comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnam sententiã contra eos
dicitur non estis locuti corã
me rectum: et ꝓtinus addit᷑:
sic seruus m̃s iob: ꝓfectoliquet.
quia non omnino despicitur:
qđ exmelioris comparatione
repbatur. Inreprehensione qͥppe
eius. incautȩ dilabuntur: sedta¬
men quia tanti uiri amiqi sunt:
ex familiaritate illius. multa
mystica didicerunt. Unde. sicut
supius diximus. eorum uerbis
etiã paulus utitur: & hec mas¬
sertionis sue adiutoriũ assumers:
plata exueritate destatur. Que
tamen. ueritas rectȩ rep̃henchit.
quia quamlibet fortis senten¬
tia. contra scm̃ uirũ ꝓferri ñ
debuit. Poss unt ergo mysticȩ
eliphat̃ uerba pensari: quib
adbeatum iob loquit᷑. dicens.¬

Expanded text:
supernam sententiam contra eos supernam sententiam contra eos dicitur: Non estis locuti coram me rectum, et protinus subditur, sicut servus meus Job , profecto liquet quia non omnino despicitur quod ex melioris comparatione reprobatur. In reprehensionem quippe ejus incaute dilabuntur; sed tamen quia tanti viri amici sunt, ex familiaritate illius mystica multa didicerunt. Unde sicut et superius diximus , eorum verbis etiam Paulus utitur, et haec in assertionis suae adjutorium assumens, prolata ex veritate testatur. Quae tamen veritas recte reprehendit, quia quamlibet fortis sententia contra sanctum virum proferri non debuit. Possunt ergo mystice Eliphaz verba pensari, quibus ad beatum Job loquitur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra iam diximus. intra
scãm eccłiam. incorreptis mo¬
rib posid: quo ꝑfidẽ bons
iuxta sunt: eo ꝓuitã dunus
premunt. Quia enĩ quas fide¬
les uitari nequeunt: afidelib
tanto deterius. quanto &. in¬
terius tolerantur. Amici uero
illius.qui quasi adconsolan¬
dum ueniunt: sed aduerba
asperȩ inuectionis excedunt:
hereteoꝵ spẽm tenent: qui.
cum contra bonos defende¬
dm nituntur. offendunt. Hec¬
itaq suꝑius latius hct̾a: nẽ
breuiter studui mistiea desi¬
gnatione succingere: ut lect̾or
m̃s. exipsa hac replicatione
meminerit:. me inhoc opere
spintuali intellectui deserui¬
re: & tamen cum utilitatis
usus postulat: subtiliter qͦ
studeo hystoriȩ uerba discu¬
cere. Cum uero necesse est:si¬
mul utrun q complector:
ut sp̃uales fructus allegoria
germinet: quos tamen.exra¬
diee hystorie. ueritas ꝓducit.¬
Amicoᷤᷤuero beati iob. quos he¬
retieoꝵ tenere spẽm diximꝰ
indictis suis nequaquã ꝑom
nia reꝓbamus: quia dum ꝑ

Expanded text:
imus , intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, quo per fidem bonis juxta sunt, eo per vitam durius premunt. Quia enim quasi fideles vitari nequeunt, a fidelibus tanto deterius, quanto et interius tolerantur. Amici vero illius, qui quasi ad consolandum veniunt, sed ad verba asperae invectionis excedunt, haereticorum speciem tenent, qui cum contra bonos Deum defendere nituntur, offendunt. itaque superius latius dicta, nunc breviter studui ex mystica designatione succingere, ut lector meus ex ipsa hac replicatione meminerit me in hoc opere spiritali intellectui deservire. Et tamen cum utilitatis usus postulat, subtiliter quoque 182 studeo historiae verba discutere. Cum vero necesse est, simul utrumque complector, ut spiritales fructus allegoria germinet, quos tamen ex radice historiae veritas producitAmicos vero beati Job, quos haereticorum tenere speciem diximus, in dictis suis nequaquam per omnia reprobamus, quia dum per
Abbreviated transcription (Latin):
non solum iudaicum populũ.
extimore seruientem: sed ipsoᷤᷤ
quoq apłos. in suo amore  ge¬
neratos: passionis eius tempore.
telo ꝑficuȩ ꝑculit. Uulnere. bea¬
diob corpus accerit̃ quia redẽ¬
ptor nr configi clauis incrucis
patibulo ñ dedignatur. Aplan¬
ca autem pedis.usq aduerticẽ.
uulnera suscepit quia seam ex¬
cliam. que corpus eius ẽ non
solum pextrema & ultima: s
usq ad summa menbra: ꝑsecu¬
dione seuiens temptator affli¬
git unde etiã paulꝰ apł̃s dic̃. Com¬
pleo ea que desunt passionum
xp̃i: incarne mea. sui suadere
admaledicendũ uror nititur:
quia camales quiq intra scãm¬

Expanded text:
non solum Judaicum populum ex timore servientem, sed ipsos quoque apostolos in suo amore regeneratos, passionis ejus tempore telo perfidiae perculit. Vulnere beati Job corpus atteritur, quia Redemptor noster configi clavis in crucis patibulo non dedignatur. A planta autem pedis usque ad verticem vulnera suscepit, quia sanctam Ecclesiam, quae corpus ejus est, non solum per extrema et ultima, sed usque ad summa membra persecutione saeviens tentator affligit. Unde etiam Paulus dixit: Compleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . Cui suadere uxor ad maledicendum nititur, quia carnales quiq
Abbreviated transcription (Latin):
miqui quiq. quo plus in hoc
inundo ꝓficiunt: plures secum
aclinteritũ trahunt rectȩ subdit᷑.
Longe fient filii eius: asalute.
Filii quippe huius stulti sunt.
qui inambitione huius seculi.
exeius imitatione nascuntuR.
Qui ꝓfecto. asalute tanto longiꝰ
fiunt: quanto inꝑpetratione
nequiciȩ. nulla infirmitate feri¬
untur. De quib bene additur.¬

Expanded text:
iniqui quique quo plus in hoc iniqui quique quo plus in hoc mundo proficiunt, plures secum ad interitum trahunt, recte subditur: Longe fiant filii ejus a salute. Filii quippe stulti sunt, qui in ambitione hujus saeculi ex ejus imitatione nascuntur; qui profecto a salute tanto longius fiunt, quanto in perpetratione nequitiae nulla infirmitate feriuntur. De quibus bene additur
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum rectius dicerent: sicũ
ingloria  hominem cernerent:
tunc eius interitũ cogitantes.
transeuntem potentiã. nichil
esse sensissent. Iunc quippe ẽ
humana elatio pensanda quã
nichil sit:cum sese suꝑ ceteros
successib extollit. Iunc consi¬
derandũ ẽ quo cursu felicitas
transuolet: cum ante humanos
oculos. quasi ꝑmanens pollet.
Nam gloriã moritur nchil esse:
inipsa iam morte pensare: infir
mi quilibet possunt. Tunc enĩ
ei. etiã illi derogant: qui hanc.
&usq admortem sequentes a¬
mant. Bene itaq ieitur: ego
uidi stultum firma rachiee: &
maledixi pulchrttudini eius sta¬
tm. Ac si aꝑtȩ diceret. Contͣ
stulti pulchndudinem. moram
imaledictonem non habui:
quia cum hanc cernerem: simul
etiam penã sequentem uidi. Ñ
enĩ statim maledicerem: si qua
me gloriȩ illius delectatio te¬
nuisset. Sed sine tarditate male¬
diri: quia supplicia mansura
conspiciens: eius potentiã. sine
dubitatione reꝓbaui. Sed quia

Expanded text:
nimirum rectius dicerent, si cum nimirum rectius dicerent, si cum in gloria hominem cernerent, tunc ejus interitum cogitantes, transeuntem potentiam nihil esse sensissent. Tunc quippe est humana elatio pensanda quam nihil sit, cum sese super caeteros successibus extollit. Tunc considerandum est quo cursu felicitas transvolet, cum ante humanos oculos quasi permanens pollet. Nam gloriam morituri nihil esse, in ipsa jam morte pensare infirmi 185 quilibet possunt. Tunc enim ei etiam illi derogant, qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. Bene itaque dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Ac si aperte diceret: Contra stulti pulchritudinem, moram in maledictione non habui, quia cum hanc cernerem, simul etiam poenam sequentem vidi. Non enim statim maledicerem, si qua me gloriae illius delectatio tenuisset; sed sine tarditate maledixi, quia supplicia mansura conspiciens, ejus potentiam sine dubitatione reprobavi. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
considerata dam natione rep¬
bare: quia eo atrocius intorm̃¬
ds obruetur. quo. altius inpec¬
catis eleuatur: quia transit qd
extollitur: ꝑmanet . qđ punitur:
quia honoratur inuia: inꝑuen¬
dione. dam nabit᷑ Et quasi ꝑ
amena prata. ad carcerem ꝑue¬
interitum tendit. Notandũ uͦ.
qđ eum stulti pulchritudinem
maledixisse se diceret: addidit:
statim. Mos nanq: humanȩ &
infirmȩ mentis ẽ: ut cum earũ
rerum quas respicit qualitate.
uarietur. Sepe enim eius iudi¬
cium cum ipsa presentis rei specie
ducitur: & iuxta hoc qd̃ aspicit.
intentio illius sensusq format᷑.
Nam plerunq nonnulli. dum
quorumdã glam cernunt: eius¬
dem glȩ aspectib delectantur.
anc. magnũ aliquid existimãt.
seq ut talia mereantur. exoptãt.
Cum uero gloriosos quosq aut
fortasse etiam morientes aspi¬
ciunt: quia humana gloria om¬
nimͦ nichil sit. cũ gemitu faten¬
tur: ita ut ꝓtinus dicant. Ecce
quam nichil ẽ homo. Qui hoc

Expanded text:
considerata damnatione judconsiderata damnatione judicare, quia eo atrocius in tormentis obruitur, quo altius in peccatis elevatur; quia transit quod extollitur, permanet quod punitur; quia qui honoratur in via, in perventione damnabitur; et quasi per amoena prata ad carcerem perveinteritum tendit. Notandum vero, quod cum stulti pulchritudini maledixisse se diceret, protinus addidit, statim. Mos namque humanae et infirmae mentis est, ut cum earum rerum quas respicit qualitate varietur. Saepe enim ejus judicium cum ipsa praesentis rei specie ducitur, et juxta hoc quod aspicit, intentio illius sensusque formatur. Nam plerumque nonnulli, dum quorumdam gloriam cernunt, ejusdem gloriae aspectibus delectantur, ac magnum aliquid existimant, seque ut talia mereantur exoptant. Cum vero gloriosos quosque, aut fortasse etiam morientes aspiciunt, quia humana gloria omni modo nihil sit, cum gemitu fatentur, ita ut protinus dicant: Ecce quam nihil est homo. Qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rali ꝓspitate fulcitur: ut omne
qd appetii. assequatur: aduer¬
sa nulla sustineat : contra in.¬
firmos sine repugnatione p̃¬
ualeat: bene agentib. exaue¬
toritate contradicat: admaio¬
ra cõmoda expeiori semꝑ ac¬
tione ꝑueniat: & unde uiam
uite deserit inde. adtempus fe¬
licior uiuat. Sed cũ malos flo¬
rere. infirmi conspiciunt. crepi¬
dant: &apud semetipsos. pec¬
cantium ꝓsꝑitate turbat int̾.
ingressib mentis nutant Quoꝵ
speciem. ꝓfecto sumpsit psalmi¬
sta: cum cheeret. Mei autẽ pe¬
ne moti sunt pedes: pene effu¬
si sunt gressus mer: quia ⁊elaui
inpeccatorib. pacem peccatoꝵ¬
fortes aspiciunt: ꝓtinus. quȩ
post głam pena sequatur. at¬
tendunt: & alta intus cogitati¬
ne despiciunt hoc qđ suꝑbi fo¬
ris. fastu uacue inflationis in¬
tumescunt. Bene ergo dicitur:
ego uidi stultum firma radies
& maledixi pulchritudini eius
statim. Pulchritudini quippe
stulti maledicere ẽ: eius głam. ex

Expanded text:
rali prosperitate fulcitur; ut omne rali prosperitate fulcitur; ut omne quod appetit assequatur, adversa nulla sustineat, contra infirmos sine repugnatione praevaleat, bene agentibus ex auctoritate contradicat, ad majora commoda ex pejori semper actione perveniat, ut unde viam vitae deserit, inde ad tempus felicior vivat. Sed cum malos florere infirmi conspiciunt, trepidant; et apud semetipsos peccantium prosperitate turbati, intus in gressibus mentis nutant. Quorum profecto speciem sumpsit Psalmista cum diceret: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei; quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatofortes aspiciunt, protinus quae post gloriam poena sequatur, attendunt; et alta intus cogitatione despiciunt hoc, quod superbi foras fastu vacuae inflationis intumescunt. Bene ergo dicitur: Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim. Pulchritudini quippe stulti maledicere, est ejus gloriam ex
Abbreviated transcription (Latin):
gna nos mors uenustate com¬
ponunt Fadem. & comechi di¬
cuntur. &bibi: quia nimirũ.
dum quȩdã ineis obsciira s̃.
quȩ. non nisi interpretata. in¬
telligimus: hȩc. quasi man¬
dendo glutimus. Dum quȩdã
uero. adintelligendũ facilia.
ita sumimus ut inuenimus:
ea quasi nonmansa. bibimus.
quia non fracta. sorbemus.Hec.
subintellectu mistico breui lo¬
cutione canscurrimus: ne qͥd
forsican preterisse uideamur.
Sed quia beati iob amici esse ñ
possent. nisi in quib dam qͦ
magna moꝵ honestate fulge¬
rent: restat. ut meoꝵ uerbis
untutem sensuũ moraliter in¬
quiramus: quatiuus dũ lo¬
cutionis eoꝵ pondus discuti¬
tur. euius doctrinȩ fuerint. os¬
firma radice stultus interra fi
et primus cam. ciuitatem con¬
struxisse describitur: ut apte
monstretur: quia ipse interra
fundamentũ posint:qui aso¬
liditate cȩlestis patriȩ alienꝰ
fuit. Quasi firma radice stult̾
attollitur: quando hic tempo¬

Expanded text:
gna nos morum venustate comgna nos morum venustate componunt. Eadem et comedi dicuntur et bibi, quia nimirum dum quaedam in eis obscura sunt, quae non nisi interpretata intelligimus, haec quasi mandendo glutimus; dum quaedam vero ad intelligendum facilia ita sumimus ut invenimus, ea quasi non mansa bibimus, quia non fracta sorbemus. Haec sub intellectu mystico brevi locutione transcurrimus, ne quid forsitan praeterisse videremur. Sed quia beati 184 Job amici esse non possent, nisi in quibusdam quoque magna morum honestate fulgerent, restat ut in eorum verbis virtutem sensuum moraliter inquiramus, quatenus dum locutionis eorum pondus discutitur, cujus doctrinae fuerint, osfirma ret primus Cain civitatem construxisse describitur, ut aperte monstraretur quia ipse in terra fundamentum posuit, qui a soliditate aeternae patriae alienus fuit. Quasi firma radice stultus attollitur, quando hic tempo
Abbreviated transcription (Latin):
cius ordinationi repugnaret.
Qd ꝓfecto. discipulos ueritas pre¬
monet: dicens.Uenit hora: uit
omins qui interficit uos arbi¬
detur obsequiũ se prestare dõ.
Sequitur. Et bibent sitientes:
diuitias eius. Huius stulti cdi
uitias. sicientes bibunt: quia
fluentis sacrȩ locutionis. quȩ
iudaicus populus. insuꝑbie
ostentatione possederat: con¬
uersȩ gentilium mentes irri¬
dicitur. Om̃s sicientes uenite
adaquas: et qui non habetis ar¬
gentum. ꝓperate. Quia enĩ ar¬
genti uocabulo. eloquia chui¬
na signantur: psalmista desta¬
tur:dcens.Eloquia dñi eloqͥa
casta: argentũ igne examinatũ.
Qui gͦargentum nonhabent. ad
aquas uocantur: quia nimi¬
rum gencilitas. quȩ scripture
sacre precepta ñacceꝑat:sacri
eloquii mundatione sadiatur:
quam. tanto nunc auidius po¬
tat: quanto hanc chu sicca siti¬
ebal̃ Eadem ergo huina elo¬
quia: & messis. & diuitiȩ. uocan¬
tur. Messis: quia ierunã men¬
tem reficiunt: diurtȩ:quia ma¬

Expanded text:
ejus ordinationi repugnaret. ejus ordinationi repugnaret. Quod profecto discipulos Veritas praemonet, dicens: Venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se picitur: « Et bibent sitientes divitias ejus. » Hujus enim sitientes divitias bibunt, quia fluentis sacrae locutionis, quae Judaicus populus in superbiae ostentatione possederat, conversae gentilium mentes irridicitur: Omnes sitientes venite ad aquas; et qui non habetis argentum, properate . Quia enim argenti vocabulo eloquia divina signantur, Psalmista testatur, dicens: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Qui ergo argentum non habent, ad aquas vocantur, quia nimirum gentilitas, quae Scripturae sacrae praecepta non acceperat, sacri eloquii inundatione satiatur, quam tanto nunc avidius potat, quanto hanc diu sicca sitiebat. Eadem ergo divina eloquia et messes et divitiae vocantur: messes quia jejunam mentem reficiunt; divitiae, quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
enim stuiti messis fuerat: sacri se¬
ges eloquii.Quedam nanq spi¬
carum grana sunt: uerba ꝓphe¬
tarum: quȩ stultus habuit. sed
non comedit: quia iudaicus
populus. legem quidẽ uerbote¬
nus tenuit: sed ꝑfatuitatis fa¬
stidium. ab eius intellectu ieiu¬
nauit. Hinus uero stiln mes¬
sem. famelicus comedit: quia
nimirum gentilis populus.
uerba legis intelligendo ecdidit:
adque. plebs iudaica. sine in
cellectu laborauit. Hos fameli¬
eos fidei. dñs preuicht: cum ꝑ
euuangłium dixit. Beati qui e¬
suriunt. & sidiunt iusticiã: qm̃
ipsi saturabuntur. De his fame¬
licis: anna ꝓphetante. dicitur.
Repleti prius ꝓpanib se locaue¬
runt: & famelici saturati sunt.
Sed quia messem ꝑdidit: rectȩ
subiungitur. qualiter ipse etiã
stultus perit: cum dicitur &
ipsum: rapiet armatus. Anti¬
quus hostis. iud aicũ popłm
armatus rapint: quia ineo.ui¬
iam fidei. fraudulente suggesti¬
onis iaculis extuxit: ut unde
le inherere deo crederet: inde.

Expanded text:
ulti messis fuerat sacri seges eloquii. Quaedam namque spicarum grana, sunt verba prophetarum, quae stultus habuit, sed non comedit, quia Judaicus populus legem quidem verbo tenus tenuit, sed per fatuitatis fastidium ab ejus intellectu jejunavit. Hujus vero stulti messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edit, ad quae plebs Judaica sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominus praevidit, cum per Evangelium dixit: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . De his famelicis Anna prophetante dicitur: Repleti prius, pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt . Sed quia messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse etiam stultus perit, cum dicitur: Et ipsum rapiet armatus. Antiquus hostis Judaicum populum armatus rapuit, quia in eo vitam fidei fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ duodecim sedes: iudicantes
duodecim trib isrł. Qđ. ysaias
quoq longe ante prenuntians:
ait. Dñs adiudicium ueniet:
cum seniorib populi sui. De
his portis:salomon iterum diẽ
Date ei dde fruc̃tu manuũ suarũ.
et laudent eam inportis. opera
eius. Iunc quippe sca ȩccłia. de
fructu manuum suarũ accipit.
cum eam. adꝑcipienda cȩlestia
laboris sui recributio accollit
Tunc eam opera sua inportis
laudant: quando eius meN¬
bris. inipso regni aditu dicitur
E suriuii: & dedistis mͥ manduca¬
re. Situr: & dedistis mͥ bibere.
hospes eram: & collegistis me

Expanded text:
s duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Quod Isaias quoque longe ante praenuntians ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . De his portis Salomon iterum dicit: Date ei de fructu manuum suarum, et laudent eam in portis opera ejus . Tunc quippe sancta Ecclesia de fructu manuum suarum accipit, cum eam ad percipienda coelestia laboris sui retributio attollit. Tunc eam sua opera in portis laudant, quando ejus membris in ipso regni aditu dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis m
Abbreviated transcription (Latin):
Et conterentur inporta: & non
erit qui eripiat. E tus alius.
portȩ nomine. nisi mediator di
& hominũ debet indelligi. qui
ꝓficiunt: & inporta. conterun¬
tur: quia prauȩ iudeoꝵ soboles.
ante mediatoris aduentũ. in
legis obseruatione floruerunt:
sed imipsa redemptoris nr̃i p̃¬
sentia. a chumitatis obsequio.
ꝑfidiȩ suȩ meritis repulsi ceci¬
derunt. Q uos nimirũ non ẽ. qͥ
enpiat: quia scilicet. dũ ipsum
redemptorem extinguere ꝑse¬
quendo conati sunt: oblata s¬
iemedia ereptionis abscideruñ.
Dequo bene subditur. Quius¬

Expanded text:
Et conterentur in porta, et non erit qui eripiat. - Quis portae nomine, nisi Mediator Dei et hominum debet intelligi? Qui projiciuntur, in porta conterentur, quia pravae Judaeorum soboles ante Mediatoris adventum in legis observatione floruerunt, sed in ipsa Redemptoris nostri praesentia a divinitatis obsequio perfidiae suae meritis repulsi cecideeripiat, quia scilicet dum ipsum Redemptorem exstinguere persequendo conati sunt, oblata sibi ereptionis remedia absciderunt; de quo bene subditur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
de paulus aũ. Cum enim sit in¬
ter uos ⁊elus et contentio.
nonne carnales estis: Quibus
paulopost subiecit: ceens. Non¬
ne homines estis: Inhac itaq
uita. homo adlaborem nasei¬
dur: quia carnalis quisq eũ
transeuntia appetit: desid̃ĩoꝵ
suorũ pondere affligitur. Gra¬
uis quippe labor est. hanc ip¬
sam presentis uite głam que¬
rere: quȩsitã quandoq ꝑciꝑe:
et ꝑceptam. cum omni currũ¬
spectione custodire. Grauis la¬
bor ẽ hoc cum magna fatiga¬
done apprehendere: qđ is qui
apprehendit. nouerit dui stare
non posse. Scĩ autem uiri. qͥa
tanseunta non amant: ñ so¬
lum nulla demporaliũ deside¬
rioꝵ pondera tolerant: s & si qͣ
aduersa consurgunt: inipsis
suis pressuris & languorib. ñ
laborant.Quid enim flagellis
durius: & tamen de flagellatis
apłis: seriptum ẽ Ibant gau¬
dentes aconspectu concilii:
q̃m digni habiti sunt ꝓnoĩe ihu
contumeliam pati. Quid gͦeoꝵ
mentib labor ẽ quib et pena

Expanded text:
ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Quibus paulo post subjecit, dicens: Nonne homines estis? In hac itaque vita homo ad laborem nascitur, quia carnalis quisque cum transeuntia appetit, desideriorum suorum se pondere affligit. Gravis quippe labor est, hanc ipsam praesentis vitae gloriam quaerere, quaesitam quandoque percipere, et perceptam cum circumspectione custodire. Gravis labor est, hoc cum magna fatigatione apprehendere, quod is qui apprehendet, noverit diu stare non posse. Sancti autem viri quia transeuntia non amant, non solum nulla temporalium desideriorum pondera tolerant; sed et si qua adversa consurgunt, in ipsis suis pressuris et languoribus non laborant. Quid enim flagellis durius? et tamen de flagellatis apostolis scriptum est: Ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Quid ergo eorum mentibus labor est, quibus et poena
Abbreviated transcription (Latin):
statim. Otultus quippe iude¬
orum populus er titit: quia
ipsam incarne p̾sentiã ȩternȩ
sapientiȩ spreuit. Qui quas
firma radice conualuit: quia
electorum uitã temporaliter
extinguendo. suꝑauit. S hẽ.
eliphat᷑ maledicendo despicit.
beatriob diximus: cum de no¬
mine. xp̃i gloriantur. iudeoꝵ
ꝑfidiam exauctoritate repre¬
hendunt. De quo stulto ꝓtinꝰ
asalute. Filii huius stulti sunt.
om̃s. qui ꝑfidiȩ illius p̃dica¬
tione generant᷑. Qui scilicet a
salute longe sunt: quia & si
temporalem uitã. sine afflie¬
tione ꝑcipiunt: eterna graui
ultione feriuntur: licut de
eisddem filiis illius. dñs dicit.
ȩ uobis scribȩ & pharisei hy¬
pocritȩ: qui circũitis mare
et aridam. ut faciatis unum

Expanded text:
Stultus quippe Judaeorum populus exstitit, quia ipsam in carne praesentiam aeternae Sapientiae sprevit. Qui quasi firma radice convaluit, quia electorum vitam temporaliter exstinguendo superavit. Sed hunc Eliphaz maledicendo despicit, beati Job diximus, cum de nomine Christi gloriantur, Judaeorum perfidiam ex auctoritate reprehendunt. De quo stulto protinus ur. --Filii hujus stulti sunt omnes qui perfidiae illius praedicatione generantur. Qui scilicet a salute longe sunt, quia etsi temporalem vitam sine afflictione percipiunt, aeterna gravius ultione feriuntur, sicut de eisdem filiis illius Dominus dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circuitis mare et aridam, ut faciat
Abbreviated transcription (Latin):
initium diu loquendo ꝑuenimꝰ:
debemus prius hystoriȩ radicem
figere: ut ualeamus mentem post¬
modum deallegoriarum fructu

Expanded text:
initium, diu loquendo, pervenimus, debemus prius historiae radicem figere, ut valeamus mentem postmodum de allegoriarum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
biens intulit: qui humilitate se
etiam discipuloꝵ seruitio sub¬
stemit dicens.non enĩ nosmetip¬
sos predicamus. sed iħm . xp̃m do¬
minum nr̃m. nos autẽ seruoͦ ur̃o¬
ꝑrp̃m: Quomodo petrus ꝑelatio¬
nem principib resticit: quorum
errori compatiens. reatũ uelut ex¬
cusat dicens. scio quia ꝑignoran¬
dam fecistis. sicut et principes

Expanded text:
biens, intulit, qui humilitate se biens, intulit, qui humilitate se etiam discipulorum servitio substernit, dicens: Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum. Nos autem servi  Quomodo Petrus per elevationem principibus restitit, quorum errori compatiens, reatum velut excusat, dicens: Scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes
Abbreviated transcription (Latin):
minister illius alapa ꝑcussisset: ñ
maledictũ. ꝑturbatus intulit: s
dum legem: et contra legem me¬
iubes ꝑcuti: Hinc ẽ qd̃ stephanꝰ
contra uim ꝑsequentium. auctori¬
tatem uocis exerere nec moriturꝰ
expauit: dicens. Dura ceruice. &
incircumcisi cordib & auribus:
uerba cantȩ altitudinis. zelo ue¬
ritatis. non autem uicio elationis.
exiliunt: ipsi patenter indicant.
qui factis chctisq alis et quanta
humilitate polleant. et erga eos
quos redarguunt quanta cantate
ferueant. manifestant. Superbia
quippe. odium generat: humili¬
tas. amorem. Uerba itaq quȩ amor
exasperat: ꝓfecto exfonte humili¬
tatis manant. Quomodo gͦ stepha¬
nus ꝓferre increpationem pelati¬
onem potuit: qui ꝓeisdem quos
increpauerat ad deteriora crescen¬
tib. seq lapidantib. flexis genib
orauit dicens. dñe ne statuas illis
hoc peccatum: Quomͦ paulus
contra gentis suȩ sacerdotem ac
principem. aspitatis uerba suꝑ¬

Expanded text:
minister illius alapa percussisset, non minister illius alapa percussisset, non maledictum perturbatus intulit, seddum legem, et contra legem jubes me percuti ? Hinc est quod Stephanus contra vim persequentium auctoritatem vocis exercere nec moriturus expavit, dicens: Dura cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, verba tantae altitudinis, zelo veritatis, non autem vitio elationis exsiliunt, ipsi patenter indicant qui factis dictisque aliis, et quanta humilitate polleant, et erga eos quos redarguunt quanta charitate ferveant, manifestant. Superbia quippe odium generat, humilitas amorem. Verba itaque quae amor exasperat, profecto ex fonte humilitatis manant. Quomodo ergo Stephanus proferre increpationem per elationem potuit, qui pro eisdem, quos increpaverat, ad deteriora crescentibus, seque lapidantibus flexis genibus oravit, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum? Quomodo Paulus contra gentis suae sacerdotem ac principem asperitatis verba super
Abbreviated transcription (Latin):
dit: dicens. Quid mͥ ettibi ẽ: Ua¬
de adꝓphas patris tui: et matris
tuȩ. Et uiuit dñs exercituum in
ciuus conspectu sto: qđ si ñ uul¬
tum iosaphat regis iudȩ erube¬
scerem: nec attendissem quidẽ ce:
nec respexissem. Hinc ẽ. qd idem
uir. naaman ad se cum equis &
currib uenientem. ante ostium
domus fixit: & talentoꝵ copia
ac uestium fulto ñ occurrit: ñ
ianuam domus aꝑuit: sed ut la¬
uar septies iniordane debuisset
pnuntium iussit. Unde. et idem
naaman iratus: iecedebat dicois
Putabam qđ egrederetur adme. hĩc
ẽ. qd̃ petius. cum eum sacerdodes
ac principes. etiã ꝑflagella seui¬
entes. inihu nomine loqui ꝓhibe¬
rent: cum magna ꝓtinus aucto¬
ritate respondit: dicens. Si iustũ
ẽ. inconspectu di. uos potius audi
re quam dm: iudicate. Non enim
possumus quȩ uidimꝰ et audui¬
mus: ñloqui. Hinc ẽ. qđ paulus.
cũ resistentem contra ueritatẽ sa¬
cerdotum principẽ cemeret: eũq

Expanded text:
dit, dicens: Quid mihi et tibi est? Vadit, dicens: Quid mihi et tibi est? Vade ad prophetas patris tui et matris tuae . Et: Vivit Dominus exercituum, in cujus conspectu sto, quod si non vultum Josaphat regis Judae erubescerem, nec attendissem quidem te, nec respexissem . Hinc est quod isdem vir Naaman ad se cum equis et curribus venientem ante ostium domus fixit, et talentorum copia ac vestium fulto non occurrit; non januam domus avare septies in Jordane debuisset per nuntium jussit. Unde et idem Naaman iratus recedebat dicens: Putabam quod egrederetur ad me . Hinc est quod Petrus cum eum sacerdotes et principes, etiam per flagella saevientes, in Jesu nomine loqui prohiberent, cum magna protinus auctoritate respondit dicens: Si justum est in conspectu Dei, vos re quam Deum, judicate. Non enim possumus, quae vidimus et audivimus non loqui . Hinc est quod Paulus cum resistentem contra veritatem sacerdotum principem cerneret, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate. respondic. Ñ potest ita fier.
Abhominationes enu egyptioꝵ:
immolabimus dño. deo nr̃o. hĩe
ẽ. qđ peccantẽ regem. nathan ag¬
grediens: ac piius similitudinẽ
ꝑpetratȩ p̃uaricationis obiciens.
eumq reũ. ꝑproprii iudicii uo¬
cem tenens: ꝓtinus adiunrit di¬
cens.Tu es ille uir: qui fecisti hãe
rem. Hinc ẽ qđ uir di. ad destru¬
endã ẏdolatriã. samariã missus.
iheroboam rege suꝑ altare thus
iaciente. non regẽ ueritus. ñ for¬
midine mortis pressus: contra
altare intrepidus auctoritatem
libere uocis edidit: dicens. Altare.
scetur domui dauid. iosias no¬
mine: et immolabit suꝑ te sacer¬
dodes excelsorum. Hinc ẽ qd̃ achab
suꝑb ydolorum seruitio subactus:
cum increpare heliam p̃sumeret
dicens. tu ne es ille qui conturbas
isrł: helias ꝓtinus suꝑbi regis stul¬
ticiam obiurgationis libera auc¬
toritate ꝑcussit. dicens. Non ego
heliseus. uerã magistri celsitudinẽ
uenientẽ. exreatu ꝑfidiȩ confun¬

Expanded text:
n potest ita fieri; abominationes Aegyptiorum immolabimus Domino Deo nostro ? Hinc est quod peccantem regem Nathan aggreditur, cui prius similitudinem perpetratae praevar cationis objiciens, eumque reum per proprii judicii vocem tenens, protinus adjunxit, dicens: Tu es ille vir, qui fecisti hanc rem . Hinc est quod vir Dei, ad destruendam idololatriam Samariam missus, Jeroboam rege super altare thura jaciente, non regem veritus, non formidine mortis pressus, contra altare intrepidus auctoritatem liberae vocis exercuit, dicens: Altare, filius nascetur domui David, Josias nomine, et immolabit super te sacerdotes excelsorum . Hinc est quod Achab superbus, idolorum servitio subactus, cum increpare Eliam praesumeret, dicens: Tune es ille vir, qui conturbas Israel ? Elias protinus superbi regis stultitiam, objurgationis liberae auctoritate percussit, dicens: Non ego Elisaeus, veram magistri celsitudinem venientem ex reatu perfidiae confu
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur: dicens. Uos qui secu¬
ꝗ estis me: inregeneratione cum
sederit filius hominis insede ma
iestats suȩ sedebitis & uos suꝑ
duodecim sedes: iudicantes duo¬
decim trib isrł̃. Tunc merentes
dñs sospitate erigit: quia hi qͥ
eius desideriis accensi. ꝓspera
fugunt: aduersa patiuntur:
cruciatus ꝑsequentũ tolerant:
seq ipsi ꝑlamenta castigant:
canto sublimiorem tunc sospita¬
tem recipuint: quanto nunc a¬
cunctis mundi gaudiis. deuotȩ
moriuntur.Hinc ẽ enim: qd̃ ꝑ
salomonem dieitur. Cor. qd no¬
uit amaritudinem animȩ suȩ:
ingaudio eius non miscebitur
extraneus.Humana & enĩ mens.
amaritudinem animȩ suȩ scit.
cum ȩternȩ patriȩ desideriis ac¬
censa. peregrinationis suȩ penã.
flendo cognoscit. Sed in eius
donis alienus ẽ cunc. particeps
adleticiã consolagonis non est.
Hinc ẽ: quod ineuanglio ueritas
dicit Amen amen dco uobis:
quia plorabitis. et flebitis uos:
mundus autẽ gaudebit. Uos au¬

Expanded text:
pollicetur, dicens: Vos qui secupollicetur, dicens: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis sedebitis et vos super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Tunc moerentes Dominus sospitate erigit, quia hi qui, ejus desideriis accensi, prospera fugiunt, adversa patiuntur, cruciatus persequentium tolerant, seque ipsi per lamenta castigant, tanto sublimiorem tunc sospitatem recipiunt, quanto nunc cunctis mundi gaudiis devote moriuntur. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus . Humana etenim mens amaritudinem animae suae scit, cum, aeternae patriae desideriis accensa, peregrinationis suae poenam flendo cognoscit; sed in ejus ctionis alienus est, tunc particeps ad laetitiam consolationis non est. Hinc est quod in Evangelio Veritas dicit: Amen amen dico vobis, quid plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit; vos au
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio quisq inueniat: per
qđ uirtutis necessariȩ germen
ferat. Vnde. ꝑquendã sapientẽ:
de manna dulcechine dicitur.
Paratum panem decelo p̾stitisti
illis labore sine: omne delectam̃¬
tum inse habentem. & omnis
saporis suauitatem. Manna¬
quippe. omne delectamentũ.
atq omnis saporis inse suaui¬
tatem habuit: qđ uidelicet in
ore spinitualium. iuxta eden¬
tium uoluntatem. saporẽ dedit:
congruens: &asemecipso non
discrepans: qualitati audien¬
dum condescendit. Quem dũ
electus quisq. utliter iuxta
modum suũ intelligit: quasi
acceptum manna inuolunta¬
rium saporem uertii. Et quia
laborem boni oꝑis. gła sequit̃
retributionis: post aquarũ irri¬
gationem. recte subiungit᷑. Qui
ponit humiles insublimi: & me¬
rentes. erigit sospitate. Insublimi.
humiles ponuntur: quia hi
qui nunc ꝓdei amore despectis:
tunc cum deo iudices ueniunt:
sicut hoc qdđ paulo ante iã dixi¬
mus.eisdem humilib ueritas

Expanded text:
eloquio quisque inveniat, per eloquio quisque inveniat, per quod virtutis necessariae germen ferat. Unde per quemdam sapientem de mannae dulcedine dicitur: Paratum panem de coelo praestitisti illis sine labore, omne delectamentum in se habentem, atque omnis saporis suaquippe omne delectamentum atque omnis saporis in se suavitatem habuit, quod videlicet in ore spiritualium juxta voluntatem edentium, saporem dedit, congruens, et a semetipso non discrepans, qualitati audientium condescendit; quem dum electus quisque utiliter juxta modum suum intelligit, quasi acceptum manna in voluntarium saporem vertit. Et quia laborem boni operis gloria sequitur retributionis, post aquarum rigationem recte subjungitur: Qui ponit humiles in sublimi, et moerentes erigit sospitate. humiles ponuntur, quia hi qui nunc pro Dei amore despecti sunt, tunc cum Deo judices veniunt, sicut hoc quod paulo ante jam diximus, eisdem humilibus Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
uenire etiã adse debiles non
recusat. Cum nobiles colligit:
simul et ignobiles app̃hendit.
Cum sapientes suscipit: imꝑitoꝵ
stulticiam non contem nit
Uniuersa gͦ ds aquis irrigat:
quia ꝑ donum scĩ sp̃s. exom̃i
genere hominum.adsuam co¬
gnitionem uocat. Possunt au
tem. uniuersorum nomins ip¬
sȩ moꝵ dissimilitudines desi¬
gnari. Alius nanq elatione
erigitur: alius pondere timo¬
ris inclinatur. Alius. libidine
estuat:alius. auaricia anhe¬
lat. Alius. remissione se deicit:
alius. ua feruescit: sed ꝑdoctri¬
nam sacri eloquii.dũ suꝑbo.
humilitas tribuitur: timido.
confidentia p̃betur: luxurio¬
sus ꝓcastitatis studium abim¬
mundicia tergitur: auarus per
continentiam. ab ambitionis
estu temperatur: remissus zeli
rectitudine erigitur: iracundus.
aprecipitationis suȩ excitatio¬
ne refrenatur: uniuersa ds̃ aqͥs
irrigat: quia uim sui sermonis.
insingulis. iuxta morum dhũ¬
sitatem format: ut hoc . meius

Expanded text:
venire ad se debiles non venire ad se debiles non recusat; cum nobiles colligit, simul et ignobiles apprehendit; cum sapientes suscipit, imperitorum stultitiam non contemnit. Universa ergo Deus aquis irrigat, qui dono sancti Spiritus ex omni genere hominum ad suam cognitionem vocattem universorum nomine ipsae morum dissimilitudines designari. Alius namque elatione erigitur, alius pondere timoris inclinatur, alius libidine aestuat, alius avaritia anhelat, alius remissione se dejicit, alius ira fervescit. Sed per doctrinam sacri eloquii, dum superbo humilitas tribuitur, timido confidentia praebetur, luxuriosus per castitatis studium ab immunditia tergitur, avarus per continentiam ab ambitionis aestu temperatur, remissus zeli rectitudine erigitur, 191 iracundus a praecipitationis suae excitatione refrenatur, universa Deus aquis irrigat; quia vim sui sermonis in singulis juxta morum diversitatem format, ut hoc in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sed nequaquam sentit: aut est.
uiuit. et sentit: sed ñ intelligit.
nec discernit: aut ẽ & uiuit:
lapides: nec tamen uiuunt.St̃
arbusta: uiuunt quidẽ: nec ta¬
men sentiunt. Herbarum nanq
& arboꝵ uita. uiriditas uocatur.
sicut ꝑpaulum. de seminibus
dicitur. Insipiens tu. qd seminas
ñuiui ficatur: nisi prius mori¬
atur. Sunt bruta animalia: ui¬
nunt. Sunt angłi: uiuunt: sen¬
tiunt: & intelligendo discernt̃
Homo itaq. quia habet esse cũ
lapidib uiuere cum arborib:
sentire cũ animalib: discernere.
cum angłis: recte. nomine uni¬
uersitatis exprimitur: inquo.
iuxta aliquid. ipsa uniuersitaᷤᷤ
tenetur. Unde. et discipłis ueri¬
cas dicit. Euntes inmundum
uniuersum: predicate euange¬
lium omni creature. Omnem
indelicet creaturam. solum in¬
telligi hominẽ uoluit: cui com¬
mune aliquid cum omnibus
sunt. Scĩ enim sp̃s gr̃a. cũ sibi
diuites subicit: paupes non re¬
pellit. Cum fortes humiliat:

Expanded text:
sed nequaquam sentit; aut est, et sed nequaquam sentit; aut est, et vivit, et sentit, sed non intelligit, nec discernit; aut est, aut vivlapides, nec tamen vivunt. Sunt arbusta, vivunt quidem, nec tamen sentiunt. Herbarum namque atque arborum vita viriditas vocatur, sicut per Paulum de seminibus dicitur: Insipiens, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur . Sunt bruta animalia, viligunt. Sunt angeli, et vivunt, et sentiunt, et intelligendo discernunt. Homo itaque, quia habet commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, discernere cum angelis, recte nomine universitatis exprimitur, in quo juxta aliquid ipsa universitas tenetur. Unde et discipulis Veritas dicit: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . Omnem videlicet creaturam solum intelligi hominem voluit, cui commune aliquid cum omnibus sunt. Sancti enim Spiritus gratia cum sibi divites subjicit, pauperes non repellit, cum fortes humiliat,
Abbreviated transcription (Latin):
potentiã cotidie cernimus. qͥa
ex grano ligna muabiliter. & ad¬
huc mirabilius. fructus exlignis
cirat: Dicat gͦ: qui facit magna.
& inscrutabilia. & mirabilia abͦq
numero: quia diuinorum ope¬
rum magnitudo. nec exquali¬
tate ualet discut: nec exquan¬
titate numerari. Unde & adhuc
uersa. Qui ponit humiles in¬
tate. Quia amicos beati iob eru¬
ditos eius societate credimus:
necesse est ut hec eliphat̾ u̾ba.
mystice disseramus. Omnipo¬
tens enim deus.terrȩ pluuiã
tribuit: cum arentia corda
gentilium. suꝑnȩ gr̃a pred¬
cationis infundit. Etaquis
uniuersa irigat: quia sterib¬
tatem ꝑditi hominis. repleti¬
one sp̃s. adfructificationem
format: sicut ꝑsemet ipsam
ueritas dicit. Qui biberit ex
aqua. quam ego dabo ei:non
sitiet mnȩternum. Uniuersita¬
tis autẽ nomine homo signat̃
quia mipso uera species. & magna
communio uniuersitatis osten¬
ditur. Omne nanq qđ ẽ: aut ẽ
et non uiuit: aut est. &uiuit

Expanded text:
potentiam quotidie cernimus, qui potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divinorum operum magnitudo nec ex qualitate valet discuti, nec ex quantitate numerari. Unde et adhuc VERS. tur. --Quia amicos beati Job eruditos ejus societate credimus, necesse est ut haec Eliphaz verba mystice disseramus. Omnipotens enim Deus terrae pluviam tribuit, cum arentia corda gentilium, supernae gratia praedicationis infundit. Et aquis universa irrigat, quia sterelitatem perditi hominis repletione Spiritus ad fructificationem format, sicut per semetipsam Veritas dicit: Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum . Universitatis autem nomine homo signatur, quia in ipso vera species, et magna communio universitatis ostenditur. Omne namque quod est, aut est, et non vivit; aut est, et vivit,
Abbreviated transcription (Latin):
to fidem roboret: quã labefac¬
tari. sua sagacitate deprehendit.
Considerato quippe humanȩ car¬
nis puluere: quorundam mens
concussa desperat. quando pul¬
iuis adcarnem redeat. & rechuiuũ
corpus. ꝑmenbrorum liniamen¬
ta componat: quando illa derrȩ
ariditas. ꝑuiuentia menbra uiri¬
descat: ac se se ꝑeorum species
formasq distinguat. Hoc nimi¬
rum comprehendi ꝑrationem
non potest: sedtamen crechi faci
le. ꝑexemplum podest.Quis enĩ
abuno grano seminisimmensã
surgere arborem crederet: nis
certum hoc ꝑexperimentum
teneret: Intanta nanq unius
gani paruitate. ubi pene nullã
uides dissimilitudinẽ ũbi latet
ligni duricia: et ligno denerior
uel durior medulla:asꝑitas eor¬
ticis: uiriditas racdieis: sapor
fructuũ: suauitas odorum: co¬
loꝵ diuersitas: mollicies folioꝵ:
tum nouimus: exuno granose¬
minis ꝓdire omĩa ñdubitamꝰ.
Quid est ergo difficile. ut puluis
inmenbra redeat: dũ conditoris

Expanded text:
to fidem roboret, quam labefacto fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae ariditas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc nimirum comprehendi per rationem non potest, sed tamen credi facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, immensam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? tum novimus, ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
nim fuerat magna facere si ca¬
men ea quȩ facta sunt. ꝑscrutari
potuissent. Et rect̾ȩ subditur: &
mirabilia absq numero: quia
minoris essce magnitudnis: si
quȩ inserutabilia condidit: pau¬
ẽ quia chuina miracula. & semꝑ
debent considerari ꝑstudium:
& nunquã discuti ꝑintellectũ.
Sepe nanq humanus sensus dũ
quarundã rerũ rationem quȩ¬
rens.non inuenit: indubitatio¬
nis se uoraginem mergit. Unde
fit: ut non nulli homines. mor¬
tuoꝵ corpora inpuluerem re¬
dact̾a considerent: dumq resur¬
rectionis iuim. exratione colligẽ
non possunt. hȩc adstatum pri¬
stinum rehre posse desperent.
Mira igitur. quȩ exfide credenda
sund ꝑscrutanda ꝑrationẽ non
sunt: quia si hȩc ocłis nr̃is ratio
expanderet: mira non esseqt. S
cum inhis fortasse animus ttu¬
bat: necesse ẽ ut ea que ꝑusũ
nouit. nec tamen ꝑrationẽ col¬
ligit admemoriam reducat:
quatinus rei similis argumen¬

Expanded text:
nim fuerat magna facere, si tanim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunt, perscrutari potuissent. Recte autem subditur: Et mirabilia absque numero, quia minoris esset magnitudinis, si quae inscrutabilia condidit, pauina miracula et semper debent considerari per studium, et nunquam discuti per intellectum. Saepe namque humanus sensus dum quarumdam rerum rationem quaerens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulverem redacta considerent; dumque resurrectionis vim ex ratione colligere non possunt, haec ad statum pristinum redire posse desperent. Mira igitur, ex fide credenda sunt, perscrutanda per rationem non sunt; quia si haec nostris oculis ratio expanderet, mira non essent. Sed cum in his fortasse animus titubat, necesse est ut ea quae per usum novit, nec tamen per rationem colligit, ad memoriam reducat; quatenus rei similis argumen
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ incomprehensibili inda¬
gatione mira sunt.humanis
ocłis. usu uiluerunt. Unde fit:
ut si mortuus homo suscitat᷑:
inadmirationem om̃s exilians:
&cotidie. homo qui non erat.
nascitur: et nemo miratur:dũ
ꝓculdubio omnib eonstet.
quia plus sit creari qd ñ erat.
quã reparari. qđd erat.Quia ari¬
da aaron uirga floruit: euncti
mirati sunt:eotiche exarente ter¬
ra arbor ꝓducitur: uitusq pul¬
ueris inlignum uertitur: & nemo
miratur. Quia quinq panibus.
minum: creuisse escas. uidentes
cunct mirati sunt: cotidie spar¬
sa grana seminum. plenitudi¬
ne multiplicantur spicarum:
& nemo miratur. Aquã semel
inuinũ mutatã uidentes eun¬
ẽti mirati sunt: cotidie humor
terrȩ inradicem uitis attractus.
ꝑbotrum inuinum conuerti¬
tur: & nemo miratur. Mira itaq¬
sunt omĩa. quȩ mirari homines
negligunt: quia adconsideran¬
dum ut prediximus. usu torpe
qui facit magna: adiunxit sta¬
tim. & inscrutabilia. Minus e¬

Expanded text:
ea quae comprehensibili indaea quae comprehensibili indagatione mira sunt, humanis oculis usu viluerunt. Unde fit, ut si mortuus homo suscitetur, in admiratione omnes exsiliant. Et quotidie homo, qui non erat, nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus coquia plus sit creari quod non erat, quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit, cuncti mirati sunt; quotidie ex arente terra arbor producitur, virtusque pulveris in lignum vertitur, et nemo miratur. Quia quinque sunt panibus tiati, crevisse escas in dentibus cuncti mirati sunt; quotidie sparsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur. Aquam semel in vinum permutatam videntes cuncti mirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia quae mirari homines negligunt, quia ad considerandum, ut praediximus, usu torpesQui facit magna, adjunxit statim: Et inscrutabilia. Minus e
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo edificationẽ habemus.
domum non manufactã. eter¬
nam incelis. Uelut auis gͦ ima
danscenderat: quẽ adhuc cor¬
pore interra demorantẽ iam
insublimia. spei penna suble¬
uabat. Sed quia nullus suis
iurib ualet sese malta sustolle¬
re: ut cum uisibilib affligitur.
minuisibilia subleuetur: rectȩ
quem. hec tribui scio. Si enĩ
hoc ꝑse habere se crederet: de¬
precari deum non indigeret.
tentis cħ̃ mirabilia ꝑserutari fuf¬
ficiat: qđ cuncta ex nichilo ere¬
auit: qđ ipsa mundi fabrica mi¬
ra potentiȩ untute disposita
& suꝑ aera celum suspendit᷑.
& suꝑ abyssum terra libratur:
qđ exreb inuisibilib. omnis
hec uniuersitas ac uisibilib
existit: qđ hominem fecit. ut
ita dixerim. inbreui colligens
mundũ alterũ. sed rationalem:
qđ hunc exanima & carne con¬
stituens. inuestigabili uircutis
dispositione ꝑmiscuit sp̃m &
lutum: Exhis itaq aliud no¬
uinius: aliud & sumus: sedta¬
men mirari negligimus: quia

Expanded text:
ficationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis . Velut avis ergo ima transcenderat, quem adhuc corpore in terra demorantem, jam in sublimibus spei penna sublevabat. Sed quia nullus suis viribus valet sese in alta sustollere, ut cum visibilibus affligitur, in invisibilia sublevetur, recte mquem haec tribui scio. Si enim hoc per se habere se crederet, deprecari Deum non indigeret. tentis Dei mirabilia perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra libratur: quod ex rebus invisibilibus omnis haec universitas visibilium existit, quod hominem fecit, ut ita dixerim, in breve colligens mundum alterum, sed rationalem: quod hunc ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum. Ex his itaque aliud novimus, et aliud sumus, sed tamen mirari negligimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gligit᷑. hȩc. inaliis obtrectando.
lacerare non cessat. Sed tunc
miquitas os suum eontrahit:
cum iustis. quanta suppetat
gła retributionis. agnoscit. Tẽ
enim ei loqui contra bonos ñ
uacat: quia maloꝵ suoꝵ dig¬
na retributione linguã torm̃¬
ta ligant. Unde bene anna ꝓ¬
phetante: dicitur. Pedes scõrs
suoꝵs seruabit: & impii intenebris
conti cescent. Sedut electus qͥsq
ȩterna supplicia euadat: ut ad
phennem glam pauꝑ ascendat:
debet hic assidius flagellis at¬
teri: quatinus iniucdicio uale¬
at purgatus inueniri. Ipso nãq
infirmitatis nr̃ȩ pondere. deor¬
sum cotidie ducimur: nisi mi¬
entia flagella releuemur.Un¬

Expanded text:
gligit. haec in aliis obtrectando gligit. haec in aliis obtrectando lacerare non cessat. Sed tunc iniquitas os suum contrahit, cum justis quanta suppetat gloria retributionis agnoscit. Tunc enim ei loqui contra bonos non vacat, quia malorum suorum digna retributione linguam tormenta ligant. Unde bene, Anna prophetante, dicitur: Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Sed ut electus quisque aeterna supplicia evadat, et ad perennem gloriam pauper ascendat, debet hic assiduis flagellis atteri, quatenus in judicio valeat purgatus inveniri. Ipso namque infirmitatis nostrae pondere deorsum quotidie ducimur, nisi mientia flagella relevemur. Un