comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laude. & leticia semꝑit̃na introire merebit᷑.
Post hec iniit amicitias iosaphat rex iuda
cum ochoria rege israhel. cuius oꝑa fueit̃
pessima : & paiticeps fuit ut face̾rent na¬
ues quȩ irent in tharsis. Fẽcerunꝙ: clase
in asion gab̾ proꝑħauit autẽ elẏerer filius
doda uan de maresa ad iosaphat dicens.
Quia habiusti fedus cum ochoria ꝑcussit
dñs oꝑa tua. contritȩq st̃ naues. nec potuert᷑
aie in tharsis. Diximꝰ supra qd societas & a¬
micitia iosaphat regis uida cum regib sa¬
mariȩ illoꝵ ꝑsonam expͥmeret: qui de catho¬
licoꝵ numero ad hereticoꝵ societatẽ aliqua
federatiene secam ꝑ ingerent. cius amicitiȩ
pactum omnino non placet deo. Unde nunc
refertur qł naues quas rex iuda & rex sa¬
mariȩ pariter in tharsis miserunt in asyõ¬
gaber contritȩ sint: qͥa dñs ꝑcussit oꝑa eoꝵ
ad insinuandũ. qđ quicquid in p̃sentis uite

Expanded text:
laude et laetitia sempiterna introire merebitur. laude et laetitia sempiterna introire merebitur. Post haec iniit amicitias Josaphat rex Juda cum Ochozia rege Israel, cujus opera fuerunt pessima. Et particeps fuit ut facerent naves quae irent in Tharsis; feceruntque classem in Asion Gaber. Prophetavit autem Oliezer filius Dodau de Maresa, ad Josaphat dicens: Quia habuisti foedus cum Ochozia, percussit Dominus opera tua, contritaeque sunt naves, nec potuerunt ire in Tharsis. Diximus supra quod societas et amicitia Josaphat regis Juda, cum regibus Samariae, illorum personam exprimeret, qui de catholicorum numero ad haereticorum societatem aliqua foederatione se compingerent, cujus amicitiae pactum omnino non placet Deo. Unde et refertur, quod naves quas rex Juda et Samariae pariter in Tharsis miserunt, in Asiongaber contritae sint, quod Dominus percussit opera eorum, ad insinuandum quod quidquid in praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
phisica. ethica logica. legendo. scͥbendo. & docẽ¬
do. utiliter edidert̃. ꝑ sanctȩ tͥnitatis fidẽ in u¬
sum totiꝰ salubrit̃ conuertunt eccłiȩ : Ut qđ
iniusti possessores propt̾ infidelitatẽ cordis e¬
oꝵ sine ullo salutis sue remeclio habuerant:
hoc pie in łm credentes scãmq religionẽ fi¬
deliter tenentes ad sanitatẽ animarũ suar̃
ꝑpetuã possideant. Unde bene conuenit. qd̾
dicitur. qđ in quarta die congregati sunt
in ualle benedictionis ad benedicendũ dñm.
sicꝙ introierint in iherłm cum leticia magna.
Uallis enim bęnedictionis humilitas est sante
eccłiȩ: ubi condigne laudes deo cotidie de¬
cautantur: de quo in psalio scͥptum est. In¬
duti sunt arietes ouiũ. & conualles habun¬
dabunt frumento: & enim clamabunt. &
hẏmnũ dicent. Qui enim scõ quatuor euun¬
te laudans. ac digne deo conuersans. in ipsã
inatrẽ omniũ uisionẽ ꝑacis ꝑpetuȩ. & cum

Expanded text:
physica, ethica, logica, legendo, scribendo, et docenphysica, ethica, logica, legendo, scribendo, et docendo utiliter ediderunt, per sanctae Trinitatis fidem, in usum totius salubriter convertunt Ecclesiae, ut quod injusti possessores propter infidelitatem cordis eorum, sine ullo salutis suae remedio, habebant, hoc pie in Dominum credentes, sanctamque religionem fideliter tenentes, ad sanitatem animarum suarum perpetuam possideant. Unde bene convenit quod dicitur, quod in quarto die congregati sunt in valle Benedictionis, ad benedicendum Dominum, sicque introierint in Hierusalem, cum laetitia magna. Vallis enim Benedictionis humilitas sanctae Ecclesiae est ubi condigne laudes Deo quotidie decantantur, de quo in psalmo ita scriptum est: Induti sunt arietes ovium, et valles abundabunt frumento: clamabunt, etenim hymnum dicent . Qui enim sancto quatuor Evane, ibi rite laudans, ac digne Deo conversans cum ipsa matre omnium fidelium visione pacis perpetuae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiũ necem conspirauerunt semet¬
ipsos inuicẽ lament: ꝙ ad excremũ gehen¬
ergo iosaꝑhat & omnis populus cum eo ad
detrahenda spolia mortuoꝵ: inuenert̃q int̾
cadauera uariã suppellectilẽ. uestes quoꝙ
& uasa pretiosissima. & diripuerunt. ita
ut omnia portare non possent. nec ꝑ tres
dies spolia auferre proprede magn̾itudine.
Die autem quarto congregati sunt in ualle
benedictionis. Q enĩ qm̃ ibi benedixert᷑ dño.
uocauerunt locum illum uallis benedictio¬
nis usq in p̾sentẽ diẽ. Reuersusq est om̃is
uir uda ꝙ habitatores iherusalem & iosa¬
phat ante eos in iherusalẽ cum leticia mag¬
na : eo qd dedisset eis dñs gaudium de inimi¬
cis suis. Quid est qd iosaphat &̾ filii israhel
uenerunt colligere spolia int̾fectoꝵ. & ꝑ tres
dies hec congregauerunt. Nisi qđ sancti doc¬
dores cum cet᷑a turba fideliũ colligentes de su¬
pra memoratorũ hostium spoliis. quicquid de

Expanded text:
innocentium necem conspiraverunt, semetinnocentium necem conspiraverunt, semetipsos invicem lanient, et ad extremum gehenergo Iosaphat et omnis populus cum eo ad detrahenda spolia mortuorum inveneruntque inter cadavera variam supellectilem vestes quoque et vasa pretiosissima et diripuerunt ita ut omnia portare non possent nec per tres dies spolia auferre pro praedae magnitudine die autem quarto congregati sunt in valle Benedictionis etenim quoniam ibi benedixerant Domino vocaverunt locum illum vallis Benedictionis usque in praesentem diem reversusque est omnis vir Juda, et habitatores Jerusalem, et Josaphat ante eos, in Hierusalem, cum laetitia magna, eo quod dedisset eis Dominus gaudium de inimicis suis. Quid est quod Josaphat et filii Israel venerunt colligere spolia interfectorum, et per tres dies haec congregaverunt, nisi quod sancti doctores cum caetera turba fidelium, colligentes de supermemoratorum hostium spoliis, quidquid de
Abbreviated transcription (Latin):
na auferre contendunt. S iosaphat misticꝰ
hoc est eccłiȩ populus non armis corporalib:
s spiritalib aduersus eos dimicare ꝑ reꝑarat.
Insistit enim precib. & intimo cordis uoto suꝑ¬
num querit adiutoriũ: ut iꝑse de quo scͥptum
est. Dñs fortis. dñs potens in p̃lio. Dñs conterens
bella. dñs nom̃ est et. & alibi. Portas inumico¬
rũ obsidet. & castra hostiũ ipse subuercit. su¬
ꝑbos humiliet & ꝑteruos compͥmat: att cõ¬
fidentes in se a cunctis periculis ꝑtegat. Quid
enim aliud facit cotidie ecclesiasticus ordo atꝙ
uniu̾sus cȩtus fideliũ: nisi instar iosaphat
sermone admonitꝰ ꝑphetico. inuocat dñm
Tota anima intencione. laudat pie confessi¬
onis uoce. psallit bona oꝑatione. pacienter
expectans suꝑnũ iudiciũ atq oꝑem diuinã:
Unde pius arbiter exaudiendo clamantes ad
se liberat. atꝙ insidias hostiũ in propnum¬
caput uertit: ita ut ipsa emulatione qua ad

Expanded text:
na auferre contendunt. Sed Josaphat mysticus, na auferre contendunt. Sed Josaphat mysticus, hoc est Ecclesiae populus, non armis corporalibus, sed spiritualibus adversus eos dimicare praeparat. Insistit enim precibus et intimo cordis voto supernum quaerit adjutorium, ut ipse de quo scriptum est, Dominus fortis, Dominus potens in praelio, Dominus conterens bella, Dominus nomen ei, et alibi, Portas inimicorum obsidet, et castra hostium ipse subvertit, superbos humiliet, et protervos opprimat, atque confidentes in se, a cunctis periculis protegat. Quid enim aliud facit quotidie ecclesiasticus ordo, atque universus coetus fidelium, nisi ad instar Josaphat sermone admonitus prophetico, invocat Dominum tota animi intentione, laudat pia confessionis voce, psallit bona operatione, patienter exspectans supernum judicium atque opem divinam? Unde pius arbiter exaudiendo clamantes ad se, liberat, atque insidias hostium in propriconvertit; ita ut ipsa aemulatione, qua ad
Abbreviated transcription (Latin):
cras descendetis cont᷑ eos. ascensuri enim sunt
ꝑ cliuũ nomine sis. & inuenietis eos in sũmita¬
te torrentis. qui est contͣ solitudinẽ iheruhel
Non eritis uos qui dimicabitis. s tantummͦ con¬
fidentes estote & uidebitis auxiliũ dñi suꝑ uoᷤ¬
&  cȩt̾a Cundem locum hebrei autumant esse
cliuum sis: quẽ solitudinẽ iheruel. Dicunt enĩ
qd sis hoc est lebes siue olla ido nuncuꝑatus
sit: eo qđ plurima ibi multitudo hostiũ cõcisa
est. & ob hoc iheruel qd int̾ꝑretat᷑ timor di: qͥa
de manifesto auxilio dei. qđ contulit sperantib
in se. pauor undiq alienigenis cirra iudeam ha¬
bitantib excreuit. Mistice aũ tres isti hostiu
cunei. hoc est moabitarũ & ammanitarũ atq
idumeoꝵ. tͥplicẽ cat̾uã designant hostium &
ꝑsecutorũ sanctȩ eccłiȩ. Paganoꝵ scilicet uide¬
orũ atq hereticoꝵ: qui gratis bellũ excitant
fidelib. & nom̃ xp̃i simul cum religione xͥa¬

Expanded text:
cras descendetis contra eas; acras descendetis contra eas; aper clivum nomine Sis et invenietis illos in summitate torrentis qui est contra solitudinem Hieruhel non eritis vos qui dimicabitis sed tantummodo confidenter state et videbitis auxilium Domini s, etc. Eumdem locum Hebraei autumant esse clivum Sis quasi solitudinem Jeruel: dicunt enim quod Sis, hoc est lebes sive olla, ideo nuncupatus sit, eo quod plurima ibi multitudo hostium conscissa est: et ob hoc Jeruel interpretatur timor Dei, quia de manifesto auxilio Dei quod contulit sperantibus in se, pavor undique alienigenis circa Judaeam habitantibus excrevit. Mystice autem tres ibi hostium cunei, hoc est, Moabitarum, et Ammonitarum atque Idumaeorum, triplicem catervam significant hostium, et persecutorum sanctae Ecclesiae; paganorum scilicet, Judaeorum, atque haereticorum, qui gratis bellum excitant fidelibus, et nomen Christi simul cum religione Christia
Abbreviated transcription (Latin):
cus ab iherosolimis: in qua nascitur palma
precipua ꝙ opobalsamũ. Thamar enim: pal¬
ma interpretatur. Iosaphat dutẽ timore ꝑt̾¬
ritus. totum se contulit adrogandũ dnm:
& predicauit ieuniũ uniuerso iuda. Con¬
gregatusq uidas ad ꝑredicandũ dñm: sed
&e om̃s de urbib suis uenerunt ad obsecrã
dum eum. Cumq stetisset iosaphat in me¬
ante atrium nouum: ait. Dñe ds̃ ꝑatrũ nostroꝵ.
tues deus in cȩlo. & dominaris cunctis regnis
gentiũ. in manu tua est fortitudo ꝙ pocencia.
nec quisqͣm tͥ potest resiste & cet̾a. Atriũ nouũ
ipsũ templum dñi. Atriu inde nominat: eo qd̾
iosaphat rex ab omnib inmunditiis quibus
idolatriȩ reges illud polluert̃ emundabat: o
sic atrium qd prius peccando filii isrł uetꝰ fe¬
cerant. tunc penitendo ad pͥstinaᷤ nouitatẽ re
iosaphat dixit. Nolite timere. nec ꝑaueatis hãc
multitudinẽ: non est enĩ ur̃a ꝑugna. s dñi.

Expanded text:
rocul ab Jerosolimis, in qua nascitur palma rocul ab Jerosolimis, in qua nascitur palma praecipua et opobalsamum: Thamar enim palma interpretatur. Josaphat autem timore perterritus totum se contulit ad rogandum Dominum, et praedicavit jejunium in universo Juda. Congregatusque est Judas ad deprecandum Dominum, sed et omnes de urbibus suis venerunt ad obsecrandum Dominum. Cumque stetisset Josaphat in meante atrium novum, ait: Domine, Deus patrum nostrorum, tu es Deus in coelo, et dominaris cunctis regnis gentium, in manu tua est fortitudo et potentia, nec quisquam tibi potest resistere, etc. Atrium novum ipsum templum Domini. Atrium id nominat, eo quod Josaphat rex ab omnibus immunditiis quibus idololatriae reges illud polluerant, emundabat, et sic atrium quod prius peccando filii Israel vetus fecerant, tunc poenitendo ad pristinam novitatem redJosaphat: Nolite timere nec paveatis hanc multitudinem, non est enim vestra pugna, sed Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
hibente dño. Notandum autem qd io sephꝰ
eos qui cum filus moab & filiis ammon hie¬
rant in p̾liũ. arabes esse arbitratur. Uenert̃ꝙ
nuncii & indicauerunt iosaphat dicentes. Ue¬
nit coutra te multitudo magna. dehis locis qͣ
trans mare sunt. & de syria: & ecce consistunt
in asason thamar quȩ est engaddi. Trans ma¬
re dicens: demonstrat loca illa non quȩ ultra
mare tyrenum. s ea quȩ ultra mare salinarũ
sunt posita. Qd &̾ alias stagnum asfaltide
siue mare mortuum nominat᷑: ubi iordanis
influit. Quod autem dicit hostile agmen cõ¬
sistere in asason thamar quȩ est engaddi: en¬
gadodi in tribu iuda ubi absconditus est dauid
in solitudine que est in aulone ihericus. hoc
est in regione campestri. Uocat᷑ autẽ usq
hodie uicus ꝑgrandis iudeoꝵ. hengaddi uix
hoc pari modo iosephus refert dicens. eos caᷤᷤ¬
tra posuisse apud gaddi ciuitatem. quȩ est
cirea paludem asfaltitidẽ trecentis stadiis ꝑ¬

Expanded text:
hibente Domino. Notandum autem quod Josephus hibente Domino. Notandum autem quod Josephus eos qui cum filiis Moab et filiis Ammon ierant in praelium Arabes esse arbitratur. Veneruntque nuntii et indicaverunt Josaphat dicentes, Venit contra te multitudo magna de his locis quae trans mare sunt, et de Syria, et ecce consistunt in Asasonthamar, quae est Engaddi. Trans mare dicens, demonstrat loca illa non quae ultra mare Tyrrhenum, sed ea quae ultra mare Salinarum posita sunt, quod et alias stagnum Asphaltide sive mare Mortuum nominatur, ubi Jordanis influit. Quod autem dicit hostile agmen consistere in Asasonthamar, quae est Engaddi. Engaddi in tribu est Juda, ubi absconin solitudine, quae est in Aulone Iherichis, hest, in regione campestri: vocatur autem usque hodie vicus pergrandis Judaeorum Engadda, juxthoc pari modo Josephus refert, dicens eos castra posuisse apud Gaddi civitatem, quae est circa paludem Asphaltidem, trecentis stadiis p
Abbreviated transcription (Latin):
mouere debet qd exercitus celi ȩtiam re¬
pulsi angeli uocantur: quiã & ipsi qͣm¬
ĩus ab ȩtherio celo expulsi sint. adhuc ta¬
men in aerio celo demorant᷑. Sic̃ paulus
ait. Contra spiritasia nequiciã in cȩlestib.
ammon. &e cum eiscde ammanitis ad iosãphat
ut pugnarent contͣ eũ. Qd adiungit filiis
moab &̃ filiis ammon. de aminanitis. osten¬
dit idumeos simul cum moabitis q amma¬
nitis coniunctos esse ad pugnandũ contͣ isrł.
Unde in sequentib narratur. qđ filii ammon
& moab consurrexerint aduersus habitatoreᷤᷤ
montis seir: ut interficerent & delerent eos.
S scriptor hẏstoriȩ ob reuerentiã fraterm no¬
minis magis uolebat qđ gerebatur a soci¬
atorũ occulte adnotare uocabulo. quã impi¬
etatẽ inpudentiũ sermone diuulgare publico:
Maxime cum liber numeroꝵ narret. qđ e
gredientes filũ israhel de deserto non ꝑmis¬
si sint ullam idumeis inferre molestiam pro¬

Expanded text:
movere debet, quod exercitus coeli etiam removere debet, quod exercitus coeli etiam repulsi angeli vocantur, quia ipsi quamvis ab aethereo coelo expulsi sunt, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: contra spiritalia nequitiae in coelestibus.Ammon, et cum eis de Ammonitis ad Josaphat, ut pugnarent contra eum. Quod adjungit filiis Moab et filiis Ammon et Ammonitis, ostendit Idumaeos simul cum Moabitis et Ammonitis conjunctos esse ad pugnandum contra Israel. Unde in sequentibus narratur, quod filii Ammon et Moab consurrexerunt adversus habitatores montis Seir, ut interficerent et delerent eos. Sed scriptor historiae ob reverentiam fraterni nominis magis volebat quod gerebatur associatorum occulte adnotare vocabulo, quam impietatem impudentium sermone divulgare publico. Maxime cum liber Numerorum narret quod egredientes filii Israel de deserto non permissi sint ullam Idumaeis inferre molestiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
hac eadem gloria ꝑphetã consulat. iustum
ualde est. ut ex culpe suȩ merito a ꝓphetȩ
ore prosꝑa audiat: Quatinꝰ qui uerba dei
audire in sacro eloquio noluit. ut t̾rena des¬
piceret. celestia ambiret. illud deo iudice ex
prophetȩ sui ore audiast. utide amplius
obligatus cadat: & dũ sꝑe terrene glorie de¬
lectatus pascitur. suis desideriis ad ima sem
mendax esse appetiit in ore ꝓphecarũ un̾¬
& premissũ est: quia exercitus celi stetit a
dextris & sinistris eius. Deus enim qui incir¬
cumscripta est ueritas. in il la ęt̾̃na beatitu¬
dine que dextia eiꝰ dicitur. sinistrã non ht̃
quia nichil esse quod displiceat pocest. S
quia simul omnia contuetur. simul cunc¬
ta aspicit: ea uia in qua & bonos populos
& malos iudet Exercitus celi a dextris &
sinistris habere describitur: ut sicut suꝑͣ
diximꝰ ꝑ dextram intelligamꝰ angelos elec¬
tos. ꝑ sinistrã uero spiritus reꝑbos. Hec

Expanded text:
hac eadem gloria prophetam consulat, justum hac eadem gloria prophetam consulat, justum valde est, ut ex culpae suae merito a prophetae ore prospera audiat, quatenus qui verba Dei audire in sacro eloquio noluit, ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud, Deo judice, ex prophetae sui ore audiat unde amplius obligatus cadat, dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur suis desmendax esse appetiit in ore prophetarum. Unde praemissum est, quia exercitus coeli stetit a dextris et a sinistris ejus. Deus enim, qui incircumscripta est veritas, in illa aeterna beatitudine quae dextra ejus dicitur sinistram non habet, quia nihil esse quod displiceat potest. Sed quia simul omnia contuetur, simul cuncta aspicit ea vi, in qua et bonos spiritus et malos vidit. Exercitus coeli a dextris et a sinistris habere describitur, ut, sicut supra diximus, per dexteram intelligamus angelos electos, per sinistram vero spiritus reprobos; nec
Abbreviated transcription (Latin):
pr᷑: ut iã nec ꝑtimesc̾et quia deliquisset. a
tanto pꝰ duriꝰ raperet᷑ ad penã. quanto nunc
securius uiueret in culꝑa. S ecce iam largi¬
ente omnipotente deo. ab idoloꝵ culture
motũ est qͣm plurimũ genꝰ humanũ uerã
fidem publice fatecur. subdilignis & laꝑĩdi¬
b uel cuilibet creaturȩ in adoratione renuit.
Securus ergo iam ꝓphetam quilibet in fide
positus consulet: quia hoc auliturꝰ est. qđ
audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab
inmundiciis aliis atꝙ a prauis actionib
recessisset. securꝰ esset. Nã cum paulus
egregiuis ꝑredicator clamet. & auaricia quȩ
est idolorũ seruitus: quisquis adhuc auan¬
ciȩ subiectus est. a cultu idoloꝵ liber non est.
Siergo is qui auariciȩ estib anhelat. in fide
quidẽ positus esse uidet᷑. s aliena ambit acci¬
pere honores mundi desid̾at comp̃hend̾e. ha¬
bereq temporalẽ gloriã concuꝑiscit. atq de

Expanded text:
retur, ut jam nec pertimesceret quia deliquisset, et retur, ut jam nec pertimesceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam largiente omnipmotum est quamplurimum genus humanum, veram fidem publice fatetur, subdi lignis et lapidibus vel cuilibet creaturae in adoratione renuit. Securus ergo jam prophetam quilibet in fide positus consulat, quia hoc auditurus est, quod audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab immunditiis aliis atque a pravis actibus recepisset, securus esset. Nam cum Paulus, egregius praedicator, clamet: « Et avaritia, quae est idolorum servitus , » quisquis adhuc avaritiae subjectus est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desiderat comprehendere, habere temporalem gloriam concupiscit, atque de
Abbreviated transcription (Latin):
nari. quatinꝰ qui sepe uolens cȩciderat in cul¬
pa. quandoqꝙ nolens caperetur ad penam.
occulta iusticia licentia malignis spiritib
datur: ut quos uolentes in peccatis laqueo
strangulant. in peccati penã ętiam noli̾¬
tes trahant. Deniq his qui uitam repbã
non mutat. a ꝑpetrandis peccatis anmũ
non auertit: cum a propha aliquid reqͥ¬
rit. illa audit deo disponente: quȩ audi¬
re meret᷑ damꝑnandus. Ecce enim ut unu
uel duo ex multis loquam᷑. ab ommipo¬
tentis di cultu domus israhel sub idolorũ
seruitute recesserat: & tamen ad ꝓphẽtas
a quib decipi consueu̾at. seꝑe ueniebat
prospera requirens. Cum uero ex ore pro¬
ꝑhetarũ ꝑuersa agens. ꝑspera audire¬
merebat᷑. quid aluid suꝑna iudicia agebant.
insut pecator ꝑopulus in suo corde caperet᷑.
quatinus qui ꝑfidiã sequendo deliquerat. sic
ꝓphetarũ suorum blandis sermonib decipe¬

Expanded text:
nari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam. Occulta quippe justitia licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccati laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Denique is qui vitam reprobam non mutat, nec a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit, Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim, ut unuvel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute recesserat, et tamen ad prophetas a quibus decipi consueverat, saepe veniebat prospera requirens. Cum vero ex ore prophetarum perversa agens prospera audirequid aliud superna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur? Quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonibus decipe
Abbreviated transcription (Latin):
sinistra autẽ  pars angeloꝵ reproba de¬
signat᷑. Non enim ministrant deo solum¬
inodo boni qui adiuuent: s etiam qui redi¬
re nolentes grauent. Nec qđ celi exercitꝰ
dicitur: Angeloꝵ pars reꝑba in eo intelligi
posse ꝑhibetur. Quas enim suspendi uni ae¬
re nouimꝰ: aues celi nominamꝰ. Q de eisdẽ
spiritib: paulus dixit. Contra spiritalia ne¬
quicie in cȩlestib: quoꝵ caput enuncians
ait. Scłm pͥncipem potestatis aeris huiꝰ.
A dextra ergo & simstra angelorũ exercitꝰ
stat: quia &ẽ uoluntas electoꝵ spirituũ di¬
uine pietati concordat. & reꝑborũ sensus sue
malicie seruiens. iudicicimꝰ districtionis
eius obtemꝑat. Unde &̾ mox fallax spiritꝰ
in medium ꝓsilisse describitur: ꝑ quem achab
rex exigentib suis meritis deciꝑiat᷑. Neq
enim fas est credere bonum sp̃m fallacie
deseruire uoluisse: ut diceret. egrediar.
dignius erat. ut tali debuisset deceptione dãp¬

Expanded text:
sinistra autem Dei, pars angelorum reproba desinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent, sed etiam qui redire nolentes gravent; nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse perhibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus . Et de eisdem spiritibus Paulus dixit: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibus . » Quorum caput enuntians ait: « Secundum principem potestatis aeris hujus . » A dextra ergo et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus, suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiluisse describitur, per quem Achab rex, exigentibus suis meritis, decipiatur. Neque enim fas credere bonum Spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: « Egrediardignus erat ut tali debuisset deceptione dam
Abbreviated transcription (Latin):
di dñm sedentẽ in solio suo: & omnẽ exerci
tũ cȩli assistentẽ ei a dextris & a sinistris. Ꝙs
dixit dñs. Quis decipiat achab regẽ israhes
ut ascendat & corruat in ramoth galaad:
cumq diceret unus hoc modo. & alter alio:
ꝓcessit sp̃c & stetit ooram dño. & ait. Ego
decipiã eũ. Cui dñs. In quo inquit decipies:
Et ille respondit. Egrediar & eio sp̃c mendar
in ore omniũ ꝓphetarũ eꝰ. Dixitꝙ dñs. Deci¬
pies &e preualebis. Egredere & fac ita. Quid
ꝑ soliũ dñi nisi angelicas potestates accppi¬
mus: quarum mentib deus altius presi¬
dens inferius cuncta disponit: q qͥd ꝑ exer¬
citus celi. nisi ministrantiũ angeloꝵ multitu¬
do describit᷑ꝰ Quid est ergo qđ exercitꝰ celi
a dextris & a suustris eius stare ꝑhibet᷑
Deus enimqui ita est intra omnia. ut etiã
sit extra omnia. nec dextra nec sinistra cõ¬
cluditur. S dext̃a di angeloꝵ parselecta:

Expanded text:
di Dominum sedentem idi Dominum sedentem iistentem ei a dextris et a sinistris, et dixit Dominus: Quis decipiet Achab regem Israel, ut ascendat et corruat in Ramoth Galaad? Cumque diceret unus hoc modo, alter alii, processit spiritus et stetit coram Domino et ait, Ego decipiam eum. Cui Dominus: In quo, inquit, decipies? At ille respondit: Egrediar et ero spiritus mendax in ore omnium prophetarum ejus. Dixitque Dominus: Decipies et praevalebis; egredere et fac ita. Quid per solium Domini nisi angelicas potestates accipimus, quarum mentibus Deus altius praesidens inferius cuncta disponit. Et quid exercitus coeli nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est ergo quod exercitus coeli a dextris et a sinistris ejuDeus enim, qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra nec sinistra concluditur, sed dextra Dei angelorum pars electa,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tetigerit picem inquinabit᷑ ab illa : &
qui cõmunicauerit suꝑbo induet suꝑbiam.
Ob hoc & ipse iosaphat ꝑ iheu uidentẽ filiũ
annani. illius uidelic& ꝓphetȩ qui asaph su¬
perius increpauerat arguitur. qđ impio pre¬
buerit auxiliũ: & his qui oderunt dñm ami¬
citia iungeret᷑. Quapropt̾ hereticorũ consortia
sunt deuitanda. quia nulla societas est luciad
tenebras. nec conuentio xͥ ullomͦ potest esse
cum belial: tec possumꝰ pariter calicem dñi
bibere. ubi salubris haustus est sapientiȩ. & ca¬
licem demonioꝵ ubi uenenũ mortiferum prc¬
num de eunuchis: & dixit ei. Uoca cito miche¬
am filium iembla. Porro rex israhel & iosa¬
phat rex iuda uterq sedebant in solio suo ues¬
t̾iti cultu regio. Sedebant autẽ in area iuxta
portã samariȩ: om̃sꝙ prophetȩ uaticinabant᷑
corã eis & reliqua. Deniꝙ propħa micheas uo¬
catus ad regem ifrahes. & ad regem parit᷑ iu¬
da. ꝓphetauitq contͣ regem isrł ita dicens. Ui¬

Expanded text:
b illa: et qui communicaverit superbo, induet superbiam . Ob hoc et ipse Josaphat per Jehu videntem filium Hanani illius videlicet prophetae qui Asa increpaverat arguitur, quod impio praebuerit auxilium, et his qui oderunt Dominum amicitia jungeretur. Quapropter haereticorum consortia sunt devitanda, quia nulla societas est luci ad tenebras, nec conventio Christi ullo modo potest esse cum Belial, neque possumus pariter calicem Domini bibere, ubi salubris haustus est sapientiae, et calicem daemoniorum, ubi venenum mortiferum pronum de eunuchis et dixit ei voca cito Micheam filium Iembla porro rex Israhel et Iosaphat rex Iuda uterque sedebant in solio suo vestiti cultu regio sedebant autem in area iuxta portam Samariae omnesque prophetae vatcoram eis, etc. Denique propheta Michaeas vocatus ad regem Israel et regem pariter Juda, prophetavit contra regem Israel ita dicens: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tres cubitos in altum: stet̾itꝙ suꝑ eam.
& deinceps flexis genib contra uniuisam
multitudinẽ israhel. & ꝑalmis in cęlũ le¬
uatis orauerit. Pepigit autẽ ioiada fedus
int̾ se uniũsumq populũ & regẽ. ut esset
populus dñi. Quid est qđ dicit ioradã int̃
se uniũsũq populũ & regem pepigisse fe¬
dus: nisi qđ se ꝑ loco legis & dei. cuius mi¬
nister erat posuit: Sicut in libro regum
ostenditur. ubi ita scͥptũ est. Peꝑigit igitꝰ
ioiada fedus inter dnm. & inter regem. &̃
inter populũ. ut esset populus dñi. Unde¬
ioiada interpretat᷑ dñm cognoscens siuedo¬
minum diligens: quia dnm cognoscere
filios israhel docuit. Pepigit itaq fedus
ioiada inter dñm & uiter populũ ac regẽ.
ut utͥꝙ hoc est rex & populus obedirei
deo. & legi eiꝰ. Pepigit int̾ regẽ & popu¬
lum. hoc est ut populus erga regẽ fide¬
liter ageret: & rex populũ cum iusticia re¬
geret sub manib sacerdotũ & leuitarũ.

Expanded text:
eam, et deinceps, flexis genibus contra universam multitudinem Israel, et palmis in coelum levatis, oraverit. Pepigit autem foedus Joiada inter se, universumque populum, et regem, ut esset populus Domini. Quid est quod dicit Joiadam inter se, universumque populum et regem pepegisse foedus, nisi quod se loco legis et Dei, cujus minister erat, posuit? sicut in libro Regum ostenditur, ubi ita scriptum est: Pepigit ergo Joiada foedus inter Dominum, et inter regem, et inter populum, ut esset populus Domini. Unde interpretatur Dominum cognoscens, sive Dominum diligens, quia Dominum cognoscere filios Israel docuit. Pepigit itaque foedus Joiada inter Dominum, et populum, et regem, ut utrique, hoc est rex et populus, obedirent Deo et legi ejus. Pepigit inter regem et populum, hoc est, ut populus erga regem fideliter ageret, et rex populum cum justitia regeret, sub manibus sacerdotum et Levitarum,
Abbreviated transcription (Latin):
getur suꝑ terrã. Hã de sapientia ita scͥp¬
tum est. Sapientia preciosior est cunctis
opib : & omnia que desiderant᷑ huic non
ualent comparari. Longitudo dierũ in
dextera eiꝰ: & in simstra illius diuitiȩ & glo¬
ria. Qͥ uero oportunã defensionẽ ecclie exi¬
bere uult contra hereticos & contra om̃s in¬
imicos. sapientie utiq adminiculo hoc de¬
bet ꝑficere: nec eloquentia aliqͥd ad hoc
sine sapiencia proficit. immo plurimũ no¬
cet. Oꝑa uero roboam pͥma & nouissima:
scripta sunt in libris semeiȩ ꝓpħȩ. & ad¬
do uidentis & diligent̾ exposita. Se meias
iđest uates. qui suꝑiꝰ roboam & filios iuida.
ꝓ transgressione & ꝑeccatis suis arguebat:
& addo siue iaddo ipse est ꝓphetes. quiad
arguendũ ieroboam ꝑ altare qđ fecerat
a dño missus est in samariã. Hic a leone in¬
terfectus est. eo qđ cont᷑ preceptũ dñi a ꝑseu¬
do ꝓpheta seductus. ibidem manducauit.

Expanded text:
getur in terra . Nam de sapientia ita scripgetur in terra . Nam de sapientia ita scriptum est: Sapientia pretiesior est cunctis operibus, et omnia quae desiderantur, huic non valent compadextera ejus; in sinistra illius divitiae et gloria . Qui vero opportunam defensionem Ecclesiae exhibere vult contra haereticos, et contra omnes inimicos, sapientiae utique adminiculo hoc debet perficere, nec eloquentia aliquid ad hoc sine sapientia proficit, imo plurimum nocet. Opera vero Roboam prima et novissima scripta sunt in libris Semeiae prophetae, et Addo videntis, et diligenter exposita. Semeias idem vates est qui superius Roboam et filios Juda pro transgressione et peccatis suis arguebat; et Addo sive Jaddo ipse est prophetes qui ad arguendum Jeroboam pro altari quod fecerat a Domino missus est in Samariam. Hic et a leone occisus est, eo quod contra praeceptum Domini a pseudopropheta seductus ibidem manducavit.
Abbreviated transcription (Latin):
undem sensum respicit. Salomon autem
scuta aurea condens custodib domꝰ suȩ ded̾:
cum redemptor noster spiritalem scientiã
ꝑ duo testamenta doctorib ecclesiȩ ad tu¬
endã ꝑlebẽ suã cõmendauit. Hanc antiquuᷤᷤ
hostis ꝑ incuriã rectoꝵ abstrahit: quia cũ
intenti sunt reb t̾renis. minusq curant de
cȩlestib. officio pristino & scientia denuda¬
tos. quasi in domo ppͥa oꝑib spoliatos de¬
relinquit. Deniꝙ tales cum sensu spiritali se¬
pͥuatos consꝑiciunt: ꝑ eloquentiã uerborũ
copiam quert̃: quatinus eoꝵ sonoritate ue¬
lut scutorũ ereoꝵ firmitate. tutam̃ contra
hostes pro subiectis sibi opꝑonant. S qͣnco
es est iulius auri metallo: tanto inferior ẽ
uana eloquentia uerȩ sapientiȩ fructũ. Uñ
ꝑ quendã sapientẽ de ęloquentia dicitur. Uͥ
plurima uerba. ibi frequent᷑ egestas. & in
psalmis ita legitur. Uir linguosus non dui¬

Expanded text:
umdem sensum respicit. Salomon enim umdem sensum respicit. Salomon enim scuta aurea condens custodibus domus suae dedit, cum Redemptor noster spiritualem scientiam per duo Testamenta doctoribus Ecclesiae ad tuendam plebem suam commendavit. Hanc antiquus hostis per incuriam rectorum abstrahit, quia cum intenti sunt rebus terrenis, nunquam curantes de coelestibus, in officio pristino scientia denudatos, quasi in domo propria opibus spoliatos derelinquit. Denique tales cum se sensu spirituali privatos conspiciunt, per eloquentiam verborum copiam quaerunt, quatenus eorum sonoritate, velut scutorum aereorum firmitate, tutamen contra hostes pro subjectis sibi opponant. Sed quanto aes est vilius auri metallo, tanto inferior est vana eloquentia verae sapientiae fructu. Unde per quemdam sapientem de eloquentia dicitur: Ubi plurima verba, ibi frequenter egestas: et in Psalmis ita legitur: Vir linguosus non diri
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus dominan uidentur: Qui thesau¬
ros domꝰ dm̃. & thesauros regios abstulit:
cum scientiam sanctarum scripturarũ. simul
& oꝑa uirtutum ab incautis & desidiosis ab¬
trahit. Sȩsac uͦ bissus cilicu. siue gaudiũ
cilicii interpretat᷑: & quia abyssus subcilita¬
tem significat. cilicium uero qđ de capra¬
rum setis conficitur: peccata: Quid melius
in bysso cilicii. quam uersutia fraudis diabo¬
licȩ in ꝑsuasione peccatoꝵ accipi potest: Se¬
sac enim iherososimitanas oꝑes aufert: cũ
diabolus qui callide decipit. & gaudet in
multirudine ꝑeccaroꝵ ȩcclesiasticos quosꝙ
scieniia sꝑiricali & oꝑere uirutũ dep̾dat᷑.
cosq qui udebanturꝰ in exclesia decori esse.
spoliacos. secum in baratrũ ꝑditionis suȩ
demergit. Hec non & illud qł udeᷤ rex seu¬
ia aurea quȩ fecerat rex salomon abstu¬
lit. ꝓ quib fecit rex roboã scuta ȩrea. &
tradidit ea in manu ducũ scutarioꝵ: ad e¬

Expanded text:
ad tempus dominari videntur, qui thesauad tempus dominari videntur, qui thesauros domus Domini et thesauros regios aufert, cum scientiam sanctarum Scripturarum simul et opera virtutum ab incautis et desidiosis abstrahit? Sesac ergo byssus cilicii sive gaudium cilicii interpretatur. Et quia byssus subtilitatem significat, cilicium vero, quod de caprarum setis conficitur, peccata, quid melius in bysso cilicii, quam versutia fraudis diabolicae, in persuasione peccatorum accipi potest? Sesac enim Jerosolymitanas opes aufert, cum diabolus qui callide decipit, et gaudet in multitudine peccatorum ecclesiasticos quosque a scientia spirituali, et opere virtutum depraedat, eosque qui videbantur in Ecclesia decori esse, spoliatos secum in barathrum perditionis suae demergit, necnon et illud quod idem rex scuta aurea quae fecerat rex Salomon abstulit pro quibus fecit rex Roboam scuta aerea et tradidit ea in manu ducum scutariorum, ad e
Abbreviated transcription (Latin):
ego reliqui uos in manu sesac. Consternatiꝙ
principes israhel & rex dixerunt. Iustus est
dñs. Cumꝙ uidisset dñs. qđ humiliati essẽt:
factus est sermo dñi ad semeiam dicens. Qͥs
humiliati sunt non disꝑdam eos. daboq
men seruent ei: ut sciant distanciq̃ serui¬
tutis meȩ. & seruitutis regni terrarũ. Reces¬
sit itaꝙ sesa c rex egypti. ab iherłm. subla¬
tis thesauris domus dñi. & domus regis.
omniaq secum tulit. ꝙ clipeos aureos.
quos fecerat salomon. pro quib fecit rex ene¬
os: & tradidit illos principib scutarioꝵ. qͥ
custodiebant uestibulũ palacii. Quid ergo¬
ꝑ figurã hoc insinuat. quod ꝑropt̃ peccatũ
roboam sesac rex egypti de domo dñi the¬
sauros abstulit. & thesauros regios: nisi qđ
mali rectores propter negligentiam suam
regem egypti hoc est principem tenebra¬
rum in iherusalem typicam ꝓuocant. in ec¬
clesiam udelicet sibi comiissam. ubi ipsi

Expanded text:
ego reliqui vos in manu Sesac: Consternatique ego reliqui vos in manu Sesac: Consternatique principes Israel et rex dixerunt: Justus est Dominus. Cumque vidisset Dominus, quod humiliati essent, factus est sermo Domini ad Semeiam, dicens: Quia humiliati sunt, non disperdam eos, daboque men servient ei, ut sciant distantiam servitutis meae et servitutis regni terrarum. Recessit itaque Sesac rex Aegypti ab Jerusalem, sublatis thesauris domus Domini et domus regis, omniaque secum tulit, et clypeos aureos, quos fecerat Salomon. Pro quibus fecit rex aeneos, et tradidit illos principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii. Cumqueper figuram hoc insinuat, quod propter peccatum Roboam Sesac rex Aegypti de domo Domini thesauros abstulit, et thesauros regios, nisi quod mali rectores propter negligentiam suam regem Aegypti, hoc est, principem tenebrarum in Jerusalem typicam provocant, in Ecclesiam videlicet sibi commissam: ubi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
eis qđ ꝑ prophetã dicitur. Qualis populus.
talis est & sacerdos. Omnes enim a minimo
usq ad maximum auaricie student: & ceci
cȩcis diicatum p̃bentes. in foueã ꝑditionis
pariter cadunt. Quib cõminat᷑ dei sapientia
ius principes mane comedent. Qͣ econtrario
de sanctorum populo &̃ rege eorum xp̃o lau¬
dando subsequit᷑ dicens. Beata terra cuiꝰ
est rex nobilis. & cuius pͥncipes uescunt᷑ in
tempore suo: quia omnia quȩcũq fecerinit
ꝑsperabuntur. Anno autem quinto regni
roboam. ascendit sesac tex egyꝑti in iheru¬
salem. quia peccauerant dño. cum mille du¬
centis currib. & sexaginta milib equitũ: nec
erat numerus uulgi qđ uen̾at cum eo ex e¬
Gypto. libies scilicet. & trogodite. & ȩchyopeᷤ.
Cepitq ciuitates mimitas in iuda: & uenit usꝙ
ad ioboam. & principes iuda qui congrega¬
ti fuerant in iherusalem. fugientes sesac. Dix̃ꝗ
ad eos. Hec dicit dñs. Uos reliquistis me: &

Expanded text:
eis quod per prophetam dicitur: « Qualis populus, eis quod per prophetam dicitur: « Qualis populus, talis est et sacerdos . » Omnes enim a minimo usque ad maximum avaritiae student, et caeci caecis ducatum praebentes in foveam perditionis pariter cadunt: quibus comminatur sapientia jus principes manede sanctorum populo, et rege eorum Chrdando subsequitur, dicens: « Beata terra cujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore suo, quia omnia quaecunque fecerint el cum eo anno autem quinto regni Roboam ascendit Sesac rex Aegypti in Hierusalem quia peccaverunt Domino cum mille ducentis curribus et sexaginta milibus equitum nec erat numerus vulgi quod venerat cum eo ex Aegypto Lybies scilicet et Trogoditae et Aethiopes cepitque civitates munitissimas in Iuda et venit usque ad Roboam, et principes Juda, qui congregati fuerant in Jerusalem, fugientes Sesac, dixitque ad eos: Haec dicit Dominus: Vos reliquistis me, et
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. & lucos suꝑ omnem collem excelsum.
& suꝑ omnem arborem frendosam: s & effe¬
minãti fuerunt in terra. feceruntq omnes ab¬
hominationes gentium. quas attriuit dñs an
faciem filiorum ifrahei. Significat ergo ma¬
los rectores in ȩcclesia: qui terrenis cupidita¬
tib dediti. negligunt curam hr̃e subditoꝵ.
& delectantes gaudent in inultitudine sib ob¬
sequentium. nec tamen condignam hñt sollici
tudinem sibi cõmissoꝵ. Interpretatur hic robo¬
am latitudo populi. Q bene latitudo populi
nominari possunt: qui latam & spaciosam ui¬
am gradientes. ꝑ quam multi uadunt ad mor¬
tem: angustã iuam que paucoꝵ est. & ad et̃¬
nam uitam duc̃ ingredi detrectant. Relictoq
sanctorũ ꝑatrũ consilio. quorum dicta & exem¬
pla ad celsitudinẽ tendunt ꝑfectionis. eligunt
iuuenũ obtemperare ꝑ receptis: hoc est eorũ
qui iuuenilib desideriis mancipati. laudib in¬
iquis. & adulationib eos grauant: & fit in

Expanded text:
as, et lucos, super omnem collem excelsum, et super omnem arborem frondosam. Sed et effeminati fuerunt in terra. Feceruntque omnes abominationes gentium quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti negligunt curam habere subditorum, et delectantes gaudent in multitudine sibi obsequentium, nec ttudinem sibi commissorum. Interpretatur autem Roboam latitudo populi; et bene latitudo populi nominari possunt, qui latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quae paucorum est, et ad aeternam vitam ducit, ingredi detrectant; relictoque sanctorum patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est, eorum qui juvenilibus desideriis mancipati, laudibus iniquis et adulationibus eos gravant, et fit in
Abbreviated transcription (Latin):
lectantur actib. Hi licet dum cultui diui¬
no instabant. & ethyope ᷤᷤ spiritales & recto¬
res tenebrarũ harum suꝑando fugauerint:
tamen postqͣm uoluptatib presentis uitȩ de¬
diti. assirios qui regnum confusionis tenent
auxiliatores & defensores quęrunt. a deo
iuste deseruntur. & uariis languorib erroz¬

Expanded text:
lectantur actibus. Hi licet dum cultui divino instabant, Aethiopes spiritales, et rectores tenebrarum harum superando fugaverint, tamen postquam voluptatibus praesentis vitae dediti Assyrios qui regnum confusionis tenent auxiliatores et defensores quaerunt, adeo juste deseruntur, et variis languoribus erro
Abbreviated transcription (Latin):
bono inchoant initio. s malo finiunt termi¬
no. qui post abdicationẽ idolat̾ȩ & spreta̾
seruitutem demonioꝵ ꝑceptã graciã baptis¬
matis. & carismatis sacri unctionẽ. statim
in pͥmordio uitȩ suȩ pietatis arripiũt oꝑa:¬

Expanded text:
bono inchoant initio, sed malo finiunt termibono inchoant initio, sed malo finiunt termino; qui post abdicationem idololatriae, et spretam servitutem daemoniorum, percepta gratia baptismatis et chrismatis sacri unctione, statim in primordio suae vitae pietatis arripiunt o
Abbreviated transcription (Latin):
ceret legem. & uniu̾sa mandata: q̾ abstulit
e cunctis urbib iuda aras. & fana. & regnaũ
in pace & cet̾a. Rex asa qui in pͥncipio regni
sui restaurauit cultum diuinum & fecit qđ
bonum & beneplacitum erat in conspectu do
mini. subuertitq altaria idoloꝵ. & confregit
simulachra. unde graciã dñi ꝓmeruit. ita
ut pugnans contra ethyopes uictoriam caꝑet.
&& eo usq ad int̾nitionẽ cederet. quia dño ꝑ
eo pugnante & exercitum eiꝰ adiuuante con¬
trita sunt. s postea in deteriꝰ relabens cum auxi¬
lium assyrioꝵ contra baasa regem israhel quȩ¬
sisset. & anani ꝓphetam ad se a dño missum
ut eũ uide corriꝑet in uincula misisset gͣuit̾
ente incidit in languorem grauissimũ. &
pedum dolorem uehementissimũ. in quo &
obit. Nec in infirmitate sua quę siuut dñm
s magis in medicorum artem confidens de¬
lusus est.His itaq eos significat tipice qui in¬

Expanded text:
ceret legem, et universa mandata; et abstulit ceret legem, et universa mandata; et abstulit e cunctis urbibus Juda aras et fana, et regnavit in pace, etc. Iste est Asa qui in principio regni sui restauravit cultum divinum, et fecit quod bonum et bene placitum erat in conspectmini, subvertitque altaria idolorum, et confregit simulacra . Unde gratiam Domini promeruit, ita ut pugnans contra Aethiopes victoriam caperet, et eos usque ad internecionem caederet, quia Domino pro eo pugnante et exercitum ejus adjuvante contriti sunt; sed postea in deterius relabens, cum auxilium Assyriorum contra Basa regem Israel quaesisset; et Anani prophetam ad se a Domino missum, ut eum inde corriperet, et in vincula misisset, gravitente incidit in languorem gravissimum, et pedum dolorem vehementissimum: in quo et obiit. Nec et in infirmitate sua quaesivit Dominum, sed magis in medicorum artem confidens delusus est. Is itaque eos figurat typice, qui
Abbreviated transcription (Latin):
idest domum idoli. qđ ante uocabatur do¬
mus łi. Ihesena autem cuutas est i tribu
iuda similiterꝰ: & ephron in tribuiuda est.
Unde & uilla ꝑgrandis efrea nomine contra
septeit̾on est in uicesimo ab helia miliario
hactenꝰ uocatur. Nec ualuit ultra resist̾e ihe¬
roboam in dieb abia: quem ꝑcussit dñs &e
mortuus est. Hon ihe roboam ꝑcussit ds̃ utt
pleriꝙ estimant: siquidẽ uixtã regnoꝵ libri
in uicesimo anno regni eiꝰ. imperauerat asa
filius abia suꝑ udam & iherusalẽ: s abiam
qui accepta bethel idola israheli in scandalũ
reseruauit. ut ębrei asserunt.
pelierunt eum in ciuitate dauid: reg¬
nauitꝙ asa filius eiꝰ ꝑ eo. In cuius dieb quie¬
uit terra annis .x. fecit autẽ asa qđ bonum
& placitũ erat in conspectu dei sui: & subuer¬
tit altaria peregrini cultus & excelsa: & con¬
fregit statuas lucosq succidit. ac ꝑrecepit iu¬
cie. ut quereret dñm dm̃ patrum suoꝵ: & fa¬

Expanded text:
id est, domum idoli, quod ante vocabatur doid est, domum idoli, quod ante vocabatur domus Dei. Jesana autem civitas est in tribu Juda, similiter et Ephron in tribu Juda est. Unde et villa pergrandis Ephrea nomine contra Septentrionem in vicesimo ab Jerusalem milliario hactenus vocatur. Nec valuit ultra resistere Jeroboam in diebus Abia; quem percussit Dominus, et mortuus est. Non Jeroboam percussit Deus ut plerique aestimant, siquidem, juxta Regnorum librum, in vicesimo anno regni ejus imperaverat Asa filius Abia super Judam et Jerusalem; sed Abiam; quia capta Bethel, idola Israeli in scandalum reservavit, ut Hebraei asserunt. pelierunt eum in civitate David regnavitque Asa filius eius pro eo in cuius diebus quievit terra annis decem fecit autem Asa quod bonum et placitum erat in conspectu Dei sui et subvertit altaria peregrini cultus et excelsa et confregit statuas lucosque succidit ac praecepit Iudae ut quaereret Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ex nomine dñi appellauerit semeron. ꝑse
cutus est autem abia fugientẽ iheroboam:
ꝙ cȩpit ciuitates eius. bȩthel ã filias eiꝰ. & hie¬
sena cum filiab suis ephrom quoq & filias
eius. Bethel ciuitas est in ꝑximo ab helya lapi
de ad dexteram ęuntib neapolim. quȩ prius
luza id est amicdalon uocabatur: & cecidit in
sortem trib beniamin iuxta bęthan ꝙ̾ al.
quam expugnauit ihesus rege illius int̾fec¬
to. Porro quod quidã putant scdm errorẽ
grecorum uoluminũ ulam maulas. antiqͥtꝰ
nunc upatã : ue hement̃ errant. Uerbum
quippe ebreum & nomen ipsius ciuitatulȩ
pariter miscuerunt. Eum ulam significet¬
yocabatur autem priꝰ lura bethel : nec non¬
& hoc qd bęthaun aliud oꝑidum suspicã¬
tur: ebrei putant eandem esse bethel. Se
ex eo tempore. quo ibi a iheroboam filio
nabaach uituli aurei fabricati sunt. & ad de¬
cem tribubus adorati: uocatum esse bechaun

Expanded text:
ex nomine domini appellaverit Semeron. Seex nomine domini appellaverit Semeron. Secutus est autem Abia fugientem Hieroboam et cepit civitates eius Bethel et filias eius et Hiesena cum filiabus suis Ephron quoque et filias eide ad dextram euntibus Neapolim, quae prius Luza, id est, Amigdalon vocabatur, et cecidit in sortem tribus Benjamin, juxta Bethan et Hai, quam expugnavit Josue, rege illius interfecto. Porro quod quidam putant secundum errorem Graecorum voluminum, Ulammaulas antiquitus nuncupatam, vehementer errant. Verbum quippe Hebraeum et nomen ipsius civitaculae pariter miscuerunt, Vocabatur autem prius Luza, Bethel, nec non et Bethaum, quod aliud oppidum suspicantur; Hebraei putant eamdem esse Bethel; sed ex eo tempore quo ibi a Jeroboam filio Nabat vituli aurei fabricati sunt, et a decem tribubus adorati, vocata est Bethaum,
Abbreviated transcription (Latin):
filia unel. de gaba & erat bellum int̾ abiã
& ieroboam. Porro qđ legitur in dierum
uolumine. nec non & in regum bellum fuisse
inter reges iuda & reges israhel cunctis di¬
eb eorum. non aliud significare ꝑuto: qͣm qd̾
sancta ȩcclesia. quȩ in unitate fidei ꝑsistit.
bellum habeat semꝑ cum hereticis & scisma¬
ticis. & omnib qui uiosare contendunt fidem
catholicam. Omnes enim ut ait apłs qui pie uo
lunt uiuere in xpisto. ꝑsecutionẽ pacuntur:
quia draco antiquus persequitur mulierẽ.
insidians calcaneo eiꝰ. ꝙ iꝑsa cont̾et caput illiꝰ.¬
Etecit igitur abia suꝑ montẽ semeron. quie¬
rat in ephraun. & ait. Audi iheroboã &̾ omnis
israhel. Num ignoratis qd dñs deus israhel
dederit regnum dauid suꝑ israhel insempiter¬
num. ipsi q filu eiꝰ : & cet̾a Semeron urbs erat.
ditȩ. Legimꝰ in regnorũ ubris qđ amn rex is¬
rahel emerit montẽ semeron a quodã semer:
& edificauerit in ũtice eius ciuitatẽ quam

Expanded text:
Uriel de Gabaa. Et erat bellum inter Abiam et Jeroboam. Porro quod legitur in Dierum volumine nec non et in Regum, bellum fuisse inter reges Juda, et reges Israel cunctis diebus eorum, non aliud significare puto quam quod sancta Ecclesia, quae in unitate fidei persistit, bellum habeat semper cum haereticis et schismaticis, et omnibus qui violare contendunt fidem calunt vivere in Christo, persecutionem patiuntur . » Quia draco antiquus persequitur mulierem, insidians calcaneo ejus, et ipsa conteret caput illiStetit ergo Abia super montem Semeron, qui erat in Ephraim, et ait: Audi, Jeroboam et omnis Israel, num ignoratis quod Dominus Deus Israel dederit regnum David super Israel in sempiternum ipsi et filiis ejus? etc. Semeron urbs erat qsunt. Legimus in Regnorum libris , quod Zamri rex Israel emerit montem Semeron, a quodam Semer, et aedificaverit in vertice ejus civitatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
salomone patre roboam. estimant ȩbrei esse
banaiã filium ioiade & achiel filium acho¬
moni. qui alio nomine chila uocabat᷑: quoꝵ
consilio relicto roboam cum iuuenib tractare
cȩꝑit. hoc est ad urã qui in sequentib lapida¬
tus describit᷑ & eius similib: quoꝵ stulticia¬
iuxta instabilitatẽ animi. Non enim fuit ro¬
tus. Mistice autem roboam filius salomo¬
nis. qui utili senioꝵ consilio relicto adolescen¬
tiũ consilium secutꝰ est: licet de domo dauid
fuent. tamen in uia eiꝰ non gradiebat᷑. Fecit
enim iudas scriptura regum testante in illis di¬
eb malum coram dño: & itritauerunt eum su¬
ꝑ omnib quȩ fecerant patres eoꝵ in peccatis. qͣ¬

Expanded text:
Salomone patre Roboam aestimant Hebraei esse Salomone patre Roboam aestimant Hebraei esse Banaiam filium Joiadae, et Ihachel filium Acomoni, qui alio nomine Chila vocabatur, quorum consilio, relicto Roboam cum juvenibus tractare coepit, hoc est, cum Aduram, qui in sequentibus lapidatus describitur, et ejus similibus, quorum stultitia sed juxta instabilitatem animi. Non enim fuit Roet puer. Mystice autem Roboam filius Salomonis, qui, utili seniorum consilio relicto, adolescentium consilium secutus est, licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur. Fecit enim Judas, Scriptura regum attestante, in illis diebus malum coram Domino, et irritaverunt eum super omnibus quae fecerant patres eorum in peccatis, q