comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo tunc incipit. De credendis nulla infi¬
delitate dubitemꝰ. de intelligendis nulla teme¬
ritate affirmemus. In illis auctoritas tenen¬
da ẽ. in his ueritas ex quirenda. Qđ gͦ ad istã
questionẽ attinet. credamꝰ patrẽ. et filiũ. et
spin scin. uł patrẽ eẽ uł filiũ. s trinitatẽ rela¬
tarũ ad inuicẽ ꝑsonarũ. et unitatẽ equalis
eẽntie. Queramu̾s hoc aut̃ intelligere ab eo ipso
quẽ intelligere uolumus. auxiliũ p̃cantes. et
quantũ tribuit᷑ qđ intelligimus explicare. tanta
cura et sollicitudine pietatis. ut etiã si aliqͥd
ut siqͦuid ũbi grã de patre dicimꝰ qđ patͥ
ꝓprie ñ conueniat. aut filio conueniat. aut
spũi scõ. aut ipsi trimtati. et siquid de filio
qđ̃ filio ꝓprie ñ congruat. saltĩ congruat
patri aut sp̃ui scõ. aut trinitati. Ite̾̃ siqu id
uno dõ ipsa trinitate ueluti nunc cupimus
aut filius. aut ipsa trinitas. qm̃ resistere ñ
possumus cerassime. fidĩ et ualidissime auc¬

Expanded text:
homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamus Patrem et Filium et  sed Trinitatem relatarum ad invicem personarum, et unitatem aequalis essentiae. Hoc autem quaeramus intelligere, ab eo ipso quem intelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tanta cura et sollicitudine pietatis cupientes, ut etiam Ut si quid, verbi gratia, de Patre dicimus, quod Patri proprie non conveniat, aut Filio conveniat, aut Spiritui sancto, aut ipsi Trinitati: et si quid de Filio, quod Filio proprie non congruat, saltem congruat Patri, aut Spiritui sancto, aut Trinitati: item si quid uno Deo ipsa Trinitate. Veluti nunc cupimus aut Filius, aut ipsa Trinitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auc
Abbreviated transcription (Latin):
que uł amita possẽ uł minui. et magni¬
cudines ⁊ qualitates. ⁊ qđ dr̃ ad aliqͥd̾. sic̃
amiticie. ꝓpinquitates. seruitutes. simi¬
litudines : equalitaces. ⁊ siqua huius modig
⁊ situs et habitus. et loca et tẽpora. ⁊

Expanded text:
quae vel amitti possuquae vel amitti possutudines et qualitates; et quod dicitur ad aliquid, sicut amicitiae, propinquitates, servitutes, similitudines, aequalitates, et si qua huiusmodi; et situs et habitus; et loca et tempora; et
Abbreviated transcription (Latin):
gredo qm̃ dũ capilli s̃: posit̃ albesecere.
seꝑabile accidens ar̃. S diligent̾ ĩtuentib
satis apparet : ñ seꝑatione quasi etnigrare
aliquiđ acapite dũ canesc̃ ut nigredo inde
candore succedente discedat ⁊ aliqͦ eat:
C illã qualitatẽ coloris ibi ũti atq mutari.
N ichil itaq. accidens idõ. qr nichil muta¬
bile. aut amissibile. Qđ si ⁊ illud dici acci¬
dens placet. qd lieet ñ amittat᷑. minuit᷑
et quãdu anima ẽ. Aiui uiuit. Et qr seꝑ
anima ẽ: seꝑ u iuit. S quia magis iuiu̾it
cũ sapit. minꝰq. dcĩ desipit: fit etiã aliqͣ
mutatio. ñ ut desic uita. sicuti de ẽ. insi¬
pienti sapientia: s ut minus sit. nec tale
a liqͥd indõ fit. quia omino in comuta¬
accidens dicit᷑. quia nichil ei accidit.
Nec tam̃ omẽ qđ dicit᷑. scđm substantiam
dr̃. In reb enĩ creatis. atq. mucabilib
qđ non scđm substantiã : restat ut scđm ac¬
cidens dicat᷑. Omnia enĩ accidunt eis.

Expanded text:
t albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si et illud dici accidens placet, quod licet non amittatur, minuitur et quamdiu anima est, tamdiu vivit, et quia semper anima est, semper vivit; sed quia magis vivit cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia omnino incommutaaccidens dicitur, quia nihil ei accidit; nec tamen omne quod dicitur, secundum substantiam dicitur. In rebus enim creatis atque mutabilibus quod non secundum substantiam dicitur, restat ut secundum accidens dicatur: omnia enim accidunt eis,
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ quidẽ ad filiũ dr̃. ⁊ filius ad pariẽ:
ingenitꝰ tunĩ ⁊ genitꝰ. ad se ipsos dnr̃.
ñ ad alterutrũ. Non enĩ hoc ẽ dicere ingę¬
nitũ qđ ẽ. patit̃ dicere qr ⁊ si filiũ ñ ge̾¬
nuisset. nichil ꝓhiberet eũ dicere inge¬
nitum. Et si gigͥnat quisq filiũ. ñ ex eo¬
ẽ ipse ingenitus. qr geniti homines ex aliis
hominib gignunt ⁊̃ ipsi alios. Inquiunt gͦ.
Pat̃ ad filiũ dr̃. ⁊ filius ad patrẽ. ingenuus
aũ ad se ipsũ. ⁊ genitus ad se ipsum dr̃.

Expanded text:
Pater quidem ad Filium dicitur et Filius ad Patrem, ingenitus tamen et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alterutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dicere ingenitum: et si gignat quisque filium, non ex eo ipse ingenitus est, quia geniti homines ex aliis hominibus, gignunt et ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitur, et Filius ad Patrem, ingenitus autem ad se ipsum, et genitus ad s
Abbreviated transcription (Latin):
filius. nec cepit u̾quã eẽ. filius. Ad si aliqͣn¬
đo eẽ cepisset: aut aliqͣndo eẽ desineret filius:
scđm accidens diceretur. Siuͦ qđ diceret᷑
pat̾ ad se ipsũ de ceret᷑. ñ ad filiũ. ⁊ qđ
dicit᷑ filius ad se ipsũ diceret᷑ ñ ad pattẽ
scđm substantiã diceret᷑ et ille pat̾. ⁊ ille
filius. Sed quia et pat̾ ñ dr̃ pat̾. nisi¬

Expanded text:
Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando esse desineret Filius, secundum accidens diceretur. Si vero quod dicitur Pater, ad se ipsum diceretur, non ad Filium; et quod dicitur Filius, ad se ipsum diceretur, non ad Patrem; secundum substantiam diceretur et ille Pater, et ille Filius: sed quia et Pat
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ẽ. plume color niger. amitat eũ tam̃.
ñ quide̾ quãdiu pluma ẽ. s qr ñ sẽper ẽ.
pluma. Quaꝓpper ipsa mat̾ies mutabilis ẽ.
et ex eo qđ desinit eẽ. illud auimal. uł illa
pluma. totũq illud corpus in tra mutat᷑
et uat᷑ : amutir utiq etiã illũ colorẽ. Iuauis
⁊ accidens qđ seꝑabile dr̃. ñ seꝑatione s mitta¬

Expanded text:
sicut est plumae corvi color niger; amittit eum tamen, n quidem quamdiu pluma est, sed quia non semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertitur, amittit utique etiam illum colorem. Quamvis et accidens q
Abbreviated transcription (Latin):
qua drupedẽ memini quia ñ uidi. s
phantasiã talẽ facillime in tueor dii ali¬
cui forme uolatili qualẽ uidi ad uingo
alios duos pedes quales itidẽ uidi.
Qua ꝓpt̃ dum coniuncta cogitamus
que singulatĩ sensa meminimus. uidem᷑
ñ id quod meminimꝰ cogitare. cũ id̃
agamus moderante memoria unde su¬
mimus omĩa que multiplicit̾ ac uarie
ꝓ tirã uoluntate cõponimus. H. neq.
ipsas magnitudines corporũ. quas
nũquã uidimus sine ope memorie
cogitamus. Quantũ enĩ spacĩ solet
occupare ꝑ magnicudinẽ mundi nr̃
obcutus. in tantum extendimus quassi¬
bet corpoꝵ moles cũ eas maximas
cogitamus. Et racio quidẽ ꝑgit in ãpli¬
ora. s phantasiã ñ sequit᷑. Quippe cũ in¬
finitatẽ quoq. numeri ratio de nunciet
quã nulla uisio corporalia cogitantis ap¬
prehendit. Eadẽ radio docet minutissima
etiã corpuscula insiniae diuidi. Cũ tam̃
ad eas temutates uł minutias ꝑuentũ

Expanded text:
quadrupedem memini, quia non vidi: sed quadrupedem memini, quia non vidi: sed phantasiam talem facillime intueor, dum alicui formae volatili qualem vidi, adjungo alios duos pedes quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidimus, sine ope memoriae cogitamus. Quantum enim spatii solet occupare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque numeri ratio renuntiet, quam nulla visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tenuitates vel minutias perventum
Abbreviated transcription (Latin):
t enĩ siñ meminimus nͥ qđ sensimꝰ
neq cogitamus. nͥ qđ meminimus
cur̃ plerũq falia cͦgitamus. cũ ea que sen¬
simus. ñ utiq falsa meminerimus. nͥ quia
uoluntas illa quã conuinctricẽ ac seꝑa¬
tricẽ huuscemodi rerũ. iã quantũ potui
de monstrare curaui formandã cogitantis
aciem. ꝑ condita memoriȩ ducit ut libi¬
cum ẽ. et ad cogitandã ea que ñ memi¬
nimus. ex eis que meminimꝰ. aliud
hinc aliud inde ut sumat apellit. que
in unã uisionẽ coeuntia faciunt aliqͥd.
qđ idõ falsũ dicat᷑. quia uł ñ ẽ foris in
rerũ corpotearũ nat᷑a. uł ñ de memo¬
ria uidet᷑ exp̃ssũ cũ tale nichil nos
sensisse meminimus. Quis eni ignũ
nigrũ: Et ꝓptea nemo memunt. Cogi¬
tare tam̃ quis ñ potest: facile ẽ illã
figurã quã uidendo cognouimus nigro
colore ꝑfundere. quẽ nichil hominus in
aliis corporib uidimus. Ee quia utrũq
sensimus. utrũq meminimꝰ. Hec auẽ

Expanded text:
n meminimus nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro colore perfundere, quem nihilominus in aliis corporibus vidimus: et quia utrumque sensimus, utrumque meminimus. Nec avem
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ et. quia pat̾ maior me ẽ. id ẽ. ꝓpterea
mae oportet ire ad patrẽ: quia dũ me ita uidecis.
ex hoc qđ iudetis estimatis minorẽ me patre. aq
ita circa creat᷑am. susceptũq habicũ occupati: eqͣli¬
tatẽ. quã cũ patre habeo ñ intelligitis. Inde ẽ. &
illud: noli me tangere ñ dũ enĩ ascendi ad pa-¬
trẽ meũ. Tactꝰ enĩ : tãquã finẽ fac̃ notionis. idõq
nolebat finẽ in eo eẽ intenti cordis inse: ut hoc
qđ udebat᷑ tantũmͦ putatet᷑. Ascensio aut̃ adͥ patrẽ
erat : ita uidi sic̃ eqͣł ẽ. patͥ. ut ibi eẽt finis uisionis :
sufficiat. et in eiꝰ uisione merces tota ꝓmictit᷑ delec¬
tationis et desiderũ nr̃i. Sic enĩ ait. Qui ht̃ manda¬
ta mea et custodit ea: ille ẽ qͥ me diligit. Qui aũ
me diligit: diliget᷑ a patre meo. et ego diligã eũ:

Expanded text:
ad patrem, quia pater maior me est, id est propterea me oportet ire ad patrem; quia, dum me ita uidetis et ex hoc quod uidetis aestimatis, minor sum patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati aequalitatem, quam cum patre habeo, non intellegitis. inde est et illud: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. tactus enim tamquam finem facit notionis, ideoque nolebat in eo esse finem intenti cordis in se, ut hoc quod uidebatur tantummodo putaretur. ascensio autem ad patrem erat ita uideri, sicut aequalis est patri, ut ibi esset finis uisionis, sufficiat, et in ejus visione merces tota promittitur dilectionis et desiderii nostri. Sic enim ait: Qui habet mandata mea et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem me diligit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum,
Abbreviated transcription (Latin):
patre et filio uenientib s in eadẽ mansione cũ
ipsis erit in ȩt̾̃nũ. qr nec ille sine ipsis uenit :
nec illi sine illo. Sed ꝓpt̃ insinuationẽ trinitatis.
ꝑsonis eciã singulis nominatis. dnr̃ quedã. ñ tam̃

Expanded text:
Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansione cum Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansione cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit, nec illi sine ipso. Sed propter insinuationem Trinitatis, personis etiam singulis nominatis dicuntur quaedam sepa
Abbreviated transcription (Latin):
bit. et pat̾ m̃s diliget eũ. & ad eũ ueniemꝰ. &
mansionẽ apud eũ faciemꝰ. E oce qr ñ solũ se ipsũ
ostendit ei a qͦ diligit᷑. qr simul cũ patre uenit
ad eũ. et mansionẽ fac̾ apud eũ. An forte puta¬
bit᷑ mansionẽ indilectore suo facientib patre
& filio. exclusus eẽ. ab hac mansione sp̃s scł:
Quid ẽ. gͦ qd̃ suꝑius ait de spũ scõ. quẽ hic mun¬
dus acciꝑe ñ pocest. qm̃ ñ uidet illũ. nostis
illũ uos quia uobiscũ manet. & in uobis ẽ:
Non itaq ab hac mansione separatus ẽ. de qͦ dic.¬
tum ẽ. uobiscũ manet et in uobis ẽ. nͥ forte
qͥsquã sic absurdus ẽ. ut arbicret᷑ cũ pat̾ &fili
nerint. ut mansionẽ faciant apud dilecto¬
rem suũ. discessurũ inde spm̃ scm̃. et tãquã
locũ dat᷑u eẽ maiorib. Sed huic carnali cogi¬
tacioni: occurrit scriptura. Paulo qͥppe suꝑiꝰ ait.
et ego rogabo patrẽ. et aliũ aduocatum dabit
uobis. ut uobiscũ sit in ȩt̾nũ. Non gͦ discedit

Expanded text:
Pater meus diliget illum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Ecce quia non solum se ipsum ostendit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem in dilectore suo facientibus Patre et Filio exclusus esse ab hac mansione Spiritus sanctus? Quid est ergo quod superius ait de Spiritu sancto: Quem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt illum: nostis illum vos, quia vobiscum manet, et in vobis est? Non itaque ab hac mansione separatus est, de quo dictum est, vobiscum manet, et in vobis est. Nisi forte quisquam sic absurdus est, ut arbitretur, cum Pater et Filius venerint ut mansionem apud dilectorem suum faciant, discessurum inde Spiritum sanctum, et tanquam locum daturum esse majoribus. Sed huic carnali cogitationi occurrit Scriptura: paulo quippe superius ait, Et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis ut, vobiscum sit in aeternum . Non ergo discedet
Abbreviated transcription (Latin):
tem porales sunt pat̾ aũ & filius ds̃ ȩt̾ni
Dualitas in ꝓle: unitas in ditate. Alt̾ũ¬
fac̃ unius natiuitas. s unũ ostendit. eẽ.¬
diuinitas Cũ dico filius: alt̃. ẽ Cũ dico ds̃:¬
Crubescite arriani Tuncam hominis iam
uidicati in cruce pendentis. carnifices
pilati non sunt ausi conscindere: & uos
conamini caritatẽ di in cęlo sedentie:
immo ipsam caritatẽ dm diuidere: S
conamim qͣntum potestis. conamini Uos
in infenũ ruitis: No eam rumpitio:

Expanded text:
temporales, sunt, Pater autem et Filius aeterni Dualitas in facit unius nativitas, sed unum ostendit divinitas: cum dico Filius, alter est, cum dico DErubescite, Ariani. Tunicam hominis jam judicati in cruce pendentis carnifices Pilati non sunt ausi conscindere, et vos conamini charitatem Dei in coelo sedentis, imo ipsam charitatem Deum dividere. Sed conamini, quantum potestis, conamini: vos in infernum ruistis, jam non eam rumpeti
Abbreviated transcription (Latin):
Ia uͦ usus cciꝰ in uoluncate ẽ. ꝑ tͣctance illa
que memoria. et intelligentia c̃tinent᷑. si ue
ad aliquid ea referat. siue eoꝵ fine de¬
lectata c̃quiescat. Uti ẽ enĩ aliquid assu¬
mere in facultate uoluncatis. frui ẽ aũ uti
cũ gaudio ñ adhuc spei s iã rei. Pinde
omĩs qui fruit᷑ utit᷑. Assumit enĩ aliqͥd
infacultate uoluntatis. cũ fine delectatio¬
nis. Non aũ om̃is qͥ utit᷑ fruit᷑. si id qđ

Expanded text:
 usus tertius in voluntate est, pertractante illa quae in memoria et intelligentia continentur, sive ad aliquid ea referat, sive eorum fine delectata conquiescat. Uti enim, est assumere aliquid in facultatem voluntatis: frui est autem, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis, cum fine delectationis: non autem omnis qui utit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñs̃ tres uite. sed una uita. nec tres
m̃tes s una mens. conseqͤnter utiq negg̃s
tres substantię. s̃ s una substantia. Me¬
ligentia : qͦq. et uoluntate dixerĩ. Et
intelligentia quippe et uoluntas ad

Expanded text:
sed una vita; nec tres mentes, sed una mens: consequenter utique nec tres substantiae sunt, sed una substantia. Meligentia quoque et de voluntate dixerim: et intelligentia quippe et voluntas ad
Abbreviated transcription (Latin):
mea totã intelligentiã. tõtãq memoriã
meam capit. dũ toto utor qđ intelligo
et memini. Qua ꝓpt̃ qͣndo inuicẽ asiu¬
gulis et tota et omĩa capunt᷑ equalia
sunt. tota singula totis singulis. et tota
singula simul omib totis. Et hec tria unũ
una uita. una mens una eẽntia .XuI. De
querenda imagine trinitatis etiã in hisque

Expanded text:
mea totam intelligentiam totamque memoriam mea totam intelligentiam totamque memoriam meam capit, dum toto utor quod intelligo et memini. Quapropter quando invicem a singulis et tota omnia capiuntur, aequalia sunt tota singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis; et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. CAPUT XII. 19. Mens imago Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ad se inuicẽ teferunt᷑. Que si equalia
ñ ẽẽnt. n solũ singula insingulis s etiã
om̃ib singula. ñ utiq. se inuicẽ cape¬
rent. N eq enĩ tantũ asingulis singula
uerii etiã a singulis omiã capiunt᷑.
M emini enĩ me habere memoriã et incel¬
ligentiã et uoluntate. et intelligo me¬
me intelligere. et uelle atq meminisse
et uolo meꝰ uelle. et meminisse et in¬
telligere cocãq meã memoriã. et intel¬
ligentia. et uoluntacẽ simul memini.
Q d̾ enĩ memoriȩ meę ñ memini. ñ ẽ
in memoria mea. Nichil aũ cã inme
moria quã ipsa memoria ẽ. Tocã gͥ
memini. Ite qͥc qͥd intelligo. incelligere
me scio et scio me uelle qͥeqͥd uolo.
Q uic qͥd aũ scio: memini. Totã gͥ incelligen¬
tam tocãq uoluntatẽ meã memini. Simi
uͥt᷑ cũ hec tria intelligo: tota simul intelligo.
ni uolo. Quicꝗd gͦ intelligibiliũ memini et¬
uolo conseqͣnt et intelligo. Uoluntas enĩ

Expanded text:
quae si aequalia non essent, non solum singula singulis, sed etiam omnibus singula; non utique se invicem caperent. Neque enim tantum a singulis singula, verum etiam a singulis omnia capiuntur. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meminisse, et intelligere, totamque meam memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, non est in memoria est, quam ipsa memoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, scio, memini. Totam igitur intelligentiam totamque voluntatem memini. Similiter autem cum haec tria intelligo, tota simul intelligo. nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelvolo, consequenter intelligo. Voluntas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
de se ipsa certa est. tria hec potissi¬
mũ c̃sidata tͣctemꝰ. memoriã intelligentiã.
uoluntatẽ. In his enĩ tͥb inspici solent etiã
ingenia paruuloꝵ. cuiꝰmodi ꝓferant indolẽ
Anto quippe cenatiꝰ et faciliꝰ puer meminit.
qͣncoq aeriꝰ incelligit. et studet ardentiꝰ.
canco ẽ laudabilioris ingenii. Cũ uͦ de cuiꝰ¬
quã doctrina querit᷑ ñ qͣnta firmicate ac
facilicate meminerit uł qͣnto acumine in¬
telligat. s qͥd meminerit. et qͥd intelligat
querit᷑. Et quia ñ tantũ quã doctus sit
c̃sidat᷑ laudabilis animus. s etiã quã bonꝰ
ñ cantũ qͥd meminerit. et qͥd intelligat
uerũ etiã qͥđ uelit accendit᷑. Non qͣnta

Expanded text:
de se ipsa certa est, tria haec potissimum considerata tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem. In his enim tribus inspici solent etiam ingenia parvulorum cujusmodi praeferant indolem. Quanto quippe tenacius et facilius puer meminit, quantoque acutius intelligit, et studet ardentius, tanto est laudabilioris ingenii. Cum vero de cujusque doctrina quaeritur, non quanta firmitate ac facilitate meminerit, vel quanto acumine intelligat; sed quid meminerit, et quid intelligat quaeritur. Et quia non tantum quam doctus sit, consideratur laudabilis animus, sed etiam quam bonus: non tantum quid meminerit et quid intelligat, verum etiam quid velit attenditur; non
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gͦ bona uoluntate ad int̃̾iora
ac suꝑiora ꝑcipienda que ñ pri¬
uatĩ s cõmunit̃ ab om̃ib qui
talia diligunt. sine ulla angustia uł in¬
uidia casto possident᷑ ampłexu. uł sibi
uł aliis consulit. et si fallat᷑ in aliquo ꝑigno¬
rantiam temporaliũ. quia et hoc tẽpora¬
lit̃ gerit et modũ agendi ñ ceneat quẽ
debeat. Humana temptatio ẽ. & magnum ẽ.
hanc uitam sic degere. quam uelud uiam
redeuntes carpimus. ut temptatio non
nos app̃hendat nisi humana. Hoc enim
peccatum: extra corpus est. nec fornicatio¬
ni deputatur. & ꝓpterea facillime igno¬
scitur. Cum uero ꝓpt̾ adipiscenda ea que
ꝑ corpus sentiuntur. ꝓpt̾ exꝑiendi uł
excellendi uł contrectandi cupiditatẽ
ut in his finẽ boni sui ponat aliquid
agit : quicquid agat turpit̾ agit et
fornicatur in corpus propriũ petcans.
et corporearũ rerũ fallatia simulachra
in trorsus rapiens. et uana meditatione
componens. ut ei nec diuinũ aliquid

Expanded text:
go bona voluntate ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯquesiui te et defideraui intel¬
lectu uidere qđ credidi et
querere s quȩrã facie tua
seꝑ ardent̃. Tuda querendi
uires qͥinueniri te fecisti

Expanded text:
quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, etquaerere: sed quaeram faciem tuam semper ardenter. Tu da quaerenti vias, qui inveniri te fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
ex discipuł eiꝰ in sinu iħu quẽ dilige¬
bat iħs. Innuit ꝗͦ huic simon petrus
n dic̃ ei: Quis ẽ. de qͦ dic̃: Ecce innu¬
endo dix̃. qđ sonando dicere ñ audebat.
Sedhec aqq huiꝰ modi signa corpora¬
lia siue aurib siue oculis p̃sentibus.
ꝑ quas possemꝰ & cũ absentib colloqui:
Sđ ista signa s̃ uocũ. cũ ipse uoces in sermone
nr̃o earum quas cogitamꝰ signa sunt:
rerum

Expanded text:
ecumbens in sinu Jesu, quem diligebat Jesus: innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei, Quis est de quo dicit ? Ecce innuendo dixit, quod sonando dicere non audebat. Sed haec atque hujusmodi signa corporalia sive auribus sive oculis praesentibus per quas possemus et cum absentibus colloqui: sed ista signa sunt vocum, cum ipsae voces in sermone nostro earum quas cogitamus signa sint rerum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitis quia om̃e qđ in os utrat:
in uentre uadit. ⁊ inse cessũ emitit᷑:
Hic certe aꝑtissime demonstrauit os cor.¬
poris. at in eo qđ sequit᷑. os cordis
lucidiꝰ : Nec tam̃ qͥa dicimꝰ loqutiones
cordis eẽ cogitationes: idõ ni st̃ etiã ui¬
siones exorte de noticiȩ usionib qͣn¬
Do uere sunt. Foris enĩ st̃ cũꝑ corpꝰ hec¬
hec fiunt. aliud logucio aliud uisio.
ntꝰ aũ cũ cogitamꝰ utrũq unũ ẽ. sic̃
audicio ⁊ uisio. duo quedã sũt int̾

Expanded text:
intelligitis quia omne quod in os intrat, intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessum emittitur? Hic certe apertissime demonstravit os corporis. At in eo quod sequitur os cordis lucidius? Nec tamen quia dicimus locutiones cordis esse cogitationes, ideo non sunt etiam visiones exortae de notitiae visionibus, quando verae sunt. Foris enim cum per corpus haec fiunt, aliud est locutio, aliud visio: intus autem cum cogitamus, utrumque unum est. Sicut auditio et visio duo quaedam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
respondens dix̃ ad ilłos. Quid cogi¬
tadis in cordib ur̃is: Quale ẽ inli¬
bro sapienciȩ dixerunt. cogitantes:
tale ẽ. hic cogitauerunt dicentes. &
illic enĩ ⁊ hic ostendit᷑ int᷑ se atq. in
corde suo dicere id ẽẽ cogitando di¬
cere. Dixerunt quippe intra se.
& dictũ ẽ. qͥd cogitatis : Et de illo
diuite cuius uberes fructꝰ ager
actulit. ait ipse dñs. Et cogitabat
inera se dicens. Quedã gͦ cogitationes
loqutiones sunt cordis ubiꝰ et om̃s eẽ
ostendit dñs cũ ait. ñ qđ intrat in
os comnquinat hominẽ s qđ ꝓcedit
ex ore hoc coiquinat hominẽ. Una
sencentia duo quedã ora hominis
cõplexis ẽ. unum corꝑis altum cordis.
Nam utiq unde illi hominẽ pucauert̃
in quinari: in os intrat corporis.
Unde aut̃ dñs dix̃ inquinari homi¬
nem: de cordis ore procedit. Ita
quippe exposuit qđ ipse dixerat. Nã pau¬
lo post de hac re discipłis suis. adhuc ⁊
uos inquit sine intellectu estis: Non

Expanded text:
respondens dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris ? Quale est in libro Sapientiae, Dixerunt cogitantes; tale hic est, Cogitaverunt dicentes. Et illic enim et hic ostenditur, intra se atque in corde suo dicere, id est, cogitando dicere. Dixerunt quippe intra se, et dictum est eis, Quid cogitatis? Et de illo divite cujus uberes fructus ager attulit, ait ipse Dominus, Et cogitabat intra se, dicens . 18. Quaedam ergo cogitationes locutiones sunt cordis, ubi et os esse Dominus ostendit, cum ait: Non quod intrat in os coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Una sententia duo quaedam hominis ora complexus est, unum corporis, alterum cordis. Nam utique unde illi hominem putaverant inquinari, in os intrat corporis: unde autem Dominus dixit inquinari hominem, de cordis ore procedit. Ita quippe exposuit ipse quod dixerat. Nam paulo post de hac re discipulis suis: Adhuc et vos, inquit, sine intellectu estis? Non
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ audiat᷑. loquciones tam̃ int̾iores
hoc ẽ cogitationes uisas dix̃ a dnõ
scm̃ euangeliũ ñ auditas. Dixert̃
inqͥt intͣ se. hic blasphemat. Deinde
sub iunx̃. Et cũ uidisset iħs cogita¬
tiones eoꝵ. Uidit ꝗͦ qđ dixert̃. Uidit
enĩ cogitatione suã: cogitationes eoꝵ
quas iłli solise prcabant uidere. Quisqͥs¬

Expanded text:
potius audiatur, locutiones tamen interiores, hoc est, cogitationes visas dixit a Domino sanctum Evangelium, non auditas: Dixerunt, inquit, intra se, Hic blasphemat; deinde subjunxit, Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum. Vidit ergo quae dixerunt. Vidit enim cogitatione sua cogitationes eorum, quas illi soli se putabant videre. 19. Q
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. Uerũ ẽ enĩ qđ illa falsa st̃.
Dehis eͦ nc̃ disserunꝰ. q̃ nota cogitamꝰ. ⁊ nota
st̃ nobis. eciam si non cogitent᷑ a nob̃. S
ceite siea dicere uelimꝰ. nisi cogitata ñ
possumꝰ. Nã & si u̾ba ñ sonent᷑ : qͥ in corde
suo dic̃ utiq cogitat. Unde illud ẽ. in
libro sapientiȩ : dixerunt apud se cogi¬
tantes n recte. Exposuit eni qͥd sit apd̃
Huic̾ simile ẽ. in euangelio qđ qͥdã scribe
cũ audissent ad nõ dictũ paralitico
confide fili. remittunt᷑ tͥ peccata tua.
dixerunt iutra se. Hic blasphemat.
Qu̾id ẽ enĩ dixerunt intra se nͥ cogi¬
tando : Deniq. seqͥt᷑. Et cũ uidisiẽt
ũis cogitationes eoꝵ : dix̃. Ut qͥd co¬
gitatis mala in cordib uris: Sic math̾s.

Expanded text:
. De his ergo nunc disserimus quae nota cogitamus, et nota sunt nobis etiam si non cogitentur a nobis. Sed certe si ea dicere velimus, nisi cogitata non possumus. Nam etsi verba non sonent, in corde suo dicit utique qui cogitat. Unde illud est in libro Sapientiae: Dixerunt apud se cogitantes non recte . Exposuit enim quid sit, DiHuic simile est in Evangelio, quod quidam Scribae cum audissent a Domino dictum paralytico, Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua; dixerunt intra se, Hic blasphemat. Quid est enim, dixerunt intra se, nisi cogitando? Denique sequitur, Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. quã memoria tenemꝰ. nascat᷑ ubũ
qđ eiꝰ modi sit. omino cuiꝰ modi ẽ illa
scientia de qua loͥasirit. Formata quippe
cogitatio ab ea re qua scimꝰ ubũ ẽ. qđ
in corde dicimꝰ qđ nec grecũ ẽ nec laci¬
signũ quo significetur assumũꝰ. ⁊ ple¬
rũq sonꝰ. aliqͣndo etiã nutꝰ. ille aurib
ille oculis exhibet᷑ ut ꝑsigna corꝑalia
etiã corꝑis sensib u̾bũ qd mente̾ geri¬
mus in notescat. Nã & innuere quid
ẽ. nͥ quodamm uisibilit̃ dicere : Est
in feript̾is sc̃ĩs huiꝰ sententiȩ testimoniũ.
Nã in euangelio scđm ioħm ita legit᷑.

Expanded text:
 memoria tenemus, nascatur verbum quod ejusmodi sit omnino, cujusmodi est illa scientia de qua nascitur. Formata quippe cogitatio ab ea re quam scimus, verbum est quod in corde dicimus: quod nec graecum est, nec latisignum quo significetur assumitur. Et plerumque sonus, aliquando etiam nutus, ille auribus, ille oculis exhibetur, ut per signa corporalia etiam corporis sensibus verbum quod mente gerimus innotescat. Nam et innuere quid est, nisi quodam modo visibiliter dicere? Est in Scripturis sanctis hujus sententiae testimonium; nam in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crederet᷑ ut magnꝰ faceret magnos. qui
ad paruos missus ẽ. paruus. In cõꝑabilit̾ enĩ
maiora filii dĩ facta st̃. celũ et tr̃a. et oĩã
que in eis sunt. qr oĩa ꝑ ipsũ facta st̃. quã
signa atq portenta. que in eius testimoniũ¬
mines ꝑ ipsũ facta parui crederent. illa
parua tanquã magna tremuerunt. Cũ gͦ
uenit plenitudo temporis misit ds̃ filiũ
suũ factũ ex mulrere factũ sub lege. Usq
adeo paruũ ut factũ. Eo itaq missũ: qͦ
factũ. Si gͦ maior miccit minorẽ: fatem᷑
et nos factũ minorẽ. Et uitantũ minorẽ:

Expanded text:
n crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atqper cum facta parvi crederent, illa parva tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit minorem, fatemur et nos fa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eẽt manifestatus ande oculos hominũ.
nͥ qr carnẽ qua ũbũ in plenitudine tẽporis
factũ erat. suscipiende nre̾ fidĩ porrige¬
bat : Ipsũ aut̃ ubũ ꝑ qđ omiã ficta erant.
purgate ꝑfidẽ m̃ti conceplandũ in et̾̃ni¬
tate seruabat.¬

Expanded text:
culos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate servabat
Abbreviated transcription (Latin):
ex muliere. ꝑ quẽ tam̃ quia facta st̃ omĩa.
ñ solũ priuiquã factꝰ. mit̾ẽt᷑: s pͥusquã
eẽnt omiã eundẽ mutenti conficemͬ
equalẽ quẽ dicimꝰ missũ minorẽ. Quomͦ
g᷑ ante istã plenitudinẽ temporis qua
eũ mitti oportebat. priusquã missus eẽt
uidĩ apatrib potuit. cũ eis anglica q̃dã
uisa demonstrarẽt᷑ quando nec iã missus sic̃
equalis patri uidebat᷑: Unde enĩ diẽ philipo
aquo utiq sic̃ acet̾is. et ab ipsis aquib cru¬
sum et ñ cognouistis me. phylippe: qͥ uidet¬
me uidet et patrẽ. nͥ qr uidebat᷑ et ñ uide¬
ibatur : Uidebat᷑ sicut missus factus erat
ñ uidebat᷑ sic̃ ꝑ eũ omiã facta erant. aut
unde etiã illud̃ dic̃. qui bab& mandata mã
et seruat ea : ipse ẽ. qui diligit ine. et qͥ
diligit me: diliget᷑ a patre meo. et ego

Expanded text:
uem tamen quia facta sunt omnia, non solum priusquam factus mitteretur, sed priusquam essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti oportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; nisi quia videbatur, et non videbatur? Videbatur sicut missus factus fuerat, non videbatur sicut per eum omnia facta erant. Aut unde etiam illud dicit, Qui habet mandata mea et servat ea, ipse est qui diligit me; et qui diligit me, dil
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. Et sic̃ fit ñ ex eo utininor sit filiꝰ. qr dix̃
ñ potest filiꝰ ase facere qͥcquã. nͥ qđ uid̾ic
pacrẽ facientẽ: ñ eiũ hoc ex forma serui dix̃.
s ex forma dĩ sic̃ iã ostendimꝰ. hȩc aũ uerba
ñ indicant qđ minor sit. s qđ de pacre sit :
ita ñ hinc efficit᷑ ut minor sit sp̃i sõs. qr de

Expanded text:
inor sit filius, quia dixit: non potest filius a se facere quicquam, nisi quod uiderit patrem facientem — non enim hoc ex forma serui dixit, sed ex forma dei, sicut iam ostendimus; haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc efficitur, ut minor sit spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi qr de meo accipiet et anminciabit u̾ob̾:
modũ ille de patre. De se qͥppe dixerat mea
doctrina ñ ẽ. mea. s eiꝰ qͥ me misit. De spũ aũ
scõ: ñ enĩ loquet᷑ a semetipso. s que c̃q. audiec
loquet᷑: et qr de mõ accipiet et annunciabit
uobis. S qr reddidit causam qur dixerit de

Expanded text:
dixi: de meo accipiet et annuntiabit uobis, , quemadmodum ille de patre. de se quippe dixerat: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit; de spiritu autem sancto: non enim loquetur a semet ipso, sed quaecumque audierit loquetur, et: quia de meo accipiet et annuntiabit uobis. sed quia reddit causam, cur dixerit: de
Abbreviated transcription (Latin):
templandã ueritatẽ in reb orcis ab et̾nitaterec¬
ꝓlatis. ⁊ ad et̃nitatẽ relatis tẽporalit̾ gesta
sunt. aut cestimonia missionis huius fuer̃.
aut ipsa missio filii dĩ. Sed testimonia
quedã uenturũ p̃nuntiauer̃. quedã ue¬
nisse testata s. E actũ quippe creacurã ꝑ
ꝑquẽ facta ẽ. oĩs oreat᷑a. omẽm creatu¬
ram teste habere ꝯportebat. Nisi enĩ mul¬
tis missis p̃dicaret᷑ unꝰ. ñ multis dimis¬
sis teneretur unꝰ. Et nͥ talia eẽnt testi¬
monia que paruis magna eẽ. uiderent᷑¬

Expanded text:
itatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis, temporaliter gesta sunt, testimonia missionis hujus fuerunt, aut ipsa missio Filii Dei. Sed testimonia quaedam venturum praenuntiaverunt, quaedam venisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderent
Abbreviated transcription (Latin):
quirit et aliud qđ quasi uicinũ ẽ. atq
contiguũ recordanti. T ot gͥ huius generis
trinitates. quot recordationes quia nulla
est earũ ubi ñ hec tria sint. Illud qđ in
memoria recondicũ ẽ. etiã ancequã cogi¬
tetur. et illud qđ sit in cogitatatione
cũ cernit᷑. et uoluntas utrũq coniun¬
gens ex utroq hac t̾cia se ipsa unũ aliqͥd
complens an pocius ita cognoscit᷑ una que¬
dã in hoc genere trinicas. ut unũ aliqͥd
generalit dicanns quic quid corporaliũ
specierũ in memoria latet. et rursus umĩ
aliquid generalẽ uisionẽ animi talia re¬
cordantis atq cogitantis: Qtioꝵ duoꝵ
copulationi. t̃cia coniuingit᷑ copulatryx
uoluntas. ut sit hoc tocum unũ quiddã
ex quib dã trib¬

Expanded text:
quirit et aliud quod quasi vicinum est atque quirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti. Tot igitur hujus generis trinitates, quot recordationes, quia nulla est earum ubi non haec tria sint; illud quod in memoria reconditum est etiam antequam cogitetur, et illud quod fit in cogitatione cum cernitur, et voluntas utrumque conjungens, et ex utroque ac tertia se ipsa unum aliquid complens. An potius ita cognoscitur una quaedam in hoc genere trinitas, ut unum aliquid generaliter dicamus quidquid corporalium specierum in memoria latet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia recordantis atque cogitantis, quorum duorum copulationi tertia conjungitur copulatrix voluntas, ut sit hoc totum unum quiddam ex quibusdam trib
Abbreviated transcription (Latin):
sic : Atq illud primũ uidendũ ẽ. ñ
ẽẽ posse uoluntatẽ reminiscendi. nisi
uł tocũ uł aliquid rei eius quã re¬
minisci uolumis. in penetalib memo¬
rie teneamus. Q đ enĩ omi modo. et
om̃i ex parte obliti fuerimus. nec re¬
mi niscendi uoluntas exoritur. qm̃
quic quid recordari uolumus. retor¬
dati iã sumus. in memoria nra eẽ.
uł sor  se. Uerbi grã. Si recordari
uolo quid heri cenauerĩ. aut recordatꝰ¬
circa ipsũ tẽpus aliquid recordatꝰ sũ. Si ni¬
chil aliud : salteͬ hestñũ diẽ. et eiꝰ eã partẽ
qua ceuari solet: et quid sit cenare. Nã si
nichil tale recordatus ẽẽm qued heri cena¬
uerim. recordari uellẽ ñ possem. Unde in¬
telligi potest. uoluntatẽ reminiscendi ab
his quidẽ reb que in memoria c̃cinent᷑
ꝓcedẽ ad iunctis simul eis que inde ꝑre
cordationẽ cernendo exprimunt᷑. id ẽ ex
copulatione rei cuiusdã quã recordati sumꝰ
: ipsa que utrũq copulat uoluntas et re¬

Expanded text:
sit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetralibus memoriae teneamus. Quod enim omni modo et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordaturca ipsum tempus aliquid recordatus sum, si nihil aliud, ipsum saltem hesternum diem, et ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coenare. Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus quae memoria continentur procedere, adjunctis simul eis quae inde per recordationem cernendo exprimuntur, id est, ex copulatione rei cujusdam quam recordati sSed ipsa quae utrumque copulat voluntas, re
Abbreviated transcription (Latin):
remi nisceudo format᷑. erat eaiã priusquã coppꝰ
qđ meminimꝰ uideremus. Quantomigis pri¬
usquã id memorie mandaremus: Quãquã
itaq forma que sit in acie recordantis ex
ea fiat que in ẽ memorie ipsa tam̃ acies
ñ inde existit s erat antea ista. Consequens
ẽ. aut̃ ut ñ ñ ẽ. illa uera parens: nec ista
sit uera proles. Sed et illa quasi parens
et ista quasi proles aliqͥd insinuant. unde
int̾iora atq ueriora exercitatiꝰ cerciusq uide¬
antur. Difficilius iã plane discernit᷑ utrũ
uoluntas que memorie copulat uisionẽ.
ñ sit alicuius eoꝵ siue parens siue pro¬
les. Et hanc discretionis difficultatẽ facit
eiusdẽ nate atq substantie parilitas et
equalicas. Neq enĩ sic̃ foris facile discer¬
nebat᷑. formatꝰ sensus a sensibili corpore
et uoluntas ab utroq ꝓpt̾ nat᷑e diũsi¬
tatẽ que in ẽ abinuice om̃ib trib de¬

Expanded text:
reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultatem facit ejusdem naturae atque substantiae parilitas et aequalitas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem qu
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ in alia trintate intiore quidẽ quã
ẽ. ista in sensibilib et in sensib s cam̃ que
inde c̃cepta ẽ. cũ iã ñ ex corpore sensus
corporis. s ex memoria format᷑ acies ani¬
mi. cũ in ipsa memoria species inheserit
corporis. qđ forinsecus sensimꝰ illã speciẽ
que in memoriã ẽ. quasi parentẽ dicimꝰ
eiꝰ que fit inphantasia cogicantis. Erat
enĩ in memoria et priꝰquã cogitaret᷑ anobis.
sic̃ erat corpus in loco. et priusquã sen¬
tiret᷑ ut fieret uisio. Sed cũ cogitat᷑
ex illa quã memoria tenet exprimit᷑
in acie cogicantis. et reminiscendo format᷑
ea specie que quasi ples ẽ. eiꝰ quã memo¬
ria tenet. S ed neq illa uera parens¬
ẽ. neq ista uera ꝓles ẽ. Acies quippe
animi. que format᷑ ex memoria cũ re¬
cordando aliquid cogitamꝰ. ñ ex ea
specie ꝓcedit quã meminimus uisam.
quando quidẽ eoꝵ meminisse ñ possemꝰ
nisi uidissemus. A ciesau ammi que

Expanded text:
in alia trinitate, interiore quidem, quam est ista in sensibilibus et sensibus, sed tamen quae inde concepta est, cum jam non ex corpore sensus corporis, sed ex memoria formatur acies animi, cum in ipsa memoria species inhaeserit corporis quod forinsecus sensimus, illam speciem quae in memoria est, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemus, nisi vidissemus: acies autem animi quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ incellexit comparatus ẽ. iumentis in sensa¬
tis et similis factus ẽ. illis. Qua ⁊ gͥ tam longe
ttisiret adumis ad infima nͥ ꝑ mediũ sui: Cũ
enĩ neglegta caritate sapientie que semꝑ eodẽ
mͦ manet concupiscit᷑ scientia mutabiliũ tempo¬
raliũ. que exꝑimento inflat non edificat. ita
pre grauatus animus quasi pondere suo abea-¬
titudine expellit᷑. et per illud sue medie¬
tatis exper̾imentũ. pena sua discit quid in¬
ter sit in t̾bonũ deseitũ malũq comissũ. Nec
redire potest effusis. et perdicis uirib nisi
grã condicorissuad poenidentiã uocantis. et łdoͣ¬
nantis. Quis enĩ infelicẽ animã liberabit
a corpore mortis huius. nͥ grã dĩ ꝑ iħm xp̃m¬

Expanded text:
it; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Qua igitur tam longe transiret a summis ad infima, nisi per medium sui? Cum enim neglecta charitate sapientiae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum malumque commissum, nec redire potest effusis ac perditis viribus, nisi gratia Conditoris sui ad poenitentiam vocantis et peccata donantis. Quis enim infelicem animam liberabit a corpore mortis hujus, nisi gratia Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
modo eñ coluber non aꝑcis passib sed
squa marũ minutissimis nisib repit. sic lubticus
deficiendi motus negligentes minutadam occu¬
pat et incipiens a ꝑuerso appecitu similitu¬
dinis dĩ ꝑuenit adsimilitudinẽ pecoꝵ. Inde
ẽ. qđ̃ nudati stola prima pellicias ainicas
moitalitate meruerunt. Honor enĩ hominis
uerus ẽ. imago et similitudo dĩ quȩ non cu¬
stodit᷑. nͥ ad ipsõma quo imprimit᷑. Tantoma
proruit. Ita cũ uult eẽ. sicut ille sub nullo.
et ab ipsa sui medietate penalit̾ ad una ꝓpel¬
lit᷑. id ẽ ađ ea quib pecora letant᷑. Atq ica cũ
sit honor eius similitudo dĩ dedecus aut̃ eius

Expanded text:
modo enim coluber non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto mproruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit honor ejus simil
Abbreviated transcription (Latin):
non ponũnt. eẽ etiã phylosopłĩ. id ẽ amatoris
sapientie de sapientia disputare. Non enĩ illi¬
hoc facere destiterunt. qͥ se amatores sapien¬
tie potius quã sapientes eẽ professi sunt. Dis¬
putantes aucẽ de sapientia. diffinierunt eã
discentes sapientia ẽ. rerũ humanarũ diui¬
narũq scientia. Unde ego quoq in libro
suꝑiore utͣrũq rerũ cognitionẽ. id ẽ. dui¬
narum atq humarĩ et sapientiã. et scien

Expanded text:
non possunt, esse etiam philosophi, id est amatoris non possunt, esse etiam philosophi, id est amatoris sapientiae, de sapientia disputare. Non enim hoc illi facere destiterunt, qui se amatores sapientiae potius quam sapientes esse professi sunt. 3. Disputantes autem de sapientia, definierunt eam dicentes: Sapientia est rerum humanarum divinarumque scientia. Unde ego quoque in libro superiore utrarumque rerum cognitionem, id est divinarum atque humanarum, et sapientiam et sci
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ. orbis tr̾arũ. Sed si de sapientia disp̃u¬
tare sapientiũ ẽ. qͥd agemus : Nũqͥd nam
ꝑfiteri audebimus sapientiã ne sit nr̃a de
illa impuilens disputatio: Nonne crebimͣ
exẽplo pithagore. qͥ cũ ausus ñ fuisset sa¬
pientiam ꝓficeri phylosophũ potiꝰ idẽ ama¬
corẽ sapientiȩ se ẽẽ respondit: A qͦ id nom̃
exortũ ita deinceps posteris placuit. ut qͣn¬
talibet de reb ad sapientiã ꝑtinentib doc¬
trina qͥsq. uł sibi uł aliis uideret᷑ excellere
ñ nͥ philosophus uocaret᷑. An idõ sapientẽ
ꝓficeri caliũ hominũ nullus audebat quia
sĩne ullo peccato putabͣt eẽ sapientẽ: Hoc
aut̃ nr̃a script᷑a ñ dic̃. ꝙ̃ dicit argue sapien¬
tem et amabit te. Profecto enĩ uidicat ha¬
bere peccatũ quẽ censec arguendũ. Sed
ego ner sic quidẽ sapientem me audeo
profiteri. Satis ẽ. mͥ qđ etiã ipsi negare

Expanded text:
tas est orbis terrarum . 2. Sed si de sapientia disputas est orbis terrarum . 2. Sed si de sapientia disputare sapientium est, quid agemus? Numquidnam profiteri audebimus sapientiam, ne sit nostra de illa impudens disputatio? Nonne terrebimur exemplo Pythagorae? qui cum ausus non fuisset sapientem profiteri, philosophum potius, id est amatorem sapientiae se esse respondit: a quo id nomen exortum ita deinceps posteris placuit, ut quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. An ideo sapientem profiteri talium hominum nullus audebat, quia sine ullo peccato putabant esse sapientem? Hoc autem nostra Scriptura non dicit, quae dicit: Argue sapientem, et amabit te . Profecto enim judicat habere peccatum, quem censet arguendum. Sed ego nec sic quidem sapientem me audeo profiteri: satis est mihi, quod etiam ipsi negare