comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iesu filii syrach id̃o ȩccłiasti¬
cus dicitur. qđ de totrusec¬
cłiȩ disciplina religiosȩ con¬
u̾sationis magna cura ⁊ tati¬
one sit editus. De his duo¬
bus hieronimus sic dicit.
fertur panaretos iħu syrach
filii liber. ⁊ alius pseudog̾¬
phus qui sapientia salomo¬
nis inscribitur. quoꝵ pͥore
hebraicũ repꝑi. non eccłia¬
sticum ut apud latinos.
s parabolas p̃notatum.
Cui iuncti erant eccłiastes
⁊ canticum canticorum. ut
similitudinem salomonis
non solum librorum nũo.
s etiam mat̾iaꝵ genere co¬
equarent. Sođ̾s apud he¬
breos nusqͣm est. qͥa ⁊ipse
stilus grecam eloquentiã

Expanded text:
esu filii Sirac ideo Ecclesiasticus dicitur, quod de totius Ecclesiae disciplina religiosae conversationis, magna cura et ratione sit deditus. De his duobus Hieronymus sic dicit. Fertur paranetos Jesu filii Sirac liber, et alius pseudogr qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam
Abbreviated transcription (Latin):
i sunt scriptores
sacrorum libroꝵ. qui
autẽ dicꝰta .i. secreta. qͥa ĩdu¬
bium ueniunt. Est enĩ eoꝵ
occulta origo. nec patet pa¬
trib a quib usq ad nos au¬
cꝰtoritas ueraciũ scͥpturarũ
certissima ⁊ notissima succes¬
sione ꝑuenit. Inhis apocͥfis
etsi inuenitur aliqua i̾ntaᷤᷤ
tamen ꝓpt̃ multa falsa. nul
ora sub nominib apłorum
ab hereticis ꝓferunt᷑ quȩ
om̃a sub nomine apocrifoꝵ
auctoritate canonica diligen¬
ti examinatione remotasint̃.

Expanded text:
 sunt scriptores sacrorum Librorum perautem dicta, id est, secreta, quia in dubium veniunt; est enim earum occulta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nullora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, omnia sub nomine apocriforum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aquinq uoluminib dicit᷑.
cus uolumen uocatur.Ee¬
nesis ꝓ eo dicit᷑. qđ generati¬
o scłi in eo contineatur. Exo¬
dus. ab exitu filioꝵ isrł de
egypto. leuiticus eo qđ le¬
uitarum minift̾ia ⁊ diu̾sita¬
tem uicꝰtimarum exequitur.
Numerorum lib̾ uocatur.
eo qđ in eo egresse de ȩgyp¬
to tribus enumerantur. ⁊
qͣ draginta duȩ ꝑ heremũ

Expanded text:
nibus dicitur. χος volumen vocatur. Genesis eo dicitur quod generatio saeculi in eo continetur. Exodus ab exitu filiorum Israel de Aegypto. Leviticus eo quod levitarum ministeria et diversitatem victimarum exsequitur. Numerorum liber vocatur, eo quod in eo egressae de Aegypto tribus enumerantur, et quadraginta duae per eremum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecisse ꝑspererint. ad the¬
ologiam usq ꝑducant. Dani¬
hel apud hebreos non inter
ꝓpħas. s int̾ agy ographos
aginta interpͣtes catholica
eccłia non legit. eo qđ mul¬
tum a ueritate discordet.
hebraicis quidem litt̾is. s
chaldaico sermone conseri¬
pti sunt. Iob quoq cum a¬
rabica lingua plurimam
habae societatem. Daniel
apud hebreos nec susannȩ
habet hystoriam. nec ym¬
num tͥum pueroꝵ. nec beł
draconisq fabulas. Para¬
lipomenon grece dicitur.
quod nos pret̾missorũ uł
reliquoꝵ dicere possumus.
quia ea quȩ in lege uł regũ
libris. uł omissa. uł ñ ple¬
ne relata sunt. in isto sum¬
matim at breuit explican¬
tur. Hic hebraice dicit᷑
dabreniamin. quod int̃p̃¬
tatur uerba dierum. qđ
significantiꝰ cronicon.to¬
tus diuinȩ hẏstoriȩ pos¬
sumus appellare. Lib̾ errȩ
uolumine continentur. Se¬
cundus. t̾cnus. ⁊ quartus.
apocrifi sunt. Lib̾ qui sapi¬
entia salomonis inscribit᷑

Expanded text:
profecisse perspexerint, ad theprofecisse perspexerint, ad theologiam usque perducant. Daniel apud Hebraeos non inter prophetas, sed inter agiographos m LXX interpretes catholica Ecclesia non legit, eo quod multum a veritate discordet. Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico sermone conscripti sunt. Job quoque cum Arabica lingua plurimam habet societatem. Daniel apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Beli, draconisque fabulas. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum, vel reliquorum dicere possumus; quia ea quae in lege, vel regum libris, vel omissa, vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter replicantur. Hic Hebraice dicitur , Dabreiamin, quod interpretatur Verba dierum; quod significantius Chronicon totius divinae historiae possumus appellare. Liber Esdravolumine continentur. Secundus, tertius et quartus apocryphi sunt. Liber qui Sapientia Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ. infine ab eo loco in quo
ait. mulierem fortem quis
inueniet. alfabeto texunt᷑.
sicut lamentationes hiere¬
miȩ. ⁊çȩt̾a quȩdam scriptu¬
re cantica. Scm quod hebra¬
ice coelech. grece eccłiastes.
latine concionator dicitur.
eo qd̃ sermo eius non sp̃alit̃
ad unum sicut in ꝓuerbiis.
s ad uniuersos gen̾aliter
quasi ad totam concionem
⁊ eccłiam dirigatur. Terciũ
sirasirim.i.cantica cantico¬
rum. quod ẽ quasi epyta¬
lamium.i.carmen nupti
dit. Unde ⁊ ad filiũ ei cre¬
bro sermo repetitur. In ec¬
cłiaste uͦ maturȩ uirum
etatis instituit. nequicꝙͣ
inmundi reb putet ẽẽ ꝓpe¬
tuum. s caduca ⁊ breuia u¬
niuersa que cernimus.ad
extremũ iam consummatũ
uirum ⁊ calcato scło p̾para¬
tum. in cantico canticorum
sponsi iungit amplexibus.
Haut ꝓcul ab hoc ordine
doctrinarũ ⁊ philosophi
suos sectatores erudiunt.
ut pͥmum echicam doce¬
ant. deinde phisicam. int̾¬
pretantur.⁊ quem in his

Expanded text:
lae in fine ab eo loco in quo lae in fine ab eo loco in quo ait: Mulierem fortem quis inveniet , alphabeto texuntur; sicut Lamentationes Jeremiae, et caetera quaedam Scriptuae cantica. Secundum quod Hebraice , Coeleth, Graece Ecclesiastes, Latine concionator dicitur, eo quod sermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos, generaliter, quasi ad totam concionem et Ecclesiam dirigatur. Tertium , Sira Sirim, id est Cantica canticorum, quod est quasi epithalamium, id est carmen nuptiadit, unde et ad filium ei crebro sermo repetitur. In Ecclesiaste vero maturae virum aetatis instituit, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca et brevia universa quae cernimus. Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo praeparatum in Cantico canticorum Sponsi jungit amplexibus. Haud procul dubio ab hoc ordine doctrinarum, et philosophi suos sectatores erudiunt, ut primum ethicam doceant, deinde physicam interpretentur, et quem in his
Abbreviated transcription (Latin):
miȩ. ⁊ om̃a ferme seriptͣaũ
cantica apud hebreos met¬
ce composita sunt ut testa¬
tur heronimus. orige nes.
iosephus.⁊ eusebuis ce sarien¬
sis. Nam in morem romani
alii iambo currunt. minc
safico nitent. tͥmetro. uł tetͣ¬
metro incedentes. Trib nomi¬
nib uocatũ ẽẽ salomonem
scriptura manifeftissime do¬
c&e: idida .i. dilectũ. dñi. quia
eum dilexit dñs. ⁊ coelech.i.
eccłiasten. Eccłiastes autem
greco sermone appellat᷑. qui
cetum .i. eccłiam congregat.
quem nos nuncupare pos¬
sumus. concionatorem qui
loquitur non ad unii speci¬
alit̃. s ad totam concionem
ppłi. Porro pacificiis uocat᷑
est. eo qđ in regno eiꝰ paxfu¬
erit. Is itaq uxta numerũ
uocabuloꝵ tria edidit uo¬
lumina. pͥmum quod hebͣ¬
ice maslath. grece parabole.
latine ꝓuerbia inscribitur.
eo qd̃ in ipso sub comꝑatiua
similitudine figuras uerbo¬
rũ. ⁊ imagines ueritatis ostͣnͣ¬
derit. quȩ uidelicz parabo¬

Expanded text:
miae et omnia ferme Scripturarum miae et omnia ferme Scripturarum cantica, apud Hebraeos metrice composita sunt, ut testantur Hieronymus, Origenes, Josephus, Eusebius Caesariensis. Nam in mortem Quintieci, nunc alii iambo currunt, nunc sapphico nitent, trimetro vel tetrametro incendentes. Tribus nominibus vocatum esse Salomonem Scriptura manifestissime docet: , Idida, id est dilectum Domini, quia eum dilexit Dominus; , Coeleth, id est ecclesiasten; Ecclesiastes autem Graeco sermone appellatur, qui coetum, id est Ecclesiam congregat, quem nos nuncupare possumus concionatorem, qui loquitur non ad unum specialiter, sed ad totam concionem populi. Porro pacificus vocatus est, eo quod in regno ejus pax fuerit. Is itaque juxta numerum vocabulorum tria edidit volumina, primum quod Hebraice , Massoth, Graece parabolae, Latine proverbia inscribitur, eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum, et imagines veritatis ostenderit. Quae videlicet parabo
Abbreviated transcription (Latin):
comp osuit alfabetum. qͦrũ
duo pͥma quasi safico met᷑
scripta sunt. quia tres u̾sicu¬
los qui sibi nexi sunt ⁊ ab u
na tantum littera incipiun
heroicum coma concludit.
Tercium alfabetum tͥmetro
scriptum est. ⁊ a t̾enis lict̾̃is¬
Quartũ alfabetum simile
pͥmo & scđo habetur. Eze¬
chiel pͥncipium ⁊ finem ob¬
scuriora hab&e. Unum ẽ uo
hebreos prosa oratione con¬
terta sunt. Media autem
psius ab eo loco quo ait. pe¬
reat dies in qua natus sum
tisq adeũ locum. iccirco e¬
go me reprehendo.⁊ago
penitentiam. om̃a heroico
metro discurrunt. Psalmo¬
rum liber. grece psalteriũ.
hebraice nabla. latine orga
num dicit᷑. Ideo aut̃e uocat᷑
psalt̾ium. qđ uno ꝓpħa ca¬
nente ad psalt̾ium chorus
consonando responderit.
Hunc librum quinq incisi¬
onib ⁊ uno psalmoꝵ uolu¬
mine comp̃hendunt. Psal¬
mos. dõ. composuit. s ez ras
postea ordinauit. Om̃s autẽ
psalmi. ⁊ lam̃tationes hiere¬

Expanded text:
conposuit alphabetum, quorum conposuit alphabetum, quorum duo prima quasi Sapphico metro scripta sunt, quia tres versiculos, qui sibi nexi sunna tantum littera incipiunt, erectum coma concludit. Tertium alphabetum trimetro scriptum est, et a ternis versQuartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel principium et finem, obscuriora habet. Unum est voHebreos, prosaica oratione contexta sunt, media autem ipsius, ab eo loco quo ait: pereat dies in qua natus sum, usque ad illum locum: idcirco me reprehendo et ago penitentiam; omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber grece psalterium, hebnum dicitur. Ideo autem vocatur psalterium quod uno propheta canente ad psalterium chorus consonando responderit. Hunc librum quinque incisionibus et uno psalmorum volumine comprehendunt. Psalmos David composuit, sed Esdras postea ordinavit. Omnes autem psalmi et lamentationes Jere
Abbreviated transcription (Latin):
in precedentib trib diffusiꝰ
dict᷑a sunt. In libro iosue qͤm
hebrei iosue bennim dicun.
terra ꝓmissionis ppło diui¬
ditur. Liber iudicum dic¬
tus ẽ a pͥncipib qui iudica¬
bant ppłm isrł. anceqͣm re¬
ges eẽnt in eodem populo.
Huic quidam compingun
hystoriam ruth. sub unouo¬
lumine.Liber samuel dic̾tũ
est. quia natiuitatem eiꝰ ⁊ sac̾¬
dotium ⁊ gesta describit. qͥ
tineat. utriq tamen ad samu¬
el referunt᷑. qͥa unxit utrũq
Malach hebraice. latine re¬
gum interp̃tatur. inde dictꝰ
est malachim. ꝓ eo qđ reges
uidȩ ⁊ isrłiticȩ gentis. gesta¬
q eoꝵ ꝑ ordinẽ digerat. lsay¬
as euangłista potius qͣm ꝓ¬
pheta edidit librum sium.
cuiꝰ om̃e textum eloquentiȩ
prosa incedit. Canticum uͦ ex¬
ametro ⁊ pentametro uersu
discurrit. Hieremias similit̃
edidit librum suũ cũ treniᷤ
eiꝰ quos nos lamenta uocamꝰ.
eo qđ in tͥstiorib reb fuñib¬
q adhibeantur. in quibus
quadruplicem diu̾so metͦ

Expanded text:
tribus diffusius dicta sunt. In libro Josue quem Hebraei Josue, bennum, dicunt, terra promissionis populo dividitur. Liber Judicum dictus est a principibus qui judicabant populum Israel, antequam reges essent in eodem populo. Huic quidam compingunt historiam Ruth sub uno volumine. Liber Samuel dictus est, quia nativitatem ejus et sacerdotium et gesta describit. Qui tineat, utrique tamen ad Samuelem referuntur, quia unxit utrumque. malach Hebraice, latine regum interpretatur, unde dictus est malachim, pro eo quod reges Judae et Israeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerat. Isaias evangelista potius quam pheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diverso metro
Abbreviated transcription (Latin):
stronoinia ⁊ astrologiam
hoc differre uidentur qđ
Eastronomia de lege astroꝵ nom̃
sumpsit. astrologia autẽ dicta ẽ
quasi sermo de astris disserens.
cerp̃tatur. Ita astronomia uidet᷑
ẽe quȩ de lege astroꝵ ⁊conu̾siõe
cȩli disserit. regiones. circulos.cͣ¬
sus. ortꝰ ⁊ occasus syderũ. & cur
unũqͦdq ita uocet᷑ inuestigans.
Astrologia aut̃e quȩ astra consi¬
derat. scłm natiuitatis ⁊ mortis
⁊ qͦrumlib& alioꝵ euentuũ ob¬
seruantiã. quȩ partĩ naturalis
ẽ. partim suꝑstitiosa. Naturali
Suꝑstitiosa. in contingentibuᷤ
⁊ his q̃ libero arbitͥo subiacent.
quã partẽ matematici tractant.

Expanded text:
stronomiam et astrologiam hoc interesse videtur, quod astronomia de lege astrorum sumpsit, astrologia autem dicta est quasi sermo de astris disserens. terpretatur. Ita astronomia videtur esse quae de lege astrorum et conversione coeli disserit, regiones, circulos, cursus, ortus et occasus siderum, et cur unumquodque ita vocetur, investigans. Astrologia autem quae astra considerat secundum nativitatis et mortis et quorumlibet aliorum eventuum observationem quae partim naturaliest, partim superstitiosa. NaturalisSuperstitiosa in contingentibus et in iis, quae libero arbitrio subjacent; quam partem mathematici tractant.
Abbreviated transcription (Latin):
lantes. sculpentes. limantes.
scalpentes. compingentes. li¬
mientes inqualib mat̾ia. luto
latere. lapide. ligno. osse. sabu¬
lo. calce. gipso. ⁊ si qua st̃ simili¬
a oꝑantium. fabrilis diuidit᷑
in malleatoriã q̃ feriendo mã¬
sam informã extendie. ⁊ in ex¬
clusoriam. q̃ fundendo massã
in formã redigit. Unde excluso¬
res dicti st̃. qui de confusiõe

Expanded text:
lantes, sculpentes, limantes, scalpentes, compingentes, linientes, in qualibet materia, luto, latore, lapide, ligno, osse, sabulo, calce, gypso, et si qua sunt similia operantium. Fabrilis dividitur in malleatoriam, quae feriendo massam in formam redigit. Et in exclusoriam, quae fundendo massam in formam redigit. Unde exclusores dicti sunt, qui de confusione
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ non potest. numqͥd iocir¬
co d̾s minor aut maior seipo
est. quia creatu. ix suȩ part
&e suum bonũ ipse est: Cess
gͦ tandem tam crebra reƿen¬
tio comꝑationis. uͥsingłarita
est unitatis. De mͦ ad comꝓ¬
bandam ꝓpositã assertionẽ
adduristis uerba apli quib
pientiam hũisse animam xp̃i.
Dicit gͦ. Quis scit enĩ hominu̾
quȩ sunt hominis nisi sp̃e hõis
qui est in homine: Itaq & quȩ
csĩ sunt nemo cognouit insisp̾e
dĩ. Ergo ut uidet᷑ ñ cognouit
anima xp̃i si nemo cognouit nͥ
sp̃c dĩ. nisi forte quis uob̾ respon¬
dẽ uelit. &t: rp̃i animam fuisse
nemo cognouit nͥ sp̃c dĩ: Quae
p̃parasti bona diligentib te.Quȩ
nec oculus uidit. nec auris audi¬
uit. nec in cor hominis ascendit.¬

Expanded text:
esse non potest. Nunquid idciresse non potest. Nunquid idcirco Deus minor aut major seipso est, quia creaturae suae pariter et suum bonum ipse est? Cesset ergo tandem tam crebra repetitio comparationis, ubi singularitas est unitatis. Deinde ad comprobandam propositam assertionem adduxistpientiam habuisse animam Christi. Dicit enim: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui est in homine; ita et quae Dei sunt, nemo cognovit nisi Spiritus Dei . Ergo, ut videtur, non cognovit anima Christi; si nemo cognovit nisi Spiritus Dei. Nisi forte quis nobis respondere velit, et Christi animam fuisse nemo cognovit nisi Spiritus Dei? Quae , quae praeparasti bona diligentibus te . Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
de maior dilectione p̃ sumere
possunt. qͥa longe aliud: ude
& aliud dilig̾e. Nunc in qͥt
& uiderunt & ođunt & me.
est. utrũ equalem noticiam
cuicunq rei equał amor co¬
mitetur: quia ubi unaẽ sapi¬
entia sicut non potest ẽẽ com¬
paratio plurium.ita nec equa¬
utas diu̾sor. Postea ad iecistis:
dixiftis. Cum sapientia sit ma¬
gnum & spuale bonuͦ. tunc si
anima xp̃i ȩqualem ht̃ cumdo
sapientiã. falsum erit dm̃ inoi
bono maiorem habere suffici¬
entiam. qͣm eiꝰ creat᷑am. Et dem¬
ceps. Sicut ñ potest creatora
equari creatori. ita nec bonum
umus bono alt̾ius. S: hoc bene
& ueracit᷑ ibi dicit᷑. ubi creat᷑e
bonũ aliud atq diu̾sum a bo¬
no creatoris inuenit᷑. Ubiuͦu
num & idem ipsum ẽ. mauis
ac minus eẽ qͥd potest: Quod
ẽ enĩ uerum bonum creaturȩ
aut quod est bonum dĩ aliud
pret᷑ ipsum: Si gͦ uerum et
unicum bonũ creaturȩ ds̃ eł
& bonum dĩ aliud p̃ter ipsũ

Expanded text:
de majori dilectione praesumere de majori dilectione praesumere possunt; quia longe aliud e aliud est diligere. Nunc, inquit, et viderunt, et oderunt et me rest, utrum aequalem notitiam cujuscunque rei aequalis amor comitetur, quia ubi una est sapientia, sicut non potest esse comparatio, ita nec aequalitas diversorum. Postea adjecistis et dixistis: Cum sapientia sit magnum et spirituale bonum, tunc si anima Christi aequalem habet cum Deo sapientiam, falsum erit Deum in omni bono majorem habere sufficientiam, quam ejus creaturam. Et deinceps: Sicut non potest creatura aequali Creatori, ita nec bonum unius bono alterius. Sed hoc bene et veraciter ibi dicitur. Ubi creaturae bonum aliud atque diversum a bono Creatoris invenitur? Ubi vero unum et idem ipsum est, majus ac minus esse quod potest? Quod est enim verum bonum creaturae Aut quod est bonum Dei aliud praeter ipsum? Si ergo verum et unicum bonum est creaturae, Deus est; et bonum Dei aliud praeter ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuisse in anima xp̃i. dicat
plene sapientem non fuisse
ammã xp̃i. Tota gͥ sapientia
di erat in anima xp̃i. qͥa tota
sapientia di unita erat ⁊ cor¬
lis dõ erat amma xp̃i. Hon
enim nat᷑a comparari pot̾at qͣmui
sine menstira grãm acce ꝑat. quia
cum immensa gr̃a erat passibilis
nat᷑a. Nam illud qd intulistis
qͥa si hr̃et ȩqualem cum dõ scien¬
tiam etiã beatitudinẽ eqͣlem
senti nil attinet dice̾̃. qͥa equa¬
litatẽ comꝑationis collimus ubi
singłaritatem unitatis demon¬
stramus. & longe aliud : idem
ad gr̃am. eẽ ꝑtinet ad nat᷑am.
S esto. Multitudo sapientia¬
rum siue scientiar cõꝑatione
admittat. nunqͥd equalemb̾i¬
tudinem facit equał sapĩa:
Ergo & maior maiorem. & mi¬
nor minorem & demonestanto
hominib beatiores sunt. qͣnto
eos scientia antecedunt. & qͥd
de caritate dicam: Scientia
inflat. caritas edificat. Nongͦ
qͥcumq amplius sapiunt. stat

Expanded text:
non fuisse in anima Christi, dicat non fuisse in anima Christi, dicat plene sapientem non fuisse animam Christi. Tota igitur sapientia Dei erat in anima Christi, quia tota sapientia Dei unita erat et corlis Deo erat anima Christi. enim naturae comparari poterat, quamvis sine mensura gratiam acceperat, quia cum immensa gratia erat passibilis natura. Nam, illud quod intulistis, quod si haberet aequalem cum Deo scientiam, etiam beatitudinem aequalem senti nil attinet dicere, quia aequalitatem comparationis tollimus, ubi singularitatem unitatis demonstramus. Et longe aliud est idem ad gratiam, esse pertinet ad naturam. Sed esto multitudo sapientiarum sive scientiarum comparationem admittat; nunquid aequalem beatitudinem facit aequalis sapientia? Ergo et major majorem, et minorem minor; et daemones tanto hominibus beatiores sunt, quanto eos scientia antecedunt. Et quid de charitate dicam? Scientia inflat, charitas aedificat . Non ergo quicunque amplius sapiunt, statim
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ plenitudo diumitatis in aĩa
xp̃i. erat & plenitudo sap̃ię
in anima xp̃i. & ex plenitudĩe
sapientiȩ plene sapiens erat aĩa
hab& amma. xp̃i quantam deus.
ht. Quid facit comparatio ubiu¬
nus solus est: Vna ẽ sapientia
dĩ. qua sapiens ẽ anima rp̃i. nec
participando sapienss. ut hoc uł
illud in illa & ꝑ illam sapiat. s
plenitudinem habendo ut totũ
possideat. Non gͦ dicamus tanta.
aut quanta. s dicamus tota sapi¬
entia dĩ in anima xp̃i est. & exco¬
ta sap̃ia di anima xp̃i sapiens ÷.
nec tñ equalis dõ anima xp̃i ẽ.
qͥa sapientia dĩ ñ ÷. Porro longe
aliud ẽ. sapĩa saꝑe. & aliud sapi¬
entiam eẽ. qͥa qui sapĩa sapit qͥ
habet aliunde accepit. qͥ sap̃ia ÷.
exsemet ipso ht̃ quod sapit Ilic
gr̃a. hic natura. & idem illic gr̃a.
qd̃ hic natura. nec tñ illic gratia
nat᷑am ad immensitat᷑e cominu¬
tat. nec hic natura gr̃am ad
mensurã coartat. Qui gͦ aud
dice̾ plenitudinem sapientiȩ

Expanded text:
plenitudo divinitatis in anima Christi; erat et plenitudo sapientiae in anima Christi; et ex plenitudine sapientiae plene sapiens erat animahabet anima Christi, quantum Deus habet. Quid facit comparatio? ubi unus solus est? Una est sapientia Dei, qua sapiens est anima Christi, nec participando sapiens est, ut hoc vel illud in illa, et per illam sapiat, sed plenitudinem habendo, ut totum possideat. Non ergo dicamus tanta aut quanta; sed dicamus tota sapientia Dei in anima Christi est, et ex tota sapientia Dei anima Christi sapiens est; nec tamen aequalis Deo anima Christi est, quia sapientia Dei non est. Porro longe aliud est sapientia sapere, et aliud sapientiam esse, quia qui sapientia sapit, quod habet aliunde accepit; qui sapientia est, ex semetipso habet quod sapit. Illic gratia, hic natura; et idem illic gratia, quod hic natura; nec tamen illic gratia naturam ad immensitatem commutat; nec hic natura ad mensuram gratiam coarctat. Qui ergo audet dicere plenitudinem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. pacificans ꝑ sangumẽ
erueis eius siue quȩ interris
siue quȩ in gdis sunt. Uideteqͥ
facimus. Apłs testat᷑ plenitu¬
dinem ibi ẽẽ. & nos dicimusq
tota sapientia nͦ est indomo
sua. Ergo dimidia int᷑ habitat¬
& dimidia foris. & ubi quert᷑.
sidomi ñ inuenit᷑: In quoha¬
bitat omnis plenitudo dium¬
tatis corporalit᷑. Ubi plenitudo

Expanded text:
anguinem crucis ejus; sive quae in terris, sive quae in coelis sunt . Videte quid facimus? Apostolus testatur plenitudinem ibi esse; et nos dicimus quod tota sapientia non est in domo sua. Ergo dimidia intus habitat, et dimidia foris. Et ubi quaeretur, si domi non invenitur? In quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Ubi pl
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾a sine coactione. Neq iccir¬
co minꝰ lib̾um eo quod necali¬
ud pati possit uoluntariũ. nec
ad aliud compelli inuitũ. Sed
iccico uere & summe lib̾um.
qͥa non possit uel aliud patiꝗͣ
uelle. uł aliud uelle qͣm posse.
siue aliud posse qͣm bn uelle.
Sic emmanuel butirũ & mel
comedet. ut sciat reꝓbare ma¬
lum & eligere bonũ. qͥainhu¬
mana natura quã assumpsit.
ronab ili iudicio uoluntatis
scẽ malũ deseruit & bonum
elegit. Sicut scriptũ ÷. Dilexi¬
sti iusticiam & odistiimiqͥtat᷑e.
ꝓpt̾ea unxit te ds̃ deus tiniso¬
leo leticie p̃ consortib tuis. Si

Expanded text:
libera sine coactione. Neque idcirlibera sine coactione. Neque idcirco minus liberum eo quod nec aliud pati possit voluntarium, nec ad aliud compelli invitum. Sed idcirco vere et summe liberum, quia non possit vel aliud pati quam velle, vel aliud velle quam posse, sive aliud posse quam bene velle. Sic Emmanuel butyrum et mel comedit, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, quia in humana natura, quam assumpsit, rationabili judicio voluntatis sanctae malum deseruit et bonum elegit, sicut scriptum est: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae p
Abbreviated transcription (Latin):
tu butirũ & mel comede potu¬
isti. qͥa emmanuel factus esno¬
biscum ds. Ds̃ em̾ apud te nec
acciꝑe potiusti qd̃ eras. nec
quod non eras sustmn̾e. ꝓpt̃ea
e inmanuel factus es nob̾cum
d̾s. ut in nr̃o humiliatꝰ corꝑe
in ipso & desuꝑ quod tuum
erat acciꝑes. ꝙ quod nr̃m erat.
subtus tibi sociares. Ergo em¬
manuel fact᷑us es nob̃cũ ds̃.
ut posses butirũ & melco¬
medere. & int̾ comedendũ
disce̾s bonũ eligens malũ
reꝓbare. S quid dico: Quis
⁊ sapiens ut intelligat hȩc:
Qualis gͦ tudeus eras antiqͦ
apͥncipio. qui inpͥncipio luce
diuisistiac tenebras. sib onũ
elig̾e & malum reꝓbare nes¬
ciebas: Anforte & Hoc tesci¬
re uirtutis erat. & discere di¬
gnationis. qͥa electio addiuinã
nat᷑am ñ ꝑtinuit. cuius ad utr̃¬
nuel eligere & reꝓbare didic̃.
quia qui insuinatura conditi¬
om non subracebat. in nostra
liberum arbitͥum assumpsit.
Cui inse confirmato dedit pos¬
se non posse in malum defice.
& boni electionem uoluntate

Expanded text:
tu butyrum et mel comedere potuisti, quia Emmanuel factus es nobiscum Deus. Deus enim apud te, nec accipere potuisti quod eras, nec quod non eras sustinere. Propterea Emmanuel factus es nobiscum Deus, ut in nostro humiliatus, in ipso et desuper quod tuum erat acciperes, et quod nostrum erat subtus, tibi sociares. Ergo Emmanuel factus es nobiscum Deus, ut posses butyrum et mel comedere, et inter comedendum disceres, bonum eligens, malum reprobare. Sed quid dico? quis est sapiens ut intelligat haec? Qualis ergo tu Deus eras antiquus a principio qui in principio lucem divisisti ac tenebras, si bonum eligere et malum reprobare nesciebas? An forte et hoc nescire virtutis erat, et discere dignationis, quia electio ad divinam naturam non pertinuit, cujus ad utrunuel eligere et reprobare didicit, quia qui in sui natura conditioni non subjacebat, in nostra liberum arbitrium assumpsit. Cui in se confirmato dedit posse non posse in malum deficere, et boni electionem voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quȩ passus est obediam
didicit. qͥa qui filius erat ȩqͣ¬
lis ꝑ naturã. ut subeẽ posset.
id quod inferius erat passibi
le. ꝑ grãm assumpsit. Quasin.
discẽ fuit. quod ꝑ naturam
in suo ñ hũit. in usũ ex alieno
assume. Solum nunc restat.
si forte inuenire possimusem¬
manuelem nr̃m. butirum
& mel ñ ad refectionem sad
delecꝰtationem manducantẽ.
ne qd fecit necessitas sit. s
uoluntas. Optuleĩt ei parc̃e
piscis assi & fauum mellis Im¬
mortalis &e. impassibilis iam
fuit factus. & cibo corporali
non indiguit. tñ ut de monst᷑¬
ret quod fuit. comedit uolũ¬
tate non necessitate. Om̃a itaq
bene sederent. si optulissent
ei butir & fauũ melł. nͥ forte
idem piscis nob̾ significet. qr
butir̾ sine frixura ñ sumitur.
Nam & noscotidie adhuc in
butiro amaritudinẽ ãmixtam
inuenimus. ĩ melle purãdul¬
cedinẽ ꝑcipimus. quia in oꝑe
pietatis labore afficim᷑. ĩgau¬
dio contemplationis dulcedine

Expanded text:
ex iis quae passus est obedientiam didicit, quia qui Filius erat aequalis per naturam ut subesse posset id quod inferius possibile erat per gratiam assumpsit. Quasi enim discere fuit quod per naturam in suo non habuit in usum ex alieno assumere. Solum nunc restat, si forte invenire possimus Emmanuelem nostrum butyrum et mel non ad refectionem, sed ad delectationem manducantem, ne quod fecit necessitas sit, sed voluntas. Obtulerunt ei partem piscis assi et favum mellis . Immortalis et impassibilis jam fuit factus, et cibo corporali non indiguit; tamen ut demonstraret quod fuit, comedit voluntate, non necessitate. Omnia itaque bene cederent, si obtulissent ei butyrum et favum mellis, nisi forte idem piscis nobis significet, quia butyrum sine frixura non sumitur. Nam et nos quotidie adhuc in butyro amaritudinem admistam invenimus, in melle puram dulcedinem percipimus, quia in opere pietatis labore afficimur, in gaudio contemplationis dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen comedẽ hominis erat.
eẽ cibum diuinitatis. Uerus
gͦ homo emmanuel qui mel
comedit. ut sciret elig̾e bonũ.
Uerus deus emmanuel qui
mel fuit ñ ꝑ exꝑientiã discers.
s ꝑ nat᷑am sciens se ipsumbo¬
num. Unus tñ & idem ipse¬

Expanded text:
Tamen comedere hominis erat, Tamen comedere hominis erat, esse cibum divinitatis. Verus ergo homo Emmanuel qui mel comedit ut sciret eligere bonum. Verus Deus Emmanuel, qui mel fuit non per experientiam discens, sed per naturam sciens seipsum bonum. Unus tamen et ide
Abbreviated transcription (Latin):
iam palam est. quomͦ emma¬
nuel nr̃ butir̾ comedat. ut
sciat reꝓbare malũ. qͥa in
homine d̾s opus pietatis
exhibens & impioꝵ ꝑsecuti¬
onem sustinens. qͣm sit rep̃¬
entiã sensit. quam ꝑ ꝓuiden¬
tiam pͥus idem ipse reꝓbauit.
Nunc lib& intueri quomͦ
mel comedat emmanueliste.
ut sciat elig̾e bonũ. In gustu
quidem melł nicħ amaritu¬
dinis inuenit᷑ & ꝓpt̾ca totum
quod ibi est ab exꝑieme
ꝑ exꝑientiã bonum didicit.
qui semꝑ idem ipsabonitas
fuit: S hec pietatis laus est.
ut acciꝑe posset in eo qd̃ asstim¬
psit. id qd̃ semꝑ ht̃ in eo quod
fuit. Hoc enĩ ds homo ꝑ exꝑ¬
ientiamgustauit ex tp̃r. qd̾
ipse ħo d̾s ꝑ naturam erat
ex et̾nitate. Gͦ mel comedit
diuinitatis humanitas. cum
se infudit atq uniuit infir¬
mitati maiestas. Ibi humana
natura pleno satietatis gustu
suꝑnam dulcedinem haurire
cepit.uͥ totum quod ẽ d̾s inef¬
fabili gr̃a sibi unitũ accepit.

Expanded text:
jam palam est quomodo Emmajam palam est quomodo Emmanuel noster butyrum comedat ut sciat reprobare malum? Quia in homine Deus opus pietatis exhibens, et impiorum persecutionem sustinens, quam sit repentiam sensit, quam per providentiam prius idem ipse reprobavit. Nunc libet intueri quomodo mel comedat Emmanuel iste, ut sciat eligere bonum. In gustu quidem mellis nihil amaritudinis invenitur, et propterea totum quod ibi est ab experienper experientiam bonum didicit, qui semper idem ipsa bonitas fuit? sed haec pietatis laus est, ut accipere posset in eo quod assumpsit id quod semper habet in eo quod fuit. Hoc enim Deus homo per experientiam gustavit ex tempore, quod ipse homo Deus per naturam erat ex aeternitate. Ergo mel comedit divinitatis humanitas, cum se infudit atque univit infirmitati majestas. Ibi humana natura pleno satietatis gustu supernam dulcedinem haurire coepit, ubi totum quod est Deus ineffabili gratia sibi unitum accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
exunt de manib eorum &
quid singła narramuse Ra¬
ro umquã inuenimus iħm
sine amaritudine manducas¬
se butirũ. Postremo nouissi¬
mam illam magnamq a ma¬
ritudinem butiriq dulcedi¬
nem. maliq reꝓbationem
quis considans non miret᷑.s
Pependit dominus iħc in
cruce. ut ꝓ pietatis dulcedi¬
ne poctilum amare mortis
degustaret. & circudantib
eum inimicis. atq post dira
uuln̾a. uoces blasphemas.
in eum iaculantib. ipse su¬
auitatis cibi sui non immemor.
ait. Pat̾ ignosce ił qr nescñit
qͥd faciunt. Ecce butirum
optimũ. magnis quidẽ ama¬
ritudinib foris asꝑsum et
tamen ddulcorem sutĩ int̾ius
conseruans illesum. Ut gͦ de¬
monstraret qd̾ sine corruptione
dulcedinis sue sponte amari¬
tudinem suscepisset. expostu¬
lans ait.Sitio. At illi optuler̃
ei acetũ cum felle mixtũ. Et
cum gustass. noluit bibere.
Gustauit & reꝓbauit quia
sustinuit & abiecit. Passus
est & suꝑauit. Num quidñ

Expanded text:
exivit de manibus eorum. Et exivit de manibus eorum. Et quid singula narramus? Raro unquam invenimus Jesum sine amaritudine manducasse butyrum. Postremo novissimam illam magnamque amaritudinem butyrique dulcedinem malique reprobationem quis considerans non miretur? Pependit Dominus Jesus in cruce ut pro pietatis dulcedine poculum amarae mortis degustaret, et circumdantibus eum inimicis atque post dira vulnera voces blasphemas in eum jaculantibus, ipse, suavitatis cibi sui non immemor, ait: Pater, ignosce eis, quia nesciunt quid faciunt . Ecce butyrum optimum, magnis quidem amaritudinibus foris aspersum; et tamen dulcorem suum interius conservans illaesum. Ut ergo demonstaret quod sine corruptione suae dulcedinis sponte amaritudinem suscepisset, expostulans, ait: Sitio. At illi obtulerunt ei acetum cum felle mistum; et cum gustasset, noluit bibere . Gustavit et reprobavit, quia sustinuit et abjecit. Passus est, et superavit. Nunquid non
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. ad esum butiri se con¬
u̾tens ait. am̃ am̃ dico uobis:
anteꝗͣ abraham fiẽt ego sum.
Illi uͦ rursum amaritudinem
asꝑgentes. tulert̃ lapides iudi.¬
ut iac̾ent ineũ. Et seqͥtur reꝓ¬
batio mali. Iħc aut̾e abscondit
se & exiuit de templo. Adhuc
uideamus alibi. Ambulauit in
porticu salomonis. & circ̃deder̃
eum dicentes. Quousq animã
nr̃am tollis: Situ es xp̃c dic
nob̾ palam. & ille. Loqͦr uob̃:
& ñ creditis. Oꝑa quȩ ego facio
in nomine patͥs mer: ipsatesti¬
moniũ ꝑhibent de me. Eccete¬
tis. Ecce amaritudo. Sequitur
reꝓbatio. quia ñ estis ex ouib
meis. & rursum. Ego & pat̾
unũ sumus. Ecce butir̃. Seqͥt᷑.
Tulert lapides iudei ut iac̾ert
in eum. Ecce it̾m amaritudo.
S ille amaritudinis gustu. ab
appecitu dulcedinis au̾ti non
ostendi uob̾ ex patre meo.hic ÷
butirum. Sequit᷑ amaritudo
ꝓpt̃ quod roꝵ opus me lapida¬
tise & alibi adhuc aliã super
aliam. Querebant eũ app̃hen¬
dere.S ipse malum reꝓbans.

Expanded text:
tudine ad esum butyri se convertens, ait: Amen amen dico vobis, antequam Abraham fieret ego sum . Judaei vero rursum amaritudinem aspergentes, tulerunt lapides ut jacerent in eum . Et sequitur reprobatio mali. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo . Adhuc videamus alibi: Ambulavit in porticu Salomonis. Et circumdederunt eum, dicentes: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam , et ille: Loquor vobis, et non creditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, ipsa testimonium perhibent de me, eccetis , ecce amaritudo. Sequitur reprobatio: Quia non estis ex ovibus meis . Et rursum: Ego et Pater unum sumus , ecce butyrum. Sequitur: Tulerunt lapides Judaei ut jacerent in eum , ecce iterum amaritudo. Sed ille amaritudinis gustu ab appetitu dulcedinis averti non ostendi vobis ex Patre meo , hic est buytrum. Sequitur amaritudo: Propter quod opus me lapidatis . Et alibi adhuc aliam super aliam: Quaerebant eum apprehendere . Sed ipse, malum reprobans,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ plenitudo uirtutũ fuit.
Comedit tñ homo ex tp̃r. qui
ipse cibus fuit d̃s ex et̃nitate.
Comedit. ñ ut se ieiunũ refi¬
c̾et. s ne plenus fastidiret.
comẽdit butir̾. ñ uuͥtutẽ cari¬
tatis in se ꝑ oꝑa augeret. s ut
mnos eiꝰ affectum effundet.
comedit mel suꝑnoꝵ dulcedi¬
nem. nec ꝓ ignorantia reqͥrens.
nec ꝓ defectu appetens. s p̃sen¬
tem semꝑ plenissima cognitõe
aspiciens. &. possessa ꝑfectissima
caritate utens. Non gͦ ad refe¬
ctionem. s ad delectationẽ come¬
dit. qͥplenitudinẽ possidens. id̾e
ipse ꝑfectio fuit. Butir̃ comed̾.
qñ impleuit qd̃ de eo p̃dictum
fuerat ꝑ psalmistã & erit tanꝗͣ.
lignũ qͥ plantatũ est secꝰ decͤsꝰ¬

Expanded text:
semper plenitudo virtutum fuit. semper plenitudo virtutum fuit. Comedit tamen homo ex tempore, qui ipse cibus fuit Deus ex aeternitate. Comedit non ut se jejunum reficeret, sed ne plenus jejunos fastidiret. Comedit butyrum, non ut virtutem charitatis in se per opera augeret, sed ut in nos ejus affectum effunderet. Comedit mel supernorum dulcedinem, nec pro ignorantia requirens, nec pro defectu appetens, sed praesentem semper plenissima cognitione aspiciens, et possessa perfectissima charitate utens. Non ergo ad refectionem, sed ad delectationem comedit qui, plenitudinem possidens, idem ipse perfectio fuit. Butyrum comedit, quando implevit quod de eo praedictum fuerat per Psalmistam: Et erit tanquam lignum quod plantatu
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ dulcedinẽ contemplationis:
Ipse gͦ butirum & mel comedit.
quim homine assumpto. & de¬
suꝑ plenitudinẽ sp̃c accepit. &.
sicut homo subt̾ ꝑcarne̾ oꝑa
uͥtutũ exhibuit. Butirum enĩ
& mel comed̾e ẽ cor inaffectu
pietatis & foris ꝑ bona oꝑa. &.
intus ꝑcontemplationẽ ex̾cere.
S alius ad refectionẽ comedit.
alius ad delecꝰtationẽ. Qui in
plenitudine uirtutis. uł ñdũ
habita. uł amissa defectũ patit᷑.
iste cibo indiget. ut refectione
roboratꝰ solidt᷑. Qautẽ ĩplenitudi¬
ne sua dficꝰtũ siue diminutõẽ ñ re¬
cipit. iste cibum ad refectionẽ
& mel non solum ad delect᷑atio¬
nem. s etiam ad refecꝰtionẽ man¬
ducamus. Butirũ. ut innobis
ꝑ oꝑa pietatis exerceat᷑ foris
amor ꝓrimi. Mel. ut ꝑcontẽ¬
plationẽ u̾itatis. intꝰ nutriat᷑
amor dĩ. S ille homo ad refec¬
tionẽ butiro & melle ñ eguit.
inquo ã pͥncipio suȩ conceptio¬
nis ex qͦ homo ẽẽ cepit. om̃iũ

Expanded text:
ionis? Ipse ergo butyrum et mel comedit qui in homine assumpto et desuper plenitudinem spiritus accepit, et sicut homo subter per carnem opera virtutum exhibuit. Butyrum enim et mel comedere est cor in affectu pietatis, et foris per bona opera, et intus per contemplationem exercere. Sed alius ad refectionem comedit, alius ad delectationem. Qui in plenitudine virtutis vel nondum habita vel amissa defectum patitur, is cibo indiget, ut refectione roboratus solidetur. Qui autem in plenitudine sua defectum sive diminutionem non recipit, is cibum ad refectionem et mel non solum ad delectationem, sed etiam ad refectionem manducamus. Butyrum, ut in nobis per opera pietatis foris exerceatur amor proximi. Mel, ut per contemplationem veritatis intus nutriatur amor Dei. Sed ille homo ad refectionem butyro et melle non eguit in quo a principio conceptionis suae, ex quo homo esse coepit, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: Anima gͥ ioħis de ple¬
intudine accepit. anima xp̃i
plenitudinem comp̃hendit.¬
Comp̃hendit dico ñ ȩqualitate
naturȩ. s plenitudine gr̃ȩ & u
nitatis ꝓpͥetate. Ecce dixi postulã¬
ti quod & iubenti debueram.
quod magis in hacassertione
approbandum putaui. s in reb
dubiis simanifesta aucꝰtoritate
ñ ualeo. ab aliis qͥdem sic accipi
uolo ut querentẽ meadiuuent.
inuenientẽ ñ refutent. Quic̃q
autẽ in eo ꝑsistunt ut ħ assere
contendant. qd̾ alia fuerit illa
sapientia qua anima rp̃i sapi¬
ens ęxtitit. alia quȩ animȩ xp̃i
unita fuit. ego nemini p̃iudici¬
um fac̾e uolo. Uideant ipsi qͦ
sensu hoc asserant. ne forte car¬
nalis sit. magis sua qͣm uerap¬
nuntians. Hoc unum ego in¬
dubitant᷑ affirmo. qͥa aut alia
diuinã. ñ fuit. aut si alia fuit.
equał illi ñ fuit. Hoc credenti
qui non credit. ñ bene credit
Ad cęt̾a ego non cogo s suadeo.
in his qui mͥcredit. mecũ credit.
qui michi non credit. sibi credat

Expanded text:
dunt? Anima igitur Joannis de plenitudine accepit, anima Christi plenitudinem comprehenditComprehendit dico non in aequalitate naturae, sed plenitudine gratiae et unitatis proprietate. Ecce dixi postulanti quod et jubenti debueram, quod magis in hac assertione approbandum putavi. Sed in rebus dubiis si manifesta auctoritate non valeo, ab aliis quidem sic accipi volo, ut quaerentem me adjuvent, invenientem non refutent. Quicunque autem in eo persistunt, ut hoc asserere contendant, quod alia fuerit illa sapientia, qua anima Christi sapiens exstitit; alia quae animae Christi unita fuit; ego nemini praejudicium facere volo; videant ipsi quo sensu hoc asserant, ne forte carnalis sit, magis sua quam vera pronuntians. Hoc unum ego indubitanter affirmo, quod aut alia nima Christi non fuit, aut si alia fuit, qualis illi non fuit. Hoc credenti qui non credit, non bene credit. Ad caetera ego non cogo, sed suadeo; in his qui mihi credit, mecum credit, qui mihi non credit, sibi credat,
Abbreviated transcription (Latin):
escasq quas em̾ant defentes.
mirabant᷑ qđ cum muliere
loquebant᷑. S il le ostendere
uolens quid inbutiro eligẽt.&
quid reꝓbaret. postulantib
ad manducandũ. accedẽ. ait.
Ego cibum habeo quem uos
nescitis & deinceps statims
inquit cibus est. ut faciã uo¬
luntatem patris mei. Hic de¬
monstrauit butirũ & ibꝰ inqͥt
quem uos nescitis. butirum est.
Cibus quem uos scitis amaritu¬
do.S quia iste sine illo ñ sumit᷑.
ego ueni in illo iftum comecłe.
& in isto illũ reꝓbare. Uideamͦ
adhuc alibi butir̾ maiorẽ ama¬
ritudinẽ hñs. Alio quodã tp̃
cum doc̾et turbas iudeorũ. ait.
Am̃ am̃ dico uob̾. siqͥs sermonẽ
meũ seruauut. mortẽ ñ uidebit

Expanded text:
escasque quas emerant deferentes, escasque quas emerant deferentes, mirabantur quod cum muliere loquebatur . Sed et ille ostendere volens quid in butyro eligeret, et quid reprobaret, postulantibus ad manducandum accedere ait: Ego cibum habeo quem vos nescitis . Et deinceps statim: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem Patris mei . Hic demonstravit butyrum. Cibus, inquit, quem vos nescitis butyrum est. Cibus quem vos scitis, amaritudo. Sed quia iste sine illo non sumitur, ego veni in illo istum comedere, et in isto illum reprobare. Videamus adhuc alibi butyrum majorem amaritudinem habens. Alio quodam tempore cum doceret turbas Judaeorum, ait: Amen dico vobis: Si quis sermonem meum servaverit mortem
Abbreviated transcription (Latin):
& elig̾e bonũ. Si enĩ ñ comediss
nongustasset.Si non gustass
ꝑ exꝑientiam ñ nouiss Ergo
comedit & gustauit. Gustan¬
do sensit & agnouit. Qͥd come¬
dit: Butir᷑ & mel. In butiro
aliqͥd amaritudinis mixtum
erat. In gustu melł nicħ ama¬
ritudinis inueniri pot̾at & ꝓp¬
t̾ea illic inuentum est. quod
merito reꝓbari. hic autẽ nichil
nisi quod iure eligi debuisset.
Uideamus nunc a maritudi¬
nem butiri. filius dĩ ꝑ huma¬
nitatem in mundum ueniens.
multa oꝑa pietatis humano
generi ȩxhibuit. uerbo docuit.
exemplo ꝓuocauit &: ut p̾tremo
saluatorem mundi se indubitã¬
ter astrueret. mentib huma
uinitatis maiestatem assidius¬
Totum hoc butirum erat.¬
& ubi est amaritudo: Om̃a
gͦ hȩc faciendo butirum co¬
medit. S qͥa cum natura &ẽ
infirmitatem assumpserat.
ista a gendo cum affectu pie¬
tatis. in fame. & siti. frigore.
maritana potum petiit dicets.
da michi bib̾e. Ecce amaritu¬
do. Postea uenientes discipłi.

Expanded text:
et eligere bonum. Si enim non comedisset, non gustasset. Si non gustasset, per experientiam non novisset. Ergo comedit, et gustavit; gustando sensit et agnovit. Quid comedit? Butyrum et mel. In butyro aliquid amaritudinis mistum erat. In gustu mellis nihil amaritudinis inveniri poterat. Et propterea illic inventum est quod merito reprobari; hic autem nihil, nisi quod jure eligi debuisset. Videamus nunc amaritudinem butyri. Filius Dei per humanitatem in mundum veniens, multa opera pietatis humano generi exhibuit, verbo docuit, exemplo provocavit. Et ut postremo Salvatorem mundi se indubitanter astrueret, mentibus humavinitatis majestatem aTotum hoc butyrum erat, et ubi est amaritudo. Omnia ergo haec faciendo butyrum comedit. Sed quia cum natura etiam infirmitatem assumpserat ista agendo cum affectu pietatis in fame et siti, frigore emaritana, potum petiit, dicens: Da mihi bibere . Ecce amaritudo. Postea venientes discipuli,
Abbreviated transcription (Latin):
sum dignus ut soluã corrigiã
calciam̃ti eiꝰ. Ergo ioħs corri¬
it. In illo enĩ erat de plenitudi¬
ne acciꝑe. supra illũ plenitudi¬
nem cõp̃hendẽ. Hoc itaq qđ
nou̾at dice potuit. qd̃ ñ conce¬
ꝑat credẽ elegit. discut̾e ñ p̃¬
sumpsit. Noluit gͥ ille unionẽ
soluere. ne nos p̃sumamus u¬
nitatem comparare. Quid uob̾
uidet᷑: Nonne illi incarnati¬

Expanded text:
sum dignus ut solvam corrigiam sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti ejus . Ergo Joannes corriit. In illo enim erat de plenitudine accipere; supra illum plenitudinem comprehendere. Hoc itaque quod noverat dicere potuit, quod non conceperat credere elegit, discutere non praesumpsit. Noluit igitur ille unionem solvere, ne nos praesumatur unitati comparare. Quid vobis videtur? Nonne illi c
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s est ꝑ naturam. nec tͣn mñ
sequit᷑ qd̾ creatori opus suum
equale sit. qͥa cumimmensita¬
tem gr̃ȩ acciꝑet. conditionẽ
naturȩ ñ amisit. Accepit qd̃
ñ hũit. s ñ desiit eẽ qd̾ fuit. Ac¬
cepit plenitudinem sapientiȩ.
inqua & ꝑ quam plene ac ꝑfec¬
te sapiens eẽt. ñ tñ accepit ut
sapientia esset. Ꝙ qͥd necẽe est
singła ꝑsequie Breuit᷑ uobis
quid mͥ in hacre sentiendum
uidet᷑ ostendam. Plenam ac
ꝑfectam & totam dĩ sapientiã
in anima xp̃i fuisse credimus.
& exipsa sapientia eandem a¬
nimã plene ac ꝑfecꝰte sapientẽ
non ex ipsa participando. s to¬
tam possidendo. quã singłarit᷑
concepit & ineffabilit̾ ꝯp̃hen¬
dit. Quare meffabilit̾ compre¬
hendit. Quia scđm plenitudi¬
nemaccepit. Ioħs lucna erat
ardens & lucens. hic lucem cõ¬
p̃hend̾ãt. qͥa tenebrȩ ñ erat.
S qͥa ex parte comphendat.
ꝓpt̾ea ineffabilem illã in xp̃o¬
comp̃hensionẽ comp̃hendere

Expanded text:
Deus est per naturam. Nec tamen inde sequitur, quod Creatori opus suum aequale sit; quia cum immensitatem gratiae acciperet, conditionem naturae non amisit. Accepit quod non habuit, sed non desiit esse quod fuit. Accepit plenitudinem sapientiae, in qua et per quam plene ac perfecte sapiens esset; non tamen accepit ut sapientia esset. Et quid necesse est singula persequi? Breviter vobis quid mihi in hac re sentiendum esse videtur, ostendam. Plenam ac perfectam, et totam Dei sapientiam in anima Christi fuisse credimus; et ex ipsa sapientia eamdem animam plene ac perfecte sapientem non ex ipsa participando, sed totam possidendo, quam singulariter concepit, et ineffabiliter comprehendit? Quare ineffabiliter comprehendit? quia secundum plenitudinem accepit. Joannes lucerna erat ardens, et lucens ; hic lucem comprehenderat, quia tenebrae non erat. Sed quia ex parte comprehenderat, propterea ineffabilem illam in C
Abbreviated transcription (Latin):
E cibo emmanueł ma¬
gna questio est. quare
butirum & mel comedit. ut sci¬
ret reꝓbare malũ. & elig̾e bo¬
num. Butirũ est ut om̃s nostis.
pinguedo excarne ueniens.
mel dulcedo de rore cȩlides¬
cendens. Quid gͥ ꝑbutirũ acci¬
pimus nͥ refectionẽ boni oꝑis qͥ¬

Expanded text:
e cibo Emmanuelis magna quaestio est, quare butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum . Butyrum est, ut omnes nostis, pinguedo ex carne veniens. Mel dulce de rore coeli descendens. Quid igitur per butyrum accipiemus, nisi refectionem boni o
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. immensitatẽ ht. si totum
habae quod d̾s habae. Quidniꝰ
Ecce dicatur. lic& in om̃ib ne¬
cessarium ñ sit uerboꝵ usum
ad eiusmodi ad mittere. immes¬
sitatem ht̃. et̾nitatem ht̃. hab
am. Quomͦ ht̃& fõrte qͥa dicimꝰ
et̾nitatem hab&. quia dicimꝰ
immensitatem ht̃. ħ cogitenꝰ
ut pͥncipio careat. qd̾ eẽ cep̃
int̾minabile sit quoo eircũ¬
seriptionem recepit. numquid
etiam qͥa dm̃ hab& ut ds̃ sit
Aut qͥa non ẽ. idõ ñ ht̃: Quomͦ¬
unita. non nat᷑alit᷑̾ insita. Hab⁊
totum. non qđ creat᷑a ȩt̾na autte
immensa ẽẽ possit. s qd ȩt̾no
& immenso unitasit. Quid.N.
est ȩt̾nitas aut immensitas :
Num qͥd accidens: Ergo ȩtͣ¬
nitas & immensitas dĩ accidñ¬
tia sunt : absit. Cum gͦ dicit᷑.
ds ħ hab⁊ ꝑ nat᷑am. intelligit᷑
quia ds hoc ÷. cum uͦ dicitur

Expanded text:
ternitatem habet, si totum ternitatem habet, si totum habet quod Deus habet? Quidni? Ecce dicatur. Licet in omnibus necessarium non sit verborum usum ad ejusmodi admittere; immensitatem habet, aeternitatem habet; habet am. Quomodo habet? forte quia dicimus aeternitatem habet, quia dicimus immensitatem habet, hoc cogitemus, ut principio careat quod esse coepit; interminabile sit, quod circumscriptionem recepit. Nunquid etiam quia Deum habet ut Deus sit? Aut quia non est, ideo non habet? Quomnon naturaliter insita; habet totum, non quod creatura aeterna aut immensa esse possit, sed quod aeterno et immenso unita sit. Quid enim est aeternitas aut immensitas? Nunquid accidens? Ergo aeternitas et immensitas Dei accidentia sunt? Absit! cum ergo dicitur Deus, hoc habet per naturam, intelligitur quod Deus hoc est. Cum vero dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
est tamen multo competenti¬
or & cõmodior expositio ad
quam sententia hȩc accõmo¬
dari possit. Anima namq xͥ.
iccirco om̃a hr̃e dicitur ꝑ gra¬
quia plenitudo dĩtatis in uer¬
bo ei unita est extempore ꝑ
grãm. quȩ in dõ ex ȩtͣnitate
fuir ꝑnaturam. Hoc ista ex
tempore hab&e quia accepit.
quod ille ex ęt̃nitate habuit
quia fuit. accepit ñ ut in eius
quod accepit naturam muta¬
ta transiret. s ut in eiꝰ ꝯsortiũ
sublimata ascendẽt. Ista accep̃
quod non hu̾it. ille nec acciꝑe
potuit quod non hu̾it. nec de¬
siit eẽ quod fuit. Quio gͦ acce¬
pit anima rp̃i: Plenitudinẽ
deitatis. plenitudinẽ sapientis
plenitudinem uirtutis. Totũ
quod ds est accepit. Quomͦ ac
in illud essentialit᷑ mutata est:
s quia meffabilit̃ illiunita est.
accepit non ut illud eẽntialit᷑
fieret. s ut cum illo ꝑsonaliter
unum esset. Totum tñ accepit.
& totũ ht̃. qd̃ ille non accepit

Expanded text:
est tamen multo competentiest tamen multo competentior et commodior expositio ad quam sententia haec accommodari possit. Anima namque Christi idcirco omnia habere dicitur per graquia plenitudo deitatis in Verbo ei unita est, ex tempore per gratiam, quae in Deo ex aeternitate fuit per naturam. Hoc ista ex tempore habet, quia accepit, quod ille ex aeternitate habuit, quia fuit. Accepit non ut in ejus quod accepit naturam, mutata transiret; sed ut in ejus consortium sublimata ascenderet. Ista accepit quod non habuit; ille nec accipere potuit quod non habuit, nec desiit esse quod fuit. Quid ergo accepit anima Christi? Plenitudinem deitatis, plenitudinem sapientiae, plenitudinem virtutis. Totum quod Deus est accepit. Quomodo ain illud essentialiter mutata est, sed quia ineffabiliter illi unita est. Accepit non ut illud essentialiter fieret, sed ut cum illo personaliter unum esset. Totum tamen accepit, et totum habet quod ille non accepit