comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diim: ꝓtantis beneficuis eiꝰ: ꝓta multis magnisq
munerib grãrũ eiꝰ. Quȩ munera inuenimꝰ in hoc
psalmo intenti: & excussa nebula carnalis cogita.¬
tionis quantũ possumꝰ. erecta mente: & quantũ
possumꝰ directa acie: & quantũ possumꝰ puro ocło
cordis nr̃i. quantũ ñ impedit p̃sens uita: quantũ
ñ occupant rerũ p̃sentiũ desidia: quantũ ñ excȩcat
cupiditas sȩcłi. Crecti gͦ audituri sumꝰ magnalia
& pulchra desidia aplena lȩticia gaudioꝵq mune¬
ra eiꝰ. quȩ iã ille qui conceꝑat istũ psalmũ uidebat
animo: & ipsiꝰ uisionis exultatione. eructabat dicens.
Beriedic anima mea dnm. anẽ as̃ mns magnificatꝰ
es nimis. Uide magnifica quȩ dicturꝰ ẽ. In quib mag̃¬
nificis. ñ utiq nͥ ille laudandꝰ.c̃. auctor om̃iũ magꝰ¬
nificor. Confessionẽ & decorẽ induisti. odnẽ ds̃ mẽ
qui magnificatꝰ es nimis. Unde magnificatꝰ es nimis:

Expanded text:
 tantis beneficiis ejus, pro tam multis et magnis muneribus gratiarum ejus: quae munera invenimus in hoc psalmo intenti, et excussa nebula carnalis cogitationis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit praesens vita, quantum non occupant rerum praesentium desideria, quantum non excaecat cupiditas saeculi. Erecti ergo audituri sumus magna, laeta et pulchra, desiderabilia et plena laetitiae gaudiorumque munera ejus; quae jam ille qui conceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visionis exsultatione ructabat dicens: «Benedic, anima meuibus magnificis non utique nisi ille laudandus est auctor omnium magnificorum. «Confessionem et decorem induisti.» O Domine Deus meus, qui «magnificatus es nimis,» unde «magnificatus es nimis?»
Abbreviated transcription (Latin):
nudius terciano. quantũ
neminisse dignamini.
abundant̃ refecti estis.
sed qr nos etiã post longũ
sermonẽ auidissime dimi¬
sistis: ñ putauunꝰ scĩtatẽ᷑
uram hoa dici debito fraudandã: ut hoc sit
de debito: illud de lucro. Psalmꝰ qͥ lectꝰ.c̃. ꝓpe totꝰ
figuris rerũ mysterusq contexit᷑ & opus habet
ñ solũ nr̃a sed etiã urã ñ parua intentione: ꝗͣquã
etiã cuncta quę dicta st̃. possint ad litterã religio¬
se accipi. E numerant᷑ enĩ &si ñ omĩa: multa tñ
oꝑa dĩ. quȩ nota sunt omĩb intuentib: qͥ nor̃
Sex his quȩ facta st̃ & uident᷑. illiꝰ inuisibilia intel¬
lectu conspicere. Uidemꝰ enĩ fabricã mundi ãplã

Expanded text:
nudiustertiano, quantum meminisse dignamini, abundanter refecti estis: sed quia nos etiam post longum sermonem avidissimi dimisistis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodide debito, illud de lucro. Psalmus qui lectus est, prope totus figuris rerum mysteriisque contexitur, et opus habet non solum nostra, sed etiam vestra non parva intentione; quanquam etiam cuncta quae dicta sunt, possint ad litteram religiose accipi. Enumerantur enim etsi non omnia, multa tamen opera Dei, quae nota sunt omnibus intuentibus, qui norunt et ex his quae facta sunt et videntur, illius invisibilia intellectu conspi
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. Fuistis aliquando tenebrȩ : nc̃ autẽ lux
in dñõ. Non gͦ in uob̃. Nã tenebrę in uob̾.
lux autẽ in dño. Ergo circũ amictꝰ lucẽ: uelut
uestimentũ. Extendens sicut pellẽ cȩlũ. Quomͦ
fecit hoc ut induera se sic̃ uestimentũ lucẽ:
E. ccłam Enumerare uult figuratis quib dam sa-¬
cramentis qͦmͦ lux facta sit ęxcła: qͦmͦ facta sit
sine macła & ruga: qͦmͦ facta sit candida. dealba¬
ta. fulgens in uestitu sponsi sui: inherens illi.
Quomͦ facta sit: audiamꝰ. Extendit cęlũ: sic̃ pel¬
lẽ. & hoc quidẽ uideo. Iuis enĩ extendit hoc
cęlũ qđ nrĩs carnalib ocłis intuem᷑ nͥ ds̃: & ex¬

Expanded text:
is aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Non ergo in vobis; nam tenebrae in vobis, lux autem in Domino. Ergo, «Circumamictus lucem, velut vestimentum. Extendit coelum sicut pellem.» Quomodo fecerit hoc, ut indueret se sicut vestimentum lucem Ecclesiam, enumerare vult figuratis quibusdam sacramentis: quomodo lux facta sit Ecclesia, quomodo facta sit sine macula et ruga, quomodo facta sit candida, dealbata, fulgens in vestitu sponsi sui inhaerens illi, quomodo facta sit, audiamus. «Extendit coelum sicut pellem.» Et hoc quidem video. Quis enim extendit hoc coelum, quod nostris carnalibus oculis intuemur, nisi De
Abbreviated transcription (Latin):
di: Quomͦ uidisti in forma dĩ: liua inuisi¬
bilia eiꝰ. ꝑ ea quę facta st̃ intellecta conspiciunt᷑.
Dene. optime. accepi. agnoui: & quẽ uidis. & qua¬
lẽ uidis. & ubi uidis. & unde uidis. Quẽ uidi¬
sti: Sponsũ nrm̃. Qualẽ uidisti: Speciosũ
forma p̃filus hominũ. Ubi udisti: Cũ in for¬
ma dĩ c̾et. Unde uidisti: ꝑea quȩ facta st̃
intellecta conspiciunt᷑. Uideamꝰ &. iste quid

Expanded text:
i? quomodo vidisti in forma Dei? Quia «invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur» . Bene, optime; accepi, agnovi et quem videris, et qualem videris, et ubi videris, et unde videris. Quem vidisti? Sponsum nostrum. Qualem vidisti? Speciosum «forma prae filiis hominum.» Ubi vidisti? «Cum in forma Dei esset.» Unde vidisti? «Per ea quae facta sunt int
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ms̃ inqͥt. magnificatꝰ es nimis: idest qͥ ñdũ te in¬
telligebi. intelligo te magnũ. Magnꝰ sẽꝑ etiã oc¬
cultꝰ: sed mͥ tc̃ magnꝰ. quando apparuisti: & factꝰ es¬
ta .c̃. scientia tua ex me. Mira enĩ facta .ẽ. ex me.
Ergo illã miror: c̃uersus adea. Illa autẽ. &si ñ con¬
uertat᷑. asi post conuersionẽ auertar. integra ꝑ¬
manet. Sed ego iã magnꝰ factꝰ inea. & ex diminuto
Audi iã & ubi uidet̃ magnificatꝰ as̃ nimis. sẽꝑ magnꝰ.
Magnificat᷑ enĩ nimis inoꝑib suis: ad nos. Confessionẽ a.
decorẽ indiusti. Ante decorẽ confessione posuit. decꝰ
inpulchritudine. Iuęris pulchritudinẽ: bonã rẽ
quȩris. Sed quare quęris pulchritudinẽ oanima:
Ut amet te spons tuus. Senĩ: displices ei feda Illo
enĩ qualis. ẽ Speciosus forma p̃ faiis hominũ. Oscu¬
lari uis fȩda pulehrũ. sed ñ attendis qi tu miqͥtatib

Expanded text:
Deus meus,» inquit, «magnificatus es nimis:» id est, qui nondum te inDeus meus,» inquit, «magnificatus es nimis:» id est, qui nondum te intelligebam, intelligo te magnum. Magnus semper, etiam occultus; sed mihi tunc magnus, quando apparuisti. Mata est scientia tua ex me;» mira enim facta est ex me. Ego illam miror conversus ad illam; illa autem etsi non convertar, etsi post conversionem avertar, integra permanet. Sed ego jam magnus factus in ea, et ex deminuto Audi jam et ubi videtur magnificatus Deus nimis, semper magnus; magnificatus enim nimis in operibus suis ad nos. sti.» Ante decorem confessionem posuit, decus in pulchritudine. Quaeris pulchritudinem; bonam rem quaeris. Sed quare quaeris pulchritudinem, o anima? Ut amet te sponsus tuus; etenim displices ei foeda. Ille enim qualis est? «Speciosus forma prae filiis hominum.» Osculari vis foeda pulchrum; sed non at
Abbreviated transcription (Latin):
polluta st̃ inquit : eoꝵ mens & conscientia. Si ni¬
chil.ẽ. eis mundũ. nec ds̃: nͥ forte putatis mundũ
uidĩ diũ illis qui cotidie blasphemant eũ. Si mund̾
.ẽ. placeat: si placet laudet᷑. Si autẽ blasphemat᷑.:
displicet. Et si displicet: qͦmͦ tͥ potest mundus. et̾
qui displicet: Quid gͦ rogamꝰ scificet᷑ nom̃ tuũ:
Ut illis hominib qui ꝑ infidelitatẽ ñdũ habent nom̃
sc̃s . Ẽ: rogamꝰ ꝓ genere humano: rogamꝰ ꝓ orbe t̾ra¬
rũ. ꝓ om̃ib gentib cotidie sedentib & disputantib
qr ñ .ẽ. rectꝰ ds̃ & ñ recte iudicat ds̃: ut aliquando
ipsi se corrigant ⁊ rectũ cor ad illiꝰ rectitudinẽ
Edirigant. & adherentes ei de recto ad rectũ. ñ iã
ipsi idest corpꝰ xpĩ: mẽbra xp̃i: cũ uidẽt quanta p̃sti¬
terit ds̃ generi humano. cui antea aut nullꝰ aut fals.
aut ñ tã magnꝰ udebat᷑ ds̃. in oꝑib suis eũ uidens: dnẽ

Expanded text:
polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia» . Si nihil est mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum. Si mundus est, placeat; si placet, laudetur: si autem blasphematur, displicet; et si displicet, quomodo tibi potest mundus esse qui displicet? Quid ergo rogamus, «Sanctificetur nomen tuum?» Ut illis hominisanctus est. Rogamus pro genere humano, rogamus pro orbe terrarum, pro omnibus gentibus, quotidie sedentibus et disputantibus quia non est rectus Deus, et non recte judicat Deus; ut aliquando ipsi se corrigant, et rectum cor ad illius rectitudinem ducant; et adhaerentes ei, directi ad rectum, non jam ipsi, id est corpus Christi, membra Christi; cum videret quanta praestiterit Deus generi humano, cui antea aut nullus, aut falsus, aut non tam magnus videbatur Deus, in operibus ejus eum videns; «Domine
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. asi ñddũ uidemꝰi ũ tam̃ amantꝰ. Non enĩ
cessauit qͥ ñdũ potest nra cordis puritate conspi¬
ci. ante ocłos nr̃õs ponere oꝑa sua. ut uidentes
quȩ possumꝰ. ameniꝰ quȩ uidẽ ñ possumꝰ: ut ipsẽ
amoris merito. aliquando uidẽ possimꝰ. Tanĩ in om̃ib
quȩ dicta st̃ quęrendus. ẽ. etiã intellectꝰ spũ alis.
ad quẽ ꝑscrutandũ. adiuuabunt nos in xpĩ nomine
desidĩa ur̃a: quib quasi manib inuisibilib ad in¬
uisibilẽ ianuã pulsatis. ut inuisibilit̃ u ob̾ aꝑiat᷑. &
inuisibilit̾ intretis. & inusibilit sancmini. Ergodi-¬

Expanded text:
udinem, etsi nondum videmus, jam tamen amamus. Non enim cessavit, qui nondum potest nostri cordis puritate conspici, ante oculos nostros ponere opera sua, ut videntes quae possumus, amemus quem videre non possumus, ut ipsius amoris merito aliquando videre possimus. Tamen in omnibus quae dicta sunt, quaerendus est etiam intellectus spiritualis, ad quem perscrutandum adjuvabunt nos in Christi nomine desideria vestra; quibus quasi manibus invisibilibus ad invisibilem januam pulsatis, ut invisibiliter vobis a periatur, et invisibiliter intretis, et invisibiliter sanemini.
Abbreviated transcription (Latin):
resistebant lib̾iꝰ: & habent᷑ ut̾ martyres. Iuste & enĩ
si ñ ꝓ nomine xp̃i. & confessione: tam en ꝓ ueritate
occisi st̃. Usq adeo autẽ ꝓ ipso nomine idest ꝓ con¬
fessione nominis xp̃i. nemo mortuus. ẽ. anteꝗͣ granũ illud
cadet in t̾ra : cuiꝰ ex ꝑsona dictũ. ẽ. singłaris ego sũ donec
tͣnseã: ut & ipse ioħes qui recens int̾fectꝰ erat. ab iniqͦ rege
donatꝰ puellȩ saltatrici: ñ ꝓpt̾ca occisꝰ sit. qr confessꝰ ẽ xp̃m.
Potuit utiq & inde occidi: & hoc amultis. Si ꝓpt̃ aliud oc-¬
ebant xp̃m. ipsũ occide uolebant: & eũ qͥtestimoniũ ꝑhi.¬
bebat. ñ occidebant. Quia enĩ si fieret ĩpetꝰ ꝓpt̾ xp̃m in
lentia. In natis mulierũ: nemo exurrexit maior ioħe
baptista. Ergo in illũ ĩpetꝰ factꝰ. ẽ: qui ñ habebat tales
uires. Fit ĩpetus in petrũ: ñ fit in ioħem. Et enĩ ui¬
bat uires ñ patit᷑ ꝑsecutionẽ ꝓpt̾ xp̃m ne ꝓ nomine¬

Expanded text:
stebant: et habentur inter martyres. Juste etenim si non pro nominis Christi confessione, tamen pro veritate occisi sunt. Usque adeo autem pro ipso nomine, id est, pro confessione nominis Christi nemo mortuus est, antequam granum illud caderet in terram, cujus ex persona dictum est, «Singularis ego sum, donec transeam,» ut et ipse Joannes, qui recens interfectus erat, ab iniquo rege donatus puellae saltatrici, non propter hoc occisus sit, quia confessus est Christum. Potuit utique et inde occidi, et hoc a multis. Si propter aliud ocebant Christum, ipsum occidere volebant, et eum qui testimonium perhibebat non occidebant. Quia enim si fieret impetus propter Chrilentia: «In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» vires: fit impetus in Petrum, non fit in Joannem. Etenim vibat vires, non patitur persecutionem propter Chri
Abbreviated transcription (Latin):
hebreã autẽ linguã sicut int̾pt̃ati st̃ qͥ nouer᷑. pascha
tͣnsitꝰ int̃p̃tat᷑. Nã aesi int̾rogitis bene grecos: neguit
gretũ eͥeͥ. pascha. Sonat ibi quidẽ paschnn id est pati:
sed ñ solet sic de flecti. Passio enĩ patos grete dicit᷑:
ñ pascha. Ergo pasc̾na sicut dicunt qͥ nouer̃.⁊ & qͥ id
nob̾ qđ legeremꝰ int̾̃p̃tati st̃: transitꝰ int̾p̃tatur.
ret᷑ euangłista: cũ uenisset inqͥt hora ut tͣnsiret
iħie de hoc mundo ad patrẽ. Pascha hic gͦ sonuit in hoc
uersia singularis sit̃ donec tͣnseĩ. Post pascha iã ñ ero
singularis: post t̾nsitũ ñ ero singuliris. Multi imita¬
bunt᷑: multi consequent᷑. Et si postea sequent᷑: quid
erit singularis ego sũ donec tͣnscã: Quid .c̃. qđ ex¬

Expanded text:
tati sunt qui noverunt, Pascha Transitus interpretatur. Nam et si interrogetis bene Graecos, negant graecum esse Pascha. Sonat ibi quidem πάσχειν, id est pati, sed non solet sic deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui noverunt, et qui nobis quod legeremus interpretati sunt, transitus interpretatur. retur Evangelista: «Cum venisset,» inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur: et si postea sequentur, quid erit? «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est q
Abbreviated transcription (Latin):
paripendo liudant in me. Q ego carũ habeo rep̃¬
hendunt inme: adulatores: fallaces: deceptores. dit̃t.
Sed quare xpĩanꝰ : Nã magna doctrina : de magnę lit¬
terȩ: & magna sapientia. Si magna sapientia. approba
qđ xp̃ianꝰ.e. Si magna doctrina: docte elegit. Postremo
qđ uituꝑas: hoc aĩ placet quẽ laudas. Sed qͥd : Lauda¬
tio illa ñ inducat. Oleũ peccatoris ẽ: sed ñ cessit dicere.
Ninde impinguet caput tuũ: id est. noli gaudẽ ad talia:
id est noli annuere: noli consentire: uoli inde gratulari.
Et si ille attulit oleũ adulationis: sed caput tuũ integrũ
mansit:. ñ inflatũ. ẽ. ñ tumuit. Sienĩ inflatũ fuerit. &¬
tumuerit: facit pondus & p̃cipitat te. Oleũ autẽ pec¬

Expanded text:
parvipendo laudant in me, quod ego charum habeo repreparvipendo laudant in me, quod ego charum habeo reprehendunt in me, adulatores, fallaces, deceptores. Magnus sed quare christianus? Nam magna doctrina, et magnae litterae, et magna sapientia. Si magna sapientia, approba quod christianus est: si magna doctrina, docte elegit. Postremo quod tu vituperas, hoc ei placet quem laudas. Sed quid? Laudatio illa non indulcat; oleum peccatoris est. Sed non cessat dicere. Non inde impinguet caput tuum; id est, noli gaudere ad talia; id est, noli annuere, noli consentire, noli inde gratulari: et si ille attulit oleum adulationis, sed caput tuum integrum mansit, non inflatum est, non tumuit. Si enim inflatum fuerit et tumuerit, facit pondus et praecipitat te. «Oleum autem pec
Abbreviated transcription (Latin):
tua: ama & castiga: donec fiat in una reformatione.
una concordia. Quando istud erit. qm̃ modo clamas
infelir ego hõ. quis me lib̾abit de cor pore mor¬
a mortalitate adĩmortalitatẽ etiã ñ resistit quia
ñ. ẽ mortalitas quȩ resistat. dpt̃ca: castiga cor
tuũ. Modo dona: qđ postta recipias. modofufficiat.
subministr& ut ñdeficaat:. Nã in hac uita reparari non
pot est: quã diu mortale gerit᷑. Nte deponat: nre
abrũpat. Porta. crudi. castiga: reparabit᷑ ii sine.
& qr nemo unquã caruẽ suã odio habuit: resurgo& e
caro. Sed qͦmͦ etiã tc̃ luctaturꝰ sũ:: Oportet inqͥt cor¬
ruptibile hoc induere incorruptionẽ: & mortale hoc
argu& me siue sit fr̃. siue sit ꝓximꝰ : siue sit uicinꝰ
siue tuipse: in miscdã debet argui & emendari. Olcũ
autẽ peccatoris: ñ impinguet caput meũ. Sed quid fa¬
cessant ꝑstreꝑe. laudant in me que nolo: quȩ ego

Expanded text:
tua; ama et castiga, donec fiat in una reformatione tua; ama et castiga, donec fiat in una reformatione una concordia. Quando istud erit? Quoniam modo clamas, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mora mortalitate ad immortalitatem, et jam non resistit, quia non est mortalitas quae resistat. Propterea castiga corpus tuum; modo doma quod postea recipias; modo deficiat, ut tunc sufficiat. Nam in hac vita reparari non potest, quamdiu mortale geritur. Non te deponat, non te abrumpat; porta, erudi, castiga: reparabitur in fine. Et quia «nemo unquam carnem suam odio habuit,» resurget et caro. Sed quomodo? etiam tunc luctaturus sum? «Oportet,» inquit, «corruptibile hoc induere incorruptionarguet me;» sive sit frater, sive sit proximus, sive sit vicinus, sive tu ipse, in misericordia debes argui, et emendari. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum.» Sed quid facessant perstrepere; laudant in me quae nolo, quae ego
Abbreviated transcription (Latin):
ducentẽ in lege peccatiꝰ. Adhue bellũ aduersũ mege¬
ro: ñdũ sũ totꝰ instauratꝰ ad imaginẽ fibricatoris mei.
Cepi resculpi: exea parte qua reformor. displicet mͥ qđ de¬
forme .c̃. Gͦ quã diu ita su quid sꝑo: Infelir ego hõ. qͥs
me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ: Grã di: ꝑ inoi xp̃m
fundit suauitatẽ: ut iã ꝑ interiorẽ hominẽ condelecteriᷤ
legi. Hinc cȩtera sanabunt᷑: unde & ista smata st. Ge¬
me adhuc uulneratꝰ. Castigat te.: displicet tͥ. Ñsic pugno
inqͥt. quasi aerẽ cȩdens: sed castigo cor pꝰ mcũ & in serui¬
tutẽ redigo: ne forte aliis p̃dicans. ipse reꝓbꝰ inueniar.
odit seruũ : Siqͥs uerb̾at filiũ: edit filiũ: Ut a aliqͥs
coniunctiꝰ eloquam̃: caro tua. tanquã coniux tua.ẽ.
tanꝗͣ coniux. ẽ: & nemo carnẽ suã odio habet. Tam̃
qͥd ait alio locoꝰ Caro concupiscit aduersꝰ sp̃m: spĩ¬
aduersꝰ carnẽ. Concupiscit aduersũ te tanqͣ conuix

Expanded text:
ducentem in lege peccati.» Adhuc bellum adversus me gero, nondum sum totus instauratus ad imaginem fabricatoris mei; coepi resculpi, et ex ea parte qua reformor, displicet mihi quod deforme est. Ergo quamdiu ita sum, quid spero? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mofundit suavitatem, ut jam per interiorem hominem condelecteris legi Dei: inde caetera sanabuntur, unde et ista sanata sunt. Geme adhuc vulneratus, castiga te, displice tibi. 16. «Non sic pugno,» inquit, «quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar» . odit servum? si quis verberat filium, odit filium? Et ut aliquid conjunctius eloquamur, caro tua tanquam conjux tua est. tanquam conjux est, et nemo carnem suam odio habet. Tamen quid alio loco? «Caro concupiscit adversus spadversus carnem» . Concupiscit adversus te, tanquam conjux
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurꝰ desidabilis. reqͥescit in ore sapientis: uir autẽ
stultꝰ. gluttit illũd. Breuit̃ dixit. Sapiens ruminat:
stultꝰ ñ ruminat. Hoc autẽ aꝑte & latine qͥd.ẽ Sapi¬
ens cogitat ea quȩ audierit: stultꝰ autẽ audita obliuio¬
ni tͣdit. Neq enĩ ꝓpt̃ aliud in lege munda ea dicta st̃
animalia quę ruminant: ĩmunda quȩ ñ ruminant. Nlã¬
om̃is creatura dĩ: munda .c̃. Artifici dõ tã mnundus. ẽ.

Expanded text:
«Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum:» breviter dixit, Sapiens ruminat, stultus non ruminat. Hoc autem aperte et latine quid est? Sapiens cogitat ea quae audierit; stultus autem audita oblivioni tradit. Neque enim propter aliud in Lege, munda ea dicta sunt animalia quae ruminant, immunda quae non ruminant : nam creatura Dei omnis munda est. Artifici Deo tam mundus est
Abbreviated transcription (Latin):
OLLE MPHITATE
martyrũ sicut deuotio celebrita.¬
tis ur̃ȩ̃: ita nr̃ȩ seruitutis sermo
debet᷑. Sed meminisse oportet ca¬
ritatẽ urãm: hesterno die quã
multa dicta sint. Non enĩ qi ꝓpt̃
auiditatẽ interioris oris urĩ ꝑtotũ
sermonẽ tanquã recentes affui¬
stis: ꝓpt̾ea obliuisci debemꝰ infirmitatis cõmunis. Primo
qr ⁊ bonorare oportet uerba p̃clara sicut scriptũ. ẽ. Pre¬
clara autẽ st̃ uerba sapientiȩ diũ dĩ: quȩ ꝑ nos tanquã
ꝑ uascula uob̾ ministrant᷑. Eti fictilia sunt uasa. si panis
çelestis. ẽ. Apłs dicit. Habemꝰ thesaurũ istũ nua¬
sis fictilibꝰ: ut eminentia uirtutis sit dĩ. Qui autẽ
ũ descipso thesauro alibi scriptũ. ce̾t. Thesaurꝰ desi¬
dabilis. requie scit in ore sipienti&ir autẽ stultꝰ. glit¬
tit illuia. Unde ãmonemꝰ caritatẽ uram̃: ut ea quę
audiendo tanquã uentre. memoria conditis: rursꝰ ea
reuoluendo & cogitando qͦdãmͦ ruminetis. Hoc. ẽ. enĩ:

Expanded text:
olemnitati martyrum, sicut devotio celebritatis vestrae, ita nostrae servitutis sermo debetur. Sed meminisse oportet Charitatem vestram, hesterno die quam multa dicta sint. Non enim quia propter aviditatem interioris oris vestri per totum sermonem tanquam recentes adfuistis, propterea oblivisci debemus infirmitatis communis: primo quia et honorare oportet verba praeclara, sicut scriptum est, Praeclara autem verba sapientiae Domini Dei sunt. Per nos tanquam per vascula vobis miniscoelestis est. Apostolus dicit: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis sit Dei» . Qui autem non de ipso thesauro alibi scriptum esset: «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum» . Unde admonemus Charitatem vestram ut ea quae audiendo tanquam ventre memoriae conditis, rursus revolvendo et cogitando quodammodo ruminetis. Hoc est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
labia mea: ut ñ declines cor meũ in uerba malig¬
na: ad excusandas excusitiones in peccatis. Quare
sic oras dnẽ: Iuę peccata tua excusaturꝰ. es: Re¬
spondet. Cũ unꝰ ex inẽbris meis sic orat ego sic oro:
sic̃ ibi respondĩt: cã uni ex minimis meis fexistis. mͥ
fecistis. Cũ autẽ ñ declinatũ fuerit cor tuũ om̃btũ

Expanded text:
labia mea; ut non declines cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis.» Quare sic oras, Domine? quae peccata tua excusaturus es? Respondet, Cum unum ex membris meis sic orat, ego sic oro: sicut ibi respondit, «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis.» 8. Cum autem non declinatum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsea. Quid .ẽ. douec tͣnsea : Euangelista dicit.
Cũ autẽ uenisset hora ut transiret iñe de hoc mun¬
do ad patrẽ. Quid. ẽ. gͦ donec tͣnseã: nisi de hoc
mundo ad patrẽ: Tẽ enĩ confirmabo colũtias eiꝰ:
id est colũnas t̾rȩ: quando in mea resur rectione.
Multi ie initabunt᷑: multi patient᷑ ꝓ nomine meo:
unꝰ sũ donec tͣnseã. Multi in me unꝰ er̃ cũ tnsiero
singłaris ego sũ donet tͣnseã. Audite ctiã myste¬
riũ uerbi s. scđm gretã elocutionẽ. Pascha uidet᷑

Expanded text:
transeam.» Quid est, «donec transeam?» Evangelista dicit: transeam.» Quid est, «donec transeam?» Evangelista dicit: «Cum autem venisset hora ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem» . Quid est ergo, «donec transeam,» nisi, «de hoc mundo ad Patrem?» Tunc enim confirmavi columnas ejus, id est columnas terrae, quando in mea resurrectione plmulti me imitabuntur, multi patientur pro nomine meo. Unus ego sum donec transeam; multi in me unus erunt dum transiero. «Singularis ego sum, donec transeam.» Audite etiam mysterium verbi ejus. Secundum graecam locutionem, Pascha videt
Abbreviated transcription (Latin):
passioni. Sequeris me postea: illi dictũ erat. Ad¬
huc futurꝰ erat firmꝰ: confirmatꝰ dnĩ passione.
resurrectione. Ergo ñdũ erat tẽpꝰ ut disꝑgerent᷑
illa ossa iuxta infernũ. Nã uidete quã multi de¬
fecet᷑. usq ad ipsos primosꝰ herentes: tꝰ. Etiã
ipsi defeccr̃. Quare hoc : Singularis ego sũ do¬
nec transeã. Hoc enĩ sequit᷑ in psalmo. Supͣ dixe¬
rat. custodi me dnẽ a muscipula quã statuer̃ mͥ.
& ab scandalis eor qui oꝑant᷑ iniquitatẽ. Amusci¬
pula & ab scandalis: & a t̾rentibꝰ & alapsis. Sed qr
in eiꝰ passione et iã illi pͥmi qͥ futuri erant duces
ait in alio psalmo. Ego confir maui colũnas etꝰ. Qͥd
ait: singularis ego sũ donec tͣnseã. Hȩc uox ex
ꝑsona capitis ẽ: singularas ego sũ donec tͣnscã.
Quid ẽ. singłaris: In passione tu solꝰ pat̾eris: tu
sol occideris ab in inicis. Singularis ego sũ doneo

Expanded text:
erat passioni: «Sequeris me postea» , illi dictum erat. Aderat passioni: «Sequeris me postea» , illi dictum erat. Adhuc futurus erat firmus, confirmatus Domini resurrectione. 25. Ergo nondum erat tempus, ut dispergerentur illa ossa juxta infernum. Nam videte quam multi defecerunt, usque ad ipsos primos haerentes ori ejus; etiam ipsi defecerunt. Quare hoc? «Singularis ego sum, donec transeam.» Hoc enim sequitur in Psalmo. Supra dixerat, «Custodi me, Domine, a musciet ab scandalis qui operantur iniquitatem. A muscipula, et ab scandalis;» et a terrentibus, et a lapsis. Sed quia in ejus passione etiam illi primi, qui futuri erant duces ait in alio psalmo. «Ego confirmavi columnas ejus» . Quid ait, «Singularis ego sum, donec transeam?» Haec vox ex persona capitis, «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est, «singularis?» In passione tu solus pateris, tu solus occideris ab inimicis. «Singularis ego sum, donec
Abbreviated transcription (Latin):
dũ defecer̃. Et unꝰ ille audax qͥ tͥ ꝓmiserat. qr tecũ
eto usq ad mortẽ audiuit quidc̃ a medico qͥd inse age.¬
ille tingebã. Uentũ.ẽ. ad tẽptationẽ: uentũ
ẽ. ad ꝓbationẽ: uentũ .ẽ. ad excusitionẽ. Etiã
ipse int̾rogatꝰ ñ ab aliqua magna potestate: ab
infimo manciplo: & hoc femina: ab ancilla int̾ro¬
gatꝰ. succubuit: negauit ter. Semel negato cũ
memoraret᷑ : negauit iterũ. Bis negato cũ memo¬
ñ coegerat. Aut si ꝓpt̾ea putat᷑ petrus recte fecis¬
se qr hoc p̃dixerat dñs: recte ficit &. uđdas qui t̃di¬
dit cũ : qr a. hoc p̃dixerat dns̃. Absit fr̃s mei. hec
uox illoꝵ electoꝵ. ẽ: qͥ etiã peccata sua defendunt
potiꝰ quã fatent᷑. Petrũ ipsũ potiꝰ attendimꝰ. Si ni¬
chil peccauit : quare fleuit: N int̾rogemꝰ de
petro: nͥ lacrimas petri. Fideliores de illo testes
ñ inuenimꝰ. Fleuit amare inquit. N̾dũ erat idoneus

Expanded text:
dum, defecerunt. Et unus ille audax qui tibi promiserat quia tecum dum, defecerunt. Et unus ille audax qui tibi promiserat quia tecum esset usque ad mortem, audivit quidem a medico quid in se ageum est ad tentationem, ventum est ad probationem, ventum est ad accusationem; et jam ipse interrogatus, non ab aliqua magna potestate, sed ab infimo mancipio, et hoc femina, ab ancilla interrogatus succubuit. Negavit ter. Semel negato, cum memoraretur, negavit iterum: bis negato, cum memonon coegerat. Aut si propterea putatur Petrus recte fecisse, quia hoc praedixerat Dominus; recte fecit et Judas qui tradidit eum, quia et hoc praedixerat Dominus. Absit, fratres mei; haec vox illorum electorum est, qui etiam peccata sua defendunt potius quam fatentur. Petrum ipsum potius attendamus. Si nihil peccavit, quare flevit? Non interrogemus de Petro, nisi lacrymas Petri: fideliores testes de illo non invenimus. «Flevit amare,» inquit . Nondum idoneus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se distinguendas. Muscipulã statuisse ꝑse¬
cutores dixit : scandala uͦ ab eis qͥ consenser̃ .&. apo¬
statauer̃: & abutrisq se uult custodiri. Hinc sȩ.¬
uiunt minantes: hinc labunt᷑ consentient es.
Timeo ne talis sit iste quẽ timeã : ne talis sit iste
quẽ imiter. Hȩc tͥ facio. si ñ consenseris. Custo di
me a muscipula quã statuer̃ mͥ. Eect fr̃ tuus iã
consensit. Et abscandalis eoꝵ qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ.¬
cident in retia eĩ petẽatores⁊ Sed ñ om̃s petcato
res. Quidã peccatores qui usq adeo st̃ peccatores.
ut sic ament uitã istã ut p̃ponant illã uitę et̃nȩ.
cadunt in muscipulã eiꝰ. Scd qͥd dicis: Putas isti tales
cadent in retia eꝰ: Sed quid de discipłis tius oxp̃e:
Gcce cũ feruet᷑a ꝑsecutio. quando dimisct̾ te om̃s
negasti. Sed ecce illi qͥtͥ coherebant in illã tͥẽptatione
& ꝑsecutione qua te inunici requirebant erucifigen¬

Expanded text:
inter se distinguendas: muscipulam statuisse perseinter se distinguendas: muscipulam statuisse persecutores dixit, scandala vero ab eis qui consenserunt et apostataverunt; et ex utrisque vult se custodiri. Hinc saeviunt minantes, hinc labuntur consentientes: timeo ne talis sit iste, quem timeam; ne talis sit iste, quem imiter. Haec tibi facio, si non consenseris: «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi.» Ecce frater tuus jam consensit: «Et ab scandalis eorum qui operantur iniquitatem.dent in retia res: quidam peccatores, qui usque eo sunt peccatores, ut sic ament vitam istam, ut praeponant illam vitae aeternae, cadent in muscipulam ejus. Sed quid dicis? Putas, isti tales cadunt in retia ejus? Sed quid de discipulis tuis, o Christe? Ecce cum ferveret persecutio, quando dimiserunt te omnes negasti: sed ecce illi qui tibi cohaerebant, in tua tentatione et persecutione, qua te inimici requirebant crucifigen
Abbreviated transcription (Latin):
in te sꝑaui ne auferas atumã meã. Cruciatiꝰ sẽ
enĩ in ꝑsecutionib: & multi defecer̃. Et qr de ca¬
ptiuitate ꝑsecutionis dixit. sicut crassitudo t̾rȩ
dir upta.ẽ. suꝑ t̾rã:: dissipata sunt iuxta infernũ
ossa nrã : occurrit multos defecisse. & rultos ꝑicdi¬
tatos c̾e & tanꝗͣ in medus tribulat ionibꝰ ꝑsecuti.¬
onũ emissa. ẽ. uox p̃cantis: qm̃ ad te. dnẽ ocłi mei.
Noni qͥd ꝓ me passus sis. qͥd mͥ ꝓmiseris: ad te dñe
ocłi mei : in te sꝑaui ne auferas animã meã.
Custodi me amuscipula quã statuer̃ mͥ. Quȩ erañ
nuiscipulȩ. Si consentis: parco. In muscipula po¬
sita .ẽ. ȩsca uite huiꝰ. Si amat auis hanc ȩscã.
cadit in muscrpulã. Si autẽ auis talis. ẽ. ut dicat:
& dic̃ hominis ñ concupiu tu scis: ocłi eiꝰ ñ recedat¬
a dõ: & ipse euellor de laqueo pedes eiꝰ. Custodi
me a muscipula quã statuer̃ mͥ: & ab sc andilis
eoꝵ qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ. Duas res dixit: ãbas

Expanded text:
auferas animam meam.» Cruciati sunt enim in persecutionibus, et multi defecerunt. Et quia de captivitate persecutionis dixit, «Sicut crassitudo terrae disrupta est super terram, dissipata sunt juxta infernum ossa nostra:» occurrit multos defecisse et multos periclitatos esse; et tanquam in mediis tribulationibus persecutionum emissa est vox precantis, «Quoniam ad te, Domine, oculi mei.» Novi quid pro me passus sis, quid mihi promiseris: «Ad te, Domine, oculi mei: in te speravi; ne auferas animam meam.Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi.» Quae erat muscipula? Si consentis, parco. In muscipula posita est esca vitae hujus: si amat avis hanc escam, cadit in muscipulam: si autem avis talis est ut dicat, «Et diem hominis non concupivi, tu scis» queo pedes ejus . «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi, et ab scandalis eorum qui operantur iniquitatem.» Duas res dixit, ambas
Abbreviated transcription (Latin):
gelio. Am̃ am̃ dico uob̾ inqͥt: nͥ granũ frumenti
cadens in t̾ra mortuũ fuerit: ipsũ solũ manet. Si autẽ
mortuũ fuerit: multũ fructũ affert. Hoc ibi ait:
ubi etiã dixit. Cũ exaltatꝰ fuero at̾ra: omĩa trahã add
me. Nisi geanũ frumenti inquit cadens in t̾ra mortuũ
fuerit: ipsũ solũ manet. Si autẽ mortuũ fuerit: mul.¬
tũ fructũ affert. Ergo illi grano multa seges debebit᷑.
Sea expecta. Mortificet᷑ adhuc: qr nͥ granũ in t̾ra cȩcidĩt
⁊ mortificatũ fuerit : solũ remanet. Gͦ solꝰ etat: anteqͣ

Expanded text:
frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Hoc ibi ait, ubi etiam dixit: «Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum» . «Nisi granum frumenti,» inquit, «cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Ergo illi grano multa seges debebatur: sed exspecta, mortificetur adhuc; quia granum nisi in terram ceciderit et mortificatum fuerit, solum r
Abbreviated transcription (Latin):
ingehenna ignis. Bedit tumorẽ: subiecit spẽ:
inflãmauit caritate. Nolite timere inquit mortẽ.
Mortẽ timetis. prior morior. Ne uel capillꝰ uester
ꝑeat formidatis: prior in teger in carne resurgo.
tot mortibꝰ martyrũ. nͥ ut ipsi uerba p̃ualerent.
& tanquã irrigata t̾ra sanguine testiũ xpĩ pullula.¬
rit ubiq seges eccłȩ : Audient uerba mea inqͥt¬
cant᷑ añ timentibꝰ Quid ñ timentibꝰ: Nec exi¬
lia. nec dana: nec mortẽ. nec crucẽ. Non enĩ mortẽ
sola: sed nec crucẽ: qua morte nichil uidebat᷑ exe¬
crabiliꝰ. Ipła dñs suscepit: ne discipłi eiꝰ mortẽ qͥdẽ ñ
timerent: sed nec genꝰ mortis horrescerent. Gͦ a

Expanded text:
ennam ignis» . Dedit timorem, subjecit spem, inflammavit charitatem. Nolite, inquit, timere mortem. Mortem timetis? Prior morior. Ne vel capillus vester pereat, formidatis? Prior integer in carne resurgo. tot mortibus martyrum, nisi ut ipsa verba praevalerent, et tanquam irrigata terra sanguine testium Christi, pullularet ubique seges Ecclesiae? «Audient,» inqcantur a non timentibus. Quid non timentibus? Nec exsilia, nec damna, nec mortem, nec crucem. Non enim nec mortem solam; sed nec crucem, qua morte nihil videbatur exsecrabilius. Ipsam Dominus suscepit, ne discipuli ejus mortem quidem non timerent, sed nec genus mortis horrescerent. Ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. crassitudo t̾rȩ dirupta. ẽ suꝑ t̾rã : Nouimꝰ cras¬
situdinẽ t̾rę contẽptibilia quęq eẽ. Quȩ sunt qͣsi
conteptibilia hominibꝰ. sfitudint trę. Na dictũ
ẽ & in quodã psalmo iacuisse mori scõꝵ: & ñ fuit
qui sepeliret. Sed illȩ om̃s mortes. factę sunt crassi¬
tudo t̾rȩ. &ͦ mͦ accipit t̾ra quandã pinguedinẽ de
rebꝰ contẽptibilibꝰ & abiectis: sic ex eo qđ contẽpsit hic
mundꝰ. accepit erassitudinẽ t̾r& ut inde seges eccłi
feraciꝰ pullul aret. Iã nostis frẽs qr contẽptibilia t̃cx̧
hiiꝰ de quibꝰ pinguescit t̾ra. nec appellare uolo
Sed quid fecit hic: Ut iã e ipsis uerbis utar: de
t̃ra crexit in opẽ & de stercore ex altauit pauꝑem:
in t̾rã. tanquã pinguedo t̃rȩ diruptꝰ ẽ. suꝑ t̾rã:

Expanded text:
disrupta est super terram?» Novimus crassitudinem terrae, contemptibilia quaeque esse. Quae sunt quasi contemptibilia hominibus, fecundant terram. Nam dictum est et in quodam psalmo jacuisse mortes sanctorum; et non fuit qui sepeliret . Sed illae omnes mortes factae sunt crassitudo terrae. Quomodo accipit terra quamdam pinguedinem de rebus contemptibilibus et abjectis; sic ex eo quod contempsit hic mundus, accepit crassitudinem terra, ut inde seges Ecclesiae feracius pullularet. Jam nostis, fratres, quia contemptibilia terrae hujus, de quibus pinguescit terra, nec appellare volo, Sed quid fecit hic, ut jam et ipsius verbis utar? «De terra» erexit «inopem, et de stercore» exaltavit «pauperem; in
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicamꝰ hoĩ usto. Quare inuides iusto: õ homo in
qđ illũ doles. ee̾ eris & tu. & amabis in eo te. & ipsũ
in te. Etenĩ si inuides diuiti: ñ cͥe̾t in potestate tua
ut diues. ees. Si inuides honesto alicui senatori nobili:
ñ. c̾et in tua potestate ut nobilis tu.ets & clarꝰ. Si in¬
uides pulchro: ñꝗͣ te pulchrũ faceres. Si inuides for¬
ti & ualido: ñꝗͣ tͥ uires dares. Inuides iustiori: in ao¬
luntate tua. e Esto qđ doles. ce̾. alterũ. Nenĩ ẽpturꝰ¬

Expanded text:
ut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuquod illum doles esse, eris et tu, et amabis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori nobili, non esset in potestate tua ut nobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum faceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles
Abbreviated transcription (Latin):
uel ccͣ. uł uidĩ. Aliꝰ tͥ inuidet qr diues es: aut diues uult .ct.
ut tͥ inuideat.: aut putari uult diues. Aliꝰ tͥ inuidet q
clarꝰ. es & nobilis: aut hoc e̾e̾. affectat: aut hoc se putari
captat: in eo tͥ inuidet. Isti autẽ qui falsi iusti st̃: udi uo¬
lunt iusti cũ ñ sint. Ꝙ̾ necesse.ẽ. ut quẽ uidint uerũiustũ.
inuideant illi: & hoc cũ illo agant. qͦmͦ amittat unde
głit᷑. Inde ueniunt om̃s seductiones: & supplantationes.
Hoc prior ipse diabolus uoluit. qui cadens stanti homini
iuidit. Et qr ipse amisit regnũ cęloꝵ: hominẽ illuc
ꝑuenire noluit. & ñ uult: & id agit nc̃ ut hõ illuc rĩ
ꝑueniat. unde ille deiectꝰ. ẽ. Quia gͦ suꝑbꝰ.ẽ. ipse. &
idõ inuidus qr suꝑbꝰ: omẽ corpꝰ ipsiꝰ. taliũ corpꝰ .ẽ. Sed
nos oremꝰ cont᷑ illũ qͥ corrigi ñ potest: & ꝓistis qͥ posst̃.

Expanded text:
vel esse vel videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse vel esse vel videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse ut tibi invideat, aut putari vult dives: alius tibi invidet, quia clarus es et nobilis; aut hoc esse affectat, aut hoc se putari captat, in eo tibi invidet. Isti autem qui falsi justi sunt, videri volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hominem illuc pervenire noluit , et non vult; et id agit nunc, ut homo illuc non perveniat, unde ideo invidus quia superbus, omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
isti cauendi st̃. sed ne insidiando tͥ adducant te ad se.
re suo. Sicut enĩ bonoꝵ caput xpc̃. ẽ. sic illor caput
diabolꝰ. Qui cogitauer̃ inquit supplantare gressꝰ meos
Quid .ẽ. supplantare gressꝰ meos: Non quaft ut erres
innegocio qđ cũ illo habes: & decipiat te in causa quȩ
si te ĩpedierit in uia dĩ. ut illud qđ rectũ intendebas
titubet. aut labat᷑ auia: aut cadat inuiaͥ aut remaneat
nerat: qͥcqͥd tͥ tale fecerit: supplantauit te. Accepit tẽ.
Cont᷑ huiꝰ modi insidias ora ne ꝑdas cȩleste patrimoniũ:
ne amittas xp̃m coheredẽ: qr uicturꝰ es in ęt̾nũ cũ eo
qͥte fecit heredẽ. Non enĩ talis te fecit heredẽ cui mor¬
sint iniqͥ: Inde .ẽ. qđ nichil illis tã noxiũ.c̃. quã confi-¬
teri peccata. hosi st̃ qui cũ sint falsi iusti: necesse. ẽ. ut inui-¬
deant ueris iustis. Nemo enĩ inuidet alteri: ineo qđ ñ uult

Expanded text:
isti cavendi sunt, sed ne insidiando tibi adducant te ad se; isti cavendi sunt, sed ne insidiando tibi adducant te ad se; re suo. Sicut enim bonorum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo habes, et decipiat te in causa quae s, si te impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut labatur a via, aut cadat in via, aut recedat de via, aut remaneat nerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haeredem. Non enim talis te fecit haeredem, cui morsint iniqui. Inde est quod nihil illis tam noxium est, quam confiteri peccata. Ipsi sunt qui cum sint falsi justi, necesse est ut invideant veris justis. Nemo enim invidet alteri in eo quod non vult
Abbreviated transcription (Latin):
sub labus: ut alud sub labus. aluid in labus aduertamꝰ:
quos etiã aꝑte manifestat alio loco ubi dicit. Qui loqͥnt᷑
pacẽ cũ ꝓximo suo: mala autẽ st̃ in cordibꝰ toꝵ Conser¬
ua me de manu peccatoris: ab hominibꝰ iniustis erue
me. Ipsa st̃. nota st̃: ñ hic opꝰ.ẽ. intelligere. sed agere.
Drare opus. c̃: ñ quȩrere quę sint. Sed qͦmͦ ores aduersꝰ
huiꝰmodi homines: aꝑit tͥ in consequenti. Multi enĩ
aduersꝰ malos: imꝑite orant. Qui cogitauer̃ inquit.
supplantare gressus meos. Adhuc potest carnalit̾ ac¬
cipi. Habet qͥsq mimicũ in negocio: cogitat ei frau¬
dẽ facere: & ei afferre pecuniã qui uersat᷑ in cõmuni
ne gocio. Hlabet quisq inimicũ uicinũ. & cogitat malũ
ingerere domui eiꝰ: aliqͥd de re ipsiꝰ minuere. Et utiq
dola cogitat: fraude cogitat: in aeͤ hinamentis diaboli
hȩcipsa gestit ĩplere. Nemo dubitat: sed tam̃ ⁊̃ ꝓpt̃ ista

Expanded text:
sub labiis; ut aliud sub labiis, aliud in labiis advertamus. sub labiis; ut aliud sub labiis, aliud in labiis advertamus. Quos etiam aperte manifestat alio loco, ubi dicit, «Qui loquuntur pacem cum proximo suo; mala autem in cordibus s de manu peccatoris; ab hominibus injustis erue me.» Ipsi sunt, noti sunt: non hic opus est intelligere, sed agere; orare opus est, non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi homines, aperit tibi in consequenti. Multi enim adversus malos imperite orant. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista
Abbreviated transcription (Latin):
in corde: totadie constituebant bella. Quid .c̃. bel¬
la : Cont᷑ quȩ pugnarẽ: totadie mͥ constituebant.
Inde enĩ hoc nascit᷑ de talib cordibꝰ: qͥcqͥd.c̃. qdđ pug¬
nat xpianꝰ. Si sedicio. si scisma. si heresis. si contradi¬
ctio turbulenta: ñ hoc erũpit nͥde illis cogitationibꝰ
quȩ tegebant᷑. & quando labia bona loqueb ant᷑
Totadie constituebant bella. Lacata audis uerba. sed
belli constitutio a cordibꝰ ñ discedit. Qđ enĩ dictũ.c̃.
queris hominẽ : aspice similitudinẽ. In serpente
maxima astucia .ẽ. & dolꝰ nocendi: ꝓpt̾ea etiã ser¬
pit. Non enĩ uł pedes habet: ut eiꝰ uestigia cũ ue-¬
nit audiant᷑. In eiꝰ itinere uelut lenis. ẽ. tc̃tꝰ. sed ũ
.ẽ. rectꝰ. lta. gͦ repunt & serpunt ad nocendũ ha¬
bentes occultũ uenenũ: & sub leni contactue Et
idõ sequit᷑. Uenenũ aspidũ sub labis eoꝵ. Ecce illud

Expanded text:
in corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «belin corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «bella?» Contra quae pugnarem tota die mihi constituebant. Inde enim hoc nascitur de talibus cordibus, quidqutianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona loquebantur, «tota die constituebant bella.» Pacata audis verba; sed belli constitutio a cordibus non discedit. Quod enim dictum est, quaeris hominem, aspice similitudinem. In serpente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum venenum et sub leni contactu. Et ideo sequitur: «Venenum aspidum sub labiis eorum.» Ecce est illud
Abbreviated transcription (Latin):
osas uoluptates tc̃ rep̃hendite. & tẽ castigate: & tẽ
urite. Incendat᷑ radix : & ñ . ẽ. unde spina ꝓcedat.
Si autt̃ ñ potueritis: certi estote qr eos habebitis
inimicos. Tacere possunt. occultare inimicicias
suas posst̃: amare uos ñ posst̃. Sed qm̃ amare uos
ñ uacet lingua & cor ur̃m dicere dõ. Exime me
ñ audent ꝓferre in lingua: & seruant incorde:
Ept̃ eos enĩ dixit qui plerũq in labus bona loquunt᷑.
Audiꝰ uocẽ iusti: sed ñ . ẽ. cor iusti. Na quid ꝓfuit hoc
addẽ ut diceret. qui cogitauer̃ iniusticias incorde:
Ab eis me lib̾a: ibi sit potentissima manꝰ tua ad eru¬
endũ me. Facile. ẽ. enĩ deuitare aꝑtas amicicias. fa¬
eile .ẽ. auerti ab inimico prõpto & manifesto: cuiꝰ im¬
quitas aã etiã in labus. c̃. Ille.ẽ. molestꝰ. ille occultꝰ:
ille difficile deuitat᷑. qui in labus potat bona: & in
corde occultat mala. Qui cogitauer̃ iniusticias

Expanded text:
osas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc osas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc urite. Incendatur radix, et non est unde spina procedat. Si autem non potueritis, certi estote quod eos habebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non possunt. Sed quoniam amare vos non vacet lingua et cor vestrum dicere Deo, «Exime, me non audent proferre in lingua, et servant in corde? Propter eos enim dixit, qui plerumque in labiis bona loquuntur. Audis vocem justi; sed non est cor justi. Nam quid profuit hoc addere, ut diceret, «Qui cogitaverunt injustitias in corde?» Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus tua ad eruendum me. Facile est enim devitare apertas inimicitias; facile est averti ab inimico prompto et manifesto, cujus iniquitas jam etiam in labiis est: ille est molestus, ille est occultus, ille difficile devitatur, qui in labiis bona portat, et in corde occultat mala: «Qui cogitaverunt injustitias
Abbreviated transcription (Latin):
dicib herbe spinas De t̃ra licib radices ipsarũ:
& uide si sentis dolore am̃ illud unde dolorẽ
sentis in suꝑficie: de illa radice ꝓcessit. Itaq ñ uob̾
placeant homunes: quasi lenes &. blandie lmato¬
res tam̃ carnaliũ uoluptatũ & iniquinatarũ cupidi¬
tatũ sectatores ñ uob̾ placeant. Et si adhuc uident᷑ le.
nes: radices spinarũ st̃. Nã talibꝰ factis ꝑ luxuriã
plerũq effundunt qđ habebant. Et quomͦ qr̃ un
plere qđ effudant: Nunquid it parcunt rapiuis
& cogitationibꝰ fraudiũ. omni generi malignita.¬
tabas antea lenẽ. Quando illũ uidebas inebriari:
bonꝰ erat. Modo iã furẽ uides: latronẽ times.
Pcesser̃ spinȩ ex illis radicibꝰ. Quando sentiebas lenes
radices spinarũ. tc̃ si posses incendes: & ñ eeͥt unde
ꝓdiret qđ te mͦ punigeret. linde frs mei corpꝰxpĩ¬
uł membra xp̃i gementia int̾ tales malos. qͦsc̃q
iuenitis ꝑeliues ferri ii malas libidines & in ꝑnici¬

Expanded text:
dicibus. Erue spinas de terra, contrecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen illud unde dolorem sentis in superficie, de illa radice processit. Itaque non vobis placeant homines quasi lenes et blandi, amatores tamen carnalium voluptatum, et inquinatarum cupiditatum sectatores; non nes, radices spinarum sunt. Nam talibus factis per luxuriam plerumque effundunt quod habebant: et quomodo quaerunt implere quod effuderunt? Numquid jam parcunt rapinis et cogitationibus fraudum, omni generi malignitatabas antea lenem. Quando illum videbas inebriari, bonus erat: modo jam furem vides, latronem times; processerunt spinae de illis radicibus. Quando sentiebas lenes radices spinarum, tunc si posses incenderes, et non esset unde prodiret quod te modo pungeret. Proinde, fratres mei, corp membra Christi, gementia inter tales malos; quoscumque inveneritis proclives ferri in malas libidines et in pernici
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facit alteri qđ pati ñ uult. Quid de lingua: Quis
facis de cogitationibꝰ tuis quid facis de tumultu & cat̃¬
ua rebellantiũ desidĩoꝵ: Non eis das mebra: Ita credo
& uideo. Sed tam̃ cogitationes aliquando incliuant: & au¬
fer̃te. Et pleruq in oratione genibꝰ fixis. corpꝰ ꝓst̾nis:
collũ curuas: confiteris peccata adoras dm̃. Uideo cor¬
pus ubi iaceat: quęro ubi uolit&. animꝰ. Uideo mẽbra
iacentia: uideamiꝰ si stat conscientia: uideamiꝰ si fixa. ẽ.
in eũ quẽ adorat. Si autẽ cogitationibꝰ plerũq tanꝗͣ
estu maris abripit᷑. & tẽpestate tollit̾ in aliud atq ali¬
ud: mͦ si mec̃ laquereris. & subito auerteres te adser¬
uũ tuũ &. dimitteres me ñ dico aqͦ aliqͥd petebas. sedeũ

Expanded text:
non facit alteri quod pati non vult: quid de lingua? quis non facit alteri quod pati non vult: quid de lingua? quis facis de cogitationibus tuis? quid facis de tumultu et caterva rebellantium desideriorum? Non eis das membra. Ita credo, et video: sed tamen cogitationes aliquando inclinant et auferunt te, plerumque in oratione genibus fixis. Corpus prosternis, collum curvas, confiteris peccata, Deum adoras: video corpus ubi jaceat, quaero ubi volitet animus. Video membra jacentia: videamus si stat conscientia, videamus si fixa est in eum quem adorat; si non cogitationibus plerumque, tanquam aestu maris abripitur, et tempestate tollitur in aliud atque aliud. Modo si mecum loquereris, et subito averteres te ad servum tuum, et dimitteres me, non dico a quo aliquid petebas, sed cum