comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos ĩ dilect̾ione d̃ seruate: ⁊ hos qͥdem Re¬
darguite iudicatos. Aduocatꝰ a potentiore
discede: ex hoc enĩ mag̃ te aduocabit. Ne
imꝓbꝰ sis: ne impingarus. E ne longe absis.
ne eas ĩ obliuionẽ. Ne retineas ex eqͦ loqͥ cũ
illo: ⁊ ne credas multis u̾b illiꝰ. Ex multa eñ
loq̃la temytabit de:⁊ subridens int̾rogal.
te de absconditis tuis: immittis animo illius.
⁊ conseruabit u̾batua: Iñ parcet de malicia.
&e de tuncłis. Temꝑant nos agere cũ potesta¬
tib istiꝰ mundi sapientia docet: ne forte si
incaute cũ illis ambulemꝰ offendamꝰ. Insolen¬
tia enim ipsors ⁊ suꝑbia frequent̃ deridet in¬
nocentiũ simplicitatem: ⁊ despect̾os eos ht̃
qͦs a negotus mundi se abstinere uidet. S
qͣm ordo tał ẽ mortał uite. ut alii excellant
diuitiis ⁊ potentia. alii depͥmant᷑ inopia ⁊ ege¬
state. ita sanc se conformet seruus xp̃i cũ po.¬
testatib mundi.ut eis debitum honorem scd̃m

Expanded text:
uos in dilectione dei seruate. et hos qdarguite judicatos . » « Advocatus a potentiore discede: ex hoc enim magis te advocabit. Ne improbus sis, ne impingaris; et ne longe absis, ne eas in oblivionem. Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne credas multis verbis illius; ex multa enim loquela tentabit te, et subridens interrogabit te de absconditis tuis. Immitis animus illius, et conservabit verba tua: et non parcet de malitia et de vinculis. » Temperanter nos agere cum potestatibus istius mundi sapientia docet, ne forte, si incaute cum illis ambulemus, offendamus. Insolentia enim ipsorum et superbia frequenter deridet innocentium simplicitatem, et despectos eos habet, quos a negotiis mundi se abstinere videt; sed quoniam ordo talis est mortalis vitae, ut alii excellant divitiis et potentia, alii deprimantur inopia et egestate, ita sane se conformet servus Christi cum potestatibus mundi, ut eis debitum honorem secundum
Abbreviated transcription (Latin):
se abstinet. Iue ꝓximum ꝑ elationem m̃tis
despiẽ: iste adu̾sariũ suũ ꝑhumilitatẽ ꝑa¬
tientie sustinet. S ille imitator diaboli fa¬
ctus. de sublimi ĩ tartarũ decidit: iste uͦ
uestigia xp̃i secutꝰ. de t̾rens ad cȩlestiare¬
gna conscendit. Diues cõmotꝰ confirma¬
tur ab amicis: humilis aut̃ cum cecidit.
expellit᷑ ⁊ a notis. Diuiti multi recuꝑato¬
res. Locut᷑ est suꝑbe: & iꝰtificauert illum.¬

Expanded text:
et. Ille proximum per elationem mentis despicit: iste adversarium suum per humilitatem patientiae sustinet. Sed ille imitator diaboli factus de sublimi in tartarum decidit: iste vero vestigia Christi secutus, de terrenis ad coelestia regna conscendit. « Dives commotus confirmatur ab amicis: humilis autem cum ceciderit expellitur et a notis. Diviti decepto multi recuperatores: locutus est superbe, et justifica
Abbreviated transcription (Latin):
tare pot̃: nec desidioꝵ uarietas tuolare. Cȩt̾a
uͦ int̾rumpit freq̃nt̃ ac diuidit locoꝵ disc̾tio
& obliuio temporalis:.& u̾bi uł cause negoti¬
oꝵ q contͣctꝰ. Ut enĩ ex diu̾sis uł iucͥ tił libidi¬
nis.uł consanguinitatis ac necessitubinum
uariarum societatib acqͥri solent: ita int̾ce¬
dente qͣlibet diuortii occasione soluunt᷑. G ꝗͣ
moꝵ ⁊ disparilitas moꝵ omnino dis iungit:
subseqñti ratione ꝑ exempla cõpbat dicens.
Si cõmunicabit lupꝰ agno aliqñ: sic peccõr
iusto. Que cõmunicatio scõ hõi ad canem :
aut q̃ pars bona diuiti ad pauꝑem: Henatio
leonis: onager in heremo. Sic pascua st̾ diui¬
tum. pauꝑes. E sic̃ abhominatio ẽ suꝑbo hu¬
militas: sic execratio diuiti pauꝑ. Siẽ enim
rapacitas lupi cũ agni innocentia ñ ꝯuenit :
sic auari rabies eum simplicis modestia nul
lomͦ concordat. Que ẽ enim cõmunicatio

Expanded text:
tare potest, nec desideriorum varietas violare. Caetera tare potest, nec desideriorum varietas violare. Caetera vero interrumpit frequenter ac dividit locorum discretio, et oblivio temporalis, et verbi vel causae negotiorumque contractus. Ut enim ex diversis vel lucri vel libidinis, vel consanguinitatis ac necessitudinum variarum societatibus acquiri solent, ita intercedente qualibet divortii occasione solvuntur. Igitmorum et disparitas morum omnino disjungit, subsequenti ratione per exempla compro bat, dicens: « Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancto homini ad canem? Aut quae pars bona diviti ad pauperem? Venatio leonis, onager in eremo: sic pascua sunt divitum pauperes. Et sicut abominatio est superbo humilitas, sic et exsecratio diviti pauper. » Sicut enim rapacitas lupi cum agni innocentia non convenit, sic avari rabies cum simplicis modestia nullo modo concordat. Quae est enim communicatio
Abbreviated transcription (Latin):
faciet eos. Omne animal diligit simile sͥ: sic ce
oĩs hõ ꝓximum s. Omĩs caro adsimilẽ sͥ comun¬
git᷑: & omnis homosimui sͥ sociabit᷑. Ad ea q̃
suꝑi posuit hec referenda sunt. hoc ẽ ut diuitũ
& potentium istiꝰ mundi qͥ suꝑbiunt in abundan¬
tia diuitiarũ suaꝵs declines societatẽ: & cum eo
amicicia coniungaris. qͥ tͥstudio & religione
paret consors ẽ. Namut scĩ patres tͣdidert̃. cũ
multa sint gn̾a amciciaꝵ q̃ carnales ⁊ minꝰ
intelligentes estimant ad ueram ꝑtinere dilec¬
tionem: solũm hoc unum genꝰ ẽ insolubile cari
tatis. qͦd nec cõm̃dationis gr̃a. nec officii ul mu¬
nerum magnitudo cont̾etꝰ ue euiqm ratio uł
nat᷑e necessitas iungit: s sola similitudo uirtu
int̾ualla ñ p̃ualent: s ne mors qͥdem ipsa di¬
uellit. Hec ẽ uera &e indirupta dilect̾io: que
gemina amieoꝵ ꝑfectione ac turtute conere¬
scit. Cuiꝰ semel intum fedꝰ nulla adu̾sitas mu¬

Expanded text:
 Omne animal diligit simile sibi; sic et omnis homo proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi sociabitur. » Ad ea quae superius posuit haec referenda sunt, hoc est, ut divitum et potentium istius mundi, qui superbiunt in abundantia divitiarum suarum, declines societatem, et cum eo amicitia conjungaris qui tibi studio et religione par et consors est. Nam, ut sancti Patres tradiderunt, cum multa sint genera amicitiarum, quae carnales et minus intelligentes aestimant ad veram pertinere dilectionem, solummodo hoc unum genus est itatis, quod nec conmendationis gratia nec officii uel munerum magnitudo contractusue cuiusquam ratio uel naturae necessitas iungit, sed sola similitudo uirtutinterualla non praeualent, sed ne mors quidem ipsa diuellit. haec est uera et indigemina amicorum perfectione ac virtute concrescit, cujus semel initum foedus nulla adversitas mu
Abbreviated transcription (Latin):
ditiori te ne sociꝰ fu̾is. Qͥd cõmunicabit
caccabꝰ ad ollam: Qñ enim se coliserint.
confringent᷑. Diues iniuste egit ⁊ fremuit:
pauꝑ aut̃ lesꝰ tacebit. Si largit᷑ fu̾is assumoe

Expanded text:
ditiori te ne socius fueris. Quid communicabit ditiori te ne socius fueris. Quid communicabit caccabus ad ollam? Quando enim se colliserint confringentur. Dives injuste egit et fremet; pauper autem laesus tace
Abbreviated transcription (Latin):
ui tetig̾it picem inqͥnabit᷑ ab illa:
&e qͥ cõmunicau̾it fuꝑbo. induec su¬
dbiam. Psimilitudinẽ picis ostendit no¬
ciuam ẽẽ cõmunionẽ suꝑbientis: qͥ ing̾di¬
ne pollutꝰ uitioꝵ. macłare ñ cesset ntorẽ
humiliũ. Unde scͥptum ẽ. Amicꝰ stultorum:
efficiet᷑ eissimilis. Iitẽ. Noli inqͥt ẽẽ amicꝰ
hõi iracundo: neq ambules cum uiro fu¬
rioso. ne forte discas semnitas eiꝰ. ⁊ sumasscan¬
dalum aĩe tue. Hec sententia g̃nalit̾ licce
ad õs furiosos atq iracundos ꝑtinere pos¬
sit: tam̃ specialit̾ denotat hereticos om̃i
neqͥtia plenissimos. Gn̾alit̾ aut̃ dicendũ
est. qr sic̃ ꝑfecti uiri ꝑu̾sos ꝓximos ñ debẽt
fugere. qr ullos sepe ad rectitudinẽ tͣhunt:
& ipsi ad ꝑu̾sitatem nunqͣm t̾hunt᷑: ita in-¬
firmi qͥq societatem debent declinare pͣ¬
tiors: ne mala q̃ freq̃nt̾ aspiciunt ⁊ corr¬
gere ñualent.⁊̃ delectent imitari. Poroꝰ
sr se tollit: qui honestiori se cõmunicat. Et

Expanded text:
ui tetigerit picem, inquinabitur ab illa; et qui communicaverit superbo, induet superbiam. » Per similitudinem picis ostendit nocivam esse communionem superbientis, qui nigredine pollutus vitiorum maculare non cesset nitorem humilium. Unde scriptum est: « Amicus stultorum, efficietur eis similis . » Et item: « Noli, inquit, esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae . » Haec sententia generaliter licet ad omnes furiosos atque iracundos pertinere possit; tamen specialiter denotat haereticos omni nequitia plenissimos. Generaliter autem dicendum est quia sicut perfecti viri perversos proximos non debent fugere, quia illos saepe ad rectitudinem trahunt, et ipsi ad perversitatem nunquam trahuntur, ita infirmi quique societatem debent declinare pravorum, ne mala quae frequenter aspiciunt et corrigere non valent, etiam delectent imitari. « Pondus super se tollit, qui honestiori se communicat; et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ obseqͥum xp̃i. ⁊ ĩ ꝓmptu habentes ulcisciom¬
nem inobedientiam. Hinc idem apłs discipło
illos dure ut sanisint in fide: ñ intendentes
rudaicis fabulis. & mandatis hõiũ au̾santiũ
se a uitate. Omĩa munda mundis: coinqͥna

Expanded text:
i, et in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam . » Hinc idem apostolus discillos dure, ut sani sint in fide non intendentes Judaicis fabulis, et mandatis hominum aversantium se a
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb laudabilis ẽ: s auet̾oritatẽ firmã cõtͣ
expugnatores u̾itatis tenere docet ⁊ qr nullo
mͦ his ẽ cedendũ. s fortit̾ resistendũ. Unde
pauiꝰ scͥbens ad galathas. huiꝰcemi hõibus
głat᷑ fortit̾ restitisse neq ad horã cessisse.
Q ad corinthios. In carne inqͥt ambulantes:
ñ scd̾m carnẽ militantes. Nam armamilite

Expanded text:
omnibus laudabilis est; sed auctoritatem firmam contra omnibus laudabilis est; sed auctoritatem firmam contra expugnatores veritatis tenere docet, quia nullo modo his est cedendum, sed fortiter resistendum. Unde Paulus scribens ad Galatas, hujuscemodi hominibus gloriatur fortiter se restitisse, neque ad horam cessisse . Et ad Corinthios: « In carne, inquit, ambulantes, non secundum carnem militantes. Nam arma militiae
Abbreviated transcription (Latin):
lib autem dat grãm. Mistice aut̃ docet
ut diuitẽ iudeum qͥ ĩ litt̾a legis głat᷑. ⁊ he¬
reticum qͥ suꝑba intentione sꝑnit sensum
catholieũ. eligens ea q̃ ipse uana argum̃ta¬
tione construit oĩno deuitemꝰ: qͥa cũ illi
eungłicam humilitatẽ despiciunt. suã ꝑ¬
uersitatẽ oĩb ꝑnitiosam ẽẽ ostendunt. Idẽ
qͦ exinaniunt nos bis ⁊ ter. cũ duoꝵ testa¬
mentors sinceritatẽ corrũpunt: ⁊ rect̾itudi¬
nem fidei sc̃e tͥnitatis. ubiẽq posst̃ auferre
ñ desistunt. In nouissimo ꝙͦ errore suo de¬
ceptos derident: qͥa et̾na confusione illoᷤ
dignos ẽẽ ostendent: qñ cũ diabolo ⁊ an¬
gelis eiꝰ ĩ pena gehenne ppetualit gemet̃s.
IPinde dic̃ Attende ne seductꝰ in stulticia hu¬
milieris. Hoc ẽ erronea doctͥna depͣuatꝰ. ne
confundaris. Noli ẽẽ humilis in sapĩa tua.
ne humiliatꝰ in stulticiam seducaris. Non
humilitatis uirtutẽ hab̃e dissuadet. que in

Expanded text:
 Mystice autem docet, ut divitem Judaeum qui in littera legis gloriatur, et haereticum qui superba intentione spernit sensum catholicum, eligens ea quae ipse vana argumentatione construit omnino devitemus, quia cum illi evangelicam humilitatem despiciunt, suam perversitatem omnibus perniciosam esse ostendunt. Iidem quoque exinaniunt nos bis et ter, cum duorum testamentorum sinceritatem corrumpunt, et rectitudinem fidei sanctae Trinitatis ubicunque possunt auferre non desistunt. In novissimo quoque errore suo deceptos derident, quia aeterna confusione illos dignos esse ostendent, quando cum diabolo et angelis ejus in poena gehennae perpetualiter gement. roinde dicit: « Attende ne seductus in stultitia humilieris. » Hoc est erronea doctrina depravatus, ne confundaris. « Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris. » Non humilitatis virtutem habere dissuadet, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc gͦ eundem tenorẽ seruat quẽ suꝑ¬
ius de diuite ⁊ pauꝑe cȩꝑat: qr multisciñ
qͥ ꝑ adulationem diuitum u̾ba ce fact̾a ex¬
altant: ce pauci qͥ humiliũ doctͥnam ce
turtutem rite intelugunt. Arrogantes
enim semꝑ inueniunt suos p̃dicatores: et
humiles ẽcontrio reꝑiunt sui contempto¬
res atq rep̃hensores: iuxta illud qͦd in ꝓu̾¬
biis scͥptum ẽ. Diuitie addt̾ amicos ptu¬
rimos:a pauꝑe aut̃ ⁊ hi qͦs habuit sepa

Expanded text:
enorem servat quem superius de divite et paupere coeperat, quia multi sunt qui per adulationem divitum verba et facta exaltant, et pauci qui humilium doctrinam et virtutem rite intelligunt. Arrogantes enim semper inveniunt suos praedicatores, et humiles e contrario reperiunt sui contemptores atque reprehensores. Juxta illud quod in Proverbiis scriptum est: Divitiae addunt amicos plurimos, a paupere aut
Abbreviated transcription (Latin):
copulare: a cuiꝰ societate scio neqͣꝗͣ me separari
uelle: cuiꝰq formã elegi maxime desiderare. for
pue appetunt agnos c̃ẽ: qi ea sola ẽ qͣ õs electi d̃i
sꝑant in et̾na qͥete se bificari. Unde ipsau̾itas
in eugłio ad patrẽ ait. H ẽ uita ȩt̾na: ut cognoᷤ¬
cant te unũuerũ dm̃ ⁊ qͣm misisti iħm xp̃m.¬

Expanded text:
copulare, A cujus societate scio nequaquam me separari cujusque formam elegi maxime desiderare; formpue appetunt agnoscere: quia ea sola est, qua omnes electi Dei sperant in aeterna quiete se beatificari. Unde ipsa Veritas in Evangelio ad Patrem ait: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te verum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
nebat ne tnsirent fines fuos: qñ appendebat fun-¬
dam̃ta t̾re. cũ eo erã cuncta componens:⁊ delecta¬
bar ꝑ singłos dies ludens coram eo. Ipse scit u̾sutiaᷤ
sermonũ ⁊ dissolutiones argum̃toꝵ: qͥ in euangłio
discipłis suis ait. Ego uob̃ dabo os ⁊ sap̃iam: cui ñ
potert̃ resistere ⁊ cont̾dic̾e õs adu̾sarii ur̃i. Ipse no¬
uit signa ⁊ monstra anteqͣm fiant. & euentꝰ tp̃rm

Expanded text:
uos, quando appendebat fundamenta terrae cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies, ludens coram eo . Ipse scit versutias sermonum, et dissolutiones argumentorum, qui in Evangelio discipulis suis ait: Ego dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri . Ipse novit si
Abbreviated transcription (Latin):
nich ꝑfect̾ionis usqm sit. qͦd imstisuirtutib ñ sit.
Namsi temꝑantia fac̃ temꝑantẽ. prudentia pru¬
dentem. iusticia iustũ. ⁊ fortitudo fortẽ: eo qui
temꝑant̾ ⁊ iuste. prudent̾ agit ac fortit̾. nescio
qͥd possit ẽẽ ꝑfectiꝰ. Itaq difficile qͥdem nobis
est. noĩa uirtutũ q̃ ex illis .iiii. qͣs pͥncipales dix¬
imus oriunt᷑ ostendẽ: scum ꝓpͥetates &e actus
earũ cȩꝑint aꝑiri ex ipsis effectib singlaꝵ. que

Expanded text:
fectionis sit usquam quod in istis virtutibus non sit. Nam si temperantia facit temperantem, prudentia prudentem, justitia justum, fortitudo fortem, eo qui temperanter, et juste, prudenter agit ac fortiter, nescio quid possit esse perfectius. Itaque difficile quidem nobis est nomina virtutum, quae ex illis quatuor quas principales diximus oriuntur ostendere; sed cum proprietates et actus earum coeperint aperire, effectibus singularum
Abbreviated transcription (Latin):
uixert̃: illiꝰ dono temꝑantes ac prudentes. iusti
uł fortes fieri utiq potuerunt. Qitii autẽ nesci¬
entes dm̃. uł cẽ blasphemantes sine fide uixert̃.
nicħ illaꝵ uͥtutũ a dõ acciꝑe. uł hab̃e potuisse
c̃dendi ft̃. Os enim declinauer̃t. simul initilẽ
factist̾: ñ est qͥ facet bonũ. ñ ẽ usq ad unũ. Et
licet qͣndam pietatis speciẽ hab̃e uident᷑: uir¬
tutem tam̃ eiꝰ pęnitꝰ ignorauer̃t: qr subdi c̾atori
suo noluer̃t: unde uaria scrutãtes. & ꝑ diu̾sa
qͣrendo ac disputando tendentes. uiam sapĩe
nesciert̃:neq uiam disciplinȩ inuenert̃: ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
vixerunt, illius dono temperantes ac prudentes, justivel fortes fieri utique potuerunt. Qui autem nescientes Deum vel etiam blasphemantes sine fide vixerunt, nihil illarum virtutum a Deo accipere vel habere potuisse credendi sunt. Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Et licet quamdam pietatis speciem habere viderentur, virtutem tamen ejus penitus ignoraverunt, quia subdi creatori suo noluerunt. Unde varia scrutantes et per diversa quaerendo ac disputando tendentes, viam sapientiae nescierunt, neque viam disciplinae invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
atq sacraꝵ uirtutũ. qͥ salutem stabilem suis
amatorib erhibent. ipsa ñ est effecte: Et si u¬
sticiam qͥs diligit. labores huiꝰ magnas hñt uir¬
tutes. Nemoꝑuenire pot̾it adiusticiȩ palmã. nͥ
seqͣt᷑ sapĩe normã: qi ip̃sa seruat eqͥtatis regłam

Expanded text:
 sacrarum virtutum, quae salutem stabilem suis amatoribus exhibent, ipsa non est effectrix? Et si justitiam quis diligit, labores hujus magnas habent virtutes. Nemo pervenire poterit ad justitiae palmam, nisi sequatur sapientiae normam, quia ipsa servat aequitatis regulam
Abbreviated transcription (Latin):
rum mandatoꝵ ꝑ eugłm suauit̾ exponit. Unꝰ
gͦ atq idem conditor ẽ utriꝰq testam̃ti. media¬
tor uideł dĩ ⁊ hõiũ: qͥ in lege sui timorẽ. & in eunͣ¬
gelio sui amorẽ electis suiᷤ cõm̃dauit. Unde ele¬
gant̾ sapĩa a fine usq ad finẽ fortit̾ ꝑtingere d̾r¬
qr uͥq cõsũmate ⁊ ꝑfect̾e eẽ uͥtutis p̃dicat᷑. finẽ
enĩ ꝓ ꝑfectione sepiꝰ inscͥpturis positũ inuenimꝰ:
i conscĩa bona. ⁊ fide ñ fic̾ta. Et rursum. finis le¬
gis ẽ xp̃s: ad iusticiam oĩ cdenti. Hinc ⁊ in eugłio
ipsa uitas cũ duo p̃cepta caritatis consum mati¬
onem legis &e ꝓpħars ostende uellet: legisꝑitores¬
Hanc amaui: &e ex qͥsiui a iuuentute mea.ama¬
tor sapĩe quesisse se dic̃ ipsam sapĩam a iuuentute
sua. ħ ẽ a cunabuł uitȩ humanȩ: ⁊ ido eã uiera

Expanded text:
m suaviter exponit. Unus ergo atque idem conditor est utriusque Testamenti, mediator videlicet Dei et hominum, qui in lege sui timorem, et in Evangelio sui amorem electis suis commendavit. Unde eleganter sapientia a fine usque ad finem fortiter pertingere dque consummatae et perfectae esse virtutis praedicatur; finem enim pro perfectione saepius in Scripturis positum invenimus,et conscientia pura, et fide non ficta . Et rursum: Finis legis est Christus ad justitiam omni credenti . Hinc et in Evangelio ipsa Veritas cum duo praecepta charitatis consummationem Legis et Prophetarum ostendere vellet, legisperito resHanc amavi, hanc exquisivi a juventute mea. Amator sapientiae quaesiisse se dicit ipsam sapientiam a juventute sua, hoc est, a cunabulis vitae humanae, et ideo eam vera
Abbreviated transcription (Latin):
uł fr̃s. aut sorores. aut patrẽ. aut matrem. aut
tixorẽ. aut filios. aut agͦs. ꝓpt̾ nom̃ meũ: cen¬
tuplum accipiet & uitã et̾nam possidebit.
Potest iħsententia ad meditatores diuine legiꝰ
qͥ i ea die ac nocte rite meditant᷑. ⁊ ĩ ꝯtẽplatiõe
assidue st̃ diuina. specialit̾ ꝑtin̾e: qi qͥsqͥs eam
intento corde ⁊ bona uoluntate exqͥsierit: me¬
narrabili dulcedine suauitatis int̾nȩ replebit᷑.
ibonoꝵ õiũ largitate ꝑfruet᷑. Unde ⁊ adhue
subiungit᷑. Si aut̃ sensꝰ oꝑat᷑: qͥs hoꝵs que st̃ ma

Expanded text:
ut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Potest et haec sententia ad meditatores divinae legis, qui in ea die ac nocte rite meditantur, et in contemplatione assidui sunt divina specialiter pertinere, quia quisquis eam intento corde et bona voluntate exquisierit, inenarrabili dulcedine sua veritatis internae replebitur, et bonorum omnium largitate profruetur. Unde et adhuc subjungitur: Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebant de cunctis popłis ad audiendã sa¬
pientiam salomonis:⁊ ab uniusis regib terre
qͥ audiebant sapĩãeiꝰ. Ceterum pacificus ur qͥ ẽ
que fuer̃t atq fut᷑a sunt: uerum &̃ ꝓpͥis disciplis
hoc ẽ m̃b̾s nimirum suis dat intelligentiam
mist̾ioꝵ suoꝵ. itaut ñ solũ rerum uisibilium
immoce intusibiltũ scĩam hãnt: & qͥd hystoria
doceat. ac qͥd allegoria ostendat. qͥd cie tͦpologia
com̃det. ⁊ qͥd anagoge de suꝑnis intimet ꝑfec¬
te intelligant. Unde bn in euangłio legct᷑ ipse
ẽẽ lux mundi q̃ illuminat omnẽ hominem
uenientẽ in h̾c mundũ: quẽ qͥsequit᷑ ñ am¬
bulat in tenebͥs s habebit lum̃ uite. Est enim
tilis. mobilis. dissertꝰ. incomquinatꝰ. certus.
suauis. amans bonum actum. qui uullum
uetat bnface: humanꝰ. benignꝰ. stabilis. certꝰ.
securꝰ. omnẽ hñs uirtutem. oĩa ꝓspiciens:
c&e qͥ capiat os sp̃s intelligibiles. mundos. sub¬
tiles. Isaias ꝓpħa karismata diuina enume¬

Expanded text:
nctis populis ad audiendam sapientiam Salomonis, et ab universis regibus terrae, qui audiebant sapientiam ejus . Caeterum pacificus noster, qquae fuerunt, atque futura sunt, verum etiam propriis discipulis, hoc est membris nimirum suis, dat intelligentiam mysteriorum suorum, ita ut non solum rerum visibilium imo et invisibilium scientiam habeant, et quid historia doceat, aut quid allegoria ostendat, quidve tropologia commendet, et quid anagoge de supernis intimet perfecte intelligant, unde bene in Evangelio legitur: Ipse est lux mundi, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , quem qui sequitur non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. Est enim tiplex, subtilis, mobilis, disertus, incoinquinatus, certus, suavis, amans bonum actum, qui nullum vetat benefacere, humanus, benignus, stabilis, certus, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus intelligiles, mundos, subtiles. Isaias Propheta charismata divina enume
Abbreviated transcription (Latin):
qui in euangłio ait. Egosum uia. ueritas. &
omnib exhibens. mobilis appellat᷑. S in his
u̾b̾ nr̃is magna questio orit᷑: c̃ iste sp̃s qͥ im¬
plet omnia. simul mobilis ⁊ stabilis dicat᷑. S
mus: senstim citi loquentis inuenimꝰ. Hõ qͥppe
qͥ in earegione in qͣ ẽ uͥq dis currit: ꝓculdubio
tur. Om̃ps gͦ sp̃s. ut uͥq p̃sens signaret᷑ simul
& mobił. omnem hñs uirtatẽ omnia ꝓspiciẽs:
qͥ dat uirtutẽ lasso ⁊ lum̃ cȩco: qm̃ ipse solus
dabit uirtutem ⁊ fortitudinẽ plebi suȩ ipse ca¬
pit õs sp̃s intelligibiles. mundos. ⁊ subtiles: qr
in manu eĩft̾ om̃s fines t̾re: ⁊ atatudines mon¬
tium ipse conspicit. In cuiꝰ noĩe omne genufles

Expanded text:
qui in Evangelio ait: Ego sum via, veritas, et qui in Evangelio ait: Ego sum via, veritas, et omnibus exhibens mobilis appellatur. Sed in his verbis nostris magna quaestio oritur, cur iste Spiritus, qui implet omnia simul, mobilis et stabilis dicatur; sed mus, sensum citius loquentis invenimus. Homo quippe qui in ea regione in qua est ubique discurrit, procul dubio aretur, simul et mobilis omnem habens virtutem, omnia prospiciens, quia dat virtutem lasso et lumen caeco, quoniam ipse solus dabit virtutem et fortitudinem plebis suae. Ipse capit omnes spiritus intelligibiles, mundos et subtiles, quia in ejus manu sunt omnes fines terrae, et altitudines mont
Abbreviated transcription (Latin):
lius. & cui uolu̾it filiꝰ reuelare. Hic gͦ cumscͥptor
hystoriȩ uͥtutem ipsiꝰ sapĩe euarrare uellet:
ait qͦd in ipsasit sp̃s intellectꝰ eo qͦd agnitio
ueritatis ꝑ ipsam confert᷑. sc̃s: eo q̃d scĩficat oĩa.
Unicꝰ: q unitatem ⁊ cõcordiam in electis facit.
Multiplex: qr scĩe & uirtutum uarietatem tͥ¬
buit. Subtił ac mobilis: qm̃ uiuus ẽ sermo d̾i
&& efficax & penetrabilior oĩgladio ancipia.⁊ ꝑ
tingens usq ad diuisionem aĩe ⁊ sp̃s: cõpagũ
qͦ ⁊ medullaꝵs. ⁊ disc̾tor cogitationum. Di sertꝰ.
qr aꝑit os mutum. & dissertas linguas fac̃ in¬
fantium. Incomqͥnatꝰ: ꝙ nulliꝰ peccĩ macula
coher et. Certꝰ: qr neminem fallit. nec fallipo¬
test.Suauis: qr mias & misericors ẽ. inõibus
inuocantib se. Amans bonum act̾um. & nemi¬
nemuetat b̃nfacere: qr nec gaudet suꝑ iniqͥtatẽ
congaudet aut̃ ueritati. Humanꝰ ⁊ benignꝰ: qr
misericors ẽ. ⁊ suaius &e piꝰ. Stabilis. certꝰ. sectrꝰ

Expanded text:
cui voluerit Filius revelare . Hic ergo cum scriptor historiae virtutem ipsius sapientiae enarrare vellet, ait quod in ipsa sit Spiritus intellectus, eo quod agnitio veritatis per ipsam confertur. Sanctus, eo quod sanctificat omnia. Unicus, quia unitatem et concordiam in electis facit. Multiplex, quia scientia et virtutum varietatem tribuit. Subtilis ac mobilis, quoniam vivus est sermo Dei et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipite, et pertingens usque ad divisionem animae, et spiritus compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum. Disertus, quia aperit os malorum, et disertas linguas facit infantium. Incoinquinatus, quia nullius peccati macula sibi cohaeret. Certus, quia neminem fallit nec falli potest. Suavis, quia mitis et misericors est omnibus invocantibus se. Amans bonum actum, et neminem vetat benefacere, quia nec gaudet super iniquitatem, congaudet autem veritati. Humanus et benignus, quia misericors est, suavis et pius, stabilis, certus, securus,
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtutes radicum: ⁊ quecunq sunt abscon¬
sa ⁊ imꝓuisa didiq: omniũ enĩ artifex. docu¬
it me sapĩa. Qualit̃ autem salomon diuino
mun̾e excelleret insapĩa: ostendit scͥptura
dicens. Dedit q̃ dõ sapientiam falomoni. &
prudentiam multamnimis: ⁊ latitudinẽ cordis
qͣsi arenã quȩ est inlitore marisi& p̃cedebat sa

Expanded text:
consa et improvisa didici: omnium enim artifex docuit me sapientia. Qualiter autem Salomon divino munere excelleret in sapientia, ostendit Scriptura dicens: Dedit quoque Deus sapientiam Salomoni et prudentiam multam nimis, et latitudinem cordis, quasi arenam quae est i
Abbreviated transcription (Latin):
iste saluabit᷑. Est enim ħspeciosior sole: &e suꝑ
omnẽ stellaꝵ dispositionẽ. luci cõparata inue¬
nit᷑ purior. Speciosiorẽ iuxta bystoriã dic̃ eẽ
sapĩam sole. & oĩũ sydum claritate: qr corpora¬
lis lux qͦ uice noctiũ int̾cedente uariata aliq̃n
apparet. aliqͥñ uͥ latee ad spiale ⁊ ꝑpetuã lucẽ
sapĩe cõparata urxparuũ ꝗͣ si cuiusdã scintille
habe uidet᷑ fulgorẽ: qr oĩs res tnsitoria ꝑmansure
assimilata. qͣsi iã ñ ẽẽ uidet᷑. cum et̾nitate absumi¬
splendorem qͦꝵs libet scõꝵ. qͦs hic noĩe solis ⁊ stel¬
larum nuncupat assimilata longe tͣns cendit: qr
isti mutabilesst̃. illa aut̃ sẽꝑ idẽ mance qͦd psai¬
mista intuens ad ipsum dñm ait. Initio dñe tu
t̾ram fundasti: ⁊ oꝑa manuum tuaꝵ st̃ celi. Ipsi

Expanded text:
salvabitur . Est enim haec speciosior sole et super omnem stellarum dispositionem, luci comparata invenitur purior. Speciosiorem juxta historiam dicit esse sapientiam sole et omnium siderum claritate: quia corporalis lux, quae vice noctium intercedente variata aliquando apparet, aliquando vero latet, ad spiritalem et perpetuam lucem sapientiae comparata, vix parvum quasi cujusdam scintillae habere videtur fulgorem: quia omnis res transitoria permansurae assimilata, quasi jam non esse videtur cum aeternitate absumisplendorem quorumlibet sanctorum, quos hic nomine solis et stellarum nuncupat, assimilata longe transcendit, quia isti mutabiles sunt, illa autem semper idem manet. Quod Psalmista intuens ad ipsum Dominum ait: Initio, Domine, tu terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾at dm̃seqͤndo dm̃ hoĩem factũ. sequeret᷑
simul ⁊ quẽ sentire ñ pot̾at: ⁊ qͣm seqͥ debebat.
Omp̃s qͥdem pat̃ oĩpotentẽ sap̃iã de se genuit
qͤ ꝑmanens oĩa in se innouat: qr ipsa immuta¬
bilis oĩa mutabilia suo nutu reg̃ ac ordinat.
qͦ in elect̾oꝵ aĩas se tnsferens. sua grã efficit a¬
micos dĩ ce ꝓpħas constituit. Omĩa enĩ ꝑ ipsũ
suam oĩa ds fec̃. Neminem enĩ diligit ds: ñ eũ
qͥ cũ sapĩa inhabitat. Sid̾s neminẽ dilig̃ nͥ eũ
qͥ c̃ sapĩa ĩhabitat: ꝓfect̾o õs stulticie sect̾atores
odit. Unde & ĩ hac sententia declarat᷑. qͦd oĩs qͥ
odit disciplinam gr̃ȩ d̃i particeps ẽẽ ñ possit.
Qͥa longe est dñs abimpiis: & qͥ inc̃pationes
odit moriet᷑. Cor gͦ sapientis qͤrit doctͥnam:⁊
mens iusti meditabit᷑ obȩdientiam. Qui autẽ

Expanded text:
sequeretur, simul et quem sentire poterat, et quem sequi debebat. Omnipotens quidem Pater omnipotentem sapientiam de se genuit, quae permanens omnia in se innovat, quia ipsa immutabilis omnia mutabilia suo nutu regit ac ordinat, quae in electorum animas se transferens sua gratia efficit amicos Dei, et prophetas constituit. Omnia enim per ipsum suam, omnia Deus fecit. Neminem enim diligit Deus, nisi eum qui cum sapientia inhabitat. Si Deus neminem diligit nisi eum qui cum sapientia inhabitat, profecto omnes stultitiae sectatores odit. Unde et in hac sententia declaratur, quod omnis qui odit disciplinam gratiae Dei particeps esse non possit, quia longe est Dominus ab impiis, et qui increpationes odit, morietur . Cor ergo sapientis quaerit doctrinam, et mens justi medita
Abbreviated transcription (Latin):
intellectualib qͥ suꝑbia ñ lapsist̾. in forma cł̃i id̃o
eqͣlis & ds p̃bet exempluntut se idem exemplũ
redeundi cẽ lapso p̃b̃et hõi. qͥ ꝓpt̾ ĩmundiciã pec¬
catorum. pęnãq mortalitatis dm̃ uidẽ ñ pote¬
rat: semetipsum exinaniuit ñ mutando diuini¬
tatem suã. s nr̃am mutabilitatẽ assum̃do. & for¬
mam serui accipiens uenit ad nos in hc̃ mundũ.
qͥ in hoc mundo erat. qr munctus ꝑ eũ fc̃s ẽ: ut
exemplũ sursũ uidentib dm. exemplũ deorsũ
mirantib hoĩem: exemplũ sanis ad ꝑmanendũ.
eremplũ infirmis ad conualescendũ: exemplũ
morit᷑is ad ñ tim̃dũ: exemplũ mortuis ad resur¬

Expanded text:
intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo intellectualibus, qui superbia non lapsi sunt, in forma Dei et Deo aequalis et Deus praebet exemplum: ut se idem exemplum redeundi etiam lapso praeberet homini, qui propter immunditiam peccatorum poenamque mortalitatis Deum videre non poterat, semetipsum exinanivit, non mutando divinitatem suam, sed nostram mutabilitatem assumendo; et formam servi accipiens , venit ad nos in hunc mundum , qui in hoc mundo erat, quia mundus per eum factus est ; ut exemplum sursum videntibus Deum, exemplum deorsum mirantibus hominem, exemplum sanis ad permanendum, exemplum infirmis ad convalescendum, exemplum morituris ad non timendum, exemplum mortuis ad resur
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit una. omnia potest: & ꝑmanens inse oĩa
innouat: ⁊ ꝑ nationes in aĩas scãs se tnͣsfert: a¬
micos di ⁊ ꝓpħas constituit. Propt̾ea gͥ cum pro¬
nunciat᷑ in scͥpt̾is. aut narrat᷑ aliqͥd de sapientia
siue dicente ipsa. sitie cũ de illa d̾r. filiꝰ nob̃ potiᷤ¬
simum insintat᷑. Cuiꝰ imaginis exemplo. ⁊ nos
ñdiscedamꝰ a do: qr ⁊ nos imago dĩsumꝰ. ñ qͥde
eqͣlis facta: qͥppe a pat᷑ ꝑfiliũ ñ nata de patre
sic̃ ula. Q nos qr illuminam᷑ lumine. illa uͦ qr
lum̃ illuminans. ⁊ ido illasine exemplo. nobis
exemplũ est. Neq enim imitat᷑ queqm p̃ceden¬
tem ad patrem. a qͦ nunqm ẽ separabilis: quia
ad ipsum ẽ. qͦd ille de qͦ ẽ. Nos autem nitentes
imitam᷑ manentẽ. & seqͥm᷑ stantenr. ⁊ in ipso
ambulantes tendimꝰ ad ipsum: qr fc̃s ẽ nobis
uia tp̃rał ꝑhumilitatem qͥ mansio nob̃ et̾na
ꝑ diuinitatem. Qm̃ qͥ ppe sp̃itib mundis

Expanded text:
et permanens in se omnia innovat; et per nationes in animas sanctas se transfert, amicos Dei et prophetas constituit. Propterea cum pronuntiatur in Scripturis aut narratur aliquid de sapientia, sive dicente ipsa, sive cum de illa dicitur, Filius nobis potissimum insinuatur, cujus imaginis exemplo et nos non discedamus a Deo, quia et nos imago Dei sumus, non quidem aequalis, facta quippe a Patre per Filium, non nata de Patre, sicut illa, et nos quia illuminamur lumine, illa vero quia lumen illuminans, et ideo illa sine exemplo nobis exemplum est. Neque enim imitatur quemquam praecedentem ad Patrem, a quo nunquam est separabilis, quia idipsum est quod ille de quo est; nos autem imitantes imitamur manentem, et sequimur stantem, et in ipso ambulantes tendimus ad ipsum: quia factus est nobis via temporalis per humilitatem, qui mansio nobis aeterna  divinitatem. Quoniam quippe spiritibus mundis
Abbreviated transcription (Latin):
henduut᷑. Unde & ipse sol: eo qͦd solꝰ diurno lu¬
mine int̾ cȩt̾a astra luceat nominat᷑. Quam
sine fic̾tione didier: & sine inuidia cõmunico:
& honestatem uiliꝰ ñ abscondam. Suꝑiꝰ dixerat.
quod sp̃s sẽs ddator diuine sapĩe esfugeret fictum
discipline: & inmaliuolam aĩam ñ introiret
sapĩa: nẽ aut̃ uerꝰ possessor sapĩe hane diẽ se sine
fictione didicisse: idoq ueracit̾ potuit ad eius
notieiam ꝑuenire. & sine ĩuidia eam cõmum¬
casse: atq honestatem illiꝰ non abs condisse: ꝙ
inuidia cum uera sapĩa nullomͦ pot̃ conuenire:
qm constat largitatis & miscd̃ie amatͥcem ẽẽ.
Que enim societas est luei ad tenebras: aut q̃

Expanded text:
henduntur. Unde et ipse sol, eo quod solus diurno luhenduntur. Unde et ipse sol, eo quod solus diurno lumine inter caetera astra luceat, nominatur. Quam sine fictione didici, et sine invidia communico, et honestatem illius non abscondo. Superius dixerat quod Spiritus sanctus dator divinae sapientiae effugeret fictum disciplinae, et in malevolam animam non introiret sapientia, nunc autem verus possessor sapientiae hanc dicit se sine fictione didicisse, ideoque veraciter potuit ad ejus notitiam pervenire, et sine invidia eam communicasse, atque honestatem illius non abscondisse, quia invidia cum vera sapientia nullo modo potest convenire, quam constat largitatis et misericordiae amatricem esse. Quae enim societas est luci ad tenebras? aut quae
Abbreviated transcription (Latin):
mat̃ est. Bene letat᷑ in oĩb: quem in cunct̾is cõ¬
silus suis &e act̾ib p̃cellens regit sapĩa. S hoc
mirũ est qͦmͦ se diẽ ignorasse hors omnium eã
ẽẽ matrem: cum antea dixit. p̃occupasse illam
eos qͥ se concupisct. & ut se pͥorem ostende. nͥ
forte in ꝓcessu ipsiꝰ meditationis intelligensse
tm̃ ꝓficisse. ut pͥorem scĩam post̾iori coequando.
cum hanc excellere uidit. illam in cõparatio¬
ne istiꝰ qͣsi ignorantiam ẽẽ deputau̾it. Quale
ẽ uluo in euangłio qͦd iohs baptista dñmfu¬
turum p̃conando & digito p̃sentem demonstran¬
do: pꝰꝗͣ eum baptizauit dix̃ se eum antea nescisse.
baptizare in aqͣ. ille mͥ dix̃ suꝑ quem uidis sp̃m
descendentem & manentem suꝑ eum siẽ colum
bam: hic ẽ qͥbaptirat in sp̃u seõ. Et ego uidi ce
testimonium ꝑhibui: qͥa hic est fiiꝰ dei. Dic & in
luminarib mundi cȩt̃a sydã licet ꝑ se clara sint.
in comparatione tam̃ soł minime clara ẽẽ depre¬

Expanded text:
mater est. Bene laetatur in omnibus, quem in cunctis consiliis suis et actibus praecedens regit sapientia; sed hoc mirum est, quomodo se dicit ignorasse horum omnium eam esse matrem, cum antea dixit praeoccupasse illam eos qui se concupiscunt, et illis se priorem ostendere, nisi forte in processu ipsius meditationis intelligens se tantum profecisse, ut priorem scientiam posteriori coaequando, cum hanc excellere viderit illam, in comparatione istius quasi ignorantiam esse deputaverit: quale est illud in Evangelio: quia Joannes Baptista Dominum futurum praeconando et digito praesentem demonstrando, postquam eum baptizavit, dixit se eum antea nesciisse,baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris descendentem et manentgo vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei . Sic et in luminaribus mundi caetera sidera licet per se clara sint, in comparatione tamen solis minime clara esse depre
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ thes aurꝰ ẽ hoĩbꝰ: qͦ qͥusi st̃ partieipes fac¬
tisunt a miciciȩ des ꝓpt̾ disciplinȩ dona
rem ẽẽ cognoscit. Et qͣntomag̃ in ea meditan¬
do ꝓficerit: tanto ipsam altiꝰ petere intelligit.
doq ipsiꝰ medita tores amicicie dei participes fac¬
tisunt: qͥa p̃ceptors & uoluntatis dei ueri fiuñ
agnitores. De q̃ ipsa ueritas ad dis cipłos in e¬
uangłio ait. Iam ñ dicam uos seruos: qͥa ser¬
uiis nes cit qͥd faciat dominꝰ eiꝰ. Hos autẽ dixi
amicos: qr oĩa quecunq audiui a patre meo
nota fecuob̃. M autem det ds dicere ex senten¬
enim illiꝰ & nos ce sermones nr̃i: & oĩs sapĩa.⁊¬
qm om̃ps pat̾ incarnationis unigeniti filii
sui auct̾or est. quem misit in mundtim ut illu¬
minationem ueritatis ꝑciꝑet genꝰ humanum:
cui dedit omnem potestatem in cęlo & in t̾ra:
qm̃ ex ipso ⁊ ꝑ ipsum &e in ipso sunt omnia: ipse¬
q fecit nos & ñ ipsinos: nos autem popłs eiꝰ c

Expanded text:
 thesaurus est hominibus: quo qui usi sunt, participes facti sunt amicitiae Dei, propter disciplinae dona rem esse cognoscit; et quanto magis in ea meditando profecerit, tanto ipsam altius petere intelliget; ideoque ipsius meditatores amicitiae Dei participes facti sunt, quia praeceptorum et voluntatis Dei veri fiunt agnitores: de quo ipsa Veritas ad discipulos in Evangelio ait: Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus. Voscos: quia orinia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . Mihi autem dedit Deus dicere ex sentenenim illius et nos, et sermones nostri, et omnis sapientotens Pater incarnationis unigeniti Filii sui auctor est, quem misit in mundum, ut illuminationem veritatis perciperet genus humanum, cui dedit omnem potestatem in coelo et in terra, quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipseque fecit nos et non ipsi nos. Nos autem populus ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
por est enĩ uͥtutis ds.⁊ emanatio qͦdam ẽ clarita¬
tis õipotintis dĩ sincera: ⁊ id̾o nicħ inqͥnatum
ĩ illam incurrit. Manifestum ẽ qͥd unigenitꝰ
d̃ filiꝰ ex cħ patͥs sub̃a natꝰ. coequalis ⁊ coet̾nus
ac consubstantiał ẽ patͥ. ⁊ ido nicħ inqͥnatũ
ineo inuenit᷑: qi fũmobononicħ appropinqͣt
mali: s simplex bonũ semꝑ idem manet. Can¬
dor est enĩ lucis et̾nȩ ⁊ specłm sine macła dei
maiestatis:⁊ imago bonitatis illiꝰ. De eodem
filio dic̃ apłs. Quicũ sit splendor głe ⁊ figura
exp̃ssa sub̃e eiꝰ. regens oĩa u̾bo uͥtutis sue. pater¬
ꝓfert᷑ ex ore u̾bum sonans: aut ante ꝓnuncia¬
tionẽ cogitat᷑. Spaciis enim tp̃rm hoc cõplet᷑.
ilid autem et̾nũ est ⁊illuminando dic̃ nobis
⁊ de se & de patre: qͦd dicendum ẽ hõib. Idoq
ait. Nemo nouit filiũ nͥ pat̾:⁊ nemonouit patrẽ¬

Expanded text:
irtutis Dei, et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera, et ideo nihil inquinatum in illam incurrit. Manifestum est quod unigenitus Dei Filius, ex Dei Patris substantia natus, coaequalis ac coaeternus, ac consubstantialis est Patri, et ideo nihil inquinatum in eo invenitur, quia summo bono nihil appropinquat mali, sed simplex bonum semper idem manet. Candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius. De eodem Filio dicit Apostolus: Qui cum sit splendor gloriae, et figura expressa substantiae ejus, regens omnia verbo virtutis suae . Paprofertur ex ore verbum sonans aut ante pronuntiationem cogitatur. Spatiis enim temporum hoc completur, illud autem aeternum est; et illuminando dicit nobis et de se et de Patre quod dicendum est hominibus. Ideoque ait: « Nemo novit Filium nisi Pater; et n
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iꝙ sꝑeciei corporalium rerum: qmsic̃ in post̾io¬
rib declarabit᷑. speciosior est ipsa sapĩa solẽ. suꝑ
iuiꝰ autẽ lum̃ in ex tinguibile ẽ. Qͦd autem seq̃r.
uenisse sͥ oĩa bona parit̾ cum illa: exptꝰ est ipse
salomon qͥsolam petens a dño sapientiam. reg¬
ni sublimitatem. diuitias ce glam simcil cum
illa ꝓmeruit. mistice aut̃ qͥc̃q ueracit̾̃ xp̃i ꝑce

Expanded text:
omnique speciei corporalium rerum, quoniam, sicut in posterioribus declarabitur, speciosior est ipsa sapientia sole, ethujus autem lumen inexstinguibile est. Quod autem sequitur venisse sibi omnia bona pariter cum illa, expertus est ipse Salomon, qui solam petens a Deo sapientiam, regni sublimitatem, divitias, ac gloriam simul cum illa promeruit. Mystice autem quicunque veraciter Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Que m̃ito p̃ponit᷑ regnis ⁊ sedib &e dicitus uins¬
uersis: qm̃ omĩa p̃ciosa mundi in cõparatione
illiꝰ uilescunt. Unde ipsa i ꝓũbiis ait. Mecum
st̃ diuitie ac gła: opes suipbe ⁊ iusticia. Melior
est fructꝰ m̃s auro & p̃cioso lapide: ⁊ gemina mea ar¬
gento elect̾o. Hinc & ipsa u̾itas in euangłio. regnũ
cȩlors assimilat negotiator querentibonas mar¬
garitas: qui inuenta una p̃ciosa margarita. abiit
a uendidit omĩa qͤ habuit ⁊emit eam. Qͥa qui
celestem sapĩam ueracit̾ inuenit. hoc ẽ u̾bum
dei m excelsis. uĩa emolum̃ta p̃sentis uitȩ. omnẽ
phylosophiam humanã omnẽq orators eloqͦn¬
tiam despicit:⁊ soli theorie diuine uacare gay¬
debit unde & seq̃r. Suꝑ salutem & speciem di¬
lexi iuamroe ꝓposui ꝓtuce hab̾e illam: q̃m mec

Expanded text:
quae merito praeponitur regnis et sedibus et divitiis universis, quoniam omnia pretiosa mundi in comparatione illius vilescunt. Unde ipsa in Proverbiis ait: Mecum sunt divitiae ac gloria, opes supernae et justitia: melior est fructus meus auro et pretioso lapide, et gemma mea argento electo . Hinc et ipsa Veritas in Evangelio regnum coelorum assimilat negotiatori quaerenti bonas margaritas; qui inventa una pretiosa margarita abiit et vendidit omnia quae habuistem sapientiam veraciter invenit, hoc est, verbum Dei in excelsis, omnia emolumenta praesentis vitae, omnem philosophiam humanam, omnemque oratorum eloquentiam despicit, et soli theoriae divinae vacare gaudebit. Unde et sequitur: Super salutem et speciem dilexi illam, et proposui pro luce habere il
Abbreviated transcription (Latin):
nono nascant᷑. S hc̃ partum qui in decimomen¬
se gignit᷑. ꝑfectiorem magisq uitalem ẽẽ & salu¬
brem asserunt: qm illum qui in .uiͦi. uel nono
mense ꝓuenit. Nam hoc dic̃. initium nauitatis õibꝰ
hominib cõmune ẽẽ. tam nobilib qm ignobilib
unumq intͦitum õium aduitam.⁊ similem erxitũ
omnium fore. Ostendit qͥa oĩs homo t̾renꝰ ex uiri
mulieris semine ortꝰ. temporał uite sortit᷑ ex ordiũ.
& ꝑ mortis obitum tnsit de hoc mundo. Cet̾m aitẽ
bitum. Ueruntam̃.xͣ. m̃se post conceptionis eius
tp̃s. natiuitatis ipsiꝰ a xp̃ianis celebrat᷑ solemnitas.¬

Expanded text:
nono nascantur; sed hunc partum qui in decimo mennono nascantur; sed hunc partum qui in decimo mense gignitur perfectiorem magisque vitalem esse et salubrem asserunt, quam illum qui in octavo vel nono mense provenerit. Nam hoc dicit initium nativitatis omnibus hominibus commune esse, tam nobilibus quam ignobilibus, unumque introitum omnium ad vitam, et similem exitum omnium fore ostendit: quia omnis homo terrenus ex viri et mulieris semine ortus temporalis vitae sortitur exordium, et per mortis obitum transit de hoc mundo. Caeterum autem bitum. Verumtamen decimo mense post conceptionis ejus tempus nativitatis ipsius a Christianis celebratur solemnitas
Abbreviated transcription (Latin):
egomortał hõ simił oĩbꝰ. ⁊ ex genẽ t̾rem illius
qͥ pͥor fictꝰ est.:⁊ ĩ uentre mat̾s fig̾atꝰ sum caro. x̃.
m̃sium tempore coagulatꝰ sum in sanguine: ex
semine hoĩs & delectam̃to somnii conueniente
Et ego natꝰ accepi cõmunem aerẽ: & similit̾ in
factã decid t̾ram. Primã uocẽ similem omnib
ꝑuas sͥ aptum pͥmo ipsũ p̃dicatorem suum. humi¬
liter conditionis humane fac̃ enarrare originem.
ut unꝰqͥsq sciat qͥd ex carnis origine. &e qͥd ex do¬
nohabeat ditimo. Qa enim dic̃.xͤ. mñsiũ tempore.
secoagulatum sangͥne ⁊ semine hominis ⁊ dele¬
ctamento somnii conueniente: demonstrat utrꝰ¬
q sexꝰ differentiam. Nlã ut phisici aiunt. semen
hominis ẽ candidũ: ⁊ sem̃ mulieris sanguinolen¬
tum. Quoꝵs cõmixtiocertis spatiis temporum
corpꝰ infantiꝰ fac̃ formari: donec animatũ ad tp̃s
partꝰ decimo m̃se ꝑueniat. qmuis ñ õs addeci¬
mum m̃sem ꝑtingant: cũ alii.uͦi. alii.xii. alii

Expanded text:
 et ex genere terreno illius qui prior factus est, et in ventre matris figuratus sum caro: decem mensium tempore coagulatus sum in sanguine, ex semine hominis, et delectamento somni conveniente: et ego natus hausi communem aerem, et similiter in terram decidi, et primam vocem similem omnibusper vas sibi aptum, primo ipsum praedicatorem suum humiliter conditionis humanae facit enarrare originem, ut unusquisque sciat quid ex carnis origine, et quid ex dono habeat divino. Quod enim dicit decem mensium tempore se coagulatum sanguine, et semine hominis, et delectamento somnii conveniente, demonstrat utriusque sexus differentiam. Nam, ut physici aiunt, semen hominis est candidum, et semen mulieris sanguinolentum. Eorum commistio certis spatiis temporum corpus infantis facit formari, donec animatum ad tempus partus decimo mense perveniat, quamvis non omnes ad decimum mensem pertingant, cum alii septimo, alii
Abbreviated transcription (Latin):
ligit iniqͥtatem odit aĩam suam: corãso¬
le iꝰticiȩ nicħ late pot̃: õs enĩ uiȩ hoĩum
patent ocłis d̃i. cȩlors ipse continet thro¬
num.⁊ abyssum intuet᷑: cęlum palmome¬
tit᷑. ⁊ t̾ram pugillo ꝯcludit: ipse nouit

Expanded text:
imam suam . » Coram sole justitiae nihil latere potest: omnes enim viae hominum patent oculis Dei. « Coelorum ipse continet thronum, et abyssum intuetur . Coelum palmo metitur, et terram pugillo concludit: ipse novit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ñ cognouit. qm̃ ocłi dñi multopiꝰ luci¬
diores st̃ suꝑ solem. circum spicientes õs
uias hõiũ:⁊ ꝓfundũ abyssi ⁊ hominũ cor¬
da uituentes. in absconditas partes. Qui
enĩ castitatis uirtutẽ ꝑdit.⁊ impudiciciȩ
se uitio tͣdit: cũ ipse tenebrosȩ sit mentis
tenebrarũ oꝑa sine conscĩa attiꝰ estimat
se agere:⁊ qr di timorẽ a se expellit. ineo
marime diludit᷑ qͦd occultoꝵ õĩũ condi¬
torem se falle posse arbitrat᷑. cum ꝓpħa
testante didic̾imꝰ. qͦd uultꝰ dñi sit suꝑ faci¬
entes mala ut ꝑdat de t̾ra memoriã eoꝵs:

Expanded text:
n cognovit quoniam oculi Domini multo plus lucidiores sunt super solem, circumspicientes omnes vias hominum, et profundum abyssi, et hominum corda intuentes in absconditas partes. » Qui enim castitatis virtutem perdit, et impudicitiae se vitio tradit, cum ispe tenebrosae sit mentis, tenebrarum opera sine conscientia alterius aestimat se agere; et quia Dei timorem a se expellit, in eo maxime deluditur, quod occultorum omnium conditorem se fallere posse arbitratur: cum Propheta testante didicimus, quod « vultus Domini sit super facientes mala, ut perdat de t
Abbreviated transcription (Latin):
test: ꝙr dũ suꝑbiam confusio seqͥt᷑: qͦd stul
te ꝑculpam gerit᷑. hoc ĩ agentis pęna mira¬
lo. Q uias illiꝰ qͥs intelligit. ⁊ ꝓcellã quam
frinditatẽ tñ consilii sui ⁊ potentiam iudi¬
cii quȩ ꝓcellȩ noĩe hic designat᷑. nemo pe¬
netrare pot̾it: qm̃ iuxta id qͦd sequit᷑. Nam
plurima oꝑa illiꝰ st̃ in absconsis. S oꝑa iu¬
sticie qͥs enunciabit: aut qͥs sustinebit:
Quȩ nuliꝰ ad liqͥdum dinoscere pot̾it: in¬

Expanded text:
test, quia dum superbiam confusio sequitur, quod stulte test, quia dum superbiam confusio sequitur, quod stulte per culpam geritur, hoc in agentis poena miraet vias illius quis intellegit et procella quam rofunditatem tamen consilii sui et potentiam judicii, quae procellae nomine hic designatur, nemo penetrare poterit, quoniam juxta id quod sequitur: « Nam plurima opera illius sunt in absconsis, sed opera justitiae quis enuntiabit, aut quis sustinebit? » Quia ea nullus ad liq
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa: ⁊ iuxta apłi sententiã. innomine ihu
õẽ genu flect̾at᷑ cȩlestiũ t̾rest̾um ⁊ infernoꝵ. P
montes enĩ ⁊ colles potentiũ ꝑsona demonstt᷑.
ce ꝑfundam̃ta trȩ. consilia m̃tium humanaꝵ.
Hec gͦ ad intuitum di contremis c̃t: qr eiꝰ diti¬
oni õmosubdunt᷑. In scͥptura qͥ ppe sac̾ sepe mon¬
tium noĩe p̃dicantiũ altitudo signat᷑. De qͥbꝰ
ꝑpsalmistam dr. Suscipiant montes pacem
ñ immito montes uocant᷑: qr ꝑ uite sue celfi¬
tudinem ima tiarum deserunt. ⁊ celo ꝓpinqͥ
fiunt. Subiect̾is gͦ diuinȩ uoluntati electis d̃i
sola repugnat mens suꝑboꝵ: s contraire illi
satagens. ipso se gladio contͣdiet̾ionis fran¬
git. Ordini int̾no renitit᷑. s suis uiet̾a cona¬
tib ligat᷑. Unde in iobita scͥptum ẽ. Quis re¬
stitit ei ⁊ pacem habuit: Qͥa ꝑu̾sa mens
unde se contͣ auet̾orem erigit: inde ĩ semet¬
ipsa confundit᷑. Hab̃e gͦ pacẽ resistens ñ po¬

Expanded text:
i sententiam. « In nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum . » Per montes enim et colles potentium persona demonstratur; et per fundamenta terrae, consilia mentium humanarum. Haec ergo ad intuitum Dei contremiscunt, quia ejus ditioni omnino subduntur: in Scriptura quippe sacra saepe montium nomine praedicantium altitudo signatur. De quibus per Psalmistam dicitur: « Suscipiant montes pacem e celsitudinem ima terrarum deserunt, et coelo propinqui fiunt; subjectis ergo divinae voluntati electis Dei sola repugnat mens superborum, sed contraire illi satagens, ipso se gladio contradictionis frangit: ordini interno renititur, sed suis victa conatibus ligatur. Unde in Job ita scriptum est: « Quis restitit ei et pacem habuit? quia perversa mens unde se contra auctorem erigit, inde se in semetipsa confundit; habere ergo pacem resistens non po
Abbreviated transcription (Latin):
possidet. Mistice aut̃ diuina sapĩa eccłiam su¬
am instituens ꝑ totiꝰ partes orb̃ illam dilatauit:
atq ĩ singłis gentib collocauit: ita ut specia
mo d̃i directꝰ sit: qñ angło ⁊ mirne eccł̃iȩ. et
angło ꝑgami ȩccłiȩ. angłoq tyathire ȩccłiȩ.¬

Expanded text:
possideret. Mystice autem divina sapientia Ecclesiam supossideret. Mystice autem divina sapientia Ecclesiam suam instituens, per totius partes orbis illam dilatavit, atque in singulis gentibus collocavit, ita ut specialmo Dei directus sit, quando angelo Smyrnae Ecclesiae, et angelo Pergami Ecclesiae, angeloque Thyatirae Eccle