comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiscant᷑. Uult in nob̾. uł unũ diem.
side beati illi. qui totũ tridiũ ab eo
recedunt.
¶ Ac. Qurit quomͦ ppło dicatur.
qd mandauit ds̃ eiecturum se eos de
egypto interram chanaã. pharaoni
autem dr̃. qd trium dierum iter ext¬
re uellent. indesertũ. ĩmolare dõ suo
ex mandato eius. S intelligendum ẽ
qͣmius ds̃ sciret quid eẽt facturus. q̃m
presciebat ñ osensurũ pharaonẽ ad
ppłm dimittendũ illud pͥmo dictũ ẽe.
qd̾ scit nunquam facturũ cui iubet᷑.

Expanded text:
ficiscamur. Vult enim in nobis, vel unum diem sidet. Sed beati qui toto triduo ab eo recedunt.Quaeritur quomodo populo dicatur, quod mandauit deus eiecturum se eos de Aegypto in terram Chanaan, Pharaoni autem dicatur, quod trium dierum iter exire uellent in desertum immolare deo suo ex mandato eius. sed intellegendum est, quamuis deus sciret quid esset facturus, quoniam praesciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud primo dictum esse, quod scit non facturum cui iubet
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. scłm carnem. ĩmo ad te. qui isrł effec¬
tus es m̃te. dm̃ uidendo. ⁊ cͥcũcisus corde.
sicarne. Si tñ ita agas: ut dignus sisẽe parͤ
dĩ. ⁊ infunicło hereditatis eius inetiri. Ali¬
oqͥn: exemplo tͥ sint qui ad hoc uocati fue¬
rant. ut ẽẽnt pars dĩ. ⁊ exigentib peccatis:
disꝑsi sunt ꝑ om̃s gentes. ⁊ educti de domo
seruititis. iam non egyptiis solis. s om̃ib
gentib seruiunt. Qui enim peccat: seriuiᷤ
est peccati.
dũ ẽ fieri contra hoc p̾ceptũ. qd lex occidit.
uł occidi aliquem dds iubet. Ille .ũ. facit. qͥ
iubet qd ministrum negare ñ licet.

Expanded text:
Israel secundum carnem, imo ad te qui Israel effectus es mente Deum videndo, et circumcisus corde, non carne; si tamen ita agas ut dignus sis esse pars Dei, et in funiculo haereditatis ejus metiri: alioquin exemplo tibi sint qui ad hoc vocati fuerant ut essent pars Dei, et exigentibus peccatis dispersi sunt per omnes gentes, et educti de domo servitutis jam non Aegyptiis solis, sed omnibus gentibus serviunt. Qui enim peccat, servus est peccati dum est fieri contra hoc praeceptum quod lex occidit, vel occidi aliquem Deus jubet: ille enim facit, qui jubet quod ministrum negare non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. locutionis exemplum.S si ñ õisfor¬
nicatio nechia dici pot̾. ubi sit indecalo¬
go ꝓhibita fornicatio. qͣm faciunt uiri
qui uxorem ñ hñt. cũ feminis que mari¬
tͥos non hñt. utrũ inueniri possit iqnor.
S si furti nõie bñ intelligitur õis ulici¬
ta usurpatio rei aliene. nõ . it. rapinam

Expanded text:
rit locutionis exemplum. sed si non omnis fornicatio etiam moechia dici potest, ubi sit in decalogo prohibita illa fornicatio, quam faciunt uiri, qui uxores non habent, cum feminis, quae maritos non habent, utrum inueniri possit, ignoro. sed si furti nomine bene intellegitur omnis inlicita usurpatio rei
Abbreviated transcription (Latin):
celestib. nisi quis dicat de sole ⁊ luna. et
stellis. hoc posse sentiri. quoꝵ formas expͥ¬
mit gentilitas. s moyses eruditus omni
cultis ꝓhibere cupiebat. sicut echates. a¬
liasq demonũ formas. que apłs sp̃ualia¬

Expanded text:
coelestibus; nisi quis dicat de sole, et luna, et coelestibus; nisi quis dicat de sole, et luna, et stellis hoc posse sentiri, quorum formas exprimit gentilitas. Sed Moses eruditus omni cultis prohibere cupiebat, sicut Hecatem aliaque daemonum formas, quae Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
adoidit. qr nicħ sunt. hic aũ dr. Non facies
tͥ ỹdolũ. neq similitudinẽ omniũ. Aliud
ẽ qͦ facere ỹdolũ. aliud similitudinẽ. Uer¬
bi gr̃a. Si quis in auro ⁊ argento. ligno uel
lapide. faciat sp̃em quadrupedis. uł serpẽ¬
tis. uł aius. ⁊ statuat adorandũ. ñ ydolum.
qͣm no uidit ocłs̃. s animus sibi fingit. it
siquis humanis m̃bris caput canis aut
arietis formet. uł in uno habitu hõis dtas
facies aut humano pectori postremas parteᷤ
equi. aut piscis. qui hec facit: ñ similitu¬
dinem. s ẏdolum facit. facit. Nt. qd ñ ẽ. nͥ
bt̃ aliquid simile sui. Io dicit apłs. qr ydo¬
lum nicħ ẽ inmundo. Nõ .it. aliqua ex re¬
bus ꝯstantib assumitur sp̃es. s qd̾ mens
ociosa ⁊ curiosa repperit. Similitudo uͦ ẽ.
cũ aliquid ex his que sunt. uł in celo. uł
in terra. uł in aquis format᷑. s ñ sicut sic̃¬
de his. que interra sunt. uł in mari sim⁊¬
litudinib prõptũ ẽ ꝓnuntiare: Ita ⁊̃ de

Expanded text:
s tibi idolum, neque similitudinem omnem. Aliud est ergo facere idolum, aliud similitudinem. Verbi causa, si quis in auro et argento, ligno vel lapide, faciat speciem quadrupedis, vel serpentis, vel avis, et statuat adorandum, non idolum  non vidit, sed animus sibi fingit; ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel in uno hominis habitu duas facies, aut humano pectori postremas partes equi aut piscis; qui hoc facit, non similitudinem, sed idolum facit: facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui. Ideo dicit Apostolus quia idolum nihil est in mundo . Non enim aliqua ex rebus constantibus assumitur species, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Similitudo vero est cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo, vel in terra, vel in aquis formatur: sed non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus promptum est pronuntiare: ita etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit hoc preceptũ adũsus eos qui t̃c dicunt
ẽẽ mentiendũ. qͣn id m̃datiũ ꝓdest alicui. ⁊
nichil obest ei cui m̃tiris. T̾ale.Nt. ñ ẽ aduer¬
sus proximũ tuũ. ut io uideatur hoc addi¬
disse scriptura. qd̾ posset breuit̾ dicere. fal¬
sum testimonium nõ dices. sicut ñ occides.
ñ mechab̾is. ñ furab̾is. S magna q̃stio ẽ: nec

Expanded text:
n sit hoc praeceptum aduersus eos qui dicunt tunc esse mentiendum, quando id mendacium prodeest alicui et nihil obest ei cui mentiris. tale quippe non est aduersus prox imum tuum; ut ideo uideatur hoc addidisse scriptura, quae posset breuiter dicere: falsum testimonium non dices, sicut dixit: non occides, non moechaberis, non furaberis. sed hinc magna quaestio est nec
Abbreviated transcription (Latin):
to corde diligamus dñm dñi nr̃m. tota
aĩa. tota uirtute ei adherentes: ñsumus
effecti pars dñi. s in confinio positi. illos
patimur offensos. quos fuginus. ⁊ ad qͦm
fugimus. ꝓpiciũ non efficimus. quib pro¬
phetaait. Ue duplices aĩo. ⁊ it̾m. Usc quo
claudicatis utroq pede : ab illis gͦ quas
miq facti sunt tͥ. Multi sunt aĩe amato¬
res capti decore eius. cũ quib meretͥcata
ẽ dicens. pꝰ amatores meos ibo. qui dant
mͥ uinũ meũ. ⁊ c̾. Hos offendit. reuersa ad
uirũ pͥorem. Nisi gͦ tota fide ꝑmaneas cũ
iuro tuo. ꝓ scelerib que cõmisisti: suspec¬
tuses. Om̃s motuis tuos: aspatus. ⁊ ĩcesuᷤ
ciam negligis. ⁊ implicas te scłarib nego¬
tiis. ꝯtinuo ĩmundus sp̃s redit. cũ .uii. ne¬
quiorib. ne nĩn expelli possit. ⁊ fiuint no
mus. in quib habitet.⁊ inambulet ds.
mundũ nolite tangere. ⁊ ego recipiam
uos. ⁊c̃. dicit gͦ. Nonerunt tibi dii alii p̾¬
ter me.

Expanded text:
to corde diligamus Dominum Deum nostrum, tota anima, tota virtute ei adhaerentes, non sumus effecti pars Domini, sed in confinio positi illos patimur offensos quos fugimus, et ad quem fugimus, propitium non efficimus. Quibus propheta dicit: Vae duplici animo . Et iterum: Usquequo claudicatis utroque pede? Ab illis ergo quasi mici facti sunt tibi. Multi sunt animae amatores, capti decore ejus, cum quibus meretricata est, dicens. Post amatores meos ibo qui dant mihi vinum meum, etc. : hos offendit reversa ad virum priorem. Nisi ergo tota fide permaneas cum viro tuo, pro sceleribus quae commisisti suspectus es; omnes motus tuos, aspectus et incessus atiam negligis, et implicas te saecularibus negotiis, continuo immundus spiritus redit cum septem nequioribus , ne iterum expelli possit, et fiunt novmus in quibus habitet et inambulet Deusmundum nolite tangere, et ego recipiam vos, etc. Dicit ergo: Non erunt tibi dii alii praeter
Abbreviated transcription (Latin):
uii. ad dilectionem proxini. quib huina¬
na societas ñ leditur primũ ꝑtinet ad dm̃
patirm. dñs łs tuus. ds unusẽ. ut hec au¬
diens: unũ dm̃ colas patrem. ⁊ inmultos fi¬
crtatura: uanitati subiecta ẽ. s equalẽ pa¬
tri: dm̃ dedeo. lĩ de lumine.

Expanded text:
ximi, quibus humana societas non laeditur. Primum pertinet ad Deum Patrem: Dominus Deus tuus Deus unus est, ut hoc audiens unum Deum colas Patrem, et in multos ficreatura vanitati subjecta est, sed aequalem Patri, Deum de Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uxorem ñ ht̃. cũ femina que uitum
non habet. p̾cepti huiꝰ transg̃ssione tenca¬
turi merito q̃iitur. Si .t. ñ tenetur non
ẽ ꝓbibita in decalogo fornicatio. s sola
inechia .i. adult̾ium. qͣmuis om̃is mechi¬

Expanded text:
e uirum non habet, praecepti huius transgressione teneantur, merito quaeritur; si enim non tenentur, non est prohibita in decalogo fornicatio, sed sola moechia, id est adulterium, quamuis omnis moechi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc fortasse lex ostende uoluit. qd utꝙ
pec̃ta sint. Itẽ. queri solet. utrum mechie
nõie.⁊ fornicatio teneatur. hoc .it. u̾bum
grecũ ẽ. quo iam scriptura utitur ꝓ lati¬
no. Mechos tñ grece. non nͥ adult̾os dicit.

Expanded text:
 hoc fortasse lex ostendere uoluit, quod utrumque peccata sint. Item quaeri solet utrum moechiae nomine etiam fornicatio teneatur. hoc enim graecum uerbum est, quo iam scriptura utitur pro latino; moechos tamen graece non nisi adulteros . dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
alii preter me. ⁊ secũtũ ñ facies tͥ ydolum.
neq ullam simulitudinem. ⁊c. Incipiamꝰ
gͦ. a primomandato: ñ erunt tibi dii alii p̃t̾
me. Si dixisset ñ sunt: absolutior sermo ui¬
łetur. S quia dixit ñ dixit ñ erunt. non
negauit qr suit. s ne illi sint cui hec p̾cep¬
ta dantur inbibuit. hinc paulũ sũpsisse
deos nõtari. sicut ibi. Rex magnus suꝑ or̃ns
multi dñi. qui aliis gentib dñentur. ⁊ dii
multi. qui ab aliis colantur. s tñ nob̾ est
uł dominos appellat scriptura. deos quasi
adeo datos. ⁊ dominos quasi a domino po¬
testatẽ sortitos. Uñ eisdicitur. E go dixi dii¬

Expanded text:
alii praeter me, etc. Secundum, Non facies tibi idolum, neque ullam similitudinem, etc. Incipiamus ergo a primo mandato: Non erunt tibi dii alii praeter me. Si dixisset, Non sunt, absolutior sermo videretur; sed quia dicit, Non erunt, non negavit quia sint, sed ne illi sint, cui haec praecepta dantur, inhibuit. Hinc Paulum sumpsisse deos nominari sicut ibi: Rex magnus super omnedomini multi, qui aliis gentibus dominentur, et dii multi qui ab aliis colantur: sed tamen unus Dvel deos appellat Scriptura: deos quasi a Deo datos, et dominos a Domino potestatem sortitos. Unde eis dicitur psal. LXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
te sensus est ñ locutio:
ut ea sup̃sisse intelliga
casse. nec aaron. nec qͥs¬
quam hebreoꝵ qui e¬
ducti sunt de terra egyp¬
ti. S tñ suꝑius dictum
ẽ. quod altare ꝯstituit
moyses. Iethro aũ legi¬
mus sacerdotem fuisse
madian .i. gentis madi
an. Mirum ẽ aũ. si ad eiꝰ
aduentũ cepit sacrifica¬
re moyses. ⁊ nõ potiꝰ ip̃e
qui iam sacerdoserat.

Expanded text:
te sensus est, non locutio, ut ea sumpsisse intelligatcasse, nec Aaron nec quisquam Hebraeoducti sunt de terra Aegypti: sed tamen superius dictum est quod altare constituit Moyses. Jethro autem legimus sacerdotem fuisse Madian, id am. mirum est autem, si eius aduentu coepit sacrificare Moyses et non potius ipse Iotor, qui iam sacerdos erat.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ primũ ẽ.honora patrẽ
tuum.⁊matrem. que ad ho¬
minem ꝑtinent. an potiuis
illa tria sunt.⁊ ista .uii. Qui
rant quod dictum ẽ. ñ erut̃
tͥ dii alii preter me. ut aliud
p̾ceptũ sit. ñ facies tͥ ydolũ:
⁊ c. Ubi figmenta colenda eẽ¬
ꝓhibentur. Unũ aũ uolunt
eẽ. ñ cõcupisces uxorem proxi¬
nem. Qui uͦ illa tͥa ẽẽ dicunt:
quid de uno colendodõ p̾cipi¬
tur. Ne aliquid pret̾ illum:
ꝓ deo colatur. Hec aũ extre¬
ia induo duudunt. Ut al¬
fectius explicatur. cum ꝓhibentur colẽda
figmenta. soncupiscentia uxoris uero alie¬
ne. ⁊ ꝯcupiscentia domus aliene. tm̃ ĩpec¬

Expanded text:
quorum primum est, Honora patrem et matrem, quae ad hominem pertinent: an potius illa tria sint, et ista septem. Qui rant quod dictum est, Non erunt tibi dii alii praeter me; ut aliud praeceptum sit, Non facies tibi idolum, etc. ubi figmenta colenda prohibentur. Unum autem volunt n concupisces domum proxinem. qui uero illa tria esse dicunt quid de uno colendo deo praecipitur, ne aliquid aliud praeter illum pro deo colatur; haec autem extrema in duo diuidunt, ut alerfectum explicatur, cum prohibentur colenda figmenta. concupiscentia porro uxoris alienae et concupiscentia domus alienae tantum in pec
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. ut ad
ea que ultra
infirmitatẽ
nr̃am sunt:
iudenda sub¬
lenͣur. sed in
hanc domnꝰ
descendit
qr nob̾ mul¬
tum ꝓficien¬
tib. parum
de se aliquid
unus semꝑ ⁊
a suis fidelibꝰ
participari
dicitur.cum
pars nullate¬
nus admuta¬
tur. S quia
hunc exprime¬
re ꝑfec̾to ser¬
mone ñ pos¬
sumꝰ. huma¬
quasi infãcie
inbecillitate
p̃pediti. eum¬
aliquatenꝰ
balbucien

Expanded text:
dimus, ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur. Sed in hanc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus parum de se aliquid unus semper a suis fidelibus participari dicitur, cum pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humaquasi infantiae imbecillitate praepediti, eumaliquatenus ba
Abbreviated transcription (Latin):
morem p̾sentis uite. qͣi ad ꝑsecutorum
prunas: infirmitate estuaite se calefa
mons omnis ter¬
ribilis. ⁊ sonitus
bucine paula¬
tim crescebat in
tendebatur. Moy¬
ses loquebatur⁊¬
clominus fuper
montem synai in
ipso mortus ner¬
moysen incacu¬
men eius. Quoc̃
ascendisset dixit
ad eum. Hescen

Expanded text:
jorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas, in firmitate aestuante recalebamons omnis terribilis. Et sonitus buccinae paulatim crescebat in tendebatur. Mses loquebatur,Dominus super montem Sinai in ipso montis verMosen in cacumen eius quo cum ascendisset dixit ad eum descen
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ stephanus iħm qui a dextris
urtutis sedet. stantẽ se uidisse ma¬
nifestat. Stare . it. adiuuantis ẽ. ⁊ n¬
te stare certutur. qui in bello certami¬
nis opitulatur. A qualitate aeris: sic̃¬

Expanded text:
apostolorum Stephanus Jesum, qui a dextris virtutis sedet, stantem se vidisse manifestat . Stare quippe adjuvantis est. Et recte stare cernitur qui in bello certaminis opitulatur. A qualitate aeris
Abbreviated transcription (Latin):
lib. mens leticia ñ soluit᷑. ⁊ subtractis.
inanu discretionis abigunt. si incutũ¬
scͥptũ lum̃ uid̾e cupientes. cunctascir¬
cũscciptionis sue imagines depͥniunt.
⁊ in eo qd suꝑ se attingere appetunt.
iuincunt quod sunt.
¶. 6G̃. Sacra eloquisin exordio na¬
trationum qualitates exprimunt. t̃
tione loci. aliqͣu a positione corporis.
aliqͣu a qualitate aeris.aliqn aqua¬
litate temporis: signant. que de uẽ¬
tura actione subiciant. a positiõe. it.
dere ad sũma nõ ualuit. s seumsi¬

Expanded text:
 eos laetitia solvit; si subtractis, manu discretionis abigunt, si incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt: et in eo quod super se contingere appetunt, vincunt quod sunt.quomodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt termtaliquando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant, quid de ventura actione subjiciant. A positione quippdere ad summa non valuit, sed sem
Abbreviated transcription (Latin):
desidat: sublimia ñ p̾sumat.
Ubi recte d̾r. Si bestia montem te
tẽm tangit: cũ mens irratĩcabili¬
b desideriis subdita ad cõtẽpla¬
tionis alta se erigit. S lapidib
nõ sustinens. suꝑni¬
pondis ictibus ne

Expanded text:
derare sublimia non praesumat. Ubi recte dicitur: Si bestia tetigerit tem tangit, cum mens irrationabilibus desideriis subdita, ad contemplationis alta se erigit. Sed lapidibus non sustinens, ipsiponderis ictibus ne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .p. ⁊c̃. non uult noᷤ
dominus in egypto
plantare. nec in dłie¬
ctis ⁊ bumilib locis.
s in monte heredita¬
tis sue. de hac planta¬
tione ppħa dicit. Ui¬

Expanded text:
 etc. Non vult nos Dominus in Aegypto plantare, nec in dejectis et humilibus locis, sed in monte haereditatis suae. De hac plantatione Propheta dicit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ euangłio qd tesfimo¬
Uñ: iumonte inter u¬
tramq ꝑsonam mediti
saluator effulsit. ut ab
oĩb mundi illecebris.
auiditatẽ nr̃am tanꝗͣ
ieiunio tẽꝑantie refre¬
nemꝰ. qͣm diu ꝑfectio de¬
mundi partes .i. toto
orbi p̾dicaturꝰ. ut .x. qͣt̾
ducta. qͣdragenariũ nu

Expanded text:
 Evangelio. Quod testimoUnde in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemus, quandiu perfectio Demundi partes, id est toti orbi praedicatur, ut decem quater dueta quadragenarium nu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ auc̃. Mensis aũ tercii exituᷤ
filioꝵ isrł de terra egẏpti. hac di
ifrł. ccͣ montem ⁊ moyses ascẽdit
inmontẽ dĩ. ⁊uocauit eũ dominꝰ
de monte dicens. hec dices doruii
iacob ⁊ nunciabis filiis istł. ⁊ c̃.

Expanded text:
. Mensis autem tertii exitus filiorum Israhel de terra Aegypti hac dieIsrahel contra montem. et Moyses ascendit in montem dei. et uocauit eum dominus de monte dicens: haec dices domui Iacob et nuntiabis filiis Israhel et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑati in diem t̾çcium. tercia. N. die.
descendet dominus in montem fỹ¬
na. coram om̃i ppło. hoc die reꝑi¬
tur darilex que intabulis lapi¬
deis sccipta ẽ digito di: sicut se¬
quentia docent. dies aũ iste. terci¬
us apparet tercii mensis. ab exitus
filioꝵ isrł. de egẏpto. ex quo die
pascha fecerunt .i. agnũ ĩmola
uerunt. ⁊ ederunt. qui fuit qͣr¬
tus decimus pͥmi m̃sis. usq ad
istũ quo lex datur. dies quinoͣ
quinqͣgesimus ẽ. Ac ꝑhoc. i
ista umbra futuri: secundũ ag¬
ni ĩmolati diem festũ. qr quinqͣ¬
ut sp̃s sc̃s de altissimus datus sit¬

Expanded text:
i in diem tertiam. Tertia enim die descendet Dominus in montem Sina coram omni populo. Hoc die reperitur dari lex, quae in tabulis lapideis scripta est digito Dei, sicut sequentia docent. Dies autem iste tertius apparet tertii mensis ab exitu filiorum Israel de Aegypto; ex quo die paverunt et ederunt, qui fuit quartus decimus primi mensis , usque ad istum quo Lex datur, dies quinquaquinquagesimus. Ac per hoc in ista umbra futuri, secundum agni immolati diem festum, sicut quinquut Spiritus sanctus de altissimis datus est
Abbreviated transcription (Latin):
nec qr legem dĩ tenemus: ꝯuenit
nob̾ tumere suꝑbia. ⁊ sꝑnere
prudentiũ u̾ba. S oĩa ꝓbantes.
qd̾ bonũ ẽ teneamus. Qui autẽ
eis aliqua a dco reuelata sunt.
S si in sc̾ia legis aliquid meriti
habent: ꝯsilium dedignant᷑ infe¬
rioris. ⁊̃ sacerdotis. ne dum lai¬
q. nedũ gentilis. S moysesqui
erat mansuetus suꝑ õs hõies: ac¬
cepit ꝯsiliũ inferioris. ut pͥnci¬
pib daret formã humilitatis.
⁊ signaret imaginẽ futuri sacra¬
menti. Sciebat quandoq futuꝵ.
ut gentiles bonũ ꝯsiliũ ꝓferrent
aput moysen bonũ. ⁊ spũalem
intellectum. asserentes ad legem.
⁊ audiret eos lex. faciens omnia q̃
dicerent. Nõ .it. pot̾ facere lex. si¬
cut uidei dñt. qr infirmatur
lex incarne .i. inlittera ⁊ nichil
pot̾: scđ̾m litteram. Nicħ .4t. ad
ꝑfectum adduxit lex. Scłm hoc
aũ ꝯsiliũ. quod nos afferimus
ad legem. possunt oĩa sp̃ualiter
fieri. ⁊ sacrificia offerri. que modo

Expanded text:
Dei tenemus, convenit nobis tumere superbia et spernere prudentium verba; sed omnia probantes, quod bonum est teneamus. Qui autem eis aliqua a Deo revelata sunt: sed si in scientia legis aliquid meriti habent, consilium dedignantur inferioris, etiam sacerdotis, nedum laici, nedum gentilis: sed Moyses, qui erat mansuetus super omnes homines , accepti consilium inferioris, ut principibus daret formam humilitatis, et signaret imaginem futuri sacramenti. Sciebat quandoque futurum ut gentiles bonum consilium proferrent, apud Moysen bonum et spiritualem intellectum afferentes ad legem, et audiret eos lex faciens omnia quae dicerent. Non enim potest facere lex sicut Judaei dicunt, quia infirmatur lex in carne, id est in littera, et nihil potest secundum litteram. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Secundum hoc autem consilium quod nos afferimus ad legem, possunt omnia spiritualiter fieri, et sacrificia offerri, quae modo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui dnͣr
dii: siue ince¬
lo:siue inter¬
ra. sicuti sunt
dii multi.⁊ do¬
muini multi.
addendo enim
sicuti sunt. de

Expanded text:
sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicuti sunt dii multi et domini multi ; addendo enim, sicuti sunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
dełit: cum
de illo se sp̾a¬
liter dicere:
ex oseq̃ntib
scriptura teᷤᷤ¬
tatur. qui ñ
ht̃ nisi eam
uestem:. uñ

Expanded text:
derit, cum de illo specialiter se dicere ex consequentibus scriptura testetur, qui non habet nisi eam uestem, unde
Abbreviated transcription (Latin):
filios ⁊ filias: mulier ⁊ lib̾i eius erunt dõms¬
ni sui. Ip̃e uͦ exibit cũ ueste sua. Seruo emp¬
predicatore suo dr. Scis qd̾ dñs tuus tollat᷑
ate : uxor serui empticii. filios ⁊ filias parit.
q̃n ei bona actio fortes ⁊ teneros fructus gene¬

Expanded text:
filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exibit cum vestitu suo. » Servo empdicitur: Scis quod dominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi emptitii filios et filias parit, quando bona actio fortes vel teneros fructus gene
Abbreviated transcription (Latin):
de filiis tiuis. qui ueniant ad fidem mee
cõfessionis. ⁊ amoris. ⁊ plebi ifrłitice. que
iam mee cognitionis lumine fruitur. noli

Expanded text:
De filiis tuis veniant ad fidem meae confessionis et amoris. Quin et plebi Israeliticae quae jam meae cognitionis lumine fruitur: Noli
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut qui ad officiũ predicati¬
onis excubant a lectionis studio
nunqͣm recedant. ad hoc enim
tur. ut cũ archa portanda fu
erit: de intromutendis uectib:
nulla tarditas gn̾etur. qr cum¬

Expanded text:
tur ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant. Ad hoc namqutur, ut cum porerit, de intromittendis vectibus nulla tarditas generetur. Ignom
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sic gͦ cõpetenter
carnes ad uesꝑam ac¬
cipimus ⁊ panibus
mane replemur. qr
nec poteramꝰ mane
carnem ede. Nõdũ .i.
erat tempꝰ. nec meri¬
die.Uix enim angłi
edunt carnes midie.

Expanded text:
tur. Sic ergo competenter carnes ad vesperam accipimus et panibus mane replemur: quia nec poteramus mane carnem edere, nondum enim erat tempus; nec meridie, vix enim angeli edunt carnes meridie
Abbreviated transcription (Latin):
admiratio suꝑne¬
⁊ dulcedinis desig¬
natur: dulcis enĩ
cibus. qui de suꝑ¬
nis accipitur mã¬
hu. uocatur. qd¬
cientes ãmiramur.
antma ꝑcipit. cũ
nis eleuata. nouã
sp̃em eterne refec¬
tionis obstupescit.
ut diuina dulce¬
diue repleta. iure
respondeat. quid
ẽ hoc: qr dum ab
infima cogitatĩoe
suspenditur. ea q̃
de suꝑus conspi¬
cit in solite. mira¬
tur.⁊cum ꝑ hanc
uocem torporis nr̃i
surditas rumpit᷑.
uetuste uite usus
mutatur. ut aĩa
suprio sp̃u afflata.
⁊ in supremis appe¬
tat qd̾ ⁊tempserat.
⁊ ꝯtempnat inin¬
fins qd̾ appetebat.

Expanded text:
admiratio supernae dulcedinis designatur? Dulcis enim cibus, qui de supernis accipitur, manhu vocatur. Mcientes admiramur. anima percipit, cum nis elevata novam speciem aeternae refectionis obstupescit, ut divina dulcedine repleta jure respondeat Quid est hoc? quia dum ab infima cogitatione suspenditur, ea quae de supernis conspicit et insolite miratur. Et cum per hanc vocem torporis nostri surditas rumpitur, vetustae vitae usus mutatur, ut anima, superno spiritu afflata, et in supremis appetat quod contempserat, et contemnat in infimis quod appetebat.
Abbreviated transcription (Latin):
pamisi. quem dedit uob̾ dñs
ad uescendum. hic est sermo
quem p̾cepit dñs. colligat ex¬
eo unusquisq quantum suf¬
ficit ad uescendum. Gomor

Expanded text:
panis, quem dedit Dominus vobis ad vescendum. Hic est sermo, quem praecepit Dominus: Colligat unusquisque ex eo quantum sufficiat ad vescendum: gomor
Abbreviated transcription (Latin):
e primum
ca die resur¬
dissimum.
mentum. ł
aliud tale
in mortarz¬
olo pilo te¬
ritur. et
folliculis
exiitur: sic
corpus xp̃i
crucis mor¬
tale exutũ
ẽ. uł minu¬
tũ. manna
subtilitas
celestis doc¬
trine. que
pilo tundi¬
tur. ut lit¬
teralis sensꝰ
exuatur.

Expanded text:
e primum ca die resurdissimum. mentum, vel aliud tale in mortariolo pilo teritur et folliculis exuitur, sic corpus Chriscrucis mortalitate exutum est. Vel minutum manna subtilitas coelestis doctrinae, quae pilo tunditur ut litteralis sensus exuatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum escas
sig̾catur p̾dica¬
tio duunitus
missa. que tñs¬
currit ꝑ uerba
sonantia. qͣsi
ꝑ aerem uola¬
tilia pennata.
quib ꝑ fidem
pascuntur. qͥ
ad patriam ce¬
ꝓficiscu̾ntur.
uł ueteris le¬
gis eloquia. q̃
plebem carna¬
lem. tanquam
carne alebat.
nitus missa.
quasi ꝑ uolati¬
lia. Uñde : et
uesꝑe dantur
quia cuncta
carnaliter illis
cõcessa. finem
erant habitu
dei datur mã¬

Expanded text:
lucrum escas figuratur praedicatio divinitus missa, quae transcurrit per verba sonantia, quasi per aerem volatilia pennata, quibus per fidem pascuntur, qui ad patriam coeoficiscuntur. Vel veteris legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat initus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere datur, quia cuncta carnaliter illis concessa finem erant habiturdei datur man
Abbreviated transcription (Latin):
cium. in corpore nr̃o: ꝓpͥam mansiorem.
quam sibi uendicans in aĩe ñr̃e recessu.
sunt iurtutes. cũ uiciis morari. S cum ab
isrłitis .i. a uirtutib fuerint uitia suꝑata:
locum quem ꝯcupiscentie. uł fornicatiõnis
sp̃s possidebat: castitas obtinebit. quem
furor ceꝑat: pacientia uendicabit. quem
tͥsticia mortem oꝑans: occupauerat. salu¬
taris ⁊ plena gaudio leticia possidebit. q¬
uem accidia uastauit: exuet fortitudo:
quem suꝑbia ꝯculcabat. humilitas honeᷤ¬
tabit. Ita singłis uiciis expulsis: eoꝵ loca
pantur. qui cũ uniu̾sas cordis expułint
passiones. ñ tam alienas possessiones ꝑa
naneoꝵ. filii sem. in duusione orbis sorti¬
runt. Unde: iusto iuditio dei expulsi sunt.
Uoluntas quoq dñi: possessionem cordis
ñri ñ uicus. s uirtutib deputauit. que
pꝰ preuaricationẽ ade. insolentib uiciis. qͣi

Expanded text:
ium in corde nostro propriam mansionem, quam sibi vindicans, in animae nostrae recessu esunt virtutes cum vitiis morari. Sed cum ab Israelitis, id est a virtutibus, fuerint vitia superata, locum quem concupiscentiae vel fornicationis spiritus possidebat, castitas obtinebit: quem furor ceperat, patientia vindicabit; quem tristitia mortem operans occupaverat, salutaris et plena gaudio laetitia possidebit; quem acedia vastavit, excolet fortitudo; quem superbia conculcabat, humilitas honestabit. Itaque singulis vitiis expulsis, eorum locpantur: qui cum universas cordis expulerint passiones, non tam alienas possessiones rapnanaeorum filii Sem in divisione orbis sortirunt: unde justo, judicio Dei expulsi sunt. Voluntas quoque Domini possessionem cordis nostri non vitiis sed virtutibus deputavit, quae post praevaricationem Adae inso
Abbreviated transcription (Latin):
manet eos. qui fideli¬
um nũo n̾oietenus
suam. nec precium
redemptionis a̾ie sue.
Redemptio.it ãĩe ui¬

Expanded text:
manet eos qui, fidelium numero nomine tenus suam, nec pretium redemptionis animae suae . Redemptio enim animae vi
Abbreviated transcription (Latin):
ues egyptii edere dedignant᷑. s quod
abhominant᷑ egẏptii. hoc isrłite dõ
offerunt. qr simplicitatẽ consc̾ie ꝗͣ¬
iniusti uelut infamia. abiectaq
despiciunt: iusti iniuitutis saciĩ¬
ficiũ u̾tunt. ⁊ excolentes recti pues¬
tatem ac mansuetudinẽ dõ ĩmo¬
lant: qͣm abhominantes rxpbi fatui¬

Expanded text:
es Aegyptii edere dedignantur, sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscieique velut infimam abjestamque despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt, et excolentes recti puritatem ac mansuetudinem Deo immolant, quam abominantes reprobi fatui
Abbreviated transcription (Latin):
Flcrũsi ab hominant᷑ bona egyptii.
Uñ: ab hominant᷑ iustiuirũ impium.
⁊ impii eos qui in recta sunt uia.
nr̃o: Quod si macta¬
uerimus ea que colut̃
egyptii coram eis: la¬
pidib nos obruent.Ui.¬
am triũ dierũ ꝑgemꝰ
in solitudinem: ⁊ sacͥ¬
ficabimus dño dõ ñr̃o.¬

Expanded text:
gyptii, Unde abominantur boni virum impium, et impii eos qui in recta sunt via. ro, quod si mactaverimus ea quae colunt Aegyptii coram eis, lapidibus nos obruent, Viam trium dierum pergemus in solitudinem: et sacrificabimus Domino Deo n
Abbreviated transcription (Latin):
eiecta ẽẽt turba: intrauit ⁊ tenuit
manũ euis. ⁊ surrexit puella. foras
qr prius a secretis cordis expelliturmł
ds̃ est: plene recipit. nisi qr ab omn
secarnaliũ cogitationũ fluctuatiõe

Expanded text:
ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella. Foras uia si non prius a secretioribus cordis equae Deus est, plene recipit, ut qui ab omni se carnalium cogitationum fluctuatione plene
Abbreviated transcription (Latin):
castitas. que torta
pulcritudini super¬
humerał innectit᷑.
qr tunc castimonia
ad ꝑfectum mundi¬
tie candorem ducit᷑.
cũ ꝑ abstinentiam

Expanded text:
atur, quae torta pulchritudini superhumeralis innectitur: quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur. Cum per abstinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ria: diuina uerba.
quib manifeste si¬
gͥnatur. in plurimiᷤ
nõ legis litteram sed
sp̃ualem sensum ẽt
seruandũ. Uñ: si cir¬
¶ .B. Emunctoria¬

Expanded text:
 Divina verba, quibus manifeste signatur in plurimis non legis litteram, sed spiritualem sensum esse servandum: unde: Si cir. Emunctori
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lilia. sub duobus
calamis sunt. qr in
tus aũ sciphus. spa.
nes calamos iuxta
sublimitatẽ fuere
oꝑationẽ. ⁊ remune¬
rationẽ tribuit. s

Expanded text:
 lilia, sub duobus calamis sunt, quia itus autem scyphus, sphaerula ra calamos omnes juxta summitatem fuere perationem et remunerationem tribuit, verum
Abbreviated transcription (Latin):
lio latere. primus
calamus. secundꝰ ⁊
t̾tius. tres sciphos
habebat lilia. quia
in utroq testam̃to.
in doctorib incõti¬
nentib. ⁊ inconui¬
gatis deo deuotis:
tres fuerunt ordines:
temꝑum distantia.
In primitiua. s. eccłia
de isrł. in nr̃a electi¬
one de gentib. Inul¬
timacollectione re¬
liquiarũ isrł. qui
rare. candorem ppe¬
tue lucis uidere desi¬
derant.

Expanded text:
lio latere primus calamus, secundus et tertius, tres scyphos habebat lilia: quia in utroque Testamento in doctoribus, in continentibus, et in conjugatis Deo devotis tres fuerunt ordines temporum distantia. In primitiva scilicet ecclesia de Israel, in nostra electione de gentibus, in ultima collectione reliquiarum Israel, qui rare, candorem perpetuae lucis videre desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
suram scũarii. oblatum ẽ aũ abhis qui tn¬
sierunt ad nũm. a .xx. annis. ⁊ supra: de
sexcentis tͥb milib ⁊ qͥngentis qͥnquaginta armatorũ
fuerunt pret̾ea centũ talenta argenti. equib cõflates̃
bases scũarii. ⁊ intronus. iͥ uelũ pendet .c. bases factes̃.

Expanded text:
singulorum. Oblatum est autem ab his qui sierunt ad numerum a viginti annis et supra, de sexcentis tribus millibus et quingentis quinquaginta armatorum. Fuerunt praeterea centum talenta argenti, e quibus conflatae sunt bases sanctuarii, et introitus ubi velum pe
Abbreviated transcription (Latin):
ro. iacincto. purpura. coccoq bis tincto. bysso retorta.:
oꝑe polimitario. Inciditq bractias auiras. ⁊ extenuia¬
uit in fila. ut posset torqueri. cũ pͥoꝵ coloꝵ sub tegmi¬
ne.duasq oras sibi inuicem copłatas in utroq lat̾e sũ¬
mitatũ. ⁊ baltheũ: ex eisdem colorib. sicut p̾ceꝑat do¬

Expanded text:
coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere polymitario: inciditque bracteas aureas, et extenuavit in fila, ut possent torqueri cum priorum colorum subtegmine, duasque oras sibi invicem copulatas in utroque latere summitatum, et balteum ex iisdem coloribus, sicut p
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus. de lat̾e suo. pro¬
duxit mist̾ia sanguinus. ⁊
aque quib eccłiam dedica¬
tur.⁊conseratur. Et no¬
tandũ qr hic primus m̃sis.
scłi anni fuit. primus.⁊t.
annus ãn legem fuit. Se¬
cundus annus: subgr̃a euã¬
gelii. cui dominus bñdix̃.
Uñ: benedices corone antii:
benignitatis tue. annus.it.
benignitatis fuit: quo saluᷤ
humani gn̾is ꝑ humanita¬
tem xp̃i appat̾uit. hoc ergo
anno. tabernacłm dĩ erectũ¬

Expanded text:
crucifixus de latere suo produxit mysteria sanguinis et aquae, quibus Ecclesia dedicatur et consecratur. Et notandum quia hic primus mensis secundi anni fuit: primus enim annus ante legem fuit, secundus annus sub gratia Evangelii, cui Dominus benedixit. Unde: Benedices coronae anni benignitatis tuae . Annus enim benignitatis fuit, quo salus humani generis per humanitatem Christi apparuit: hoc ergo anno tabernaculum Dei erectu
Abbreviated transcription (French):
pitur. qi sc̃a sc̃ptura
historia moralitate.¬
⁊ allegoria ostans:
nullis hereticorum
pi. paxilli. in modõ¬

Expanded text:
pitur : quia sancta Scriptura, historia, moralitate allegoria constans, nullis haereticorum pi. Paxilli in mod
Abbreviated transcription (Latin):
dies aũ multos:. mortuus est
rex egypti. dixit aũ dominuᷤ
ad moysen an madian. Uade
ꝑge inegyptũ. ⁊ c̃ multum ĩ
his u̾bis notanda sunt gña
locutionũ. Primo .N. inquit.
Uade. ꝑge in egẏptũ. tanquã
ñ sufficeret atterum. deinde
mortui sunt õs qui querebat̃
ãiam tuam. cum solum regẽ
egẏpti scͥptura mortuũ dixe¬
rit. de quo solo antea dictum
fuerat. quod moysen querebat
occiłe. an ip̃e post alios in¬
micos: ultimus mortuus est:
Qd si ita ẽ: nõ locutio s sen¬
sus est.
fusse cũ pariuilis. Nam qui¬
terruisse. ne ad impedim̃tum

Expanded text:
dies autem multos mortuus est rex Aegypti. Dixit autem Dominus ad Mosen in Madian: Vade, perge in Aegyptum, etc. Multa in his verbis notanda sunt genera locutionis. Primo enim inquit: Vade, perge in Aegyptum, tanquam non sufficeret alterum, deinde, mortui sunt omnes qui quaerebant animam tuam, cum solum regem Aegypti Scriptura mortuum dixerit: de quo solo antea dictum fuerat quod Mosen quaerebat occidere: an ipse post alios inimicos ultimus mortuus est? Quod si ita est, non locutio, sed sensus est.fuisse cum parvulis. Nam quiterruisse, ne ad impedimentum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Añs. Et factumẽ in iua ad
refectionem. obiuiauit ei angłs.⁊
querebat eũ occide. ⁊ assũpto se¬
phora calculo: cirtũcidit p̾puciũ
filii sui. ⁊ ꝓcidit ad pedes eius et
dixit. Stetit sanguis cituncisiõis
infantismei.⁊ recessit ab eo ꝓꝓter
hoc qd dixit. desiit sanguis eius¬
cituncisionis. Primũ querit᷑ quẽ
uolebat angłs occide. utrum mo¬
ẏsen. qr dictum ẽ. occurrit ei an¬
głs.⁊ querebat eũ occiłe. Nã cui
ciłe. cui mater cutũciđo subue¬
nit. ut intelligat᷑ occułe uoluisse
pͥus de quo dix̾it querebat eũ occi¬

Expanded text:
 est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et assumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui; et procidit ad pedes eius et dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur: quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere? nam cui ere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse prius de quo dixerit "quaerebat eum occi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dictum est.
qr moyses uxorẽ
⁊ infantes suos
imposuit uehicy¬
lis. ut in egẏptũ
iret. postea uero
ietro socer eius il¬
licum eis occurrit
cũ eduxisset ppłm
de egypto. intel¬
ligendum ẽ. post
illam que ab an¬
gelo futura erat i
bis u̾ba mea inos eius. osten¬
dit qd ea loq̃ndo e̾et daturus.
Nam si t̃m audiendo. sic̃ po¬
pulo in aures diceret.deinde
qd̾ post ait. ⁊ loqͥtur ip̃e tͣ
cipatum. in aaron nunifferi¬
um. Qd̾ aũ ait. tu aũ illi
eris in his. que ad dm̃ mag

Expanded text:
Quod dictum est, quia Moses uxorem et infantes suos imposuit super vehiculum, ut in Aegyptum iret: postea vero Jethro socer ejus illic cum eis occurrit, cum eduxisset populum de Aegypto; intelligendum est, post illam, quae ab angelo futura erat, iba mea in os ejus, ostendit quod ea loquendo esset daturus. Nam si tantummodo audiendo sicut populo, in aures diceret. Deinde quod paulo post ait, et loquetur ipse tibi cipatum, in Aaron ministerium. Deinde quod ait: Tu autem illi eris quae ad Deum, mag
Abbreviated transcription (Latin):
essigna. Ibiit moyses. ⁊ reu̾sus est
ad ietro socerũ suũ. Dixitq ei. Uadã
⁊ reu̾tar ad fr̃s meos in egyptum. ut
uideam si adhuc uiuunt. Cui ait
ietro. Uade in pace. dixit gͦ dominꝰ
ad moysen: inmadian. Uade ⁊ reu̾¬
tere in egyptum. M ortui .u. sunt
om̃s. qui querebant a¬
nunam tuam Culit
moyses uxdrem ⁊ fitios¬
suos.⁊ imposuit eossu

Expanded text:
t ad Iethro cognatum suum dixitque ei vadam et revertar ad fratres meos in Aegyptum ut videam si adhuc vivunt cui ait Iethro vade in pace dixit ergo Dominus ad Mosen in Madian vade revertere in Aegyptum mortui sunt omnes qui quaerebant animam tuam tulit Moses uxorem et filioss et inposuit e
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ex aqua saluatus. alłe. Parentes moys.
quoꝵ fidem ⁊ oꝑa lex naturał decorabat.
Patrar he sunt a quib ip̃e moyses. ⁊ hii qͥ
legem littere acceꝑunt: natisunt. tribus qͦ
mensib moyses in ddomo parentũ natus
occultatur. cũ lex uetus trib temporibus
in iudaica plebe ãn aduentum xp̃ilateret.
hoc ẽ sub udicib. subregib. subsacerdot¬
bus. donec uenit ille qui legem dedit.⁊ per
totam mundi latitudinẽ sp̃ualit̾ eam obser¬
uandamgentib tradidit. filia aũ pħaonis
uͦ gaudeat parate. hoc ẽ deo patre. tam̃
ãn aliũ. qͣn ỹdolis seriuebat secuta ẽ patiẽ.
de quo ꝑ diuinã uocem inꝑsalino ad tp̃at
dictum ẽ. Audi filia. ⁊ uide ⁊ inclina du¬
rem .t. ⁊ .o.p.t. ⁊̃ do. p.t. Hec qͦ de domo

Expanded text:
id est, ex aqua salvatus. Parentes Moysi, id est, ex aqua salvatus. Parentes Moysi, quorum fidem et opera lex naturalis decorabat, patriarchae sunt, a quibus ipse Moyses et illi qui legem litterae acceperunt, nati sunt. Tribus ergo mensibus Moyses in domo parentum natus occultatur, cum lex vetus tribus temporibus in Judaica plebe ante adventum Christi lateret, hoc est sub judicibus, sub regibus, sub sacerdotibus, donec venit ipse qui legem dedit, et per totam mundi latitudinem spiritualiter eam observandam gentibus tradidit. Filia autem Pharaonis vero gaudeat parente, hoc est Deo Patre, tamen antea alium quando idolis serviebat, secuta est patrem: de quo per divinam vocem in psalmo ad ipsam dictum est. Audi, filia, et vide, et inclina aurem
Abbreviated transcription (Latin):
ds studio cura meylenusus ẽ. ut
int̾imere omne genus hebieoꝵ alimento. ⁊
cura dignus haberetur. Iussitq mulierm
adduq thermuth regis filia. que daret ĩ fati¬
ti mamillam. Quo s̃ accedente: ad illius
ubera. s euitante.⁊ hoc ĩmultis mulieribꝰ
faciente.maria assistens his que fiebant.
ut quasi uidetur ex oꝑib ei inter alias as¬
tare ait. frustra o regina has muliers ad
nutmentũ infantis uocas. que nullã ad
eum cognationẽ hñt. Si uͦ quandam he¬
braicarum mulierũ adduci p̾cepis. puto
tanqͣm ꝯtribulis sue poterit ubera excipe.
Cumq putaretur benedixisse iussit haric
ure. it aliquam que eũ lactare posset ad¬
duceret. Illa uͦ accepta huiꝰ modi potestate.
reu̾sa ẽ agens matrem nulli cogratam. In¬
fansq grate quodam modo aus̃ accessit ad
ubera.⁊ supplicante regina cõmissum ẽ ꝗ
cũ om̃i diligentia pueri nutͥmentũ. cu ꝑ
de flumine sit faluatus. aquam. it egꝰ̃pt¬
itaq hec: ex ambob. mosis nom̃ imposueit̃.

Expanded text:
ca Moysen usus est, ut interimere omne genus Hebraeorum, alimento et cura dignus haberetur. Jussitque mulierem adduci Thermothe regis filia, quae daret infanti mamillam. Quo non accedente ad illius ubera, sed evitante, et hoc in multis mulieribus faciente, Maria assistens his quae fiebant, non quasi videretur ex operibus ei inter alios astare, ait: Frustra, o regina, has mulieres ad nutrimentum infantis vocas, quae nullam ad eum cognationem habent. Si vero quamdam Hebraicarum mulierum adduci praeceperis, puto tanquam contribulis suae poterit ubera accipere. Cumque putaretur bene dixisse, jussit hanc ire, ut aliquam quae lactare eum posset adduceret. Illa vero accepta hujusmodi potestate, reversa est agens matrem nulli cognitam, infansque grate quodammodo ejus accessit ad ubera, et supplicante regina, commissum est ei cum omni diligentia pueri nutrimentum: cui de flumine sit salvatus. Aquam enitaque haec ex ambobus, Moyses ei nomen imposuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
domos. inqua magis cõpensa¬
tione noscitur. quid mendacii
culpa mereatur. Nam benigni¬
tatis earum merces. que potuit
tionem deputata ẽ. ut inuita
luerunt. que fecerunt bona ꝑ¬
ciperent. ⁊ ulterius qd expecta¬
rent: mercedis p̾miũ ñ haberẽt᷑.
slam ⁊ si subtilit̾ ꝑpendatur.
amore p̾sentis uite mentite sũt.
non uitentione mercedis. partẽ¬
do enun conate sunt infantium

Expanded text:
domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignittione declinata, ut in vita luerunt, ea quae fecerunt bona rciperent, et ulterius quod exspectarent mercedis suae praemium non haberent. Nam si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intentione mercedis. Parcendo quippe conatae sunt infantium
Abbreviated transcription (Latin):
amiramis. ne captus regie ire suc¬
cõberet. ⁊ ip̃e cũ puero deꝑiet. ⁊
cdi ꝓucdentiã excluderet. delib̾a
pueri. ꝓuidentiãꝙ latendi. hanc
eẽ iudicauit. Uas rotundum ex
umime cõplicitũ uelut aluieol i¬
agnitudine p̃ꝑauit. qd sufficeret
ut infans ibi spaciose iaceret. de¬
inde uinxerunt illudbitumine.
slatura namq bituminis ẽ. ut in
uiminalib uasculis. accessum
possit aque cohercere. Illic gͦ mit¬
tentes infantẽ. ⁊ cura fluuiũ ponẽ¬
tes eius salutem deo reliq̃runt.

Expanded text:
Amramis, ne captus regiae irae succumberet, et ipse cum puero deperiret, et Dei providentiam excluderet, deliberaprovidentiamque latendi hanc esse indicavit. Vas rotundum ex vimine complicitum, velut alveoli magnitudine praepararunt, quod sufficeret ut infans ibi spatiose jaceret: deinde unxerunt illud bitumine. Natura namque bituminis est, ut in viminalibus vasculis accessum posita, coerceat. Illic ergo mittentes infantem et circa fluvium ponentes, ejus salutem Deo reliquerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nise postquã de
egẏpto exĩerunt:
ꝑuenerunt sina.
ubi sacͥficauerut̃.¬
⁊ legem acceꝑut̃.
ubi erectũ ẽ tab̾¬

Expanded text:
mense postquam de Aegypto exierunt, pervenerunt Sina, ubi sacrificaverunt, et legem acceperunt, ubi erectum est
Abbreviated transcription (Latin):
quidagit cruda
suꝑbia. uidebis
paulopꝰ. qͣntum
ꝓficit flagellis.
quantum melior
uerb̾atus efficit᷑.
Qui mͦ dicit. nes
putet. ⁊ pͥenalem
int̾itum. Ecce
⁊̃ pharao duris
supplicari. ⁊ ꝑfi¬
ciscens in peius:
scit agnoscere:
cur puniatur. Neᷤ¬
dat hanc uocem.
qr demones cla¬
mauerunt. Sc¬
mufte quissis.
Tues filius des¬
iiiiii. post fla
urgebit exire. ⁊l¬
la .N societas lu¬
ci ad tenebras.
nulla pars fide¬
hi cum infidel.¬

Expanded text:
quid agit cruda superbia; videbitis paulo post quantum proficit in flagellis: quantum melior verberatus efficitur; qui modo dicit, Nescputet et poenalem interitum. Ecce etiam Pharao durisssupplicari; et proficiens in poenis, scit agnoscere cur puniatur. Nesndat hanc vocem, quia daemones clamaverunt: Scimus te quis sis: tu es Filius Dei vivi. Post flagurgebit exire. Nulla enim societas luci ad tenebras, nulla pars fideli cum infidel
Abbreviated transcription (Latin):
cum subiectoꝵ causas. ꝓ solaintemi iudicis
intentiõe discutit. ut nichil humanitatis ad¬
misceat. in hoc qd̾ duuna positus uice dispen¬
sat. ne correctionem priuatus dolor exaspent.
Cumq ccͣ aliena uitia emulator ostenditur. q̃
sua sunt exequat᷑. ne tranqͥllitatẽ iuditii aut
latens iniuidra maculet.aut p̃ceps ira ꝑturb.
S dũ osidatur terror eius. qui suꝑ omñia pae¬
sidet .i. iudicis intimi. ñ sine mag̾no tunore re¬
ris existimatio merito ꝯtempat. uł uplex¬

Expanded text:
 subjectorum causas pro sola interni judicis intentione discutere, ut nihil se ei humanitatis admisceat in hoc quod divina positus vice dispensat, ne correptionis studia privatus dolor exasperet. Cumque contra aliena vitia aemulator ostenditur, quae sua sunt exsequatur, ne tranquillitatem judicii aut latens invidia maculet, aut praeceps ira perturbet. Sed dum consideratur terror ejus qui super omnia praesidet, videlicet judicis intimi, non sine magno reris existimatio, merito contemnet. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cor sacerdotale: fluxe cogitationes possideat᷑
s ratio sola oftringat. ne indisccetum. uł ĩti¬
pectore ferre ẽ. antiquoꝵ uitam sine int̾miᷤᷤ¬
sione cogitare. Nam tunc sacerdos inrep̾hensi¬
nale iuditii dr. quia debet rector subtili exa
ꝓpriũ querere. s sua cõmoda ꝓpinquoꝵ bona

Expanded text:
or nequaquam cogitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat; nec indiscretum quid vel inutipectore ferre est, antiquorum vitam sine intermissione cogitare. Nam tunc sacerdos inreprehensinale judicii vocatur, quia debet rector subtili semper examproprium quaerere, sed sua commoda propinquorum bona
Abbreviated transcription (Latin):
deus ꝯstende iram: ⁊ demonstrare poter¬
tiam suam. sustinuit inmulta paciẽtia.
uasa ire parcendo .s. his. quos malos futu¬
ros ẽẽ prescierant. que uasa dicit ꝑfecta ĩ
ꝑditionem. Et ut inquit notas fãceret di¬
uitias głe sue in uasa m̃ie quedñt. ds¬
lictam creat. s ꝑfert eos pacient᷑. quo usq
scit oportere. non imanitere s ad ãmonitio

Expanded text:
eus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae — parcendo utique his quos malos futuros esse praescierat: quae uasa dicit perfecta in perditionem — et ut notas. inquit, faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordlitiam creat, sed perfert eos patienter, quousque scit oportere; non inaniter, sed utens
Abbreviated transcription (Latin):
fex antiquus ⁊ callidꝰ iuctum se si¬
mulabit. ⁊ rececłe ut negligentiores
nos faciat ad certam̃. Penitentiam qͦq
simulabit. dep̾cabitur nos dicedere.
s nõ longe uult nos aliqua pentesi¬
b ẽe uicinos. s nͥ ab eo longuis receda¬
mus.⁊ mare transeamus. ⁊ dicamus.

Expanded text:
fex antiquus et callidus victum se sifex antiquus et callidus victum se simulabit et cedere, ut negligentiores nos faciat ad certamen. Poenitentiam quoque simulabit, deprecabitur nos discedere, sed non longe: vult nos aliqua parte sibi esse vicinos. Sed nisi ab eo longius recedamus, et mare transeamus, et dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ DR. PRumo qͣdem si uitrat mo¬
yses ad pharaonem.s occurrit ei exe¬
unti ad aquas. pꝰea uero intrat. pͥ
hec: nec intrat. s accersitus accedit.
qr siue nob̾. in u̾bo dĩ. ⁊ assertione
religionis certam̃ẽ cũ pħaone. siuie
obsessas abeo ãias eriꝑe conamur.⁊
ẽ nob̾ indisputatione luctam̃. ñ pri¬
ma fronte ingredi debemus ad ulti¬
ma q̃stionium loca. s occurrendũ ẽ
nob̾ adu̾sario.⁊ ad aquas suas .i. auc¬
pͥmo arguamus. ⁊ etrasse doceamus.
deinde ingrediend̾ ad int̾iora certam¬
nis. dicit .it. dominus. Nisiquis pͥu
alligau̾it fortem: si pot̾ intrare in do¬
mũ eius. ⁊ uasa eius diriꝑe. prius gͦ
ligandꝰ ẽ fortis.⁊ q̃stionũ uinculis.
stringendꝰ. ⁊ ita introcundũ ad dixipi¬
enda uasa.⁊ libandas ãias.quas de¬
ceptione ⁊ fraude possecłat. Qd̾ cum
sepus fec̾imus: ⁊ steterimus contra
ip̃m. succincti .s. lũbos inu̾itate.⁊ stã¬
tes in domino.⁊ uirilit̾ agentes. arci¬

Expanded text:
. Primo quidem non intrat Moses ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas; postea vero intrat; post haec nec intrat, sed accersitus accedit: quia sive nobis in verbo Dei et assertione religionis certamen est cum Pharaone, sive obsessas ab eo animas eripere conamur, et est in nobis in disputatione luctamen, non prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca, sed occurrendum est nobis adversario, et ad aquas suas, id est, auc ipsos primo arguamus et errasse doceamus; deinde ingrediendum ad interiora certaminis. Dicit enim Dominus: Nisi quis prius alligaverit fortem, non potest intrare in domum ejus et vasa ejus diripere . Prius ergo ligandus est fortis et quaestionum vinculis constringendus, et ita introeundum ad diripienda vasa. et liberandas animas quas deceptione et fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, succincti scilicet lumbos in veritate, et stantes in Domino, et viriliter agentes, arti
Abbreviated transcription (Latin):
dibus dstruitur ubi gradus ip̃i coedificati
ad gradus altaris ꝑtinerent. nunc uͭde ta¬
bulis fieri p̾cipit᷑. Quodsi apponat᷑ aliquid
ad horam ministrationis in quo stet minis¬

Expanded text:
dum esset, ubi gradus ipsi coaedificati ad corpus altaris utique pertinerent: nunc vero de tabulis fieri altare praecipit, quo si apponeretur ad horam ministrationis aliquid ubi staret minis