comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem ex eo non ẽ: opus eiꝰ utiq ñẽ.
Quod aũt nũquam ẽ in oꝑe eiꝰ. nũꝗͣ
fuit inp̃destinatione eius. Non ergo
p̃destinati sunt mali adhoc quod̃
male oꝑantur. a concupiscentia sua¬
abstracti & illecti. s ad hoc qđ iu¬
ste patiunt᷑ in uiti. Predestinatio¬
nis enim nomine. non aliqua uo¬
luntatis humanȩ coactiua necessitas
exprimit᷑. s misericors & iusta fu¬
turi oꝑis diuini sempiterna dispo
opusẽ in homine. ut occulto uolũ¬
tatis suȩ non tam̃ in iusto consilio.
aut gratuitam miscdĩam p̃roget
misero: aut debitam iusticiam re¬
pendat in iusto: immo aut miscdit
debitori donet qđ si uellet iuste pos¬
set exigere: aut iuste cum usuris
quod suumẽ exigat: & iniquo debito¬
ri qđ debetur iniquitatib reddat.
Ae sic aut istum prorsus indignum
miscdia p̃ueniat: autillum ira dig¬
num inueniat. Ipse enim donat
gratis indigno grãm. quia iustifica¬
tus imꝑius illuminetur munere bo¬
ne uoluntatis & facultate bone o¬

Expanded text:
m ex eo non est, opus ejus utique non est. Quod autem nunquam est in opere ejus, nunquam fuit in praedestinatione ejus. Non ergo praedestinati sunt mali ad hoc quod male operantur, a concupiscentia substracti et illecti, sed ad hoc quod juste patiuntur inviti. Praedestinationis enim nomine non aliqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors et justa futuri divini operis sempiterna disposopus est in homine, ut occulto voluntatis suae, non tamen injusto consilio, aut gratuitam misericordiam praeroget misero, aut debitam justitiam rependat injusto. Imo aut misericorditer debitori donet quod si vellet juste posset exigere: aut juste cum usuris quod suum est exigat, et iniquo debitori quod debetur iniquitatibus reddat. Ac sic ut istum prorsus indignum misericordia praeveniat, aut illum ita dignum inveniat. Ipse etenim donat gratis indigno gratiam, qua justificatus impius illuminetur munere bonae voluntatis, et facultate bonae co
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ abuit. Quia & inuocatione c
in uistificatione. & ingłificatione scõ¬
rum gr̃ę suȩ oꝑa futura p̃sc iuit.
Obhoc totũ dõ assignat apłs dicens.
Nam quos p̃sciut & p̃destinauit
conformes fieri imaginis filii eius.
ut sit ipse pͥmogenitus in multis
frĩb. Quos aũt p̃destinauit. hos &
uocauit. Et quos uocauit hos et
ustificauit. Quos aut̃ iustificauit.
ilos ce gñfi cauit. Uerũtam cũ simul
iustificatos & glificatos audimus. non
simul & iustificationis & glificatio¬
nis opus p̃senti tempori deputemus.
Iustificationis enim gr̃a in p̃senti dat᷑.
głificationis aũt. futura seruat᷑. Ista ẽ
fidei. illa speciei. Dicit aũt paulus.
Quia nunc ꝑfidẽ ambulamus. non
tunc uidebunt. ꝓpt̃ quod ȩccłiȩdr̃.

Expanded text:
uit: quia et in vocatione, et in justificatione, et in glorificatione sanctorum, gratiae suae opera futura praescivit. Ob hoc totum Deo assignat Apostolus dicens: Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Quos autem praedestinavit, hos et vocavit: et quos vocavit, hos et justificavit: quos autem justificavit, illos et glorificavit . Verumtamen cum simul justificatos et glorificatos audimus, non simul et justificationis et glorificationis opus praesenti tempori deputemus. Justificationis enim gratia in praesenti datur, glorificationis autem futura servatur. Ista est fidei, illa speclei . Dicit autem Paulus: Quia nunc per fidem ambulamus, non tunc videbunt. Propter quod Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
non inuenit donet: subsequit᷑ ui¬
dentem. ut lum̃ quod contulit ser¬
uet. Preuenit elisum ut surgat. sub¬
sequit᷑ eleuatũ necadat. Preuenit
donans hominibonam uolũtatẽ
subsequit᷑ bene uolentem oꝑando
in illo boni oꝑis facultatem. Hocgͥ
qđ p̃ueniens ipsa largit᷑. Et ido ñ
solum errantẽ ustificando ad uiã
reuocat: s etiam bene ambulantem
custodit & ad uiuat: ut ad donum
glificatiorus ȩternȩ ꝑducat. Hec aũt̃
om̃ia idest & uocationis nr̃e initia.
ce instificationis augm̃ta & glifica

Expanded text:
non invenit, donet; subsequitur vinon invenit, donet; subsequitur videntem, ut lumen quod contulit, servet. Praevenit elisum, ut surgat; subsequitur elevatum, ne cadat. Praevenit, donans homini bonam voluntatem; subsequitur benevolentem, operando in illo boni operis facultatem. Hoc igquod praeveniens ipsa largitur. Et ideo non solum errantem justificando ad viam revocat, sed etiam bene ambulantem custodit et 10 adjuvat, ut ad donum glorificationis aeternae perducat. Haec autem omnia, id est et vocationis nostrae initia, et justificationis a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur in nob̃. Hanc grãm ñ solũ
inp̃sentis uitȩ iustificatione. s etiã
infuturi scłi remuneratione dicit
grãm ꝑmanere: & suꝑ nos hoc est
suꝑ omnia bona cuilibet homi-¬
nis merita in dĩ bonitate asserit
habundare dicens. Ut ostendat
ds̃ inp̃senti tempore malis bona re¬
tribuit. Illis udelicet quos iustifica
impios: ut deputet᷑ fides adiustici
De qua retributione dauid dicit. Q
retribuam dño: pro om̃ib que creti¬
buit mͥ: Grã est & illa iusta retrii¬
tio qua bonis suis meliora retribur
ds̃. glificaturus ẽ iustos. Et hoc eñ
gr̃ẽ opus erit: qui aut hoc mereant᷑
ipsa p̃uemiendo miscdit̃ incipit ĩp¬
sa subsequendo custodit. Ista grata
in scͥpturis etiam miscłia nominã
de qua dicit dauid. Ds̃ m̃s miscdi
eius preueniet me. & alio loco. Mi¬
scđia tua subsequet᷑ me: ꝑom̃s dies
uitȩ mee. Preuenit gͥ imꝑiũ ut fiai
iustus. Subsequit᷑ iustũ: ne fiat im¬
pius. Preuenit cȩcum ut lum̃ quod

Expanded text:
ationis. Hanc gratiam non solum in praesentis vitae justificatione, sed etiam in futuri saeculi remuneratione, dicit gratiam permanere, et super nos, hoc est super omnia bona cujuslibet hominis merita in Dei bonitate asserit abundare, dicens: Ut ostendat Deus in praesenti tempore malis bona retribuit: illis videlicet quos justificat impios, ut deputetur fides ad justitiam. De qua retributione David dicit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Gratia est et illa justa retributio, qua bonis suis meliora retribuens, Deus glorificaturus est justos. Et hoc enim gratiae opus erit. Quia ut hoc mereantur, ipsa praeveniendo, misericorditer incipit; ipsa subsequendo, custodit. Ista gratia in Scripturis etiam misericordia nominatur. De qua dicit David: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Et alio loco: Misericordia tua subsequitur me per omnes dies vitae meae . Praevenit igitur impium, ut fiat justus; subsequitur justum, ne fiat impius. Praevenit caecum, ut lumen quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce non uenit ad luc̃e ut non arguan¬
cur oꝑa cius. Qui aut̃ facit ueritatẽ
uenit adlucẽ: ut manifestent᷑ eiꝰ oꝑa
quia in dõ sunt facta Hocaut̃ indõ
facimus: qđ dõ in nob̃ faciente dat᷑
nob̃ ut faciamus. Quod eui denter
inepła adebreos ostenditur uͥcũ de
dõ dictumẽẽt. aptet uos in om̃i bo¬
no ut faciatis uoluntatẽ eius: conti¬
nuo sequit᷑. faciens in uob̃ quod ꝑla¬
ceat coram se. Omnegͥ opus qđ a no¬
bis indõfit: ds̃ in nob̃ facit. Exipso
enim & ꝑ ipsum & in ipso sunt oĩa.
Exipso gͦ ẽ & uoluntas bona. & oꝑa¬
cio bona. Qđdoctor gentiũ his u̾bis
affirmat. Ds̃ enim qui oꝑat᷑ in uob̃
& uelle & ꝑficere: ꝓ bona uoluntate.
Propt̃ ea sicut salomon dicit. quia p̃¬
paratur uoluntas a dño: sic etiã bo¬
na oꝑa nr̃a paulus adño asserit p̃¬
parata: hocẽ in p̃destinatione dispo¬
sita. Dicit itaq Or̃a salui facti estiꝰ
ꝑfidem. & hoc non ex uob̃ s dĩ donũ

Expanded text:
on arguantur opera ejus. Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur ejus opera, quia in Deo sunt facta . Hoc autem in Deo facimus, quod Deo in nobis faciente datur nobis ut faciamus. Quod evidenter in Epistola ad Hebraeos ostenditur, ubi cum de Deo dictum esset: Aptet vos in omni bono, ut faciatis voluntatem ejus, continuo sequitur: Faciens in vobis quod placeat coram se . Omne igitur opus, quod a nobis in Deo fit, Deus in nobis facit. Ex ipso enim, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Ex ipso ergo est, et voluntas bona et operatio bona. Quod Doctor gentium his verbis affirmat: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate . Propterea, sicut Salomon dicit, quia praeparatur voluntas a Domino; sic etiam bona opera nostra Paulus a Domino asserit praeparata, hoc est in praedestinatione disposita. Dicit itaque: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum
Abbreviated transcription (Latin):
& grãm ꝓ grã. Scilicet grãm głifi¬
cationis eterne ꝓgr̃a iustificatio¬
nis indebite. Ut grã iustificationiᷤᷤ
omne meritum malũ deleat inde¬
bito beneficio. & meritum bonũ
ugi confirmet auxilio: cun grã głifica¬
tionis iuste reddat᷑ inpremio. Gr̃a
autem etiam ipsa idõ non iniuste
dicit᷑. quia non solum dominis suis
ds̃ dona sua reddit.s quia tantum
etiam ibigr̃a diuinȩ retributionis
exuberat. ut in comparabilit atq
in effabilit̃ omne meritum quamuis
bonȩ & ex dõ date humane uolun¬
tatis atq oꝑationis excedat. Quã¬

Expanded text:
 scilicet gratiam glorificationis aeternae pro gratia justificationis indebitae, ut gratia justificationis omne meritum malum deleat indebito beneficio: et meritum bonum jugi confirmet auxilio, cui gratia glorificationis justae reddatur in praemio. Gratia autem etiam ipsa ideo non injuste dicitur, quia non solum donis suis Deus dona sua reddit: sed quia tantum etiam ibi gratia divinae retributionis exuberat, ut incomparabiliter atque ineffabiliter omne meritum, quamvis bonae et ex Deo datae, humanae voluntatis atque o
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ẽ. Hic autẽ mundi nomine
homines significat mundi istius
dilectores. qui non idõ ꝓdilectione
mundi pumendi sunt. quia aliquã
substantiam malam diligunt. cum
substantia naturalit̃ nulla sit mala:
s quia dilectionis ordinẽ ñ tenẽtes
dum plus iusto diligunt mundũ:
minus dm̃ diligunt quam diligere
debuerunt. Non aut̃ aliquid in or¬
dinatum ds̃ fecit: nec aliquid in or¬
caritas ordinari p̃cipit᷑. Scriptũ ẽ
eñi. Ordinate in me caritatẽ. huic
ordini congratulatur apls: dicens.
Nlani &e si corpore absẽssum. s spũ
uob̃cum sum: gaudens & uidens
ordinẽ ur̃m. Peccati uͦ inicium si
attendat᷑. puto qđ nichil est aliud
quam ordinatarum a dõ rerum in¬
ordinata rationalis creature dile¬
ctio: quȩ sponte ꝑdendo dilectioĩs
p̃destinata rationalis creatura. Ne¬
q enimẽ alia eius p̃destinatiõ. insi
futuroꝵ oꝑum eiꝰ eterna p̃paratio:
In qua nullius causa mali poterit
inueniri.quia ex uoluntate dei

Expanded text:
. Hic autem mundi nomine homines significat mundi istius dilectores: qui non ideo pro dilectione mundi puniendi sunt, quia aliquam substantiam malam diligunt, cum substantia naturaliter nulla sit mala, sed quia dilectionis ordinem non tenentes, dum plus justo diligunt mundum, minus Deum diligunt quam diligere debuerunt. Non autem aliquid inordinatum Deus fecit, nec aliquid inorcaritas ordinari praecipitur. Scriptum est enim: Ordinavit in me caritatem . Huic ordini congratulatur Apostolus dicens: Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum gaudens, et videns ordinem vestrum . Peccati vero initium si attendatur, puto quod nihil est aliud quam ordinatarum a Deo rerum inordinata rationalis creaturae dilectio, quae sponte perdendo dilectionis non est a Deo praedestinata rationalis creatura. Neque enim alia est ejus praedestinatio, nisi futurorum operum ejus aeterna praeparatio, in qua nullius causa mali poterit inveniri, quia ex voluntate Dei
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qͥ facit peccatũ et iniquitatẽ
facit: ⁊ pecc̃m ẽ iniqͥtas. Et deus per ꝓ¬
pħam dicit. quia anima quȩ pecca¬
uerit ipsa morietur. De filio aũt dĩ
ioh̃c dicit. Scimus quia ille apparu¬
it ut peccata tolleret & peccatum in
eo non ẽ. Sicut gͦ peccatum in eo

Expanded text:
Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est iniquitas . » Et Deus per prophetam dicit quia « Anima, quae peccaverit, ipsa morietur . » De Filio autem Dei Joannes dicit: « Scimus quia ille apparuit, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est
Abbreviated transcription (Latin):
cum qua communicauit mortẽ pec¬
cati quod dĩ bonitas int̾dixit homi¬
m: cum ipsa cõmunicet mortẽ sup-¬
plicii: quod parauit diuina iustici¬
a peccatori. De hac morte saluator
nr dicit. Nolite timere eos qui occi¬
dunt corpus. animam aũt non pos¬
sunt occide. magis aut̃ eũ timete qͥ

Expanded text:
cum qua communicavit mortem peccum qua communicavit mortem peccati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum ipsa communicet mortem supplicii, quod paravit divina justitia peccatori. De hac morte Salvator noster dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Magis aut
Abbreviated transcription (Latin):
Inui dia aut̃ diaboli mors introuit
in orbem terrarũ. Imitantur autem
cum. qui sunt ex parte eius. Quam
mortem ut ab oꝑe ac p̃destinatione
dĩ cognosceremus alienã: ds̃ ipse sic
aũtite uos ab om̃ib impietatib
ur̃is: & non erunt uob̃ in penam
iniquitatis. Picite a uobis om̃s ini¬
quitates ur̃as quas impie fecistis
adũsum me. & facite uobis corno¬
uum & sp̃m nouũ. Et ut quid
moriemini domus isrł: Qm̃no
lo mortem morientis. quomͦ ut a¬
u̾tatur ipse auia sua mala: & ui¬
uat anima eius. Hec ẽ mors im¬
pietatis quam non fecit ds̃. quȩ ꝑ-
diabolum introiuit in orbem der¬
rarum. In hac eum imitantur qui
ti quam peccator sibi ꝑcontemp¬
tum diuinȩ iussionis iniuste con¬
cupiscendo accersiui t. duplam
ds mortem iuste iudicando retri¬
buit: hocẽ primam inseparatio¬
ne animȩ & corporis: sedam mẽt¬
na cruciatione anime & corporis.
quia discedente amma caro
sola moritur: scdam uͦ quando rediens
in qua peccauit carne torquet᷑. Ut

Expanded text:
nvidia autem diaboli mors introivit in orbem terrarum. Imitantur autem eum qui sunt ex parte illius . Quam mortem, ut ab opere ac praedestinatione Dei agnosceremus alienam, Deus ipse sic auertite uos ab omnibus impietatibus uestris, et non erunt uobis in piniquitatis. Projicite a vobis omnes iniquitates vestras, quas impie fecistis adversus me, et facite vobis cor novum et spiritum novum. Et utquid morimini domus Israel? Quoniam nolo mortem morientis, sed ut avertatur ipse a via sua mala, et vivat anima ejus . Haec est mors impietatis, quam non fecit Deus, quae per diabolum introivit in orbem terrarum. In hac eum imitantur qui ti, quam peccator sibi per contemptum divinae jussionis injuste concupiscendo arcessivit, duplam Deus mortem juste judicando retribuit; hoc est, primam in separatione animae et corporis, secundam in aeterna cruciatione animae et corporis. qua, discedente anima, caro sola moritur; secundam vero, quando rediens in qua peccavit, carne torquetur; ut
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit. Nemini quicquã debeatis.
nisi ut inuicem diligatis. Quis
autem fateatur debitum: si neget ac-¬
ceptum: In eo gͥ quod nos debere di¬
cimus. ꝓfecto nos accepisse monstra¬
mus. Dicit quippe beatus apłs. Qͣ d
enim habes quod non accepisti:Si
autem accepisti: quid głaris quasi non

Expanded text:
ostendit: Nemini quidquam debeatis, 2 ostendit: Nemini quidquam debeatis, 2 nisi ut invicem diligatis . Quis autem fateatur debitum, si neget acceptum? In eo igitur, quod nos debere dicimus, profecto nos accepisse monstramus. Dicit quippe B. Apostolus: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ enim cantas ꝓhis quos dili¬
git poscit: dum etiam illa quȩ tu¬
ta sunt metuit. Metuit autẽ non
eo timore quem ipsa foras expellit.
Nam ꝑfecta caritas foras mittit
timorem: s illo timore quem non
ad timorem. s ad amorem habere
consueuit. Timet gͦ non timido
timore: s casto. Non enim timet
formidine criminis: S robore pu¬
ritatis: & firmitate uirtutis. Exigis
a me preterea debitum: quod me ce¬
lerit dño adiuuante spondeo red¬
diturum. Non enim hoc debitum
sic ꝓfiteor quemadinodum deqͦdã
tuus maro memorat: qđ ipse fateba¬
tur. s reddere posse negabat: s illo
me debere fateor: inquo me reddere
posse nõ nego. s spondeo. Ipse enim
mͥ donat unde reddam: quidona¬
uit ut debeam. Nisienim ab illo
acciperemus: non solum reddere sed
nec ipsum debere. possemus. Quid
enim nobis inuicem: nisi caritatẽ
debemus: Qđ utiq beatus pau¬
lus hȩcloquens fidelib euidenter

Expanded text:
Semper enim caritas pro his quos diliSemper enim caritas pro his quos diligit poscit, dum etiam illa quae tuta sunt metuit. Metuit autem non eo timore quem ipsa foras expellit, nam perfecta caritas foras mittit timorem , sed illo timore quem non ad timorem, sed ad amorem habere consuevit. Timet ergo non timido timore , sed casto. Non enim timet formidine criminis, sed robore puritatis et firmitate virtutis. Exigis a me praeterea debitum, quod me celeriter, Domino adjuvante, spondeo redditurum. Non enim hoc debitum sic profiteor quemadmodum de quodam tuus Maro memorat, quod ipse fatebatur, sed reddere posse negabat: sed illud me debere fateor, in quo me reddere posse non nego, sed spondeo. Ipse enim mihi donat unde reddam, qui donavit ut debeam. Nisi enim ab illo acciperemus, non solum reddere, sed nec ipsum debere possemus. Quid enim nobis invicem, nisi caritatem debemus? Quod utique B. Paulus haec loquens fidelibus, evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
rãs ago dño quod de
bono thesauro cordis
bona ꝓferre non desi¬
nis. & lingua eucha¬
ris quȩ in bono homi¬
ne abundat. puritatẽ
tui cordis insinuat. Quȩ licet diuimi¬
tus concessis ȩloquentiȩ fluentis ex¬
uberet: non tam̃ tantum credo ser¬
monib ex primi: quantum scio cor¬
dis tui penetralib contineri. Di¬
uino & enim igne sue census. sic
nobis iugit̃ compateris: ut etiam
illas tribulationes quȩ licet acci¬
derint nob̾. dño tam̃ adiuuante
fuerint suꝑate. tu sic eas ꝓnobis
pene semꝑ pateris: ut quotiens eas
corde reuolueris: totiens eas pati
quodammodo compellaris. Ecce
quantum boni caritas habet. ec¬
ce quantam laudem coram dõ &
hominib possidet: ut dum dolet
qđ accidit illi quẽ amat: frequen¬
tius recordando. magis ipsa susti¬
neat. Hoc gͦ suꝑẽ. ut quod ipsa ca¬
ritas facere consueuit. ꝓnobis iu¬
giter faciatis. Quid aũt ẽ aliud
nisi ut illum in quo nos pure di¬
ligitis: ipsum semꝑ pro nobis oretis:

Expanded text:
as ago Domino quod de bono thesauro cordis bona proferre non desinis, Et lingua Eucharis, quae in bono homine abundat, puritatem tui cordis insinuat. Quae licet divinitus concessis eloquentiae fluentis exuberet, non tamen tantum credo sermonibus exprimi, quantum scio cordis tui penetralibus contineri. Divino etenim igne succensus, sic nobis jugiter compateris, ut etiam illas tribulationes quae, licet acciderint nobis, Domino tamen adjuvante fuerint superatae, tu sic eas pro nobis pene semper pateris, ut quoties eas corde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Ecce quantum boni caritas habet, ecce quantam laudem coram Deo et hominibus possidet, ut dum dolet quod accidit illi quem amat, frequentius recordando magis ipsa sustineat. Hoc ergo superest, ut quod ipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter faciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos pure diligitis, ipsum semper pro nobis oretis?
Abbreviated transcription (Latin):
effugient. Queramus itaq utrũ
credendus sit ds̃. iniquoꝵ oꝑa
p̃destinasse ꝑ quib eos condempnet:
sicut in scĩs p̃destinasse dr quod
coronet. Cum uero causam eo dẽp¬
nationis iniquoꝵ & głificationis scõ¬
rum querimus. non p̃destinatos ne¬
gamus uelillos ad pęnam uel illos
adꝗłam: s utrum sicut credunt᷑
p̃destinata diuinitus oꝑa bona ꝓ
quib ghificabunt᷑ iusti: sic p̃dest¬
nata credenda sunt diuinitus oꝑa¬

Expanded text:
um um credendus sit Deus iniquorum opera praedestinasse, pro quibus eos condemnet, sicut in sanctis praedestinasse dicitur, quod coronet? Cum vero causam condemnationis iniquorum, et glorificationis sanctorum quaerimus, non praedestinatos negamus, vel illos ad poenam, vel illos ad gloriam. Sed utrum, sicut creduntur praedestinata divinitus opera bona, pro quibus glorificabuntur justi, sic credenda sint
Abbreviated transcription (Latin):
cnim eximius gentiũ doctor. Si autẽ
inquitas nr̃a iusticiam dĩ cõm̃dat:
quid dicemus: Nũquid iniquus
ds̃ qui infert iram: Scd̾m hominẽ
dico. Absit. Hic aũt iram ꝑcondem¬
pnatione posuit. sicut ałibi ioħs ba¬
ptista dicit. Qumcredulus ẽ filio:
non uidebit uitam s ira dĩ manet
suꝑ eum. Hanc iram phariseis et
saduceis cumobiurgatione denun¬
tiat dicens. G enimina uiꝑarũ qͥs
uobis ostendit fugere a futura ira:
Abhac ira nos dñs xp̃c eripuit qđ
paulusᷤ ueridica p̃dicatione firmauit
dicens thessalonicensib. Quomo¬
do conũsi estis addm̃ asimulachris
seruire dõ inuo & uero: & expectare
filium eius de cęlis quẽ suscitauit
amortuis iħm qui eripuit nos ab
abira uentura. Hanciram idest pu¬
nitionẽ quȩ p̃parata ẽ malis. aliolo¬
co interitum uocat dicens. Cũ enĩ
dixerint pax & securitas: cunc re¬
pentinus eis suꝑueniet interitus:
sicrt dolor in utero habenti & ñ

Expanded text:
enim eximius gentium Doctor: Si autem enim eximius gentium Doctor: Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Secundum hominem dico? absit . Hic autem iram pro condemnatione posuit, sicut alibi Joannes Baptista dicit: Qui incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum . Hanc iram Pharisaeis et Sadducaeis cum objurgatione denuntiat dicens: Genimina viperarum, quis vobis ostendit fugere a futura ira ? Ab hac ira nos Dominus Christus eripuit, quod Paulus veridica praedicatione firmavit, dicens Thessalonicensibus: Quomodo conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum, qui eripuit nos ab ira ventura . Hanc iram, id est punitionem, quae parata est malis, alio loco interitum vocat dicens: Cum enim dixerint pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmittat. Iuste enim deserit᷑adõ.
qui deserit dm̃. Et quia homo de¬
serens dm̃ peccat: deserens peccatorẽ
ds̃ iusticiam seruat. Qͥdaũt magis
iustũ quã ut ille qui desiderio pec¬
candi iam peccat: ꝑ eo qđ desiderãs
percare ipse sibi noxius efficitur.
semetipsum peccato suo ledere per¬
mutat᷑. In sc̃is gͥ coronat ds̃ iusti¬
ciam quam eis gratis ipse tribuit.
gratis seruauit gratisq ꝑfecit. Ini¬
quos autem condempnauit ꝑ im¬
pietate uel iniusticia: quam in eis
ipse non fecit. In illis enĩ oꝑa sua
głificat. In istis aũt oꝑa ñ sua con¬
dempnat. Hoc itaq predestinauit
ds̃ quod erat ipse facturus. aut qd̾
fuerat largiturus: illud uero nui¬
latenus p̃destinauit. qđ siue per
grãm seu ꝑ iusticiam facturus ip¬
se non fuit: Pinde diligentissimȩ
requirendũ uidetur quid in his ds̃ o¬
petur. quos gratis iustificat. qͥd etĩã
in illis quos iuste condempnat. Dic̃

Expanded text:
re permittat. Juste enim deseritur a Deo, re permittat. Juste enim deseritur a Deo, qui deserit Deum. Et quia homo deserens Deum peccat, deserens peccatorem Deus justitiam servat. Quid autem magis justum quam ut ille qui desiderio peccandi jam peccat, pro eo quod desiderans peccare, ipse sibi noxius efficitur, semetipsum peccato suo laedere permittatur? In sanctis igitur coronat Deus justitiam quam eis gratis ipse tribuit, gratis servavit, gratisque perfecit. Iniquos autem condemnabit pro impietate vel injustitia, quam in eis ipse non fecit. In illis enim opera sua glorificat, in istis autem opera non sua condemnat. Hoc itaque praedestinavit Deus, quod erat ipse facturus, aut quod fuerat largiturus. Illud vero nullatenus praedestinavit, quod sive per gratiam, seu per justitiam facturus ipse non fuit. Proinde diligentissime requirendum videtur, quid in his Deus operetur, quos gratis justificat; quid etiam in illis, quos juste condemnat. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ difficultas. Et ꝓpt̃ea ibinũquã
deest uoluntatis ẽffectus: quia uo¬
luntas ipsa non aliud inuenitur
eẽ quam uirtus. Quic quid autẽ
uult potest: qui quantũ uult tan
terum. Subest em̃i tͥ cum uo les
posse. Idõ diximꝰ tantam ibi eẽ
uirtutẽ uoluntatis. quanta ẽ uo¬
luntas ipsa uirtutis: Quia cui
semꝑ subest cum uolet posse: non
aliud ẽ in illo uelle quam posse.
Quia gͦ ds̃ nulla necessitate com¬
pellitur ut aliquid nolens ꝑmit¬
tat. nullius utiq adũsuat᷑is impe¬
ditur obstaculo. quo id qđ ꝑmisit
aut minus quam uult aut tardiꝰ
faciat. Promde potuit sicut uoluit
p̃destinare quosdam adgłam. qͦsdã
ad pęnam. S qͦs p̃destinauit ad
głam p̃destinauit adiusticiã: quos
aũt p̃destinauit ad penã: non prede
stinauit ad culpã. Posset enĩ pec¬
catum aliquod exp̃destinatione dĩ
ẽẽ: si posset aliquis hominũ iuste
peccare. Nullus aũt hominũ iuste
peccat: quã uis cum iuste ds̃ pecca¬

Expanded text:
st difficultas, et propterea ibi nunquam deest voluntatis effectus; quia voluntas ipsa non aliud invenitur esse quam virtus. Quidquid autem vult potest, qui quantum vult tantterum: « Subest enim tibi, cum voles, posse . » Ideo diximus tantam ibi esse virtutem voluntatis, quanta et voluntas ipsa virtutis: quia cui semper subest, cum volet, posse, non aliud est in illo velle, quam posse . Quia ergo Deus nulla necessitate compellitur, ut aliquid nolens permittat, nullius utique adversitatis impeditur obstaculo, quo id quod promisit, aut minus quam vult, aut tardius faciat. Proinde potuit, sicut voluit, praedestinare quosdam ad gloriam, quosdam ad poenam. Sed quos praedestinavit ad gloriam, praedestinavit ad justitiam: quos autem praedestinavitstinavit ad culpam. Posset enim peccatum aliquod ex praedestinatione Dei esse, si posset aliquis hominum juste peccare. Nullus autem hominum juste peccat, quamvis eum juste Deus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Iui fec̃ quȩ futura sunt. In
illa quippe immobilitate consilii
sui scđ̃m bonũ placitũ eius quod
proposuit in eo. in dispensatione
plenitudinis tempoꝵ instaurare
omĩa in xp̃o que in celis & que in
terra sunt inipso: Ex ȩcernitate dis¬
positionis suȩ inp̃destinatione iam
fecit. quȩcũq effectu operis sui tẽ¬
pore congruo facienda disposuit.
Sicut enimomine creatoris opus si¬
ne initio nec potuit. nec potest fi¬
eri: sic illa sempiterna uoluntas eiꝰ
nũquã mutabilitati subiacet. quia
inicium existendi non habet. Qd
autem semꝑ sic ẽ ut eẽ ñ cepit. pro¬
culdubio sicẽ.: ut id quodest. Non
ẽẽ non possit. Uera gͥ immutabilitas.
dignȩ uera uocat᷑ ȩtͣnitas. In qua e¬
ternitate in commutabilis uolun¬
tatis sue creator ille iam fecisse dr̃
qđ increatura mutabili ꝓut opor¬
tunȩ faciendum disposuit: sic rite
dispositũ facit. Et idõ quecũq ꝑ¬
misit iam facta dicimus.: quia de

Expanded text:
dicit: Qui fecit quae futura sunt. In dicit: Qui fecit quae futura sunt. In illa quippe immobilitate consilii sui, secundum bonum placitum ejus, quod proposuit in eo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo, quae in coelis, et quae in terra sunt ; in ipso ex aeternitate dispositionis suae, in praedestinatione jam fecit, quaecunque effectu operis sui, tempore congruo facienda disposuit. Sicut enim omne Creatoris opus sine initio non potuit, nec potest fieri: sic illa sempiterna voluntas ejus, nunquam mutabilitati subjacet, quia initium existendi non habet. Quod autem semper sic est, ut esse non coeperit, procul dubio sic est, ut id quod est non esse non possit. Vera igitur immutabilitas, digne vera vocatur aeternitas, in qua aeternitate incommutabilis voluntatis suae Creator ille jam fecisse dicitur, quod in creatura mutabili, prout opportune faciendum disposuit, sic rite dispositum facit. Et ideo quaecunque promisit, jam facta dicimus, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Unde iustus ex fide uiuens fidu¬
cialit dicit Credo ud̾e bona diũ.
interra inuentiũ. Iste gͥ ẽ in homine
ordo diuinȩ redemptionis ac remu¬
nerationis. ut nunc iustificatꝰ credat:
qđ tunc głificatus accipiat. Propt̃
qđ paulus ait. Non quod iam acçe¬
ꝑim. aut iam ꝑfectus sim. In hae gͦ¬
iustificatione sc̃ieuntes eunt &e flent.
mittentes semina sua. In illauͦ glifica¬
tione uenientes uenient in exultati¬
one portantes manipulos suos. In
hacoꝑatii patris familias in uinea
oꝑantur. In illa autem denarii mer¬
cede sine dubio potient᷑. Istam ds̃ nẽ
donat ut micium meriti bom. gratis
indignus accipiat: Illamuͦ infutu¬
rum repositam seruat. qua boni
meriti prȩmiũ acciꝑe dignus pos¬
sit qui bom meriti principiũ cũ eẽt
indignus accepit. Dicens gͥ paulus
quia quos ds̃ iustificauit iulos & gli¬
ficauit. Non utrũq p̃senti uite de¬
putat: s ea fide qđ futurũ ẽ. uelut
factum firmat: qua fide ꝓpħa dedõ

Expanded text:
 unde justus ex fide vivens, fiducialiter dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . Iste igitur est in homine ordo divinae redemptionis ac remunerationis, ut nunc justificatus credat, quod tunc glorificatus accipiat. Propter quod Paulus ait: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim . CAjustificatione sancti euntes eunt et flent, mittentes semina sua; in illa vero glorificatione venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. In hac operarii patrisfamilias in vinea operantur; in illa autem denarii mercede sine dubio potientur. Istam Deus nunc donat, ut initium meriti boni gratis indignus accipiat; illam vero in futurum repositam servat, qua boni meriti praemium accipere dignus possit, qui boni meriti principium, cum esset indignus, accepit. Dicens igitur Paulus: Quia quos Deus justificavit, illos et glorificavit , non utrumque praesenti vitae deputat, sed ea fide quod futurum est, velut factum firmat, qua fide propheta de Deo
Abbreviated transcription (Latin):
& reuelationis iusti iudicii dĩ. De
illa gͦ morte quam sibi peccatores
manib ac u̾bis accersierant. & esti¬
mantes eam amicam defluxerunt:
dr̃. Nolite zelare mortem in errorẽ
uitȩ urẽ. neq acquiratis ꝑditionẽ

Expanded text:
et revelationis justi judicii Dei . De et revelationis justi judicii Dei . De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus et verbis accersierunt, et aestimantes eam amicam defluxerunt, dicitur: Nolite zelare mortem in errorem vitae vestrae, neque acquiratis perditionem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ad interitum supplicii non de¬
licti: Neq ad malum quod in iuste
admittunt. s ad cruciatũ quẽ iustis¬
sime patiunt᷑. Nec ad peccatũ quo
primȩ resurrectionis beneficium aut
non accipiunt aut amitunt. s: ad
tormentũ qđ illis ꝓpria iniquitas
male parit. & equitas diuina be¬
ne retribuit: Nec ad mortem anime
primam. in qua nascunt᷑ paruuli.
uel inquã sicut beatus iacob dicit
concupiscentia sua abstracti & ille¬
cti recedunt criminosi: s ad mortẽ
scdam quam necesse ẽ patiantur re-¬
tribuente iustissimo iudice. Seuqͥ
ante ꝑceptam grãm baptis mi recedt̃
de scło: siue qui inuacuũ grãm dĩ¬
usq infinẽ p̃sentis uite malunt ser¬
ui ẽẽ peccati. Nec uolunt dum tem¬
pus est acceptabile & dics salutis
conu̾ti a uia sua mala ut uiuant:
& ignorantes quia benignitas dei
ad penitentiam eos ad ducit. ipsi
scđm duriciam suam & impenitẽs
cor: thesaurizant siburam indie ire

Expanded text:
nisi ad interitum supplicii, non denisi ad interitum supplicii, non delicti; neque ad malum, quod injuste admittunt, sed ad cruciatum, quem justissime patientur; nec ad peccatum, quo primae resurrectionis beneficium, aut non accipiunt, aut amittunt, sed ad tormentum, 6 quod illis propria iniquitas male parit, et aequitas divina bene retribuit; nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam sicut beatus Jacobus dicit concupiscentia sua abstracti et illecti recidunt criminosi, sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice, seu qui ante perceptam gratiam baptismi discedunt de saeculo, sive qui, in vacuum grausque ad finem praesentis vitae, malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile et dies salutis, converti a via sua mala, ut vivant. Et ignorantes quoniam benignitas Dei ad poenitentiam eos adducat, ipsi, secundum duritiam suam et impoenitens cor, thesaurizant sibi iram in die irae
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ut ueritati obȩdire atq consenti¬
re ualeam. ipsa ueritas illuminat:
ipsa adiuuat: ipsa confirmat. Ab
ipsa postulo doceri multo plura quȩ
nescio: aqua accepi pauca quȩ scio.
Ipsam rogo ut preuemente ac subse¬
quente miscđia quȩcũq salubriter
scienda nescio doceat me: In his quȩ
uera noui custodiat me: Inquib
ut homo fallor corrigat me. In qͥb
ueris titubo confirmet me: & a falsis
ac noxiis eripiat me.: ut incogitatio¬
nib ac sermonib meis quod salu¬
brit donat. inueniat: & ea faciat de
ore meo procedere. quȩ sint corã ipsa
principalit̃ grata: ce sic fiant fideli¬
b cunctis accepta. Quantum gͥ ipsa¬
ueritate quȩ uerum lum̃ est illumi¬
nante tenebras meas in huiꝰ questi¬
onis scrutatione facultas mͥ ẽ lacꝰ¬
tenus intelligendi concessa: nichil
aliud accipiendũ existimo in illo
scĩ augustini sermone quo adinte¬
ritum quosdam p̃destinatos firmat.

Expanded text:
Quoniam ut veritati obedire atque consentiQuoniam ut veritati obedire atque consentire valeam, ipsa veritas illuminat, ipsa adjuvat, ipsa confirmat, ab ipsa postulo doceri multo plura quae nescio, a qua accepi pauca quae scio. Ipsam rogo, ut, praeveniente ac subsequente misericordia, quaecunque salubriter scienda nescio doceat me, in his quae vera novi custodiat me, in quibus ut homo fallor corrigat me, in quibus veris vero titubo confirmet me, et a falsis ac noxiis eripiat me, ut in cogitationibus ac sermonibus meis quod salubriter donat, inveniat, et ea faciat de ore meo procedere, quae sint coram ipsa principaliter grata, et sic fiant fidelibus cunctis accepta. CAPUT V. Resveritate quae verum lumen est illuminante tenebras meas , in hujus quaestionis scrutatione, facultas mihi est hactenus intelligendi concessa, nihil aliud accipiendum existimo in illo sancti Augustini sermone, quo ad interitum quosdam praedestinatos firmat,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ad mones ut considerem ip¬
sius loci sermonẽ & ut doctor meo¬
rũ discipłoꝵ. non ut assertor meaꝵ
propositionũ. faciam uos sequenda
tum dm̃ gratuita gr̃a largiente mo¬
dulũ possum ꝑprie paruitatis agno¬
scere. sub illo uno dño atq magistro
in eius scola positus non frm̃ meoꝵ
uocari magister aut doctor affector:
quoꝵ inueritate condiscipłs semꝑ
ẽẽ desidero. Qua ꝓpt̃ hoc ab illo
uero dño ac magistro nr̃o postulare
non desinout ea me siue ꝑeloquia
scͥpturarũ suaꝵ seu ꝑsermocinatio¬
nem frm condiscipłoꝵq meoꝵ. siue
etiam ꝑ inspirationis suȩ internam
suaiuoremq doctrinam ubi sine so¬
nis sermonũ &e sine elem̃tis litterarũ
eo dulcius quosccretius ueritas loqͥ¬
tur ea me docere dignetur.quȩ sic ꝓ-¬
ponam sic asseram: ut in ꝓpositiõib
atq assertionib meis ueritati quȩ
nec fallit nec fallit᷑ semꝑ in heream:
semꝑ obȩdiens consentiensq reꝑiat.

Expanded text:
Deinde admones ut considerem ipDeinde admones ut considerem ipsius loci sermonem, et ut doctor meorum discipulorum, non ut assertor mearum propositionum, faciam vos sequenda tum Domino gratuitam gratiam largiente modulum possum propriae parvitatis agnoscere, sub illo uno Domino atque Magistro, in ejus schola positus, non fratrum meorum vocari magister aut doctor affecto, quorum in veritate condiscipulus semper esse desidero. Quapropter hoc ab illo vero Domino ac Magistro nostro postulare non desino, ut ea me, sive per eloquia Scripturarum suarum, seu per sermocinationem fratrum condiscipulorumque meorum, sive etiam per inspirationis suae internam suavioremque doctrinam ubi sine sonis sermonum et sine elementis litterarum eo dulcius quo secretius veritas loquitur ea me docere dignetur, quae sic proponam, sic asseram, ut in propositionibus atque assertionibus meis, veritati quae nec fallit, nec fallitur semper inhaeream, semper obediens consentiensque reperiar.
Abbreviated transcription (Latin):
id debemus acciꝑe quod ibiart ds̃ de
celo respexit suꝑ filios hominũ. ut ui¬
deret si est intellegens: & requirens
cumm. Hoc gͦ bonũ quodẽ requirere
dña. non erat qui faceret: non erat
usq ad unũ. S in eo genere homi¬
num quod predestinatum ẽ ad int̾itũ.
hic dicta scĩ augustim determinans
& adme intentionẽ tuaꝵ dirigens
literarum. dicis sentire me iam cur
iterum hȩc inculces: scilicet quodse¬
pius reluctanti te michi p̃destina¬
tionẽ non tantũ inbono dici s etiã
inmalo. dum in malo p̃destinatio¬
nẽ te relegis sediceres: ipse docens
aiebam. ad pęnam debitam ñ ad ma¬
lum faciendum: posse dici aliam p̃¬
destinationẽ. Quod etiam tu sicut
scͥpsisti confirmas: scire te tam̃ as¬
seris quid & hic respondeam. ut tu¬
ear sententiam meam: hoc ẽ interitũ
non dici nisi mortẽ. Et adiungis
interim legisse te hoc & asseuerasse
etiam p̃destinatũ popłm adint̾itũ

Expanded text:
hic debemus accipere, quod ibi ait: Deus de hic debemus accipere, quod ibi ait: Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat 5 si est intellDeum . Hoc ergo bonum, quod est requirere Deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum quod praedestinatum est ad interitum. Hic dicta sancti Augustini determinans, et ad me intentionem tuarum dirigens litterarum, dicis sentire me jam cur iterum haec inculces, scilicet quod saepius reluctanti te mihi, praedestinationem non tantum in bono dici, sed etiam in malo, dum in malo praedestinationem te relegisse diceres, ipse docens aiebam ad poenam debitam, non ad malum faciendum, posse dici aliam praedestinationem. Quod etiam tu, sicut scripsisti, confirmas. Scire te tamen asseris quid et hic respondeam, ut tuear sententiam meam, hoc est interitum non dici, nisi mortem. Et adjungis, interim legisse te hoc, et asseverasse etiam praedestinatum populum ad interitum.
Abbreviated transcription (Latin):
Prime gͥ questionis intelligentiã in il¬
lius nomine quesiturus de quo scrip¬
tum est. quia dñs dat sapientiam
& a facie eius scientia & intellectus:
Hoc conuenientiꝰ atq cõmodius ar¬
bitratus sum. ut tam u̾ba tua quam
beati augustini quȩ intua epłã po¬
suisti reuoluerem: ut his relictis faciltꝰ
agnoscatur tam intentio quam etrã¬
solutio questionis. Legente me inqͥs
librum de ꝑfectione iusticie homi¬
nis. testimonium ꝓphetȩ in ordinẽ
rele Pgens: auditu cauto. pedeten¬
ptĩ U paululum retractaui tibi
ait. Nonẽ qui faciat bonũ non est
usq adunum. Et sine aliqua nebu¬
la sine aliqua dubitauone exp̃ssit
int̃pres ipse uerissimus. genus tale
eẽ hominum quod ñ faciat bonũ.
Eum predestinatũ utiq ad interitũ.
atq ut cuus sermo p̃fati sc̃iuiri ful¬
ciretur eloquio: eadem u̾ba quȩ a
ctens. Aic enim inquis. idc̃ glosissimꝰ
augustinus. De illo enim bono dictũ

Expanded text:
Primae igitur quaestionis intelligentiam, in ilPrimae igitur quaestionis intelligentiam, in illius nomine quaesiturus de quo scriptum est, quia Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus , hoc convenientius atque commodius arbitratus sum, ut tam verba tua quam beati Augustini, quae in tua epistola posuisti, revolverem: ut his relectis, facilius agnoscatur tam intentio quam solutio quaestionis. Legenti me, inquis, librum de Perfectione justitiae hominis, testimonium prophetae in ordinem relegens, auditu cauto pedetentim paululum retractavi, ubi ait: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Et sine aliqua nebula, sine aliqua dubitatione expressit interpres ipse verissimus, genus tale esse hominum, quod non faciat bonum, illud praedestinatum utique ad interitum. Atque ut tuus sermo praefati sancti viri fulciretur eloquio, eadem verba, quae a bctens: Ait enim, inquis, idem gloriosissimus Augustinus: De illo enim bono dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tummꝰ duas epłas inuenirem. terciȩ
quoq sum protinus recordatus. que
michi anotario non fuit oblata: In
qua memini unam contmeri de sco
spũ questionẽ: cur scilicet a patre
mittendus ad conseerandũ sacrificiũ
corporis & sanguinis dñi postuletur.
Hȩ sunt int̾im quatuor questiones.qͣs
tres ex duab epłis tuis: unam uero
memoria suggerente recolui.Nuod
si forte sunt aliȩ quas nobis misisti
soluendas nec in hoc inuenis opere
positas aut solutas: queso ur ñ ad
contemptum uel fastidium redigas
s obliuiomi patient̃ ignoscas: p̃sertĩ
cum illam de spũ scõ quam ego etiã
epłam noninuentam recolui. silenti¬
Opreterire nequiui. S quia tu cũ¬
ctarum siqu& forsitan sunt sine
dubio meministi. Non te pigeat ut
te rescribente commemorer: Et spe¬
roquia in quantũ dñs adiuuerit.
Nrã responsio subsequet᷑. si precedentis
ur̃e orationis adiutorio fulciatur.

Expanded text:
tummodo duas epistolas invenirem, tertiae tummodo duas epistolas invenirem, tertiae quoque sum protinus recordatus, quae mihi a notario non fuit oblata, in qua memini unam contineri de sancto Spiritu quaestionem: Cur scilicet a Patre mittendus ad consecrandum sacrificium corporis et sanguinis Domini postuletur. Hae sunt interim quatuor quaestiones, quarum tres ex duabus epistolis tuis, unam vero memoria suggerente recolui. Quod si forte sunt aliae , quas nobis misisti solvendas, nec in hoc invenis opere positas aut solutas, quaeso ut non ad contemptum vel fastidium redigas, sed oblivioni patienter ignoscas; praesertim, cum illam de Spiritu sancto, quam ego, etiam epistola non inventa, recolui, silentio praeterire nequivi. Sed quia tu cunctarum si quae forsitan sunt sine dubio meministi, non te pigeat, ut te rescribente commemorer. Et spero quia in quantum Dominus adjuverit tra responsio subsequetur, si praecedentis vestrae orationis adjutorio fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sofastidientib esuries detur: qui se
ad saciandos esurientes donare di¬
gnetur. Ab ipso etiam nobis ẽ qd
ad fontẽ sicientes currimus: qui se
nobis tribuit ut bibamus. Ipse gͥ
laudandus ẽ inutriusq muneris
gr̃ã: siue cum nos ad se querendũ
dormientes ex suscitat: seu cum se
inueniendũ nob querentib donat.
Qui ꝓfecto nullatenꝰ iuenitur: nisi
pha mea ut ex his nistruerer. quot
uel quarum tͥ eem debitor questio¬
num: duas ad p̃sens epl̃as pottu re¬
ꝑire. Unam continentem sc̃i augustini
u̾ba quȩ in libro de ꝑfectione iusticie
hominis de his qui ad interitum p̃de¬
stinati sunt int̃ alia posuisse cognoscit᷑:
Cui alteram statim subiunctam questi¬
onẽ uideor inuenisse. hocẽ de sacri-¬
ficio quod soli patri quidã existimãt
immolari: In altera uero epła positã
in quisitionẽ in ueni: quid est quod
apłs duob denariis quos accepit
suꝑ erogare potuerit. Cum gͦ has tã¬

Expanded text:
4 fastidientibus esuries detur, qui se 4 fastidientibus esuries detur, qui se ad satiandos esurientes donare dignatur. Ab ipso etiam nobis est quod ad fontem sitientes currimus, qui se nobis tribuit, ut bibamus. Ipse igitur laudandus est in utriusque muneris gratia; sive cum nos ad se quaerendum dormientes exsuscitat, seu cum se inveniendum nobis quaerentibus donat. Qui profecto nullatenus invenitur, nisi pha mea, ut ex his instruerer quot vel quarum tibi essem debitor quaestionum, duas ad praesens epistolas potui reperire. Unam continentem sancti Augustini verba, quae in libro de Perfectione justitiae hominis, de his qui ad interitum praedestinati sunt, inter alia posuisse cognoscitur. Cui alteram statim subjunctam quaestionem videor invenisse, hoc est, de sacrificio, quod soli Patri quidam existimant immolari. In altera vero epistola positam inquisitionem inveni: Quid est quod Apostolus duobus denariis quos accepit, supererogare potuerit? Cum ergo has tan
Abbreviated transcription (Latin):
uiditatis tuȩ ꝓpositum. quod sicut
uere spiritalis negotiator interioris
hominis lucra consectans. & cȩlestiũ
mercium quȩstus magis ac magis ã¬
plificare desiderans: ꝑ rimum quod
ame flagitas debitum. subinde cu¬
mulas fenore questionum: ut scilicet
tuoꝵ commodoꝵ militet increm̃¬
tis. ipsa nr̃ȩ necessitas tarditatis.
disputationis oꝑe ꝓmeo merito ñ
conceditur: ꝑtuo michi desiderio con¬
cedatur. Nleq enim inquisitionẽ tuã
ds̃ inuentionis effectu fraudari ulla¬
tenus sinet: quite ad inquirendum
spiritalit inflammauit: cum ipsius
fidele promissum nulla ratione casse¬
tur dicentis. Pccite & accipietis. queri¬
te & inuemetis: pulsate & aꝑietur
uob̃. Internus gͥ magister a quo sub¬
sidium doctrine cęlestis accipimus.
non solum inquirentib nobis suoꝵ
aꝑit archana sermonum: s ut etiam
queramus ipse gratis inspirat affectũ
Quia nec esurire panem illum qui de
celo descendit possumus: nisi ab ip

Expanded text:
viditatis tuae propositum, quod sicut viditatis tuae propositum, quod sicut vere spiritalis negotiator, interioris hominis lucra consectans, et coelestium mercium quaestus magis ac magis amplificare desiderans, primum quod a me flagitas debitum, subinde cumulas fenore quaestionum, ut scilicet tuorum commodorum militet incrementis ipsa nostrae necessitas tarditatis. disputationis opere pro meo merito non conceditur, pro tuo mihi desiderio concedetur. Neque enim inquisitionem tuam Deus inventionis effectu fraudari ullatenus sinet, qui te ad inquirendum spiritaliter inflammavit, cum ipsius fidele promissum nulla ratione cassetur dicentis: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Internus igitur Magister, a quo subsidium doctrinae coelestis accipimus, non solum inquirentibus nobis suorum aperit arcana sermonum, sed ut etiam quaeramus, ipse gratis inspirat affectum. Quia nec esurire panem illum, qui de coelo descendit , possumus, nisi ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ recẽsed offerre ñ po̾sẽ. Cosdẽ gͥ libellos
ꝯñdubito qͣmeã tarditatẽ ĩtuo debito
digraris patient̃ ferre: qm̃ scio quantũ
delecleris. uel quantum nos semꝑ ipse
compellas. ut nos dño adiuuante ñ
pigeat hercucis respondere.
itterȩ tuȩ fili km̃ȩ moni¬
me quantum demonstrant delectabi¬
lem tui animi sinceritatem. laudabi-¬
lemq studii spiritalis ardorem: tantũ
nr̃e responsionis querula benignita¬
te. uidentur arguere tarditatem: Can¬
quam in eo mninus quam debeo te ui¬
dear diligere. quod in quisitionibus
tuis non curauerim celeriter respon¬
dere. S crede mͥ sicut in cari. tate
xꝑ̃i ꝑsonam tuam nequaquam in
corde meo contemptam: sic responsio¬
nemmeam non uoluntate s occupa¬
tionũ uarietate dilatam. Herũtam̃
int̃ ipsas occupationes quas in uitus
tolerare compellor. tantumstudio tuo
congratulor quantũ tua caritate de¬
lector: eo magis complectens sc̃m̃ a¬

Expanded text:
tibi recensendum offerre non possem. Eosdem igitur libellos,tibi recensendum offerre non possem. Eosdem igitur libellos,Et non dubito quod meam tarditatem in tuo debito digneris patienter ferre. Quoniam scio quantum delecteris, vel quantum nos semper ipse compellas, ut nos, Domino adjuvante, non pigeat haereticis respondere. itterae tuae, fili carissime Monime, quantum demonstrant delectabilem tui animi sinceritatem, laudabilemque studii spiritalis ardorem, tantum nostrae responsionis, querula benignitate, videntur arguere tarditatem. Tanquam in eo minus quam debeo te videar diligere, quod inquisitionibus tuis non curaverim celeriter respondere. Sed crede mihi sicut in caritate Christi personam tuam nequaquam in corde meo contemptam, sic responsionem meam, non voluntate, sed occupationum varietate dilatam. Verumtamen inter ipsas occupationes quas invitus tolerare compellor tantum studio tuo congratulor, quantum tua caritate delector. Eo magis amplectens sanctum a