comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sub aliqua qualicumq intelligentiȩ
forma quod legit᷑ redigatur. saluo qͥdem
sponsȩ suo singulari secreto. ad quod
interim ñ datur accedere. p̃sertim talib
quales nos sumus: apponentẽs sane
aliqͥd nobis eo accommodatiꝰ ad cõmu¬
nem sensum quo usitatuis : qđ et uerb
consequentiam. & intellectum det par¬
uulis. Et mͥ quidẽ uidet᷑ satis ẽẽ. ad
nrãm grossam et quodammͦ popula¬
rem intelligentiam: si dicendo dilectus
m̃s mͥ. subaudiamus intendit: ut sit
sensus. dilectus ñs mͥ intendit. & ego
illi. Quamqũa tam̃ nec solus ego id sen¬
serim nec pͥmus: cum ꝓpħa ance me di¬
xerit. Expectans expectaui dñm: & in¬
tendit mͥ. Habes aꝑte intentionem
dñi ad ꝓpħam: habes et ꝓpħȩ ad do¬
minũ : in eo quod ait. expectans ex¬
pectaui. lam qui expectat intendit:
et expectare intendere ẽ. Idem omni¬
no sensus: eadem pene uerba apud
ꝓpħam. quȩ apud sponsam: s a ꝓpha
transposita. Prius siquidem is. quod

Expanded text:
ut sub aliqua qualicunque intelligentiae forma quod legitur, redigatur: salvo quidem sponsae suo singulari secreto, ad quod interim non datur accedere, praesertim talibus quales nos sumus; apponendum sane aliquid nobis, eo accomodatius ad communem sensum, quo usitatius, quod et verbis consequentiam et intellectum det parvulis. Et mihi quidem videtur satis esse ad nostram grossam et quodammodo popularem intelligentiam, si dicendo: Dilectus meus mihi, subaudiamus: Intendit; ut sit sensus: Dilectus meus intendit mihi, et ego illi. Quanquam tamen nec solus ego id senserim, nec primus, cum Propheta ante me dixerit: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi. Habes aperte intentionem Domini ad Prophetam: habes et Prophetae ad Dominum in eo quod ait: Exspectans exspectavi. Nam qui exspectat intendit, et exspectare intendere est. Idem omnino sensus, eadem pene verba apud Prophetam quae apud sponsam; sed a Propheta transposita. Prius siquidem is quod
Abbreviated transcription (Latin):
nunc opus hortari ad uigilan¬
dum: cum absq dubio sermo ille sug¬
gillatorus uigilet. ut pote adhuc tẽ¬
cens: qui heri a nob̃ caritatiue ꝓlatꝰ.¬
& bene aliqͦs exꝑgefecit Ergo tenetis me-¬
Amoria qd̃ teneam assensum ur̃m ne¬
minem absq sui cognitione saluari:
de qua nimirum mater salutis hu¬
militas oritur: ee timor domini: qui
ee ipse sicut initium sapientiȩ. ita est¬
& salutis. Nemo dico absq illa cog¬
nitione saluatur: qui tam̃ ȩtatem ho¬
beat. ac facultatem cognoscendi. Qd̃
ꝓpt̾ paruulos loquor. & ꝓpẽ fatuos
quoꝵ alia ratio est. Quid si ignoras dñ
Poterit ne spes ẽẽ salutis cum dĩ igno¬
rantia: Ne hoc quidem. Nce enim
potes aut amare quem nescias: aut
habere quem non amaueris. Nouero
ꝓinde te ut dm̃ timeas: noueris ip̃m

Expanded text:
nunc opus hortari ad vigilandum, cum absque dubio sermo ille suggillatorius vigilet, utpote adhuc recens, qui heri a nobis charitative prolatus, bene aliquos expergefecit. Ergo tenetis memoria quod teneam assensum vestrum, neminem absque sui cognitione salvari: de qua nimirum mater salutis humilitas oritur, et timor Domini, qui et ipse sicut initium sapientiae, ita est et salutis. Nemo, dico, absque illa cognitione salvatur, qui tamen aetatem habeat ac facultatem cognoscendi. Quod propter parvulos loquor, et propter fatuos, quorum alia ratio est. Quid, si ignoras Deum? poteritne spes esse salutis cum Dei ignorantia? Ne hoc quidem. Nec enim potes aut amare quem nescias, aut habere quem non amaveris. Noveris proinde te, ut Deum timeas; noveris ip
Abbreviated transcription (Latin):
me ait nichil potestis facere. Time gͦ
subtracta gr̃a: tanquam mox casurus.
Time et contremisce: deo tibi ut sentis
irato. Time: quia reliquit de custodia
tua. Nec dubites in causa ẽẽ suꝑbiam:
etiam si non appareat: etiam si nil tibi
conscus sis. Quod enim tut nescis. scit d̃s:
et qui te iudicat ipse est. S nec qui se
cum gr̃a priuat: Aut nunqͥd qui hu¬
milib dat grãm: humili aufert dat̾a:
trahitur gr̃a siue retrahit᷑: non ꝓ suꝑ¬
bia quȩ iam est. s quȩ futura est nisi
subtrahatur. Habe huiꝰ rei euidens
documentũ de apło qui stimulum
carnis suȩ sustinebat inuitꝰ. ñ quia
excolleretur. s ne excolleretur. S siue
iam existens. suie nondum: suꝑbia
tam̃ semꝑ causa erit subtractȩ̃ gr̃e
amplius tunc timendum. ne forte contin¬
gat recidiuum pati: iuxta illud de euan

Expanded text:
me, ait, nihil potestis facere . Time ergo me, ait, nihil potestis facere . Time ergo subtracta gratia, tanquam mox casurus; time et contremisce, Deo tibi, ut sentis, irato; time, quia reliquit te custodia tua. Nec dubites in causa esse superbiam, etiamsi non appareat, etiamsi nihil tibi conscius sis. Quod enim tu nescis, scit Deus; et qui te judicat, ipse est. Sed nec qui se cum gratia privat? Aut nunquid qui humilibus dat gratiam , humili auferet datam? trahitur gratia, sive retrahitur, non pro superbia quae jam est, sed quae futura est, nisi subtrahatur. Habes hujus rei evidens documentum de Apostolo, qui stimulos carnis suae sustinebat invitus, non quia extolleretur, sed ne extolleretur . Sed sive jam existens, sive nondum, superbia tamen semper causa erit subtractae gratiamplius tunc timendum, ne forte contingat recidivum pati, juxta il
Abbreviated transcription (Latin):
mo consilium dĩ habens. redundare
in consp̾ecta donantis. donum negli¬
gere. nec expendere ad quod donatũ
est: idq intolerabilem ẽẽ suꝑbiam u¬
dicabat: et ꝓpt̾ea studiosissime hoc
malũ et ipse cauebat. docebatq ca¬
uendum. S rursum latet fouea hic.
quȩ nolo uos lateat: de qua is ipse
suꝑbie sp̃e. tanto ꝑiculosius qͣnto
occultius sicut habetis in psalmo. insi¬
diatur in abscondito spelunca. sua. Nam
si impedire non p̾ualet actionem. tẽptat
intentionem: suggertns et suadens quati¬
nus effectum gr̃e arroges tibi. QS̾ quidẽ
suꝑbie genus: longe ulo pͥore intolerabi¬
lius ẽẽ non ambigas. Quid eñĩ odiosius
illa uoce qua quidam dixerunt: manꝰ
nr̃a excelsa. et non dominus fecit hec
om̃ia : Sic gͦ timendum manente gr̃a.
Quid si recesserit: Num multomagis
tunc timendum : Plane multomagis:
quia ubi tibi deficit gr̃a. deficis tu. Au¬
di et enim quid dator gr̃ȩ dicat. Sine

Expanded text:
mo, consilium Dei habens, redundare mo, consilium Dei habens, redundare in contemptum donantis donum negligere, nec expendere ad quod donatum est; idque intolerabilem esse superbiam judicabat: et propterea studiosissime hoc malum et ipse cavebat, docebatque cavendum. Sed rursum latet fovea hic, quae nolo vos lateat, de qua is ipse superbiae spiritus tanto periculosius, quanto occultius, sicut habetis in psalmo, insidiatur quasi leo in spelunca sua . Nam si impedire non praevalet actionem, tentat intentionem, suggerens et suadens, quatenus effectum gratiae arroges tibi. Quod quidem superbiae genus longe illo priore intolerabilius esse non ambigas. Quid enim odiosius illa voce, qua quidam dixerunt: Manus nostra excelsa, et non Dominus, fecit haec omnia? 10. Si ergo timendum manente gratia; quid, si recesserit? num multo magis tunc timendum? Plane multo magis; quia ubi deficit tibi gratia, deficis tu. Audi etenim quid dator gratiae dicat. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
iusmodi memet ipsum accuio. Hoc fa¬
cere hominis est qui curiosus circum¬
spector est sui. et scrutator uiatum
suarum ac studiorum: atq in om̃ib
semꝑ suspectum habet arrogantiȩ
uitium ne surrepat. In ueritate didi¬
ci nil equȩ efficax ẽẽ ad grãm ꝓmeren¬
dam. retinendam. recuꝑandam: quam
si omni temꝑe coram deo inueniaris
non altum saꝑe. s timere. Beatus
homo qui semꝑ est pauidus. Time
gͦ cum arriserit gr̾aͤ. time cum abie¬
rit: time cum denuo reuercet᷑: et hoc
est semꝑ pauidum ẽẽ. Succedant
uicissim sibi in animo tres isti timo¬
res: scdm qd gr̃a uel adẽe dignant̃.
uel offensa recedere. seu iterum redire
placata sentict᷑. Cum adest time. ne di¬
gne ñ oꝑeris ex ea: nam hoc monet
apłs. uidete inquiens ne in uacuum
grãm dei recipiatis. E ad discipulum.
Noli inquit negligere grãm quȩ in te
est. Et de semet ipso dicebat: quia gr̃a
cłi in me uacua non fuit. Sciebat ho¬

Expanded text:
jusmodi memetipsum accuso. Hoc fajusmodi memetipsum accuso. Hoc facere hominis est, qui curiosus circumspector est sui, et scrutator viarum suarum ac studiorum, atque in omnibus semper suspectum habet arrogantiae vitium ne subrepat. In veritate didici, nil aeque efficax esse ad gratiam promerendam, retinendam, recuperandam, quam si omni tempore coram Deo inveniaris non altum sapere, sed timere. Beatus homo qui semper est pavidus . Time ergo cum arriserit gratia, time cum abierit, time cum denuo revertetur; et hoc est semper pavidum esse. Succedant vicissim sibi in animo tres isti timores, secundum quod gratia vel adesse dignatur, vel offensa recedere, seu iterum redire placata sentietur. Cum adest, time ne non digne opereris ex ea: nam hoc monet Apostolus: Videte, inquiens, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis ; et ad discipulum: Noli, inquit, negligere gratiam quae in te est ; et de semetipso dicebat: Quia gratia Dei in me vacua non fuit . Sciebat ho
Abbreviated transcription (Latin):
considero. om̃s feruentes om̃s deuo¬
tos: om̃s in xp̃o unanimesͤ. om̃s do¬
nis celestib et gr̃a affluentes: tanqu̾a
sp̃uales reuera montes qui a dño uisi¬
tant᷑: et sponsum in se salientem fre¬
quent̾ recipiunt. Ego autem qui hoꝵ
in me inuenio nichilͭ quid me ali¬
ud putem qua unũ emontib gelbo¬
ȩ. que precerit in ira et indignatiõe
sua ille ceteroꝵ omnium benignissi¬
mus uisitatorᷤ filioli. hec cogitatio
tollit excollentiam oculorũ÷ concili¬
at gram: sponsi saltib p̾parat. Hec
ego in me transfiguraui ꝓpt̾ uos:
ut et uos ita faciatis. Imitatores mei
estote. Quod non de exercitio dico mͦ
uirtutum. aut moꝵ disciplina. aut
gła scĩtatis: nec enim de huiusmodi
quicquam mͥ demere arrogauerim
imitatione dignum. S uolo uos
non parcere uob̾ᷤ si accusare uosmet¬
ipsos quotiens forte in uob̃ uel ad mo¬
dicum tepere grãm. uirtutem langue¬
scere deprehenditis: sicut et ego ꝓ hu¬

Expanded text:
considero omnes ferventes, omnes devoconsidero omnes ferventes, omnes devotos, omnes in Christo unanimes, omnes donis coelestibus et gratia affluentes, tanquam spirituales revera montes qui a Domino visitantur, et sponsum in se salientem frequenter recipiunt. Ego autem, qui horum in me invenio nihil, quid me aliud putem quam unum 1454 de montibus Gelboe, quem praeterit in ira et indignatione sua ille caeterorum omnium benignissimus visitator? 9. Filioli, haec cogitatio tollit extollentiam oculorum, conciliat gratiam, sponsi saltibus praeparat. Haec ego in me transfiguravi propter vos, ut et vos ita faciatis. Imitatores mei estote. Quod non de exercitio dico modo virtutum, aut morum disciplina, aut gloria sanctitatis nec enim de hujusmodi quidquam mihi temere arrogaverim imitatione dignum; sed volo vos non parcere vobis, sed accusare vosmetipsos, quoties forte in vobis, vel ad modicum tepere gratiam, virtutem languescere deprehenditis, sicut et ego pro hu
Abbreviated transcription (Latin):
latum est sicut lac. factum ẽ sic̾ut
t̃ra sine aqua: Nec conpungi ad
lacͥmas queo: tanta est duricia cor¬
dis. Non sapit psalmus : non lege¬
re libet: non orare delectat. Medi¬
tationes solitas non inuenio. Ubi
illa in ebriatio sp̃e: Ubi mentis
serenitas: et par & gaudium in
spu scõ : Ideo ad opus manuũ pi¬
ger ÷ ad uigilias somnolentꝰ: ad iram
preceps: ad odium ꝑtinax: linguȩ &
gulȩ indulgentior: segnior obtusiorq
ad p̃dicationem. Heu om̃s montes in
circuitu meo uisitat dñi: ad me au¬
tem ñ appropinquat. Num collis ñ
sum ex his quos transilit sponsus:
Nam alium quidem intueor singu¬
laris abstinentiȩ: alium uͦ pacientiȩ
ammirande  alium autẽ summȩ
humilitatis et mansuetudinis: ali¬
um multe miscđiȩ & pietatis. illũ
in contemplatione frequent̃ excede¬
re : hunc pulsare et penetrare celos
orationum instantia aliosq in ali¬
is p̾minere uirtutib. Hos inquam

Expanded text:
latum est sicut lac, factum est sicut latum est sicut lac, factum est sicut terra sine aqua? Nec compungi ad lacrymas queo; tanta est duritia cordis. Non sapit psalmus, non legere libet, non orare delectat, meditationes solitas non invenio. Ubi illa inebriatio spiritus? ubi mentis serenitas, et pax, et gaudium in Spiritu sancto? Ideo ad opus manuum piger, ad vigilias somnolentus, ad iram praeceps, ad odium pertinax, linguae et gulae indulgentior, segnior obtusiorque ad praedicationem. Heu! omnes montes in circuitu meo visitat Dominus, ad me autem non appropinquat. Num collis non sum ex his quos transilit sponsus? Nam alium quidem intueor singularis abstinentiae, alium vero patientiae admirandae, alium autem summae humilitatis et mansuetudinis, alium multae misericordiae et pietatis; illum in contemplatione frequenter excedere, hunc pulsare et penetrare coelos orationum instantia, aliosque in aliis praeeminere virtutibus. Hos, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in circuitu eius montes suie de
angłis siue de hominib uisitationis
suẽ gr̃a dignareturͤ et pauens tremẽsq
aio ad memet ipsum. Si sic actum
est cum angło: quid de me fiet ter¬
ra et cinere: Ille in celo intumuie:
ego in sterquilinio. Quis non dolera¬
biliorem in diuite suꝑbiam quam
in pauꝑe ducat: Ue michi. Si tam
dure in potente illo animaduersum
est ꝓ eo quod eleuatum est cor illius.
nec ei ꝓfuit quod cognata potentib
suꝑbiã ẽẽ cognoscitur: quid de me
exigendum. et misero et suꝑbo: De¬
niqͣ iam luo penas: iam acerbissunȩ
uapulo. Non sine causa sane ad he¬
ri et nudius tertuis inuasit me lan¬
gͥor iste animi et mentis hebitudo:
insolita quedam mnertia sp̃c. Curre¬
bam bene: s ecce lapis offensionis
in uia impegi et corrui. Suꝑbia
inuenta est in me: et dominus de¬
elinauit in ira a seruo suo. hine
ista sterilitas animȩ mee: et deuo¬
tionis inopia quam patior. Quo¬
modo ita exaruit cor meũ ÷ coagu¬

Expanded text:
omnes in circuitu ejus montes, sive de Angelis, sive de hominibus, visitationis suae gratia dignaretur; et pavens tremensque aio ad memetipsum: Si sic actum est cum angelo, quid de me fiet terra et cinere? Ille in coelo intumuit, ego in sterquilinio. Quis non tolerabiliorem in divite superbiam, quam in paupere ducat? Vae mihi! si tam dure in potente illo animadversum est pro eo quod elevatum est cor illius, nec ei profuit quod cognata potentibus superbia esse cognoscitur; quid de me exigendum et misero, et superbo? Denique jam luo poenas, jam acerbissime vapulo. Non sine causa sane ab heri et nudiustertius invasit me languor iste animi, et mentis hebetudo, insolita quaedam inertia spiritus. Currebam bene: sed ecce lapis offensionis in via; impegi, et corrui. Superbia inventa est in me, et Dominus declinavit in ira a servo suo. Hinc ista sterilitas animae meae, et devotionis inopia quam patior. Quomodo ita exaruit cor meum, coagu
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam surgere & ꝓꝑare hortetur
is qui paulo ante defensare uisus ẽ
eam. ne dormiens suscitaret᷑: alio ser¬
mone uidebimus. Adsit ipse. ut
& huiꝰ nob̾ sacramenti rationẽ api¬
re dignetur. sponsus eccł̃ie ihc xp̃e dñs

Expanded text:
sponsam surgere et properare hortetur sponsam surgere et properare hortetur is, qui paulo ante defensare visus est eam, ne dormiens suscitaretur, alio sermone videbimus. Adsit ipse, ut et hujus nobis sacramenti rationem aperire dignetur, sponsus Ecclesiae Jes
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam saluatoris amicam: in hisqͥ
bemus & lazarum tanqu̾a columbã
gementem: nouicios utiq qui nuꝑ
peccatis mortui ꝓ recentib adhue
plagis laborant in gemitu suo sub
timore iuditii: et sicut uulnerati
dormientes in sepulchris quoꝵ ne¬
mo ẽ memor amplius. sic se reputa¬
ri non putant: donec ad xp̃i iussio¬
nem sublato pondere timoris. tanꝗ̃.
p̃mentis lapidis mole. resptrare in
spem ueniȩ possint. Habemus quoq
mariam contemplantem: in illisqͥ
ꝓcessu longioris temꝑis cooꝑante gr̃a
di in aliquid melius et letiuis ꝓfice¬
re potuerunt: quando iam de indul¬
gentia p̃sumentes. non tam uersare
intra se solliciti sunt tristem imagi¬
nem peccatoꝵ. quã certe in lege dei
meditari die ac nocte insaciabiliter
delectant᷑: interdum etiam reuelata
facie głam sponsi cũ in effabili gau¬
dio speculantes. in eandem imagniẽ
transformant᷑ de claritate in clarita¬
tem tanquã a dñi sp̃u. Iam ad quid

Expanded text:
tanquam Salvatoris amicam, in his qui tanquam Salvatoris amicam, in his qui bemus et Lazarum, tanquam columbam gementem, novitios utique, qui nuper peccatis mortui, pro recentibus adhuc plagis laborant in gemitu suo sub timore judicii; et sicut vulnerati dormientes in sepulchris, quorum nemo est memor amplius, sic se non putant reputari, donec ad Christi jussionem sublato pondere timoris, tanquam prementis lapidis mole, respirare in spem veniae possint. Habemus quoque Mariam contemplantem in illis, qui processu longioris temporis, cooperante gratia Dei, in aliquid melius et laetius proficere potuerunt; quando jam de indulgentia praesumentes, non tam versare intra se solliciti sunt tristem imaginem peccatorum, quam certe in lege Dei meditari die ac nocte insatiabiliter delectantur; interdum etiam revelata facie gloriam sponsi cum ineffabili gaudio speculantes, in eamdem imaginem transformantur de claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu . Jam ad quid
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ adeo sollers et ꝑuigil in obseruan¬
do semitas sponsi ut minime eam
latere possit quando & in quanta
festinatione ad se ueniat s et qͣndo
longe et quando ꝓpe. & quando p̃¬
sens sit. nulladubitatione p̾oceupa¬
ri ualeat ut ignoret: & quia ꝑinde
meruerit ñsolum respici miscditer.
s et dignant̾ letificari amoris uoci¬
nob̾ anima si similiter uigilet. simi¬
liter & salutabit᷑ ut amica: consola¬
bitur ut columba. amplexabit᷑ ut
formosa. Perfectus om̃is reputabit᷑
in cuiꝰ anima tria hec congruenter
atq oportune concurrere uidebunt᷑.
ut et gemere ꝓ se. & exultare in deo
nouerit. simul & ꝓximorũ utilita¬
tibus potens sit iubuenire: placens
deo. cautus sibi. utilis suis. S adhec
quis idoneus: Utinam ipsa in uni¬
uersis nobis & si non tota in singulis.
saltem singula in diuersis. sicut᷑ ho¬
dic haberi uident᷑. longis reseruent᷑
temꝑib. Habemus siquidem martham

Expanded text:
bitur adeo solers et pervigil in observanbitur adeo solers et pervigil in observando semitas sponsi, ut minime eam latere possit, quando, et in quanta festinatione ad se veniat sed et quando longe, et quando prope, et quando praesens sit, nulla subitatione praeoccupari valeat ut ignoret: et quia proinde meruerit, non solum respici misericorditer, sed et dignanter laetificari amoris vocinobis anima, si similiter vigilet, simliter et salutabitur ut amica, consolabitur ut columba, amplexabitur ut formosa. Perfectus omnis reputabitur, in cujus anima tria haec congruenter atque opportune concurrere videbuntur, ut et gemere pro se, et exsultare in Deo noverit, simul et proximorum utilitatibus potens sit subvenire; placens Deo, cautus sibi, utilis suis. Sed ad haec quis idoneus? Utinam ipsa in universis nobis, etsi non tota in singulis, saltem singula in diversis, sicut hodie haberi videntur, longis reserventur temporibus! Habemus siquidem Martham,
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrare dignet᷑. Habes ut ego opi¬
nor tria hec. idest predicationẽ. oratio¬
nem. contemplationẽ. in trib comm̃¬
data et designata uocabulis. & enim
merito amica dicit᷑: quȩ sponsi lu¬
era studiose ac fideliter p̾dicando. con¬
sulendo. ministrando conquirit. Me-¬
rito columba: quȩ nichilominꝰ ꝓ suis
delictis in oratione gemens & suppli¬
cans. diuinam sibi non cessat con¬
ciliare miscdiam. Merito qͦ formosa:
quȩ celesti desiderio fulgens. suꝑne
contemplationis decorem se induit ÷
horis dumtaxat quib cominode & o¬
portune id potest. S et illud uide si
ualeat coaptari huic triplici unius
anime bono: de trib uidelicet ꝑso¬
nis illis in domo una commanentib
amicis utiq saluatoris & admodum
familiarib eiͭ martham loquor mi¬
nistrantem. & mariam uacantem: et
lararum quasi gementem sub lapide.
& surrectionis grãm flagitantem. Hec
dicta sunt ꝑ eoꝰ quod sponsa descri¬

Expanded text:
demonstrare dignetur. Habes, ut ego opidemonstrare dignetur. Habes, ut ego opinor, tria haec, id est praedicationem, orationem, contemplationem, in tribus commendata et designata vocabulis. Etenim merito amica dicitur, quae sponsi lucra studiose ac fideliter praedicando, consulendo, ministrando conquirit. Merito columba, quae nihilominus pro suis delictis in oratione gemens et supplicans, divinam sibi non cessat conciliare misericordiam. Merito quoque formosa, quae coelesti desiderio fulgens, supernae contemplationis decorem se induit, horis duntaxat, quibus commode et opportune id potest. 10. Sed et illud vide, si valeat coaptari huic triplici 1463 unius animae bono; de tribus videlicet personis illis in domo una commanentibus, amicis utique Salvatoris, et admodum familiaribus ei. Martham loquor ministrantem, et Mariam vacantem, et Lazarum quasi gementem sub lapide, et resurrectionis gratiam flagitantem . Haec dicta sunt pro eo quod sponsa descri
Abbreviated transcription (Latin):
contemplationis gustu. ualentiꝰ ad
conquirenda lucrã solita alacritate
recurrat. Ceterum int̾ has uicissitudi¬
nes plerumq mens fluctuat: metueis
& uehement̃ exestuans. ne forte alteri
hoꝵ dum suis affectionib hinc inde
distrahitur. plus iusto inhereat: & sic
in utrolibet uel admodicum a diui¬
na deuet uoluntate. E fortasse tale
aliquid sc̃s iob patiebat᷑ cum diceret.
Si dormiero. dico quando consurgam:
& rursum expectabo uesꝑam. Hoc est.
Et quietus. neglecti oꝑis: & occupatus.
ꝑturbate nichilominus quietis me
arguo. Uides uirum scm int̾ fruetum
oꝑis. et somnũ contemplationis. graui¬
ter estuare. et in bonis licet semꝑuer¬
santem. semꝑ tamen quasi de malis pe¬
nitentiam agere: et di cũ gemitu mo¬
mentis singulis inquirere uoluntatẽ:
Unicũ quippe in huiusmodi remedi¬
um seu refuguum oratio est. et frequess
gemitus ad dm̃: ut quid. quando. et
quatinus. nos facere uelit. assidue nob̾

Expanded text:
contemplationis gustu, valentius ad contemplationis gustu, valentius ad conquirenda lucra solita alacritate recurrat. Caeterum inter has vicissitudines plerumque mens fluctuat, metuens, et vehementer exaestuans, ne forte alteri horum, dum suis affectionibus hinc inde distrahitur, plus justo inhaereat; et sic in utrolibet vel ad modicum a divina deviet voluntate. Et fortasse tale aliquid sanctus Job patiebatur, cum diceret: Si dormiero, dico, quando consurgam? et rursum exspectabo vesperam : hoc est: Et quietus, neglecti operis; et occupatus, perturbatae nihilominus quietis me arguo. Vides virum sanctum inter fructum operis, et somnum contemplationis graviter aestuare: et in bonis licet semper versantem, semper tamen quasi de malis poenitentiam agere, et Dei cum gemitu momentis singulis inquirere voluntatem. Unicum quippe in hujusmodi remedium seu refugium oratio est, et frequens gemitus ad Deum; ut quid, quando, et quatenus nos facere velit, assidue nobis
Abbreviated transcription (Latin):
so pariete corꝑis. Erras si aliter sꝑas. ad
quantamcumq cordis ꝓficias puritatẽ:
cum ille p̃cipuus contemplator dicat.
Uidemus nunc ꝑ speculum & in eni¬
ginate: tunc autem facie ad faciem.
Post hunc tante ddignationis ae mise¬
rationis respectum. sequit᷑ uox. blande
& lenit̾ cuiuinam insinuans uolunta¬
tem qͦd non ẽ aliud quam ipse amor
qui ociosus eẽ non pot̃: de his qued̃i
sunt sollicitans et suadens. Deniq au¬
dit sponsa ut surgat & ꝓꝑet: haut
dubium quin ad animarum lucra.
Hoc siquidem uera et casta contempla¬
tio habet. ut ment̾ẽ quam diuino ig¬
ne uehement̃ succenderit. tanto inter¬
dum repleat zelo et desiderio acqui¬
rendi deo qui eum suilit̃ diligant:
ut ocium contemplationis ꝓ studio
p̾dicationis libentissime int̾mittat: et
rursum potita uotis aliquatenus in
hac parte. tanto ardentius redeat in
idipsum. quanto se fructuosus inter¬
misisse meminerit: & item sumpto

Expanded text:
so pariete corporis. Erras si aliter speras, ad so pariete corporis. Erras si aliter speras, ad quantamcunque cordis proficias puritatem, cum ille praecipuus contemplator dicat: Videmus nunc per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . 9. Post hunc tantae dignationis ac miserationis respectum, sequitur vox blande et leniter divinam insinuans voluntatem, quae non est aliud quam ipse amor, qui otiosus esse non potest, de his quae Dei sunt sollicitans et suadens. Denique audit sponsa, ut surgat et properet, haud dubium quin ad animarum lucra. Hoc siquidem vera et casta contemplatio habet, ut mentem quam divino igne vehementer succenderit, tanto interdum repleat zelo et desiderio acquirendi Deo qui eum similiter diligant, ut otium contemplationis pro studio praedicationis libentissime intermittat: et rursum potita votis, aliquatenus in hac parte tanto ardentius redeat in idipsum, quanto se fructuosius intermisisse meminerit; et item sumpto
Abbreviated transcription (Latin):
mutaris. & in amore quo infłama¬
ris dñm p̃sentem intellige: nam de¬
xtera dñi facit uirtutem. Non autẽ
fit hec mutatio ddextere excelsi. nisi
in feruore spiritus et in caritate ñ
ficta: ita ut dicat qui huiꝰmodi est.
Concaluit cor meũ intra me: et in
meditatione mea exardeset ignis. Por¬
ro hoc igne consumpto omni labe
peccati et rubigine uitioꝵ: si iam emũ¬
da ac serenata conscientia sequat᷑ subi¬
ta quedam atq insolita latitudo m̃tis
& infusio luminis illuminantis in¬
tellectum. uel ad scientiam scriptura¬
rum. uel ad misterioꝵ noticiam: quoꝵ
alterum ppt̃ nos oblectandos. alterũ
ppt̃ edificandos ꝓximos. reor dari: ocu
cens quasi lumen iusticiam tuam. et
iuiditium tuũ tanqũa meridiem: iu¬
axta illud ꝓpħȩ ysaiȩ. orietur inquit
tanqũa soł lux tua et cetera. S sane
non ꝑ hostia aꝑta s ꝑ angusta forami¬
na is tante claritatis radius se infun¬
det: tante adhuc duntaxat hoc ruino¬

Expanded text:
mutaris, et in amore quo inflammamutaris, et in amore quo inflammaris, Dominum praesentem intellige. Nam dextera Domini facit virtutem . Non autem fit haec mutatio dexterae Excelsi , nisi in fervore spiritus, et in charitate non ficta, ita ut dicat qui hujusmodi est: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescit ignis . 8. Porro hoc igne consumpta omni labe peccati, et rubigine vitiorum, si jam emundata ac senerata conscientia sequatur subita quaedam atque insolita latitudo mentis, et infusio luminis illumiuantis intellectum vel ad scientiam Scripturarum, vel ad mysteriorum notitiam, quorum alterum propter nos oblectandos, alterum propter aedificandos proximos reor dari; oculcens quasi lumen justitiam tuam, et judicium tuum tanquam meridiem, juxta illud prophetae Isaiae: Orietur, inquit, tanquam sol lux tua , etc. Sed sane non per ostia aperta, sed per angusta foramina is tantae claritatis radius se infundet, stante adhuc duntaxat hoc ruino
Abbreviated transcription (Latin):
dubites. Deniq iuxta est dominus
his qui tribulato sunt corde. Si uͦ
ñsolum compungeris in sermone
illo. s et conuerteris totus ad dñm.
uirans & statuens custodire iudicia
iusticie eius: etiam adẽe ipsum ĩa
noueris : p̃sertim si te mardescere
sentias amore eius. Et enim utrũq
de illo legis: ꝙ ignem uidelicet ante
ipsum precedere᷑: et ipsum nichilo¬
minus ignem ẽẽ. Moyses siquidem
de illo dicit: quia ignis consumens
est. Hifferunt autem qͦd is qui pre¬
mittitur ignis. ardorem ht̃ s non
amorem: coquens s non excoquens
mouens nec ꝓmouens. Tantum ad
exeitandum premittitur et p̃paran¬
dum: simulq ad commonendum
qͥd ex te sis quo ddulcius sapiat pꝰmo¬
dum qͦd ex deo mox eris. At uͦ ignis
qui ds est consumit quidem s non
affligit: ardet suauiter. desolat᷑ feli¬
citer Est enim uere carbo desolato¬
rius: s qui sic in uicia exerceat ium
ignis: ut in anima uicem exhibeat
unctionis. Ergo in uirtute qua im¬

Expanded text:
dubites. Denique juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde . 7. Si vero non solum compungeris in sermone illo, sed et converteris totus ad Dominum, jurans et statuens custodire judicia justitiae ejus, etiam adesse ipsum jam noveris, praesertim si te inardescere sentias amore ejus. Etenim utrumque de illo legis, et ignem videlicet ante ipsum praecedere, et ipsum nihilominus ignem esse. Moyses siquidem de illo dicit quia ignis consumens est . Differunt autem, quod is qui praemittitur ignis ardorem habet, sed non amorem: coquens, 1462 sed non excoquens, movens, nec promovens. Tantum ad excitandum praemittitur et praeparandum, simulque ad commonendum quid ex te sis, quo dulcius sapiat postmodum quod ex Deo mox eris. At vero ignis qui Deus est, consumit quidem, sed non affligit, ardet suaviter, desolatur feliciter. Est enim vere carbo desolatorius, sed qui sic in vitia exerceat vim ignis, ut in anima vicem exhibeat unctionis. Ergo in virtute qua im
Abbreviated transcription (Latin):
ut fruetum quandoq exꝑientiȩ. ficdĩ
merito consequant᷑. Satis arbitror de¬
cdaratum. quid fit queri a uerbo: et
quȩ hec sit necessitas. ñ uerbo s ani¬
mȩ. Nisi quod quȩ erꝑta est. & ple¬
nius ista nouit: et felicius. Restat
ut sequenti tractatu doceamus sici¬
entes animas querere. a quo quesitȩ
sunt: uel potius id discamus ab il¬
la: quȩ hoc loco inducit᷑ querens
ipsum qũe diligit anima sua. spon¬

Expanded text:
ut fructum quandoque experientiae fidei ut fructum quandoque experientiae fidei merito consequantur. Satis arbitror declaratum, quid sit quaeri a Verbo, et quae haec sit necessitas non Verbo, sed animae, nisi quod quae experta est, et plenius ista novit, et felicius. Restat ut sequenti tractatu doceamus sitientes animas quaerere a quo quaesitae sunt, vel potius id discamus ab illa, quae hoc loco inducitur quaerens ipsum, quem diligit anima sua, spon
Abbreviated transcription (Latin):
de pace: fratres: hoc suaderi auer¬
uo. queri ẽ: ꝑsuaderi. inueniri est.
s non om̃s cãpiunt hoc uerbum.
Qud faciemus pariulis nr̃is: ilos
loquor. qui adhuc int̾ nos incipien¬
es sunt. non tam̃ insipientes. eum te¬
ncant initium sapientie ͥ subiecti ini¬
uicem in timore xp̃i: Unde illis in¬
qu̾a facimus. fidemͤ. quod hec ita se
nabeant penes sponsam: cum ipsita¬
la agi secum necdũ ꝑsenseruit: Sed
nito ego eos ad talem: eui decredere
non debebunt. Legant in libro. quod
in corde altero: quia ñ cernunt. ñ
credunt. Est scriptum in ꝓpħis. Si
dimiserit uir uxorem suam. & illa
receclens cduxerit uirũ aliũ: nũquid
reuertet᷑ ad eam ultra. Numqͥd non
polluta. & contaminata erit mulier
illa: Tn autẽ fornicata es cũ amato¬
rib multis: et tam̃ reuertere ad me
dicit dñs. et ego suscipiam te. Uer¬
ba domini sunt: non est fas suspen¬
dere ficiem. Creddant. qd̾ non exꝑiunt᷑.

Expanded text:
de pace? 7. Fratres, hoc suaderi, a Verde pace? 7. Fratres, hoc suaderi, a Verbo quaeri est; persuaderi, inveniri est. Sed non omnes capiunt hoc verbum. Quid faciemus parvulis nostris, illos loquor, qui adhuc inter nos incipientes sunt, non tamen insipientes, cum teneant initium sapientiae, subjecti invicem in timore Christi? Unde illis, inquam, facimus fidem, quod haec ita se habeant penes sponsam, cum ipsi talia agi secum necdum persenserint? Sed mitto eos ego ad talem, cui decredere non debeant. Legant in libro, quod in corde altero quia non cernunt, non credunt. Est scriptum in prophetis: Si dimiserit vir uxorem suam, et illa recedens duxerit virum alium, nunquid revertpolluta et contaminata erit mulier illa? Tu autem fornicata es cum amatoribus multis: et tamen revertere ad me, dicit Dominus, et ego suscipiam te . Verba Domini sunt: non est fas suspendere fidem. Credant quod non experiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicem offendas. felix qui ad he a¬
nimã suam respondentẽ audierit
non timeo. quia amo: quod non
amata omnino ñ facerem. Itaq
etiam amor. Nichil dilecte timen¬
dum. Paueant quȩ ñ amant. Qui¬
ni assidue inimicias suspicentur.
Ego uͦ amans. amari me dubitart
non possum: ñ plus quã amare.
Nec possum uereri uultũ: cuiꝰ sen¬
si affectum. In quo: In eo qd̾ talem
non mͦ quesiuit s et affecit: fecit
certam ꝑinde de quesitu. Quidni
respondeam in quesitu: cui in affe¬
ctu respondeo: Numqͥd trascetur
quesitus: qui etiam contemptus
dissimulauit: Quinimmo non
repellet requirentem: qui & cont̾e¬
puentem requirit. Benignus est
sp̃c uerbi. & benigna nuntiat mͥ:
intimans et suadens de uerbi:t¬
lo. desiderioq quod utiq sibi nos
potest ẽẽ. absconditum. Scrutatus
alta d̃i: conscius earũ quas coges
cogitationes pacis &. non afflcti¬
onis: Quidni animer ad querin¬
dum. exꝑta elementiam ÷ ꝑsual

Expanded text:
dicem offendas. Felix, qui ad haec adicem offendas. Felix, qui ad haec animam suam respondentem audierit: Non timeo, quia amo; quod non amata omnino non facerem. Itaque etiam amor. Nihil dilectae timendum. Paveant quae non amant. Quidni assidue inimicitias suspicentur? Ego vero amans, amari me dubitare non possum, non plus quam amare. Nec possum vereri vultum, cujus sensi affectum. In quo? In eo quod talem non modo quaesivit, sed et affecit, fecitque certam proinde de quaesitu. Quidni respondeam in quaesitu, cui in affectu respondeo? Nunquid irascetur quaesitus, qui etiam contemptus dissimulavit? Quinimo non repellet requirentem, qui et contemnentem requirit. Benignus est spiritus Verbi, et benigna nuntiat mihi, intimans et suadens de Verbi zelo desiderioque, quod utique sibi non potest esse absconditum. Scrutatur alta Dei, conscius earum, quas cogitat cogitationes pacis, et non afflictionis. Quidni animer ad quaerendum, experta clementiam, et persuasa
Abbreviated transcription (Latin):
fructus dilectionis ẽ: est et cercitudo.
Dilecta es. ne ad supplicium potius
quesitam suspiceris: quesita es. ne
frustra dilectam conqueraris. Utraq
tam amica comꝑta suauitas. & au¬
sum dedit. et ucrecundiam depulit.
& reditũ ꝑsuasit: & mouit affectũ.
hinc zelus : hinc ardor iste queren¬
di qu̾e diligit anima tua: quia
ꝓfecto necũ quesita. querere pote¬
ras ÷ nec non querere quesita. nunc
potes. S noli obliuisci unde huc
ueneris. Et ut in me potius trans¬
figurem quȩ dicunt᷑: id eiũ tutius:
tu ne es o anima mea. quȩ relicto
iuro tuo priore. cum quo tibiba
fuerat. pͥmam fidem irritam fecbs
iens post amatores tuos s Et nuns
quo ad libuit fornicata. cũ illis. s¬
te et contempta ab illis: audes im¬
pudens & frontosa uelle reuerti as
illum. quẽ suꝑba contempsisti: Eos
Digna latebris. queris lucẽ : ꝙ cuito
ad sponsum. dignior. plagis quam
osculis: Mirum si non ꝓ sponsou¬

Expanded text:
fructus dilectionis est et certitudo. fructus dilectionis est et certitudo. Dilecta es, ne ad supplicium potius quaesitam suspiceris; quaesita es, ne frustra dilectam conqueraris. Utraque tam amica comperta suavitas et ausum dedit, et verecundiam depulit, et reditum persuasit, et movit affectum. Hinc zelus, hinc ardor iste quaerendi quem diligit anima tua; quia profecto necnon quaesita quaerere poteras, necnon quaerere quaesita nunc potes. 1561 6. Sed noli oblivisci unde huc veneris. Et ut in me potius transfigurem quae dicuntur, id enim tutius, tune es, o anima mea, quae relicto viro tuo priore, cum quo tibi bene fuerat, primam fidem irritam fecisti, iens post amatores tuos? Et nunc quoad libuit fornicata cum illis, forte et contempta ab illis, audes impudens et frontosa velle reverti ad illum, quem superba contempsisti? Quid? digna latebris quaeris lucem, et curris ad sponsum, dignior plagis, quam osculis? Mirum si non pro sponso ju
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et pͥus dilectam: atq iude ẽẽ.
& qd̵ querit. et qđ diligit. Oremus
et nos km̃i. ut eito anticipent nos
miscdiȩ iste: quia pauꝑes facti su¬
mus nimis. Quod non de omnibus
nob̃ dico. Scio enim qũaplurimos
ur̃m. ambulantes in dilectione qua
xp̃c dilexit nos: & in simplicitate cor¬
dis querentes illum. S sunt aliqui
qͦd tristis dico. qui nullũ adhuc no¬
bis in se dedere indicium huiꝰ tam
salutaris anticipationis : ac ꝑ hoc
nec suȩ salutis: homines seipsos a¬
mantes ñ dñm : et querentes quȩ
sua sunt: non quȩ dñi. Quesiui ait
illa: que diligit anima mea. Nempe
huc te ꝓuocat anticipantis beni¬
guitas: illius qui te & pͥor quesiui:
& prior dilexit. Minine ꝓrsus. nͥ
prius quesita quereres: sicut nec di¬
ligeres nisi dilecta pͥus. Non in una
tantum bñdictione. s in duab pre¬
uenta es: dilectione ꝙ quesitione
Dilectio causa quesitionis ͤ quesitio

Expanded text:
sicut et prius dilectam; atque inde esse, sicut et prius dilectam; atque inde esse, et quod quaerit, et quod diligit. Oremus et nos, charissimi, ut cito anticipent nos misericordiae istae, quia pauperes facti sumus nimis: quod non de omnibus vobis dico. Scio enim quamplurimos vestrum ambulantes in dilectione, qua Christus dilexit nos, et in simplicitate cordis quaerentes illum. Sed sunt aliqui, quod tristis dico, qui nullum nobis adhuc in se dedere indicium hujus tam salutaris anticipationis, ac per hoc nec suae salutis: homines se ipsos amantes, non Dominum; et quaerentes quae sua sunt, non quae Domini. 5. Quaesivi, ait illa, quem diligit anima mea. Nempe huc te provocat anticipantis benignitas illius, qui te et prior quaesivit, et prior dilexit. Minime prorsus nisi prius quaesita quaereres, sicut nec diligeres nisi dilecta prius. Non in una tantum benedictione, sed in duabus praeventa es, dilectione et quaesitione. Dilectio causa quaesitionis; quaesitio
Abbreviated transcription (Latin):
reditus ẽẽ non poterat. S non suffi¬
cit semel queri: tantus ẽ animȩ lan¬
gor: tantaq in reditu difficultas.
Quid eñi si uult: Iacet uoluntas:
uͥ facultas non suppetit. Nam uelle
adiacet mͥ inquit: ꝑficere autẽ bo¬
nũ non inuenio. Quid gͦ ille qũe
de psalmo indurimus qͦuerit: Non
plane aliud qũa queri: qd̾ non que¬
reret. nisi quesitus fuisset: Ꝙ rur¬
sum ñ quereret: si fuisset satis quȩ¬
situs. Quod ꝙ postulat. quere in¬
quiens seruum tuum: ut qui dedit
uelle : det et ꝑficere ꝓ bona uolun-¬
tate. Michi tam̃ non idet᷑ istimodi
animȩ posse competere locus p̃sens:
quȩ sedam grãm necdũ ꝑcepit: uo¬
lens quide. s non ualens adire qu̾e
diligit anima sua. Nlam quomͦ pot̃
illi conuenire qd̾ ibi sequit᷑. surgere
& circuire ciuitatẽ. s et ꝑ uicos et
plateas querere dilectum: quȩ eget
ipsa queri: faciat hoc quȩ potest
tantũ se meminerit quesitam pͥus.

Expanded text:
reditus esse non poterat. Sed non suffireditus esse non poterat. Sed non sufficit semel quaeri: tantus est animae languor, tantaque in reditu difficultas. Quid enim si vult? Jacet voluntas, ubi facultas non suppetit. Nam: Velle adjacet mihi, inquit, perficere autem bonum non invenio . Quid ergo ille, quem de psalmo induximus, quaerit? Non plane aliud, quam quaeri: quod non quaereret, nisi quaesitus fuisset; et rursum non quaereret, si quaesitus satis fuisset. Quod et postulat: Quaere, inquiens, servum tuum; ut qui dedit velle, det et perficere pro bona voluntate. 4. Mihi tamen non videtur istius modi animae posse competere locus praesens, quae secundam gratiam necdum percepit, volens quidem, sed non valens adire quem diligit anima sua. Nam quomodo potest illi convenire quod ibi sequitur, surgere et circuire civitatem, sed et per vicos et plateas quaerere dilectum , quae eget ipsa quaeri? Faciat hoc quae potest: tantum se meminerit quaesitam prius,
Abbreviated transcription (Latin):
sui: In lectulo meo ꝑ noctes que¬
siui qu̾e diligit anima mea. Que¬
rit anima uerbũ: s quȩ a uerbo
pͥus quesita sit. Alio quin semel a
facie uerbi egressa uel eiectaͬ. ñ reuer¬
tetur oculus eius ut uideat bona:
si non requirat᷑ a uerbo. Quasi uero
aliud anima nr̃a sit. qmͣ sp̃c uaders
& non rediens: si sibi fuerit dereli¬
c̃a. Audi ꝓfugam et deuiam: quid
doleat. et quid petat. Erraui. are sic̃
ouis quȩ ꝑut : quere seruũ tuum.
Ohomo: redire uis. S si in uolun¬
tate res est. quid opem flagitas:
Quid aliunde mendicas:. in qͦ ha¬
bundas tutibi: Palam ẽ quia uult
et non potest: et est spiritus uadens &
non recdiens: et si is sit longuis agens
qui nec uult. Quamqmͣ non om̃ino
illam anim̾a expositam dixerim uel
relictam. quȩ reuerti cupit: & requi¬
ri pecit. Unde enĩ uoluntas hec illi:
Inde ni fallor qd̃ a uerbo uisitata iam
sit: ꝙ quesita. Nec ociosa quesitio.
que oꝑata est uoluntatem: sine qua

Expanded text:
sui? 3. In lectulo meo per noctes quaesui? 3. In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea. Quaerit anima Verbum, sed quae a Verbo prius quaesita sit. Alioquin semel a facie Verbi egressa vel ejecta, non revertetur oculus ejus ut videat bona, si non requiratur a Verbo. Quasi vero aliud anima nostra sit, quam spiritus vadens et non rediens, si sibi fuerit derelicta. Audi profugam et deviam, quid doleat, et quid petat. Erravi, ait, sicut ovis quae periit: quaere servum tuum . O homo, redire vis? Sed si in voluntate res est, quid opem flagitas? quid aliunde mendicas, in quo abundas tu tibi? Palam est, quia vult, et non potest: sed spiritus est vadens et non rediens, etsi is sit longius agens, qui nec vult. Quanquam non omnino illam animam expositam dixerim vel relictam, quae reverti cupit, et requiri petit. Unde enim voluntas haec illi? Inde, ni fallor, quod a Verbo visitata jam sit et quaesita. Nec otiosa quaesitio, quae operata est voluntatem, sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ sͥ decorqueat malũ  nouł¬
rit se p̃uentam in illo. & ante qul¬
sitam: qũa querentem. Sic enum de
magnis bonis. mala oriri ñ mino¬
ta solent: eũ facti eximii de bonis
domini. utimur donis tanquam
non datis: nec damus głam deo.
Ita ꝓfecto qui maximi uidebant᷑.
ꝑ accepta gr̃a: ꝓ non redibita. mini¬
mi reputantur apud dm̃. Ego autẽ
parco uobis. Usus sum modestiorib
uocib maximo munimoq: s quod
sentio. non exp̃ssi. Discrimen inuol¬
ui: ipse nudabo: optimũ pessimũq
dixisse debueram. Nam uere & absq
dubio. eo quisq pessimus quo opti¬
mus est: si hoc ipsum quo ẽ optimꝰ.
ascribat sibi. Nempe pessimũ hoc.
Quod si dicat quis. absit: agnosco
giła dĩ sum id quod sum. studeat
autem captare gloriolam. ꝓ gratia
qmͣ accepit ͤ nonne fur est᷑ & latro:
Audiet qui eiusmodi est. Ex ore tuo
te iudico: serue nequ̾a. Quid nequiꝰ
sruo. usurpante sibi głam dñi

Expanded text:
magnum sibi detorqueat malum, novemagnum sibi detorqueat malum, noverit se praeventam in illo, et ante quaesitam quam quaerentem. Sic enim de magnis bonis mala oriri non minima solent, cum facti eximii de bonis Domini, utimur 1560 donis tanquam non datis, non damus gloriam Deo. Ita profecto qui maximi videbantur pro accepta gratia, pro non redhibita minimi reputantur apud Deum. Ego autem parco vobis. Usus sum modestioribus vocibus, maximo, minimoque; sed quod sentio non expressi. Discrimen involvi, ipse nudabo: optimum, pessimumque dixisse debueram. Nam vere et absque dubio, eo quisque pessimus, quo optimus est, si hoc ipsum quo est optimus, ascribat sibi. Nempe pessimum hoc. Quod si dicat quis: Absit! agnosco, gratia Dei sum id quod sum; studeat autem captare gloriolam pro gratia quam accepit; nonne fur est et latro? Audiat qui ejusmodi est: Ex ore tuo te judico, serve nequam . Quid nequius servo usurpante sibi gloriam domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ noctes quẽ diligit anima mea.
Magnũ bonũ. querere dm̃. Egoho
nulsi in bonis animȩ scd̾m existine
Primũ in donis: ultimũ in ꝓtectar
est. Uirtutum nulli accedit᷑: cedit
nulli. Cui accebat. qmͣ nulla p̾ce¬
dit: cui cedat. quȩ omniũ magis
consuminatio est: Quȩ enĩ uirtis
asscribi possit. ñ querenti dm̃ł aut
mo quia nec cum inuent᷑ꝰ fuerit: ees¬
sabitur a querendo. Non pedũ passi¬
b. s desideriis querit᷑ ds. Et utiq
non extundit desi derium scm̃
felix inuentio: s extendit. Num¬
quid consũ matio gaudii. deside¬
rii consumptio est: Oieum magisẽ
illi. Nam ipsum flammna. Sie est.
Ad implebitur leticia : s desideru ñ
erit finis: ac ꝑ hoc. nec querendi. Tu
uͦ cogita si potes queritandi hoc stu¬
dium. sine indigentia: & desideriũ
sine auxietate. Alterum ꝓfecto pre¬
sentia : alterũ copia exelu̾oit. Nunc
iam uidete cur ista p̾miserim.
Nimirũ ut om̃is int̾ uos anima
querens dm̃. ne magnũ bonũ in

Expanded text:
quaesivi quem diligit anima mea . Magnum bonum quaerere Deum. Ego hoc nulli in bonis animae secundum existimo. Primum in donis, ultimum in profectibus est. Virtutum nulli accedit, cedit nulli. Cui accedat, quam nulla praecedit? cui cedat, quae omnium magis consummatio est? Quae enim virtus ascribi possit non quaerenti Deum, aut mo quia nec cum inventus fuerit, cessabitur a quaerendo. Non pedum passibus, sed desideriis quaeritur Deus. Et utique non extundit desiderium sanctum felix inventio, sed extendit. Nunquid consummatio gaudii, desiderii consumptio est? Oleum magis est illi: nam ipsum flamma. Sic est. Adimplebitur laetitia; sed desiderii non erit finis, ac per hoc nec quaerendi. Tu vero cogita, si potes, quaeritandi hoc studium sine indigentia, et desiderium sine anxietate. Alterum profecto praesentia, alterum copia excludit. 2. Nunc jam videte cur ista praemiserim. Nimirum, ut omnis inter vos anima quaerens Deum, ne magnum bonum in
Abbreviated transcription (Latin):
accipite rationem. & primo quod
pͥmum ẽ: uidete qũeadmodũ con¬
sentiat ad correptionem. Legimus
uerbum in euangeliis loquens. Esto
consentiens inquit aduersario tuo.
dum es cum illo in uia: ne forte tra¬
dat te iudici. & iudex tortori. Quid
consultius: Uerbi consilium ẽ. ni
fallor se aduersarium ꝓtestantis ÷
qd̃ aduersetur carnalib desideriis
nr̃is: dum dicit. semꝑ hi errant corde.
Tu uero qui hec audis. si pauens cepe

Expanded text:
accipite rationem. Et primo, quod accipite rationem. Et primo, quod primum est, videte quemadmodum consentiat ad correptionem. Legimus Verbum in Evangeliis loquens: Esto consentiens, inquit, adversario tuo, dum es cum illo in via, ne forte tradat te judici, et judex tortori . Quid consultius? Verbi consilium est, ni fallor, se adversarium protestantis, quod adversetur carnalibus desideriis nostris dum dicit: Semper hi errant corde . Tu ergo qui haec audis, si pavens coepe
Abbreviated transcription (Latin):
N lectulo meo quesuu qũe diligit aĩa
mea. Ad quid: Dictum ẽ: et itetare su¬
ꝑfluum. ꝓpter quosdam tam̃ quiñ
intfuerunt cum tractaret᷑: dico aliqͥd
breuit̃: et quod fortasse ne hos. quid ̃e
qui int̾fuerunt audire pigebit. Nec
enim totum dici tunc potuit. Querit
anima uerbũ. cui consentiat ad cor¬
reptionem: quo illuminet᷑ ad cogni¬
tionem: cui innitat᷑ ad uirtutem. qͦ
reformet᷑ ad sapientiam: cui confor¬
met᷑ ad decorem ÷ cui maritet᷑ ad fecun¬
ditatem: quo fruat᷑ ad iocunditatem.
Eppt̃ has om̃s causas querit anima
uerbum. Non ambigo ẽẽ qũaplures
q alias: s he interim occurrerunt.
Poterit aut̃e sicui cordi fuerit: facile
alias atq alias aduertere in semet ip¬
so. Si quide multe sunt auersiones
nr̃e : multe et infinitȩ anime neces¬
sitates: & anxietatum non ẽ numetꝰ.
at uerbum duitiꝰ pleniusq suꝑha¬
bundauit in bonis utpote sapientia
uincens malitiamͤ. uincens in bonis
mala. Et nunc harum quas posui

Expanded text:
n lectulo meo quaesivi quem diligit anima mea . Ad quid? Dictum est, et iterare superfluum: propter quosdam tamen, qui non interfuerunt cum tractaretur, dico aliquid breviter, et quod fortasse ne hos quidem qui interfuerunt, audire pigebit. Nec enim totum dici tunc potuit. Quaerit anima Verbum, cui consentiat ad correptionem, quo illuminetur ad cognitionem, cui innitatur ad virtutem, quo reformetur ad sapientiam, cui conformetur ad decorem, cui maritetur ad fecunditatem, quo fruatur ad jucunditatem. Proper has omnes causas quaerit anima Verbum. Non ambigo esse quamplures et alias: sed hae interim occurrunt. Poterit autem, si cui cordi fuerit, facile alias atque alias advertere in semetipso. Siquidem 1562 multae sunt aversiones nostrae, multae et infinitae animae necessitates, et anxietatum non est numerus. At Verbum ditius pleniusque superabundat in bonis, utpote Sapientia vincens malitiam, vincens in bonis mala. Et nunc harum, quas posui,
Abbreviated transcription (Latin):
ad me aliquotiens uerbum sponsus.
nullis unquam introitum suñ indici¬
is innotescere fecit: non uoce. ñ spetiȩ.
non incessu. Nullis deniq suis motib
comꝑtum est mͥ. nullis meis sensib illa¬
psum penetralib meis÷ tm̃ ex motu
cordis sicut p̾fatus sum. intellexi p̃sen¬
tiam eius: & ex fuga uitioꝵ. carnaliũq
comp̃ssione affectuum. aduerti poten¬
tiam uirtutis eius: et ex discussione
siue redargutione occultoꝵ meorũ am¬
miratus sum ꝓfunditatem sapientiȩ eiꝰ:
et ex quantulacumq emendatione
moꝵ meoꝵ. exꝑtus sum bonitatẽ man¬
suetudinis eius: et ex reformatione ac
renouatione sp̃c mentis meȩ. idẽ interi¬
oris hominis mei. ꝑcepi utcumq spe

Expanded text:
ad me aliquoties Verbum sponsus, ad me aliquoties Verbum sponsus, nullis unquam introitum suum indiciis innotescere fecit, non voce, non specie, non incessu. Nullis denique suis motibus compertum est mihi, nullis meis sensibus illapsum penetralibus meis: tantum ex motu cordis, sicut praefatus sum, intellexi praesentiam ejus; et ex fuga vitiorum, carnaliumque compressione affectuum adverti potentiam virtutis ejus; et ex discussione sive redargutione occultorum meorum admiratus sum profunditatem sapientiae ejus; et ex quantulacunque emendatione morum meorum expertus sum bonitatem mansuetudinis ejus; et ex renovatione ac reformatione spiritus mentis meae, id est interioris homi