comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sonucit: hic ꝓfecto aliquid ladet s nc̃ dormmendũ est
Neq enĩ nebridio beatꝰ querendo uideor s fortasse ali-¬
quidinuemendo. Id autẽ aliquid qͥd ẽ: an illa ratiouna¬
cio cui tanqm unice mee blandiri soleo. et ea me nimis
oblectar:. usĩ constamꝰ: Ex animo et corpore. Quid hori
uideo qmͣ pulcritudinẽ: Quid ẽ corporis pullͥtudo: Cõ¬
gruentia partium cum qͣdam coloris suauitate. ħ for¬
ma uͥuera melior. an ubi falsa: Quis dubitet ubi utra
ẽ ẽẽ meliorẽ: ubi u̾a gͦ ẽ: In animo scilicet: Animꝰ gͥ ma¬
gis amand̃ qmͣ corpus. S in qͣ parte animi ẽ ista u̾itase
Inm̃te atq intelligentia. Quid huic ad u̾satur: Sensus.
Resistendum gͦ sensib totis animi uribi: liquet. Quid
si sensibilia tumnum delectant: fiat ut ñ delectent.
Uñ fit: Consuctudine his carendi. appetendiq melio¬
ra. Quidsi morit᷑ animiꝰ: Ergo morit᷑ u̾itas: aut ñ ẽ in¬

Expanded text:
non licet. Hic profecto aliquid latet, sed nunc dormiendum est. non licet. Hic profecto aliquid latet, sed nunc dormiendum est. Neque enim Nebridio beatus quaerendo videor, sed fortasse aliquid inveniendo. Id autem aliquid quid est? an illa ratiocinatio, cui tanquam unicae meae blandiri soleo, et ea me nimis oblectare? 4. Unde constamus? Ex animo et couideo quam pulchritudinem. quid est corporis pulchritudo? congruentia partium cum quadam coloris suauitate. haec forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis dubitet, ubi uera est, esse meliorem? ubi ergo uera est? in animo scilicet. animus igitur magis amandus quam corpus. sed in qua parte animi. est ista ueritas? in mente atque intellegentia. quid huic aduersatur? sensus. resistendum ergo sensibus totis animi uiribus liquet. quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur animus? ergo moritur ueritas aut non est in
Abbreviated transcription (Latin):
monadẽ: Nec mirum: cum ꝑ eũ fiat ut ccc̾i am̃tur. S
tam̃ cur tantꝰ ẽ mundus: Pot̾at enim ẽẽ uł maior
uł breuior: sescio: Laleẽ enĩatur hoc loco potus
qmͣulo: Nec mea re debet eẽ questioruibi quicquid cẽt
questio eẽt. Unum illud inouebat multũ. qd̾ infinite
corꝑ a secarentur. tui fortasse responsum ẽ de ui contͣ¬
ria intelligibił numeri. S expecta. uideamꝰ qͥd sit hoc
nescio quid qd̃ suggeritur m̃ti. certe sensibit mundus.
nescio ciuĩ urtelligibił imago ẽẽ dicit᷑. Mirũ ẽ qutẽ qd̾
ĩ imaginib uidem᷑: que spetula refert̃:. Nã qmͣtus in¬
gentia specula sint: ñ reddunt maiores imagines qmͣ
st̃ corpora etiã b̃iissima obiecta: In paruis autẽ spetillis
sic̃ inpupillis ocłoꝵ. et si magna faties se se. opponat:
b̃uissima imago ꝓmͦ spetuli format᷑. Eigo et imagines
minui licet si specula minuantur: aug̾e si augeantur:

Expanded text:
monadem; nec mirum, cum per eam fiat, ut ceteri amentur. sed monadem; nec mirum, cum per eam fiat, ut ceteri amentur. sed tamen cur tantus est mundus? poterat enim esse uel maior uel breuior. nescio; tale est enim. et cur hoc loco potius quam illo? nec in ea re debet esse quaestio: ubi quicquid esset, quaestio esset. unum illud multum mouebat, quod infinite corpora secarentur, cui fortasse responsum est de ui contraria intellegibilis numeri. Sed expecta; uideamus, quid sit hoc nescio quid, quod suggeritur menti. certe sensibilis mundus nescio cuius intellegibilis imago esse dicitur. mirum est autem, quod in imaginibus uidemus, quas specula refergentia specula sint, non reddunt majores imagines, quam sunt corpora etiam brevissima objecta. In parvis autem specillis, sicut in pupillis oculorum, etsi magna facies sese opponat, brevissima imago pro modo speculi formatur. Ergo et imagines corporum minui licet, si specula minuantur: augeri, si augeantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nichil ꝓhibeant eẽ. qnͣto quis uolucrit ampliorẽ:
aut uͦ quotͤͦ dicetur. immo ñ cogemur confcci cor¬
pora mninfinitũ stcau. ut acerta uelut basi. in qnͣttra¬
tẽ certam. certꝰ corpusculoꝵ numer᷑ surgeret: Quarc
cũcorpꝰ nullum minimũ cẽfinit᷑. qͣ pacto eẽ sinamꝰ
amplissimũ qͥampliꝰ ec̃ ñ possit̾ nisi forte illuo qd̾
infinite minuitur. nã ñeum licet ultra monadẽ
resolũe contͣ sensibił. nam quio ẽ aliuo sensibius
numerꝰ. nisi coiporeoꝵ uł corpoꝵ qnͣtitas mintu qͥ¬
dẽ infinite. s infute cresc̾e nequeatur Et iło fortasse
merito philosophi in reb intelligibilib diuitiaspo¬
nunt: insensibilib egestatem. Quid enĩ eru̾pnosus
qmͣminꝰ atq minus semꝑ posse ficri: Quid ditiꝰqm c̾s¬
cere. qnͣtum uelis. ire quouelis redire cum uelis qͦ usq
uelis. et hoc multum amare qd̾ minui ñ pot̃: Quisqͥs
namq intelligit istos numeros: nichilsic amat ut

Expanded text:
quis uoluerit, ampliorem? aut non mihi diceretur, immo non cogeremur confiteri corpora in infinitum secari, ut a certa uelut basi in quantitatem certam certus corpusculorum numerus surgeret? quare cum corpus nullum esse minimum sinitur, quo pacto esse sinamus amplissimum, quo amplius esse non posset, nisi infinite minuitur — nam non eum licet ultra monadem resoluere —, contra sensibilis- — nam quid est aliud sensibilis numerus nisi corporeorum uel corporum quantitas? — minui quidem infinite, sed infinite crescere nequeat. et ideo fortasse merito philosophi in rebus intellegibilibus diuitias ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius quam minus atque minus semper posse fieri? quid ditius quam crescere, quantum uelis, ire, quo uelis, redire, cum uelis, quousque uelis, et hoc multum amare, quod minui non potest? quisquis namque intellegit istos numeros, nihil sic amat ut
Abbreviated transcription (Latin):
disputationib uberes fruitꝰ qd̾ demq ad det̾gendas
totius erroris caligines. libellum cuĩdam ep̃i uri inge¬
mo et uirib elaboratũ. ad me ꝑferen dñ sollicita betu
gnitate curastĩqnͣto ẽ eqͥus tebono anmo accipe. qḋ
ea que nullo humano ingenio et uirib dari possunt.
adño do t̾ ut concedantur optau: apłs enĩinꝗͥt. Non

Expanded text:
disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- niea quae nullo humano ingenio et viribus dari possunt, a Domino Deo tibi ut concedantur optavi? Apostolus enim inquit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
erret infide uł cognitione tͥnitatis: aliqua
questio ẽ. Gratum sanc habeo qd̃ me qmͣuis incogiri¬
tũ fatie: tam̃quia errare credidisti reuocare ab errore
conatus es: huiꝰ tͥ bemuolentie mercedem retribuat d̃s
⁊ nosse te fatiat qd̃ nosse te putas. Resemm andua ẽ
ur existuno: et queso te ne mullam contumelie par¬
tem accepis qd̃ tͥ tante cognitionis munꝰ optaui. Uere¬
or enĩne opmate scientre p̾iuditium. si ñp̃cepta tiera.
que neqͣquã ate michi arrogauerim. at certe bona
tiota nrã. que michi etiã in docto hab̾e dete licet. ñ
enĩ ꝑite s amice exhibenda sunt. repellat ab aurib
tuis: potiq mͥ succenseas. qd̾ nontͥ iam sicut sapien¬
ti gratulatus qmͣ grãs agas quod tͥ sapientiam
dep̾cat᷑ sum: uerumptam̃ si ego portans ep̃alis no¬
ntinis sarcinam libentissime amplector beniuolentiã
tuã. qd̃ me bonoso ⁊ iasoni ut seribis doctissimis niris.
etiã transmare mitt̾e clignat᷑ es. ad ieportandos excoꝵ

Expanded text:
 cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te putas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolentiam tuam, quod me Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ mat̾ie corporali: dicat si potest. Si autẽ nõ
potest: quid se p̾cipitat derarissimis aut inexꝑtis
qͣsi definitam ferre sententiam. cũ contiua et cotidi¬
ana ñsoluat: Ego autem ꝗinuis qͦmodo fiant ista
uelut corporea sine corpore. ũbis ꝓrsus explicare
ñpossum: tam̃sicut scio ñ ea corpore fieri. utinam
sic scirem quomodo discernerentur que iudentur
distinguantur uisa eorũ qͦs error uł impietas ple¬
rumq deludit qñ uisis piorum atq scoꝵ similia
pleraq narrantur. Quorũ exempla si cõmemora¬
re uoluissem: tempus michi potius qm̃ copia de
uenerabilis et desiderabilis frr̃.¬

Expanded text:
nec tamen materie corporali. dicat, si potest; si autem non nec tamen materie corporali. dicat, si potest; si autem non potest, quid se praecipitat de rarissimis aut inexpertis quasi definitam ferre sententiam, cum continua et cotidiana non soluat? ego autem quamuis, quo modo fiant ista ueluti . corporea sine corpore, uerbis prorsus explicare non possim, tamen sicut scio non ea corpore fieri, utinam sic scirem, quo modo discernerentur, quae uidentudistinguantur uisa eorum, quos error uel impietas plerumque deludit, quando uisis piorum atque sanctorum similia pleraque narrantur! quorum exempla si commemorare uoluissem, tempus mihi potius quam copia defuenerabilis et desiderabilis fr
Abbreviated transcription (Latin):
his int̾rogantib doc̾e moliebatur aꝑuit: et conti¬
nuo sicut inqͥt illiocłi carnis tue. itiq indormiente.
atq inlectulo iacente nunc uacant nec a liquid oꝑ¬
antur. et tam̃ sunt isti quib me intrieris et ista uteri
uisione: ita cum defunctus fueris. nicħ agentib o¬
culis carnis tue. uita tͥ inerit qͣ uinas. sensusq quo
sentias. Caue iam deinceps. ne tutã mane p̾ mortẽ
dubites. Ita sibi homo fidelis ablatam dicit hiuiꝰ
rei dubitationem. Quo docente: nisi ꝓuidentia et
misccłia dĩ: Ista narratione dixerit aliquis: tante
reinos ñ soluisse. s auxisse questionem. Uerũpta¬
men cum his ũbis cred̾e uł ñ cred̾e lib̾um cuiq sit.
se ip̃m quisq habet. quo se auocit. ad ꝑfundissimã
questionẽ. Et iugilat homo. et dormit homo coti¬
die: et cogitat homo. dicat unde fiant ista similia
formis. similia qualitatib. sumlia motib corpoꝵ

Expanded text:
his interrogationibus docere moliebatur, aperuit et contihis interrogationibus docere moliebatur, aperuit et continuo: \'Sicut\', inquit, \'illi oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intueris et ista uteris uisione, ita, cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae uita tibi inerit, qua uiuas, sensusque, quo. sentias. caue iam deinceps, ne dubites uitam manere post mortem. ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius rei dubitationem quo docente nisi prouidentia et misericordia dei? Ista narratione dixerit aliquis tantae rei nos non soluisse sed auxisse quaestionem. uerum tamen cum his uerbis credere uel non credere liberum cuique sit, se ipsum quisque habet. quo se auocet, profundissimam quaestionem. et uigilat homo et dormit homo cotidie et cogitat homo. dicat, unde fiant ista similia formis, similia qualitatibus, similia motibus corporum
Abbreviated transcription (Latin):
nosset. Nec memorie defuit: quid iste identidem
respond̃et. lotumq uistimillum hymnosq scõrũ
adqͦs audiendos eo duce uenerat: qua recentissim¬
os recordabatur facilitate narrauit. Hic ille per¬
cunctatus ẽ. utrum nã id qd̃ narrau̾at in sõpnis
uidiss an uigilans. Respondit. In sompnis. at il¬
ie bene inquit recolis: ĩutm ẽ insompnis illa ui¬
disti. S etiã nunc insop̃nis te tud̃e scias. hoc cũ
audiss iste ita ẽẽ credidit: atq id responsione firma¬
tut. Tunc quti hominẽ docebat adiecit it ait. ubi ẽ
m corpꝰtutm: Ille respondit. Incubiculo meo. Scis¬
ne inquieille ineodem corpusculo nunc ẽẽ illiga¬
tos et clausos et ociosos oculos tuos nicħq ilł ocłi
te ud̾e: Respondit. Scio. Tunc ille: qui funt gͦ in¬
quit isti ouili quib me uides: Ad hoc iste ñinuen¬
ens quid respondet: obticuit. Cui hesitanti ille qd̃

Expanded text:
nosset. nec memoriae defuit, quid iste identidem nosset. nec memoriae defuit, quid iste identidem responderet, totumque uisum illum hymnosque sanctorum, ad . quos audiendos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In somnis. at ille: \'Bene, inquit, \'recolis; uerum est, in somnis illa uidisti; sed etiam nunc in somnis te uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respondit: \'Scio\'. tunc ille: \'Qui sunt ergo\', inquit, <isti oculi, quibus me uides?\' ad hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui haesitanti ille, quod
Abbreviated transcription (Latin):
et rome sue aitis excitatione p̃polluit. ut hõie reli¬
giosũ nosti atq erga pauꝑum curam impigͣ mi¬
sericordia facillimoq anmo benignissimũ: dti¬
bitabat tam̃ aliqnͣdo ut modo nob̃ retulit cum ad¬
huceẽt adholescens et in his elemosums ftruentissi¬
illi in sompnis conspicuus uiuenis dignꝰq inten¬
di. eiq dixit. Sequere me. Quẽ dum sequentur: te¬
nt ad qnͣdam ciuitatem. ubi audire cepit ad extra
parte sonos suauissime cantilene: ultra solitam no¬
tamq suauitatem. lunc ille intento quidnã cẽt:
ait. Hymnos ec beatorũ atq scõrum. Sinstra aũ
parte quid se uidisse retulit: ñ satis meinim. Eui¬
gilauit. et sõpnium fugit tantumq de illo qnͣtũ
desõpni o cogitauit. Alia utro nocte. Ecce idem ipẽ
uiuems eidemxusus apparuit: atq ab illo utrũ
cognoscẽtur introgauit. Respondit iste qd̃ erim
bene pleneq cognosceret: Iunc ille quesiuit: ubi se

Expanded text:
et Romae suae artis exercitatione praepolluit, ut hominem reliet Romae suae artis exercitatione praepolluit, ut hominem religiosum nosti atque erga pauperum curam inpigra misericordia facillimoque animo benignissimum, dubitabat tamen aliquando, ut modo nobis rettulit, cum adhuc esset adulescens et in his elemosynis feruentissiilli in somnis conspicuus iuuenis et dignus intendi eique dixit: "Sequere me". quem dum sequeretur, uenit ad quandam ciuitatem, ubi audire coepit a dextra parte sonos suauissimae cantilenae ultra solitam notamque suauitatem; tunc ille intento, quidnam esset, ait hymnos esse beatorum atque sanctorum; sinistra autem parte quid se uidisse rettulit, non satis memini. euigilauit et somnium aufugit tantumque de illo quantum de somnio cogitauit. Alia uero nocte ecce idem ipse iuuenis eidem rursus apparuit atque, ab illo utrum cognosceretur, interrogauit; respondit iste, quod eum bene pleneque cognosceret, tum ille quaesiuit, ubi se
Abbreviated transcription (Latin):
ta contintia uigilantes dormicntesq exprmur.
q̃ ꝑacto fiat explicare suffitio. Nam cũ adte dictarẽ
hanc epsam te ipĩnammo contuebar teutiq absen¬
te atq nesciente. et quomodo possis his ũbis mouieri
scdm notitiam quemͥ de te mest imaginabar atq id
qͣnã mͦin ammomeo fieret caꝑe aut inuestigare nõ
potam: ccrtꝰ tatñ ñ fieri corporeis molib nec corporei
qualitatib cũ corpori simillimũ fieret. Hoc int̾im h¬
abeas ut ab occupato et festinante dictatum. In duo¬
decimo autem libro meoꝵ qͦs degenesi scͥpfi. u̾satur
ħ questio uehem̃t᷑: et multis cremplis rerum exꝑtaꝵ
atq credibilit̾ auditaꝵ disputatio illa siluescit. Qͥd
mea potuerimꝰ uł effecerimus cũ legeris iudicab̾.
possum congruent̃ em̃datos iam liceat edẽ et mul¬
torũ frm̃ cepectationẽ ñiam ionga disputatione
suspend̃e. Narrabo aũ unum aliquid breuiter

Expanded text:
uita continua uigilantes dormientesque experimur, uita continua uigilantes dormientesque experimur, quo pacto fiat, explicare sufficio. nam cum ad te dictarem hanc epistulam, te ipsum animo contuebar te utique absente atque nesciente et, quo modo possis his uerbis moueri, secundum notitiam, quae mihi de te inest, imaginabar; atque id quonam modo in animo meo fieret, capere ac inuestigare non poteram certus tamen non fieri corporeis molibus nec corporeis qualitatibus, cum corpori simillimum fieret. hoc interim habeas ut ab occupato et festinante dictatum. in duodecimo autem libro eorum, quos de genesi scripsi, uersatur haec quaestio uehementer et multis exemplis rerum expertarum atque credibiliter auditarum disputatio illa siluescit. quid in ea potuerimus uel effecerimus, cum legeris, iudicabiss, quantum possum, congruenter emendatos iam liceat edere et multorum fratrum expectationem non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem unum aliquid breuiter,
Abbreviated transcription (Latin):
egiediatur ecorpore. quopossit ad corporalia loca ferri:
uł iocis corporalib contineri. huiꝰ gͥ rei tractatus. si ta¬
iñ adliquidum atalib quales nos sumꝰ ex aminari
potest. curam atq oꝑam negotiosissimam postulat:
ac ꝑhocm̃tem ab his occuꝑacionib ociosissimã.
Si aũb̃uit uis audire qͥd m uideatur: nullo mͦ ar¬
bitror animã ecorꝑe exire cum corpore. uisiones aũ
ille futurorumq p̃dictiones qͦ modo fiant: ille iam
explicare conetur qui nouit qͣ ui effitiantur in u¬
noꝙ animo tanta cum cogitat. Uidemꝰ enĩ pla¬
neq cerminus. meo fieri multaꝵ rerum iusibiliũ
et ad cet̃os sensus corporis ꝑtinentium in ri merabi
ant. s tantum qͥa fuint. qd̃ manifestum c̃. Qua ui
et qͣm fiant quisqͥs potuerit explicare que omiã cer¬
te cotidiana st̃ atq continua: audcat p̃sum̃e aliqͥd
ac definite etiã de illis rarissimis uisis. Ego aũ tan¬
tominꝰ hoc audeo. qnͣtomintis id qͦq in nob̾ꝙ iu

Expanded text:
egreditur e corpore, quo possit ad corporalia loca ferri uel locis corporalibus contineri. huius igitur rei tractatus, si tamen ad liquidum a talibus, quales nos sumus, examinari potest, curam atque operam negotiosissimam postulat ac per hoc mentem ab his occupationibus otiosissimam. si autem breuiter uis audire, quid mihi uideatur, nullo modo arbitror animam e corpore exire cum corpore. Visiones autem illae futurorumque praedictiones quo modo fiant, ille iam explicare conetur, qui nouit, qua ui efficiantur in unoquoque animo tanta, cum cogitat. uidemus enim planeque cernimus in eo fieri multarum rerum uisibilium et ad ceteros sensus corporis pertinentium innumerabilant; sed tantum, quia fiunt, quod manifestum est, qua ui et quo modo fiant, quisquis potuerit explicare — quae omnia certe cotidiana sunt atque continua —, audeat praesumere aliquid ac definire etiam de illis rarissimis uisis. ego autem tanto minus hoc audeo, quanto minus id quoque in nobis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo ac uenerabili et desid̾¬
abili frĩ et consacerdoti meo euodio. et qͥ¬
tetum st̃ fr̃ib: angustinus et quimecum
st̃ fr̃s indño salutem. Erat̃ iste nomie
barbarus seruus dĩ iam dui apũd ypponem cõ¬
stitutꝰ et u̾bi dĩferuendus ac studiosus auditor.
desid̾auit ad tuam scĩtatem litt̾as nrãs. Inquib t̾¬
cimꝰ. littĩs aũsanccitatis tue qͥb ingentes texiusti
multo maiori qm̃ nos sumus p̾ditis facultate disse¬
rendi ac acrimonia intelligendi. Duarum sane epła¬
rum tuaꝵ quib multa et magna conqtaris. una
nescio qͦmͦ oberrauit: et dui quesita ñ potuit reꝑi¬
ri altauero que inuenta ẽ. habet cõm̃dationẽ sua¬
uissimã serui d̃i bom et casti ad olescentis. qͦmͦ ex
hac irita migraũit: et quib uisionum frat̾naꝵ at¬
testationib meritum ciuis nob̾ insinuari potuerit.
Deinde ex hac occasione ꝓponis et u̾sas de amma
obscurissimã questionem utrũ cum aliqͦ corpe

Expanded text:
omino beatissimo, et venerabili ac desiderabili fratri ac consacerdoti meo EVODIO, et tecum fratribus, AUGUSTINUS, et mecum fratres, in Domino salutem. 1. Frater iste nomine Barbarus, servus Dei est jam diu apud Hipponem constitutus, et verbi Dei fervidus ac studiosus auditor. Desidcimus. litteris autem sanctitatis tuae, quibus ingentes texuisti multo maiore, quam nos sumus, praeditis facultate disserendi et acrimonia intellegendi. duarum sane epistularum tuarum, quibus multa et magna conquiris, una nescio quo modo aberrauit et diu quaesita non potuit reperiri; altera uero, quae inuenta est, habet commendationem suauissimam serui dei boni et casti adulescentis, quo modo ex hac uita migrauerit et quibus uisionum fraternarum adtestationibus meritum eius uobis insinuari potuerit. deinde ex hac occasione proponis et uersas de anima obscurissimam quaestionem, utrum cum aliquo corpore
Abbreviated transcription (Latin):
et confirmabunt incorpore suo unngenitum uidẽ
posse dm̃. aut siratio hic reddita fuit. consequetur
rationem reddi posse ab aliquib minis sapientib
uiris. et illius conseqñtis et conceptionis. genatio¬
ius. Quid gͦ talib respondeatur ꝑcunccor. Non cm̃
certamina semino: si quẽadinodum insidiosis res¬
pondeatur int̾rogo. Ego tam̃ sic credo uirginis cõ¬
ceptionem et partum qͦmͦ semꝑ credidi: et corpore
qͦ quomꝰ clarificato dm̃ itideri ñposse. ut cumq ra¬
cione colligo: obiiandum tam̃ censeo hoĩb qui
aut seditiones exquestionib solcut excitare: aut fer¬
uenti studio addiscendum eiugilare. Oraꝑnobis.
Pat et caritas xpi sanccitatẽ tuam nr̃i memorẽ ꝑfiti¬

Expanded text:
et confirmabunt corpore suo unigenitum uidere et confirmabunt corpore suo unigenitum uidere posse deum aut, si ratio hinc reddita. fuerit, consequetur rationem reddi posse ab aliquibus nimis sapientibus uiris et illius conceptionis et consequentis generationis. quid ergo talibus respondeatur, percontor. non enim certamina semino, sed, quem ad modum insidiosis respondeatur, interrogo. ego tamen sic credo uirginis conceptionem et partum, quo modo semper credidi, et corpore quoquo modo clarificato deum uideri non posse utcumque ratione collegi. obuiandum tamen censeo hominibus, qui aut seditiones ex quaestionibus solent excitare aut feruenti studio ad discendum euigilare. ora pro nobis. pax et caritas Christi sanctitatem tuam nostri memorem perfici
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ obiciatur: quid respondebimꝰ: Illud etiã mo
urget uehem̃tissime qd̾ sic dici potest in corpis ipsĩ
dĩ clarificati substantia: quia et ip̃a pot̾re inderi
dĩ substantia. Aisti enĩ mepla ad italicam ñposse Et
certum ẽ ut cum rationem redd̃c ceꝑimus qi ñ pot̾
hoc nob̾ obiciatur. quia si qd̃ illa conceptione et na.¬
tiuitate factumẽ: mirabile ẽ it singulare. nec ratio¬
tũ ẽ: quẽadmodum eis de conceptione it gen̾atio¬
ne ratio ñ redditur. s. millo solo inuenitur singłare
sic de eĩ uisione ratio ñ reddatur. nec cxemplũ re qui¬
ratur. s soli illi singularit᷑ licere diuinitatis sub¬
stantiã corporc uid̾e S respondebitur rationẽ posse
reddi: quia corporea te incorpoream rẽ neq̃quã cer¬
nere liceat. Metuo ne respondcatur. quia conceptio
illa ratione exponi. et exemplis firmari possit. Aut
enĩ in hominib ratio defitiet. et exempla cessabunt

Expanded text:
nobis obiciatur, quid respondebimus? Illud etiam me nobis obiciatur, quid respondebimus? Illud etiam me urget uehementissime, quod sic potest dici de corporis ipsius domini clarificati substantia, quia et ipsa poterit uidere dei substantiam — aisti enim in epistula ad Italicam certum est: ut cum rationem reddere coeperimus quia non potest, hoc nobis objiciatur, quia si quod illa conceptione et nativitate factum est, mirabile est et singulare, nec ratiot, ut, quem ad modum de eius conceptione et generatione ratio non redditur, sed in illo solo inuenitur singulare, sic de eius uisione ratio non reddatur nec exemplum requiratur, sed soli illi singulariter licere diuinitatis substantiam corpore uidere. sed respondebitur rationem posse reddi, quia corporea re incorpoream rem nequaquam cernere liceat; metuo, ne respondeatur, quia et conceptio illa ratione exponi et exemplis possit firmari. aut enim in hominibus ratio deficiet et exempla cessabunt
Abbreviated transcription (Latin):
do tot exempla ꝑcedunt: slã sic etiam incorporib
ñsolum infemineis. uerũ etiam inuirorũ. intͥnsecus
dico quedam anmalia: notum ẽ omnib. Nũqͥd
et ibi sem̃ facit ꝯceptionẽ: Ecce exempla ecce intra¬
cula: dequib nullaten ratio reoditur Aut siad
redditur. quia inuirgine hoĩe nicħ tale uniꝙͣ con¬
tigit: tñ sunt exempla maliis ierũ naturis quia na
ꝯceptione et partus corruptioneilla oĩa fila exqͥb
tanta excere solet. scd̃m nature sue modũ ꝓferat
inirabilit̃: et sibi tantũ qͣsi singulari p̃stitũ eẽ de¬
monstret. Ergo si et hoc queratur ñ tantũ mira¬
bilee: et exempla talia rerum. dari nullatenus
possunt. Metuo enĩ neob hoc ipsa p̃cesseruit in ex¬
emplis. ut qui ñ credidissent uirginem concipe pos¬
se: his cxemplis conuncerẽtur eẽ quiddam mira¬
bile. d tamñcrit singulare. Nlam omnia oꝑadci
mirabilia: quia insapientia facta sunt. Sig̾ hoc

Expanded text:
do tot exempla procedunt? nasci etiam in corporibus do tot exempla procedunt? nasci etiam in corporibus non solum in femineis uerum etiam in uirorum intrinsecus dico quaedam animalia notum est omnibus. numquid et ibi semen facit conceptionem? ecce exempla, ecce miracula, de quibus ratio nullatenus redditur, aut, si ad hoc redditur, quia in uirgine homine nihil tale umquam contingit, tamen sunt exempla in aliis rerum naturis, quia natconceptione et partus corruptione illa omnia fila, ex quibus tenta texere solet, secundum naturae suae modum proferat mirabiliter et sibi tantum quasi singulari praestitum esse demonstret. ergo si et hoc quaeratur, non tantum mirabile est et exempla talia rerum dari nullatenus possunt? metuo enim, ne ob hoc ipsa praecesserint in exemplis, ut, qui non credidissent uirginem concipere posse, his exemplis conuincerentur esse quidem mirabile, sed tamen non erit singulare; nam omnia dei opera mirabilia, quia in sapientia facta sunt. si ergo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ insetrito formatur ratione pot̾it exponi. at u̾o
seminũ ext̾ra nasccutium pͥmitus putrescentrum.
p̾ea fructificantium: nullaratio inuenictur. Non
enĩ et hoc mirabile ñ ẽ ũmem unũ sine ullo paren¬
te si ad singulantatem aliquid requiratur. intra po¬
mũ uirgineo conceptu formatum ꝑfeccũ inueniri.
unde ad exemplum arbitror dictum. ego ũmis et
ñ homo. Deconceptionib gͦ siue comunctorũ suie
singularium: nescio quenam possit ratio exiberi.
Dongͦ de conceptione uirginis t̾̃m ñ redditur. s
denulla arbitror ꝯceptione posse ꝑsolui rationem
Si exemplũ poscitur. Ecce et deuento dicunt᷑ eque. te
decinere galline et de aqͣ anates. et alia ñruilla aĩa¬
lia sinc uirili semiue fet̾ ꝓpͥos ed̃e. Certe si integre
ñ reddunt: tam̃ possunt illibate conciꝑe. Quomͦ
gͣ ponitur si exẽplum poscitur ñerit singulare: qnͣ¬

Expanded text:
quod in secreto formatur, ratione poterit exponi; aut uero quod in secreto formatur, ratione poterit exponi; aut uero seminum ex terra nascentium primitus putrescentium, postea fructificantium ulla ratio inuenietur? non enim et hoc mirabile non est uermem unum sine ullo parente, si ad singularitatem aliquid requiratur, intra pomum uirgineo conceptu formatum perfectum inueniri, unde ad exemplum arbitror dictum: Ego uermis et non homo. de conceptionibus ergo siue coniunctorum siue singularium nescio quaenam possit ratio exhiberi. non ergo de conceptione uirginis tantum non redditur, sed de nulla quidem arbitror conceptione posse persolui rationem. Sed exemplum poscitur. ecce et de uento dicuntur equae et de cinere gallinae, de aqua anates et alia nonnulla animalia. sine uirili semine fetus proprios edere. certe, si integrae non reddunt, tamen possunt inlibatae concipere. quo modo ergo ponitur: \'Si exemplum poscitur, non erit singulare\', quan
Abbreviated transcription (Latin):
omino scõ uenerabilit̾ dilectissimo frĩ et
ponsacerdoti augustino et fr̃ib qui tecum
sunt: euodius et fres qui mecum st̾ in dño¬
no salutem. Per iouinum qͥ adposses¬
sionẽm marcianensẽ iissus erat: dudum unam
questionẽ de ratione et do. missa epła mea int̾ro¬
gaui. Hitiꝰ ad huc responsum ñ merui. & quia
eplas scĩtatis tue unam ad illustrẽ uirũ uolusia¬
nũ. et alt̾am ad italicam illustrem inxpõ femi¬
nã minanib legentes habitimꝰ: occurrit qd̃ in
one et ex ea natuuitate posinsti. si ratio queritur.
ñerit mirabile. si exemplum poscitur. nerit singu¬
lare. et uisum ẽ posse de omĩ natiuitate & hois uł
cuiꝰlibet amimantis uł seminis tale aliquid dici
Si ratio enĩ eiꝰ queratur ñ indagabitur et utiq ent
mirabile: et si exemplum poscatur qͥa nicħ tale fit.
in exemplis. erit singulare. Neq enĩ quis contiẽ¬
tꝰ uiri et femmne uł cuiꝰlibet conceptionis: aliqnͣdo

Expanded text:
RI ET CONSACERDOTI AUGUSTINO ET FRATRIBUS QVI TECUM SUNT EVODIUS ET FRATRES QVI MECUM SUNT IN DOMINO SALUTEM. Per Iobinum, qui ad possessionem Marcianensem missus fuerat, dudum unam quaestionem de ratione et -deo missa epistula mea interrogaui; huius adhuc responsum non merui. sed quia epistulas sanctitatis tuae unam ad inlustrem uirum Italicam et alteram ad Italicam inlustrem in Christo feminam in manibus legentes habuimus, occurrit, quod ione et ex ea natiuitate posuisti : Si ratio quaeritur, non erit mirabile; si exemplum poscitur, non erit singulare\\ et uisum est posse de omni natiuitate et hominis uel cuiuslibet animantis uel seminis tale aliquid dici. si ratio enim eius quaeratur, non indagabitur et utique erit mirabile et, si exemplum poscatur, quia nihil tale sit in exemplis, erit singulare. neque enim qui conuentus uiri et feminae uel cuiuslibet conceptionis aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
uitare omnino. Et de eccła que sit de qͣscͥptum c̃ ñ ha¬
bere maculam aut rugam: utrum hec sit inqua
nunc congregamur: an illa qmͣsꝑamꝰ. Quidã autẽ
et si ue peccato eẽ posse. dehis omnib rogo qnͣtis ua¬
leo p̃cib sc̃itatem tuã ut iubeas nos aꝑtius in¬

Expanded text:
iurare omnino; et de ecclesia, quae sit, de qua scriptum est non haiurare omnino; et de ecclesia, quae sit, de qua scriptum est non habere rugam neque maculam, utrum haec sit, in qua nunc congregamur, an illa, quam speramus; quidam autem et sine peccato esse posse. De his omnibus rogo, quantis valeo precibus, Sanctitatem tuam, ut jubeas nos apertius in
Abbreviated transcription (Latin):
omino sco uire ac merito uenerabili. et
ꝑ omnna colendo augustino ep̃o: hy larius
Sc̃itatis tue gratia queomnib nota est.
paruitatimec ꝑsuasitut nr̃is des iracusano yppo¬
uẽ temeantib has ad laudandam mͥ uenerabilita¬
tem tuã litt̾as erogaremposcens sũmã tͥntatem
ut incolumis et uegetus dĩ nr̃i fauore. hoc meum
scͥptum ad recensendum suscipias: dne scẽ uire ac
m̾ito uenerabilis et ꝑ omĩa colende. ꝓide rogo ut
mei memor inscĩs orationib tuis cẽ digneris atq
imꝑitiã meã reformare. de eo qd̾ quidam xp̃iani a¬
pud syracusas excponunt. dicentes eẽ posse homi¬
nẽ sine peccato. et mandata dĩ facile custodire si ue¬
lit. infantem ñ baptiratum morte p̃ucutũ ñ posse
pie. Merito: quia sine peccato nascitur. diuutem
maneutẽ indiuicus suis regnum dĩ ñ posse mn¬
gredi infi oiã sua uendiderit: nec ꝓdẽẽ tidc̃ posse
si forte exipsis diuiciis fecerit mandata. Non deb̾e

Expanded text:
OMINO SANCTO IURE AC MERITO VENERABILI ET PER OMNIA COLENDO AUGUSTINO EPISCOPO HILARIUS. Sanctitatis tuae gratia, quae omnibus nota est, paruitati meae persuasit, ut nostris de Syracusano ad Hipponem remeantibus has ad laudandam mihi uenerabilitatem tuam litteras erogarem poscens summam trinitatem, ut incolumis et uegetus dei nostri fauore hoc meum scriptum ad recensendum suscipias, domine sancte, iure ac merito uenerabilis et per omnia colende. proinde rogo, ut mei memor in sanctis orationibus tuis esse digneris atque inperitiam nostram informare de eo, quod quidam Christiani apud Syracusas exponunt dicentes posse esse hominem sine peccato et mandata dei facile custodire, si uelit; infantem non baptizatum morte praeuentum non posse perire merito, quoniam sine peccato nascitur; diuitem manentem in diuitiis suis regnum dei non posse ingredi, nisi omnia sua uendiderit, nec prodesse eidsi forte ex ipsis divitiis fecerit mandata. Non debe
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quia ipsam diumne scripture ũtatẽ q̃ubiq
diffusa xp̃i ectsa cõmendatur. cͥminari et obscurare
ñpossunt. homines ꝑ qͦs p̃dicatur addusant ino¬
diũ dequib effingere quicquid inm̃tẽ uenerit pos¬
sunt uos autẽ non ita didicistis xp̃m si tam̃ illũ
audistis: et in illo docciestis. Ipse quippe fioeles su¬
os securos fagt etiam de disꝑ ensatorib malis. ma¬
la sua fatientib. et bona eiꝰ loquentib ubi aitque
dicunt facite: que autem fatiunt facere noude. añt¬

Expanded text:
ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua ubique ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua ubique diffusa Christi ecclesia commendatur, criminari et obscurare non possunt, homines, per quos praedicatur, adducant in odium, de quibus et fingere, quicquid in mentem uenerit, possunt. nos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis. ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facientibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite;
Abbreviated transcription (Latin):
nec intandum negligeretur nec in ur̃am notitiã
ꝓferretur. ubi infructuose cruciarentur firmi et
ꝑiculose turbarentur infirmi: S qui hoc incog¬
nito ꝑmisit uos temptari. det uob̾ uires sustinen¬
di. et erucdiat uos ex lege sua: doceat uos et miti¬
get a dieb malignis. donec fodiatur peceatori fo¬
uea. audio nonuullos ur̃m hinc amplius constri¬
stari. qmͣ delapsu duoꝵ illorũ diaconoꝵ. qui expar¬
te donari uenerant. tamquam discipline ꝓculia¬
ni insultauerint: uelut głantes denobis. quod
ex nr̃a disciplina nichil tale inelcricis etitisset. Qd
qui cumq fecistis: fateor uob̾ non bene fecistis. Ecce
docuit uos d̾s: ut qui głatur in domino głetur. Nec
obitiatis hereticis nisi quia ñ sune catholicr ne si¬
mriles ei fitis. qui non habendo quod incausa sue
diuisionis defendant ñ nisi hominũ crimina col¬
ligere affectant. et ea ipsa plura falsissime iaccant

Expanded text:
nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam perferretur, ubi infructuose cruciarentur firmi et periculose turbarentur infirmi. sed qui hoc cognito permisit uos temptari, det uobis uires sustinendi et erudiat uos ex lege sua, doceat uos et mitiget a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. Audio nonnullos uestrum hinc amplius contristari, quod de lapsu duorum illorum diaconorum, qui ex parte Donati uenerant, tamquam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fateor uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. nec obiciatis haereticis, nisi quia non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimina colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant,
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit uł ueri patuerit: instant. satagunt am¬
brunt ut de omnib hoc credatur hos ergo de no¬
stris dolorib suauitatem sue male lingue cap.¬
tantes. facile ẽ. ut illis canib comparemus. si for¬
te inmalo intelligendisunt qui lingebant uul¬
nera pauꝑis illus. qͥ ante ianuam diuitis ia¬
cebat et quo usq ueniret ad reqͥem suĩ abrahe
laboriosa et indigna omnia tolerabat. Nos me
noute amplius cruciarequi aliqm̃ spẽ habenĩ
addm̃ uos noute ipsa uulnera que uui lingunt
multiplicare uos ꝓ quib piclitamur omni ho¬
ła habentes foris pugnas intͦ
taores. pieulis incuutate. piculis indestuto. ꝑ¬
iculis exgentib. ꝑicłis infalsis fr̃ib. Scio quiado¬
letis. S numquid acrins quam ego: Scio quia
conturbati estis: et timeo ne int̾ linguas maledico
ñ culpa nr̃a factus ẽ uest̾. Nam hoc t̾ quod p̃ca¬
uere conatus sum ut si fieri posset hoc malur

Expanded text:
nuerit uel ueri patuerit, instant, satagunt, amnuerit uel ueri patuerit, instant, satagunt, ambiunt, ut de omnibus hoc credatur. hos ergo de nostris doloribus suauitatem suae malae linguae captantes facile est ut illis canibus comparemus, si forte in malo intellegendi sunt, qui lingebant uulnera pauperis illius, qui ante ianuam diuitis iacebat et, quousque ueniret ad requiem sinus Abrahae, laboriosa et indigna omnia tolerabat. Vos me nolite amplius cruciare. qui aliquam spem habetis ad deum. uos nolite ipsa uulnera, quae illi lingunt, multiplicare, uos, pro quibus periclitamur omni hora habentes foris pugnas, intus timores periculis in ciuitate, periculis in deserto, periculis ex gentibus, periculis in falsis fratribus. scio, quia doletis, sed numquid acrius quam ego? scio, quia conturbati estis, sed timeo, ne inter linguas maledicornon culpa nostra factus est uester. nam hoc est, quod praecauere conatus sum. ut. si fieri posset, hoc malum
Abbreviated transcription (Latin):
monuit: Nam qnͣtum adme attinet. et si ẽ in me
qnͣtulacumq caritas xp̃i: quis ur̃m infirmat᷑
et ego ñinfirmor: Quis scandalitatur: et ego ñ
uror Noute itaq augere cruciatus meos. defiti.¬
endo uł. in suspitionib falsis: uł inpeccatis alie¬
nis: Nolite obsecro uos. ne dicam de uob̾. et suꝑ
dolorem uulnerũ meoꝵ addiderunt. Nam illi
qui gaudent oeistis doiorib nrĩs. dequib inꝑ
sona corporis xp̃i tanto ante p̃dictum c̃ adu̾sus
me insultabant qui sedebant inporta. ec inme
psallebant qui bibebant unum. ualde toletabi¬
lius sustinentur: ꝓquib tamen etiam ipsis orare.
et bonum eis uelle didicimꝰ. ad quid enim aliuo
sedent isti et quid aliud captant. nisi ut qutisqͥs
ep̃t uł clericus uł monachus. uł sanctimonialis
nifestaris Et tam̃ etiam ipsi. cum aliqͣ maritata.
muenitur adult̾a. nec ꝓmiunt uxores suas. nec
accusant matres suas: Cum autẽ de aliquib qͥ

Expanded text:
monuit. nam quantum ad me adtinet, si est in me monuit. nam quantum ad me adtinet, si est in me quantulacumque caritas Christi. quis uestrum infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? nolite itaque augere cruciatus meos deficiendo uel in suspicionibus falsis uel in peccatis alienis; nolite, obsecro uos, ne dicam de uobis: Et super dolorem uulnerum meorum addiderunt. nam illi, qui gaudent de istis doloribus nostris, de quibus in persona corporis Christi tanto ante praedictum est: Aduersus me insultabant, qui sedebant in porta, et in me psallebant, qui bibebant uinum. ualde tolerabilius sustinentur; pro quibus tamen etiam ipsis orare et bonum eis uelle didicimus. ad quid enim aliud sedent isti et quid aliud captant, nisi ut, quisquis episcopus uel clericus uel monachus uel sanctimonialis nifestari? et tamen etiam ipsi, cum aliqua maritata inuenitur adultera, nec proiciunt uxores suas nec accusant matres suas; cum autem de aliquibus. q
Abbreviated transcription (Latin):
dudite me qui scitis ndinum popłs meusin
quorum corde lex mea ẽ: obpbria hominũ no¬
lite timere. et detractione eorum nesuꝑemim
nec qd̃ uos sꝑnant magni duxeritis. Sicut enĩ
uestim̃tum ita ꝑ tempꝰ assum̃tur. et sicut lana a
tinca comedentur: iustitia autẽ mea manee in¬
et̃num. Iam uͦ ne maliuolo animo desetuis dĩ
falsa suspitione pereatis. illud apłicum recorda¬
mini ubi ait. nolite ante tempꝰ quitqͣm iuoiea¬
re donec ueniat dominꝰ et illuminet abscondi¬
ta tenebrarum: et manifestabit cogitationes
cordis: et tunc laus erit unicuiq adeo: & item
illud qd̃ scͥpͥtum c̃: que. manifesta sunt uobis:
Que autem occulta sunt dno deo uro. Manifes¬
tum qͥdem ẽ. quia ista ineccła ñ accidunt. sine
graui tristitia scõrum atq fidelium. Uerump
tam̃ consoletur nos qui cuncta p̃dixit: atq ut
habundantia mniquitatis ñ refrigescam. sed
usq in sinem ꝑseueremꝰ ut saluieẽ possimꝰ. ad¬

Expanded text:
udite me, qui scitis iudicium, populus meus, in udite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in amanet. iam uero ne maliuolo animo de seruis dei falsa suspicando pereatis, illud apostolicum recordamini, ubi ait: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc laus erit unicuique a deo. et item illud, quod scriptum est: Quae manifesta sunt, uobis; quae autem occulta sunt, domino deo uestro. Manifestum est quidem, quia ista in ecclesia non accidunt sine graui tristitia sanctorum atque fidelium; uerum tamen consoletur nos, qui cuncta praedixit atque, ut abundantia iniquitatis non refrigescamus, sed usque in finem perseueremus, ut salui esse possimus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ non potest deuorare seductum ad nequitiã.
famam ipsuis inqͥnare conatur: ut si fieri potest
obꝓbriis hominum. et malaꝵ linguarum detracti¬
one defitiat. et sic in ciꝰ fauces ruat: si autem nec fa¬
mam in nocentis maculare potuerit. Hoc ei ꝑsua¬
dere temptat. ut ꝑ maliuolas suspitiones de frẽ suo
uidicet: et sic ab illo implicatus ab sorbeatur: Et
quis om̃s eĩ captiones et cirtum uentiones. uł com¬
p̃hendere uł enumerare suffitiat: ad u̾sus hic ta¬
men tria que ad causam p̾sentem ꝑtinent: priꝰ ne
mala exempla irnitando. ad neqͥtiam sedusamini.
sta uos ꝑ apłm alloquitur d̾s̃. ne sitis iugum du¬
ientes cum infidelib. Que enim par ticipatio iusti¬
cie cum iniquitate. aut que societas luci ad tene
bras: Item alio ioco. Nolite in quit seduei corrũpũt
mores bonos colloquia mala So brii estote
iusti: et nolite peccare. Ut autem linguis de¬
trahentium ne defitiatis: sic ꝑ ꝓpħam dicit.

Expanded text:
quem non potest deuorare seductum ad nequitiam, quem non potest deuorare seductum ad nequitiam, famam ipsius inquinare conatur, ut, si fieri potest. opprobriis hominum et malarum linguarum detractione deficiat et sic in eius fauces ruat. si autem nec famam innocentis maculare potuerit, hoc ei persuadere temptat, ut per maliuolas suspiciones de fratre suo iudicet et sic ab illo implicatus absorbeatur. et quis omnes eius captiones et circumuentiones uel comprehendere uel enumerare sufficiat? aduersus haec tamen tria, quae ad causam praesentem pertinent, prius, ne mala exempla imitando ad nequitiam seducamini, ita uos per apostolum adloquitur deus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci ad bras ? Item alio loco: Nolite, inquit, seduci: Corrumpunt mores bonos colloquia mala. Sobrii estote, justi, et nolite peccare . Ut autem linguis detrahentium non deficiatis, sic per Prophetam dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
riam. si illiꝰuditium meo uellẽ p̃iuditio p̾uenire.
Qd̃ nec in negotiis scłarib uidices fatiunt. qñdo
cause dubitatio ad maiorem potestatem refertur.
ut pendente relatione. aliquid audeant cõmutare:
et inep̃oꝵ concilio constitutum ẽ nullũ clericũ qui
ñ dum coninct᷑ sit suspendi acõmumone debere.
nisi ad causam suã examinandã se non p̾sentaũit:
Bonefatiꝰ tam̃ hanc humilitatẽ suscepit ut nec
litc̃as accipet quib in pegrinatione honorẽ suum
quereret: ut ieo loco ubi ambo ignoti st̃ cirta am¬
bos equalitas seruaretur:. Et nunc si uob placet ut
nom̃ eiꝰ non recitetur. ne his qui ad ecclam nolunt
accedere sicut ait apłs demꝰ octasionem querentibꝰ
occasionem:. ñ erit hoc nr̃m factum s eorum quori
causa fuerit factum. Quid enim obẽ homini. qđ̵ ex
illa tabula non uult eum retitari humana ignorã¬
ciã si delibro uiuentium ñ eum delet iniqua con-¬

Expanded text:
riam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. riam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. quod nec in negotiis saecularibus iudices faciunt, quando causae dubitatio ad maiorem potestatem refertur, ut pendente relatione aliquid audeant commutare. et in episcoporum concilio constitutum est nullum clericum, qui nondum conuictus sit, suspendi a communione debere, nisi ad causam suam examinandam se non praesentauerit. Bonifatius tamen hanc humilitatem suscepit, ut nec litteras acciperet, quibus in peregrinationem honorem suum quaereret, ut in eo loco, ubi ambo ignoti sunt, circa ambos aequalitas seruaretur. et nunc, si uobis placet, ut nomen eius non recitetur, ne his, qui ad ecclesiam nolunt accedere, sicut ait apostolus, demus occasionem quaerentibus occasionem, non erit hoc nostrum factum sed eorum, quorum causa fuerit factum. quid enim obest homini, quod ex illa tabula non uult eum recitari humana ignorantia, si de libro uiuorum non eum delet iniqua con
Abbreviated transcription (Latin):
tentur furem quẽdam qͥ ad cum locum uenerat.
ut falsum iurando deciꝑet. cõpulsum fuisse confi¬
teri furtum. et qd̾ abstulerat reode. Numquid ñ
et affrica scõꝵ martirum corporib plena ẽt Et ta¬
men nusqm̃ hic scimus talia fieri. Sicut enim qd̃
nec om̃s habent di iudicationẽ spũum: ita nec in
omnib inemoriis scõꝵ ista fieri uoluit ille. qui di¬
udit ꝓpͥa unicuiq ꝓut nult. Quappt̃ cum ego uo¬
luissem hunc grauissimum dolorẽ cordis mei. uob̃
ꝓferre innotitiã. ne uos atrocit̃ et in anit̾ contris¬
tando turbarem. fortassis ideo d̾s noluit uos latẽ.
ut nob̾cum orationib incũbatis: ut qd̃ ipse in
hac causa nouit. nos autem nosse non possumus.
ctiã nob̃ manifestare dignetur. Nom̃ autẽ presbitĩ
ꝓpt̾ea non ausus sum. denumero couegarum eĩ uł
suppͥmere uł delere:. ne diuine potestati sub cuĩ
ex amine causa adhuc pendet. facere uiderer in ui¬

Expanded text:
tentur, furem quendam, qui ad eum locum uenerat, tentur, furem quendam, qui ad eum locum uenerat, ut falsum iurando deciperet, compulsum fuisse confiteri furtum et, quod abstulerat, reddere. numquid non et Africa sanctorum martyrum corporibus plena est? et tamen nusquam hic scimus talia fieri. sicut enim, quod nec omnes habent diiudicationem spirituum, ita nec in omnibus memoriis sanctorum ista fieri uoluit ille, qui diuidit propria unicuique, prout uult. Quapropter cum ego noluissem hunc grauissimum dolorem cordis mei uobis perferre in notitiam, ne uos atrociter et inaniter contristando turbarem, fortassis ideo deus noluit uos latere, ut nobiscum orationibus incumbatis, ut, quod ipse in hac causa nouit, nos autem nosse non possumus, etiam nobis manifestare dignetur. nomen autem presbyteri propterea non ausus sum de numero collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine causa adhuc pendet, facere uiderer iniu
Abbreviated transcription (Latin):
di: elegi auquid medium. ut certo placito se ambo
ꝑstringerent ad locum scm̃ se ꝑ recturos: aibi t̾ribili¬
ora oꝑa dinon sanam cuĩq conscientiam multo
facilius aꝑirent: et ad confessionẽ uł pena. uł timo¬
re compelletent: Ubiq quidem d̃s̃ ẽ. et nullo conti¬
netur. uł includitur loco qui condidit omina: et
eum aueris adoratorib in spũ et i̾utate oportet
adorari. ut in occulto exaudicns in occulto etiam
iustificet et coronet. uerumptam̃ ad ista que hoĩb
uisibilit̾ nota sunt quis pot̾ eiꝰ consilium ꝑscrutari:
q̃re in aliis locis hec miracula fiant. in aliis ñ fiant:
Multis enim notissima ẽ sc̃itas lociubi beati felicis
nolensis corpꝰ conditum ẽ: quo uolui ut ꝑgerent
quia in de nob facilius fideliusq stribi potest.
quiequid in eoꝵ aliquo diunitutus fuerit ꝓpalatũ
Nam et nol nouimuᷤ mediolan apud memori¬
am scõꝵ. ubi mirabilit̾ et t̾ribilit̾ demones confi¬

Expanded text:
di, elegi aliquid medium, ut certo placito se ambo di, elegi aliquid medium, ut certo placito se ambo constringerent ad locum sanctum se pergituros, ubi terribiliora opera dei non sanam cuiusque conscientiam multo facilius aperirent et ad confessionem uel poena uel timore compellerent. ubique quidem deus est et nullo continetur uel includitur loco, qui condidit omnia, et eum a ueris adoratoribus in spiritu et ueritate oportet adorari, ut in occulto exaudiens in occulto etiam iustificet et coronet. uerum tamen ad ista, quae hominibus uisibiliter nota sunt, quis potest eius consilium perscrutari, quare in aliis locis haec miracula fiant, in aliis non fiant? multis enim notissima est sanctitas loci, ubi beati Felicis Nolensis corpus conditum est, quo uolui ut pergerent, quia inde nobis facilius fideliusque scribi potest, quicquid in eorum aliquo diuinitus fuerit propalatum. nam et nos nouimus Mediolani apud memoriam sanctorum, ubi mirabiliter et terribiliter daemones confi