comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec itaq contionatꝰ at alia multa dioẽs
ꝑ que credebat subiestos ad cultum
religionis adduc̾e̾. infirma esse sauci¬
uit. que contra religionem fuerant
cogitata uel gesta sub ꝑsecutorib ec¬
clesiaꝵ. remissionemq cũctos habe
decreuit. qui ꝓpter confessionem iꝑi
iuigrare in insuł aut alibi ꝓpter uolũ¬
tatem ꝓpriam conmorari iussi sunt. aut
iu metallis affugi. aut publicis oꝑibus
aut muliebrib aut lanificis muust᷑¬
re: aut cdari curiis cum curiales pͥmi¬
tus non fuissent: Gos autem quos in¬
fames illi fecerant: ab infamia relaxa¬
uit: Milicia uero priuatos i fua uo¬
luntate reliquit utrum esse insche¬
mate quo fuerant: an cerde cum ho-¬
norabili quiete liberã uelletit habe¬
re uacatonem: Cumq omnes ad pri-¬
orem libertatem & consuetos honores
reuocass: eciam substantias reformaũ
uniuersis: Si qui uero morce dãpnati
substantia quoq nudati sunt: p̃cepit

Expanded text:
Haec igitur concionatus, et alia multa dicens, Haec igitur concionatus, et alia multa dicens, per quae credebat subjectos ad cultum religionis adducere, infirma esse sancivit quae contra religionem fuerant cogitata vel gesta sub persecutoribus Ecclesiarum, remissionemque cunctos habere decrevit, qui propter confessionem Christi migrare in insulas aut alibi praeter voluntatem propriam commorari jussi sunt, aut in metallis affligi  ed. affigi, aut publicis operibus, aut mulieribus, aut lanificis ministrare, aut dari curiis cum curiales primitus non fuissent. Eos autem quos infames illi fecerant, ab infamia relaxavit. Militia vero privatos in sua voluntate reliquit, utrum esse in schemate quo fuerant, an certe cum honorabili quiete liberam vellent habere vacationem. Cumque omnes ad priorem libertatem et consuetos honores revocasset, etiam substantiis reformavit universos. Si qui vero morte damnati, substantia quoque nudati sunt, praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
primordiis imꝑii sui preliis aliisq
reb ualde ꝓuectꝰ. & sororis constati¬
tini nuptꝰis honoratꝰ: hꝰ modi fine
defũctus est .uiIII.¬
onstantinus gͥ dum ad eum solu̾
omne romanoꝵ ꝑueniss imꝑiũ.
edictis publicis usus est ut orientales
subiecti in pauide religiẽ colerent
xꝑi: & diligencer diuinitati ministra¬
rent: Diuinitatem quippe solam eam
crederent que & reuera ess & sufficien¬
ter haber& omni demꝑe pocestatem. ⁊⁊ qͦ¬
niam qui talib studerent. omnia bona
uberrime eis accederent & quecumq
aduersa putarent. cum meliori pociꝰ
spe fruerẽtur: Qui uero circa deum
elinquerẽt. cõmunit̾ ⁊ seorsum in be¬
llis ⁊ in ꝑace omĩa eis difficilia ꝓueni¬
rent: Grãsq referens not sibunos
arrogans adiecit ineam legem dice̾s:
fuerit deus sui consilii. & a britannico
mare usq ad loca orientis ad duxerit
ꝑ mauserunt in confessionib marcy¬
rii: clariorib eius houotib apparerẽt.

Expanded text:
primordiis imperii sui, praeliis aliisque rebus valde provectus, et sororis Constantini nuptiis honoratus, hujusmodi fine defunctus est.onstantinus igitur cum ad eum solum omne Romanum pervenisset imperium, edictis publicis usus est, ut Orientales subjecti impavide religionem colerent Christi, et diligenter Divinitati ministrarent; Divinitatem quippe solam eam crederent quae et revera esset, et sufficienter haberet omni tempore potestatem: et quoniam qui talibus studerent, omnia bona eis uberrime accederent, et quaecunque adversa putarent, cum meliori potius spe fruerentur; qui vero circa Deum delinquerent, communiter et seorsum in bellis et in pace omnia eis difficilia provenirent. Gratiasque referens, non sibimet arrogans, adjecit in eam legem dicens: re dignatus fuerit Deus sui consilii, et a Britannico mari usque ad loca Orientis adduxerit epermanserunt in confessionibus martyrii, clariores ejus honoribus apparerent.
Abbreviated transcription (Latin):
sset: Soronie n his igit᷑ sollicitudinib
celo splendide collocatum: Mirantiq ui¬
sionem: adstiterũt angeli dicentes: O cõ¬
stantine in ħ iunce: Fert᷑ autẽ & ip̃m xpͣs
aparuisse ei. signũq mõstͣsse crucis aut
pͣcipisse ut figuram simibem face̾t. ⁊ inpͣ¬
liis ħ auxilium haberae: quo uictorie
iura ꝯqͥrerce: Eusebius itaq pãphili c̃
iure iurando: ip̃o imꝑatore dicente aud¬
isse se refert. quia cͥca meridiem deli-¬
naiteiam sole. crucis signũ ex liuni¬
ne factum & scriptutam consertam ei
dicerutem: In ħ uince: uidiss ip̃e & mi¬
lites qui cũ eo tunc e̾e̾nst Pegenti nam¬
q aliquo cum exercitu parit᷑: ħ inqͥt
ei miacłm ẽ. ostensum. Dumq cogit¬
ti xp̃s aparuit cum signo quod uidit in-
celo: uissitq ut fier& eius signi figurato
que for& auxlium in congressionib pͣlioꝵ¬

Expanded text:
isset. In his igitur sollicitudinibus isset. In his igitur sollicitudinibus coelo splendide collocatum, mirantique visionem astiterunt angeli dicentes: O Constantine, in hoc vince. Fertur autem et ipsum Christum apparuisse ei, signumque monstrasse crucis, ac praecepisse ut figuram similem faceret, et in praeliis auxilium hoc haberet, quo victoriae jura conquireret. Eusebius itaque Pamphili cum jurejurando ipso imperatore dicente audisse refert, quia cnante jam sole crucis signum ex lumine factum, et scripturam consertam ei dicentem: In hoc vince, vidisset ipse et milites qui cum eo tunc essent. Pergenti namque aliquo cum exercitu per iter, hoc, inquit, ei miraculum est ostensum. Dumque cogitti Christus apparuit cum signo quod in coelo vidit, jussitque ut fieret ejus significatio, quae foret auxilium in congressionibus praelio
Abbreviated transcription (Latin):
It qmͣ ad hec uenim. paulo latiꝰ ali¬
quid resa̾mꝰ. Cum dioclecianus & mau¬
ximianꝰ hercłis pͥuatam elegissent ui-¬
tam. & mauximinꝰ galeriꝰ qͥ cum eis im¬
ꝑauerat tenens italiam duos ce sares.
a patre mortuo ordinatꝰ imꝑator: pͥmo
lii mensis: Rome uͦ a pretorianis mi¬
litib marentiꝰ mauximiam herculii filius
in regno institurt᷑ imꝑator. Hiuc eius pat̾
inꝑandi cupidine uoluit filium regno pͥ
uare: quod face non quiuit. Post ħ autẽ
contͣ mauxentiũ ueniens: militũ ꝓdicione
ꝑemptꝰ est. Maximinꝰ autem galerius in¬
stituens liciiũ augustũ. morit᷑ Pinde in¬
arentius rome uelut tiraunꝰ habebat᷑ ad¬
ult̾ia inpudent̾ exercens: & earum uiros¬
occidens: Quem uolens constantinꝰ oppͥ¬
m̾e. & romanos aclacdib lib̾are: cogita¬
bat quem in bello deum hab̾e̾t auxilio:
sciens nichil ꝓdesse deos quos diocde cianꝰ
uen̾abat᷑: & quia potuus eius pat̾ pagano¬
rum contenita religione feliciter adupa¬

Expanded text:
iam ad haec venimus, paulo latius aliquid referamus. Cum Diocletianus et Maximianus Herculius privatam elegissent vitam, et Maximinus Galerius, qui cum eis imperaverat, tenens Italiam, duos Caesares fa patre mortuo ordinatur imperator primo lii mensis. Romae vero a praetorianis militibus Maxentius Maximiani Herculii filius imperator instituitur. Hinc ejus pater imperandi cupidine voluit filium regno privare, quod facere nequivit. Post haec autcontra Maxentium veniens, militum proditione peremptus est. Maximinus autem Galerius instituens Licinium Augustum, moritur. Proinde Maxentius Romae velut tyrannus habebatur, adulteria impudenter exercens occidens. Quem volens Constantinus opprimere et Romanos a cladibus liberare, cogitabat quem in bello Deum haberet auxilio, sciens nihil prodesse deos quos Diocletianus venerabatur, et quia potius ejus pater paganorum contempta religione feliciter advix
Abbreviated transcription (Latin):
ammirantes: eustachium dignũ apꝓbaue¬
runt sede apostolica pͣsidere: & cum ess
episcopꝰ uicine boree: eum inathiochiam
transtulerunt: Tunc gͦ xꝑiani orientales
quidem usq ad tͥminos egẏpti cͥca libiã
conmorantes: non p̃suinebant in ecclesiaᷤ
aꝑte conuenite: cum licinius fauorem qͥ¬
uem meos habuerat ꝑmutass.S neq ꝑ
occidentẽ hellacidi. ł macedones & illirii
licent̾ in religione durabant: ꝓpt̾ constan¬
tinum qͥ pͥnceps erat in his partib roma¬
nor: Huic enim uiro & alia qͥdem płi¬
ma post ea ꝓuenisse ꝑcepimꝰ: quib fle¬
xus .m. est aꝑiauort dogina uen̾ari: p̃ci

Expanded text:
Eustathium, dignum approbaverunt sedi apostolicae praesidere; et cum esset episcopus vicinae Beroeae, eum in Antiochiam transtulerunt. Tunc ergo Christiani orientales quidem usque ad terminos Aegypti circa Libyam commorantes, non praesumebant aperte in ecclesias convenire, cum Licinius favorem quem in eos habuerat permutasset. Sed neque per Occidentem Helladici, vel Macedones, et Illyrici licenter in religione durabant propter Constantinum, qui princeps erat in his partibus Romanorum . Huic enim viro et alia quidem plurima postea provenisse percepimus, quibus flexus est
Abbreviated transcription (Latin):
anta gͦ diuina atq mirabili muta¬
tione morbe t̾rau. facta. ita ut pͥor
religio. & leges pat̾e sꝑuerent᷑: crudele ni¬
mis erit calydonium qͥdem aprium ce ma-¬
rathonium taurum. &. alia similia ꝑ ꝓui
Mtanto nobilitare studio. ut multi greco¬
rum ⁊ ꝓbatissimi consc̾ptores cͥca talia lab¬
orassent. scribendi habentes ingenium: Ge
uͦ ium mee non inferre nature. & historie
ecclesiastice gesta enarrare. Neor. enim qͦ¬
niam argiũto rei huiꝰ non ab homiuib
instituto: conscͥptor. qͦ inopinabilit̾ appare¬
bit non inops deo: Nisus ⁊ enim sum pri
tempꝰ suum. id ẽ. clemens. ⁊ egesippus. uri¬
sapientissimi successionẽ sequentes apłoꝵ⁊ a
ffricauꝰq cõscriptor. & eusebiꝰ cognomine p̃a¬
phili: uir indunius scripturis ⁊ gͥcor po

Expanded text:
 divina atque mirabili mutatione in orbe terrarum facta, ita ut et prior religio, et leges patriae spernerentur, crudele nimis erat Calydonium quidem aprum, et Marathonium taurum, et alia his similia petanto nobilitari studio, ut multi Graecorum et probatissimi conscriptores circa talia laborassent, scribendi habentes ingenium: me vero vim meae non inferre naturae, et historiae ecclesiasticae gesta narrare. Reor enim quoniam argumento rei hujus non ab hominibus instituto, conscriptor quoque inopinabiliter apparebit non inops Deo. Nisus sum etenim primtempus suum, id est, Clemens et Egesippus sapientissimi, successionem sequentes apostolorum, Africanusque conscriptor, et Eusebius cognomine Pamphili, vir in divinis Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
xander pontificatum sacri ministe¬
rii possidebat: apostolicis donato̾¬
nib ualde clarꝰ: Tunc igit᷑ alexan¬
der alexãdrimis uidenꝰ arrium
amoris iudiciarii aculeo stimu¬
lari. ⁊ multos ad blap̾he mias de¬
ceptos erig̾e conciliaq ꝓpria cele-¬
brare: ecclesiaꝵ pͣsulib eius blas¬
phemiam sius litceris indicart:

Expanded text:
xander pontificatum sacri ministexander pontificatum sacri ministerii possidebat, apostolicis donationibus valde clarus. Tunc igitur Alexander Alexandrinus, videns Arium amoris judiciarii aculeo stimulari, et multos ad blasphemias deceptos erigere, conciliaque propria celebrare, Ecclesiarum praesulibus ejus blasphemiam suis litteris indica
Abbreviated transcription (Latin):
doginatum predicator: pͥus
Aquidem eum reuocare am¬
monitionibꝰ ⁊ consiliis nitebat᷑ Cum
uero eum suꝑbire uidiss & aperte
impietatis facinora predicare: exor.¬
dine sacerdotali remouit: Audierat
enim clamante diuina lege: Sio¬
cłs tuꝰ dexter scandalizat te: abscide
eum & ꝓbice abste. Hoc itaq tem¬
pore romane quidem ecclesie sil¬
uestͥus retinada gubernat melchi-¬
adi succedens: qui post marcellinu
clarificatum inꝑsecut̾one gentili¬
um. susceꝑat iura pontificatꝰ. An¬
thiochie uero post tirannũ ȩccle¬
siȩ inchoante parte uitał prestil
extabat: qui &iam antiquam ex
multis temporib destructã a ty¬
rannis edificauit ȩcclesiam: Post
quem philogonius pontificatum
sumens ⁊ reliqua edificii suꝑ ad¬
droit. & zelum pietatis licinii tẽ¬
porib domonstrauit. In hierosoly¬
mis audem post hermone̾ macha¬
rius ordinatꝰ est. uir nomine suo
dignus: & omnib bonis ornatus:
odemq temꝑe constantinopoli ale¬

Expanded text:
dogmatum praedicator, prius quidem eum revocare admonitionibus et consiliis nitebatur. Cum vero eum superbire vidisset, et aperte impietatis facinora praedicare, ex ordine sacerdotali removit. Audierat enim clamantem divinam legem: Si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te . Hoc itaque tempore Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius retinacula gubernabat, Melchiadi succedens, qui post Marcellinum clarificatum in persecutione gentilium susceperat jura pontificatus. Antiochiae vero post tyrannum Ecclesiae inchoante pace, Vitalis praesul exstabat . Qui etiam antiquam ex multis temporibus destructam a tyrannis aedificavit ecclesiam. Post quem Philogonius pontificatum sumens, et reliqua aedificii superaddidit, et zelum pietatis Licinii temporibus demonstravit . In Hierosolymis autem post Hermonem Macarius ordinatus est, vir nomine suo dignus, et omnibus bonis ornatus. Eodemque tempore Constantinopoli Ale
Abbreviated transcription (Latin):
De prehenoens autem quidam
huius modi uiros: alȩxandru
quoq culpabat canꝗͣ nõ uti¬
liter filerot dum contra dogina
fierent nouitates: At ille arbit᷑
tus melius. ge̾. de dubiis sermonẽ
ex utraq parte ꝓponendum ut nõ
uide̾t᷑ ex necessitate. s pocius ex sa¬
tis factone certamen ablatum ui

Expanded text:
eprehendens autem quidam hujusmodi viros, Alexandrum quoque culpabat, tanquam non utiliter sileret, dum contra dogma fierent novitates. At ille melius arbitratus esse de dubiis sermonem ex utraque parte proponendum; ut non videretur ex necessitate, sed potius ex satisfactione certamen ablatum  e
Abbreviated transcription (Latin):
alentimanꝰ igit᷑ ordinat᷑ ui¬
esima quinta die eius dem
de scibala ciuitate. Cui tunc erat
militũ cura cõmissa: qm̃ ꝓbatis¬
suuȩ militarẽ nou̾at discipluiã.
Fuit & iã uir magnanimꝰ: ⁊ semꝑp̃
senti fortua melior apparebat.
maguitudine p̃fulgebat. Sic e¬
nun fuit regał parit̾ ⁊ urbants.
ut dũ exercitꝰ tẽptass&e ei aliũ soti¬
are consortẽ: ille responderit qd
cantat᷑ ab om̃ib. ur̃m inquit fu¬
it omilites imꝑatore ex isteute. mͥ
dare regunen imꝑii. Uerũ ubi
hoc ego suscepi: meũ & tã ⁊ non
ur̃m ẽ de reb cogitare cõmunib
Eunꝰ uerba mirati milites: eius secu¬
ti sunt uoluntatẽ. At ille frẽm de

Expanded text:
alentinianus igitur ordinatur vicesima quinta die ejusdem de Cibala civitate; cui tunc erat militum cura commissa, quoniam probatissime militarem noverat disciplinam. Fuit etiam vir magnanimus, et semper praesenti fortuna melior apparebat. magnitudine praefulgebat. Sic enim fuit regalis 305 pariter et urbanus, ut dum exercitus tentasset ei alium sociare consortem, ille responderit, quod cantatur ab omnibus: Vestrum, inquit, fuit, o milites, imperatore non existente mihi dare regimen imperii; verum, ubi hoc ego suscepi, meum jam, et non vestrum est de rebus cogitare communibus. Cujus verba mirati milites, ejus secuti sunt voluntatem. At ille fratrem de
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: ubi ait t̃c defic̾e̾ duces hebreoꝵ ex gen̾e̾
iude pͥncipis tͥb eiꝰ. Significabat autẽ
pͥncipatũ herodis: qͥ cum iclumeus eͥe̾t
gen̾e̾ paterno. arabs autẽ a matre. ꝯmissa
est. ei gens iudeorr a senatu romano & ce¬
sare simul augusto: S: & ĩa qͥdam alioꝵ
& illum sacrũ meffabilẽq conceptum &

Expanded text:
ex genere Judae principis ejus tribus. Significabat autem principatum 206 Herodis, qui cum Idumaeus esset genere paterno, Arabs autem a matre, commissa est ei gens Judaeorum a senatu Romano et Caesare simul Augusto. Sed etiam quidam aliorum et illum sacrum ineffabile
Abbreviated transcription (Latin):
Cuui namq potiꝰ ħ ad scribã multorr ac uena¬
portꝰ accesserit : Age uc̃ om̃ia sciẽs omnẽq
uitutẽ habens & p̃cipue pietatẽ. ꝗͣ pͥncipẽ
ẽẽ sapientie sermo diuinꝰ doce: Suscipe
a nie hãc scͥpturã & libent̾ exanima tue¬
q inregritatis ad iectones. &. decͣctiones ad hi¬
bens: tuis laborib eã purga: Indubitater
enuim qͦocumq tibi placuerit. utile lege̾tib
clarũq uidebit᷑: nec qͥliba rep̾hendae qͦ d
tu qͦ ꝓbaueris: Procedit autẽ mea ꝯscriptio
a tercio cõsolatu cͥspi. & cõstantini cesarum:
usq ad septimũ detimũ tuum: Uisumq m
est. bene se hab̾e̾ ĩ nouẽ decisiones opꝰ omne
rut᷑: Terciꝰ autẽ & quartꝰ. que sub eiꝰ filis
Q uintꝰ ce sextꝰ. q̃ sub iuliano ꝯsobͥno filiorr ora

Expanded text:
Cui namque potius hoc ascribam, multorum ac veneraCui namque potius hoc ascribam, multorum ac veneraportus accesserit? Age nunc omnia sciens, omnemque virtutem habens, et praecipue pietatem, quam principem esse sapientiae sermo divinus docet. Suscipe a me hanc scripturam, et libenter examina; tuaeque integritatis adjectiones et detractiones adhibens, tuis laboribus eam purga. Indubitanter enim quodcunque tibi placuerit, utile legentibus clarumque videbitur; nec quilibet reprehendet quod tu quoque probaveris. Procedit autem mea conscriptio a tertio consulatu Crispi et Constantini Caesarum usque ad septimum decimum tuum; visumque est mihi bene se habere in novem decisiones opus omnerunt. Tertius autem et quartus quae sub ejus filiis. Quintus et sextus quae sub Juliano consobrino fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ in aqͦsa loca ꝓp̾aret cũ macedonib. diliges
qͥlam miles aꝗͣ. inueniẽs hausit ce optulit.
Ille uͦ non bibit: s: corpꝰ in fudit. Ut gͦ absolu.¬
te dicat᷑: omniũ pͥort pͥncipũ pͥncipiorẽ si
dici fas ÷ te uocare debemꝰ secũdum home¬
rum. Alios & .it. reges nichil digñ habui¬
sse conꝑunꝰ: Alios autẽ ornasse una aut d¬
uab reb imꝑiim. lu autẽ o serenissime
omnes simł uirtutes amplectẽs. uniu̾sos di¬
noscis euicisse: pietate. clemẽtia. fortitudine.
castitate: iusticia: largitate: atq magnani.¬
mitate: dignitati ĩꝑiali ꝯueniente: Sine saͥ¬
guitie autẽ & purũ acede: suꝑ omiũ pͥscorr..
tuum cũcti gloriãt᷑ imꝑium: Res studiosas
cum delectat᷑one subiectos p̃cipis edoceri. fa¬
uorẽq & reuerẽtiã cͥca tuum amorẽ ⁊ cam¬
munẽ utilitatẽ eñctis ostẽdde Quaꝓpter
omniũ hoꝵ causa. necessariũ mͥ uidet᷑ ecdesi¬
asticam hystoriã cõscribenti te pͥmitꝰ alloqͥ

Expanded text:
iligens quidam miles aquam inveniens, hausit et obtulit ei; ille vero non bibit, sed corpus infudit. Ut ergo absolute dicatur, omnium priorum principum principiorem, si dici fas est, te vocare debemus secundum Homerum. Alios etenim reges nihil dignum habuisse comperimus; alios autem ornasse una aut duabus rebus imperium. Tu autem, o serenissime, omnes simul virtutes amplectens, universos dignosceris evicisse pietate, clementia, fortitudine, castitate, justitia, largitate, atque magnanimitate dignitati imperiali conveniente. Sine sanguine autem et purum a caede, super omnium priscorum, tuum cuncti gloriantur imperium. Res studiosas cum delectatione subjectos praecipis edoceri; favoremque et reverentiam circa tuum amorem et communem utilitatem cunctis ostendere. Quapropter omnium horum causa necessarium videtur mihi ecclesiasticam historiam conscribenti, te primitus alloqui.
Abbreviated transcription (Latin):
q ħ extͣ rationẽ uidebit᷑. cur ex aliis getitib
gratum ÷ ex miracłis nasci mutato̾nes iti
diuinis maximisq negotiis. Deinde: quia-
non fortuitis uirtutib pͣsulum eiꝰ ab incio
desꝑata reꝑit᷑ eẽ religio: Nam licos lingũa
ad elocutonẽ. aut pulcͥtudinẽ sermonis di¬
ssertam nõ habuerĩt. neq uerb aut ꝓbat̾o¬
nib philosophicis uteret᷑: aut suadendum
tamẽ nõ obħ minus studiũ fuit eis: s exu¬
ti sustantiis. ⁊ bona ꝓpͥa contennẽtes atq ny¬
bati & uelut maliis corꝑib plurima pessima¬
q tormenta suscipientes: &e neq ciuitatum
popłis sũmissi. neq iudicum blandim̾tis
illiciti. neq terrorib forte det̾riti: claruꝯ
fecerunt unuersis qm ꝓmaxinus p̃miis

Expanded text:
que hoc extra rationem videbitur, cur ex aliis gentibus que hoc extra rationem videbitur, cur ex aliis gentibus gratum est, ex miraculis nasci mutationes in divinis maximisque negotiis; deinde quia non fortuitis virtutibus praesulum ejus ab initio desperata reperitur esse religio. Nam licet linguam ad elocutionem aut pulchritudinem sermonis disertam non habuerint, neque verbis aut probationibus philosophicis uterentur, ad suadendum tamen non ob hoc minus studium fuit eis; sed exuti substantiis, et bona propria contemnentes atque nudati, et velut in aliis corporibus plurima pessimaque tormenta suscipientes, et neque civitatum populis submissi, neque judicum blandimentis illecti, neque terroribus forte deterriti, clarum fecerunt universis quoniam pro maximis
Abbreviated transcription (Latin):
upescẽs: Cum autẽ ħ dixiss &e iã ce. ip̃e me¬
dius tͣnscurͣrit: In nullo tamẽ ꝯtra di¬
cens credentib in eum pociꝰq ꝯsenciens:
Nec gͥ cogitantimͥ: digne mirabile uisum ÷
hebreos & ĩa ante alios homines ad xꝑianita¬
tem nõ potuisse conu̾ti: Nlam licos sybilla &
alia responsa apud gentiles ea qͣ in xꝑo erãt
uentura p̾dixerint: Non tamen ob ħ omnes
greci de incredulitate culpandi sũt. Pauci
namq qͥ uidebant᷑ erudiqores: p̃cipue huiꝰ¬
inodi ꝓphetias intellexert plerumq metͥcas
existentes: & clissertorib uerb ꝓlatas ad
lum ꝓpͥis ꝓphoie uentura ꝯmitterentur
S criam ex parte gontilib. ueluti si qͥs me¬
lodie conpositor ꝓpt̾ utilitatẽ ꝑegͥni soni
alias cordas plectꝰ discurrat: aut suꝑ eas
que sunt adiciat alias. Hebrei siqͥdem płi¬
b ⁊ manifestiorib ꝓphetiis utentes: in p̃sen¬
tia xꝑi ininores sunt inuenti ꝗͣ greci. S ne¬

Expanded text:
upescens. Cum autem hoc dixisset, etiam medius ipse transcurrit: in nullo tamen contradicens credentibus in eum, potiusque consentiens. Haec igitur cogitanti mihi digne mirabile visum est Hebraeos etiam ante alios homines ad Christianitatem non potuisse converti. Nam licet Sibylla et alia responsa apud gentiles ea quae in Christo erant ventura praedixerint, non tamen ob hoc omnes Graeci de incredulitate culpandi sunt. Pauci namque, qui videbantur eruditiores, praecipue hujusmodi prophetias intellexerunt, plerumque metricas existentes, et disertioribus verbis prolatas ad lum propriis prophetis ventura committerentur, sed etiam ex parte gentilibus, veluti si quis melodiae compositor, propter utilitatem peregrini soni alias chordas plectro discurrat, aut super eas quae sunt alias adjiciat. Hebraei siquidem pluribus et manifestioribus prophetiis utentes, in praesentia Christi minores sunt inventi quam Graeci. Sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
clemẽtissime pͥncipũ. sactissimꝰ pater arra¬
diꝰ pat̾no succedẽs imꝑioͬ. una cũ piissimo
patruo tuo honorio romañ orbẽ guberna¬
re sortitꝰ:: Nonum uͦ librũ xꝑiano ac ue¬
nerabili ur̃o apici dedicaui. quẽ deussem¬
pit̾ne custodiat magnanimitate in ꝯu̾tibłi
hostib pͣualentẽ: & habẽtẽ sub pedib uniu̾¬
sos. & ad filioꝵ filios pium imꝑiũ dirigẽtem:

Expanded text:
clementissime principum, sacratissimus pater Arcadius paterno succedens imperio, una cum piissimo patruo tuo Honorio Romanum orbem gubernare sortitus est. Nonum vero librum Christiano ac venerabili vestro apici dedicavi, quem Deus sempiterne custodiat magnanimitate incovertibili hostibus praevalentem, et habentem sub pedibus universos, et ad filiorum filios pium imperium dirigentem,
Abbreviated transcription (Latin):
poma clultia. neq aliud qͥcꝗͣ spetosum app¬
etere. nisi ꝗͣtum ad tactum ꝯuenit & solũ¬
modo sapori cõgruerit: Primo tam̃ bene¬
dic̾e omniũ creatort̃ Sitim uͦ estum. &
frigꝰ. ferre cõsuetꝰ cotidianis excitacionib:
iã ip̃am continẽtie putaris habe̾ naturã.
Dudũ siqͥdẽ in ponto ciuitatẽ heracliã ab
hercule nominatã. uide̾ festinãs. & labo
rantẽ longo tẽpore subleuare in estatis
te qͥdam iter agẽtium sudore multo sim¬
ul & pulu̾e squalentẽ. quasi prestaturꝰ oc¬
currẽs obtulit tͥ pocłm ualde ꝑspicuum
&e uelut radiis emicãtem: suauissimũ qu̾e
dasti qͥdem ꝓsua magnanimitate uirũ. &
claritate pͥncipali post paululũ cumulasti:
S cuntis militib ad illiꝰ poculi largitatem
nimis in hiantib &e beatificãtib qͥ esset bi¬
biturꝰ eum. rursus ei pocłm dedisti pcipiens
ut qͦ uellet ut̾et᷑ eo: Unde mͥ iuste uidet᷑

Expanded text:
poma dulcia, neque aliud quidquam speciosum apppoma dulcia, neque aliud quidquam speciosum appetere, nisi quantum ad tactum convenit, et solummodo sapori congruerit; primo tamen benedicere omnium Creatorem. Sitim vero, aestum et frigus ferre consuetus, quotidianis exercitationibus jam ipsam continentiae putaris habere naturam. Dudum siquidem in Ponto civitatem Heracleam ab Hercule nominatam videre festinans, et laborantem longo tempore sublevare  Ms. Lyr.,te quidam iter agentium sudore multo simul et pulvere squalentem, quasi praestaturus occurrens, obtulit tibi poculum valde perspicuum, et velut radiis emicantem, suavissimum quemddasti quidem pro sua magnanimitate virum, et largitate principali post paululum cumulasti; sed cunctis militibus ad illius poculi claritatem nimis inhiantibus, et beatificantibus qui esset bibiturus eum, rursus ei poculum reddidisti, praecipiens ut quo vellet uteretur eo. Unde mihi juste videtur
Abbreviated transcription (Latin):
dẽs oleum ĩ luc̾uã. nͥ circa regalia nullꝰ¬
constitutꝰ in laborib tuis cogat᷑ affligi: &
nature uim faciat somno repugnãs: Sic
eqͥdem clemẽs &. mãsuetꝰ cͥca ꝓnios. &¬
cͥca oẽs existis oe leste̾ regem tuum miitã¬
do patronum: ui gratũ est suꝑ iustos & iͥ¬
iustos pluere: & solẽ facere oriri: & alia si¬
mul inuidia recedẽte largiri: ꝑmultam
uero doctͥnam audio te & iam lapidum sci¬
re naturas. potestatesq radicum. effectꝰq
curarũ non minꝰ salomone cdauid filio.
magis aute potior. es uirtutib. Ille siqͥdem
factꝰ libidins seruus. pietatẽ non custodi¬
uit ad terminũ. que illi causa fuerat bono¬
rum & sapientie. Tu uero o potẽtissime ne-¬
gligẽtie obiciens ronem uideris non solũ
hominib iuste. s ceiam corꝑis ⁊ anine passio¬
nib inꝑare. Si autẽ oport&e ⁊ ħ dici. aud¬
io te ciã tociꝰ cibrł pocłi desid̾ia suꝑare.⁊ neq

Expanded text:
dens oleum in lucernam, ut nullus circa regalia dens oleum in lucernam, ut nullus circa regalia constitutus in laboribus tuis cogatur affligi, et naturae vim faciat somno repugnans. Sic equidem clemens et mansuetus circa proca omnes existis, coelestem Regem tuum imitando patronum, cui gratum est super justos et injustos pluere, et solem facere oriri ; et alia simul invidia recedente largiri. Per multam vero doctrinam audio te etiam lapidum scire naturas potestatesque radicum, effectusque curarum non minus Salomone David filio; magis autem potior es virtutibus. Ille siquidem factus libidinis servus, pietatem non custodivit ad terminum, quae illi causa fuerat bonorum et sapientiae. Tu vero, o potentissime, negligentiae objiciens rationem, videris non solum hominibus juste, sed etiam corporis et animae passionibus imperare. Si autem oportet et hoc dici, audio te etiam totius cibi vel poculi desideria superare; et neque
Abbreviated transcription (Latin):
cxmini ꝯpensantes homerico: tanꝙͣ de excellẽ¬
tissima largitate gloriantes: in publica sta¬
tuta munera cõscripsert. Aleuas aute̾& di
onisius. & philippꝰ. nequaꝙͣ. auino potiores
fuere cretensib de suꝑba se. republica phi
in mun̾e. Seuerꝰ autẽ ꝓ metͥco poemate ꝑu̾so
uno aureo donãs appiaũ : tantum p̃buit de
largitate miracłm: ut aurea carmina appiam
hactenꝰ aput plurimos nominẽt᷑. Nec dona-
fuerũt olim ama̾tium litta̾s & doctͥnam. T̃u
uero potẽtissime pͥncipum nullo pͥor excellet¬
tia inueneris minor. largitatib tus cͥea dicto¬
nes eribitis: s. mͥ uideris non ĩ ꝯgrue talia
facere Nam cum oẽs uirtutib euiceris stu¬
diose ad crem̃tum sẽꝑ que tua sũt cuchis.
te ꝑ diem qͥdem ex̾ceri armis⁊ corꝑe. subiecto¬
rumq negotia disceptare: iudicare simul &
ag̾e̾. i nodo seorsũ. mͦ ꝯmunit̾ que sut agẽda
brum arte machanica factum. & spõte fan

Expanded text:
carmini compensantes Homerico, et tanquam de excellencarmini compensantes Homerico, et tanquam de excellentissima largitate gloriantes, in publica statua munera conscripserunt. Alevadae autem, et Dionysius, et Philippus nequaquam animo parciores fuere Cretensibus, de superba se republica philin munere. Severus autem pro metrico poemate per versum uno aureo donans Oppianum, tantum praebuit de largitate miraculum, ut aurea carmina Oppiani hactenus apud plurimos nominentur. Haec dona fuerunt olim amantium litteras et doctrinam. Tu vero, potentissime principum, nullo priorum excellentia minor inveniris, largitatibus tuis circa dictiones exhibitis. Sed mihi videris non incongrue talia facere. Nam cum omnes virtutibus 205 eviceris, studiose ad crementum semper quae tua sunt evehis, te per diem quidem exerceri armis et corpore, subjectorumque negotia disceptare, judicare simul et agere, modo seorsum, modo communiter, quae sunt agenda brum arte mechanica factum, et sponte fun
Abbreviated transcription (Latin):
tiam intͥnsecꝰ semꝑ enutͥunt. Unde ꝯscri¬
ptores. & p̃fecti. ac reliqui subiectoꝵ: cica
tẽ tuosq laborant actus. Decertator au¬
tem positꝰ uidexq libroꝵ: non camerato
eloqͥo caperis aut qͣlibet figura furtũ pa-¬
teris ueritatis: s ꝑfecte metiris utrũq ser¬
monem ꝓpͥum aptans cause. Figurã qͦ dicti¬
onis & partẽ.⁊ ordinẽ. & ꝯgruentiã. ⁊ eloqͥ¬
um. ⁊ conpositionẽ. & collectiones. ⁊ sensuo.
& historiã ꝓfunde discuciens: Compensas
autem recitantib ⁊ tuo uroitio. ⁊ fauorib opor¬
tuns. nec non aureis imaginib ce posicione.
simulacͦre. ⁊ bonis. ⁊ honorib uniu̾sis. Qua¬
lem uero te circa recitãtss p̃bes. tales dudũ
aut aleuas circa simõuidem. aut dionisius
sicilie tiraunꝰ cirea platonẽ. Socratis discipu¬
lum:. aut philippꝰ macedo. cͥca theopũpum
narrauit. Certe siqͥdem mille nomismata

Expanded text:
tiam intrinsecus semper enutriunt. Unde conscritiam intrinsecus semper enutriunt. Unde conscriptores, et praefecti, ac reliqui subjectorum circa te tuosque laborant actus. Disceptator autem positus judexque librorum, non camerato eloquio caperis, aut qualibet figura furtum pateris veritatis; sed perfecte metiris utrumque, sermonem proprium aptans causae: figuram quoque dictionis, et partes, et ordinem, et congruentiam, et eloquium, et compositionem, et collectiones, et sensum, et historiam profunde discutiens. Compensas autem recitantibus et tuo judicio, et favoribus opportunis, nec non aureis imaginibus, et positione simulacrorum, et donis, et honoribus universis. Qualem vero te circa recitantes praebes, tales dudum aut Alevadae  alii, Alevas circa Simonidem; aut Dionysius Siciliae tyrannus circa Platonem Socratis disciplum; aut Philippus Macedo circa Theopompum narravit. Cretae siquidem mille numismata
Abbreviated transcription (Latin):
TE STUDIUM
fusse: ut eis ama¬
tores quidẽ or¬
puram atq co¬
ronam & his
similia pre¬
pararẽt.lab¬
roꝵ uero habentes intencionẽ. cura quas¬
dam fabulas occupati. conscriptiones age¬
rent: que audientiũ corda mulcerent.
Porro bella sectantes: ut sagittã oportune
dirigerent: bestiam ꝓsternerent: lancea
b eorum studentes reb. illis que. forẽt
gratissima dominanti. Alius itaq laproes
preciosos difficile conꝑtos offerebat: alter
tĩcturam purpure clariorẽ. Plurimi po¬
emata aut diuersas conscriptiones insi¬
nuabãt. Alius bona cingła: aut optim
uero & imꝑiał putabat᷑ huiꝰ popularis.
urtutis pars illa. ad quã tũc amantis in¬
tencio declinabat. De pietate autem que
modo sermo fuit. S tu potẽtissime. theodo¬
si: ut ꝯpleriue dicam cũcta suꝑasti deo u¬
uante uirtutẽ. Purpura si qͥdem & corona
qua uideris ꝓpter inspicientes quia ẽ. maie¬
statis signum circ̃dari: pietatẽ tͥ & clemẽ¬

Expanded text:
 studiumque fuisse ut eis amatores quidem orpuram atque coronam, et his similia praepararent; librorum vero habentes intentionem, circa quasdam fabulas occupati, conscriptiones agerent, quae audientium corda mulcerent: porro bella sectantes, ut sagittam opportune dirigerent, bestiam prosternerent, lanceambus eorum, studentes rebus illis quae forent gratissima dominanti. Alius itaque lapides pretiosos difficile compertos offerebat; alter tincturam purpuream; clariora plurimi poemata aut diversas conscriptiones insinuabant; alius bona cingula, aut optimuvero et imperialis putabatur hujus popularis virtutis pars illa ad quam tunc amantis intentio declinabat. De pietate autem, quamodo sermo fuit. Sed tu, o potentissime Theodosi, ut complexive dicam, cunctam superasti, Deo juvante, virtutem. Purpura siquidem et corona qua videris propter inspicientes quia est majestatis signum circumdari, pietatem tibi et clemen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ ħ forẽt anteꝗͣ fierent didici̾nt ꝑ ꝓphetas
Abrahã ⁊ en̾i pͥnceps eorr genis oe cͥcum cisio¬
nis existens: inspector & coniuua filii dei e¬
sse ꝓmeruit. Isaac eiꝰfiliꝰ unitatione sacͥficii
honoratꝰ ÷ tĩpo crucisa patre uinctꝰ e ob¬
latꝰ altari. sicuti ꝯtingit et ĩ ꝓpͣi fieri passio
ne: ut auit qͥ scͥpniras sacͣs integerrime co

Expanded text:
 forent, antequam fierent, didicerint per prophetas. Ahraham etenim princeps eorum generis et circumcisionis existens, inspector et conviva Filii Dei esse promeruit . Isaac ejus filius imitatione sacrificii honoratus est, typo crucis a patre vinctus et oblatus altari , sicuti contigit et in Christi passione fieri, ut aiunt qui Scripturas sacras int
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ a mortuis. & asce̾sionem in celos-
&e euentum singłaꝵ p̃ signauer̾t rerum:
S. hec qͥdem eos ignorasse scire poti̾t. qͥ sacͥs
libris incũbit Iosepphus matathie autem
filius atq sacͥdos uir apud iudeos nobili¬
ssimꝰ. nec nõ & apiod romanos dignissimꝰ
erit testis de ueritate xpͣi. Uocare autem
eum iurum non audet tanꝗͣ factorem in si¬
gnium operum: magistrũq sermonũ uaci
ad iudicatum: & tercia die aparuisse uiu¬
um Et alia de eo infinita miracła a ꝓphe¬
tis sanctis non ignorat eẽ p̃dicta: S. & in
ultos tuuc extitisse. quos elegit gͥcos. atq u¬

Expanded text:
tionem a mortuis, et ascensionem in coelos, et eventum singularum praesignaverunt rerum. Sed haec quidem eos non ignorasse scire poterit qui sacris litteris incumbit. Josephus autem Matthathiae filius atque sacerdos, vir apud Judaeos nobilissimus, nec non et apud Romanos dignissimus, erit testis de veritate Christi . Vocare namque eum virum non audet, tanquam factorem insignium operum magistrumque sermonum veraciadjudicatum, et tertia die apparuisse vivum, et alia infinita miracula de eo a prophetis sanctis non ignorat esse praedicta; sed etiam multos tunc exstitisse, quos elegit, Graecos atque Ju
Abbreviated transcription (Latin):
fiuint. siue catecumim siue& iã xp̃i¬
ani: dũ om̃s eccłȩ iã fĩdeles inhis
ordinb habe̾ uideaut᷑. Ego qͦ. cog¬
noui intessalia consuetudinẽ aliã.
Dũ qͥdã cłicus aute cłicatũ duxiss&¬

Expanded text:
fiunt, sive catechumeni sive jam Chrifiunt, sive catechumeni sive jam Christiani, dum omnes Ecclesiae jam fideles in his ordinibus haberi videantur. Ego quoque cognovi in Thessalia consuetudinem aliam: dum quidam clericus ante clericatum legi
Abbreviated transcription (Latin):
tas iuuenit᷑. Nãdũ ꝑ eccł̃as in uni¬
bator ꝑ singłas ebdomadas sacͥfici¬
a celebrent᷑: hoc in alexandria &¬
in roma quadã pͥsca traditõne ñ
faciunt. Aegyptii nero ⁊ alexandri¬
ȩ uicim ⁊ thebaidis habitatores sab¬
suto qͥdẽ collectas agunt: s ñ sicut
moris ẽ. sacͣm̃ta ꝑcipiunt. Nã post¬
ꝗͣ fuerint epulati ⁊ cibis om̃ib ad¬
ĩpleti: circa uesꝑam oblatione fac¬
ta cõmunicant. Rursꝰ autẽ in ale¬
xandria quarta ⁊ sexta feria scͥptu¬
re legunt᷑. easꝙ doctores it̾ p̃tant᷑
⁊ om̃a fiunt pt̾ sollẽpuẽ oblationis
ma uidet᷑ edocusse. Quidũ sapi¬
impossibilitas mosayce legis. ad
luterã eẽt infirmationẽ paschȩ ad
modũ contẽplatioiis euex̃. Unuo
pascha solũ mͦ uerũ fieri dicens: qd̾
saluator celebrauit. Petrus adu̾so
coutrarias potestates dũ crucẽ sus¬
ciꝑet. ⁊ hoc tͦpheo utetͣ contra dia¬
bolũ. ineadẽ alexandria lectores ⁊
psalmi ꝓmintiatores. indifferent̾

Expanded text:
tas invenitur. Nam dum per Ecclesias in unibatorum per singulas hebdomadas sacrificia celebrentur, hoc in Alexandria et Roma quadam prisca traditione non faciunt. Aegyptii vero Alexandriae vicini, et Thebaidis habitatores, Sabbato quidem collectas agunt, sed non sicut moris est sacramenta percipiunt: nam postquam fuerint epulati, et cibis omnibus adimpleti, circa vesperam oblatione facta communicant. Rursus autem in Alexandria quarta et sexta feria Scripturae leguntur, easque doctores interpretantur; et omnia fiunt praeter solemnem orationis  ed., edocuisse. Qui dum sapiimpossibilitas Mosaicae legis ad litteram esset infirma, rationem Paschae ad modum contemplationis evexit: unum Pascha solummodo verum fieri dicens, quod Salvator celebravit adversus contrarias potestates, dum crucem susciperet, et hoc tropaeo uteretur contra diabolum. In eadem Alexandria lectores et psalmi pronuntiatores indifferenter
Abbreviated transcription (Latin):
quo arrins eccłam contͣbariit. Ro¬
inȩ sabͤata uitu̾sa ieumant. In ce¬
sarea cappadocie eos qͥ post baptis¬
iua delinquunt: a cõmunione sus¬
peudunt. Sicut nouatiam ⁊ oiace¬
domani in helles ponto faciunt
asia. quarto decimani nouatiami.
Circa phrigiã. biubos non recipuit.
Constantinopolĩ uero neꝙ aꝑte recipi¬
unt: neꝙ palã remoue̾ noscunt᷑. In

Expanded text:
am conturbavit. Romae sabbata universa jejunant. In Caesarea Cappadociae eos qui post baptisma delinquunt, a communione suspendunt, sicut Novatiani et Macedoniani in Hellesponto faciunt, et in Asia Quartodecimani. Novatiani circa Phrygiam binubos non recipiunt, Constantinopoli vero neque aperte recipiunt, neque palam removere noscuntur. In
Abbreviated transcription (Latin):
onis aliarũ duaruĩ septimanarũ
ieumantes: ichil omunꝰ quadrage¬
simã uocant. Uude miror eũ nume¬
rũ ip̃m non habeant: quomͦ qͣ drage¬
simã uocent. s & iã ciboꝵ abstinenti¬
ãnon similẽ ħ̃nt. Nã alii om̃ino ab
animantib obseruane. alii animan¬
tiũ pisces solũ mͦ comedunt. quidã
cũ piscib uesciuit᷑ ⁊ uolatilib. di¬
centes hȩc scłm moysem ex aqͣ hab̾e̾
substantiã. Alii & iã caulib ⁊ oius
abstine̾ nos cunt᷑. Quidã sicco tan¬
tũ iͦ paue uescuut᷑. Alii neq hoc
alii usq ad uonã ieuinantes horã.
sine dis cretione ciboꝵ resituuit:⁊
o ex hoc inuenit᷑ autiqͣ: puto apłos
siugloꝵ hoc reliqͥsse seutennę: ut

Expanded text:
uarum septimanarum jejunantes; nihilominus Quadragesimam vocant. Unde miror, cum numerum ipsum non habeant, quomodo Quadragesimam vocent. Sed etiam ciborum abstinentiam non similem habent; nam alii omnino ab animantibus abstinent, alii ex animantibus pisces solummodo comedunt, quidam cum piscibus vescuntur et volatilibus, dicentes haec secundum Moysen ex aqua habere substantiam. Alii abstinere noscuntur: quidam sicco tantum pane vescuntur; alii neque hoc: alii usque ad nonam jejunantes horam, sine discretione ciborum reficiuntuo ex hoc invenitur antiqua, puto apostolos singulorum hoc reliquisse sententiae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
de festruitate paschȩ rationabilit̾ ꝯ¬
tendisse: neꝙ istos qui nunc secimi¬
uidaismo iu xp̃ianitate iritato il¬
la subtilia ⁊ figuratiua legis mosa¬
solũ circũcisionẽ ꝓhibens: s & lãde
festiuitatib contentiones abicien¬
das mouens. Scribens enĩ ad gala¬
tas ait. Dicite mͥ qui sub lege uultis
cẽ legẽ nou audstis: & hinc pauca
loquens sernũ ostendit popłm iide¬
oꝵ: ⁊ in libertatẽ uocatos qui acced̾̃t
ad xp̃m. Mon& &iã nullate nꝰ obser¬
uatidos dies. ⁊ m̃ses ⁊ annos. Coloscu¬
sib autẽ scribens: inagna uoce cla¬
niabat. ubrã fuisse obseruationes au-¬
tiquas. quappt̾ inqͥt nullus uos ui¬
delic& in cibo aut in potu aut in
parte festiuitatis. aut inmitio m̃sis.
autt sabbati. quę sunt ubra futuri.
& ad hebrcos idẽ apłs dicit. Muta

Expanded text:
de festivitate Paschae rationabiliter conde festivitate Paschae rationabiliter contendisse, neque istos qui nunc sequunJudaismo in Christianitatem mutato, illa subtilia et figurativa legis Mosasolum circumcisionem prohibens, sed etiam de festivitatibus contentiones abjiciendas monens. Scribens enim ad Galatas ait: Dicite mihi, qui sub lege vultis esse, legem non audistis ? Et hinc pauca loquens, servum ostendit populum Judaeorum, et in libertatem vocatos qui accedunt ad Christum. Monet etiam nullatenus observandos dies, et menses, et annos. Colossensibus autem scribens, magna voce clamabat, umbram fuisse observationes antiquas. Quapropter, inquit, nullus vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte festivitatis, aut in initio mensis, aut in sabbato, quae sunt umbra futuri . Et ad Hebraeos idem apostolus dicit: Muta
Abbreviated transcription (Latin):
uirandũ ei imposucrt. quia nũꝗͣ de¬
sid̾ar&. episcopatũ. Quo uiraute: re¬
głam depasche festiuitate ꝓtulerunt.
qua singłis licer&: quo uellent ce le¬
brare pascha. ⁊ ne ꝓpt̾ discordiã festuu¬
festiuitate. ⁊ cõimuuicassent tam̃ alte¬
rutris: ⁊ nouatiam in regia urbe ro¬
ma constituti. nũꝗͣ fuissent secuti ui¬
deos. s sẽꝑ post equinoctiũ celebra¬
rent pascha. Cũ hec abeis fuissent tc¬
regła definita: sabbatiꝰ iuram̃tis
obstrictus si quando paschał festi¬
uitas dis cordar&. ille apd sem& ip¬
sũ p̃cedentiꝰ ieuinabat. ⁊ noctaut̾ sol¬
lẽ ꝓuẽ diẽ paschȩ sahati celebrabat:
ueniebat.: mysteriis fruebat᷑. Hoc
ergo multis anius faciens: latẽ ñi
potuit. Quappt̾ quidã simpliciũ:
maxime phrygũ ⁊ galatoꝵ ex hacre
uistificari credentes relabaut᷑ eũ:⁊
paccha cũ illo celebrabant. S sabba¬
tius postea ⁊ remotas collectas facie¬
bat: paruiq pendeus nisuirandũ.

Expanded text:
 ei imposuerunt quia nunquam desideraret episcopatum. Quo jurante, regulam de Paschae festivitate protulerunt qua singulis liceret quo vellent celebrare Pascha, ne propter discordiam festivfestivitate, communicassent tamen alterutris, et Novatiani in regia urbe Roma constituti nunquam fuissent secuti Judaeos, sed semper post aequinoctium celebrarent Pascha. Cum haec ab eis tunc fuisset regula definita, Sabbatius juramentis obstrictus, si quando paschalis festivitas discordaret, ille apud semetipsum praecedentius jejunabat, et noctanter solemnem diem Paschae sabbati celebrabat, veniebat, et mysteriis fruebatur. Hoc ergo, multis annis faciens, latere non potuit. Quapropter quidam simplicium, et maxime Phrygum et Galatarum ex hac re justificari credentes, zelabantur eum, et Pascha cum illo celebrabant. Sed Sabbatius postea et remotas collectas faciebat, et parvipendens jusjurandum,
Abbreviated transcription (Latin):
te moriunt᷑. In antiochia uerosy¬
riȩ altare non ad orieutẽ ȩccłȩ.s ma¬
gis ad occidentẽ habent. In hellada
hierosolimis ⁊ thessalia. ad tẽpꝰ ues¬
ꝑtuũ orationes similes nouatians
constantinopolĩ degentib ht. In ce¬
sarea cappadotie ⁊ cẏpro die sabba¬
ti. ⁊ dñico circa uesꝑam cũ luc̾nis¬

Expanded text:
te moriuntur. In Antiochia vero Syriae altare non ad orientem ecclesiae, sed magis ad occidentem habent. In Hellade, Hierosolymis, et Thessalia, ad tempus vespertinum orationes similes Novatianis Constantinopoli degentibus agunt. In Caesarea Cappadociae et Cypro, die sabbati, et dominico circa vesperam cum luc
Abbreviated transcription (Latin):
uangłia accedentib ad pͣdicationẽ
iugũ seruitutis imposuert̃. s fes¬
turitatẽ paschȩ ⁊ alias celebritates
britates eo qd̾ uicis a laborib reqͥ¬
escuunit: singłi ꝑ ꝓtrintias sicutiuo¬
luert̃. memoriã salutaris passio¬
nis antiqͥtꝰ ex quadã consuetudine ce

Expanded text:
vangelia accedentibus ad praedicationem jugum servitutis imposuerunt, sed festivitatem Paschae et alias celebritates britates, eo quod in eis a laboribus requiescunt, singuli per provincias, sicuti voluerunt, memoriam salutaris passionis antiquitus ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ place̾ ꝓmisi: ut qd̾ in roou¬
ua ciuitate. italia. ⁊ affrica. ⁊ iuiu̾
Sa ȩgypto. his pania. gallus. brittan¬
nus. libia tota. hellada. asia. diȩcysȩ.
ponto ⁊ cilicia. libent̾ sub uua con¬
corclia custodit̃. ⁊ hoc &iã sapientia
urã suscipiat. considerantes uon so¬
lũ multrtudinẽ p̃dictoꝵ locoꝵ ⁊ eccła¬
rũ numerũ.s & iã qtua hoc maxi¬
iob annẽ apłm tradidisse. alii autẽ
petrũ ⁊ paulũ apłos romanis ⁊ oc¬
cidentalib dicunt pasche tradidis¬
se sollẽpuitatẽ. S nullus scriptã ꝓ¬
bationẽ hoꝵ hab̾ẽ dinoscit᷑. Quia ue¬
ro ex consuetudine quadã ꝑ ꝓuinci¬
as celebrat᷑ pascha. hiuc estimo cuoi
uulla religio easdẽ uideat᷑ seruare
sollẽpnitates. Nã cũ uniꝰ sint fidȩi:
paschȩ. Unde pauca diceuda sunit.
nã in ipĩs ieiuniis alit̾ apd̃ alios ui¬
ante pascha septimanas p̾t̾ sabba¬
tũ ⁊ dñica sub contumatione ic ui¬

Expanded text:
sapientiae placere promisi, ut quod in Romasapientiae placere promisi, ut quod in Romana civitate, Italia, et Africa, et universa Aegypto, Hispania, Galliis, Britanniis, Libya, tota Hellade, Asia dioecesi Ponti, et Cilicia, libenter sub una concordia custoditur, hoc etiam sapientia vestra suscipiat: considerantes non solum multitudinem praedictorum locorum et Ecclesiarum numerum, sed etiam quia hoc maxiJoannem apostolum tradidisse. Alii vero Petrum et Paulum apostolos Romanis et Occidentalibus dicunt Paschae tradidisse solemnitatem. Sed nullus scriptam probationem horum habere dignoscitur. Quia vero ex consuetudine quadam per provincias celebratur Pascha, hinc aestimo quod nulla solemnitates. Nam cum unius sint fidei, pha legitima; unde pauca dicenda sunt. Nam in ipsis jejuniis aliter apud alios inante Pascha septimanas, praeter sabbatum et dominicam, sub continuatione jeju
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm antiochenos autẽ. xantico ĩse:
scđ̃m romauos maprili. &: hoc faci¬
ebant non sequentes modernos ru¬
deos qui ꝑ onr̃ia errare noscunt᷑: s
magis antiquos ⁊ iosephũ. Sic eĩ
ille uit̾cio antiquitat atis conscrip¬
sit. His ita contendentib oĩs occiden¬
tales usq ad occeamĩ. post ȩquiuoc¬
tiũ ex antiqua traditione. pascha ce¬
lebrasse cõꝑimꝰ: nec aliquando habu¬
isse discordiã. Non eiĩ sicuti quidã
dicunt celebratũ sub constantino con¬
cilũ: festiuitatẽ pasche nuuitanit. Nã
ipse constantinꝰ discordantib scribens.
monis. ut isti cũ paucieẽnt. umit areu¬
tͣ plures. Cuiꝰ epłȩ parcẽ ponẽ. ñ omi¬
si. Sic enĩ pꝰ alia dixte. Est enĩ ordo de¬
corus quẽ om̃s eccłȩ in uno orbe apd̾
occidentẽ ⁊ meridiẽ. ⁊ aretũ posite ser¬
uare uoscunt᷑. nec non & iã quidẽ cei¬
entaliũ. ꝓpt̾ in p̃senti bene se hab̾e
om̃s estimauert. & ego ip̃e ur̃e qͦq

Expanded text:
em Xanthico mense, secundum Romanos Aprili. Et hoc faciendum non sequendo modernos Judaeos, qui per omnia errare noscuntur, sed magis antiquos et Josephum. Sic enim ille in tertio Antiquitatis libro conscripsit. His itaque contendentibus omnes Occidentales usque ad Oceanum, post aequinoctium ex antiqua traditione Pascha celebrasse comperimus, nec aliquando habuisse discordiam. Non enim, sicuti quidam dicunt, celebratum sub Constantino concilium festivitatem Paschae mutavit. Nam ipse Constantinus discordantibus scribens, monet ut isti, cum pauci essent, imitarentur plures. Cujus epistolae partem ponere non omisi. Sic enim post alia dixit: Est enim ordo decorus, quem omnes Ecclesiae in universo orbe apud Occidentem, et Meridiem, et Arcturum, positae servare noscuntur, nec non bene se habere omnes aestimaverunt, et ego ipse vestrae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
rũ non de dieb sancire festiuitatẽ
s conu̾sationẽ rectã. ⁊ dei p̃dicare
culturã. Michi ergo iudet᷑ quia si¬
cut multa alia ꝑ ꝓuintias adcon
ti diẽ. O hoc facientes. nou tauise¬
gregabant᷑ ⁊ ab aliis qui alit̾ cele¬
brabant: donec romane eccłȩ uic¬
no mifiss& iuasiã. Quo factohyre¬
neteres ita celebrasse. ⁊ qͥa policar¬
pus smyrnȩ ciuitatis ep̃s. qͥ post¬
ea sub gordiauo pͥncipe martyrio
coronat᷑ .e̾. a iuceto ep̃o romano cõ¬
municauerit. ichil discernens de
paschali festiuitate cũ ip̃e qͣitꝰ.x.¬
annus. ẽẽt. cicut eusebiꝰ in .uͣ. ec¬
dasticȩ historie libro dicit. Qui¬
dã igit᷑ sicuti dixi illasia iumore qͣr¬

Expanded text:
 sancire festivitatem, sed conversationem rectam et Dei praedicare culturam. Mihi ergo videtur quia, sicut multa alia per provincias ad conti diem. Et hoc facientes, non tamen segregabantur ab illis qui aliter celebrabant, donec Romanae Ecclesiae Vicanis misisset in Asiam. Quo facto Ireens etiam veteres ita celebrasse; et quia Polycarpus Smyrnae civitatis episcopus, qui postea sub Gordiano principe martyrio coronatus est, Aniceto episcopo Romano communicaverit: nihil discernens de paschali festivitate, cum ipse Quartodecimanus esset, sicut Eusebius in quinto Ecclesiasticae Historiae libro docet. Quidam igitur, sicuti dixi, in Asia minore quar