comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sona. cepit manifeste ppło quod eẽt
it̾m suũ recepturus imꝑium p̃dica¬
parabant eum quasi regis insidia¬
torem int̾ficere. uel comp̃hensum
ad eum dirigere. Sed cum hoc iusti¬
mianꝰ sensisset. fugit. & curcoꝵ cha¬
gano se p̃sentauit. Chaganus aut̃
illũ cum honore suscepit. et tradi¬
dit ei uxorem germanã suam. In¬
deꝙ nauigauit ad therebellũ uul¬
garie regem. qui et ipse ei auriliũ
tulit. & suo imꝑio restituit. De iusti
ustinianus autem imꝑauit niano.¬
um recepit. om̃s qui eũ ante expu¬
lerant int̾fecit. & absimarũ in cir¬
co deductum ⁊ multis in iurus fatiga¬
tum iugalari p̾cepit. Sed et gallini¬
cum patriarcham erutis ocłis romã
destinauit. & pyrrum abbatem in lo¬
cum eiꝰ ꝓuerit. Innumerabilẽ deiuq
ciuium multitudinem int̾fecit. Statu¬
itꝙ cersonem ubi exiliatus deguerat.
euertere. & colligens om̃s naues quas
habere potuit. dromones scilicet. trie¬

Expanded text:
sona coepit manifeste populo, quod esset sona coepit manifeste populo, quod esset iterum suum accepturus imperium, praedicainionem parabant eum quasi regis insidiatorem interficere, vel comprehensum ad eum dirigere. Sed cum hoc idem Justinianus sensisset, fugit; et Turcorum chagano se praesentavit. Chaganus autem illum cum honore suscepit, et tradidit ei uxorem germanam suam. Indeque navigavit ad Terebellum Bulgariae regem, qui et ipse ei auxilium tulit, et suo imperio restituit. CAP. XVIustinianus autem imperavit secum recepit, omnes qui eum ante expulerant interfecit; et Absimarum, in circum deductum et multis injuriis fatigatum, jugulari praecepit. Sed et Gallinicum patriarcham erutis oculis Romam destinavit, et Pyrrhum abbatem in locum ejus prorexit. Innumerabilem denique civium multitudinem interfecit. Statuitque Cersonam ubi exsulans degerat subvertere, et colligens omnes naves quas habere potuit, dromones, scilicet trie
Abbreviated transcription (Latin):
eontius gͥ anno incarnatio¬
nis diũ. dcc. imꝑium sumens im¬
ꝑauit annis trib Imꝑu huiꝰ an¬
no tertio. arabes affricam debella¬
bant. Contra quos direxit ioħem
patricium cũ stolo copioso. Qui eñ
carchaginem ꝑuenisset. arabes in fu¬
gam conuertit. & ibidem hyemauit.
Demumũ ad imꝑatorẽ regressus ẽ.
uolens ab eo maiorem deposcere stolũ.
Sed exercitus qui in affrica remanse¬
rat. absente iohanne patricio. elegit
quendam absimarum quẽ & nomi¬
nauit tyberium. & creauit illũ i¬
ꝑatorem. Absimarus autẽ sumpto
stolo qui secum erat nauigauit ad ur¬
bem. & sine mora introiuit in eam ꝑ
murũ blachernarum. Ꝙ app̃hendeis
qui& tyberius nominatur.
imꝑauit annis circit̾ septẽ Iste philip¬
picum filium. nicephorini in exiliũ
relegauit. qui asserebat in somnis
se uidisse. qd̃ caput suũ obumbra¬
retur ab aquila. eo qd̃ somniũ huiꝰ¬
modi ipsum regem futurum desi¬
gnare uidebatur. Porro imꝑante
absimaro. iustinanus degens in cer¬

Expanded text:
eontius igitur, anno Incarnationis Domini 700 imperium sumens, imperavit annis tribus. Imperii hujus anno tertio Arabes Africam debellabant. Contra quos direxit Joannem patritium cum stolo copioso. Qui cum Carthaginem pervenisset, Arabes in fugam convertit, et ibidem hiemavit. Demum ad imperatorem regressus est, volens ab eo deposcere stolum majorem. Sed exercitus, qui in Africa remanserat, absente Joanne patricio, elegit quemdam Absimarum, quem et nominavit Tiberium, et creavit imperatorem. Absimarus autem, sumpto stolo qui secum erat, navigavit ad urbem, et sine mora introivit in eam per murum Blachernarum, et apprehendens et Tiberius nominatur, imperavit annis circiter septem. Iste Philippicum filium Nicephori in exsilium relegavit, qui asserebat in somnis se vidisse quod caput suum obumbraretur ab aquila, eo quod somnium hujusmodi ipsum regem futurum designare videbatur. Porro imperante Absimaro Justinianus degens in Cer
Abbreviated transcription (Latin):
nis .xx. Iste ab achatio deprauatus
constantino politano ep̃o: fauebat
hereticis oe catholicos ꝑsequebatur.
Misit autem ad eum hormisoa pa¬
pa uen̾abilis: corripiens eum aber¬
rore suo. Sed ꝑfidꝰ ꝑ legatum ipsius

Expanded text:
viginti. Iste ab Acatio depravatus Constantinopolitano episcopo, favebat haereticis, et Catholicos persequebatur. Misit autem ad eum Hormisda papa venerabilis corripiens eum ab errore suo. Sed perfidus per legatum ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
dit om̃s. Noe archam edificat. cũ dñs
fideles in eccłia congregat. Qͥã consũ¬
matã ingreditur cum hanc in die ui¬
dicii p̃sentia sua illustrat. S dũ archa
edificatur. iniqui luxuriant᷑. ⁊ dũ in¬
cratur et̾na dãnatione plectunt᷑. Simi¬

Expanded text:
ice: Noe arcam aedificat, cum Dominus fideres in Ecclesia congregat. Quam et consummatam ingreditur cum hanc in die judicii praesentia sua illustrat. Sed dum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, et dum intratur, aeterna damnatione plectuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
git. Unde lazarꝰ int̾pretat᷑ bene aduitꝰ.
quia ipsi hc̃ ad erectionẽ iuuant qͥ eiꝰ
uuln̾a ꝑ lingue correptionẽ curant.
factũ ẽ autem ut moreret᷑ m̃dicꝰ. &
portaret᷑ ab angłis in sinũ abrahe.Si¬
nus abrahe ẽ requies beatoꝵ pauꝑum
quoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. quo pꝰ hanc uitã
ĩmiscd̾es post hanc uitam uorat. Eleuãs
autẽ ocłos suos cũ eẽt in torm̃tis uidit
abraham alonge ⁊ lazarũ in sinueiꝰ.
Alonge uident infideles dũ in imopo¬
siti añ diem iudicii fideles suꝑ se in re¬
quie attendunt. quoꝵ post gaudia con¬
templari ñ possunt. Longe enĩ ẽ qd̾ cõ¬
spiciunt. qr illuc ꝑ m̃itum ñ attingt̃.
Pat̾ abraham miserere mei: ⁊ mitte lara

Expanded text:
arus interpretatur bene adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Sinus Abrahae, est requies bonorum pauperum, quorum est regnum coelorum , quo post hanc vitam immisericordes post hanc vitam vorat. Elevans autem oculos suos cum esset in tormentis, videbat Abraham a longe, et Lazarum in siA longe vident infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se requiescere attendunt, quorum post gaudia contemplari non possunt. Longe est, quod concupiscunt; quia illuc per merita non attingunt. Pater Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ contrariꝰ carnalib desiderus in
p̃senti uita. a quo lib̾atur qui p̃cep¬
tis eius humilit̾ subditur. alioquin
ex sermone contempto reus in exa¬
mine uidicis tenebitur peccator. quẽ
uidex exaccori.i. diabolo tradet. qͥa
ꝑmittet ut diabolus animã eiꝰ ad pe¬
nam trahatrupse exactor eã retrudet
ingehennã. Dico tibi ñ exies inde do
tum reddas .i. ꝓ minimis pecẽis pu¬
niaris. et reddas semꝑ penas ꝓ peccĩs pati¬
endo. ñqͣm ueniam consequendo. De diui¬

Expanded text:
est, contrarius carnalibus desideriis in praesenti vita, a quo liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin ex sermone contemptu reus in examine judicis tenebitur peccator. Quem judex exactori, id est, diabolo tradet, quia permittet ut Diabolus animam ejus ad poenam trahat et ipse exactor eam retrudet in gehennam. Dico tibi, non exies inde, tem reddas , id est pro minimis peccatis puniaris, et reddas semper poenas pro peccatis patiendo nunquam veniam consequendo.
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾p̃tat᷑ declinans ẽ ppłs electoꝵ
quidum in sodomis .i. int̾ reꝓbos ut ad¬
uena moratur qͣntũ ualet sceła eoꝵ
declinat. Exeunte loch: sodoma ꝑit.
qͥa in consũmatione scłi exibuntan¬
geli ⁊ seꝑabunt malos de medio ius

Expanded text:
qui interpretatur declinans, est populus electorum, qui dum in Sodomis, id est inter reprobos ut advena moratur, quantum valet scelera eorum declinat. Exeunte Loth, Sodoma perit, quia in consummatione saeculi exibunt angeli, et separabunt malos de medio jus
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm sig̾cat. qui cultũ uite ext̾us habu¬
it. ⁊ accepte legis deliciis ususẽ ad nito¬
rem. ñ ad utilitatẽ. Lazarus ulcerib ple
tit. dum occulta mala ꝑ confessionem
ꝓdit. Et cupiebat saturari de miciᷤᷤ q̃
cadebant de m̃sa diuitis. ⁊ nemo illida

Expanded text:
populum designat, qui cultum vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis usus est ad nitorem, non ad utilitatem. Lazarus ulceribus plentitur, dum occulta mala per confessionem prodit. Et cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis
Abbreviated transcription (Latin):
surrex̾it credent. Ex mortuis dñs resur¬
rexit. s quia uidaicꝰ ppłs moysi credere
uoluit. ei qui surrex credere contem¬
psit. ⁊ cum moysi u̾ba spũalit̾ intelli¬
gere noluit. ad eum quẽ moyses p̃dix¬
erat ñ ꝑuenit. Uñ u̾itas. Si crederetis
moysi. crederetis forsitan &e michi. Be¬

Expanded text:
surrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resursurrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed quia Judaicus populus Moysi credere noluit, ei qui resurrexit credere contempsit. Et cum verba Moysi spiritualiter intelligere noluit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi
Abbreviated transcription (Latin):
aquã ut refrigeret linguã meã.q cru¬
cior in hac flãma. Infidelis ppłs u̾bale¬
in oꝑe seruare contempsit. Ibi gͦ ampliꝰ
ardebat uͥ se ostendit scire qd̾ face̾ nolu¬
it. Ab extremo digito se tangi desid̾at.
qui et̾nis suppliciis datus. optat oꝑa
iustoꝵ uł ultima sibi participari. fili
recordare qr recepisti bona in uitatua.
i lazarus similit̾ mala. Nota qd̾ diues
iste aliquid boni fecit. ex quo bonũ
tͣnsitoriũ in hac uita recepit.: ⁊ lazarꝰ
omne gaudiũ tuũ felicitatẽ tͣnsitoriã
putasti. Hñt iusti &̃ bona in mundo.
sed quia in recompensatione ñ recipiunt.
s ad et̾na scĩs desideriis estuant. q̃ ad st̃
minime bona uidentur. Mem̃to fili.
tos a sua fide deuiasse consid̾ant. nec ul¬
la compassione a torm̃tiseripiunt qͦs
tñ ꝑ carnem filios recognosc̃t. Habeo em̃¬
st̃ gͦ fr̃s quos ad spũalem intelligentiã
ñ assurgere genut. Si moysen ⁊ ꝓpħas
ñ audiunt neꝙ si quis ex mortius re¬

Expanded text:
crucior in hac flamma. Infidelis populus verba lere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, qui aeternis suppliciis datus optat opera justorum, vel ultima sibi participari. Fili, recordare, quia recipisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nota quod dives iste aliquid boni fecit, ex quo bonum transitorium in hac vita recepit: et Lazarus omne gaudium tuum felicitatem transitoriam putasti. Habent justi etiam bona in mundo; sed quia in recompensationem non recipiunt, sed ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Memento, fili.tos a sua fide dela compassione a tormentis eripiunt, quos en per carnem filios recognoscunt. In tormintelligentiam non assurgere novit. Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis re
Abbreviated transcription (Latin):
lum. contͣrietas uenti temptationes
diabol. Iħc aut̃ suꝑ mare ambulat cũ
scłi p̃sentis tumorem calcat. depͥmit
⁊ humiliat. ⁊ laborantes discipłos res¬
miracłm stuꝑent. ⁊ lib̾atori suo ma¬
iores grãs referrent. Sic sepe diuina¬

Expanded text:
lus; contrarietas venti, tentationes diaboli. Jesus autem supra mare ambulat, cum saeculi praesentis tumorem calcat, deprimit et humiliat. Et labores discipulorum resmiraculum stuperent, et liberatori suo majorem gratiam referrent, sicut saepe vi
Abbreviated transcription (Latin):
medet fructus agroꝵ. ut sugg̾et melde
petra. oleumq de saxo durissimo. Quẽ¬
admodũ enim ds̃ pͥmũ hominẽ condens
dedit ei paradisum uoluptatis. ut ꝑ illd̾ bonũ
sꝑare sciret bonũ głe celestis. ita eũ post¬

Expanded text:
uctus agrorum, ut sugeret mel de petra, oleumque de saxo durissimo . Quemadmodum enim Deus, primum hominem condens, dedit illi paradisum voluptatis, ut per illud bonum sperare sciret bonum gloriae coelestis; ita po
Abbreviated transcription (Latin):
mortus iam ñ moritur. mors illiul¬
tra ñ dñabitur. qd̾ enĩ uiuit uiuit dõ.
Mel de petra. sigcat grãm redemptio¬
uis. oleum de saxo durissimo. głam be
haberi in cordib electoꝵ dulcescit. Q
quomͦ oleum cunctos liquores excellit:
sic gła beatitudinis q̃ sũmũ ẽ bonum.
bona cuncta suꝑat &e ercedit. Debemꝰ
itaq fr̃s eẽ constituti suꝑ excelsã t̾ram
ꝑ eminentiã iurtutũ. comedere fruc¬
tꝰ agroꝵ. ꝑ lectionẽ scͥpturaꝵ ⁊ ꝑ contẽ¬
plationẽ creaturaꝵ suggere mel de pe¬
tra. suscipiendo grãm redemptionis ole

Expanded text:
mortuis jam non moritur, mors illa ulmortuis jam non moritur, mors illa ultra non dominabitur; quod enim vivit, vivit Deo . Mel de petra significat gratiam redemptionis. Oleum autem de saxo durissimo gloriam bhomini in cordibus electorum dulcescit. Et quomodo oleum cunctos liquores excellit, sic gloria beatitudinis, quae summum est bonum, bona cuncta superat et excedit. Debemus itaque, fratres, esse constituti super excelsam petram per eminentiam virtutum, comedere fructus agrorum lectionem Scripturarum, et per contemplationem creaturarum sugere mel de petra, suscipiendo gratiam redemptionis ole
Abbreviated transcription (Latin):
atoris. q̃ cot & tanta de nichilo fecit. nec
sapĩam q̃ tam pulchre facta disposuit.
nec benignitatẽ q̃ tamutilia dedit.
duo saxũ. & oleum. Petrascd̃m traditio¬
nes doctoꝵ nr̃oꝵ. saxo ẽ minor. saxoq
fragilior. ⁊ saxum petra maiꝰ petraq dy¬
rius. Petra ⁊ saxum xp̃m sig̃r̃ant. S pe¬
tra sig̾cat. xp̃m in sini matris. saxũ uͦ
xp̃m petrã paruã: uide eũ in cunis la¬
titantẽ. uł in sola uidea p̃dicantẽ. Uis
uidere xp̃m saxũ magnũ : uide eum
ad dext̾am patͥs sublimatũ. ad t̾minoᷤᷤ
t̾re ꝑfidem incordib credentiũ dilata¬
cum. Hic ẽ lapis de quo scͥptum ẽ. Lapiᷤᷤ
abscisus de monte sine manu hõis. fa¬
ctꝰ ẽ mons magnꝰ ⁊ impleuit t̾ram. uiᷤ
uidere xp̃m petram fragilem: ude eũ
uagientẽ. esurientẽ. sitientẽ. Lasescen¬
tem. algentẽ. lacͥmantẽ. flagellatũ
mortificatũ. Uis uidere xp̃m saxũ du¬
rissimũ : uide qd̾ xp̃c resurgens ex

Expanded text:
atoris, quae tot et tanta de nihilo fecit, nec atoris, quae tot et tanta de nihilo fecit, nec sapientiam, quae tam pulchre facta disponit, nec benignitatem, quae tam utilia dedit. duo saxum et oleum. Petra secundum traditiones Doctorum nostrorum saxo est minor, saxoque fragilior, et saxum petra majus, petraque durius. Petra et saxum Christum significant. Sed petra significat Christum in sinu matris, saxum verChristum petram parvam? vide eum in cunis latitantem, vel in sola Judaea praedicantem. Vis videre Christum saxum magnum? vide eum ad dexteram Patris sublimatum, ad terminos terrae per fidem in cordibus credentium dilatatum. Hic est lapis, de quo scriptum est: Lapis abscissus de monte sine manu hominis factus est mons magnus, et implevit terram . Vis videre Christum petram fragilem? vide vagientem, esurientem, sitientem, lassescentem, algentem, lacrymantem, flagellatum, mortificatum. Vis videre Christum saxum durissimum? Vide quod Christus resurgens ex
Abbreviated transcription (Latin):
neste occupationis. fructum lectionis. fru¬
bri spũalium bonoꝵ fertiles. fructꝰ pre¬
bentes uberes. fructꝰ salutares. Umu̾sitaᷤ
namq creat᷑e. qͣsi qͦddam corpꝰ ẽ biblioche¬
ce. S quẽadmodũ si laicꝰ bibliothecamno¬
uam benecõpositã. bene scͥptam. auro
diu̾sisq colorib pictam: ulluminatam
inueniat. aꝑiat inspiciat. litt̾as laudet.
aurũ coloresq cõmendet. s tñ qͥd ipsa
sapientie contineat᷑ minime cognoscit:
sic hõ bestialis tenebͥs ignorantie cecatꝰ.
mundũ istum sp̃etenꝰ considans. laudat
altitudinẽ celi. latitudinẽ t̾re. claritu¬
dinẽ celestiũ luminariũ. uiriditatem
germinũ. diu̾sitatem quoꝵ libet ani¬
mantiũ. moles montiũ. tractꝰ flum¬
nũ. sedtñ quid in ipso diuine cognitio¬
nis lateat ñ adu̾tit. Uirenĩ insipiens
ñ cognoscet. ⁊ stultꝰ ñ intelliget hec. Ñ
agnoscit in creat᷑is ommpotentiã cre¬

Expanded text:
nestae occupationis, fructum intnestae occupationis, fructum intbri spiritualium bonorum fertiles, fructus praebentes uberes, fructus salutares. Universitas namque creaturae quasi quoddam corpus est bibliothecae. Sed quemadmodum si laicus bibliothecam novam bene compositam, bene scriptam, auro diversisque coloribus pictam et illuminatam inveniat, aperiat, inspiciat, et litteras laudet, aurum coloresque commendat, sed tamen quid in ipsa sapientiae contineatur minime cognoscit; sic homo bestialis tenebris ignorantiae caecatus, mundum istum specie tenus considerans, laudat altitudinem coeli, latitudinem terrae, claritatem coelestium luminarium, viriditatem germinum, diversitatem quorumlibet animantium, moles montium, tractus fluminum, sed tamen quid in ipso divinae cognitionis lateat non advertit. Vir enim insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Non agnoscit in creaturis omnipotentiam Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ asꝑitatẽ ⁊ duriciam litt̾e. isti frum̃¬
tum ꝓpt̾ lenitatem. ⁊ ten̾itudinẽ sp̃na¬
lis intelligentie.Si displicet tibi fructũ
legendo colligere de illis. saltem pla
contendas. Si despicis ordeum. mete fiu¬
m̃tum. Scias agros istos. scilicet diuinos
libros. ab optimis agͥcolis ꝑ multos la¬
ꝑ multas afflictiones. uigilias. lectione
meditationes. disputationes. bene em̃¬
datos. bene glosatos: ⁊ cõpositos. Alii labo¬
rauert̃ & tu intra in labores eoꝵ. mete
fructꝰ agroꝵ lege sententias libroꝵ Si
u̾bis meis acqͥesce̾ uolu̾is. dñs reget te
inichil tibi deerit. quia in loco pascue
te collocauit. Siuͦ nolueris. apꝓpinqͣ¬
bit usq ad portas mortis aĩa tua. om¬
nem escam abominata. Caue ꝙͦ ne co¬
medas siliquas porcoꝵ. ne uidelicet de¬
lecteris in figm̃tis poetarũ sine sordibus
uicioꝵ. Diuinoꝵ libroꝵ fructꝰ collige &
exillis impinguare. dilatare. Illic inue¬
nies fructũ ut alio in loco iam diximꝰ ho¬

Expanded text:
tem et duritiam litterae; isti, frumentum propter lenitatem et teneritudinem spiritualis intelligentiae. Si displicet tibi fructum legendo colligere de illis, saltem plac legere et scire contendas; si despicis hordeum, mete frumentum. Scias agros istos scilicet libros divinos ab optimis agricolis per multos laper multas afflictiones, vigilias, lectiones, meditationes, disputationes emendatos, bene glossatos et expositos. Alii laboraverunt et tu, intra labores eorum mete fructus agrorum, lege sententias librorum. Si verbis meis acquiescere volueris, Dominus reget te, et nihil tibi deerit, quia in loco pascuae te collocabit . Si vero nolueris, appropinquabit usque ad portas mortis anima tua, omnem escam abominata . Cave quoque ne comedas siliquas porcorum, ne videlicet delecteris in figmentis poetarum, sive sordibus vitiorum. Divinorum librorum fructus collige, et ex illis impinguare et dilatare. Illic invenies fructum, ut alio in loco jam diximus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
passionem. qͣsi liliũ ꝑ casticatẽ. qͣsi thus
ꝑ orõnem. qͣsi ignis ꝑ caritatẽ. qͣsi uaᷤ au¬
risolidum. uas ꝑ m̃surã. auri ꝑ sap̃ĩam.
solidum ꝑ constantiã. Simꝰ i nos fr̃s sac̃¬
dotes. sc̃mistum ꝓ modulo nr̃o imitanteᷤ.
uircutib suꝑiorib ad ornati. diuinis of¬
ficiis implicati. ut & nob̾ possit dici qd̃
scͥptum ẽ. Uos estis genꝰ electum regale
sac̾dotium. litem. Sac̾dotes dñi uoca¬

Expanded text:
atem, quasi thus per orationem, quasi ignis per charitatem, quasi vas auri solidum, vas per mensuram, auri per sapientiam, solidum, per constantiam. Simus, et nos fratres sacerdotes, sanctum istum pro modulo nostro imitantes, virtutibus superioribus adornati, divinis officiis implicati, ut et nobis possit dici quod scriptum est: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sa
Abbreviated transcription (Latin):
na. quia cecitas uite p̃sentis quec̃q sug¬
gerit mund̃ caro. diabolus. ꝓrsꝰ existi¬
mat licita. Nullũ obstacłm sibi manda¬
ti celestis in ꝑagendo malo p̃ponit. s co¬
tum qd̾ libet quasi liceret. delectatioe
pͣue uoluntatis. ⁊ ꝑpetratione oꝑis ꝑ¬
currit. Que irrigatur fluminib suis.
quia ꝑfunditur uiciis suis. Terra autẽ
tum eminentiã ad celestia bona contẽ¬

Expanded text:
na, quia caecitas vitae praesentis quaecunque suggerit mundus, caro, diabolus, prorsus existimat licita. Nullum obstaculum sibi scelestus in peragendo malo opponit; sed totum quod libet, quasi liceret, delectatione pravae voluntatis et perpetratione operis percurrit. Quae irrigatur fluminibus suis, quia perfunditur vitiis. Terra autem tum eminentiam ad coelestia bona contem
Abbreviated transcription (Latin):
ta scã uita honesta: St̃ quidam qͥ głan¬
tur habitare se in ciuitate. incliuo ali¬
cuiꝰ ardui lociposita. qr ciuitas talisca¬
dentib pluuiis lauat᷑ sordib suis:⁊ht̃
inde ñ solum uias mundiores. s & aras
samores. Uituꝑant ꝙͦ ciuitates in imo
positas ꝓpt̾ sordes & sordiũ fetores. & ae¬
ris exinde corruptiones. qͥa ciuitates in¬
qͥunt tales. ꝑ fetores suos deuorant ha¬
bitatores suos. S qͥd ꝓdest tͥ corporaliha¬
bitatione manere in sublimitate locoꝵ.
si pͣua conu̾satione u̾seris in ꝓfundo
uicioꝵ : Pret̾it namq fig̃a mundi. nec
aliqͥo ꝑmanet. sed totum & cito defluit
bonũ malũq p̃sentis scłi. Nonẽ gͦ ma¬
gnipendendũ ubi inaneas. s totis iuri¬
b contende ut uitam deo dignam ducas
Constituit ait eum suꝑ excelsam t̾ram
ut comederet fructꝰ agroꝵ. Qͥ st̃ agͥ istu
insi libri sacri: Qui st̃ fructꝰ agroꝵ nͥ sen

Expanded text:
ta sancta, vita honesta. Sunt quidam qui gloriantur in civitate, in clivo alicujus ardui loci posita, quia civitas talis cadentibus pluviis lavatur sordibus suis, et habet inde non solum vias mundiores, sed et auram salubriorem. Vituperant quoque civitates in imo positas, propter sordes et sordium fetores, et aeris exinde corruptiones, quia civitates, inquiunt, tales per fetores suos devorant habitatores suos. Sed quid prodest tibi corporali habitatione manere in sublimitate locorum, si prava conversatione verseris in profundo vitiorum? Praeterit namque figura mundi, nec aliquid permanet, sed totum et cito defluit bonum, malumque praesentis saeculi. Non est ergo magnipendendum ubi maneas, sed totis viribus contende, ut vitam Deo dignam ducas. Constituit, ait, eum super excelsam terram, ut comederet fructus agrorum. Qui sunt agri isti nisi sacri libri? Qui sunt fructus agro
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra dicit᷑ excelsa .i. montuosa sic̃ alibi ant
moyses. loquens cũ isrł. Terra ad quam
ingredieris possidendam. ñ ẽ sic̃ t̾ra egip¬
ti de qua existi ubi aque ducunt᷑ irrigue
sed montuosa ẽ de celo expectans pluui¬
as quã dñs ds tuus inuisit semꝑ & ocłi
illius in ea st̃ a pͥncipio anni usq ad finẽ

Expanded text:
terra dicitur excelsa, id est montuosa, sicut alibi ait Moyses loquens cum Israel: Terra ad quam ingredieris possidendam, non est sicut terra Aegypti de qua existi, ubi aquae ducuntur irriguae, sed montuosa est, de coelo exspectans pluvias, quam Dominus Deus tuus invisit semper, et oculi illius in ea sunt a principio ann
Abbreviated transcription (Latin):
gnitatis eiꝰ. in sp̃uali conu̾satione boni
fiat semꝑ inspicit: ⁊ corone eiꝰ ut in ipso
t̾raista fructũ ampliorem faciat. in stilli¬
cidiis donicelestis benedicit. Suꝑ autem
istam t̾ram excelsam constituit d̾s ppłm
suũ. ñ uet̾em sed nouum. ñ iudaicũ s
xpĩanũ. ut comͤdat fructꝰ agroꝵ. ut sug

Expanded text:
gnitatis ejus in spirituali conversatione boni fiat, semper inspicit; et coronae ejus, ut in ipso terra ista fructum ampliorem faciat, in stillicidiis doni coelestis benedicit. Super istam autem terram excelsam constituit Deus populum suum, non veterem sed novum, non Judaicum, sed Christianum, ut comedat fructus agrorum, ut sug
Abbreviated transcription (Latin):
extremitates m̃broꝵ. bonoꝵ omniũ de¬
signant ꝑfectionẽ. ungule que st̃ digi¬
toꝵ munim̃. ꝑfectionis designant soli¬
dicatẽ int̾iora membra uirtutes occul¬
tas. ext̾iora manifestas. ossaboni oꝑis
ꝑficiem. Si qͥs autẽ istoꝵ integͥtatẽ ce
sanitatẽ adipiscit᷑ m̃broꝵ. ut uidelicet
caput habeat sanũ ꝑ incorruptionẽ m̃¬
tis. capillos candidos. ꝑ munditiã cogi¬
tationis. faciem rubicundã ꝑferuorẽ
caritatis. ocłos claros ꝑ fulgorem contẽ¬

Expanded text:
xtremitates membrorum, bonorum omnium designant perfectionem. Ungues, qui sunt digitorum munimen, perfectionis designant soliditatem. Interiora membra virtutes occultas, exteriora manifestas. Ossa boni operis perficiem. Si quis autem istorum integritatem et sanitatem adipiscitur membrorum, ut videlicet caput habeat sanum per incorruptionem mentis, capillos candidos per munditiam cogitationis, faciem rubicundam per fervorem charitatis, oculos claros per fulgorem supe
Abbreviated transcription (Latin):
decor int̾ne pulcritudinis uiolat᷑. Re¬
paremꝰ in nobis fr̃s spũalis forme deco¬
cudinẽ. Sed quia nec spũalem in nobis
langorem sanare. nec sanitatẽ sine sũ¬
mi ope medici possumꝰ obtinere. ad
ipsum singuli ꝓclamemus. Sana me

Expanded text:
iolatur. Reparemus in nobis, fratres, spiritualis formae deco. Sed quia nec spiritualem in nobis languorem sanare, nec sanitatem sine summi ope medici possumus obtinere, ad ipsum singuli proclamemus: Sana me,
Abbreviated transcription (Latin):
pedib ñ solum mouemur. s & ueloci¬
ter qñq currimꝰ. Digiti pedũ ⁊ manu¬
um eo qd̃ sint extremitates m̃broꝵ. uir¬
cutũ ⁊ bonoꝵ oꝑum figͣant ꝑfectionẽ.
Ungues quia digitoꝵ sunt munim̃ ꝑfe¬
ctionis sigc̾ant soliditatẽ. Itaq qui ht̃
digitos ꝑ ꝑfectionẽ. ungues cẽ habere
diligat ꝑ ꝑfectionis soliditatẽ. ne aliq̃n¬
aꝑfectione dissoluat᷑. ⁊ paulati deflucn¬
do ad nichilũ redigatur. Membragͥ ho¬
minis ext̾ioris. iurtutes designant hoĩs
int̾ioris. Caput designat m̃tem capilli co¬
gitationes. ocłi contempłonẽ. naresdiscre¬
tionẽ. aures obedientiã. os intelligentiã
lingua eloquentiã. collũ. humeri. dorsũ.
patientiã ⁊ longanimitatẽ. brachia forti¬
tudinẽ. manꝰ oꝑationem. pectꝰ constan¬
tiam. cor sap̃iam. mamille doctͥnam.
uent̾ memoriã. inferiora m̃bra qͥbus
corpꝰ mouet᷑. iurtutũ & bonoꝵ oꝑum

Expanded text:
pedibus non solum movemur, sed et velociter quandoque currimus. Digiti pedum et manuum, eo quod sint extremitates membrorum, virtutum et bonorum operum figurant perfectionem. Ungues, quia digitorum sunt munimen perfectionis significant soliditatem. Itaque qui habet digitos per perfectionem, unques habere diligat per perfectionis soliditatem. Itaqa perfectione dissolvatur, et paulatim diffluendo ad nihilum redigatur. Membra igitur hominis exterioris virtutes designant hominis interioris. Caput designat mentem, capilli cogitationes, oculi contemplationem, nares discretionem, aures obedientiam, os intelligentiam, lingua eloquentiam, collum humilitatem, dorsum patientiam et longanimitatem, brachia fortitudinem, manus operationem, pectus constantiam, cor sapientiam, mamillae doctrinam, venter memoriam. Inferiora membra, quibus corpus movetur, virtutum et bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
ana me dnẽ ce sanabor. homo qͣm¬
diu iniusticia ꝑstitit. sanꝰ fuit. sed
postqͣm ꝑculpam corruit. gͣuem lango¬
remincidit. & qui añ culpam in oĩb
spũalib m̃bris suis habuit sanitatem.
pꝰ culpã in oĩb patitur infirmitatẽ ¶la¬
met gͥ neceẽ ẽ. sana mednẽ & sanabor.
S nunqͥd ẽ dicendus homo habere m̃¬
bra sp̃ualia: habet membra spũalia
scilicet uirtutes. Sic̃ enĩ ext̾ius m̃brissͥ
conuenientib format᷑. sic int̾ius uirtu¬
tib sibi concordantib mirabilit̾ dispo¬

Expanded text:
ana me, Domine, et sanabor . Homo quandiu injustitia perstitit, sanus fuit; sed postquam per culpam corruit, gravem languorem incidit. Et qui ante culpam in omnibus spiritualibus membris suis habuit sanitatem, post culpam in omnibus patitur infirmitatem. Clamet igitur necesse est: Sana me, Domine, et sanabor. Sed nunquid est dicendus homo habere membra spiritualia? Habet membra spiritualia, scilicet virtutes. Sicut enim exterius membris sibi convenientibus formatur, sic interius virtutib
Abbreviated transcription (Latin):
tus ñ ꝓdest. qͥa ipsis ꝑ nimiã negligenti¬
am resolutis. de memoria subito lapsus
amittit᷑. Qui autẽ cibum talem acceptũ
ꝑ memoriã retinet ⁊ ꝑdilectionẽ de co¬
quit. confortat᷑. ⁊ ad deuincenda mala.
⁊ ꝑ agenda bona roboratur. Infi̾ora m̃¬
bra crura uidelicet ⁊ pedes quib corpꝰ¬

Expanded text:
tus non prodest, quia ipsis per nimiam negligentiam resolutis de memoria subito lapsus amittitur. Qui autem cibum talem acceptum per memoriam retinet, et per dilectionem decoquit, confortatur et ad devitanda mala et peragenda bona roboratur. Inferiora membra, crura videlicet et pedes, quibus corp
Abbreviated transcription (Latin):
mat. eloqñtie pulcͥtudinẽ ñ inconuenien¬
t̾ designat. ꝑ collũ etiam humeros. dor¬
sum. eo qd̃ ipsis oña solent imponi. rec¬
ce patientiã intelligimꝰ. ꝑbrachia autẽ
ꝑ ipsum reluctando resistimꝰ adu̾sario.
constantiã fig̾at. Cor ꝙͦ quia in ipso sa¬
pientia continet᷑. sap̃iam designat. Ma-¬
mille doctͥnam expͥmunt. Sic̃ & enim
mat̾ duab mãmillis filios suos enu¬
trit. sic quislibet piꝰ doctoꝵ. doctͥna di¬
lectionis dei & ꝓximi. imꝑfectos quosq
ad ꝑfectionem iusticie ꝓuehit. ꝑuen¬
trem memoriam intelligimꝰ. Sic̃ nãq
corporalemcibũ ore aceptũ. dentib cõ¬
minutũ. inuentrẽ trahicimꝰ. ut ibide¬
coqͣtur: ⁊ m̃bris oĩb distribuat᷑ ut exip¬
so m̃bra roborent᷑. sic spũalem cibũ in¬
telligentia cognitũ. meditatione discuᷤ¬
sum & subtiliatũ. intͣ memoriã condi¬
mꝰ ut illic amoris igne coctꝰ. uͥtucib oĩb

Expanded text:
mat, eloquentiae pulchritudinem non inconvenienmat, eloquentiae pulchritudinem non inconvenienter designat. Per collum, humeros et dorsum, eo quod ipsis onera soleant imponi, recte patientiam intelligimus. Per brachia autem,per ipsum reluctando resistimus adversario, constantiam figurat. Cor quoque, quia in ipso sapientia continetur, sapientiam designat. Mamillae doctrinam exprimunt. Sicut enim mater duabus mamillis filios suos enutrit, sic quilibet pius doctor doctrina dilectionis Dei et proximi imperfectos quosque ad perfectionem justitiae provehit. Per ventrem memoriam intelligamus. Sicut namque corporalem cibum ore acceptum, dentibus comminutum, in ventrem trajicimus, ut ibi decoquatur et membris omnibus distribuatur, ut ex ipso membra corroborentur; sic spiritualem cibum intelligentia cognitum, meditatione discussum et subtiliatum intra memoriam condimus, ut illic amoris igne coctus virtutibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra. ita mens int̾ uirtutes aĩe pͥncipa¬
lis eẽ uidetur & sũma. Et sicut capilli de
capite surgunt uarii. citͥm. rufi. candidi.
nigͥ. sic demĩte cogitationes ꝓcet du̾se.
benigne. maliciose. munde. ĩmunde. Ocłi
designant contepłonem. Quomͦ nãq ocu¬
lis corporis foris usibilia cernimꝰ. sic ra¬
dus contẽplationis inuisibilia contẽplam᷑
ꝑnares discretionẽ accipimꝰ. Harib & enĩ
odores ac fetores discernimꝰ. & ideo ꝑ na¬
res. iurtutẽ discretionis ñ inconuenient̃
significamꝰ. Aures expͥmunt obedientiã.
eo qd̾ audiendi. obediendiq sint instru¬
m̃tum. Os insinuat intelligñtiã. Sic̃
qͥppe cibum ore recipimꝰ: ita uirtute in¬
telligñtie pastum diuine lectionis capta¬
mꝰ. Dentes uͦ sigc̾ant meditationẽ. qͥa
sicut dentib receptũ cibum cõminui¬
mꝰ. ita meditationis officio. panem lectioĩs
acceptum. subtilius discutimꝰ. ac diuidi¬
mꝰ. Lingua quoq qͥa ipsa sermonẽ for¬

Expanded text:
nter virtutes animae principalis esse videtur et summa. Et sicut de capite capilli surgunt varii, citrini, rufi, candidi, nigri, sic de mente cogitationes procedunt variae, benignae, malitiosae, mundae, immundae. Oculi designant contemplationem. Quomodo namque oculis corporis foris visibilia cernimus, sic radiis contemplationis invisibilia speculamur. Per nares discretiones accipimus. Naribus etenim odores ac fetores discernimus, et ideo per nares virtutem discretionis non inconvenienter significamus. Aures exprimunt obedientiam, eo quod audiendi obediendique sunt instrumentum. Os insinuat intelligentiam. Sicut enim cibum ore recipimus, ita virtute intelligentiae pastum divinae lectionis captamus. Dentes vero significant meditationem, quia sicut dentibus receptum cibum comminuimus, ita meditationis officio panem lectionis acceptum subtilius discutimus ac dividimus. Lingua quoque, quia ipsa sermonem for
Abbreviated transcription (Latin):
more bom odoris circũquaq ñ solum
ꝑ uicina. s etiam ꝑ remota suauit̾
se diffundit. Rosa ꝓpt̾ suũ ruborem
figurat martyriũ. Martyriũ alid̾
intꝰ. aliud foris. Intꝰ cõpassione. foris
passione. Lilia ꝓpt̾ mirabilẽ suican¬
dorem. castitatem carnis apte desig¬
nant. Thus qr in orõne sacrificii so¬
ascendentẽ insinuat. Ignis caritatẽ
sigc̾at. De quoigne scriptũ ẽ. Ignem
ueni mitt̾e in t̾ram. ⁊ quid uolo ni¬
siut ardeat: Iste ẽ ignis ꝑpetuus. qͥ
in uet̾i testam̃to in altari uissꝰ ẽ arde¬
re. Semꝑenim caritas in ara cordis de
le fieri in conspectu dñi. Quasi uasau¬
ri solidum. Qd̃ dicit uas sigc̾at m̃surã.
qd̃ dicit auri. sigc̾at sapĩam. qd̃ dicit
solidum. sig̾cat constantiã. Fuit itaꝙ fr̃s¬

Expanded text:
rumore boni odoris circumquaque non solum rumore boni odoris circumquaque non solum per vicina, sed etiam per remota suaviter se diffundit. Rosa, propter suum ruborem, figurat martyrium. Martyrium aliud intus, aliud foris. Intus compassione, foris passione. Lilia, propter mirabilem sui candorem, castitatem carnis apte designant. Thus, quia cum oratione sacrificii ofascendentem insinuat. Ignis charitatem significat, de quo igne scriptum est: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat? Iste est ignis perpetuus, qui in Veteri Testamento in altari jussus est ardere . Semper enim charitas in ara cordis deble fieri in conspectu Domini. Quasi vas auri solidum, quod dicit vas significat mensuram, quod dicit auri significat sapientiam, quod dicit solidum significat constantiam. Fuit ita
Abbreviated transcription (Latin):
qr celo dignꝰ. magnꝰ p̃mio. qr beatꝰ. ma¬
gnꝰ suffragio qr nr̃ patronꝰ. De cuius
magnitudine scͥptura adiungitdi¬
cens. Quasi stella. quasi luna. qͣsi sol.
qͣsi iris. qͣsi cedrus. qͣsi cyp̃ssus. quasi
rosa. quasi lilium. qͣsi chus. quasi ig¬
nis. quasi uas auri solidum. Stella ẽ
luminare in celo ⁊ minor aliis sole
luminare. Luna qr ab inchoatione sui.
ꝑ mom̃ĩta. horas dies. ebdomadas. ad
ꝑfectionẽ ꝓficit. ꝓfectionẽ de bono in
melius. de inchoatione ad ꝑfectionem
crescit. recte ꝑfectionẽ designat. Iris
.i. celestis arcus. qr pluuiosꝰ ẽ. ⁊ aqua ᷤ¬
semꝑ añ se ducit. p̃dicationẽ expͥmit.
q̃ nos qui sñ ipsa t̾ra sũ aqua sumꝰ irri¬
gat. ut st̾iles iuueniens fructuosos fa
albatus. Cedrus autẽ arbor libani
q̃ in altum se subrigit. ⁊ ad subluma
se extollit. spem designat iusti. ꝑ ꝗͣ
se a t̾renis ad celestia sꝑanda subli¬
init̾ extendit. Cyp̃ssus ẽ arbor odori¬
fera.⁊ expͥmit bonam opinionẽ. q̃

Expanded text:
 magnus praemio, quia beatus; magnus suffragio, quia noster patronus. De cujus magnitudine Scriptura adjungit dicens: Quasi stella, quasi luna, quasi sol, quasi iris, quasi cedrus, quasi cypressus, quasi rosa, quasi lilium, quasi thus, quasi ignis, quasi vas auri solidum. Stella est luminare in coelo, et minor aliis, soleluminare. Luna, quia ab inchoatione sui per momenta, horas, dies, hebdomadas ad perfectionem profecit, perfectionem de bono ad melius, de inchoatione ad perfectionem crescit, recte perfectionem designat. Iris, id est coelestis arcus, quia pluviosus est, et aquas ante se ducit, praedicationem exprimit, quae nos, qui sine ipsa, terra sine aqua sumus, irrigat, ut steriles inveniens fructuosos facalbatus. Cedrus autem arbor Libani, quae in altum se surgit, et ad sublimia se extollit, spem designat justi, qui se a terrenis ad coelestia speranda sublimiter extendit. Cypressus est arbor odorifera, et exprimit bonam opinionem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
&e iniciũ dulcoris ht̃ fructꝰ eiꝰ. Sic̃ mul¬
ta ⁊ magna nob̃ salutis docum̃ta p̃stant
q̃libet minima gesta scõꝵ inscript᷑is. ita
ñnunꝗͣ p̃cipua uirtutis exempla nobis
p̃bent ea q̃ minima uident᷑ in creat᷑is.
apis ce enĩ ꝗͣuis in uolacilib sit breuis.
magna nobis tñ hortam̃ta iusticie. na¬
tura. ⁊ actione sua ꝓponit. Apis nãq qd̾
⁊ p̃sens nob̾ scͥpt᷑a sonat. in uolatilib bre¬
uis ẽ.i. parua. Affert aqͥs ad oꝑis sui cõ

Expanded text:
 initium dulcoris habet fructus ejus . Sicut multa et magna nobis satis documenta praestant quaelibet minima gesta sanctorum in Scripturis, ita nonnunquam praecipua virtutis exempla nobis praebent ea quae minima videntur in creaturis. Apis etenim quamvis in volatilibus brevis sit, magna nobis tamen hortamenta justitiae natura et actione sua proponit. Apis namque quod et praesens nobis Scriptura sonat, in volatilibus brevis est, id est parva. Affert aquas ad operis sui c
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitatẽ dauid. zelũ helie. abstinentiã
hũilitatẽ ⁊ castitatẽ beate marie. S ce
crucem in nobis pingamꝰ. cogitando co¬
tidie passionem dnĩ. quã ꝓ nobis susti¬
nuit. Sic pingamꝰ in nobis alioꝵ inagi¬
nes scõꝵ. cogitando & imitando urtutes
& exempla eoꝵ. In hac itaq fr̃s mistica
significatione. uitree fenestre ẽ lignũ cor

Expanded text:
stinentiam humilitatem, et castitatem B. Mariae. Sed et crucem in nobis pingimus, cogitando continue passionem Domini, quam pro nobis sustinuit. Sic pingamus in nobis aliorum imagines sanctorum, cogitando et imitando virtutes et exempla eorum In hac itaque, fratres, mystica significa
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xp̃m ꝑ fidem. parturimꝰ ꝑ bonã uo¬
luntatem. parimꝰ ꝑ bonam actionem.
a fenestra ñ potest susciꝑe in se solarẽ
radium. Isic̃ iutrea fenestra in sesus¬
cipit radium solis. ⁊ ipse radiꝰ eam inttͣ
⁊ipenetrat. sic amina spũalis sordib pu
cipit. Quid ẽ namq in uitrea fenestra
aut̾ quod panellos ligat eo qd ferro do¬
ment᷑ omnia. sig̾cat rigorem seuerita¬
tis. & plumbũ ꝓpt̾ ponderositatẽ uitu¬
tem gͣuitatis. Diu̾se lamine. diu̾si st̃ sen¬
sus anime quoꝵ alii disponunt᷑ sursũ
ꝑ contẽplationẽ dei. alii deorsum ꝑcu¬
ram sui. alii dextrorsum ꝑdilectionẽ
amicoꝵ. alii sinistrorsũ ꝑ dilectionẽ ini¬
micoꝵ. alii incircuitũ ꝑ circũspectio¬
nẽ moꝵ. Dat᷑alis puritas uitri designat
urtutes nobis datas ꝑ nat᷑am. colores
suꝑadditi. urtutes nobis collatas ꝑ gͣ¬
tiam. Picture imaginũ. exempla sig¬
nificãt scõꝵ. q̃ diligent̾ in nobis pinge̾
debemꝰ. urtutes eoꝵ cogitando. inno¬

Expanded text:
 per fidem, parturimus per bonam voluntatem, parimus per bonam actionem, a fenestra non potest suscipere in se solarem radium. Et sicut vitrea fenestra in se suscipit radium solis, et ipse radius eam intrat et penetrat: sic anima spiritualis, sordibus cipit. Quid est namque in fenestra autem quod panellos ligat, eo quod ferro domantur omnia, significat rigorem severitatis, et plumbum, propter ponderositatem, virtutem gravitatis; diversae laminae diversi sunt sensus animae, quorum alii disponuntur sursum per contemplationem Dei, alii deorsum per curam sui, alii dextrorsum per dilectionem amicorum, alii sinistrorsum per dilectionem inimicorum, alii in circuitum per circumspectionem motuum. Naturalis puritas vitri significat virtutes nobis datas per naturam; colores superadditi, virtutes nobis collatas per gratiam; picturae imaginum exempla significant sanctorum, quae diligenter in nobis pingere debemus, virtutes eorum cogitando: inno
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ natus ẽ hõ in mudo. mat̾ p̃t̾ite p̾s¬
sure ñ recordatur. Sic in sp̃uali gn̾atio¬
ne in quad̾s mas ẽ. anima femina q̃n
bonoꝵ. sñ qua impossibile ẽ placere
deo. sic̃ impossibile ẽ nature ut sñ se¬
mine gn̾et᷑ homo. Deiñ sequit᷑ partu¬
ritio. qñ concepta cognitio bomi ꝑ bo¬
nam uoluntatẽ augm̃tat᷑. & ꝑ affectio¬
nẽ sensificatur. ⁊ quasi m̃bratum ꝑ de¬
siderium oꝑandi disponit᷑. Seqͥtur
partus. qñ foris bonum ꝑ actionẽ ma¬
nifestatur. qd̾ pͥus intꝰ in bona uolun¬
tate continebatur. in qua ẽ labor & cla¬
mor matͥs. qr gͣuatur tc̃ anima ꝓpter
infirmitatẽ ⁊ mmurationẽ carnis. s
ꝙͣ. diu durat partus iste: qͣmdui uiui¬
tur semꝑfetꝰ iste editur. qr qͣmdiuẽ
tempꝰ uiuendi. semꝑ ẽ tẽpꝰ bene agen¬
di. Qnͣdo ũ hõ morit᷑ tẽ ꝑfecte puer
nascit᷑. qr in solo die mortis ꝑfecte de¬

Expanded text:
quod natus est homo in mundum, mater praeteritae presquod natus est homo in mundum, mater praeteritae pressurae non recordatur. Sic in spirituali generatione, in qua Deus masculus est, anima femina. Quabonorum, sine qua impossibile est placere Deo, sicut impossibile est naturae ut sine semine generetur homo. Deinde sequitur parturitio, quando concepti cognitio boni per bonam voluntatem augmentatur, et per affectionem sensificatur, et quasi membratim per desiderium operandi disponitur. Sequitur partus, quando foris bonum per actionem manifestatur, quod prius intus in bona voluntate continebatur; in qua est labor et clamor matris, quia gravatur tunc anima propter infirmitatem et murmurationem carnis. Sed quandiu durat partus iste, quandiu vivitur, semper fetus iste editur, quia quandiu est tempus vivendi, semper est tempus bene agendi. Quando vero homo moritur, tunc perfecte puer nascitur, quia in solo die mortis perfecte de
Abbreviated transcription (Latin):
cce concipies & paries filium. In
turi. cõpendiosũ uobis sermonẽ faci¬
emꝰ. ne ur̃ãm dilectionem oneremꝰ &
qr modũ sacratissume conceptioĩs mul¬
tis scͥpt̾is exponentib nostis. placet ip¬
sum modũ illibatũ p̃t̾ire. ⁊ aliqͥd qd̾
urõs mores edificet ꝓferre. Debemꝰ
frs̃ nosmet ipsi mat̾ eẽ xp̃i. si uolumꝰ
eẽ iusti. si uolumꝰ eẽ beati. iusti ꝑ grãm.
beati ꝑ głam. Debemꝰ xp̃m conciꝑe¬
tum possidere. Inge n̾ atione carna¬
li. pͥma ẽ conceptio. sc̃d̃a parturitio.
t̾cia partꝰ. qͣrta natipossessio. in qua ẽ
qͣrta et̾na beatitudo. In carnali gen̾a¬
maris & femine. qñ femina retento se¬
mine fecundat᷑. Deinde parturitio .i.
partus paratio. fetus uidelicet concep¬
ti augm̃tatio uegetatio. m̃broꝵ forma¬
tio ⁊ dispositio. sensificatio hominis atq
in qua ẽ maximꝰ matͥs dolor. angustia.
labor & clamor. Ad ultimũ sequitur na¬
ti filii possessio. in qua p̃mmio gaudio

Expanded text:
cce concipies, et paries filium . Inturi, compendiosum vobis sermonem faciemus, ne vestram dilectionem oneremus. Et quia modum sacratissimae conceptionis, multis Scripturis exponentibus, nostis, placet ipsum modum illibatum praeterire, et aliquid quod vestros mores aedificet proferre. Debemus, fratres, nosmetipsi mater esse Christi, si volumus esse justi, si volumus esse beati: justi per gratiam, beati per gloriam. Debemus Ctum possidere. In generatione carnali prima est conceptio, secunda parturitio, tertia partus, quarta nati possessio in qua estquarta aeterna beatitudo. In carnali generamaris et feminae quando femina, retento semine, fecundatur. Deinde parturitio, id est partus paratio, fetus videlicet concepti augmentatio, vegetatio, membrorum formatio et dispositio, sensificatio hominis atquein qua est maximus matri dolor, angustia, labor et clamor. Ad ultimum sequitur nati filii possessio, in qua prae nimio gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
la ñ solum inse. uerũ & in aliis inqͣntũ
pot̾ punit. Sñ coitu ẽ. dũ semet ipsã illici¬
ta uoluntate cohibet. Ceram uͦ oꝑat᷑. dũ¬
in aliis ꝑsuã scitatẽ iusticie lum̃ demon¬
strat. Mel etiam cong̾gat. dũ dulcedinẽ
caritatis in penet᷑lib cordis accumulat.
ht̃ pedes dum de uirtute in uirtucẽ. de
bona actione in bonam accionẽ intrat.
ht̃ pennas. dum ab imus ad sũma ꝑ con¬
cẽplationẽ uolat. Susurriũ ꝓmit: dũ
in oĩb creatori grãs agit. Ducẽ sequit᷑. dũ
maiorẽ quẽ libet humilit̾ imitat᷑. Uelox
deniq ẽ. qͥa in omĩ ex̾citatione uirtutis.

Expanded text:
n solum in se, verum et in aliis, in quantum potest, punit. Sine coitu est, dum semetipsam ab illicita voluptate cohibet. Ceram vero operatur, dum aliis per suam sanctitatem justitiae modos demonstrat. Mel etiam congregat, dum dulcedinem charitatis in penetralibus cordis accumulat. Habet pedes, dum de virtute in virtutem de bona actione in bonam actionem intrat. Habet pennas, dum ab imis ad summa per contemplationem volat. Susurrum promit, dum in omnibus Creatori gratias agit. Ducem sequitur, dum majorem quamlibet humiliter imitatur. Velox denique est, quia in omni exercitatione vi
Abbreviated transcription (Latin):
fideli aĩa conuenient̾ intelligimꝰ. Ipsa
nãq breuis siue parua ẽ ꝑ humilitatẽ.
dũ ñ uult altũ saꝑe s timere. ⁊ qͣnto se
sentit ꝑ iusticiã sublimiorẽ. tantomag̃
se satagit humiliare. Sumit qͦ in opꝰsu¬
um aquã dũ cõpungit᷑. siue ꝓpeccõsuo.
siue ꝓ p̃mio fut᷑o. ht̃ iram. dũ gͣ malos

Expanded text:
 intelligimus. Ipsa namque brevis sive parva est per humilitatem, dum non vult altum sapere, sed timere; et quanto se sentit per justitiam sublimiorem, tanto magis se satagit humiliare. Sumit quoque in opus suum aquam, dum compungitur sive pro peccato suo, sive pro praemio futuro. Habet iram, dum erga malos
Abbreviated transcription (Latin):
mista ait. Anima mea in manib meiᷤ
semꝑ. Istud sacͥficiũ causa ẽ oĩũ sacͥficio¬
rũ. qr cet̾a omnia ꝓpt̾ istud facta st̃ etiã
passio xp̃i. que causa fuit alioꝵ sacͥficioꝵ
ipsam p̃cedentiũ. Istud pͥmũ offeramꝰ

Expanded text:
 Anima mea in manibus meis semper . Istud sacrificium causa est omnium sacrificiorum, quia caetera omnia propter istud facta sunt. Etiam passio Christi causa fuit aliorum sacrificiorum ipsam praecedentium. Istud primum offeramus,
Abbreviated transcription (Latin):
agnus ille antiquus occiditur. s ipse
quia homo erat ⁊ mori potuit mortẽ
subiit.: & sicut ds̃ ad uetus testamen¬
tum dandum uocauit testes aaron
uocauit testes. uidelicet apłos ⁊ mar¬
tyres. Uetus dicitur testamentũ
primum quia prius datũ ẽ: cielqͥa

Expanded text:
agnus ille antiquus occiditur, sed ipse agnus ille antiquus occiditur, sed ipse quia homo erat, et mori poterat mortem subiit. Et sicut Deus ad Vetus Testamentum dandum vocavit testes, Aaronvocavit testes, videlicet apostolos et martyres. Vetus dicitur Testamentum primum, quia prius datum est, vel
Abbreviated transcription (Latin):
innouo. Unde dicat᷑ testam̃tũ. x.¬
estamentum dr᷑ sacrascriptura:
humana consuetudine dante
occasionem. Antiquitꝰ enim qui care¬
bant liberis adoptabant lib̾os: & cum
constituebant illos heredes. uocabant¬
testes: et scribebant cyrographũ: ñ
tam̃ ita ratum qͥn posset mutari u¬
uente cestatore. Similit̾ ds̃ unum
filium habens ex natura. multos
uoluit ad optare ex grã. Et pͥmitꝰ
unum elegit. abraham cui p̃cepit
exire de cognatione sua: & ꝓmisit
ei t̾ram palestinam. Post hec edue¬
tis filus isr ł de egypto. eandem reꝓ¬
misit: et ne dubitarent fecit testa¬
mñtum in certitudinem ꝓmisse he¬
reditatis. seilicet legem que ꝑ moy¬
sendata ẽ. S quia ds̃ ñ pot̾at mori.
&e testam̃tum morte testatoris confir¬
mandum erat: int̾fectus ẽ ꝓ eo agnꝰ
mysticus. euius sanguine resꝑsus est
liber. et totus popłs. in confirmatio¬
nem ꝓmisse hereditatis. Eodem mͦ
gentes fecit testamentum scilicet e¬
uuangłim. In cuiꝰ consirmationẽ ñ

Expanded text:
. Unde dicatur Testamentum. Testamentum dicitur sacra Scriptura, humana consuetudine dante occasionem. Antiquitus enim qui carebant liberis, adoptabant liberos, et cum constituebant illos haeredes, testes vocabant, et scribebant chirographum, non tamen ita ratum, quin posset mutari vivente testatore. Similiter Deus, unum Filium habens ex natura, multos voluit adoptare ex gratia, et primitus unum elegit Abraham cui praecepit exire de cognatione sua, et promisit ei terram Palaestinam . Posthaec eductis filiis Israel de Aegypto eamdem repromisit, et ne dubitarent, fecit testamentum in certitudinem promissae haereditatis, scilicet legem, quae per Moysen data est. Sed quia Deus non poterat mori, et testamentum morte testatoris confirmandum erat, interfectus est pro eo agnus mysticus, cujus sanguine respersus est liber, et totus populus in confirmationem promissae haereditatis. Eodem modgentes, fecit testamentum, scilicet Evangelium. In cujus confirmationem non