comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾: s in qtiantum bestias rationalis animȩ
honore p̃cedit. Itaq magna questio ẽ utrum
frui se homines debeant. anuti. an utrunq P.¬
ceptum ẽ enim nob: ut diligamꝰ inuicem. S
querit᷑ utrum ꝓpt̾ se homo ab homine dil¬
gendus sit: an ꝓpt᷑ alud. Si enim ꝓpt̃ se: frui.¬
mur eo. Si ꝓpt̃ aliud: utim eõ. Uidetur autem
michi. ꝓpt̾ aliud diligendus. Quod enĩ ꝓpt̃
se diligendum ẽ: in eo constituit᷑ beata uita.
cuiꝰ etiam si nondum res:. tamen spes eiꝰ nos hoc
tempore consolat᷑. Maledictus autem: qͥ spẽ
suam ponit in homine. S nec se ipso qͥsquã
frui debet. si liquide adũtas: quia nec se ipsũ
debet ꝓpt̃ se ipsum diligere. s ꝓpt̾ illum quo
fruendum ẽ. Tunc est quippe obtimꝰ homo:
cum tota uita sua ꝑgit in incommutabilem
uitam. & toto affectu inheret illi. Si autem
se ꝓpt̾ se ipsum diligit: ñ se refert ad dm̃. sed

Expanded text:
ditur, sed in quantum bestias rationalis animae ditur, sed in quantum bestias rationalis animae honore praecedit. Itaque magna quaestio est utrum frui se homines debeant, an uti, an utrumque. Praeceptum est enim nobis ut diligamus invicem; sed quaeritur utrum propter se homo ab homine diligendus sit, an propter aliud. Si enim propter se, fruimur eo; si propter aliud, utimur eo. Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo constituitur vita beata; cujus etiamsi nondum res, tamen spes ejus nos hoc tempore consolatur. Maledictus autem qui spem suam ponit in homine . 21. Sed nec seipso quisquam frui debet, si liquido advertas; quia nec seipsum debet propter seipsum diligere, sed propter illum quo fruendum est. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad D
Abbreviated transcription (Latin):
in meliꝰ commutari: ut ñ caro & sanguis reg¬
num cȩloꝵ possideat. quod fieri ñ potest. s cor¬
ruptibile hoc induat incorruptionem. & mor¬
tale hoc induat immortalitatem. nullamq
faciens molestiam. qͥa nullam patiet᷑ indigen¬
tiam: s a beata ꝑfectaq anima cum fumma qͥ¬
scło. neq incipit configͣari ueritati: in gͣuiorem
mortem morte corporis trahit᷑. neq ad cominu¬
tationem celestis habitudinis. s adluenda fup¬
plicia reuiuiscit. Hoc itaq fides habet. atq ita¬
se rem hab̃e credendum est. neq animum neq
corpꝰ humanum omnimodo int̾itum patr: s
impios resurgere ad penas mestimabiles. pios
aut̃ utendum ẽ: ut ad illarum ꝑfruitionem
ꝑuenire possimꝰ. Nos itaq qui fruim᷑ ce utim̃
aliis reb: res alique sumꝰ. Magna enim q̃dã
res est homo. factus ad unaginem ce similitudi¬
nem dei. ñ in quantum mortali corpore inclu¬

Expanded text:
in melius commutari, ut non caro et sanguis regin melius commutari, ut non caro et sanguis regnum Dei possideant, quod fieri non potest; sed corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , nullamque faciens molestiam, quia nullam patietur indigentiam, a beata perfectaque anima cum summa qusaeculo, neque incipit configurari veritati, in graviorem mortem morte corporis trahitur; neque ad commutationem coelestis habitudinis, sed ad luenda supplicia reviviscet. se rem habere credendum est, neque animum, neque corpus humanum omnimodum interitum pati; sed impios resurgere ad poenas inaestimabiles, pios autem utendum est, ut ad illarum perfructionem pervenire possimus. Nos itaque qui fruimur et utimur aliis rebus, res aliquae sumus. Magna enim quaedam res est homo, factus ad imaginem et similitudinem Dei, non in quantum mortali corpore inclu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut omnia donaret peccatorib conũsis.
ce grauit̃ fixa int̾ dict̃a reditꝰ nr̃i. pro nob̃ cru¬
cifixus euelleret: Has gͥ claues dedit eccłe suȩ.¬
ut que solueret in t̾ra. ẽẽnt soluta & in celo. &¬
que ligaret in t̾ra. ligata ẽẽnt &e incelo: scilicet
ut quisquis in eccł̃ia eiꝰ dimitti sibi peccata
non credet. non ei dimitterent᷑. quisquis aut̃
crederet. seq abbis correctus au̾teret. in eiꝰdem
eccłie gremio constitutꝰ eadem fide atq correc
se peccata desꝑat: fit detĩor desꝑando. quasi
nich melius illi quam malum ẽẽ remaneat.
ubi de fructu sue contĩsionis infidus est. Iam
relictio. q̃ fit penitendo: sic etiam corporis mors
ẽ animationis pͥstinȩ resolutio. Et qͦmͦ animꝰ pꝰ
penitentiam qͣ pͥores mores ꝑditos interemit.
reformat᷑ in melius: sic etiam corpꝰ post istam
mortem qm uincło peccati omnes debemus.
credendum & sꝑandum est resurrectionis tp̃r

Expanded text:
nisi ut omnia donaret peccata conversis, nisi ut omnia donaret peccata conversis, et graviter fixa interdicta reditus nostri pro nobis crucifixus evelleret? CAPUT ut quae solveret in terra, soluta essent in coelo; quae ligaret in terra, ligata essent et in coelo : scilicet ut quisquis in Ecclesia ejus dimitti sibi peccata ret, non ei dimitterentur; quisquis autem crederet, seque ab his correctus averteret, in ejusdem Ecclesiae gremio constitutus, eadem fide atque correcse peccata, fit deterior desperando, quasi nihil illi melius quam malum esse remaneat, ubi de fructu suae conversionis infidus est. CAPUrelictio, quae fit poenitendo; sic etiam corporis mors est animationis pristinae resolutio: et quomodo animus post poenitentiam, qua priores mores perditos interemit, reformatur in melius; sic etiam corpus post istam mortem, quam vinculo peccati omnes debemus, credendum et sperandum est resurrectionis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ad consolationem huiꝰ itineris de sp̃u suo
tantum dedit. quo in adũsis uite huiꝰ fidutĩã
caritatemq tantam eiꝰ quem nondum uide¬
mus habeamꝰ. & dona unicuiq ꝓpͥa ad instruc¬
tionem eccłiȩ suȩ. ut id quod ostendit ẽẽ fa¬
ciendum. ñ solum sine murmure. s etiam
cum delectatione faciamꝰ: Est enim eccłia¬
corpꝰ eius. sicut apłica doctrina commendat:
quȩ coniunx etiam eiꝰ dicitur. Corptis uͦ suũ.
multis memb̾s diu̾sa officia gerentib. nodo
unitatis ce caritatis tanquam sanitatis astͥn¬
git. Exercet aut̃ hoc tempore &purgat me¬
dicinalib qͥbdam molestus: ut crutam de
hoc scło. in et̾num sibi copulet coniugem
eccłiam ñ habentem macłam aut rugam.
nec uia ista locoꝵ est sed affectuum. quam
int̃cludebant qͣsi septa quedam spinosa p̃¬
teritoꝵ maliciȩ peccator: quid liberalius
& misericordiꝰ facere potuit. qui se ipsum
nobuiam qua rediremꝰ substernere uoluit.

Expanded text:
ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo tantum dedit, quo in adversis vitae hujus fiduciam charitatemque tantam ejus, quem nondum videmus, habeamus, et dona unicuique propria ad instructionem Ecclesiae suae, ut id quod ostendit esse faciendum, non solum sine murmure, sed etiam cum delectatione faciamcorpus ejus, sicut apostolica doctrina commendat , quae etiam conjux ejus dicitur. Corpus ergo suum multis membris diversa officia gerentibus , nodo unitatis et charitatis tanquam sanitatis astringit. Exercet autem hoc tempore et purgat medicinalibus quibusdam molestiis, ut erutam de hoc saeculo, in aeternum sibi copulet conjugem Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, nec via ista locorum est, sed affectuum, quam intercludebat, quasi septa quaedam spinosa, praeteritorum malitia peccatorum; quid liberalius et misericordius facere potuit, qui seipsum nobis, qua rediremus, substernere voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ligamenta m̃bris & uulneribꝰ nr̃is adhibita.
illast̾: qͦd ꝑfeminam deceptos. ꝑ feminam
natꝰ. homo homines. mortalis mortales. morte
mortuos lib̃atut. Multa qͦq alia diligentius
cons iderantib quos institut oꝑis ꝑagendi ne¬
cessitas ñ rapit: uł a contrariis. uł asimilibus
medicine. xp̃iane apparet instructio sam u̾ ere¬
censio: magna spe fulcit nr̃am fidem. Multũ
enim ostendit quam uoluntarie ꝓ nob̃ aĩam
posuerit: qui eam sic habuit in potestate resu¬
mere. Quanta gͦ se fidutia spes credentium cõ¬
solatur: consicłans quantꝰ quanta ꝓ nondũ
credentib passꝰ sit. Cum uͦ iudex uiuoꝵs atq
mortuoꝵ expectat᷑ e celo. magnum timorem
incutit negligentib ut se ad diligentiam con¬
uertant: eumq magis bene agendo deside¬
rent. quam male agendo formident. Qͥ bus
aut̃ uerb̃ diei. aut qua cogitatione capi pot̃.
p̃inium quod ille in fine daturꝰ est. quando

Expanded text:
quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, quasi ligamenta membris et vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus, homo homines, mortalis mortales, morte mortuos liberavit. Multa quoque alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi necessitas non rapit, vel a contrariis, vel a similibus medicinae christianae apparet instructio. CAPUcensio, magna spe fulcit fidem nostram. Multum enim ostendit quam voluntarie pro nobis animam posuerit, qui eam sic habuit in potestate resumere. Quanta ergo se fiducia spes credentium consolatur, considerans quantus quanta pro nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; quando
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ medetur uulneri corporis.adhibet q̃dam
contraria. sic̃ frigidum calido. uel humido
siccũuel si qͥd aliud eiusmodi: adhibet etiam
quedam similia. sic̃ linteolum uł rotundouul¬
neri rotundum. uł oblongum oblongo: liga¬
turamq ipsam ñ eandem m̃b̾s omnib s simmi¬
lem similib coaptat: sic sapientia dei hominẽ
curans se ipsam exibuit ad sanandum. ipsa me¬
dicus. ipsa medicina. Qa gͦ ꝑ suꝑbiam hõ
lapsꝰ est: humilitatem adhibuit ad sanandũ.
Serpentis sapientia decepti sumꝰ: distulticia
uocabat᷑. erat aut̃ stulticia contemnentib deum:
sic ista quȩ uocat᷑ stulticia. sapientia ẽ uincentibꝰ
diabolum. Nos inmortalitate male usi sumꝰ.
ut morerem᷑: xp̃s mortalitate bene usꝰ est: ut ui¬
ueremus. Corrupto animo feminȩ. ingressꝰ est
morbꝰ: integro corpore femine. ꝓcessit salus. Ad
eadem contraria ꝑtinet. quod etiam exemplo
uirtutum eiꝰ uitia nr̃a curant᷑. Iam uͦ similia

Expanded text:
qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. sevocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum; sic ista quae vocatur stultitia, Sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur; Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus; integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus vitia nostra curantur. Jamvero similia
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽet: nisi qͥa placuit deo ꝑ stulticiam p̃dicatio¬
nis saluos facerc credentes: Quomͦ uenit. nͥ
quod u̾bum caro factum ẽ. & habitauit in no¬
bis: sicuti cum loquim᷑. ut id quod animo ge¬
rimus in audientis animum ꝑ aures carna¬
les illabat᷑. fit sonꝰ uerbum quod corde gestamꝰ.
& locutiouocat᷑: nec tam̃ in eundem sonum
cogitatio nr̃a conu̾tit᷑: s apud se manens. in¬
tegram formam uocis qͣ se insinuet auribus
sine aliqua labe sue mutationis assumit: ita
uerbum dei non commutatum. caro tam̃ factũ
est ut habitaret in nob̃. Sic̃ aut̃ curatio uia est
ad sanitatem: fic ista curatio peccatores sanan¬
dos reficiendosq suscepit. Et quemadmodũ
medicicum alligant uulnera. ñ incompos¬
te s apte id faciunt. ut uincłi utilitatem. q̃dã
pulchritudo etiam consequat᷑: sic medicina
sapĩe ꝑ hominis susceptionem nr̃is est accõmo¬
data uulnerib. de quibdam contrarus cu¬
rans: ce de quibdam similib. Sicut etiam ille

Expanded text:
dicationis saluos facere credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quod nullum hominum exceꝑit qͥ p̃cep̃
ut ꝓximum diligamꝰ: & ipse in euangłio dñs
ostendit. & apłs paulus. Namq ille cui duoip¬
sa p̃cepta ꝓtulerat. atq in eis pendere. totam le¬
gem ꝓphasq omnes dixerat. cum int̾rogaret
eum dicens. & qͥs ẽ michi ꝓximus. hominem
quendam ꝓposuit descendentem abirlm ad¬
ihericho incidisse in latrones. & ab eis grauit
uulneratum. saucium & semiuiuum ẽẽ de¬
relictum. cui ꝓximum eẽ ñ docuit. nͥ qͥ erga
illum recreandum atq curandum misericor
extitit. itaut hoc qͥ int̾rogauerat int̾rogatus
ipse fateret᷑. cui dñs ait. uade &e tu fac similit̃.
ut uidelicet ẽe eumꝓximum intelligamus
cui uel exibendum ẽ officium miscdĩȩ si in¬
diget. uel a qͦ exibendum sibi eẽt si indigeret.
ex quo ẽ iam consequens. ut etiam ille a quo
hximi enim nom̃: ad aliquid est. Nec quisqͣm
cẽ ꝓximꝰ nisi ꝓximo potest. Dullum autem

Expanded text:
Nam quod nullum hominum exceperit qui praecepit Nam quod nullum hominum exceperit qui praecepit ut proximum diligamus, et ipse in Evangelio Dominus ostendit, et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter ; ut videlicet eum esse proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae, si indiget, vel exhibendum esset, si indigeret. Ex quo est jam consequens ut etiam ille a quo  noster. Proximi enim nomen ad aliquid est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem
Abbreviated transcription (Latin):
habent om̃s qui eum diligunt ae quod sunt.
&e quod eum diligunt. de quonicħ metuimus
ne cuiquam possit cognitꝰ displicere. & qui se
uult diligi ñ ut sibi aliquid. sut eis qͥ diligunt
ct̃ñum p̃mium conferat᷑. hoc est ipse quem di¬
lgunt: Hinc efficit᷑. ut inimicos etiam nr̃os di¬
ligamus. N enim eos timemꝰ. quia nob quod
diligimus auferre non possunt: s miseram᷑
potius quia tantomagis nos oderunt qͣnto ab
illo quem diligimꝰ separati sunt Ad quem si
conuersi fuerint. & illum tanquam beatific̃
bonum. & nos tanquam socios tantiboni ne¬
angłis ñ nulla questio. Illo enim fruentes etiã
ipsi beati sunt quoae nos frui desideramꝰ. &
quantum in hac uita fruimur uł ꝑspecłm ł¬
ꝑ enigmata: tanto eam ꝑegrinationem & tole¬
rabilius scistinemus. & ardentiꝰ finire cupimꝰ.
S utrum ad illa duo p̃cepta etiam dilectioꝵ
tineat angłoꝵ: ñ irrationabilit̃ queri potest.

Expanded text:
habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diligunt; de quo nihil metuimus, ne cuiquam possit cognitus displicere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magis nos oderunt, quanto ab illo quem diligimus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam socios tanti boni neAngelis nonnulla quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per enigmate , tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. Sed utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Angelorum, non irrationabiliter quaeri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
partim eos a qͥb adiuuamͣ. partim quorum
a indigemꝰ adtutorio ce indigentiȩ subuenimꝰ
partim quib nec ipsi conferimꝰ aliquid cõmo.¬
di. nec ab eis ut nob̃ conferat᷑ attendimus. Uel¬
le tam̃ debemus ut om̃s nobiscum diligant
dm̃. & totum quod eos uł adiutiamus uel ad¬
iuuamur ab eis. ad unum illum finem referen¬
dum est. Si enim in theatris nequiciȩ qͥ aliqͣm
diligit istrionem. & tanquam magno uel etiã
summo bono eiꝰ arte ꝑfruit᷑. omnes diligit qͥ
quem parit diligunt. & quanto est in eius a¬
more feruentior. tanto agit quib modis pot̾̃
ut a plurib diligat᷑. & tanto plurib eum cup̃
ostendere. & quem frigidiorem uidet excitat
eum quantum potest laudib illiꝰ. si autem contͣ¬
uenientem inuenerit. odit in illo uehementer
odium dilecti sui. &e qͥb modis ualet instat ut
auferat: quid nos insocitate dilectionis dei a¬
gere conuenit. quo ꝑfrui beate uiuere ẽ. & a qͦ

Expanded text:
partim eos a quibus adjuvamur, partim quorum partim eos a quibus adjuvamur, partim quorum et indigemus adjutorio, et indigentiae subvenimus; partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi, nec ab eis ut nobis conferatur attendimus. Velle tamen debemus ut omnes nobiscum diligant Deum, et totum quod vel eos adjuvamus vel adjuvamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. Si enim in theatris nequitiae qui aliquem diligit histrionem, et tanquam magno vel etiam summo bono ejus arte perfruitur, omnes diligit quiquem pariter diligunt; et quanto est in ejus amore ferventior, tanto agit quibus potest modis, ut a pluribus diligatur, et tanto pluribus eum cupit ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfrui, beate vivere est; et a quo
Abbreviated transcription (Latin):
gendus est quam corpꝰ nr̃m: quia ꝓpt̃ deum oĩa
ista diligenda sunt. & potest nobiscum aliꝰ homo
deo ꝑfrui. qͦd non potest corpꝰ. quia corpus per
animam uiuit. quasfruimur deo. Homines aut̃¬
om̃s. eque diligendi sunt. S cum omnib ꝓdes¬
se ñ possis: his potissimum consulendum ẽ. qͥ ꝓ
locoꝵ &e tempoꝵ uel quarumlibet rerum opor¬
tunitatib constrictiꝰ tibi quasi quadam sorte
iungunt᷑. Sicut enim si tͥ abundaret aliquid
quod dari oporteret ei quinon habet. nec duo¬
bus dariposset. si tͥ occurrent duo. quorum ne¬
uter alium uł indigentia uel erga te aliqͣ ne¬
cessitudine suꝑaret. nichil iustius faceres. qͣm
ut sorte liͥgeres. cui dandum eẽt quod dari ittꝙ
ñ posset: sic in hominib quib omnib consu¬
lere nequeas ꝓ sorte habendum est. prout qͥsq
um autem qui nobiscum frui possunt deo:
partim eos diligimꝰ quos ipsi adiuuamus.

Expanded text:
gendus est quam corpus nostrum, quia propter Deum omnia gendus est quam corpus nostrum, quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo Deo perfrui quod non potest corpus, quia corpus per animam vivit qua fruimur Deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. Sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim, si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari posset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitudine superaret; nihil justius faceres quam ut sorte legeres, cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque um autem qui nobiscum frui possunt Deo, partim eos diligimus quos ipsi adjuvamus,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq p̃cepti est dilectio: & ea gemina. id est dei a
ꝓximi. Qͦd si te totum intelligas. id ẽ animũ
pus eiꝰ. homo enim ex animo constat & corpore:
nullum rerum diligendarum genꝰ in his duobꝰ
p̃ceptis p̃t̾iissum ẽ. Cum enim p̃currat duectio
d̃i cĩcꝙ dilectionis modus p̃scͥptus appareat ata
ut cȩt̾a in illum confluant: de dilectione tua
nich dictum uidet᷑. S cum dictum est. diliges
ꝑrimum tuum tanquam te ipsum: simul & tuz
abs te dilectio ñ p̃t̾missa est. Iue aut̃ iuste &e sc̃e
uiuit: qui rerum integer estimator ẽ. Ipse ẽ aut̃.
qͥ ordinatam habet dilectionem: ne aut diligat
quod non ẽ diligendum. aut ñ diligat quod
diligendum est. aut ampliꝰ diligat qͦd minus
dili gendum est. aut eque diligat quod minus
peccator c̃. non est diligentꝰ. Et omnis homo in
diligendus ẽ: amplius quisq dm̃ debet dilige¬
re quam se ipsum. Item ampliꝰ alius homo dili¬

Expanded text:
itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est Dei et itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intelligas, id est animumpus ejus homo enim ex animo constat et corpore, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est: cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat ita ut caetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum videtur; sed cum dictum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem juste et sancte vivit qui rerum integer aestimator est; ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est, aut amplius diligat quod minus diligendum est, aut aeque dipeccator est non est diligendus; et omnis homo in diligendus est, amplius quisque Deum debet diligere quam seipsum. Item amplius alius homo dili
Abbreviated transcription (Latin):
tatem corporis sui: qͥa pł aliquid diligit. Nam
& auarꝰ quamuis pęcuniam diligat: tamen
emit sibi panem. Qͦd cum facit. dat pecunã
quam multum diligit & augere desiderat:
s quia pluris estimat salutem corporis sui q̃il¬
lopane fulcit᷑. Suꝑuaca neum ẽ diutiꝰ de re
manifestissima disputare: qͦd tam̃ plerunq
nos facere cogit error impioꝵ. Q qm̃ p̃cepto¬
non opꝰ est ut se quisq & corpꝰsuum diligat. id
est qm̃ id quod sumꝰ. & id quodinfra nos est ad
nos tam̃ ꝑtinet inconcussa natͣe lege diligimꝰ
quȩ in bestũs etiam ꝓmulgata ẽ. nam &e bestiȩ
se atq corpora sua diligunt: restabat ut & de
illo quod supͣnos ẽ. & de illo quod iuxta nos ẽ
p̃cepta sumeremꝰ. Diliges inquit dñm dm̃ tuũ
ex toto corde tuo. &e ex tota anima tua. & ex tota
m̃te tua: & diliges ꝓximum tuũm sicut te ipsũ.
Inhis duob p̃ceptis. tota lex pendet & ꝓpħe. finis

Expanded text:
itatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam itatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum diligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestissima disputare, quod tamen plerumque nos facere cogit error impiorum. CAPnon opus est ut se quisque et corpus suum diligat, id est, quoniam id quod sumus, et id quod infra nos est, ad nos tamen pertinet, inconcussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est nam et bestiae se atque corpora sua diligunt; restabat ut et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et diliin his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae: finis
Abbreviated transcription (Latin):
duob: nisi aliqua res quȩ p̃ponenda eẽt urge¬
ret. Istis atq huiꝰmodi documentis satis osten¬
ditur eis qͥ sine ꝑtinacia uerum requirunt.
quam certa sententia sit apħ. ubi ait. Nemo eni
unquam carnem suam odio habuit. addidit &e.
diligendi p̾cipiendus ẽ homini: id ẽ quomodo
se diligat ut ꝓsit sibi. Qͥn autem se diligat &e
ꝓdesse sibi uelit dubitare dementis ẽ. Precipi¬
endum etiam qͦmͦ corpꝰ suum diligat: ut ei or¬
dinate prudent̃ ꝙ consulat. Nam qͦd diligat cẽ
corpꝰ suum. idq saluum hab̃e atq integrum ue¬
lit. eque manifestum est. Aliquid itaq amplius
diligere aliquis potest: quam salutem atq inte¬
gritatem corporis sui. Nam multi & dolores &e
amissiones ñ nulloꝵ membroꝵ uoluntarias sus¬
cepisse inueniunt᷑: s ut alia quȩ ampliꝰ dilige¬
bant consequerent᷑. Non gͦ ꝓpt̾ca quis quam di¬
cendus ẽ non diligere salutem atq incolum¬

Expanded text:
duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeduobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit etiam: diligendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat ut prosit sibi. Quin autem se diligat et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idque salvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur, sed ut alia quae amplius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolum
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit. ñ ut int̾i mat corpꝰ. sut concupiscen¬
tiam eiꝰ id est consuetudinem male molitã.
faciat sp̃ui subiugatam. quod nat᷑alis ordode¬
siderat. Qͥa enim hoc erit post resurrectio¬
nem. ut corpꝰ omnimꝰ cum quiete summa spi¬
ritui subditum immortalit̃ uigeat: hoc etiã
in hac uita meditandum ẽ. ut confuetudo car¬
nalis mutetͣ in meliꝰ. ne in ordinatis motibus
resistat sp̃ui. Qͦ d donec fiat: caro concupis c̃
quod diligit. uult subditum ẽẽ meliori: nec ꝑ
odium resistente carne. s ꝑ consuetudinis uin¬
culum. qͦd a parentum ctiam ꝓpagine inuet̾a¬
tum. nat᷑ali lege inoleuit. Id gͦ agit sp̃s indo¬
manda carne. ut soluat malȩ consuetudinis
qͣs i pacta puersa: & fiat pax consuetudinis bo¬
nȩ. Camen nec isti qͥ falsa opinione deprauati.
corpora sua detestant᷑. parati eẽnt unũ ocłm ł
sine sensu doloris amittere. etiam si in altero
tantꝰ cernendi sensꝰ remaneret. quantꝰ erat in

Expanded text:
cupiscit; non ut interimat corpus, sed ut concupiscentia ejus, id est consuetudine mala edomita, faciat spiritui subjugatum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, ut corpus omnimodo cum quiete summa spiritui subditum immortaliter vigeat, hoc etiam in hac vita meditandum est, ut consuetudo carnalis mutetur in melius, nec inordinatis motibus resistat spiritui. Quod donec fiat, caro concupiscit quod diligit vult subditum esse meliori: nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis vinculum, quod a parentum etiam propagine inveteratum naturae lege inolevit. Id ergo agit spiritus in domanda carne, ut solvat malae consuetudinis quasi pacta perversa, et fiat pax consuetudinis bonae. Tamen nec isti qui falsa opinione depravati corpora sua detestantur, parati essent unum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in
Abbreviated transcription (Latin):
minib. & quod infirmum ẽ dei. fortiꝰ est hõibꝰ.
patͥam. Et cum sano & puroint̃iori ocło ubiq
sit p̃sens: eoꝵ qͥ ocłm illum infirmum immun¬
dumq habent. ocłis etiam carneis apparere
dignata ẽ. Qͥa enimin sapientia dei ñ pot̃at
mundꝰ ꝑsapientiam cognoscere dm̃. placuit
deo ꝑstulticiam p̃dicationis saluos facere cre
dentes. Nongͥ ꝑ locoꝵ spaciaueniendo. sed in
carne mortali mortalib apparendo: uenisse
ad nos dicit᷑. Iuuc gͦ uenit ubi erat: quia in
hoc mundo erat. & mundus ꝑ eam factꝰ est.
S qm̃ cupiditate fruendi ꝓ ipso creatore creat᷑a.
homines configͣati huic mundo. & mundi noĩe
congruentissime uocat. ñ eam cognouerunt:
ꝓptea dixit eugłista. & munduseam ñ cogno¬
uit. Itaq insapientia di non pot̃at mundus ꝑ¬

Expanded text:
homines, quod infirmum est dei, fortius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius est quam patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos fatur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus
Abbreviated transcription (Latin):
ra sectantes: quanquam illud quod ẽ melius
ritate ꝑfruendum sit quȩ incommutabilit
uiuit. & in ea tͥnitas ds auctor & conditor uni¬
uersitatis. reb quas condidit consulat: pur¬
gandus est animꝰ. ut &e ꝑspicere illam lucem
ualeat. & inherere pspecte. Quam purgatio¬
nem. qͣsi ambulationem quancdam. & qua¬
si nauigationem ad patͥam ẽe arbitrem.
enim ad eum qͥ ubi sp̃sens ẽ locis mouemur.
s bonostudio. bonisq moribꝰ. Qd non possem.
nͥipsa sapientia tante etiam nr̃ȩ infirmitati
congruere dignaret᷑. & uiuendi nob p̃beret
ecemplum. ñ alit̃ quam in homine: qm̃ &e nos
homines sumꝰ. d quia nos cum ad illam ueni¬
mus sapient̃ facimꝰ. ipsa cum ad nos uenit. ab
hominibꝰ suꝑbis quasi stulte fecisse putata est.
Et qm̃ nos cum ad illam uenimꝰ conuales cimꝰ.
ipsa cum ad nos uenit. quasi infirma existima¬
ta est. S quod stultum ẽ dei. sapientius est ho

Expanded text:
ra sectantes, quam illud quod essera sectantes, quam illud quod esseritate perfruendum sit, quae incommutabiliter uiuit, et in ea trinitas deus, auctor et conditor uniuersitatis, rebus, quas condidit, consulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam. anteqm adipisceret᷑ non erat sapĩs.
At uͦ ipsa sapientia. nec fuit unquam insipiens:
nec ẽẽ unquam potest. Quamsi non uiderent:
nullo mͦ plena fiducia. uitam incommutabili¬
ter sapientem. commutabili uitȩ anteponerent.
Ipsam qͥppe regłam ueritatis qua illam clamãt
ẽẽ meliorem. incommutabilem uident: nec us¬
piam nisi supͣ suam nat᷑am uident. qndoqͥdẽ
dens. taminsulsꝰ qui dicat. Unde scis incõmu¬
tabilit̃ sapientẽ uitam. mutabili eẽ p̾ferendã:
Id ipsum enim qͦd int̾rogat unde sciam. oĩb
ad contemplandum communit̃ atq incõmu¬
tabilit̃ p̃sto est. Et hoc qui ñ uidet. ita ẽ quasi
cȩcus in sole: cui nicħ ꝓdest ipsis locis ocłorum
eiꝰ tam clare ac p̃sentis lucis fulgor infusus. Q
autem uidet & refugit. consuetudine umbra¬
rum carnalium inualidam mentis aciem ge
patͥa reꝑcutiunt᷑ homines. postĩora atq inferio¬

Expanded text:
sapientiam, antequam adipisceretur non erat sapiens; sapientiam, antequam adipisceretur non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia nec fuit unquam insipiens, nec esse unquam potest. Quam si non viderent, nullo modo plena fiducia vitam incommutabiliter sapientem commutabili vitae anteponerent. Ipsam quippe regulam veritatis, qua illam clamant esse meliorem, incommutabilem vident; nec uspiam nisi supra suam naturam vident, quandoquidem denter insulsus qui dicat: Unde scis incommutabiliter sapientem vitam mutabili esse praeferendam? Idipsum enim quod interrogat, unde sciam, omnibus ad contemplandum communiter atque incommutabiliter praesto est. Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis aciem gerpatria repercutiuntur homines; posteriora atque inferio
Abbreviated transcription (Latin):
qui de deo cogitant. uiuum aliquid eogitat̃.
illi soli possunt ñ absurda & indigna ocistimare
de deo. qui uitam ipsam cogitant: & quecunq
illis forma occurrerit corporis. eam uita uiuere
uel ñ uiuere statuunt. & uiuentem ñ uiuenti
anteponunt: eamq ipsam uiuentem corporis
formam. qͣntalibet luce p̃fulgeat. quantalibet
magnitudine p̾mineat. quantalibet pulchri¬
tudine ornet᷑. aliud ẽẽ ipsam. aluid uitam qͣ
uegetat᷑ intelligunt. eamq illi moli que ab il¬
la uegetat᷑ & animat᷑ dignitade incomparabili
p̃ferunt. Deinde ipsam uitam ꝑgunt inspicẽ
&e si cam sine sensu uegetantem inuenerint. q̃l
est arboꝵ: p̃ponunt ei sentientem qualis ẽ pe¬
corum. Et huic rursus intelligentem: qualis
ẽ hominum. Quam cum adhuc mutabilẽ
uidint: etiam huic aliqͣm incommutabilem
cogunt᷑ p̃ponere. illam scilicet uitam quȩ ñ
aliquando desipit. aliquando sapit. s ẽ potius
ipsa sapientia. Sapiens enim mens. id est adepta

Expanded text:
qui de Deo cogitant, vivum aliquid cogitant, illi soli possunt non absurda et indigna existimare de Deo, qui vitam ipsam cogitant, et quaecumque illis forma occurrerit corporis, eam vita vivere vel non vivere statuunt, et viventem non viventi anteponunt; eamque ipsam viventem corporis formam, quantalibet luce praefulgeat, quantalibet magnitudine praeemineat, quantalibet pulchritudine ornetur, aliud esse ipsam, aliud vitam qua vegetatur intelligunt, eamque illi moli quae ab illa vegetatur et animatur, dignitate incomparabili praeferunt. Deinde ipsam vitam pergunt inspicere, et si eam sine sensu vegetantem invenerint, qualis est arborum, praeponunt eis sentientem, qualis est pecorum; et huic rursus intelligentem, qualis est hominum. Quam cum adhuc mutabilem viderint, etiam huic aliquam incommutabilem coguntur praeponere, illam scilicet vitam quae non aliquando desipit, aliquando sapit, sed est potius ipsa Sapientia. Sapiens enim mens, id est, adepta
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ arbitrant᷑. aut si extͣ mundum ire contendt̃.
aliquid lucidum imaginant᷑. idq uel infini¬
tum uł ea forma quȩ optima uidet᷑ inani sus¬
picione constituunt. aut humani corporis
figuram cogitant: s eam cȩt̾̃is anteponunt.
Qͦ dsiunum dm̃ deoꝵ eẽ non putant. & po¬
tius multos aut innumerabiles equalis ordinis
deos.ettam eos tam̃ ꝓut cuiq aliqͥd corporis
uidet᷑ excellere: ita fig᷑atos animo tenent. Illi
autem qui ꝑ intelligentiam ꝑgunt uidere qͦd
ds est: omnib eum nat᷑is uisibilib & corporali¬
bus. intelligibilib uͦ &e sp̃italib omnib mutabi

Expanded text:
esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, esse arbitrantur: aut, si extra mundum ire contendunt, aliquid lucidum imaginantur, idque vel infinitum, vel ea forma quae optima videtur, inani suspicione constituunt, aut humani corporis figuram cogitant, si eam caeteris anteponunt. Quod si unum Deum deorum esse non putant, et potius multos aut innumerabiles aequalis ordinis deos; etiam eos tamen prout cuique aliquid corporis videtur excellere, ita figuratos animo tenent. Illi autem qui per intelligentiam pergunt videre quod Deus est, omnibus eum naturis visibilibus et corporalibus, i
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ pot̃: ñ ẽ ineffabile qͦd ł ĩ effabile dicip̃. Qe
pugnau̾bors: silentio cauenda potiꝰ quã uoce
pacanda est. Et tam̃ ds cum de illo nichil digne
dici possit. admisit humanę uocis obsequium:¬
& uerbis nr̃is in laude sua gaude nos uoluit.
strepituistarum duarum sillabarum ipse cog¬
noscitur: s tam̃omnes latinȩ linguȩ scios. cum
aures coꝵ sonꝰ iste detigerit. mouet ad cogitandã
excellentissimam quandam immortalemq na¬
turam. Nam cum ille unꝰ cogitat᷑ doꝵ decis.
ab his etiam qͥ alios &e suspicant᷑ &e uocant & co¬
lunt deos. siue in celosiue in t̾ra. tta cogitatur.
ut aliqͥd. quo nichil meliꝰ atq sublimius ulla
cogitatio conet᷑ attingere. Sane qm̃ diuersis
mouent᷑ bonis. partimeis quȩ ad corporis sen.¬
sum. partimeis quȩ ad animi intelligentiam
ꝑtinent: illi qͥ dediti funt corporis sensib. aut
ipsum cȩlum. aut quod in celo fulgentissimũ
uident. aut ipsum mundum deum deorum

Expanded text:
dici non potest, non est ineffabile quod uel ineffabile dici potest. quae pugna uerborum silentio cauenda potius quam uoce pacanda est. et tamen deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae uocis obsequia et uerbis nostris in laude sua gaudere nos uoluit. strepitu istarum duarum syllabarum ipse cognoscitur, sed tamen omnes latinae linguae socios, cum aures eorum sonus iste tetigerit, monet ad cogitandam excellentissimam quandam immortalemque naturam. Nab his etiam qui alios et suspicantur et vocant et colunt deos sive in coelo sive in terra, ita cogitatur, ut aliquid quo nihil melius sit atque sublimius illa cogitatio conetur attingere. Sane quoniam diversis moventur bonis, partim eis quae ad corporis sensum, partim eis quae ad animi intelligentiam pertinent; illi qui dediti sunt corporis sensibus, aut ipsum coelum, aut quod in coelo fulgentissimum vident, aut ipsum mundum, Deum deorum
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem tͥb et̾nitas: Eadem in commutabilitas.
eadem maiestas: eadem potestas. In patre uni¬
tas: in filio eq̃litas: in sp̃u sancto unitatis ȩqua¬
utatis ꝙ concordia. Et tͥa hec. unum omnia. ꝓpt̃
patrem: equalia omnia ꝓpt̃ filium: conex a
ine aliud quam dicere uoluisse sentio. Si autẽ
dixi. ñ est hoc quod dicere uolui. Hoc unde scio:
ñ qͥa ds ineffabilis ẽ: Qa aut̃ ame dictũ ẽ sim
effabile et̃t dictũ ẽc̃t. Ac ꝑ hoc ne meffabilis qͥ

Expanded text:
eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia omnia propter filium, conexa ome aliud quam dicere uoluisse sentio. si autem dixi, non est quod dicere uolui. hoc unde scio, nisi quia deus ineffabilis est ? quod autem a me dictum est effabile esset, dictum non esset. ac
Abbreviated transcription (Latin):
res est communisq omnib fruentib ea. si tam̃
res. & ñrerum omnium causa sit. si tamen ce cau¬
sa. Non enim facile nom̃ quod tantȩ excellen-¬
diȩ conueniat inueniri potest. nisi quod meliꝰ
ita dr. CTrinitas hȩc. unꝰ ds ex qͦ omnia. ꝑ quem
omnia. in quo omnia. Ita pat̾ ce filius ce sp̃s sc̃s.¬

Expanded text:
res communisque omnibus fruentibus ea, si tamen res communisque omnibus fruentibus ea, si tamen res, et non rerum omnium causa; si tamen et causa. non enim facile nomen, quod tantae excellentiae conueniat, inueniri potest, nisi quod melius ita dicitur trinitas haec unus deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. ita pater et filius et spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
non possemꝰ eaq ꝑegͥnatione utiq miseri. & mi¬
seriam finire cupientes. in patriam redire uel¬
lemus. opꝰ esset uel t̾restrib uel marinis uehi¬
culis. qͥb utendum ẽẽt ut ad patriam q̃ fruen¬
dum erat ꝑuenire ualeremꝰ. quod si amenitas
itineris & ipsa gestatio uehicłoꝵ nos delectaret.¬
& conu̾si ad fruendum his quib uti debuimꝰ
nollemꝰ citouiam finire. & ꝑuersa suauitate im¬
plicati. alienarem̃ a patͥa cuius suauitas face¬
ret beatos: sic in huiꝰ mortalitatis uita ꝑegri¬
nantes a dño. si redire in patͥam uolumus ubi
beati eẽ possimꝰ. utendum est hoc mundo ñ
fruendum: ut inuifibilia dei ꝑea quę facta ft̃
intellecta conspiciamꝰ. hoc ẽ ut de corporalibus
temporalib q reb. et̾na &e sp̃italia capiamus.
Res gͥ quib fruendum est pater est & filius &
sp̃s sc̃s. Eademq trinitas. una quedam summa

Expanded text:
non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et minon possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendum est hoc mundo, non fruendum, ut inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur, hoc est ut de corporalibus temporalibusque rebus aeterna et spiritalia capiamus. Res igitur, quibus fruendum est, pater et filius et spiritus sanctus eademque trinitas, una quaedam summa
Abbreviated transcription (Latin):
possint. ñ impediant partitionem qua prius
de reb. postea de signis disserem. Memorit̃q
tencamus id nc̃ in reb considerandum ẽẽ qͦd
sunt: non quod aliud etiam p̃t̃ se ipsas signifi
quib fruendum ẽ. nos beatos faciunt. Istis qͥ¬
busutendum ẽ. tendentes ad beatitudinem ad¬
iuuam᷑ & qͣsi adminicłam: ut ad illas quȩ nos
beatos faciunt ꝑuenire atq his inherere possi¬
mus. Nosuͦ qui fruim᷑ & utimͣ. int̃ utras ꝙ cõ¬
stitut. si eis quibꝰ utendum ẽ frui uoluerimus:
impedit᷑ cursꝰ nr̃. & aliquando etiam deflec¬
titur. ut ab his rebus qͥb fruendum ẽ obtinen¬
dis. uel retardemur uel etiam reuocem᷑. infe¬
rioꝵ amore p̃pediti. frui est enim: amori in¬
herere alicui re ꝓpt̃ se ipsam. Uti autem: qͦdd¬
in usum uenerit ad id qͦd amas obtinendum
referre. si tamen amandum ẽ. Pam usꝰ illicitꝰ.
abus potiꝰ uel abusio nominandꝰ est. Qͤ mͦ

Expanded text:
possint, non impediant partitionem, qua prius possint, non impediant partitionem, qua prius de rebus, postea de signis disseremus; memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod aliud etiam praeter scipsas significquibus fruendum est, beatos nos faciunt. Istis quibus utendum est tendentes ad beatitudinem adiuuamur et quasi adminiculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus. nos uero, qui fruimur et utimur inter utrasque constituti, si eis quibus utendum est frui uoluerimus, impeditur cursus noster et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus, quibus fruendum est, obtinendis uel retardemur uel etiam reuocemur, inferiorum amore praepediti. Frui est enim amore inhaerere alicui rei propter ae ipsam, uti autem, quodin usum uenerit ad id quod amas optinendum referre, si tamen amandum est. nam usus inlicitus abusus potius uel abusio nominanda est. quomod
Abbreviated transcription (Latin):
mnis doctrina: uel rerum est uel sig¬
nunc res appellaui: quȩ ñ ad significandum
aliquid adhibent᷑. sicuti ẽ lignum. lapis. pecꝰ.
atq huiꝰmodi cęt̾a. S ñ illud lignum. quod
in aqͣs amaras moysenmisisse legimꝰ. ut ama¬
ritudine carerent: neq ille lapis. quem iacob
sibi ad caput posucrat. neq illud pecꝰ quod ꝓ
filio immolauit abraham. Hec nanq ita res
sunt: ut aliarum etiam signa sint rerum.
Sunt aut̃ alia signa. quoꝵ omins usꝰ in sign¬
ficando est: sicuti sunt u̾ba. Nemo enim utit᷑
uerb̃. nisi aliquid significandi gr̃a. Ec qͦ intel¬
ligitur quid appellem signa. Res cas uideli¬
cet. que ad significandum aliquid adhibent᷑.
Quamobrem: omne etiam signum res al¬
qua est. Qͦd enim nulla res est: omnino ni¬
chil ẽ. Non autem omnis res: etiam signũ ẽ.
Et ideo in hac diuisione rerum atq signoꝵ
cum de rebꝰ loquimͣ ita loquimur: ut etiam¬
siearum aliquȩ adhiberi ad significandum

Expanded text:
mnis doctrina vel rerum est vel signunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicuti est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera. Sed non illud lignum quod in aquas amaras Moysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat ; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham . Hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba. Nemo enim utitur verbis, nisi aliquid significandi gratia. Ex quo intelligitur quid appellem signa; res eas videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Quamobrem omne signum etiam res aliqua est; quod enim nulla res est, omnino nihil est: non autem omnis res etiam signum est. Et ideo in hac divisione rerum atque signorum, cum de rebus loquemur, ita loquemur ut etiamsi earum aliquae adhiberi ad significandum
Abbreviated transcription (Latin):
mundum facere: causam quęxit uo¬
luntatis dei. S omnis causa. efficiens est.
Omne aut̃ efficiens. maius est quam id q̃d
efficitur. Nichil aut̃ maius est uoluntate cdi.
Non gͦ eius causa querenda est. Utrum aliqͥd

Expanded text:
mundum facere, causam quaerit uoluntatis Dei. Sed omnis causa efficiens est, omne autem efficiens maius est quam id quod efficitur. Nihil autem maius est uoluntate Dei. Non ergo eius causa quaerenda est. Qua quid
Abbreviated transcription (Latin):
niet filiꝰ hominis & inueniet fidem suꝑ t̾ram:
significauit quidem in extremo conuiuiĩ re¬
linqui posse & deseri ȩscas suas. S qm̃ ipse itẽ
dicit. qui ꝑseuerau̾it usq in finem. hic saluus
erit: significauit ñ defuturam eccłiam quȩ
septenario numero cosdem septem panes a¬
bundantius recipiat. & latitudine cordis q̃
ipsam ꝑseuerantiam in sportis uidet᷑ signifi¬

Expanded text:
niens Filius hominis inveniet fidem super terram? niens Filius hominis inveniet fidem super terram? significavit quidem in extremo convivii relinqui posse et deseri escas suas: sed quoniam ipse item dixit, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; significavit non defuturam Ecclesiam, quae septenario numero eosdem septem panes abundantius recipiat, et latitudine cordis, quae ipsam perseverantiam in sportis videtur signifi
Abbreviated transcription (Latin):
turbam illam reficere dñs. ne deficiãt in uia.
sta enim dispensatio qͣ nobis dominꝰ tempo¬
raliter & uisibilit in homine apparere dignatꝰ
pensatio qͥd aliud agit. nisi ut ad palmam
suꝑnȩ uocationis. sine defectu uirium ꝑue¬
nire possimus: ꝑfidem enĩ ambulamus: ñ
ꝑspeciem. Et ipse apłs paulus nondum se
dicit comprehendisse regnum dei: s ea quȩ
retro sunt oblit᷑. in ea que ante sunt extentus.
scđm intentionem sequor inquit ad palmam
supne uocationis. Ueruntam̃ in qͦd prienimꝰ.
in eo ambulamus: qͥa t̾cio die dño adheren¬
des & ab illo pasti. non deficiͤmus in uia. Etiam
hic sane ꝑuenire ad comedencdi finem turba¬
non potuit. s relicte st̃ escȩ. Non enim frust᷑
de fut᷑o dictum est. Putas ne ueniet filiꝰ hoĩs.¬
& inueniet fidem suꝑ t̾ram ᷑: Et credo ita fu
am desebit᷑ ꝑtinet: id est omnis qͥ ꝑseuerau̾it
usq in finem. Iue enim qui dix̃ putas ne ue¬

Expanded text:
turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Dominus temporaliter et visibiliter in homine apparere dignatuspensatio quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Et ipse apostolus Paulus nondum se dicit comprehendisse regnum Dei, Sed ea quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationis. Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus ; quia tertio die Domino adhaerentes et ab illo pasti, non deficiemus in via. 8. Etiam hic sane perveniri ad comedendi finem non potuit, sed relictae sunt escae. Non enim frustra de futuro dictum est, Putasne, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Et credo ita futam describitur , pertinet, id est, omnis qui perseveraverit usque in finem. Ille enim qui dixit, Putasne, ve