comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab aquilone ẽ. & qui ab ortu solis: uo¬
cabunt᷑ nomine meo. Ueniant pͥncipes
sicut lutũ figuli: & sicut figulus concul
quȩ in futuro & dicimꝰ quia uerũ sit:
ur̃a. Principiũ syon dabo: & ierłm cos¬
solabor inuia. Nam de gentib nullus
est : & de simulacris non erat qui annun¬
tiaret. Et si interrogaũo eos unde estis. ñ
respondebunt mͥ: sunt enĩ factores ur̃i ꝙ
frustra seducunt uos. Adhuc contͣ ydola
loqͥtur: & eos qui post aduentũ xp̃i ea re¬
linquere noluert̃. Illisq ꝑmanentib in er¬
rore: ipse ab aquilone suscitasse se dicit
ppłm nationũ. Ab aquilone enim exar¬
descent mala suꝑ om̃s habitatores terrȩ.
Et ad ieremiã dr᷑. Quid tu uides ieremia:
Et ille respondit. Ollã succensã: & faciem
eiꝰ a facie aqͥlons. Suscttant᷑ autẽ ab aqͥ¬
Lud credant i eũ qui uenit ab ortu

Expanded text:
 qui ab ortu solis: vocabuntur nomine meo. Veniant principes et sicut lutum figuli: et sicut figulus conculcquae in futuro: et dicemus quia verum sit: vestra. Principium Sion dabo: et Jerusalem consolabor in via: nam de gentibus nullus est, et de simulacris ipsorum non erat qui annuntiaret: et si interrogavero eos, unde estis, non respondebunt mihi: sunt enim factores vestri, et frustra seducunt vos. Adhuc contra idola loquitur, et eos qui post adventum Christi, ea relinquere noluerunt. Illisque permanentibus in errore, ipse ab Aquilone suscitasse se dicit populum nationum. Ab Aquilone enim exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et ad Jeremiam dicitur: Quid tu vides, Jeremia? Et ille respondit: Ollam succensam: et faciem ejus a facie Aquilonis . Suscitantur autem ab Aquilone, ut credant in eum qui venerit ab
Abbreviated transcription (Latin):
timere. egacecũ sũ qui uobis in eungelio
loquar. Ecce ego uob̾cum sum omnib die¬
bus usꝙ ad consũmationẽ scli. fboriente
enim usq ad occidentẽ adducã filios tuos
qui reqͥescant in sinu abrahã. & de cuncdi
mundi partib filioꝵ eoꝵ & filiarũ pͤpłs
congregabit᷑: qui uel inuocent nomet¬

Expanded text:
sum, qui vobis in Evangelio loquor: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Ab Oriente enim et ab Occidente adducam filios tuos, qui requiescant in sinu Abraham, et de cunctis mundi partibus filiorum meorum et filiarum populus congregabitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in se uirtutes continet patris. Seqͥt.
Quȩ pͥma fuert̃ ecce uenert̃. Et est sensus.
Que locutus sum quȩ ꝑ moysen ꝓpħasꝙ¬
pollicitus: uniu̾sa completa st̃. Nunc
aut̃ annuntio uob̃ euͣngeliũ. uocationẽ
gentiũ. passionẽ xp̃i. nouitatẽ fider. ut
quomͦ pͥora cernitis reb expleta. sic ꝙ ea
quȩ nc̃ polliceor credatis esse uentura.
ab extremis t̾rȩ. Qui descenditis in mart
& plenitudo eiꝰ: insule & habitatores ea
bitatores petre. De uertice montiũ clama¬
bunt. Ponent dño głam & laudẽ eiꝰ. in
insulis nuntiabunt. Dñs sicut fortis essi¬
diet᷑: sic̃ uir p̃liator suscitabit zelũ. Uo

Expanded text:
omnes in se virtutes continet Patris. Sequitur, omnes in se virtutes continet Patris. Sequitur, Quae prima fuerunt, ecce venerunt. Et est sensus: Quae locutus sum, quae per Moysen, PNunc autem annuntio vobis Evangelium, vocationem gentium, passionem Christi, novitatem fidei: ut quomodo priora cernitis rebus expleta, sic et ea quae nunc polliceor, credatis esse ventura. ab extremis terrae: Qui descenditis in mare, et plenitudo ejus; insulae, et habitatores earbitatores Petrae, de vertice montium clamabunt. Ponent Domino gloriam, et laudem ejus in insulis nuntiabunt. Dominus sicut fortis egredietur, sicut vir praeliator sus
Abbreviated transcription (Latin):
unusqͥsq constringit᷑: & in eungelio quã
sathanas iunxerat soluit dñs. De domo
carceris sedentes intenebris: qui in erroriᷤ
nocte & caligine uersabant᷑. Qd̾q infert
ego dñs hoc ẽ. nom̃ meũ. głam meã alti
non dabo. non excludit filiũ: cui dicenti
in cungelio pater glorificat me gła qͣm
apud te habui pͥusqͣm mundus eĩt. is
respondit. & glorificaui. & glorificabo. U¬
ꝙ: enĩ dix̃ głam meã nulli dabo: qd̾ si dris¬
set exdusisset filiũ. s głam meã alteri ñda¬
bo preter te cui dedi. cui daturus sum un¬
de ꝓpͥetatẽ scẽ script᷑e uchem̃ter admiror.
qͦd uerbũ ãner om̃s inter p̃tes uoce consora
tͣnstulert̃ alterũ: qui in multis aliis solt
sunt discrepare. Ut aut̃ sciamꝰ ꝑhanc sen¬
tentiã ñ excludi filiũ s ydola. sequentia
uerba testant᷑: & laudem meã sculptilib.
Pro quo lxx nec un tutes meas simulatris.
Cũ enĩ xp̃c. dei untꝰ sit deiq sapientia:

Expanded text:
que constringitur. Et in Evangelio quem Satanas vinxerat, solvit Dominus . De domo carceris sedentes in tenebris, qui in erroris nocte et caligine versabantur. Quodque infert: Ego Dominus, hoc est nomen meum; gloriam meum alteri non dabo, non excludit Filium, cui dicenti in Evangelio: Pater, glorifica me gloria quam apud te habui priusquam mundus esset , ipse respondit; Et glorificavi, et glorificabo. Neque enim dixit: Gloriam meam nulli dabo, quod si dixisset, exclusisset et Filium, sed gloriam meam alteri non dabo, praeter te, cui dedi, cui daturus sum. Unde proprietatem sanctae Scripturae vehementer admiror, quod verbum AHER omnes Interpretes voce consona transtulerunt, alterum, qui in multis aliis soliti sunt discrepare. Ut autem sciamus per hanc sententiam non excludi Filium, sed idola, sequentia verba testantur: Et laudem meam sculptilibus. Pro quo LXX: nec virtutes meas simulacris. Cum enim Christus Dei virtus sit, Deique sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
plurimas. & gladio illiꝰ & arcui cuncta su¬
biciens: & cet̾a quȩ sequunt᷑ ad eiꝰ ꝑsonam
refert̃. qͦd scilicet babyloniis ydola sua non
ꝓfuerint quȩ humano facta st̃ studio: & ar¬
te erarii suscitata. Non nulli hebreorum
de abrahã dictũ putant. qui uocatꝰ sit iustꝰ
ab ouente: id: de chaldeis. eo qͦd solus iustꝰ

Expanded text:
plurimas, et gladio illius et arcui cuncta subjiciens: et caetera quae sequuntur ad ejus personam referunt, quod scilicet Babyloniis idola sua non profuerint, quae humano facta sunt studio, et arte aerarii suscitata. Nonnulli Hebraeorum de Abraham dictum putant, qui vocatus sit justus ab Oriente, id est, de Chaldaeis, eo quod solus justus
Abbreviated transcription (Latin):
& in domib carcerũ absconditi st̃. facti
sunt in rapinã nec ẽ. qui eruat: in duꝑ¬
tionẽ. & non ẽ. qui dicat redde. Quisẽ
in uob̾ qui audiat hoc. attendat & astil¬
tet fut᷑a : Quis dedit in direptione ia¬
cob & istł uastantib: Nonne dñs ip¬
se cui peccaiumꝰ: Et noluert̃ in uiis enis
ambulare. & ñ audiert̃ legẽ eiꝰ: & effu¬
dit suꝑ eũ indignationẽ furoris sui. &
forte bellũ. Et combussit eũ incircu̾itu.
& ñ cognouit: & succendit eũ & ñ mtl¬
lexit .lxx. Surdi audite. & ceci suscipite
ut indeatis. Quis est cecus nͥ puen mei:
Et surdi. nͥ qui dñant᷑ eoꝵ : Quis cecus.¬

Expanded text:
i sunt in rapinam, nec est qui eruat: in direptionem, et non est qui dicat: Redde. Quis est in vobis qui audiat hoc, attendat et auscultet futura? Quis dedit in direptionem Jacob, et Israel vastantibus? Nonne Dominus ipse, cui peccavimus? Et noluerunt in viis ejus ambulare, et non audierunt legem ejus. Et effudit super eum indignationem furoris sui, et forte bellum: et combussit eum in circuitu, et non cognovit: et succendit eum, et non intellexit. LXX: Surdi, audite, et caeci, suspicite, ut videatis. Quis est caecus, nisi pueri mei: et surdi, nisi qui dominantur eorum? Quis caecus
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ in porcoꝵ gregẽ. Et in iob legi¬
mus absq dñi iussione eũ uiri scĩ ne ui¬
menta quidẽ & possessiones ualuisse dis¬
ꝑdere. Nec mirũ hoc de deo: cũ etiã pau¬
lus apłs tradat qͦsdã sathane ut discant
non blasphemare. Siue hoc dicendũ qͦd
possint facere nec male. nec pret̾ita nosse
nec fut᷑a: quia ex nichili sunt. & ex eo qͦd ñ
est. Et non tam ipsa quã ille qui ea colat
abominatione condignꝰ sit. Idola enim
gentiũ argentũ & aurũ oꝑa manuum
homuanme os habent & non loga¬
c ccta. Quom̾ꝰ gͦ possunt scire & nuntiaroi
uensa. aut nartare p̃terita. & benefac̃e
uel nale quȩ dec hominũ sensu habent
nec brutoꝵs ammantiũ. nec interẽ. de qͣ
materia facta uideant᷑: cũ uniu̾sa terre¬
na sint. Isuscitaui ab aquilone ꝙ uenit
ab ortu solis: uocauit nomen meũ & ad¬
ducit magistratus quasi lutũ. & uelu. fi¬
gulus conculcans humum. Quis annun¬

Expanded text:
potestatem in porcorum gregem . Et in Job legipotestatem in porcorum gregem . Et in Job legimus, absque Domini jussione eum viri sancti ne jumenta quidem et possessiones valuisse disperdere . Nec mirum hoc de Deo, cum etiam Apostolus Paulus tradat quosdam Satanae, ut discant non blasphemare . Sive hoc dicendum, quod possint facere, nec male, nec praeterita nosse, nec futura, quia ex nihilo sint, et ex eo quod non est, et non tam ipsa, quam ille qui ea colat, abominatione condignus sit. Idola enim gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent, et non loquentur . Quomodo ergo possunt scire et nunventura, aut narrare praeterita, et bene facere, vel male, quae nec hominum sensum habent, nec brutorum animantium? Nec interest, de qua materia facta videantur, cum universa terrena sint. Suscitavit ab Aquilone, et veniet ab ortu solis: vocabit Al. vocaducet magistratus quasi lutum, et velut plastes conculcans humum. Quis annun
Abbreviated transcription (Latin):
dendi possident facultatẽ. Dicite inqͥt no¬
bis uel p̃terita uel fut᷑a: & ex rerũ euen¬
tib uram potentiã demonstrate. Hoc
autẽ significat qͦd post aduentũ xp̃i or̃a
ydola conticuerint: uͥ apollo delphicus
& loxias deliusq & clarius & cet̾a ydola
fut᷑oꝵ scientiã pollicentia. quȩ regespo¬
tentissimos decepert̃. Cur de xp̃o nichil
potuere p̾dicere. nichil deapłis eiꝰ. nichil
de riunis & abolitione temploꝵ: Sigͥ su¬
um interitũ non potuere p̃dicere. quom̃
p̃dicta: hoc sciendũ qͦd semꝑ mendaciũ
iunxerint ueritati. & sic sententias tem¬
ꝑarint: ut seu bom seu mali aliqͥd accidis¬
set. utrũq possit intelligi. Ut ẽ. illud pyr¬
ri regis epirotarũ. Aio te accida romanosᷤ
possint. nec male. Non qͦd ydola uel
demones assidentes ydolis mala sepe ñ
fecerint: s quo nͥ concessa eis fuerit po¬
testas a dño. hoc facere non possint. De¬
niq in eungelio dep̃cant᷑ ut habeant

Expanded text:
ident facultatem. Dicite, inquit, nobis vel praeterita, vel futura, et ex rerum eventibus vestram potentiam demonstrate. Hoc autem significat, quod post adventum Christi omnia idola conticuerint: ubi Apollo Delphicus, et Loxias, Deliusque, et Clarius, et caetera idola, futurorum scientiam pollicentia, quae reges potentissimos deceperunt? Cur de Christo nihil potuere praedicere; nihil de Apostolis ejus; nihil de ruinis et abolitione templorum? Si ergo suum interitum non potuere praedicere, quompraedicta, hoc sciendum quod semper mendacium junxerint veritati, et sic sententias temperarint, ut seu boni seu mali quid accidisset, utrumque posset intelligi. Ut est illud Pyrrhi regis Epirotarum: Aio te, Aeacida, Romanos possint facere, nec male. Non quo idola, vel daemones assidentes idolis, mala saepe non fecerint; sed quo nisi concessa eis fuerit potestas a Domino, hoc facere non possint. Denique in Evangelio deprecantur, ut habeant
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ choro: & iacob & isrł & semen appel¬
lent᷑ abrahã. Quib quasi hominib ac
seruis consequent̃ dr᷑. noli timere uerniᷤ
iacob & paruulus numero isrł. Ubi aũ
legitur. Ecce seruus ms suscipiã eum: ele¬
ccus meus complacuit sibi in illo amma
mea. Et inconseq̃ntib. Dedite in testam̃¬
tum generis in lucẽ nationũ: aꝑire ocu¬
los cecoꝵ. & educere de uiculis alligabl.

Expanded text:
appellantur Abraham: quibus quasi hominibus ac servis consequenter dicitur: Noli timere vermis Jacob, et parvulus numero Israel. Ubi autem legitur: Ecce servus meus, suscipiam eum; electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Et in consequentibus: Dedi te in testamentum generis, in lucem nationum: aperire oculos caecorum, et educere de vincul
Abbreviated transcription (Latin):
noluert̃: ꝓuocantur adiudiciũ ut respon¬
deant cur uidere & scire & recogitare &
intelligere. noluerint. qͥa manus dñi ista
fecerit: & sc̃s isrł creau̾it uniu̾sa. Acce¬
dant inqͥt ydola ur̃a que putatis. eẽ. fortis¬
sua. uel afferte siqͥd forte habetis inuo¬
bis. & ur̃a aꝑite consilia: qua tatione quo
sensu uolueritis aꝑtã susciꝑe ueritatem¬

Expanded text:
tur ad judicium, ut respondeant cur videre, et scire et recogitare, et intelligere noluerint, quia manus Domini ista fecerit, et Sanctus Israel creaverit universa. Accedant, inquit, idola vestra, quae putatis esse fortissima. Vel afferte, si quid forte habetis in vobis; et vestra aperite consilia, qua ratione, quo sensu nolueritis apertam suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
& sciant & recogitent & intelligant pa¬
riter. qͥa manꝰ dm̃ fecit hoc: & sc̃s isrł crea¬
uit illud. Lxx. Exultabunt pauꝑes & in¬
opes. Querent enĩ aquã & ñ erit: lingua
eoꝵ p̃ siti exaruit. Ego dñs dłs exaudiam
ds̃ isrł & ñ derelinquã eos: s aꝑiã in moi¬
tib flumina. & in medio camporũ fontes.
cedrũ & buxũ & myrtũ. & cypressum
& pͦpłm: ut uideant & sciant & recogi¬
tent & nou̾int simul qͥa manꝰ dñi fecit
hec. & sc̃s isrł ostend̾it. Gentiũ pͦpłs pau¬
per & tenuis qui ñ habebat scientiã ue¬
ritatis. querit ꝑ diu̾sos magistros & uaria
phylosophoꝵ dogmati aqͣs salubres.
& non inuenit quia ñ sunt: lingua eoꝵ
siti aruit sine lege ac ꝓpħis. Omnẽ enim
iuxta euͣngelii fidẽ substantiã suã in me-¬
dicos consumpserat: & a cruore ydola¬
triȩ & sanguine uictimarũ non pot̾at
liberari. Propt̾ea dñs d̾s isrł non eos
penitus derelinqͥt. nec inęternũ ꝑire

Expanded text:
ant, et recogitent, et intelligant pariter, quia manus Domini fecit hoc, et Sanctus Israel creavit illud. LXX: Et exsultabunt pauperes et inopes: quaerent enim aquam, et non erit: lingua eorum prae siti exaruit. Ego Dominus Deus exaudiamDeus Israel, et non derelinquam eos; sed aperiam inter montes flumina et in mediis campis fontes. cedrum et buxum et myrtum et cypressumpopulum: ut videant, et sciant, et cogitent, et noverint simul quia manus Domini fecit haec, et Sanctus Israel ostendit. Gentium populus pauper et tenuis, qui non habebat scientiam veritatis, quaerit per diversos magistros, et varia Philosophorum dogmata aquas salubres: et non invenit, quia non sunt; lingua eorum siti aruit, sine Lege ac Prophetis. Omnem enim juxta Evangelii fidem, substantiam suam in medicos comsumpserat ; et a cruore idololatriae, et sanguine victimarum non poterat liberari. Propterea Dominus Deus Israel non eos penitus dereliquit, nec in aeternum perire
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis impetus letificat ciuitatem
dei. Et in alio loco. fluuiꝰ dei repletus ẽ.
aquis. Que aquȩ & fontes. de illo fonte
manarunt: qui ꝑ ierennã loquitur.
Me dereliquert̃ fontẽ aquȩ uiue. Et su¬
pra in hoc eodẽ ꝓpħa dicitur. Bibent
aqͣm de fontib saluatoris. De quibus
instagnũ aquarũ: & tertã inuiã in ri¬
uos aquarũ. De quib aquis & saluator
in euͣgelio mistico sermone dicebat.¬

Expanded text:
uminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Fluvius Dei repletus est aquis. Quae aquae et fontes de illo fonte manarunt, qui per Jeremiam loquitur: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Et supra in hoc eodem Propheta dicitur: Bibent aquas de fontibus Salvatoris. De quibus in stagnum aquarum, et terram inviam in rivos aquarum. De quibus aquis et Salvator in E
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate littere s in nouitate sp̃c conte¬
rat increduloꝵ corda durissima sepa¬
rans triticũ apaleis & montes collesq
cõminuens. id ÷ om̃s hereticoꝵ pͥncipes.
congregati. diuidant᷑ in bonũ suum.
ltngua eoꝵ siti aruit. Ego dñs exaudiam

Expanded text:
vetustate litterae, sed in novitate spiritus, contevetustate litterae, sed in novitate spiritus, conterat incredulorum corda durissima: separans triticum a paleis, et montes collesque comminuens, id est, omnes haereticorum principes, congregati, dividantur in bonum suum. lingua eorum siti aruit.
Abbreviated transcription (Latin):
e qui tholãt ꝓpter humilitatẽ atq contẽp¬
tum uocat apłoꝵ chorus: imitans salua¬
torẽ. qui loquit᷑ in psalmo. Ego sum uer¬
mis & non homo: opꝓbriũ hominũ &
abiectio plebis. Sicut enĩ uermis terrã
penetrat. ita sermo apłicus penetrauit
gentiũ ciuitates: & ingressus est priꝰ. corda
durissima. Et recte pauci appellant᷑ ex isrł:
qͥa ad cõparationẽ omnis gentis udaice.
paucissimi credidert̃. Quib in eungłio
dñs loquit᷑. N loli timere grex paruulus.
Siue uxta hebraicũ. mortui ex istł: qui
cum apło dicunt. cotidie moror. Et ali¬
bi. cum xp̃o crucifixus sum. Uiuo autẽ¬
qͦd p̃dicatio eungelica conterat ad u̾sari¬
as potestates. & spiritalẽ neqͥtiã eleuan¬
tem se contͣ scientiã : qui ꝓ uarietate su¬
ꝑbiȩ montes appellantur & colles. Illisq
sublatis & turbinis more disꝑsis. exultet
quoq dicere qͦd eccłiasticus ur habens
eungłice p̃dicationis rostra serrantia:
in plaustro nouo qͦd nequaqͣm oꝑat᷑ in

Expanded text:
 , propter humilitatem atque contemptum vocatur Apostolorum chorus, imitans Salvatorem, qui loquitur in psalmo: Ego sum vermis, et non homo: opprobrium hominum, et abjectio plebis . Sicut enim vermis terram penetrat: ita sermo apostolicus penetravit gentium civitates, et ingressus est prius corda durissima. Et recte pauci appellantur ex Israel, quia ad comparationem totius orbis, gentis Judaicae paucissimi crediderunt, quibus in Evangelio Dominus loquitur: Noli timere grex parvulus . Sive juxta Hebraicum, mortui ex Israel, qui cum Apostolo dicunt: Quotidie morior . Et alibi: Cum Christo crucifixus sum. Vivo autemquod praedicatio evangelica conterat adversarias potestates, et spiritalem nequitiam elevantem se contra scientiam Dei, quae pro varietate superbiae montes appellantur et colles, illisque sublatis, et turbinis more dispersis exsultet quoque dicere, quod ecclesiasticus vir habens evangelicae praedicationis rostra serrantia in plaustro novo, quod nequaquam operatur in
Abbreviated transcription (Latin):
montes & cõminues: & colles qͣsi puluerẽ
pones. Uentilabis eos & uentꝰ tollet & t̾bo
disꝑget eos: & tuexultabis in dño. in scõ
isrł litaberis.lxx. Tu aut̃ isrł puer m̃s ia¬
cob quẽ elegi sem̃ abrahã quẽ dilexi qͥm
assũpsi ab extreinis t̾rȩ. & ab sũ mitatibus
uocaui te: & dixitͥ. Puer ms es elegite. & ñ
dereliqui te. noli timete. tecũ enim sum.
Ne erres: ego sum ds tuus qui conforta¬
in te & auxiliatus sũ tin. & roboram te
dextera iusta mea. Ecce confundent᷑ & e
rubescent om̃s adu̾sarii tui: ert̃ enĩ qͣsiñ
sint. & ꝑibunt om̃s inuici tui. Queres eos
& ñ inuenies: hoĩes qui insanient inte. fĩt
enĩ qͣsiñ sint & ñ ert̃ pugnantes adu̾sũ
te qͥa ego dñs ds tuus qui teneo dexte¬
ram tuã. qui dico tͥ netimeas iacob par¬
uulȩ isrł ego auxiliatꝰ sũ tui dicit dñs.
qui redimo te isrł. Ecce fecite qͣsi rotas
plaustri triturantes nouas. inserrarũ
modũ: & triturabis montes. & cõminu¬

Expanded text:
erem pones. Ventilabis eos, et ventus tollet, et turbo disperget eos: et tu exsultabis in Domino, in Sancto Israel laetaberis. LXX: Tu autem Israel puer meus, Jacob, quem elegi, semen Abraham quem dilexi, quem assumpsi ab extremis terrae, et a summitatibus ejus vocavi te, et dixi tibi: Puer meus es: eleg. te, et non dereliqui te. Noli timere, tecum enim sum ne erres; ego enim sum Deus tuus qui confortavi te, et auxiliatus sum tui, et roboravi te dextera justa mea. Ecce confundentur, et erubescent omnes adversarii tui: erunt enim quasi non sint: et peribunt omnes inimici tui. Quaeres eos, et non invenies, homines qui insanient in te. Erunt enim quasi non sint, et non erunt pugnantes adversum te. Quia ego Dominus Deus tuus qui teneo dexteram tuam: qui dico tibi, ne timeas Jacob, parvule Israel. Ego auxiliatus sum tui, dicit Deus: qui redimo te Sanctus Israel. Ecce feci te quasi rotas plaustri triturantis novas 499 in serrarum modum: et triturabis montes, et comminu
Abbreviated transcription (Latin):
reges in manu eiꝰ qui adu̾sũ sodomã & gor¬
morrã uenant. & ante gladiũ eiꝰ & arcum
fecerit eos te. qͣsi stipulã & puluerẽ. ꝑsecu¬
tusq sit illos & reu̾sus in pace: & longini¬
neris cursũ non senserit. Et hoc ñ suis uirib
s dm̃ fecerit miscdia:. qui ab initio hȩc fut᷑a
cognou̾it. Uidert̃ ait insule id÷ gentes in
circũntu. & illiꝰ uirtute ꝑterritȩ st̃: & excre¬
ma t̾rȩ sem uidelicet filiꝰ noe. qui tempore
extremo t̾rarũ cum patre & fr̃ib de dilu¬
uio euaserat. ut usq ad tempus illud fue¬
rat reseruatus. quẽ melchisedech intelligi
uolunt. & uenisse oburã abrahã de p̃lio
reu̾tenti: & accessisse & benedixisse ei. & eũ
dei benedictionib roborasse. Ipsũꝙ ẽe fa¬
brũ erariũ qui abrahã conflau̾it & mal¬
leo suȩ artis ad meliora ꝓduxerit. & dixis¬
se ei. bonũ est ut timori dñi glutineris: &
iungaris ei. Et confortauit eum siue soli
retur. sed in timore illius ꝑmaneret.

Expanded text:
reges in manu ejus, qui adversum Sodomam et Gomorram venerant; et ante gladium ejus et arcum fecerit eos esse quasi stipulam et pulverem; persecutusque sit illos, et reversus in pace, et longi itineris cursum non senserit, et hoc non suis viribus, sed Domini fecerit misericordia, qui ab initio haec futura cognoverit. Viderunt, ait, insulae, id est, gentes in circuitu, et illius virtute perterritae sunt: et extrema terrae. Sem videlicet filius Noe, qui tempore extremo terrarum cum patre et cum fratribus de Diluvio evaserat; et usque ad tempus illud fuerat reservatus : quem Melchisedec intelligi volunt, 498 et venisse obviam Abraham de praelio revertenti, et accepisse, et benedixisse ei, et eum Dei benedictionibus corroborasse: ipsumque esse fabrum aerarium qui Abraham conflaverit, et malleo suae artis ad meliora produxerit: et dixisse ei, Bonum est, ut timore Domini glutineris et jungaris ei. Et confortavit eum, sive soli non moveretur, sed in timore illius permaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi non sint. Et ꝑibunt uiri qui contra¬
dicunt tͥ: queres cos & non inuenies. ui¬
ros rebelles tuos. Crunt qͣsi non sint. & ue¬
luti consumptio hominis bellantes ad¬
uer sum de: quia ego dñs d̃s tuus apphen¬
di manũ tuã dicensq tͥ ne timeas. Ego
adiuui te. Noli timere uermis iacob. qͥ
mortui estis ex isrł: ego auxiliatus sum
tui dicit dñs & redẽptor tuus sc̃s istahel.

Expanded text:
ri qui contradicunt tibi quaeres eos et non invenies viros rebelles tuos erunt quasi non sint et veluti consumptio homines bellantes adversum te quia ego Dominus Deus tuus adprehendens manum tuam dicensque tibi ne timeas ego adiuvi te noli timere vermis Iacob qui mortui estis ex Israhel ego auxiliatus sum tui dicit Dominus et redemptor tuus Sanctus Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
onem scłi. Non erres neq: a ueritati
declines. nec te falsa ꝑsuasione decipi¬
as qd tuis uirib imꝑitus & nudus siluã
gentiũ penitres & ferocissimas natio¬
nes ad mansuetudinẽ uoces: ego sum
qui confortauite & auxiliatus sum
tui. & suscepit te siue ꝓtexit dextera
iusti mei. id÷ dñi saluatoris: siue dext̃a
in nichili: queresq adu̾sarios tuosa
non inuenies. Causaꝙ reddit᷑ quartũ
inueniat ad u̾sarios suos: quia erunt
qͣsi non sint. Qui adu̾sarii insanire di¬
cunt᷑ cont᷑ apłos: uel uxta hebraicum
ẽẽ. consũpti. Iccirco aut̃ timere ñ deba
qͥa ego app̃hendi manũ tuã: quidio i

Expanded text:
tionem saeculi . Non erres, neque a veritate tionem saeculi . Non erres, neque a veritate declines, nec te falsa persuasione decipias, quod tuis viribus imperitus et nudus, silvam gentium penetres, et ferocissimas nationes ad mansuetudinem voces. Ego sum qui confortavi te, et auxiliatus tui sum; et suscepit te, sive protexit, dextera justi mei, id est, Domini Salvatoris, sive dextera in nihili, quaeresque adversarios tuos, et non invenies. Causaque redditur quare non inveniat adversarios suos: Quia erunt quasi non sint. Qui adversarii insanire dicuntur contra Apostolos, vel juxta Hebraicum, esse consumpti. Idcirco autem timere non debes, quia ego apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
isrł: qui dñi suscepit aduentũ. quẽ pri¬
mũ seruũ deinde electũ ad extremum
sem̃ abrahã uocat. Ante enĩ accepimꝰ
cti i amiciciã dei iungim̃. Post uocatio¬
nem gͥ gentiũ qͣndo uidert̃ insule & a¬
iuerunt: & extrema terrȩ obstupuett
apꝓpinqͣuert᷑ & accessert̃ uocantur t¬
liquiȩ uixta electionẽ gr̃ȩ: de qͥb son¬
bit & eungeliũ. Istos duodecim elegia
seruitutẽ pedago gȩ legis electisunt i
eungelio. & semen abrahã amici deiẽ
meruert̃. In illo enĩ app̃hendit cos ab g¬
tremo t̾rȩ & longinquis eiꝰ funb uocant¬
isrł de uniu̾sis nationib congregans
apłs dicit. Nobis op ortebat pͥmũ p̃di¬
care sermonem. Quonã aut̃ auertitis
uos: imus ad gentes. Tibi gͦ qui & ser¬
uus ms & electus ms̃. qui predicaturis
ingentib es. & ꝑ secutiones plurimas
ꝑpessurꝰ dico. Ne timeas: quia tecũs
Cu lo qͦr in eungelio. Ecce ego uobiscti
sum omnib dieb: usq ad consũma¬

Expanded text:
i sui suscepit adventum, quem primum servum, dein electum, ad extremum semen Abraham vocat. Ante enim accepimuscti, in amicitiam Dei jungimur. Post vocationem igitur gentium, quando viderunt insulae et timuerunt, extrema appropinquaverunt et accesserunt, vocantur reliquiae, juxta electionem gratiae, de quibus scribit et Evangelium: Istos duodecim elegit servitutem paedagogae Legis, electi sunt in Evangelio; et semen Abraham amici Dei esse meruerunt. In illo enim apprehendit eos ab extremo te congregans Apostolus dicit: Vobis oportebat primum praedicari sermonem: quoniam autem avertitis nos, imus ad gentes . Tibi ergo, qui et servus meus, et electus meus, qui praedicaturus in gentibus es, et persecutiones plurimas perpessurus, dico ne timeas, quia tecum sum, cui loquor in Evangelio: Ecce ego vobiscum sum omnes dies, usque ad consumma
Abbreviated transcription (Latin):
meus assumã eum: istł electus ms. susce¬
pit eũ anima mea. Dedi sp̃m meũ suꝑ
eũ: iudiciũ gentib educet. Non clama¬
bit neq dimittet: nec audiet᷑ foris uox
eius. Calamũ confractũ non conteret:
& linũ fumigans non extinguet. Sed in
ueritate ducet iudiciũ splendebit & non
conteret᷑: donec ponat suꝑ terrã iudici¬
um. & in noĩe eius gentes sꝑabunt. la
cob & isrł in p̃senti capitulo non haben¬
tur: qd̃ nec matħs euͣngelista posuit.
secutus hebraicã ueritatẽ. Hoc dicimꝰ
in sugillationẽ eoꝵ qui nr̃a contẽpnuñ.
De quo pleniꝰ in mathei cõmentariolis

Expanded text:
meus, assumam eum: Israel electus meus, suscemeus, assumam eum: Israel electus meus, suscepit eum anima mea. dedi spiritum meum super eum, iudicium gentibus proferet. non clamabit neque dimittet nec audietur foris uox eius. harundinem confractam non conteret et linum fumigans non extinguet, sed in ueritate proferet iudicium. splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium; et in nomine eiucob et Israel in praesenti capitulo non habentur, quod nec Matthaeus Evangelista posuit, secutus Hebraicam veritatem. Hoc dicimus in suggillationem eorum, qui nostra contemnunt. De quo plenius in Matthaei Commen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uanitatẽ seqͣnt᷑ & uentos. & ad orent
oꝑa manuũ suarũ. Quicqͥd de ydolis & gen
tib diximꝰ. referamꝰ ad dogmata pͣuitatiᷤᷤ
& ad pͥncipes eoꝵ heresiarches: qͣd xp̃o
pacẽ eccłiȩ ñuntiante & monstrante. eis
ueritatis uiã. ipse seqͣnt᷑ errorẽ: & uento
ac turbim comparent᷑. Hebrei suscitatũ
ab aqͥlone. & uenire ab ortu solis assy riũ
interp̾tant᷑ & ꝑsam qui uenerint ierłm.
& om̃s pͥncipes illiꝰ conculcauerint: nulłꝰꝙ
ydoloꝵ quȩ colebant hoc scierit. ẽẽ. uen¬
turũ. nͥ solus dñs qui ultus. ẽ. eos ꝓ pecca¬
mea. Dedi sp̃m meũ suꝑ eũ iudiciũ gu¬
tib ꝓfert. Non clamabit neq accipi¬
et ꝑsonã: nec audict᷑ foris uox eius. Cala¬
mum qͣssatũ non conteret: & lignũ fum¬
gans non extinguet. In ueritate educet
iudiciũ. Non erit tristis. neq turbulentꝰ
donec ponat in terra iudicium. Et legem
ciꝰ insule expectabunt.Lxx. lacob puer

Expanded text:
omnes vanitatem sequantur et ventos, et adorent omnes vanitatem sequantur et ventos, et adorent opera manueferamus ad dogmata pravitatis; et ad principes eorum haeresiarchas, quod Christo pacem Ecclesiae nuntiante, et monstrante eis veritatis viam, ipsi sequantur errorem; et vento ac turbini comparentur. Hebraei, suscitatum ab Aquilone, et venire ab ortu solis, Assyrium interpretantur et Persam, qui venerint Jerusalem, et omnes principes illius conculcaverint; nullumque idolorum quae colebant, hoc scierit esse venturum, nisi solus Dominus, qui ultus est eos pro peccamea. Dedi spiritum meum super eum: judicium gentibus profert. Non clamabit: neque accipiet personam: neque audietur foris vox ejus. Calamum quassatum non conteret: et lignum fumigans non extinguet. In veritate educet judicium. Non erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra judicium: et legem ejus insulae exspectabunt. LXX: Jacob puer
Abbreviated transcription (Latin):
tis eum. Ipse. pͥncipes & magistratus &
om̃s mundi suꝑbiã conculcabit. & subi¬
cient᷑ ei qͣsi lutũ figuli: ut faciat ex eis
aliud uas in honorẽ. aliud in contume¬
liam. Hȩc quȩ ego nuxta consuetudinẽ
ꝓpħalem fecisse me dico qͣsi iam p̃teri¬
ta sint. uel iuxta symmachũ futura
polliceor: nullus demonũ & ydolorũ
potest p̃dicere. Unde oracula cuncta
tacuert̃ quia nemo. ẽ. qui annuntiet.
nemo qui audiat:dum bruta prius
corda gentiũ intellexert̃ errorẽ suũ. &
falsa uaticima reliquert̃. Priusꝙ dñs lo¬
quit᷑ ad sy on id ÷ ad eccłiã suã:. & dicit
ei. Ecce assunt filii tui: quos tͥ ꝑ meam
donaui fidẽ. Significat autẽ apłos: qui
in toto orbe euͣngeliũ p̃dicart̃. Syon
& ierłm nominib differt̃: ceterũ ut una
urbs. sic & una ęccłia ẽ. Om̃s gͥ gentes
quȩ ydoloꝵ sequunt᷑ errorẽ interro¬
gentur a nobis ut respondeant unde
sint: & hȩc erit uniu̾sarũ responsio. qͦd

Expanded text:
Ipse principes et magistratus, et omnem mundi superbiam conculcabit, et subjicientur ei quasi lutum figulo, ut faciat ex eis aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Haec quae ego juxta consuetudinem prophetalem fecisse me dico, quasi jam praeterita sint, vel juxta Symmachum, futura polliceor, nullus daemonum et idolorum potest praedicere. Unde oracula cuncta tacuerunt, quia nemo est qui annuntiet, nemo qui audiat, dum bruta prius corda gentilium intellexerunt errorem suum, et falsa vaticinia reliquerunt. Primusque Dominus loquetur ad Sion, id est, ad Ecclesiam suam et dicet ei: Ecce adsunt filii tui, quos tibi per meam donavi fidem. Significat autem Apostolos, qui in toto orbe Evangelium 506 praedicarunt. Sion et Jerusalem nominibus differunt; caeterum ut una urbs, sic et una Ecclesia est. Omnes igitur gentes, quae idolorum sequuntur errorem, interrogentur a nobis, ut respondeant unde sint. Et haec erit universarum responsio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾io non laborent. ambulent. & nunqͣm
deficient. Crebro diximꝰ aquilarũ senectu¬
tem reuiuiscere mutatione pennarũ: &
solas ẽẽ. quȩ iubar solis aspiciant. & splen¬
dorẽ radioꝵ eiꝰ possint micantib oculis
intueri: pullosq suos an generosi sint hoc
exꝑim̃to ꝓbent. Itaq & scõs repueriscere
& assupto immortali corpore laborẽ ñ
sentire mortaliũ sed rapi inmibib obui¬
am xp̃o & nequaqͣm nxta lix esurire
qͥa p̾sentẽ dñm habeant cibum ¶ aceañ
ad me insule: & gentes mutent fortitudi¬
nem. Accedant & tunc loqͣntur: simulad
iudiciũ ꝓpinquemꝰ. Quis suscitauit ab ori¬
ente iustum. uocauit eũ ut sequeret᷑ se:

Expanded text:
desiderio non laborent; ambulent, et numquam desiderio non laborent; ambulent, et numquam deficiant. Crebro diximus, aquilarum senectutem revirescere mutatione pennarum, et solas esse quae jubar solis aspiciant et splendorem radiorum ejus possint micantibus oculis intueri: pullosque suos an generosi sint, hoc experimento probent. Itaque et sanctos repuerascere, et assumpto immortali corpore, laborem non sentire mortalium, sed rapi in nubibus obviam Christo, et nequaquam juxta LXX esurire, quia praesentem Dominum habeant cibum. Cap. XLI Taceant ad me insulae, et gentes mutent fortitudinem: accedant, et tunc loquantur: simul ad judicium propinquemus. Quis suscitavit ab Oriente Justum: vocavit eum u
Abbreviated transcription (Latin):
biles iȩ illiꝰ. siue ut lix tͣnstulert̃. non e¬
suriet & ñ laborabit. Ubi enĩ cib: ibi est¬
freq̃nter esuries. si cibũ destruxeris. Et uͥ
esuries: ibi & labor. Cũ autẽ hec in deo
non sint. cur ei humanas iungis passio¬
nes: Quin potiꝰ ipse esurientib lassis dat
fortitudinẽ & qui uident᷑ in scło. eẽ. qͣsi m¬
chili uirtutẽ roburq multiplicat. diue
iuxta .lxx. qui tribuit non dolentib me¬
rorem. Est enĩ tristicia quȩ ducit ad mor¬
tem: & est tristicia quȩ ducit ad cntam.
Unde his qui habent cor impenitens dat
tristiciã: ut sua peccata intelligant. Et
qͥa multi gaudent incorpore sanitatem:
& adolescentiã atq puericiã putant c̃c
ꝑpetuã: iungit & dicit. qͦd florens etas
cito concidat. & corꝑͦa robusta marces¬
cant. Qui autẽ ñ insins uirib sed in deo
t m̾tent fortitudinẽ. & uadant
iurtute inuntutẽ: & assumant pennas
sicut aquile. & audiant renouabit᷑ sicut a¬
quila iuuentus tua: currant ad dñm. & eiꝰ

Expanded text:
biles viae illius ; sive, ut LXX transtulerunt, non esuriet, et non laborabit. Ubi enim cibus, ibi frequenter esuries, si cibum detraxeris: et ubi esuries, ibi et labor. Cum autem in Deo haec non sint, cur ei humanas jungitis passiones? quin potius ipse esurientibus et lassis dat fortitudinem, et qui videntur in saeculo esse quasi nihili, virtutem roburque multiplicat, sive juxta LXX, qui tribuit non dolentibus moerorem, est enim tristitia quae ducit ad mortem, et est tristitia quae ducit ad vitam. Unde his qui habent cor impoenitens, dat tristitiam ut peccata sua intelligant. Et quia multi gaudent in corporis sanitate, et adolescentiam atque pueritiam putant esse perpetuam, jungit et dicit, quod florens aetas cito concidat, et corpora robusta marcescant. Qui autem non in suis viribus, sed in Deo  mutent fortitudinem, et vadant de virtute in virtutem: et assumant pennas sicut aquilae, et audiant: Renovabitur sicut aquilae juventus tua ; currant ad Dominum, et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Ulliis tam imꝑitus
scriptor ẽ: quin lecto¬
rem inueniat simlẽ
sui. Multoq pars m¬
las reuoluentium : quã platonis libis.
In altero enĩ ludꝰ & oblectatio ẽ mad̾
difficultas & sudore mixtus labor De
inter p̃tatus est tullius se ñ intelligert
confitet᷑. Testam̃tũ autẽ grunnii corso¬
cocte porcelli: decantant inscolis pre¬
roꝵ agmina cachinnantiũ. Igt᷑ał¬
lucius lanuius fruat᷑ testib mimo ba¬
torib suis: uncatꝙ multitudine. qͥa forsi¬
tan uicit ingemo: michi sufficit paucoꝵ
testimoniũ. & amicoꝵ laude contentus sũ.
qui expetendis opusculis meis amore nr̃i
labunt᷑ & studio script᷑arũ. Ne ñ nullos fo¬
re arbitror. qui hoc ipsũ qͦd ad te eusto¬
chium sermonẽ facio. obtrectatione pa¬
tere contendant: non consid̾antes holdã
& annã. ac debborã uiris tacentib ꝓpħas¬
se: & inscruitute xp̃i nequaquã differen¬
tiã sexuũ ualere. s mentiũ. Duodecimꝰ gͦ

Expanded text:
ullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars mlas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Dinterpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. IgLanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ad me insule. pͥncipes enim mutabunt᷑
inrtute: apꝓpinquent & loqͣnt᷑ simul tc̃
iudiciũ annuntient. Quis suscitauit de ori¬
ente iusticiã. uocauit eam ad pedes suos
& uadit : Dabit inconspectu gentiũ & re¬
ges in stuporẽ mittet : & dabit interram
gladios eoꝵ. & sic̃ stipulã ꝓrectã arcus
eoꝵ & ꝑsequet᷑ eos: transibit in paçe na
pedũ eiꝰ. Quis oꝑatus ẽ. & fecit hȩc.

Expanded text:
ad me insulae, principes enim mutabunt virtutem: appropinquent et loquantur simul: tunc judicium annuntient: Quis suscitavit de Oriente justitiam: vocavit eam ad pedes suos et vadet? Dabit in conspectu gentium: et reges in stuporem mittet, et dabit in terram gladios eorum: et sicut stipulam projectam arcus eorum: et persequetur eos, transibit in pace via pedum ejus. Quis operatus
Abbreviated transcription (Latin):
artifex & erariꝰ: ꝑcutiens malleo simul ꝓbi¬
cens aliqͣndo qͥdem dicit. solidatio bonaet
confortauert ea inclaiis. ponent ea ai
mouebunt᷑. Gentes id: insulȩ quȩ salsisa¬
marisq huiꝰ scłi tundunt᷑ fluctib niben¬
tur audire & ora conclud̃e. & illud nosse q̃d
ad isrł dictũ est. audi isrł & tace. & mitar
fortitudinẽ: ne ꝑ imbecillitatẽ pͥstinam.
dei non possint audire sermonẽ. ut att¬
dant pͥus ad dñm: & qͥa non sint ꝓpͥabi
lute contente. qͦd didicerint ceteros dnt¬
ant. Et cum dñm disputent utrũ omũ
ds̃ iusta seruauerit. sic aut̃ int̾rogat ra
& ad respondendũ ꝓuocat: ut int̾rogat¬
one doceat qͦd ignorant. Quis suscitauit

Expanded text:
artifex et aerarius percutiens malleo simul producens: aliquando quidem dicit, solidatio bona est. Confortaverunt ea, in clavis ponent ea: et non movebuntur. Gentes, id est, insulae, quae falsis amarisque hujus saeculi tunduntur fluctibus, jubentur audire et ora concludere, et illud nosse quod ad Israel dictum est: Audi, Israel, et tace; et mutare fortitudinem, ne per imbecillitatem pristinam, Dei non possint audire sermonem, ut accedant prius ad Dominum, et quod non sint propria salute contentae; sed quod didicerint, caeteros doceant, et cum Domino disputent, utrum omnium Deus justa servaverit. Sic autem interrogat eos, et ad respondendum provocat, ut interrogatione docea
Abbreviated transcription (Latin):
quisq nr̃m gerat. Unde & nos abhosti¬
bus iniuste oppͥmim᷑: & adiumentoꝵ &
pisciũ similitudinẽ iuxta ab acuch absq
ullo rectore disꝑdim᷑. Quib respondit
ds̃. Nũqͥd nescis nec p̃cedentiũ scͥpt᷑arũ
te uerba docuert̃.siue uxta lx qͥa non

Expanded text:
squisque nostrum gerat. Unde et nos ab hostisquisque nostrum gerat. Unde et nos ab hostibus injuste opprimimur, et in jumentorum et piscium similitudinem, juxta Abacuc, absque ullo rectore disperdimur . Quibus respondit Deus: Numquid nescis; nec praecedentium Scripturarum te verba docuerunt, sive juxta LXX ign
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicas iacob. & qͥd locutus es ifracl:
Abscondita est iua mea a deo. & ds̃ ms̃
iudiciũ meũ abstulit & recessit. Et nunc
nescis & ñ audisti. ds̃ eternꝰ. ds̃ qui crea¬
uit terminos terrȩ. non esuriet nec la¬
borabit. nec: inuentio prudentiȩ eiuꝰ:
Qui dat esurientib fortitudinẽ: & ñ
dolentib merorẽ. Esurient enĩ iuuenes
ꝓ laborabunt: ad olescentes & electi in¬
firmi ert̃. Qui aut̃ expectant dm̃ muta¬
bunt fortitudinẽ: assument alas qͣsi aqͥ¬
le current & ñ laborabunt. gradientur
S non esurient. Cum omnipotentis dei
tanta sit magnitudo ut nichil eum la¬
uiat. & omĩa eius arbitrio gubernent᷑.
quare dicisiacob id⁊ duȩ trĩm¬
labant᷑ iuda. & loqueris isrł id: dc
aliȩ trib in samaria quȩ iam captiuę
ductȩ estis massyrios. abscondita est ui¬
ta mea a dño. & adeo meo iudiciũ meũ
tͣnsibit:. Et est sensus. Dicitis ad dñm ter¬
rena ñ ꝑtinent: nec consid̾at quid unꝰ¬

Expanded text:
Jacob: et quid locutus es, Israel: Abscondita est via mea a Deo, et Deus meus judicium meum abstulit, et recessit: et nunc nescis, et non audisti? Deus aeternus, Deus qui creavit terminos terrae: non esuriet, nec laborabit, nec est inventio prudentiae ejus. Qui dat esurientibus fortitudinem: et non dolentibus moerorem. Esurient enim juvenes, et laborabunt adolescentes, et electi infirmi erunt. Qui autem exspectant Deum, mutabunt fortitudinem. Assument alas quasi aquilae: current, et non laborabunt: gradientur, et non esurient. Cum Omnipotentis Dei tanta sit magnitudo, ut nihil eum lateat, et omnia illius arbitrio gubernentur, quare dicis Jacob, id estlabantur Juda; et loqueris Israel, decem aliae tribus in Samaria, quae jam captivae ductae estis in Assyrios: Abscondita est via mea a Domino: et a Deo meo judicium meum transibit? Et est sensus: Dicitis, ad Deum terrena non pertinent, nec considerat 494 quid unu
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Principiũ enĩ sapientiȩ: timor dñi.
Om̃s terrarũ termin ad apłorũ uerba tre¬
pariter accedentes. Cũꝙ se ipsos cernerent
esse saluatos: id qͦd supͣ audierant accedani
& tunc loqͣnt᷑. Oꝑe compleuert̃ ut auxili¬
arent᷑ ꝑximis suis. & fr̃s suos uellent in do¬
minũ confortare: & dicerent eis. Recedite
ab ydolis. simulacra demonũ antiqua con¬
tẽpnite. quȩ humana finx̃ manꝰ. quȩ mal¬
leo cudente ꝓducta sunt: quȩ compacta
glutino quȩ stabilita clainis ut non moue¬
ant᷑: & cum steterint ambulare ñ ualeañ.

Expanded text:
Dominum: Principium enim sapientiae timor Domini . Dominum: Principium enim sapientiae timor Domini . Omnes terrarum termini ad Apostolorum verba trepariter accedentes. Cumque seipsos cernerent esse salvatos, id quod supra audierant: accedant, et tunc loquantur, opere compleverunt; ut auxiliarentur proximis suis, et fratres suos vellent in Domino confortare, et dicerent eis: Recedite ab idolis, simulacra daemonum antiqua contemnite, quae humana finxit manus, quae malleo cudente producta sunt, quae compacta glutino, quae stabilita clavis, ut non moveantur; et cum steterint, ambulare non valeant.
Abbreviated transcription (Latin):
eum ut se in omnib seq̃ret᷑. & oꝑa pars
faceret: ut illud impleret dicens. Ds̃ it
facerẽ uoluntatẽ tuã uolui. In huiꝰ con¬
spectu reges & gentes colla submittent: a
gladio illiꝰ ac sagittis adu̾saris potestai
qͣsi stipula subicient᷑: & pullus ꝑseqũ
eos: reges iudelicet & pͥncipes gentiũ sin¬
gularũ. Et ꝑtͣnsibit in pace. ad pacẽ can¬
ctos uocans: ut reconcilient᷑ dño. Seita
non sentiet. nec aliquã imbecillitats i¬
manȩ lassitudinẽ: ẜ de torrente lilbl
ciã: Quis ei gentes & reges tradidit: Quisgla¬
dio eiꝰ & arcui umũsa subiecit. Utiq ille qui
ab initio mundi hȩc fut᷑a p̾dixit: qui omui¬
um conditor est. Et qͥa dixerat sciscitantis af¬
fectu. quis suscitauit ab oriente iustũ & cet̾a:.
cunctis tacentib sibi ipse respondet. Ego sũ
dñs. pͥmꝰ & nouissimus ego sum. Ipse est:
qui in apochalypsi ioħis loqͥtur. Ego alpha
& u : principiũ & finis. Uidert̃ insule id÷
mundi sustinent tempestates: & timuert̃

Expanded text:
eum, ut se in omnibus sequeretur, et opera Patris faceret; et illud impleret dicens: Deus, ut facerem voluntatem tuam volui . In hujus conspectu reges et gegladio illius ac sagittis adversae potestates quasi stipula subjicientur et pulvis. Persequetur eos reges scilicet et principes gentium singularum, et pertransibit in pace ad pacem cunctos vocans, ut reconcilientur Deo. Semitae laborem non sentiet, nec aliquam imbecillitatis humanae lassitudinem, sed « de torrente in tiam? Quis ei gentes et reges tradidit? Quis gladio ejus et arcui universa subjecit? utique ille, qui ab initio mundi haec futura praedixit, qui omnium conditor est. Et quia dixerat sciscitantis affectu: Quis suscitavit ab Oriente justum, etc., cunctis tacentibus sibi ipse respondit: Ego sum Dominus, primus et novissimus ego sum. Ipse est qui et in Apocalypsi Joannis 497 loquitur: Ego sum alpha et ω, principium et finis . Viderunt insulae, id pestates; et timuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& ieremiã ꝓbat᷑ esse cõpleta. Predicit emĩ
illã hẏstoriã. quã in ieremie uolumine
legimus. qͣndo subu̾sa ierłm & omnib
in babylone opib pͥncipibq tͣnslatiᷤ
p̃positus est regii generis his qui in uidea
remansert̃ godolias filius aicham. Quo
ꝑdolũ cũ chaldeis sociis interfecto: om̃s
principes bellatoꝵ. & iohannã filius ca-¬
ne & iechonias filius osye. & reliquum
uulgus a paruo usq ad magnũ. accesse¬
tunt ad ieremiã ꝓpħam. & dixert̃. Cadat
quia relicti sumꝰ pauci de plurib. sicut
oculi tui nos intuent᷑. & anmuntiet nobis
qͦd faciamꝰ. Cũq ieremias post decẽ diẽ
ex sermone dm̃ respondisset. hȩc dicit
dñs ds̃ ifrł. si qͥescentes manseritis in t̃ia
hac: ȩdificabo uos & non destruã. plan
tabo & ñ euellã: qm̃ placatus sum sr̃
malo qͦd feci uobis. Nolite timere a facie
regis babylonis: quẽ uos pauidi formi¬
datis. Et post modicũ. di autẽ dyxer itis

Expanded text:
. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus , quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan 401 filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt quia relicti sumus pauci de pluribus sicut oculi tui nos intuentur: et annuntiet nobis quod faciamus. » Cumque Jeremias post decem dies ex sermone Domini respondisset: Haec dicit Dominus Deus Israel: Si quiescentes manseritis in terra hacm placatus sum super malo quod feci vobis. Nolite timere a facie regis Babylonis, quem vos pavidi formidatis: Et post modicum: Si autem dixeritis
Abbreviated transcription (Latin):
mentoꝵ: ꝓ iumentis om̃s similiter tͣn¬
ram autẽ tribulationis & angustiȩ la¬
tissimã heremi significat uastitatẽ ꝑ
quẽ reliqͥe ierłm cum iohanna filio ca¬
reȩ & filiab regis sed echie sublatis oĩb
quȩ hab̾e pot̾ant ad egyptũ transfuge
te balaam innumeris. Ecce pͦpłs ut leena
consurget: & quasi leo erigetur. Non ac¬
cubabit donec deuoret p̃dam: & occisoꝵ
sanguiẽ bibat. In ez echiele quoꝙ scͥptũ
est. Assume planctũ suꝑ pͥncipẽ isrł: &
dices. Quare mater tua lena inter leoneᷤᷤ¬
cubauit: In medio leunculoꝵ enutri¬
uit catulos suos. Ac ne putaremꝰ uere
scripturã scam de leena & leone dicere:
contra nat᷑am rerũ loqͥtur. qͦd de leena &
leone nata sit uiꝑa & regulus uolans. siue
genimina aspidũ uolantia: qͦd uidelicet
de malis parentib peiores generati sunt
lib̾i. De quib & eungłiũ loquebat᷑. Gene¬
ratio uiꝑarũ. qͥs ostendit uobis fugere ab
in qua ñ pluit. nec ymber uenit suꝑ te

Expanded text:
r tranra autem tribulationis et angustiae, latissimam eremi significat vastitatem, per quam reliquiae Jerusalem cum Johannan filio Careae et filiabus regis Sedechiae, sublatis omnibus quae habere poterant, ad Aegyptum 405 transfugerte Balaam in Numeris: Ecce populus ut leaena consurget, et quasi leo erigetur: Non accubabit, donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat . In Ezechiele quoque scriptum est: Assume planctum super principem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leonecubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam rerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimina aspidum volantia: quod videlicet de malis parentibus pejores generati sint liberi, de quibus et Evangelium loquebatur: Generatio viperarum, quis ostenditin qua non pluit, nec imber venit super te
Abbreviated transcription (Latin):
le et in osce mẏstice scriptum ẽ. Loq̃r
ad cor eius haut dubium qͥn ierłm:
et dabo possessores illius inde et ualle
achor ut aꝑiat intelligentiam illius
Icc̾co enĩ uallis achor in possessionẽ
tradicur arm̃torũ populi dĩ. et saltꝰ
u̾tuntur in caulas gregum ut aꝑia¬
tur intelligentia et dñi uericas cognos¬
catur. Et uos qui reliquistis dum̃
et obliti estis montẽ scm̃ meum. qui
ponitis fortune mensam et libatis siutꝑ
eam: numerabo uos in gladio. ctos
in cede corruetis.Lxx. Hos autẽ qui
dereliquistis me et obliti estis montis
sci mei: et paratis fortune m̃sam es
impletis demonii potionem. E go cdl
uosin gladium om̃s int̾fecti corrue¬
tis. in locis qͦndam filur̃ib acq tur¬
tium. Nos aũ opopule ifrł qui dereli¬
quistis dñm et ad iracundiam ꝓuo¬

Expanded text:
le et in Osee mystice scriptum est: Loquar le et in Osee mystice scriptum est: Loquar ad cor ejus, haud dubium quin Jerusalem; et dabo possessores illius inde, et vallem Achor, ut aperiat intelligentiam illius . Idcirco enim vallis Achor in possessionem traditur armentorum populi Dei, et saltus vertuntur in caulas gregum, ut aperiatur intelligentia, et Domini veritas cognoscatur. Et vos qui dereliquistis Dominum, et obliti estis montem sanctum meum. Qui ponitis fortunae mensam, et libatis super eam. Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis. LXX: Vos autem qui dereliquistis me, et obliti estis montis sancti mei, et paratis fortunae mensam, et impletis daemoni potionem: ego tradam vos in gladium: omnes interfecti corruetis. In locis quondam silvestribus atque turtium. Vos autem, o populi Israel, qui dereliquistis Dominum, et ad iracundiam pro