comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ poneretur inspicere cupiebãt.
ut ei tempore congruo munus poᷤ¬
sent suȩ deuotionis offerre. Sed⁊
hactenus sc̃e mulieres faciunt
id̾est die parasceuen. cũ animȩ
humiles & quo maioris sibi con¬
sciȩ fragilitatis. eo maiori salua¬
toris cdilectione feruentes. passio¬
nis eius uestigiis in hoc scło quo
requies ẽ p̃paranda futura. dili¬
gent̃ obsequunt᷑ et si forte uale¬
ant imitari. sedula curiositate
quo ordine sit eadẽ passio com¬
pleta ꝑpendunt. Et reuertentes
parauerunt aromata et unguen¬
ta. et sabbato qui dem siluerunt
scd̃m mandatum. Mandatum
erat. ut s abbati silentium auesꝑa
usq aduesperam seruaretur. Et
ideo religiosȩ mulieres sepultodo¬
mino quamdiu licebat operari. id
est usq adsolis occasum inungu¬
entis p̃parandis erant occupãte.
Quod ñ solum indie parasceue ege¬
rant uerũ trans acto sabbato. idi
sole occidente mox ut oꝑandi licen¬
tia remeabat emerunt aromata. ut

Expanded text:
quomodo poneretur inspicere cupiebant, quomodo poneretur inspicere cupiebant, ut ei tempore congruo munus possent suae devotionis offerre. Sed et hactenus sanctae mulieres faciunt idem die Parasceves, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis eo majori Salvatoris dilectione ferventes, passionis ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est praeparanda futura, diligenter obsequuntur, et si forte valeant imitari, sedula curiositate quo ordine sit eadem passio completa perpendunt. Et revertentes paraverunt aromata et unguenta. Et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum. Mandatum erat ut Sabbati silentium a vespera usque ad vesperam servaretur, et ideo religiosae mulieres, sepulto Domino, quandiu licebat operari, id est, usque ad solis occasum in unguentis praeparandis erant occupatae. Quod non solum in die Parasceves egerant, verum, transacto Sabbato, id est, sole occidente, mox ut operandi licentia remeabat, emerunt aromata ut
Abbreviated transcription (Latin):
pati. & uelut mundo crucifigi ne¬
cesse ẽ inseptima uͦ etate. idẽ cũ leti
qͥs debitũ soluit corpora quidem in
tumulis. animas autem secreta in
pace cũ dño manere. et post bona
oportet opera quiescere. donec
octaua tandẽ ueniente etate. eti¬
am corpora ipsa resurrectione glo¬
rificata. cum animabus simul
incorruptionẽ eterne hereditatis
accipiant. Unde pulchrȩ septima
dies uigenesi uesperã habuisse
ñlegitur. quia requies animarũ
quȩ illo in seculo nunc ẽ. ñ ullo
consummenda merore. s pleniore
gaudio futurȩ resurrectionis ẽ¬
adaugenda Subsecutȩ autẽ muli¬
Seres quȩ cum ipso uenerant dega¬
lilea uiderunt monumentum.
& quẽ admodũ positũ erat corpꝰ
eus Supra legimꝰ qͥa stabant om̃s
noti euis alonge et mulieres quȩ se¬
cutȩ erant eum: his gͦ notis iħu
post depositum eius cadauer ad
sua remeantibus. solȩ mulieres qͤ
aixͣus amabant funus subsecute.

Expanded text:
pati, et velut mundo crucifigi nepati, et velut mundo crucifigi necesse est; in septima vero aetate, id est, cum leti quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione purificata, cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur, quia requies animarum quae illo in saeculo nunc est, non ullo consumenda moerore, sed pleniore gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. Subsecutae autem mulieres quae cum ipso venerant de Galilaea, viderunt monumentum, et quemadmodum positum erat corpus ejus. Supra legimus quia stabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum. His ergo noti Jesu post depositum ejus cadaver ad sua remeantibus, solae mulieres quae arctius amabant, funus subsecutae
Abbreviated transcription (Latin):
intergrecos conũsabantur. sextã sab¬
bati. que nunc anobis sexta feria
uocatur. appellabant: qͦd eo uideli¬
cet die que in sabbatũ forent neces¬
saria. p̃pararent. uxta qͦd de manna
qͦndã erat p̃ceptum. sexta autẽ die
colligetis duplum. et cetera. Qui uͦ
inter romanos uitam ducunt uidei:
usitacius eũ latinȩ cȩnã purã cogno¬
minant. Quia gͦ sexta die homo fac¬
tus. et tota mundi ẽ creatura ꝑfecta.
septima autem conditor ab opere
suo requieuit. unde et hanc sabbatũ
idest requẽ uocari p̃cipit recte dñs
eadẽ die sexta crucifirus. humanȩ
reparationis impleuit archanum:
Unde cum accepisset accetum. dirit.
consummatum ẽ: idest sexti diez
qͦd ꝓmundi refectione suscepi. dotũ
ẽ opus ꝑfectum. Sabbato autẽ in se¬
pulchro requiescens. resurrectionis
quȩ octaua die uentura erat. expec¬
tabat aduentum. Ubi nr̃e simul de¬
uotionis prelucet exemplum. qͦs in
hac qͥdẽ sexta mundi etate ꝓdño

Expanded text:
inter Graecos conversabantur sextam Sabinter Graecos conversabantur sextam Sabbati, quae nunc a nobis sexta feria vocatur, appellabant, quod eo videlicet die quae in Sabbatum forent necessaria praepararent. Juxta quod de manna quondam erat praeceptum: Sexta autem die colligetis duplum, etc. . Qui vero inter Romanos vitam ducunt Judaei, usitatius eum Latine coenam puram cognominant. Quia ergo sexta die homo factus, et tota mundi est creatura perfecta, septima autem Conditor ab opere suo requievit, unde et hanc Sabbatum, id est, requiem, vocari praecepit, recte Dominus eadem die sexta crucifixus, humanae reparationis implevit arcanum. Unde cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est , id est, sexti diei, quod pro mundi resurrectione suscepi, totum est opus perfectum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta mundi aetate pro Domino
Abbreviated transcription (Latin):
tumuli fundamentis ablatus fur¬
do dicereret᷑. Alit̃. Solus tumulo dñs
includit᷑. ut specialis illius sepulta
id ÷ nr̃ȩ dissimilis. sic̃ et cȩtera dispen¬
sationis eius archana anr̃ȩ nature fra¬
gilitate discrepauerit. specialis et re¬
surrectio designetur: Nã et uerus ho¬
mo apparuit sed exiurgine matre
conceptus et natus: Et temptatus ẽ
ꝑ omĩa: sed ꝓsimilitudine absq pec¬
cato. & mortiuis ẽ s qͦmͦ ipse uoluit.
E sepultus ẽ: sed qͣmdui uoluit. & sus¬
citatus ẽ sed qñ uoluit: hoc̃ gͦ qͦd ait.
Singularĩt sum ego donec transeam.
Et alibi desingłari sepultura Inpace
inidipsum dormiã & requiescã. qm̃
tu dñe singulariter in spe constitiusti
me. id÷ cȩteroꝵ mortaliũ in fine resur¬
rectione seruata: me singulari dono
amortius die dercia resurgere ꝓmisi¬
sti: Et dies erat parasceue. et sabbatũ
illucescebat: Parasceue. preparatio in¬
derpretatur. Quo nomine iudei qui

Expanded text:
tumuli fundamentis ablatus furtumuli fundamentis ablatus furto diceretur. Aliter: solos tumulo Dominus includitur, ut specialis illius sepultura, est, nostrae dissimilis, sicut et caetera dispensationis ejus arcana a nostrae naturae fragilitate discrepavere, specialis et resurrectio designetur. Nam et vetus homo apparuit, sed ex virgine matre conceptus et natus. Et tentatus est per omnia, sed pro similitudine absque peccato. Et mortuus est, sed quomodo ipse voluit. Et sepultus est, sed quandiu voluit. Et suscitatus est, sed quando voluit. Hoc est ergo quod ait: Singulariter sum ego donec transeam . Et alibi de singulari sepultura: In pace in idipsum obdormiam et requiescam, quoniam tu Domine singulariter in spe constituisti me , id est, caeterorum mortalium in fine resurrectione servata, me singulari dono a mortuis die tertia resurgere promisisti. Et dies erat Parasceves, et Sabbatum illucescebat. Parasceve praeparatio interpretatur, quo nomine Judaei qui
Abbreviated transcription (Latin):
pus iħu: Magne quidẽ ioseph iste
dignitatis ad scłm. sed maioris ap̃
dm̃ meriti fuisse laudatur. ut et ꝑ
iusticiã meritoꝵ sepeliendo corpori
dnĩco dignus foret. et ꝑnobilitatẽ
potentie secularis idem corpꝰ acciꝑe
posset. Non enim quilibet ignotus
adpresidem accedere. et crucifixi cor¬
pus poterat impetrare. Et deposi¬
tum inuoluit syndone. et posuit
eũ iimonumento exciso. in qͦ non¬
dum quisqͣm positus fuerat. Et exsĩ¬
plici sepultura dñi. ambitio diuitũ
condempnat᷑. qͥ ne intumulis qͥdem
possunt carere duiciis: Possumꝰ
autẽ uixta intelligentiã sp̃alem
et hoc sentire quod ille insindone
munda inuoluat iħm. qͥ pura m̃
de eum susceperit. In nouo autem
ponitur monumento. ne post re¬
surrectionẽ cȩteris corporib rema¬
nentib surrexisse alius fingeretur.
Po bene monumentũ depetra exci-¬
sũ fuisse memorat᷑: ne si ex multis
lapidibus edificatũ esset: suffossis

Expanded text:
pus Jesu. Magnae quidem Joseph iste pus Jesu. Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud Deum meriti fuisse laudatur, ut per justitiam meritorum sepeliendo corpore dominico dignus foret, et per nobilitatem potentiae saecularis idem corpus accipere posset. Non enim quilibet ignotus ad praesidem accedere et crucifixi corpus poterat impetrare. Et depositum involvit sindone, et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat. Et ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem et hoc sentire, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. In novo autem ponitur monumento, ne post resurrectionem caeteris corporibus remanentibus, surrexisse alius fingeretur. Quod bene monumentum de petra excisum fuisse memoratur, ne si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis
Abbreviated transcription (Latin):
pectus tundere coegerit notanda
distantia gentis. et gentis. uentiles
quippe moriente.xp̃o: dm̃ timnen¬
tes aꝑte confessionis uoce głificãt
uidei ꝑcutientes solũ pectora si¬
lentes domum redeunt. Stabant
autem om̃s noti eiꝰ alonge. & mulie¬
res que sccute erant eum agalilea
hec uidentes: hoc ẽ quod ipsẽ in
psalmo dñs explẽta sue passionis
seriȩ. patri queritur dicens: Elonga¬
sti ame amicum et ꝓximũ. et nõ¬
tos meos amiseria. Et ecce iur. no¬
mine ioseph. qͥ erat decurio. uir bo¬
nus et iustus. hic ñ consenserat con¬
silio et actib eoꝵ. Decurio uocat᷑.
qͦd sit de ordine curie. et officium
curiȩ administret. qͥ etiã curialis
aꝑcurando munera ciuilia solet
appellari. Abarimathia ciuitate
iudeş qͥ expectabat et ipse regnii
di. Arimathia ipsa ẽ ramatham.
ciuitas helcanȩ & samuelis. inregio¬
ne thamnitica. uixta diospolim:
Hic accessit adpilatum. et pecuit cor¬

Expanded text:
pectus tundere coegerit, notanda pectus tundere coegerit, notanda distantia gentis et gentis. Gentiles quippe moriente Christo Deum timentes apertae confessionis voce glorificant, Judaei percutientes solum pectora, silentes domum redeunt. Stabant autem omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum a Galilaea haec videntes. Hoc est, quod ipse Dominus in psalmo explicita suae passionis serie Patri queritur, dicens: Elongasti a me amicum et proximum, et notos meos a miseria . Et ecce vir nomine Joseph, qui erat decurio, vir bonus et justus. Hic non consenserat consilio et actibus eorum. Decurio vocatur quod sit de ordine curiae, et officium curiae administret, qui etiam curialis a procurando munera civilia solet appellari. Ab Arimathia civitate Judaea, qui exspectabat et ipse regnum Dei. Ab Arimathia, ipsa est Ramathaim civitas Helcanae et Samuelis in regione Thannitica juxta Diospolim. Hic accessit ad Pilatum et petiit cor
Abbreviated transcription (Latin):
rionem fides ȩccłiȩ designatur. quȩ
uelo mysterioꝵ cęlestium ꝑ mortẽ
dñi reserato. continuo iħm et uere
iustũ hominẽ. & uere dĩ filiũ syna¬
goga tacente confirmat. Nam &e
summa ĩpsa centenaria quȩ infle¬
ru cligitoꝵ sic̃ et supra memoratũ
ẽ desinistra transit indexterã. ec¬
cłiȩ sacramentis et fidei aptissime
congruit. cui ꝓlege euuangłium cre¬
ditum. ꝓterrȩ diuiciis regnum ẽ cȩle¬
ste ꝓmissum. Et omnis turba eoꝵ qͥ
simul aderant ad spectaculum ustd̃
&e uidebant quȩ fiebant. ꝑcucientes
pectora sua reuertebantur. Quod ꝑ-¬
cutiebant pectora. quia penitentiȩ ẽ
& luc̾tus indicium: potest dupplici¬
ter intelligi. Siue enim eũ cuius ui¬
tam dilexerant inuiste occisũ do¬
lebant: seu cuius mortẽ se impetraᷤ¬
se meminerant. hunc inmorte am¬
plius glorificatũ tremebant. s siue
hic siue illa. siue utraq causa diu̾¬
sas inturbas dissidentesq ꝑsonas

Expanded text:
rionem fides Ecclesiae designatur, quae rionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium synagoga tacente confirmat. Nam et ipsa summa centenaria, quae inflexu digitorum sicut supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram Ecclesiae, sacramentis et fidei aptissime congruit, cui pro lege Evangelium creditum, pro terrae divitiis regnum est coeleste promissum. Et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculum istud, et videbant quae fiebant, percutientes pectora sua revertebantur. Quod percutiebant pectora, quia poenitentiae est et luctus indicium, potest dupliciter intelligi. Sive enim eum cujus vitam dilexerunt, injuste occisum dolebant, seu cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed sive haec, sive illa, sive utraque causa diversas in turba dissidentesque personas
Abbreviated transcription (Latin):
Ethec dicens exspirauit patrẽ inuo¬
cando: filium di se esse declarat. Sp̃m
uͦ commendando: non defectũ suȩ
iurtutis. sed confidentiam eius dem
cũ patre potestatis insinuat. Amat
enĩ dare głam patri. ut nos ȩdificet
głam dare creatori. Commendat
itaq patri sp̃m. uixta hoc quod de¬
lectato corde. et exultantib spe resur¬
gendi labiis inalio psalmo loquit᷑.
Cm̃ non derelinques anuã meã in
inferno. nec dabis scm tuũ uidẽ cor¬
ruptionem. Uidens autẽ centurio qͦd
fact̾um fuerat. głificauit dm̃ dicens.
uere. hic homo ustus erat. Non solus
centurio głificauit dm̃. sed et mili¬
tes qui cum eo erant custodientes
iħm. sicut matħs scribit. uiso terrȩ
motu et his que fiebant. timuert̃
ualde dicentes. uere dĩ filius erat
morte eius ãparentib signis cred̃e
respueruint et insensibiliores genti¬
libus. dm̃ głificare uel timere con¬
tempserunt:. Unde merito ꝑcentu¬

Expanded text:
et haec dicens exspiravit. Patrem invoet haec dicens exspiravit. Patrem invocando Filium Dei se esse declarat. Spiritum vero commendando, non defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat enim dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Commendat itaque Patri spiritum, juxta hoc quod delectato corde et exsultantibus spe resurgendi labiis, in alio psalmo loquitur: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Videns autem centurio quod factum fuerat, glorificavit Deum dicens: Vere hic homo justus erat. Non solus centurio glorificavit Deum, sed et milites qui cum eo erant custodientes Jesum sicut Matthaeus scribit, viso terrae motu et his quae fiebant, timvalde, dicentes: Vere Dei Filius est morte ejus apparentibus signis, credere respuerunt et insensibiliores gentilibus Dominum glorificare vel timere contempserunt. Unde merito per centu
Abbreviated transcription (Latin):
te recesserat. Rationis gͥ ordo po¬
scebat. ut eodem temporis articło
quo tunc adȩ peccanti obcluserat.
nc̃ latroni penitenti dñs paradisi
lanuã panderet: Et uelum dempli
scissum ẽ medium. Hoc exspirante
dño factum ẽ. sic̃ matħs marcusq
contestantur. sedlucas p̃occupando
narrauit. Uolens enĩ miraculum
miraculo adiungere. cũ dixisset.
sol obscuratus ẽ. continuo subum¬
gendũ existimauit. Et uelum tem¬
pli scissum ẽ mediũ Scinditur au¬
tem uelum templi. ut archa desta¬
menti & omĩa legis sacramenta
quȩ prius tegebant᷑ appareant. atq
adpopulum transeant nationum:
Ante & enĩ dictum fuerat. notus in
iudea ds̃. inisrł magnum nom̃ eia
Nc̃ autem. ex altare suꝑ cȩlos ds̃. &
suꝑ omnẽ inquit terrã gła tua.
Et in euuangłio prius dix̃. Inuiam
gentium neabieritis. Post passionẽ
uͦ. om̃s euntes docete gentes. Et cla¬
mans uoce magna iħs ut. Pat in
manus tuas commendo sp̃m meũ.

Expanded text:
te recesserat. Rationis igitur ordo pote recesserat. Rationis igitur ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisi januam panderet. Et velum templi scissum est medium. Hoc expirante Domino factum est, sicut Matthaeus, Marcusque contestantur, sed Lucas praeoccupando narravit. Volens enim miraculum miraculo adjungere, cum dixisset Sol obscuratus est, continuo subjungendum existimavit: Et velum templi scissum est medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem inquit terram gloria tua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero: Euntes docete omnes gentes . Et clamans voce magna Jesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum;
Abbreviated transcription (Latin):
ronant᷑. alii dum aut fidem. aut oꝑa
baptismi habere rennuunt: dono
qͦd accepere priuantur: Erat fereho¬
ra sexta & tenebre facte sunt inuni¬
uersa derra. usq inhorã nonã. et ob¬
scuratus ẽ sol Clarissimũ mundi lu¬
men retraxit radios suos. ne aut pen¬
dentẽ uideret dñm. aut impii blas¬
phemantes sua luce fruerentur:. Et
notandũ. qͦd dñs sexta hora hoc est
recessiuo acentro mundi sole cruci¬
fixꝰ sit. Diluculo autẽ hoc ẽ oriente
iã sole resurrectionis sue mysteria
celebraret Statu enĩ demporis sig¬
nauit. qͦd effectu operis exhibuit.
quia mortuus ẽ ꝓpter peccata nr̃a.
et resurrexit ꝓpter iustificationem
nram Nã et adã peccante scͥptumẽ.
qͦd audierit uocẽ dñi dĩ deambulã¬
tis inparadiso. adaurã post meridiẽ.
Post meridiem nãq inclinata luce
fidei. ad aurã uͦ refrigescente feruo¬
re caritatis. Deambulans autem
audiebatur. qͥ ab homine peccan¬

Expanded text:
ronantur; alii dum aut fidem aut opera ronantur; alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono quod accepere privantur. Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt in universa terra usque in horam nonam, et obscuratus est sol. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Nam et Adam peccante, scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque, inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fervore charitatis: Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccan
Abbreviated transcription (Latin):
cedit exgr̃a: Confitebat᷑ dñm quẽ ui¬
debat secum humana infirmitate
morientẽ. qndo negabant apłi eum.
quẽ miracula uiderant diuina uir¬
tute facientem: Et dixit illi iħs. ilmen
dico tibi. hodie mecũ eris inparadiso:
Pulcherrimũ affectande conuersati¬
onis exemplũ. qͦd tã cito latroni ue¬
nia relarat᷑. et uberior ẽ gr̃a. qͣm pre¬
catio. Semꝑ enĩ plus dñs tribuit
qͣm rogatur. Iue enĩ rogabat. ut me¬
mor sui fuisset dñs cũ uenisset in
regnũ suũ. dñs autem ait Amen
ibi regnum. Quidã duos latrones
cũ dño crucifixos. duob baptirato¬
rum generib coaptant: Quicũꝙ
enĩ baptirati sumꝰ in xp̃o ihesu
inmorte ipsius baptitati sumus: Am¬
bo namq similes crucifixi. s unus
uicruce blasphemus peior. alt̃ ẽ con¬
fessione martyr effectus. Quia ꝑbap.¬
tisiũ quo cum peccatores essemus
abluimur: alii dũ dm̃ incarne pas¬
sum. fide. spe. et caritate laudant co¬

Expanded text:
cedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem vicedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum, quem miracula viderant divina virtute facientem. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. Pulcherrimum affectandae conversionis exemplum, quod tam cito latroni venia relaxatur, et uberior est gratia quam precatio. Semper enim plus Dominus tribuit quam rogatur. Ille enim rogabat, ut memor sui fuisset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Ameni Christus, ibi regnum. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemiis pejor, alter est confessione martyr effectus. Quia per baptismum quo cum peccatores essemus abluimur, alii dum Deum in carne passum, fide, spe, et charitate laudant, co
Abbreviated transcription (Latin):
tronis animum non miretur: un¬
mo iuiuantis eum dñi qͥs grãm digne
miretur: digna gr̃ãrũ actione uene¬
retur Incruce claui manus eiꝰq
pedes ligauerunt nichilq ineoꝰ pe¬
ns liberum sibi nͥ cor et lingua re¬
manserant Inspirante dõ totũ illi
obtulit. qͦd unse liberũ inuenit  ut
uxta hoc qͦd scriptũ ẽ. corde crederet
adiusticiã. ore confiteret᷑ adsalutem.
Incorde autẽ fideliũ tres sũmoꝑe¬
manere iurtutes testat᷑ apłs dicens
Nunc autem manent. fides. spes. ca¬
ritas. qͣs cunctas subita repletus gr̃a
et accepit latro. & seruauit incruce:
Fidẽ namq habuit. qͥ regnaturũ dñm
credidit quẽ secum pariter morien¬
tẽ uidit. Spẽ habuit. qͥ regni erꝰ aditũ
uiuaciter denuit. qͥ frẽm et conlatro¬
nem ꝓsimili scclere morientẽ. et de in¬
iquitate sua arguit. et ei uitã qͣm cog¬
nouerat p̃dicauit. Iue qͥ talis adcrũ¬
cẽ uenit exculpa. ecce q̃lis acruce re¬

Expanded text:
tronis animum non miretur? itronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne miretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopemanere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit: spem habuit qui regni ejus aditum vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce re
Abbreviated transcription (Latin):
quando conuiciatus ẽ: scdm luce te¬
stimoniũ. alter et cõpescuit eum. &
ralem numerũ ꝓsingłan posuisse
sic̃ inẽpła adhebreos legimus plura¬
liter dictum. Cluserunt ora leonum.
cũ solus daniel significat intelligat᷑.
et pluralit dictum. secti sunt. cũ deso¬
loysaia tradatur: Inpsalmo etiã qͦd
dictum ẽ. Astiterunt reges terrȩ. et pͥn¬
cipes conuenerunt inunũ. pluralem
numerũ ꝓsingłari positũ. in actib¬
apłoꝵ inuenit᷑. Nã reges ꝓpter he¬
rodem pͥncipes aut̃ ꝓpt̃ pilatũ intelle¬
xerunt. qui destimoniũ eiusdẽ psal¬
mi adhibuerunt. Quid autẽ usitaciꝰ
yerbi grã. quã ut dicat aliqͥs. et rusti¬
ci mͥ insultant. etiam si unus insul¬
tet. Respondens autem alter iicre¬
pabat illum dicens. Heq tu times.
qͦd ineadem dampnatione es: et nos
hic uͦ nichil mali gessit ft dicebat
adiħm. Dñe memento mei. dũ ue¬
neris inregnũ tuũ. Quis huius la¬

Expanded text:
rum conuiciatus est secundum Lucae terum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et ralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum, pluralem numerum pro singApostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Respondens autem alter increpabat illum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es. Et nos Hic vero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus la
Abbreviated transcription (Latin):
et donauit illi nom̃. quod ẽ suꝑ om̃e
nomen. et cȩtera: Nam qͦd hoc nomen
hebraicȩ grecȩ. et latinę scriptũ erat.
hoc ẽ qͦd idẽ apłs subsecutus adnectit.
Et omĩs lingua confiteat᷑ qͥa ihc. xp̃c¬
ingła ẽ di patris. Quantũ uͦ adlitterã
hec tres lingue ibi preceteris emine¬
bant. hebrea ꝓpt̃ uideos inlege glori¬
antes. Greca ꝓpter gentiũ sapientes.
Latina ꝓpter romanos multis ac pene
om̃ib iam tunc gentib imperantes
Uelint nolint gͦ uidei: omne mundi
regnũ. omnis mundana sapientia.
omĩa duune legis sacramenta destã¬
tur. qͥa iħc rex iudeoꝵ ẽ hoc ẽ impe¬
rator credentiũ. et confitentiũ deum.
Unus aut̃ dehis qͥ pendebant latro¬
nib blasphemabat eum dicens. Si tu
es xp̃c. saluũ fac demetipsum et nos
Mouet forte aliqͦs. qͦmͦ alii euuange¬
liste dicant. latrones qͥ crucifiri erãt
cũ eo conuiciatos ei. Unus qͥdẽ eoꝵ

Expanded text:
et donavit illi nomen quod est super omne et donavit illi nomen quod est super omne nomen, etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis lingua confiteatur, quia ia est Dei Patris . Quantum vero ad litteram, hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant. Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est imperator credentium et confitentium Deum. Unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum et nos. Movet forte aliquos quomodo alii evangelistae dicant latrones qui crucifixi erant cum eo, conviciatos ei. Unus quidem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cabulũ xp̃i et filii dĩ scripture sibi
auctoritate creditũ blasphemantes
irrident. milites uͦ ut pote scͥpturaꝵ
nescii. non . xp̃o dĩ electo. sed regi iude¬
orum insultant. Erat autẽ et super¬
scͥptio scͥpta suꝑ illũ. litteris grecis. et
latinis. & hebraicis. hic ẽ rex iudeorũ
Pulchrȩ titulus qͥ xp̃m regẽ testetur. ñ
infra sed supra crucẽ ponitur. qͥa licet
incruce ꝓnob̃ hominis infirmitate
dolebat. suꝑ crucẽ tam̃ regis maie¬
state fulgebat. Qui apte etiã qͥa rex
simul et sacerdos ẽ cum eximiã pa¬
trisuȩ carnis hostiã maltari crucis
offerret. rege̾s qͦ qua p̃ditus erat ti¬
tulo dignitatem pretendit: ut cunc¬
ds legere hoc ẽ audire et credere uo¬
lentib innotescat. qͥa suũ ꝑcrucẽ non
ꝑdiderit. sed confirmarit pocius et
corroborarit imperiũ. Unde et apłs
cũ ignominiã crucis descripsisset ad¬
iunrit: ꝓpter qͦd et ds̃ illũ ex altauit.

Expanded text:
cabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi cabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi auctoritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo, sed regi Judaeorum insultant. Erat autem et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝑuenit. & cũ sors mittitur ñ
ꝑsonȩ cuiq uel meritis. s occulto
dĩ iudicio ceditur Et deridebant
illũ pͥncipes cũ eis dicentes: Alios sal¬
uos fec̃ se saluũ faciat. si hic ẽ. xp̃c
cdi electus. Etiã nolentes confitent᷑
pͥncipes et ppłi uideoꝵ: qͦd alios sal¬
uos fecerit. Itaq ur̃a uos condẽpnat
sententia. Qui enĩ alios saluos fecit.
utiq si uellet se ipsũ saluare poterat:
Se saluũ faciat inquiunt. si hie est
xp̃c d̃ĩ electus Immo ideo se saluũ
facẽ decruce descendendo nolit qͥa
ipse ẽ xp̃c dĩ electus. Nam qui ideo
uenit ut ꝓ nob̃ crucifigeret᷑. ideo se ip¬
sum saluare de cruce descendendo ne¬
glexit. quia cũ cet̾is peccatorib etiã
illos qui crucifixere saluare moriendo
curauit. Illudebant autẽ et milites
accedentes. et accetum offerentes illi.
dicentes. Si tu es rex uideoꝵ. saluũ te
tes auino patriarcharũ et ꝓpħarũ.

Expanded text:
omnes pervenit, et cum sors mittitur, non omnes pervenit, et cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Et deridebant illum principes, cum eis dicentes: Alios salvos fecit, se salvum faciat, si hic est Christus Dei electus. Etiam nolentes confitentur principes et populi Judaeorum quod alios salvos fecerit. Itaque vestra vos condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet seipsum salvare poterat. Se salvum faciat inquiunt si hic est Christus Dei electus. Imo ideo se salvum facere de cruce descendendo noluit, quia ipse est Christus Dei electus. Nam qui ideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum salvare de cruce descendendo neglexit, quia cum caeteris peccatoribus etiam illos qui crucifixere salvare moriendo curavit. Illudebant autem et milites accedentes, et acetum offerentes illi dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum  vino patriarcharum degenerantes.
Abbreviated transcription (Latin):
uenies. ut etiam ꝓillis intercedere
possis. Diuidentes uero uestimenta
eius miserunt sortes. Et stabat ppls̃
spectans: hȩc euuangłista ioħs pleniꝰ
exponit quia scilicet milites cȩtera in
quatuor partes uirta suũ numerum
diuidentes. detunica quȩ inconsutilis
erat desuꝑ concexta ꝑtotũ sortẽ mise¬
rint. Quadriꝑta autem uestis dñi q̃¬
dripertitã eius figurauit ȩccłiam. to¬
to scilicet qͥ quatuor partib constar ter¬
rarum orbe diffusam. & om̃ib eidem
partib equa liter. idẽ concorditer di¬
omĩum partiũ significat unitatem
que caritatis uincło continetur. Si
enĩ caritas uixta apłm. et suꝑ emi¬
nentiorem habet uiã. et suꝑeminet
scientiȩ et suꝑ omĩa p̃cepta ẽ meri¬
to uestis qua significatur. desuꝑ
contexta ꝑhibetur: Insorte autẽ qͥd
nͥ di gr̃ã commendata ẽ: Sic qͥppe
inuno ad om̃s ꝑuenit. cũ sors om̃ib
placuit: qͥa & dĩ gr̃a mnunitate ad

Expanded text:
e, pervenies, ut etiam pro illis intercedere e, pervenies, ut etiam pro illis intercedere possis. Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes. Et stabat populus spectans. Haec Evangelista Joannes plenius exponit, quia scilquatuor partes juxta suum numerum dividentes, de tunica, quae inconsutilis erat desuper contexta per totum, sortem miserint . Quadripartita autem vestis Domini qudripartitam figuravit ejus Ecclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, diomnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. Si enim charitas, juxta Apostolum, et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis qua significatur desuper contexta, perhibetur. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ ẽ regnũ cęloꝵ. Ihs aut̃ dicebat.
Pat̃ dimitte ilł. ñ enĩ sciunt qͥd faciunt.
Quia lucas ꝑuituli tẏpum sacerdotiũ
xp̃i scribere disposuit. recte apud eũ
tis intercedit. & eodem munere latͦni
confitenti paradisi ianuã pandit.
Neq enĩ putandum ẽ. eum hȩc patrem
frustra orasse. sed ineis nimirum qͥ
post eius passionẽ credidere. qͦd ora¬
bat impetrasse. Notandũ sane. qͦd ñ
ꝓ eis qͥliuoris ac suꝑbiȩ stimulis accen¬
si quẽ filium dĩ intellexere crucifig̾e
qͣm confiteri maluerunt. s ꝓẽis utiq
qͥ zelũ cũ habentes sed ñ scd̾m scientiã.
nesciere qͦd fecerunt: patri p̃ces obtu¬
lerit. S et iohannes apls dic̃. Est pec¬
catũ admortẽ ñ ꝓillo dico. ut roget
qͥs: Imitare gͦ dñm tuũ. ꝓinimicis
intercedere. Et si nec dum potes. saltẽ
caue. necontra illos orare presumas:
Sic et enim cottidianis ꝓfectib auctꝰ

Expanded text:
ipsorum est regnum coelorum . Jesus autem dicebat: ipsorum est regnum coelorum . Jesus autem dicebat: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Christi scribere disposuit, recte apud eum tis intercedit, et eodem munere latroni confitenti paradisi januam pandit. Neque enim putandum est eum haec Patrem frustra orasse, sed in eis nimirum qui post ejus passionem credidere quod orabat impetrasse. Notandum sane quod non pro eis qui, livoris ac superbiae stimulis accensi, quem Filium Dei intellexere crucifigere quam confiteri maluerunt, sed pro eis utique qui, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam , nesciere quod fecerunt , Patri preces obtulerit. Sed et Joannes apostolus dicit: Est peccatum ad mortem, non pro illo dico ut roget quis . Imitare ergo Dominum tuum, pro inimicis intercede, et si necdum potes, saltem cave ne contra illos orare praesumas. Sic enim quotidianis profectibus auctus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad participationẽ tante gr̃e alius sic.
alius autem sic. Suꝑeminentẽ uͦ sciẽ¬
ẽ que p̃cellit omnẽ intellectũ Et latro¬
nes unum adextris. et aliũ asinistris.
Latrones qͥ cũ dõ sunt hiic inde cruci¬
fixi. significant eos. qͥ subfide et confeᷤᷤ¬
sione xp̃i. uel agonem mardyrii uel
continentie artioris instituta subeũt.
S qͦtqͦt hec pęterna solum cȩlestiq głã
gerunt hi ꝓfecto dextri latronis me¬
rito & fide designantur: At qͥ uel hu¬
mane laudis intuitu. uel qualibet mi¬
nus digna intentione seculo abrenun¬
ciãt. ñinmerito blasphematoris et si¬
nistri latronis mentim et actus inii¬
tantur: Dequalib dic̃ apłs: Sitradid̾o
corpus meum ut ardeam. si dedero om̃s
facultates meas uicibos pauꝑũ. si alia
multa fecero. caritatẽ autẽ ñ habeam
nichil mͥ ꝓdest. at uͦ beati qui ꝑsecuti¬
onem patiuntur ꝓpt̃ iusticiam. qm̃ ip¬

Expanded text:
ad participationem tantae gratiae, alius sic, ad participationem tantae gratiae, alius sic, alius autem sic: supereminentem vero scienest, quae praecellit omnem intellectum. Et latrones unum a dextris, et alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero, beati qui persecutionem patiuntur p
Abbreviated transcription (Latin):
longitudine ꝑseuerantiã sc̃e conũsa¬
tionis usq infinẽ. In altitudine sp̃e
celestium p̃mioꝵ. In ꝓfundo inscru¬
tabilia uidicia dĩ unde ista gr̃a in
homines uenit: Ethec ita coaptant᷑
sacram̃tis crucis: ut in latitudine ac¬
cipiatur transuersũ lignũ. qͣ exter¬
duntur manus ꝓpt̃ operũ significa¬
tionẽ. In longitudine. ab ipso usq int̃¬
ram. ubi totũ corpꝰ crucifixum stare
uidetur. qͦd significat ꝑsistere. hoc est
longanimit ꝑmanere. In altitudine.
abipso tralerso ligno sursum uersus
qͦd ad caput eminet. ꝓpter expectatio¬
nem suꝑnoꝵ. ne illa bona oꝑa atq uieis
ꝑseuerantia. ꝓpt̾ beneficia dĩ terrena.
ac temꝑalia facienda credantur s po¬
cuis ꝓpter illud. qͦd desuꝑ sempit̾nũ
sperat fides. que ꝑdilectionẽ operatur.
Inꝓfundo autẽ pars illa lign i que in
temꝑe terre abdito defixa latet. sed inde
consurgit illud omne qͦd eminet. sicut
exocculta di uoluntate uocatur homo

Expanded text:
longitudine, perseverantiam sanctae conversationis usque in finem; in altitudine, spem coelestium praemiorum; in profundo, inscrutabilia judicia Dei. Unde ista gratia in homines venit, et haec ista coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem; in longitudine ab ipso usque in terram, ubi totum corpus crucifixum stare videtur; quod significat persistere, hoc est, longanimiter permanere; in altitudab ipso transverso ligno sursum versus quod ad caput eminet, propter exspectationem supernorum, ne illa bona opera atque in eis perseverantia, propter beneficia Dei terrena atque temporalia, facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sempiternum sperat fides, quae per dilectionem operatur; in profundo autem, pars illa ligni quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne illud quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur homo
Abbreviated transcription (Latin):
nib contrectandum: Parũ ẽ. Legis
commemorat scripturas. Et hoc pa¬
rum ẽ. Aperit sensũ: ut quod legis in¬
telligas. Deinde post commendatam
sui corꝑis ueritatem: commendat ȩc¬
cłiȩ unitatẽ. Et p̃dicari in nomine eiꝰ
pęnitentiã & remissionẽ peccatoꝵ.
inom̃s gentes. incipientib abiheru
salem. Non latret rabies hereticorũ
de angulo. Toto orbe terrarũ eccłia
diffusa ẽ. Om̃s gentes habet ȩccłia.
Nemo nos fallat. Ipsa ẽ uera. ipsa est
catholica. Cep̃ abierus alem. ꝑuenit
adnos. Et ibi ẽ. et hic Non enĩ uthuc
ueniret. inde discessit: Creuit. ñ mi¬
grauit. Et merito sic scͥptũ ẽ. int̃ ect̃a
dnĩcȩ pietatis sacramenta. et sic o¬
portebat. ut ministri sermonis qui
innomine xp̃i crucifixi. et resuscita¬
ti amortuis. pęnitentiã erant & re¬
missionẽ peccatoꝵ inom̃s gentes
p̃dicaturi. abiherosolimis inciꝑent.¬

Expanded text:
nibus contrectandum. Parum est lege, nibus contrectandum. Parum est lege, commemorat Scripturas. Et hoc parum est, aperit sensum, ut quod legis intelligas. Deinde post commendatam sui corporis veritatem, commendat Ecclesiae unitatem. Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incitc. Non latret pravitas haereticorum, de angulo toto orbe terrarum Ecclesia diffusa est, omnes gentes habent Ecclesiam. Nemo nos fallat, ipsa est vera, ipsa est catholica, coepit ab Hierusalem, pervenit ad nos, et ibi est, et hic. Non enim ut huc veniret inde discessit, crevit, non migravit. Et merito sic scriptum est, inter caetera dominicae pietatis sacramenta: Et sic oportebat, ut ministri sermonis, qui in nomine Christi crucifixi et resuscitati a mortuis, poenitentiam erant et remissionem peccatorum in omnes gentes praedicaturi, ab Hierosol
Abbreviated transcription (Latin):
Scum adhuc essem uobiscũ. idẽ cũ
adhuc essem uicarne mortali. inqͣ
estis et uos lunc enim uieadẽ car¬
ne resuscitatus erat. s cũ illis in eadem
mortalitate. ñerat: Et cũ illis postea qͣm
necesse ẽ impleri om̃ia quȩ scͥpta sũt
in lege moysi. et ꝓpħis. et psalmis de
me. Uide qͦmͦ tulit om̃s ambages.:
uisus ẽ tacꝰtus ẽ. manducauit. Certe
ipse erat: Lamen ne maliquo sensus
humanos ludificasse uideret᷑. misit
manus adscripturas. Dicant paga¬
ni qͥcqͥd uolunt. magus fuit potu¬
it se sic ostendere. Numquid magꝰ
ante qͣm natus: potuit se ꝓphare de
scͥpturis: qͥa qͦd uidetis: ante ꝓuisũ
ẽ: qͦd cernitis. ante predictum ẽ. Audi
filia. et uide. Audi p̃dicta: uide com¬
pleta: Tẽ apperuit illis sensum. ut in¬
delligerent scͥpturas. et dixit eis. Qm̃
sic scriptum ẽ. et sic oportebat xp̃m
pati. & resurgere amortuis. die tertia.
Prebet se uidendũ ocłis. p̃bet se ma¬

Expanded text:
cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum adhuc essem in carne mortali in qua estis et vos. Tunc enim in eadem carne resuscitatus erat, sed cum illis in eadem mortalitate non erat. Et cum illis quidem posteaquam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Vide quomodo tulit omnes ambages. Visus est, tactus est, manducavit, ipse certe erat. Tamen ne aliquo sensus humanos ludificasse videretur, misit manus ad Scripturas. Dicant pagani quidquid volunt, magus fuit, potuit se sic ostendere. Nunquid magus antequam natus potuit de se prophetare? Da Scripturas, quia quod videtis ante provisum est, quod cernitis ante praedictum est. Audi, filia, vide ; audi praedicta, vide completa. Tnt Scripturas, et dixit eis: Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis die tertia. Praebet se videndum oculis, praebet ma
Abbreviated transcription (Latin):
passum: Ipse enim latẽre dignatꝰ
inaquis generis humani. capi uoluit
laqueo mortis nr̃e. et qͣsi tribulatione
assatus ẽ. tempore passionis suȩ. S ed
qui piscis assus fieri dignatus ẽ inpas¬
sione. fauus mellis nob̃ exstitit in re-¬
surrectione. An quia inpisce asso fi¬
gurari uoluit tribulationẽ passioĩs
suȩ: Infauo mellis utrãq naturam
expͥmere uoluit ꝑsone suȩ Fauus
quippe uł incera ẽ. Mel uͦ incera ẽ.
diuinitas inhumanitate. Sic aut̃
sua redemptor indicat. ut imitatio¬
nis uiã nobis sequentib sternat. Et¬
ce enim incibo suo pisci asso coniũ¬
gere fauum uoluit. qͥa udelicet il¬
los insuo corꝑe adet̃nam quietem
suscipit qͥ cum hic tribulationes
ꝓdõ sentiunt. abamore internȩ dul¬
cedinis ñre cedunt: Cũ asso pisce
fauus sumitur. qͥa qͥ hic afflictio¬
nẽ ꝓueritate suscipiunt illic dul¬
cedine uera satiant᷑. & dix̃ adillos.
Hec st̃ uerba quȩ locutus aduos.

Expanded text:
passum? Ipse enim latere dignatus passum? Ipse enim latere dignatus in aquis generis humani, capi voluit laqueo mortis nostrae, et quasi tribulatione assatus est tempore passionis suae. Sed qui piscis assus fieri dignatus est in passione, favus mellis nobis exstitit in resurrectione. An qui in pisce asso figurari voluit tribulationes passionis suae, in favo mellis in utramque naturam exprimere voluit personae suae? Favus quippe mel in cera est. Mel vero in cera est divinitas in humanitate. Sic autem sua Redemptor indicat, ut imitationis viam nobis sequentibus sternat. Ecce enim in cibo suo pisci asso conjungere favum voluit, quia videlicet illos in suo corpore ad aeternam quietem suscipit, qui cum hic tribulationes pro Deo sentiunt, ab amore internae dulcedinis non recedunt. Cum asso pisce favus sumitur, quia qui hic afflictionem pro veritate suscipiunt, illic dulcedine vera satiantur. Et dixit ad illos: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos,
Abbreviated transcription (Latin):
citur. et capillus decapite ur̃o ñ ꝑi¬
bit: Adhuc autẽ ilł ñcredentib ⁊ mi¬
rantib p̃gaudio dixit. habetis hic
aliquid qͦd manducetur: Ad insi¬
nuandã resurrectionis suę uerita¬
tem. ñ solũ tangi adiscipłis. sed etiã
conuesci eũ illis dignatur: Non qͥ¬
dem qͣsi post resurrectionẽ cibo in¬
digens. nec qͣsi nos inresurrectione
qͣm expectamus cibis egere signifi¬
cans: sed ut eo mͦ naturã corꝑis re¬
surgentis astrueret: ne ulud ñ cor¬
pus s spm̃ esse arbit rarentur. ⁊ sͥ
ñsolide. sed imaginaliter apparere:
manducauit potestate. ñ necessitate.
Alit̾ enĩ absorbet terra ãquã siciens:
alit̃ solis raduis candens: illa in¬
digentia: iste potentia:. At uu ob
tulerunt ei partẽ piscis assi. et fa¬
uum mellis. & cum manducasset co¬
ram eis. sumens reliquias dedit eis.
Quid signare credimus piscem assũ.
nͥ ipsum mediatorem dĩ et hominum

Expanded text:
citur: Et capillus de capite vestro non pericitur: Et capillus de capite vestro non peribit . Adhuc autem illis non credentibus et mirantibus prae gaudio, dixit: Habetis hic aliquid quod manducetur? Ad insinuandam resurrectionis suae veritatem, non solum tangi a discipulis, sed etiam convesci cum illis dignatur. Non quidem quasi post resurrectionem cibo indigens, nec quasi nos in resurrectione quam exspectamus cibis egere significans, sed ut eo modo naturam corporis resurgentis astrueret, ne illud non corpus, sed spiritum, esse arbitrarentur et sibi non solide, sed imaginaliter apparere. Manducavit potestate, non necessitate. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter solis radius candens. Illa indigentia, iste potentia. At illi tulerunt ei partem piscis assi, et favum mellis. Et cum manducasset coram eis, sumens reliquias dedit eis. Quid signare credimus piscem assum, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃alia flagicia etiã uulnerũ quȩ
abeis suscepit cicatricẽ denunciet
ueluti similes aliqͥs fortissimꝰ u¬
bente suo rege. ꝓtocius gentis cũ¬
salute singulari certamine desu¬
dans. multis qͥdẽ uulnerib excep¬
tis. hostẽ tamen int̃ficiat: spolia
eus diripiat: uictoriã suȩ gentis
reportet & interrogatus amedico
cui curandus committitur. ita
ne uelit curari. ut nec uestigia uulne¬
rum ulla resideant. an magis ita. ut
cicatrices quidẽ remaneant. Defor¬
matas uͦ ꝓrsus omĩs & feditas absit
respondeat se pocius ita uelle sanari.
ur toto salutis decorisq pristini statu
recuperato. ꝑpetua secum tanti cir¬
cumferat signa triumphi. Sic ꝓfecto
dñs ꝑpetis obsignũ uictorie. non ex¬
cepta ꝓnobis uulnera passionis. sed
ipsorum cicatrices cȩlo inferre quã
abolere maluit: nec tam̃ exhis qͥp¬
piam fidĩ nr̃ȩ resurrectionis p̃iudi¬
cat: De qua ueraci ꝓmissione predi¬

Expanded text:
ter alia flagitia etiam vulnerum quae ter alia flagitia etiam vulnerum quae ab eis suscepit cicatrice denuntiet. Veluti similes aliquis fortissimus, jubente suo Rege, pro totius gentis salute singulari certamine desudans, multis quidem vulneribus exceptis, hostem tamen interficiat, spolia ejus diripiat, victoriam suae genti reportet; et interrogatus a medico, cui curandus committitur, ita ne velit curari ut nec vestigia vulnerum ulla resideant, an magis ita ut cicatrices quidem remaneant, deformitas vero prorsus omnis et feditas absit, respondeat se potius ita velle sanari ut, toto salutis decorisque pristini statu recuperato, perpetua secum tanti circumferat signa triumphi. Sic profecto Dominus perpetis ob signum victoriae non excepta pro nobis vulnera passionis, sed ipsorum cicatrices coelo inferre quam abolere maluit. Nec tamen ex his quidpiam fidei nostrae resurrectionis praejudicat, de qua veraci promissione praedi
Abbreviated transcription (Latin):
restauraturum: Quib respondendũ¬
ẽ. quia ds nr qui suã ꝑpetua iam
immortalitate głificatã de sepul¬
chro carnẽ resuscitare qͣndo uoluit
et qͦmͦ uoluit potuit. etiã qͣlẽ uoluit
suscitauit. Neq enĩ consequens ẽ. ut
qui maiora fecisse ꝓbatur minora
fac̃e nequiuerit:. s certȩ dispensatioĩs
gr̃a qͥ maius fcc̃ minus fac̾e suꝑsedit᷑
hoc ẽ qͥ mortis regna destruxit: signa
mortis obliterare noluitꝰ pͥmo uide¬
licet ut ꝑhec discipulis fidẽ suȩ re¬
surrectionis astrueret: deinde. ut
patri ꝓnobis supplicans. qͣle genus
mortis ꝓmortalium uita ꝑtulerit:
semꝑ ostendat. t̾cio. ut sua morte re¬
demptis quã misedĩt sint adiuti
ꝓpositis semꝑ eiusdem mortis in¬
nouet indiciis: ideoq miscdias do¬
mini inẽt̃nũ cantare ñcessent. s
dicant qͥ redempti sunt adño. qm̃¬
postremo. ut etiã ꝑfidis iniudicio:
qͣm iuste dampnentur: ostensa in¬

Expanded text:
restauraturum? Quibus respondendurestauraturum? Quibus respondendum quia Deus noster qui suam, perpetua jam immortalitate glorificatam, de sepulcro carnem resuscitare quando voluit et quomodo voluit potuit, etiam qualem voluit suscitavit. Neque enim consequens est ut qui majora fecisse probatur minora facere nequiverit. Sed certe dispensationis gratia qui majus fecit, minus facere supersedit, hoc est, qui mortis regna destruxit, signa mortis oblitterare noluit. Primo videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrectionis astrueret. Deinde ut patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat. Tertio ut sua morte redemptis quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis, ideoque misericordias Domini in aeternum cantare non cessent, sed dicant qui redempti sunt a DomPostremo ut etiam perfidis in judicio quam juste damnentur, ostensa in