comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cola. ẽ. cui scs uitalis scruus fuit antea: nunc consors
&e collega mattirii. Preces sit seruus: ut ꝓuideret locũ.
Secutꝰ ẽ dñs securus: quod datam fidem seriuili iam
inueniet paratam. ñ alienam. Laudamꝰ passionem
serudĩ disciplina ẽ: flic instituit. ille impleuit: nicħ
nauit egregie Et ille qui homini seruiendo didicit.
quomꝰ xpõplaceret: hic geminam laudem ad qui¬
suuit. In illo magisterii: inse martirii. Certauert̃
inter se inuicem beneficiis : pꝰquamequales ct̾ me¬
ruerunt fluc illum admartirium p̾misit ille istũ
accersiuit. Nullum gͦ ad commendationem homi¬
nis conditio affert inpedimentum: nec dignitatis
ꝓsapia meritum.: s: fides affert. S siue seriuus. suic lib̾.
om̃s in xp̃o unum sumus: &e unus quisq quod fecetitꝰ
bonum. hoc recipiet adnõ. Apud dñm bona seruitus

Expanded text:
cola est, cui Vitalis servus fuit ante, nunc consors et collega martyrii. Praecessit servus, ut provideret locum; secutus est dominus, securus quod fide servuli 278 jam inveniret paratum. Non aliena laudamus; passio enim servi domini disciplina est. Hic instituit, ille implevit. NihilChristus donavit? Egregie et ille quidem homini serviendo didicit quomodo Christo placeret: hic tamen geminam laudem acquisivit, in illo magisterii, in se martyrii. Certaverunt tamen inter se invicem beneficiis, postquam aequales esse meruerunt. Hic illum ad martyrium praemisit, ille istum accersivit. 3. Nullum ergo ad commendationem hominis conditio affert impedimentum: nec dignitas prosapiae meritum, sed fides affert. Sive servus, sive liber, omnes in Christo unum sumus: Et unusquisque quodcumque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino . Nec servitus
Abbreviated transcription (Latin):
foramen ad locum uͥ decollandus erat ꝑduci fecit.
Sc̃s itaq petrus oratione facta adsepulchrũ beati mar¬
ci euangłiste et scõꝵ successorum eiꝰ aniani. deme¬
trii. eracheȩ. & theone inclinans genua sua & grãs
agens dõ quod eum mr̃ib suis associasset extendit
ceriuicem suam gladiatorib atq ita ꝑcussus marti¬
rii palmam adeptus occubuit. Corpꝰ eiꝰ inde axp̃ia¬
nis reuetent sublatum. ẽ adlocum qui dicitur
leocados: & incimiterio quod edificauerat adorien¬
talem plagam ciuitatis alexandrie. sepultum ẽ. hic
quocienscumq ingirdiebatur inchisiastium ascen¬
debat ad suꝑiorem pulpiti locum. et oratione facta.
e pace p̾pso data ĩtidebat ignis splendorem quasi
inamorem cõtemplationis dĩ rapiebatur: tantaq an¬
tecessorem suorum uitam considerans humilitate tc̃
se deponebat: ut nunquã inthrono eminentiori ubi
ipsi sederant. s sub scabellum pedum illorum sederet.

Expanded text:
foramen ad locum ubi decollandus erat eum perduci fecit. foramen ad locum ubi decollandus erat eum perduci fecit. Sanctus itaque Petrus, oratione facta ad sepulcrum beati Marci evangelistae, et sanctorum successorum ejus Aniani, Demetrii, Eraclii et Theonae, inclinans genua sua, et gratias agens Deo qui eum martyribus suis sociasset, extendit cervicem suam gladiatori, atque ita percussus, martyrii palmam adeptus, occubuit. Et reverenter inde a Christianis sublatus, in locum qui dicitur Leocados, in coemeterio quod ipse aedificaverat, ad Orientem civitatis Alexandriae, sepultus est. Hic quotiescunque ingrediebatur in Thysiasterium, et ascendebat ad superioris pulpiti locum, oratione facta, et pace data populo, videbat ignis splendorem quasi amorem contemplationis Dei rapiebatur, tantaque virtutem antecessorum suorum considerans humilitate tunc se deponebat, ut nunquam in throno eminentiori, ubi ipsi resederant, sed sub scabello pedum illorum sederet.
Abbreviated transcription (Latin):
inditus colobio linco. et candido nimis. concisso asũ¬
mo usq dcorsum.: et ambab manib coniungebat
cum cuta patus suum. quoda mͦ cooꝑiens nuditatẽ
suam. Quem ut uidi timore iumio corceptus sum:¬
pꝰta uͦ tandem confortatus aio adcũ. Quid ẽ. dnẽ. qͥd
uideo tunicam tuã scissam asũmo usq deorsum::
Qui tes pondens: dix̃ mͥ. Cotidie inde es tectus et nescis
quomꝰ scissat̾. Atrius nãq hoc ftcit. qui separauit
aine popłm hcieditatis meţ cõꝑatum sangiune meo¬
Qua ꝓpt̾ p̃cipio tͥ nc̃ et monco ne ircipias cum incom¬
munione. nec rogantib his qui uenturi sunt adte
tate ꝑmanerent & cõmendanis eos dnõ inquemi cre¬
diderant. dimisit inpace. Nligio uͦ amore illius cũ
ppłi cuta cairetem detinerent᷑. etaꝑte de carrere educi
beatus petrus non posset: noctis medio tribunus
una cũ militib rupto pariete catceris ꝑmodicum

Expanded text:
indutus colobio lineo candido nimis, conscisso a sumindutus colobio lineo candido nimis, conscisso a summo usque deorsum, et ambabus manibus conjungebat eum circa pectus suum, quodammodo cooperiens nuditatem suam. Quem ut vidi, timore nimio correptus, tandem confortatus, aio ad eum: Quid est, Domine, quod video tunicam tuam scissam a summo usque deorsum? Qui respondens, dixit mihi: Quotidie inde tractas, et nescis quomodo scissa est? Arius namque hoc fecit, qui separavit a me populum haereditatis meae, comparatum sanguine meo. Praecipio nunc et moneo ne recipias eum in communionem, nec rogantibus his qui venturi sunt ad tetate manerent, commendans eos Domino in quem crediderant, dimisit in pace. Nimio vero amore illius cum populi circa carcerem detinerentur, et aperte de carcere educi beatus Petrus non posset, noctis medio tribunus una cum militibus, rupto pariete carceris, per modicum
Abbreviated transcription (Latin):
uim inteicederent. putans quod pꝰdiscessum eiꝰ
ios orclinacetur epc. Uenientes gͥ qui rogati fue¬
iait ceperunt pio co dem actio beatum ep̃m
supplicare. Quib sc̃s̃ ep̃c cum magno suspirio res
phemauit. dogmatizans patiẽ et filium &e spm̃
duos pb̃ros acͥillam & a lexandrum deturba seor¬
sum.: ait illis secrete. Ego quidem & si peccator sum:
ta mien scio uocatio ne celesti me adhunc agonem mr̃ii
etͣ uocatum. Uob̾ gͥ pium ẽ confiteri dĩ misterium.
quod m̃ teulatum e̾: quia uos pꝰmaitirium meum
ledem et epãtum meum consecuturi estis. Et cuqͥde
pͥmus achilla: post tẽ uͭ alexander. Inhac deniq noc¬
te ut uob̾ totum deartio appiam. cum sollempni con¬
suctudine dõ sacrificium orationum consũmassem:
ace subito apparuit mͥihabitu pueri iħc. xpc̃ dñs
meus. ad cuius p̃sentiam splendore nimio illustiatꝰ
uultum maiestatis eiꝰ non ualebam aspicers Etit aut̃

Expanded text:
episcopum intercederet, putans quod post discessum ejus episcopum intercederet, putans quod post discessum ejus ipse levaretur episcopus. Venientes igitur qui rogati fuerant, coeperunt pro Ario beatum episcopum supplicare. Quibus sanctus episcopus magno suspirio respphemasset, dogmatizans Patrem et Filium et Spiriduos presbyteros Achillam et Alexandrum de turba seorsum, ait illis secrete: Ego quidem etsi peccator sum, tamen scio me vocatione coelesti ad hunc agonem martyrii esse vocatum. Vobis igitur pium est confiteri mysterium Dei, quod mihi revelatum est, quia vos post martyrium meum, sedem et episcopatum meum consecuturi estis. Et tu quidem primus Achilla; post te vero Alexander. In hac hora denique noctis, ut vobis totum de Ario aperiam, cum solemni consuetudine Deo sacrificium orationum consummassem, ecce subito apparuit mihi in habitu pueri Christus Dominus meus, ad cujus praesentiam splendore nimio illustratus, vultum majestatis ejus non valebam aspicere. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
exegit. Quorum tres arite ꝑse¬
cutionem. reliquos uͦ nouem
nerib duxit. Cumq se semꝑ in omni agone ꝑsecu¬
tionum positus artiorib uinculis continentie sc̃
distringent. et ad utilitatem atq instructionẽ
eccłiȩ in uerbo dĩ nobilit̃ insisteret. satisq uigilan¬
itr etga omnẽ sacerdotii curam dieb ac noctibus
duo decimo. martirii coronam capitis obtruncatio¬
ingressus alexandriam. repꝑit eũ cum multitudi¬
ne p̾psi: Sc̃õrum apłorum cõmemorationem cdebran¬
tem. Quem cõpirhensum et iunculis alligatum.
posuit uicustodia catreris. Et pꝰdics aliquot ma¬
uminus titannus litteris ammoniut ttibunum :
lit quã celcrius eum punitet. Interea dum incatrere
sees obsctuatet. amore patris sui: atrius infelit
quia beato petro excõmunicatus et degradatus
ꝓtet dogina etroris habebat᷑ cognita sententia
narimini ad u̾sus bcatum pecrum festine ꝑue¬
bis adecłiam: obsecrans ut ꝓeo clerus et p̃płs apud

Expanded text:
exigit: quorum tres ante persecutionem, reliquos vero novem neribus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac duodecimo, martyrii coronam capitis obtruncatioingressus Alexandriam, reperit eum cum multitudine populi, sanctorum apostolorum commemorationem celebrantem; quem comprehensum, et vinculis alligatum posuit in custodia carceris. Et post dies aliquot Maximinus tyrannus litteris admonuit tribunum, ut quam celerius eum puniret. Interea dum in carcerecarceris observaret amore pastoris sui, Arius infelix, qui a beato Petro excommunicatus et degradatus propter dogma erroris habebatur, cognita sententia Maximini adversus beatum Petrum, festine pervenit ad ecclesiam, obsecrans ut pro eo clerus et populus apud
Abbreviated transcription (Latin):
uiuitut uita. ẽ quã humores tumidant. dolores.
es ce inflant. ieiunia macerant. ioci soluunt tristi¬
ciȩ consumunt. sollicitudo coartat. securitas he¬
extollit. scnectꝰ incuruat. frangit infitmitas:
meror: c̃onsumit. Et his omĩb mors furibunda
nit: ut cũ eẽ desierint nec fuisse putentur. Pro ni

Expanded text:
cissima, quam humores tumidant, dolores escae inflant, jejunia macerant, joci solvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas heextollit, senectus incurvat, frangit infirmitas, moeror consumit, et super nit, ut cum esse desierint, non fuisse putentur. Mors i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uidisset andreas apłs: faciens signũ crucis con¬
tra cos ait. Orodnẽ ut decidat pat̾ eoꝵ: quihet agt̾
eos instigauit. Conturbent᷑ uirtite diuina. neno¬
ceant spantib uite. Hȩc eo dicente: angłs dñicum
magno splendore p̃teriens: tetigit gladios eoꝵ et
corruerunt ꝓni int̾ram. Transiensq beatꝰ apłs cũ
sius. nicħ c̃ nocitus. Om̃s enĩ ꝓiectis gladiis adora

Expanded text:
cum vidisset Andreas apostolus, faciens crucis signum concum vidisset Andreas apostolus, faciens crucis signum contra eos, ait: 'Oro, Domine, ut decidat pater eorum, qui haec eos agere instigavit. Conturbentur virtute divina, ne noceant sperantes in te'. Haec eo dicente, angelus Domini cum magno splendore praeteriens, tetigit gladios eorum, et corruerunt proni in terra. Transiensque beatus apostolus cum suis, nihil est nocitus; omnes enim, proiectis g
Abbreviated transcription (Latin):
so dñe anima puero. ut isto resuscitato alii relictis cũc¬
tis idolis adte coniltant᷑ fiatq eiꝰ uiuificatio salus omi¬
um ꝑcuntiũ. ut iã ñ subdant᷑ morti: s tui effectiuitã
mercantur et̃nam. Respondentib cunctis fidelib am̃:
oiñs qͥ aderant uoce magna clamarent. Magnꝰẽ. ds
cedoniam abire p̾cipiens: salutarib u̾bis instruxit.
E gressus inde apłs anĩ. nauem conscendit. Ingres¬
susq hellespontũ fretũ nauigabat ut ueniret bi¬
tantium. Et ice cõmotum ẽ mate et incubuit suꝑ
cosuentꝰ ualidus: et mergebatur nauis. Demq p̃sto¬
lantib cunctis peritulum mortis. orauit beru
maris quieuert̃. et tranquillitas data ẽ euttiq
om̃s ap̃senti discrimine bitantium ꝑuenerunt.
Inde ꝓgressi ut uenirent trachias apparuit cis mub¬
titudo hominũ a longe cũ euaginatis gladiislan¬
ceas manu gestantes: uolentes uullos irruere. sͥo

Expanded text:
so, Domine, anima pueri, ut, isto resuscitato, relictis cuncso, Domine, anima pueri, ut, isto resuscitato, relictis cuncti idolis ad te convertantur, fiatque eius vivificatio salus omnium pereuntium, ut iam non subdantur morti, sed tui effecti, vitam mereantur aeternam'. Respondentibus fidelibus: 'Amen', omnes qui aderant voce magna clamarent: 'Magnus est cedoniam abire praecipiens, salutaribus verbis instruxit. 8. Egressus inde apostolus Domini navem conscendit, ingressusque Helispontum fretum, navigabat, ut veniret Bizantium. Et ecce commotum est mare, et incubuit super cos ventus validus, et mergebatur navis. Denique, praestolantibus cunctis periculum mortis, oravit beatumaris quieverunt, et tranquillitas data est. Ereptique omnes a praesenti discrimine, Bizantium pervenerunt. 9. Inde progressi, ut venirent Thracias, apparuit eis multitudo hominum a longe cum evaginatis gladiis, lanceas manu gestantes, quasi volentes in illis irruere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eniq apptopinquante eo porte nicomediȩ¬
cice defunctꝰ efferebatur uiuenis ingrabato: cuiꝰ pat̃
senex seruoꝵ sustentatus manib uix obsequium fu¬
neris ualebat impendere. Mater hac ȩtate graua¬
ta sparsis crinib sequebat᷑ aulando cadauer: diceis.
mci apparatum infili funꝰ expendã. Cũq hec et his
similia de plorantes cadauer uociferando ꝓscque¬
migraret: Iilis p̃timore nicħ respondentib afamulis
apłs hȩc audiuit. Dũ cẽt inquit uiuenis iste incu¬
biculo solus: aduenerunt. subio septem canes. et ir¬
ruert̾ ineũ. Abhis gͥ misettime disicͥptꝰ cecidit. et
mortuus ẽ. Tunc beatꝰ andreas suspirans et incclum
ocłos erigens cũ lacͥmis ait. Scio dnẽ quia demonũ
illoꝵ fuit insicdia: quos expuli anicea utbe. Et nunc
rogo iħu benigne ut resuscites eũ: ne congaudeat ad¬
u̾sarius humani generis de eiꝰ int̾tu. Et hȩc dicens.
ait ad patrem. Quid dab̃ mͥ si testituero tͥ filium tuũ

Expanded text:
pinquans portam Nicomediae, ecce efferebatur mortuus in grabatto, cuius pater senex servorum sustentatus manibus vix obsequium funeris valebat inpendere. Mater quoque hac aetate gravata, sparsis crinibus, sequebatur heiulando cadaver, dicens: mei apparatum in filii funus expendam'. Cumque haec et his similia deplorantes cadaver vociferando prosequemigravit?' At illi prae timore nihil respondentes, a famulis apostolus haec audivit: 'Dum esset', inquiunt, 'iuvenis iste in cubiculo solus, advenerunt subito septem canes et inruerunt in eum. Ab his igitur miserrime discerptus, caecidit et mortuus est'. Tunc beatus Andreas suspirans et in caelum oculos erigens, cum lacrimis ait: 'Scio, Domine, quia daemonum eorum fuit insidia, quos expuli a Nicea urbe. Et nunc rogo, Iesu benigne, ut resuscites eum, ne congaudeat adversarius humani generis de eius interitu'. Et haec dicens, ait ad patrem: 'Quid dabis mihi, si restituero tibi filium tuu
Abbreviated transcription (Latin):
intimasset: didicit abeis quod de sexto miliario aqͣ
sibi suis humeris adportarent. Tunc sc̃s demens dix̃.
ipse nob̾ laticem asfluentem imꝑtiatut. ut de eius¬
inde cutum spiceret: uidit agnum stantem pede
dextro crecto. quasi locum scõ clementi ostenderet. Tc̃¬

Expanded text:
intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: ipse nobis laticem affluentem aperiat. inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
qđ docemur: intellectu aditimꝰ. quicquid uł uidẽ
nob̃ contigerit uł audire. Quid gͦ faciemꝰ: Nũqͥd
non ista tria. una sapientia in homine possidet. Sigͦ
homo inuria sapientia trinũ possidet nom̃. quo¬
mͦ ñ ds omnipotẽs inuna deitate sua trinitatis

Expanded text:
ntellectu advertimus quidquid nobis vel videre contigerit vel audire. Quid modo faciemus? Nunquid non tria ista una sapientia in homine possidet? Si ergo homo in una sapientia trinum possidet nomen, quomodo non Deus omnipotens in una divinitate sua Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
regni salute interpellet. Nec pret
ni talia conferens amicũ dnĩ sui deloco leua¬
uit: et edito se pulchio mausoleo adleuã scĩ
se pulchri digna reuerentia collocauit. Obiit
aut̃ quinto decimo calendas decẽbris uideli
infra martia tu ebdomacda: ut sollẽpnitatẽ
martini quã hic iã egrotans celebrare ceꝑat: iunc¬

Expanded text:
regni salute interpellet. Nec praetni talia non ferens, amicum Domini sui de loco levavit, et edito pulchro mausoleo ad laevam sancti sepulcri digna reverentia collocavit. Obiit autem decimo quinto kalendas Decembris, videlicet infra Martinianam hebdomadam, ut solemnitatem Martini, quam hic jam aegrotans celebrare coeperat,
Abbreviated transcription (Latin):
uen cũnuimia seuetitat p̃fctus alo quitut
dicens. Tu ne es ille infandissimus senex. qui di¬
ceris dionisius ionicus & agnominaris macba¬
rius. quietiam deorum nr̃orum culturam eua¬
cuas. et inuictissum pnͥcipis statutta contemp¬
nis:: Cui beatus dionisius ait. Se nex quidem
sum corpore. s feruore deuotionis et ficdi atq
salutari cõfessionẽ diũ & saluatoris mei ib̃r xp̃i.
maneo semꝑ nouus: & nouos illi genitos ꝑminis¬
cerium p̾̃dicationis mee infantes quos illi fons sac̾
baptismatis parturit. rationabili lacce pascere
sine dolo ñcesso. S et illius pͥncipis scita qui uereẽ.
inuictissimus: innocenti ope & mundo conser
uo corde. Cui p̾fectus. Nic gͦ cuiꝰ numinis te

Expanded text:
uem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam evacuas, et invictissimi principis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei Jesu Christi, maneo semper novus, et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te
Abbreviated transcription (Latin):
delicet fom̃tis contectũ. Hac illacq miset
cũ uxdre &e lib̃is cur sitare et stieꝑe aquã
nec poterat mitigati. Tũ u̾ gregoriꝰ accur¬
rit: &e contra flamarũ globos crucẽ eleuauit
Moxq in aspectu scãrũ teliqͥarũ ita totꝰ ignis
obstuput: ut nec ea q̃ iã apphenderat ultͣ
uł. ad modicũ ustulate possit. Causa fuerat.
qua tem̃se opidũ ad ur debuerit. Cũq ab
egidio pontifice humanitꝰ fuisset exceptꝰ
ibidẽ noctu qͥeuit. Incrastinũ uͦ illucescen¬
te cdñica: ad eccłiam epõ collocuturꝰ aduenit.

Expanded text:
delicet fomentis, contectum. Hac illacque miser delicet fomentis, contectum. Hac illacque miser cum uxore et liberis cursitare et strepere, aquam nec poterant mitigari. Tunc vero Gregorius accurrit, et contra flammarum globos crucem elevavit, moxque in aspectu sanctarum reliquiarum ita totus ignis obstupuit, ut nec ea quae jam apprehenderat ultra nec ad modicum ustulare posset. XVII. Causa fuerat qua Remense oppidum adire debuerit, cumque ab Egidio pontifice humanitus fuisset exceptus, ibidem noctu quievit, in crastinum vero illucescente Dominica ad ecclesiam episcopo colloc
Abbreviated transcription (Latin):
rabbatib ut eiꝰcdẽ mnr̃ĩs reliqͥas exhibetet
sostratã repꝑiens qͥd faceret dubitabat Siad
exibiusset: obmultorũ pignora scõꝵ ꝙͦ ibi con¬
tinebant᷑ molestũ eig̾ sciebat. Cũ gͥ apucd se he¬
siset ut diuina grã cooꝑatorẽ sc gregorio testa¬
ret̃ capsã exilientib repagulis aspicit resetatã.
Tũ gras agens ieliꝗͥas nsine ãmuatione multoꝵ
greorio. etulit. Qui teu̾sus: capsã ut relique¬
rat obseratã inueniit. Multa quidẽ gregorius
que in seqͥ longũẽ insalutẽ lanquentiũ oꝑa¬
bat᷑. quȩ tam̃ sub obtentu scõꝵ quoꝵ reliq̾as
ꝑ inde ferebat. a siuis meritis excludete ni¬
tebat᷑. Cũ qͥdẽ hec tario uetius ꝑipsũ fiebãt.
quanto ipse humiliꝰ aliis ttibuebat. Ut est
llud. Cũ aliquando ꝑuiã graderet᷑ et cru
auia cuiꝰ dã pauꝑis hosyitiolũ incendio cons¬
picit cõcremati. Erat aut̃ ut ẽ inusib pau¬
ꝑũ. foliis atq surculoꝵ cremiis igniũ u¬

Expanded text:
ejusdem martyris reliquias exhiberet, obseratam reperiens quid faceret dubitabat: si ad exhibuisset, ob multorum pignora sanctorum quae ibi continebantur, molestum ei esse sciebat. Cum igitur apud se haesisset, ut divina gratia cooperatricem se Gregorio testaretur, capsam exsilientibus repagulis aspicit reseratam. Tunc gratias agens, reliquias non sine admiratione multorum Gregorio detulit, qui reversus capsam ut reliquerat obseratam invenit XVI. Multa quidem Gregorius, quae insequi longum esset, in salute languentium operabatur, quae tamen sub obtentu sanctorum, quorum reliquias perinde ferebat, a suis meritis excludere nitebatur. Cum quidem haec tanto verius per ipsum fiebant, quanto ipse humilius aliis tribuebat, ut est illud. Cum aliquando per viam graderetur et cruca via cujusdam pauperis hospitiolum incendio conspicit concremari. Erat autem, ut est in usibus pauperum, foliis atque surculorum cremiis, ignium vi
Abbreviated transcription (Latin):
bti adeũ accessit. Quẽ ille osculatũ: sedete
iuxta se fecit. Dũ aliquantisꝑ secũ sermoci¬
narẽt. et ille de gregorii ore penderet: subito
reserata e. Ille grãs cepit agere. de qd ei ꝑgre¬
goriũ p̾stitũ sit. manifestare. S uir cliũ cõ¬
suete non ĩmemor. humilitatis. hominẽ
abhac estimatione sub ducere nitens: noli
ait dulcissime fili mͥ aliqͥd grẽ referre: s
beato martino ꝑcuiꝰ teliquias licet indignꝰ
ad eo ut ipsis iimicis affectũ dilectionis
ĩpendit ut sequenti patebit exemplo
Quocsã enĩ tẽꝑe factũẽ ut aduenerabilem
matrẽ suã inburgundia ꝓperaret. Insilius

Expanded text:
 ad eum accessit, quem ille osculatum sedere juxta se fecit. Dum aliquantisper secum sermocinarentur, et ille de ore Gregorii penderet, subito reserata est. Ille gratias coepit agere, et quid ei per Gregorium praestitum sit manifestare. Sed vir Domini, consuetae non immemor humilitatis, hominem ab hac aestimatione subducere nitens: Noli, ait, dulcissime fili, mihi aliquid gratiae referre, sed beato Martino per cujus reliquias, licet indignus, adeo ut ipsis inimicis affectum dilectionis impenderet, ut sequenti patebit exemplo. Quodam enim tempore factum est, ut ad venerabilem matrem suam in Burgundiam properaret. In sylvis
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑinsidiatorẽ subiit iniecta: qd pulsus
ille uenarũ sanguinis possit minutione
scdari. Dũ id apud se uoluerst amborũ tĩ¬
porũ uene. ꝓsiliunt. Renouatꝰ dolor undatiꝰ
urupit. S ille concitꝰ ut adbasilicã ꝓperet.
linã pͥus ꝓcogitatione p̃cat᷑. De in palla
sci sepuc caput attigit: et ilico sanꝰ abscessit.
Dulta fateor. in laude diu̾soꝵ iã digesserat:
sẜ quãuis amore martini uehem̃tiꝰ inferue¬
tet adea tam̃ que de eiꝰ miracuł sctibenda
eNI se nullacenꝰ dignũ iudicabat cdonac

Expanded text:
per insidiatorem subiit injecta, quod pulsus per insidiatorem subiit injecta, quod pulsus ille venarum sanguinis posset minutione sedari. Dum id apud se volveret, amborum temporum venae prosiliunt, renovatus dolor ardentius irrumpit, sed ille concitus ad basilicam properat, veniam prius pro cogitatione precatur, dehinc palla sancti sepulcri caput attigit, et illico sanus abscessit. XV. Multa, fateor, in laudibus diversorum jam digesserat, sed quamvis amore Martini vehementius inferveret, ad ea tamen quae de ejus miraculis scribenda erant, se nullatenus dignum judicaba
Abbreviated transcription (Latin):
illa quã patiebat᷑ incursione curatꝰ ẽ. s ctiã
insensus acumine multũ ꝓuectꝰ. Nicħ gͦ
nunc magnificentiꝰ queras: nicħ in lauelt̃
gragoriana p̾̃stantiꝰ expectes. Si anima corꝑe
melior ẽ satius. eẽ. quẽqi ã inea suscitari nec
m̃dax negare potest. Uox aut̃ eiꝰ quã imꝑi¬
osa fuerit. uł ea quȩdicebat quã auctoriosa
uita subditis inculcauerit diligens lactor
impsiꝰ libris explorabit. Uerũ ut supͣ retuli¬
mꝰ: incõmodo corꝑis frequent obincutiã car
pulsauisset: ille atlmartinũ suũ recutteis
concite sanabat᷑. hoc sepe numeto fiebat.
tet Siqͥdẽ ut discretꝰ et humilis. corꝑea medi¬
humiliꝰ ex petebat indignũ se iudicans
cui medela ꝑmitaculũ dati debuisset: tan¬
to diuina. largitas hc̃ ad soła suȩ potentie
medicinã irsctuabat. Contigit aliquando.:
ut solita beati. martini uirtute abuniꝰ tim¬
poris dolore sanarrt᷑. Cui pꝰ paululũ cogi

Expanded text:
illa quam patiebatur incursione curatus est, sed etiam illa quam patiebatur incursione curatus est, sed etiam in sensus acumine multum provectus. Nihil ergo nunc magnificentius quaeras, nihil in laude Gregoriana praestantius exspectes. Si anima corpore melior est, satius esse quemquam in ea suscitari, nec mendax negare potest. Vox autem ejus quam imperiosa fuerit, vel ea quae dicebat, quam auctoriosa vita subditis inculcaverit, diligens lector in ipsius libris explorabit. XIV. Verum, ut supra retulimus, incommodo corporis frequenter ob incuriam carnpulsavisset, ille ad Martinum suum recurrens, concito sanabatur. Hoc saepenumero fiebat. tet: si quidem ut discretus et humilis corporea medihumilius expetebat, indignum se judicans cui medela per miraculum dari debuisset, tanto divina largitas hunc ad solam suae potentiae medicinam reservabat. Contigit aliquando ut solita beati Martini virtute ab unius temporis dolore sanaretur, cui post paululum cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
tis insignia uix p̃ter gregoriũ aliqͥl argu¬
ete p̾sumetet. ad mediũ deducantur.
bas decella sua egressus ad cũ salutan¬
tia susceptũ muoq colloqͥo sensm explo
tatũ: peste suꝑbie mox p̾sensit infectu
S grã quȩ indiscernendis spib hiuic suppe¬
ditabat: illũ abeacłe suꝑbia penttꝰ. expur¬
gauit. Nec disimili urtute curca beatum
spẽ ita sinistris cogitationib exagitabat is
S nec iste potuit incurtete calum: ꝯditeds¬
ruĩ meruit habere subleuantẽ. Da cubole¬
to ad mai̾ monastiũ quasi sacta maitius
uestigia. deosculaturis aduet sollici pd
tor qualit ouuis amore xp̃i iunculatase e¬
reret acdeĩ cuguriũ du̾tit. Ciu moxibie
cteta corcdis que diabolus qual iaionl¬
ta dephendit Qñ minimo dolore silss¬
tans incergate homnine epit dedus
choiũ cõposuit congruos. et cipia sollici¬
tudine transmisit. quib telectis ñ solũ ab

Expanded text:
tis insignia vix praeter Gregorium aliquis argutis insignia vix praeter Gregorium aliquis arguere praesumeret, ad medium deducantur. bas de cella sua egressus, ad eum salutantia susceptum, mutuoque colloquio sensim etu superbiae mox persensit infectum. Sed gratia, quae in discernendis spiritibus huic suppeditabat, illum ab eadem superbia penitus expurgavit. Nec dissimili virtute circa beatum spiritus ita sinistris cogitationibus agitabat, ut Sed nec iste potuit incurrere casum, qui Gregorium meruit habere sublevantem. Nam cum solito ad Majus Monasterium quasi sacra Martini vestigia deosculaturus adiret, sollicitus pastor qualiter ovis amore Christi vinculata se gereret ad ejus tugurium divertit. Cui mox ille secreta cordis quae diabolus quasi rationaenta deprehendit, et non minimo dolore suspirans, increpare hominem coepit, onachorum congruos ei pia sollicitudine transmisit. Quibus relectis, non solum ab
Abbreviated transcription (Latin):
trant. Matrẽ nãq ccłiam quã domnus
mattinꝰ construxerat. Hic nimia uetus¬
tate confectã arcuato scemate reꝑauit.
atq his triatis parietib ꝑ eiꝰde martini
gesta decorauit. Qd inetricanorus nr̃ ñta¬
cuit: dicens int̾ cet̾a. Mlartini auxilis oꝑan¬
do gregoriꝰ eclem redlidit: iste nouus qd
fuit ille uetꝰ. Et itẽ. fundam̃ta gͥ reꝑans ha̧
pͥsca sacerdos: extulit egregius quã nitue¬
re pͥus. S plures alias ut diximꝰ sicut in
ipsiꝰ cronicis repꝑit᷑ ut ẽ eccłia scȩ crucis uł¬
in artensi uilla. In construendis uͦ sp̃alib
tẽplis udelicet incustodia gregis quam
certatĩ sese impendit: uł ex hoc animad¬
uertix᷑ qd nec abipsis qͥđe scĩs uiris stu¬
diũ suc p̃licationis continuit. Nã et dehis
taceat᷑ quorũ ut ait apłs peccata manifesta
ostendendũ quanto oꝑe circa ꝑfectiones
solicitꝰ extiterit duo saltẽ eorũ qͦs obscita

Expanded text:
trant. Matrem namque ecclesiam, quam domnus trant. Matrem namque ecclesiam, quam domnus Martinus construxerat, hic nimia vetustate confectam arcuato schemate reparavit, atque histriatis parietibus per ejusdem Martini gesta decoravit. Quod metricanorus noster non tacuit, dicens inter caetera : Martini auxiliis operando Gregorius aedem, Reddidit iste novus quod fuit ille vetus. Et item : Fundamenta igitur reparans haec prisca sacerdos, Extulit egregius quam nituere prius. Sed plures alias, ut diximus, sicut in ipsius chronicis reperitur, ut est ecclesia sanctae Crucis vel Martiensi villa XIII. In construendis vero spiritalibus templis, videlicet in custodia gregis, quam certatim sese impenderit, vel ex hoc animadvertitur, quod nec ab ipsis quidem sanctis viris studium suae praedicationis continuit. Nam ut de iis taceatur, quorum, ut ait Apostolus, peccata manifesta ostendendum quantopere circa perfectiores sollicitus e
Abbreviated transcription (Latin):
nequalibet occasione dilatꝰ. ꝓfugeret. statĩ
egicdeus tem̃sis atchi ep̃c ordinauit. ut for¬
cunatꝰ poeta scribens ait. Martino ꝓpͥum
mittit uilianꝰ aluinũ. et frĩ pbet: quod si¬
bi dulce finit. Quẽ patris egidii dno manꝰ
gundis amet huic sigibtꝰ ouans fauet.
nensib uͦ nouo pastori triumphabilit̾ exi¬
lientib hoc p̃dictꝰ poeta panay ticũ carm̃
ꝓcudit. Plaudite feluces ppłi: noua uota
tenentes p̾suł aduentu spes gregis ecce ue¬
nit. Hoc puer exertꝰ celebret. hoc curua
senectus. hoc cõmune bonũ p̃dicet omĩs
homo: et cet̾a quib hunc & aturonensib
desicderatũ. et adcathedrã legalit̾ ingres¬
sum ostendit. Indeptus gͦ p̃sulatũ quał
uł quantꝰ fuerit ut cõpendiose dicatur.
&e plures eccłiȩ quas nouit̾ instruxit uel
quarũ sarta tecta restaurauit. insinuant.
& libri in laudẽ scõꝵ uł in expositione scã¬
rũ scͥpturarũ editi quã pͥmũ de mons¬

Expanded text:
ne qualibet occasione dilatus profugeret, statim ne qualibet occasione dilatus profugeret, statim Egidius Remensis archiepiscopus ordinavit, ut Fortunatus poeta scribens, ait : Martino proprium mittit Julianus alumnum, Et fratri praebet quod sibi dulce fuit. Quem patris Egidii Domino magundis amet. Huic Sigibertus ovans favet, nensibus vero novo pastori triumphanter exsilientibus hoc praedictus poeta panegyricum carmen procudit : Plaudite felices populi, nova vota tenentes, Praesulis adventu spes gregis ecce venit. Hoc puer exertus celebret, hoc curva senectus, Hoc commune bonum praedicet omnis homo. Et caetera quibus hunc a Turonensibus celebratum, et ad cathedram legaliter ingressum ostendit. XII. Indeptus ergo praesulatum, qualis vel quantus fuerit, ut compendiose dicatur, et plures ecclesiae quas noviter construxit, vel quarum sartatecta restauravit, insinuant, et libri in laudem sanctorum vel in expositione sanctarum Scripturarum editi quamprimum demons
Abbreviated transcription (Latin):
flagrans. & ad pastorał officii ministeriũ
idoneus existens cathediã eiꝰ uice sua te¬
genda susciꝑe debuisset. Cũ gͥ beatꝰ eustoniꝰ
obisset: turonici de eiꝰ successoie tractatu¬
ri conueniunt. S facili discrimine suasũ:
cunctis gregoriũ inelectione p̾ferendũ Pet¬
sonã huic loco frequentissimã iã olim scie¬
bãt: pluraq eiꝰ gesta uiro digna cognoue¬
rant Tc̃ uͦ cunctis inconsona uoce coeuntib
corũ turma nobilib uiris conscrta plebsq
tefca simul et urbana: pati sententia
damant gregoriũ decet nendũ. Cũ claris
meritis. tũ qͦ nobilitate pollentẽ. sapi¬
entia p̃cipitum. genetositate pͥmũ pͥn¬
ciꝑib notũ ac ꝓsua ꝓbitate reuerendũ.¬
omib q: officiis habilem. Legatio ad cegẽ
huc cet̾a flectuntur. Hunc rex auctoritate
cogit hc̃ brunichildis regina ꝑurget. S qñ
discieta humilitas obedientiã non recusat.
tancdẽ aliquando assensus ẽ. Quc̃ ut credo

Expanded text:
flagrans, et ad pastoralis officii ministerium idoneus existens, cathedram ejus vice sua regendam suscipere debuisset. Cum igitur beatus Eufronius obiisset, Turonici de ejus successore tractaturi conveniunt, sed facili discrimine suasum est cunctis Gregorium in electione praeferendum. Personam huic loco frequentissimam jam olim sciebant, pluraque ejus gesta viro digna cognoverant. Tunc vero, cunctis in consona voce coeuntibus,  turba nobilibus viris conserta, plebsque rustica simul et urbana, pari sententia clamant Gregorium decernendum, eum claris meritis, tum quoque nobilitate pollentem, sapientia praecipuum, generositate primum, principibus notum, ac em ni est, huc caetera flectuntur. Hunc rex auctoritate cogit, hunc Brunichildis regina perurget. Sed quoniam discreta humilitas obedientiam non recusat, tandem aliquando assensus est. Quem, ut credo,
Abbreviated transcription (Latin):
ple tũsuictutib nutrit᷑ uiuenili animo ꝓ¬
tinĩ iriepsit. Eriuatĩ gaudet. suisq meritis
pistitũ arrogat. S qͥcdtã uicinũ suꝑbiȩ. quã
casus: Haequus ciui insederat ilico lapsus
intelligens. Tatis de inceps ca uit ne se uane
gle stimuliꝰqualibet occasione deiceret S

Expanded text:
plerumque virtutibus nutritur, juvenili animo protinus irrepsit; privatim gaudet, suisque meritis praestitum arrogat. Sed quid tam vicinum superbiae quam casus: nam equus cui insederat illico lapsus, intelligens, satis deinceps cavit, ne se vanae gloriae stimulis qualibet sub occasio
Abbreviated transcription (Latin):
in habitu teligionis uiri fulgebant: qͣs idẽ
uiuenis nc̃ cũbeato auito nc̃ semotĩ inuise¬
bat. quatinꝰ abhis uł exẽpla pietatis assu¬
meret.: uł ipsis qđ forte defuerat mutua ca¬
titate p̾staret. Nimitũ inhis xpm colebat.
et ueluti solis. iubar inuertice. montiũ re¬

Expanded text:
in habitu religionis viri fulgebant, quos idem juvenis nunc cum beato Avito, nunc semotim invisebat, quatenus ab eis vel exempla pietatis assumeret, vel ipsis quod forte deerat mutua charitate praestaret. Nimirum in iis Christum colebat, et veluti solis jubar in vertice montium re
Abbreviated transcription (Latin):
aibi potq: nogato. omem̃ huiꝰ uitȩ spem ami¬
leti. Unũ tam̃ suꝑciat: qđ eiꝰ fiducia mat¬
sino ininuixa nullatenꝰ uacillabat. Quirummo
stuntiꝰ flagians. tanto ciꝰde mattini desidĩo
siscensus e ut cũ mors pene caput illi emerse¬
dibitauecit. Nec enĩ sui de hortati possent cũ
obnoes irsti tetit. qr corꝑis illa febris. sebt
smebat᷑ amoris. Et qͥcde actis duab uł t̾bus
ansionib itineris occasione itidẽ languor
liualuit. S nec oĩno cogi potuit. qn ad ꝓpo¬
stĩmattini fidutiã festinatet. Nomine duu¬
le maiestatis dehortatores obtestans ut uł¬
lluĩ uł forte. defunctũ scante eiꝰ sepulchrũ
saipenerent. Qd plua: ꝑ uenit ut cũq Pioba
faceret. magna contiase tẽpestas exort᷑. Densꝰ
aet innubib cogit᷑. crebtis ignib glũ mi¬
cate ualidisq tonitruoꝵ cepit fragorib

Expanded text:
cibi potusque negato, omnem vitae hujus spem amiserit. Unum tamen supererat quod ejus fiducia Martino innixa nullatenus vacillabat. Quinimmo ferventius flagrans, tanto ejusdem Martini desiderio succensus est, ut cum mors pene caput illi emersedubitaverit, nec eum sui dehortari possent, cum obnixe restiterit, quia corporis illa febris febre vincebatur amoris. Et quidem actis duabus vel tribus mansionibus, itineris occasione itidem languor invaluit. Sed nec tunc omnino cogi potuit quin ad propositam Martini fiduciam festinaret, nomine divinae majestatis dehortatores obtestans, ut functum se ante ejus sepulcrum exponerent. Quid plura? pervenit utcumque, probata rvernem faceret, magna contra se tempestas exoritur, densus aer in nubibus cogitur, crebris ignibus coelum micare, validisque tonitr
Abbreviated transcription (Latin):
assuet᷑. psettĩ horis qͥctis. Sollẽpnitas beate
marie uirginis aduenerat. Siqͥdẽ apud ar¬
uniem iulla martia censi: cĩ requiȩ conti¬
nent. Tc forte gregoriꝰ intererat. Qui cet̾is
alto sopore dep̃ssis:. ad secietã orationẽ suo
nois. ꝓcessit. Conspicatꝰq emunꝰ iudet oia¬
toriũ ingenti caritate fulgete. Credit gͥ ali¬
qͣs deuotoꝵ iã se ad celebrandas uigilias
p̃cessisse. Uisio ne tam̃ luminis actonitꝰ ilico
ꝑtendit: cuncta silentio data dep̃hendit.
Adelituũ trans misit s interĩ ostiũ sponte
tescrat᷑. Ille ad angłicas excubias reuerenter
ingressus. diumã usitationẽ ilico agnouit.
Claritas quã aforis mirabat᷑. ꝓtinꝰ discessit.¬

Expanded text:
beatae Mariae Virginis advenerat, siquidem apud Arvernem in villa Marciacensi ejus reliquiae continentur. Tunc forte Gregorius intererat, qui caeteris alto sopore depressis, ad secretam orationem suo more processit, conspicatusque eminus videt oratorium ingenti claritate fulgere. Credit igitur aliquos devotorum jam se ad celebrandas vigilias praecessisse, visione tamen luminis attonitus illo pertendit, cuncta silentio data deprehendit. Ad aedituum transmisit, sed interim ostium sponte reseratur; ille ad angelicas excubias reverenter ingressus divinam visitationem illico agnovit: claritas, quam a foris mirabatur, protinus discessit
Abbreviated transcription (Latin):
hebis meritis sibi machabea uł orbi. quȩ septẽ
palias ģlo transmnisit ab aluo. Tuqͣs. ꝓle potẽs.
liste arm̃tatia felix: fetu clara tuo geniti cir¬
tuclatasructu. ẽ tͥ gtegoriꝰ palma. corona. nouꝰ.
ta nobili sticpe nobilissima ꝓles emeigens. ut
tosa quedła suo stipite gratior: decus generositati
actũ in parentes refudit  quã ius iã ministi
maiestas momĩb nonquerat᷑: tam̃hic ut teb
assertũ c̃ gregoriꝰ cõpetenti p̾sagio nominat᷑.
Sic enuĩ grecus uigilantẽ appellat. hic demiq ñ

Expanded text:
sibi Macchabaea vel orbi, Quae septem sibi Macchabaea vel orbi, Quae septem palmas coelo transmisit ab alvo: Tu quoque prole potens recte Armentaria felix, Fetu clara tuo geniti circumdata fructu, Est tibi Gregorius palma corona novus. Ita nobili stirpe nobilissima proles emergens, ut rosa quaedam suo stipite gratior, decus generositatis auctum in parentes refudit. Et quamvis jam mysterii majestas in nominibus non quaeratur, tamen hic, ut rebus assertum est, Gregorius competenti praesagio nominatur. Sic enim Graecus vigilantem appellat, hic denique non
Abbreviated transcription (Latin):
existeret. iure degeter notaiet᷑. Ad qđ adstru¬
endũ. qͥdda de ꝓpinqͥorib inscramꝰ Itaq
gregorius qͣncła senator: leocadiã duxit uxo¬
tem. hec de sttirpe uetii pagati desceudeiat.
Quẽ eusebius inquinto historiarũ libio lug¬
duno passũ: ac int̾ reliquos tc̃ tẽporis nat¬
rat głosius agonitatũ. Quȩ leocadia peꝑit
florentiũ huiꝰ pueri genitorẽ. De hoc aut̃
duob neptib heustena uidelicet & iustina
beatt radegundis discipła libti muacłoꝵ ta¬
capud extulerat: ita ut senatorib uelut urbs
ꝓfiuxerat. Hȩc senatores. hȩc uidices. et qͥc qcl
deondine pͥmarioꝵ dixetĩ ꝓfecebat. Iosane de
parentib dictũ sit. ut qͥa dr̃s ingeneratione
uissas adlaudẽ gregorũ ꝓficiat: qclei sua ꝓge¬
e titulo scĩtatis colluminata uidet᷑ huius
Deiꝰ et patriã fortunatꝰ cõmemorans forte inqͥt
detus generis turonicensis apex alpib aruer¬
Nsueniens mons altior ipsis. dd matiẽ qͣ ciꝰ.¬

Expanded text:
et, jure degener notaretur, ad quod astruendum quiddam de propinquioribus inseramus. Itaque Georgius quondam senator Leocadiam duxit uxorem; haec de stirpe Vectii Epagati descenderat, quem Eusebius in quinto Historiarum libro Lugduni passum, ac inter reliquos tunc temporis narrat gloriosius agonizatum. Quae Leocadia peperit Florentium hujus pueri genitorem. De hoc autem duabus neptibus Heustena videlicet, et Justina beatae Radegundis discipula, libri miraculorum tacaput extulerat, ita ut senatoribus velut urbs profluxerat, haec senatores, haec judices et quidquid de ordine primariorum dixerim proferebat. Id sane de parentibus dictum sit, ut quia Dominus in generatione justa est, ad laudem Gregorii proficiat, quod ei sua progenies titulo sanctitatis columna videatur. Hujus genus et patriam Fortunatus commemorans , Forte  inquit  decus generis, Turonicensis apex Alpibus Arvernis veniens mons altior ipsis. Ad matrem q
Abbreviated transcription (Latin):
na patre florentio. matre
arm̃tania ꝓcieatꝰ Et siq̃d
duuine generositati tet¬
rena conducit nobilitas.
parentes eiꝰ cũ ieb locupletes tũ qͦi natalib
fulsert̃ illustres. S qd̾ pluris. ẽ munꝰ duuine
seruitutis quacdã peculiari. deuotione ita¬

Expanded text:
na, patre Florentio, matre Armentaria procreatus. Et si quid divinae generositati terrena conducit nobilitas, parentes ejus cum rebus locupletes, tum quoque natalibus fulserunt illustres. Sed quod pluris est, muniis divinae servitutis quadam peculiari de
Abbreviated transcription (Latin):
centiꝰ in hatiis. eatũ lenocinio m̃te ancilla¬
irt᷑. fecit enĩ qđ suffecit. Aciem cordĩ ueliti
adquanda cotẽ gxacuit. et ita qͣli abegiptip
na comederet demigrans. in ꝑsctutandis di¬
uinarũ scriptutarũ potentatib intrauit.
Qd ipse de sc loquens. ostendit dict shong
saturni fugã. ñ uinonis itã. ñ iouis. stipcõ¬
mcmoro: & cet̾a monstia q̃ illic scutꝰ ainetr
usq dũdice̾t. Hȩc omĩã tanqͣ cieo tuusa¬

Expanded text:
centius haerens, earum lenocinio mente ancillacentius haerens, earum lenocinio mente ancillaretur. Fecit enim quod suffecit, aciem cordis veluti ad quamdam cotem exacuit, et ita quasi ab Aegyptna comederet demigrans, in perscrutandis divinarum Scripturarum potentatibus intravit. Quod ipse de se loquens ostendit dicens: Non ego Saturni fugam, non Junonis iram, non Jovis stupra commemoro, et caetera monstra, quae illic secutus adnectit usque dum dice
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃abit leticiã. Tũ uͦ illic depontatꝰ uoce qua
pot̾at orationẽ fudit: spondens qͥa si ab hoc
contagio lib̾aret᷑ clericatꝰ habitũ susciꝑe nec
ꝓrsus moraret᷑. Dixerat: et sensit ꝓtinꝰ discecde
te. sic omĩs illa ualitudo dispariut: ac sile¬
gatꝰ qͥcda re ꝓqua uenerat. obtenta dicedere
festinaret. Ita comã deposuit: et se diuinis
obseqͥis ex toto mancipauit. Cũ uͦ sc̃s̃ gallus
ad emeritã beatȩ uitȩ coronã uocaret᷑: uir dñ
auitꝰ adolescentẽ suscepit. Qui cũ ciꝰ ingeniũ
morũq habitudinẽ ex plorauisset. magistto
rũ diligentiã adhibuit. et quanta uł ipsiꝰ
inclustria uł eoꝵ sedulitas. uelocitate pot̾at
adarẽ sapientiȩ ꝓuexit. Hȩc inuita p̾fatiel¬
lidii reꝑies. Porro aut̃ indiscendis litterar
studiis ease discretione excreuit ut mutraq
nimietate cateret: nec poctarũ nenias extoto
horreret: nec tam̃ ut plerisq mos ẽ hil inde¬

Expanded text:
praestabit laetitiam. Tunc vero illic deportatus, voce qua praestabit laetitiam. Tunc vero illic deportatus, voce qua poterat orationem fudit, spondens quia si ab hoc contagio liberaretur, clericatus habitum suscipere nec prorsus moraretur. Dixerat, et sensit protinus discedte, sic omnis illa valetudo disparuit, ac si legatus quidam re pro qua venerat obtenta, discedere festinaret: ita comam deposuit, et se divinis obsequiis ex toto mancipavit. VI. Cum vero sanctus Gallus ad emeritam beatae vitae coronam vocaretur, vir Domini Avitus adolescentem suscepit, qui cum ejus ingenium morumqrum diligentiam adhibuit, e quanta vel ipsius industria, vel eorum sedulitas velocitate poterat, ad arcem sapientiae provexit. Haec in Vita praefati Illidii reperies. Porro autem in discendis litterarum studiis ea se discretione exercuit, ut utraque nimietate careret: nec poetarum naenias ex toto horreret, nec tamen, ut plerisque mos est, iis inde
Abbreviated transcription (Latin):
tio de ext̾iorib officiis aptauisset. Quẽ tam̃ nõ
omino totundeit̃ ipliꝰ ut teo assensũ insus¬
cipiendo leticatu p̾stolantes. littatũ tam̃ stu¬
diis instantiꝰ applicat᷑. Adhuc itaq laicus tã
sensu quã corpore adoleuerat. cũ subito uini¬
mia febtiũ acstomachi pituita cõp̾hensus
cepit grauit̾ egrotate. languor. ꝑdies ingra¬
uesecte medicinał industtia nil ꝑfict̃. Quẽ
patruus gaslꝰ fiequent̾ uisitabat: genitrix
uͦ ut mat̾ lam̃tis cũ assiduabat. S cũ iã de
humano auxilio desꝑaret᷑ celitꝰ ad olescenti
suggestũ . ẽ qlse ad ditunũ confetret Rogat
portati deberet.S parũ ei ꝓfuit. qi causa
differebat᷑ q̃ ꝑislud incõmodũ querebat᷑. do¬
mi reportatꝰ ita cepit pꝰ pausulũ torm̃tati: ut
putaret᷑ ad exitũ urgeri Uexatio. tandẽ fecit
causã intelligi. Consolat᷑ cos qͥse flebant dicẽs.
Adsepulchrũ beati ellidii me semel adhuc de¬
ferte: fides mea ẽ. qd et mͥ sospitatẽ. ⁊ uob̾ mox

Expanded text:
officiis aptavisset. Quem tamen non continuo totonderunt, ipsius, ut reor, assensum in suscipiendo clericatu praestolantes, litterarum tamen studiis instantius applicabatur. V. Adhuc itaque laicus, tam sensu quam corpore adoleverat, cum subito vi nimia febrium ac stomachi pituita comprehensus, coepit graviter aegrotare, languor per dies ingravescere, medicinalis industria nihil proficere. Quem patruus Gallus frequenter visitabat, genitrix vero ut mater eum lamentis assiduabat. Sed cum jam de humano auxilio desperaretur, coelitus adolescenti suggestum est quod se ad divinum conferret. Rogat portari deberet. Sed ei parum profuit, quia causa differebatur quae per illud incommodum quaerebatur. Domi reportatus ita coepit post paululum tormentari, ut putaretur ad exitum urgeri. Vexatio tandem fecit causam intelligi, consolatur eos qui se flebant, dicens: Ad sepulcrum beati Illidii me semel adhuc deferte; fides mea est, quod et mihi sospitatem et vobis mox
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfiliũ exiecore piscis angło comitante cuta¬
tũ. Tugͥ fac similit̾ et saluabit᷑ genitortuꝰ.
He ille matri retulit. Quȩ confestĩ pueros ad
annẽ direx̃. Piscis capit᷑ q̃ de extis uissa fuc¬

Expanded text:
per filium ex jecore piscis angelo comitante curaper filium ex jecore piscis angelo comitante curatum: tu igitur fac similiter, et salvabitur genitor tuus. Haec ille matri retulit: quae confestim pueros ad amnem direxit: piscis capitur, quae de ejus extis ju
Abbreviated transcription (Latin):
ieuera nobiles erant. et inburgundia diffusi
lati fundi possessores. Sc̃i uͭ nicetiꝰ uit totiꝰ re¬
ligionis qͥlũdunensi p̾crat ciuitati: cũ p̾cdicti
parentes eiꝰ uicinarent᷑: puerũ gregoriũ sibi
uelut paradisi colonꝰ conciuẽ sibi futurum
p̃sagans. ulnis astrictũ cepit refoueri sũqͥdẽ
qđ ieticendũ ñẽ. ita colobio setotũ concexit.
ut nec sũmis digitis puerũ innudo contigẽt
Hoc sane castitatis exeplli sscde pucr. adultus.
auditorib sius frequent̾ ingeiebat. exhae
ꝑfecti hominis cautela suadens eos colligẽ.
cediuiuo languore captat᷑ accendit᷑ febtis.
intumescunt crura: dolor pessimꝰ pedes in¬
torquet. ꝑ encdinata pestis hominẽ attriue¬
rat iã pene cõclamatꝰ iacebat. Int̾ea puer ui¬
dit iterũ insõnio ꝑsonã: sese uttũ ne librũ¬
tobie cognitũ haberet int̾rogantẽ. Respond̃.
Nequaꝗͣ. Qui ait. Nouetis hc̃ fuisse cecũ. att

Expanded text:
revera nobiles erant, et in Burgundia diffusi revera nobiles erant, et in Burgundia diffusi latifundii possessores. Sanctus vero Nicetius, vir totius religionis, qui Lugdunensi praeerat civitati, cum praedicti parentes eum vicinarent, puerum Gregorium sibi ulo, levari: ac velut paradisi colonus concivem sibi futurum praesagiens, ulnis astrictum coepit confovere, cum quidem, quod reticendum non est, ita collobio se totum contexit, ut nec summis digitis puerum in nudo contingeret. Hoc sane castitatis exemplum isdem puer adultus auditoribus suis frequenter ingerebat, ex hac perfecti hominis cautela suadens eos colligere,recidivo languore captatur: accenditur febris, intumescunt pedes, dolor pessimus pedes intorquet; perendinata pestis hominem contriverat, jam pene conclavatus jacebat. Interea puer vidit iterum in somno personam sese utrugnitum haberet interrogantem. Respondit: Nequaquam. Qui ait: Noveris hunc fuisse caecum, atque
Abbreviated transcription (Latin):
alt ietemias. uł certe ꝓpe martinũ. Ut aũt
etatulȩ robur amisit: liccerũ studiis marici¬
pat. In quib equidẽ studiis pͥmitꝰ sub gallo
epõ sui iudelicet pattuo: sensus illiꝰ tenetitudo
sione nobilitauit. Nã pater eiꝰ nimia ualitudi¬
ne cõp̾hensus: lectulo decubabat. Intimis ossib
ardor fiut. podagticus humor foris intumes
Cui ille. Nicħ inqͥt aliud litteratũ p̃ter notas
attendo: quarũ nc̃ execcitio astrictꝰ affligor.
Nã hic lib̾ sisit: ꝓrsus ignoro. Et ille. sade inqͥt
fac hastuła ex ligno que possit hoc reciꝑe nom̃.
sctiptũ q. exatram̃to. sub pat̾ni capitis sulcio
collocab. Qd sifeceris. etit ci p̾sidiũ. Mane facto
matti quȩ uidetat indicauit. Senserat nimitũ
Scĩ puet ingenii non suo s mattis uidicio
rem ee̾ gerendã. Tc̃ illa iubet uisionẽ ĩplete.
Factũ ẽ et pater demomĩto conualuit. Quid
sane rationabilu. quã nom̃ iħu uł lignũ ad
repanda sospitatẽ congrueret: Parentes eiꝰ ut

Expanded text:
rtinum. Ut autem aetatulae robur admisit, litterarum studiis mancipatur, in quibus equidem studiis primitus sub Gallo episcopo, suo videlicet patruo, sensus illius teneritudo sione nobilitavit. Nam pater ejus nimia valetudine comprehensus lectulo decubabat, intimis ossibus ardor furere, podagricus humor foris intumesccui ille: Nihil, inquit, aliud litterarum praeter notas attendo, quarum nunc exercitio constrictus affligor. Nam hic liber si sit penitus ignoro. Et ille: Vade, inquit, fac hastulam ex ligno quae possit hoc recipere nomen, scriptumque ex atramento sub paterni capitis fulcro collocabis: quod si feceris, erit ei praesidium. Mane facto, matri quod viderat indicavit; senserat nimirum sancti puer ingenii non suo, sed matris judicio, rem esse gerendam. Tunc illa jubet visionem implere. Factum est, et pater de momento convaluit. Quid sane rationabilius quam nomen Jesu vel lignum ad reparandam sospitatem congrueret? III. Parentes ejus, ut