comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccata hominib dimitt& uob pater
urt peccataura. ut dehac oratione con¬
fisi securi cotidiana scelera faceremus
uł potentia quanontimesemꝰ hominum
leges uł astutia quaipsos homines fal¬
leremn : sedut ꝑ illam disceremꝰ ñputase
nos ex̃. sine peccato : &iam sia criminib
eẽ m inmunes: sicut &iam legis uetcris
sacer dotes hoc ipsum ds desacrificus
ammonuit quaeius sit eos primũ ꝓsuis:
dande ꝓpopuli offerre peccatis Nam
& ipsa uerba tantimagistri & dñi:¬
uigilant̃ intuenda sunt Non enĩ ait
si deniseritis peccata hominib & pater
ur̃ dimitt& uob. qualia cũq peccata
sedait peccataurã. Cotidianã quippe
oratione docebat: & iustificati sutiq
discipulis loquebatur. Quid .e. ergo
peccataurã nisi peccata sinequib nec
uos eritis quiiustificati & scĩ ficatieftis
ubiego illi qui ꝑhanc orationẽ occasio¬
nem ꝑpetrandorum cotidie sclerũqr.

Expanded text:
peccata hominibus, dimittit uobis pater peccata hominibus, dimittit uobis pater uester peccata uestra, ut de hac oratione confisi securi cotidiana scelera faceremus uel potentia, qua non timeremus hominum leges, uel astutia, qua ipsos homines falleremus; sed ut per illam disceremus non putare nos esse sine peccatis, etiam si a criminibus essemus immunes; sicut etiam legis ueteris sacerdotes hoc ipsum deus de sacrificiis admonuit, quae iussit eos primum pro suis, deinde pro populi offerre peccatis. nam et ipsa uerba tanti magistri et domi intuenda sunt. non enim ait: "si dimiseritis peccata hominibus, et pater uester dimittet nobis qualiacumque peccata" sed ait: peccata uestra. cotidianam quippe orationem docebat et iustificatis utique discipulis loquebatur. quid est ergo: peccata uestra nisi "peccata, sine quibus nec uos eritis, qui iustificati et sanctificati estis" ? ubi ergo illi qui per hanc orationem occasionem perpetrandorum cotidie scelerum quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Siergo offeres munꝰtuũ adal¬
tare & ibi secordatus fueris quia frater
tuus hab& aliquid aduersuste: selinque
ibi munꝰ ad altare & uadeprius secciliase
frituo. & tunc ueniens offerens munus
tuum Iit parum .ẽ. elemosinas quan¬
tas lib& facere ꝓcumq scelere &incon¬
suetudine scelerũ ꝑmanere. Oratio uero
cotidiana quam do cuit ipstiħs. unde
et dominica nominatur : del& quidẽ
cotidiana peccata cum quotidie dicit᷑
dimit tenob debitanr̃a: atq id qđ seqͥt᷑
Nonsolum dr̃ sed&iam fit sicut & nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is: sed quia fiunt
peccata ideo dr̃ nonideo fiant quiadr̃¬
Perhanc enim nob̵ uoluit saluator osten¬
dese quantũ lib& iuste in huius uitȩ
caligine atq infirmitate uiuamus.
non nob̵ de eẽ. peccata ꝓ quib dimit¬
tendis debeamꝰ orase &eis quunnos pec¬
cant ut & nob̵ ignos catur ignos cere
Nonitaq ꝓpterea d̃ĩs ait si dimiseritis

Expanded text:
sequitur: Si ergo offeres munus tuum ad alsequitur: Si ergo offeres munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersum te, reIinque ibi mutri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . Ita parum est eleemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere, et in consuetudine scelerum permanere. 4. Oratio vero quotidiana, quam docuit ipse Dominus, unde et Dominica nominatur, delet quidem quotidiana peccata, cum quotidie dicitur, Dimitte nobis debita nostra; atque id quod sequitur non solum dicitur, sed etiam fit, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : sed quia fiunt peccata, ideo dicitur; non ut ideo fiant, quiaper hanc enim nobis uoluit saluator ostendere, quantumlibet iuste in huius uitae caligine atque infirmitate uiuamus, non nobis deesse peccata, pro quibus dimittendis debeamus orare et eis qui in nos peccant, ut et nobis ignoscatur, ignoscere. non itaque propterea dominus ait: si dimiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
ano darent: ꝓfecto sibi panẽ iustitiȩ qđ
detur : sed quo animo detur ad tendit
Quiergo xp̃indiligit in xp̃iano hocanimo
ci porrigit clemosinam quo accedit ad
xp̃m: non quo uult secedere inpunit̾
ti zecur sinoniustificatur: Non nequi
dixit. nisiquis senatus fuerit exaqua
et spũ non intrabit in regnum dĩ: ipse
&iam dixix Nisi habundauerit iustitia
ura suꝑ scribarum &phariscorum non
ergo non fri suo dicit fatuę. quicũ hoc
dicit non ipsa fraternitati sed peccato eiꝰ
infensus ẽ alio quin reuserit gehenne
ignis : ita econtrario qui porr igit elemo
diliggit xp̃m Non autem diligit xp̃m
quiiustificari secusat in xep̃o & quem
admodũ siquis p̃ occupat᷑ fuerit hocdelic¬
to infrĩsuodicat fatuȩ id e. ñ ei peccatu
uolens auferre conuicietur in iusto. pa¬
rum .e illi adhoc sedim̃dum elemosinas
facert : nisi &iam quo dibi sequit . seme¬
dium reconciliationis adiungat. Ibienĩ

Expanded text:
ano darent, profecto sibi panem iustitiae, quod ano darent, profecto sibi panem iustitiae, quod detur, sed quo animo detur, adtendit. Qui ergo Christum diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit elemosynam, quo accedit ad Christum, non quo uult recedere inpunitus tizatur, si non iustificatur? Nonne qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei, ipse etiam dixit: Nisi abunda Pharisaeorum, non ergo non fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus est alioquin reus erit gehennae ignis: ita e contrario, qui porrigit elemosdiligit Christum; non autem diligit Christum, qui iustificari recusat in Christo. Et quem ad modum si quis praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: Fatue, id est, non eius peccatum nolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adiungat ibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
sinas facere dicendus ẽ. ad hoc enim
& illud scriptum .ẽ. Quisibim alignꝰ. ẽ
cuibonꝰerit. Orationes quippe adiu¬
uant & clomosine. & utiq intuendũ .ẽ.
quod legim filipeccafti nea diciasiter
at dep̃teritis tuis dep̃case ut tibi dimit¬
tantur Propter hoc ergo elemosine fa¬
uende sunt utcũ dep̃teritis peccatis dep̃¬
cam᷑ ex audiam nonut in eis ꝑ seuerantes
licentiã male faciendi nos ꝑelemosinas
conparare credamꝰ. Ideo auton dñs o
dextris elemosinas abeis factas & si¬
nistris non factas scinputaturũ eẽ p̃¬
dixit: ut hinc ostender& quan tũ ua¬
leant clemosinȩ adpriora delenda ñ
ad ꝑpeua ipunȩ committenda pec¬
cata : Tales aut̃ demosinas ñ dicen¬
dis facere quiuitam nolunt a consue¬
tudine sederum in melius commuta se
quia & hoc quodait. quando uniex
mibi no fecistis. Ostendit eos ñ facese
&iam quando se facese exiftimant Sie¬
nim xp̃iano esurienti panem tãquã xp̃i¬

Expanded text:
synas facere dicendus est? ad hoc enim synas facere dicendus est? ad hoc enim et illud scriptum est: qui sibi malignus est, cui bonus erit? orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: Fili, peccasti, ne adicias iterum et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur. Propter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, exaudiamur; non ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua inpune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait: Quando uni ex mihi non fecistis. ostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. Si enim Christiano esurienti panem tamquam Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nos penitentiȩ: ꝓculdubio ninuenient᷑
cas facerequiuitã suam usq admortẽ
cotidianoꝵ criminum ꝑpetrationen
confodiunt: primo quia in auferendis
reb alieus longe plura diripiunt ex
quib ꝑexigua pauptrib: largiendo x p̃m
scadhoc pascere ex timant utlicentiã
male factorum abillo seomisse uel cot¬
tidie potius onee credentes. seturi dã¬
nabilia tanta cõmittant. quisi ꝓuno
scelere om̃a sua distribuerent indigen¬
tib membris xp̃i. nisi desifterent atalib
factis habendo caritatem quen agit
ꝑperam. aliquid eis prodẽe Ñposs&
Quiergo dignas ꝓsuis petcatis demosinas
facit: prius eas facere incipiat ascipso
Indignum .ẽ. enim utinse non faciat
qui facit in proximum. Cũ audiat di¬
centem dm̃ Diliges ꝓ ximũ tuui tãqua
tcipsum. Itemq audiat miserese aninȩ
tuȩ placens dõ hanc elemosinam iđ
utdõ placeat non faciens animȩ su&e.
quomodo dignas ꝓpeccatis suis elemo¬

Expanded text:
nos paenitentiae — procul dubio non inuenientur nos paenitentiae — procul dubio non inuenientur eas facere qui uitam suam usque ad mortem cotidianorum criminum perpetratione confodiunt. primo quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo emisse uel cotidie potius emere credentes securi damnabilia tanta committant. qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis habendo caritatem, quae non agit perperam, aliquid eis prodesse non posset. qui ergo dignas pro suis peccatis elemosynas facit, prius eas facere incipit a se ipso. indignum est enim, ut in se non faciat qui facit in proximum, cum audiat dicentem deum: diliges proximum tuum tamquam te ipsum; itemque audiat: miserere animae tuae placens deo. hanc elemosynam, id est ut deo placeat, non faciens animae suae quomodo dignas pro peccatis suis elemo
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ debitorib nris. Nonenim ait dñs
inquiunt si dimiseritis peccata hominib
dimitt& uob pat ur̃ cottidiana parua
peccata ur̃a. sed dimitt& inquit uob pec
cata. qualia cuq ergo ł quantula cũque
quaesint &iam si cotidie ꝑpetrantur necabas
uita discedat in melius cõmutata ꝑ elemosina
uenniȩ non nogatȩ remittiposse p̃sumunt
scdbene quodisti dignas ꝓpeccatis lomosi¬
nas cõmonoit .ee. faciendas. Qm̃ si diceron
quales cũq elemosinas ꝓpeccatis & cottidi¬
anis & magnis & quanta cũq: sed erum con¬
suetudine miscđam posse impetrare diuinã
utea cottidiana Ronis sio sequeretur: uide¬
rent sẽ rondicere absurdam atq ridicula.
sicenim cogerentur fatere ficriposse ut
opulentissim homo decn nummulis diurnis
indemosinas in pensis. homicidia & adul¬
teria & nefaria quaq facta sedimer&
quod si ab sur dissimum atq insanis simũ :
dicere: ꝓfecto siqueratur quaedignesint

Expanded text:
timus debitoribus nostris. non enim ait dominus, timus debitoribus nostris. non enim ait dominus, inquiunt: "si dimiseritis peccata hominibus, dimittet nobis pater uester cotidiana parua peccata" sed: dimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotidie si perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata, per elemosynam ueniae non negatae remitti posse praesumunt. sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, si dicerent qualescumque elemosynas pro peccatis. cotidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiculam. sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas impensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere, profecto, si quaeratur quae dignae si
Abbreviated transcription (Latin):
re xp̃m : restat eis respondere qui dicunt.
aeterno igne illos tantum modo arsuros
sednefariȩ acnequiter inter ipsas suas
lemosinas uixerit: cum mi scđa illi futurũ
e iudicium ut aut non damnetur omnino
Autpost aliquod tempꝰ adamnatione
nouissima liberetur Necobaliud existi¬
mant xp̃m desolo dilectu atq naglec tu
lemosinarum discretionẽ inter dextros
& sinis tros .ee. facturum Quorualios
in regnum alios in suppliciũmittat & nũ
U taute cotidiana sibi opinentur que facere
omnino nonces sant : qualia cũq & quan¬
ta cumq sint ꝑclemosinas dimittipos¬
se peccata orationon quam docuit ipse
dñs & suffragatricm sibi adhibereco¬
nantur & testom Sicutenim nullus ẽ.
in quiunt dies quo a xp̃ianis hȩc oratio
nondicatur. Ita nullũ e. cotidianũ quale¬
cuq peccatum quod ꝑ illa non dimittat᷑:
Cum dicimꝰ dimittenob debita nr̃ã siquod
sequitur facere curemꝰ sicut & nos dimit¬

Expanded text:
runt. Restat eis respondere, qui dicunt runt. Restat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros,sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilectu adque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem. Sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a Christianis haec oratio non dicatur: ita nullum est cottidianum qualecumque peccatum, quod per illam non dimittatur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nsequitur facere curemus: sicut et nos dimit
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc inueni& ꝓpter stabile fundam̃tum
quicũq auten nondico uxorem cuius
&iam cõmixtione carnis ad carnalẽ
utitur uoluptatem sedipsa quȩ ab eius
modi delectationib alienas nomina
pietatis huma nomore çarnaliter dili¬
gendo xp̃o ante ponit noneũ hab&
in fundamto & ideo non ꝑigne saluuserit
sed saluus nonerit quia eẽ cũ saluatore
non poterit: qui dehac se aꝑtissime lo¬
quen sait. quiamat patrem autmatrem
plus quãme non e medignꝰ Verum qͥ has
neces situdines sic amat carnalit̃ ut tam̃
toptationis ad ductus. ꝑignen erit sal¬
uus quia etearum amissione tantum
necesse .e. urat dolor quantũ heserat
num optinendum eiq coherendum illis con¬
sulat uel hoc ineis diligat quod me bras
xp̃i: ab sit ut ista dilectio ꝑepperiatur
in lignis foeo stipula con sum̃da. sed pr¬
sus edificio aureo argenteo gẽmeo. de¬
putabitur. Quomodo aute potest eos
plus amase quam xp̃m quosamat utiq¬

Expanded text:
haec inueniet propter stabile fundamentum. haec inueniet propter stabile fundamentum. quicumque autem non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum saluatore non poterit, qui de hac re apertissime loquens ait: qui amat patrem aut matrem super me, non est me dignus. Verum qui has necessitudines sic amat carnaliter ut tametentationis adductus, per ignem erit saluus, quia et earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haeserat num obtinendum eique cohaerendum illis consulat, uel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi: absit ut ista dilectio reperiatur in lignis, feno, stipula consumenda. sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. Quo modo autem potest eos plus amare quam Christum, quos amat utiq
Abbreviated transcription (Latin):
hic ut nonibi secularia quam uis a damna¬
tione ueni alia concrem ante ignen
transitoriȩ & tribulationis inueniant:
non redarguo quia forsitan uorum. ẽ
potest quippe a distam tribulationon
ꝑtinere &iammors ipsa carnalis quȩde
primi peccati ꝑpetratione concepta e
ut scđm cuiusq edificium tepus qđea
sequitur ab uno quoq sentiat Persecu
utraq edificia uelut ignis & alia consu¬
munt cumipsis ȩdificatorib si xp̃m in
eis noninueniunt fundam̃tum aliasi¬
neipsis sunueniunt quia lic& cũdã no
salui erunt ipsi: alia uero ri consumuNt
quitalia sepp̾er̃ quȩ maneant inaet̃ nũ¬
Crit etiam in fine scłi tribulatio tempore
anti xp̃i. qualis numquam antea fuit
quammulta erunt tuncȩ dificia siue
aurea siue foenea suꝑ obtimum fundam¬
tum quod ẽ xp̃s ihs. utignis ille prob&
utraque et dealus gaudium dealus infe¬
rat damnum neutros tam̃ꝑdat in quib

Expanded text:
hic, ut non ibi saecularia, quamuis a damnahic, ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia, concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quprimi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cujusque aedificium, tempus quod eam sequitur, ab unoquoque sentiatur et secuutraque aedificia uelut ignis et alia con sumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis, si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non consumunt, quia talia reperiunt, quae maneant in aeternumrit etiam in fine saeculi tribulatio tempore antichristi, qualis numquam antea fuit. quam multa erunt tunc aedificia siue aurea siue faenea super optimum fundamentum, quod est Christus Iesus, ut ignis ille probet utraque et de aliis gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in de patiant̾. saluifiant autem qm̃ xp̃m
caritate tenuerunt. Siautẽ salui fient:
profecto & addexteram stabt̃ eccum
ceteris audient. uenite benedicti patris
ma pos sidete paratum uob̾ regnum non
adsinis tram ubilllierunt qui salui ñ cr
& ideo audient discedite a memaledicti
inignem aternum Nano qui ppeabillo
igne saluabitur. quia in supplicium
eternumibunt illiom̃s. ubiuerinis eorum
non moritur & ignis non extinguit᷑
quo cruciabuntur die & nocte in scła
sclorum Post istius sane corporis mortẽ
donec adillum ueniatur qui post sesur¬
rectionen corporum futurus .e. dam¬
nationis & semunerationis ultim̾ dies
si hoc temporis interuallo sp̃s defunc
torum cius modi ignem dicunt̾ ꝑ peti
quon non sentiant illi qui nonhabuer¬
tales mores & amores in huius corporis
uita. ut eorum ligna & foenum. &stipu¬
la consumatur. alii uerosentiant qui
eius modi secum edificia portauerunt.
siue ibitantum siue &ibi & hic siue ideo

Expanded text:
inde patiantur, salui fiant autem, quoniam inde patiantur, salui fiant autem, quoniam caritate tenuerunt. Si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis reg num, non ad sinistram, ubi illi erunt, qui salui non erunt et ideo audient: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur, quo cruciabuntur die ac nocte in saecula saeculorum. Post istius sane corporis mortem, donec ad illum ueniatur, qui post resurrectionem corporum futurus est damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis intorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi qui non habuerunt tales mores in huius corporis uita, ut eorum ligna et faenum et stipula consumatur, alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt sine ibi tantum sine et hic et ibi sine ideo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eos quicdi ficauerunt suꝑ fundam̃tũ.
aurum. argentum. lapides p̃tiosos: sed
in illum ignem dequodictũ .ẽ. sic tamen
quasi ꝑ ignem. si hoc modo .e. intellegend
utriq mit tendi sunt indextri scilic& &
siniftri Illo quippe igne utriq ꝓbandi
sunt. dequo dictũ .ẽ. dies enim declarabit
qm̃ inigne seuelabitur. & unius cuiusq
opus qualesit ignis ꝓbabit: siergo utrũq¬
ꝓbabit ignis ut si cuius opus ꝑmanserit iđ
non fuerit igne consumꝑtum quod suꝑ¬
edificauit mercodem accipiat. sicuius
autem opꝰ arserit damnũ patictur. ꝓfeco
non .ẽ. ipse ȩternus illeignis. In illum enim
soli sinistri. nouissima & ꝑpetua dãpna¬
tione matentur. iste auton dextros ꝓbat.
sedalios corum sic probat inaedificium
quod suꝑ xpm fundam̃ tum ab eis inuenc¬
rit . eẽ. constructum non exurat atque
consumat. alios autem aliter. id .ẽ. ut qđ
supra edificauerunt ardeat. dãnũque

Expanded text:
nisi eos, qui aedificanisi eos, qui aedificaaurum, argentum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est, Sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri: illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: Dies enim declarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si ergo utrumqbabit ignis, ut, si cuius opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit mercedem accipiat; si cuius autem opus arserit, damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. In illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. Sed alios eorum sic probat, ut aedificium, quod super Christum fundamentum ab eis inuenerit esse constructum, non exurat adque consumat; alios autem aliter, id est, ut quod superaediifcauerunt ardeat damnumque
Abbreviated transcription (Latin):
Perman& enim quod quisq cogitat quae
sunt dñi quomodo placeat dõ. quod su¬
ꝑ edificauit mercedem accipiet id . ẽ.
unde cogitauit hoc sum&. Sicuius aut̃
opus arserit damnum patietur qm̃ qđ
dilextrit non habebit. Ipscautẽ saluus
erit. Quia nulla enim tribulatio abillius
fundamenti stabilitate sonouit: sic tam̃
qua si ꝑignem. Quodenim sine in liciente
amore non habuit sine urente dolore
non ꝑd&. Ecce quantũmihi uidet̃ inuen¬
tus. e. ignis quinullũ corum damn& sed
unum ditet. alterum damni fic&. ambos
ꝓb&. Si autem ignem illum loco isto uolu¬
erimus accipere dequo dñs dic̃ sinistris.
dis cedite amem a ledictiinignom ȩt̃nũ
utineis &iam isti . eẽ. credant᷑ qui aedifi¬
cant suꝑ fundam̃tum ligna. foenum.
stipulam. eosquee x illo igne posttẽpꝰ
ꝓmalis merits in ꝑtitum liber& bonime¬
ritum fundamenti. quid arbitrabi mur
destros quib dicetur. uenite benedicti
patrisma pos sidete paratum uob rognũ.

Expanded text:
gitat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem accipiet — id est unde cogitauit, hoc sumet; — si cuius autem opus arserit, damnum patietur — quoniam quod dilexerat non habebit - ipse e autem saluus erit — quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit — sic tamen quasi per ignem — quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo dominus dicit sinistris: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur. qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis inpertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
sidedisso porphrrio: &iã iustoꝵ atq sapimn¬
tium purgatis simas animas ad humana cor¬
pora redituras : Rursus qđ uerũ uidit porplis¬
rius dediss& platoni: nũquã redituras admise¬
rias cor .lis corporis animas scãs . ut ñ singu¬
lihȩc singula sed ambo & singuli utrũq dice¬
rent. Puto quđ uiderent. ee. iã consequeis.
ut & redirent animȩ ad corpora. & alia recipe
adhumana corpora redibt̃: scđm porphy¬
d icat itaq cũplatone porphyrius: redibunt
ad corpora: Dicat plato cũ por phrrio ñredibunt
ad mala & ad ca corpora redire consentient: in qͥb
nulla patiant᷑ mala: Hlaecitaq ñ er̃ : nissilla quȩ p¬
mitut ds̃ beatas animas. in aec̃nũ cũ sua eterna
carne uicturas Hocenĩ quantũ existimoñ facile
nob̵ concederent ambo: utqͥ faterent᷑ adimmortalia
corpora redituras animas. eẽ. scõꝵ ad sua illas re¬
om̃ uthis malis carerent: pie fidelit̃q coluerunt:¬

Expanded text:
si dedisset Porphyrio, etiam iustorum atque sapiensi dedisset Porphyrio, etiam iustorum atque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod uerum uidit Porphyrius dedisset Platoni, numquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas, ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent: puto quod uiderent esse iam consequens, ut redirent animae ad corpora et talia reciperad humana corpora redibunt, secundum Porphydicat itaque cum Platone Porphyrius: "redibunt ad corpora;" dicat Plato cum Porphyrio: "non redibunt ad mala": et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. haec itaque non erunt nisi illa quae promittit deus, beatas animas in aeternum cum sua aeterna carne iacturas. hoc enim, quantum existimo, iam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas reunt, in quibus deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendũ. sed corp̃incorruptibile recipiendũ,
& in quo conuenientius incorruptibilicorpore l&a¬
buntur . quã in quo corruptibili gemuerunt :
sicenim noineis erit illa dira cupiditas: quã
posuit explatone uergłs ubiait : Rursus
& incipiant in corpora ułle reuerti: Sic inquã
cupiditatẽ reuertendi ad corpora non habebt̃:
cum corpora inquȩ reuer ticupiunt secum
habebt̃ & sic habebt̃. utnũquam non habeant.
numquã ea prorsus uł ad exiguum quã lib&
tepus. ulla morie deponant: Singuli quedam¬
dixer̃ plato atq por phyrius: Quc sunter se
cõmunicare potuis sent: factitẽnt. fortasse
xp̃ians Plato dix̃ : sinecorporib animas
inaeternũ eẽ non posse. Ideo enim
dixit &iam sapientium animas. post quã lib&
longum tepus. tam̃ ad corpora redituras
Porphrrius aut̃ dix̃ animã purgatissimã . cum
redierit ad patrm: ad hȩc mala mundi nũquã
tẽ redituram: Ac ꝑ hoc qd uerũ uidit plato

Expanded text:
fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum. fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum. Et in quo convenientius incorruptibili corpore laetabuntur, quam in quo corruptibili gemuerunt? Sic enim non in eis erit illa dira cupiditas, quam posuit ex Platone Virgilius, ubi ait: Rursus et incipiant in corpora velle reverti. Sic, inquam, cupiditatem revertendi ad corpora non habebunt, cum corpora, in quae reverti cupiunt, secum habebunt; et sic habebunt, ut nunquam non habeant, nunquam ea prorsus vel ad exiguum quam libet tempus ulla morte deponant. CAPUT dixerunt Plato atque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse christiani. Plato dixit sine corporibus animas in aeternum esse non posse. ideo enim dixit etiam sapientum animas post quamlibet longum tempus tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad patrem, ad haec mala mundi numquam esse redituram. ac per hoc, quod uerum uidit Plato
Abbreviated transcription (Latin):
narrat plato: Qm̃ estis ortunquit: immor¬
tales cẽ & in dis solubiles non potestis:
Non tam̃ dissoluemini: neq uos ulla mortis fata
periment. Necer̃ ualentiora. quã consiliũ
meum qđ maius . ẽ. uincilũ ad ꝑpetuitatẽ ut̃am
quamilla quib: estis conligati: sinon solum
ab surdi sed sur di nonsunt. Qui hȩc audiunt:
scđm platonem qđ ẽ. impossibile fuisse ꝓ¬
mis sum: Quienim dicit. uos quidẽ immor¬
tales es se non poristis sed mea uoluntate
immortales eritis: quid aliud dicit quã id
qđ fieri non potest me faciente tam̃ eritis :
illeigitur carnem in corruptibilem immortalẽ
spiritalem resus citabit. qui uexta platonẽ:
Id quod inpos sibile .e. sefacturũ et̃. ꝓmisit
Quid adhuc qđ ꝓmisit ds̃ quod dõ ꝓmitenti
credidit munđ. qui &iam ipse ꝓmissus e.
croditurus ee inpos sibile lamant quan
facit in pos sibilia id facturũ . eẽ clamam̃
N onergo utbeatrsint anime. corp . ẽ. omne

Expanded text:
narrat Plato: "quoniam estis orti" inquit "immornarrat Plato: "quoniam estis orti" inquit "immortales esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissoluemini neque uos ulla mortis fata periment nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram quam illa quibus estis colligati." si non solum absurdi, sed surdi non sunt qui haec audiunt, ecit, secundum Platonem quod est impossibile fuisse promissum. qui enim dicit: "uos quidem immortales esse non potestis, sed mea uoluntate immortales eritis" quid aliud dicit, quam "id quod fieri non potest me faciente tamen eritis"? ille igitur carnem incorruptibilem, immortalem, spiritalem resuscitabit, qui iuxta Platonem id quod impossibile est se facturum esse promisit. quid adhuc quod promisit deus, quod deo promittenti credidit mundus, qui etiam ipse promissus est crediturus, esse impossibfacit impossibilia, id facturum esse clamamus. Non ergo, ut beatae sint animae, corpus est omne
Abbreviated transcription (Latin):
tasit anima: cop cc. omne fugiendum Niħ
ergo ꝓdeẽ. quia in corruptibile dixim futur
corpꝰ sianimabeata non erit nisi omnecorpꝰ
effugerit : Sediam & hinc in libro memorato:
quantũ oportuit disputaui: Verũ hic unum
inde tantũ comemorabo em̃do libros suos
istoruomniu magister plato: & dicat coꝵ dcos
utheati sint sua corpora fugrturo s idẽ. oẽ mo¬
rituros. quos in cęleftib corporib dix̃. eẽ. in¬
clusos: Quib tam̃ ds̃ a quo factis : quoposseN
.ec̃. securi ammortalitatem . iđ meisdem corpo¬
rib &nã mansionẽ: non eorum natura adhu¬
bente. sed suo consilio p̃ualeate ꝓmisit: Vbi
&iã illud cuertit quod dicunt : qm̃ .ẽ. in pos¬
sibilis. ideo resurrectionẽ carnis ñ. eẽ. cre¬
dendam: A ꝑtis sime quippe iux ta eundẽ
phylosophum: ubidus a se factis ꝓmisit ds
non factus immortalitatẽ : quod in possibi¬
le .e. sed ix̃. eẽ facturum: Sic enĩ eũ locutũ

Expanded text:
ta sit anima, corpus esse omne fugiendum. nihil ta sit anima, corpus esse omne fugiendum. nihil ergo prodest, quia incorruptibile diximus futurum corpus, si anima beata non erit, nisi omne corpus effugerit. sed iam et hinc in libro memorato quantum oportuit disputaui. uerum hic unum inde tantum commemorabo. emendet libros suos istorum omnium magister Plato et dicat eorum deos, ut beati sint, sua corpora fugituros, id est esse morituros, quos in caelestibus corporibus dixit inclusos, quibus tamen deus, a quo facti sunt, quo possent esse securi, immortalitatem, id est in eisdem corporibus aeternam permansionem, non eorum natura id habente, sed suo consilio praeualente promisit. ubi etiam illud euertit quod dicunt, quoniam est impossibilis, ideo resurrectionem carnis non esse credendam. apertissime quippe iuxta eundem philosophum, ubi dis a se factis promisit deus non factus immortalitatem, quod impossibile est se dixit esse facturum. sic enim eum locuturum
Abbreviated transcription (Latin):
tanta facit in credibilia: itĩ multa diximꝰ: Siuolunt
inuenire quđ omps n potest: habent prorsus: Ego
dicã iñtiri non potest Credamꝰ ergo quod potest
non credendo quod non potest Non itaq credentes
qđ m̃tiri potest. credunt. eẽ. facturũ qđ se facturũ
que crediturũ . eẽ. p̃ dix̃. quẽ crediturũ. eẽ. laudaũ
quẽ crediturũ. eẽ ꝓmisit quẽ credidisse iã ostendit:
Hocautẽ malũ eẽ und demonstrant: ñ erit illuc
ulla corruptio qđ ẽ corporis malũ: Deor dinede¬
m̃torũ iã disputauimꝰ. dealiis hominũ comecturis
satis diximꝰ: Quanta sit futura in corpore in cor¬
ruptibili facilitas. motus dep̃sentis hone ualitu¬
dinis tẽpera m̃to. quȩ utiq nullomodo illi conpa¬
randa est immortalitati. in libro t̃tio docimo
satis utopinor ostendimꝰ: Legant superiora operis¬
huius : quiuł non leger̃ uł uolunt recolere ꝗd le

Expanded text:
tanta facit incredibilia, iam multa diximus. Si uolunt tanta facit incredibilia, iam multa diximus. Si uolunt inuenire quod omnipotens non potest, habent prorsus; ego dicam, mentiri non potest. Credamus ergo quod potest non credendo quod non potest. Non itaque credentes quod mentiri possit credant esse facturum quod se facturum quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. Hoc autem malum esse unde demonstrant ? Non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum. De ordine elementorum iam disputauimus; de aliis hominum coniecturis satis diximus; quanta sit futura in corpore incorruptibili facilitas motus, de praesentis bonae ualetudinis temperamento, quae utique nullo modo illi conparanda est inmortalitati, in libro tertio decimo satis, ut opinor, ostendimhuius qui uel non legerunt uel uolunt recolere quod l
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ horrescunt : quẽ sic laudauit ut eũ & dm̃patrẽ
& regr̃ uocar& ab sit enim ut sic intellegenda
sint quȩ p̃dix̃ : quomodo uolunt hi quihoc
cũ mundo non credider qđ mundũ crediturũ. eẽ.
p̃dixit: Cur enim ñ potius ita sicut credituris
tanto ante p̃dictus. ẽ. munđ: ñ sic̃ paucissimi
garriunt qui hoc cũ mundo qđ crediturus
p̃dictꝰ ẽ credere noluer̃ : Sienim ꝓpteriai
dicunt alio modo eẽ. credenda nisi dixerint
una eẽ conscripta. in iuriã faciant illidõ
cuitã magnũ ꝑ hibent testimonium: Tantã
prorsus ei uł &iam grauiorem faciunt iniuriam:
si aliter dicunt. eẽ. intellegenda non sic̃ mundus
ea credidit quẽ credituru ipse laudauit. ipsepro¬
misit ipse cõ pleuit Utrũ enim ñ potest facere ut
resur gat caro & uiuat in&nũ An ꝓpterea creden¬
dũnon .e. id eũ eẽ. facturum quia malũ .ẽ. atque
Indignũ. dõ: sedd comni potentia ei quatot &

Expanded text:
perhorrescunt: quem sic laudavit, ut eum et Deum Patrem perhorrescunt: quem sic laudavit, ut eum et Deum Patrem et regem vocaret. Absit enim ut sic intelligenda sint quae praedixit quomodo volunt hi qui hoc cum mundo non crediderunt quod mundum crediturum esse praedixit. Cur enim non potius ita sicut crediturus tanto ante praedictus est mundus, non sicut paucissimi garriunt, qui hoc cum mundo quod crediturus praedictus est credere noluerunt? Si enim propterea dicunt alio modo esse credenda, ne, si dixerint uana esse conscripta, iniuriam faciant illi Deo, cui tam magnum perhibent testimonium: tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si aliter dicunt esse intellegenda, non sicut mundus ea credidit, quem crediturum ipse laudauit, ipse promisit, ipse conpleuit. Utrum enim non potest facere ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eum esse facturum, quia malum est adque indignum Deo? Sed de omnipotentia eius, qua tot et
Abbreviated transcription (Latin):
speciosa. quamerta scientia sincerrore aliquo
uł labore. ubidĩ scipientia de ipso suo fonte po¬
tabit᷑. cũ suma felicitate sinculla difficultate :
qualcerit corpꝰ qđ omnimodo spũi subditũ: & eo
sufficient̃ uiuificatũ. nullis alimonus indigebit:
Nonenĩ animale sed spĩtaleerit: Habensquidẽ
carnis : sed sinculla carnalicorruptione subs¬
tantiam : Verũ dea nimibonis qͥb post hanc
uitã beatis sim ꝑ fruetur : non a nob dissentiuN
philo sophi nobiles Decarnis resurrectione
contendunt hanc quantũ poss̃ nogant: sed cre¬
dentes multi: negantes paucissimos reliqrunt.
in sua resurrectione monstrauit fideli corde
conũsis. docti & indocti. sapientes mundi & in¬
sipientes: Hoc enĩ credid munđ qđ p̃dix̃ dsqͥ&iã
tanto ante p̃nuntiare conpulsus . ẽ: Ille . ẽ.
rare mepig&. Confitente porphyrio atqueid
oraculis dcoꝵ suoꝵ ꝓbare cupiente: ipsa numina

Expanded text:
speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate!. Quale erit corpus, quod omni modo spiritui subditum et eo sufficienter uiuificatum nullis alimoniis indigebit! Non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis. sed sine ulla carnali corruptione substantiam. CAPUT uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles; de carnis resurrectione contendunt, hanc quantum possunt negant. sed credentes multi negantes paucissimos reliqueruntin sua resurrectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. hoc enim credidit mundus quod tanto ante praenuntiare compulsus est. Ille est rare me piget, confitente Porphyrio, atque id oraculis deorum suorum probare cupiente, ipsa numina
Abbreviated transcription (Latin):
mihi mora e&. insingulis quib plurima con¬
tinentur: & hec omnia miserorũ sunt dam¬
riatorũq solatia non p̃mia beatorum:
Quxigitur illa sunt sitot & talia actantas
ista: quid dabiteis quos p̃destinauit aduitã
Si hec dedit &iameis. quos p̃destin auit ad mortẽ:
que bona in illabexta uita faciteos sumere.
ꝓquibus in hac miserti unigenitũ suñ filiũ
uoluit usq ad mortẽ mala tanta ꝑ ferre
UIndecipłs deipsis in illud regnũ p̃ destinatis
loquens: Qui ꝓprio inquit filio ñpeꝑcit:
sed ꝓnob omnib tradidit eum : Quomodor̃
&cũ illo nob omnia donabit. cũ hȩc ꝓmissio
cõplebitur. quiderim quales erim que bona
in illo Regno accepturi sum: quando qͥdem
xp̃omoriente ꝓ nobiamtale pignꝰ accepimꝰ :
qualas erit sp̃s hominis nullũ omnino habens
uitium. nec qͣuosaceat neccuicedat nec contra
qđ saltim laudabilit̃ dimic&. paccatissima
uir tute ꝑfect᷑: rerũibiomnii quanta quã

Expanded text:
mihi mora esset in singulis. quibus plurima conmihi mora esset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praemia beatorum. Quae igitur illa sunt, si tot et talia ac tanta sunt ista? Quid dabit eis quos praedestinauit ad uitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in illa beata uita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum suum filium uoluit usque ad mortem mala tanta perferre? Unde apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens: Qui proprio, inquit, filio non pepercit, sed pro\'nobis omnibus tradidit eum, quo modo non et cum illo omnia nobis donabit? Cum haec promissio coin illo regno accepturi sumus, quandoquidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tium: qua rum ille plus habent amirationis
quae molesminimum Plusenim formicularũ
& apicularum opera stupemꝰ. quã in iñsa
spectaculo: cum sese diuersis colorib uelur
uestib induit. & aliquando uiride atque
hoc multis modis. aliquando pur pureum
aliquando ceruleũ .ẽ. quãporro delectabilit
maior suauitas quia sic denuli& intuentẽ.
utnoniact& & quatiat nauigantẽ: Quidci¬
borũ usq quaq: copia contra famẽ quid sa¬
porum diuersitas contra fastidiũ nature
diffusa diuinitus. Non coquoꝵ arte acla¬
bore quęsita: quidintã multis reb guende
autrecipiendȩ salutis auxilid: quãgrata
uicis situdo die alternantis & noctis. aura¬
rum quaniblanda temperies infrutib & pe¬
corib indum̃toꝵ conficiendoꝵ quanta ma¬
teries : om̃a cõmemorare quispossit hȩc
autem sola quȩame uelut inquendĩ sunt ag¬
gerem coartata. siuellẽ uelut conligata
inuolula soluere atq discutere: quanta

Expanded text:
tium, quarum illae plus habent admirationis, tium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus quam inmensa tam grandi spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adque hoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caeruleum est. Quam porro delectabilitemaior suauitas, quia sic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem! Quid ciborum usquequaque copia contra famem? quid saporum diuersitas contra fastidium, naturae diffusa diuitiis, non coquorum arte ac labore quaesita? quid in tam multis rebus tuendae aut recuperandae salutis auxilia! Quam grata uicissitudo diei alternantis et noctis! Aurarum quam blanda temperies! In fruticibus et pecoribus indumentorum conficiendorum quanta materies! Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt autẽ nonnulla. quorum solũ decus &
nullus .e. usus. p̃uto facile intellagi. in con¬
ditione corporis. dignitatẽ neces sitate
fuisse p̃ latam: Transitura ẽ. quippene¬
cessitas: tẽpusq uenturũ quando sola
inuicem pulchritudine. singulla libidine
ꝑfruam: Quod inaxime ad laudemre¬
ferendum ẽ. conditoris: cui dr̃ in psalmo:
Confessionem & db̾corem in duisti: lã c&era
pulchritudo & utilitas creaturȩ quae homini
lic& in istos labores miscriasque ꝓiecto atq
damnato. spectanda atq sum̃da diuina lar¬
gitate concessa .ẽ. quae sermone t̃minari
potest̃ Ancęlo & terrȩ . & maris. multimoda
& uaria pulchritudine. in ipsius lucis tanta
copia. tamque mirabili. specie : Insoleac
luna & siderib In opacitatib nem̃oꝵ. Inco¬
lorib: & odorib: florum. Indiuersitate ac mul¬
titudine uolucrũ garrilarũ atq pictarũ
inmulti formi speciȩ toctantoꝵq animan¬

Expanded text:
sunt autem nonnulla, quorum solum decus et sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est usus: puto facile intellegi in condicione corporis dignitatem necessitati fuisse praelatam. Transitura est quippe necessitas tempusque uenturum, quando sola inuicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur: quod maxime ad laudem referendum est Conditoris, cui dicitur ir. psalmo: Confessionemetdecorem induisti. Iam cetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae homini, licet in istos labores miseriasque proiecto adque damnato, spectanda adque sumenda diuina largitate concessa est, quo sermone terminari potest? in caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diuersitate ac multitudine uolucrum garrularum adque pictarum. in multiformi specie tot tantarumque animan
Abbreviated transcription (Latin):
humanis. satis in humanȩ abdita cuncta
rimata .ẽ. utqui & quomodo qͥus locis
curandum e&. ad discer&: numero stam̃
dequib loquor quib coaptatio que armo
trinsecus atq intrinsecus totius corporis
constat. quid dicam : nomo ualuit inuenire
quos nemo ausus . ẽ. quȩrere: quisinoti eẽ.
potuissent : in interiorib quoq uiscerib
que nullũ ostentant decus: ita delectar&
pulchritudo rationis. ut omni forme ap¬
parenti quaeoculis plac& ipsius mentisquȩ¬
oculis utit᷑. p̃ ferr& arbitrio : Suntuero quȩ¬
dam ita posita in corpore ut tantũ modo
decorem habeant non &usũ: sicut hab&
pectus uirile : mã millas. sicut facies bar¬
bam quã ñ . eẽ munim̃to seduiriliornam̃to
indicant pure facies feminarũ q̃ sutique
inforniores munirrbt̃us conuenir&:
Siergo nullum membrum in his quidem conspi¬
cuis unde ambigit neno quodita sit alicui
operi accõmodatum. ut non &iã sit deco:

Expanded text:
humanis satis inhumane abdita cuncta humanis satis inhumane abdita cuncta rimata est, ut quid et quo modo quibus locis curandum esset addisceret: numeros tamen de quibus loquor, quibus coaptatio, quae i otrinsecus adque intrinsecus totius corporis constat, quid dicam, nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui si noti esse potuissent, in interioribus quoque uisceribus, quae nullum ostentant decus, ita delectaret pulchritudo rationis, ut omni formae apparenti, quae oculis placet, ipsius mentisoculis utitur, praefen-etur arbitrio. Sunt uero quaedam ita posita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum; sicut habet pectus uirile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed uirili ornamento indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conueniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis unde ambigit nemo, quod ita sit alicui operi adcommodatum, ut non etiam sit decorum;
Abbreviated transcription (Latin):
satis ostendit qualianimȩ ut seruir& tales it
corpꝰ adiunctũ: quanquã & detractis
neces sitatib operandi ita omniũ partiũ
congruentia numero sasit. & pulchra sibi
parilitate respondeat. utnescias utr̃u in eo
condendo maior sit utilitatis habitaratio.
quam decoris: Certeenum niħ uidem creatum
in corpore utilitatis causa: quod non habeat
&iã decoris locum: Plus autẽ nob̾ idappa¬
rer&: sinumeros m̃surarũ quib int̾ secunc¬
ta conexa sunt & coaptata. nossem. quos for¬
sitandata opera. in his que foris eminent
humana poss& uestigare solertia : Quae
uero te ta sunt & anr̃is remota conspectib
sicuti ẽ. tanta ꝑplexitas uenarũ atq ner¬
uorum. & uiscera secreta uitaliũ. inuenire
nulł potest: quia & simedicoꝵ diligentia
nonnulla crudelis quos anatomicos appellant.
laniauit corporamortuoꝵ. siue&iã inter
manus secantis ꝑ scrutantisq in carnibus

Expanded text:
satis ostendit, quali animae ut seruiret tale sit satis ostendit, quali animae ut seruiret tale sit corpus adiunctum? quamquam et detractis necessitatibus operandi ita omnium. partium congruentia numerosa sit et pulchra sibi parilitate respondeat, ut nescias utrum in eo condendo maior sit utilitatis habita ratio quam decoris. Certe enim nihil creatum uidemus in corpore utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta conexa sunt et coaptata, nossemus; quos forsitan data opera in his, quae foris eminent, humaua posset uestigare sollertia; quae uero tecta sunt adque a nostris remota conspectibus, sicuti est tanta perplexitas uenarum adque neruorum et uiscerum, secreta uitalium, inuenire nullus potest. Quia etsi medicorum diligentia nonnulla crudelis, quos anatomicos appellant, laniauit corpora mortuorum siue etiam inter manus secantis perscrutantisque morientium adque in carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sumaq habente iufatiam. nuqua ꝓfecto in has
miscrias decidiss&: atq ex his p̃t̃ eos solos
quiliberabunt in & nas. eet. itura: nisinimis
grande peccatũ in homine primo dequo ce¬
terp exhortisunt p̃cessis s&: Iamuero in ipso
corpore quãuis nob̵ sit cũ beluis mortalitate
cõmunȩ. multisq earũ repperiat᷑ infirmius.
quantadi bonitas. quanta ꝓ uidentia tanti
creatoris appar&: nonne ita sunt in eo loca
sensuum & cetera membra disposita: species
ipsa acfigura & statura totius corporis ita
modificata. ut administerium animȩ ratio¬
nalis seindic& factũ : non enĩ ut anim aliara¬
tionis exꝑtia: ꝓna eẽ. uidon interrã ita cre¬
atus .e. homo: sederecta in cęlũ corporis for¬
ma. ammon& cũ quae sursũ sunt sapere:
Porro mira mobilitas quae linguę ac manib:
attributa ẽ. ad loquendũ & scribendum.
apta atq conueniens. & ad opera artium
plurimarũ officioꝵq conplenda nonne

Expanded text:
summamque habente justitiam, nunquam profecto in has summamque habente justitiam, nunquam profecto in has miserias decidisset, atque ex his, praeter eos solos qui liberabuntur, in aeternas esset itura, nisi nimis grande peccatum in homine primo, de quo caeteri exorti sunt, praecessisset. 4. Jam vero in ipso corpore, quamvis nobis sit cum belluis mortalitate commune, multisque earum reperiatur infirmius, quanta Dei bonitas, quanta providentia tanti Creatoris apparet? Nonne ita sunt in eo loca sensuum et caetera membra disposita, speciesque ipsa ac figura et statura totius comodificata, ut ad ministerium animae rationalis se indicet factum? Non enim ut animalia rationis expertia prona esse uidemus in terram, ita creatus est homo; sed erecta in caelum corporis forma admonet eum quae sursum sunt sapere. Porro mira mobilitas, quae linguae ac manibus adtributa est, ad loquendum et scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum officiorumque conplenda, nonne