comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit. et manasse indulsit. qui¬
dedit. post innũabilia peccata
penitentiam agentes int̃ amicos
suos reputauit: et meretrici que
lacrimis pedes lauerat. & capilł
exterserat. dotum indulsit: qui
istis tantis ao talib peccatorum
ueniam dedit: paratus ẽ etiam
et nobis si inueritate conuertim.
non solum peccata dimittere: s
etiam eternam beatitudinẽ dare.
hec ergo cogitantes fr̃s km̃i. qͣn
tum possumꝰ cum di aduitorio
laboremus: ne nobis aliqua cri¬
mina. uel capitalia peccata sub¬
ripiant. Si uero in hoc malum
ea prostratus: pͥusqͣm crimina ip¬
sa ꝑ consuetudinẽ conuales eant.
rem edium sͥ indie necessitatiꝰ ac¬
quirat: & cum ingenti rugitu
et gemitu sibi reconciliari con¬
dendat Nec erubeseat penitenti¬
am agere. qui non erubuit pe¬
nitenda cõmittere: sed cito inse
bonis operib contendat d̃i yma¬
ginem reparare: ut inter filios
illa ȩterna beatitudine exclusus.
et a conuiuio nupciali ꝓiectus.

Expanded text:
pepercit, et Manassen post pepercit, et Manassen post en post innumerabilia peccata poenitentiam agentem inter amicos suos reputavit, et meretrici quae lacrymis pedes rigaverat et capillis suis terserat, totum indulsit; qui istis tantis ac talibus peccatoribus veniam dedit, paratus est et nobis, si in veritate convertimur, non solum peccata dimittere, sed etiam aeternam beatitudinem dare. Haec ergo cogtum possumus, cum Dei adjutorio laboremus, ne nobis aliqua crimina vel capitalia peccata subrepant. Si vero in hoc malum e prostratus, priusquam crimina ipsa per consuetudinem convalescant, remedium sibi in die necessitatis acquirat, et cum ingenti rugitu et gemitu Deum sibi reconciliare contendat. Nec erubescat poenitentiam agere, qui non erubuit poenitenda committere; sed cito in se bonis operibus contendat Dei imaginem reparare, ut inter filios illa aeterna beatitudine exclusus, et a convivio nuptiali projectus,
Abbreviated transcription (Latin):
incarcerem missus. cum gͣndi hu¬
militate penitentiam agens. ita
grãm d̾i obtinuit: ut mereret᷑ int̃
amicos di post modum numerari.
Meretrix qͣ illa que pedes domini
lac̾mis lauit. et capillis extersit at
ubi celestem medicum uenisse cog¬
nouit. ultro se ingessit. indomo
ubi rogata non fuerat: et que pͥus
frontuosior fuerat ad ꝑditionem. pͦt¬
cata dimissa. Nec ipsa se ad hoc
seruauit: ut infinem uite sue peni¬
tentiam ageret. S:. dũ ad huc pote¬
rat peccare. sic uoluit peccata de¬
serere: ut illam de adulterus suis n
impossibilitas subtraheret. sed
ris diuinis poteramus inuenire.
qui post infinita cͥmina peniten¬
tiam agentes. di in se miscdiam ꝓ¬
uocauerint: et non solum ad prio¬
rem: sed ad meliorem statum redi¬
erint. S quia longum ẽ me om̃s
recitare: isti qͣtuor. qͦs nouimus sa¬
tis habundanterq sufficiunt: ut
agnos camus qͦd d̃s noster qui et
dauid post tam graue peccatum
indulsit. et achab sacrilego regi

Expanded text:
in carcerem missus, cum grandi huin carcerem missus, cum grandi humilitate poenitentiam agens, ita gratiam Dei obtinuit, ut mereretur inter Dei amicos postmodum numerari . Meretrix quoque illa, quae pedes Domini lacrymis lavit, et capillis extersit, ubi coelestem Medicum venisse cognovit, ultro se ingessit in domum ubi rogata non fuerat: et quae prius frontosa fuerat ad perditionem, posterint peccata dimissa . Nec ipsa se ad hoc reservavit, ut in fine vitae suae poenitentiam ageret: sed dum adhuc peccare poterat, sic voluit peccata deserere; ut illam de adulteriis suis non impossibilitas subtraheret, sed ris divinis poteramus invenire, qui post infinita crimina poenitentiam agentes, Dei in se misericordiam provocaverint; et non solum ad priorem, sed etiam ad meliorem statum redierint. Sed quia longum est me omnes recitare, isti quatuor quos nominavimus satis abundeque sufficiunt, ut agnoscamus quod Deus noster, qui et David post tam grave peccatum indulsit, et Achab sacrilego regi
Abbreviated transcription (Latin):
gus. de quo scͥptura dicit. qd̃ non
fuerit alius talis qui uenundatꝰ
sit ut faceret malũ contra dñm:
postea qͣm depͣuatus abuxore ie¬
xabel. et abhominabilis factus ẽ
interfecto et lapidato naboth. cũ
gatus ascõ helia scissis uestibus
cilicio indutus ẽ: et inclinato capi¬
te penitentiam egit. Pro qua re:
statim sermo di ad heliam fac̾tus
est dicens. Nidisti humiliatũ achab:
quia inquit humiliatus est mei
causa:. non inducam malum indi¬
ebꝰ eius. Considerate fr̃s. quia &
ipse qͣmlibet esset sacrilegus non
reseruauit. ut post longa tempora
penitentiam ageret: sed statim sa¬
crificium contriti ethumiliati cor¬
dis dõ offerre non distulit. Qui
utiq si postea in illa humilitate
quam ceperat ꝑdurasset: numqͣm
ab illo di miscdia discessisset. Ma¬
nasses qͦ rex ut inscͥpturis legimꝰ
tam saclegus et impius fuit: ut de
illo scͥptum sit qͦd totam iberłm
om̃i iniquitate repleuerit. & tam̃
posthec ĩcaptiuitatem ductus. et

Expanded text:
gus, de quo Scriptura dicit quod non fuerit alius talis qui venumdatus sit ut faceret malum contra Dominum ; posteaquam depravatus ab uxore Jezabel et abominabilis Deo factus est, interfecto et lapidato Naboth Jezragatus a sancto Elia, scissis vestibus cilicio indutus est, et inclinato capite poenitentiam egit. Pro qua re statim sermo Dei ad Eliam factus est dicens, Vidisti humiliatum Achab? Quia, inquit, humiliatus est mei causa, non inducam malum in diebus ejus . Considerate, fratres, quia et ipse quamlibet esset sacrilegus, non reservavit ut post longa tempora poenitentiam ageret; sed statim sacrificium contriti et humiliati cordis Deo offerre non distulit. Qui utique si postea in illa humilitate qua coeperat perdurasset, nunquam ab illo Dei misericordia discessisset. Manasses quoque rex, ut in Scripturis legimus, tam sacrilegus et impius fuit, ut de illo scriptum sit quod totam Jerusalem omni iniquitate repleverit: et tamen post haec in captivitatem ductus, et
Abbreviated transcription (Latin):
grandi humilitate rogantur. p̃¬
mia et munera. ꝓmittunt᷑ et tam̃
dubium ẽ utrum aliquid illoꝵ
medicamenta ꝓficiant: Nos uͦ qͥ
de medicamento sp̃uali innul¬
lo penitus desperamus: et nec
terrenum premiũ aliqua tempo¬
ralia lucra requirimus. non sõ
fastidire debemus quia nos ultͦ
ingerimꝰ: et nichil aliquid nisi
pacientiam. et correctionẽ i
egrotantibus inuenire deside¬
ramus. Carnalis enim medicus
utrum releuare possit egrotum.
incertum est. Sp̃ualis uero me¬
dicina si libenter accipiatur.
absq ulla dubitõne etiam si
multis peccatis uulnera  sit. etiã¬
si mortua sit anima. suscitatur.
Quare ergo cum grandi expensa
et cum multis doloribꝰ requͥrit᷑
sanitas corporum: cum sine ulla
expensa tribuatur. ab aliquibꝰ
non libenter accipitur sanitas
habent incarnem suam: quam
inanimam suã. Sed oportebat
illis ut erga animam ubi yma
nem semꝑ impenderent: quia
qͣndo caro quȩ modo tantum di¬

Expanded text:
grandi humilitate rogantur, praegrandi humilitate rogantur, praemia et munera eis promittuntur, et tamen dubium est utrum aliquid illorum medicamenta proficiant: nos vero qui de medicamento spirituali in nullo penitus desperamus, et nec terrenum praemium nec aliqua temporalia lucra requirimus, ideo fastidiri debemus, quia nos ultro ingerimus, et nihil aliud quam poenitentiam et correctionem in aegrotantibus invenire desideramus? Carnalis enim medicus, utrum relevare possit aegrotum, incertum est: spiritualis vero medicina si libenter accipiatur, absque ulla dubitatione, etiamsi multis peccatis vulnerata sit, etiamsi mortua sit anima, suscitatur. Quare ergo cum tam grandi expensa et cum multis doloribus requiritur sanitas corporum; et cum sine ulla expensa tribuatur, ab aliquibus non libenter accipitur sanitas uram habent in carne sua, quam in anima. Sed oportebat illis ut erga animam, ubi imarem semper impenderent: quia quando caro, quae modo tantum di
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm grauis sarcina ceruicibꝰ im¬
mineat sacerdotum. aquibus
omnium anime requirende s̃t
sicut iam supra suggessimus.:
uidentes que mala negligens he¬
li sacerdos incurrerit. et quam
głam finees qui zelo di commo¬
deantur et aspera libent̃ excipi¬
te. Et uos enim bene nostis qđ
non semꝑ medici dulces poci¬
ones porrigunt egrotantibus:
sed frequenter amaras et asꝑaͤ:
non numqͣm etiam ferramentis
aliqua menbra seeare. et eaute¬
rus exurere solent. EE totum illi
qui infirmi sunt. pacienter exci¬
piunt: dum post breuem tribu¬
lationem longam sanitatem re¬
cipere cupiunt. Et nos ergo qͥ
licet minus digni. dam̃ qualeᷤ¬
cumq medici sp̃uales esse ui¬
demur. necesse nobis est non
semꝑ blanda et mollia: s aliqͦ¬
ciens aspera et dura illis qui in
anima egrotare uidentur inge¬
rere. Quomͦ enim ꝑ amarissimã
potionem digeruntur humore.
mali: sic ꝑ asperam castigationẽ
humores pessimi minuuntur.
medici corporum quando ad
egrotos uenire dissimulant cũ

Expanded text:
quam gravis sarcina cervicibus immineat sacerdotum, a quibus omnium animae requirendae sunt, sicut jam supra suggessimus, videntes quae mala negligens Heli sacerdos incurrerit, et quam gloriam Phinees, qui zelo Dei commoobis amara videantur et aspera, libenter excipite. Et vos enim bene nostis quod non semper medici dulces potiones porrigunt aegrotantibus, sed frequenter amaras et asperas; nonnunquam etiam ferramentis aliqua membra secare, et cauteriis exurere solent; et totum illi qui infirmi sunt patienter excipiunt, dum post brevem tribulationem longam sanitatem recipere cupiunt. Et nos ergo, qui licet minus digni, tamen qualescumque medici spirituales esse videmur; necesse nobis est non semper blanda et mollia, sed aliquoties aspera vel dura, illis qui in anima aegrotare videntur ingerere. Quomodo enim per amarissimam potionem digeruntur humores mali; sic per asperam castigationem mores pessimi minuuntur. medici corporum, quando ad aegrotos venire dissimulant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. ut insenectute sua ad peni¬
tentie medicamenta confugeret.
s statim cilicio ꝓstratus. et consꝑsꝰ
cinere cum ingenti rugitu et gemi¬
tu penitentiam agens. impleuit il¬
lud quod ipse inpsalmis dixerat.
lauabo ꝑ singłas noctes lectum me¬
um: lacͥmis meis stratum meũ riga¬
bo. E iteruoi. Cinerem sicut pant̃

Expanded text:
vavit, ut in senectute sua ad poenivavit, ut in senectute sua ad poenitentiae medicamenta confugeret; sed statim cilicio prostratus et conspersus cinere, cum ingenti rugitu et gemitu poenitentiam agens , implevit illud quod ipse in Psalmis dixerat, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ; et iterum, Cine
Abbreviated transcription (Latin):
tam grauia admisisse peccata. ut
lam di miscđiam ꝓmereri ñ possit.
absit hoc: asensibꝰ om̃ium peccato¬
rum. O homo quicumq ille es pec¬
catorum tuoꝵ multitudinẽ atten¬
dis. et omnipotentiã cȩlestis medi¬
ci non attendis: cum enim d̃s uelit
misereri quia bonus ẽ. et possit qͥa
omnipotens ẽ contra se diuine mi¬
sericordie ipse claudit ianuam: qui
dm̃ sͥ misereri nͣ olle aut ñ põse credit.
ieũ aut bonũ aut om̃ipotentẽ ẽe diffi¬
dit. Nlemo gͦ nec pꝰ centũ peccata nec
pꝰ mille cͥmina de miscłia diuina des¬
pet.Sic tññ desꝑet. ut sine ulla mora
dm̃ sibi reꝓpiciari festinet. ne forte si ꝯ¬
suetudinẽ peecandi fecĩt: ĩ siuelit iã
se dediaboli laqueis liberare
non possit. Dauid eium qui et rex
et ꝓph̃a diuino munere fieri meru¬
it: post tantam grãm ita preuentꝰ
est. ut non solum adulteriũ cõmit¬
teret: sed etiam homicidium ꝑpe¬
traret. Nec tamen se ad hoc reser¬

Expanded text:
tam gravia se admisisse peccata, ut tam gravia se admisisse peccata, ut jam Dei misericordiam promereri non possit. Absit hoc a sensibus omnium peccatorum. O homo, quicumque ille es, peccatorum multitudinem attendis; et omnipotentiam coelestis Medici non attendis. Cum enim Deus velit misereri quia bonus est, et possit quia omnipotens est: ipse contra se divinae misericordiae januam claudit, qui Deum sibi misereri aut non velle aut non posse credit, et eum aut bonum aut omnipotentem esse diffidit. Nemo ergo nec post centum peccata, nec post mille crimina de misericordia divina desperet. Sic tamen non desperet, ut sine ulla mora Deum sibi repropitiare festinet: ne forte, si consuetudinem peccandi fecerit etiamsi velit, jam se a diaboli laqueis liberare non possit. David enim qui et rex et propheta divino munere fieri meruit, post tantam gratiam ita praeventus est, ut non solum adulterium committeret, sed etiam homicidium perpetraret: nec tamen se ad hoc reser
Abbreviated transcription (Latin):
labore solet adpͥstinum officium re¬
uocari. Si uero sedo et tercio et ad¬
huc freq̃ntius i neodem loco menbͣ
ipsa frangant᷑: potest intelligere ea¬
ritas ur̃a. cum qͣntis doloribꝰ ipsa
uulnera curanda s̃ & tam̃ pꝰ longas ⁊
multas curas uxerit ut ad pͥstinũ statũ
membra ipsa ualeant reuocari Simił rõ
in animaꝵ fracturis seu uulnerib ẽẽ cre¬
denda ẽ. Sisimel aliquis ł secdo pecca¬
uerit. isine aliqͣ dissimulatiõe ad peni¬
tñtiȩ medicam̃ta ꝯfugerit pristinam
incolumitatẽ sñ aliqͣ mora recipioe. Si
uͦ peccata peccatis ceperit addere
et animarum uulnera degendo uł
defendendo putrescere. qͣm confi¬
tendo et penitentiam agendo eu¬
rare mnuiuerit: timendum est ne
uullo impleatur illud qd apłs
dixit. An ignoras. quia benignitã
dĩ ad penitentiã. de adducit: Tu
autem seđm duriciam cordis tui.
et cor impenitens. thes auritas tͥ
iram indie ire: et reuelationis ui¬

Expanded text:
labore solet ad pristinum officium relabore solet ad pristinum officium revocari, Si vero secundo ac tertio et adhuc frequentius in eodem loco membra ipsa frangantur, potest intelligere Charitas vestra cum quantis doloribus vulnera ipsa curanda sunt: et tamen post longas et multas curas vix erit ut ad pristinum statum membra ipsa valeant revocari. Similis ratio in animarum fracturis seu vulneribus esse credenda est. Si semel aliquis vel secundo peccaverit, et sine aliqua dissimulatione ad poenitentiae medicamenta confugerit; pristinam incolumitatem sine aliqua mora recipiet. Si vero peccata peccatis coeperit addere, et animarum vulnera tegendo vel defendendo putrescere, quam confitendo et poenitentiam agendo curare, maluerit; timendum est, ne in illo impleatur illud quod Apostolus dixit, An ignoras quia benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis ju
Abbreviated transcription (Latin):
Ite aliqͥs exuobis ut se ha¬
bet hũmana fragilitas calliditate
diaboli suꝑatus et capitalibꝰ cͥmi¬
nib inuolutus. scđm quod ait apl̃s
templum d̃i inse uiolando destru¬
xerit. de di miscđia non desperet
sed cito de malo iniquitatis sue
consurgat: ne consuetudine peccan¬
di inipsis se ruinis suis sepeliat.
Non enim qui peccauerit. s qui
inpeccatis ꝑ seuerauerit: odibilis
et abhominabilis do erit. Nam
ut de indulgentia diuina nemo
diffidat: dominꝰ nos ꝑ ꝓphetam
uelud piissimus pat̾ consolatur
dicens. Nolo mortem peccatoris. s.
ut conũtatur et iiuat. & illud. Im¬
pietas impii non nocebit ei: in qͣcũꝙ
die conu̾sus fuerit. abimpietate
sua. Licet om̃ium sit ista tã magna
miscdia. tam̃ tunc nobis ꝓdest si ñ
tardamꝰ conuerti ad dñm. nec cri¬
mina cͥminib suꝑ addimꝰ. Deniq
etiam inipsis uulneribꝰ uel fractu¬
ris corporum: infirmitates agnos¬
cere possumꝰ animarum. Si enim
alicui pes frangit᷑ aut manus. cum

Expanded text:
te aliquis ex vobis, ut se habet humana fragilitas, calliditate diaboli superatus, et capitalibus criminibus involutus, secundum quod Apostolus ait, templum Dei in se violando destruxerit, de Dei misericordia non desperet: sed cito de malo iniquitatis suae consurgat, ne consuetudine peccandi in ipsis se ruinis sepeliat. Non enim qui peccaverit, sed qui in peccatis perseveraverit, odibilis et abominabilis Deo erit. Nam ut de indulgentia divina nemo diffidat, Dominus nos per prophetam velut piissimus pater consolatur, dicens, Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat ; et illud, Impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conversus fuerit ab impietate sua . Sed licet sit ista tam magna misericordia; tamen tunc nobis prodest, si non tardamus converti ad Dominum, nec crimina criminibus superaddimus. Denique etiam in ipsis vulneribus vel fracturis corporum, infirmitates cognoscere possumus animarum. Si enim alicui pes frangatur aut manus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit. Enoc dedicatio dici¬
tur Et omnes iniqui qͣnto lon¬
gius acelesti hereditate diuisi s̃:
tanto ꝓfundius inhac q̃ prima
ẽ cordis radicem figunt. E cum
scͥptum sit ne discumbas inpͥmo
loco.se inpͥmordus dedicant ut
hic ad punctum floreant. et a

Expanded text:
appellavit. Enoch dedicatio diciappellavit. Enoch dedicatio dicitur. Et omnes iniqui quanto longius a coelesti haereditate divisi sunt, tanto profundius in hac vita quae prima est cordis radicem figunt. Et cum scriptum sit: Ne discumbas in primo loco , se in primordiis dedicant, ut hic ad punctum floreant, et a
Abbreviated transcription (Latin):
terrere mentẽ debuit: magi hãc
extollit. Porro autẽ de cain adhuc
aliquid contra eiꝰ imitatores dici¬
mus. Ille uagus et ꝓfugus degu¬
it: et de istis dicit᷑ Ambulabunt
inuacuum: et peribunt. Inuacu¬
um ambulant : qui nicħ secum
de fruc̾tu sui laboris post mortẽ
portant. Qui et ꝓfugi sunt: quia
uitam p̃sentem sequentes. fugi¬
unt eternam. Istam inuenientẽ
illam ꝑdunt. Alius namq adipi¬
cendis honorib. alius multipli¬
candis facultatib: aliꝰ ꝓmeren¬
dis laudib anelat S cunc̾tab̾
qͥsq aut ante mortem ꝑdit ant
moriens deserit Inuacuum ergo
laborat et uagus uitam suã per¬
currit: qui secum ante iudicem
nichil ad ꝓmerendam anime
salutem portat. Quoquo enun
modo culpa ꝓdeat: ita semꝑ eid̃
subacti sunt. ut uel recta nonin¬
cipiant. uel si inciperint. fractim
ipso conatu ad consuetam psa¬
uitatem redeant. Ille pͥmogenitũ
suum enoc uocauit: atq ex nomi¬
ne erꝰ ciuitatem quam condidit

Expanded text:
terrere mentem debuit, magis hanc terrere mentem debuit, magis hanc extollit. Porro autem de Cain adhuc aliquid contra ejus imitatores dicamus. Ille vagus et profugus deguit, et de istis dicitur: Ambulabunt in vacuum et peribunt. In vacuum ambulant qui nihil secum de fructu sui laboris post mortem portant. Qui et profugi sunt, quia vitam praesentem sequentes fugiunt alternam, istam invenientes, illam perdunt. Alius namque adipiscendis honoribus, alius multiplicandis facultatibus, alius promerendis laudibus anhelat; sed cuncta haec quisque aut ante mortem perdit, aut moriens deserit. In vacuum ergo laborat, et vagus vitam suam percurrit, qui secum ante judicem nihil ad promerendam animae salutem portat. Quoquo enim modo culpa prodeat, ita semper eidem subacti sunt, ut vel recte non incipiant, vel si inceperint fracti in ipso conatu ad consuetam pravitatem redeant. Ille primogenitum suum Enoch vocavit, atque ex nomine ejus civitatem quam condidit
Abbreviated transcription (Latin):
rauorum ꝑuersitas exigit
ut contra contemptũ eoꝵ
tanta dicantur: accepta ui¬
delicet occasione de cain cuius
isti sequaces sunt. qui dei ipsus
ammonitionem contempsit. Q¬
s et culpam confiteri noluit. sed
& tumide respondit dicens. Nũ¬
⁊ quid custos fris mei sum: In qͦ
fac̾to genitorem suum adã imi¬
tatus ẽ: qui ad penitentiam re¬
niculum excusationis adiun¬
xit dicens. Alulier qͣm dedisti
michi dedit mͥ et comedi: exces¬
sum suũ latent̃ intorquens in
auctorem: q̃si ipse qui mulie¬
rem dederat: occasionem delin¬
quendi p̃buisset. Hinc est quod
ex illa radice ramus huiꝰ erroris
usq nunc inhumano genere ꝓ¬
trahitur ut quod qͥsq male ag̃.
aut excusando leuigare. aut ar¬
gumentando defendere conetur.
Et certe peccare non debiumus:s
utinã post rumam resurgere co¬
naremur: et culpam defenden¬
do non multiplicarem: At mise¬
rabili modo quo sp̃e peccando lon¬
gius aueritate disiungit᷑: eo ne¬
quius obduratur. Et culpa que

Expanded text:
ravorum perversitas exigit, ut contra contemptum eorum tanta dicantur, accepta videlicet occasione de Cain, cujus isti sequaces sunt qui Dei ipsius admonitionem contempsit: qui et culpam confiteri noluit, sed et timide respondit dicens: Nunquid custos fratris mei sum? In quo facto genitorem suum Adam imitatus est, qui ad poenitentiam reniculum excusationis adjunxit, dicens: Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi, et comedi . Excessum suum latenter intorquens in auctorem, quasi ipse qui mulierem dederat, occasionem delinquendi praebuisset. Hinc est quod ex illa radice ramus hujus erroris usque nunc in humano genere protrahitur, ut quod quisque male agit, aut excusando levigare, aut argumentando defendere conetur. Et certe peccare non debuimus, sed utinam post ruinam resurgere conaremur, et culpam defendendo non multiplicaremus. At miserabili modo quo spiritus peccando longius a veritate disjungitur, eo nequius obduratur. Et culpa quae
Abbreviated transcription (Latin):
atq eoꝵ imitatorib scͥptum
ẽ sub tẏpo scilicet illius praue
generationis. Longe fiant filii ciꝰ
a salute. & conterant᷑ inporta.
Porta est ultima dies iudicũ: q
ꝑ ipsam intratur adregnum.
Stulti igitur uel eoꝵ filui. id est
imitatores ante portam suꝑbi¬
unt. sed inporta conterentur.
quia nunc ꝓsperantur. S in
iudicio ferientur. Qui enim
nunc renuit dm̃ ꝑ disciplinã
habere patrem. malens eẽ filiꝰ
regni: tunc ꝑ adutorium ha¬
bere non merebitur ereptorem.
sed inportam conterent᷑. Sane
quisqͥs uel de utraq generatio¬
ne. uel de utroq gradu. uite hꝰ
amore captus ẽ partib eius fa-¬
uet: et dehortatorium uerbũ
non libenter auscultat. Capłm¬
ciend̃ uero est. Sextum

Expanded text:
atque eorum imitatoribus scriptum atque eorum imitatoribus scriptum est sub typo scilicet illius pravae generationis: Longe fiant filii ejus a salute, et conterantur in porta . Porta est ultima dies judicii, quia per ipsam intratur ad regnum. Stulti igitur vel eorum filii, id est, imitatores, ante portam superbiunt, sed in porta conterentur, quia nunc prosperantur, sed in judicio ferientur. Qui enim tunc renuit Deum per disciplinam habere patrem, malens esse filius hujus regni, tunc per adjutorium habere non merebitur ereptorem, sed in porta conteretur. Sane quisquis vel de utraque generatione, vel de utroque gradu vitae hujus amore captus est; partibus ejus favet, et dehortatorium verbum non libenter auscultat. VI. Sciendum vero est qu
Abbreviated transcription (Latin):
Uisqͥs uero sanũ sapit.
oportet ut prauoꝵ głam
ex fine consideret: qͥ
sicut insexto moraliũ libro diͤ¬
putatur. eo atrociꝰ intormen¬
tis obruuntur: quo alcius in
inpeccatis eleuant᷑. Transit
quod extollitur: ꝑmanet qͦd
punitur. Honorant᷑ inuia: in
ꝑuentione dampnabuntur:
Et qͣsi ꝑ amena prata ad carce¬
rem ꝑueniunt. dum uite p̃sen¬
tis ꝑ prospera ad interitum
boni cum qͦs libet głosos. aut
mori aut dehonestari conspi¬
ciunt: quia humana gła nicħ
sit. cum gemitu fateri solent
dicentes. fece qͣm nichil est
homo. Quod nimirum rec᷑tiꝰ
dicerent. situnc interitum cu¬
ius libet potentis cogitarent:
cum eum inflore ꝓsperitatis
uident. Tunc namq conside¬
randum ẽ. quo cursu felicitas
transuolet: cum ante humanõ
ocłos qͣsi ꝑmanens pollet. Nã
głam morituri nichil ẽẽ inip¬
sa iam morte pensart p̃ui qͥlibet
possunt. Tunc enim ei etiam de
rogant: qui hanc et usq admor¬
dem sequentes amant. De his

Expanded text:
is vero sanum sapit, oportet vt prauorum gloriam ex fine consideret, qui sicut in IIII. Moralium libro disputatur, eo atrocius in tormētis obruuntur, quo altius in peccatum eleuantur. Transit quod extollitur, permanet quod punitur: honorantur in via, in peruentione damnabuntur: & quasi per amœna prata ad carcerē perueniunt, dum vitæ præsentis per prospera ad interitum boni cum quoslibet gloriosos aut mori aut dehonestari conspiciunt, quia humana gloria nihil sit cum gemitu fateri solent dicentes: Ecce quia nihil est homo, quod nimirum rectius dicent si tunc interitum cuiuslibet potentis cogitarent, cum eum in flore prosperitatis vidēt. Tunc namque considerādum est, quo cursu felicitas transuolet, cum ante humanos oculos quasi permanens pollet. Nam gloriam morituri nihil esse in ipsa iam morte pensare praui quilibet possunt: rogant qui hanc et usque ad mortem sequentes amant. De his
Abbreviated transcription (Latin):
pater augustinus inepistola
sancti iohannis dicit. Ap̃c ꝓp
der solam claritatem incarne
uenit. Qui ergo caritatẽ non
habet: xp̃m negat incarne
uenisse. Sunt plurima: q̃ qͦs dã
in eccłia constitutos. infideles ẽẽ
demonstrant. ꝑsonam potentis
ita pleriq accipiunt: ut ꝓeius
fauore uerum incausa proximi
nes non de confeszione xp̃i. s: de
iusticie ueritate requisitus: occu¬
buit. Qsqͥs ergo ueritatem idcco
negat. ne ꝑsonam potentis offen¬
dat: si iohannes eo ipso propter
xp̃m occubuit. quia uidelicet
ꝓueritate mortem incurrit: iste
ꝓcul dubio xp̃m negat. qui ne
ꝑsonam offendat. ueritatem ta¬
cet. Ecce post hec ante ocłos ho¬
minum xp̃ianus ẽ: s si distric¬
de uidicetur: ante dm̃ iam non
ẽ Quo udelicet libro. multa de
ministris etiam eccłie dicuntur.
ꝑ que et balaham. et iezabel uni¬

Expanded text:
pater Augustinus in Epistola pater Augustinus in Epistola sancti Joannis dicit: Christus propter solam charitatem in carne venit; qui ergo charitatem non habet, Christum negat in carne venisse. Sunt plurima quae quosdam in Ecclesia constitutos infideles esse demonstrant. Personam potentis ita plerique accipiunt, ut pro ejus favore verum in causa proximi nes non de confessione Christi, sed de justitiae veritate requisitus occubuit. Quisquis ergo veritatem idcirco negat, ne personam potentis offendat, si Joannes eo ipso propter Christum occubuit, quia videlicet pro veritate mortem incurrit, iste procul dubio Christum negat, qui ne personam offendat veritatem tacet. Ecce post haec ante oculos hominum Christianus est, sed si districte judicetur ante Deum, jam non est. Quo videlicet libro multa de ministris etiam Ecclesiae dicuntur, per quae et Balaam et Jezabel imi
Abbreviated transcription (Latin):
ce destruentium ierus alem
ut. Exinanite exinanite: usq
ad fundamentum. fundamen¬
cum enim ẽ fides: quia suꝑ hanc
bona opera construuntur. ꝑuer¬
sos ergo sp̃c uirtutis munimen .sꝙ
ad fundamentum exinaniss e
ẽ euerso beneiuuendi oꝑe etiã
acordib hominum robur fid̾i
dissipasse. Hinc ieremias. Con¬
st up̃uerunt te inquit usq ad
uerticem. hoc ab exteriorib ac¬
tib qͣsi ab inferiorib menbris.
usq ad celsitudinem fidei: que
est tocius uirtutis fundam̃tum.
polluendo ꝑuenerunt. Capitu
non pacientur audire. qͦd
fidem ꝑdideruit. Sed
di sunt qui proximos ꝑsequun¬
tur: cum doctor gentium dicat.
qui negligit curam prorimorũ.
fidem negauit: & certe plus est
frẽs oppͥmere: qm̃ eorum curã
negligere. ludex qͦ hominum
quomodo repb abit eos qui ut
eanib uel equis cibos preparen.
uictum pauꝑis ꝑ sudorem ac¬
quisitum auferunt: si illos in
eternum ignem ꝓieiet. qui esu¬
rientem noncibant: Nam et

Expanded text:
ce destruentium Hierusalem, ce destruentium Hierusalem, ait: Exinanite, exinanite usque ad fundamentum . Fundamentum enim est fides, quia super hanc bona opera construuntur. Perversos ergo spiritus virtutis munimen usque ad fundamentum exinanisse est, everso bene vivendi opere, etiam a cordibus hominum robur fidei dissipasse. Hinc Jeremias: Constupraverunt te, inquit, usque ad verticem , hoc est ab exterioribus actibus, quasi ab inferioribus membris, usque ad celsitudinem fidei, quae est totius virtutis fundamentum, polluendo pervenerunt. XVIII. non patientur audire, quod fidem perdiderunt. Sed di sunt, qui proximos persequuntur? cum doctor gentium dicat: Qui negligit curam proximorum, fidem negavit . Et certe pejus est fratres opprimere, quam eorum curam negligere. Judex quoque hominum quomodo reprobabit eos qui ut canibus vel equis cibos praepararent, victum pauperis per sudorem acquisitum auferunt; si illos in aeternum ignem projiciet, qui esurientem non cibant? Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
ad grauiora detrimenta tan¬
to ꝓfundius. ꝓruit. quanto lon¬
gius aconditoris humilitate
discedit. Idcirco dales iusto dei
uidicio obcecantur. ut adeius
precepta durum atq insensib¬
le cor habeant. Unde psalmis¬
ta Auferuntur iudicia tua
a faciȩ eius. Erceca cor inquit
ysaias populi huiꝰ. Quo con¬
tra de humilib dicitur. Beatꝰ
homo qui semꝑ est pauidus. P
hanc itaq duriciam qͣm idẽ¬
co incurrunt. quia cognoscen¬
des dm̃ non sicut dm glorifi¬
cauerunt mandata eiꝰ obser¬
uando. ita destrͣuntur ut ã¬
mittant acorde innocentiam:
ab ore ueritatem: ab opere ius¬
ticiam: a carne continentiam :
ab intellectu. q̃nq fidei religi¬
onem. Ds̃ enim dedignatur
cum suꝑbia coli. Onde & hi
insuis inmundicus merito su¬
ꝑbie dimissi. diabolicis suasi¬
onib ita falli ꝑmittuntur: ut
etiam ad ꝑfidiam dilabant᷑.
Hos defectus ab eisdem malig¬
nis sp̃irib sensim ꝑstructos
psalmista demonstrans exuo¬

Expanded text:
ad graviora detrimenta tanad graviora detrimenta tanto profundius proruit, quanto longius a Conditoris humilitate discedit: idcirco tales justo Dei judicio obcaecantur, ut ad ejus praecepta durum et insensibile cor habeant. Unde Psalmista: Auferuntur judicia tua a facie ejus . Excaeca, inquit Isaias, cor populi hujus, quo contra de humilibus dicitur: Beatus vir qui semper est pavidus . Per hanc itaque duritiam quam idcirco incurrunt, quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, mandata ejus observando, ita destruuntur, ut amittant a corde innocentiam, ab ore veritatem, ab opere justitiam, a carne continentiam, ab intellectu fidei religionem. Deus enim dedignatur cum superbia coli. Unde et hi in suis immunditiis merito superbiae dimissi diabolicis suasionibus ita falli permittuntur, ut etiam ad perfidiam dilabantur. Hos defectus ab eisdem malignis spiritibus sensim perstructos, Psalmista, demonstrans ex vo
Abbreviated transcription (Latin):
Sest: s confiteri noluit. Nec .il
in hoc ei dissimiles isti sunt.
qui scienter ꝓhibita queq faci¬
unt: iussa uero contempnunt.
Nam uideas eos impudenti pre¬
sumptione quelibet uicia com¬
mittere: et quod iuxta beatum
gregorium om̃i peccato fit gra¬
uius. etiam de patratis sceleri¬
bus suꝑbire. ut scͥptum est.
letantur
cum male
fecerint. In
his namq
sicut incain
suꝑbia per
usum crescit: ut ita hoc uicium
inse:nec saltem ẽẽ putent cum
eo pleni sint. Annon ingens
in illo suꝑbia fuit: cum requisi¬
tus respondit. numquid custõ
fratris mei sum ego: Sic qͥppe
inmente suꝑbia: sicut in ocłis
caligo generatur. Nam quo
latius caligo se dilatat: eo
uehementius uisum obscurat.
Ita et hec paulisꝑ crescens m̃tiͤ
oculum aspiritali intellectu
diuidit: ut captiuus animus
hanc et pati possit. et in se
uidere nonpossit. Quia uero
anima semel uoluntarie lap¬
sa. nunquam illic iacere ꝑmit¬
titur quo pͥmitus cadit: sed

Expanded text:
s est, sed confiteri noluit. Nec enim s est, sed confiteri noluit. Nec enim in hoc ei dissimiles isti sunt, qui scienter prohibita quaeque faciunt, jussa vero contemnunt. Nam videas eos impudenti praesumptione quaelibet vitia committere, et, quod juxta beatum Gregorium omni peccato fit gravius, etiam de patratis sceleribus superbire, ut scriptum est: Laetantur cum male fecerunt . » In his namque, sicut in bia per usum crescit: ut ita hoc vitium in se nec saltem esse putent, cum eo pleni sint. An non ingens in illo superbia fuit, cum requisitus respondit: Nunquid custos fratris mei sum ego? Sic quippe in mente superbia, sicut in oculis caligo generatur. Nam quo latius caligo se dilatat, eo vehementius visum obscurat. Ita et haec paulisper crescens, mentis oculum a spiritali intellectu dividit, ut captivus animus hanc et pati possit, et in se videre non possit. Quia vero anima semel voluntarie lapsa nunquam illic jacere permittitur quo primitus cadit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt. Grauiorem nãq
calumpniam nobis infert. qui
male uiuendo ium nris morib
urogat: qͣm is qui uiolenter
dampna reb ingerit. huiꝰ mdi
audem qͥsq nonsolum calump¬
niator. s homicida exuerbis
domini comprobatur. dit enim
de diabolo. Ille homicida erat
abinicio: id÷ ex quo extitit ħo.
cui inuidebat. Nide ut iohannẽ
dicit genus homicidu. Nongla¬
dio armatus. ion nonferro
accinctus ad apur hominem
uenit. Ser  pente indu¬
tus locutus ẽ mulieri: et ꝑ illã
uenenauit uirum. Illum ut̃q
audiendo. mortu sunt. Diabo¬
lus uerbum seminauit : & occi¬
dit. Noli ergo purare hominẽ
illum non esse homicidam: qͥ
uel exemplo uel uerbo mala
ꝑsuadet. Quia si fr̃i ꝑsuadet:
occidit. Inde est quod ille lusꝰ
hismaelis cum Ssaac non lu¬
sio. sed illusio amatre putat᷑.
et ab apło ꝑsecutio nominat᷑.
phibitus est ne frẽm occide¬
ret: sed audire contempsit
nitendi occasionem. requisitꝰ¬

Expanded text:
contendunt. Grauiorem namque contendunt. Grauiorem namque calumniam nobis infert, qui male viuēdo vim nostris moribus irrogat, quam is qui violenter damna rebus ingerit. Huiusmodi autem quisque non solum calumniator, sed homicida ex verbis Domini comprobatur. Ait enim de diabolo. Ille homicida erat ab initio, id est, ex quo extitit homo cui inuidebat. Vide vt Ioannes dicit genus homicidij. Non gladio armatus, non ferro accinctus, ad hominem venit, serpente indutus, locutus est mulieri, & per illam venenauit virum. Illum vtique audiendo mortui sunt. Diabolus verbum seminauit & occidit. Noli ergo putare hominem illum non esse homicidam, qui vel exemplo, vel verbo mala persuadet: quia si fratri persuadet, occidit. Inde est quod ille lusus Hismaelis cum Isaac non lusio, sed illusio a matre putatur, & ab Apostolo persecutio nominatur. ohibitus est ne fratrem occideret, sed audire contempsit. nitendi occasionem requisitu
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Qualis leticia de tali¬
bus gaudus et reb in ẽẽ potest
Ille sacrificium d̾o sed nonsim¬
pliciter obtulit: et istifidem li¬
cet uerbotenus tenent: Qul¬
sepe multa faciunt: que tam̃
uel malorum ammixtione. uł
sicut ille fraterno odio conma¬
culant. Alus donant. alus ra¬
piunt. Mercedes congregant:
s ut scͥptum est eas insaccum
ꝑtusum mittunt: dum ꝓipsis
bonis aut laudes abhominib
aut ado p̃sentis uite felicitatẽ
querunt. De quib ꝓpħa dicit¬
N ictimas in ꝓfundo deferunt. idr
ea que inimo sunt. ꝑ quelibet
bona opera requirunt. Nam si
celestia quererent: uictimas in
lle frẽm occidit: isti ꝓrimos
aut dampnis affligunt aut ex¬
emplis necant. qͣntum in ipzis
ẽ. Onde septum est Propter
multitudinem calumpniator
clamabunt: uidelicet inquib
malorum prauitas displicet. Ca¬
lumpniatores recte uocantur.
non solum qui exteriora bona
rapiunt: s: etiã qui uite repbe
exemplo. interna nr̃a dissipare

Expanded text:
tantur. Qualis lætitia de talitantur. Qualis lætitia de talibus gaudiis & rebus inesse potest? Ille sacrificium Deo, sed non simpliciter obtulit, & isti fidem, licet verbo tenus, tenent. Qusæpe multa bona faciunt, quæ tamen vel malorum admixtione, vel sicut ille, fraterno odio commaculant. Aliis donant, aliis rapiunt, mercedes congregant: sed vt scriptum est, eos in saccum pertusum mittunt, dum pro ipsis donis aut laudes ab hominibus, aut a Deo præsentis vitæ felicitatem quærunt. De quibus Propheta dicit, Victimas in profundo deferunt, id est ea quæ in imo sunt, per quælibet bona opera requirunt. Nam si cælestia quærerent, victimas in fratrem occidit: isti proximos aut damnis affligunt, aut exemplis necant, quantum in ipsis est. Vnde scriptum est. Propter multitudinem calumniatorum clamabunt. Videlicet in quibus malorum prauitas displicet, calumniatores recte vocantur, non solum qui exteriora bona rapiunt; sed etiam qui vitæ reprobæ exemplo interna nostra dissipare
Abbreviated transcription (Latin):
quam sicut illic sequit᷑ nouissi¬
ma non ꝓuidere: Gens bonorũ
habet ciuitatem suam ierus a¬
lem: cuius et ciuis parcim in
celo iam regnans. partim hic
peregrinans. E habet humi¬
lem regem xp̃m. de quo eidem
dicitur. Ecce rex duus uenit.
tibi mansuetus: sedens supra
pullum asine. Habet et illa ge¬
neratio malorum ciuitadẽ suã
babilonem: partim ininferno
dampnatam: partim ad huc
iniquitatis ministerio occupa¬
tam. Que et suꝑbum regem di¬
abolum: de quo dicitur. Ipse
e rex suꝑ om̃s filios superbie.
duob hominib a quib hege¬
nerationes exorte sunt. quid
sequaces eorum gerant:ꝓuida¬
x dispensatione expressum ẽ. Nã
ut pͥus de cam dicamus qui pͥ¬
mogenitus ade fuit. ut enim
apłs ait. non prius quod sp̃ita¬
le. s quod animale. ipse agri¬
cola exstitit: et sequaces eius
totis desideriis derrena q̃runt:
qui hic habent bonum suũ. qͣm¬
ius multis angustus int̾mix¬
tum: cuius boni ꝑceptione le¬

Expanded text:
quam sicut illic sequitur, novissiquam sicut illic sequitur, novissima non providere? Gens bonorum habet civitatem suam Hierusalem, cujus et civis est, partim in coelo jam regnans, partim hic peregrinans. Et habet humilem regem Christum, de quo eidem dicitur: Ecce Rex tuus venit tibi mansuetus, sedens supra pullum asinae . Habet et illa generatio malorum civitatem suam Babylonem, partim in inferno damnatam, partim adhuc in iniquitatis ministerio occupatam. Quae et superbum regem habet diabolum, de quo dicitur: Ipse est rex super omnes filios superbiae . duobus hominibus, a quibus hæ generationes exortæ sunt, quid sequaces eorum gerant prouida dispensatione expressum est. Nam vt prius de Cain dicamus, qui primogenitus Adæ fuit, vt enim Apostolus ait, non prius quod spiritale, sed quod animale, ipse agricola extitit, & sequaces eius totis desideriis terrena quærunt: qui hic habent bonum suum, quamuis multis angustiis intermixtum, cuius boni perceptione læ
Abbreviated transcription (Latin):
conuertat. Flammã quippe
suggestionis illius. & unda la¬
crimarum cicius extinguit: et
humilis confezzio. fraudes eiꝰ
efficacit tamqͣm ꝓditas allidit.
aliqua nicħ ominus rela¬
turi: uidetur ut duas genera¬
tiones hominum. scilicet ma¬
lorum & bonorum pͥmo abex
ordio memoremꝰ Tum uero de
bet. in qua generatione deneatur
dum cognouerit ad qͣm exeisde
generationib ꝑtineant opera
que facit. Sunt itaq due gene¬
rationes hominum. que aduob
filus adam. acam uidelicet et
abel exordium acceꝑunt: et
usq ad ultimos qui nascituri
sunt nunc diuise. nunc mixtim
ꝓcurrunt. De bonorum generati¬
one que ab abel iusto incipit: ita
dicitur. Uos autem genus el ec¬
tum. Et item. Generatio rectoꝵ
benedicetur. E alias. Bominus
ingeneratione iusta est. De ma¬
lorum uero que acam incipit:
sic dicitur. Generatio praua &
exasperans. & item. Generatio
que non direxit cor suum. Et
illud. Gens absq consilio est
Quid enim plus sine consilio ẽ:

Expanded text:
convertat. Flammam quippe convertat. Flammam quippe suggestionis illius et unda lacrymarum citius exstinguit, et humilis confessio fraudes ejus efficaciter tanquam proditas allidit. XIV. aliqua nihilominus relaturi, videtur ut duas generationes hominum, scilicet malorum et bonorum, primo ab ordio memoremus. Jam vero de bet in qua generatione teneatur, dum cognoverit ad quam ex ejusdem generationibus pertineant opera quae facit. Sunt itaque duae generationes hominum, quae a duobus filiis Adam, a Cain videlicet et Abel, exordium acceperunt, et usque ad ultimos, qui nascituri sunt, nunc divise, nunc misti percurrunt. De bonorum generatione quae ab Abel justo incipit ita dicitur: Vos autem genus electum . Et item: Generatio rectorum benedicetur . Et alias: Dominus in generatione justa est . De malorum vero, quae a Cain incipit, sic dicitur: Generatio prava et exasperans . Et item: Generatio quae non direxit cor suum . Et illud: Gens absque consilio est . Quid enim plus sine consilio est,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium uirtutis pede facile cõ¬
teritur: si prima suggestio respu¬
atur. Vnde ad eundem hostem:
de qualibet studiosa anima d̃s
dicit. Ipsa conteret caput tuũ.
Cauda uero illius ẽ. oꝑis comple¬
dio: de qua scͥptum ẽ. Stringit
saudam suam: sicut cedrum.
Succisa cedrus: in lapidem du¬
rescit. Caudam uero suã quasi
cedrum stringit: quia si caput
eius quod est blanda suggestio:
semel incorde recipitur: deinceps
eidem cordi qͣzi exiure dominat᷑.
& uiolenta consuetudine pene
insolubiliter innodatur Hinc ẽ
quod non nulli peccata sua fugẽ
satagunt. s euadere hec etiam
decertantes nequeunt: quia tan¬
do ignis suasionis illius semel
receptus amplius incendit qͣnto
se ei ad consentiendum mollio¬
rem quisq ininicio prebuerit
Sed quia nulla racione concedit᷑
ut mens inhac carne posita. sua¬
sionis eius ardore non tangat᷑.
restat ut malignis flatib adu¬
sta. ad orationis atq confessi¬
onis opem sine cessatione se

Expanded text:
fidelium virtutis pede facile confidelium virtutis pede facile conteritur, si prima suggestio respuatur. Unde ad eumdem hostem de qualibet studiosa anima Deus dicit: Ipsa conteret caput tuum . Cauda vero illius est operis completio, de qua scriptum est: Stringit caudam suam sicut cedrum . Succisa cedrus in lapidem durescit. Caudam vero suam quasi cedrum stringit, quia si caput ejus, quod est blanda suggestio, semel in corde recipitur, deinceps eidem cordi quasi ex jure dominatur, et violenta consuetudine pene insolubiliter innodatur. Hinc est quod nonnulli peccata sua fugere satagunt, sed evadere haec etiam decertantes nequeunt. Quia tanto ignis suasionis illius semel receptus amplius incendit, quanto se ei ad consentiendum molliorem quisque in vitio praebuerit. Sed quia nulla ratione conceditur, ut mens in hac carne posita suasionis ejus ardore non tangatur, restat ut malignis flatibus adusta, ad orationis aut confessionis opem sine cessatione se
Abbreviated transcription (Latin):
quia tunc utiq ante dĩ oculos in
culpe uoraginem cecidit: cum sese
ultra quam deberet efferens. laten¬
ter intumuit. Capitulum.Xiii.
oityr malicia ad iuolentos ꝑti¬
net Suꝑbia uen & luxuria. tam
ad ipsos qͣm etiam ad alios qui
mansueti plerumq identur.
Nam inipsis mendicis et pauperi¬
nis: ista duo uicia uigere solent
Elatio namq sp̃m erigit: luxuria
carnem corrumpit. Unde et isdẽ
neq̃m sp̃c. subumbra et insecre¬
to calami. & in locis humentibꝰ
dormire ꝑhibetur. qm̃ eos quos
decipit. p̃mo a caritate xp̃i tepe¬
re facit. Tum uero ꝑ elationem q̃
ꝑcalamum foris quidem niten¬
tem s intus uacuum designa¬
tur. seos subiugat: Deinde ꝑge
nitalia menbra que loca humen¬
dia intelliguntur. ad turpitu¬
dinem ꝓsternit. Sane qui uel ħ
duo uel cetera quelibet eiꝰ figm̃¬
ta superare cupit: hunc inpͥma
suggestione contempnat. Que
suggestio: caput eius ẽ. Quod u¬
delicet caput abuno quolibet

Expanded text:
quia tunc utique ante Dei oculos in quia tunc utique ante Dei oculos in culpae voraginem cecidit, cum sese ultra quam deberet efferens latenter intumuit. XIII. Igitur malitia ad violentos pertinet. Superbia vero et luxuria, tam ad ipsos, quam etiam ad alios, qui mansueti plerumque videntur. Nam in ipsis mendicis et pauperrimis ista duo vitia vigere solent. Elatio namque spiritum erigit, luxuria carnem corrumpit. Unde et isdem nequam spiritus sub umbra et in secreto calami, et in locis humentibus dormire perhibetur. Quoniam eos quos decipit, primo a charitate Christi tepere facit. Tum vero per elationem quae per calamum foris quidem nitentem, sed intus vacuum designatur, sibi eos subjugat. Deinde per genitalia membra, quae loca humentia intelliguntur, ad turpitudinem prosternit. Sane qui vel haec duo, vel caetera quaelibet ejus figmenta superare cupit, hunc in prima suggestione contemnat. Quae suggestio caput ejus est. Quod videlicet caput ab uno quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
tus illius ꝓpter feminas inum¬
bilico uentris eiꝰ Ubi notandũ.
quia fortitudo eiꝰ non dicitur
esse inlumbis uel umbilico eo¬
rum qui ꝓsternuntur: sed in¬
inlumbis et umbilico ipsus di¬
aboli: quia nimirum sicut in¬
phibetur. eius ꝓpͥe corpus fi¬
unt. qui ei ꝑ luxuriam succum¬
N qua tamen luxuria neminẽ
usq ad consensum mergit:
nisi eum qui pͥus inocłis dei
suꝑbiendo cadit. Quod inse
pmus homo ostendit: qui postqͣ
suꝑbiendo peccauit: mox genita¬
lia menbra erubuit Nam quia
dm̃ suꝑbiendo contempsit: mex
asubdita carne prelium sumpsit
Unde ꝓpħa. Respondebit inquit
arrogantia isrł in faciem: idest
ꝑ meritum suꝑbie latentis. in
aꝑtam luxuriam cade ꝑmittit᷑
Qui ut ostenderet quod libido ex
Si enim sp̃c suꝑbie sub d̾o p̾mit᷑.
caro suꝑ sp̃m illicite non eleuat᷑.
Osqͥs ergo suꝑna appetit: si po¬
stea uoluptate ꝓsternitur. non tunc
se iudicet uictum. eum aꝑte suꝑatur:

Expanded text:
tus illius, propter feminas, in umtus illius, propter feminas, in umbilico ventris ejus . Ubi notandum, quia fortitudo ejus non dicitur esse in lumbis, vel in umbilico eorum qui prosternuntur: sed in lumbis et umbilico ipsius diaboli, quia nimirum sicut inXXXII perhibetur, ejus proprie corpus fiunt, qui ei per luxuriam succumn qua tamen luxuria neminem usque ad consensum mergit, nisi eum qui prius in oculis Dei superbiendo cadit. Quod in se primus homo ostendit, qui postquam superbiendo peccavit, mox genitalia membra erubuit. Nam quia Deum superbiendo contempsit, mox a subdita carne praelium sumpsit. Unde propheta: Respondebit, inquit, arrogantia Israel in faciem , id est per meritum superbiae latentis in apertam luxuriam cadere permittitur. Qui ut ostenderet quod libido ex Si enim spiritus superbiae sub Deo premitur, caro super spiritum illicite non elevatur. Quisquis ergo superna appetit, si postea voluptate prosternitur, non tunc se judicet victum, cum aperte superatur,
Abbreviated transcription (Latin):
os qͣm ꝑseipsum nocet: dum ꝑ
malos uel illicit bonos ad malũ.
uel impedit inbono. Unde ꝓpħa.
Uelociores fuerunt inquit aquilis
celi: inimici nr̃i. Om̃s tamen qͥb
preualet:ꝑ tria uicia uehemen¬
tius mergit. Uidelicet alios per
suꝑbiam qua se extollunt. alios
pluxuriam qua sius uoluntati¬
bus seruiunt: alios ꝑ maliciam
qua suos ꝓximos grauant. Unde
et trib nominib exipsis tribus
actionib appellatur: scilicet
aius. et uehemoth quod est ui¬
mentum. et leuiathan quod est
draco. Inhis namq qͦs ꝓspirita¬
lib uel temporalib diuicus
insuꝑbiam eleuat: auis ẽ. inhiᷤ
uero qͥs ad luxuriam eneruat:
iumentum ẽ Inhis qͦs adnocen¬
di maliciam inflammat: dra¬
co est. Inillis autem quos parit
ꝑtria hec mergit: umentum
simul: et draco. et aus ẽ. Max¬
ima tamen uirtus eius: inluxu¬
ria est. Vnde ad beatum iob dr̃.
Fortitudo eius inlumbis crꝰ ui
delicet propter mascłos: & uir¬

Expanded text:
os, quam per seipsum nocet, dum per os, quam per seipsum nocet, dum per malos vel illicit bonos ad malū, vel impedit eos in bono. Vnde Propheta, Velociores, inquit, fuerunt aquilis cæli inimici nostri. Omnes tamen quibus præualet per tria vitia vehementius mergit. Videlicet alios per superbiam qua se extollūt, alios per luxuriam, qua suis voluptatibus seruiunt, alios per malitiam, qua suos proximos grauent. Vnde & tribus nominibus ex ipsis tribus actionibus appellatur: scilicet auis, & Behemoth, quod est iumentum, & Leuiathan, quod est draco: In his namque quos pro spiritalibus vel temporalibus diuitiis in superbiam eleuat, auis est. In his vero, quos ad luxuriam eneruat, iumentum est. In his quos ad nocendi malitiam inflammat, draco est. In illis per tria haec mergit, jumentum simul, et draco, et avis est. Maxima tamen virtus ejus in luxuria est. Unde ad beatum Job dicitur: Fortitudo ejus in lumbis ejus . Videlicet propter masculos. Et vir
Abbreviated transcription (Latin):
maledicere est: peccata que sug¬
gerit execrare S: quisqͥs hoc fe¬
cerit: leuiathan suscitat: qui ut
dictum ẽ inprauorum cordibus
quasi quietus et sipitus dormit.
Quicumq igitur diuinitus respe¬
ctus. que d̃ cint agere desiderat:
leiuatha: incertamine contra
se ꝓuocat: eiusq maliciam sua
conuerzione inflammat. Nec
magnopere ergo quos libet p̃uo
inquietat: Quippe quos non so¬
lum ꝑmala sed ꝑipsa quoq bo¬
na opera que non sinceriter ge¬
runt. sibi seruire conspicit: sed
ad dm̃ confugientib innume¬
ras insidias tendit. Capituluo¬
praius mala quelibet aꝑte
suggerit. eisq uelut fami¬
liarib iniquitates suas manife¬
stius insinuat: ut scient agant.
que mala eẽ nonignorant. Boniˢ
uero uelut extraneis latenter in¬
sinuans mala que publice non
ualet decta sub introducit: ut
qui malis consentire refugiunt:
inbonis aut depidi sint. aut ni¬
mio telo modum excedant. Qͦs
plerumq grauiꝰ ꝑministros su¬

Expanded text:
maledicere est peccata quæ sugmaledicere est peccata quæ suggerit execrari. Sed quisquis hoc fecerit Leuiathan suscitat, qui vt dictum est in prauorum cordibus, quasi quietus & sopitus dormit. Quicumque igitur diuinitus respectus, quæ Dei sunt agere desiderat, Leuiathan in certamine contra se prouocat: eiusque malitiam sua conuersione inflammat. Nec magnopere ergo quoslibet prauos inquietat, quippe quos non solum per mala, sed per ipsa quoque bona opera, quæ non sinceriter gerunt, sibi seruire conspicit: sed ad Deum confugientibus innumeras insidias tendit. Quprauis mala quælibet aperte suggerit, eisque velut familiaribus iniquitates manifestius insinuat, vt scienter agant quæ mala esse non ignorant. Bonis ergo velut extraneis latenter insinuans, mala quæ publice non valet, tecta subintroducit: vt qui malis consentire refugiunt, in bonis aut tepidi sint, aut nimio zelo modum excedant. Quos plerumque grauius per ministros su