comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bs am quando dñs corpus suũ panẽ
uocat demultoꝵ granoꝵ ad unati¬
one congestũ: popłm nr̃m quẽ por¬
tabat indicat adunatum. Et quan¬
do sanguinẽ suũ uinũ appellat. de
botris atq acinis plurimis exp̃s¬
sum atq inunũ coactũ: gregem
item nr̃m significat: cõmirtione
adunatȩ multitudinis copulatum.¬
Hec u̾ba beati cẏpͥani indicant eum
constare affirmauit. et docuit. te¬
stimonio ꝓpħico. et significatione sa-¬
eram̃toꝵ inqua utiq ñ erant illi in¬
uidi et sine caritate maliuoli: qui ta¬
m̃ baptitabant. Ex quo apparet et
in eis eẽ posse atq ab eis dari posse
sacram̃tum xp̃i qui ñ sunt in ȩccła
xp̃i: in qua ñ nisiunanunes et concor¬
des babitare cypͥanus ipse testatur.
Neq enĩ saltẽ hoc dici potest. tunc
baptizare posse cũ latent: Qm̃ illi
paulum apłm ñ latebant. quos in
ȩpła sua ueracissimꝰ testis notat: et
gaudere se dicit: qm̃ et ipsi xp̃m

Expanded text:
nam quando dominus corpus suum panem nam quando dominus corpus suum panem uocat de multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum; et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinisplurimisexpressumadque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum.haec uerba beati Cypriani indicant eum constare adfirmauit et docuit testimonio prophetico et significatione sacramentorum; in qua utique non erant illi inuidi et sine caritate maliuoli, qui tamen baptizabant. ex quo apparet et in eis esse posse adque ab eis dari posse sacramentum Christi qui non sunt in ecclesia Christi, in qua non nisi unanimes et concordes habitare Cyprianus ipse testatur. neque enim saltem hoc dici potest tunc baptizare posse cum latent, quoniam illi Paulum apostolum non latebant quos in epistula sua ueracissimus testis notat et gaudere se dicit, quoniam et ipsi Christum
Abbreviated transcription (Latin):
unanimes habitant: ꝓculdubio ñ
habitabant in ȩccła xp̃i quã uis
int̾ ẽe̾ uiderent᷑: illi qui ꝑ inuidiam
et contentionẽ sine caritate. xp̃m
annunciabant. Quos ipse intellig̃
ñ hereticos uł scismaticos apaulo
apło cõmemoratos: s falsos fr̃s cũ
illo unterius conu̾santes. Qui certe
baptitare non debebãt. quia inȩccła
ñ habitabant: inqua ipse dicit ñ ba¬
bitare nisi unanimes et concordes.
Nisi forte quisquã sic abborret a uero:
ut dicat concordes et unanimes fu¬
isse inuidos et maliuolos. et sine ca¬
ritate contentiosos. Et tam̃ baptita¬
bant: nec eoꝵ ista detestanda ꝑu̾si
bat᷑ et dispensabat᷑. aliqua ex parte
minuebat atq uiolabat. Totũ sane
ipsum locum in eadem admagnũ
Qliẽ ita contexuit. Hon habitans in
scõ et dicente. Ds̃ qui in babitare fa¬
cit unanimes indomo. Deniq una¬
nimitate xp̃ianos firma sibi atq
inseparabili caritate conneros: eti¬
ã ipsa dnica sacrificia declarant.

Expanded text:
unanimes habitant, procul dubio non habitabant in ecclesia Christi, quamuis intus esse uiderentur, illi qui per inuidiam et contentionem sine caritate Christum adnuntiabant, quos ipse intellegit non haereticos uel schismaticos a Paulo apostolo commemoratos, sed falsos fratres cum illo interius conuersantes. qui certe baptizare non debebant, quia in ecclesia non habitabant in qua ipse dicit non habitare nisi unanimes et concordes; nisi forte quisquam sic abhorret a uero, ut dicat concordes et unanimes fuisse inuidos et maliuolos et sine caritate contentiosos. et tamen baptizabant nec eorum ista detestanda peruersitbatur et dispensabatur, aliqua ex parte minuebat adque uiolabat. Totum sane ipsum locum in eadem ad Magnum quem ita contexuit: non habitans, insancto et dicente: deus qui inhabitare facit unanimes in domo\'. denique unanimitate christianos firma sibi adque inseparabili caritate conexos etiamipsadominicasacrificiadeclarant.
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe potuerunt: eccłȩ baptismo
scĩficemus. Et istȩ attestator ẽ
consuetudinis. Ubi nos plurimũ
aduniat: quicqͥd aliud contra nos
dicere uideat᷑. Non aut̃ icło ad nõ
ueniunt heretici. qr foris nichil
accȩꝑunt: s ut eis utile eẽ incipi¬
uo dixit. Qd̃ et ip̃si scitis. ñ olim
q existimo: ut quicũq ex heresi
uenerint: sine dubio baptitentur.
Q d̃ gͦ illis quos expectabat respon
statem a patre sibi datã ꝑmitten¬
tis. Quibus nos successimꝰ: eadem
potestate ȩccłam dnũi gubernan¬
tes: et credentiũ fidem baptizan¬
tes. Et ido beretici qui nec potesta¬
tẽ foris nec eccłam xp̃i habent: ne¬
minẽ baptitare baptismo eiꝰ possunt
Nũquid et impii homicidȩ apłis
successerunt : Cur gͦ baptizant :
An quia ñ sunt foris: S a petra fo¬
ris sunt cui claues dñs dedit: et
debemꝰ hereticos nr̃a p̃sumptione
ñ baptitati ac ꝑ hoc remissionẽ pec¬

Expanded text:
accipere potuerunt, Ecclesiae Baptismo accipere potuerunt, Ecclesiae Baptismo sanctificemus. 81. Et iste attestator est consuetudinis, ubi nos plurimum adjuvat, quidquid aliud contra nos dicere videatur. Non autem ideo ad nos veniunt haeretici, quia foris nihil acceperunt; sed ut eis utile esse incipivo dixit: Quod et ipsi scitis, non olim Hoc itaque existimo, ut quicumque ex haeresi venerint, sine dubio baptizentur. 83. Quod ergo illis quos exspectabat, responstatem a Patre sibi datam permittentis, quibus nos successimus, eadem potestate Ecclesiam Domini gubernantes, et credentium fidem baptizantes: et ideo haeretici, qui nec potestatem foris, nec Ecclesiam Christi habent, neminem baptizare Baptismo ejus possunt. 85. Numquid et impii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo baptizant? An quia non sunt foris? Sed a petra foris sunt, cui claves Dominus dedit et udebemus haereticos nostra praesumptione n baptizati ac per hoc remissionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
sicut potuit nom̃ xp̃i eẽ extra con¬
gregationẽ . xp̃i: in quo nomine
pellebat demonia ille qui cũ disci¬
płis ñ sequebat᷑. ħam simulatio
etiam in catbolica potest eẽ. in bis
utiq qui scło u̾bis et ñ factis re¬
nunciant: nec tam̃ ẽ catbolica simu¬
latio. Sicut gͦ ẽ in catholica qđ ñ
ẽ catholicũ: sic potest aliquid extͣ
catbolicã eẽ catholicũ. Saluianꝰ
a gatafala dirit. Hereticos nicħ
habere constat. Et ideo ad nos ue¬
niunt: ut possint habere qđ non
habebant. Nespondemꝰ. Bonst̃
gͦ heretici ipsi qui hereses condi¬
derunt. qui ab ȩccła recesserunt:
et utiq habebant. qđ ibi accepe¬
runt. Qd̾ si absurdũ ẽ dicere ut
illi non sint heretiei. ꝑ. quos cȩt̃i
fuint heretici: potest fieri ut he¬
reticus habebat: quomale uten¬
dixit. Cũ xp̃c ueritas sit: magis
ueritatẽ quã consuetudinẽ sequi
debemꝰ: ut bereticos qui idõ ad
nos ueniunt. quia foris nichil

Expanded text:
sicut potuit nomen Christi esse extra consicut potuit nomen Christi esse extra congregationem Christi, in quo nomine pellebat daemonia ille qui cum discipulis non sequebatur. nam simulatio etiam in catholica potest esse, in his utique qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, nec tamen dst catholica simulatio. sicut ergo est in catholica quod non est catholicum, sic potest aliquid extra catholicam esse catholicum. Saluianus a Gazanfala dixit: Haereticos nihil habere constat, et ideo ad nos ueniunt, ut possint accipere quod non habebant. Respondemus: Non sunt ergo haeretici ipsi qui haereses condiderunt, quia ab ecclesia recesseet utique habebant quod ibi acceperunt. Quod si absurdum est dicere, ut illi non sint haeretici, per quos caeteri fiunt haeretici; potest fieri ut haereticus habeat, quo male utendixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus, ut haereticos qui ideo ad nos ue
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ om̃s qui contra xp̃i p̃cepta uiuunt:
ubilibet ẽẽ uideant᷑. Ham in ȩpła ꝗͣ
scripsit ad magnũ. cũ de bac ipsa
re ageret: satis aꝑteq nos ipse
cõmonuit: inqualibet societate opor¬
teat intelligi ȩccłam. Ait enĩ deqͦ¬
dam loquens. Alienꝰ et ꝓpbanus

Expanded text:
sunt omnes qui contra Christi praecepta uiuunt, sunt omnes qui contra Christi praecepta uiuunt, ubilibet esse uideantur. nam in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de hac ipsa re ageret, satis aperteque nos ipse commonuit, in quali societate oporteat intellegi ecclesiam. ait enim de quodam loquens: alienus
Abbreviated transcription (Latin):
poli dixit. Ab eo qđ semel censui¬
mus ñ recedo: ut hereticos uenien¬
tes ad ȩccłam baptitemus. Hic
quia nullam rationẽ uł testimoni¬
ũ scripturarũ attulit : diu nos tene
ne dixit. Meam sententiã plenissime
exprimit ȩpła quȩ adiubaianum
collegam nr̃m scripta ẽ: bereticos
scđm eugłicam et apłicã attestatio¬
nẽ adu̾sarios xp̃i et antixpõs ap¬
pellatos. quando ad ȩccłam uene¬
rint unico ȩecłȩ baptismo baptitan¬
dos eeͣut possint sieri de adu̾sariis
amici: et de antirp̃is xp̃iani. Quid
aliud hic disputandũ ẽ. quando ip¬
sam cuiꝰ m̃tionẽ facit ȩpłam ad nu¬
baianũ datã quanta potuimꝰ dili¬
gentia ꝑ tractauimꝰ: Et qđ hic dixit.
meminerimꝰ dici posse de omibꝰ mi-¬
qͥs: quos et ĩcatholica ẽẽ ipse testa¬
t᷑: et baptismũ habere et dare ne
qui de parte diaboli ad xp̃m transe¬
unt: et edificant suꝑ petrã: et in cor¬
porant᷑ colũbȩ ⁊ et in orto concluso
et fonte signato muniunt᷑. ubieĩ

Expanded text:
poli dixit: Ab eo quod semel censuimus, non recedo, ut haereticos venientes ad Ecclesiam baptizemus. 95. Hic quia nullam rationem vel testimonium Scripturarum attulit, diu nos tenerne dixit: Meam sententiam plenissime exprimit epistola quae ad Jubaianum collegam nostrum scripta est, haereticos secundum euangelicam et apostolicam contestationem aduersarios Christi et antichristos appellatos, quando ad ecclesiam uenerint, unico ecclesiae baptismo baptizandos esse, ut possint fieri de aduersariis amici et de antichristis christiani. Quid aliud hic disputandum est, quando ipsam cuius mentionem fecit epistulam ad Iubaianum datam quanta potuimus diligentia pertractauimus? et quod hic dixit meminerimus dici posse de omnibus iniquis, quos et in catholica esse ipse testatur et baptismum habere et dare nemo qui de parte diaboli ad Christum transeunt et aedificant super petram et incorporantur columbae et in horto concluso et fonte signato muniuntur, ubi non
Abbreviated transcription (Latin):
stat nicbil habere: Hiuc responde¬
t᷑. Si gͦ potest dare aliqͥd qui aliqͥd
habet: manifestũ ẽ posse dare bere¬
ticos baptismũ: quia cũ acd eccła
recedunt. habent lauachri sacram̃¬
tũ. qđ ibi acceꝑant. Nam redeun¬
tes ñ recipiunt: quia ñ amiserant
cũ recesserunt. Aluis nilianus a
marcellina dirit. Si potest homo
duobus dnis seruire. dõ et mãmo¬
ne: potest et baptisma duobꝰ serm
re.xp̃iano et heretico. Immosi
potest continenti et auãro: sobrio.
et ebrioso: pio et homicidȩ: cur ñ
etiã xp̃iano et beretico: Quibus
quidem ñ seruit s ministrat᷑ illis.
uł ab illis: adsalutẽ bene utentib̾:
et iudiciũ male utentibs. T enar
ab horreisceliȩ dixit. Baptisma unũ
ẽ. s ecclȩ̃. Ubi ȩccła ñ ẽ. baptisma illie
eẽ ñ potest  uic respondemꝰ. Qua¬
re gͦ potest ubi petra ñ ẽ. s arenaẽ
cũ ȩccła in petra ñ inarena sit: Aliꝰ
uictor ab assuris dixit. Scriptũ ẽ.

Expanded text:
stat nihil habere? Huic respondestat nihil habere? Huic respondetur: Si ergo potest dare aliquid qui aliquid habet, manifestum est posse dare haereticos baptismum, quia cum ab ecclesia recedunt habent lauacri sacramentum -quod ibi acceperant. nam redeuntes non recipiunt, quia non amiserant cum recesserunt. Alius Iulianus a Marcclliana dixit: Si potest homo duobus dominis seruire, deo et mamonae, potest et baptisma duobus seruire, christiano et haeretico. Immo si potest continenti et auaro, sobrio et ebrioso, pio et homicidae, cur non etiam christiano et haeretico? quibus quidem non seruit, sed ministratur illis uel ab illis ad salutem bene utentibus et ad iudicium male utentibus. Tenax ab Horreis Caeliae dixit: Baptisma unum est, sed ecclesiae. ubi ecclesia non est, baptisma illic esse non potest. Huic respondemus: Quare ergo potest ubi petra non est, sed harena est, cum ecclesia in petra, non in harena sit ? Alius Uictor ah Assuris dixit: Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
et raptor. et fenerator. et bomcida:
An isti ñ sunt peccatores: Quos tam̃
cypͥanus incatholica oburgat et
tolerat. Itẽ aliꝰ felix abuslacens¬
dixit. In bereticis sine eccłȩ baptis¬
mo admittendis. nemo consuetu¬
dinẽ rationi et ueritati p̃ponat:
qr consuetudinẽ ratio et ueritas
semꝑ excludit. Hnic respondet᷑.
Ueritatẽ ñ ostendis: de consuetudi¬
ne confiteris. Recte gͥ consuetudinẽ
tenercmꝰ. plenario concilio posterio¬
re firmatam : etiã si ueritas adbuc
lateret: quã credimꝰ iam eẽ manife¬
stam. Alius saturninus ab itinis
tizare: qui appellati sunt antrxp̃i.
Quid si alius diceret: si potest honi¬
cida dare alieui grãm xp̃i. posst̃
et qui fr̃s oderunt baptitare. qui
appellati sunt homicide: Nempe
quasi uerũ dicere uidẽt᷑. Et tamen
possunt. Sic gͦ et heretiei. Quint̾
abanguia dixit. Ille dare potest
aliquid: qui aliquid habet. Hereti¬
ci aut̃ quid possunt dare: quos con¬

Expanded text:
et raptor et faenerator et homicida? et raptor et faenerator et homicida? an isti non sunt peccatores? quos tamen Cyprianus in catholica obiurgat et tolerat. Item alidixit: In haereticis sine ecclesiae baptismo admittendis nemo consuetudinem rationi et ueritati praeponat, quia consuetudinem ratio et ueritas semper excludit. Huic respondetur: Ueritatem non ostendis, de consue- \'tudine confiteris. recte igitur consuetudinem teneremus plenario concilio posteriore firmatam, etiamsi ueritas adhuc lateret quam credimus iam esse manifestatam. Alius Satizare qui appellati sunt antichristi. Quid si alius diceret: \'si potest homicida dare alicui gratiam Christi, possunt et qui fratres oderunt baptizare qui appellati sunt homicidae\'? nempe quasi uerum dicere uideretur, et tamen possunt; sic ergo et haeretici. Quintus ab Agguia dixit: Ille potest dare aliquid qui aliquid habet. haeretici autem quid possunt dare, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
traditores facti erant. oms ꝑ illam
consuetudinẽ quã tunc ȩccła reti¬
nebat. Oms gͦ idẽ. et nos et ipsi qͥ
ex illa unitate ꝓpagati sumꝰ: tradi¬
tores sumꝰ. S nos duobus modis
defendimͣ: Quia et huic concilio uͥ
hoc ꝓnunciatũ ẽ ñ consentimꝰ. saluo
iure unitatis. sicut cy pͥanus ipse
p̃dixit: et bonis malos inunitate
catbolica donec infine atritico pa¬
lea separet᷑ nicħ obeẽ arbit᷑m᷑. Isti
aut̃ qr et hoc conciliũ tamquã ꝓse
ꝓferunt. et malorũ cõmunione qua¬
si contagione bonos ꝑire conten¬
dunt. ñ inueniunt quomꝰ dicant.
aut pͥores xp̃ianos unde isti ꝓpa¬
gant᷑ ñ fuisse traditores. quia isto
concilio conuincunt᷑: aut adse ñ ꝑti¬
nere facta prioꝵ: quia nobis maio¬
res nr̃os obiciunt.Item alius
lucius am̃bressa dixĩt. Scriptũ ẽ.
s̃ peccatorem ñ audit. Qui peccator
ẽ. quomͦ audiri inbaptismo podest :
Despondemꝰ. Quomͦ audit᷑ auarus

Expanded text:
traditores facti erant omnes per illam traditores facti erant omnes per illam consuetudinem quam tunc ecclesia retinebat. omnes ergo, id est et nos et ipsi, quia ex illa unitate propagati sumus, traditores sumus. sed nos duobus modis defendimur, quia et huic concilio ubi hoc pronuntiatum est non consentimus saluo iure unitatis, sicut Cyprianus ipse praedixit, et bonis malos in unitate catholica, donec in fine a tritico palea separetur, nihil obesse arbitramur. isti autem, quia et hoc concilium tamquam pro se proferunt et malorum communione quasi contagione bonos perire contendunt, non inueniunt, quomodo dicant aut priores christianos unde isti propagantur non fuisse traditores, quia isto conoilio conuincuntur, aut ad se non pertinere facinora priorum, quia nobis maiores nostros obiciunt. Item alius Lucius a Membressa dixit: Scriptum est: deus peccatorem non audit. qui peccator est quomodo audiri in baptismo pbtest? Respondemus: Quomodo auditur auarus
Abbreviated transcription (Latin):
isti głari. Nos quidẽ dicimꝰ. qr sic ñ
ꝓdit homicidis ȩccłȩ baptismũ. qui
baptismũ xp̃i et in hereticis ꝓbat:
sicut ñ ꝓdit homicidis ȩccłȩ baptis¬
mũ: qͥ baptismũ xp̃i et inhomicidis
ꝓbat. S quia ex hoc concilio nobis
p̃scribere quid sentire debeamꝰ affe¬
etant: ipsi pͥores ei consentiant. Ee¬
ce uidȩ traditori sunt cõparati: qui
dicebant hereticos quãuis inhere¬
si baptizatos ñ debere iterũ baptita¬
ri.Talibꝰ aut̃ cypͥan̾ cõmunicabat:
qui dicebat. Reminẽ iudicantes:
aut a iure cõmunionis aliquẽ sidi¬
u̾sum senserit amouentes: Tales eti¬
Talem fuisse ȩccłȩ consuetudinẽ. ipsi
qui hoc conciliũ fecerunt sepe com¬
memorant. Sigͦ nichil aliud quicũ¬
q boc facit quam sponsȩ xp̃i iudã
eristit. sicut ista sententia ꝓnuncia¬
traditor fuit: traditoribus gͦ cõmu¬
nicauerunt om̃s qui tunc etiã ista
dicebant. Et antequã ista dicerent :¬

Expanded text:
isti gloriari. Nos quidem dicimus quia sic non isti gloriari. Nos quidem dicimus quia sic non prodit haereticis Ecclesiae Baptismum, qui baptismum Christi et in haereticis probat, sicut non prodit homicidis ecclesiae baptismum qui baptismum Christi et in homicidis probat; sed quia isti ex hoc concilio nobis praescribere quid sentire debeamus adfectant, ipsi priores ei consentiant. ecce Iudae traditori sunt conparati, qui dicebant haereticos quamuis in haeresi baptizatos non debere iterum baptizari. talibus autem Cyprianus communicabat qui dixit: neminem iudicantes aut <t iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. tales etitalem fuisse ecclesiae consuetudinem ipsi qui hoc concilium faciunt saepe commemorant. si ergo nihil aliud quicumque hoc facit quam sponsae Christi ludas existit, sicut ista sententia pronuntiatraditor fuit, traditoribus ergo communicauerunt omnes, qui tunc etiam ista dicebant, et antequam ista dicerent
Abbreviated transcription (Latin):
test habere baptismũ xp̃i synago¬
ga sathanȩ: Huic respondet᷑. Nũ¬
quid qr pios xp̃e instituit. et inui¬
dos diabolus: ido ñ potest habere
baptismũ xp̃i. quȩ in inuidis conun¬
cit᷑ eẽ pars diaboli: Therapius
abulla dixit. Qui hereticis eccłȩ bap¬
tismũ concedit et ꝓdit: quid aliud
quã sponsȩ xp̃i uidas existit:
Omagna conuictio scismaticoꝵ qͥ
se ab bereditate xp̃i toto orbe diffusa
nefario sacrilegio separart̃: si cypri¬
anus talibus cõmunicabat. qualis
iuidas traditor fuit: et tam̃ ab eis
ñ macułabat᷑. Aut si macłabat: tẽ
udȩ facti sunt. oms. Ergo et mͦ iude s̃¬
om̃s. Aut si ñsunt: ñ gͦ ꝑtinent ad
posteriores facinora prioꝵ: quã aus
ex eadem cõmunione ꝓpagatos. Cur
gͦ nobis traditores obieuint quos
ñ conuincert: et sibi iudã ñ obiciunt.
cui cypͥanꝰ et collegȩ eiꝰ cõmunicaue¬
runt : Ecce conciliũ: de quo solent

Expanded text:
test habere baptismum Christi synagotest habere baptismum Christi synagoga satanae? Huic respondetur: Numquid quia pios Christus instituit et inuidos diabolus, ideo non potest habere baptismum Christi quae in inuidis conuincitur esse pars diaboli? 1 Thcrapius a Bulla dixit: Qui haereticis ecclesiae baptismum concedit et prodit quid aliud quam sponsae Christi Iudas exsistit? 0 magna conuictio schismaticorum, qui se ab hereditate Christi toto orbe diffusa nefario sacrilegio separarunt, si Cyprianus talibus communicabat, qualis ludas traditor fuit, et tamen ab eis non maculabatur! aut si maculabatur, tunc Iudae facti sunt omnes; ergo et modo Iudae somnes: aut si non sunt; non ergo pertinent ad posteriores facinora priorum, quamvis ex eadem communione propagatos. Cur ergo nobis traditores objiciunt, quos non convicerunt, et sibi Judam non objiciunt, cui Cyprianus et collegae ejus communicaverunt? Ecce concilium de quo solent
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝓ hereticis ȩccłastico baptismo
int̾cedit: illos. xp̃ianos et nos he¬
reticos facit. Huic respondetur.
Si quisquã dicat eũ qui cũ baptis¬
ma susciꝑet. quia odiũ fraternũ
tenebat incorde ñ acceꝑat remissi-¬
onẽ peccatoꝵ. ñ eẽ iterũ baptizan¬
dum. quando illud odiũ de corde
illos iustos et nos homicidas fac̃:
de collegis hereticos p̃ponere sibi
possunt: nobis aut̃ ñ possunt. Et
ideo qđ semel decreuimꝰ tenemus:
ut abhereticis uenientes baptizemꝰ.
de collegis suis diu̾sa sensisse. Unde
etiam atq etiã confirmat᷑ amor u¬
nitatis: qđ ab inuicẽ nullo scismate
separati sunt: donec alteris eoꝵ si qͥd
aliter saꝑent ds reuelaret. S huic
respondet᷑. collegas eiꝰ ñ sibi hereti¬
cos p̃posuisse s baptisiũ xp̃i sicut
cognoscitur in auaris. in frauda¬
toribꝰ. raptoribꝰ homicidis: sic etiã
inbereticis cognouisse Rogatia
tuit: heresim diabolus. Quomͦ po¬

Expanded text:
Qui pro haereticis ecclesiastico Baptismo Qui pro haereticis ecclesiastico Baptismo intercedit, illos Christianos, et nos haereticos facit. 43. Huic respondetur: Si quisquam dicat, eum qui cum Baptismum acciperet, quia odium fraternum tenebat in corde, non acceperat remissionem peccatorum, non esse iterum baptizandum, quando illud odium de corde  aut illos justos, et nos homicidas facit?de collegis haereticos praeponere sibi possunt, nobis non possunt: et ideo quod semel decrevimus, tenemus; ut ab haeretici venientes baptizemus.am de collegis suis diversa sensisse: unde etiam atque etiam confirmatur amor unitatis, quod ab invicem nullo schismate separati sunt, donec alteris eorum si quid aliter saperent Deus revelaret respondetur collegas eius non sibi haereticos praeposuisse, sed baptismum Christi, sicut cognoscitur in auaris fraudatoribus raptoribus homicidis, sic etiam in haereticis cognouisse. Rogatianinstituit, haeresim diabolus. quomodo po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cõmune. Tosimꝰ a tharassa
dixit. Reuelatione facta ueritatis
cedat error ueritati: qr et petrus
qui prius cireumcidebat cessit pau¬
lo ueritatẽ p̃dicanti. Potest etiã¬
nr̃a ista ee̾ sententia:. et ita factum
ẽ in hac debaptismo questione.
Nani ueritate postea liqui dius re¬
uez lata cessit error ueritati: cũ
illa saluberrima consuetudo etiã
plenarii concilii auetoritate fir¬
mata ẽ. Bene tam̃: qđ totiens me¬
minerunt etiam primũ apłoꝵ
petrũ potuisse aliter saꝑe quam
ueritas postulabat. Qđ accidisse
cẏpriano sine ulla eiꝰ contumelia
eredimus. quieũq diligimꝰ cypͥa-¬
nũ: quia ñ eũ fas ẽ diligi maiori
caritate quã petrũ. Iulianꝰ a te¬
lepte dirit. Scriptũ ẽ. Remo pot̃
acciꝑe aliquid: nisi datũ fuerit illi
de cȩlo. Si heresis de cȩlo ẽ: potest
baptisma dare. Audiat et aliũ
dicentem. Si auaricia decęlo ẽ: po¬
test baptisma dare. Et tam̃ dant
diant᷑: qui hereticis patrocinant᷑.

Expanded text:
esiam. Zosimus a Tharassa dixit: Reuelatione facta ueritatis cedat error ueritati, quia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo ueritatem pnostra esse ista sententia et ita factum est in hac de baptismo quaestione. nam ueritate postea liquidius reuelata cessit error ueritati, cum illa saluberrima consuetudo etiam plenarii concilii auctoritate firmata est. bene tamen quod totiens meminerunt etiam primum apostolorum Petrum potuisse aliter sapere quam ueritas postulabat. quod accidisse etiam Cypriano sine ulla eius contumelia credimus quicumque diligimus Cyprianum, quia non eum fas est diligi maiore caritate quam Petrum. Iulianus,,, a Telepte dixit: Scriptum est: nemo potest accipere alde coelo » . Si haeresis de coelo est, potest Baptisma dare. 41. Audiat et alium dicentem: Si avaritia de coelo est, potest Baptisma dare. Et tamen dantdiantur qui haereticis patrocinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sum. et deinde cetera usq ad
eum locum ubi dicit. miser
ego homo quis me libabit
de corpore mortis huius: grã
nrin: dixi hominem descri¬
bi adhuc sublege. non dum
sub gr̃a constitutum. benefacẽ
uolientatẽ. s uic̃tum concu¬
piscentia carnis malefac ien-¬
tem.a cuius concupiscentiȩ do¬
caritas in cordibus nr̃is. uin¬
cit carnis concupiscentiã. ne
consentiamus eis ad malefaci¬
endum: s potius bona faciamꝰ
Unde quidem iam euertitur
heresis pelagiana. quȩ uult
non exdeo nobis s ex nob̃ eẽ
caritatem. qua bene ac pie ui¬
uimus. S in illis libris quos
aduersus eos edidimus. etiam
spualis hominis iamq sub
gra constituti melius intelligi
uerba ista melius monstra¬
uimus: propter corpus carnis

Expanded text:
sum; et deinde caetera usque ad sum; et deinde caetera usque ad eum locum, ubi dicit, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia rum, dixi hominem describi adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutum, bene facere uolentem, sed uictum concupiscentia carnis male facientem. a cuius concupiscentiae docaritas in cordibus nostris uincit carnis concupiscentias, ne consentiamus eis ad male faciendum, sed potius bona faciamus. unde quidem iam euertitur heresis Pelagiana, quae uult non ex deo nobis, sed ex nobis esse caritatem, qua bene ac pie uiuimus. sed in illis libris, quos aduersus eos edidimus, etiam spiritalis hominis iamque sub gratia constituti melius intellegi uerba ista monstrauimus propter corpus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
epłe pauli ad ROMANOS:
um presbiter adhuc
eẽm: contigit ut ap̃
cartaginem inter nos
qui simul eramus ad comanos
apłi epła legeretur. et quedã
interrogata a fr̃ibus. quibus¬
dam cum sicut poteram respon¬
derem: uoluerunt scribi po¬
tius que dicebam. quam sine
litteris fundi. Ubi cum eis
obtem perarem: liber unus
accessit suꝑiorib opusculis
meis. In quo libro quod autẽ¬
ri legem nisiꝰ spualibus. qͣles
facit grã dĩ. Quod utiq non
iam spualis erat: s hominis
sub lege positi. non dum sub
gra Sicut enim prius hȩc uer¬
ba sapiebam: que postea lectis
quibusdam diuinorum trac¬
tatorib eloquiorum quorũ
me moueret auctoritas. con¬
sidaui diligentius: et uidi
etiam de ipso apło posse in¬
telligi quod ait. scimus qm̃¬
lex spiritalis ẽ. ego autem car¬
nalis sum. Quod in eis libris qͦd
contra pelagianos nuper scrip¬
si. quantum potui diligẽt᷑ ostẽdi.
In isto ergo libro et hoc quod
dictum ẽ. ego autem carnalis

Expanded text:
Apostoli ad Romanos. 1. Cum presbyter adhuc essem, contigit ut apud Carthaginem inter nos qui simul eramus, ad Romanos Apostoli Epistola legeretur, et quaedam interrogabar a fratribus: quibus cum, sicut poteram, responderem, voluerunt scribi potius quae dicebam, quam sine litteris fundi. Ubi cum eis obtemperarem, liber unus accessit superioribus opusculis meis. In quo libro: Quod ari Legem, nisi a spiritualibus, quales facit gratia Dei. Quod utique non jam spiritualis erat; sed hominis sub Lege positi, nondum sub gratia. Sic enim prius haec verba sapiebam; quae postea lectis quibusdam divinorum tractatoribus eloquiorum, quorum me moveret auctoritas, consideravi diligentius et vidi etiam de ipso Apostolo posse intelligi quod ait, Scimus qLex spiritualis est; ego autem carnalis sum: quod in eis libris quos contra Pelagianos nuper scripsi, quantum potui diligenter ostendi. In isto ergo libro et hoc quod dictum est, Ego autem carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ñ baptizat. qđ dicat᷑ iã baptiza¬
acibaliana dixit. Ego unã ȩxcłam
et unũ baptismũ eiꝰ noui. Si ẽ qͥ
clicat eẽ apud hereticos baptismi
grãm: ante ẽ ut ostendat et ꝓbet
ẽẽ illic ȩccłam. Huic respondet᷑
Si baptismi grãm hoc ee̾ dicis qđ
ẽ baptismꝰ: ẽ apud hereticos. Si aũt
baptismꝰ sacramentũ ẽ gr̃ȩ. ipsa uͦ
grã abolitio peccatoꝵ ẽ: ñ ẽ apud
hereticos baptismi grã. S ic aut̃¬
ẽ unũ baptisma et una eccła: quẽ¬
admodũ ẽ una spes. Siẽ gͦ boni et
mali ñ habentes unã spẽ possunt
habere unũ baptisma: ita quibꝰ

Expanded text:
um non baptizat, quod dicatur iam baptizaa Cibaliana dixit: Ego unam ecclesiam et unum baptismum eius noui. si est qui dicat esse aput haereticos baptismi gratiam, ante est ut ostendat et probet esse illic ecclesiam. Huic respondetur: Si baptismi gratiam hoc esse dicis quod est baptismus, est aput haereticos; si autem baptismus sacramentum est gratiae, ipsa uero gratia abolitio peccatorum est, non est aput haereticos baptismi gratia. sic est autem unum baptisma et una ecclesia quemadmodum est una spes. sicut ergo boni et mali non habentes unam spem possunt tamen habere unum bapt
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut gͦ illi petro inprimatu apło¬
rũ martyrii gła coronato in sua
ꝑu̾sitate p̃cisi ab ȩccła remansert̃:
sic isti cypͥano ꝑ abundantiã
caritatis in sorte scõꝵ passio¬
nis claritate suscepto. se ipsos exu¬
les unitatis agnoscunt: et contra
unitatis patriã ꝓsuis calũpniis
ciuem unitatis opponunt. Iam
itaq ceteras illius concilii senten¬
tias eadem ratione uideamꝰ.
Marcus a mactari dixit. Miran¬
dũ non ẽ:si heretici hostes atq:
impugnatores ueritatis. rem
sibi uindicant potestatis et dig¬
nationis alienȩ. Illud mirandũ
ẽ qđ quidam nr̃i p̃uaricatores
ueritatis hereticis suffragant᷑: et
xp̃ianis ad usant᷑. Propterea de¬
cernimus hereticos baptitandoᷤᷤ.
Hiuc respondemus. Immo magis
mirandum ẽ et omĩ laude p̃dican¬
dum: qđ tantũ isti dilexerunt uni¬
tatẽ: ut quos p̃uaricatores uerita¬
tis arbitrabant᷑: cũ eis inunitate ꝑ¬
seuerantes. ab eis pollui ñ timerent.

Expanded text:
sicut ergo illi Petro in primatu apostosicut ergo illi Petro in primatu apostolorum martyrii gloria coronato in sua peruersitate praecisi ab ecclesia remanserunt, sic isti Cypriano per abundantiam caritatis in sortem sanctorum passionis claritate suscepto se ipsos exsules unitatis agnoscunt et contra unitatis patriam pro suis calumniis ciuem unitatis obponunt. iam itaque ceteras illius concilii sententias eadem ratione uideamus. Marcus a Mactari dixit: Mirandum non est, si haeretici hostes adque inpugnatores ueritatis rem sibi uindicant potestatis et dignationis alienae. illud mirandum est quod quidam nostri praeuarica tores ueritatis haereticis suffragantur et christian is aduersantur. propterea decreuimus haereticos baptizandos esse. Huic respondemus: Immo magis mirandum est et magna laude praedicandum, quod tantum isti dilexerint unitatem, ut, quos praeuaricatores ueritatis arbitrabantur, cum eis in unitate perseuerantes ab eis pollui non timerent.
Abbreviated transcription (Latin):
in istius carnis mortalitate tã¬
quã incaliginosa nube laboran¬
tes: ut donante dño bona eius
quantũ possumꝰ imitem᷑: si quid
aut̃ alit̃ sensit et quibudam fr̃i¬
bꝰ collegisq ꝑsuasit. qđ nunc eo
quẽ dilexit reuelante iam cernit.
nos longe impares meritis suis
eccłȩ tamen catholicȩ auctorita¬
tẽ cuiꝰ ipse egregiũ et clarissimũ
menbrũ ẽ ꝓ nr̃a infirmitate sec¬
tantes addsus hereticos uł scisma¬
ticos enodemus: quos p̃cisos ab
unitate quã tenuit. et arescentes
acaritate qua iuguit. et elapsos
ab humilitate qua stetit. tanto am¬
plius imꝓbat atq condempnat:
quantomagis eos nouit ad insi-¬
diandum ꝑscrutari uelle qđscrip¬
sit. et ad pacificandũ imitari. nol¬
le qd̃ fecit: sicut illi qui se xp̃ianos
nazarenos uocant. et more iuclai¬
co carnalia p̃putia circumcidunt.
nãt heretici ex illo errore inquẽ
petrus deuians apaulo reuocatꝰ
ẽ. in hoc adhuc usq ꝑsistunt.

Expanded text:
in istius carnis mortalitate tamin istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius quantum possumus imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo quem dilexit reuelante iam cernit, nos longe inpares meritis suis ecclesiae tamen catholicae auctoritatem, cuius ipse egregium et carissimum membrum est, pro nostra infirmitate sectantes aduersus haereticos uel schismaticos enodemus, quos praecisos ab unitate quam tenuit et arescentes a caritate qua uiguit et elapsos ab humilitate qua stetit tanto amplius inprobat adque condemnat, quanto magis eos nouit ad insidiandum perscrutari uelle quod scripsit et ad pacificandum imitari nolle quod fecit; sicut illi, qui se christianos Nazarenos uocant et more Iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo reuocatus est, in hoc adhuc usque persistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
et marime cypͥano in ipsa unita¬
te aliquando alit̾ uisum ẽ. euiꝰ
uti adusum nos auetoritate co¬
nantur qui longe ab eius carita¬
te remoti sunt: ꝓpterea cogim᷑ ex
oportunitate tractandi et conside¬
randi omnia quȩ in eiꝰ concilio de
hac re litterisq comꝑimus. hanc
eandem questionẽ aliquanto di¬
utrus tamquã in manibꝰ u̾sare:
et ostendere. quã uerius uniu̾sita¬
ti ȩccłȩ catbolicȩ placuerit. ut he¬
retiei uł seismatici qui iam xp̃i
baptismum illic unde ueniunt ac¬
ceꝑunt. in catholicam cõmunionẽ
cũ illo admittant᷑: ab errore suo
correcti: in caritate radicatiatq
fundati: ut qđ attinet adbaptis¬
misacramentũ ñ adsit qđ de e¬
rat: s ꝓsit qđ in erat. Et beatus
quidem cyprianus iam corpore
qd corrũpitur ñ aggrauante a¬
nimã. nec deprim̃te terrena in¬
habitatione sensum multa cogi¬
tantẽ. serenius ꝑspicit ueritatẽ:
quã meruit adipisci ꝑ caritatẽ.
Adiuuet itaq nos orationibꝰ suis

Expanded text:
et maxime Cypriano in ipsa unitate aliquando aliter uisum est, eius uti aduersum nos auctoritate conantur qui longe ab eius caritate remoti sunt. propterea cogimur ex opportunitate tractandi et considerandi omnia, quae . in eius concilio de hac re litterisque conperimus, hanc eandem quaestionem aliquanto diutius tamquam in manibus uersare et ostendere, quam uerius uniuersitati ecclesiae catholicae placuerit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt acceperunt, in catholicam communionem cum illo admittantur ab errore suo correcti, in caritate radicati adque fundati, ut, quod adtinet ad baptismi sacramentum, non adsit quod deerat, sed prosit quod inerat. et beatus quidem Cyprianus, iam corpore quod corrumpitur non adgrauante animam nec deprimente terrena inhabitatione sensum multa cogitantem, serenius perspicit ueritatem, quam meruit adipisci per caritatem. adiuuet itaque nos orationibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sunulate fieri. s ut intua
conscientia certus sis. illius dilec¬
tione te facere cui subditus fu¬
eris. uissu domini tui. qui om̃s
uult saluos fieri: et inagnitionem
ueritatis uenire. Et hoc enim
cum diceret apłs de ipsis potesta¬
tib agebat. Hoc est quod seruis
alio loco suadet. non adoculum
seruientes quasi hominib pla-¬
centes: ut id ipsum quod sub¬
duntur dominis suis. non eoso¬
derint. aut fallatius ꝓmereri
impleuit: ostendit consũmati¬
onem legis indilectione positã
id ẽ incaritate. Unde et domi¬
nus in illis duob preceptis to¬
tam legem pendere dicit. et õsa
mi. Unde et ipse qui legem ue¬
nit implere. dilectionem dona-
timor implere non poterat: cari¬
tas pꝰmodum impleret. Inde ẽ
et illud eiusdem apłi Plenctu¬
do autem legis caritas. de corde¬

Expanded text:
etiam simulate fieri; sed ut in tua etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, de ipsis potestatibus agebat. Hoc est quod servis alio loco suadet, Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes : ut idipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallaciis promereri implevit, ostendit consummationem Legis in dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis duobus praeceptis totam Legem pendere dicit, et omnesmi Unde et ipse qui Legem venit implere, dilectionem donavitimor implere non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: e
Abbreviated transcription (Latin):
fac et laudabit te potestas. s ait.
bonum fac et habebis laudem ex
illa. Siue enim probet factum tu¬
um bonum. siue ꝑsequatur: lau¬
dem habeb̃ ex illa. uel cum eam
in obsequium dĩ lucratus fueris.
uel cum eiꝰ ꝑsecutione coronam
merueris. hoc etiam in consequen¬
tib intelligitur cum dicit. di
enim minister ẽ tibi in bonum:
hoc ualet ut intelligamus quia
necesse ẽ propt̾ hanc uitam sub¬
ditos nos eẽ oportere. non resisten¬
ces siquid illi auferre uoluerint.
in quo sibi potestas data ẽ tempo¬
ralib rebus. Que quoniam tran¬
seunt. ideo et ista subiectio non
inbonis quasi ꝑ mansuris. s in
necessariis huic tempori consti¬
tuenda ẽ. Camen qm̃ dixit neces¬
sitate subditi estote: nequis non
integro animo et pura dilectio¬
ne. subditus fieret. huiusmodi¬
potestatibus. addidit dicens. non
solum propter lam: s etiam ꝓpt̃
conscientiam. idẽ non solum ad
iram euacuandam. qđ potest

Expanded text:
Bonum fac, et laudabit te potestas; sed ait, Bonum fac, et laudabit te potestas; sed ait, Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Sive enim probet factum tuum bonum, sive persequatur, laudem habebis ex illa; vel cum eam in obsequium Dei lucratus fueris, vel cum ejus persecutione coronam merueris. Hoc etiam in consequentibus intelligitur, cum dicit, Dei enim minister est tibi in bonum, hoc valet, ut intelligamus quia necesse est propter hanc vitam subditos nos esse oportere, non resistentes si quid illi auferre voluerint, in quod sibi potestas data est, de temporalibus rebus; quae quoniam transeunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, Necessitati subditi estote; ne quis non integro animo et pura dilectione subditus fieret hujusmodipotestatibus, addidit, dicens. Non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam: id est, non solum ad iram evadendam, quod potest
Abbreviated transcription (Latin):
qui hec curant potestatibus: in
magno errore uersantur. Item
siquis sic se putat eẽ subdendũ.
ut etiam in sua fide habere po¬
testatem arbitretur. eum qui tem¬
temporalib ad ministrandis
aliqua sublimitate precellit: in
maiorem errorem labitur. S
modus iste seruandus ẽ quem
dominus ipse p̾scibut. ut redda¬
mus cesari quȩ sunt cesaris. et
deo quȩ dĩ sunt. Quam quam enĩ
ad illud regnum uocemur. uͥ
nulla erit potestas huiꝰ mundir
in hoc camen itinere dum agimꝰ
donec ꝑueniamus ad illud scłm
ubi fit euacuatio omĩs principa¬
tus et potestatis. conditionem
nr̃am pro illo rerum humanarũ
ordine toleremus. nichil simulate
facientes. et in eo ipso non tam ho¬
mouere aliquos. cum cogitauerint
ab istis potestatib ꝑsecutionem
sepe passos fuisse. xp̃ianos. Nũqͥo
ergo non faciebant bonum qr
non solum non sunt laudati ab
istis potestatib. s etiam penis affec¬
ti et necati sunt: Tonsideranda

Expanded text:
quae haec curant potestatibus; in quae haec curant potestatibus; in magno errore versatur. Item si quis sic se putat esse subdendum, ut etiam in suam fidem habere potestatem arbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimitate praecellit; in majorem errorem labitur. Sed modus iste servandus est, quem Dominus ipse praescribit, ut reddamus Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quanquam enim ad illud regnum vocemur ubi nulla erit potestas hujusmodi, in hoc tamen itinere dum agimus, donec perveniamus ad illud saeculum ubi fit evacuatio omnis principatus et potestatis, conditionem nostram pro ipso rerum humanarum ordine toleremus, nihil simulate facientes, et in eo ipso non tam homovere aliquos, cum cogitaverint ab istis potestatibus persecutionem saepe passos fuisse Christianos. Numquid ergo non faciebant bonum, quia non solum non sunt laudati ab istis potestatibus, sed etiam poenis affecti et necati sunt? Consideranda
Abbreviated transcription (Latin):
exeo quo a domino suo inlib̃tatẽ
uocatus. ẽ. factusq xp̾ianus. extoi¬
latur insuꝑbiam: et non arbicret᷑
in huiꝰ uitȩ itinere seruandum
eẽ ordinem suum. eͣt potestatib
sublimiorib quibus ꝓtempore re¬
rum temporalium gub̃natio tra¬
dita ẽ. putet se non eẽ subitiendũ.
Cũ enim constemus ex anima et
corpore: et quam dui in hac uita
cemporali sumus. etiam rebus tem¬
poralib ad subsidium degende
eius uitȩ utamur: oportet nos ex
ea parte que adhanc uitam ꝑti¬
net subditos eẽ potestatib. idẽ
hominib res humanas cum aliqͦ
honore ad ministrantib. ex illa
uero parte qua credimus deo et
in regnum eius uocamur: non nos
oportet eẽ subditos euiquam ho¬
mini id ipsum in nob̾ eu̾tere cu¬
pienti. quod ds ad uitam ȩternam
donare dignatus ẽ. Si quis ergo
putat quoniam xp̾ianus est.
non sibi eẽ uectigal reddendum.
aut tributum. aut non eẽ hono¬
rem exhibendum debitum eis

Expanded text:
ex eo quod a Domino suo in libertatem ex eo quod a Domino suo in libertatem vocatus est, factusque christianus, extollatur in superbiam, et non arbitretur in hujus vitae itinere servandum esse ordinem suum, et potestatibus sublimioribus, quibus pro tempore rerum temporalium gubernatio tradita est, putet non se esse subdendum. Cum enim constemus ex anima et corpore, et quamdiu in hac vita temporali sumus, etiam rebus temporalibus ad subsidium degendae hujus vitae utamur; oportet nos ex ea parte, quae ad hanc vitam pertinet, subditos esse potestatibus, id est, hominibus res humanas cum aliquo honore administrantibus. Ex illa vero parte qua credimus Deo, et in regnum ejus vocamur, non nos oportet esse subditos cuiquam homini, idipsum in nobis evertere cupienti, quod Deus ad vitam aeternam donare dignatus est. Si quis ergo putat quoniam christianus est, non sibi esse vectigal reddendum, aut tributum, aut non esse exhibendum honorem debitum eis
Abbreviated transcription (Latin):
precepit ut diligamus inimicos
nrõs. et oremus pro his qui nos ꝑse¬
cuntur: uel huic etiam qua idẽ
maledicere. Et iterum. Nulli ma¬
lum ꝓ malo reddentes. Quomͦ
enim quisq diligit eum cui ꝓpt̾a
cẏbum et potum dat. ut carbones
ignis congerat suꝑ caput eius:
si carbones ignis hoc loco aliqͣm
grauẽ penam significant.: qua¬
propter intelligendum ẽ ad hoc
dictum eẽ. ut eum qui nos leserit:
ꝓuocemus ad penitentiam facti sui
cum ei nos bene facimus. Isti enim
carbones ignis ad exus tionem
id ẽ contribulationem spũs ualent.
qui ẽ quasi caput animȩ
inqua excitur omĩs malitia. cum
homo in melius ꝑͣ penitentiam cõ¬
mutatur: ut sunt illi carbones ig¬
nis de quibus dicitur in psalmis.
Quid detur tibi. aut quid appona¬
tur tibi ad linguam dolosam: Sa¬
gite potentis accuce: cum carboni
anima potestatib sublimiorib sub¬
dita sit. non ẽ enim potestas nisi a
deo. rectissime iam monet nequis

Expanded text:
praecepit ut diligamus inimicos praecepit ut diligamus inimicos nostros, et oremus pro iis qui nos persequuntur : vel huic etiam quam idemet nolite maledicere; et iterum, Nulli malum pro malo reddentes. Quomodo enim quisque diligit eum cui propterea cibum et potum dat, ut carbones ignis congerat super caput ejus, si carbones ignis hoc loco aliquam gravem poenam significant? Quapropter intelligendum est ad hoc dictum esse, ut eum qui nos laeserit provocemus ad poenitentiam facti sui, cum ei nos benefacimus. Isti enim carbones ignis ad exustionem, id est contribulationem spiritus valent, qui est quasi caput animae, in qua exuritur omnis malitia, cum homo in melius per poenitentiam commutatur, ut sunt illi carbones, de quibus dicitur in Psalmis: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae cum carbonianima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas nisi a Deo, rectissime jam monet, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
in ysaac uocabitur tibi semen:
ut de ipso scilicet populo uide¬
orum illi deputentur in semen
qui domino crediderunt. De hoc
nunquid sic deliquerunt ut ca¬
derent: ãbsit. s illorum delicto
salus gentib non ideo dicit quia
non ceciderunt. s quia casus ip¬
sorum non fuit in anis: quoniã
ad salutem gentium ꝓfecit. Non
ergo ita deliquerunt ut caderẽt.
idẽ cantum mͦ ut caderent. quasi
ad penam suam solum. s ut hoc
ipsum quod ceciderunt. prodes¬
set gentib ad salittem. Peinde
incipit ex hoc loco iudȩorum
populum cõmendare. etiam de
ipso casu infelicitatis. ut non su¬
ꝑbiant gentes: quia etiam casus
udeorum tam p̾tiosus ex titit ꝓ
salute. gentium: s magis debent
cauere gentes ne dum suꝑbunt.
similiter cadant: Quod autem ait.
si esurierit inimicus cuus ciba
illum. si sitit potum da illi. hoc enĩ
faciens carbones ignis congeres suꝑ
caput eius: multis uidi potest re¬
pugnare. illi sententiȩ: qua dñs

Expanded text:
in Isaac vocabitur tibi semen: in Isaac vocabitur tibi semen: ut de ipso scilicet populo Judaeorum illi deputentur in semen, qui Domino crediderunt. De hoc Numquid sic deliquerunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus Gentibus, non ideo dicit, quia non ceciderunt; sed quia casus ipsorum non fuit inanis, quoniam ad salutem Gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt ut caderent, id est, ut tantummodo caderent, quasi ad poenam suam solum; sed ut hoc ipsum quod ceciderunt, prodesset Gentibus ad salutem. Deinde incipit ex hoc loco Judaeorum populum commendare, etiam de ipso casu infidelitatis, ut non superbiant Gentes; quia etiam casus Judaeorum tam pretiosus existit pro salute Gentium: sed magis debent cavere Gentes ne, dum, superbiunt, similiter cadant. LXXI. Ib.a illum; si sitit, potum da illi: hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus, multis videri potest repugnare illi sententiae qua Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
it predicari uerbumͣ s quoniam
indignos uos iudicastis: ecce
conu̾timurad gentes. Se¬
cundum etiam ipsã domini tes¬
timonia: cum dicit. non sum mis¬
sus nisi adoues ꝑditas domus
isrł. Et iterum: Non ẽ bonum¬
sumere panes filiorum: et mit¬
t̾e canibus: Quod gentes si be¬
ne considerent: intelligunt ista
sua fide quamiam credunt oĩa
munda mundis. non se deb̃e
insultare his: siqui forte in
cõmunicationem idolorum:
nullas omĩno carnes attingere

Expanded text:
it praedicari verbum; sed quoniam it praedicari verbum; sed quoniam indignos vos judicastis, ecce convertimus nos ad Gentes . Secundum ipsa etiam Domini testimonia, cum dicit, Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel; et iterum, Non est bonum panem filiorum mittere canibus . Quod Gentes si bene considerent, intelligunt ista sua fide, qua jam credunt omnia munda mundis, non se debere insultare his, si qui forte infcommunicationem idolorum nullas omnino audeant carnes attingere
Abbreviated transcription (Latin):
ait. beatus qui non uidicat semet¬
ipsum inquo probat: ad id potis¬
simum referendum. ẽ. quod suꝑĩ
dixit. non ergo blasphemetur
bonum nr̃m. hoc est enim etiam
quod nunc ait ante istam sen¬
tentiam . tu fidẽs quam habes
penes cemet ipsum habe coram
deo. ut quoniam bona ẽ hec fi¬
des qua credimus omia munda
mundis. et in ea fide nos proba¬
mus: bene utamur ipso bono
nr̃o. ne forte cum ad offendiculũ
infirmorum frm eo bono abusi
fuerimus: peccemus in fr̃s: et in
eo ipso bono nos uidicemus. cũ
scandalizamus infirmos. inqͦ
bono nos probamus cum ipsa fides
trum. gences autem suꝑ mise¬
ricordiam głificare dm̃: ad hoc
dicit. ut intelligant gentes do¬
minum xp̃m ad uideos ẽẽ mis¬
sum. et non suꝑbiant. uidȩis re¬
pellentibus: quod ad ipsos mis¬
sum ẽ. factum ẽ ut & gentib
euangłium p̃dicaretur. quod
et in actibus apłorum manifes¬
tissime scribitur. cum dicunt
apłi uideis: uobis primo oportu¬

Expanded text:
ait, Beatus qui non judicat semetait, Beatus qui non judicat semetipsum in quo probat, ad id potissimum referendum est, quod superius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono nos judicemus, cum scandalizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides trum, Gentes autem super misericordia glorificare Deum, ad hoc dicit, ut intelligant Gentes Dominum Christum ad Judaeos esse missum, et non superbiant. Judaeis enim repellentibus quod ad ipsos missum est, factum est ut Gentibus Evangelium praedicaretur: quod et in Actibus Apostolorum manifestissime scribitur, cum dicunt Apostoli Judaeis, Vobis primum oportu