comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr sustinetis. ita. ut sitis. exemplũ et docum̃tũ
aliis ꝙ iuste uidicat d̾s dũ suos ꝑmittit afui¬
gi. et malos ꝓsꝑari. uident enĩ uos. ex mał.a
uielius ꝓsic̾e. ilłos: ex ꝓsꝑis dec̾iores ẽe. et tta. eĩ¬
estis exempło: ne facigent᷑. dũ corripiũt᷑ ado

Expanded text:
 sustinetis ita ut sitis exemplum et documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores esse; et ita es
Abbreviated transcription (Latin):
di apparebit. dũbonoᷤᷤ
eligent. malos foras
mittent et cc̃ gła his:
dico uenientis: inflam¬
ina ignis. ñ ꝙ. sit flã¬
ma circũdatꝰ. s ꝑ esfec¬
tũ. qr inimcos exure

Expanded text:
Dei apparebit, dum bonos eligent, malos foras mittent; et tunc gloria his dico, venientis in flamma ignis, non quod sit flamma circumdatus, sed per effectum, quia inimicos 205 exuret.
Abbreviated transcription (Latin):
nũȩ sue douo illu¬
manitatẽ eciam pocest¬
dici. pͥncipiũ eocłie. qr
suꝑ fidem humanita¬
tis eius fundata ÷: et
uñ ip̃e ẽ cap̃. et pͥnci¬
tor: qi ip̃e ⁊ : pͥmoge¬
nitus ex mortuus .i.
pͥmꝰ mortuoꝵ. ad un¬

Expanded text:
e dono illumanitatem etiam potestdici principium Ecclesiae, quia super fidem humanitatis ejus fundata est. Et bene. Ipse est caput et princitor, quia ipse est primogenitus ex mortuis, primus mortuorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dere linqͥd  nini bonũ uł pͣuideri istd̾ eẽ delictũ.
ꝙ iꝯnorant᷑ fit pecc̃m: ꝙ asciente ꝯmittt᷑ iudiffe¬
rent᷑ cũ plerũꝙ ponũtur. ut et pecrat̃. noĩe delic¬
ti: et delictũ noĩe pecc̃ĩ appelletur. Preo ccupatõ
latet u̾itas. ł cũ ꝯpellit nifirmitas ousid̾aus.
consid̃ans dem

Expanded text:
deri illud esse delictum quod ignoranter fit; peccatum quod a sciente committitur, indifferenter tamen plerumque ponuntur, ut et peccatum nomine delicti, et delictum nomine peccati appelletur. Praeoccupatio latet veritas, vel cum compellit infirmitas. Considerans.
Abbreviated transcription (Latin):
s inaliqͦ delicto qiͣ. uonusu cotidiano peccatis
si ħ in qͣm fu̾it: uos qͥ sp̾̃ales estis. ñ ĩõ despiciatis
eum. s instruite ħꝰmoĩ non ꝑsingła pecc̾a difslu¬
entem et si alionͣ labatur: iuspũ leuitatis .i. ratio¬
uabilit̾ ⁊ lenit᷑ ne si alit̾ feceritis: ñ paciatur se
argui. s defend̾e se incipiat: ne turpis iudeat᷑: ĩo
leuit᷑ iunstruite: qr fr̾s estis. et si suꝑiores.ẜ Atten¬
dde quid ꝓpͥe dicatur delictũ: et quid sit p̾occu
gͥ fortasse ẽ. declinare abono. peccatũ efacẽ malũ.
ut sicut in landabili uita. aliud est declinare ama¬
lo: aliud face̾ bonur̃: qd̾ admonem᷑ dicente scͥptura.
declina amalo: et fac honũ. ita indapnabili: alid̾
sit de clinare abouo: aluid facẽ malũ. et illud

Expanded text:
sed in aliquo delicto, quasi non usu quotidiano peccans. Si hoc, inquam, fuerit, vos qui spirituales estis, non ideo despiciatis eum, sed instruite hominem, non per singula peccata diffluentem, et si aliquando labatur, in spiritu lenitatis, id est rationabiliter et leniter, ne si aliter feceritis, non patiatur se argui, sed defendere se incipiat, ne turpis videatur. Ideo leniter instruite, quia fratres estis, etsi superiores. Attende quod proprie dicatur delictum, et quod sit praeoccigitur fortasse 160 est declinare a bono. Peccatum est facere malum, vel sicut in laudabili vita, aliud est declinare a malo, aliud facere bonum, quod admonemur, dicente Scriptura: Declina a malo et fac bonum ; ita in damnabili aliud sit declinare a bono, aliud facere malum; et illud
Abbreviated transcription (Latin):
in amͥ. mortem eter¬
nam. Et uon soim
qui faciunt ea. st̃¬
qui con senduuit
facientib. ut nul¬
sis arguere. łerrorẽ
adulando fouere.
euĩ iudicas. eadem

Expanded text:
em aeternam. Et non solum qui faciunt ea, digqui consentiunt facientibus, ut nulsis arguere, vel errorem adulando fovere. qui judicas.
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. qr ħ non potuit
prãre. Et om̃is ampli
ex ponit᷑. uͥtutem huiꝰ
hostie. et ne msit᷑ sã¬
quis ꝑ pontifices semel
in anno oblatꝰ uius
ꝓfuisse. et sacͥficia eo¬
annos offereus. ñ ꝑue¬
uit adꝯsũmationẽ.
sicut etiã om̃is sacer¬

Expanded text:
 hoc non potuit praestare. Et omnis. Amplius exponit virtutem hujus hostiae. Et ne videretur sanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuisse, et sacrificia quoannos offerens non pervenit ad consummationem, sicut etiam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tuam. au¬
fert pͥmũ: ut
seqñs statuat.
Nqua uolũ¬
tate sc̃ificati
sumꝰ ꝑ oblati¬
onẽ corꝑis ie¬
su xp̃i semel.
Et omis qͥdẽ
sac̃dos p̃sto :
cotihie minis¬
trans. et easdẽ
sepe offerens
hostias q̃ nũ¬
qͣ possunt

Expanded text:
am: aufert primum, ut sequens statuat. In qua voluntate sanctificati sumus per oblationem corporis Jesu Christi semel. Et omnis quidem sacerdos praesto est quotidie ministrans, et easdem saepe offerens hostias, quae nunquam possunt
Abbreviated transcription (Latin):
que ħt ꝙ neq eircũcisio aliqͥd ꝯfert. nec p̃putiũ: s
fides ħ nonerat ap̃ udeos: qr credentes eircũcide¬
baut filios suos. Attende diligent̃. ꝙ amb̾. illam
litt̃ imꝓbat. qua di nͨ ad horã cessisse dicat se ceᷤ¬
sisse. si ad horam ita dicens tytũ supͣ dix̃ non ẽẽ
ꝯpulsiĩ cirocidi. et subic᷑ dicens. s pꝑ sub intͦouẽtos

Expanded text:
ircumcisio aliquid confert, neque praeputium, sed fides: hoc enim erat apud Judaeos, quia credentes circumcidebant filios suos. Attende diligenter quod Ambrosius illam litteram improbat, qua dicitur nec ad horam cessisse, cum dicat se cessisse, nec ad horam, ita dicens: Titum supra dixit, non esse compulsum circumcidi. Et subjicit dicens: Sed propter subintroductos
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ uos. Io .N hic ñ cessit circũ̾cidendo cytũ. ne occa¬
sionẽ daret eis. qui sine ulla cͥcumcisione dicebãt.
eredentes saluos eẽ non posse: et ad deceptionẽ gẽ¬
tium. hoc etiam paulũ sentire iactabant. Alibi uͦ:
ubi non obfuit: circũcidit cunotheũ: ꝓ scandalo ui¬
deoꝵ. ne uideis sic uid̾et᷑ de testari circ̃cisionẽ sicut
y dolatͥa detestanda ẽ. cũ illã d̾s fieri preceꝑit. hanc
sathauas ꝑsuascrit. Io gͦ non fec̃ intyto. qd̾ intimno¬
theo: ut ostend̾et illa sacram̃ta: nec tanꝙͣ necia de¬
bere appeti: nec tanꝙͣ. sacͥlega deb̾e dampnari. Nel
scdm aliã litt̾am. Qdam enĩ codices latini non¬

Expanded text:
a. Ideo enim hic non cessit circumcidendo Titum, ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant, credentes salvos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire jactabant. Ibi vero ubi non obfuit, circumcidit Timotheum pro scandalo Judaeorum, ne Judaeis sic videretur circumcisionem detestanda est: cum illam Deus fieri praeceperit, hanc Satanas persuaserit. Ideo ergo non fecit in Tito quod in Timotheo, ut ostenderet illa sacramenta nec tanquam necessaria debere appeti, nec tanquam sacrilega debere damnari. Vel secundum aliam litteram. Quidam enim Latini co
Abbreviated transcription (Latin):
exploratores dieti sunt. si ħ illũ fac̾e uolebant. qdͤ
faccurꝰ erat:. S ꝓpt̃ istos non fecit. Si aũ non
erat facturꝰ: siuẽ dubio ꝓpt̾ istos fecit. littã hoc in¬
dicat: qi cessit. et hystoria factũ eẽ clanat. C mͦ. tꝑ.
horam cessisse: qͥ nuĩ ꝙͣ. urueniret᷑ cessisse. Noc ad ho¬
nin eniꝰ cessur qui minꝙͣ cessit. Qd̃ si aligñ cessci aͦ¬
m nec ad horamt eur etiam diẽ se cessisse ꝑꝑt̾ falsos
Rr̃s. si ꝑse facturus erat raut enĩ cessur us ꝓpt̾ fal¬
sos fr̃s. ũ cessit: aut non cessutꝰ ꝓpt̃ falsos fĩs cesfit
U nĩ euii ex dnob restat intelligi. cessit gͦ iiuitͤ
ñ sponte. ꝓpt̾ illos facieus: qd̾ ꝑse non fac̾et. hũl¬
lians se legi ecumeiso timotheo. ut dolus ⁊i scanda¬
lũ uideoꝵ cessaret. qui parati erant ꝯmou̾e tu¬
niuttũ ⁊ sedicionẽ. si illũ filiũ indeẽ in cͥcũcisũ sus¬
cipet : et ep̃mi ordinaret: De filiis antem grocoꝵ ñ

Expanded text:
exploratores dicti sunt, si hoc illum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim horam cessisse, qui nunquam inveniretur cessisse. Nec ad horam enim cessit qui nunquam cessit: quod si aliquando cessim dicit se cessisse propter falsos fratres, si per se facturus erat? aut enim cessurus propter falsos fratres non cessit, aut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, propter illos faciens quod per se non faceret, humilians se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum susciperet, et epi
Abbreviated transcription (Latin):
labons Ne autẽ hac oc¬
casione munstrare cessa¬
rent. pauꝑib: addidit.
uos audẽ frẽs uolite de¬
fic̾e̾ bñfacientes. pauꝑibꝰ
qr et si oꝑent᷑. p osstint
tñ ñ nullis indig̾e. ⁊ ĩo
monet. ne illi qui habe¬
bant nĩ seruis dĩ necĩa
pͣberent. hac occasioue
pigresce̾nt. non enĩ uire¬
p̃hensione uenit. qui
humanꝰ ẽ in largiendo.
s hic qui cũ possit labo¬
rem ferre: ociose uult

Expanded text:
laboris; ne autem hac occasione ministrare cessarent pauperibus, addidit: vos autem, fratres, nolite deficere benefacientes pauperibus quia et si operentur, possunt tamen nonnullis indigere. Et ideo monet ne illi qui habebant unde servis Dei necessaria praeberent, hac occasione pigrescerent. Non enim in reprehensionem venit qui humanus est in largiendo, sed hic qui cum possit laborem ferre, otiose vult
Abbreviated transcription (Latin):
indicio repbatum. sicut et pharaonẽ et alios quos uolũ¬
tate si ass obdurat: oftendt᷑ qd̾ quidã st̃ quib uecgia
aponit ãs ut esau. ⁊ phar̾ c̃ aliis infert eã. qͣi coactis.
qr non ałr euenit. qͣm futur᷑ norĩ. Presciã enun dĩ est
qua definitũ ht. qualis uuiꝰcꝰq fut᷑a erit uolũtas. ꝑ qͣ¬
au dampnet᷑ aut coronetur. Psciens itaq d̃s aliquoᷤ
uiale uoluntatis futͣos. ñ habuit eos uinim̾o bonoꝵ:
sicut et de p̾scĩa phataonem. dampnand̾ cenfuit. sci¬
qd futurꝰ eẽt fideł. st̃ aucem et aliĩ quidam quib gr̃a

Expanded text:
uos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum aliis infert eam quasi coactis uquia non aliter evenit quam futurum novit. Praescientia enim Dei est qua diffinitum habet, qualis uniuaut damnetur aut coronetur. Praesciens itaque Deus aliquos malae voluntatis futuros, non habuit eos in numero bonorum, sicut et de praescientia Pharaonem damnandum esse censuit, sciod futurus esset fidelis. Sunt autem et alii quidam, quibus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
de qoo patre dieiꝰ foruia serui iuaior ÷. qͣ
maiores uideutur angłi. nec recte cogitas.
nec attendis. quem ħat locũ inreb. hu¬
mana natura quȩ ꝯdita ÷ adimaginẽ di
tͦm p̾ferebat. que cota sins dubio forma ag¬
noscitur serus. quͣi seruit tota creatura: ciea¬

Expanded text:
de Deo Patre dici, si forma servi majorem qua majores videntur angeli, non recte cogitas, nec attendis quem locum habeat in rebus humana natura quae condita est ad imaginem Dei, trem praeferebat. Quae tota sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam servit tota creatura Crea
Abbreviated transcription (Latin):
non diuidicas ecaro sumitur ut grã
indeam̃ redłe redemptori.
eucaristia a neligendi suit dies. gtib homo pti
dat huic questioni recce respondi qui ũ mouet
et acheus et centurio. eũ alt̾ xp̃m indomũ suam
gaulens receꝑit alt̃ uͦ dixit nõ sũ dignus it
uitres sub tec me. saluatorem honorifi cauer̾t.
licet Anĩso. et quasi contͣrio mͦ. Ad hane etiã
similitudinem ualec ꝙ inantiquo ppło unieui
ꝓpioꝵ manna scałm ppͥam uo lutateᷤ mnore
do uonaudet cotidue sinmĩe et aluis houorãdo
auo ullo die p̃t̾inicc̃e. ꝯtemptũ solũ. ñ uult iste
ey b sicut manina fastidũ. ido apłs contra
disc̃uebant ait. Qui maud̾. et bi.in. ruili.¬
qnomͣ hic aliquis manducanꝰdieatur uidiciõ
mauicuicare cũ dĩs dicat. Qui mandueat me ip̃e
ducandi unum saẽmentalẽ quo manducat
at Dehac spũali manducatione. ait augͦ ut qͥd
paras qontem et uentẽ ⁊ erecle ⁊ mandicasti. Si

Expanded text:
est cujus caro sumitur ut gratiam videamur reddere Redemptori. eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purdat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet uet Zachaeus et centurio, cum alter Christum in domum suam gaudens receperit ; alter vero dixerit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum , Salvatorem honorificaverunt, licet diverso, et quasi contrario modo. Ad hanc etiam similitudinem valet quod in antiquo populo unicuique piorum manna secundum propriam voluntatem in ore do non audet quotidie sumere, et alius honorando non audet ullo die praetermittere. Contemptum solum non vult iste cibus, sicut nec manna fastidium. Ideo Apostolus contra discernebant, ait: Qui manducat et bibit iquomodo hic aliquis manducans, dicatur judicium manducare cum Dominus dicat: Qui manducat me, ipse ducandi, unum sacramentalem quo manducant at. De hac spiritali manducatione ait Augustinus: Utquid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. I
Abbreviated transcription (Latin):
Indiginis est qui ałr cele¬
u Ibrat mist̾uũ eueharie. qm axͦ
ce bibat. Itraditũ ẽ. et qui ñ deuota meu¬
t aecedit. ad eucharistiam. ł inuolñtate peccan¬
sulit subaͥens. ꝓb et autem homĩo .i. examinet. et
pirget. se ip̃m. Ut si peccata sunt̃ cotidiana ł n̾
suit morefera. et dimittat ꝯfrĩ. accessarꝰ ad altare
senrꝰ accedens. de panc illo edat et de calice bibat.
Panis est salncaris. non uen en tĩ mortiferũ ꝙ edis.
s ude.si dimictis dͥelitorib. nam si cdimictis. menti¬
ris. et eimentiris. quemi ũfalł. mentiri do potes.
s ip̃m fatłe non potes ẜ ip̃m. intus enun te muspic̃.
et examiuat. Dico ꝓbet. se quisqnam qui ałt ag̃.
morem sumit. et ħ est ꝙ. subdit qui enĩ man. ⁊ibi.¬

Expanded text:
est qui aliter celebrat mysterium eucharistiae quam a Christo traditum est, et qui non devota mente accedit ad eucharistiam vel in voluntate peccansulit subdens: Probet autem homo, id est examinet et purget seipsum, ut si peccata sunt quotidiana, vel non sint mortifera, et dimittat confratri accessurus ad altare, securus accedens, de pane illo edat, et de calice bibat. Panis est salutaris, non venenum mortiferum quod edis. Sed vide si dimittis debitoribus; nam si non dimittis mentiris, et ei mentiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, sed ipsum fallere non potes. Intus enim te inspicit et examinat. Dico, probet se quisque, nam qui aliter agit, mortem sumit. Et hoc est quod subdit: Qui enim man
Abbreviated transcription (Latin):
id̾o ꝯgrxͣ ait. corde c̃dit᷑. De hac aũ radice cordis su¬
gͥ ꝯfessio. Coufiteri .N. est dic̾e̾. qͥd sit incord̾. si enĩ
aliud est in corde. aliu inore: loqui est ũ ꝯfiteri. qd̾
g ẽ nicorde: ãebet eẽ inore. qi ñ sine cansa signũ cru¬
cis sit unifronte .i. insede poͣdoris. nex obꝓbrta xͥauꝰ.

Expanded text:
congrue ait, corde creditur. De hac autem radice cordis surgat confessio. Confiteri enim est dicere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo est in corde debet esse in ore, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, i
Abbreviated transcription (Latin):
qd in illũ cadat ułla ꝑturbatio. qr semꝑ idem
nianet. et in tnͣquillitate iidicat. s ira appel¬
latur uindicta. etultio ip̃iꝰ. Ad u̾tendũ est
qđ ad ꝯm̃datiouẽ diuine dilectionis: sepeapłs
iterat demortexͥ. et ad rep̃ssioneni humain
timoris: hoĩs repecit insirtiitatẽ. Dix̾at enini

Expanded text:
n illum cadat ulla perturbatio, qui semper idem manet, et in tranquillitate judicat; sed ira appellatur vindicta, et ultio ipsius. Advertendum est quod ad commendationem divinae dilectionis saepe Apostolus iterat de morte Christi, et ad repressionem humani tumoris, hominis repetit infirmitatem. Dixerat enim
Abbreviated transcription (Latin):
peuiꝰ peceatũ. tanꝙͣ heditariis mał. posti eiꝰ obli¬
gati sumiꝰ. et de scđo adam: quo soluente ꝓ nob
q ñ debobat. a debitis. et pat̾iis. et ꝓpͥis lib̾ati
sumꝰ. qr ergo ꝑ illũ unũ. diabolus tenebat. õs
uistũ est ut ꝑhunc unũ dimitat õs. ꝑͦ eiusi
inadłatani gfãm spualit̾ regeneratos. et h est
ꝙ ait rapt̾ea sic̃ ⁊c̃. Insiste litterceita at
aiaiiori et simili ratiotinatioĩs ordo osten¬
enis grãm regeneratos. sub andi. qr ꝑ uuũ ho

Expanded text:
us peccatum tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus; et de secundo Adam, quo, solvente pro nobis quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Quia ergo per illum unum diabolus tenebat omnes, justum est ut per hunc unum dimittat omnes per ejus immaculatam gratiam spiritualiter regeneratos. Et hoc est quod ait: Propterea sicut, etc. Insiste litterae, ita ut a minori, et a simili ratiocinationis ordo ostene
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. mors initiauit morbem t̾rarũ. et qr n
iilt intelligi. ħ eẽ factũ ꝓ patione. s unitacione.
ꝯtinuo. subumt̃ scͥptura. Imitant᷑ gͦ eum qͥ Et
ex parde ip̃iꝰ. Imitant᷑ quidam adam. quotqͦt ꝑ
iobedientiam tͣnsg̾diunt᷑ mandatum dĩ. ħ
aliuã est. qđ ȩremplũ est uoluntate peccan¬
tib aliud qd origo est cum poccato nascenti¬

Expanded text:
 orbem terrarum . Et quia non vult intelligi hoc esse factum propagatione, sed imitatione, continuo subjunxit Scriptura: Imitantur autem eum qui sunt ex parte ipsius , imitantur quidem Adam quotquot per inobedientiam transgrediuntur mandatum Dei. Sed aliud est quod exemplum est voluntate peccantib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unam mulieretu di¬
u riuradũ. cũ amuliere. iuiciũ pecc̾i fiu̾t. et
Ante aserpente. siue achiabolo. ad qd diciiꝰ. apło
inhis ꝯsuetudinis ordinẽ tenuisse. dũ successiõe̾
postitatis huinane quȩ pecr̃o. et morti eros ue¬
menti. sutcubuit. ũ mulieri. s iuro accͥbiit.
Non eiũ exmuliere postitas. s exiuro. noĩari
solet. et ob ħ. mortał post̾itas et corꝑał successio
uuro potius tanꝙͣ auctori: et ñ mulieri deputa¬
tiur. Ut qr mnlier deiro est. et utusꝙ una ca¬
u est. et ĩo sine amułiere sure ab adam dicat᷑
utruq acdpͥmũ hoĩem ꝑtinet. Pret̾ea sciendã
est: hecios quosdam. qͥnominati sirat pelagi¬
ani. diisse pecẽm pͥme trans g̾ssionis. inalios
hoĩes. nõ ꝓpagatione. s imutacione mnisisse. ũ
et in parunt nolunt ãde. ꝑ baptismũ solui ori

Expanded text:
mulierem, diin mundum, cum a muliere initium peccati fuerit, et ante a serpente, sive a diabolo. Ad quod dicimus Apostolum in his consuetudinis ordinem tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed mutatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere, per baptismum solvi ori
Abbreviated transcription (Latin):
ueiutent.s. ds. h̃o. diabolus. diabolus et homo
quid ad u̾sus dm̃ dic̾ent: omĩo no hab̾ent.
atq in actione cause: penitus defic̾ent. diabo
tenuit. ho in iuriã dõ fecisse cũ innc̃etur: diabo¬
lus. qr p̃cepta euis ꝯtempsit. et se alieno di̾io
mancipane. sue suitutis dapnũ intulit. homini
qͦ in uiriã fecisse ꝯuĩceret᷑ diabolus: qr illũ et p̾ũ
ꝓnttendo bona decepit: et pꝰ mala uferendo
nocuit. In uiste gͥ diabolus quantũ adse tenebat
hoĩem. s iuiste hõ tenebatur. qr diabolus uũquã¬
it potestatẽ. hab̾e suꝑ hoiẽ. s ħo meruit ꝑcul¬
sionis utate. hoĩem pot̾at iustissime lib̾are. s ꝓꝑ¬

Expanded text:
Deus, homo, diabolus, diabolus et homo quid adversus Deum dicerent? omnino non haberent, atque in actione causae penitus deficerent. Diabotenuit. Homo etiam injuriam fecisse Deo convinceretur, quia praecepta ejus contempsit, et se alieno domino mancipans, suae servitutis damnum intulit. Homini quoque injuriam fecisse convinceretur diabolus, quia illum et prius promittendo bona decepit, et post mala inferendo, nocuit. Injuste igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunqit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culsionis virtute hominem poterat justissime liberare, s
Abbreviated transcription (Latin):
ueceatis tal᷑ simcicie finiunt᷑. et reconcibant᷑
uist quos ip̃e uistificat. Pecanta enĩ nr̃a dia¬
bolus tenebat. et ꝑilla nos m̃ito agebat inmor¬
tem s tauti ualuit ille sangͥsat hoĩes abet̾na
etiani uuimicos. utꝙ dilex̃. Uñ: recte sequit᷑.

Expanded text:
 et reconciliantur justo, quos ipse justificat. Peccata enim nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito agebat in mortem; sed tantum valuit ille sanguis ut homines ab aeterna etiam inimicos utique dilexit. Unde recte sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Nec int̃ fuit car¬
punt᷑ cet̾i. qui tͣhuis
origiale peccatũ. s
ea penitus remotissi¬
bendo. sancta est fe¬
cundata uͥgutas. ut
illa ꝙ nascebatur:
ex ꝓpagnie pͥmi hois:¬
orignem duc̃et. Nas¬
cebaturitaq ñ tͣnsg̾s¬
siouis ꝯtagione uicia¬
ta naturaͥ s omn̾̃ ta¬
liũ uicioꝵ sola medi¬
cina. Nascebatur inꝗͣ¬

Expanded text:
fuit cariuntur caeteri, qui trahunt originale peccatum: sed ea penitus remotissibendo sancta est fecundata virginitas; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hooriginem duceret. Nascebatur namque non transgressionis contagione vitiata natura, sed omnium talium vitiorum sola medicina. Nascebatur ho
Abbreviated transcription (Latin):
rente peccantem: pecca¬
ti auctor illico uniasit
ñ tñ dłs ꝯtinuit inira
sua miserationes sudᷤ
nec hoi̾em alege suȩ
potestatis amisit. qũ ĩ
potestace diaboli eẽ ꝑ¬
misit. s int̾ mala pena¬
ha etiam mał iulta
p̃stitit bona. et tãdẽ
Hoĩem ꝙ̃ ꝯmissio pec¬
catoꝵ diabolo subdi
cũ ineo moħ̾ morte aig¬
nĩ. inueniret: occidit
eũ tñ. ⁊ utiq nistũ est
ut debitores quos te¬
nebat: ubi dimittant᷑.
Ineũ c̾dentes. quẽ sñ
ullo debito occidit:
Io antẽ potentia iũce

Expanded text:
rente peccantem, peccati auctor illico invasit; nec tamen Deus continuit in ira sua miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in potestate diaboli esse permisit, sed inter mala poenalia, etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum diabolo subdidcum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est, ut debitores quos tenebat liberi dimittantur in eum credentes, quem sine ullo debito occidit. Ideo autem potentia vince
Abbreviated transcription (Latin):
ipm quem pͥmũ cauit.
Pot̾at gͣ uł sic. uel alio
quo uellet mͦ. c̃areiiny
aliũ. de quo uinc̾etur
uictor pͥoris. S melius
rudicauit. et de ip̃o. ꝙ

Expanded text:
illum quem primum creauit Poterat uel sic uel alio quo uellet modo creare unum alium, de quo uinceretur uictor prioris. Sed melius iudicauit de ipso quod
Abbreviated transcription (Latin):
malo mito mala nr̃a moriendo ꝑferret. et
cͣdentib dona sua sñ ułł m̾icitis nris uidle¬
bita largitate ꝯferret: qr et ea quȩ du̾r m̾ita
nra bonã. donã sunt eiusdona namq di. st̾.
pͣcea alia ratio. qrͣ potiꝰ isto mͦ. ꝙͣ alio libare

Expanded text:
et credentibus dona sua sine ullis meritis nostris indebita largitate conferret? Quia et ea quae dicuntur merita nostra bona, dona sunt ejus. Dona namque Dei sunt praeterea alia ratio quare potius isto modo quam alio liberare
Abbreviated transcription (Latin):
neritis ar̾is mag̾ ab eo resiluemꝰ et mnt̃a
forti tuditie mag̾ defic̾emꝰ. Illł qͦ attenden¬
dũ est q̃ dicit. nos iustificatos insangͥne xͥ. et
reconciliatos do.tanꝗͣ nogalio mͦ possẽt nos
omĩa pocest s uullus alius nr̃e uuserie sa¬
naude fuit ꝯuenientior. quid enĩ m̃tes nt̾aᷤ
tĩ erig̃. ⁊ ab ĩmortalitatis desꝑatione lib̾at.
q q tanti nos fectt as. ut cłi filius i̾mutabi¬
lr̃ bonus. inse manens qd erat. et a nob̾. ꝓ
nob̾ accipiens qd ñ erat. p̃t̾ sue uature aetͥ¬

Expanded text:
o resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus. Illud quoque attendendum est quod dicit nos justificatos in sanguine Christi, et reconciliatos Deo, tanquam non alio modo posset nos omnia potest, sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Quid enim mentes nostras tantum erigit, et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus in se manens quod erat, et a nobis et pro nobis accipiens quod non erat, praeter naturae
Abbreviated transcription (Latin):
đi. inpotestatem cdiabo¬
li tͣclitũ est genus hn¬
tione nascentẽs origia¬
lit̃ tͣnseunte. et debito
pͥmoꝵ parenta. obli¬
gante. quo cͥea otũs ho¬
mies ab origine sunt sub
pͥncipe d abolo. Unr̃ a¬

Expanded text:
otestatem diaboli traditum est genus histione nascentes originaliter transeunte, et debito primorum parentum obligante, quocirca omnes homines ab origine sunt sub principe diabolo. Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
e uiri łorinientis: mulier facta ẽ. et in locũ coste
ñ costa.s. cearo suppleta est. ñhabuit ħ pͥma ierũ ꝯdi¬
cio: ut femina ex eo sic fieret. s tm̃ ħ habuit. qr sic
fieri poss ne ccͣ causas quas uolũtate institurti
muitabili uolinitate. aliqͥd facẽt. Ioq ab sconditũ

Expanded text:
e viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina ex eo sic fieret, sed tantum hoc habuit, quia sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
uuilior:÷ nam tantã gr̾a
sͥ datã dicit. ut donił
p̃citis scłs iguotũ: asse.¬
rat sͥ ꝯcessũ: manifes¬
tare gentib mͥ. in ꝗͣmi

Expanded text:
umilior est. Nam tantam gratiam sibi datam dicit, ut donum praeteritis saeculis ignotum asserat sibi concessum manifestare gentibus. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
putatur. eiu ꝓrsus nouo. nͭ stupͣ. nͨ alia quȩ
ante fuer̃t. ob sunt sobͥum. nã et ininistri cẽ¬
pli ꝓhibent᷑ uinũ i sicerã bib̾e: ne ebrietate gͣ¬
uentur corda eoꝵ. et ut sensus iugeat semꝑ: ec
tenius sit: prudentẽ in om̃ib agandis. hoc dic̃
contra eos qui sub noĩe simplicitatis: excusant
stulticiã sac̾dotũ ornatũ. urtutib. ł iotu.
⁊ incessu. ⁊ habitu. ⁊ fermõe ꝯmuni ꝓuclicũ

Expanded text:
putatur cui prorsus novo nec stupra, nec aliqua quae ante fuerunt obsunt. Sobrium. Nam et ministri templi prohibentur vinum et siceram bibere, ne ebrietate graventur corda eorum. Et ut sensus vigeat semper et tenuis sit. Prudentem in omnibus agendis. Hoc dicit contra eos qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam sacerdotum. Ornatum virtutibus, vel motu, et incessu, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ: iab orem: noz
delicias. ũ cresce̾ fastigio:
s humilitate decresce.
missa rachele. decora¬
facie. s ñ relicta: cũ ia¬
cob iucret ad lẏam. oc¬
cłis lippã. ⁊ demonte ẽ
moyse descendat: ad
placionis: ad laborẽ ac¬
tionis. Non emĩ sicẽẽ.¬
quisq debet ociosus:
delectare debet. s uł in quisitio. ł inuentio ĩn¬
tatis. ut ui ea quisq ꝓslciat. et qd̾ inuen̾it. alt̾i¬

Expanded text:
dignitatem; laborem, non delicias; non crescere fastigio, ed humilitate decrescere; missa Rachele decorafacie, sed non relicta cum Jacob intret ad Liam, oclis lippam, et de monte cum Moyse descendat ad plationis ad laborem ationis. Non enim sic equisque otiosus, delectare debet, sed vel inquisitio, vel inventio veritatis, ut in ea quisque proficiat, et quod invenerit alt
Abbreviated transcription (Latin):
s. qͥ ht̃ grãm docendi. qr inno eeus absq sermõe
ꝯũsatio. qntũ exemplo ꝓdest: cm̃ silentio uocet
uam latratu canũ. et baculo lupi arcendi st̃ inĩ.
inalolictus canis ũ ualens latͣre:on uino¬
lentũ quiħ freqͣnt̃ agat.

Expanded text:
 habet gratiam docendi, quia innocens absque sermone conversatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet; nam latratu canum et baculo, lupi arcendi sunt. Unde: Maledictus canis non valens latrare. Non vinolentum, qui hoc frequenter agat,
Abbreviated transcription (Latin):
mecip̃is. si quis adt̾u
aliquẽ h̃t querelam.
.i. si alt̾ alt̾m offendit.
ñ solũ ñ iudicet. s ⁊ do¬
net. sicut ⁊ d̾ns doua¬
uit uob. ita. in tegre ⁊
pure ⁊uos. ꝯdonate
aliis. incuiꝰ rei sacra:¬
des discipłoꝵ ⁊ dix̃. Ex¬
emplũ dedi uobis: ut
et uos simiłr faciatis.

Expanded text:
metipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, id est si alter alterum offendit, non solum non judicet, sed et donet. Sicut et Dominus donavit vobis, ita integre et pure et vos condonate aliis. In cujus rei sacramdes discipulorum, et dixit: Exemplum dedi vobis ut et vos sim
Abbreviated transcription (Latin):
quas lex p̃cipit. qͥs
offert in desinent᷑.
i licet indesinent᷑
cessassent illc hostie offerri. Io utiq qd̾
cultores somel .i. ꝑ fecte una hostia. mun¬
dati ulłam hab̾ent ꝯsci̾am pecc̃i. s ilł sẽ¬
ꝑ oblatis: semꝑ hũt. Yna aũ hostiaxͥ.¬

Expanded text:
quas lex praecipit, quas offerunt indeficienter id est licet indesinentercessassent illae hostiae offerri. Ideo utique quod cultores semel, id est perfecte una hostia mundati, nullam conscientiam peccati, sed illis semper oblatis semper habent. Una autem hostia
Abbreviated transcription (Latin):
pecr̃o lauat. qd̾ñ uetus. Si enim ħ fac̾et:
neet opꝰ it̾ari. Sicut medicam̃tũ cum fu¬
erit forte. et salutis efłicax. ⁊ualens cun¬
cta ualitudinem repłe. semel impositũ
to indiciũ :. noq ꝯtulisse salutẽ. sic.¬
q ub sacͥficiĩs. nemo curabat᷑ freqnter
qerebant᷑. Q omĩ p̾ma hostia niluale¬

Expanded text:
peccatis lavat; quod non vetus, si enim hoc faceret, non esset opus iterari. Sicut medicamentum si fuerit forte, et salutis efficax, et valens cunctam valetudinem repellere, semel impositum, tum indicium est non contulisse salutem; i sacrificiis nemo curabatur frequenter offerebantur, quia enim prima hostia nil vale
Abbreviated transcription (Latin):
seruaret. tulit dico:
quis gͦ illud restituit.Ø
qͣi nullus debet resti¬
tuere. et sicut nos a¬
lege:⁊ alegis p̾uari ca¬
tione lib̾auit: sic et pa¬
tres antiquos: ab in¬
ferno lib̾auit. neqͥs
putet eos ꝑlegem sal

Expanded text:
servaret. Tulit dico, Quis ergo illud restituit? : Nullus debet illud restituere, et sicut nos alege et a legis praevaricatione liberavit, sic tres antiquos ab inferno liberavit, ne quis putet eos per legem sal
Abbreviated transcription (Latin):
ebaut: tit ista suadent:
tetis pancoꝵ hoiũ insidias ꝯtempnendas. ut em̃ scĩ¬
tilla res parua ẽ. et pene dss cerint᷑ ñ uidet᷑ s si fo¬
urbes latissimas. saltꝰ. regionesq ꝯsumit. ⁊ siẽ fer¬
mentum res modica udet᷑ ⁊ nichili. s cũ farine
ꝯsꝑsũ. totam massam suo uigore corruꝑit: in¬
illius iuim tͣnsit omẽ qd̾ mixtũ est: ita et doctͥua
ꝑ u̾sa ab uno incipiens. uix duos aũ tres Pri¬
mũ mexordio reꝑit auditores. s paulatim ut can¬
c̃ serpit: incorꝑe. et uxta uulgare ꝓũbiũ uniꝰ
pecudis. scabies: totum macłat gregeni: et scintil¬
la. statim ut apparu̾it: extinguenda ẽ ⁊ feriñtũ

Expanded text:
ebant ut ista suaderenttetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, et pene, dum cernitur, non videtur, sed si fourbes latissimas, saltus, 158 regionesque consumit; et sicut fermentum res modica videtur et nihili, sed cum farina conspersum totam massam suo illius vim transit omne quod mixtum est: ita et doctrina perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut apparuerit, exstinguenda est, et fermentum
Abbreviated transcription (Latin):
ohcri: at .i. iustrut᷑. et si solo ĩbo: ñ gempde
comunieet ei in om̃b bonis. quȩ ille dicit. ñ ũnał:
oꝑe implenoo: quȩ ille dicit: et qͣuis dicat. non de¬
beo agẽ nisi ꝙ in illo uideo: subdit. uolite errare
turam ficri non posse: s ab eo qͥsq cap̃: qd̾ uietur:
et u̾e: non fallit᷑. qr redd singłis: ꝓmeritis. ⁊ ħ est.¬

Expanded text:
tur, etsi solo verbo, non exemplo, communicet ei in omnibus bonis quae ille dicit, non in malis opere implendo quae ille dixerit. Et ne quis dicat: Non debeo agere, nisi quod in illo video, subdit: Nolite errare, turam fieri non posse, sed ab eo quisque capit quod meretur. Et vere non fallitur, quia reddet singulis pro meritis.
Abbreviated transcription (Latin):
accepimnꝰ nicħ ultͣ ꝯcessũ presum̃tes. Illi aucem n
accepta pocestate. s usurpata: dũari uolunt. nõi
ut nos sicut illi: ad ulem᷑ uob̾. et uicia ur̃a palpe¬
hoc non facimꝰ: io: qr non audemꝰ nos inserere. aũ
ꝯꝑare . eiꝰ. nesicut illi: ita et nos ꝑeamꝰ. Non hec

Expanded text:
ultra concessum praesumentes. Illi autem non accepta potestate, sed usurpata, dominari volunt, nomini illis, ut nos sicut illi adulemur vobis et vitia vestra palpeHoc non facimus, ideo quia non audemus nos inserere aut comparare eis, ne sicut illi ita et nos pereamus. Non haec
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ nonedificaremus. sod
destrueremus. Non .N.¬
Quasi. tales erimꝰ fc̃o:
sumꝰ peudo similes: qui
usurpant sͥ potestatem

Expanded text:
c non aedificaremus, sed destrueremus. Non enicat: Tales erimus facto sumus pseudo similes, qui usurpant sibi potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
nht̃ aliquid simile fui. s. ꝙ mens occiosa et curiosa
reort aõ distiucte dictũ est inloge. ñ facies ydolũ. ne¬
hoc dic̃ neputetur d̃s eẽ¬

Expanded text:
t aliud simile sui, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies idolum neHoc dicit ne putetur esse
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ea in qͥb caro ñ de¬
lectat᷑: s anina cogi¬
tat. ut sunt ħetice pͣ¬
uitates. et alia hꝰmoĩ
ire .i. debitores et̾ne

Expanded text:
 ea in quibus caro non delectatur, sed anima tat, ut sunt haereticae pravitates, et alia hujusmodid est debitores aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
des. et adcorrigendtum ni¬
sipientes: temoue ħ qd̾iõ
ucip̃. uc admoueat ꝑfec¬
tiores de correptione minoꝵ. et i̾ ꝓponit
ioñe. Iseeremplĩ qu ͥ lab orat dealis. ecopꝰ est.
ut istis faciãs cum ip̃e aliis impaditas. ados uenieũ
indigetis. hac admonitione. seitus sum em̃. et cͣ.y. łsi
est inlict̾a autem: sic iuuge. Moueo nos susciꝑe s ñ et
culpa remaneat ura monẽ uos. ũñdicã dos̾o atem¬

Expanded text:
des, et ad corrigendum insipientes, removet hoc ncipit, ut admoneat perfectiores de correctione minorum. Et inde proponit se exemplum qui laborat de aliis, et opus est ut isti haec faciant cum ipse aliis impeditus ad eos venire non ione. Certus sum enim, etc. Vel, si est in littera, autem, sic junge, moneo vos suscipe, sed tamen, et culpa vestra remaneat monere vos, ut non dicam doce
Abbreviated transcription (Latin):
uon tm̃ pecc̃oꝵ ẽ s et lau¬
dis dĩ. ẜ ⁊ uoĩ tuo canta
lo .i. fac̾iani cantantes tͣ
canticum uouũ. et c̃ leci¬
cia telandantes. Et it̾¬
Y saias d̾icit. letamini o
q̃s qr assũpte estis. ut sitis
uuũ ouile. ẽ plebe euisa.

Expanded text:
et laudis Dei. Et nomini tuo cantabo, id est faciam cantantes tibi canticum novum, et cum laetitia te laudantes. Et iterum Isaias dicit: Laetamini, o gentes, quia assumptae estis, ut sitis unum ovile, cum plebe ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
dmi offendit blas phema. quem p̃cipit
ler sine mĩa lapidari. d si in eccłia uult
reu̾ti: mni scdit̾ suscipitur. Moyses ibi
t̾ritus : qr tanta erat legis asꝑitas:ut
etiam ꝑfecti t̾rerent᷑. qr no⁊ erat ibi ad¬

Expanded text:
eum blasphemia, quem praecipit lex sine misericordia lapidari; sed si in Ecclesia vult reverti, misericorditer recipitur. Moyses ibi territus est, quia tantum erat legis asperitas, ut imperfecti terrerentur, quia non erat ibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ distantiã. ibi pꝰ pascha ꝙ agni ũno¬
latione celebiatũ erat. qͥnquagesimo di¬
e descendit ds insẏna in igne. s plebẽ.
louge stantem t̾ritans. et digito suos scͥ¬
beno inlapide nogincorde hic uͦ sp̃e sc̃s¬

Expanded text:
go distantiam: ibi post Pascha, quod agni immolatione celebratum erat primo die, descendit Deus in Sina in igne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide, non in corde; hic vero S
Abbreviated transcription (Latin):
truit. et simoyses c̾ritus ⁊ qͥd gͦ alii: yciꝙ
miłtomag̃ t̾riti st̃. Sçiendũ ꝙ. uoce illa uͥ¬
boꝵ sig̾catur legis p̃ceptio ⁊ ꝯminatio ꝙͣ
ppłs qͦrauẽ pudauit et intolerabilem qr
sola p̾receptio. erat sũ gr̃a adiuiante. Nõ
.N. portabant ꝙ dicebat᷑. qr sũ gt̾a in suf¬
ficientes erant adobsernanda legis p̃cey¬

Expanded text:
it, et si Moyses est territus, quid ergo alii? utique multo magis territi sunt. Sciendum quod voce illa verborum significatur legis praeceptio et comminatio, quam populus gravem putavit et intolerabilem, quia sola praeceptio erat sine gratia adjuvante. Non enim portabant quod dicebatur, quia sine gratia insufficientes erant, ad observanda legis praecep
Abbreviated transcription (Latin):
ysi. loquere tuno¬
b. Non loquat᷑ no¬
o timore fuert̃ ꝑcũ¬
si. Non .ii.portaba¬
no poterant ferre¬
ore uidentes totũ¬
ioritem. syna fum¬
arez ꝓcellas qͦ ecto

Expanded text:
i: Loquere tu nobis, non loquatur noo timore fuerunt percussi. Non enim portabnon poterant ferreore, videntes totumontem Sinai fumare, procellas
Abbreviated transcription (Latin):
uicem. nos agẽ deb̾e. qr ĩ¬
alt̾uis. et ita sumꝰ aliis ser¬
iuentes. et aliis indigen¬
tes. Iło dr̾ singłi. qi nul¬
Pꝰ excludit᷑ maior ł mino¬
r. habentes autem. uł¬

Expanded text:
vicem nos agere debere, quia inalterius, et ita sumus aliis servientes et aliis indigentes. Ideo dicitur singuli, quia nullus excluditur, major vel minor. Habentes autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ininficati. Si gͦ ĩniũ delictũ młtos mortificare
potuitꝰ patet ꝙ młtiplex gr̃a uiuificare młto
iag̾ possit. causa enĩ xͥ ẽ. gratia habundans.
exqua omĩa bona sunt hoĩ. sñ qua incħ ħt
ills origiiale. cuiꝰ rei sunt: om̃s carnałr geniti.

Expanded text:
vivificati. Si vero unum delictum multos mortificare potuit, patet quod multiplex gratia vivificare multo magis possit. Causa enim Christi est gratia abundans, ex qua omnia bona sunt homini, sine qua nil habet illud originale, cujus rei sun
Abbreviated transcription (Latin):
testates. aufercudo abrahã. ysaac. et ce¬
regno ad celũ dux̃. ip̃e dico: pͥus ꝯfident᷑ .i. cũ
magna fiducia. cum spe uictorie. ut d̾s h̾o.
sine pecco. tͥumphaus .i. expuguas incruce. illoᷤᷤ¬
lam. siqͥs enĩ ꝑfectionẽ ȩocłiȩ respic̾: aꝑte ui¬
det᷑ antiqꝰ hostis: uictus tͥũphans dico: inse¬
metip̃o. oblato. ñ alio sacͥficio: mortesua qͥp¬
pe: uno u̾issimo sac̾sicio. ꝓ uob̾ oblato: qͥeqͥd
culpar̃ erat. unͣ nos pͥncĩpatus et ꝑotestates.
adluenda supplicia uire detinebant: extinx̃.
uñ gͦ accepit diabłs ext̾uis potestatẽ disicȩ
aarnis occidende : iñ iut̾ior qua uos tenebat.
pocestas ens:occisa :.uł ita. ab illo loco. De

Expanded text:
testates, auferendo Abraham, Isaac et cregno ad coelos duxit, ipse dico, prius confidenter, id est cum magna fiducia, cum spe victoriae, ut Deus homo sine peccato, triumphans, id est expugnans illolam. Si quis enim perfectionem Ecclesiae respicit, aperte videtur antiquus hostis victus. Triumphans, dico in semetipso oblato, non alio sacrificio. Morte sua quippe uno verissimo sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum, unde nos principatus et potestates ad luenda supplicia jure detinebant, exstinxit. Unde ergo accepit diabolus exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior qua nos tenebat potestas ejus occisa est. Vel ita, ab illoc loco, Del
Abbreviated transcription (Latin):
quas deuebant captuias. qͥb eos exꝑoliaũ. illa¬
rũ abluendo pecc̃a. expolians inqͣm tradur̃.
pͥucipatus. et potestates.i. ab eccłia ett̾mina¬
uit. ne fidelib uoc̃e possent. ut aute ip̃edico:
pꝰ erucis tͥum phũ. ꝯfdenter. et palam .s. cũ
angłicis legionil ad un ferna desdenoens¬

Expanded text:
quas tenebant captivas, quibus eos exspoliavit illarum abluendo peccata. Et exspolians, inquam, traduxit, principatus et potestates, id est ab Ecclesia exterminavit, ne fidelibus nocere possent, ut ante. Ipse dico post crucis triumphum, confidenter et palam, scilicet cum angelicis legionibus ad inferna descendens
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ẽẽ his. quiñ am¬
quis dic̾et. potes ne se¬
cundũ cartiẽ no am¬
ECbulare: Respondi. poᷤ¬
nationis ẽ. qr lex sp̃c .i. spc sc̃s. qui docet quidͥ agend

Expanded text:
tionis esse his qui non amquis diceret: Potesne secundum carnem non ambulare? Respondet: Ponationis est, quia lex sp
Abbreviated transcription (Latin):
gento uł auro rede̾pti estis. s p̾cioso sangͥne
iuugeniti filii dĩ. Nempe ut iustificarent᷑ ho¬
mĩes diuina gr̾a ueritas de maria nata e̾. ut poᷤ¬
set ꝓilł ustisicandis offerre sac̾ficiũ. passioins
redemisse nos. ũ emisse. ip̃iꝰ enĩ ante ꝑ naturã
fu̾amꝰ. s nr̃is. delictis alienati. fuimꝰ. Si gͦ ad
peccã uo redeamꝰ. fr̃uc̾tuosa erit nob̾ redemp
posuit. et p̃cdixͣ. Nel ꝓposuit .i. palam om̃iliy po¬

Expanded text:
dempti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis redemisse nos, non emisse. Ipsius enim ante per naturam fueramus, sed nostris delictis alienati fuimus. Si ergo ad peccata non redeamus, fructuosa erit nobis redempposuit, et praedixit; vel, proposuit, id est palam omnibus po
Abbreviated transcription (Latin):
N infirma ꝑ legem. ut sanet grã uoluu¬
I.tatem. et sana uoluntas impleat logẽ.
non ꝯstituta sub lege. nec indigens lege. ip̃a :¬
p̾cedunt. qr mitis impii u̾ grã. s pena debet᷑. uec
ista ẽẽt gr̾a. fi noq daretur gratuita. datur anĩ
gͣtiuita qr nichil boni ante feceramꝰ. uũ ħ m̾e
dãpnari deb̾emꝰ. Non uuenit gͥ merita bonoꝵ
s merita sapplicioꝵ. ꝯͣ iustif᷑ sunt gͣtis. qr ni¬

Expanded text:
r infirma per legem, ut sanet gratia voluntatem, et sana voluntas impleat legem, non constituta sub lege, nec indigens lege. Ipsa praecedunt, quia meritis impii non gratia, sed poena debetur, nec ista esset gratia si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nihil boni ante feceramus, unde haecdamnari deberemus. Non invenit igitur merita bonorum, sed merita suppliciorum. Ergo justif
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. et ꝑsonȩ suȩ et ꝓualitudinis suȩ necessitate.
s qnͣta facilitate screnitate animi. careat his. cum
uł oporcet. ł eciam necesse ẽ his carere ue disc̾e̾ possit.
scio habiundare. et penuriã pati. sic iustificat᷑ sapi¬
entia. asiliis siris. qui intellig̾t. nec in abstinẽdo nec
ĩinanducando ẽẽ iusticiam: s inequaiumitate dołan¬
di. iii opiam. et ĩtemꝑantia. u̾ se corrũpendi. ꝑ habũ

Expanded text:
ivit, et personae suae et valetudinis suae necessitate, sed quanta facilitate et serenitate animi careat his, cum vel oportet vel etiam necesse est his carere ut dicere possit: Scio abundare et penuriam pati , sic justificatur sapientia a filiis suis, qui intelligunt nec in abstinendo nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam et intemperantia
Abbreviated transcription (Latin):
cepͣtio discordiã parit:
itaq dimissis temerariiˢᷤ¬
iudiciis sectem᷑ q̃ pacis
st̾. ñ discordie. Et custo¬
gentilem. et gentił gͣ¬
ind̾m. que edificatiouiᷤᷤ
st̃. c̃ ꝑace docendo. alios.¬

Expanded text:
ceptatio discordiam parit. Itaque dimissis temerariudiciis, sectemur quae pacis sunt, non discordiae, et custogentilem, et gentiJudaeum, quae aedificationis sunt, cum pace docendo alios
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ bonũ fuisse: cestatur. s neqͥtia maloꝵ impedicos:
ne cursũ suũ efficatia ꝑseu̾ante ꝯsũmaͣnt. uñ ut
uulli eoꝵ credant: hortatur: subdens: s uos nemi¬
m. illoꝵ: de inceps ꝯsenseritis. saltim eos audien¬
do: qui oꝑa legis seruauda suadent. eugłicȩ n̾ita¬
ti obedireꝰ. nͣ sinentes
sensericis: qr ꝑsuasio ħ:¬

Expanded text:
estatur, sed nequitia malorum impeditos, ne cursum suum efficacia perseverante consummarent. Unde ut nulli eorum credant hortatur, subdens, sed vos nemini illorum, deinceps consenseritis, saltem eos audiendo qui opera legis servanda suadent, evangelicae veritati obedire non sinentes. enseritis, q
Abbreviated transcription (Latin):
Arͣs infiaĩe. et dilectione. ut sicut ego credo: oꝑo
doceo ita et uos faciatis et si me pͦ sentem uͭ ha¬
betis: obseruate .i. diligent̾ inspicite ⁊ inuta¬
⁊ doceat. ut his uinigant᷑. in quib seusum
magitri sui agnou̾erĩt. M ulti em̃. ⁊ẽ. i

Expanded text:
 fide et dilectione, ut, sicut ego credo, operor et doceo, ita et vos faciatis. Et si me praesentem non habetis, observate, id est diligenter inspicite et imitaersetur et doceat, ut his jungantur in quibus sensus magistri sui agnoverunt Multi enim, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑ fidem. placuit
do. et hocẽ ꝙ. ait.
añ tnͣslationẽ enim
habuit testimoniuĩ
sĩne fide enĩ inpos¬
sib ile e̾. aliquẽ ꝓla¬
dẽ do. ado ÷ fidesne¬
cessaria: ꝙ. sine ea
quisq no placet
ao. et uẽ sñ fide.ali¬
quis nai potest pla¬
ẽẽ: qr nec potest ae¬
cecłe adeum. cred̾e
erum op ortet quẽ¬
lib accedente̾ a d d

Expanded text:
per fidem placuit Deo. Et hoc est quod ait: Ante translationem enim habuit testimonium, Sine fide enim impossibile est aliquem placere Deo. A Deo est fides necessaria, quod sine ea quisquam non placet Deo. Et vere sine fide aliquis non potest placere, quia nec potest accedere. Credere enim oportet quemlibet accedentem ad D
Abbreviated transcription (Latin):
quirentib se. qͥd
ꝙ eis lexc et notã¬
dũ ꝙ sine hac sid.
uemo unquã po¬
tuit saluari. hec
tñ fides. non suf¬
fic̾ad salutẽ. fide.
aliuid exemplũ po¬
uit denoe acͥa¬
iũdationẽ fidͣ di¬
et si nulla signa
uiddet dilunii ad̾o
enĩ credebat. qd̾
tuens fabricauit
archam: ꝑ quam

Expanded text:
nquirentibus se. Quid ergo ei lex? Et notandum quod sine hac fide nemo unquam potuit salvari. Haec tamen fides non sufficit ad salutem. Fide. Aliud exemplum ponit de Noe ad commendationem fidei diet si nulla signa videret diluvii. Adeo enim credebat quod tuens fabricavit arcam per quam
Abbreviated transcription (Latin):
lex erat nob̾ pedagos¬
at ubiuenit fideisa pͦ
quam reuelata ẽ fides
q̃ pus occulta fuerat ĩ¬
sumꝰ sub pedagogoa
sub coactione. q̃ ñ est
ums eniꝰ. Q. iõ: nos uidei. tp̃r fidei. pedagogũ dese¬
euiꝰ: qr om̃s. uos gentiles. qui ñ habinstis legem:

Expanded text:
lex erat nobis paeda goAt ubit venit fides, id quam revelata est fides quae prius occulta fuerat isumus paedagogo, id est sub coactione quae non est uasi dicat: Ideo nos Judaei tempore fidei pedagogum deseruimus, quia omnes, vos gentiles qui non habuistis legem,
Abbreviated transcription (Latin):
tio p̃naricationis. et qd̾ p̃uaricatores. ip̃lus legis in¬
uenti sunt. non ad ͤniciem. s ad utilitatẽ ualuit eis:
qui crediderunt. cognitio enĩ maioris egͥtudinis : ⁊ de¬
sid̾ari medicũ uehem̃tiꝰ fecit: et diligi ardentĩ custodi¬
quȩ pͥus obscura erant. qi occulta fuit fides. uanti¬
quis: quȩ fides donũ dĩ est. sicut et grã. Inquo .ip.
nr̃m. pͥuis erat fides. quam ueniret grã: nemo penitꝰ
gliet᷑ se fidem ex ꝓp̾o sensu geniisse̾. ꝑ quam poss
cred̾e do̾. s agnoscat ꝑ gr̃am᷑ adõ unicuiq reuela
tam: et si ante renelationẽ sid̾r: hanc p̾sc̾ptã uti¬
qͣi pueros: ab ilicitis ꝯ¬
primens. ⁊ ad recta dixi¬
gens: timore peuarũ¬

Expanded text:
aricationis, et quod praevaricatores ipsius legis inventi sunt, non ad perniciem, sed ad utilitatem valuit eis qui crediderunt. Cognitio enim majoris aegritudinis et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Custodiquae prius obscura erant, quia occulta fuit fides in antiquis, quae fides donum est Dei, sicut et gratia. In quo enim nostrum prius erat fides, quam veniret gratia? Nemo penitus glorietur se fidem ex proprio sensu genuisse, per quem posset credere Deo, sed agnoscat per gratiam a Deo uni Et si ante revelationem fidei, hanc perscriptam utiquasi pueros ab illicitis primens, et ad recta dirigens timore poenaru
Abbreviated transcription (Latin):
et metu pene cohercita p̃ꝑat᷑ ad maiora. ⁊ hoc
ipĩn: nomen pedagogir sonat ꝯpositũ abe. qd̾
pueros agat .i. duecet. lex gͦ ppło lascuient ad
istar pedagogi appoi̾ta ẽ. ut custodiret eos. et
suturȩ fid ei ĩpararet. Ecce honor leg̃. qi eustodiũ.
ut pedagogꝰ s ħnon ẽ magitũ. qi pucror ẽ. uon ad¬
ultoꝵ Pedagogꝰ nr̃ fuit dico: ⁊ ħ iixͦ.i ininstitua¬

Expanded text:
et metu poenae coercita, praeparatur ad majora. Et hoc ipsum nomen paedagogi sonat compositum ab eo quod pueros agat, id est ductet. Lex ergo populo lascivienti ad instar paedagogi apposita est ut custodiret eos, et futurae fidei praepararet. Ecce honor legis, quia custodivit ut paedagogus: sed hoc non est magnum, quia puerorum est non adultorum. Paedagogus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Sed pociꝰ ad horta¬
mini. de iuerem̃to
iurtutum uosmetip¬
sos. alii alios. Uł unꝰ¬
głos dies douec .i. qn¬

Expanded text:
Sed potius ad hortamini, deincremento virtutum, vosmetipsos, alii alios, vel unugulos dies, donec, id