatorum non poterat, neque secundam mortem detriumphans exspoliare captivos, quos tenebat causa peccati; idcirco Christus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
tis undentib suscipiente illũ nube incelũ
ascendit: Non est ergo infirmittitis causã
sed potes tcitis quia ubi putatur in becillitas
ibistipparet potentia : Ittq: stulte nfir¬
matus dr̃ : quia uicis se ꝓbat᷑: Hoc modo nec

Expanded text:
tis videntibus, suscipiente eum nube, in coelum ascendit . Non est ergo infirmitatis causa, sed potestatis; quia ubi putatur imbecillitas, ibi apparet potentia. Itaque stulte infirmatus dicitur, qui vicisse probatur. Hoc modo nec
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uirtute cius quam ꝑ generationẽ habet. a patre
substiterunt nut conimmo cis subsitentiȩ sit cũ
eo. sed ex nichilo natudei patris. filio agente cepe¬
runt : & cunctti ipsi consitnt : Ipsi consitoit: quia stne
eo nichilsunt : Nisi enĩ huio subdita errore dcuia:
quasi ꝑditiom siept obnaocia &ipse est caprif

Expanded text:
autem virtute ejus, quam per generationem habet a Patre, autem virtute ejus, quam per generationem habet a Patre, substiterunt; non ut communio eis substantiae sit cum eo, sed ex nihilo nutu Dei Patris Filio agente coeperunt. Et cuncta in ipso constant. In ipso constant, quia sine eo nihil sunt; nisi enim huic fuerint subdita, errore devia, quasi perditioni fient obnoxia. Et ipse est caput
Abbreviated transcription (Latin):
Ante om̃e creaturtm genitũ filiuom non creatũ testti¬
tur. it se cerneret natiuti tem eiꝰ accre ature ftactu¬
ra: Quthoc penitus clareseat subiecit: Iuia mip¬
so conditasunt om̃ia incelos & int̃rti uisibila & imu¬
siue potesicites: omĩa ꝑ ipsum &miꝑso canditasunt:
Nonsolũ meo magnificũ & gloriosum significat xp̃m
eẽ. ceperunt: Idõ aut̃ que ab ipso fucta sunt.
ꝑ ipsum fticter one dicuntur. Quia ad hoc
natus est ut feiceret creaturet̃ hociẽ. fecis
enim in dõ qͥ pro cessit dedo ita ut umas eẽt
dĩ Hac sic fit ut neq diminatio sit patris
neq ꝓfectus filii dum nascit᷑ &ut aꝑcius
tra dat quȩ d quanta sit potentia sibi iosten¬
dit que ꝑipsum sint : Idest tromi dominationes
a principatus ac potestettes : Vt ꝑ inde omnino
minus nichil meo crcdat᷑ cẽ .ꝗ .ẽ in patre : &ipsẽ
.ẽ ante om̃s: Ante om̃s sic est qͥ hc solus de patre
dõnatus ẽ. de pͦgmitiiutu subsitintiadĩ Haec est¬

Expanded text:
Ante omnem creaturam genitum Filium, non creatum testatur, ut secerneret nativitatem ejus a creaturae factura. Et ut hoc penitus clarescat, subjecit. Quia in ipso condita sunt universa in coelis et in terra, visibilia et invsive Potestates, omnia per ipsum et in ipso condita sunt. Non solum in eo magnificum et gloriosum significat Chrisesse coeperunt. Ideo autem quae ab ipso facta sunt, per ipsum facta dicuntur; quia ad hoc natus est, 265 ut faceret creaturam: hoc est, fecissenim in Deo, qui processit de Deo, ita ut unus esset Deus: ac sic fit, ut neque diminutio sit Patris, neque profectus Filii, dum nascitur. Et ut apertius tradat quae et quanta sit potentia Filii, ostendit quae per ipsum sint, nempe Throni, Dominationes et Principatusminus nihil in eo credatur esse, quam est in Patre. Et ipse est ante omnes. Sic est, quia hic solus de Patre natus est, de ingenita utique substantia Dei. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
& ȩcclesustica coercitꝰ disciplina sic egit pęnitentiã.
ut imperatoriã celsitudinẽ pro illo popłs orans magis
fler& uidendo ꝓstratã: quã petcando timerd iratã:
Haec ille secũ & si qua similia quȩ cõmemorare longũe
bona opera tulit: existo tẽporali iupore ciiusib& culmi¬
nis & siblimitatis humanae: quoꝵ oꝑũ merces est ȩt̃na
felicitas: ciiꝰ dator ẽ ds̃isolus ueracit piuͥs Cȩt̃a li uitȩ huꝰ
uł fastiga. uł subsidia. sicut ipsũ mundũ. lucẽ. auras. ter¬
ras aquas. fructꝰ ipsiusq hominis amnã. corp̃ sensus
mentẽ. uitã : bonis malisq largit̾: in quib ẽ diã quelib&.¬

Expanded text:
et ecclesiastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, et ecclesiastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uidendo prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille secum et si qua similia, quae commemorare longum est, bona opera tulit ex isto temporali uapore cuiuslibet culminis et sublimitatis humanae; quorum operum merces est aeterna felicitas, vel fastigia vel subsidia, sicut ipsum mundum, lucem, auras, terras, aquas, fructus, ipsiusque hominis animam, corpus, sensus, mentem, vitam, bonis malisque largitur: in quibus est etiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
auxit honorib. In neminẽ post uictoriã pͥuatas ini mi¬
citias ualere ꝑmisit: bella ciuilia. Non sicut Cinna &
marius & Sylla. & alii tales nec finita finire uoluerunt.
sed magis doluit exorta: quã nocere uoluit t̃minata:
nt̃ hec om̃a ex ipso initio imꝑi sui rẽquieuit iustissimis
& misericor dissimis legib aduersꝰ impios laboranti
eccłȩ subuenire : quã ualens hereticus fauens arrianis
uehem̃t afflixerat. Cuiꝰ eccłȩ se m̃brũ eẽ magis quã
in terris regnare gaudebat: Simulacra gentiliũ ubiq
euertenda p̃cepit: satis intelligens nec terrena mune¬
ra indemonioꝵ. sed indĩ ueri ẽẽ potestate posita Quid
auĩ fuit  eiꝰ religiosa humilitate mirabilius.
quando inthesalonicensiũ griuissimũ scelus. cui ĩa epi¬
scopis int̾cedentib ꝓmiserat indulgentiã. t umultu
quorundã qui ei coherebant iundicare cõpulsus.

Expanded text:
auxit honoribus. In neminem post uictoriam priuatas inimiauxit honoribus. In neminem post uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella ciuilia non sicut Cinna et Marius et Sylla et alii tales nec finita finire uoluerunt, sed magis doluit exorta quam cuiquam nocere uoluit terminata. Inter haec omnia ex ipso initio imperii sui non quieuit iustissimis et misericordissimis legibus aduersus inpios laboranti ecclesiae subuenire, quam Valens haereticus fauens Arianis uehementer adflixerat; cuius ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. Simulacra gentilium ubique euertenda praecepit, satis intellegens nec terrena munera in daemoniorum, sed in Dei ueri esse posita potestate. Quid autem fuit eius religiosa humilitate mirabilius, quando in Thessalonicensium grauissimum scelus, cui iam episcopis intercedentibus promiserat indulgentiam, tumultu quorundam, qui ei cohaerebant, uindicare conpulsus est
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aderant retuler̃ extorta sibi esse demanib quȩcũq
iaculabant᷑: cũ at heodosi partib in aduersarios uehe¬
mens uentꝰ iret & non solũ quȩcũq in eos iaciebant᷑ con¬
citatissime rapera. uerũ &iã ipsoꝵ tela in eoꝵ corpora
retorquera: Unde & poeta claudianus quãuis xp̃i nõe
militat ȩcher & coniurati ueniunt ad cla ssica uenti:¬
I. Uictor aut̃ sic̃ crediderat & p̃dixerat. iouis simulachra quȩ
aduersus eũ fuerant nescio quib ritib uelut c̃secrata
in alpib constituta. deposuit: eorꝙ fulmuna qđ aurea
fuisent. iocantib qđ illa lacicia ꝑmittebat cursorib
& se abeis fulminari uelle dicentib hilarit̃ benigneq
donauit. inimicoꝵ suoꝵ filios quos non ipsius uissus¬
sed belli abstulerat impetus. &iã nondũ xp̃ianos ad
eccłam confugientes. xpĩanos hac occasione fieri uolu
it: & xp̃iana caritate dilexit. Nec priuauit reb sed

Expanded text:
qui aderant rettulerunt extorta sibi esse de manibus quaecumque qui aderant rettulerunt extorta sibi esse de manibus quaecumque iaculabantur, cum a Theodosii partibus in aduersarios uehemens uentus iret et non solum quaecumque in eos iaciebantur concitatissime raperet, uerum etiam ipsorum tela in eorum corpora retorqueret. Unde et poeta Claudianus, quamuis a Christi nomine — militat aether, Et coniurati ueniunt ad classica uenti! Victor autem, sicut crediderat et praedixerat, Iouis simulacra, quae aduersus eum fuerant nescio quibus ritibus uelut consecrata et in Alpibus constituta, deposuit, eorumque fulmina, quod aurea fuissent, iocantibus quod illa laetitia permittebat cursoribus et se ab eis fulminari uelle dicentibus hilariter benigneque donauit. Inimicorum suorum filios, quos, non ipsius iussu, belli abstulerat impetus, etiam nondum Christianos ad ecclesiam confugientes, Christianos hac occasione fieri uoluit et Christiana caritate dilexit, nec priuauit rebus et
Abbreviated transcription (Latin):
uata eiꝰ imꝑatoria dignitate susceptũ. ipsa humanitate
& gr̃a c̃solatus ẽ Deinde cũ maximũ t̃ribilẽ facerq ille
successust̃in angustus curarũ suarũ ñ ẽ lapsus ad curiosi¬
tates sacrilegas atq illicitas. s ad iohaniẽ inegiptd
heremo c̃stitutũ quẽ di seruũ ꝓphetandi spũ p̃ditũ
fama crebrescente didicerat misit. atq ab eo nuntium
uctoriȩ certissimũ accepit. Mox tyranni maximi ex¬
tinctor: ualentinianũ puerũ imꝑii sui parteb unde fu¬
gatus fuerat misericor dissima ueneratione resticuit: etq
siue ꝑinsidias. siue quo alio pacto uł casu ꝓxime extine¬
to aliũ ty rannũ eugeniũ. qͥ inilliꝰ imꝑatoris locũ nodi
legitime fuerat subrogatꝰ. Accepto rursus ꝓphetico
responso fide certꝰ opp̃ssit contͣ cuiꝰ robustissimũ exer¬
citũ. magis orando quã feriendo pugnauit: Milites nob̾

Expanded text:
uata eius imperatoria dignitate susceptum ipsa humanitate uata eius imperatoria dignitate susceptum ipsa humanitate et gratia consolatus est. Deinde cum Maximum terribilem faceret ille successus, hic in angustiis curarum suarum non est lapsus ad curiositates sacrilegas adque inlicitas, sed ad Iohannem in Aegypti eremo constitutum, quem Dei seruum prophetandi spiritu praeditum fama crebrescente didicerat, misit adque ab eo nuntium uictoriae certissimum accepit. Mox tyranni Maximi extinctor Valentinianum puerum imperii sui partibus, unde fugatus fuerat, cum misericordissima ueneratione restituit, eoque siue per insidias siue quo alio pacto uel casu proxime extincto alium tyrannum Eugenium, qui in illius imperatoris locum non legitime fuerat subrogatus, accepto rursus prophetico responso fide certus obpressit, contra cuius robustissimum exercitum magis orando quam feriendo pugnauit. Milites nobis
Abbreviated transcription (Latin):
grandeuus aegritudine & senectute defunctꝰ ẽ. filios
imperaaes reliquit Sed rursus ne imꝑator qͥs qͣm
to citius quã uilianũ abstulit. gratianũ ferro cyrannco
ꝑmisit interimi. Longe quidẽ mitius quã magnũ
pompeium colentẽ uelut romanos: Nã illriundicari
a catone ñ potuit. quẽ ciuilis belli quodã mͦ heredẽ
reliq̃rat. Iste aut̃ quãuis prȩ animȩ solatia talia
ñ requirat. atheodosio uindicat᷑ ẽ quẽ regni participẽ
fecerat cũ paruulũ haber&. frẽm. auidior fidȩ societatis
quã debebat fidẽ: uerũetiã post eiꝰ mortẽ prlso eius m¬
t̃fectore maximo. ualentinianũ eiꝰ paruulũ frẽm in sui
partes imꝑii tãquã xp̃ianꝰ excepit. pupillũ pat̾no custo¬
diuit affectu:. Quẽ destitutũ om̃ib opib nullo negotio
poss& auferre. si latius regnandi cupiditate magis quã
benefaciendi caritate flagraret. Unde potius eũ ser¬

Expanded text:
grandaeuus aegritudine et senectute defunctus est, filios grandaeuus aegritudine et senectute defunctus est, filios imperantes reliquit. Sed rursus ne imperator quisquto citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico permisit interimi, longe quidem mitius quam magnum Pompeium colentem uelut Romanos deos. Nam ille uindicari a Catone non potuit, quem ciuilis belli quodam modo heredem reliquerat; iste autem, quamuis piae animae solacia talia n requirant, a Theodosio uindicatus est; quem regni participem fecerat, cum paruulum haberet et fratrem, auidior fidae societatis quam debebat fidem,_ uerum etiam post eius mortem pulsum ab eius interfectore Maximo Valentinianum eius paruulum fratrem in sui partes imperii tamquam Christianus excepit pupillum, paterno custodiuit adfectu, quem destitutum omnibus opibus nullo negotio posset auferre, si latius regnandi cupiditate magis quam benefaciendi caritate flagraret; unde potius eum ser
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ inanis głȩ. sed ꝓpt̃ caritatẽ felicitatis aet̾nȩ :
si psius peccatis. humilitatis & miserationis & oratio¬
nis sacrificiũ dõ suo uero immolare ñ negligunt :
Tales xp̃ianos imꝑatores dicimꝰ eẽ felices interim
spe. postea re ipsa fut᷑os. cũ id quod expectamus¬
xxu aduenerit: Nã bonꝰ ds ne hões qui eũ cređens
ꝓpt̃ aet̾nã uitã colendũ. has sublimitates & regna
terrena existimarent posse Neminẽ conseqͥ nisi de¬
monib supplicẽt. qđ hi fp̃s intalib multũ ualeren:
constantinũ ĩꝑatorẽ ñ supplicantẽ demonib sed ip¬
sũ uerũ dm̃ colentẽ tantis terrenis ĩpleuit mune¬
rib quanta optare nullus auder& cui etiã conde
ciuitatẽ romano ĩꝑio sociã uelut ipsius romȩ filiã
imꝑauit. uniũsũ orbẽ romanũ unꝰ augustꝰ tenuit &
defendit in aministrandis & gerendis bellis uicto¬
rio sisimꝰ fuit intyrannis oppͥm̃dis ꝑ onĩa ꝓsꝑatꝰ ẽ.

Expanded text:
dorem inanis gloriae, sed propter charitatem felicitatis aeternae; si pro suis peccatis, humilitatis, et miserationis, et orationis sacrificium Deo suo vero immolare non negligunt. Tales Christianos imperatores dicimus esse felices, interim spe, postea re ipsa futuros, cum id quod exspectamuscontulit. Nam bonus Deus, ne homines, qui eum crederent propter aeternam uitam colendum, has sublimitates et regna terrena existimarent posse neminem consequi, nisi daemonibus supplicet, quod hi spiritus in talibus multum ualerent, Constantinum imperatorem non supplicantem daemonibus, sed ipsum uerum Deum colentem tantis terrenis inpleuit muneribus, quanta optare nullus auderet; cui etiam condere ciuitatem Romano imperio sociam, uelut ipsius Romae -filiam, imperauit, uniuersum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; in administrandis et gerendis bellis uictoriosissimus fuit, in tyrannis obprimendis per omnia prosperatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
roinde iam etiã illis respondendũ eẽ uideo: qͥ marifes¬
tisiimis docum̃tis quib ostendit̾ qđ adista tẽporalia
quȩ sola stulti hab̾e concupiscunt nihil deoꝵ falioꝵ nu¬
merositas prosit confutati atq conuicti. conant̾ asserere
ñ ꝓpt̃ uitȩ p̃sentis utilitatẽ sed ꝓpt̃ eam quȩ post mor¬
tẽ futura ẽ colendos deos : Nam istis qui ꝓpt̃ amicitias
mundi huiꝰ uolunt uana colere & non se ꝑmitti puerili¬
b sensib conquerunt᷑ his quinq libris satis arbitror eẽ

Expanded text:
illis respondendum esse uideo, qui manifestissimis documentis, quibus ostenditur, quod ad ista temporalia, quae sola stulti habere concupiscunt, nihil deorum falsorum numerositas prosit, confutati adque conuicti conantur adserere non propter uitae praesentis utilitatem, sed propter eam, quae post mortem futura est, colendos deos. Nam istis, qui propter amicitias mundi huius uolunt uana colere et non se permitti puerilibus sensibus conqueruntur, his quinque libris satis arbitror e
Abbreviated transcription (Latin):
lem. ia cob auis isã ac pauus abritham: Multũ¬
gͣ memorẽ se timotheꝗ ꝓfitet᷑ & ainde illũ
desiderare ꝓpt̃ lacrimarũ cius recordati¬
onẽ . quas amore fudertit apłi sicut intelligit᷑ꝰ
recedentis ase : Non in merito gͦ. amantẽ se
desiderait ut gaudio impleat᷑ & ex conmum
matre fuisse significat certissime & neo
mis utiq ine affectus ꝓpt̃ fidẽ est quȩ ertit
ihis minolatti : Qua de caisa amoneote ut
re crees donũdi qđ est inte ꝑmpositionẽ manu¬
ũ mearũ. Nonenim dedit nobis ds̃ spm̃timo¬
ris. sed urrtucis & dilettionis & sobrietttis
ropt̾ ea se parente eius sincrritatam fidi sigmi¬
ficat memorasse ut fortiorẽ himc siceret:
ticeps noncrecat  addens ammãi huius modi
uirib: sic ergo ređđ insedonũ grãdĩ acceptũ
ꝑordinationẽ pres brĩi :dam amimũ suum¬
conforiet mentis a lacritate. gaudens insemet¬
ipsõ sicut in norntate ordmatioris gaudet᷑:

Expanded text:
Levi Jacob, avus Isaac, proavus AbrLevi Jacob, avus Isaac, proavus Abr memorem esse Timothei profitetur, et avide illum desiderare propter lacrymarum ejus recordationem, quas amore fuderat Apostoli, sicut intelligitur, recedentis a se. Non immerito ergo amantem se desiderat, ut gaudio impleatur ex communi jus, et in matre fuisse significat, certissime et in eo. Omnis itaque hic affectus propter fidem est, quae erat in eis inviolata. « Qua de causa admoneoanuum mearum; non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis, et dilectionis, et sobrietatis. Propterea se parentum ejus sinceritatem fidei significat memorasse, ut fortiorem hunc faceret. ticeps est, non crescat, addens animum hujusmodi viribus. Sic ergo recreat in se donum gratiae Dei acceptum per ordinationem presbyterii, dum aconfovet mentis alacritate, gaudens in semetipso, sicut in novitate ordinationis gaudetur.
Abbreviated transcription (Latin):
aihũ tep̃o Gram hunic patris in miserationẽ
conscientia prreꝰ qđ indeficient habeam til
memoriam in pͥrecib meis nocte dieq multũ
defideras. se uidere : memor la eruna rum
tuanrum : ut gaudio replear. recordationẽ acci¬
piens enis que .ẽ. inte sincera fidei quȩ habita¬
uit primũ mauia tua lorde. &matre tua ermice:
se bonoꝵ idcrco dõ grt̃s agit qrmemorat tmo¬
ther̃ urri uenerabilis. ut etiam hoc ipsum dĩ donũ
sit Noner̃ sine merito est quicogitut debonis
uiris. & quia idẽ ds̃ op̃ianoꝵ est quicrat uideoꝵ
cise dõ grãs referre testtit᷑ eusͣ pauit stomilatus enꝰt:
Quandoenĩ hoc sꝑabͦt. ꝓge̾nitores euis qđ hie cȩpe¬
rat predicire: una coꝵ fides est & quia mparentũ
cutus est acccłamut dĩ amore hoc agoret. ñ ma¬
breos scrirui est : quia leui qui decias declt
melchi sedehc Qina inhabrehȩ inquit lũb
erat leri quando decimas obtulit mel chi se¬
dehc itti & higꝰ ꝓauit dõse dicit seruisse quia

Expanded text:
atiam huic Patris in miseratione conscientia pura, quod indeficientem habeam tui memoriam in precibus meis, nocte dieque multum desiderans te videre, memor lacrymarum tuarum; ut ego gaudio replear, recordationem accipiens ejus, quae est in te sincerae fidei, quae habitavit primum 305 in avia tua Loide, etse bonorum, idcirco Deo gratias agit, quia memor erat Timothei viri mirabilis, ut etiam hoc ipsum Dei donum sit. Non enim sine merito est, qui cogitat de bonis viris. Et quia idem Deus Christianorum est qui erat Judaeorum, ei se Deo gratias referre testatur, cui a proavis famulatus est. Quando enim hoc sperabant progenitores ejus, quod hic coeperat praedicare, una eorum fides est. Et quia in parentum cutus est Ecclesiam, ut Dei amore hoc ageret, non mabraeos scriptum est quia Levi, qui decimasMelechisedech; quia in Abrahae, inquit, lumbis erat Levi , quando decimas obtulit Melchisedech. Ita et hic a proavis Deo se dicit servisse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
caesarem qui uiccoriã ͣ inclement̃ exercuit .r¬
suisq aduersariis uitã dignitatẽq donauit: tã quã
regni appetit orẽ. quoꝵdã nobiliũ coniuratio sena¬
toꝵ uelut ꝓrei publicae lib̾tate imipsa curia trucidauit¬
Huiꝰ deinde pocentiã. multũ morib dispar uituisq
om̃ib inquinatꝰ atq corruptus affeccare uidebat᷑
antonius: cui uehem̃ t̃ ꝓ eadem ill& uelut patriae
li̾tate cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis
indolis adolescens ille alius caesar. illius gai cesaris

Expanded text:
Caesarem, qui uictoriam ciuilem clementer exercuit suisque aduersariis uitam dignitatemque donauit, tamquam regni adpetitorem quorundam nobilium coniuratio senatorum uelut pro rei publicae libertate iHujus deinde potentiam, multum moribus dispar, vitiisque omnibus inquinatus atque corruptus, affectare videbatur Antonius, cui vehementer pro eadem illa velut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolis adolescens ille alius Caesar, illius Caii Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
credit ei: Quic quid gͦ. agitur. ad profectum nrm̃
ꝑtinet: ne uiignoratia maneamus: Nec enĩ an nobꝰ
firmatur cum ipsc exse &apud se firmus sit :¬
aec ad monens cum testans coramdnõ: noliuerbis
contendere: ad mehnl enim utile est : nisi ad rabuersionẽ
audientium. contentiones intandas monet. preceptii aut̃
danda subdĩtimore &terrore: contentio potest
ad hucminus stabilitis generare serupulum: Solent
enimedntentione taliã opponi climato maliuo¬
lentie bg ut morieał ammos pisipientium fratrũ :

Expanded text:
credit in illum. Quidquid ergo agitur, ad profectum nostrum pertinet, ne in ignorantia maneamus. Nec enim a nobis firmatur, cum ipse ex se et apud se firmus sit. Haec admone, contestans coram Domino. Noli verbis pugnare; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium. Contentiones vitandas monet, praecepta autem danda sub Dei timore et terrore; quia contentio potest adhuc minus stabilitis generare scrupulum. Solent enim in contentione talia opponi elimato malevolentiae ferro, ut moveant animos incipientium fratru
Abbreviated transcription (Latin):
focrint mentiti transigisse non possunt Et gͦ.
subleue peccatũ : Eccłas tiuis autẽ idcireo dõ se
ꝓbat ut huic deuctus officium inpleat quod
spopondio : indĩ reb sollicttꝰ asđari negotio
alienus Nongñ conuenit unũ duplicẽ ꝓfesñ¬
ad głe meritũ ꝑuemre: totamente iugilantẽ
dunniis obsequus. p̃sentiam sꝑnemtẽ celestia
diligentẽ: Adhoc enĩ se ꝓhauit : ut hic laborans¬

Expanded text:
fuerint, transegisse non possunt. Est ergo, sed leve peccatum. Ecclesiasticus autem idcirco Deo se probat, ut huic devotus, officium impleat quod spopondit, in Deirebus sollicitus, a saeculari negotio alienus; non enim convenit unum duplicem professiad gloriae meritum pervenire: tota mente vigilantem divinis obsequiis, praesentia spernentem, coelestia diligente
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓphetat quã qͥloqͥtur lingua ñnsi
interpertetur : Tina si inter pre tari
enĩ ꝑdonũ dĩ loiguis loqͥtur qͥ et iam
inter pretat᷑: sicut & illi duodecim in
uos linguis liquens. quid uob ꝓdero
smon loquar uobꝰ aut mreue lationẽ
aut in no tia aut inprophetia aut
indoctrina.  hec om̃ia unũ significant :
Docere enĩ nemo poterit nsi intelliga¬
tꝰ: Tam̃ quȩ sine am̃ma sunt uocẽ dam¬
tia suic tibia siue cithara: Si distineti¬
onẽ sonus non dedertt qͦmꝰ. cognoscetur
qđ ptibiã caniturꝰ uitꝰ citharitatur.
& enĩ siincer tam uocẽ tuba dederie:
quis ieparabit ad prȩlium: qm̃ exẽ¬
pla facilius suadent quã uerba : exc̃¬
plis conmendat ꝑque facile ad sequan¬
tin. Non debore illos ineccła loqͥlin¬
guis qͥ int̃ pretarꝗ non postunt: Ut qͥd
enĩ loquat᷑ quẽ nemo intelligit: ita

Expanded text:
qui prophetat, quam qui loquitur lingua, nisi qui prophetat, quam qui loquitur lingua, nisi interpretetur. Quia si interpretari penim per donum Dei linguis loquitur, qui etiam interpretatur, sicut et illi duodecim in vos linguis loquens, quid vobis prodero, nisi loquar vobis aut in revelatione, aut in notitia, aut in prophetia, aut in doctrina? Haec omnia unum significant; docere enim nemo poterit, nisi intelligatur. Tamen quae sine anima sunt vocem dantia, sive tibia, sive cithara, si distinctionem sonitus non dederunt, quomodo cognoscetur quod per tibiam canitur, aut quod citharizatur? Etenim si incertam vocem tuba dederit, quis se parabit ad praelium? Quoniam exempla facilius suadent quam verba, exemplis commendat per quae facile assequantur non debere illos in Ecclesia loqui linguis, qui interpretari non possunt. Ut quid enim loquatur, quem nemo intelligit? Ita
Abbreviated transcription (Latin):
minb loqͥtir seddeo
Nemo enĩ audit: spũ autẽ leqͥtur mys¬
nouit ł omi e sñ nescunt idã qi nullus
cationẽ &exhortationẽ & consolati¬
oẽ : Aedificatim etũ quando questicnũ
solutionẽ ad liscit: Ex hortatio adtẽ
illifit ut desiderium patiatur ꝓphe¬
tandi: consolatur ũ qua contentũ dis¬
ciplinę inspe uidet Seientia enĩ
legis firmat ammos & prouocat
ad spri melioris ꝓfectũ: Quent᷑
loquit᷑ lingua. semis ĩpsum aedificat:
qui .uͦ. ꝓphetat. eccłam aedificat:
om̃ esplebem edificat: imtelligitꝰ
ab om̃ib: qui d loquatur: Prophe¬
tał inter pretes dicit scripturarũ:
Sicut enĩ propheta futura dicit
quȩ nesciunt᷑ ita & icdũ. scriptu¬
rarũ sensum quimmultis occultus est
manifestat dicit᷑ ꝓphetare: Uolo
autẽ uos om̃s loqͥ linguis. magis autẽ
ut prophecis: Non peterat prohibere loqͥ
binguis q saptrus dmũ istud dicit essẽ
sp̃s scĩ: Sedidõ ꝓphetandimagis studium
habendũ. qr utiluis est: Maior est enĩ

Expanded text:
minibus loquitur, sed Deo; nemo enim audit, spiritu autem loquitur mysnovit: homines vero nesciunt; ideoque nullus cationem, et exhortationem, et consolationem; aedificatur enim, quando quaestionum solutionem addiscit. Exhortatio autem illi fit, ut desiderium patiatur prophetandi: consolatur vero, quia contemptum disciplinae in spe videt. Scientia enim legis firmat animos, et provocat ad spei melioris profectum. Qui loquitur lingua, se ipsum aedificat: qui vero prophetat, Ecclesiam aedificat. omnem plebem aedificat, dum intelligitur ab omnibus quid loquatur. Prophetas interpretes dicit Scripturarum; sicut enim propheta futura praedicit, quae nesciuntur: ita et hic dum Scripturarum sensum, qui multis occultus est, manifestat, dicitur prophetare. Volo autem vos omnes loqui linguis: magis autem ut prophetetis. Non poterat prohibere loqui linguis, qui superius donum istud dicit esse Spiritus sancti: sed ideo prophetandi magis studium habendum, quia utilius est. Major est enim
Abbreviated transcription (Latin):
studium mon& amplicandũ: l¬
dõ qͥlo qͥtur lingua oret ut inter¬
pretetur : Cum qͥ lingins loqͥ desĩ¬
derat orare debere ut accipiat donũ
inter pretanditit proficiat cȩteris
gua loquatur quam nescit : Sicut
assolent latimi homnes grece cantare
oblec tatisono uerboꝵ nesciens tamen
mo scit quid oret ammus dũ loquit᷑
aut ꝑorat lingua sibr ignota:
mens autẽ qͥest animus sine fructu est:
Iue. potest habere ꝓfectũ qͥ ignorat

Expanded text:
 applicandum. Ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Eum qui linguis loqui desiderat, monet orare debere, ut accipiat donum interpretandi; ut proficiat caeteris ngua loquatur, quam nescit, sicut adsolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum; nescientes tamen  baptismo, scit quid oret animus, dum loquitur, aut perorat lingua sibi ignota: mens autem qui est animus, sine fructu est. Quem enim potest habere fructum, qui ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprias ut intelligantur : Sigͦ nes¬
ciero uirtutẽ uocis. ero eiciii loquas
barbarus &is quiloqͥtur .m. barba¬
rus. Non utiq: studendũ mon&
ut mucẽ ꝑ in cognitam linguam
barbari sibi indeantur. sed qr cum¬
cor diȩ resest hisnitendũ est ut ꝑ
unitatẽ intellactus conmuni letitia
scripturas explanare : Nam incitat᷑
& gaudet ammus quando aliquad
descripturis ꝑcipit & quantum ꝓ¬
pensior ihac parte sit tantũ dese

Expanded text:
 ut intelligantur. Si ergo nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor, barbarus: et is qui loquitur, mihi barbarus. Non utique id studendum monet, ut invicem per incognitam linguam barbari sibi videantur: sed quia concordiae res est, his nitendum est; ut per unanimitatem intellectus, communi laetitia Scripturas explanare nam incitatur et gaudet animus, quando aliquid de Scripturis percipit: et quantum propensior in hac parte fit, tan
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃italia magis autẽ ut propher¬
tetis : sost caritatẽ ꝓphetan distu¬
dium magis habendũ hortatur:
erequamtus magnisint spĩtales
gacdus quos entimerat. Inc tamen
melior qͥ adutilitatẽ eccłȩ ꝓficit
ut discant om̃s diumȩ logis ratiomẽ
in quo enĩ quis ammũ dederit: in eo
ip̃so accipitelonũ : Dicente salomo¬
Ne. Sire logẽ sensus est optimus

Expanded text:
magis autem ut prophetetis. Post charitatem prophetandi studium magis habendum hortatur: quia quamvis magni sint spiritales gradus, quos enumerat: hic tamen melior, qui ad utilitatem Ecclesiae proficit, ut discant omnes divinae legis rationem. In quo enim quis animum dederit, in eo ipso accipit donum, dicente Salomone: Scire legem, sensus est optimi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in ꝑfectionis est: quando id qđ
inꝑfectũ est impletur inuerum:
cũ essem paruulus quasi paruulus
loque bar. quasi paruulus sapiebã.
quasi paruulus cogitabam: cum factiis
sumur: caque paruulierant destruxi
Hoc dix̃ rextuntes scĩ dehocmundo
In hacgꝰ. uita parinili sumus ad con¬
parationẽ ponc̃ future intȩ : rsicut
uita hȩc mꝑfecta est ita & scientia
nunc imaginess uideri ꝑfidẽ tunc
res ipsa s: Modo scio ex parte timc
uero cognoscam sicut & cognitus fum
dest indeam quȩ promissã sunt
sicut indeoꝵ ihocest p̾sentẽ essẽ ad¬

Expanded text:
enim imperfectionis est, quando id quod imperfectum est, impletur in verum. Cum essem parvulus, quasi parvulus loquebar, quasi parvulus sapiebam, quasi parvulus cogitabam: at ubi factus sum vir, ea quae parvuli erant destruxi. Hoc dicit, quia exeuntes sancti de hoc mundo,In hac ergo vita parvuli sumus ad comparationem futurae vitae; quia sicut vita haec imperfecta est, ita et scientia. nunc imagines videri per fidem, tunc res 156 ipsas. Modo scio ex parte: tunc vero cognoscam, sicut et cognitus sum: id est, videbo quae promissa sunt, sicut videor; hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã saluam fticere. ꝑdet eam: Perditio
hec interitus est quia scđm mim̃dũ qinam¬
mã suã tradit proxp̃o amittit eam: in fu
necessariũ. Ostendit sollicraidinẽ suamala
quã gerit circa ꝓfectũ illoꝵ quia non inu
impigrem adscribendũ eis que nessarias utili¬
ttiti illoꝵ Uidete canes. indete malos
operarios indete concisionẽ : Hos designat
qui mindentes gentib: prauttite conloqͥoꝵ
suoꝵ cuerterent galathas suadentes eis
ut eircũ cideremtur : Quos om̃i genere
uitandos & sꝑnemdos decet quasi canes
qͥ pͥmũ eblatrant: dehinc morsu seuo male
dõ serunmꝰ & gloriam᷑ inxpo ihũ & non in
carne fiduciam habemus: Iuã quã ͤgͦ. habeã
ficdaiciam & in carne : Manifestũ est quna creden¬
tes ipsi circũudunt corsũ ut amputata erro¬
ris nebula aspiciante& ignoscant dnm̃ cre¬
cũsone Sed sciens ucon esse hancgłam:
repudiauit eam : Siqs indet᷑ confidere in car¬
ne ego magis coreũ ñs octtiua die ex genere¬

Expanded text:
imam suam salvam facere, perdet eam . Perditio haec interitus est; quia secundum mundum qui animam suam tradit pro Christo, amittit eam; in futnecessarium. Ostendit sollicitudinem suam, quam gerit circa profectum illorum; quia impiger est ad scribendum eis, quae necessaria sunt utilitati illorum. Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem. Hos designat, qui invidentes gentibus pravitate colloquiorum suorum everterant Galatas, suadentes eis ut circumciderentur. Quos omni genere vitandos et spernendos, docet, quasi canes qui primum oblatrant, dehinc morsu saevo male on in carne fiduciam habemus; quamquam ego habeam fiduciam et in carne. Manifestum est quia credentes ipsi circumcidunt cor suum; ut amputata erroris nebula, aspiciant et agnoscant Dominum crecumcisione: sed sciens vacuam esse hanc gloriam, repudiavit eam. Si quis videtur confidere in carne, ego magis, circumcisus oct
Abbreviated transcription (Latin):
meum officium Quã quã indundua. eẽt ca¬
tũ: Hincest unde & pliũ eiꝰ memorat qđ n
dubiitunt propt̃ opris euũ głii emori
Hoc est non est det̃ritꝰ minis & pressuris infil¬
deliũ. sed ꝑstetit in ex hortatione fideliũ
ut implerit qđ decrat pleb intraditione
iuxcta dispensationẽ apłi Quigͦꝰ amorte ñ etrahit

Expanded text:
meum officium. Quamquam individua esset chameum officium. Quamquam individua esset chat. Hinc est unde et praelium ejus memorat, quod non dubitavit propter opus Evangelii emori: hoc est, non deterritus est minis et pressuris infidelium, sed perstitit in exhortatione fidelium; ut impleret quod deerat plebi in traditione juxta dispensationem Apostoli. Qui ergo a mort
Abbreviated transcription (Latin):
habrtarũ dixerat suꝑ tristiciã sitł ꝗ habebat dein¬
firmitate ȩius erat enim necessariłs ecłns Nã ad desalo¬
nicenses: Uidete ait neconstristemmi de dormientibus
sic̃ & cȩã qui spẽ nor habent: Se at̾̃ sictriscẽ futurũ
dixerat de excessu ephafroditũ quia solatiũ eius
& duxiliũ. requireat: non tamĩ ut quasi ꝑditũ luger&:
Solliatꝰ itaq misi eũ : ut cũ illũ uideritis: iterũ gaudatos.
&ogo melori animo sim: Affectiotiẽ habuisse ephifroditũ
& plebẽ philippensũ. signifiat q iudettes ioñ iN
lȩciciã se excitarent᷑. & apłi animus lȩcerentur quia
m̃eliori anmmaste. quiad caros suos mitti reuisenclos
cxcipite . gͦ. illũ inadnõ cũ om̃i gaudio & huiꝰ mͦdi
mhonore habete: quia propt̃ opus txpĩ tisq ad
mortẽ accepsit in interitum tradens animam¬
suam ut suppleret id qđ ex uobis deerati circa

Expanded text:
habiturum dixerat super tristitiam, quam habebat de inhabiturum dixerat super tristitiam, quam habebat de infirmitate ejus; erat enim necessarius Ecclesiis. Nam ad Thessalonicenses: Videte, ait, ne contristemini de dormientibus, sicut et caeteri qui non habent spem . Se autem sic tristem futurum dixerat det auxilium requirebat; non tamen ut quasi perditum lugeret. Sollicitus itaque misi eum, ut cum illum videritis, iterum gaudeatis, et ego meliore animo sim. Affectionem mutuam habuisse Epaphroditum et plebem Philippensium significat, quem videntes iterum in laetitiam se excitarent, et Apostoli animus laetaretur; quia meliori animo fit, qui ad charos suos mittit revisendos. Excipite ergo illum in Domino cum omni gaudio, et hujusmodi in honore habete; quia propter opus Christi usque ad mortem accessit, in interitum tradens animasuam; ut suppleret id quod vobis deerat circa
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc. manifesta sunt: Epha froditũ enĩ significat mis¬
surũ se cũ ista epła adeos lnuꝑcẽ eñ desiderio sui
mestixe erant infirnitatis eiꝰ causa & popłs & epha¬
froditus ut iuso eo recrearent᷑ & de recuꝑata salutę
eiꝰ & ille carer& sollicitudinẽ quã iudendi eos gerebat:
derabat᷑ aplebe. Liud ergo est ut p̃sente apło qui
mortuos sascitabat: hic epha froditꝰ infirmuret᷑ usq
non addecruntũ contigit egritudo : sed a augm̃tum:
Probationes enã diũsȩ sunt credentiũ Aliꝰ enĩ ꝑegritu¬
dinẽ. aliꝰ amissione caroꝵ. aliꝰ ꝑdampnũ pecunȩ. alius
ꝓtribulationes ꝓbat᷑: si uinccessitate sabił inueniat᷑.
auxiliũ aduersa parte non quȩrens: ut augm̃tum faciat
meritoꝵ: Non ergo contemprã est postulatio apłi sed
ut cum de excessum fr̃m in alia epła: non contristari
deb̾e admoneat. In bac aut̃ contristradũ se si exiss&
ephafrodit᷑ ecorpore significat: Trifciciã se si exiss&

Expanded text:
ec manifesta sunt; Epaphroditum enim significat se missurum cum ista epistola ad eos. Invicem enim desiderio sui moesti erant infirmitatis ejus causa, et populus et Epaphroditus; ut viso 258 eo, recrearentur de recuperata salute ejus, et ille careret sollicitudine, quam videndi eos gerebat. derabatur a plebe. Quid ergo est ut praesente Apostolo, qui mortuos suscitabat, hic Epaphroditus infirmaretur usque non ad detrimentum contigit aegritudo, sed ad augmentum. Probationes enim diversae sunt credentium; alius enim per aegritudinem, alius amissione charorum, alius per damnum pecuniae, alius per tribulationes probatur, si in necessitate stabilis inveniatur, auxilium a diversa parte non quaerens, ut augmentum faciat meritorum. Non ergo contempta est postulatio Apostoli,ut cum de excessu fratrum in alia epistola non contristari debere admoneat: in hac autem contristandum se, si exisset Epaphroditus a corpore, significat? Tristitiam se, si exisset,
Abbreviated transcription (Latin):
intpͣtationẽ eent. Post epłm enĩ istã timotheũ se misslirũ
significat. ꝑ quẽ ae ł fidẽ agnoscat. quȩ circa hos agantꝰ
Erat enĩ apło unamqꝰ. Qua rẽ &ceta cos sollicitior signatꝰ᷑:
erant de disciplna & conũsatione fr̃m. Ion eñ decto.
animo p̃dicabant. sedͥ ꝓpt̃ ꝓpͥra lura Et qr timotheus
uir erat egregĩ : dic̃ quia ꝓbatũ huic habebiit. quia erat
cũ eo. ut filius carissmus de seruens euuangło xp̃i. Ideo
hunc filiũ dic̃. quia abipso fuerat ꝓbatꝰ. Hunc reꝓmittit¬
mutẽ se quoq inbreui iturũ. adeos. Necessariũ uero arbi¬
tratꝰ sũ epha froditũ frẽm & cõmilitonẽ meũ. urm̃ aitt̃¬

Expanded text:
atione egent; post epistolam enim istam Timotheum se missurum significat, per quem ad fidem agnoscat, quae circa hos agantur. Erat enim Apostolo unanimis; quare et circa eos sollicitior signatur, erant de disciplina et conversatione fratrum. Non enim devoto animo praedicabant, sed propter propria lucra. Et quia Timotheus vir erat egregius, dicit quia probatum hunc habebat; qui erat cum eo ut filius charissimus, deserviens Evangelio Christi. Ideo hunc Filium dicit, quia ab ipso fuerat ordinatus: hunc se praemittere, se quoque in brevi iturum ad eos. Necessarium vero arbitratus sum Epaphroditum fratrem et commilitonem meum, vest
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ contendunt. Cur enĩ ea quȩ dicturus sũ ꝑmi¬
ser̃ accidẽ cubtorib suis antequã eos declara¬
tũ xp̃ĩ nom̃ offender&. eoꝵq sacrificia ꝓhibe¬
rent᷑: Primo ipsos mores ne pessimos hab̾ent qͣre
dii coꝵ cu yart noluer̃: ds̃ enĩ uerus eosaqͥb
ñ colebat᷑ merito negleait. Diiaut̃ illi quoꝵ
cultu se ꝓhiberi homines ingratissimi conque¬
runt᷑ cultores suos adbeneuiuendũ qͣre nullis
legib aduuer̃ : ũtiq dignũ erat. ut qͦmͦ isti¬
illoꝵ sacra ita illi istor facta curarent Sedres¬
pondet᷑. qđ uoluntate ꝓpͥa qͥsq malus est. Iuis
hoc negauerit: uerũ s tam̃ ꝑtinebat ad csultores
dos uite barȩ prȩceptanon ocͤultare popłis
cultorib suis. sed p̃dara p̃dicatione p̃bere. ꝑ
uates & iã conuenire atq arguere peccantes.
palã minari penas male agentib p̃mia recte
uiuentib pollicer: qͥd unꝗ tale indoꝵ illoꝵ tẽplis

Expanded text:
esse contendunt. Cur enim ea quae dicturus sum, permiesse contendunt. Cur enim ea quae dicturus sum, permiserunt accidere cultoribus suis, antequam eos declaratum Christi nomen offenderet, eorumque sacrificia prohiberint. Primo ipsos mores ne pessimos haberent, quare di eorum curare noluerunt? Deus enim uerus eos, a quibus non colebatur, merito neglexit; di autem illi, a quorum cultu se prohiberi homines ingratissimi conqueruntur, cultores suos ad bene uiuendum quare nullis legibus adiuuerunt? Utique dignum erat, ut, quo millorum sacra, ita illi istorum facta curarent. Sed respondetur, quod uoluntate propria quisque malus est. Quis hoc negauerit? Verum tamen pertinebat ad consultores deos uitae bonae praecepta non occultare populis cultoribus suis, sed clara praedicatione praebere, per uates etiam conuenire adque arguere peccantes, palam minari poenas male agentibus. praemia recte uiuentibus polliceri. Quid umquam tale in deorum illorum templis
Abbreviated transcription (Latin):
M em̃to aut̃ me ista cõmęrantẽ adhuc contra im¬
ꝑitos agere : ex quoꝵ imꝑitia illud qͦq ortũ
est uulgare ꝓũbiũ: pluiua defit. causaxp̃iani
unt nãq qͥeoꝵ studiis lib̾alib institutiamañ
hystoriã. qui facillime isti nouer̃. sedut nob̾
ineruditoꝵ turbas infestissimas reddant sĩnosse
dissimulant: atq hoc apđ uulgũ confirmare
nitunt᷑ Clades qͥb ꝑcerta int̃ualla locoꝵ
& tẽpoꝵ humanũ genus oport& affligi causa
accidere nominis xp̃iani. qđ contra deossuos
ingenti fama & p̃clarissima celebritate per
cuncta diffundit̾. recolant ergo nob̾cũ antequã
xp̃s ueniss& in carne. anteꝗ eiꝰ nom̃ ea ciuifrus
tra inuident głia popłis in notesceret. qͥb cala¬
mitatib res romanȩ multiplicit̃ uarieq coꝵ¬
tritȩ sint: & his defendant si possunt dios suos:
Si ꝓpt̾ea colunt᷑ ne ista mala patiant᷑ cultores
eoꝵ: quoꝵ si quid nc̃ passi fuerint nob̃ ĩputandaˢ

Expanded text:
mento autem, me ista commemorantem, adhuc contra imperitos agere, ex quorum imperitia illud quoque ortum est vulgare proverbium: Pluvia defit, causa Christiani. Sunt namque qui eorum studiis liberalibus instituti amant historiam, qua facillime ista noverunt: sed ut nobis ineruditorum turbas infestissimas reddant, se nosse dissimulant; atque hoc apud vulgus confirmare nituntur, clades quibus per certa intervalla locorum et temporum genus humanum oportet affligi, causa accidere nominis christiani, quod contra deos suos ingenti fama et praeclarissima celebritate per cuncta diffunditur. Recolant ergo nobiscum, antequam Christus venisset in carne, antequam ejus nomen ea, cui fruia populis innotesceret, quibus calamitatibus res Romanae multipliciter varieque contritae sint; et in his defendant, si possunt, deos suos, si propterea coluntur, ne ista mala patiantur cultores eorum, quorum si quid nunc passi fuerint, nobis imputandum
Abbreviated transcription (Latin):
carnis habebui huius modi: Hoc est aesi a peccato liberi
sot inbac tam̃ uita tribulationes habebit᷑ gemitus
uentris Nutri mẽtit̃ filioꝵ uctus tegum̃ta dotes egri¬
tudo aoparatus domus u coris necessitas. mariti domi¬
nettio : Ego aut̃ uob parco: Parcit quãdo adhȩx ma¬
gis ꝓuocit quȩ tribulationis carnis & sollicitudines
memoratas excludant: Potest sic diuderi parcere.
cũ ꝑmittit & non contra dicit uolẽtibus qđ onerosui
ostẽdit: Hoc itaq dicofris tepus breuiatũ ẽ. reliquũ ese:
Breuiatũ cẽpꝰ & reliquũ dicens snẽ mũdo inminere
significaurt. quãins seiret auliuo tẽporit suꝑ esse:

Expanded text:
bebunt hujusmodi. Hoc est, etsi a peccato liberi sint; in hac tamen vita tribulationes habebunt, gemitus ventris, nutrimenta filiorum, victus, tegumenta, dotes, aegritudo, apparatus domus, uxoris necessitas, mariti dominatio. Ego autem vobis parco. Parcit quando ad haec magis provocat, quae tribulationes carnis, et sollicitudines memoratas excludunt. Potest sic videri parcere, cum permittit, et non contradicit volentibus, quod onerosum ostendit. Hoc itaque dico, fratres, tempus breviatum est, et reliquum est. Breviatum tempus et reliquum dicens, finem mundo imminere significavit: quamvis sciret adhuc tempora superesse.
Abbreviated transcription (Latin):
alias deciprinq : efrigescente ꝓpostto: Sedi melius
uult uiuere cũ acore sut positus. exhorat᷑ͤ t᷑ illã ut
sine sean dalo purius uiuant. Solutus es ab uocore .ne:
que sieris uxorẽ : Vt sciens hoc magis dõ acceptũ &a
ne cesstttte liberũ non querat incorẽ itti tamen ut eͣ
teris tẽperet Siqͦ minus qͥd ꝓdest desideriũ carnis
premere hoc ẽ relicitũ sꝑnere & inlicitis subad cere .
si aut̃ acceperis uxorẽ non pec casti Nonutiq pec eat. qr
qđ concessum est fecit : Si uero contẽpserit : meritũ sli collo¬
at & coronam Migna enĩ patientia ẽ hoc non continge

Expanded text:
alias decipiunt, refrigescente proposito. Sed si melius alias decipiunt, refrigescente proposito. Sed si melius vult vivere cum uxore sua positus, exhortetur illam, ut sine scandalo purius vivant. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem. Ut sciens hoc magis Deo acceptum, et a necessitate liberum, non quaerat uxorem; ita tamen ut a caeteris temperet. Si quominus, quid prodest desiderium carnis premere, hoc est, rem licitam spernere, et illicitis subjacere? Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Non utique peccat, quia quod concessum est, facit. Si vero contempserit, meritum sibi collocat et coronam. Mag