comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ clamores non iuincebat. Intelligant
quid faciant: qui uolunt sanari. Et
nunc iħc transit: qui iuxta uiã sunt
clament. Hi sunt enĩ qui labiis hono¬
rant: cor aũt eorũ longe ẽ adõ. Ipsi st̃
uixta uiã. quibus p̃cepit dñs obtritis
corde. Nam cũ recitantur ea que fecit
dñs transeuntia. semꝑ nobis exhibet᷑
transiens iħc: quia usq infinẽ scłi non
desunt cęci sedentes ad uiã. Opus ẽ gͦ
ut clament illi. uxta uiã sedentes. Tur¬
ba que cũ dño erat: compescebat cla-¬
morẽ querentiũ sanitatem. Fr̃s iudetis
quid dicam: nescio eni quomͦ dicam᷑
sed plus nescio quomͦ taceam. Hoc di¬
co: et aꝑte dico. Timeo enĩ iħm transe¬
untem et manentẽ: et ideo tacere non
possũ. Bonos xp̃ianos. uere studiosos.
uolentes facere p̃cepta dĩ que in euan¬
gło scripta sunt: xp̃iani mali et tre¬
pidi ꝓhibent. Turba ipsa quȩ cum
dño ẽ. ꝓhibet clamantes: id ẽ ꝓhibet

Expanded text:
eorum clamores non vincebat. Intelligant eorum clamores non vincebat. Intelligant quid faciant, qui volunt sanari. Et nunc Jesus transit: qui juxta viam sunt, clament. Hi sunt enim qui labiis honorant, cor autem eorum longe est a Deo . Ipsi sunt juxta viam, quibus praecipit Dominus obtritis corde. Nam cum recitantur ea quae fecit Dominus transeuntia, semper nobis exhibetur transiens Jesus. Quia usque in finem saeculi non desunt caeci sedentes ad viam. Opus ergo est ut clament illi juxta viam sedentes. Turba quae cum Domino erat, compescebat clamorem quaerentium sanitatem. Fratres, videtis quid dicam? Nescio enim quomodo dicam: sed plus nescio quomodo taceam. Hoc dico, et aperte dico. Timeo enim Jesum transeuntem et manentem: et ideo tacere non possum. Bonos Christianos, vere studiosos, volentes facere praecepta Dei, quae in Evangelio scripta sunt, Christiani mali et tepidi prohibent. Turba ipsa quae cum Domino est, prohibet clamantes; id est, prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scłi. Clamat ad xp̃m. qui dicit
non lingua s uita: michi mundus cru¬
cifixus ẽ. et ego mundo. Clamat ad
xp̃m. qui eũ audit: et non surdus au¬
dit. Res ur̃as uendite. et date pauꝑi¬
biis: facite uobis sacculos non ueteras¬
centes : thesaurũ non deficientẽ ince¬
lo. Tanquã uestigiorũ sonitũ xp̃i
transeuntis audiens clamet ad hȩc
cȩcus: id ẽ faciat istauox eius infac¬
tis sit. Incipiat mundũ contempnere:
incipiat copios ⁊̃ sua distribuere: ꝓ
nichilo habere quȩ homines amanł.
Contempnat inuirias: non appetat
uindicari. Paret maxillã ꝑcucienti:
oret ꝓ inimicis. Si quis ei abstulerit
sua.non repetat Si quid alicui ab
cere ceꝑit: om̃s sui cognati. affines.
amici commouentur. Qui diligunt
scłm contradicunt. Quid insanis:
Nimius es. Nunquid alii non sunt xp̃i¬
ani: Ista stulticia ẽ: ista dem̃tia ẽ: et
cȩtera talia. Turba clamat. ne cęci cla¬
ment. Turba clamantes corripiebat. s

Expanded text:
s, clamat ad Christum. Qui dicit non lingua, sed vita, Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo ; clamat adm. Qui enim audit, et non surdus audit, Res vestras vendite, et date pauperibus; facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelo : tanquam vestigiorum sonitum Christi transeuntis audiens clamet ad haec caecus, id est, faciat ista. Vox ejus in factis sit. Incipiat mundum contemnere, inopi sua distribuere, pro nihilo habere quae homines amant; contemnat injurias, non appetat vindicari, paret maxillam percutienti, oret pro inimicis; si quis ei abstulerit sua, non repetat; si quid alicui abscere coeperit, omnes sui cognati, affines, amici commoventur. Qui diligunt saeculum, contradicunt. Quid insanis? Nimius es: numquid alii non sunt christiani? Ista stultitia est, ista dementia est. Et caetera talia turba clamat, ne caeci clament. Turba clamantes corripiebat: sed
Abbreviated transcription (Latin):
contempserit disciplinam. Nam cũ
obseruanti uitam. contempnenti
puenire. ut de obseruãtia mors euenite ñ
poterit. ut iam homo quod uoluerit
mereatur: et eo quod meruerit ui¬
dicetur. & hoc totũ in hominis uo
luntate consistit: qui sibi ex qua¬
litate uitȩ. meritũ quod habeat
inuenit. Quare his sollicite ꝑpen¬
sis. id ẽ. unde salus. et unde ꝑiculũ
enascatur: salutis cõmodũ diligen¬
ti obseruantia teneamus. et ꝑicu¬
lorũ incõmoda de legis contemp
tu ꝓuidi caueamus. Et tum tenen¬
tes ꝓsꝑa. et repellentes aduersa.
inconspec g tu dñi inueniamur
ab ipso cũ i om̃ibus scĩs. in ȩter¬

Expanded text:
contempserit disciplinam. Nam cum contempserit disciplinam. Nam cum observanti vitam, contemnenti provenire, ut de observantia mors evenire non poterit; ut jam homo quod voluerit mereatur, et ex eo quod meruerit judicetur: et hoc totum in voluntate hominis consistit, qui sibi ex qualitate vitae meritum quod haberet invenit. Quare his sollicite perpensis, id est, unde salus, et unde periculum enascatur, salutis commoda diligenti observantia teneamus, et periculorum incommoda de legis contemptu ut providi caveamus: ut dum tenentes prospera et repellentes adversa in conspectu Domini invenimur, ab ipso cum omnibus sanctis in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
inuitat premio. aut terret suppli¬
cio. nisi ut benignitatis consilio a se
formato homini consulat. redemp¬
to ꝓuideat. Ut qui non terretur
supplicio. inuitetur p̃mio: et quem
metus afactis reuocare non possit.
ꝓmissionũ benignitas prosit. Cu¬
pit eñi etiã nolentib subuenire:
desiderat. misereri peccanti. Qui
si peccauerit: dignos fructus exhi¬
beat penitentię. Inuitus eñĩ in re¬
os iundicat: si dĩ indulgentiã mi¬
serantis contempnant. Amat eñi
corrigi peccatores: qui inuitã non
inmortẽ aprincipio constituit ho¬
mines. Ipse eni sibi infert interitũ:
qui medentis dñi contempsit con¬
silium. Reuertimini inquit ad
me: et reuertar aduos. & iterum.
Nolo mortẽ peccatoris: tantũ reuer¬
tatur et uiuat. Non uult dñs in¬
quemquã dominari mortẽ: non uult
in pęnam deduci hominẽ. quem in
uita constituit. Cȩterum homo ipse
se dignum efficit morte: qui non pa-¬
ruit legi. Odit uitam: qui diuinam

Expanded text:
invitat praemio, aut terret suppliinvitat praemio, aut terret supplicio, nisi ut benignitatis consilio, a se formato homini consulat, redempto provideat; ut qui non terretur supplicio, invitetur praemio; et quem metus a peccato revocare non possit, promissionum benignitas possit? Cupit enim etiam nocentibus subvenire: desiderat misereri peccantibus. Si quis peccaverit, dignos fructus exhibeat poenitentiae. Invitus enim in reos vindicat, si Dei indulgentiam miserentis contemnant. Amat enim corrigi peccatores, qui in vitam, non in mortem, a principio constituit homines. Ipse enim sibi infert interitum, qui medentis Domini contemnit consilium. Revertimini, inquit, ad me, et revertar ad vos : et iterum, Nolo mortem morientis, tantum revertatur et vivat . Non vult Dominquemquam dominari mortem, non vult in poenam deduci hominem, quem in vitam constituit. Caeterum homo ipse se dignum efficit mortis, qui non paruerit legi. Odit vitam, qui divinam
Abbreviated transcription (Latin):
cit: ut nec adiscipulis quos docuit
potuisset ediscere: ut quibus doc¬
trinȩ tradiderit magisteriũ: nec ab
usdem factoꝵ ĩmit᷑aretur exemplũ.
Neq enĩ ꝑfectio in legum ẽ noticia
constituta: cũ scriptum sit. Non eñi
auditores legis iustisunt apud dm̃:
sed factores legis iustificabuntur. Neq
eñi inquã is religiosus et sc̃s ẽ. qui
nouit legem. cessantibus factis: cum
quia molestum ẽ docere. et non fa¬
feceritis quȩ mando uobis. O mag¬
na bonitas dĩ: eui cũ ꝓcondicione
reddere debeamus obsequia. ut pote
serui dño. famuli deo. subiecti pͥoten¬
ti. mancipia redemptori: amicicia¬
rum nobis premia reꝑmittit. ut no¬
bis obsequia debitaᷤ seruitutis extor¬
queat. Ilt quos nolle seruire conspi¬
cit sponte. suoꝵ beneficiorũ possit
ꝓmissionibus inuitare: ut quorũ uo¬
luntates a se conspicit alienas: eoꝵ
m̃tes p̃miorũ liberalitatib consti¬
tuat suas. Nam unde frequent̃ aut

Expanded text:
cit; ut nec a discipulis quos docuit cit; ut nec a discipulis quos docuit potuisset ediscere; ut quibus doctrinae tradiderat magisterium, ab iisdem factorum mutuaretur exemplum. Neque enim perfectio in legum est notitia constituta, cum sit scriptum, Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Neque enim, inquam, is religiosus et sanctus est, qui novit legem cessantibus factis; cum quia molestum est docere, et non fafeceritis quae mando vobis . O magna bonitas Dei, cui cum pro conditione reddere debeamus obsequia, utpote servi Domino, famuli Deo, subjecti potenti, mancipia redemptori; amicitiarum nobis praemia repromittit, ut a nobis obsequia debita servitutis extorqueat: ut quos nolle servire conspicit sponte, suorum beneficiorum possit promissionibus invitare; et quorum voluntates a se conspicit alienas, eorum mentes praemiorum liberalitatibus constituat suas! Nam unde frequenter aut
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabulis sonus. Indoctore eñi
ro audire uelle. quod nolit implere:
aures uero auditui accomodare:
et ab oꝑe uoluntatẽ auertere. Ce¬
terum qui facit quod docet. et qͥc
quid imꝑat complet: maximus in
celestibus sententia dñi declaratur.
At uero qui quod discit negligit.
et qui quod audit contempnit.
salutis reus existit: quia obseruanda
contempsit. et ꝑicula non uitauit.
amat eñi mortẽ. qui uite p̃cepta ñ
seruat. & horret uitã. qui peccata
morti debita. desꝑata morte frequen¬
tat. Ut eñi ꝑ obseruantiã legis uita
adquiritur: ita ꝑ contemptũ mors
contumacib inuenitur. dicente dĩo.
Si ius uitam inuenire: serua manda¬
ta. Ita enĩ ꝑfectus doctor liber est
a discente quẽ docuit: ut discipu¬
lus contemptor in excusatus erit:
qui facienda didicit. et contemp¬
sit. Nam et doctor econtrario gra¬
uius affligitur. et obsequentis disci¬
puli exemplo plectitur. qui facien¬
da aliis tradidit que ipse non fe¬

Expanded text:
in vocabulis sonus. In doctore enim in vocabulis sonus. In doctore enim ro audire velle quod nolit implere; aures quidem auditui accommodare, et ab opere voluntatem avertere. Caeterum qui facit quod docet, et qui quod imperat complet, maximus in coelestibus sententia Domini declaratur . At vero qui quod discit negligit, et qui quod audit contemnit, salutis reus existit; quia observanda contempsit, et pericula non vitavit. Amat enim mortem, qui vitae praecepta non servat; et horret vitam, qui peccata morti debita desperata mente frequentat. Ut enim per observantiam legis vita acquiritur; ita per contemptum mors a contumacibus invenitur, dicente Domino, Si vis in vitam venire, serva mandata . Ita enim perfectus doctor liber est a discente, quem docuit, ut discipulus contemptor inexcusatus erit, qui facienda didicit, et contempsit. Nam et doctor e contrario gravius affligitur, et obsequentis discipuli exemplo plectitur, qui facienda aliis tradidit, quae ipse non fe
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. uobis aũt conueniat
ꝓ deuotione audire: quid
tam necessariũ tamq ꝑtinens po¬
terit utrisq contingere. quam ut
quod religiose dicitur. et deuote
auditur: obsequiis competentibus
teneatur: Nam si religiosa non tacere
lucrum ẽ. tacere dispendiũ: quanto
itaq potiora lucra poterunt ꝓuenire.
cum oꝑationis effectu monstratur.
quicquid magisteriis celestibus et
discit᷑ et tenetur: Par enĩ causa. et
dicentẽ et audientẽ constringit:
utriusq confessio. factorũ testifica¬
tione signetur. Et quamuis dissimi¬
le sit doctoris discentisq officium:
obsequiũ: ut uingantur factis. qui
separantur officiis copulentur oꝑe.
qui diuersi sunt nomine: et quos uo¬
cabula ab inuicem separant. eos ob¬
seruantia p̃ceptorũ fidelit̃ ac deuo¬
te conungat. Qua re sic fit. ut
utriusq diuersus sit actus. sed ob¬
seruantie par sit necessarus inutͥsq
effectus: ut factorũ in ambobus con¬
spiret assensus: quibus diuersis ẽ

Expanded text:
dicere, vobis autem conveniat pro devotione audire; quid tam necessarium tamque pertinens poterit utrisque contingere, quam ut quod religiose dicitur, et devote auditur, obsequiis competentibus teneatur? Nam si religiosa non tacere, lucrum est, tacere dispendium; quanto itaque potiora lucra poterunt provenire, cum operationis effectu monstratur, quidquid magisteriis coelestibus et discitur et tenetur? Par enim causa et dicentem et audientem constringit, ut utriusque professio factorum testificatione signetur. Et quamvis dissimile sit doctoris discentisque officium;obsequium: ut jungantur factis, qui separantur officiis: copulentur opere, qui diversi sunt nomine; et quos vocabula ab invicem separant, eos observantia praeceptorum fideliter ac devote conjungat. Quare sic fit ut utriusque diversus sit actus, sed observantiae par sit necessarius in utrisque effectus: ut factorum in ambobus conspiret assensus, quibus diversus est
Abbreviated transcription (Latin):
peribimus. fac nos beatos de te:
quia beatus popłs cuius est domi¬
nus d̃s ipsuis. Nec irascitur si dix¬
erimus de dõ: fundus noster. Legunꝰ
Magna res fr̃s. Et hereditas ipsuis
sumꝰ et hereditas nostra ẽ: quia &
colunus eum. et colit nos. Nulla ẽ
iniuria illi quia colit nos: quia si
nos colunus eum ut dm̃ nr̃m: ille
colit nos ut agrum suum. Et ut sci¬
atis quia colit nos: audite eum quẽ
misit nobis. Ego sum inquit uitis:
uos estis palmites: pader m̃s agrico
la Ergo colit nos: sed si fructum
reddamus parat holtum. Si autem
sub tanto cultore stirpes esse uolue¬
rimus. et si ꝓ frumento spinas ꝓtu¬
lerimus: nolo dicere quod sequitur
ad gaudium finiamus: conu̾si ad

Expanded text:
peribimus. Fac nos beatos de te, quia Beatus populus, cujus est Dominus Deus ipsius. Nec irascitur si dixerimus de Deo, Fundus noster. LegimusMagna res, fratres, et haereditas ipsius sumus, et haereditas nostra est: quia et colimus eum, et colit nos. Nulla est injuria illi quia colit nos. Quia si nos colimus illum ut Deum nostrum, ille colit nos ut agrum suum. Et ut sciatis quia colit nos, audite eum quem misit nobis: Ego sum, inquit, vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est . Ergo colit nos. Sed si fructum reddamus, parat horreum. Si autem sub tanto cultore steriles esse voluerimus, et pro frumento spinas protulerimus: nolo dicere quod sequitur, ad gaudium finiamus. Conversi ad
Abbreviated transcription (Latin):
luit ds̃. putant nos ubicumq querere
idola. quȩ cũ inuenerimus. inom̃ib
locis frangere. Quare: Non ante nos
sunt loca in quibus sunt. aut uere ig¬
noramus quod ibi sint ista: & tam̃
non facimus: quia non dedit in po¬
testatem ds̃. Quando dat ds̃ in po¬
testatem: Quando. xp̃ianus erit eu¬
ius res ẽ. Modo factum uoluit. cuiꝰ
res ẽ. Si nollet ipsum locũ dare ec¬
clesie. et tantũ iuberet in re sua ñ
eẽ idolaͥ. puto quia debuit summa
deuotione fieri. ut axp̃ianis adu¬
uaretur absens. xp̃iana anima: quȩ
de terra unde uult deo grãs agere.
non uult ibi aliquid ẽẽ in contume¬
liam dĩ. Huc accedit. quia ȩccłia dedit
ipsa loca inre eccłȩ idola futura erarł̃.
tr̃s: ecce quid displicet paganis. Pa¬
rum ẽ illis. quia de iuillis ipsorũ non
illa tollumis. non illa frangimus: et
in nr̃is uolunt ea seruari. Contra ido¬
la p̃dicamus: de cordib illa tollinꝰ

Expanded text:
luit Deus, putant nos ubicumque quaerere luit Deus, putant nos ubicumque quaerere idola; quae cum invenerimus, in omnibus locis frangere. Quare? Non ante nos sunt loca, in quibus sunt? Aut vere ignoramus ubi sint ista? Et tamen non facimus: quia non dedit in potestatem Deus. Quando dat Deus in potestatem? Quando christianus erit cujus res est. Modo factum voluit cujus res est. Si nollet ipsum locum dare Ecclesiae, et tantum juberet in re sua non esse idola; puto quia debuit summa devotione fieri, ut a Christianis adjuvaretur absens christiana anima, quae in terra vult Deo gratias agere, non vult ibi aliquid esse in contumeliam Dei. Huc accedit, quia Ecclesiae dedit ipsa loca. Et in re Ecclesiae idola futura erant? Fratres, ecce quid displicet Paganis. Parum est illis quia de villis ipsorum non illa tollimus, non illa frangimus: et in nostris volunt ea servari. Contra idola praedicamus, de cordibus illa tollimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ni.unitatem fecerunt contra unitatẽ:
quia contingit. ut in aliquibus locis
disciplinã acciꝑent uidȩi ppt̃ imꝓ¬
bitates suas: criminantur et suspican¬
tur aut fingunt quia talia de illis
semꝑ queramus: quia contigit ut
ꝓimpietate et furore uiolentiarum
suarũ. Iam dicunt nos ꝑ om̃ia que¬
rere aliquã incõmoditatẽ ipsorũ.
ad ꝑniciem. Rursus quia contra
paganos placuit ut leges ferrent᷑.
immo ꝓpaganis si sapiant. Sicut
eñi pueris insensatis ad lutum luden¬
tibus. et manus inquinantib peda¬
manu excutit. codicem porrigit:
ita uoluit ds̃ ꝑ principes subditos
sibi. terrere corda insensata. puerilia.
ut abiciant lutũ de manib. et ali¬
quid utile faciant. Quid ẽ utile
de manib: E tange esurienti panẽ
tuũ: et egenum sine tecto induc
indomũ tuã et tam̃ pueri euadutsꝰ
ab oculis pedagogi: & redeunt ad litũ
furtim: & quando inueniuntur. abscon¬
dunt manus ne uideant᷑. Quia gͦ uo¬

Expanded text:
ni unitatem fecerunt contra unitatem. ni unitatem fecerunt contra unitatem. Quia contigit ut in aliquibus locis disciplinam acciperent Judaei propter improbitates suas; criminantur, et suspicantur, aut fingunt, quia talia de illis semper quaeramus. Quia contigit ut impietate et furore violentiarum suarum; jam dicunt nos per omnia quaerere aliquam incommoditatem ipsorum ad perniciem. Rursus quia contra Paganos placuit ut leges ferrentur, imo pro Paganis, si sapiant Sicut enim pueris insensatis ad lutum ludentibus, et manus inquinantibus, paedamanu excutit, codicem porrigit: ita voluit Deus per principes subditos sibi terrere corda insensata puerilia, ut abjiciant lutum de manibus, et aliquid utile faciant. Quid est utile de manibus? Frange esurienti panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam . Et tamen pueri evadunt ab oculis paedagogi, et redeunt ad lutum furtim; et quando inveniuntur, abscondunt manus, ne videantur: quia ergo vo
Abbreviated transcription (Latin):
distis quȩ uobis legimus: om̃s qui nu¬
bis fuerit terra inpotestatẽ. Pruis ait
inpotestatẽ: et sic dixit que facienda
comminuetis: et om̃s titulos eorũ con¬
fringetis. Cum acceꝑitis potestatem:
hoc facite. Ubi nõn ẽ data nobis po¬
testas. non facimus. Ubi data. non p̃¬
t̃mittimꝰ. Multi pagani habent istas
ab hominationes infundis sius. Nun-¬
quid accedunus et confringimus:
Prius enĩ agimus: ut idola in eorũ
corde frangamus. Quando. xp̃iani et
ipsi facti fuerint: aut inuitant nos ad
tam bonũ opus: aut preueniunt nos.
Modo orandum ẽ ꝓ illis.: non irascen¬
dum ilis. S mouet dolor magnus ad
uersum. xp̃ianos. mouet aduersum fr̃s
nr̃os: mouet qui sic uolunt intrare in
eccłam. ut hic corpus habeant: alibi
cor. Totus intus eẽ. debet. Si intus ẽ
quod uidet homo: quare foris ẽ qͦd
mura illorũ coniungere se cũ hereti¬
cis: cũ iudeis. Heretici. uidei. et paga¬

Expanded text:
distis quae vobis legimus, omnes qui ndistis quae vobis legimus, omnes qui nCum data vobis fuerit terra in potestatem prius ait, in potestatem, et sic dixit quae facienda comminuetis, et omnes titulos eorum confringetis . Cum acceperitis potestatem, hoc facite. Ubi nobis non est data potestas, non facimus; ubi data est, non praetermittimus. Multi pagani habent istas abminationes in fundis suis: numquid accedimus, et confringimus? Prius enim agimus, ut idola in eorum corde frangamus. Quando christiani et ipsi facti fuerint, aut invitant nos ad tam bonum opus, aut praeveniunt nos. Modo orandum est pro illis, non irascendum illis. Si movet dolor magnus, versum Christianos movet, adversum fratres nostros movet, qui sic volunt intrare in ecclesiam, ut hic corpus habeant, alibi cor. Totum intus esse debet. Si intus est quod videt homo, quare foris est quomura illorum conjungere se cum haereticis, cum Judaeis. Haeretici, Judaei et Paga
Abbreviated transcription (Latin):
te terret: mercedẽ uide. Quare uis
ꝑuenire delicatus ad eam rem. ad
quã non ꝑducit nisi labor: Sed ti¬
mes ne ꝑdas argentũ tuũ: quia ad
argentum tuũ cum magno labore
ꝑuenisti. Si ad argentũ quod quan¬
doq uł moriens amissurus es. non
ꝑuenisti sine labore: aduitã ȩt̃nam
sine labore ius ꝑuenire: Carior ti
bi sit illa: ad quam post om̃s labo¬
res sic puenies. ut nunquã amittas. Si
hoc tibi carum ẽ. ad quod post omnes
labores sic ꝑuenisti ut aliquando amis¬
surus sis. quantomagis illa ꝑpetua de
credatis. nec timeatis. Hostes nos dicunt
idolorũ suorũ. sic prestet ds̃: et det om¬
nia inpotestate. quomꝰ dedit quod fac¬
tum ẽ. Hoc enĩ dicunus caritati ur̃e.
ne faciatis ista: quando inpotestatẽ
ur̃a non ẽ ut faciatis illud. Prauorũ
hominũ est. furiosorũ cirruicellionũ.
et ubi potestatẽ non habent seiuire:
et uelle mori ꝓꝑant sine causa. Au¬

Expanded text:
te terret, mercedem vide. Quare vis te terret, mercedem vide. Quare vis pervenire delicatus ad eam rem, ad quam non perducit nisi labor? Sed times ne perdas argentum tuum; quia ad argentum tuum cum magno labore pervenisti. Si ad argentum quod quandoque vel moriens amissurus es, non pervenisti sine labore; ad vitam aeternam sine labore vis pervenire? Charior sit tibi illa, ad quam post omnes labores sic pervenies, ut nunquam amittas. Si hoc tibi charum est, ad quod post omnes labores sic pervenisti, ut aliquando amissurus sis; quanto magis illa perpetua descredatis, nec timeatis. Hostes nos dicunt idolorum suorum. Sic praestet Deus, et det omnia in potestate, quomodo dedit quod fractum est. Hoc enim dicimus Charitati vestrae, ne faciatis ista, quando in potestate vestra non est, ut faciatis illud. Pravorum hominum est, furiosorum Circumcellionum, et ubi potestatem non habent saevire, et velle mori properant sine causa. Au
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in postulationẽ. hoc in querimo¬
niam deponat. Noluit uerure ad aras
meas: noluit uenire ad templũ quod
ueneror. Hoc dicat. non audet dicere:
sed alia machinatur dolose. Para capil¬
los nouaculam acuit: ablaturus est
suꝑflua tua. rasuriis quicquid relic¬
turus es. Tollat quicquid ꝑmanebit
si potest. Quid tulit potens nocens:
Quid magnum tulit: Quod fur. qͦd
effractor: ut multũ seuiat. quodlatro.
Si ad ipsum corpus occidendũ ꝑmis¬
sus fuerit: quid tollit. nisi quod latro:
Honoraui.cum dixi latro. Nam qua¬
liscumq latro. homo ẽ: quod febris:
quod scorpus: quod fungus malus.
Ista potentia tota seuientiũ ẽ facere
quod fungus. Manducant homines
fungũ malũ: et moriuntur. Ecce in
qua fragilitate ẽ uita humana: quã
quandoq relicturus es. Noli ꝓ illa sic
pugnare. ut tu relinquaris. lliã nr̃a
et głificari. Contempni: sed etiã ex¬
altari. Mori. sed etiã resurgere. Opꝰ

Expanded text:
hoc in postulationem, hoc in querimohoc in postulationem, hoc in querimoniam deponat: Noluit venire ad aras meas, noluit venire ad templum quod veneror. Hoc dicat. Non audet dicere: sed alia machinatur dolose. Para capillos, novaculam acuit: ablaturus est superflua tua, rasurus quidquid relicturus es. Tollat quidquid permanebit, si potest. Quid tulit potens nocens? quid magnum tulit? Quod fur, quod effractor; ut multum saeviat, quod latro. Si et ad ipsum corpus occidendum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? Honoravi, cum dixi, Latro. Nam qualiscumque latro, homo est. Quod febris, quod scorpius, quod fungus malus. Ista tota potentia saevientium est, facere quod fungus. Manducant homines fungum malum, et moriuntur. Ecce in qua fragilitate est vita humana: quam quandoque relicturus es, noli pro illa sic pugnare, ut tu relinquaris. CAPUT XI. 1et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Opus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicite in illum. Non se subducit ut
cadatis. Ille qui nos ereauit: et de ip¬
sis capillis nr̃is securitatẽ nobis dedit.
pitis ur̃i numerati sunt. Capilli nr̃i nu¬
merati sunt dõ: quanto magis mores
nr̃oi. cui sic noti sunt capilli nr̃i: lli¬
dete quia minima nr̃a non contemp¬
nit ds̃. Nam si contempneret: non
crearet. Nam et capillos nr̃os ipse
utiq creauit: et numeratos habet.
Sed modo cum sunt inquis forte pe-¬
ribunt: et hinc audi uocem euis. Am̃
dico uobis: capillus capitis ur̃i non
ꝑibit. Quid times hominẽ homo.
in dĩ sinu positus: Iu de illus sinuno¬
li cadere: quicqd ibi passus fueris.
ad salutem ualebit non adꝑniciem.
Laniatus m̃brorũ martyres ꝑtuler̃t:
et timent xp̃iani inuirias temporũ
xp̃ianorũ: Qui tibi facit iniuriam
modo: timens facit. Non dicit aꝑte.
ueni ad idolium: non dicit aꝑte. ueni
ad aras meas. ibi conuiuare. Ꝙ si di¬
xerit et nolueris. hoc conqueratur:

Expanded text:
projicite in illum. Non se subducit, ut projicite in illum. Non se subducit, ut cadatis. Ille qui nos creavit, et de ipsis capillis nostris securitatem nobis dedit. pitis vestri omnes numerati sunt . Capilli nostri numerati sunt Deo: quanto magis mores nostri, cui sic noti sunt capilli nostri? Videte, quia minima nostra non contemnit Deus. Nam si contemneret, nec crearet. Nam et capillos nostros ipse utique creavit, et numeratos habet. Sed modo cum sint, inquis, forte peribunt. Et hinc audi vocem ejus: Amen dico vobis, capillus capitis vestri non peribit . Quid times hominem, o homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membrorum martyres pertulerunt, et timent Christiani injurias temporum Christianorum? Qui tibi facit injuriam modo, timens facit. Non dicit aperte, Veni ad idolum: non dicit aperte, Veni ad aras meas, ibi convivare. Et si dixerit, et nolueris, hoc conqueratur,
Abbreviated transcription (Latin):
potens. et molitur contra te potens.
acuit nouaculam unde capillos ra-¬
dat: non unde caput incidat. Quid
dixi: Modo audistis inpsalmo.Sicut
nouacula acuta fecisti dolum. Qua¬
re dolũ potentis. male nouacule com¬
parauit: Quia non admittitur nisi
ad suꝑflua nr̃a. Sicut capilli incor¬
pore nr̃o tanquã suꝑflui uidentur.
et sine detrunto carnis raduntur:. sic
quicqͥd tibi potest facere iratus po¬
tens. inter suꝑflua tua numera. Lol¬
lit pauꝑtatẽ tuã: nunquid diuitias
tuas: Pauꝑtas tua. diuitie tue in
corde tuo. Suꝑflua tua potuit tolle¬
re. dampno potuit afficere: ꝑmissus.
et usq ad ledendum corpus. Etiam
ista uita. cogitantib aliam uitam. is¬
ta inquã uita: inter suꝑflua deputan¬
da ẽ. Nam et martyres contempsert̃
les. nisi quantũ prodẽ temptandis et
ꝓbandis fidelibꝰ. Certi estote fr̃s. Nemo
aluid dicat. Omnẽ curam ur̃am suꝑ
dnm mittite. Prorsus uos ipsos totos

Expanded text:
potens, et molitur contra te potens: potens, et molitur contra te potens: acuit novaculam unde capillos radat, non unde caput incidat. Quod dixi, modo audistis in Psalmo: Sicut novacula acuta fecisti dolum . Quare dolum potentis mali novaculae comparavit? Quia non admittitur, nisi ad superflua nostra. Sicut capilli in corpore nostro tanquam superflui videntur, et sine detrimento carnis raduntur; sic quidquid potest tibi facere iratus potens, inter superflua tua numera. Tollit paupertatem tuam: numquid tollit divitias tuas? Paupertas tua, divitiae tuae in corde tuo. Superflua tua potuit tollere, damno potuit afficere, permissus et usque ad laedendum corpus. Etiam ista vita, cogitantibus aliam vitam; ista, inquam, vita inter superflua deputanda est. Nam et martyres contempseruntles, nisi quantum prodest tentandis et probandis fidelibus. Certi estote, fratres, nemo aliud dicat. Omnem curam vestram super Dominum mittite, prorsus vos ipsos totos
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: Tangite et hinc illam fimbriã
uestim̃ti. Ipse dicit apłs. Om̃is ani¬
Qui aũt resistit potestati: dĩ ordi¬
nationi resistit. Sed quid si illud ui¬
beat: quod nondebes facere: Hic sane
contempne potestatẽ: timendo pote
statem. Ipsos humanarũ rerũ gradus
aduertite. Si aliquid uisserit curator
nonne faciendũ ẽ: Tam̃ si contra ꝓ¬
conulem iubeat: non utiq contemp¬
nis potestatẽ: sed eligis maiori serui¬
re. Nec hinc debet minor irasci: si
maior p̃latus ẽ. Rursum si aliquid
iubeat ipse ꝓconsul. et aliud iubeat.
imꝑator: nunquid dubitat᷑. illo con¬
tempto. illi eẽ seruiendũ: Ergo si
aliud imꝑator. et alud ds̃: quid iudi¬
catis : Solue tributũ: esto michi in
obsequiũ. Recte: sed non in idolio.
Inidolio ꝓhibet. Quis ꝓhibet: Maior
potestas. Da ueniã. Iii carcerẽ: ille ge¬
hennam minatur. Hinc iam tibi assu¬
menda ẽ fides tua. tanquã scutum: in
quo possis omĩa ignita iacula inimici

Expanded text:
tatis, tangite et hinc fimbriam illam tatis, tangite et hinc fimbriam illam vestimenti. Ipse dicit Apostolus: OQuid inquit, resistit potestati, Dei ordinationi resistit; sed quid, si illud jubeat, quod non debes facere, hic sane contempne potestatem, timendo potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus advertite. Si aliquid jusserit curator, nonne faciendum est? Tamen si contra proconsulem jubeat, non utique contemnis potestatem, sed eligis majori servire. Nec hinc debet minor irasci, si major praelatus est. Rursum si aliquid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur isto contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, et aliud Deus, quid judicatis? Solve tributum, esto mihi in obsequium. Recte, sed non in idolio. In idolio prohibet. Quis prohibet? Major potestas. Da veniam: tu carcerem, ille gehennam minatur. Hinc jam tibi assumenda est fides tua tanquam scutum, in quo possis omnia ignita jacula inimici
Abbreviated transcription (Latin):
quia paleã plango: cinerem uideo.
Non cessit minis: non cessit trorib
Adductus adiudicẽ stecit incon¬
fessione sua: non ẽ flexus ad idolũ.
Quid facit flamma: Nonne aurũ
purgat: State in dño fr̃s: poten¬
tior ẽ qui uocauit uos. Minas im¬
piorũ ne timueritis: inimicos pati¬
mini. Habetis ꝓ quib oretis. ꝓrsus
non uos terreant. Hec ẽ sanitas.
Haurite hinc inisto conuiuio. Huic
bibite unde saciemini: non illic
unde insaniatis. State in dño. Ar¬
gentei estis: aurum eritis. Ista simili¬
tudo non anobis ẽ: sed de diuina
scriptura ẽ. Legistis. audistis. sicut au¬
rum infornace ꝓbauit illos: et sicut
holocausti hostiam accepit illos. Ce¬
ce quid eritis ad thesauros dĩ. Estote
diuites de dõ: non eũ facturi diuitẽ.
sed de illo futuri diuites. Impleat
uos: aliud non admittatis ad cor ur̃m.
aut dicimus uobis. ut aduersus po¬
testates ordinatas contemptores sitis:
tlon hoc dicimus. Qui et hinc egro¬

Expanded text:
quia paleam plango, cinerem video. quia paleam plango, cinerem video. non cessit minis, non cessit terroribus ; adductus ad judicem, stetit in confessione sua, non est flexus ad idolium: quid facit flamma? Nonne aurum purgat? State in Domino, fratres: potentior est qui vocavit vos. Minas impiorum ne timueritis. Inimicos patimini; habetis pro quibus oretis; prorsus non vos terreant. Haec est sanitas, haurite hinc in isto convivio: hic bibite, unde satiemini, non illic, unde insaniatis. State in Domino. Argentei estis, aurum eritis. Ista similitudo non a nobis est, de divina Scriptura est. Legistis, audistis: Sicut aurum in fornace probavit illos; et sicut holocausti nostiam accepit illos . Ecce quid eritis ad thesauros Dei. Estote divites de Deo: non eum facturi divitem, sed de illo futuri divites. Impleat vos, aliud non admittatis ad cor vestruaut dicimus vobis ut adversus potestates ordinatas contemptores sitis? Non hoc dicimus. Qui et hinc aegro
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i aquibus premi solet: xp̃iant
non premant corpus xp̃i. Frs ad
nos ꝑtinet uerbũ uobis dicere: ad
nos ꝑtinet xp̃ianis loqui. Quid
eni michi. dehis qui foris sunt uidi¬
care: Ipse apłs ait. Illos alit alloqui¬
mur tanquã infirmos blandiendũ
ẽ illis. ut audiant ueritatẽ: inuobis se¬
canda putredo ẽ. Si queritis unde
iuncantur pagani. unde illuminentur.
unde ad salutẽ uocentur. deserite sol¬
lemnitates eorũ: deserite nugas ipsoꝵ
& si non consentiunt ueritati nr̃e:
erubescunt pͥaucitatis sue. Bonus si
fuerit qui tibi preẽ: nutritor tius
ẽ. Malus si fuerit: temptator tiuis ẽ.
& nutrim̃ta libent̃ accipe: et intẽp¬
tatione apꝓbare. Esto aurii: Adten¬
de mundũ istum tanquã fornacem
aurificis: in uno lõco angusto. Tria
sunt: aurũ. palea. ignis. Ad illa duo
ignis apponitur: palea urttur. aurũ
purgatur. Cessit nescio quis minis:
et adductus ẽ ad idoliũ. Ue michi.

Expanded text:
Christi, a quibus premi solet; Christiani Christi, a quibus premi solet; Christiani non premant corpus Christi. Fratres, ad nos pertinet vobis dicere, ad nos pertinet Christianis loqui. Quid enim mihi de his qui foris sunt judicare? ipse Apostolus ait . Illos aliter alloquimur, tanquam infirmos, Blandiendum est illis, ut audiant veritatem: in vobis secanda putredo est. Si quaeritis unde vincantur Pagani, unde illuminentur, unde ad salutem vocentur: deserite solemnitates eorum, deserite nugas ipsorum; et si non consentiunt veritati nostrae, erubescant paucitati suae. fuerit qui tibi praeest, nutritor tuus est: malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto aurum. Attende mundum istum tanquam fornacem aurificis: in uno angusto loco tria sunt, aurum, palea, ignis. Ad illa duo ignis apponitur, palea uritur, aurum purgatur. Cessit nescio quis minis, et adductus est ad idolium: vae mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiuant: et ipsi erunt genium car-¬
taginis. Si aũt genium demoniũ ẽ:
audisti et ibi quȩ inmolant gen¬
tes: demonibꝰ immolant. et non deo.
Nolo uos socios fieri demoniorii.
Houimus quia non ẽ ds̃: utinã et
ipsi sic norint. Sed ꝓpt̾ eos qui hoc
non norunt infirmos: non debet ꝑcu¬
ti conscientia ipsorũ. Hoc monet apłs
Nam et illi quod num̃ habeant.
et ꝓ numine accipiant illam statuã:
ara testatur. Quid illic faciat arã.si
illud non habetur ꝓnumine: Nemo
michi dicat. non ẽ numen: non est
ds̃. lam dixiͥ utinã sic ipsi norint
hoc: quomodo nouimus om̃s nos.
Sed quid habeant. ꝓ quare habeãt.
quid ibi facit: ara illa Testatur. Cõ¬
iuncit om̃ium colentiũ m̃tes: non
premant xp̃iani: si p̃munt pa¬
gani. Corpus xp̃i ẽ. Nonne hoc di¬
cebamus: quia corpus xp̃i p̃mebat᷑.
et tangebatur: Tolerabt ille pre¬
m̃tes: querebat tangentes. atq uti¬
nam fr̃s apaganis prematur corpꝰ

Expanded text:
ne vivant, et ipsi erunt genium Cartne vivant, et ipsi erunt genium Carthaginis. Si autem genium daemonium est, audisti et ibi: Quae immolant Gentes, daemonibus immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum . Novimus quia non est Deus; utinam et ipsi sic norint: sed propter eos qui hoc non norunt infirmos, non debet percuti conscientia ipsorum. Hoc monet Apostolus. Nam et illi quod numen habeant et pro numine accipiant illam statuam, ara testatur. Quid illic facit ara, si illud non habetur pro numine? Nemo mihi dicat. Non est numen, non est Deus. Jam dixi, Utinam sic ipsi norint hoc, quomodo novimus omnes nos. Sed quid habeant, pro qua re habeant, quid ibi faciant, ara illa testatur. Convicit omnium colentium mentes, non premant Christiani, si premunt Pagani. Corpus Christi est. Nonne hoc dicebamus, quia corpus Christi premebatur, et non tangebatur,? Tolerabat ille prementes, quaerebat tangentes. Atque utinam, fratres, a Paganis prematur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
nes dicere: in hominẽ peceo: nunqͥd
in dm̃: Nega. xp̃m dm̃. Audes nega
re.xp̃m dm̃: An aliquid in idolio cũ
recumberes didicisti: Non admittit¬
gani hoc solent dicere. llides quid fa¬
ciunt mense male: llides. qm corrum¬
punt mores bonos colloquia mala:
lu ibi de ęuangło loqui non potes.
et de idolis loquentes audis: Admit¬
tis ibi quod xp̃c ds̃ ẽ: et quod ibi bi¬
bis. in eccła uomis. F orte hic audes
loqui. forte inter turbas audes mur-¬
murare. Nunquid. xp̃e non homo
fuit: Nonne crucifixus ẽ: Apaga¬
nis hoc didicisti. salutẽ ꝑdidisti:
fimbriã non tetigisti. lange  in hoc
simbriã: recipe salutẽ: sicut te tan¬
gere dociumus in eo quod scriptũ
est. qui uiderit frem in idolio re¬
cumbentẽ: tange illam. & de diui¬
nitate. xp̃i. et de uideis: dicebat ea¬
dem fimbria. Quorũ patres. et ex
de: non quid sit. Nam et ego tecũ
scio: quia lapis ẽ. Sigenium orna¬
m̃tum aliquod ẽ: cuies cartaginis be¬

Expanded text:
nes dicere: In hominem pecco, numquid nes dicere: In hominem pecco, numquid in Deum? Nega Christum Deum. Audes negare Christum Deum? An aliud, in idolio cum recumberes, didicisti? Non admittitgani hoc solent dicere. Vides quid faciunt mensae malae? Vides quoniam corrumpunt mores bonos colloquia mala ? Tu ibi de Evangelio loqui non potes, et de idolis loquentes audis. Amittis ibi quod Christus Deus est: et quod ibi bibis, in Ecclesia vomis. Forte hic audes loqui, forte inter turbas audes murmurare: Numquid Christus non homo fuit? nonne crucifixus est? A Paganis hoc didicisti, salutem perdidisti, fimbriam non tetigisti. Tange et in hoc fimbriam, recipe salutem. Sicut eam te tangere docuimus in eo quod scriptum est, Qui viderit fratrem in idolio recumbentem: tange illam et de divinitate Christi. De Judaeis dicebat eadem fimbria, Quorum patres, et ex de; non quid sit. Nam et ego tecum scio quia lapis est. Si genium ornamentum est aliquod; cives Carthaginis be
Abbreviated transcription (Latin):
dicere qđ dolor nr cogit quomcũq dicere.
cumq uoluerint ista contempnere. in
xp̃m peccant. Ulideant quid agant.
Paganos reliquos colligi uolumus. La¬
pides estif Inuia: uenire uolentes of¬
fendunt. et redeunt. Dicunt eñĩ in
cordibus suis. Quare nos relinquamꝰ
deos: quos xp̃iani ipsi nobiscum co¬
lunt: Absit ame in quit: ut ego deos
gentiũ colam. Noui. intelligo: credo.
Quid facis de conscientia infirmi quã
ꝑcutis: Quid facis de p̃cio. si contẽp¬
nis quod emptũ est: Uide quanti
scientia quam te dicis habere. ut sci¬
as quia nichil ẽ idolum. et animo
cogites dm̃: et sic recumbas in idolio.
Inhac scientia perit infirmus. Et ne
contempnas infirmũ: addidit. ꝓpt̃
tempnere. pretiũ ipsuis adtende: et
cum morte. xp̃i. totum mundũ ap¬
pende. & ne adhuc te putares in in
firmũ peccare. et leue duceres pec¬
catum ac paruipenderes: in xp̃in
inquit peccatis. Solent enĩ homi¬

Expanded text:
dicere, quod dolor noster cogit quomodocumque dicere, dicere, quod dolor noster cogit quomodocumque dicere, cumque voluerint ista contemnere, in Christum peccant, videant quid agant. Paganos reliquos colligi volumus, lapides estis in via; venire volentes offendunt, et redeunt. Dicunt enim in cordibus suis: Quare nos relinquamus deos, quos Christiani ipsi nobiscum colunt? Absit, a me, inquit, ut ego deos Gentium colam. Novi, intelligo, credo. Quid facis de conscientia infirmi, quam percutis? Quid facis de pretio, si contemnis quod emptum est? Vide quanti rmus in tua scientia: quam te dicis habere, ut scias quia nihil est idolum, et animo cogites Deum, et sic recumbas in idolio. In hac scientia perit infirmus. Et ne contemnas infirmum, addidit, proptvis contemnere, pretium ipsius attende, et cum morte Christi totum mundum appende. Et ne adhuc putares te in infirmum peccare, et leve duceres peccatum ac parvi penderes, In Christum, inquit, peccatis. Solent enim homi
Abbreviated transcription (Latin):
si post duodecim annos in illo mor¬
bo. si post consumpta om̃ia in medi¬
cis et non recepta sanitate. aliquan¬
do us sana fieri õmulier quã allo¬
quor intypo ȩccłȩ Iubet illud pat̃
tuus. et illud iubet populus tius.
Sed dicẽt tibi dñs tuus. Obliuisce¬
re ꝓopulũ tuũ et domũ patris tui
Cuͥi bono: Quo fructu: Qua merce¬
de: Qm̃ concupiuit inquit rex. de
corem tuũ. Concupiuit quod fe
amauit. Pro infideli et feda sangui¬
nem fudit: fidelem ac pulchram red¬
didit: dona sua inte amauit. Quid
eñi sponso tuo contulisti: Quid in
dotem apriore patre. et priore po¬
pulo accepisti: Nonne luxurias. et
pannos peccatorũ : abiecit pannos
tuos: discidit ciliciũ. Misertus ut¬
plura fr̃s. xp̃iani : Audistis quia
peccantes in fr̃s. et ꝑcucientes con¬
scientiam eorũ infirmam: in xp̃m pec¬
catis. Nolite contempnere: si non uul¬
tis deleri de libro uite. Quam diu co¬
namur luculenter et delectabilit uob̾

Expanded text:
si post duodecim annos in illo morsi post duodecim annos in illo morbo, si post consumpta omnia in medicis, et non recepta sanitate aliquando vis sana fieri, o mulier, quam alloquor in typo Ecclesiae, jubet illud pater tuus, et illud jubet populus tuus. Sed dicit tibi Dominus tuus, Obliviscere populum tuum et domum patris tui. Quo bono? quo fructu? qua mercede? Quoniam concupivit, inquit, rex decorem tuum . Concupivit quod fecedam amavit. Pro infideli et foeda sanguinem fudit, fidelem ac pulchram reddidit, dona sua in te amavit. Quid enim sponso tuo contulisti? Quid in dotem a priore patre et priore populo accepisti? Nonne luxurias et pannos peccatorum? Abjecit pannos tuos, discidit cilicium tuum: misertus plura, fratres? Christiani audistis, quia peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Nolite contemnere, si non vultis deleri de libro vitae. Quamdiu conamur luculenter et delectabiliter vobis
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus ne offendas maiorẽ: non ti
mes ne offendas dm̃: Quid enĩ ti¬
mes ne offendas maiorẽ: llide ne
forte sit maior isto: quẽ non ti¬
mes offendere.Maiorem certe no¬
li offendere: hȩc tibi regula ꝓpo¬
nitur. Nonne manifestum ẽ. eũ
minime offendendũ. qui maior ẽ
ceteris: Discute nunc maiores tu¬
os. Primi tibi sunt: pat̾ et mat̾.
Si recte educantes. si in xp̃m nu¬
trientes: audiendi in om̃ibus: ob¬
temꝑandũ eis in om̃i uissione.
Contra maiorem nichil iubeant:
et seruiatur illis. Quis ẽ inquis
maior eo qui me generauit: Ille
qui te  ipsũ creauit. Generat enĩ
homo: creat ds. Unde. Generat¬
eñi homo scit. quid generaturus
sit nescit. Ille qui te uidit ut faceret
ante quã eẽt quẽ fecit: certe maior
ẽ patre tuo. Maior sit patria et ip¬
sis parentibꝰ tuis: ut quicquid uisse¬
rint parentes contra patriã non au¬
diantur. et quicquid iusserit patria
contra dñm. non audiatur.Si enim
sanari uis: si post fluxum sangiuns

Expanded text:
orsus, ne offendas majorem; et non offendis Deum. Qui enim times, ne offendas majorem, vide ne forte sit major isto, quem times offendere. Majorem certe noli offendere. Haec tibi regula proponitur. Nonne manifestum est, eum minime offendendum, qui major est caeteris? Discute nunc majores tuos. Primi tibi sunt pater et mater: si recte educantes, si in Christum nutrientes; audiendi in omnibus, obtemperandum eis in omni jussione; contra majorem nihil jubeant, et serviatur illis. Quis est, inquis, major eo qui me generavit? Ille qui te ipsum creavit. Generat enim homo, creat Deus. Unde generat homo, nescit: quid generaturus sit, nescit. Ille qui te vidit ut faceret, antequam esset quem fecit, certe major est patre tuo. Major sit patria et ipsis parentibus tuis; ut quidquid jusserint parentes contra patriam, non audiantur. Et quidquid jusserit patria contra Deum, non audiatur. Si enim sanari vis, si post fluxum sanguinis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta quod iustus es pietati. Quod autẽ
peccator es: tuȩ iniquitati a scribe.
Esto accusator tuus: et ille erit indul¬
tor tuus. Om̃e eñi crimen. facinus uł
peccatũ nostrȩ ẽ negligentie: et om̃is
urtus et sc̃itas dĩ ẽ indulgenti&. Con¬
uersi ad dñm. Item eiusde in euangło

Expanded text:
ta, quod justus es, pietati: quod autem ta, quod justus es, pietati: quod autem peccator es, tuae iniquitati adscribe. Esto accusator tuus, et ille erit indultor tuus. Omne enim crimen facinus, vel peccatum, nostrae est negligentiae: et omnis virtus et sanctitas, Dei est indulgentiae. Conversi ad D
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane: caue suꝑbiam. Licet imitator
scõrũ sis. totũ semꝑ gr̃e reputa. quia
ut eẽt aliquid reliquũ gr̃e m̃te dẽi.
non tuũ meritũ fecit. de ipsis deniq
reliquiis dixerat ꝓpħa ysaias comine¬
morans. Nisi dñs sabaoth reliquisset
nobis semen. sicut sodoma facti esse¬
mus: et sicut gomorra similes fuisse¬
mus. Sic gͦ uiquit et in hoc tempore.
reliquie ꝑ electionem gr̃e saluȩ facte
sunt. Si aũt gr̃a inquit. iam non ex
oꝑibus: id ẽ iam non de tuo merito
extollaris. Alioquin: gr̃a iam non ẽ
gr̃a. Si eñi de tuaᷤᷤ oꝑã p̃sumis: gͦ mer¬
ces tibi redditur. non grã condonat᷑.
Si aũt grã ẽ: gratis datur. Interrogo
nunc. Credis õpeccator xp̃o: Dicis
credo. Quid credis: Gratis ꝑipsum
peccata uniuersa tibi posse remitt. Ha¬
bes quod credidisti. O grã: gratis data.
Quid tu iuste: credis te sine deo posse
seruare iusticiam: Ipsius gͦ totũ repu¬

Expanded text:
christiane, cave superbiam. Licet enim imitator christiane, cave superbiam. Licet enim imitator sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. De ipsis denique reliquiis dixerat propheta Isaias commemorans, Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem, gratia, inquit, jam non ex operibus; id est, jam non de tuo merito extollaris: alioquin gratia jam non est gratia . Si enim de tuo opere praesumis; ergo merces tibi redditur, non gratia condonatur. Si autem gratia est, gratis datur. Interrogo nunc: Credis, o peccator, Christo? Dicis: Credo. Quid credis? Gratis universa peccata per ipsum tibi posse remitti? Habes quod credidisti. O gratia gratis data! Quid tu, juste, credis te sine Deo non posse servare justitiam? Ipsius ergo totum repu
Abbreviated transcription (Latin):
et alii me tim̃tes: et non pauci. Nam
septem milia ibi habeo & adiunxit.
Sic gͦ et in hoc tempore. Crediderunt
eñi aliqui uidȩi. et multi fuerant reꝓ¬
bati:. sicut et ille qui uulpium foueas
gestabat in animo. Sic gͦ inquit et
in hoc tempore reliquiȩ ꝑ electionẽ
qui tunc et modo: qui et illic tunc
ȩlie dixit reliqui michi. Quid ẽ. reli¬
qui michi: Ego illos elegi: quia uidi
m̃tes eorũ de me p̃sumentes. non de se.
nec debaal. Non sunt mutati: sic sunt.
ut ame facti sunt. Ꝙ tu qui loqueris.
nisi de me p̃sumeres. ubi esses: Nisigr̃a
mea plenus esses. nonne ante baal eti¬
am ipse genu flecteres: Gr̃a aũt mea
plenus es: quia nichil de tua uirtute.
sed totũ de mea gr̃a p̃sumpsisti. Noli
gͦ in hoc głari: ut putes te inseruitio
tuo non habere conseruos. Sunt qͦs
elegi sicut et te: de me scilicet p̃sum̃tes.
sicut ait apłs. & nunc reliquie ꝑelec¬
tionem gr̃e salue facte sunt. Caue õ¬

Expanded text:
et alli me timentes, et non pauci. Nam et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim aliqui Judaei, et multi fuerunt reprobati: sicut et ille qui vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem qui tunc, et modo, qui et illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non sunt mutati, sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueris, nisi de me praesumeres, ubi esses? Nisi gratia mea plenus esses, nonne ante Baal etiam ipse genu flecteres? Gratia autem mea plenus es; quia nihil de tua virtute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli ergo in hoc gloriari, ut putes te in servitio tuo non habere conservos: sunt quos elegi, sicut et te, de me scilicet praesumentes: sicut ait Apostolus, Et nunc reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cio quomͦ appariustis inuentre. Conci¬
pere uos potui: parere uos potui: forma¬
re non potui. Illũ gͦ audite. illũ michi
p̃ponite. nolite adtendere. ne sine uo¬
bis remaneã. Precepit: et sequuti sunt.
Quod docuit mat̃ filios. hoc docebat
inmedio. cui nemo aliquid dixit. & ꝓse¬
quar te dñe ait. sed uado primũ renun¬
tiare his qui indomo sunt: Credo hic
sensus ẽ. Nuntiem meis. ne forte quomͦ¬
solet fieri. querant me. & dñs. Nemo
ponens manũ suꝑ aratrum. et respici¬
ens recro: aptiis est regno dĩ. Uocat te
oriens: et tu adtendis occidentem:
In hoc capitulo hoc diᷤcimus: qm̃ qͦs
uoluit dñs hos elegit. Elegit aũt sicut
dñe ꝓpħas tuos occiderunt: altaria tua
euerterunt: et ego relictus sum solus.
et querunt animam meã. Sed quid
dicit illi diuinũ responsum: Reliqui
michi septem milia uirorũ: qui non cur¬
uauerunt genua ante baal. Solum te
putas eẽ seruũ bene laborantẽ:Sunt

Expanded text:
cio quomodo apparuistis in ventre. Concicio quomodo apparuistis in ventre. Concipere vos potui, parere vos potui; formare non potui: illum ergo audite, illum mihi praeponite; nolite attendere, ne sine vobis remaneam. Praecepit, et secuti sunt . Quod docuit mater filios, hoc docebat in medio, cui nemo aliquid dixit: Prosequar te, Domine, ait; sed vado primum renuntiare his qui in domo sunt. Credo hic sensus est: Nuntiem meis, ne forte quomodo fieri solet, quaerant me. Et Dominus: Nemo ponens manum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum. Vocat te Oriens, et tu attendis Occidentem. In hoc capitulo hoc discimus, quoniam quos voluit Dominus, hos elegit. Elegit autem, sicuDomine, Prophetas tuos occiderunt, altaria tua everterunt, et ego relictuet quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt