comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modis dici possint. res similes dõ. Alie se¬
cundum uirtutem. & sapientiã facte. qͥ a
impso est uirtus & sapientia non facta:
Alie in quantum solum uiuunt. quia ille
summe. & primitus uiuit: alie inqͣntũ
sint. quia ille summe ac primitus est. Et
idõ que tantum mͦ sunt. nec tam̃ uiũt
aut sapunt. nec ꝑfecte s. exigue sunt ad
similitudinem eius: quia & ipsa bona st̃
mordine suo: cumsit ille supra omnia
bonus a quo bona sunt. Omĩa uero
que uiint & non sapunt. pauloam¬
plius participant similitulinẽ. quod
enim uiuit etiam est. Non aut̃ quicqͥd
est: ctiam uiuit. iamporro quȩ sapuĩt:
ita illi similitudini sunt ꝓxima. ut in
creaturis nichil sit ꝓpinquius quod
enim participat sapientię: & iuuit et÷
Quod aut̃ uiuit necesse ẽ ut sit: necesse÷
ut sapiat: quare cum homo possit par¬
ticeps ẽẽ sapientie scdm interiorem ho¬
minem. scd̾m ipsum ita est ad imaginẽ

Expanded text:
modis dici possint res similes deo: aliae semodis dici possint res similes deo: aliae secundum uirtutem et sapientiam factae, quia in ipso est uirtus et sapientia non facta, aliae in quantum solum uiuunt, quia ille summe et primitus uiuit, aliae in quantum sunt, quia ille summe ac primitus est. et ideo quae tantummodo sunt nec tamen uiuunt aut sapiunt, non perfectae, sed exiguae sunt ad similitudinem eius, quia et ipsa bona sunt in ordine suo, cum sit ille supra omnia bonus, a quo bona sunt. omnia uero, quae uiuunt et non sapiunt, paulo amplius participant similitudinem. quod enim uiuit, etiam est; non autem quid quid est, etiam uiuit. iam porro quae sapiunt, ita illi similitudini sunt proxima, ut in creaturis nihil sit propinquius. quod enim participat sapientiae, et uiuit et est; quod autem uiuit, necesse est ut sit, non necesse est ut sapiat. quare cum homo possit particeps esse sapientiae secundum interiorem hominem, secundum ipsum ita est ad imaginem,
Abbreviated transcription (Latin):
or sit scđm animam. & interioris sit re¬
surrectio & renouatio. que nunc fit se¬
cundum mortem prioris uit&euild ẽ
peccati. & scđmn regenerationẽ noue uitȩ
id÷ iustitie: quos idem duos homines sic
appellat. Ut unum ueterem quem debemꝰ¬
exuere. Alterum nouũ. & eum induen¬
dum comiemoret: quorum rursus illũ
appellat imaginem terreni hominis quia
scđm peccatum primi hominis geritur
qui est adam: Alterum imaginem cele¬
stis hommis. qui scđm uistitiam scđi ho¬
minis geritur qui est xꝑ̃c iħc. Exterior
autem homo nune corrumpit᷑: future̾
resurrectione innouatur. Cum istã mor¬
tem ꝑsoluerit quam nature debet. lege il¬
la que inparadiso ꝑp̃ceptum data est.
quomͦ autem non sit in congruum quod
dicitur etiam corpus factum ad similitu¬
dinem dĩ. facile intelligit qui diligenter
atcendit quod dictum est. Et fecit deus
omia bona ualde. Nemo enim dubitat
quod sit ipse primitus bonus multis enĩ

Expanded text:
or sit secundum animam et interioris sit reor sit secundum animam et interioris sit resurrectio et renouatio, quae nunc fit secundum mortem prioris uitae, id est peccati, et secundum regenerationem nonae uitae, id est iustitiae? quos item duo homines sic appellat, ut unum ueterem, quem debemexuere, alterum novum et eum induendum commemoret: quorum rursus illum appellat imaginem terreni hominis, quia secundum peccatum primi hominis geritur, qui est Adam; alterum imaginem coelestis hominis, quia secundum justitiam secundi hominis geritur, qui est Christus: exterior autem homo qui nunc corrumpitur futura resurrectione renovatur, cum istam mortem persolverit quam naturae debet, lege illa quae in paradiso per praeceptum data est. Quomodo autem non sit incongruum quod dicitur etiam corpus factum ad similitudinem dei, facile intellegit qui diligenter attendit quod dictum est: et fecit deus omnia bona ualde. nemo enim dubitat, quod sit ipse primitus bonus. multis enim
Abbreviated transcription (Latin):
quarum non est det̾minata scientia
diuersis doginatib ꝑiclitari possunt:
ut numerus quod dictum est. significet
certam & indubitatam confirmationem
Uum ginem& similitudinem dĩ.
exteriorem & interiorem hominem
diuina scriptura commemoret. Et
in tantũ eos discernat. ut abapło dictũ sit.
Et si exterior homo nr corrumpitur. sed
interior renouatur dedie indiem:queri
potest utrum unus horum factiis sit ad
quis enim dubitat eum potius quireno¬
uatur. quam eum qui corrumpit᷑ dicere.
Utrum autem ambo magna questio est. Nã
siexterior homo est adam & interior xꝑ̃s
bene ambo intelliguntur. S cum adam
sicut adeo factus est bonus non manse¬
rit. & diligendo carnalia carnalis effectꝰ
sit.: non absurde uideri potest. hoc ip
sum ei fuisse carere.imaginem dĩ. & simi¬
litudinem amittere. ac ꝑhoc ipse renoua¬
tur: & ipse ẽ etiam interior. Quomͦ gͦ est
ipse exterior: An scđm corpus. ut interi¬

Expanded text:
quarum non est determinata scientia et quarum non est determinata scientia et diuersis dogmatibus periclitari possunt, ut numerus quod dictum est significet certam et indubitatam confirmationem ginem et similitudinem Dei. 1. Cum exteriorem et interiorem hominem divina Scriptura commemoret, et in tantum eos discernat, ut ab Apostolo dictum sit, Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem ; quaeri potest utrum unus horum factus sit ad orum? Quis enim dubitat eum potius qui renovatur, quam eum qui corrumpitur, dicere? Utrum autem ambo, magna quaestio est. Nam si exterior homo est Adam, et interior Christus, bene ambo intelliguntur. Sed cum Adam, sicut a Deo factus est, bonus non manserit, et diligendo carnalia carnalis effectus sit, non absum ei fuisse carere imagine dei et similitudinem amittere. ac per hoc ipse renouatur et ipse est etiam interior. quomodo ergo est ipse exterior? an secundum corpus, ut interi
Abbreviated transcription (Latin):
cransferre non ferre solemus nisi penitẽdo::
quam quã diuina prouidentia screna m̃te
intuentib appareat Cuncta certissimo
ordine amministrare: accõmodatissime
tam̃ ad humilem humanam intelligentiã
ca que incipiunt ẽẽ neq ꝑseuerant qͣntũ
ꝑseueratura speratura sunt. quasi ꝑ pę¬
nitentiamdĩ dicuntur ablata. cccxliiii.
De coquod seriptum est lx sunt regine. ocbo
ginta concubine & ad uͦlescentule quaru
ronest numerus.
enaruis numerus pocest signifi¬
care unuiersitatis scientiam que
si ad interiora & intelligibilia refe¬
ratur. quȩ senario numero significantur:
sit quasi decies sexcies quod est lx. Si adcer¬
rena & corruptibilia que octonatio numero
significari possunt: fuint decies oties quod
est .lxxx. Regine gͦ sunt anime regnantes
mintelligibilib & sp̃italib. Concubine.
quȩ mercedem accipiunt terrenorũ: dequib
dictum est. acceperunt mercedem suam.
Adhulescentule quarum non est numerus.

Expanded text:
transferre non fere solemus nisi paenitendo, transferre non fere solemus nisi paenitendo, quamquam diuina prouidentia serena mente intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare, accommodatissime tamen ad humilem humanam intellegentiam ea quae incipiant esse neque perseuerant, quantum perseueratura sperata sunt, quasi per paenitentiam dei dicuntur ablata. CCCXXVII. DE EO QVOD SCRIPTVM EST: LX SVNT REGINAE ET LXXX CONCVBINAE ET ADVLESCENTVLAE, QVARVM NON EST NVMERVS. Denarius numerus potest significare uniuersitatis scientiam. quae si ad interiora et ad intelligibilia referatur, quae senario numero significantur, fit quasi decies sexies, quod est LX; si ad terrena et corruptibilia, quae octonario numero significari possunt, fiunt decies octies, quod est LXXX. reginae ergo sunt animae regnantes in intelligibilibus et spiritalibus. concubinae, quae mercedem accipiunt terrenorum, de quibus dictum est: acceperunt mercedem suam. adulescentulae, quarum non est numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ira. uindictam dĩ quȩ omnino sine
ista ꝑturbatione fit. Itam tam̃ uocandã
uidicauerunt. Item quia coniugii casti¬
tantem zelando iuiri custodire consucueit̃.
illam dĩ ꝓuidentiam ꝑquam p̾cipitur
atq agitur ne anima corrumpatur &
deos alios atq alios sequens. quodã mo¬
do meretricetur: zelum appellauerunt.
S ic & manum di iuim qua oꝑatur. & pedes dĩ
ium ꝗͣ inomĩa custo dienda & gubernanda
ꝑtendit. & aures dĩ uel oculos di ium qua
omĩa ꝑspicit atq intelligit. & faciem d̃ĩ
uim quase manifestat atq. dinoscit᷑. et ex¬
tera in hunc modum ꝓpt̃ ea scilicet qͥa
nos ad quos sermofit. & manib solemus
oꝑari & pedib ineecđe. & quo fert animꝰ
pucnire. & aurib atq oculis ceterisq
sensib corporis corporalia ꝑcipere. & fa¬
cie in notescere. Asiquid aliud ad hanc
tanquam regulam ꝑtinet. Hoc mͦ igitur
qm mutare ceptum aliquod es et maliud

Expanded text:
sine ira, uindictam dei, quae omnino sine sine ira, uindictam dei, quae omnino sine ista perturbatione fit, iram tamen uocandam iudicauerunt. item quia coniugii castitatem zelando uiri custodire consueuerunt, illam dei prouidentiam, per quam praecipitur atque agitur, ne anima corrumpatur et deos alienos atque alios sequens quodam modo meretricetur, zelum dei appellauerunt. sic et manum dei uim, qua operatur, et pedes dei uim, qua omnia custodienda et gubernanda pertendit, et aures dei uel oculos dei uim, qua omnia percipit atque intellegit, et faciem dei uim, qua se manifestat atque dinoscitur, et cetera in hunc modum, propterea scilicet, quia nos, ad quos sermo dei fit, et manibus solemus operari et pedibus incedere et quo fert animus peruenire et auribus atque oculis ceterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innotescere, et si quid aliud ad hanc tamquam regulam pertinet. hoc modo igitur, quoniam mutare coeptum aliquod et in aliud
Abbreviated transcription (Latin):
smitat: ut animal cibum: quid quod acci¬
pitur. & mutat᷑: ut dem cib: quidest qd
accipitur & non commutatur: ut ocu¬
lis lux. sonus aurib .s. hȩc ꝑcorpus ac¬
cipit anima. Quidest aut̃ quod ꝑse ip¬
sam accipit & commutat insertaliã
animam: quam recipiendo in amicitiã.
sui similem facit. Et quidest quod ꝑse
ipsam accipit & non cõnutat᷑: ut uerita¬
tem: quare cognostendum est. Q quid sit
petro dictum. macta & manduca. Et qͥd
ineugłio. & uita erat lux hominũ. cccxlii
De eo qͦd scͥptum e penitet me homi
q ad ea uerba descenderunt quib int̾
se stultissimorum etiam utitur consue
tudo. Itaq etiam earum affectionum
nomina quas animus nr̃ patit᷑ quas lon¬
gissime ado ẽẽ se iunctaᷤᷤ am qui melius
sapit intelligit. Nondubitauerunt illiui¬
ri ꝑ quos locutus est sp̃e sc̃s oportunissi¬
me in libris ponere: ut uerbi eausa qm
difficillima est ut homo aliquid uindicet

Expanded text:
mmutat? ut animal cibum. Quid est quod accimmutat? ut animal cibum. Quid est quod accipitur, et commutatur? ut idem cibus. Quid est quod accipitur, et non commutatur? ut oculis lux, et sonus auribus. Sed haec per corpus accipit anima: quid est autem quod per se ipsam accipit, et commutat in se? ut aliam animam, quam recipiendo in amicitiam sseipsam accipit, et non commutat, ut veritatem? Quare cognoscendum est, et quid sit Petro dictum, Macta et manduca, et quid in Evangelio, Et vita erat lux hominum. CAPUT CCCXXXVI. De eo quod dictum est: Poenitet me hominque ad ea verba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur constudo. itaque etiam earum affectionum nomina, quas animus noster patitur, quas longissime a deo esse seiunctas iam qui melius sapit intellegit, non dubitauerunt illi uiri, per quos locutus est spiritus sanctus, opportunissime in libris ponere. ut uerbi causa, quoniam difficillimum est, ut homo aliquid uindicet
Abbreviated transcription (Latin):
ratione in homine.s. habitus ẽ factus.
Cum indutus est hominẽ quẽ sibi ueni¬
ens quodãmͦ atq conformans immor¬
talitati ęt̃nitatiq sociaret: s illũ habi¬
tum qui est inꝑceptione sapientiȩ uł potiꝰ
disciplinȩ gri e⁊ in uocant. Hunc aũ
scđm quod dicimus uestitum uel ar¬
matum. Ex NMA potius appellant.
ex quo intelligitur de isto genere abintus
locutum apłm. quandoquidem ingc̃is
exemplarib. ExNMAscriptum est d
non in latinis habitum habemꝰ: quono¬
mine oportet intelligi ñ mutatum esse
uerbum susceptione hominis sicuti nec
m̃bra ueste induta mitant᷑. Quã quam
illa susceptio in effabilit̃ susceptũ susci¬
pienti copulauerit .s. quantũ uerba hu¬
mana teb in effabilib coaptari possunt.
ne mutatus intelligatur ds̃ humane fra¬
gilitatis assũptor: cectumest utg̃ce
ex Ma & latine habitus diceret᷑ illa su¬
sceptio. De alimentis
uid quod accipit eam rem quam cõ¬

Expanded text:
ratione in hominem, sed habitu factus est, ratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est homine, quem sibi unions quodam modo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret sed illum habitum, qui est in perceptione sapientiae et disciplinae, Graeci f;tJl uocant, hunc autem, secundum quem dicimus uestitum uel armatum, axwa potius appellant. ex quo intellegitur de isto genere habitus locutum apostolum, quando quidem in graecis exemplaribus a%rjfia scriptum est, quod nos in latinis habitum habemus. quo nomine oportet intellegi non mutatum esse uerbum susceptione hominis, sicuti nec membra ueste induta mutantur, quam quam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulauerit; sed, quantum uerba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intellegatur deus humanae fragilitatis assumtor, electum est, ut graece oxfjict et latine habitus diceretur illa susceptio. DE ALIMENTIS. , Quid est, quod accipit eam rem, quam co
Abbreviated transcription (Latin):
tor in similitudine hominũ factus non
sibi sed eis quib in homine apparuit. est
habitu inuentus est ut homo. idest ha¬
bendo hominem inuentus ut homo est.
Non enim poterat inuenire ut homo abhis
qui cor inmundũ habebant. & uerbũ
apud patrem uidẽ non poterant: ñͥ hoc
suscipiendo quod possent uiđe. & ꝑ qd̃
adillud lum̃ueritatis interius ducerent᷑.
ste autẽ habitus non est ex primo genere.
ñam enim manens in se natura homi¬
nis. naturam dĩ cõmutauit: neq ex
scđo. Non enim immutauit homo
dm̃ & mutatus abilloest. neq ex qͣrto.
Non enim sic assumptus est homo. ut
taretur: s potiuis extercio. Sicenĩ assu¬
ptus est ut cõmutaret᷑ in meliꝰ & ab eo
formaret᷑ ineffabilit̾ excellentiꝰ atq conuinctꝰ¬
tanquam uestis ab homine cum induitur.ħ
gͦ nomine habitꝰ satis significauit apls
quemadmodũ dixerit insimilitudinẽ
hominum factus. quia nontrans figu¬

Expanded text:
tor in similitudine hominum factus, non tor in similitudine hominum factus, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit, et habitu inuentus est ut homo, id est habendo hominem inuentus ut homo est. non enim poterat inueniri ut homo ab his qui cor immundum habebant, et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent uidere et per quod ad illud lumen interius ducerentur. iste autem habitus non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis naturam dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illo est. neque ex quarto; non enim sic assumtus est homo, ut taretur, sed potius ex tertio; sic enim assumptus est, ut commutaretur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, excellentius atque conjunctius, quam vestis ab homine, cum induitur. Hoc ergo nomine habitum satis significavit Apostolus, quemadmodum dixerit: In similitudinem hominum factus, quia non transfigu
Abbreviated transcription (Latin):
positaest: non habet eam formam quã
sumit cum induitur. atq inducit᷑ men¬
bris. Induta gͦ accipit formam quam
non habebat exuta: cum ipsa menbra
&e cum incduuntur. & cum exiuntus¬
in suo statii maneant. Pocest eẽ etiam qrtũ
genus: cum ea quȩ accidunt ad faciendiĩ
habitum nec mutant quib accidunt nec
abeis ipsa mutant᷑. sicut anulus digito
si non nimis subtilit atcendatur. Uerũ tñ
hoc geniis arit nullum est sidiligenter
discutias: aut omĩno rarissimũ. Cum igͥ
ꝑtinet ad duunitatem eiꝰ scđm id quod
uerissime dĩ est. E qualem eẽ dixit patri.
quod non ei fuit tanquam rapina. idest
quasi alienum appetere. si semꝑ manens
inea equalitate nollet homint indui. et
hominib ut homo appatere s semet ipsũ
ex manuit. non formam suã mutans.
s formam serui accipiens. neq conũsꝰ
aut trans mutatus in hominem amissa
in commutabili stabilitate: Sed tanquam
uerum hominẽ suscipiendo ipse suscep¬

Expanded text:
projecta est, non habet eam formam, quam projecta est, non habet eam formam, quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Ergo induta accipit formam quam non habebat exuta; cum ipsa membra, et cum induuntur et cum exuuntin suo statu manent. potest esse etiam quartum genus, cum ea quae accidunt ad faciendum habitum nec mutant quibus accidunt nec ab eis ipsa mutantur, sicut anulus digito, si non nimis subtiliter attendatur. uerum tamen hoc genus aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igitur pertinet ad diuinitatem eius, secundum id, quod uerissime deus est, aequalem esse dixit patri, quod non ei fuit tamquam rapina, id est quasi alienum appetere, si semper manens in ea aequalitate nollet homine indui et hominibus ut homo apparere; sed semet ipsum exinaniuit, non formam suam mutans, sed formam serui accipiens, neque conuersus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed tamquam uerum hominem suscipiendo ipse suscep
Abbreviated transcription (Latin):
nimo. & sucus ac robur corpori & uestĩ
animus. Si ei doctrina non accederit.
suisco uiscerum & robore: & nudꝰ sineue¬
ste. & inhermis sine armis. & pedenulo
sine calciam̃tis eẽ homo potest habitꝰ¬
gͦ inea re dicitut quȩ nobies uthabeat᷑
accedit. Uerũtam̃ hoc int̾ est. quodque¬
dam eorũ que accȩdunt nob̃ ut habitũ
faciant non mutantur a nob̃. s ipsa nos
mutant. in seipsa integra & inconcus
sa manentia. sicut sapientia cũ accidit
homini. non ipsa mutat᷑ s hominem mu¬
tat quem destulto sapientem facit: quędã
uero sic aec idunt. & ut mutent. & mutẽt
sicuti cibus. ipse amittens spetiẽ siã
in corpiis nr̃m ueruitur. & nos tefectici¬
bo abexilitate atq langore. in robur
atq ualentiam cõmutamur. Terciũ
genus est. cumipsa que accidunt mutã¬
tur ut habitum faciant. & quodãmͦ
formantur abeis quib habitum faciũt.
sicuti est uestisnam cum ꝓiecta. uelp

Expanded text:
nimo, et succus ac robur corporis corporinimo, et succus ac robur corporis corporianimus, si ei doctrina non accederet succo viscerum et robore, et nudus sine veste, et inermis sine armis, et pede nudo sine calceamentis esse homo potest. Habitergo in ea re dicitur, quae nobis ut habeatur accedit. uerum tamen hoc interest, quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum faciant. non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant in se ipsa integra et inconcsa manentia: sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur; et nos refecti cibo, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam commutamur. Tertium vero genus est, cum ipsa quae accidunt, mutantur ut habitum faciant, et quodam modo formantur ab eis quibus habitum faciunt, sicuti est vestis: nam cum reposita vel
Abbreviated transcription (Latin):
gem agimus. in eeteris autem seđm legẽ
agimur: cum lex ipsa in commutabilis
maneat: & omĩa mutabilia pulcherri¬
ma gubnatione moderetur. Gla igitur
in excelsis dõ: & interra pax hominib
bonȩ uoluntatis. cecxlii De eo quod scͥp¬
tumest & habitu inuentus ut homo.
Ex libro questionum lixxiiii. Bealim̃tis¬
ultis modis habitum dicimus. uł
habitum animi sicuti eot. Cuiꝰcq
discipline ꝑceptio usu roborata atq fir¬
mata. uel habitũ corporis scđm quẽ dicimꝰ
alium alio ẽẽ succulentiorẽ & nalidiorẽ. qui
magis ꝓpriȩ habitudo dici solet delhabi¬
tñ eorum quembris nr̃is accõmodantur
extrinsecus. scđm quem dicimus uestitum.
caleiatum armatum: & siquid huiꝰ modi
ẽ: in quib om̃ib generib siquidem nom̃
hocdictumest abillo uerbo quod est ha¬
b̃e. manifestum est in ea re dici habitum
quȩ decidit alicui: ita ut iam possit etiam
non haberi. Nam & doctrina accedit a¬

Expanded text:
gem agimus, in ceteris autem secundum legem gem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis maneat et omnia mutabilia pulcherrima gubernatione moderetur. gloria igitur in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. CCCXXV. DE EO QVOD SCRIPTVM EST: ET HABITV INVENTVS VT HOMO. EX LIBRO QVAESTIONVM LXXXIIII. Multis modis habitum dicimus: uel habitum animi, sicuti est cuiusque disciplinae perceptio usu roborata atque firmata; uel habitum corporis, secundum quem dicimus alium alio esse suculentiorem et ualidiorem, quae magis proprie habitudo dici solet; uel habitus eorum quae membris nostris commodantur extrinsecus, secundum quem dicimus uestitum, calciatum, armatum et si quid eius modi est. in quibus omnibus generibus — si quidem nomen hoc dictum est ab illo uerbo, quod est habere — manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut iam possinon habere. Nam et doctrina accidit a
Abbreviated transcription (Latin):
animarum. S tam̃ non sibi eligunt bo¬
nimimsterium tribulationis: nec mali
amant pacem. Quare ⁊psi quoq ꝑ
quos id agitur quod ignorant. noniusti¬
tiȩ que refertur ad dm̃ . s maliuolentie
sue mercedem accipiunt: quem admodũ
nec bonis imputat᷑ quod ipsis ꝓdeẽ uo¬
lentib nocetur alicui. s bono animo be¬
niuolentie premium tribuit᷑. Ita etiã cȩta
creatura ꝓmeritis animarum rationaliũ
uel sentitur uel latet: uel molesta uel com¬
moda est. Summo enidõ. cuncta bene
administrante que fecit. nichil in ordi¬
natum inuniuerso nichilq in iustumẽ
siue scientib suie nescientib nobs in
parte ostenditur anima peccatrix. Tam̃
quia ꝓmeritis ibiest. uͥ eẽ talem decet.¬
& ea patitur. que talem pati ȩquiun est:
uniuersum dĩ regnum nulla sui fedita¬
te deformat. Quã obrem. qm̃ omĩa non
noiumus que de nob bene agit ordodi¬
uunus. in sola bona uoluntate scđin le¬

Expanded text:
animarum. sed tamen non sibi eligunt boanimarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationalium uel sentitur uel latet uel molesta uel commoda est. summo enim deo cuncta bene administrante, quae fecit, nihil inordinatum in uniuerso nihilque iniustum est siue scientibus siue nescientibus nobis. sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen, quia pro meritis ibi est ubi esse talem decet et ea patitur quae talem pati aequum est, uniuersum dei regnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum le
Abbreviated transcription (Latin):
quod longitudine & latitudine. & al¬
titudine corporis occupat᷑. Nec deus:
tale aliquid est. Et omia igit᷑ in ipso
sunt: & locus non est. Locus tamendĩ.
abusiue dicitur templum dĩ: ñ quod
eo contineatur. s quodei presens sit. Id
autem nichil melius quam animamñ¬
da intelligitur . cccxl. De ꝓindentia
ieri potest ut ꝑmalũ hominem
diuina ꝓuidentia. & piniat
& oppituletur. Nam iudeorum impi¬
etas: & uidã supplantauit & gentib
saluti fuit. Item fieri potest ut diuina
ꝓudentia ꝑ bominem bonũ & dãpnet
& adinuet. sieut ait apłs. Aliis sumus
odor uite inuitam: aliis aũt odor mortis
inmortem. S cum om̃is tribulatio. aut
pena impiorum sit. aut exercitatio iusto¬
rum. quia eadem tribula & paleas ẽ¬
cidit. & frum̃ta paleis exuit. Unde tri¬
bulationom̃ accepit. rursus cum pax et
quies. amolesti is corporalib & bonos
lucretur. & corrumpat malos: Omĩa hec
diuina prouidentia promeritis moderat᷑

Expanded text:
quod longitudine et latitudine et alquod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. XXI. Utrum Deus aFieri potest, ut per malum hominem diuina prouidentia et puniat et opituletur. nam Iudaeorum impietas et Iudam supplantauit et gentibus saluti fuit. item fieri potest, ut diuina prouidentia per hominem bonum et damnet et adiuuet, sicut ait apostolus: aliis sumus odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecularibus et bonos lucretur et corrumpat malos, omnia haec diuina prouidentia pro meritis moderatur
Abbreviated transcription (Latin):
uod incõmutabile ẽ ȩternum est. Sẽꝑ
enim enismodi est. Quod aut̃ cõ¬
mutabile e: tempori obnoxium ẽ. Non
enim semꝑeuis modi est. & idõ eternũ
non recte dicitur. Quod enĩ mutatur
tale satis subtilit etnũ dicitur: q̃ia &¬
si semꝑ aliquid iuat. cam̃ mutabili¬
tatem patietur: & non ꝓprie eternũ
appellatur: quia ñ semper eiusmodiest:
quãius immortale quia semꝑ uruit
recte dici possit. Uocatur tam̃ eternũ
intdum etiam oñe quod immorta les.
Illud uero quod & mutationẽ patitur.
re dicitur: neq immortale uillomͦͣ: et
multo minus ęternum intelligi pot̃.
Inet̃no enim cum ꝓͥe dicitur neq quic¬
quam preteritũ quasi transierit. neq
quicquam futurum. quasi ñdum sit:
continetur loco. quod continet᷑ loco:
corpus est. Deus aũt ñ eet corpus. Ñ
igitur alicubi est. & tam̃ quia ẽ. et in
loco non est: in illo sunt potius omĩa
quam ipse alicubi. Nec tam̃ ita in illo:
ut ipse sit locus. Locus enim in spatioẽ:

Expanded text:
uod incommutabile est, aeternum est: semper enim ejusdem modi est. Quod autem commutabile est, tempori obnoxium est: non enim semper ejusdem modi est, et ideo aeternum non recte dicitur. Quod enim mutatur, tale satis subtiliter aeternum dicitur: quia etsi semper aliquid uiuat, tamen, si mutabilitatem patiatur, non proprie aeternum appellatur, quia non semper eiusdem modi est, quamuis immortale, quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamen aeternum interdum etiam quod immortale est. illud uero quod et mutationem patitur  et multo minus aeternum intelligi potest. In aeterno enim, cum proprie dicitur, neque quidquam praeteritum quasi transierit, neque quidquam futurum quasi nondum sit, continetur loco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est
Abbreviated transcription (Latin):
amatur. Neq ut non sola mens potest
cognoscere: ita&e amare sola potest.
Nãq amor appetitus quidam est.
& iudemus etiam ceteris animi partib
in eẽ appetitum. qui sim̃ti rationiq cõ¬
sentiat. in tali pace & tranqiullitate ua¬
cai̾uit m̃te contemplari quod eternumẽ:
ergo etiam cȩteris suis partib amare a¬
nimus debet. Hoc tam magnũ quod
m̃te noscendum est & qm̃ idquodamat᷑
afficiat. & se amantem necesse est. fit ut
sic amatum quod et̃num est. ętͣ̃nitate ani¬
mum afficiat. quocura ea dem uita bea¬
ta q̃ eterna est. Quid uero ȩt̃nũ est. qd
eternitate afficiat animum nisi ds̃ Amor
autem rerum amandatum caritas uel
duectio melius dicitur quare om̃ibus
cogitationĩ uirib considerandumest
saluberrimum illud preceptum. Diliges
dnm dintuuĩ in toto corde tuo. & intota
animatua. Et uiud quod ait dñs iħs.¬

Expanded text:
amatur. neque ut sola mens potest amatur. neque ut sola mens potest cognoscere, ita et amare sola potest. namque amor appetitus quidam est, et uidemus etiam ceteris animi partibus inesse appetitum, qui sisentiat, in tali pace et tranquillitate vacabit mente contemplari quod aeternum est. Ergo etiam caeteris suis partibus amare animus debet hoc tam magnum quod mente cognoscendum est. Et quoniam id quod amatur, afficiat ex se amantem necesse est; fit ut sic amatum quod aeternum est, aeternitate animum afficiat. Quocirca ea demum vita beata, quae aeterna est. Quid vero aeternum est, quod aeternitate animum afficiat, nisi Deus? Amor autem rerum amandarum, charitas vel dilectio melius dicitur. Quare omnibus cogitationis viribus considerandum est saluberrimum illud praeceptum, Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota
Abbreviated transcription (Latin):
habere quam nosse: fieri potest. ut
habeat quisq aliquid quod habere
hocsit quod nosse. Neq amet tanr̃quã¬
quam bonũ quod ñ amatur nemo pot̃
ꝑfecte habere uel nosse. Quis enĩ pot̃ es
nosse quantum sit bonũ qui ñ fruitur:
N on aut̃ fruitur: si ñ amat. Nec habet igit᷑
quod amandumest qui ñ amat. etiã
si amare possit qui non habet. Nemog
beatam uutam. sicut noscenda est nonit.
Et miser est. qm̃ si amanda est sicuti ẽ. hoc
est eã nosse quod habere. Que cumita
sĩt. quid est aliud beate uuiere nisi et̃¬
nu aliquid cognoscendo habere.
eternum est enim de quosi lo recte fidit᷑
quod amanti auferri non potest.: ⁊dq
ipsum ẽ quod nichil est aliud habere
quam nosse. Omiũ enim rerum p̃stan¬
tissimumest. quod eternumest: & ꝓptẽa
id habere non possumus. nisi ea re qua p̃¬
stantiores sumꝰ. idest m̃te. Quicquid aut̃
inte habetur: noscendo habetur. Nullũq
bonum ꝑsecte noscitur. quod ñ prefecte

Expanded text:
habere quam nosse: fieri potest, ut habere quam nosse: fieri potest, ut habeat quisque aliquid, quod habere hoc sit quod nosse, neque amet tamen, quamquam bonum, quod non amatur, nemo potest perfecte habere uel nosse. quis enim potest nosse, quantum sit bonum quo non fruitur? non autem fruitur, si non amat: nec habet igitur quod amandum est qui non amat, etiam si amare possit qui non habet. nemo igitur beatam uitam sicut noscenda est nouit et miser est, qest eam nosse quod habere. 2. Quae cum ita sint, quid est aliud beate vivere, nisi aeternum aliquid cognoscendo habere? Aeternum est enim, de quo quod amanti auferri non potest; idque ipsum est quod nihil est aliud habere quam nosse. omnium enim rerum praestantissimum est quod aeternum est, et propterea id habere non possumus nisi ea re, qua praestantiores sumus, id est mente. quidquid autem mente habetur, noscendo habetur nullumque bonum perfecte noscitur, quod non perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
sectatur: que magis ꝓprie cupiditas dicit.
Om̃ium scilicet malorũ radix. & ido ñ aman¬
dumest quod manenti & fruenti mori au¬
sim porest. Cuiꝰ gͦ rci amor amandus est
nisi cuis que non pot̃ deeẽ. dũ amatur:
idegt autem quod nichil÷ aliud habere:
quam sicut noscendumest nosse. Porro
aurum & omne corpus. non hocẽ habere
potest aliquid amari nec haberi. Nonsolũ
exhis que amanda non sunt. ut pulcͥrũ
aliquod corpus. s corum etiam quȩ amã¬
da sunt ut heata uita. & rursus potest
aliquid haberi. nec amari ut compedes.
Iure queritur uęrum possit quispiam id
quod habere nichil est nisi nosse non
amare. cũ habeat id÷ nouerit .s. cum ui¬
deamus non nullos. ñ obaliud uerbi grã
discernere numeros insi ut eadem discipli¬
na pecuniosi fiant. Aut hominib pla¬
ceant quã cum didicerint ad eundẽ finẽ
rferunt. quem sibi cum discerent ꝓpo¬
suerunt. ineq uilam disciplinã aliud sit

Expanded text:
sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur, sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur, omnium scilicet malorum radix. Et ideo non amandum est, quod manenti et fruenti amori auferri potest. Cujus ergo rei amor amandus est, nisi eius quae non potest deesse, dum amatur? id autem, quod nihil est aliud habere quam sicut noscendum est nosse. porro aurum et omne corpus non hoc est habere uoniam potest aliquid amari nec haberi non solum ex his quae amanda non sunt, ut pulchrum aliquod corpus, sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare, cum habeat, id est nouerit. sed cum uideamus nonnullos non ob aliud uerbi gratia discernere numeros, nisi ut eadem disciplina pecuniosi fiant aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eundem finem referant, quem sibi, cum discerent, proposuerunt; neque ullam disciplinam aliud sit
Abbreviated transcription (Latin):
lam̃ etiã templi scissum est. Ut sigui¬
ficaret᷑. quod apłs de uelamine ueters
cccluII. Quid amandum sit ex lbro
q uita carendum quis quã ꝑsua¬
serit. ut metu etiam carere possimꝰ
Amandumest sine metu uiueret.S. rurs
quia uita metu carens. sietiam intelligenti¬
a careat ñ ẽ appetenda. amandumest. si¬
ne metu cum intellecti uiuere: id ne solũ.
anamor quoq ipse amandus est: ita uõ:
quando sine hoc illa non amantur.S si
ꝓpt̃ alia que amanda sunt amor amat᷑:
Non recte a mari dicitur. Nichil enĩ aliud÷
amare quam ꝑsc ipsam rem aliqua ap¬
petere. Nonigitur ꝑseipsũ amor appetẽ¬
dus est.cum quando desit quod amatus.
ea sit indubitata miseria. Deinde cum
amor motus quidam sit neq ullus sit
motus nͥ ad aliquid: cum querimꝰ quid
amandum sit. quid sit illud ad quodino¬
ueri oporteat querimus. Quare si aman¬
dus est amor. non utiq oms a mandus:
Eenim &e t̃pis quo animus se ipso inferiora

Expanded text:
lamen etiam templi scissum est, ut signilamen etiam templi scissum est, ut significaretur quod apostolus de uelamine ueterisCCCXLII. QVID AMANDVM SIT. EX LIBRque uita carendum quisquam persuaserit, ut metu etiam carere possimus, amandum est sine metu uiuere. sed rursus quia uita metu carens, si etiam intellegentia careat, non est appetenda, amandum est sine metu cum intellectu uiuere. idne solum, an amor quoque ipse amandus est? ita uero, quando sine hoc illa non amantur. sed si propter alia quae amanda sunt amor amatur, non recte amari dicitur. nihil enim aliud est amare quam per se ipsam rem aliquam appetere. num igitur per se ipsum amor appetedus est, cum quando desit quod amatur, ea sit indubitata miseria? Deinde cum amor motus quidam sit, neque ullus sit motus nisi ad aliquid; cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moveri oporteat, quaerimus. Quare si amandus est amor, non utique omnis amandus est. Est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora
Abbreviated transcription (Latin):
dine saluus factus est. Et ei cuncta que
amiserat. dupla sunt restituta. Ubietiã
cõm̃data est resurrectionis fides. Nam
filii non induplum s totidem redditi etiã
ilios quos amiserat resurecturos signifi¬
carunt: Si ipsi quoq ulis priorib uin¬
cti a restitutione dupli non inuenirent᷑
alieni. Ut ergo non talẽ remunerationẽ
speraremus.quando mala temporalia
pateremur: nonait sustinentiam & finẽ
iob audistis: s ait sustinentiam iobau¬
distis. & finem dñi uidistis. Tanquam
diceret. mala temporalia sic̃ iobsustinete.
Sedpro hac sustinentia non temporalia
sperate. quȩ illi aucta redierunt: sed
salui facti sunt. Cum enm dicit ego aũ.
satis insinuat. qua salute ilos saluos eẽ
factos uelit intelligi: in qua ipse utiq de¬
relictus est. Non quo illi a salute
eterna fueruit alieni s inocculto
tunc erat quod inxpo fuerat reuelan¬
dum. Inueteri quippe testam̃to uela¬
q. inde transiertt: quo crucifixo. ue¬

Expanded text:
dine saluus factus est et ei cuncta quae dine saluus factus est et ei cuncta quae amiserat dupla sunt restituta. ubi etiam commendata est resurrectionis fides. nam filii non in duplum, sed totidem redditi etiam illos quos amiserat resurrecturos significarunt. sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia sperate, quae illi aucta redierunt, sed salui facti sunt. cum enim dicit: ego autem, satis insinuat, qua salute illos saluos esse factos uelit intellegi, in qua ipse utique derelictus est, non quo illi a salute aeterna fuerint alieni, sed in occulto tunc erat quod in Christo fuerat reuelandum. in uetere quippe testamento uelaque inde transierit. quo crucifixo ue
Abbreviated transcription (Latin):
contactib redidit eisq uidentibus ascend̃
in celum: ipsos ȩdificauit. & quid expecta¬
re quid p̃dicare debere.it euidentissima
ueritate monstrauit. Illos autema quib
tanta mala usq ad mortem ꝑtulerat quasi
de illo suꝑato & extuicto głantes in ea o¬
pinione dereliquit: ut quisquis eorum sa¬
lute eterna. saluus fieri uellet. hoc deuurꝰ
mortui resurrectione crederet. Quod hi qͥ
uiderunt signis contestantib p̃dicatierũt.
& proea p̃dicatione similia ꝑpeti ñ dubita¬
uerunt. Qua ꝓpt̃ etiam iacob unus ex
apłis eius inepła sua cum exhortaretur
fideles qui post passionẽ &e resurrectio¬
nem xꝑĩ adhuc inista uira tenebantur.
dispensationem testam̃ti ueteriᷤ nouiq
distinguens: sustinentiam inquit iob au
oistis &e finem dñi uidistis: Ne idõ paci¬
enter sustinerent temporalia mala. ut sͥ
hoc restitueretur. quodrecepisse ioblegi¬
mus. Nam ce ab illo uulnere atq putre¬

Expanded text:
contactibus reddidit eisque uidentibus ascendit contactibus reddidit eisque uidentibus ascendit in caelum, ipsos aedificauit et, quid expectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem, a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut, quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod hi, qui uiderunt, signis contestantibus praedicauerunt et pro ea praedicatione similia pet-peti non dubitauerunt. Quapropter etiam Iacobus, unus ex apostolis eius, in epistula 1 sua, cum exhortaretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustidistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putre
Abbreviated transcription (Latin):
a uero erit inspetie. Quamdui enĩ sumꝰ
in corpore ait apłs. peregrinamur ad nõ.
ꝑ fidem enim ambulamus non ꝑspetiem:
& idõ nunc inspe. tunc inre. Deniq
resurrectionem suam quam ñ sicut no¬
stram in longum diffent oportebat. ut
in exemplo carnis eius disceremꝰ quid
in nrã sperare debeamus. noluit alienis
demonstrare. s suis: alienis dico ñ natu¬
ra s. iutio. quod semꝑ contra naturã ẽ.
mortuus est gͦ in conspec̾tu hominum.
Resurrexit autem in conspectu fiuorum
hominũ: Quia mors ad homines ꝑti¬
nebat. resurrectio ad filiũ hominis.
Sicut inadam om̃s morumtur. sic & inxp̃o
om̃s iuificabũtur. Ut igitur exemplo sue
carnis exhortaretur fideles suos temporalẽ
salutem pro ȩt̃ria felicitate contempnere.
usq ad mortem ꝑtulit ꝑ sequentes atq
scuientes: & quasi uicto & oppresso suꝑ
be illudentes. Quod aut̃ carnem suam re¬
suscitauit & discipłorum aspectib atq

Expanded text:
a uero erit in specie. quamdiu enim sumus a uero erit in specie. quamdiu enim sumus in corpore, ait apostolus, peregrinamur a domino. per fidem enim ambulamus, non per speciem, et ideo nunc in spe, tunc in re. Denique resurrectionem suam, quam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare, sed suis. alienis dico, non natura, sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est ergo in conspectu hominum, resurrexit autem in conspectu filiorum hominum, quia mors ad hominem pertinebat, resurrectio ad filium hominis. sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. ut igitur exemplo suae carnis exhortaretur fideles suos temporalem salutem pro aeterna felicitate contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saeuientebe illudentes. Quod autem carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
etiã eorum quosimitati sunt merita sortiãt᷑.
Sigͦ uidas teneret illud ad quod uocatus ẽ:
niuuia adeum uel sua p̃terita. uel parentũ
iniquitas ꝑtineret: quia ergo non tenuit
adoptionem infamilia dĩ. s. iniquitatem
uctusti generis potius elegit: redit iniqui¬
tas patrum eius in conspectudnĩ. ut in
eo etiam ipsa puniretur: & peccatuĩ matris
da sit salus & qd infiliis iob resurrectio
cõm̃dantur. uel desustinentia eius dẽ iob
acfine diũ uelũq templi non fuif se pa¬
rietem ut quidam uoluut. ex libro de gra¬
tia noui testamenti.
ortem intulit homo sibi filioq ho¬
minis. Uitam uͦ attulit homini
moriens & resurgens filius hoĩs.
obꝓbrium hominum & abiectio plebis
usq admortẽ. Hoc enim uolut in conspe¬
ctu immicorum pati. quo eum tanquam
derclictum putarent ut grã cõm̃daretur
testam̃ti noui: qua discertmus aliã quere¬
re felicitatem quȩ nunc est infide. poste¬

Expanded text:
etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret: quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur; et peccatum matris da sit salus et qui quae filiis Job resurrectio commendetur, vel de sustinentia ejusdem Job, ac fide Domini; velumque templi non fuisse parietem, ut quidam volunt. Ex libro de GraTIA NOVI TESTAMENTI. Mortem intulit homo sibi filioque hominis; uitam uero attulit homini moriens et resurgens filius hominis, opprobrium hominum et abiectio plebis usque ad mortem. hoc enim uoluit in conspectu inimicorum pati, quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide, poste
Abbreviated transcription (Latin):
N memoriam redeat iniquitas patrum
eius in conspectu domim: & peccatum
matrismeius non deleatur. An intellige¬
dumest. ut reddantur ei peceata etiam
parentum suorum: ei quippe ñreddũt
qui fuerit mutatus inxp̃o. & ceperit eẽ
non filius iniquorum. ñ imitatus mo¬
res eoꝵ. quia & ulud uerissime scriptũ
ẽ. Reddam peccata patrum in filios.
& illud quod ꝑ ꝓpħam dicitur. Et a¬
nima patris mea est. Et aima filii
mea est: anima que peccauerit ipsa mo¬
rietur. hoc quippe dictum ẽ. de his
qui conuertuntur ad dñm. & ñ imi¬
tantur mala parentum suoꝵ: quod ip¬
se ꝓpħa euident ostendit. Dic̃ enim pa¬
rentum iniquitates eis ñ obeẽ qui iusti¬
tiam faciendo dissimiles fueruit. Illud
aut̃ quod dictum est. reddam peccata
patrum infilios abditum est qui ode¬
runt me. hoc ẽ. sicut me oderant. & paren¬
tes eorum: ut quẽ admodũ bonorũ imita¬
tio facit. ut etiã ꝓpͥa peccata deleant᷑. sic
malorum imitatio faciat. ut ñ solum suas

Expanded text:
n memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui fuerit mutatus in Christo, et coeperit esse non filius iniquorum, non imitatus mores eorum: quia et illud verissime scriptum est, «Reddam peccata patrum in filios;» et illud quod per prophetam dicitur, «Et anima patris mea est, et anima filii mea est; anima quae peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed
Abbreviated transcription (Latin):
caro possidebit regnumdi. & caro non
possi debit regnumdĩ. Etiã huiꝰ nomi¬
nis intelligentia discernatur. & nulla erit
questio: qm̃ caro scđm substantiã scđm
quam dictum ẽ. sp̃e ossa & carnem ñ habet
sicut me uidetis habere possidebit regnũ
dei: caro autem cum scđm corruptione
intelligitur non possidebit. Hoc enimex¬
positum est cũ diceret᷑. Caro & sanguis
regnum di non possidebunt In
co quod continuo additum est. Neq cor¬
ruptio incorruptionem possidebit: sicut
satis quantum arbitror disseruimus. ecc

Expanded text:
caro possidebit regnum dei\' et caro non caro possidebit regnum dei\' et caro non possidebit regnum dei etiam huius nominis intellegentia discernatur et nulla erit quaestio. quoniam quam dictum est, Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere, possidebit regnum Dei; caro autem cum secundum corruptionem intelligitur, non possidebit. Hoc enim expositum est cum diceretur, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est, neque corruptio incorruptionem possidebit; sicut satis, quantum arbitror, disseruimus. C
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibile hoc. induere incorruptelam:
& mortale hoc induere immortalitatẽ. Nõ
ut opinor dubitandumest. scdm hoc di¬
ctum. caro & sanguis regnumdi non pos¬
sidebunt: quia ñ ibierit corruptio & mor¬
talitas carnis & sanguinis. Sedĩnhas e¬
nim qualitates hoc loco carnẽ & sanguinẽ
nucupauit. quo circa ut aliquid exẽpli
grã ponam quod interim occurrit sicut
scriptiunest: Ne forte temptauerit uos qͥ
temptat & inanis fiat labor nr̃. atq. hie
intelligitur diaboliis tanquã ds̃ omino
non temptet. de quo alio locoscriptura
dicit. Ipse aut̃ neminẽ temptat. nec contͣ¬
ria est ista sententia ei qua dicitur. Tẽptat
uos dñs ds̃ ut̃. S. soluit᷑ questio. cũ uoca¬
bulum temptationis diuersas intelligetias
habet co quod aliasit temptatio decepti¬
onis. alia temptatio ꝓbationis. scđm illã
non intelligitur. qui temptat nisi diabolꝰ.
scđm hanc uero temptat ds: ita cum dicitur

Expanded text:
corruptibile hoc induere incorruptionem corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum enim qualitates hoc loco carnem et sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam quod interim occuscriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptat uos dominus deus uester, sed soluitur quaestio, cum uocabulum temptationis diuersas intellegentias habet eo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: secundum illam non intellegitur, qui temptat, nisi diabolus. secundum hanc uero temptat deus —, ita, cum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui ad uidiciũ resurrecturi sunt. ñ
cõmutabunt᷑ in illã incorruptelã. quȩ
nec doloris corruptionẽ pati potest.
nãq fidelium est atq scõrũ. isti uͦ ꝑpl¬
tua corruptione cruciabunt᷑. Quiaignis
eorum non ex tinguetur. & uermis orum
non morietur. Quicĩ sibi gͦ uult ista di¬
stinctio & mortui resurgent incorrupti
& nos cõmutabim̃: Nisi quia om̃s in¬
corrupti resurgent. s ex his usti etiam
immutabĩtur in illam in corruptelã.
cin om̃ino nulla possit nocere corruptio
Acphoc quiinea ñ cõmutabunt᷑ in corru¬
pti quidem resurgent in integritate ibro¬
rni.s tam̃ corrumpendi dolore penatũ.
cum audierint. Ite iignem eternũ. qui
paratuis est diabolo & angłis eius: aquo au¬
ditu malo. iustus nontimebit. De illa uͦ
commutatione iustoꝵ cũ dixisset. nos
cõmutabim̃. tanquam querereinus quomͦ
istud fiat. uel qualis illa commutatio fu¬
tura sit: Adiungit & dicit. Oportet enĩ

Expanded text:
illi qui ad iudicium resurrecturi sunt, non illi qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum. isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. Quid sibi ergo uult ista distinctio: et mortui resurgent incorrupti, et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam immutabuntur in illam incorruptelam, cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc qui non commutabuntur in eam, incorrupti quidem resurgent in integritate membrorum, sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: nos commutabimur, tamquam quaereremus, quomodo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: oportet enim