comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed breui sermone tractanda: Supͣ
dixerat: sp̃m nolite extinguere:
Quod si fuerit intellectũ: statĩ sciemꝰ
quis iste sit sp̃c: qui cũ auima et cor¬
pore in die aduentus dñi conseruã¬
dus ẽ: Quis enim possit credere qdꝰ
instar flãme que extincta desuit eẽ
quod fuerat. extinguatur spe sc̃s. et
sustineat abolicionem sui. qui fuit
quondam in isrł. qͣndo ꝑ ysaiã. iere¬
nniam. & singłos. ꝓpħas dicere poterat.
hȩc dicit dñs: & nc̃ in eccłia ꝑ agabũ¬

Expanded text:
sed breui sermone tractanda. supra dixerat: spiritum nolite extin g uere, quod si fuerit intellectum, statim sciemus, quis iste sit spiritus, qui cum anima et corpore in die aduentus domini conseruandus est. quis enim possit credere, quod instar flammae, quae extincta desinit esse, quod fuerat, extinguatur spiritus sanctus et sustineat abolitionem sui, qui fuit quondam in Israhel, quando per Esaiam et Hieremiam et singulos prophetas dicere poterat: haec dicit dominus, et nunc in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
fectam ẽẽ iusticiam: qui solẽ suũ
oriri facit suꝑ iustos et iniustos:
dat pluuiã serotinam & matut¬
nam. merentib pariter et non
merentib: qui de uicis ꝙ plateis¬
siue angulis inuitat ad nuptias.
et deintus quosdãiam quasi se¬
curos expellit foras: et ouem quȩ
ad exemplũ penitentis filii redire
ipsa ñ poterat uł nolebat. querit
et inuenit: Et inuentam suis hu¬
meris reportat: Multũ errando
laborauerat: Ut autẽ doceamus
in scõs quoq cadere posse inuidiã.
et soli deo purã clem̃tiã derelinqͥ.
filioꝵ ⁊ebedei consiłemus exẽplũ.
ꝓquib cum mater mota pietatis
affectu. nimis grandia postulasset:
aduocans eos dix̃ Scitis quia pͥn¬
cipes gentiũ dñant᷑ eoꝵ: & qͥ ma¬
iores st̃. potestatẽ exercent in eis:
Hon sic erit inter uos S quicũq

Expanded text:
erfectam esse justitiam, qui solem suum erfectam esse justitiam, qui solem suum oriri facit super justos et injustos: dat pluviam serotinam et matutinam, merentibus pariter et non merentibus; qui de vicis, angulis, et plateis invitat ad nuptias, et deintus quosdam jam quasi securos expellit foras: et ovem, quae ad exemplum filii paenitentis redire ipsa non poterat uel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris reportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affectu nimis grandia postulasset, aduocans eos dixit: scitis, quia principes gentium dominantur eorum et, qui maiores sunt, potestatem exercent in eis. non ita erit inter uos, sed quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
scõ generalit̾ & peccatore. possit pa¬
rabola ista intelligi. Et de ceteris
qͥn iusto conueniant: ñ ambigit᷑
Iuud ẽ in quo legenti scrupulus cõ¬
mouetur: cur iustus saluti pecca¬
toris iniuideat. & intantum iracũ¬
dia repleat᷑: ut nec fr̃is miscđia.
nec patris p̃cibꝰ. nec totiꝰ iocundi¬
uiter respondemis: omẽm mundi
iusticiã. ad cłi comparationẽ ñ eẽ
insticiam: Quomͦ enim ex peccatis
ierłm sodoma iustificatur. ñ quo
ipsa sit iusta. s quo maiorib delie¬
tis fiant minora delicta: ita et ho¬
minũ omĩum uniu̾sa iusticia. ñ ẽ
dõ collata. iusticia: Demq paulus qͥ
dixerat. quot quot gͦ ꝑfecti hoc sapi¬
mus: in alio loco confitet᷑ et clamat
Oꝓfundum diuitiarum sapientiȩ
et scientiȩ di: qͣm inscrutabilia
iudicia eiꝰ. & inuestigabiles uie eiꝰ
manos: Miser ego homo: quisme
liberabit de corpore mortis huiꝰ¬
x qͥb omĩb edocemur. di solius ꝑ¬

Expanded text:
sancto generaliter et peccatore pasancto generaliter et peccatore parabola istquin justo conveniat, non ambigitur. Illud est, in quo legenti scrupulus commovetur, cur justus saluti peccatoris invideat: et in tantum iracundia repleatur, ut 85 nec fratris misericordia, nec patris precibus, nec totius domus jucundiuiter respondebimus omnem mundi istius iustitiam ad dei conparationem non esse iustitiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant minora delicta iustitia, ita et hominum uniuersa iustitia hon est, deo conlata, iustitia. denique Paulus, qui dixerat: quotquot ergo perfecti, hoc sapimus, in alio loco confitetur et clamitat: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iudmanos: « Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hux quibus omnibus edocemur, Dei solius p
Abbreviated transcription (Latin):
die ac nocte: scđm illũ canonem que
sepe exposuimus scripturarũ. omĩa
ñ ad totum referenda ẽẽ. sed ad partẽ
maximã. ut ibi Om̃s declinauert̃.
simul inutiles fact st̃: Et alibi. Os
qui uenert̃ ante me: fures fuert̃
&e latrones: Et paulus ad corinthios.
Omĩb inquit omĩa factus sũ: ut omẽs
lucrifacerẽ:. Et ad philippenses Omnes
hortatur: Epulari nos oportet et gau¬
dere: qm̃ hic fr̃ tuus mortuus fuerat
et reuixit: ꝑierat et inuentus est:
Confidamꝰ gͥ et nos uiuere ꝑpeniten
delicta Et hic qͥdem ipse filiꝰ reuer¬
tit᷑ Insuꝑiorib uero. in oue scilicet
et in dragina quod errarat affertur
et qd pierat inuenitur: et similitͤs
parabole fine claudunt᷑. dum & ĩ
ista ponitur ꝑierat & inuentus ẽ:
ut intelligamus diuersis similitu¬
dinib de eade peccatoꝵ. suscep¬
tione signa tũ. Et hec qͥđe: & in
ethinci ꝑsona dicta sint. & iudei:¬

Expanded text:
die ac nocte, secundum illum canonem, quem die ac nocte, secundum illum canonem, quem saepe exposuimus, scripturarum \'omnia\' non ad totum referenda esse, sed ad partem maximam, ut ibi: omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt, et alibi: omnes, qui uenerunt ante me, fures fuerunt et latrones, et Paulus ad Corinthios: omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, et ad Philippenses: omnes hortatur. Epulari nos oportet et gaudere, quoniam hic frater tuus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. confidamus igitur et nos uiuere posse perdelicta. et hic quidem ipse filius reuertitur; in superioribus uero, in oue scilicet et in dragma, quod errarat, adfertur et, quod perierat, inuenitur. et simili tres parabolae fine clauduntur, dum et in ista ponitur: perierat et inuentus est, ut intellegamus diuersis similitudinibus de eadem peccatorum susceptione signatum. Et haec quidem in ethnici persona dicta sint et Iud
Abbreviated transcription (Latin):
in heremo monstrat: Eece agnus dei:
ecce qui tollit peccatũ mundi Et
pat̃ quide quasi clemens et peniten¬
tã tribuens. te cohortatur adiutu¬
lum: ñ ĩmolans hedũ. quẽ stare scit
turandus: completo uaticinio. tu cõ
fregisti capiri draconis magni. dedis¬
t eum in escã popłis ethiopib Cum
autem filiꝰ tuus hic qui comedit om¬
nem substantiã suã. uiuens eũ mere¬
tricib uenit: occidisti ei uitulum
saginatum Confitet᷑ et nẽ isrł: sa¬
ginatũ uitulũ fuisse qui cesus ẽ. Intel¬
ligunt uenisse. xpĩn: sed torquentur
mindia: et nolunt frẽ ñ ꝑeunte sal¬
uari Ipse autẽ dixit illi fili tume¬
cum es semꝑ: et omĩa mea tua sũt.
filiũ uocat: licet intrare nolentem:
Quomͦ autẽ dĩ omĩa iudeoꝵ. sunt: Nũ¬
quid angłi throm. dominationes:
ceetereq uirtutes: Omĩa gͦ intelliga¬
mus: legem. ꝓpħas. eloquia diuina:
hec ei dedit. ut in lege eiꝰ meditaret᷑

Expanded text:
in heremo demonstrat: ecce agnus dei, in heremo demonstrat: ecce agnus dei, ecce, qui to llit peccata mundi. et pater quidem quasi clemens et paenitentiam tribuens te hortatur ad uitulum non immolans haedum, quem stare scit turandus expleto ufregisti caput draconis magni: dedisti eum escam populi Aethiopumautem filius tuus hic, qui comedit omnem facultatem suam uiuens cum meretricibus, uenit, et occidisti ei uitulum saginatum. confitetur et nunc Israhel saginatum uitulum fuisse, qui caesus est; intellegunt uenisse Christum, sed torquentur inuidia et nolunt fratre non pereunte saluari. Ipse autem dixit illi: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. filium uocat, licet intrare nolentem. quomodo autem dei omnia Iudaeorum sunt? numquid angeli, throni, dominationes ceteraeque uirtutes? \'omnia\' ergo intellegamus legem, prophetas, eloquia diuina. haec ei dedit, ut in lege eius meditaretur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: et ꝓ luxurioso filio idẽ ꝓgen¬
tib ꝓ peccatorib totius creature eͤ
atoris głosus sanguis effusus ẽ:Cũq
merentib minora ñ dederis: ĩmeri¬
tis maiora tribiusti: Numquã michi
dedist hedum: ut cũ amicis meis
epularer: Erras isrł. Dic potiꝰ. ut tec̃
epularer: Aut potest tͥ ẽẽ aliqͣ iocun¬
ditas.÷ nͥ patre tecũ celebrante con¬
uiuiũ: Saltem exemplo docere p̃¬
senti: reu̾so iumore filio. et pater le¬
tatur. et pueri: Manducemus ait
et epulem᷑: ñ manducate.& epulami¬
ni: at tu ea mente qua inuides
fr̃i. qua a patris recedis aspectu. et
semꝑ in agro es: nc̃ quoq uis absen¬
te patre inire conuiuiũ: Nũquã
dedisti mͥ hedum: Nũqͣm paterdẽ¬
teriora dat munera habes uitulum¬
saginatũ immolatũ. ingredere. mã¬
duca cũ fr̃e Quid hedũ queris:
eui agnꝰ ẽ missus: Et ne simules te
nescire quod missus ẽ: ioħes tͥ ei

Expanded text:
nobis, et pro luxurioso filio, id enobis, et pro luxurioso filio, id eeccatoribus totius creaturae gloriosus sanguis effusus est; cumque merentibus minora non dederis, inmeritis maiora tribuisti. numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer\'. erras, Israhel; dic potius: \'ut tecum epularer\'. aut potest tibi aliqua esse iocunditas nisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur et pueri. manducemus, ait, et epulemur, non \'manducate et epulamini\'. at tu ea mente, qua inuides fratri, qua a patris recedis aspectu et semper in agro es, nunc quoque uis absente eo inire conuiuium. numquam dedisti mihi haedum. numquam pater deteriora dat munera. habes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quaeris, cui agnus est missus? et, ne simules te nescire, quod missus est, Iohannes tibi eum
Abbreviated transcription (Latin):
abeis: Quo testimonio et id in qͦfi¬
lius senior głatur. falsũ ẽẽ conuin.¬
citur: dũ in iudiciis dei ñ ambu¬
lat. et eiꝰ manclata ñ facit Et qͦmͦ
ista ñ faciens cum patre semꝑ fue¬
rit edocemur: dũ peccans uifitatur
in uirga. et uisitato misccłia ñ ne¬
gatur: Hec mirandũ. patri eum
ausũ fuisse mentiri. qui fr̃i potuit¬
inuidere: maxime cũ indie iudicii
quidã impudentiꝰ mentiantur
Honne in noĩe tuo comedimꝰ et bi
uero sit et omĩa mea tua st̃: suo lo¬
co congruentius explicabit᷑ Et nũ¬
qua dedisti mͥ hedum: ut cũ amicis
meis epularer: Tantꝰ inquit isrł san
guis effusus ẽ: tot hominũ cesa sunt
tit redemptor: Ipse iosias qui placu.¬
it in conspectu tuoͬ et nuꝑ macha¬
bei qui ꝓ tua hereditate pugnabant.
contra fas scĩtatis. hostium gladiis in¬
terẽpti sunt: & nullus nobis cruor
reddit libertatem Eece adhuc ro¬
mano imꝑio subiacemus. ⁊ ñ ꝓpħa. ñ
sac̾dos. ñ iustꝰ quisqͣm immolatus est

Expanded text:
es . » Quo testimonio 83 et id in quo filius senior gloriatur, falsum esse convincitur, dum in Dei judiciis non ambulat, et ejus mandata non facit. Et quomodo ista non faciens, cum patre semper fuisse dicitur? Dum peccans visitatur in virga, et visitato misericordia non negatur. Nec mirandum patri eum ausum fuisse mentiri, qui frinuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et biuero sit: et omnia mea tua sunt, suo loco, congruentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantus\', inquit Israhel, \'sanguis effusus est, tot hominum caesa sunt  salutis redemptor. ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce adhuc Romano imperio subiacemus. non propheta, non sacerdos, non iustus quisquam immolatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tis uideat᷑ oratio: sed sepe causatꝰ
sum expoliri ñ posse sermonem.
nͥ quẽ ꝓpͥa manꝰ limauerit: Itaq
ignosee dolentib oculis: idẽ ignos¬
ce dictanti: maximȩ cum in eccle¬
siasticis reb ñ querunt᷑ uerba sed
sensus: idẽ panib sit uita susten¬
tanda. non siliquis.xXXiii. Ite ie

Expanded text:
tis uideatur oratio; sed saepe causatus tis uideatur oratio; sed saepe causatus sum excoli non posse sermonem, nisi quem propria manus limauerit. itaque ignosce dolentibus oculis, id est ignosce dictanti, maxime cum. in ecclesiasticis rebus non quaerantur uerba, sed sensus, id est panibus sit uita sustentanda, non siliquis. XXII. AD E
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in hac eacłe parabola quam
nc̃ ꝓposuimus in iusticiam intelli¬
gas conductoꝵ: attende paulisper.
Nu pͥma hora conductus ẽ: plus me¬
retur ab eo qui tercia hora missus ẽ¬
ad uineã Rursũ hore terciȩ oꝑa¬
rius. sexte hore oꝑarium antecedit.:
et sexte hore. none uincit oꝑariũ:
Quomͦ gͦ nouissimo omnes inuident:
et eande in se iusticiam ñ requirt᷑
Tu qui hora nona conductꝰ es. cur
inuides ei qui undecima hora mis.
sus ẽ. aduineã: Quodeũq respon¬
deris: quãunis diuersũ asserueris la¬
borem. ut et p̃miũ maiꝰ indiu̾so la¬
bore merearis: eidem apud sextũ
sententiȩ subiacebis: Et tu qͥ hora
denariũ id ẽ equalẽ consequatur
salutem. licet salutis ꝓ labore diu̾¬
uissimo tantum oꝑatio. id ẽ in gen¬
tium salute discordant. et deo in¬
iuriam faciunt: et subomĩb para¬
bolis arguunt᷑ inuidiȩ: Non am¬
bigo. qͥn inculta tibi nr̃e paruita¬

Expanded text:
autem in hac eadem parabola, quam autem in hac eadem parabola, quam nunc proposuimus, iniustitiam intellegas conductorum, adtende paulisper. qui prima hora conductus est, plus meretur ab eo, qui hora tertia est missus ad uineam; rursum horae tertiae operarius sextae horae operarium antecedit et sextae horae nonae horae uincit operarium. quomodo igitur nouissimo omnes inuident et eandem in se iustitiam non requirunt? tu, qui hora nona conductus es, cur inuides ei, qui undecima hora est missus in uineam? quodcumque responderis, quamuis diuersum adserueris laborem, ut et praemium maius in diuerso labore merearis, eidem apud sextum sententiae subiacebis. et tu, qui hordenarium, id est aequalem consequatur salutem, licet salutis pro labore diueuissimo tantum operario, id est in gentium salute, discordant et domino iniuriam faciunt et sub omnibus parabolis arguuntur inuidiae. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae paruita
Abbreviated transcription (Latin):
Qd autem extrema hora. nr̃i salua
nouissima hora ẽ: Si hȩc displicet
int̾pretatio: quocũq duxeris sequor.
ita tamen ut eos qͥ uocat sunt pͥmi.
iustos eẽ fatearis: Quod cum obti¬
nuero: illud inferam: Quomodo¬
iusti murmurant aduersus patrẽ
familias dicentes.⁊ hi nouissim u¬
et ȩquales illos nobis fecisti. qͥ por¬
tauimus pondus diei et estus Ui¬
dent᷑ quidem iuste dicere. ñ eqͣlẽ
debere ẽẽ mercedem. eiꝰ qui a pͥma
hora usq ad noctẽ sudauerit. et eiꝰ
qui una hora sit in labore u̾satus:
s ipsa iusticia habet in se liuorem.
cur alteriꝰ inuideat felicitati: Heni¬
q et dñs oculũ in eis inuidentẽ ar¬
guit dicens Amiceꝰ oculus tuus
nequa ẽ. quia ego bonus sum: In¬
de et ab apło paulo solus dr̃ iustus.
solus dr̃ ĩmortalis: non quia angłi ĩ¬
iusti sint et mortales: s quo ipse sit
ĩmortalis et iustꝰ. cui collata uniu̾¬
sa iꝰticia. iniquitas inuenitur Ut

Expanded text:
Quod autem extrema hora, nostri sit Quod autem extrema hora, nostri sit novissima hora est » . Si haec displicet interpretatio, sequor quocumque duxeris: ita tamen ut eos qui vocati sunt primi, justos esse fatearis. Quod cum obtinuero, illud inferam: iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi ut, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem debere esse mercedem eius, qui a prima hora ad noctem usque sudauerit, et eius, qui una hora sit in labore uersatus, sed ipsa iustitia habet in se liuorem, cur alterius inuideat felicitati. denique et dominus oculum in eis arguit inuidentem dicens: aut oculus tuus nequam est, quia ego bonus eum? unde et ab apostolo solus iustus, solus dicitur inmortalis, non quo et angeli iniusti sint et mortales, sed quo ipse sit inmortalis et iustus, cui conlata uniuersa iustitia iniquitas inuenitur. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ñ uenit ministrari sed mi¬
nstrare. et dare animã suã redẽp¬
tionem ꝓmultis Hulli ꝑiculosũ.
nulli uideatur blasphemũ. quod &
in apłos inuidie malũ diximus po¬
tuisse surriꝑe: cũ etiam de anglis
hoc putennis Sidera quippe non ft̃
munda inconspectu eiꝰ:. et contra
angłos suos ꝑu̾sũ quid intellexit: Et
in psalmis dr̃ Niustificabit᷑ in con¬
spectu tuo omĩs uiuens: Non ait ñ
in quo peccatum ñ caclit: Cetera eũ
sint liberi arbitrii. iuxta qđ et ho¬
mo adimaginẽ et similitudinẽ dĩ
factus ẽ inutraq parte possunt su¬
am fiectere uoluntatẽ: Quod si hac
sententia ñ addiiceris. ⁊ saltẽ illius
auctoritate parabolȩ cõmouere. in
qua ꝑ totum diem oꝑarii mittun¬
tur ad uineam: et in pͥma hora uo¬
cant᷑. adam. abel. sed: in tercia noe
in sexta abraham: in nona moyses:
in undecima. gentium popłs. cui
dr̃. qͥd hic statis totadie ociosi: et
illi respondert̃. nemo nos conduxͣ

Expanded text:
nis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus potuisse subrepere, cum etiam de angelis hoc putemus. sidera quippe non sunt munda in conspectu eius et contra angelos suos peruersum quid intellexit et in psalmis dicitur: non iustificabitur in conspectu eius omnis uiuens. non ait \'nin quo peccatum non cadit; cetera, cum sint liberi arbitrii, iuxta quod et homo ad imaginem et similitudinem dei factus est, in utramque partem possunt suam flectere uoluntatem. quodsi hac sententia non adduceris, saltem illius auctorqua per totum diem operarii mittuntur ad vineam ; et in prima hora vocantur Adam, Abel, Seth: in tertia Noe: in sexta Abraham: in nona Moyses: in undecima Gentium populus, cui dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? et illi responderunt: Nemo nos conduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris disputatio: hoc tantũ dixisse suffi¬
ciat: ob id has parabolas ẽẽ ꝓpositas.
ut quomͦ ibi inuentione pecoris et
dragmȩ leticia ẽ angłoꝵ et circum
manentiũ iuemoꝵ: sic in publicano
rum peccatoꝵq penitentia. omĩum
debere eẽ leticiam. quib ñ sit necessa¬
ria penitentia Uñ uehement̾ admi¬
ror. tertullianũ meo libro quẽ de pu¬
dicicia aduersus penitentiã scripsit.
et sententiam ueterẽ noua opimone
dissoluit. hoc uoluisse sentire. quod
publican et peccatores qͥ cũ dño uesce¬
bant᷑ ethinci fuerint. dicente script᷑a:
ñ erit uectigal pendens ex isrł: quasi
plo orans ocłos ad celum non audebat
erig̾e̾. ñ ex ifrł fuerit publicanꝰ⁊ aut
ñ lucas cõmemoret. et omĩs popłs au¬
diens. et publicam iustificauert̃ dm̃.
baptirati baptismo iohis: aut cuiqͣm
credibile possit uideri. ethincũ tẽplũ
ingressũ. aut dnm cũ ethnicis habuis¬

Expanded text:
ris disputatio; hoc tantum dixisse suffiris disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publirum peccatorumque poenitentia, omnium debere esse laetitiam, quibus non est necessaria poenitentia. Unde vehementer admiror, Tertullianum in eo libro, quem de Pudicitia adversum poenitentiam scripsit, et sentdissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quaplo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuis
Abbreviated transcription (Latin):
possibile legis. quia nemo ex ea iusti¬
ficabat᷑. ineffabili miscłia uinceret.
publicanos & peccatores ad peniten¬
tiam ꝓuocabat: conuiuiũ quoq e¬
oꝵp expetens. ut et inter conuiuia
docerent᷑. sicut manifestum pot̾it¬
eẽ ei qui euangłia sollicita mente
Hoc uidentes pharisei et seribȩ aduer¬
sus legem eum facere: dicebant: Ee¬
ce homo uorax et uim potator: ainz¬
cus publicanoꝵ et peccatoꝵ: Nam
accusationem clementi ratione su
paret: tres parabolas ꝓposuit: ł quibꝰ¬
ẽ una. nonaginta nouem ouiũ in
montib relictarum. et unius ꝑdite
quȩ pastoris humeris ẽ reuecta: Alia
draginȩ. qũa mulier accenso lumine
ꝑquisiuit : et inuenta ea uicinas ad
lȩticiam conuocauit dicens. Congra¬
tulamim mͥ: qͥa inueni dragmã qm
ꝑdideram: Tercia uͦ. duoꝵ filioꝵ: de
qua ut disputarem pauca iussisti Et
de oue qͥdem ac dragina licet ad unũ
ꝑtineant intellectũ: ñ ẽ istius tempo¬

Expanded text:
possibile legis, quia nemo ex ea iustipossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente Hoc videntes Scribae et Pharisaei, adversus Legem eum facere dicebant: « Ecce homo vorax et vini potator, amicus publicanorum et peccatorum » Nam accuperaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius tempo
Abbreviated transcription (Latin):
eugłii grã temꝑauit: Uñ et paulus
ex merito tributa: s ex donante con¬
cessa ẽ Pax uero qua reconciliati
dõ sumus: habentes ꝓpitiatorem
dñm iħin. qͥ donauit nobis delicta
tis contra nos. affigens illud eruci:
et pͥncipatus et potestates fecit osten¬
tui. triumphans eas in ligno Quȩ au
tẽ maior potest ẽẽ clementia. quã ut
filius di. hominis filius nasceret̃ decẽ
mensium fastidia sustineret. partus
expectaret aduentũ. inuolueretur
pannis. subiceretur parentib ꝑ sin¬
gulas adoleret ȩtates. & post contu¬
melias uocũ. alapas et flagella. crucis
quoq fieret ꝓ nobis maledictũ. ut nos
a maledicto legis absolueret. patri
factꝰ obediens usq ad mortem. et oꝑe
compleret quod ante ex ꝑsona medi¬
atoris fuerat dep̃catus dicens ÷ pater
uolo. ut quomͦ ego & tu unum sumꝰ.¬
ita et isti in nobis unũ sint: Ergo
quia adhoc uenerat. ut qđ erat im¬

Expanded text:
euangelii gratia temperauit. unde et Paulus euangelii gratia temperauit. unde et Paulus ex merito retributa, sed ex donante concessa est; pax uero, qua reconciliati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta tis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans eas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, quam ut filius dei hominis filius nasceretur, decem mensum fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat in
Abbreviated transcription (Latin):
cebant discipłis eiꝰ Quare cũ publi¬
canis et peccatorib manducat ma¬
gister ur̃: Qui audiens dixit. tꝰ
neceẽ habent sani medico: s male
habentes Euntes autẽ discite: quid
sit. miscdłiã uolo & ñ sacͥficium Hon
uem uocare iustos: s peccatores ad¬
u̾ba consentit: Igitur ut dirimus:
om̃is ex lege questio nascebat᷑: lex
quippe iusticie tenax clementiam
ñ habebat: s quicũq adulter. ho¬
micida. fraudator. & ut breuiter di¬
cam mortali crimine tenebatur.
nulla uenia penitentiȩ relaxabat᷑
a crimine: Oculũ ꝓ ocło: dentẽ pro
dente: animã ꝓ anima iubebat᷑ ex¬
soluere: Om̃s itaq declinauerant:
simul inutiles facti erant. ⁊ ñ erat
qui faceret bonum: ñ erat usque
adunum Ubi autem habundaũ
peccatũ: suꝑ habundauit grã Et̃
misit ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere:
qui destructo medio pariete fecit
utraq unum: et austeritatẽ legis

Expanded text:
cebant discipulis eius: quare cum publicebant discipulis eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister \'uester? qui audiens dixit: non necesse habent sani medicum, sed male habentes. euntes autem discite, quid sit: misericordiam uolo et non sacrificium. non ueni I uocare iustos, sed peccatoresuerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima iubebatur exsoluere. omnes itaque declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non erat, qui faceret bonum, non erat usque ad unum. ubi autem abundauit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis
Abbreviated transcription (Latin):
tror quod possimus et nos hiuic ali¬
qͥd cantico iungere Beatus uir cu
ñ imputabit dñs uxorẽ: Audiamꝰ
et ierechiel filiũ hominis: qͦmͦ de
eius uirtute ꝓnuntiet. qui hoĩs
futurꝰ ẽ filiꝰ Assumã uos de genti¬
bꝰ. et asꝑgam uos suꝑ aquã mundã ÷¬
et mundabo uos mͥ ab omĩb iniũ

Expanded text:
tror, quod possimus et nos huic alitror, quod possimus et nos huic aliquid cantico iungere: \'beatus, cui non inputauit dominus uxorem\'. audiamus et Ezechielein, filium hominis, quomodo de eius uirtute pronuntiet, qui hominis futurus est filius: adsumam uos de gentibus et aspergam super uos aquam mundam et mundabimini ab
Abbreviated transcription (Latin):
baptisina. quia spm sem̃ nesciebant
iterum baptizant᷑: ne quis putaret
gentib et iuicłis aquas sine spũ scõ.
ad salutẽ posse sufficere: Uox dñ su¬
ꝑ aqͣs: dñs suꝑ aquas multas: Dñs di¬
luuiũ in habitare facit: dentes eius
sicut grex detonsarũ. quȩ ascende¬
runt de lauachro. om̃s gemellos ha¬
bentes: et infecunda ñ ẽ ineis: Si
ñ ẽ infecunda nec sterilis : om̃s ba¬
bent ub̾a lacte rorantia: quȩ cum
apło possint dic̾e̾: filioli mei. quos
iterũ parturio donec xp̃c formet᷑
in uobis: & lac uob̾ potũ dedi ñ escã.
Micbeas de gr̃a baptismi uaticinatur.
Ipse au̾tet et miserebit᷑ nr̃iͥ demer¬
get inquitates nr̃as: et ꝓiciet in
ꝓfundũ maris omĩa peccata nr̃a:
Quomodo in lauachro omĩa peccata
mergunt᷑: si una uxor. suꝑnatat:
Deati quoꝵ remisse st̃ iniquitates:
et qͦꝵ tecta st̃ peccata: beatꝰ uir cui
ñ imputauit dñs peccatum: Arbi¬

Expanded text:
baptisma, quia spiritum sanctum nesciebant, baptisma, quia spiritum sanctum nesciebant, iterum baptizantur, ne quis putaret e gentibus aut Iudaeis aquas sine spiritu sancto ad salutem posse sufficere. uox domini super aquas, dominus super aquas multas, dominus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nec sterilis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat? beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum. arbi
Abbreviated transcription (Latin):
uator pꝰ baptisma et sanctificatas
suo lauachro iordanis aquas: regnũ
celoꝵ incipit p̃dicare: Primũ sig¬
num ex aquis facit: Samaritana
uocatur ad puteũ: sitientes inuitan¬
tur ad potũ Nichodemo dieit oc¬
culte: nͥ quis renatꝰ fuerit exaqua
Qui abaquis ceꝑat: finiuit in aquis:
latus. xp̃i ꝑcutit᷑ lancea: et baptismi
atq martyrii parit̾ sacramenta fũ
duntur: Post resurrectionẽ apłos
mittit ad gentes: p̃cepit eis ut bap¬
tizent eas in mysterio trinitatis
Penitet fact popłm udeoꝵ: et stat
a petro ad baptismũ mittitur: An¬
teqͣm parturiat parit syon: et nas¬
cit᷑ gens simul Paulus ꝑsecutor. ec¬
cłie & lupꝰ rapax beniamin. ananiȩ
oui sũmittit caput: nec ante recu¬
ꝑat aspectũ. quã euret baptismo
cecitatem Eunuchiis candacis re¬
baptismati p̃parat᷑: mutat contra
nat᷑am ȩthiops pellem suã: & pardus
uarietates suas: Qui ioħis acceꝑant

Expanded text:
uator post baptisma et sanctificatas uator post baptisma et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quis renatus fuerit ex aqua Quia ab aquis coeperat, finivit in aquis. Latus Christi percutitur lancea, et baptismi atque mduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti populum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis rebaptismati praeparatur; mutat contra naturam Aethiops pellem suam et pardus uarietates suas. qui Iohannis acceperant
Abbreviated transcription (Latin):
Statimq colũba sp̃c scĩ expulso alite te¬
t̾rimo. ita ad noe qͣsi ad xp̃m in ior¬
dane deuolat: ꝙ ramo refectionis ac
luminis pacem orbi annuntiat: Pha¬
rao cum exercitu suo nolens popu¬
lum di exire de egypto. in typo bap.¬
tismatis suffocat᷑: et in psalmis de in¬
ter fectione illiꝰ scribit᷑: Tu confir¬
masti in uͥtute tua mare: contͥbu¬
lasti capita draconũ in aquis: tu con¬
fregisti caput draconis: Uñ et regu¬
li et scorpiones arentia queq sectan¬
tur: & pꝰqͣm ad aquas uenerint. y¬
dropicos et lymphaticos faciunt:
gitib irrigantur: Abrabam et ysaac
puteos fodiunt: repugnant allophi¬
li: & bersabee ciuitas iuram̃ti. reg¬
numq salomonis nom̃ sumit afon¬
tib: Rebecca inuenit᷑ ad puteũ: ra¬
chel ꝓpter aquas supplantatoris oscło
salutat᷑ Moyses filias sacerdotis ma.¬
dian. aꝑto puteo ab iniuria uindi¬
cat: Precessor dñi in aquis fontium

Expanded text:
statimque columba spiritus sancti expulso alite taestatimque columba spiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confirmasti in uirtute tua mare, tu contriuisti capita draconum in aquis, tu confregisti caput draconis magni. unde et reguli et scorpiones arentia quaeque sectantur et, postquam ad aquas uenerint, hydrophobus et lymphaticos faciunt. gitibus inrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt, repugnant allophyli. et Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus. Rebecca inuenitur ad puteum. Rachel propter aquas subplantatons osculo salutatur. Moyses filias sacerdotis Madiam aperto puteo ab iniuria uindicat. praecessor domini in aquis fontium
Abbreviated transcription (Latin):
te luna. nec astris micantib. in¬
cõpositam et inuisibilem materi¬
em. abyssoꝵ magnitudine & defor¬
mib tenebris oppͥmebat: solus sp̃e
di in aurige modũ suꝑ aquas fe¬
rebat᷑: et nascentẽ mundũ infi¬
gura baptismi parturiebat: Int̾
cȩlum et terram mediũ exstruit᷑
firmam̃tũ:et iuxta hebraici ser¬
maim. exaquis sortat᷑ uocabulũ:
et aquȩ quȩ supers cȩlos st̃ in lau-¬
des dñ seꝑantur. Unde et in
ierechiel cristallũ suꝑ cherubin uide¬
tur extentũ: id ẽ cõpacte et densio¬
res aquȩ : Primũ de aquis qđ uuuit
egͥdit᷑: et pennatos fideles de t̾ra ad
celũ leuat: fabricat᷑ homo de limo:
et inter manꝰ di aquarũ sacram̃tau̾¬
santur: Plantat᷑ paradisus in eclen:
et unꝰ fons in quatuor pͥncipia diuidi¬
tur: qͥ pꝰea egͦdiens de tẽplo. et contra
solis ortũ uadens. amaras aquas mor¬
tuasq uiuificat: Peccat mundus:
et sine aquarũ diluuio ñ purgatur:

Expanded text:
te luna nec astris micantibus inte luna nec astris micantibus inconpositam et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformibus tenebris obprimebat. solus spiritus dei in aurigae modum super aquas ferebatur et nascentem mundum in figura baptismi parturiebat. inter caelum et terram medium extruitur firmamentum et iuxta Hebraici sermaim\', ex aquis sortitur uocabulum et aquae, quae super caelo sunt, in laudes domini separantur. unde et in Ezechiel crystallum super cherubin uidetur extensum, id est conpactae et densiores aquae. primum de aquis, quod uiuat, egreditur et pinnatos fideles de terra ad caelum leuat. fabricatur homo de limo et inter manus dei aquarum . sacramenta uersantur. plantatur paradisus in Edem et- unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur.
Abbreviated transcription (Latin):
condempnãt᷑. M ultos uidemus
obininiã pauꝑtatẽ uxoꝵ sarcinã
declinare: et ancillas suas habere
.ꝓuxorib: susceptosq ex his liberos
colere ut ꝓpͥos Si forte ditati ab ĩ¬
ꝑatore stolam illi meruerint: confes¬
tim apło colla sũmittet: & inuitus
int̾ uxores eas reciꝑe coget᷑ Sinau¬
tem pͥncipale rescriptum eadem
tenuitas imꝑare ñ qͥuerit: cum ro¬
manis legib scita eccłiȩ mutabũ¬
ris uirũ. mulieris uniꝰ possit intel¬
ligi: ut ad coitũ mag̃ referat᷑ qͣm
ad dotales tabulas Hȩc uniu̾sa ꝓ¬
ferimꝰ : ñ quo uere et simplici in¬
telligentiȩ resistamꝰ. s ut doceamꝰ
te scripturas scãs sic intelligere ut
scriptȩ st̃: nec euacuare baptis¬
mũ saluatoris. et totũ patibuli sa¬
cramentũ irritum facere: Redda¬
ius quod pauloante ꝓmisimꝰ: et
de scola rechoꝵ aquarũ laudes et
baptismi p̃dicemus Rudis mundꝰ
necdum sole rutilante nec pallen¬

Expanded text:
condemnatur. multos uidemus condemnatur. multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorum sarcinam declinare et ancillulas suas habere pro uxoribus susceptosque ex his liberos colere ut proprios; si forte ditati ab imperatore stolas illis meruerint, confestim apostolo colla submittet et inuitus inter uxores eas recipere cogetur; sin autem principale rescriptum eadem tenuitas inpetrare non quiuerit, cum Romanis legibus scita ecclesiae mutabunris uirum, unius mulieris possit intellegi, ut ad coitum magis referatur quam ad dotales tabulas. haec uniuersa proferimus, non quo uerae et simplici intellegentiae resistamus, sed ut doceamus te scripturas sanctas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallen
Abbreviated transcription (Latin):
Et rursũ Mulieres diuites surgite
et audite uocẽ meã Et in ꝓuerbi¬
is Mulierẽ fortem quis inuemet:
honorabilior est p̃ciosis lapidib: quȩ
talis ẽ Confidit in ea cor. uiri sui:
Et in eode uolumine: Sapiens mu¬
lier edificauit domũ: insipiens
autẽ destruxit manib Nec hoc
uxor uirũ suum: sic despicit me
domꝰ isrł Et in apło: Pespondi eñi
uos um uiro uirginem castã exhi-¬
ica iuxta gͤci sermonis ambigui¬
tatem: in his om̃ib testimoniis
uxorem potius intelligi Uiolenta
ẽ inquies & satis dura. etiã inter¬
p̃tatio hȩc Redde gͥ scripturȩ sim¬
plicitatem suã: ne tuis contra te
legib dimicet᷑ Querã et aliud:
Si quis ante baptismũ habuerit
concubinã. et illa mortua baptiratꝰ
uxorẽ duxerit: utrũ clericus fie¬
ri debeat an non: Respondebis.
posse fieri: quia concubinã habu
erit ñ uxorẽ: Comugales gͦ tabulȩ
et iura dotalia: ñ coitus ab apło

Expanded text:
et rursum: mulieres diuites, surgite et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc,uxor uirum suum, sic despexit me domus Israhel, et in apostolo: despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhiῑκα, iuxta Graeci sermonis ambiguitatem in his omnibus testimoniis uxorem potius intellegi. \'uiolenta est\', inquis, \'et satis dura etiam haec interpretatio.\' redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. quaeram et aliud: si quis et ante baptismum haconcubinam, et illa mortua, baptizatus uxorem duxerit, utrum Clericus fieri debeat an non? Respondebis posse erit, non uxorem; coniugales ergo tabulae et iura dotalia, non coitus ab apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
ros spargere: Ipsis quoq sacerdotz¬
bus: huius licentiȩ patebat arbitͥ¬
um Precepit gͦ. ne eandem licenti¬
am ȩccłiȩ sibi uindicent sacerdotes.
ne bina parit̃ ac terna coniugia
sorciantur: s ut singłas uno tẽpore
uxores habeant: Ne contentiosum
ẽẽ clames quod diximus. accipe et
aliã explanationẽ: ne tͥ soli liceat.
ñ uoluntatẽ legi. s legem uingere
uoluntati Quidã coacte interpre¬
tant᷑ uxores ꝓ etcłiis. uiros ꝓ ep̃is
debere accipi: & hoc in nicẽna qͦ
synodo a patrib ẽẽ decretũ. ne de
alia ad aliam eccłiam ep̃c tranffe¬
rat᷑ ⁊ ne uirginalis pauꝑculȩ. socie¬
tate contempta ditioris adultere
querat amplexus: et qͦmͦ eulpa &
gitationib accipitur. domꝰq dis¬
pensatio ad animã refert᷑ et corpꝰ:
ita uxores pontificũ dici ȩccłas:
de quib in ysaia scͥptũ ẽ: Mulieres
ꝓperantes de spectaculo: uenite:
Non ẽ enĩ popłs. habens intelligentiã

Expanded text:
ros spargere, ipsis quoque sacerdotiros spargere, ipsis quoque sacerdotibus huius licentiae patebat arbitrium: praecipit ergo, ne eandem licentiam ecclesiae sibi uindicent sacerdotes, ne bina pariter et trina coniugia sortiantur, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. contentiosum clames esse, quod diximus; accipe et aliam explanationem, ne tibi soli liceat non uoluntatem legi, sed legem iungere uoluntati. quidam coacte interpretantur uxores pro ecclesiis, uiros pro episcopis debere accipi — et hoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum, ne de alia ad aliam ecclesiam episcopus transferatur, ne uirginali pauperculae societate contempta ditioris adulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et gitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tismate condonata sunt crimina:
nec pꝰ iudulgentiam uidicis ẽ metu.¬
encla seueritas: dicente apło Et hȩc
quidẽ fuistis: s abluti estis: s scĩfi¬
donata S quero qͦmͦ tue sordes lo¬
tȩ sint: et meȩ mundiciȩ sordidate
Hon dico ais tuas sorclidatas: s in eodẽ
statu mansisse quo fuerant: Si eni
sordes fuissent: lote utiq eẽnt ut
meȩ Rogo que ẽ ista tergiuersa¬
tio. & acuinen om̃i pistillo retun
sit dñs. quia ñ habuit quod dimit¬
teret: & qͥa ñ dimisit iccirco ma¬
net qd ñ fuit: Qͣntã uim habeat
baptisma. et aquȩ in xp̃o scĩficate
gr̃am: paululũ pꝰ docebo: Interim
iuxta uulgare ꝓuerbiũ: malo ar¬
boris nodo. malus cuneus reqͥren¬
diis ẽ hoc qđ dicit unius uxoris
uirũ: potest et aliter disseri Ex ui
rahelis reliquiis congregabat᷑: Scie¬
bat lege concessũ: et exemplo patͥ¬
arcbarũ ac moysi. familiare popu¬
lo nouerat. inmultis uxorib libe¬

Expanded text:
tismate condonata sunt crimina: tismate condonata sunt crimina: nec post indulgentiam, judicis est metuenda severitas, dicente Apostolo: « Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctifidonata. sed quaero: quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunssit dominus, quia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantam uim habeat baptismum et aquae in Christo sanctificatae gratiam paululum post docebo; interim iuxta uulgare prouerbium malo arboris nodo malus cuneus requirendus est. hoc, quod dicit unius uxoris uirum, potest et aliter disseri. ex Iudrahel reliquiis cogebatur. sciebat lege concessum, exemplo patriarcharum ac Moysi familiare populo nouerat in multis uxoribus libe
Abbreviated transcription (Latin):
entes. decimamꝰ menta & anetum:
et di iudicium p̃termittimꝰ: Quid
simile uxor et scortum: Imputat᷑
infelicitas comugis mortuȩ: et libi¬
do meretͥcia coronat᷑ Ille si pͥor ui
beret: Tu ut passim caninas nupti.¬
as iungeres: quid potes excusare:
Fonsitan timuisse te dicas. ne si matͥ¬
moniũ copulasses: ñ posses aliqͣndo
clericus ordinari: Ille in uxore opta¬
uit liberos: tu in meretͥce sobolem
ꝑdidisti Illũ nature et benedictio¬
i dñi seruientẽ. crescite et mul¬
tiplicamini et replete ⁊̾ Nͤł ram.
cubiculoꝵ secreta texerunt: te cu¬
bantẽ ad coitum publica facies exe¬
crata ẽ Ille quod licebat. uerecun¬
do pudore celauit: tu quod ñ licebat.
impudent᷑ om̃iũ oculis ingessisti Illi
scriptũ ẽ. honorabiles nuptiȩ et cu¬
bile inmaculatum: tibi legitur. for¬
nicatores autẽ et adulteros ꝑdet d̾s:¬
et qͥ corrũpit templũ dñi. corrũpet
illũ d̾s Omĩa inquit uobis in bap¬

Expanded text:
entes decimamus mentam et anetum entes decimamus mentam et anetum et dei iudicium praetermittimus. quid simile uxor et scortum? inputatur infelicitas coniugis mortuae \'et libido meretricia coronatur? ille, si prior uxor beret; tu, ut passim caninas nuptias iungeres, quid potes excusare? forsitan timuisse te dicas, ne, si matrimonium copulasses, non posses aliquando clericus ordinari? ille in uxore optauit liberos, tu in meretrice subolem perdidisti; illum naturae et benedictioni domini seruientem: crescite et multiplicamini cubiculorum secreta texerunt; te subantem ad coitum publica facies exsecrata est. Ille quod licebat verecundo pudore celavit; tu quod non licebat impudenter omnium oculis ingessisti. Illi scriptum est: Honorabiles nuptiae, et cubile immaculatum ; tibi legitur: Fornicatores et adulteros perdet DEt, qui corrumpit templum Dei, corrumpet illum Deus . Omnia, inquit, nobis in bap
Abbreviated transcription (Latin):
uolitabra: et tumͥ olim emortuã
de sepulchro uxoriunculã ꝓtrahis.
quam ideo accepi ne facerẽ quod
fecisti: Audiant ethinci messis ex¬
cłiȩde qͥb cotidie horrea nr̃a im¬
plentur: Audiant catecumini qͥ
st̃ fide candidati. ne uxores ducãt
ante baptisma. ne honesta iungãt
matͥmonia. s scortoꝵ et atticoꝵ
ritu accedere publice platonis
ꝓmiscuas uxores. cõmunes liberos
habeant: immo caueant qualecͣq
uocabulũ coniugis: ne pꝰquam in
xp̃m crediderint. noceat eis quod
aliquando ñ concubinas nec me¬
retrices. s uxores habuerint: Re¬
colat unꝰqͥsq conscientiã suã: et to.¬
tius uulnera plangat ętatis Cũ¬
q uerum rudicem pͥoꝵ se exhibu¬
erit delictoꝵ: aucdiat increpan¬
tem iħm hypoerita: eice pͥmũ
trabem de oculo tuo: et tẽ uide¬
bis eicere festucam de ocło frĩs tun
Uere scribarũ et phariseoꝵ similes.
culicem liquantes & camelũ gluti¬

Expanded text:
uolutabra: et tu mihi olim mortuam uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam protrahis, quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti? audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matrimonia, sed Scottorum et Aticottorum ritu ac de Re publica Platonis promiscuas uxores, communes liberos habeant; immo caueant qualecumque uocabulum coniugis, ne, postquam in Christo crediderint, noceat eis, quod aliquando non concubinas nec meretrices, sed uxores habuerint! Recolat unusquisque conscientiam suam et totius uulnera plangat aetatis, cumque uerum iudicem priorum se exhibuerit delictorum, audiat increpantem Iesum: hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. uere scribarum et pharisaeorum similes, culicem liquantes et camelum gluti
Abbreviated transcription (Latin):
continentẽ. optinentem eũ qui se¬
cundũ doctrinã ẽ fidelẽ sermonẽ:
ut potens sit exhortari in doctͥna
sana. et contradicentes reuineere:¬
prb̃i fuerint. quia illud nomen
dignitatis ẽ. hoc ȩtatis: iubentur
monogami inclerũ eligi: Certe
ordinando. licet ea ante baptisma
ñ habuerit. querit᷑ enim qͥd sit.
et ñ qͥd fuerit: quare solum nom̃
uxoris impediat. quod solũ pecca¬
tum ñ fuit : Picis: Quia peccatũ
ñ fuit: iccirco ñ ẽ dimissũ in baptis¬
mate Rem nouam audio: Quia
peccatũ ñ fuit: in peccatũ reputa¬
bit᷑ Omĩa scorta & publice collu¬
uionis sordes. impietas indm̃. par¬
ricidium et incestus in parentes.
atq intra ordinarias uoluptates
utriꝰq sexus mutata natura. Ap̃i
fonte purgantur. l uxoris inhere¬
bunt maculȩ. et lupanaria tha¬
lamis p̃ferentur: Ego tibi ñ in¬
puto meretͥcũ exercitꝰ. exoletoꝵ
greges.effusionem sanguinis. et
ad instar suis in omĩ ceno libidinũ

Expanded text:
cens: « Obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes represbyteri fuerint, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis - iubentur monogami in clerum ordinando, licet ea ante baptisma non habuerit quaeritur quid sit, et non quid fuerit, quare solum nomen uxoris impediat quod solum peccatum non fuit? Dicis quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in baptismate. Rem novam audio; quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis praeferentur? ego tibi non inputo meretricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑquire: Hȩc magistri eccłie custo¬
dire debebant: hos in sac̾dotib elig̃n¬
dis canones obseruare: ñ uixta ꝓpͥa
odia. et pͥuatas simultates. carpentẽ
q auctorem suũ semꝑ inuidiã. legẽ
xp̃i interp̃tari Uide quantũ test¬
moniũ sit huiꝰ hisquẽ arguunt ma¬
riti: cu p̃ter uinculu̾̃ coniugale et
hoc ante baptismũ. nichil aliud ab
emulis obici potest: Qui p̃cepit non
mechandũ: ipse dixit. et non occides:
Si ñ mecham᷑. s occidimꝰ: transgressores
iegis sumꝰ Qui totã legẽ seruauerit.
et offendit in uno: fit om̃iũ reus: Ita¬
q cum opposuerint nobis uxorẽ ante
baptismũ: nos ab eis omĩa quȩ post
baptismũ p̃cepta sunt requiramus:
Pretereunt quȩ ñ licet: et obiciunt
quod concessũ est Xxxi. Epła beati¬

Expanded text:
re perquirere, haec magis ecclesiae custore perquirere, haec magis ecclesiae custodire debebunt, 1108 in sacerdotibus eligendis canones obseruare, non propria odia et priuatas simultates carpentemque semper auctorem suum inuidiam legem Christi interpretari. uide, quantum testimonium sit huius, quem arguunt, bimaliti, cui praeter uinculum coniugale — et hoc ante baptismum — nihil aliud ab aemulis obici potest. quipraecepitnon moechandum, ipse dixit et: non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores legis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante baptismum, nos ab eis omnia, quae post baptismum praecepta sunt, requiramus. praetgreunt, quod non licet, et obiciunt, quod concessum est. LXX. AD MA