comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roba gͦ me ⁊ scito cor meum. Scrutare me: et cogno¬
ẽ. et deduc me inuia ęterna: Scrutare inquit semi¬
tas meas. id: consilia etcogitationes meas: et ui¬
de siuia iniquitatis sit inme. suie faciendo. siue
consentiendo: et deduc me inuia eterna:. Quid
mortalis ẽ tu deduc me inuia et̾na. ubi nulla ẽ.
iniquitas: quia et si qͥs peccau̾it aduocatũ habemꝰ
ta eterna sine supplicio Magna sacm̃ta fr̃s. Quomͦ
nob̃cũ loquit᷑ sp̃s dĩ: Quomͦ nob̾ facit in hac nocte
delicias: Quidẽ hoc rogamꝰ uos fr̃s: Inde dulciora:
quo obscuriora: Conficit nob̃ potionem adamo¬
rem suum: quibdam modis miris Mirificat ipsa
dicta sua: ut cum ea diceremꝰ quȩ iã noueratis ta¬
men qͥa exillis locis seruabantur que obscura ui-¬
debant᷑: tanquam noua fieret ipsa cognitio Nlun¬
qͥd ñ noueratis frs. qͥa in eccłia dĩ tolerandi s̃ mali:
et scismata ñsunt facienda: Nunquid iã non scie¬
batis qr intra retia quȩ. capiunt bonos ⁊ maloᷤ

Expanded text:
 et scito cor meum; scrutare me, et cognome, et deduc me in via aeterna. Scrutare,» inquit, «semitas meas,» id est consilia et cogitationes meas: «et vide si via iniquitatis sit in me,» sive faciendo, sive consentiendo; «et deduc me in via aeterna.» Quid mortalis est; tu «deduc me in via aeterna,» ubi nulla est iniquitas: quia «etsi quis peccaverit, advocatum habemus ta aeterna sine supplicio. 31. Magna sacramenta, fratres. Quomodo nobiscum loquitur Spiritus Dei? quomodo nobis facit in hac nocte delicias? Quid est hoc, rogamus vos, fratres? unde dulciora, quo obscuriora? Conficit nobis potionem ad amorem suum, quibusdam modis miris. Mirificat ipsa dicta sua, ut cum ea diceremus quae jam noveratis, tamen quia ex illis locis eruebantur quae obscura videbantur, tanquam nova fieret ipsa cognitio. Numquid non noveratis, fratres, quia in Ecclesia Dei tolerandi sunt mali, et schismata non sunt facienda? Numquid non jam sciebatis quia intra illa retia quae capiunt bonos et malos
Abbreviated transcription (Latin):
gite postqͣm sedistis: Holite ex altari: nͥ humiliati
fueritis Multi enim uolunt surgere ante quã se¬
derint: Uolunt se iustos uideri. ante quam peccato¬
res se et̃ confessi sunt. Ergo si exꝑsona capitis nr̃i ac¬
cipis: sic intellige. Tu cognouisti sessionẽ meam et re¬
surronẽ meã: passionẽ meã ⁊ resurrectionẽ meã. Si exꝑ
sona corpi: tu cognousti sessionẽ meã ⁊ resurrectionẽ¬

Expanded text:
gite posteaquam sedistis?» Nolite exaltari, nisi humiliati gite posteaquam sedistis?» Nolite exaltari, nisi humiliati fueritis. Multi enim volunt surgere, antequam sederint; volunt se justos videri, antequam peccatores se esse confessi sint. Ergo si ex persona capitis nostri accipis, sic intellige: «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam,» passionem meam et resurrectionem meam. Si ex persona corp
Abbreviated transcription (Latin):
formam dĩ. pat̾ inaior me ẽ. scd̾m formã serui
Ergo quia & pat̾ et dñs ẽ: pat̃ forme dĩ᷑: dñs forme
serui: dicat gͦ ipse nec miremur: nec scandalitemur.
qͥa filiꝰ dĩ unicus dicit : dñe ꝓbasti me et cognouisti
me. Probasti et cognousti: non quia ñnouerat. s
rectio: Qui sedit: humiliat se Sedit g̾ dñs inpassio¬
ne: surrexit in resurrectione Iu inquit hoc cogno¬
iusti: id: tu uoliusti: tu appbasti: scđ̾m uolunta¬
tem tuam factum ẽ. Si autem uolucris accipere
uocem capitis ex ꝑsona corꝑis: dicamus et nos:
Tu cognoiusti sessionem meam et resurrectionem
meam Sedet enim ethomo qͣndo sehumiliat in
pęnitentia. Surgit autem inremissis peocatis.
quando erigitur in spem uitȩ ȩterne Propterea
et inalio psalmo dr̃. Surgite postea quã sederitas
qͥ manducatis panem doleris: Panẽ doloris peniten¬
tes mandueant qͥ cantant inalio psalmo. facte s̃¬
mͥ lacrimȩ meȩ panes die ac nocte Quid. ẽ ergo sur¬

Expanded text:
me est,» secundum formam servi. Ergo quia et Pater et Dominus est, Pater formae Dei, Dominus formae servi; dicat ergo ipse, nec miremur, nec scandalizemur, quia Filius Dei unicus dicit: «Domine, probasti me, et cognovisti me. Probasti, et cognovisti:» non quia non noverat, sed rectio? Qui sedet, humiliat se. Sedit ergo Dominus in passione, surrexit in resurrectione. «Tu,» inquit, hoc «cognovisti:» id est, tu voluisti, tu approbasti; secundum voluntatem tuam factum est. Si autem volueris accipere vocem capitis ex persona corporis, dicamus et nos, «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Sedet enim homo, quando humiliat se in poenitentia; surgit autem remissis peccatis, quando erigitur in spem vitae aeternae. Propterea et in alio psalmo dicitur: «Surgite posteaquam sedistis, qui manducatis panem doloris» . Panem doloris poenitentes manducant, qui cantant in alio psalmo, et  lacrymae meae panis die ac nocte» . Quid est ergo, «Sur
Abbreviated transcription (Latin):
imipsa contextione uerborum: cepit dñs de pas¬
sione sua futura dicere Iile autem petrus qui
iam illum confessuf fuerat filium di. timu¬
it ne sicut filius hominis moreret̃ Frat filius
dĩ: erat etfilius hominis: filius dĩ informa
di equalis patri: filius hominis informa serui.
qua pater maior sit. Uenturus erat adpassionẽ
utiq exforma serui. Quid timuit petrus ne in
forma serui pcriret forma dĩ: & non potuis pre¬
sumpsit qͥa exforma dĩ reuiuisceret forma ser¬
ui: Ait illi Absit ate domine: ꝓpicuis tͥ esto
Et dominus qui illum beatum dixerat inilla uo
pis que dei sunt: sed quȩ hominum: Iam dudũ
quia dixerat tu es xp̃s filius dĩ uiui. audiuitꝰ
ñt reuclauit caro et sanguis. sed pat̃ m̃s qui inceł
est᷑ ideo pctra iõ bedĩ. M autẽ qͥa ñ expat̾s reuelatiõe¬

Expanded text:
in ipsa contextione verborum, coepit Dominus de pasin ipsa contextione verborum, coepit Dominus de passione sua futura dicere. Ille autem Petrus, qui jam illum confessus fuerat Filium Dei, timuit ne sicut filius hominis moreretur. Erat Filius Dei, erat et filius hominis: Filius Dei, in forma Dei, aequalis Patri; filius hominis, in forma servi , qua minor sit Patre . Venturus erat ad passionem utique ex forma servi; quid timuit Petrus ne in forma servi periret forma Dei, et non potius praesumpsit quia ex forma Dei revivisceret forma servi? Ait illi: «Absit a te, Domine; propitius tibi esto.» Et Dominus, qui illum beatum dixerat in illa vopis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum» . Jamdudum quia dixerat, «Tu es Christus Filius Dei vivi;» audivit, «Non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est:» ideo p
Abbreviated transcription (Latin):
tum in ipsis ẽ: cottidie addant: cotidie accedãt:
tam̃ acorpe dñi non recedant: ut inuno corꝑe
et inhis menbris compaginati. possint mere¬
ri de sedictã ẽẽ istã uocemꝰ imꝑfectum meum
uiderunt ocłi tui. et inlibro tuo om̃s scribent᷑.
Per diem eriabunt. et nemo ineis: Dies hic adhuc
diem habetis S ꝑdiem errabunt. imꝑfecti ip
diuinitatem: non ẽẽ occulte deum: s hoc so¬
lum eẽ qđ uidebatur. Hoc et ipsi putautruñ.
Nam et ipse petrus deillo enim potissimum lo¬
quimur. inquo etiam nob̃ ñ d sꝑate ĩfirmitatiᷤ
exemplum ꝓpositum ẽ: dixerat dño idẽ petrus
cum interrogasset qͥd illum dicerent homines:
tu es xp̃s filius di uiui. Dixerat ei dñs: Beatus
es symon bariona: quia ñ tͥ reuclauit caro ⁊ san¬
gius. s pat̃ m̃s qui incelis ẽ uare: Quia dixe¬
rat illum filium dĩ Ibi paulo post eodem loco

Expanded text:
tum in ipsis est. Quotidie addant, quotidie accedant: tum in ipsis est. Quotidie addant, quotidie accedant: tamen a corpore Domini non recedant; ut in uno corpore, et in his membris compaginati possint mereri de se dictam esse vocem istam, «Imperfectum meum viderunt oculi tui; et in libro tuo omnes scribentur.» 22. «Per diem errabunt, et nemo in eis.» Dies hic adhuc diem habetis» . Sed «per diem errabunt» imperfecti idivinitatem, non esse occulte Deum, sed hoc solum esse quod videbatur: hoc et ipsi putaverunt. Nam et ipse Petrus de illo enim potissimum loquimur, in quo nobis etiam non desperatae infirmitatis exemplum propositum est: dixerat Domino idem Petrus, cum interrogasset quid illum dicerent homines: «Tu es Christus Filius Dei vivi.» Et dixerat ei Dominus: «Beatus es, Simon Barjona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est.» Quare? Quia dixerat eum Filium Dei. Ibi paulo post, eodem loco,
Abbreviated transcription (Latin):
& deficientem. Uiderunt tamen eum ocłi tiu
Nam qđ eum & ipse dũs respexit scriptum ẽ in
euuangłio Hã post terciã negationem cõmonit᷑
qͥd ei p̃dixerit dñs: exiit foras et fleuit amare
fletus ule de respectione dĩ fuit. qͥa imꝑfectum
meum inqͥd uiderunt ocłi tui hã ule imꝑfectꝰ
titubans indm̃ passione ꝓculdubio ꝑiret: sed
uderunt eum ocłi tui honsolum ipsum: sed &
om̃s qͥ unꝑfecti fuerunt. donec xp̃i resurrectione
firmarentur Apparuit enim ocłis eoꝵ ñpisse
indomino qđ mortuum erat: et factũ ẽ ossũ iud̃
in abscondito eoꝵ: ut nec ipsi iam timerent mori
Imꝑfectum meum uiderunt ocłi tui: et in libro tuo
om̃s scribentur hon soli ꝑfecti: sed etiam imꝑfect
hontimeant imꝑfecti: tantum ꝓficiant: nec qͥa
dixi ñtimeant. ament u ꝑfectionem: et ibi re¬
maneant ubi inuenti sunt. Tantũ ꝓficiant qͥn¬

Expanded text:
et deficientem: viderunt tamen eum oculi tui. et deficientem: viderunt tamen eum oculi tui. Nam quod eum et ipse Dominus respexit, sicut scriptum est in Evangelio, jam post tertiam negationem commonitus quid ei praedixerit Dominus, «exiit foras, et flevit amare» : fletus ille de respectione Dei fuit; quia, «Imperfectum meum,» inquit, «viderunt oculi tui.» Nam ille imperfectus titubans in Domini passione, procul dubio periret: sed viderunt eum oculi tui; non solum ipsum, sed et omnes qui imperfecti fuerunt, donec Christi resurrectione firmarentur. Apparuit enim oculis eorum non perisse in Domino quod mortuum erat; et factum est os illud in abscondito eorum, ut nec ipsi jam timerent mori. «Imperfectum meum viderunt oculi tui; et in libro tuo omnes scribentur:» non solum perfecti, sed etiam imperfecti. Non timeant imperfecti, tantum proficiant. Nec quia dixi, Non timeant, ament imperfectionem, et ibi remaneant ubi inventi sunt. Tantum proficiant, quan
Abbreviated transcription (Latin):
habebant illud ossum interius: nondum illis
erat firmatũ robur patientis. et latebant se: nesci¬
ebant iuressuas Et ausus ẽ petrus ꝓmittere soci¬
etatem mortis cũ dm̃ passione: et non se nouerat egro.¬
tus : medicus autem nouerat egrotum Quid aut̃
factum ẽ : Tecum inquit ero usq ad mortem Am̃
dico tͥ prius quam gallus cantet ter me negabis
Responsio medici. uerior inuenta ẽ quam egroti p̃¬
sumptio Dchis gͦ dicit. non ẽ absconditum os me¬
um ate. qđ fecisti in abscondito: inquib ẽ ipsũos
firmatum intrinsecus. & maximȩ robur passio
it sedit: cum uoluit surrexit: cum uoluit dormi¬
uit: cum uoluit euigilauit: quia potestatẽ inqͥt
habeo ponendi animam meam. et potestatem ha¬
beo iterum sumendi eam Qluid deillis inquibus
ñerat fortitudo illa formata. atq firmata: Quid
meum uiderunt ocłi tui Imꝑfectum ineũ: pe¬
trum meum pollicentẽ & negantem: p̃sumentẽ

Expanded text:
scipuli nondum habebant illud ossum interius; nondum illis scipuli nondum habebant illud ossum interius; nondum illis erat firmatum robur patientiae: et latebant se, nesciebant vires suas; et ausus est Petrus promittere societatem mortis cum Domini passione, et non se noverat aegrotus; medicus autem noverat aegrotum. Quid autem factum est? «Tecum,» inquit, «usque ad mortem. Amen dico tibi; priusqunventa est, quam aegroti praesumptio. De his ergo dicit, «Non est absconditum os meum a te, quod fecisti in abscondito:» in quibus est ipsum os firmatum intrinsecus, et maxime robur passionit, sedit; cum voluit, surrexit; cum voluit, dormivit; cum voluit, evigilavit; quia, «Potestatem,» inquit, «habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam» . Quid de illis in quibus non erat fortitudo illa formata atque firmata? quid meum viderunt oculi tui. Imperfectum meum,» Petrum meum pollicentem et negantem, praesumentem
Abbreviated transcription (Latin):
matum atq firmatum ẽ. ossum illud abscon¬
ditum: ut faciat nos etiam głari intͥbulatio¬
nibus: S uidemur hominib miseri: quia ab¬
sconditum ẽ eis qđ habemus intrinsecus Non
ẽ absconditum os meum ate: qđ fecisti in ab¬
scondito Et substantia mea. ininferioribus
terre: Ecce incarne ẽ. substantia mea᷑ minfe¬
riorib terrȩ ẽ substantia mea: & habeo tamen
ossum intrinsecus qđ formasti: qđ faciat me ñ cede
omnib ꝑsecutionib inferioris huiꝰ regionis. ubi est
adhuc substantia mea Quid enim magnũ ẽ. si farĩ
ẽ angłs: Magnum ẽ. si fortis ẽ caro Et unde forts
caro: Unde forte uas fictile: nͥ quia factum ẽ ibi
enim ut iam commendaui. xp̃c S multa dictas
exꝑsona corporis: audi. et exꝑsona capitis. Et non
qͥsi distinguit ut inducat ipsas ꝑsonas: mͦ caput.
mͦ corpus Si enim distinguit: qͥsi diuiait: non
erunt duo incarne una: Si autem duo sunt in
carne una. noli mirari si duo sunt inuoce una

Expanded text:
matum atque firmatum est ossum illud absconditum, ut faciat nos etiam gloriari in tribulationibus. Sed videmur hominibus miseri, quia absconditum est eis quod habemus intrinsecus. «Non est absconditum os meum a te, quod fecisti in abscondito: et substantia mea, in inferioribus terrae.» Ecce in carne est substantia mea, in inferioribus terrae est substantia mea; et habeo tamen ossum intrinsecus, quod formasti, quod faciat me non cedere omnibus persecutionibus inferioris hujus regionis, ubi est adhuc substantia mea. Quid enim magnum est si fortis est angelus? Magnum est si fortis est caro. Et unde fortis caro, unde forte vas fictile, nisi quia factum est ibi enim, ut jam commendavi, Christus. Sed multa dicta sunt ex persona corporis; audi et ex persona capitis: et non quasi distinguit, ut inducat ipsas personas, modo caput, modo corpus. Si enim distinguit, quasi dividit; non erunt duo in carne una. Si autem duo sunt in carne una ; noli mirari si duo sunt in voce una.
Abbreviated transcription (Latin):
enim dñs euis. pater euis: nͥ
quia dignatus ẽ nasci scđ̾m
carnem Pater ẽ. dĩ: dñs ho¬
minis Uis nosse cui patere:
equali sibi filio: Apłs dicit:
genito filio: nato de substantia sua Propt̃ nos au¬
tẽ ut reficeremur. et efsiccremur participes diui¬
nitatis eius. reparati adiutam ȩternam: ipse ut
dixi. factus ẽ particeps mortalitatis nr̃e. Qđ de u¬
lo aitapłs. ibi uͥdixerat. qͥcum informa dĩ esset
ñrapinã arbitratus ẽ ẽẽ equalis do: s semetipsũ
inquit exinaniuit formam serui accipiens. insi¬
militudine hominũ factus. et habitu inuentusut
homo. Erat autẽ informa dĩ equalis pat̾: et acce¬
pit formã serui qua maior eẽt pat̃ Unde utrũq
dic̃ in euuangłio. ego et pat̾ unum sumꝰ: etqm̃¬

Expanded text:
enim Dominus ejus Pater ejus, nisi quia dignatus est nasci secundum carnem. Pater est Dei, Dominus hominis. Vis nosse cui Pater est? Aequali sibi Filio. Apostolus digenito Filio nato de substantia sua. Propter nos autem, ut reficeremur, et efficeremur participes divinitatis ejus, reparati ad vitam aeternam, quia ipse, ut dixi, factus est particeps mortalitatis nostrae; quid de illo ait Apostolus ibi, ubi dixerat, «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Sed semetipsum,» inquit, «exinanivit, formam servi accipiens; in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo» . Erat autem in forma Dei aequalis Patri; et accepit formam servi, qua minor esset Patre. Unde utrumque dicit in E
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicit. quia supuis dixerar: cecitas exparte isrł
facta ẽ. ut plenitudo gentium intraret: et sic om̃is
isrł saluus fieret Excecati sunt gͦ exparte uidei
merito suꝑbie sue: qͥa se uistos dicebant: et excecati
crucifixerunt dñm Posuit suꝑ eos manũ suã.
ne uidcrent eum donec transiret: scilicet de hoc mun¬
do addpautm Yidcamus si postea quam tͣnsiit.
uiderunt posteriora eius Resurrexit dñs: ap¬
paruit discipłis suis & omnib qͥ ineũ iã credide¬
rant. ñ eis aquib crucifirus erat. quia suꝑ ulos
manum posuerat donec transiret. Ascendit au
et unã solam didicerant: Expauerunt et exhorrue¬
runt tantũ miraculum: milia eoꝵ qͥ crucifire¬
rant dnm̃ Compuncti corde. tanto miraculo:
quesierunt consilium abapłis qͥd facerent post¬
ea quã eis p̃dicatus ẽ xp̃c: mirantib unde idio¬
serant: quẽ tanquam hominem mortalẽ irrise¬
rant: cui ꝓꝑterea insultabant. quia decruce ñ
descendebat. cum utiq multo maius fu̾it qd

Expanded text:
us dixerat: «Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . Excaecati sunt ergo ex parte Judaei, merito superbiae suae, quia se justos dicebant; et excaecati crucifixerunt Dominum. Posuit super eos manum suam, ne viderent eum, donec transiret, scilicet de hoc mundo ad Patrem. Videamus si posteaquam transiit, viderunt posteriora ejus. Resurrexit Dominus, apparuit discipulis suis et omnibus qui in eum jam crediderant; non eis a quibus crucifixus erat, quia super illos manum posuerat, donec transiret. Ascendit autti erant, et unam solam didicerant. Expaverunt, et exhorruerunt tantum miraculum, millia eorum qui crucifixerant Dominum: compuncti corde de tanto miraculo, quaesierunt consilium ab Apostolis, quid facerent, posteaquam eis praedicatus est Christus, mirantibus unde idiopserant, quem tanquam mortalem hominem irriserant; cui propterea insultabant, quia de cruce non descendebat, cum utique majus multo fuerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
extollis. ignorans dĩ iusticiam: Dedisti forte ali¬
quid ut saliuus esses: qͥd dedisti ut ħo esses Respi
Audi apłm: hoc te docentẽ: Hon exoꝑib inquit
ne forte qͥs extollatur Oꝑa bona non habemus:
habemus plane S uide quid sequitur: Ipsus
enim sumus figmentum dix̃: ipsius sumus fig¬
mentum: forte naturam qua homines sumus.
commemorare uoluit: hoc appellauit figm̃¬
tum: Honplane deoꝑib loquebatur: Non inqͥd¬

Expanded text:
extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliextollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? RespiAudi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato figmento? Non plane; de operibus loquebatur: «Non,» inq
Abbreviated transcription (Latin):
omnis dies: S loquitur corpus: loquit᷑ unus¬
quisq illius gra iustificatus: inherens illi inca¬
ritate. & deuotus inhumilitate: loquit᷑ & dicit:
memoratus sum dierũ antiquorum Meditatꝰ
sum inomnib oꝑib tuis Quia utiq omiuabo¬
na tu fecisti: & nicħ constitisset. qͦd ate constitu¬
tum nonesset: creatura tua mͥ spectaculum fac¬
ta ẽ Suesuui in oꝑe artificem. & inconditiom¬
nib conditorem: Quare hoc: Ut quid hoc insi
ut & hoc intellig̾et quicqͥd inse boni eẽt. ab illo
factum eẽ. ne ignorans uisticiam dĩ. et suã uo¬
lens constituere. iusticiȩ dĩ subiectus non esset:
ut ei conueniret uox illa suꝑior. inueritate tua
ceiusticia tua: In omnib ergo dĩ oꝑib et med¬
tationem omnium operum dĩ grãm insinuat:
grãm cõmendat: grãm se inuenisse głatur: grãm
qua gratis salui facti sumꝰ. quia &gratis salui
facti sumꝰ. Quid głaris intua iusticia: Quidte

Expanded text:
omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusomnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia utique omnia bona tu fecisti, et nihil constitisset quod a te constitutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non esset ; ut ei conveniret vox illa superior, «In veritate tua et in justitia tua?» In omnibus ergo Dei operibus et meditatione omnium operum Dei gratiam insinuat, gratiam commendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et gratis salvi facti sumus. Quid gloriaris in tua justitia? quid te
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq non solueret auinculis: nͥ liber auinculis
Ille liber mortẽ occidit: uinculum uinxitꝰ capti¬
uitatem captiuauit: et colloeauerunt eũ inte¬
nebris tanquã mortuum scłi E t tedium in
quit passus ẽ. inme. sp̃s m̃s: Recordamini tstis
ẽ. anima mea usq admortem: uidete uocem u¬
nam. Nunquid ñ apparet ipse transitus acapi¬
te admenbra: amenbris adcaput: Tedium inqt
passus ẽ. in me sp̃s m̃s Agnoscimus tristis est
anima mea usq ad mortem: s et nos illic eram̃.
Transfigurauit enuim inse corpꝰ humilitatis nr̃e:
conformans corpori głe sue: et uetus homo nr̃ con¬
fixus ẽ cruci cum ipso: Inme contͣbatũ ẽ. cor
meum: Inme inquit: ñ in aliis Illi enim mede¬
seruerunt. & illi qui inheserant recesserunt:
et me ipsum qͥa mori uidebant. aliud aliquid
putauerunt: et a latrone uicti sunt. qui tunc
memoratus ẽ ille dierũ antiquoꝵ. ꝑ quẽ factusẽ

Expanded text:
Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum in tenebrosis tanquam mortquit, «passus est in me spiritus meus,» Recordamini, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non apparet ipse transitus a capite ad membra, a membris ad caput? «Taedium,» inquit, «passus est in me spiritus meus.» Agnoscimus, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae suae ; et vetus homo noster confixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhaeserant recesserunt, et me ipsum quia mori videbant, aliud aliquid putaverunt; et a latrone victi sunt, qui tunc memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est
Abbreviated transcription (Latin):
bant: tanquam mortuum scłi deputabant: At
ille qui inalio psalmo dixit. quȩ non rapui tc̃
ex soluebam: et qui dixit in euuangłio. ecce uenit
princeps mundi prepositus mortis. oꝑis mali
ꝑsuasor. supplicii exact̾orꝰ ueniet inquit: et in
me nicħ inueniet. Quid. ẽ in me nicħ inueniet:
qullam culpam: nicħ quare mori debeam. S.
ut sciant om̃s qͥa uoluntatem inqͥt patͥs mei facio:
surgite eamus hinc Nt moriar inquit uoluinta¬
tem patris facio: non autem morte sum dignus.
Michil feci unde moriar: s facio ut moriar: ut illi
ꝑinocentis mortẽ liberent᷑. qui habebant qͣre
morerentiu Collocaurrunt me intenebrosis:
tanquã in infernis: tanquam insepulcro: tan¬
quam inipsa passione: uelut mortuo ᷤ scłi. eum
qui dicit: factus sum sic̃ homo sine adiutorio
inter mortuos liber: Quid. ẽ liber: Quare liber:
Suia omnis qui facit peccatum. serius ẽ peccati.

Expanded text:
bant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At bant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmo dixit, «Quae non rapui, tunc exsolvebam» ; et qui dixit in Evangelio, «Ecce venit princeps mundi,» praepositus mortis, operis mali persuasor, supplicii exactor; «Venit,» inquit, «et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber» . Quid est, «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati .
Abbreviated transcription (Latin):
si resurrexistis cũ xp̃o. que sursum sunt sapite
ubi xp̃s ẽ. indextera dĩ sedens: quȩ sursum sunt
querite. non quȩ suꝑ terram: mortui enim estis:
am non iustificabitur coram dõ omĩs uiuens Iili
ergo uł aꝑte seuiendo. uł occulte insidiando. co¬
nantur ꝑducere uitã nr̃am adterram: contͣ hos
uigilemus. ut dicere possimus: nr̃a enim con¬
uersatio incelis ẽ Humiliauit inquit interra ui¬
tam meã inimicus C ollocau̾unt me intene¬
brosis. sicut mortuos scłi Hoc expedituis a ca¬
pite auditis. expedicius hoc incapite agnosci¬
tis. Iue enim ꝓnobis mortuus factus ẽ. s ñ mor¬
non erat mortuus scłi: Mortui scłi. merito mor¬
tui: mercedem recipientes iniquitatis. et mortẽ
ducentes expeccati ꝓpagine. exilla uoce qua dr̃:
ego enim ininiquitate conceptus sũ. & inpecca¬
tis mat̾ mea me inutero aluit. Uenit autem
mundatricem: Illi autem quem peccatorẽ puta¬

Expanded text:
«Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, «Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt quaeri. Nam non justificabitur coram Deo omnis vivens. Illi ergo vel aperte saeviendo, vel occulte insidiando conantur perducere vitam nostram ad terram: contra hos vigilemus, ut dicere possimus, «Nostra enim conversatio in coelis est» . «Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebrosis, sicut mortuos saeculi.» Hoc a capite expeditius auditis, et expeditius hoc in capite agnoscitis. Ille enim pro nobis mortuus factus est, sed non mornon erat mortuus saeculi? Mortui saeculi, merito mortui, mercedem recipientes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propagine; ex illa voce qua dicitur: «Ego enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem mundatricem. Illi autem quem peccatorem puta
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmꝰ dicerentur. quȩ ꝑbaptisinum dimit¬
tuntur. cathecuminis congrueret magis orare
cdimitte nobis debita nr̃a: Dicant ergo apłi:
dicant dimitte nob debita nr̃a. sicut̃ & nos
dimittmꝰ debitorib nris: et cum eis dictum fue¬
rit quare hoc dicitis: quȩ debita ur̃a: responde¬
ant Qñ non iustificabitur inconspectu tuo oĩs
mam xp̃iꝰ et uidas animam magistri: & nunc
adꝑsecutionem corꝑis. xp̃i. idẽ diabolus manet:
udas autem ude succedit Hontam̃ deẽ. de quo
dicat et corpus: qm̃ ꝑsecutus ẽ. animam meam.¬
inimicus. humiliauit interra uitam meam hu¬
miliauit inquit int̾ra uitam meam: Alio loco dr̃
curuauerunt animam meam Quid enim nobis¬
cum agit quisquis ꝑsequitur. nͥ ut relicta spe
celesti terrã sapiamꝰ: & ꝑsecutori cedentes. trena
diligamus: Et illi quidẽ quantum inipsis est.
hoc agunt: nob̃ aũt hoc ñ contingat. quib dr.

Expanded text:
tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc dicitis? quae debita vestra? Respondeant, «Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis mam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet; Judas autem Judae succedit. Non ergo deest de quo dicat et corpus, «Quoniam persecutus est inimicus animam meam, humiliavit in terra vitam meam. Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam.» Alio loco dicitur: «Curvaverunt animam meam» . Quid enim nobiscum agit, quisquis persequitur, nisi ut relicta spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dignus uocari filius tuus Ne intres inudiciũ
cũseruo tuo: qm̃ ñ iustificabit̾ inconspectu tuo
oĩs uiuens. Ante mortẽ ne laudeᷤ hoĩem quẽꝙ Oĩo
tu dĩ. Quid ipsi arietes: quid ipsi apłi: de quoꝵ
acceꝑim inquit: aut iam ꝑfectus sim: Deniq fĩs
ut cito agnoscatis. ipsi didicerunt orare quod
oramus: ipsis data c̃ regła postulandi. auuris¬
perito cȩlesti: Sic orate inqͥt. cum quedã pͥmisis¬
set: posuit & hoc ut dicerent arietes nr̃i. duces
ouiũ. ⁊p̃cipua m̃bra pastoris. & congregatoris
unius gregis: ipsi didicerunt dicere dimitte
nobis debita nr̃a. sicut et nos dimittimꝰ de¬
bitorib nris Hon dixerunt grãs tͥ qui dimisisti
nobis debita nr̃a. sicut et nos dimisimꝰ debito¬
rib nr̃is: s dimitte sicut dimittimus Orabat̃
autẽ utiq iam fideles: utiq iam apł̃i Nã ista
oratio dm̃ca magis fidelib datur: Si debita illa

Expanded text:
dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» : .» Quid ipsi arietes, quid ipsi Apostoli, de qacceperim,» inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non dixerunt, Gratias tibi, qui dimisisti nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as commemorare: Commemorate iusticiaᷤ
ur̃as: ego noui facinora ur̃a. Quomͦ approbabo
iusticiam: ubi dampnabo suꝑbiam: Merito
habere causam: ut ego ꝓponam iusticiã meã:
tu conuincas iniquitatem meam: Ne intres
iniudicio eum seruo tuo Quare hoc: Qre times:
Qm̃ non iustificabitur coram te. omnis uiuens:
Omnis uiuens. hic utiq uiuens: in carne iuiuẽs:
moriturus uiuens: natus ħo ex hominib iuuẽs:
deadã adã uiuẽs. Omnis ita uiuens iustificari forte
potest coram se non coram te. Quomͦ coram se
Sipͣlacens: tibi displicene coram te autt̃:
rectus mͥ uidear. ꝓdiicis tu dethesauro tuo re¬
gulam: coaptas me adeam: & prauus inuenior:
Ne intres iniudicium cum seruo tuo Bene cum
Quia uob dico amicis meis. non diceres: nisi ex
seriuis amicos tu ipse fecisses: Tu licet dicas
amicum: ego confiteor seruum Miscd̃ia in¬
digeo: fugitiuus redeo: pacem quero: non sũ

Expanded text:
ustitias commemorare? Commemorate justitias ustitias commemorare? Commemorate justitias vestras; ego novi facinora vestra. Quomodo approbabo justitiam, ubi damnabo superbiam? Merito habere causam, ut ego proponam justitiam meam, tu convincas iniquitatem meam: «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Quare hoc? quare timet? «Quoniam non justificabitur coram te omnis vivens. Omnis vivens,» hic utique vivens, in carne vivens, moriturus vivens, natus homo, ex hominibus vivens, de Adam, Adam vivens; omnis ita vivens justificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem rectus mihi videar, producis tu de thesauro tuo regulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior. «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum  tuo: quia, «Vobis dico amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd bene tͥ Rectus eris quando qđ male feceris tͥ:
qͦd bene feceris dõ: Non enim eximpio iuste uiue¬
res: nͥ abillo iustus factus. qui iustificat impiũ:
Ergo inquit inueritate tua exaudi me intua iu
sticia. ñmea: ut inueniar in illo ñ habens mcã
iusticiam quȩ exlege ẽ s eam quȩ ẽ exfide. Ecce
exaudimc. Adme enim cum respicio: nichil
aliud meum quam peccatum inuenio: Et
illo uolunt intrare iniudicium: nͥ qui igno¬
rantes dĩ iusticiã. suã uolunt constituere: Eͥd¬
ẽ ieiunauimus. & ñ exaudisti: de fraudauimꝰ
animas nr̃as & nescisti: tanqͣm dicentes: fati¬
mus qđ iussisti: qͣre non reddis qͦd ꝓmisisti:
Respondet tͥ ds̃: Ut accipias qͦd ꝓmisi: ego dabo:
ut faceres quare acciꝑes: ego dedi Beniq suꝑb
talib loquitur ꝓpħa Quid uultis mecũ iuidi¬
cio contendere: Om̃s dereliquistis me dic̃ dñs:
Quid uultis mecum iniudiciũ intrareꝰ & iusticia ᷤ¬

Expanded text:
quod bene, tibi: rectus eris, quando quod male feceris, tibi; quod bene, tibi: rectus eris, quando quod male feceris, tibi; quod bene feceris, Deo. Non enim ex impio juste viveres, nisi ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi stitia,» non in mea; ut «inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam quae est ex fide» . Ecce, me.» Ad me enim cum respicio, nihil aliud meum quam peccatum invenio. 6. illo volunt intrare in judicium, nisi qui ignorantes Dei justitiam, suam volunt constituere?  jejunavimus, et non vidisti, defraudavimus animas nostras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talibus loquitur propheta: «Quid vultis mecum judicio contendere? Omnes dereliquistis me, dicit Dominus» . Quid vultis mecum in judicium intrare, et vestras j
Abbreviated transcription (Latin):
putet Hȩc enim iuisticia dĩ ẽ: quam ut habeas.
đs dedit Nam qui uoluerunt de sua iusticia glo¬
nariꝰ quid de illis dic̃ apłs: Testimonium in
quit eis ꝑhibeo: quia zelum dĩ habent. De iude¬
is loquens ⁊elũ dei ĩquit habent: s non scđm
scientiam Quid ẽ. non scđm scientiam: Quã
enĩ tu commendas utilem scientiã: hunquid
illã que cũ sola fuerit inflat: quȩ nisi caritate
fuerit comitata non ȩdificat: Nonutiq ipsã
s illam scientiam comitem caritatis: magi¬
stram humilitatis: Uide si ipsa ẽ Telum
ĩqt dĩ habent: sed ñ scđm scientiam: Exponat
quam dicat scientiam: Ignorantes dĩ iusticiã
& suam uolentes constituere: iusticie dĩ non
sunt subiccti. Qui gͦ uolunt constituere iusticiã
suã : qͥ qđ bene fecerint sibi imputant: qͦd male
deo Omnino ꝑuersi Deniq recti erunt: cũ hoc
ipsi conuerterint: Puersꝰ ideo: qͥa qͦd male dco:

Expanded text:
putet. Haec enim justitia Dei est, quam ut habeas putet. Haec enim justitia Dei est, quam ut habeas Deus dedit. Nam qui voluerunt de sua justitia gloriari, quid de illis dicit Apostolus? «Testimonium eis,» inquit, «perhibeo, quia zelum Dei habent.» De Judaeis loquens, «Zelum Dei,» inquit, «habent, sed non secundum scientiam.» Quid est, «non secundum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitatis. Vide si ipsa est: «Zelum,» inquit, «Dei habent, sed non secundum scientiam.» Exponat quam dicat scientiam: «Ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui ergo volunt constituere justitiam suam? Qui quod bene fecerint, sibi imputant, quod male, Deo: omnino perversi. Denique recti erunt, cum hoc ipsum converterint. Perversus ideo, quia quod male, Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
Homo fuit xp̃c nec uiuere potuit. cum uellet ui¬
uere: & mortuus ẽ. inquiunt nolens: euictus:
crucifixus: occisus: Immici ista dicunt: Aꝑtus
iste inimicus ẽ. ait xp̃c: odit me: aꝑtas michi
indicit inimicicias: facile ẽ istum uł tolerare.
uł uitare: Quid facio de abessalon: quid facio
deuida : quid de falsis fr̃ĩb : quid de malis filiis:
xp̃m Dequib consequenter incodẽ psalmo dĩ
Aliũ facile errat ꝑferre: eũ qͥ oderat me: uł abscon¬
dere me abco: Abscondis cnim te apagano: in¬
trans ęccłiam: Quando autem & ibi inuenis qͦd
times: qͥd queris ubi te abscondas: Demq ille
ipse apłs. qͥ gemit inpericulis afalsis frĩb. foris
foris. gemat intus: inimicos tamen suos de¬
putet foris et intus: foris facilius euitabiles: in¬
ticio confirmatio ẽ Inueri¬
tate tua exaudi me intua u¬
sticia: Ne ut cunq accipiatis
eum dicitur intua iusticia Commendatio est
enim gr̃ȩ: ne unusquisq nr̃m suã iusticiam de

Expanded text:
Homo fuit Christus, nec vivere potuit, cum vellet vivere: et mortuus est, inquiunt, nolens, evictus, crucifixus, occisus. Inimici ista dicunt. Apertus iste inimicus est, ait Christus, odit me, apertas mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis m? De quibus consequenter in eodem psalmo dicitur: Alium facile erat perferre, eum qui oderat me; vel abscondere me ab eo. Abscondis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» foris, gemat intus: inimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intitio, confirmatio est. «In veritate tua exaudi me, in tua justitia.» Ne utcumque accipiatis, cum dicitur, «in tua justitia.» Commendatio est enim gratiae, ne unusquisque nostrum justitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
si auerteris: similis ero descendentib in lacum:
Quid ẽ descendentib inlacum: Peccator cum
uenerit in ꝓfundũ maloꝵ: contempnet Illi
tura in quam ꝓfunditatem cũ uenerit pecca¬
tor contempnit Quid. ẽ contempnit: lã nec
ullam ꝓuidentiam deputat: aut si deputatꝰ: ad
eam se ꝑtinere non putat Proponit sibi licentiã
peccandi: sine spe uenie habenis iniquitatis
effusis. Nondicit reuertar adđm. & reuertet᷑ ad
me: nec audit conuertimini adme et conuertar
aduos: qm̃ ueniens in ꝓfundum maloꝵ contem¬
pnit: Amortuo enim inquit tanqͣm si non sit
ꝑit confessio: Ne gͦ auertas faciem tuã ame: & si¬
milis ero descendentib inlacum Auditam fac
te sum: s inte sꝑaui. donec nocturna transeat ini¬
quitas Habemus enim ut dic̃ petrus certiorem
ꝓpħicum sermonem: cui benefacimꝰ intenden¬
tes tanquã lucernȩ lucenti inobscuro loco. donec

Expanded text:
si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.» si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.» Quid est, «descendentibus in lacum? Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet» . Illi tura, in quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» . «Ne» ergo «avertas faciem tuam a me, et similis ero descendentibus in lacumte sum; sed in te speravi, donec nocturna transeat iniquitas . «Habemus enim, ut dicit Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, tanquam lucernae lucenti in obscuro loco, donec
Abbreviated transcription (Latin):
ua creatuta: uetera transierunt: Inspũ suo ue¬
tera transicrunt: insp̃ũ tuo noua facta sunt.
Ne auertas faciem tuã ame Auertisti asuꝑbo
Et enim aliquando abundabam: et inabun¬
dantia mea elatus sum Ego enim dixi ali¬
quando inabundantia mea: non iouebor
inȩternum Dixi non mouebor inabundan¬
tia meaᷤ ignorans iusticiam tuã et consti¬
tuens meã: s tu dñe inuoluntate tua p̃stitisti de¬
cori meo uirtutẽ. Dixi in abundantia mea non
mouebor: uerũ ate mͥ erat qͥcqͥd habundabã Et¬
ut hoc ꝓbares ate mͥ fuisse: auertisti faciẽ tuã.
et factus sum conturbatus Post hanc contur¬
bationem in qua factus sũ conturbatꝰ. qͥa auer¬
tisti faciẽ tuã: post tediũ sp̃s meiͥ post con¬
turbatum cor meũ in me exeo qđ auertisti fa¬
ciem tuã: iam factus sum. sic̃ terra sine aqͣ
tͥ: ne auertas faciẽ tuam Auertisti a suꝑbo:
redde humili He auertas faciẽ tuã ame: quia

Expanded text:
u suo vetera transierunt, in spiritu tuo nova facta sunt . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non moveborut hoc probares a te mihi fuisse, «avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus» . Post hanc conturbationem in qua factus sum, quia avertisti faciem tuam; post taedium spiritus mei, post conturbatum cor meum in me, ex eo quod avertisti faciem tuam; jam factus sum sicut terra sine aqua tibi: «Ne avertas faciem tuam.» Avertisti a superbo, redde humili. «Ne avertas faciem tuam a me;» quia
Abbreviated transcription (Latin):
coniungere uolens gr̃e posuit inuase pastorali
quo lac mulgere consueuerat: His armatus : gr̃a
utiq armatus. & ideo presumens ñ de se. ẜ dedo¬
mino suo ꝓcessit aduersus goliam suꝑbũ. se iac¬
tantem: de se presumentem: Tulit unũ lapidem:
iecit: inimicum infronte ꝑcussit: cecidit ex eo
loco corꝑis ubi signum xp̃i non habuit: Hoc qͦ
decet adtendas: quinq lapides posuit: unum mi¬
sit: Libri quinq lecti sunt: s unitas uicit. Pleni¬
tudo ñ leg̃. ut paulo ante commemorauimus:
caritas Et ait apłs. Sufferentes inuicem in dilec¬
dione: studentes seruare unitatẽ sp̃s inuncło
pacis: De inde illo ꝑcusso atq deiccto: gladiũ eiꝰ
abstulit: unde illi caput abscidit. Et hoc fecit
nr dauid: deiecit diabolum de suis Quando au¬
tem credunt magni eiꝰ qͦs ille in manu habebat.
& de quib ceteras animas trucidabat: conuertunt
linguas suas contra diabolum: et sic goliȩ de gla¬

Expanded text:
conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo praesumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, unum misit. Libri quinque lecti sunt, sed unitas vicit. «Plenitudo» enim «Legis,» ut paulo ante commemoravimus, «charitas:» et Atione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et deinde illi caput anoster David, dejecit diabolum de suis: quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gla
Abbreviated transcription (Latin):
capitis & saluatoris nr̃i qui ꝓnobis crucifixus
ẽ: quo crucifixo. etiam uelum templi concissũ
ẽ Deniq illearma posuit: tanquã onera sacra¬
mentoꝵ ueteris legis: et ipsam legem accepit.
Snq .ui. lapides quinq libros moyli significati t¬
Tulit gͦ illos quinq lapides de flumine. Nostis
qͥd sit fluuus labitur enim mortale scłm: et p̃¬
terfluit quicqͥd uenit inmundũ. Erant ergo in
fluuius Quid fecit dauid ut lex ipsa utilis esset
accepit grãm Lex enim: sine gra impleri ñ potest
Plenitudoii leg̃caritaᷤ. Et unde ista caritas: uide
si non exgrã Caritas inquit dĩ diffusa ẽ incordi.¬
grã fecit impleri legem: significatur grã lacte. hoc
enim ẽ. incarne gratiutum: ubi mat̾ ñquerit ac¬
ciꝑe. s satagit dare Hoc mat̾ gratis dat: et con¬
tristatur. si de sit qui accipiat: Quomͦ gͦ ostendit
ddđ legem sine gr̃a oꝑari non posse: nͥ cum illos lapi¬
des quinq quib significabat᷑ lex inlibris quinq

Expanded text:
capitis et Salvatoris nostri, qui pro nobis crucifixus est; quo crucifixo etiam velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanquam onera sacramentorum Veteris Legis; et ipsam Legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significantTulit ergo illos quinque lapides de flumine. Nostis quid sit fluvius. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum. Erant ergo ifluvios. Quid fecit David, ut Lex ipsa utilis esset? Accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest: «Plenitudo» enim «Legis charitas» . Et unde ista charitas? Vide si non ex gratia. «Charitas,» inquit, «Dei diffusa est in cordigratia facit impleri legem, significatur gratia lacte: hoc enim est in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare. Hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat: quomodo ergo ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque,
Abbreviated transcription (Latin):
rantia posuit: Ergo sacramenta legis: Sacramen¬
ta illa legis quȩ non sunt imposita gentib posu¬
it: quȩ ñobseruamus Meministis enu qͣnta in
ueteri lege legamus & ñ obseru fmus: s tamen
adaliquam significationẽ p̃missa & posita intel¬
ligamus: ñut abiciamus legem dĩ: s ut sacra
menta ꝓmittentia impleta ꝓmissionẽ ñ celebre¬
mus: Qd enim ꝓmittebant: uenit Grã enĩ noui
destamenti in lege uelabatur: ineuuangłio reue¬
latur. Uelum remouimus: qđ uelabatur agnoui

Expanded text:
rantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenrantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae non sunt imposita Gentibus, posuit, quae non observamus. Meministis enim quanta in Veteri Lege legamus, et non observemus; sed tamen ad aliquam significationem praemissa et proposita intelligamus: menta promittentia, impleta promissione, non celebremus; quod enim promittebant venit; gratia enim Novi Testamenti in Lege velabatur, in Evangelio revelatur
Abbreviated transcription (Latin):
erudiri inscola eius: xp̃c caput & corpus Non gͦ
sic audiatis aliqͥd exꝑsona xp̃i quasi aduos non
ꝑtineat qͥestis menbra xp̃i Hoc tanquam fun¬
damento posito: uidete que sequantur: Nostis
multis sacram̃tis uisibilib & corporalib on̾atũ
ẽẽ ppłm pͥmum : circumcisione: negotioso illo
quodã sacerdotio: & templo figuris pleno: multi¬
plicib holocaustorum. sacrificioꝵq generib. Hȩc
dauid nr̃ tanquam arma prementia. non adiu¬
uãtia deposuit: Si cnim data cẽt lex quȩ posset ui¬
iuficare. uere exlege eẽt iusticia. Ut quid ergolex
sequitur: sed conclusit scriptura omĩa subpecta¬
to: ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daretur credentib.
Deniq iste dauid. scilicet xp̃e caput et corpꝰ: temꝑe
reuclationis noui testamenti. tempore insinuan¬
dȩ & commendande gr̃ẽ dĩ qͥd fecit: Arma po¬
suit: qͥnq lapides tulit Arma ut diximus one¬

Expanded text:
eruditi in schola ejus, Christus caput et corpus. Non ergo eruditi in schola ejus, Christus caput et corpus. Non ergo sic audiatis aliquid ex persona Christi, quasi ad vos non pertineat, qui estis membra Christi. Hoc tanquam fundamento posito, videte quae sequantur. 2. Nostis multis sacramentis visibilibus et corporalibus oneratum esse populum primum; circumcisione, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocaustorum sacrificiorumque generibus. Haec David noster tanquam arma prementia, non adjuvantia, posuit. «Si enim data esset lex quae posset vivificare, vere ex Lege esset justitia.» Utquid ergo Lex? Sequitur: «Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» . Denique iste David, scilicet Christus caput et corpus, tempore revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, one