comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eri debebat.comparandi erant apło pe¬
tro:quamius dicenti aliquando quod
fieri non debebat. Non solum autem is¬
torum ariditas illius uiriditati confe¬
renda non ẽ:S nec alioꝵ. fructꝰ illius ub̾¬
tati ȩquandus est. Gentes enim uidaiza¬
re nemo nẽ cogit: nec ideo tam̃ quisquã
nunc in eccłia quantumlibet ꝓfecerit
petͥ apłatui conferendꝰ est. Quaꝓpter red¬
dens debitam reuerentiam. dignum q
honorem quantum ualeo ꝑsoluens pa¬
cifico ep̃o & głoso martyri cypͥano.audeo
tamen dicere alit̃ eum sensisse de scisma¬
ticis uł hereticis baptirandis. quam po¬
stea ueritas ꝓdidit: non ex mea s ex uni¬
uersȩ eccłiȩ sententia plenarii concilii
auctoritatẽ roborata att firmata: sicut¬
uenerans ꝓ sui merito petrum pͥmum a¬
postolorum. & eminentissimum mardy¬
rum.audeo tamen dicere ñ eum recte fe¬
cisse. ut gentes uidanare cogerent᷑. Etiam
hoc enim dico ñ ex mea s ex apłi paulisa¬

Expanded text:
eri debebat, conparandi erant apostolo Peeri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizandis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata adque firmata; sicutpro sui merito Petrum primum apostolorum et eminentissimum martyrum, audeo tamen dicere non eum recte fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditas uias moꝵ ingrediens pessimorũ.
intꝰ uidetur ẽẽ cum foris sit: & baptismũ
xp̃i nec in hereticis repetit: nicħ eius ad¬
iuuat sterihitatem. qͦd non fȩcundat᷑ suo.
s fructu operat᷑ alieno. fieri aut̃ potest.
ut aliquis frigeat in radice caritatis. & ĩ
qͦcypͥanus aliter sapuit. rectissime sapiat:¬
& tamen in cypͥano quam in isto plura
fȩcunda sint: & in isto quam in eypriano
plura purganda sint.Non solum itaq ma¬
los catholicos nullomͦ comparamus.sed
nec bonos facile coequamus beato cypͥa¬
no: quem int̾ raros & paucos excellentissi¬
mȩ gr̃e uiros numerat pia mat̾ ȩccłia :
Quamius isti&& apud heretcos agnos¬
cant baptismum xp̃i. illi autem ahiter
uisum sit:ut ꝑ eum minus aliquid ui¬
dentem. & in unitate firmissime ꝑma¬
nentem. manifestiꝰ demonstraret᷑ hereti¬
cis:quam sacͥlego scelere rumperetur
umcłm pacis. Neq enim pharisei cȩci
quamius dicentes aliquando quod fi¬

Expanded text:
perditas uias morum ingrediens pessimorum perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et baptismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullo modo conparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia mater ecclesia, quamuis isti et aput haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur uinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut in palmite fructuoso inuenit̃ ali¬
quid qͦd purgandum sit ut maiorem fru¬
ctum ferat: ita & in harundine sterili atq
arida uł alligata solet uua pendere. Et
ideosicut stultum ẽ fructiferi palmitis
purgam̃ta diligere. commode aut̃ facit qͥ
poma suauia ubicunq suspens a ñ respuit:
ita qͥs quis abunitate p̃cisꝰ ꝓpt̃ea rebaptizat.
qͥa cypͥanouisum ẽ ab hereqcis uenientes
denuo baptirari oportere: laudanda in
tanto uiro adũsatur. & emendanda secta-¬
tur: nec ea ips a quȩ sectat᷑ assequit᷑. Ille
enim dum zelo dei grauit᷑ detestat᷑ illos
qͥ se abunitate separauerunt: etiam ab ip¬
so baptismo separatos eẽ arbitrat᷑ est. Isti
aut̃ parum sceleris putantes. quod ipsi
a xp̃i unitate separati sunt: etiam baptis.¬
mum eiꝰ il hc ñ eẽ. & secum exisse conten¬
dunt. T̃am gͥ longe sunt a fecunditate
cybͥam: ut nec purgamentis eiꝰ ȩquentur.
Item quisquis non habens caritatem. &

Expanded text:
nam ut in palmite fructuoso inuenitur alinam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubicumque suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur adsequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos, qui se ab unitate separauerunt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes, quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et
Abbreviated transcription (Latin):
racterem tam̃ in ea dñicum agnosci potꝰ
quam imꝓbari: quandoquidem ipsum
caracterem multi & lupi & lupis infigt̃:
qui uident᷑ quidemintꝰ ẽẽ. ueruntamen
ad illam ouem quȩ etiam ex multis una
est non ꝑtinere. morum suorum fructib
conuincunt᷑. in qͥb in finem usq ꝑdurañ.
Quiꝰ scđm p̃scientiam dei. sicut multe oues
errant ext̾ius: sic multi lupi insidiant᷑ intiꝰ.
Int qͦs tamen nouit dñs qui st̃ eius: qui ñ
audiunt uocem nisi pastoris. etiam cum
clamat ꝑsimiles phariseoꝵ: de quib dic¬
tum est. Que dicunt facite. Sicut enim
homo sp̃italis habens finem p̃cepti id est
caritatem de corde puro. & conscientia
bona. & fide non ficta. potest aliquid ex
corpore qͦd adhuc corrumpit᷑ & aggrauat
animam minꝰ liquide cernere. & alit̃ Sa¬
pere. qͦd in eadem caritate ꝑmanenti ds
cum uoluerit reuelabit:sic in homine
carnali atq ꝑũso potest aliquod bonũ
& utile reꝑiri: quod aliunde sit. ñ ex ipso.

Expanded text:
racterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam inprobari, quandoquidem ipsum characterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerumtamen ad illam ouem, quae etiam ex multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius. inter quos tamen nouit dominus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes Pharisaeorum de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ impositionẽ tantũmͦ non posse des¬
cendere si cordis ñ assit uera conuergio:
cum manifestum sit. iniqͦs quamdiuim¬
qui sunt baptisma quidem hab̾e posse.
s salutem euiꝰ sacram̃tum baptisma ẽ. ha¬
bere ñ posse. Uideamꝰ enim si heretici des¬
cribunt᷑ in ꝑsalmo illo: ubi de filiis alie¬
nis ita dicit᷑. Dñe libera me de manuifilio¬
rum alienorum: quoꝵ os locutum ẽ ua¬
nitatem: & dext̾a eoꝵ dextera iniquitatis

Expanded text:
manus impositionem tantummodo non posse descendere, si cordis non adsit vera conversio; cum manifestum sit iniquos quamdiu iniqui sunt, Baptisma quidem posse habere, sed salutem cujus sacramentum Baptisma est, habere non posse. Videamus enim si haeretici describuntur in psalmo illo, ubi de filiis alienis ita dicitur: Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dext
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ est inparadyso:uerum utiq dice¬
ret. S s int̾rogaret᷑. utrum in solo para¬
cdysoeẽt ista aqua. &e ita ẽẽ diceret: falsũ
diceret. Est enim oe p̾t̾ paradysum in his
t̾ris in quas ab illo fonte ꝑmanat. Sed
qͥs est tam temerariꝰ. qui dicat eum hoc
responsurum fuisse qͦd faisum ẽ cum
rum est: Q. uaꝓpt̾ uerba huiꝰ sententiȩ ñ¬

Expanded text:
quae est in paradiso,\' uerum utique dicequae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum rum est? quapropter uerba huius sententi
Abbreviated transcription (Latin):
la eccłia sancta credimus: respondendũ
erat sic̃ cęt̾is. Nunc uͦ quia sic dictum ẽ
unum baptis ma qͦd ẽ in eccłia sc̃a credi¬
mus. ut ẽẽ quidem in eccłia sc̃a diceret᷑.
s ce alibi eẽ non negaret᷑. quodlibet ille
senserit: contͣ hec u̾ba disputare non opꝰ
est. Si enim de me singla quererent᷑. u¬
trum unum ẽẽt baptisma: respondem
unum ẽẽ. Deinde si int̾rogarer. utrum
hoc ẽẽt in eccłia sc̃a: responderem hoc ẽẽ.
Tercio si quereret᷑ utrum hoc baptisma
crederem: respondem ita me credere.
Acꝑ hoc. unum baptis ma quod est in
eccłia sc̃a. me credere responderem. Si
aut̃ quereret᷑ utrum in sola sc̃a eccłia
non eẽt: non me ita crecdere eum tota ec¬
clesia responderem.S quia hoc ipse
in sententia sua ñ posuit: puto ẽẽ imꝓ¬
bum. ut ego illi addam u̾ba. contͣ quȩ
disputem. quȩ ibi non inueni. Ita enum
si diceret una ẽ aqua eufrate fluminis

Expanded text:
la ecclesia sancta credimus,\' respondendum la ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero quia sic dictum est: unum baptisma quod est in ecclesia sancta credimus, ut esse quidem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere responderem. si autem quaereretur, utrum in sola sancta essetmaticos non esset, non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
cemus. Nonne mortui erant qui dicebañ.
qͥ ñ credebant resurrectionem mortuoꝵ:¬
bant᷑. & eos sequebant᷑.: nonne parit̃ cum
eis in foueam cadebant. Et in eis tamen
tis: nec tamen ideo si corrigerent᷑ denuo
baptirarent᷑. Nonne idem apłs ait: saꝑe
nem sapiebant auari. fraudatores. rap¬
tores: int̾ quos gemebat ipse cypͥanus.
Quid gͦ illi in unitate uiuenti. oberant
mortui: Aut qͥs dieat baptis mum xp̃i
qͦd tales hab̃ent uel darent. eoꝵ iniqui
millea dixit. Iustum est bereticum bapti.¬
zari. in ȩccłia sc̃a. Nichil quidem breuiꝰ
dici potuit. S puto & hoc breue est. It¬
stum est baptisinum xp̃i non exsufflari
dixit. Scd̾m sacramentum clei gr̃e cȩle¬
stis qͦd accepimꝰ: unum baptismum qͦd
est in eccłia sancta credidimꝰ. Potest &
mea ẽẽ sententia. Sic enim librata ẽ ut
nichil habeat contͣ ueritatem. Nam &
nos unum baptismum quod est in eccłia
scã eredimus. Si aut̃ dixisset qͦd est in so¬

Expanded text:
cemus. nonne mortui erant qui dicebant: cemus. nonne mortui erant qui dicebant: — non credebant resurrectionem mortuobantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foveam cadebant? Et in eis tamen aptizatis, nec tamen ideo si corrigerentur, denuo baptizarentur. Nonne idem apostolus ait, nem sapiebant avari, fraudatores, raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. Quid ergo illi in unitate viventi oberant mortui? Aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent vel darent, eorum iniquMileo dixit: Justum est haereticum baptizari in Ecclesia sancta. 35. Nihil quidem brevius dici potuit Sed puto et hoc breve est: Justum est Baptismum Christi non insufflari dixit: Secundum sacramentum Dei gratiae coelestis quod accepimus unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in so
Abbreviated transcription (Latin):
appellati sumͦ de eiꝰ dignatione. Cuires¬
pondet᷑ xp̃i adũsarios om̃s eẽ. quib di¬
centib dñe in nomine tuo uirtutes mul¬
tas fecimꝰ. & alia que ibi dicunt᷑. in fine
dicturꝰ est. non noui uos. recedite ame
om̃s qui oꝑamini iniqͥtatem: quȩ tota
palea siusq ad ultimum in malicia ꝑse¬
uerabit. siue aliqͥd eius ante uentilatio.¬
nem foras uolet. siue intꝰ ẽẽ uideatur. ig¬
ni destinata est. Si gͦ ꝓpt̾ea baptirandift̃
ad eccłiam uenientes heretiei. ut ab ami¬
cis dei baptirent᷑: nunquid illi auari.
raptores. homicide. amici dei sunt: Aut
quos baptizauerint. dento baptirandi
sunt: ¶telix a uagai dixit. Sicut cȩcus
cȩcum ducens simul in foueam cadunt:
ita hereticꝰ hereticum baptizans simul
in mortem cadunt. Hoc uerum ẽ. Sedñ
ꝓpt̾ea uerum est quod adiungit. Et ideo
inquit hereticus baptizand est. & uruifi¬
candus:ne nos uiui mortuis commun:.¬

Expanded text:
appellati sumus dei de eius dignatione. Cui resappellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes multas fecimus et alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortem cadunt. Hoc uerum est, sed non propterea uerum est quod adiungit: et ideo, inquit, haereticus baptizans est et uiuificandus, ne nos uiui mortuis communi
Abbreviated transcription (Latin):
tores peccata dimittunt: & tam̃ ab eis bap.¬
tirati non rebaptirant᷑. ¶Monulus ã
dño nr̃o dicente: ite baptirate gentes in
nomine patͥs. & filii. & sp̃s sc̃i. Cum gͦ ma¬
nifesto inquit sciamus hereticos ñ hab̃e
nec patrem. nec filium. nec sp̃m sanctũ:
debent uenientes ad eccłiam matrem no¬
stram uere renasez ce baptizari:ut can¬
cer quod habebant. & damnationis ira.
crum scĩficet᷑. Huic respondem. patrem
& filium &e sp̃m scm in sacramento dum¬
taxat om̃s hab̾e: qui baptismo u̾bis euan¬
gelicis consecrato baptrzant᷑. In corde aut̃.
&s in uita nec eos hab̃e: qui intꝰ ꝑdite ce ex¬
ecrabilit̃ uiuunt. Pecundinus a cȩdas
qui ab eccłia exeunt antixp̃os dicat᷑: in¬
dubitant̃ hostes xp̃i. quiq antixp̃i no¬
minati sunt: grãm baptismi salutaris mi¬
nistrare non possunt. Et ideocenseo eos qͥ
de insidiis hereticors confugiunt ad ec¬
clesiam. baptitandos ẽẽ a nob̃:qui amici

Expanded text:
tores peccata dimittunt et tamen ab eis baptores peccata dimittunt et tamen ab eis baptizati non rebaptizantur. Monnulus a domino nostro dicente: ite, baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. cum ergo manifesto, inquit, sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira crum sanctificetur. Huic respondemus patrem et filium et spiritum sanctum in sacramento dumtaxat omnes habere, qui baptismo uerbis ; 1 \' euangelicis consecrato baptizantur, in corde autem et in uita nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt. Secundinus a Cexas qui ab ecclesia exeunt antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici
Abbreviated transcription (Latin):
cong̃gati ep̃i etiam de illa causa simul
aliquio cognoscere:quȩ illa epła con¬
tinet᷑. Nam ꝓrsꝰ ad questionem p̃sentem
ñ atcinet. Et mag̃ miror cur eam iste cõ¬
memorare uoluerit:quam cur in ex.¬
ordio concilii commemoratio eiꝰ p̃t̾missa
sit. Quod si quisquam arbitrat᷑ me ali¬
quid noluisse in medium ꝓferre. qͦd
in ea positum ẽ p̃senti causȩ necessarĩ.
legat eam & sciat uerum ẽẽ quod dico:. dut
si alurd inuenerit. redarguat. ꝓrsꝰ enim
illa epła de baptismo apud hereticos uel
sententia hec ẽ: ut heretici ad eccłiamue¬
nientes baptizent᷑: eo qͦd nullam foris a¬
pud peccatores remissionem peccatorũ
consequant᷑. Cui respondet᷑. Uniuers e
eccliȩ catholicȩ sententia hȩc ẽ:ut here¬
tici quamuis in heresi iam xp̃i baptis.¬
mo baptizati. ad eccłiam uenientes non
baptizent᷑. Si enim nulla est apud pec
catores remissio peccatoꝵ: nec intꝰ pecca¬

Expanded text:
congregati episcopi etiam de illa causa simul congregati episcopi etiam de illa causa simul aliquid cognoscere, quae illa epistola continetur. Nam prorsus ad quaestionem praesentem non pertinet; et magis miror cur eam iste commemorare voluerit, quam cur in exordio concilii commemoratio ejus praetermissa sit. Quod si quisquam arbitratur me aliquid noluisse in medium proferre, quod in ea positum est praesenti causae necessarium, legat eam et sciat verum esse quod dico: aut si aliud invenerit, redarguat. Prorsus enim illa epistola de Baptismo apud haereticos vel sententia est, ut haeretici ad Ecclesiam venientes baptizentur; eo quod nullam foris apud peccatores remissionem peccatorum consequantur. 27. Cui respondetur: Universae Ecclesiae catholicae sententia haec est, ut haeretici quamvis in haeresi jam Christi Baptismo baptizati ad Ecclesiam venientes non baptizentur. Si enicatores remissie peccatorum, nec intus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rint ante baptizati: ita tam̃ut ꝑmanus
impositionem in pęnitentiam eccłiȩ re¬
concilient᷑. Hic admonemur it̃um que¬
rere.cur dixerit. exceptis his sane qui in
eccłia catholica fuerint ante baptriati. An
quia ñ amiserant. quod intꝰ acceperant:
Gͦ quod hab̃e foris pot̾ant. cur non & tra¬
dere pot̾ant. An ilheite foris tradit᷑: S
neq licite foris habet᷑: & tam̃ habet᷑. Sic il¬
licite foris dat᷑. secd tam̃ dat᷑. Qͦd autem
p̃statur redeunti qui intꝰ acceꝑat: hoc p̃¬
statur uenienti qui foris acceꝑat: id est.
ut licite intꝰ habeat. quodillicite foris
habebat.S aliqͥs forsitan querat. quid
de hac re beat cypͥani epła ad stephant̃
cta est: cum in exordio concilii non sit
commemorata: credo quia non putatũ
est necessarium. Nam & ipsam in isto
cȩtu consacerdotum lectam ẽẽ dixit.
Quod factum omnino non dubito. qͣn¬
tum arbitͦr ut fieri solet qͦ possent iam

Expanded text:
rint ante baptizati; ita tamen per manus rint ante baptizati; ita tamen per manus iupo.;;iNonffm in paenitentiam ecclesiae reconcilientur. Hic ammonemur iterum quaerere cur dixerit: exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint ante baptizati. an quia non amiserant quod intus acceperant? ergo, quod habere foris poterant, cur non et tradere poterant? an ineque licite foris habetur, et tamen habetur: sic illicite foris datur, sed tamen datur. Quod autem praestatur redeunti qui intus acceperat, hoc praestatur venienti qui foris acceperat; id est, ut licite intus habeat, quod illicite foris habebat. Sed aliquis forsitan quaerat, quid de hac re beati Cypriani epistola ad Stephanum cta est, cum in exordio concilii non sit commemorata, credo quia non putatum est necessarium. Nam et ipsam in isto coetu consacerdotum lectam esse dixit: quod factum omnino non dubito, quantum arbitror, ut fieri solet, quo possent jam
Abbreviated transcription (Latin):
Nonst̃ contrarii legi dicent ñ occides.
ñ furab̾is: Debent gͦ emundationem. Qͥs
hoc negauerit: Et tam̃ nonsolum qͥẽq
a talib intꝰ baptizant᷑. s etiam qui tales
non mutatibaptizant᷑. quamuis adhue
purgationem debeant ut mudent᷑. non
tamen ampliꝰcum mutati fuerint bapti¬
tant᷑. Canta uis ẽ in sacram̃to simplicis
baptismi: ut cum fateam᷑ aliquem bapti.¬
zatum. & adhuc male tiiuentem debere
mundari: uetemꝰ tamen ult̾ius baptizari.
¶Crescens a cyrta dixit. In tanto cętu scĩs¬
simorum consacerdotum lectis litteris
cypͥan dilectissuni nr̃i ad iubaianum.
itemq ad stephanum. quȩ tantum in
docum̃toꝵ. ut merito omnes ꝑdei grãm
adunat consentire debeamꝰ: censeo ego õs
hereticos. siue scismaticos qui ad eatholi¬
cam eccłiam uoluerint uenire. ñ ante in¬
gredi nisi exorcitati. & baptriati fuerint:
exceptis his sane qͥ in eccłia catholica fue¬

Expanded text:
non sunt contrarii legis dicentis: non occides, non sunt contrarii legis dicentis: non occides, non furaberis? debent ergo emundationem; quis hoc negauerit? et tamen non solum quicumque a talibus intus baptizantur, sed etiam qui tales non mutati baptizantur, quamuis adhuc purgationem debeant ut mutentur, non tamen amplius cum mutati fuerint baptizantur. tanta uis est in sacramento simplicis baptismi, ut, cum fateamur aliquem baptizatum et adhuc male uiuentem debere mundari, uetemus tamen ulterius baptizari. Crescens a Cirta dixit: In tanto coetu sanctissimorum consacerCypriani dilectissimi nostri ad Iubaianum itemque ad Stephanum, quae tantum in t, ut merito omnes per dei gratiam adunati consentire debeamus, censco ergo omnes haereticos sine schismaticos qui ad catholicam eeolesiam uoluerint uenire non ante ingredi, nisi exorcixati et baptizati fuerint, exceptis his sane qui in ecclesia catholica fue
Abbreviated transcription (Latin):
peccata dimittent᷑ ei. si eui tenueritis te¬
nebunt᷑. Quomͦꝰ gͦ intꝰ baptirant mali. qͥ
dimittere peccata non possunt: Quomͦ
etiam baptirant malos non mutatos. qͦrs¬
acdhue peccata suꝑ eos sunt. sic̃ ioħs dicit:
qui odit frẽm suum in tenebͥs est usq ad¬
huc: Si aut̃ tc̃ dimittunt᷑. eum se bonis
& iustis ꝑ qͦs in eccłia peccata dimittunt᷑.
quamus a malis baptirati sint. intima
caritate coniungunt: sic &e illi qͥ foris eeꝰ
ueniunt. & ad eandem compaginem eor¬
poris. xp̃i int̾no uincło pacis accedunt.⁊
baptismꝰ tamen xp̃i in utsꝙ agnoscendꝰ &
innullis imꝓbandꝰ est:. siue antequam cõ¬
uertant᷑ quamins eis nich ꝓsit: siue cum
conũtunt̾ ut ꝓsit.sum ipsi ab eccła quȩ
una ẽ inquit recedendo infatuati contra¬
rĩ facti st̃: fiat sic̃ scͥptum ẽ domꝰ cont᷑rioꝵ.
legis debent emundationem. Et conseqñs
est inquit. eos qͥ a contriis baptizati inqui¬
nati st̃ pͥmo purgari: ce tc̃ demum bap¬

Expanded text:
itis, tenebuntur . Quomodo ergo intus baptizant mali, qui dimittere peccata non possunt? Quomodo etiam baptizant malos non mutatos, quorum peccata adhuc super eos sunt, sicut Joannes dicit, Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc ? Si autem tunc dimittuntur, cum se bonis et justis, per quos in Ecclesia dimittuntur, quamvis a malis baptizati sint, intima charitate conjungunt; sic et illis qui forinsecus veniunt, et ad eamdem compaginem corporis Christi, interno vinculo pacis accedunt; Baptismus tamen Christi in utrisque agnoscendus, et in nullis improbanduertantur, quamuis eis nihil prosit, siue cum conuertuntur ut prosit. cum ipsi ab ecclesia quae una est, inquit, recedendo infatuati contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus contrariorum legis debent emundationest eos qui a contrariis baptizati inquinati sunt primo purgari et tunc demum bap
Abbreviated transcription (Latin):
aut cont̃ nos non ẽẽ. aut etiam ꝓ nobis
eẽ demonstraremꝰ. sicut ecce qui eum se¬
quitur. Nucius a crastra galbaen ex
euangłio posuit testimonium dicente
clño. Uos estis sal tr̃e. Si autem sal infa.¬
tuatus fuerit. id qͦd saliet᷑ ex eo ad nicħ
ualebit. isiut piciat᷑ foras: & conculee¬
tur ab hominib. Quasi nos dicamꝰ. ho¬
mines ipsos foras ꝓiectos ualere aliquit.
uel ad suam uel ad alioꝵ salutem. S
ce qui tales intꝰ uident᷑ non solũ sp̃ialit̃
foris sunt: s etiam corporalit̃ in fine se¬
parabune᷑. Omnes enim tales. ad nichil
ualent: nec icleo tamen sacramentum
baptis matis qͦd in eis est. nichil est. Nam
& in ipsis qui ꝑiciunt᷑ foras. si resipiseãt¬
& redeant. salus eis que recesserat redit.
baptisma uͦ quia ñ recesserat non redit.
Et illudd qͦdait dñs. Ite gͦ. & docete gentes
baptirantes eos in nomine patͥs & filii os

Expanded text:
aut contra nos non esse aut etiam pro nobis aut contra nos non esse aut etiam pro nobis esse demonstraremus, sicut ecce qui eum sequitur. ; Lucius a Castra Galba ex euangelio posuit testimonium dicente domino: uos estis sal terrae; si autem sal infatuatus fuerit, id quod sallietur ex eo ad nihilum ualebit, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus. quasi nos dicamus homines ipsos foras pro-, iectos ualere aliquid uel ad suam uel ad aliorum salutem. sed et qui tales intus uidentur non solum spiritaliter foris sunt, sed etiam corporaliter in fine separabuntur. omnes enim tales ad nihil ualent, nec ideo tamen sacramentum baptismatis quod in eis est nihil est. nam et in ipsis qui proiciuntur foras, si resipiscant et redeant, salus eis quae recesserat redit, baptisma uero quia non recesserat non redit. et illud quod ait dominus: ite ergo et docete gentes, baptixantes eos in nomine patris et filii et
Abbreviated transcription (Latin):
Iste erecutꝰ est: qm̃ quicunq hec faciunt.
regnu dei non hereditabunt. Deinde
adiecit. & dixit. Condemnat itaq apłs
cum omnib malis & qui diuisionem
faciunt. hoc est hereticos & scismaticos.
Bene quod enumerans oꝑa carnis. int̾
que & hereses sunt. inuenit & dixtto si¬
mul omnia clamnantem apłm. Int̾roget gͦ
ipse sc̃m eypͥanum: &e audiat ab eo quam
multi etiam uitꝰ scdm oꝑa mala carnis ui¬
uunt. quȩ cum herefib damnat apłs: &
tam̃ baptirant. &e baptirant᷑. Cur gͦ soli he¬
retiq dieunt᷑ baptismum hab̃e ñ posse:
quem habent socii clamnationis ipsoꝵͤ
Ianuariꝰ alambese dixit. Sedm scrip¬
turarum sc̃arum auctoritatem. decerno
clesiam scãm admittendos. Huic respon¬
detur. Scđm scͥpturarum sc̃arum auctori¬
datem. cdecreuit concilium catholicum
orb trarum. etiam in hereticis inuentũ
baptismum xp̃i non ẽẽ improbandum.
Si autem poneret testimonia scͥptarum:

Expanded text:
iste exsecutus est: quoniam quicumque haec faciunt iste exsecutus est: quoniam quicumque haec faciunt regnum dei non heredi tabu ni. deinde adiecit et dixit: condemnat itaque apostolus cum omnibus malis et qui diu-isionem faciunt, hoc est schismaticos et haereticos. bene quod enumerans opera carnis, inter quae et haereses sunt, inuenit et dixit simul omnia damnantem apostolum. interroget ergo ipse sanctum Cyprianum et audiat ab eo, quam multi etiam intus secundum opera mala carnis uiuunt, quae cum haeresibus damnat apostolus, et tamen baptizant et baptizantur. cur ergo soli haeretici dicuntur baptismum habere non posse, quem habent socii damnationis ipsorum? Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno cclesiam sanctam admittendos. Huic respondetur: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decreuit concilium catholicum orbis terrarum etiam in haereticis inuentum baptismum Christi non esse inprobandum. si autem poneret testimonia scripturarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutem. atq ita possunt & heretici.
aut si illud qͦd seͥptum est. sc̃s enim sp̃s
discipline effugiet fic̃tum. etiam ad hoc
ualet. ut fauacit̃ scło remmnciantes non
nascant᷑ de sp̃u: potest qͥs baptirari aqua
&ñ nasei de sp̃t:& frustra nemessianus
ait. Neq sp̃s sine aqua oꝑari potest. nec
aqua sine sp̃u.Iamuͦ & alibi sepe dictum
est. qͦmͦ fieri possit. ut habeant cominu¬
inter unum baptisma qui eccłiam non
habent unam: sic̃ fieri potest in ipsa int
eccłia ut non habeant unum sp̃m. sanc¬
ti ꝑ iusticiam. &e mimundi ꝑ atiariciã:
& tam̃ habeant unum baptisma. Sic
enim dictum est. Unrum corpꝰ. id est eccła
sic̃ unus sp̃s. & untm baptis ma. Iam cȩ¬
tera que dixit. nr̃e potiꝰ assertioni suffra¬
gant᷑. Posuit enim ex euangłio testimo¬
nium. qͦd natumẽ ex earne caro est. &
& ex deonatꝰ est. Et intulit. Ergo om̃s he¬
retici. & scismatici omnia quecunq faci¬

Expanded text:
ad salutem, adque ita possunt et haeretici, ad salutem, adque ita possunt et haeretici, aut si illud, quod scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum, etiam ad hoc ualet, ut fallaciter saeculo renuntiantes non nascantur de spiritu, potest quis baptizari aqua et non nasci de spiritu et frustra Nemesianus ait: neque spiritus sine aqua operari potest nec aqua sine spiritu. iam uero et alibi saepe dictum est, quomodo fieri possit, ut habeant communiter unum. baptisma qui ecclesiam non habent unam, sicut fieri potest in ipsa intus ecclesia, ut non habeant unum spiritum sancti per iustitiam et inmundi per auaritiam et tamen habeant unum baptisma. sic enim dictum est unum corpus id est ecclesia, sicut unus spiritus et unum baptisma. iam cetera quae dixit nostrae potius adsertioni suffragantur, posuit enim ex euangelio testimonium: quod natum est de carne caro est et t ex deo natus est, et intulit: ergo omnes haeretici et sehismatici omnia quaecumque faci
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Iamu quod dñs ait. nisi qͥs natꝰ fuerit
ex aqͣ &e sp̃u non potest introire in regnũ
dei: quid eum adiunet ad id quod putat
omnino non uideo. Aliud est enim omis
qui intrabit regnum cȩloꝵ. priꝰ nascit᷑
ex aqua & sp̃u. quia nisi renatꝰ fuerit
regnum celoꝵ. quod dñs dixit. & uerũ
est: alud aut̃ omnis qui nascit᷑ ex aqua
ce sp̃ti intrabit in regnum cȩloꝵ: qͦdutiq
falsum est. Nam &e symonille magus
natꝰ erat ex aqua ce sp̃u: & tam̃ ñ int̾uit
in regnum cȩloꝵ. Sic fieri potest ut etiã
hereticis contingat. Aut si non nascit᷑ ex
sp̃u nisi qui ueraci conũsione mutat᷑. õs
qui scło ũbis & non factis renunciant. ñ
utiq de spu s ex aqua sola nascunt᷑: qui
tamen & intꝰ teste cypͥano sunt. Neceos e
est enim ut unum de duobꝰ concedat᷑.
aut illi qui fallacit̾ scło renuneiant nas¬
cuntur de sp̃u. quamuis ad ꝑniciem ñ

Expanded text:
ris\'. iam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ris\'. iam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, quid eum adiuuet ad id quod putat omnino non uideo. aliud est enim \'omnis qui intrabit in regnum caelorum prius renascitur ex aqua et spiritu, quia nisi renatus fuerit regnum caelorum\', quod dominus dixit et uerum est, aliud autem \'omnis qui nascitur ex aqua et spiritu intrabit in regnum caelorum\', quod utique falsum est. nam et Simon ille magus natus erat ex aqua et spiritu et tamen non intrauit in regnum caelorum; sic fieri potest ut etiam haereticis contingat. aut si non nasci tur ex spiritu nisi qui ueraci conuersione mutatur, omnes qui saeculo uerbis et non factis renuntiant non utique de spiritu, sed ex aqua sola nascuntur, qui tamen et intus teste Cypriano sunt. necesse est enim ut unum de duobus concedatur: aut illi qui fallaciter saeculo renuntiant nascuntur de spiritu, quamuis ad perniciem, non
Abbreviated transcription (Latin):
tia catholice. quam declarandam & cõm̃¬
dandam suscepimꝰ. multa locutꝰ est: nisi
forte putandum ẽ quia ñ fidit in falsis.
qͥ fidit in spe rertm temporaliũ. sic̃ om̃s
auari.atq raptores. & qͥ scło non factis s
ũbis renunciant: quales tam̃ & bapti
testis. Ipsi sequunt᷑ etiam aues uolantes:
qui ñ app̃hendunt que concupiscunt.
Deserit autem uias uinee sue. & a semita
agelli sui errat. & ingredit᷑ ꝑ auia loca
atq aricda. o t̾ram ddestinatam siti. Con¬
sequit᷑ autem manib infruetuos a. ñ
hereticꝰ tantum. s omnis qͥ male uiuit:
Oͥa omnis iusticia fructuiosa est.: &e oĩs
miquitas infructuosa. Quiuͦ aquam a¬
uenam cde fonte extraneo bibunt. ñ he¬
retici tantum sunt: s om̃s qui non uiuũt
scdm ea quȩ docet ds: & uiuunt scdm ea
que docet diabolus. Nam si de baptismo
diceret: ñ diceret nec de fonte extraneo
biberis. s de fonte extraneo non te ablue¬

Expanded text:
tia catholicae quam declarandam et conmentia catholicae quam declarandam et conmendandam suscepimus multa locutus est nisi forte putandum est, quia non fidit in falsis qui fidit in spe rerum temporalium, sicut omnes auari adque raptores et qui saeculo non factis sed uerbis renuntiant, quales tamen intus etestis. ipsi sequuntur etiam aues uolantes, quia non adprehendunt quae concupiscunt. deserit autem uias uineae suae et a semita agelli sui errat et ingreditur per auia loca adque arida et terram destinatam siti, consequitur autem manibus infructuosa non haereticus tantum sed omnis qui male uiuit, quia omnis iustitia fructuosa est et omnis iniquitas infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo bibunt, non haeretici tantum sunt, sed omnes qui non uiuunt secundum ea quae docet deus et uiuunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismo diceret, non diceret: nec de fonte extraneo ed: \'de fonte extraneo non te ablue
Abbreviated transcription (Latin):
ait. nam quȩ foris exercent̃ nullum ha¬
bent salutis effectum: consento: & omni¬
no uerum ẽẽ credo. Aluid est enim ñ ibi
ẽẽ : aliud nullum hab̾e salutis effectum.
uenientib enim ad catholcam pacem.
ꝓcdesse incipiunt: quȩ foris merant s ñ
ꝓderant. ¶Policarpo aut̃ arumentino
qm̃ dixit. qͥ hereticorum baptismum ꝓ¬
bant. nrm euacuant: respondemꝰ. Si he¬
reticorum est baptismꝰ qui ꝑ hereticos
dat᷑ auarorum & homicidarum ẽ. qͥ int̾
a talib dat᷑. Si autem hoc istorum non ẽ:
nec illud illorum ẽ. Ae ꝑ hoc. apud qͦscũq
sit. xp̃i est. ¶Nouat᷑ a tramugade quid fe¬
cerit dixit. Non aut̃ acculit aliquro unde
se ostendet facere debuisse quod fecit. No¬
minauit enĩ testimonium scͥpturarum.
&e decretum collegarum:s ñinde aliquid
ꝓtulit quod considerare possemꝰ. ¶Ne¬
messiants autem a tubunis multa po¬
suit testimonia scͥpturarum:s ꝓ senten¬

Expanded text:
ait: nam quae foris exercentur nullum haait: nam quae foris exercentur nullum habent salutis effectum, consentio et omnino uerum esse credo. aliud est enim non ibi esse, aliud nullum habere salutis effectum. uenientibus enim ad catholicam pacem prodesse incipiunt quae foris inerant, sed non proderant. Polycarpo autem Adrumetino, quoniam dixit: qui haereticorum baptismum probant nostrum euacuant, respondemus: Si haereticorum est baptismus qui per haereticos datur, auarorum et homicidarum est qui intus a talibus datur. si\' autem hoc istorum non est, nec illud illorum est, ac per hoc aput quoscumque sit Christi est. Nouatus a Thamugade quid fecerit dixit, non! autem aliquid adtulit, unde se ostenderet facere debuisse quod: fecit. nominauit enim testimonium scripturarum et decretum collegarum, sed non inde aliquid protulit quod considerare possemus. Nemesianus autem a Tubunis multa posuit testimonia scripturarum, sed pro senten
Abbreviated transcription (Latin):
cogit᷑ eccłia consentire. & sine baptismo ce
uenia delict̃oꝵ communicare compellit᷑:
nisi ẽẽnt cȩt̃i ep̃i qui alios ad ista compelle¬
rent. non utiq chiceret. Unde ostenditur
illos etiam tẽ ueriora sensisse. qui nonre¬
cesserunt a pͥstina consuetudine: quȩ po¬
stea concilii uniu̾sitate firmata est. Qtud
est aut̃ quod adiungit & dicit. quam rẽ
fũs fugere. ac uitare debemꝰ: & a tanto sce¬
lere nos separare: Si enim hoc ita dicit
ut ista non faciat. nec apꝓbet: aliares ẽ.
Si autem ut diu̾sa sentientes damnet. &¬
segreget: pͥor resistit u̾bis cypͥam quib ait.
neminem iudicantes. aut a iure commu¬
nionis aliquem si diu̾sum senserit amo¬
uentes. ¶Ad ea quȩ felix amis gyrpa dixit.
hec dicimꝰ. Si non ẽẽt baptisma unum &
uerum nisi in eccłia: ñ utiq ẽẽt in eis qui
ab unitate dis cecdunt. Est aut̃ in eis. Nam
non idrecipiunt redeuntes: ñ ob aliud nͥ
quia ñ amiserant recedentes. Quod aut̃

Expanded text:
 ecclesia consentire et. sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur, nisi essent ceteri episcopi qui alios ad ista compellerent, non utique diceret. unde ostenditur illos etiam tunc ueriora sensisse, qui non recesserunt a pristina consuetudine quae postea concilii uniuersitate firmata est. quid est autem quod adiungit et dicit: quam rem, fratres, fugere ac uitare debemus et a tanto scelere nos separare? si enim hoc ita dicit, ut ista non faciat nec adprobet, alia res est; si autem, ut diuersa sentientes damnet et segreget prior, resistit uerbis Cypriani quibus ait: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes . Ad ea quae Felix a Misgirpa dixit haec dicimus: Si non esset baptisma unum et uerum nisi in ecclesia, non utique esset in eis qui ab unitate discedunt. est autem in eis; nam non id recipiunt redeuntes non ob aliud, nisi quia non amiserant recedentes. quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ait. sufferentes inuicem in dilectione. stu¬
dentes seruare unitatem sp̃s in uinculo
sententias saluo cum eis uincłounitatis
ce pacis. in qͦ regnendo eos quantum ipse
dñs adiuuat imitamͣ: considerandas &
bilta dixit. Egounum baptismum in ec¬
clesia sola scio: & extͣ eccłiam nullum.
hic erit unum ubi spes uera est: & fides
certa. Sic enim scͥptum est. Una est fides:
una spes: unum baptisma. Non apud he¬
reticos ubi spes nulla ẽ. & fides falsa: tib
omnia ꝑ mendacium agunt᷑. ubi exorci¬
zat demoniacus:sacramentum int̾rogat
cuiꝰ os & u̾ba cancer emittunt:. fidem dat in¬
fidelis: ueniam delictoꝵ tͥbuit sceleratus.
& in nomine. xp̃i tingit antixp̃s. benediẽ
a deo maledictꝰ. uitam pollicet᷑ mortuus:
pacem dat impacificꝰ: deum inuocat blas¬
phemus. sacerdotium ad ministrat ꝓfanꝰ:
ponit altare sacͥlegꝰ. Ad hec omnia acce¬
dit &e illud malum: ut antistes diaboli

Expanded text:
ait, Sufferentes invicem in dilectione; stuait, Sufferentes invicem in dilectione; studentes servare unitatem spiritus in vinculo  episcoporum sententias, salvo cum eis vinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse Dominus adjuvat, imitamur, considerandas et Bilta dixit: Ego unum Baptismum in Ecclesia sola scio, et extra Ecclesiam nullum. Hic erit unum, ubi spes vera est et fides certa. Sic enim scriptum est: « Una fides, una spes, unum Baptisma » . Non apud haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat daemoniacus, Sacramentum interrogat cujus os et verba cancer emittunt, fidem dat infidelis, veniam delictorum tribuit sceleratus, et in nomine Christi tingit antichristus, benedicit a Deo maledictus, vitam pollicetur mortuus, pacem dat impacificus, Deum invocat blasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. Ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
caritas animi: collegii honor: unculũ
fidei: concordia sacerdocii. Sic & in epła
qͣm scͥpsit ad magnum cum de baptismo
tinc̃toꝵ & ꝑfusoꝵ quereret᷑. utrum aliqͥd
int̾esset:qua in parte inquit neminiue.¬
recundia & modestia nr̃a p̃iudicat: quo¬
minꝰ unꝰquisq quod putauerit sentiat:
ce qͦd senserit faciat. Quib eiꝰ sermonib
satis apparet. illo tempore ab eis ista esse
tractata. qͦ nondum declarata sine ambigi¬
ne hauriebant᷑: s adhuc clausa magno
mnolimine querebant᷑. Nos gͦ iam de bap.¬
tis m simplicitate ubiq agnoscendam cõ
suetudinem uniũs ȩ eccłiȩ. etiam conciliis
uniũsalib roboratam tenentes. accepta
qͦq ex uerbis cypͥan maiore fiducia. per
quemmͥ etiam tẽ liceret saluo iure com¬
munionis diũsa sentire: tinitate quidem
p̃lata atq laudata. qualem beatꝰ cypͥanꝰ
cs eiꝰ college qͥ cum eo concilium illud fe¬
cerunt. cum diũsa sentientib tenuert̃.
hereticoꝵ &e scis maticoꝵ sedicios as ca

Expanded text:
caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agsuetudinem universae Ecclesiae, etiam conciliis universalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex verbis Cypriani majore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret salvo jure communionis diversa sentire, unitate quidem praelata atque laudata, qualem beatus Cyprianus et ejus collegae, qui cum eo concilium illud fecerunt, cum diversa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calu
Abbreviated transcription (Latin):
quia in se ipsis templum dei male uiuen¬
do corrumpunt: & antistites diaboli. qͥa
fraudi & auaricie que est idolatͥa serui¬
unt Tales aut̃ non nullos immo plurimoᷤ
ẽẽ testant᷑. Cur gͦ isti baptirant: Cur etiam
qͥdam qui scło uerbis & non factis renunci¬
antes abhuiꝰmodi morib non mutati bap.¬

Expanded text:
quia in se ipsis templum dei male uiuenquia in se ipsis templum dei male uiuendo corrumpunt, et antistites diaboli, quia fraudi et auaritiae quae est idololatria seruiunt. tales autem nonnullos; immo plurimos esse testantur. cur ergo isti baptizant? cur etiam quidam, qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, et ab huiusmodi moribus non mutati bap
Abbreviated transcription (Latin):
separare:. & unum baptis mum denere: qͦd
soli eccłiȩ a deo concessum est. Ad hec res¬
pondeo. qm̃ qͥsqͥs etiam intꝰ confitet᷑ se de¬
um nosse. factis aut̃ negat. quales sunt
homicide: & spem ñ habent. qͥa malam
conscientiam gerunt: & ꝑfidi sunt. qͥa ñ
id agc̃ quod deo uouerunt: & mendaces
qͥa falsa ꝓfitent᷑: & demoniaci.quia dia¬
bolo & angłis eius in suo corde p̃bent loẽ:
& ũba eoꝵ putredinem oꝑant᷑. cum cor¬
rumpunt mores bonos ꝑ colloquia
mala: & infideles sunt qm̃ quot deus
talibus minat᷑ irrident: & sceleratiqͥa ne¬
farie uiuunt: & antxp̃i. quia mores eoꝵ
xp̃o adũsant᷑: & a deo maledicti. qͥa ubiq
tales sc̃a scͥptura execrat᷑. & mortui. quia ca¬
rent uita iusticie: & impacati.quia contra¬
riis factis cum di sermone confligunt. &
blasphemi. qͥa ꝑ eors ꝑditosactꝰ nomini xͥa¬
no derogat᷑: & ꝓphani. qͥa ab illo dei scũa¬
rio sp̃italit̃ int̾iore seclusi sunt: o sacͥlegi.

Expanded text:
 tenere, quod soli Ecclesiae concessum est. 12. Ad haec respondeo, quoniam quisquis etiam intus confitetur se Deum nosse, factis autem negat, quales sunt homicidae ; et spem non habent, quia malam conscid agunt quod deo uouerunt, et mendaces, quia falsa profitentur, et daemoniaci, quia diabolo et angelis eius in suo corde praebent locum, et uerba eorum putredinem operantur, cum corrumpunt mores bonos per conloquia mala, et infideles sunt, quoniam quod deus talibus minatur inrident, et scelerati quia nefarie uiuunt, et antichristi, quia mores eorum Christe aduersantur, et a deo maledicti, quia ubique tales sancta scriptura execratur, et mortui, quia carent uita iustitiae, et inpacati, quia contrariis factis cum dei sermone confligunt, et blasphemi, quia per eorum perditos actus nomini christiano derogatur, et profani, quia ab illo dei sanctuario spiritaliter interiore seclusi sunt, et sacrilegi,
Abbreviated transcription (Latin):
autem sp̃m sc̃m̃ dare non possunt. quia ñ
habent sp̃m sc̃m: nec baptirare sp̃italiter
possunt. Propt̾ea censemus hereticos bap¬
trrari. Huuic ꝓpe totidem uerbis ita respon¬
deri potest. Homicidis aut nicħ licet: aut
totum licet. Si possunt baptizare: posst̾
zare sp̃italit᷑ possunt. Apt̾ea censemus¬
ab homicidis baptriatos. uel homicitas
baptizatos. atq in melius non mutatos:
cum se correxerint baptiari. At hoc ñ ẽ
uerum. Qui enim odit fr̃ẽm suum:. homi¬
cida est. Et tales nouerat intꝰ cyprianus.
qui utiq baptizabant. frustra gͦ talia
de baptizandis hereticis dict̃a sunt.
¶fortunatꝰ ã tuceaborri dixit. Iħs xp̃s
dñs & łs ñr dei patͥs & creatoris filius.
suꝑ penam edificauit eccłiam: non suꝑ
heresim.Et potestatem baptizandi epĩs
dedit ñ hereticis. Quare qui extͣ eccłiam
sunt. & cont᷑ xp̃m stantes. oues eiꝰ & gre
gem spargt̃: baptizare foris ñ possunt. ad
hoc addidit foris: ut ei tam̃ breuit̃ respon¬

Expanded text:
m sanctum dare non possunt, quia non habent spiritum sanctum, necbaptizare spiritaliter possunt. propterea censemus haereticos baptizatos. Huic prope totidem uerbis ita responderi potest: Homicidis aut nihil licet aut totum licet. si possunt baptizare, posszare spiritaliter possunt. pab homicidis baptizatos uel homicidas baptizatos adque in melius non mutatos, cum se correxerint, baptizari.\' at hoc non est uerum. qui enim odit fratrem suum homicida est, et tales nouerat intus Cyprianus, qui utique baptizabant. frustra ergo talia de baptizandis haereticis dicta sunt. Fortunatus a Tuccabori dixit: IesusDeus,:noster Dei patris et creatoris filius super Petrum aedificauit ecclesiam, non super haeresim, et potestatem baptizandi episcopis dedit, non haereticis. quare qui extra ecclesiam sunt et contra Christum stantes oues, eius gem spargunt baptizanre foris non possunt Ad hoc addidit \'foris\', ut ei tam breuiter respon
Abbreviated transcription (Latin):
melius declarata ueritas docuit: & anti¬
quior consuetrido concilio posteriore
firmata robustiꝰ ꝑsuasit. Inuicem se ta.¬
men cum salua caritate diu̾sa sentirent.
sollicita pietate tolerauerunt. studentes
sertiare unitatem sp̃s inuincło pacis:
donec alt̾is eoꝵ siqͥd alit̃ saꝑent. id qͦq
illis ds reuelaret. Hoc isti audiant. ãqͥ¬
bus ꝑ hoc concilium unitas oppugnat᷑.
ꝑ qͦd conciium quantũ amanda sit
unitas cdeclarat᷑. ¶ Successꝰ ab abby
germaniciana dixit. Hereteis aut ni¬
chil licet. aut totum licet. Si possunt
baptirare. possunt & sp̃m sc̃m dare. S¬

Expanded text:
melius declarata ueritas docuit et antimelius declarata ueritas docuit et antiquior consuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit, inuicem se tamen, cum salua caritate diuersa sentirent, sollicita pietate tolerauerunt, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter saperent, id quoque illis deus reuelaret. hoc isti audiant a quibus per hoc con cilium unitas obpugnatur, per quod concilium quantum amanda sit unitas declaratur. Successus ab Abbir Germaniciana dixit: Haereticis aut nihil licet aut totum licet. si possunt baptizare, possunt et spiritum sanctum dare; s
Abbreviated transcription (Latin):
dis dixit. Nos quantum in nob̃ est. he.¬
retco non communicamꝰ: nisi baptizatꝰ
in ecelia fu̾it: & remissionem peccatoꝵ
acceꝑit. Si ꝓpt̾ea uis eum baptizari qͥa
ñ accepit remissionem peccatoꝵ: si intꝰ
aliquem inueneris qui tenens odium
adũsus frẽm sic baptizat᷑ sit. cum dñs m̃.¬
tiri non possit qui ait. si non dimiseritis
ñ uob̃ dimittet᷑. uidebis correctum de¬
nuo baptizari: Nonutiq. Sic gͦ nec he¬
reticum. Sane iste cur ñ dixerit breui.¬
ter nos heregeo non cõmunicamꝰ. s ad¬
didit quantum in nob̃ est: non est p̾t̾e¬
undum. Uidit enim plures huic senten¬
tiȩ consentire: a quorum tam̃ consortio
ne uiolaret᷑ unitas se isti separare non
possent. Et addidit quantum in nobis
est. utiq demonstrans. ñ uoluntate se
communicare his quos arbitrabatur
baptismum non habere. s tam̃ omnia
bonopacis & unitatis ẽẽ toleranda. Qo
& illi faciebant quiistos ñ recte facere
sentiebant. &illud tenebant qͦd postea

Expanded text:
dis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et remissionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos arbitrabatur baptismum non habere, sed tamen omnia bono pacis et unitatis esse toleranda. quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant et illud tenebant, quod postea