comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut̃ ꝓpħa omnẽ de se uanitatis ac
iactantiȩ opinionem. Nam cũ dixisset.
retribue exfiducia innocentiȩ seruo tuo:
exseruitutis officio ⁊ exconditionis sue
confessione subiecit. Constanter gͥ hec
postulat. qui se dĩ seruũ ñ peccati esse
meminit: qr om̃is qui peccat. seruus ẽ
peccati. Uiuam inquit: nobseruabo ser¬
mones tuos. lliuam atq obseruabo. ñ
p̃sentis temꝑis res ẽ s signifieatio ser¬
monis huius in futuri se tempꝰ extendit.
Seit enĩ ꝓpħa. quando beata illa ⁊uera
uiuentium uita sit. Nc̃ enĩ inpulu̾e
mortis manemtis ⁊ in mortis corpore
sumꝰ. Aquo se lib̾ari apłs orat dicens.
Miser ego hõ quis me lib̾abit a corpore
mortis huiꝰ : habemus aut̃ etiã nc̃ admix¬
tam nob materiã. quȩ mortis legi n pecẽi
obnoxia ẽ. ⁊in huius caduce carnis in¬
firmȩq domicilio corruptionis. Labẽ
ex enis consortio mutuamur: ae nisi
glorificato in naturã sp̃e corꝑe. uitȩ

Expanded text:
sit autem Propheta omnem de se vanitatis ac sit autem Propheta omnem de se vanitatis ac jactantiae opinionem. Nam cum dixisset Retribue ex fiducia innocentiae; ex seruitutis officio et ex condicionis suae confessione subiecit. constanter igitur haec postulat, qui se dei seruum, non peccati esse meminit; quia omnis, qui peccat, seruus est peccati. Viuam, inquit, et obseruabo sermones tuos. uiuam atque obseruabo non praesentis temporis res est, sed significatio sermonis eius in futuri se tempus extendit. scit enim propheta, quando beata illa et uera uiuentium sit uita. nunc enim et in puluere mortis manemus et in mortis corpore sumus, a quo se liberari apostolus orat dicens: miser ego homo, quis me liberabit a corpore mortis huitam nobis materiam, quae mortis legi et peccati obnoxia est; et in hujus caducae carnis infirmisque domicilio corruptionis labem ex ejus consortio mutuamur: ac nisi glorificato in naturam spiritus corpore, vitae
Abbreviated transcription (Latin):
in mandatis exerceat᷑. qr exercitatio
usum retinet consuetudinis institute:
meditatio aut̃ se in id qd ñ dũ obtinuit
sonum subrepat obliuio. fit sech lit¬
etribue seruo tuo. iuuã.
ẽ constans emundati cordis conscientia:
p̃eari ista ꝓpħe uoce ñ possunt: retͥbue
seruo tuo.Si enĩ digna scłm oꝑa nr̃a
fuerit. Non sełm pecẽa nr̃a fecit nob̾:
neq scłm inusticias nr̃as reddidi nobis.
Quia sodm altitudinem celi a derra:¬
plongauit a nob̃ iniquitates nr̃as. quia
ipse cognouit figmientũ nr̃m. Magnũ
ẽ tantam in se dĩ miscłiã recognoscere:
nscire consuetudinem eruminũ ꝓeril
scilicet corꝑe habitatio dĩ digna ẽ. quia
sc̃õ sp̃u plenus ñ communia nec t̃rena
cogitat. hec effatur lib̾tatis eius osnnes:
solentis istud audatie ẽ. sine aliqua con¬
fessionis modestia. meritũ rebbutionis
optasse. nec se in corꝑe sitũ. idẽ. in uili
atq in humili sorte meminisse. Exclu¬

Expanded text:
in mandatis exercetur: quia exein mandatis exercetur: quia exeusum retinet consuetudinis institutae; meditatio autem se in id quod nondum obtinuit sionum subrepat oblivio. LITTetribue servo tuo, et vivam: est constans emundati cordis conscientia, precari ista prophetae uoce non possunt: retribue seruo tuo. si enim digna secundum operafuerit: Non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum injustitias nostras reddidit nobis: quia secundum altitudinem caeli a terra a nobis iniquitates nostras, quia ipse cognouit figmentum nostrum. magnum est in se dei misericordiam recognoscere et scire consuetudinem criminum procul scilicet corpore habitatio Dei digna est, quia sancto Spiritu plenus non communia nec terrena cogitat et effatur, libertatis ejus est, solentis istud audaciae est, sine aliqua confessionis modestia meritum retributionis optasse, nec se in corpore situm, id est, in vili atque in humili sorte esse meminisse. Exclu
Abbreviated transcription (Latin):
napłos. eẽ. existimamus. Quos in manda¬
is dĩ exercens ꝓpħa considerauit ut no¬
uerit. Conclusit aut̃ octauũ numerum¬
hoc uersui. In iustificationib tuis medita¬
bor. ñ obliuisear sermonũ tuoꝵ. Adoctri
ne ꝑfectȩ ordine ꝓpħa ñ excidit. Iniusti¬
ficationib quas doceri se orauit exercet᷑.
sic̃ meditatur in mandatis. Mandatorũ
enĩ hec ẽ ratio. qr nos adobseruantiã atq
opus innocentie instituunt: ut illud ẽ.
Non occides. ñ mechaberis. ⁊cet̾a his si¬
milia. In his gͦ exercetur. qr in his oꝑa¬
tionis. ẽ. usus. ꝑpresentiũ se exereita¬
tionem ad fittura confirmans. Iustifi¬
cationes aut̃ st̃ quib hebreus puer.
sexenmo seruuis. liber deinceps anno
septimo fiet: npost sex annorũ frutꝰ
ager ociosus relinquendus ẽ. W cęt̾a
in iustificationũ obseruantiã constitu¬
ta: quȩ ingentẽ in schñt fitttrȩ spei
meditationem. ꝑ negotii p̃sentis effe¬
ctum. Adq idõ inhis meditatur. ut

Expanded text:
stolos esse existimamus: quos in mandatis dei se exercens propheta considerauit, ut nouerit. Conclusit autem octauum numerum uersu: in iustificationibus tuis meditabor, non obliuiscar sermonum tunae perfectae ordine Propheta non excedit. In justificationibus Dei, quas doceri se oravit, exercetur, sicut meditatur in mandatis. Mandatorum enim haec est ratio, quia nos ad observantiam atque opus innocentiae instituunt: ut illud est, Non occides, non moechaberis, et caetera his similia. In his ergo exercetur quia in his operationis est usus per praesentium se exercitationem ad futura confirmans. iustificationes autem sunt, quibus Hebraeus puer sexennio seruus liber deinceps anno septimo fiet, et post sex annorum fructus ager otiosus relinquendus est, et cetera in iustificationum obseruantiam constituta, quae ingentem in se habent futurae spei meditationem per negotii praesentis effectum. atque ideo in his meditatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib diuitiis. Ñ timet ꝓpħa uitę
sue testes. s inhis delectatur: nei consei¬
entia spectantiũ se. ⁊ contuentiũ. io¬
cunda ẽ. Trepidat enĩ adomnẽ inter¬
cessionem. pollutȩ conscientiȩ metus. Ce¬
terum ubi constans innocentis uitȩ ficli¬
cia ẽ plurium testiũ interuentio grata .
S ñ de ꝯmunis consuetudine gaudii io¬
cundus ꝓpħa ẽ. Delectatur enim. sic̃ in
in argento. ft̃ in pecuniis. ft̃ in ueste. ft̃
in domib. sunt in agris. eorũq aut uiti¬
bus. aut oleis. aut frugib. S dñi ꝓpħa¬
doctrinarũ fruge ꝑfectus ẽ. ⁊legaliũ.
ac ꝓpħalium institutionũ facultatibus
diues ẽ. ⁊anteriore licet temꝑe. Nontã

Expanded text:
 divitiis. Non timet propheta vitae  divitiis. Non timet propheta vitae suae testes, sed in his delectatur: et ei conscientia spectantium se et contuentium jucunda est. Trepidat enim ad omnem intercessionem pollutae conscientiae metus: caeterum ubi constans innocentis vitae fiducia est, plurium testium interventio grata est. Sed non de communis cousuetudine gaudii jucundus propheta est: delectatur enim sicut in argento, sunt in pecuniis, sunt in vestibus, sunt in domibus, sunt in agris; eorumque aut vitibus, aut oleis, aut frugibus: 287 doctrinarum fruge perfectus est, et legis ac prophetalium institutionum facultatibus dives est: et anteriore licet tempore, non t
Abbreviated transcription (Latin):
ci desid̾antur. nc̃ iudicia p̃dicant᷑. S
ꝓpħa forte existimabunt᷑. a se excidisse.
mor fuisse. In hoc enĩ psalmoꝵ libro le¬
gimus. iudicia tua sic̃ abissus multa.
Paulus apłs ait. Inscrutabilia st̃ uidicia
dĩ. Et rursũ ꝓpħa. Magna enĩ st̃ iudicia
tua. ⁊inenarrabilia. Et quomͦ audebit
ꝓpħa dicere. in labiis meis ꝓnuntiau
omĩa iudicia oris tui: S nichil neq con
ꝓpħa nc̃ elocutus ẽ. Non enĩ ait. in la¬
biis meis ꝓnuntiaui om̃ia iudicia tua.
s ait. omĩa udicia oris tui. sciens non¬
nullã differentiã. eẽ. itidicioꝵ dĩ. ⁊ u¬
oris tu. sic̃ abissus multa: Hẽ aut̃. ait.
iudicia oris tui annuntiaui. Ea gͦ quȩ
esse potuerunt. ñ ꝓpħa ñ tacuit: quȩ
iderco p̃dicata sunt ut docerent᷑. Post
iudicioꝵ aut̃ oris dĩ pullicam. ⁊con¬
stantem p̃dicationẽ. id sequit᷑. In uia
testimonioꝵ tuoꝵ delectatus sũ. sic̃

Expanded text:
ci desiderantur, nunc judicia praedicantur. Sed ci desiderantur, nunc judicia praedicantur. Sed Propheta forte existimabitur a se excidisse, mor fuisse. In hoc enim psalmorum libro legimus: Judicia tua sicut abyssus multa . Paulus apostolus ait: Inscrutabilia sunt judicia Dei , et rursum propheta: Magna enim sunt judicia tua, et inenarrabilia : et quomodo audebit propheta dicere: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui? Sed nihil neque contus propheta nunc elocutus est. Non enim ait, In labiis meis pronuntiavi omnia judicia tua; sed ait, Omnia judicia oris tui: sciens nonnullam differentiam esse judiciorum Dei, et juoris tui sicut abyssus multa? nunc autem ait: iudicia oris tui adnuntiaui. ea ergo, quesse potuerunt, et propheta non tacuit: quae idcirco praedicata sunt, ut docerentur. Post iudicium autem oris dei publicam et constantem id sequitur: in uia testi
Abbreviated transcription (Latin):
ut iustificationes suas eidem ostendat:
n dep̃catur confessionis honore p̾lato
dicens. Benedictus es dñe: doce me iusti¬
ficationes tuas. De iustificationib ñ¬
nulla aliqua anteriore sermone cõ¬
plexi sumus. ⁊suꝑfluum ẽ eadẽ fre¬
quenter iterare. Maximus gͥ ac p̃cipu¬
us labor ẽ. hanc iustificationũ dei sci¬
entiam consequi: ⁊ humanȩ naturȩ
infirmitas difficulter tot tantarũq
rerum cognitionem consequit᷑. Atq
ob id ut doceatur orat. qr diuinȩ boni¬
tatis munus. ẽ. anuni humani ĩꝑitiã.
ad congruã. atq unicuiq tenendi compe¬
tentem officiorũ obseruantiã temꝑare.
Succedit deinde ȩtiã de uidiciis dĩ ser¬
mo qui dicit. In labiis meis ꝓnuntiau
omnia iudicia oris tui. Quanta rerũ
nnuncupationũ differentia ẽ. Primũ
a iuuentute mandata dĩ eustodiunt᷑.
de hinc. deus toto corde inquirit᷑. tũ dĩ
eloquia occulunt᷑. nustificationes dis¬

Expanded text:
ut iustificationes eidem ostendat: ut iustificationes eidem ostendat: et deprecatur confessionis honore praelato dicens: benedictus es, domine: doce me iustificationes tuas. de iustificationibus nonnulla aliqua anteriore sermone conplexi sumus, et superfluum est eadem frequenter iterare. maximus igitur et praecipuus labor est hanc iustificationum dei scientiam consequi, et humanae naturae infirmitas difficulter tot tantarumque rerum cognitionem consequitur: atque ob id ut doceatur orat, quia diuinae bonitatis munus est, animi humani inperitiam ad congruam atque unicuique generi conpetentem officiorum obseruantiam temperare. Succedit deinde etiam de iudiciis dei sermo, quo dicit: in labiis meis pronuntiaui omnia iudicia oris tui. quanta rerum et nuncupationum differentia est! primum a iuuentute mandata dei custodiuntur, deloquia occuluntur, et justificationes dis
Abbreviated transcription (Latin):
empto agro occultari. Nouimus neq mar¬
garitas ante porcos ꝓiciendas. ẽe. neq sc̃m
canib dare oportere. Ergo intelligimꝰ qͣdã
nos cordis nr̃i secreto continere: quȩ di¬
uulgata in expiabilis peccati culpã cõꝑa¬
bunt. Ita enĩ dix̃. In corde meo abscondi
eloquia tua. ut ñ peccem tͥ. Quia cũ cȩt̾a
pecc̃a scđm differentias rerũ. aut in nos
ipsos. aut in alios exercent᷑. tam̃ tĩrfierẽt
in dm̃ ꝓpria. cũquȩ occultorũ cordium
ẽẽnt condenda secreto. hȩc in ꝓphanȩ cog¬
nitionis scientiã ꝓderent᷑. Contuendus¬
aut̃ ẽ in quarto hoc qui consequit᷑ uersu
ordo doctrinȩ. Primus uersus de custo¬
diendis ab adolescente mandatis dei
constitit. sequens. ꝙ in toto corde dm̃
exquifierit. ne amaittis dĩ repellatur.
dehinc qđ sacram̃ta absconsa sapientiȩ.
nocculta dĩ mist̾ia. mentis suȩ secreto
continuerit. quarto nẽ id deprecatur.

Expanded text:
empto agro occultari. Novimus neque marempto agro occultari. Novimus neque margaritas ante porcos projiciendas esse , neque sanctum canibus dare oportere. Ergo intelligimus quaedam nos cordis nostri secreto continere, quae divulgata inexpiabilis peccati culpam comparabunt. Ita enim dixit: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccarem tibi: quia cum caetera peccata secundum differentias rerum aut in nos ipsos aut in alios exsererentur; tamen tum fierent in Deum propria, cum quae occultorum cordium essent condenda secreto, haec in profanae cognitionis scientiam proderentur. autem est in quarto hoc qui consequitur, versu ordo doctrinae. Primus versus de custodiendis ab adolescente mandatis Dei constitit: sequens, quia in toto corde Deum exquisierit, ne a mandatis Dei repellatur: dehinc quod sacramenta absconsa sapientiae et occulta dei mysteria mentis secreto continuerit; quarto nunc id deprecatur,
Abbreviated transcription (Latin):
muneret. adeo uͦ ñ uult quẽqͣm ñ habere.
uti ñ habenti ipsũ qđ ht̃ adimat. Nemi¬
nem gͥ nisi obnitentẽ repellit. neminẽ
nisi negligentẽ reicit. Hanc enĩ ꝓpħa
p̃tulit causã. curse ñ repelli amanda¬
tis dĩ precaret᷑. qr ñ ex parte. neq ꝑ desi¬
diam dñm. s toto corde quesisset. ꝑ quod
intelligimꝰ eũ a mandatis dĩ repelli. qͥ ꝑ
multa incuriam fuerit indignus admit¬
u. Q extra inhibentis inuidiã ẽ: quod
de culpa ꝓficiscit᷑ ñ merentis. Terciꝰ iste
condi eloquia tua. ut ñ peccem tͥ. Memi¬
nimus simile huic dicto. legi solere uͥ
dicitur. Mist̾ium segis bonũ ẽ absconde.
Meminimꝰ ⁊ paulũ ad coriithios ad huc
i fic̃e pariulos scribentẽ quȩdã dĩ elo¬
quia occuluisse. cũ dicit. Lacte uos pota¬
ui: ñ cibo. Nondũ enĩ poteratis. s neq ad¬
huc potestis. Legimus ⁊ ineu̾gelio. in agro
ub̃i. atq fecundo reꝑtum thesaurũ eũdẽq

Expanded text:
muneretur: adeo vero non vult quemquam non habere, muneretur: adeo vero non vult quemquam non habere, ut non habenti ipsum quod habet adimat. Neminem igitur nisi obnitentem repellit, neminem nisi negligentem rejicit. Hanc enim propheta protulit causam, cur se non repelli a mandatis Dei precaretur, quia non ex parte, neque per desidiam deum, sed toto corde quaesisset; per quod intellegimus eum a mandatis repelli, qui per multam incuriam fuerit indignus admitti: et extra inhibentis inuidiam est, quod de culpa proficiscitur non merentis. Tertius iste condi eloquia tua, ut non peccem tibi. meminimus simile huic dicto legi solere, ubi dicitur: mysterium regis bonum est abscondere. meminimus et Paulum ad Corinthios adhuc in fide parquia occuluisse, cum dicit: Lacte vos potavi, non cibo; nondum enim poteratis, sed neque adhuc potestis . Legimus et in Evangelio in agro uberi atque fecundo repertum thesaurum, eumdemque
Abbreviated transcription (Latin):
in se ht̃. Qui. gͦ scłm ꝓpħam mag̃ uib¬
peccatoꝵ ueniam quam mortẽ: nũqͥd
existimandus ẽ amandatis suis quẽqa
repellere: Procul sit istud existimal
S neq hoc nc̃ ꝓpħa sensit. maxime qui
in toto corde dũm ꝑquisierit. S absolu¬
tiꝰ difficultatũ inhis ipsis requirenda est.
equib uidetur existere. ꝓpħa enĩ qͥd sen¬
scrit: imꝑitu ẽ no̾cere. Legimus scriptũ
in iheremia. Maledictus qui facit oꝑa
dñi negligent̃. Legimꝰ ⁊ in euangeliis sc̃y¬
tũ. Onni enĩ habenti dabit᷑. ⁊ habun¬
dabit. ⁊ qui ñ ht̃. etiã qđ h̃t auferet᷑
abeo. Ergo liabens abundabit: ñ habeis
Iͦ. ipso illo qđ habet indigebit. ꝓ pħa ñ
ẽ obnoxius maledictionis conditioni:q
ñ negligent̃ oꝑa dĩ egit. eũ toto corde
ꝑquirens. Deinde confident̃ pecit. ne a
neq iepellet nͥ negligentẽ. Adeo aut̃ bo¬
nitate plenus ẽ. ut habentẽ abundantia

Expanded text:
in se hin se henitentiam quam mortem, nunquid existimandus est a mandatis suis quemquam repellere? Procul sit istud existimare. Sed neque hoc nunc propheta sensit, maxime qui in toto corde Deum perquisierit. Sed absolutio difficultatum in his ipsis requirenda est, ex quibus videtur existere. Propheta enim quid senserit in promptu est noscere. Legimus scriptum in Jeremia: Maledictus qui facit opera Dei negligenter . Legimus et in Evangeliis scritum: omni enim habenti dabitur et abundabit; et qui non habet, etiam quod habet auferetur ab eo. ergo habens abundabit; non habens uero ipso illo, quod habet, indigebit. propheta non est obnoxius maledictionis cnon negligenter opera Dei egit, eum toto corde perquirens. Deinde confidenter petit ne a neque repellit nisi negligentem. Adeo autem bonitate plenus est, ut habentem abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cũ quo ꝑfectio timoris dĩ ꝑ annoꝵ aug¬
menta conerescat. Et idcirco singłaris
sedebit. lasciuos adolescentiȩ cętus deli¬
quens. nabipso senũ nuꝑ credentiũ conscn¬
su remotus. quia ei ñ competit dicere.
delicta iuuentutis mee dñe ne memuu̾s.
Silebit ȩtiã: congruã sͥ fidei niuuentit.
existimans dacitunitatem. ñ tumultibꝰ
negotiorũ scłarium admixtuᷤ. s ꝑmo¬
destiam tacens. sola diuina sacram̃toꝵ
cognitione occupatus. ⁊ sermones dĩta¬
cita rerũ. atq oꝑum obseruatione eu¬
stodiens. Redit deinde adꝑsonã suam
ꝓpħa. ut id qđ suꝑius dixerat significas¬
se de se nosc̾entur. dicens. In toto corde
exquisiui te: ne repellas me a mandatis
tus. Competere bonitati dĩ non uidet᷑
ut a mandatis suis quẽquã repellat s
sermonũ adiectio. ⁊ uirtus uerborũ qͥ
ex ꝑfecta. cȩlestis doctrine ratione dis¬
posita ẽ: nich̾ dubium. nich contrariũ

Expanded text:
est, cum quo perfectio timoris dei per annorum augest, cum quo perfectio timoris dei per annorum augmenta concrescat; et idcirco singularis sedebit, lasciuos adulescentiae coetus derelinquens et ab ipso senum nuper credentium consessu remotus; quia ei non conpetit dicere: delicta iuuentutis , domine, ne memineris. silebit etiam congruam fidei et iuuentuti existimans taciturnitatem: non tumultibus negotiorum saecularium admixtus, sed per modestiam tacens, sola diuina sacramentorum cognitione occupatus et sermones dei tacita rerum atque operum obseruatione custodiens. Redit deinde ad personam suam propheta, ut id, quod superius dixerat. significasse de se nosceretur, dicens: in toto corde exquisiui te: ne repellas me a mandatis tuis. conpetere bonitati dei non uidetur, ut a mandatis suis quemquam repellat; sed sermonum adiectio et uirtus uerborum, ex perfecta caelestis doctrinae ratione disposita est, nihil dubium, nihil contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
centie. s ñ ipsa adolescentiȩ consuetu¬
dine imbui. Difficile ẽ enĩ abusitatis
desinere: difficile ẽ a familiarib abstra¬
hi. Magnũ inse consuetudo ht̃ iun¬
culum. Et id circo optimus ille erit
cultor. quẽ non mͦ delictoꝵ remissio.
sine crimine constituerit. s ipsa ill
ni uiro. cũ auferet uigum graue in
iuuentute fua. Sedebit singulariter
ntacebit. Non expectat frigencentes
senectute annos. nec mortuam iã ꝑ e¬
tatem uitioꝵ consuetudinẽ. Uult longi
prelii militem. uult eũ xp̃i seruũ quẽ
ne ipsa quidẽ pret̾itoꝵ criminũ recorda¬
tio polluat. Nam in his qui ꝓuectioris eta
turam gestorũ recordatio. Bonũ inquid
iuueni auferre ugum graue. Onus istis
rudes adobediendũ anni egrefer̃t Cetm
ȩtas tenera. grauis honeris molestiam
ꝑ uirtutis incrementa ñ sentit. S suscep¬
to in iuuentute onere quid faciet. Sede¬
bit inquid singłarit̃ ntacebit. Paruus ste

Expanded text:
centiae, sed etiam ipsa adolescentiae consuetucentiae, sed etiam ipsa adolescentiae consuetudine imbui. Difficile est enim ab usitatis desinere, difficile est a familiaribus abstrahi, magnum in se consuetudo habet vinculum: et idcirco optimus ille fuerit cultor, quem non modo delictorum remissio sine crimine constituerit, sed ipsa illa ni viro, cum auferet jugum grave in juventute sua: sedebit singulariter, et tacebit . Non exspectat frigescsenectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum recordatio polluat nam in his, qui iam prouectioris aetatturam gestorum recordatio. bonum, inquit, iuueni auferre iugum graue. onus istud crudi ad oboediendum anni aegre ; ceterum aetas tenera grauis oneris molestiam per uirtutis incrementa non sentit. sed suscepto in iuuentute onere quid faciet? sedebit, inquit, singulariter et tacebit. rarus iste
Abbreviated transcription (Latin):
In secła consequentiũ octo uersuũ littera
ipse sibi ꝓpħa ħis quib responsurus sit.
ꝓposuit dicens. In quo corrigit adolescens
iuam suã. Hlȩc exponentis ꝑsona fc̃ dicta.
De hinc nẽ tanquã respondentis confes¬
sio subdit᷑. In custodiendo sermones tuos.
Contuendũ aut̃ ẽ. scđm eũ quẽ in exor
dio habiumus sermonẽ. uera atq ꝑfe¬
cta timoris dĩ instituta subhis elem̃tis
litterarũ contineri: quib quasi adusũ
otiose lociitus. eẽ. In quo corrigit ad oles¬
cens uiã suã. Omnẽ quidẽ ętatẽ obta¬
bile ẽ. exhis corꝑis sui uitiis. ad innocen¬
tie studiũ transferri: quia ⁊ sera licet
emendatio itilis fit oblutione uitiorũ
Sed placiturũ dõ uirũ ꝓpħa confirmãs.
ñ expectat post longã. ac dutturnam
eriminũ consuetudinẽ doctrina dĩ. &
p̃ceptis timoris institui: s rudem ante
peccati annos. netatẽ adhuc cruminũ
nesciam. uult ñ mͦ studiis aliq̃n inno¬

Expanded text:
In secunda consequentium octo uersuum littera ipse sibi propheta his, quibus responsurus sit, proposuit dicens: in quo corrigit adulescens uiam suam? ex proponentis persona sunt dicta. dehinc nunc tamquam respondentis confessio subditur: in custodiendo sermones tuos. contuendum autem est, secundum eum, quem idio habuimus sermonem, vera atque perfecta timoris Dei instituta sub his elementis litterarum contineri, quibus quasi ad usumotiose locutus esse, In quo corrigit adolescens viam suam? Omnem quidem aetatem optabile est ex his corporis sui vitiis ad innocentiae studium transferri: quia et sera licet emendatio utilis sit oblivione vitiorum. Sed placiturum Deo virum Propheta conformans, non exspectat post longam ac diuturnam criminum consuetudinem doctrina Dei et praeceptis timoris institui: sed rudes a peccatis annos, et aetatem adhuc criminum nesciam, vult non modo studiis aliquando inno
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit. Et aliud. enicta zen. aliud
re intelligitur. S nob̾ neq tutum est.
trauslationem septuaginta interpretũ
transgredi. & sane ratio. ⁊sensus dic¬
torum ita admonet. ut recte ac ꝓba¬
biliter uersum translatũ intelliga¬
mus. Et enĩ cũ illis ⁊ nob̾eum. ita.
Uormitauit anima mea. precedio.
Et suꝑior om̃is sermo nconsequens.¬

Expanded text:
transtulit. et aliud ἐτύσταξεν, aliud re intellegitur. sed nobis neque tutum est translationem septuaginta interpretum transgredi, et sane ratio et sensus dictorum ita admonet, ut recte ac probabiliter uersum translatum intellegamus. est enim cum illis et ita: dormitauit anima mea prse taedio. et superior om
Abbreviated transcription (Latin):
nes: s nulla magis ꝓuocande innos
dĩ irȩ quã suꝑbie causa ẽ. Increpasti
eiĩ non auaros. ñ lasciuos. quib itaq
increpatio debita.ẽ. s suꝑbos. qr pli
res suꝑbiã qua humana contẽpnit̃
ȩtiã deo obsequi spernunt. S sint l
diuinoꝵ p̃ceptorum custodia deus¬
tio immoretur:tam̃ subrepente suꝑ¬
bia: memoria eoꝵ quȩ rectȩ oꝑamur
abolebitur. Quanto euangelicus ille
phariseus labore se in uitȩ uia sta¬
tut: ne in alienã rem rapax.ẽẽt. ne
i quẽquã in iuriosus existeret. ne
adulteris dissolueret᷑. Laborauit bis
in sabbato ieiunans. suũq corpus ꝑ
abstinentiã cibi. ingenti pacientiȩ
uirtute cũ fec̃. Quanto deinde labo¬
re auaritiȩ uincendȩ. decimas substan¬
tie suę inusum egentiũ intulit. Qd his
p̃clarius. Qtud eoꝵ oꝑe difficiliꝰ: s in¬
uicio ex ingentib oꝑib cecidit incri¬
men: ⁊ insolens ꝑhanc uirtittũ suarũ

Expanded text:
nes: sed nulla magis provocandae in nos nes: sed nulla magis provocandae in nos irae Dei, quam superbiae causa est. Increpasti enim non avaros, non lascivos, quibus utique increpatio debita est, sed superbos; quia plures per superbiam, qua humana contemnunt, etiam Deo obsequi spernunt. 15. Inaniadivinorum praeceptorum custodia devotio immoretur: tamen subrepente superbia, memoria eorum quae recte operamur abolebitur. Quanto evangelicus ille pharisaeus labore se in vitae viam statuit, ne in alienam rem rapax esset, ne in quemquam injuriosus existeret, ne adulteriis dissolveretur ? Laboravit bis in sabbato jejunans, suumque corpus per abstinentiam cibi ingenti patientiae virtute confecit. Quanto deinde labore avaritiae vincendae, decimas substantiae suae in usum egentium intulit? Quid his praeclarius? quid eorum opere difficilius? Sed invitio ex ingentibus operibus cecidit in crimen, et insolens per hanc virtutum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ modũ dicens. Concupiuit aĩa mea
ut desid̾em iuditia tua. in om̃i temps
Non enĩ iudiciũ desidat. s ut desicar
concupiscit. Desiderii eũ cupiditas.
iudicii continebat. Concupiscit eñ dis¬
derare. scilicet ut intanta innocentiami¬
neat. ut tuto iam ⁊ sine metu. iuaicui
terrorem desideret: non rem ipsam de¬
siderans. s eius desideriũ ex conscientu¬
ꝑfectȩ ut ꝑueniat innocentiȩ coneu¬
piscens. Seit uͦ continentem n indefes¬
sam desiłi huiꝰ conctipiscentiã. ẽẽ opor¬
tere. atq idõ adiecit in om̃i tempore.
nullũ scilicet docens otium nob̾ ẽe dͥe¬
bere. quin semꝑ desicłii huiꝰ cupidi¬
tate teneamur. Deuide sequit᷑. In cre¬
pasti suꝑbos. maleclicti qui decliuant
a mandatis tuis. Oufelix suꝑbia que
dedignatur sub p̃ceptis cȩlestib uiu̾
quȩ mancdata diuina animi infidel
tumore fastidit. ꝑ luruna st̃ huma¬
norum uitiorũ crimina: ⁊ diuerse
atq innumerabiles peccatoꝵ oꝑato¬

Expanded text:
a mea, ut desiderem iudicia tua in omni tempore. non enim iudicium desiderat, sed, ut desideret, concupiscit: desiderii eum cupiditas, non iudicii continebat. concupiscit enim desiderare, scilicet ut in tanta innocentia maneat, ut tuto iam et sine metuendi iudicii terrore desideret, rem ipsam siderans, sed eius desiderium, ex conscientia ut proueniat innocentiae, concupiscens. scit uero continentem et indefessam desiderii huius concupiscentiam esse oportere; atque ideo adiecit: in omni tempore, nullum scilicet docens otium nobis esse debere, quin semper desiderii huius cupiditate teneamur. Deinde sequitur: increpasti superbos: maledicti, qui declinant a mandatis tuis. o infelix superbia, quae dequae mandata divina animi infidelis tumore fastidit! Plurima sunt humanorum vitiorum crimina, et diversae atque innumerabiles peccatorum operatio
Abbreviated transcription (Latin):
lium uirtutũ testimoniis. ñ dico oꝑũ
suoꝵ. s ipsus tantũ uoluntatis obses¬
sum: Nonne cũ inaliquã turbide af¬
fectionis uoluitatẽ infiriuitatis nr̃e
aculeis cõmouem᷑: metiumus assistenteᷤ
uudiq nob̃ choros angłoꝵ. nplenum
ministeriis cęlestib mundũ: Si enum
angłi paruuloꝵ. patrẽ nr̃m cotidie
uident qui incelis ẽ: possumꝰ testuno¬
nla eoꝵ metuere: qͦs ⁊ nob̾cũ manere.
ndeo cotidie scimus assistere. Qͥnetiã
ipsũ illũ dabolũ. ꝑquẽ ipsa illa uiti¬
orum nr̃oꝵ incentiua prebent᷑. suosq
omnes destes metuere debemꝰ. puncto
temꝑris omñe ampłtudinẽ mundi hꝰ
obeuntẽ. cui dulce ẽ peccare nos: ut
peccatorũ nr̃oꝵ testimonio głient᷑.
Est enĩ eius hȩc ꝓpria calliditas: insti¬
gare adpeccandũ. n arguere peccantes.

Expanded text:
lium uirtutum testimoniis, non dico operum lium uirtutum testimoniis, non dico operum suorum, sed ipsius tantum uoluntatis obsessum? nonne cum in aliquam turbidae adfectionis uoluntatem infirmitatis nostrae aculeis commouemur, metuimus adsistentes undique nobis choros angelorum et plenum ministeriis caelestibus mundum? si enim angeli paruulorum patrem nostrum cotidie uident, qui in caelis est, possumus testimonia eorum metuere, quos et nobiscum manere et deo cotidie scimus adsistere. quin etiam ipsum illum diabolum, per quem ipsa illa uitiorum nostrorum incentiua praebentur, suosque omnes testes metuere debemus, puncto temporis omnem amplitudinem mundi huius obeuntem: cui dulce est peccare nos, ut peccatorum nostrorum testimonio glorietur. est enim eius haec propria calliditas, instigare ad peccandum et arguere peccantes.
Abbreviated transcription (Latin):
uens: sciret se nisi sub teste ꝑ axaii.
ꝑiena sunt enĩ omĩa diuinis testuns¬
nus: ⁊ om̃e hoc uacuũ qđ putatur re¬
diuinoꝵ minist̾ioꝵ frequentia incolat
hoꝵ itaq cognitionẽ ꝑdoctrinã qͥs ad¬
eptuis. seit se sub testib uiuere. Et cũ
natura humanȩ infirmitatis ꝓcliuis¬
ad incia ẽ: refugit tam̃ uł sub teste
peccare. Quod ipsũ docet nos: cõmu¬
nis consuetudinis ratio: Qs enĩ furari¬
sub teste ñ metuet: Quis ad scelus: nͥ
secretũ eliget: Qͥs ad adult̾ium. ñ aut
solitudinem aut noctẽ obtabit: Et si
q̃n incalescentib uitiis iã adcrimen
animus ꝓmptus ẽ. tam̃ furor insani¬
entis uoluptatis occursu testis coher¬
cetur: n in sese abrutã humanȩ petu¬
lantiȩ naturã nonũquã intercessio
repentina reuocauit. Si gͦ metu int̃¬
cessionis iam p̃sumptũ animo facinꝰ
demoratur. qͥd xp̃ianũ hominẽ agere
cñ ueniet. scientẽ se totũ undiq sp̃ua¬

Expanded text:
uens sciret se nisi sub teste peccare. uens sciret se nisi sub teste peccare. plena sunt enim omnia diuinis testimoniis; et omne hoc, uacuum quod putatur, red non ministeriorum frequentia incolat. Horum itaque cognitionem per doctrinam quis adeptus scit se sub testibus uiuere. et cum natura humanae infirmitatis ad uitia est, refugit tamen uel sub teste peccare: quod ipsum docet nos communis consuetudinis ratio. quis enim sub teste non metuit? quis ad scelus nisi secretum elegit? quis ad adulterium non aut solitquando incalescentibus vitiis jam ad crimen animus promptus est, tamen furor insanientis voluntatis occursu testis coercetur: et in sese abruptam humanae petulantiae naturam nonnumquam intercessio repentina revocavit. Si ergo metus intercessionis jam praesumptum animo facinus demoratur; quid Christianum hominem agere conveniet, scientem se tot undique spirita
Abbreviated transcription (Latin):
monia: noscendum ẽ. Legis n enĩ totiꝰ
liber: sub testimoniis datus. ẽ. Cȩlum
namq nterrã moyses librum testa¬
menti traditurus. in testimonium ad¬
uocauit. Et sunt plurima in causa
testimoniorum constituta. cũ iacob
ait. Testimonium erit uob collis ist
n destimoniũ erit lapis iste. Et iłe
scriptũ est. Duodecim lapides efferit.
ut sint hii indestuonu filiis ur̃s
Curato ȩtiã leproso: dñs ait. Offer mi¬
nus tuũ in testimoniũ quod constiti¬
it moyses illis. Apłs plura ad tuno¬
theum ꝑ epłam loquens denurtiat¬
sub testibus dicens. In conspectu mui¬
torum testiũ denuntio tibi et in coi¬
spectu dei uiuificantis omnia. ⁊ ih̃nx
nelectorum angłoꝵ. ut hiȩc custodiã
Plura gͥ in numerabilia sunt dĩ testi¬
monia. Quȩ siquis scrutari ꝑcogni¬
tionem legis ꝓpłiarum. ȩuangłistam̃
apłorum. uellet. in beatitudine ꝑmañt.
neq uelut uacuo ⁊ solitario orbe is¬

Expanded text:
monia, noscendum est. Legis enim totius monia, noscendum est. Legis enim totius liber sub testimoniis datus est. Coelum namque et terram Moyses librum Testamenti traditurus in testimonium advocavit. Et sunt plurima in causam testimoniorum constituta, cum Jacob ait , Testimonium erit vobis collis iste, et testimonium erit lapis iste. Et in Jesu scriptum 278 est, Duodecim lapides efferte, ut sint hi testimonium filiis vestris . Curato etiam leproso Dominus ait, Offer munus tuum in testimonium, quod constituit Moyses illis. Apostolus plura ad Timotheum per epistolam loquens denusub testibus dicens: in conspectu multorum testium denuntio tibi et in conspectu dei uiuificantis omnia et Iesu et electorum angelorum, ut custodias. plura igitur et innumerabilia sunt dei testimonia; quae si quis scrutari per cognitionem legis, prophetarum, euangeliorum, apostolorum uellet, in beatitudine permaneret, neque uelut uacuo et solitario orbe ui
Abbreviated transcription (Latin):
ancilla. ⁊ unũ ex libera: S qui exan¬
cilla scdm carnem natus ẽ. Qui aut̃
ex lib̾a. scdm repmissionem. Et quia
lex futuroꝵ umbra eẽt. adiecit. Quȩ
sunt allegorica. Hȩc enĩ sunt duo testa¬
menta. Ergo que eũq doctrinarum
sp̃ualium unibrã complexa st̃. hȩc
lex ẽẽ dicenda ẽ quia lex ꝯspũalis ẽ.
n umbra futurorũ. Mancdatum autẽ
dñi est. in quo obseruatio p̃ceptorũ.
ncustodia continetur. ut illud. Non
similia. Et quia hec simplicia ⁊ splen¬
dida suit. nosq in uerum lum̃ ꝑobs¬
uantiam sui dirigentia: ideirco ita &¬
ctum ẽ. Preceptũ domini lucidũ. illu¬
minans oculos. De lege aut̃ non con¬
uenerat ista dixisse. quia ꝑumbran
futurorũ facta ẽ. n animaᷤᷤ ꝑfuturoꝵ
cognitionem conuertens. mandatũ
aut̃ ꝑobseruantiã sui illuminans.
Ergo quia beati sunt scrutantes te¬
stimonia dei. naliud legem. aliuo
mandatum. aliud testimoniũ eẽ. sic̃
cetera diximus. quȩ hȩc dei sunt deti¬

Expanded text:
ancilla et unum ex libera? sed qui ex ancilla, secundum carnem natus est; qui autem ex libera, secundum repromissionem. et quia lex futurorum umbra est, adiecit: quse sunt allegorumena, hsec enim sunt duo testamenta. ergo quaecumque doctrinarum spiritalium umbram conplexabunt, hsec lex esse dicenda est: quia lex et spiritalis est et umbra est futurorum. MaDomini est, in quo observatio praeceptorum et custodia continetur; ut illud, Non similia. Et quia haec simplicia et splendida sunt, nosque in verum lumen per observantiam sui dirigentia; idcirco ita dictum est, Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . De lege autem non convenerat ista dixisse, quae per umbram futurorum sancta est, et animas per futurorum cognitionem convertens; mandatum autem per observantiam sui illuminan--Ergo quia beati sunt scrutantes testimonia Dei, et aliud legem, aliud mandatum, aliud testimonium esse sicut caetera diximus; quae haec Dei sint testi
Abbreviated transcription (Latin):
ne. bonorũ ȩternoꝵ ꝑp̃sentiũ medi¬
tationem quȩdã p̃paratio comꝑatur.
S testimoniorũ meditatio. unde on¬
atur ostendit. Adiecit enĩ. Et consi¬
lia mea iustificationes tuȩ. omnẽ sei¬
licet uitȩ curã. om̃s consilioꝵ uarios
diuersosq motus intentos ẽẽ iustifi¬
cationibus confitens dĩ: in xp̃o. ih̃u¬

Expanded text:
ne bonorum aeternorum per praesentium medine bonorum aeternorum per praesentium meditationem quaedam praeparatio conparatur. sed testimoniorum meditatio unde oriatur, ostendit. adiecit enim : et consilia mea iustificationes tuae, omnem scilicet curam, omnes consiliorum uarios diuersosque motus intentos esse iustificationibus confitens dei in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
Scit apłos. cunctis futuros ꝓpter xp̃u¬
num nom̃ odiosos: sedent aduersus
ꝓpħam pͥncipes. ⁊ detrahunt. tẽ eũ au¬
diunt esayam dicentẽ. Audite uerbũ
dñi pͥncipes sodomorũ. attendite le¬
gem dĩ popłi gomorrȩ. Ex consilio
enĩ talium. is ayas sectus ẽ: hieremiã
quoq carcere cluditur. danieb leonibꝰ
fame ad seuitiã incitatis obictt᷑. ⁊ acha¬
rias inter templũ naltare occidit᷑. apłi
ceduntur. desecant᷑. crucifigunturut
p̃dicatio dĩ auferatur: ut doctrinai
obsepiatur. S hos pͥncipum consessus¬
⁊hȩc obtrectationũ eloquia. spreuit
fides constans: cũ sequitur. Seruus
aut̃ tuus exercẽbatur in iustificatio¬
nib tuis. Obstrepentib illis uidelicet.
n dotis penarũ armis iuhibentibus.
mus exercitatio iustificationũ ⁊ me¬
ditatio testimoniorũ illa ẽ. qr cũ le¬
gis oꝑa. ꝑ corꝑales efficientias exer¬
ceantur: exercitatione iustificatio¬
nũ tam̃. ⁊ destimoniorũ meditatio¬

Expanded text:
stolos cunctis futuros propter Christianum nomen odiosos. sedent aduersus prophetam principes et detrahunt tunc, cum audiunt Esaiam dicentem: audite uerbum domini principes Sodomum, gem Dei populi Gomorrhae . Ex consilio enim talium Esaias sectus est, Jeremias quoque carcere clauditur, Daniel leonibus fame ad saevitiam incitatis objicitur, Zacharias inter templum et altare occiditur, apostoli caeduntur, desecantur, crucifiguntur: ut praedicatio Dei auferatur, ut doctrina obsepiatur. Sed hos pet haec obtrectationum eloquia spreuit fides constans. consequitur enim: seruus autem tuus exercebar in iustificationibus tuis. obstrepentibus illis uidelicet et totis armis inhibentibus, mus, exercitatio iustificationum et meditatio testimoniorum illa est, quia, cum legis opera per corporales efficientias exerceantur. exercitatione , tamen et testimoniorum meditatio
Abbreviated transcription (Latin):
stodiam: ñ me derelinquas usq qͣq
nimis. Si gͦ aliud lex. aliud p̃ceptum.
aliud iudiciũ. aliud iustificatio. aliud
testimoniũ: necessarium. ẽ. ab eo qui¬
hȩc omnia constituit ncondidit. intel¬
ligentiȩ gr̃am nos. ⁊ munus orare.
Totum hoc aut̃ in commune lex dicit᷑.
S est quiꝰdã inhis speciale: qđ ꝓpͥam
in se habet legis nuncupationẽ. Quod
gͦ est lex : Umbra scilicet ut apłs ait.
futurorũ. Quod de cet̾is seriptũ nus¬
quã ẽ. ut futurorũ umbra sit aut
iustificatio. aut destimonia. aut man¬
data: s tantũ id legi ꝓpͥum ẽ. ut apłs
in plurimis docet. ñ secđm litt̾ȩ in¬
telligentiam legem ẽẽ tractandam.
s secundũ sp̃ualem doctrinã futuroꝵ
in ea umbram ẽẽ noscendã. Ait enĩ.
Non obturabis os bouis triturantis.
Et adiecit. Nunquid pecudũ deo eura

Expanded text:
stodiam, non me derelinquas usquequaque stodiam, non me derelinquas usquequaque nimis. si ergo aliud lex, aliud praeceptum, aliud iudicium. aliud iustificatio, aliud testimonium, necessarium est ab eo, qui omnia constituit et condidit, intellegentiae gratiam nos et munus orare. totum hoc autem in commune lex dicitur. sed est quiddam in his speciale, quod propriam in se habet legis . Quid ergo est lex? umbra scilicet, ut apostolus ait, futurorum; quod de ceteris scriptum nusquam est, ut futurorum umbra sit aut iustificatio, aut testimonia, aut mandata: sed tantum id legi proprium est, ut apostolus in plurimis docet, non secundum litterae intellegentiam legem esse tractandam, sed secundum spiritalem doctrinam futurorum in ea umbram esse noscendam. ait enim: non obturabis os bouis triturantis et adiecit: numquid pecudum deo cura
Abbreviated transcription (Latin):
in uia nin lege dñi ambulans. Adiec¬
tio aut̃ ea qua dictum. ẽ. in lege dñi
ñ est otiosa. Est enĩ n peccati lex. de
qua ait beatus apłs. bideo aliam legẽ
in m̃bris meis contramilitantẽ legi
mentis meȩ: ⁊captiuã ducentẽ in le¬
gem peccati. Ergo quia ⁊ lex peccati
eẽt. id icirco lex domini ẽ dicta. Hisi
enĩ lex ẽẽt exterior. ñ cũ adiectione
eius. n un doto corde exquirt̃ eum. In
pͥmo uersu ẽ qui ambulant in lege
domini. In sccdo. qui scrutant᷑ destimo¬
cens. Tu mandati mandata tua: cu¬
stodiri nimis. In quinto. de iustificati¬
one. Utinã dirigantur uiȩ meȩ ad eu¬
stodiendas iustificationes tuas. In sex¬
to. rursũ de mandatoꝵ effectib Non
confundar. cũ respicio in omĩa man¬
clata tua. In septimo: de uidiciis. Confi¬
tebor tibi dñe: in directione cordis: in
eo qͦd didici udicia tua. In octauo: de
iustificatione. Iustificationes tuas cu¬

Expanded text:
in uia et in lege domini ambulans. Adiecin uia et in lege domini ambulans. Adiectio autem ea, qua dictum est: in lege domini, non est otiosa. est enim et peccati lex, de qua ait beatus apostolus: uideo aliam legem in membris meis contramilitantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege peccati. ergo quia et lesset, idcirco lex Domini dicta est. Nisi enim et lex esset exterior, non cum adjectione eius, et in toto corde exquirunt eum. in primo uersu est: qui ambulant in lege domini. in secundo: qui scrutant testimocens: tu mandasti mandata tua custodiri nimis, in quinto de iustificatione: utinam dirigantur uiae m e ae ad custodiendas iustificationes tuas, in sexto rursum de mandatorum effectibus: non confundar, cum respicio in mandata tua, in septimo de iudiciis: confitebor tibi, domine, in directione cordis, in eo, quod didici iudicia tua, in octauo de iustificatione: iustificationes tuas cu
Abbreviated transcription (Latin):
utilẽ ⁊ necessariã uiam sese ingressos
existimant: s immaculati in uia ñ
erunt. qr ñ in lege dñi ambulant. S¬
iia hec ñ solũ in eunda ẽ: s etiã per¬
agenda. Nemo enĩ dũ inuia ẽ id adqͦd
ꝑuiam tendit obtinuit. scđm qͦd beatꝰ
paulus ait. Non qͦd aliquid acceperim.
aut iam ꝑfectus sim. Sequor aut̃ si
apprehendam in quo ⁊ apprehensus sũ
a xp̃o. Ergo adhuc ille ꝑgebat. s ꝑge¬
bat ea quȩ retro sunt obliuiscens. his
aut̃ quȩ in priora sunt se extendens.
Itaq uiã hanc agens beatus ẽ. qͥ cũ
obluuone p̃teritoꝵ infuturoꝵ spem
extenditur. Et quȩ uia sit in qua unꝰ¬
quisq ambulans beatus sit. dñs docet
dicens. Ego sum uia. Quisqͥs gͥ inp̃ceptis
eius insteterit: hic beatus ẽ. dũ uitia
carnis cohercet. dum anuni petulantiã
eclomat. dũ auaritiȩ fainem uincit. dũ
terrenorũ bonorũ głam euitat. Qu
in his gͦ manserit. hic ẽ immacłatus

Expanded text:
utilem et necessariam uiam se esse ingressos utilem et necessariam uiam se esse ingressos existimant; sed inmaculati in uia non eruntvia haec non solum ineunda est, sed etiam pergenda. Nemo enim dum in via est, id ad quod per viam tendit obtinuit; secundum quod beatus Paulus ait, Non quod aliquid acceperim, aut jam perfectus sim: sequor autem si apprehendam, in quo et apprehensus sum a Christo . Ergo adhuc ille pergebat: sed pergebat ea quae retro sunt obliviscens, his autem quae in priora sunt se extendens. itaque uiam hanc agens beatus est, qui cum obliuione praeteritorum in futurorum spem extenditur. et quae uia sit, in qua unusquisque ambulans beatus sit, dominus docet dicens: ego sum uia. quisquis igitur in praeceptis eius institerit, hic beatus est, dum uitia carnis coercet, dum animi petulantiam edomat, dum auaritiae famem uincit, dum terrenorum honorum gloriam euitat. qui in his ergo manserit, hic est inmaculatus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis honestate.compositis. ueritatis ui¬
am ingredi. sequens deuide ẽ: scru¬
tari dei testimonia. n ex epurgato.
emundatoq animo adimiestigan¬
lnuus nalius ppħa ñ immemor ẽ
dicens. Serite in iustitia uosmetip̃os:
ꝯnetite uos infructu uitȩ: ⁊ illumi¬
nate uos inlumine scientiȩ. Non il¬
luminatio pͥmum: s satio nr̃a pre¬
cepta ẽ: ut cũ antea nosmetipsos.
idest uitȩ nr̃ȩ usum in spera fruc¬
tus seuerimus. deinde cũ quȩ sata st̃
messuerimus: tunc nos lumine scien¬
tiȩ illuminemꝰ. Tenendus gͥ hic ordo
est. sationis. messis. n illuminationis.
Piures enĩ nr̃m illuminari sepͥius
quã serere. ac nietere festinant: cum
satio atq messis quedã consequendi
luminis p̃paratio sit. Pkuma gͥ hȩc
beatitudo ẽ beatos. eẽ. qͥd unmaculati
inuia siit. s ñ in uia fortuita. ⁊ in
incerta. ⁊ in erratica: s inuia in qua
in lege dñi ambulatur. Plures ⁊ enĩ

Expanded text:
tatis honestate conpositis ueritatis uitatis honestate conpositis ueritatis uiam ingredi; sequens deinde est, scrutari dei testimonia et eemundatotoque animo ad investiganhujus et alius propheta non immemor est, dicens, « Serite in justitia vosmetipsos, et metite vos in fructu vitae, et illuminate vos in lumine scientiae. » Non illuminatio primum, sed satio nostra praecepta est: ut cum antea nosmetipsos, id est uitae nostrae usum in spem fructuum seuerimus, deinde cum, quae sata sunt, messuerimus, tunc nos lumine scientiae inluminemus. tenendus igitur hic ordo est: sationis messis et inluminationis. plures enim nostrum inluminari se prius quam serere ac metere festinant, cum satio atque messis quaedam consequendi luminis praeparatio sit. Prima igitur haec beatitudo est, beatos esse, qui inmaculati in uia sint: sed non in uia fortuita et in incerta et in erratica, sed in uia, in qua in lege domini ambulatur. plures etenim
Abbreviated transcription (Latin):
numerus omnia genera pecutũ ut
digna sacrificiis haberent᷑ emundat
Octaua enĩ die iubentur offerri. Et in
hoc numero diluuii dieb origo rursum
humane generationis eligitur. Consum¬
matio gͥ nunc doctrine ⁊ eruditionis
nr̃e. sub ꝑfecti huius numeri absolu¬
tione ꝑsingula. elementa concluditur
ante quem neq munda deo hostia
fuiti neq ingen̾is familia quis cessan¬
te circumcisione susceptus ẽ: ⁊ exquo
rurstĩ iterande gen̾ationis cepit exor¬
dium. Primȩ gͥ littere. hii u̾sus sunt.
Eati in maerlati
in uia. qui ambulant in
lege domini. Beati qui
scrutant᷑ destimonia ens.
in toto corde exquirunt
eum. Dictorum ordo ñ negligendus
est. Qui si non diligenter a nob̾ ag¬
noscitur. nec disposite quidem beati¬
tudinis ordinem consequimur. Non
enĩ pͥmum beati scrutantes testimo¬
nia eius. s pͥmũ bi immaculati ĩula
Prius enĩ est. confirmatis morib &
inuocentiȩ studiis excominuni ꝓbi¬

Expanded text:
numerus omnia genera pecudum, ut numerus omnia genera pecudum, ut digna sacrificiis habeantur, emundat; octaua enim die iubentur offerri. et in hoc numero diluuii diebus origo rursum humanae generationis eligitur. consummatio igitur nunc doctrinae et eruditionis nostrae sub perfecti huius numeri absolutione per singula elementa concluditur, ante quem neque munda deo hostia -fuit, neque in generis familia quis cessante circumcisione susceptus est, et ex quo rursum iterandae generationis coepit exordium. primae igitur litterae hi uersus sunt: ALEPH. Beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini. beati, qui scrutant testimonia . eius, in toto corde exquirunt eum. dictorum ordo non neglegendus est; qui si non diligenter a nobis cognoscitur, ne dispositae quidem beatitudinis ordinem consequemur. non enim primum: beati scrutantes testimonia dei, sed primum: beati in maculati in uia. prius enim est, confirmatis moribus et in innocentiae studium ex communi probi
Abbreviated transcription (Latin):
octonos uersus elementa singła obtine¬
rent. S cũ omnia uiuendi credendiq¬
n placendi deo precepta continerentur.
in hoc psalmo: in eo numero omnium
litterarũ initia continent᷑: quia maxine
scdm plenam nreligiosam eiusdem mu¬
meri uirtutẽ. pͥmus omniũ conuenien¬
tium in se: undiq partiũ ȩqualitate
ꝑfectus .ẽ. Primum nenim ꝑduas in se
partes exparibus coequales tum deuide
ꝑ quatuor ȩquȩ partes conuenit. ut i¬
tutes psalmoꝵ qui in hoc numemo uel
singulari uł multiplicato collocati ft.
doceant numeri huius ẽẽ scãm. ireligi¬
osam plenitudinem. Hic aut̃ numeris.
ȩtiã in lege sc̃s ẽ. Iussum enĩ est. utt qui
natus. eẽt: in octauo signũ circũ cisions
acciꝑet. hȩc etiã incircũcisione domini
ratio seruata ẽ: ⁊ in hoc dierũ numer:
cũ ipse curũcisione ñ egeret. oblatusi
templo ẽ. ut in corꝑe eitis humane car¬
nis recideretur infirmitas. Hic etiam

Expanded text:
octonos uersus elementa singula obtineoctonos uersus elementa singula obtinerent. sed cum omnia uiuendi, credendi et placendi deo praecepta continerentur in psalmo, in eo numero omnia litterarum initia continentur, qui maxime secundum plenam et religiosam eiusdem numeri uirtutem primus omnium conuenientium in se undique partium aequalitate perfectus est. primum etenim per duas in se partes ex partibus coaequalis, tum deinde per quattuor aeque partes conuenit: ut uirtutes psalmorum, qui in hoc numero uel singulari uel multiplicato conlocati sunt, docent numeri huius esse sanctam et religiosam plenitudinem. hic autem numerus etiam in lege sanctus est. iussum enim est, ut, qui natus esset, in octauo signum circumcisionis acciperet. haec etiam in circumcisione domini ratio seruata est; et in hoc dierum numero, cum ipse circumcisione non egeret, oblatus in templo est, ut in corpore eius humanae carnis recideretur infirmitas. hic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. ideuro uiuendi in deo. innocent̃
N in innocentia religiose manendi cog¬
nitio multa eũ copia ꝓpħici sermonis
exposita ẽ. quia difficile ẽ quẽquã ꝑsemet¬
ipsum. idest ꝑ scłi instituta. hanc inno¬
centiȩ religiose cognitionẽ ⁊ uerũ usũ
uitȩ pie. ⁊ innocentis adipisci. Nouit etiã
infirmã. eẽ. humanam naturam apłs.¬
adhanc uiuendi scientiã capessendam.
Nam cũ de charisinatũ ⁊⁊ munerũ dĩ do¬
nis doceret. eũ primum sermonem sa¬
pientiȩ ꝓtulisset. statim sermonem sei¬
entiȩ subiecit. Hoc enĩ scientie pꝰ sapi¬
entiȩ sequens a deo donum. ẽ: qr usus
sapientiȩ in usu scientiȩ ꝑfectus est.
Occurrit aut̃ in p̃senti psalmo etiã ea
nob̾ difficultas: quod cũ duos tantum
psalmos acceꝑimus ꝑlitteras hebreas
conscriptos. idest centesimũ undecimũ
susq singuli a singulorũ elementorũ
inttiis inchoarentur: in hoc nẽ psalmo

Expanded text:
habeat, idcirco nunc vivendi in Deo innocenter, habeat, idcirco nunc vivendi in Deo innocenter, et in innocentia religiose manendi cognitio multa cum copia prophetici sermonis exposita est; quia difficile est quemquam per semetipsum, id est, per saeculi instituta hanc innocentiae religiosae cognitionem et verum usum vitae piae et innocentis adipisci. Novit etiam infirmam per se esse humanam naturam Apad hanc uiuendi scientiam capessendam. nam cum de charismatum et munerum dei donis doceret, cum primum sermonem sapientiae praetulisset, statim sermonem scientiae subiecit. hoc enim scientiae post sapientiae sequens a deo donum est, quia usus sapientiae in usu scientiae perfectus est. Occurrit autem in praesenti psalmo etiam ea nobis difficultas, quod, cum duos tantum psalmos acceperimus per litteras hebraeas conscriptos, id est centesimum undecimum susque singuli a singulorum elementorum initiis inchoarentur, in hoc nunc psalmo