comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multa secłis doctoꝵ lumina conces-¬
sit. quatenus ignorantiȩ tenȩbris
effugatis. ad uerũ lum̃ agnoscendum.
rescunt. ita ⁊ doctores scĩ. per uari¬
as mũdi partes lucescerent: ut om̃ĩb
patescer et uia salutis. ⁊ ueritatis lux
clarescerae. Unde &x beatissimum
ut popłos tetra caligine torpentes.
luce ueritatis irradiaroe: ⁊ plurimas
de antiqui hostis faucib extraheret
gentes: & sacratissimo apĩ insereret
paganis parentib ui regione pannoniȩ
sabariȩ oppido genitus est. sed intra
tieinũ italiȩ nutritus: militiȩq cingu-
suoꝵ nobilitatẽ addictus. Sed uir
sc̃s magis elegit deo cȩlesti seruire
quã sub imperatore militare der¬
reno: quia spetialit̾ electus est. ut
uexillũ scẽ cruicis. occiduas orbis por¬
tar& in partes. & militię sacram̃ta
euangelicis mutar&e edictis Nor
ꝓregno armis secłarib certare ro-¬
mano: sed sp̃ȩtalib doctrinis. xp̃ĩa-¬

Expanded text:
multa saeculis doctorum lumina concesmulta saeculis doctorum lumina concessit, quatenus ignorantiae tenebris effugatis, ad verum lumen agnoscendum grescunt, ita et doctores sancti per varias mundi partes lucescerent, ut omnibus via patesceret salutis, et veritatis lux claresceret. Unde et beatissimum ut populos, tetra caligine torpentes, luce veritatis irradiaret, et plurimas de antiqui hostis faucibus extraheret gentes, et sacratissimo Christi insereret paganis parentibus in regione Pannoniae, Sabariae oppido, genitus est; sed intra Ticinum Italiae nutritus, militiaeque cingulsuorum nobilitatem, est addictus. Sed vir sanctus magis elegit Deo coelesti servire, quam sub imperatore militare terreno; qui specialiter electus est, ut vexillum sanctae crucis occiduas orbis portaret in partes, et militiae sacramenta evangelicis mutaret edictis: non pro regno armis saecularibus certare Romano, sed specialibus doctrinis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nuente deficienti: ex media febris ac¬
cessit: Ut aut̃ eum hic fernor atti:¬
git : cõcurrit pater ad accłiam. ne
ꝓles absq baptismo de fungeretur:
Qui baptizatus nec confortatus cor-¬
pore: preter illud spiritale remediũ
iam suffossis oculis: iã palpebris la-¬
xatis atq demissis : iam nullũ flatum
spiraminis habens: suꝑ beatũ sepulerũ
patre heiulante deponitur. Nec de-¬
fuit uirtus illa cęlestis: quȩ quondã
paruulũ int̾ manus confessoris uiui-
ficauerat At ubi primũ huius ues-¬
timenta cooꝑtoriũ scilic& tumuli at.¬
tigit: ilico paruuliis respirauit
Mirum miraculũ: Uideres pallentes
genas gradatim uirtute diuina in-¬
sistente rubescere: & sopitos oculos
in lumine rediuiuo laxari: Iunc a
scõ uiuificatusa patre receptus:
sospes usq hodie in testimonium uir.¬
tutis habetur¬
.Lc
triunphator. ad alta cȩloꝵ ascendit.
&e in maiestate paterna ds̃ consedit:

Expanded text:
nuente, deficienti ex inaedia febris acnuente, deficienti ex inaedia febris accessit. Ut autem eum hic fervor attigit, concurrit pater ad eclesiam, ne prolis absque baptismo fungeretur . Qui baptizatus nec confortatus corpore praeter illud spiritale remedium, iam suffossis oculis, iam palpebris laxatis atque demissis, iam nullum spiraminis habens, super beatum sepulcrum, patre ejulante deponitur. Nec defuit virtus illa coelestis, quae quondam parvulum inter manus Confessoris beati vivificavit. At ubi primum ejus vestimentum coopertorium tumuli attigit, illico parvulus respiravit. Mirum miraculum! videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere, et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a Sancto vivificatus, et a patre receptus, sospes usque hodie in testimonium virtutis habetur. Ctriumphator ad alta coelorum ascendit, et in majestate paterna Deus consedit,
Abbreviated transcription (Latin):
inquam: Quod enĩ hi multi fecerunt.
uiuentes in scło: hic solus cotidie reno¬
uat oiã post sepulcrũ: Quid ergo
agimus: quid silemus: quid occultamꝰ
pauci: quod popłi declamant multi.
Non diutius in hac statione moremur.
Proferamus nouum heliseum scło nr̃o.
qui cadauer defuncti uiuum remisit
a monumento Id nãq beatus confessor
nobis presentibus operatus est: Quȩ enĩ
causa fuerit: adiutorium indiuise trim¬
tatis efflagitans explicabo Puer genit̾s
lacte mat̾no deficiente : nutrici ad a¬
lendum datur: Que hoc liquore steri¬
lis dũ non copiose ut illius atatulȩ
oportunũ est lactis alim̃ta ministrat:
cȩpit qui ꝓficere debuerat die pre¬
tere unte decrescere :& ita minui: ut
nichil in eo amplius quã pellis tenuis
quȩ eius ossula contegera remanera.
Qui matre mortua: unũ ꝓpe in hoc
exitu duxerat annũ: erat enĩ unicum
patri: de uxoria dilectione quoddã
memoriale Cui ut diximus uictu mi¬

Expanded text:
inquam? Quod hi multi fecerunt inquam? Quod hi multi fecerunt viventes in saeculo, hic solus cotidie renovat etiam post sepulchrum. Quid ergo agimus? Quid silemus? Quid occultamus pauci, quod populi declamant multi? Non diutius in hac statione moremur. Proferamus novum Heliseum saeculo nostro, qui cadaver defuncti vivum remisit a monumento; idque beatus confessor nobis praesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adiutorium indivisae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis, dum non copiose, ut illius aetatulae oportunum est, lactis alimenta ministrat, coepit, qui proficere debuerat, die praetereunte decrescere et ita minui, ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, qui eius ossola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicum patri de uxoria dilectione quodam memoriale. Cui, ut diximus, victu mi
Abbreviated transcription (Latin):
ac solus relictus: cõmoto subito uento.⁊
audiuit uocẽ dicentem: liberemus eum:
Et ecce a quatuor partibus cęli concus¬
sus stipes qui hominẽ sustentabat: cũ
in menso cespite in modũ arboris eradica¬
te ad terrã diuellitur: Et sic homo mor¬
ti deditus: rediui uus erigituar:
lius quoq qui multa fecerat scelera.
&e conpunctus a dõ pęnitentiã ꝓ ma-¬
iis quȩ gesserat agebat: ad prehensus
sine causa simili nece damnatur. in¬
uocans semꝑ beati confessoris auxiliũ.
Sed mala mens hominũ iterũ appẽ¬
dit: quẽ deus eripuit: Quod audiens
rogaturis ꝓeo. erat enĩ ex inde quasi
tribus milibus: Obtentaq cũ eo rei
huius uita: rediit. uiuumq repperit:
Quo a suspendio deposito: ad duxit
ad monasterium. ꝓfitentẽ atq dicentẽ.
quia sensi uirtutẽ scĩ aartini quȩ
me eripuit.
quotiens hic ꝓpħarũ & sublimiũ
uiroꝵ uirtutes quas olim gestas legi¬
mus: renouari miramur: Sed quid

Expanded text:
ac solus relictus, commoto subito vento, ac solus relictus, commoto subito vento, audivit vocem dicentem: Liberemus eum. Et ecce a quatuor partibus coeli concussus stipes qui hominem susinmenso cespite in modum arboris eradicatae a terra divellitur, et sic homo morti deditus redivivus eregitur. Alius quoque, qui multa fecerat scelera, et conpunctus a Deo, paenitentiam pro malis quae gesserat agebat, adprehensus sine causa, simili nece damnatur, invocans semper beati confessoris auxilium. Sed mala mens hominum iterum adpendit, quem Dens eripuit. Quod audiens rogaturus pro eo, – erat enim exinde quasi tribus milibus –, obtentaque cum eo rei huius vita, rediit vivumque repperit. Quo a suspendio deposito, adduxit ad monasterium profitentem atque dicentem, quia: 'Sensi virtutem sancti Martini, qui me eripuit'. quotiens hic prophetarum et sublimium virorum virtutes, quas olim gestas legimus, renovari miramur! Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
bi. Qui furore repletus: sic dixisse
fertur: Siue iuste siue iniuste retine.¬
atur : regnante me hoc basilica non ha¬
bebit Qui ꝓtinus diuina iussione
transitũ accipiens: requieuit Adueni¬
ente aut̃ gloriosissimo sigiberto rege
in eius regnũ: ad suggestionẽ beati eu¬
fronu epi. hoc in dominio scĩ MAUTINI
restituit: quod usq hodie ab eius ba¬
silica possidetur Audite hac om̃s
potestatẽ habentes: sic uestite alios.
ut alios non spolietis. Hoc adiungi
uelocit̃ seruor suoꝵ Et ido mone¬
mus. ut qui harc de potesta tibus
legerit: non irascatur. nam si irascitur:¬
de se confitebitur dictum UIi.
ed nec hoc silendũ putaui: quod sepius
in morte precipites: extenta pietatis dex¬
tera subleuauit: Deniq genitoris ciuis nr̃i
sus: patibulo duudicatur Quo cũ duce-¬
retur : nom̃ beati antistitis inuo cabat
dicens: libera me scẽ confessoruaRINE.
ab imminente periculo Appensus igitur

Expanded text:
bi. Qui furore repletus sic dixisse bi. Qui furore repletus sic dixisse fertur: Sive juste, sive injuste reddi debeat, regnante me, hanc basilica non habebit. Qui protinus divina jussione transitum accipiens requievit. Adveniente autem gloriosissimo Sigiberto rege in ejus regnum, ad suggestionem beati Eufronii episcopi hoc in dominio 1027 sancti Martini restituit, quod usque hodie ab ejus basilica possidetur. Audite haec omnes potestatem habentes. Sic vestite alios, ut alios non spolietis: hoc adjungitvelociter servorum suorum. Et ideo monemus ut qui de Potestatibus haec legerit, non irascatur. Nam si irascitur,de se confitebitur dictum.ed nec hoc silendum putavi, quod saepius in mortem praecipites, extensa pietatis dextera, sublevavit. Denique Genitoris civis nostrsus, patibulo adjudicatur. Qui dum duceretur, nomen beati Antistitis invocabat, dicens: Libera me, sancte confessor Martine, ab imminenti periculo. Appensus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uirib reddi debere: Loco aut̃ illi:
nauicellis nomen: prisca uetustas in-¬
diderat: Qui accepto ini quo consi¬
lio: pueros uelocit̃ misit: qui reculã
illã in dominio subiugarent. Cum q hac
non possidens uideretur habere: iussit
dirigi: ibiq sine aquitatis ordine
prȩcepit equos ali: Accedentes ergo
pueri : fȩnũ quod coaceruatũ fuerat.
accipiunt in aquorũ expensas: Cum¬
q iniunctũ studeretur seruitium
atq aqui positi fenũ cepissent expende.
corrripiuntur a rabie: Et frem̃tes
ad inuicẽ: disruptis loris per plana ꝓ.¬
siliunt: oe in fugam uertuntur Et sic
male dispersi: alii excecantur ⁊ alii
rupibus precipitantur: alii sepibus se¬
ingerentes palorũ acuminibus ultro
transfodiunt. Iam̃ stabularii iram
dei intelligentes paucos extra termi¬
nũ loci quos assequi potuerunt ex¬
pellunt. sanosq recipiunt: nũtian-¬
tes regi rem illam iniustissime retine.¬
addentes :: dimitte eani: & erit paxti¬

Expanded text:
juribus redhiberi. Loco autem illi juribus redhiberi. Loco autem illi Navicellis nomen prisca vetustas indiderat. Qui accepto iniquo consilio, pueros velociter misit, qui reiculam illam in suo dominio subjugarent. Cumque haec recte non possidens, videretur habere, jussit dirigi, ibique sine aequitatis ordine praecepit equos ali. Accedentes ergo pueri fenum quod coacervatum fuerat accipiunt in equorum expensas. Cumque injunctum studiose ageretur servitium, atque equites appositum fenum coepissent expendere, corripiuntur a rabie. Et frementes ad invicem, disruptis loris, per plana prosiliunt, et in fugam vertuntur; et sic male dispersi, alii excaecantur Bec., exnecantur, alii rupibus praecipitantur, alii se sepibus ingerentes, palorum acuminibus ultro transfodiuntur. Tandem stabularii iram Dei intelligentes, paucos extra terminum loci, quos assequi potuerunt, expellunt, sanosque recipiunt, nuntiantes regi rem illam injustissime retinedixerunt: Dimitte eam, et erit pax ti
Abbreviated transcription (Latin):
MARTINI de patibulo depositum: in co
lumem adduxit ad aeccłiam Ibiq eũ
uidentes stupescebant: & ad mirabant᷑
dicentes. quo modo uiuit: Et interro¬
gabant eum qualiter liberatus esset:
Ille autem dicebat: beatus MaRTItIOS
me de presenti morte liberauit. & huc¬
usq perduat. Uere hanc uirtutẽ ego¬
iuxta mei sensus intelligentiã non in-¬
feriorẽ censeo: quã mortuũ suscitatũ:
Quẽ sic beatus confessor ut ita dicã
confracto mortis hiatu ce eiꝰ ab ore
retractũ. uitȩ restituit. qui usq ho-¬
die ad testimoniũ uirtutis beati uiri
uiuus habetur in scło.¬
iberOR nec illuo silere : qualit̃ uir
beatus prȩsidia famulis ad res suas
defensendas. quiq iub&e accomodet.
Charibertus rex. cũ exosis clericis
aecłias dei negliger&: despectisq sa¬
cerdotibus magis in luxuriã decli-¬
nasset : ingestũ est enis auribus. locũ
quendã quem basilica scĩ mardini di¬
uturno tempore retinebat : fisci sui

Expanded text:
MaMalumem adduxit ad ecclesiam: ibique eum videntes stupescebant, et admirabantur, dicentes: Quomodo vivit? Et interrogabant eum qualiter liIllc autem dicebat: 'Beatus Martinus me de praesenti morte liberavit et hucusque perduxit'. Vere hanc ego virtutem iuxta mei sensus intellegentiam non inferiorem censeo quam mortuum suscitatum; quem sic beatus confessor, ut ita dicam, confracto mortis hiatu, et eius ab ore retractum vitae restituit Qui usque hodie ad testimonium virtutis beati viri vivus habetur in sVidetur nec illud sileri, qualiter vir beatus praesidia famulis ad res suas defendendas quaqua jubet accommodet. Charibertus rex, cum, exosis clericis, ecclesias Dei negligeret, despectisque sacerdotibus, magis in luxuriam declinasset, ingestum est ejus auribus locum quemdam, quem basilica sancti Martini diuturno tempore retinebat, fisci sui
Abbreviated transcription (Latin):
seratur lectioni: qualit̃ inuocatio no¬
minis eius uitã prestiterit morituro:
Quodã loco unus ꝓpter furti scelera
conprehensus. atq grauit̾ uerberibus
actus: ductus est ad patibulum ut cõ-¬
dem naretur suspendio: Cumq iN
hoc exiti morte iam ad propinquante
uenisset : orandi spatium pȩtut. Tunc
sic̃ erat ligatis post tergum manibus.
iactauit se ꝓnus in terram: & cȩpit cũ
lacrimis in uocare nomen heati MARTIIII.
ut & si i hac necessitate non succurre¬
ret. uł a culpis eũ in posterũ exeusa¬
ret: Cum q completa oratione sus¬
pensus fuisset : recesserunt milites alo¬
co illo: Ipse autẽ ore semiaperto: pa-¬
rũper labia mouens: scĩ MARTIHI semꝑ
nitebatur auxiliũ implorare: Discedenti¬
bus tam̃ illis: statim solute sunt manus
& pedes eius Et sic per biduũ penden¬
te eo: reuelatũ est cuidã religiosȩ ut eũ
tolleret Quȩ ueniens : inuenit eum
adhuc uiuentẽ: Iunc ad iutorio beati

Expanded text:
seratur lectioni, qualiter invocatio noseratur lectioni, qualiter invocatio nominis eius vita praestiterit morituro. Quodam loco unus propter furti scelera conprehensus atque graviter verberibus actus, ductus est ad patibulum, ut condemnaretur suspendio. Cumque in hoc exitu, morte iam adpropinquante, venisset, orandi spatium petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergum manibus, iactavit se pronus in terram et coepit cum lacrimis invocare nomen beati Martini, ut, etsi in hac necessitate non succurreret, vel a culpis eum in posterum excusaret. Cumque, completa oratione, suspensus fuisset, recesserunt milites a loco illo; ipse autem ore semiaperto parumper labia movens, sancti Martini semper nitebatur auxilium inplorare. Discedentibus tamen illis, statim solutae sunt manus et pedes eius. Et sic per biduum pendente eo, revelatum est cuidam religiosae, ut eum tolleret Quae veniens, invenit eum adhuc viventem. Tunc adiutorio beati
Abbreviated transcription (Latin):
merguminoscurasse uerbo. uenenum digito cõ-¬¬
pressisse. et alia multa fecisse: hic apparebit uirtꝰ
tua : si & nunc urxta fidẽ nr̃am hunc resuscitaueris
paruulũ : Qđ si ñ feceris: non hic ultra colla curuamꝰ.
lum̃ accendimꝰ : aut honoris alicuꝰ grãm exhibemus:
Ethȩc dicens: relicto ante altare infantulo abierunt:
Mane aut̃ uenientes: inuenerunt eũ ad altare conuersũ:
Hec miranteb suscepit eũ mat̾ in ulnis: Et cognoscens
cũ resũpsisse flatũ: applicat ad papillã. Qui ꝓtinus
haustolacte: confortatꝰ ẽ: Tunc mat̃ cũ patre uł omĩ
domo. eleuatain celũ uoce: benedixer̃ dm̃dicentes ⁊
N unc cognouimꝰ qr magnus es & facis mirabilia solus. qui
noħ paruulũ confessoris tui oratione restituis: Nã et
loco illi maiorẽ quã prius fecerant : reuerentiã exhi¬
bebant Hȩc ab ipsius florenti ore: ita gesta cognoii:
on credo haberi superfluum si in-¬

Expanded text:
energumenos curasse verbo, venenum digito coenergumenos curasse verbo, venenum digito copressisse et alia multa fecisse; hic apparebit virtus tua, si et nunc iuxta fidem nostram hunc resuscitaveris parvulum. Quod si non feceris, non hic ultra colla curvamus, lumen accendimur aut honoris alicuius gratiam exhibemus". Et haec dicens, relicto ante altare infantulo, abierunt. Mane autem facto venientes, invenerunt eum ad altare conversum. Haec mirantes, suscepit eum mater in ulnis, et cognoscens eum resumpsisse flatum, adplicat ad papillam, qui protinus, hausto lacte, confortatus est. Tunc mater cum patre vel omni domo, elevata in caelo voce, benedixerunt Deum, dicentes: „Nunc cognovimus, quia magnus Deus es et facis mirabilia solus, qui nobis parvulum confessoris tui oratione restituis". Nam et loco illi maiorem, quam prius fecerant, reverentiam exhibebant'. Haec ab ipsius Florenti ore ita gesta cognovi. on credo haberi superfluum, si in
Abbreviated transcription (Latin):
ficauerat. eiꝰ reliqui is consecrar& Qđ cum feciss&:
ꝑsingulos dies ueniebat Et ꝓstratꝰ solocũ coniuge.
filius his nascit᷑ Cũ aut̃ triũ m̃sium eẽt: a febre
pulsat᷑. & in tantũ exinanit᷑: ut nec papillã suggere.
neq ullũ alimentũ ualer& accipere: Interea ꝑ¬
durante morbo. cibo negato. palpitante tantũ
spũ: solus transitus p̃stolat᷑: Nec mora: ipse quoq
exalat᷑ sps: Tunc mat mesta uł auia de unicȩ ac
primogenitȩ sobolis morte: adp̃hensũ int̃ brachia
ante altare beati martini iã exanime corpꝰ culĩr spe
ñ incerta deposuerunt : Et tã quã si scm̃ uisibilibꝰ cer¬
marima beatissime confessor tua hic pignora depor¬
tasse. quo morbi depellerent᷑ i febres extinguerent᷑
darent᷑: ꝓ eo qđ de te legunt᷑ plurima. quȩ uł uiuens
feceris : uđ pꝰ transitũ opereris : Nã audiuimꝰ te ora¬
cione mortuos suscitasse. leprã oculo depulisse.

Expanded text:
ficaverat, ejus reliquiis consecraret. Quod cum fecisset, ficaverat, ejus reliquiis consecraret. Quod cum fecisset, per singulos dies veniebat, et prostratus solo cum conjuge, tempus infans his nascitur. Cum autem trium mensium esset a febre pulsatus, in tantum exinanitur, ut neque papillam sugere, neque ullum alimentum valeret accipere. Interea perdurante morbo, cibo abnegato, palpitante tantum spiritu, solus transitus praestolabatur. Nec mora, ipse quoque exhalatur spiritus. Tum mater moesta, vel avia, de unicae ac primogenitae sobolis morte, apprehensum inter brachia ante altare beati Martini jam exanime corpusculum spe non incerta deposuerunt: et tanquam si Sanctum visibilibus cermaxima, beatissime Confessor, tua huc pignora deportasse, per quae morbi depellerentur, febres exstinguerentudarentur, pro eo quod de te legantur plurima, quae vel vivens feceris, vel post transitum operaris. Nam audivimus te oratione mortuos suscitasse, lepram osculo depulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
ctifera ꝑ singulos dies. fruc tꝰ exibet dño de con¬
uersionibus miserorum:¬
Eo tẽpore quo talia apud urbẽ turonicã gere¬
bant᷑: legati de galicia id est florentius et ex¬
uperius. ad chilpericũ regẽ franciȩ ueniebant.
se assererent eẽ catholicos. florentius quiera
etate semor sollicite flagitat aliqua debeati
uiri uirtute cognoscere: At ego grãs dõ agens. in:¬
terrogo si uł nom̃ eiꝰ m illis regionibꝰ audiret᷑ ułuita
illiꝰsegeret᷑ ab aliquo: Haec me int̾rogante : ait magni:¬
fice in illis locis honorari nom̃ei: Sed & se peculiarẽ
alũnũ antistitis narrat: dicens suꝑse magnã eꝰiꝰuirtutẽ
ostensã fuisse :Luus inquit ei ante multoꝵ annoꝵ
curricula: basilicã in honore construrit beatimar:
tini antistitis. Perfectaq ac eleganti opere exornata:
turon is clericos religiosos destinat. expetens ponti¬
ficis reliquias ut scilicet locũ quẽ in eꝰ nomine edi¬

Expanded text:
ctifera, per singulos dies fructus exhibet Domino de conctifera, per singulos dies fructus exhibet Domino de conversionibus miserorumEo tempore quo talia apud urbem Turonicam gerebantur, legati de Hispaniis, id est Florentius et Exsuperius, ad Chilpericum regem veniebant. se adsererent esse catholicos, Florentius, qui erat aetate senior, sollicite flagitat aliqua de beati viri virtute cognoscere. At ego gratias Deo agens, interrogo, si vel nomen eius in illis regionibus audiretur, vel vita illius legeretur ab aliquo. Haec me interrogante, ait, magnifice in illis locis honorari nomen eius; sed et se peculiarem alumnum antistitis narrat, dicens, super se magnam eius virtutem ostensam fuisse. 'Avus', inquit, 'eius ante multorum annorum curricula basiltistitis: perfectaque, ac eleganti opere exornata, Turonis clericos religiosos destinavit, expetens Pontificis reliquias, ut scilicet locum, quem in ejus nomine aedi
Abbreviated transcription (Latin):
simis elemosimis: peruenit ad scm̃ locum.
Ingressaq basilicã. timens & tremens. nequa¬¬
quã audebat adire sepulchrũ: indignã se eẽ
ꝓclamans nec ibidẽ posse obsistentibꝰ culpis
accedere: Tam̃ deducta uigiliis & orationibꝰ.
ac ꝓfluis lacrimis una nocte : mane oblatis multis
muneribꝰ in honore beati confessoris missas
expetiit reuocari Quȩ dũ celebrarent᷑. subito
tresceci qui ad pedes beatiantistitis longo tẽ¬
pore priuatilumine residebant. fulgore
nimio circũdati. lum̃ qđ olĩ ꝑdiderant rece¬
per̃. Quo facto clamor in cȩlũ attollit᷑ magni¬
ficantiũ dm̃: Ad istud miraculũ currit regina.
concurrit & popłs: Mirant᷑ om̃s fidem
mulieris: mirant᷑ głam confessoris: Sed
suꝑ omĩa collaudat᷑ ds̃ nr̃ꝰ qui tantã uirtutẽ
prestat scĩs suis ut ꝑ eos talia operari dignet᷑:
T ale int̾ reliqua luminaria huic mundo mbeatõ
martind̃ im̃sũ sidus attribuens: ꝑ quod eius

Expanded text:
simis eleemosynis, pervenit ad locum sanctum, simis eleemosynis, pervenit ad locum sanctum, ingressaque basilicam, timens et tremens, nequaquam audebat beatum adire sepulcrum, indignam se esse proclamans, nec ibidem posse, obsistentibus culpis accedere. Tamen deducta in vigiliis et orationibus ac profluis lacrymis una nocte, mane oblatis muneribus multis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam Confessoris: sed super omnia collaudatur Deus noster, qui tantam virtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo beatum Martinum immensum sidus attribuens, per quem eju
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiȩ deloco leuatȩ sunt: & sic simul
cũ ipsis pignoribꝰ galiciȩ portũ ingress
sit: Quȩ pignera cũ sũma ueneratione
suscipientes: fidẽ miraculis firmant
Hã filus regis amissa omĩ egritudine:
sanus ꝓperat ad occursũ: Beatus aut̃
martinus sacer dotalis grẽ acepit
principatũ: Rex unitatẽ patris & filii
et sps scĩ confessus: cũ omĩ domo sua
crismatꝰ ẽ: Squalor leprȩ apopulo
pellit᷑: & om̃s infirmi saluant᷑ Nec
umquã ibi usq nunc: suꝑ aliquem leprȩ
morbꝰ apparuit: Ialẽq ibi grãm in aduen¬
tu pignerũ beati patroni dñs tribuit: ut
uirtutesquȩ ibidem illa die factȩ sunt.
enarrari ꝑlongũ sit: Nã tantũ in amore
xpi nunc popłs ille ꝓpͥitus ẽ : ut om̃s
martiriũ libentissime susciperent. sitẽpꝰ
persecutionis ad esset :
quȩ ad locũ fiunt. quo scã mẽbra quiescunt
se a cibis & sonno. p̃currentibꝰ etiã largis.¬

Expanded text:
reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem miraculis firmant. Nam filius regis, amissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum. Rex unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti confessus, cum omni domo sua crysmatus est. Squalor leprae a populo pellitur, et omnes infirmi salvantur, nec umquam ibi usque nunc super aliquem leprae morbus apparuit. Talemque ibi gratiam in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrari perlongum sit. Nam tantum in amore Christi nunc populus ille prumptus est, ut omnes martyrium libentissime persecutionis adesset. CAquae ad locum fiunt quo sancta membra quiescunt,se a cibis et somno, praecurrentibus etiam largis
Abbreviated transcription (Latin):
in fugã uersis: disruptis obicibꝰ retinaculoꝵ
liber popłs surgit a uinculo: Et sic usq ad
scã pignora popło expectante uenerunt
Osculando flentes beatas reliquias. simulq
& grãs beato martino ꝓsui absolutione
reddentes : qđ eos dignatꝰ fuerit sua pietit
saluare: Tunc obtentis ꝓsacerdotẽ a uidi¬
ce culpis: in coluines dimissi sunt Quod
uidentes gestatores reliquiarũ: gauisi st̃
ualde dicentes: Nunc cognouimꝰ qđ dignit᷑
beatꝰ antistes. nobis pec catoribꝰ ꝓpiciũ se
p̾bere Et sic gras agentes: nauigio
ꝓspero. sequente patroni p̃sidio: undis
lenibus. tẽperatis flatibus. uelo pendulo.
mare tranquillo: uelocit̃ ad portũ ga¬
liȩ ꝑuenerunt : Tunc cõmonitus. a dõ
quidã presbit̃ martinus. de regione
longinqua. qui ibidem nunc sacerdos
habet᷑ aduenit Sed nec hoc credo
sine diuina fuisse ꝓuidentia: qđ ea
die se cõmouerit de patria qua beatȩ

Expanded text:
in fugam versis, disruptis obicibus retinaculorum, in fugam versis, disruptis obicibus retinaculorum, liber populus surgit a vinculo, et sic usque ad sancta pignora, plebe inspectante, venerunt, osculantes flendo beatas reliquias, simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc obtentis per sacerdotem a judice culpis, incolumes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: Nunc cognovimus quod dignatur beatus Antistes nobis peccatoribus propitium se praebere. Et sic grprospero, sequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mare tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerant. Tunc commonitus a Deo beatos Martinus de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod ea die se commoveret de patria, qua beatae
Abbreviated transcription (Latin):
atur ponendi quȩ exinde iterũ assumami:
Tunc partẽ pallii serici pensitã suꝑ beatũ
sepulchrũ posuerunt dicentes: Si inuenimus
grãm corã expetito patrono: quȩ posuimus
plus in sequenti pensabđnt . eruntq nobis in
benedictionẽ. quȩ sita ꝑ fidẽ: Vigilata ergo
una nocte : facto mane. quȩ posuer̃ pensitabant :¬
n quibꝰ tanta beati uiri infusa ẽ grã: ut tãdiu
eleuarent in sublimi eream librã: quantũ
habere poterat quo ascender&e momentana:¬
umq eleuatȩ fuissent reliquiȩ cũ magno
triumpho: audierunt uoces psallentium
qui erant in ciuitate detrusi in carcerẽ : Et
admirantes suauitatẽ sonorũ: interrogant
custo des quid hoc esset: Qui dixerunt: Reliquiȩ
domni martini in galiciã tranmittuntur.
& ideo sic psallit᷑: lunc illi flentes. inuocabant
scm martinũ ut eos sua uisi tacione de ergabilo
carceris liberar& : Ex territisq: custo dibuse

Expanded text:
atur ponendi quae exinde iterum adsumamus'. atur ponendi quae exinde iterum adsumamus'. Tunc partem pallii sirici pensatam super beatum sepulchrum posuerunt, dicentes: 'Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus plus in sequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentanaumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admcustodes quid hoc esset? Qui dixerunt: Reliquiae domni Martini in Galliciam transmittuntur, et ideo sic psallitur. Tunc illi flentes invocabant tum Martinum, ut eos sua visitatione de ergastulo carceris liberaret. Exterritisque custodibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
fide catholica quȩ ille credidit¬
ensato ergo auro argentoq
ad fili isui pondus. transmisit
ad uenerabilẽ locũ sepulchri:
Quo ꝑlato. oblatis muneribus.
exorant ad beatũ tumulum
ꝓ egroto: Sed insidente adhuc
in patris pectore secta: non con-¬
tinuo in tegrã recipere meruit¬
medicinã: Reuersi aut̃ nuncii: narrauerunt
regi. se multas uirtutes ad beati tumulũ uidisse.
dicentes: Cur ñ sanauerit filiũ tuũ ĩgnoramꝰ:
At ille intelligens ñ ante sanari posse filiũ. nisi
aequalẽ cũ patre creder& xp̃m: in honore
beati martini. fabricauit miro opere ecłam
Expeditaq ꝓclamat: Si iuscipere mereor
uiri iusti reliquias: quod cũq p̃dicauerint
sacerdotes credã. Et sic iterũ suos dirigit.
maiori cũ munere Qui uenientes ad beatũ
locũ : reliquias postulabant Cũq eis offer¬
rent᷑ ex consuetudine: dixerunt: Non
ita faciemꝰ: sed nobis quesumꝰ licentia tribu¬

Expanded text:
fide catholica, quae ille crediditfide catholica, quae ille crediditensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulcri. Quo perlati, oblatis muneribus exorant ad Beati tumulum pro aegroto. Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram recipere meruitmedicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi, se multas virtutes ad beati tumulum vidisse, dicentes: 'Cur non sanaverit filius tuus, ignoramus'. At ille intellegens, non ante sanari posse filium, nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati Martini fabricavit miro opere eclesiam, expeditamque, proclamat: 'Si suscipere mereor viri iusti reliquias, quodcumque praedicaverint sacerdotes, credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: 'Non ita faciemus, sed nobis, quaesumus, licentia tribu
Abbreviated transcription (Latin):
eficit lingua sterilis tantas cupiens
enarrare uirtutes Charariciciuꝰdã
regis galiciensis filius grauit̃ egrotabat:
Qui tale. tediũ incurrełat: ut solo spũ
palpitar&: Pat̃ aut̃ eiꝰ. fetide illiꝰ arrianȩ
sectȩ una cũ in colis loci subdiderat
Sed & regio illa plussolito quã aliȩ
ꝓuinciȩ lepra sordebat: Cũq rex
uider& urgeri filiũ in extremis.
dicit suis: M artinus ille. quem in
galli is dicunt multis uirtutibus
effulgere: cuiꝰ queso religionis
uir fuerit. enarrate : Cui aiunt:
Catholicȩ fidei popłm pastorali
cura in corpore positus guberna¬
uit: asserens filiũ cũ patre & scõ
spũ. equali substantia. uel omĩ¬
potentia uenerari Sed & nunc
cȩli sede locitus: assi diuis bene¬
fici is. non cessat plebẽ propriã
ꝓuidere: Qui ait Si haec uera st̃
quȩ ꝓfertis: discurrant usq ad
eiꝰ tẽplũ fideles amici. multa mu-¬
nera deportantes: Et si obtinuerint
mei infantuli medicinã inquisita

Expanded text:
eficit lingua sterilis tantas cupiens enarrare virtutes. Charrarici cujusdam regis Galliciensis filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem ejus foetidae se illi Arianae sectae una cum incolis loci illius subdiderat. Sed et regio illa plus 1013 solito quam aliae provinciae lepra sordebat. Cumque rex videret urgeri filium in extremis, dicit suis: Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis virtutibus effulgere, cujus, quaeso, religionis vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernavit, asserens Filium cum Patre et Spiritu sancto aequali substantia vel omnipotentia venerari debere: sed et nunc coeli sede locatus, assiduis beneficiis non cessat plebi propriae providere. Qui ait: Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad ejus templum fideles amici mei, multa munera deportantes; et si obtineant mei infantuli medicinam, inquisita
Abbreviated transcription (Latin):
uol uiuare paratum simanus ap¬
ponitis : Tunc iactans pallium qͦ
paratis. et cereis Impositaiq anti¬
phonam : dederunt cuncti uoces
psallentium in excelsõ: Tamenad
senis conatum : protinus sarcofagũ
insumma leuitate commotum : in loco
ubinunc ad oratur dño annuente
perducitur Quod ad uoluntatem
sacerdotis compositum: dictis &iam
missis. ut uentum est ad conuiuium.
requirentes sollicite senem. Nequaqua
repperiunt: Sednec homo quidem
extitit : quieum debasilica exire ui¬
disset Credo aliqua fuisset urtus
anglica: quȩ & beatum uirum se ui¬
disse pronuntiauit. & deinceps nulli
comparuit: In quo loco exilla die
multȩ uirtutes factȩ sunt : quȩ per
neglegentiam non sunt scriptȩ:
fieri uidimus. aut factum ceste
cognouimus. silere nequiuimus:¬

Expanded text:
vobis iuvare paratum, si manus advobis iuvare paratum, si manus adponitis?' Tunc iactans pallium quoparatis et cereis, inpositaque antephonam, dederunt cuncti voces psallentium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis conpositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes solreperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. fieri vidimus, aut factum certe cognovimus, silere nequivimus
Abbreviated transcription (Latin):
coeperunt effodere Quod etecto:
manus ut eum commouerent iniciunt
biq multitudo tota laborans: nichil
prorsus ꝑtotam diem profẽcit:
Uigilata deniq alia nocte : mane tẽp̃¬
tantes iterum. nichil omnino agere
potuerunt: Tunc conturbatiom̃s
atq exterriti : quid facerent nescie¬
bant  Dicit eis unus exclericis:
citis quia post triduum hoc. Nctalis
episcopatus eius . eẽ. consueuerat
et foisitan in hac die se transferriuos
admonetTunc ieuiniis & oratio¬
nib ac iugi psallentio. die nottuq
insistentes: triduum illud continuati¬
one dixerunt Quarta autẽ die
accedentes. ponentesq manus : nonua¬
lebant poenitus mouere sepulchrũ:
Pauore aute om̃s exterriti: iam
in hoc stantes. ut terra uasculum
qđ detexerant operirent : apparuit
eis ueneranda canicie senex. adins¬
tar niuis candorem efferens: dicens
se. esse. abbatẽ. & ait eis: Usque quo
conturbamini et tardatis : ponne
uidetis domnum mastinum stantẽ

Expanded text:
coeperunt effodere. Quo detecto, coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, ait eis: 'Usquequo conturbamini et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem
Abbreviated transcription (Latin):
MARTINI. EPI¬
PERE PRETIŨ
est enĩ &iam illud in¬
serere leccioni: qualit̃
scm eius corpusculum in locoubi nunc
adoratur. fuerit angło annuente
trans latum: Anno sexagesimo
quasto. posttransitum gloriosi doni
martini: beatus ꝑp&uus turonicȩ
sedis cathedram sortitus est dignita¬
tis Adeptusq hunc apicem : cũ mag
no uotorum consensu. fundamenta
templi ampliora qua fuerant. sa ꝑ
beata menbra locare disposuit:
Quo sagaci insistens studio: mirifice
mancipauit effectui Dequa fabrica :¬
multum quod loqueremur erat: sed
quia prȩsens est: conticere exinde
melius putauimus Adueniente
ergo obtato tempore sacerdoti. ut
templum dedicaretur: & scm̃ corpus
culum aloco ubi sepultum fuerat
trans ferretur : conuocauit beatus
ꝑ p&uus addiem festum uicinos
pontifices. sed & abbatum acdiuer¬
sorum dericorum nonminimam
multitudinem Et quia hoo inRł
uilii agere uolebat: uigilata una
noete. facto mane. accepto sarculo.
terramquȩsuꝑ scmn erat tumulum:

Expanded text:
Martini. Operae pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno 1008 devotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut tempculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessus insidias. dũ uni traditur ad
custodiendũ: euangelica prȩdicatione
traditus fuit ad pęnã: factus est ei
dit Cui intrepidus respondit. dñs

Expanded text:
perpessus insidias, dum uni traditur ad custodiendum, evangelica praedicatione traditus fuit ad poenam, factus est ei  spopondit; cui intrepidus respondit: D
Abbreviated transcription (Latin):
Sanes: leporem sequebantur. Iamq:
multo spatio uicta bestiola. cũ undiq
campis late patentib. nullum eẽc
effugium : mortem imminentem.
iamiamq capienda. crebris flexib
differebat Cuius periculũ uir beatꝰ
pia mente miseratus. imperat canib
ut desisterent sequi : & uesinerent
abire fugientem Qui continuo ad

Expanded text:
Canes leporem sequebantur: jamque multo spatio victa bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem imminentem jam jamque capienda crebris flexibus differebat. Cujus periculum vir beatus pia mente miseratus imperat canibus, ut desisterent sequi, et sinerent abire fugientem: qui continuo ad
Abbreviated transcription (Latin):
cupitis uindicare: scitote qui
primo ei monasterium.
cum
mediolanensibus fuit His erg¬
His ergo
litigantibus : sole ruente ͣ ͬdlau¬
ditur : corpusq in medio positum firmatis seris.
abutroq populo custoditur.
futurum ut mane facto: apicta¬
uis ꝑiuolentiam auferretur.. S ed
deus omnipotens: Noluit urbem
qui exhac multitudine iuigilaret.
gitur ubi turonici eos conspiciunt
glebam. Alii perfenestram eiciunt:
alii aforis suscipiunt. Positãq
innaui : cum omni populo. per
uigennam fluuium descendunt.
Ingressiq ligeris alueum : adurbẽ
turonicam cum magnisl
laudibus
pscdlentioq dirigunt copioso .a.
Dequorum uocibus pictaui exꝑg¬
facti: nichil dethesauro quem
sunt reuersi Quod siquis requi¬
rit cur post transitum gatiani
sine bene diccione sacerdotali fuit
Iam xristiani qui eo tempore
iudebantur : occultȩ perlatebras.
diuinum officium cȩlebrabant.
Iam si qui apaganis reperti fuissent
xristiani : aut afficiabantur uer¬

Expanded text:
cupitis vindicare, scitote quia cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole ruente nox clauditur, corpusque in medio positum, firmatis serra ostiis, ab utroque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt 36 corporis glebam, alii per fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem  reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. am si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur ver
Abbreviated transcription (Latin):
coepisset : pictaui populi ad eiꝰ
transitum sicut turonici conuene¬
runt Quo migrante: grandis
alter catio inutrumq surrexit
populum Dicebant enim pic¬
taui. Hoster est monachus.
nobis abba extitit : nos requirꝗ̃¬
mus com mendatum Sufficiat
conuiuium. firmati fuistis bene¬
diccionibus: insuper & uirtutibus
iocundati: Sufficiant uobis ergo
ista omnia: nobis liceat auferre
uel cadauer¬
Ad hȩc
turonici respondebant
tutibus nobis factas sufficere dici¬
tis : scitote quia uobiscum positus
am plius est quam hic operatus:
am ut praeter mittamus plurima :
uobis suscitauit duos mor tuos.
nobis unum Et ut ipse dicebat:¬
sȩpe  maior ei uirtus ante epis:¬
copatun fuit . quam post episco.¬
patum: Ergo necesse est ut qđ
nobiscum non impleuit uiuus.
ex pleat uel defunctus: Nobis
est enim ablatus: nobis adeo
doncitus Uerum si mos
quitus institutus seruatur
inurbe qua ordinatus est. habe¬
bit deo uibente sepul chrum:
Cefte si promonasterii priuilegio

Expanded text:
coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaverAd haec Turonici respondebant: virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio
Abbreviated transcription (Latin):
celauerat: Deinde cumipso adȩccłam
processimus. quȩ fere duob milibus
ab erat a conspectu nostro inter posita
monte exclusa Erat autẽ uilibus
qua nr̃i hospitis tabernaculũ: in qͦ
Nisi incuruus quis nõ poterat consistere
Cum hominum mores quȩreremus.
illiro prȩclarum anim aduertimus.
nichil eos neq emere neq uendere :
quid sit fraus. aut furtum. nesci¬
unt. A¬
Aurum atq argentum quae

Expanded text:
celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibusquam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incurvus quis non poterat consistere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animanihil eos neque emere neque uendere. quid sit fraus aut furtum nesciunt. aurum uero adque argentum, quae
Abbreviated transcription (French):
N TE REA TRRUENTN
intragallias barbaris: uilianas
caesar coacto inunum eprcitu:
apđ̃ wangionꝰ m ceatatem. do¬
natuum cępit erogare milttib¬

Expanded text:
nterea irruentibus intra Gallias barbaris, Julianus Caesar coacto in unum exercitu apud Vangionum civitatem, donativum coepit erogare militib
Abbreviated transcription (Latin):
us miles primum : post
tribunus militum fuit
Inse armataa miliciam in adolescentia
secutus. inter scolares alas sub sege
constantio: deinc subiullano cȩsare

Expanded text:
us miles primum, post tribunus militum fuit. Ipse armatam militiam in adolescentia secutus, inter scholares alas sub rege Constantio, deinde sub Juliano Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
ita uidimus. N am primo aduentu
eius. ualentinianus infugam uer¬
sus.ẽ. Dein post annum fere re¬
sumptis uiribus: captum intra
aquilei& muros m aximũ int̾fecit¬

Expanded text:
ita uidimus. nam primo aduentu eius Valentinianus in fugam uersus est: deinde post annum fere resumptis uiribus captum intra Aquilei
Abbreviated transcription (Latin):
ES MARTINUS
turonõrum episcopus.
plenus uirtutibus.
et fanctitate prebens infirmis
multa beneficia : octogesimo primo
aetatis suae anno. episcopatus
autem uicesimo sexto. apud con¬
datensem diocaesis suȩ uicum
excedens a seculo.migrauit

Expanded text:
s Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo aetatiautem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo felicit
Abbreviated transcription (Latin):
LERI QUE
mortalium studio et
gloria seculari in aniter
dediti: exitide ꝑ ennem
ut putabant memoriam
nominisi sui quȩ iluerunt

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesiverunt
Abbreviated transcription (Latin):
LERI QUE
mortalium studio et
gloria seculari in aniter
dediti: exitide ꝑ ennem
ut putabant memoriam
nominisi sui quȩ iluerunt¬

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiri dextera in pedes constetit. atq
ita cumeo usq aduestibulum domus.
turba omnis inspectante processit̃:
patum turoncae aeccłȩ petebat᷑:
UII¬

Expanded text:
uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit. patum Turonicae ecclesiae petebatur: ui
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ gladios & tela potuiss& : tamen
neuel aliorũ morte scĩ u̾iolarentur
obtutus. exemit pugnȩ necessitatem:
N eq enĩ aliõ promilite suo xp̃s debuit
prȩstare uictoriam : quã ut subaatis
sinicasaruine hostib nemo moreret᷑.¬

Expanded text:
hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis sine sanguine hostibus nemo moreret
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ooherces angellus est missus est passus et in cruce xpũs
Et adam factus et eodem tempore lapsus Obieritum decime
cadit abel frĩs ab euse Offert melchisedech ꝓ saac suponitur aris
Est decolatus xp̃i baptista beatus Petrus ereptus Iacobus sus hero¬
de peremptus, Corpora sanctoꝵ aun xp̃o multa Resurgunt latro dulce

Expanded text:
nostra coherces, angelus est missus, est passus in cruce Cristus, est Adam factus et eodem tempore lapsus, ob meritum decime cadit Abel fratris ab ense, offert Melchizedech, Ysaac supponitur aris, est decollatus Cristi baptista beatus, est Petrus, Iacobus pariter sub Herode peremptus, corpora sanctorum cum Cristo cuncta resurgunt, latro tam dulce
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quidam adolescens ħuidens ad tomos suo
ridendo dixit. Uidete quo sener ille c̃ auicu¬
la sicut puer ludit. ¶Qd bt̃s . Io. ꝑ sp̃mre
ꝯgnosçens iuuenẽ ad se uocauit et qͥd ĩma¬
n ten̾et inquisiuit. Cumqr se archũ ten̾e
cienda iacula infirimor redderetur.Et apꝰ :
fragilitati sue int̾dũ ꝯdescend̾e̾ recusaiet. siã
tẽplatõne ietrahit. crebra ĩnouatõne ardẽtia

Expanded text:
quidam adolescens uidens ad coeuos suos ridendo dixit: «Videte quomodo ille senex cum auicula sicut puer ludit». Quod beatus Iohannegnoscens, iuvenem ad se vocavit et, quid in manu teneret, requisivit. Cui cum se arcum tenere cienda iacula infirmior redderetur». Et aposfragilitati sue interdum condescendere recusaret. Nam templatione retrahit, crebra innovatione ardentius,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliud ꝙ forsitan eniuss uid̾etur in¬
credulũ. hr̃e aũt lingam qm ego ab
so ne ipe ab ea deserar dĩe noluit et
secuta est ita ut. ps. ebraice carieret et s.¬
monẽ absq ulla latine linga ꝓpͥetate p¬
sonaret ꝙ quide us hodie in sc̃a filia.

Expanded text:
et aliud, quod forsitan aemulis videatur incredibile. Hebraeam linguam, quam ego ab sero, ne ipse ab ea deserar, discere voluit, et consecuta est: ita ut psalmos Hebraice caneret, et sermonem absque ulla Latinae linguae proprietate personaret. Quod quidem usque hodie in
Abbreviated transcription (Latin):
iuptiaꝵ festa c̃ gaudio celebraret.Ugo
oo ĩspirate ꝯsideras dapnũ uirginitat
tã capuosis plausibꝰ ꝯpari. ꝓstrata i trai
ẽ lacͥnuis gł̾iam uͥgĩtatis et nuptiars
moleitias tant᷑ i corde suo ꝯpen satons.
Imibrauit ꝙ oĩa hꝰ iite gaudia. qi st̾co¬
ia iespuebat uñ uocte auir ꝯsorcio abi

Expanded text:
festa nuptiarum gaudia celebrarent, uirgo deo inspirante considerans dampnum uirginitatis tam dampnosis plausibus comparari, prostrata in terram cum lacrimis gloriam uirginitatis et nuptiarum molestias tanta in corde suo compensatione librauit quod omnia huius uite gaudia quasi stercora respuens