comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec uidere potest. cũ hoc etiã ad xp̃m ꝑtinere
scd̃m eius diuinitatẽ accipiat᷑. quã ñ uider̃
uidei. qͥ tam̃ carnẽ uiderunt et crucifixer̃.
Uicd̃i aũ diuinitas humano uisu nullo mͦ potest.
s eo uisu uidet᷑. qͦ iã qͥ uident ñ homines. s ultͣ
hominesit̃. Recte gͦ ipse ds̃ trinitas intelligit᷑
beatus et solus potens. rex regũ. ostendens ad
dictũ est solus habet inmor̾talitatẽ: qͦmͦ dic.¬
cũ ẽ. qui fac̃ mirabilia solus. Qđ uelĩ scire

Expanded text:
hoc etiam ad Christum pertinere secundum eius diuinitatem accipiatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens adudictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim sc
Abbreviated transcription (Latin):
nullã possunt cõgitare naturã. Sine
phantasiis enĩ corpoꝵ quicquid iussi
suerint cogitare. nichil omĩno eẽ arbi¬
trant᷑. Idõq mens ñ se tanquã sibi desic
requirat. Quid enĩ tã cognicioni ad ẽ.
quã id qđ menti adẽ : dut quid cã
m̃ti adẽ. quã ipsa mens : Unde et
ipsa que appellat᷑ inuentio. si u̾bi
originẽ retractemus. quid aliud reso¬
nat᷑ nͥ qͥa inuenite ẽ. in id uenire qđ
querit᷑. Propt̾ea q̃ quasi ultro in m̃cẽ
ueniunt ñ usitate dicunt᷑ in uenca
quãuis cognita dici possint. qͥa ñ in ea
querendo tendebamus ut in ea uenuemꝰ
hoc ẽ ea inueniremꝰ. Qua ꝓpt̃ sic̃ ea
que ocuł aut ullo alio sensu corporis
requixunt᷑. ipsa mens querit. ipsa eiũ etiam
sensũ carnis iutendit. tunc aũ inuenit cũ
in ea que requirunt᷑ idẽ sensus uenit. sic
alio que ñ corporeo sensu int̾nuntio s ꝑ
se ipsam nosse debet cũ in ea uenit. inuenit

Expanded text:
nullam possunt cogitare naturam. Sine nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis enim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, nihil omnino esse arbitrantur. Ideoque non se, tanquam sibi desit, mens requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus, ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit, invenit;
Abbreviated transcription (Latin):
quent̾ et in mortalẽ. qͥa uita carere uica
ñ pocest ut qͥsq potuit ꝓbare conaci
sunt. Nã de qͥnto illo nescio qͦ corpore. qđ
nocissimis quatuor huiꝰ mundi elem̃tis qͥdã
coniungentes hunc anunã eẽ dixerunt.
Hoc locoꝰ disserendũ ñ puto. Aut enĩ hoc uo¬
cant corpus qđ nos. cuiꝰ in loci spatio pars
toto minor ẽ. et in illis annumerandi sunt.
qui m̃tẽ corporeã ẽẽ crediderunt. Aut si
uł omẽm substantiã uł omẽm mutabilẽ
substantiã corpus appellant. cũ sciant ñ
omẽm locorũ spatiis aliquib longitudine
et latitudine. et altitudine contineri. ñ cũ
eis de uocabuli questione pugnandũ ẽ.
In his om̃ib seneiis quisquis uidec m̃tis
nat᷑am. et eẽ substantiã. et ñ eẽ corporeã
id ẽ. ñ minore sui parte minus occupare
loci spaciũ. maiꝰq maiore: simul oportet
uideat eos qui opinant᷑ ẽẽ corporeã
ñ obhoc errare. qđ mens de sit eoꝵ no¬
ticie. s qđ adiungunt ea sine quib

Expanded text:
quenter et immortalem, quia vita carere vita non potest, ut quisque potuit, probare conati sunt. Nam de quinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim hoc vocant corpus quod nos, cujus in loci spatio pars toto minor est, et in illis annumerandi sunt qui mentem corpoream esse crediderunt: aut si vel omnem substantiam, vel omnem mutabilem substantiam corpus appellant, cum sciant non omnem locorum spatiis aliqua longitudine et latitudine et altitudine contineri, non cum eis de vocabuli quaestione pugnandum est. 10. In his omnibus sententiis quisquis videt mentis naturam et esse substantiam, et non esse corpoream, id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ea sine quibus
Abbreviated transcription (Latin):
No itaq se tale aliqͥd putat corpꝰ
eẽ se putat. Et quia sibi bene
conscia ẽ. pncipatꝰ sui quo corpus regit.
hinc factũ ẽ. ut quidã quererent. qͥa
corꝑis ampliꝰ ualeret in corpore. et boc eẽ
inte. uł omino totã animã existimarent.
Itaq alii sanguinẽ. alii cerebrũ. aliĩ cor
n sic̃ script᷑a dic̃: conficebor cͥ dnẽ incoco
corde meo. et diliges dñm din tuũ ex
toto corde tuo. hoc enĩ abutendo et tͣis¬
ferendo uocabulo dr̃. acorpore ad ani¬
mũ. s ipsã omino particulã corꝑis quã
in uiscerib dilamatis uidemus. eã ẽẽ puta¬
uerunt. alii exminutissimis induudiusq
corpusculis. q̃ athomos dicunt concurren¬
tib inse atq coherentib eã confici credi¬
derunt. Alii aerẽ. aliĩ ignẽ. substantiã
eiꝰ eẽ dixerunt. Aiii eã nullã eẽ substan¬
tiam. quia nͥ corpus nullã substantiã

Expanded text:
 itaque se tale aliquid putat, corpus esse se putat. Et quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii sanguinem, alii cerebrum, alii cor, non sicut Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo : hoc enim abutendo vel transferendo vocabulum ducitur a corpore ad animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alii ex minutissimis individuisque corpusculis, quas atomos dicunt, concurrentibus in se atque cohaerentibus, eam confici crediderunt. Alii aerem, alii ignem substantiam ejus esse dixerunt. Alii eam nullam esse substantiam, quia nisi corpus nu
Abbreviated transcription (Latin):
biles diũsitates. nebule et nubes. niues n
pluie. fulgura ⁊ tonitrua. fulmina et
grandines. uenti. ⁊ ignes. frigꝰ ⁊ estus
et diã talia. exceptis etiã iłł que in
eodẽ ordine raras. sic̃ defectꝰ luminũ
⁊ species in usitate siderũ. ⁊ monstra.
t̃e motus. & similia. exceptis gͦ istis onũib
quoꝵ quidẽ pͥma et sũma ca̾usa ñ ẽ nͥ
uoluntas dĩ. unde et inpsalmo cũ que¬
dã huius generis comemorata eẽnt. ignis.
gͣndo .nix. glacies. spc̃ tẽpestatis: neqͥs
ea uł fortuitu. uł causis tantũmͦ cor¬

Expanded text:
biles diversitates, nebulae et nubes, nives et biles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus et aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara sunt, sicut defectus luminum, et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo iquorum quidem prima et summa causa non est nisi voluntas Dei: unde et in psalmo cum quaedam hujus generis commemorata essent: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis ; ne quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo cor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuerint facere minutissimas muscas
qui ranas serpentesq fecer̃. nͥ quia maior
ẽ. hoc. Quid aut̃ possint ꝑnat᷑am. nec pos¬
sint ꝑphibitionẽ. ⁊ qͥd ꝑ ip̃siꝰ nat᷑e sue con¬
ditionem facere ñ sinant᷑ : homini explora¬
re difficile ẽ. ĩmo uͦ impossibile. nͥ ꝑ illud
donũ dĩ qđ apłs cõmemorat dicens. alii
diuidicatio spuũ. Nouimus enĩ hominẽ
posse ãbulare. ⁊ neq hoc posse si ñ ꝑmuta-¬
tur. uolare aut̃ ñ posse. etiã si ꝑmutat᷑.
Sic ⁊ illi angũ quedã possunt facere si
permutantur. ab angeł potentiorib ex
imꝑio dĩ. quedã uͦ ñ possunt nec si ab
suos ⁊ illa plerũq ñ permittit. q̃ cces¬
sit ut possit. Exceptis gͥ ilł que usita¬
tissimo tͣnscursu tẽporũ in rerũ nata
ordine corporalit̾ fiunt. sicua s̃ ortus
occasusq siderũ. generationes ⁊ mortes ani-¬
maliũ. seminũ. et germinũ innumera¬

Expanded text:
non potuerint facere minutissimas muscas non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia maior est hoc. quid autem possint per naturam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, immo uero impossibile nisi per illud donum dei, quod apostolus commemorat dicens: alii diiudicatio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunpermittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei; quaedam vero non possunt, etiam si ab suos illa plerumque non permittit quae concessit ut possint. 19. Exceptis igitur illis, quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumera
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. qđ illa animantiatã cito fac¬
ta s̃. adtendat quẽ ad modũ ⁊ ista ꝓ
modulo facultatis humane ab homi¬
nib ꝓcurent᷑. Ende enĩ fit ut eadẽ
corpora citiꝰ ũmescant estate quã hẏeme
citiꝰ in calidiorib quã infrigidiorib locis. S
hec abhominib tanto difficiliꝰadhibent᷑. qͣnto
de s̃ sensuũ subtilitates. & corpoꝵ mobilita¬
tes in m̃bris t̾renis ⁊ pigris. Unde qualib¬
cũq angłis uicinas causas ab elem̃tis ẽthe¬
re qͣnco faciliꝰ ẽ. tanto mirabiliores in hui
modi oꝑib eoꝵ existunt celeruates. S ñ
ẽ. creator : nͥ qͥ pͥncipalit̾ ista format. Nec
qͥsquã hoc potest nͥ ille penes quẽ pͥmie
sunt oĩũ que s̃ m̃sure. numeri. ⁊ pond̾a
Et ipse ẽ. unꝰ creator ds̃. ex cuiꝰ in effabili
potentatu fit eciã ut qđ possent hi angli
si ꝑmitt̾ent᷑ : idõ ñ possint quia ñ ꝑmit¬
tuntur. Neq enĩ occurrit alia ratio cur

Expanded text:
ratur, quod illa animantia tam cito facratur, quod illa animantia tam cito facta sunt; attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. Unde enim fit ut eadem corpora citius vermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? Sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur
Abbreviated transcription (Latin):
dociu. S ne de animalib quasi diu̾sa ratio
moueat. qđ habent sp̃m uite cũ sensu
appetendi que. scđ̃m naturã s̃ uican¬
diq contͣria. etiã hoc ẽ. uidere qͣm multi
homines nouerint ex quib herbis uł car¬
nib auc quar̃q terũ quib lib& sucis ⁊
humorib uł ita posituss. uł ita ẽtritis. uł
ita cõmixtis quo animalia nasci soleant
quoꝵ se qͥs tã demens audeat dicere cre¬
atorẽ: Quid gͦ mir̃ si quẽ ad modũ pot̾
nosse quilib& neqͥssimꝰ homo unde illi uł
illi u̾mes mꝰceq nascant᷑. ita mali angłi
ꝓ subtilitate sui sensus in occultiorib
elem̃toꝵ seminib norunt unde rane
serpentesq nascant᷑: Et hec percertas
et notas tẽꝑationũ oportunitates. oc cul¬
tis motib adhibendo faciunt creari
ñ cieant᷑. S illa homines que solent
ab hominib fieri ñ mirantur. Qđ si
qͥsquã celeritates in crem̃toꝵ forte mi¬

Expanded text:
I. Sed ne de animalibus quasi diuersa ratio I. Sed ne de animalibus quasi diuersa ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutiita commixtis, quae animalia nasci soleant: quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt, unde ranae serpentesque nascantur, et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? Sed illa homines quae solent ab hominibus fieri, non mirantur. Quod si quisquam celeritates incrementorum forte mi
Abbreviated transcription (Latin):
liuđ ẽ. enĩ ex intimo ac sũmo
causarũ cardine condere. atq am¬
ministrare creaturã qđ qui facit solus
creator ẽ. as: aliud aut̃ ꝓ distributis ab
illo uirib et facultatib aliguã oꝑacionẽ
forinsecus admouere. ut tc̃. uł tẽ. sic uł sic.
ȩreat qđ creat᷑. Ista qͥppe originalit̾ ac pͥmor
dialit̃. in quadã textura elementoꝵ cuncta
iã creata s. s acceptis oportunitatib ꝑdeũt.
Nã sic̃ matres grauide fetib s̃ sic ip̃se mun¬
dus gͣuidus ẽ causis nascentiũ. que in illo
ñ creant᷑ nͥ ab illa sũma ẽẽntia ubi nec
morit᷑ nec orit᷑ aliqͥd nec incipit eẽ. nec
desinit. Adhib̾e aut̃ forinsecꝰ accidentes
causas q̃ tã &̾ si ñ st̃. nat᷑ales tam̃ scđm na¬
turã adhibent᷑ ut ea que secreto nature
et ponđa sua. que in occulto acceperẽ ab illo
qͥ oiã imensura et numero ⁊ ponde dis¬
posuit. ñ solũ mali angłi. s etiã mali ho¬
mines posst̃. sic̃ exempło agri culture supͣ

Expanded text:
liud est, inquit, ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam: quod qui facit, solus creator est Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, qra elementorum cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus accedentes causas, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit ; non solum mali angeli, sed etiam mali homi
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsã qđ ẽ. ipse sibi alia didicit ꝑsensũ
corporis sui. alia ꝑse ipsum : Quis hoc
qui ñ animal rationale. s supͣ animã
rationalẽ dm̃ cogitat. qͣntũ ab eis cogi¬
tari pocest. qui eũ om̃ĩb animalib ⁊̃
om̃ib animis preferunt quãuis ꝑspe¬
culũ ⁊ in enigmate conitiendo uideant

Expanded text:
ipse sibi, alia didicit per sensum corporis sui, alia per se ipsum? Quis hoc dicat, qui non animal rationale, sed supra animam rationalem Deum cogitat; quantum ab eis cogitari potest, qui eum omnibus animalibus et omnibus animis praeferunt, quamvis per speculum et in aenigmate co
Abbreviated transcription (Latin):
lorẽ. et peꝑit iuiquitatẽ. Dolorẽ et la¬
bore dic̃ cõncipi. cũ ea c̾cipiunt᷑ q̃
nosse ac uelle ñ susfic. et mardescit.
atq egrotat. animus iudigentia. donec
ad ea ꝑueniat et quasi pariat ea.
U ude elegant̾ in latina lingua parta
dicunt᷑. et reꝑta atq cõꝑta. Que ũba
quasi apartũ dicta resonant. quia
concupicentia cũ conceꝑit parit peccattĩ.
U nde dñs clamat. uenite ad me õs
qui laboratis et honerati estis. Et alio
loco. ue p̃gnantib et mãmantib in
illis dieb. Cũ itaq ad partũ ũbi
referret oia uł recte facta. uł pec¬
cata. ex ore tuo inquit iustificaberis.
et ex ore tuo c̃dempnab̾is. Os uolens
intelligi non hoc uisibile seđ inte¬
rius in uisibile cogitationis et cordis.

Expanded text:
t iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea. Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis diebus . Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed interius invisibile cogitationis et cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
onceptũ aut̃ ũbũ et natũ idipsũ
ẽ. cũ uoluntas in ipsa noticia
conquiescit. qđ fit in amore spialiũ.
Qui enĩ ũbi gr̃a ꝑfecte nouit. ꝑfecteq
amat iusticiam. ĩa iustus ẽ. etiam sinulla
existat scđm eam forinsecus ꝑ mẽbra cor¬
poris oꝑandi necessitas. In amore autẽ
carnaliũ temporaliũq terum. sic̃ in ipsis
animaliũ fecib aliꝰ conceptus ẽ. ũbi
aliꝰ partus. Illic enĩ qđ concupiendo
c̃ cipit᷑. adipiscendo nascit᷑. qm̃ ñ suffiẽ
auaritiȩ nosse et amare aurũ. nͥ et
habeat. neq nosse et amare uesci. et
cõcũbere. nisi etiã id agat. neq nosse

Expanded text:
onceptum autem verbum et natum idipsum est, cum voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mouere debet. qr dicta ẽ. manatio. q̃dã
claritatis omĩpocentas dĩ sinceris tanꝗͣ ipsa
ñ sit omĩpotens. s omĩpotentis manatio.
A ex eñĩ de illa dicit᷑. Et cũ sit una: om̃ia
potest. Quis ẽ aut̃ omips. nisi qui omĩa
pocest: Ab ilło itaq mutit᷑. aqͦ manat.
Sic enĩ et petit᷑ ab illo qui amabat eã.
et desidabat eã. Emute inquit ilłã de
cesis scĩs tuis. ⁊ mute illã a sede magni¬
tudinis tue. ut mecũ sit et mecũ labo¬

Expanded text:
icta est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera: tanquam ipsa non sit omnipotens, sed omnipotentis manatio. Mox enim de illa dicitur, Et cum sit una, omnia potest . Quis est autem omnipotens, nisi qui omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim expetitur ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit, illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tu
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ flatꝰ ille corporeus cum sensu cor¬
poralit̾ tangendi ꝓcedens ex corpore. sub¬
stantia spc̃ scĩ fuit᷑ : s demonstratio ꝑ con¬
gruã significationẽ. ñ cantũ a patre.
s ⁊ a filio ꝓcełe sp̃m scm̃. Quis enĩ de
m̃tissimus dixerit aliũ fuisse sp̃m quẽ
insufflans dedit. ⁊ aliũ quẽ post ascen¬
sionẽ suã misit: Unus enĩ spc̃ ẽ. spc dĩ¬
in omĩb. Sed̾ qđ bis datus ẽ: dispensa¬
tio cerce significationis. fuit. de qua suo
loco qͣntũ dñs dederit disseremꝰ. Qđ gͦ
ait dñs quẽ ego mutã uobis a patre:¬

Expanded text:
Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit: sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filmentissimus dixerit, alium fuisse Spiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam misit? Unus enim Spiritus ein omnibus . Sed quod bis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
aquo quã cognoscit᷑. atq. ꝑcipit᷑. qͣntũ cog¬
nosci et ꝑcipi potest ꝓ captu uł ꝓficientis
in dm̃. uł ꝑfecte indõ anime rationalis.
Non gͦ eo ipso quo de patre natus ẽ. missus
dicitur filiꝰ. s uł eo qđ apparuit huic mun¬
do. ubu caro factũ. unde dic̃ apatre exii.¬

Expanded text:
cognosci et percipi potest pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae rationalis. Non ergo eo ipso quo de Patre natus est, missus dicitur Filius: sed vel eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum; unde dicit, Exi
Abbreviated transcription (Latin):
etiã spc̃ s̃s unũ cũ eis ẽ. qr hec itia uuł s.
Sic̃ enĩ natũ eẽ. ẽ filio a pacre eẽ: ita mitti
ẽ. filio cognosci qđ ab illo sit. Et sic̃ spiu
scõ donum dĩ eẽ. ẽ apatre ꝓcedere: ita
muti ẽ. cognosci qđ ab illo pcedat. Nec

Expanded text:
s unum cum eis est; quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum esse est Filio, a Patre esse; ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo sit. Et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre procedere ita mitti, est cognosci quia ab illo procedat. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ mittit᷑. ex cẽpore aqͦ quã cognoscit᷑.
Sed cũ in carne manifestatus ẽ. dĩ filius.
in hunc mundũ missus ẽ. inplenitudine
temporis. factus ex femina. Quia enĩ
tenebris. et tenebre eã ñ cõphenderunt
placuit dõ ꝑstulticiã p̃dicationis saluos
facere credentes. ut ubĩ: fieret et habi¬
caret in nobis. Cũ aũ ex tempore cuiꝰq
ñ in hunc mundũ. Neq enĩ sensibilit᷑
apparet. iͦ  corporeis sensib p̃sto ẽ. quia
et nos scđm qđͣ m̃te aliquid et̃nũ qͣn¬
tũ possumꝰ. capimꝰ. ñ in hoc mundo
sumus. Et om̃iũ iustoꝵ spẽ etiã adhuc
in hac carne uiuentiũ inqͣncũ diuina
sapiunt in hoc mundo. Sed pat̾ cũ excẽpore
a quo quã cognoscit᷑ : ñ dicit᷑ missus. Non
enĩ habet de quo sit. aut ex quo ꝓcedat.
Sapientia qͥppe dic̃. ego ex ore altissimi ꝓdii.

Expanded text:
scitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Cnon in hunc mundum: neque enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam adhuc in hac carne viventium, in quantum divina non sunt in hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non dicitur missus: non enim habet de quo sit, aut ex quo procedat. Sapientia quippe dicit, Ego ex ore Altissimi prodivi ;
Abbreviated transcription (Latin):
Non qr in equalis ẽ. patti. s quia ẽ. manacio
quedã daritatis dĩ omĩpocentis. sinceris. Ibi aũ
qđ manat. et de quo manat: unius eiusdẽq
substantiȩ ẽ. Neq enĩ sic̃ aqua de foraminẽ
t̃e aut lapidis manat. s sic̃ luex de luce. Nã qđ
dictũ ẽ candor ẽ. eiũ lucis et̃ne. quid aliud dic¬
tũ ẽ. quã lux lucis ȩẽne: Candor quippe lucis.
quid nͥ lux : Et idõ coetna luci de qua lux ẽ.
Maluit aut̃ dicere candor lucis. quã lux lucis.
ne obsturior putaret᷑ ista q̃ manat. quã illa
de qua manat. Cũ enĩ audit᷑ candor eiꝰ eẽ.
ssta: facilius ẽ. ut ꝑhanc lucere illa. quã hec
minus lucere credat᷑. S quia cauendũ ñ
erat ne minor illa lux putaret᷑. que istã ge¬
nuit. hoc enĩ nullis il quã hereticus ausus
ẽ. dicere. nec credendũ ẽ. aliquẽ ausurũ:
illi cogicationi occurrit scripta. qua possit

Expanded text:
 inaequalis est Patri, sed quia est manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi autem quod manat et de quo manat unius ejusdemque substantiae est. Neque enim sicut aqua de foramine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consubstantiale. et coet̃aũ. et cam̃ a pacie
missũ filiũ. ñ quia ille maior ẽ. et ille missir¬
minor. s qr ille pat̾ ẽ. ille filius. ille genitor:
ille genicus: ille a quo ẽ. qui mittit᷑. ille
qͥ ẽ ab eo qui mictit. F ilius enĩ a pacre ẽ:
ñ pat̾ a filio. Scđm hoc iã pocest incelligi.
ñ tantũ id̾eo dici missus filiꝰ. quia ubũ caro
factũ ẽ. s ideo missus ubũ cato fieret. et
ꝑ p̾sentiã corporalẽ illa que scripta st̃ oꝑa¬
recur. idẽ. ut ñ tantũ homo missis intesligat᷑.

Expanded text:
 consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius quia Verbum caro factum est , sed ideo missus ut Verbum caro fieret, et per praesentiam corporalem illa quae scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo
Abbreviated transcription (Latin):
uł donatio. uł missio sp̃c scĩ habit᷑a erat
qͣndã ꝓprietatẽ suã. in ipso aduentu quał
antea nũquã fuit : Nusquã cnĩ legimꝰ
linguis quas ñ nouerant homines loqu¬
tos. ueniente in se spũ scõ sic̃ tẽ factũ ẽ.
cũ oportẽt etꝰ aduentũ signis sensibilib
demonstrari ut ostendet᷑ cotũ orbẽ t̾rarũ. atq
onis gentes in linguis uariis c̃sticutas credi¬

Expanded text:
onatio, vel missio Spiritus sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis constitutas, credi
Abbreviated transcription (Latin):
enł scãs se t̾asfert. atq amicos dĩ. et
ꝓpħas consticuit: sic̃ etiã implet sc̃os
angłos. et omiã talib minist̾iis c̃grua
per᷑ eos oꝑat᷑. Cũ aũ ueuit plenitudo
temporis : missa ẽ s ut impleret angłos
nec ͭ ͤeet̃ angłs. nͥ inqͣntũ consiliũ pabͥs
amnunciabat. qđ et ipsius erat. nec ut eẽt cũ
hominib aut inhominib hoc enĩ et antea
homo fieret. in qͦ futo reuelato sacram̃to
etiã eoꝵ sapientiũ atq scõꝵ salus eẽt. qui
pͥiꝰquã ipse de uirgine nasceret᷑. de mulierib

Expanded text:
atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulierib
Abbreviated transcription (Latin):
quã querit᷑ cuius uitȩ sit quisq idẽ. quomͦ
agat hec temporalia. Quã uitã greci ñ zoen
sedd. uł uocant. Et hec oꝑa bona maxime
in officiis miscđie frequentari solent. Oꝑa
iudeis. qui xp̃o ñ credunt. siue quibcũq
heretitis. uł scismaticis ubi fides ec dilectio.
et sobria scĩficatio ñ inuenit᷑. Manifestũ ẽ
quid apłs significare uoluerit. idõ figitra¬
te ac mistice quia de uelando muliebri
capite loquebat᷑. Qđ nisi ad aliq̃ ħ̃tretã
sacram̃ti referat᷑. mnane remanebit. Sicut
enĩ ñ solũ ueracissima ratio. s etiã ipsius apłi
declarat auctoritas. ñ scđm formã corporis
homo factus ẽ. ad imaginẽ dĩ. s scđ̾m ra¬
tioualẽ mentẽ. Cogitatio qu ippe turpic̾
uana ẽ. que opinat̃ dĩ membroꝵ. coppo¬
raliũ liniam̃tis circũscribi atq definiri.
orro aũ ñne idẽ ͥ apͥls d̃icit renouamim¬

Expanded text:
quam quaeritur cujus vitae sit quisque, id est, quomodo quam quaeritur cujus vitae sit quisque, id est, quomodo agat haec temporalia, quam vitam Graeci non ζωήν, sed βίον vocant; et haec opera bona maxime in officiis misericordiae frequentari solent; operJudaeis qui Christo non credunt, sive quibuscumque haereticis vel schismaticis ubi fides et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestum est quid Apostolus significare voluerit; ideo figurate ac mystice, quia de velando mulieris capite loquebatur, quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. 12. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem Dei, sed secundum rationalem mentem. Cogitatio quippe turpiter vana est, quae opinatur Deum membrorum corporalium lineamentis circumscribi atque finiri. Porro au
Abbreviated transcription (Latin):
seriora ꝓgressio debet habere potestatem
stꝑ caput quiod uidicat uelamentum qͦ signi
nec aliquid norufit in eius uistoneatq scien-¬
tia cum aliquid temporalit̃ ac transitorie geri-¬
t. sicut inde afficiuntur sensus carnales & ani¬
malium et hominum. uł etiã celestes angłoꝵ
In isto quippe manifesto sexu masculi et
semine apłs paulus occultioris cuiusdã
rei figurasse misterui. uł hinc intelligi potẽ.
qđ̃ cũ alio loco dicat. uerã uiduã eẽ deso¬
latam sine filiis. et nepotib ec am̃ eã
sꝑare debere indño et ꝑsistere in oracionib
nocte et die hic dic mulierẽ seductã in p̃¬
uaricatione factã. faluã fieri ꝑfilioꝵ genera¬
tionẽ. et adait si ꝑ manserit infide et dilec
aone et scificatione. cũ sobrietate. quasi uͦ
possit ob eẽ bonȩ uidue si uł filios ñ ha¬
buerit. uł hii quos habuerit inbonis morib
ꝑ manere noluerint. Sed quia ea que dnr̃
oꝑa bona. tanquã filiĩ sunt uitȩ nr̃e. scdmn

Expanded text:
a in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo signinec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto quippe manifesto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desolatam, sine filiis et nepotibus, et tamen eam sperare debere in Dominum, et persistere in orationibus nocte et die , hic indicat mulierem seductam in praevaricatione factam, salvam fieri per filiorum generationem: et addidit, si et sanctificatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii sunt vitae nostrae, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
mulier ñ renduetur. spu mentis sue qui
renouat᷑ in agnitione dĩ. scđm imaginẽ eiꝰ
qui creauit eũ  Sed quia sexu corporis
distat auiro rite patuit in eiꝰ corporali ue¬
lamento. figurari pars illa rationis. que ad
temporalia. gub̾nanda defsecit᷑. ñ ut maneat
imago dĩ nisi ex qua. parte mens homi¬
nis. et̾nis rationib conspiciendis uł consulendis
adherescit. quã ñ solũ masculos s etiã fem̾inas
habere manifestũ ẽ. E itoo in eoꝵ mentib
cõmunis nat᷑a cognoscit᷑ in eoꝵ uͦ corporib
ipsius uiuts menas distributio figurat᷑.¬

Expanded text:
lier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius men
Abbreviated transcription (Latin):
nalem m̃tẽ. ubi pocest eẽ agnitio dĩ. ho¬
minẽ factũ ad imaginẽ eius qui ere¬
auit eũ. Scđm hancꝰ aũ renouationẽ. effi.¬
cimur. etiã filii dĩ ꝑ babtismũ xp̃i. et in¬
duentes nouũ hominẽ xp̃m utiq indiumꝰ
ꝑ fidem. Quis gͦ qͥ ab hoc consortio feminas
alienet. cũ sintꝰ nobiscũ grẽ coheredes. et
alio loco apłs idem dicat᷑. om̃s enĩ filiĩ
dĩ estis ꝑ fidẽ in xp̃o iħu. quicũq enĩ in

Expanded text:
e agnitio dei, hominem factum ad imaginem eius qui creauit eum. secundum hanc autem renouationem efficimur etiam filii dei per baptismum Christi et induentes nouum hominem Christum utique induimus per fidem. quis est ergo, qui ab hoc consortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae coheredes et alio loco idem apostolus dicat: omnes enim filii dei estis per fidem in Christo Iesu; quicumque enim in
Abbreviated transcription (Latin):
nauerat: cũ ait. hec ẽ aut̃ uita ct̃na
ut cognoscant te unũ uerũ am̃. Nđ qͥ¬
de arriani sic folent acciꝑe. quasi ñ sit
filius ds̃ uerus. Quib exclusis udendum
ẽ an intelligere cogamur cũ dictũ ẽ.
patri ut agnoscant te unũ uerũ am̃
tamquã hoc insinuare uoluerit quian
solus pat̾ d̃ uerus ẽ. neꝰ intelligeremus dmn
ñ ipsa ͥna simul patre ⁊ filiũ ⁊ sp̃m scmn.¬

Expanded text:
atur, cum ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum. quod quidem Arriani sic solent accipere, quasi non sit filius dei uerus. quibus exclusis uidendum est, an intellegere cogamur, cum dictum est patri: ut cognoscant te unum uerum deum, tamquam hoc insinuare uoluerit, quia et solus pater deus est, ne non intellegeremus deum nisi ipsa tria simul, patrem et 25 filium et spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Corpa quippe adiunctione sua ctescunt
Quãuis enĩ qui adheret uxori sue uñ
corpus sit. mauis tam̃ corpus fit. qua
si solius uiri eẽt aut solius uroris.
In reb aũ sp̃itualib cũ minor maiori
adherescit. sic̃ creat᷑a creatori: illa
mole magna s̃. hoc e. mauis eẽ. qđ¬
aut spc̃ sc̃s patri ⁊ filio equalis: ñ fit
maior ds̃ quã singuli eoꝵ quia ñ ẽ.
quo creseat illa ꝑfectio. Perfectus aũ fuie

Expanded text:
Corpora quippe adjunctione sua crescunt. Quamvis enim qui adhaeret uxori suae, unum corpus sit; majus tamen corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa mole magna sunt, hoc est majus esse qaut Spiritus sanctus Patri et Filio aequalis, non fit major Deus quam singuli eorum; quia non quo crescat illa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum dm̃ ẽe. qđ illi cũ patre unũ
ẽ. caput sit hominis mediatoris. qđ ipse
solus ẽ Sienĩ m̃tẽ recte dicimꝰ pͥnci¬
pale hominis id ÷ tanquã hlmane sub

Expanded text:
hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam capu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ : qđ ẽ. unũ adduo. in omi cõpa¬
ginatione. uł si meliꝰ dicit᷑ coaptatione
creaturȩ. ualet plurimũ. Hanc enĩ co¬
aptationẽ sic̃ michi occurrit dicere uo¬
lui quã greci armoniã uocant. Neq
nc̃ locus ẽ. ut ostendã qͣntũ ualeat
imꝑici possent eã ñ sentire. siue ipsi
cantantes. siue alios audientes: ꝑ hanc
quippe uoces acutiores gͣuioresq concor¬
dant ita ut quis quis ab ea dissona¬
dat. Sed hoc ut demonstret᷑. longo
sermone opus ẽ. Ipsis aut̃ aurib exi¬
beri potest ab eo qui nouit. in regu¬
lari mono cordo
iII. De simplo saluatoris
nostri quod adduplũ nr̃m concurrit
et congruit.

Expanded text:
dicitur, quod unum est ad duo, in omni compaginatione. vel, si melius dicitur, coaptatione creaturae, valet plurimum. Hanc enim coaptationem, sicut mihi nunc occurrit, dicere volui, quam Graeci ἁρμονὶαν vocant. Neque nunc locus est, ut ostendam quantum valeat imperiti possint eam non sentire, sive ipsi cantantes, sive alios audientes: per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissondat. Sed hoc ut demonstretur, longo sermone opus est: ipsis autem auribus exhiberi potest ab eo qui novit in regulari monochordoXI. De simplo Salvatoris nostri, quod ad duplum nostrum concurrit et congruit
Abbreviated transcription (Latin):
medias ꝑductus ad moitẽ. sumũ eẽ medi¬
camentũ quo suꝑbiȩ nrẽ sanaret᷑. tumor.
et altũ sacram̃tũ. quo peccati iunculũ
solueret᷑. Sic et uututem miraculorũ ⁊
insita uł exꝑientia collecta. de factis huiꝰ¬
cemodi cogitamꝰ. ut ñ ficta sic fides nr̃a.
Heq enĩ nouimꝰ faciẽ uirginis marie
ex qua ille a uiro in tacta. neq in ipso
paitu corrupca. mirabilit̾ natus ẽ. nec
quib membroꝵ liniamentis fuerit laia¬
rus. nec bethaniã nec sepulctũ lapidẽq
illũ quẽ remoueri uissit cũ eũ resus¬
citaret uidimus. nec monuntũ nouũ
excisũ in petra unde ipse surrex̃. nec
montẽ oluieti unde ascendit incelũ.
neq omĩno scimꝰ qui cũq ista ñ uidimꝰ
an ita sint ut ea cogitamꝰ. immo uͦ ꝓ
babilius existimamꝰ ita ñ et̃. Nãq cũ
alicuius facies uł loci uł hominis ut cuiꝰ¬
que occurrebat animo cũ eã priusquã ui¬

Expanded text:
melias perductus ad mortem, summum esse medimelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nostrae sanaretur tumor, et altum sacramentum quo peccati vinculum solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipinsita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuquae occurrebat animo, cum eam priusquam vi
Abbreviated transcription (Latin):
liniam̃ta figurãq illorũ corporũ cogitat
quis ꝓpinquus et similiꝰ cogitet utiq in¬
ceitum ẽ. neq ibi ocupat᷑ fides nr̃a qua
facie corporis fuerint illi homina. s can¬
tũ qr ꝑdĩ grãm ita uixerunt. et ea ges¬
serunt q̃ seript᷑a illa testat᷑. Hoc utiłe ẽ
credere. & ñ desꝑandũ. et appetendũ.
Na et ipsius dñĩ facies carnis in uumera¬
longe fortasse alit quã tes habet. Sed
illua scãm speciẽ de homine cogitamꝰ. Babemus
enĩ quasi regularit infixã nature humane
noticiã scđm quã quio quia tale aspicimus.
staci hominẽ eẽ cagnoscimꝰ. uł hominis formã¬
Scđm hauc nociciã cogitatio nr̃a informat᷑
cũ credimꝰ ꝓnobis am̃ hominẽ factũ ad
humilitatis exẽplũ. et ad demonstͣndã eiga
nos dilectionẽ dĩ. Hoc enĩ nobis ꝓd est
credere et firmũ atq inconcussũ corde
retinete humilitatẽ qua natus ẽ ds̃ ex
femina. et amortalib ꝑ cantas contu¬

Expanded text:
lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumeralonge fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamus: habemus enim quasi regulariter infixam humanae naturae notitiam, secundum quam quidquid tale aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel hominis formac notitiam cogitatio nostra informatur, cum credimus pro nobis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contu
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. quauis inde neminẽ umquã tesurre¬
risse uiderimus ita crinitatẽ quã ñ uidemꝰ
⁊ qualẽ nullã unquã uidimꝰ. possumus cre¬
dendo diligere : Sed quid sit uuiere. et
et mortuos ac morientes aliquando uidimꝰ
atq exꝑtisumus. Quid ẽ aũ aliud tesuige¬
re. misĩ reuiuiscere. iͦ  exmoite aduitĩ redire:
Cũ gͦ dicimꝰ et credimꝰ trinitatẽ eẽ. nouintis qͥd
sit trinitas quia nouiumꝰ qͥd sint trra. s ñ hoc dili¬
gimus. Nã id ubi uolumus facile habemus. ut alia
omitã. uł micando digias trib. An uͦ diligimꝰ
ñ qđ om̃is crinicas. s qđ trinitas ds̃. Hoc gͦ di¬
ligimus intrinitate qđ ds̃ ẽ. s dm̃ nullũ aliũ uidimꝰ
aut nouumis. quia unus ẽ ds̃ ille solus. quẽ ndũ
uidimꝰ. et credendo diligimꝰ. Sed exqria rerũ
notarũ similicudine uł coꝑatione credamꝰ. qđ etiã¬

Expanded text:
tuis, quamvis inde neminem unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus, et qualem nullam unquam vidimus, possumus credendo diligere? Sed quid sit mori, et et mortuos ac morientes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credam
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ idẽ apłs dic̃. Hecesse ẽ aut̃ cũ aliqua
corporalia lecta uł audita q̃ ñ uidimꝰ cre¬
dimus. fingat sibi animꝰ aliquid inlimi¬
am̃tis formisq corporũ soecurierit cogitanti
qđ aue uerũ ñ sit. aut etiã si uerũ ẽ.
qđ rarissime potest accidere ñ hoc tamen
fide ut teneamus. quicquã ꝓdest. s aliud
legentiũ uł audientiũ q̃ scripsit apłi pau¬

Expanded text:
dicit . 7. Necesse est autem, cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud legentium vel audientium q
Abbreviated transcription (Latin):
ed dilectione standũ ẽ. ad illũ et
inherendũ illi cit p̃sente ꝑfruatnͣ
aquo sumꝰ. quo absente nec et̾ possumus.
Cũ enĩ ꝑfidẽ adhuc ambulamus ñ ꝑspeciẽ.
ñ duĩ utiq uidemꝰ dm̃ sicuti idẽ ait fa¬
cie ad faciẽ. Quẽ tam̃ nisi iã nẽ diliga¬
mꝰ. nũquã uidebimꝰ. Sed quis diligit qđ
ignorat: Sciri enĩ aliquid. et ñ diligi
pocest diligi aut qđ nescit᷑ quero utrum
possit. quia si ñ potest nemo diligit dm̃
ante quã sciat. Et quid ẽ. am̃ scire. nisi
eũ mence conspicere. firmeq retinere:¬
⁊ ꝑcipere
N on enĩ corpus ẽ. ut carneis oculis inquirat᷑. S
et priusquã ualeamus õspicete atq ꝑciꝑe. dm̃. sic̃
conspici &x ꝑcipi potest. qđ mundis cordib licet
beati enĩ mundi coides qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
nͥ ꝑfidẽ diligat᷑ ñ pot̾it cor mundari. quo
ad eũ uidendũ sit aptũ et idoneũ. Ubi sc̃
enĩ illa tria ꝓpt̃ que in animo edificuida

Expanded text:
ed dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ longe ñ eamus hoc sumꝰ. et illũ hoc fuisse.
& animã eiꝰ corpori copulatã mortalit̾ uixisse
manifestũ ẽ. Noc gͦ de illo credimnus qđ in¬
uenimꝰ. in nobis uixta speciẽ uł genus quo
humana omĩs parit̾ natura continetur.
Quid gͥ de illa excellentia trinitatis siue
specialit̾ siue generalit̃ nouimꝰ quasi multe
sint tales trinitates. quarũ aliquas exꝑt
simus. ut per regulã similicudinis inp̃ssam
uł specialẽ uł generalẽ noticiam. illã quoq
talẽ eẽ credamꝰ. atq: ita re quã credimꝰ. et

Expanded text:
enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque i
Abbreviated transcription (Latin):
natum de uirgine que maria uoca¬
bat᷑. Quid sit au uirgo et qͥd sit nasci
et quid sit nom̃ ꝓpriũ. ñ ciedimus. sed
prsus nouimꝰ. Uttũ aut̃ illa facies fuerit
marie que occurrit animo eũ ista loquim̃.
ant recordam. nec nouimꝰ omino nec credimꝰ.
I taq. hic salua fide licet diçere. forte calẽ habe¬
bat faciẽ. foite ñ talẽ. Forte aut̃ de uugine
natus ẽ xp̃c ÷ nemo salua fide rp̃iana dixerit.
prius aũ quã incelligamꝰ credere debemus
ugilandũq nob ẽ: ne ficta sit fides nr̃a.
E adẽ quippe. trinitate fruendũ ẽ: ut beate
uiuamus. Si aut̃ falsũ de illa credidimus
in anis eric spes. ⁊ ñ casta carites. Quomotͥo
gͥ cam trinicatẽ quã ñ nouimus. credendo
diligimus: An scd̃m specialẽ generalẽ ue no¬
ticiam : Scđm quã diligimus apłm paulũ
qͥ etiam si ñ ea facie fuit que nobis occtr¬
rerit de illo cogicantib ⁊ hoc penitus iggno¬
ramus: nouimus tam̃ quid sic homo: Ut

Expanded text:
natum de virgine quae Maria vocabatur. Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide christiana dixerit. prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
toritati. scripture dicentis. ds̃ caritas ẽ. Pon
tam̃ debemis deuiare sacrilego etrore. ut
aliquid de trimtate dicamꝰ. qd̃ ñ creatori s¬
ereature potiꝰ conueniat. aut inani cogita¬
ista tria. que inuenisse nobis uidem. Nondũ
de suꝑnis loquimͥ. ñ dũ de dõ patre. et filio.
et spũ scõ. s de hac impari imagine. attãm
imagine. I homine. Familiarius enĩ eã. et
facilius fortassis intuet᷑ nr̃e m̃as infitmittas.

Expanded text:
toritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non toritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, screaturae potius conveniat, aut inani cogitaista tria, quae invenisse nobis videmur. Nondum de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur mentis nostrae infirmitas.