comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recte credunt. quȩ scilicet necactualis
sunt fornicationis colluuione resꝑsa.
et ab omĩ stupro manent infidelitatis
inmunia: spiritali tantum uirginita¬
te potitur ȩccła. In his uͦ m̃bris in qͥbꝰ
sic fidem custodit rectam ut etiam
carnem abomni concubitu reseruet
intactam: quanto pleniorem habet
uirginitatem: tanto plenuis & ꝑfectiꝰ
eiꝰdem uirginitatis possidet nomen.
In illa quippe nichil habet minꝰ ad
uitam: in hac autem aliquid ampliꝰ
ad quirit ad głam: quia sic̃ paulus
ait. Alia est gła solis &e alia gła lu-¬
nȩ. et alia gła stellarum:. Stella enĩ
abstella differt ingła:. sic & resurrec¬
tio mortuorum. Deniq sub spadonũ
nomine quos etiam in euangłio ꝓpt̃
regnum cȩlorum se ipsos castras se salua¬
tor affirmat. meliorem locum in domo
sua et in muro suo dominus ꝑ ysaiam
dominꝰ spadonibꝰ. quicũq custodierint
p̃cepta mea et elegerint quȩ ego uolo. et
amplectuntur cestam̃tum meũ. daboilł

Expanded text:
emve custodiunt; quae scilicet nec actualis sunt fornicationis colluvione respersa, et ab omni stupro manent infidelitatis immunia, spiritali tantum virginitate potitur Ecclesia; in his vero membris, in quibus sic fidem custodit rectam, ut etiam carnem ab omni concubitu reservet intactam, quanto pleniorem habet virginitatem, tanto plenius et perfectius ejusdem virginitatis 167 possidet nomen: in illa quippe, nihil minus habet ad vitam; in hac autem, amplius aliquid acquirit ad gloriam, quia sicut Paulus ait: Alia est gloria solis, et alia gloria lunae, et alia gloria stellarum; stella enim a stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Denique sub spadonum nomine quos etiam in Evangelio propter regnum coelorum se ipsos castrasse Salvator affirmat meliorem locum in domo sua et in muro suo Dominus per EsaiaDominus spadonibus: Quicunque custodierint praecepta mea, et elegerint quae ego volo, et amplectentur testamentum meum, dabo illis
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ nec fecunditate uirginitas corrumpit᷑.
nec uirginitate fecunditas impedit᷑.
Tale namq istius est uiri uirginisq conu¬
bium. ut iccireo abhoc uiro fecundecur
hȩc uirgo: quia in hoc conubio nulla
umquam potest esse cortuptio. Et tan¬
ta in hac matre uirginitatis ꝑseuerat
integritas. ut nisi uirgo esset: semꝑ mat̃

Expanded text:
sae nec fecunditate virginitas corrumpitur, sae nec fecunditate virginitas corrumpitur, nec virginitate fecunditas impeditur. Tale namque istius est viri virginisque connubium, ut idcirco ab hoc viro fecundetur haec virgo, quia in hoc connubio nulla unquam potest esse corta in hac matre virginitas, perseverat et integritas, ut nisi virgo semper esset, mater
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. ex quo ẽ ȩccła. quȩ uirgo infi¬
de et caritate ꝑsistens: et sapientiã possi¬
det et urtutem. Ideo nec seductione
decipitur nec uiolentia uincit᷑: quia
internȩ uirginitatis integritate fulcit᷑.
Huic uirgini ysaias dicit. Qm̃ compla¬
cuit dño inte: & tr̃a tua in habitabit᷑.
Habitabit enim uiuenis cum uirgine:
et habitabunt inte filii tui. Et ut osten¬
deret ñ alium ẽẽ. uiuenem quam spon-¬
sum. nec aliam. cẽ. uirginẽ quam spon¬
sam: sponsum autem & sponsam xp̃m
et ȩccłam. secutus ad iunxit. Et gaude¬
bit sponsus suꝑ sponsa: gaudebit & suꝑ
te ds̃ tuus. hȩc uirgo mater. ẽ. cui dicit᷑
habitabunt inte filii tui: et hȩc mater
uirgo ẽ: de qua dr̃ habitabit enim iu-¬
uenis cum uirgine. Hȩc uirgo sponsa. ẽ.
de qua dr̃: Et gaudebit suꝑ sponsam
suam. Hȩc igitur eccła una et uera catho¬
lica sponsa ẽ: quia inheret xp̃o. Mater
est: quia fecundatur axp̃o. Uirgo est. qͥa
incorrupta ꝑseuerat in xp̃o. Huius spon¬

Expanded text:
sapientia, ex quo est Ecclesia, quae virgo in fide et caritate persistens, et sapientiam possidet et virtutem; ideo nec seductione decipitur, nec violentia vincitur, quia internae virginitatis integritate fulcitur. Huic virgini Esaias dicit: Quoniam complacuit Domino in te, et terra tua inhabitabitur. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui . Et ut ostenderet non alium esse juvenem quam sponsum, nec aliam esse virginem quam sponsam, sponsum autem et sponsam Christum et Ecclesiam, secutus adjunxit: Et gaudebit sponsus super sponsam; Et gaudebit super te Deus tuus. Haec virgo mater est cui dicitur: Habitabunt in te filii tui; et haec mater virgo est de qua dicitur: Habitabit enim juvenis cum virgine. Haec virgo sponsa est de qua dicitur: Et gaudebit sponsus super sponsam. Haec igitur Ecclesia una et vera catholica sponsa est, quia inhaeret Christo; mater est, quia fecundatur a Christo; virgo est, quia incorrupta perseverat in Christo. Hujus spon
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑando eis consulant quam duitias
colligendo: nedum filiis tenacit᷑ sub-¬
stantia colligitur oportunitas boni
oꝑis omittatur. Pre omnibꝰ aũt fideles
meminerint coniugati semꝑ oratio¬
nibꝰ atq elemosinis insistendũ: nec ue¬
lint iugiter in ipsa carnis infirmitate
iacere: sed festinent gradum uitȩ potio¬
ris ascendere. Et ut ad iurtutem conti¬
nentiȩ ꝑueniat ammꝰ magis magisq
carnalis concupiscentiȩ conprimatur
excessus. ut dum dõ aduuiante illum
suꝑauerint gradum inquo conuigalis
infirmitas ueniam postulat: celsiorẽ
possint laudabiliter obtinere in quo
continentiȩ uirtus palmam uitȩ melio¬

Expanded text:
operando eis consulant, quam divitias operando eis consulant, quam divitias colligendo; ne dum filiis tenaciter substantia colligitur, opportunitas boni operis omittatur. 22. Prae omnibus autem fideles meminerint conjugati semper orationibus atque eleemosynis insistendum; nec velint jugiter in ipsa carnis infirmitate jacere, sed festinent gradum vitae potioris ascendere. Et ut ad virtutem continentiae perveniat animus, magis magisque carnalis concupiscentiae comprimatur excessus: ut dum, Deo adjuvante, illum superaverint gradum, in quo conjugalis infirmitas veniam postulat, celsiorem 151 possint laudabiliter obtinere, in quo continentiae virtus palmam vitae melio
Abbreviated transcription (Latin):
furoris impellit: sed quantũ modꝰ con¬
sultationis exposcit. Et si uerberandꝰ
est propeccato famulus. ñ ulciscendi
libido p̃ualeat sed ȩquitas xp̃iana
potius uli clementer consulat quem
flagellat: ac sic et quando iusticia ꝑse¬
quitur culpam. non desit misericordia
quȩ modeste nouit tenuare uindic¬
tam. Nutriantur filii scđm apostoli
p̃ceptum in disciplina & correptione
domini. nec ꝑmittantur inpudice
aut luxuriose uiuere: cum non lasci¬
uiȩ. sed castitati ac temꝑantiȩ proles
debeat xp̃iana seriuire. Heq enim et
de malis oꝑibus filiorum nonerit. in
illa. cat terribili examinatione pa-¬
rentum. negligentia iudican¬
da: cum et in hoc seculo propterta he¬
li sacerdos a domino reprobatꝰ fue¬
rit et abiectus: nonquia filiis iniquitate
consensit: s quia peccantes mansueto
quamuis sermone. prohibere tam̃ com¬
petenti seueritate cessauit. Magisaũt
parentes qui uere diligunt filios bene

Expanded text:
furoris impellit, sed quantum modus confuroris impellit, sed quantum modus consultationis exposcit; et si verberandus est pro peccato famulus, non ulciscendi libido praevaleat, sed aequitas Christiana potius illi clementer consulat quem flagellat; ac sic et quando justitia persequitur culpam, non desit misericordia, quae modeste novit tenuare vindictam. 21. Nutriantur filii, secundum Apostoli praeceptum, in disciplina et correptione Domini , nec permittantur impudice aut luxuriose vivere, cum non lasciviae, sed castitati ac temperantiae proles debeat Christiana servire. Neque enim et de malis operibus filiorum non erit in illa terribili examinatione parentum negligentia judicanda, cum et in hoc saeculo propterea Heli sacerdos a Domino reprobatus fuerit et abjectus, non quia filiis in iniquitate consensit, sed quia peccantes mansueto quamvis sermone monuerit, prohibere tamen competenti severitate cessavit. Magis autem parentes qui vere diligunt filios, bene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑniciem ñ teneat. nulli detrahat: cum
amicis fidem teneat. inimicis nunquã
ꝑfidus aut ꝑiurus existat aliena ñra¬
piat: ȩquitati pecuniam non p̃ponat:
sit in negotiis uistus. in oꝑib puis. mitis
ad tolerandas. tardus ad retribuendas.
iniurias: infide stabilis: amor carita¬
tis et pacis. Attendat saluatoris nr̃idic¬
tum quonobis et quid faciamꝰ p̃cipit et
qͥd accipiamus ostendit. Ait enim. Di¬
mite et dimittet᷑ uob̃: date & dabit᷑
uobis. Sit gͦ quantũ potest in elemosi¬
nis largus et hẏlaris: & ad dimitten¬
dum peccantib facilis ac suauis. nec
tani se putet ita peccantib tribuere¬
ueniam ut disciplinam suȩ domꝰ existi¬
met negligendam: sed uigoris retinenᷤ
clementiȩq temꝑiem. seruet incorrep¬
tione modestiam in remissione censu¬
ram: arguat: moneat: t̾reat: increpet.
consoletur oblectet: nec tantum faciat
insubditis peccantib quantũ impetꝰ

Expanded text:
perniciem non teneat, nulli detrahat, cum perniciem non teneat, nulli detrahat, cum amicis fidem teneat, inimicis nunquam perfidus aut perjurus existat; aliena non rapiat, aequitati pecuniam non praeponat; sit in negotiis justus, in operibus pius, mitis ad tolerandas, tardus ad retribuendas injurias; in fide stabilis, amator castitatis et pacis. Attendat Salvatoris nostri dictum, quo nobis, et quid faciamus praecipit, et quid accipiamus ostendit; ait enim: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Sit ergo quantum potest in eleemosynis largus et hilaris, et ad dimittendum peccantibus facilis ac suavis; nec tamen putet ita peccantibus veniam tribuendam, ut disciplinam suae domus existimet negligendam, sed vigoris retinens clementiaeque temperiem, servet in correptione modestiam, et in remissione censuram. Arguat, moneat, terreat, increpet, consoletur, oblectet; nec tantum faciat in subditis peccantibus quantum impetus
Abbreviated transcription (Latin):
siue conuigatus siue a conuigio liber. si
continentiam dõ non nouit &e se ipsum
ad implendam continentiã cernit inua¬
lidum: quamus ibi plena fuerit conti¬
nendi uoluntas. et ab oratione atq oꝑi
militas: Ille qui dixit petite ce dabit᷑
uobis. querite & inuenietis. pulsate
et aꝑietur uobis. quia ueritas. ẽ. & m̃¬
tiri non potest. et bene petenti det. et
querenti adinuentiones suas p̃paret.
et bene pulsanti ipse aꝑiat: ut ad pe¬
netralia uitȩ melioris introcat. Tam̃
siquis adhuc plus. ẽ. de sua infirmitate
sollicitus quam de dñi uirtute securꝰ si
continentiam ñ uouit carnis. contine¬
at ab iniquitate: et sicut decet utatur
uxore. Malitiam atq auaritiam fu¬
giat. et non condempnat᷑ si conuigi de¬
bitum reddat. Non sit ebriosus. ñ inui¬
dus. non contentiosus. ñ fictus. ñ mali¬
gnus. non litigiosus. non suꝑbꝰ. non rapex
non auarus. Quantum ad ipsum atti¬
net pacem habere cum omib quȩrat.

Expanded text:
sive conjugatus, sive a conjugio liber, si sive conjugatus, sive a conjugio liber, si continentiam Deo non vovit, et seipsum ad implendam continentiam cernit invalidum quamvis ubi plena fuerit continendi voluntas, et ab oratione atque 150dis humilitas, ille qui dixit: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis ; quia veritas est et mentiri non potest; et bene petenti det, et quaerenti adinventiones suas praeparet, et bene pulsanti ipse aperiat, ut ad penetralia vitae melioris introeat; tamen, si quis adhuc plus est de sua infirmitate sollicitus quam de Domini virtute securus, si continentiam non vovit carnis, contineat ab iniquitate, et sicut decet utatur uxore: malitiam atque avaritiam fugiat, et non condemnabitur , si conjugi debitum reddat: non sit ebriosus, non invidus, non contentiosus, non fictus, non malignus, non litigiosus, non superbus, non rapax, non avarus: quantum ad ipsum attinet, pacem habere cum omnibus quaerat,
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritate redibeat. Ueruntam̃ ut
omĩa ur̃a honeste fiant: in redditione
coniuigalis debiti. sic infirmitatem car¬
nis usus excipiat coniugalis. ut non ca¬
ro libidini seruiat: sed animi uirtꝰ ad ui¬
ta diuinitus carnalis concupiscentiȩ
frena restringat. Negotium namq
substituendȩ prolis ita debet a coniu¬
gibꝰ ꝑagi: ut subseruiente uerecundia
dum se ad opus fecunditatis animus
fidelis inclinat: modestiam simulna¬
turalis honestatis dõ ad uuiante custo¬
diat. Precipue autem obseruandũ. ẽ.
fidelib conuigib ut illa fugͥant oꝑa
quȩ diuina seueritas et facienda pro¬
hibet: & facta condempnat. Hȩc enĩ
nec apostolica doctrina. fidelibꝰ in¬
sinuare cessauit: ut ad custodiendã
uitȩ bonȩ regulam prudenter instru¬
eret. salubrit᷑q treret. Magnum itaq
bonum ẽ mulierem non tangere: qd̾
debet omnis fidelis pͥncipalit obser¬
uare. Propter fornicationem tam̃. quisqͥs

Expanded text:
sinceritate redhibeat. 19. Verumtamen, ut sinceritate redhibeat. 19. Verumtamen, ut omnia vestra honeste fiant, in redditione conjugalis debiti, sic infirmitatem carnis usus excipiat conjugalis, ut non caro libidini serviat, sed animi virtus adjuta divinitus carnalis concupiscentiae frena restringat. Negotium namque substituendae prolis ita debet a conjugibus peragi, ut subserviente verecundia dum se ad opus fecunditatis animus fidelis inclinat, modestiam simul naturalis honestatis, Deo adjuvante, custodiat: praecipue autem observandum est fidelibus conjugibus ut illa fugiant opera quae divina severitas, et facienda prohibet, et facta condemnat. Haec enim nec apostolica doctrina fidelibus insinuare cessavit, ut ad custodiendam vitae bonae regulam prudenter instrueret salubriterque terreret. bonum est mulierem non tangere, quod debet omnis fidelis principaliter observare: propter fornicationes tamen, quisquis,
Abbreviated transcription (Latin):
tum intua erat potestate: Quid utiq
fecisti hoc: Non hominib mentitus es.
sed dõ. Siquis gͥ rem domino iam deuo¬
tam carnali uictus illecebra crediderit
denuo reposcendam. non est legitimꝰ
reisuȩ possessor. sed diuini iuris pronun¬
tiatur inuasor. Hec in merito continentiȩ
iam deuotȩ uiolator ĩmundus audit:
quod auarus pecuniȩ fraudator audiuit:
Proinde cuncta quȩ suꝑius disputata
sunt conscientia uobis testimonium
phibente ꝑpendite: &e si quidem conti¬
nentiam pari uouistis assensu. tenorem
urȩ dilectionis cum dei timore seruate:
et si quando carnis infirmitas m̃tẽ pul¬
sat: animus ad auxilium duunȩ misera¬
tionis accurrat. Hec cedat libidini. sed
dñ tota humilitate fidelis ex ortet: et
carnali desiderio. militanti adũsus ani¬
mani non consentiat: sed repugnet:
Siuͦ continentiam unus ur̃m sine alte¬
rius uouit assensus. temerarie se uoiuis¬
se cognoscat: et debitum comugi casta

Expanded text:
tum in tua erat potestate? Quid utique tum in tua erat potestate? Quid utique fecisti hoc? Non hominibus mentitus es, sed Deo . Si quis igitur rem Domino jam devotam carnali victus illecebra crediderit denuo reposcendam, non est legitimus rei suae possessor, sed divini juris pronuntiatur invasor. Nec immerito continentiae jam devotae violator immundus audit, quod avarus pecuniae fraudator audivit. Proinde cuncta quae superius disputata sunt, conscientia vobis testimonium perhibente perpendite. Et, si quidem continentiam pari vovistis assensu, tenorem vestrae dilectionis cum Dei timore servate: et si quando carnis infirmitas mentem pulsat, animus ad auxilium divinae miserationis accurrat, nec cedat libidini, sed Deum tota humilitate fidelis exoret, et carnali desiderio militanti adversus animam non consentiat, sed repugnet. Si vero continentiam unus vestrum sine alterius vovit assensu, temerarie se vovisse cognoscat, et debitum conjugi casta
Abbreviated transcription (Latin):
dampnabilis erit: quod non simplex¬
ad dñm sed fictus accessit. Scriptũ
est autem. quia sp̃s sc̃s discipline effu¬
giet fictum et auferet se acogitationibus
quȩ sunt sine intellectu. Alio quoq loco
fictos scã scriptura sic increpat. Ue dupli¬
ci cordi. et labiis sceleratis. et manibꝰ male
sollicite fugiendum. siquis de hoc quod
dõ uouerit aut retinere aut repetere
aliquid mortifera preuaricatione ꝑtẽp¬
tet. exemplosunt ananias & saphira:
quos de p̃tio agri quandam partẽ infi¬
delit̃ subtrahentes. non solum uox apo¬
stolica tanquam diuini iuris ꝑ aiasores
increpauit. s etiam seueritas iusticiȩ
celestis occidit. Beatus deniq petrus ñ
solum fraudis uitio memoratũ ananiam
dirit obnorium: qumn etiam cor eius a
sathana pronuntiauit impletũ dicens.
A nania cur impleuit sathanas eor tuũ m̃¬
tiri te spũi scõ ut fraudares de pretio agri:
N onne tibi manens manebat. &e uenunda¬

Expanded text:
damdamad Deum, sed fictus accessit. 149 Scriptum est enim quia Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Alio quoque loco fictos sancta Scriptura sic increpat: Vae duplici corde, et labiis sceleratis, et manibus malesollicite fugiendum, si quis de hoc quod Deo voverit aut retinere aut repetere aliquid mortifera praevaricatione pertentet, exemplo sunt Ananias et Saphira, quos de pretio agri quamdam partem infideliter subtrahentes, non solum vox apostolica, tanquam divini juris pervasores, increpavit , sed etiam severitas justitiae coelestis occidit. Beatus denique Petrus, non solum fraudis vitio memoratum Ananiam dixit obnoxium, quin etiam cor ejus a Satana pronuntiavit impletum, dicens: Anania, cur implevit Satanas cor tuum mentiri te Spiritui sancto, ut fraudares de pretio agri? Nonne manens tibi manebat, et venunda
Abbreviated transcription (Latin):
aut sacrificium conetur offerre. Os̃ au¬
tem nr̃ sicut ipse testatur. diligit iusti¬
ciam. et odio habet rapinam inholo¬
causto. illa itaq inter conuiges ẽ. conti¬
nentie certa ꝓmissio: quȩ fuerit utriꝰq
consensione firmata. Quam cũ iur et
mulier sibi consentientes concordi uo¬
luntate tanquam sacrificiũ in odorẽ
suauitatis suꝑ altare fidei. dõ uͦ ac sũ¬
mo. intemplosui cordis obtulerint:
nec mulier ulterius inuiri. nec uir in
mulieris corpore ad reposcendum debi¬
tum conuigale potest habere legiti¬
mam potestatem. Sicut enim pͥusquã
dõ simul uouerent rep̃h ensibilisfu¬
it unius oblatio. quia legitimi consor¬
tis deerat assensus: ita cum pari obtu¬
lerit uterq consensu quod est insepa-¬
rabiliter utrisq commune. non erit
impunitus siquis munꝰ dõ uoluntaria
deuotione oblatum. illicito credide¬
rit oꝑe temerandum. Suod si forte qͥs
ñ toto animo uouisse causet᷑ eo magis

Expanded text:
aut sacrificium conetur offerre: Deus auaut sacrificium conetur offerre: Deus autem noster sicut ipse testatur diligit justitiam, et odio habet rapinam in holocausto . 15. Illa itaque inter conjuges est continentiae certa promissio, quae fuerit utriusque consensione firmata; quam cum vir et mulier sibi consentientes concordi voluntate, tanquam sacrificium in odorem suavitatis, super altare fidei, Deo vero ac summo in templo sui cordis obtulerint, nec mulier ulterius in viri, nec vir in mulieris corpore, ad reposcendum debitum conjugale potest habere legitimam potestatem. Sicut enim priusquam Deo simul voverent reprehensibilis fuit unius oblatio, quia legitimi consortis deerat assensus: ita cum pari obtulerit uterque consensu, quod est inseparabiliter utriusque commune, non erit impunitus, si quis munus Deo voluntaria devotione oblatum, illicito crediderit opere temerandum. CAP. VIII. Qui non toto animo vovit, eo magis
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis et uiduȩ. et inter uotũ eorũ qͥ
tenentur uinculo conuigali. Nec enĩ
tanta ẽ uouendilicentia uł lib̾tas uiro
siue mulieri potestatem su corporis ñ
habenti: quanta est uiduȩ cuilibet
aut uirgini. Conuigato enim uł iuga¬
tȩ corporalis continentiȩ uouendȩ fa¬
cultas plena non suppecit: cuiꝰ corpus
non insua s in conuigis potestate con¬
sistit. Scdm illud apłi dictum qd supͣ
posuimꝰ mulier sui corporis potestatem ñ
habet sed uir. Similiter aũt & uir sui
corporis potestatem non habet. s mulier.
Non itaq sinitur absq conuigis uolunta¬
te continentiam assumere: cuiꝰ corpus
non est in propria potestate. Hoc emm
quisq recta et firma deuotione solus pro-¬
mittit: quod sui tantum iuris. ẽẽ. cogno¬
uerit. Tale ẽ autem ut uelit quisq cor¬
poris sui quod est inconuigis potestate
continentiã ꝓfiteri: quale siquis de al¬
terius sustantia aut elemosinam facere

Expanded text:
virginis aut viduae, et inter votum eorum qui virginis aut viduae, et inter votum eorum qui tenentur vinculo conjugali. Nec enim tanta est vovendi licentia vel libertas viro sive mulieri potestatem sui corporis non habenti, quanta est viduae cuilibet aut virgini: conjugato enim, vel conjugatae, corporalis continentiae vovendae facultas plena non suppetit, cujus corpus non in sua, sed in conjugis potestate consistit, secundum illud Apostoli dictum, quod supra posuimus: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier . Non itaque sinitur absque conjugis voluntate continentiam assumere, cujus corpus non est in propria potestate: hoc enim quisque recta et firma devotione solus promittit, quod sui tantum juris esse cognoverit. Tale est enim ut velit quisque corporis sui, quod est in conjugis potestate, continentiam profiteri, quale si quis de alterius substantia aut eleemosynam facere
Abbreviated transcription (Latin):
ad mixtio prohibetur. Et p̃uaricatri¬
cem uoluntatẽ tenet culpabilis nexꝰ.
etiam sinullus in oꝑe consequat᷑ effectꝰ.
Neq enim frustra scriptum est quia
concupiscentia cũ concepit. parit
integritas uerũ etiam auiduis atq conu¬
gibꝰ debet dõ dicata continentia cũ timo¬
re et tremore seruari: quia pͥusquã sit
aliquis uoti reus. non condempnat᷑ suie
uirgo licite nubat. suie maritus et uxor
conuigale sibi debitum reddant. Postꝗͣ
uero quisq meliora consectans. professio¬
ne se ipsum continentiȩ siue integrita¬
tis obstruixerit. grauissime delinquit
sisibi deinceps licere putat. qd̾ ante lici¬
tum fuerat. Intaub quippe reb qd̾ uo¬
uens dõ sibi adimit uoluntas. nulla
deinceps impii ne ꝑmittit᷑ usurpare
necessitas. Nec temerator uoti excusati¬
onẽ iustam suȩ p̃uaricationis inueniet:
quẽ nemo compulit ut uoueret. est
plane aliquid discernendũ int̾ uotũ

Expanded text:
admixtio prohibetur, et praevaricatriadmixtio prohibetur, et praevaricatricem voluntatem tenet culpabilis nexus, etiamsi nullus in opere consequatur effectus. Neque enim frustra scriptum est quia Concupiscentia cum conceperit, parit integritas, verum etiam a viduis atque conjugibus debet Deo dicata continentia cum timore et tremore servari. Quia priusquam sit aliquis voti reus, non condemnatur, sive virgo licite nubat, sive maritus et uxor conjugale sibi debitum reddant. Postquam vero quisque, meliora consectans, professione seipsum continentiae sive integritatis obstrinxerit, gravissime delinquit, si sibi deinceps licere putat quod ante licitum fuerat. In talibus quippe rebus quod vovens Deo sibi adimit voluntas, nulla deinceps impune permittit usurpare necessitas; nec temerator voti excusationem justam suae praevaricationis inveniet, quem nemo compulit ut voveret. 14. Est plane aliquid discernendum inter votum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ aliqua uirgo peccare sinupserit.
Non enim peceat uirgo nubens siuirgini¬
tatem dõ pͥusquam nuberet. incorde
ñ uouit. Cȩterum si quẽadmodũ dix̃
apłs. statuit in corde suo firmius ñ ha¬
bens necessitatem. potestatẽ aũt habers
suȩ uoluntatis. et hoc udicauit in cor¬
de suo seruare uirginitatẽ suam: grauit
post modũ peccat: si post dicatam uirgi¬
nitatem dõ uoluerit humano seruire
conubio. Nam et uiduas quasdam bea¬
tus paulus uinculo pronuntiat. damp¬
nationis obstrictas. Quia scilicet post
continentiȩ professionem. nubendi re¬
ceptam ñ abiciunt uoluntatẽ de qͥb
euitandis timotheũ sic instruit. Ad¬
olescentiores autem uiduas. de uita.
Cũ enim luxuriatȩ fucrint. in xp̃o nube¬
re uolunt. habentes dampnationem:
quia pͥmã fidem irritam fecerunt:
Adimit gͥ concumbendi licentiã conti¬
nentiȩ promissio: nec sola talibꝰ forni¬
catio int̾dicitur. s et etiam maritalis

Expanded text:
invenitur aliqua virgo peccare si nupserit: invenitur aliqua virgo peccare si nupserit: non enim peccat virgo nubens, si virginitatem Deo priusquam nuberet in corde non vovit. Caeterum si quemadmodum dixit Apostolus statuit in corde suo firma non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hoc judicavit in corde suo, servare virginitatem suam , graviter postmodum peccat, si post dicatam virginitatem Deo, voluerit humano servire connubio. Nam et viduas quasdam beatus Paulus vinculo pronuntiat damnationis obstrictas, quia scilicet post continentiae professionem nubendi receptam non abjiciunt voluntatem. De quibus evitandis Timotheum sic instruit: Adolescentiores autem viduas devita; cum enim luxuriatae fuerint in Christo, 148 nubere volunt, habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt . Adimit igitur concumbendi licentiam continentiae promissio, nec sola talibus fornicatio interdicitur, sed etiam maritalis
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa esse dõreddenda quȩ fuerint
legitime dum taxat etiam intribulati-¬
one promissa: cum qixisset dõ. reddã
tibi uota mea quȩ distinxerunt labia
mea: continuo subdidit. Et locutum
est os meũ in tribulatione mea. Nam
autem uoueris domino dõ tuo. ñ tar¬
dabis reddere illud: quia exquirens
erit inte peccatum. Suȩ exeunt ꝑlabia
tua custodies et facies quemad modũ
uoueris deo tuo uotum quod locutus
uoueris uotum domino: non tardabis
reddere illud. Tu itaq quȩ uoueris red¬
de. Bonum est non uouere: quam uouis¬
se & non soluere. Proinde licitarũ rerũ
uisus licite cum temꝑantia geritur:
Donec reilicitȩ renuntiatio ñ mouet᷑.
Et quamdui non tenetur ex utriusq
id est ex mariti uxorisq consensu pͥ¬
petue continentiȩ promissio. nonẽ illi¬
cita conuigalis ad mixtio. Scriptum ẽ
enĩ. Si duxeris uxorem non peccasti: et
si nupserit uirgo non peccauit. Uerun¬
tamen cum non peccet uirgo quȩ nubit:

Expanded text:
omnia esse Deo reddenda, quae fuerint omnia esse Deo reddenda, quae fuerint legitime duntaxat etiam in tribulatione promissa, cum dixisset Deo: Reddam tibi vota mea quae distinxerunt labia mea, continuo subdidit: Et locutum est os meum in tribulatione mea . Sed autem uoueris uotum domino deo tao, non tardabis reddere illud: quia exquirens erit in te peccatum. quae exeunt per labia tua custodies, et facies quemadmodum uoueris deo tuo uotum quod locutus uoueris uotum: domino, non tardabis reddere illud. tu itaque quae uoueris redde. bonum est non uouere quam uouisse et non soluere. usus licite cum temperantia geritur, donec rei licitae renuntiatio non vovetur, et quandiu non tenetur ex utriusque, id est ex mariti uxorisque consensu, perpetua continentiae promissio, non est illicita conjugalis admixtio . Scriptum est enim: Si duxeris uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit . Verumtamen cum non peccet virgo quae nubit,
Abbreviated transcription (Latin):
dei possidebunt. Ruisus inter oꝑa car¬
nis idembeatus apłs fornicationem
imnunditiam luxuriamq dinume-¬
rat: inquorum conclusione dicit Em̃
quitalia agunt. regnum dei ñ conse¬
quentur. ẜ remonet etiam ne lugeat
multos exhis qui ante peccauerunt &
non egerunt pęnitentiam suꝑ ĩmun-¬
ditia & fornicatione. & impudicicia:
litate conuigii quod dñs donauit
diximus. Iulud. ẽ. consequent̃ tota sol¬
licitudine ꝑ tractandum. quid nam
urẽ uoluntatis p̃fixerit. si qua nunc
potuit esse deuotio. neq enim quia
reb a dõ concessis usus hominib non int̾¬
dicit᷑: idõ debet homo quod uoluerit
dõ ñ reddere. cum scriptum sit: reddã
tibi uota mea quȩ distinxerunt labia
mea. Et ne quisquam sibi uellet excu-¬
sationẽ tribulationis ad frustrandȩ
licentiam ꝓmissionis assumere. nec se
putaret uoti rerum si dixisset. aliquid
uouendum ñ uoluntate sed tribula-¬
tione compulsũ docens beatus dauid

Expanded text:
Dei possidebunt . Rursus inter opera carDei possidebunt . Rursus inter opera carnis idem apostolus Paulus fornicationem, immunditiam, luxuriamque dinumerat; in quorum conclusione dicit: Quoniam qui talia agunt regnum Dei non consequentur . Praemonet etiam ne lugeat multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia, et fornicatione, et imlitate conjugii, quod Dominus donavit, diximus, illud est consequenter tota sollicitudine pertractandum, quidnam vestrae voluntatis praefixerit si qua tunc potuit esse devotio. Neque enim quia in rebus a Deo concessis usus hominibus non interdicitur, ideo debet homo quod voverit Deo non reddere, cum scriptum sit: Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea . Et ne quisquam sibi vellet excusationem tribulationis ad frustrandae licentiam promissionis assumere, nec se putaret voti reum, si se dixisset ad aliquid vovendum non voluntate sed tribulatione compulsum, docens beatus David
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire non possint: si oꝑa misericor¬
die caritatisq neglexerint. Siuero
quis intentus oꝑib bonis tantam ser¬
uauerit inuxore temperiem ut fi¬
liorum ꝓcreandorum causa tantũmͦ
misceatur uxori. multalaude talis est
ꝓcul dubio dignus. siquis hoc nr̃is po¬
test implere temporib: fornicatio cam̃
numquam pocest esse sine graui crimi¬
ne. inqua licet non dubitemꝰ damp¬
nabiliter peccare hominẽ abuxore
disiunctum: dampnabiliꝰ tam̃ forni¬
cari existimo conuigatũ. Utrũq aũt
scriptura scã udicandum: & regno
dei ꝓnuntiat alienum. Scripcũ nãq
est in epła adhebreos. quia fornicato¬
res & ad ulteros uidicabit ds̃: & in epi¬
stola quam ad corinthios scripsit apłs
dicit᷑. Nolite errare neq fornicarii.
neq ydolis seruientes neq ad ulteri.¬
neq molles. neq masculorum concu-¬
bitores. neq fures neq auari. neq ebrio¬
sineq maledici neq rapaces regnum

Expanded text:
pervenire non possint, si opera misericorpervenire non possint, si opera misericordiae caritatisque neglexerint. Si vero quis intentus operibus bonis tantam servaverit in uxore temperiem, ut filiorum procreandorum causa tantummodo misceatur uxori, multa laude talis est proculdubio dignus, si quis hoc nostris potest implere temporibus. 10. Fornicatio tamen nunquam potest esse sine gravi crimine, in qua licet non dubitemus damnabiliter peccare hominem ab uxore disjunctum, damnabilius tamen fornicari existimo conjugatum. Utrumque autem Scriptura sancta judicandum, et a regno Dei pronuntiat alienum: scriptum namque est in Epistola ad Hebraeos: Quia fornicatores et adulteros judicabit Deus . Et in Epistola quam ad Corinthios 147 scripsit Apostolus, dicitur: Nolite errare: neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteriulorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum
Abbreviated transcription (Latin):
remittit᷑. quia ipsi conuigi seruat ma¬
ritalis caritas fidem. in qua non pocest
maritalis infirmitas custodire tẽpiẽ
Et si nptialis in uxore modestia ñ te¬
netur: anuptiali tam̃ fide. nulla in¬
moderatione disceditur. Retenta gͦ¬
thori fides maculam deluit quã con¬
trahit infirmitas carnis. simulieri
non misceatur alteri. Quisqͥs ñ pro
sola generatione sed etiam ꝓpter fra¬
gilitatem carnis suȩ miscetur uxori
quia & si p̃fixum concumbendi mo¬
dum transit. tam̃ conuigalẽ t̾minũ
non excedit: et licet contrahat infir
m̃ nuptialis integritas ueniam. Acce¬
pit gͦ talis indulgentiã. ñ pro eo quod
abuna debitum conuigale plusquã
oportet exigit. sed quia una legiti¬
ma accepta contentus alteram nonre¬
quirit.: sitam̃ non desint misericordie
oꝑa. quȩ tantum ualent in religione
xp̃iana: ut non solum qui comugiis
utunt᷑ aut qui continentes st̃. sed eti¬
am uirgines ad p̃mium uirginitatis

Expanded text:
remittitur, quia ipsi conjugi servat maremittitur, quia ipsi conjugi servat maritalis caritas fidem, in qua non potest maritalis infirmitas custodire temperiem; et si nuptialis in uxore modestia non tenetur, a nuptiali tamen fide nulla immoderatione disceditur. CAP. thori fides maculam diluit quam contrahit infirmitas carnis, si mulieri non misceatur alteri, quisquis non pro sola generatione, sed etiam propter fragilitatem carnis suae miscetur uxori; quia etsi praefixum concumbendi modum transit, tamen conjugalem terminum non excedit; et licet contrahat carnalmen nuptialis integritas veniam. Accipit ergo talis indulgentiam, non pro eo quod ab una debitum conjugale plus quam oportet exigit , sed quia una legitime accepta contentus, alteram non requirit. Si tamen non desunt misericordiae opera, quae tantum valent in religione Christiana, ut non solum qui conjugiis utuntur, aut qui continentes sunt, sed etiam virgines ad praemium virginitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tum nasciturȩ prolis attendat: Et cũ
nata fuerit deluendam cȩleruis spiri¬
tali generatione non negligat: ñ de¬
putatur fidelib conuigib ad pecca-¬
tum. carnis indulta commixtio: qͥa
et conuigalis seruat confederatio casti¬
tatem. & uerecundia custodit modesta
temꝑiemꝰ. et dõ dicandam contugalis
exhibet fecunditas prolem: Ut dei
redemptoris ope homo iam natus re-¬
formetur baptismatis sacramento.
ciius oꝑe pͥus format᷑ in utero: &
illum habeat humana natura bene-¬
ficio scdȩ natiuitatis patrem. quem
in pͥma natiuitate conditionis suȩ¬
cognoscit auctorem. Coniugatus
gͦ si fornicetur: dampnabilit᷑ peccat.
Si uero thori fidem non deserat. sed
inuxore sua naturali dum taxat usu
aliquantulum intemꝑatus excedat.
non solum scilicet generationẽ quȩrens.
sed aliquando libidim obediens. hoc
equidem sine culpa nonfacit. Talis aũt
culpa citius bene oꝑanti atq oranti

Expanded text:
tum nasciturae prolis attendat, et cum tum nasciturae prolis attendat, et cum nata fuerit diluendam celerius spiritali generatione non negligat, non deputatur fidelibus conjugibus ad peccatum carnis indulta commixtio, quia et conjugalis servat confoederatio castitatem, et verecundia custodit modesta temperiem, et Deo dicandam conjugalis exhibet fecunditas prolem, ut et Redemptoris ope homo jam natus reformetur baptismatis sacramento, cujus opere prius formatur in utero; et illum habeat humana natura beneficio secundae nativitatis patrem, quem in prima nativitate suae conditionis agnoscit auctorem. 8. Conjugatus ergo si fornicetur damnabiliter peccat; si vero thori fidem non deserat, sed in uxore sua, naturali duntaxat usu, aliquantulum intemperatus excedat, non solum scilicet generationem quaerens, sed aliquando libidini carnis obediens, hoc quidem sine culpa non facit; talis autem culpa citius bene operanti atque oranti
Abbreviated transcription (Latin):
culpabilis est usus offitio gignendi di¬
uinitus attributus: si iusticiȩ tminũ
transgredi libidinosus non ꝑmutat᷑
excessus. Iusticia uero utendi conugii.
hȩc est: ut non explendȩ libidinis sed
substituende prolis obtentu. sibi con¬
uges congruo tempore misceantur.
In illis namq bonis quȩ fecit ds̃ inue¬
nitur casta copulatio uxoris & uiri.
inquib dei oꝑis libido non potest
inueniri: nec aliquando iusticiȩ con¬
gruit: quȩ non hominib ex dono
conditionis. sed peccatorib ex uitio
primȩ preuaricationis accessit. S qͥa
sine illa incorpore mortis huiꝰ proles
humana ñ seritur: ñ eam affectant
conuigia casta sed tolerant᷑ eiq impo¬
nit nuptialis honestas modum: sine
qua non pocest incarne peccati natu¬
ralis explere fecunditatis officium
Sic gͦ queri debet ex nuptiis fructus:
ut cohibendus sit lubricȩ uoluptatis
excessus. Suo circa si c̃uigalis usus
eatenus temperetur. ut non estuanti
libidini animus seruiat. sed prouen¬

Expanded text:
culpabilis est usus, officio gignendi divinitus attributus, si justitiae terminum transgredi libidinosus non permittatur excessus. Justitia vero utendi conjugii haec est, ut non explendae libidinis, sed substituendae prolis obtentu sibi conjuges congruo tempore misceantur. In illis namque bonis quae fecit Deus, invenitur casta copulatio uxoris et viri; in quibus Dei operibus libido non potest inveniri; nec aliquando justitiae congruit, quae non hominibus ex dono conditionis , sed peccatoribus ex vitio primae praevaricationis accessit. 146 Sed quia sine illa, in corpore mortis hujus, proles humana non seritur, non eam affectant conjugia casta, sed tolerant, eique imponit nuptialis honestas modum sine qua non potest in carne peccati naturalis explere fecunditatis officium. 7. Sic ergo quaeri debet ex nuptiis fructus, ut cohibendus sit lubricae voluptatis excessus. Quocirca, si conjugalis usus eatenus temperetur, ut non aestuanti libidini animus serviat, sed proven
Abbreviated transcription (Latin):
retur cum patre natura: unus simul fu¬
it effectus in oꝑe. Sicut enim carnem
suam inuirginis utero faciente patre
etiam ipse fecit. quia scđm humanã
naturam de: xp̃o scriptum ẽ. & dnm̃¬
uos crucifixistis: scriptum ẽ etiam qͥa
cum traderetur apatre. ipse quoq cognos¬
citur se tradidisse. Scriptum est enim:
Quia ds̃ filiosuo proprio ñ peꝑcit. sed pro
nobis omnib tradidit illum & de ipso
filio dicit᷑. Quod autem nunc uiuo in
carne. infide uiuo filii dĩ qui dilex̃ me.
& tradidit seipsum prome. Inresurrec¬
quia una c̃ patris filiiq maiestas. De
patre quippe sicbeatus loquitur petiꝰ.¬
N obis pͥmũ ds̃ suscitans filium suũ mi¬
sit benedicentem uobis. De se ipso uͦ
sic dei filius loquitur: ad uideos. Solui¬
te templum hoc: et intribus dieb susci¬
tabo illud. Quod iohannes aꝑuit dicens.
Ipse autem dicebat de templo corporis
sui. Colosensibus quoq paulus loqͣns.
ipsum dei filium humanitatem suã

Expanded text:
retur natura cum Patre, unus simul furetur natura cum Patre, unus simul fuit effectus in opere. Sicut enim carnem suam in Virginis utero, faciente Patre, etiam ipse fecit quia secundum humanam naturam de Christo scriptum est: Et Domius raderetur a Patre, ipse quoque se cognoscitur tradidisse; scriptum est enim: quia Deus Filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Nam et de ipso Filio dicit: Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me quia una est Patris Filiique majestas. De Patre quippe sic beatus loquitur Petrus: Vobis primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis . De seipso vero sic Dei Filius loquitur ad Judaeos: Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud , quod Joannes aperuit dicens: Ipse autem dicebat de templo corporis sui . Colossensibus quoque Paulus loquens, ipsum Dei Filium humanitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
sonȩ dei et hominis. filius dĩ dicitur.
mortuus. Quod euidenter his uerbis
paulus apłs procestat᷑. Si enim cũ ini¬
mici eẽmus reconciliati sumus dõ per
mortẽ filii eus: multomagis reconci¬
liati saluierimus inuita ipsius. Qursꝰ
filium dĩ resurrexisse petri ꝑsecutioe
firmatur: udeos ad credulitatem xp̃i
taliter exhortantis. Uos estis filuꝓpħ aꝵ¬
et testamenti quod disposuit ds̃ adpa¬
tres nr̃os: dicens ad abraham. Et insemi¬
ne tuo benedicentur om̃s familiȩ terrȩ.
Nobis pͥmũ suscitans ds̃ filium suũ misit
eum benedicentem uobis: ut conũtat
hoc capitulo quem sem̃ abrahȩ memo¬
rat: eundem filium dei. petrus beatꝰ
appellat. Non enim diuidit᷑ rxp̃s. Qui
scđm id quod. ẽ. ex semine abrahȩ: cog¬
noscitur a mortius resurrexisse. Pro
unitate ꝑsonȩ inqua ds̃ & homo unus
est xp̃s. non in congrue dĩ filiꝰ dr̃ susci¬
tatus cuiꝰ ut scđm diuinitatem una ꝓba¬

Expanded text:
personae Dei et nominis, Filius Dei dicitur personae Dei et nominis, Filius Dei dicitur mortuus. Quod evidenter his verbis Paulus apostolus protestatur: Si enim, cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius . Rursus Filium Dei resurrexisse Petri prosecutione firmatur, Judaeos ad credulitatem Christi taliter exhortantis: Vos estis filii et testamenti, quod disposuit Deus ad Patres nostros, dicens ad Abraham: Et in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae: vobis primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis, ut convertat hoc capitulo, quem semen Abrahae memorat, eumdem Filium Dei beatus Petrus appellat: non enim dividitur Christus. secundum id quod est ex semine Abrahae, cognoscatur a mortuis surrexisse, pro unitate personae in qua Deus et homo unus est Christus, non incongrue Dei Filius dicitur suscitatus. Cujus ut secundum divinitatem una proba
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓposito teneri: potest etiam ꝓposi¬
to meliori contempni. Namsi hoc inter
p̃cipua dei dona estimari oporc̾et. ñ¬
ore nr̃i saluatoris laudarentur quise
ipsos castrauerunt ꝓpter regnum cȩloꝵ.
nec pro se. patreninatrem. fres. soro¬
res. uxorem. filios agros relinqui sal¬
uator ipse cum centupla retributio¬
nis et uitȩ eternȩ promissione iussis¬
set dicens. Omĩs qui reliquerit domũ¬

Expanded text:
sit proposito teneri, potest etiam proposisit proposito teneri, potest etiam proposito meliore contemni. Nam si hoc inter praecipua Dei dona aestimari oporteret, non ore Salvatoris nostri laudarentur, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum ; nec pro se patrem, matrem, fratres, sorores, uxorem, filios, agros, relinqui Salvator ipse cum centupla retributionis et vitae aeternae promissione juberet, dicens: Omnis qui reliquerit domu
Abbreviated transcription (Latin):
sed non sine fide sine bona ualitudine
corporis. sed non sine robore caritatis. Sine
cybo sed non sine xp̃o. Canibꝰ expositum:
sed socium angłorum. Qui non accipiebat
de micis quȩ cadebant de mensa diuitis:
sed celestem panem uisceribꝰ ructabat
bene habentur. nonnumquã male. ñ¬
nunquam bene contempnunt᷑. ñnũquã
male. Bene quippe habentur: cũ in eoꝵ
usu timor dĩ seruatur. Bene autem con¬
tempnunt᷑: cum ineorum contemptu
asummo dõ gła non abhominibꝰ que¬
rit᷑. Tales sunt etiam nuptiȩ: quȩ et
bene suscipi possunt et bene contemp¬
ni quam bene nuptiarũ opus. in casti¬
tate coniugali susanna seruauit: ꝗͣ
melius incontinencia uiduali iudith.
atq anna contempsit: quam optime
in integritate uirginali maria nesciuit.¬
Non ẽ gͥ inter p̃cipua dĩ dona coniugi¬
um estimandũ. licet ñ neget᷑ donum
eẽ. diuinum. Nec est dicendum bea¬
titudinis munꝰ: quod cum bono pos¬

Expanded text:
sed non sine fide; sine 156 bona valetudine sed non sine fide; sine 156 bona valetudine corporis, sed non sine robore caritatis; sine cibo, sed non sine Christo; canibus expositum, sed socium angelorum qui non accipiebat de micis quae cadebant de mensa divitis, sed coelestem panem visceribus ructabat bene habentur, nonnunquam male; nonnunquam bene contemnuntur, nonnunquam male. Bene quippe habentur, cum in eorum usu timor Dei servatur; bene autem contemnuntur, cum in eorum contemptu a summo Deo gloria, non ab hominibus, quaeritur. 19. Tales sunt etiam nuptiae, quae et bene suscipi possunt, et bene contemni. Quam bene nuptiarum opus in castitate conjugali Susanna servavit! quam melius in continentia viduali Judith atque Anna contempsit! quam optime in integritate virginali Maria nescivitNon est igitur inter praecipua Dei dona conjugium aestimandum, licet non negetur donum esse divinum; nec est dicendum beatitudinis munus, quod cum bono pos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ decem circum daret᷑ filuis. sed beati¬
or cũ una cunctorum simul orbitate
ꝑcussus. in dei dilectione ꝑmansit im¬
mobilis. Beatus etiam fuit incorporis
sospitate sed beatior ẽ factus inuuln̾e.
Beatior etiam in aceruo squaloribꝰ pleno:
quam in palatio marmorib ad ornato.
Attende etiam duos. unum indiuitiis
et sanitate miscrũ: alterũ in egestate et
uulnere multum beatum. Diuies ille
qui induebat᷑ purpura & bysso & epu¬
labatur cotidie splendide. Quam in a-¬
nis fuit inillis epulisquam pauꝑ in mul¬
titudine diuitiarũ: quam nudus in
pulchritudine uestium: quã in firmus
insanitate corporis: quã famelicus in
saturitate uentris: quã miser ingaudiis.
quam desolatus inter amicorũ colloqͥa:
quam deiectus inter obsequia seruuloꝵ
Attende quoq lazarum in pauꝑtate di¬
uitem. in miseria beatum:. in infelicita¬
te felicem. inuulnerib sanũ. Et qͥdem
sine domo sed non sine dõ: sine ueste.

Expanded text:
cum decem circumdaretur filiis, sed beaticum decem circumdaretur filiis, sed beatior cum una cunctorum simul orbitate percussus, in Dei dilectione permansit immobilis. Beatus etiam fuit in corporis sospitate, sed beatior est factus in vulnere. Beatior etiam in acervo squaloribus pleno quam in palatio marmoribus adornato. 17. Attende etiam duos, unum in divitiis et sanitate miserum, alterum in egestate et vulnere multum beatum. Dives ille qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide , quam inanis fuit in illis epulis, quam pauper in multitudine divitiarum, quam nudus in pulchritudine vestium, quam infirmus in sanitate corporis, quam famelicus in saturitate ventris, quam miser in gaudiis, quam desolatus inter amicorum colloquia, quam dejectus inter obsequia servulorum! Attende quoque Lazarum in paupertate divitem, in miseria beatum, in infelicitate felicem, in vulneribus sanum, et quidem sine domo, sed non sine domino; sine veste,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum inhac uita cum hominibꝰ
debeant manere continua: uerũ etiam
crescant inrecributione diuina. sic̃. ẽ.
peccatorum mundatio ueritatis ag-¬
nitio: dĩ proximiq dilectio. Hȩc enĩ
siquis in hoc tempore ꝑseueranter in
se custodierit. et diuino munere ꝓfici-¬
endo augere curauerit. in choata infu-¬
turo habebit ȩterna secum ꝑfectione
mansura. Tunc enim ꝑfecta mundatio
ꝑfectam cognitionem ueritatis accipi&e:
et ꝑfecta cognitio nichil in nob̃ ꝑfectae
caritatiᷤ de esse ꝑmittit. Alia uero sunt
quȩ sic adõ temporalit donantur ut
temporaliter auferant᷑ sicut ẽ. copula¬
tio coniugum: ꝓcreatio filiorum abun-¬
dantia diuitiarũ: incolumitas corpoꝵ
mines possunt facere necbeatos. Ideo
hȩc &e bonis et malis adominodant᷑:
et ñ numquam bonis malisq diuinitꝰ
auferunt᷑. Beatus fuit iob cum in di¬
uitiis iuste uiueret: sed b̃eatior cũ in
pauꝑtate iustior extitisset. Beatꝰ fuit

Expanded text:
ut non solum in hac vita cum hominibus ut non solum in hac vita cum hominibus debeant manere continua, verum etiam crescant in retributione divina: sicut est peccatorum mundatio, veritatis agnitio, Dei proximique dilectio. Haec enim si quis in hoc tempore perseveranter in se custodierit, et divino munere proficiendo augere curaverit inchoata, in futuro habebit aeterna secum perfectione mansura. Tunc enim perfecta mundatio perfectam cognitionem veritatis accipiet, et perfecta cognitio nihil in nobis perfectae caritatis deessquae sic a Deo temporaliter donantur , ut temporaliter auferantur: sicut est copulatio conjugum, procreatio filiorum, abundantia divitiarum, incolumitas corporumines possunt facere, nec beatos. Ideo haec et bonis et malis a Domino dantur, et nonnunquam bonis malisque divinitus auferuntur. 16. Beatus fuit Job cum in divitiis juste viveret; sed beatior cum in paupertate justior exstitisset. Beatus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
habeatur. quo futurȩ uitȩ meritũ cõ¬
paretur: Sicut ẽ credulitas rectam fi¬
dem tenens. et oꝑatio iusticiam miscri-¬
cordiamq eustodiens ut recta fides
non deseratur caritatis auxilioque inoꝑa¬
tioneognoscitur. Propter qd̾ apłs. eam fidẽ
probat. quȩ ꝑdilectionem oꝑatur. Rec-
ta gͥ fides et mise ricors oꝑatio. post
hanc uitam de¬
uidebitur qd̾ nc̃. Ucum creditur ñ
uidet᷑. nec inter beatos erit aliquis miser
cui misericordia p̃rogetur. Hȩc aũt duo
id est fides & oꝑatio. ita post huiꝰ uitȩ fi¬
nem ñ sunt necessaria: ut ante finem ñ
sint ullatenus deserenda. Quisqͥs enim
ante finem uitȩ presentis a fide recta si¬
ue bona oꝑatione discesserit: etiam si
inhis antea strenue uigilanterq eucur¬
rerit: proeo quod abitinere recto desistit.
ꝑdit meritum totius itineris qd̾ cucur-¬
rit. Item sunt alia quȩ sic hominibus
in hoc tempore pietas diuina largitꝰ᷑.

Expanded text:
habeatur, quo futurae vitae meritum comhabeatur, quo futurae vitae meritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidem tenens, et operatio justitiam misericordiamque custodiens: ut fides recta non deseratur caritatis auxilio, quae in operatione cognoscitur: propter quod Apostolus eam fidem probat quae per dilectionem operatutur fides et misericors operatio post hanc vitam devidebitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec inter beatos erit aliquis miser, cui misericordia praerogetur. Haec autem duo, id est fides et operatio, ita post hujus vitae finem non sunt necessaria, ut ante finem non sint ullatenus deserenda. Quisquis enim ante finem vitae praesentis a fide recta sive bona operatione discesserit, etiamsi in his antea strenue vigilanterque cucurrerit, pro eo quod ab itinere recto desistit, perdit meritum totius itineris quod cucurrit. 14. Item sunt alia quae sic hominibus in hoc tempore pietas divina largitur,