comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui quãius mortẽ ipsam ñ timeant. genus.
tam̃ aliquod mortis horrescunt. Nichilo¬
minus aũt ut ipsa mors. tta etiã nullum
genus mortis bono & recte iuiuenti homini
metuendum ẽ. Nichilominus gͥ hoc quoq
illius hominis cruce ostendendũ fuit.
Nichil enimerat int̾ om̃ia genera mortis
illo genere execrabilius & formidolosius.
Ideo quoq uenit dñs in carne. ut spem
petrus. cepit increpare illũ dicens. Ab-¬
sit a te dñe. ñ erit tibi hoc. Ieromimus.¬
n greco habettu ꝓpicius tͥ sis dñe. qd̾
melius ẽ quam absit a te dñe. Non pu¬
tat petrus fieri posse. ut filius dĩ occida¬
tur. Assumitq eũ maffectũ suum uel
separatim ducit. nep̃sentib cet̾is con-¬
discipulis magistrũ uideatur arguere.
Qui conu̾sus dixit petro. uade post me
sathana. scandalũ es mͥ. quia ñ sapis ea
quȩ dĩst̃.s ea q̃ hominũ. Quia contra¬
ria loqueris uoluntati meȩ. debes aduer¬

Expanded text:
qui, quamvis mortem ipsam non timeant, genus qui, quamvis mortem ipsam non timeant, genus tamen aliquid mortis horrescunt. Nihilominus autem ut ipsa mors, ita etiam nullum genus mortis bono et recte viventi homini metuendum est. Nihilominus igitur hoc quoque illius hominis cruce ostendendum fuit. Nihil enim erat inter omnia genera mortis, illo genere exsecrabilius et formidolosius. Ideo quoque venit Dominus in carne, ut spem Petrus, coepit increpare illum, dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc HIERON. In Graeco habetur: Propitius tibi sis, Domine. Quod melius est, quam absit a te, Domine Non putat Petrus fieri posse, ut Filius Dei occidatur, assumitque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere. Qui conversus dixit Petro: Vade post me, Satana; scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum. Quia contraria loqueris voluntati meae, debes adver
Abbreviated transcription (Latin):
ubettaceri qđ sit filius dei. Ambrosiuᷤ.¬
ut fallat principẽ mundi. ut doceat hu-¬
militatem. et ne adhuc rudes & imꝑfecti
discipti. maioris p̃dicationis mole oppͥ¬
nis sacram̃to. oportunius dr apłis.
Euntes docete om̃s gentes Exinde cȩpit
uĩc ostendẽ discipłis suis. quia oportet
cum ire ierosolimam. & multa patia seni¬
occidi. et t̃cia die resurgere. Mas is ter.
tenerent. preceptũ dñi cȩpit eis ĩc os¬
tindere passionis suiȩ articulũ. Simulq
ne horrerent mortis ꝑiculũ: si diligeren
regni głam. Quasi diceret. Ierominus.¬
unc me p̃dicate cũ passus fuero. qͥa
ñ ꝓdest maiestatẽ eius uulgari in popłis.
quẽ postinodũ uidebunt flagellari & cru¬
apientia dĩ hominẽ adexemplũ qͦ recte
uiucremus suscepit. ꝑtinet aũt ad uitã
rectam ea quȩ ñ sunt metuenda ñ metuere.
Mors aũt metuenda ñ est. Opcetuit gͦ id ip¬
sum illius hominis quẽ dĩ sapientia susce¬
pit. morte monstrari. Sunt aũt homines

Expanded text:
ubet taceri quod sit Filius Dei, ut fallat principem mundi, et doceat humilitatem, et ne adhuc rudes et imperfecti discipuli, majoris praedicationis mole opprnis sacramento, opportunius dicitur apostolis: Euntes, docete omnes gentes . Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis, quia oportet circumire Hierosolymam, et multa pati a senioccidi, et tertia die resurgere. HIERON. tenerent praeceptum Domini, coepit Jesus ostendere passionis suae articulum. Simulque ne horrerent mortis periculum, si diligerent regni gloriam. Quasi diceret: Tunc me praedicate cum passus fuero, quia non prodest majestatem ejus vulgari in populis, quem postmodum videbunt flagellari et cruapientia Dei hominem ad exemplum quo recte viveremus, suscepit, pertinet autem ad vitam rectam ea quae non sunt metuenda, non metuere. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum illius hominis quem Dei sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines
Abbreviated transcription (Latin):
nec uinculis peccatoꝵ absolui. nec ianuã
possunt regni celestis ingredi. Aus̾ lidro¬
mittt peccata. & ab eccłȩ pace alienatio
tenet peccata. ñ scdm arbitriũ hominũ.
s scd̾m arbitrium dĩ. Petratenet peta
anmnitit. columba tenet. colũba dimittit.
Foris quippe nec ligari quid potest nec
solui. quando extra ȩccłam ñ est qͥ ligare
possit aut soluere. Masis ter.¬
ciendum quia discernendi scientia
incipit ẽẽ clauis ȩccłe. ubi ligandi soluen¬
diꝙ anctoritas eiaddit᷑. Hoc aũt fit ꝑ mi¬
instium episcopale. in ordinatione p̃sbi¬
teroꝵ. uł qd uerius uidet᷑. cũ eis animarũ
cura iniungit᷑. Nullienĩ licet excõmuni¬
care alt̾uis parrochianũ. quia talis excõ¬
municatio uires ñ ht̃. HNullus enĩ alt̾ius
iudicis ñ sui sententia tenebitur aut dam¬
nabitur. Sunt aũt qui dicunt potentiam
ligandi uł soluendi. id claudendi ȩccłam
peccatorib uł aꝑiendi. pluralit̃ diciditas

Expanded text:
nec vinculis peccatorum absolvi nec ianuam possunt regni celorum ingredi. / mittit peccata, et ab Ecclesiae pace alienatio tenet peccata, non secundum arbitrium hominum, sed secundum arbitrium Dei. Petra tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit. Foris quippe nec ligari quid potest vel solvi, quando extra Ecclesiam non est qui ligare possit aut solvere. Sciendum quia discernendi scientia incipit esse clavis Ecclesiae, ubi ligandi solvendique auctoritas ei additur. Hoc autem fit per ministerium episcopale in ordinatione presbyterorum, vel quod verius videtur cum eis animarum cura injungitur. Nulli enim licet excommunicare alterius parochianum, quia talis excommunicatio vires non habet. Nullus enim alterius judicis nisi sui sententia tenebitur aut damnabitur. Sunt autem qui dicunt potentiam ligandi vel solvendi, id est, claudendi Ecclesiam peccatoribus vel aperiendi, pluraliter dici duas
Abbreviated transcription (Latin):
randis honor. s graue pondꝰ. Durũ
quippe ẽ. ut qui nescit tenere mo¬
deramina suȩ uitȩ. uidex fiat alienȩ.
Unde fit. ut ipsa ligandi et soluendi po¬
testate se priuet. qui hanc ꝓ suis uolun.¬
tatib gr̃am sequendo uł odiũ. ñ ꝓ sub¬

Expanded text:
Grandis honor sed grave pondus. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex fiat alienae. Unde fit ut ipsa ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus gratiam sequendo vel odium, non pro sub
Abbreviated transcription (Latin):
morientẽ mortificat. qui iustũ damnat.
Non uiuentẽ uiuificare nititur. qui reũ
ab soluere conat᷑. Soluerunt discipłi ui¬
ostenderent quã uirtutẽ. Ergo nos illos
debemꝰ soluere. quos in confessione no-¬

Expanded text:
justum damnat. Non viventem vivificare nititur, qui reum absolvere conatur. Solverunt discipuli viostenderent quam virtutem. Ergo nos illos debemus solvere, quos in confessione nov
Abbreviated transcription (Latin):
el etiã ex conditione gustus. tenuẽ quan¬
dam fidelib libationẽ mortis ostendit.T
postdies sex. assũpsit uñc petrũ et iacobum
& iohannẽ fr̃em cius. et ducit illos in mon¬
tem excelsum seorsũ. ut oraret. Lerommus.¬
ucas octo dies ponit. matħs & marcus
sci. Ibi primꝰ additur & extremꝰ. hic medii

Expanded text:
el etiam ex conditione gustus tenuem quamel etiam ex conditione gustus tenuem quamdam fidelibus libationem mortis ostendit. Et post dies sex, assumpsit Jesus Petrum et Jacobum et Joannem fratrem ejus et ducit illos in montem excelsum seorsum, ut oraret. HIERON. Lucas octo dies ponit, Matthaeus et Marcus sex. Ibi primus additur et extremus, hic medii
Abbreviated transcription (Latin):
tristib leta succedunt. Quasi dicat. Time
mortẽ. audigłam triumphantis. Uereris
crucẽ. ausculta angłoꝵ ministia. XCI.¬
aIEN dico uodis. sunt quidã de hie¬
stantib qui ñ gustabunt mortẽ
donec uideant filiũ hominis
uenientẽ in regno suo P oterant tacita co¬
gitatione aplĩ huiꝰmodi scandalũ susti¬
nere. Occisionẽ et mortẽ nunc dicis esse
uenturã: gła aũt quã ꝓmiitis in longa
tempora differt᷑. Ne gͦ desꝑatione uł te¬
dio frangerentur. occultoꝵ cognitor p̃¬
sentẽ timorẽ presenti cõpensat premio.
Quasidicat. Ob increduilitatẽ ur̃am qualis
in irgno glȩ uenturꝰ sim. uob̾ in presenti
tempore demonstrabo. B̾Ed a.¬
el ꝓmittit aliquos de discipłis usuroᷤ
dilatationẽ ȩccłe. antequã ꝑ mortem rece¬
dant de mundo. ut in presenti contͣ mun¬
digłam erecta. certius credatur in cȩlo re¬
gnatura. Decent̃ dictum ẽ gustabunt. qͥ a
stantes cũ xp̃o mortẽ corporis gustant. ui¬

Expanded text:
tristibus laeta succedunt. Quasi dicat: Times mortem? audi gloriam triumphantis. Vereris crucem? ausculta angelorum ministeria. CAmen dico vobis, sunt quidam de histantibus, qui non gustabunt mortem donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Poterant tacita cogitatione apostoli hujusmodi scandalum sustinere; occisionem et mortem nunc dicis esse venturam. Gloria autem quam promittis, in longa tempora differtur. Ne ergo desperatione vel taedio frangerentur, occultorum cognitor praesentem timorem praesenti compensat praemio. BEDA. Quasi dicat: Ob incredulitatem vestram qualis in regno gloriae futurus sim, vobis in praesenti tempore monstrabo. Vel promittit aliquos de discipulis visuros dilationem Ecclesiae, antequam per mortem recedant de mundo, ut in praesenti contra mundi gloriam erecta, certius credatur in coelo regnatura. HILAR. Decenter dictum est gustabunt; quia stantes cum Christo, mortem corporis gustant, vi
Abbreviated transcription (Latin):
uas. Unde putrescit in puluere: indeui¬
ridescit in renouatione. ꝑdenda ẽ amima
in hoc scł̃o ꝓpt̾ me: subaudis ñ retinenta
ꝓ desidiis terrens. Quid enĩ ꝓdest homi¬
ni si mundũ uniu̾sum lucretur. animȩ
uͦ sue detrim̃tum patiat᷑. Hoc idõ dictũ ẽ
quia dũ licet uiuere. libet etiam ambire.
Duo tẽpora significat eccłẽ. aliud ꝑ sequiti¬
onis. quando ponenda ẽ anima autequam
dm̃ negemꝰ. aliud pacis. quando frangentra
sunt desideria t̃rena. Aut quã dabit hõ
cõmutationẽ ꝓ amina sua: Pro amma
humana illa ẽ sola retͥbutio quã psal mi¬
sta canit. Quid retͥbuam dño ꝓ om̃ib quȩ
retribuit mͥ: Calicẽ salutaris accipram.
& nomen dñi inuocabo. M. CͦI xXXI.

Expanded text:
vas. Unde putrescit in pulvere inde vivas. Unde putrescit in pulvere inde viridescit in renovatione. Perdenda est anima in hoc saeculo propter me, subaudis, non retinenda pro desideriis terrenis. Quid enim prodest homini, si mundum universum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Hoc ideo dictum est, quia dum licet vivere, libet etiam ambire. Duo tempora significat Ecclesiae. Aliud persecutionis, quando ponenda est anima antequam Deum negemus; aliud pacis, quando frangenda sunt desideria terrena. Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Pro anima humana illa sola est retributio quam Psalmista canit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . M.
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc intimͣ quo ꝑ nouitatẽ uocamͣ. Qui
Conu̾si nanq impii ñ erunt. ñ qđ ñ sint
in essentia. s ñ erunt in impietatis culpa.
Nisiquis a se ipso deficiat. ad eũ qui suꝑ
ipsũ ẽ ñ apꝓpinquat. nec ualet app̃hen¬
dere qd̃ ultra ipsũ ẽ. si nescierit mactare
qd̃ ẽ. Qui aũt se auiciis abnegat. ut in uir¬
tutib crescat: crucẽ suã tollat. uł ꝑ ab¬
stinentiã afflgẽdo corpus: uł ꝑ compas¬
sionẽ animũ. Inde paulus. Castigo corpꝰ
meum. et in seruitutẽ redigo. De cõpassi¬
onc ꝑximiait. Quis infirmat᷑. & ego ñ infir
amore suo sicut ipse ꝓ nob. Quia uolens
iutam suam saluare hic: ꝑdet eã in ficturo.
Et hoc ẽ qd̾ dicit. Qui enĩ uoluerit am¬
mam suã saluã facere. ꝑdet eam. Qui
aut̃ ꝑdidit ammã suã ꝓpt̾ mei inuenit
eam Qui tẽpore ꝑsecutionis p̃sentẽ u¬
recipiet eam in resurrectione saluã. Sic
istud dicit᷑ fideli. acsi agricolȩ dicatu.
Frum̃tum si seruas ꝑdis. si seminas: reno¬

Expanded text:
ovitatem vocamur. Qui Conversi namque impii non erunt, non quod non sint in essentia, sed non erunt in impietatis culpa. Nisi quis a seipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat, nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Qui autem se a vitiis abnegat, ut in virtutibus crescat, crucem suam tollat vel per abstinentiam affligendo corpus, vel per compassionem animum. Inde Paulus: Castigo corpus meum et in servitutem redigo . De compassione proximi ait: Quis infirmatur, et ego non infirmamore suo, sicut ipse pro nobis. Quia volens animam suam salvare hic, perdet eam in futuro. Et hoc est quod dicit: Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam. Qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui tempore persecutionis praesentem vrecipiet eam in resurrectione salvam. Sic istud dicitur fideli, ac si dicatur agricolae: Frumentum si servas, perdis; si seminas, reno
Abbreviated transcription (Latin):
sex huiꝰ scłi etates. & septimã quienis ani¬
marũ post mortẽ. quasi octaua ȩtate re¬
surgemus. Scd̾m matheũ et marcũ. post
sex ȩtates quiescendũ ẽ scĩs. De resurre¬
ctione sextus psalmꝰ ꝓ octaua inscribitur.
quia ꝑ sex ȩtates quib oꝑari licet. precib
ẽ instandũ. ne ioctauo retͥbutionis tem¬
pore corripiam᷑ ab irato iudice. Unde psal¬
mus ita incipit. Dñe ne in furore tuo ar-¬
guas me. neq in ira tua corripias me. Ut¬
uero precib instemꝰ instruim᷑ hic a dño.
qui ascendit in montẽ ut oraret. Mons
inquẽ ascendit significat. ut m̃te in excelsi s
habitent.qui in decore suo xp̃m uidere de
res secũ dñs ducit auit trib idoneis
testib mundꝰ credat. & ut significetur eos
illicȩt̃na uisione lȩtari. qui hic fide sc̃ȩ tri¬
nitatis sunt imbuti. Uel ꝑ petrũ p̃posit
siue contugat. ꝑ iacobũ penitentes seu

Expanded text:
 quietis animarum post mortem, quasi octava aetate resurgemus; secundum Matthaeum et Marcum, post sex aetates quiescendum est sanctis. De resurrectione sextus psalmus pro octava inscribitur; quia per sex aetates quibus operari licet, precibus est instandum, ne in octavo retributionis tempore corripiamur ab irato judice. Unde psalmus ita incipit: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me ero precibus instemus, instruimur hic a Domino, qui ascendit in montem ut oraret. Mons in quem ascendit, significat ut mente in excelsis habitent, qui in decore suo Christum videreTres secum Dominus ducit, ut tribus idoneis testibus mundus credat, et ut significetur eos illic aeterna visione laetari, qui hic fide sanctae Trinitatis sunt imbuti. Vel per Petrum praepositi sive conjugati; per Jacobum poenitentes seu
Abbreviated transcription (Latin):
one et resurrectione. hortaturad scquen¬
dum tam eos quam turbam. GrEGorn¬
ui deponit uet̾em hominẽ cũ oꝑib
suis. denegat semet ipsũ. alt̃ factus
ex altero dicens. Uiuo autẽ iam ñ ego. uiuit

Expanded text:
one et resurrectione, hortatur ad sequendum tam eos quam turbam. Qui deponit veterem hominem cum operibus ejus, denegat semetipsum, alter factus ex altero, dicens: Vivo autem jam non ego, vivit
Abbreviated transcription (Latin):
irmitas in bonis Magist᷑ ꝓpħe.
quȩ uob̾ fieri uultis ab illis. Hec ẽ enĩ lex.
id completio legis naturalis. legis moy¬
saice. & ꝓpħicȩ predicationis. Sententia ẽ.
dilige ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ. qd̾ ex dĩ¬

Expanded text:
irmitas in bonis moribus constiquae vobis fieri vultis ab illis: Haec est enim lex, id est impletio legis naturalis, Mosaicae et propheticae praedicationis. Sententia est: Dilige proximum tuum sicut te ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
cdum ẽ q̃rite regnũ dĩ. ad qd̾ si intrare
uultis intrate ꝑ angustã portã. Leron̾.¬
Lata uia ẽ scłi uoluptates. angusta
labores sc̃i ⁊ ieiunia. Multi inueniunt
angustã uiam & ñ ingrediunt᷑. qr capti
scłi uoluptatib de itinere ueritatis re¬
uertuntur. Lata uia ñ queritur. quia
sponte se offert. Nabies ter¬
paciosa uia. ẽ subandis. Quã angu¬
sta ẽ. id ualde angusta ẽ. Pia arta ẽ ille
qui dixit. ego sũ uia ueritas ⁊ uita. Arta
ẽ illis quib p̃cepta erꝰ uident᷑ eẽ importa¬
bilia. tam̃ amantib iugũ dñi suaue est.
Hanc uiam pauci inueniunt ad cõmodũ
suũ. quia pauci st̃ qͥ saluant᷑. Unde lucas.
Cõntendite intrare ꝑ angustã portam.
Porta potest intelligi uel ile idem qui
ene dixit contendite: quia nͥ m̃tis in¬
tentio ferueat. unda mundi ñ uin

Expanded text:
ctum est: Quaerite regnum Dei : ad quod si intrare vultis, intrate per angustam portam. Lata via est, saeculi voluptates: angusta, labores sancti et jejunia. Multi inveniunt angustam viam, sed non ingrediuntur, quia capti saeculi voluptatibus, de itinere veritatis revertuntur. Lata via non quaeritur, quia sponte se offert. Spatiosa via, est, subaudis. Quam angusta est, id est, valde angusta est. Via arcta est ille qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Arcta est illis, quibus praecepta ejus videntur esse importabilia, tamen amantibus jugum Domini suave est. Hanc viam pauci inveniunt ad commodum suum, quia pauci sunt qui salvantur. Unde Lucas: Contendite intrare per angustam portam . Porta potest intelligi vel ille idem qui paradisum. Bene dixit contendite; quia, nisi mentis intentio ferveat, unda mundi non vin
Abbreviated transcription (Latin):
Spes ouo comparat᷑. ñdũ enĩ ꝑuenit ad
rem. sicut ouum ñdum ẽpullus. sed fo¬
uendo sꝑatur. Cui conttarium posuit
scorpionẽ. cuius aculeus uenenat᷑ retro
timendꝰ ẽ. sicut spei contrariũ ẽ retro re¬
sꝑicere. cũ spes in ant̾iora bona extendat᷑¬

Expanded text:
Spes ovo comparatur; nondum enim pervenit ad Spes ovo comparatur; nondum enim pervenit ad rem, sicut ovum nondum est pullus, sed fovendo speratur. Cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retro aspicere, cum spes in anteriora bona extendat
Abbreviated transcription (Latin):
se: Malas uocat scłi amatores. quor do¬
na scdm sensum eoꝵ dicenda st̃ bona. Uel
bona sunt naturalit᷑ om̃ia q̃ds fec̃. Si gͦ
nos cum simus mali dare norumꝰ qđ pe¬
timur. quantomagis deus: Ieuoninus.
bonũ ꝓ qͦ matħs posuit dabit bona.
ostendit sp̃m sc̃m distributorẽ eẽ om̃ium
bonoꝵ sp̃ualium. Nystice panis intelligi¬
tur caritas ꝓpt̾ appetitũ tam necessariũ.
ut sine illa cetera nichil sint: sicut si ne
pane inops ẽ m̃sa. Cui contraria ẽ cor¬
dis duricia. quã lapidi cõparauit.
Piscis ẽ fides inuisi biliũ. Sicut
enim piscis sub tegum̃to I aquarũ na¬
scitur. uiuit & alitur: ita fides quȩ in dm̃
ẽ.⁊ nuisibilit̃ in corde gignit᷑. inuisibili
gr̃a sp̃s ꝑ aquã baptismi consecra t᷑. inui¬
sibili auxilio diuine ꝓtectionis ne defi¬
fluctib eircũlatrata ñ frangit᷑. rect̾e pisci
comparat᷑. Cui concrariũ posuit serpen¬
tem ꝓpt̃ uenena infidelitatis. q̃ etiã pͥmo
homini male suadendo p̃seminauit:

Expanded text:
 Malos vocat, saeculi amatores: quorum dona secundum sensum eorum dicenda sunt bona, vel bona sunt naturaliter omnia quae Deus fecit. Si ergo nos cum simus mali, dare novimus quod petimur; quanto magis Deus? HIERON. o quo Matthaeus posuit, dabit bona, ostendit Spiritum sanctum distributorem esse omnium bonorum spiritualium. Mystice panis intelligitur charitas propter appetitum tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane inops est mensa. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis est fides invisibilium. Sicut enim piscis sub tegumento aquarum nascitur, vivit et alitur; ita fides, quae in Deum est, invisibiliter in corde gignitur, invisibili gratia spiritus per aquam baptismi consecratur, invisibili auxilio divinae protectionis ne defifluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem, propter venena infidelitatis, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit .
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ uł ipsa uirginitate uł martyrio. uł
quacunq alia uirtute. quert̃ exemplis. mo¬
nitis. precibq defendi. Quia fi in uiri¬
di ligno hȩc faciunt: inarido quid fiet :
Uiride lignũ uocat se & suos. aridum uͦ
peccatores & impios. Acsi dicat. Si ego
mundꝰ a peccato sine igne: passionis ñ exeo
de mundo: quid erit de impiis & peccatoribꝰ:
ut int̾ficerent᷑. Implet᷑ qđ dictũ
est. & cum iniquis deputatus ẽ. Execrabilis
in facto iniquitas uideoꝵ. quȩ quasi latro¬
nem crucisigit redemptorẽ om̃ium. Bonu
tam̃ in mysterio latro. qui insidiatus est
diabolo. ut nasa eius auferret. L.cc̃cxuiii.¬
postquã uenerunt in locũ qui cdr̃
golgotha. qđ est int̾pretatũ caluariȩ locꝰ.¬

Expanded text:
virorum vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel virorum vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute, quaerunt exemplis, monitis precibusque defendi. Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? Viride lignum vocat se et suos; aridum vero, peccatores et impios. Ac si dicat: Si ego mundus a peccato, sine igne passionis non exeo de mundo, quid erit de impiis et peccatoribusut interficerentur. Impletur quod dictum est: Et cum iniquis deputatus est . Exsecrabilis in facto iniquitas Judaeorum, quae quasi latronem crucifigit Redemptorem omnium: Bonus tamen in mysterio latro, qui insidiatus est diabolo, ut vasa ejus auferret. L. 318postquam venerunt in locum qui dicitur Golgotha, q
Abbreviated transcription (Latin):
mors mortẽ & ipsum mortis auctorẽ de¬
struet. uos potius ur̃amq ꝓgeniẽ dignis
lacmarum fontib abluite. ne cum ꝑtidis
damnemini in ultionẽ meȩ crucis. Qm̃
ecce uenient dies in quib dicent. Beate ste¬
riles & uentres qui ñ genuer̃: & uła quȩ non¬
lactauer᷑. Tunc incipient dicere montib ca¬
dite suꝑ nos: & collib oꝑite nos. Hies
uenturȩ obsidionis & captiuitatis a roma¬
nis significat. Lo sephus refert udeos cer¬
tatim cau̾nas montiũ spcluncasq collium
petiisse. ita ut semetipsũ testet᷑ in quodã mu¬
uito loco destructȩ urbis inuentũ. cũ quadra¬
guita comitib atq captũ ab hostib. Potest
aũt̃ ex suꝑabundant intelligi. qđ hi qͥ seipsoᷤ
inutrolibet sȩxu castrauer̃ ꝓpt̃ regnũ cȩlor.
dicant montib & collib cadite suꝑ nos &
oꝑite nos. cum suȩ fragilitatis memores.
ingruente temptationũ articło. sublimiũ

Expanded text:
mors mortem, et ipsum mortis auctorem demors mortem, et ipsum mortis auctorem destruet, vos potius vestramque progeniem dignis lacrymarum fontibus abluite, ne cum perfidis damnemini in ultionem meae crucis. Quoniam ecce venient dies in quibus dicent: Beati steriles et ventres qui non genuerunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae obsidionis et captivitatis a Romanis, significat. Josephus refert Judaeos certatim cavernas monitum speluncasque collium petiisse, ita ut semetipsum testetur in quodam munito loco destructae urbis inventum cum quadraginta comitibus, atque captum ab hostibus. Potes autem ex superabundanti intelligi, quod hi qui seipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum, dicant montibus et collibus: Cadite super nos, et operite nos, cum suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo, sublimium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uos ipsas flete: & suꝑ filios ur̃os. Broa
Ion eadem m̃te sequebant᷑ dñm. nã ppłs
Quirilis lȩtabatur in parte magna. Et
nunc quasummolandũ iu̾m duplex turba
ꝓsequittr cũ eius passionis hystoriã alii qͣsi
sabulam derident. alii lacͥmantib ocłis le¬
gunt. Alii mysteria carns euis & sangumis
ut uiles ȩscas ꝑcipiunt. alii digno pectore
ea fumenda decernunt. Notandum ẽ ñ so¬
lum filias mũrłm appellarieas quȩ cũ eo
uenerant a galilea.s: etiam illas quȩ ei ad¬
heserunt de ciuitate. & q̃ flebant cũ aliis.
Nec idõ inducit᷑ solus mulierũ planctꝰ. qͥn
& multi uiri dolerent. s quia femineꝰ sexꝰ
quasi contẽptibilior lib̃us poterat p̃senti¬
b principib sac̾dotũ qđ contra eos sense¬
rint ostendẽ. Quia uͦ nouit dñs qui st̃ euiꝰ.
pret̃missa ppłi frem̃tis turba ad amantes
& plangentes feminas ocłos & ora conu̾tit.
Ne lam̃temim inquit me moriturũ . cinuᷤ
cita resurrectio mortẽ soluere potest. cuius

Expanded text:
osipsas flete, et super filios vestros. BEDA. Non eadem mente sequebantur Dominum: nam populus virilis laetabatur in parte magna. Et nunc quasi immolandum Jesum duplex turba prose quitur, cum ejus passionis historiam alii quasi fabulam derident alii lacrymantibus oculis legunt, alii mysteria carnis ejus et sanguinis ut viles escas percipiunt, alii digno pectore ea sumenda decernunt. Notandum est, non solum filias Jerusalem appellari eas, quae cum eo venerant a Galilaea; sed etiam illas, quae ei adhaeserunt de civitate, et quae flebant cum aliis. Nec ideo inducitur solus mulierum planctus, quin et multi viri dolerent, sed quia femineus sexus quasi contemptibilior, liberius poterat praesentibus principibus sacerdotum, quod contra eos senserint ostendere. Quia vere novit Dominus qui sunt ejus , praetermissa populi furentis turba, ad amantes et plangentes feminas oculos et ora convertit. Ne lamentemini, inquit, me moriturum, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Diligentia custodiȩ nob ꝓficit. ut aꝑtior
uirtus resurgentis appareat. A uoustu¬
er quatuor partes uestim̃toꝵ dñi. con¬
stat quatuor milites crucifixisse eum
Ubi dr & tuncam: subaudiendũ ẽ acceꝑiiNͭ.
Quam partiri ñ potuert̃. ñ seinderet᷑. Qd̃
ne facerent: ad unũ eam ꝑuenire sortitione
maluerunt. Lucas dicendo sortes: pluralẽ
posuit ꝓ singulari. Marcus solus uidet᷑
aliquam intulisse q̃stionẽ. dicendo mitten¬
tes sortem suꝑ eis. tanquã suꝑ om̃ib uestib
sors missa sit. S breuitas facit obscuritatẽ:
acsi diceret. Diuisio om̃iũ uestim̃toꝵ com¬
pleta ñ eẽt. nͥ sorte claruisset. qͥs tunicam
tolleret. Quadriꝑtita uestis dñi ȩccl̃am
siguificat. quadriꝑtitã in quatuor orbis
partib ł unca uͭ significat om̃ium partiũ
unitatẽ. q̃ carttatis uinculo continetur. In
est: meritouestis qua significatur. desuꝑ
texta ꝑhibetun. Additur ꝑtotũ. quia om̃s
fideles debent habere caritatẽ in om̃ibus

Expanded text:
Diligentia custodiae nobis proficit, ut apertior virtus resurgentis appareat. Per quatuor partes vestimentorum Domini constat quatuor milites crucifixisse eum. Ubi dicitur, et tunicam, subaudiendum est, acceperunt. Quam partiri non potuerunt, nisi scinderetur. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Lucas dicendo sortes, plurale posuit pro singulari. Marcus solus videtur aliquam intulisse quaestionem, dicendo mittentes sortem super eis, tanquam super omnibus vestibus sors missa sit. Sed brevitas facit obscuritatem, ac si diceret: Divisio omnium vestimentorum completa non esset, nisi sorte claruisset, quis tunicam tolleret. Quadripartita vestis Domini, Ecclesiam significat quadripartitam in quatuor orbis partibus. Tunica vero significat omnium partium unitatem, quae charitatis vinculo continentur. Incest, merito vestis, qua significatur, desuper texta perhibetur. Additur per totum, quia omnes fideles debent habere charitatem in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i scribere disposuit: rect̾e apud eũ
ꝑ ꝑsccutorib suis. iure sacerdotis dñs in¬
tercedit. & latroni confitenti paradysi ianu¬
ampandit. Nonenĩ frustra orauit .s. ineis
qui post eiꝰ passionẽ credidunt impetrauit.
ostquã aũt crucifixer̃ cum. acceper̃ ue

Expanded text:
risti scribere disposuit, recte apud eum risti scribere disposuit, recte apud eum pro persecutoribus suis jure sacerdotis Dominus intercedit, et latroni confitenti paradisi januam pandit. Non enim frustra oravit, sed in eis qui post ejus passionem crediderunt, impetravit. Postquam autem crucif
Abbreviated transcription (Latin):
accepit ut bib̾et: sicut matheus testat᷑ di¬
cens. Et cũ gustasset: noluit bib̾e. It roñ.
mara uitis: amarũ uinũ ꝓpinat. Tunc
impletũ ẽ ullud. Et ded̾unt in ęscam
meam̃ fel. & in siti mea potauer̃ me aceto.
Cum gustasset noluit bib̃e. quia gustauit
ꝓ nob̾ amaritudinẽ mortis. s t̃cia die re¬
surrexit. & resurgendo mortẽ reiecit. Dicuñ
quidã locũ caluariȩ ẽẽ in qͦ sepultus ẽ adam.
& idõ sic appellatũ. quia alibi sit conditum
aures ppłi. nec tam̃ uera. Extra urbẽ enĩ
loca sunt in quib truncabant᷑ capita dam¬
natoꝵ a& inde loca caluariȩ. id decollatoꝵ
dicebant᷑. Propt̾ea aũt̃ ibi crucifixus ẽ dñs.
ut ubi priuserat area damnatoꝵ: ĩbi erigeren¬
tur uexilla martyrũ. Adam uͦ sepultũ uix¬
ta hebron. in i̾u filii naue uolumine. ui¬
cesimo pͥmo capitło legimus. L.cccxx.
n̾c aũt dicebat. Pater. dimiitte illis:. non¬
eium sciunt quid faciunt. Bedac¬
uia lucas ꝑ uituli tẏpũ sacerdotium S.¬

Expanded text:
 sicut Matthaeus testatur, dicens: Et cum gustasset, noluit bibere. HIERON. Amara vitis amarum vinum propinat. Tunc impletum est illud: Et dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Cum gustasset, noluit bibere, quia gustavit pro nobis amaritudinem mortis, sed tertia die resurrexit, et resurgendo mortem rejecit. Dicunt quidam locum Calvariae esse, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum, quia alibi sit conditum aures populi, nec tamen vera. Extra urbem enim loca sunt, in quibus truncabantur capita damnatorum, et inde loca Calvariae, id est, decollatorum dicebantur. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrum. Adam vero sepultum juxta Hebron, in Jesu filii Navae volumine vicesimo primo capitulo legimus L. 320X Jesus autem dicebat: Pater, dimienim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Ch
Abbreviated transcription (Latin):
reliquit nob exemplũ. ut sequamur uesti¬
gia eius. Unde alibi. Qui uult uenire post
me. abneget semet ipsũ. & tollat crucẽ suã
& sequatur me. Cyrene undeiste symon fu¬
it. libiȩ ciuitas ẽ. sicut in actib apłoꝵ legi¬
mus. Significat aut symoniste gentes qͦn¬
dam ꝑegrinas. nunc aut̃ obediendo factas
ciues &e domesticas di. sicut alibi dr̃. herede ᷤᷤ
quidẽ d̃i coheredes aut̃ xp̃i. Unde pulchre
symon obediens inĩpretatur. cyrene u heres.
Nec pret̾eundum ẽ. qd symon de uilla ue¬
nisse refertur. Uilla enim grece. pagos uo¬
catur. unde pagani nom̃ trahunt. eo qđ ã ci¬
iuitate dĩ aliem sint. De pago symon ueniens
crutem portat post dñm. cũ ppłs nationũ
paganis ritib derelictis. obedient᷑ amplectit᷑
Symon qui portat crucẽ mangaria: ipse ẽ qͥ
laborat ꝓ laude humana. Cogunt eũ hoĩos
huic labori: quẽ ñ cogit timor ułcdilectio dĩ.
turba ppłi. & muliersi: q̃ plangebant &

Expanded text:
reliquit nobis exemplum, ut sequamur vestireliquit nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Unde alibi: Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Cyrene, unde iste Simon fuit, Libyae civitas est, sicut in Actibus apostolorum legimus . Significat autem Simon iste gentes quondam peregrinas, nunc autem obediendo factas cives et domesticas Dei, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde pulchre Simon obediens interpretatur, Cyrene vero haeres. Nec praetereundum est quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece pagos vocatur, unde pagani nomen trahunt, eo quod a civitate Dei alieni sint. De pago Simon veniens crucem portat post Dominum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, obedientes amplectitur Simon qui portat crucem in angaria, ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor vel dilectio Dei. turba populi et mulierum quae plangebant et
Abbreviated transcription (Latin):
cula eius nos liberos fecerunt. Corona spi¬
nea capitis eius diadema regni adepti sumꝰ
uulnerib eius sanati sumꝰ. Sepultura eius
resurgimꝰ. descensione eius ad inferos: ascen¬
dimus in cȩlos. Hic inuenitur melinoreleo¬
tili eccła. de popłis maris collecta. Item ea
scandalizante exitus in fine. iudaica rursꝰ
induitur plebe. Cũ enĩ intrauerit plenitui¬
dogentiũ: tc̃ om̃is isrł saluus erit. M. cẽc¬
xeuntes autt inuenerunt homiẽ cyre¬
neum uenientẽ deiulla nomine symo¬
nem: patrõ alexandri & rufi. hunc angaria¬
oprnionis symon iste fiusse iuidet᷑. cũ fili enã
eius tanquã noti om̃ib ex nomine designant᷑.
Alii quidẽ ꝑ merita patrũ suoꝵ cõmemoran
symor̾ filioꝵ meritis qui erant discipuli
comm̃dati. ꝑ hoc admonem᷑ in present
uita parentes adiuuari ꝑ merita filioꝵ suoꝵ.
ene symon crucẽ portare descͥ. Bepa.¬
bitur postũm. quia ipse ꝓ nob̾ passꝰ

Expanded text:
cula ejus nos liberos fecerunt. Corona spicula ejus nos liberos fecerunt. Corona spinea capitis ejus diadema regni adepti sumus, vulneribus ejus sanati sumus, sepultura ejus resurgimus, descensione ejus ad inferos, ascendimus in coelos. Hic invenitur mel in ore leotili Ecclesia de populis maris collecta. Item, ea scandalizante, exutus in fine, judaica rursus induitur plebe. Cum enim intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit . M 3xeuntes autem invenerunt hominem Cyrenaeum venientem de villa, nomine Simonem, patrem Alexandri et Rufi. Hunc angariaon iste fuisse videtur, cum filii etiam ejus tanquam noti omnibus, ex nomine designantur. Alii quidem per merita patrum suorum commemoraSimon filiorum meritis, qui erant discipuli, commendatur. Per hoc admonemur in praesenti vita parentes adjuvari per merita filiorum suorum. Bene Simon crucem portasse describitur post Jesum, quia ipse pro nobis passus,
Abbreviated transcription (Latin):
milites diaboli. heretici & pagani. qui caput
eius ꝑcutiunt. negando eũ eẽ d̃m. & conan¬
do errorẽ suũ confirmare auctoritate scͥp¬
turȩ. q̃ ꝑarundinẽ intelligitur. solet enim
scribi harundine. Conspuunt in faciẽ eius
qui p̃sentiam eiꝰ respuunt. & eũ uenisse in
carne negant. Iiludendo eũ adorant. qͥ certa
fide ut dm uerũ adorant. s ꝑuersis actib
sua p̃cepta despiciunt. ac ꝓmissa eiꝰ tempo¬
ralib postponunt. Et postquã illusert

Expanded text:
milites diaboli, haeretici et pagani, qui caput milites diaboli, haeretici et pagani, qui caput ejus percutiunt, negando eum esse Deum, et conando errorem suum confirmare auctoritate Scripturae, quae per arundinem intelligitur. Solet enim scribi arundine. Conspuunt in faciem ejus, qui praesentiam ejus respuunt, et eum venisse in carne negant. Illudentes eum adorant, qui certa fide ut Deum verum adorant; sed perversis actibus sua praecepta despiciunt, ac promissa ejus temporalibus postponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quam habebamꝰ pͥusquam celebrarem̃ dñi
alamũ tenebat ut sacrilegiũ scriberet
iudȩoꝵ. uł in calamo uenenata occidit
regnũ secũ erat debitũ. in cocci colore ꝑfun¬
ditur. Preciosoq honore ꝓpħarũ ac patri¬
archarum. in purpurauestit᷑. Spinis qͦq
id cõpungentiũ quondã peccatis gentium
coronatur. Aculeus enĩ peccatoꝵ ẽ in spiniᷤ
ex quib xp̃o uict̾oria & corona conteritur.
In calamo uͦ earundẽ gentiũ infirmtas
atq in anitas manu comp̃hensa firmatur
sub coccineo siue purpureo habitu illusus
ẽẽ ꝑhibet᷑. in uno innocentia & castitas as.¬
sumptȩ humanitatis. in altero ueritas pas¬
sionis expͥmitur. Potest etiã in utͦq habitu
om̃is multitudo electoꝵ intelligi. Alba ete¬
nim ueste indirunt᷑ confessores. purpura
t expuentes eum acceꝑunt harundimnẽ
& ꝑcittiebant caput eius. Qđtc̃ fece¬
runt milites pilati: usq hodie faciunt

Expanded text:
quam habebamus priusquam celebraremus Domiquam habebamus priusquam celebraremus Domialamum tenebat, ut sacrilegium scriberet Judaeorum, vel in calamo venenata occidit regnum secum erat debitum, in cocci colore perfunditur. Pretiosoque honore prophetarum ac patriarcharum in purpura vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur. Aculeus enim peccatorum est in spinis, ex quibus Christo victoria et corona contexitur. In calamo vero, earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur.sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur: in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero veritas passionis exprimitur. Potest etiam in utroque habitu omnis multitudo electorum intelligi. Alba etenim veste induuntur confessores, purpura t exspuentes in eum, acceperunt arundinem, et percutiebant caput ejus. Quod tunc fecerunt milites Pilati, usque hodie faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
n clamide coccinea sustentat cruenta oꝑa
gentium. in corona maledictũ antiquũ.
portat. quia ꝓ nob̾ mortalis factꝰ nr̃a
suscepit delicta. Unde p̃cursor eiꝰ. Eice agno
dĩ qui tollit peccata mundi. Qđ aũt spme
peccata significant dñs ostendit. cũ ꝓtho¬
plasto in peccatũ lapso ait. Terratua spi
punctiones & aculeos uicioꝵ. Oniories
alamus aut̃ signũ fuit sceptriuania
fragilis. suꝑ quem incum bebamꝰ om̃s
priusquã crederemꝰ. Confidebamꝰ enim in
uirga harundinea egypti uł babylonis.
uł cuiuscunq regni contiaris contra regnũ
di. Et accepit calamũ iliũ. & uirgã fragilis
regni demanib nr̃is. ut triumphet eum
& conterat eũ in ligno crucis. dans nob̾scep¬
trum regnicȩlestis. & uirgã de qua scͥptũ ẽ.
Uirga equitatis uirga regni tui. Ueluirgã
quȩ corripiat eos qui opus habent corre¬
ptione. de qua dicit apłs. Quiduultis. an
uirga ueniam ad uos : Dedit nobis & ba¬
culum. ut deponentes uirgã calaminam

Expanded text:
n chlamyde coccinea sustentat cruenta opera gentium, in corona maledictum antiquum. portat, quia pro nobis mortalis factus, nostra suscepit delicta. Unde praecursor ejus: Ecce Agnus Dei qui tollit peccata mundi . Quod autem spinae peccata significant, Dominus ostendit, cum, protoplasto in peccatum lapso, ait: Terra tua, etpunctiones et aculeos vitiorum. ORIGEN. Calamus autem signum fuit sceptri vani et fragilis, super quem incumbebamus omnes priusquam crederemus. Confidebamus enim in virga arundinea Aegypti vel Babylonis , vel cujuscunque regni contrarii contra regnum Dei. Et accepit calamum illum et virgam fragilis regni de manibus nostris, ut triumphet eum, et conterat in ligno crucis, dans nobis sceptrum regni coelestis, et virgam de qua scriptum est: Virga aequitatis, virga regni tui . Vel virgam, quae corripiat eos, qui opus habent correptione, de qua dicit Apostolus: Quid vultis? in virga veniam ad vos? Dedit nobis et baculum, ut deponentes virgam calaminam,
Abbreviated transcription (Latin):
caput eius. & harundinẽ in dexterã euis.
&egenu flexo ante eũ illudebant dicentes.
Aue: rex iudeorum. Ieronusue¬
lludendo nudant eũ uestib. quasi p̾stins
uirtutib & induunt eũ tunica purpu¬
rea. quia rex dicebatur. atq clamide cocei¬
nea ꝓ rubeo lembo. quo reges ueteres ute¬
bantur. & ꝓdiademate dant ei spineã co¬
ronam. & ꝓ sceptro calamũ. Hec om̃ia my¬
nesciens quid diceret. sic & isti que mala
passionib rubra. de qua ꝓpħa. Quare ru¬
brum ẽ indumãtum tuum. & uestim̃ta¬

Expanded text:
arundinem in dexteram ejus, et genu flexo ante eum, illudebant dicentes: Ave, rex Judaeorum. HIERON. Illudendo nudant eum vestibus quasi pristinis virtutibus, et induunt eum tunica purpurea, quia rex dicebatur: atque chlamyde coccinea pro rufo lembo, quo reges veteres utebantur; et pro diademate dant ei spineam coronam, et pro sceptro calamum. Haec omnesciens quid diceret: sic et isti qupassionibus rubra, de qua Propheta: Quare rubrum est indumentum tuum, et vestim
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt suꝑ me uocẽ suã. Et ysaias. Expe¬
ctaui ut facerent iudiciũ. fecer̃ aũt inqͥtatẽ.
prehendimꝰ s qđ occidistis innocentem.
nichil ꝓficeret. s magis tumultus fieret:
accepta aqua lauit manus corã ppło dicenꝰ.

Expanded text:
 me vocem suam . Et Isaias: Exspectavi ut facerent judicium, fecerunt autem iniquitatem . prehendimus, sed quod occidistis innocentem. nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, accepta a
Abbreviated transcription (Latin):
deis sua petitio. quam impetrauert̃ ut pro¬
m̾ulatronẽ eligerent. quia intantũ latroci¬
niis ac seditionib submersi st̃. ut & patriã
i sunt duo hẏrci. unus emissarius cum¬
peccato ppłi in desertũ inferni absolu
pars diaboli qui ẽ magist̾ coꝵ effrenata in
iuabarrabas in eũgłio hebraico filius
magistri eoꝵ int̾pretat᷑. potest antixp̃i
tẏpumgerere. quẽ illi quib dr̃ uos ex pat᷑
diabolo estis: uero dĩ filio sunt p̃laturi.
Hicit illis pilatus. Quid gͦ faciam de ni̾u
qui dr̃ xp̃c : Dicunt om̃s. Crucifigat᷑. Ait
illis preses. Quid enim mali fecit: At illi
saluatoris dedit pilatus. & dicendo quid psnst¬
eim malifecit. absoluit eũ a malo. ludȩi
aũt nec hoc erubescentes qđ pilatus in̾mnes
xp̃m ẽẽ confitebat᷑. nec modũ impietatis ser t¬
uantes. dixer̃ om̃s. Crucifigat᷑. Hinc psalm

Expanded text:
eis sua petitio, quam impetraverunt, ut prolatronem eligerent: quia in tantum latrociniis ac seditionibus submersi sunt, ut et patriam Hi sunt duo hirci, unus emissarius cumpopuli, in desertum inferni absolutpars diaboli, qui est magister eorum effrenata in ia Barrabas in Evangelio Hebraico filius magistri eorum interpretatur, potest antichristi typum gerere, quem illi quibus dicitur, Vos ex patre diabolo estis , vero Dei Filio sunt praelaturi. Dicit illis Pilatus: Quid ergo faciam de Jesu qui llis praeses: Quid enim mali fecit? At illi Salvatoris dedit Pilatus, et dicendo, Quid enim mali fecit, absolvit eum a malo. Judaei autem nec hoc erubescentes, quod Pilatus Jesum Christum confitebatur, nec modum impietatis servantes dixerunt omnes: Cruc
Abbreviated transcription (Latin):
sit illis barraban:. iũm autẽ
flagellis cęsum tradidit eis
ut crucifigeretur. LeRONIAU
Darrabas latro seditiosus. & homicidi¬
Iorum auc̾tor dimissus ẽ uideis. idest
diabolus qui regnat in eis. Quare pilatꝰ tra
tur: prius uerberaretur. Auoustinus.¬
deo quoq credendus ẽ flagellasse iĩm:
ut eius iniuriis iudei satrati. ã morte dñi
desisterent. Unde etiã ꝑmisit cohortẽ suã
illudere ei: aut fortassis iussit. Beda.
olumna cui aligatꝰ fuit ille qͥ soluere
compeditos solet: demonstrat usq hodie
uestigia dm̃ci cruoris. Leronimu
tĩc uerberatur ut nos a u̾berib liberemꝰ.
dicente scriptura ad iustũ uirũ. flagellũ
ñ apꝓpinquabit tab̃naculo tuo. Auõ.
occidere. sr nunc eũ acceꝑunt occiden¬
dum: Non dictum ẽ ut crucifigerent eũ.
S ut crucifigeretur potestate p̃sidis. Et idõ
illis traditum dixit euangłista. ut eoscri¬
mine implicitos. a quo alien ẽẽ conaban¬
suscipientes iũm in pretoriũ congre

Expanded text:
sit illis Barrabam, Jesum autem flagellis caesum tradidit eis ut crucifigeretur. HIERON. Barrabas latro seditiosus, et homicidiorum auctor, dimissus est Judaeis, id est, diabolus qui regnat in eis. Quare Pilatus tratur, prius verberaretur. Ideo quoque credendus est flagellasse Jesum, ut ejus injuriis Judaei satiati, a morte Domini desisterent. Unde etiam permisit cohortem suam illudere ei, aut fortassis jussit. BEDA. Columna cui alligatus fuit ille qui solvere compeditos solet demonstrat usque hodie vestigia Dominici cruoris. HIERON. Jesus verberatur, ut nos a verberibus liberemur, dicente Scriptura ad justum virum: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo occidere; si nunc acceperunt eum occidendum? Non dictum est ut crucifigerent eum, sed ut crucifigeretur potestate praesidis. Et ideo illis traditum dixit evangelista, ut eos crimine implicitos, a quo alieni esse conabansusc
Abbreviated transcription (Latin):
sumini sacerdotes in multis: m̾c u nichil
ccusatur & tacet qͥ defensione ñ indiget.
nec accusationẽ tacendo confirmat. S
despicit ñ refellendo. Ambiant defendi:
qui timent iunci. Melior ẽ causa q̃ ñ defen¬
ditur & ꝓbatur. Susanna tacuit & uicit.
M Runcdicit illi pilatꝰ. Non audis qͣn¬
ta adu̾sum te dicunt testimonia: Et ñ re¬
spondit ei ad ullũ u̾bum: ita ut miraretur

Expanded text:
cerdotes in multis, Jesus vero nihil ccusatur et tacet, qui defensione non indiget, nec accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. Ambiant defendi, qui timent vinci. Melior est causa quae non defenditur et probatur. Susanna tacuit et vicit . Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicant testimonia? Et non respondit
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi dicat. Ego minist̃ lex. Suiditis.
sum legum: ur̃a uox sanguinẽ iusti fun¬
dit. unde pęnam sentietis. E t respondenᷤ
uniu̾sus popłs dixit. Sangius eiꝰ suꝑ nos:
& suꝑ filios nrõs. Usq hodie ꝑseuerat
manus enim ur̃e sanguine plenȩ st̃. Pilatꝰ¬
nus meas. ut in lauachro manuũ eiꝰ genti¬
liumoꝑa purgaret. & ab impietate uidȩoꝵ
nos alienos faceret. quodãmͦ dicens. Ego in¬
nocentem uolui liberare. s qm̃ seditio orit᷑.
& ꝑduellionis mͥ contra cesarem crim̃ impin¬
gitur: innocens sũ a sanguine usti. Iudex
qui cogitur ferre sententiã: ñ damnat obla¬
tum. s arguit offerentes. Mazister¬
st igitur comparatione eoꝵ innocens.
licet in hoc particeps fuerit. quia si om¬
mno uellet. quẽ iustũ ꝓnunciat eripere

Expanded text:
Ac si dicat: Ego minister legum sum, vestra vox sanguinem justi fundit, unde poenam sentietis. Et respondens universus populus, dixit: Sanguis ejus super nos et super filios nostros. Usque hodie perseverat Manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Optnus meas , ut in lavacro manuum ejus gentilium opera purgaret, et ab impietate Judaeorum nos alienos faceret, quodammodo dicens: Ego innocentem volui liberare, sed quoniam seditio oritur, et perduellionis mihi contra Caesarem crimen impingitur, innocens sum a sanguine justi. Judex qui cogitur ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes. Est igitur comparatione eorum innocens, licet in hoc particeps fuerit, quia si omnino vellet, quem justum pronuntiat, eripere
Abbreviated transcription (Latin):
entilib sepe a dõ somnia re Ieronͥ.¬
uelantur. Uxor itaq gentilis uiri hoc
in uisionib intelligit: qđ iudȩi uigilanteᷤ
credere noluer̃. Igitur in pilato & uxore
euis xp̃m iustũ confitentib. gentilis ppłi
testimonium est. M asister.¬

Expanded text:
entilibus saepe a Deo somnia revelantur. Uxor itaque gentilis viri hoc in visionibus intelligit, quod Judaei vigilantes credere noluerunt. Igitur in Pilato et uxore ejus Christum justum confitentibus gentilis populi testimonium est. Sedit
Abbreviated transcription (Latin):
ilatus aut̃ conuocatis A.clxxxui.¬
principib sacerdotũ. & magistratib
& plebe: exiuit ad eos foras. & dixit eis. Ob¬
tulistis mͥ hc̃ hominẽ. quasi auertentẽ
ppłm. AL Ecce adduco uob̃ eum foras. ut
cognoscatis quia in co nullã causã inuenio
ex his in quib eum accusatis. L.cccuiiͦi.

Expanded text:
ilatus autem convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe, exivit ad eos foras, et dixit eis: Obtulistis mihi hunc hominem quasi avertentem populum. A. L. Ecce adduco vobis eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam ex his invenio, in quibus eum accusatis. L
Abbreviated transcription (Latin):
Ethuicus quidem ẽ qui condemnat iũm.
Miratur constantiã eus. qđ exhibitus ad
criminale iudiciũ. inturbabilis maneret.
&e staret ante mortẽ. q̃ apud om̃s homines
sueuerat preses dimittere ppło unũ ex um

Expanded text:
Ethnicus quidem est qui condemnat Jesum, Miratur constantiam ejus, quod exhibitus ad criminale judicium, inturbabilis maneret, et staret ante mortem, quae apud omnes homines sueverat praeses dimittere
Abbreviated transcription (Latin):
onsueuerat preses untĩ ex iuinctis dimit¬
ec aut̃ consuetudo dimitendi apcłiu
facere ppło. dat optionẽ eligendi. quamus
ñ dubitaret xp̃m eẽ eligendũ. sciens ꝑ inui¬
diam traditũ. Barrabas aut̃ erat uinctus
insignis: hoc ẽuulgatꝰ inmalicia. GLX UIII¬

Expanded text:
onsueverat praeses unum ex vinctis dimitec autem consuetudo dimittendi apud Jfacere populo, dat optionem eligendi, quamvis non dubitaret Christum esse eligendum, sciens per invidiam traditum. Barrabas autem erat vinctus insignis, hoc est, vulgatus in malitia. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
aũt audisset pilatus hunc sermonẽ. ma¬
gis timuit. Et ingressus ẽ in p̃torium tr̾um:
principes. ut impleretur ꝓpħia deillo. fic̃
agnus coram tondente se fuit sine uoce.
Quȩ similitudo de agno data ẽ. ut suo silen¬
tio ñ reus s innocens habeat᷑. Non enĩ ut
conscius conuincit᷑. s ut mansuetus ꝓ aliis
ĩmolatur. A. cxcuii. Dicit gͦ ei pilatus.
Michi ñ loqueris: Nescis quia potestatẽ

Expanded text:
us audisset hunc sermonem, magis timuit. Et ingressus est praetorium iterum, principes, ut impleretur prophetia de illo: Sicut agnus coram tondente se, fuit sine voce . Quae similitudo de agno data est, ut suo silentio non reus, sed innocens habeatur. Non enim ut conscius convincitur sed ut mansuetus pro aliis immolatur. A. 193X Dicit ergo ei Pilatus: Mihi non loqueris? N
Abbreviated transcription (Latin):
uanta crudelitas. quȩ ñ solum Bsda.¬
occidẽ. s etiam crucifigere eum desid̾at.
Clauis affligi ad lignũ dñm querunt. nedo¬
lor cito finatur. Qđ cͥminando & quasira¬
tionando facere iudȩi nequetnt: postulan¬
do & uociferando ꝑficiunt. Hunc ordinem
seuiendi monstrat eccłastica hystoria etiam
tenuisse martyrũ ꝑsecutores. N. c̃xc ũ.
Dixit eis pilatus. Regem ur̃m crucifigams:
Respondint pontifices. Non habemꝰ regẽ.

Expanded text:
BEDA. Quanta crudelitas quae non solum BEDA. Quanta crudelitas quae non solum occidere, sed etiam crucifigere eum desiderat. Clavis affigi Dominum ad lignum quaerunt, ne dolor cito finiatur. Quod criminando et quasi ratiocinando facere Judaei nequeunt, postulando et vociferando perficiunt. Hunc ordinem saeviendi monstrat Ecclesiastica historia, etiam tenuisse martyrium persecutores. A. 195X Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Responderunt pontif