comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anima stã. dĩ uerbũ conciꝑe pot̃
credendo: parere predicando: mag¬
nificare amando. Unde & dauid
ꝓpħa dicit. Magnificate dominum
mecum: et exaltemus nom̃ eiꝰ iniiucẽ.
Ac si diceret. Magnitudinẽ dĩ mecum
gna uoce attollite. Hinc iterum dic̃.
Dñe deus m̃s magnificatus es uehe¬
ment̃. Un de autem magnificet᷑ in
Magnificata ẽ usq ad celos miscłia¬
tua. Sic namq optandum est in
singłis mariȩ anima: ut magnificet
dñm. Concipiat dĩ uerbum̃ pariat¬
& nutriat: recordetur saluationis
sue pia comercia. quomꝰ nullis suis
p̃cedentib meritis sit abiniquitate
saluata. sed sola dĩ bonitate gratur¬
ta. xꝑ̃i sanguine sit redempta: ⁊dicat.
Magnificat anima mea dñm. Sic e¬
nim dilexit ds̃ mundum: ut filiũ

Expanded text:
anima sancta Verbum concipere potes anima sancta Verbum concipere potes credendo, pare praedicando, magnifica amando. Unde et David propheta dicit, Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem : ac si diceret, Magnitudinem Domini mecgna voce attollite. Hinc iterum dicit, Domine Deus meus, magnificatus es vehementer . Unde autem magnificetur in Magnificata est usque ad coelos miseri. Sic namque optandum est, ut in singulis nostra anima magnificet Dominum, concipiat Dei Verbum, pariat et nutriat, recordetur salvationis suae pia commercia, quomodo nullis suis praecedentibus meritis sit ab iniquitate salvata, sed sola Dei bonitate gratuita Christi sanguine redempta, et dicat, Magnificat anima mea Dominum. Sic enim dilexit Deus mu
Abbreviated transcription (Latin):
diamus inquam: & hiuic armoniȩ mo¬
tibus respondeamus. Deniq cũ hec
scõ repleta. plenitudine diuinitatis af¬
flata. ad domũ helisabeth uenisset
cognate: post exultationẽ iohannus
inutero matris. post ammirationem
elisabeth de ad uentu euis dẽ dñi
matris. hoc domino de cantauit
canticũ laudis. Magnificat aĩa
mea dominũ. & exultauit sꝑc̃ m̃s
indõ salutari meo. Primo igitur
hoc in loco querendũ ẽ: quid sit ma¬
gnificare dñm. Neq enĩ magnus fit
acreatura creator. Sed sciendũ nob̃
ẽ. duob modis dici magnificare:
idest aut magnum facere. aut mag¬
numadorare. magnũ ad mirari.
agnificatur enim deuis anob̃: cum
magnifi cari dignatur in nobis. Sed
numquid sic innob̃. sicut in maria:
unde carnem assumpsit ꝓnobis:
aue inquit ad eam angłs. grã plena
dñs tecũ: benedicta tu inter mulie¬
oq & quod nascetur exte scm̃: uo¬
cabitur filius dĩ. Quȩcũq tamen

Expanded text:
diamus, inquam; et huic harmoniae modiamus, inquam; et huic harmoniae moribus respondeamus. Denique cum haesancto repleta, plenitudine divinitatis afflata, ad domum Elisabeth venisset cognatae, post exsultationem Joannis in utero matris, post admirationem Elisabeth de adventu ejusdem Domini Matris, hoc Domino decantavit canticum laudis: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Primo igitur hoc in loco quaerendum est, quid sit magnificare Dominum: neque enim magnus fit a creatura Creator. Sed sciendum nobis est, duobus modis dici magnificare; id est, aut magnum facere, aut magnum adorare magnumque admirari. Magnificatur enim Deus a nobis, cum magnificari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave, inquit ad eam angelus, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu inter mulieoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei . Quaecumque tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Qui post multas assumptȩ ca¬
nis in iurias. Ad ultimũ uerberatus
flagris. potatus felle. affixus pat¬
bulo: ut te ueram matrẽ ostenderet.
uerum se hominem patiendo monsta¬
uit. Sed quid dicam pauꝑ ingenis
cum dete quicquid dixero minor
laus c̃. quam dignitas tua meretur:
Si celum uocẽ: altior es. Si matrem
gentium dicam: precellis. Si formã
dĩ appellẽ: digna existis. Si dñam
Quid ergo de te digne dicã. quidi
feram. Cum ñ suffitiat lingua carnis
tuas enarrare uirtutes: Has initiq̃
laudes. sileat lingua carnis: quas
semꝑ ardenter intus ꝑfeit animus.
Nunc nrãs peto ut aures. docꝰtrinaꝵ
tuarum de mulceas organis. Plan¬
dant nunc tympanis sc̃ẽ manus: &
int̃ ueloces articulos armonia pu¬
erpe concrepent. Concinant lȩtan¬
tes chori: ce alternantib modulis
dulci sona carmina misceantur.
amus piomentis affectui. audiamꝰ
quemadmodũ timpanistria nr̃a
doctrinis concrepet uirgo maria. Au¬

Expanded text:
tis! Qui post multas assumptae catis! Qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagris, potatus felle, affixus patibulo, ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem patiendo monstravit. Sed quid dicam pauper ingenio; cum de te quidquid dixero, minor laus est, quam dignitas tua meretur! Si coelum te vocem, altior es. Si matrem Gentium dicam, praecedis. Si formam Dei appellem, digna existis. Si dominam Quid ergo de te digne dicam, quid referam; cum non sufficiat lingua carnis tuas enarrare virtutes? Has interim laudes sileat lingua carnis, quas semper ardenter intus profert animus. Nunc nostras peto ut aures doctrinarum tuarum demulceas organis. Plaudant nunc tympanis sanctae manus, et inter veloces articulos harmonia puerpetes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. amus pio mentis affectu, audiamus quemadmodum tympanistria nostra doctrinis concrepet Virgo Maria. Au
Abbreviated transcription (Latin):
spetiosa: ut eam sibi de us eligeret
sponsam: Que tamcasta: ut esse
posset uirgo post partũ: Hec est
dĩ templumꝰ fons ille signatus: et
porta in domo dñi clausa. Ad hãc
partu: uirgo lactans: angłorum
& hominum cibum nutriens. Me¬
rito atq beata singłari a nob̾ p̃conio
extollit᷑: que singłare cõmerciũmũ¬
do p̃buit. Beniq tantum se ad
celi fastigia subleuauit: ut uer¬
bum inprincipio apud dm̃. de su¬
ria. & om̃i laude dignissima: o
gentrix głosa: o sublimis puerꝑa:
cuiꝰ uiscerib auctor celi terreq
cominittit᷑. Ofelitia oscula lacten¬
tis labris impressa: cum int̃ crebra
indicia reptantis infantie. utpote
uerus exte hominis filius tibi ma¬
tri alluderet: cum uerus ex patre
dñs dĩ unigenitus imperaret. Nã
auctorem suũ ipsa concipiens edidist
intempore puberem: quẽ habebas an¬
te tempora conditorem. O felix pur¬
ꝑium. letabile angłis. optabile scĩs.
necessarium ꝑditis: congruũ ꝓfliga¬

Expanded text:
speciosa, ut eam sibi Deus eligeret sponsam? quae tam casta, ut esse posset virgo post partum? Haec est Dei templum, fons ille signatus, et porta in domo Domini clausa. Ad hanc partu, virgo lactans, Angelorum et hominum cibum nutriens. Merito itaque beata singulari a nobis praeconio extollitur, quae singulare commercium mundo praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum de suria, et omni laude dignissima! O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscula lactentis labris impressa, cum inter crebra indicia reptantis infantiae, utpote verus ex te filius tibi matri alluderet; cum verus ex Patre Deus Dei unigenitus imperaret! Nam auctorem tuum ipsa concipiens edidisti in tempore puberem, quem habebas ante tempora conditorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profliga
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝓculdubio aliam uiam non
suꝑẽe. ꝑ quam possint celos pe¬
netrare. Hinc ẽ quod isdem dñs
ait discipłis suis. beati estis. cum
maledixerint uos homines. & ꝑse¬
cuti uos fuerint.⁊ dixerint om̃e¬
malum aduersum uos m̃tientes

Expanded text:
tes procul dubio aliam viam non tes procul dubio aliam viam non superesse, per quam possint coelos penetrare. Hinc est quod idem Dominus ait discipulis suis, Beati estis cum vos maledixerint homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omnemalum adversum
Abbreviated transcription (Latin):
habitato sensũ multa cogitant̃
ngemiscens gͦ o anima sca quȩ cũq
indomino exultas. & quotiens abhac
erultatione abstractam te esse iude¬
ris: dicito. Neꝑicias me domine a
ame. Redde michi lȩtitiam saluta¬
nistui. & spũ principali confirma
me. Ecce hic attentius intuere: quã
erultationẽ petierit. Quõ enĩ hebͣ¬
ie iħe: hoc latine salutaris dicit᷑.
Que enim hȩc letitiaẽ in ihũ. nisicõ¬
templatio eius: qualis uenturus ẽ.
ingla sua: Sciendum uero ẽ. quia
illi tunc hac claritate potientur. qͥ
hic positi redẽptoris sui uestigia
miitantur. Et quidem dominum
iħm legimus doluisse: fleuisse: ex
itinere fatigatũ fuisse: obꝓbria
& contumelias sustinuisse: sputa.
flagella. crucem suscepisse: num¬
quam tam̃ legimus eũ risisse. pro¬
sꝑatum inp̃senti fuisse. hinc pla¬
ne. hinc inspe gaudent om̃s ele¬
cͦti. cum ceperint aduersitatib
mundi fatigari. ¶uillis eius
ꝯsperitatib fallacit decipi: scien¬

Expanded text:
habitatio sensum multa cogitantem ? habitatio sensum multa cogitantem ? Ingemiscens ergo, o anima sancta quaecumque in Domino exsultas, quoties te ab hac exsultatione abstractam esse videris, dicito, Ne projicias me, Domine, a a me: redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me . Et hic attentius intuere, quam exsultationem petierit. Quod enim hebraice Jesus, hoc latine Salutaris dicitur. Quae enim haec laetitia est Jesu, nisi contemplatio ejus, qualis venturus est in gloria sua? Sciendum vero est, quia illi tunc hac claritate potientur, qui hic positi Redemptoris sui vestigia imitantur. Et quidem Dominum Jesum legimus doluisse, flevisse, ex itinere fatigatum fuisse, opprobria et contumelias sustinuisse, sputa, flagella, crucem suscepisse: nunquam tamen legimus eum risisse, prosperatum in praesenti fuisse. Hinc plane, hinc in spe gaudent omnes electi, cum coeperint adversitatibus mundi fatigari, et nullis ejus prosperitatibus fallaciter decipi; scien
Abbreviated transcription (Latin):
signant̃ addidit. in deo saluta¬
rimeo. Ac si diceret. Anima me
alio. sedin illo tantum exultat. quẽ
amando magnificat. Nouerat aũt
esse aliã uituꝑabilẽ exultationem:
qua mundus gaudere dicit᷑ tendens
ad luctum. De quib salomon ait.
Lȩtantur cum male fecerint.: et exul¬
tant in rebus pessimis. Hinc &e ap̃
ñ quodlibet gaudiũ in scõrũ cordi¬
b esse describit: sed in sꝑu scõ. hiie
dd cũ diceret. gaudete iusti. subumr̃
in dño. hĩc cũ dño diceret. gaudebt̃
labia mea dũ cãtauero: addidit tͥ.
sed inuestib ẽ:: qui cũ laudatur.
extollitur : & cum uituꝑatus fu¬
rit. magis iracũdiȩ stimulis agra¬
tur: qui cũ mansuetis ñ humilra
sed insuꝑbiȩ fastus eleuat᷑: & cet¬
roᷤ quasi de alto montis suꝑcilio con
one hisdem uttiis int̃pellantibus
nec ad mom̃tũ se credat posse ab¬
strahi: cum scriptura ꝓnuntie.
corpus quod corrumpit᷑ aggraua
animam. & depruit terrena il¬

Expanded text:
signanter addidit, in Deo salutasignanter addidit, in Deo salutari meo: ac si diceret, Anima meaibet alio, sed in illo tantum exsultat, quem amando magnificat. Noverat autem esse aliam vituperabilem exsultationem, quia mundus gaudere dicitur tendens ad luctum, de quibus Salomon ait: Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Hinc et Apostolus non quodlibet gaudium in sanctorum cordibus esse describit, sed in Spiritu sancto. Hinc David cum diceret, Gaudete, justi; subjunxit, in Domino . Hinc cum Domino diceret, Gaudebunt labia mea, dum cantavero; addidit, tibsed in amictu est: qui cum laudatur, extollitur; et cum vituperatus fuerit, magnis iracundiae stimulis agitatur - qui cum mansuetis non humiliatur, sed in superbiae fascibus elevatur, et caeteros quasi ex alto montis supercilio contone, iisdem vitiis interpellantibus, nec ad momentum se credat posse abstrahi; cum Scriptura pronuntiet, Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena in
Abbreviated transcription (Latin):
sit ds̃ filiũ suum factum ex muli¬
ere. factum sub lege. ut eos qͥ sub
lege erant redimeret: ut ad optionem
filiorum reciperemus. Quis inquam
posset estimare. ut portaretur mani¬
bus femineis portator orbis: panis
angłorum aleretur: uirtus cȩlorũ
infirmaret᷑ : uita om̃ium moreretur:
Magnificet gͦ in his anma maruȩdo¬
minum: magnificet & nr̃a. Ad mire¬
mur: gratulem: amemus: laudemꝰ :
tenebris ad lucẽ: de morte ad utã:
de corruptione ad incorruptionem:
de exilio ad patriam: de luctu ad
gaudium: de terris ad cȩleste reg¬
tis occupata. nichil concupiscit
terrenũ: Nichis transitoriũ: nicħ
quod adtempus arridet: nichil
quod ad presens delectat: quȩ ri¬
sum luctum deputat. & gaudiũ
umerorem commiitat: cui mun¬
dus carcer. celum uõ habitatio ẽ.
ciui exultatio in presentib nulla
ẽ.: quia in illo gaudere appetit.
qui suꝑ om̃s ẽ. Unde in sancto
cantico. cumdiceret uirgo gło¬
sa. magnificat anima mea do¬
minũ. & exultauit sp̃c meus:

Expanded text:
tum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Quis, inquam, posset aestimare, ut portaretur manibus femineis portator orbis, panis Angelorum aleretur, virtus coelorum infirmaretur, vita omnium moreretur? Magnificet ergo in his anima Mariae Dominum; magnificet et nostra. Admiremur, gratulemur, amemus, laudemus, tenebris ad lucem, de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de exsilio ad patriam, de luctu ad gaudium, de terris ad coeleste regntis occupata, nihil concupiscit terrenum, nihil transitorium, nihil quod ad tempus arridet, nihil quod ad praesens delectat: quae risum luctum computat, et gaudium in moerorem commutat; cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio in praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est. Unde in sancto Cantico, cum diceret Virgo gloriosa, Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus;
Abbreviated transcription (Latin):
gladium dixerit ꝑsecutionis.
Sed quid de his quib loquor
dicam: cũ nec ipse qui hanc añ
uangłista. de hoc posteris aliquid
retinendum scriptis mandauit: Nul¬
lus enim hoc fidelius narrare potuit.
si illud deus manifestari uoluisset:
quam ille utiq qui hanc custodien¬
dam suscepit: nec contra morẽ filiꝰ
matrem reliquit. Restat gͦ ut hõ
mendacit non fingat aꝑtũ: quod
deus uoluit manere occultũ. Uera
aũt de eius assumtione sententia
assumptam suꝑ angłos credamus.
His igitur p̃tmissis: loquam᷑ aliquid
in laudibus sacratissimȩ uirginis.
Sed quid nos tantilli. quid actione
pusilli. quid in eius laudib reffera¬
mus : cũ etiam si om̃ium nrm men¬
bra uerterentur in linguas. eã lau¬
dare sufficeret nullus : Altior enĩ
cȩlo ẽ. de qua loqui nitim᷑: abysso
ꝓfundior. cuiꝰ laudes dicere cona¬
mur. Deum enĩ quem om̃is creatu¬
ra non capit. ipsa immaculato utero
clausum gestauit. Hȩc enĩ ẽ: que so¬
la meruit mater & sponsa uocari.

Expanded text:
gladium dixerit persecutionis. Sed quid de his de quibus loquor dicam; cum nec ipse qui hanc acceoannes evangelista, de hoc posteris aliquid retinendum scriptis mandaverit? Nullus enim hoc fidelius narrare potuit, si illud Deus manifestari voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suscepit, nec contra morem filius matrem reliquit. Restat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum, quod Deus voluit manere occultum. Vera autem de ejus assumptione sententia assumptam super coelos credamus. His igitur praemissis loquantur aliquid in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referamus, cum etsi omnium nostrorum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa immaculato utero clausum gestavit. Haec est enim quae sola meruit Mater et Sponsa vocari.
Abbreviated transcription (Latin):
signis głose genitricis lĩ marie
solempnitas: in qua beata et
uenerabilis iurgo assũpta ẽ głosissime
ad ethercũ thalamũ: in quo ut canta¬
uimus rex regum filius beate uirginis.
stellato immo ineffabili sedet solio:i
bi milia milium ministrant angłorũ
uixta damelis uaticimũ. & decies cen¬
tena assistunt milia: quorũ laudibus
& obsequiis głosa dĩ genitrix hodie
de terris exaltata de carne euecta. cũ
triumpho & exultatione suscepta ẽ.
in celo. & collocata in ꝑadiso. Hec ẽ nãq
saera & uenerabilis solempnitas fratres.
ante mundi conflitutionẽ presctra et
p̃ ordinata: sed hocdierna die exłtant
impleta. Nobis quidẽ dilectissimi
hodierna ẽ & annua: sed angłis inglo
& suꝑnis ciuib continua & perpetua.
Sed quia inp̃senti nob̃ continua esse
ñ potest: debet tanto celebrior fien
pre om̃ib scõrũ festis. qͣnto ineffa¬
bili utitur priuilegio mat̃ dñi sal¬
uatoris. & donim possidet ꝑpetue
uirginitatis: quia & si mꝑtit p̃mia¬

Expanded text:
 Mariae solemnitas, in qua ipsa beata et venerabilis Virgo assumpta est gloriosissime ad aethereum thalamum, in quo, ut canimus, Rex regum, filius beatae Mariae virginis, stellato, imo ineffabili sedet solio. Ubi millia millium ministrant angelorum, juxta Danielis vaticinium , et decies centena assistunt millia; quorum cum laudibus et exsequiis gloriosa Dei Genitrix hodie de terra exaltata, et de carne evecta, cum triumpho et exsultatione suscepta est in coelo, et collocata in paradiso. Haec est namque sacra et venerabilis solemnitas, fratres, ante mundi constitutionem praescripta et praeordinata; sed hodierna die exsultanter est impleta. Nobis quidem, dilectissimi, hodierna est annua; sed angelis in coelo et supernis civibus est continua et perpetua. Sed quia in praesentiarum nobis continua esse non potest, debet tanto celebrior fieri prae omnibus sanctorum festis, quanto ineffabili utitur privilegio mater Domini Salvatoris et donum possidet perpetuae virginitatis. Quia et si i
Abbreviated transcription (Latin):
se altum sapit: sed tota in deo exibi¬
chil sibi attribuit meritorũ: nichil
de se sibi applaudit. sed solummodo
inulo tota exultat: tota gaudet et
letatur. Solam sibi uendicat humi¬
litatem ancillȩ. quȩ mat ueneratr
abangło saluatoris: nec tam̃ eandẽ
humilitatem a se aliquid esse dixi
sed quod altissimus eam resperi. et
acceptam sibi fecit. ideo inquit bel¬
tam me dicent om̃s generationes. O
mira confessio: & mira humilitas.
Confitetur humilitatem. qua sola se
deum respexisse dicit qui cuncta re¬
spicit: & continuo p̃dicat᷑ beati tudo
ipsius. de qua hodie totus testis est
mundus. Que beata etiam & cum
completa sunt omiã quȩ flixit. Scri¬
ptum quippeẽ. Omĩs quise exaltat
humiliabitur. Exaltata ẽ autem be¬
ata dĩ genitrix. non solum quiꝰ humi¬
lis inuenta ẽ: uerum etiã quia in¬
effabilit̃ gratia repleta ẽ. Quam dep̃-¬
cantes ueneram̃: ut ipsa pro nobis
int̃cedere dignetur apud dñm nr̃m

Expanded text:
se altum sapit; sed tota in Deo exse altum sapit; sed tota in Deo exihil sibi attribuit meritorum, nihil sibi de se applaudit; sed solummodo in illo tota exsultat, tota gaudet et laetatur; solam sibi vendicat humilitatem ancillae, quae mater veneratur ab angelo Salvatoris. Nec tamen eamdem humilitatem a se aliquid esse dixit, sed quia Altissimus eam respexit, et acceptam sibi fecit, ideo, inquit, beatam me dicent omnes generationes. O mira confessio, et mira humilitas! Confitetur humilitatem, quam solam in se respexisse dicit, qui cuncta respicit, et continuo praedicatur beatitudo ipsius, de qua hodie totus testis est mundus. Quae beata etiam et cumcompleta sunt quae praedixit. Scriptum quippe est: Omnis qui se humiliat exaltabitur . Exaltata est autem sancta Dei genitrix, non solum quia humilis inventa est, verum etiam ineffabiliter gratia repleta est. Quam deprecantes venintercedere dignetur apud Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tam medicent om̃s generationes. Mi-¬
ra & om̃i deuotione plena uoxqua
dicit᷑: quia respexit humilitatem an¬
ciullȩ sue. Nonenimait. quia respexit
uirginitatem meã. aut innocentiã. aut
aliam quarumlibet uirumibet uirtittũ
gratiam: sed solam humilitatem suam
respexisse dñm humiliter fatet᷑. Mira
itaq disciplina uirtutis. & ad mirabi¬
lis phylosophia. Siquideminira et
cirtuinspecta ꝓfessio uirginis: ut et ue¬
ritas panderetur insermone: & inmil¬
lo offenderet᷑ diuina uirtus. que ma¬
gnificabatur inꝑfessione. Unde cum
audisset omĩa que abangło deferebat
incomp̃hensibilia. & credidisset in¬
audita: nec ñ etiam && quȩ elisabet di¬
cebant᷑ eredita: magnificat inquit a¬
nimamea dominũ. & exultauit sꝑ̃s
menis indõ salutari meo. Deinde in¬
tulit. Quia respexit humilitatemai¬
cillȩ sue: ecce enim ex hoc beatam me
dicent om̃s generationes. Seruntam̃
innullo desc presumpsit: in nullodi

Expanded text:
tam me dicent omnes generationes . Mitam me dicent omnes generationes . Mira et omni devotione plena vox, qua dicitur: Quia respexit humilitatem ancillae suae. Non enim ait: Quia respexit virginitatem meam, aut innocentiam, aut aliam quarumlibet virtutum gratiam; sed solam humilitatem suam respexisse Dominum humiliter fatetur. Mira itaque disciplina virtutis, et admirabilis philosophia. Siquidem mira et circumspecta professio Virginis, ut et veritas panderetur in sermone, et in nullo offenderetur divina virtus, quae magnificabatur in professione. Unde cum audisset omnia quae ab angelo ei deferebantur incomprehensibilia, et credidisset inaudita, necnon etiam et quae ab Elisabeth dicebantur credita: Magnificat, inquit, anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Deinde intulit: Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Verumtamen in nullo de se praesumpsit, in nullo aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
cumq sol suo lustrat lumine: et uidere
creditur & ad oratur: uenerabilis dei
genitrix maria. beata & felix. nec ñ et iir
goꝑpetua p̃dicatur. Et idõ fratres pa¬
rumẽ abuno uel paucis dici: quod ab
om̃ib ubiq p̃dicatur & creditur. Qͥd
itaq ẽ frẽs dilectissimi: Quid dico qi
credit᷑: cũecce ꝑ orbem terarum ubi¬
cumq in omĩ gente et in om̃ĩ lingua
beata maria uitgo ꝓnuntiat̃. et qͦt
sunt hominestot habet cestes. Uerum
siquidem dixerim: quia creditur dũ
p̃dicatur. Predicatur aũt quia uere be¬
ata esse creditur apud dm̃: & inde fi¬
ducialius ubiq ꝓnunciat᷑. quia uere
& fidelit̾ beata creditur. Tamen qd̃
predictum ẽ. in om̃ibus ad impletur.
quia in terris beata & głosa dicitur:
incelis uero abomĩb scĩs conspi cua
conlaudat᷑. & preclara. Inde ẽ igitur
limatur: et beata etiam abangłis ue¬
nerat᷑. Quia respexit in quit humili¬
tatem ancillȩ sue: ecce enim ex hocbea¬

Expanded text:
cunque sol suo illustrat lumine, et videte, cunque sol suo illustrat lumine, et videte, colitur et adoratur, venerabilis Dei genitrix Maria, beata et felix, necnon et virgo perpetua praedicatur. Et ideo, fratres, parum est ab uno vel a paucis dici, quod ab omnibus ubique praedicatur et creditur. Hoc itaque est, dilectissimi, quod dico, quia creditur. Et ecce per orbem terrarum ubique in omni gente et in omni lingua beata Maria virgo pronuntiatur, et quot sunt homines, tot habet testes. Verum siquidem dixerim, quia creditur, dum praedicatur. Praedicatur autem, quia vere beata creditur esse apud Deum; et nunc fiducialius ubique pronuntiatur, quia vere et fideliter beata creditur. Tamen quod praedictum est, in omnibus adimpletur, quia in terris beata et gloriosa dicitur, in coelis vero ab omnibus sanctis conspicua collaudatur et praeclara. Inde enim, charlimatur, et beata etiam ab Angelis veneratur. Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc bea
Abbreviated transcription (Latin):
dedicate: ꝑquib arras accepit spon¬
sa xꝑ̃i indotis titulo. & pignus heredi
idonei sumus detantis digne loqui
aut cogitare misteriis: redeamus ad
ipsus uerba beatȩ uirginis. ad ipsiꝰ
rudim̃ta uirtutum: quatimis ex tyro¬
cimo humilitatis melius ediscere uale¬
amus. cur de imis ad tante ꝑuenerit
celsitudinis claritatem. Ait enĩ inter
cȩtera. Quia respexit humilitatẽ an¬
cillȩ sue: ecce enim exhoc beatam medi¬
cent om̃s generationes. hinc queso frẽs
narum ordo. humilitatem tante uir¬
ginis: & nolite credere. si ñ iã comple¬
ta sunt omĩa quecũq p̃dixit ꝑ eam.
qui ipsam repleutrat sꝑ̃c̃ uiritatis. Ec¬
ce enim inquit ex hoc beatã medicent
om̃s gencrationes. Ergo qͣndo hȩc
uelsi paucis in eadem gente iudeorũ
nota fuisset. Loquebat᷑ tam̃cum fide:
& p̃dicabat que futura nouerat. Coce
enim ex hoc beatam medicent omnes
niuersas gentes: respicite terras. quas¬

Expanded text:
dedicatae, et pro quibus arrhas accepit spondedicatae, et pro quibus arrhas accepit sponsa Christi in dotis titulo, et pignus haerediidonei sumus de tantis digne loqui aut cogitare mysteriis, redeamus ad ipsius verba beatae Virginis, ad ipsius rudimenta virtutum, quatenus ex ejus tirocinio humilitatis melius disserere valeamus cur demum ad tantae pervenerit celsitudinem claritatis. Ait enim inter caetera: Quia respexit humilitatem ancillae suae, ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Hinc, quaeso, fratres narum ordo humilitatem tantae Virginis; et nolite credere, si non jam completa sunt omnia, quaecunque praedixit per eam, qui ipsam repleverat Spiritus veritatis. Ecce enim, inquit, ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Ergo quando haecvel si paucis in eadem gente Judaeorum nota fuisset; loquebatur tamen cum fide, et praedicabat quae futura noverat. Diceenim ex hoc beatam me dicent omnes quaeso, respicite terras quas
Abbreviated transcription (Latin):
exoffitio debitȩ uencrationis. ⁊ collaudat
grã plenam: quam benedictam predicat
ñ tantum ultra mulieres. uerum etiam
meritis ultra om̃s homines: tantus ar-¬
changłs. ñ tantam ei exhiberet saluta¬
tionis gram: neq tales tantasq infer¬
ret laudes. Quod si ad huc incarne mor¬
tali etiam ante completa misterii sacra¬
menta. archangłs dĩ tantam ei exhibu¬
it reuerentiam. & attulit laudis preconia
quid putatis limĩ hodie incelo quantas
deferunt laudes & głificant filium dei
quinatusẽ exea: Hec ẽ namq dilectis
quam sepe filium hominis testatur in
eugłio ubiait. Filius hominis uenturꝰ
ẽ. in regno patris sui. Nec non cũ diceret
beato petro apło una cum ceteris. quem
dicunt homines esse filiũ hominis. De
allxꝑ̃e: sed ut de monstraret unume¬
undemq filium hominis esse filium
dĩ : quam fidem tam inpetro quam in
eteris aplis requirebat dñs. Et ideo Rm̃i¬
uenerem eam sicut matrem domini et
dem nuptias quȩ in utero eius sunt

Expanded text:
officio debitae venerationis, et collaudat gratia plenam, quam benedictam praedicat non tantum ultra mulieres, verum etiam meritis ultra homines, tantus archangelus non tantam ei exhiberet salutationis gratiam, nec tales tantasque inferret laudes. Quod si adhuc in carne mortali, etiam ante completa mysterii sacramenta, archangelus Dei tantam et exhibuit reverentiam, et attulit laudis praeconia; quid putatis, charissimi, hodie in coelo quantas deferunt laudes, et glorificant Filium Dei, qui natus est ex ea? Haec est namque, dilectiss Christus quam saepe Filium hominis testatur ex Evangelio, ubi ait: Filius hominis venturus est in regno Patris sui . Necnon et cum diceret beato Petro una cum caeteris: Quem dicunt homines esse Filium hominis ? acit Christus, sed ut demonstraret unum eumdemque Filium hominis esse Filium Dei: quam fidem tam in Petro quam in caeteris apostolis requirebat Dominus. Et ideo, charveneremur sicut matrem Domini et dem nuptias quae in utero ejus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ numerus. quando uidex om̃iũ sacra¬
tissime huiꝰ uirginis filius sedebit
in sede maiestatis sue cũ senatoribus
suis. non desunt tam̃ ibidẽ. & alii quã¬
plurimi. int̾ quos inconspectudĩ etiam
niores. & adorare ante tronũ dĩ uiuẽ¬
tis in scła sclorũ. sed ut danel testatur.
quod troni positi suit. nec tamen eorũ
explet numerum. Unde liquido constat
dilectissimi: quia tronus beatissime
uirginis ꝑatus ante mundi constituti¬
onem. hodie celsior głificatur & uene¬
in cuius uterũ ueniens sapientia dĩ pa¬
tris. uerbum caro factũ ẽ. & habitauit
innob. Quod si anima iusti cuiꝰ libet
sedes ẽ sapientiȩ teste scͥpturas multo

Expanded text:
est numerus, quando Judex omnium, sacraest numerus, quando Judex omnium, sacratissimae hujus Virginis filius, sedebit in sede majestatis suae cum senatoribus suis ; non desunt tamen ibidem quam plualii, inter quos in conspectu Dei etiam niores, et adorare ante thronum Dei viventem in saecula saeculorum . Sed et Daniel testatur quod throni positi sint, nec eorum tamen explet numerum . Unde liquido constat, dilectissimi, quia thronus beatissimae Virginis, paratus ante mundi constitutionem, hodie celsior glorificatur, et venein cujus utero veniens sapientia Dei Patris, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quod si anima justi cujuslibet sedes est sapientiae; teste Scriptura , multo
Abbreviated transcription (Latin):
data uanetate. Hec ẽ ignur dies. inqua
tenata int̃ filias ierłm p̃ciosa resplen¬
duit: in qua głosa dĩ genitrix quasi
aurora ꝓcessit: & uadit post agnum
glosior quocũq ille ꝑgit. Hec nãq ẽ
ut dixi frẽs festuutas hodierna p̃cipu
a  uenerabilis nob̃: sed uenerabilior¬
ẽ. in celis angłis & scĩs om̃ib: quorũ
lecitia &e gaudium ꝓculdubio ex huiꝰ
adimpletur exultatione diei. quando
beata cłi genitrix clarior sole refulsit
introno claritatis. Nam xꝑ̃c sicut legimꝰ
in sole posuit tab̃naculũ suũ: de quo
ipse ut ita loquar tab̃naculo. ꝑcessit
tamquam sponsus de thalamo suo.
De quo sane tabernaculo: ac si ex uoce
genitricis dĩ dicit᷑. Et qui creauit me:
requieuit intab̃naculo meo. Id cirto
absq dubio fratres km̃i. beãta uirgo
ꝓtanta grã. tantiq honoris priuilegio.
mat̾no hodie resedit sublimata intro¬
no: qm̃ & si duoclecim legunt᷑ throni
inquib duodenarius apłorũ sessurus

Expanded text:
data varietate . Haec igitur dies est, in qua renata inter filias Jerusalem speciosa resplenduit, in qua gloriosa Dei genitrix quasi aurora processit, et vadit post agnum gloriosior quocumque ille pergit. Haec namque est, ut dixi, fratres, festivitas hodierna praecipua et venerabilis nobis; sed venerabilior in coelo est angelis et sanctis omnibus, quorum laetitia et gaudium procul dubio ex hujus adimpletur diei exsultatione, quando beata Dei genitrix clarior sole refulsit in throno claritatis. Nam Christus, sicut legimus, in sole posuit tabernaculum suum ; de quo ipse, ut ita loquar, tabernaculo processit tanquam sponsus de thalamo suo. De quo sane tabernaculo, ac si ex voce genitricis Dei, dicitur: Et qui creavit me, requievit in tabernaculo meo . Idcirco absque dubio, fratres charissimi, beata Virgo pro tanta gratia, tantique honoris privilegio materno hodie resedit sublimata in throno; quoniam etsi duodecim leguntur throni, in quibus duodecim apostolorum sessurus
Abbreviated transcription (Latin):
niciuiq iuxta oꝑa sua̾. huic tam̃ sacta¬
tissime uirgini genitrici sue. sicut
incomꝑabile ẽ quod gessit. ita & inef¬
fabile donũ qđ ꝑcepit: ita & mestima¬
bile atq incõphensibile p̃miũ & głã
ñ dico int̃ cȩt̾as sacͣs uirgine̾. uerũ:¬

Expanded text:
nicuique juxta opera sua , huic tamen sacratissimae Virgini genitrici suae, sicut incomparabile est quod gessit, et ineffabile donum quod percepit, ita et inaestimabile atque incomprehensibile praemium et gloria, non dico inter caeteras sacras virgines, veru
Abbreviated transcription (Latin):
deret dñm pendentẽ: etiam plusquã
martyr fuit: quia in animo ñ minus
amoris quam meroris ẽ. intus gladio
uulnerata. Parata quidẽ mori stettt.
si non deeẽt manus ꝑcussoris. Beata
dĩ genitrix iure plusquã martir est
quȩ nimio amore uulnerata. testis
extitit saluatoris: & pro merore inan¬
mo cruciatũ sustiniit passionis. Pĩ¬
ea igit᷑. quia hȩc uirgo. et mat̃ ineffi¬
bilis ẽ donis & p̃sentiũ mu nerũ prim¬
legiis sublimata diuinis: credere opre¬
tet. quod hodie om̃imoda celesti ita
illustratur gła: ut nullus eã interis
one: quia nemo mortaliũ ẽ. qui digl
possit huius saeratissimȩ uirginis
laudes dicere: neq mifteria quȩ iuilll

Expanded text:
ideret Dominum pendentem , etiam plusquam ideret Dominum pendentem , etiam plusquam martyr fuit, quia in animo non minus amoris quam moeroris est intus gladio vulnerata. Parata enim stetit, si non deesset manus percussoris. Beata Dei genitrix jure plusquam mater est; quae nimio amore vulnerata testis exstitit Salvatoris, et pro moerore in animo cruciatum sustinuit passionis. Propterea igitur quia haec virgo et mater ineffabilibus est donis in praesentiarum munerata, privilegiis sublimata divinis, credere oportet quod hodie omnimoda coelesti ita illustratur gloria, ut nullus in terris quia nemo mortalium est qui digne possit hujus sacratissimae Virginis laud
Abbreviated transcription (Latin):
benedictio intotũ uenit mundũ. hec
ẽ uirgo. in cuiuis utero. om̃is ȩccl̃ia sub¬
arratur: & conisicta deo federe sempi¬
terno credit᷑. ꝓtalib & huiꝰ scemodi
sacram̃tis. ueneranda ẽ. frẽs hodier¬
na festiuitas: sic annua ut semꝑ nob̾
continua maneat & uenerabilis inm̃¬
te: quia post xꝑ̃m qui caput ẽ. et ds
totius ȩccłẽ. hec uirgo glosa refulget.
etiam suꝑ chotos ut canitur exaltata
angłicos: clarissima int̃ uirgines:
candidior int̾ martẏres: quia et si
illi martyrio coronati. de abbauerũt
stolas suas. & candidas eas fecerunt
insanguine agni: nichilominus. hec
beata & uencrabilis candidior digne
p̃dicat᷑: eo quod & si corꝑa martyrũ.
ꝓ dño supplina ꝑtulerunt: nchilomi¬
nus hec admirabilis uirgo in anima
passa teste euglio comꝓbat᷑. Ait eñĩ¬
us animam ꝑtransibit gladuis. Quod
sigladius usq ad animam ꝑuenit. q̃n
ad crucẽ stetit fugientib apłis. cũ u¬

Expanded text:
benedictio in toto venit mundo. Haec benedictio in toto venit mundo. Haec est Virgo, in cujus utero omnis Ecclesia subarratur  sic , conjuncta Deo foedere sempiterno creditur. Pro talibus et hujuscemodi sacramentis veneranda est, fratres, hodierna festivitas, sic annua, ut semper nobis continua maneat et venerabilis in mente; quoniam post Christum, qui caput est et Deus totius Ecclesiae, haec Virgo gloriosa refulget, etiam super choros, ut cantatur, exaltata angelicos, clarissima inter virgines, candidior inter martyres. Quia etsi illi martyrio coronati dealbarunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni , nihilominus haec beata et venerabilis Virgo candidior digne praedicatur, eo quod etsi corpora martyrum pro Domino supplicia pertulerunt, nihilominus haec admirabilis Virgo in anima passa, teste Domino, comprobatur. Ait enius animam pertransibit gladius . Quod si gladius usque ad animam pervenit, quando ad crucem stetit, fugientibus apostolis, cum v
Abbreviated transcription (Latin):
horam. ut salutaretur ab anglõ. Ait
enĩ. Aue maria grã plena. dñs tecum:
benedictatu inmulierib. Ad quã itaq
mox ingressus filius dĩ. qui ẽ uirtus
& sapientia dĩ patris. sic repleuit. sicq
possedit. ut inea uerbũ caro fieret:
& habitauit totus deus in homine. Et
totum concepit uirgo de sꝑũ scõ: et
peꝑit ꝓsalute mundi dm̃ & hominẽ.
gitate inquã animam huiꝰ uirginis:
quia cõmercium tanti muneris. nisi
fide digne caꝑe. nec cogitare possumus.
dcuto huiꝰ uirginis animam dm̃ in¬
se magnificantem głificemꝰ: quam ho¬
angłi cum laudib ꝓsecunt᷑: quana¬
płorũ chorus uenerat᷑ quam murty¬
res candidati beatificant: quã scõꝵ
confessorũ stolatꝰ concelebrat numerus:
cui hodie om̃iũ scãrum uirginũ cum
sius palmis uictricib ecultans occur¬
rit exercitus: qm̃ hec ẽ anima illa bea¬
ta. ꝑ quam auctor uite ingressus est
mundũ: ꝑ quam omĩs maledictio
solutae priorum parentũ: & celestĩ

Expanded text:
etur ab angelo. Ait enim: Ave, Maria, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Ad quam ita mox ingressus Filius Dei, qui est virtus et sapientia Patris, sic replevit, sicque possedit, ut in ea Verbum caro fieret, et habitaret totus Deus in homine. Et totum concepit Virgo de Spiritalute mundi Deum et hominem. gitate, inquam, animam hujus Virginis, quia commercium tanti muneris non scire digne nec cogitare possumus. Idcirco hujus Virginis animam Dominum magnificantem glorificemus , quam hoangeli cum laudibus prosequuntur, qua chorus veneratur, quam martyres candidati beatificant, quam sanctorum confessorum stolatus concelebrat numerus, cui hodie sanctarum virginum cum suis palmis victricibus exsultanter occurrit exercitus. Quoniam haec est anima illa beata, per quam auctor vitae ingressus est mundum, per quam omnis maledictio soluta est priorum parentum, et coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
emorati memoriã marti¬
ris que positaẽ in castello
sinitensi. quod ipponen¬
sicoloniȩ uicinum ẽ.: eius dem loci
sequente portabat. Fistula. cuius
molestia ĩa diu laborauerat. et
familiarissimi sui medici qui eum
secaret oꝑiebatur manus: illus
piȩ sartine uectatione. repente

Expanded text:
emorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponiensi coloniae uicinum est, eiusdem loci te adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae uectatione repente
Abbreviated transcription (Latin):
bus: et corã deo inuenies gratiam:¬
am dixit. non sumdignus corrigiã
calciamenti soluere: s non in hoc
discipłm se demonstrauit. Qui de cȩ¬
lo inquit uenit: super omnes est
Nos aut̃ om̃s de plenitudine eus ac¬
cepimꝰ. Ergo et ipse int̾ discipłos
erat: qui cum xp̃o discipłos colli¬
gebat. Audi aꝑtius fatentẽ discipłm.
Q ui ht̃ sponsam sponsus. ẽ: amicꝰ aut̃
sponsi stat. et audit eum: et ideo stat.
quia audit eum. Stat et audit: qr
sinon audiat cadit. Merito ille: au¬
ditui meo dabis inquit exultationẽ
et letitiam. Quid ÷ auditui meo:
Audire illum: non audiri uelle pro
illo. Et ut nouerimus qr in eo qd̃
audit eum. humilitatẽ cõmendat:
cum dixisset auditui meo dabis ex¬
ultationẽ et letitiam: continuo
subiunxit. et exultabunt ossa hu¬
miliata. Stat gͦ et audit eum.
Exultabunt ossa humiliata: quia
frangunt᷑ elata. Nullus gͦ sibi
seruuis: potestatẽ dm̃ assumat.

Expanded text:
bus, et coram Deo invenies gratiambus, et coram Deo invenies gratiamrigiam calceamenti solvere: sed non in hoc se discipulum demonstravit. Qui de coelo, inquit, venit, super omnes est : nos autem omnes de plenitudine ejus accepimus . Ergo et ipse inter discipulos erat, qui cum Christo discipulos colligebat. Audi apertius fatentem se discipulum: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum . Et ideo stat, quia audit eum. Stat et audit; quia si non audiat, cadit. Merito ille, Auditui meo dabis, inquit, exsultationem et laetitiam. Quid est, auditui meo? Audire illum, non audiri velle pro illo. Et ut noverimus quia in eo quod audit eum, humilitatem commendat: cum dixisset, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuo subjunxit, et exsultabunt ossa humiliata . Stat ergo et audit eum. Exsultabunt ossa humiliata, quia franguntur elata. Nullus ergo sibi servus potestatem Domini assumat.
Abbreviated transcription (Latin):
rigiam calciam̃ti soluere. Ipse.ẽ qui
baptizat in sp̃u sco. Qͥd te pro xp̃o
subponis: Ipse baptizat in sp̃u scõ.
rgo ipse iustificat. Tu quid dicis:
ꝙ baptizo in spũ scõ: ego iustifico.
Certe non dicis ego sum xp̃s⁊ certe ñ
tus es. Atq utinam uel captus in¬
ueniaris: quia non captus ꝑieras.
Bonum ÷ ad escam magni regis. capi
retib ueritatis. Noli gͦ iam dicere.
ego iustifico. ego scĩfico: ne conuinca¬
ris dicere. ego sum xp̃s. Dic potius
Qd amicus sponsi: non qui te uelis
iactare ꝓ sponso. Neq qui plantat :
aliquid neq qui rigat: s qui incre¬
mentum dat ds̃. Audi etiam et ip¬
sum de quo agimus. amicũ sponsi.
Certe cum xp̃o quasi discipłos habe-¬
bat: et xp̃i discipłs non erat. Audi
illum confitentem se xp̃i discipłm:
uide illum int̃ xp̃i discipłos. et tan¬
to certiorẽ quanto humiliorẽ: tan¬
to humiliorem qnͣto maiorem. Uide
illum facientẽ qđ scͥptum ẽ. Qnͣto
magnꝰ es. tanto humilia te in omĩ¬

Expanded text:
rigiam calceamenti solvere. Ipse est qui baptizat in Spiritu sancto . Quid te pro Christo supponis? Ipse baptizat in Spiritu sancto. Ergo ipse justificat. Tu quid dicis? Ego baptizo in Spiritu sancto, ego justifico. Certe non dicis, Ego sum Christus? Certe non tus es: atque utinam vel captus inveniaris, qui non captus perieras. Bonum est ad escam magni regis capi retibus veritatis. Noli ergo jam dicere, Ego justifico, ego sanctifico: ne convincaris dicere, Ego sum Christus. Dic potius quod amicus sponsi, non qui te velis jactare pro sponso: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Audi etiam et ipsum, de quo agimus, amicum sponsi. Certe cum Christo quasi discipulos habebat, et Christi discipulus non erat: audi illum confitentem se Christi discipulum. Vide illum inter Christi discipulos, et tanto certiorem, quanto humiliorem; tanto humiliorem, quanto majorem. Vide illum facientem quod scriptum est, Quanto magnus es, tanto humilia te in omni
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis: In utero dñm saluta¬
uit: s puto quia eum salutauit. a
quo salutem desiderauit. Non q̃rit
tuam ꝑniciosissimã defensionem.
Uenienti dño ad baptismũ suum:
conscius cõmunis infirmitatis ait.
Ego a te debeo baptizari. U eniebat
enim dñs ad commendandã etiam
in baptismo humilitatẽ: ad ipsius
sacraĩti consecrationem: quia sic
suscepit baptismũ uiuenis. quẽad¬
modum infans circũcisionem.
Suscepit cõmendanda. medicam̃ta:
non uulnera. Ille aũt quare dice¬
ret. ego ate debeo baptizari. mundꝰ
ab om̃ni penitus noxa: si non in
eo erat qd̃ sanaretur. si non in
eo erat qđ mundaretur: Ille se
dicit debitorem: et tu eum purgas
ne debita. laxarent᷑. Ego a te inqͥt
debeo baptizari. Opus est mͥ: ne¬
cessarium est mͥ. Ee hoc illi ibi
prestitum. ẽ. Quando enĩ dñs in
aquam: non p̾ret̃ aquã. Quid
plurib: Cesset deinceps si fieri po¬
test contrarius disputator: quia et

Expanded text:
Joannis? In utero Dominum salutaJoannis? In utero Dominum salutavit: sed puto quia eum salutavit, a quo salutem desideravit. Non quaerit tuam perniciosissimam defensionem. Venienti Domino ad baptismum suum, conscius communis infirmitatis ait: Ego a te debeo baptizari . Veniebat enim Dominus ad commendandam etiam in baptismo humilitatem, ad ipsius sacramenti consecrationem. Quia sic suscepit baptismum juvenis, quemadmodum infans circumcisionem. Suscepit commendanda medicamenta, non vulnera. Ille autem quare liceret, Ego a te debeo baptizari, mundus ab omni penitus noxa, si non in eo erat quod sanaretur, si non in eo erat quod mundaretur? Ille se dicit debitorem, et tu eum purgas, ne debita relaxentur. Ego a te, inquit, debeo baptizari: opus est mihi, necessarium est mihi. Et hoc illi ibi praestitum est. Quando enim Dominus in aquam, non ille praeter aquam. Quid pluribus? Cesset deinceps, si fieri potest, contrarius disputator; quia et
Abbreviated transcription (Latin):
medicus: s malehabentib. Quare
istum sanũ dicis: nͥ quia medico
de quo lo quebaris. cum peccato na¬
tus est: Inuenisti plane p̃ter pecca¬
tum natum: quem inueneris prẽt
adam natum. Nariellis hanc senten¬
tiam. de manib fidelium. ꝑ unum
hominẽ mors: ꝑ unum. resurrectio
mortuoꝵ. Sic̃ in adã oĩ moriũt᷑: sic & in
xͦ õs uuificabunt᷑. ꝑunũ hoĩem pecca¬
tũ intrauit inmundũ. & ꝑ peccatum
mors: & ita in om̃s hoĩes ꝑtransiit.
Si uerba mea hec eẽnt. posset ame hec
sententia dici ex pressiuis: posset eui¬
dentius : posset plenius: Ita mom̃s
hoĩes ꝑtnͣsi it: in qͦ os peccauert̃. Iã tu
excipe ioħ̃m. Si separaueris ab
hominib ͥsi separaueris ab illo trami¬
te humane ꝓpaginis: si separaueris
a complexu masculi et feminȩ: eti¬
am ab ista sententia separabis. Nã
ille qui uoluit ab ea. ẽẽ separatus:
ꝑ uirginem ÷ uenire dignatus.
Utquid me cogis discutere merita

Expanded text:
medicus, sed male habentibus. Quare medicus, sed male habentibus. Quare istum sanum dicis, nisi quia medico de quo loquebaris, cum peccato natus est? Invenisti plane praeter peccatum natum, quem invenis praeter Adam natum. Non avellis hanc sententiam de manibus fidelium: « Per unum hominem mors, et per unum resurrectio mortuorum. Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et im peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit. Si verba mea haec essent, posset a me haec sententia dici expressius? posset evidentius? posset plenius? Ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Jam tu excipe Joannem: si separaveris ab hominibus, si separaveris ab illo tramite humanae propaginis, si separaveris a complexu masculi et feminae, etiam ab ista sententia separabis. Nam ille qui voluit ab ea esse separatus, per virginem est venire dignatus. Utquid me cogis discutere merita
Abbreviated transcription (Latin):
sinum instituimus paruulis : in
quo non sit remissio peccatoꝵ:
lane si aiste paruulus ꝓ se loqui
posset: uocẽ contra dicentis refelle¬
n adam mortuus sum : da mͥ uitam
xp̃i: in cuius conspectu mundus non
est. nec infans cuius est uniꝰ dici
uita suꝑ t̾ram. Istis grãm non nega¬
ret: nec qui de suo daret. Fiat miscdia
cum miseris. Utquid eorũ innoce¬
tia ultra modum laudatur. fiui¬
Inueniant saluatorem: ñ dũ
sentiant adulatorem. Nos plane in
tantum infantium ꝑicłm nec dispu¬
tare debemus: ne eorum salutem.
uel disputando differre uideamur.
Afferatur: abluatur÷ liberetur: uiui¬
ficetur. Sicut in adam omnes mo¬
riunt᷑: sic in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑.
Non inuenit qua ueniret in huiꝰ scłi
uitam nisi ꝑ adam: non inueni&
qua euadat huiꝰ scłi penam nͥ per
xp̃m. Qͥd claudis unicã ianuam:
Unus enim ds̃: unus et mediator dei
et hominũ. homo xp̃s iħe. Audi:
clamat tͥ. Non est enim sanis opꝰ

Expanded text:
smum instituimus parvulis, in smum instituimus parvulis, in quo non fit remissio peccatorum? Plane si iste parvulus pro se loqui posset, vocem contradicentis refellen Adam mortuus sum; da mihi vitam Christi, in cujus conspectu mundus non est, nec infans cujus est unius diei vita super terram . Istis gratiam non negaret, nec qui de suo daret. Fiat misericordia cum miseris. Utquid eorum innocentia ultra modum laudatur? Inveniat salvatorem, nondum sentiant adulatorem. Nos plane in tanto infantium periculo nec disputare debemus, ne eorum salutem vel disputando differre videamur. Afferatur, abluatur, liberetur, vivificetur. Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Non invenit qua veniret in hujus saeculi vitam, nisi per Adam: non inveniet qua evadat futuri saeculi poenam, nisi perm. Quid claudis unicam januam? Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Audi, clamat tibi: Non est enim opus sanis
Abbreviated transcription (Latin):
one & dñatione egyptioꝵ. fecit sal¬
uum popłm suum. et iħs naue: a
ꝑsecutionib bellisq gentium. fecer̃
saluũ popłm uidices: eum ab allo¬
philis liberantes. fȩcerunt et reges:
a dñatu circũquaq oblatrantiũ
suum: s etiam a peccatis eoꝵ. Uoca¬
bunt nomen eiꝰ ihe. Quare. Ipse
enim saluum faciet popłm suum
Unde : A peccatis eoꝵ. Nunc de pariui¬
lo int̾rogo. Affertur ad eccl̃am faci¬
endus xp̃ianus: baptizandus. Puto
quia ideo. ut sit in populo iħu. Cuiꝰ
iħis. Qui saluum facioe popłm su¬
um a peccatis eoꝵ. Si non ht̃ qd̃
in illo saluetur: auferat᷑ hinc. Q Tre
non dicimus matrib ⁊ auferte istos
uator est.Si non habent isti quod
in illis saluetur: auferte hinc cos.
Non est opus sanis medicus: s male
habentib Audebit mͥ quisquam
in hoc paruuli discrimine dicere:
mͥ est iħc. huic non est iħc: Ergo
q̃ tͥ ÷ iħ̾s. huic non est hiesus: Non
uenit ad iħm : non ꝓ illo responde¬
tur. ut credat in iħm: Alterũ bapti¬

Expanded text:
one et dominatione Aegyptiorum: fecit salvum populum suum et Jesus Nave a persecutoribus bellisque gentium: fecerunt salvum populum Judices, eum ab Allophylis liberantes; fecerunt et Reges, a dominatu circumquaque oblatrantium sus: sed a peccatis eorum. Vocabunt nomen ejus Jesum. Quare? Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A peccatis eorum. Nunc de parvulo interrogo, affertur ad ecclesiam faciendus christianus, baptizandus, puto quia ideo ut sit in populo Jesu. Cujus Jesu? Qui salvum facit populum suum a peccatis eorum. Si non habet quod in illo salvetur, auferatur hinc. Quare non dicimus matribus, Auferte hinc istos vator est: si non habent isti quod in illis salvetur, auferte hinc eos. Non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Audebit mihi quisquam in hoc parvuli discrimine dicere: Mihi est Jesus, huic non est Jesus. Ergo tibi est Jesus, huic non est Jesus? Non venit ad Jesum? non pro illo respondetur ut credat in Jesum? Alterum bapti