comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad ea ipsa csequentesrent
enodatius explicanda lima¬
tior accedat intentio. ac
pͥmĩ quia rẽ ꝓrius ignotã
amare omĩno nullus potest
diligent̃ intuendũ ẽ. cuimdi
sit amor stridentiũ .  ᷤ ñ iã scientiũ. s adhuc.
scire cupientiũ quãq doctrinã. Et inhis
quippe reb inquib ñ usitate dr̃ studiũ:
solent etistẽ amores exauditu dũ cuiꝰq
pulchritudinis fama aduidendũ ac fru¬
endĩ aminꝰ accendit᷑. quia generalit̾
nouit corpoꝵ pulcritudines. ex eo qđ plu¬
rimas uidit et in ẽ intrin̾secꝰ unde
approbet᷑ cui forinsecus inhiat᷑. Qđ cũ fit
ñ rei penitꝰ incognite amore excitatur
cũ cuiꝰ genus sit agnitũ ẽ. Cũ aũ uirũ
bonũ amamꝰ. cuiꝰ faciẽ ñ uidimnꝰ ex no¬
ticia uututũ amamꝰ quas nouimus in
ipsa ueritate. Addoctrinas aũ cognoscen¬
das plenũq nos laudantiũ atq p̃dicantiũ
accendit auctoritas. et tam̃ nisi brenit̃
inp̃ssam cuiꝰq doctrine haberemus urani¬

Expanded text:
unc ad ea ipsa consequenter enodatius explicanda limatior accedat intentio. Ac primum, quia rem prorsus ignotam amare omnino nullus potest, diligenter intuendum est cujusmodi sit amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in ipsa veritate. Ad doctrinas autem cognoscendas, plerumque nos laudantium atque praedicantium accendit auctoritas: et tamen nisi breviter impressam cuiusque doctrine haberemus in ani
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq cũ audierit atq cognouerit teme¬
cum aueterib uinũ appellatũ. s iã
ex usu loquendi quẽ nunc habemus. hoc
uocabulũ emortuũ. ꝓpt̃ ñnullos fortasse
ueterũ libros sibi necessariũ depucauit.
Si autẽ et illos suꝑ uacaneos habet forte
iã nec dignũ qđ memorie cõmendet
existimat. quia uidec ad illã speciẽ doctrine
quã nocã m̃te intuet᷑. atq amat minume
ꝑtinere. Qũa obrẽ oĩs amor studentis atu

Expanded text:
Itaque cum audierit atque cognoverit temeItaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamob
Abbreviated transcription (Latin):
querat ac discat. Qđ̃ dũ querit utiqͥ.
in studio discendi est. et uidet᷑ amare
rẽ in cognitã qđ ñ ita ẽ. Species nãq
illa tangit animũ. quã nouit et cogitat
inqua elucet detꝰ c̃sociandorũ anim̾oꝵ
in uocib notis. audiendis atq reddendis
eaqͥ que accendit studio querentẽ quidẽ
qđ ignorat. s notã sormã quo id ꝑtineat
grã quid sit temetũ. hoc enĩ exẽpli causi
posuerã dicat᷑ qͥd ad te ꝑtinet respon¬
debit. HNeforte audiã loquentẽ et ñ incel¬
ligam. aut uspiã forte ił legã. et qͥd scriptor
senserit nesciam. Quis tande huic dicat
noli intelligete qđ audis. noli nosse qđ
legis : Omib enĩ fere animis rationalib
inꝓptu ẽ aduidendũ huiꝰ ꝑitie pulchri¬
cudo qͦ hominũ int̾ se cogitata signisi¬
cantiũ uocũ enuntiatione noscuntur.
pt̃ hoc notũ decus. et obhoc amatũ quia
nocũ studiose querit᷑ ubũ illuđ ignotũ.

Expanded text:
quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, et videtur amare rem incognitam, quod non ita est. Species namque ista tangit animum quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atque reddendis; eaque accendit studio querentem quidem quod ignorat; sed notam formam, quo id pertineat, nim exempli causa posueram, dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne forte audiam loquentem, et non intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tandem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere animis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum.
Abbreviated transcription (Latin):
nigena audire et anullo ita auditi.
cuiꝰ noticicie decus cogitatione ĩa cer¬
nicur. amat᷑q. res nota q̃ ita conspicit᷑
atq inflãmat studia discentiũ ut circa
eã moneant᷑ eiq uihient. in om̃i oꝑa
quã impendunt. consequende tali facul¬
cati. ut etiã usu amplectant᷑ qđ ratione
p̃noscunt. atq ita quisq cui facultati spe
ꝓpinquat ei feruentiꝰ amore in ardescit.
E is doctrinis quippe sitidet᷑ uehem̃tiꝰ. q̃
capi posse ñ desꝑant᷑. Nã cuiꝰ rei adipis¬
cende spẽ quisq ñ genit. aut tepide amat.
aut omino ñ amat quãuis quã pulchra
sit uideat. Quo circa qͥa om̃iu linguar̃
scientia fere ab omĩb desꝑat᷑. sue gentis
quisq maxime studet ut nouerit. Qđ
si et illi ad ꝑfectũ ꝑcipiende se ñ sufficere
sentit. homo tam̃ tã desidiosus ẽ. huiꝰ no¬
ticie. qui ñ cũ audierit in cognitum
ũbũ uelit nosse quid illud sit: et si potest.

Expanded text:
nigena audire, et a nullo ita audiri. nigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doctrinis quippe studetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide amat, aut omnino non amat, quamvis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia omnium linguarum scientia fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut noverit. Quod si et illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃ agit᷑. Non eni hoc nosse querit.
s un eo qđ scire studet quid amec
inquirimus qđ ꝑfecto ñ dũ nouit
et ꝓptea miramu cur amet qm̃
firmissime nouimꝰ. amari nͥ nota
ñ posse. Quid gͦ amat nͥ quia nouit
acq in tuet᷑ in rationib rerũ que sit
pulchritudo doctrine qua continent᷑
noticie signoꝵ om̃iũ. et que utilicas
in ea ꝑitia qua int̾ se humana societas
sensa communicat. ne sibi hominũ coetꝰ
det̾iores sint qua uis solitudine. si cogi¬
tationes suas colloquendo ñ misceant:
Hanc gͦ speciẽ decorã. et utlẽ ceruit
anima. et nouit et amat. eãq. in se
ꝑfici studet. quantũ pocest. quisqͥs uo-¬
cũ significantiũ. quecũq ignorat inqͥrit.
Aliud ẽ enĩ qđ ea inueritatis loce espicit.
aliud qđ in sua facultate concupiscit.
Conspicit nãq in luce ueritatis quã magñ
et quã bonũ sit om̃s omiũ gentiũ lin¬
guas. intelligere ac loqͥ nullãq ut alie¬

Expanded text:
nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: sed in eo quod scire studet, quid amet inquirimus, quod profecto nondum novit: et propterea miramur cur amet, quoniam firmissime novimus amari nisi nota s habet. Quid ergo amat, nisi quia novit atque intuetur in rationibus rerum, que sit pulchritudo doctrine, qua continentur notitie signorum omnium et que sit utilitas in ea peritia, qua inter se humana ssensa communicat, ne sibi hominum coetus deteriores sint quavis solitudine, si cogitationes suas colloquendo non misceant. Hanc ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et amat; eamque in se perfici studet, quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, inquirit. Aliud est enim quod eam in veritatis luce conspicit, aliud quod in sua facultate concupiscit. Conspicit namque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alie
Abbreviated transcription (Latin):
sũ auriũ. qͥd amplius in eo reguirat᷑
quo magis innocescat. cuiꝰ om̃s litere
omĩaq soni spatiat̾a nota s̃. nisi quia
suntil in notuit signũ eẽ. moruitq ser¬
endi cupiditatẽ. cuius tei signũ sit:
Quo gͥ amplius notũ ẽ. s ñ plene no¬
tũ ẽ. eo cupit animus de illo nosse
qđ reliquũ ẽ. Sienĩ tantum᷑ eẽ istã
uocẽ nosset. eãq alicuiꝰ rei signũ eẽ
ñ nosset. nichil iã quereret sensibili
re quantũ pot̾at sentiendo p̃cepta.
Q uia uͦ ñ solũ eẽ uocẽ. s et signũ ẽẽ
iã noũ. ꝑfecte id nosse uult. neq ullũ
ꝑfecte sigͥnũ noscitur. nͥ cuiꝰ rei signũ
sit cognoscat᷑. hoc gͦ qui ardena cura
q̃rit ut nouerit studioq accensus
insistit nũ potest dici eẽ sine amore:
I uidꝰ amat : Ceite enĩ amari aliqͥd
nͥ notũ ñ pocest. Neq enĩ ille istas
tes fillabas amat quas iã notas ha¬
bet. Qđ si tã hoc in eis amat. quia
scit eas significare aliquid: ñ inde

Expanded text:
eo requiratur, quo magis innotescat, cujus omnes litterae omniaque soni spatia nota sunt; nisi quia simul innotuit signum esse, movitque sciendi cupiditatem, cujus rei signum sit? Quo igitur amplius notum est, sed non plene notum est, eo cupit animus de illo nosse quod reliquum est. Si enim tantummodo esse istam vocem nosset, eamque alicujus rei signum esse non nosset, nihil jam quaereret, sensibili re, quantum poterat, sentiendo percepta. Quia vero non solum esse vocem, sed et signum esse jam novit, perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur, nisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaerit ut noverit, studioque accensus insistit, num potest dici esse sine amore? Quid igitur amat? Certe enim amari aliquid nisi notum non potest. Neque enim ille istas tres syllabas amat, quas jam notas habet. Quod si hoc in eis amat, quia scit eas significare aliquid; non inde
Abbreviated transcription (Latin):
appetitus quo in hiat᷑ rei cognoscende
ipsa mens et noticia eiꝰ. qd ẽ ples eiꝰ.
ac de se ipsa ũbũ eiꝰ. et amor̾ tc̃ius.
et hec tria unũ atq una substantia.
nec minor ꝓles dũ tantũ se nouit
mens quanta ẽ. nec minor amor dũ
ctantũ se diligit. qͣntũ nouit et
quanta est.

Expanded text:
appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erat. ꝗ sic̃ ꝑlẽ nascentẽ deputamus.
Porit appetitus. ille qui ẽ. inquerendo
paedit aquerente. et pendet quodãmͦ
neq requiescit fine qͦ intendit᷑. nͥ
id qđ querit᷑ inuentũ queͬ nͣti co¬
pulet᷑. Qui appetitꝰ. iͦ . inquisitio. quãuis
amor eẽ. ñ uideat᷑. qͦ id qđ notũ ẽ.
amat᷑. hoc enĩ adhuc ut: cognoscat᷑.
agit᷑ tam̃ ex eodẽ genere quiddã
est. Nã uoluntas iã dici pocest. qr oĩs
qui querie inuenire uult. Et si id querit᷑
Qđ ad noticiã ꝑtineat. omĩs qͥ quenit uosse
uult. Qđ si ardent̃ atq instanẽ uult. studete
dr̃. qđͣ maxime in assequendis atq adipis¬
cendis quibq. doctrinis dici solet. Paitũ gͦ
m̃tis antecedit appetitus quidã. quõ iã
qđ nosse uolumus querendo et inueni¬
endo nascit᷑. ꝓles ipsa noticia. Ac ꝑ hoc
appetitus ille quo concipit᷑ parit᷑q noticia.
partus et ꝓles recte dici ñ pocest. Idẽq

Expanded text:
non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque
Abbreviated transcription (Latin):
ance quã se amaret. quia potãt se amare
sic̃ erat sibi noscibilis. et ancequã nosset
quia poterat se nosse. Nã si nĩ ẽẽt sibi
noscibilis nũquã se nosse potuisser. ita
si ñ ẽẽt sibi amabilis nũquã se amare
potuisset. Cur itaq amando se ñ dicat᷑
genusse amorẽ suũ fic̃ cognoscendo
se genuit nociciã suã: An eõ quidẽ
manifeste ostendit᷑. hoc amari posse pͥn¬
cipiũ unde ꝓcedit : ab ipsa quippe
inte ꝓcedit ꝗ̃ sibi ẽ amabilis. ante¬
quã se amet. atq ita principiũ ẽ.
amoris sui qͦ se amat. Sed idõ ñ recte
dr̃ genitꝰ ab ea. sic̃ noticia sui qua
inquisitio eo fine quietura. Nã inqͥsicio
ẽ. appetitꝰ. inueniendi. qđ idẽ ualet
si dicas reꝑiendi. Que aũ reꝑiunt᷑
quasi pariunt᷑ unde pͣsimilia sunt.
Ubi nisi in ipsa noticia : Ibi enĩ qͣsi ex¬
pssa formant᷑. Nã et si iã erant resqͣs
querendo inuenimꝰ. noticia tam̃ ipsa

Expanded text:
antequam se amaret, quia poterat se amare: antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
amabant᷑. distinctiꝰ nobis aꝑit quid di¬
camus quia et ppsi loqũtioni tẽpo¬
ralit̃ digerende facilior ẽ ad explican¬
dũ. res que in ordine tempoꝵ comp̃hen¬
ditur. Pruno itiq manifestũ sit posse
ñ posse ut sciat᷑. qđ scibile ñ fuerit.
Unde tiquido cenendũ ẽ. qđ omĩs ies I¬
q̃cũq cognoscimꝰ congenerat in nobis
noaiciã nii. Abuttoq. enĩ noticia
parit᷑. agnoscente et cognito. Icaq
mens cũ se ipsã cognoscit sola pareus
ẽ. noticie sue: Et cognitũ enĩ et cog¬
nicor tosa ẽi Erat aũ sibi noscibilis
et ante quã se nosset. sed noticia sui ñ
erat in ea. cũ se ipsam ñ nouetat. Qđeͦ
cognoscit se: parẽ sibi noticiã sui gignitꝰ
quia õ minus se nouit quã ẽ. nec alt̃iꝰ
eentie ẽ nocicia eiꝰ. ñ solũ quia ipsa noũ.
s etiã quia se ipsam sic̃ supͣ diximꝰ.
Qd gͥ de amore dicendũ ẽ. cur netiã
cũ se amat ipsũ quoq amorẽ siti genu¬
isse uideat᷑: Erat enĩ amabilis sibi ⁊

Expanded text:
it quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, possed autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et
Abbreviated transcription (Latin):
quucionẽ inuitat ad fioẽ cur ñ fuoq
git᷑. ut filius etiã ipse dicat᷑. qđ nc̃ inm̃te
humana ut cũq uestigare conam᷑ ut ex
inferiore imagine in qua nobis familiriꝰ
nata ipsa nr̃a. quasi int̾rogata respondec
exercitatiorẽ m̃tis aciẽ. ab illuminata
creat᷑a ad lum̃ in cõmucabile dtrigamus¬

Expanded text:
 quoque gitur, ut filius etiam ipse dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creat
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ amor ñ erit inago. ñ ubũ
ñ genitꝰ : Cur enĩ mensꝰ noticiã
suam gignit cũ se nosut. et amorẽ fuaĩ
ñ gigantꝰ cũ se amat : Hã si propt̃ea ẽ
notionis sue causa. quia noscibisis ẽ. amoris
etiã sui causa ẽ. quia ẽ amabilis. Cur itaq
ñ utrũq genuerit difficile ẽ. dicere. Hec
enĩ questio etiã de ipsa sũma crinicate
omĩpocentisumo creatore dõ. ad cuiꝰ

Expanded text:
uid ergo amor? non erit imago? non verbum? non genitus? Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est amabilis. Cur utrumque itaque non genuerit, difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad c
Abbreviated transcription (Latin):
accidat. & si possit facit. Atq ita paratus
ẽ in utrumq ut quantũ ipso ẽ. alt̾m optet.
altm uitet. E si quod uitat incurrerit. idõ
uolens ferat. quia fieri ñ potuit qđ uolebat.
ne oppͥmatur. Ergo sustinet. sed p̃mi nollec
Quomodo gͦ uiuit ut uult: An quia uo¬
lens fortis ẽ ad ferenda quȩ nollet illata᷑
Ideo gͥ id uult quod potest. qm̃ qđ uult
ñ potest. Hec ẽ. tota utrũ ridenda an
potius miseranda suꝑborum beatitudo
mortalium. głantiũ se uidere ut uolunt
quia uolentes patient̃ ferunt. que accidere fibi
nolunt. Hoc ẽ enĩ aiunt qđ sapient̃ dix̃ teren¬
tius. Qm̃ ñ potest id fieri quod uis. id uelis
qđ ponĩs. Cõmode hoc dictũ eẽ quis negat:
Sed consiliũ ẽ datum misero. ne eẽt miserior.
Beato autẽ quales se om̃s eẽ uolunt ñ recte
nec uere dr̃. ñ potest fieri qđ uis. Si enim
beatus ẽ. quicquid uult fieri potest. quia

Expanded text:
accidat, et si possit facit; atque ita paratus accidat, et si possit facit; atque ita paratus est in utrumque, ut quantum in ipso est alterum optet, alterum vitet, et si quod vitat, incurrerit, ideo volens ferat, quia fieri non potuit quod volebat. Ne opprimatur ergo sustinet: sed premi nollet. Quomodo ergo vivit ut vult? An quia volens fortis est ad ferenda quae nollet illata? Ideo igitur id vult quod potest, quoniam quod vult non potest. Haec est tota, utrum ridenda, an potius miseranda, superborum beatitudo mortalium, gloriantium se vivere ut volunt, quia volentes patienter ferunt quae accidere sibi nolunt. Hoc est enim, aiunt, quod sapienter dixit Terentius, Quoniam non potest id fieri quod vis, Id velis quod possis. Commode hoc dictum esse, quis negat? Sed consilium est datum misero, ne esset miserior. Beato autem, quales se esse omnes volunt, non recte nec vere dicitur, Non potest fieri quod vis. Si enim beatus est, quidquid vult fieri potest; quia
Abbreviated transcription (Latin):
Expectat enĩ ꝑ patientiam beatitudinẽ quã
nondũ tenet. Qui uͦ sine ulla spe tali. fine
ulla tali mercede cruciat᷑ quantã libet adhi-¬
be  tolerantiam non ẽ. beatus ueracit᷑. sed mi¬
ser fortit. Neq enĩ ꝓpt̃ea miser non ẽ. quia
miserior esset. si et impatient̾ miseriã sustine¬
ret. si ista ñ partit᷑ que nollet pati in suo cor¬
pore. ne tunc quidẽ beatus habendus ẽ. qr̃
non uiuit ut uult. Ut enĩ alia omitã que
corpore illeso ad animi ꝑtinent offenfiones
sine quibus u iuere uellemꝰ. ut sunt in nu¬
merabilia. uellet utiq si posset ita saluum
atq in colume habere corpus. ⁊ nullas
ex eo pati molestias. ut id hab̾et in pote¬
state aut in ipsius incorruptione corꝑis.
Quod quia ñ ht̃ ac pendet incerto: ꝓfe¬
cto ñ uiuit ut uult. Quamius enim
ꝑ fortitudinem sit paratus excipere
⁊ ȩquo ferre animo quicquid aduer¬
sitatis acciderit. mauult tam̃ ut ñ

Expanded text:
exspectat namque per patientiam beatitudinem quam exspectat namque per patientiam beatitudinem quam nondum tenet. Qui vero sine ulla spe tali, sine ulla tali mercede cruciatur, quantamlibet adhibeat tolerantiam, non est beatus veraciter, sed miser fortiter. Neque enim propterea miser non est, quia miserior esset, si etiam impatienter miseriam sustineret. Porro si ista non patitur, quae nollet pati in suo corpore, nec tunc quidem beatus habendus est, quoniam non vivit ut vult. Ut enim alia omittam, quae corpore illaeso ad animi pertinent offensiones, sine quibus vivere vellemus, et sunt innumerabilia; vellet utique si posset ita salvum atque incolume habere corpus, et nullas ex eo pati molestias, ut id haberet in potestate, aut in ipsius incorruptione corporis: quod quia non habet, ac pendet in incerto, profecto non vivit ut vult. Quamvis enim per fortitudinem sit paratus excipere, et aequo ferre animo quidquid adversitatis acciderit; mavult tamen ut non
Abbreviated transcription (Latin):
poterant. sic scilicet uiuere ut uellent. Sen¬
tiebant enĩ alit̾ beatũ eẽ neminẽ posse. nͥ
habendo qđ uellet. et nichil patiendo qđ
nollet. Quis autẽ non qualemcumq uitã
qua delectat᷑. et idõ beatã uocat: uellet sic esse
in sua potestate ut eam possic habere ꝑpe¬
cuam: Et tamen quis ita ẽ : Quis uult
pati molestias quas forat̃ toleret quãuis eas
uelit possitq tolerare si paticur: Quis uelit
intormentis uiuere. etiã qui pocest in eis ꝑ
patientiam tenendo iusticiã laudabilit̾ iuiue¬
re : Transitura cogitauerunt hec mala qui
ea ꝑtulerunt. uł cupiendo habere. uł timen¬
do amitere qđ amabant. siue nequiter
siue laudabilit̃. Nam multi ꝑtranfitoria mala
ad ꝑmansura bona fortit̃ tetenderunt. Qui
ꝓfecto spe beati sunt. etiam cũ sunt in tran¬
sitorus malis. ꝑ que adbona ñ tͣnsitura ꝑue¬
niunt. Sed qui spe beatus ẽ. nondũ beatus ẽ.

Expanded text:
poterant, sic scilicet vivere ut vellent. Senpoterant, sic scilicet vivere ut vellent. Sentiebant enim aliter beatum esse neminem posse, nisi habendo quod vellet, et nihil patiendo quod nollet. Quis autem non qualemcumque vitam qua delectatur, et ideo beatam vocat, vellet sic esse in sua potestate, ut eam posset habere perpetuam? Et tamen quis ita est? Quis vult pati molestias quas fortiter toleret, quamvis eas velit possitque tolerare si patitur? Quis velit in tormentis vivere, etiam qui potest in eis per patientiam tenendo justitiam laudabiliter vivere? Transitura cogitaverunt haec mala, qui ea pertulerunt, vel cupiendo habere, vel timendo amittere quod amabant, sive nequiter sive laudabiliter. Nam multi per transitoria mala, ad bona permansura fortiter tetenderunt. Qui profecto spe beati sunt, etiam cum sunt in transitoriis malis, per quae ad bona non transitura perveniunt. Sed qui spe beatus est, nondum beatus est:
Abbreviated transcription (Latin):
cper hoc in ista mortali uita erro¬
ribus erumpnisq plenissima p̾cipue
fides ẽ. necesaria. qua in dm̃ credit᷑.
Non enum quicumq bona maximeq illa quib
quisq fit bonus. et illa quib fiet beatus unde
nisi adõ in hominẽ ueniant. et homini ac¬
cedant: inueniri pocest. Cum autẽ ex hac
uita ab eo qui in his miseriis fidelis et bonus
est uentũ fuerit ad beatam tunc erit uere
qđ nunc ẽẽ nullo mͦ pocest. ut sic homo ui¬
uat quomͦ uult. Non enĩ uolet uiͤuere in
illa felicitate. aut uolet aliquid qđ de erit
aut deerit qđ uoluerit. Quic quid amabit᷑
ad erit. nec desiderabit᷑ qđ non aderit. Om̃e
qđ̃ ibi erit. bonũ erit. et sumus ds sũmum
bonum erit. atq ad fruendũ amancib p̾sto
erit. et qđ ẽ. omĩũ beacissimum. ita semꝑ
fore certũ eric. Nunc uero fecerunt quidẽ
pͥhlosophi sicut eoꝵ cuiq placuit uitas bea¬
tas suas. ut quasi propria uircute possent
qđ cõmuni mortalium conditionẽ non

Expanded text:
per hoc in ista mortali vita erroribus aerumnisque plenissima, praecipue fides est necessaria, qua in Deum creditur. Non enim quaecumque bona, maximeque illa quibus quisque fit bonus, et illa quibus fiet beatus, unde nisi a Deo in hominem veniant, et homini accedant, inveniri potest. Cum autem ex hac vita ab eo qui in his miseriis fidelis et bonus est, ventum fuerit ad beatam, tunc erit vere quod nunc esse nullo modo potest, ut sic homo vivat quomodo vult. Non enim volet male vivere in illa felicitate, aut volet aliquid quod deerit, aut deerit quod voluerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit, atque ad fruendum amantibus praesto erit; et quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Nunc vero fecerunt quidem sibi philosophi, sicut eorum cuique placuit, vitas beatas suas, ut quasi propria virtute possent, quod communi mortalium conditione non
Abbreviated transcription (Latin):
hac fruit᷑. Si in utraq : ille qui fruit᷑ utͣq.
Cũ itaq alius dicit. beate uiuere ẽ corpo¬
ris uoluptate frui. alius autẽ beate uiue¬
re ẽ. uirtute animi frui. non ne aut ambo
nesciunt que sit beata uita aut ñ ãbo
sciunt : Quomͦ eͦ ambo amant eam. si
nemo potest amare qđ nescit : An fõrce
falsum est qđ ꝓuerissimo certissimoꝰ po¬
suimus beate uiuere om̃s homines uel¬
le: Si enĩ bene uiuere ẽ. ũbi grã scđm¬

Expanded text:
hac fruitur: si in utraque, ille qui fruitur utraque. hac fruitur: si in utraque, ille qui fruitur utraque. Cum itaque alius dicit, Beate vivere est voluptate corporis frui; alius autem, Beate vivere est virtute animi frui: nonne aut ambo nesciunt quae sit beata vita, aut non ambo sciunt? Quomodo ergo ambo amant eam, si nemo potest amare quod nescit? An forte falsum est quod pro verissimo certissimoque posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate vivere est, verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
irũ ẽ autẽ cũ capessendę atq re¬
tuendȩ beatitudinis uoluntas un
sit om̃iũ. unde tanta existat beatitudinͦ¬
rursus uarietas et diuersitas uoluntatum
non qđ aliquis eam nolit: sed qđ non
om̃s eã norunt. Si enĩ om̃s eam nonent
ñ ab aliis putaret᷑ eẽ in uirute animi
res queq maxime delectauit. ita in eã con¬
sticuerunt uitã beatam. Quomͦ ꝗͥ feruen¬
titũme amant om̃s. quod ñ om̃a sciunt:
Quis potest amare qđ nescit. sicur iam de
hac re in libris suꝑiorib disputaui :
Gur gͦ beatitudo amatur ab om̃ib nec tam̃
scit᷑ ab om̃ibus : An forte sciunt om̃s ipsa
que sit. sed non om̃s sciunt ubi sit. et inde
contendio ẽ. quasi uero de aliquo mundi
huius agat᷑ loco. ubi debeat quisq uelle
uiuere. qui uult beate uiuere. ac non ita
queratur ubi s̃t beatitudo. sicut querit᷑
que sit. Nam utiq si in corporis uolunta¬
tate ẽ: ille beatus ẽ qui fruit᷑ corporis
uoluptate. Si inuirtute animi: ille qui

Expanded text:
irum est autem cum capessendae atque retinendae beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudinrursus varietas atque diversitas voluntatum, non quod aliquis eam nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim omnes eam nossent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi;res maxime delectavit, ita in ea constituerunt vitam beatam. Quomodo igitur ferventissime amant omnes, quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit? sicut jam de hac re in libris superioribus disputavi . Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes ipsa quae sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? Quasi vero de aliquo mundi hujus agatur loco, ubi debeat quisque velle vivere, qui vult beate vivere, ac non ita quaeratur ubi sit beatitudo, sicut quaeritur quae sit. Nam utique si in corporis voluptate est, ille beatus est qui fruitur corporis voluptate: si in virtute animi, ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo seq̃ntia uideamꝰ. Uener̃ inqͥt duo angłi in
sodomis uesꝑe. Loch aut̃ sedebat ad portam
sodomoꝵ. Et cũ uidisset eos loth: surrex̃ in
obuiã illis. et adorauit infaciẽ suꝑ t̾ram et
dix̃. Ecce dñi diũtite in domũ pueri ur̃i.
Hic manifestũ ẽ. et duos angłos fuisse. ⁊ in ospi¬
ciũ pluralit̾ in uitatos. et honorifice appella¬
tos dños. cũ fortasse homines putarent᷑. Secd
rursus mouet. qr nisi angl̃i dĩ cognoscerent᷑:
nͣ adoraret loth infaciem suꝑ terrã. Cur ꝗͦ
tanꝗͣ tali humanitate in digentib. et hospiciũ
p̃bet᷑ et uictus : Sed qđ̃ lib&e hic lateat:
illud nc̃ qđ suscepimꝰ exequam᷑. Duo apparent.
angłi ambo dñr. pluralit̾ in uitant᷑. tanquã
cũ uob pluralit̾ loquit᷑ : donec exeat᷑ a so¬
loch adeos. Nogo domine. qm̃ unuenit puer
dñs erat et angłos miserat. cur dr̃ rogo dñe.
et ñ rogo dni : Aut si unũ ex ens uoluit ap¬

Expanded text:
Ergo sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Ergo sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth autem sedebat ad portam Sodomorum. Et cum vidisset eos Loth, surrexit in obviam illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam cum duobus pluraliter loquitur, donec exeatur a SoLoth ad illos, Oro, Domine, quia invenit puer Dominus erat, et angelos miserat? cur dicitur, Rogo, domine; et non, Rogo, domini? Aut si unum ex eis voluit ap
Abbreviated transcription (Latin):
illic loquit᷑ abrahã. scã script᷑a fut᷑is talib co-¬
gicationib atq opinonib contͣdicendo ñ pre¬
termisit occurrere. qͣndo paulo post dic̃ duos
angłos uenisse ad loch inqͥb u lle uir iustus
qͥ de sodomoꝵ in cendio meruit lib̃ari: ad unũ
dnm loqͥt᷑ Sic enĩ seqͥt᷑ scriptã dicens. Abiit
aut̃ dñs postꝗͣ cessauit loqͥ ad abrahã. et abra¬
angłi sodomis uesꝑe. Hic attentiꝰ considandũ
ẽ. qđ ostende institui. Cũ trib certe loque¬
bat᷑ abraham. et eũ dnm̃ singularit̃ appella¬
uit. Forte in qͥt aliqͥs. unũ ex crib agnosoe¬
bat dnm̃. alios aut̃ duos: angłos eiꝰ. Quid
sibi gͦ uult qđ consequent̃ dic̃ script᷑a.
reũsus ẽ. ad locũ suũ. uener̃ aut̃ duo angli sodo¬
mis uesꝑe : An forte ille unꝰ abscesserat. qͥ dñs¬
dnis cognoscebat᷑ in trib. et duos angłos qui
cũ illo erant ad consumendã sodomã miserat :¬

Expanded text:
illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus coillic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic enim sequitur Scriptura dicens: Abiit autem Dominus postquam cessavit loquens ad Abraham, et Abraangeli in Sodomis vespere. Hic attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus agnoscebat Dominum; alios autem duos, angelos ejus. Quid sibi ergo vult, quod conreversus est ad locum suum: venerunt autem duo angeli in Sodomis vespere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant ad consumenda miserat Sodoma?
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. inuisibili soli dõ. et cam̃ possemꝰ
adhuc querere. qͦ mͦ ante susceptã carnẽ
habitu ͤ inuentꝰ ut homo. qͣndo qͥdẽ pedes¬
ei lotisunt. et humanis epulis epulatus ẽ.
quomͦ istud fieri pot̾at. cũ adhuc informa
Nũquid enĩ iã semet ipsũ ex in anierat. for¬
mã serui accipiens. insimilitudine hominũ
factus. et habitu inuentꝰ ut homo cũ hoc
Possẽ ista querere. si unꝰ uir apparuisset
abrahȩ. idẽq dĩ filiꝰ crederetur. Cũ uͦ tres
uisi sunt. nec qͥs quã in eis uł forma. uł ꝑ̧tate.
uł potestate cecis maior dictꝰ ẽ. cur ñ hic acci¬
piamus iusibilit̾ insinuatã ꝑ creat᷑am uisibi¬
lem trinitatis equalitatẽ. atq intrib ꝑsonis
unã eandẽq substantiã: Nã nequisqͥuã pu¬
taret sic intimatũ unũ in trib fuisse maiorem.
et eũ dnm dĩ filiũ fuisse intelligendũ. duos
aut̃ illos angłos eiꝰ. qr cũ tres uisisint. uni dño

Expanded text:
 possem adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? cum hoc Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisquam in eis vel forma, vel aetate, el potestate major caeteris dictus est; cur non hic accipiamus visibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tribus personis unam eamdemque substantiam? 21. Nam ne quisquam putaret sic intimatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino
Abbreviated transcription (Latin):
unus cõpellat᷑. uniꝰ substantie unũ dnm¬
dm̃ sentimꝰ. Sed quas duas personas hic
et spc̃ scĩ : Hoc forte congruentiꝰ qđ ultimũ
dixi. Missos enĩ se dixer̃. qđ de filio etᵈ spũ sc̃o
dicimus. Nã patrem minũ : nusquã script᷑ar̃
nob occurrit.

Expanded text:
unus compellantur, unius substantiae unum Dominum Deum? Sed quas duas personas hic et Spiritus sancti? Hoc forte congruentius quod ultimum dixi. Missos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem missum nusquam Scripturarum nobis occurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
arcũ pulchre et equabilit̾ intortũ que
uidi ũbi grã carcdagine: animo re¬
uoluo res quedã m̃ti nunciata ꝑ oculos
memorieq transfusa imaginariũ ẽspec¬
tũ fac̃. s aliud m̃te conspicio scđm qđ̃
michi opus illud placet. unde ettã
si displiceret corrigetẽ. Itaq de istis
scđ̾m illã iudicamus. et illã cernimus
rationalis mentis intti. Ista uͦ aut
p̃sentia sensu corporis tangimus ÷ aut
imagines absenciũ firas in memoria
recordam̃. aut exxarũ similitudine
talia fingimus qualia nos ipsi si uelle¬
mus. atq. possemus etiã opere molire¬
mur. alit figurantes animo imagines
figurarũ suꝑ aciẽ m̃tis simplici intelmens¬

Expanded text:
arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines figurarum super aciem mentis simplici intel
Abbreviated transcription (Latin):
uł inani auiditate laudis humane statĩ
amor ille quo ineũ serebar offensũs. et
quasi reꝑcissus. atq ab indigno homine
ablatus. in ea forma ꝑmanet ex qua eũ
talẽ credens. amaueram. nͥ forte ad hoc
amo iã ut talis sit cũ talẽ ñ eẽ cõpe¬
rero. At inullo homine nichil mutatũ
ĩ. mutari tam̃ potest. ut fiat qđ eũ iã
eẽ credideram. In m̃te aũ mea mutata
ẽ. utiq ipsam existimatio. q̃ de illo alit̃
se habeb̾at. alit̾ habet. idẽq amor ab in¬
tentione ꝑfruendi. ab incentione consu¬
lendi. in cominutabili de super iusticia
iubente defsexus ẽ. Ipsa uͦ sorma in¬
concusse ac stabilis ueritatis. et inqua
fruerer homine bonũ eũ credens. et
inqua consulo ut bonus sit in eadẽ
luce in corruptibilis sincerissimeq rati¬
onis. et mee iñtis aspectũ. et illam
phantasie nubẽ. quã de suꝑ cerno cũ
eunde hominẽ que uideram cogito:
in ꝑcurbabili et̾nitace ꝑfundit᷑. Itẽ cũ

Expanded text:
vel inani aviditate laudis humanae: statim vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdeurbabili aeternitate perfundit. Item cum
Abbreviated transcription (Latin):
tib accidere solet int̾utrũq aere
libero fruens. et serenssimã lucẽ supͣ
et densissimas nebulas subt̃ aspiciam.
Hã unde in me fr̃ni amoris inflãmat᷑
ardor. cũ audio uirũ aliquẽ ꝓsidĩ pul¬
critudine. et infirmitate act̾ia torm̃ta
tolerasse: Et si mͥ digito ostendat᷑ ipsẽ
homo. studeo michi edniungere. totum
facere. amicicia colligare. Itaq si facultas
dat᷑. accedo alloquor. seri̾onẽ confero
affectũ meũ in illũ quib ũbis possũ
expͥmo. uicissimq in eo fieri quẽ in me
habeat atq expͥmi uolo. sp̃ualẽq com¬
plexĩ cdedendo molior. quia ꝑuestigare
eim cito. et cernere penitus eius intioia
ñ possũ. Amo itaq fidelẽ ac fortẽ uitũ.
amore casto atq. germano.  d si mͥ
int̾ nr̃as loquelas fateat᷑. aue in cautꝰ
aliquom sese indicet. qđ uł de dõ credit
incongrua atq in illo quoq aliquid
ꝑculerit. ł spate peccume cupidicate

Expanded text:
tibus accidere solet, inter utrumque aere tibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, atque in illo quoque carnalepertulerit, vel speratae pecuniae cupiditate,
Abbreviated transcription (Latin):
pic̃nis racionib debͥeat. Unde etiã
phantasias rerũ corporaliũ. ꝑ corꝑis
sensũ haustas et quodãm fusas memo¬
riȩ. exquib etiam. ea que ñ uisa s̃
ficto phantasmate cogitant᷑. siue alit
quã sunt. siue fortuitu sicuti ĩ. aliis
om̃ino regulis supͣ mentẽ nram incõ¬
mutabilit manentib uł apꝓbare apđ
nos mecipsos. uł imꝓbare conu̾ incunur.
cũ recte aliquidꝰ aut approbamus aut
improbamus. Nã et cũ recolo cartagi¬
nis moenia que uidi. et confingo ale¬
xandrie. que ñ uidi casdẽ imaginariasq
formas quasdã. quib dã p̃ferens ratio¬
nabilit̾ p̾fero: uiget. et claret de suꝑ
iuditui ueritatis ac sui iuris in cor¬
ruptissimis regulis firmũ ẽ. Et si
corporaliũ imaginũ quasi quodã nu¬
bilo subtexrit᷑. non tam̃ in uoluit᷑ atq.
confunditur. s int̾ ẽ. uttũ ego sub illa
uł in illa caligine tanquã acelo ꝑsp̃i¬
cuo secͥudar. an sic̃ in altissimis mon¬

Expanded text:
piternis rationibus debeat. 10. Unde etiam piternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis mon
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ se ipsã nouit humana
mens et amat se ipsam. ñ aliqͥd
incomutabile noare et amat. Alrãt imꝰ¬
quisq homo loquendo enunciat mentẽ
suam quid inse ipso agat᷑ attendens: alit̃
autẽ humanã mentẽ speciali aut ge¬
nerali cognicione definit. Itaq. cũ michi
de sua ꝓpria loquit᷑ utrũ iutelligat
hoc au̾t illud. an ñ intelligat. et
utrũ uelit aut nolit hoc aut illud
credo. Cũ uͦ de humana specialit̾ aut
generalit̃ uerũ dic̃: agnosco et ap¬
p̾robo. Unde manifestũ ẽ aliud unũ¬
qũeq uidere in se qđ sibi alius di¬
centi credat : ñ tam̃ uideat. aliud
autẽ in ipsa ueritate qđ alius quoq
possit intueri. quoꝵ alt̾um mutari
ꝑ tempora altum in comutabili et̃¬
nitate consistere. Neq enĩ oclilis
corporeis multas m̃tes. uidendo ꝑsi
militudinẽ cdligunuis generalẽ uł
specialẽ mñtis humane noticiam.
definiamues ñ qualis sit unius cuiꝰq
hominis mens. sed qualis eẽ. sem¬

Expanded text:
ed cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sem
Abbreviated transcription (Latin):
care mortuos: Dic̃ aũ idẽ filiꝰ. Sic̃ pat̾ suscitat
mortuos & uiuificat : sic et filiꝰ qͦs uult uiui¬
ficat. Quomͦ gͦ solus pat̾ fac̾ mirabilia. cũ hec
uerba nec patrẽ tantũ. nec filiũ tantũ ꝑmit¬
tant intelligi. s utiq dm̃ unũ. uerũ. solũ . pa.
unꝰ ds̃ pat̃. ex qͦ oiã & nos in ipso. et unꝰ dñs
qm̃ ex ipso et ꝑ ipsũ. & in ipso st̃ oiã. ipsi ho¬

Expanded text:
at mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est uQuoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia: ipsi g
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ qđ filiꝰ dĩ uenerit. & dederit nobis incellec.¬
tũ ut cognoscamꝰ uerũ. & simꝰ in uero filio eiꝰ
iħu xp̃o. hic. ẽ. uerꝰ ds̃ & uita et̃na. Hinc etiã
consequent̾ intelligit᷑. ñ tantũmꝰ de patre
dixisse apłm paulũ qͥ solꝰ habet in mortali¬
tatẽ. s de solo et uno dõ qđ ẽ. ipsa trinitas.

Expanded text:
s intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas.
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m ñ eẽ. dm̃ uerũ aut ñ cũ patre uñ
et solũ dm̃. aut ñ uere in mortalẽ. qr muta¬
bilẽ: manifestissima diuinoꝵ testimoniorũ
et consona uoce conuincti sunt. Unde st̃ illa:
inprincipio erat uerbũ. et uerbũ erat apud
dm̃. et ds erat ũbũ. Alanifestũ enĩ ẽ. qđ uer.¬
natiuitatẽ in carnationis eiꝰ. que facta e᷑. in
tempore exuirgine. In eo aut̃ declarat ñ
tatitũ dm̃ eẽ: s etiã eiꝰdẽ cũ patre substan.¬
cie qr cũ dixisset et ds̃ erat uerbũ: hoc
erat inqͥt inpͥncipio apud dm̃. Omiã ꝑip.¬
sum facta st̃ & sine ipso factũ ẽ. nichil.
N eq enĩ dic̃ omiã. nͥ que facta st̃: id ẽ. omnẽ

Expanded text:
erum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uernatiuitatem incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine. in eo autem declarat non tantum deum esse sed etiam eiusdem cum patre substantiae, quia, cum dixisset: et deus erat uerbum, hoc erat, inquit, in principio aput deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. neque enim dicit om
Abbreviated transcription (Latin):
filii. qr si uł filiũ fec̾ pat̾. quẽ ñ fec̃ ipse filiꝰ: ñ
oiã ꝑfiliũ facta st̃. At oiã per filiũ factast̃.
Ipse gͥ factus ñ ẽ: ut cũ patre faceret oiã que
facta sunt. Quã quã nec ab ipso uerbo tacuerit
apłs. & aꝑtissime omino dixerit. qͥ cũ informa
Hic dõ ꝓprie patrẽ apellat. sic̃ alibi: capt̃

Expanded text:
ipse filius, non omnia per filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma hic deum proprie patrem appellans, sic
Abbreviated transcription (Latin):
homines. et tedio nobis sunt : ut siquid hinc
ex dono dĩ sapit infirmitas nr̃a. edisseramus
eis ut possumꝰ. Neq cũ inuidia tabescente it̃ y
habeamꝰ. si dicimꝰ nos nichil de talib rebus
gande ueritatis : flagitant iure caritatis. ut
eis in dicemꝰ qͥd hinc ex cogitare poderimꝰ. ñ qr
iã acceperimꝰ. aut ꝑfectisiimꝰ. nã si paulꝰ apłs.
qͣnto magis ego longe infra illiꝰ pedes iacens. ñ
ea que retro st̃ obliuiscor et in anteriora me
extendo. & scd̾m intentionẽ sequor ad palmã
suꝑne uocationis. qͣntũ esdẽ uie ꝑrexerĩ. et qͦ
peruenerĩ. unde mͥ infinẽ reliqus cursus . ẽ: ut
aperiã qđ desiderat᷑ ame. illis desiderantib
qͥb me seruire cogit libera caritas. Oportet
aut̃ et donabit ds ut eis ministnͣdo que legant
ipse quoq ꝓficiã. et ut eis cupiens rependere
querento ipse qͦq inueniã qđ querebã. frgo
suscepi hec iubente atq iuuante dnõ dõ nr̃o

Expanded text:
homines, et taedio nobis sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . Si dicimus nihil nos de talibus rebus gandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens nonea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo nostro,