comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio. nulla placatio potest compensare.
quod nos diuinitas ẽ dignata redimere.
huus. ad sententiã respicit suꝑiorem: qr
homo liberatꝰ non dabit deo placationẽ
suã. nec prȩcium redemptioĩs animȩ
suȩ: Prȩcium ẽ enim. alicuius rei cõpen¬
satio: Homo aut̾ẽ quid dabit in p̃cium
qui totum qđ offerre possit accepit.
Sequit᷑ Et laborauit inȩ̃tnum De fide¬
libus dicit: qui qͣmius prȩcium redemp¬
tionis suȩ. dare non possint. laborant
tam̃ inȩ̃tnum: dum hoc agunt quod
tum: De illis adhuc dicit. qui laborant
inȩternum: Isti enam infine uiuentes.
id in dño saluatore interitũ ñ uidebt̃:
quia licet corpore moriant᷑. eternȩ uitȩ
munere sunt ditati. Alii u̾sus istos ita
peccatoribus ęstimant applicandos: di¬
centes: laborant inc̃tnum: qui ꝑpetua
ultione dampnandi sunt:. Uiuent in
hoc mundo. infine. qui desꝑata lib̾tate
luxuriant. Quappt in uoluntate erit

Expanded text:
tio, nulla placatio potest compensare, tio, nulla placatio potest compensare, quod nos Divinitas est dignata redimere. hujus ad sententiam respicit superiorem: quia homo liberatus non dabit Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae. Pretium est enim alicujus rei compensatio. Homo autem quid dabit in pretium, qui totum quod offerre possit accepit? Sequitur, et laborabit in aeternum: de fidelibus dixit, qui, quamvis pretium redemptionis animae suae dare non possint, laborant tamen in aeternum, dum hoc agunt quod tum. De illis adhuc dicit, qui laborant in aeternum; isti enim in fine viventes, id est in Domino Salvatore, interitum non videbunt: quia licet corpore moriantur, aeternae vitae munere sunt ditati. Alii versus istos ita peccatoribus aestimant applicandos, dicentes, laborant in aeternum, qui perpetua ultione damnandi sunt; vivent in hoc mundo in fine, qui desperata libertate luxuriant. Quapropter in voluntate erit
Abbreviated transcription (Latin):
litate confidere. ut uiribus corporeis ua¬
lentes. animi robore ⁊ linguȩ dissertitu¬
dine preminentes. S postqͣm dixit in¬
trinsecus attributa: nunc uenit ad di¬
uitias. quȩ extrinsecus ueniunt ꝑ quaᷤ
maxie iniflat᷑ humanitas Raro enĩ
diues. sortem sibi cum pauꝑibus intel¬
ligit ẽẽ cõmunem: Et necesse ẽ. ut ta¬
les timeant finem: qui ⁊ deserere mun¬
dana nolunt. ⁊ peccatorum suorũ pe¬
nas conscientia teste formidant. Frãt
deo placationem suã. Postqͣm de pecca-¬
toribus dixit. quorum iniquitas calca¬
neum circundat: uenit ad genus cura¬
tionis eximium Et hoc quoq sub am
miratione legendum ẽ. Erãt non rede
lio. Ite nuntiate fratribus meiᷤ Et in
psalmo: Narrabo nom̃ tuũ fratribus
mei. Ipse si ñ redimat qui fudit san¬
guinem p̾tiosum. redempturus est
homo. id ÷ adam qui humanũ genus
transgressioniᷤᷤ uitio sauciauit: Non
dabit. negantis est: quia nulla obla-¬

Expanded text:
litate confidere, ut viribus corporeis valitate confidere, ut viribus corporeis valentes, animi robore et linguae 162 disertitudine praeminentes. Sed postquam dixit intrinsecus attributa, nunc venit ad divitias quae extrinsecus veniunt, per quas maxime inflatur humanitas. Raro enim dives sortem sibi cum pauperibus intelligit esse communem. Et necesse est ut tales timeant finem, qui et deserere mundana nolunt, et peccatorum suorum poenas conscientia teste formidant. Vers. Deo placationem suam. Postquam de peccatoribus dixit, quorum iniquitas calcaneum circumdat, venit ad genus curationis eximium. Et hoc quoque sub admiratione legendum est: Frater non redlio: Ite nuntiate fratribus meis ; et in psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Ipse si non redimat qui fudit sanguinem pretiosum; redempturus est homo, id est Adam, qui humanum genus transgressionis vitio sauciavit? Non dabit, negantis est; quia nulla obla
Abbreviated transcription (Latin):
quod uenturũ ẽe pręnuntiat. uȩ fi¬
gura dicit᷑ peusis ⁊ apocresis: quando
int̾rogatione prȩmissa. responsio apta
subsequit᷑. Dicit enim ut quid timebo.
Id ÷ quare formidolosa cogitatione cõ¬
fundar: In die mala. in die scilicet
passionis. quȩ mala uidȩis. bona fide¬
libus fuit: Iue enim timere debet ui¬
tȩ finem: qui peccatorum recordatione
mordet᷑. Ap̃c autem mortẽ timere non
poterat: qui peccata omnimodi ᷤᷤ non ha¬
bebat. Dicit eñi Quare timeã indie
mala: Nunqͥd iniquitas calcanci mei
circundabit me. Quem admodũ solet
ꝯtingere peccatori. ut extrema eius sce¬
lerato fine claudant᷑: Alii uͦ ꝓpter ex¬
cellentiã sc̃ȩ incarnationiᷤ. hoc magis
habundantia diuitiarum suarum. glo¬
riant᷑: Hȩc pendent de sriꝑiori u̾siculo:
quibus uingendum ẽ. tales circundant᷑
in iniquitate calcanei Nam p̾sumunt
in uirtute sua: qui aliqͣ uidentur possibi¬

Expanded text:
quod venturum esset praenuntiat. Quae fiquod venturum esset praenuntiat. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, quando interrogatione praemissa, responsio apta subsequitur. Dicit enim, Utquid timebo? Id est, quare formidolosa cogitatione confundar? In die mala, in die scilicet passionis, quae mala Judaeis, bona fidelibus fuit. Ille enim timere debet vitae finem, qui peccatorum recordatione mordetur. Christus autem mortem timere non poterat, qui peccata omnimodis non habebat. Dicit enim: Quare timeam in die mala? Nunquid iniquitas calcanei mei circumdabit me? Quemadmodum solet contingere peccatori, ut extrema ejus scelerato fine claudantur. Alii vero propter excellentiam sanctae incarnationis hoc magis abundantia divitiarum suarum gloriantur. Haec pendent de superiore versiculo, quibus jungendum est, tales circumdantur in iniquitate calcanei. Nam praesumunt in virtute sua, qui videntur aliqua possibi
Abbreviated transcription (Latin):
nere suscipi. aurem inclinaturum se ẽẽ
ymisit: ut cognosceret si prȩdicationẽ eiꝰ
ppłs deuotus impleret: S intende pium
magistrum. similitudinẽ posuisse: Simi¬
litudo enim rei uere unitatio ẽ: ut quod
nobis exemplum datum ẽ. deuota ȩmu¬
latione domino p̃stante faciamus S
ut om̃s ad p̃cepta sua salutarit implen-¬
da institutor serenissimus inuitaret.
aꝑire se dixit in psalterio ꝓpositionem
suam. id ÷ declaraturum se precȩpta
diuinitatiᷤᷤ sue ꝓprii corporis sc̃itate. ut
non tam u̾bo quam docere probaret᷑
exemplo: Psalterium quupe ut sȩpe
diximus. corporis dñi decora similitu¬
do ẽ: Nam sicut psalterium de summo
sonat: ita ⁊ incarnatio dñi. cȩlestia
mandata concȩlebrat. Ut quid time¬
bo indie mala: Iniqͥtas calcanei mei cir¬
cundabit ne. Uersus iste sub mntroga¬
tione ⁊ responsione ꝓpria legendus ẽ:
quia totum sine timore suo fieri dic̃.

Expanded text:
nere suscipi, aurem inclinaturum se esse nere suscipi, aurem inclinaturum se esse promisit, ut cognosceret, si praedicationem ejus populus devotus impleret. Sed intende pium magistrum similitudinem posuisse. Similitudo enim rei verae imitatio est, ut quod nobis ad exemplum datum est, devota aemulatione Domino praestante faciamus. Sed ut omnes ad praecepta sua salutariter implenda institutor serenissimus invitaret, aperire se dixit in psalterio propositionem suam, id est declaraturum se praecepta Divinitatis sui proprii corporis sanctitate, ut non tam verbo quam docere probaretur exemplo. Psalterium quippe ut saepe diximus corporis Domini decora similitudo est; nam sicut psalterium de summo sonat, ita et incarnatio Domini coelestia mandata concelebrat. Vers. 5. Utquid timebo in die mala? iniquitas calcanei mei circumdabit me. Versus iste sub interrogatione et responsione propria legendus est; quia totum sine timore suo fieri dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ dñm xp̃m de quo dicit apostolus:
llos autem p̃dicamus xp̃m dei uirtutẽ
idei sapientiam: Salomon quoq testatur.
scire sapientiam. ⁊ disciplinam: ⁊ intelli¬
gere u̾ba prudentiȩ: Sapientia ꝑtinet
ad mysteria diuina declaranda: pruden-¬
tia uͦ ad mores ꝓbabiles instruendos.
Sic omĩs sermo diuinus. duabꝰ hes uir¬
tutibꝰ plenissinrus indicat᷑. Hinc enim
quȩ narraturus ẽ inchoauit. quod suit
u̾ba sua mirabili prius complexione de¬
scribens: ut om̃s desiderant̃ quȩrerent qͦd
ꝓmissum̃ sub tali p̾dicatione sentirent.
Sapientia ꝑtinet ad resdiuinas. edocen¬
das: prudentia ad mores ꝓbabiles iustitu¬
endos. Sic omni sermo adiuinus. au¬
abis hi ͨ uirtutibus indicat᷑. Inclinabo¬
insimilitudinẽ aurem meã: aꝑiam in psal¬
terio ꝓpositionem meã: Postqͣm uirtutẽ
doquentiȩ suȩ uerus p̃dicator duobus di¬
rit insignibus contineri. nunc quẽ ad mo¬
dum precȩpta sua possint ab humano ge¬

Expanded text:
istum, de quo dicit Apostolus: Nos autem praedicamus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Salomon quoque testatur scire sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae. Sapientia pertinet ad mysteria divina declaranda; prudentia vero ad mores probabiles instruendos; sic omnis sermo divinus duabus his virtutibus plenissimus indicatur. Hinc enim quae narraturus est inchoavit, quae sint verba sua mirabili prius complexione describens, ut omnes desideranter quaererent quod promissum sub tali praedicatione sentirent.Sapientia pertinet ad tres divinas edo endas, prudentia ad res probabiles instituendas. Sic omnis sermo divinus duabus his virtutibus indicatur. Labitudinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. Postquam virtutem eloquentiae suae verus praedicator duobus dixit insignibus contineri, nunc quemadmodum praecepta sua possint ab humano ge
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ipse ẽ ds deorum: qui ⁊ manifeste
uenice. ⁊ nonfilebit. Silet crũ modo. cũ
mundus iste ꝑagitur. cum blasphemas
⁊ sacrilegas uoces. sententia seueritatis
non dampnat: s ad comu̾sionis medi¬
cinam. sustinet peccatores Tunc autem
ñ silebit: quando sceleratiᷤ dicturus est
lte in ignem ęt̃num: qui paratus ẽ diabo¬
lo ⁊ angelis eius. Inde ⁊alibi dicit: Tacui.
tacui. nunqͥd semꝑ tacebo: Nam quod
sequit᷑. ignis in conspectu eiꝰ ardebit: ma¬
gni iudici ᷤ sicut dictum ẽ. preclarus ad¬
uentus mystica uirtute describitur. Igniᷤᷤ
enim preire dicit᷑: ut qui ẽ palea. se formi¬
det arsurum Addidit: Et in cireuitu eiꝰ.
tempestaᷤ ualida Hȩc tempestas ñ uentiᷤ
agitur: nec ꝓcellis seuientibus excitatur:¬

Expanded text:
rum ipse est Deus deorum, qui et manifeste rum ipse est Deus deorum, qui et manifeste veniet, et non silebit. Silet enim modo cum mundus iste peragitur, cum blasphemas et sacrilegas voces sententiae severitate non damnat, sed ad conversionis medicinam sustinet peccatores. Tunc autem non silebit, quando sceleratis dicturus est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Inde et alibi dicit: Tacui, tacui, nunquid semper tacebo ? Nam quod sequitur, ignis in conspectu ejus ardebit: magni Judicis, sicut dictum est, praeclarus adventus mystica virtute describitur. Ignis enim praeire dicitur; ut qui est palea, se formidet arsurum. Addidit, et in circuitu ejus tempestas valida. Haec tempestas non ventis agitur, nec procellis saevientibus excitatur
Abbreviated transcription (Latin):
es decora cognoscitur. testante alio psal¬
mo Speciosus forma p̃filiis hominũ.
Ubi sufficienter expositum ẽ: cur speciosꝰ
stas ualida Synagoga fidelium postqͣm
de pͥmo multa dixit. uenit ad secundũ
domini saluatori aduentum: quẽ per
figuram ideam diu̾sis si militudinibuᷤᷤ
mirabili imaginatione describit. ut nõ
tam fututã. qͣm p̃sens c̾e uideat᷑ Dicen¬
do enim manifeste ueniet. significat
illum in pͥmo aduentu cunctis ñ fuisse
manifestum. quia maiestas eius carnis nui¬
be cęlata est. sicut ⁊ apostolus de infidelibꝰ
dicit Si cognouissent. numqͣm dominũ
gloriȩ crucifixissent: Manifeste uͦ tunc ue¬
niet: qͣndo iam ñ cruci affigendus. s uidi-¬
caturus ẽ mundum: Tractus sermoa sacͥ¬
ficiis: quod toto die festiuitati uacaret᷑:
Manifeste enim dicit᷑: quasi a mane dies
festus Repetit ds̃ nr: ne sibi infideles
putarent ẽẽ cõmunem D̃s enim xp̃iano¬

Expanded text:
es decora cognoscitur, testante alio psales decora cognoscitur, testante alio psalmo: Speciosus forma prae filiis hominum ; ubi sufficienter expositum est cur speciosus  Synagoga fidelium postquam de primo multa dixit, venit ad secundum Domini Salvatoris adventum, quem per figuram ideam diversis similitudinibus mirabili imaginatione describit; ut non tam futurus quam praesens esse videatur. Dicendo enim, manifeste veniet, significat illum in primo adventu cunctis non fuisse manifestum; quia majestas ejus carnea nube celata est; sicut et Apostolus de infidelibus dicit: Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Manifeste vero tunc veniet, quando jam non cruci affigendus, sed judicaturus est mundum. Tractus sermo a sacrificiis, quod toto die festivitati vacaretur. Manifeste enim dicitur, quasi a mane dies festus. Repetit Deus noster, ne sibi infideles putarent esse communem. Deus enim Christiano
Abbreviated transcription (Latin):
sas gentes prauiᷤ erroribus sauciatas
ad credulitatiᷤ suȩ remedia. pius me-¬
dicus inuitaret. sicut ipse dixit: Ne¬
nite ad me om̃s qui laborati: ⁊ onerati
estis. & ego reficiam uos. E xsyon species
intra qͣm ciuitatem mons iste puriᷤ men¬
tibus uelut aurea massa resplendet. De
hac enu urbe exeuntes apłi: speciem
decoris xp̃i annunciauert in toto cebe
t̾rarum. sicut esayas dicit. De syon exibit
lex: ⁊ u̾bum dñi de ierusalem: Ueneran¬
da urbs. scm̃ culmem: ut illud regiᷤᷤ nr̃i
insignum domiciliũ. arcem m̾ito dicamꝰ ẽẽ
trarum: Et respice. qͣm competent edoce¬
mur In suꝑiore u̾su dixerat. xp̃m dñm.
uniu̾sas gentes euocare: nunc ȩtiam de¬
signat. unde doctrina euis tanquã de
purissimo atq affluentissimo fonte. per
spacia totrus orbis effluxerit. His enum
dictis. ȩuangelica u̾ba concordant per
om̃s gentes: incipientibus abicrusalem:
Inde enum p̃dicari cȩꝑit xp̃c: cuius speci¬

Expanded text:
rsas gentes pravis erroribus sauciatas rsas gentes pravis erroribus sauciatas ad credulitatis suae remedia pius Medicus invitaret; sicut ipse dixit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficin qua mons iste puris mentibus velut aurea massa resplendet. De hac enim urbe exeuntes apostoli, speciem decoris ejus annuntiaverunt in toto orbe terrarum; sicut Isaias dicit: Ex Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Veneranda urbs, sanctum culmen; ut illud Regis nostri insigne domicilium, arcem merito dicamus esse terrarum. Et respice quam competenter edocemur. In superiore versu dixerat Christum Dominum universas gentes evocare, nunc etiam designat unde doctrina ejus tanquam de purissimo atque affluentissimo fonte per spatia totius orbis effluxerit. His enim dictis evangelica verba concordant , per omnes gentes incipientibus ab Jerusalem. Inde enim praedicari coepit Christus, cujus speci
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximus. sũmitatem euis ultra
hoc non pot̾ indicare. Ds̃ enim grȩca
lingua. dicit᷑ timor: Et q̃m solus ipse
timendus ẽ: inuicem nominiᷤᷤ uerbũ.
tale tͣnͣsuuit. Legit᷑ enim in exodo No¬
men meũ adonay. non indicaui eis:
ut sciamus nomen ẽẽ secretum. quod
nec ab elecdᷤᷤ famuliᷤ cognoscit᷑ indicatũ:
Locutus est gͦ ꝑ prophetas. ꝑ apostoloᷤ.
i quod ÷ potentius ꝑ se ipsum Sequit᷑:
Et uocauit t̾ram Terram hic genus
hominũ debemꝰ adu̾tere. quod ꝑ totũ
orbem t̾rarum. uidetur cẽ diffusum:
S ꝓpter illud quod habitat. positũ
ẽ quod inhabitat᷑. Nam quomͦ uo¬
casset quod audire non poterat: Hoc
schema dicit᷑ metonomĩa: quando
ꝑid quod ꝯtinet. hoc quod ꝯtinetur
edicit᷑. addidit. A solis ortu usq ad occa¬
sũ Per solis cursum. uniu̾sum signi¬
ficat mundum: quia omni t̾rȩ oritur.
⁊ occidit claritas eius Hoc enim fȩcit
sc̃ȩ incarnatioĩs aduentu: ut unru̾¬

Expanded text:
diximus, summitatem ejus ultra hoc non potest indicare. Deus enim Graeca lingua dicitur timor; et quoniam solus ipse timendus est, in vicem nominis verbum tale transivit. Legitur enim in Exodo: Nomen meum Adonai non indicavi eis ; ut sciamus nomen esse secretum, quod nec electis famulis cognoscitur indicatum. Locutus est ergo per prophetas, per apostolos, et, quod est potentius, per seipsum. Sequitur, et vocavit terram. Terram hic genus hominum debemus advertere, quod per totum orbem terrarum videtur esse diffusum. Sed propter illud quod habitat, positum est quod inhabitatur. Nam quomodo vocasset quod audire non poterat? Hoc schema dicitur metonymia, quando per id quod continet, hoc quod continetur edicitur. Addidit, a solis ortu usque ad occasum. Per solis cursum, universum significat mundum; quia omni terrae oritur et occidit claritas ejus. Hoc enim fecit sanctae incarnationis adventus, ut unive
Abbreviated transcription (Latin):
in ore suo benedicent. hic iam enume¬
rationes decursȩ. uelut disꝑsa grana
inunum cumulũ colliguntur Nã
post illa quȩ dicta sunt. sententialit
enuntiat᷑ hȩc uia eoꝵ: Uia uitã debe¬
mus acciꝑe: in qua in hoe scło actuũ
nr̃orum uestigiis ambulamꝰ. S hȩc
uia quid maliᷤᷤ faciat. Non tacetur:
Scandalum utiq auctoribus stus: id
est stimulum atq dolorem: Non enĩ
ad sccuritatẽ suam quicqͣm peccator
effẽcit: cui de sua ꝓuenit actione tee¬
queri: Sequit᷑. Et postea in ore suo bene¬
dicent: hic describit᷑ consuetudo peccan¬
tium. qui postqͣm uotum nequissimȩ
dispositionis impleuerint. mox diuin¬
tati grãs agunt. qm̃ ad suum uelle ꝑdu¬
cti sunt: n escientes miserrimi hominũ
quia illo auctore tantum ad sc̃a desidia
ꝑuenitur: S isti in ore ñ in coede bene¬
dicent: unde ꝓcedit plerumq simulata
sententia. sicut esayas dicit. Populus
hic. labiis me honorat: cor autẽ eorum

Expanded text:
jam enumerationes decursae, velut dispersa grana in unum cumulum colliguntur. Nam post illa quae dicta sunt, sententialiter enuntiatur, Haec via eorum. Viam, vitam debemus accipere, in qua in hoc saeculo actuum nostrorum vestigiis ambulamus. Sed haec via quid malis faciat, non tacetur: scandalum utique auctoribus suis, id est stimulum atque dad securitatem suam quidquam peccator facit, cui de sua queri. Sequitur, et postea in ore suo benedicent. Hic describitur consuetudo peccantium, qui, postquam votum nequissimae dispositionis impleverint, mox Divinitati gratias agunt, quoniam ad suum velle perducti sunt: nescientes, miserrimi hominum, quia illo auctore tantum ad sancta desideria pervenitur. Sed isti in ore, non in corde benedicent, unde procedit plerumque simulata sententia; sicut Isaias dicit: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
delis synagoga loquitur. quȩ nẽ est
in populis xp̃ianis. deprimo ⁊ scđo
aduentu domini xp̃i. Sequenti uero
parte. ipse rex loquit᷑ xp̃c.: cõmonens
populos ut uictimiᷤᷤ pecudũ derelictiᷤᷤ.
sacrificrum laudis debeant immola-¬
re Tercia sectione itm deuota qͣm aixi¬
mus synagoga p̃loquit᷑: imputans pec¬
catoribus nequicias suaᷤ.
eus deorum dñs locutus ẽ: ⁊ uo¬
cauit t̾ram: A soliᷤᷤ ortu usq
ad occasum: Ne quis incarnationem
dñi mediocri crederet estimatione pen¬
sandam. potentia ipsius ante p̾dicit᷑:
ut totius incredulitatiᷤ prauitas aufe¬
ratur: Dii dicunt᷑ homines. qui boniᷤᷤ
ꝯuersationibus gr̃am suꝑnȩ maiestatiᷤᷤ
accipiunt: sicut in alio psalmo ait.
ego dixi dii esti ͤi filii excelsi omnes.
lta gͦ filii dicunt᷑. sicut ⁊ dis. quia utrũq
gratia p̾stat utiq ñnatura D̾s aut̃ẽ

Expanded text:
delis Synagoga loquitur, quae nunc est delis Synagoga loquitur, quae nunc est in populis Christianis, de primo et secundo adventu Domini Christi. Sequenti vero parte ipse Rex loquitur Christus, commonens populos ut, victimis pecudum derelictis, sacrificium laudis debeant immolare. Tertia sectione iterum devota quam diximus Synagoga reloquitur, imputans peccatoribus nequitias suas.eus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Ne quis incarnationem Domini mediocri crederet aestimatione pensandam, potentut totius incredulitatis pravitas auferatur. Dii dicuntur, qui bonis conversationibus gratiam supernae majestatis accipiunt; sicut in alio Psalmo ait: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Ita ergo filii dicuntur, sicut et dii, quod utrumque gratia praestat
Abbreviated transcription (Latin):
ee cantoeum magistros. ut instrumentiᷤᷤ
musicis psalmcis domino ꝑsonaret. Hic
ꝓsui nomini significatione in hoc titubo
meruit adhiberi: non auctor psalmi sic̃
idealiis dictum ẽ. s musicus egreguis.
qui nobis ꝑuocabulum suum aliquio
indicaret Huius enim nominis signi-¬
ficatio quȩ apud hebrȩos semꝑ est ple-¬
na mysteriis: indicat synagogam. quȩ
in hoc psalmo loquit᷑ S hic illa fideliᷤ
domini synagoga. intelligenda ẽ. quę
eius gloriosa expectatione suscepit. in qͣ
fuerunt patriarchȩ. ꝓphetȩ. natanael.
ipsi quoq apłi. ⁊ reliqui sincera deuo¬
tione credentes. Sciendum plane.
quod hic psalmus pͥmum aduentum
domini. secundumq ꝓphetet quãui
⁊ nonagesimus u. ⁊ nonagesimus uii.¬
cadem p̃dicare noscant᷑. quatenus ex¬
cusatio uidȩis non credentibus funditꝰ
tolleretur: quando illa ñ suscipiunt.
quȩ ipsa quoq synagoga testatur:
Quid rogo colunt. si ętiam ipsam au-

Expanded text:
or cantorum magistros, ut instrumentis or cantorum magistros, ut instrumentis musicis psalmos Domino personaret . Hic pro sui nominis significatione in hoc titulo meruit adhiberi, non auctor psalmi, sicut et de aliis scriptum est; sed musicus egregius, qui nobis per vocabulum suum aliquid indicaret. Hujus enim nominis significatio, quae apud Hebraeos semper est plena mysteriis, indicat Synagogam, quae in hoc psalmo loquitur. Sed hic illa fidelis Domini Synagoga intelligenda est quae ejus gloriosa exspectatione suscepit: in qua fuerunt patriarchae, prophetae, Nathanael, ipsi quoque apostoli, et reliqui sincera devotione credentes. Sciendum plane quod hic psalmus primum adventum Domini, secundumque prophetet; quamvis et nonagesimus quintus, et nonagesimus excusatio Judaeis non credentibus funditus tolleretur, quando illa non suscipiunt quae ipsa quoque Synagoga testatur. Quid, rogo, colunt, si etiam ipsam audi
Abbreviated transcription (Latin):
honore eẽt non intellexit: comparatus
est uimentiᷤ insipientibus: ⁊ similiᷤ factꝰ
est illi. Postqͣm omĩa quȩ fuerant di¬
cenda p̃monuit. pulcherrimũ psalmũ
rtpecita uersus parilitate conclusit: ut se
percator a malo ꝓposito remoueret. cum no-¬
tatam deformitatem suã. iterata increpa-¬
none cognosceret: Conclusio.
egendus sepius psalmus. ⁊in thesau-¬
rario memoriȩ reponendus: quando ip̃se
in pͥncipiis ammonet. ut cordis auribus
audiatur: Ipse enim testatus ẽ eius meri¬
tum: qui eum monuit studiose ab uni-¬
uersis mundi partibus audiendum: To-¬
tum habet quicqͥd ad expectuã. quicqͥd
ad moralem ꝑtinet disciplinam: sicut
uersus ille pollicitus ẽ. Os meũ loquet᷑
sapientiam: ⁊ meditatio cordis mei pru¬
dentiam: Resignauit nobis sc̃a ueritas
quȩ promisit: faciat nunc sensibus nr̃is
dulcescere. atq in herere quod precipit.
xlxiiii: psalmus asaph.
saph fuit filius barachiel. qui in para-¬
lipomenon legit᷑. clectus int quatu¬

Expanded text:
paratus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Postquam omnia quae fuerant dicenda praemonuit, pulcherrimum psalmum repetita versus parilitate conclusit; ut se peccator a malo proposito removeret, cum notatam deformitatem suam iterata increpatione cognosceret. Conclusio psalmi. Legendus saepius psalmus, et in thesaurario memoriae reponendus, quando ipse in principiis admonet, ut cordis auribus audiatur. Ipse enim testatus est ejus meritum, qui eum monuit studiose ab universis mundi partibus audiendum. Totum habet quidquid ad inspectivam, quidquid ad moralem pertinet disciplinam; sicut versus ille pollicitus est: Os meum loquetur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam. Resignavit nobis sancta Veritas quae promisit: faciat nunc sensibus nostris dulcescere, atque inhaerere quod praecipit. X. Psalmus Asaph. Asaph fuit filius Barachiel, qui in Paralipomenon legitur electus inter quatu
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ factus ẽ. cum cẽt diues ut illius
pauꝑtate uos diuites essctis: Merito gͦ
tam magna p̃missa sunt: cum tã p̾ci¬
pua ⁊ salutaria dicta sequerent᷑ superi¬
orum dictoꝵ. breui explanatio ẽ. Diues
ꝑtinet ad t̾rigenam: quia numerosiᷤᷤ
peccatis. ꝓbatur opulentus: Pauꝑ res¬
picit ad̃filios hominũ. qui ambitu
diuitias plenissime. consequant᷑. sicut
in ȩuangelio dicit. Beati pauperes sp̃u:
q̃m ipsorum est regnum cȩlors. Os meũ¬

Expanded text:
pauper factus est, cum esset dives; ut illius paupertate vos divites essetis . Merito ergo tam magna promissa sunt, cum tam praecipua et salutaria dicta sequerentur. Superiorum dictorum brevis explanatio est; dives pertinet ad terrigenam. quia numerosis peccatis probatur opulentus; pauper respicit ad filios hominum, quia in vitdivitias plenissime consequantur; sicut in Evangelio dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
num ñ uidebit lumen. Qui patres pessi¬
mos unitant᷑: eorum societate dampnan¬
di sunt Et ideo peccatores dicit usq ad
patrum suorum ꝓgenies introisse: Patres
enim ipsorum appellauit: non tantum
ex seinine carnis. quantum quos morũ
imitatione secuti sunt. sicut in ęuangelio
dicit incredult. uos a patre. diabolo estiͤ.
Addidit. Usq inęternum. non uidebit
lumen: Quia sicut peccata tenebrosa
sunt: ita peccatoribus sapientiȩ lumen
auferunt. Et idco dixit inet̾num non
uidebit lumen: qm̃ nec in isto mundo
illuminatus fuit. cuius cor noxium cali¬
go erroris obsedit: Sunili modo nec inc̃t¬
num uidebit lum̃: quod hic uicio suȩ
prauitatis habere non meruit: Lumen
enim uerum quod illuminat omẽm
homin̾ẽ uenient̾e in hunc mundũ. xp̃c
est dominus: quẽ solummͦ in dectate sua¬

Expanded text:
num non videbit lumen. Qui patres pessinum non videbit lumen. Qui patres pessimos imitantur, eorum societate damnandi sunt; et ideo peccatores dicit usque ad patrum suorum progenies introisse. Patres enim ipsorum appellavit non tantum ex semine carnis, quantum quos morum imitatione secuti sunt; sicut in Evangelio dicit incredulis: Vos a patre diabolo estis . Addidit, usque in aeternum non videbit lumen: quia sicut peccata tenebrosa sunt, ita peccatoribus sapientiae lumen auferunt. Et ideo dixit, in aeternum non videbit lumen, quoniam 164 nec in isto mundo illuminatus fuit, cujus cor noxium caligo erroris obsedit. Simili modo nec in aeternum videbit lumen, quod hic vitio suae pravitatis habere non meruit. Lumen enim verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , Christus est Dominus, quem solumm
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm mirabaris. remanet tota: s onera
quȩ ñ uidebas. transmittit ingentia.
ei Hic benedicet᷑ non ad sc̃ificationẽ
ꝑtinet impetrandã: s ad luxuriantiũ
fauorabiles uoces Benedicetur enim
dictum ẽ ꝓpter linguam satellitum:
qui int garrulitates. ⁊ ępulas. pastoribꝰ
suis bene optare consuerunt. Quorũ
anima non de bono actu: s ex delicia¬
rum ĩparatione laudat᷑. Sequitur:
Confitebitur tͥ. cum benefeceriᷤᷤ ci. Ma-¬
li tunc dm̃ benedicunt: quando tem¬
poralia bona ꝑcipuit. Bonus autem
laudat dñm. ⁊ cum malorum fasce
deprimit᷑. sic̃ fecit iob. & cȩteri sancti eiꝰ.
Dicitur gͦ patri. Iste peccator ꝯfitebit᷑
tibi sed quando illi benesȩceris: quisi aliqͥd
contrarium patiatur. blasphemare nõ
desinit: Et ideo consuetudo ista iutanda
est: quȩ insceleratis sȩpius inuenitur: Noᷤ
autem pio corde omni temp̾r collaudemꝰ
dũm: qui salutem nr̃am ⁊ in adu̾sis ⁊ in

Expanded text:
quam mirabaris, remanet tota; sed onera, quam mirabaris, remanet tota; sed onera, quae non videbas, transmittit ingentia. enefeceris ei. Hic benedicetur, non ad sanctificationem pertinet impetrandam, sed ad luxuriantium favorabiles voces. Benedicetur enim dictum est, propter linguam satellitum, qui inter garrulitates et epulas pastoribus suis bene optare consueverunt, quorum anima non de bono actu, sed ex deliciarum praeparatione laudatur. Sequitur, confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Mali tunc Deum benedicunt, quando temporalia bona percipiunt: bonus autem laudat Dominum et cum malorum fasce deprimitur; sicut fecit Job, et caeteri sancti ejus. Dicitur ergo Patri: Iste peccator confitebitur tibi: sed quando illi benefeceris; quid si aliquid contrarium patiatur, blasphemare non desinit. Et ideo consuetudo ista vitanda est, quae in sceleratis saepius invenitur. Nos autem pio corde omni tempore collaudemus Dominum, qui salutem nostram et in adversis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicata fuerit gloria domꝰ eiuiᷤ.
Id÷ cum honoribus. cũ possessionibꝰ.
cum tota hominum fuerit laude cę¬
lebrata: ut nichil sibi nisi solum dcesse
putet imperium. Et uide quia domꝰ
eius dixit: ut ñsolum ipse. uerum ȩtiã
om̃is qui ad ipsum ꝑtinent magna
pompa florere uideant᷑. S quare isti
ñ debeant timeri: pulchre subseqͥt᷑.
neq sunul descendet eum eo gloria do-¬
mus cius Eoce tatio reddit: quare tune¬
ri non debeat mundi gloriosus. Cur
enim timeam us diuitem qͥ morttur
pauꝑ: Scandalum nr̃m non est illi per¬
pętuum: nec aliud secum ualet porta¬
re. nisi uude possit ardere. Quam de-¬
formem in illa patria respicies. quem
hic mundissimum pretiosa ueste mira-¬
ris : Et benedixit descendere mortuos
peccatores. quasi in abyssos altas. quasi
in ꝓfundissimã foueã: sed sine gloria
seculari. sine turba satellitum. sine
p̾sumptione gararum Domus illa

Expanded text:
multiplicata fuerit gloria domus ejus; multiplicata fuerit gloria domus ejus; id est, cum honoribus, cum possessionibus, cum tota hominum fuerit laude celebrata, ut nihil sibi nisi solum deesse putet imperium. Et vide quia domus ejus dixit, ut non solum ipse, verum etiam omnes qui ad ipsum pertinent, magna pompa florere videantur. Sed quare isti non debeant timeri, pulchre subsequiturneque simul descendet cum eo gloria domus ejus. Ecce ratio redditur quare timeri non debeat mundi gloriosus. Cur enim timeamus divitem, qui moritur pauper? Scandalum nostrum non est illi perpetuum, nec aliud secum valet portare, nisi unde possit ardere. Quam deformem in illa patria respicies, quem hic mundissimum pretiosa veste miraris. Et bene dixit descendere mortuos peccatores quasi in abyssos altas, quasi in profundissimam foveam; sed sine gloria saeculari, sine turba satellitum, sine praesumptione gazarum. Domus illa
Abbreviated transcription (Latin):
constanti animo crediderunt. De ma-¬
nui aut̾ẽ inferi. dicit de potestate diabo
pars psalmi ex ore ueritatis egreditur:
ut nobis saluberrima medicina prȩstet᷑:
Nam totius mundi hȩc una quȩrela
est: quare in hoc seculo floreant hoĩes.
quos a cultura domini cognoscunus
alienos S peccatoribus ista ꝑmissa ft̃.
Ideoq pius doctor ueros alloquitur
xp̃ianos. ne t̾rarum duuites ꝑtimescãt:
qm̃ bene generaliter peccuniosus
pauescitur: cum ei familiari homi-¬
num cupiditas ȩstimat᷑ Diues enim
dictus ẽ a diuo: qui quasi deus nichil
credit᷑ indigere: Homin̾e hic impĩ
debenus accipere: qui se subiectis for¬
midabilem facit. dum ęquitatiᷤᷤ uira
contempnit: Sequit᷑ Et cũ multipli
inferiora respondent: Et respice. qua
gratia cuncta ꝓficiant. Minus enim
fuerat duutem fieri: quia hoc freqͣn¬
ter inuenis in negociatoribus:iin ho¬
minibus abiectis: Addidit. Et cum

Expanded text:
constanti animo crediderunt. De maconstanti animo crediderunt. De manu autem inferi, dicit de potestate diabolpars psalmi ex ore veritatis egreditur, ut nobis saluberrima medicina praestetur. Nam totius mundi haec una querela est: Quare in hoc saeculo floreant homines quos a cultura Domini cognoscimus alienos. Sed peccatoribus ista promissa sunt; ideoque pius doctor veros alloquitur Christianos, ne terrarum divites pertimescant, quoniam bene generaliter pecuniosus pavescitur, cum ei famulari hominum cupiditas aestimatur. Dives enim dictus est a divo, qui quasi Deus nihil creditur indigere. Hominem hic impium debemus accipere, qui se subjectis formidabilem facit, dum aequitatis jura contespondent. Et respice qua gratia cuncta proficiant. Minus enim fuerat divitem fieri, quia hoc frequenter invenis in negotiatoribus et in hominibus abjectis. Addidit, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
uitiȩ p̃stabunt mortuis: Quid p̃sump¬
tio humana defunctiᷤᷤ. qui cuncta amit¬
tunt quibus hic delectati sunt. ⁊ in ẽtnas
penas ꝑueniunt. quas se pati nullatenꝰ
crediderunt: Sequit᷑ Et ã gloria sua.
expulsi sunt. De mundo scilicet in qͦ glori-¬
abantur: uł de illis rebus in quibus de¬
cepti. infęlici sorte p̾sumebant. sicut in
euangelio diuiti dictum ẽ. Stulte hac
nocte auferet᷑ ate anima tua. quȩ autẽ
parasti cuius erunt:Ueruintamen
d̃s liberalut animã mẽa. de manu infe-¬
ri cum acceperit me. Post errores exposi-¬
tos peccatoeum. merito sententia salu-¬
taris infertur: ut sicut humana fragili-¬
ias terrore prostrata ẽ. ita spe futuri p̾-¬
mii subleuata consurgat: Nam siue hoc
dom inus xp̃e de sedicat. siue a parte
membraꝵ suorum ut assolet loquatur:
ac cõmodum est: Ipse enim descendens.
antmam suã ab inferno liberauit. sed
simul ⁊ illorum. qui aduentum eius

Expanded text:
vitiae praestabunt mortuis? Quid praesumpvitiae praestabunt mortuis? Quid praesumptio humana defunctis, qui cuncta amittunt quibus hic delectati sunt; et in aeternas poenas perveniunt, quas se pati nullatenus crediderunt? Sequitur, et a gloria sua expulsi sunt; de mundo scilicet in quo gloriabantur, vel de illis rebus in quibus decepti infelici sorte praesumebant; sicut in Evangelio diviti dictum est: Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua; quae autem praeparasti, cujusDeus liberabit animam meam de manu inferi, cum acceperit me. Post errores expositos peccatorum, merito sententia Salvatoris infertur; ut sicut humana fragilitas terrore prostrata est, ita spe futuri praemii sublevata consurgat. Nam sive hoc Dominus Christus de se dicat, sive a parte membrorum suorum, ut assolet, loquatur, accommodum est. Ipse enim descendens animam suam ab inferno liberavit; sed simul et illorum qui adventum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
bint cos iusti in matutino Uenit ad ter¬
ciam sectionem: ubi uistiᷤ ⁊ impiis ꝓsuiᷤ
meritis dicit ẽẽ reddendum: Peccatores
enim in inferno positos. mors ȩterna de-¬
pascit: Nlam sicut oues lanȩ suȩ amissi¬
one uigiter ꝑseuerant: sic in illos semꝑ
sine imminutione substantiȩ. inuenit
quod pęna discrutiet. Depascit enum a
uimentis tractum ẽ: que herbas ñ radici¬
tus uellunt. s abscidunt ipsas potius sũ¬
mitates Sequit᷑ Et obtinebunt eoᷤ iusti
in matutino Obtinebunt aixit. supe¬
rabunt: Quod utiq in illa resurrectiõe
sȩlicium ẽ. ut malis p̾mineant: Hic eñi
iustos obtinent peccatores: in illo uͦ uidi¬
cio. iusti infideles modis omnibus obti-¬
nebunt: In matutino. ac si diceret. inal¬
bescente die. cum gloria resurrectionis
illuxerit. qͣnͣdo iam beatitudiniˢ claritaᷤ
aperitur. ⁊ inchoat c̃ẽ dies qui nulla
describit: quorum auxilio tanqͣm panni
putrefacti uęterascunt: Quid enim di-¬

Expanded text:
t eos justi in matutino. Venit ad tertiam sectionem, ubi justis et impiis pro suis meritis dicit esse reddendum. Peccatores enim in inferno positos mors aeterna depascit. Nam sicut oves lanae suae amissione jugiter perseverant, sic in illos semper sine imminutione substantiae invenit, quod poena discruciet. Depascet enim a jumentis tractum est, quae herbas non radicitus evellunt, sed abscindunt ipsas potius summitates. Sequitur, et obtinebunt eos justi in matutino. Obtinebunt, dixit superabunt, quod utique in illa resurrectione felicium est, ut malis praemineant. Hic enim justos obtinent peccatores: in illo vero judicio justi infideles modis omnibus obtinebunt. In matutino, ac si diceret, in albescente die cum gloria resurrectionis illuxerit, quando jam beatitudinis claritas aperitur, et inchoat esse dies qui nulla describit, quorum auxilia tanquam panni putrefacti veterascunt. Quid enim di
Abbreviated transcription (Latin):
um studium tͣnfferentes attentos
iudices reddunt.: qndo se dicturõs
aut noua: aut ingentia pollicentur.
studio dñs ꝑseuerat: ut conuentus audi¬
endi fieret omniũ. ne quis eũ mediocre
aliqͥd crederet. ẽẽ locuturum: Terrige¬
nas peccatores oportet intellegi: qui ui¬
cia terrena sectant᷑ Et isti in partem
ade pͥmi hominiᷤᷤ merito reputantur:
quia ille non filius hominiᷤᷤ. s: ipse pͥ¬
mus homo fuisse declarat᷑ Huic contra¬
rium ẽ quod dixit fili hominũ. Iustõ
enim tali dicto debelimus adu̾tere: qͥ
contͣ adam ipse semꝑ opponitur: meri¬
to qͣndo quod ꝑ illum periit. isto ueni¬
ente saluatum ẽ. Sequit᷑. Sintul mu
num diues ⁊ pauꝑ: Ecce illa sententia

Expanded text:
um studium transferentes, attentos um studium transferentes, attentos judices reddunt, quando se dicturos aut nova aut ingentia pollicentur. studio Dominus perseverat; ut conventus audiendi omnium fieret, ne quis eum mediocre aliquid crederet esse locuturum. Terrigenas peccatores oportet intelligi qui vitia terrena sectantur; et isti in partem Adae primi hominis merito reputantur, quia ille non filius hominis, sed ipse primus homo fuisse declaratur. Huic contrarium est quod dixit, filii hominum; justos enim tali dicto debuimus advertere, quicontra Adam ipse semper opponitur; merito, quando quod per illum periit, isto veniente, salvatum est. Sequitur, simul in unum dives et pauper. Ecce ista sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
udite hȩc om̃s gentes: auribus ꝑci-¬
pite om̃s qͥ babitatiᷤ oebem. Am¬
monet᷑ uniu̾sitas ut indiscrete ueniat
ad audiendũ: quia ds sine ullius
acceptione persone bonus ẽ. nec uult
paucis ꝓdesse. ⁊ alios qui tam̃ eum pu¬
ro corde requirunt. sub dissimulatiõe
negligere: Deinde qr tale sacramentũ
incarnationis dominicȩ ñ debuit
nͥ totus mundus audire: uniu̾sale
quippe beneficium generalem ni-¬
chilominus poscebat auditum. Se¬
quit᷑. Aurib ꝑcipite om̃s qͥ habitatiᷤ
cebem: Hic iam studiosius cõmonent᷑
ut dicta deuotissime capiant: ⁊inme¬
moriȩ suȩ sinibus reponant. Gentes
enum accipiamꝰ paganos. nabitatores
autẽ cebis xp̃ianos ⁊ iustos: qui norũt
orbem t̾rarum. sic ẽẽ habitandũ. ut
in eius sceleratis non implicent᷑ errori¬
bus: ⁊ considera doctorem bonũ. qͦmͦ
ad audiendũ. omnium studia con-¬
citauit: ut ipse reddat᷑ reus qͥ sibi no-¬
luerit ẽẽ ꝓficuus: hoc retores ad su-¬

Expanded text:
udite haec, omnes gentes; auribus percipite; omnes qui habitatis orbem. Admonetur universitas ut indiscrete veniat ad audiendum, quia Deus sine ullius acceptione personae bonus est, nec vult paucis prodesse, et alios, qui tamen eum puro corde requirunt, sub dissimulatione negligere. Deinde, quia tale sacramentum incarnationis dominicae non debuit nisi totus mundus audire, universale quippe beneficium generalem nihilominus poscebat auditum. Sequitur, auribus percipite, omnes qui habitatis orbem. Hic jam studiosius commonentur ut dicta devotissime capiant, et in memoriae suae sinibus reponant. Gentes enim accipiamus paganos; habitatores autem orbis, Christianos et justos, qui norunt orbem terrarum sic esse habitandum, ut in ejus sceleratis non implicentur erroribus. Et considera doctorem bonum, quomodo ad audiendum omnium studia concitavit; ut ipse reddatur reus, qui sibi noluerit esse proficuus. Hoc rhetores ad su
Abbreviated transcription (Latin):
minum elationes int̾cipit. Nam
quem ad modum peccator de se
audeat p̾sumere: cum in maculatꝰ
sc̃itatis uirtutem sibi ac decorẽ
a domino prestitum fuisse fateat᷑:
Hoc argumentum in topiciᷤ dicit᷑
a consequentibus: Nam cum auer¬
tit faciem suam diuinitas: conse¬
quens erat. ut carnis turbaretur

Expanded text:
minum elationes intercipit. Nam minum elationes intercipit. Nam quemadmodum peccator de se audeat praesumere, cum immaculata sanctitas virtutem sibi ac decorem a Domino praestitum fuisse fateatur? Hoc argumentum in topicis dicitur a consequentibus. Nam cum avertit faciem suam Divinitas, consequens erat ut carnis turbaretur
Abbreviated transcription (Latin):
cui sua maiestaᷤ confidentiȩ dona
prestabat:. Domine. in uolunta¬
te tua prestitisti decori in eo uir¬
tutem: Iuertisti faciem tuam
a me: ⁊ factus sum contur batus:
In hoc uersu euident̃ exponit:
unde illa fuerit ha ac bundantia
quȩ non potuit commoueri. Uirtute
quippe se de humana natura habius¬
se non dicit: sed desuꝑ sibi asserit cõ¬
tribittam: Nam decorem ipsius: pro¬
bat illud exemplum: spetiosus forma
p̃filiis hominum: S ista inmacu¬
lata ⁊ sole clarior humanitatiᷤ pul¬
chritudo. copulata uerbo. uirtite
accepit qua miracula magna faci¬
ebat: sicut in ęuangelio ipse testat᷑
dicens: Sicut pater habet uitam
in semet ipso: sic dedit ⁊ filio nabere
uitam in semet ipso Sequit᷑. proba¬
tio sententiȩ suꝑioris Auertisti fa¬
ciem tuam ame: ⁊ factussum con¬
turbatus. Ac si diceret: Tu mͥ dedi¬
sti secundum carnem quȩ habeo:
ut te auerso fuerun conturbatuᷤ.
Hȩc autem dicens. ꝑnitiosas ho¬

Expanded text:
cui sua majestas confidentiae dona cui sua majestas confidentiae dona praestabat. Vers. 7. Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem: avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. In hoc versu evidenter exponit, unde illa fuerit abundantia, quae non potuit commoveri. Virtutem quippe se de humana natura habuisse non dicit, sed desuper sibi asserit contributam. Nam decorem ipsius probat illud exemplum: Speciosus forma prae filiis hominum . Sed ista immaculata et sole clarior humanitatis pulchritudo, copulata Verbo virtutem accepit, qua miracula magna faciebat, sicut in Evangelio ipse testatur dicens: Sicut Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso . Sequitur probatio sententiae superioris: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Ac si diceret: Tu mihi dedisti secundum carnem quae habeo, ut te averso fuerim conturbatus. Haec autem dicens perniciosas ho
Abbreviated transcription (Latin):
bris. crepusculum cȩperit elucere:
Quo tempore resurrectio domini
euangelio teste uulgata est: de qua
parte beatis creuisse constat sine du¬
bitatione lȩticiam: Sic in uno u̾su.
tantarum rerum ingens explicata
mea habundantia: non mouebor
inȩternum: Postquam de resurrec¬
tione sua gratias egit: ⁊ sc̃ĩs psal¬
modiam salutariter imperauit:
secunda narratione redit ad pas¬
sionis fuȩ gloriosissimam causã:
⁊ quȩ illo tempore secum cogita¬
uerat. prus doctor edicit. Nunc
uideamus quȩ sit ista babundan¬
tia: ꝑ quam se nullatenus mouen¬
dum esse ꝑfitetur: Habundantia
erat filio semper uirginis mariȩ:
quod uerbum caro factum ẽ et
habitauit in nobi. Quid entm illa
gratia copiosius. quȩ habere me¬
ruit plenitudinem deitatis. sicut
dicit apostolus. In quo habitauit
omnis plenitudo diuinitatis cor¬
poraliter. Id ÷ uerissime. substan¬
tialiter. atq ꝑfecte: Iure gͦ dice¬
bat ingt̃num se moueri non posse:

Expanded text:
bris crepusculum coeperit elucere. bris crepusculum coeperit elucere. Quo tempore resurrectio Domini, Evangelio teste, vulgata est: de qua parte beatis crevisse constat sine dubitatione laetitiam. Sic in uno versu tantarum rerum ingens explicata mea abundantia: Non movebor in aeternum. Postquam de resurrectione sua gratias egit, et sanctis psalmodiam salutariter imperavit, secunda narratione redit ad passionis suae gloriosissimam causam; et quae illo tempore secum cogitaverit, pius doctor edicit. Nunc videamus quae sit ista abundantia, per quam se nullatenus movendum esse profitetur. Abundantia erat Filio semper virginis Mariae, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quid enim illa gratia copiosius, quae habere meruit plenitudinem Deitatis? Sicut dicit Apostolus: In quo habitavit omnis plenitudo Divinitatis corporaliter , id est verissime, substantialiter atque perfecte. Jure ergo dicebat, in aeternum se moveri non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut legit᷑ mortem operetur : in pͥmo
cõmate per tropologiam hoc de dño
dicitur. q̃uia reuera indignatio illiꝰ.
mors ÷ utiq peccatoris: Dignatio
enim est: quando nos clementer
suscipit Indignatio: cum nos iratꝰ
abiecerit: Non quia ille irascitur:
s de eius auersione mors uenit. q̃
de ira humana ꝓcedit: S equitur:
Et uita in uoluntate etus N ichil
potest dici prestantius: Nam sicut
in indignatione mors: ita in uo¬
luntate eius uita ẽẽ dinoscitur:
Quȩ tamen non in meritis nr̃is:
s in ipsius uoluntate consistit.
hoc argumentum. in topiciᷤ dicit᷑
ex contrario adiecit. ad uesperum
demorabitur fletus Uesperum
dicimus: cum ꝑacto die sol occidit.
uere demoratus ẽ fletus: dum ꝑ
triduum fidelium turba conge¬
muit. et mundi ipsius naturã
concussa est: ut ⁊ ipse orbis cum
humano genere dñi lugere uide¬
retur exitium Matittinum uͦ
dicimus: qͣndo discedentibus tene¬

Expanded text:
sicut legitur, mortem operetur, in primo sicut legitur, mortem operetur, in primo commate per tropologiam hoc de Domino dicitur, quia revera indignatio illius mors est utique peccatoris. Dignatio enim est, quando nos clementer suscipit; indignatio cum nos iratus abjicit; non quia ille irascitur, sed de ejus aversione mors evenit, quae de ira humana procedit. Sequitur, et vita in voluntate ejus. Nihil potest dici praestantius. Nam sicut in indignatione mors, ita in voluntate ejus vita esse dignoscitur; quae tamen non in meritis nostris, sed in ipsius voluntate consistit. Hoc argumentum in topicis dicitur ex contrario. Adjecit, ad vesperum demorabitur fletus. Vesperum dicimus, cum peracto die sol occidit, vere demoratus est fletus, dum per triduum fidelium turba congemuit, et mundi ipsius natura concussa est, ut et ipse orbis cum humano genere Domini lugere videretur exitium. Matutinum vero dicimus, quando discedentibus tene
Abbreviated transcription (Latin):
sit: qm̃ ⁊ ipsos constat in lȩticia re¬
surgere. quos ꝯtigit euis predicati¬
one credidisse. Q emoriȩ sc̃itatis
eius dixit: quia ñri memor esse
dignatus ẽ. qui in umbra mortiᷤ
quasi indensa peccatorum caligi¬
ne uersabainur: Non entm nos
illius memores fuimus qui nos
creauit. s ille ñri potius quos
creauit: sicut ipse in ęuangelio
dicit: Non uos me elegistis: s ego
elegi uos Et ideo confitenda ⁊ glo¬
rificanda est memoria sc̃itatis eiꝰ:
quȩ humanum genus in recordati¬
onem suam deducens. quod nos
saluare potiusset effecit: Quoniã
ira in indignatione eius: ⁊ uita in
uoluntate eius: Ad uesperum de¬
morabitur fletus: ⁊ ad matutinũ
lȩticia Partibus suis intelleͥgamꝰ
hunc u̾sum: in quo malorum it¬
tributionem. iustorum p̃mia.
passioniᷤ suȩ tristiciam. resurrecᷤ¬
tionis lȩta commemorat: Eoq fil.
ut cum fuerint distineta. nesciant c̃o-¬
fusionis iniuriam: Sed eum ira nr̃a

Expanded text:
sit: quoniam et ipsos constat in laetitia resit: quoniam et ipsos constat in laetitia resurgere, quos contigit ejus praedicationi credidisse. Memoriae sanctitatis ejus dixit, quia nostri memor esse dignatus est, qui in umbra mortis, quasi in densa peccatorum caligine versabamur. Non enim nos illius memores fuimus, qui nos creavit; sed ille nostri potius, quos creavit; sicut ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Et ideo confitenda et glorificanda est memoria sanctitatis ejus, quae humanum genus in recordationem suam deducens, quod nos salvare potuisset effecit. Vers. 5. Quoniam ira in indignatione ejus, et vita in voluntate ejus: ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Partibus suis intelligamus hunc versum, in quo malorum retributionem, justorum praemia, passionis ejus tristitiam, resurrectionis laeta commemorat; eoque fit, ut cum fuerint distincta, nesciant confusionis injuriam. Sed cum ira nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
dominum xp̃m animam non ha¬
buisse credunt: ecce ipse totiens
clamat. ad inferos se humana lege
ẽẽ ꝑductum: ex indeq animam̃
suam potestate suȩ diuinitatis
abstractam Et uide quia abstracᷤ¬
tam dicit: Scilicet. qm̃ claustris
inferni disruptis ad cęlum usq
ꝑducta est: Descendentes uͦ in la-¬
cum sunt: qui in seculi istius ini¬
quitate u̾santur: Et benedixit
descendentibus. quasi in profundũ
euntibus: qui pressi pondere pec¬
catorum. altissima ꝓfunditate de¬
uorantur: S quomodo saluatuᷤ
est. quem constat occisum: Salua¬
tus est utiq a talibus. id: ab eoꝵ
communione liberatus est: cum
resurrexit a mortui. ⁊ mors ei ult᷑
nocere non potuit: P sallite domi¬
no sc̃i eius: ⁊ confitem ini memoriȩ
scĩtatiᷤᷤ eiuis Post resurrectionem
suam ꝯuenienter precipit sanctis
psallere: ut resurgente capite. m̃¬
bra letarentur: Maxime. cum spe
eorum tali dispensatione firmata

Expanded text:
Dominum Christum animam haDominum Christum animam habuisse non credunt? Ecce ipse toties clamat ad inferos se humana lege perductum, exindeque animam suam potestate suae divinitatis abstractam. Et vide quia abstractam dicit; scilicet quoniam claustris inferni diruptis, ad coelum usque perducta est. Descendentes vero in lacum sunt qui in saeculi istius iniquitate versantur. Et bene dixit, descendentibus, quasi in profundum euntibus, qui pressi pondere peccatorum, altissima profunditate devorantur. Sed quomodo salvatus est, quem constat occisum? Salvatus est utique a talibus, id est ab eorum communione liberatus est, cum resurrexit a mortuis, et mors ei ultra nocere non potuit. Vers. 4. Psallite Domino, sancti ejus, et confitemini memoriae sanctitatis ejus. Post resurrectionem suam convenienter praecipit sanctis psallere, ut resurgente capite membra laetarentur, maxime cum spes eorum tali dispensatione firmata