comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet uitam acternam. Nunquid gͦ audire nos uoluit ubum suum. &
intelligere noluit quandoquidem sinaudiendo & credendo uita aeterna ẽ:
ulto magis in intelligendo. s gradus pietatis ẽ. fides. fidei fructus intel
sedille quinobis modo euangelium dispensauit: remotis omnibus lectionis
paginis & uoce lectoris : & tractatoris. appareat omĩbus suis purgato corde
sistentibus : & incorpore immortali iam nunquam morituris. munda
eos & inluminans uidentes & uiuentes. Inprincipio erat u̾bum. & ubum
erat apuddm̃. nunc gͦ qui sumus ad tendamus: & quem audiamus cogi-¬
temus. Deus e. xp̃s : &̧ cum hominibus loquitur. Capise uult: faciat capaces
Uideri seuult: aperiat oculos: non tamen sine causa loquitur nobis: nisi qͥa
cium non ueniamus. In hac uita transitur amorte aduitam. In hac uita
quae nondum ẽ. uita. hinc transitur amorte aduitam. Quis e. ille
transitus. & qui audit uerba mea dixit: & credit ei quimisit me. Seruans

Expanded text:
nos voluit verbum suum, et intelligere noluit? Quandoquidem si in audiendo et credendo vita aeterna est, multo magis in intelligendo. Sed gradus pietatis est fides, fidei fructus intellsed ille qui nobis modo Evangelium dispensavit, remotis omnibus lectionis paginis, et voce lectoris et tractatoris, appareat omnibus suis purgato corde assistentibus, et in corpore immortali jam nunquam morituris, mundans eos, et illuminans viventes, et videntes quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum . Nunc ergo qui sumus attendamus, et quem audiamus cogitemus. Deus est Christus, et cum hominibus loquitur: capi se vult, faciat capaces; videri se vult, aperiat oculos. Non tamen sine causa loquitur nobis, nisi quiajudicium veniamus? In hac vita transitur a morte ad vitam; in hac vita quae nondum est vita, hinc transitur a morte ad vitam. Quis est ille transitus? Qui audit verba mea, dixit, et credit ei qui misit me. Servans
Abbreviated transcription (Latin):
qui suscepit paruum nr̃m. Haec dixi : nequis uelnos reprehendat ista tra.¬
tantes nisi multum audaces. uelde se desꝑet quod possit caꝑe dono dei :¬
od illi dignatus. e. loqui filius dĩ. Ergo quod loqui nobis dignatus. ẽ.
debemus credere quia uoluit ut intelligamus. Sedsi nonpossumus: prae¬
stat intellectum rogatus. quiũbum p̃stiat nonrogatus. Ecre quae ũbor
ista secreta sint : attendite. Amen amen dicouobis: qui uerbii ncũ audit¬
&̧ credit ei qui misit me : habet uitam aeternam. Aduitam aeternam certe

Expanded text:
qui suscepit parvum nostrum. Haec dixi, ne quis vel nos reprehendat ista tracqui suscepit parvum nostrum. Haec dixi, ne quis vel nos reprehendat ista tractantes, quasi multum audaces; vel de se desperet quod possit capere dono Dei, quod illi dignatus est loqui Filius Dei. Ergo quod loqui nobis dignatus est, debemus credere, quia voluit ut intelligamus. Sed si non possumus, praestat intellectum rogatus, qui verbum praestitit non rogatus. 2. Ecce quae verborum ista secreta sint, attendite. Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum auditet credit ei qui misit me, habet vitam aeternam. Ad vit
Abbreviated transcription (Latin):
UDIUS TERCIANI ET ESTORNI DIFI SERMONES RENOITOS
uobis: sequitur hodierna euangelica lectio. quam exordi-
ne ꝑtractemus: nonpro eus dignitate. s prouiribus nr̃is.
quia & uosnon proinundantis fontis largitate : sed pro
ur̃o modulo capitis. & nos non tantum dicimus inauresurãs. quantum
ipse fons amat: s quantum caꝑe possumus. quod inurõs senfus traiciam
habundantius oꝑante ipso in cordibus ur̃is: quam nobis in auribus urĩs.
Resenim magna tractatur. & non amagnis : inmo multum parius. Spem
tamen & ficluciam dat nobis. qui magnus: propter nos factus ẽ. paruus.
Sieium ab illo non exhortaremur necinuitaremur ad eum intelligendum.
sed desereret nostanquam contemptibiles. quia caꝑe non possimus diuinitatẽ
ipsius. si non caꝑet ipse mortalitatẽ nrãm: & ꝑueniret adnos ut loqueretur
nobis euangłium. siquid in nobis abiectum & minimũ. ẽ. uolens com¬
unicare nobiscum: putaremus cum uoluisse nobis dare magnũ suum.

Expanded text:
udiustertiani et hesterni diei sermones redditos vobis sequitur hodierna evangelica lectio, quam ex ordine pertractemus, non pro ejus dignitate, sed pro viribus nostris: quia et vos non pro inundantis fontis largitate, sed pro vestro modulo capitis. Et nos non tantum dicimus in aures vestras, quantum ipse fons manat; sed quantum capere possumus, quod in vestros sensus trajiciamus, abundantius operante ipso in cordibus vestris, quam nobis in auribus vestris. Res enim magna tractatur, et non a magnis, imo multum parvis: spem tamen et fiduciam dat nobis, qui magnus propter nos factus est parvus. Si enim ab illo non exhortaremur, nec invitaremur ad eum intelligendum, sed desereret nos tanquam contemptibiles; quia capere non possumus divinitatem ipsius, si non caperet ipse mortalitatem nostram, et perveniret ad nos ut loqueretur nobis Evangelium; si quod in nobis abjectum et minimum est, noluisset communicare nobiscum; putaremus eum noluisse nobis dare magnum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
E teso uidiet testimonium ł ehibii Q uia hic est Filiys
Dei. Altera die Iterum s tabat Iobs Et ex discipłis eius
Duo. Et respiciens I esum a oobulantẽ dicit. Ecce Asuusdi

Expanded text:
 ego uidi et testimonium perhibui, quia hic est filius dei. Altera die iterum stabat Iohannes et ex discipulis eius duo, et respiciens Iesum ambulantem dicit: Ecce agnus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib angłis scĩs quib erimꝰ ȩqua¬
les in regͦno xp̃i et dĩ. Hoc
autẽ ita dictũ est. & mea om̃ia
tua sunt & tua mea: ut hic sit
etiã ipsa creatura rationalis.
quȩ non nisi dõsubdit᷑: ut eiq
infra illã sunt cuncta subdunt᷑.
Nec gͦ cũ sit dĩ patris. non simul
esset & fili i: nisi patri esset ę¬
qualis. De ipsa quippe aiebat:
cũ diceret. Nonpmundo rogo.
s ꝓhis qͦs dedistĩ mͥ: qͥa tui sunt.
Et mea omĩa tua sunt: & tua mea

Expanded text:
omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequaomnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis. De ipsa quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua
Abbreviated transcription (Latin):
dixit etiã hoc. Ego ꝓ eis rogo.
Non ꝓmundo rogo : s prohis
quos dedisti mͥ. Mundũ uult
modo intelligi: qui uiuunt
scđm concupiscentiã mundi. &
non sunt in ea forte gr̃ẽ : ut a¬
rogare se dicit. Per hoc eñĩ
qđ eos illi pater iã dedit: factũ :
ut non ꝑtineał ad eũ mundũ.
ꝑquo non rogat. Deinde sul¬
iungit. Quia tui suntNeq
enimquia pader eos filio dedit.
amisit ipse qđ dedit cum ad huc¬
filius sequat᷑ acdicat. Et mea
om̃ia tua sunt: & tua mea.
Ubi satis apparet : quomꝰ uni.¬
geniti filii sint om̃ia quȩ st̃
patris. Per hoc utiq: qđ etiã
ipse dĩ est: & depatre patri est
natus ȩqualis. Non quomͦ dictũ
est uni ex duob fili is. maiori
scilicet tu mecũ es semꝑ. & om̃a
mea tua sunt. Illud enĩ dictũ :
deis om̃ib creaturis. quȩ infra
creaturã scãm rationałẽ sunt.
quȩ utiq subdunt᷑ ȩccłȩ. inqua
uniuersa ęccła & illi duo intelli.¬
gunt᷑ filii maior & minor. cũ

Expanded text:
dixit omnia? Ego pro eis rogo, non pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut arogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhucFilius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor cum
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ quã sint: nisi eiꝰ a qͦcreatis
om̃ia quȩ ipsoꝵ sunt: necesse
est ut eiꝰ sint cuiꝰ & ipsi sunt.
Ergo cũ & patris & filii sunt:
ȩquales eos esse demonstrant
quorũ: equalit̃ sunt. Illud
autẽ quod ait cũ de scõ spũ
loqueret᷑. omĩaq habet pat̾
mea sunt. ꝓpterea dix̃ quia¬

Expanded text:
a quo creati omnia quae ipsorum sunt, necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur, Omnia quae habet Pater, mea sunt; p
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ad te uenio. & hec loquoꝵ
in mundo: ut habeant gaudiũ
meũ impletũ insemet ipsis.
Ecce inmundo loquise dicit. qui
paulo ante dixerat. iã ñsũ in
mundo. Quodcur dixerit: ibi
exposuimꝰ inmo ipsũ idexpo¬
suisse docuimꝰ. Ergo & qͥa ñdũ
abierat. adhuc erat hic: & qͥa
mox fuerat abiturus. hic qͦdã
modo iã ñ erat. Qđ̃ si autẽ hoc
gaudiũ de qͦait. ut habeant
gaudiũ meũ impletũ insemeti¬
ipsis: iã suꝑius expressũ. ẽ. ubs
ait. ut sint unũ sicut & nos.
Hoc gaudiũ suũ. id÷ a se in eis
collatũ: in eis dicit implẽdũ.
ꝓpt̾ qd se locutũ dix̃ in inundo.
H ȩc: pax illa. & beatitudo in fu¬

Expanded text:
inquit, ad te venio; et haec loquor inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat modo jam non erat. Quid sit autem hoc gaudium de quo ait, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait, ut sint unum sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum in eis dicit implendum propter quod locutum se dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in fu
Abbreviated transcription (Latin):
nos non leuat. nisi descendat ad
nos: sicut uerbũ carofactũ descen¬¬
dit ut leuaret:. non cecidit ut iace¬
ret. Sidescendentẽ cognouimꝰ cũ
leuante surgamꝰ: & intelligamꝰ.
cũ ita loqͥtur: ꝑ sonas eũ distisgu¬
ere. non separare naturas. Quan.¬
do gͦ seruabat discipłos suos filiꝰ
p̃sentia corporali: non expecta¬
bat pater ad custodiendũ succe¬
dere filio discedenti. sed eos ambo
seruabant potentia sp̃uali. Et
quando ab eis abstulit filius prȩ¬
sentiam corporalem. tenuit cũ
patre custodiã spũalẽ: quia &
custodiendos quando filius homo
accepit. custodiȩ paternȩ ñ eos
abstulit: & cũ pater filio ctodi.¬
endos dedit. non dedit sine ipso
cui dedit: s dedit
homini filio.
non sine
dõ eodẽ ipso
utiq filio.
Sequitur
gͦ filius: & dicit.
Quos dedisti mͥ custo¬
diui : & nemo ex his perut: nisi
filius ꝑditionis. ut scriptura
illo in psalmo centesimo octauo
maximȩ ꝓphetat᷑. Nunc autem

Expanded text:
nos non levat, nisi descendat ad nos non levat, nisi descendat ad nos, sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus, et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit, sed homini Filio non sine Deo, eodem ipso utique Filio. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, ego custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura illo in psalmo centesimo octavo maxime prophetatur. Nunc autem,
Abbreviated transcription (Latin):
scdm hoc pater maior me. ẽ. dixit.
homo: intelligimꝰ hominẽ in eo
qđ rogat. intelligimꝰ autẽ dm̃:
in eo qđ unũ sunt & ipse & ille quẽ
rogat. Sed: adhuc in consequentib
locus: ubi de hac re diligentiuis
disputandũ est. Hic autẽ sequitua.
Cũ essem cũ eis: ego seruabã eos in no¬
mine tuo. Me inqͥt ueniente ad te
serua eos in nomine tuo: in qͦ cos
quando cũ eis eram. & ipse serua¬
bam. In nomine patris seruabat
discipłos suos filius: homo cũ
eis humana prę¬
sentia consti¬
tutus. Sed
etiã pat̾
innomine
filii serua¬
bat. quos inno¬
mine filii petentes
ex audiebat. His quippe idem
filius dixerat. Am̃ amen dico
uobis: siqͥd petieritis patrẽ in nomi.¬
ne meo: dabit uob̃. Neq hoc tã¬
carnaliter debemꝰ accipere. uelud¬
iuicissim nos seruent pater & filiꝰ.
amboꝵ in nob̾ custodiendis alter.¬
nante custodia: quasi succedat
alius. quando discesserit alius.
Simul enĩ nos custodiunt. pater
uerus. beatus. deus. S scriptura

Expanded text:
 Pater major me est , dixit. homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus ubi de hac re diligentius disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Neque hoc tacarnaliter debemus accipere, veluti vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius. Simul enim nos custodiunt Pater, est unus verus beatus Deus. Sed Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
quantotiꝰ abituro: Et maxi¬
me hoc demorituris solet dici.
uanquã & ipse dñs tanquã
puidens qͥd lecꝰturos mouere pos¬
sec: ad iecit. & ego adte uenio.
sic exponens qͦdam mͦ curdixe¬
rit iã non sũ inmundo. Com¬
m̃dat gͦ patri eos: qͦs corporali
ab sentia relicturus. ẽ. diceus
ater iuste: serua eos in nomine
tuo qͦs dedisti mͥ. Nempe sicut
homo dm̃ rogat ꝓdiscipłis sius.
qͦs accepit ado. S̾ed attende:
qd̃ sequit᷑. Ut sint inqͥt unũ sicut¬
sumꝰ nos: s ait. ut sint unũ sicut &¬
nos. Ipsi utiq innatura sua sint
unũ. sicut & nos in nra unũ sumꝰ.
Quod ꝓcul dubio uerũ non diceret.
nisi scđm hoc diceret: qđ eiꝰ dẽ na

Expanded text:
quantocius abituro? Et maxiquantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici. Quanquam et ipse Dominus tanquam praevidens quid lecturos movere posset adjecit, Et ego ad te venio: Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Commendat ergo Patri eos quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis quos accepit a Deo. Sed attende quod sequitur: Ut sint, inquit, unum, sicut etsumus nos; sed ait: Ut sint unum, sicut et nos. Ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio verum non diceret, nisi Deus hoc diceret, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ ut illi propter ea esses
adhuc dicantur inmundo quod
mundana adhuc sapiant. ille
autẽ iam non esse in mundo. sa¬
piendo diuina. Positũ est enĩ
hic unũ uerbũ: qđ nos ita intel¬
ligere omino non sinat. Quia
non ait. & nonsũ in mundo.
s. iã nonsũ inmiundo. ꝑhoc osten¬
dens fuisse se inmundo: iã non
esse. Nonqͥd gͦ fas: ut eũ credamꝰ
aliquando mundana sapuisse.
& abhoc errore liberatũ iã illa
non sapere: Quistã impio sensu
se induerit: Restat igit᷑: ut scdor
id qd̃ etiã ipse in mundo pͥus erat.
inmundo se dixerit iã non esse.
rofecto p̃sentia corporali amun¬
do scilicet absentiã suã. iã cito
futurã. illoꝵ autẽ tardius. Per
hoc ostendens: q̃ se iã non hic. c̾ẽ.
illos autẽ hic ẽẽ. dixit. cũ & ipse
hic. & illi ad huc essens. Sic enĩ
locutꝰ : homo congruens homi¬
nib: ut mos loquendi sese ha¬
bet. humanus. Annon cotidie
dicimꝰ iã non. ẽ. hic. de aliquo

Expanded text:
debemus, ut illi propterea esse debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic et illi adhuc essent. Sic enim est locutus, homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus, Jam non est hic, de aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam patris ꝑtinent diuinita
est subdita & filio. fuerat ac¬
cepturus qđ ait de meo accipters
sedutiq depatre de quoꝓcedit
sp̃s. dequo est natꝰ & filius.
Et clarificatus sũ inquit in eis.
Nunc suã clarificationẽ tan¬
quã facta sit dicit. cũ ad hui
esset futura. Suꝑius autẽ
apatre poscebat. ut fieret.
S utrũ ipsa sit clarificatio de
qua dixerat. & nunc clarifi¬
came tu pater apud temet¬
ipsũ claritate quã habui
priusquã mundꝰ esset apudte:
utiq requirendum est. Si enĩ
apud te. quomodo in eis An
cũ hoc ipsũ in notescit eis. ac ꝑ
ipsos om̃ib qui credunt eis
testib sius: Possumꝰ plane
cendo enĩiam. ẽẽ. factũ. osten¬
dit iam fuisse predestinatũ. &
certũ haberi uoluit qd esset futu
Et iaminquid non sũ inmũdo.
& hi inmundo sunt. Si horã pros¬
sus illã qua loq batur ad ter¬
das: utriq adhuc inmundo
erant. & ipse scilicet: & illii
deqͥbꝰ hoc dicebat. Non enii
id accipene possumꝰ ułdes

Expanded text:
nt divinitatest subdita et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane cendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim id accipere possumus vel
Abbreviated transcription (Latin):
re. Facilior sane questio
uidet᷑ : si scđm id qđ̃ filius est
hominis. accepisse apatre illa
uerba credatur. Quanquã
natus ex uirgine : quando &
qͦmͦ ea didicerit. quis enarra.¬
bit. quando etiã ipsam quȩ
de uirgine facta est generatio.
patriq coeternꝰ. accepisse
apatre illa uerba cogitatur.
nichil ibi tẽporis cogitet᷑. quasi
prius fuerit qui ea non habue¬
rit: atq ut haberet q ñbabe¬
pater dõ filio dedit. gignendo
dedit. Ita enĩ dedit filio pat̾.
sine quib filiꝰ esse nonposs:
sicut ei dedit ut. ẽẽt. Nam qͦ mͦ
aliter uerbo uerba daret aliqͣ.
inqͦ in esfabilit̾ dixit omĩa:¬

Expanded text:
re? Facilior sane quaestio re? Facilior sane quaestio videtur, si secundum id quod Filius est hominis accepisse a Patre illa verba credatur, quanquam natus ex Virgine, quando et quomodo ea didicerit, quis enarrabit? quando etiam ipsam quae de Virgine facta est generationePatrique coaeternus, accepisse a patre ista verba cogitetur, nihil ibi temporis cogitetur, quasi prius fuerit qui ea non habuerit, atque ut haberet quae non habePater Deo Filio dedit, gignendo dedit. Ita enim dedit Filio Pater, sine quibus Filius esse non posset, sicut ei dedit ut esset. Nam quomodo aliter verbo verba daret aliqua, in quo ineffabiliter dixit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
creditis. uenit hora ouã ue¬
nit: ut disꝑgamini unus qͥsq
in ꝓpͥa. & mesolũ relinquatu
sed crediderunt uerę. id est quo¬
modo credendũ: inconcusse.
firme.stabiliter. fortiter. non
relicturi. Ad huc gͦ discipłi
non erant tales. quales eos diẽ.
uerbis p̃teriti tẽporis quasi
iã essent: prenuntians quales
futuri. e̾ent : accepto scilicet sp̃u
scõ: qui eos sicut ꝓmissum est
doceret: om̃ia. Quẽ prius quã
acciperent. qͦmͦ seruauerunt
eiꝰ fermonẽ qđ de illis quasi fe.¬
cerint dixit. quando primꝰ
eorũ ter eũ negauit. cũ ex ore
eiꝰ audiss quid̃ futurũ esset
homini qͥ eũ corã hominib
negauisset: Dedit gͦ eis uer.¬
ba sicut dixit: que dedit ei
pater. S quando illa nonforis
mnaurib. sed intus in cordib
spualiter acceperunt: tune
uere acceperunt. quia tunc
uere cognouerunt. Uere aut̃
cognouerunt: quia uere cre.
diderunt. Ipsi autẽ filio. qͦmͦ
pater ea uerba dederit. quib
uerbis homo poterit explica.¬

Expanded text:
s? Venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis . Sed crediderunt vere, id est quomodo credendum est, inconcusse, firme, stabiliter, fortiter; non relicturi. Adhuc ergo discipuli non erant tales, quales eos dicit verbis praeteriti temporis, quasi jam essent, praenuntians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia. Quem priusquam acciperent quomodo servaverunt ejus sermonem, quod de illis quasi fecerint, dixit; quando primus eorum ter eum negavit , cum ex ore ejus audisset quid futurum esset homini qui eum coram hominibus negavisset ? Dedit ergo eis verba sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritualiter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverunt; vere autem cognoverudiderunt. Ipsi autem Filio quomodo Pater ea verba dederit, quibus verbis homo poterit explica
Abbreviated transcription (Latin):
dedit omĩa: cũ genuit qui ha¬
beret omĩa. Quia uerba in
inquit que dedisti michi cledi
eis. & ipsi acceperunt: id est in¬
tellexerunt atq tenuerunt.
Tunc enĩ uerbũ accipit᷑: quando
mente ꝑcipitur. Et cognouert
inquid uere quia a de exũ. & creoi¬
derunt quia tu me misti. Et hic
sub audiendũ est uere. Quiod enĩ
dixit cognouerunt uere: expone¬
re uoluit adiungendo. & credidei¬
runt. Hoc itaq crediderunt ue¬
re. quod cognouerunt uere.
Ideni est ate exii. quod est tu me
misisti. Cũ gͦ dixisset cognouert᷑
uere: nequisquam putaret istat
cognitionem iam ꝑspeciem fac¬
tam non ꝑ fidem. exponemdo
addidit. & crediderunt. Ut sub¬
audiamꝰ uere. & intelligamꝰ
hoc dictũ. ẽẽ. cognouerunt.
uere: qđ .ẽ. crediderunt uere.
Hon eo modo quẽ significauit

Expanded text:
dedit omnia, cum genuit qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere: quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo, et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est a te exivi, quod est, tu me misisti. Cum ergo dixisset, cognoverunt vere, ne quisquam putaret istam cognitionem jam per speciem factam, non per fidem; exponendo addidit, et crediderunt, ut subaudiamus vere, et intelligamus hoc dictum esse, cognoverunt vere, quod est crediderunt vere: non eo modo q
Abbreviated transcription (Latin):
& pedes: & facies uiuis sudario erat ligata. Quomodo enim ꝓces sit
gatis pedibus iniaris: & non miraris quia surrex quat̾rĩanus.
Inutroq potentia dñi crat: non uires mortui. Processit. & ad huc
ligatus e d huc inuolutus: tam̃ foras iam ꝓcessit. Quid significat:
Quando contempnis: mortuus iaces. Et sitanta quanta dixi contempnas: sepultꝰ
iaces. Quando confiteris: ꝓcedis. Quid ẽ ꝓcedere. nisi ab occultis uelut exeundi
manifestari.: Sedut confitearis: ds facit magna uoce clamando idẽ. magna
gra uocando. Idõ cum ꝓcessit mortuus adhuc ligatꝰ: confitens & adhuc
reus. ut ab soluerentur peccata eiꝰ : ministris hoc dixit. dñs. Soluite cum:
et sinite abire. Quidẽ. soluite. et sinite abire: Que solueritis interra: solut
erunt et in gelo. Mlultigͦ exiudeis qui uenerant ad mariam & uiderant¬

Expanded text:
 et facies illius sudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen jam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, sepultus jaces: quando confiteris, procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit magna voce clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum, et sinite abire. Quid est, Solvite, et sinite abire? Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo . 25. Multi ergo ex Judaeis qui venerant ad Mariam
Abbreviated transcription (Latin):
te usq ad illud quod paulo
postait. & nunc clarificame
tu pat̾ adpud temet ipsũ cla¬
ritate quã habui priusquam
mundꝰ esset apudte: om̃s suos
uolebat intelligi. quib no¬
tũ faciendo patrem: clarificat
eum. Cũ enũ dixisset ut filius
tuus clarificette : mox qu̾e ad¬
modum id fieret demonstrauit
dicens. Si cut dedisti ei potesta:¬
tẽ om̃ĩs carnis. ut om̃e qdꝰ dedii¬
stiei : det eis uitã aeternã. Hec
est aut̃ uita aeterna: ut cogno
misisti ihm xp̃m. Non enim
potest cognitione hominu̾ cla¬
quȩ non circa solos illos apłos. facl¬

Expanded text:
te, usqte, usqpost ait, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te; omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset, ut Filius tuus clarificet te; mox quemadmodum id fieret, demonstravit dicens, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternum: haec est aumisisti. Non enim potest cognitione hominem claquae non circa solos apostolos s
Abbreviated transcription (Latin):
trina. Nã prȩsentia spuali cũ
eis erat utiq futurus post ascen¬
sionẽ sua: & cũ tota eccła sua
in hoc mundo usq im comsum¬
mationẽ scłi. Non utiq recte
intelligunt᷑ dequib dixerit. cũ
essem cũ eis: ego seruabam eos. nisi
ii qͦs inse credentes seruare iã coe¬
perat. prȩsentia corporali. & quos
relicturis fuerat absentia. corpo
rali. ut eos cũ patre seruaret prȩ̨¬
sentia sp̃uali. Post uͦ adiungit.
& cȩteros suos: ubi dicit. Nonpro
his autẽ rogo tantũ: set & proeis
quicredituri sunt ꝑuerbũ eorũ
in me. Ubi manifestius ostendit:
quod non deom̃ib ad eũ ꝑtinen.¬
tib suꝑuis loq retͣ abeo loco ubi
ait. manifestaui nomẽ tuũ ho¬
minib quos dedistimͥ: sed de
iis tantũ qui eũ cũ illa dice¬
ret audiebant Ab ipso itaq
orationis ei exordio ubi sub¬
leuatis oculis incelũ dixit.
pat̾uenit hora clarifica fili¬
ũ tuũ ut filius cuus clarific&

Expanded text:
trinam: nam praesentia spirituali cum trinam: nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem suam, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi . Non itaque recte intelliguntur de quibus dixerit, Cum essem cum eis, ego sehi quos in se credentes servare jam coeperat praesentia corporali, et quos relicturus fuerat absentia corali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum illa diceret, audiebant. 3. Ab ipso itaque orationis ejus exordio, ubi sublevatis oculis in coelum, dixit, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet
Abbreviated transcription (Latin):
uere quia a de exiui. & crȩdide¬
rt̃ quia tume misisti. Qua quã
& hec omĩa de om̃ib futuris fi¬
delib dici potuerunt. spe iam
ꝑfecta cũ ad huc essent futura.
Sed ut dehͥis solis quos tunt habe¬
bat discipłis hec loqui intelli¬
gatur. illud magis ur get qd
paulo postait. Cũ essem cũ eis:
ego seruabam eos in nomine tuo.
Quos dedisti mͥ custodiui. & nemo
ex his periit: nisi filius ꝑditionis.
ut scriptura inpleatur. Iudam
significans qͥtradidit eũ. Existo
quippe duo denario numero
apłoꝵ: solus peri it. Deinde
subiungit. Hurt autẽ uenio
adte. Unde manifestũ :: eũ de
corporali sua dixisse prȩsentia.
cũ essem cũ eis: ego seruabã eos.
ueluti iã. cũ eis. ea prȩsentia non
esset. Eomodo enim significare
uoluit ascensione sua mox
futura: dequa dixit. nunc
aut̃ adte uenio. iturus utiq̃
ad dexterã patris. unde uenturꝰ
est adiuuos & mortuos iudican¬
dos: presencia itioem corporali.
scđm fid ei regulã sanamq doc¬

Expanded text:
e exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodenario numero Apostolorum solus periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit, Nunc autem ad te venio: iturus utique ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judicandos praesentia itidem corporali, secundum fidei regulam sanamque doc
Abbreviated transcription (Latin):
illios filio dedisset: nisilegisset.
Acꝑboc: filius sicut non inde se¬
parauit patrem quando dixit
ego uos demundo elegi. qm̃ simul
eos elegit & pater: sic non inde
separauit & se. quando lixit tuu
erant: quia & ipsius filii pariteri
erant. Nunc autẽ homo idem ipi¬
se filius accepit cos qui non eras
ipsius: qua & formã serui accepit
d̾s idẽ. que non erat ipsius. Seqͥtꝰ
ac dicit Et sermonẽ tuũ serua¬
uerunt. Nnc cognouerunt qͥa
omia que dedisti michi abste
sunt. id est cognouerunt qui
abste sut. Simul enim pater

Expanded text:
illos Filio dedisset, nisi elegisset. illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã fuit & non potuit. nunꝗͣm¬
sine patre fuit. nunquã sine illo
pater fuit. Acꝑhoc: sicut pater
ȩternus. omĩps: ita filius coȩt̾nꝰ.
Id enĩpotius uerbũ uerbo interprę
sic interpretarent᷑ ut omĩpotens
tenens: nisi tantundẽ ualere sen.¬
potuit ȩcernus om̃itenens. quod
non simul habuerit coeternus
omnutenens:: Quod itaq ait & mͥ
eos dedisti: hominẽ se accepisse
hanc potestatẽ ut eos habere t os
seꝑ homo fuit. Quã obrem cũ patri
potius tribusse uideatur. ut ab illo
patre non est: homines dedit.
Deniq qͥ hoc loco dicit. tui erant.
&e mͥ eos dedisti: iã suꝑius eisdem
discipłis dixerat. ego uos demundo
elegi. Canteratur hic cogitatio
carnalis : atq dispereat. Demun
do sibi apatre dicit filius  datos
homines: quib alio loco dicit. ego
uosdemundo elegi. Quosdeus:
filius demundo elegit cũ patre:
idem ipse homo filiuis. demondo
eos accepit a patre. Non eni pat̾

Expanded text:
nunquam fuit et non potuit, nunnunquam fuit et non potuit, nunsine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Ac per hoc sicut Pater aeternus omnipotens, ita Filius coaeternusId enim potius verbum e verbo interpretasic interpretarentur, ut omnipotens tenens, nisi tantumdem valere senpotuit aeternus omnitenens, quod non simul habuerit coaeternus omnitenens? Quod itaque ait, Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem ut eos haberet, ostsemper homo fuit. Quamobrem, cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo sto quod cum Patre non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. do sibi a Patre dicit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ cẽ. pręfixum. sciebat ut faceret.
Quid: autẽ. qͦsdedisti mͥdemundo:
Dictũ: enĩ deillis: qđ non e̾et demun-¬
do: S hoc eis regenȩratio prȩstitit :¬
non generatio. Quid est eciã qđ se¬
quitur: tui erant. & mͥ eos dedisti:
An aliquando erant patris. quando
non erant unigeniti filii eius:
Et habuit aliquando pater aliquan¬¬
dosine filio:. Absit. Weruntam̃
habuit aliquid aliquando dr̃ filiꝰ.
quod nondũ habuit idẽ ipse homo
filius: quia nondũ erat homo.
factus ex matre. quando tamen
habebat uniuersa cũ patre. Quia¬
ppter qđ dixit tui erant. non se
inde separauit dĩ filius. sine quo
nichil unquã pater habuit: s¬
solet ei tribuere om̃e qđ potest.
a quo: ipse quipotest. A qͦ eñĩ ha¬
bet ut sit : ab illo habet ut possit.
Et simul utrũq semꝑ habuit: qͥa
non quã fuit & non potuit. Quo¬
circa. qͥc quid potuit pater. semꝑ
cũ illo filius potuit: qm̃ ille qui

Expanded text:
liter esse praefixum sciebat ut faceret. liter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non esset de mundo. Sed hoc inon generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habuit aliquando aliquid Deus Filius, quod nondum habuit idem ipse homo Filius, quia nondum erat homo factus ex matre, quando tamen habebat universa cum Patre; quapropter dixit Tui erant. Non se inde separavit Deus Filius, sine quo nihil unquam Pater habuit; ssolet ei tribuere omne quod potest, a quo est ipse qui potest. A quo enim habet ut sit, ab illo habet ut possit; et simul utrumque semper habuit, quia nunquam fuit et non potuit. Quocirca quidquid potuit Pater, semper cum illo Filius potuit; quoniam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
nhoc gͦ qđd fecit hunc mundum
cȩlo terraq conspicuũ. & antequã
inbuerentur infide . xp̃i. notus
om̃ib gentib ds̃. In hoc autẽ
qđ non ẽ. in uiriis suis cũ diis fal¬
prius occultũ om̃ib. nunc mani.¬
festauit eis quos cledit ei pater ipse
demundo. Sed quomodo manifes¬
tauit sinondũ uenit hora dequa
suꝑius dixerat. qđ ueniret hora
cũia non in prouerbiis inquit
io pear uobis. sed palam de patre
meo annutiabo uob̾ An uero
annuntiatio manifesta putabit᷑. in
ꝓuerbiis: Cur gͦ dictũ. ẽ: palam
annuntiabo uob̾. nisi quia in ꝓuer¬
biis non est palam: Quod autẽ
non in ꝓuerbiis occultat᷑. sed uerb
manifestatur:. ꝓcul dubio palam
dicit᷑. Quomͦ gͦ manifestauit. qd non¬
dũ palam dixit: Proinde sic
intelligendũ:: ꝓtempore futuro
p̃teritũ positũ: quẽ ad modũ illud
om̃ia quȩ audiui apatre meo nota
uob̾feci. Quod nondũ fecerat. sed
loquebat᷑ quasi fecisset. immobi¬

Expanded text:
In hoc ergo quod fecit hunc mundum In hoc ergo quod fecit hunc mundum coelo terraque conspicuum, et antequam imbuerentur in fide Christi, notus omnibus gentibus Deus. In hoc autem quod non est injuriis suis cum diis falprius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobi
Abbreviated transcription (Latin):
stiei det eis uitã aeternã: sed utiq
de om̃ib quib in eu credentib
iuta et̾na dat᷑. Iam nunc gͦ uide¬
amꝰ.: qͥd de illis a qͥb tunc audiebat
discipłis sus dicat. Manifesta¬
i inquid nomen tuu̾ homini¬
bus quos dedisti mihi. Non gͦ
nouerant di nomen. cũ essent
iniudea ds̃. in isrł magnũ no¬
manifestaui hominib istis quos
dedistimihi demundo qui mȩ
audiuit hȩc dicentem. ñ illuo
nomen tiũ quo uocaris os. sed
illud quouocaris pater m̃s. Qđ nom̃.
manifestari sine ipsiusfilii mani¬
festatione non posset. Nã qđ dẽdi-¬
cit᷑ unuersȩ creaturȩ: etiã om̃ibus
gentib antequã in xp̃m crederent:
non om̃imodo esse potuit hoc noñi
ignotũ. Hȩc. ẽ. enĩ uis uerȩ diui¬
nitatis: ut creaturȩ rationali iã
ratione uitenti. non om̃ino ac penitꝰ
possit abscandi. Exceptis enĩ pau.-¬
cis in qͥbus natura nimiũ depraua¬
ta est: uniuersum genus huma¬
nũ. dm̃mundi huiꝰ fatet᷑ actorẽ.

Expanded text:
itam aeternam; sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna datur. 4. Jam nunc ergo videamus quid de illis, a quibus tunc audiebatur, discipulis suis dicat. Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent in Judaea Deus; in Israel magnum nonomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem: non illud nomen tuum quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus; quod nomen manifestari sine ipsius Filii manifestatione non posset. Nam quod Deus dicitur universae creaturae, etiam omnibus gentibus antequam in Christum crederent, non omni modo esse potuit hoc nomen ignotum. Haec est enim vis verae divinitatis, ut creaturae rationali jam ratione utenti, non omnino ac penitus possit abscondi. Exceptis enim paucis in quibus natura nimium depravata est, universum genus humanum Deum mundi hujus fatetur auctorem.
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ tuũ hominib qͦs dedisti
mihi demũdo: quale illuo qđ
paulo ante dixerat. ego te cla¬
rificaui suꝑ terrã. ꝓ ptipore
futuro & illic & hic prȩteritũ
ponens: sicut quisciret p̃desti¬
natũ ee̾. ut id fieret. & ido fe¬
ciꝰse sedicens: quod erat sine ulla
dubitatione facturus. Sed de
his qui iam erant discipłi eiꝰ. ñ
de om̃ib qui millũ fuerant cre¬
dituri: eum oixisse qd̃ dixit. ma¬
nifestaui nomentuu̾ hominibus
quos dedisti mihi demundo. ea
que sequuntur credibilius esse
demonstrant. Cum en̾i hoc dixis¬
set: ad iunxit. Tui erant. & mihi
eos dedisti. & sermone tuu̾ serua¬
uerunt. Nunc cognouerunt
quia omĩa que dedisti abste sunt¬

Expanded text:
nomen tuum hominibus, quos dedisti nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
GHIS UERBIS
dñi sicut ipse
donauerit ser¬
mone isto disputari sumus.
que ita se habent. Manifestaui
nomentuum hominibus: quos
dedisti mͥ demundo. Quod si
dehis tantũ dicit discipulis
cũ quib cenauit. & ad quos ante¬
quam orare inciperet tam
multa locutꝰ . ẽ: non ꝑtinet hoc
ad illã clarificacionem. siue ut
alii interp̾tati sunt glorifica.¬
tionem: dequa superius loqͤ¬
batur qua filius clarificat uł
glorificat patrem. Quanta .ẽ.
enĩ uł qualis gła. duodecim
uł undecim poeuis innotuisse
mortalibus Si aut̃ quod ait
manifestaui nomentuum homi¬
nib quos dedistimͥ demundo.
om̃s intelligi uoluit. etiam qͥ
in eũ fuerant credituri. ad eiꝰ
magnã que futura erat ex om̃ib
gentib eccłiam ꝑtinemtes. de
qua in psalmo canitur. ineccła
magna confitebortibi: est plane
ista clarificatio. qua filius cla¬
rificat patrem: cu eius nomen
notũ facit omib gentib. & tã
multis generatiohb hominum.
Et tal e hoc est qd̾ ait. manifestaui

Expanded text:
his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loqbatur, qua Filius clarificat, vel glorificat Patrem. Quanta est enim, vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio: ñdũ insaturitate. Et ipso
desiderio qđ cunq petierimꝰ inno¬
mine unigenit filii : dat nobis
pat̾. Qđ autẽ acciꝑe saluandis nex
pedit nobis: ñ existimemꝰ nospete¬
re in nomine saluatoris. S hoc pe¬
timꝰ in nomine saluatoris: qđ ꝑti

Expanded text:
desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uos me elegistis.s. ego elegi uos. Ñ
ẽ. ut dicas. Idõ electꝰ sũ: qr iã credebã.
Si eñ credebas in eũ: iã elegeras eum.
S audi. Non uos me elegistis. Ñ ẽ. ut
dicas. Antrꝙͣ crederẽ ia bona oꝑabar
idõ electꝰ sũ. Quid enĩ ẽ. boni oꝑis ante
eligentis essemꝰ: N e. enĩ grã: si prę¬
cesserant merita. Est autẽ gr̃ã. Hȩc gͥ
s quos elegit faciat bonos. Ego in qͥt
elegi uos. & posui uos ut eatis & fruc¬
tũ afferatis. & fructꝰ ur̃ maneat. Non¬
ne iste ẽ. fructꝰ. de qͦiã dixerat. sine
me nichil potestis facere: ẜlegit gͦ.
& posuit ut eamꝰ & fructum afferaniꝰ.
Nullũ itaq fructũ: unde noselegit
habebamꝰ. Ut eatis inqt: & fructũ affe¬
ratis. Imꝰ ut afferamꝰ. & ipse ÷ uia in qͣ¬
unꝰ: inqua nos posuit ut eamꝰ. Pro¬
nos. & fructꝰ in qͥt ur̃ maneat. ut qd¬
cunq petieritis patrẽ in nomine meo:
det uobis. Maneat gͦ dilectio. Ipse ẽ.
enĩ fructꝰ nr̃. Quȩ dilectio nc̃ eꝰ. in

Expanded text:
n vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igsed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit ut eamus, et fructum afferamus: nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Proos. Et fructus, inquit, vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in
Abbreviated transcription (Latin):
expectamꝰ quã uis iã pignere accepto
salui facti eẽ. dicam᷑: ita om̃iũ notici¬
ã quȩcunq unigenitꝰ audiuit a patre
futurã sꝑare debemꝰ quã uis hoc se iã
in effabilis grã. Qͥd enũ eramꝰ. quan¬
ligebamꝰ: Nã qͥ cũ ñ elegit. quonͦ
diligit : Nunqͥd iã in nobis erat qđ
inpsalmo canitur. elegi abiectꝰ eẽ
indamo dñi. magis quã habitare
intabernaculis peccatorũ : Ñ utiq
enĩ iãcredideramꝰ in eũ ut eliget ͤ
nos. Nã si iã credentes elegit.
nit nos: hic certe uacat uana illoꝵ
ratiocinatio. qͥ p̾sentiã dĩ defendt̃ cont᷑
grãm dĩ: & idõ dicunt noselectos an¬
te mundi constitutionẽ. quia p̾sciuit
nos ds futuros bonos: ñseipsũ nos
fucurũ bonos. Nĩ hoc dicit qͥdicit. ñ
uos meelegistis. Qm̃ si ꝑpt̾ea nos ele¬
simul etiã p̾sciss. qͦd eũ nos fuissemꝰ
prielecturi. Ñ enĩ alit̾̃ ec̃. possemꝰ bo¬
ni. Nisi forte dicendus c̃. bonꝰ. qͥñ elegit

Expanded text:
quamvis jam pignore accepto, salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam, quaecunque unigenitus audivit a patre, futuram sperare debemus. Quamvis jam se hoc ineffabilis gratia. Quid enim eramus quanligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat, quod in psalmo canitur: « Elegi abjectus esse in domo Domini mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, nit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elesimul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit
Abbreviated transcription (Latin):
scio exparte. tc̃ autẽ cognoscã: sicut
& cognitꝰ sũ. & nc̃ ꝑspeculũ in enig¬
mate: tc̃ autẽ facie ad faciẽ. Hã &
ipse apłs saluos nosdicit eẽ. factos.
ꝑlauacrũ regenerationis. Qui tam̃
alio loco. spe inqtͥ salui facti sumꝰ.
Spes autẽ quȩ uidet᷑ ñ ÷ spes. Qđ¬
autẽ uidet qͥsqͥd sperat: Si autẽ¬

Expanded text:
sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ Unde etiã eiꝰ coapłs petrus. Inquẽ
mͦ inqͥt ñ uidentes creditis. quẽ cũ uide¬
ritis: exultabitis gaudio in enarrabi.¬
li & honorato. ꝑcipientes mercedem
fidei salutẽ animarũ urãrũ. Si gͦ nc̃
tẽpus ẽ. fidei. salus autẽ animarũ mer¬
ces ẽ. fidĩ: qͥs dubitet infide quȩ ꝑdi-

Expanded text:
. Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per