comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluatore potest etiam accipi alte¬
rius. quia sicut filius unigenitus
pat̃norum in omnib sit conscius
archanorum: iuxta quod de seipso
manifeste testatur dicens. Et a
me ipso facio nicħ: s sicut docuit
me pat̃ hȩc loquor. & qui me misit
mecum ẽ. & ñ reliquit me solum.
qr quȩ placita sunt ei facio semꝑ.
Cui domum fidelem ȩdificat pater.
Quȩ domus sumus nos: si fiduciam
& głam spei usq infinem firmam
teneamus. Et hec domus ambulabit
coram xp̃o eiꝰ. ipso uidelicet summo
pontificȩ cunctis dieb. qr nimirũ
usq ad finem seculi suorum augm̃¬
tatione mnembrorum eccłia scã ꝓfi¬
cere nuinquam cessabit. Alioquin
quomͦ de samuhele potest accipi.
quod ȩdificata sit ei domꝰ fidelis: q̃
coram xpo domini idẽ ipso samube¬
mus insequentib. quod filii illiꝰ
auersi de uiis eiꝰ post auariciam
declinauerint. & ꝑuerterint uidi¬
cium. nͥ forte domum euis hoc loco
plebem israhelicicam intelligamꝰ.

Expanded text:
Salvatore potest etiam accipi altSalvatore potest etiam accipi altius: quia sicut Filius unigenitus paternorum in omnibus sit conscius arcanorum, juxta quod de seipso manifeste testatur, dicens: « Et a me ipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor . » Et: « Qui me misit, mecum est, et non reliquit me solum: quia quae placita sunt ei, facio semper . » Cui domum fidelem aedificat Pater, quae domus sumus nos, si fiduciam et gloriam spei usque in finem, firmam retineamus. Et haec domus ambulabit coram Christo ejus, ipso videlicet summo pontifice, cunctis diebus, quia nimirum usque ad finem saeculi, suorum augmentatione membrorum Ecclesia sancta proficere nunquam cessabit: alioquin quomodo de Samuele potest accipi, quod aedificata sit ei domus fidelis quae coram Christo Domini, id est, ipso Samuemus in sequentibus quod filii illius aversi de viis ejus post avaritiam declinaverunt et perverterint judicium, nisi forte domus ejus hoc loco plebem Israeliticam intelligamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tem fidelem. subfigura samuhelis
de domino saluatore. summo iuidelicet
ac uero pontificȩ debet in telligi.
quia nimirum sicut samuhel
defuncto hȩli successit insacer do¬
tium. non de styrpe aaron sed de
alia leui familia electꝰ. fuit enim
filius helcana filii ieroam. filii heli¬
el filii tau. filii suph. filii helcana.
filii iohel. filii atariȩ. filii sopho¬
niȩ. filii thaar. filii asir. filii asapħ.
filii chore. filii isachar. filii caath.
filii leui. filii isrł. ut uerba dierũ
narrant: ita mediator dei & ho¬
minum. ut ee̾t nobispontifex.
legalem hostiam ipsam suam car¬
nem obtulit patͥ ꝓnob̾. aliosq
de genere aaron pontificatꝰ sui
reliquit heredes. filios uidelicet
uidȩis. s de uniuersa gentium
natione collectos. Quod uero qͦsi
humano more loquens deus diẽ.
qui uixta cor meum & animam
meam faciat: de samuhele qui¬
dem recte potest intelligi: quia in
omnib eiꝰ uoluntati ueut homo
deo paruerit. De domino autem

Expanded text:
tis diebus; » sub figura Samuelis de Domino Salvatore, summo videlicet ac vero pontifice, debet intelligi. Quia nimirum sicut Samuel defuncto Heli successit in sacerdotium, non de stirpe Aaron sed de alia Levi familia electus: fuit enim filius Elcana, filii Jeroham, filii Eliana, filii Maath, filii Amasai, filii Elcana, filii Joel, filii Azariae, filii Sophoniae, filii Thaath, filii Asir, filii Abiasaph, filii Core, filii Isaar, filii Caath, filii Levi, filii Israel , ut verba Dierum narrant: ita Mediator Dei et hominum, ut esset nobis pontifex, legalem hostiam, id est, ipsam suam carnem obtulit Patri pro nobis; alios quam de genere Aaron pontificatus sui reliquit haeredes, filios videlicet Judaeis, sed de universa gentium natione collectos. Quod vere quasi humano more loquens Deus dicit: Qui juxta cor meum et animam meam faciet, de Samuele quidem recte potest intelligi quod in omnibus ejus voluntati sicut homo Dei, Deo paruerit. De Domino autem
Abbreviated transcription (Latin):
tus ei fuit dominus. atq ad obȩdien¬
tiam eiun destinauit: & postea ñ so¬
lum ipse s etiam om̃s trib insacer¬
dotem eum elegerunt. Inde dicit᷑.
Et elegieum ex om̃ib tribub isrł
michi insacerdotem: ut ascenderet
ad altare meum. & adoleret mͥ in¬
censum & portaret ephot coram me.
& dedi domui patris tui omnia de
sacͥficiis filiorum isrł. Quare calce
abicitis uictunam meam & mun̾a
mea. quȩ precepi ut offerrentus
intemplo. & magis honorasti filios
tuos quamme. ut comederetis pͥ¬
mitias omĩs sacrificii populi mel
loquutus sum ut domus ttia ꝙ do

Expanded text:
tus fuit ei Dominus, atque ad obedientus fuit ei Dominus, atque ad obedientiam destinavit, et postea non solum ipse, sed etiam omnes tribus in sacerdotem elegerunt. Unde dicitur: « Et elegi eum ex omnibus tribuous Israel mihi in sacerdotem, ut ascenderet ad altare meum: et adoleret mihi incensum, et portaret ephod coram me. Et dedi domui patris tui omnia de sacrificiis filiorum Israel. Quare calce abjecistis victimam meam et munera mea quae praecepi ut offerrentur in templo et magis honorasti filios tuos quam me, ut comederetis primitias omnis sacrificii populi mei locutus su
Abbreviated transcription (Latin):
re non neglexerint:coronã eternȩ
mercedis sciant se ẽẽ. ꝑcepturos.
Scriptum namq ẽ. Qui conu̾ti
fecerit peccatorem ab errore uiȩ
sue. saluabit aniam eiꝰ a mnorte:
& oꝑit multitudinem peccatorum.
Deniq inueteri testamento legimꝰ
quod finees facerdos ⁊elatꝰ. ut furorẽ
domini placaret. peccantes coram po¬
pulo pugione transfirit: & ꝓpterea
& uom̃ & sacerdotium ȩternum sibi
ꝓmeruit. Quod quia hȩli animad¬
uersione infilios peccatorum uindi¬
care noluit: non solum sacerdotium
ꝑdidit. sed etiam morte multatus ẽ.
sicut diximus. & sacra hystoria in
sequentib manifestissime ostendit.
heli sacerdotem: & dixit el.
Hȩc dicit dominus. Num qͥdũ
aꝑte reuelatꝰ sum domui patͥs tui
cum. ẽẽt. iegypto: Domumpa¬
tris eius aaron dic̃: de cuius styrpe
successit insacerdotium. Cui se re¬
uelatum dñs dicit: quando ait in
egypto. Uade inoccursum moysi
indesertum. Hic primum reuela¬

Expanded text:
re non neglexerint, coronam aeternae re non neglexerint, coronam aeternae mercedis sciant se esse percepturos. Scriptum namque est: « Qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum . » Denique in Veteri Testamento legimus, quod Phinees sacerdos zelatus, ut furorem Domini placaret, peccantes coram populo pugione transfixit, et propterea et nomen et sacerdotium aeternum sibi promeruit. Quod quia Heli animadversione in filios peccatum vindicare noluit, non solum sacerdotium perdidit, sed etiam morte mulctatus est, sicut diximus, et sacra historia in sequentibus manifestissime ostendit. Heli sacerdotem, et dixit ei: Haec dicit Dominus: Nunquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum esset in Aegypto? » Domum principis sui Aaron dicit de cujus stirpe successit in sacerdotium. Cui se revelatum Dominus dicit quando ait in Aegypto: « Vade in occursum Moysi in desertum . Hic primum revela
Abbreviated transcription (Latin):
quippe a deo ẽ: qui non tenet dis¬
ciplinam & filios ñ corrigit. ut
bene & iustȩ uiuant. Qui uͦ ñ
corripit filios suos ut emendent
quȩ prauȩ gesserunt: impie ẽ. piꝰ.
quia indulget uiciis. & consensum
p̃bet iniquis in malum suum. Ofni
quidem interpretatur in sania con¬
uersionis. Et merito ita numcupa
& longe efficitur a uera conuersio¬
ne ad deum. quȩ emendat hominẽ
a uiciis & peccato. Finees oris obtu¬
eleazar. & iniustum filium heli.
Sunt insacerdotib hodie. qui utriꝰ¬
q typum tenent. Sacerdotes igit᷑
qui custodiunt os suum & compes¬
cunt a malo & prauo eloquio se¬
sermo malus de ore urõ ñ ꝓcedat:
hi finee filio eleazari comparan¬
tur. Illi uero qui obturatum os
habent siue imperitia uel uitio
siue conscientia peccatorum ut
ꝓrimis suis uerbum salutis rite
ñ impendant: ipsi finee filio heli
comparantur. E regione autem
re studuerint & antidoto suȩ prȩ¬
dicationis. uulnera peccators eura¬

Expanded text:
quippe a Deo, qui non tenet disquippe a Deo, qui non tenet disciplinam, et filium non cbene et juste vivant. Qui autem non corripit filios suos, ut emendent quae prave gesserunt, impie est pius, quia indulget vitiis et consensum praebet iniquis in malum suum. Ophni quidem interpretatur insania conversionis; et merito ita nuncupat et longe efficitur a vera conversione ad Dominum quae emendat hominem a vitiis et peccato. Phinees, oris obtuEleazar; et injustum, filium Heli. Sunt autem in sacerdotibus hodie, qui utriusque typum tenent. Sacerdotes igitur qui custodiunt os suum et compescunt a malo et pravo eloquio, sesermo malus ex ore eorum non procedat , hi Phineae filio Eleazari comparantur. Illi autem qui obturatum os habent, sive imperitia, sive vitio, sive conscientia peccatorum, ut proximis suis verbum salutis rite non impendant, ipsi Phineae, filio Heli, comparantur. Quod autem re studuerint, et antidoto suae praedicationis, vulnera peccatorum cura
Abbreviated transcription (Latin):
quanto maior gła. tanto grauior
ficia peccabant coram domino.
& deridebant ꝑ eos multi sacrifi¬
cium domini. Unde & hęli sacer¬
dos ꝓeorum iniquitate dampna¬
tus ẽ: quod eos peccantes minus
seuera animaduersione plectebat.
Et quidem coercuit. & quidem
corripuit: s lenitate & mansue¬
tudine patris. non seueritate &
auctoritate pontificis. Qua senten¬
tia discant sacerdotes. quod non¬
debeant ꝓpter ullos fauores hu¬
manos aut cominoda trena his
quib prȩsunt inpeccatis quibus
peccant indeum. ñ solum assenti¬
re & blandiri. s nec lenitate & man¬
suetudine. unmo dura & seuera
increpatione corrigere & em̃da¬
re: ne si tacuerint peccata filioꝵ
idẽ. scelera populorum. ipsi pere¬
ant qr correcti ũ fuerant. & qui p̃¬
sunt pariter cum eis puniantur.
men subditorum ꝓpt̃ silentium
& molliciam inuectionis si ñ coer¬
ceant. eis reputabitur. Heli int̾¬
prȩtatur extraneus. Extraneus

Expanded text:
quanto major gloria, tanto gravior quanto major gloria, tanto gravior  peccabant coram Domino, et deridebant per eos multi sacrificium Domini, unde et Heli sacerdos per eorum iniquitatem damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione flectebat. Et quidem coercuit, et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis: qua sententia discant sacerdotes ut debeant propter ullos humanos favores, aut commoda terrena iis quibus praesunt, in peccatis quibus peccant in Deum, non solum assentire et blandiri, sed nec lenitate, aut mansuetudine, imo dura ac severa increpatione corrigere et emendare: ne si tacuerint peccata filiorum, id est scelera populorum, ipsi pereant qui correcti non fuerant, et qui praesunt pariter cum eis puniantur. men subditorum propter silentium et mollitiem invectionis, si non coerceant, eis reputabitur. E rpretatur extraneus; extraneus
Abbreviated transcription (Latin):
uorib trans gredi faciebant popu¬
lum domini. Quam intelligentiã
si quis sequi uoluerit: suo udicio
relinquimꝰ. nos pͥorem magis seqͥ
decernimꝰ. Si peccauerit uir in
urum: placari ei potest ds. Si
autem indm̃ peccauerit uir: qͥs
orabit ꝓ eo ͦ. N on igitur eo mͦ in
uirum quo indm̃ peccatur: quia¬
mnuirum peccare. peccatum qua¬
lecumq ẽ. contͣ ꝓximum fac
dere. impietatis peccatum ẽ: dif
uirum quis peccat. placato sibi
uiro. fac̃ sibi deum placabilem.
Indm̃ autem cum quis peccat. quis¬
orabit ꝓeo: Ac si dicat᷑. ꝑ quem
dominiimsibi uiquempeccauit
ꝓpitium facere pot̾it: Tam̃ ñ
ita intelligendum ẽ: quod nulla
uenia speranda sit his quim diui¬
no officio aliquid deliquerint. eti¬
am si dignȩ penitentiam gerant.
s quod difficilior sit uenia & ma¬
ior agenda pęnitentia his qͥ in re¬
bus deo sacratis offundunt
quam qui ꝓximum suum inuer¬
bo uel infacto aliquid leserit. qr

Expanded text:
uxoribus transgredi faciebant popuuxoribus transgredi faciebant populum. Quam intelligentiam si quis sequi voluerit, suo judicio derelinquimus: nos priorem magis sequi decernimus. « Si peccaverit vir in virum, placari ei potest Deus; si autem in Deum peccaverit vir, quis orabit pro eo? » Non igitur eo modo in virum, quo inin virum peccare, peccatum qualecunque est, contra proximum factdere, impietatis peccatum est, difniam cum in virum quis peccat, placato sibi viro facit Deum sibi placabilem; inorabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem, Deum sibi in quem peccavit propitium facere potuerunt. Tamen non ita intelligendum est, quod nulla venia speranda sit iis qui in divino officio aliquid deliquerint, etiamsi digne poenitentiam gerant, sed quod difficilior sit venia et major agenda poenitentia iis qui in rebus Deo sacratis offendunt, quam qui proximum suum in verbo vel in facto aliquid laeserit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod mulierib religionis causa con¬
uenientib contumelias inferebant.
alii quidem uiolentias facientes. ali¬
is uͦ ꝑsuadentes donis. nichilq eor
uita a trrannide pessuna differe¬
bat. quod & nr̃i doctores asserunt:
tam̃ dormisse eos dicunt hebrei eũ
mulierib quȩ obseruabant ad ostiũ
tab̾naculi. eo quod post menstrui tẽp
aut partꝰ. ñ impleto scđm legis pre¬
ceptum sacͥficio. suadebant eis ad
uiros suos redire eisq commiscerl.
& dormire idõ dicunt᷑: quia eas
dormire cum uirissuis contͣ legis
p̃ceptum faciebant. Unde idemhe¬
li post paululum ait. Non est em̃
bona famaquam ego audio: ut
transgredi faciatis popłm domini.
Trnis gressionemgͦ popł s faciebat.
quia sacrificio nonrite ꝑacto uxori¬
b. suis iungebat᷑. Sicut enu extor¬
quebant carnes abimmolante: ita
etiam extorquębant sacͥficium ab
offerente. & iccuxo sic̃ in auferen¬
dis carnib faciebant homines de¬
trahere sacrificio domini: ita qͦq
nichilominus incomungendis

Expanded text:
 mulieribus religionis causa convenientibus contumelias inferebant. aliis quidem violentias facientes, aliis vero persuadentes donis. Nihilque eorum vita a tyrannide pessima differebat, quod et nostri doctores asserunt: tamen dormisse eos dicunt Hebraei cum mulieribus quae observabant ad ostium tabernaculi eo quod post menstrui tempus aut partus, non impleto secundum legis praeceptum sacrificio, suadebant eis ad viros suos redire eisque adcommisceri. Et dormire ideo dicuntur, quia eas dormire cum viris suis contra legis praeceptum faciebant. Unde idem Heli post paulum ait: « Non est enim bona fama quam ego audio, ut transgredi faciatis populum Domini. » Transgressionem ergo populus faciebat, quia sacrificio non rite peracto uxoribus suis jungebatur. Sicut enim extorquebant carnes ab immolante, ita etiam extorquebant sacrificium ab offerente. Et idcirco sicut in offerendis carnibus faciebant homines detrahere sacrificio Domini, ita quoque nihilominus in conjungen is
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud quam uetita degusta¬
mꝰꝰ Ea itaq sumenda sunt. q̃
nat᷑e necessitas cogit quęrit. & non
quȩ edendi libido suggerit. Nam si
quis uoluptatib gule ineffrenate de¬
seruire studuerit. ad foueam uitior
grauiꝰ ꝓlabitur: & etiam ab statu recti¬
tudinis cadens ad mortem anime ꝑt̾¬
hitur. & bonum quod uidetur hab̾e
amittit. Quod de his filiis heli in se¬
quentib demonstrat᷑. qui ꝓpt̃ libidi¬
nem gulȩ admaius peccatum su cu¬
mulandum ꝑuenerunt. ut dormireq
cum mulierib & transgredi facerent
popłm domini. Unde ñ solum a sacer¬
dotio eiecti sunt: s etiam morte mul¬
tati. Nam sequitur. Hely autem
senex erat ualde: & audiuit omnia
quȩ faciebant filii sui muniuerso
hisraeli: & qͦmͦ dormiebant cum
iulierib. & cȩt̾a. Quamꝙͣ sim

Expanded text:
quod aliud quam vetita degustaquod aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt, quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit. Nam si quis voluptatibus gulae ineffrenate deservire studuerit, ad foveam vitiorum gravius prolabitur. Et etiam ab statu rectitudinis cadens, ad mortem animae pertrahitur, et bonum quod videtur habere amittit. Quod de his filiis Heli in sequentibus demonstratur, qui propter libidinem gulae ad majus peccatum sui cumulandum pervenerunt, ut dormirent cum mulieribus et transgredi facerent populum Domini. Unde non solum a sacerdotio ejecti sunt, sed etiam morte mulctati. Nam sequitur: « Heli autem senex erat valde, et audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israeli, et quomodo dormiebant cum mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. lenticulam concupiuit: quam
cum uendendis etiam primogeni¬
tis p̃tulit: quo millam appetrcu
anhelaret. indicauit. Neq enim
cib s appetitus inuitio ẽ. Unde
& lautiores cibos plerumq sine
culpa sumimꝰ. & abiectiores ĩi sine
ieatu conscientie de gustamꝰ. Hic
quippe quem diximꝰ esau pͥmatumꝑ
lenticulam ꝑdidit: & helyas inhe¬
remo uirtutem corꝑis. carnes eden¬
do seruauit. Unde & antiquus ho¬
stis quia ñ cibum sed cibi concupis¬
centiam. eẽ. causam dampnatiomiᷤᷤ
intellex̃. & pͥmum sibi hõiem non
carne s pomo subdidit. & scđm
ñ carne s pane temptaurt. Hinc
ẽ. quod plerumq ade culpa cõmit¬
titur: etiam cum abiecta & uilia
sumuntur. Neq enim adam solꝰ
ut a uetito se pomo suspenderet.
p̃ceptum ꝓhibitionis accepit. Nã
cum alimenta quedam saluti nr̃e
contraria ds̃ indicat: abhis nos qͥsi
ꝑsententiam uetat. Et cũ concupis¬
center noria at tingunꝰ: ꝓfecto

Expanded text:
est lenticulam, concupivit. Quam est lenticulam, concupivit. Quam cum venditis etiam primogenitis praetulit, quo in illam appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe quem diximus Esau, primatum per lenticulam perdidit, et Elias in eremo virtutem corporis carnes edendo servavit. Unde et antiquus hostis quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intellexit, et primum sibi hominem non carne, sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. Hinc est quod plerumque Adae culpa committitur etiam cum abjecta et vilia sumuntur. Neque enim Adam solus, ut a vetito se pomo suspenderet, praeceptum prohibitionis accepit: nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per sententiam vetat. Et cum concupiscentur noxia, attingimus profecto
Abbreviated transcription (Latin):
titati ciborum. & tempori congru¬
it. s impsa quantitate sumendi.
mensuram refectionis excedit. Non¬
numquam uͦ abiectum ẽ. qd̾ desi¬
derat: & tam̃ ipso estu immensi
desid̾ii det̾ius peccat. Mortis quip¬
pe sententiam patͥs ore ionathan
meruit: qui ingustu mellis con¬
stitutum edendi tempꝰ antecessit.
Ex egypto popłs eductꝰ inheremo
occubuit: quia despecto manna
cibos carnium petiit. quos lautio¬
resputauit. W pͥma sic̃ hic textꝰ
hystoriȩ edocet. filiorum hȩlicul¬
pa suborta ẽ: quod ex eorum uo¬
to sacerdotis puer. ñ antiqͦ more
coctas de sacͥficio uellet carnes
accipere.s crudas quȩreret. quas
accuratiꝰ exhiberet. Et cumadie¬
rusalem dr̃. hec fuit iniquitas sodo¬
mne sororis tuç. suꝑbia. saturitas pa
quod iccirco salutem ꝑdidit. quia cũ
suꝑbiȩ uitio mensuram moderatȩ
refectionis excessit. Et primogenito¬
rum głam ȩsau amisit: quia mag¬
no ȩstu desiderii uilem cybum id

Expanded text:
litatem ciborum, tempori congrulitatem ciborum, tempori congruit, sed in ipsa quantitate sumendi, mensuram refectionis excedit. Nonnunquam vero abjectum est quod desiderat, et tamen ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathan meruit, qui in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit. Et Aegypto populus eductus in eremo occubuit, quia, despecto manna, cibos carnium petiit, quos lautiores putavit. Et prima sicut hic textus historiae edocet filiorum Heli culpa suborta est, quod ex eorum voto sacerdotis puer, non antiquo more coctas, vellet de sacrificio et carnes pere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiberet. Et cum ad Jerusalem dicitur: « Haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae, superbia, saturitas paquod idcirco salutem perdidit, quia cum superbiae vitio mensuram moderatae refectionis excessit. Et primogenitorum gloriam Esau amisit, quia magno aestu desiderii, vilem cibum, id
Abbreviated transcription (Latin):
ad popłm. s quicumq ĩmolasset
uictimam. ueniebat puer sacerdo¬
tisdum coquerentur carnes. &
habebat fuscinulam tridentemin
manu sua. & mit tebat eam in le¬
betem uel caldariam. & reliqua.
usq quo ait. erat gͦ peccatum pue¬
rorum grande nimis coram domino:
qr detͣhebant om̃s sacrificio dñi.
Hic enim nchil aliud iuxta anago¬
gen dicere possumis. nͥ scđ̾m moralẽ
intelligentiam. quam sollers sapien¬
tium doctrina ȩthicam uocat: qua¬
liter multi ꝑ appetitum gulȩ & mu¬
cronem concupiscentię pereunt.
Quorum qualitates ut liquidius
lector cognos cere possit. quinq mo¬
dos. diuinarum scͥpturarum auc¬
toritate freti descͥbere conabunur.
sic̃ papa gregorius etiam siris dre¬
tis asseruit. Aliquandonamq in¬
digentiȩ tempora p̃uenit. aliquan¬
do uͦ tempꝰ ñ p̃uenit. s cibos lau¬
tiores querit. aliquando quelibet
sumenda sint prȩparari accurati
expetit. aliquando autem & quan¬

Expanded text:
ad populum, sed quicunque immolasset ad populum, sed quicunque immolasset victimam, veniebat puer sacerdotis dum coquerentur carnes, et habebat fuscinulam tridentem in manu sua, et mittebat eam in lebetem, vel in caldariam, » et reliqua, usquequo ait, « Erat ergo peccatum puerorum grande nimis coram Domino, quia detrahebant omnes sacrificio Domini. » Hic enim nihil aliud juxta anagogen dicere possumus nisi secundum moralem intelligentiam, quam solers sapientium doctrina ethicam vocat, qualiter multi per appetitum gulae, et mucrone concupiscentiae pereunt. Quorum qualitates, ut liquidius lector cognoscere possit, quinque modos, divinarum Scripturarum auctoritate freti, describere conabimur, sicut Papa Gregorius etiam suis dictis asseruit. Aliquando namque indigentiae tempora praevenit, aliquando vero tempus non praevenit, sed cibos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet, quae sumenda sunt, praeparari accuratius expetit. Aliquando autem qua
Abbreviated transcription (Latin):
ministrans intemplo dñi. accinctꝰ
ephot. Hoc ẽ suꝑ humerali lineo.
quod distat abillo ephot quo indue¬
batur pontifer: quia istud tantũmͦ
lineum fuit & concessum erat mino¬
rib gradib adutendum. illud uͦ
quod uestiebat pontifex ex quat
purpura. & ex auro habebatur
contextum. Et tunicam paruam
faciebat ei mater sua quam affe¬
rebat statutis dieb ascendens cum
uiro suo ut unmolaret hostiam sol¬
lemnem dño. Tunica hec parua
quam anna mater hoc ẽ. grã forma¬
uit & puero tradidit. significat do¬
ctrinam faciem. qua imbuendi
sunt rudes animi credentium. Qͣ¬
lib paulusdicit. Lac uob̾ potum
dedi. & reliqͣ. Suꝑhumerale uͦ
lineum significat castitatem & con¬
tinentiam cum bonis oꝑib: quia
quisquis diuino ministerio fungi
appetit. necesse ẽ. ut primum ca¬
ste continenterq uiuat: ac si in
bonis oꝑib semet ipsum exerceat.
Porro filii heli . filii belial. nescientes
dominum neq officium sacerdotũ

Expanded text:
ministrans in templo Domini, accinctus ministrans in templo Domini, accinctus ephod rar, hoc est, superhumerali lineo, quod distat ab illo ephod quo induebatur pontifex, quia istud tantummodo lineum fuit, et concessum minoribus gradibus ad utendum; illud autem quod vestiebat pontificem, ex qupurpura, et ex auro habebatur contextum. « Et tunicam parvam faciebat ei mater sua, quam afferebat statutis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam solemnem Domino. » Tunica haec parva, quam Anna mater, hoc est, gratia formavit et puero tradidit, significat docsunt rudes animi credentium; qualibus Paulus dicit: « Lac vobis potum dedi , » et reliqua. Superhumerale vero lineum significat castitatem et continentiam cum bonis operibus. Quia quisquis divino ministerio fungi appetit, necesse est ut primum caste continenterque vivat, ac sic in bonis operibus semetipsum exerceat. « Porro filii Heli, et filii Belial, nescientes Dominum neque officium sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
quemquam: s omne uidicium dedit
filio. Et illud. Potestatem dedit ei
facere iudicium: quia filius homins
ẽ. De quo etiam alibi ipse filius diẽ.
Ego autem constitutꝰ sum rex ab eosu¬
per syon mondem scm̃ eiꝰ. De quo etiã
imꝑio annectit dicens. Et sublima¬
bit cornu xp̃i sui. Hoc ad corpꝰ eiꝰ
quod ẽ. eccłia referri uolunt. Om̃s
quippe unctos eius crismate. recte
xp̃os possumus dicere: quod tam̃ to¬
ipse filius sublimauit. quando ubi¬
q dilatauit. & infide firmiter sta¬
biliuit. & regna mundi confregit.
& superare ei fecit. iurta. quod ꝑ
psalinistam ait. Et omnia cornia
peccatorum confringam. idẽ. regna.
& exaltabunt᷑ cornua uisti. Cornua
iusti. regnum ẽ. popłi electi. His
enun quamquam impolite. ut incel¬
tradita fuerant. inculcamꝰ qualit̃
anna de xp̃o atq de ȩccłia genti¬
um & repulsione synagoge ꝓph̃a¬
uerit expletis. domino fauente ad
alia tandem stilum u̾tere conamur.
Nterea samuhelerat iii.¬

Expanded text:
elio, sed omne judicium dedit Filio . » Et illud: « Potestatem dedit ei facere judicium, quia Filius hominis est . » De quo etiam alibi ipse Filius dicit: « Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . » De quo etiam imperio annectit, dicens: « Et sublimabit cornu Christi sui. » Hoc ad corpus ejus, quod est Ecclesia, referri volunt. Omnes quippe unctos ejus chrismate recte christos possumus dicere, quod tamen toipse Filius sublimavit, quantum ubique dilatavit, et in fide firmiter stabilivit, et regna mundi confregit, et superari ea fecit. Juxta quid per Psalmistam ait: « Et omnia cornua peccatorum confringam, » id est regna, « et exaltabuntur cornua justi . » Cornua justi, regnum est populi electi. His quanquam impolite, ut inteltradita fuerant, inculcavimus qualiter Anna de Christo, atque de Ecclesia gentium, et repulsione Synagogae prophetaverat expletis, Domino favente, ad alia tandem stylum vertere conamur. nterea Samuel erat
Abbreviated transcription (Latin):
predicatores scĩ intelligunt᷑: quo¬
rum predicatio uel fides dilatata
ẽ suꝑ inimicos eius: quia uideli¬
cet excessit scientiam scribarum.
stentium tͥ inuidicio suꝑabis. Hon
enim in angustiis p̃ssurarum iux¬
ta apłm sermo dĩ est alligatꝰ: uideli¬
cet quia lȩtata ẽ. eccłia insalutare
dei. Salutare dei filium dei dicit:
de quo symeon suscipiens eum in
tur dicens. Salutare tuum expec¬
tabo domine. Cuius magnificen¬
tiam ac potentiam considerans
ẽ. aliu̾d extra te: & ñ est fortis si¬

Expanded text:
praedicatores sancti intelliguntur, quorum praedicatio vel fides dilatata est super inimicos ejus, quia videlicet excessit scientiam scribarum estentium tibi in judicio superabis. » Non enim in angustiis pressurarum, juxta Apostolum , sermo Dei est alligatus, videlicet, quia laetata est Ecclesia in salutare Dei. Salutare Dei, Filium Dei dicit, de quo Simeon, suscipiens in tur, dicens: « Salutare tuum exspectabo, Domine . » Cujus magnificentiam ac potentiam considerans, est alius extra te, et non est fortis si
Abbreviated transcription (Latin):
Dabit illi dñis ds̃ sedem dauid pa¬
trissui: & regnabit uidomo iacob
inȩc̃num. & regni eiꝰ ñ erit finis.
De qͦetiam bene ait hic. Dabit un¬
perium regi suo ipsi uidelicet xp̃o.
cui tradidit pat̃ omnia inmanus:
popło xp̃iano. Dat eisuirtutem:
quia carnem sicut reges regunt. &
in illo qui ꝓpt̃ eos fudit sanguinẽ
suum. mundum uincunt. Et
celsam potentiam ipsiꝰ debemius
intelligere quȩ cuncta suꝑeminet
De ipsanamq ⁊ acharias loquit᷑
dicens. Erexit cornu salutis nob̾.
Ossa siquidem omuia carne inuo¬
luta sunt. Cornu ȩxcedit carnẽ:
& ideo cormi salutis. regnum saliat¬
ris xp̃i uocatur: quod cuncta gaudi
huiusseculi suꝑat. Incuius sign̾ificat¬
one dauid uel salomoͬ cornu olei sunt
quibdam placet. ꝑcornu imꝑium qd
a patre filius accepit. speciali ter eccłu
tantummꝰ desigriat᷑: de quo ꝑ psalmi¬
stam pat̃ loquitur dicens. Postula a
me : & dabo tͥ gentes hȩreditatẽ tua.
& possessionem tuam t̃minos terre.

Expanded text:
Dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis . » De quo etiam bene ait « et dabit imperium regi suo, » ipsi videlicet Christo, cui tradidit Pater!Pater omnia in manus; populo Christiano. Dat eis virtutem, quia super carnem, sicut reges, regnant: et in illo, qui propter eos fudit sanguinem suum, mundum vincunt. « Ecelsam potentiam suam debemus intelligere, quae cuncta supereminet de ipso: namque Zacharias loquitur, dicens: « Erexit cornu salutis nobis . » Ossa siquidem omnia, carne involuta sunt; cornu excedit carnem, et ideo cornu salutis regnum Salvatoris Christi vocatur, quod cuncta gaudia hujus saeculi superat, in cujus significatione, David vel Salomon, cornu olei sunt quibusdam placet, per imperium quod a Patre Filius accepit, specialiter Ecclesia tantummodo designatur. De quo per Psalmistam Pater loquitur, dicens: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos t
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑante generauit. Unde subiun¬
gitur. magis quam eiꝰ que habet
uirum: hoc ẽ. synagoge. quȩ ue¬
lut uigo uiri. italegis onere p̃meba¬
tur. Aut certe referendum ẽ. Que
Antequam eiceretur. uirum se ha¬
bere credebat: s postquam abiec¬
ta.ẽ.&. uirum ꝑdidit. eccłiam fe¬
cuncta fuit. Hmc ꝑsalomonem
dr̃. Florebit amigdalum: impin¬
guabitur locusta dissipabitur
capparis. Amigdalum quippe flo¬
rem prius cunctis arborib ostendit.¬
pͥmordia designantur. que inpre¬
dicatorib suis pͥmitiuos uirtittum
flores aꝓurt: & ad inferenda poma
bonorum oꝑum. uenturos sc̃os qͥsi
arbusta sequentia prȩuemitꝰ In
qua mox locusta impinguata ẽ
quia sicca gentilitatis sterilitas
puiguedine ẽ. gr̃e cȩlestis infusa.¬
bene iuuendi ordinem amisit. De¬

Expanded text:
operante, generavit: unde subjunoperante, generavit: unde subjungitur, « magis quam ejus quae habet virum. » Hoc est Synagoga quae velut jugo viri, ita legis onere premebatur. Aut certe referendum est, quae antequam ejiceretur virum se habere credebat, sed postquam abjecta est et virum perdidit, Ecclesia fecunda fuit. Hinc per Salomonem dicitur: « Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, dissipabitur capparis . » Amygdalum quippe florem prius cunctis arboribus ostendit; etclesiae primordia designantur? quae in praedicatoribus suis, primitivos virtutum flores aperuit, et ad inferenda poma bonorum operum venturos sanctos, quasi arbusta sequentia praevenit, qua mox locusta impinguata est, quia sicca gentilitatis sterilitas pinguedine est gratiae coelestis infusa.bene vivendi ordinem amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui septiformis dr̃ ꝓpt̃ septenariã
oꝑationemsui. idẽ. sapientiȩ &
intellectꝰ. consilii & fortitudinis.
scientiȩ & pietatis & timoris dei.
gignere ñ cessat. Quȩ pruis steri¬
lis erat ingentib. s nunc fecun¬
da gratulatur indño: iuxta qd̾
olim ysaias p̃dixerat dicens. Lȩ¬
tabitur deserta & inuia: & exul¬
tabit solitudo. & germinabit qͣ¬
si lilium. Ista enim priꝰ deserta
ac solitudo peꝑit septem. Septe¬
nario qruppe numero unitas ac
uniu̾sitas ꝑfectionis solet demon¬
strari: eo quod pͥmo impari ꝙ pͥ¬
mo pari. id ẽ.t̃nario & qͣtnario
numero tanꝗͣ ex diuerso unitas
tota conficitur. & ideo ꝑ ipsum
figurantur uniuersi. quosinunita¬
te fidei scã eccłia ꝑ quat tuor partes
mundi diso genuit. Dȩ ipsa iterum
Deserta dii fuit a scõ spũ gentium
materȩccłia. nec habuit filios ante
grãm regenerationis: que postea
gentes & popłos deo inse ut diximꝰ

Expanded text:
qui septiformis dicitur propter septenariam qui septiformis dicitur propter septenariam operationem sui, id est sapientiae et intellectus, consilii, et fortitudinis, scientiae, et pietatis, et timoris Dei gignere non cessat. Quae prius sterilis erat in gentibus, sed nunc fecunda gratulatur in Domino, juxta quod olim Isaias praedixerat: « Laetabitur deserta et invia, et exsultabit solitudo, et florebit quasi lilium . » Ista enim prius deserta ac solitudo peperit septem. Septenario quippe numero unitas ac universitas perfectionis solet demonstrari, eo quod primo impari, et primo pari, id est ternario et quaternario numero tanquam ex diverso, unitas tota conficitur. Et ideo per ipsum figurantur universi, quos in unitate fidei sancta Ecclesia per quatuor partes mundi Domino genuit. De ipsa iterum » Deserta diu fuit a sancto Spiritu gentium mater Ecclesia. Nec habuit filios ante gratiam regenerationis, quae postea gentes et populos, Deo in se, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tus rapuit: quia in eouitam fidei
fraudulente suggestionis iaculis ex¬
tinxit. ut unde se uiherere deo cre¬
deret. inde eius ordinationi repug¬
naret. De quo & dr̃. Et bibent siti¬
entes diuitias eiꝰ. Huius emim sra¬
entes diuitias bibunt: quia fluen¬
assacrȩ loquutionis. quȩ iudaicꝰ
popł s̃ insuꝑbiȩ ostentatione pos¬
sederat. conu̾se gentilium mentes
irrigantur. De quib bene dicit᷑.
Don ec sterilis peꝑit plur unos: & que
multos habebat filios infirmata ẽ.¬
ginta. ñ plurimi s septẽ legunt᷑.
Unde iudei de liram̃ta fingunt: ui¬
delicet quod nato samuhȩle inqui¬
unt mortuus sit filiꝰ pͥmogenitus
fenenne. & singłis annȩ filiis nas
aiunt ita legitur. Sterilis peꝑit sep¬
tem: & multa infiliis in filiis in fir¬
mata ẽ. Sterilis enim quȩ plurimo ᷤᷤ
siue septem peꝑit. eccłia exgentib
intelligitur: quȩ multos filios ꝑfon¬
tem baptismatis & donum spc scĩ.

Expanded text:
tus rapuit, quia in eum vitam fidei, tus rapuit, quia in eum vitam fidei, fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinatione repugnaret. De quo et dicitur: « Et bibent sitientes divitias ejus. » Hujus enim sitientes divitias bibunt, quia fluentis sacrae locutionis, quae Judaicus populus in superbiae ostentatione possederat, conversae gentilium mentes irrigantur. De quibus benedicitur: « Donec sterilis peperit plurimos., et quae multos habebat filios infirmata eginta non plurimi, sed septem leguntur: unde Judaei deliramenta fingunt, videlicet quod nato Samuele inquiunt mortuus sit filius primogenitus Phenennae, et singulis Annae filiis nascaiunt, ita legitur: « Sterilis peperit septem, et multa in filiis infirmata est. » Sterilis enim quae plurimos, sive septem peperit. Ecclesia ex gentibus intelligitur, quae multos filios per fontem baptismatis, et donum Spiritus sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis famem. si famem panis neq
sitimaquȩ.s audiendi u̾bum dei:
quia gentesadquas ipsa eloquia dei
transierunt multum esuriendo ñ
t̃rena ꝓut uidei. s cȩlestia sapuer̃.
Hinc inlibro beati iob scͥptum est.
Cuius messem famelicꝰ comedet. &
ipsum rapiet armatꝰ. & bibent sitien¬
tes diuitias eiꝰ. Iudaici enim popłi
messes fuerant sacre legis eloquia.
ex quib sapienter satiari debuerat.
s ñ comedit. quia legem quidem uer¬
botemis tenuit: s ꝑfatuitatis fa¬
stidium ab eius intellectu ieiuina¬
uit. Huiꝰ gͦ messem famelicꝰ come¬
dit: quia minirum gentilis popłs
uerba legis intelligendo edit. in
laboraurt. Hos famelicos fidei dñs¬
p̃uidit. cumꝑeuangelium dixit.
Beati qui esuriunt & situt iusti¬
ciam: qm̃ ipsi saturabunt᷑. S quia
uidaicus popłs messem ꝑdidit. recte
subiungitur qualit̃ ipse periit. cum
dr̃. & ipsum rapiet armatꝰ. Anti¬
quus hostis iudaicum popłm arma¬

Expanded text:
vobis famem, non famem panis, neque vobis famem, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei , » » quia gentes, ad quas ipsa eloquia Dei transierunt, multum esuriendo, non terrena, ut Judaei, sed coelestia sapuerunt. Hinc in libro beati Job scriptum est: « Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et bibent sitientes divitias ejus . » Judaici enim populi messis, fuerant sacrae legis eloquia, ex quibus sapienter satiari debuerat, non comedit: quia legem quidem verbotenus tenuit, sed per fatuitatis fastidium, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo messem famelicus comedit, quia nverba legis intelligendo edidit, ad laborapraevidit, cum per Evangelium dixit: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . » Sed quia Judaicus populus messem perdidit, recte subjungitur qualiter ipse periit, dum dicitur: « Et ipsum rapiet armatus. » Antiquus hostis Judaicum populum arma
Abbreviated transcription (Latin):
miraculorum eis contulit. & ingͣ¬
tis apparuit: ideo dum hi suꝑbi¬
rent. & terrena saperent. de maio¬
rib minores effecti ꝓeisdẽ panib
elocati & a ꝓpͥis sedib sunt euulsi.
quia dum carnaliter legem uolue¬
runt defendere. & se subtraxerunt
ne crederent insaluatorem. ꝙ in
ipsis panib id ẽ. eloquiis diuinis ter¬
rena tantum sapere uoluerunt.
& locum & gentem & ipsa eloquia
dei ꝑdiderunt. urta quod dñseis
comminatꝰ ẽ. dicens. Auferetur a
uob̃ regnum dĩ: & dabitur gentifa¬
cienti fructꝰ eiꝰ. Hinc apłi aiunt.
Uob̃ quidem oportebat pͥmum reci
pere uerbum dĩ: s quia reppulistis
illud & indignos uos uidicastis et̃ne
uite: ex hoc ibimus ad gentes. De
quib subiungitur. & famelici sa¬
turati sunt. ⁊ amelici enim genti¬
les intelligunt᷑. qui priꝰ esuriebañ
panem uerbi dĩ.S quia uidei a
ꝓpriis sedib elocati sunt  esurĩ
sustinuere. uixta quod ꝑ ꝓpħam
olun dictum fuerat. mittam in

Expanded text:
miraculorum eis contulit, et ingrmiraculorum eis contulit, et ingratus apparuit. Ideoque dum hi superbirent, et et terrena saperent, de majoribus minores effecti, pro eisdem panibus elocati, a propriis sedibus sunt evulsi. Quia dum carnaliter legem voluerunt defendere, et se subtraxerunt ne crederent in Salvatorem, et in ipsis panibus, id est divinis eloquiis, terrena tantum sapere voluerunt, et locum, et gentem, et ipsa eloquia Dei perdiderunt, juxta quod Dominus eis comminatus est, dicens: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . » Hinc Apostoli aiunt: « Vobis quidem oportebat verbum Dei, sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ex hoc ibimus ad gentes . » De quibus subjungitur, « et famelici saturati sunt. » Famelici enim gentiles intelliguntur, qui prius esuriebant panem verbi Dei. Sed quia Judaei a propriis sedibus elocati sunt, et esuriem sustinuere, juxta quod per prophetam olim dictum fuerat: « Mittam in
Abbreviated transcription (Latin):
um infirmitate aic. Lepusculus
plebs inualida. quȩ collocat impe¬
tra cubile suum. Plebs ẽ. inualida
natio gentium fidelis: quȩ insuis
uirib nil fidens. s maurilio sui
redemptoris sꝑare didicit: & hoc
ẽ. illi impetra collocare cubile.
sus: domino dicere nouit psalmista.
Esto mͥ inlapidem fortissimũ. & in
domum munitam. ut salues me.
Unde bene de abiectione iudeoꝵ
& salute gentium subinfertur.
Repletipriꝰ ꝓpanib se elocauerunt.
ꝙ famelici saturati sunt. Ingreco
ita habetur. Plen panib minorati
sunt: & esurientes tͣnsierunt tr̃am.
Repleti priꝰ seu pleni panib uidȩi
intelliguntur. qui minorati sunt:
qr uidelicet credita sunt illis eloquia
dĩ. que ꝑpanes designant᷑. qͥb sati¬
ari uidebant᷑ priꝰ. s quia spualit̃
intelligere. nec etiam ipsum qͥ de
semet ipso ait. ego sum panis uiuuᷤ
qui de cę̧lo descendi. reciꝑe noluer̃.
qui multa beneficia signoꝵ atq

Expanded text:
um infirmitate ait: « Lepusculus um infirmitate ait: « Lepusculus plebs invalida, quae collocat in petra cubile suum . » Plebs est invalida natio gentium fidelis, quae in suis viribus nil fidens, sed in auxilio sui Redemptoris sperare didicit. Et hoc est illi in petra collocare cubile. sus, Domino dicere novit cum Psalmista: « Esto mihi in lapidem fortissimum, et in domum munitam, ut salves me . » Unde bene de abjectione Judaeorum et salute gentium subinfertur: « Repleti prius pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt. » In Graeco ita habetur: « Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram. » Repleti prius, seu pleni panibus Judaei intelliguntur, qui minorati sunt: quia videlicet credita sunt illis eloquia Dei, quae per panes designantur, quibus satiari videbantur prius. Sed quia spiritaliter intelligere, nec etiam ipsum, qui de semetipso ait: « Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi , » recipere noluerunt qui multa beneficia signorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
runt. impsos conuersum ẽ: uir¬
ta quodalibi scͥptum ẽ. Conu̾si st̃
inarcum pͥuum. Areꝰ enĩ a quo
tenditur ad ipsum conuertit᷑: quia
praurtas malignȩ intentionis quã
de pharetra sui liuoris exerere iuda¬
ica ꝑfidia uoluit. meam conuersa
ẽ: quia suȩ malicia infidelitatis dãp¬
nata extitit. & grãm suę fortitudiniᷤ
qua głabatur posse se sine adiutorio
diuino humana sufficientia legem
implere amisit. & eandem gr̃am uali¬
tudiuis credentes exgentib qui
prius infirmi uidebantur ẽẽ. dño
largiente ꝑceꝑunt. sic̃ subnectitur.
ꝙinfirmi accincti sunt robore:
uidelicet popłi gentium. qͥ de suis
uirtutib nil p̃sumentes in domini
sunt iusticia roborati. Ex quorum
uoce psalmista loquitur dicens.
Miserere mei dñe. qm̃ infirmus
sum. & it̾m. Miserere mei dĩ. mise¬
rere mei. qm̃ inte confidit anima
mea. Infirmus erat popłs gentiliᷤᷤ.
quando alienus a testam̃to dei fue¬
rat. Hinc salomon de eadem genti¬

Expanded text:
n ipsos conversum est, juxta quod alibi scriptum est: « Conversi sunt in arcum pravum . » Arcus enim a quo intenditur, ad ipsum convertitur: quia pravitas malignae intentionis, quam de pharetra sui livoris exerere Judaica perfidia voluit, in eam conversa est, quia sua malitia infidelitatis damnata exstitit, et gratiam fortitudinis qua gloriabatur posse sine adjutorio divino humana sufficientia legem implere, amisit, et eamdem gratiam valetudinis credentes, ex gentibus qui prius infirmi videbantur esse, Domino largientEt infirmi accincti sunt robore. » Videlicet populi gentium, qui de suis virtutibus nihil praesumentes, in Domini sunt justitia roborati. Ex quorum voce Psalmista loquitur dicens: « Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum . » Et iterum: « Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Hinc Salomon de eadem genti
Abbreviated transcription (Latin):
Quod bene eidem unigenito dei filio
conuenit. Ipse eniuromnib donis
duas urores: nom̃ uni fenenna: & no¬
men secunde anna. Fueruntq fenen¬
Ine filii.: anne autem non erant lib̃i.
Et rłqͦ. Iste duȩ urores. anna uideli¬
cet quȩ interp̃tatur gr̃a. & fenenna

Expanded text:
Quod bene eidem unigenito Dei Filio Quod bene eidem unigenito Dei Filio convenit: ipse enim omnibus donisue uxores duas, nomen uni Phenenna, et nomen secundae Anna. Fueruntque Phenennae filii. Annae autem non erant liberi, » et reliqua. Istae duae uxores, Anna videlicet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait.Sic enundilerit ds̃ mun¬
dum: ut unigenitum daret ꝓ nob̾.
Qui in passione ꝓnobis laboraufaie¬
bat. Deus m̃s ds̃ m̃s ut quid me de¬
reliquisti:nde suf effundens dr̃
quia ad nos sinu suę pietatis eum de
cȩlestib effudit: ut semet ipsum exi¬
nauiret. atq quodammꝰ effunderet:
atq genus humanum liberaret.n
de ꝑsalomonem incanticis canticorum
dr̃. Unguentum effusum ẽ. nomen
tuum. Nom̃ gͦ dĩ. unguentum ef¬
fusum. ẽ: quando abiminensitate
diuinitatis sue. adnaturam nrãm se
ext̾ius effudit: & ab eo quod erat in¬
tusibilisse uisibilem reddidit. Si
etum se non effunderet: nequaquã
nob̾ se innotesceret. De qua effusio¬
ne paulus ait. Quicum informa
dĩ eẽt: non rapuam arbitratꝰ ẽ.
ẽẽ se ȩqualem deo: sed semet ipsum
exinaniuit. & reliqͣ. Quod paulus
ait exinaniuit: hoc salomon dix
effudit. Qui urȩ effrateus dicit᷑.
Effrateus. frugifer interpretatur.

Expanded text:
Apostolus ait: « Sic enim dilexit Deus munApostolus ait: « Sic enim dilexit Deus mundum, ut Unigenitum suum daret pro nobis . » Qui in passione, pro nobis laborans, aiebat: « Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? . » Unde Suph effundens dicitur, quia ad nos sinus suae pietatis eum de coelestibus effudit, ut semetipsum exinaniret, atque quodammodo effunderet, et genus humanum liberaret. Unde per Salomonem in Canticis canticorum dicitur: « Unguentum effusum est nomen tuum . » Nomen ergo Dei unguentum effusum est, quando ab immensitate divinitatis suae, ad naturam nostram se exterius effudit, et ab eo quod erat invisibilis, visibilem se reddidit. Si enim se non effunderet, nequaquam nobis se innotesceret. De qua effusione Paulus ait: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit , » et reliqua. Quod Paulus ait exinanivit, hoc Salomon dixit, effudit. Qui jure Ephrataeus dicitur, Ephrataeus frugifer interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rum suarum. Et pater de ipso. Hic
ẽ filius meus dilectus: in quo mͥ com¬
placui. Et idem filius in euangelio.
Pater ime manens. ipse facit oꝑa.
non de numero: s quia numꝙͣ. a se¬
met ipso alter efficitur: ideo numꝙͣ.
mutatur. Unde psalmista. Tu aũ
idem ipse es: & anni tui ñ deficient.
Aramathaim sophim. quȩ interpre¬
tatur excelsa uel specula: cȩlestem sig¬
iuficat ierusalem: de qua ad nos ue¬
niens eandem speculationem & do¬
cuit. unmo & ad eandem possidendã
sua morte reparauit.Inqua ipse sedens
ad dexteram patris in terpellat. ꝓ nob̾
secuudum quod apłs ait. Aduoca¬
tum habemus apud patrem iħm
filii suph: effrateus. Hieroam quippe
misericor interpiȩtatur⁊ heliu uͦ dsm̃s.
suf autem effundens. Quȩ nomina
sicut nobis uidetur: uire ad deum pa¬
trem referunt᷑. Ipse ẽ miscd̾ia nr̃a:
quia sua miseratione actum ẽ. ut
unigenitus filius ad nos ueniens suo
cruore nos redimeret: uixta quod

Expanded text:
rum suarum . » Et Pater de ipso: « Hic rum suarum . » Et Pater de ipso: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Et idem Filius in Evangelio: « Pater in me manens, ipse facit opera: non de numero, sed quia nunquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam mutatur. Unde Psalmista: « Tu autem idem ipse es et anni tui non deficient . » Armathaim Sophim, quae interpretatur excelsa vel specula, coelestem significat Jerusalem. De qua ad nos veniens, eamdem speculationem et docuit, imo et ad eamdem possidendam sua morte reparavit. In qua ipse sedens ad dexteram Patris, interpellat pro nobis secundum quod Apostolus ait: « Advocatum habemus apud Patrem, filii Suph Ephrataeus. Jeroham quippe misericors interpretatur: Eliu vero, Deus meus: Suph, effundens: quae nomina, sicut nobis videtur, jure ad Deum Patrem referuntur. Ipse est misericordia nostra, quia sua miseratione actum est, ut unigenitus Filius ad nos veniens, suo cruore nos redimeret, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: ꝙ ñ solum uir. s uir unus
appellatur : quia uidelicet non indi¬
uersa uagabundus uel mobilis atq
instabilis ferebatur. sed firmus atq
inconcussus ꝑsistensuir unus erat.
& non solum uir unus dicitur ille
qui firmꝰ ꝑseuerat: s om̃s competen¬
tes uir unus dicuntur. unam sapi¬
entiam om̃s habentes. Qui unum
dĩ replentur. Unusquisq insipienti¬
um ñ ẽ unufsed multi. Unde scͥp¬
tinra. Stultus ut luna nutatur:
Luna cumuideatur una ẽẽ ꝑsubstan¬
tiam. ꝑmutationem dierum semꝑ a¬
semet ipsa alia ẽ & diuersa. Sic &
peccatores qui mutantur a sapientia
& scientia. ac diuersa concupiscunt.
instabiles efficiuntur inomnib uiis
suis. Ecce hystoriam p̃libauimus. s
spũalem intellectum necesse ẽ ut
breuiter tandem tangamus. Uir
iste helcana. qui interprȩtatur dei
possessio: figuram gestauit unici filii
dĩ: qui uera & specialis ẽ dĩ patris pos¬
sessio. De ipso naniq ꝑsalomonem
dr̃. Dominus possedit me iͥnitio uia¬

Expanded text:
ius non solum vir, sed vir unus appellatur, quia videlicet non in diversa vagabundus, vel mobilis atque instabilis ferebatur, sed firmus atque inconcussus persistens vir unus erat. Et non solum ille vir unus dicitqui firmus perseverat, sed omnes competentes unus dicuntur, unam sapientiam omnes habentes, qui unum Dei replentur. Unusquisque insipientium non est unus, sed multi. Unde Scriptura: « Stultus ut luna mutatur . » Luna cum videtur una esse per substantiam, per mutationem dierum semper ipsa alia est et diversa. Sic et peccatores, qui mutantur a sapientia et scientia, et diversa concupiscunt, instabiles efficiuntur in omnibus viis suis. Ecce historiam praelibavimus, sed spiritualem intellectum necesse est ut breviter tandem tangamus: Vir enim iste Elcana, qui interpretatur Dei possessio, figuram gestavit unici Filii Dei, qui vera et specialis est Dei Patris possessio. De ipso namque per Salomonem dicitur: « Dominus possedit me initio via
Abbreviated transcription (Latin):
mundum. ut ipsum unigenitum
daret ꝓnob̾ sicut paulus ait. Qui
ꝓprio filio suo ñ peꝑcit. s ꝓnobis
omnib tradidit illum. Immo etiam
& sua uoluntate: ut nos sua pauꝑ¬
tate & hic diuites faceret infide.
& illic hȩredes regni quod repinisit
deus diligentib se. Ipse enimdita¬
tus ẽ. magnificentia maiestatis: qr
in ipso habitauit omnis plerutudo
diuintatis corporalit̃. De ipso etiã
ysaias ait. Requieuit suꝑeum sp̃c

Expanded text:
ipsum Unigenitum daret pro nobis . Sicut Paulus ait: « Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . » Imo etiam et sua voluntate, ut nos sua paupertate, et hic divites faceret in fide, et illic haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se. Ipse enim ditatus est magnificentia majestatis, « quia in ipso habitavit omnis plenitudo divinitatis corporaliter . » De ipso etiam Isaias ait: « Requievit super eum Spiritus