comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. apłici memor. p̃cepti. quo p̃ciperis
libenter susferre insipientem Quam obrẽ.
accipe cdamores calumpinȩ: Cur rogo talẽ¬
toꝵ distributionem . &. cybarioꝵ dispensati¬
onem. tibi creditã. huc usq retentas: Iam
solue manum: imꝑtire famulis. ne inopia
ꝑeant famis. Nosti quid creditor ueniens.
reposcat ate: Non minuetur tibi. quicquid̃
dederis nobis: meinor esto. paruis panibus
multitudinem sałiatam. &. suꝑasse reliqͥas
fragm̃toꝵ magnitudinem panum Anpu¬
tas do num tibi collatum ꝓte solum mͦ ẽẽ.
ñ pͥuatum. Et quis dic̾e uł insanus p̃sumat
ut pͥuato tuo gaudeas. qͥ de cõmuni tantum
inculpabilit gaudere scias: Nam cum tibi
deus economiam thesauri su & diuitiarũ
salutis. sapientiȩ ⁊ scientiȩ tenere concessit.
cur larga manu ñ effundis. quod dando ñ
minuis: An cũ inm̃bris suꝑni capitis.
unꝰqͥsq quod ñ accepit sic inaltero pos¬

Expanded text:
loqui, apostolici memor praecepti, quo praeciperis loqui, apostolici memor praecepti, quo praeciperis libenter sufferre insipientem. Quamobrem accipe clamores calumniae. Cur rogo talentorum distributionem et cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, impertire familiis, ne inopia pereant famis. Nosti quid creditor veniens reposcat a te. Non minuetur tibi quidquid dederis nobis. Memor esto parvis panibus multitudinem satiatam, et superasse reliquias fragmentorum magnitudine panum. 5. An putas donum tibi collatum pro te solummodo esse non privatum. Et quis dicere vel insanus praesumat, ut privato tuo gaudeas, qui de communi tantum inculpabiliter gaudere scias? Nam cum Deus tibi oeconomiam sui thesauri et divitiarum, salutis, sapientiae et scientiae tenere concesserit, cur larga manu non effundis quod dando non minues? An cum in membris superni capitis unusquisque 578 quod non accepit sic in altero pos
Abbreviated transcription (Latin):
subtili dilatione modo nec dum eẽ. ꝑfecto ᷤ
mͦ nec dum ẽẽ scriptos. modo meas litte¬
ras intercidisse. aliaq multa opponens.
ad hanc usq diem ꝑ uenimꝰ. & sine peticioĩs
effectu manemus Ob hoc uertã p̃ces inquȩ¬
relam. ut qđ supplicatione nequiui. uł ca¬
lumpniis lacescendo ualeam ad ipisci. Sepe
circa quur queso. te mi dñe ñ tͥbuas quod
rogaris: Unum scias. ñ dimittam quasi fin
gens me nolle negata: sed queram. ⁊ instat
queram. quousq aut accipiam. aut eliciã.
piissimo redemptore iubente. querite &. in¬
uemietis. & adiciente pulsate. & apperietur uob
Quesiui. & quero etiam pulso: unde & clamito
ut aꝑias. nam huius me argum̃ti solatur
inuentio: qͥa qͥ con tempsisti postulantem.
exaudias forte calumpniantẽ: Hinc ⁊ego
scientiȩ tuȩ ingero. nec stulti iactatione
noui aliqͥd suggerere. insipiens ꝓfecto p̃su¬
nio: nõ tam̃ erubesco. imꝑitꝰ dissertissi mo

Expanded text:
subtili dilatione modo necdum esse perfectos, subtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum scriptos, modo meas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam: ut, quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe circa cur, quaeso te, mi domine, non tribuas quod rogaris? Unum scias, gens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque autem accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite, et invenietis, et adjiciente: pulsate, et aperietur vobis . Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito, ut aperias. Nam hujus argumenti me consolatur inventio, quia qui contempsisti postulantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipiens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco imperitus disertissimo
Abbreviated transcription (Latin):
cia homo interior ac spiritalis. cum inqͥ¬
sitione fungitur amantis: Ob id uelle meũ
est mi dñe reuerentissime. nisi culparũ
maceria mearum obsistat : & benigne te
inquisitionẽ meã amplecti. ⁊ querelarum
calumniam patienter accipere Utrũq
eñi ego & officium in quisitionis per soluo
& ibi cõtͣ te causarum mearum necessita¬
tes dirigo Qđ ut benignissime audi tui¬
tuo admittas. in ingressu huius dicta¬
tionis. portuq ꝓstratus. peto aculmine
ur̃i apostolatus. & quamꝗ uacillet calu¬
mpnie obiectio. ubi lacrimarum est. int̾¬
cessio. cum lacrimȩ ñ sint signa calump¬
niȩ. tam̃ sint obto & lacrimabiles calump¬
niȩ. et calumpniabiles lacͥmȩ. sed utrum
ꝙ ꝓlicentiosa. amoris p̃sumptione. ñ aũt
ꝓarogantie temeritate: S iam causam
exordiar septimum in fallor annũ tem¬
pora girant. ex quo memini me libros
ate conditos originum postulasse. & uario
&. absenti nichil inde uos rescripsisse. sed

Expanded text:
tia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis: ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portuque prostratus peto a culmine vestri apostolatus: et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario et absenti nihil inde vos rescripsisse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
annũ dicunt. quẽ hebrei iubeleũ uocant: Ob
hanc causã. &. ille hebreus qͥ ꝓpt̃ uxorẽ ilibero ᷤᷤ.
amans dominũ suũ. aure ꝑtus aseruicio sub¬
iugatꝰ. seruire iubet᷑ inscłm. hoc ÷ usq ad an¬
num quinquagesimũ: Etas plerumq dicit᷑.
&. etas. tempꝰ. qđ de multis scłis instruitur.
⁊ dicta ȩtas. quasi aeuitas. idẽ similitudo
eiii: Nã eiũ ẽ ȩtas ꝑpetua. euiꝰ neq inicium.
neq extremũ noscit᷑. qđ greci uocant eonas.¬

Expanded text:
annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertusa servitio subiugatus, servire iubetur in saeculum, hoc est usque ad annum quinquagesimum. Aetas plerumque dicitur et aetas tempus, quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, quasi aevitas, id est similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cuius neque initium neque extremum noscit
Abbreviated transcription (Latin):
grecie ciuitatẽ. diis agentibꝰ agonẽ. & qͥn¬
quennale certam̃. quatuor mediis annis
uacantibus & obhoc elidum certaminis
tempꝰ elimpiadẽ uocauerunt. quadriennio.
anno dicit᷑ condi ꝓpt̾ olimpiadas. a roma¬
nis: Ad huc enĩ consules. ad huc era ñdũ
erant. Est enĩ quinquennale tempꝰ. Idõ
uͦ sic uocatũ. eo qđ censu ꝑ quinquenniũ.
inre publica ꝑacto urbs roma lustrabat᷑
Iubelẽ. intp̃tat᷑ remissionis amiꝰ Est enim
hebraicus ⁊ sermo. ⁊ numerꝰ. qui septenis annoꝵ
clangebat᷑ tube.⁊ ad om̃s reuertebat᷑ antiqua
possessio Debita absoluebant᷑. confirmabant᷑
libertates Hunc numerum etiã indiebꝰ pente¬
chostẽ. ⁊ ipsi celebramꝰ. post dñi resurrectionẽ.
remissa cuͥꝑa. ⁊ tociꝰ debiti cirographo euacuato.
abomĩ nexu liberi. suscipientes aduenientẽ
Secula generationibus constant. ⁊ inde se¬
cula qđ sequant᷑ Ab euntibus enĩ aliis.
alia succedunt: Nunc quidã quinquagesimũ

Expanded text:
Graeciae civitatem. Eliis agentibus agonem, et quinquennale certamen, quatuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio ianno dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erant. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatur eo quod censu per quinquennium in republica peracto, urbs Roma lustrabatur. 3. Jubilaeus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus, et sermo, et numerus, qui septenis annorum clangebatur tubis, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. 4. Hunc numerum etiam in diebus Pentecostes et ipsi celebramus post Domini Resurrectionem, remissa culpa, et totius debiti chirographo evacuato, ab omaetatibus . Saecula generationibus constant; et inde saecula, quod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum
Abbreviated transcription (Latin):
q ad abraã. Tercia ab abraã usq ad dauidQuar¬
ta adauid usq ad transinigracionẽ iuida. in
mundus iste finiat᷑. quarũ decursus ꝑgene¬
rationes. & regna. ita inspicit᷑.. Prima etas.
rima ȩtas. in exordio sui continet cre¬
acionẽ mundi: Primo enĩ die. ds inlu¬
cis nomine condidit angłos Sedõ infirma
m̃ti apellatione cȩlos: sercio. indiserecionis
uocabulo: speciẽ aquarũ & t̃rȩ Quarto. lu¬
minaria celi Quinto. animantia exaquis:
Sexto. animantia exterris. & hominẽ quẽ
apellauit adã
ddam. anno. ccxxx. gn̾ seth. aqͦ filii dĩ¬

Expanded text:
raham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. De descriptione temporum . Prima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine cmenti appellatione coelos; tertio, in discretionis vocabulo speciem aquarum, et terrae; quarto, luminaria coeli; quinto, animantia ex aquis; sexto, animantia ex terra, et hominem, quem appellavit Adam. 2. Adam, anno CCXXX, genuit Seth, a quo filii D
Abbreviated transcription (Latin):
nentes iã adtestamentũ nouũ. qđ ẽ regnim
celoꝵs: Hebreiaũ uet̾ testam̃tũ. estra aucliri
iuxta numerũ litterarum suar̃ inuigini
duos libros accipiunt. diuidentes eos in tresa
dines. legis scilicet. ꝓpħarum. ⁊ agyograforul
Primꝰ ordo legis. inquinq lbris accipit᷑. que¬
pͥm̃ ⁊bresit: qł̃ ẽ genesis .N. Secds. eesmnod
qđ ẽ exodus
Quartus. uagedaber. qđ ẽ numerus
Quint᷑. allaedabarmn. qđ ẽ de utero nomiũ:
Nu sunt quinq libri moysi. quos hebreitho¬
iosue benun. qͥlatine ihesunaue dicit᷑:
ui Terciꝰ samuel. quiẽ regũ pͥmꝰ¬
i Quartꝰ. malachim. qͥ ẽ regũ scđs̃:¬
Y Quitꝰ. isaysas:¬
ui Sextus iheremias:
Qui libri q sibi ꝓbreuitate ad iuncti sunt.
ꝓuno accipiunt᷑: Tciꝰẽ ordo agiographorum.
ilẽ scã scͥbentiũ. in qͦ st̃ libri nouẽ:¬
I Quors pͥmꝰ iob
U Quintꝰ. sirasirim. qd̾ ⁊ cantica canticoꝵ:¬
hieremiȩ. agiographis adiciunt. et xxiiii.

Expanded text:
 regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quesis; secundus Elesmod, quod est Exodus; quartus Vagedaber, quod est Numerus; quintus Heliadabarim, quod est Deuteronomius. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebrei ThoIosue Bennun, qui et latine Iesu nave dicitur.  Tertius Samuel, qui est Regum primus. Quartus Malachim, qui est regum secundus: quintus Esaias: sextus Hieremias: qui libri, quia sibi pro brevitate adiuncti sunt, pro uno accipiuntur. Tertius est ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; . Quintus Syrasirim, quod Canticum CanticoruHieremie agiographis adiiciunt et vigintiq
Abbreviated transcription (Latin):
est. Uirura enĩ consum decet: mulierẽ nondi¬
cet. Come sunt ꝓpͥe non cesi capilli et est gres
sermo. Nam comas groci caunos a secancdo no¬
nem uocant. Erines ꝓpͥe mulierũ sunt. Dici
autẽ crines eo qđ uiitis discernant᷑. Unde et
discriminalia diir quib diuise religant᷑. lei
pora sunt quȩ caluarie dext leuaq subiaat
que ideo sic nuncupant᷑ q inouent᷑. ipsaꝙ nu¬
bilitate. quasi tẽpora quibdã interuallism¬
tant᷑. Eicies dicta ab effigie. ibi est enĩtotafi¬
gura hoĩs et unius cuiꝰq ꝑsonȩ cognicio. Huiꝰ¬

Expanded text:
est. Virum enim tonsum decet, mulierem non deest. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. 6 30 Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando noλὸν vocant. 31. Crines, proprie mulierum sunt. Dicti autem crines, eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, quibus divisi religantur. 32. Tempora sunt quae calvariae dextra laevaque subjacent. Quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. 33. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis, et uniuscujusque personae cognitio.
Abbreviated transcription (Latin):
aurib mollia et dura tactu estimant᷑. sapora
gustu. odor narib Dicitur pͥma pars corpo¬
ris caput tantũ. datũq illi ħ nom̃ eoqđ̃ sen¬
sus omnes et nerui inde iniciũ capiant atq
ex eo omĩs uigendi causa oriat᷑. Ibi enĩ om̃s
sensus apparent. uñ ipsius anime quȩ con¬
sulit corpori quodãmͦ ꝑsonã gerit. Uertex
est ea pars qua capilli capitis colliguntꝰ et in
qua cesaries uercit᷑. uñ et nuncupat᷑. Calua¬
ria ab ossib caluis dicta ꝑ defectionẽ. et netͣ¬
liter ꝓnuitiat᷑. Occipitiũ capitis pars pos¬
terior. quasi contͣ capitiũ uel qđ capitis re
trorsum. Gapilli uocati quasi capitis pili
facti. ut et decorẽ prestent et cerebrũ aduer¬
sus frigus muniant. atq asole defendant.
Pilos autẽ dictos apelle de qua ꝓdeunt. sicut
et pilum dr a pila. uͥ pigmentũ contunditi
Cesaries a cedendo uocata. ideoq tantũ iumoi

Expanded text:
auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars postetrorsum. 28. Capilli vocati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sole defendant. Pili autem dicti a pelle, e qua prodeunt, sicut et pilum dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. 29. Caesaries, a caedendo vocata, ideoque tantum virorum
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Nisus dictus qđ uiuatior sit ceteris sensi¬
b ac prestantior. siue uelocior ampluisq ui¬
geat quã memoria inter oetera mentis officia.
Nicinior est enĩ cerebro unde omĩa mane̾nt.
ex quo fit ut ea quȩ ad alios ꝑtinent sensus
uide dicamꝰ ueluti cũ dicimus uide quomͦ
sonat. uide quomͦ sapit. sic et cetera. euditus
appellatus coquod uoces hauriat. hoc ẽ aere
uerberato suscipiat uoces. Odoratus quasi
aeris odor ad tactus. Tacto enĩ aere sentitur.
Sic et olfactus qͥ odorib afficiat᷑. Eustus a
guiture dictus. Tactus eo qđ ꝑtracret et can¬
gat. et ꝑ omĩa mnenbra uigorẽ sensus asꝑgat.
Nã cactu ꝓbamꝰ quicqͥd ceteris sensib uidi¬
care ñ possumus. Duo autẽ genera tactus esse.
Nam aut ex trinsecus uenit qđ feriat aut
intus in ipso corpore oritꝰ qd̾ sentiat᷑: Unicuiq
autẽ sensui ꝓp̾am natam datã. Nam quod
uidendũ est oculis capit᷑. quod audiendũ

Expanded text:
tes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensites. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
menta fuam quõq partẽ quib qđ debetur
cõpage resoluta. Caro autem et corpꝰ diuer¬
sa significant In carne semꝑ corpus est. non
semꝑ in corpore caro. Nam caro est que uiuit
idẽ et corpꝰ. Corpꝰ quod ñ uiuit id est ñ caro.
Nam corpus dr̃ aut quod post uitã ẽ mor¬
tuũ. aut sine uita ẽ conditũ. Interdũ et cũ
uita corpꝰ et ñ caro. ut in herba et ligno. Sensꝰ¬
corporis qͥnq st̃. uisus. auditus. odoratus. gu¬
ꝑ eos anima subtilissime totũ corpꝰ agitat ui¬
gore sentiendi. Unde et p̃sentia nuncupan¬
tur quȩ sint p̃sensib sicut p̃oculis quȩ p̾sto
siuit. Uisus est qͥ aphilosophis humor ui¬
treus appellat᷑. Nisum autem fieri quidam
asseuerant aut extrema echeria luce. aut in¬
terno spũ lucido ꝑ tenues uias acerebro ueni¬
entes. atq penitratis tunicis in aere exeuntes.
et tunc cõmixtione similis mat̾iȩ uisũ dan¬

Expanded text:
menta suam quaeque partem, cuius quid debetur menta suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpauditus et odoratus; per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint praesentibus, sicut prae oculis quae praesto s. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dan
Abbreviated transcription (Latin):
ianima. uel qđ iiͣininit. Unde et imme¬
mores amentes. Quappter non anima s qdđ
excellit in anima mens uocat᷑. tamqͣ cap̃ eiuis
uel ocls. Nñ et ipse homo scđm mentẽ imago
dei dr̃. lta aucẽ hec omĩa adiuncta sunt aĩȩ
ut una res sit. ꝓefficientiis enĩ causarũ diu̾¬
sa noĩa sortita ẽ aniina. Nam et memoria
mens est. unde et ĩmemores am̃tes : Sũ gͦ
uiuificat corpꝰ anima ẽ: dũ uult animꝰ est. dũ
scit mens est. dũ recolit memoria ẽ. dũ rectũ
iudicat racio est. dũ spirat sp̃s est. dũ aliqͥd
sentit sensus ẽ. Nam inde animꝰ sensus atłr
pro his quȩ sentit. unde et sententia nom̃
accepit. Corpus dictum eoqd̃ corruptũ ꝑit.¬
um et hominũ corpora concipiunt᷑. hinc et¬
parentes creatores uocant᷑ Caro enĩ ex qua-¬
tuor elem̃tis cõpacta est. Nam terra in car¬
ne ẽ. Aer in anelitu. humor in sanguine. ig¬
uiis in calore uitali. Habent enĩ in nobis ȩle-¬

Expanded text:
in anima, vel quod meminit, 3 unde et immein anima, vel quod meminit, 3 unde et immemores amentes. Quapexcellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum um et hominum corpora concipiuntparentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis ele
Abbreviated transcription (Latin):
homo interior et exterior. Interior homo ans¬
ma. et exterior homo corpus. Anima autẽ a¬
gntilib nom̃ accepit. eo quod uẽtus sit. Uñ¬
tem inuere uideam᷑. S aꝑtissime falsum ẽ.
ꝙ multo prius gignit᷑ aniina quã concipi ore
possit aer: qr iã in genitricis utero uiuit. Non
Et gͥ aer anima. qđ putauerunt quidã qui
non potuerunt incorporeã eius cogitare na¬
turam. Sp̃m idem esse quod auimã. euuan-¬
qista ꝓnuntiat dicens. Pocestatẽ habeo po¬
nendi animã meam: et rursus potestatem
habeo sumendi eam. De hac quoq ipsa dñ
anima passionis tempore memoratus ȩuuan¬
glista ita ꝓtulit dicens. et inclinato capite
enuisit sp̃m. Quid ẽ enĩ emittere sp̃m nisi qđ
nã s anima uite est. antmus consilu. Uñ
dicunt philosophi etiã sine animo uitam
manere. et sine m̃te animã ditrare. unde
et amentes. Nam mentẽ uocari ut sciat. ani¬
mũ ut uelit. Mens autẽ uocata qd̵ emineat

Expanded text:
homo, interior et exterior. Interior homo, anihomo, interior et exterior. Interior homo, anima; exterior homo, corpus. 7. Anima autem gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Undrem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spelista pronuntiat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et rursus potesthabeo sumendi eam . De hac quoque ipsa Domini anima, passionis tempore, memoratus Evangelista protulit, ita dicens: Et inclinato capite emisit spiritum . Quid est enim emittere spiritum, nisi quod mam. Sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare; unde et amentes; nam mentem vocari, ut sciat; animum, ut velit. 12. Mens autem vocata, quod emineat
Abbreviated transcription (Latin):
abeo quod nasci aliquid faciat gigua¬
ili enĩ et faciendi potens ẽ. Hanc qͥdã deum
esse direrunt a qͦ oiã ereata ft̃. et existunt. Eic
nus agignendo dictũ et est diruiatũ nomal
a t̾ra ex qua omĩa gignunt᷑. Gi e enĩ grece. tra¬
nascendi atq crescendi. unde et arbores uitã
habere dicunt᷑. qr gignunt᷑ et crescunt. Homo
dietus qͥa ex humo factus. sicut et ingenesi
dicitur. et creauit deus homuie de limoterre.
Abusiue autẽ ꝓnuntiat᷑ exutraq substantia
totus homo. id est ex societate anime et corpo¬
ris. namꝓpͥe homo abhumo. Ereci autẽ ho¬
cet subleuatus abhuino. ad contemplationẽ
artificis sui. quod ouidius poeta designat.
cũ dicit. ꝓnaq cũ spectent animalia cȩtera
arrã.: os hominis sublime dedit. celũq ui.¬
dere iussit. et erectos ad sidã collere uultus.
Qui ideo erectus cȩlũ aspicit. ut deum querat
non ut terrã intendat. ueluti pecora que nata ꝓna
euentri obedientia finxit. Duplex est autem

Expanded text:
ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. 2. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur, γῆ enim Graece tnascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur: Et creavit Deus hominem de humo terrae . Abusive enim pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo dicitur. tet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectent animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre Jussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. 6. Duplex est autem
Abbreviated transcription (Latin):
nib hircorũ fetorem reddant. Manus dicta
quod sit tocius corporis munus. Ipsa enĩ ci¬
bum ori ministrat. ipsa oꝑatur omĩa atq di¬
spensat. ꝑ eam accipimus et damꝰ. Abusiue
autem manus etiam ars uel artifex. unde
t manus precium dicimus. Dertra uocatur
adando. Ipsa enimi pignus pacis datur. ipsa
dedt id est dextram. Nnde et apli dextras de¬

Expanded text:
nibus hircorum foetorem reddant. Manus dicta, nibus hircorum foetorem reddant. Manus dicta, quod sit totius corporis munus. Ipsa enim cibum ori ministrat; ipsa operatur omnia atque dispensat; per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars vel artifex, unde et manupretium dicimus. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur; ipsa dedi,' id est dextram. Unde et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Ceruix autem numero singulari mai¬
brũ ipsũ significat. Nam pluraliter conti¬
matiam sepe demonstrat. Cicero in uerni
ri dicti quasi armi dicti ad distir tionen
hominis apecudib mutis ut nos humens
illi armos habere dicantur. Nam ꝓpͥe arm
quadrupedum st̃. Ola sũmi huneri pars
posterior ẽ. Brachia a fortitudine nominiti.
Bari enĩ grece graue et forte significat᷑. Inbra¬
chiis enĩ chori lacertorũ sunt et insigne nis¬
culorum robur existit. Inhis sunt chori id
est musculi. et dieti thori quod illic torta i
scera uideant᷑. Cubitum dictũ qđ ad cibos
sum̃dos. e ipsocubamꝰ. Ulna sodin quosdã
utriusq manus extensio est. scdm alios cubi
eis in modũ alarũ motus brachiorũ inchost
quas quidam ascellas uocant qdđ ex eis hra¬
chia celliuit᷑ id est mouent᷑. unde et oscellas¬
tur ora. Nam cellere est mouere. Has quidã¬
subhircos uocant ꝓpter quđ in plerisq homi¬

Expanded text:
dixit. Cervix autem numero singulari memdixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinri dicti, quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubiteis in modum alarum motus brachiorum inchoet; quas quidam ascillas vocant, quod ex his brachia celluntur, id est motur ora: nam 'cillere' est mosubhircos vocant, propter quod in plerisque homi
Abbreviated transcription (Latin):
uoces efficeret. Toles gallica lingua dicun¬
tur quas uulgo ꝑ diminutionẽ tusillas
uocant quȩ in faucib turgescere solent.
Mentum dictũ quod inde mandibulȩ
oriantur uel qd̃ ibi iungant᷑. Gurgulio
a gutture nomen trabit cuius meatus ad
os et nares ꝑtendit. habens uiam qua uox
ad linguam transintcitur ut possit uerba
conlidere. unde et garrire dicimus. Rum̃
ꝑrimũ gurgulioni quo cib et pocio deuo¬
ratur. hinc bestie quȩ cibum reuocant ac
remandunt ruminare dñiz sublinguiũ
oꝑculum est gurgulionis quasi parualingi
que foramen lingue reludit. oꝑitq Collini
dictũ qđ sit rigidũ ⁊ rotundũ ut colũna bai¬
lans cap̃ ⁊ sustentans qͥsi capitolũ . cũ antian
gula uocatur. postĩor ceruix. Ceruix autꝰ
uocata quod ꝑ eam partem cerebrũ ad mab¬
lam spine dirigitur quasi cerebri uia.lit¬
res autẽ plurali tantũ numero ceruices die¬
bant. Prius orcensius ceruicem singulart̃

Expanded text:
vocis efficeret. 57. Tolles Gallica lingua dicunvocis efficeret. 57. Tolles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi jungantur. 58. Gurgulio, a gutture nomen trahit, cujus meatus ad os et nares pertendit, habens viam, qua vox ad linguam transmittitur, 11 ut possit verba collidere, unde et garrire dicimus. 59. Rumen, proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium, operculum gurgulionis, quasi parva lingua, quae foramen linguae recludit operitve. 60. Collum dictum, quod sit rigidum et teres, ut columna bajulans caput, et sustentans, quasi capitolium, cujus angula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
ut confringant. Hos uulgus pro longitudi¬
ne et rotunditate columellas uocant. Ulti¬
mi sunt molares. qui concisa apͥorib atq
confracta subigunt et molunt atq inmas¬
sant. unde et molareᷤ uocati sunt. Dentiuĩ
autẽ numerũ discernit. qualitas sexus. Nã
inuiris plures: infeminis panciores existũt.
Ginguie a gignendis dentib nominate ft̃.
facte sunt autẽ ad decorẽ dentiũ. ne nudi
horrori potiꝰquã ornam̃to existerent. Palatũ
nr̃m sicut cȩlum est positũ. et uide palatũ
a polo ꝑ diriuationẽ. S greci similiter pala¬
tum uranũ appellant eo quod ꝓ sui concaui¬
tate similitudinẽ celi habeat. Pauces a fun¬
dendis uocib nominate uel quod ꝑ eas fa¬
mͣ uoces. Arterie uocatȩ siue qđ ꝑ eas apul¬
mone aer hoc ẽ sp̃s fertur.: seu qd̾ artis et
angustis meatib sp̃m uitalẽ retineant.
unde uocis sonos emitunt. qui soni uno
mͦ sonarent. nͥ linguȩ motus distantias in¬

Expanded text:
ut confringant. Hos vulgus, pro longitudiut confringant. Hos vulgus, pro longitudine et rotunditate, colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt, atque immassant, unde et molares vocati sunt. 53. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. 54. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae autem sunt, etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. 55. Palatum nostrum, sicut coelum, est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter palatum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate coeli similitudinem habeat. 56. Fauces, a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est, spiritus fertur; seu quod arctis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt, qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias
Abbreviated transcription (Latin):
ab alarũ similitudine. mediũ autẽ interfi¬
nium. Os dictum qđ ꝑ ipsum quasi ꝑ ostiũ
et cibos intus mittimꝰ et sputũ foris ꝓicimꝰ
uel q inde ingrediunt᷑ cibi inde egrediunt᷑
sermones. Labia a lambendo noĩata. Quod
autẽ suꝑiꝰ est. labiũ dicimꝰ.: qđ inferius eo qd̃
grossius est labrum. Alii uirorũ labra: mu¬
lierũ labia dicunt. Linguȩ a lingendo cibos
pitant nom̃ impositũ. alii qđ suꝑ articula¬
tos sonos uerba ligat. Sicut enĩ plectrũ cor¬
dis ita lingua inlidit̾ dentib et uocalem
efficit sonũ. Dentes greci odontes uocant
et inde in latinũ trabere nomen uident᷑.
accipitur ipsi prius incidunt. Sequentes ca¬
nini uocantur quorũ duo in dextera maxil¬
la et duo in sinistra sunt. Et dicti canini.
qr ad similitudinẽ camnorũ existunt et
canes ex ipsis ossa frangunt sic̃⁊ hõ. ⁊ quod
non possunt priores p̃cidere illis tradunt

Expanded text:
ab alarum similitudine: medium autem interfiab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non p
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sit non mulierũ. Aurib inditũ nomen
a uocib haurient᷑is unde et uirgł. uocẽq
his aurib hausi. aut qi uocẽ ipsã greci audẽ¬
liden uocant ab auditu. Per ĩmutationem¬
Nox enĩ reꝑcussa ꝑ anfractus earũ sonum
facit. quo sensum excipiant audiendi. Pin¬
nula sũma pars auris ab acumine dicta.
Dennũ enĩ antiqͥ acutũ dicebant. unde et
bipennis et penna. Nares idcirco nominan¬
tur qr ꝑ eas uel odor uel sp̃s manare ñ desi¬
nit. siue qͥa nos odore admonent ut odoremꝰ¬
aliquid acsciamus. Uñ et contͣ inscii acru¬
des ignari dicunt᷑. Oifecisse enim scisse uete¬
res dicebant. Terentius: ac nontotiᷤᷤ sex men¬
sib prtus olfecissem quã ille quicꝗͣ ceperit.
Narium recta pars eoquod equalit̾ sit in
longitudine et rotunditate porraecta: colũ¬
na uocatur. extrema eius pirula: a forma po¬
mi piri. Que uͦ dextra leuaq sunt pinnulȩ.

Expanded text:
rum sit, non mulierum. 46. Aurium inditum rum sit, non mulierum. 46. Aurium inditum a uocibus hauriendis, unde Vergilius uocemque his auribus hausi; aut quia uocem ipsam Graeci d>sirv uocant ab auditu, per inmutationemVox enim repercussa per anfractus earum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant; unde et bipennis et pinna. 47. Nares idcirco nominantur, quia per eas, vel odor, vel spiritus nare non desinit; sive quia nos odore admonent, ut norimaliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. Terentius Adelph. 397: Ac non totis sex mensibus prius olfecissent, quam ille quidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae,
Abbreviated transcription (Latin):
contactiun. aut ipsum quoq aerem conci¬
dendo mitificent. quo tenuem atq serenũ
e dicta cilia quod celent oculos tegantq tu¬
ta custodia. Suꝑcilia dicta qua suꝑposita
snt ciliis quȩ idcuro pilis uestita sunt ut o¬
culis munim̃ta pretandant. et sudorẽ a capi¬
te defluentẽ depellant. Interciliũ uero ẽ me¬
dũ illua int̃ suꝑcilia. q̃ sine pilis ẽ Benȩ st̃ infe¬
rores ocłoꝵ parteᷤᷤ. un barbȩ inchoant: Nã grece
genos. barbȩ. Hinc ⁊ genȩ. qđ inde incipiant gig¬
nibarbȩ Malȩ s̃ eminentes sub ocłis parteᷤ ad ꝓ¬
tectionẽ eorũ suppositȩ. Nocate autẽ inalȩ si¬
ue quod intͣoculos ꝓminent in rotunditatẽ.
quã greci melã appellant. siue quod sint sup̃¬
maxillas. Maxille ꝑdiminutionẽ amalis. si¬
cuti paxillus a palo. taxillus atalo. Mandi¬
bulȩ sunt maxillarum partes exqua et nom̃
factũ. Barbam ueteres uocauerunt qđ uiro¬

Expanded text:
contactum, aut ipsum quoque aerem concicontactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum et dicta cilia quod celent oculos, quos tegunt tuta custodia. Supercilia dicta quod superposita sunt ciliis, quae idcirco pilis vestita sunt, ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia, quod sine pilis est. 43. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant; nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. 44. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae, sive quod infra oculos promineant in rotunditatem, quae Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supmaxillas. 45. Maxillae, per diminutionem a malis, sicut paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod viro
Abbreviated transcription (Latin):
Iocatur autem pupilla quod sit pura atq pol¬
litaut sunt pupillȩ. fisici dicunt easdẽ pu¬
eillas quas uidemus in oculis morituros an.¬
⁊ enduũ non habere quib ñ uisis certa ẽ de
qeuli separant᷑ discreta nigredine corona dr.
quod iotunditate sui ornet ambitũ pupulȩ.
qoluos aitẽ quidam appellant ipsos uertices
semꝑmutantꝰ. Palpebre sunt sinus oculoꝵ.
apaspitatione dictȩ quia semꝑ mouentur.
soncurrunt enĩ inuicẽ ut assiduo motu ef¬
siciant obtutũ. Munite sunt autẽ uallo pi¬
irum. ut aꝑtis oculis si quid inciderit re¬
palat᷑. et sonno combentib tamꝙͣ inuoluti
quiescant latentes. Insũmitate autẽ palpe¬
hrarum. locis quib se utraq claus& conting̃t̃
eitant adnoti ordine seruato capilli tutelã
oculis ministrantes. ne irruentes facile in¬
nirias accipiant. et ex eo noceant᷑. ut pulue¬
ris uel cuiꝰcũq crassioris materię arceant

Expanded text:
vocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolvocatur autem pupilla, quod sit pura, atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est deoculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices 39. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno conniventibus tanquam involuti quiescant latentes. 40. In summitate autem palpebrarum, locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant adnati ordine servato pili, tutelam oculis ministrantes, ne irruentes facile injurias excipiant, et ex eo noceantur, ut pulveris, vel cujuscunque crassioris materiae arceant
Abbreviated transcription (Latin):
Sedm uoluntatẽ enĩ in uarios motus mutit.
unde et differunt s̃ utraq Nã facies simpli¬
citer accipit᷑. de uniuscuiꝰq nat᷑ali aspectu
uultus autẽ anrnorũ qualitatẽ significat.
frons ab oculorũ foraminib nominata est.
cie sua expͥmit. dum uel leta uel tristis dt̃.
Oculi uocati siue qr eos ciliorũ tegnina oe¬
cultent. ne qua incidentis iniurie offensioẽ
ledant᷑ siue q occultũ lum̃ habent idesfr
cretum uel intus positũ. Hii inter onĩ seib
uiciniores animȩ existunt. In oculis enim¬
omne mentis indiciũ est. unde et anunꝑ
turbatio uel hilaritas in oculis apparet. O¬
culi autẽ idẽ et lumina. et dicta luminaqd
ex eis lunĩ manat uel qđ ex inicio sui clau¬
sam ceneant lucẽ. aut extrinsecus acceptã¬
ui sui ꝓponendo refundant. Pupilla est me¬
dius punctus ocłi in qua uis ẽ iuidendi uͥ
qr parue imagines nobis uident᷑: ꝓpt̃ea pll¬
pille appellant᷑. Nam paruuli pupilli di¬
cuntur. Hanc pleriq pupulam uocant.

Expanded text:
m voluntatem in varios motus mutatur; unde et differunt inter se, nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu, vultus autem animorum qualitates significat. Frons ab oculorum foraminibus, vel a prae scie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati sive quod eos ciliorum tegmina occultant ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, vel quia occultum lumen habent, id est secretum vel intus positum; hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi et lumina idem sunt. Et dicti lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ab initio sui clausam visui proponendam refundant. 37. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi, ubi, quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant;
Abbreviated transcription (Latin):
ualla ipsa celi. orbisq ambitũ. ꝑnumerum s¬
dioꝵ. racione ꝓbabili distuxerunt: S quia
ext̾rȩ dim̃sione. hec disciplina cepit: ex ino
sui & nom̃ seruauit: Nam geometria &t
t̃ra et de m̃sura nuncupata ẽ: Tra enĩ gro
Geo uocat᷑ Metra. m̃sura Huius discipl
ars. continet inse liniam̃ta. int̾ ualla. me¬
nitudines. ⁊ figuras.⁊ infiguris. dim̃sions
num. inmagnitudinẽ minerabilem
in magnitudinẽ racionalẽ. &. infiguras seu¬
das Plane figurȩ s̃. q̃ longitudine ⁊ latitubs
continetur. quȩ sunt iuxta platonẽ. num¬
roqͥnq. Numerabilis magnitudo ẽ. q̃nu¬
meris arithineticȩ diuidi pocest. Gagniti¬
dines racionales sunt. quoꝵ m̃surã scrri
possumus: In rationales uͦ. quoꝵ m̃surȩ qͣi¬
titas. cognita non habet᷑ De figuris
quȩ longitudine & latitudine & altitud¬
ne continentur. Ut est cibus: Cuius specu
sunt quinq: inplano. quarum pͥma.

Expanded text:
ervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum servalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras et infiguris dimensiones num, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris que longitudine et latitudine et altitudine continentur, ut est cubus; cuius species sunt quinque in plano: quarum prima
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ faciendum putaris. Idem ipse non
dico. uno addito augeri. sed quamlibet sit
magnus.⁊ quamlibet ingentẽ multitudi¬
nẽ contimens. in ipsa racione atq scientia
numeroꝵ. non solũ duplicari. uerueciam
multiplicari potest. Ita uͦ suis quisq nunie¬
rus ꝓpriecatibꝰ t̾minat᷑. ut nullus eoꝵ par
se atq diuersist̃. ut. singłi qui q finti st̃.
& om̃s infinici sunt: De inuentoribus
gcometrie et uocabulo eius.
eometriȩ disciplina.
pͥmum abegiptiis reꝑta dicit᷑. qđ un¬
dante nilo. & omniũ possessionibꝰ limo ob¬
ductis. iniciũ t̾re diuidendo. ꝑlineas: ñ
suras nom̃ artidedit: Quȩ de inde lon¬
giꝰ acumine sapientiũ ꝓfẽcta . &. maris &s
celi & aeris. spacia metif᷑ Nam ꝓuocati¬
studiosi. e perunt post t̾rȩ dim̃sionem. &
spacia querere. quanto inter uallo. luna ai
Aluna sol ipse distatret. et usq aduerticem
cȩli. quanta se m̃sura distenderet. sic q int¬

Expanded text:
finem faciendum putaueris, idem ipse, non finem faciendum putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par se atque diversi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. De inventoribus geometriae et vocabulo eius . Geometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocatstudio sic coeperunt pospatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque int
Abbreviated transcription (Latin):
ircularis ẽ numerꝰ ita. Quidum similit̃
multiplicat᷑ fuerit.adse inchoans. adse cõ¬
u̾tit᷑. Ut uerbi gra. Quĩquies quini. uicies. qͥn¬
modũ flam me confurgunt. ita.
numero multiplicat᷑. a se inchoat. & in se
fuerit. fac̃ speram. idẽ quinquies .xxu.cxxu.
metriam et musieam hoc interͦ est.
sic queris Conungis extrema: idiuidis.
& facis mediũ: Ut puta. fac extrema eẽ. sex
analogiũ arithinecite. ut medius qͦt mo¬
nades suꝑat pͥm. is suꝑet᷑ ab extremo. Suꝑ¬
queris. extrema multiplicata tantum fa¬
ciunt. quantũ & media duplicata Ut puta.
sex. Rxii. multiplicata. facient septuagies
plicata. tantũdẽ faciunt: Scd̾m musicã.
itaq. partes suꝑat medius. Primum. eadẽ
suꝑat᷑ parte: Medius. ab extremo Ut puta.
sex . i uiII. duabus partibus suꝑant᷑: Quȩ
duȩ partes. cercia media & octo. suꝑat᷑. ab
ultima nona: Numeros aut̃ infinitos¬
ẽẽ certissimũ est. qm̃ quocumq numero

Expanded text:
ircularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi gratia quinquies quini modum flammae consurgunt, ita.onumero multiplicatus a se inchoat et in se fuerit, facit sphaeram, id est quinquies XXV CXXV. Dmetriam et Musicam hoc interest, sic quaeris. Conjungis extrema, et dividis, et facis medium, ut puta: fac extrema esse analogicum arithmeticae, ut medius quod monadibus superat primum, iis superetur ab extremo. Supm ita quaeris. Extrema multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies plicata tantundem faciunt. Secundum musicam ita: Qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo. Utputa VI et VIII; duabus partibus superant, quae duae partes tertia media, VIII, superatur ab ultima nona. Quot numeri infinitesse, certissimum est; quoniam in quocumque numero
Abbreviated transcription (Latin):
minutissime sunt aculeis ꝑmoleste. qua ter¬
cia plaga suꝑb egiptiorũ populus cesus est.
Destrus animal armentis aculeis ꝑmolestũ.
Destrũ autẽ grecum est. qͥ latine asilus. uulgo
abanus uocatur. Sibiones sunt qͥ in uino
iascuntꝰ quos uulgo mustiones amusto ap¬
pelant. Unde afromus. Cum ame expectas
a fabulari incipis. ex ore ioculis tuis bibi

Expanded text:
minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua terminutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caesus est. Oestrus animal armentorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afranius407: Cum ad me spectas et fabulare incipis, ex ore in oculis tuis bibi
Abbreviated transcription (Latin):
maxime. unde nomen habet. deuoratũs
tacto felle ita inflãmat ut rũpat. Cecmde¬
la scarabeorũ genus est. eo quod gradiens
uel uolans lucet. Blate a colore nuncipus.
siquide et cõprehense manũ tingunt unde
et blateũ colorem diicunt. Hoc animal ll¬
cẽ uidere ñ patitur: contrariũ muse. N
musca lucipeta. et blata lucifugaẽ Lei
Iocusta quod pedib sit longis uelut hasta. uñ
e eamgreci tam maritimã quã terrestrẽ asta¬
gon appellant. Cicades exciculorũ nascuntur
fpito hee initalia apud reginos multȩ sunt.
nec usquã alibi usca exgreco uenit. sicut
e mus. Heȩ sicut et apes necate in aqua aliqͦ¬
tiens post uniꝰ borȩ spaciũ reuiuiscunt. Ei¬
nomia grece uocatur id est musca canina.
Sam cinos grece canis uocat᷑. Culex ab acu¬
les dictus quod sanguinẽ sugit. Habet enĩ
more fistulam inmodum stimuli qua carnẽ
terebrat. ut sanguinẽ bibat. Scinifes inuscȩ

Expanded text:
maxime, unde et nomen habet, devoratumque maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat ut rumpat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod gradiens vel volans lucet. Blattae a colore nuncupatae, siquidem et conprehensae manum tingunt; unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae