comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post ait. Marimianum fidei ȩmulum. uerta¬
tis adulterum. ȩccłiȩ matris inimicum. dathẽ
chore & abiron ministrum. de pacis gremio
fulmen excussit. Uides ut arbitror maximia¬
num fine ulla dubitatione damnatum Deĩ
post pauea s plane grauissima quȩ in eum li¬
buit declamare adiungens ordinatores eius.
& cum eo sine dilatione damnans: nec solũ
hunc inquit sceleris sui mors iusta condem¬
nat. trahit etiam ad consortium criminis plu¬
rimos cathena sacrilegii. Demde cum etiam
inipsorum exaggerandum scelus quȩ puta¬
uit declamanda fudisset. nominauit eos ita.
conclusitq damnatos. famosi gͦ inquit cͥminis
reos. uictorianum carcabianensem. Marcianũ
sullectinum. Beianum beianensem. Saluium
ausafensem. theodorum usulensem. donatum
sabatensem. Miggenum elefantariensem. Pretex¬
tatum assuritanum. Saluium menbresitanum.
Ualerium uelitanum. felicianum mustitanum.
& marcialem ꝑtusensem qui funesto oꝑe ꝑditio

Expanded text:
post ait: Mapost ait: Matis adulterum, Ecclesiae matris inimicum, Dathan, Chore et Abiron ministrum, de pacis gremio fulmen excussit. uides, ut arbitror, Maximianum sine ulla dubitatione damnatum. deinde post pauca sed plane grauissima, quae in eum libuit declamare, adiungens ordinatores eius et cum eo sine dilatione damnans: nec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii. deinde cum etiam in ipsorum exaggerandum scelus quae putauit declamanda fudisset, nominauit eos ita conclusitque damnatos: famosi ergo, inquit, criminis reos UictoriSullectinum, Beianum Baianensem, Salvium Ausaphensem, Theodorum Usulensem, Donatum Sabratensem, Miggenem Elephantariensem, Praetextatum Assuritanum, Salvium Membresitanum, Valerium Melzitanum, Felicianum Mustitanum, et Martialem Pertusensem, q
Abbreviated transcription (Latin):
recitare potusti. S quia fieri potest ut ñ eam
legeris. et simplici affectu tanquam ep̃o uel
epĩs aliud tibi insinuantib facile credideris:
accipe eam et lege. et quam dibi ame uerum di¬
catur attende. Neq enim possunt eam degendi
mendatii sui causa ut libitum fuerit emenda¬
re immo falsare. quam iudicio publico apud
ꝓconsulem allegauerunt. quam dotiens gestis
municipalib inserendam ꝓ suȩ causȩ necessita¬
te curarunt quando agebant aduersus eos ut
de basilicis pellerentur. Sic certe incipit ea sen¬
tentia. Cum omnipotentis dĩ & xp̃i eius uo¬
luntate in ȩccłia bagaiensi concilium gereremꝰ.¬
Gamalius. Primianus. Pontius. Secundianus.
Ianuarius. Saturninus. felir. Pegasus. Rufinꝰ.
Fortunius. Crispinus. florentius. Optatus. Dona¬
tus. Donadianus. et ceteri numero trecenti decẽ
placuit spui scõ qui in nobis ẽ pacem firmare
ꝑpetuam & scismata resecare sacrilega. Dem̃

Expanded text:
recitare potuisti. sed quia fieri potest, ut non eam recitare potuisti. sed quia fieri potest, ut non eam legeris et simplici affectu tamquam episcopo uel episcopis aliud tibi insinuantibus facile credideris, accipe eam et lege et quam tibi a me uerum dicatur adtende. neque enim possunt eam tegendi mendacii sui causa ut libitum fuerit emendare, immo falsare, quam iudicio publico apud proconsulem allegauerunt, quam totiens gestis municipalibus inserendam pro suae causae necessitate curarunt, quando agebant aduersus eos, ut de basilicis pellerentur. Sic certe incipit ea sententia: cum omnipotentis dei et Christi eius uoluntate in eccGamalius, Primianus, Pontius, Secundianus, Januarius, Saturninus, Felix, Pegasius, Rufinus, Fortunius, Crispinus, Florentius, Optatus, Donatus, Donatianus, et caeteri, numero trecenti et decem: Placuit Spiritui sancto, qui in nobis est, pacem firmare perpetuam, et schismata resecare sacrilega .
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. uerũ etiam quod ad ꝑsecutionis inui¬
diã in qua quidẽ ur̃i in nos omĩa romana ui¬
ra et p̃sidia suparunt. in hac una marimia¬
nensium causam noueris terminari. Nam si
concilii bagaiensis ep̃orum ur̃orum drecentoꝵ
& decem memorabilem illam de qua suꝑus
quod satis ẽẽ uidebatur inserui. non de piguit
legere sententiã. cum illa uerba damnatos cũ
maruniano duodecim quoꝵ presenttum ma¬
nib ordinatus ẽ aꝑtissimȩ ostendant. dilatio¬
nem autem redeundi ad communionẽ ur̃am
illis ẽe concessam. qui cum essent incommuni¬
one maximiani primianumq damnassent.
tamen quando maximianus ordinatus est ñ
interfuerunt. neq enim om̃s interesse potue¬
runt. aut ex more debuerunt. Plurimũ miror
quomͦ de falli nescio quomentiente ꝑmiseris.
cui uerba ipsa quȩ obscura ñ sunt nec acutum
ingenium quo discutiantur. stantum animũ
quo aduertantur exposcunt: ne abeo fallerers

Expanded text:
tiam, uerum etiam quod ad persecutionis inuitiam, uerum etiam quod ad persecutionis inuidiam, in qua quidem uestri in nos omnia Romana iura et praesidia superarunt, in hac una Maximianensium causa noueris terminari. nam si concilii Bagaiensis episcoporum uestrorum trecentorum et decem memorabilem illam, de qua superius quod satis esse uidebatur inserui, non te piguit legere sententiam, cum illa uerba damnatos cum Maximiano duodecim, quorum praesentium manibus ordinatus est, apertissime ostendant, dilationem autem redeundi ad communionem uestram illis esse concessam, qui, cum essent in communione Maximiani Primianumque damnassent, tamen, quando Maximianus ordinatus est. non interfuerunt — neque enim omnes interesse potuerunt ant «K more debuerunt —, plurimum miror, quomodo te falli nescio quo mentiente permiseris, cui uerba ipsa, quae obscure non sunt nec acutum ingenium quo discutiantur, sed tantum animum quo aduertantur exposcunt, ne ab eo fallereris,
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec bonam infruct̾uosam. nec malam esse
uoluit impunitam. Quisquis xp̃ianum in
si non hoc in illo ꝑsequitur quod xp̃o ẽ inimi¬
cum.Neq enim dñs in seruo. pater in filio. ma¬
ritus in conuige. cum sunt utriq xp̃iam. non
debent ꝑsequi uicia. xp̃ianȩ contraria uerita¬
d aut uero si non ꝑsequantur: non rei negli¬
gentiȩ merito tenebuntur.S in omĩb tenen¬
dus ẽ modus aptus humanitati. congruus ca¬
ritati. ut nec totum quod potestatis ẽ exercea¬
tur. & in eo quod exeritur dilectio non amitca¬
tur. in eo audem quod non exeritur mansue¬
dudo monstretur. ubi uero nulla ex diuinis
humanisue legib potestas conceditur. ni¬
chil imꝓbe atq impudent̃ audeat᷑. Audi
iam de marimianensib quod paulo ande
distulerã. ut et tuos ep̃os noueris tibi esse
mentitos. & non solum quod ꝑtinet ad bap¬
tismi questionem uł ad alienorum peccatoꝵ
in eccłia sine ꝓpria contaminatione dolerã¬

Expanded text:
sed nec bonam infructuosam nec malam esse sed nec bonam infructuosam nec malam esse uoluit inpunitam. quisquis christianum, insi non hoc in illo persequitur quod Christo est inimicum. neque enim dominus in seruo, pater in filio, maritus in coniuge, cum sunt utrique christiani, non debent persequi uitia christianae contraria ueritati. an uero, si non persequantur, non rei neglegentiae merito tenebuntur? sed in omnibus tenendus est modus aptus humanitati, congruus caritati, ut nec totum quod potestatis est exeratur et in eo quod exeritur dilectio non amittatur, in eo autem quod non exeritur mansuetudo monstretur. ubi uero nulla ex diuinis humanisue legibus potestas conceditur, nihil inprobe atque inprudenter audeatur. Audi iam de Maximianensibus quod paulo ante distuleram, ut et tuos episcopos noueris tibi esse mentitos et non solum quod pertinet ad baptismi quaestionem uel ad alienorum peccatorum in ecclesia sine propria contaminatione toleran
Abbreviated transcription (Latin):
gnam xp̃i. nec ꝓpter pisces malos retia xͥ
derelinquunt. Reges cum in errore sunt ꝓ
ipso endre leges contra ueritatem ferunt. Cum
in uertate sunt. similiter contra errorẽ ꝓipsa
ueritate decernunt. Ita et legib malis ꝓbant᷑
boni. et legib bomis emendantur mali.Rex
nabuchodonosor ꝑuersus. legem seuã dedit
ut simulachrum adoraretur. Idem correctus.
seueram ne ds̃ uerus blasphemaretur: In hoc
enim reges sicut eis diuinitꝰ precipitur. deo
seruiunt inquantum reges sunt. si in suo re¬
gno bona iubeant. mala ꝓhibeant. non solũ
quȩ ꝑtinent ad humanã societatem. uerum
etiã que ad diuinam religionẽ. frustra dicis
relinquar libero arbitrio. Cur enim non inho¬
micidiis. et stupris. et inquibq aliis facinori¬
bus & flagiciis libero te arbitrio dimittendũ
ẽẽ ꝓclamas: Quȩ tamen omĩa iustis legib
comprimi. utilissimum ac saluberrimum ẽ.
Dedit quidem ds̃ homini liberam uoluntatem.

Expanded text:
gnam Christi nec propter pisces malos retia Christi gnam Christi nec propter pisces malos retia Christi derelinquunt. Reges cum in errore sunt, pro ipso errore leges contra ueritatem ferunt; cum in ueritate sunt, similiter contra errorem pro ipsa ueritate decernunt: ita et legibus malis probantur boni et legibus bonis emendantur mali. rex Nabuchodonosor peruersus legem saeuam dedit, ut simulacrum adoraretur. idem correctus seueram, ne deus uerus blasphemaretur. in hoc enim reges, sicut eis diuiuitus praecipitur, deo seruiunt in quantum reges sunt, si in suo regno bona iubeant, mala prohibeant, non solum quae pertinent ad humanam societatem, uerum etiam quae ad diuinam religionem. Frustra dicis: relinquar libero arbitrio. cur enim non in homicidiis et in stupris et in quibusque aliis facinoribus et flagitiis libero te arbitrio dimittendum esse proclamas? quae tamen omnia iustis legibus conprimi utilissimum ac saluberrimum est. dedit quidem deus homini liberam uoluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
marculo audienm et unde hoc credibilius¬
possit uideri. Quid autem uerũ sit. ds̃ noue¬
rit. De aliis autem trib quorum mortes pa
niter obiecisti. quid uł quomͦ factum sit ab
eis quos nosse existimo fateor non queftui.
Nullis camen bonis incatholica hoc placet.
si usq ad mortem in quem quam licet here¬
ticum seuiatur. Neq uero si longe amorte
cuiuslibet molestiis libido ulciscendi ma¬
lum ꝓ malo retribuat approbamꝰ. multo
amplius detestantes si ex occasione uelut
punitate conando concupita quisq aufe¬
rat aliena. ñ illa quȩ sub nomine ȩccłiȩ nõ
debent ab hereticis possideri. sed quorunq
priuata. Hec omnia displicent bonis. et ea
phibent. et cohibent quantum possunt. qͣn¬
tum autem ñ possunt ferunt. & sicut dixi
ꝓpace laudabiliter tolerant non ea laudabi¬
lia. sed damnabilia iudicantes. s nec ꝓpt̃¬
⁊ irania segetem xp̃i. nec ꝓpter paleas aream
xp̃i. nec ꝓpt̃ uasa inhonorata domum ma¬

Expanded text:
Marculo audieMarculo audiepossit videri: quid autem verum sit, Deus noverit. De ariter obiecisti, quid uel quomodo factum sit, ab eis quos nosse existimo, fateor, non quaesiui. Nullis tamen bonis in catholica hoc placet, si usque ad mortem in quemquam licet haereticum saeuiatur. neque uero, si longe a morte cuiuslibet molestiis libido ulciscendi malum pro malo retribuat, adprobamus, multo amplius detestantes, si ex occasione uelut pro unitate conandi concupita quisque auferat aliena, non illa quae sub nomine ecclesiae non debent ab haereticis possideri, sed quorumque priuata. haec omnia displicent bonis et ea prohibent et cohibent quantum possunt, quantum autem non possunt ferunt et sicut dixi pro pace laudabiliter tolerant. non ea laudabilia, sed damnabilia iudicantes, et nec propter zizania segetem Christi nec propter paleas aream Christi nec propter uasa inhonorata domum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ppe nullas ꝓmagno furore ur̃orum. impu¬
tantes etiam nobis quȩ ab ipsis terrenis pote¬
statib ut ur̃orum impetus asua salute depel¬
lant. necessitate fiint non uoluntate. Neq
enim si quadraginta uii qui paulum apłm
interficere conuirauerunt. inarmatos aquib
deducebatur irruissent. penasq sumpsissent.
paulo fuerant ista imputanda. Omitto quod
etiam uoluntarias mortes quas ipsi sibi in¬
gerunt. innos mentiendo transfertis. Nam de
marculo quod se ipse precipitauerit audiii.
qͦd ꝓfecto ẽ credibilius. quam hoc aliquã po¬
testatem romanam iubere potuisse. romanis
legib nimis insolitum. cum hoc malum in.¬
ter tot hereses sub xp̃iano uocabulo errantes
ꝓprium sit heresis ur̃ȩ. Unde quid ꝓdest qͦd
conciliis suis hoc ep̃i tũi ꝓhibuisse et dam¬
nasse iact̾ant sicut ipse commemorasti. cũ
tot rupes & abrupta sarorũ et marculiano
illo magisterio funestentur: Dixi gͦ quid de

Expanded text:
prope nullas pro magno furore uestrorum, inpuprope nullas pro magno furore uestrorum, inputantes etiam nobis, quae ab ipsis terrenis potestatibus, ut uestrorum impetus a sua salute depellant, necessitate fiunt, non uoluntate. neque enim si quadraginta illi, qui Paulum apostolum interficere coniurauerant, in armatos a quibus deducebatur inruissent poenasque sumpsissent, Paulo ista fuerant inputanda. omitto quod etiam uoluntarias mortes, quas ipsi. sibi ingerunt. in nos mentiendo transfertis. nam de Marculo quod se ipse praecipitauerit audiui. quod profecto est credibilius quam hoc aliquam potestatem Romanam iubere potuisse Romanis legibus nimis insolitum, cum hoc malum inter tot haereses sub christiano uocabulo errantes proprium sit haeresis uestrae. unde quid prodest, quod conciliis suis hoc uestri episcopi prohibuisse et damnasse se iactant, sicut ipse commemorasti, cum tot rupes et abrupta saxorum ex Marculiano illo magisterio cotidie funestentur? dixi ergo, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
tatus. postea quam satis excruciatus. ocłos dolen¬
tium ridentiumq satiauit. inde ductus ad
alium locum quo nemo nr̃oꝵ audebat acce¬
dere. duodecimo uir die dimissus ẽ. Hoc ep̃o
ur̃o ipponensi ꝓculiano ipse sum questus ge¬
stis sane municipalib ne si quid agere eẽt ne¬
cesse hoc ad se ne garet fuisse ꝑlatum. Quid re¬
sponderit quemadmodum adinquirendã cati¬
sam dissimulauerit. nrãmq intentionem dolo¬
sius eludendam. post etiam ñ respondendo pu¬
tauerit satis eadem gesta testantur. Nunc uero
qui adnos auobis clerici transierunt. quanta
padiantur aur̃is quando narrare sufficimus:
Deniq non quicunq ad nos inde ueniunt ueri¬
tatem ꝑsecutione derelinqunt. s multi ad nos
inde non uenunt. quia ꝑsecutionem aurĩs ꝓ
ueritate ꝑpeti metuunt. Aufer itaq de medio
suꝑuacuas inuidias molestiarum. quas rega¬
lib iussis ꝓ ur̃o errore patimini. ꝑ paruas &

Expanded text:
tatus posteaquam satis excruciauit oculos dolentatus posteaquam satis excruciauit oculos dolentium ridentiumque satiauit, inde ductus ad alium locum, quo nemo nostrorum audebat accedere, duodecimo uix die dimissus est. hoc episcopo uestro Hipponiensi Proculiano ipse sum questus gestis sane municipalibus, ne. si quid agere esset necesse. hoc ad se negaret fuisse perlatum. quid responderit, quemadmodum ab inquirenda causa dissimulauerit nostramque intentionem dolosius eludendam post etiam non respondendo putauerit, satis eadem gesta testantur. nunc uero qui ad nos a uobis clerici transierunt quanta patiantur a uestris, quando narrare sufficimus? denique non quicumque ad nos inde ueniunt ueritatem persecutione derelinquunt, sed multi ad nos inde non ueniunt, quia persecutionem a uestris pro ueritate perpeti metuunt. Aufer itaque de medio superuacuas inuidias molestiarum, quas regalibus iussis pro uestro errore patimini perparuas et
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem corpꝰ accepit. Uerum hȩc uidelicet
non ꝑferuntur ad ur̃os. cum erispinus maluerit
carthaginem ꝑgere. ꝓpria ꝑtinatia suꝑari. mã¬
suetudinis episcopalis intercessione mitissimam
in se platam recusare sententiam. appellare ad
eius filios cuius lege se uretitum uidebat. ut¬
excitaret uniuersȩ parti donati qͦd solus ꝑpeti
nec uolebat. nec cogebatur. quam unius sui prrᷤ¬
biten audacissimum & inuidiosissimum fac¬
nus sola degradatione punire. Restitutus qui¬
dam in regione ipponiensi ũr prb̃r fuit. qui c̃
ad catholieam pacem antequam istis imꝑiali¬
bus legib iuberetur. ueritatis ratione ꝑmotꝰ
manifesta uoluntate transsisset. de domosua
iaptus ẽ aclericis & cireum cellionib ur̃is. lu¬
ce palam in castellum ꝓximum ductus. &. mł¬
ticudine expect̾ante nichilq resistere audente
ad furentum arbitrium fustib cesus. in lacuna
lutulenta uolutatus. amictu iunceo dehones¬

Expanded text:
potestatem corpus accepit. uerum haec uidelicet potestatem corpus accepit. uerum haec uidelicet non perferuntur ad uestros, cum Crispinus maluerit Carthaginem pergere, propria pertinacia superari, mansuetudinis episcopalis intercessione mitissimam in se prolatam recusare sententiam, appellare ad eius filios, cuius lege se inretitum uidebat, excitare uniuersae parti Donati, quod solus perpeti nec uolebat nec cogebatur, quam unius sui presbyteri audacissimum et inuidiosissimum facinus sola degradatione punire. Restitutus quidam in regione Hipponiensi uester presbyter fuit. qui cum ad catholicam pacem, antequam istis imperialibus legibus iuberetur, ueritatis ratione permotus manifesta uoluntate transisset, de domo sua raptus est a clericis et circumcellionibus uestris, luce palam in castellum proximum ductus et multitudine spectante nihilque resistere audente ad furentum arbitrium fustibus caesus, in lacuna lutulenta uolutatus, amictu iunceo dehones
Abbreviated transcription (Latin):
reses uidet quas concedit iniustas. & tandẽ
intelligat quod xp̃i martyrem non faeit pe¬
na sed causa: Nos autem usq ad eo seuos ꝑle¬
cutores esse arguat. ut nec post imꝑiale re¬
scriptum. aurum illud fisco crispinus expen¬
derit. indulgentiam illi catholicis ep̃is im¬
petrantib. et nunc inter ipsas etiam recentis¬
sunas leges. ꝓscriptionẽ ur̃is ep̃is comminan¬
tes. in re ꝓpria securus sedeat. et catholic ele¬
rici inter manus cutumcellionum clericoꝵq
ur̃oꝵ. domos. uic̾tum. salutem. ac lumen cor¬
poris pendant. Hȩc qui faciunt. quid ego di¬
cam latronib piratis truculento alicui genen
barbaroꝵ. quando nec ipsi omnium crudelita¬
tum magistro diabolo comparandi sunt: Ille
sc̃m uirum iob omnib eius reb ablatis gl¬
uissimo uulnere acapite usq ad pedes ꝑcussit.
et tamen fuit illic integris indeger luminib
locus. nec oculos eus extixit. cuius totum in

Expanded text:
reses uidet quas concedit iniustas, et tandem reses uidet quas concedit iniustas, et tandem intellegat, quod Christi martyrem non facit poena sed causa, nos autem usque adeo saeuos persecutores esse arguat, ut nec post imperiale rescriptum aurum illud fisco Crispinus expenderit, indulgentiam illi catholicis episcopis impetrantibus, et nunc inter ipsas etiam recentissimas leges proscriptionem uestris episcopis comminantes in re propria securus sedeat et catholici clerici inter manus circumcellionum clericorumque uestrorum domos, uictum, salutem ac lumen corporis pendant. Haec qui faciunt quid aequos dicam latronibus, piratis, truculento alicui generi barbarorum, quando nec ipsi omnium crudelitatum magistro diabolo conparandi sunt? ille sanctum uirum Iob omnibus eius rebus ablatis grauissimo uulnere a capite usque ad pedes percussit; et tamen fuit illic integris integer luminibus locus, noc oculos eius extinxit cuius totum in
Abbreviated transcription (Latin):
quid adiutorio xp̃i ȩccłia catholica in suos imm¬
cos posset et nollet. non scđm herecieam p̃sum¬
ptionem priuato furore circum cellionib seui
di subditis regib. Exibitus gͥ crispinus. et qͥd
se eẽ ꝓ consuli querenti negauerat facillime con¬
uictus hereticus: decem tamen libras aur. oͣ
multam in om̃s hereticos imperator maior
theo dosius constituerat. intercedente possidio
non ẽ compulsus exsoluere. Qua mitissima sen¬
tentia non contentus. nescio quo consilio qͦ
displicuisse ur̃is om̃ib dicebatur: ad eiusdem
theodosii filios ꝓuocandum putauit. Accepta¬
tum ẽ. rescriptum ẽ. Quid aliud nͥ quod pars
donati iamsciret se ad illam penam auran¬
am cum cȩteris hereticis ꝑtinere cum quib
ꝓpt̾ cominunionem talis ꝑ secutionis aut
communem se deputet habere iusticiam. aut
si non deputat. non se ideo iactet iustam. quia
ea pena cohercetur qua fe cohercen et eas he¬

Expanded text:
quid adiutorio Christi ecclesia catholica in suos inimiquid adiutorio Christi ecclesia catholica in suos inimicos posset et nollet, non secundum haereticam praesumptionem priuato furore circumcellionibus saeuidei subditis regibus. exhibitus igitur Crispinus et, quod se esse proconsuli quaerenti negauerat. facillime conuictus haereticus decem tamen libras auri, quam multam in omnes haereticos imperator maior Theodosius constituerat. intercedente Possidio non est conpulsus exsoluere. qua mitissima sententia non contentus nescio quo consilio, quod displicuisse uestris omnibus dicebatur, ad eiusdem Theodosii filios prouocandum putauit. acceptatum est. rescriptum est, quid aliud, nisi quod pars Donati iam sciret se ad illam poenam aurariam cum ceteris haereticis pertinere, cum quibus propter communionem talis persecutionis aut communem se deputet habere iustitiam aut, si non deputat. non se ideo iactet iustam, quia ea poena coercetur, qua coerceri et eas hae
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt. afficientes plagis & contumeliis.
Ubi ne grauius seuirent. intercessit ipse cri¬
pinus uelut aliis rogantib flerus. quorũ
ñ tam uidebatur in ua sua curare dep̃eatio¬
nem. quã in facinore destimoniũ formidare
Hȩc postea quam nota facta sunt inoppido
calamensi: expectabatur crispinus ur̃ ep̃s
quemadmodum in suum prb̃m undicaret
Accessit etłam ꝓtestatio mumcipalib gestis
expressa: cuius uł timore uel pudore coge¬
retur ȩccłiasticam exercere uindictam. Qͦa
cum omnino contemneret. tantusq fieret
nr̃orum tumultus. ut ueritati predicande
cui respondere non poterant. itinera clausu¬
ri pucarentur. immo uerd iam etiam cernerent᷑
leges quȩ non deerant. sed qͣsi deess ent in ñie
manib quiescebant. adueisꝰ crispinum ep̃m
ur̃m commnotȩ sunt. magis ut nr̃a mansuetu¬
do demonstraretur: quam ut ilorum pumie¬
tur audatia. Neq enim aliter innotesceret

Expanded text:
suerunt adficientes plagis et contumeliis. suerunt adficientes plagis et contumeliis. ubi ne grauius saeuirent, intercessit ipse Crispinus uelut aliis rogantibus flexus. quorum non tam uidebatur in ira sua curare deprecationem quam in facinore testimonium formidare. Haec posteaquam nota facta sunt in oppido Calamensi, expectabatur Crispinus uester episcopus quemadmodum in suum preabyterum uindicaret. accessit etiam protestatio municipalibus gestis expressa, cuius uel timore uel pudore cogeretur ecclesiasticam exercere uindictam. quod cum omnino contemneret tantusque fieret uestrorum tumultus, ut ueritati praedicandae. cui respondere non poterant, itinera clausuri putarentur, immo uero iam etiam cernerentur, leges quae non deerant, sed quasi deessent in nostris manibus quiescebant: aduersus Crispinum episcopum uestrum commotae sunt. magis ut nostra mansuetudo demonstraretur quam ut illorum puniretur audacia. neque enim aliter innotesceret,
Abbreviated transcription (Latin):
quas pene iam nr̃ inciderat. nisi eis ꝓspec̾tis at¬
qr nunciatis ad quendam fundum fugiens de¬
uertisset. ub ille nichil auderet ut p̃ualeret ut
si quid etiam fecisset negare non posset. Quo
comꝑdo. continuo consecutus ẽ tanta cęcus
insania ut iam latere turpe arbitraretur. ĩ ũ
domum in qua cum siusse possidius incluse¬
rat. sepire amnatis. lapidib curumtundere.
ambire flammis. aditum ex omni parte mo¬
liri. Quȩ uero aderat incolentium multitudo
memor ꝑiculi sui. si ieoloco aggressum tan¬
tum facinus impleretur. partim illum depre¬
eabatur ut parceret. quem resistendo non au¬
debat offendere. partim uero ignes subposi¬
tos extinguebat. Cum ille nichilo segnius.
ceptis feruidus atq in exoratus instare cepit
Aliquando ictib ianuam ingressi sunt. sau¬
ciatisq cȩde iumentis quȩ in inferiore domꝰ
parte comꝑerant. de. suꝑiorib ep̃m depo¬

Expanded text:
quas paene iam noster inciderat, nisi eis prospectis atquas paene iam noster inciderat, nisi eis prospectis atque nuntiatis ad quondam fundum fugiens deuertisset, ubi ille nihil auderet uel non praeualeret uel. si quid etiam fecisset, negare non posset. quo conperto continuo consecutus est tanta caecus: insania. at iam latere turpe arbitraretur. tam domum. in qua cam suis se Possidius incluserat, saepire armatis. lapidibus circumtundere. ambire flammis. aditum ex omni parte moliri. quae uero aderat incolentium multitudo memor periculi sui. si in eo loco adgressum tantum facinus impleretur. partim illum deprecabatur at parceret. quem resistendo non audebat offendere. partim uero ignes subpositos extinguebat. cum ille nihilo segnius coeptis feruidus atque inexoratus instaret. cessit aliquando ictibus ianua, ingressi sunt sauciatisque caede iumentis. quae in inferiore domus parte conspexerant, de superioribus episcopum depo
Abbreviated transcription (Latin):
erat imprudentis aurib demere commissurꝰ.
cũ ea que dictret multi possent prudentes au-¬
dire qualiũ causa & dñs iħs xp̃c tanta pha¬
riseis quamuis imprudentib loquebatur.
et nolle se nosse uias impioꝵ quasi uias suaᷤ
eum docere uellent quos impios putabat. ac
non potuis ipse si teneret uias dĩ etiam impi¬
os docere deberet sicut scriptum ẽ doceam
iniquos uias tuas &. impii ad te conuertent᷑
cum g̃ ista responsio a multis intelligeretur.
multis etiã demonstraretur. quam inanis es set
quantum attinebat ad causam. qͣntũ uero ama¬
ra & maledicta quod ñ ꝑtinebat ad eausam.
atq ita eius sicut apud uos habetur doctis¬
sima annositas esterno contra stante tyrone.
nichil aduersus ueritatem posse ꝓbaretur. ride¬
retur. subito post paucos dies iter agenti poᷤ¬
sidio. alius crispinus eiuis prb̃r. et ut ꝓhibet᷑
ꝓpinquus. tetendit insidias armatorum. in

Expanded text:
erat inprudentis auribus temere commissurus, erat inprudentis auribus temere commissurus, cum ea quae diceret multi possent prudentes audire, qualium causa et dominus Christus tanta Pharisaeis quamuis inprudentibus loquebatur, et nolle se nosse uias impiorum, quasi uias suas eum docere uellent, quos impios putabat, ac non potius ipse, si teneret uias dei, etiam impios docere deberet, sicut scriptum est: doceam iniquos uias tuas et impii ad te conuerten tur —: cum ergo ista responsio a multis intellegeretur, multis etiam demonstraretur quam inanis esset, quantum attinebat ad\' causam, quam uero amara et maledica, quod non pertinebat ad causam, atque ita eius, sicut apud uos habetur, doctissima annositas hesterno contra stante tirone nihil aduersum ueritatem posse probaretur rideretur, subito post paucos dies iter agenti Possidio alius Crispinus eius presbyter et ut perhibetur propinquus tetendit insidias armatorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
poposcerant appareret. Fadtum ẽ conuenti s̃.
recusarunt. quib uerbis. quo dolo. maledi¬
ct̾ione & amaritudine plenis. nunc longum
ẽ demonstrare. Interea crispinus calamensis
ep̃c ur̃ apossidio collega meo in eadem ciui¬
tate apud act̾a conuentus ad conciliũ urm̃
primo distulerat. pollicens cum collegis suis
ibi se uisurum quid respondere deberet. Dcm̃
post non paruum tempus repetita conuentio¬
ne rursus apud acta respondit. uerba uiri pec¬
catoris ne timueris. E iterum. in aures impru¬
dentis caue ne quicqͣm dixcris. ne cũ audierit
irrideat sensatos sermones tuos. Postremo hãc
responsionem meã patriarchali sermone defi¬
nio. Recedant ame impii. uias eoꝵ nosse no¬
lo. Hanc eius responsionem cum docti indoc¬
diq riderent. qiappe hominis dicentis u̾ba
uiri peccatoris se non timere. etu respondere
minime auderet. et in aures imprudentis nol¬
le se aliquid dicere quasi aliquod secretum fu¬

Expanded text:
poposcerant, appareret. factum est, conuenti sunt, poposcerant, appareret. factum est, conuenti sunt, recusarunt; quibus uerbis, quo dolo maledictione amaritudine plenis, nunc longum est demonstrare. Interea Crispinus Calamensis uester episcopus a Possidio collega meo in eadem ciuitate apud acta conuentus ad concilium uestrum primo distulerat, pollicens cum collegis suis ibi se uisurum, quid respondere deberet. deinde post non paruum tempus repetita conuentione rursus apud acta respondit: \'uerba uiri peccatoris ne timueris, et iterum: in aures inprudentis caue quicquam dixeris, ne cum audierit inrideat sensatos sermones tuos. postremo hanc responsionem meam patriarchali sei-mone definio: recedant a me impii, uias eorum nosse nolo.\' hanc eius responsionem cum docti indoctique riderent — quippe hominis dicentis uerba uiri peccatoris se non timere, cui respondere minime auderet, et in aures inprudentis nolle se aliquid dicere, quasi aliquod secretum fu
Abbreviated transcription (Latin):
cȩꝑunt. Et quia multi erroris eorum laques
implicati cum quib ut inde liberarentur
agebamus. respondebant nob̾ hoc nos cũ
epĩs suis agere debere. collationemq nr̃am
se uehementer optare. ubi possent uidere qͥb
asserentib suꝑaret ueritas falsitatem: in
carthaginensi totius africȩ concilio nobis
placuit ut adhibita etiam publicors testifi.¬
catione gestorum. quo possemus eis qͥ hoc
flagitabant ꝓbare desiderio eoꝵ nos mini¬
me defuisse. ur̃i pacifice conuenirentur ep̃i.
quisquis ab eo nr̃m qui eodem loco in quo
ille consisteret. ut ꝑ collationem nrãm erro¬
re sublato. xp̃iana et fraterna societate. uni¬
tate. caritate. pacc. frueremur. Id intuentes.
quia si hoc fieri uellent. aduuante miseri¬
cordia dĩ facillime poterat quicqͥd in causa
nrr̃a esset agnosci. Si autem recusarent saltim
diffidentia eorum ñ frustra ulis qui hoc anob̃

Expanded text:
ncenda deterrere coeperunt. et quia multi erroris eorum laqueis ncenda deterrere coeperunt. et quia multi erroris eorum laqueis implicati, cum quibus ut inde liberarentur agebamus, respondebant nobis hoc nos cum episcopis suis agere debere conlationemque nostram se uehementer optare, ubi possent uidere quibus adserentibus superaret ueritas falsitatem, in Carthaginiensi totius Africae concilio nobis placuit, ut adhibita etiam publicorum testificatione gestorum, quo possemus eis, qui hoc flagitabant, probare desiderio eorum nos minime defuisse, uestri pacifice conuenirentur episcopi, quisque ab eo nostrum, qui eodem loco in quo ille consisteret, ut per conlationem nostram errore sublato christiana et fraterna societate unitate caritate pace frueremur, id intuentes, quia, si hoc fieri uellent, adiuuante misericordia dei facillime poterat quidquid in causa nostra esset agnosci, si autem recusarent, saltem diffidentia eorum non frustra illis, qui hoc a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
abinitio diuisionis ur̃ȩ usq ad hoc tempus
ȩccłiam catholieani ꝑsecuti sunt. si uelim
ritexere. quȩ lingua. qui stilus. quantũ dem¬
pus. ociumq sufficiat: De optato cum age¬
rem tuq hoc magis excusare quam purgare uo¬
luisses. dixisti reos hinc ur̃os esse non posse qͦd
ad eos undicandum nemo ꝑtulerit. Tot ꝓte¬
stationes nr̃oꝵ de furiosissimis ur̃orum uio¬
lentiis archuia publica cicuis impleuerunt.
qͣm ullam apud uos uindic̾tam illa facta
meruerunt. S forte et hic dicatur. ꝓtestatio¬
nes quidem depositas. sed ad ipsos uindicã¬
danulla ꝑlata. Audi ergo quedam quȩ ipse
sum exꝑtus. Cum receptorum a ur̃ĩs maximi¬
anensium quos damnauerãt causam cogno¬
uissemꝰ. et eam quaquauersum poteramus
feruenti diffamaremus instantia: illi reb tã
recentib et tanta manifestatione clarenti¬
bus quid respondere possent ñmuenientes.
solito crebiius et audatius curcum cellionũ

Expanded text:
ab initio diuisionis uestrae usque ad hoc tempus ab initio diuisionis uestrae usque ad hoc tempus ecclesiam catholicam persecuti sunt, si uelim retexere, quae lingua, qui stilus, quantum tempus otiumque sufficiat? De Optato cum agerem tuque hoc magis excusare uoluisses quam purgare ualuisses. dixisti reos hinc uestros esse non posse, quod ad eos uindicandum nemo pertulerit. tot protestationes nostrorum de furiosissimis uestrorum uiolentiis archiua publica citius impleuerunt quam ullam apud uos uindictam illa facta meruerunt. sed forte et hic dicatur protestationes quidem depositas, sed ad ipsos uindicanda nulla perlata. audi ergo quaedam, quae ipse sum expertus. cum receptorum a uestris Maximianensium quos damnauerant causam cognouissemus et eam quaquauersum poteramus feruenti diffamaremus instantia, illi rebus tam recentibus et tanta manifestatione clarentibus quid respondere possent non inuenientes solito crebrius et audacius circumcellionum
Abbreviated transcription (Latin):
cellionum uĩorum nobilis furor.horrendũ
prebens ur̃is clericis satelliciũ usq quaq o¬
diosissimȩ innotuit: ingens inuos conflagͣ¬
uit inuidia. Atq inde fac̾tum ẽ. ut preteri¬
tȩ om̃s contra uos leges excitarentur. & istȩ
conderentur nouȩ. quarũ tamen uniuersa¬
rum seueritas si ur̃oꝵ in ordinatȩ ac sine
ula lege crassanti seuiciȩ comparetur: mira
lenitas appellanda ẽ. His enim magis tanta
potestate accepta mansuetudo catholiea cõ¬
mendatur. quam heretica immanitas plecti¬
tur. immo uero in nos cedes. rapinas. incendia.
cecitates. excogitando. minando. exercendo.
audatius & insanius debacchatur. Hȩc enĩ
ego commemorare uolui. ꝑ quȩ factum ẽ ut
his nr̃is temporib aduersus uos ista imꝑia¬
lia statuta ferrentur. immo aduersus errorẽ
Cȩterum omĩa quȩ uł anteriorum litteris didi¬
ci. uł ipse cognoui seuͭ facta ur̃drum quib

Expanded text:
cellionum uestrorum nobilis furor horrendum cellionum uestrorum nobilis furor horrendum praebens uestris clericis satellitium usque quaque odiosissime innotuit, ingens in uos conflagrauit inuidia atque inde factum est, ut et praeteritae omnes contra uos leges excitarentur et istae conderentur nouae. quarum tamen uniuersarum seueritas si uestrorum inordinatae ac sine ulla lege grassanti saeuitiae comparetur, mira lenitas appellanda est. his enim magis tanta potestate accepta mansuetudo catholica commendatur quam haeretica inmanitas plectitur, immo uero in nos caedes rapinas incendia caecitates excogitando minando exercendo audacius et insanius debacchatur. Haec enim ego commemorare uolui, per quae factum est, ut his nostris temporibus aduersus uos ista imperialia statuta ferrentur, immo aduersus errorem ceterum omnia quae uel anteriorum litteris didici uel ipse cognoui saeua facta uestrorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul uerecundia dimouerat lucernã ferentẽ.
Tunc eum ambo ꝑuexerunt domũ. uł miserã¬
do uel aliquid etiam lucelli sꝑando. cum siue
uiuus. seu mortuus. collectus tamen nr̃is ostñ¬
deretur. Quid plura: Mirabili curatione sa¬
natus ẽ uiuit. Plures in eiuis corpe cicatrices qͣm
menbra numerantur. Hunc adtransmari¬
nas t̾ras occisum aur̃is fama nunciauerat
et eius facinoris immanitas grauisq indig¬
natus quaquauersum audiri potuit dolore
horrendo cuncta commouerat. quo postea¬
quam ipse secutus ẽ. recentissimȩ cicatrices
eius famȩ illud mendatiũ defenderunt. Nã
quẽ tunc inspicientes uix crederent uiuum.
non temere illac iactasse uidebatur occistim.
Hic cum illic inuenisset collegam thubursi¬
censem quẽ pauloante commemoraui. &
alios nonnullos similia uel non multo infe¬
riora ꝑpessos nec eis adꝓpria reuertendiul¬
la facultas patere uideretur. et quia circũ¬

Expanded text:
procul uerecundia dimouerat, lucernam ferentem. procul uerecundia dimouerat, lucernam ferentem. tunc eum ambo peruexerunt domum uel miserando uel aliquid etiam lucelli sperando, cum siue uiuus seu mortuus, collectus tamen nostris ostenderetur. quid plura? mirabili curatione sanatus est, uiuit, plures in eius corpore cicatrices quam membra numerantur. hunc ad transmarinas terras occisum a uestris fama nuntiauerat et eius facinoris inmanitas grauisque indignatus, quaquauersum audiri potuit, dolore horrendo cuncta commouerat. quo posteaquam ipse secutus est, recentissimae cicatrices eius famae illud mendacium defenderunt; nam quem tunc inspicientes uix crederent uiuum, non temere illa iactasse uidebatur occisum. hic cum illic inuenisset collegam Thubursicensem, quem paulo ante commemoraui, et alios nonnullos similia uel non multo inferiora perpessos, nec eis ad propria reuertendi ulla facultas patere uideretur, et quia circum
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Hanc cum iure ꝑspicuo retineret. in
ea ipsa sub altari quo confugerat. eodẽ supͣ
se frac̾to. eiusq lignis aliisq fustib ferro eti¬
am crudeliter cȩsus. totum ulum locum san¬
guine oppleuit. Acceꝑat autem & grande uuliꝰ
in inguine. unde cruore laigiꝰ effluente conti¬
nuo moreretur: nͥ maior eorum crudelitas ꝑ oc¬
cultam dei miscdiam ꝓfuisset. Namcũ men¬
bris exea parte nudatis semiuiuus insuꝑ pro¬
nusq traheretur. exundantes uenas latenter
puluis obstrusit. Inde nr̃orum manib cum
ferretur. rursus illis uruentib uiolenter extor¬
tus ẽ. grauiusq multatus. & de excelsa turre no¬
ctu precipitatus. subter cinerem stercoris mol¬
liter iacebat exceptus. sensu amisso. uir extre¬
mum sp̃m denens. Ibi eum tͣnsiens quidã pau¬
per inuenit cum uentris exonerandi causa
ad eum diuertisset locum. Agnouit autem
cum pauidus suam coniugem accersiret qͣm

Expanded text:
rant. hanc cum iure perspicuo retineret, in rant. hanc cum iure perspicuo retineret, in ea ipsa sub altari quo confugerat, eodem supra se fracto eiusque lignis aliisque fustibus, ferro etiam crudeliter caesus totum illum locum: sanguine obpleuit. acceperat autem et grande uulnus in inguine, unde cruore largius effluente continuo moreretur. nisi maior eorum crudelitas per occultam dei misericordiam profuisset. nam cum membris ex ea parte nudatis semiuiuus insuper pronusque traheretur. exundantes uenas latenter puluis obstrusit. inde nostrorum manibus cum ferretur; rursus illis inruentibus uiolenter extortus est grauiusque mulcatus et de excelsa turri noctu praecipitatus subter cinere stercoris molliter iacebat exceptus, sensu amisso uix extremum spiritum tenens. ibi eum transiens quidam pauper inuenit. cum uentris exonerandi causa ad eum deuertisset locum. agnouit autem, cum pauidus suam coniugem adcerseret. quam
Abbreviated transcription (Latin):
poterant. excruciare amplius eligunt quam
cicius excecare. Flam primo tantum calce
ad hoc facinus ũtebantur: sed postea quã illo ᷤᷤ
quib hoc fecerant cito salutem reparasse di¬
dicerunt. acetum ad diderunt. Omitto ante
quanta commiserint. quib easdem leges
aduersus errorem ur̃m constitui coegerunt.
magis. xp̃iana mansuetudine demperatas. ꝗͣ
intam magna scelera in congrui uigoris ex¬
ertas. Ep̃s catholicus athubursi cubure ser¬
uus nomine. cum inuasum aur̃ĩs locum
repeteret. & utriusq partis ꝓcuratores pro¬
consulare prestolarent᷑ examen. repente sibi
in oppido memorato ur̃is armatis irruen¬
tib uix uiuus aufugit. a quib pater eius
prb̃r. etate ac morib gratus. ea cȩde qua
uehementer afflictus ẽ post dies paucos ex¬
cessit aeuita. Maximianus ep̃s catholicus
uagagensis dicta in partes iudiciaria sen¬
tentia basilicam fundi caluianensis euice¬
rat. quam ur̃i illicite aliquando usurpaue¬

Expanded text:
poterant, excruciare amplius eligunt quam poterant, excruciare amplius eligunt quam citius excaecare. nam primo tantum calce ad hoc facinus utebantur, sed posteaquam illos, quibus hoc fecerant, cito salutem reparasse didicerunt, acetum addiderunt. Omitto ante quanta commiserint, quibus easdem leges. aduersus errorem uestrum constitui coegerunt, magis christiana mansuetudine temperatas quam in tam magna scelera ui congrui uigoris exertas. episcopus catholicus a Thubursicubure Seruus nomine cum inuasum a uestris locum repeteret et utriusque partis procuratores proconsulare praestolarentur examen, repente sibi in oppido memorato uestris armatis inruentibus uix uiuus aufugit. a quibus pater eius presbyter aetate ac moribus grauis ea caede, qua uehementer adflictus est, post dies paucos excessit e uita. Maximianus episcopus catholicus Bagaiensis dicta inter partes iudiciaria sententia basilicam fundi Caluianensis euicerat, quam uestri inlicite aliquando usurpaue
Abbreviated transcription (Latin):
secuntur qui uos inique ꝑsequentes dan
uobis ad decipiendos imꝑitos licet fal¬
sam similitudinem głe. nobis autẽ uulnꝰ
grande tristiciȩ. Dcinde commemorans
etiam nescio quos mortuos quos a nr̃is diciᷤ
occisos tanquã in campo facundiȩ tuȩ po¬
situs. latissime exaggeras locum. in quo uo¬
bis uidemini similes martyrum. cum co¬
tidie ur̃orum incredibilia patiamur fact̾a
clericorum. & circumcellionum. multo peio¬
ra quã quorum libet latronũ atq p̃donum.
Nanq horrendis armati cutusq generis telis
terribiliter uagando. non dico eccłiastieam. s
ipsam humanam quietem pacemq ꝑturbãt.
Il octurnis aggressionib clericorum catholico¬
rum inuasas domos. nudas atq inanes re¬
linquunt ipsos etiam raptos & fustib tun¬
sos.ferroq concisos.semuuubs abiciunt. in¬
suꝑ nouo &ante hac inaudido sceleris gen̾e.
oculis eoꝵ calcem aceto ꝑmixto infunden¬
des & infercientes.quos euellere compendio

Expanded text:
ersequuntur, qui uos inique persequentes dant ersequuntur, qui uos inique persequentes dant uobis ad decipiendos imperitos licet falsam similitudinem gloriae, uobis autem uulnus grande tristitiae. Deinde commemorans etiam nescio quos mortuos, quos a nostris dicis occisos, tamquam in campo facundiae tuae positus latissime exaggeras locum, in quo uobis uidemisi \' similes martyrum, cum cotidie uestrorum incredibilia patiamur facta clericorum et circumcellionum multo peiora quam quorumlibet latronum atque praedonum. namque horrendis armati cuiusque generis telis terribiliter uagando non dico ecclesiasticam, sed ipsam humanam quietem pacemque perturbant, nocturnis adgressionibus clericorum catholicorum inuasas domos nudas atque inanes relinquunt, ipsos etiam raptos et fustibus tunsos ferroque concisos semiuiuos abiciunt. insuper nouo et antehac inaudito sceleris genere oculis eorum calcem aceto permixto infundentes et infercientes, quos euellere conpendio
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis debere. Quod illo quidẽ loco ñ dixi.
sed diri. si aliquid inique passi estis ñ ꝑtin̾e
ad eos a quib laudabiliter ꝓunitatis pace to¬
lerantur qui talia in uos quamuis imꝓbe fa¬
cunt. Quod cum aꝑtissime dictum sit. sal¬
tim expositum attendant quos fallere uo¬
luisti. Neq enim te quod tam aꝑtum ẽ
non intellexisse arbitror. sed breuitate sen¬
tentiȩ meȩ facile putasti posse incaliginẽ
mitti. ubi quodlibet aliud diceres. ei respon¬
disse uidereris. Cur autem dixerim maloᷤ
cõmunionis nr̃t. hoc ẽ areȩ dnĩce paleam.
cum in uos inique agunt abonis nr̃is
laudabiliter ꝓ pace tolerari. quid opus ẽ.
ut ipse ostendam. ipse defendam. cũ ꝑꝓme
beatus cyprianus aꝑtissime et candidissi¬
me dicat. etiam cum cernuntur in eccłia
mali. non ꝓpter eos eccłiam deserendam:
Hoc ẽ quod dixi eosꝓ unitatis pace doleran¬
dos. Neq enim uos amplius quam nos ꝑ¬

Expanded text:
unitatis fieri debere. quod illo quidem loco non dixi, unitatis fieri debere. quod illo quidem loco non dixi, sed dixi: \'si aliquid inique passi estis, non pertinere ad eos, a quibus laudabiliter pro unitatis pace tolerantur, qui talia in uos quamuis inprobe faciunt\'. quod cum apertissime dictum sit, saltem expositum attendant quos fallere uoluisti; neque enim te quod tam apertum est non intellexisse arbitror, sed breuitate sententiae meae facile putasti posse in caliginem mitti, ubi, quodlibet aliud diceres, ei respondisse uidereris. cur autem dixerim malos communionis nostrae, hoc est areae dominicae paleam, cum in uos inique agunt, a bonis nostris laudabiliter pro pace tolerari, quid opus est ut ipse ostendam, ipse defendam, cum pro me beatus Cyprianus apertissime et candidissime dicat, etiam cum cernuntur in ecclesia mali, non propter eos ecclesiam deserendam, hoc est quod dixi eos pro unitatis pace tolerandos? neque enim uos amplius quam nos p
Abbreviated transcription (Latin):
nare non licuit de isto absoluto saltim liceat
dubitare cuius crimina etiam si certa nobis
essent. in ȩccłia constitutos quã sp̃s sc̃s uelut
aream cum palea prenunciauit nequaquam
nos aliena peccata non imitata macularent.
et tamen si nobis etiam incerta eẽ dicuntur. ñ
solum rei constituimuꝵ uerum etiam reba¬
ptirandi iudicamur. Itane agitis: Siccine
cuncta ꝑuertitis: Tantum ne reuera uobis
licere arbitramini. ut quod uultis sit scm̃. qͦd
uultis immundum: Cohibete uos. non ꝓfi¬
ciatis in malis. ne ꝑeatis aboms. Nam ulud
quod dixi. quod si de ꝑsecutionib agis cito
respondeo.si aliquid inique passi estis. non ꝑ¬
tinere ad eos qui talia quamuis improbe faci¬
entes ꝓ pace tamen unitatis laudabiliter tole¬
rant. quam fallaciter refellere uoluisti. ꝓrs'
non cogitat᷑is. licteras tuas sam capitis habi¬
turas ẽẽ lectorem. Ita enim respondes.quasi
ego dixerim ꝑsecutionem uobis fieri ꝓpace

Expanded text:
nare non licuit, de isto absoluto saltem liceat nare non licuit, de isto absoluto saltem liceat dubitare. cuius crimina etiamsi certa nobis essent, in ecclesia constitutos, quam spiritus sanctus uelut aream cum palea praenuntiauit, nequaquam nos aliena peccata\' non imitata macularent. et tamen etiamsi nobis incerta esse dicuntur, non solum rei constituimur, uerum etiam rebaptizandi iudicamur. itane agitis, sicine cuncta peruertitis, tantumne re uera nobis licere arbitramini, ut quod uultis sit sanctum, quod uultis inmundum? cohibete uos, non proficiatis in malis, ne pereatis a bonis. Iam illud, quod dixi: quodsi de persecutionibus agis, cito respondeo, si aliquid inique passi estis, non pertinere ad eos qui talia quamuis inprobe facientes pro pace tamen unitatis laudabiliter r tolerant, quam fallaciter refellere uoluisti, prorsus & non cogitans litteras tuas sani capitis habituras esse lectorem! ita enim respondes, quasi ego dixerim persecutionem uobis pro pace
Abbreviated transcription (Latin):
actntum ep̃is ur̃is. quib eum iniquissimũ
maximianus ꝑsuaserat antequam uagaiense
concilium faceretis. sed in primo iudicio dam¬
natus ẽ absens. in sedõ absolutus ẽ presens.
Si post primum quos baptirauit rebaptira¬
ri non possunt. quanto potius post scdm:
Ita et cecilianus primo apud carthaginem
iudicio scđi tigistam damnatus est absens.
scdo iudicio melciadis romani absolutus
ẽ presens.Adhuc nos de illo certos ẽẽ non
uultis. saltim dubitare ꝑmictite. Uincit
enim uos ñ solum qui cecilianum scit in¬
nocentem. uerum etiam qui nescit nocen¬
dem. uos autem utrosq rebaptirandos eẽ
censetis. & qui dicunt nouimus. & qui di¬
cunt non nouimus qualis fuerit cecilianꝰ
Nonsunt baptirandi quos baptirauit pri¬
mianus post primum iudicium quo dam¬
natus ẽ absens. et baptirandi sunt quos ba¬
ptirauit cecilianus post scđm iudicium quo
absolutus ẽ presens: Illum damnatum dam¬

Expanded text:
a centum episcopis uestris, quibus eum iniquissimum a centum episcopis uestris, quibus eum iniquissimum Maximianus persuaserat, antequam Bagaiense concilium faceretis. sed in primo iudicio damnatus est absens, in secundo absolutus est praesens. si post primum quos baptizauit rebaptizari non possunt, quanto potius post secundum! ita et Caecilianus primo apud Carthaginem iudicio Secundi Tigisitani damnatus est absens, secundo iudicio Miltiadis Romani absolutus est praesens. adhuc nos de illo certos esse non uultis: saltem dubitare permittite. uincit enim uos non solum qui Caecilianum. scit innocentem, uerum etiam qui nescit nocentem. uos . autem utrosque rebaptizandos esse censetis, et qui dicunt nouimus et qui dicunt non nouimus qualis fuerit Caecilianus. non sunt baptizandi quos baptizauit Primianus post primum iudicium quo damnatus est absens, et baptizandi sunt quos baptizent Caecilianus post secundum iudicium quo absolutus est praesens. illum damnatum dam
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ autem. si ꝓpria peccata non obsunt ho¬
minib qui ea facta correxerint. et aliis obst̃
qui ea omĩa non fecerint. Quod si de nobis agi¬
tur: adde qui nec facta cognouerint. S dicis
licere mͥ etiam hodie iudicare. quia iudiciũ
non tantum de uiuis sed etiã de mortuis fie¬
ri potest. Ecce uolo iudicare s uos causam ip¬
sam non uultis agere immo uero tunc actam.
tunc etiam sine dubio derminatam nobis de¬
monstrantib non uultis agnoscere. S facia¬
mus uos potius habere quod docere possitis.
quos nondum dociustis quare iam rebaptitã¬
dos ẽẽ contenditis. quandoquidem atradito¬
rib quos ignorauerant baptiratos. nec cũ do¬
cuentis baptirare debeatis.sicut eos qui nesci¬
entes ab adulteris baptitati sunt. et illis ꝓdi¬
tis ato conuictis non bapdiratis. Hic forte di¬
eas. S de ceciliano iam iudicatum ẽ. Respon¬
detur tibi. Iam iudicatum erat et de pͥmiano

Expanded text:
rum est autem, si propria peccata non obsunt horum est autem, si propria peccata non obsunt hominibus, qui ea facta correxerint, et aliis obsunt, qui ea omnino non fecerint; quodsi de nobis agitur, adde qui nec facta cognouerint\'. sed dicis licere mihi etiam hodie iudicare, quia iudicium non tantum de uiuis, sed etiam de mortuis fieri potest. ecce uolo iudicare, sed uos causam ipsam non uultis agere, immo uero tunc actam, tunc etiam sine dubio terminatam nobis demonstrantibus non uultis agnoscere. sed faciamus uos potius habere quos docere possitis. quos nondum docuistis quare iam rebaptizandos esse contenditis, quandoquidem traditoribus quos ignorauerant baptizatos nec cum docueritis baptizare debeatis, sicut eos, qui nescientes ab adulteris baptizati sunt, et illis proditis atque conuictis non baptizatis? Hic forte dicas: sed de Caeciliano iam, iudicatum est. respondetur tibi: iam iudicatum erat et de Primiano