comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
substantia sua. ⁊ idõ cũ ex substantia
sua filiũ genuit. si posset equalem ge¬
nerare nnon faceret. inuidus eẽt. Alia
uͦ que non de substantia sua feẽ meli¬
ora potuit facere. Augꝰ suꝑ genesim.
feciss quis dubitat eũ meliorem fuisse:
Querendũ ẽ qualiter intelligant rem
ñ posse meliorem. eẽ. siue ideo ñ potest
eẽ melior quia summe bona ẽ. quod si
eẽt creatura suo creatori coequaretur.
siue ideo ñ pot̾ ẽẽ melior qr maus bo¬
ẽ potest ẽẽ melior si fiat capax boni¬
iori sapientia aliquid facere. falsa ẽ qr
ñ pot̃ augeri sua sapientia. s hoc mͦ
unc de illa parte fidei ẽ agendum
quȩ ad sacramentũ incarnationis
ꝑtu̾et. ut ait apłs. misit ds̃ filiũ suũ in
similitudinem carnis peccati. ut de pec¬
cato dampnaret peccatum. Quib uerb
ex parte aꝑit misterium incarnationis.
Ad hoc enim uenit in mundũ ut dãp¬
naret diabolum. ⁊ homines liberaret.

Expanded text:
substantia sua. Ideo cum ex substantia substantia sua. Ideo cum ex substantia sua Filium genuit, si posset aequalem generare et non faceret, invidus esset. Alia vero quae non de substantia sua fecit, meliora potuit facere. Augustinus super Genesim: fecisset quis dubitet eum meliorem fecisse? Quaerendum est qualiter intelligant rem non posse esse meliorem. Sive ideo non potest esse melior quia summe bona est; quod si esset, creatura suo Creatori aequaretur, sive ideo non potest esse melior, quia majus bo potest esse melior si fiat capax majoriiori sapientia aliquid facere, falsa est, quia non potest augeri sua sapientia; sed hoc moNunc de illa parte fidei est agendum, quae ad sacramentum Incarnationis pertinet. Ut ait Apostolus: « Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum . » Quibus verbis ex parte aperit mysterium Incarnationis. Ad hoc enim venit in mundum, ut damnaret diabolum, et hominem liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Similiter ꝓbant quod ñ pot̾ face̾
nisi quod facit hoc mͦ. Quod ñ facit ñ
debet fieri. quia si deb̾et fieri illud fac̾e̾t.
facere. S ut mͥ uidetur sub hoc uerbo
debet. latet uenenũ. Si enĩ dicimꝰ non
debet deus illa facere. infertur. gͦ nec
potest facere. Si dicimꝰ debet ea facere:
gͦ pͥot̃ dimittere quin faciat. S neutrũ
de dõ concedendũ ẽ. Ut enĩ dicit augꝰ fuit
alius modus possibilis d̃o. s nullus nr̃e
tam̃ dicemus debuit alio mͦ redemisse
mundũ uel ñ debuit. quia nichil ex
debito s sola bonitate facit. homines
ex debito faciunt qr meliores iñ fiunt.
det̾iores si ñ faciunt. Solent dicere qͥdã
qͦd ea quȩ facit d̃s ñ pot̾ meliora facere.
meliorem generare non potuit. nich
enĩ deo melius. Debuit equalem. Si
enĩ potuit ynoluit. inuidus ẽ. Ꝙ ex
lioc uolunt dicere qͦd si poss rẽ me
liorem facere nñ faceret. inuidus eẽt.
S ũ ualet simile. qr filiũ genuit ex

Expanded text:
facit. Similiter probant quod non debet facere aliud quam facit, hoc modo: Quod non facit non debet fieri, quia, si deberet fieri, illud faceret; facere. Sed, ut mihi videtur, sub hoc verbo debet latet omne venenum. Si enim dicimus: Non debet illa facere Deus, infertur: Ergo non potest facere; si dicimus: Debet ea facere, ergo non potest dimittere quin faciat; sed neutrum de Deo est concedendum. Ut enim dicit Augustinus: Fuit alius modus possibilis Deo, sed nullus mise, nec tamen dicemus: Debuit alio modo redemisse mundum, vel non debuit, quia nihil ex debito, sed sola bonitate facit; homines ex debito faciunt, qui meliores inde fiunt, vel deteriores si non faciunt. Solent dicere quidam quod ea quae facit Deus non potest meliora facere, meliorem se generare non potuit, nihil enim Deo melius genuit aequalem. Si enim potuit, et noluit, invidus est. Et ex hoc volunt dicere quod si posset Deus rem meliorem facere, et non facerSed non valet simile; quia Filium genuit ex
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit animã ⁊⁊ꝑsonã. Q uod utiq sẽ¬
queretur si pͥus eẽt illa anima quã assu¬
meretur. Est nãq anima ꝑsona sic̃ angłs
Quid enĩ est hõ. nisi anima hñs corpus:.
S ideo ñ assumpsit ꝑsonã. qr ñ erat ꝑso¬
na quod assumpsit. Animã namq crean¬
do assumpsit. assum̃do eã creauit. Cadem
oppositio fieret sic. filiꝰ dĩ hominẽ assũp¬
sit. s nullus ẽ homo qui ñ sit ꝑsona. Qo
satis concedimus. S ut diximꝰ non erat
hõ ille pͥusquã asstimeretur. Licet enĩ eẽt
corpꝰ prius. ñ tam̃ anima. Itaq ñ assũpsit
quẽ hominẽ. s simplicit̃ hominẽ. Quos
tñ sic ꝓbari posse uidet᷑. Assumpsit ho¬
minem qui incruce pependit. qui de spũ
sc̃o conceptus ẽ. gͦ aliquẽ. Quos uidetur
sophisticũ eẽ ut istud. In p̃terito anno ui¬
di illũ qui ẽ ep̃c. gͦ uidi aliquẽ ep̃m. Sed
quieqͥd in hoc mͦ uerboꝵ controuersia¬

Expanded text:
assumpsit naturam et personam, quod utique sequeretur, si prius esset anima illa quam assumeretur; est namque anima persona, sicut angelus. Quid enim est homo, nisi anima hominis, et corpus? Sed ideo non assumpsit personam, quia non erat persona quod assumpsit, animam namque creando assumpsit, et assumendo creavit. Eadem oppositio fieret sic: Filius Dei hominem assumpsit, sed nullus homo est qui non sit persona; quod satis concedimus, sed, ut diximus, non erat homo ille priusquam assumeretur. Licet enim corpus esset prius, non tamen anima; itaque non assumpsit quem hominem, sed simpliciter hominem; quod tamen sic probari posse videtur; assumpsit hominem, qui in cruce pependit, qui de Spiritu sancto conceptus est, ergo aliquem; quod videtur sophisticum esse, ut istud aliud: in praeterito anno vidi illum qui est episcopus, ergo aliquem episcopum. Sed, quidquid in h
Abbreviated transcription (Latin):
potest illud rursus adiungi. Si id̃o ñ fuit
ꝑsona assumpta. quia ñ fuit hõ ille an¬
teqͣm assumeretur a uerbo. tc̃ homo ille
ex quo fuit assumptus ꝑsona fuit. & si
homo a uerbo assumptus ẽ. ⁊ ꝑsona. Cũ
hõ ille sit unitus uerbo. ꝑsona ẽ unita
concedendũ. Non enĩ ẽ alia ꝑsona homo
assũptus a uerbo: s una ꝑsona cũ uerbo.
Legitur namq hõ assumptus ẽ in uiu¬
onem ꝑsone ñ naturx. qr ñ est una nata
cũ uerbo. s una ꝑsona. Sic̃ enĩ aĩa ⁊ caro
unus ẽ homo. ita deus ⁊ hõ unus est xp̃c.
Quãuis multo maior unio sit int̾ deũ
⁊ hominẽ quã int̃ animã ⁊ carnẽ. Maior
quippe unio ẽ uiter spũalem naturam

Expanded text:
. Si ideo non est persona assumpta, quia non fuit homo ille antequam assumeretur a Verbo; tunc ille homo ex quo fuit assumptus persona fuit. Et si homo a Verbo assumptus persona est, cum ille sit unitus Verbo, persona est unita concedendum. Non enim est alia persona homo assumptus a Verbo, sed una persona est cum Verbo. Legitur namque: Homo assumptus est in unionem personae, non naturae, quia non est una natura cum Verbo, id est una persona: sicut enim anima et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus, quamvis multo major unio sit inter Deum et hominem, quam inter animam et carnem; major quippe unio inter spiritualem naturam
Abbreviated transcription (Latin):
facere nisi quod uult. nicħ pot uelle
nͥ quod uult. Idem ẽ enĩ ei uelle qͦd eẽ.
idem etiã uelle. qͦd posse. Ꝙ ideo august̃.
dic̃. non ẽ maior uoluntaᷤ tua quã poten¬
tia. uel hoc uel alio competenti mͦ pot̃
p̃dicta contrarietas solui. Ñ est hic p̃ter¬
mittendũ quosdã scientia inflatos dicere.

Expanded text:
od vult et nihil potest velle nisi quod vult. Idem enim est velle quod esse; idem etiam velle quod posse. Et ideo Augustinus dicit: Non est major voluntas quam potentia. Vel hoc vel alio competenti modo potest praedicta contrarietas solvi. Non est praemittendum hic quosdam scientia inflatos dicere
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ⁊⁊ humana. ⁊tres substantiȩ. caro.
anima ⁊ uerbũ. s ñ due ꝑsonȩ. Alia enĩ
natura deus. alia homo. s ñ alia ꝑsona ds̃.
alia ille hõ. Ut enĩ augustinꝰ diẽ adfelici¬
anum aliud dĩ filius. aliud hominis filiꝰ.
s ñ alius. Item filius dĩ aliud de patre. ali¬
ud de matre. s ñ alius. Ad illud qͦd dicit᷑:
ñ assumpsisse ꝑsonam. opponitur sic. Ani¬

Expanded text:
divina et humana, et tres substantiae, caro, anima, verbum, sed non duae personae. Alia enim natura, Deus; alia, homo; sed non alia persona Deus, et alia ille homo. Ut enim Augustinus dicit ad Felicianum: Aliud Dei Filius, aliud hominis Filius, sed non alius. Item Filius Dei, aliud de Patre, aliud de matre, sed non alius. Ad illud quod dicitur non assumpsisse personam, opponitur sic: Ani
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc indistincta porrigebatur. Simul
enĩ ut diximus creati sunt angłi ⁊ illa
corꝑea materia. Uñ augustinus ita expo¬
nit illũ locũ. In principio creauit deus
erant quomͦ ut legitur in ysaia dicẽt
lucifer. ascendã in celũ. ponã seoẽ mẽa ĩ aqͥ¬
altissimo. S ibi uocat celũ sublunitatẽ

Expanded text:
adhuc indistincta porrigebatur. Simul adhuc indistincta porrigebatur. Simul enim, ut diximus, creati sunt angeli et illa corporea materia. Unde Augustinus exponit ita locum illum: « In principio creavit Deuerant; quomedo, ut legitur in Isaia, diceret Lucifer; Ascendam in coelum, ponam sedem meam ad aquAltissimo? . Sed ibi
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ uidetur. quod simul creata sũt
nangelica natura. ⁊ corꝑalis. Unde il¬
lud salomonis. Qui uiuit in ȩternũ.
creauit omĩa simul. Omnia idẽ sp̃u¬
alem ncorꝑalem naturã. nita ñ prius
tempore creati sunt angłi. quã illa cor¬
pͥmo omniũ creata ẽ sapientia. qr si
re dicens. Sex milia necdũ implent᷑¬
nitates. ⁊ quanta temꝑa pͥus ⁊ qͣntas
atq mensuris. Cui auctoritati quidã
adherentes dicunt eũ mundo tempus
mundũ. Ntñ fuisse angłos astruunt¬
ante mundũ ĩmitabiliter. intẽꝑalit̃.
Nos tñ quod dictũ est pͥus magis appro¬
bamus. & quod ieronimus dicit exdi¬
ctis origenis fuit. nec asserendo dic¬
tum ẽ. s dubitando dix̃ n inquirendo.
dentur quȩdã auctoritates uelle. eos
fuisse factos in celo. Unde in eugłio.
uidebam sathanã sict̃ fulgur de cęlo
cadentem. Nec appellamꝰ hic celum fir
ẽ angłis. illam scilicet suꝑiorem partẽ
usq ad quã machina illa elementorũ

Expanded text:
cendum videtur quod simul creata sunt et angelica natura et corporalis. Unde illud Salomonis: « Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . » Omnia, id est spiritualem et corporalem naturam, et ita non prius tempore creati sunt angeli, quam illa primo omnium creata est sapientia, quia si d sentire, dicens: Sex millia necdum nosnitates, quanta tempora, quantas terunt? Cui auctoritati quidam adhaerentes dicunt cum mundo tempus mundum; et tamen fuisse angelos astruunt immutabiliter et intemporaliter. Nos tamen quod dictum est prius, magis approbamus; et quod Hieronymus dicit, ex dictis. Origenis fuit, nec asserendo dictum est sed dubitando dixit, inquirendo qvidentur auctores velle eos fuisse factos in coelo. Unde in Evangelio: Videbam Satan sicut fulgur de coelo cadentem . Nec appellamus hic coelum firmest angelis, illam scilicet superiorem partem usque ad quam machina illa elementorum
Abbreviated transcription (Latin):
pit aliqͥd uelle quod pͥus ñ uolebat. Augꝰ.
in libro confessionũ loquens ad deũ ait.
Nec cogeris inuitus aliqͥd. qr uoluntas
tua non ẽ maior quã potentia. Esset
aut̃ maior. si te ipso tu ipse eẽs maior.
Unde uidetur qđ non possit d̃s facere
aliqͥd qͦd ñ uult facere. Ad qͦd pot̃ dici
qͦd uoluntas dĩ accipit᷑ multis modis ut
supra assignatũ ẽ aliqñ ꝓ effectu diuinȩ
uoluntatis. aliq̃n ꝓ ea quȩ in deo ẽ quȩ
ẽ ipse ds̃. Cũ gͦ augͦ dic̃. multa potest¬
facere d̃s̃ quȩ ñ uult. ad effectũ respic̃.
Quȩ ñ uult. idẽ quȩ ñ oꝑatur potest
oꝑari. Non enĩ ex inpotentia dimitat.
Et scđdm hoc pot̾ dici. pot̾ deus uelle
qͦd ñ uult. S si de ipsa uoluntate dĩ lo

Expanded text:
pit aliud velle quod prius non volebat. Augustinus in lib. Confessionum loquens ad Deum, ait: Nec cogeris invitus ad aliquid, quia voluntas tua non major quam potentia. Esset autem major, si te ipso tu esses major. Unde videtur quod non possit Deus facere aliquid quod vult facere. Ad quod potest dici: Quod voluntas Dei accipitur multis modis, ut supra assignatum est: aliquando pro effectu divinae voluntatis, aliquando pro ea quae in Deo est, quae est ipse Dfacere Deus quae non vult, ad effectum respexit; quae non vult, id est quae non operatur, potest operari, non enim ex impotentia dimittit, et secundum hoc potest dici: Potest Deus velle quod non vult. Sed si d
Abbreviated transcription (Latin):
cim legiones angłoꝵ: In eodem. Tẽ in
clarissima sapientie luce uidebit᷑ quod
nc̃ pioꝵ fides ht̃ quã immutabilis et
efficacissima sit uoluntas dĩ. quã mul¬
ta possit nñ uelit. nil aut̃ uelit. qͦd ñ
possit. His auctoritatib patet qͦd mul¬
ta possit d̃s quȩ ñ uult. Ratione idẽ
pot̾ ꝓbari. Non uult deus om̃s iustifi¬
tuit quidẽ s noluit. Ad illud qͦd dicimꝰ.
dm̃ posse facere quȩdã quȩ ñ uult
facere. opponit᷑ illud qͦd augustinꝰ dic̃.
in libro de simbolo. Hoc solũ non pot̃¬
deus quod ñ uult. Et ita uidetur qđ ñ
possit facere aliquid quod ñ uult. S ita
exponendũ ẽ illud. Hoc solũ ñ pot̃ face̾
qđ non uult. idest nichil pot̃ facere no¬
lens. Non enĩ pot̾ esse ut nolens faciat
aliquid: qui cogi ñ pot̃. Iterũ opponit᷑.
Quicqͥd d̃s pot̃ facere. pot̃ uelle. s quidã
pot̾ facere quod ñ uult. pot̾ gͦ uelle qͦd

Expanded text:
iones angelorum? » In eodem: Tunc in clarissima luce sapientiae videbitur, quod nunc piorum fides habet, quam immutabilis et efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit, et non velit, nihil autem velit quod non possit. His auctoritatibus patet quod multa possit Deus quae non vult. Ratione id potest probari. Non vult Deus omnes justifituit quidem, sed nouit. Ad illud quod dicimus Deum posse facere quaedam quae non vult facere, opponitur illud quod Augustinus dicit in lib. De Symbolo: Hoc solum non potDeus quod non vult, et ita videtur quod non possit facere aliquid quod non vult. Sed ita exponendum est illud: Hoc solum non potest facere quod non vult, id est nihil potest facere nolens. Non enim potest esse ut nolens faciat aliquid, qui cogi non potest. Item opponitur: Quidquid potest Deus facere, potest velle. Sed quiddam potest facere quod non vult
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Nam uoluntas dĩ in saera scͥptura
aliquando accipit᷑ ipsa quȩ idem ẽ cũ
dõ ⁊ ipsi coeterna ẽ. Ꝙ. liȩe uolunta ᷤᷤ sẽꝑ
uoluntas dĩ bona ⁊ bene placens ⁊ ꝑfe¬
cła. Et pot̃ hec uoluntaᷤᷤ beneplacitũ
rum. Aliqñ p̃ceptio ⁊ ꝓhibitio uolũtas
dei dicit᷑. qr signa st̃ diuine uolũtatis.
deus iratus ostendr̃. ira appellat᷑. ut in
egiptiis submersis. Ita p̃ceptio ⁊ phibitio
⁊ in terra. Ꝙ alibi. Qui fac̃ uoluntatẽ
ta fiunt. Augustinus in libro de spũ
nlitt̾a. Infideles quidem contra uolun¬
tatẽ dei faciunt cũ eius eu̾głio ñ cređ̾t.
Sicut p̃ceptio nꝓhibitio sunt signa¬

Expanded text:
Scriptura aliquando accipitur ipsa quae idem est cum Deo, et ipsi coaeterna est, et haec voluntas semper voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta . » Et potest haec voluntas beneplaciturum. Aliquando praeceptio vel prohibitio Dei voluntas Dei dicitur; quia signa sunt divinae voluntatis. Deus iratus ostenditur, ira appellatur, ut in Aegyptiis submersis. Ita praeceptio vel prohibitio et in terra . Et alibi: Qui facit voluntatem ta fiunt. Augustinus lib. De spiritu et littera : Infideles quidem contra Dei voluntatem multa faciunt, cum ejus Evangelio non credunt. Sicut praeceptio et prohibitio sunt signa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt. licet in se bona ẽẽnt ñ tñ ad ali¬
ud. ⁊ ideo si ea approbat qui sine cau¬
sa nichil uult ẽẽ. noluit ea eẽ. Item
cũ uidit alia quȩ inse mala. ⁊ ad ali¬
ud bona. uoluit ea eẽ. Quid enĩ meliꝰ
ẽ ẽẽ uł ea quȩ sunt bona in se tm̃. aut
ea quȩ nsi non st̃ bona in se: tñ ad ali¬
ud iunt bona: Ea utiq que ad aliud
ad aliud tc̃ sunt bona. Cum itaq ali¬
quis peccat. contra uoluntatẽ dĩ fac̃.
quia contra preceptũ eius. ⁊ quia ñ uult
d̃s quod facit. ntn facit qł uult ds̃ ẽẽ.

Expanded text:
essent, licet in se bona essent, non tamen ad aliessent, licet in se bona essent, non tamen ad aliud; et ideo si ea approbet, qui sine causa nihil vult esse, noluit ea esse. Item, cum vidit alia, quae in se mala sunt, et ad aliud bona, voluit ea esse. Quid enim melius est esse, vel ea quae sunt bona in se ea quae etsi non sunt bona in se, tamen ad aliud sunt bona? Ea utique quae ad aliud ad aliud, quod tunc sunt bona. Cum itaque aliquis peccat, contra voluntatem Dei facit; quia contra praeceptum ejus, et quia non vult Deus quo
Abbreviated transcription (Latin):
n uult ea eẽ. quia ad aliud bona sicuti
bona omnia quȩ fiunt. Bona in se et
ñ ad aliud. ut bona quȩ possent fieri
nñ fiint. ea uult deus quia uult om̃e
bonũ. idest approbat. s ñ uult ea eẽ. idẽ
ñ approbat eẽ ea. quia non sunt bona ad
aliud. Quȩ sunt mala in se nad aliud
bona. sicut mala quȩ fuint. ea ñ uult
deus. idẽ non approbat. ⁊tñ uult ea ẽẽ.
mala eẽnt: nullomodo ẽẽ potuissent.
Si eñi uellet ea ñ eẽ. ⁊ñ posset hoc ef¬
ficere. impotens eẽt sicut ⁊ nos sumus
qui quod uolumus ñ quandoq possu¬
mus. Itaq ñ possent ẽẽ mala nͥ uellet
ea eẽ. Eonamq inuito quomͦ aliquid
fieret. cũ dicat scriptura uoluntati eiꝰ
quis resistet: Cũ deus gͥ ab ȩterno ĩ sapĩa
sua omnia tam bona quã mala uiderit.
inter illa omnia uidit quȩdã quȩ si eẽtit.
bona in se ẽẽnt. ⁊ ad aliud. Nea ñ solũ
uoluit. s ętiã eẽ uoluit. uidit ⁊ alia qͤ si

Expanded text:
ea esse, 1037 quia ad aliud bona, sicuti omnia bona quae fiunt bona in se, et non ad aliud, ut bona quae possunt fieri, et non fiunt; ea vult Deus, quia vult omne bonum, id est approbat, et si non vult ea esse, id est non approbat ea esse, quia non sunt bona ad aliud quae fiunt mala in se, et ad aliud bona, sicut mala quae fiunt ea non vult Deus, id est non approbat, et tamen mala essent, nullo modo esse potuissent: Si enim vellet ea non esse, et non posset hoc efficere, impotens esset, sicut et nos sumus, qui quod volumus, quandoque non possumus. Itaque non possent esse mala, nisi vellet ea esse, eo namque invito, quomodo aliquid fieret? cum dicat Scriptura: « Voluntati ejus quis resistit? » Cum Deus igitur ab aeterno in sapientia sua omnia tam bona, quam mala praeviderit, inter illa omnia vidit quaedam, quae, si essent bona in se, essent et ad aliud, et ea non solum voluit, sed etiam esse voluit. Vidit et alia, quae si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dicit᷑ deus quod omĩa possit facere.
s quod potest ꝑficere quicqͥd uult. ita
ut nichil ualeat resistere uoluntati¬
eius. quin compleatur. aut aliquomͦ
impedire eam. Ad quod pot̃ dici quod
possit. tam large accep̃ omĩa ut ibi cõ¬
prehenderent᷑ nmala quȩ ñ uult deus
nec pot̃. Idem in libro de symbolo. Us
omp̃c non pot̾ mori. nec pot̾ falli. nec
pot̾ miser fieri. nec pot̾ uinci. Hȩc itaq
ẽ. quia pot̾ omĩa quȩ uult. Absolute ȩtiã
quia hoc non ẽ aliquid de omib. S si
opponit᷑ de actionib nr̃is ut ambulare
nc̃. pot̃ dici quod adpotentiã eius ꝑtine¬
ant. licet in se hab̾e. ñ possit. Non enĩ
pot̃ ambulare nc̾. et tñ facere pot̾̃ ut
ambuletur. Considandum arbitror si
deus plura possit facere quã uelit fac̾e
uel faciat. Augustinus in enchiridion.
Omĩpotentis uoluntas multa potest
facere. quȩ nec uult nec facit. Potuit
enĩ efficere ut .xii. legiones angłorũ

Expanded text:
non dicitur Deus quod omnia possit facere; non dicitur Deus quod omnia possit facere; sed quia potest perficere quidquid vult, ita ut nihil valeat resistere ejus voluntati quin compleatur, aut aliquo modo impedire eam. Ad quod potest dici quopossit, tam large accipit ibi omnia, ut comprehenderet etiam mala, quae non vult Deus nec potest. Idem in libro De Symbolo: Deus omnipotens non potest mori, non potest falli, non potest miser fieri, non potest vinci. Haec itaque ens, quia potest omnia quae vult; absolute etiam quia hoc non est aliquid de omnibus. Sed, si opponitur de actionibus nostris, ut ambulare, etc., potest dici quod ad potentiam ejus pertineant, licet in se habere non possit. Non 1040 enim potest ambulare, et tamen potest facere ut ambuletur. Considerandum arbitror, si Deus plura possit facere quam velit facere, vel faciat. Augustinus in EnOmnipotentis voluntas multa potest facere, quae non vult, nec facit. Potuit enim facere, ut duodecim legiones angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. S si uult eẽ quare ꝓhibet: Si non
uult eẽ quare p̃cipit: Ad qđ pot̃ dici
quia in se malũ est. ⁊ illi malũ eui ꝓhi¬
bet. ⁊ dñi est seruũ amalo ꝓhib̾e. ut non
habeat excusationẽ inde. Est etiã hic
uidendum quod licet bonũ sit isti qͦd
p̃cipitur ei. ñ tñ bonũ uniuersitati. n
quod ꝓhibetur illi licet ei malũ sit bo¬
nũ est uniuersitati. n quia maius est¬
bonũ quod totius quã quod partis. ⁊mi¬
nus malũ qͦd unius ẽ partis. maiꝰ qđ
tocius. Ideo qͦd bonũ ẽ uni ⁊ ñ uniu̾si¬
uersitati uult eẽ. ne bonũ uniu̾sitatis
unc de potestate dĩ dicendum est.
Quod deus omnia possit. multȩ
auctoritates dicunt. Augustinꝰ in libro
questionũ uet̾is nnoue legis. Omnia qͥd̃
potest deus. s ñ facit nͥ quod conueni¬
at ueritati eius. ⁊iusticie eiꝰ. In eodẽ.
Potuit deus simul cuncta facere. sed
posse. S opponitur qͦd dicit in libro de
spũ n littera. augustinꝰ. Omnipotens

Expanded text:
Sed si vult esse, quare prohibet? si non vult, quare praecipit? Ad quod potest dici malum, quia in se malum et illi malum cui prohibet; et Domini est servo prohibere malum ut non habeat excusationem. Est etiam hic videndum quod licet bonum sit isti quod praecipitur, ei non tamen bonum universitati; et quod prohibetur licet ei malum sit, bonum est universitati. Et quia majus bonum est quod totius quam quod partis est; et minus malum quod unius partis et majus quod totius; ideo quod bonum est uni et non universiversitati, vult esse, ne bonum universitatis tentia Dei. Nunc de potestate Dei dicendum est. Quod Deus omnia possit, multae auctoritates dicunt. Augustinus in lib. Quaestionum veteris et novae legis: Omnia quidem potest Deus, sed non facit nisi quod conveniat veritati ejus et justitiae. In eodem: Pposse. Opponitur quod dicit in libro De spiritu et littera Augustinus: Omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
uine uoluntatis. hȩc scił. p̃ceptio ꝓhi¬
bitio. oꝑatio ⁊ ꝑmissio. cũ tam̃ dĩ uo¬
luntas una ⁊ immutabilis sit. Quare
diligenter ẽ intuendũ uͥ loquat᷑ scrip¬
tura de ipso beneplacito. uͥ etiã de sig¬
no beneplaciti. Cũ enĩ inuenit᷑ uult
deus bonũ. non uult malũ. de bene¬
placito dei intelligit᷑. uult bonũ. idest
approbat. iudicat sibi concordare. non
similia. ⁊ quãius non uult mala. tam̃
uult mala eẽ. Ad quod uidendũ ẽ ꝗd̃
quedã sunt mala in se Nadaliud. qͦdã
bona ad aliud ⁊ ñ inse. quȩdã etiã bona

Expanded text:
ntatis. Haec sunt praeceptio, prohibitio, operatio, permissio; cum tamen Dei voluntas una et immutabilis permaneat. Quare diligenter est intuendum ubi loquatur Scriptura de ipso Dei beneplacito, ubi et de signo beneplaciti. Cum enim invenitur: vult Deus bonum, non vult malum; de beneplacito Dei intelligitur. Vult bonum, id est approbat, judicat sibi concordare; non similia. Et quamvis non vult mala; tamen vult mala esse. Ad quod videndum quod quaedam sunt bona in se et ad aliud; et quaedam bona ad aliud et n
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. Uñ illud apłi. uult om̃s sal¬
uos fieri. Quod ita exponit augustunꝰ
in libro de correptione ngr̃a. uult om̃s
saluos fieri: idẽ nos facit uelle. Ecce
qͦd illa quã oꝑatur in nob̃ uoluntas
dĩ nominatur. Similit̃ n ꝑmissio. Uñ
illud apłi. Quẽ uult indurat. augꝰ¬
in enchiridion. Non fit aliqͥd nͥ omp̃e
fieri uelit. uł sinendo ut fiat. uł ipse
faciendo. Nec dubitandũ ẽ dm̃ bene
facere ȩtiã sinendo fieri. quȩc̃q ma¬
le fiunt. Non enĩ hȩc nͥ iusto iuditio¬

Expanded text:
ei. Unde illud Apostoli: Vult omnes salvos fieri . Quod ita exponit Augustinus in libro De correctione et gratia. Vult omnes salvos fieri; id est nos facit velle. Ecce quod illa quae operatur in nobis voluntas Dei nominatur. Similiter et permissio. Unde illud Apostoli: Quem vult indurat in Enchiridion: Non fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qr ñ sunt pͥme. ̾o sepe fallunt.
S ħ quia ñ habet causam ante se. falli
non potest uł mutari. ꝙquia uoluntas
dĩ pͥma causa .ẽ. omniũ cũ dicat᷑ hoc
ideo ẽ. quia deus uoluit. non ẽ querendũ

Expanded text:
sunt primae; et ideo saepe fallunt. Sed haec quia non habet aliam ante se, falli non potest vel mutari. Et quia voluntas Dei prima causa est omnium; cum dicitur hoc ideo est quia Deus vol
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes hominẽ deserunt. quȩ
eum defendere debuerant: inpla¬
nitie ierycho capitur. idẽ indefe¬
ctione carnalis sensus. Iericho
enĩ interpretatur luna. ⁊ signifi
cat defectũ carnis. filios sedechie
fodit. Rex babilonis diabolus ẽ
possessor intime confusionis. qͥ
patris trucidat: quia sepe sic bo¬
na oꝑa interficit. ut hec seamit¬
tere ipse qui captus ẽ animus
dolens cernat. Nam gemit ple¬
ntamen carnis delectationib
uictus. bona quȩ gemit amans
ꝑdit. ea quȩ patitur dampna con¬
siderat. non tam̃ uirtutis brachi¬
um contra regem babilonis leuat.
S uidens dũ nequicie ꝑpetratiõe
ꝑcititur. ad hoc quandoq pec¬
cati usu ꝑducitur. ut ipso qͦ
rationis lumine priuetur. qr¬
ducit ⁊ pꝰ intelligentie lum̃
tollit. Quod recte sedechie in
reblata patitur. Reblatha qͥppe
multa interpretat᷑: qr q̃nq ei

Expanded text:
rtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, hoc est, in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et sicat defectum carnis. Filios autem Sedfodit. Rex quippe Babylonis, diabolus est, possessor intimae confusionis: qui oculos trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse qui captus est animus dolens cernat. Nam gemit pletamen carnis suae delectationibus victus, bona quae genuit amans perdit, ea quae patitur damna considerat, non tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quandoque peccati usu perducitur, ut ipso quoque rationis lumine privetur. post et intelligentiae lumen tollit. Quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe multa haec interpretatur. Ei
Abbreviated transcription (Latin):
s auri geminarũq intelligins.
ad eundem expositio finẽ respic̃
Dictũ quippe ẽ de sapientia. quia
aurũ ⁊ multitudo gemiarum
ei ñ ualeat comꝑari. atq ideo clu¬
cent. in ornatũ sc̃e ciuitatis. in¬
dustriam sue artis impendunt.
Ac si forte errauerint. quid nisi
a rege caldeorũ captiui babiloni¬

Expanded text:
sed auri gemmarumque intelligimus, sed auri gemmarumque intelligimus, ad eumdem expositio finem tendit. Dictum quippe est de sapientia quia aurum et multitudo gemmarum ei non valeat comparari, atque ideo clucent, in ornatum sanctae civitatis industriam sanctae artis impendunt. At si forte erraverint, quod nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloni
Abbreviated transcription (Latin):
nuniuersoᷤ principes fortes ex
bili animo dño seruire. acdecalo
gum fideliter uidebant᷑ conser
sitatibus subacti. maiorib se
facinorib polluunt. aut certe
contra diabolum repugnantes
lib̾tatem a deo nob̾ donatam de
clarius dicimus. His armis phy¬
listei filios isrł pͥuant: cũ mali¬
gni sp̃c animos fideliũ a medi
ipsi ꝑ huiꝰ exercitiũ resistendi
fiduciam sumant᷑. uł alios fortẽ
iuciis exhortando aut corripien¬
do accendant. Tollunt fabrosar¬
morum: cũ eos qui sacra eloquia
norunt. intantũ scelerib obru¬
unt. ut dicere bona quȩ didice¬
rant ꝓrsus erubeseant. Trausfer̃
omnem artificem nclusorem de
ierłm. in babiloniã: cũ eos qͥ mui¬
tifaria uirtutum oꝑatione plu¬
ribus ꝓderant. ⁊ ciuitatem dei
solebant aꝓposito deflectunt. as
ingenium quod ad munim̃ sc̃ee
clesie impendere debuerant. ac
uoluntatem potiꝰ regis uiciorum
dispensare compellunt. Quod si
clusores ñ ostiorum siue muroꝵ

Expanded text:
universos principes fortes exebili animo Domino servire, ac decalogum legis fideliter videbantursitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe , quibus contra diabolum repugnantes libertatem a Deo nobis donatam defclarius discimus. His armis Chaldaei filios Israel privant, cum maligni spiritus animos fidelium ipsi per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte, vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos, qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem, et inclusorem de Hierusalem in Babylonem, cum eos, qui multifaria virtutum operatione pluribus prodesse, et civitatem Dei solebant a proposito deflectunt, atque ingenium, quod ad munimen sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si inclusores non ostiorum sive murorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Reprobi presciti sunt admortem:
p̃destinati. preuisi aduitam. Augustinꝰ¬
de correptione ⁊gr̃a. In apocalipsi dicit᷑.
tene qd habes. ue alius accipiat coronã
tuã. Si enĩ alius ñ est accepturus. nisi iste
ꝑdiderit. certus ẽ electoꝵ numeruf. Id ẽ
predestinatus electorũ numerus. nec pot̾
augeri. nec potest minui. Opponitur qͦd
possit minui. quia omnes dampnari pos¬
sent. Quicũq enĩ saluantur ex gr̃a saluan¬
tur: & quod gratis datur. posset ñ dari.
Similiter ꝓbatur quod possit augeri. ꝙr
omnes possent saluari. Nisi enĩ possent
saluari. non imputandũ ẽẽt eis quod
dampnant᷑. S ideo uerum ẽ non potest
augeri numerus p̃destinatoꝵ. quia ñ pot̃
hoc ẽẽ ut aliquis saluetur. ita qͦd non sit
p̃destinatus. Non pot̾ minui. qr ñ potest
hoc eẽ ut aliquis p̃destinatus sit ⁊ dãp¬
netur. ꝑse enĩ nunierũ ẽ iste pot̾ dãp

Expanded text:
ri. Reprobi sunt praesciti ad mortem; ri. Reprobi sunt praesciti ad mortem; praedestinati praevisi ad vitam. Augustin: In Apocalypsi dicitur: « Tene quod habes, ne alius arripiat coronam tuam . » Si enim alius non est accepturus, nisi iste perdiderit, certus est electorum numerus, id est praedestinatus electorum numerus, nec potest augeri, nec minui. Opponitur quod possit minui, quia omnes damnari possent. Quicunque enim salvatur, ex gratia salvatur, et quod gratis datur, potest non dari. Similiter probatur quod posset augeri, quia omnes possent salvari; nisi enim possent salvari, non imputandum esset eis quod damnantur; sed ideo verum est non posse augeri numerum praedestinatorum, quia non potest hoc esse ut aliquis salvetur, qui non sit praedestinatus; non potest minui, quia non potest hoc esse, ut aliquis praedestinatus sit et damnetur. Per se enim verum es
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod ipse sit lecturus. Augustinꝰ in epła
ad renatum. Quid qͦd ipsa exinanitur oĩ¬
no p̃seientia. si quod p̃scitur ñ erit: Quo¬
mͦ enĩ recte dr̃ presciuit fut᷑m. qͦd fitt᷑m
ñ est: Si dixi̾mus ñ scit eũ lecturũ. op¬
ponitur: potest. eẽ. ut iste legat. qͦd si eẽt
utiq sciretur a deo. ⁊ hoc potest eẽ. ergo
pot̾ ẽẽ ut sciatur a deo. gͦ plus pot̾ scire
quã sciat. quod pęnitus falsũ est. huius
questionis solutionẽ alioꝵ iudicio relin¬
quo. mͥ tñ uidetur quia neutra illarũ
sit concedenda. Siquis enĩ querit seit
hunc lecturum uł nescit. non dicã seit
rũ. eẽ. Nunquã enĩ deus nescit hoc uel ñ¬
nescit hoc. cũ eum non latet dicendũ
ẽ. hoc distat inter pre scientiã ⁊ p̃desti¬
nationẽ. quod p̃scientia de saluandis.
ndampnandis. predestinatio de saluan¬
dis tm̃. De predestinatis nullus potest
dampnari. de reꝓbis nullus pot̾ salua-¬

Expanded text:
oc falsum est quod ipse sit lecturus. Augustinus in lib. oc falsum est quod ipse sit lecturus. Augustinus in lib. ad Renatum: Quid quod ipsa exinanitur praescientia si quod praescitur non erit? Quomodo enim recte dicitur praesciri futurum, quod futurum non est? Si dixerimus: Non scit eum lecturum; opponitur: Potest esse ut iste legat, quod si esset utique sciretur a Deo, et hoc potest esse; ergo potest esse, ut sciatur a Deo; ergo plus potest scire quam sciat, quod penitus falsum est. Hujus quaestionis solutionem aliorum judicio relinquo. Mihi tamen videtur quod neutra illarum sit concedenda. Si quis enim quaerit, scit hunc lecturum? non dicam: Scit rum. Nunquam enim nescit hoc, vel nescit hoc, cum eum nihil lateat, dicendum est: Hoc distat inter praescientiam et praedestinationem, quod praescientia de salvandis et damnandis, praedestinatio de salvandis tantum. De praedestinatis nullus potest damnari; de reprobis nullus potest salva
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scire. qͦd quantũ adeũ est ea tanquã pre¬
sentia scire. Picit auctoritas quod eiꝰ sci¬
entia ñ potest augeri. ñ potest minui. Non
enĩ plus potest scire. qui omĩa scit. nec mi¬
nus qui nil potest obliuisei. Opponit᷑ de
hoc qͦd ieronimus diẽ suꝑ abaecue. Absur¬
dũ ẽ adhoc dĩ deducere maiestatẽ ut sci
at ꝑmom̃ta singula quot culices nas¬
cant᷑. quot ue moriant᷑. qͦt pulicũ ⁊ mus¬
carũ sit multitudo. qͦt ue pisces natent
inaquis. ⁊similia. Non sumus tam fatu¬
ad ima detrudimus in nos ipsos iniuriosi
simus. eandem irrationabiliũ. ⁊ rationa¬
bilium ꝓuidentiã eius dicentes. eẽ. Quod
quidã ita exponunt. Absurdũ est ad hoc
simul omnia non possumus scire. Alii
deo cura quia adcustodiã eoꝵ anglos dele¬
gat. Uñ illud. angłi eorũ semꝑ uident faci¬
em patͥs. Potest ⁊ alia difficilis oppositio hic
fieri. ẽ aliquis qui nunquã lecturus est.

Expanded text:
praescire, quod, quantum ad eum, est ea tanquam praepraescire, quod, quantum ad eum, est ea tanquam praesentia scire. Dicit auctoritas, quod scientia ejus non potest augeri, non potest minui. Nec enim plus potest scire qui omnia scit, nec minus qui non potest oblivisci. Opponitur de hoc quod Hieronymus dicit super Habacuc. Absurdum est ad hoc at per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, m potentiam Dei ad ima detrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem rationabilium et irrationabilium providentiam esse dicentes. Quod quidam ita exponunt: Absurdum est ad hoc simul omnia scire non possumus. Alii  cura; quia ad eorum custodiam angelos delegat. Unde: Angeli eorum semper vident faciem Patris . Potest et alia difficilis oppositio hic fieri. Est aliquis qui nunquam lecturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
entia dci. de ꝓuidentia np̃destinatione.
de uoluntate dĩ npotestate. ⁊ sciendum ẽ¬
qͦd sapientia dĩ ꝓpt̃ diuersos effectꝰ pluribus
tia existentium. p̃scientia futurorũ. ꝓ¬
iudentia gub̾nandoꝵ. disp̾o faciendorũ.
p̃destinatio saluandoꝵ. De p̃scientia solet
queri. utrum ipsa sit causa rerũ uł ipse
res causa p̾scientiȩ. S ut boetius in libro
de consolatione ostendit. neutrũ ẽ conce¬
dendum. Si enĩ quia p̃sciuntur a dõ. ideo
causa malorum. qđ penitꝰ caret ratione.
Item si res qr futurȩ sunt. i̾o p̃sciuntur
s quia id futurũ ẽ scitur a deo antequã fi¬
at. Quod sic potest exponi. Quia fut᷑m
ẽ id est quod futurum ẽ. ut ibi nulla no¬
tetur causa. Sicut namq ysaias p̃dixit
cecitatẽ iudeorũ futurã ẽẽ dicens. dedit
eis oculos deus ut ñ uideant. ⁊ c̾. nec tam̃
ideo facta ẽ quia ille p̃dixit. s qđ fut᷑m
erat ille p̃dixit. ita deus ab ȩterno sciuit

Expanded text:
destinatione et voluntate et potestate. Et est sciendum quod sapientia Dei propter diversos affectus pluribus tia existentium, praescientia futurorum, providentia gubernandorum, dispositio faciendorum, praedestinatio salvandorum. De praescientia solet quaeri, utrum ipsa sit causa rerum, vel ipsae res sint causa praescientiae. Sed, ut Boetius in libro De consolatione ostendit, neutrum est concedendum. Si enim quia praesciuntur res a Deo, ideo causa malorum, quod penitus caret ratione. Item si res quia futurae sunt, ideo praesciuntur sed quia futurum est, scitur a Deo antequam fiat. Quod sic potest exponi quia futurum est, id est quod futurum est, ut ibi non notetur causa. Sicut enim Isaias praedixit caecitatem Judaeorum futuram, dicens: Dedit eis oculos, ut non videant ; nec tamen ideo facta est quia ille praedixit; sed quod futurum erat ille praedixit. Ita Deus ab aeterno praescivit
Abbreviated transcription (Latin):
tem. qua distinguitur apatre. In eo enu
qd̾ filius ẽ unus deus cũ patre. una natura.
una sub̃a. ȩqualis ẽ patri. s scđm quod
de patre ẽ genitus. ñ ȩqualis ẽ ei. gͦ in ȩqͣlis¬
ẽ: ñ ẽ uerũ quia sed̾m hoc quod pater ẽ
ingenitus. filius genitus. nec equalitas nec
in equalitaᷤᷤ considerat᷑. Idem n de spu sc̃o.¬

Expanded text:
tem qua distinguitur a Patre. In eo enim quod Filius est unus Deus cum Patre, una natura, una substantia, aequalis est Patri; sed secundum quod de Patre est genitus, non est aequalis ei. Ergo inaequalis? non est verum; quia secundum hoc quod Pater est ingenitus, Filius genitus; nec aequalitas nec inaequalitas consideratur. Idem et de Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ncet᷑a. Augustinꝰ. in libro septimo de tri¬
nitate. Quia hoc ẽ illi ẽẽ dm̃ qͦd ẽẽ tam
tres ẽẽntias quã tres deos. dici fas non ẽ.
Sunt alia nomina quib distinguitur
trinitas. pater. ingenitus. genitor. n hȩc
conueniunt patri tm. filio soli conue¬
niunt ł alia. filius. genitus. natus. uer¬
sc̃s. donum. ꝓcedens a patre ⁊ filio.  ħ
omĩa significant ꝓpͥetates quib ꝑsonȩ

Expanded text:
et caetera. Augustinus in libro septimo De Triet caetera. Augustinus in libro septimo De Trinitate: Quia hoc est illi esse Deum, quod esse: tam tres essentias quam tres deos dici fas non est. Sunt et alia nomina quibus distinguitur Trinitas. Pater, ingenitus, genitor: et haec conveniunt Patri tantum. Filio soli conveniunt haec alia; Filius genitus, natus, Vernctus, donum, procedens a Patre et Filio; et haec nomina significant proprietates quib
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Pater ẽ pͥncipiũ tͥnitatis. hoc ẽ intri¬
nitate. qr ñ est principiũ sui ipsius. s ab
eo filius ⁊ sp̃e sc̃s. ipse anullo. Quod afilio
ꝓcedat sp̃c sc̃s. habemꝰ auctoritates mul
ideo dicunt qr in simbolo apłoꝵ nulla fit¬
inde mentio. hoc incredo minori. nec in
simbolo qͦd fuit datũ in nycena synodo.
in fine cuius habet᷑. Qui alit̃ dix̾it: ana¬
thema sit. Quod nos ita exponimus. Qui
alit̃. idẽ contrariũ. S cũ istud ñ sit ibi af¬
firmatũ uł negatũ: ñ dicimꝰ illi simbolo con¬
Us p̃missis. uidendũ ẽ quod in sc̃a tͥni¬
tate sunt quecdã nomina distinguen¬
tia ꝑsonaᷤᷤ. sunt ⁊alia unitatẽ nate᷑ uel
substantię significantia. ht hec nomina
deus. omĩpotens. ȩternus. immensus: et¬
ud ẽ illi naturȩ. eẽ. quã deũ esse. omĩpo¬
iustum. ⁊ similia. E ideo sic̃ una essentia
nñ tres. ita unus ds̃ nñ tres. unus omp̃s¬

Expanded text:
dicit : Pater est principium Trinitatis, hoc est in Tridicit : Pater est principium Trinitatis, hoc est in Trinitate, quia non est principium sui ipsius, sed ab eo Filius et Spiritus sanctus, ipse a nullo. Quod a Filio procedat Spiritus sanctus auctoritates multideo dicunt, quia in Symbolo apoinde mentio, hoc est in Credo minori, nec in Symbolo quod fuit datum in Nicaena synodo: in fine cujus habetur, qui aliter dixerit anathema sit, quod nos ita exponimus: qui aliter, id est contrarium. Sed cum istud non sit ibi affirmatum vel negatum, non dicimus illi Symbolo cons praemissis videndum est quod in sancta Trinitate sunt quaedam nomina distinguentia personas. Sunt et alia unitatem naturae vel substantiae significantia, ut haec nomina: Deus, omnipotens, aeternus, immensus, etm est aliud naturae esse, quam Deum esse, omnipoet similia, et ideo sicut una essentia et non tres; ita unus Deus et non tres, unus om
Abbreviated transcription (Latin):
a filio. ꝓcedit apatre. ꝓcedit ⁊a filio:. qr
neius missio ẽ ipsa ꝓcessio qua expatre
n filio. ꝓcedit. Augustinꝰ. in libro qͥnto
de trinitate ait. Procedit non quomodo
natus: s quomͦ datus. Quod autem datũ¬
ẽ. nadeum qui dedit refertur. nad eos qͥb
dedit. Item si ñ ꝓcedit nͥ cũ datur. nec
ꝓcederet utiq pͥusquã ẽẽt cui daretur.
Nam donũ potest eẽ antequã detur. dona¬
tum aut̃ nisi datũ fuerit. nullomͦ dici
potest. hic oritur magna questio quare
illa tria quȩ in anima sunt ñ dicant᷑
tres ꝑsonȩ sic̃ illa quȩ eorũ similitudine
in deitate reꝑta sunt tres ꝑsone dicunt᷑
nsunt. Ad quod potest dici qd̾ ideo ñ sunt
ꝑsonȩ qr sunt affectiones mutabiles circa
aminã. Aliquando enĩ anima sine noti¬
cia ẽ namore. nec dici pot̾ noticia homi¬
nis ẽ homo. amor hominis ẽ homo. sed
sapientia dei deus ẽ. amor dĩ ds̃ ẽ. qr ñ ẽ
in deo aliud abipso. Tres gͥ ꝑsonȩ unus

Expanded text:
a Filio, procedit a Patre, procedit et a Filio; quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre et Filio procedit. Augustinus in libro quinto De Trinitate ait: Procedit non quomodo natus sed quomest, et ad eum qui dedit refertur et ad eos quibus dedit. Item: Sed si non procedit nisi cum datur, nec procederet utique priusquam esset cui daretur. Nam donum potest esse et antequam detur, donatum autem nisi datum fuerit nullo modo dici potest. Hic magna oritur quaestio quare illa tria quae in anima sunt non dicantur tres personae, sicut illa quae horum similitudine in Deitate reperta sunt, tres personae dicuntur et sunt. Ad quod dici potest quod ideo non sunt personae, quia sunt affectiones mutabiles circa animam. Aliquando enim anima est sine notitia et amore. Nec potest dici: Notitia hominis est homo, amor hominis est homo; sed sapientia Dei Deus est, amor Dei Deus est, quia non est in Deo, aliud ab ipso. Tres igitur personae unus
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter deus cep̃ creator ẽẽ intemꝑe
ex quo fecit creaturas. Non enĩ creauit
eas abȩterno: nec creatori suo sunt coẽt¬
ne. Et cũ pater sit dominus ncreator. et
tudinem rei quȩ incipit ẽẽ preciũ sine
sui mutatione. In libro quarto de trini¬
tate. Numinus cum dr̃ preciũ. relatiue
dicitur. nec tñ mutatus. ẽ. cũ ẽẽ ceꝑit pre¬
cium. neq cũ dr̃ pignus. ⁊ siqua similia.
Si gͦ nummꝰ nulla sui mutatione potest
relatiue dici. qͣnto facilius de cõmutabili
substantia dei accipiendũ ẽ. ut quãuis
temꝑaliter incipiat dici. ñ tam̃ sub̃e dĩ
aliquid accidisse dicat᷑. uł intelligat᷑. sed
poraliter dici qͦd ante ñ dicebatur. mani¬
festum ẽ relatiue dici. ñ scd̾m accidens

Expanded text:
Similiter coepit Deus esse creator in tempore Similiter coepit Deus esse creator in tempore ex quo fecit creaturam. Non enim creavit eam ab aeterno, nec creatori est coaeterna. Et cum Pater sit Dominus et creator, et er similitudinem rei quae incipit esse pretium sine sui mutatione, in libro quarto De Trinitate. Nummus cum dicitur pretium, relative dicitur, nec tamen mutatus est cum esse coepit pretium, neque cum dicitur pignus, et si qua similia. Si ergo nummus nulla sui mutatione potest relative dici, quanto facilius de incommutabili substantia Dei accipiendum est, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen substantiae Dei aliquid accidisse dicatur, vel intelligatur, sed cipit temporaliter dici, quod ante non dicebatur, manifestum est relative dici, non secundum accidens
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec tria referuntur. Si enim fortis
deus dr̃. incorruptus. incommutabilis.
nsimilia. totũ hoc potentiȩ ẽ. si ꝓuidus.
inspector. ⁊ intelligens. totũ hoc sapientiȩ
ẽ. si pius. mansuetus. misericors. hoc bo¬
nitatis ẽ. ⁊ in his trib summa ꝑfectio ẽ.
ubi enĩ concurrunt ista tria. posse scire.
nuelle. quod ẽ benignitatis. nil de est.Si
aliqͦd horum tollas: non ẽ summa ꝑfectio.
Est gͥ trinitas ꝑfecta quȩ ñ pot̾ augeri:
nec potest minui. In creaturis quoq huiꝰ
sc̃e ⁊ indiuiduȩ tͥnitatis signa apparent.
Signum potentiȩ ẽ immensitas rerum.
sapientiȩ pulcritudo. bonitatis utilitas.
noscuntur a creatura rationali. Sic̃ noĩa
substantialia de quib pͥus diximus dicun¬
tur de singulis ꝑsonis. similiter illa noĩa
quȩ respectu creaturȩ competunt dõ dem¬
poraliter. uelut hec nomina. dñs. ereator.
miserator. ut enĩ augustinus att in libro

Expanded text:
ad haec tria referuntur. Si enim fortis ad haec tria referuntur. Si enim fortis dicitur, incorruptus, incommutabilis, et similia, totum hoc potentiae est. Si providus, inspector, intelligens, totum sapientiae est. Si pius, mansuetus, misericors, hoc bonitatis est. Et in his tribus summa perfectio est. Ubi enim occurrunt ista tria, posse, scire, velle, quod est benignitas, nihil deest. Si aliquod horum tollas, non est summa perfectio. Est ergo Trinitas perfecta, quae nec potest minui, nec augeri. In creaturis quoque hujus sanctae et individuae Trinitatis signa appSignum potentiae est rerum immensitas: sapientiae pulchritudo; bonitatis utilitas.  Dei cognoscuntur a creatura rationali. Sicut nomina substantia, de quibus prius diximus, dicuntur de singulis personis; similiter illa nomina quae respectu creaturae competunt Deo temporaliter, velut haec nomina, Dominus creator, miserator. Ut enim Augustinus ait in libro
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt acreaturis ad ipsum creatorem.
ne uideant᷑ quȩ in nobis significant in
deo significare: attribuit᷑ patri potentia.
filio sapientia. In hominib enĩ pater
prior ẽ filio. filius post̾ior. ⁊ ex antiqͥtate
in patre defectus. expost̾iori etate infilio
patri potentia ne uideatur prior filio.
ninde impotentior. filio sapientia. ne
uideat᷑ post̾ior ⁊ mn minus sapiens patͤ
uł inferior. Nec dr̃ filius sapientia i̾o
qͦd ipse sit solus sapiens. cũ tota trinitas
una sit sapientia. nec pat̾ potentia. quod
ipse sit solus potens. cũ tota tͥnitas una
fuit ubi plus dubitari potuit. Unde in
simbolo dr̃. credo in deum patrẽ omĩ¬
potentẽ. Sp̃e ȩtiã solet poni ad rigorẽ
tare. ⁊io bonitas uł benignitas freqͤn¬
tius appellatur. Hic oritur questio diffi¬
plures. cũ sit fortis. iustus. ꝓuidus. puis¬
nçeta. Ad quod dici potest. qđ quȩcũq
dicunt᷑ de deo. ⁊credunt᷑ ueracit̾ indeo.

Expanded text:
ta sint a creaturis ad Creatorem ipsum, ta sint a creaturis ad Creatorem ipsum, ne videantur quod in nobis significant in Deo significare, attribuitur Patri potentia, Filio sapientia; in hominibus enim pater prior est filio, filius posterior; et ex antiquitate in patre defectus, ex posteriori aetate in filio Patri potentia, ne videatur prior Filio, et inde impotentior; Filio sapientia, ne videatur posterior, et inde minus sapiens Patre vel inferior. Nec dicitur Filius sapientia, ideo quod ipse solus sit sapiens, cum tota Trinitas una sit sapientia; nec Pater potentia quod ipsendum, ubi plus dubitari potuit. Unde in Symbolo dicitur: Credo in Deum Patrem omnipotentem. Spiritus etiam solet poni ad significtare ; et ideo bonitas et benignitas frequentius appellatur. Hic oritur quaestio diffiplures, cum sit fortis, justus, misericors, pius, etc. Ad quod dici potest quod quaecunque dicuntur de Deo, et creduntur veraciter,
Abbreviated transcription (Latin):
lomonis sepissime ꝑbonitatẽ sp̃c sc̃s.
Hoc ętiã nomine sp̃c usus ẽ ieronimꝰ
insignificatione ꝑsonarũ sic dicens.
In psalmo confessionis tres sp̃e postulat
dauid dicens. sp̃u pͥncipali confirma
isti tres sp̃c : Principalis sp̃e pater ẽ.¬
nimus dicit tres sp̃s. idẽ tres ꝑsonas.
na tres res dixit ad pluralitatẽ ꝑsona¬
rũ respiciens. dit quippe sic. Res aliȩ
sunt quib fruendũ ẽ: aliȩ quib uten¬
dum ẽ. Illȩ quib ẽ fruendũ. nos beatos
faciunt: illis quib ẽ utendũ tendentes
ad beatitudinẽ adiuuam᷑. Si redire inpa¬
triam uolumus utendũ ẽ mundo. ñ
fruendũ. Frui enĩ est. amare. in herere
alicui rei ꝓpter se ipsam. Res gͥ quib
nuntur. Similiter hec nomina. potentia.
sapientia. bonitas. nomina sub̃e sunt.n
singulis ꝑsonis equalit̃ conueniunt. et
tñ sepissime in saera scriptura ꝑpotenti¬
inutile uł querere. uł querenti satisface̾.
Cũ hec nomina. pater. filius. sp̃s transla¬

Expanded text:
epissime, per bonitatem Spiritus sanctus. Hoc etiam nomine spiritus usus est Hieronymus in significatione personarum, sic dicens in psalmo confessionis. Tres spiritus postulat David, dicens: Spiritu principali confirma isti tres spiritus? Principalis spiritus Pater enymus dicit tres spiritus, id est tres personas. na : tres res dixit, ad pluralitatem personarum respiciens. Ait quippe sic: Res aliae sunt quibus fruendum est; aliae quibus utendum. Illae, quibus fruendum est, nos beatos efficiunt; illis, quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, si redire in patriam volumus. Utendum est modo, non fruendum; frui enim est inhaerere alicui rei propter se ipsam. Res igitur qununtur. Similiter haec nomina: Potentia, sapientia, bonitas, nomina substantiae sunt, et singulis personis aequaliter conveniunt, et tamen saepissime in sacra Scriptura per potentiinutile vel quaerere, vel quaerenti satisfacere; cum haec nomina, Pater, Filius, Spiritus, transla