comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctos quando endẽ tenere om̃s erclesias discerent:
Taquã ñ uenturus essem aduos uflati sunt qͥdam
indignabat᷑ qͥdã corinthioꝵ qeñ ibat ad illos. ñ desi¬
derio sed suꝑbia. qđ quasi in dignos illos haberet.
cũ magis apło hoc studiũ fuerit ut de indignis
faceret dignos Habebat aut̃ uotũ eũdi. sed mai¬
ora erant qͦ agebat Ueniam autẽ cito aduos sidẽs¬
uoluerit : Post conmonitionẽ ꝓmittit serre ad illos.
sedsidñs ꝑmitert: Vt qͥa plus scit dĩ quã homo si
sciret oꝑe preciũ esseꝑtnit ter&: Et si non iretdñi
ñ si uisse ostendere̾ causa utiq indignitatis illor
Et cogno cã ñ ser monẽ illoꝵ qui inflatisunt sed uir

Expanded text:
doctos, quando eadem tenere omnes Ecclesias discerent. doctos, quando eadem tenere omnes Ecclesias discerent. Tamquam non venturus essem ad vos, sic inflati sunt quidam. Indignabantur quidam Corinthiorum, quia non ibat ad illos, non desiderio, sed superbia, quod quasi indignos illos haberet; cum magis Apostolo hoc studium fuerit, ut de indignis faceret dignos. Habebat ergo votum eundi, sed majora erant, quae agebat. Veniam autem cito ad vos, sierit. Post commonitionem promittit se ire ad illos, sed si Dominus permitteret; ut quia plus scit Deus quam homo, ideo si sciret operae pretium esse, permitteret: et si non iret, Dominum non sivisse ostenderet, causa utique indignitatis illorum. Et recognoscam non sermonem illorum, qui inf
Abbreviated transcription (Latin):
non debere eos sꝑnere: Abse ero ergouos imita¬
se erat filios ut imitentꝰ patrem: Hoc est sponte
rogat egros ut recipi ant medicinam: Inbis tamen
sui illos itttores uult. ẽẽ ut sic hc multa exiua
ꝓsalute illoꝵ ab picredubis passus.ẽ. & non cessit
dũ modo ꝑdies &nc ctes euuangelitaret illqs donũ
gr̃e dĩ ⁊ta &illi manẽtes infide eiꝰ & doc trina.
sed resisteret concennentes obꝓbria aut detrac¬
tiones. ut patri suo spiritali in uislatũ reserua¬
rent affectũ : Idõmisi ad uos timos theũqͥ est filius
mis harissiimus a fidelis indño: Hortat᷑ illos uihoc ⁊m¬
idẽ timotheo: Quẽ idõ carissimũ & fidelẽ suũ ob¬
testat᷑ indnõ. ut in hoc discerent qͥd peccarent:
Cũ enĩ huic testimoniũ ꝑibet. illos arguit: Quiuos
conformat . reuerti illos uult ad regulã a se traditȩ
ueritatis ut commoniti uerbis & exẽ pliscꝑũ eius
resipis cer&: cognoscentes ñ ꝑ perã se fuisse ab apło

Expanded text:
non debere eos spernere. . Obsecro ergo vos, imita, qui obsecrat filios, ut imitentur patrem, hoc est, sponte rogat aegros, ut recipiant medicinam! In his tamen sui illos imitatores vult esse; ut sicut hic multa exitia pro salute eorum ab incredulis passus est, et non cessit, dummodo per dies et noctes evangelizaret illis donum gratiae Dei; ita et illi manentes in fide ejus et doctrina, sed resisterent contemnentes opprobria, aut detractiones, ut patri suo spiritali inviolatum reservarent affectum. Ideo misi ad vos Timotheum, qui est filius meus charissimus et fidelis in Domino. Hortatur illos in hoc eodem Timotheo, quem ideo charissimum et fidelem filium obtestatur in Domino, ut in hoc discerent, quid pecarent; cum enim huic testimonium perhibet, illos arguit. Qui vosconfirmat, reverti illos vult ad regulam a se traditae veritatis; ut commoniti verbis et exemplis operum ejus resipiscerent, cognoscentes non perperam se fuisse ab Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
xeissẽ forte ea quȩ seripserat uidebant᷑. nc̃ in hac epła qͥd
scripserit int̃ pretat᷑ dicens Non utiq fornicariis huiꝰ
mũdi sed a fribus talib seripsi recedendũ: Aut auaris.
aut rapacibus. autidolis serui entibus: alioqͥn de¬
bueratis dehoc mũdo expre Igt᷑ intellectũ illoꝵ¬

Expanded text:
xisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid xisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid scripserit, interpretatur dicens: Non utique fornicariis hujus mundi: sed a fratribus talibus scripsi recedendum. Aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Ig
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥb dam uidet᷑ Pricis erũ pascha & ic transitꝰ
qr aite exemplũ ẽ saluotoris. & sc signũ salutis: Necenĩ
ante signũ quã crux Nã occiso uesꝑe agno in aegipto.
filii isr ł pascha egerunt. excuiꝰ sanguine posttes signa¬
uerunt ut nocta angłs transiens ea loca non contin¬
geret quȩ sanguine agni foerant obliti: Itaq festacele¬
bremꝰ non infermento ueteri : Hoc ẽ. leticiã babentes
reno uationis facta uetera fugiamꝰ: In mũditiã omem
abi cientes anobis quȩ corruptio.ẽ.: Quia sic̃ ferm̃tũ
totuĩ mas sam corrũpit: ita & mala uita totũ homi¬
sed ab iniqͥtatis studio. adieeit Nex inferm̃to maliciȩ
& neqͥtiȩ sed inazimis sinceritatis &lieritatis : Hoc . ẽ.
ut sinceritas : mũdã uitã faciat: ueritas autẽ om̃em
fraudẽ excludat: Scripsi uob oi epła ne cõmis ceamini
forncariis : Scripsis se se significat pͥus. ubi cõmon& illos
ne ungerent se male uitȩ hominibus Et qͥ ñ intelle¬

Expanded text:
ut quibusdam videtur; prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoris est et sic signum salutis. Nec enim ante signum, quam crux; nam occiso vespere agno, in Aegypto filii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes signarunt; ut noctu Angelus transiens, ea loca non contingeret, quae sanguine agni fuerant oblita . Itaque festa celebremus, non in fermento veteri. Hoc est laetitiam habentes renovationis, facta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio; quia sicut fermentum totam massam corrumpit, ita et mala vita totum homio, adjecit: Nec in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Hoc est, ut sinceritas mundam vitam faciat, veritas autem omnem fraudem excludat. . Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, ubi commonet illos, ne jungerent se malae vitae hominibus. Et quia non intelle
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. qi & eiecto fornicatore uetus ferm̃tũ eieitur:
ldõ aut̃ uetus qͥa antiqͥ erroris per catũ est: Noua
aut̃ consꝑsio. xp̃i doctrina ẽ. Sic̃ estis atimi Ati¬
ma ex causa ñfer m̃tate farinȩ dic̾tũ. ẽ. cũfilii isrł
erec ti sunt de ȩgypto : ut ferm̃tũ uetustas habere¬
turatima autẽ nouitas : Ab iectis ant ueteribus
errorib egrptioꝵ. in nouã legẽ inducti sunt : Ita
xp̃i inducti sunt: Hortat᷑ ergo ut seđm ꝓfessionẽ
iã uite noue cultores hoc ẽ. atimos esse Et enĩ¬

Expanded text:
est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem vetus quia antiqui erroris peccatum est. Nova autem compositio, Christi doctrina est. Sicut estis azymi. Azyma ex causa non fermentatae farinae dictum est, cum filii Israel ejecti sunt de Aegypto; ut fermentum vetustas haberetur, azyma autem novitas. Abjectis enim veteribus erroribus Aegyptiorum in novam legem inducti sunt; ita lium Christi inducti sunt. Hortatur ergo, ut secundum professionem jam vitae novae c
Abbreviated transcription (Latin):
. sibi q̃ubi cũq sit necesse. ẽ. sit sedei aqͦ amittit᷑:
Bona gloriatio ur̃a: id ẽ. non bona: Leti enĩ erant
cũ magis constristari debuerit infratẽ tã a cerbe
petcate. sic̃ tristis fuit samu̾el insalil peccate : Aqͦ crimni¬
ne mali doctores aut dissimulait. aut neglftius
arguebant : sic̃ & heli sacerdos filios suos pec can¬
tes inlm̃: ne amari essent hominib: Nescitis qͥa
modicũ ferm̃tũ totã massam corrũpit. eitii &
peccatũ uniuꝰ ꝙ cognitũ ñ arguit᷑. multos conta¬
minat Immo omines qui noꝵ & non deuitant.
aut cũ possinit arguere dissimulant Non enĩ uidet᷑
sibi pec care : quãdo anullo corripit᷑ aut uitatur:
Expurgate uetus fermentũ ut sitis noua consper¬
sio: H loc duplici genere accipiendũ .ẽ qr .ẽ. & fer¬
m̃tũ humana doctrina dicente ꝑsaluatore : Ca¬
uete a ferm̃tu phari seoꝵ id . ẽ. ado ctrina : Et ad
malã ergo doctrinã cauẽdã & hanc causam dictũ

Expanded text:
 ut sit; sed ei a quo amittitur. Bona est gloriatio vestra? Hoc est, non bona est; laeti enim erant, cum magis contristari debuerint in fratre tam acerbe peccante, sicut tristis fuit Samuel in Saul peccante. A quo crimine mali doctores aut dissimulabant, aut negligentius arguebant sicut et Heli sacerdos , filios suos peccantes in Deum ne amari essent hominibus. Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Ita et peccatum unius, quod cognitum non arguitur, multos contaminat; immo omnes qui norunt, et non devitant, aut cum possint arguere, dissimulant. Non enim sibi videtur peccare, quando a nullo corripitur aut vitatur. 128 Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio. Hoc duplici genere accipiendum est, quia est et fermentum humana doctrina, dicente Salvatore: Cavete a fermento Pharisaeorum , id est a doctrina. Et ad malam ergo doctrinam cavendam, et ad hanc causam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
in uirga ueniã aduos. aut incartate sp̃s & mã suetudi¬
nis. a t̾rorss uerbi infert itpudorẽ passi qͥ inflati erant
himiliarẽ tꝰ. Vt si uere apłi presuentiam desidera¬
rent. prepararent se adex cipi endũ eũ. id ẽ.
abluerent se ab omni plaga criminis utueniens ⁊¬

Expanded text:
ga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis? Terroris verba infert, ut pudorem passi, qui inflati erant, humiliarentur; ut si vere Apostoli praesentiam desiderarent, praepararent se ad excipiendum eum, id est, abluerent se y ab omni macula criminis; ut veniens
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ madmaia fraude carnalis dm̃ contepsit: Si autem
bene egerit. nonerit apud dm̃ seruus hominis quasi des¬
mittigat & colibet ammos illoꝵꝵ ut adhibitti confide¬
ratione humani generis animaduertant auctorẽ clm̃
non seruos & liberos sed om̃s ingemios condidisse:
Sedhoc mundi iniqͥtate stictũ cst. utdũ alt̃ alt̾ius fnes
inuadit. tunc captiuos duc᷑ in genuos: Vncde & manu-
capiti dictisunt aueteribrs. inde mancipia. his casus
&c̃clieio etiam nunc appares. & alii redimunt᷑ alu re¬
manent serui Apud dm̃ aut̃. hc seruis habet᷑ qͥpecea¬
uerit: Deniq peccanrtischam seruris aucli unt: Cui senten

Expanded text:
quem in admissa fraude carnalis domini contempsit. Si autem bene egerit, non erit apud Deum servus hominis, quasi desmitigat et cohibet animos illorum, ut adhibita consideratione humani generis, animadvertant auctorem Deum non servos et liberos, sed omnes ingenuos condidisse. Sed hoc mundi iniquitate factum est, ut dum alter alterius fines invadit, tunc captivos ducit ingenuos; unde et manu capti dicti sunt a veteribus inde mancipia. Hic casus et conditio etiam nunc apparet, alii redimuntur, alii remanent servi. Apud Deum autem hic servus habetur, qui peccaverit . Denique peccati causa Cham servus audivit: Male
Abbreviated transcription (Latin):
inminisnei delis est & inmagno fidelis eit: Sieni ei qͥ ad pre¬
sens uĩdicat fidelis non fuerit qͥ infuera qͥd fuenpoterit
ut illifidẽ exlbebat quẽ post morte audit uidicattrũ.
id eireo inlnq̃ carnalis causci istũ uult eẽ sertum & obse¬
quentũ : ut poss it &indi reb &fidelis esse & obsequens
Siem̃ inprosenti idoneus fuerit ubiseit nulla eẽ naleor¬
ruptibilia prema premta quantomagis ꝓpenfior erit
idei deuotione quẽ seit fidelib imortꝰcilia daturũ
prema: qraequid fticitis excanimo oꝑamm: inmorit

Expanded text:
in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Si enim ei, qui ad praesens vindicat, fidelis non fuerit, qui fieri poterit ut illi fidem exhibeat, quem post mortem audit judicaturum? Idcirco in domini carnalis causa justum vult esse servum et obsequentem; ut possit et in Dei rebus et fidelis esse et obsequens. Si enim in praesenti idoneus fuerit, ubi scit nulla esse nisi corruptibilia praemia; quanto magis propensior erit in Dei devotione, quem scit fidelibus immortalia daturum praemia! Q
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃ra uerba depremi : Dant em̃ quib dam occasimẽ:
ut ipeius ꝓficiant: Nonem̃ desunt qui andientes
ꝓfana c̃cipiant cogitatũ malũi : idõq obest contentio:
Ex quib: est hrmmeneus & philetus quide errauerunt
aueritate dicentes re surrectionẽ iam fac tames se:
& fidẽ quorũdã sul uertunt: Nunc ipsori quoꝵ
causa uitandas contentiones monet : ꝓdidit nori¬
na quos & prophanos &impios designauit : errantes
i iutẽ sicut ex alia seriptura docemier infiliis fieri
resurrectionẽ dicebant: quib: nonde erat qr nassenfum
prestret ꝑuersoꝵ contra fidẽ quam in primordio fue
rat consequtus : firmũ tamen fudamentũ dĩstat.
ꝑfidoꝵ & hereticoꝵ commentis : Siuamins enm

Expanded text:
impia verba depromi. Dant enim quibusdam occasionem, ut in pejus proficiant; non enim desunt, quia audientes profana, concipiant cogitatum malum: ideoque obest contentio. Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui deerraverunt a veritate, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subverterunt. Nunc ipsorum quorum causa vitandas contentiones monet, prodidit nomina, quos et profanos et impios designavit, errantes Hi autem, sicut ex alia Scriptura docemur, in filiis fieri resurrectionem dicebant, quibus non deerat, qui assensum praestaret perversum contra fidem, qurat consecutus. « Firmum tamen fundamentum Dei stat, perfidorum et haereticorum commentis. Quamvis enim
Abbreviated transcription (Latin):
tes litigare cũ eo qͥdiscetsit  Acꝑ honec dignus ha¬
benđ .ẽ Iuid enĩ scis mulier siuirũ saluũ facies aut
ũde scisuir sutxorẽ saluton facies: hoc diẽ qr forte
possunt credere qͥ non orrent nomẽ xp̃i: Nisi uni
docet expectandos nec scãdalũ dehis pati debere.
qrcusto dienda ẽ. spes illoꝵ Si enĩ ipsi recesseri.a dis¬
simulãdũ abhis Unũ quẽq sic̃ uocauit ños ds̃ itei ãbu¬
let: Hoc ẽ ut si matrimonio uinctus . ẽ. qͥ credit non
deserat. neq uir neq mulier. sed sic maneat: suie uide¬
us siue grecus: Et sic̃ ĩ om̃ibus ecclesiis doceo Ut sua-¬
deat non se alit̃ histradere dic̃ quã ceteris: Ntcũ cet̃os

Expanded text:
t; quia odio Dei discedit, ac per hoc nec dignus habendus est. Quid enim scis, mulier, si virum salvum facies? aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? Hoc dicit, quia forte possunt credere, qui non horrent nomen Christi. Nisi udocet exspectandos eos, nec scandalum de his pati debere, quia custodienda est spes illorum; si enim ipsi discesserint, dissimulandum ab his. Unumquemque sicut vocavit Deus, ita ambulet. Hoc est, ut si matrimonio junctus est, qui credit, non deserat, neque vir, neque mulier: sed sic maneat, sive Judaeus, sive Graecus. Sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Ut suadeat, non se aliter his tradere, quam caeteris; ut cum caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
trimoniũ ꝙ sine dĩ douotione .ẽ. Ac ꝑ hoe non. e pec ca¬
tũ ei qͥdimittit᷑ ꝓpt̃ d eũ si aliise uinc xerit: Contu¬
meli enĩ creatoris. soluit ius matri monii circa eũ
qͥre lin qͥt: ne ac cusecurꝰ alii copulatus hfidelis ergt
discedens & uidm̃ & o matri moniũ pec care dinoseit᷑
qr̾ noluit sub dĩ deactione habere conugiũ : Itaq non
.ẽ. ei fides seruãda coniugi qͥ idõ recep̾sit ne audiret
rectorẽ esse xp̃i anoꝵ dm̃ coniugii Nã si es dra dimit
ti uxores fecit aut uiros infidele sut ꝓpitius fieret ds̃.
nec iratus si aliͦs genere suo acciperent : n onita enĩ
preceptũ inis. ẽ ut remissis istis alias minime duce¬
rent quãto magis sufidelis discesserit liberũ ha¬
bebit arbitriũ siuoluerit nubere legis suȩ uiro:
Illud enĩ non debet ĩpritari matri moniũ : qđ extra
de cretũ dĩ constat. Sedeũ post cognos eit & dolet
deliqͥs se: emẽdatse utueniã mereat᷑: Si aut̃ ãbo

Expanded text:
onium quod sine Dei devotione est, ac per hoc non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se junxerit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et matrimonium peccare dignoscitur, quia noluit sub Dei devotione habere conjugium. Itaque non est ei fides 668 servanda conjugii, qui ideo recessit ne audiret rectorem esse Christianorum Deum conjugii. Nam si Esdras dimitti fecit uxores, aut viros infideles, ut propitius fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimonium, quod extra decretum Dei factum est, sed cum post cognoscit, et dolet deliquisse, emendat se ut veniam mereatur. Si autem ambo
Abbreviated transcription (Latin):
Alienatio uero hȩc spes mortis est. ex qua resur¬
gere cõmonetur : ut resipiscex agnoscat ueri-¬
tatẽ quȩ xp̃s est Perfidi uergo &uitiosi dimersi
in scenum sub desꝑatione uitȩ ut exurgant
siue emergant admonent & hãbeant partem cũ
xp̃o : ut de tenebris turnseant ad lucem: & amorte
aduitam: Uidete ergo quomodo caute anbuletis
ut nõn insipientes. sed ut sapientes redimentes
tempus: quomã dies maliss Qm suꝑiꝰ ꝓfidiã &

Expanded text:
Alienatio vero haec species mortis est, ex qua resurAlienatio vero haec species mortis est, ex qua resurgere commonetur; ut resipiscens agnoscat veritatem, quae est Christus. Perfidi ergo et vitiosi demersi in coenum sub desperatione vitae, ut resurgant sive emergant admonentur, et habeant partem cum Christo; ut de tenebris transeant ad lucem et a morte ad vitam. Videte ergo quomodo caute ambuletis, non ut insipientes, sed ut sapientes, redimentes tempus, quoniam dies mali su
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ fecta iusticia est Et nolite cõmunicare oꝑib
inĩ fructuosis tenebprum. Mon& ne maloꝵ
actibus ꝑ concessum polluamur : qui sunt in¬
fructuosi erga bonum & questuosi ad malũ:
Magis aut̃ & obiurgate quȩ in oculto abeis
fuint : turpe est &iam ĩã dicere Non solũ
alienos uult eos. eẽ. amał actibus: sed & argue¬
re mala facta eoꝵ qui in oececo turpit̾ oꝑant᷑
Tunc enim ꝓbant᷑ peccata si arguantꝰ: ut ad¬
mirentur fllios lucis. a quibus cũ istȩ argu¬
unt̾ contradicere non poterunt: sed magis eos
cum obuirgantur: Quia qui peccat quã diuñ
corripitur minime sihi iudetur peccare
mẽ enĩ qđ manifestat᷑: lux est in manifesto
ambiguitts non est : nec excusari potest.
q palam delictum est Sicut enĩ apparente
sole dies. ẽẽ. negari iã non potest: Ita & manifesto
stuporem m̃tis significat: quȩ alienat᷑ auera:

Expanded text:
et perfecta justitia est. Et nolite communicare operibus et perfecta justitia est. Et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum. Monet ne malorum actibus per consensum polluamur; quia sunt infructuosi erga bonum, et quaestuosi ad malum. . Magis autem et objurgate; nam quae in occulto ab eis fiunt, turpe est etiam dicere. Non solum alienos vult eos esse a malis actibus, sed et arguere mala facta eorum, qui in occulto turpiter operantur. Tunc enim probantur peccata, si 247 arguantur; ut admirentur filios lucis, a quibus cum juste arguuntur, contradicere non poterunt, sed magis eos cum objurgantur; quia qui peccat, quamdiu non corripitur, minime sibi videtur peccare. Omne enim quod manifestatur, lux est. In manifesto ambiguitas non est, neque excusari potest, quod palam delictum est. Sicut enim apparente sole, diem esse jam negari potest; ita et manifestato stuporem mentis significat, quae alienatur a vera via.
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ.: ł iuistis aliquando tenebrȩ: nunc aut̃ lux
IN dño Tenebrȩ ignorantiae sunt: quia nemo uid&
in tenebris: lgnorantia uero gentilitas est siue ꝑfidia
aqua dĩ gr̃a ad fidem tracti sunt. facti lux.
Denique pagani Intenebris mistica sua cȩlebrantes
inspeculeo uelatis ocuł in luduntur Exhis xpĩani
facti. cognita ueritate. filii lucis dicunt᷑: quia ds
lux est cui fidẽ inueritite suscipiunt: Ut filii
lucis anbulate: Nam fructꝰ lucis. iin omĩ
bonitate & iusticia & ueritate: est Hoc dicit
ut sic conũsentur. ut non in merito filii lucis
dictintur O ꝑa enĩ lucis: palã sine timore
fiunt Tenebrarũ aut̾ oꝑa in oculto: quia ix¬
licita sunt Om̃e enim peccatum: palã fieri tim&&:
Probate quid sit: qđ plac& deo Ex magnificentia
scĩtatis & bonitatis ꝑ pendi potest. quibꝰ oꝑibus
des: sicut & pat̾ uester Haet placent dõ. in
scĩtate enim purisicatio: In miscđa uero plena

Expanded text:
enebrae, nunc autem lux in Domino. Tenebrae ignorantia sunt; quia nemo videt in tenebris: ignorantia vero gentilitas est, sive perfidia a qua Dei gratia ad fidem tracti sunt, facti lux, Denique pagani in tenebris mystica sua celebrantes in spelaeo velatis oculis illuduntur. Ex his christiani facti cognita veritate filii lucis dicuntur, quia Deus lux est, cujus fidem in veritate suscipiunt. Ut filii lucis ambulate, nam fructus lucis in omni bonitate, et justitia, et veritate est. Hoc dicit ut sic conversentur, ut non immerito filii lucis dicantur. Opera enim lucis palam sine timore fiunt; tenebrarum autem opera in occulto, quia illicita sunt; omne enim peccatum palam fieri timet. Probate quid sit, quid placet Deo. Ex magnificentia sanctitatis et bonitatis perpendi potest, quibus Deus operibus des sicut et Pater vester . Haec placent Deo; in sanctitate enim purificatio, in misericordia vero plena
Abbreviated transcription (Latin):
.eẽ. uult in benignitate & miscđã. ita & cristi
filii eius indilectione: Ut sicut dilex̃ nos trredens
se ꝓ nob: ita & nos inuicẽ ꝓnob̾ &iã animas ponere
Qđ si uerũ est. non peccauer̃. qui illũ scdđm dei
est: in det pris sui uoluntate ꝑ durans.
Quia qui iuste occidit᷑. diabolo se offerens.
uoluntatem eius facit ut occidi mereat᷑. ita &
xp̃s dug dei uoluntiti adher&. diabolo displi¬
cuit. &illum occidit : Quia dõ se obtulit
iusticiã exequendo in oblatione enĩ: iusticia
signat᷑ & ueritas Hanc enĩ respicit ds̃: & hoc
est sacrifitium eiꝰ acceptum: Itaq immeritꝰ qui
occidit᷑ plac& dõ. Non quia occiditꝰ sed quia
usq ad mortem iusticiã ͦ seruauit Suscepit enĩ
hanc mortem ds̃ xp̃c adutã: unde & odor sua¬
uitatis appellat̾ dõ. Ad romanos tam̃ dicit :¬
quia ds̃ illum turdidit ꝓnob̾ om̃ibus Nunc quȩ¬
rendum est quomodo ds̃ illum tradidit. aut quo¬
modo se ipse obtulit dõ Nam hoc quantum

Expanded text:
sti filii ejus in dilectione; ut sicut ille dilexit nos, tradens se pro nobis, ita et nos invicem pro nobis etiam animas ponere Quod si verum est, non peccaverunt qui illum secundum Dei est, in Dei Patris sui voluntate perdurans; quia qui juste occiditur diabolo se offerens, voluntatem ejus facit, ut occidi mereatur. Ita et Christus dum Dei voluntati adhaeret, diabolo displicuit, et ideo illum occidit, quia Deo se obtulit, justitiam exsequendo. In oblatione enim justitia signatur et veritas; hanc enim respicit Deus, et hoc est ejus sacrificium acceptum. Itaque immeritus, qui occiditur, placet Deo; non quia occiditur, sed quia usque ad mortem justitiam conservavit. Suscepit enim hanc mortem Christus ad vitam; unde et odor suavitatis appellatur Deo: ad Romanos tamen dicit quia Deus illum tradidit pro nobis omnibus . Nunc quaerendum est quomodo illum Deus tradidit, aut quomodo se ipse obtulit Deo; nam hoc quantum
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes uob. inpsalmis & hymnis & canticis sꝑi¬
talibus cantantes & psallentes incordibus riris chrĩo
Rationabilem uitã dilgit sp̃s sc̃s. quia sibene uixerimꝰ
implebim̃ in eo. ut memorat. ad confitendũ & ex¬
tollendũ dĩ donũ. diũso uocis cãnore: ut laus iN
dm̃ om̃i lingua canatur: In quo enĩ sp̃s est semꝑ
Ait enim: Plebs hȩc labus me honorat: cor aut̃ eoꝵ
longe est ame: Gras agentes semꝑ ꝓ om̃ib in nomine

Expanded text:
ticis spiticis spiritualibus, cantantes et psallentes in cordibus vestris Deo. Rationabilem vitam diligit Spiritus sanctus; quia si bene vixerimus, implebimur eo, ut memorat, ad confitendum et extollendum Dei donum diverso vocis canore; ut laus in Deum omni lingua canatur. In quo enim est Spiritus, phetam. Ait enim: Plebs haec labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Gratias agentes semper pro omnibus in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
esse ad om̃s:. Hȩc est uoluntas lñi. ut quȩ
Magenda sunt aseruis eiꝰ cũ modestia agant᷑.
Fer turbatio enĩ & strepitus siue contentio
cũ animositatte : inimicitiam generant: Flȩc
ergo ꝓpt̾ superiora subdidit. in quibus
uult dei seruos corriꝑe delicta hominũ impu
petcatoꝵ. quia ꝑhoc sol& oriri suꝑ dissensio &
rixa: Cum temꝑantia & mansuetudine arguant
peccatores : ne adiracundiã ꝓuocanti insiliant:
ad litem: Ideoque prudenter istud cunendum
mon& : ut sit ꝑfectus : Et nolite in ebriari uino.
inquo est om̃is luxuria: Sobrii possunt habe
fidutiam arguendi Bona enim conũsatio: terrorẽ
incutit delinquenti. nec poterit qui argutꝰ asꝑe
ferre quia rep̃henditur: quando scit optimam
conũsationẽ monentis se: Nam ubi ebriȩtas. &
luxuria est Luxuria uero: turpitudinẽ ꝓuocat:
Quã ob rem sobrios esse conuenit. utbenȩ
conũ sationis uiur seruent᷑ Sed in plemini sp̃u.¬

Expanded text:
esse ad omnes . Haec est voluntas Domini, ut quae esse ad omnes . Haec est voluntas Domini, ut quae agenda sunt a servis ejus, cum modestia agantur; perturbatio enim et strepitus, sive contentio cum animositate inimicitiam generat. Haec ergo propter superiora subdidit, in quibus vult Dei servos corripere delicta hominum peccatorum; ut quia per hoc solet oriri dissensio et rixa, cum temperantia et mansuetudine arguant peccatores; ne ad iracundiam provocati, insiliant ad litem. Ideoque prudenter istud curandum monet, ut sit profectus. Et nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Sobrii possunt habere fiduciam arguendi; bona enim conversatio terrorem incutit delinquenti: nec poterit qui arguitur, aspere ferre quia reprehenditur, quando scit optimam conversationem monentis se. Nam ubi ebrietas, ibi et luxuria est: luxuria vero provocat turpitudinem. Quamobrem sobrios eos esse convenit, ut bonae conversationis jura serventur. Sed impleamini Sp
Abbreviated transcription (Latin):
& ircundum contradictorẽ dissimul& abeo ne
eũ quidẽ incit&: ad blasphemiã & tẽpastatum
mouendã: Illic aut̃ ũba faciat: ubi dat̾ facultas.
Quomodo enĩ int̾ potentes ꝑfidos. int̾rogat᷑ quid
sit : tacere non deb& nec negare qđ est: ita
& si metꝰ est int̾eos disputare : diffimulandũ est
Quippȩ cũ detrim̃tũ sit seminare suꝑspinas:
Hoc est enĩ prudentis: scire quẽ admodum uni¬
cuique respondeat: Est enĩ qui ꝗuis ꝑ fiđ sit:
non tam̃ poenitꝰ intrxetabił est. ut nec audire
se patiatur uerba fidei: Est iterũ in quo sic
feru& zelus ꝑfidice : ut non tantũ non cũ illo
sed Nec p̾sente illo tractetur defide Perstre¬
pente enĩ illo & blasphemante : multis sit
scandalum Unde paulus & barnabas cũ adũsũ
se blasphemantes audirent: ex cutientes uestim̃ta
sua : recesserunt abcis: lelee nolite effici in pru-
hominibus pacem habentes Et ad timotheum: Seruum
aut̃ dr̃ui non oport& litigare: sed mansuetũ

Expanded text:
radictorem, dissimulet ab eo, et ne eum quidem incitet ad blasphemiam et tempestatem movendam; illic autem verba faciat, ubi datur facultas. Quomodo enim inter potentes perfidos interrogatus quid sit, tacere non debet, nec negare quod est; ita et si metus est inter eos disputare, dissimulandum est; quippe cum detrimentum sit seminare supra spinas. Hoc est enim prudentis, scire quemadmodum unicuique respondeat; est enim qui quamvis perfidus sit, non tamen penitus intractabilis est, ut nec audire se patiatur verba fidei. Est iterum in quo sic fervet zelus perfidiae, ut non tantum non cum illo sed nec praesente illo tractetur de fide; perstrepente enim illo, et blasphemante, multis fit scandalum. Unde Paulus et Barnabas cum adversum se blasphemantes audirent, excutientes vestimenta sua, recesserunt ab eis . Ideo nolite effici imprudenomnibus pacem habentes . Et ad Timotheum: Servum, ait, Domini non oportet litigare, sed mansuetum
Abbreviated transcription (Latin):
fidem Cuiꝰ tam placidis retinacuł gubnat hunarea
officia Nam & qui inconditione est. si habeat
famulum : non uult contep̃ni ab eo: Ideoꝰq nec ipse
deb& contempnere dominũ suum: Et sic agere secũ

Expanded text:
fidem, cujus tam placidis retinaculis gubernantur humana fidem, cujus tam placidis retinaculis gubernantur humana officia. Nam et qui in conditione est, si habuerit famulum, non vult contemni ab eo; ideoque nec ipse debet contemnere dominum suum: et sicut vult agere secum
Abbreviated transcription (Latin):
cos udentur : ut p̃utricatores mueniantur. In ira
enĩ nemo agnoscit. quid sit utile Id crco tẽꝑantiã
parentũ exemplo debent ad discere: ut quȩ itilia
sunt sectertur: Meminisse enĩ debent patres. qe
& ipsi filu fuer: & noluer̃ utiq exacerbari apr̃ib¬
Pꝰ ilui quoq cognoscere debent qđ futiꝰ sunt prẽs.
& nolunt inbonorari abeis: idcirco uerq exibeant
inuicẽ: qđ ex quir̃ a binuicem Serui oboedite
dñis carnalibus cũ timore & tremore insimplicitate
& sola potes e effe religio nũx. & quȩ credentib
celoꝵ regna pollicetur. nehac igitur causa
suꝑbia nasceretur hominibus: oñs debita condi¬
tionũ uł officioꝵ p̃sentiũ iubent ex soluere:
ut magis incitent ꝑfidoꝵ animos ad culturã dei.
quã uident & iustã & humilem: Uidentes aut̃
dñi meliorasse seruos & in reddendis obsequiis
suetudinem dominoꝵ : onĩi auiditate concupiscunt

Expanded text:
eos videntur, ut praevaricatores inveniantur. In ira eos videntur, ut praevaricatores inveniantur. In ira enim nemo agnoscit quid sit utile; idcirco temperantiam parentum exemplo debent addiscere, ut quae utilia sunt, sectentur. Meminisse enim debent patres, quia et ipsi fuerunt filii, et noluerunt utique exacerbari a patribus. Filii quoque cognoscere debent quod futuri sunt patres, et nollent inhonorari ab eis. Idcirco utrique exhibeant invicem, quod exquirunt ab invicem. Servi, obedite dominis carnalibus cum timore et treet sola potens est religio nostra, et quae credentibus coelorum regna pollicetur: ne hac igitur causa superbia nasceretur hominibus, omnes debita conditionum vel officiorum praesentium jubentur exsolvere; ut et magis incitent perfidorum animos ad culturam Dei, quam vident et justam et humilem. Videntes enim domini meliorasse servos, et in reddendis obsequiis suetudinem dominorum, omni aviditate concupiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
honora prẽm tuũ & matrẽ. tua. & cetã: Sed quia
prima quatuor mandata addm̃ ꝑtinent. Hȩc in
prima tabula contineri subintelligunt. Cȩcã ad
hominem ut honor& parentes. non occidat: non
fornicetur. non furet᷑. non falsum testimoniũ dicat.
neque quicꝗ ꝓximi sui concupiscat: hȩc sex mandita
in scđa tabula uidentꝰ scripta: quoꝵ primũ est
honora prẽm & matrem: ł lanc causa ergo dixit ỹseruo¬
qđ est mandatũ primũ in ꝓmissione. ut discerner&.
ꝑtinent Et pres nolite adinecundiã ꝓuocarẽ filios urõs
sed eclucate illos in disciplina & correptione dNii:
Ut lex possit seruari quia cautũ est: ut fili honouficent
parentes: Parentibus quoque alia lex abapło datꝰ.
ut sic imbuant filios ne mandata legis contempnant:
Quia qui intimore dñi fuerint enutriti poterunt
obseruare quȩ p̃cepta sunt Nam si adirã ꝓuocant
filios: nec ipsi legis modũ custodunt: Cogere enim

Expanded text:
Honora patrem et matrem, etc. . Sed quia Honora patrem et matrem, etc. . Sed quia prima quatuor mandata ad Deum pertinent, haec in prima tabula contineri subintelliguntur, caetera ad hominem ut honoret parentes, non occidat, non fornicetur, non furetur, non falsum testimonium dicat, neque quidquam proximi sui concupiscat. Haec sex mandata in secunda tabula videntur scripta, quorum primum est: Honora patrem et matrem. Hac causa ergo dixit: Quod est mandatum primum in promissione; ut discerneret tres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros: sed educate illos in disciplina et correptione Domini. Ut Lex possit servari, qua cautum est, ut filii honorificent parentes: parentibus quoque alia Lex ab Apostolo datur, ut sic imbuant filios, ne mandata Legis contemnant; quia si in timore Domini fuerint enutriti, poterunt observare quae praecepta sunt. Nam si ad iram provocant filios, nec ipsi modum Legis custodiunt; cogere enim
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o & meçcła. Misteru sacramtũ grande ii
unitate uiri ac femine. eẽ. significat Ne hoc
ꝓdit sed aliam causam quȩ non discord& ad
memorato mysterio flagitat. quã scit ad ꝓfectũ
humani generis ꝑtinere: hoc est ȩcła & saluatoris
Ut sicut relictis parentibus homo uxori suae adher&
mulier aut̃ timeat uirũ: Qm̃ una natunr
inuiro & femina est: id cro uir quasi se ipsũ
ita mulierẽ diligere cõmonet̾ Mulier aut̃
quia ꝑsona inferior est : conditionis causa.
hoconm iustum est. honora patri  se ma¬
trem: Lex datur filiis ut quia aꝓpparentibus
auctoribus constat : oboedamt eis Iustũ enim:
ut reuerentiã exibeant eis ꝑ quos sunt Qđ est
mandatũ primũ ꝓmissionis: ut bene sit tibi & sis
longeuus suꝑ t̾ram: Promissio hģȩ in exolo conti¬
p̃ter me: Penide non faties tibi similitudinẽ quȩ
non sumes nom̃ dñi dĩ tui inuanum: Quartũ inquit.
obseruab̾ inquit. sabbata mea: Quintũ autem

Expanded text:
in Ecclesia. Mysterii sacramentum grande in unitate viri ac feminae esse significat. Nec hoc prodit, sed aliam causam, quae non discordet a memorato mysterio flagitat, quam scit ad profectum humani generis pertinere, hoc est, Ecclesiae et Salvatoris; ut sicut relictis parentibus, homo uxori suae adhaeremulier autem ut timeat virum. Quoniam una natura in viro et femina est, idcirco vir quasi se ipsum, ita mulierem diligere commonetur, mulier autem quia persona inferior est conditionis causa, hoc enim justum est: Honora patrem tuum et matrem. Lex datur filiis, ut quia parentibus auctoribus constant, obediant eis; justum enim est ut reverentiam exhibeantmandatum primum promissionis, ut et bene sit tibi, et sis longaevus super terram. Promissio haec in Exodo contipraeter me. Deinde: Non facies tibi similitudinem ullamNon sumes nomen Domini Dei tui in vanum. Quartum: Observabis, inquit, sabbata mea. Quintum autem:
Abbreviated transcription (Latin):
dehis quȩ creauit subueniri pauꝑibus.: auaricia
contradicit Uide arã diabolo sinie ẽẽ possit:¬
Nemo uos seducat mnanibus uerbis. ꝓpt̃ea exum
uenit ira dei: infilios diffidesitiae Nolite
ergo effici. participes eoꝵ In anes sermones.
uarii sunt: Uanitas aut̃: idoloꝵ cultura est.
quȩ utiq Noꝵ ex deo initium hab& seł de
Perrore Doc& ergo ne hoꝵ uerb̾ adsensus p̾beat᷑.
Lerstrepunt enimꝰ semꝑ & seductione quad am¬
fallaciae contra fidem consuetudinẽ antiquitttis
obtentdunt. rationẽ p̃sentium non spẽ futuroꝵ
adserendam iudicantes: Ilõ uenit suꝑbos uin¬

Expanded text:
de iis quae creavit, subveniri pauperibus, avaritia de iis quae creavit, subveniri pauperibus, avaritia contradicit. Nemo vos seducat inanibus verbis; propterea enim venit ira Dei in filios diffidentiae. Nolite ergo effici participes eorum. Inanes sermones vani sunt; vanitas autem idolorum cultura est, quae utique non ex Deo initium habet, sed de errore. Docet ergo ne horum verbis assensus praebeatur; perstrepunt enim semper, et seductione quadamfallaciae contra fidem consuetudinem antiquitatis obtendunt, rationem praesentium, non spem futurorum asserendam judicantes. I
Abbreviated transcription (Latin):
auarus. qđ est idolatria : non hab& hereditatem
iN regno xp̃i & dei: Qua causa atmonenda sunꝰT
hȩc ostendit . quia qui tał fuerit. partẽ in
regno cȩloꝵ. non habebit. qđ est patris & filui.
Ut auariciam tam̃s periculosam essẽ docer&: idola¬
triã hanc nuncupat qua nullũ peccatũ maiꝰ est
tria dĩ honorificentiam usurpat. & uindicat creatȩ.
cũ in nomine deitatis qđ soli conditori cõpetio
participem illi adserunt eius facturam: Auaricia
aut̃ id circo huic exęquata est: quia similit̃
deneg&  quando idcirco hȩc congregi apđ sẽs : ne
alii utantur: Quȩ res facit ut caro uenundent.
ne pauꝑes uiuant: Sienĩ minime reconderentur.
habundantia omĩum rerũ facer& uitilitatem: Deniq
apđ̃ ueteres quia auaricia non erat. nec caritas
recte ergo idolatriȩ comparata est quia multos
ledax̾: creatori similit̾ inimica Uult enĩ ds̃ ac iub&

Expanded text:
avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem avarus, quod est idololatria, non habet haereditatem in regno Dei et Christi. Qua causa amovenda sint haec, ostendit; quia qui talis fuerit, partem in regno coelorum non habebit, quod est Patris et Filii. Ut avaritiam tamen rem periculosam esse doceret, idololatriam hanc nuncupat, qua nullum peccatum majus est. tria Dei honorificentiam usurpat, et vindicat creaturae, cum in nomine deitatis, quod soli conditori competit, participem illi asserit ejus facturam. Avaritia autem idcirco huic exaequata est, quia similiter ritia deneget; quando idcirco haec congregat apud se, ne alii utantur; quae res facit, ut caro venumdentur, ne pauperes vivant; si enim minime reconderentur, abundantia omnium rerum faceret utilitatem: denique apud veteres quia avaritia non erat, nec charitas. Recte ergo idololatriae comparata est, quia multos laedit. Creatori similiter inimica; vult enim Deus ac jubet
Abbreviated transcription (Latin):
actio Qm̃ quidam solent aliquid turpe
agere. aut stultiloquiis locũ mouere: quasi
non sit peccatum: hoc ꝓ hib& quia dĩ serui
semꝑ sobrii & modesti debent uideri Per
stulailoquia enim peccatur: unde salomon:
Stultus inquit: ꝑ risũs ait mala: Et dñs in ȩi¬
uangłio dicit: Quia om̃e ubum ociosum qđ
loqua fuerint homines reddent de eo rationẽ
indiem iuditu Nec multa possunt discerni:
Quȩ idcirto dicunt᷑. ut ad alicinꝰ ꝑtineant con¬
tumeliã: Ideo adrem saluttrẽ ꝑtin& non¬
ꝑtinent hȩc Quere hȩc agenda & loquenda mon&
quȩ adutilitaetem ꝓficiant nur̃m & dĩ legom
laudẽ in cuiꝰ legen meditandũ est die ac̃ nocte.
sicut scriptum est in psalmo prino Ex conũsatione
enim & moribus dĩ serui &iam tacentes intelligendi
sunt : ut quantũ distat uerũ ad falsom: tantũ
distant dĩ serui ad seruis diaboli Hoc enim
scicote: qđ omis fornicator. aut inmunđ aut

Expanded text:
actio. Quoniam quidam solent aliquid turpe actio. Quoniam quidam solent aliquid turpe agere, aut stultiloquiis jocum movere, quasi non sit peccatum, hoc prohibet, 246 quia Dei servi semper sobrii et modesti debent videri; per stultiloquia enim peccatur. Unde Salomon: Stultus, inquit, per risum agit mala . Et Dominus in Evangelio dicit: quia omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Nec inulta possunt discerni, quae idcirco dicuntur, ut ad alicujus pertineant contumeliam; ideo ad rem salutarem non pertinent haec. Quare haec agenda et loquenda monet, quae ad utilitatem proficiant nostram, et Dei laudem, in cujus lege meditandum est die ac nocte; sicut scriptum est in psalmo . Ex conversatione enim et moribus Dei servi etiam tacentes intelligendi sunt; ut quantum distat verum a falso, tantum distent Dei servi a servis diaboli. Hoc enim scitote, quod omnis fornicator, aut immundus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt Data est ei. sed uolenti potestas Hoc est
ꝑmissum est illi facere qđ uoluit: & hoc est
turdere dum elissimulat turdit: Si enĩ noluisset
ꝓmittere : non fuiss& occisus Permisit ergo ocidi
eum: sed abhis qui eum uolebant non coacti:
quia hoc eis ꝑmissum est qđ uolebant: Damp
futuroꝵ contra se quasiꝓse̾ facere putabut.
ꝑ mitteretur ei: ut inpscientiã suam sibi im¬
puttas facti sui poenitentia torqueretur:
unum equia amboꝵ una uoluntas est
Fornicatio aut̃ & om̃is in mũditia: aut auaricia.
nec nominetur int̾ uos sicut dec& scõs:
Mantfesta sunt. quȩ dicit quã tam̃ grauis
res sit auacricia : aqua dissimulamꝰ: quando
formcationi & inmũditiae cõpanitur: Et sic
a nob uidet̾ quasi quȩdam culpa nullius
momenti.cum sit graue peccatum: Sc̃ĩ ergo
peccare non possunt : inquibus aliquid
hoꝵ. quȩ ꝓhib& fuerit reꝑtum Aut tur-¬
pĩtudo aut stultilo quiũ. aut scurrilitas.
quȩ ad rem non ꝑtix&. sed magis grarũ

Expanded text:
er . Data est enim ei, sed volenti, potestas, hoc est, permissum est illi facere quod voluit, et hoc est tradere: dum enim dissimulat, tradit; si enim noluisset permittere, non fuisset occisus. Permisit ergo occidi eum, sed ab eis qui eum volebant non coacte, unt, quia hoc eis permissum est, quod volebant; damnafuturorum contra se, quasi pro se facere putabat, permitteretur ei; ut impraescientiam suam sibi imputans, facti sui poenitentia torqueretur. unum est; quia amborum una voluntas est. Fornicatio autem, et omnis immunditia aut avaritia, nec nominetur inter vos, sicut decet sanctos. Manifesta sunt quae dicit. Quam tamen gravis res sit avaritia, a qua dissimulamus, quando fornicationi et immunditiae comparatur, et sic a nobis videtur, quasi quaedam culpa nullius momenti, cum sit grave peccatum. Sancti ergo esse non possunt, in quibus aliquid horum quae prohibet, fuerit repertum. Aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinent; sed magis gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ex bmẽ corpꝰ subsistat: ut m̃bra eius
om̃is sꝑitał creatura sit. si tam̃ innomine eiꝰ
genu flectat Propt̃ hoc relinqu& homo prẽm
& matrẽ & adherebit uxori suae & er̃ duoh
carne uiuia. Adunitata camddanda cntratis¬

Expanded text:
quasi ex quo omne corpus subsistat; ut membra ejus quasi ex quo omne corpus subsistat; ut membra ejus omnis spiritalis creatura sit: si tamen in nomine ejus genu flectat. Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Ad unitatem com
Abbreviated transcription (Latin):
& uiri debent diligere uxores suas. ut corpora
suas admonent᷑. ut &iã animas suas ꝓ illis ponant.
Causa dilectionis. zelũ habentes circa offectũ earum.
& disciplinã: ut religiosȩ &scẽ sint: Suũ corpꝰ diligit.
qui uxorem suã dilieit: Naturali ratione. mulier
portio corporis uiri est Ac ꝑhoc uir inmuliere
se ipsum diligit : quomodo si fornicet᷑ inse ipsũ
peccat: quia duo incarne una st. Non ergo y substantiã¬
ꝑ soneꝰ diuidunt: ut ꝑsonas numerus fiat nat̾ȩ.
sed s inunitate natȩ. Nemo enĩ umꝗ carnẽ
suã oditꝰ sed nutrit & fou& eam : sic̃ xp̃s ȩccłam:
Exemplo saluatoris: uiros uxores suas diligere
hortatur: Sicut xp̃s opꝰ suũ nutrit. & fou&. ita
& uir mulierẽ : quia caro eius est Qm̃ m̃bra
sumus corporis eĩ : de carne ipsius & de ossibus eĩ:
Hoc sꝑitalit̃ intelligendũ est Ideo erũ dix̃ esse
nos mebra eiꝰ: quia capđ est ipse totiꝰ ȩccłȩ :
Ut quia ꝑ ipsũ. eẽ. cocpimꝰ. capt̾ nr̃m dicatur.

Expanded text:
gere uxores suas. Mulieres essuas admonentur; ut etiam animas suas pro illis ponant, causa dilectionis zelum habentes circa affectum earum et disciplinam, ut religiosae et sanctae sint. Suum corpus diligit, qui uxorem suam diligit. Naturali ratione mulier portio corporis viri est, ac per hoc vir in muliere se ipsum diligit; quomodo si fornicetur, in se ipsum peccat, quia duo in carne una sunt. Non ergo personae substantiam dividunt, ut per personas numerus fiat naturae: sed sunt in unitate naturae. Nemo enim umquam carnem suam odit, sed nutrit et fovet eam sicut et CExemplo Salvatoris viros uxores suas diligere hortatur: sicut Christus corpus suum nutrit et fovet; ita et vir mulierem, quia caro ejus est. Quoniam membra sumusiros uxores suas diligere Hoc spiritaliter intelligendum est; ideo enim dixit nos esse membra ejus, quia caput est ipse totius Ecclesiae; ut quia per ipsum esse coepimus, caput nostrum dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
i om̃ihus: Mulieres subditȩ. ẽẽ. uiris natał lege
iubent᷑ : quia mulieris auetor est uinde sicut chño
inquit : ita uiris subditȩ. eẽ. debent Hinc sara
dnm̃ uocabat aburhã: Sic̃ enĩ capđ̃ eccłȩ xp̃s
initium: Unde sub iecta est illi. lta & auiro mulier
ut sit subdita: in eo tam̃ distat. quia mulier
cũ substantiał uiro est: Eccła aut̃ in nomine potest.
non innatura participari xp̃o. Uiri diligite uxores

Expanded text:
mnibus. Mulieres subditae esse viris naturali lege jubentur, quia mulieris auctor vir est; unde sicut Domino, inquit, ita viris subditae esse debent. Hinc Sara dominum vocabat Abraham ; sicut enim caput Ecclesinitium, unde subjecta est illi; ita et viro mulier, ut sit subdita. In eo tamen distat, quia mulier consubstantialis viro est: Ecclesia autem in nomine potest, non in natura participari Christo. Viri, diligite uxores
Abbreviated transcription (Latin):
cum contempnẽdo monita eiꝰ: Contristatio eius ĩtaq
indignitas nñr est: quȩ filios nos dĩ ꝓhib& appellari
Om̃is amaritudo. & ira. & indignatio. & clamor. &
blasphemia. auferet᷑ a uob: cũ om̃i malitia: Om̃a
hȩc quȩ ꝑuitiem possunt p̃stare animis amouenda
memorat: Per iram enĩ: indignatio fit̃: Per indignatio¬
nem clamor quasi uox insanientis quȩ aliena est
adei seruo Per clamorem subrapit blasphemia
quȩ non potest non mala. eẽ. Haec amarã p̃stat
uitã : turhen̾s ad mortem: Edeoq abihis om̃ibus cauen¬
dum: Timor enĩ dĩ tẽꝑare deb&. & modũ imponere
accidentibus causis: Sed quia possunt aliqui p̃ssa in
animo ira & clamore. retinereꝰ aliciã. ad retributioẽ
nacta occasione : id circo subiecit. Hȩc auferri cũ
onĩ malitia: quia non solũ blasphemare mcilitia
est. uerũ &im fingere pacẽ infacie. & in animo
inuicem fieri exhortat᷑ sicut & dñs: Estote inquit

Expanded text:
eum, contemnendo monita ejus. Contristatio itaque ejus eum, contemnendo monita ejus. Contristatio itaque ejus indignitas nostra est, quae filiosOmnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia. Omnia haec quae perniciem possunt praestare animis, amovenda memorat; per iram enim fit indignatio, per indignationem clamor, quasi vox insanientis, quae aliena est a Dei servo: per clamorem subrepit blasphemia, quae non potest non mala esse, Haec amaram praestat vitam, trahens ad mortem: ideoque ab his omnibus cavendum; timor enim Dei temperare debet et modum imponere accidentibus causis. Sed quia possunt aliqui pressa, in animo ira et clamore, retinere malitiam ad retributionem nacta occasione; idcirco 245 subjecit haec auferri cum omni malitia; quia non solum blasphemare malitia est, verum etiam fingere pacem in facie, et in animo invicem fieri exhortatur, sicut et Dominus: Estote, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ bona. nec ex aliqua parte puritas eiꝰ deb&
maculari: Quid enĩ ꝓdest mundã uitã hab̾e. & os
sordidũ : cum dicat dñs Qđ unꝰ quisq ũb suis aut ỹsi alt̃
iustificabit᷑ aut condẽpnabit᷑.: Net credibile
potest uideri bene uiuere eũ: qui male loquatꝰ.
Male enĩ loqui : ad multa trahit᷑ uitia Potest enĩ¬
loqui male. qui loqui turpit fatꝰ: & qui de¬
mentit̾. haec laborem p̾stant Bone enĩ & fabulȩ
sobriae dant̃ grãrum exemplum audientibus:
ut honorific& dm̃ in uerb eiꝰ: aedificati ĩfide xp̃i.
utilititibus nr̃is Sicut dictũ est adño. Ita
gaudiũ erit incelo in uno peccatore penitentiam
rimꝰ. con tristatur: quia non ꝓfectũ hab&
in nob uult enĩ nos ꝑ tinere ad uitã: Non
tam̃ st̃e contristatur ut patiat᷑: quippe cum
impassibił sit : Edcũ cũ contritatũ dicit nr̃i causa
hoc significat: quia deserit nos eo qđ leserimꝰ

Expanded text:
videri, nec ex aliqua parte puritas ejus debet videri, nec ex aliqua parte puritas ejus debet maculari. Quid enim prodest mundam vitam habere, et os sordidum; cum dicat Dominus quod unusquisque verbis suis aut justificabitur, aut condemnabitur ? Nec credibile potest videri bene vivere eum, qui male loquatur; male enim loqui ad multa trahit vitia. Potest enim male loqui, qui turpiter fatur, et qui bomentitur. Haec horrorem praestant; bonae enim et sobriae fabulae dant gratiam, et exemplum audientibus; ut honorificent Deum in verbis ejus, aedificati in fide Christi. utilitatibus nostris, sicut dictum est a Domino: Ita gaudium erit in coelo in uno peccatore poenitentiam  contristatur, quia non habet profectum in nobis; vult enim nos pertinere ad vitam. Non tamen sic contristatur, ut patiatur, quippe cum impassibilis sit: sed cum eum contristatum dicit, nostri causa hoc significat; quia deserit nos eo quod laeserimus