comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mento phariseorum: cumq dubitarent a postoli & quid names sent scire non posse e
uange lisla interp̃tatur est dicens: Dixerat aũ eis dedoctrina phariseorum ÷ Recte
igitur doctriN adier&icorum deligno loquitur. Alter enim ꝑsuadere Nonpos sunt̃ nisi
gloriam lignisuae ꝑuersitati p̃ferant: Nec non &illus. quo d dexeranus quia la pisde
Deligno loquitur ea: quidamẽ nrĩs uermem in ligno loquentẽ illũ eẽ aiunt. quidice en
pscl mascugio aũ sumuer mis & ionhomo: & auem uocalem adeiusdem ꝑsonã referẽ
Quar factus sum quas passer solitarus intecto: &eiera his similia: Vae qulaedifi¬
cat ciutatẽ in sangunib: & prepura urbem in iniquitate : Numquid non huet a dño sunt exer¬
crtum Laboraibur enim populi inmulto ignu & gentes in uacuĩ & de ficienti quia replebitar
terruut or nostam gloriam dñ quasi aquȩ operientes mare : Ixa. Vae quiȩ dificauit

Expanded text:
mento Pharisaeorum . Cumque dubitarent apostoli, et quidnam esset, scire non possent, mento Pharisaeorum . Cumque dubitarent apostoli, et quidnam esset, scire non possent, Evangelista interpretatus est, dicens: Dixerat autem eis de doctrina Pharisaeorum. Recte igitur doctrina haereticorum de ligno loquitur: aliter enim persuadere non possunt, nisi gloriam ligni suae perversitati praeferant. Necnon et illud quod dixeramus: Quia lapis dede ligno loquetur ea, quidam e nostris vermem in ligno loquentem illum esse aiunt, qui dicit in psalmo: Ego autem sum vermis et non homo ; et avem vocalem ad ejusdem personam referunt, qui ait: Factus sum quasi passer solitarius in tecto , et caetera his similia. Vae qui aedificivitatem in sanguinibus, et praeparat urbem in iniquitate: numquid non haec cituum? laborabunt enim populi in multo igni: et gentes in vacuum et 184 deficient. Quia replebitur terra ut cognoscant gloriam Domini: quasi aque operientis mare. Quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
stercora dicantur abapostolo: Scio quendan defratrib lapidẽ quide pariete elomauerut
intellexis se dño saluatorẽ : & scarabsum deligno loquentẽ latronẽ quidnm bla sphe¬
miuerit: Quodlic& pie porsit intellegi : tamen quo modo cumuniuerso prophetiae
contextu possit aptan. Noninuenio : Sunt nonoiulli quiputent cantarũ deligno loquentẽ
& ad saluatoris ꝑ sonũ refferriposses quod impium eẽ exordine ipsoserinonis a ppara
cantarurenim delignoloquitur ea : non intellegitur inbonã sedinmalĩ pastem. idest
loquitur auaritiã pessimã multiplicantis aduersus domunsuã & confusionem diaboli &
esera quȩ deiniquitate eius & scelere p̃cesser̃ : Quodaũ ait aquila & massa delignor espon¬
debit mas sam referimus adilũ sensum quemdñs posut in euangelio C auae uob afes¬

Expanded text:
δευτερώσεις Judaeorum stercora dicantur ab Apostolo. Scio quemdam de fratribus, lapidem, qui de pariete clamaverit, δευτερώσεις Judaeorum stercora dicantur ab Apostolo. Scio quemdam de fratribus, lapidem, qui de pariete clamaverit, intellexisse Dominum Salvatorem, et scarabaeum de ligno loquentem, latronem qui Dominum blasphemaverit: quod licet pie possit intelligi: tamen quomodo cum universo prophetiae contextu possit aptari, non invenio. Sunt nonnulli qui putent cantharum de ligno loquentem, et ad Salvatoris personam referri posse, quod impium esse ex ordine ipso sermonis apparet. Cantharus enim de ligno loquetur ea, non intelligitur in bonam, sed in malam partem, id est, loquetur avaritiam pessimam multiplicantis adversus domum suam, et confusionem diaboli, et caetera quae de iniquitate ejus et scelere praecesserunt. Quod autem ait Aquila, et massa de ligno respondebit, Massam referimus ad illum sensum, quem Dominus posuit in Evangelio: Cavete vobis a fer
Abbreviated transcription (Latin):
somus intellegero: & scaribtũ deligno magistros quosque ꝑuersos quiturpis luri grada
ad sumentes p̃dicationẽ crucis locuntur exutero: ds enim eorum uentet ẽ. Nomma cibor
crucẽ ut auaritiã & suꝑbiam magistri sui diabolidoceant ore uipereo: Siqua ndo uideruso
hereicorũ que piã qua sirecondita & occulta mysteria contra eeelesiã loqui & domũ diaboli
domui p̃ ferre x p̃ĩ dicõlapis depariete clamat : & cantarus ueligno logurur elegiincu¬
uydam uolumine. ꝙ ropter ec cantarum. suꝑhereticis intellegi. quia doginat habcañ¬
sterori conparanda. Vnde &apostłr doctrinȩ u&eris errorẽ dicit se reputas se ins qui¬
balu sidest instercora : Non quolex u&us ut manichei arbitrantur ad comparationem
euangeli sqͥbalu computetur: quodimpiũ est dicere Eumunus di utrunigue su testo¬

Expanded text:
sumus intelligere, et scarabaeum de ligno, magistros quosque perversos, qui turpis lucri gratia sumus intelligere, et scarabaeum de ligno, magistros quosque perversos, qui turpis lucri gratia 619 assumentes praedicationem crucis, loquuntur ex utero. Deus enim eorum venter est, et omnia ciborum crucem, ut avaritiam et superbiam magistri sui diaboli doceant ore vipereo. Si quando videris haereticorum quempiam, quasi recondita et occulta mysteria contra Ecclesiam loqui, et domum diaboli domui praeferre Christi, dicito: Lapis de pariete clamat, et cantharus de ligno loquitur. Legi in cujusdam volumine, propterea cantharum superstercori comparanda. Unde et Apostolus, doctrinae veteris errorem dicit se reputasse in scybala, id est, in stercora . Non quod Lex vetus, ut Manichaei arbitrantur, ad comparationem Evangelii scybala computetur quod impium est dicere, cum unius Dei utrumque sit Testa
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat sibi auaritiam pessimã ut congregat domui suue conuenticula ꝑ uersa &
ponat in altum nidũ suumi ut eruatur demanu malorum : Pollicentur enim & diabolus
& antichristus & heretici e os qui suum dogma suscipiat fore incȩlestibus. pos sessures
regna cȩlorum. gehenn& incendia non sensurtis : & cum haec repromiserint consiliũ
posiquĩ quae fuerant repmis sa falsa ipse rerũ fines ostenderti. Tune probabitur confusionis
ee consi lũ non salutis : Iste dximus ꝑcersitatis doctor consumpsit populor multos i&i quanto
plures habent in comitatu suo: t anto magis delinquit contra animã suã: Denique eelenao es
supides &elia ie apoc idest scarab eus deligno clamabunt auarttiam suꝑbi. eo quodoms
gentes sua ꝑsuasione deceperit : Lapides stobda corda credentiũ doctrinis heretiorrũpos:¬

Expanded text:
multiplicat sibi avaritiam pessimam, ut congreget domui suae conventicula perversa, et multiplicat sibi avaritiam pessimam, ut congreget domui suae conventicula perversa, et ponat in alto nidum suum, ut eruatur de manu malorum. Pollicentur enim et diabolus et Antichristus et haeretici, eos qui suum dogma suscipiant, fore in coelestibus possessuros regna coelorum, et gehennae incendia non sensuros. Et cum haec repromiserint, consilium . domui eorum, postquam quae fuerant repromissa, falsa ipse rerum finis ostenderit, cum  Al. tunc probabitur confusionis esse consilium, non salutis. Iste, ut diximus, perversitatis doctor consumpsit populos multos, et quanto plures habuit in comitatu suo, tanto magis deliquit contra animam suam. Denique Ecclesiae ejus lapides, et κάνθαρος, id est, scarabaeus de ligno, clamabunt contra avaritiam superbi, eo quod omnes gentes sua persuasione deceperit. Lapides, stolida corda credentium doctrinis haereticorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
TAIΛΥTΑ: Quae &ipsȩ int̃prȩtationes cui symmachi & nr̃a int̃psetatione con¬
cordant : quod enimdicitur lingua hȩbraica chafis lignum significat. quod a dcon¬
tinendos parietes inmedio structure ponitur : & uulgo Apud grecos appellatur I¬
tocic. hoc est ergo iuxta hystoram quod proph&alis sermo significat: lapides parie
tum destructi sunt : & lignorum ambustas tuã crdelitatẽ sonabunt rep̃peri. exceptis
ET RΩΛΕΟC deligno loquetur ea, sed & aquila aliud quiddam quamnos diximus po¬
suit : NoiIMAΞΑ idest & massa deligno respondebit : quorũ int̃ prȩtatio quod sibi
tur sermo uel adiabolum uel ad antichristum. uel adhȩreticos : qui multiplicant
sibi auaritiam malũ : mala dicitur auarita. ad distinctionẽ bonȩ : ut sit bona a uarina
doctores ecclesiastici quinumquã stiantur multitudine sectatorũ : & quanto plures
habuerint discipulos tantõ inagis ad doctrine studium concitertur: Vae ergo ei qui

Expanded text:
: quae et ipsae interpretationes cum Symmachi et nostra interpretatione concordant; quod enim lingua Hebraica dicitur CHAPHIS  , lignum significat, quod ad continendos parietes in medio structurae ponitur; et vulgo apud Graecos appellatur ἱμάντωσις. Hoc est ergo juxta historiam quod prophetalis sermo 618 significat: lapides parietum qui a te destructi sunt, et ligna eorum ambusta tuam crudelitatem sonabunt. Reperi, exceptis et σκώληξ de ligno loquetur ea. Sed et Aquila aliud quiddam quam nos diximus posuit, καὶ μάζα, id est, et massa de ligno respondebit. Quorum interpretatio quid sibi tur sermo vel ad diabolum vel Antichristum, vel ad haereticos, qui multiplicant sibi avaritiam malam. Mala autem dicitur avaritia, ad distinctionem bonae, ut sit bona avaritia doctoris Ecclesiastici, qui numquam satiatur multitudine sectatorum, et quanto plures habuerit discipulos, tanto magis ad doctrinae studium concitetur. Vae ergo ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
lapides ipsi & fundamenta murorum. & parietum aedificatio. meam poterunt
magnitudinem ꝑ sonare: quod ut significantius fiat: ponamus litteraturȩ quoq
moenia domus intefte parietẽsque templorum ambusti manus punicas osten¬
tabant: Simile quid & tullius ad cȩsarem promarcello: parietes medius fidius
ut mihi uide ter huius curiȩ: tibi gratias agere gestiunt: quod breui tempore
futura sit illa auctoritas in his maiorũ suorum & suis sedibus: Porro quod nos in¬
terp̃tati sumus & lignum quodiuncturas aedificiorum ẽ. respondebit. proquo box
aedificii ligna loquȩdur eum. T heo dotio quoque RAΙeN DeC MoC ΞΥ AopΦO¬

Expanded text:
lapides ipsi, et fundamenta murorum, et parietum aedificatio meam poterunt lapides ipsi, et fundamenta murorum, et parietum aedificatio meam poterunt magnitudinem personare. Quod ut significantius fiat, ponamus litteraturae quoque moenia, domus intectae, parietesque templorum ambusti, manus Punicas ostentabant. » Simile quid et Tullius ad Caesarem pro Marcello: « Parietes, medius fidius! ut mihi videtur hujus curiae tibi gratias agere gestiunt, quod brevi tempore futura sit illa auctoritas in his majorum suorum et suis sedibus. » Porro quod nos interpretati sumus: Et lignum quod inter juncturas aedificiorum est, respondebit: pro quo Sepaedificii lignea loquetur ea. Theodotio quoque, καὶ συ
Abbreviated transcription (Latin):
tium potestitẽ: quod suꝑbiȩ consiliũ. & agrogans cogitatio. finẽ habuit ignominiã : Int̾̃¬
crudelitate bacͥatus es. ut sidici potest lapides ciuitatis. & ligna parietũ quo subuer¬
tisti: tuam ferociam clamitent: Tale quid & dns in euangelio contra phariȩos obiurgan¬
tes quare non increpar& pueros. ad clamantes sibi. osanna in ex celsis filio dauid bene¬
dictus quiuenit in nomine dni osanna in excelsif: Nonlegistis inquit qui a scriptũ est.
Exore infantiũ & lactantiũ ꝑfecisti laudem : & si isti tacuerint lapider clamabunt :
Lic& enim plerique ita intellegendũ put exT. Si udȩi tacuerint multitudo gennum
confitebitur. N amen haec est pressior &uerior intellegentia. &iam si homines ta
cẽnt signorum meorum multitudinem lingua inuidens non loquatur: Tamen

Expanded text:
tium potestatem: quod superbiae consilium, et arrogans cogitatio finem habuit ignominiam. Intertium potestatem: quod superbiae consilium, et arrogans cogitatio finem habuit ignominiam. Intern tanta  Al. in tantum crudelitate bacchatus es, ut, si dici potest, lapides civitatis et ligna parietum quos subvertisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus in Evangelio contra Pharisaeos objurgantes, quare non increparet pueros acclamantes sibi: Osanna in excelsis filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, Osanna in excelsis. Non legistis, inquit, quia scriptum est : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Et si isti tacuerint, lapides clamabunt . Licet enim plerique ita intelligendum putent: si Judaei lacuerint, multitudo me confitebitur: tamen haec est expressior et verior intelligentia: etiamsi homines tacerent  Al. taceant, et signorum meorum multitudinem lingua invidens non loquatur, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽseruare : Vae qui congregat auaritiã malã domui suȩ ut sit in excelso nidus eius &
liberare seputat demanu mali: cogitasti confusionẽ domuituȩ. concidisti populos
multos. & peccauit animatua : quia lapis depariete clamauit. & lignũ quod inter
iuncturas aedificiorumest respondebit : LxX. O. qui multiplicat auaritiã malam
domui suae ut ponat in excelso nidum suum : & eruatur demanũ al orum: cogitasti
confusionẽ domuituȩ. consumsisti populos multos: e pecciuit anima tua: propt̃ quod
lapis depariete clamauit. & scarabeus deligno loquitur ea: Ad huc ipsũ sermo ẽ qui sibi
co aceru& mala : & diuitiarũ multitudinẽ Non intellegit : causam eẽ ruinȩ domus suae.
simulqueꝰ ꝑ Me TapΩpaÑ suꝑbiȩ arguitur: quod auiũ similitudinẽ in excelso po¬
suerit nidum suũ & arbitratus sit eruisse sedemanu mali: id est numquã uenire in hos¬

Expanded text:
ea vae qui congregat avaritiam malam domui suae ut sit in excelso nidus eius et ea vae qui congregat avaritiam malam domui suae ut sit in excelso nidus eius et liberari se putat de manu mali cogitasti confusionem domui tuae concidisti populos multos et peccavit anijuncturas aedificiorum est, respondebit. LXX: O qui multiplicat avaritiam malam domui suae, ut ponat in excelso nidum suum, et eruatur de manu malorum, cogitasti confusionem domui tuae: consumpsisti populos multos: et peccavit anima tua; propter quod lapis de pariete clamabit, et scarabaeus de ligno loquetur ea. Adhuc ad ipsum sermo est, qui sibi coacervet mala, et divitiarum multitudinem non intelligat causam esse ruinae suae domus; simulque per metaphoram superbiae arguitur, quod ad a vium similitudinem in excelso posuerit nidum suum, et arbitratus sit erui se de manu mali, id est, numquam venire in hos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem exercent in ȩcclesiã & in om̃s habitatores eius sed reliqui popiili. ȩcdesiastici ui-¬
delic& uiri. qui non fuerint eorum errore decepti. subito consurgent. & euigilabunt qua-¬
si de graui somno: & mordent eos. & insidubuntur illis: & habebunt eos in praedam:
Quidam putant hoc quoddicitur. Uae qui multiplicant sibi. quae non sunt sua. & ceera.
dediuitib posse accipi: quiporsessionum. terminos dilatant: & ea quae non sunt hominis
hominis arbitrantes. congregant sibi : a quib. sibito relinquantur : Quod aũ non sit hominis.
idest animalis rationabilis terrena possessio: & dns̃ demonstrat dicens: si in alieno non
fuistis fideles quod uestrum ẽ Quis dabit uobis: totum quȩ capituli textum suꝑ hac
ꝑsone disserunt : sed nescio anpossent questiones & solutiones propheticȩ ordinem

Expanded text:
tatem exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed reliqui populi, Ecclesiastici vitatem exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed reliqui populi, Ecclesiastici videlicet viri, qui non fuerint eorum errore decepti, subito consurgent, et evigilabunt quasi de gravi somno, et mordebunt eos, et insidiabuntur illis, et habebunt eos in praedam. Quidam putant hoc quod dicitur: Vae qui multiplicant sibi quae non sunt sua, et caetera, de divitibus posse accipi, qui possessionum terminos dilatant, et ea quae non sunt hominis, hominis arbitrantes, congregant sibi, a quibus subito relinquentur. Quod autem non sit hominis, id est, animalis rationabilis, terrena possessio, et Dominus demonstrat, dicens: Si in alieno non fuistis fideles, quod vestrum est, quis dabit vobis ? totumque capituli textum super hac persona edisserunt. Sed nescio an possint quaestionis et solutionis propheticae ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ter impietatẽ quã exercunꝰ umiuersam terrã & uastationẽ ciuitatis eccłȩ : & ꝑse¬
cutionẽ omniũ qui habita uer̃ in eu : Tanta enim uastitas & tanta impietas in fine
rerũ antixp̃õ. sȩ uiente gras sabitin: in ecclesus. & multiplicata iniquitate multorum
intantũ refriges c& caritas: ut dñe quicordis archana cognoscit. & quod futurum est
nonignorat. dixerit: Putis ueniens filius hominis in ueni& fidem suꝑ terram :
posu musquoq secundum iohannem a postolum quiscribit sicut audistis. qm̃ anti
afrogantium sibi scientiam & simplicitatem eccłȩ contemnentiũ. quinihil ꝑducunt.
ad finem sed delectentur mortibus plurimorum ad rogans & suꝑbus dicere: possumus
& totam continentiã capituli suꝑ eorum intellegentiã temperire. quiuere multipli¬
cat nonsua : & quasi grauissimũ lutum & ponderosam torquem qua ꝑtrahantur ad poe¬
nas sibi congregantsr. spoliant gentes multas: & effundunt sanguinem hominũ & impie-¬

Expanded text:
nem civitatis Ecclesiae, et persecutionem omnium, qui habitaverunt in ea. Tanta enim vastitas, et tanta impietas in fine rerum, Antichristo saeviente, grassabitur in Ecclesiis, et multiplicata iniquitate multorum, intantum refrigescet charitas , ut Dominus qui cordis arcana cognoscit, et quod futurum est, non ignorat, dixerit: Putas, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Possumus quoque secundum Joannem apostolum qui scribit: Sicut audistis quia Antiarrogantium sibi scientiam, et simplicitatem Ecclesiae contemnentium, qui nihil perducunt ad finem, sed delectantur mortibus plurimorum, arrogantes 616 et superbos dicere, et totam continentiam capituli super eorum intelligentiam temperare: qui vere multiplicant sibi non sua, et quasi gravissimum lutum et ponderosam torquem, qua pertrahantur ad poenas, sibi congregantes, spoliant gentes multas, et effundunt sanguinem hominum, et impie
Abbreviated transcription (Latin):
eognos cant glorumdũ quasiaqua ad operiendi maria : Nuli dubiumẽ: quin iurxta littert
elloce ontia nubuehod omosor loquatur sermo propheticus. &plangit eum quod ae dific& bi¬
brlonẽ in sanguinbus &plurimorũ ramis ac mortib illius oenia construat: quiqula hoc feceri
uror quus ir uienbus constrinerit postea quae achõ in ferantur ausculte qquatio sun¬
uem quid nonliec adnĩo sunt exercituũ Idest quidicͥtur. laboribunt populi multo igneor
gentes in uaud. idest incensa biby lone frustrapopuli laborabunt & nitent᷑ in ndilt ecde¬
Fcient populi gentes chaldaiceꝰ quia replebitur terra. ut cognoscat gloriandñi : Idest ca
muera uniuersa conplebitur sicutaque alueum & fundum contegunt maris: e Sorui da¬
unus uxta litteram exerum ꝑspicuum est. quod& diabolus & antichristus & hȩreticorum

Expanded text:
omini, quasi aquam ad operiendum maria. Nulli dubium est quin juxta litteram adhuc contra Nabuchodonosor loquatur sermo propheticus; et plangat eum quod aedificet Babylonem in sanguinibus, et plurimorum ruinis ac mortibus illius moenia construat. Qui quia hoc fecerit urbi, quam in sanguinibus construxerat, postea quae a Domino inferantur, auscultat. Sid non haec a Domino sunt exercituum? id est, quae dicuntur. Laborabunt populi in multo igne, et gentes in vacuum, id est, incensa Babylone, frustra populi laborabunt, et nitentur in nihilum, et deficient populi gentis Chaldaicae. Quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini, id est, cum terra universa complebitur, sicut aquae alveum et fundum contegunt maris. Haec ut diximus, juxta litteram. Caeterum perspicuum est, quod et diabolus, et Antichristus, et haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
& terribilis ẽ ex sem&ipsa iudiciũ & onus eius egredictur : : leuiores pardis equi eius :
&uelociores lupis uesꝑtinis. & diffundentur equites eius: Equites namq eius delonge
uenient uolabunt quasi aquila festinans ad commedendum. omnes ad predam ueniens.
Facies eorum uentus urens & congregabit quasi harenam captiuititem : & ipse deregb

Expanded text:
iudicium et onus eius egredietur leviores pardis equi eius et iudicium et onus eius egredietur leviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facies eorum ventus urens et congregabit quasi harenam captivitatem et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cum sensu huius congruit : & ex ipso sermone arguuntur audaciȩ. & contemptus inchlm̃ :
ex quorum ꝑsona propheta clamauerat: quare ausis intdĩ contempnere maiestatẽ. & teme¬
rariȩ loqui : & quantuminse ẽ dĩ prouidentiã calumniar tedeclinare adño: coarguentes
eum iniquitatis Videbitis Ergo contemptores. & tunc ad miramini & omnẽ uestram
querellam pronihilo conputabtas : cum ꝑspex eritis me facere indieb uris: nefoste dicatis qͥd
ad nos ꝑtin& defutura. Opus quodtam grande eritꝰ & uestram omnẽ opprim& causati¬
onem:Vt siquis nunc futurum eẽ p̃dixerit: fidem non facile aceõmodegis quod aũ hoc
opur sit in consequentib demonstratur : Quia ecce ego suscitabo chaldeos gentẽ amaram
& uelocẽ ambulantem suꝑ latitudinem terrȩ : ut possedeat tabernacula Non suã horribilis

Expanded text:
cum sensu hujus loci congruit, et ex ipso sermone arguuntur audaciae, et contemptus in Dominum: cum sensu hujus loci congruit, et ex ipso sermone arguuntur audaciae, et contemptus in Dominum: ex quorum persona propheta clamaverat, quare ausi sint Dei comtemnere majestatem, et temerarie loqui, et quantum in se est, Dei providentiam calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, et tunc admirabimini, et omnem vestram querelam pro nihilo computabitis, cum perspexeritis me facere in diebus vestris; ne forte dicatis: Quid ad nos pertinet de futuro? Opus quod tam grande erit, et vestram omnem opprimet causationem: ut si quis nunc futurum esse praedixerit, fidem non facile accommodetis. Quod autem hoc opus sit, in consequentibus demonstratur. Quia ecce ego suscitabo Chaldaeos, gentem amaram et velocem, ambulantem super latitudinem terrae, ut possideat
Abbreviated transcription (Latin):
cho &theodotione quicũ nr̃a int̃pretatione concordant inalia quadam editione ANo¬
TN repperi uidebitis calumniatores & aliassimilit̃ absq auctoris titul& uide¬
bitis declinantes : Igitur ad superiores querelas causantis proph&ue &dicentis. Vsque¬
quo dñe clamabo & non ex audies & rełiq usq ad finem Huius exordui : uoxdnĩ respondentis
inducite  . Hianc iniquitatẽ. quã in solo isrł fieri putat. cernat ingentib & quod chaldeis
nonut proph&a arbitrabatur uidas tantum & hierłm traditi sant. sed om̃s ꝑcircuitum
nationes: & tantum eum eẽ ualiturum. ruiturumq Post et: ut siquis prȩdixerit quod fu¬
turum ẽ pro rei magnitudine uideatur incredulum: Sed hoc quod septuagintu & cȩteri
inter pretes ediderunt. Videte contemptores. siueuĩ debitis calum niatores: & delinantes

Expanded text:
cho et Theodotione, qui cum nostra interpretatione concordant, in alia quadam editione ἀνωcho et Theodotione, qui cum nostra interpretatione concordant, in alia quadam editione ἀνωνύμῃ reperi videbitis calumniatores, et in alia similiter absque auctoris titulo, videbitis declinantes. Igitur ad superiores querelas causantis prophetae et dicentis: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? et reliqua usque ad finem hujus exordii, vox Domini respondentis inducitur, ut hanc iniquitatem quam in solo Israel fieri putat, cernat in gentibus: et quod Chaldaeis, non ut 594 propheta arbitrabatur, Judas tantum et Jerusalem traditi sint; sed omnes per circuitum nationes: et tantum eum esse valiturum, ruiturumque postea, ut si quis praedixerit quod futurum est, pro rei magnitudine videatur incredulum. Sed et hoc quod LXX et caeteri interpretes ediderunt: Videte contemptores, sive videbitis calumniatores et declinantes,
Abbreviated transcription (Latin):
& magis iniudicio peccatum diuitis quam pauperis ueritas defendat :. Vnde quȩ r mo¬
ma est : iudicium exire ꝑuersum: sed nondebemus suꝑ hac rerum iniquitate turbari:
uidenteꝵ & in principio mundi. ab impio ca in interfectum. ab el iustum : & posteu exu.¬
lante iacob regnare indomo patris esau: aegyptii luto & latere adfligunt filios israhel
&dñs quem nunc quȩ rela dirigitur  crucifigitor audeis. & barrabas latro
elegitur. Dies mȩdifici & si uoluero enumerare : Quo modo isto sȩculo impus praeua
tores & respicite : ad miramini mirabilia &dis ꝑdimini : quia opus ego operor in diebus
urĩs quod non credetis siquis narrauerit : symmachus proeo quod diximus quia opes
factumẽ indiebus ur̃is interpretatus ẽ quia opus fiet indieb ur̃is : cxera similit̃. Rur¬
sum in principio capituli ubi inhȩbraico scriptumẽ Raubaggo im. & nos transtulimus
aspicite ingentb: & lxx posuerunt Alid&e contemptores. excepto aquilu & sẏmmna¬

Expanded text:
 magis in judicio peccatum divitis, quam pauperis veritas defendatur. Unde querimonia est, judicium exire perversum: sed non debemus super hac rerum inaequalitate turbari, videntes et in principio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum , et postea exsulante Jacob, regnare in domo patris Esau , et Aegyptii luto et latere affligunt filios Israel: et Dominus contra quem nunc querela dirigitur, crucifigitur a Judaeis , et Barabbas latro eligitur . Dies me deficiet, si voluero enumerare quomodo in isto saeculo, impiis praevtores et respicite, et admiramini mirabilia et disperdimini: quia opus ego operor in diebus vestris, quod non credetis, si quis narraverit. Symmachus pro eo quod diximus: quia opus factum est in diebus vestris, interpretatus est, quia opus fiet in diebus vestris: caetera similiter. Rursum in principio capituli, ubi in Hebraico scriptum est RAU BAGGOIM  , et nos transtulimus, aspicite in gentibus, et LXX posuerunt, videte contemptores, excepto Aquila et Symma
Abbreviated transcription (Latin):
tantium regnumtuũ. & eos quicaptiui fuer̃ inxp̃s turmas redtentiũ : Tuenim de p̃datus
es gentes multas. & uidaicũ populũ ornatu & uestib quaei dederã spoliasti. Idcirco
oms̃ reliqui populi quituo imperio non subi d̾ent ceruicem spoliabuntte. & nudum
facient: quia &tu inter feisti gentes plurimas & fudisti sanguinẽ eorũ: Sed & teriȩ
impi&as id est iudaicȩ &ciuitates hierłm. & omniũ habitatorũ eius qui dixerunt

Expanded text:
tantium regnum tuum, et eos qui captivi fuerunt in Christi turmas redigentium. Tu enim depraedatus tantium regnum tuum, et eos qui captivi fuerunt in Christi turmas redigentium. Tu enim depraedatus es gentes multas, et Judaicum populum 615 ornatu et vestibus, quas ei dederam, spoliasti: idcirco omnes reliqui populi, qui tuo imperio non subjecerint  Al. subjecere cervicem, spoliabunt te, et nudum facient. Quia et tu interfecisti gentes plurimas, et fudisti sanguinem earum. Sed et terrae impietas, id est, Judai
Abbreviated transcription (Latin):
aõc̃. legerant. uidentes eẽ conpleta : & inter p̃tentes suꝑ eo consona uoce memorabua
uãẽ diabolo qui multiplicauit sibi non sua al lae ꝑdici. que congregauit quae non pe¬
perit: usquequo : increpantium ẽ uox ista uel iudiciũ dĩ est demonstrantiũ : & ad gra¬
uans torquem suã infinito pondere : & pulchre: qui adrogans & suꝑbus c̃: Suꝑbia
autem proprie in extensione colli& ceruicis erectione monstratur: Torques grauir¬
sima frdutcuru& quod fuerat erectum: &istud eueni&: quia subito consurgent quimor¬
deant eum. uel angeli cum quibus diabolus tradetur inpoena. uel qͥuiabeo tenti fueran.
agentes post ea pęnitentiã. & ad xpĩ uexilla conuersi: mordebunt eũ iuxta illud qđ a libi
torestui. id est quos ante : onssopieris : quos in ebriaueras. illorum insidies subiacebis uas¬

Expanded text:
τωδῶς legerant, videntes esse completa, et interpretantes super eo, consona voce memorabunt: τωδῶς legerant, videntes esse completa, et interpretantes super eo, consona voce memorabunt: Vae diabolo, qui multiplicavit sibi non sua. Vae perdici, quae congregavit quae non peperit. Usquequo? vel increpantium est vox ista, vel judicii diem demonstrantium. Et aggravans torquem suam infinito pondere. Et pulchre, quia arrogans et superbus est superbia autem proprie in extensione colli et cervicis erectione monstratur, torques gravissima sit, ut curvet quod fuerat erectum. Et istud eveniet quia subito consurgent qui mordeant eum, vel angeli, cum quibus diabolus tradetur in poenam, vel qui ab eo tenti fuerant, agentes postea poenitentiam: et ad Christi vexilla conversi, mordebunt eum, juxta illud quod alibtores tui, id est, quos ante consopieras, quos inebriaveras, illorum insidiis subjacebis, vas
Abbreviated transcription (Latin):
uumquid nonrepente consurgent medi. atq persȩ quibabyloniorum imperiũ destruen¬
tes morde ant cũ primum & post ea lacerentꝰ. Sit que eis nabuhodo nosor in rapinam
& uastator totius orbis Expolietur areli quis populis: e credelitatẽ ꝑoꝑulis quiinmanũ
Allius euadero potuer̃ e hoc aũ ei fi& propt̃ sanguinem hominis id est iudȩ & iniquitatem
terrȩ uidelic& in ł ciuitates Haud dubium quin hierł & omniũ habitantiũ in ea : gene¬
sor diximus referripos sunt ud mundumn istum & ad dicbolũ : quiuere ud rogans
& supbus & aliquid eẽ secredems nihil ꝑduc& ad finem: Si quidem conatis eius. & omnis¬
labor habebit intertium : qui insimilitudinẽ in ferni & mortis non saturatur occisis: &
omniũ gentium deceptione laetatur: & adse populas congregat. quicũ eũ uiderint mis¬
sum in abyssum & tartaro traditumea quae in prophetis parabolice ETAINIS MΑTCΟ¬

Expanded text:
Numquid 614 non repente consurgent Medi atque Persae, qui Babyloniorum imperium destruenNumquid 614 non repente consurgent Medi atque Persae, qui Babyloniorum imperium destruentes, mordeant eum primum, et postea lacerent: fiatque eis Nabuchodonosor in rapinam, et vastator totius orbis exspolietur a reliquis populis, qui manum et crudelitatem illius evadere potuerunt? Hoc autem ei fiet propter sanguinem hoterrae, videlicet Israel, et civitatis, haud dubium quin Jerusalem et omnium habitantium in ea genesor diximus, referri possunt ad mundum istum, et ad diabolum, qui vere arrogans et superbus, et aliquid esse se credens, nihil labor habebit interitum: qui in similitudinem inferni, et mortis, non saturatur occisis, et omnium gentium deceptione laetatur, et ad se populos congregat. Qui cum eum viderint missum in Abyssum, et tartaro traditum, ea quae in prophetis parabolice, et αἰνιγμα
Abbreviated transcription (Latin):
lonius decipietur suꝑbia sua. Et quomodo uinum contra potantẽ facit. & post quam
surrexerit. Neque pes neq men suum officium tenent omnisq lȩtitia & mentis ex¬
hilaratio uestitur inruinam : sic uir suꝑb non de corabitur. Nec uoluntatẽ suã ꝑduc&
ad finem : & iuxta sẏminachum OΥΛΕΥT pa icceihoc ẽ inrerumomniũ erit penuna :
quiquasi mors & infernus non saturatur occisis : & om̃s gentes cunctosq populos suo impe¬
rio subiugans finem a uaritiȩ Nonputabit Nonne cum inhebriatus fuerit poulo dñi &
merato calice consopitusi omis suꝑ eũ pr c̃parationẽ loquentur e⁊ tipro bama uae ei
qui totum orbem uastans non saturatur rapinis. Nec desinit expoliare iam nudos. & ad hoc
tantum saeuit & deuor& & iniquitatis & p̃darum onero quasi grauissima torqͣ ͤ sede pre¬
mat : simulq considera quem eleganter multiplicatas diuitias densum appellauerit lutũ:

Expanded text:
lonius decipietur superbia sua. Et quomodo vinum contra potantem facit, et postquam lonius decipietur superbia sua. Et quomodo vinum contra potantem facit, et postquam surrexerit, neque pes, neque mens suum officium tenent; omnisque laetitia, et mentis exhilaratio vertitur in ruinam: sic vir superbus non decorabitur, nec voluntatem suam perducet ad finem, et juxta Symmachum οὐκ εὐπορήσει, hoc est, in rerum omnium erit penuria. Qui, quasi mors et infernus, non saturatur occisis: et omnes gentes cunctosque populos suo imperio subjugans, finem avaritiae non putavit. Nonne cum inebriatus fuerit poculo Domini, et meraco calice consopitus, omnes super eum per comparationem loquentur, πρόβλημα? Vae ei qui totum orbem vastans, non saturatur rapinis, nec desinit exspoliare jam nudos, et ad hoc tantum saevit, ut devoret, et iniquitatis et praedarum onere quasi gravissima torque se deprimat. Simulque considera quam eleganter multiplicatas divitias densum appellaverit lutum.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbus nihil ꝑducit ad finem : quidilatauit sic̃ infernus animã suam: & iste quasi
mors Non adimpl&ur. Et congregabit ad seom̃s gentes : & accipi& ad se omnss popu¬
los : Nonne uniuersa haec aduersum eum parabolã sument. & propositionẽ ad nar¬
rationem eiur &dicent : Vac qui multiplicant sibi quae non sunt sua : us que quo ad gra¬
uantar quẽ suã grauiter: quia subito consurgent mordentes eũ. &uigilabunt insidiato¬
restui : &eris in rapinam illis: quiatu expoliasti genter multas. expoliabunt te omnes
reliqui populi : propt̃ sanguinem hominũ & impietates terrȩ : &ciuitates : & omnium
habitatorum eius. Cum haec dexp̃i aduentu sint repromissa Siue ut quibusdam pla¬
c& deuisionis fine. & de completione auxilidũ. Quod quicrediderit eẽ uenturũ uiu&
exfide suua qui incredulus fuerit dñi animȩ displicebit : Nabuchodonosor rex baby¬

Expanded text:
superbus, nihil perducit ad finem: qui dilatavit sicut infernus animam suam, et iste quasi superbus, nihil perducit ad finem: qui dilatavit sicut infernus animam suam, et iste quasi mors, non adimpletur. Et congregabit ad se omnes gentes, et accipiet ad se omnes populos: nonne universa haec adversum eum parabolam sument, et propositionem ad narrationem ejus, et dicent: Vae qui multiplicat sibi quae non sunt sua: usquequo aggravat torquem suam graviter, quia subito consurgent mordentes eum, et vigilabunt insidiatores tui, et eris in rapinam illis? Quia tu exspoliasti gentes multas, exspoliabunt te omnes reliqui populi propter sanguinem hominum et impietates terrae, et civitatis, et omnium habitatorum ejus. Cum haec de Christi adventu sint repromissa, sive, ut quibusdam placet, de visionis fine, et de completione auxilii Dei: quod qui crediderit esse venturum, vivet ex fide sua: qui vero incredulus fuerit, Domini animae displicebit: Nabuchodonosor rex Baby
Abbreviated transcription (Latin):
ubicumq diuisus ẽ sensus & aliter scriptũ ẽ in hȩbraico aliter innotu cum his
ut testimonis quȩ agam alielõ doctore legis dȩdicerat & quo modo uinũ potantẽ
decipit. Sicerituir suꝑbus : & non de corabitur quidilatauit quasi infernus animã
suam & ipse quasi mors & non  impl&ur : & congregabit ad se oms gentes : & co aceruabit
ad se omnes populos : Num quid non oñs istȩ suꝑ eũ parabolam sument. & loquellã enig¬
matum eius & dicitur: Vae ei qui multiplicat non sua: usquequo & ad grauat contra se
densum lutum : Numquid non repente consurgent quimordeantte. & suscitabuntur
laceranteste &eris in rapinam ei s: Quia ut expoliasti gentes multas. expoliabunt te
omnes qui reliqui fuerint depopulis : propt̃ sanguinem hominis. & iniquitatẽ terrae
ciuitates : & omniũ habitantium in ea. Rex. Quiaũ ud rogansẽ. & contemptor uir

Expanded text:
ubicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eubicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eum uti his testimoniis quae a Gamaliele doctore legis didicerat. Et quomodo vinum potantem decipit, sic erit vir superbus, et non decoraet ipse quasi mors, et non adimpletur: Et congregabit ad se omnes gentes, et coacervabit ad se omnes populos. Numquid non omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus: et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua? usquequo et aggravat contra se densum lutum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis, propter sanguinem hominis, et iniquitatem terrae civitatis et omnium habitantium in ea. LXX: Qui autem arrogans est et contemptor, vir
Abbreviated transcription (Latin):
Hunctexe sermonem: quod tempore constituto. & consũ matione mundi ueni& filius ms.
qui salu& oues ꝑditas domus isrł : & alias quoq oues antiquis ouibus copul& : &unũ effi¬
ciens gregem : iungat duas uirgas quas ezechiel id est uirtus dĩ sociatas & sibi inuicem co¬
herentes ten& in prophetali manu: quod si paulglum. O propheta. uel tu popule ex
cuius ꝑsona dubitare uisus ẽ & proph&a meus se subtrax erit xps. & uisus fuerit retar¬
dare expecta illum : ueniens enim ueni& & nontardabit. &c&era : quȩiam supra expo¬
suimus : porro quod a postolus posuit: Ixx magis testimonio ub usus ẽ ud roma nos
scribens. Iustus aũ exfidemea uiu& : & non eo quod hub&ur in hȩbraico : causa ꝑspicua ẽ :
Scribebat romanis. quiscripturas hebraicas nesciebant : Mec erat ei cura de uerbis
cdn sensus e& intto &damnum ex eo presens disputatio Non haber& : Alio quin

Expanded text:
hunc texe sermonem, quod tempore constituto, et in consummatione mundi veniat Filius meus, hunc texe sermonem, quod tempore constituto, et in consummatione mundi veniat Filius meus, qui salvet oves perditas domus Israel, et alias quoque oves antiquis ovibus copulet, et unum efficiens gregem jungat duas virgas, quas Ezechiel, id est, virtus Dei, sociatas et sibi invicem cohaerentes tenet in prophetali manu . Quod si paululum, o propheta, vel tu, popule ex cujus persona dubitare visus est et propheta meus, se subtraxerit Christus, et visus fuerit retardare, exspecta illum, veniens enim veniet, et non tardabit; et caetera quae jam supra exposuimus. Porro quod Apostolus LXX magis testimonio abusus est, ad Romanos scribens: Justus autem ex fide mea vivet , et non eo quod habetur in Hebraico, causa perspicua est. Scribebat enim Romanis, qui Scripturas Hebraicas nesciebant: nec erat ei cura de verbis, cum sensus esset in tuto, et damnum ex eo praesens disputatio non haberet. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
ułsit masculina declinatio conseruatur. Laxx transtuler̃ dicentes : scribe uisionẽ & post¬
ea sidefecerit. sustine eũ : quia ueniens ueni& nontardabit: si subtraxerit se: non placebit
animȩ meȩ in eo primum int̾ pr&ati sunt uisionẽ genere feminino Quȩ apud hȩbreos ut dox¬
imus. generis masculini ẽ : De inde secundũ hebraicũ genus ubi declinatur masculine susti¬
ne eum & placebit animȩ meȩ in eo Apsi quoq masculino genere declinauer̃ : Cũ utiq de-
buerint iuxta id quod primum int̃ prȩtatis̃ uisionẽ . &ã in reliquis femininũ genus ponere
uisionis ut dicerent. ex pecta eã quia ueniens ueni&: Quod si se subtraxerit displicebit animȩ
meȩ in ea Id est uisione: hoc propter ea : nequod sciebamus uideremur tacere. CRerũ non
ignoro secundũ interpretationẽ eorum posse & ita accipi: scribe uisio inqua xp̃r reꝓmit

Expanded text:
visus, masculina declinatio conservatur. Septuaginta autem dicentes, scribe visionem: et postvisus, masculina declinatio conservatur. Septuaginta autem dicentes, scribe visionem: et postea, si defecerit, sustine eum: quia veniens veniet, et non tardabit: si subtraxerit se, non placebit animae meae in eo, primum interpretati sunt visionem genere feminino, quae apud Hebraeos, ut diximus, masculini est. Deinde secundum Hebraicum genus, ubi declinatur masculine, sustine eum, et non placebit animae meae in eo, ipsi quoque masculino genere declinaverunt. Cum utique 612 debuerint juxta id quod primum interpretati sunt visionem, etiam in reliquis femininum genus ponere visionis, ut dicerent, exspecta eam: quia veniens veniet: quod si se subtraxerit, non placebit animae meae in ea, id est, in visione. Hoc propterea, ne quod sciebamus, videremur tacere. Caeterum non ignoro secundum interpretationem eorum posse et ita accipi: Scribe visionem in qua Christus
Abbreviated transcription (Latin):
cando quod apud me acceptio ꝑsonarum sit: Quia ipse uiuificationis suȩ causȩ est:
Ex fide sua uiu&ꝰ sicut᷑ tuexeo quod te subtraxisti &credere noluisti: displicuisti ani¬
nimȩ meȩ manifeste aũ in his deaduentu xp̃ꝙ prophetia est: Vnde & proposite
questio soluitur : Quod donec ille ueni& iniquitas dominetur inmundo & iudicium
non ꝑ ueniat ad finem : & uerds nabuchodonosor capiat re suo & sagina hominis quasi
pisciculos & rationabile animal quasi reptilei non habens principem: Porro quod puisi¬
one interp̃tati sumus. quia ad huc uisus procul. &si moram fecerit. expecta illũ : Idest uisũ.
non put& aliquis errore  deceptas prouisione quȩ est generis feminini. uisum posuis se:
Apud hȩ breos genere masculino uisio dicitur : &usq ad finem sub eodem genere uisionis. Id est

Expanded text:
cando, quod apud me acceptio personarum sit, quia ipse vivificationis suae causa est, qui cando, quod apud me acceptio personarum sit, quia ipse vivificationis suae causa est, qui ex fide sua vivit: sicut tu ex eo quod te subtraxisti, et credere noluisti, displicuisti animae meae. Manifeste autem in his de adventu Christi prophetia est. Unde et proposita quaestio solvitur, quod donec ille veniat, iniquitas dominetur in mundo, et judicium non perveniat ad finem: et verus Nabuchodonosor capiat rete suo et sagena homines quasi pisciculos, et rationabile  Al. rationale animal quasi reptile, non habens principem. Porro quod pro visione interpretati sumus, quia adhuc visus procul: et si moram fecerit, exspecta illum, id est, visum: non putet aliquis errore deceptus pro visione quae est generis feminini, visum posuisse, qapud Hebraeos genere masculino visus dicitur, et usque ad finem sub eodem genere visionis, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequere iustitium & pietatẽ fidem caritatẽ patientiã mansuetudinẽ a Et ad roma norꝰ hos¬
pilitatẽ sectances. &adeorinthios. ꝑ sequiminicaritatẽ. Ipsa aũ uisio. dequa tibi dixi sen be
uisionẽ & manifesta inbuxo. ut possit ꝑ sequi qui logit: Adhuc intempore constituto est
lniunc hori nouissima ẽ : & non frustra uenia ̃s aluabit enũ multos. & cum reliquis israhe¬
litici populi multitudinẽ gentiũ congregabit: Quod s̃ paulola se subtraxerint uenioris
tius C lector quilegere iuberis inbuxo. & intabulis quas propheta discripsit uenire
tardius uisio coepernt: ex pecta eã : quia ueniens ueni& & nontar dabit: Si aũ dubitauerite
fidestua & putiueris nonuenire quodspondeo habebis ꝓgrande poena quod meie ummȩ
dis plicebis Iustus ũ qui eredi uerbis meis. & de his nona mbige que polliector. habebit
prȩmium uitam sempiternam : Nec statim debes arguere. uel intereiciendo uel inillo uiuifi¬

Expanded text:
uetudinem . Et ad Romanos: Hospitalitatem sectantes . Et ad Corinthios: Persequimini charitatem . Ipsa autem visio de qua tibi dixi: scribe visionem, et manifesta in buxo, ut possit persequi qui legit, adhuc in tempore constituto est, nunc hora novissima est . Et non frustra veniet: salvabit enim multos, et cum reliquiis Israelitici populi 611 multitudinem gentium congregabit. Quod si paululum se subtraxerit, et votis tuis, lector, qui legere juberis in buxo, et in tabulis, quas propheta descripsit, venire tardius visio coeperit, exspecta eam: quia veniens veniet, et non tardabit. Si autem dubitaverit fides tua, et putaveris non evenire quod spondeo, habebis pro grandi poena quod meae animae displicebis. Justus autem qui credit verbis meis, et de his non ambigit quae polliceor, habebit praemium vitam sempiternam. Nec statim debes arguere vel in te interficiendo, vel in illo vivifi
Abbreviated transcription (Latin):
In ipsis quippe. hoc ẽ in idolissuis. incrassatum eẽ se credens. & suam pastem. idest oms
sehabere diuitias quasi grandes pisces &iam principes quosq atq reges suo subiugauit
imperio : quas ȩscas electas uocat: & quia semel piscatione opulentissima saturaitus ẽ
& sagenam suam id est suum repleutt exercitum: Propt̃ eugentes inter ficere. idest semꝑ
iustum & hab& homines quasi pisces maris. & uastat cuncta quasi reptilia non haben¬
taducem : misit amũ suũ contrariũ ei amo. a quo ꝑ apostolum p&rum primũ captus est pis¬
cis in cuius ore inuentus est stater. & ad hȩsit amoeius adam: & adtraxit eum foras deparor¬
&  cipulas suas plus arbitrabitur eẽ quam p̃ceptum dni : &immolabit nom aio quip
uer sur ser mo intellegtur: & adhuc in principio constitutus: sed rect suo quia pinguosi¬

Expanded text:
In ipsis quippe, 606 hoc est, in idolis suis incrassatum esse se credens, et suam partem, id est, omnes In ipsis quippe, 606 hoc est, in idolis suis incrassatum esse se credens, et suam partem, id est, omnes se habere divitias, quasi grandes pisces etiam principes quosque atque reges suo subjugavit imperio, quas escas electas vocat. Et quia semel piscatione opulentissima saturatus est, et sagenam suam, id est, suum replevit exercitum, propterea gentes interficere, id est, semper justum, et habet homines quasi pisces maris, et vastat cuncta quasi reptilia non habentia ducem misit hamum suum contrarium ei hamo, a quo per apostolum Petrum primus captus est piscis, in cujus ore inventus est stater . Et adhaesit hamo ejus Adam, et attraxit eum foras de paraet decipulas suas plus arbitrabitur esse quam praeceptum Domini. Et immolabit non hamo qui perversus sermo intelligitur, et adhuc in principio constitutus, sed reti suo, quia pinguissi
Abbreviated transcription (Latin):
Consum mationẽ in amo subleuauit. & ad traxit eum in rete suo : & congregauit eũ insage¬
retqͥ suo Quia inipsis incrassauit pastem suam: &escȩ eius electȩ Propt̃ ea expandet rete
ens homines quasi pisces maris. & quasi reptile quod signifi dicitur in hebreo remes
idest ΚΥΝΟΥ MΕΝΙΟΝ. omne uidelic& quod mouere potest : Idcirco MΕΤΑoΡΑΝ
piscium seruat inc&erist quomodo piscator mittit amũ. & r&e sagenã Vt quod ame
non potuit. rete conp̃hendat : quod eua serit r&e sagin is latioribus circumdetur Ita
& rex babylonius cuncta uastauerit : & uniuersũ hominum genus suam prȩdam fecerit :
Dorro quodait Raetabitur atq gaudebit. & immolabit sagenȩ suȩ : sacrificabit r&e suo
Idolum significat quod fecit in campoduram : & simulacnrũ belis cui quasi grandi sagenȩ
immolauit : ꝑ inguissimas uictimas totas quas uicerat nationes ad cultum eius. Cogens :

Expanded text:
Consummationem in hamo sublevavit, et attraxit eum in reti suo, et congregavit eum in sageConsummationem in hamo sublevavit, et attraxit eum in reti suo, et congregavit eum in sagereti es homines quasi pisces maris, et quasi reptile, quod significantius dicitur in Hebraeo REMES  , id est, κινούμενον, omne videlicet quod moveri potest, idcirco μεταφορὰν piscium servat in caeteris, ut quomodo piscator mittit hamum, et rete et sagenam, ut quod hamus non potuit rete comprehendat, quod evaserit rete sagenis latioribus circumdetur: ita et rex Babylonius cuncta vastaverit, et universum hominum genus suam praedam fecerit . Porro quod ait: Laetabitur atque gaudebit, et immolabit sagenae suae, et sacrificabit reti suo, idolum significat quod fecit in campo Dura  Al. Duram et simulacrum Belis, cui quasi grandi sagenae immolavit pinguissimas victimas, totas quas vicerat nationes ad cultum ejus cogens.
Abbreviated transcription (Latin):
cere maiestatem ut sciat ꝑ momenta singula. quod nascantur culices. quodue moriant᷑ :
quȩ cimicum &pulicum & muscorum sit in terra multitudo : quanti pisces inaqua natent :¬
& quideminoribur maiorum prȩdȩ cedere debeant. Nonsimus tam fatui adultore s dĩ.
ut dum potentiã eius. &iam adima detrahimus innos ipsos in iuraͦ si meandem ritiona¬
bilium quã in rationabilium prouidentiã eẽ dicentes: ex quo liber ille a pocrifusstul¬
titiue condempnandus in quo scriptum ẽ quendã angelũ nomine tyriiprȩeẽ reptilib
& in hanc similitudinẽ piscibus quoq & arboribus & bestiis uniuersis proprios incusto¬
diam angelos adsignatos. He br̃ totum in amo seb leuauit traxit illud insagina sua:
& congregauit in rete suum: Suꝑ hoc laetabitur & exultabit: propter e immolauit san¬
i enȩ suae & sacrificabit retisuo : qñ impsis incrassatu ẽ pars eius. &cibus eius electus

Expanded text:
cere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices, quotve moriantur, cere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices, quotve moriantur, quae cimicum et pulicum et muscarum sit in terra multitudo, quanti pisces in aqua natent, et qui de minoribus majorum praedae cedere debeant. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem rationabilium quam irrationabilium providentiam esse dicentes. Ex quo liber ille apocryphus stultitiae condemnandus est, in quo scriptum est, quemdam angelum nomine Tyri praeesse reptilibus: 605 et in hanc similitudinem piscibus quoque et arboribus, et bestiis universis proprios in custodiam angelos assignatos. Totum in hamo sublevavit, traxit illud in sagena sua, et congregavit in rete suum: sugenae suae et sacrificabit reti suo quia in ipsis incrassata est pars eius et cibus eius electus