comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sionem sibi supplicat subueniri: qm̃
in confitendo peccato ueritatem dixit.
qͣm ds̃ dñs suꝑra sacrificia plus requi¬
rit: Non enim ds delectatur pęnis no¬
stris: s confessionem quȩrit erroris.
sicut scriptum ẽ. Nolo mortẽ peccato¬
ris: s conu̾tatur ⁊ uiat. Incerta st̃.
quȩ om̃ino discerni ñ possunt: sed
aliquibꝰ ambiguitatibus colligunt᷑.
Occulta uͦ sunt: quȩ nec oculus con¬
spicit. nec mens humana diuidicat.
Hȩc duo non solum sibi reuelata diẽ.
s manifestata ꝓfitetur Ut quoa fue¬
rat uł suspicare ardiuim. ꝓuenerit
illi in declaratione manifestum. Et
nota qđ collata sibi munera. pulchra
definitione complectit᷑. Dicendo eñi
incerta ⁊ occulta sapientiȩ tuȩ mani¬
festasti mͥ: ꝓphetia quid sit ostenait
onus aluid. addit reatui suo: ut bene¬
ficia numerat. culpa semꝑ accrescat.
Incerta gͦ ⁊ occulta sunt: quȩ ds ui
in fuii sui manifestatione reuelauit.

Expanded text:
sionem sibi supplicat subveniri, quoniam sionem sibi supplicat subveniri, quoniam in confitendo peccato veritatem dixit, quam Dominus Deus supra sacrificia plus requirit. Non enim Deus delectatur poenis nostris, sed confessionem quaerit erroris, sicut scriptum est: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Incerta sunt quae omnino discerni non possunt, sed aliquibus ambiguitatibus colliguntur. Occulta vero sunt quae nec oculus conspicit, nec mens humana dijudicat. Haec duo non solum sibi revelata dicit, sed manifestata profitetur; ut quod fuerat vel suspicari arduum, provenerit illi in declaratione manifestum. Et nota quod collata sibi munera pulchra definitione complectitur. Dicendo enim, incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi, prophetia quid sit ostendit? Onus aliud addit reatui suo, ut cum beneficia numerat, culpa semper accrescat. Incerta ergo et occulta sunt quae Deus illi in Filii sui manifestatione revelavit.
Abbreviated transcription (Latin):
datum optimum. ⁊ om̃e donum ꝑ¬
fectum. desursum ẽ: descendens aꝑa¬
tre luminum. Sequit᷑. Alia uos.
multo peior absorditaᷤ Si a nobis cẽt
bonȩ uoluntatiᷤᷤ initium. nos magiᷤᷤ
poneremus fundamentũ. ubi ȩdifi¬
caret dñs: quod certe nulla potest m̃¬
tis sanitas approbare. Q uaꝑpter desini¬
te asserere: quȩ non potestis implere.
Illi obedient̃ audiunt: qͦs ipse fac̃ audire.
Illiꝓficue cupiunt: qͥ munꝰ diumitatis ac¬
cipiunt. Nã pꝰ uitiatam humani gn̾is nat᷑ã.
libi arbitͥi saluti feram partem. & dñs tͥbuit.
it oꝑationem ipsius sua pietate concedit.
munere docuerunt. S nos ea contin¬
gere fȩcit heresis exsecrandda: quȩ ni¬
mis saluti nr̃ę probat᷑ esse contraria:
Ecce enim ueritatem dilexisti: incerta et
occulta sapientiȩ tuȩ manifestasti mͥ.
Sicut suꝑiore u̾su ꝑ cõmune delictum
approbauit. quia nemo a peccatis reci¬
deretur exceptus. sic it̾m ꝑsuam ꝯfes¬

Expanded text:
datum optimum et omne donum pdatum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Sequitur vos alia multo pejor absurditas. Si a nobis esset bonae voluntatis initium, nos magis poneremus fundamentum, ubi aedificaret Dominus; quod certe nulla potest mentis sanitas approbare. Quapropter desinite asserere quae non potestis implere. Illi obedienter audiunt, quos ipse facit audire; illi proficue cupiunt, qui munus Divinitatis accipiunt. Nam post vitiatam humani generis naturam, liberi arbitrii salutiferam partem et Dominus tribuit, et operationem ipsius sua pietate concedit. munere docuerunt. Sed nos ea contingere fecit haeresis exsecranda, quae nimis saluti nostrae probatur esse contraria. Vers. 7. Ecce enim veritatem dilexisti; incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi. Sicut superiori versu per commune delictum approbavit, quia nemo a peccatis redderetur exceptus, sic iterum per suam confes
Abbreviated transcription (Latin):
tis: quid ibi ꝓprium cępisse ognoscitiᷤ.
tam esayam sic arbitrium liberum
comprobari Si uolueritis. ⁊ ob audicriti
bona t̾rȩ comedetis Et it̾m iezechiel.
Facite uobis cor nouum: ⁊ spm̃ nouũ.
Et it̾m hodie si uocen eiuuis audieritĩ:
nolite obdutare corda ur̃a. S hȩc ⁊ hiᷤ
similia pessima iitentione sentitis: ut
credatis homines a semet ipsis bonȩ uo¬
luntatis initium sumere. ⁊ post adiuta¬
rium diuinitatiᷤ accipere. ut quod
dici nefas ẽ. nossimus causa euis bene¬
ficii. non ipse sui Iam quomodo uerũ
erit quod iohannes ait. De plenitudine
gratuita. si eam anticip& alicuiꝰ boni
p̃missa celeritas : Audite apłm: qui
dogna ur̃m falsissimum. uera p̃dica¬
tione conuincit dicens: Quiᷤ prior de¬
dit ei. iretribuet᷑ illi: Qm̃ ex ipso. et
ꝑipsum. ⁊ in ipso sunt omĩa. Item apłs.
a quo ẽ. ⁊ uelle ⁊i ꝑficere. probona uo¬
luntate. Et iacobus apostolus. Omne

Expanded text:
tis, quid ibi proprium coepisse cognoscitis, tis, quid ibi proprium coepisse cognoscitis, tam Isaiam sic arbitrium liberum comprobare: Si volueritis et obaudieritis, bona terrae comedetis . Et iterum Ezechiel: Facite vobis cor novum, et spiritum novum . Et iterum: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Sed haec et his similia pessima intentione sentitis; ut credatis homines a semetipsis bonae voluntatis initium sumere, et post, adjutorium Divinitatis accipere; ut quod dici nefas est nos simus causa ejus beneficii, non ipse sui. Jam quomodo verum erit quod Joannes ait: De plenitudine gratuita, si eam anticipet alicujus boni praemissa celeritas? Audite Apostolum, qui dogma vestrum falsissimum vera praedicatione convincit, dicens: Quis prior dedit ei, et retribuetur illi? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Item Apostolus: A quo est et velle et perficere, pro bona voluntate . Et Jacobus Apostolus: Omne
Abbreviated transcription (Latin):
redduntur alieni. qui de cõmissa neqͤ¬
unt prauitate culpari: Restat ergo
ut originali peccato infantes tencant᷑
obnoxii: q̃m anteqͣm ꝓpria faciant
primi hominis secum ꝓbantur gestare pee¬
cata: Sunt ⁊ aliȩ uerissimȩ probationes:
si sibi humana ꝓteruia. sacrilegos non ex¬
quirat errores. Suꝑ est eorum secunda ne¬
quitia: qͣnlo liberum arbitrium. sie in
humanis uiribus ponunt. ut absq dei
giatia homines putent. ꝑse ipsos bonum
aliquid posse concipere. Quod si ita ẽẽt
ligi: In alio quoq psalmo dicit. Nisi do¬
minꝰ edificauerit sibi domitm: inuanũ
laborant qͥ edificant eam. Idem dicit.
A domino gressus nominis dirigunt᷑:
⁊uiam eius cupiet nimiᷤ. Alio quoq
loco psalmista testat᷑. Dominus erigit
elisos: dns soluit compedito. dñs illumi¬
nat eccoᷤ. sum aũ audiatis. p̃uenire. ȩddifi¬
care. dirigere. erigere. dñm absoluere.
⁊ illuminare. nullis precedentibus meri¬

Expanded text:
redduntur alieni, qui de commissa nequredduntur alieni, qui de commissa nequeunt pravitate culpari? Restat ergo ut originali peccato infantes teneantur obnoxii; quoniam antequam propria faciant, primi hominis secum probantur gestare peccata. Sunt et aliae verissimae probationes; ideoque sibi humana protervia sacrilegos non exquirat errores. Superest eorum secunda nequitia, quoniam liberum arbitrium sic in humanis viribus ponunt, ut absque Dei gratia homines putent per seipsos bonum aliquod posse concipere vel agere. Quod si ita esset, ligi. In alio quoque psalmo dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Idem dicit: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupiet nimis . Alio quoque loco Psalmista testatur: Dominus erigit elisos; Dominus solvit compeditos; Dominus illuminat caecos . Cum audiatis praevenire, aedificare, dirigere, et erigere Dominum, absolvere, et illuminare nullis praecedentibus meri
Abbreviated transcription (Latin):
nis donum multismodiᷤ se nititur offen¬
dere criminosum: Audiant hoe pelagi¬
ani: ⁊ ire contͣ manifestam ueritatem¬
uehement̃ erubescant: Quẽ ad modum
enim potest ficri. ut in qualibet ȩtate
paruula non egeamus absolui. qui
hunc mundum delictis grauantibus
ingredimur onerati : Iob quoq. simi¬
li uoce ꝓfitetur: Nemo mundus ante
te: nec insans cuius ẽ unius dici uita
suꝑ terram: Uas etiam electionis paulus
apłs: int̃ multa cõmemorat dicens Fui¬
mus ⁊ nos aliqͣndo natura filii irȩ: sicut
⁊ cȩteri. Item ipse apostolus. P. unum
hominem peccatum intrauit in hunc¬
intndũ. ⁊ ꝑpeccatum mors: ⁊ ita in
omnes homines mors ꝑtransiit. in quo
om̃s peccauerunt: Ipsa ętiam ueritas:
in ęuangelio testatur definitiua sen¬
tentia: Amen dico uobis: si quis non
renatus fuerit ex aqua ⁊ spũ sc̃o. non
potest uidere regnum dei. Quaipter
interrogo: cur infantes a regno dei

Expanded text:
nis donum multis modis se nititur 171 ostennis donum multis modis se nititur 171 ostendere criminosum. Audiant Pelagiani, et ire contra manifestam veritatem erubescant. Quemadmodum enim potest fieri ut in qualibet aetate parvula non egeamus absolvi, qui hunc mundum delictis gravantibus ingredimur onerati? Job quoque simili voce profitetur: Nemo mundus ante te, nec infans cujus est unius diei vita super terram . Vas etiam electionis Paulus apostolus inter multa commemorat dicens: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ; item ipse Paulus apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors: et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ipsa etiam Veritas in Evangelio testatur definitiva sententia: Amen, amen, dico vobis, si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei . Quapropter interrogo cur infantes a regno Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝓpheta superaret᷑. qui iam itictus
in ꝓprio examine noscebat᷑. Aliqui
hoc aptant. ⁊ ad dñi passionem: cũ
iudicatus uicit: ⁊ mundũ dampna¬
tus absoluit. Ecce enim in iniqui
tatibus conceptus sum: ⁊ in delictis
peperit me mat̾ mea. Hic iniudia
peccati minuit᷑: qͣndo ꝓprium crrm̃
delictis generalibus comparat᷑. ut ipsa
multitudo & confessio peccatorim.
miscrationẽ boni iudiciᷤ cõmoueret.
Ergo. iste sensus ẽ Quid dicã me mͦ
fȩcisse. quȩ arguor: qui iam ex origi¬
nalipecco it  iniquitatibus probor ẽe
conceptuis. ut ante peccata contraxer̃i
qͣm uitȩ pͥncipia reiperissem: Quoa
argumentum dicit᷑. ab ante cedentarꝰ.
Neq enim nouum ẽ: illum peccare. qui
ininiqͥtatibus conceptus. ⁊ in delictis est
genitus. Quid humilius. quid simpli¬
cius. qͣm de uno peccato redargui. ⁊ simt
om̃ĩa consiteri: Merito gͦ isti sic facile
uidetur indultum: qui post absolutio¬

Expanded text:
cio propheta superaretur, qui jam victus cio propheta superaretur, qui jam victus in proprio examine noscebatur. Aliqui hoc aptant et ad Domini passionem, cum judicatus, et mundum damnatus absolvit. tatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Hic invidia peccati minuitur, quando proprium crimen delictis generalibus comparatur; ut ipsa multitudo et confessio peccatorum miserationem boni judicis commoveret. Ergo iste sensus est: Quid dicam me modo fecisse quae arguor, qui jam ex originali peccato in iniquitatibus probor esse conceptus: ut ante peccata contraxerim quam vitae principia reperissem? Quod argumentum dicitur Ab antecedentibus. Neque enim novum est illum peccare, qui in iniquitatibus conceptus et in delictis est genitus. Quid humilius, quid simplicius quam de uno peccato redargui, et simul omnia confiteri? Merito ergo isti sic facile videtur indultum, qui post absolutio
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. uire coram ipso malum se
fȩcisse deplorabat: Arguens dem̃tiam
suam. qui ñ expauit tanto uidice
p̃sente peccare. Sermones aut̾e dñi
merito ustificati dicunt᷑: qm̃ sine
dubio semꝑ eius dicta complentur.
sicut ipse dixit. Celum ⁊ terra tͣnsibũt:
u̾ba autem mea ñ preteribunt. Seqͥt᷑.
Et iuncas cum uidicaris. Ds̃ tantȩ iusticie
est ut uelit se cum hominibus iudica¬
ri: Ipse enum dicit: Iudicate iñt me &
uincam meã Et alibi dicit. Popule
meus qͥd sȩci tibi. aut quid contrista¬
ui tebi: responde michi. Unde nunc
ꝓpħa confitetur talem contrase dñm
habere iusticiam: ut absolute suꝑet
cum fuerit uidicatum. Sic ⁊ ihere¬
mias ait Dicetis dño deo nr̃o Tibi
iusticiam: nobis autẽ ꝯfusio uultus
nr̃i Frat quippe in animo eius quod
ex pastore rex fuisset effectus: quod
regendos populos acceperat. ⁊ sine
honoris sui consideratione delique¬
rat: Necesse gͦ erat: ut in alieno uidi¬

Expanded text:
noverat, jure coram ipso malum se noverat, jure coram ipso malum se fecisse deplorabat, arguens dementiam suam, qui non expavit tanto judice praesente peccare. Sermones autem Domini merito justificati dicuntur, quoniam sine dubio semper ejus dicta complentur, sicut ipse dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Sequitur, et vincas cum judicaris. Deus tantae justitiae est, ut velit se cum hominibus judicari; ipse enim dicit: Judicate inter me et vineam meam ; et alibi dicit: Popule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? responde mihi . Unde nunc propheta confitetur talem contra se Dominum habere justitiam, ut absolute superet, cum fuerit judicatum. Sic et Baruch ait: Dicetis Domino Deo nostro: Tibi justitia, nobis autem confusio vultus nostri . Erat quippe in animo ejus quod ex pastore rex fuisset effectus, quod regendos populos acceperat, et sine honoris sui consideratione deliquerat. Necesse ergo erat ut in alieno judi
Abbreviated transcription (Latin):
contra me ẽ semꝑ: Iuste gͦ se petebat ab¬
solui: qui iam hic formam illam uisꝰ
est fibi fȩcisse futuri uidicii: Hȩc fig᷑a
dicitur procatalemsis: id ÷ prȩoccupa¬
tio: Hic enim quasi iam inuenturo
iudicio constitutus: delictorum suoꝵ
maticus syllogismus apparet. quem
in uicesimo psalmo iam diximus:
cuiꝰ ꝓpositio est. dñs. Iustificatur in
sermonibus sius. ⁊ uincit cũ uidicat᷑.
Huic subuingit᷑. in condusione p̃¬
missa sententia: Tibi gͥ soli peccaui:
⁊ malum coram te fęci. Hoc in redden¬
dis syllogismis sine culpa fieri more
ueterum constat ẽẽ ꝑmissum: Nunc
ad exponenda u̾ba redeamus: De po¬
pulo si quis errauerit: ⁊ deo peccat
⁊ regi Nam qͣndo rex delinquit: so-¬
li deo reus est. quia hominẽ non ħt.
qui cius facta diuidicet. Merito ergo
rex deo tantum se dicit peccasse: qui a
solus erat. qui eius potuisset aͦmissa
discutere Et quia illum ubiq esset

Expanded text:
contra me est semper. Juste ergo se petebat abcontra me est semper. Juste ergo se petebat absolvi, qui jam hic formam illam visus est sibi fecisse futuri judicii. Haec figura dicitur procatalepsis, id est praeoccupatio. Hic enim quasi jam in venturo judicio constitutus, delictorum suorum maticus syllogismus apparet, quem in vigesimo psalmo jam diximus. Cujus propositio est: Dominus justificatur in sermonibus suis, et vincit cum judicatur. Huic subjungitur in conclusione praemissa sententia: Tibi igitur soli peccavi, et malum coram te feci. Hoc in reddendis syllogismis sine culpa fieri, more veterum constat esse permissum. Nunc ad exponenda verba redeamus. De populo si quis erraverit, et Deo peccat, et regi. Nam quando rex delinquit, soli Deo reus est, quia hominem non habet qui ejus facta dijudicet. Merito ergo rex Deo tantum se dicit peccasse, quia solus erat qui ejus potuisset admissa discutere. Et quia illum ubique esse
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit. ego agnosco: Peccata eñi illa
sunt fortioraq̃ agnoscentes ãmittimus:
non autẽ illa quȩ ꝑ ignorantiam ꝑpetra¬
mus Siue illud scire om̃s possunt pecca-¬
ta sua: s soli illi probant᷑ agnoscere. qui
ca uident᷑ ꝓpria exsecratione dampnare.
ꝑfecta enim pęnitentia ẽ: futura caue¬
re peccata: ilugere p̃̾terita: Primo enim
poit ipsum fuit scelus: quando ꝓpheta
int̾rogante respondit. dignum esse mor-¬
te. qui alienam ouem pauꝑis concupi¬
uit. tunc qͣndo peccatum suum ñ crede¬
bat ẽe deflendum Modo autẽ cũ peni¬
tet cum ꝓstratus supplicit ingemiscit.
contra se stare dicit delicta: quasi quan
claudit S respectus iste ꝯtinuus: pce¬
catorum ꝑseuerantiã. piȩ supplicatioĩs
ostendit. Nam quotieus talia corde res-¬
picimus: totiens cõmissa deploramus:
Dixit enim dñs insuꝑiore psalmo. Ar
faciebat: cum dicit ⁊ peccatum meum

Expanded text:
quod dicit: Ego agnosco. Peccata enim illa quod dicit: Ego agnosco. Peccata enim illa sunt fortiora, quae agnoscentes admittimus; non autem illa quae per ignorantiam perpetramus. Sive illud dicit: Scire omnes possunt peccata sua; sed soli illiidentur propria exsecratione damnare. Perfecta enim poenitentia est futura cavere peccata, et lugere praeterita. Primo enim post ipsum fuit scelus, quando propheta interrogante respondit dignum esse morte qui alienam ovem pauperis concupivit , tunc quando peccatum suum non credebat esse deflendum: modo autem eum poenitet, cum prostatus humiliter ingemiscit, contra se stare dicit delicta, quasi quamdclaudit. Sed respectus iste continuus peccatorum perseverantiam piae supplicationis ostendit; nam quoties talia corde respicimus, toties commissa deploramus. Dixit enim Dominus in superiori psalmo: Argfaciebat, cum dicit: Et peccatum meum
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣ niuem possit dealbare. quod
sordidum ẽ. salutiferi baptismatis
cognoscit᷑ indicare puritatem Ubisie
omnia ⁊ originalia delicta. ⁊ ꝑ peram
at puritatem. in qua primus adam
noscitur ẽẽ procreatus S utinam
conseruaremꝰ tanti muneris dignita¬
tem: ne nos tt̾m pullulantia peccata
fuscarent: Petit gͦ ꝓpheta in p̃figatione
sacri baptismatiᷤ mundari. ab in ui¬
sticia sua: ne insecuritate remissus.
negligens uideretur ẽẽ post ueniam:
Nã maxime debet cauere. ne finttima
nr̃a reddant᷑ obnoxia: sicut salomon
dicit. In fine suo laudabit᷑ omnis uir:
peccatũ meũ contra me ẽ semꝑ: Scieis
ꝓpheta sic dñm puim. ut tam̃ ⁊ iustus
ẽẽ non desinat: ȩquitatem sui suppli¬
cationibus congruenter admiscuit.
ut facilius audiatur. quod iusticia inter¬
ueniente deposcitur: Puniendum qͥdem
sicut salomon dicit. Iustus in pͥncipio ser¬
monis. accusator est sui. Intendamus gͦ

Expanded text:
ut supra nivem possit dealbare quod ut supra nivem possit dealbare quod sordidum est, salutiferi baptismatis cognoscitur indicare puritatem: ubi sic omnia originalia delicta, et perpetrata at puritati in qua primus Adam noscitur esse procreatus. Sed utinam conservaremus tanti muneris dignitatem, ne nos iterum pullulantia peccata fuscarent. Petit ergo propheta in praefiguratione sacri baptismatis mundari ab injustitia sua, ne, in securitate remissus, negligens videretur esse post veniam. Nam maxime debet caveri ne finitima nostra reddantur obnoxia; sicut Salomon dicit: In fine suo laudabitur omnis vir peccatum meum contra me est semper. Sciens propheta sic Dominum pium, ut tamen et justus esse non desinat, aequitatem suis supplicationibus congruenter admiscuit; ut facilius audiatur, quod justitia interveniente deposcitur. Puniendum quidemsicut Salomon dicit: Justus in principio sermonis accusator est sui . Intendamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
catorum qͣmlibet exsuꝑat: Nec ua¬
lebat delictum ꝑcellere. contra qđ
a parte maiore: Multo enim maior
catur gͦ in omnibus delictis suis pi-¬
etatis multitudinem: quia ꝑ prophe-¬
tam p̾sentis nequitiȩ susceperat re-¬
missionem. ut ⁊ illa mereretur e¬
uadere. quȩ diu̾sis temporibus se
meminerat ꝑpetrasse Prudentis¬
sime aut̾e delicti nullum uolebat
remanere uestigium: qnͣdo ille so¬
lus in libro uitȩ conscribitur. euruᷤ
omia peccata delent᷑. Usqueqͣꝙ¬
meo munda me Studiose debet dilui.
qui criminum ueneno fuscatus ẽ: quia
incuriose ñ abluit᷑ qui tenebrosa infec̃¬
tione maculat᷑: usquequaq. undiq
ab om ni parte: ut ulla simul ignosce¬
ret. quȩ prius se nouerat amisisse: Pot
enim aliquis sic lauari: ut tam̃ non
sit omĩno purissimꝰ. S addidit mun¬
da me: quatenus in eo nichil remane̾
possit immundum. S istud lauachrũ
quod sic abluit maculas peccatorum.

Expanded text:
catorum quamlibet exsuperat; nec vacatorum quamlibet exsuperat; nec valebat delictum percellere, contra quoA parte majori. Multo enim major catur ergo in omnibus delictis suis pietatis multitudinem; quia per prophetam praesentis nequitiae susceperat remissionem; ut et illa mereretur evadere, quae diversis temporibus se meminerat perpetrasse. Prudentissime autem delictis nullum volebat remanere vestigium: quoniam ille solus in libro vitae conscribitur, cujus omnia peccata delentur. Vemeo munda me. Studiose debet dilui, qui criminum veneno fuscatus est; quia incuriose non abluitur, qui tenebrosa infectione maculatur. Usquequaque, undique, ab omni parte, ut et illa simul ignosceret, quae prius se noverat admisisse. Potest enim aliquis sic lavari, ut tamen non sit omnino purissimus. Sed addidit, munda me, quatenus in eo nihil remanere posset immundum. Sed istud lavacrum, quod sic abluit maculas peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
lo deposucrit.: ⁊ t̾reno coepore indue¬
rit conditorem. eumq qui ęterni¬
tate patrimanet ęqualis. mortalita¬
te cocquauerit ⁊ nobis: ftemã serui
mundi dño imposuit. ut ipse paniᷤ
ȩsuriret. fons uitȩ sitiret. uirtus
infirmaret᷑. omĩpotens uita inoreret᷑.
Quȩ deniq maice miscricoedia. qͣm
ꝓpter nos creari creatorem. seruire
dominatorem. uendi redemptorem.
humiliari exaltatorem. occidi uiuifica¬
torem: Hȩc erat illa magna misericor¬
dia domini. quam sc̃s uir explicare
non poterat: s facile se ꝑ eam credebat
absolui. ꝑ quam humanum genus
iam tune cognoscebat. posse libera¬
argumentum ẽ. ã comugatis: Mi-¬
serere enim: a miscđiȩ fonte descen¬
dit: Sequit᷑. Et scđm multitudinẽ
miserationum tuarum. dele iniqui¬
tatem meã Quid ñ poterat dare.
quando secundum se dñs rogabat᷑
ignoscere: Multitudo enim indul-¬
gentiȩ diuinȩ. magnitudinem pcc-¬

Expanded text:
lo deposuerit, et terreno corpore induelo deposuerit, et terreno corpore induerit Conditorem, eumque qui aeternitate Patri manet aequalis, mortalitati coaequaverit, et pro nobis formam servi mundi Domino imposuerit; ut ipse panis esuriret, fons vitae sitiret, virtus infirmaretur, omnipotens vita moreretur? Quae denique major misericordia, quam propter nos creari Creatorem, servire Dominatorem, vendi Redemptorem, humiliari Exaltatorem, occidi Vivificatorem? Haec erat illa magna misericordia Domini, quam sanctus vir explicare non poterat; sed facile per eam se credebat absolvi, per quam humanum genus jam tunc cognoscebat posse liberaargumentum est A conjugatis: misereri enim, a misericordiae fonte descendit. Sequitur, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Quid non poterat dare, quando secundum se Dominus rogabatur ignoscere? 170 Multitudo enim indulgentiae divinae, magnitudinem pec
Abbreviated transcription (Latin):
cuntũ multitudinem misera¬
tionum tuarum: dele iniqͥtatem meã.
Ille rex potentissimus ⁊ multarum
gentium uictor egregius. cum se au-¬
disset a nathan ꝓpła redargui. pecca-¬
tum suũ ñ erubuit publicȩ confiteri.
nec ad noxias excusationes cucurrit.
ad quas maxime impudens festinat
humanitas: s repente salutari humi-¬
litate prostrat᷑ ipsum se offerens deo
purpuratus pęnitens. piis lacrimis
supplicauit Fidelis enim seruus nõ
assumit callosas inficias: s cito intel¬
ligit cõmissa delicta mirabile initũi
Dicendo enim uidici. miserere mei:
locum examinis cognosctt᷑ abstulisse.
Uox ista ñ discutitur. s sub tranquil¬
litate semꝑ audit᷑: Solaq res est. per
qͣm possimus rei sine aliqͣ contrarieta¬
te defendi. Petebat qͥdem miscdiam.
qͣm defuure ñ poterat: s tam̃ peccatiᷤᷤ
siuis eam grandiorem omnimodis
sentiebat Quanta enim sit ut dixe-¬
runt scĩssimi patres quis enarrare
sufficiat ut mundi creatorem de cę-¬

Expanded text:
multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam. Rex ille potentissimus, et multarum gentium victor egregius, cum se audisset a Natham propheta redargui, peccatum suum non erubuit publice confiteri, nec ad noxias excusationes cucurrit, ad quas maxime impudens festinat humanitas; sed repente salutari humilitate prostratus, ipsum se offerens Deo, purpuratus poenitens piis lacrymis supplicavit. Fidelis enim servus non assumit callosas inficias, sed cito intelligit commissa delicta. Mirabile initium! Dicendo enim Judici: Miserere mei, locum examini cognoscitur abstulisse. Vox ista non discutitur, sed sub tranquillitate semper auditur; solaque res est per quam possimus rei sine aliqua contrarietate defendi. Petebat quidem misericordiam, quam definire non poterat; sed tamen peccatis suis eam grandiorem omnimodis sentiebat. Quanta enim sit, ut dixerunt sanctissimi Patres, quis enarrare sufficiat; ut mundi Creatorem de coe
Abbreviated transcription (Latin):
effectus. S considera quȩ ineo significet᷑
eccłia: ꝑ quem mundus scilicet potuisset
ornarẽ. O regio illa omnium patrona
terrarum: õ cuutas magni regis. quȩ
cȩlestis patriȩ iunaginem poetas ⁊ nom̃.
Qiuis te audeat localem dicere. quȩ totiꝰ
orbis t̾minos sc̃issuna fide ꝓbare̾s imples¬
se: Namsi hystorre uelis adu̾tere: signi¬
ficat forte tempr̾a theodosũ qͣndo eudo¬
cia iugalis eius religiosissima feminarũ.
bene meritã ciuitatem. amplicee. ⁊ meli¬
ore muroꝵ circulo coronauit: G unc¬

Expanded text:
effectus. Sed considera quia in eo significatur effectus. Sed considera quia in eo significatur Ecclesia, per quam mundus scilicet potuisset ornari. O regio illa omnium patrona terrarum! O civitas magni Regis, quae coelestis patriae et imaginem portas et nomen! Quis te audeat localem dicere, quae totius orbis terminos sanctissima fide probaris implesse? Nam si historiam velis advertere, significat forte tempora Theodosii, quando Eudoxia jugalis ejus religiosissima feminarum, benemeritam civitatem ampliavit, et meliori murorum circulo coronavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq testatur: Induratum ẽ. cor popu¬
li huius & in quarto psalmo Quousq
graui corde: Et in septimo Scrutans
corda. ⁊ renes ds̃ Hic quoq superius
dixit. cor mundũ crea in me ds̃: ut cunc̾¬
tis indubtiant̃ appareat. Ibi c̃ẽ cogitationuĩ
nr̃arum fontem. inde bonum malũq uenire
tractatum. Nam ⁊ particula ipsa corporis
ut mertio tali sit positione plasmatum.
unde nobis potest uenire consilium. B e
nigne fac dñe inbona uoluntate tua syan:
iȩdificent᷑ muri ierłm Quinta pars quȩ
suꝑest introitur: in qua iam calamitatũ
anxietate deposita. memoe ꝓmissiont᷑ di¬
uinȩ. letus petit fieri. quod añs dignatꝰ
fuerat polliceri. Supplicat itaq: ut qm̃
sy nagoga posita sub lege peccauit. per gra¬
tiam xp̃i succedens. syon. hoc ẽ catholica
firmet᷑ ȩccłia Dicit᷑ gͦ in bona uoluntate
tua fac syxn: quasi ille mons tunc ñ esset

Expanded text:
quoque testatur: Induratum est cor popuquoque testatur: Induratum est cor populi hujus ; et in quarto psalmo: Quousque gravi corde ? et in septimo: Scrutans corda et renes Deus ; hic quoque superius dixit: Cor mundum crea in me Deus, ut cunctis indubitanter appareat ibi esse cogitationum nostrarum fontem, inde bonum malumque venire tractatum. Nam et particula ipsa corporis ut merito tali sit positione plasmatum, unde nobis potest venire consilium. Venigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. Quinta pars quae superest introitur, in qua jam, calamitatum anxietate deposita, memor promissionis divinae laetus petit fieri quod Dominus dignatus fuerat polliceri. Supplicat itaque ut, quoniam Synagoga posita sub lege peccavit, per gratiam Christi succedens Sion, hoc est catholica firmetur Ecclesia. Dicitur ergo, in bona voluntate tua fac Sion, quasi ille mons tunc non esset
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ sp̃c contribulatus. Sequit᷑ & iam sen¬
tentiȩ huius indubitata promissio. per
qͣm iam ñ sibi uenia pecit᷑. s eam deo se
humiliantibus pollicet᷑. id÷ cor contritũ
⁊ humddiatum ds non sꝑnit. Contritũ
dicit: penttentiȩ laboribus uehementer
afflictum. Humiliatum. deo scdicet:
ut quod ante fuerat elatione suꝑbum
fieret ei pia ꝯfessione deuotum Et uide
quem adinodũ rerum oedo seruatus ẽ.
Non enim cor potuerat humiliari: nisi
fiusset frequenti tribulatione contritũ.
sc̃ẽ ꝓmissionis auctoritaᷤᷤ est quȩ p̃dicat᷑.
magis qͣm postulatur. Constat enim ta¬
les oblationes dm̃ non sꝑnere: Sicut illa
cognoscitur priora sacrificia respuisse.
ꝑ quirendã sane uidetur: quoa freq̾nt̾
in scripturiᷤᷤ diuint. pro intelligentia
cor ponatur: Dicit enim in ȩuangelio.
De ccede ex eunt cogitationes malȩ. Et
petrus apostolus. symoni ait. Cor eñi
tirum non ẽ rectum coram deo E sayaᷤ

Expanded text:
id est spiritus contribulatus. Sequitur etiam senid est spiritus contribulatus. Sequitur etiam sententiae hujus indubitata promissio, per quam jam non sibi venia petitur, sed eam Deo se humiliantibus pollicetur: id est, cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Contritum dicit poenitentiae laboribus vehementer afflictum. Humiliatum, Deo scilicet; ut quod ante fuerat elatione superbum, fieret pia confessione devotum. Et vide quemadmodum rerum ordo servatus est. Non enim cor potuerat hfuisset frequenti tribulatione contritum. sanctae promissionis auctoritas est, quae praedicatur magis quam postulatur. Constat enim tales oblationes Deum non spernere, sicut illa cognoscitur priora sacrificia respuisse. Perquirendum sane videtur quod frequenter in Scripturis divinis pro intelligentia cor ponatur; dicit enim in Evangelio: De corde exeunt cogitationes malae ; et Petrus apostolus Simoni ait: Cor enim tuum non est rectum coram Deo ; Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
lusses sacͥficium dedissem: utiq holo¬
caustiᷤ autẽ ñ delectaberi: Neum se cul¬
ꝑa init̾ueniente cognoscens humilis
precator insinuat. potuisse quippe re¬
gem facile sacͥficia pecudum offerre.
quȩ adhuc illo temp̾r propeccatorum
expiationibus pendebant᷑. si holocau¬
sta dñs libenter assumeret. Nam qͦd
dicit. holo caustiᷤᷤ autem ñ delectaberi:
significat ritus sacrorum ꝑ unmola¬
tiones pecudum qͥ erant aduentu dñi
respuendi: Unde constat. ꝓphetam
sic ad dñm tota m̃te tͣnsiatum: ut non
se sacrificiis quȩ illo temp̾r gerebant᷑
crederet expiandum. s illa magis ob
Postqͣm dixit quȩ sacrificia ds̃ respuit:
nunc dicit illa quȩ poscit. Istud enĩ
damus sacrificium deo. sp̃m suꝑbiȩ
ñ sangus egredit᷑. s lacrimarũ fluen¬
ta decurrunt: Nam sp̃c iste qͣndo est
lȩcus nos obligat. qͣndo ẽ secundum
dm̃ contribulatus ab soluit. Dicit enim
sit acceptius sacͥficium. quod offert᷑ deo.

Expanded text:
luisses sacrificium dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis. Reum se culpa interveniente cognoscens humilis precator, insinuat potuisse quippe regem facile sacrificia pecudum offerre, quae adhuc illo tempore pro peccatorum expiationibus pendebantur, si holocausta Dominus libenter assumeret. Nam quod dicit, holocaustis autem non delectaberis, significat ritus sacrorum per immolationes pecudum, qui erant adventu Domini respuendi. Unde constat prophetam sic ad Dominum tota mente translatum, ut non se sacrificiis quae illo tempore gerebantur crederet expiandum, sed illa magis oblPostquam dixit quae sacrificia Deus respuit, nunc dicit illa quae poscit. Istud enim damus sacrificium Deo, spiritum supenon sanguis egreditur, sed lacrymarum fluenta decurrunt. Nam spiritus iste, quando est laetus, nos obligat; quando est secundum Deum contribulatus, absolvit. Dicit enim sit acceptius sacrificium quod offertur Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ humilitatiᷤᷤ. secunda confidentia
miscricordiȩ dñi. quam fideles sem
ut a peccatis eius fitum dominus au̾¬
tat aspectum: s ipsum potius sc̃a tri¬
nitas miserata respiciat. Quarto sub¬
iungit. om̃s peccatores ad desiderium
supplicationis magis ac magis animan¬
doᷤ: si tam ingens illi remitteret᷑ iniqͥtaᷤ.
Quinta parte causa memorat᷑ eccłiȩ: quę
ꝑeius erat semen aduentu dñi constru¬
enda. ubi iam lȩtus altari eius offeren¬
dos uitulo ᷤᷤ pollicet᷑. Sic ⁊ supplicãtio de¬
uota concluditur: ⁊ uenturȩ salutis
gaudia nunciantur:¬

Expanded text:
mae humilitatis. Secunda confidentia mae humilitatis. Secunda confidentia misericordiae Domini, quam fideles ut a peccatis ejus suum Dominus avertat aspectum, sed ipsum potius sancta Trinitas miserata respiciat. Quarta subjungit omnes peccatores ad desiderium supplicationis magis ac magis animandos, si tam ingens illi remitteretur iniquitas. Quinta parte causa memoratur Ecclesiae, quae per ejus erat semen adventu Domini construenda: ubi jam laetus altari ejus offerendos vitulos pollicetur. Sic et supplicatio devota concluditur, et venturae salutis gaudia nuntiantur
Abbreviated transcription (Latin):
stituens se reum. cuius consueucrat po¬
pulus formidare iudicium. uaꝑꝑter
ideo a domino absolui meruit: qm̃ sua
uicia non defendit Opeccata. in rebus
lȩtissimis plus cauenda in saulis ꝑsecu¬
tione numerosas uirtutes exercuit: qui
positus in regni securitate deliquit:
Quo facto docemur. fęlicitatem mun¬
di istius non oportere ꝑquiri: qͣndo
magis in afflictione proficitur. et in
prosperitate peccatur: Meminisse autem
debemus in hoc psalino statum ẽe. qui
dicitur concessio: Concessio est enim. cum
reus non id quod fȩcit aliqua concertatiõe
defendit: S ut ignoscat᷑ postulat absolu¬
te: quod generalĩt in omnibus psalmis
pęnitentium repperiri posse. non dubi-¬
um est Oiuisio psalmi.
iunq membris hunc psalmum
congrtiã nimis respicimus
ãespositione formatum: ut sicut qui¬
nario sensu peccatum omne colligitur.
totidem partibus contracta iniquitas
expietur. Prima ẽ satisfactio ꝑfectissi¬

Expanded text:
stituens se reum, cujus consueverat postituens se reum, cujus consueverat populus formidare judicium. Quapropter ideo a Domino absolvi meruit, quia sua vitia non defendit. O peccata in rebus laetissimis plus cavenda. In Saulis persecutione numerosas virtutes exercuit, qui positus in regni securitate peccavit. Quo facto docemur felicitatem mundi istius non oportere perquiri, quando magis in afflictione proficitur, et in prosperitate peccatur. Meminisse autem debemus in hoc psalmo statum esse, qui dicitur concessio. Concessio est enim, cum reus non id quod fecit aliqua concertatione defendit, sed ut ignoscatur postulat absolute. Quod generaliter in omnibus psalmis poenitentium reperiri posse non dubium est. Divisio psalmi. Quinque membris hunc psalmum congrua nimis respicimus dispositione formatum; ut, sicut quinario sensu peccatum omne colligitur, sic totidem partibus contracta iniquitas expietur. Prima est satisfactio perfectissi
Abbreviated transcription (Latin):
Peregrinum ⁊ insolitum illiꝰ adulterii
fuisse crimen ostendit᷑:  quod tan¬
ta m̃tis unttentione deflet᷑  ͤ Latronis
quidem nos inuitat. repentina confes¬
sio Petri lacrimas subito gaudemus fu¬
isse respectas: blandit᷑ nobis mom̃tanca
humilitas publicani Dauid autẽ dum
sua peocata ꝓlixius nititur detergere:
dedit unde se generalitas possit absolue.
Fęcitq ut lacrunȩ suȩ dum ⁊ ꝑ posterũ
ora decurrunt: nulla temporis ꝓlixita¬
te siccent᷑ Consideremus ȩtiam quȩ fue¬
rit humilitas in ꝓpheta cor pͥncipis. uox
quasi priuata conterruit: ⁊ iratus est po¬
tius sibi qui se cognouit iusta obuirgati¬
one culpari Tam ingentiũ populorum
rector sibi erat uehementissimus tortor:
exigens a se pęnas quas uissione uix fer¬
re poterat aliena Uulgo mos est. pec¬
cata sua callidiᷤ alligationibus excusart
Rex autem potentissimus in conspectu
omnium se potius elegit addicere: con-¬

Expanded text:
Peregrinum et insolitum illic adulterii Peregrinum et insolitum illic adulterii fuisse crimen ostenditur, quod tanta mentis intentione defletur. Latronis quidem nos invitat repentina confessio, Petri lacrymas subito gaudemus fuisse respectas, blanditur nobis momentanea humilitas publicani; David autem, dum sua peccata nititur prolixius detergere, dedit unde se generalitas possit absolvere; fecitque ut lacrymae suae, dum per posteriorum ora decurrunt, nulla temporis prolixitate siccentur. Consideremus etiam quae fuerit humilitas in propheta. Cor principis vox quasi privata conterruit, et iratus est potius sibi, qui se cognovit justa objurgatione culpari. Tam ingentium populorum rector sibi erat vehementissimus tortor, exigens a se poenas quas jussione vix ferre poterat aliena. Vulgo mos est peccata sua callidis allegationibus excusare; rex autem potentissimus in conspectu omnium se potius elegit addicere: con
Abbreviated transcription (Latin):
dñi futura mysteria: ⁊ spiritaliter ad
magnum sacramentum probaretur
referri. quod int homines culpabilĩt
uidebat᷑ admitti Nam ⁊ osee ꝓphetę
uissit d̃s uxorem sibi accipere. meretri¬
cem: ut significaret᷑ eccłia gentium.
peccatiᷤᷤ suiᷤᷤ sordida. coniunctione añi
ẽẽ mundanda Hoc ętiam in uida et
thamar nuru eius. uł aliis similibus
gestum ẽẽ siguralit inuenimus: sicut
apostolus dicit Omnia infigura con¬
tingebant illiᷤᷤ De hac ȩtiam figura
dauid ⁊ bersabee. sc̃s augustinus in
libris quos adu̾sum faustum mani¬
cheum scripsit: int̾ alia diligentissime
dusputauit. U nde suie ista similitudo
siue alia fuerit ualde mundo ꝓfuit:
quod taliter satis facturus errauit. ut
de unius temporali uulnere. genera¬
litas ȩt̃nam sumeret sospitatem:
Quanta rogo beato uiro mnagnituome
culpȩ suȩ fuit humilitas. cui tanta est
post ueniam insatis factione constantia:

Expanded text:
Domini futura mysteria; et spiritualiter ad Domini futura mysteria; et spiritualiter ad magnum sacramentum probaretur referri, quod inter homines culpabiliter videbatur admitti. Nam et Osee prophetae jussit Deus uxorem sibi accipere meretricem ; ut significaretur Ecclesia gentium peccatis suis sordida, conjunctione Domini esse mundanda. Hoc etiam in Juda et Thamar nuru ejus, vel aliis similibus gestum esse figuraliter invenimus; sicut Apostolus dicit: Omnia in figura contingebant illis . De hac etiam figura David et Bersabee sanctus Augustinus in libris quos adversum Faustum Manichaeum scripsit , inter alia diligentissime disputavit. Unde sive ista similitudo, sive alia fuerit, valde mundo profuit, quod taliter satisfacturus erravit; ut de unius temporali vulnere generalitas aeternam sumeret sospitatem. Quanta, rogo, beato viro in agnitione culpae suae fuit humilitas, cui tanta est post veniam in satisfactione constantia?
Abbreviated transcription (Latin):
est. hunc psalmũ paulo diligen¬
tus ꝑscrutari: ut uirtutiᷤᷤ euis ꝓfun¬
da mysteria. p̃staride dño cognoscere
mereamur Et quiase rex ⁊ ppheta
sicut regum testatut hẏstoria. humi¬
li satis factione prostrauit. Et peccatũ
suum increpatus publice non erubuit
confiteri: merito cum sc̃issimi patres
honorandũ figuratione sacratissim a
censuerunt: Int alios siquidem: beatꝰ
ieronimus bersabee figuram ęccłiȩ
uł humanȩ carnis habuisse demon¬
strat. Dauid uͦ sicut multiᷤᷤ loci constat
aptatum: domini xp̃i portasse dicit una¬
ginem: Et ficut illa dum infonte cedron
lauaretur. exuta uestibus suis dauid
placuit :⁊ ad regios meruit uenire com¬
plexus. Maritusq euis principali uis¬
sione trucidatus ẽ: ita ⁊ ęccłia. id̃: con¬
gregatio fidelium. ꝑ lauachrum sacri
baptismatiᷤᷤ. mundatiᷤᷤ sordibus peccato¬
rum. xp̃o dño noscitur ẽẽ sociata Con¬
gruum siquidem fuit illis temporibꝰ.
ut ꝑactus huiusmodi. indicarentur

Expanded text:
t hunc psalmum paulo diligentius perscrutari; ut virtutis ejus profunda mysteria, praestante Domino, cognoscere mereamur. Et quia se rex et propheta, sicut Regum testatur historia , humili satisfactione 169 prostravit, et peccatum suum increpatus, publice non erubuit confiteri; merito eum sanctissimi Patres honorandum figuratione sacratissima censuerunt. Inter alios siquidem beatus Hieronymus Bersabee figuram Ecclesiae, vel humanae carnis habuisse demonstrat : David vero, sicut multis locis constat aptatum, Domini Christi portasse dicit imaginem. Et sicut illa, dum in fonte Cedron lavaretur, exuta vestibus David placuit, et ad regios est compulsa venire complexus, maritusque ejus principali jussione trucidatus est; ita et Ecclesia, id est congregatio fidelium per lavacrum sacri baptismatis mundatis sordibus peccatorum Christo Domino noscitur esse sociata. Congruum siquidem fuit illis temporibus, ut per actum hujusmodi indicarentur
Abbreviated transcription (Latin):
meo dabis gaudium ⁊ lȩticiam. ⁊ exulta¬
bunt ossa humiliata. Hic iam pia con¬
fidentia diuinitatis ostenait᷑: ut talia
se auditurum dicat. quȩ gaudium.
leticiamq congeminent. Gaudium
ꝑtinet ad absolutionem: leticia ad
ꝑpetua p̃mia possidenda Hoc ÷ aut̃
audire gaudium ⁊ lȩticiam. quod pro¬
mittitur ab solutiͤ. uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnum qͦd uobis
paratum ẽ. ab initio mundi Sequit᷑
iexultabunt ossa humiliata:. Scilicet
audita uoce qua diximus: quod argu¬
mentum dicit᷑ a consequentibus: neces
se÷ enuim: ut qͣndo hȩc audita fuerint.
leticia consequat᷑ Per ossa uͦ signisi¬
cantur animi firmam̃ta: quȩ neces¬
se fuerat omnino humiliare̾. qͣmdiu
penitens potusset absolui. humiliata
enum dixit. ꝓpter erroris sui conscientiã:
q̃ proficue semꝑ humilas facit. Au̾te

Expanded text:
meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata. Hic jam pia confidentia Divinitatis ostenditur; ut talia se auditurum dicat, quae gaudium laetitiamque congeminent. Gaudium pertinet ad absolutionem, laetitia ad perpetua praemia possidenda. Hoc est autem audire gaudium et laetitiam, quod promittitur absolutis: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Sequitur, et exsultabunt ossa humiliata: scilicet audita voce quam diximus. Quod argumentum dicitur A consequentibus. Necesse est enim ut quando haec audita fuerint, laetitia consequatur. Per ossa vero significantur animi firmamenta, quae necesse fuerat omnino humiliari, quandiu poenitens iste potuisset absolvi. Humiliata enim dixit, propter erroris sui conscientiam, quae proficue semper humiles facit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere udȩorum In pͥncipiis cnim
de dñi in carnatione locutus ẽ: ipse qͦq
saluator ammonet. ut uictima ᷤ pecudũ
Edeserentes. cordis sacrificia populus deuo¬
tus exsoluat: Peccatorem uͦ qui xp̃o non
credidit. a p̾dicatione diuinitati exclu¬
sit: Deinde quale sacrificium laudis
immolet᷑. ostendit: Postremũ. quem¬
ad modũ peccator iuidictt᷑. aperuit: a
adhuc iudȩi desipitis. cur ur̃m interi¬
tum non timetis: Audite synagogã
de incarnatione dñi. ⁊ de futuro uidi-¬
cio ꝑsonantem: Uisum iam credite:
qui p̾dictus ẽ aduenire Non sunt lon¬
ge remedia quȩ petatis: sequens uos
psalmus absoluit. si ad pęnitentiȩ ue¬
neficia festinetiᷤ. Quid uos a generali

Expanded text:
cipiis enim de Domini incarnatione locutus est. Ipse quoque Salvator admonet, ut victimas pecudum deserentes, cordis sacrificia populus devotus exsolvat. Peccatorem vero, qui Christo non credidit, a praedicatione Divinitatis exclusit. Deinde quale sacrificium laudis immoletur ostendit. Postremum quemadmodum peccator judicetur aperuit. Quid adhuc, Judaei, desipitis? Cur vestrum interitum non timetis? Audite Synagogam de incarnatione Domini et de futuro judicio personantem. Visum jam credite, qui praedictus est advenire. Non sunt longe remedia quae petatis, sequens vos psalmus absolvit, si ad poenitentiae beneficia festinetis. Quid vo
Abbreviated transcription (Latin):
ac prestare dignatus ẽ. Ipse est utiq
salutaris israel: hoc est bene creden¬
tium ȩterna salus. ⁊ infinita secu¬
ritas S equitur Dum auert̾it dñs
captiuitatem plebis suȩ: Id ÷ cum
dampnauerit diabolum: qui dei
plebem impia crudelitate ꝑsequit.
gationi. uingitur consolatiua
responsio: ut lȩtetur iacob. id ÷
uideorum ⁊ gentium ppłs. per
gratiȩ inunera collectus. siue col¬
ligendus qui aliquando sua in¬
fidelitate uagatus est: Hic enim
ia cob uidȩorum antiquus ppłs
debet intelligi: quamuis eius no¬
men more scripturarum. ⁊ nouo
ppło insubsequentibus datum ẽe
uideatur. Israel autem uniuersa¬
lem ȩccłiam de cunctis mun di par¬
tibus aggregatam. congruenter
aduertimus. Quȩ necesse ẽ. ut
exultet: quando ad regnum cȩloꝵ
dni miseratione ꝑuenerit. Et uide.
diuersis causis. quam ꝓpria u̾ba
tributa sint. Lȩtabitur iacob: ꝙ
non speratam suscepit i edicinã:

Expanded text:
ac praestare dignatus est. Ipse est utique ac praestare dignatus est. Ipse est utique Salutaris Israel, hoc est, bene credentium aeterna salus et infinita securitas. Sequitur, cum averterit Dominus captivitatem plebis suae, id est cum damnaverit diabolum, qui Dei plebem impia crudelitate persequitgationi jungitur consolativa responsio; ut laetetur Jacob, id est Judaeorum et gentium populus per gratiae munera collectus sive colligendus, qui aliquando sua infidelitate vagatus est. Hic enim Jacob, Judaeorum antiquus populus debet intelligi; quamvis ejus nomen more Scripturarum et novo populo in subsequentibus datum esse videatur. Israel autem universalem Ecclesiam de cunctis mundi partibus aggregatam congruenter advertimus, quae necesse est ut exsultet, quando ad regnum coelorum Domini miseratione pervenerit. Et vide, diversis causis quam propria verba tributa sint! Laetabitur Jacob, quia non speratam suscepit medicinam.
Abbreviated transcription (Latin):
disti. id̃ ÷ suscipere noliusti. qui
adte uenerat liberandum: ut qui
dare disposuerat salutem. contemptꝰ
ingerat ultionem: Inopis autem de
duies. ꝓpter nos factus est pauper.
Et totus hic uersus. sub ammirati¬
one legendus est. consilium inopiᷤ
confudisti: qm̃ dñs spes cius est.
ut unde magis debuit reuerentior
existere: inde potius uideretur con¬
temptits obprobria sustinere Nec
moueat: quod a parte assumptȩ
humanitatis spes sc̃e incarnatioĩs
dicit᷑ deus Aliter enim humilitaᷤ
humanitatis eius ostendi non po¬
tuit. quam pro hominum salute
suscepit: sicut et in alio psalmo dicͤ¬
turus est: Deus ds̃ meus respice in
me: quare me dereliquisti: Quiᷤ
dabit ex syon salutare israel: dum
auerterit dñs captiuitatem plebis
suȩ Postqͣm de dñi aduentu. eccle¬
sia sc̃a locuta est: nunc ad ammira¬
tionem tanti beneficii redit dicens:
quis dabit exsyon salutare istael:
Cum dicit quis: nullum uult in¬

Expanded text:
disti, id est suscipere noluisti, qui disti, id est suscipere noluisti, qui ad te venerat liberandum; ut qui dare disposuerat creditus salutem, contemptus ingerat ultionem. Inopis autem dicitur dives, propter nos factus est pauper . Et totus hic versus sub admiratione legendus est. Consilium inopis confudisti, quoniam Dominus spes ejus est; ut unde magis debuit reverentior existere, inde potius videretur contemptus opprobria sustinere. Nec moveat quod a parte assumptae humanitatis spes sanctae incarnationis dicitur Deus. Aliter enim humilitas humanitatis ejus ostendi non potuit, quam pro hominum salute suscepit: sicut et in alio psalmo dicturus est: Deus, Deus meus, respice in me:utare Israel? cum averterit Dominus captivitatem plebis suae. Postquam de Domini adventu Ecclesia sancta locuta est, nunc ad admirationem tanti beneficii redit dicens: Quis dabit ex Sion salutare Israel? Cum dicit: Quis, nullum vult in
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse enim erat illos desperata ge¬
rere: qui dñm saluatorem. noluer̃t
iusta est: Sicut oportuno tempore
timere ꝓuidentia est: ita dementiȩ
probatur ẽẽ. coniunctum: in epta
se quemquã trepidatione confunde¬
re: Illud enim constat ẽẽ. cautelã.
hic arguitur semꝑ ignauia: Me¬
rito ergo inani tremore concussi
sunt: qui timorem dñi salutarem
in hoc seculo de suis mentibus abie¬
cerunt: Dicebant enim udei: Si
credimus in eum: pro ipsa nouitate
culture uenient romani. ⁊ tollent
nobis et locum ⁊ gentem: Ita fac¬
tum est: ut non timendo dominũ
suꝑuacius trepidationibus ange-¬
rentur: Addidit. Qm̃ d̃s in generati¬
one iusta est Sententia secuta est
quȩ corrigeret infideles: ut memine¬
rint continentiam sibi diuinitatiᷤ
ab esse. cum se uideant uentosa fe-¬
licitate consurgere. Quod totum
pia mente prȩdicit᷑: ut imꝑborum
ad udaicum ppłm: cui dicitur
enigiatice. xp̃i consilirm confu¬

Expanded text:
Necesse enim erat illos desperata geNecesse enim erat illos desperata gerere, qui Dominum Salvatorem noluerunt us in generatione justa est. Sicut opportuno tempore timere providentia est, ita dementiae probatur esse conjunctum, inepta se quadam trepidatione confundere. Illic enim constat esse cautelam, hic arguitur semper ignavia. Merito ergo inani tremore concussi sunt, qui timorem Domini salutarem in hoc saeculo de suis mentibus abjecerunt. Dicebant enim Judaei: Si credimus in eum, pro ipsa novitate culturae, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Ita factum est, ut non timendo Dominum supervacuis trepidationibus angerentur. Addidit, quoniam Deus in generatione justa est. Sententia secuta est, quae corrigeret infideles, ut meminerint continentiam sibi Divinitatis abesse, cum se videant ventosa felicitate consurgere. Quod totum pia mente praedicitur, ut improborum ad Judaicum populum, cui dicitur aenigmatice: Christi consilium confu