comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus que uidere non possumus: ut ipsiꝰ amoriᷤ
mento. aliquando uidere eum possimus Tam̃
inomnib quȩ dicta sunt. querendus ẽ etiam
intellectus spiritał ad quẽ ꝑscrutandũ. Aa¬
iuuabunt nos in nomine. xp̃i desideria ur̃a.
quib quasi manib inusibilib adinuisibilem
ianuam pulsatis: ut inuisibiliter uobis a ꝑiat᷑:
& inuisibiliter intretis. & inuisibiliter sanemi
mea dũ Alloquamur omnes animam
niãm: quia omnium nr̃m anima. punam
fidem una anima est. Et om̃s nos quicunq
inxp̃m credimus: ꝓpter unitatem corꝑis eiꝰ
unus homo sumus. Benedicat anima nr̃a
dominum. ꝓtantis beneficiis eius: ꝓtã mul¬
tis & magnis muneribus graciarum eiꝰ: que
munera inuenimus inhoc psalmo intenti.
& excussa nebula carnalis cogitationis quan¬
tum possumus erecta mente: & qͣntum pos¬
sumus directa acie: & quantum possumus
puto oculo cordis nr̃i. quantum non impedit

Expanded text:
mus quem videre non possumus, ut ipsius amoris mus quem videre non possumus, ut ipsius amoris merito aliquando videre possimus. Tamen in omnibus quae dicta sunt, quaerendus est etiam intellectus spiritualis, ad quem perscrutandum adjuvabunt nos in Christi nomine desideria vestra; quibus quasi manibus invisibilibus ad invisibilem januam pulsatis, ut invisibiliter vobis a periatur, et invisibiliter intretis, et invisibiliter saneminmea, Dominum.» Alloquamur omnes animam nostram: quia omnium nostrum anima, per unam fidem una anima est; et omnes nos quicumque in Christum credimus, propter unitatem corporis ejus unus homo sumus. Benedicat anima nostra Dominum, pro tantis beneficiis ejus, pro tam multis et magnis muneribus gratiarum ejus: quae munera invenimus in hoc psalmo intenti, et excussa nebula carnalis cogitationis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit
Abbreviated transcription (Latin):
stis: nonputauimꝰ sc̃itatem ur̃am hodierni
diei debito fraudandam: ut hoc sit de debito:
illud delucro Psalmus qui lectus ẽ ꝓpe totus
siguris rerum mysteriisq contexitur: & opus
habet non solum nr̃a. sed etiam ur̃a ñparua in¬
tentione. quãqͣm etiã cuncta quȩ dicta sunt.
possint adlitteram religiose accipi Enume¬
rantur & si non omnia. multa tamen oꝑa deiͥ
quȩ nota sunt omnib intuentib: qui norunt
& exhis quȩ facta sunt. & uidentur illius in¬
uisibilia intellectu conspicere Uidemus enim
fabricam mundi amplam quandã excelo &
terra & omni x̃ que meis sipnt & exhuius quoq¬
fabricȩ magnitudine ⁊ pulch̾ritudine. fabricatoris
ipsius mestimabilis magnitidinẽ. & pulchri¬
tudinem & si nondum uidemus: ꝗam tameri
amamus. N enim cessauit qͥnondũ põtest nr̃i cor¬
dis puritate conspici ante oculos nr̃os po¬
nere oꝑa sua: et uidentes quȩ possumꝰ ame¬

Expanded text:
stis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodierni stis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodierni diei debito fraudandam; ut hoc sit de debito, illud de lucro. Psalmus qui lectus est, prope totus figuris rerum mysteriisque contexitur, et opus habet non solum nostra, sed etiam vestra non parva intentione; quanquam etiam cuncta quae dicta sunt, possint ad litteram religiose accipi. Enumerantur enim etsi non omnia, multa tamen opera Dei, quae nota sunt omnibus intuentibus, qui norunt et ex his quae facta sunt et videntur, illius invisibilia intellectu conspicere . Videmus enim fabricam mundi amplam quamdam ex coelo et terra, et omnium quae in eis sunt; et ex hujus fabricae magnitudine ac pulchrdinem et pulchritudinem, etsi nondum videmus, jam tamen amamus. Non enim cessavit, qui nondum potest nostri cordis puritate conspici, ante oculos nostros ponere opera sua, ut videntes quae possumus, ame
Abbreviated transcription (Latin):
& aboccidente: non adesertis montibus qm̃
ds̃ uider est. Sic ubiq est. ut ubiq benedicat̃
Sic undiq ẽ: ut undiq illi iubiletur. Sic undiq
benedicitur: ut undiq bene uiuat᷑. Bñdicite do¬
minũ omĩa oꝑa ei: quia cũ ceꝑis inbona uita
pse enim ꝑte. & inte bonum oꝑatur: diccute
apło Cum timore & tremore: ur̃am ipsoꝵ
salutem operamini Ds̃ est enim: qui oꝑat᷑ in
uobis: Ergo ne te extuleris quia facis uerbum
eius: quia facis uoluntatem eius: uoluit te
humiliari respiciendo grãm eius Unde hoc con¬
secutꝰ es: Inomni loco dominationis eius: be¬
nedic anima mea dñm: Ipse ultimus uersus
est qui primus Benedictio acapite: benedic¬
tio infinem: Ab enedictione ꝓfecti sumꝰ: abe¬
nedictione redeamus. inbenedictione regnemꝰ¬
ie quidem nudius teiciano quantũ me
meminisse dignamim abundanter re¬
fecti estis Sed quia nos etiam post
longum sermonẽ auidissimȩ dimisi¬

Expanded text:
et ab occidente, non a desertis montibus; quoniam et ab occidente, non a desertis montibus; quoniam Deus judex est» . Sic ubique est, ut ubique benedicatur: sic undique est, ut illi undique jubiletur: sic undique benedicitur, ut undique bene vivatur. «Benedicite Dominum, omnia opera ejus.» Quia cum coeperis in bona vita tur, dicente Apostolo: «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; Deus enim est qui operatur in vobis» . Ergo ne te extolleres, quia facis verbum ejus, quia facis voluntatem ejus, voluit te humiliari, respiciendo gratiam ejus, unde hoc consecutus es. «In omni loco dominationis ejus. Benedic, anima mea, Dominum.» Ipse ultimus versus est qui primus: benedictio a capite, benedictio in fine; a benedictione profecti sumus, ad benedictionem redeamus, in benedictione regneDie quidem nudiustertiano, quantum meminisse dignamini, abundanter refecti estis: sed quia nos etiam post longum sermonem avidissimi dimisi
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo uis benedicere dominũ: fac uerbum
cius: fac uoluntatem eius Inpetra edifica. no¬
li inharena. Audue et non facere: inharena eli¬
ficare ẽ. Audire & facere: inpetra edificare est.
ec audire nec facere: nichil ȩdificare est Si in
harena edificas: riunam edificas. Si nichil edi¬
ficas: expositus pluiuię: fluminib. uentis. ante
rapi eris quam steteris Ergo non ẽ cessandum:
sed ȩdificandum Nec sic edificandum ut ruina
edificetur: scd inpetra edificandum: ut temp¬
tatio noneuertat. Si sic est: benedic dominum
Si non est sic: noli blandiri lingue tue uitam
tuam interroga: ipsa tibi respondet Inueniꝰ qͥd
sis: maluiᷤ. geme. confitere Confessio tua potest
dominum benedicere: sed mutatio tua inbe
nomni loco dñationis cuis: neforte aliqͥs dicat.
non possum benedicere dominum inoriente:
quia inoccidente ꝓfectus ẽ: aut non possum in
occidente: quia moriente est Non aboriente

Expanded text:
Si ergo vis benedicere Dominum, fac verbum Si ergo vis benedicere Dominum, fac verbum ejus, fac voluntatem ejus. In petra aedifica, noli in arena. Audire et non facere, in arena aedificare est: audire et facere, in petra aedificare est: nec audire, nec facere, nihil aedificare est. Si in arena aedificas, ruinam aedificas: si nihil aedificas, expositus pluviae, fluminibus, ventis, ante rapieris quam steteris . Ergo non est cessandum, sed aedificandum: nec sic aedificandum, ut ruina aedificetur; sed in petra aedificandum, ut tentatio non evertat. Si sic est, benedic Dominum: si non est sic, noli blandiri linguae tuae; vitam tuam interroga, ipsa tibi respondeat. Invenis quid sis mali; geme, confitere: confessio tua potest Dominum benedicere; sed mutatio tua in be«In omni loco dominationis ejus.» Ne forte aliquis dicat: Non possum benedicere Dominum in oriente, quia ad occidentem profectus est; aut, Non possum in occidente, quia in oriente est. «Non ab oriente
Abbreviated transcription (Latin):
quod uult interra: nonerit inpunitum peccatũ:
non erit inftuctuosa iusticia: quia dñs qui an¬
te thronum udicis hominis irrisus ẽ. incȩlo
parauit thronum suum. Dñs incelo parauit
thronum suum: & regnum eus omnium do¬
minabitur Domini est regnum: & ipse do¬
minabitur gentium et regnum eius omni
um dominabitur. Benedicite dominum¬
om̃s angłi eusꝰ potentes fortitudine. facientes
uerbum eius Ergo tu uerbo dei nondum u¬
stus es aut fidelis: nisi cum facis Potentes for
potentes fortitudine. facientes uerbũ eius:
omnes uirtutes omnes ministri euis: facien¬
tes uoluntatefn ipsuis: uos benedicite dñm.
Oinnes enim male uiuentes. & si lingua taceant
uita dominum maledicunt Quid ꝑdest qͥa
ymnum cantat lingua tua. si sacrilegium ex¬
alat uita tua. Male uiuendo. multas linguã
misisti inblasphemiam Lingua tua uacat ym¬
no: & ceterxte intuentiũ uacant blasphemus.

Expanded text:
quod vult in terra, non erit impunitum peccatum, quod vult in terra, non erit impunitum peccatum, non erit infructuosa justitia; quia Dominus qui ante thronum judicis hominis irrisus est, in coelo paravit thronum suum. «Dominus in coelo paravit thronum suum; et regnum ejus omnium dominabitur.» Domini est regnum, et ipse domicite Dominums Angeli ejus, potentes fortitudine, facientes verbum ejus.» Ergo tu verbo Dei nondum justus es aut fidelis, nisi cum facis. «Potentes forpotentes fortitudine, facientes verbum ejus, omnes virtutes ejus, omnes ministri ejus, facientes voluntatem ipsius, vos, vos benedicite Dominum. Omnes enim male viventes, etsi lingua taceant, vita Domino maledicunt. Quid prodest quia hymnum cantat lingua tua, si sacrilegium exhalat vita tua? Male vivendo multas linguas misisti in blasphemiam. Lingua tua vacat hymno, et caeterae te intuentium vacant blasphemiis.
Abbreviated transcription (Latin):
Plane in memoria melior me: melior quo uis iusto.
suustus aduerbum legem nontenet Sed uide
ut precepta teneas. Sed quomͦ teneas: non memo¬
na.s uita: olemoria retinentibus mandata eius:
non ut reddant: sed ut faciant ea. Iam forte mͦ
ꝑturbat᷑ uniꝰ cuiq anima. Quis tenet omnia man¬
data dĩ: Quis tenet omnes litteras di: Ecce
uolo non solum memoria tenere: sed et oꝑib
facere. Sed quis denet omnia memoria: Noli
timere. non te ouerat Induobus preceptis tota
lex pendet & prophete Sed totam legem uolo
denere. Tene si potes. Quando potes. uel quo¬
modo potes: Quamcumq paginam interro¬
gaueris: hoc tibi respondebit: quod tenes tens
Cartatem tene: finis precepti ẽ caritas Noli co¬
gitare demultitudine ramorum: radicẽ tene:
uit incelo thronum suum Thronus. sedes ẽ
iudicis: Obseruate ergo quȩ audistis: quia pa¬
rauit incelum thionum suum faciat quisq

Expanded text:
Plane in memoria melior me, melior quovis justo, Plane in memoria melior me, melior quovis justo, si justus ad verbum Legem non tenet: sed vide ut praecepta teneas. Sed quomodo teneas? Non memoria, sed vita. «Memoria retinentibus mandata ejus:» non ut reddant ea; sed, «ut faciant ea.» Jam forte modo perturbatur uniuscujusque anima. Quis tenet omnia mandata Dei? quis tenet omnes Litteras Dei? Ecce volo non solum memoria tenere, sed et operibus meis facere: sed quis tenet omnia memoria? Noli timere; non te onerat. «In duobus praeceptis tota Lex pendet, et Prophetae» . Sed totam Legem volo tenere. Tene, si potes, quando potes, quomodo potes. Quamcumque paginam interrogaveris, hoc tibi respondebit: Quod tenes, tene; charitatem tene: «Finis praecepti est charitas» . Noli cogitare de multitudine ramorum; radicem tene, vit in coelo thronum suum. Thronus sedes est judicis: observate ergo qui auditis, quia «paravit in coelo thronum suum.» Faciat quisque
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta ergo spes feni: quando & uerbũ fenũ
factũ ẽ. Illud qd manet inet̃nũ: ñ dedignatũ
te attendis humilitatẽ tuã. cogita fęnum
tuum cogita noli extolli Quicquid me¬
lius eris: grã illius eris: miscłia ulius eris. Au¬
timetis eum fęnum. & infeno & intormento.
cum fȩno eritis Resurget enim caro adtor¬
mentum gaudeant iii qui timent eum:
filiorum. Quam multi sunt serui di non haben¬
tes filios: quantominus filios filioꝵ: Sed filios
nrõs. dicit oꝑa nr̃a: filios filiorum. mercedem
oꝑum ntõrum Iusticia eius suꝑ filios filiorũ:
custodientib destamentum eius. Uideant ne
purent omnes ad se ꝑtinere qđ dictum est: eli¬
gant cum licet. Custodientibus inquit testa¬
mentum eius: & memoria retinentib mandata
euis: ut faciant ea.: Lam te disponebas extollere:
et forte michi reddere psalterium. qđ ego nor
teneo: aut totam legem memoriter ꝓnuntiare:

Expanded text:
Quanta ergo spes feni, quando Verbum caro Quanta ergo spes feni, quando Verbum caro factum? Illud quod manet in aeternum, non dedignatum te attendis, humilitatem tuam cogita, pulverem tuum cogita; noli extolli: quidquid melius eris, gratia illius eris, misericordia illius eris. Autimetis eum, fenum, et in feno, et in tormento cum feno eritis: resurget enim caro ad tormentum. Gaudeant illi qui timent eum, filiorum.» Quam multi sunt servi Dei non habentes filios, quanto minus «filios filiorum?» sed filios nostros dicit opera nostra; «filios filiorum,» mercedem operum nostrorum. «Justitia ejus super filios filiorum, custodientibus testamentum ejus.» Videant ne putent omnes ad se pertinere quod dictum est: eligant, cum licet. «Custodientibus,» inquit, «testamentum ejus, et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea.» Jam te disponebas extollere, et forte reddere mihi Psalterium, quod ego non teneo, aut totam Legem memoriter pronuntiare.
Abbreviated transcription (Latin):
net inȩternum: fecit fenum quod non manet
inȩternum Fratrem fecit natura unigenitum:
uncum natum desubstantia sua. fratrem. ad¬
optatis tot fratrib fecit: Noli mirari. quia par¬
ticeps eris eternitatis illius: factus est ille pri¬
or. particeps feni tui Qd excelsum est ate. ñ¬
tibi denegabit: qui quod humile erat exte
suscepit. Ergo homo quantum adhominẽ
attinet. sicut fenum dies euis: sicut floꝰ agri
erit: & non cognoscet amplius locum suum:
uasi ꝑditio quedam: quasi interitus quidam
cce qui se inflatꝰ ecce qui tumetꝰ ecct qui se
extollit: sp̃s ꝑtransiet ineo & non erit: & non
cognoscet amplius locum suum Uide cottidie
morientes: & hoc erit totum: ipse ent finis
Non alloquitur enim fenum: sed propter quod
uerbum fenum factum est Tu enim homo:
propter te autem. & uerbum factũ est homo
Tu caro: & propter te uerbum caro factum est.
Omnis caro fenum: & uerbum caro factum est.

Expanded text:
net in aeternum, feno quod non manet net in aeternum, feno quod non manet in aeternum fratrem fecit: natura Unigenitum, unicum natum de substantia sua fratrem adoptatis tot fratribus fecit. Noli mirari quia particeps eris aeternitatis illius; factus est ipse prior particeps feni tui. Quod excelsum est a te, tibi denegabit, qui quod humile erat ex te suscepit? Ergo «homo,» quantum ad hominem attinet, «sicut fenum dies ejus; sicut flos agri, erit, et non cognoscet amplius locum suum.» Quasi perditio quaedam, quasi interitus quidam. Ecce qui se inflat, ecce qui tumet, ecce qui se extollit, «Spiritus pertransiet in eo, et non erit, et non cognoscet amplius locum suum.» Videte quotidie morientes; et hoc erit totum, ipse erit finis. Non alloquitur enim fenum, sed propter quod et Verbum fenum factum est. Tu enim homo; propter te autem et Verbum factum est homo: tu caro, et propter te Verbum caro factum est. «Omnis caro fenum, et Verbum caro est factum» .
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani: honores: potestates: diui¬
tieꝰ thiphimine. flos feni est. Floret ila do¬
mus. & magna illa domus: floret illa fami¬
lia & quam multis floret: aut quã multis
annis uiuit: Multi anni tibi: breue tempꝰ
deo Us̃ sic nonnumerat: quomodo tu nu¬
meras. Incomparatione longorum. et longe
uiuentium scłorum: omnis flos cuiusq do¬
mus. sic est quomodo flos agri uix est an¬
nua omnis pulchritudo anni Quicquid ibi u¬
getꝰ quicquid ibi candet: quicquid ibi pulcrũ
est. nonꝑennat. immo ꝑtotum annum ꝑduci
non potest Qluam exiguo tempore tͣnseunt
flores : ethoc est pulchrum inherbis hoc qd̃
ualde pulchrum ẽ: hoc cito cadit Omnis caro
fenum: & omnis claritas hominis ut flos fem.
enum aruit. & flos decidit: uerbum autem
domini mauet ineternum Quia ergo quomͦ
pater cognouit figmentum nr̃m: quia fenum
sumus. & ad tempus florere possumꝰ: misit
nobis uerbum suum. Et uerbum suũ qđ ma¬

Expanded text:
generis humani; honores, potestates, divigeneris humani; honores, potestates, divitiae, typhi, minae, flos feni est. Floret illa domus, et magna illa domus, floret illa familia; et quam multi florent, aut quam multis annis vivunt? Multi anni tibi; breve tempus Deo. Deus non sic numerat, quomodo tu numeras. In comparatione longorum et longe viventium saeculorum, omnis flos cujusque domus sic est, quomodo flos agri. Vix est annua omnis pulchritudo anni. Quidquid ibi viget, quidquid ibi candet, quidquid ibi pulchrum est, non perannat; imo per totum annum duci non potest. Quam exiguo tempore transeunt flores, et hoc est pulchrum in herbis. Hoc quod valde pulchrum est, hoc cito cadit. «Omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum» . Quia ergo quomodo Pater cognovit figmentum nostrum, quia fenum sumus, et ad tempus florere possumus; misit nobis Verbum suum, et Verbum suum quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
scłs homo decelo celestis Misit & filtum su¬
um qui factus est scds homo: qui ante omĩa
ds̃ Scd̾s enim maduentu: prior in reditu
Post multos mortuus est: ante omnes resurrer.
Ipse cognouit fignientum nr̃m Quod figm̃¬
tum: nos Unde loqueris. quia cognouit: qͥa
miscitus est᷑ Cemento quia puluis sumus
Adipsũ dñm conuersus ait memento: quasi ob¬
liuiscatur ds Sic cognoscit. sic cognouit: ut
non obliuiscatur: Sed quid est memento: ꝑse¬
ueret erga nos misccłia tua Cognouisti figmen¬
tum nim: quodammꝰ ne obliuiscaris figmentũ
at homo: tanquã fenum dies illius Quid su¬
ꝑbit fenum ad tempus. modo florens: post
paululum arescens: Quid suꝑbit fenum ad
tempus uirens : & hoc ad tempus paruũ do¬
nec sol candescat. Bonum est ergo nobis. ut
misccłia ipsius sit suꝑ nos. & defeno aurum
faciat. Nlam homo tanquam fenum dies eius
sicut flos agri sic efflorebit Totus splendor

Expanded text:
secundus homo de coelo, coelestis» . Misit et Filium susecundus homo de coelo, coelestis» . Misit et Filium suum, qui factus est secundus homo, qui ante omnia Deus. Secundus enim in adventu, prior in reditu: post multos mortuus est, ante omnes resurrexit. «Ipse cognovit figmentum nostrum:» quod figmentum? Nos. Unde loqueris quia cognovit? Quia miseratus est. «Memento quia pulvis sumus.» Ad ipsum Deum conversus ait, «Memento,» quasi obliviscatur Deus: sic cognoscit, sic novit, ut non obliviscatur. Sed quid est, «Memento?» Perseveret erga nos misericordia tua. Cognovisti figmentum nostrum quodam modo; ne obliviscaris figmentum at homo: «tanquam fenum dies illius.» Quid superbit fenum modo florens, post paululum arescens? quid superbit fenum ad tempus virens, et hoc ad parvum tempus, donec sol candescat? Bonum est ergo nobis ut misericordia ipsius sit super nos, et de feno aurum faciat. Nam «homo, tanquam fenum dies ejus; sicut flos agri, ita efflorebit.» Totus splendor
Abbreviated transcription (Latin):
sic est gr̃a quȩ nobis oritur & peccata ięter¬
dente. tantum longe anobis fecit peccata
nr̃a. Ut illa occidant. & gr̃a oriatur. Quare
putatis: Sicut miseretur pater filiis: sic
misertus est dominus timentibus eum lã
seiuat quantum uult: peter est Si flagella¬
uit nos & asflixit nos. & contriuit nos: pat̃s̃
Fili si ploras sub patre plora: noli cum indigna¬
tione. noli cum typo supbie. Quod pateris. un¬
de plangis. medicina ẽ non pena. castigatio non
cdampnatio Noli repellere flagellum: si non
uis repelli abbereditate. Noli adtendere quã
penam habeas inflagello. sed quem locum in
destamento:. Sicut miseretur pater filiis: mi
cognouit figmentum nr̃m: idest infirmitatẽ
nram Nouit quid fecerit: quomͦ lapsum sit:
quomodo reficiendum sit. quomodo adoptan¬
dum sit. quomodo ditandum sit Ecce fac̾ti
sumus delimo. Pumus homo de terra terrenꝰ

Expanded text:
sic est gratia quae nobis oritur: et peccata in aetersic est gratia quae nobis oritur: et peccata in aeterdente,» tantum «longe fecit a nobis peccata nostra,» ut illa occidant, et gratia oriatur? quare putatis? «Sicut miseratur pater filios, sic miseratus est Dominus limentes eum.» Jam saeviat quantum vult, pater est. Sed flagellavit nos, et afflixit nos, et contrivit nos: pater est. Fili, si ploras, sub patre plora; noli cum indignatione, noli cum typho superbiae. Quod pateris, unde plangis, medicina est, non poena; castigatio est, non damnatio. Noli repellere flagellum, si non vis repelli ab haereditate: noli attendere quam poenam habeas in flagello, sed quem locum in testamento. «Sicut miseratur pater filios, sic cognovit figmentum nostrum:» id est, infirmitatem nostram. Novit quid fecerit, quomodo lapsum sit, quomodo reficiendum sit, quomodo adoptandum sit, quomodo ditandum sit. Ecce facti sumus de limo: «Primus homo de terra, terrenus;
Abbreviated transcription (Latin):
firmauit dñs miscłiam suam suꝑnos Dixi
quare: ꝓpter protectionem. Unde: Quantum
distat oriens aboccidente. longe fecit anobis eẽ¬
peccata nr̃a: Nouerunt qui sacramenta sciũt.
tamen qđ omnes audire possunt dico. Qñdo
peccatum remittitur: occidunt peccata tua.
ontur gr̃ã tua. Peccata tua quasi inoccasũ
sunt: grã qua liberaris mnortu est. Ueritas de
terra orta est Esuid est ueritas de terra orta ẽ
Nata ẽ gra tua: occidunt peccata tua: Innoua¬
ris quodãmͦ Ad ortum adtendere debes⁊ aboc¬
casu auerti debes Auertere apeccatis tuis:
conuertere ad grãm di Illis occidentib surgis
& ꝓficis. Sed pars celi que surgit: rursus inoc¬
casum it: Nonundecumq possunt similitu¬
dines duci adꝑfectum: Possunt conlinari ip¬
se res rebus. adquas adhibentur: Sic̃ dixide
aquila: sicut deluna: sic & hic occidit pars
una celi: oritur altera Sed pars que oritur
modo: post duodecim horas occasura est N

Expanded text:
inus misericordiam suam super nos. Dixi quare: propter protectionem. Unde? «Quantum distat oriens ab occidente, longe fecit» esse «a nobis peccata nostra.» Noverunt qui sacramenta sciunt; tamen quod omnes audire possunt dico. Quando peccatum remittitur, occidunt peccata tua, oritur gratia tua: peccata tua tanquam in occasu sunt; gratia qua liberaris, in ortu est. «Veritas de terra orta est» . Quid est, «Veritas de terra orta est?» Nata est gratia tua, occidunt peccata tua, innovaris quodammodo. Ad ortum attendere debes, ab occasu averti debes. Avertere a peccatis tuis, convertere ad gratiam Dei; illis occidentibus surgis, et proficis. Sed pars coeli quae surgit, rursum in occasum it. Non undecumque possunt similitudines duci ad perfectum, possunt collineari ipsae res rebus ad quas adhibentur: sicut dixit de aquila, sicut de luna, sic et hic. Occidit pars una coeli, oritur altera: sed pars quae oritur modo, post duodecim horas occasura est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitam tuã. qui coronat te inmiserati¬
one & misccłia Iam enĩ forte quasi arro¬
gans esse ceperas: cum audires. qui coronat
te Ergo magnus sum: ergo luctatus sum: Cuiꝰ
iuiribus: Tuis: Sed ab illo subministratis: Nã qͥa¬
luctaris manifestum ẽ: & ideo coronaberis. qͥa
uinces Sed uide quis prior uicerit: uide
quis te faciat etiam scđ̃o uictorem: Ego in¬
qͥt uici scłm. gaudete. Etum̃ gaudemꝰ: si ille
uic̃ scłm: Qs nos uicerimꝰ. ita plane gaudeamꝰ:
qͥa nos uicimꝰ.  innob̾ uicti sum̾: millo uinqmꝰ.
S coronat de. quia dona sua coronat. non me¬

Expanded text:
ne vitam tuam.» 7. «Qui coronat te in miseratine vitam tuam.» 7. «Qui coronat te in miseratione et misericordia.» Jam enim forte quasi arrogans esse coeperas, cum audires, «coronat te.» Ergo magnus sum, ergo luctatus sum. Cujus viribus? Tuis, sed ab illo subministratis. Nam luctaris, manifestum est; et ideo coronaberis, quia vinces: sed vide quis prior vicerit, vide quis te faciat etiam secundo victorem. «Ego,» inquit, «vici saeculum, gaudete» . Et unde gaudemus, si ille vicit saeculum? quasi nos vicerimus? Ita plane gaudeamus, quia nos vicimus. Qui in nobis victi sumus, in illo vicimus. Ergo coronat te, quia dona sua coronat, non me
Abbreviated transcription (Latin):
bis. honores & diuitias cũ requisieris: non
continuo si uolueris habebis: hoc & precio¬
sius ẽ: & sequitur uoluntatem eius Unde¬
& subditur. Qui sanat om̃s languores
tuos: qui redimit decorruptione uitã
tuam: Ibi sanabitur omnis languor tius.
cum corruptibile hoc induet incorruptio¬
nem Redempta est enim uita tua de
corruptione. iam securus esto: initus est
bone fidei contractus Nemo fallit redem¬
ptorem tuũ: nemo circumuenit: nemo
premit Egit hic commertium: iam p̃¬
cium soluit: sanguinem fudit: Sangui¬
nem inquam fudit unicus filius di pro
nobis Oanima erige te: tanti uales: re¬
dunit decorruptione uitam tuã OsteN¬
dit exemplo qđ ꝓmisit inpremio. Mor¬
tuus est ꝓpter delicta nr̃a: resurrexit ꝓpt̃
iustificationem nr̃am Sperent menbra:
qđ incapite demonstratum est Non cura¬
bit menbra sua: quorum caput leuauit
incelum. Ergo qui redimit decorruptio¬

Expanded text:
bis. Honores et divitias cum requisieris, non bis. Honores et divitias cum requisieris, non continuo si volueris, habebis: hoc et pretiosius est, et sequitur voluntatem. «Qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione vitam tuam.» Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptione; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de corruptione vitam tuam.» Ostendit exemplo, quod promisit in praemio. Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum caput levavit in coelum? Ergo «redimit de corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
lassitudinis Impsa medicina rursum las¬
saris: dui sedere non poteris: Quicquid est
ubi fatigato succurritur. alia fatigatio in¬
nouatur Quid gͦ desideras ista languidꝰ.
prius de salute tua cogita Aliquando egro¬
tat homo indomo sua. inlecto suo. egritu¬
dine manifestiore: quamquam & ista ma¬
nifesta sit. qͣm nolunt homines intueri: tam̃
ea egritudine ad qͣm querunt᷑ medici homi¬
nes. egrotat quisq in domo sua: anhelat fe¬
bribus inlecto suo: uelit forte cogitare dere
familiari: aliquid iubere uel indomo. uel
infundo. aut disponere: statim cura suoꝵ
cucumstrepente. & ammurmuranie. reuo¬
catur atalibus curis. & dicitur illi Dimitit
ista: prius desalute tua cogita: Ergo hoc tͥ
dicitur Omnis homo.Si non egrotas: alia
cogita Si te egrotantem languor ipse con¬
uincit: prius de salute tua cogita Salus
licem salutaris eiuis: qui sanat om̃s laNi¬
guores tuos: Hanc salutẽ si uolueris: obtine¬

Expanded text:
lassitudinis: in ipsa medicina rursus laslassitudinis: in ipsa medicina rursus lassaris; diu sedere non poteris. Quidquid est ubi fatigationi succurritur, alia fatigatio inchoatur. Quid ergo ista desideras languidus? Prius de salute tua cogita. Aliquando aegrotat homo in domo sua, in lecto suo, aegritudine manifestiore; quanquam et ista manifesta sit, quam nolunt homines intueri: tamen ea aegritudine, ad quam quaeruntur medici homines, aegrotat quisque in domo sua, anhelat febribus in lecto suo; velit forte cogitare de re familiari, aliquid jubere vel in domo, vel in fundo, aut disponere; statim cura suorum circumstrepente et murmurante revocatur a talibus curis, et dicitur illi, Dimitte ista, prius de salute tua cogita. Ergo hoc tibi dicitur: Omnis homo, si non aegrotas, alia cogita; si te aegrotantem languor ipse convincit, prius de salute tua cogita. Salus licem salutaris ejus, «Qui sanat omnes languores tuos:» hanc salutem si volueris, obtine
Abbreviated transcription (Latin):
inmanu tua. sic habeas inuoluntate santta¬
tem tuam: Siuelles esse maliquo sublimi
honore inhac terra: ducatum. ꝓconsulatum.
p̃fecturam. si concupisceres: nunquid con¬
tinuo posses ut uelles: Nunquid uoluntatẽ
tuã potestas sequeretur: Multi adista uo¬
lunt ꝑuenire: & non possunt. Sedsi ꝑuene¬
rint: quid ꝓdest honor egrotis: Quis enim
non egrotat inhac uita: Quis non longum
languorem trahit: Nasci hic incorꝑe mor¬
tali: incipere egrotare ẽ qͦt cotidianis medi¬
camentis fulciuntur indigentie nr̃e: Coti¬
diana medicamenta sunt: refectiones om¬
nium indigentiarum: Fames ñmne te occidẽt:
nisi medicamentum eus apponeres: Sitis
nonne te ꝑimeret: nisi eam tu bibendo non
penitus extingueres sed differres: Reditu¬
ra est enim sitis: paululum temperata.
Temperamus ergo istis fomentis: erumnã
egritudinis nr̃e: Stando lassatus eras: se¬
dendo reficeris: Ipsum sedere: medicina est

Expanded text:
in manu tua, sic habeas in voluntate sanitain manu tua, sic habeas in voluntate sanitatem tuam? Si velles esse in aliquo sublimi honore in hac terra; ducatum, proconsulatum, praefecturam si concupisceres: numquid continuo posses ut velles? numquid voluntatem tuam potestas sequeretur? Multi ad ista volunt pervenire, et non possunt: sed si pervenirent, quid prodest honos aegrotis? Quis enim non aegrotat in hac vita? quis non languorem longum trahit? Nasci hic in corpore mortali, incipere aegrotare est. Quotidianis medicamentis fulciuntur indigentiae nostrae, quotidiana medicamenta sunt refectiones omnium indigentiarum. Fames nonne te occideret, nisi medicamentum ejus apponeres? sitis nonne te perimeret nisi eam tu bibendo, non penitus exstingueres, sed differres? Reditura est enim sitis paululum temperata Temperamus ergo istis fomentis aerumnam aegritudinis nostrae. Stando lassatus eras, sedendo reliceris; ipsum sedere medicina est
Abbreviated transcription (Latin):
onum: Totum hoc incorde humano. tan¬
quam deuermib corruptionis huius. sca¬
tet Ex aggerauimus morbum: laudemus
& medicum: Non ergo te sanabit. qui fecit
talem qualis non egrotares si legẽ sanitatis
acceptam seruare uoluisses: Nonne tibi &
disposuit & mandauit quid tangeres: qͥd
non tangeres: adretinendam salutem: No¬
liusti audire ad retinendam: audi adrecipi¬
endam: Languore tuo expertus es: quam
uera ille uississet la̾m tandẽ aliquando ho¬
mo. qđ nontenuit monitus: audiat uł ex¬
ꝑtus. Que duricia ẽ quam nec exꝑientia do¬
cet: Non ergo te sanabit qui talẽ fecerat
ut nunquam egrotares. si eius precepta ser¬
uare uoluisses: Nonte sanabit qui fecit an¬
głos: & te refectũ um equaturus est angłis:
Non sanabit factum adimaginem suam:
qui fecit cȩlum & terram: Sanabit te: opꝰ
est ut sauari ue lis: Sanat omnino ille quam¬
libet languidum: sed non sanat inuitum.
Quid autem tibi beatius. quam ut tanquam

Expanded text:
onum? Totum hoc in corde humano, tanonum? Totum hoc in corde humano, tanquam de vermibus corruptionis hujus scatet. Exaggeravimus morbum, laudemus et medicum. Non ergo te sanabit, qui fecit talem qualis non aegrotares, si legem sanitatis acceptam servare voluisses? Nonne tibi et disposuit et mandavit quid tangeres, quid non tangeres, ad retinendam salutem ? Noluisti audire ad retinendam, audi ad recipiendam. Languore tuo expertus es quam vera ille jussisset. Jam tandem aliquando homo quod non tenuit monitus, audiat vel expertus. Quae duritia est, quam nec experientia docet? Non ergo te sanabit qui talem fecerat ut nunquam aegrotares, si ejus praecepta servare voluisses? non te sanabit, qui fecit Angelos, et te refectum aequaturus est Angelis? non sanabit factum ad imaginem suam, qui fecit coelum et terram? Sanabit te; opus est ut sanari velis. Sanat omnino ille quemlibet languidum, sed non sanat invitum. Quid autem te beatius, quam ut tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dum reformet qđ ipse creauit. tu tantum sub
manu medici esto Odit enim repellentem
manus suas Non fit hoc inmedici hominis
manibus. Ligari se uolunt homines & seca¬
ri: daturi ꝓincerta sanitate certum dolorẽ:
magnam mercedem: Ds̃ te quẽ fecit: & cer¬
tus curat. & gratis: Ferto ergo manus euis
Ganima que benedicis eum: non obluiscens
retributiones eius Sanat enim omnes lan¬
guores tuos. qui redinit decorruptione ui¬
tam tuam: Inde sanat omnes languores
tuos: quia redimit decorruptione uitam
tuam: Fece corpus qđ corrumpitut: ad gra¬
uat animam: Uitam ergo habet anima.
incorpore corruptibili. Qualem uitam: onera
patitur: pondera sustinet Adipsum deum
cogitandum sicut dignum ẽ abhomine
cogitari dm. quanta impediunt. uelut in¬
terpellantia de necessitate corruptionis hu¬
manȩ: quanta reuocant: qͣnta desublimmi
intentione detorquent: qͣnta interpellant:
quȩ turba fantasmatum: qui ppłi suggesti¬

Expanded text:
dum reformet quod ipse formavit: tu tantum sub dum reformet quod ipse formavit: tu tantum sub manibus medici esto; odit enim repellentem manus suas. Non fit hoc in medici hominis manibus. Ligari se volunt homines, et secari; daturi pro incerta sanitate certum dolorem, magnam mercedem. Deus te, quem fecit, et certus curat, et gratis. Ferto ergo manus ejus, o anima, quae benedicis eum, non obliviscens retributiones ejus; «sanat» enim «omnes languores tuos.» 6. «Qui redimit de corruptione vitam tuam.» Inde sanat omnes languores tuos, quia redimit de corruptione vitam tuam. Ecce corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Vitam ergo habet anima in corpore corruptibili. Qualem vitam? Onera patitur, pondera sustinet. Ad ipsum Deum cogitandum, sicut dignum est ab homine cogitari Deum, quanta impediunt, veluti interpellantia de necessitate corruptionis humanae? quanta revocant? quanta a sublimi intentione detorquent? quanta interpellant? quae turba phantasmatum? qui populi suggesti
Abbreviated transcription (Latin):
maior est medicus. Omnipotenti medico.
tum tu curari te sine: manus eius ne repel¬
las Nouit qͥd azat. sion tantũ delecteris cum
fouet: sed etiam toleres cum secat. Tolera medi¬
cinalem dolorem: futuram cogitans sanitatẽ.
Uidete fr̃s mei inistis languorib corporis qͣñ¬
ta homines tolerent: ut paucos dies uicturi
moriantur: & hos paucos dies incertos:
Multi enim post tolerantiam magni doloris.
cum amedicis secarentur: aut inter manꝰ
medicorum mortui sunt: aut iam sani in¬
gruente aliqua egritudine defuncti sunt.
Si tam sibi ꝓpinquam mortem sperarent: il¬
los inmensos dolores non susciꝑent toleran¬
dos: Tunon toleras adincertum: qui pro¬
misit sanitatem: non potest falli fallitur
medicus aliquando: et ꝓmittit sanitatem
decorpore humano: Quare fallitur: quia
non hoc curat qđ fecit Ds̃ fecit corpus tuum:
ds̃ fecit animam tuam: Nouit quemadmo¬
dum recreet qđ creauitꝰ nouit quemadmo¬

Expanded text:
major est medicus. Omnipotenti medico major est medicus. Omnipotenti medico tum tu curari te sine, manus ejus ne repellas; novit quid agat. Non tantum delecteris cum fovet, sed etiam toleres cum secat: tolera medicinalem dolorem, futuram cogitans sanitatem. Videte, fratres mei, in istis languoribus corporis quanta homines tolerent, ut paucos dies victuri moriantur, et hos paucos dies incertos. Multi enim post tolerantiam magnorum dolorum, cum a medicis secarentur, aut inter manus medicorum mortui sunt, aut jam sani, irruente aliqua aegritudine, defuncti sunt. Si tam sibi propinquam mortem sperarent, illos immensos dolores susciperent tolerandos? Tu non toleras ad incertum: qui promisit sanitatem, non potest falli. Fallitur medicus aliquando, et promittit sanitatem de corpore humano. Quare fallitur? Quia non hoc curat quod fecit. Deus fecit corpus tuum, Deus fecit animam tuam; novit quemadmodum recreet quod creavit, novit quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
sauit uocare: aut uocatum neglexit iN¬
struere: aut instructum cessauit ꝑficere: aut
ꝑfectum neglexit coronare: Quid dicis. qͥa
es peccator: Conuertere & accipe retributio¬
nes istas: ꝓpicius fit omnibus iniquitati¬
bus tuis. Post remissionẽ peccatorum cor¬
pus infirmum geris: necesse est ut sint quȩ¬
dam desideria carnalia que titillent. & que
tibi suggerant delectationes illicitas: sed¬
delanguore tuo ueniunt: Adhuc enim in¬
firmam carnem geris. Nondum est absorta
mors inuictoriam: nondum corruptibile hoc
induit incorruptionem Adhuc qͥbdã
ꝑturbationib ĩ ipsa anuna quatit᷑ post remissio¬
nem peccatoꝵadhuc inpericulis temptatio¬
num uersatur. Quibusdã suggestionibus
delectatur: quibusdam nondelectatur. Et
ineis quibus delectatur aliquando dum
consentit capitur. Languor est: sanat & õs
languores tuos. Sanabuntur om̃s languo¬
res tui: noli timere: Magni sunt inquies:s

Expanded text:
savit vocare, aut vocatum neglexit insavit vocare, aut vocatum neglexit instruere, aut instructum cessavit perficere, aut perfectum neglexit coronare. Quid dicis? Quia es peccator? Convertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi suggerant delectationes illicitas; de languore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris, nondum est absorpta mors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptionem : adhuc quibusdam perturbationibus etiam ipsa anima quatitur post remissionem peccatorum; adhuc in periculis tentationum versatur, quibusdam suggestionibus delectatur, quibusdam non delectatur, et in eis quibus delectatur, aliquando quibusdam consentit, capitur. Languor est; «sanat» et «omnes languores tuos.» Sanabuntur omnes languores tui, noli timere. Magni sunt, inquies: sed
Abbreviated transcription (Latin):
cipiam ficcipiam calicem xp̃i: bibam passi¬
onem domini: Caue nedeficias: Sed nomeN
domini inuocabo: Qui ergo defecerunt do¬
minum noninuocauerunt: desua fortitudi¬
ne presumpserunt: Tu sic redde: ut te accepiᷤ¬
se qđ reddis memineris: Sic ergo benedicat
anima tua dominum: ut non obliuiscat᷑
tur ut aquile iuuentus tua. Ecce retri¬
butiones Quid debebatur pecca¬
tori. nisi supplicium: Quid debebatur
blasphemo: nisi gehenna ignis ardentis:
Non ipsa retribuit. Ne expauescas: ne ex horre¬
scas: nesine amore timeas. Noli obluusci om̃s
retributiones eus bonas: & mutare iam ne.
experiaris retributiones Quid: dicã malas:
Siuistas: non malas. Ate autẽ mala: adõ aut̃
bona Nec hec quȩ pateris mala: mala sunt:
Si enim iusta sunt: bona sunt Sed tibi pati¬
enti hec: mala sunt: Non uis ut mala sint
tibi: quȩ iusta sunt dei : Non sit mala in
conspectu dĩ iniquitas tua: Non enim ces¬

Expanded text:
cipiam:» accipiam calicem Christi bibam passicipiam:» accipiam calicem Christi bibam passionem Domini. Cave ne deficias. Sed «nomen Domini invocabo.» Quid ergo defecerunt, Dominum non invocaverunt; de sua fortitudine praesumpserunt. Tu sic redde, ut te accepisse quod reddis memineris. Sic ergo benedicat anima tua Dominum, ut non obliviscaturtur sicut aquilae juventus tua.» Ecce retributiones. Quid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debebatur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, ne exhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te ergo malas; ad Deum autem nec haec quae pateris mala, mala sunt: si enim justa sunt, bona sunt; sed tibi patienti haec mala sunt. Non vis ut mala sint tibi, quae justa sunt Dei? Non sit mala in conspectu Dei iniquitas tua. Non enim ces
Abbreviated transcription (Latin):
rez Non uult ds̃ detuo sibi retribui Si detuo
retribuis: peccatum retribuis Omnia enĩ quȩ
habes: abillo habes Tuum peccatum solum
habes. Non uult sibi retribui detuo: de suo
uult: quomodo agricola deterra quam semi¬
nauit Si segetem attuleris: de agricole retri¬
biusti Si spinas: detuo obtulisti. Ueritatem re¬
tribue: inucritate deum lauda. Si de tuouo¬
lueris: mentieris. Qui loquitur mendatium
de suo loquituis iqui loquitur mendatiũ de
suo loquitur: qui loquitur ueritatem de dei
loquitur. Quid est autem accipere calicem
salutaris. nisi passiones domini imitari: hoc
martyres fecerunt: hoc suꝑbieatib dixit. &¬
sedes sublimes iam querentib l & conuallẽ
plorationis deuitantib. qta uolebant sedere
unus addexteram. alius ad sinistram. Qd
ergo ait: Potestis bibere calicem quẽ ego bi¬
biturus sum: Iam ergo martyr paratus ad
uictimam scam: dicit. Calicem salutaris ac.¬

Expanded text:
re; non vult Deus de tuo sibi retribui. Si de tuo re; non vult Deus de tuo sibi retribui. Si de tuo retribuis, peccatum retribuis. Omnia enim quae habes, ab illo habes: tuum peccatum solum habes. Non vult sibi retribui de tuo, de suo vult. Quomodo agricolae, de terra quam seminavit, si segetem attuleris, de agricolae fructu retribuisti; si spinas, de tuo obtulisti. Veritatem retribue, in veritate Dominum lauda: si de tuo volueris, mentieris. Qui loquitur mendacium, de suo loquitur . Si qui loquitur mendacium, de suo loquitur; qui loquitur veritatem, de Dei loquitur. Quid est autem accipere calicem salutaris, nisi passiones Domini imitari? Hoc martyres fecerunt. Hoc superbientibus dixit, et sedes sublimes jam quaerentibus, et convallem plorationis devitantibus, qui volebant sedere, unus ad dexteram, alius ad sinistram. Quid ergo ait? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Jam ergo martyr paratus ad victimam sanctam dicit. «Calicem salutaris ac
Abbreviated transcription (Latin):
crificiorum: qm̃ non obliusceris retributio¬
nes. euis: hoc sacrificio delcctatut: Benedic
anima mea dominum. Sacrificium lau¬
dis glorificabit me Immola deo sacrifici¬
um laudis: & redde altissimo uota tua. lau¬
dari se uult ds̃: et hoc ut tu proficias. non
ut ille sublimetur: Non est omnino. qđ illi
retribuere: Et quod exigit: non sibi sed
tibi exigit Tibi ꝓdent: tibi seruatur: Non
hoc ate amat. qđ illum augeat: sed qͦd de ad
illũ ꝑducat: Propterea querebant marty¬
res: deficiebant quodammꝰ noninueniendo:
& dicebant. Quid retribuam domino pro
omnib quȩ retribuit michi: Et non inue¬
nerunt qͥd retribuerent: nisi calicem salu¬
taris accipiam. & nomen domini inuoca¬
bo. Quid ietribuas domino: cogitabas enĩ.
& non inueniebas Calicem salutaris acci¬
piam Quid: calicem salutarẽ nonne ipse
dñs dedit: De tuo aliquid retribue si po¬
tes: Non dixerim: ne feceris Noli detuo retribue¬

Expanded text:
crificiorum? Quoniam non oblivisceris retributiocrificiorum? Quoniam non oblivisceris retributiones ejus, hoc sacrificio delectatur: «Benedic, anima, Dominum. Sacrificium laudis glorificabit me: immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua» . Laudari se vult Deus; et hoc, ut tu proficias, non ut ille sublimetur. Non est omnino quod illi retribuere: et quod exigit, non sibi, sed tibi exigit; tibi proderit, tibi servatur. Non hoc a te amat, quod illum augeat, sed quod te ad illum perducat. Propterea quaerebant martyres, deficiebant quodammodo non inveniendo, et dicebant, «Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi?» Et non invenerunt quid retribuerent, nisi, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo» . Quid retribues Domino? Cogitabas enim, et non inveniebas: «Calicem salutaris accipiam.» Quid? «calicem salutaris» nonne ipse Dominus dedit? De tuo aliquid retribue, si potes. Non, dixerim; ne feceris, noli de tuo retribue
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemus. et ꝑsecutor & iniuriosus. Re¬
tribiusti blasphemias Pro quibus bonis: In¬
mo quia es Sed est & lapis: Deinde quia ui¬
uis: Sed uiuit & pecus. Quid retribues dño.
pro eo qđ suꝑ omnia pecora. et suꝑ omnia
uolatilia fecit te. adimaginem & similitudi¬
nem suam: Noli querere quid ei retribuas:
similitudinem ipsuis illi retribue. Non plus
querit: numium suũ exigit Tu autem ꝓ
gratiis agendis ꝓbumilitate. pobsequio. ꝓ
cultu religioso. idest ꝓhis omnibus bonis
que debebas. deo tuo: ꝓbonis que accepisti
quȩ diri: retribuisti blasphemias Quid gͦ
ille: Confitere: ignosco. Retribuo & ego:
sed non quod tu ꝓbonis retribuisti. Tu retri¬
biusti mala ꝓbonis: ego retribuo bona pro
malis. Cogita ergo anima omnes retribu¬
tiones di: cogitando omnia mala factatua.
Quam multa enĩ mala facta tua: tam multę
bone retributiones eius Et qui l illi offeres
forte exeniorum: quid munerum: quid sa¬

Expanded text:
blasphemus, et persecutor, et injuriosus , reblasphemus, et persecutor, et injuriosus , retribuisti blasphemias. Pro quibus bonis? Primo, quia es: sed est et lapis. Deinde, quia vivis: sed vivit et pecus. Quid retribues Domino, pro eo quod super omnia pecora et super omnia volatilia fecit te ad imaginem et similitudinem suam ? Noli quaerere quid ei retribuas: similitudinem ipsius retribue illi, non plus quaerit; nummum suum exigit . Tu autem pro gratiis agendis, pro humilitate, pro obsequio, pro cultu religioso, id est, pro his omnibus bonis quae debebas Deo tuo, pro bonis quae accepisti, quae dixi, retribuisti blasphemias. Quid ergo ille? Confitere, ignosco. Retribuo et ego, sed non quod tu retribuisti: tu retribuisti mala pro bonis; ego retribuo bona pro malis. 4. Cogita ergo, anima, omnes retributiones Dei, cogitando omnia mala facta tua: quam multa enim mala facta tua, tam multae bonae retributiones ejus. Et quid illi offeres forte xeniorum? quid munerum? quid sa
Abbreviated transcription (Latin):
martyres considerantes: contempserunt
animas suas hic ut ibi eus inuenirent. seqñ¬
tes uerba domini dicentis: Qui animam
suam amat: ꝑdet eam. Et qui ꝑdiderit¬
animam suam propter me inuitam ȩter¬
nam inueniet eam. Uoluerunt enim retri¬
buere: Qui. & quid. & cui: homines ministe¬
rium suum usq admortem deo retribuert̃
Quid: Quod ille non donauerat : Quid dedeit
qđ non acceperant: Retribuit michi e̾rgo
ille uere solus qui solus donat: sed non re¬
tribuit peccatis nris. Nam retributiones
nobis aliȩ debebantur: & aliȩ reddite sunt:
Noli inquit obliuisci omnes retributioneserꝰ
Non tributiones: sed retributiones: Aliud enĩ
debebatur: & redditum est quod non debe¬
batur: Unde &ille: Quid retribuam domi¬
no ꝓomnibus inquit que retribuit michi:
onait quȩ tribuit michi: sed quȩ retribuit
michi. Retribiusti tu mala ꝓbonis: & retri¬
buit ipsa bona ꝓmalis. Quomodo retribuisti
tu ohomo deo mala ꝓbonis: Qui prius fuisti

Expanded text:
martyres, contempserunt animas suas hic, ut ibi eas invenirent, sequentes verba Domini dicentis, «Qui amat animam suam, perdet eam; et qui perdiderit eam propter me, in vitam aeternam inveniet eam» . Voluerunt enim retribuere: qui? et quid? et cui? Homines ministerium suum usque ad mortem Deo retribuerunt. Quid, quod ille non donaverit? Quid dederunt, quod non acceperint? Retribuit ergo ille vere, qui solus donat: sed non retribuit peccatis nostris; nam retributiones nobis aliae debebantur, et aliae redditae sunt. «Noli,» inquit, «oblivisci omnes retributiones ejus:» non tributiones, sed «retributiones.» Aliud enim debebatur, et redditum est quod non debebatur. Unde et ille: «Quid retribuam Domino, pro omnibus,» inquit, «quae retribuit mihi» ? Non ait, quae tribuit mihi; sed, «quae retribuit mihi.» Retribuisti tu mala pro bonis; retribuit ipse bona pro malis. Quomodo retribuisti tu, o homo, Deo mala pro bonis? Qui prius fuisti
Abbreviated transcription (Latin):
tua laudes dĩ cum negotium agis: laudet
deum anima tua cum cybum capis: Uide
quod ait apostolus Siue manducatis. siue
bibitis: omnia ingłam dei facite Audeo
dicere: cum dormis. benedicat anima tua
dominum. Non te excitet cogitatio flagicii:
nonte excitet dispositio furti: non te excitet
condicta forte corruptio innocentiȩ tue.
etiam in dormiente uor est animȩ tuȩ:
Benedic anima mea dominum: & omĩa
interiora mea nomen scm euis. Benedic

Expanded text:
tua laudes Dei. Negotium agis; laudet tua laudes Dei. Negotium agis; laudet Deum anima tua. Cibum capis; vide quid ait Apostolus: «Sive manducatis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite» . Audeo dicere: cum dormis, benedicat anima tua Dominum. Non te excitet cogitatio flagitii, non te excitet dispositio furti, non te excitet condicta forte corruptio. Innocentia tua etiam in dormiente vox est animae tuae. «Benedic, anima mea, Dominum; et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus.»