comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scipuli sandalita rentur m illo
inipsa nocte. Nam ⁊ siturba ꝑ¬
mittente adpetitionẽ dnĩ fugert̃
ut iohes scribit: pauorem tam̃
ac timiditatẽ suȩ mentis osten¬
debant: quod ad fuge p̃sidium
ꝓnitiores. quã ad fidutiã patien¬
di cum dnõ extiterant. Ad ole¬
scens aut̃ quidã sequebat᷑ eum
amictus sindone suꝑ nudo. ⁊ tenu¬
er̃t eũ. At ille reiecta sindone: nudꝰ ꝓ fug̃

Expanded text:
scipuli scandalizarentur in illo scipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores quam ad fiduciam patiendi cum Christo exstiterant. Adolescens autem quidam sequebatur eum, amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille rejecta sindon
Abbreviated transcription (Latin):
dotii ꝑhempnis acceperit. Lucas
aut̃ addit: quod dñs cangens au¬
riculam scruisanauerit eum.
Nunquam gͦ pietatis sue dñs
oblunscitur: qui etiã hostes suos
ñ patitur uulnerari. Illi iusto
mortem inferunt ipse ꝑsecutorũ
uulnera. sanat: mysticȩ docens
itiam eos qui insuȩ mortis con¬
sensionem uulnus animȩ con¬
craxerant. si fructũ penitentie¬
salutẽ
posse mereri. Et
respõ¬
dens iħs ait illiꝰ
addlatronẽ existis cũ gladuis ⁊ li¬
gnis cõp̃hendere me: Cotidie
tram apud uos intemplo docẽs:
al me tenuistis. Stultum ẽ inquit
cum cum gladiis ⁊ fustib querere
quiultro se urĩs tradat manib :
un nocte quasi latitantẽ ⁊ urõs
ucłos declinantẽ. ꝑ ꝓditorẽ inue¬
sagare: qui cotidie intemplo do¬
irat S id̾o aduersum me in
tnebris congregamini: quia
Rpotestas ura intenebris ẽ. Tũc
discipuli eius relinquentes eũ.
om̃s fugerunt Impletur sermo
dnĩ quem dixerat: quod om̃s di¬

Expanded text:
dotii perennis acceperit. Lucas dotii perennis acceperit. Lucas autem addit, quod Dominus tangens auriculam servi sanaverit eum . Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat, mystice docens etiam eos, qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentsalutem posse mereri. Et respondens Jesus ait illis: ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere me; quotidie eram apud vos in templo docens, et non me tenuistis. Stultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus, et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem, per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. Tunc discipuli ejus, relinquentes eum, omnes fugerunt. Impletur sermo Domini quem dixerat, quod omnes di
Abbreviated transcription (Latin):
surgite eamus: ecce qui metrat
ꝓpee. Non uos inueniant que
timentes. ⁊ retractantes: ultro
gamus admortẽ: ut confidẽtũ
igaudium passuri uideant
Dederat aut̃ tradicor eꝰ signũe
dicens. Quẽ cũq osculatꝰ fuero
ẽ eum. Impudens quidẽ ⁊sce¬
lerata confidentia magistrum
uocare:⁊ osculum ei ingerete.
quem tradebat. Tamen ad huc¬
habet aliquid deuerecundia
discpłi: cum ñ eũ palam tradi¬
dit ꝑsecutorib. s ꝑsignũ oscul¬
R. Suscepit aut̃ dominus osculĩ
traditoris: ñ quosimulare nos
doceat. s ne ꝓditionẽ fugere
uideatur: simul ⁊ illud dauit¬
cum complens. cũ hisquiodcti
pacem eram pacificus. Ulnus
aut̃ quidã decirum stantibis
educens gladium ꝑcussit scriũ
summi sacerdotis: ⁊ amputauit
iliauriculam. Petrus hoc fecit
ut iohes euuangłista declarat:
codem nimirum mentis ardore.
quo cetera fecerat. Sciebat enim:
quomodo finees piuendo sacͥ¬
lagos. meiredem iustitiȩ ⁊ sacer¬

Expanded text:
Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, prope est. Non nos inveniat quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Dederat autem traditor eis signum, dicens: Quemcunque osculatus fuerofuero, etc. Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum vocare, et osculum ei ingerere, quem tradebat. Tamen adhuc aliquid habet de verecundia discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscepit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditorem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem eram pacificus . Unus autem quidam de circumstantibus educens gladium, percussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebquomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
eumdẽ sermonẽ dicens. Et reu̾¬
sus denuo: inuenit eos dormien¬
Ñ tes. Solꝰ orat ꝓom̃ib: sicut ⁊ solꝰ
patitur ꝓuniu̾sis languescebãt
aut̃ ⁊ opprimebant᷑ apłorum
Roculi: negatione uicina. Et ue¬
nit tertio: i ait illis. Pormite iã:
⁊ requiescite. Sufficit. Uenit
nis inmanus peocatoꝵ. Cũ dixis¬
set dormite iã ⁊ requiescite. ⁊ ad
uingeret sufficit. ac deinde
inferret uenit hora. ecce tradet᷑
filius hominis:
.utiq intelligit᷑ post il¬
lud quod eis dictum ẽ. dormite
iã ⁊ requiescite. siluisse dñm ali¬
quantulum ut hoc fieret. quod
ꝑmiserat: ⁊ tunc intulisse. ecce ad¬
ꝓpinquauit hora siue uenit
hora. Ideo post illa uerba. posi¬
tum ẽ sufficit. id: qd̾ requieuistis iã¬
suffic̃ d q cõmemorata ñ ẽ ipsa int̾ positio
silentii dñi. ⁊ ꝓpt̾ea cartat intellectum:
ut millis uerbis alia ꝓnũtiatio
te penitentia impetrauerat eo¬
rigendũ: securus depassione
ꝑgit ad ꝑ secutores. ⁊ ultro sei¬

Expanded text:
icens; et reversus denuo, invenit eos dormientes. Solus orat pro omnibus, sicut et solus patitur pro universis. Languescebant autem et opprimebantur apostolorum oculi, negatione vicina. Et venit tertio, et ait illis: Dormite jam, et requiescite; sufficit, etn manus peccatorum. » Cum dixisset: « Dormite jam et requiescite, » et adjungeret: « Sufficit, » ac deinde inferret: « Venit hora, ecce tradetur Filius hominis, » utique intelligitur post illud quod eis dictum est: « Dormite et requiescite, » siluisse Dominum aliquantum, ut hoc fieret quod praemiserat, et tunc intulisse: « Ecce appropinquabit hora, sive venit hora; » ideo post illa verba positum est: « Sufficit, » sufficit. sed quia commemorata non est ipsa interpositio silentii domini, propterea coartat intellectum, ut in illis uerbis alia pronuntiatio uente poenitentia, imperaverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se i
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia ẽ: uide quia ꝑhanc
filius hominis addexterã di
patris sessurus expartu uirgi¬
nis homo natus. in sua cũ cęli
nubib ẽ maiestate uenturus.
Ulnde ⁊ apłs cum crucis abiecta
descripsisset dicens. quia humi¬
liauit semetipsũ factus obediẽs¬
patri usq ad mortem mortem aut̃
crucis: aduinxit atq ait. ꝓpt̾

Expanded text:
tumelia est, vide quia per haec tumelia est, vide quia per haec Filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus, in sua coeli cum nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis abjecta descripsisset, dicens quod humiliavit seipsum, factus obediens, usque ad mortem, mortem autem crucis, adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
tibi obitiunt᷑ ab his: Illeautꝰ
tacebat:⁊ nichil respondit. In
p̃ceps ⁊ in paciens. ñ inueniens
calũpniȩ locum. excutit deso¬
lio pontificẽ: ut insaniam mt̃¬
tis motu corporis demonstrant
Quanto iħs tacebat ad indiguos
responsione sua falsos testes ⁊ sa¬
cerdotes impios. tantomagis põ¬
tiphex furore suꝑatus. eum ad
respondendũ ꝓuocat: ut exqui¬
libet occasione sermonis. lo¬
cum inueniat acusandi nichi¬
ominus iħs tacet. Sciebat ciĩ
quasi ds: quicquid respondisst
Etorquendũ ad calũpniã. Rur¬
sum summus sacerdos intero
scriptum ẽ: quod interroganti
iad iuranti se pontifici si eẽt
xp̃s. responderit tu dixistĩ. ꝓ qͦ
marcus posuit ego sum: ut ui¬
delicet ostenderet tantũ uale¬
re quod eidicitur iħs tudixisti.
quantum sidiceret ego sum. Et
udebitis filium hominis adex¬
tis sedentem uirtutis: ⁊ uenien¬
itm cum nubib cęli. Sigͦ tibi
inxp̃o ouidee paganȩ ⁊ heretice
contẽptus. infirmitas. ⁊ crux cõ¬

Expanded text:
objiciuntur ab his? Ille autem tacebat, et nihil respondit. » Ira praeceps et impatiens, non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem, ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto Jesus tacebat ad indignos responsione sua, falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi, nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumniam. Rursum summus sacerdos interroscriptum est, quod interroganti et juranti se pontifici, si esset Christus, responderit: Tu dixisti, pro quo Marcus posuit, « Ego sum, » ut videlicet ostenderet tantum valere quod dixit Jesus, « Tu dixisti: » Quantum si diceret, « Ego sum. » « Et videbitis Filium hominis a dextris sedentem virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli. » Si ergo tibi o Judaee, pagane, et haeretice, contemptus, infirmitas et crux con
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiauit his qͥ cũ eo fuerãt. lugẽ¬
Atib ⁊ flentib. Siõ ĩpͥncipio mulier
auetor culpe uiro fuit. uir exse¬
ꝓbriũ sustineret. q̃ culpã iuro tͣns¬
Mfucdat. tñs fudit ⁊ grãm. Unde recte
mulier hȩc quȩ uins lugentib¬

Expanded text:
 cum eo fuerant lugentibus et flentibus. Sicut in principio mulier auctrix culpae viro fuit, vir exseprobrium sustineret, quae culpam viro transfuderat, transfudit et gratia. Unde recte et mulier h
Abbreviated transcription (Latin):
rena ꝓillo ⁊ caduca. immo etiã
criminosa diligere ⁊ curare
conuincitur. Bonũ eratẽi sinõ
putandus ẽ ante fuisse quam
nasceretur: cum nulli possit
ẽẽ bene nͥ ei qui fuerit s simpli¬
citer dictumẽ multo melius ẽ
ñ subsistere. quã male subsistr¬

Expanded text:
rena pro illo et caduca, imo etiam rena pro illo et caduca, imo etiam criminosa diligere et curare convincitur. Bonum erat ei, si natus putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere quam male subsist
Abbreviated transcription (Latin):
men nomen ꝓprie ñdesignat.
Iudas ceteris contristatis ⁊ re¬
trahentib manum:⁊ interdicẽ¬
tib cibosori suo. temeritate ⁊ m
catino: ut audatia bonã cõsien¬
tiam mentiretur. Et filius qui
Nec primo nec scdo correctus apro¬
ditione retrahit pedem: s paciẽ¬
tia dnĩnutrit inpudentiã suam:
⁊ thesaurrat sibi iram indie ire.
Pena p̃dicitur: ut quẽ pudor ñ
uicerat. corrigant denuntiata¬
r. supplicia S ⁊ hodie quoq ⁊mn
ad mensam dĩi malignus acce¬
dit: qui insidiis mente conditis.
qui p̃cordiis aliquo scelere pol¬
lutis. misterioꝵ xpĩ oblationib
sacroscĩs participare ñ metuit
Et ille enim in exemplum udȩ
filium hominis tradit. ñ quidẽ
iudeis peccatorib s tamen pec¬
catorib menbris uidelicet suis:
quib illud inestimabile ⁊ inui¬
olabile dominici corꝑis acsan¬
guinis sacramentũ temerare p̃¬
sumit. Ille dñm uendit: qui eiꝰ
timore atq amore neglecto. ter¬

Expanded text:
men nomen proprie non designat. men nomen proprie non designat. Judas, caeteris contristatis et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et icatinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Et Filius quidNec primo nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurPoena praedicitur, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in ad mensam Domini malignus accedit, qui insidiis mente conditis, qui praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus, membris videlicet suis, quibus illud inaestimabile et inviolabile Dominici corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Dominum vendit qui ejus timore atque amore neglecto, ter
Abbreviated transcription (Latin):
littere transcendendo. inalto
p̃parat: quia cuncta uel pascȩ
sacramenta. uel cetera legis de¬
eis ⁊ manducantib: ait iħs. Am̃
dico uob: quia unus exuob̃ me
tradet qui manducat mecum.¬
tĩ Qui de passione p̃dixerat ⁊ de ꝓ¬
ditore p̃dicit. dans locum penitẽ¬
tiȩ: ut cum intellex isset sciri cogi¬
tationes suas ⁊ occulta cõsilia:
peniteret eum facti sui. Et tam̃
ũ designat specialiter. nemani¬
feste coargutus. inpudentior
fieret.Mitait crimen innumero:
ut agat conscuis penitentiã.
at illi ceperunt contristari:di
cere ei sigillatim. Nunquidego:
Et certe nouerant undecĩ apłi
quod nichil tale contra dm̃ cogi¬
tarent S plus credunt magistro
quã sibititimentes fragilidatẽ
suam. tristes interrogant depec¬
cato. cuius conscientiã ñhabe¬
bant. Qui ait illis. Ynus ex duo¬
decim: qui intingit mecũ manũ
incatino. Omira di patientia.
Primum dixetat unus ex uob̾
metradet: ꝑ seuerat ꝓditor in
malo: manifestius arguit: ⁊ta¬

Expanded text:
litterae transcendendo, in alto nem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis deeo vobis quia unus ex vobis me tradet, qui manducat mecum. Qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. At illi coeperunt contristari, et dicere ei singulatim: Nunquid ego? Et certe noverant undecim apostoli, quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam tristes interrogabant de peccato, cujus conscientiam non habebant. Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino. O mira Domini potentia! primum dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
gilitatẽ designat eoꝵ ꝑ quoseadẽ
erat grã mundo ministranda
Unde auint. Habemus autẽ
thesaurum istũ inuasis ficcilib
Parant gͦ pascha discipuli. ubi
aqua infertur lagena: ut adet̃
tempus insinuent: quo cult¬
rib ueri pasche tẏpicus delimi¬
ne ac postib cruor auferatur:
⁊ adtollenda mundi crimina
iuuifici fontis baptisma cõse¬
cretur. Sequimini eum: i quocũq
introiertt dicite dnõ domusq
magister dicit. Ubiẽ refectio mea:
ubi pasca cum discipulis meis
manducẽ: Consulte suie aquȩ
missa uocabula: ut omĩb uerũ
pasca celebrare uolentib. hoc ẽ
xpĩ sacramentis imbui. eumq
suȩ mentis hospicio suscipere
querentib. facultas danda si¬
gnetur. Et ipse uob demontra¬
bit cenaculũ grande stratũ ⁊
ibi parare:⁊ ceta. Cenaculum
magnum lex spiritał ẽ: quȩ
de angustiis littere egrediens.
insublimi loco recipit saluato¬
rem. Nam qui ad huc occiden¬
tm literam seruauerit: qui ñ

Expanded text:
gilitatem designat eorum, per quos eadem gilitatem designat eorum, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent quo cultoribus veri Paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domus, quia magister dicit: Ubi est refectio mea, ubi pascha cum discipulis meis manducem? Consulte tam aquae rmissa vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus, facultas danda signetur. Et ipse vobis demonstrabit coenaculum grande stratum, et ibi parate nobis, etc. Coenaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ diem azimorũ quartũ
decimum pͥmi mensis appellat:
quando fermento abiecto im¬
molare. idẽ agnũ occidere so¬
bebant ad uesperã. Quod expo¬
nens apłs ait. Et enim pascha
nrm̃ immolatus ẽ xp̃s. Quilicet
die sequenti hocẽ quinta decima
sit luna crucifixus: hac tamen
nocte qua agnus immolabat᷑.
⁊ carnis sanguinisq sui disci¬
pulis tradidit misteria celebra
Da auideistentus acligatis
ipsuis immolationis hocẽ pas¬
sionis suȩ sacrauit exordum.
Et mittit duos ex discipulissus.
idicit eis. Ite inciuitatẽ. & orii¬
ret uob homo lagenã aquȩ ba¬
uilans. Inditium quidẽ pscici¬
tiȩ diuinitatis ẽ. quod cũ disciple
loquens. quidalibi futurũ sit
nouit. Pulchre aut̃ paraturis
pascha. discpłis. homo lagenã
siue uixta alium euuãgłista
amphorã aquȩ bauilans occur¬
rit: ut ostendatur huius pasche
misterium. ꝓablutione ꝑfecta
mundi totius. eẽ celebrandũ. Aqͣ
quippe lauacrũ grẽ: lagena fra¬

Expanded text:
Primum diem Azymorum, quartum Primum diem Azymorum, quartum decimum primi mensis appellat, quando, fermento abjecto, pascha immolare, id est, agnum occidere solebant ad vesperam . Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est, quinta decima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae sacravit exordium. Et mittit duos ex discipulis suis, et dicit eis: Ite in civitatem, et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans. Indicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens quid alibi futurum sit novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, homo lagenam, sive juxta alium evangelistam, amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, lagena fra
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate ementium posuit.
cerdotes. ut ꝓderet eum illis:
ostendit eum ñ apͥncipib iu¬
tatum. ñ ulla necessitate constric¬
tum: s sponte ꝓpria scelerate
mentis inisseconsilium. Qui au¬
dientes gauisi sunt: ⁊ ꝓmiserũt
ei pecuniã sedaturos. Et quere¬
bant quomodo illum oportune
traderet. Multi hodie uide sce¬
lus qui dominũ ac magistrum
dm̃q suum pecunia uendiderit.
uelut immane ⁊ nefarium ex¬
horrent: nec tamen cauent. Nã
negant dm̃ pecunia uendũt.
Ipse enim dixit. Ego sum ueritas.
Cum societatẽ frat̾nitatis aliqͣ
discordiȩ peste cõmaculãt. dm̃
ꝓdunt: quia d̾s haritas ẽ. Qui
nunt: dm̃ utiq qui ẽ caritas
⁊ ueritas ꝓdunt: maxime cũ nõ
infirmitate uel ignorantia pec¬
cant: s insimilitudinẽ uide
querunt oportunitatẽ. qualit̾
arbitris absentib mendatio
tent. Et pͥmo die arimorũ quã¬
do pasca immolakãt: dicunt
ei discipuli. Quouis eamus: ⁊
paremus tibi comedere pasca:

Expanded text:
in potestate ementium posuit, cerdotem, ut proderet eum illis, ostendit eum non a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Quod audientes gavisi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum opportune traderet. Multi hodie Judae scelus quod Dominum ac magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam negant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas. Cum societatem fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui nunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt, maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudine Judae quaerunt opportunitatem, qualiter arbitris absentibus mendaciotent. « Et primo die Azymorum quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi comedere pascha?
Abbreviated transcription (Latin):
tur inmemoriã eius. Adtende no¬
ticiã futuroꝵ: quod passurus pꝰ
dies paucos. sciat euuangłium
suum toto orbe celebrandũ. No¬
tandum autem quod sicut ma¬
na głam adepta ẽ toto orbe quo¬
cumq eccła scã diffusa ẽ. deob¬
sequio qͦd dnõ pie deuotionis
exibuit.ita econtrario ille qui
obsequio eius detrahere temera¬
ria lingua ñti muit ꝑfidie nota.
longe lateq infamatus:⁊ dosi¬
mul atq hominib merito factus
ẽ exosus. S dñs bonum laude
digna remunerãs: futuras impii
contumelias tacendo p̃teriit.
uidas. dãpnũ quod exeffusione
unguentise fecisse credebat. uult
magistri p̃cio compensare. nec
certã iã postulat summã ut
saltim lucrosa uideret᷑ ꝓditio:
s quasi uile tradens mancipiũ.¬

Expanded text:
tur in memoriam ejus. Attende notur in memoriam ejus. Attende notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos sciat, Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem quod sicut Maria gloriam adepta est toto orbe, quocunque Ecclesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit, ita e contrario ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriitJudas! damnum quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare, nec certam jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur proditio, sed quasi vile tradens mancipiu
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã debonis ac diligentib̃
potius subnumero plurali. qui
nec dnõ acdiscipulis cius fidelit
ad hesisse. neq pauperũ curam
dixit. Sinite eam. Quid illi mo
ẽ inme. Semꝑ enim pauperes
oboritur questio quareiħs post
resurrectionẽ dixerit ad discipu¬
los. ecce ego uob̃cum sum usq ad
consummationẽ scłi: ⁊ nunc loꝗt᷑.
meaut̃ ñ semꝑ habebitis. Sed
mͥ udetur in hoc loco dep̃sentia
licere corporali: quod nequaquã
cum eis ita futurus sit post resur¬
nttionẽ: quomodo nũc inomni
conuictu ⁊ familiaritate. Cuius
rei memor apłs ait Et si nouera
iã ñ nouimeũ. Quod habuit hȩc
fecit: Puenit ungere corpus me¬
um insepulturam. Quod uos
putatis ꝑditionẽ ẽẽ unguenti:
officium sepulture ẽ. Nec mirũ
si michi bonum odorẽ sue fides
dederit: cũ ego ꝓ ea fusurus sim
sanguinẽ meum. Amen dico uob
ubicumq fuerit p̃dicatum fue¬
nt euuangłiũ istud inuniuerso
mundo: i quod fecit hec narrabi¬

Expanded text:
nequaquam de bonis ac diligentibusnequaquam de bonis ac diligentibuspotius sub numero plurali, qui nec Domino et discipulis ejus fideliter adhaesisse, neque pauperum curam dixiest in me. Nam semper pauperes oboritur quaestio, quare Dominus post resurrectionem dixerit ad discipulos: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi; et nunc loquatur, me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali, quod nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: Et si noverajam non novimus eum . Quod habuit, hoc fecit; praevenit ungere corpus meum in sepulturam. Quod vos putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum, si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit Evangelium istud in universum mundum, et quod fecit haec narrabi
Abbreviated transcription (Latin):
tione commendat. acdeuotis ue¬
ueratur obsequiis. Erant autem
quidam indigne ferentes intra
semet ipsos ⁊ dicentes. Ut quid
ꝑditio ista unguenti facta ẽ: Po¬
dari. plusquã tiecentis denariis:
⁊ dari pauꝑib. Maitus hec quo¬
modo ⁊ matheus sinedochicos lo¬
quitur. pluralem scilice  nume¬
rum ꝓsingłari ponens. Nam io¬
hannes distinctius loquens iud̃
hec loquutum eẽ testatur ⁊ haecgsi
cupidicatis: eo quod fur fuisset
⁊ loculos habens. ea quȩ mute¬
A bant᷑ portaret. Potest aut̃ inte¬
ligi quod ⁊ ali discipuli aut se¬
serunt hoc aut dixerũt. aut ais
uida dicente ꝑsua sum sitatq
omĩum uoluntatẽ matheus.
marcus etiam uerb̃ exp̃sserint:
s iudas ꝓpt̾ea ea dixit quia fur¬
erat. ceteri uero ꝓpt̾ pauperum
curam: iohannẽ aũt de solo illo
id cõmemorare uoluisse. cuiꝰ ee
hac occasione furandi consuetudi¬
nem credidit intimandũ. Quod
uero subditur ⁊ fremebant ineũ

Expanded text:
tione commendat, ac devotis vetione commendat, ac devotis veneratur obsequiis. Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio ista unguenti facta etum plusquam trecentis denariis, et dari pauperibus. » Marcus haec quomodo et Matthaeus synecdochicos loquitur, pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum esse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur esset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest autem intelligi quod et alii discipuli, aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam verbis expresserint, sed Judas propterea dixerit, quia furerat, caeteri vero propter pauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. Quod vero subditur: « Et fremebant in eam, »
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosius ẽ. Mistice aut̃ deuotio
hȩc mariȩ dnõ minuistrantis. fidẽ
ac pietatẽ designat eccłȩ scȩ̃. quȩ
loquitur inamoris cantico dicẽs
Dum eẽt rex in acubitu suo. nardus
mea dedit odorem suum. Quȩ
nimirum uerba ⁊ semel uixta
litteram manib mariȩ cõpleuit: ⁊
cotidie in omĩb menbris sius sꝑi¬
taliter implere ñdesinit. quȩ toto
diffusa orbe głant᷑. ⁊ dicunt. Dõ aut̃
grãs qui semꝑ triumphat nos inxpõ
nos inomĩloco quia xp̃i bonus
odor sumus dõ. Quȩ cũ potentiã
diuine iuitutis eius. que illi una
cumpatre ẽ. digna reuerentia con¬
fitetur laudat ⁊ p̃dicat: caput
ꝓfecto illius unguento ꝑfundit
p̃cioso. Cum uero ad sũpte myste¬
ria humanitatis digna reueren¬
tia suscipit. inpedes utiq dnĩ
unguentum nardi pisticum.
idẽ fidele acuerũ ꝑfundit: quia
illam eius naturam qua terram
contingere. hocẽ inter homines
conuersari dignatus ẽ. pia p̃dica¬

Expanded text:
pretiosius est. Mystice autem devotio pretiosius est. Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, et semel juxta litteram manibus Mariae complevit, et quotidie in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit, quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat nos, in nos in omni loco. Quia Christi bonus odor sumus Deo . Quae cum potentiam divinae virtutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat, et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suspicit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est fidele ac verum perfundit, quia illam ejus naturam qua terram contingere, hoc est inter homines conversari dignatus est, pia praedica
Abbreviated transcription (Latin):
unguentaria. cauare solent: eo
quod aptissime seruare ea incor¬
rupta dicat᷑. Nascit᷑ iupxͣta thebas
egyptias ⁊ damascum sẏriȩ ceteris
candidus : ꝓbatissimum uero min¬
dia. Nardus uero ẽ frutex aroma¬
tica. graui ut aunt ⁊ crassa radice:
s breui acnigra fragiliq quãuis
pinguissima. redolente ut cyp̃ssus:
asꝑo sapore. folio paruo densoq
cuius cacumina in aristas se spar¬
gunt: iđoq gemina dote pigmẽ¬
tarii narcdi spicas ac folia cele¬
brant. Et hocẽ quod ait marcꝰ
unguenti nardi spicati p̃ciosi:¬
quia uidelicet unguentum illud
dice confectum nardi. uerũ etiã
qͦd p̃ciosius eẽt. spicarum quoq
⁊ foliorum eius adiectione: odoris
ac uirtutis illiis erat accumula¬
ta grã. Terunt aut̃ denardo phi¬
siologi: quod pͥncipalis sit inun¬
guentis. Unde merito unctioni
capitis. ⁊ pedum dnĩ oblata ẽ.
Sunt quidãm multa eius gene¬
ra: s omĩa herbe. p̃ter indium qͦd

Expanded text:
unguentaria cavari solet, eo unguentaria cavari solet, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi, ut aiunt, et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui situ redolente, cypressum aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina docti pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est, quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati , pretiosi videlicet, quia unguentum illud dice confectum nardi, verum etiam, quod pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris, ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis, unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt multa quidem ejus genera, sed omnia hebetiora praeter Indicum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ desierat. Quidam simonẽ leꝓsũ
uolunt intelligere partem ppłi.
qui crediderit dño: ⁊ abeo curatus
si. Simon quoq ipse obediens dicit᷑
enit mulier habens a labastrum
cius. Mulier ista maria erat mag¬
dalene soror lazari. quẽ suscitauit.
iħs amortuis. ut ioħes aꝑte cõme¬
morat. qui etiã hoc factum ante
sex dies pascȩ testatur: pͥdie quã
asino sedenscum palmis. ⁊ laude
turbarum iherosolimã ueniret:
psa ẽ aut̃ ñalia. quȩ quondã
ut lucas scribit peccatrix ad huc
ueniens. pedes dnĩ lacrimis peni¬
antiȩ rigauit: ⁊ unguento piȩ cõ¬
fessionis liniuit. Et quia multũ
dilexit: multorũ ueniã peccatoꝵ
apio uidice ꝓmeruit: nunc uero
iustificata ⁊ familiaris effecta
dnõ. ñtantum pedes eus ut idẽ
ioħs narrat: uerum etiã caput
ut matheus marcusq ꝑhibent
oleo scõ ꝑfudit. Est aut̃ alabastrũ
genus marmoris candidi uariis
colorib intertinct: quod aduasa

Expanded text:
e desierat. Quidam Simonem leprosum e desierat. Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi qui crediderat Domino, et ab eo curata sit. Simon quoque ipse obediens dicitur. « Venit mulier habens alabastrum lier ista Maria erat Magdalena, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat . Qui etiam hoc factum ante sex dies Paschae testatur, priusquam asino sedens cum palmis et laude turbarum Hierosolymam veniret. Ipsa est autem non alia, quae quondam, ut Lucas scribit, peccatrix adhuc veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit. Et quia multum dilexit multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit . Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino non tantum pedes ejus, ut idem Joannes narrat , verum etiam caput, ut Matthaeus Marcusque perhibent, oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi variis coloribus intertincti, quod ad vasa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scribe quomodo eum dolotene¬
rent i occiderẽt. Dicebãt autem
Non indie festo: ne forte tumultꝰ
fieret ppłi. Qui debuerãt pascha
uioino parare uictimas: leuigar
templi parietes: paiuimenta ler¬
rere: uasa mundare: ⁊ scd̃m ritũ
legis purificari. ut esu agni digi
fierent: congregantur incuntes
consilium quomodo occidant
dm̃n: ñtimentes seditionẽ ut simn¬
plex sermo demonstrat: s cauta¬
des. neauxilio ppłi desins manib
tolleretur. Et cum eẽt bethaniȩ
indomo symonis leꝓsi ⁊ recũbẽ¬
ret. Passurus ꝓomĩ mundo ⁊ un¬
uersas nationes suo sanguine
redẽpturus. moratur inbethania
indomo obedientie. quȩ quondũ
fuit srmonis leꝓsi: ñ quod lepsus
illo tempore ꝑmaneret: s quia an¬
te leprosus a saluatore mundatus
ẽ. nomine pͥstino ꝑmanente. ut
iurtuscurantis appareat. Nam
⁊ incatbalogo apłorũ cũ pͥstino
uitio ⁊ officio matheus publicanꝰ
appellatur: qui certe publicanus

Expanded text:
et scribae, quomodo eum dolo teneet scribae, quomodo eum dolo tenerent et occiderent. Dicebant autem, Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Qui debuerant Pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania in domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi; non quod leprosus illo tempore permaneret, sed quia ante leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam et in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanu
Abbreviated transcription (Latin):
simum pͥmum diem eiusdem men¬
sis. ad uesperam ẽ statuta sollem¬
arimoꝵ pascha ponẽ solent. Dic̃ eñimacꝰ.
Erat autem pasca et azima post
biduum. Dicit lucas: dies fe¬
stus uiđoꝵ. quidicitur pasca
Item iohannes cum prima arimo¬
rum die. idẽ quinta decima luna
res ageret᷑ ait. Et ipsi ñ introierũt
inp̃torium ut ñ cotaminarentur:
s manducarent pasca. Quod idõ
fecere quia ⁊ pasce dies atimis
panibus ẽ celebrari p̃ceptu. ⁊ nos
quasi pascha ꝑpetuum facientes.
semꝑ ex hoc mundo transire p̃ci¬
punur. Ulno quippe die agnoi¬
molato ad uesperam septem exor¬
dine dies sequuntur atimorum:
ꝑ totũ nob̾ hiuus scłi tempus qͦd
semptem dieb agit᷑ inatimis sin¬
centatis ⁊ ueritatis. p̃cipit eẽ in¬
uendum: omĩq semꝑ nisu nos de¬
sideria terrena quasi egipt retina¬
cula fugere :i uelut amundanacs¬
uersatione secretam solitudine
iter ammonet subire uiraitum
Et querebant summi sacerdorte

Expanded text:
simum primum diem ejusdem mensimum primum diem ejusdem mensis, ad vesperam est statuta solemazymorum Pascha ponere solent. Dicit enim Marcus: Erat autem Pascha et Azyma post biduum . Dicit Lucas: Dies festus azymorum, qui dicitur Pascha . Item Joannes, cum primo azymorum die, id est, quindecima luna res ageretur, ait: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quod ideo fecere, quia et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur azymorum, per totum hujus saeculi tempus quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum, omnique semper nisu, nos desideria terrena quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secretam solitudinem iter admonet subire virtutum. Et quaerebant summi sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
biduum. Pasca quod hebraice dr̃
phase. ñapassione ut pleriq ar¬
bitrantur. s atransitu nominat᷑ :
eo quod exterminator uidenssan¬
guinẽ inforib isrłitarũ ꝑtransie¬
rit. nec ꝑcusserit eos: uel ipse dñs
p̃bens auxilium ppło suo desuꝑ¬
Rambulauerit Cuiuis sacramentũ
uocabuli sublimius exponens
euuangłista iohannesait. Ante
uenit eius hora. ut transeat ex hoc
mundo adpatrem. Ulbi manifeste
declarat ido sollẽpnitatis huius
diem ꝑlegẽ mistice transitũ ẽẽ uo¬
catum: quod agnus di qui peccata
mundi dolleret in eo de hoc mũdo
siue transiturus. siue nos salubri
transitu quasi deegyptia seruitu
de eẽt ducturus. hoc sane iuixta
ueteris instrumenti scripturam
inter pasca ⁊ azima distat. quod
pasca ipse solus diesappellatur.
inquo agnus occidebatur adue¬
speram. hocẽ quarta decima liua
pͥmi mensis: quinta decima aut̃
luna quando egressũ ẽ deegipto
suecedebat festiuitas atimorum:
quȩ septem dieb idẽ usq adiuce¬

Expanded text:
uidem, quod Hebraice dicitur Phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur. Eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante venit ejus hora, ut transeamundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Instrumenti Scripturam inter Pascha et Azyma distat, quod Pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna rimi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum, quae septem diebus, id est, usque ad vige
Abbreviated transcription (Latin):
cernendum ẽẽ significet: ⁊ uel
xp̃m sine nr̃e redẽptionis amore
pati potuisse: uel nos sine illius
passione saluariac patri offerri
posse confingat. Quod aut̃ dicit
hic ẽ sanguis meus noui testam̃¬
tĩ ad distinctionẽ respicit ueteris
testamenti. quod hyrcoꝵ ⁊ uituloꝵ
ẽ sanguine dedicatum: dicente
interasꝑgendũ legis latore: hic
sangius testamenti: quod mãda¬
uit ad uos ds̃. Necesse ẽ eñi exẽplaria¬

Expanded text:
cernendum esse significet, et vel cernendum esse significet, et vel Christum sine nostrae redemptionis amore pati potuisse, vel nos sine illius passione salvari ac Patri offerri posse contingat. Quod autem dicit: Hic est sanguis meus novi testamenti , ad distinctionem respicit veteris testamenti, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic est sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus . Necesse est en
Abbreviated transcription (Latin):
passioni dicit᷑ acceptopane grãs egis¬
se peribet᷑. Grãs itaq agit qui
flagella alienȩ iniquitatis su¬
scipit: ⁊ qui nichil dignum ꝑ¬
cussione ex hibuit: humiliter
inꝑcussione benedicit ut hinc
uidelicet ostendat. quid unusqͥs¬
q in flagello culpȩ ꝓpriȩ facere
debeat. supse equanimit᷑ flagella
culpe portat alienȩ: ut hinc o¬
stendat quid incorrectione faciat
subditus: sunflagello positus.
patrigrãs agit equał. Et ait illis.
hic ẽ sanguis meus noui testamẽ¬
a.qui ꝓmultis esfundetur. Quia
panis corpus confirmat. uinum
lero sangunẽ oꝑat᷑ incarne: hic
ad corpꝰ xp̃i mistice. illud refert᷑
Ulinũ dominici calicis aqua
miscet᷑. Actestante enim ioħe: aq̃
ppłi sunt:i neq aquã solam neq
solum uinum. sicut nec granum
frumenti solũ sine aquae ad mix¬
tione ⁊ confectione inpanẽ ouiꝗͣ
libet offerre.: netalis uidelicet. ob¬
latio quasi caput amembris se¬

Expanded text:
passioni dicitur, accepto pane gratias egispassioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit, qui flagella alienae iniquitatis suscipit. Et qui nihil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit, ut hinc videlicet ostendat, quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae; ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello positus patri gratias agit aequales. Et ait illis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur. Quia panis corpus confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne: hic ad corpus Christi mystice, illud referturvino dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt. Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem cuipiam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi caput a membris se
Abbreviated transcription (Latin):
transit ad nouũ quod insuȩ
redemitionis memoriã. eccłam
frequentare uolebat: ut uide¬
licet ꝓcarne agni acsangiuine.
su corporis sanguinisq sacram̃¬
tum substitueret: ipsumq cẽ se
monstraret. cuii iurauit dñs ⁊
ñ penitebit eum: tues sacerdos
in eternum scđm ordinẽ melebi¬
sedech. Frangit aut̃ ipse panẽ
quẽ discipłis porrrigit: ut ostẽ¬
dat corporis sui fractionẽ. ñ absq
sua sponte acꝓcuratione uen¬
turam: s sicut alibi dicit̃. pote¬
statem se habere ponendi animã
suam. ⁊ potestatẽ se habere ite¬
rum sumendi eã. Quẽ udelicti
panẽ certi quoq grã sacramenti
pnusquã frangeret benedixit:
quia naturã humanã quã pas¬
git. qui hominẽ ad sũptum ita
morti subdere dignatus ẽ. ut ei
diuine inmortalitatis ueraciter
in eẽ potentiã demonstraret:
ułoq uelocius eum amorte resu¬
scitandum e̾ẽ doceret. Et accepto
calice grãs agens dedit eis. Et bi¬
berunt om̃s ex illo. Cũ ad ꝓpinqͣre

Expanded text:
transiit ad novum quod in suae redemptionis memoriam Ecclesiam frequentare volebat, ut videlicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis sanguinisque sacramentum substitueret, ipsumque se esse monstraret: Cui juravit Dominus et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret benedixit, quia naturam humanam quam pasgit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. Et accepto calice gratias agens dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Cum appropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
ego nunquã scandalirabor nũc
tristicie magnitudine somnum
te: ut ñintretis intẽptationẽ.
mpossibileẽ humanã animã
ñ tẽptari. Unde ⁊ inoratione
ducas intemptationẽ. quã infer
nitus refutantes: s uires susti¬
nendi intẽptationib dep̃cãtes.
Ergo ⁊ inp̃sentiarũ uait ugila¬
de ⁊ orate ne tem ꝓtemini: s ne
intretis intẽptationẽ.: hoc ẽ tẽp

Expanded text:
ego nunquam scandalizabor, nunc ego nunquam scandalizabor, nunc tristitiae magnitudine somnum te, ut non intretis in tentationem. Impossibile est humanam animam non tentari. Unde et in Oratione ducas in tentationem, quam ferre  tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo et in praesentiarum non ait: Vigilate et orate, ne tentemini; sed, ne intretis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ latinum. Ut gͦ utrumq ppłm
in eum crediturũ. ab utibq cũ
inuocandũ cẽ doceret: utraq lin¬
qua cum pͥmus ipse inuocat. Ip¬
se emimẽ bonus pastorqui animã¬
suã dando ꝓ ouib suis. umũ dedu¬
ob gregib ouile ꝑfecit. Iid̾oq u¬
musq uoce gregis auxiliũ patͥs
flagitat: ut nos utriusq exẽplo
illius informati. ubi ad uersa im¬
minere senserimus. nos patrem
d̃m: hebrei abba inuocantes. una
sidi ⁊ caritatis deuotione p̃sidi¬
um cȩleste queramus. Uude
doctor egregius formam docen¬
di adnõ sumens: ita suos alloqͥt᷑
auditores. Accepistis spm̃ ad¬
optionis filiorũ: in quo clamamꝰ
abba pat̾. Abba nimirum illi
qui deisrłitico ppło: nos pater
qui degentib ad fidẽ xp̃i uenimꝰ.
ft uenit: ⁊inuenit eos dormien¬
ts ⁊ ait petro. Symon dormis:
Nonpotiusti una hora uigilare
mecum Ille qui supra dixerat
etiam siom̃s seandalirati fuerĩt

Expanded text:
est et Latinum. Ut ergo utrumque populum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua eum primus ipse invocat. Ipse est enim bonus pastor, qui, animam dando pro ovibus suis, unum de duobus gregibus ovile perficit. Ideoque utriusque voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus, nos, Patrem Deum, Hebraei, Abba, invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste quaeramus. Unde doctor egregius formam docendi a Domino sumens, ita suos alloquitur auditores: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater . Abba nimirum illi, qui de Israelitico populo, nos Pater, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Et veniens invenit eos dormientes, et ait Petro: Simon, dormis? Non potuistmecum? Ille qui supra dixerat: Etiamsi omnes scandalizati fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim dixit: Pater sifien
potest: cranseat ane calix iste.
Ecce habens uoluntatẽ huma¬
Enam exp̃ssam uide iã rectũ cor
S ñ quod ego uolo: s quod tu
Nonueni inquit facere uolun¬
tatem meam: s uoluntatẽ euis
qui misit me. Suam uolũtatẽ
dixit quã temporalit̾ sũpsit e
uirgine: uoluntatẽ uero eius
qui eum misit. eam uidelicet siguĩs
quam intẽporalit̾ ȩternus habur
cum patre cõmunẽ. Orat transir
calicẽ: ut ostendat uere quia ⁊
homo erat reminiscens aut̃ ꝓpt
quod missus ẽ. ꝑficit dispensat¬
onem adquã missus ẽ: ⁊ clamat
ñ moriente: scđ̾m carnẽ uidelicet transes
ait calixiste. Merum quia ñ aliter
hoc fiet:ait: ñ quod ego uolo.s.
quod tu. Quodaut̃ patrẽ inuo¬
cans duplici nomine dicitur
abba pater: utriusq ppłi illum
⁊ uidei scilicet ⁊ gentilis dm̃ ee
ac saluatorem ostendit. Idem nãi
abba quod ⁊ pater significat
S abba hebreum ẽ. patͥ grecũ

Expanded text:
id enim dixit? Pater, si fieri id enim dixit? Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes voluntatem humanam expressam. Vide jam rectum cor. Sed non quod ego volo, sed quod tu. Non veni inquit facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Suam voluntatem dixit, quam temporaliter sumpsit ex virgine; voluntatem vero ejus qui eum misit, eam, videlicet, signans, quam intemporaliter aeternus habuit cum Patre communem. Orat transire calicem, ut ostendat vere, quod et homo erat. Reminiscens autem et propter quod missus est, perficit dispensationem ad quam missus est, et clamat: non moriente secundum carnem, videlicet, transeat, ait, calix iste. Verum quia non aliter hoc fiet, ait: Non quod ego volo, sed quod tu. Quod autem, Patrem invocans, duplici nomine dicit Abba pater, utriusque populi illum, et Judaei, scilicet, et gentilis, Deum esse ac Salvatorem ostendit. Idem namque abba quod et pater significat; sed abba Hebraeum, pater Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
mortem tristis ẽ dñs: quia eum con¬
ditio corporalis affectus. ñ formido
mortis offendit. Nam qui corpꝰ
suscepit omnia debuit subire qͦ
corꝑis sunt: ut esuriret sitiret
angeretur. contristaret᷑. Duunitaᷤ
autẽ: cominutari ꝑhos nescit af¬
fectus. Sustinete hic et uigilate.
Et cum ꝓcessiset paululum: ꝓcidit
suꝑ t̾ram. Quod autẽ precipit
sustinete hic ⁊uigilate: ñ asomno
ꝓhibet. cuius tempus non erat im¬
minente discrimine: s asomno
infidelitatis. ⁊torpore mentis. Da¬
to aut̃ eis p̃cepto ut sustinerent
iugilarentq secũ: paulum pro¬
cedens ruit infaciem suã⁊ hu
milicatẽ mentis. habitu carnis
ostendit. Et orabat. ut si fieri pos¬
set:transiret ab eo hora: ⁊ dixit.
Abba pat̾ omĩa tibi possibilia
sunt: transfer calicẽ huncame.
Quid erat illa uox. nͥ sonus in¬
firmitatis nre: Multiad huc
infirmi contristantur futura
morte. S habeant rectũ cor: u¬
dent mortem quantũ possunt.

Expanded text:
mortem tristis est Dominus, quia eum conmortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus, non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari per hos nescit affectus. Sustinete hic, et vigilate. Et cum processisset paululum, procidit super terram. Quod praecipit: Sustinete hic, et vigilate, non a somno prohibet, cujus tempus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis et torpore mentis. Dato autem eis praecepto ut sustinerent vigilarentque secum, paululum procedens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habitu carnis ostendit. Et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, et dixit: Abba pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. Quid erat illa vox, nisi sonus infirmitatis nostrae? Multi adhuc infirmi contristantur futura morte, sed habeant rectum cor, vitent mortem quantum possunt;