comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est in comspectu eus malignus. Altcer. Qui ingreditur. et cet̾a.
Et̃ legitur specialiter de xp̃o: qui hec om̃ia plenissime seruauit. Q¬
si diceret. Dicis quis habitabit. quis requiescet: ille qui itaq ingre
ctura menbroꝵ templum ingressuis est non ut ibi expiatetur si cut
cctri .s. si ne macula. id est apeectts liber. Et oꝑatur iuistitiam. ut
cum uendentes et ementes eiecit de templo. Qui loquitur ueri¬
tateui. Uentas est: cumres ita est ut dicitur. hoc ppriȩ xp̃c fecit addit
tib. Et nou egit dolum in lingua sua. quia om̃ia quȩ audiutt a ꝑatre
sine aliqua adiectione uel repssione. nota fecit discipłis. que eis notifican¬
daeiant. N ec fecit ꝓximo suo malum: id est uideis scđm caruem sibi ꝑ¬
rimis non fecit malum. si ꝓ eis orauit. Et non accepit. id est non accep¬
tum habuit. opprobrium apud ꝑpcimos suos. sicut est patens. ꝑ hoc qd̾
iudam nion mordaci increpatione lacerauit. Ad nichilum deduetus ẽ

Expanded text:
ctus est in conspectu ejus malignus. Aliter: Qui ingreditur, etc., et legitur specialiter de Christo, qui haec omnia plenissime servavit. Quasi dicis: Quis habitabit, quis requiescet? ille utique Qui ingrectura membrorum templum ingressus est, non ut expiaretur, sicut caeteri, sed sine macula, id est a peccatis liber; et operatur justitiam, ut cum vendentes et ementes ejecit de templo ; qui loquitur veritatem. Veritas est cum res ita est ut dicitur. Hoc proprie Christus fecit. Addittibus. Et non egit dolum in lingua sua, quia omnia quae audivit a Patre sine aliqua adjectione vel repressione nota fecit discipulis quae eis notificanda erant . Nec fecit proximo suo malum, id est Judaeis secundum carnem sibi proximis non fecit malum, sed pro eis oravit. Et non accepit, id est, non acceptum habuit, opprobrium adversus proximos suos. Sicut est patens per hoc quod Judam non mordaci increpatione laceravit; et: ad nihilum deductus est
Abbreviated transcription (Latin):
lignus. id est diabolus. uel homo male suggerens. deductus est ad
nichilum. id est non potuit cogi nocere alicui: et hocest inconspee¬
tu eius. scilicet quare sit malignus. Hec est magna ꝑfectio. ut ni¬
chil in homine ualeat malignus: et ut hoc sit inconspectu eius. id est
certe sciat malignũ non ẽẽ. nisi qui acreatore ad creaturam conuertt᷑¬
nunc tria alia ponit. quȩ incipientib conueniunt. Quasi. non so¬
lum ꝑfectos qui p̃dicta habent glorificabit: S etiam glorificat deus
timentes dnm̃. id est incipientes: quia timor est inicium sapientie. Sic̃
ergo suꝑiora ad ꝑfectos: ita hec quȩ dicturus est ad incipientes ꝑtinẽt

Expanded text:
lignus, id est diabolus, vel homo male suggerens, deductus est ad lignus, id est diabolus, vel homo male suggerens, deductus est ad nihilum, id est non potuit cogi nocere alicui. Et hoc est in conspectu ejus, scilicet quare sit malignus. Aug. Haec est magna perfectio, ut nihil in homine valeat malignus, et ut hoc sit in conspectu ejus, id est certe sciat malignum non esse, Gl. int. nisi qui a Creatore ad creaturam convertnunc tria alia ponit, quae incipientibus conveniunt, quasi dicat, non solum perfectos qui praedicta habent glorificabit, sed etiam glorificat Deus; timentes Dominum, id est incipientes, quia timor est initium sapientiae . Sicut ergo superiora ad perfectos, ita haec quae dicturus est ad incipientes pertinent.
Abbreviated transcription (Latin):
specialiter referuntur: queilam uero cõmuniter ad plures. Et item
quedam ꝑfectis tantum. quedam imꝑfectis conueniunt: ut in psal
culum sine macula: id est innocens. E cce pͥma uirtus. id est primus
hoc ad iustitiam. Penide ȩrequitur hoc plenius. id est has duas uͥtutes
scit ueritatẽ et dicit. In quo notatur prudentia et iustitia. Eongrue
aadit incorde suo. quia aliquis putat fallere quandoq et uerum
dolose ostendat uiam putans mea ẽẽ latrones et dicat. Si hanc ieris.
dolum in lingua sua. hec est pars innoceutie: id est cemꝑantiȩ. Do¬
lus est in lingua: cum aliud dicitur. aliud est in pectore. Sequitur
est bic. Proximum accipit ꝓ om̃i homine. Sequitur sexta Et oppro¬
brium non accepit aduersus ꝓximim siuim: id est teniere uel liben¬
ter non credidit criminatori. Sequitur septima. Na nichilum¬
deductus est. Ecce fortitudo. Quasi. non accepit opprobrium. ẜ ma¬

Expanded text:
specialiter referuntur; quaedam vero conmuniter ad plures. Et item, specialiter referuntur; quaedam vero conmuniter ad plures. Et item, quaedam perfectis tantum, quaedam inperfectis conveniunt, ut in psalmculum sine macula, id est innocens. Rem., Gl. int. Ecce prima virtus, id est primus hoc ad justitiam. Deinde exsequitur haec plenius, id est has duas virtutes, scit veritatem et dicit, in quo notatur prudentia, etiam et justitia. Congrue addit, in corde suo, quia aliquis putat fallere quandoque, et verum i quis alicui dolose ostendat viam, putans in ea esse latrones, et dicat: Si hanc teris, sua. Aug. Haec est pars innocentiae, id est temperantiae. Dolus est in lingua, cum aliud dicitur, aliud est in pectore. Sequitur est hic. Aug. Proximum accipit pro omni homine. Sequitur sexta; et opprobrium non accepit adversus proximos suos, id est temere vel libenter non credit criminatori. Sequitur septima. int. Ecce fortitudo. Quasi dicat: Non accepit opprobrium; sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
Cui datur a deo responsum plene difinttionis. quoclate ostenditur. qͥ
uere suit de p̃senti eccłia. et in futura beatific indi. Et est intentio ꝓpħe.
compͥmere eos qui se iactant eẽ deecclia: cum non sunt. Modus. Biꝑtitꝰ
lut sacerdos: petens responsum ait. Dñe quiꝰ habitabit. dignescili¬
cnturbernales milites dicuntur: tanquã simul habentes tab¬
nacula. hic aute sensus adiuuatur. ex eo quod continet alia tranis¬
est uisio pacis. et suꝑ eminentia caritatis: uibi nullus in agone con¬
tendrt. si in etna pace quieicet. Qui ingreditur. Secla pars
ubi subditur responsio dni: qui dicit in eremplum decalogi. decen
uirtutib ad atria sua ꝑueniri. Et nota quod decem uitutes appellat¬
hic dectin effectus uirtutũ. qui om̃s ad quatuor uirtutes pͥncipales
referuntur: scilicet iustitiam. prudentiam. tẽꝑantiam. fortitudinem.
Et quȩdam utiq de his decem. ad aliquã harum quatuor uircittum

Expanded text:
Cui datur a Deo responsum plenae definitionis, quos clare ostenditur qui Cui datur a Deo responsum plenae definitionis, quos clare ostenditur qui vere sint de praesenti Ecclesia, et in futura beatificandi. Et est intentio Prophetae comprimere eos qui se jactant esse de Ecclesia, cum non sint. Modus: Bipartitus lut sacerdos, petens responsum, ait. VERS. nde contubernales milites dicuntur, tanquam simul habentes tabernacula. Hic autem sensus adjuvatur ex eo quod continet alia transest visio pacis et supereminentia charitatis, ubi nullus in agone contendet, sed in aeterna pace quiescet. PARS II. VERSubi subditur responsio Domini, qui dicit in exemplum Decalogi, decem virtutibus ad atria sua perveniri. Et nota quod decem virtutes hic appellat decem effectus virtutum, qui omnes ad quatuor principales virtutes referuntur, scilicet justitiam, temperantiam, prudentiam, fortitudinem. Et quaedam utique de his decem ad aliquam harum quatuor virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ilabit. Tertia pars. postremo conuersio uideoꝵ p̃dicitur: quȩ
dabit salutare ifrł. id est saluabit fideles. inisi subaudis ille quem
humilem spreuistis: Ipse enim in claritate uenturus est adiudiciũ.
Quasi. Nullus alius saluabit. s iste infuturo saluabit: quia cũ dñs¬
tio est: sicut frequenter solet fieri. Nam idem puto ẽẽ grultabit ia¬
cob: quod est letabitur ifrł. Et nota quod pro uideis etiam hoc
Ñe quis habitabit. Titulus P salmꝰ dauia.
et presumptionis rep̃ssio: ubi agitur de unitate p̃sen
tis ȩceliȩ. et de futura quiete. In psenti nanq ecclesia
quia ꝓpter corporalẽ cohabitationẽ maloꝵ eum bonis. non ꝑmittim᷑
scire. qui uere suit de unitate ȩccliȩ: ideo quulam licet indigni. iactãt
se ẽẽ de ecclia: cum tamen uere non sint. Illoꝵ ergo presũptionem re¬
cundeus ꝓpħa. quasi sacerdos ante ꝓpitiatoriũ astaus. querit qͥ et inp̃¬
serti eccłia digne deo militent. et in futura beatitudine sunt qui etĩ

Expanded text:
siod. Tertia pars. Postremo conversio Judaeorum praedicitur, quae dabit salutare Israel, id est salvabit fideles, nisi, subaudi, ille quem humilem sprevistis? Ipse enim in claritate venturus est ad judicium. Quasi dicat: Nullus alius salvabit; sed iste in futuro salvabit, quia cum Dtio est, sicut frequenter solet fieri. Nam idem puto esse, exsultabit Jacob, quod est, laetabitur Israel. Et nota quod pro Judaeis etiam hoc ne quis habitabit. Titulus, psalmus David.et praesumptionis repressio, ubi agitur de unitate Ecclesiae praesentis, et de futura quiete. In praesenti namque Ecclesia, quia propter corporalem cohabitationem malorum cum bonis, non permittimur scire qui vere sint de unitate Ecclesiae, ideo quidam, licet indigni, jactant se esse de Ecclesia, cum tamen vere non sint. Illorum ergo praesumptionem retundens Propheta, quasi sacerdos ante propitiatiorum astans, quaerit qui et in praesenti Ecclesia digni Deo militent, et in futura beatitudine sint quieturi.
Abbreviated transcription (Latin):
erudiuit me ĩferior pars mea. scił carnis assũptio. ut exꝑiter tenebras
mortalitatis. Quas tenebras ille intellectus non habet. quia oro eis
nec turbari nec deficere potuit. Uelita ab illo loco dñs pais. Et accipit
Quasi diceret. Non congregabo fundentes sanguinem:s eos qui am̃
e ligunt partem. et hoc est. Dñs est pars. id est portio et premiũ heredi
merces passionis mee. Hereditas enim ad gentes. calit ad passionemꝑti¬
net. qui bibitus dat resurrectionem. Et odñe pater. tu es qui restitues
hereditate et regnum ut excolam et ineo regnem. quod diabolo faci
quisq cupit ad meususam suam. id est pro ut gr̃a dei cuiꝙ mensurat.

Expanded text:
erudivit me inferior pars mea, scilicet, carnis assumptio, ut experirer tenebras mortalitatis, quas tenebras ille intellectus non habet, quia pro eis nec turbari, nec deficere potuit. Vel ita, ab illo loco, Dominus pars, et accepit isti, Alcuin. quasi diceret: Non congregabo fundentes sanguinem, sed eos qui Deum eligunt partem. Et hoc est: Dominus est pars, id est portio et praemium, haeremerces passionis meae: Haereditas enim ad gentes, calix ad passionem pertinet, qui bibitus dat resurrectionem. Et, o Domine Pater, tu es qui restitues haereditatem et regnum, ut excolam, et in eo regnem, quod diabolo faciequisque capit ad mensuram suam, id est, prout gratia Dei mensurat cuique.
Abbreviated transcription (Latin):
a patre missus dicitur. cituis eloquia sunt uera: sicut impioꝵ sunt
in hoc tempore gr̃e quod nunc in priore populo feci. et hoc ꝓpter
miseriam tollendam et gemitum mopum. id est gentium et pau
nec ꝓpħas habuerunt. Pauꝑes uidei qui spũ aliter legem nonuo¬
cellexerunt. Et est sensus. Pro mopia et pauꝑtate spũalium bonoꝵ
quã patiuutur iudei et gentiles: mittam filium. Uel ꝑinopes et
pauꝑes. eosdem significat. Et est sensus. Mictam filiũ ꝓpter miseri¬
am inopum tollendam. id est mortalitatẽ et pasubilitatẽ. et hoc
faciam. ꝓpter geinitum pauꝑum. qui de malis gemunt. et ꝓ peccatis
urgens. supponit dicens. P onam in salutari tuo. id ett miħu. n
iseruis. Non dicit quid ponat. sed scieiudum est quia ad paꝑes
rum. et fiducialit. il est potenter agam in eo: quĩa nichil ei resistet.

Expanded text:
a Patre missus dicitur, cujus eloquia sunt vera, sicut impiorum sunt in hoc tempore gratiae, quod non in priore populo fecit. Et hoc propter miseriam tollendam et gemitum inopum, id est gentium et paupnec prophetas habuerunt; pauperes, Judaei, qui spiritualiter legem non intellexerunt. Et est sensus Aug. Pro inopia et paupertate, spiritualium quam patiuntur Judaei et gentiles, mittam Filium meum; vel per inopes et pauperes eosdem significat, id est mittam Filium meum propter miseriam inopum tollendam, scilicet mortalitatem et passibilitatem; et hoc faciam propter gemitum pauperum, qui de malis gemunt, et pro peccatis Deus Pater exsurgens supponit, dicens: Ponam in salutari, id est in Jesu, non in servis. Non dicit quid ponat; sed sciendum est quia ad pauperrum; et fiducialiter, id est potenter agam in eo, quia nihil ei resistet. Au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtytum et uespasianũ: ubi et infelices sunt. quia ubiq disꝑsi sunt:
Uel contritio est modo in uiis eoꝵ et infelicitas in ficturo. Nuinc
enum lapis angłaris. id est xp̃c. suꝑ eos cadens conteret eos. ꝑ erce¬
cationem. Infelicitas uero uit in inferno: cum anima et corpore
dãpnabuntur. Et hoc ido quia uiam pacis non cognouerunt: hoc
non mutatur. Et hec om̃ia ideo quia dm̃ non timent: et hoc est non est
timor dei ante oculos eoꝵ. Isti non dicunt non est ds. siciet supra gea¬
faciunt. et nec de his ciment in futuro puniri: S nonne cognoscen¬

Expanded text:
per Titum et Vespasianum; ubi et infelices sunt, quia ubique dispersi sunt. Vel, contritio est modo in viis eorum, et infelicitas, in futuro. Rem. Nunc enim lapis angularis, id est Christus super eos cadens, conteret eos per excaecationem. Infelicitas vero erit in inferno, cum anima et corpore damnabuntur. Et haec ideo quia via pacis non cognoverunt: Hoc non mutatur. Et haec omnia ideo, quoniam Deum non timent. Et hoc est, non est timor Dei ante oculos eorum. Aug. Isti non dicunt: Non est Deus, sicut supra genfaciunt, et nec de his timent in futuro puniri. Cassiod. Se
Abbreviated transcription (Latin):
alio peccat. id est quisq peccando pͥus se ledit. quã alium: et est p̃
subuerte eos. uel supplanta eos. Asimili luctantis. id est in efficates
fac et dei& tos. ut locum et gentem ꝑdant. ꝑ quib retinendis xp̃m
diabolo. resuscitando me a morte illata ab impus: deinde exponit
framea tua. quam manus. id est ȩt̃na uirtus cua assumpsit. ut ꝑ
eam regna iniquitatis debellet. et iustos diuidat ab impiis hic
est unrtutis tuȩ. id est ab inimicis meis. qui sunt manus tua. Se¬
quitur. Dñe a paucis. Postquã orauit ꝓ sua. subdit de adusarioꝵ
uita eoꝵ. Alia litera. Quasi. Dñe ꝑde eos de terra quã inhabitant.¬

Expanded text:
alium peccat, id est quisque peccando prius se laedit quam alium. Et est praalium peccat, id est quisque peccando prius se laedit quam alium. Et est prasubverte eos. Vel supplanta eum, a simili luctantis, id est inefficaces fac, et dejice eos, ut locum et gentem perdant, pro quibus retinendis Christum m ab inimicis, diabolo, resuscitando me a morte illata ab impiis. Deinde exponiframea tua, quam manus, id est aeterna virtus tua assumpsit, ut per eam regna iniquitatis debellet, et justos dividat ab impiis hicest virtutis tuae, id est ab inimicis meis, qui sum manus tua. Domine, a paucis, postquam oravit pro sua, subdit de adversariovita eorum, alia littera quasi dicat: Domine, per
Abbreviated transcription (Latin):
sui in t̾rena declinauerunt: putantes eum pati malum qui occideba¬
tur. et se nullũ qui occidebant. Et quasi quis diceret. Unde eis hec
iudice pilato. Qui. Principes qui erant sicut leo. id est diabolus pa
erant leom di abolo quo auctore faciunt. Et non tantum pͥnceps.s et
uos ex patre diabolo estis. Habitans in abditis: id est ꝑmanens et
cogitans in insidus. Quia mos est malis uota tegere: ut latent pos¬
sint ꝑficere. E õgitabat ergo insidias. quib circum ueniret et ꝑderet
aduersarioꝵ est oratio. Quasi. Ita illi. s tu o dñt qui uideris dormi
re. et iniquitates hominũ non curare. exurge. ad uindictam contia
iudeos. et p̃ueni eum popłm uel eos scilicet iudeos. asimili. curren
tis dicit. Currit enim popłs ut crucifigat. currit ds pater ut uindi¬
cet: S deus p̃uenit obcecando. Nemo enim non pͥus in se quam in

Expanded text:
sui, in terrena declinaverunt, putantes eum pati malum qui occidebasui, in terrena declinaverunt, putantes eum pati malum qui occidebatur, et se nullum qui occidebant. Et quasi quis diceret: Unde eis haeca traditore, vel a judice Pilato. Qui? principes qui erant sicut leo, id est diabolus parerant leoni diabolo, quo auctore faciunt. Et non tantum principes, AuVos ex patre diabolo estis habitans in abditis, id est permanens et cogitans in insidiis, Cassiod. quia mos est malis vota tegere, ut latenter possint perficere. Aug. Cogitabant ergo insidias quibus circumvenirent et perderent are, et iniquitates hominum non curare exsurge ad vindictam contra Judaeos, et praeveni eum populum, vel eos, scilicet Judaeos; a simili currentis dicit. Alcuin. Currit enim populus, ut crucifigat; currit Deus Pater ut vindicet; sed Deus praevenit excaecando. Nemo enim non prius in se quam in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt alȩ patris: quib nos ꝓtegit. Protege dico a facie. id est ab ins¬
tantia impioꝵ. id est demonum et iudeoꝵ: qui me afflixerunt sic
id est uitam uolentes eam extinguere: et adipem suum conclusert.
id est letitia sua pingui cooꝑti sunt: postquã cupiditas eorum de
adipe inflantur. et sunt lascua:dicit gͦ adipẽ suum concluserũt¬
ba loqui. Et uleo os eoꝵ locutumest suꝑbiam dicendo. Auerex uide
defendunt. corde lampnant. Sequitur. Et ꝓicientes me extra ci¬
uitatẽ. quasi locus de me maculatetur. pitiui coloni qui pͥus seruoᷤ
in umea missos occiderant: nunc me filium et heredem cutundedeĩt
in cruce. non obsequio s furore: quasi ad spectaculum conuenientes. Et
hoc ideo quia statuerunt declinare ocłossuos cordis in terrã. scilicet
ne ꝑderent locum et gentem. Lierunt enim. si dimittimus eum sic.
totus mundus ibi post eum: et uenient romani. et tollent locum et
gentẽ: uelstatuer̃t oculos declinare in cerrã. id est intentionẽ cordis

Expanded text:
sunt alae Patris, quibus nos protegit. Protege dico, a facie, id est ab instantia impiorum, id est daemonum et Judaeorum qui me afflixerunt, sicid est vitam, volentes eam tollere, et adipem suum concluserunt, Aug. id est laetitia sua pingui cooperti sunt, postquam cupiditas eorum de adipe inflantur et sunt lasciva, dicit, adipem suum concluseruntia loqui. Et ideo os eorum locutum est superbiam dicendo: Ave, rex Juddefendunt, corde damnant. Sequitur: Et VERS. 12.-- vitatem, quasi locus de me macularetur. Pravi coloni quia prius servos in vinea missos occiderunt , nunc me Filium et haeredem circumdederunt in cruce, non obsequio, sed furore, quasi ad spectaculum convenientes, et hoc ideo, quia statuerunt oculos suos, scilicet cordis in terram, scilicet ne perderent locum et gentem. Dixerunt enim: Si dimittimus eum sic, totus mundus abit post eum, et venient Romani, et tollent locum et gentem . Vel, statuerunt oculos suos declinare in terram, Aug. id est intentionem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
cant: quia necesse est i ala agere. cum suꝑbi deum noluite inuocare.
Et quia dm̃ non inuocauerunt. ido trepidauerunt timore illic ubi
non fuit timor: id est indampno tẽporalium rerum trepidauerũt.
tune timere. ita ignauia est in epte trepidare: ut ꝓgente et loco timo¬
miseri iudei confudistaconsiliuminopis. id est humilem aduentum
xp̃i concẽpsistis futurũ. Ideo ut quos uocabat in deo solo spempo¬
opis. id est xp̃i. confudistis. id est reciꝑe noluistis: qui ad uos lib̾an¬
dos uenerat: et est ammiratiue legendum. Uel consilium iopis
cuiuslibet: qui est menbrum xp̃i. Et hoc ideo fecistis: qũi dñs est spes

Expanded text:
cant, quia necesse est mala agere, cum superbi Deum nolunt invocare. Et quia Deum non invocaverunt, ideo trepidaverunt timore illic ubi non fuit timor, Aug. id est in damno rerum temporalium trepidaverunt. tune timere, ita ignavia est inepte trepidare, ut pro gente et loco, timomiseri Judaei, confudistis consilium inopis, Aug. id est humilem adventum Christi contempsistis, factum ideo, quia ut quos vocabat, in Deo solo spem poopis, id est Christi, confudistis, id est recipere noluistis, qui ad vos liberandos venerat: et est admirative legendum. Vel consilium inopis cujuslibet, qui est membrum Christi. Et hoc ideo fecistis, quoniam Dominus est spes
Abbreviated transcription (Latin):
sorem: quos dirit inmicos. onis scilicet qui cruci rp̃i contraci¬
cunt. Qui destruuntur cum uidentur. id est intelliguntur scrip¬
ture. usq ad infantiũ capacitatem ducte: et ꝑc aSusq ad robus ru¬
criuntur. et ad subluntatẽ intelligentie enguantar. Se quibus
subdit. Qm̃ uidebocelos tuos. Quasi et uere destrurs liet ꝓptieta
in ꝑsona eccłiȩ. qm̃ uidebo cęlos iuos. id est intelligam seriptata
inus dem scripturis collo casti: qũas eloꝵ uocabulo posicas crelũ¬

Expanded text:
sorem, quos dixit inimicos omnes, scilicet qui cruci Christi contradisorem, quos dixit inimicos omnes, scilicet qui cruci Christi contradicunt, qui destruuntur cum videntur, id est intelliguntur Scripturae, usque ad infantium capacitatem ductae, et per eas usque ad robur nutriuntur, et ad sublimitatem intelligentiae eriguntur. De quibus subdit, quoniam videbo coelos. Et vere destrues, dicit propheta, in persona Ecclesiae, quoniam videbo coelos tuosoelis vel in eisdem Scripturis collocasti quas coelorum vocabulo positas cre
Abbreviated transcription (Latin):
It ꝑ eos cȩlos uidebo edificari. lunam id est umus alem ercliamiet
stellas. id est eccłias sigillatim ꝑ loca diuersas: uel doctores alios.
Quȩ tamen scilicet lunam uel ftellas. uel quas seilicet stellas que¬
tu fundasti non illi. Apłi enim ministri sunt edificationis. tu uero
remouens dicit eum infantib etiam scripturis humiiasse: ꝑ qd
et ipsi magnificentiã dei caꝑent. et inmici destruerentur. et hot ẽ
suꝑscripturas eleuatus est filius. et ꝑ illas tamen ꝑfecisti. laudẽ.
exore infantiũ et lactentiũ. id est illas seripturas mamasti infen¬
tibe et laccentib ad ascendendum sit sic foret laus ꝑfecta quoi eto
scripturas quas inclinauit ĩfantib. Unde alibi. Inelmaiit &ltr
et descendit. Et hoc fecisti ꝓpter inimicos tuos: scilicet iumicose
cruicis xp̃i destruendos. et quasi exponendo subdit. scilicet ut des¬
tiuas inimicũ et defensorem. Et accipit eosdem ꝑ inimicũ et defen¬

Expanded text:
 eos coelos, videbo aedificari lunam id est universalem Ecclesiam, et stellas, id est Ecclesias singulatim per loca diversa, vel doctores alios. Quae tamen, scilicet lunam et stellas, vel quas scilicet stellas ut fundasti non illi. Aremovens, dicit eum etiam infantibus Scripturas humiliasse, per quod et ipsi magnificentiam Dei caperent, et inimici destruerentur. Et hoc est, super Scripturas elevatus est Filius. Et per illas tamen, perfecisti laudem ex ore infantium et lactentium, id est illas Scripturas inclinasti infantibus et lactentibus ad ascendendum, ut sic foret laus perfecta, quod est per Scripturas, quas infantibus inclinavit. Unde alibi: Inclinavit coelum et descendit . Et hoc fecisti propter inimicos tuos, scilicet inimicos crucis Christi destruendos. Et quasi exponendo subdit, scilicet ut destruas inimicum et defensorem et accipit eosdem per inimicum et defen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ siue de iudis siue de gentib ñ credentib qui faciat bonũ. Non ẽ di¬
co usq ad unũ. id est nec etiã. unus. uelusq ad unũ id ẽ p̃ter unũ
id est precer xp̃m. sine quo. lur nemo facit bonum. quia non po¬
test quis quã facere bonum. nisi ipse monstrauerit. DÑs de celo.
ab hoc loco sp̃italiter agit de uideis. Quasi. Nullus de eis facitbo¬
te ditatis diuina oꝑans: ipse dico. intendens suꝑ filios nostros. uel¬

Expanded text:
est, sive de Judest, sive de Judad unum, id est nec etiam unus. Vel, usque ad unum, id est praeter unum, id est praeter Christum, sine quo nemo facit bonum, quia non potest quisquam facere bonum, nisi ipse monstraverit. VERS. 3.Ab hoc loco specialiter agit de Judaeis. Quasi dicat: Nullus de eis facit bote deitatis divina operans. Ipse dico intendens super filios hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Prima pats est increpatio udeoꝵ: descripta eorum malicia.
Secundo minatur iudicium. Ibi. Nonne cognoscetur. Mercio p̃di¬
citur uideoꝵ conuersio Ibi. Quis dabit ex syon salutare. Increpans
pectauerunt xp̃m uenturum.s cum appareret. insipiens. id est uide¬
us dixit. in corde suo non inore. Hic homo non est deus. hoc ideo dixe¬
amant. non dm̃. Et quia a ip̃o recedunt: non est de illis qui faciat
bonum. Uel de gentilibi potest accipi: dm̃ non ẽẽ putantib. Insipiens
id est gentilis dixit. non est ds. Et hoc dixit incorde suo non in ore:
quia nemo audet dicere. et si cogitare non est deus. ꝯoc ido dicũt.
quia corrupti sunt. id est ceci sunt. ut dicant non est ds: et abhomina¬
biles facti sunt. id est rȩꝓbi. Sicut enĩ ñ ꝓbauerunt habere dm̃ in no¬
titiam: ita tradidit illos ds in reꝓbum sensum. Et hoc in studus
sius. uel affectionib. id est quia seculũ amant et non dm̃. Et id̾o ñ

Expanded text:
mus. Prima pars est increpatio Judaeorum, descripta eorum malitia. Secundo minatur judicium ibi. Nonne cognoscent omnes. Tertio, praedicitur eorum conversio, ibi, Quis dabit ex Sion, imprecans spectaverunt Christum venturum; sed cum appareret, insipiens, id est Judaeus dixit in corde suo, non tantum ore, hic homo non est Deus. Hoc ideo dixeamant, non Deum, et quia a Christo recedunt, non est de illis qui faciat bonum. Vel de gentilibus potest accipi, Deum non esse putantibus. Aug. Insipiens, id est gentilis, dixit: Non est Deus. Et hoc dixit, in corde suo, non in ore, quia nemo audet dicere, etsi cogitare: Deus non est. Hoc ideo dicunt, quia corrupti sunt, id est caeci sunt, ut dicant: Non est Deus. Et abominati facti sunt, id est reprobi. Sicut enim probaverunt Deum non habere in notitiam, ita tradidit illos Deus in reprobum sensum. Et hoc, in studiis suis, vel affectionibus, id est quia saeculum amant, et non Deum. Et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
conuentib: ubi paruuilos qui erant lacte fidei nutriendi. uaniᷤ
et scrup ulosis questionib sagittant uel eragitant. et uenenis pra¬
uoꝵ dogmatum necant: quib intuntur efficere ne lauderis. Iustꝰ

Expanded text:
conventibus ubi parvulos qui erant lacte nutriendi fidei, vanis conventibus ubi parvulos qui erant lacte nutriendi fidei, vanis et scrupulosis quaestionibus sagittant, vel exagitant, et venenis pravorum dogmatum necant, quibus quasi nituntur efficere ne laudetis. Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
ci lumine eccliȩ obscurato. ꝓpter multos carnales et imꝑitos Om̃¬
que ꝑfecisti destrurerunt. hoc non mutatur. Uelita ab illo loco.
Qm̃ ecee. Et sunt hii tertores et uerba hereticoꝵ comminantium
nobis de peccatorib: ut ad se quasi ad iustos cranseamꝰ. dicunt
enim debetis ad nos transire. Nm̃ ecce peccatores intenderunt artũ.
ud est scripturas carnaliter int̃pretantur. et parauer̃t sagittas
fuas in pharetra: id est uenenata uerba in corde. Ad quid᷑t
sagittent in obscuro rectos corde. Hoc non mutatur a sententia pͥme
lectionis. Sequitur. Qm̃ quȩ ꝑfecisti. E onuertit sermonẽ ab istis
hereticis: quib ante loquebatur ad dm̃. Quasi. aliquis dicat cur
dicunt tibi transmigra: cur de peccatorib te t̾̃rent qui intendũt
sagntare rectos: Respondet. Qm̃ ea quȩ ꝑfecisti. id est laudem quã
ex ore infantiũ ꝑfecit ds destruxerunt. quantũ in ipsis est in suis

Expanded text:
ci, lumine Ecclesiae obscurato, propter multos carnales et imperitosci, lumine Ecclesiae obscurato, propter multos carnales et imperitostruxerunt: hoc non mutatur. Vel ita ab illo loco: Quoniam ecce: et sunt hi terrores et verba haereticorum comminantium nobis de peccatoribus, nisi ad se quasi ad justos transeamus. Dicunt enim: Debetis ad nos transire, quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, id est Scripturas carnaliter interpretantur. Et paraverunt sagittas suas in pharetra, id est venenata verba in corde. Ad quid? Ut sagittent in obscuro rectos corde: hoc non mutatur a sententia primae lectionis. Quamque perfecisti. Convertit fidelis sermonem ab istis haereticis, quibus ante loquebatur, ad Deum. Quasi aliquis dicat: Cur dicunt tibi, transmigra? cur de peccatoribus te terrent, cum tendunt sagittare rectos? Respondet: Quoniam ea quae perfecisti, id est laudem quam ex ore infantium perfecit Deus. Destruxerunt quantum in ipsis est, in suis
Abbreviated transcription (Latin):
ta uituꝑatur: uel cum cedib marcyrũ est cruenta. In his terrorib et
obscuritatib eccłiȩ. iniqui do losa uerba iaculantur. ut rectos ꝑ¬
uertant: quia sciunt hec tẽpora decipiendis infirmis accõmoda.
Bicit ergo. Ut sagittent rectos corde. in obscura lima. id est in obscuri¬
tate eccłiȩ: quȩ trib modis obscuratur. ut predictũ est. Uel obscu¬
ra dicitur ȩccłia. dum filii eius ꝑeccant. et imꝑiti. et carnales mul¬
ti in ea habundant: et tunc occasione obscure lunȩ opprobria in¬
gerunt iniqui heretici catholicis. eo quod talib cohabitent. et
a talib sacramenta accipiant: S nichil timends̃ est confidenti
in dño. T imeat ille qui confidit in homine. qui trne dictt sc̃a
ẽẽ sacramenta: cum ꝑ scõs dantur. Et est sensus. Ut sagittent
rectos corde in obscura luna. id est cum senserit se non posse conum¬

Expanded text:
ta vituperatur, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In his terroribus et ta vituperatur, vel cum caedibus martyrum est cruenta. In his terroribus et obscuritatibus Ecclesiae, iniqui dolosa verba jaculantur, ut rectos pervertant, quia sciunt haec tempora decipiendis infirmis accommoda. Dicit ergo: Ut sagittent rectos corde in obscura luna, id est in obscuritate Ecclesiae, quae tribus modis obscuratur, ut supra dictum est. Vel obscura dicitur Ecclesia, dum filii ejus peccant, et imperiti et carnales multi in ea abundant, et tunc occasione obscurae lunae opprobria ingerunt iniqui haeretici Catholicis, eo quod talibus cohabitent et a talibus sacramenta accipiant. Sed nihil timendum est confidenti in Domino. Timeat ille qui confidit in homine, qui tunc dicit sancta esse sacramenta, cum per sanctos dentur. Et est sensus: Ut sagittent rectos corde in obscura luna, id est cum senserint se non posse convin
Abbreviated transcription (Latin):
te. quam habet ad nos: donec sole occidente plena surgat ab orien¬
te. Cum autẽ ex alia parte. soli ceꝑit appropinquare. suꝑior pars
illuminatur: inferior ouscuratur. Hoc idem bene conuenit eccłiȩ. q̃
rum oppinionũ sit uera: congruent̃ luna allegorice accipitur
ȩccłia. Siquis autẽ hȩc obscura uitat. cum in his obscuritatib magi
negociosis quã fructuosis ammum ereicere aut non libet. aut non
uacat. aut animus ipse non ualet: satis habet omissis obscuris cau
futura. E cce qualiter luna: significat ȩccłiam. Nunc uidendum est
qͦmodo obscuritas lunȩ: obscuritatẽ significat ęccliȩ. Obscura autẽ
est uel fit luna ttib modis. uel cum menstruis cursib finitur. uł cũ
eius fulgor nubilo int̃olatur: uel in ȩclipsi ubi cruenta uidetur
Similiter et ect łia fuit obscura. cum in mnicio fidei. ad huc noua
nudum terris maior effulsit. uel cum nubib blaspliemoꝵ tec¬

Expanded text:
te quam habet ad nos, donec, sole occidente, plena surgat ab oriente quam habet ad nos, donec, sole occidente, plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coeperit appropinquare, superior pars illuminatur, inferior obscuratur. Hoc idem bene convenit Ecclesiae, rum opinionum vera sit. Congruenter luna, allegorice Ecclesia accipitur. Si quis autem haec obscuravit, at cum in his obscuritatibus magis negotiosis quam fructuosis animum exercere aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis habet, omissis obscuris causfutura. Ecce qualiter luna significat Ecclesiam. Nunc videndum est quomodo obscuritas lunae obscuritatem Ecclesiae significat. Obscura autem est, vel fit luna tribus modis vel cum menstruis cursibus finitur, vel cum ejus fulgor nubilo interpolatur, vel in eclipsi, ubi cruenta videtur. Aug. Similiter et Ecclesia fuit obscura, cum in initio fidei adhuc nova nondum terris major effulsit, vel cum nubibus blasphemorum tec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecistumplendo in te: p̃dicta dete ĩ scriptis. Uel scđm aliam licte¬
rãut sagituent ĩ obscura luna rectos corde. Luna congruie sig̃eat ȩccłiam.
Que mĩ st̃ opinones de luna que quarũ uera sit uel non omĩno uel
quȩ lucet paulatim ad t̾ram inuertit ut uideri possit. cornicłata
auferatur. Hec est ȩcclia quȩ ex spũalium parte lucet: et ex carnaliũ
parte obscura est. Et spũalis quiden pars modo apparet hominibꝰ
ꝑ bona oꝑa. modo latet in conscientia soli deo nota: et solo corpore ui¬
detur. sicut contingit cum oramus in corde. et quasi nichil agere
uidemui: cum tamen non ad terram. s sursum corda dirigamus ad
dnĩn. Alii aut̃e dicunt: quod luna non habet lumen nisi a sole. Sed
quando est cum illo. habet partem illam ad uos quȩ non iudetuꝵ
ab eo. Et ideo non lucet nobis: s cum recedit ab eo illustraturab ea par¬

Expanded text:
rfecisti, implendo in te, praedicta in Scripturis. Vel secundum aliam litterfecisti, implendo in te, praedicta in Scripturis. Vel secundum aliam litteram: Ut sagittent in obscura luna rectos corde. Luna congrue significat Ecclesiam. Duae enim sunt opiniones de luna, quarum quae vera sit, quae non omnino vel quae lucet paulatim ad terram convertit, ut videri possit, corniculataauferatur. Haec est Ecclesia, quae ex spiritualium parte lucet, et ex carnalium parte obscura est, et spiritualis quidem pars, modo apparet hominibus per bona opera, modo latet in conscientia soli Deo nota, et solo corpore videtur. Sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videmur, cum tamen non terram, sed sursum corda dirigamus ad Dominum. Alii autem dicunt quod luna non habet lumen nisi a sole, sed quando est cum illo habet partem illam ad nos quae non videtur ab eo, et ideo non lucet nobis; sed cum recedit ab eo illustratur ab ea par
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi aliquis diceret. Quibus hoc dicis et quare. Respondet. Eece
peccatorib hoc dico. ideo. qm̃i ecce peccatores intenderunt arcũet ceta
uel ita continuia. Ideo in año confido. qm̃ ecce. quasi meuidenti est¬
quod peccatores. id est heretici. intenderunt arcum. id ẽ u̾sus se scil
iueta uoluntate suam. detorserunt scripturam sacram ad uulue
subtilẽ et qͣsi ĩtensũ ut sibi uidetur intellectum habuerunt. et ali¬
os remilsum habere estimãt. Et parauerũt sagittas suas in pharet᷑.
id est parata habent in corde suo uerba uenenosa. Ad quid. Ut sagit¬
tent in obscuro rectos corde: id est in simplici sensu de gentes. uel sa¬
gittent in obscuro reccos corde: id est in suis ambiguis. et obscuris sen¬
tentiis. ꝑ arcum hoc faciunt: non quod scriptura ad hoc ualeat id ẽ
ñ ex uitio scripture. s qm̃ destruxerunt male exponendo. id est ꝑu̾¬
terunt. ea quȩ ꝑfecisti: id est scripturas quas ꝑfecite edidisti. uel eas¬

Expanded text:
at: Aliquis diceret, quibus hoc dicis: et quare? Respondet: Gl. int. Ecce peccatoribus hoc dico ideo, quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, etc. Vel ita continua, ideo in Domino confido. Quoniam eccequod peccatores, id est haeretici, intenderunt arcum, id est versus se, scilicet contra voluntatem suam detorserunt Scripturam sacram, ad vulnesubtilem, ut sibi videtur, intellectum habent, qui et alios remissum existimant habere. Et paraverunt sagittas suas in pharetra, id est parata habent in corde suo verba venenosa. Ad quid? Ut sagittent in obscuro rectos corde, id est in simplici sensu degentes. Vel sagittent in obscuro rectos corde, id est in suis ambiguis et obscuris sententiis. Per arcum hoc faciunt; non quod Scriptura ad hoc valeat, id est non ex vitio Scripturae, sed quoniam dextruxerunt male vivendo vel exponendo, id est terunt ea, quae perfecisti, id est Scripturas quas perfecte edidisti. Vel pe
Abbreviated transcription (Latin):
ubi totinala sunt. hȩcopinio fuit et in helia quando aucte. Une
ad homines defecit. quia uit ab homine agnoscitur. Defẽcit eigo qͣn¬
tum ad eos. qui in eũ ñ credunt. Et uere defecit sc̃s quia defecte

Expanded text:
ubi tot mala sunt. Haec opinio fuit et in Elia, quando dixit: Domine, ubi tot mala sunt. Haec opinio fuit et in Elia, quando dixit: Domine,  Alcuin. quantum ad homines, defecit, quia vix ab homine agnoscitur. Defecit ergo, quantum ad eos, qui in eum non credunt. Aug. Et vere defecit sanctus, quia defecit
Abbreviated transcription (Latin):
septimo ꝓsalmo diccum est. accipitur dies iudicii: qͥa
post hoc tempus quod septem dieb agitur. uenturus
est adns aa uidicium. Supra peccator culpe conscis ai¬
inebat octauam: ne ibi pumt t. hic ꝓpħamꝑsonauiri¬
ꝑfecti ꝓ ea orat ut ueniat. ꝗuia hic petit ꝓpħa iniquitatenr mundi
destriu ut ad ueritatẽ future ꝓmissionis ꝑueniat. Et est sensus.
Psalmus iste dirigens nos in finem. est dauia ꝓphece qui hic loquit᷑
in ꝑsona alicuuis iusti. habitus ꝓ occaua id est die iudicir quemi desi¬
derat ut seculi iniquitas destruatur: et ueritas ꝓmissa ueniat. Incen
tus est. Ptimo aꝑuersitate scłi petit saluari. Secundo ostendttur
contra mala seculi xp̃e a patre missus. cuuis loquia sunt uera. aui. Uro¬
pter miseriam. et cetera. Uidens ergo sc̃s uir multiplicata uanitate
sȩculi. quasi timens subito exclamat: ꝓ magnitudine ꝑiculi et at¬
Saluumne fac dñed eiude exponit que timuit. inulta congregans

Expanded text:
psalmo dictum est, accipitur dies judicii, quia post hoc tempus quod septem diebus agitur, venturus est Dominus ad judicium. Supra peccator culpae conscius timebat octavam ne ibi puniretur. Hic Propheta it veniat. Cassiod. Quia hic petit Propheta iniquitatem mundi destrui, ut ad veritatem futurae promissionis perveniat. Et est sensus: Psalmus iste dirigens nos, in finem, est David prophetae, qui hic loquitur in persona alicujus justi, habitus. Pro octava, id est die judicii, quem desiderat, ut saeculi iniquitas destruatur, et veritas promissa veniat Casstus est. Primo, a perversitate saeculi petit salvari, secundo, ostenditur contra mala saeculi Christus a patre missus, cujus eloquia sunt vera, ibi, propter miseriam, etc. Videns ergo sanctus vir multiplicatam vanitatem saeculi, quasi timens, subito exclamat, pro magnitudine periculi, et aassiod. Deinde exponit quae timuit, multa congregans
Abbreviated transcription (Latin):
Quiasi. Uere diminita est ueritas. quia creuit falsitas. et hoc est ua¬
na locuti sunt. uel ita iunge. Diminute sunt ueritates. et in suꝑ
uana locuti sunt: unusquisq ad decipiendũ ꝓrimũ. scilicet quẽ¬
libet hominem Prorimus enim est om̃is homo: conditione ptue
natiuitatis. E um nullo ergo. male agendũ ẽ .elꝓimũ accipir
aliqua oportunitate coniunctũ: ad quẽ etiam decipiei. lu nitun¬

Expanded text:
at: Vere diminuta est veritas, quia crevit falsitas. Et hoc est, vana locuti sunt. Vel ita junge, diminutae sunt veritates; et insuper, vana locuti sunt, unusquisque ad decipiendum proximum suum, quemlibet hominem. Aug. Proximus enim est omnis homo conditione primae nativitatis. Cum nullo ergo male agendum est. Vel proximum accipit aliqua opportunitate conjunctum, ad quem etiam decipiendum utun
Abbreviated transcription (Latin):
rum modernoꝵ loquitur. scđ̾mn xp̃i aduentũ desiderantiũ: ubi cer¬
ti sunt de salute. Quanto enĩ desiderio antiqui primũ defideraue¬
runt aduentũ. tanto moderni scdm cupunt: iuxta illud. E upio dis¬
solu etẽẽ cum xp̃o. Intentione. ad idem desiderium inuitat. Mo

Expanded text:
rum modernorum loquitur, secundum Christi adventum desiderantium, ubi cerrum modernorum loquitur, secundum Christi adventum desiderantium, ubi certi sunt de salute. Quanto enim desiderio antiqui primum desideraverunt adventum, tanto moderni secundum cupiunt, juxta illud: Cupio dissolvi et esse cum Christo . Intentio. Ad idem desiderium invitat. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur ĩ octaua. unde psaliniis iste intitulatur. Ne hoc circuitu: dic̃
salomon in ꝑuerbuis. Uentilator ẽ ĩpioꝵ rex saꝑiens. Et mittit illis
rotam maloꝵ. id est ambitum uolubilium: que tanquã tota uoltunt᷑.
Sequitur. Secũdũ atitudinem. Quasi diceret. Impi sunt in circu¬
concẽplandum. hoc ideo adiunxit: qa ẽ et multiplicatio in tẽporalib
quȩ auertit ab iuntate lei.s: iusti multiplicantur scđm alttudinẽ¬
dei. quando eunt de iutute in uirtutẽ. Uel ita multiplicasti filips¬
hominũ. ficĩit stellas celi scđm ꝓ missionem factam abrahe: et hoc
in qua totius legis ꝑfectio est: quam qui habet mundũ
telligit. in ꝑsona antiquoꝵ patrum. quasi de dilatione conquerit᷑:
in quo etiam dilectio ꝑximi ostenditur. cuius salitti hoc optatur. itt
suꝑsticione abiecta. unius dei cultura suscipiatur. Uel inꝑsona sc̃õ¬

Expanded text:
dabitur in octava; unde psalmus iste intitulatur. De hoc circuitu dicit dabitur in octava; unde psalmus iste intitulatur. De hoc circuitu dicit Salomon in Proverbiis: Ventilator est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum , Aug. id est ambitum 26 volubilium, quae tanquam rota volvuntur. Sequitur: Secundum altitudinem impii sunt in circucontemplandum. Hoc ideo adjunxit, quia est et multipquae avertit ab unitate Dei: sed justi multiplicantur secundum altitudinem, quando eunt de virtute in virtutem. PSALMUS XIIhominum, sicut stellas coeli, secundum promissionem factam Abrahae, et hocin qua totius legis perfectio est, quam qui habet, mundumtelligit, in persona antiquorum Patrum, quasi de dilatione conqueritur. In quo etiam dilectio proximi ostenditur, cujus saluti hoc optatur, ut, superstitione abjecta, unius Dei cultura suscipiatur. Vel in persona sancto
Abbreviated transcription (Latin):
mittuntur untutes. quȩ et beatitudines dicuntur. quȩ consum¬
mant et beatos facuit. Octaua autem quȩ redit ad capite clan¬
ostendit utilitatem diuinoꝵ eloquioꝵ: conuertens se ad dũm̃. Quasi
Talia sunt eloqui a dñi: et o dñe. tuuis eloquia sunt casta. tu ĩnos
ipsi seruabis nos ꝑ illa eloquia: hic et in fitturo. Supra dixte de
malis. dispdat añs uniuersa labia dolosa: hic dicit quod feruat
agens de bonis. Sequitur et custodies nos. hic tanquã mnopes et
pauꝑes. Ibi et in futuro tanquã opulentos et diuites. Eustodies
dico ducendo. a generatione hac scilicet huius seculi in ecernum:
id est ad et̃nam beatitudinem. Sequitur. Incircuitu. Quasi
dicerit. nos seruabis: impii autẽ ambulant in circuitu. idest in
cupiaitate rerum tẽporalium. quȩ septem dierum repetitione
uoluuntur: et ideo non ꝑueniunt in octauũ. id est in et̃num qd̵

Expanded text:
aemittuntur virtutes, quae et beatitudines dicuntur, quae consumaemittuntur virtutes, quae et beatitudines dicuntur, quae consummant, et beatos faciunt. Octava autem quae redit ad caput, exaostendit utilitatem divinorum eloquiorum, convertens se ad Dominum, quasi dicat: Talia sunt eloquia Domini. Et, O Domine, cujus eloquia sunt casta, tu, non nos ipsi, Servabis nos per illa eloquia hic et in futuro. Supra dixit de malis, Disperdat Dominus universa labia dolosa; hic dicit quod servet, agens de bonis. Sequitur: Et custodies nos. Aug. Hic tanquam inopes et pauperes, in futuro tanquam opulentos et divites. Custodies dico, ducendo a generatione hac, scilicet hujus saeculi in aeternum, id est ad aeternam beatitudinem. Cassidicat, nos servabis; impii autem ambulant in circuitu, Aug. id est in cupiditate rerum temporalium, quae septem dierum repetitione volvuntur. Et ideo non perveniunt in octavum, id est in aeternum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pietatem. et ꝑ cetera dona sp̃c sancti. quȩ sunt septem. per quȩ diui¬
num eloquiũ splendet: dum cierbi dei p̃dicatores his carisinatibus
refulgent. Unde ostenditur scm̃ ẽẽ quod p̃dicant. Uel ita ut sp̃u¬
aliter de sermone dñi in monte habito ad discipłos accipiatur. Qħi
Et illud argentũ diuini eloqui est septuplum. quia septem sunt
gradus beatitudinis. de quib totus sermo inmonte ꝓductus est.
scilicet pauꝑtas sp̃e. mansuetudo. miscđia. et cetera. Et illud argñ¬
tum est purgatũ septuplum. id est septepliciter. salicet ꝑ singula
septem est purgatum igne ꝑsecutionis: de quo agitut. in octaua
beatudine eum dicitur. Beati qui ꝑsecutionem patiuntur ꝓpter
iustitiam: et cȩtera. Oitaua ergo beatitudo est patientia ꝑsecitionis
qua uelut igne purgatur argentũ seytempliciter: id est scđm illa
septem. quȩ p̃mittuntur in sermone. hoc enim igne purgantur et
pauꝑes. et mutes. et misericordes: et alii. Ideo in sermone septem p̃¬

Expanded text:
per pietatem, et per caetera dona Spiritus sancti, quae sunt septem, per quae divinum eloquium splendet, dum verbi Dei praedicatores his charismatibus refulgent. Aug. Unde ostenditur sanctum esse quod praedicant. Vel ita, ut specialiter de sermone Domini in monte habito ad discipulos accipiatur. Quasi dicat: Et illud argentum divini eloquii est Septuplum, quia septem sunt gradus beatitudinis, de quibus totus sermo in monte productus est, scilicet paupertas spiritus, mansuetudo, misericordia, etc. Et illud argentum est purgatum septuplum, id est septempliciter, id est per singula septem est purgatum igne, persecutionis, de quo agitur in octava beatitudine, cum dicitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, , etc. Octava ergo beatitudo est, patientia persecutionis, qua velut igne purgatur argentum septempliciter, id est secundum illa septem quae praemittuntur in sermone. Hoc enim igne purgantur et pauperes, et mites, et misericordes, et alii, ideo in sermone septem pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa in ꝑsona sua. uerba p̃dicationis xp̃i cõmendans: quoꝵ sincerita¬
tem et utilitatẽ ostendit. Quasi. Pater mitiet filiũ. et eloquia dñi sci¬
licet filiisunt eloquia casta: id est sinẽ corruptione simulationis.
Multi entim p̃dicant ueritatem.s non caste: quia uendunt illam pre
lis diccum est: uana locuti sunt. Et argentum dñici eloquii est exa
sunt. Argento autẽ cõparatur diuinũ eloquium. quia sicut in¬
ter omĩa metalla. nichil est qd̾ dulcius tinniat argento.
reuitatis habens. Et ponit᷑ genituuuꝰ hic ꝓ ablatiuo more greco. Et est

Expanded text:
ndans, quorum sinceritatem et utilitatem ostendit, quasi dicat: Pater mittet Filium. Aug. Et eloquia Domini, scilicet Filii, sunt eloquia casta, id est sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem, sed non caste, quia vendunt illam pretlis dictum est: Vana locuti sunt et argentum Dominici eloquii est examsunt. Argento autem comparatur divinum eloquium, quia sicut inter omnia metalla nihil est quod dulcius tinniat argento, renitatis habens, et ponitur genitivus hic pro ablativo, more Graeco. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
so siaee eto memor nominũ eoꝵ s potius mecum habebunt heresitadem
mea et meoꝵ. fligint sibi ali alia quib ftuantur. pars altte mei et lar¬
bibunt eigo alii uenena et moriferas uoluptates: ego auteet inei bi
nos ueliues here ditatẽ ieam is est uorttiam hereditatis i est el antatio
mec amnelu. Non michii mne ipso aliquia restitues quod amissaaia
quia nilamis. ẜmtie in quib ego sum et cum quibisd iinisinat
restitues notitiam claritatis mes. quam ꝑpeccatum amiscrunt: quȩ edi¬
ritas erat apud te. añ quã mundꝰ fieret. Unde ipse in euangłio. Elari¬
fica pater filium tuum: ea daritate quam habiit apud ce. antequã
mundus fieret. Uel hereditatẽ meam. dicit lumen claritatis. id est
glam immnortalitatis. quã in adam ꝑdidimus: quȩ xp̃o insua resur¬
rectione restituta est. et nobis in nr̃a restituetur. Unde ips alibi ait.
Et refloruit caro inea. Sequitur. Eunes. Quasi. Restitues hereditate

Expanded text:
si dicat: Non ero memor nominum eorum, sed potius mecum habebunt haereditatemg. Eligant sibi alii alia, quibus fruantur: Pars auteBibant ergo alii venena, et mortiferas voluptates: ego autem et mei bibqui restitues haereditatem meam, id est notitiam haereditatis, id est claritatis meae, mihi. Non mihi in meipso aliquid restitues quod amiserim, quia nihil amisi, sed meis in quibus eo sum, et cum quibus unum sum, restitues notitiam claritatis meae, quam per peccatum amiserunt: quae claritas erat apud te antequam mundus fieret . Unde ipse ait in Evangelio: Clarifica, Pater, Filium tuum ea claritate quam habuit apud te antequam mundus fieret. Hier. Vel haereditatem dicit lumen claritatis, id est, gloriam immortalitatis, quam in Adam perdidimus, quae Christo in sua resurrectione restituta est, et nobis in nostra restituetur. Unde ipse alibi ait: Et refloruit caro mea . Sequitur: VERS. 6-- « Funes cecide
Abbreviated transcription (Latin):
Dat utiq pacem: quã heretici nefanda dissensione iuolant. Xp̃c uero
tantã pacẽ ex hibuit quod etiã traditorẽ suũ udã mira patientia tole¬
rauit. et ad p̃dicandũ regnũ celoꝵ cũ aliis apłis mifit. et ei sicut et ced̾s
eucaristiam dedit: quẽ ante traditorẽ suũ et diabolũ nominauit Cui
predicta id eo contulit: ut ostenderet dona di ad eos ꝑuenire qui fidẽ
accipiunt itiam si talis sit per quem accipiunt. qualis iudas fuit.

Expanded text:
Dat utique pacem, quam haeretici nefanda dissensione violant. Christus vero tantam pacem exhibuit, quod etiam traditorem suum Judam mira patientia toleravit, et ad praedicandum regnum coelorum cum aliis apostolis misit. Et ei sicut in caeteris eucharistiam dedit, quam ante traditorem suum 24 et diabolum nominavit. Cui praedicta ideo contulit, ut ostenderet dona Dei ad eos pervenire qui fidem accipiunt, etiam si talis sit per quem accipiunt, qualis Judas fuit.