comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derent᷑. s ex animo illa quę in eoꝵ libris
legimus defenderunt: Quod hodie face¬
rem: nisi nos solis oceasus iam domum
redire compelleret: Hactenus illo die di¬
putatum est Post tridie aũt quamius
ñ minus blandus tͣnquillusq dies il¬
luxisset: uix tam̃ a domesticis negotus euo¬
luti sumus: Nam magnam eius pardem ĩ
epłarum maxime scriptione consumpseramꝰ.
Et cum iam due hore uix relique forent: ad
pratum ꝓcessimus: Nam inuitabat cęli mi¬
ra serenitas: Placuitq ut ne ipsũ quiđe
quod restiterat tempus. perire paderemur:
Itaq cum ad arborem solitam uentum cẽt.¬
⁊ mansissemus loco. uelim inqͣm uos adoles
in memoriam mͥ reuocetis quomͦ hest̾no die
rogatiuncule que uos turbauit. alipius res¬
ponderit: Hic licentius. tam breue ÷ inquit.
ut nichil negotu sit hec recordari: Quam le¬
ue sit aud̃ẽ. tu uideris: Nam ut opinor ue¬
tuit de res dum constaret de uerbis mouere

Expanded text:
roderentur, sed ex animo illa, quae in eorum libris roderentur, sed ex animo illa, quae in eorum libris legimus, defenderunt. quod hodie facerem, nisi nos solis occasus iam domum redire compelleret. — Hactenus illo die disputatum est. Postridie autem, quamuis non minus blandus tranquillusque dies inluxisset, uix tamen domesticis negotiis euoluti sumus. nam magnam eius partem in epistolarum maxime scriptione consumseramus et, cum iam duae horae uix reliquae forent, ad pratum processimus. nam inuitabat caeli nimia serenitas placuitque, ut ne ipsum quidem quod restiterat tempus perire pateremur. itaque cum ad arborem solitam uentum esset et mansissemus loco:Uelim uos, inquam, adulescin memoriam mihi reuocetis, quomodo hesterno die rogatiunculae, quae uos turbauit, Alypius responderit. — Hic Licentius: Tam breue est, inquit, ut nihil negotii sit hoc recordari; quam leue sit autem, tu uideris. nam, ut opinor, uetuit te, res cum constaret, de uerbis mouere
Abbreviated transcription (Latin):
uerba secderis ignoro: Non est ista inqͣm
michi crede ũborũ s rerum ipsarum ma¬
gna controu̾sia: Hon enm eos ego illos
uiros fuisse arbitror qui reb nescirent no¬
se. ⁊ ad occultandam dardiorib.⁊ ad signi¬
ficandam uigilantiorib sententiam suã:
Qõ quare ⁊ quomͦ michi uideat᷑ ex ponam:
cum prius illa discussero que ab eis tanqͣ
cognitionis humane inmicis. dicta hoĩes
putant: Itaq hoc ꝑlibent̃ habeo hucusq hodie
nr̃m ꝓcessisse sermonẽ: ut satis quid inter
nos quereret᷑ aꝑteq constaret: Nam illi
mͥ uident᷑ graues omĩno ac prudentes ui¬
ri fuisse: Siquid ẽ aut̃ quod nunc dis¬
putabimus adu̾sus eos erit qui acha¬
demicos inuentioni ueritatis adu̾satos fu¬
isse crediderunt: & ne me t̾ritum putes.
etiam contͣ eos ipsos non inuitus arma¬
bor. si non occultandȩ sententie suȩ causa¬
saltem ne ab eis temere pollutis mentib
⁊ quasi ꝓfanis quedam ueritatis sacra ꝓ¬

Expanded text:
uerba secteris ignoro. — Non est ista, inquam, uerba secteris ignoro. — Non est ista, inquam, mihi crede, uerborum, sed rerum ipsarum magna controuersia; non enim eos illos uiros fuisse arbitror. qui rebus nescirent nose et ad occultandam tardioribus et ad significandam uigilantioribus sententiam suam. quod quare et quomodo mihi uideatur exponam, cum prius illa discussero, quae ab eis tamquam cognitionis humanae inimicis dicta homines putant. itaque perlibenter habeo huc usque hodie nostrum processisse sermonem, ut satis quid inter nos quaereretur aperteque constaret. nam illi mihi uidentur graues omnino ac prudentes uiri fuisse. si quid est autem, quod nunc disputabimus, aduersus eos erit, qui Academicos inuentioni ueritatis aduersos fuisse crediderunt. et ne me territum putes, etiam contra eos ipsos non inuitus armabor, si non occultandae sententiae suae causa, ne ab eis temere pollutis mentibus et quasi profanis quaedam ueritatis sacra p
Abbreviated transcription (Latin):
chil distat. nisi qđ illis ꝓbabile uisum est
ñ posse inueniri ueritatẽ: mͥ aut̃ inueniri
posse ꝓbabile est: Nam ignoratio ueri. aut
mͥ si illi fingebant peculiaris ẽ: aut certe u¬
trisq cõmunis: Tum alipius. iam inquit
securus incedam: U ideo enim de. ñtam ac¬
cusatorem quam adiutorem fore: Itaq ne
longius ab eamus. uideamus queso prius
ne ꝑ hanc questionẽ in qua successisse ui¬
deor. his qui t cesserunt. in uerbi controũ¬
siam decidamus Qd̃ te ipso insinuante.⁊
auctoritate illa tulliana turpissimum eẽ
sepe confessi sumus Cum enim ni fallor
licentius placuisse sͥ diceret de probabilita¬
te achademicoꝵ sendentiam subiecisti quod
ille haut dubie confirmauit: sciret ne hãc
ab eisdẽ etiam ueri similitudinẽ nominari.
& bene noui: Siquidẽ ⁊ ꝑ de michi nota st̃:
ñ absq te ẽẽ achademicoꝵ placita: Que
cum ut dixi animo tuo infixa sint: quid

Expanded text:
ihil distat, nisi quod illis probabile uisum est ihil distat, nisi quod illis probabile uisum est non posse inueniri ueritatem, mihi autem inueniri posse probabile est. nam ignoratio ueri aut mihi. si illi fingebant, peculiaris est aut certe utrisque communis. Tum Alypius: Iam, inquit, securus incedam; uideo enim te non tam accusatorem quam adiutorem fore. itaque ne longius abeamus, uideamus quaeso prius, ne per hanc quaestionem, in qua successisse uideor his, qui tibi cesserunt, in uerbi controuersiam decidamus, quod te ipso insinuante et auctoritate illa Tulliana turpissimum esse saepe confessi sumus. cum enim, ni fallor, Licentius placuisse sibi diceret de probabilitate Academicorum sententiam, subiecisti, quod ille haud dubie confirmauit, sciretne hanc ab eisdem etiam ueri similitudinem nominari. et bene noui, si quidem ex te mihi nota sunt, non absque te esse Academicorum placita. quae cum, ut dixi, animo tuo infixa sint, quid
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentes ⁊ in hȩc attendere discerent:⁊
aggredi ac subire demptarent: Tu ne ergo
nescis ncħ me certum adhuc hr̃e quod sen¬
tiam: S habeo querendo achademicorũ
argumentis atq disputationib impediri:
Mescio quo enim modo fecerunt in animo
quandam ꝓbabilitatẽ. ut ab eoꝵ uerbo ñ¬
dum recedam: quod homo uerum inueni¬
re non possit: Unde piger prorsus ⁊ seg¬
nis effectus eram: nec querere audebam qd̃
acutissimis ac doctissimis uiris inuenire
non lieuit: Hisi ergo prius tam michi¬
ꝑsuasero uerum posse inueniri quam sͥ
illi ñ posse ꝑsuaserunt: ñ audebo querere
nec habeo aliqͥd quod defendam: Itaq istã
interrogationẽ remoue si placet: ⁊ potius
discutiamus inter nos quam sagacit̾ possum᷑
utrum nã possit uerum inueniri ⁊ ꝑ parde
mea uideor mͥ hr̃e iam multa: Ea sunt¬
aut̃ quib contra rationes achademicorũ
niti molior: Int̾ quos ⁊ me modo int̾im in¬

Expanded text:
adulescentes et in haec attendere discerent et adulescentes et in haec attendere discerent et aggredi ac subire temtarent. Tune ergo nescis nihil me certum adhuc habere quod sentiam, sed ab eo quaerendo Academicorum argumentis atque disputationibus impediri? nescio quo enim modo fecerunt in animo quandam probabilitatem — ut ab eorum uerbo nondum recedam — quod homo uerum inue.nire non possit; unde piger et prorsus segnis effectus eram nec quaerere audebam, quod acutissimis ac doctissimis uiris inuenire non licuit. nisi ergo prius tam mihisuasero uerum posse inueniri, quam sibi illi non posse persuaserunt, non audebo quaerere nec habeo aliquid, quod defendam. itaque istam interrogationem remoue, si placet; potius discutiamus inter nos, quam sagaciter possumus, utrumnam possit uerum inueniri. et pro parte mea uideor mihi habere iam multa, quibus contra rationem Academicorum niti molior; inter quos et me modo interim n
Abbreviated transcription (Latin):
putationẽ. disputandi gr̃a susceptam uolo:
Satis sit quod cum istis adolescentib ꝓlusimus:
ub libenter nob̾cum philosophia quasi ioca¬
ta est Quare auferant᷑ de manibꝰnr̃is fabelle pu¬
eriles: de uta nr̃a. de moribꝰ nr̃is deanimo res
agitur: qui se suꝑaturum inimicitias om̃ium
fallatiarum. ⁊ ueritate comp̃hensa. quasi in
regionem sue originis rediens. triumphaturũ
de libidinib: atq ita temꝑantia uelut con¬
iuge accepta. regnat̾um eẽ p̃sumit.: securior
rediturus in cęlum Uides quid dicam: Tol¬
lamus iam cuncta ista de medio:. Arma acri
facienda uiro: Nec minus quicq̃m semꝑ op¬
taui quã inter hos qui secum multum ui¬
rerunt. multumq sermocinati sunt oriri
aliquid unde nouus quasi conflictus exur¬
gat̃. s propt̃ memoriam que infida custoᷤ
est excogitatoꝵ referri in litt̾as uolui. qđ
inter nos sepe tractauimus. simul ut isti

Expanded text:
putationem disputandi gratia susceptam uolo. putationem disputandi gratia susceptam uolo. satis sit quod cum istis adulescentibus prolusimus, ubi libenter nobiscum philosophia quasi iocata est. quare auferantur de manibus nostris fabellae pueriles. de uita nostra de moribus de animo res agitur, qui se superaturum inimicitias omnium fallaciarum et ueritate conprehensa quasi in regionem suae originis rediens triumphaturum de libidinibus atque ita temperantia uelut coniuge accepta regnaturum esse praesumit securior rediturus in caelum. uides quid dicam. tollamus iam cuncta ista de medio arma acri facienda uiro; nec quidquam mmus semper optau. quam inter eos, qui secum multum uixerunt multumque sermocinati sunt, oriri aliquid, unde nouus quasi conflictus exsurgat. sed propter memoriam, quae infida custos est excogitatorum, referri in litteras uolui, quod internos saepe pertractauimus, simul ut isti
Abbreviated transcription (Latin):
uitare ñ possim: Non enim uos oblitos cre¬
oo. iudicis m munus fuisse delatum: Hic tͥ¬
getius. illud inqͥt aliud ẽ: hoc autẽ aliud. Qͣ
re quesumus ut de aliquando patiare priua¬
tum: Ne renuerim ait. ne cum impuden¬
tiam uel negligentiã uitare cupio. in suꝑbie
si honorem mn a uob̃ concessum diutius qͣm
nas bone accusator achademicor officium
tuum. id: in quoꝵ defensione hos oppug¬
nes Metuo enim ne achademicos refelleas:
achademicum te probare uelis: Accusatoꝵ
inquã ut opinor duo genera ẽẽ bene nosti:
Non enim si a cicerone modestissime dictum
aliquẽ accuset. hr̃e alterum quem defendat:¬
& ille Saltem habes ne tu qͥcquã in quo sen¬
tentia tua iam fundata constiterit: Facile
est inquam huic rogationi respondere: M
p̃sertim cui repentina non est: Iam hoc to¬
tum mecum egi. ⁊ diu multumq uersaui
ammo: Quam obrem audi alipi. quod ut
arbitror iam optime scis: non ego istam dis¬

Expanded text:
vitare non possim. Non enim vos oblitos crevitare non possim. Non enim vos oblitos credo, judicis mihi munus fuisse delatum. Hic Trygetius: Illud, inquit, aliud, hoc autem aliud est; quare quaesumus, ut te aliquando patiare privatum. Ne renuerim, ait; nedum impudentiam vel negligentiam vitare cupio, in superbisi honorem mihi a vobis concessum, diutius quam nas, bone accusator Academicorum, officium tuum; id est, in quorum defensionem hos oppugnes. Metuo enim, ne Academicos refellens, Academicum te probare velis. Accusatorum, inquam, ut opinor, duo genera esse bene nosti: non enim si a Cicerone modestissime dictum aliquem accusat, habere alterum quem defendat. Et ille: Saltem habesue tu quidquam in quo sententia tua iam fundata constiterit ? — Facile est, inquam. huic rogationi respondere mihi praesertim. cui repentina non est; iam hoc totum mecum egi et diu multumque uersaui animo. quam ob rem audi, Alypi, quod, ut arbitror, iam optime scis: non ego istam dis
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ excludem: Uidebat᷑ enim mͥ fa¬
ma imꝓbe irruisse in questionẽ ur̃am: cum
achademic ne oculis quidẽ credant huma¬
nis nedum fame. mille quidẽ ut poete fin¬
gunt. s monstrosis tam̃ luminib: Nam qͥs
ego tande sum achademie defensor: An in
questione ista inuidetis securitati meȩ: En
hs̃ alipium cinius aduent̾ nob̃ queso ferias
dederit: quem de iam dudum non furustra
formidare arbit̾mur: Tum facto silentio:
oculos ambo in alipium contulerunt: Tũ
ille. uellem quide inquit ut mee uires pa¬
tiunt᷑ auxiliari aliq̃tenus partib ur̃is. nisi mͥ
omen ur̃m derrori eẽt S hanc formidinẽ
Nspes fefellerit. facile fugem: Simul
enim solatur me. qđ presens achademicoꝵ
oppugnator onus trigetii uicti pene subi¬
erit: ⁊nunc eum uictorem ur̃a confessione
pbabile est: Iulud magis uereor. ne ⁊ desert
officii negligentiã: ⁊ inuasi impudentiam de¬

Expanded text:
similitudinem excluderem. Videbatur enim mihi fasimilitudinem excluderem. Videbatur enim mihi fama improbe irruisse in quaestionem vestram, cum Academici ne oculis quidem credant humanis, nedum famae mille quidem, ut poetae fingunt, sed monstrosis tamen luminibus. Nam quis ego tandem sum Academiae defensor? An in quaestione ista invidetis securitati meae? En habes Alypium, cujus adventus nobis, quaeso, ferias dederit, quem te jamdudum non frustra formidare arbitramur. 21. Tum facto silentio, oculos ambo in Alypium contulerunt. Tum ille: Vellem, inquit, quidem, ut meae vires patiuntur, auxiliari aliquatenus partibus vestris, nisi mihi omen vestrum terrori esset. Sed hanc formidinem, ni me spes fefellerit, facile fugem. Simul enim solatur me, quod praesens Academicorum oppugnator, onus Trygetii victi pene subierit, et nunc eum victorem vestra confessione probabile est. Illud magis vereor, ne et deserti officii negligentiam, et invasi impudentiam, de
Abbreviated transcription (Latin):
s ipsã concdusionẽ abste audire uolo. Oportet eni
alere incipias: quem cepisti. Quid ni inquã
concludam: Ipsa res clamat S¬
milit̃ ridendos ẽẽ achademicos tuos. quise
ĩuentã ueri similitudinẽ sequi dicunt. cũ
ipsum uerum quid sit ignorent: Tum tͥ¬
getius: Longe inquit in uidet̃ dissimilis
achademicoꝵ cautio ab hus quem descͥpsistis
meptia Illi enim rationib assequuntur
quod dicunt ẽẽ ueri simile: iste autem in¬
eptus famam secutus est: cuius auctoritate
nicħ ÷ uilius Quasi uͦ inquam ñ ẽẽt inepti¬
or si diceret. patrem quid̃e eius minime noui.
nec fama comꝑi quam sit similis patri. sed
michi tam̃ similis uidetur Ineptior certe ĩ¬
quit S quorsum ista: quia tales inqͣm st̃
qui dicunt uerum quide ñ nouimus. s hoc
qđ uidemus eius quod ñ nouimus simile est:
Probabile inquit ill dicunt: Cui ego: Quo
m̾ ista dicis: An negas eos ueri simile dicere:
& ile. ego inquit obhoc dicere uolui: ut illã

Expanded text:
 ipsam conclusionem abs te audire uolo; oportet enim alere incipias quem cepisti. — Quidni, inquam, concludam ? ipsa res clamat similiter ridendos esse Academicos tuos, qui se in uita ueri similitudinem sequi dicunt, cum ipsum uerum quod sit ignorent. Tum Trygetius: Longe mihi, inquit, uidetur dissimilis Academicorum cautio ab huius quem descripsistis ineptia. illi enim rationibus assequuntur quod dicunt esse ueri simile, iste autem ineptus famam secutus est, cuius auctoritate nihil est uilius. — Quasi uero, inquam, non esset ineptior, si diceret: patrem quidem eius minime noui nec fama comperi, quam sit similis patri; sed mihi tamen similis uidetur. — Ineptior certe, inquit. sed quorsum ista? — Quia tales, inquam, sunt qui dicunt: uerum quidem non nouimus, sed hoc quod uidemus eius quod non nouimus simile est. — Probabile, inquit, illi modo istuc dicis? An negas eos verisimile dicere? Et ille inquit: Ego ob hoc dicere volui, ut illam
Abbreviated transcription (Latin):
gi rupos immota resistit. & cȩtera: quȩ lucu¬
lentis in hac sententia uersib dicta sunt. hic
finis disputationis factus ẽ. Letisq omib & mul¬
tum sꝑantib. conssessum dimisimꝰ: cum iam
nocturnum lum̃ fuisset illatum: Exolicri

Expanded text:
gi rupes immota resistit et cetera, quae lucugi rupes immota resistit et cetera, quae luculentis in hanc sententiam uersibus dicta sunt. Hic finis disputationis factus est laetisque omnibus et multum sperantibus consessum dimisimus, cum iam nocturnum lumen fuisset inlatum. AUGUSTI
Abbreviated transcription (Latin):
litteras. qui de nob̾ solet libenter multa in¬
tiri. Si qui autẽ alii fortasse legerint. neq hoᷤ
metuo ne tibi succenseant. Quis enĩ aman¬
tis errori in uidicando. ñ beniuolentissime ig¬
noscat: Quod autem pitagore mentionem
fecisti. nescio quo illo diuino ordine occulto.
ł inmentem uenisse credo. Res enĩ multum
necessaria m ꝓrsus exciderat. qͣm in illo ui-¬
ro si quid litteris memoriȩ mandatis cͤden¬
dum ẽ. quauis uarroni quis ñ credat. mirari
& pene cotidians ut scis efferrelaudib soleo.
Quod regende rei publice disciplinam suis
auditorib ultimã tradebat. iam doctis. iam
ꝓfectis. iam sapientib. iambeatis. Tantos enĩ
ibi fluctus uidebat. ut eis nollet committere.
insi uirum qui & in regendo penȩ diuinȩ sco¬
pulos euitaret: & si omĩa defecissent: ipse illis
fuictib quasi scopulus fieret. De solo eñĩ sa¬
piente uerissime dici potest. ille uelut pela¬

Expanded text:
litteras, qui de nobis solet libenter multa menlitteras, qui de nobis solet libenter multa mentiri. si qui autem alii fortasse legerint, neque hos metuo, ne tibi suscenseant. quis enim amantis errori in iudicando non beneuolentissime ignoscat? quod autem Pythagorae mentionem fecisti, nescio quo illo diuino ordine occulto tibi in mentem uenisse credo. res enim multum necessaria mihi prorsus exciderat, quam in illo uiro — si quid litteris memoriae mandatis credendum est; quamuis Uarroni quis non credat ? - mirari et paene cotidianis, ut scis, ecferre laudibus soleo, quod regendae rei publicae disciplinam suis auditoribus ultimam tradebat iam doctis iam perfectis iam sapientibus iam beatis. tantos ibi enim fluctus uidebat, ut eis nollet committere nisi uirum, qui et in regendo paene diuine scopulos euitaret et, si omnia defecissent, ipse illis fluctibus quasi scopulus fieret. de solo enim sapiente uerissime dici potest: ille uelut, pela
Abbreviated transcription (Latin):
tidiana consideratione. & ista p̃senti que in
te nobis ẽ ammiratione. ñ solum dubiam
ñ habeamꝰ: uerum etiã sinecesse sit de illa iu¬
rare possimꝰ. Quid enĩ: Nonne illa uene.¬
rabilis ac ꝓpe diuina que iure & habita ẽ
&e ꝓbata pitagore disciplina. abste hodie no¬
stris etiam pene oculis reserata ẽ. cũ & uite
regulas. & scientiȩ ñ tam itinera. quam ip.¬
sos campos ac liquida equora. & quod illi
uiro magnȩ uenerationi fuit. ipsa etiam sa¬
craria ueritatis ubi ẽẽnt. qualia ẽent. qua¬
les quererent. & breuit̾ & ita plane significa¬
sti: ut quauis suspicemur &e credamꝰ tibi ad¬
huc ẽẽ secretiora. tam̃ non absq impuden¬
tia nos putemꝰ. si amplius quicqͣm flagitan¬
dum arbitramur: Accipio ista inquã libenter.
Neq enĩ me tam uerba tua quȩ uera non st̃.
quam uerus animꝰ inuerbis delectat atq ex.¬
citat. Et bene quod ei mittere statuimꝰ has

Expanded text:
tidiana consideratione et ista praesenti quae in tidiana consideratione et ista praesenti quae in te nobis est admiratione non solum dubiam non habeamus uerum etiam, si necesse sit, de illa iurare possimus. quid enim ? nobis nonne illa uenerabilis ac prope diuina quae iure et habita est et probata Pythagorae disciplina abs te hodie nostris etiam paene oculis reserata est, cum et uitae regulas et scientiae non tam itinera quam ipsos campos ac liquida aequora et, quod illi uiro magnae uenerationi fuit, ipsa etiam sacraria ueritatis ubi essent, qualia essent, quales quaererent, et breuiter et ita plane significasti, ut, quamuis suspicemur et credamus tibi esse adhuc secretiora, tamen non absque inpudentia nos putemus, si amplius quicquam flagitandum arbitremur ? Accipio ista, inquam, libenter — neque enim me tam uerba tua, quae uera non sunt, quam uerus in uerbis animus delectat atque excitat - et bene, quod ei mittere statuimus has
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterit. Bene autem uiuentes. facillime ex
audiet. Oremꝰ gͦ. non ut nob̃ diuitie uł ho¬
nores. uł huiꝰ modi res fluxe atq nutantes.
& quouis resistente transeuntes. s ut ea ꝓ.¬
ueniant: que nos bonos faciant ac beatos.
Quȩ uota ut deuotissime impleantur tibi
maxime hoc negociũ mat̾ inuingimꝰ. cuius
p̃cib indubitanter credo atq confirmo im.¬
chi istam mentẽ dm̃ dedisse. ut inueniende
ueritati nicħ omĩno p̃ponam. nichil aliud
uelim. nichil cogitẽ. nichil am̃e. Nec desino
credere. nos hoc tantum bonũ quod te pro.¬
merente concupiuimꝰ. eadem te petente ad.¬
epturos. lam uero te ahypi quid horter. qͥd
moneam. qui ꝓpt̾ea nimiꝰ non es qr talia qͣn¬
tum uis amare fortasse semꝑ parũ. nimiũ
uͦ num qͣm recte dici potest: Hic ille uere et.¬
fecisti inquit. ut memoriã doctissimoꝵ ac
magnoꝵ uiroꝵ que aliquando ꝓrerum
magnitudine incredibilis uidebatur. & co¬

Expanded text:
non poterit; bene autem uiuentes facillimnon poterit; bene autem uiuentes facillimaudiet. oremus ergo, non ut nobis diuitiae uel honores uel huius modi res fluxae atque nutantes et quouis resistente transeuntes, sed ut ea proueniant, quae nos bonos faciant ac beatos. quae uota ut deuotissime inpleantur, tibi maxime hoc negotium, mater, iniungimus, cuius precibus indubitanter credo atque confirmo mihi istam mentem deum dedisse, ut inueniendae ueritati nihil omnino praeponam, nihil aliud uelim, nihil cogitem, nihil amem, nec desino credere nos hoc tantum boni, quod te promerente concupiuimus, eadem te petente adepturos. iam uero te, Alypi, quid horter, quid moneam? qui propterea nimius non es, quia talia quantumuis amare fortasse semper parum, nimium uero numquam recte dici potest. Hic ille: Uere effecisti, inquit, ut memoriam doctissimorum ac magnorum uirorum, quae aliquando pro rerum magnitudine incredibilis uidebatur, et co
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo istum uirũ mouebunt. aut ulla onera.
aut ulla ꝑicula. aut ulla fastidia. aut ulla blan¬
dimenta fortune : In hoc enĩ sensibilimundo ue¬
hementer considerandũ ẽ quid sit tempꝰ &e locꝰ: ut
quod delectat inparte siue loci siue temꝑis. intelli¬
gatur tam̃ ẽ multo meliꝰ totum cuꝰ illa pars est. &e
rursus quod offendit in parte ꝑspicuum sit
homini docto ñ ob aliud offendere. insi qͥa
ñ uidetur totum cui illa pars mirabilit̾ con¬
gruit. In illo uͦ mundo intelligibili: quamli.¬
bet partem tanqͣm totũ pulchram ẽẽ atq ꝑ¬
fectam. Dicentur ista latius. si ur̃a studia si¬
ue memoratũ istum a nob̃. siue alium for.¬
tasse breuiorẽ. atq cõmodiorem. rectum tam̃
ordinem ut hortor ac spero tenere instituerĩt:
atq omino gnauit᷑ constanterq tenuerint.
Quod ut nob liceat: sũma oꝑa danda ẽ opti¬
mis morib. Ds̃ enĩ nr̃ aliter nos exaudire¬

Expanded text:
quando istum uirum mouebunt aut ulla onera quando istum uirum mouebunt aut ulla onera aut ulla pericula aut ulla fastidia aut ulla blandimenta fortunae ? in hoc enim sensibili mundo uehementer considerandum est, quid sit tempus et locus, ut, quod delectat in parte siue loci siue temporis, intellegatur tamen multo esse melius totum, cuius illa pars est, et rursus, quod offendit in parte, perspicuum sit homini docto non ob aliud offendere, nisi quia non uidetur totum, cui pars illa mirabiliter congruit, in illo uero mundo intellegibili quamlibet partem tamquam totum pulchram esse atque perfectam. dicentur ista latius, si uestra studia siue memoratum istum a nobis siue alium fortasse breuiorem atque commodiorem, rectum tamen ordinem, ut hortor ac spero, tenere instituerint atque omnino nauiter constanterque tenuerint. Quod ut nobis liceat, summa opera danda est optimis moribus; deus enim n
Abbreviated transcription (Latin):
reddiderit. audebit iam dm̃ uidere: atq ipsũ fon¬
tem unde manat om̃e uerum. ipsumq patrẽ
ueritatis. Ds̃ magne qui erunt illi ocłi. qͣm sani.
qͣm decori. quã ualentes. quã constantes. quã sere¬
ni.quã beati: Quid autem ẽ illud quod uident:
Quid queso: quid arbitremur: quid estimemus.
quid loquam᷑ : Cotidiana uerba occurrunt. et
sordidata sunt omĩa uilissimis reb. Nicħ ampliuᷤᷤ
dicam nisi ꝓmitti nob̾ aspectũ pulchritudinis.
cuius ⁊ imitatione. pulchra: cuiꝰ comꝑatione. feda ft̃
cȩtera. Hanc quisquis uiderit. uidebit autẽ qui bene
uiuit. bene orat. bene studet. quando eũ mouebit
cur alius optans habere filios ñ habeat. alius a¬
bundantes exponat. alius ederit nascituros. alius
diligat natos. quomͦ non repugnet nichil futurũ
ẽẽ quod ñ sit apud dm̃. ex quo necesse ẽ ordine oĩa
fieri. & tam̃ non frustra dm̃ rogari& Postremo

Expanded text:
reddiderit, audebit iam deum uidere atque ipsum fonreddiderit, audebit iam deum uidere atque ipsum fontem, unde manat omne uerum, ipsumque patrem ueritatis. deus magne, qui erunt illi oculi, quam sani, quam decori, quam ualentes, quam constantes, quam sereni, quam beati! quid autem est illud, quod uident ? quid quaeso, quid arbitremur, quid aestimemus, quid loquamur ? cotidiana uerba occurrunt et sordidata sunt omnia uilissimis rebus. nihil amplius dicam nisi promitti nobis aspectum pulchritudinis, cuius imitatione pulchra, cuius conparatione foeda sunt cetera. hanc quisquis uiderit — uidebit autem, qui bene uiuit, bene orat, bene studet — quando eum mouebit, cur alius optans habere filios non habet, alius abundanter, exponat alius, oderit nascituros, diligat natos? quomodo non repugnet nihil futurum esse, quod non sit apud deum. ex quo necesse est ordine omnia fieri et tamen non frustra deum rogari ? postremo
Abbreviated transcription (Latin):
re eode loco solem hũit: Ita cum in eo nicħ manet.
nichil uel paruo spatio demporis habet eodem
uł conecto ratio sum. illud qͦ mortale appellor ñẽ meũ:
Aut si anima ñ id est quod ratio. & tam̃ ratione
utor. & ꝑ rationem melior sum: a deteriore ad
melius. a mortali ad immortale fugiendum est.
hȩc & alia multa secũ anima bene erudita loqͥ¬
tur atq agitat. que ꝑsequi nolo: ne cum ordinẽ
uos docere cupio. modũ excedam qui pater ẽ ordi.¬
nis. Gradatim enĩ. s ad mores uitamq optimã ñ
iam sola fide. s ratione ꝑducit: cui numerorum
uim atq potentiã diligent᷑ intuenti. nimis in¬
dignũ uidebitur & niiis flendum. ꝑ suã scien¬
tiam uersum bene currere. cytharamq concine¬
re: & suam uitã. seq ipsam quȩ anima ẽ deuiũ
iter sequi. & dominante sibi libidine: turpissi
mo uicioꝵ strepitu dissonare. Cum autẽ se com¬
posuerit & ordinarit. atq concinnã pulchramq

Expanded text:
rae eodem loco solem habuit; ita, cum in eo nihil manet, rae eodem loco solem habuit; ita, cum in eo nihil manet, nihil uel paruo spatio temporis habet eodem  uel discerno uel conecto, ratio sum, illud, quo mortale appellor, non est meum; aut si anima non id est, quod ratio, et tamen ratione utor et per rationem melior sum, a deteriore ad melius, a mortali ad inmortale fugiendum est. haec et alia multa secum anima bene erudita loquitur atque agitat, quae persequi nolo, ne, cum ordinem uos docere cupio, modum excedam, qui pater est ordinis. gradatim enim se et ad mores uitamque optimam non iam sola fide sed certa ratione perducit. cui numerorum uim atque potentiam diligenter intuenti nimis indignum uidebitur et nimis flendum per suam scientiam uersum bene currere citharamque concinere et suam uitam seque ipsam, quae anima est, deuium iter sequi et dominante sibi libidine cum turpissimo se uitiorum strepitu dissonare. Cum autem se conposuerit et ordinarit atque concinnam pulchramque
Abbreviated transcription (Latin):
motu oris id facere debeamꝰ. De inde quis bonus
cantator etiã si musicȩ sit imꝑitus. ñ ipso sensu
naturali & rithinũ & melos ꝑceptum memoria. cu.¬
stodiat incanendo: Q uo qͥd fieri numerosius po.¬
test: Hoc nescit indoctus. s tam̃ facit oꝑante natu.¬
ra. Quando autẽ melior et pecorib p̃ponendus:
Quanddo nouit quid faciat. Nichil aliud me pe¬
cori p̃ponit: nisi qd̾ rationale animal sum. Quo
mͦ qͥ immortalis. ẽ. ratiõ. & ego simul & rationa¬
le & mortale quidda eẽ difimor: An ratio non
e immortat. Si unum & unũ duo. uł duo duo
qͣtuor. uissima fatio ẽ. Nec mag̃ heri fuit istaratio uã
ꝗ̃ hodie. nec mag̃ cras aut pꝰ annũ erit u̾a. nec si om̃is
iste mundꝰ concidat pot̾it ratio ista ñ ẽẽ. Ista eni sẽꝑ
talis ẽ. Mundꝰ aũ iste nec heri hũit. nec cras habebit
qdht̃ hodie. Nec hodierno ipsodie ut spatio uniꝰ ho¬

Expanded text:
motu oris id facere debeamus. deinde quis bonus motu oris id facere debeamus. deinde quis bonus cantator, etiamsi musicae sit imperitus, non ipso sensu naturali et rhythmum et melos perceptum memoria custodiat in canendo, quo quid fieri numerosius potest? si nescit indoctus, sed tamen facit operante natura. quando autem melior et pecoribus praeponendus ? quando nouit, quod faciat. nihil aliud me pecori praeponit, nisi quod rationale animal sum. Quomodo igitur inmortalis est ratio et ego simul et rationale et mortale quiddam definior? an ratio non est inmortalis ? sed unum ad duo uel duo attuor uerissima ratio est nec magis heri fuit ista ratio uera quam hodie nec magis cras aut post annum erit uera nec, si omnis iste mundus concidat, poterit ista ratio non esse. ista enim semper talis est, mundus autem iste nec heri habuit nec cras habebit, quod habet hodie, nec hodierno ipso die uel spatio unius ho
Abbreviated transcription (Latin):
cere nititur. frgo molestum & ꝑiculosum ẽ u¬
nũ fieri. cum eo quod seꝑari potest. Ex multis
reb passim ante iacentib deinde in unam for.¬
ma congregatis: una facio domũ. Melior ego.Si
quide ego facio illa fit. laco melior. quia facio. M
dubuime in ae me cẽ meliorem qͣm dom̃ ẽ. s. non
ideo melior sum byrundine aut apicula: na ce illa
nidos affabre struit. & illa fauos: s: his melior. quia
rationale animal sum. At si inratis dimensionibꝰ
ratio ẽ. nunqͥd et aues qđ̃ fabricant. minus apte
congruent᷑q dimensum ẽ: Immo nuinerosissimũ
e. slongͥ numerosa faciendo s niuncros cognoscen¬
do melior sum. Quid gͦ: Ille nescientes opari nu¬
inerosa poterant ꝓfecto. Unde id docetur: Ex eo
quod nos quoq certis dinisionib lingua dentibuᷤ
&e palato accomodamꝰ. ut exore litterȩ ac uerba ꝓ¬
rumpant. nec tam̃ cogitamꝰ cum loquimur quo

Expanded text:
cere nititur. ergo molestum et periculosum est ucere nititur. ergo molestum et periculosum est unum fieri cum eo, quod separari potest. Ex multis rebus passim ante iacentibus, deinde in unam formam congregatis unam facio domum. melior ego, si quidem ego facio, illa fit, ideo melior, quia facio; non dubium est inde Ille esse meliorem, quam domus est. sed non inde sum melior hirundine aut apicula — nam et illa nidos adfabre struit et illa fauos — sed his melior, quia rationale animal sum. at si in ratis dimensionibus ratio est, numquidnam et aues quod fabricant, minus apte congruenterque dimensum est? immo numerosissimum est. non ergo numerosa faciendo sed numeros cognoscendo melior sum. quid ergo? illae nescientes operari numerosa poterant? poterant profecto. unde id docetur? ex eo, quod nos quoque certis dimensionibus linguam dentibus et palato adcommodamus, ut ex ore litterae ac uerba prorumpant, nec tamen cogitamus, cum loquimur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝑfectum fiat. Lapis ut eẽt lapis. om̃s
eius partes. omĩsq in eo natura solidata ẽ. Qa
arboꝵ ñ ne arbor ñ esset. si una ñ eẽt: Quid mem¬
bra ciuꝰlibet animantis ac uiscera: &e quic qͥd est
eoꝵ e quib constat: Certe siumitatis patiantur
aiuortiũ. ñ erit animal. Amici quid aliud qͣm
unium ẽẽ conantur: Et quanto magis unum
tanto magis amicis. Popłs una ciuitasẽ: cui
ẽ piculosa dissensio. Quid ẽ autem dissentire:
nisi ñ unũ sentire: Ex multis militibꝰ. fit unꝰ
exercitus. Nonne queuis multitudo eo minus
uincitur: quo magis in unũ coit: Unde ipsa
como in uinũ cuneus nominatꝰ e. quiasi couneus.
cuud amor omĩs. ñ ne uinum uult fieri cũ eo
qđ amat: &e si ei contingat. unũ cũ eo fit. Uolu¬
ptas ipsa ñ obaliud delectat uehem̃ tius. misi qa
amantiũ sese corꝑa in unũ coguntur. Dolor un¬
de ꝑniciosus est: Quia id quod unũ erat. desi¬

Expanded text:
aliquid perfectum fiat. lapis ut esset lapis, omnes aliquid perfectum fiat. lapis ut esset lapis, omnes eius partes omnisque natura in unum solidata est. quid arbor? nonne arbor non esset, si una non esset? quid membra cuiuslibet animantis ac uiscera et quidquid est eorum, e quibus constat? certe si unitatis patiantur diuortium, non erit animal. amici quid aliud quam unum esse conantur? et quanto magis unum, tanto magis amici sunt. populus una ciuitas est, cui est periculosa dissensio. quid est autem dissentire nisi non unum sentire? ex multis militibus fit unus exercitus. nonne quaeuis multitudo eo minus uincitur, quo magis in unum coit? unde ipsa coitio in unum cuneus nominatus est quasi couneus. quid amor omnis ? nonne unum uult fieri cum eo, quod amat et, si ei contingat, unum cum eo fit? uoluptas ipsa non ob aliud delectat uehementius, nisi quod amantia sese corpora in unum coguntur. dolor unde perniciosus est? quia id, quod unum erat, dissi
Abbreviated transcription (Latin):
mundos duos: ce ipsum parentẽ uniuersita¬
tis. Cuiꝰ nulla scientia ẽ in anima. nisi scire
eũ quomͦ nesciat. Hunc igit᷑ ordinẽ tenensaĩa.
iam philosophiȩ tradita. pͥmo se ipsam inspicit.
Et cui iam illa cruditio ꝑsuasit aut suã aut
se ipsam eẽ rationem:. in ratione autẽ aut m¬
cil esse meliꝰ et potentius numeris. aut ni¬
chil aliud qͣm numerũ esse rationẽ: ita secũ lo.¬
quetur. Ego quoda meo motu interiore & oc¬
culto. ea quȩ discenda sunt. possum discerne¬
re uł conectere. Et hec uis mea ratio uocatur.
Quid autẽ discernendum ẽ. nisi qđ aut u¬
nũ putatur aut ñ est. aut certe ñ tamunũ
ẽ quam putatur: Item cur quid connecten.¬
dum ẽ nisi ut unũ fiat. quantũ potest: Er¬
go &e indiscernendo & in connectendo. unum
uolo & unum amo. S cũ discerno. purgatõ.
eũ conecto antegrum uolo. In illa partẽ ui¬
tantur aliena. in hac ꝓpria copulantur: ut uio

Expanded text:
duos mundos et ipsum parentem uniuersitaduos mundos et ipsum parentem uniuersitatis, cuius nulla scientia est in anima nisi scire, quomodo eum nesciat. Hunc igitur ordinem tenens anima iam philosophiae tradita primo se ipsam inspicit et, cui iam illa eruditio persuasit aut suam aut se ipsam esse rationem, in ratione autem aut nihil esse melius et potentius numeris aut nihil aliud quam numerum esse rationem, ita secum loquetur: ego quodam meo motu interiore et occulto ea, quae discenda sunt, possum discernere uel conectere et haec uis mea ratio uocatur. quid autem discernendum est, nisi quod aut unum putatur et non est aut certe non tam unum est quam putatur? item cur quid conectendum est, nisi ut unum fiat, quantum potest? ergo et in discernendo et in conectendo unum uolo et unum amo, sed cum discerno, purgatum, cum conecto, integrum uolo. in illa parte uitantur aliena, in hac propria copulantur, ut unum
Abbreviated transcription (Latin):
sine illa quasi duplici scientia bone disputat.¬
onis potentieq numeroꝵ. Si quis etiam hoc
plurimũ putat. solos numeros optime ipo¬
uerit. aut solam dialecticam. Si et hoc infini¬
tũ est. tantũ ꝑfecte sciat quid sit unũ in nume¬
ris. quantũ ualeat nondũ in illa sũma lege
sũmoq ordine rerũ omĩum: s in his quȩ co¬
tidie passim sentimꝰ atq agimꝰ. Excipit em̃
nanceruditionẽ iam ipsa philosophiȩ disci¬
plina. &e mea nicħ plus inueniet qͦm quid
sit unũ s. longe altius. longeq diuiniꝰ. Ciũ
duplex questio ẽ. Una de anima alta de deo.
Orima efficit. ut nos met ipsos nouerimꝰ: al¬
tera ut originẽ nr̃am. Illa nob dulcior: ista cari.¬
or. Iua nos dignos beata uita: beatos hec facit.P.¬
ma ẽ illa discentib. ista iamdoctis. Hic ẽ ordo
studioꝵ sapientiȩ. ꝑ quem fit quisc idoneus
ad intelligendũ ordinem. id ẽ ad dinoscendoᷤᷤ

Expanded text:
sine illa quasi duplici scientia bonae disputatisine illa quasi duplici scientia bonae disputationis potentiaeque numerorum. si quis etiam hoc plurimum putat, solos numeros optime nouerit aut solam dialecticam. si et hoc infinitum est, tantum perfecte sciat, quid sit unum in numeris quantumque ualeat nondum in illa summa lege summoque ordine rerum omnium, sed in his, quae cotidie passim sentimus atque agimus. excipit enim hanc eruditionem iam ipsa philosophiae disciplina et in ea nihil plus inueniet, quam quid sit unum, sed longe altius longeque diuinius. cuius duplex quaestio est, una de anima, altera de deo. prima efficit, ut nosmet ipsos nouerimus, altera, ut originem nostram. illa nobis dulcior, ista carior, illa nos dignos beata uita, beatos haec facit, prima est illa discentibus, ista iam doctis. hic est ordo studiorum sapientiae, per quem fit quisque idoneus ad intellegendum ordinem rerum, id est ad dinoscendos
Abbreviated transcription (Latin):
rat: in deo enĩ nouum extitisse consilium. ne
dicam impiũ. in eptissimũ est dicere: si autẽ
importunũ fuisse. & quasi imꝓbũ malum
dõ dicimꝰ quod ñ nulli existimant. iam ne¬
mo doctus risum tenebit. nemo ñ succense¬
bit indoctus: quid enĩ potuit deo nocere
mali nescio quȩ illa natura: sienĩ dicunt ñ
potuisse. fabricandi mundi causa ñ erit.
si potuisse dicunt. in expiabile nefas ẽ dĩn
uiolabilem credere: nec ita saltim. ut uł uir¬
tute ꝓuiderit. ne sua substantia uolatet urt
naꝙ aĩam penas hic pendere fatentur. cũ int
eiꝰ &e dĩ substantiam nichil uelint omĩno di¬
stare. ui aute istum mundũ ñ factum dicamꝰ.
impiũ est atꝙ ingratũ credere. ne allud sequa¬
tur. quod ãs illũ non fabricauerit. g dehis
ate hui modireb. aut ordine illo eruditio
ee aritretur. hoc dico plamꝰ. atq breuiꝰ. ad ista¬
rum rerũ cognitionẽ. neminẽ aspirare debere

Expanded text:
rat? in deo enim nouum extitisse consilium, ne rat? in deo enim nouum extitisse consilium, ne dicam impium, ineptissimum est dicere. si autem inportunum fuisse et quasi improbum malum deo dicimus, quod nonnulli existimant, iam nemo doctus risum tenebit, nemo non suscensebit indoctus; quid enim potuit deo nocere mali nescio qua illa natura? si enim dicunt non potuisse, fabricandi mundi causa non erit; si potuisse dicunt, inexpiabile nefas est deum uiolabilem credere, nec ita saltem, ut uel uirtute prouiderit, ne sua substantia uiolaretur; namque animam poenas hic pendere fatentur, cum inter eius et dei substantiam nihil uelint omnino distare. si autem istum mundum non factum dicamus, impium est atque ingratum credere, ne illud sequatur, quod deus eum non fabricarit — ergo de his atque huius modi rebus aut ordine illo eruditionesse arbitretur, hoc dico planius atque breuius, ad istarum rerum cognitionem neminem adspirare debere
Abbreviated transcription (Latin):
admoneo te quantũ filius audeo. quantũq ꝑ¬
mittis: ut fidem istam tuã quã ueneran¬
dis mysteriis ꝑcepisti. firme cauteq custo¬
dias. Deinde ut in hac uita atq morib. con¬
stanter uigilantq ꝑmaneas. De reb autẽ
obscurissimis & tam̃ diuinis. quomͦ ds̃ & .ni.¬
chil mali faciat et sit om̃ps. & tanta mala fiaN:
& cui bono mundũ fecerit. qui ñ erat indigu¬
us. & utrum semꝑ fuerit malũ an temꝑe ce¬
perit: et si semꝑ fuit. utrũ sub conditione di
fuerit: & si fuit. utrum etiã iste mundus sẽꝑ
fuerit. in quo illud malũ diuino ordine do¬
maretur: si autẽ hic mundus aliqͣndo ẽẽ cȩp̃.
quomͦ anteqͣm eẽt. potestate dĩ malũ tene¬
batur: & quid opꝰ erat mundũ fabricari. qͦ
malũ qđ iam di potestas frenabat ad penas
ammarũ includeret᷑: si autẽ fuit tempus
quo sub dĩ dnĩo malum non erat. quid su¬
bito accidit qđ ꝑet̾na retro temꝑa ñ accide¬

Expanded text:
admoneo te, quantum filius audeo quantumque peradmoneo te, quantum filius audeo quantumque permittis, ut fidem istam tuam, quam uenerandis mysteriis percepisti, firme cauteque custodias, deinde ut in hac uita atque moribus constanter uigilanterque permaneas. de rebus autem obscurissimis et tamen diuinis, quomodo deus et nihil mali faciat et sit omnipotens et tanta mala fiant et cui bono mundum fecerit, qui non erat indiguus, et utrum semper fuerit malum an tempore coeperit et, si semper fuit, utrum sub conditione dei fuerit et, si fuit, utrum etiam iste mundus semper fuerit, in quo illud malum diuino ordine domaretur-si autem hic mundus aliquando esse coepit, quomodo, antequam esset, potestate dei malum tenebatur et quid opus erat mundum fabricari, quo malum, quod iam dei potestas frenabat, ad poenas animarum includeretur? si autem fuit tempus, quo sub dei dominio malum non erat, quid subito accidit, quod per aeterna retro tempora non accide
Abbreviated transcription (Latin):
nis & lingue uicio careat. ꝓfecto mentiar.
Me eñĩ ip̃sum cui magna necessitas fuit ista
ꝑdiscere. adhuc in multis uerborũ sonis itali
exagitant: & a me uicissim qͦd ad ipsum so¬
nũ attinet rep̃hendunt᷑. Aliud ẽ enĩ eẽ arte
aliud gente securũ. Soloecismos autẽ quos
dicimꝰ. fortasse quisq doctus diligent᷑ atten.¬
dens. in oratione mea reꝑiet. Non enĩ defuit
qui mͥ non nulla huiꝰ modi uicia ipsũ cice¬
ronem fecisse ꝑitissime ꝑsuaderet. Barbaris¬
moꝵ autẽ genus nr̃is temꝑib tale comꝑtũ
ẽ: ut et ipsa eius oratio barbara uideatur. qͣ
roma seruata ẽ. S tu contemptis istis uł pu¬
erilib reb. uł ad te ñ ꝑtinentib. ita gr̃ãma¬
tice pene diuinã uim. naturãq cognosces. ut
eiꝰ animã tenuisse. corpꝰ disertis reliquisse ui.¬
dearis. Hoc etiam deccteris huiꝰ modi arti¬
b dixerim: quas si penitꝰ fortasse contempnis.

Expanded text:
nis et linguae uitio careat, profecto mentiar. nis et linguae uitio careat, profecto mentiar. me enim ipsum, cui magna necessitas fuit ista perdiscere, adhuc in multis uerborum sonis Itali exagitant et a me uicissim, quod ad ipsum sonum attinet, reprehenduntur. aliud est enim esse arte, aliud gente securum. soloecismos autem quos dicimus fortasse quisque doctus diligenter attendens in oratione mea reperiet; non enim defuit, qui mronem fecisse peritissime persuasisset. barbarismorum autem genus nostris temporibus tale conpertum est. ut et ipsa eiRoma servata est. Sed tu, contemptis istis vel puerilibus rebus uel ad te non pertinentibus ita grammaticae paene diuinam uim naturamque cognosces, ut eius animam tenuisse, corpus disertis reliquisse uidearis. Hoc etiam de ceteris huius modi artibus dixerim, quas si penitus fortasse contemnis,
Abbreviated transcription (Latin):
narũ ordinẽ quantũ satis ẽ fuerit ꝑsecutꝰ. Cũ
enĩ artes illȩ om̃s liberales partim adusũ uite.
partim ad cognitionẽ rerum contemplationẽq
discant᷑. usum earũ assequi difficillimũ est. nisi ei
qui ab ipsa puericia ingeniosissimꝰ. instantisime
atq constantissime oꝑam dederit. Quod uero
ex illis ad id quod querimꝰ opus ẽ. ne te q̃so mat̾
hȩc uelut rerũ inmensa quȩdã silua deterreat.
Et enĩ quedam de omĩb eligent᷑. numero paucis¬
sima. ui potentissima cognitione autẽ multis
quidẽ ardua: tͥ tam̃ cuiꝰ ingeniũ cotidie michi
nouũ est. & cuiꝰ animũ uł etate uł admirabili
temꝑantia remotissimũ abom̃ib nugis. & amag¬
na labe corꝑis emergentẽ. in se multum surrexis¬
se cognosco. tamerunt facilia: qͣm difficilia tar¬
dissimis. miserrimeq uiuentib. Si enĩ dicam
te facile ad eum sermonẽ ꝑuenturam qͥ locutio¬

Expanded text:
narum ordinem, quantum satis est, fuerit persecutus. cum narum ordinem, quantum satis est, fuerit persecutus. cum enim artes illae omnes liberales partim ad usum uitae partim ad cognitionem rerum contemplationemque discantur, usum earum assequi difficillimum est nisi ei. qui ab ipsa pueritia ingeniosissimus instantissime atque constantissime operam dederit. Quod uero ex illis ad id, quod quaerimus, opus est, ne te quaeso, mater. haec uelut rerum inmensa quaedam silua deterreat. etenim quaedam de omnibus eligentur numero paucissima, tu potentissima, cognitione autem multis quidem ardua, tibi tamen, cuius ingenium cotidie mihi nouum est et cuius animum uel aetate uel admirabili temperantia remotissimum ab omnibus nugis et magna labe corporis emergentem in se multum surrexisse cognosco, tam erunt facilia quam difficilia tardissimis miserrimeque uiuentibus. si enim dicam te facile ad eum sermonem peruenturam, qui locutio
Abbreviated transcription (Latin):
steq uiuens. nesciens tam̃ quid sit nicħ: quid
in formis materia: quid formatũ exanime:
quid corpꝰ: quid species incorꝑe. quid locꝰ quid
tempꝰ. quid in loco. quid in temꝑe: qͥd motus
scdm locũ. quid motꝰ non scdm locũ. quid sta¬
bilis motus. quid sit euũ: quid sit nec in loco
ẽẽ nec nusqͣm. quid sit pret̾ tempus et semꝑ:
qͥd sit et nusqͣm eẽ. & nusqͣm non ẽẽ: & nunqͣm
ẽẽ. & nunqͣm non eẽ. quisquis gͦ ista nesciens ñ
dico de sũmo illo deo qui scitur meliꝰ nesciendo:
s de anima ipsa sua querere. ac disputare uolue¬
rit: tantum errabit. quantũ errari plurimũ
potest. facilius autẽ ista cognoscet: qui nume¬
ros simplices atq intelligibiles conp̃henderit.
Porro istos comp̃hendet. qui & ingenio ualens
&e pͥuilegio ętatis. aut cuiꝰlibet felicitatis ocios.
& studio uehement̾ incensus. memoratũ discipli¬

Expanded text:
steque uiuens, nesciens tamen, quid sit nihil, quid steque uiuens, nesciens tamen, quid sit nihil, quid informis materia, quid formatum exanime, quid corpus, quid exanime in corpore, quid locus, quid tempus, quid in loco, quid in tempore, quid motus secundum locum, quid motus non secundum locum, quid stabilis motus, quid sit aeuum, quid sit nec in loco esse nec nusquam, quid sit praeter tempus et semper, quid sit et nusquam esse et nusquam non esse et numquam esse et numquam non esse, quisquis ergo ista nesciens, non dico de summo illo deo. qui scitur melius nesciendo, sed de anima ipsa sua quaerere ac disputare uoluerit, tantum errabit, quantum errari plurimum potest. facili?.. autem ista cognoscet. qui numeros simplices atque intellegibiles conprehenderit; porro istos conprehendet, qui et ingenio ualens et priuilegio aetatis aut cuiuslibet felicitatis otiosus et studio uehementer incensus memoratum discipli
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsam fortasse numerum ẽẽ. eum ipsum quo
cuncta numerarent᷑. Aut si id non eẽt. ibi ta¬
men eũ ẽẽ quo ꝑuenire satageret. Hunc gͦ toti
uirib comp̃hendit. Qui iam unũsȩ ueritatis
index futurꝰ. ille cuiꝰ mentionẽ fecit alipius
cum de achademicis quereremꝰ: quasi ꝓtheus in
manib erat. Imagines enĩ false rerum earũ qͣs
numeramꝰ. ab illo occultissimo quo numera¬
mꝰ defluentes. in sese rapiunt cogitationẽ: & se¬
pe illũ cum iam tenetur. elabi faciunt. Qui¬
b si quisq ñ cesserit. & illa omĩa que per tot
disciplinas late uarieq diffusa s̃. ad unũ qͥd¬
dam simplex uerũ certumq redegerit. eru¬
diti dignissimꝰ nomine. ñ temere iam querit
illa diuina: ñ iam credenda solum: uerũ etiam
contemplanda. intelligenda. atq retinenda.
Quisquis aut̃ uł adhũc seruus cupiditatum.
& inans reb pereuntib. uł iam ista fugiens ca¬

Expanded text:
se ipsam fortasse numerum esse eum ipsum, quo se ipsam fortasse numerum esse eum ipsum, quo cuncta numerarentur, aut si id non esset, ibi tamen eum esse, quo peruenire satageret. hunc uero totis uiribus conprehendit, qui iam uniuersae ueritatis index futurus, ille, cuius mentionem fecit Alypius, cum de Academicis quaereremus, quasi Proteus in manibus erat. imagines enim falsae rerum earum, quas numeramus, ab illo occultissimo, quo numeramus, defluentes in sese rapiunt cogitationem et saepe illum, cum iam tenetur, elabi faciunt. Quibus si quisque non cesserit et illa omnia, quae per tot disciplinas late uarieque diffusa sunt, ad unum quiddam simplex uerum certumque redegerit, eruditi dignissimus nomine non temere iam quaerit illa diuina non iam credenda solum uerum etiam contemplanda intellegenda atque retinenda. quisquis autem uel adhuc seruus cupiditatum et inhians rebus pereuntibus uel iam ista fugiens ca
Abbreviated transcription (Latin):
cdegit. appellauitq geometͥam. Motus eã celi
multũ mouebat. & ad se diligent̃ consideran.¬
dũ inuitabat. Etiam ibi ꝑ constantissimas tem¬
poꝵ uices. ꝑ astroꝵ ratos definitos q cursus
ꝑ interualloꝵ spacia moderata: intellexit nich
aliud qͣm dimensionẽ illam numerosꝙ dñari.
Que similit̃ definiendo ac secernendo in ordinem
nectens astrologiam genuit. magnũ religiosis
argumentũ: tormentũq curiosis. In his igitur
omib disciplinis occurrebant ei omĩa nume¬
rosa quȩ tam̃ in it dimensionib manifestius
eminebant: quas in se ipsa cogitando ato uol¬
uendo intuebatur uerissimas. In his autẽ q̃
sentiuntur. umbras eoꝵ potius atq uestigia
recolebat. hic se multũ erexit multũq pr̃e¬
sũpfit. Ausa ẽ immortale aĩam comꝓbare.
Tractauit omĩa diligenter. ꝑcepit ꝓrsus se
plurimũ posse. & quicqͥd posset nunieris posse.
Mouit eam quodda miracłm. & suspicari cȩp̃

Expanded text:
degit appellauitque geometricam. motus eam caeli degit appellauitque geometricam. motus eam caeli multum mouebat et ad se diligenter considerandum inuitabat. etiam ibi per constantissimas temporum uices, per astrorum ratos definitosque cursus, per interuallorum spatia moderata intellexit nihil aliud quam illam dimensionem numerosque dominari, quae similiter definiendo ac secernendo in ordinem nectens astrologiam genuit, magnum religiosis argumentum tormentumque curiosis. In his igitur omnibus disciplinis occurrebant ei omnia numerosa, quae tamen in illis dimensionibus manifestius eminebant, quas in se ipsa cogitando atque uoluendo intuebatur uerissimas, in his autem, quae sentiuntur, umbras earum potius atque uestigia recolebat. hic se multum erexit multumque praesumpsit, ausa est inmortalem animam conprobare. tractauit omnia diligenter, percepit prorsus se plurimum posse et quidquid posset numeris posse. mouit eam quoddam miraculum et suspicari coepit