comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constet om̃s inimicos fidei
falsa denere ꝓueris:accusati¬
o illorũ mirritũ iam deduc¬
ta est: uero iudicio condẽpna¬
ta: Quia qui non crediderit
it iussit fieri ꝑque mundi
hentia stulta ꝓbaretur:
xgans posse fieriquod fac¬
anest. qũe sensum nullus
e quicognouerit. et displi¬
cat illi ut emendet consiliũ
an. quia qui cognouit. lau¬
dit potentiam dei: quẽ qui
ania negat posse: nec mun¬
lum credit fecisse. Quideñi
nagnum est. ut de se credat᷑
merasse: qui nonambigit᷑
cancta ex nichilo fecisse: qͥp¬
pecum dicat saluator. Apud
dtum autem omĩa possibilia

Expanded text:
constet omnes inimicos fidei falsa tenere pro veris, accusatio illorum in irritum jam deducta est, veri judicio condemnata; quia qui non crediderit,liter jussit fieri, per quae mundi sapientia stulta probaretur, negans posse fieri quod factum est. Quem sensum nullus est, qui cognoverit, et displiceat illi, ut emendet consilium Dei; quia qui cognovit, laudat potentiam Dei, quem qui omnia negat posse, nec mundum credit fecisse. Quid enim magnum est, ut de se credatur generasse, qui non ambigitur cuncta ex nihilo fecisse? quippe cum dicat Salvator: Apud Deum autem omnia possibilia
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. hoc ẽ ex potestate di¬
uina. non exhumana: et
tamen ipse homo iudicaturꝰ
est. sicut dñs glorie crucifir¬
us est. Ita enim aꝑte dicit.
Cum uenerit filius hominis
ingła sua. et om̃s angłicũeo
sunc congregabuntur ante
cum om̃s gentes: et erunt.

Expanded text:
dicat, hoc est ex potestate didicat, hoc est ex potestate diuina, non ex humana; et tamen ipse homo iudicaturus est, sicut dominus gloriae crucifixus est. ita enim aperte dicit: cum uenerit filius hominis in gloria sua et omnes angeli cum eo, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes et
Abbreviated transcription (Latin):
Noncamen seli siergo ꝑis
norantiam serui occidert
dominũ: peccatum eis ad̃¬
seribi non debet. s nonlicet
ignorare: Et quamttis dm̃
rem impiam faciebant ñ¬
men maiestatis dr̃ crucifix
ts: cum mori nesciat. s qͥa
uerbum caro fac̾tum est idẽ
dei filius incarnatꝰ homo
factus est. Ipsi a sscripta
est mors: quia iudȩi non
titiq carnem ꝑsecuti sunt.
s eum qui oꝑabatur ꝑcar¬
nem. ac ꝑhoc quamuis dñs
maiestatis mortẽ ignoret:
quantum ad iudeorũ cam̃
uotum ꝑtinet. et ad princi¬
pum buiꝰ scli: dñĩ occide¬
aificus est. Calis eñĩ erat
a susceptio: quȩ dm̃ homi¬
im faceret: et hominẽ dm̃:
lud cam̃ ꝓpter quid. et quid
sãm quid dicatur: ad iuua¬
nte dño prtidens et diligens
undũ hoc utiq quod dñs
gloris est. et tam̃ dñs glorie
orucifixus est. quia recte dr̃
es ds̃ crucifixus. Non exuir¬
tate diuinitatis. s ex infir¬
mitate carnis. Sicut dicimꝰ
quia scd̃m id quod ds̃ est. iu¬

Expanded text:
non tamen saeculi. Si ergo per non tamen saeculi. Si ergo per ignorantiam servi occiderunt Dominum, peccatum eis ascribi non debet. Sed non licet hoc ignorare. Et quamvis Dominum rem impiam faciebantmen majestatis crucifixus dicitur, cum mori nesciat: sed quia Verbum caro factum est, id est, Dei Filius incarnatus homo factus est, ipsi ascripta est mors; quia Judaei non utique carnem persecuti sunt, sed eum qui operabatur per carnem; ac per hoc quamvis Dominus majestatis mortem ignoret, quantum tamen ad Judaeorum votum pertinet, et ad principum hujus saeculi, Dominum occidecrucifixus est. Talis enim erat illa susceptio, quae Deum hominem faceret, et hominem Deum. Quid tamen propter quid, et quid secundum quid dicatur, adjuvante Domino, prudens et diligens cundum hoc utique, quod Dominus gloriae est. Et Dominus gloriae crucifixus est; quia recte dicitur: eus crucifixus, non ex uirtute diuinitatis, sed ex infirmitate carnis, sicut dicimus, quia secundum id quod deus est iu
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Principes huiꝰ scłi. non
solum homines accipiendos
iudeorum ac romanorum:
s hos principes et potestates
quos supra dixit: Ad quos ue¬
re ꝑtinet dictum hoc: aduer¬
sus quos nob̾ conluctatioẽ.
sp̃icalia nequitiȩ incelestib.
quia consilio ac uoluntate
illorum crucifirus est xp̃s:
et ipse dñs Princeps inquit
huiꝰmundi uenit. et inime
quomodo principes scłi huiꝰ
possunt intelligi. qui erant
subiecti regno romano: Et
neq romanorum principes
crucifixert̃. xp̃m: quippe
cum dixerit pilatus. Nullã
cauisam mortis inuenio in
eo Unde et manus lauit. di¬
cens iudeis. in nocens egosũ
a sanguine huius. uos uide¬
ritis: Hi ergo principes crci
so: Quãuis dicat marcus etiã¬
gelista de demonib sciebant
ert̃ quidem ipsum eẽ sea
qui inlege ꝓmissus erat.
mysterium tamen eius.
quod filtus dei est nescied¬
NT hoc etiam et petrio
apls ad populũ iudalcum
dixit. Scio fr̃s quia pigno¬
rantiam gessistis hoc ma¬
lum sicut et principes ur̃

Expanded text:
t. Principes hujus saeculi non solum homines accipiendos Judaeorum ac Romanorum: sed et hos principes ac potestates, quos supra dixit, ad quos vere pertinet dictum hoc, adversus quos nobis colluctatio est spiritalis nequitiae in coelestibus; quia consilio ac voluntate illorum crucifixus est ChristEt ipse Dominus: Princeps, inquit, hujus mundi venit, et in me quomodo principes hujus saeculi possunt intelligi, qui erant subjecti regno Romano? Et neque Romanorum principes crucifixerunt Christum; quippe cum dixerit Pilatus: Nullam causam mortis invenio in eo . Unde et manus lavit, dicens Judaeis: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, vos videritis . Hi ergo principes cruciso ; quamvis dicat Marcus evangelista de daemonibus: Sciebant erunt quidem ipsum esse, sed qui in Lege promissus erat: mysterium tamen ejus, quo Filius Dei est, nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostolus ad populum Judaicum dixit: Scio, fratres, quia per ignorantiam egistis hoc malum, et sicut principes vestri ,
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauit: s suagr̃a qui per
fidem eius accepimus sp̃m
sc̃m. qui uoluntatem dei nobis
scli hoc ignorabant: ds̃ hoc
ꝑ sp̃m suum reuelauit creden¬
tib qtua res dei nom potest
sine spũ dei ad disci: Nam non
solum hominib sacramentũ
istud missum sedicit de clara¬
re s et principib et potesta¬
tib incȩlestib qui dñm eru¬
ci fixertint. ut hoc p̃dicante
interris:. discant qui stint in
carnalib celis: qui clegunt
subelementis firmamenti:
Hicgͦ singularis apłs est qͥ
banc gratiam consecutus est:
quia trinitatis mysterium
anuło sic pocuit explanari.
Inde et uas electionis. diui¬
no iuditio uocitatus est
Sp̃s enimomĩa scrucatur
de deo est. hic sp̃s omĩa nouit
dei:ac ꝑhoc dm̃ eẽ non du¬
bites: qui non solum htima¬
na. sed ȩtiam dei dicit᷑ scire.
Profunda autem ideo ait:
quia omnem uirtutem ec
p̃scientiam eius nouit. qđ
om̃ino creaturȩ spossibi¬
le est. Qus enim scit homi¬
num quȩ sint hominis nisi

Expanded text:
is, sed sua gratia, qui per fidem ejus accepimus Spiritum sanctum, qui voluntatem Dei nobis saeculi hoc ignorabant, Deus hoc per Spiritum suum revelavit credentibus; quia res Dei non potest sine Spiritu Dei addisci. Nam non solum hominibus sacramentum istud missum se dicit declarare, sed et principibus et potestatibus in coelestibus, qui Dominum crucifixerunt; ut hoc praedicante in terris, discant qui sunt in carnalibus coelis, qui degunt sub elementis firmamenti. Hic ergo singularis apostolus est, qui hanc gratiam consecutus est; quia Trinitatis mysterium a nullo sic potuit explanari: unde et vas electionis divino judicio vocitatus est . Spiritus enim omnia scrude Deo est hic spiritus, omnia novit Dei, ac per hoc Deum esse non dubites, qui non solum humana, verum etiam Dei occulta dicitur scire. Profunda autem ideo ait, quia omnem virtutem et praescientiam ejus novit, quod omnino creaturae impossibile est. Quis enim scit hominum ea, quae sunt hominis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
emplum inopinatã rem
factã dicit: & que ñ solum
inhumanum sensum non
caderet. sed et cȩlestes poten¬
tias lateret. dei scilicet filiũ
incarnatum: Ut quod supra
dixerat firmaret: quia si pͥn¬
cipes huius scłi. dñm homi¬
nem factum non intellexert:
quanto magis homines:sed
si uerba offendiculum uł
scandalum faciebant: tur¬
tutib tamen et signis fides
non debuerat denegari. In¬
firmitati enim et ignorantie¬

Expanded text:
emplum inopinatam rem factam dicit, et quae non solum in humanum sensum non caderet, sed et coelestes potentias lateret, Dei scilicet Filium 119 incarnatum; ut quod supra dixerat, firmaret, quia si principes hujus saeculi Deum hominem factum non intellexerunt, quanto magis homines! Sed si verba offendiculum vel scandalum faciebant; virtutibus tamen et signis fides non debuerat denegari. Infirmitati enim et ignoranti
Abbreviated transcription (Latin):
Hec et ad cos qui mnecelesiis pre¬
re credendus est apłs.: ut diligen¬
tius considerent et ꝑspiciant.
qui sint qui dissensiones et of¬
fendicula in ecclesiis generant

Expanded text:
aec et ad eos qui ecclesiis praere credendus est Paulus, ut diligentius confiderent, et perspiciant, qui sint qui dissensiones et offendicula in ecclesiis generent
Abbreviated transcription (Latin):
nrcteait. sapientiã non huiꝰ
sełis futuri. inquo ueritas
dci negantib apparebit:
hoc enim scłm. rationem hãc
non capit. infirmitate cogi¬
tationis terrene. Neq prin¬
cipium huiꝰ scłi qui destru¬

Expanded text:
Recte ait, sapientiam non hujus saeculi, sed futuri, in quo veritas Dei negantibus apparebit; hoc enim saeculum rationem hanc non capit infirmitate cogitationis terrenae. Neque principum hujus saeculi, qui destru
Abbreviated transcription (Latin):
ntes uident᷑. Dcus predicati¬
onem suam non cestimonio
uerborum toluit cõmenda¬
ri. s uirtucis: ut uerbis stul¬
ticia iudicata. factis se sapi¬
entium de monstraret. sp̃ita¬
li ratione fundata. Ut fides
ur̃a nonsit insapientia homi¬
num. sed inturdate dei. Sapi¬
entia humana ad breue dẽ
pus ꝓdest:quia temporalis
est ut ipse homo: uirtus aut̃
dei. ȩterna ẽ: quomodo deus.
ideo illa fides ꝑmanet: que
ꝑ dei uirtutem est col. lata in
homine: Sapientiam loqͥ¬
mur inter ꝑfcctos. Hoc est
inter eos: qui crucem xp̃i. uir¬
tutis destimonio sapientiam
nos habemus diuinam sapi¬
entiam:s uos eã capere non
poteratis. quia adhuc lacte nu¬
trimini: et infide parui con¬

Expanded text:
praedicationem suam non testimonio verborum voluit commendari, sed virtutis; ut verbi stultitia indicata, factis se sapientiam demonstraret spiritali ratione fundata. Ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute 118 Dei; sapienpus placet: quia temporalis est, ut ipse homo: virtus autem Dei aeterna est, quomodo Deus. Ideo illa fides permanet, quae per Dei virtutem est collata in homine. Sapientiam loquimur inter perfectos; hoc est, inter eos qui crucem Christi virtutis testimonio sapientiam nos habemus divinam sapientiam, sed eam vos capere non poteratis: quia adhuc lacte nutrimini, et in fide parvi com
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nerticifixum ꝑtinere con¬
adunt: sciant inxp̃o cruci¬
so multa homines dicere:
it maxime. quod uetus ho¬
mo nr̃ simul crucifixus ẽ.
ut euacuetur corpus peccati
ut ultra non seruiamus
peccato. Unde etiam de se
ego mundo: Proinde add¬
tendant et uideant. quem¬
admodum doceat᷑ atq dis¬
entur xp̃s orucifixus: et ad
eius crucem nouer int ꝑ¬
tinere quod etiam nos in eiꝰ
corpore cruicifigimur mun¬
do: tibi intelligit᷑ coercitio
malart̃i concupiscentiarum.
dc ꝑhoc fieri non potest: ut
as quicruce xp̃i informan¬
dur ꝓfessa adulteria ꝑmittan
dir Et ego ininfirmitate.
atimore. et tremore multo
sui apud uos. Y p̃m enim
nstuttitia huimane sapien¬
tie predicans. odium sibi et
ꝑsecutiones ꝓuocabat: qua¬
sirẽ uanã ad nuntians. et ini¬
mititiam iudeis atq gentilib
Et sermom̃s et p̃dicacio mea.
non inꝑsuasibilib humane
sapientiȩ uerbis. Ostendit.
quia ne hominum fauorem
se sapientie placere noluisse.
neq uerborum artistuduisse:

Expanded text:
rucifixum pertinere contendunt, sciant in Christo crucifixo multa homines discere et maxime, quod uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, et ultra non seruiamus peccato. unde etiam de se ego mundo. proinde adtendant et uideant, quemadmodum doceatur atque discatur Christus crucifixus, et ad eius crucem nouerint pertinere, quod etiam nos in eius corpore crucifigimur mundo: ubi intellegitur omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittant. Et ego in infirmitate, et timore, et tremore multo fui apud vos. Christum enim in stultitia humanae sapientiae praedicans, odium sibi et persecutiones provocabat, quasi rem vanam annuntians, et inimicam Judaeis atque gentibus. Et sermo meus, et praedicatio mea non in persuasione humanae sapientiae. non se ut hominum favorem ae sapientiae placuisse, neque verborum arti studuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
um dei: Qđ ideo mysterium
uocat: quia quod incarnatũ
est. occultum erat aseculis a¬
pud dm̃ deus uerbum: Hereti¬
cos autem eẽ in quib gloriaban¬
tur: quia et ꝑeloquentian
prauiam doctrinam cõmen¬
bant. prudentiam mundi
sectantes. crucem xp̃ieuacua¬
bant: erubescentes stulti ap¬
pellariamundo: Ut neq na¬
tum xp̃m exuirgine p̃dica¬
rent. neq tiere erucifirum
docerent: quia stultũ uidet᷑.
dei filium natum hominem
fateri. et crucifixum: Non¬
enim iudicaui mescire ali
et hunc crucifixum. Nlesi
diceret. quia uos capere du¬
nitatis eius mysteria non pos¬
se pensaui: sola uobis huma¬
nitatis eius infirma locutꝰ
sum: Si ergo ille qͥ ꝑ euange¬
lium genuit. quamuisgias
agat. quod neminem ipsoꝵ
bapti zauerit. nsi crispum
et gaium et stephane domũ.
nichil eos amplius docuit
quiam xp̃m crucifixum:. qͥd
sidicat aliquis. nec resurrex¬
isse xp̃m eos audisse. quando
ꝑcuangłm geniti sunt. Unde
est igitur quod eis dicit. Tra¬

Expanded text:
um. Quod ideo mysterium vocat, quia quod incarnatum est, occultum erat a saeculis, apud Deum, Deus Verbum. Haereticos autem esse in quibus gloriabantur, quia et per eloquentiam, pravam doctrinam commendabant, et prudentiam mundi sectantes, crucem Christi evacuabant, erubescentes stulti appellari a mundo; ut neque natum Christum ex Virgine praedicarent, neque vere crucifixum docerent; quia stultum videtur Dei Filium natum hominem fateri et crucifixum. Hoavi et hunc crucifixum . Ac si diceret: Quia vos capere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutus set. si ergo ille, qui per euangelium genuit, quamuis gratias agat, quod neminem ipsorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum, nihil eos amplius docuit quam Christum crucifixum, quid? si dicat aliquis nec resurrexisse Christum eos audisse, quando per euangelium geniti sunt? unde est igitur, quod eis dicit: tra
Abbreviated transcription (Latin):
deretur. Nonse aliter illis
tradidisse ꝓbat quãq osten¬
dit: quia et inbumilitate
sermonis. et instultitia pre¬
dicationis. sicut mundo ui¬
detur locutus est illis apłs¬

Expanded text:
e non aliter illis tradidisse probat, quam quae ostendit; quia et in humilitate sermonis, et in stultitia praedicationis, sicut mundo videtur, locutus est illis
Abbreviated transcription (Latin):
agendum ꝑse idonei nonfu¬
issent. ut ergo mira potentia
p̃dicatorũ linguas clares cert.
prius mirabilius actum est qd
corundem p̃dicantium men¬
dẽ. omĩs homo unde autem
non glorietur caro coram ipse
nisi de meritis suis: que quidẽ
potuit habere: s ꝑdidit. et
ꝑ quod habere potuit. ꝑhoc
perdidit: hoc est ꝑliberum ar¬
bitrium: propter quod quid
restat liberandis: nisi gratia
liberantis: itagͦ non gloriat᷑
om̃is caro coram ipso: Non
enĩ gloriant᷑ iniusti:. qui non
habent unde: Nec iusti: quia
exipsohabent. Unde nec ha¬
bent gloriam suã: nisi ipsum
eui dicunt: gloria mea.:et exal¬
tans caput meũ: Ac ꝑhoc ad
omnem hominẽ ꝑtinet quod
scriptum est: ut nongloriet
omĩs caro corã ipso: Adiustos
autẽ illud: qui gloriat᷑ in ans
gonetur. hoc enim apłs aꝑ
ishat nongloriet᷑ om̃is caro
num ipso: ne putarent sancti
inegła sere mansisse. mox ad¬
adit. Ex ipso autem uos estis.
inxp̃oiħu: qui factus est nob̃

Expanded text:
agendum ipsi idonei non fuagendum ipsi idonei non fuissent. Ut ergo mira potentia per praedicatorum linguas claresceret, prius mirabilius actum est, ut eorumdem praedicantium merid est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hoc perdidit, hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostoluisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu Christo, qui factus est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
seuerationem enim illorum
error inuenit: nec fuit ab im¬
tio: nr̃ã autem disciplina ab
imitio est. Destruetur ergo dũ
sine testimomo nudis uerbis
adseritur: Nr̃a uero non uerb̃
solis: s et teste uirtute ꝓbatur
nascendo enim dñs de matre
patipere: diuitias reꝓbauit:
Dum autem litteras nondidic̃.
refutauit sapientiam secularẽ
titudine ꝓhibet gloriari: humi¬
lient gͦ sẽ deo huiusmodi homi¬
nes. si uolunt et ipsi cumceteris
entes: prius namq collegit in
doctos: et post modum philo¬
sophos: et non ꝑoratores docu¬
it piscatores: s mira potentia.
ꝑ piscatores sub egit oratores:¬
qui fideles populos ad spiritalis
patriȩ edificia suꝑne colli ge¬
rent: Vnde in euanglio dñs na¬
tanahelem laudat: nec tamen
in sorte p̃dicantium numerat.:
quia ad p̃dicandum eũ tales
uenire debuerant. qui de lai¬
de ꝓpria nichil habebant
tanto solius ueritatis cognis¬
sceret̃ eẽ quod agerent. quan¬
toet aꝑte cernitur. quia adho

Expanded text:
severationem enim illorum severationem enim illorum error invenit, nec fuit ab initio: nostra autem disciplina ab initio est. Destruitur ergo, dum sine testimonio nudis verbis asseritur: nostra vero non verbis solis, sed et teste virtuNascendo enim de matre paupere, divitias reprobavit. Dum autem litteras non discit, refutat sapientiam saecularem. titudine prohibet gloriari. Humilient ergo se Deo hujusmodi, si volunt et ipsi cum caeteris edoctos, et postmodum philosophos; et non per oratores docuit piscatores, sed mira potentia per piscatores subegit oratoresqui fideles populos ad spiritualis patriae superna aedificia colligerent. Unde et in Evangelio Dominus Nathanaelem laudat , nec tamen in sortem praedicantium numerat, quia ad praedicandum eum tales venire debuerunt, qui de laude propria nihil haberent, ut tanto solius Veritatis cognosceretur esse quod agerent, quanto et aperte cerneretur, quia ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iudei primum. qui signum
querebant. xp̃m dei ẽẽ uirtutẽ:
et greci similiter uident xp̃m
dei eẽ sapientiam: Illã autẽ
mundanam.quã prius puta¬
bant prudentiam: maximã
ẽẽ stulticiam: Urtus ergo dei
est: quia ꝑ ipsum omĩa fecit
pater deus. Sapientia autẽ
idcirco. quia ꝑipsum cognitꝰ
est deus: Nec enĩ posset cogno¬
sci deus. nisi ꝑeum quieet de
eo: quia nemo nouit nec uidit
patrem. nisi filius. et cui uolu¬
erit filius reuelare. Quia
quod stultum est der sapien¬
tius est hominib. Stultũ
dei inquit: non quia uerestul¬
tum est. s quia ab hominib
dum rationi mundane non
conuenit. stultũ putat᷑. cũ fit
ratio spiritalis: quia quod stul¬
tum putat᷑ dĩ. omnẽ humanã
sapientiam ante cedit: quia¬
qui sapientia sua liberari non
tius dinoscitur ẽẽ hominis
ꝗtria sp̃italia plus sapiunt
quam carnalia: Non enim
sp̃italia ꝑ carnalia sunt: sed
carnalia constant ꝑspirta¬
lia. Idoq subiecta st̃ canilas¬

Expanded text:
m quaerebant, Christum Dei esse virtutem; et Graeci similiter vident Christum Dei esse sapientiam: illam autem mundanam, quam prius putabant prudentiam, maximam esse stultitiam. Virtus ergo Dei est; quia per ipsum omnia fecit Pater Deus: sapientia autem idcirco, quia per ipsum cognitus est Deus. Nec enim posset cognosci Deus, nisi per eum qui esset de eo; quia Nemo novit neque vidit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. Stultum Dei, inquit, non quia vere stultum est, sed quia ab hominibus, dum rationi mundanae non convenit, stultum putatur, cum sit ratio spiritalis: atum putatur Dei, omnem humanam sapientiam antecedit: quia sapientia sua liberari non ntius dignoscitur esse hominibus; quia spiritalia plus sapiunt quam carnalia. Non enim spiritalia per carnalia sunt, sed carnalia constant per spiritalia; ideoque subjecta sunt carna
Abbreviated transcription (Latin):
Que sote aplẽ. suã nichil de ẽ.
curcis scribendo fatigaris:
cur in longinquo positis lo¬
laudat. ecce eis gratiam dei da¬
tam asserit: factos inom̃ibus
diuites dicit: In om̃i u̾bo et
inom̃i scientia: xp̃i destimoni
est quod de semetipso.morien¬
do et resurgendo testatus est.
Incorum uitam confirmatũ
ẽẽ ꝑhibet: et nichil eis de eẽ in
nulla gratia testatur. Qtus
rogo credat. quia paulo post cos
corripiat: quos ita laudat :
Nam post cetera subiungit
Obsecro autem uos fr̃s ꝑ nom̃

Expanded text:
Quaeso te, Paule, si jam nihil deest, cur eis scribendo fatigaris? Cur in longinquo positus lolaudat. Ecce eis gratiam Dei datam asserit, factos in omnibus divites dicit in omni verbo et in omni scientia; Christi est quod de semeptiso moriendo et resurgendo testatus est, in eorum vita confirmatum esse perhibet, et nihil eis deesse in ulla gratia testatur. Quis, rogo, credat quia paulo post eos corripiat, quos ita laudat? Nam post caetera subjungit: Obsecro autem vos, fratres, per nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta. dignum est quod diẽ¬
ꝓpħa. ut in dñogloriemur:
quia non poterit confundi.
quigloriatur indeo: Confun
priis meritis gloriat᷑: sicut
multi qͥ sese xp̃ianos credunt:
et pelagiano errore decipiunt᷑¬
Simili modo et qui in homi¬
nib gloriantur. quossciunt
utiq nullius ẽẽ uirtutis:
Quare et ait scriptura uana
spes est in homine:. Et ego¬

Expanded text:
propheta . Dignum est quod propheta . Dignum est quod a, ut in Deo gloriemur; quia non poterit confundi, qui gloriatur in Domino; priis meritis, sicut multi, qui se Christianos credunt, et Pelagiano errore decipiuntsimili modo et qui in hominibus gloriantur, quos sciunt utique nullius esse virtutis; quare et ait Scriptura: Vana spes est in homine . CA
Abbreviated transcription (Latin):
Eripso autem uos estis: in xp̃o
mysterium trinitatis Mise¬
ricordia uero: quia cum esse¬
mus captiui: redemit nos:
Siergo exipso estis: nolite il¬
los admirari quos ille non
legit. Qui factus est sapien¬
lanobis adeo. et iustitia: et
est ad confirmationẽ creden¬
tium xp̃m: Dei uoluntate dic̃
egisse que gessit: ut sciamus
uere nos sapientiã didicisse:
et sc̃ĩficatos ẽẽ: et iustificatos.
et redemptos adeo ꝑ xp̃m:
Nemoenim redimit: nisi qđ
redemptisumꝰ. site quod scĩfi¬
cati. idẽ ab opere carnis et ido¬
lorum inmunditia purgati:
siue quod iustificati. iustum
est enim creatorem colere. ce¬
teris spretis:siue quod sapien¬
tes.ꝑid quod mundanos di¬
dicimus imperitos: totum
hoc dei beneficium est ꝓ xp̃m:
Redemptio tam̃ nr̃a hec est:
obtulit enim se xp̃s diabolo
cupienti : ut peccati in se con¬
tradictionem auferret: et sic
captiuos eius erueret: Ut
quemad modum scriptũ est.
quigloriat᷑ in dñogloriet᷑:
Hoc scriptum est. in hieremia

Expanded text:
ipso enim vos estis in Christo mysterium Trinitatis: misericordia vero; quia cum essemus captivi, redemit nos. Si ergo ex ipso estis, nolite illos admirari quos ille non elegit. Qui factus est sapientia nobis a Deo et justitia. Ut . Ad confirmationem credentium, Christum Dei voluntate dicit egisse, quae gessit; ut sciamus vere nos sapientiam didicisse, et sanctificatos esse, et justificatos, et redemptos a Deo per Christum; nemo enim redimit, nisi quod redempti sumus, sive quod sanctificati, id est, ab opere carnis et idolorum immunditia purgati, sive quod justificati justum est enim Creatorem colere, caeteris spretis, sive quod sapientes per id quod mundanos didicimus imperitos, totum hoc Dei beneficium est per Christum. Redemptio tamen nostra haec est; obtulit enim se Christus diabolo cupienti, ut peccati in se contradictionem auferret, et sic captivos ejus erueret. Ut quemadmodum scriptum est: Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc scriptum est in Hieremia
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃m erucifixum:. iudȩis qui¬
dem scandalum: gentib autẽ
lultitiam. S trltum quippe
et inde contra eum homo sump¬
debitor fieri debuit. Nam tan¬
to deus abhominib dignius
honorandus est.quanto et ꝓ
hominib indigna suscepit:¬
s scandalum est iudȩis: dum
fitentem: et sabbatum euacu¬
antem. Gentib autẽ stultitia:
quia ea audiunt p̃dicari. quȩ
dum rationi mundane non
congruunt: insensati uident᷑.
et partus uirginis. et resurree¬
istis uirtus xp̃s. quib scanda¬
lum: aut ipsis sapientia. quib
stu ltitia: s qm̃ quidã ex eisdẽ
iustificabant᷑ fide: quidã aũ
sua impietate obdurabantur:
unum credentium et noncre¬
dentium genus. subuocatoꝵ
appellatione discreuit. ut qͦs
a fide significabat alienos:
eos. quam uis audissent euan¬
geliũ ostenderet uocationis
iudeis atq grecis. xp̃m dei uir¬
tutem et dei sapientiam.
Quam non eredit ꝓfecto dum
nescit. Cum autem credide¬
rit: quam infirmicatem puta¬

Expanded text:
m crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe et inde contra eum homo scandebitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna suscepit Scandalum est Judaeis, dum  profitentem, et sabbatum evacuantem: Gentibus autem stultitia; quia ea audiunt praedicari, quae dum rationi mundanae non congruunt, insensata videntur, ut partus Virginis, et resurrecistus virtus quibus scandalum, aut ipsis sapientia quibus stultitia? Sed quoniam quidam ex ipsis justificabantur fide, quidam autem sua impietate obdurabantur; unum credentium et non credentium genus, sub vocatorum appellatione discrevit; ut quos a fide significabat alienos, eos, quamvis audissent Evangelium, ostenderet vocationis Judaeis atque Graecis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Quam non credit profecto dum nescit: cum autem crediderit, quam infirmitatem puta
Abbreviated transcription (Latin):
toria est. s hoc. quasistultũ
et infirmum. sua uirtute sa¬
pientes fortesq contẽpnunt.
s hec est gratia. quȩ sanet in¬
firmos: non suꝑbe ⁊ actantes
falsã beatitudinem suã: si hu¬
militer potius ueram misen¬
riam confitentes: Uidete¬

Expanded text:
hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseriam confitentes. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
binsapientiam sapientiũ.
tprudentiam prudentium¬
Non enim suam ineis ꝑdit
t rȩpbat quam ipse donauit:
s quam sibi arrogant. qui ñ
sapientiam sapientium: dũ
que illa negant posse fieri fa¬
ut: et reꝓbat intellectũ pru¬
dentium: quando dm̃ quem
incuriosum dicunt. ad gres¬
sum ꝓbat ea quȩ stulta putãt¬
scilicet ut dei filiꝰ incarnatꝰ de
uirgine crucifigeretur. ꝓbu
mana salute: quod factum
uere testatur uirtute. non
uibis: Ubi sapiens. ubi seri¬
ba ubi conquisitor huiꝰ scłi:¬

Expanded text:
nt: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentiumNon enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donavit; sed quam sibi arrogant qui non sapientiam sapientium, dum quae illa negat posse fieri, facit: et reprobat intellectum prudentium, quando Deum, quem incuriosum dicunt, aggressum probat ea quae stulta putant, ut Dei Filius incarnatus de Virgine crucifigeretur pro humana salute; quod factum vere testatur virtute, non verbis. Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus
Abbreviated transcription (Latin):
lat. manifestum est. nonẽẽ.
sapientiam hanc principũ
huiꝰ mundi. quidestruunt᷑
abilla. xp̃ianitas eñierrores
quos hu inseruert̃ excidit.
idẽ idolatriam: auaritiam:
et cetera uitia. sicut dicit io¬
hannes apls. Propt̃ hoc ue¬
nit filius dei ut solueret oꝑa
diaboli. Sed loquimur dei
apientiam in mysterioque
abscondita est: Occultum
ensum manifestare. missum
setestatur. quẽ neq principes
neq potestates scirent: Neq
mundus audicrat: quia in
cognitum est: Esse autẽ rati¬
onale et salutare teste uirtute:
cui om̃is intentiocedit ratioci¬
nationis humane: Abscondi¬
ta est gͦ dei sapientia:dum non
int̾ibis. s inuirtute est: ñ hu¬
mana ratione possibilis: sed
sp̃s efficatia credibilis. Quã
predestinauit ds̃ ante scła in

Expanded text:
. Manifestum est non esse sapientiam hanc principum hujus mundi, quia destruuntur ab illa. Christianitas enim errores, quos hi inseruerunt, excidit, id est, idololatriam, avaritiam et caetera vitia, sicut dicit Joannes apostolus . Propter hoc venit Filius Dei, ut solveret opera diaboli. Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est. Occultum sensum manifestare se missum testatur, quem neque principes, neque potestates scirent, neque mundus audierat; ac cognitum est: esse autem rationale et salutare teste virtute, cui omnis intentio cedit ratiocinationis humanae. Abscondita est ergo Dei sapientia, dum non in verbis, sed in virtute est; non humana ratione possibilis, sed spiritus efficacia credibilis. Quam praedestinavit Deus ante saecula in
Abbreviated transcription (Latin):
sisti. quod solius dei est: nui¬
lam ammonitionem melio¬
rem potui inuenire: qtiam
epłe primȩ pauli apłi qtiam
misi: qta tota inde agicur.
ut merita hominum tollat.
unde marime nunc mona¬
chi gloriantur: et grãm dei
commendat: ꝑ quam omnis
qui uouit. quod uouit domino
reddat.

Expanded text:
sisti, quod solius Dei est; nulsisti, quod solius Dei est; nullam admonitionem meliorem potui invenire, quam Epistolae primae Pauli apostoli, quam misi, quia tota inde agitur ut merita hominum tollat, unde maxime nunc monachi gloriantur: et gratiam Dei commendat, per quam omnis qui vovit, quod vovit Domino reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
de monstrans: quando me sine
sollicitudine consideras: et ob
hoc molestus es michi exactor
Nec enim debes molestus ẽẽ.
michi: quando ego si ut uolun¬
tas ad est. possibilitas adeẽt:
debitor tui non fuissẽ: Si an¬
te has sollicitudines hoc opꝰ
non fuissem aggresstis rogan¬
tib fr̃ib ut nosti. uix nunc
ex inde aliquid ualuissem a¬
gere.Et uere fateor me primi¬
tuis inuitum accessisse. et in
hoc oꝑe et inpentateucon
quem postulas. Imꝑantibus
frĩb inscola constitutis. quib
uiua uoce scripturas trade E¬
bam. p̃cipiente ꝑio principe
hludouuico imperatore: con¬
pulsus ȩtiam amemorato
principe ut non tantum t̃.E¬
ba ꝑ oblituonem palantem
traderem: sed ȩtiam calamo
dici ꝑmanentem seriberẽ ut
quod ore ꝓmebam calamo
seriptitarem: De ammoni¬
tione fratrum et exhortatio¬
ne. unde rogasti quod seribe¬
rem. ut uotum quod uouerc̃
domino reddant: Et uotum
t dico: non ꝓposicũ tt serip¬

Expanded text:
demonstras, quando me sine demonstras, quando me sine sollicitudine consideras, et ob hoc molestus es mihi exactor. Nec enim debes molestus esse mihi, quando ego si, ut voluntas adest, possibilitas adesset, debitor tui non fuissem: si ante has sollicitudines hoc opus non fuissem aggressus, rogantibus fratribus, ut nosti, vix nunc exinde aliquid valuissem agere. Et vere fateor me primitus invitum accessisse et in hoc opus et in Pentateuchum, quod postulas, imperantibus fratribus in schola constitutis, quibus viva voce Scripturas tradebam, praecipiente pio principe Hludowico imperatore, compulsus etiam a memorato principe ut non tantum verba per oblivionem palantem traderem, sed etiam calamo diu permanente scriberem, ut quod ore promebam, calamo scriptitarem. De admonitione fratrum et exhortatione unde rogasti quod scriberem, ut votum quod voverunt Domino reddant; et votum, ut dico, non propositum, quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
namq iste et siñ instruit que¬
rentis animum: ingenium
saltim exercet: et inuenit nes¬
cire se. quod se fortasse scire
putabat :unde ammonitus.
seit quod antea nesciebat: et
labore. et nũmis emerem:com¬
modius in diuinis scripturis
mea uersabatur intentio:
ladio cesim curandam acce¬
dens: quod causȩ surgunt. eo
amplius sollicitudines pari¬
unt: Brumale tempꝰ uias
palatinas cerrens:cundo et
redcundo minus licet imple¬
re supra cõmemoratum amorem:
Post medium ueris ꝓcedendo
armatus: ꝑgamenum pariter
cum arma ferens ꝑgo ad ex cubi¬
as maritimas. cum timore excu¬
bando aduersus agarenos. et ma¬
uros. nocte tenens gladium. et
die libros et calamum. implere
conans ceptum desiderium:
Nisi enim ille uircum gratia
p̃cedente spiritui p̃sideret: quẽ
cõmendat apłs.cum de capite
uiri non uelando loquitur:
Illud menti mee accideret. qđ
de semine iacto eitra uiam dñs
ꝓtulit: Quietã te agere uitam

Expanded text:
namque iste, etsi non instruit quaenamque iste, etsi non instruit quaerentis animum, ingenium saltem exercet; et invenit scire se quod se fortasse nescire putabat; unde admonitus scit quod antea nesciebat. » labore et nummis emerem, commodius in divinis Scripturis mea versabatur intentio. Ad dioeceseos curam accedens, quot causae surgunt, eo amplius sollicitudines pariunt. Brumale tempus vias palatinas terens eundo et redeundo, minus licet implere supra commemoratum amorem. Post medium veris procedendo armatum pergamenam pariter cum armis ferens, pergo ad excubias maritimas, cum timore excubando adversus Agarenos et Mauros; nocte tenens gladium, et die libros et calamum implere conans coeptum desiderium. Nisi enim ille vir, cum gratia praecedente, spiritui praesideret, quem commendat Apostolus, cum de capite viri non velando loquitur, illud menti meae accideret quod de semine jacto citra viam Dominus protulit. Qui etiam te agere vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ditatib. Ut eicero ait. que
nobis inquit. dies noctesq
considerantib. acuentib ꝙ
intellegentiam. quȩ est m̃¬
tis acies. cauentibq ne qͦn¬
do illa ebescat: idest inphi¬
losophia uiuentib spes est¬
magna. Post paululum ad¬
iungens ait: et uit antiquis
philosophis. hisq maxunis
longeq clarissimis placuit:
et̾nos animos ac diuinosha¬
bemus: sic existimandum est
quo magis hi fuerint semꝑ
insuocursu. idẽ. in ratione et
inuestigandictipiditate. a
quominus se amiscuerint
qinplacauerint hominũ
is et errorib:. hoc his facili¬
ũ ascenstim. et reditum incelũ
u: Deinde addens. hanc ipsã
ausulam repetendo sermonẽ
ꝗfiniens: Qua ꝓpter inquit
it aliquando terminetur ora¬
tio. sicut extingui tranquille
uolumus cum in his artub
iuxerimꝰ. ut si ex hac in aliam
auit paululum meliorem do¬
mum sine mora de migrare:
Inhis studiis nobis om̃ĩs oꝑa
etcura ponenda est. Ardor

Expanded text:
ditatibus. Ut Cicero ait: « Quae ditatibus. Ut Cicero ait: « Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est in philosophia viventibus, magna spes est. » Post paululum adjungens ait: « Et si ut antiquis philosophis, hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint semper in suo cursu, id est in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicaverint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore » . Deinde addens hanc ipsam clausulam repetendo, sermonem finiens: « Quapropter, inquit, ut aliquando terminetur oratio, si aut exstingui tranquille volumus, cum in his artubus vixerimus; aut si ex hac in aliam aut paululum meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Ardor
Abbreviated transcription (Latin):
XP̃OSINCERAq
caritate diligen¬
do. theodemiro
tuam beatitudinis opto indño
salutem: Non uelut ꝑtinacit̃
rigidus.re nisus sum uolunta¬
ti tue. diu multumq studiosis¬
sime cliente le. ut dilucidatas
gentium magistri epłas non
tibi dirigerem: s obstrepen¬
tium quas inistoscło rotatico
catisarum inscirgunt p̃pedit̾
nec dum facere pocui. Pro¬
posueram quippe incorde meo
ut inscrutandis. meditandis¬
q scripturis. quando adilla¬
rum dulcedinem primitus
accessi uigilet indefesstis ex¬
isterem: ne acumen mentis
obdormire ꝑmitterẽ iner
torpore.Cogitans penesi
tunc ueraciter meuiuere
siangłorum panem etsinor
ut summi uiri saltim queo¬
ad modum languens inten¬
uiuere uitiere nitens lingu
lãbere aliquid ualuissem a
alios ammonerem ut apłi¬
cum ineo sectarent᷑ exemplui
unum que retro sunt oblits¬
centes. ad ea que inanten¬
ora sunt. ꝑ intellegentiam
extendentes nos. inspiritali
specula crescentes. minime
retineam ab ullicitis cupi¬

Expanded text:
sinceraque charitate diligendo Theudemiro tuam beatitudinis opto in Domino salutem. Non velut pertinaciter rigidus, renisus sum voluntati tuae diu multumque, studiosissime clientule, ut dilucidatas gentium magistri Epistolas non tibi dirigerem; sed obstrepentibus quae isto in saeculo rotatico causis insurgunt praepeditus, necdum facere potui. Proposueram in corde meo quippe, ut in scrutandis meditandisque Scripturis, quando ad illarum dulcedinem primitus accessi, vigil et indefessus existerem, ne acumen mentis obdormire permitterem inerti torpore: cogitans penes me, tunc veraciter me vivere angelorum pane; et si non ut summi viri, saltem quemadmodum languens vivere nitens, lingua lambere aliquid valuissem, et alios admonerem, ut apostolicum meo sectarentur exemplum. Unde quae retro sunt obliviscentes, ad ea quae interiora sunt per intelligentiam extendentes nos, in spirituali speculo crescentes, minime retineamur ab inlicitis cupi
Abbreviated transcription (Latin):
miror quod tam cito trans¬
ferimini abeo quiuos uoca¬
uit ingrã xp̃i. Quib ȩtiam
inaꝑta increpatione post
ctia sub iungit: Oinsensati
glato ꝗͥtus uos fascina uit:
nentes et enim dure nisi aꝑ
sessent increpatione ꝑcusse:
illo modo malum cognosce¬
nnt. quod egissent. Obsecro¬

Expanded text:
Miror quod sic tam cito transMiror quod sic tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit in gratia Christi . Quibus etiam in aperta increpatione post caetera subjungit: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Mentes etenim durae nisi aperta essent increpatione percussae, nullo modo malum cognoscerent quod egissent.
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ corinthios quidam om̃ĩ
gratia repleti ec erant quidam
in ꝑsonarum fauorib scissi
Cepit alatidib ꝑfectorum. ut
modesta in ticctione. ad repre¬
hensionem ꝑtingeret infi¬
morum. Et in hoc quoq als
medicinam cordis. medicirs
corporis tistim trahens. Nan
cum feriendum uulnus mes¬
cus aspicit: prius ea menbra
quȩ circa uulnus sana sunc
palpat. Ut post adea que uus¬
nerata sunt leniter palpands
ꝑueniat. Cum ergo apls ꝑ¬
fectos incorinchiis laudant
sana menbra iurta uulnus
tetigit. Cum uero infirmos
de diuisione reprehendit.
tulnus incorpore ꝑeuissit
Uideamus tamen hunc ipsũ
qui tanta modestia atq man¬
suetudine ad corripiendos
corinthios ducitur: qualiter
contra galacas quia fide dis¬
cesserunt. exercetur. Nulla
enim modestiȩ pacientiam
p̃missa nulla locutionis
dulcedine p̃rogata: eos qͦs
a fide discessisse cognouit ab
ipso eple suȩ exhordio inue¬
hendo redarguit. Nam pre¬
missa salutatione. siccepit

Expanded text:
inter Corinthios quidam omni inter Corinthios quidam omni gratia repleti, et erant quidam in personarum favoribus excisi, coepit a laudibus perfectorum, ut modesta invectione ad reprehensionem pertingeret infirmorum. Et in hoc quoque ad medicinam cordis a medicina corporis usum trahens. Nam cum feriendum vulnus medicus aspicit, prius ea membra quae circa vulnus sana sunt palpat, ut post ad ea quae vulnerata sunt leniter palpando perveniat. Cum ergo Paulus perfectos in Corinthiis laudavit, sana membra juxta vulnus tetigit; cum vero infirmos de divisione reprehendit, vulnus in corpore percussit. 20. Videamus tamen hunc ipsum qui tanta modestia atque mansuetudine ad corripiendos Corinthios ducitur, qualiter contra Galatas, qui a fide discesserant, exercetur. Nulla enim modestiae patientia praemissa, nulla locutionis dulcedine praerogata, eos quos a fide discessisse cognovit, ab ipso epistolae suae exordio invehendo redarguit. Nam praemissa salutatione, sic coepit:
Abbreviated transcription (Latin):
uos. hoc autemdico: quodunus¬
quisq ur̃mdicit. Ego quidem
sum pauli ego autem apollo:
ego uero cephȩ ego autẽ xp̃i.
Ecce quos inom̃i uerbo et in
omni scientia laudauerat qͥb
nichil de eẽ inulla gratia dire¬
rat: paulisꝑ loquens adincre¬
paridum leniter ueniens. dicui¬
sos erga se ipsos reprehendit
et quorum prius salutem nar¬
rauerat: post modum culnera
pate fecit. Peritus et enim me¬
dicus. uulnus secandum ui¬
dens.segrum timidum eẽ con¬
spiciens: diti palpauit et subi¬
to ꝑcussit. Pritis blanda ma¬
nũ latides posuit: et pꝰ modũ
ferrum increpationis firit.
Nisi emm uerecunde mentes
fuerint palpando reprehense:
ita ut eraliis reb audiant qdđ
in consolatione sumant: per
increpationem ꝓtinus addes
ꝑationem cadunt. S nũquid
mentitus est apłsut prius eis
nichil de eẽ tomĩgratia dice¬
ret: quib post modum dictu¬
rus erat. unitatem de ẽẽ: absit¬
ut hoc quis de illo calia. uel de¬
sipiens credat: s quuia erant

Expanded text:
ico quod unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ego autem Christi . Ecce quos in omni verbo et in omni scientia laudaverat, quibus nil deesse in ulla gratia dixerat, paulisper loquens ad increpandum leniter veniens, divisos erga seipsos reprehendit, et quorum prius salutem narraverat postmodum vulnera patefecit. Peritus enim medicus vulnus secandum videns, sed aegrum timidum esse conspiciens, diu palpavit et subito percussit. Prius blanda manu laudes posuit, et postmodum ferrum increpationis fixit. Nisi enim verecundae mentes fuerint palpando reprehensae, ita ut ex aliis rebus audiant quod in consolatione sumant, per increpationem protinus ad desationem cadunt. 19. Sed nunquid mentitus est Paulus, ut prius eis nil deesse in omni gratia diceret, quibus postmodum dicturus erat unitatem deesse? Absit hoc: quis de illo talia vel desipiens credat? Sed quia erant
Abbreviated transcription (Latin):
nunc orat. ut unum sentiant:
hoc ttiq inquo renati. dei
filii appellati stint. adomnẽ
enim modo eccłam loquitur:
ut hii qui dissentire ceperant.
reuerterentur ad ceptam fi¬
dem: quam uidebant inhis
sensu quem illis tradiderat:
ut non discreparent. Ad illoꝵ
enim exemplum quos supra
laudat. hos ꝓuocat. ut hoc
sentiant ac defendant. Signi¬
ficatum est enim michi de tiob̃
fr̃s mei. abhis qui sunt does.
quia contentiones sint int̃¬

Expanded text:
nunc orat, ut unum sentiant, hoc utique in quo renati Dei filii appellati sunt. Ad omnem Ecclesiam modo loquitur; ut ii qui dissentire coeperant, reverterentur ad coeptam fidem, quam videbant in his sensu, quem illis tradiderat, ut non discreparent. Ad illorum enim exemplum, quos supra laudat, hos provocat; ut hoc sentiant ac defendant. Perlatum est enim mihi de vobis, fratres, ab iis qui sunt Chloes, quod contentiones int
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃o. Ne quia dixerat.
quicumq: inuocant nomen
aut nomen aut donum tacti¬
isse uideretur. et suspicionem
forte atit occasionem daret
rite inuocandum:s omnem
grãm ẽẽ patris: ut et duos qui
inunum sunt. ꝑdiuinitatẽ
ostenderet: et patris auctorita¬
tem p̃ferret. Gratias ago
deo meo semꝑ ꝓuobis.ingrã¬

Expanded text:
isto. Ne, quia dixerat: Qui invocant nomen aut nomen aut donum tacuisse videretur, et suspicionem forte aut occasionem daret rite in vocandum, sed omnem gratiam esse Patris; ut et duos, qui unum sunt per divinitatem, ostenderet, et Patris auctoritatem praeferret. Gratias ago Deo meo semper pro vobis. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
dei: hoc nos ẽẽ incipiamts.
mansuri in eadem dignisa¬
te. sicut manet xp̃s quẽ ał¬
dimus filium dei. Socicdᷤ
enimn fraternitas est. ut
qomodo fidem dei inco¬
imeminhac causa nobis
huram ostendit: ita nos
an diffidentes et ꝑfidi in¬
ueniamur: s ꝑseuerantes
ttenim mentes. siquas fortas
siculpas ad miserint: leni¬
ter arguende sunt: quia si
asperius increpentur: fran¬
gunt᷑ potius quam erudi¬
untur. At contramentes
aspere atq ĩpudentes. si
inerepatȩ leniter fuerint:
admaiores culpas ipsa leni¬
tate ꝓuocantur: Quod bene
dicatorem discimus: qui cũ
counthios cognosceret pro
amore ꝑsonarum inscismatȩ
ditisos: eorum uerecundie
consulens. locutionem suã
eis agratiarum actione et
latidib cepit. dicens Grãs
ago deo meo semꝑ ꝓuobis.in
grã dei quȩ data est uobis in
rp̃o iħ̃u: quia inomnib di¬
uites factiestis in illo. inom̃i

Expanded text:
Dei, hoc nos esse incipiamus, Dei, hoc nos esse incipiamus, mansuri in eadem dignitate, sicut manet Christus, quem credimus Filium Dei. Societas enim fraternitas est, ut quomodo fidem Dei incolumem in hac causa nobis futuram ostendit: ita nos non diffidentes et perfidi inveniamur, sed perseverantes utese culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate provocantur. 18. Quod bene dicatore discimus, qui cum Corinthios cognosceret pro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae consulens, locutionem suam eis a gratiarum actione et laudibus coepit, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis in gratia Dei, quae data est vobis in Christo Jesu, quia in omnibus divites
Abbreviated transcription (Latin):
capti. Ita ut nicħ uob̾ desit
in ulla gratia expectantib
Manifestum est. hunc expec¬
tare diem iudicii. qui circũ¬
spectus. et sollicitus est. futu¬
rum iudicium dei est: In qͦ
dominus nr̃ reuelabitur.
tam fidis. quam infidis. ut cog¬
noscant increduli. acsciant
uerum eẽ quod eredere no¬
luerunt. et ꝑeant: fidi uero
gaudeant. plus boni intieni¬
entes quam putaueram
Qui et confirmabit uos tis
infinem. sine crimine. in
despeillorum sectirus est qͥ
in uiolati usq ad futurum
iudicium erunt. Qui eñ
inter tot discrimina sensu¬
um. et ꝑ turbationes diuer¬
sitatum ĩmutari minime
potuerunt: Proculdubio
in eodem manstiros seosten¬
dunt: cum hos laudat: il¬
los qui errore psetido apl̃os
de prauati fuerant inuitu
Dum horum enim fidem
p̃dicat:. illos ad penitentã
et fide dei: quia non erit ali¬
ter quam dixit. filios nos ad¬
optatos sibi credentes in
xp̃m hoc enim nos donat.
quod credimus: ut quia
credimus xp̃m filium ẽt̃

Expanded text:
capti. Ita ut vobis in nullo desit capti. Ita ut vobis in nullo desit aliqua gratia, exspectantibus Manifestum est hunc exspectare diem judicii, qui circumspectus sollicitus est. Futurum judicium Dei dicit, in quo Dominus noster revelabitur, tam fidis, quam infidis, ut cognoscant increduli ac sciant verum esse, quod credere noluerunt, et pereant: fidi vero gaudeant plus boni invenientes, quam putaverant. Qui et confirmabit vos usque ad finem sine crimine in ade spe illorum securus est; quia inviolati usque ad futurum judicium erunt. Qui enim inter tot discrimina sensuum, et perturbationes diversitatum immutari minime potuerunt; procul dubio in eodem mansuros se ostendunt. Cum hos laudat, illos qui in errore pseudoapostolorum depravati fuerant, invitat: dum enim horum fidem praedicat, illos ad poenitentiam et fide Dei, quia non erit aliter quam dixit, filios nos adoptatos sibi credentes in Christum? Hoc enim nobis donat, quod credimus; ut quia credimus Christum Filium esse