comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ones inutiles: tiastitas & contritio
inuus eorum. Uiam pacis nesciert̃.
&e ñ est iudicium in gressib eorum.
Semitę corum incuruatȩ sunt eis:
omnis qͥ calcat in eis ignorat pacem.

Expanded text:
s inutiles: vastitas et contritio in viis eorum. Viam pacis nescierunt, et non est judicium in gressibus eorum: semitae eorum incurvatae sunt eis: omnis qui calcat in eis, ignorat pacem.
Abbreviated transcription (Latin):
uenena in cordib fuis retinent. scd̾
in lege dñi die ac noct̾e meditantur
uenent. quasi ꝓ aerem uacitum tͣns¬
uolat. Qui comechit inquit de o¬
terens inueniet pittͥdum. & in ipsore¬
gulum. Qui enm pͥma fronte de¬
ceptus ouia putau̾it gallinarum &e
aliaru uolucrum quarũ esus in¬
noxius est. si fregerit anteqͣm come¬
dat: statim putorem teterrimumq
fecorem cognosoet. & quod confotum
est inueniet regłm. siue iuxta sym¬
machum & theodogonem aspidẽ.
Nquila autem uiꝑam posuit. ꝓqͣm
hebraico legitr ẽfce. Qui gͥ audieis
tinitiones iudaicas ad escas se mille¬
annorum uoluit p̃parare. & ꝓmissi¬
onum deliciis irretitꝰ manum adei¬
hum eecende: si anteqͣm comedat ħ
ẽ uerħ mortiferis adquiescat uolu̾it
pꝰ consicdare qͦd dr & sermones singlo ᷤᷤ

Expanded text:
venena in cordibus suis retinent, sed venena in cordibus suis retinent, sed in lege Domini die ac nocte meditantur, venerit, quasi per aerem vacuum transvolat. Qui comederit, inquit, de oterens inveniet putridum, et in ipso regulum. Qui enim prima fronte deceptus, ova putaverit gallinarum et aliarum volucrum, quarum esus innoxius est: si fregerit antequam comedat, statim putorem teterrimum fetoremque cognoscet, et quod confotum est, inveniet regulum. Sive juxta Symmachum et Theodotionem, aspidem. Aquila autem viperam posuit; pro qua in Hebraico legitur EPHEE . Qui igitur audiens traditiones annorum voluerit praeparare, et repromissionum deliciis irretitus, manum ad ovum extendere: si antequam comedat, hoc est verbis mortiferis acquiescat, voluerit prius conside
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potũit. s au̾terit faciem suam. ne
corum turpitudinẽ cerneret. & stat̃
ꝑcutere cogeret᷑. Unde peccator dm̃i
uultum uide desidans. dicit ĩ psal¬
mo. Uiq qͦ dñe obliuisceris me in
finem. tisq quo au̾tis faciem tuam
a me: Et alibi. Ostende faciem
tuam: & saltii erimus. Manꝰ enim
ur̃e pollute sunt sanguine: & digi
tiuri inquitate. Labia ũra locuta
funt mendactum: & lingua ur̃a in

Expanded text:
non potuerit, sed averterit faciem suam, ne non potuerit, sed averterit faciem suam, ne eorum turpitudinem cerneret, et statim percutere cogeretur. Unde peccator Domini vultum videre desiderans, dicit in psalmo: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem, usquequo avertis faciem tuam a me ? Et alibi: Ostende faciem tuam, et salvi erimus . Manus enim vestrae pollutae sunt sanguine, et digiti vestri iniquitate: labia vestra locuta sunt mendacium, et li
Abbreviated transcription (Latin):
na derre. & cibabit te hereditate
lacob patͥs tui: & ante cõplere. Ne¬
q enim adbreuiata ẽ manꝰ mea
atq contract̾a. ut eam ad liban¬
dum popłm meum ercende neq̃¬
am: aut surdas aures habeo ut exau¬
dire non possim. Ex qͦ ostenditur
aures dñi quȩ iustos audiunt. & ñ
audiunt peccatores nequaqͣm esse
nr̃arum aurrum similes: q̃ emissam
uocem siue iusticie fiue imusticie eqͣ¬
liter audiunt. S peccata inquit
uĩa quasi qͥdam in medio murꝰ op¬
positus. uos & dm̃ diuidunt. Unde
& saluator in passione sua fecit utrũ¬
q unum. & medium parietem mace¬
riȩ. soluens immicicias in fua carne
destruxit: ut quos paries diuiserat
peccatorum.xp̃i sanguns comunget.
qͥ aꝑuit paradysi ianuam q̃ multo
tempore clausa erat. & igneum gla¬
dtum suo cruore restrinxit. ut au¬
diret latro. hodie mecumeris ĩ pa¬
radyso. Qͦdq sequit᷑. & ꝓpt̃ peccata
imisercat᷑: hoc ostendit. qͦd fetorem
peccatorum & iniqͥtates eorum ferre

Expanded text:
cibabit te haereditate Jacob patris tui, et ante complere. Neque enim abbreviata est manus mea, atque contracta, ut eam ad liberandum populum meum extendere nequeam: aut surdas aures habeo, ut exaudire non possim. Ex quo ostenditur aures Domini, quae justos audiunt, et non audiunt peccatores, nequaquam esse nostrarum aurium similes, quae emissam vocem sive justitiae, sive injustitiae, aequaliter audiunt; sed peccata, inquit, vestra, quasi quidam in medio murus oppositus, vos et Deum dividunt. Unde et Salvator in passione sua fecit utrumque unum , et medium parietem maceriae solvens, inimicitiam in sua carne destruxit, ut quos paries diviserat peccatorum, Christi sanguis conjungeret. Qui aperuit paradisi januam, quae multo tempore clausa fuerat , et igneum gladium suo cruore restinxit, ut audiret latro: Hodie mecum eris in paradiso . Quodque sequitur: Et propter peccata misereretur, hoc ostendit, quod fetorem peccatorum et iniquitates eorum ferre
Abbreviated transcription (Latin):
q peccata uocat᷑ filius iacob: & cuiꝰ
quis uircutis imitator ẽ. illiꝰ appel¬
excelsis sita ẽ quib saturatur filiꝰ
iacob. illa accipienda funt. q̃ nec
ocłs uidit. nec auris atidiuit. nec
in cor hominis ascenderunt: de
quib in epła scͥptum ẽ. ad hebreo ᷤᷤ.
Qui enim hec dicunt ostendunt qͦ
patam querunt. Et siquidem illã
quererent de qͣ egressierant: habe¬
bant dempꝰ ut reuertent᷑ ad eam. Nẽ
autem meliorem desidant patͥam
hoc ẽ celestem irłm. Ex qͦ discimus
mille annorum fabulam. in qua
rur sum nuptie ꝓmittunt᷑ & cibi
&e terrene uite conu̾satio: abicien¬
dam. Si enim in resurrectione ne¬
q nubent neq nubentur. s erunte
sumles anglorum. qͥa funt filii re¬
surrect̾ionis. & de uentre ac cibis
apłs loquitur. esca uentͥ. & uenter
escis. dccis autem &e hẽ ce illam de¬
struet: qͦmͦ rursum in incorrupto
&e sp̃ital immortaliq corpore car¬
nis pͥstine mortał atq corrupte ui¬
tia q̃rem: Et hec dicimꝰ non quo

Expanded text:
 filius Jacob. Et cujus quis virtutis imitator est, illius appelexcelsis sita est, quibus saturatur filius Jacob, illa accipienda sunt, quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt . De quibus in Epistola scriptum est ad Hebraeos: Qui enim haec dicunt, ostendunt quod patriam quaerant: et siquidem illam quaererent, de qua egressi erant, habebant tempus ut reverterentur ad eam. Nunc autem meliorem desiderant patriam, hoc est, coelestem Jerusalem . Ex quo discimus, mille annorum fabulam, in qua rursum nuptiae promittuntur, et cibi, et terrenae vitae conversatio, abjiciendam. Si enim in resurrectione neque nubent, neque nubentur, sed erunt similes Angelorum; quia sunt filii resurrectionis ; et de ventre ac cibis Apostolus loquitur: Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et illam destruet , quomodo rursum incorrupto et spirituali immortalique corpore, carnis pristinae mortalis atque corruptae vitia quaeremus? Et haec dicimus, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
addit dies. Quod autem repulso
ifrł gentum turba succedat: ma
sumq de multitudine nationum.
AAbortu enim solis usq ad occasum
glificatum ẽ nom̃ ineũ in gentib.
Beatitudinis ille auct̾or ẽ quiueniet
cogit. Siue ut aquila transtulit. qͣsi
flumen angustum. sp̃c dñi signacłm
cius: aut theodotio quasi fiius
oppugnans. sp̃e dñi signatus ẽ. In eo
gͦ testimonii huiꝰ quod .lxx. tͣnstule¬
runt. quasi flutnus uiolentus ira
dñi ueniet cum furore: pars ultima
in hebraico ñ habetͣ᷑. Neq enim in
repromissionib dei ira furorq po¬
nendus ẽ: cum in ect̾is q̃ sequunt᷑
beatitudo sit futuroꝵ. & commina¬
tio penȩq peccantium. Iuxta aqui¬
lam autem & theodotionem. sp̃c dñi
qͥ signatus in xp̃o ẽ illud confirmat
exemplum: quod in iohe euangeli¬
sta pontt᷑. Hc̃ enim ds signauit pat̃
De quo ante iam dictum ẽ. Eriet
uirga de racdice iesse. & flos de radice

Expanded text:
addit dies . Quod autem repulso Israel, gentium turba succedat, Malsumque de multitudine nationum: Ab ortu enim solis usque ad occasum, glorificatum est nomen meum in gentibus. Hujus beatitudinis ille auctor est, qui veniet cogit. Sive ut Aquila transtulit, quasi flumen angustum, spiritus Domini signaculum ejus. Aut Theodotio, quasi fluvius oppugnans, spiritus Domini signatus est. In eo ergo testimonii hujus, quod LXX transtulerunt, quasi fluvius violentus, ira Domini veniet cum furore, pars ultima in Hebraico non habetur. Neque enim in repromissionibus Dei, ira furorque ponendus est: cum in caeteris quae sequuntur, beatitudo sit futurorum, et comminatio poenaque peccantium. Juxta Aquilam autem et Theodotionem, spiritus Domini qui signatus in Christo est, illud confirmat exemplum, quod in Joanne Evangelista legitur: Hunc enim Deus signavit Pater ; de quo ante jam dictum est: Exiet vir
Abbreviated transcription (Latin):
dis tui: siue fidutiam habeb̃ in do¬
mino tuxta illud quod scriptum
est. Qui confidit in dño bcatus ẽ.
Et in iheremia. Benedict̾us homo
qͥ confidit in dño. & erit dñs spes
eiꝰ. Et alibi. Bontm ẽ confidere in
dño. quam confidere in homine. Q
eleuabit de dñs atq sustollet suꝑ al¬
dcudines ac bona derre. Cerra entm
mitiũ derraq uiuentium non est
deorsum s sursum ẽ. Deniq ad
loch de sodome &e gomorre ualle
fugientem đr. in monde saltum te
fac. Ad quem postquam ꝑuenit:
ortꝰ est ei sol in segor. De hac derra¬
dicebat dñs. bcati mites qm̃ ipsi pos¬
sidebunt t̃ram: &e multa alia q̃ cre¬
bro ufurpauimus. quorum illud
& eris longeuus suꝑ t̃ram: qm dñs
d̾s tuus dedit tͥ. Quod iuxta litc̃am
penitꝰ stare ñ potest. Multi enĩ ho¬
norant parentes. ⁊ cito moriuntur
ce alii parricide longo uiuunt tp̃r
Ut autem certiꝰ nouerimꝰ hanc ter
tum ẽ. Mites possidebunt derram.
& epulabunt᷑ in multitudine pacis.

Expanded text:
e fiduciam habebis in Domino, juxta illud quod scriptum est: Qui confidit in Domino, beatus est. Et in Jeremia: Benedictus homo qui confidit in Domino, et erit Dominus spes ejus . Et alibi: Bonum est confidere in Domino, quam confidere in homine . Et elevabit te Dominus atque sustollet super altitudines ac bona terrae. Terra enim mitium, terraque viventium non est deorsum, sed sursum est. Denique ad Lot de Sodomae et Gomorrae valle fugientem dicitur: In monte salvum te fac . Ad quem postquam pervenit, ortus est ei sol in Segor. De hac terradicebat Dominus: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : et multa alia quae crebro usuet eris longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dederit tibi . Quod juxta litteram penitus stare non potest. Multi enim honorant parentes, et cito moriuntur; et alii parricidae longo vivunt tempore. Ut autem certius noverimus hanc terrtum est: Mites possidebunt terram, et epulabuntur in multitudine pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
tientes. ut audiamꝰ apłm cõmonen¬
tem. state firmi &e immobiles. ne pa¬
tiamur illud quod iudas passus e
ꝓditor. qͥ ꝑdidit locum ministerii ftui.
& tͥns gressor effectꝰ ẽ: illiꝰq semꝑ sen¬
tentie recordcm᷑. Si sp̃c potestatem
habentis ascendit suꝑte: locum tu¬
um ne cdimiseris. Qui sic qͥescit in
sabbato lauatq int̾ innocentes ma¬
mis suas. nec mouet pedes ut suas
faciat uoluntates: iste celebrat sab¬
bata dñi delicata. Qui sabbatismꝰ
tutta cpłam quę ad hebreos scbit̃.
repmnitutur nob in celestib. & gla
p̃paratur dum ñ facimꝰ uias ñas in
sabbo. nec inuenit̾ uoluntas nr̃a
ut loquam sermonem: qͦ sciliect nec
oꝑe nec scrmone peccemꝰ. Auiogͥn
si hoc tantum ꝓhibent᷑ in sabbato:
gͦ in alus ser cdieb libtas nob tribu¬
itur delinquendi. Qͦdsi stultum
est credere: suꝑest ut sabbm quod
inter p̃tat᷑ requies omni tempore

Expanded text:
tientes , ut audiamus Apostolum commonentem, State firmi et immobiles , ne patiamur illud quod Judas passus est proditor, qui perdidit locum ministerii sui, et transgressor effectus est, illiusque semper sententiae recordemur: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris . Qui sic quiescit in sabbato, lavat inter innocentes manus suas, nec movet pedes, ut suas faciat voluntates: iste celebrat sabbata Domini delicata. Qui sabbatismus, juxta Epistolam quae ad Hebraeos scribitur, repromittitur nobis in coelestibus, et gloria praeparatur : ut dum non faciamus vias nostras in sabbato, nec invenitur voluntas nostra, ut loquamur sermonem, quo scilicet nec opere, nec sermone peccemus. Alioquin si haec tantum prohibentur in sabbato, ergo in aliis sex diebus libertas nobis tribuitur delinquendi. Quod si stultum est credere, superest ut sabbatum quod interpretatur requies, omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑm ñ amiccimꝰ. Que omniaut
futura credamꝰ. sciamꝰ a deo ẽẽ pro¬
missa. cuius os locutum ẽ ut qͦmͦ
in manib opus. & in pedib in ceᷤ¬
sum. & in uentre generationem.
in aurib ocłisq auditum atq
inantum: sic in ore sermonem
dei intelligamus. Ecce ñ est ad

Expanded text:
orum non amittimus. Quae ut omnia futura credamus, sciamus a Deo esse promissa, cujus os locutum est: ut quomodo in manibus opus, et in pedibus incessum, et in ventre generationem, et in auribus oculisque auditum atque intuitum: sic in ore sermonem Dei intelligamus. Cap. LIX
Abbreviated transcription (Latin):
tens semitas in ꝗuietem. lxx. Et
edificabuntur tͥ deserta a scło: et
ert̃ fundam̃ta tua sempiterna in
generationes & generationes. Et
uocabis ecdificator maceriȩ. & semi¬
tas in medio quiescere facies. Non
solum inquit oriecur in denebris
lum̃ duum. &e denebre tue erunt
quasi meridies. & dabit dñs reqͥ¬
em tͥ semꝑ. & eris quasi ortus irri¬
guus. & cȩtera: s edificabunt᷑ in
de q̃ longo tempore deserta fue¬
rant. & in multis generationib
ꝑmansura edium tuarũ fundam̃¬
ta iacient: ita ut uel tu ipse uoceris
edificator septum atq maceriarum.
uel oriat᷑ in de qͥsit ectificator sepiũ

Expanded text:
tens semitas in quietem. LXX: Et aedificabuntur tibi deserta a saeculo et erunt fundamenta tua sempiterna in generationes et generationes: et vocaberis aedificator maceriae, et semitas in medio quiescere facies. Non solum, inquit, orietur in tenebris lumen tuum, et tenebrae tuae erunt quasi meridies, et dabit tibi iem semper, et eris quasi hortus irriguus, et caetera; sed aedificabuntur in te quae longo tempore deserta fuerant; et in multis generationibus permansura aedium tuarum fundamenta jacientur: ita ut vel tu ipse voceris aedificator sepium atque maceriarum, vel oriatur in
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta.lxx. in ira ex ore tuo. in hebras¬
co non habetur. Ad hoc sabbatum
sabbatizemꝰ in xp̃o & dicamꝰ. Statu¬
it supͣ petram pedes meos. Illudq
uitemus quod sc̃s pene sustinuisse
se dicit. M quͦ pene motift̾ pedes.

Expanded text:
inta, in ira ex ore tuo, in Hebraico non habetur. Ad hoc sabbatum,sabbatizemus in Christo, et dicamus: Statuit supra petram pedes meos , illudque vitemus quod sanctus pene sustinuisse se dicit, Mei vero pene moti sunt pedes .
Abbreviated transcription (Latin):
nare sic̃ usq ad hanc diem: ut
audiatur in excelso clamor ur.
Nunquid tale ẽ ieiuntum quod
elegi ꝑ diem affligere hominem
animam suam: Nunquid con
torquere quasi circłm caput su¬
⁊ um. & saccum &e cinerem sterne¬
re: Nunqͥd istud uocau iertiniũ.
&e diem acceptabilem dño. Lxx.¬
diatur in clamore uox ur̃a: Hon

Expanded text:
nare sic usque ad hanc diem, ut nare sic usque ad hanc diem, ut audiatur in excelsis clamor vester. Nunquid tale est jejunium quod elegi, per diem affligere hominem anitorquere quasi circulum caput suum et saccum et cinerem sternere? Nunquid istud vocabis jejunium et diem acceptabilem Dodi
Abbreviated transcription (Latin):
bonis oꝑib euratisq peceatis fiat̃
sc̃a iciunia. Deniq sequitur. Ogre¬
diatur sponsus de cubilisuo. ⁊ syon¬
sa de thalamosuo: ut tempore ie¬
tunii uacemꝰ orationi. ne int̾ior hõ
nr̃ draconis uescat᷑ carnib qͥ datꝰ
ẽ in es cam popłis ethiopum. Et
hec dicimtis non qͦ ierunia repro¬
bemus. ꝑ q̃ ce damiel uir desidioꝵ
fut᷑a cognouit. & innuide iram
xl. dierum esurie. dez familiari¬
tate saturatifunt. & ipse dñs do¬
tidem dieb insolitudine ieru¬
natut. ut nob sollemnes ietun¬
ors dies relinqueret: s gtionon
ꝓsit uacuum portare uentrem⁊
alia facere que deo displicent:
atq ut ceta p̃termittam. ext̃mi¬
nare facies suas. ut appareant
a regno đi. qͥa receꝑunt mercedẽ
fuam. Unde &e apl̃s si etiam cor¬
pus suum tradat martyrio ut
ardeat. siue głetur. utrumq e¬
nim refertur in exemplaribus.
absq des carrtate q̃ est in cordiᷤ
conscientia: frustra se dicit san¬
guinem fundere. Holite ieiu¬

Expanded text:
isque peccatis, fiant sancta jejunia. Denique sequitur: Egrediatur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo; ut tempore jejunii vacemus 688 orationi: ne interior homo noster draconis vescatur carnibus, qui datus est in escam populis Aethiopum. Et haec dicimus, non quo jejunia reprobemus, per quae et Daniel vir desideriorum futura cognovit , et Ninivitae iram  , quadraginta dierum esurie, Dei familiaritate saturati sunt, et ipse Dominus totidem diebus in solitudine jejunavit, ut nobis solemnes jejuniorum dies relinqueret: sed quo non prosit vacuum portare ventrem, et alia facere quae Deo displicent. Atque ut caetera praetermittam, exterminare facies suas, ut appareant a regno Dei, quia receperunt mercedem suam . Unde et Apostolus, si etiam corpus suum tradat martyrio, ut ardeat, sive glorietur utrumque enim fertur in exemplaribus absque Dei charitate , quae est in cordis conscientia, frustra se dicit sanguinem fundere. Nolite je
Abbreviated transcription (Latin):
tates inquit tue. eito orient᷑. ꝓ quo
aquila uerbum de u̾bo expͥmens
posuit. &e cicatͥx utilneris tui eito
obducet᷑: ut scilicet uulnera pee¬
catorum nr̃orum ad ortum solis iti¬
sticie. cito obducta cicatͥce claudant᷑.
uestimenta posuerunt. Unde mul¬
ti tͣnsiationis falsitate decepti. ad re¬
surrectionẽ corꝑis comꝓbandam
hoc utunt᷑ testimonio: qͦ scilicet ue¬
stimentum amme corpꝰ accipi ueliñs
qͣd idie rescrrectionis oriat᷑. Et
antecedet inqͥt in conspectu tuo tu¬
sticta tua. scđm ulud qͦd loquit᷑ ia¬
cob. exaudiet me eras iusticia mea:

Expanded text:
tates, inquit, tuae cito orientur. Pro quo tates, inquit, tuae cito orientur. Pro quo Aquila, verbum de verbo exprimens, posuit: Et cicatrix vulneris tui cito obducetur; ut scilicet vulnera peccatorum nostrorum ad ortum solis justitiae, cito obducta cicatrice, claudanturvestimenta posuerunt. Unde multi translationis falsitate decepti, ad resurrectionem corporis comprobandam, hoc utuntur testimonio, quo scilicet vestimentum animae corpus accipi velint, quod in die resurrectionis oriatur. Et antecedet, inquit, in conspectu tuo justitia tua . Secundum illud quod loquitur Jacob: Exaudiet me cras justitia mea;
Abbreviated transcription (Latin):
itqi ep̃i tunica nequaqm maneani
in sepules. Qͦa & de eo legimꝰ. qͥ pos¬
sessus a demonum legione: nudus
habitabat in memoriis mortuorũ.
Cumq inquit hec feceris. & libali¬
tas tua ad om̃s exposita fuerit: spe¬
cialiter ne despicias domesticos fidi.
lxx. Tunc crtmpet matutinum lu¬
men tuum: & santas tua cito oriet᷑.
Et p̃ibit in conspect̾n tuo tusticia
tua. & gla dm̃ circum dabit te. Et¬
te clamabis & dñs eraudiet te. ad¬
huc loquente te dicet ecce adsum.
Quando illan feccris que p̃tertꝰ ser¬
monatranit. & ista feceris de quib
nẽ cdirimꝰ: tẽ acceptabile erit ietunt¬
um tcum. & erumpet matutinũ
lum tuũ. sol udelicet tusticie: de
qͥ malachias ꝓpħa ex ꝑsona di patͥs
loquitur. Orictur uob̃ timentib
nomen meum sol tusticie. & sam¬
tas in pennns eiꝰ. Quod ibi sol:. hic
lur da. Sic̃ enĩ matutina lux sol¬
uit tenebras: ita lum̃ scientie & ue¬
ritatis om̃s errores fugat. Et sani¬

Expanded text:
stiti Christi tunica, nequaquam maneant stiti Christi tunica, nequaquam maneant in sepulcris, quod de eo legimus, qui possessus a daemonum legione, nudus habitabat in memoriis mortuorum. Cumque, inquit, haec feceris et liberalitas tua ad omnes exposita fuerit, specialiter ne despicias domesticos fidei. LXX: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, et sanitates tuae cito orientur, et praeibit in conspectu tuo justitia tua, et gloria Dei circumdabit te. Tunc clamabis, et Deus exaudiet te. Adhuc loquente te, dicet. Ecce adsum. Quando illa non feceris quae praeteritus sermo narravit, et ista feceris de quibus nunc diximus: tunc acceptabile erit jejunium tuum, et erumpet matutinum lumen tuum; 693 sol videlicet justitiae, de quo Malachias propheta ex persona Dei Patris loquitur: Orietur vobis timentibus nomen meum, sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Qui ibi sol, hic lux dicitur. Sicut enim matutina lux solvit tenebras: ita lumen scientiae et veritatis omnes errores fugat. Et sani
Abbreviated transcription (Latin):
responsione s bnficuis. Qͦd iuxta li¬
teram &e in einglio cõꝓbatur. qn
dicente ad dñm leprososi ts poteᷤᷤ
me mundare: responhit dñs di¬
cens. Uolo. Mundare. Si abstu¬
leris de medio tui cathenã & desi¬
eris digitum ortende. & loqͥ quod
ñ ꝓdest. cum effuderis esitrientia¬

Expanded text:
responsione, sed beneficiis. Quod juxta litteram et in Evangelio comprobatur, quando dicente ad Dominum leproso, Si vis, potes me mundare, respondit Dominus dicens: Volo, mundare. Si abstuleris de medio tui catenam, et desieris digitum extendere, et loqui quod non prodest. Cum effuderis es
Abbreviated transcription (Latin):
inis.illos intelligamꝰ de quibus ce
apls docet omib faciendam esse
elemosinam:maxime autẽ dome¬
sticis fidei. Illi enim caronr̃a sunt.
ce semen nr̃m. qͥ de uno nobiscum
parente generant᷑. Ad qͦs extende¬
bat & saluator manum dicens.Ma¬
ter mea ce frr̃s mei hisunt: qͥ factun
uoluntatem pat̾s mei. Atq ut scia¬

Expanded text:
inis illos intelligamus, de quibus et Apostolus docet, omnibus faciendam esse eleemosynam, maxime autem domesticis fidei . Illi enim caro nostra sunt, et semen nostrum, qui de uno nobiscum parente generantur. Ad quos extendebat et Salvator manum, dicens: Mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei . Atque ut scia
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. canet enim tuba & mor¬
dui resurgent incorrupt: ut qͦmͦ
illi ad uocem tubę sunt iudican¬
di: sic isrł peccato mortuus audi¬
at scelera sua. Simulq appellat᷑
popłs dei. ut discat qualem patrẽ
ꝑdidit : qͥ etiam peccatorem uocet
popłm suitim. ¶Me etenim de die in
diem querunt & setre uias measuo¬
lunt: quas gens q̃ iusticiam fece¬
rit. oc q̃ iudicium dei sui ñ dereli
querit .Lxx. similit̃. Hoc ꝓyͥe iude¬
is contienit qͥ ꝑsingłos dies currt̃
ad synagogas. & in dez lege medi¬
tantur. scire cupientes qͥd abraham
ysaac ee iacob. quid cȩt̃i scõrum fe¬
cerint: ae libros ꝓpħarum ac moy¬
si memorit̃ reuoluentes decantant
diuma mandata. Quib rectissime
illud aꝑtabit᷑. Querent me mali ce
ñ inuenent. Sic enim scͥpcum est.
Omnis qͥ querit mnuenit. Qui gͦ¬
querie ce ñ inuenit: male quesisse
conuincte᷑. Dñs enim inuenit᷑ ab
his qui eum q̃runt in bonitate: &
ostenditur illis qͥ ñ sunt e incredu¬

Expanded text:
scriptum est, Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti: ut quomodo illi ad vocem tubae sunt judicandi: sic Israel peccato mortuus audiat scelera sua; simulque appellatur populus Dei, ut discat qualem patrem perdiderit, qui etiam peccatorem vocet populum suum. Me etenim de die in diem quaerunt, et scire vias meas volunt: quasi gens quae justitiam fecerit, et quae judiciuquerit. LXX similiter. Hoc proprie Judaeis convenit, qui per singulos dies currunt ad synagogas, et Dei legem meditantur, scire cupientes quid Abraham, Isaac et Jacob, quid et caeteri sanctorum fecerint, et libros Prophetarum ac Moysi memoriter revolventes, decantant divina mandata, quibus rectissime illud aptabitur: Quaerent me mali, et non invenient. Sic enim scriptum est: Omnis qui quaerit invenit : quicumque non invenit, male quaesisse convincitur; Dominus enim invenitur ab his qui eum quaerunt in bonitate, et ostenditur illis qui non sunt ei incredu
Abbreviated transcription (Latin):
reso. quod aqͥla interp̃tatus est tĩeq¬
iuxca sensum dicere. qͥ se opponit di
tracundie seuienti. Deniq symina¬
chus tͣnstulit. murum opponens ce¬
deng. qualis fuit moyses ce a aron
&e samuel. qͥ ire dei resticerunt: et
quasi edificato muro indignationi
ciꝰ posuer̃t terminũ. Qͦd & iheremie
dicitur. ne occurrat dño. ue ire eiꝰ
uelit resistere: &e indignationemita
p̃cib qͣsi q̃dam inuro ideludere.
Et moysi quasi teneret᷑ ab eo dñs:
dimnte me inquit ut ꝑcutiam po¬
pulum istum. Istiꝰmͦi gͦ edificator
maceriarum murorq & sepium
conũtet semitas in quietem. ut ne¬
quaquam di ira deseinat. s pla¬

Expanded text:
RES quod Aquila interpretatus est περιRES quod Aquila interpretatus est περιjuxta sensum dicere, qui se opponit Dei iracundiae saevienti. Denique Symmachus transtulit, murum opponens caedenti , qualis fuit Moyses et Aaron, et Samuel, qui irae Domini restiterunt, et quasi aedificato muro, indignationi ejus posuerunt terminum. Quod et Jeremiae dicitur: Ne occurat Domino, ne irae ejus velit resistere, et indignationem ita precibus quasi quodam muro intercludere : et Moysi, quasi teneretur ab eo Dominus: Dimitte me, inquit, et percutiam populum istum . Istiusmodi ergo aedificator maceriarum murorumque et sepium, convertet semitas in quietem, ut nequaquam Dei ira desaeviat, sed pla
Abbreviated transcription (Latin):
uit eam altissimꝰ. Quas sepes acq
macerias. hoc enim grecꝰ sermosig¬
cundari scͥptura cõmemorat. Uine¬
am de egypto tͣnstulisti. ciecisti gs̃ a
plantasti eam. Et post paululum.
Quare destruxisti maccriam eiꝰ. et
uindemiant eam om̃s qͥ tͣnseunt ui¬
am: Et in hoc eodem ꝓpha. Uinea
facta ẽ dilecto. Quam pulchro ser¬
mone desc̾bens intulit. Edifica¬
ui durrim. ce maceriam circumde¬
di. Quam qͥ destruxerit : iuxta cc¬
clesiasten mordebte eum coluber.
Que ideo circundata ẽ: ut omni¬
um bestiarum intrineã dei ꝓhibea¬
tur accesstis. Iste est autem coluber
tortuosus. qͥ decepit euam in parady¬
so. Que quia dei pcepta destruxerat.
ꝓpt̾ca morsib eiꝰ patuit. & audiuit
le obseruabit tͥ calcaneum. In eolo¬
co ubi nos tuxta .lix. int̃pretati sumꝰ.
nequid innouare uideremur. quia
uulgatum ẽ testimonium. & tioca¬
beris edificator sepium. in hebrai¬
co legit᷑. & uocabitur in de. õodeaee¬

Expanded text:
vit eam Altissimus . Quas sepes atque vit eam Altissimus . Quas sepes atque macerias, hoc enim Graeco sermone sigcumdari Scriptura commemorat: Vineam de Aegypto transtulisti: ejecisti gentes, et plantasti eam; et post paululum: Quare destruxisti maceriam ejus: et vindemiant eam omnes qui transeunt viam ? Et in hoc eodem Propheta: Vinea facta est dilecto; quam pulchro sermone describens, intulit: Aedificavi turrem, et maceria circumdedi . Quam qui destruxit, juxta Ecclesiasten, mordebit eum coluber. Quae ideo circumdata est, ut omnium bestiarum in vineam Dei prohibeatur accessus. Iste est autem coluber tortuosus, qui decepit Evam in paradiso, quae quia Dei praecepta destruxerat, propterea morsibus ejus patuit, et audivit le observabit tibi calcaneum . In eo loco, ubi nos juxta Septuaginta interpretati sumus, ne quid innovare videremur, quia vulgatum est testimonium, et vocaberis aedificator sepium, in Hebraico legitur, et vocabitur in te, GODER PHE
Abbreviated transcription (Latin):
xta .lxx. calles in medio faciat conqͥ¬
escere. Hec itidei ce amici tantum
occidentis litt̾e ad instaurationem
referunt urbium palestine: & uł
facta sub zorobabel ce erra ce neemia
uł in ultimo tp̃r fut᷑a contendunt.
& ad instauratonẽ trłm & in cir¬
cuitu eruitatum altissima funda¬
menta iacienda: & tam excelsos
muros edificandos. ut nuliꝰ hostiũ
possit intrare. ce omniũ ineas mni¬
micoꝵ ꝓhibeat᷑ ingressus. Nos aut̃
sequentes ceptam explanationem.¬
q̃ deserta fuerant in iudeis. dicimꝰ
edificari in eccłiam. ñ ad breue tp̃s
s in ꝑpetuum: & fundam̃ta illius
postolus. qͣsi sapiens architectꝰ fun¬
dam̃tum posui. alius suꝑedificat.
unꝰquisq autem uideat quid suꝑ
edificet. & in alio loco. dei agͥcult᷑a.
d̃i edificatio sumꝰ. & ic̃m edificat su¬
per fundamentum aplorum ce pro¬
phetarum: & uocandam eam siue
eum qui natꝰ est in ea edificacorẽ se¬
pium. De quo in psalmo legimus
homonat᷑ est in ea: & ipse funda¬

Expanded text:
ta, calles in medio faciat conquiescere. Haec Judaei et amici tantum occidentis litterae, ad instaurationem referunt urbium Palaestinae. Et vel facta sub Zorobabel et Ezra, et Neemia, vel in ultimo tempore futura contendunt: et ad instaurationem Jerusalem et in circuitu civitatum altissima fundamenta jacienda, et tam excelsos muros aedificandos, ut nullus hostium possit intrare, et omnium in eas inimicorum prohibeatur ingressus. Nos autem sequentes coeptae explanation deserta fuerant in Judaeis, dicimus aedificari in Ecclesia, non ad breve tempus, sed in perpetuum, et fundamenta illius postolus: Quasi sapiens architectus fundamentum posui: alius superaedificat: unusquisque autem videDei agricultura, Dei aedificatio sumus; et iterum: Aedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum ; et vocandam eam, sive cum qui natus est in ea, aedificatorem sepium. De quo in psalmo legimus: Homo natus est in ea: et ipse funda
Abbreviated transcription (Latin):
cite a me qͥa mansuetus sum ce hu¬
milis corde: ut humilitas non fit
affectata. s cordiᷤᷤ nec głam querens
hominum: s anime conscientiam.
Ierunatis inquit &e ꝑcutias ꝑtignus
humilem: &e alapis uerbatis. Un¬
enim potest libidinem refrenare. qͥ
nec mantim tialet cohibe nec lin¬
guam: Hcaꝰcem̾i ietcimia. & in exor

Expanded text:
cite a me, quia mitis sum et hucite a me, quia mitis sum et humilis corde : ut humilitas non sit affectata, sed cordis, nec gloriam quaerens hominum, sed animae conscientiam. Jejunatis, inquit, et percutitis pugnis humilem, et alapis verberatis . Unenim potest libidinem refrenare, qui nec manum valet cohibere, nec linguam? Hujuscemodi jejunia et in exor
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ce cȩt̃i. Quodq sequit᷑ iuxta lxx.
& om̃s subiectos uob compungitis
siue affligitis. meliꝰ thcodotio & sym¬
machtis transtulerunt. qͦs nos in hoc
loco secuti sumꝰ. & om̃s debitores ue¬
stros repeditis. Ex qͦ ostencdte ñ esse
absq ꝑiclo repetere pauꝑem quod
soluendum ñ sit: & pallium quod
pignoris loco duleris algenti ñ red¬
dere debitori: ne clamor eiꝰ ꝑueniat
ad dm̃. Qui enim miscret᷑ ꝑ auꝑis
deo fenerat : & econtrario qͥ repe¬
tit ñ habentem. deo facit uiolentiã
Atq ut sciamꝰ he senfum eẽ in p̃sen¬
ti loco: etiam in consequentib ĩ hoc
codem capło lecturi sumus. Dis¬
solue colligationes impietatis:
solue fasciclos depͥmentes. haut
dubrum quin cyrographa signifi¬
cet. Quid enim ꝓdest ierunus ora
pallere. & adlites & iurgia ieimna¬
re. dicente scͥꝑtura. qͥ amat peccata
gaudet iurgiis: Serirum autem
dñi ñ oportet litigare. s ẽẽ manfue¬
tum. & imitari eum qui dicit. dis¬

Expanded text:
X: Et omnes subjectos vobis compungitis, sive affligitis, melius Theodotio et Symmachus transtulerunt, quos nos in hoc loco secuti sumus, Et omnes debitores vestros repetitis. Ex quo ostendit, non esse absque periculo repetere pauperem qui solvendo non sit, et pallium quod pignoris loco tuleris, algenti non reddere debitori, ne clamor ejus perveniat ad Deum. Qui enim miseretur pauperis, Deo fenerat . Et econtrario qui repetit non habentem, Deo facit violentiam. Atque ut sciamus hunc sensum esse in praesenti loco, etiam in consequentibus in hoc eodem capitulo lecturi sumus: Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes. Haud dubium quin chirographa significet: Quid enim prodest jejuniis ora pallere, et ad lites et ad jurgia jejunare, dicente Scriptura, Qui amat peccata, gaudet jurgiis ? Servum autem Domini non oportet litigare, sed esse mansuetum , et imitari eum qui dicit: Dis
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑ bona terre: & cibabit te he¬
reditate iacob patͥs tui. Os enĩ dñi
locutum ẽ. Post quam uocauieris
sabbata delicata. & ñ moueris in
sabbato pedem duum ad opus seꝵ¬
uile facienctum. neq u̾bum locutꝰ
fueris .i. semꝑ tacueris &e impletus
qͦd ỹceptum ẽ. cohibe linguã tuam

Expanded text:
 bona terrae, et cibabit te haereditate Jacob patris tui. Os enim Domini locutum est. Postquam vocaveris sabbata delicata, et non moveris in sabbato pedem tuum ad opus servile faciendum, neque verbum locutus fueris, id est, semper tacueris, et impleveris quod praeceptum est: Cohibe
Abbreviated transcription (Latin):
re iciuuauerint & humiliauerint
animas fcias. & ds ñ respexerit. obli
quet̾is hystorie cur ñ respexerit ad
munera cam. qͥ recte quidem offere¬
bat. s ñ reete diuidebat cum fratre.
dñi ñ uidens caritatem dicente scͥp¬
dara. diliges dñm dm̃ tuum ex toto
corde duo. & ꝓximum tuum sic̃ de¬
ipsum: ꝓpt̾ea respondit ds. quodñ
ulus scͥbens ephesiis reꝓbat : iuxta
pͥncipem in quiens podestatis aeris
Huius. qͥ nẽ opacur in filus incredu¬
litatis. inquib & nos om̃s conu̾sati¬

Expanded text:
re jejunaverint et humiliaverint re jejunaverint et humiliaverint animas suas, et Deus non respexerit: obliti veteris historiae, cur non respexerit ad munera Cain, qui recte quidem offerebat, sed non recte dividebat cum fratre , Dei non videns charitatem, dicente Scriptura: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut teipsum : propterea respondit Deus, quod non ulus scribens Ephesiis reprobat: Juxta principem potestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis incredulitatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ad ine quem priuis cieceram. ce reddi¬
di ei consolationem ueram. Multȩ
emm false sunt consolationes: qͥb
genꝰ decipit̃ humanum. Siue con.¬
solatus sum lugentes eiꝰ. dicens in eimͣ¬
gelio. Beat lugentes: q̃m ipsi conso¬

Expanded text:
ad me, quem prius ejeceram, et reddiad me, quem prius ejeceram, et reddidi ei consolationem veram. Multae enim falsae sunt consolationes, quibus genus decipitur humanum. Sive consolatus sum lugentes ejus, dicens in Evangelio: Beati lugentes, quoniam ipsi conso
Abbreviated transcription (Latin):
non deficiet aqua. Qtiod in aleran¬
drinis exemplarib in ꝓetnio huiꝰ
capłi additum ẽ. & adhuc in de crit
latis measemꝑ. & in fineiossa tua
qͣsi herba orient᷑ & pinguescent.
& hcreditate possidebunt in gene
inquit pectoris trii orta luce sũint
dissolute. & ꝓ nocte palpabili me¬
ridies fu̾it exorta: tc̃ semꝑ habitatorẽ
habebis dm̃. qui impleat splendorib
amimam tuam. de quib in psalmo
dđr. Tecum pͥncipium in die u̾tutis
tue in splendorib scõrum ante lu¬

Expanded text:
non deficiet aqua. Quod in Alexannon deficiet aqua. Quod in Alexandrinis exemplaribus in principio hujus capituli additum est: Et adhuc in te erit laus mea semper; et in fine et ossa tua quasi herba orientur, et pinguescent, et haereditate possidebunt in generinquit, pectoris tui, orta luce, fuerint dissolutae, et pro nocte palpabili meridies fuerit exorta, tunc semper habitatorem habebis Deum, qui impleat splendoribus animam tuam. De quibus in psalmo legitur: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex u
Abbreviated transcription (Latin):
nim datorem diligit đs. ut aĩam
efurientẽ siue afflictã ñ refocillemꝰ
ex parte. s saturemꝰ. & doleamꝰ cum
dolentib lugeamꝰq cum lugentib:
tẽ oriet᷑ in tenebͥs lux nr̃a. ille qui
dirit. Ego lux ueni in mundum
ut omnis qͥ credit in me in deneb̾s
ñ maneat s hãt lucem uite. Lucer¬
naeinm corꝑis nr̃i ẽ ocls. Si simplex
fuerit: totum corpꝰ nr̃m erit lucidũ
Si autem qui lux ee debee uersus
fuerit in denebras: tc̃ omne corpꝰ
tinebrosum erit. & dicet᷑. Siluxq̃¬
ut tenebre nr̃e uertant᷑ in meridi¬
em: dicamꝰq cum sponsa. Ubi pas¬
cis ubi cubas in meridie: Et reqͥ¬
em dabit tͥ dñs ds semꝑ: & imple¬
bit splendorib animam tuam ce
ossa tua libabit. Et eris quasi ortꝰ
irriguus: & sic fons aquarum cuiꝰ ñ
deficient aq̃ .lxx. Et erit ds tuus
tecum semꝑ. & implebis sic desidat
anima tua. ce ossa dua pinguescent
Et cris siẽ ortꝰ ebriꝰ. & fic̃ fons cuius

Expanded text:
nim datorem diligit Deus , ut animam nim datorem diligit Deus , ut animam esurientem sive afflictam non refocillemus ex parte, sed saturemus: et doleamus cum dolentibus, lugeamusque cum lugentibus , tunc orietur in tenebris lux nostra, ille qui dicit: Ego lux veni in mundum: ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat: sed habeat lucem vitae . Lucerna enim corporis nostri est oculus: si simplex fuerit, totum corpus 696 nostrum erit lucidum. Si autem qui lux esse deberet, versus fuerit in tenebras; tunc omne corpus tenebrosum erit, et dicetuut tenebrae vertantur in meridiem, dicamusque cum sponsa: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? Et requiem dabit tibi Dominus semper, et implebit splendoribus animam tuam, et ossa tua liberabit. Et eris quasi hortus irriguus, et sicut fons aquarum, cujus non deficient aquae. LXX: Et erit Deus tuus tecum semper: et impleberis sicut desiderat anima tua, et ossa tua pinguescent. Et erunt sicut hortus ebrius: et sicut fons, cui
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. ce heredicate consequent᷑ mon¬
dem scmdi. nec erunt ꝓy̾a salute cõ¬
tent: s etiam cct̃os ad docendos po¬
pulos uocabunt. Symmachꝰ hunc
loctum tta int̃pretatꝰ est. Qui autem
confidit in me possidebit derram.
& hereditate conseq̃t᷑ montẽ sc̃m me¬
um. & dicet. rectã uiam facite. & reli¬
qua. eo quod ipse qͥ terram montẽ¬
q possederit: cętos instruat ut uiã
dño p̃parent. Qͥa hee dicit excelsus

Expanded text:
te consequentur montem sanctum Dei. Nec erunt propria salute contenti: sed etiam caeteros ad docendum populos provocabunt. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Qui autem confidit in me, possidebit terram, et haereditate consequetur montem sanctum meum, et dicet: Rectam viam facite, et reliqua. Eo quod ipse qui terram montemque possederit, caeteros instruat, ut viam Domino parent. Quia haec dicit excelsus
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit paraclytus quem egomiitã
uob a patre: sp̃m ueritatis qui de pa¬
tre egredit᷑. Nec scandaliret quem¬
piam si sp̃c egredidicat᷑ ex datre: cũ
etiam filius de se dixerit. Ego de pa¬
tre exitii & ueni. Neq enim a meipso
enui. s ille memiste. De hoc sp̃u lo¬
quebatur. Rogabo patrem & aliũ
paraclytum dabit uob̃. ut sit uob̃¬
est sp̃e de quoscribit moyses. Quis

Expanded text:
venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui de Patre egreditur . Ne scandalizet quempiam, si Spiritus egredi dicatur ex Patre, cum etiam Filius de se dixerit: Ego de Patre exivi, et veni; neque enim a meipso exivi, sed ille me misit . De hoc Spiritu loquebatur: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiest Spiritus de quo
Abbreviated transcription (Latin):
scificetur nom̃ tuum. Et in scđo
psalmo legimꝰ. Qui habitat in cęł
irridebit eos: &e dñs subsannabte
cos. Xp̃c enim non in his habitat.
qͥ terrenisunt. s in his qui supͣ ce¬
lestes. qui enarrant glam dñi: de
quib drr. Exatidiet illum de ce¬
lo sc̃o suo. Et tc̃m. Celum celi dño.
In quem sensum &e moyses famulꝰ
ddei. pariuoce consentit. Ecce dñi
dei dui celum: ce celum cęli. Quod
utiq ñ more iudaico debemus ac¬
cipere. ut deus ullo claudat̃ loco.
& in celo t̃m habitet. &e qͥ ubiq dif¬
fusꝰ ẽ.⁊ a qͥ oĩa continentur. s excel

Expanded text:
 tuum. Et in secundo psalmo legimus: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Christus enim non in his habitat qui terreni sunt, sed in his qui supercoelestes, qui enarrant gloriam Domini, de quibus dicitur: Exaudiat eum de coelo sancto suo . Et iterum: Coelum coeli Domino : in quem sensum et Moyses famulus Dei pari voce consentit: Ecce Domini Dei tui coelum, et coelum coeli ; quod utique non more Judaico debemus accipere, ut Deus ullo claudatur loco et in coelo tantum habitet, qui ubique diffusus est, et a quo omnia continentur: sed exce
Abbreviated transcription (Latin):
dñi pollicitatio: Pacem meam do
eredere uoluert. De quib dicit & apl̃s.
Uob̾ quidem oportebat p̃dicari u̾bũ
dei s quia indignos uos iudicastiᷤ
salute. ecce conuertimͣ ad gs. Qui
scribens ad ephesios &e de populo
circumcisionis atq gentilium ple¬
nissime disputans intulit. Nunc
utiaq unum. & medium parietẽ
macerie soluens in imicicias in car¬
ne sua: ce reliqua. Et tc̃m. Et ue¬
niens annunciauit pacem uobis
qͥ longe. & pacem his qui prope e¬
rant: qm ꝑ ipsum habemꝰ accessum
ttͥq in uno sp̃u ad patrem. Dans
autem pacem his qͥ fuerant longe
& qͥ ꝓpe. & qͥn habuerant legem et
ꝓphas. & qͥ ante fusccyant. suscepit
cos atq sanauit. Impii autenisiue
miqui fluctuabunt quasimare fer¬
uens: & quiescere nunquam potert.
Qͥd licet de ommi impio possit in¬
telligi: tñ ꝓpͥe refertur ad popłm
iudeortum. qͥ consona uoce elama¬
uit. & ꝑseuerauit in impietate sua
dicens. Crucifige crucifige talem
ñ habemꝰ regem nis⁊cesarem. Sict̃

Expanded text:
Pacem meam do credere voluerunt. De quibus dicit et Apostolus: Vobis quidem oportebat praedicari verbum Dei; sed quia indignos vos judicastis salute; ecce convertimur ad gentes . Qui scribens ad Ephesios, et de populo Circumcisionis atque Gentilium plenissime disputans, intulit: Nunc utraque unum, et medium parietem maceriae, solvens inimicitiam in carne sua, et reliqua ; et iterum: Et veniens, annuntiavit pacem vobis qui longe, et pacem his qui prope erant . Quoniam per ipsum habemus accessum utrique in uno spiritu ad Patrem: dans pacem super pacem his qui fuerant longe non habuerant Legem et Prophetas: et qui ante susceperant, suscepit eos atque sanavit. Impii autem sive iniqui, fluctuabunt, quasi mare fervens, et quiescere numquam poterunt. Quod licet de omni impio possit intelligi, tamen proprie refertur ad populum Judaeorum, qui consona voce clamavit, et perseveravit in impietate sua, dicens: Crucifige, crucifige talem. Non habemus regem nisi Caesarem . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lix. Nonne tios estis filii pditionis.
Sem̃ iniquum. qͥtiacatis ad idola
fubt frondosas arbores. immolan¬
tes filios tiros in ualtib in mediope¬
trȩ: Uos inqͥt ista fecistis. q̃ p̃deritus
sermo narrauit. qͥ estis filii scelerati
sitic ꝑditionis: qualis fuit & iudas
ꝓditor qͥ appellatꝰ ẽ filiꝰ ꝑditionis. &
sem iniguũ siue m̃dar atq m̃dacii
qͥ delectamini in dus fubt̃ om̃i fron¬
dosa arbore. & immolatis filios uroᷤ
indorrentib.De qͦ ce regum ac para¬
lipomenon narrat hystoria: quod
ĩmolauit diis filiosstios de in igne
consecraunt.QͦA qͥdem & achab
regem isił & manassen regem uida
fecisse ñ dribrum ẽ. qͥ parricidio li¬
berortm ad ꝓpharum sanguinem
ꝑtienerunt. De qͦ &e osce. immola¬
tis ait homines: intul enim defe¬
cerunt. Siue ut in hebreo scͥptum
ẽ. tmmolantes homines uitulos
adoratis. Et in psalmis plemꝰ scri¬
bitun. Commixti funt in gentib
ce didicerunt oꝑa eorum. & serme¬

Expanded text:
LXX: Nonne vos estis filii perditionis: semen iniquum, qui vocatis idola subter frondosas arbores: immolantes filios vestros in vallibus in medio petrae? Vos, inquit, ista fecistis, quae praeteritus sermo narravit. Qui estis filii scelerati, sive perditionis, qualis fuit et Judas proditor, qui appellatus est filius perditionis : et semen iniquum sive mendax atque mendacii, qui delectamini in diis subter omni frondosa arbore, et immolatis filios vestros in torrentibus . De quo et Regum ac Paralipomenon narrat historia, quod immolaverint diis filios suos, et in igne consecraverint . Quod quidem et Achab regem Israel, et Manassen regem Juda fecisse, non est dubium, qui a parricidio liberorum ad Prophetarum sanguinem pervenerunt, de quo et in Osee: Immolate, ait, homines, vituli enim defecerunt . Sive ut in Hebraeo scriptum est: Immolantes homines, vitulos adoratis. Et in psalmis plenius scribitur: Commixti sunt gentibus, et didicerunt opera eorum, et servie
Abbreviated transcription (Latin):
tuam &e possessionem tuam t̃minos
derre. pacem suꝑ pacem. mundam re¬
concilians deo: ut utrumq popłm
uocaret ad se. &e sanaretͣ a patre. Im¬
pios autem de qͥb fupͣ diximꝰ compa¬
rat mari quod nunquam potest qͥes¬
cere: s etiam in fumma tͣnquillitate
fiact̾is ad littora uoluit᷑ fluct̾ib. finis¬
q eius lutum ẽ & conculcatio.

Expanded text:
tuam, et possessionem tuam terminos terrae : pacem super pacem, mundum reconcilians Deo, ut utrumque populum vocaret ad se, et sanaretur a Patre. Impios autem, de quibus supra diximus, comparat mari, quod numquam potest quiescere, sed etiam in summa tranquillitate, fractis ad littora volvitur fluctibus, finisque ejus lutum est et conculcatio.
Abbreviated transcription (Latin):
alia de utͦq testam̃to. q̃ nẽ longum
ẽ repetere. Hoc solum dicimꝰ. qͦd idẽ
ꝓpha de hoc sp̃u &e flatu partter sit
locutus. Hec dic̃ dñs d̾s qui fecit ce¬
lum. Et post paululum. Qui dat
flatum poplosuo qͥ est suꝑ eam: ce
sp̃m his qui calcant eam. Apt̃ mi¬
qͥtatem auaricie eiꝰtratus sum: ꝙ
ꝑcussi eum. Abscondi & indignatꝰ
fum: & ambulauit merens in uia¬
ce reduxi eũ. &e reddid consolatiões
iꝑs ce lugentib enus. Cream fructũ
labiorum.pacem pacem ei qͥ longe
est. ce qͥ ape dixit dñs. ce sanaui eum
Impii autẽ quasi mare feruens quod
quiesçere ñ potest: & redundant flu¬
ctus eiꝰ in conculcationẽ &e litum.
Non ẽ par dirit ds m̃s impus. Lic.
Ppt̃ peccatum ad modicum qͥd con¬
tristatii eum & ꝑcussi eũ: & auerti
faciem meã ab eo. ce contͥstatꝰ ẽ. et
ambulauit tͥstis in uiisstus. Uias

Expanded text:
alia de utroque Testamento quae nunc longum est repetere. Hoc solum dicimus, quod idem Propheta de hoc Spiritu et flatu pariter sit locutus: Haec dicit Dominus Deus qui fecit coelum. Et post paululum: Qui dat flatum populo suo, qui est super eam, et spiritum his qui calcant eam . Propter iniquitatem avaritiae ejus iratus sum, et percussi eum: abscondi, et indignatus sum: et ambulavit moerens Vuet reduxi eum, et reddidi consolationes ipsi et lugentibus ejus. Creavi fructum labiorum, pacem, pacem ei qui longe est et qui prope, dixit Dominus, et sanavi eum. Impii autem quasi mare fervens quod quiescere non potest, et redundant fluctus ejus in conculcationem et lutum. Non est pax, dixit Deus. impiis. Lpter peccatum modice contristaui eum, et percussi eum et auerti faciem meam ab eo, et contristatus eat et abiit tristis in uiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
cata tua &e scelera q̃cunq faciebas. qͣ¬
siñ uidem dissimulatione neglexi:
ut si ñ timore mei.saltem patientia
adme rehires: qͥ ñ ocłis s palꝑebris
interrogo filios hominum. At du e¬
contrario oblita es mei. & audire me hor¬
tuisti. Oblita es legis di tui: & ego
obliuiscar filioꝵ tuortm. Et iterum.¬
Iosi ambulauert cont̾ me ꝑuersi:
& ego ambulabo contra eos in furo¬
re ꝑuerso. Mens q̃ in .lxx. cũ cor¬
desotiat᷑. ñ ẽ scͥpta in hebraico: s
qͥsi intcrp̃tatio addita. quid in scͥy¬
turis cor intelligi debeat. Ego an¬
nunciabo rusticiam tuam: & oꝑa
tua ñ ꝓderunt tͥ. Ctm clamai̾us.
libent de congregati tui.Lxx. Et
tua. Qui semꝑ tacui &e qͥsi non tui¬
derem dua peccata neglexi. nequa¬
quam ultra recicebo.s dicam quod
ante iam dixi. Cacui. nunqud
semꝑ tacebo: Et annunciabo
iusticiam tuam & oꝑa tua. Qd
ꝑhyroniam legendũ ẽ. uelut si
quis in scelerib dep̃henso dicãt.

Expanded text:
cata tua, et scelera quaecumque faciebas, qucata tua, et scelera quaecumque faciebas, quasi non viderem, dissimulatione neglexi, ut si ad me redires. Qui non oculis, sed palpebris interrogo filios hominum. At in econtrario oblita es mei, et audire meruisti: Oblita es legis Dei tui, et ego obliviscar filiorum tuorumIpsi ambulaverunt contra me perversi, et ego ambulabo contra eos in furore perverso. Mens quae in LXX cum corde sociatur, non est scripta in Hebraico, sed quasi interpretatio addita, quid in Scripturis cor intelligi debeat. Ego annuntiabo justitiam tuam, et opera tua non proderunt tibi. Cum clamaveris, liberent te congregati tui. LXX: Egtua. Qui semper tacui, et quasi non viderem tua peccata, neglexi, nequaquam ultra reticebo, sed dicam quod ante jam dixi: Tacui, numquid semper tacebo? Et annuntiabo justitiam tuam, et opera tua. Quod per ironiam legendum est, velut si quis in sceleribus deprehenso dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
tos. & pastores ignorantes intelligentiã.
& filios inqͦs. & semen adultorum ac¬
q meretͥcis. Post q̃ uenit ad irłm. cui
exprobrat formcatonem eitis. co qͦd
dilatat̾nt cubile amatorib suis. et
stisceꝑit eos manti aꝑta. ce ornat̾it se
cunct̾is idolis. & miserit legatos ꝓcul
ut ꝑegͥnis qͦ amatorib frucretur. Q
increpatione fenita uenit ad eos qui
confidunt in dño. & qͥb t̃ram mon¬

Expanded text:
ntes intelligentiam, et filios iniquos, et semen adulterorum atque meretricis: post quae venit ad Jerusalem, cui exprobrat fornicationem ejus, eo quod dilataverit cubile amatoribus suis, et susceperit eos manu aperta, et ornaverit se cunctis idolis, et miserit legatos procul; ut peregrinis quoque amatoribus frueretur. Qua increpatione finita, venit ad eos qui confidunt in Do