comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ excepto iuda etiã distincte appella¬
tus ẽ. isrł in trib decẽ quae insamaria
fuerunt. Sed quid opus est hic diutius
immorari: lã nunc unde facilius osten¬
damus. attende eã quae anima ẽ. etiã
spm̃ dici. quã audis uellegis dño morien¬
te quid scriptũ ẽ. Et declinato capite.
tradidit spm̃. itauis intelligi tam quã
aparte significa uerit totũ. ñ qđ ea quae
Anima est possit & sp̃s nũ cupari. At ego
ut possim ꝓbare ex peditus qđ dico. te ipsũ
testẽ citius & cõmodius adhibeo. Sic enĩ
spm̃ definisti. ut percora appareant non
spm̃ habere sed animã. In rationabilia
quippe ideo dicunt᷑. qđ uĩ ñ habent intel¬
ligentia atq rationis. Unde cũ hominẽ
ipsũ adi monere uoluissef suã nosse
naturã : ita locutus es. Nã cũ ds̃ bonũ
nihil ñ ratione condiderit. ipsũq homi¬
nẽ animal rationale intellectus capacẽ.
rationis cõpotẽ sensusq uiuacẽ qui omĩa

Expanded text:
quoniam excepto Iuda etiam distincte appellaquoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria fuerunt. sed quid opus est hic diutius immorari? Iam nunc unde facilius ostendamus attende eam quae anima est etiam spiritum dici, quam audis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capite tradidit spiritum. ita uis intellegi, tamquam a parte significauerit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari. at ego, ut possim probare expeditius quod dico, te ipsum testem citius et commodius adhibeo. sic enim spiritum definisti, ut pecora appareant non spiritum habere, sed animam; inrationabilia quippe ideo dicuntur, quod uim non habeant intellegentiae atque rationis. unde cum hominem ipsum admonere uoluisses suam nosse naturam, ita locutus es: "nam cum deus bonum nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quã renoua mini mente ur̃ã : Sicut enĩ
spũ sm̃tis nihil ẽ. aliud quã mens. quo mͦ
corporis caro nihilaliud potest eẽ. quã¬
caro. Nã & hoc scriptũ ẽ. In expoliatio¬
ne corporis carnis. ubi carnẽ corpus
appellat. Dicit sane & alio modo spm
hominis. quẽ ꝑrsus a m̃te discernit.
Sienĩ ora uero lingua inquit sp̃s m̃s orat.
mens autẽ mea sine fructu ẽ. Uerũ nuno¬
ñde isto spũ loquimꝰ. qui est a me distinc¬
tus. Habet iste suã eandẽq difficilem
quaestionẽ Multis enĩ modis. atq in
diuersis significationib scripturae diuinȩ
spm̃ nominant. Sed dequo nunc agimꝰ.
quo ratiocinamus intelligimus. sapimus.
constat int̃ nossic eũ etiã ꝓpriae spm̃
nuncupari. ut ñ sit uniuersa anima. sed
aliquid eius. Tamen animã etiã spm̃
et̃. si ꝓpterea negas. quia eius intelligen¬
tia distincte dicitꝰ sp̃s. poteris negare
uni uersũ semenia cob appellari isrł.

Expanded text:
quam \'renouamini mente uestra\'? sic enim quam \'renouamini mente uestra\'? sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest ecaro: nam et hoc scriptum est, In exspoliatione corporis carnis ; ubi carnem corpus carnis appellat. Dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: Si enim oravero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa est . Verum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus. Habet iste suam eamdemque difficilem quaestionem: multis enim modis atque in diversis significationibus Scripturae divinae spiritum nominant: sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intelligimus, sapimus; constat inter nos sic eum etiam proprie spiritum nuncupari, ut aliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen Iacob appellari Israhel,
Abbreviated transcription (Latin):
estat ostendere. quẽ ad modũ quã uis
& ꝓprie dicat᷑ sp̃s ñ uniuersa anima
sed aliquid ipsius sicut apłs dicit. & int̾eger
sp̃s ur̃e & anima & corpus. Uel illud multo
appellat᷑ hoc nomine. quã uis multomagis
haec quaestio nominũ uideat᷑ eẽ . ñ rerũ.
Cũ enĩ constet eẽ. aliquid in anima quod
ꝓ prue sps nominet᷑. quo excepto propiae
nominat᷑ & anima. Derebusipsis nulla
contentio est. p̃sertĩ quia illud etiã ego
dico ꝓpriae uocari sp̃m. qđ & tu dicis. idẽ
quo ractocinam. & intelligimus. quando
ita distincte ista dicunt᷑ quẽ ad modũ
corpus. Hunc autẽ spm̃. etiã mentem
uidet᷑ appellare cũ dicit. Mente seruio
legidĩ. carne autẽ legi peccati. Nã ipsa
sententia ẽ. & caro concupiscit aduersus
dioxit m̃tẽ. hoc intelligat᷑ hic sp̃m̃dicere.
ñ sicut tu existimas uniuersã m̃tẽ uoca¬
legeris. nescio. Mentẽ quippe nr̃am nisi
rationale & intellectuale nr̃m. dicere

Expanded text:
estat ostendere quemadmodum, quamuis et proprie dicatur spiritus non uniuersa anima, sed aliquid ipsius — sicut apostolus dicit: et integer spiritus uester et anima et cor pus, uel illud multo appelletur hoc nomine, quamuis multo magis haec quaestio nominum uideatur esse, 11011 rerum. cum enim constet esse aliquid in anima, quod proprie spiritus nominetur, quo excepto proprie nominatur et anima, iam de rebus ipsis nulla contentio est, praesertim quia illud etiam ego dico proprie uocari spiritum quod et tu dicis, id est quo ratiocinamur et intellegimus, quando ita distincte ista dicuntur, quemadmodum nima et corpus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. nam ipsa sententia est: et caro concupiscit aduersus dixit mentem, hoc intellegatur hic spiritum dicere, non, sicut tu existimas, \'uniuersam mentem uocalegeris nescio. mentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tia. sed ꝓpt̃ futurũ iudiciũ. ꝑ qđ erunt &
bonis bona & malis mala sine fine man¬
sura. Deniq iste sapiens hunc librũ sic con¬
dusit. ut diceret. dm̃time & mandata
eius custodi qr hoc ẽ. om̃is homo qr om̃e
hoc opus ds̃ adducet in iudiciũ in omnu
despecta. si ue bonũ. siue malũ. Quidbreuius
uerius salubrius dicipotuit.: Dm̃ inquit
time. & mandata tius custodi qr hoc ẽ. omĩs
homo Quicũq enĩ c̃. hoc ẽ custos utiq man¬
datorũ dĩ. qm̃ qui hoc non ẽ. nihil ẽ. Noꝵ
enĩ adueritatis i maginẽ reformat᷑. rema¬
nens insimilitudine uanitatis. qr om̃e hoc
opus. idẽ. qđ ab homine fit in hac uita. si ue
bonũ siue malũ . ds̃ adducet in iudiciũ¬
nadir̃ in omĩ despecta .: Idẽ in omĩ etiã
qui contẽptibilis hic uidet᷑. & ideo nec uidet᷑.¬

Expanded text:
tia, sed propter futurum iudicium, per quod erant et tia, sed propter futurum iudicium, per quod erant et bonis bona et malis mala sine fine mansura. denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. quia hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum Dei; quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam qui conte
Abbreviated transcription (Latin):
munia. Dicit etiã illud qđ & bonipatiant᷑
mala tãquã malisint. & mali tã quã boni
sint adipiscant᷑ bona. ita loquens. Est
inquit uanitas quae facta ẽ. suꝑ t̾rã qr sunt
iusti suꝑ quos uenit sicut factũ impiorũ¬
i. &e sunt impii suꝑ quosuenit sicut factũ
iustorũ. Dixi qm̃ hoc quoq uanitas. Ite
hac uanitate cui quantũ satis uisũ est
in timande. totũ istũ librũ uirsapientis¬
simus deputauit. Non utiq obaliud. nisi
ut eã uitã desideremus quae uanitatẽ ñ
habet subhoc sole sed ueritatẽ sub illo qui
fecit hunc solẽ. In hac ergo uanitate nũ quid
nisi iusto dĩ rectoq iudicio similis cidem
uanitati factus uanesceret homo. Indieb.
tam̃ uanitatis suae inter c̃. plurimũ. utrũ
resistat an obtẽperet ueritatĩ & utrũ sit
ex pers uerȩ pietatis an particeps. non
ꝓpt̃ uitae huius uel bona ac quirenda.
uel mala uitanda uanescendo transeun¬

Expanded text:
munia. dicit etiam illud quod et boni patiantur munia. dicit etiam illud quod et boni patiantur mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum impiorum, et sunt impii, super quos uenit sicut factum iustorum. dixi quoniam hoc quoque uanitas. in hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit, — non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? in diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati et utrum sit expers uerae pietatis an particeps, non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeun
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ eẽ. qđ latet. Nẽpe salo mon sapien¬
tissimus rex isrł qui regnauit in hyerłm.
librũ qui uocat᷑ ecclesiastes & a iudeis qͦq.
habet᷑ in sacrarũ canone litterarũ. sic ex
orsus est. Uanitas uanitatũ dixit eclesi¬
astes. uanitas uanitantiũ. om̃ia uanitas
Quae habundantia homini in omĩ labore
suo quo laborat subsole: Et cũ ex hac sen¬
tentia conecteret cȩtera. cõmemorans
erũ inas erroresq uitae huius uanescentes.
interea tẽporũ lapsus ubi nihil solidũ.
nihil stabile retinet᷑. in earerũ uanitate
subsole illud etiã deplorat quodã modo.
qđ cũ sit habundantia sapientiae suꝑ in sipi¬
entiã sicut habundantia lucis suꝑ tenebras.
sapientisq oculi sint in capite ipsi us. &
stultus in tenebris ambulet. unus tam̃
incursus occurrat om̃ib. utiq in hac uita
quae subsole agitꝰ significat. uidelicet ea
mala quae bonis & malis uidemus eẽ. cõ

Expanded text:
iustum esse quod latet. Nempe Salomon, sapieniustum esse quod latet. Nempe Salomon, sapientissimus rex Israhel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur Ecclesiastes et a ludaeis quoque habetur in sacrarum orsus est: Vanitas vanitantium, dixit Ecclesiastes; vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae homini abundantia in omni labore suo, quo laborat sub sole ? Et cum ex hac sententia connecteret caetera, commemorans aerumnas erroresque vitae hujus, et vanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur; in ea rerum vanitate sub sole, illud etiam deplorat quodammodo, quod cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius, et stultus in tenebris ambulet; unus tamen incursus incurrat omnibus , utique in hac vita quae sub sole agitur: significans videlicet ea mala, quae bonis
Abbreviated transcription (Latin):
eueniunt. & bonis bona ꝑ ueniunt. magis
inscrutabilia sunt iudicia dĩ. & inuestigabi¬
lesuiae eius. Quã uisergo nesciamus quo
iudicio ds̃ ista uel faciat. uel fierifinat. apud
infirmitas: nulla temeritas. nulla iniquitas.
Salubrit̃ tam̃ discimus ñ magni pendere
seu bona seu mala. quȩ uidemus eẽ. bonis
malisq cõmunia & illa bona quȩrere.
que bonorũ. atq illa malã madĩ mer
fugere. que ꝓpria sunt malorũ . Cũ uero
ad illud iudiciũ uenerimus. cũius tẽpus
iã ꝓprie dies iudicii. & aliquando dies
dñi nuncupat᷑: ñ solũ quaecũq tunc iudi¬
cabunt᷑. uerũ etiã quȩcũq ab initio iudicata:
& quaetũq usq ad illud tẽpus adhuc iudi¬
canda sunt: apparebunt eẽ. iustissima.
Ubi hoc quoq manifestabit᷑. quã iusto iudicio
dĩ fiat. ut nunc tã multa ac penȩ omĩa
iusta iudicia dĩ lateani sensus. m̃tesq mor¬
taliũ. cũ tam̃ in hacre piorũ fidẽ ñ lateat

Expanded text:
eveniunt, et bonis bona proveniunt, magis eveniunt, et bonis bona proveniunt, magis inscrutabilia fiunt judicia Dei, et investigabiles viae ejus. Quamvis ergo nesciamus 87 quo judicio Deus ista vel faciat, vel fieri sinat, apud infirmitas, nulla temeritas, nulla insalubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. cum uero ad illud dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat
Abbreviated transcription (Latin):
pietas & si ñ cõprehendit infirmitas
Opera fabrorũ ea nẽpe laudamus quae in¬
spicere possumus mechanicorũ autem
stupemus: & nsi a ꝑta atq monstrata
fuerint. eos impossibilia potuisse miram.
Cur ergo de iudiciis dĩ tã temere iudicamꝰ.
& diuini operis ordinẽ ubi ñ potuerimus
uidere. festinamus negare: Laudantes
ꝓuidentiã creatoris in arborũ foliis & eã
ñ putantes eẽ. in reb. humanis. net potius
in uestigabilit̃ & latent̃ ordinẽ rerũ huma¬
narũ currere credimus. quẽ uel imm̃sũ
cõp̃hendere. uel occultũ inspicere non
ualemus. Sed rerũ diuinitus institutit¬
rũ ordines manifesti. ex quib. coniciant᷑
occulti. feriunt etiã oculos impiorum.
SALOMON DEHISIUE IN HAC UITA
Bonis Mauseue sin cõmupia bis¬
PUTARET EXUORO DE CIUITATE DĨ.¬
unc quando ñ solũ in malo
sunt boni. & in bonomali qđ uidet᷑
in iustũ. uerũ etiã plerũq. & malis mala

Expanded text:
pietas, etsi non comprehendit infirmitas. pietas, etsi non comprehendit infirmitas. opera fabrorum ea nempe laudamus, quae inspicere possumus, mechanicorum autem stupemus et, nisi aperta atque monstrata fuerint, eos impossibilia potuisse miramur. cur ergo de indiciis dei tam temere iudicamus et diuini operis ordinem, ubi non potuerimus uidere, festinamus negare, laudantes prouidentiam creatoris in arborum foliis et eam non putantes esse in rebus humanis, nec potius inuestigabiliter et latenter ordinem rerum humanarum currere credimus, quem uel immensum comprehendere uel occultum inspicere non ualemus? sed rerum diuinitus institutarum ordines manifesti, ex quibus coniciantur occulti, feriunt etiam Salomon de his in hac vita bonis et malis quae sint communia disputarit. Ex libro de Civitate Dei XX.--Nunc quando non solum in malo sunt boni, et in bono mali, quod videtur injustum, verum etiam plerumque et malis mala
Abbreviated transcription (Latin):
ret in fidelis impietas. ingubernandis &
ordinandis rebus humanis diuinã ꝓuiden¬
tiã ñ negaret. nec insuis tenebrosis & morti¬
feris uirib contralum̃ & uitã sapientiae
ꝑduraret. Illud ergo ad tendat homo in¬
fidelis. qđ dicere ñ potest abhominib. in¬
stitutũ. ne dm̃ negaret rebus humanis
ordinẽ dare. qui docuit apiculas cellas
fauorũ tã mirabiliũ ordinare. Ipsi quippe
homini quis dedit in ordinatis rebus offen¬
di & rerũ ordine delectari: ñ ne hoc in
suae animae natura inuenit. quae sibi ipse
ñ fecit. nãquare ordine ñ inuento it
reb humanis. dm̃ res humanas guberna¬
re ñ credit: nisi qr reb inordinatis ordi¬
natas p̃ponere naturalit̃ nouit : Ergone
homo iudicat ordinationẽ potius quam
ꝑ turbationẽ operib conuenire diuinis.
& ds̃ ordinatũ iudiciũ ñ habet de hominib
uniuersis. qui ordinis sensũ creauit in sin¬
gulis: habet plane. Habet: Nondubitet

Expanded text:
ret infidelis impietas, in gubernandis et ret infidelis impietas, in gubernandis et ordinandis rebus humanis diuinam prouidentiam non negaret nec in suis tenebrosis et mortiferis uiribus contra lumen et uitam sapientiae perduraret. illud ergo attendat homo infidelis, quod dicere non potest ab hominibus institutum, ne deum neget rebus humanis ordinem dare, qui docuit apiculas cellas fauorum tam mirabiliter ordinare: ipsi quippe homini quis dedit inordinatis rebus offendi et rerum ordine delectari? nonne hoc in suae animae natura inuenit, quam sibi ipse non fecit? nam quare ordine non inuento in rebus humanis deum res humanas gubernare non credit, nisi quia rebus inordinatis ordinatas praeponere naturaliter nouit? ergone homo iudicat ordinationem potius quam perturbationem operibus conuenire diuinis et deus ordinatum iudicium non habet de hominibus uniuersis, qui ordini sensum creauit in singulis? habet plane, habet; non dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat mani festũ futurũ eẽ. iudiciũ
qr̃ nunc uidemus humanas felicitates. &
clades indiscrete bonis & malis. uelut sine
ullo iudicio eẽ. cõmunes. cũ dĩ iusticia cuiꝰ
sic eminet in reb exiguis ꝓuidentia. nullo
modo relinquat sine ullo iudicio passim
fluitare maiora. Qđ autẽ maiusẽ none
solũ in ista humana. uerũ etiã in angłica
creatura. quã ut mali iusta miseria puni¬
Ant᷑. boni uero beatitudine ꝑfruantur.
đ ergo nunc malo homini quasibene ẽ. occul¬
ta pena ẽ. felicitas falsa. Qđ autẽ homini
bono male ẽ : ñ p̃miũ pietati negat᷑. sed ad
maiora p̃mia patientia pietatis augetur.
tẽ qđ aliquando & in hac uita malo homini
male ẽ. aut em̃ clatio ẽ. aut afflictio pecca¬
torũ. Quando autẽ bono homini beneest :
ñ est illius suꝑnae patriae certissimũ gaudiũ.
sed huius periculosȩ peregrinationis quale¬
cũq solaciũ. Haec atq huius modi si cogita¬

Expanded text:
praedicat manifestum futurum esse judicium, praedicat manifestum futurum esse judicium, quia nunc videmus humanas felicitates et clades indiscrete bonis et malis velut sine ulsic eminet in rebus exiguis prouidentia, nullo modo relinquat sine ullo iudicio passim fluitare maiora. quid autem maius est non solum in ista humana uerum etiam in angelica creatura, quam ut mali iusta miseria puniantur, boni uero beatitudine perfruantur? quod ergo nunc malo homini quasi bene est, occulta poena est felicitas falsa. quod autem homini bono male est , non praemium pietati negatur, sed ad maiora praemia patientia pietatis augetur. item quod aliquando et in hac uita malo homini male est, aut emendatio est ant afflictio peccatorum. quando autem bono homini bene est, non est illius supernae patriae certissimum gaudium, sed huius periculosae peregrinationis qualecumque solacium. haec atque huius modi si cogita
Abbreviated transcription (Latin):
tiae p̃miũ tribuit᷑. ita etiã cȩtera acreat᷑a
ꝓmeritis animarũ rationabiliũ uel sentit᷑
uel latet. uel molesta. uel cõmoda ẽ. Sĩi mo
enĩ dõ cuncta bene armi nistrante. quae
fecit. nihil in ordinatũ uniuerso. nihilq in¬
iustũ ẽ. siue scientib siue nescientib nobis.
sed inparte offendit᷑ anima pec catriax.
Tam̃ qr ꝓmeritis ibi ẽ. ubi eẽ. talẽ deceti &
ea patit᷑ quae talẽ pati aequũ est. uniuersũ
dĩ regnũ nulla feditate deformat.
Quã obrẽ qm̃ ñ omĩa noui musi quae de nobis
bene agit ordo diuinus: insolabona uolun¬
tate scđm legẽ agimus. Incȩteris aut̃ scđm
legẽ agim cũ lex ipsa in cõmutabilis ma¬
neat. & omĩa mutabilia pulcherrima
gubernatione moderet᷑. Gloria igit᷑ tu
excelsis dõ. & in t̃ra pax hominib. bonae
uoluntatis CXXXI. CURHIC MALO
HOMINI BEEEIT UABONOMAIE. EX
SERMONE DE PROUIDENTIA GI.
inc maxime credendũ ẽ. qđ pietas

Expanded text:
tiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura tiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationalium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est. summo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen, quia pro meritis ibi est ubi esse talem decet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis maneat et omnia mutabilia pulcherrima gubernatione moderetur. gloria igitur in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. CCCXXV. homini bene sit, vel bono male. Ex sermone de Providentia Dei. --Hinc maxime credendum est quod pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ieri potest ut ꝑmalũ hominẽ diuina
puidentia. & puniat & opitulet᷑. Nã
iudeorũ impietas. & iudã supplantauit
& gentib saluti fuit. Itẽ si eripotest. ut
diuina ꝓuidentia ꝑ hominẽ bonũ & dã nec
& ad iuuet. sicut ait apłs. Aliis sumus odor
uitae iNuitã. aliis autẽ odor mortis
inmortẽ. Sed cũ om̃is tribulatio aut
pena impiorũ sit aut exercitatio iustorũ.
qr eadẽ tribuld & paleam ẽ cidit. &
frum̃ta a paleis exuit. unde tribula¬
tio nom̃ accepit. Rursũs. pax & quies
Amolestiis secularib & bonos iucretur.
& corrũ pat malos. omĩa haec diuina ꝑ
uidentia ꝓmeritis moderat᷑ animarũ.
Sed tam̃ ñ sibi eligunt boni minis terium
tribulationis. nec mali amant pacem.
Quare ipsi quoq ꝑquos id agit᷑ qđ ignorant.
ñ iusticiae quae refert᷑ addm̃. sed maliuo¬
lentiae suae mercedẽ accipiunt. Quc̃ ad modũ
nec bonis imputat᷑. qđ ipsis ꝓdeẽ uolentibus
nocet᷑ alicui. Sed bono animo beniuolen¬

Expanded text:
inem divina providentia et puniat et opituletur. Nam Judaeorum impietas et Judaeos supplantavit, et Gentibus saluti fuit. Item fieri potest ut divina providentia per hominem bonum et damnet et adjuvet, sicut ait Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit, aut exercitatio justorum; quia eadem tribula et paleas concidit, et frumenta paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit; rursus, cum pax et quies a molestiis temporalibus et bonos lucretur, et corrumpat malos: omrouidentia pro meritis moderatur animarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolen
Abbreviated transcription (Latin):
die accipies: hoc ẽ. ꝓ toto die. Sabbato noctẽ
& diẽ: & noctẽ dominicã cũ eodẽ die illu¬
cescente. Ac ꝑ hoc accipiendo partẽ pro
toto habes triduũ & tres noctes. Quod
enĩ dicunt᷑ detẽ menses pregnantis. nouẽ
sunt pleni. Sed in teiũ decimi. ꝓtoto acci¬
pit᷑. Et qđ se dñs ostendit in monte. post
sex dies factũ dicit unus euangelista
alt̃ uero post octo dies dicit. partem
posteriorẽ primi diei in quo futurũ hocdñs
ꝓmisit. & partẽ priorẽ nouis simidiei. in
quo cõpletũ ẽ. qđ ꝓmisit. ꝓ totis atq in tegris
dieb annumerans. ut in telligas eũ qui dixxit
post sex dies. solos medios cõmemorasse. qui
uere toti atq in tegri cõpleti sunt. Ingenesi
enĩ alumine incipit dies. & finit ad tenebras
Ad signi ficandũ lapsũ hominis. Nunc aut̃
A tenebris ad lucẽ. sicut dictũ ẽ. Setenebris
lum̃ splendescere: quia apeccatis homo

Expanded text:
die accipias, hoc est pro toto die; sabbati noctem die accipias, hoc est pro toto die; sabbati noctem et diem; et noctem dominicam cum eodem die illucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto, habes triduum et tres noctes. Quod enim dicuntur decem menses praegnantis, novem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. Et quod se Dominus ostendit in monte, post sex dies factum dicit unus evangelista ; alter vero post octo dies dicit , partem posteriorem primi diei in quo futurum hoc Dominus promisit, et partem priorem novissimi diei in quo completum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut intelligas eum qui dixit, post sex dies, solos medios commemorasse, qui vere toti atque integri completi sunt. In Genesi enim a lumine incipit dies, et finit ad tenebras , ad significandum lapsum hominis: nunc autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est, De tenebris lucem clarescere : quia a peccatis homo
Abbreviated transcription (Latin):
ã qm̃ uenientes ad sepulchrũ eius aquibus
diligentib quȩrebat᷑. diluculo. corpis ñ in¬
uenerunt responsũq acceperunt ab angłis
qđ iã resurrexerat: manifestũ c̃. qđ ea nocte
resurrexit: cuius ex tremitas illud dilucu¬
lũ fuit. Deinde cui resurgenti paulo diutius
iugilando concinimus: prestabit ut cũ illo
sine fine uiuendo regnemus. Sed ae si forte
his horis quib. nos ducimus istã uigiliam.
illius corpus adhuc insepulchro erat. nondũq
resurrexerat: nec sic uigilando sumus in¬
congrui : qr ille dor miuit ut uigilemus.
qui est mortuus ut uiueremus.
IONE TRESDIES ETTRES NOCTES
IN PASSIONE DNI COMPUTENTUR.
IX LIBRO QUESTIONŨ FUAPAGELII
PRIMO TITULO.
Cicut enĩ fuit ionas in uentre cȩti trib
Odieb & tribus noctib sic erit a& filius
hominis in corde t̃rae. tribi dieb &trib
noctib Sexte feriae dierpartẽ. qua se¬
pultus est. cũ p̃ terita nocte. ꝓ nocte &

Expanded text:
nam quoniam uenientes ad sepulchrum eius, a quibus nam quoniam uenientes ad sepulchrum eius, a quibus diligentibus quaerebatur, diluculo corpus non inuenerunt responsumque acceperunt ab angelis, quod iam resurrexerat, manifestum est quod ea nocte resurrexerit, cuius exlum fuit. Deinde cui resurgenti paulo diutius vigilando concinium praestabat, ut cum illo sine fine vivendo regnemus. Sed et si forte his horis quibus nos ducimus istam vigiliam illius adhuc corpus in sepulcro erat, nondumque resurrexerat, nec sic vigilando sumus incongrui, quia ille dormivit ut vigilemus, qui est mortuus ut viveremus. Jonae, tres dies et tres noctes in passione Domini computentur, ex libro quaestionum Evangelii primo, tit. 7. Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus; sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. Sextae feriae diei partem qua sepultus est cum praeterita nocte, pro nocte et
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucẽ uenire conam. & dñõ ad iuuante
fieri speramus. Sic & apłs dicit. Noxx p̃cessit
dies autẽ apppinquauit. Abiciamus itaq
opera tenebrarũ : & induamus nos arma
lucis. Dies igit᷑ dominice passionis. quo
crucisixus ẽ. dñsi iã trans actã noctẽ ꝓpriã
sequebat᷑. Ideoq clausus & t̃minatus est.
usq ad parasceue. quã iudaei etiã cȩnã purã
uocant: ab eius noctis exordio incipiente
sabbati obseruatione. Peinde sabbati dies
a sua nocte incipiens: finitus c̃. uespere in¬
cipientis noctis quae ꝑtinet ad initiũ dñici
consecrauit. Illius itaq noctis adinitiũ
diei dnĩci ꝑtinentis: nunc ista so. lt̃o nitate
memoriã celebramus: Illã nocit̃ agimus
uigilundo. qua dñs resurrexit: & illã uitã
dequa paulo ante dicebamus. meditam: ubi
nec mors ulla nec somnus ẽ: quã in sua carne
nobis inchoauit quã sic excita uit amortuis
ut iã ñ moriatꝰ nec morsei ultra dominet᷑.

Expanded text:
ad lucem venire conamur: et Domino adjuvante ad lucem venire conamur: et Domino adjuvante fieri speramus, sicut Apostolus dicit. Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus itaque opera tenebrarum et induamus nos arma lucis. Dies igitur dominicae passionis quo crucifixus est, jam transactam noctem propriam sequebatur: ideoque clausus et terminatus est usque ad parasceuen, quam Iudaei etiam cenam puram uocant, ab eius noctis exordio incipiente sabbati obseruatione. deinde sabbati dies a sua nocte incipiens finitus est uespere incipientis noctis, quae pertinet ad initium dominicconsecrauit. illius itaque noctis ad initium diei dominici pertinentis nunc ista sollemnitate memoriam celebramus. illam noctem agimus uigilando, qua dominus resurrexit, et illam uitam, de qua paulo ante dicebamus, meditamur, ubi nec mors ulla nec somnus est, quam in sua carne nobis inchoauit, quam sic excitauit a mortuis, ut iam non moriatur nec mors ei ultra dominetur.
Abbreviated transcription (Latin):
icendũ ẽ curtanta celebritate hodier¬
na potissimũ nocte uigilemus. Quod
nullus ambigit xp̃ianus. Hac autẽ nocte
hoc factũ eẽ : scm̃ euangłiũ contestat᷑. Totũ
enĩ diem ap̃cedente nocte cõputari non
dubiũ ẽ : ñ scđm dierũ ordinẽ qui cõmemo¬
rant᷑ ingenesi: quã quã & illic tenebrae prȩ¬
cesserunt. Nã tenebrae erant suꝑ abyssũ :
cũ dixit ds̃ fiat lux & facta ẽ. Sed qui a
ille tenebrae ñdũ erant nox. ñdũ enim
p̃cesserat dies. Siusi ut quippe decisuint̃¬
lucẽ & tenebras. & prius lucẽ uocauit diem.
deinde tenebras noctẽ : Et facta luce usq
ad alterũ mane cõmemoratus ẽ diesunus:
Manifestũ ẽ. illos dies aluce cepisse: & trans acta
luce. usq ad mane singulos terminatos: At
postea quã creatus homo aluce iusticiae ad pec¬
cati tenebras declinauit᷑ a quib. eũ xxp̃i grã
liberat. factũ ẽ. ut nunc dies a noctib. cõpu¬
temus qͣr ñ aluce ad tenebras sed a tenebris

Expanded text:
icendum est cur tanta celebritate hodierna potissimum nocte uigilemus. quod nullus ambigit christianus. hac autem nocte hoc factum esse sanctum euangelium contestatur. totum enim diem a praecedente nocte computari non dubium est, non secundum dierum ordinem, qui commemorantur in Genesi — quamquam et illic tenebrae praecesserunt; nam tenebrae erant super abyssum, cum dixit deus: fiat lux, et facta est lux — sed quia illpraecesserat dies. Divisit quippe dies intelucem et tenebras, et prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, et facta luce usque ad alterum mane commemoratus est dies unus. Manifestum est illos dies a luce coepisse et transacta luce usque ad mane singulos terminatos, sed posteaquam creatus homo a luce justitiae ad peccati tenebras declinavit, a quibus cum Christi gratia liberat, factum est, ut nunc dies a noctibus computemus, quia non a luce ad tenebras, sed a tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
Latine & rationẽ & uerbũ significat. Sed hoc
loco melius uerbũ int̃ p̃tamꝰ. ut significet᷑
ñ solũ ad patrẽ respectus. sed illa etiã quae ꝑ
uerbũ facta sunt opera tua potentia. Ratio
autẽ & si nihil ꝑ illã fiat. recte ratiodicit᷑.¬

Expanded text:
latine autem et rationem et uerbum significat sed hoc latine autem et rationem et uerbum significat sed hoc loco melius 'uerbum' interpretatur ut significetur non solum ad Patrem respectus, sed ad illa etiam quae per Verbum facta sunt operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ratio dicit
Abbreviated transcription (Latin):
unius hominis. Siautẽ ad genitales constel¬
lationes se tenere uoluerint. ipsis geminis
excludunt᷑. qui plerũq ita post in uicẽ fun¬
dunt᷑ ex utero ut hoc tẽporis inter uallũ rursus
Adminutas minutarũ reuertat᷑. quas tracdas
in constellationib nũquã accipit᷑. nec possunt
tractare. Cũ autẽ multa uera eos dioxisse
p̃dicat᷑. ideo fit qr ñ tenent homines memoria
falsitates erroresq illorũ. Sed ñ intenti nisi
in ea quae illorũ responsis ꝓuenerint. ea quȩ
ñ ꝓuenerint obli uiscunt᷑ & ea cõmemorant
tribuere. dicant artificiose diuinare etiã
mortuas menbranas scriptas quas libet de
quib plerũq ꝓ uoluntate sors eocitꝰ. đ si non
eree de codicib exit sepe uersus futura pre¬
nuncians quid nimirũ sietiã ex animo loquen¬
tis ñ arte. sorte exit aliqua p̃dictio futurorũ.
CCCXIMIDEUERBO EXUBRO SS̃
n principio erat uerbũ. qđ grece logos dicit᷑.

Expanded text:
unius hominis? Si autem ad genitales constelunius hominis? Si autem ad genitales constellationes se tenere voluerint, ipsis geminis excluduntur, qui plerumque ita post invicem funduntur ex utero, ut hoc temporis intervallum rursus ad minutas minutarum revertatur, quas tractandas in constellationibus nunquam accipiunt, nec possunt tractare. Cum autem multa vera eos praedixisse dicatur, ideo fit, quia non tenent hominfalsitates erroresque illorum, sed non intenti nisi in ea quae illorum responsis prouenerint ea quae non prouenerint obliuiscuntur et ea commemorant tribuere, dicant artificiose; diuinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerumque pro uoluntate sors exit. quod si non arte de codicibus exit saepe uersus futura pronuntians, quid mirum, si etiam ea animo loquentis non arte, sed sorte exit aliqua praedictio futurorum? .DE VERBO. EX LIBRO S. S. In principio erat uerbum. quod gr
Abbreviated transcription (Latin):
& nos uendere stellis. ipsũq p̃ciũ quo uendimͦ
a nobis accipere. nihilbreuius & uerius dici
potest. quã eos nisi respondere nisi acceptis
constellationib: In constellationib. autẽ notari
partes quales trecentos sexaginta dicunt
habere signiferũ circulũ. Motũ autẽ caeli
ꝑ unã horã fieri in quindecĩ partib ut
tanta mora .xu. partes oriant᷑ quantum
tenet una hora. quȩ partessirigulȩ sexaginta.
dequib futura p̃dicere se dicunt ñ inueni¬
unt. Conceptus autẽ geminorũ. qm̃ uno
c̃ cubitu efficit᷑ testantib medicis quorũ
disciplina multo ẽ. certior atq manifestior
tã paruo puncto tẽporis contingit ut in
duas minutas minutarũ ñ tendat᷑. Unde
ergo ingeminis tanta diuersitas actioriũ.
& euentũ & uoluntatẽ. quos necesse ẽ. eandẽ
constellationẽ c̃ceptio nalẽ habere. & aborũ
unã constellationẽ dari mathemathicotã quã

Expanded text:
et nos vendere stellis, ipsumque pretium, quo vendimur, et nos vendere stellis, ipsumque pretium, quo vendimur, a nobis accipere, nihil verius et brevius dici potest, quam eos non respondere, nisi acceptis constellationibus. In constellationibus autem notari partes, quales trecentas sexaginta dicunt habere signiferum circulum: motum autem coeli per unam horam fieri in quindecim partibus, ut tanta mora quindecim partes oriantur, quantam tenet una hora. Quae partes singulae sexaginta mde quibus futura praedicere se dicunt, non inveniunt; conceptus autem geminorum quoniam uno concubitu efficitur, attestantibus medicis, quorum disciplina multo est certior atque manifestior, tam parvo puncto temporis contingit, ut in duas minutas minutarum non tendatur. Unde ergo in geminis tanta diversitas actionum, et eventuum, et voluntatum, quos necesse est eamdem constellationem conceptionalem habere, et amborum unam constellationem dari mathematico, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
numeros motucaeli acsiderum ꝑ uestigarunt.
Dequib rectissime dicit᷑ inscripturis sc̃ĩs. Iterũ
nec his debet ignosci. Sienĩ tantũ potuerunt
scire ut possint aestimare scłm. quomodo huiꝰ
dnm̃ ñ facilius inuenerunt : Mens enĩ huma-¬
cũ etiã sẽ ꝓpt̃ defectũ ꝓfectũq insapientia
fatetꝰ eẽ. mutabilẽ Inuenit su prase cẽ in cõmu¬
tabilẽ ueritatẽ. at que ita adherens post ipsã
sicut dictũ ẽ. adhesit anima mea postte. beata
efficit᷑ꝰ. intrinsecus inueniens etiã om̃iũ uisibi¬
liũ creatorẽ at que dnm. non querens ex trin¬
secus uisibilia quã uis caelestia. quae aut non
inueniunt᷑. aut cũ magno labore frustra in ue¬
niunt᷑. nisi ex eorũ que foris sunt pul chritudine
inueniat᷑ artifea qui intus ẽ. & prius in anima
eos autẽ qui nunc appellant᷑ mathema thici.
uolentes actus nr̃os corporib. celestib subdere:

Expanded text:
numeros motu caeli ac siderum peruestigarunt: numeros motu caeli ac siderum peruestigarunt: de quibus rectissime dicitur in scripturis sanctis: iterum nec his debet ignosci. si enim tantum potuerunt scire, ut possint aestimare saeculum, quomodo huius dominum non facilius inuenerunt? mens enim humacum etiam se propter defectum profectumque in sapientia fatetur esse, mutabilem, invenit supra se esse incommutabilem veritatem: atque ita adhaerens post ipsam, sicut dictum est, Adhaesit anima mea post te ; beata efficitur, intrinsecus inveniens etiam omnium visibilium Creatorem atque Dominum; non quaerens extrinsecus visibilia, quamvis coelestia: quae aut non inveniuntur, aut cum magno labore frustra inveniuntur, nisi ex eorum quae foris sunt pulchritudine, inveniatur artifex qui intus est, et prius in anima eos autem qui nunc appellantur mathematici, volentes actus nostros corporibus coelestibus subdere,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus. idẽ ut his signis ad hibitis huius modi
potestates uoluntati hominũ ñ ob tẽperent.
Ut autẽ mali bonis sepe tẽporalit̃ noceant. potes¬
tatẽ in eos accipiunt ad maiorẽ bonorũ utilitatẽ
ꝓpt̃ exercitationẽ patientiae. Itaq anima xp̃i-¬
ana semꝑ inuigilet in tribulationib suis. sequi
uoluntatẽ dñi sui. ne ordinationidĩ resistendo
acꝰquirat sibi grauius iudiciũ. Qđ enĩ ipse dñs
agens hominẽ. pontio pilato dixcit. hoc & iob
diabolo posset dicere. Non haberef in me
potestatẽ. nisi data tibi eoẽ. de super. Nonergo
eius uoluntas cuius maliciȩ potestas inbono
dat᷑. sed eius uoluntas a quo haec potestas dat᷑
debet nobis eẽ. carissima. qm̃ tribulatio pati¬
entiã operat᷑ . Patientia uero ꝓbationẽ. Probatio
MATICOS EXUBRO SUPRA SCRIETO.
ox eos appellarunt mathemathicos ueteres
qui nunc appellant᷑. sed illos qui tẽporũ

Expanded text:
divinitus, id est, ut his signis adhibitis hujusmodi divinitus, id est, ut his signis adhibitis hujusmodi potestates voluntati hominum non obtemperent. 5. Ut autem mali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt, ad majorem bonorum utilitatem, propter exercitationem patientiae. Itaque anima christiana semper invigilet in tribulationibus suis sequi voluntatem Domini sui, ne ordinationi Dei resistendo acquirat sibi gravius judicium. Quod enim ipse Dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, hoc et Job diabolo posset dicere: Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas cuius malitiae potestas in bonos datur, sed eius uoluntas a quo haec potestas datur, debet nobis esse carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia uero probationem, probatio MATICOS. EX LIBRO SVPRA SCRIPTO. Non eos appellarunt mathematicos ueteres qui nunc appellantur, sed illos qui temporum
Abbreviated transcription (Latin):
nomen adistã malitiã ñ deberent. ꝓpter
honorẽ tamen ex cellentissimi imperatoris
ualent. Ea quibus fuit ille de quo discipuli
dnĩ nunciauerunt. qđ in nomine eius eiceret
demonia. quã uis cũ eis ñ sequeret᷑. Cũ autẽ
ñ cedunt his signis huius modi potestates. ds̃
ipse ꝓhibet occultis modis. cũ id iustũ atq
tremȩscunt enĩ haec. ubi cũq illa conspexe¬
rint. Sed nescientib hominib aliud iubet᷑
diui nitus. uel ad confundendos malos cũ cos
oportet confundi. sicut de sceuȩ filiis iN
actib apłorũ legimus. quib ait immundus
sp̃is. Iħm scio. & paulũ noui. Uos autẽ quiestis:
uel ad ad monendos bonos ut ꝓficiant in fide.
ad quȩ ista ñ iactant᷑. sed utilit̃ possint uel ad
discernenda dona menbrorũ ȩcđe. sicut apłs
dona habent curationũ : Propt̃ has ergo causas
plerũq ut dictũ ẽ. nescientib. hominibus iubent᷑

Expanded text:
nomen ad istam militiam non dederunt, propter nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atquetremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum legimus, quibus ait immundus spiritus: Iesum scio et Paulum noui; uos autem qui estis? uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona membrorum ecclesiae, sicut adona habent curationum? propter has ergo plerumque, ut dictum est, nescientibus hominibus jubetur
Abbreviated transcription (Latin):
cõmertia uel beneficia: illi autẽ publica am¬
ministratione iussi eius cui cuncta creatura
subiecta ẽ. Alit̃ enĩ cogit᷑ possessor equũ dare
milita alit̃ enĩ tradit emptori. uel cuilibet
dona aut cõmodat. Et quẽ ad modũ pleriq
mali milites quos imperialis dosciplina cora¬
dẽ : nat. signis imperatoris sui ñ nullos possessores
lta ñ nũquã mali dep̃iani uel scismatici. uel
heretici ꝑ nom̃ xpĩ aut uerba aut sacramenta
xp̃iana exigunt aliquid a potestatib quibus
honore xpĩ cedere indictũ ẽ. Cũ autẽ malis
iubentibus uoluntate cedunt: ad seducendos
homines cedunt quorũ errore lȩtant᷑. Qua ꝓpt̃
alit̃ magifaciunt miracula. alit̃ boni xp̃iani.
alit̃ malixp̃iani. Magi ꝑ priuatos contractꝰ
ꝑ signa publica iusticiae. Nec mirũ ẽ. cũ haec
signa ualent. cũ ab eis adibent᷑. quando etiã
cũ usurpant᷑ ab ex traneis qui omnino suũ

Expanded text:
commercia uel beneficia, illi autem publica adcommercia uel beneficia, illi autem publica administratione iussu eius cui cuncta creatura subiecta est. aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradet emtori uel cuilibet donat aut commodat. et quemadmodum plerique mali milites, quos imperialis disciplina commendat, signis imperatoris sui nonnullos possessoresita nonnumquam mali christiani uel chismatici uel haeretici per nomen Christi ant uerba aut acramenta christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honoris Christi cedere indictum est. cum autem malis iubenibus uoluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: magi per priuatos contractusi christiani per signa publica iustitiae. nec mirum est, quod haec signa ualent, cum ab eis adhibentur, quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt. nec tam̃ ideo potioris loci apud dmñ eẽ.
arbi trandi sunt. Nonenĩ acceptiores erant dõ
quã popłs isrł magi egiptiorũ. quia ñ poterat ille
popłs facere qđ illi faciebant. quã uis morses in
uirtute dĩ maiora potuerit. Sed ideo ñ om̃ibus
sc̃ĩs ista tribuunt᷑. ne ꝑ niciosissimo errore decipi¬
ant᷑ infirmi. existimantes in talib factis eẽ.
maiora dona. quã in operib iusticie quibus
uita aet̃na cõparat᷑. ꝓpt̃ ea dñs ꝓhibet hinc
gaudere discipłos cũ ait. Nolite in hoc gaudere.
qr sp̃s uobis subiecti sunt. sed gaudete qm̃ nomi¬
na urã scripta sunt incelo. Cũ ergo talia faciunł
magi qualiã nũ quã scĩ faciunt. talia quidẽ
ui sibilit̃ eẽ. apparent. sed & diuerso fine & diuer¬
so iure fiunt. Illi enĩ faciunt querentesgloriã
illi querentes gloriã dĩ. Et illi faciunt ꝑ quȩdã
potestatib concessa inordine suo. quasi priuata

Expanded text:
non possunt. nec tamen ideo potioris loci apud deum esse non possunt. nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in operibus iustitiae, quibus uita aeterna comparatur. propterea dominus prohibet hinc gaudere discipulos, cum ait: nolite in hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, sed gaudete, quoniam nomina uestra scripta sunt in caelo. Cum ergo talia faciunt magi, qualia nonnumquam sancti faciunt, talia quidem uisibiliter esse apparent, sed et diuerso fine et diuerso iure fiunt. illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, illi quaerentes gloriam dei; et illi faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine sue quasi priuata
Abbreviated transcription (Latin):
facilitas pȩna ẽ aliorũ p̃cedentiũ. Qđ aut̃¬
dñs dicit ñ potest satanas satanan ex clude¬
re. ne foste quisquã utens nominib ali¬
quarũ infirmarũ potestatũ. cũ demoniũ
ex cluserit falsa putet eẽ. istã dñi senter¬
tiã : adhoc intelligat dictũ. qr hoc modo
satanas etiã corpore aut corporis sensibus
corpori parcit. ut ipsi hominis uoluntati
ꝑ impietatis errorẽ triumpho maiore domi¬
net᷑. Hoc autẽ modo ñ exeit sata nas. sed
potius in intima ingredit᷑. ut in eo sic ope
filiis diffidentie. Non enĩ sensus corporis eorũ
turbabat atque torquebat. aut eorũ corpora
collidebat. sed in eorũ uoluntate uel potius
cupiditate regnabat.Quod autẽ dicit pseudo
ꝓphetas multa signa & ꝓdigia facturos. ita
ut fallant si fieri potest etiã electos. Ad monet
utiq ut intelligamus quȩdã miracula etiã
sceleratos homines facere. qualia scĩ facere

Expanded text:
facilitas pfacilitas pnus dicit, Non potest satanas satanam excludere : ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam Domini sententiam; ad hoc intelligat dictum, quia hoc modo satanas, etiamsi corpori aut corporis sensibus parcit, ideo parcit, ut ipsius hominis voluntati per impietatis errorem triumpho majore dominetur. Hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operfiliis diffidentiae . Non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat, aut eorum corpora collidebat, sed in eorum voluntate, vel potius cupiditprophetas multa signa et prodigia facturos, ita ut fallant, si fieri potest, etiam electos, admonet utique, ut intellegamus quaedam miracula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ impetrationib: ad illecebrã deceptionis
ut sibi sub iugent eos. quibus talia c̃cedunt.
Prestant effectũ p̃cibus & mysteriis eorũ.
priuato illo iure largi entes qđ sibi licet
largiri honorantib se sibiq seruientibus. &
quedã secũ in sacra m̃tis suis pacta seruantib
Et quando uident᷑ imperare magi ꝑsublimioꝵ
nomina. inferiores terrent. & ñ nulla uisibi¬
lia quae ꝓpt̃ infirmitatẽ carnis magna ui¬
dent᷑ hominib ñ ualentib et̃na c̃tueri. quȩ
ꝑse ipsũ p̃stat dilectoribi suis uerus ds. miran¬
tib ex hibeant. Hec autẽ ꝑ mittit ds̃. iuste
omnia moderans. ut ꝓ cupiditatib & electio¬
nib seruitutes eorũ libertates que dis tribuat.
Et si quando in uocatione sũ midĩ aliquid
ꝓsuis malis cupiditatib impetrant. uindic¬
ta ẽ. illa ñ gratia. Nonenĩ frustradicit
apłs. Tradidit illos ds̃ indesideria cordis
illorũ. Quorudã enĩ percatorũ ꝑpetratoꝵ

Expanded text:
autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, ut sibi subiugent eos quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et mysteriis eorum, priuato illo iure largientes quod sibi licet largiri honorantibus se sibique seruientibus et quaedam secum in sacramentis suis pacta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distEt si quando invocatione summi Dei, aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, vindicta est illa, non gratia. Non enim frustra dicit Apostolus, Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum . Quorumdam enim peccatorum perpetrandorum
Abbreviated transcription (Latin):
uel potestate fuerit delectata : tanto magis
subditꝰ. potestatib quae priuato suo gaudeNł
& honorari ab hominib. sicut di cupiunt.
Q uib diuina lege sȩpe concedit᷑. ut eos quossibi
scđm eorũ merita sub iugauerint. priuato
illo iure etiã mira culorũ aliquid prestent.
in hisreb. exhbendorũ quib. sunt infimo. sed
tam̃ ordinatissimo potestatũ gradu p̃positȩ.
Sed ubi diuina tãquã publica lex iubet. uincit
utiq priuatã licentiã. quã quã & ipsa pri¬
uata licentia nisi uniuersalis diuinae potes¬
tatis ꝑmissione nulla cã. Ideoq fit ut scĩ
dĩ serui quando eos hoc donũ habere utile
ẽ. scđm publicã & quodã modo imperialẽ
legẽ. hoc ẽ. sũ mi dĩ potestatẽ.imperent in¬
fimis potestatib ad quȩdã uisibilia facienda
miracula. In illis enĩ ds̃ ipse imperat cuius
tẽplũ sunt. & quẽ contẽpta sua priuata
potestate ardentis ñ me diligunt. Inmagicis

Expanded text:
uel potestate fuerit delectata, tanto magis uel potestate fuerit delectata, tanto magis talibus potestatibus, quae priuato suo gaudent et honorari ab hominibus sicut di cupiunt: quibus diuina lege saepe conceditur, ut eis quos sibi secundum eorum merita subiugauerint priuato illo iure etiam miraculorum aliquid praestent in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. sed ubi diuiua tamquam publica lex iubet, uincit utique priuatam licentiam, quamquam et ipsa priuata licentia nisi uniuersalis diuinae potestatis permissione nulla esset. ideoque fit, ut sancti dei serui, quando eos hoc donum habere utile est, secundum publicam et quodam modo imperialem legem, hoc est summi dei potestatem, imperent infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contemta sua priuata potestate ardentissime diligunt; in magicis