comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ in archa : Si ñ in arcba. quomͦ
in ȩccła: Si aut̃ in ȩccła: utiq in archã.
Et si marcha. utiq ꝑ aquã. Potest gͦ
fieri. et ut quidã foris baptirati. ꝑ
dei p̃scientiam ueruis intus baptiza¬
ti deputent᷑: quia illie eis aqua inci
pit ꝓdesse ad salutẽ: neq enĩ alit̃ di¬
ei possunt salui facti in arcba nͥ ꝑ a
quã: et rursus quidã qui uidebant᷑
intꝰ baptitati.ꝑ eandẽ p̃scientiã dei
foris baptizati uerius deputent᷑. Ma¬
le quippe utentes baptismo moriunt᷑
p̃ter archã fuit. Certe manifestũ ẽ.
id qđ dicit᷑ in eccła intus et foris.
in corde ñ incorpore cogitandum:
quandoquidẽ om̃s qui corde sunt
intus inarchȩ unitate ꝑ eandẽ aquã
salui fiunt: ꝑ quã om̃s qui cordest̃
foris siue etiã corpore foris sint siue
non sint: tamquã unitatis adu̾sarii
moriunt᷑. Sicut ergo ñ alia s eadẽ
aqua. et marcha positos saluos fec̃.
et extra archã positos int̾ẽmit: sic

Expanded text:
arca, quomodo in ecclesia? si autem in ecclesia, utique in arca; et si in arca, utique per aquam. potest ergo fieri et ut quidam foris baptizati per dei praescientiam uerius intus baptizati deputentur, quia illic pit prodesse ad salutem; neque enim aliter dici possunt salvi facti in arca nisi per aquam: et rursus quidam, qui videbantur intus baptizati, per eamdem praescientiam Dei foris baptizati verius deputentur: male quippe utentes Baptismo, per aquapraeter arcam fuit. Certe manifestum est, id quod dicitur, in Ecclesia intus et foris, in corde, non in corpore cogitandum; quandoquidem omnes qui corde sunt intus, in arcae unitate per eamdem aquam salvi fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, sive etiam corpore foris sint, sive non sint, tanquam unitatis adversarii moriuntur. Sicut ergo non alia, sed eadem aqua et in arca positos salvos fecit, et extra arcam positos interemit; sic
Abbreviated transcription (Latin):
fictilia ⁊ ad illa referens qđ di-¬
ctum ẽ. alia quidẽ in honore:
ad hȩc aut̃ qđ dictũ ẽ. alia uͦ
in contumelia. S: magis approbo
apu qł tichoniũ postea repperi uł ad¬
uerti. inutrisq intelligendum.
quedam in honore. non sola scili¬
cet aurea et argentea: et rursus
INutrisq q̃dam in contumelia:
non utiq sola lignea et fictilia.
Hoc opusfie incipit. In eis libris
quos aduersus epłam parmemi¬

Expanded text:
fictilia, ad illa referens quod difictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed maquod apud Tychonium postea reperi vel adverti, in utrisque intelligendum quaedam in honorem, non sola scilicet aurea et argentea; et rursus in utrisque quaedam in contumeliam, non utique sola lignea et fictilia. Hoc opus sic incipit: In eis libris quos adversus Epistolam Parmeni
Abbreviated transcription (Latin):
ontra donatistas aucto¬
ritate beatissimi ep̃i et
martyris cypriam. se de¬
fendere molientes. septẽ libros
de baptismo scripsi : in quibus
docii nichil sic ualere ad refel¬
lendos donatistas. et ad eoꝵ
ꝓrsus ora claudenda. ne adu̾¬
sus catholicam suũ scisma de.¬
fendant: quomͦ litteras factũ¬
q cypriani. Ubicũq aũt inhiᷤ
libris cõmemoraui ȩccłam ñ
habentẽ maculam aut rugam:
non sic accipiendũ ẽ quasi iam
sit: s quȩ preparat᷑ ut sit. qͣn¬
do apparebit etiam głosa. Nuc
enini ꝓpter quasdam ignoran¬
tias et infirmitates menbroꝵ
suoꝵ. habet unde cotidie tota
dicat: dimitte nobis debita nr̃a.
In quarto libro. cũ dicerem uicẽ
baptismi posse habere passionẽ.
non satis idoneũ posui illius la¬
tronis exemplũ: quia utrũ ñ
fuerit baptizatus. in certũ est.
In libro septimo deuasis aure¬
is et argenteis in domo mag¬
na constitutis. sensũ cypriani
secutus sũ. quia hec accipit in
bonis: in malis aut̃ lignea et

Expanded text:
ontra Donatistas auctoritate beatissimi episcopi et martyris Cypriani se defendere molientes septem libros de baptismo scripsi, in quibus docui nihil sic ualere ad refellendos Donatistas et ad eorum prorsus ora claudenda, ne aduersus catholicam suum scisma defendant, quomodo litteras factumque Cypriani. Ubicumque autem in his libris commemoraui \'ecclesiam non habentem maculam aut rugam\', non sic accipiendum est, quasi iam sit, sed quae praeparatur, ut sit, quando apparebit etiam gloriosa. nunc enim propter quasdam ignorantias et infirmitates membrorum suorum habet, unde cottidie tota dicat: dimitte nobis debita nostra. In quarto libro, cum dicerem uicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, quia utrum non fuerit baptizatus incertum est. In libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ gerunt. Ꝙ ideo eis manꝰ int̾ lar¬
cos ñ ĩponit᷑. Nã neq sacram̃tũ bap¬
tismi. neq sacͣmentũ dandi baptismi.
qñ ab eis c̃ maximiano discessit felicianꝰ
amisit: Ne enĩ eũ secum habent c̃ eis ip¬
sis. quos cũ foris e̾e̾t in maximi¬
ani scismate baptitauit. Qua ꝓp¬
ter potuerunt ab eis accipe cęt̃i
cũ ad nr̃m consortiũ ñ accessis¬
sent: qđ illi ñ amiserant cũ a nr̃o
consortio recessissent. Quibꝰ rebꝰ
ostenditur. et ipsos impie facere
qui rebaptizare conant᷑ orbis
unitatẽ: et nos recte facere qui
dei sacram̃ta impbare nec ipso
enTu¬

Expanded text:
suae tamen gerunt; et ideo eis manus inter laisuae tamen gerunt; et ideo eis manus inter laicos non imponitur. Nam neque sacramentum Baptismi, neque sacramentum dandi Baptismi, quando ab eis cum Maximiano discessit, Felicianus amisit. Nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset, in Maximiani schismate baptizavit. Quapropter potuerunt ab eis accipere caeteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. Quibus rebus ostenditur, et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui Dei Sacramenta improbare nec in ipso ent
Abbreviated transcription (Latin):
fitet ur. Sacramentũ enĩ ẽ bap¬
tismi qđ habet qui baptitatur.
et sacramentũ dandi baptisim
ẽ. qđ habet qui ordinatur. Siẽ
aut̃ baptitatus si ab unitate re¬
cesserit sacramentum baptismi ñ
amittit: sic etiam ordinatꝰ si ab u¬
nitate recesserit. sacram̃tum dan¬
di baptismi ñ amittit. Nulli enĩ sa¬
cram̃to in uiria facienda ẽ. Si dis¬
cecdit amalis: utrũq discedit. Si
ꝑmanet malis: utrũq ꝑmanet.
Sic̃ gͦ acceptat᷑ baptismus quẽ ñ
potuit amittere qui ab unitate
discesserat: sic acceptandus ẽ bap¬
tismus. quẽ dedit ille. qui sacra¬
m̃tum dandi eũ discederet ñ a¬
miserat. Fam sic̃ redeuntes qui
prius quã recederent baptirati sunt.
non rebaptirantur: ita redeuntes qͥ priꝰ¬
quam recederent ordinati sunt. non
utiq rursus ordinant᷑: s aut admi¬
instrant qd̃ administrabant. si hoc
eccłȩ utilitas postulat: aut si ñ admi¬
nistrant. sacramentũ tñ ordinationis

Expanded text:
fitetur. sacramentum enim bapfitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. nulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amidiscesserat; sic acceptandus est Baptismus, quem dedit ille qui Sacramentum dandi cum discederet non amiserat. Nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur: ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur; sed aut administrant quod administrabant, si hoc Ecclesiae utilitas postulat; aut si non administrant, Sacramentum ordinationis
Abbreviated transcription (Latin):
untibus et ꝑpenitentiã conu̾sis
dũ non redditur: amitti ñ potu¬
isse iudicatur. Sic & illi qui ꝑsa
cͥlegium scismatis ab eccłȩ com¬
munione discedunt. habent uti¬
q baptismũ quẽ priusquã dis¬
cederent acceꝑunt. Nam et ipsi¬
si redeant: ñ eis iterũ dat᷑ Unde
ostendunt᷑ illud qđ acceperant
in unitate positi. ñ potuisse amit
ttere separatoᷤ. Qđ si haberi foris
potest: etiã dari cur non potest:
Si dicis ñ recte foris datur: respõ¬
demus. Siẽ ñ recte foris habet᷑.
et tam̃ habetur: sic ñ recte foris
datur. sedtam̃ dat᷑. Sic̃ aut̃ ꝑ u
nitatis reconciliationẽ incipit
utiliter haberi. qđ extra unita¬
tem mutiliter habebatur: sic ꝑ
eandem reconciliationẽ incipit
utile ee̾. qđ extra eam inutiliter
datũ ẽ. Non tam̃ dici fas ẽ non
datũ eẽ qd datũ ẽ: aut ut ñ hoc
dedisse quisquã calumpniet᷑. cũ
hoc eũ dedisse.qͥł acceꝑ it con¬

Expanded text:
untibus et per paenitentiam conuersis untibus et per paenitentiam conuersis dum non redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent accesi redeant, non eis iterum datur. Unde ostenditur, illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amitttere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\', respondemus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat con
Abbreviated transcription (Latin):
liber primus incipit.¬
N libris quos adu̾sus epłam par¬
meniani quã dedit ad tichontũ
scripsimus: ꝓmisimus nos dili¬
gentius questionẽ baptismi tra¬
ctaturos. Qd̃ etiã si non ibi ꝓ¬
mitteremus: debitum tamen
a nobis flagitantibus frĩbus
meminimus et agnosennus.
Qua ꝓpter in hoc oꝑe adiuuante
dño suscepimus. non solũ ea refel¬
lere quȩ de hac re nobis dona¬
tiste obiectare consuerunt: s e¬
tiã de beatissimi martyris cypͥ¬
ani auetoritate unde suã ꝑu̾sita¬
tem ne ueritatis impetu cadat
fulcire conantur. quȩ dñs do¬
nauerit dicere: ut intelligant
om̃s qui ñ studio partiũ cecati
iudicant. ñ solũ eos non adiuua¬
ri auctoritate cypͥani: s ꝑ ipsã
maxime conuinei atq subu̾ti.
Iam quidem in supra memoratis
libris dictum ẽ. ita posse extra
catholicam communionem dari
baptismũ: quem admodũ et extra
eã potest et haberi. Nullus aũt
illoꝵ negat habere baptismumeti¬
ã apostatas : quibus utiq rede¬

Expanded text:
LIBER PRIMUS. In eis libris, quos aduersus epistulam Parmeniani quam dedit ad Tychonium scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem baptismi tractaturos; quod etiamsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique rede
Abbreviated transcription (Latin):
s uita corrigitur: sic et ille si p̾ ea
ueniat ad ȩccłam de qua interro¬
gatus falsa responderat. quia
eam se habere dũ ñ haberet pu¬
tabat: ipsa quã ñ habebat ei datͣ:
ñ quã acceꝑat iterat᷑. Cur aut̃
adu̾ba quȩ ꝓcedunt ex ore homi¬
cidȩ possit tam̃ ds̃ oleũ scĩficare.
et in altari qđ heretici posuerunt
ñ possit: nescio. Hisi forte quẽ cor
hominis fallaciter conu̾sũ intus
ñ impedit. lignũ fallaciter posi¬
tũ impedit foris: quominus sacͣ¬
m̃tis suis ad ẽe̾ dignet᷑. nullis
hominũ falsitatibꝰ impeditꝰ. Sigͦ
ad hoc ualet qd̃ dictũ ẽ in eu̾głio.¬

Expanded text:
sed uita corrigitur, sic et ille si postea sed uita corrigitur, sic et ille si postea ueniat ad ecclesiam de qua interrogatus falsum respeam se habere, dum non haberet, putabat, ipsa, quam non habebat, ei datur, non quod acceperat, iteratur. Cur autem ad verba quae procedunt ex ore homicidae possit Deus tamen oleum sanctificare, et in altari quod haeretici posuerunt non «possit nescio, nisi forte quem cor hominis fallaciter conuersum intus non inpedit, lignum fallaciter positum inpedit foris, quominus sacramentis suis adesse dignetur nullis hominum falsitatibus- inpeditus. si ergo ad hoc ualet quod dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
cida ẽ. Cũ ergo tales intꝰ baptitant.
quos inmaliuola dissensione fu¬
isse cypͥanus ipse cõmemorat: qͦ¬
mͦ aquã mundat et scĩficat homi¬
cida: Quomͦ benedicunt oleum
tenebrȩ: Si aut̃ ds̃ ad ẽ sacram̃¬
tis et u̾bis suis ꝑ qualeslibet ad¬
ministrent᷑: et saeram̃ta dei ubi¬
q recta sunt: et mali homines
quibꝰ nichil ꝓsunt. ubiq ꝑu̾si st̃.
llud aut̃ quale ẽ. ut ideo putet᷑
hereticus ñ habere baptismũ. qr
ñ habet ȩccłam: Et utiq cũ bap¬
tirat᷑: etiã de scã ȩccła int̾rogat᷑
Quasi uͦ ille qui intus ñ factis ẜ uerb̃
scło renuntiat: non hoc inbaptis mo
interrogatur. Sic̃ gͦ huiꝰ falsa fespon¬
ssioñ
efficit ut baptismus non sit quẽ ꝑ¬
cipit: sic et illiꝰ de ȩccłã scã falsa re¬
sponsio ñ efficit. ut baptismꝰ ñ sit
quẽ ꝑcipit. Et sicut ille si postea
qd̃ fallaciter responderat. ueraci¬
t̃ impleat. ñ eibaptismꝰ repetitur

Expanded text:
cida est. cur ergo tales intus baptizant, cida est. cur ergo tales intus baptizant, quos in maliuola inuidia fuisse Cyprianus ipse commemorat? Quomodo aquam mundat et sanctificat homicida? quomodo benedicunt oleum tenebrae? si autem deus adest sacramentis et uerbis suis, per qualeslibet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines quibus nihil prosunt ubique peruersi sunt. Illud autem quale est, ut ideo putetur haereticus non habere baptismum, quia non habet ecclesiam? et utique cum baptizatur etiam d-e sancta ecclesia interrogatur. quasi uero ille, qui intus non factis sed uerbis saeculo renuntiat, non hoc in baptismo interrogatur. sicut ergo huius falsa responsio non efficit, ut baptismus non sit quem percipit, sic et illius de ecclesia sancta falsa responsio non efficit, ut baptismus non sit quem percipit, et sicut ille si postea quod fallaciter responderat ueraciter impleat, non ei baptismus repetitur
Abbreviated transcription (Latin):
dis falsitate baptisinũ accepit.
Aut si et talis ñ fit ouis nisi cũ se
ad dm̃ ueraci corde conu̾terit. si¬
cut iste ñ quando fit ouis bapti¬
tat᷑. si iã baptitatꝰ erat. s ouis
nondũ erat ⁊sic et ille qui uenit
ab heretieis ut ouis fiat. ñ tunc
baptitandus ẽ. si apud eos iam eo¬
dẽ baptismo baptizatus erat: quã¬
uis adhuc ouis ñ erat. Qua ppt̃
cũ om̃s etiã intus mali. auari.
inuidi. hebriosi. et contra discipli¬
nã xp̃ianã inuentes. merito dici
possint. et m̃daces. et tenebrosi.
et mortui. et antixp̃i: nũ quid ta¬
m̃ ꝓꝑterea ñ baptitant. qr nicbil
potest e̾ẽ cõmune m̃latio et ueri¬
tati: tenebris et luci: morti et im¬
mortalitati: antixp̃o et xp̃o: Non
itaq de sola consuetudine s etiã
deueritatis racione p̃sumit: qui
nulloꝵ hominũ ꝑisitate ꝑu̾sum
frẽm suũ: intenebris ẽ usq adhuc.
Et iterũ. Qui odit frẽm suũ. homi¬

Expanded text:
dis falsitate baptismum accepit. dis falsitate baptismum accepit. aut si et talis non fit ouis nisi cum se ad deum ueraci corde conuerterit, sicut iste non quando fit ouis baptizatur, si iam baptizatus erat, sed ouis nondum erat, sic et ille qui uenit ab haereticis ut ouis fiat non tunc baptizandus est, si aput illos iam eodem baptismo baptizatus erat, quamuis adhuc ouis non erat. quapropter cum omnes etiam intus mali auari inuidi ebriosi et contra disciplinam christianam uiuentes merito dici possint et mendaces et tenebrosi et mortui et antichristi, numquid tamen propterea non baptizant, quia nihil potest esse commune mendacio et ueritati, tenebris et luci, morti et inmortalitati, antichristo et Christo? Non itaque de sola consuetudine, sed etiam de ueritatis ratione praesumit, qui nullorum hominum peruersitate peruersum fratrem suum, in tenebris est usque adhuc, et iterum: qui odit fratrem suum homi
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ sequi. sicut etiã nunc
eccła suscipit: frustra contra eos
dicebat᷑. apud ueteres hereses et
scismata prima adhuc fuisse ini¬
tia: ut hii illic eet qui de ęccła rece¬
debant et hic baptitati priꝰ fuerant:
quos tunc ad eccłam reu̾tentes et
penitentiã agentes necesse ñ erat
baptitari. Statim enĩ ut unaqueq
heresis eristebat. et a congregatio¬
ne catholicȩ cõmunionis exibat:
ñ dico alio die s ipso die poterat
inse irruentes alios baptirare. Et
serebant negare potuert̃: nulli pau¬
lo attentiꝰ adu̾tenti potest eẽ dubi¬
ũ. etiã eos sic ee̾ susceptos quiforis
in heresibꝰ baptizati sunt. Illud aũt
qͥd habeat rationis ñ uideo: ut ñ¬
dũ dicat᷑ ouis errans. eui queren¬
ti salutẽ xp̃ianã in hereticoꝵ inci¬
dẽ errorẽ et apud eos contigit bap¬
titari: et ouis iã facta dicat᷑ in iꝑ¬
sa intꝰ catholica. qui scło u̾bis soł
et ñ factis renunciauͥt: et in ea cor¬

Expanded text:
suetudinem sequi, sicut etiam nunc suetudinem sequi, sicut etiam nunc ecclesia suscipit, frustra contra eos dicebatur aput ueteres haereses et schismata prima adhuc fuisse initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic baptizati prius fuerant, quos tunc ad ecclesiam reuertentes et paenitentiam agentes necesse non erat baptizari. statim enim, ut unaquaeque haeresis existebat et a congregatione catholicae communionis exibat, non dico alio die, sed et ipso die poterat inruentes in se aliquos baptizare. et serebant negare potuerunt, nulli paulo adtentius aduertenti potest esse dubium etiam eos sic esse susceptos, qui foris in haeresibus baptizati sunt. Illud autem quid habeat rationis non uideo, ut nondum dicatur ouis errans, cui quaerenti salutem ohristianam in haereticorum incidere errorem et aput eos contingit baptizari, et ouis iam facta dicatur in ipsa intus catholica, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiauit et in ea cor
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ uiuere qui ñ morit᷑. et mors
ei ultra ñ dñabit᷑. Cũ gͦ et intꝰ sint
mortui neq latentes. nã ñ de illis
tui. qui manifestiꝰ ad eã uł ñ ꝑtine¬
ant uł nondũ ꝑtineant. uerũq sit
ñ posse ab eo uiuificari alterũ qui
ipse ñ uiuit: manifestũ ẽ eos qui
intus a talibꝰ baptitant᷑. si uera con¬
u̾sione cordis accedunt. ab eo uiui¬
ficari: cuiꝰ ẽ baptismꝰ. Si aut̃ scło u̾¬
bis et ñ factis renunciant. quales
cẏprianus et intꝰ eẽ testat᷑. nec ip¬
sos uiuificari nͥ conu̾tant᷑: et uerũ
tam̃ habere baptismũ etiã sinon
conu̾tant᷑. Unde etiã exteriores
mortuos quãuis neq uiuant.
neq uiuificent. habere tam̃ bap¬
tismũ uiuũ. qui eis tunc ꝓsit ad
uitã si conu̾tant᷑ ad pacem: simili¬
t̃ manifestũ ẽ. Qua ꝓpter qui tunc
ab heresibꝰ uementes in eodẽ xp̃i
baptismo quẽ foris acceꝑant susci¬
piebant. et dicebant se ueterẽ con¬

Expanded text:
tismum uiuere, qui non moritur et mors tismum uiuere, qui non moritur et mors ei ultra non dominabitur. cum ergo et intus sint mortui neque latentes — nam non de illis tui qui manifestius ad eam uel non pertineant uel nondum pertineant, uerumque sit non posse ab eo uiuificari alterum qui ipse non uiuit, manifestum est eos, qui intus a talibus baptizantur, si uera conuersione cordis accedunt, ab eo uiuificari cuius est baptismus, si autem saeculo uerbis et non factis renuntiant, quales Cyprianus et intus esse testatur, nec ipsos uiuificari nisi conuertantur et uerum tamen habere baptismum, etiamsi non conuertantur; unde etiam exteriores mortuos, quamuis neque uiuant neque uiuificent, habere tamen baptismum uiuum qui eis tunc prosit ad uitam, si conuertantur ad pacem, similiter manifestum est. Quapropter qui tunc ab haeresibus uenientes in eodem Christi baptismo quem foris acceperant suscipiebant et dicebant se ueterem con
Abbreviated transcription (Latin):
bilis consuetudo firmata ẽ. meam
p̃pono sententiam: s eccłȩ sc̃ȩ catho¬
licȩ. quã sic ille dilexit. et diligit:
inqua. tã uberem cũ tolerantia fru¬
ctũ attulit: cuiꝰ uniu̾sitas ipse ñ fuit.
s in eiꝰ unu̾isitate ꝑmansit: euiꝰ radi¬
cẽ nũquã deseruit. s ineuiꝰ radice
fecundus ut e̾eͥt fecundior ab agri¬
cola cęlesti purgatꝰ ẽ: ꝓcuniꝰ pace ac
salute ne simul cũ tizanus eradica¬
retur et triticũ. tanta mala homi¬
num secũ inunitate constitutoꝵ. et
ueritatis libertate redarguit. et ca¬
ritatis uirtute sustinuit. Unde nos
idem ipse copiosissime admonet:
multos inpeccatis et delictis suis
mortuos. quã uis ad xp̃i societatẽ.
et ad illius columbȩ unicȩ innocen¬
tis et simplicis m̃bra ñ ꝑtinentes.
quȩ si sola baptitaret. illiutiq ñ
baptizarent. specie tam̃ intꝰ uideri
et baptitari et baptitare: et in eis
quam uis mortuis illius tam̃ bap¬

Expanded text:
bilis consuetudo firmata est, meam bilis consuetudo firmata est, meam praepono sententiam sed ecclesiae sanctae catholicae, quam sic ille dilexit et diligit, in qua tam uberem cum tolerantia fructum adtulit, cuius uniuersitas ipse non fuit sed in eius uniuersitate permansit, cuius radicem numquam deseruit sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti purgatus est, pro cuius pace ac salute, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, tanta mala hominum secum in unitate constitutorum et ueritatis libertate redarguit et caritatis uirtute sustinuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet multos in delictis et peccatis suis mortuos, quamuis ad Christi societatem et ad illius columbae unicae innocentis et simplicis membra non pertinentes, quae si sola baptizaret illi utique non baptizarent, specie tamen intus uideri et baptizari et baptizare, et in eis quamuis mortuis illius tamen bap
Abbreviated transcription (Latin):
elegit ut confunderet sapientes: atq
in ordinibꝰ m̃broꝵ eccłȩ suȩ tã salu¬
brit̾ omĩa collocaret: ne de ingenio
uł litteris suis quas adhuc ignora¬
rent cuiꝰ munere haberent. electos
se ad adiutoriũ ęu̾głicũ homines di¬
cerent: atq inde pestifera inflaren¬
t᷑ suꝑbia. Quã gaudet cypͥanus qͣn¬
do serenius in illa luce contuet᷑. ꝓ
quanta salute humani generis fa¬
ctũ sit. ut inueniat᷑ aliquid qđ me¬
rito reprehendat᷑ quã us inxp̃ia¬
nis et piis litteris oratoꝵ: et ñ in¬
ueniat᷑ in litũs piscatoꝵ. De hoc gͦ
gaudio scẽ illiꝰ animȩ omĩno securꝰ.
neq ullomͦ meas luteras ab omĩ
errato liberas audeo uł putare uł
dicere:neq illius huic sententiȩ in
qua ei uisũ ẽ. alit̃ suscipiendos ab
hereticis uenientes. quã uł inp̃teri¬
tũ suscipiant᷑ sicut ipse testat᷑. uł
nunc suscipiunt᷑ sicut totius xp̃ia
ni orbis plenario concilio rationa¬

Expanded text:
elegit, ut confunderet sapientes adque elegit, ut confunderet sapientes adque in ordinibus membrorum ecclesiae suae tam salubriter omnia covel litteris suis, quas adhuc ignorarent cujus munere haberent, electos se ad adjutorium evangelicum homines dicerent, atque inde pestifera inflarentur superbia. O quam gaudet Cyprianus! quanto serenius in illa luce contuetur, pro quanta salute humani generis factum sit ut inveniatur aliquid quod merito reprehendatur, quamvis in christianis et piis litteris oratorum, et non inveniatur in Litteris Piscatorum? De hoc ego gaudio sanctae illius animae omnino securus neque ullo modo meas litteras ab omni errato liberas audeo uel putare uel dicere neque illius huic sententiae, in qua ei uisum est aliter suscipiendos ab haereticis uenientes quam uel in praeteritum suscipiebantur, sicut ipse testatur, uel nunc suscipiuntur, sicut totius orbis christiani plenario concilio rationa
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. cũ ista questio nondũ discus¬
sa nutaret: qd alit̃ sentiens quam
multi college. tantam moderationẽ
obtinuit. ut eccłȩ dei scãm societa¬
tẽ nulla scismatis labe truncaret:
quam si omĩa ñ solũ ueracit̾ s etiã
parit̾ sine ista uirtute sentiret. Heq
enĩ ei placeo.si eiꝰ ingeniũ faculta¬
tẽq sermonis et doctrinȩ ubertatẽ.
scõ concilio cunctarũ gentiũ cui
ꝓfecto inter fuit ꝑ sp̃c unitatẽ pre¬
ponere affectem: p̃sertim iã eo in
tali ueritatis luce posito: ubi cer¬
tissime cernit. qđ hic pacatissime
requirebat. Ex illa enĩ ubertate:
hȩc nr̃a quȩ uident᷑ eloquia tãꝗͣ
in fantilia rudim̃ta deridet. Ibi
uidet. qua regła pietatis hic ege¬
rit: ut nichil ee̾t ei in ȩccła cartus
unitate. Ibi etiã in effabili delecta¬
tione contuet᷑. quã ꝓuida et miseri¬
cordissima dispensatione dñs ut
tumoies nr̃os curaret stulta mundi

Expanded text:
nuit, cum ista quaestio nondum discusnuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae tantam moderationem optinuit, ut ecclesiae dei sanctam societatem nulla schismatis labe truncaret, quam si omnia non solum ueraciter sed etiam pariter sine ista uirtute sentiret. neque enim ei placeo, si eius ingenium facultatemque sermonis et doctrinae ubertatem sancto concilio cunctarum gentium, cui profecto interfuit per spiritus unitatem, praeponere adfectem, praesertim iam in tali ueritatis luce posito, ubi certissime cernit quod hic pacatissime requirebat. ex illa enim ubertate haec nostra quae uidentur eloquia tamquam infantilia rudimenta deridet. ibi uidet qua regula pietatis hic egerit, ut nihil ei esset in ecclesia carius unitate. ibi etiam ineffabili delectatione contuetur, quam prouida et misericordissima dispensatione dominus, ut tumores nostros curaret, stulta mundi
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ potest: tenere aut̃ cũ eis pacẽ
ñ potest: quã ipsi ñ tenent. Postre¬
mo quia nemini p̃seribens neq p̃¬
iudicans quo minus unꝰquisq ep̃o¬
rũ qđ putat faciat. habens arbi¬
trii sui liberã potestatẽ: etiã nobis
qualib̾ cũq locũ dedit pacifice secũ
ista tractandi. Presens ẽ enĩ ñ solũ
plitteras suas: s etiã ꝑ ipsam quȩ
in illo maxime uiguit et mori nũꝗͣ
potuit caritatẽ. Huic gͦ in herere et
conglutinari desiderans. si ñ impedi¬
ar inconuenientia peccatoꝵ meoꝵ. ora¬
tiomibus eiꝰ adiutus discã si potero ꝑ
litteras eiꝰ. quanta pace ꝑ eũ ȩccłam
suã dñs et quanto solatio guberna¬
uerit: et ꝑ eiꝰ sermonis affectũ uisceri¬
bus humilitatis indutus. si qͥd ueriꝰ
sentio cũ orbe t̾rarũ. ñ ei p̃ponã cor
meũ: nec in eo ipso qđ alit̃ sentiens
ñ tam̃ dirẽptus ẽ ab orbe t̾rarum.
Maiꝰ quippe in eo robur uirtutis emi¬

Expanded text:
pacem potest, tenere autem cum eis pacem pacem potest, tenere autem cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia nemini praescribens neque praeiudicans, quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat habens arbitrii sui liberam potestatem, etiam nobis qualibuscumque locum dedit pacifice secum ista tractandi. praesens est enim non solum per litteras suas, sed etiam per ipsam quae in illo maxime uiguit et mori numquam potuit caritatem. huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans si non inpediar inconuenientia peccatorum meorum, orationibus eius adiutus discam, si potero, per litteras eius, quanta pace per eum ecclesiam suam dominus et quanto solacio gubernauerit, et per eius sermonis adfectum uisceribus humilitatis indutus si quid uerius sentio cum orbe terrarum, non ei praeponam cor meum nec in eo ipso, quod aliter sentiens non tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius quippe in eo robur uirtutis emi
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũ apłs dicat. Si quis aut̃
putauerit contentiosus ẽẽ: nos talẽ
consuetudinẽ ñ habemꝰ: neq ȩccłia
dei. Seruat᷑ a nobis patient̾ et leni¬
culũ fidei: concordia sacerdotii. Pro
tũ ualuit nr̃a mediocritas ꝑmit¬
tente dño et inspirante conscrip
simꝰ: quẽ ad te ꝓmnutua dilectione
transmisimꝰ. In his u̾bis multa con¬
sideranda st̃: quibꝰ in hoc uiro qͥ
dilexit decorẽ domꝰ dni. et locũ ta¬
bernacłi habitationis eiꝰ. xp̃ianȩ
caritatis fulgor elucet. Primo qr
id qd sensit ñ tacuit: Deinde quia
tã mansuete et pacifice ꝓtulit: quia
cũ his qͥ aliud sentiebant eccłasticã
pacẽ tenuit: qr in unitatis uincło
tantã salubritatẽ ee̾ intellexit: qi
eã tantũ dilexit et sobriȩ custodi¬
uit: quia uidit et sensit etiã adu̾sa
sencientes posse salua caritate sen¬
tire. Heq enĩ cũ malis tenere se dice¬
ret diuinã concordiã et dñicã pacẽ
onus quippe habere erga malos

Expanded text:
s dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniculum fidei, concordia sacerdotii propttum ualuit nostra mediocritas permittente Domino et inspisimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. 23. In his verbis multa consideranda sunt, quibus in hoc viro qui dilexit decorem domus Domini et locum tabernaculi habitationis ejus , christianae charitatis fulgor elucet. Primo, quia id quod sensit non tacuit: deinde, quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis uinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum dilexit et sobrie custodiuit, quia uidit et sensit etiam diuersa sentientes posse salua caritate sentire — neque enim cum malis tenere se diceret diuinam concordiam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd eẽt rectius eluceret: ñ aliqua
nouitate instituta: s antiquitate
roborata. Ad pompeium etiam
scribit cyprianus de hac eadẽre.
sensisse: uerũ etiã contͣ scripsisse.
atq p̃cepisse. Qui utiq stephanꝰ
ñ ꝓpterea cõmunicauit bereticis:
imꝓbare ñ ausus ẽ. Nã si ñ ha¬
bent baptismũ qui de deo pra¬
ua sentiunt. hoc posse et intus
accidere. iã satis ut arbitror dis
opponebat᷑ cypͥano ab eoꝵ tradi¬
tione exordiũ sũpsisse credenda
ẽ: sicut sunt multa quȩ uniu̾sa
tenet eccła: et ob hoc apłis bene¬

Expanded text:
quid esset rectius eluceret non aliqua quid esset rectius eluceret non aliqua nouitate instituta, sed antiquitate roborata. Ad Pompeium etiam scripsit Cyprianus de hac eadem re, sensisse, uerum etiam contra scripsisse adque praecepisse. qui utique Stephanus non propterea communicauit haereticis, inprobare non ausus est. nam si non habent baptismum qui de deo praua sentiunt, hoc posse et intus accidere iam satis ut arbitror dispopponebatur Cypriano ab eorum traditione exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa quae uniuersa tenet ecclesia et ob hoc ab
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat ad ꝑniciẽ tamquã tanto dĩ
munere male utentibꝰ. sicut etiam
om̃s fateam᷑. Si enĩ de his qui in
nos peccauerint dictũ ẽ. si ñ dimi¬
seritis peccata hominibꝰ. nec pat̾
ur̃ dimittet uobis peccata ur̃a:
quantomagis fieri ñ potest. ut eis
peccata dimittant᷑ qui fr̃s aquibꝰ
diligunt᷑ oderunt. et in ipso odio
baptitant᷑: Quibus tam̃ postea
correctis ñ rursus baptismꝰ dat᷑
meruerunt inuera conu̾satione
p̃stat᷑. Ideoq etiã illa quȩ adqͥn¬
tũ scribit cypͥanus. et illa quę
cũ collegis suis. liberali. coldo¬
nio. uinio et cȩteris. ad saturm¬
nũ et maximũ. et alios. bene
considerata nullomͦ p̃ferenda
sunt. adu̾sus totiꝰ ȩccłȩ catbolicȩ
consensionem. cuiꝰ se illi menbra
eẽ gaudebant. et unde se neq ipsi
p̃ciderunt. neq diu̾sa sentientes
p̃cidi passi sunt: donec aliquando
in dñi uoluntate ꝑplenariũ conci¬
lium licet post multos annos

Expanded text:
ualeat ad perniciem tamquam tanto dei ualeat ad perniciem tamquam tanto dei munere male utentibus, sicut etiam omnes fatemur. si enim de his qui in nos peccauerant dictum est: si non dimiseritis peccata hominibus, nec pater uester dimittet uobis peccata uestra, quanto magis fieri non potest ut eis peccata dimittantur, qui fratres a quibus diliguntur oderunt et in ipso odio baptizantur, quibus tamen postea correctis non rursum baptismus datur, meruerunt in uera conuersione praestatur! ideoque etiam illa, quae ad Quintum scripsit Cyprianus, et illa, quae cum collegis suis Liberali Caldonio Iunio et ceteris ad Saturninum Maximum et alios, bene considerata nullo modo proferenda sunt aduersus totius ecclesiae catholicae consensionem, cuius se illi membra esse gaudebant et unde se neque ipsi praeciderunt neque diuersa sentientes praecidi passi sunt, donec aliquando in domini uoluntate per plenarium concilium licet post multos annos
Abbreviated transcription (Latin):
turus ẽ. cũ uni ex minimis meis
ñ fecistis. mͥ ñ fecistis : Quã obrẽ.
om̃s qui ex nobis exeunt ñ sunt
ex nobis: s ñ om̃s qui nobiscũ
sunt ex nobis st̃. Sicut area cũ
triturat᷑ quicquid inde uolat
uero grãm ñ nisi ꝑ se ipsũ. uł ꝑ
scõs suos. Et idõ remissionẽ pec¬
catoꝵ uł ꝑ se ipsum facit: uł ꝑ il¬
lius colũbȩ m̃bra. quibꝰ ait. Si
cui dimiseritis dimittent᷑. si cui
tenueritis. tenebunt᷑. Baptismũ
uͦ qd ẽ sacramentũ remissionis
peccatoꝵ. quia nulli dubiũ ẽ
habere posse etiã homicidas. qͥ
intenebris sunt usq adhuc. qr de
cordibus eoꝵ fraternũ odiũ ñ ex¬
clusum ẽ. siue nulla eis peccata di-¬
missa sint. si ñ mutato inmelius
corde baptizati sunt. siue continuo
siue accipiat᷑ atalibus. nulla eoꝵ
ꝑu̾sitate uiolari. siue intus siue fo¬
ris. Proinde consentimꝰ cypͥano. he¬
reticos remissionẽ dare ñ posse: qđ

Expanded text:
turus est: cum uni ex minimis meis turus est: cum uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis? quamobrem omnes qui ex nobis exeunt non sunt ex nobis, sed non omnes qui nobiscum sunt ex nobis sunt, sicut area cum trituratur quidquid inde uolat uero gratiam non nisi per se ipsum uel per sanctos suos. et ideo remissionem peccatorum uel per se ipsum facit uel per illius columbae membra quibus ait: si cui dimiseritis dimittentur, si cui tenueritis tenebuntur. baptismum uero, quod est sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere posse etiam homicidas qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est, siue nulla eis peccata dimissa sint, si non mutato in melius corde baptizati sunt, siue continuo siue accipiatur a talibus, nullorum peruersitate uiolari siue intus siue foris. Proinde consentimus Cypriano haereticos remissionem dare non posse, ba
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ habent unũ sp̃m: cur int̾
innocens et homicida baptisma
unũ habent. et eundẽ sp̃m ñ ha¬
bent: Ita gͦ potest hereticus et
catholicus baptisma unũ habe¬
re. et unã ȩccłam ñ habere: sicut
possunt incatholica in nocens
et homicida baptisma unũ ha-¬
bere. et unũ sp̃m ñ habere. Quia
sicut unũẽbaptisma: sic unus sp̃e.
et una ȩccła. Ita fit. ut hoc inqͦq
agnoscendum sit qđ habet: hoc ei
dandũ qđ ñ habet. Si nichil potest
ratũ et firmũ eẽ apud dñm qđ il¬
li faciunt quos dñs hostes et ad¬
u̾sarios suos dicit: cur firmus
ẽ baptismus quẽ tradunt homi¬
cide: An hostes et adusarios dñi¬
diũ non dicimus homicidas: Qui
aut̃ odit frẽm suũ: bomicida ẽ.
Quomͦ gͦ baptitabant qui oderant
paulũ seruũ xp̃i iħu. ac ꝑ hoc ode¬
rant et iħm qui et saulo ipsi dixit.
quid me ꝑsequeris. quando eiꝰ ser¬
uos ꝑsequebat᷑: et in fine ipse dic¬

Expanded text:
qui non habent unum spiritum, cur intus qui non habent unum spiritum, cur intus innocens et homicida baptisma unum habent et eundem spiritum non habent? ita ergo potest haereticus et catholicus baptisma unum habere et unam ecclesiam non habere, sicut possunt in catholica innocens et homicida baptisma unum habere et unum spiritum non habere, quia sicut unum est baptisma, sic unus spiritus et una ecclesia. ita fit, ut hoc in quoque agnoscendum sit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. si nihil potest ratum et firmum esse aput dominum, quod illi faciunt quos dominus hostes et aduersarios suos esse dicit, cur firmus est baptismus quem tradunt homicidae? an hostes et aduersarios domini non dicimus homicidas? qui autem odit fratrem suum homicida est. quomodo ergo baptizabant, qui oderant Paulum seruum Christi Iesu ac per hoc oderant et Iesum, qui et Saulo ipse dixit: quid me persequeris, quando eius seruos persequebatur, et in fine ipse dic
Abbreviated transcription (Latin):
uł suꝑ aquã baptismi. uł suꝑ ole-¬
ũ. uł suꝑ eucharistiã. uł suꝑ capi¬
ta eoꝵ quibꝰ manꝰ imponit᷑: Quȩ
tam̃ omĩa et fiunt et ualent: etiã
ꝑ homicidas. idẽ ꝑeos qͥ oderunt
fr̃s. etiã in ipsa intꝰ ȩccła. Cũ dare
nemo possit qđ ñ habet: quomͦ
dat homicida sp̃m sc̃m: Et tam̃
etiã intus ipse baptitat. Us̃ gͦ
dat etiã ipso baptizante. sp̃m
innouandus qui adȩcclam uenit.
et intus inñ scõs incurrerit: An
forte sc̃s ẽ homicida: Et si ꝓꝑterea
de erroris incurrit ubi postea de¬
positurus ẽ. si forte in ipsa intus
ȩccła dũ hominẽ dei querit. in ho¬
micidã fraude erroris incurrit:
Si ñ potest in homine aliqͥd inane
ee̾ et aliquid p̃ualere: quare potest
cur int̾ baptitat homicida: Aut
cũ omĩs qui sp̃m scm habet illu¬
minatꝰ sit. qui aũt odit fr̃ẽm in
tenebris sit usq adhuc : Si quia
unus ẽ baptismꝰ et unus sp̃e. ido
ñ possunt habere unũ baptisma.

Expanded text:
baptismi uel super oleum uel super eucharistiam uel super capita eorum quibus manus inponitur? quae tamen omnia et fiunt et ualent etiam per homicidas, id est per eos qui oderunt fratres, etiam in ipsa intus ecclesia. cum dare nemo possit quod non habet, quomodo dat homicida spiritum sanctum? et tamen etiam intus ipse baptizat: deus ergo dat etiam ipso baptizante spiritinnouandus qui ad ecclesiam uenit, et intus in non sanctos incurrerit? an forte sanctus est homicida? et si propterede erroris incurrit, ubi postea depositurus est, si forte in ipsa intus ecclesia, dum hominem dei quaerit, in homicidam fraude erroris incurrit? si non potest in homine aliquid inane esse et aliquid praeualere, quare potest cur intus baptizat homicida? aut cum omnis qui spiritum sanctum habet inluminatus sit, qui autem odit fratrem suum in tenebris sit usque adhuc? si, quia unus est baptismus et unus spiritus, ideo non possunt habere unum baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
et cȩteris: an il ꝓpriũ baptisinum
sic habiturus. ut ꝑquelibet dare¬
tͣ siue excellentioris gr̃e ministrũ.
siue inferioris. siue ꝑcenteni fructꝰ
hominẽ. siue sexageni. siue triceni.
siue ꝑ frum̃tum. siue ꝑ paleã: ñ nͥ
illiꝰ uniꝰ ẽẽ cognosceretur. Et hoc
ꝑ sp̃m didicit: uelut colũbã descen¬
dentẽ. et manentẽ suꝑ eũ. Itaq in¬
uenimꝰ dictũ ab apłis. et głam
meã quã. ins utiq in dño: et mini
steriũ meũ. ẽt p̾rudentiam mean.
et ȩuu̾głiũ meũ: quã us utiq a
tismus aut̃ meus nemo coꝵ dixit
omĩno. Hseq enĩ omium equalis ẽ
gła: nec ministrant om̃s ȩqualit̃r:
nec ȩquali prudentia st̃ om̃s p̃diti:
et inȩuangłizando alius alio meliꝰ
oꝑatur. Et ideo dici potest aliꝰ alio
doctior. et ipsa doctͥna spũali: aliꝰ
aut̃ alio magis minus ue baptita¬
tꝰ dici ñ potest: siue ab inferiore siue
amaiore baptitet᷑. Proinde cũ ma¬

Expanded text:
et ceteris an uero proprium baptismum et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis erium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a tismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetur. proinde cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
uelut colũbam descendentẽ decȩlo
et mansit suꝑ eum. et ego nesciebã
eũ: s qui me misit baptizare ma
sp̃m descendentem decȩlo et manentẽ
suꝑ eũ. ipse ẽ qui baptizat in sp̃u sc̃o:
Colũba utiq suꝑ baptizatũ descende¬
rat: adhuc aut̃ uenienti ut bapti¬
zaret᷑ dixerat. Ego ate debeo bap¬
titari. Iam gͦ sciebat eũ. Quid sibi
itaq uult. ego nesciebã eũ. s qui
me misit baptitare in aqua ipse¬
mͥ dixit. suꝑ quẽ uideris sp̃m de¬
scendentẽ decȩlo et manentẽ suꝑ
eũ. ipse ẽ qui baptitat in sp̃u sc̃o.
cũ hoc postea quã baptitatus ẽ
factũ sit. nisi quia scłm aliquid
eũ sciebat: scdm aliquid eũ adhuc
nesciebat: Sciebat uidelicet spon-¬
sũ filiũ dei: de cuiꝰ plenitudine õs
acciꝑent. S quia sic ex eiꝰ plenitu¬
dine ipse acceꝑat baꝑtitandi po¬
testatẽ. ut ioħis baptisinus dicere¬
tͣ. nesciebat utrũ sic e̾ẽt daturus

Expanded text:
uelut columbam descendentem de caelo, uelut columbam descendentem de caelo, et mansit super eum. et ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in em de caelo et manentem super eum, ipse est qui baptizat in spiritu sancto? columba utique super baptizatum descenderat. adhuc autem uenienti ut baptizaretur dixerat: ego a te debeo baptizari. iam ergo sciebat eum. quid sibi itaque uult: ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in aqua, ipsemihidixit:super quem uideris spiritum descendentem de caelo et manentem super eumipse est qui baptizatin spirtu sancto, cum hoc posteaquam baptizatus est factum sit, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur, nesciebat, utrum sic esset daturus
Abbreviated transcription (Latin):
cdare alieui uł aliquibꝰ p̃cipius ser¬
uis suis quos iã fecisset amicos su¬
os. qualibus ait. Iam ñ uos dicam
seruos. s amicos. Ut quẽ admodum
ꝑ uirgã florentẽ demonstratꝰ ẽ aã¬
ron sacerdos. ita in eiꝰ ȩccła ubi plu¬
ra et maiora miracła facta sunt.
ꝑ aliqđ signũ demonstrarent᷑ excel-¬
lentioris scĩtatis ministri et dispen¬
satores ministerioꝵ qui soli baptira¬
re deberent:S si hoc fieret: quã uis
eis ad nõ attributus. tam̃ ipsoꝵ iam
baptismus diceret᷑. sicut baptismꝰ
ioħis fuit. Ideo paulus grãs agit
deo. qđ neminẽ ipsoꝵ baptitauerat:
qui tamquã obliti incuiꝰ nomine
baptitati ee̾nt: ꝑ hominũ se nomi¬
na diuidebant. Cũ enĩ tantũ ualet
ciem se didicisse testatur. Ham scd̾m
quid aliud dixerit. et ego nesciebã
eũ: ñ plane uideo. Si enĩ eũ omĩno
nesciret: ñ uenienti ad baptismum
suũ diceret. Ego ate debeo baptiza

Expanded text:
dare alicui uel aliquibus praecipuis serdare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet ciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non uenienti ad baptismum suum diceret: ego a te debeo baptizar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ baptitant᷑ cȩteri baptitauit.
sic baptizare ñ meruit. ut post eũ
ñ baptizarent᷑ qui ab eo fuerant
baptizati. et post auaros. fraudato¬
res. rapaces. feneratores. nemo quã¬
quã mnȩccła baptizandũ putabit:
Nonne cũ hȩc inuidiose elamauero.
re ispondet᷑ mͥ: Qui hoc indignũ
putas: quasi aut ioħes ex honoratꝰ
sit. aut auarus honoratꝰ. S illius
baptismũ ñ oportuit iterari: de qͦ
idẽ iob̾es ait. Hic ẽ qui baptizat in
spu scõ. Perquẽ libet enĩ ministrũ
detͣaillius ẽ baptismus. deqͦ dictũ
ẽ: hic ẽ qui baptizat. S neq ipsiꝰ
ioħis baptismus iteratus ẽ: cũ ab
eo baptizatos baptizari in xp̃o
paulus apłs iussit. Qd enĩ ab ami¬
co sponsi ñ acceꝑant. boc ab ipso
sponso accipe debuerunt: de quo
ille amicus dixerat. hic ẽ qui bapti¬
tat in sp̃u scõ. Poterat enĩ si uoluis¬
set dñs iħc baptismi sui potestatẽ

Expanded text:
per quem baptizantur ceteri baptizauit, per quem baptizantur ceteri baptizauit, sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint baptizati: et post auaros fraudatores rapaces faeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in spiritu sancto. per quemlibet enim ministrum detur, illius est baptismus de quo dictum est: hic est qui baptizat. sed neque ipsius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo baptizatos baptizari in Christo Paulus apostolus iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizat in spiritu sancto.\' Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
tas ipsa dñi nr̃i iħu xp̃i ꝑ colũbȩ
speciẽ sp̃u scõ descendente monstra¬
ta ẽ : Immo uero ille intime ꝑtinet:
isti uͦ uł occasione alicuiꝰ seandali.
uł ultima uentilatione atritico se¬
parandi. nequaquã ꝑtinent. Et
tam̃ pꝰ illũ baptitatũ ẽ: pꝰ istos ñ
baptizat᷑. Quȩ igit᷑ causa ẽ. nͥ quia
baptisma qđ illos uissit paulus
baptismus xp̃i si baptizante fenerato¬
re tradant᷑ repeti ñ potest: baptisinũ
aut ioħis etiã ab ipso ioħe accipien¬
tes. postea xpi baptismo baptitari
oportebat. Proinde possum et ego
u̾bis utens ipsius beati eypͥami. ad
cuĩdã miracłi considerationẽ audi¬
entiũ corda conu̾tere: sidicam. Ille
ioħes maior int̾ ꝓpħas habitus. il
pletꝰ. ille helie spũ et uirtute sub¬
nixus. qui ñ aduersarius dm̃ s
p̃cursor ac p̃dicator fuit. qui do¬
minũ ñ tantũ u̾bis p̃nunciauit.
s et ocłis ostendit. qui ipsum xp̃m

Expanded text:
tas ipsa domini Iesu Christi per columbae tas ipsa domini Iesu Christi per columbae speciem spiritu sancto descendente monstrata est? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasione alicuius scandali uel ultima uentilatione a tritico separandi nequaquam pertinent, et tamen post illum baptizatum est, post istos non baptizatur. quae igitur causa est, nisi quiBaptisma quod illos jussit Paulus Baptismus Christi si baptizante feneratore tradatur, repeti non potest: baptismum autem Iohannis etiam ab ipso Iohanne accipientes postea Christi baptismo baptizari oportebat. Proinde possum et ego uerbis utens ipsius beati Cypriani ad cuiusdam miraculi considerationem audientium corda conuertere, si dicam: ille Iohannes maior inter prophetashabitus, illpletus, ille Heliae spiritu et uirtute subnixus, qui non aduersarius domini sed praecursor ac paedicatorfuit, qui dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, qui ipsum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
uissit paulus denuo baptitari ꝑ
beat baptismus ioħis. cũ eũ ad uni¬
tatẽ xp̃i ꝑtinere manifestũ sit: quȩ
causa fecerit ut post ioħem sc̃m
baptirari homines oportuerit: et
post epõs auaros ñ oportuerit.
emo enĩ negat. qđ in agro dñico
ioħes triticũ erat: et si ampliꝰ non
potest infertilitate centena. Item
nemo dubitat: auariciã quȩ ẽ ido¬
loꝵ seruitus in messe dñica int̾ pa¬
leas numerari. Cur gͦ post triticũ
baptizatur: et post paleam ñ bapti¬
tatur : Si ꝓpterea paulus pꝰ ioħem
baptitauit. quia ioħe melior erat:
cur ñ et cypͥanꝰ post feneratores
collegas suos baptizauit. quibus
ultra cõparationẽ melior erat: Si
ꝓpterea post tales collegas cypͥanꝰ
ñ baptizauit. quia in unitate cum
illo erant:nec post ioħem debuit
paulus: quia eadem unitate con¬
unebat᷑. An forte fraudatores et ra¬
paces ad columibȩ illiꝰ unicȩ m̃. bra
ꝑtinent: et ille ñ ꝑtinet. cui potes¬

Expanded text:
jussit Paulus denuo baptizari , jussit Paulus denuo baptizari , beat baptisma Joannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae causa fecerit ut post Joannem sanctum baptizari homines oportuerit, et post enemo enim negat, quod in agro dominico Iohannes triticum erat et, si amplius non potest, in ubertate centena; item nemo dubitat auaritiam, quae est idolorum seruitus, in messe dominica inter paleas numerari. cur ergo post triticum baptizatur et post paleam non baptizatur? si propterea Paulus post Iohannem baptizauit, quia Iohanne melior erat, cur non et Cyprianus post faeneratores collegas suos baptizauit, quibus ultra conparationem melior erat? si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizauit, quia in unitate cum illo erant, \'nec post Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate continebantur. an forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae membra pertinent et ille non pertinet, cui potes