comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diabolice cecidit: rursꝰ eam auetoris sui poten¬
cia a casu erexit. Mirabilit̾ enĩ omps d̃s ab im¬
tio creat᷑am suã ꝑubum suũ condidit: ⁊ mira¬
biliꝰ in fine scłors ꝑeundem unigenitum filiũ
suũ eam reparauit: qñ hoĩem qͥ adimaginem
d̃ ereatꝰ ẽ arbitͥ lib̾tate delapsum. rursum per
gãm suam in pͥstirum restitiit: ⁊ ordinabilit̾
ac iꝰte eũ uiuere docuit: ut qͦd origo ñ custodie¬
tat. reparatio conseruaret. Hoc gͦ licet hic ali¬
quo mͦ hystoriã explicans retexat: tñ altiore
sensu statũ scẽ ȩccłiȩ dilucide manifestat.
Ab institutione ipsoꝵs distinxit partes illoꝵs.
unitia ipsoꝵs in gentib suis. Ex qͦ gͦ hoĩs ꝓ¬
paginem dilatare ds disposuit: singłarum
gentiũ originẽ ꝑpartes singłas mundi discre¬
uit: itaut una q̃q gens ex parentis sui uocabo¬
lo denominata. sedes ꝓpͥas ĩ singłis ꝓuineus

Expanded text:
diabolicae cecidit, rursus eam auctoris sui potendiabolicae cecidit, rursus eam auctoris sui potentia a casu erexit; mirabiliter enim omnipotens Deus ab initio creaturam suam per verbum suum condidit, et mirabilius in fine saesuum eam reparavit, quando hominem, qui ad imaginem Dei creatus est, arbitrii libertate delapsum, rursum per gratiam suam in pristinum restituit, et ordinabiliter ac juste eum vivere docuit, ut quod origo non custodierat, reparatio conservaret: hoc ergo licet hic aliquo modo historiam explicans retexat, tamen altiore sensu statum sanctae Ecclesiae dilucide manifestat. « Ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis. » Ex quo ergo hominis propaginem dilatare Deus disposuit, singularum gentium originem per partes singulas mundi discrevit, ita ut unaquaeque gens ex parentis sui vocabulo denominata, sedes proprias in singulis provinciis
Abbreviated transcription (Latin):
equitate disciplinã.⁊ serutabor enarraRe
sapĩam. Ammonet pat̾na sollicitudine uis
eccłiasticꝰ cos qͦs filii nuncupat noĩe ⁊ optai
hab̃e loco.ut disciplinã sensꝰ discant. hocẽ
fidei atidiant u̾itatem.⁊ attendant in corde
suo ad u̾ba ipsrꝰscilicet ut sine cessatione set¬
uare studeant ea q̃ ad mors ꝑtinent ꝓbitatĩ
⁊ sic ueracit̾ disciplinȩ ⁊ sapĩe diuinȩ erunt
bono ⁊ optimo: fructũ afferet in patientia.¬
eqͥtate sp̃s uirtutes qͣs posuit ds in oꝑasua ab
initio. ⁊ in u̾itate enuncioscĩam eiꝰ: ⁊ in iudicio
d̃ oꝑa ipsiꝰ ab initio. Q enim corde intento
u̾itatis appetit noticiã hab̃e. ipse intellectum
sobrium cum effectu uͥtutũ in lege dñi festi¬
nat hab̃e÷⁊ sic ad grãm di accipiendam pocti
ꝑtingere: ita ut sciat oꝑm dĩ ab exordio raus¬
nem qͥ scdm iꝰtum iudiciũ suum ab initio ipsẽ
ordinauit: ⁊ ĩstaturectitudinis ꝑmanere de¬
ereuit. d qr pars creat̾e ꝑ consensũ suasios

Expanded text:
uitate disciplinam, et scrutabor enarrare sapientiam. » Admonet paterna sollicitudine vir ecclesiasticus eos, quos filii nuncupat nomine et optat habere loco, ut disciplinam sensus discant, hoc est fidei audiant veritatem, et attendant in corde suo ad verba ipsius, scilicet ut sine cessatione servare studeant ea quae ad morum pertinent probitatem, et sic veraciter disciplinae et sapientiae divinae erunt perfecto et optimo, fructum afferet in patientia.aequitate spiritus virtutes, quas posuit Deus in opera sua ab initio, et in veritate enuntio scientiam ejus, et in judicio Dei opera ipsius ab initio. » Qui enim corde intento veritatis appetit habere notitiam, ipse intellectum sobrium cum effectu virtutum in lege Domini festinat habere; et sic ad gratiam Dei accipiendam poterit pertingere, ita ut sciat operum Dei ab exordio rationem, quae secundum justum judicium suum ab initio ipse ordinavit, et in statu rectitudinis permanere decrevit. Sed quia pars creaturae per consensum suasionis
Abbreviated transcription (Latin):
di oĩs uital ꝯstat aĩa.⁊ ad opificem oĩpotentẽ
totiꝰ oꝑis respicit conditio seq̃ñs sententia ꝓ¬
bat: cum subiungit᷑. Anima ois uitalis de¬
nunciauit ante faciem ipsiꝰ. ⁊ ipsa it̾m reu̾¬
sio illors. Ante faciem enĩ dñi denunciat
aĩa uitalis. cũ cogitationes uidet: ac totiꝰ uite
ipsipatet archanũ. Unde ꝓpħa ad dñm dic̃.
Intelleristi cogitationes meas alonge. Itt̾m.

Expanded text:
Dei omnis vitalis constat anima, et ad opificem omnipotentem totius operis respicit conditio, sequens sententia probat, cum subjungitur: « Anima omnis vitalis denuntiavit ante faciem ipsius, et ipsa iterum reversio illorum. » Ante faciem enim Domini denuntiat anima vitalis, cum cogitationes videt, ac totius vitae ipsi patet arcanum. Unde Propheta ad Dominum dicit: « Intellexisti cogitationes meas a longe ;
Abbreviated transcription (Latin):
illos p̃suꝑbia uibi illoꝵs. N misertꝰ illis gentem
totam ꝑdens: ⁊ extollentes se in suis peccatis.
Gigantes hos appellat. qͥ t̾renis desidiis irretiti.
⁊ peccator sarcinis p̃grauati. cor indomabile
gert̃: nec ad pęnitudinẽ illud flectere consenti¬
unt : ł ꝓt̾ea miscdia cd indigni: detͥmentum suc
saltitis ꝑpetientes in int̾itũ et̾nũ corruunt. Posft̃
& heretiei hoc noĩe designari: qͥ confidentes in
scĩe suȩ uͥtute. & in diuitus glantes rethorice: ab

Expanded text:
illos prae superbia verbi illorum. Non misertus est illis gentem totam perdens, et extollentem se in suis peccatis. » Gigantes hos appellat, qui terrenis desideriis irretiti, et peccatorum sarcinis praegravati, cor indomabile gerunt, nec ad poenitudinem illud flectere consentiunt; propterea misericordia Dei indigni, detrimentum suae salutis perpetientes in interitum aeternum corruunt; possunt et haeretici hoc nomine designari, qui confidentes in scientiae suae virtute, et in divitiis gloriantes rh
Abbreviated transcription (Latin):
rit eiꝰ ret̾isio: qm̃ sapĩa d̃i continec omnia:
⁊ ad ipsum refert᷑ omnis creat᷑a. cuiꝰ poten¬
tia scđm modũ nat᷑e suȩ extat condita. Iqr
int̾ cęt̾as creat᷑as excellit nat᷑a humana. ꝓ
eo qͦd ad imaginẽ d̃ conditarationis p̃ua¬
let potentia: mox sequit᷑. Qͦd ds de terra
creauit hoĩem. ⁊ scd̾m imaginem eiꝰ fecit
illum.⁊ dedit illi scientiam.U.

Expanded text:
rit ejus reversio, quoniam sapientia Dei continet omnia, et ad ipsum refertur omnis creatura, cujus potentia secundum modum naturae suae exstat condita; et quia inter caeteras creaturas excellit natura humana, pro eo quod ad imaginem Dei condita rationis praevalet potentia, mox sequitur. CAPUT V Quod Deus de terra creavit hominem, et secundum imaginem ejus fecit illum, et dedit illi scientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
legem di diligis: eccłiam didiligis: sempiterna
merces erit. Laboras in t̾ra: s ꝑuenies ad fructũ
ubo illiꝰ. Qa suꝑiꝰ dicerat q̃mͦ d̾s ab initio ĩ scĩa
⁊ iudicio ordinau̾at oꝑa sua: nc̃ ad obseruanti¬
am mandators eiꝰ sententia ĩ media ratione int̃¬
posita auditorẽ hortat᷑ ne inc̾dibilis u̾bo illiꝰ.
a statu rectitudinis deflectere p̃sumat: ⁊ sic it̾m
ad narrationẽ int̾ceptam redit: ostendens qͣlit̾
clem̃tia creatoris pꝰ casum pͥstinum reparauit
genꝰ humanũ. dicens. Post hȩc ds in tram res¬
pexit:⁊ impleuit illã bonis suis. Respexit
intuitu restaurare decreuit. Impleuit illã bo¬
nis suis: fide uidł rectͥa. cũ uirtutũ oꝑib: qͥa¬

Expanded text:
legem Dei diligis, Ecclesiam Dei diligis, sempiterna legem Dei diligis, Ecclesiam Dei diligis, sempiterna merces erit: « Laboras in terra, sed pervenies ad fructum s ab initio in scientia et judicio ordinaverat opera sua, nunc ad observantiam mandatorum ejus, sententia in media ratione interposita, auditorem hortatur ne incredibilis verbo illius a statu rectitudinis deflectere praesumat. Et sic iterum ad narrationem interceptam redit, ostendens qualiter clementia Creatoris post casum pristinum reparavit genus humanum dicens: « Post haec Deus in terram respexit, et implevit illam bonis suis. » Respexiintuitu restaurare decrevit. Implevit illam bonis suis, fide videlicet recta, cum virutum operibus, q
Abbreviated transcription (Latin):
esurier̃t nec laborauert̃. ⁊ ñ destitert̃ ab oꝑibus
suis. Preꝓarauit enĩ ds oꝑa eccłie suȩ: ⁊ caritatiᷤ
splendore ipsa ꝑpetualit̾ illtistrauit: Ppterea
nullam uͥtutũ patiunt᷑ pentiriã: nec pigͥciȩ las¬
situdine deficiunt: s intenti bonis oꝑib sẽꝑ
insistunt. Unꝰqͥsq pximum gͥñ angustiauit :¬
dico. dilatamini ⁊ uos: ⁊ nolite iugum ducere
cũ infidelib. Latitudo mandati caritas ẽ: qͥa uͥ
caritas manet ũ st̃ angustie .ĩipsa latitudine
erat apłs. cum diceret. Os nr̃m patet ad uos oco¬
rinthi: cor nr̃m dilatatũ ẽ ñ angustiamini ĩ niob̃.
Id̾o eñ alib legit᷑. latum mandatũ tuum ualde.
Qd ẽ latũ mandatũ datum: Mandatum nouũ
douob ut uosinuicẽ diligatis. Raritas gͦ ñ an¬
gustat᷑. Uisñ angustari in t̾ra: in lato habita. Qc¬
qͥd enĩ tͥ fecerit hõ ñ te angustat: qr illud dili¬
gis qͦd ñ nocet: hõ dm̃ diligis: fr̃nitatẽ diligis:

Expanded text:
t nec laboraverunt; et non destiterunt ab operibus suis. » Praeparavit enim Deus opera Ecclesiae suae, et charitatis splendore ipsam perpetualiter illustravit: propterea nullam virtutum patiuntur penuriam, nec pigritiae lassitudine deficiunt, sed intenti bonis operibus semper insistunt. « Unusquisque proximum sibi dico: Dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus. » Latitudo mandati charitas est, quia ubi charitas manet, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus cum diceret: « Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est, non angustiamini in vobis . » Ideo enim alibi legit latum mandatum datum: « Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . » Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra? In lato habita; quidquid enim tibi fecerit homo, non te angustat, quia illud diligis, quod non nocet: homo, Deum diligis, fraternitatem diligis,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam & głam. Sapĩa docet ut dũ peccat qͥs
in domo. in agͦ. in corde. ĩ lect̾o. ñ dicat a
deo abscondar. ⁊ qͥs me uidet: qr ds̃ omĩa
sua maiestate conspicit atq comp̃hendit.
Non dicas. a ddo abscondar: Et ex sum .iii.¬
mo qͥs mei memorabit᷑ in popło mag¬
tur: que ẽ enĩ aĩa mea in tã imm̃sa creat᷑a:
drguit eos qͥ dicunt dm̃ ñ curare mortalia.
& uias hominũ ñ examinare: ostendens ma¬
infeste. qͦd hec impia sit cogitatio. cum oĩs
scͥpt᷑a sacra testet᷑ nicħ latere dm̃. ⁊ ocłis eiꝰ
cuncta patere. Hanc etiam errantium sen¬
tentiam rep̃hendit eliphaz themanites in
ubro iob:ita dicens. An ñ cogitas qͦd ds excel¬
sior celo sit. ⁊ suꝑ stellars utices sublimet᷑ ce
dicis. qͥd enĩ nouit dñs. & qͣsi ꝑ caliginem
iudicat: Nubes latibulum eiꝰ. nec nr̃a consi¬
derat: ⁊ circa cardines cęli ꝑambulat. Sic ⁊

Expanded text:
CAPUT III. Sapientia docet ut dum peccat quis, in domo, in agro, in corde, in lecto, non dicat: A Deo abscondar, et quis me videt? quia Deus omnia sua majestate conspicit atque comprehendit. « Non dicas: A Deo abscondar, et ex summo quis mei memorabitur? In populo magr: quae est enim anima mea in tam immensa creatura? » Arguit eos qui dicunt Deum non curare mortalia, et vias hominum non examinare, ostendens manifeste quod haec impia sit cogitatio, cum omnis Scriptura sacra testetur nihil latere Deum, et oculis ejus cuncta patere. Hanc etiam errantium sententiam reprehendit Eliphaz Themanites, in libro Job, ita dicens: « An non cogitas quod Deus excelsior caelo et super stellarum vertices sublimetur et dicis quid enim novit Deus et quasi per caliginem iudicat nubes latibulum eius nec nostra considerat et circa cardines caeli perambulat numquid
Abbreviated transcription (Latin):
nem: nͥ cui ipse donau̾it ⁊ qͣntum donau̾it.
Longe enĩ ẽ testam̃tum a qͥbꝰdam: ⁊ int̾ro¬
gatio õium ĩ cõsũmatione ẽ. Longe ẽ testam̃¬
tum a paganis qͥ idolatͥe ex̾cent falsitatẽ:
longe ẽ.⁊ ab hereticis. qͥ fidei deserentes ue¬
ritatem. sect̾as construunt erroris. Longe
ẽ ⁊ a malis catholicis: qͥ qͣmlibet fidem rec¬
tam teneant. tñ oꝑa fidi condigna ñ hñt.¬

Expanded text:
it. « Longe enim est testamentum a quibusdam, et interrogatio omnium in consummatione est. » Longe est testamentum a paganis, qui idololatriae exercent falsitatem; longe est et ab haereticis, qui fidei deserentes veritatem, sectas construunt erroris, longe est et a malis catholicis, qui licet fidem rectam teneant, tamen opera fidei condigna non
Abbreviated transcription (Latin):
lior oĩ gladio ancipiti⁊ ꝑtingens usq ad di¬
uisionem aĩȩ ac sp̃s. cõpagum qͦ ⁊ medullarũ:
ac discretor cogitationũ. ⁊ intentionum cordis.
Ecce cxlum ⁊ celi cȩloꝵs. abyssꝰ. ⁊ unit̾isa t̾ra ⁊ q̃
ĩ eis st̃ ĩ ꝯspectu illiꝰ cõmouebunt᷑: montes si
mul ⁊ colles ⁊ fundam̃ta t̃re: ⁊ cũ conspexerit
illa d̃s tremore concutient᷑: ⁊ ĩ oĩb his insens a¬
tum ẽ cor. Enumerat p̃cipua de creatis cħ qͣlit̃
oĩa scdm uoluntatẽ suam disponit atq dis¬
pensat: ut intelligat᷑ si maiora maiestas eiꝰ cõ¬
p̃hendit: minora õ ullo mͦ cũ latere ñ possint.
Nulla enim creat᷑a inuisibilis ẽ in conspectu eiꝰ: qͥa
eqͣlit̾ ⁊ magnors ⁊ paruors ipse creator ẽ. Qm̃ ex¬
iniscunt ad nutum eiꝰ. Sola enimrationał creat̾e
uoluntas ĩ ꝑu̾sis contria illi sentit. s ñ p̾ualebit:
qͥa ĩ uoluntate oĩpotentis cõditoris uniũs a st̃

Expanded text:
lior omni gladio ancipiti: et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque et medullarum, ac discretor cogitationum et intentionum cordis . « Ecce coelum et coeli coelorum, abyssus et universa terra; et quae in eis sunt in conspectu illius commovebuntur; montees et fundamenta terrae, et cum conspexerit illa Deus, tremore concutientur: et in omnibus his insensatum est cor. » Enumerat praecipua de creaturis Dei, qualiter omnia secundum voluntatem suam disposuit atque dispensat, ut intelligatur, si majora majestas ejus comprehendit, minora etiam illo modo eum latere non posse. Nulla enim creatura invisibilis est in conspectu ejus, quia aequalitmiscunt ad nutum ejus: sola enim rationalis creaturae voluntas in perversis contraria illi sentit, sed non praevalebit, quia in voluntate omnipotentis conditoris universa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatione ẽ: qnĩ die iudicii singłi reddẽt
lum. Qui minorat᷑ corde cogitat inania:
uir imprudens ⁊ errans cogitat stulta. Mi¬
norat᷑ gͦ corde: qͥ recedit a ueritatis tamite.
Hic cogitat mania. hoc ẽ falsa ꝓueris mecdi¬
tat᷑ condere doginata. Aut si falsa ñ docet. ꝑ¬
uersa tñ imptine se c̾dit posse agere oꝑa. hie
gͦ uir imprudens ⁊ errans mito đr: qi stulta¬

Expanded text:
ddent lum. » « Qui minoratur corde cogitat inania, et vir imprudens et errans cogitat stulta. » Minoratur ergo corde, qui recedit a veritatis tramite. Hic cogitat inania, hoc est falsa pro veris meditatur condere dogmata; aut si falsa non docet, perversa tamen impune se credit posse agere opera. Hic ergo vir imprudens et errans merito dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sincera fide & deuioti in di seruitio ꝑmansert̃.
Et si unꝰ fuisset ccruicatꝰ mirum si fuisset imis¬
nis. Censura enim diuii iudicii ȩqͥtatẽ seruat
ĩ õibꝰ. ⁊ ideo nec uni nec pluribꝰ parcet. si se a
peccĩs ñ conu̾terint. Nullum enim pecc̃m in
scͥptura testat᷑ ds impunitũ dimiti: qͥa aut hõ
ipse penã pecc̃ĩ in semetipso exigit: aut distͥe
iudicis examinatione puniet᷑. Misccłia enim
pura ⁊ deuota multum p̃ualet oratio: ⁊ fu¬
ror eiꝰ fuꝑ cor impeintens hominis iniqͥ: cui
pena uindict̾e rect̾e effundet᷑. Scd̃m inãm

Expanded text:
qui sincera fide et devoti in Dei servitio permanserunt . « Et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. » Censura enim divini judicii aequitatem servat in omnibus, et ideo nec uni nec pluribus parcet, si se a peccatis non converterint; nullum enim peccatum, ut in Scriptura testatur Deus, impunitum dimittitur, quia aut homo ipse poenam peccati in semetipso exigit, aut districti judicis examinatione punietur. « Misericordia enim et pura et devota multum praevalet oratio, et furor ejus super cor impoenitens hominis iniqui, cui poena vindictae recte effundetur. « Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
si dext̾a manꝰ tua scandalizat te: abscide eã.
⁊ ꝓice abs te. Expedit enĩ tͥ ut ꝑeat unum
m̃broꝵ tuoꝵ: qm dotum coryꝰ tuum eat in
gehennam. Ab uno sensato inhabitabitur
patͥa:. ⁊ a tͥbꝰ impiis deseret᷑. Hoc ẽ a catholi¬
co popło. qͥ inunitate fid̃ conũsat᷑. t̾ra eccłȩ
inhabitabit᷑: & ab hereticis qͥ in scẽ tͥmtatiᷤᷤ
fide errant deseret᷑. De qͥb dic ioħs apłs. Ee
nob̃ exiert̃: s ñ erant ex nob̃. Si ex nob eẽnt.
ꝑmansissent utiq nobiscum. Alit̾. Unꝰ sen¬
satus intelligi pot̃: qͥ scdm regłam sc̃e scͥpt᷑e
fide ⁊ oꝑe ĩ semita ꝑmanet iusticiȩ. Tres au¬
tem impii qͥ patͥam deserunt. illisunt qͥ co¬
gitatione. locutione. ⁊ oꝑe. semetipsos a bo¬
norum sequestrant societate: nec iã ĩpatͥa
consistunt: ꝙr ꝑ diu̾isa scelera ã fidelium
consortio se abscidunt. Multa alia uidit
ocłs m̃s: ⁊ fortiora hoꝵ audiuit auris mea.
Quanto enĩ qͥs ardentiꝰ discit legem di. tan¬

Expanded text:
e, abscinde eam et projice abs te: expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam . » « Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. » Hoc est a catholico populo, qui in unitate fidei conversatur, terra Ecclesiae inhabitabitur, et ab haereticis, qui in sanctae Trinitatis fidnobis exierunt, sed non erant ex nobis; si ex nobis essent, permansissent utique nobiscum . » Aliter, unus sensatus intelligi potest, qui secundum regulam sanctae Scripturae fide et opere in semita permanet justitiae: tres autem impii qui patriam deserunt, illi sunt qui cogitatione, locutione et opere, semetipsos a bonorum sequestrant societate, nec jam in patria consistunt: quia per diversa scelera a fidelium consortio se abscindunt. « Multa talia vidit oculus meus, et fortiora horum audivit auris mea. » Quanto enim quis ardentius discit legem Dei, tan
Abbreviated transcription (Latin):
tholica fide extorres fieri elegert̃. diuinũ iudici¬
um ñ parcet: s totam gendem illoꝵ ꝑdet execͣi
eos:maxime ꝓpt̾ suꝑbiam doctͥne neqm. ⁊ extol¬
lentiam qͣ in peccĩs suis suꝑbiendo se iactitant.
contemnentes iudiciũ di. ⁊ semetipsos in laq̃ũ
ꝑditionis ȩt̾nȩ mittentes. Et sic̃ sexcenta milia
peditum: qͥ cong̾gatist̾ in duriciam cordis sui.

Expanded text:
 judicium non parcet, sed totam gentem illorum perdet, exsecrans eos maxime propter superbiam doctrinae nequam, et extollentiam, qua in peccatis suis superbiendo se jactitant contemnentes judicium Dei, et semetipsos in laqueum perditionis aeternae mittentes. « Et sicut sexcenta millia peditum, qui congregata sunt in duritiam cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ht̃ mandata mea ⁊ seruat ea: ille ẽ qͥ dilig̃
me. Qͥ autẽ diligit me diliget᷑ a patre meo:
&e ego diligam eum:⁊ manifestabo ei meipsum.
Insynagoga peccantiũ exardebit ignis:. ⁊ ĩ gen¬
te incredibili exardescit ira. Ira diuine indig¬
nationis ⁊ ignis iuste ultionis ĩ peccantium
multitudine.⁊ in infideliũ cętu m̃ito exardes¬
cit: qͥa dura mens illoꝵ cõminationis di um¬
dict̾am ñ expauit: nec ob reuerentiã noĩs eius
se a peccĩs cohercere. ⁊ iusticie oꝑib insistere

Expanded text:
a, ille est qui diligit me; qui autem diligit me, diligitur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . « In synagoga peccantium exardebit ignis, et in gente incredibili exardescit ira. » Ira divinae indignationis et ignis justae ultionis in peccantium multitudine et in fidelium coetu merito exardescit, quia dura mens illorum comminationis Dei vindictam non expavit, nec ob reverentiam nominis ejus se a peccatis coercere,
Abbreviated transcription (Latin):
rio uͦ qͥd sequat᷑ de adu̾sariis legis dei
uideamꝰ. Mon ẽ speciosa laus iore pee¬
catoris: q̃m non ẽ a deo missꝰ. Non ẽ enĩ
deo placita doct̾na hereticorum: q̃ frau¬
de ⁊ malicia plena ẽ.⁊ m̃dacio sordet.
Nec ipsi ex deo hoc ẽ ab sp̃u cħ sunt ao p̃¬
dicandum directi: s maligno sp̃u infla¬
q. ex corde suo ꝓfert ea q̃ pũse loquunt᷑.
De qͥb ꝑsalmista ait. Labia dolosa ĩcor¬
de ⁊ corde locuti sunt mala. Disꝑdat dñs
imit̾isa labia dolosa:⁊ linguam magni¬
loquam: qͥ dicerunt. Linguam nr̃am magnifi¬
cabimꝰ: labia nr̃a a nobis st̃: qͥs nr̃ dñs: H inc¬

Expanded text:
riis legis Dei videamus. « Non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam non est a Domino missus. » Non est enim Deo placita doctrina haereticorum, quae fraude et malitia plena est, et mendacio sordet; nec ipsi ex Deo, hoc est, ab Spiritu Dei sunt ad praedicandum directi, sed maligno spiritu inflati ex corde suo proferunt ea quae perverse loquuntur. De quibus Psalmista ait: « Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala: disperdat Dominus universa labia dolosa, et linguam magniloquam: qui dixerunt: Linguam nostram magnificabim
Abbreviated transcription (Latin):
do. atq b̃noꝑando. sẽꝑ cõmorant᷑ ĩ ipsa.
Et successum habebt̃ usq ad inspectio.¬
nem di. Hi gͦ successum hoc ẽ ꝓfect̾um
uͥtutum habebt̾. usq ad contemplatio¬
nem uultꝰ dĩ: donec ȩt̾na claritate ditui¬
ne maiestatis cum angłis di ꝑpetualiter
satient᷑: ⁊ impleat᷑ in eis illud psalmiste:
qͦd de elect̾is di sub typobone arboris ꝓ¬
tulit dicens. Erit tanqm lignum quod
plantatum ẽ secꝰ decurs aqͣrum qͦd fru¬
ctum suũ dabit in tp̃r suo. Et folium eiꝰ¬

Expanded text:
do, atque bene operando semper commorantur in ipsa. do, atque bene operando semper commorantur in ipsa. « Et successum habebunt usque ad inspectionem Dei. » Hi ergo successum, hoc est, profectum virtutum habebunt, usque ad contemplationem vultus Dei, donec aeterna claritate divinae majestatis cum angelis Dei perpetualiter satientur, et impleatur in eis illud Psalmistae quod de electis Dei sub typo bonae arboris protulit, dicens: « Erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo; et folium e
Abbreviated transcription (Latin):
&e dolo: Ostendit suꝑuacuũ ⁊ mutilem ẽẽ
hereticoꝵ laborẽ. qͥ pene cotidie disudant
docendo ⁊ scͥbendodiuinoꝵ libroꝵ uenti¬
lantes sententias: cũ ꝓcul sint ab intelli
contemnunt scõꝵ patrum seqͥ regłam. &
dolꝰ. qͦ auditores suos a tramite iꝰticie sedu¬
cere certant: ñ ꝑinitat cos ad illiꝰ ꝑuenire
&e ĩ errorem mittentes: ido cum sequacib
siussimul cadent infoueam ꝑdicionis.
Uiri m̃daces ñ ert illiꝰ memores: & uir
ueraces inuenient᷑ in illa. Qui st̃̾ uiri m̃¬
daces nͥ heretici ce õs corruytores legisq:¬
qͥñ st̃ sapĩe di memores. qr u̾itatis sunt
desertores. & mandatoꝵ xp̃i contemptox:
Si enim ueraces ẽẽ uoluissent: nunquam
eugłio di contraria sentirent. uł docent.
Ait enĩ ipsa u̾itas. Omĩs qͥ ẽ ex ueritate:
audit uocem meam. Uiri gͥ ueraces. ideo
inueniunt᷑ ĩ illa: quia c̾dendo. meditan¬

Expanded text:
et dolo, » ostendit supervacuum et inutilem esse et dolo, » ostendit supervacuum et inutilem esse haereticorum laborem, qui pene quotidie desudant docendo et scribendo, divinorum librorum ventilantes sententias, cum procul sint ab intelligcontemnunt sanctorum Patrum sequi regulam, et dolus quo auditores suos a tramite justitiae seducere certant, non permittit eos ad illius pervenire t in errorem mittentes: ideo cum sequacibus suis simul cadent in foveam perditionis. « Viri mendaces non erunt illius memores, et viri veraces invenientur in illa. » Qui sunt viri mendaces, nisi haeretici et omnes corruptores legisnt sapientiae Dei memores, quia veritatis sunt desertores, et mandatorum Christi contemptores. Si enim veraces esse voluissent, nunquam Evangelio Dei contraria sentirent vel docerent. Ait enim ipsa Veritas: « Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam: » viri ergo veraces ideo inveniuntur in illa, quia credendo, meditan
Abbreviated transcription (Latin):
uare uolunt. St̃ etram ⁊ heretici: qͥ sincerita¬
tem sacrais scͥpturaꝵ suis erroribꝰ corrumpt̃:
& hoĩes falsis doct̾nis decipiunt. Hi gͦ om̃s
effugiet fictum: ⁊ in maliuolam aĩam ñ in.¬
troibit sapientra. Econt̾rio aut homines
sensati. hoc ẽ hoĩes catholic ⁊ religios hi ob¬
uiant illi: qr cogitatione. sermone simul⁊
oꝑe diuine dec̾mnt obtemꝑare uoluntati.
Suꝑiꝰ enim dixerat qͦd qͥ continens eẽt iꝰticiȩ
is app̾hendet sapiãm:⁊ obuiaret illi quasi
mat̾ honorificata. ¶ nẽ dic̃ sensatum hoĩem
obuiare eidem sapĩȩ: ut intelligamꝰ diumã
pietatem semꝑ ꝓnam ẽẽ ad miscdiam: ⁊ spon¬
te suã hoĩb conferre uelle gratiã. si ad eiꝰ ꝑ¬
ceptionem. condignam eoꝵ inuen̾it diligen¬
tiam. Dic̃ enĩ alibi ipsa sapĩa. Ego diligenteᷤᷤ
me diligam. & qͥ mane uigilatunt ad me
inuenient me. Qdaut̃ sequit᷑. Homines
stulti ñ uideb̾t illam. longe enĩ ab est suꝑbia

Expanded text:
are volunt. Sunt etiam et haeretici, qui sinceritatem sacrarum Scripturarum suis erroribus corrumpunt, et homines falsis doctrinis decipiunt. Hi ergo omnes effugiet fictum; et in malevolam animam non introibit sapientia. E contrario autem homines sensati, hoc est, homines catholici et religiosi, hi obviant illi, quia cogitatione, sermone, simul et opere divinae decernunt obtemperare voluntati. Superius enim dixerat, quod qui continens esset justitiae, is apprehenderet sapientiam, et obviaret illi quasi mater honorificata; et nunc dicit sensatum hominem obviare eidem sapientiae, ut intelligamus divinam pietatem semper pronam esse ad misericordiam, et sponte suam hominibus conferre velle gratiam, si ad ejus perceptionem condignam eorum invenerit diligentiam; dicit enim alibi ipsa Sapientia: « Ego diligentes me diligam, et qui mane vigilaverint ad me, invenient me . » Quod autem sequitur: « Homines stulti non videbunt illam; longe enim abest a superbia
Abbreviated transcription (Latin):
Si uolu̾is mandata conseruare conseruabũt
te:⁊ ĩ ꝑpetuũ fidem placitam facere. Qͥcunq
gͦ mandata dei custodire. ⁊ oꝑib implere ele¬
gerit. fideq rect̾am ⁊ catholicã usq in finem
uitȩ tenu̾it: ab insidiis antiqͥ hostis illesꝰ sub
ꝓtectione oĩpotentis d̃i manebit: qr ⁊ ips a
u̾itas ĩ eugłio ostendit. uͥ ait. Diqͥs sermonẽ

Expanded text:
« Si volueris mandata conservare, conservabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. » Quicunque ergo mandata Dei custodire, et operibus implere elegerit, fidemque rectam et catholicam usque in finem vitae tenuerit, ab insidiis antiqui hostis illaesus sub protectione omnipotentis Dei manebit: quia et ipsa Veritas in Evangelio ostendit, ubi ait
Abbreviated transcription (Latin):
pentis. erexit se ĩ contͣrietatem sui artificis:
uolens ꝓpͥa uti potestate nec subditꝰ eẽ suibcre¬
atoris sui dñatione. Unde fc̃m ẽ. ut tñsgssor
mandators cłi existens⁊ id qͦd sublimiꝰ accepit

Expanded text:
pentis erexit se in contrarietatem sui artificis, pentis erexit se in contrarietatem sui artificis, volens propria uti potestate, nec subditus esse sub creatoris sui dominatione. Unde factum est ut transgressor mandatorum Dei existens, id quod sublimius accepit
Abbreviated transcription (Latin):
Os eñ intemptator maloꝵs ẽ: subaudit᷑ tẽp¬
tam̃toꝵs. Ipse enĩ neminem temptat. Ca uide¬
licet temptatione: q̃ decipit miseros ut pec¬
cent. Bonꝰ ẽ enĩ dñs sꝑantibꝰ in se: animȩ q̃¬
renti ulum. Omne erecram̃tum erroris odit
ds. ⁊ ñ erit amabile tim̃tib illum. Sic̃ enĩ om¬
nem errorẽ detestat᷑ ds: sic ⁊ille qͥ timet dm̃ ex¬
ecrat uniu̾sam erroris neqͥtiam: ce õi studio
atq sagacitate festinat ꝑuenire ad ueritatis
Qd d̾s ab uitio hominẽ constituens. in
manu sua consilium reliquit.
s̃ ab initio constituit hoĩem. ⁊ reliquit
illum in manu consilii sui. Adiec̃ man¬
malium in eis ẽẽ constituit: hoĩem ad imagi¬
nem suã condidit. ect̾isq aĩantib illũ p̃fecit
dans illi libum arbitum: ut ipse imaginem di
tenens. qnͣto głosior fuisset egt̾is: tanto deuoti¬
or eẽt ĩ subiectione scu conditoris. D ille abtisꝰ
concessa hac potestate ꝑsuggestionẽ antiqͥ ser¬

Expanded text:
tator malorum est ; » subauditur tentamentorum, ipse enim neminem tentat. » Ea videlicet tentatione, quae decipit miseros ut peccent: « Bonus est enim Dominus sperantibus in se, animae quaerenti illum . » « Omne exsecramentum erroris odit Deus, et non erit amabile timentibus illum. » Sicut enim omnem errorem detestatur Deus, sic et ille qui timet Deum, exsecratur universam erroris nequitiam, et omni studio atque sagacitate festinat pervenire ad veritatis Quod Deus ab initio hominem constituens in manu sua consilium reliquit. « Deus ab initio constituit hominem, et reliquit illum in manu consilii sui: adjecit manmalium in eis esse constituit, hominem ad imaginem suam condidit, caeterisque animantibus illum praefecit, dans illi liberum arbitrium, ut ipse imaginem Dei tenens, quanto gloriosior fuisset caeteris, tanto devotior esset in subjectione sui conditoris. Sed ille abusus concessa hac potestate per suggestionem antiqui ser
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ uult ꝓbare. Unde scͥptum ẽ. Nouit
ĩ eugłiolegit᷑ ad stultas uirgines. pulsan¬
tes ostium &e int̾itum sero q̃rentes. ipse dñs
respondisse. Am̃ dico uob̃: nescio uos. Iid̾o
qͥd faciendũ nob̃ sit. conseq̃nt̾ ostendit di¬
cens Wigilate itaq: qr nes citis diem neq¬
horam. Beatꝰ gͦ ẽ qͥ uigilat semꝑ. ⁊ custodit
uestim̃ta sua. hoc ẽ actꝰ suos. ne nudꝰ ambu¬
let: ñ uidelicet uacuus bonis oꝑib in ad¬
uentu iudicis appareat. Qͥa ira uiri non
parcet ĩ die uindicte: ⁊ rex qͥ sedet ĩ solio
iudicis dissipat om̃e malũ intuitu suo. Iux¬
ta ẽ enim dies dñi: ⁊ tͥbulabit᷑ ibi fortis.

Expanded text:
Unde scriptum est: « Novit in Evangelio legitur ad stultas virgines pulsantes ostium, et introitum sero quaerentes, ipse Dominus respondisse: Amen dico vobis, nescio vos : » et ideo quid faciendum nobis sit consequenter ostendit, dicens: « Vigilate itaqgo est qui vigilat semper, et custodit vestimenta sua, hoc est, actus suos, ne nudus ambulet, et non videlicet vacuus bonis operibus in adventu judicis appareat: quia ira viri non parcet in die vindictae, et rex qui sedet in solio judicii dissipat omne malum intuitu suo. Juxta est eni
Abbreviated transcription (Latin):
natum ẽ ei alit̾ uelle. alit̾ saꝑe. alit̾ agere ⁊ ⁊
incolumitatẽ suã ñ in se. s in medico colloca¬
re: qr necdũ tã ꝑfecta utit᷑ sanitate. ut ea q̃
ei nocuerant. neq̃ant iam nocere: aut ĩ salub̾¬
btis possit iã uirib suis temꝑare. łinde ho¬
ĩ illum imtialem honorẽ alio mitio reforma¬
uit: ut ei ñ solũ culpã male uoluntatis ⁊ ac¬
tionis remitteret: s ⁊̃ bnuelle agere atq in
his ꝑmanere donaret. Omne em̃ inqͥt apls
iacobꝰ datum optimum. ⁊ omne donum ꝑfectũ
desursũ ẽ: descentens a patre suminum. Qui¬

Expanded text:
natum ei aliter velle, aliter sapere, aliter agere, et incolumitatem suam non in se, sed in medico collocare: quia necdum tam perfecta utitur sanitate, ut ea quae ei nocuerant, nequeant jam nocere, aut in salubribus possit jam viribus suis temperare. » in illum mitialem honorem alio initio reformavit, ut ei non solum culpam malae voluntatis et actionis remitteret, sed etiam bene velle, agere atque in his permanere donaret: « Omne enim, inquit apostolus Jacobus, datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a patre luminum
Abbreviated transcription (Latin):
di asstabit laus:⁊ ĩ ore fideli abundabit:
& dñator dabit eam illi. Dabit enĩ dñs
fideli amatori suo. intellectũ sapĩe. ⁊ u̾ba
prudentiȩ: ut legis suȩ uerax agnitor. ⁊ ido¬
neus doctor existat. Nec ipse donum largita¬
tis suȩ alicui inuidet: qͥ uult om̃s homineᷤ
saluos ẽẽ:. ⁊ ad agintionẽ u̾itatis ꝑuenire.
do conseq̃nt̃ diẽ. N dix̾is ꝑdm̃ abẽ: q̃ odit
enĩ ne feceris. Cauendũ ẽ ne ea faciamꝰ q̃
illi displicere õmo ñ ignoram᷑: ⁊ sic eiꝰ sapĩe
ueracit̾ participes sumꝰ. Unde ⁊ scͥptum est.
Concupiscis sapĩam: serua mandata:⁊ dñs¬
p̃bebit illam t. N dicasille me implanauit::
ñ enim necessarii st̃ illi hoĩes impii. N est
enĩ erroris nr̃i ⁊ pͣue act̾ionis causa deo de¬
putanda: qr ruma nr̃a ñ ẽ illi necessaria ͥ s
mag̃ ipse alleuat õs qͥruunt. ⁊ erigit om̃s
elisos. De qͦ iacobꝰ aplłs ĩ epła sua scͥpsit dicẽs.

Expanded text:
i astabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi . » Dat enim Dominus fideli amatori suo intellectum sapientiae et verba prudentiae, ut legis suae verax agnitor et idoneus doctor existat; nec ipse donum largitatis suae alicui invidet, qui vult omnes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire; ideo cenim ne feceris. » Cavendum est ne ea faciamus, quae illi displicere omnino non ignoramus, et sic ejus sapientiae veraciter participes sumus. Unde et scriptum est: « Concupiscis sapibi . » « Non dicas: Ille me implanavit; non enim necessarii sunt illi homines impii. » Non est enim erroris nostri, et pravae actionis causa Deo deputanda, quia ruina nostra non est illi necessaria, sed magis ipse allevat omnes qui ruunt, et erigit omnes elisos; de
Abbreviated transcription (Latin):
neq coinqͥnatum: ipsa ẽ enĩ candor lucis ȩt̾nȩ
⁊specłm sine macła dei maiestatis & unago
bonitatis illiꝰ: ⁊ ꝑ ipsam sanati funt. quicũq
placuert̃ deo a pͥncipio. Cibauit illum pane
uite de intellectꝰ. Dieitt᷑ panis uitȩ: dr ⁊ paniᷤ
mendacii. d panis uite corpꝰẽ xͥ. tił doctͥna¬
h ĩ oi ubo q̃d pecdit de ore dei. Panis ũ m̃daci
doctͥna est hereticoꝵ: que comessorib suis
mortem infert ꝑpetuam. Et aqͣ sapĩe salutariᷤ
potauit illum. Legit᷑ aqͣ in bono: legit᷑ & ĩ ma¬

Expanded text:
m; ipsa est enim candor lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius, et per ipsam sanati sunt quicunque placuerunt Deo a principio. « Cibavit illum pane vitae et intellectus. » Dicitur panis vitae, dicitur et panis mendacii; sed panis vitae corpsed in omni verbo quod procedit de ore Dei . » Panis vero mendacii doctrina est haereticorum, quae commessoribus suis mortem infert perpetuam. « Et aqua sapientiae salutaris potavit illum. » Legitur aqua in bono, legitur et in ma
Abbreviated transcription (Latin):
tu ⁊ lacrimis studet peccata sua emundare:
et̾na qͥete merebit᷑ consolari. Unde scͥptum
ẽ. B̾eati qͥ lugent ñc: qm̃ ipsi consolabunt᷑.
Beati qͥ estiriunt ⁊ sitiunt iusticiam: qm̃ ip¬

Expanded text:
tu et lacrymis studet peccata sua emundare, tu et lacrymis studet peccata sua emundare, aeterna quiete merebitur consolari. Unde scriptum est: « Beati qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qͥ ex contentione. ⁊ qͥ ñ acqͥesc̃t ueritat
c̃dunt aut̃ iniqͥtatr: iram. ⁊ indignationẽ.
tͥbulationem ⁊ angustiam: ut ꝑpetualiter
ĩ igne crucient᷑ et̾no. N effugiet in rapina
peccator: ⁊ ñ retardabit sufferentia miscd̃ia
facientis. Peccator qͥppe in rapina ñ effugiei.
qr rapacitatis sue iustam exsoluet uindicta.
Qñ ꝓtelat᷑ sufferentia miãm facientis: qͥa
patientia patiꝑum ñ ꝑibit in finem: s con¬
digna mercede remunabit᷑. Unde tpsa ue¬
ritas discipłis ĩ eugłio ait. In patientia
ur̃a. possidebitis animas ur̃as. Beati mise¬
ricordes: qm̃ ipsi miscłiam consequenttr.
Omnis miscđia faciet locũ unicuiq scdm¬
nationis ipsiꝰ. Ota aut̃ honor ⁊ pax erit õ
oꝑanti bonũ: qm̃ qͥ seminat ĩ bndictione.
de bndict̾ionibꝰ mecet uitam et̾nam. Quod
intellectum ꝑegͥnationis ipsiꝰ: ostendit qͦd qͥ c̃q
bonis oꝑib certat mandata di custodire in
huiꝰ pegͥnationis tp̃r. ⁊ piolabore eũ gemi¬

Expanded text:
ontentione, et qui non acquiescunt veritati, credunt autem iniquitati, iram et indignationem, tribulationem et angustiam , » ut perpetualiter insigne crucientur aeterno. « Non effugiet in rapina peccator, et non retardabit sufferentia misericordiam facientis. » Peccator quippe in rapina non effugiet, quia rapacitatis suae justam exsolvet vindictam; et non protelatur sufferentia misericordiam facientis, quia patientia pauperum non peribit in finem, sed condigna mercede remunerabitur. Unde ipsa Veritas discipulis in Evangelio ait: « In patientia vestra possidebitis animas vestras . » « Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. » « Omnis misericordia faciet locum unicuique se honor, et pax erit omni operanti bonum: quoniam qui seminat in benedictione, de benedictionibus metet vitam aeternam. Quod intellectum peregrinationis ipsius, ostendit quod quicunque bonis operibus certat mandata Dei custodire in hujus peregrinationis tempore, et pio labore cum gemi
Abbreviated transcription (Latin):
ut auditores suos ꝑdoctͥnam rectã simul in¬
struat.⁊ ꝑbona exempla.ut in utriꝰq inun̾is
utilis fiat expansione. Otatuet filios suos
sub tegumen illiꝰ: sub ramis illiꝰ morabit᷑.
Ptegetꝰ sub tegmine illiꝰ a feruore: ⁊ ingloria
eiꝰ reqines cet. Tc̃ filios suos bonꝰ doctor statuet
sti discipline. Qate sub ramis illiꝰ morabunt᷑
qñ iuxta tͣditionem eiꝰ irrep̃hensibilit̃ con
uersabunt᷑. Pteget᷑ sub tegmine illiꝰ a fertiore:
qr eiꝰ munere ab immicoꝵ defendet᷑ furore.
Hie ⁊ ĩgła eiꝰ reqͥescet: qͥa ꝑ eiꝰ ducatum spem
uite et̾nȩ habebit. Qi timet dm̃ faciet ulud:
& qͥ continens ẽ iꝰticiȩ. app̃hendet illam. Psyi¬
cuum ẽ. qͦd nemo nͥ ꝑtimorẽ di ⁊ conu̾sationẽ
iticiȩ executor fieri possit sapĩe. Qnͣto enĩ qͥs
sollicitior ẽ in custodia mandators di.⁊ studi¬
osior ĩ iꝰta ꝯu̾satione: tanto largiꝰ gaudet ĩ sapĩe

Expanded text:
ut auditores suos per rectam doctrinam simul inut auditores suos per rectam doctrinam simul instruat, et per bona exempla, ut in utriusque muneris utilis fiat expensione. « Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramis illius morabitur. Protegetur sub tegmine illius a fervore, et in gloria ejus requiescet. » Tunc filios suos bonus doctor statuet sti disciplinae: quia et sub ramis illius morabuntur, quando juxta traditionem ejus irreprehensibiliter ce illius a fervore, quia ejus munere ab inimicorum defendetur furore: hic et in gloria ejus requiescet, quia per ejus ducatum spem vitae aeternae habebit. « Qui timet Deum faciet bona, et qui continens est justitiae apprehendet illam. » Perspicuum est quod nemo, nisi per timorem Dei et conversationem justitiae, exsecutor fieri possit sapientiae; quanto enim quis sollicitior est in custodia mandatorum Dei, et studiosior in justa conversatione, tant
Abbreviated transcription (Latin):
audiens. fenestrȩ st̃ sapĩȩ testimonia scͥpt᷑e
sacrȩ. Iantia qͦ lingue p̃dicators. In his qͥ
assidue discendo cõmorat᷑: ocłmq m̃tis &
aurẽ obȩdientie exhibet: ille ꝓculdubio di¬
ritatem fuꝑni luminis ꝑcipiet. Qi requi¬
escit iuxta domum illiꝰ. ⁊ parietibꝰ illiꝰ fi¬
gens palum. Domum sapĩȩ possum intelh¬
gere scͥpturam sacram: uͥ ipsa latet ⁊ uelam̃¬
to litt̾arum tegit᷑. s a pie q̃rentib salubͥt
inuenit᷑. Parietes autẽ illiꝰ duo st̃ testamenti.
In his qͥ figit yalum. hoc ẽ scbendi adhibẽ
studium. scđm regłam utiq fidi. ⁊ sensum ca¬
tholicum: remunerationis sue ñ ꝑdet p̃miũ.
Statuet casulam suã ad manꝰ illiꝰ: &e reqͥeset
ĩ cascila illiꝰ bona ꝑ euum. E qͥd ꝑ casulam.
nͥ sac̾dotii dignitas expͥmit᷑: Iue enĩ casulã
suã ad manꝰ sapĩe apponit. qͥ doctoris officiũ
ĩ eccłia gerens sanȩ doctͥnȩ oꝑa iꝰticiȩ ꝯiungit:

Expanded text:
audiens. » Fenestrae sunt sapientiae testimonia Scripturae sacrae; janua quoque linguae praedicatorum in his qui assidue discendo commoratur, oculumque mentis et aurem obedientiae exhibet, ille procul dubio claritatem superni luminis percipiet. « Qui requiescit juxta domum illius, et in parietibus illius figens palum. » Domum sapientiae possumus intelligere Scripturam sacram, ubi ipsa latet et veiamento litterarum tegitur, sed a pie quaerentibus salubriter invenitur; parietes autem illius duo sunt Testamenta, in his qui figit palum, hoc est, scribendi adhibet studium secundum regulam utique fidei, et sensum catholicum, remunerationis suae non perdet praemium. « Statuet casulam suam ad manus illius, et requiescunt in casula illius bona dotii dignitas exprimitur? Ille enim casulam suam ad manus sapientiae apponit, qui doctoris officium in Ecclesia gerens sanae doctrinae opera justitiae conjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: ⁊ a facie tua qͦ fugiã: Si ascendero in
cȩlũ tu illic es. si descendero in infernum
ades. Iideo necesse ẽ. ut hõ semꝑ in om̃i
uita sua cautꝰ sit ⁊ ea cogitet loquatur:
agat q̃ diuino sint digna conspect̾ui: ⁊ q̃
illi placere ualeant. O cłi domini ad ttm̃¬
tes eum:⁊ ipse agnoseet omnẽ oꝑ am hols
Quamuis gͦ ocłi dñi sem ꝑ contemplent᷑
bonos & malos. ⁊ nou̾it omĩa: tñ ꝓpͥe ocłi eiꝰ

Expanded text:
ndero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades . » Et ideo necesse est ut homo semper in omni vita sua cautus sit, et ea cogitet, loquatur et agat, quae divino sint digna conspectu, et quae illi placere valeant. « Oculi Domini ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. » Quamvis ergo oculi Domini semper contemplentur bonos et malo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃daᷤ uite illoꝵ:⁊ ne respex̾is ĩ labores illoꝵ. ħ
sententia ceͣ eoꝰ ualet qͥ delectant᷑ ĩ multitudi¬
ne obseq̃ntiũ. ⁊ ĩ tb̃ discipłoꝵ: nec curant utrũ
secundum timorem dei conuereet¬
tur. operibusq deseruiant iusticie. ansce¬
lerib diu̾sis implicent᷑: cum solũmͦ illa ue¬
ra sit in subditis delectatio. uͥ sensꝰ pruden¬
tia ⁊ honestas uitȩ cõm̃dat᷑. Cet̾m meliꝰ ẽ
in secreta quemlibet degere uita: quam
int̾ indisciplinatos. tp̃m suoꝵ inutiliter
consumere spacia. Unde ⁊ sequit᷑. Melior
est enim unꝰ timens dm̃. qmͣ mille filii im¬
pir:utile mori sine filus. qm relinquere fi¬
lios impios. Hoc ⁊ saluator in eugłio in¬
uenit᷑ ꝓbare: uͥ docint discipłos suos ab õi
scandalo cauere dicens. Si ocłs tuus sean¬
dalirat te: erue eum ⁊ ꝓice abs te. Bonũ ẽ
cũ uno ocło intrare in regnũ di: qm duos¬

Expanded text:
credas vitae illorum, et ne respexeris in labores illorum. » Haec sententia contra eos valet qui delectantur in multitudine obsequentium et in turbis discipulorum, nec curant utrum secundum timorem Dei conversentur, operibusque deserviant justitiae, an sceleribus diversis implicentur. Cum solummodo illa vera sit in subditis delectatio, ubi sensus prudentia et honestas vitae commendatur. Caeterum melius est in secreta quemlibet degere vita, quam inter indisciplinatos temporum suorum inutiliter consumere spatia. Unde et sequitur: « Melior est enim unus timens Deum, quam mille filii impii: utile mori sine filiis quam relinquere filios impios. » Hoc et Salvator in Evangelio invenitur probare, ubi docuit discipulos suos ab omni scandalo cavere, dicens: « Si oculus tuus scandalizat te, erue eum et projice abs te. Bonum est cum uno oculo intrare in regnum Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximos suos. Q in medio eccłie aꝑiet os illiꝰ:
& implebit illtm sp̃u sapĩe & intellectꝰ. ⁊ sto¬
lam głe uestiet illum. Iocunditatem ⁊ exul¬
tationem thes auritabit suꝑ illũ. ĩ noĩe et̾no
hȩreditabit illum. Elegant exp̃ssit formam
dignitatis collocauit. Hc̃ gͦ cȩtum eximiũ
doctoꝵ. diuina potentia intꝰ sp̃s fui gratia
illuminatuit. ⁊ foris copiam elocutionis
adimnistrauit: ut bonũ quod intelligebãt
m̃te. aliis facundo expon̾ent sermone. E
recte. ut sũmꝰ dñs qͥ electis discipłis suis sacerdo¬
tii dignitatem tͥbuit. elegantiam simul sa¬
ne doctͥne. ⁊ auiditatem sacrarum uͥtutum ⁊ͥ¬
bueret: qͣtmꝰ nom̃ bonũ ⁊ p̃mium magnum.
ĩcȩlesti regno ꝓhoc hereditarent in ꝑpetuũ.
Homines stulti ñ app̃hendent ulam: ⁊ hoĩes
sensati obuiabt̃ illi. Hoĩes stulti st̃ pagani:

Expanded text:
suos, et in medio Ecclesiae aperiet os illius, et implebit illum spiritu sapientiae et intellectus, et stola gloriae vestiet illum. Jucunditatem et exsultationem thesaurizabit super illum, et in nomine aeterno haereditabit illum. » Eleganter expressit formam dignitatis collocavit; hunc ergo coetum eximium doctorum divina potentia intus Spiritus sui gratia illuminavit, et foris copiam elocutionis administravit, ut bonum quod ipsi intelligebant mente, aliis facundo exponerent sermone; et recte, ut summus Dominus, qui electis discipulis suis sacerdotii dignitatem tribuit, elegantiam simul sanae doctrinae, et aviditatem sacrarum virtutum tribueret, quatenus nomen bonum et praemium magnum in coelesti regno pro hoc haereditarent in perpetuum. « Homines stulti non apprehendent illam; et homines sensati obviabunt illi. » Homines stulti sunt pag
Abbreviated transcription (Latin):
quod tpr̃is concessit. in qͦ hõ impune
peccare possit: s sẽꝑ mandat q̃ rect̾a st̃.¬
⁊ cohibet hominem a delictis. Ñ enĩ con¬
cupiscit multitudinem filioꝵ infideliũ:
iutiliũ. Solummͦ gͦ illi placet qͦd bonũ
ẽ: oĩs aut̃ ꝑu̾sitas infidelium ⁊ inutilium

Expanded text:
quod temporis concessit, in quo homo impune peccare possit; sed semper mandat quae recta sunt, et cohibet hominem a delictis. « Non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium. » Solummodo ergo illi placet, quod bonum est; omnis autem perversitas infidelium et inutilium
Abbreviated transcription (Latin):
erit: ⁊ scđmid qͦdibi legit recte uiuendo
oꝑa fac̃ iusticie:⁊ hec agens ñ humanum fa¬
uorem. s diuinam querit laudem: illi so¬
li placere cupiens qͥ insyectͥor ẽ cordis: ⁊ quẽ
nemo fauere potest. Qui excogitat ut as illiꝰ
in suo corde:⁊ in absconsis illiꝰ intelligens.
uadens pꝰ illam qͣsi inuestigator & intriisil¬
absconsa illiꝰ cȩlestia sunt sacram̃ta: hec gͦ
qͥ diligent̾ discit: ⁊ studiose meditandori¬
mat᷑. hoc oꝑe studens ꝑficere qͦd sana ĩtilli¬
git fide: ipse sine dubio beatꝰ erit: qͥa con¬
ditori suo uieracit placebit. Qͦd ⁊ psalmista
similit̾ cõꝓbauit dicens. Beati ĩ macłatiin
uia:qͥ ambulant in lege domini. Beati qui
scrutant᷑ testimonia eiꝰ: ĩ toto corde exqͥrt¬

Expanded text:
ecundum id quod ibi legit recte vivendo opera facit justitiae; et haec agens non humanum favorem, sed divinam quaerit laudem, illi soli placere cupiens, qui inspector est cordis et quem nemo fallere potest. « Qui excogitat vias illius in suo corde et in absconditis illius intelligens, vadens post illam quasi investigatorabscondita illius coelestia sunt sacramenta. Haec ergo qui diligenter discit, et studiose meditando rimatur, hoc opere studens perficere, quod sana intelligit fide, ipse sine dubio beatus erit, quia conditori suo veraciter placebit: quod et Psalmista similiter comprobavit, dicens: « Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exq
Abbreviated transcription (Latin):
damnat: qr ꝑu̾saᷤ uiaseoꝵ ẽẽ considat. Uultꝰ
aut̃ dni suꝑ facientes mala: ut ꝑdat de t̾ra
memoriam eorũ. Elemosina enĩuiri quasi.
signacłm cũ ipso: ⁊ grãm hoĩs qͣsi pupillã
conseruauit. Miscdĩȩ qͥ ppe oꝑa reconsigna¬
tam m̾cedem factorib suis in cęlis restitueñ:
& grãm uͥtutum ĩ bnmerits certissime cõ¬
seruabunt: iuxta sententiã ipsiꝰ ueritatis
qͥ dic̃. Berti miscdes: qm̃ ipsi mĩam conse
quent᷑. U alibi. Date ait elemosinam: & ec¬
ce oĩa munda sunt uob̃. Et pꝰea resurget ⁊
tbuet illis retͥbutionẽ unieuiq in caput
ipsoꝵs.⁊ conu̾tet in int̾iores partes terre.
Resurget enĩ dñs iniudicio. hoc ẽ ad retͥ¬
butionem se p̃parat: ⁊ retͥbuet unicuiq iux¬
ta m̃itum suum. ⁊ iuxta intentionẽ cordis
sui. scđm qm iudicia sua temꝑat. Unde di¬
cit. Conu̾tet in int̾iores partes t̾re. hoc ẽ iu¬
dicat secͥtum uoluntatis int̾nȩ: qr uolun

Expanded text:
 esse considerat. « Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum. » « Eleemosyna enim viri quasi signaculum cum ipso, et gratiam hominis quasi pupillam conservavit. » Misericordiae quippe opera reconsignatam mercedem factoribus suis in coelis restituent, et gratiam virtutum in bene meritis certissime conservabunt, juxta sententiam ipsius Veritatis qua diait, eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. » « Et postea resurget et tribuet illis retributionem unicuique in caput ipsorum, et convertet in interiores partes terrae. » Resurget enim Dominus in judicio, hoc est, ad retributionem se praeparat, et retribuet unicuique juxta meritum suum, et juxta intentionem cordis sui, secundum quam judicia sua temperat. Unde dicit, « convertet in interiores partes terrae, » hoc est, judicat secretum voluntatis internae; q
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. eccłia ẽ catholica ꝑ totum orbẽ diffusli
Cuiꝰ pastor unꝰ ẽ. qͥa ex duob popłis umnem sl
construx̃ ouile ut gͥgis dñici fieret tinum ouile.
& unꝰ pastor. Misereat᷑ excipiens doct̾nam mi¬
serationis: ⁊ qͥ festina ⁊ in iudieiis suis. Hor¬
tat᷑ eos qͥ doctͥnam eugłicam in qͣ gr̃a p̃dicat᷑
accipiunt. ut ipsi miscdiam ꝓximis suis ĩ¬
pendantri festinent iudicii diem mĩe oꝑib¬

Expanded text:
ca per totum orbem diffusa, cujus pastor unus est, quia ex duobus populis unum sibi construxit ovile, ut gregis dominici fieret unum ovile et unus pastor. « Miseretur excipientis doctrinam miserationis, et qui festinat in judiciis suis. » Hortatur eos qui doctrinam evangelicam, in qua gratia praedicatur, accipiunt, ut ipsi misericordiam proximis suis impendant, et festinent judicii diem miseri