comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidit: Scdm̃ utrãq intellegentiam
ephraum. hoc ẽ & decẽ tribuũ & hȩret¬
corũ. qui sustinere non potuerunt in
contritione filioꝵ suoꝵ. cũ dolores¬
cis quasi parturientis aduenerint: dñs
pollicet᷑ de manu mortis se eos libera¬
turũ : & de morte redẽpturũ. Manum
autẽ mortis appellat oꝑa. qͥb int̾ficit
uixta illud qͦd scriptũ est. In manu lin¬
guȩ : mors & uita. Liberauit aut̃ om̃s
ruptionẽ: & ad ipsam mortẽ atq insteã
locutus ẽ: ero mors tua o mors. Idcir¬
co enĩ mortuus sũ: ut cu a mea morte
moriaris. Ero morsus tuus inferne:
qͥ om̃s tius faucib deuorabas. Uidens¬
q mortis durã necessitatẽ: & qͦd nullꝰ
sit hominũ qͥ uiuiat: & ñ uideat mort̃
clemencissimꝰ pater sententię recorda
& conditionẽ carnis humane: conso¬
latio ait abscondita ẽ ab occulis meis
& est sensus. Non ualeo consolari: quie¬
quid m̃te concepero. dolorẽ mei mi:

Expanded text:
undum utramque intelligentiam Ephraim, hoc est, et decem tribuum, et haereticorum, qui sustinere non poterunt in contritione filiorum suorum, cum dolores quasi parturientis advenerint, Dominus pollicetur de manu mortis se eos liberaturum, et de morte redempturum. Manum autem mortis appellat opera quibus interficit, juxta illud quod scriptum est: In manu linguae mors et vita . Liberavit autem omnes ruptionem, et ad ipsam mortem atque 152 infernum locutus est: Ero mors tua, o mors. Idcirco enim mortuus sum, ut tu mea morte moriaris. Ero morsus tuus, inferne, qui omnes tuis faucibus devorabas. Vidensque mortis duram necessitatem, et quod nullus sit hominum qui vivat et non videat mortem , clementissimus pater sententiae recordatet conditionem carnis humanae: Consolatio, ait, abscondita est ab oculis meis, et est sensus: Non valeo consolari, quidquid mente concepero, dolorem meum
Abbreviated transcription (Latin):
gens cybo: & disrũpã coꝵ uniu̾sa uitalui
Aiunt qͥde bestiaꝵ scripsere naturis
int̾ om̃s feras nichil eẽ ursa seuius cũ
ꝑdiderit catulos: uł indiguerit ꝙẏbis
Et ñ solũ pantere: pardi : & ursȩ ferotũ
cõminat᷑: s leonis quoq & om̃iũ bestu¬
rũ. quȩ gignunt᷑ in saltib. & int̾ hec
om̃ia. dicit se ẽẽ uenturũ: quando ie¬
suas. Simulq consideremꝰ qđ qui in
eugłio credentib loquit᷑: uenite ad me
om̃s qͥ laboratis & onerati estis: & ego re¬

Expanded text:
gens cibo: et disrumpam eorum universa vitalia. gens cibo: et disrumpam eorum universa vitalia. Aiunt qui de bestiarum scripsere naturis, inter omnes feras nihil esse ursa saevius cum perdiderit catulos, vel indiguerit cibis; et non solum pantherae, pardi, et ursae ferociam comminatur, sed leonis quoque et omnium bestiarum, quae gignuntur in saltibus: et in haec omnia dicit se esse vertendum, quando iesuas. Simulque consideremus, quod qui in Evangelio credentibus loquitur: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis
Abbreviated transcription (Latin):
manifestasti mͥ: impletiq & saturati
eleuauert c̃tra creatorẽ cor suũ: & alte¬
rũ sibi finxert̃ dm̃ Qͥcqͥd biberant. &¬
perat eis: ut legis u̾ba religarent int̾
occulos: & in manib atq in fimbriis
pallioꝵ : ne unquã obliuiscerent᷑ dĩ sui
Et ero eis quasi leena sicut pardꝰ in ui¬
a assẏrioꝵ occurrã eis quasi ursa rap¬
tis catulis: & disrũpã interiora iẽco¬
ris coꝵ: & consumã eos ibi quasi lco
bestia agri scindet eos.  Et ero
eis quasi panter: & sicut pardꝰ in uia as¬
sẏrioꝵ: occurrã eis. sicut ursa indigens
cybo: & disrũpã interiora cordis eoꝵ et
deuorabt eos ibi catuli siluaꝵ: bestię
agri disrũpent cos: Illi adimpleti sunt
& saturati. eleuauert̃ corda sua: & obliti
sunt mei: ego aut̃ inqͥt ero eis quasi le¬
ena siue panter: de qͦ plenius diximis:
& sicut pardꝰ in uia assyrioꝵ. quando
ducent᷑ captiui ab assẏriis: & occurra
illis quasi ursa raptis catulis: siue indi¬

Expanded text:
Impletique et saturati elevaverunt contra Creatorem cor suum: et alterum sibi finxerunt deum, quidquid biberant et perat eis, ut Legis verba religarent inter oculos et in manibus, atque in fimbriis palliorum, ne umquam obliviscerentur Dei sui. Et ego ero eis quasi leaena, sicut pardus in via Assyriorum: occurram eis quasi ursa raptis catulis: et disrumpam interiora jecoris eorum: et consumam eos ibi quasi leo: bestia agri scindet eos. LXX: Et ero eis quasi panther, et sicut pardus in via Assyriorum; occurram eis sicut ursa indigens cibo, et disrumpam interiora cordis eorum, et devorabunt eos ibi catuli silvarum, bestiae agri disrumpent eos. Illi adimpleti sunt et saturati: elevaverunt corda sua, et obliti sunt mei. Ego autem, inquit, ero eis quasi leaena, sive panther, de quo supra plenius diximus: et sicut pardus in via Assyriorum, quando ducentur captivi ab Assyriis: et occurram illis quasi ursa raptis catulis, sive indi
Abbreviated transcription (Latin):
Ego aut̃ dñs ds tuus: & ego eouxi
te de t̾ra ęgypti & dm̃ p̃ter me non
cognosces: & saluator ñ ẽ absq me. Ego
pascebã te in solicudine. in t̾ra in habi¬
tabili scdm̃ pascua sua: & repleti sunt
dixerat. fugit iacob in regionẽ syrię
quid eis p̾stiterit. refert. Ego dñs ds̃
tuus qui eduxi te de t̾ra egypti qui
tibi mandaui ꝑ moysen adtende ne
forte comedas. & satureris. & obluus¬
caris dĩ tui: qͥ edux̃ te de t̾ra ęgypti.
Non ẽ enĩ alius ds̃ p̃ter me: & qui
possit saluare nullus ẽ alius. Ego qui
c̃ditor om̃iũ sũ. cognoui: siue paui
te in deserto: suie in t̾ra inhabitabi¬
li: ubi rerũ om̃iũ penuria ubi nul¬
lȩ aquȩ. dedi tibi manna de cęlo: &
aquarũ fontes ꝓduxi de petra duris¬
sima Qui iuxta illud qđ alibi scrip¬
tum ẽ: in crassatus ẽ: inpinguatus. di

Expanded text:
Ego autem Dominus Deus tuus, et ego eduxi Ego autem Dominus Deus tuus, et ego eduxi te de terra Aegypti: et Deum praeter me non cognosces, et salvator non est absque me. Ego pascebam te in solitudine, in terra inhabitabili, secundum pascua sua: et repleti sunt dixerat: Fugit Jacob in regionem Syriae:quid eis praestiterit, refert: Ego Dominus Deus tuus, qui te eduxi de terra Aegypti, qui tibi mandavi per Moysen: attende, ne forte comedas et satureris, et obliviscaris Dei tui, qui eduxi te de terra Aegypti: non est enim alius Deus praeter me, et qui possit salvare, nullus est alius. Ego qui conditor omnium sum, cognovi, sive pavi te in deserto et in terra inhabitabili, ubi rerum omnium penuria, ubi nullae aquae: dedi tibi manna de coelo, et aquarum fontes produxi de petra durissima. Qui juxta illud, quod alibi scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui credit in me sicut dicit scriptura
flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ ui¬
uȩ hoc aut̃ inquit. dixit de spu: quẽ
accepturi erant credentes in eũ. De
lacrimis aut̃. quę sermone greco ha¬
bent aliquã similitudinẽ locustarũ:
error. ẽ. quib dam᷑ locustis: lacrimas es
bus legitur Ego aut̃ dñs d̾s̃ tuus:
firmans cęlũ. & creans t̾ram: cuiꝰ manꝰ
creauit om̃em militiam cęli: & ñ osten¬
di ea tibi. ut ambulares post ea: et
eduxi te de t̾ra ȩgypti. Quȩ qm̃ & in
hebraico non habent᷑: & a nullo uer¬
tuntur int̾pretũ: in antiqua quoq e¬
da sunt : p̃sert̃ĩ cũ sensus eoꝵ ꝑspiciuis
sit. Unde ad reliqua transeamꝰ cũ his
quȩ secunt᷑. uingentes suꝑuis capitulũ
Ego aut̃ dñs ds̃ tuus de t̾ra ęgypti
& dm̃ absq menescies: & saluator ñ ẽ
p̃ter me. Ego cognoui te in deserto: in
t̾ra solitudinis. Iuxta pascua sua. et
adimpleti sunt: & saturati: eleuauert
cor suũi: & obliti sunt mei. Lx.

Expanded text:
Qui credit in me, sicut dicit Scriptura flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem, inquit, dixit de spiritu quem accepturi erant credentes in eum . De lacrymis autem, quae sermone Graeco habent aliquam similitudinem locustarum, error est, quibusdam pro locustis, lacrymas aesin LXX legitur: Ego autem Dominus Deus tuus: firmans coelum, et creans terram: cujus manus creavit omnem militiam coeli, et non ostendi ea tibi, ut ambulares post ea  Et ego eduxi te de terra Aegypti. Quae quoniam et in Hebraico non habentur, et a nullo vertuntur Interpretum, in antiqua quoque eda sunt: praesertim cum sensus eorum perspicuus sit. Unde ad reliqua transeamus, cum his quae sequuntur 147 jungentes superius capitulum. ego autem Dominus Deus tuus ex terra Aegypti et Deum absque me nescies et salvator non est praeter me ego cognovi te in deserto in terra solitudinis iuxta pascua sua et adimpleti sunt et saturati elevaverunt cor suum et obli
Abbreviated transcription (Latin):
stitatẽ. ubi ñ solũ fruges: & arbores: ui¬
neȩq s ne herba qͥdẽ gignit᷑ : & nulle
aquę ardorẽ tẽperant solis: ꝑ quadra¬
ginta annos poterat isrł ad terram ꝑ¬
uenire iordanis : nisi dñs om̃ia p̃stitis¬
set. Hęreticos quoq eduxit dñs de t̾ra¬

Expanded text:
tem, ubi non solum fruges, sed et arbores vineaeque, sed nec herba quidem gignitur, et nullae aquae ardorem temperant solis, per quadraginta annos poterat Israel ad terram pervenire Jordanis, nisi Dominus omnia praestitisset. Haereticos quoque eduxit Dominus de t
Abbreviated transcription (Latin):
dinis: ita ut possint dicere. dñs pascit
me. & nichil mͥ deerit: in loco pascuę
ibi me collocauit: suꝑ aquã refectio¬
nis educauit me dedit q eis angłoꝵ
panẽ manna de cęlo qđ in egypto nũ¬
quã comederant: & aquas de sequenti
cybos dñi ñ tulerunt : quib idem apłs
regnarctis: ut & nos regnaremꝰ uob̾cũ¬

Expanded text:
nus pascit me et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collacavit: super aquam refectionis educavit me . Deditque eis angelorum panem manna de coelo, quod in Aegypto numquam comederant, et aquas de sequenti cibos Domini non tulerunt. Quibus idem Apostolus regnaretis, ut et nos regnaremus vobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma & nouissima Qͥs sit quẽ ꝓpħa
dicit ẽẽ uenturũ. qͦd nob̾ monstret ius¬
titiam Aut in cuiꝰ typo issł educat᷑
ex egypto. & portet᷑ in brachiis: & du¬
catur in funiculis caritatis. Quis
sit qͥ int̾ficit mortẽ & siccauit uenas
eiꝰ : & fontes arefaciat. & diripiat uasa
quȩ in thesauros condita tenebantur.
& cętera quȩ longũ c̃ texere Unds
qͥcũq sc̃s & iustus ẽ: rectas uias dñi
ẽẽ cognoscit. uias aut̃ dñi ẽẽ cognosci¬
mus: lectionẽ ueteris & noui testam̃ti
& sc̃ãrũ intellegentiam scripturarum
In his uiis qui ambulat. nisi conutat᷑
ad dñm. & ablatũ ab eo fuerit uelam̃
qͦd erat ante oculos moysi rectũ iter
inuenire ñ poterit. Sin autẽ dixerit
cũ dauid. reuela oculos meos: & consi¬
derabo mirabilia de lege tua: ambula¬
bit in eis : & xp̃m inueniet: & iudȩos.
atq hęreticos. quos uł peccatores : impi¬
os: scriptura nc̃ nominat. offendere in
eis. & infirmari atq corruere sentiet:

Expanded text:
prima et novissima: qui sit quem propheta dicit esse venturum, qui nobis monstret justitiam, aut in cujus typo Israel educatur ex Aegypto, et portetur in brachiis, et ducatur in funiculis charitatis: qui sit qui 163 interficiat mortem, et siccet venas ejus et fontes arefaciat, et diripiat vasa quae in thesauro condita tenebantur, et caetera quae longum est retexere? Unde quicumque sanctus et justus est, rectas vias Domini esse cognoscet. Vias autem Domini esse cognoscimus lectionem veteris et novi Testamenti, sanctarum intelligentiam Scripturarum. In his viis qui ambulat, nisi convertatur ad Dominum et ablatum ab eo fuerit velamen, quod erat ante oculos 164 Moysi, rectum iter invenire non poterit. Sin autem dixerit cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua , ambulabit in eis, et Christum inveniet: et Judaeos atque haereticos, quos vel praevaricatores vel impios Scriptura nunc nominat, offendere in eis, et infirmari atque corruere sentiet,
Abbreviated transcription (Latin):
hensa enĩ fraus deauratoꝵ uituloꝵ: re¬
gi isrł litteris indicat᷑: & unde se place¬
re ȩstim auerant: inde uł maxime con¬
fundunt᷑ : & offendunt eos. quib mune¬
tũ: s fraude regũ. atq consilio: hoc
eẽ ꝑfectũ Legimꝰ in regũ uolumine¬

Expanded text:
ehensa enim fraus deauratorum vitulorum reehensa enim fraus deauratorum vitulorum regi Israel litteris indicatur, et unde se placere aestimaverant, inde vel maxime confunduntur, et offendunt eos quibus munetum, sed fraude regum atque consilio hoc esse perfectum. Legimus in Regum volumine
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ deos uitulos: s deas uaccas cole¬
ret. Et ut ostenderet uaccas bethaueri
unũ in bethel uitulũ sentiendũ: ñ in¬
tulit: luxit suꝑ cis pͦpłs . s. suꝑ eo: idest
utulo aureo. Si aut̃ luxit płs: quare.
editui eiꝰ. suꝑ eo exultauert̃: Tradunt
hȩbrei uitulos aurcos a sacerdotib fur¬
to ẽẽ sublatos: & ꝓhis ęneos ⁊ deauratõ
repositos. Cũ gͥ iugeret popłs tẽpore
necessitatis & angustis. &iã uitulos au¬
reos int̾ munera cętera assyriis regib
& maxime regi sennacherib ab isrł re¬
ge c̾̃c̾ directos: exultabant ȩditiui. qͦd
fraus eoꝵ nequaꝗͣ posset argui uł de¬
prchendi. Et hoc ẽ qͦd ait : ęditui cius.
c̃et ad assyrios. Et ut sciamꝰ inquiuñ
ostendit. Siqͥdẽ ipse in assur delatus ẽ
munꝰ regi ultori. Statiq seq̃r. Confu¬
sio ephraim capiet: & ꝯfundet᷑ isrł in
uoluntate sua: siue in consilio suo. Dep̃¬

Expanded text:
non solum deos vitulos, sed deas vaccas colenon solum deos vitulos, sed deas vaccas coleret. Et ut ostenderet vaccas Bethaven, unum in Bethel vitulum sentiendum, non intulit, luxit super eis populus, sed, super eo, id est, vitulo aureo. Si autem luxit populus, quare aeditui ejus super eo exsultaverunt? Tradunt Hebraei vitulos aureos a sacerdotibhis aeneos et deauratos repositos. Cum igitur lugeret populus tempore necessitatis et angustiae, etiam vitulos aureos inter munera caetera Assyriis regibus et maxime regi Sennacherib ab Israel rege esse directos, exsultabant aeditui, quod fraus eorum nequaquam posset argui vel deprehendi. Et hoc est quod ait, aeditui ejus, esset ad Assyrios. Et ut sciamus, inquiunostendit: Siquidem ipse in Assur delatus est, munus regi ultori. Statimque sequitur: Confusio Ephraim capiet, et confundetur Israel in voluntate sua, sive, in consilio suo. Depr
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: a quatuor uentis cęli ueni sp̃c:
ut celeri cursu auaros insidiantiũ sco¬
pulos transeuntes: merces dñicas &x
om̃i parte seuiente naufragio: ad por¬
tus cucissimos EEREERAMUS: Explic¬
bechauen coluert̃¬
habitatores sama¬
quia migrauit ab eo. Si quidẽ & ipse
in assur delatus ẽ munus regi ultori
confusio ephraim capiet: confundẽt᷑ isrł
tulũ domꝰ õtĩ. morabunt᷑ qui habitant
in samaria: qͥa luxit płs eius suꝑ eũ &
sicud irritauert̾ illũ. gaudebunt super
gła eiꝰ qͥa transiata ẽ ab eo. Et ipsũ in
assyrios ligantes. tulert munera regi ia¬
rib In domo ephraim suscipiet: ꝯfunde¬
tur isrł in c̃silio suo Quȩ sit bethaueri
ꝓ qua septuas̾ transtulert̃ domũ õti
& qͥsit rex iarib qͥ inc̾p̃tat᷑ ultor: supra
plenius disputauimus. In bethauengͥ
tatores sam arię: quas cũ inrisione ñ
uitulos sexus masculini. s uaccas. id est
feminas appellauit: ut uidelicet isrł

Expanded text:
dicere: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, dicere: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, ut celeri cursu varios insidiantium scopulos transeuntes, merces Dominicas, ex omni parte saeviente naufragio, ad portus tutissimos perferamus. VBethaven coluerunhabitatores Samaquia migravit ab eo. Siquidem et ipse in Assur delatus est, munus regi ultori, confusio Ephraim capiet: confundetur Israetulum domus Ὦν morabuntur qui habitant in Samaria: quia luxit populus ejus super eum. Et sicut irritaverunt illum, gaudebunt super gloria ejus: quia translata est ab eo, et ipsum in Assyrios ligantes, tulerunt munera regi Jarib in domo. Ephraim suscipiet conlio suo. Quae sit Bethaven, pro qua LXX transtulerunt, domum Ὦν, et qui sit rex Jarib, qui interpretatur ultor, supra plenius disputavimus. In Bethaven igtatores Samariae, quas cum irrisione non vitulos sexus masculini, sed vaccas, id est, feminas appellavit: ut videlicet Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ opusculum
cudere : certe intẽp¬
tatum latinis. et
quod magis temeritatẽ nr̃am possit
arguere: quã scientiã ꝓͥdere. S quia
tibi hortanti immo imperanti. negare
nichil possumꝰ & ꝓ offerentiũ uiribus
in gazophilatiũ dĩ: multoꝵ diuitias. du¬
o mulieris pauꝑis ęra suꝑarunt: qͥe¬
quid possumꝰ pͥmũ dõ: deude tibi qͥd̃i
es. possumꝰ: illiusq semꝑ uersiculi re¬
cordamur: pollio: & ipse facit: noua
carmina Cũq aꝑtũ fauctorẽ ꝓ iure a¬
micitię eẽ te gaudeam: tacitũ crudicio¬
nis cus iudiciũ ꝑtimesco: magisq te
laudantẽ quã adu̾sarios detrahentes
metuo. Iilis enĩ emulatio detrahit. fidẽ
ꝑsonarũ: s rerũ ꝓmis sententiam: ne¬
quaꝗ̃ & amor recipiat crrorẽ. pulchrĩ¬
tium cęca uidicia sunt. Aattamen in is¬
tam partẽ peccato magis ut labaris
ñ odio. s amore: tertiũ in oseę ꝓpħam
dictamꝰ librũ & ad uaccas bethauerd
usq ꝑuenimꝰ: nouisq int̾p̃tationibus

Expanded text:
Al. opusculum cudere, certe interpretatum Latinis, et quod magis temeritatem nostram possit arguere, quam scientiam prodere. Sed quia tibi hortanti, immo imperanti, negare nihil possumus, et pro offerentium viribus in gazophylacium Dei, multorum divitias duo mulieris pauperis aera superarunt : quidquid possumus, primum Deo, deinde tibi, qui Dei es, solvimus: illiusque semper versiculi recordamur: Pollio et ipse facit nova carmina. Cumque apertum fautorem pro jure amicitiae esse te gaudeam, tacitum eruditionis tuae judicium pertimesco: magisque te laudantem, quam adversarios detrahentes metuo. Illis enim aemulatio detrahit fidem, rsonarum, sed rerum promis sententiam: quamquam et amor recipiat errorem, pulchrumtium caeca judicia sunt. Attamen in istam partem peto magis ut labaris, non odio, sed amore. Tertium in Osee prophetam dictamus librum, et ad vaccas Bethaven usque pervenimus: nobisque interpretationis
Abbreviated transcription (Latin):
eb festiuitatis. Dic̃ festiuitatis scenophe¬
giam uocat. septimo m̃se: qͥnta decima
die m̃sis: quando de egypto egressi st̃
filii isrł. Sicut inqͥt in eo tẽpore te de
egypto liberaui. & habitasti in tab̃nacu¬
lis ad terr̃a sc̃am & ad locũ cẽpli ire fes¬
tinans: sic &iã nc̃ educã te de cribula¬
tione & angustiis. & imminente cap¬
tiuitate : si tam̃ feceris quȩ p̃cepi Ego¬

Expanded text:
ebus festivitatis. Diem festivitatis, Scenopeebus festivitatis. Diem festivitatis, Scenopegiam vocat, septimo mense, quintadecima die mensis, quando de Aegypto egressi sunt filii Israel. Sicut, inquit, in eo tempore te de Aegypto liberavi, et habitasti in tabernaculis ad terram sanctam, et ad locum templi ire festinans: sic etiam nunc educam te de tribulatione et angustiis, et imminente captivitate, si tamen feceris qu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ęgẏpti. Adhuc sedere te faciam in
Stabnaculis: sicut in dieb festiuitatis
& locutus sũ suꝑ ꝓpħas: & ego uisio¬
S ñe multiplicaui & in manib ꝓpħa¬
Srũ assimilatus sũ X. Ego aut̃
dñs ds̃ tuus: eduxi ce de t̾ra ęgipti
Adhuc habitare te faciam in taberna¬
culis: sicut in dieb sollẽp̃nitatis. Et lo¬
quar ad ꝓpħas. Ego uisiones multipli¬
caui: & in manib ꝓpħarũ assimilatꝰ
sum: Tu qͥdẽ tanta peccasti. ut leta
reris in scelere : & multitudinẽ pecca¬
toꝵ putares ẽẽ diuitias: & diceres: di¬
ues effectus sum inuent idolũ michi
om̃s labores mei peccata mea inueni¬
re ñ poterunt. Ego autẽ dñs ds̃ tuus.
qͥ te eduxi de t̾ra ęgypti. quando ser¬
iuebas pharaoni & ędificabas de luto
& paleis cuutates. adhuc tribuo tͥ lo¬
cum pęnitentię: & magnitudine ꝓmis¬
sorũ hortor. ut ad me redeas. Adhuc
enĩ sedere te faciã in tab̃naculis: in di¬

Expanded text:
terra Aegypti, adhuc sedere te faciam in terra Aegypti, adhuc sedere te faciam in tabernaculis sicut in diebus festivitatis, et locutus sum super prophetas, et ego visionem multiplicavi, et in manu prophetarum assimilatus sum. LXX: Ego autem Dominus Deus tuus eduxi te de terra Aegypti: adhuc habitare te faciam in tabernaculis, sicut in diebus solemnitatis, et loquar ad prophetas, et ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum. Tu quidem tanta peccastitudinem peccatorum putares esse divitias, et diceres: Dives effectus sum, inveni idolum mihi: omnes labores mei peccata mea invenire non poterunt. Ego autem Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegypti , quando serviebas Pharaoni, et aedificabas de luto et paleis civitates, adhuc tribuo tibi locum poenitentiae, et magnitudine promissorum hortor, ut ad me redeas, adhuc enim sedere te faciam in tabernaculis sicut in di
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habet: & plenũ ẽ doli & fraudiũ. un¬
de & calũpniam dirigunt. dũ de pͥmuã¬
tentiam. Oppͥmit᷑ pauꝑ ęccłi asticus ue¬
bositate & argutiis hęreticoꝵ: qͥ postꝗͣ
alios deceꝑint solent dicere: diuites
facti sumꝰ habemꝰ plurimã multitudi¬
nẽ discipłoꝵ turba nos sequit᷑. inueni¬
mus idolũ uł refrigeriũ nob̃. Id circo
enĩ uł maxime hęreses inueniuntur.
ut deuorent domos induarũ. quȩ sẽ¬
per discunt : & nũquã ad scientiam
ꝑueniunt ueritatis. & pulchre inue¬
ni ait idolũ mͥ. Om̃ia enĩ hęreticoꝵ fig¬
menta idola sunt. & simulachra genti¬
lium nec differunt in impietatt. liceõ
in nomine discrepare udeant᷑. Solent¬
q dicere. quicqͥd fecero. qͥcqͥd egero
mͥ ñ poterit imputari: habeo enĩ diui¬
tias meas. argum̃ta philosophoꝵ: ha¬
beo pͦpłi multitudinẽ: quã qui aspe¬
xerit. me peccare non arbitratu&:
Eat ego dñs ds̃ cuus qͥ eduxi te de

Expanded text:
non habet, et plenum est doli et fraudium; unnon habet, et plenum est doli et fraudium; unde et calumniam diligunt, dum deprimutentiam. Opprimitur pauper ecclesiasticus verbositate et argutiis haereticorum, qui postquam aliquos deceperint, solent dicere: Divites facti sumus, habemus plurimam multitudinem; discipulorum turba nos sequitur; invenimus idolum vel refrigerium nobis. Idcirco enim vel maxime haereses componuntur, ut devorent domos viduarum, quae semper discunt, et numquam ad scientiam perveniunt 139 veritatis . Et pulchre, inveni, ait, idolum mihi. Omnia enim haereticorum figmenta idola sunt et simulacra gentilium: nec multum differunt in impietate, licet in nomine discrepare videantur. Solentque dicere, quidquid fecero, quidquid egero, mihi non poterit imputari: habeo enim divitias meas, argumenta philosophorum, habeo populi multitudinem, quam qui aspexerit, me peccare non arbitrabitur. Et ego Dominus Deus tuus qui eduxi te de
Abbreviated transcription (Latin):
auarus adorat auri idolũ & dicit in
corde suo: inueni qͦd querebã. S audi¬
et. Stulte. hac nocte anima tua rapie
tur a te : quȩ aut̃ p̃parasti cuius erunt:
Cũq semel occulos eiꝰ diuitiarũ ñ dic̃a
fulgor: s cę̧citas occupauerit: loquit᷑.
Om̃s labores mei ñ inuenient miqͥtatẽ
meam : in qua peccaui. & ẽ sensus. Qlc¬
quid peccauero. si habuero diuitias. ab
his qui meo indigent auxilio: mͥ ñ po¬
terit imputari. scdm̃ illud qͦd scriptũ
est: & qͥ iniqua gerit benedicitur. Di¬
uitũ enĩ amici multi unde ⁊ ad hȩre¬
ticos hoc ipsũ refert᷑. Chanaan quippe
int̃p̃tari potest : quasi mouentes. Et
nota qͥd dixerit. quasi mouentes: non
re tẽptauerint. S quia fundati sunt
suꝑ petrã: nullo possunt turbine con¬
cuti: nec pedũ suoꝵ mutare uestigiũ
In istiusmodi chanaan manu hoc est
oꝑib: statera dolosa ẽ. & iniqua. Quic¬
quid enĩ hęreticus loquit᷑. dĩ iustitiã

Expanded text:
avarus adorat auri idolum, et dicit in avarus adorat auri idolum, et dicit in corde suo: inveni quod quaerebam: sed audiet: Stulte, hac nocte rapietur anima tua a te: quae autem praeparasti, cujus erunt ? Cumque semel oculos ejus divitiarum, non dicam fulgor, sed caecitas occuparit, loquitur: Omnes labores mei non invenient iniquitatem meam, in qua peccavi. Et est sensus: quidquid peccavero, si habuero divitias ab his, qui meo indigent auxilio, mihi non poterit imputari, secundum illud quod scriptum est: Et qui iniqua gerit, benedicitur : Divitum enim amici multi. Unde et ad haereticos hoc ipsum refertur. Chanaan quippe interpretari potest, quasi moventes. Et nota quod dixerit, quasi moventes Al. os tentaverint. Sed quia fundati sunt super petram , nullo possunt turbine concuti, nec pedum suorum mutare vestigium. In istiusmodi Chanaan manu, hoc est, operibus, statera dolosa est et iniqua; quidquid enim haereticus loquitur, Dei justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
morrȩ. In ⁊achariȩ qͦq extremo uer¬
siculo legimꝰ: ñ erit chananeus ultra
ẽ ephraim habere in manu sua staterã
dolosam siue iniquã: uibente scriptu¬
ra: ȩqua sint tͥ pondera. Et ñ solum ha¬
berc staterã iniquã ac dolosam: s dili¬
gere calũpniam & oppͥmere homines
ꝑ potentiam. Et ne putaremꝰ chanaan
aliũ quẽpiam sentiendũ: ponit manife¬
stius qui sit iste chanaan Dyc̃ ephraim.
uerũtam̃ diues effectus sũ: & est sensus.
Non refert unde possideã: dũ mͦ possideã
hoc morbo laborant plurimi de quibus
scriptũ est. Diuitię congregatę iniquę
euoment᷑. Redẽptio enĩ animȩ uiri: ꝓͥs
diuitiȩ. Unde p̃cipit᷑. ut faciamꝰ nobis
amicos de iniqͦ mamona. qui nos pos¬
sint reciꝑe in ȩt̃na tabnacula Ephraũ
aut̃ qͥ głatur &e dicit: uerũ tñ diues ef¬
fectus sum: inueni idolũ mͥ siue ãnc̃¬
ti casso labore sudauit. Sicut autem
gulosis & luxuriosis ds̃ uent̾ ẽ: ita et

Expanded text:
morrhae . In Zachariae quoque extremo versiculo legimus: Et non erit Chananaeus ultra est, Ephraim, habere in manu sua stateram dolosam, sive iniquam, jubente Scriptura, Aequa sint tibi pondera ; et non solum habere stateram iniquam ac dolosam; sed diligere calumniam, et opprimere homines per 138 potentiam. Et ne putaremus Chanaan alium quempiam sentiendum, ponit manifestius qui sit iste Chanaan. Dixit Ephraim: Verumtamen dives effectus sum; et est sensus: Non refert unde possideam, dummodo possideam. Hoc morbo laborant plurimi, de quibus scriptum est: Divitiae congregatae inique evomentur : Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Unde praecipitur, ut faciamus nobis amicos de iniquo mammona, qui nos possint recipere in aeterna tabernacula , Ephraim autem qui gloriatur et dicit: Verumtamen dives effectus sum, inveni idolum mihi, sive ἀνti, casso labore sudavit. Sicut autem gulosi et luxuriosi venter deus est, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbria quib dm̃ blasphem auert. res¬
ticuet eis dñs suus: ñ quo eoꝵ dñs
sit: s qui quondã dñs eorum fuit:
Loquente ephraĩ horror inuasit isrł.
& deliquit in baal: & mortuus ẽ. & nc̃
addiderunt ad peccandũ feceruntq
sibi conflatile de argento suo: quasi si¬
militudinẽ idoloꝵ factura artificum.
totũ ẽ. His ipsi dicunt. Immolate homi¬
nes: uitulos adorantes. Hxx. Iuxta
uerbũ ephraim. iustificationes accepit
runt sibi conflatile de argento suo.
conflata. His ipsi dicunt immolate ho¬
mines: uituli enĩ defecerunt: E eo qͦd
septuag̃ int̃p̃tati sunt. immolate homi¬
nes. uituli enĩ defecerunt: & nos uerti¬
mus. immolate homines. uitulos ado¬
rantes: symmachus int̾p̃tatus ẽ. immo¬
late homines: tuculos adorent: ut sit
sensus. Immolate: hoc ẽ sacrificate i¬
dolis. Et huc usq distinctio. sequitur.
rationale animal. homines adorant ui¬
tulos: muta animantia. Loquente
g ephraĩ id ÷ hieroboam filio nabath

Expanded text:
bria quibus Dominum blasphemaverunt, restituet eis Dominus suus, non quod eorum Dominus sit, sed quia quondam Dominus eorum fuit. Loquente Ephraim horror invasit Israel et deliquit in Baal, et mortuus est, et nunc addiderunt ad peccandum: feceruntque sibi conflatile de argento suo quasi similitudinem idolorum: factura atota est. His ipsi dicunt: Immolate homines vitulos adorantes. Haec omniaverbum Ephraim justificationes accepit runt sibi conflatile ex auro et argento suo, completa; his ipsi dicunt, immolate homines, vituli enim defecerunt. Pro eo quod LXX interpretati sunt, immolate homines, vituli enim defecerunt; et nos vertimus, immolate homines, vitulos adorantes, Symmachus interpretatus est, immolate, homines vitulos adorent; ut sit sensus: Immolate, hoc est, sacrificate idolis, et hucusque distinctio sequatur: rationale animal, homines, adorent vitulos, muta animantia. Loquente ergo Ephraim, id est, Jeroboam filio Nabath
Abbreviated transcription (Latin):
mo dñi: in atriis domꝰ dĩ nr̃i florebt̃.
Et ne putent. heresiarchas & pͥncipes
erroris. dĩ locutos sp̃u: ego sum in qͥt
ur̃os: & ego uisiones multiplicaui.
& in manu ꝓpħarũ meoꝵ. qͥ sunt in
ex cłia constituti: assimilatus sũ:
Si galaad idolũ: gͦ frustra erant in
galgal bubus immolantes. Nam et
altaria eoꝵ: quasi acerui suꝑ sulcos a¬
gri. ceX. Si non galaad ẽ. gͦ falsi
erant in galgala pͥncipes immolantes.
Et altaria eoꝵ: quasi testudines suꝑ
desertũ agri ꝓ eo qͦd nos transtulimꝰ.
bub qͥ hebraice appellant᷑ surim: sep¬

Expanded text:
mo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt . mo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt . Et ne putent haeresiarchas et principes erroris sui, Dei locutos spiritu: Ego sum, inquitvestros: et ego visiones multiplicavi, et in manu prophetarum meorum qui sunt in Ecclesia constituti, assimilatus sum. Si Galaad idolum, ergo Al. tamen frustra erant in Galgal bobus immolantes; nam et altaria eorum quasi acervi super sulcos agri. LXX: Si non Galaad est, ergo falsi erant in Galgala principes immolantes, et altaria eorum quasi testudines super desertum agri. Pro eo quod nos transtulimus, bobus, qui Hebraice appellantur SURIM
Abbreviated transcription (Latin):
nera uisionũ. assimilatꝰ sum homini¬
bus: & te ad pęnitentiã ꝓuocaui. An
non ẽ humanę similitudinis. quando
uincat amalech. & crucis in eo sacra¬
menta monstrantur: Nonne in mani
inferis resurgentẽ: Multiplicatas
aut̃ uisiones. in om̃ib ꝓpħis legimꝰ.
quando hiezechiel cernit dm̃ in au¬
rigȩ modũ sedentẽ suꝑ cherubin: et
ysaias: uidi dñm sedentẽ suꝑ chro
nũ excelsum & eleuatũ: & duo sera¬
phym in circuitu eiꝰ clamantia ad in
nua uideret in manib saluatoris: in
qͥb abscondita ẽ forcitudo ciꝰ unde &
psal mista conclamat: audiam qͥd lo
dicebant᷑ uidentes. Ad eos quoq qui
ab hercticis seducti sunt dr̃: ut reuer¬
tantur ad dñm: qͥ mauult pęnitentiã
peccatoꝵ: quã mortẽ. Ipsũ enĩ e̾e̾. qui¬
peccati memores tardius reuertantur.
adhuc inqͥt sedere uos faciam in tab¬
naculis. sicut in dieb festiuitatis: hoc¬
ẽ in eccłiis: de qͥb dicit᷑. Plantati in do¬

Expanded text:
ra visionum assimilatus sum hominibus, et te ad poenitentiam provocavi. An non est humanae similitudinis, quando ut Jesus vincat Amalec , et crucis in eo sacramenta monstrentur? Nonne in manibinferis resurgentem? Multiplicatas autem visiones in omnibus prophetis legimus, quando Ezechiel Dominum cernit in aurigae modum sedentem super Cherubim . Et Isaianum excelsum et elevatum, et duo Seraphim in circuitu ejus clamantia ad invnua videret in manibus Salvatoris, in quibus abscondita est fortitudo ejus . Unde et Psalmista conclamat: Audiam quid lodicebantur videntes. Ad eos quoque qui ab haereticis seducti sunt, dicitur ut revertantur ad Dominum, qui mavult poenitentiam peccatoris, quam mortem : ipsum enim epeccati memores tardius revertantur: Adhuc inquit sedere vos faciam in tabernaculis, sicut in diebus festivitatis, est, in Ecclesiis, de quibus dicitur: Plantati in do
Abbreviated transcription (Latin):
tamen diues effectꝰ sũ: inueni requieor
mͥ. Om̃s labores etꝰ ñ inuenient᷑ ei. ꝓpt̃
iniqͥtates in qͥb peccauit Monuerat
ret in dño sẽꝑ. siue apꝓpinquaret ei
iugit̃ : nc̃ ad ephraim hoc ẽ ad decem
trib sermo c̃uertit᷑. que uocat chana¬
an iuxta illud qͦd loquit᷑ danihel ad
pb̃rm qͥ utiq erat de semine uida: se¬
men chanaan a ñ uida speties decepit
te. Et in hierechiel ad hicrłm dictũ
legimꝰ Pat̃ tuus amorreus: & mater¬

Expanded text:
s effectus sum: inveni requiem mihi, omnes labores ejus non invenientur ei, propter iniquitates in quibus peccavit. Monuerat ret in Domino semper, sive appropinquaret ei jugiter. Nunc ad Ephraim, hoc est, ad decem tribus sermo convertitur, quem vocat Chanaan, juxta illud quod loquitur Daniel ad presbyterum, qui utique erat de semine Juda: Semen Chanaan, et non Juda, species decepit te . Et in Ezechiel ad Jerusalem dictum legimus: Pater tuus Amorrhaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
gregati: siuie de harenis.Cũq & illi &
hi in captiuitate fuerint abducti: arȩ
qͦndã eoꝵ absq cultorib testudinum
uel tumuloꝵ habebunt similitudinẽ
quia uͦ galaad int̾p̃tat᷑ translatio tes¬
timonii. & galgal uolutabrũ: hoc di¬
cere possumus. qđ pͥncipes hęreticorũ
cestimonia ueritatis transferunt in
m̃datiũ. & qͥcqͥd colunt idolũ sit: & sa¬
crificia eoꝵ habeant similitudinẽ. uł
aceruoꝵ. de lapidib ꝯgregatoꝵ uel tes
gant᷑: ita & hęretici de sapientia scłari.
& argutiis hominũ fraude atq menda¬
tio simulachra cõponunt. Et cũ hoo fe¬
cerint tardis gressib in uno mouentur
loco: & cocũ orbẽ occupare ñ possunt.
Testitudo tardigrada & onerata. immo
opp̃ssa pondere suo. ñ t̾a ambulat. qũa¬
in ouetur: hęreticoꝵ grauissima pecca¬
ta significans. qͥ sius in ceno & uoluta¬
bro luti errorib immolant. ad orantes
oꝑa manuũ suarũ: & instar boum cũc¬

Expanded text:
gregati, sive de arenis. Cumque et illi et gregati, sive de arenis. Cumque et illi et hi in captivitatem fuerint abducti, arae quondam eorum absque cultoribus testudinum vel tumulorum habebunt similitudinem. Quia vero Galaad interpretatur, translatio testimonii, et Galgal, volutabrum, hoc dicere possumus, quod principes haereticorum testimonia veritatis transferant in mendacium, et quidquid colunt, idolum sit, et sacrificia eorum habeant similitudinem, vel acervorum de lapidibus congregatorum, vel testgantur: ita et haeretici de sapientia saeculari et argutiis hominum, fraude atque mendacio simulacra componunt. Et cum hoc fecerint, tardis gressibus in uno moventur loco, et totum orbem occupare 142 non possunt. Testudo tardigrada et onerata, immo oppressa pondere suo, non tam ambulat quam movetur, haereticorum gravissima peccata significans, qui suis in coeno et volutabro luti erroribus immolant, adorantes opera manuum suarum, et instar boum cunc
Abbreviated transcription (Latin):
chus aceruos lapidũ int̾ptatꝰ ẽ. theodo¬
tio colles. Et re uera si geinas. respici¬
as : habent similitudinẽ magnarũ tes¬
tudinũ in deserto agro. uł in ripis. atq
littorib: paululũ humo eminentium
Quod gͦ dicit. hoc ẽ. Si galaad de qua
scriptũ ẽ. galaad ciuitas oꝑantiũ idolũ.
subplantata a sanguine falsisuÑ dii.
& ꝑuersa religio. & ẽ trans iordanem
ubi duç tͥb habitant ruben & gad. et
dimidia trib manasse: gͦ & galgal. de
qua in hoc codẽ ꝓpħa legunꝰ. om̃is ma¬
litia eoꝵ in galgala quȩ ẽ post tergũ
bethauen: quicũq idola colunt. non
boues diis immolant: s bub offerunt
sacrificia. imitantes errorẽ samarię fo
enĩ cẽpore qͦhȩc ꝓpħabant᷑. gala ad in
regno decẽ tribuũ erat. & galgal sub
imꝑio duarũ tribuũ. quȩ appellabant᷑
uida G & decẽ tͥbus & duȩ pari idola¬
triȩ errore deceptȩ st̃. & altaria eorũ
sicut acerui & tumuli de lapidib. con¬

Expanded text:
chus, acervos lapidum, interpretatus est: Theodotio colles. Et revera si θῖνας respicias, habent similitudinem magnarum testudinum in deserto agro, vel in ripis atque littoribus paululum humo eminentium. Quod ergo dicit, hoc est, si in Galaad, de qua scriptum est: Galaad civitas operantium idolum, supplantata sanguine, falsi sunt dii et perversa religio, et est trans Jordanem ubi duae tribus habitant, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, ergo et Galgal de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgala, quae est post tergum Bethaven; quicumque idola colunt, non boves diis immolant, sed bobus offerunt sacrificia, imitantes errorem Samariae. Eo enim tempore quo haec prophetabantur, Galaad in regno decem tribuum erat; et Galgal sub imperio duarum tribuum, quae appellabantur Juda. Ergo et decem tribus et duae pari idololatriae errore deceptae sunt, et altaria eorum sicut acervi et tumuli de lapidibus con
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs aut̃ d̾s̃ omp̃c. erit memoriale eius :¬
& tu in dõ tuo conu̾teris. Miscđiam et
iudiciũ custodi & apꝓpinqua dõ cuo sẽ¬
per: Ephraim semel pascente uen¬
tos. & sequente m̃datiũ : qui in tantã
uenit amentiã : ut int̃ duas gentes
adũsarias. dubius fluctuaret: faci¬
ens pacẽ cũ assyriis. & oleum portans
in ȩgyptũ: nunc mͥ om̃e uidicium est
cũ uida & iusitatio suꝑ iacob uisitati¬
onẽ aut̃ uocat flagella atq supplitia.
ut qͥ ephraum reddidit qͦd merebatur
uidȩ quoq qͥ de iacob ortꝰ est semine.
reddat uixta uias. & iuxta adinuencio¬
nes suas : qͥñ tantũ fortuito errore de¬
ceptus ẽ. & humana concidit fragilita¬
te : s inquisiuit. & adinuenit. in quib
peccaret & rueret. Exponit aut̃ quanta
bona uidas. hoc ẽ iacob accepit. & in
patre filius nominat᷑: ueterisq recor¬
datur hẏstorie: ut & dĩ miscđia erga

Expanded text:
memoriale ejus, et tu in Deo tuo converteris, misericordiam et judicium custodi: et appropinqua Deo tuo semper. Ephraim semel pascente ventos, et sequente mendacium, qui in tantam venit amentiam, ut inter duas gentes adversarias dubius fluctuaret, faciens pacem cum Assyriis, et oleum portans in Aegyptum, nunc mihi omne judicium est cum Juda, et visitatio super Jacob. Visitationem autem vocat flagella atque supplicia, ut qui Ephraim reddidit, quod merebatur, Judae quoque, qui de Jacob ortus est semine, reddat juxta vias et juxta adinventiones suas, qui non tantum fortuito errore deceptus est, et humana concidit fragilitate; sed inquisivit et adinvenit in quibus peccaret et rueret. Exponit autem quanta bona Judas, hoc est, Jacob acceperit, et in patre filius nominatur, veterisque recordatur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iacob: ostendit sibi omẽm laboran¬
tem laborare: ut fructus capiat sem¬
piternos: S eminate uobis in iustitia
& metite in ore miscđĩę. Innouate uo¬
bis nou ale: tẽpus aut̃ requirendi do¬
minũ cum uenerit qui docebit uos

Expanded text:
sibi Jacob, ostendit sibi omnem laboransibi Jacob, ostendit sibi omnem laborantem laborare, ut fructus capiat semtum: Seminate uobis in iustitia et metite in ore misericordiae, innouate uobis nouale: tempus autem requirendi dominum, cum uenerit qui docuit uos
Abbreviated transcription (Latin):
non enĩ sani indigent medico: s qui
male habent. Iacob uero qui int̃pre¬
tatur subplantator: & cotidic subplan¬
tat uitia atq peccata. & accipit pri¬
mitui a frĩs sui & heres paternę̧ posses¬
sionis ẽ : & dormiuit in bethel qͦd int̾¬
pretatur domꝰ di. sulcos glebasq con¬
fringet: ut mollis iactã sementẽ t̾ra
suscipiat: & faciat centũ modios hor¬
dei : siuie ut habetur in hebreo. centu¬
plum. Neq enĩ credendũ ẽ qͦd patriar¬
cha isaac hordeo studuerit: & ñ fru¬
mento. Usq hodie uir ęccłi asticus ia¬
cob glebas hystoris. & litterę durici¬
am confringit in partes: & spirita¬
liter diuidit. ut possint fruges red¬
dere sp̃uales. Qͦd quidẽ & dũm fecis¬
se legimꝰ ut qͥnq legis panes quos
integros popłs comedere ñ poterat.
in frusta concerperet: ut ꝑ apłoꝵ ma¬
nus. uescendos credentib daret. Eͦd
aut̃ dicit iuxta septuag̾ roborabitur

Expanded text:
Non enim sani indigent medico, sed qui Non enim sani indigent medico, sed qui male habent . Jacob vero qui interpretatur supplantator, et quotidie supplantat vitia atque peccata, et accipit primitiva fratris sui, et haeres paternae 117 possessionis est, et dormit in Bethel, quod interpretatur domus Dei, sulcos glebasque confringet, ut molli sinu jactatam sementem terra suscipiat, et faciat centum modios hordei, sive, ut habetur in Hebraeo, centuplum. Neque enim credendum est quod patriarcha Isaac hordeo studuerit, et non frumento. Usque hodie vir Ecclesiasticus Jacob glebas historiae et litterae duritiam confringit in partes, et spiritaliter dividit, ut possint fruges reddere spiritales. Quod quidem et Dominum fecisse legimus, ut quinque Legis panes, quos integros populus comedere non poterat, in frusta concerperet: ut per apostolorum manus vescendos credentibus daret . Quod autem dicit juxta Septuaginta, roborabitur
Abbreviated transcription (Latin):
duodec̃i tͥbus arua p̃parent ad serendõ
Qͦdq sequit᷑ iuxta cosdẽ septuag̾. suꝑ
bit᷑ sibi iacob hic ẽẽ sensus pocest.::
Ephraim qͥ contentiosus ẽ. & ñ uult
legis onera portare. imponã captiuita¬
tem. Iudã aut̃ parũꝑ relinquã: & nichil
loquar de eo. Quicũq aut̃ tam de e¬
phram quã de uida mea p̃cepta serua¬
uerit: roborabitur sibi: & uocabitur
iacob. Scdm̃ anagogen hoc dici potest.
qͦd ephraim qͥ cruditus fuit lege dĩ ut
teneret aream scripturaꝵ. & medita¬
retur in ea die ac nocte cępit dilige¬
re contentionẽ. & iugũ legis abicere:
& ẽtendere contra ęccłiasticos in sub¬
uersione audientiũ Unde dñs cleua¬
tã ceruicẽ. & sibi sublimia ꝓmittentẽ.
uel uigo p̃mit. uł ipse transiens calca¬
bit pedib suis & ascendet suꝑ eum
ut sciat se habere dm̃. Iudas autem
hoc ẽ ęccłiasticus arabit: in cępto oꝑe
ꝑseuerans. Siue reticebo in quit iuda

Expanded text:
duodecim tribus arva praeparent ad serendum. duodecim tribus arva praeparent ad serendum. Quodque sequitur juxta eosdem Septuaginta; bitur sibi Jacob, hic esse sensus potest: Ephraim qui contentiosus est et non vult Legis onera portare, imponam captivitatem. Judam autem parumper relinquam, et nihil loquar de eo: quicumque autem tam de Ephraim, quam de Juda mea praecepta servaverit, roborabitur sibi et vocabitur Jacob. Secundum ἀναγωγὴν hoc dici potest, quod Ephraim qui eruditus fuit in lege Dei, ut tereret aream Scripturarum, et meditaretur in ea die ac nocte, coepit diligere contentionem et jugum Legis abjicere, et contendere contra Ecclesiasticos in subversionem audientium. Unde Dominus elevatam cervicem et sibi sublimia promittentem, vel jugo premet, vel ipse transiens calcabit pedibus suis, et ascendet super eum, ut sciat se habere Dominum. Judas autem, hoc est, Ecclesiasticus arabit, in coepto opere perseverans. Sive: Retinebo, inquit, Judam.
Abbreviated transcription (Latin):
tͤre  ego inqͥt transiui suꝑ pulchritu¬
dinẽ colli eiꝰ : & tumentes ceruicum
toros. uigo imposito edomui. Quid
memorẽ legis uigũ Ipse abscoͤndi su¬
per eam & me ita laborante uidas.
hoc ẽ duȩ trib cȩ̨perunt arua scin¬
dere uomere: & in sulcos t̾rã dedina¬
re. Portante aut̃ iuigũ ephraim et
arante uida: confregit sibi sulcos
iacob. Hic iacob ad distinctionẽ isrł e
uidȩ. duodecĩ tribus intellegamꝰ qͦd
cȩꝑint aratris glebas frangere: terrãq
cõminuere: ut emollita rccipiat sem̃¬
tem & fecunda pꝰ modicũ seges pullu¬
let. ꝓ critura uł area c̃tentionem sep¬
tuag̃ transtuler̃t. Et ẽ sensus. Quia
ephraim ñ uult legis iugũ reciꝑe: ego
transibo: & ascendã suꝑ pulchritu dinẽ
colli eiꝰ: ut discat ꝯtentiosa uacca at¬
q lasciuens laborare : q̃d non uult.
Iudas aut̃ arabit sponte sua qui habet
tẽplũ & morat᷑ in lege: ut totę certat̃i

Expanded text:
terere, ego, inquit, transivi super pulchrituterere, ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus, et tumentes cervicum toros jugo imposito edomui. Quid memorem Legis jugum? ipse ascendi super eam, et me ita laborante, Judas, hoc est, duae tribus coeperunt arva scindere vomere, et in sulcos terram reclinare. Portante autem jugum Ephraim, et arante Juda, confregit sibi sulcos Jacob. Hic Jacob ad distinctionem Israel et Judae, duodecim tribus intelligamus: quod coeperint aratris  Al. rastris glebas frangere, terramque comminuere: ut emollita recipiat sementem, et fecunda post modicum seges pullulet. Pro tritura, vel area, contentionem Septuaginta transtulerunt, et est sensus: Quia Ephraim non vult Legis recipere jugum, ego transibo et ascendam super pulchritudinem colli ejus: ut diseat contentiosa vacca atque lasciviens laborare, quod non vult. Judas autem arabit sponte sua: quia habet templum, et moratur in lege, ut tota certatim
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑpona ephru & reticebo uidã: ro¬
borabitur sibi iacob Iocus iste. un¬
mo om̃ia quę hoc capitulũ secuntur.
magnis obscuritatib inuoluta sunt.
Unde & nos qͥ explanare conamur. et
prudens simul lector adtendat: ut si
ñ ueritatẽ q̃d difficillimũ ẽ: saltẽ sus¬
pitionẽ ueri similium inuestigare ua¬
leamꝰ:. Habet. hanc consuetudinẽ ser¬
mo diuinus: ut ꝑ tropologiam & me¬
thaphorã: hẏstorię exprimat uerita¬
tẽ. Igit ephraim similis ẽ uaccę ut̃
uitulę quȩ a iiuentute sua didicit
aream terere: & ferreos orbes super a¬
ceruos segetũ trahere. ut pales a tri¬
tico separent᷑. Et ñ solũ didicit. uerũ
nimia consuetudine cępit amare qͦd
docta ẽ. Et ego in qͥt transiui suꝑ pul¬
chritudinẽ colli eius. uerbũ hębraicũ
abarthi id ÷ transiui: maxime quan¬
do a dõ dicit᷑. semꝑ plagas & aduersa
significat. Deniq & exterminator: in
egypto transisse memorat᷑. Quia gͦ e¬
phraim uacca. uł uitula diligit areã

Expanded text:
nam Ephraim, et reticebo Judam: roborabitur sibi Jacob. Locus iste, immo omnia quae hoc capitulum sequuntur, magnis obscuritatibus involuta sunt. Unde et nos qui explanare conamur, et prudens simul lector attendat, ut si non veritatem, quod difficillimum est, saltem suspicionem verisimilium investigare valeamus. Hamo divinus, ut per tropologiam et metaphoram historiae exprimat veritatem. Igitur Ephraim similis est vaccae vel vitulae, quae a juventute sua didicit aream terere, et ferreos orbes super acervos segetum trahere, ut paleae a tritico separentur: et non solum didicit, verum nimia consuetudine coepit amare, quod docta est. Et ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus. Verbum Hebraicum ABARTHI  , id est, transivi, maxime quando a Deo dicitur, semper plagas et adversa significat. Denique et exterminator in Aegypto transisse memoratur. Quia ergo Ephraim vacca vel vitula 116 diligit aream
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas supra ẽ: deorsũ q mendatium
ut dixiꝰ oleũ ueritatis: possunt sibi
misceri: & de plurib unũ effici corpus.
s harũ oleũ qͦd deferet᷑ in egypto. & de
t̃ra scã ad pharaonis regna descendit:
detestatur ꝓpħa dicens. Oeũ autẽ pec¬
catoris : ñ inpinguet caput meũ.

Expanded text:
 deorsumque mendacium. ut diximus, oleum veritatis, possunt sibi misceri, et de pluribus unum effici corpus. Sed harum oleum quod defertur in Aegyptum, et de terra sancta ad Pharaonis regna descendit, detestatur propheta, dicens: Oleum peccatoris non impinguet caput meum .
Abbreviated transcription (Latin):
rite dñm: doneo ueni ant fruges ius¬
titiş uobis: Scruat ab agricolis:
semel cępta translationẽ. Dixerat ẽ¬
phraim uitulam edoctam triturã ama
re aut diligere & se ascendisse super
collũ eiꝰ & arasse udã. & confregisse
sulcos. siue glebas iacob: nc̃ p̃cipit ut
seminent sibi ꝑ pęnitentiam & semi¬
nent in iustitia id÷ in lege: metantq
oculũ ꝓ oculo: dentem ꝓ dente: hic
legimus. qui de ꝑcusserit in dextram
maxillam: p̃be ei & alterã. Cũq semi¬
naueritis in iustitia. & messueritis in
miscdĩa: innouate uobis leta noualia.
Reddit q causas. cur seminent: cur
metant : cur innouent lȩta noualia
tẽpus inquit requirendi dñm ẽ: cũ
uenerit xp̃o atq saluator nrͣ. qͥ doce¬
bit uos iustitiam: quã nc̃ speratis in
lege. finis enĩ legis xp̃c ad iustitiam:¬

Expanded text:
niant fruges justitiae vobis. Servat ab agricolis semel coeptam translationem. Dixerat Ephrain vitulam edoctam trituram areae amare ac diligere, et se ascendisse super collum ejus, et arasse Judam, et confregisse sulcos, sive glebas Jacob. Nunc praecipit ut seminent sibi per poenitentiam, et seminent in justitia, id est, in Lege, metantqueOculum pro oculo, dentem pro dente : hic legimus: Qui te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram . Cumque seminaveritis in justitia, et messueritis in misericordia, innovate vobis laeta novalia. Redditque causas cur seminent, cur metant, cur innovent laeta novalia. Tempus, inquit, requirendi Dominum est, cum venerit, Christus atque Salvator, qui docebit vos justitiam, quam nunc speratis in Lege: Finis enim Legis Christ