comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
millime pęnitentiȩ semel in eccła conce¬
datur. ne medicina uilis minꝰ ue utilis
cẽt egrotis. q̃ tantomagis salubris ẽ. qͣn¬
tominus contẽptibilis fuerit: qͥs tam̃
audeat dõ dicere. quare huic homini qͥ
post pͥmam pęnitentiã rursꝰ se laqueo
iniquitatis obstringit. adhuc iterum
parcis: Quis audeat dicere erga istos
ñ agi qd̾ apłs ait. ignoras quia patien¬
tia dĩ ad penitentiam te adducit. aut
spontanea confessione soli ep̃o uł prb̃ro
reuelata: occulta debet ẽẽ penitentia.
ne infirmi in ea scandalizent᷑. uidenteᷤ
penas eoꝵ qͦꝵ penitꝰ ignorant causas.
t sciendũ quia similit̃ circũuenit
sathanas ꝑ nimiã duriciã ut pecca¬
tores ꝑeant desꝑando: quomodo in
nimia remissione corrigendo. Unde
salomon. Non declines ad dexteram
neq ad sinistram.C. ¶M . CLXAA¬

Expanded text:
millimae penitentiae semel in aeclesia concemillimae penitentiae semel in aeclesia concedatur, ne medicina vilis minus utilis esset egrotis, quae tanto magis salubris est, quanto minus contemptibilis fuerit; quis tamen audeat dicere Deo: Quare huic homini, qui post primam penitentiam rursum se laqueis iniquitatis obstringit, adhuc iterum parcis? Quis audenon agi quod Apostolus ait: Ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adduxit? , aut spontanea confessione soli presbytero vel episcopo revelata, occulta debet esse poenitentia, ne infirmi in Ecclesia scandalizentur, videntes poenas eorum quorum penitus ignorant causas. t sciendum quia similiter circumvenit Satanas per nimiam duritiam, ut peccatores pereant desperando, quomodo in nimia remissione corrigendo. Unde Salomon: « Non declines ad dexteram neque ad sinistram . » Ex
Abbreviated transcription (Latin):
mentis q̃dam uicia resecant. dũ in alii
grauit᷑ ꝑdurant: pauciora quidẽ mala
diligunt quã prius. s nͥ minus malũ
diligant. ñ fiunt minꝰ mali. Tantꝰ enĩ
ñnunquã affectus mali ẽ. in uno cͥmi¬
ne: ut magis alienet a dõ quã etiam
multa. Illud aut̃ certum ẽ. qd̾ dũ quis
in morte unius criminis iacet. in alio
irrigari & uiuificari ñ potest. ut ꝓrsuᷤ
deleatur.s int̾dũ ad diminutionẽ penȩ
compluit᷑. iuxta illuo ꝓpħe. Pluit dñs su
ꝑ unam ciuitatẽ: & ñ pluit suꝑ aliã. Quo¬
rũ aũt peccata in publicost̃. in publico
debet ẽẽ penitentia: ꝑ tẽpora q̃ ep̃s dis
cerit. Eoꝵ enã reconciliatio in publico
eẽ debet ab ep̃o siue a prb̃ris. iussu tam̃
ep̃orum: siõ canones affricani concilii
testant᷑. De hac quidẽ sollemni peniten¬
tia utait augustinꝰ ad macedoniũ. intel¬
uamuis gͦ cautȩ salubri Augustinꝰ.
terq ꝓuisũ sit. ut locus huius hu¬

Expanded text:
mentis quaedam vitia resecant, dum in aliis mentis quaedam vitia resecant, dum in aliis graviter perdurant, pauciora quidem mala diligunt quam prius, sed nisi minus malum diligant, non fiunt minus mali. Tantus enim nonnunquam affectus mali est in uno crimine, ut magis alienet a Domino quam etiam multa. Illud autem certum est quod, dum quis in morte unius criminis jacet in alio irrigari, et vivificari non potest, ut prorsus deleatur, sed interdum ad diminutionem poenae compluitur, juxta illud per unam civitatem, et non pluit super aliam . Quorum autem peccata in publico sunt in publico debet esse poenitentia per tempora quae episcopus decernit. Eorum etiam reconciliatio in publico esse debet ab episcopo, sive a presbyteris, jussu tamen episcoporum, sicut canones Africani consilii testantur. De hac quidem solemni poenitentia, ut ait Augustinus ad Macedonium, inteluamvis ergo caute salubriterque provisum sit, ut locus illius hu
Abbreviated transcription (Latin):
antedictis quia pęnitentia ẽ medicamen¬
tum uulneris. spes salutis. & nom̃ ipsũ
sumptũ ẽ a pęna. quaanima cruciatur.
& caro mortificat᷑. & dicta c̃ pęnitentia qͣsi
punientia. Qui pęnitentiã agunt. idõ ca¬
pillos & barbam nutriunt. ut monstreq̃
abundantiam cͥminũ. quib peccator
peccatoꝵ. ꝓpt̾ hedos ad simstrã futuros.
Qd̾ aũt cinere asꝑguntur peccatores.
ostendit quia cinis st̃. & in cinerẽ rel̾tent᷑
Lacͥmȩ penitentiũ apuddm̃ ꝓ baptismi¬
te reputantur. Duplex ẽ penitentiȩ gemitꝰ¬
lueuere pęnitentiã agit. qui nec penitere
pret̾ita negligit. nec penitenda cõmittit
Qui uͦ lacͥmas indesinent̃ fundit. & ta¬
m̃ peccare ñ desinit: hic lam̃tum ht̃.
s mundationẽ ñ habet. quia dũ ipsam
quã flendo impetrare potuit ueniã con¬
tempnit: fletib suis mundicram sub¬
trahit. & ante dĩ oculos sordidas etã
ipsas lacrimas facit. Qui uͦ a desidio

Expanded text:
antedictis, quia poenitentia est medicamenantedictis, quia poenitentia est medicamentum vulneris, spes salutis, et nomen ipsum sumptum est a poena qua anima cruciatur, et caro mortificatur, et dicta est poenitentia quasi punientia. Qui poenitentiam agunt, ideo capillos et barbam nutriunt, ut monstrent abundantiam criminum, quibus peccator peccatorum propter haedos ad sinistram futuros. Quod autem cinere asperguntur peccatores, ostendit quia cinis sunt, et in pulverem revertentur. Lacrymae poenitentium apud Deum pro baptismate reputantur. Duplex est poenitentiae gemitIlle vero poenitentiam agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet; quia dum ipsam quam flendo impetrare potuit veniam contemnit, fletibus suis munditia subtrahit, et ante Dei oculos sordidas etiam ipsas lacrymas facit. Qui vero a desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
Delent gͦ lacͥmȩ petripeccata: q̃ pudor
ẽ confiteri. S sciendũ quia confessioniᷤ
institutio ñdum ꝓmulgata fuerat in
pͥmitiua eccła. uł quia petrꝰ confessꝰ fu¬
erit licet scriptura ñ referat. sic̃ credere
cogim᷑ apłos baptizatos fuisse. qd̾ qͣndo
uł quomͦ factũ sit ñ legimꝰ. Quib dam
tam̃ uidet᷑ ex dispensatione petrũ reti¬
cuisse confessionẽ denegatione. quia
si hc̃ tantũ eccłȩ architectũ tam grauit̃
alii adhuc infirmi corruisse nouissent.
multũ adu̾sus eũ scandalizati fuisseg̃.
Quo fit ut salubri dispensatione ita qd̃
ñ ꝓptea et̾̃naliter puniretur reticeret
aliquis. id unde testaret᷑ ei conscientia.
qd̾ si alici diceret celari ñ posset. & sisꝗ¬
retur: eccła inde scandaliraret᷑. Si uͥ ꝓp
suam ꝑsonam hoc faceret. ne scilices in¬
famis & contẽptibilis apudalios fierit.
suꝑbra ualde damnabiliseẽt. Patet ex

Expanded text:
» Delent ergo lacrymae Petri peccata, quae pudor » Delent ergo lacrymae Petri peccata, quae pudor est confiteri. Sed sciendum quia confessionis institutio nondum promulgata fuerat in primitiva Ecclesia, vel quia Petrus confessus fuerit, licet Scriptura non referat, sicut credere cogimur apostolos baptizatos fuisse: quod quando vel quomodo factum sit non legimus. Quibusdam tamen videtur ex dispensatione Petrum reticuisse confessionem de negatione, quia si hunc tantum Ecclesiae architectum tam graviter alii adhuc infirmi corruisse novissent, multum adversus eum scandalizati fuissent. Quo fit ut salubri dispensatione, ita quod non propterea aeternaliter puniretur, reticeret aliquis id unde ei testaretur conscientia: quod si alicui diceret, celari non posset; et si sciretur Ecclesia inde scandalizaretur. Si vero propter suam personam hoc faceret, ne scilicet infamis et contemptibilis apud alios fieret, superbia damnabilis esset. Patet ergo ex
Abbreviated transcription (Latin):
lus qui facis mirabilta. cũ multi homineᷤ
mirabilia fecerint. s ñ ex se sic̃ ds̃. Item.
nemobonus nͥ solus ds̃. quia ex sebonus.
& multi homines boni st̃. s ñ eo mͦ quo ds̃.
Nullus gͥ nͥ ds̃ potest alium saluare. quod
quidẽ faceret. si ex sepeccata dimiteret.
Qd̃ etiam nemo pret̃ nosmet ipsos possit
nos damnare: ostendit᷑ ibi. Anima mea
dedignatur inuisibilis. de qͣ in eccłastico.
Ecce sac̾dos magnꝰ. Et apłs. Piures facti
st̃ sacerdotes iccirco qd̾ morte ꝓhiberent᷑
ꝑ ianere. hicaũt manet in ȩt̃num. sacer¬
dotium habens sempit̾num. Siqͥs uͦ ex
contẽptu uł ex negligentia ñ confiteatur.
constat quia ñ ht̃ uerã cordis contͥtionẽ.
& tum ꝓ illo peccato qd̾ ñ uult confiteri.
tũ quia instituta eccłe negligit: et̃nalit̃
puniendꝰ ẽẽ conuincit᷑. Dicunt aũt leo.
ambrosius de sacram̃tis.⁊ maximꝰ. La¬
crimas petri lego. confessionẽ ñ inuenio.

Expanded text:
lus qui facis mirabilia , cum multi homines lus qui facis mirabilia , cum multi homines miracula fecerint, sed non ex se sicut Deus. Item: Nemo bonus nisi solus Deus , quia ex se bonus: et multi homines boni sunt, sed non eo modo quo Deus. Nullus igitur nisi Deus potest alium salvare, quod quidem faceret, si ex se peccata dimitteret. Quod etiam nemo praeter nosmetipsos possit nos damnare ostenditur ibi: Anima mea dedignatur invisibilis, de quo in Ecclesiastico: Ecce sacerdos magnus . Et Apostolus: Plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere. Hic autem manet in aeternum, sacerdotium habens sempiternum . Si quis vero ex contemptu vel ex negligentia non confiteatur, constat quia non habet veram cordis contritionem, et tum pro illo peccato quod non vult confiteri, eum, quia instituta Ecclesiae negligit, aeternaliter puniendus esse convincitur. Dicunt autem Leo et Ambrosius, de sacramentis et Maximus: « Lacrymas Petri lego, confessionem non invenio.
Abbreviated transcription (Latin):
catum ⁊ pęnã peccati. aliis solã temporalẽ
pęnam. quia iam peccatitenebras & ge-¬
hennȩ uinculũ soluerat. qd ꝑ lararum
ostendit. Accessit enĩ & uocauit cũ. & uo¬
catum uificauit. & inuificato ait. exi
foras. & de eo dix̃ discipłis. soluite eũ. &
sinite abire. Similit᷑ uenit ad peccatorẽ. &
uocat eũ ꝑ infnam inspirationẽ. & mor¬
tepeccati discedente uiuificat᷑. ⁊ eo uiui¬
ficato dicit. ut exeat foras. id ꝑ confessi¬
onem se sacerdotib ostendat. de qͦ ⁊ sacer¬
dotib ait. soluite eum id reuocate ad
eccłam. & sinite abire. hoc ẽ cũ aliis fide¬
lib conu̾sari & ꝑmanere. Dimntit gͦds
peccata ex semetipso. & ꝑ se ipsũ quando
deleo iniquitates: & peccata ppłi. Inde
ambrosius. Iue solus peccata dimittit.
qui solus ꝓpeccatis mortuus ẽ. Sac̃doteᷤᷤ
tam̃ dicunt᷑ int̃dũ peccata dimittere.
ñ ex se s ex gr̃a ineis ⁊ ꝑ eosoꝑante. scđd̃m¬
arbitrium ñ eoꝵ s dĩ. Sic ẽ illud. Tu es so¬

Expanded text:
s solam temporalem poenam, quia jam peccati tenebras et gehennae vinculum solverat, quod per Lazarum ostendit. Accessit enim et vocavit eum, et vocatum vivificavit, et vivificato ait, exi foras, et de eo dixit discipulis, solvite eum, et sinite abire . Similiter venit ad peccatorem, et vocat eum per internam inspirationem: et morte peccati discedente vivificatur, et eo vivificato, dicit ut exeat foras, id est, per confessionem se sacerdotibus ostendat, de quo et sacerdotibus ait, solvite eum, id est, revocate ad Ecclesiam, et sinite abire, hoc est, cum aliis fidelibus conversari et permanere. Dimittit ergo Deus peccata ex semetipso, et per semetipsum quando deleo iniquitates et peccata populi . Inde Ambrosius: « Ille solus peccata dimittit, qui solus pro peccatis mortuus est. » Sacerdotes tamen dicuntur interdum peccata dimittere, non ex se, sed ex gratiarbitrium non eorum, sed Dei. Sic est illud: Tu es so
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ ⁊ matrẽ. & adherebit uxorisuȩ. &
erunt duo in carne una. Dixit hec d̾s
ꝑ adam. cui ñ feminas s feminã de latere
formauit. Propt̃ hoc scilicet quia ex uiro
ẽ uxor. dimitet homo patrẽ ⁊ matrem. et
adherebit uxori. Non dixit uxorib. ut
ostendet ñ unam ducendam suꝑ alterã.
id ut relicta prima duceretur altera.
humore nascunt᷑ & crescunt: sic ho¬
mines ꝑ amorẽ incipiunt & augent᷑.
humor de radicib ascendit in herbam
& transmittitur in sem. s ad radices ñ
reu̾titur. Sic caritas de parentib ascen-¬
dit ad filios. s ñ conũtitur. Et idõ pã¬
rentes plus diligunt filios quã ab eis
diligantur: quia filii transmittunt affe¬
ctum ad alios ꝓcreandos. Itaq iam ñ st̃
duo. s una caro. Sicut amme multorũ
qui spualit se diligunt. qͣsi una dicunt᷑

Expanded text:
 adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Dixit hoc Deus per Adam, cui non feminas, sed feminam de latere formavit. Propter hoc scilicet, quia ex viro est uxor, dimittet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori. Non dixit, uxoribus, ut ostenderet non unam ducendam super alteram, id est, ut relicta prima, duceretur altera. humore nascuntur et crescunt, sic homines per amorem incipiunt et augentur. Humor de radicibus ascendit in herbam, et transmittitur in semen, sed ad radicem non revertitur, sic charitas de parentibus ascendit ad filios, sed non convertitur. Et ideo parentes plus diligunt filios, quam ab eis diligantur, quia filii transmittunt affectum ad alios procreandos. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Sicut animae multorum quae spiritualiter se diligunt, quasi una dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
i̾c sermones istos. migrauit
a galilȩa. & uenit in fines iu¬
dex transiordanen. & secutȩ st̃ eũ turbȩ
multȩ. & curauit eos ibi. Remigius.¬
alilȩos in iudea curare uoluit. ut
gentes in eã ueniã quȩ iudeȩ para¬
batur admitteret. Om̃is quidẽ iudȩoꝵ
ꝓuincia ad distinctionẽ aliarũ gentiũ
uidea dr̃ s specialius meridiana plaga.
ad differentiam samariȩ. galileȩ. deca¬
polis. & ceterarũ regionũ eiꝰdẽ ꝓuinciȩ.
Et accesser̃ ad eũ pharisei temptantes
eum ⁊ dicentes. Si licet homini dimitt̾e
uxorẽ suam quac̃q ex causa : leronimꝰ.¬
actio phariseoꝵ uolebat dm capere
cormto syllogismo. ut uł ostendẽs
eum docere contraria castitati. uł loqui
contraria moysi. S dñs transiit decipu¬
lam eoꝵ. temꝑando responsionẽ. Qui
respondensait illis. Non legistis quia

Expanded text:
migravit a Galilaea, et venit in fines Judae trans Jordanem, et secutae sunt eum turbae multae, et curavit eos ibi. REMIG. Galilaeos in Judaea curare voluit, ut gentes in eam veniam quae Judaeae parabatur, admitteret. Omnis quidem Judaeorum provincia ad distinctionem aliarum gentium, Judaea dicitur, sed specialius meridiana plaga, ad differentiam Samariae, Galilaeae, Decapolis, et caeterarum regionum ejusdem provinciae. Et accesserunt ad eum eum, et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam quacunque ex causa? HIERON. Factio Pharisaeorum volebat Deum capere quasi cornuto syllogismo, ut vel ostenderent eum docere contraria castitati, vel loqui contraria Moysi. Sed Dominus transiit decipulam eorum, temperando responsionem. Qui respondens, ait illis: Non legistis quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui debebat ei centũ denarios. & tenens
suffocabat eũ dicens. Redde qd̃ debes
Centũ denariorũ debitor erat. quẽ de aliqͥb
cõmissis in frẽm satis facere oportebat. Con¬
seruum aũt suffocare ẽ. in fr̃em ꝑuindi¬
ctam exardere Et ꝓcidens conseruus eiꝰ:
rogabat eũ dicens. Patientiã habe in me:
& om̃ia reddã tͥ. Emendabo scilicet consi¬
lio uł iudicio eccłȩ qd̃ deliqui Ille aũt
noluit. s abiit & misit illũ in carcerẽ do¬
nec redderet debitũ. Holuit seipsũ con¬
siderare. ut in spũ lenitatis miscditen
ageret. s recessit a bono gr̃ȩ quã susceꝑat.
mittens conseruũ in carcerẽ dirȩ tribula¬
tionis. quasi ad hoc fortassis. ut ita pecca¬
ti debitũ solueret. neqͥd in futuro grauiꝰ
ulciscendũ remaneret. Euenit itaq iux¬
ta apłm qd̾ ille t̾sticia absorbet᷑. & iste ꝑit
qui frem odit. & in rigore iusticiȩ excedit.

Expanded text:
qui debebat ei centum denarios. Et tenens qui debebat ei centum denarios. Et tenens suffocabat eum, dicens: Redde quod debes. Centum denariorum debitor erat, quem de aliquibus commissis in fratrem satisfacere oportebat. Conservum autem suffocare, est in fratrem per vindictam exardere. Et procidens conservus ejus, rogabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. Emendabo scilicet consilio vel judicio Ecclesiae quod deliqui. Ille autem noluit, sed abiit et misit illum in carcerem, donec redderet debitum. Noluit se ipsum considerare, ut in spiritu lenitatis misericorditer ageret; sed recessit a bono gratiae quam susceperat, mittens conservum in carcerem dirae tribulationis, quasi ad hoc fortassis, ut ita peccati debitum solveret, ne quid in futuro gravius ulciscendum remaneret. Evenit itaque juxta Apostolum, quod ille tristitia absorbetur, et iste perit qui fr
Abbreviated transcription (Latin):
uxore & filiis. hoc ẽ cũ insipientta. & co¬
gitationib malis. Iustos uͦ cũ uxore ac
filiis. id cum sapientia ⁊ cogitationib
bonis. segłificaturũ ꝓmittit. Preciũ qͥppe
uenditi. suppliciũ damnati intelligituꝵ.
Procidens aũt seruus iller orabat eũ di¬
cens. Ratientiã habe in me. & om̃ia recdola
tibi. Timore gehennȩ humiliatꝰ dic̃. Par¬
ce mͥ dñe. & ego credens acpęnitens. cari¬
tate oꝑiam multitudinẽ peccatoꝵ. Oi¬
sertꝰ aũt dñs serui illiꝰ. dimisit eũ ⁊ debi¬
tũ dimisit. ei Peccator rogans accipit do¬
num decẽ miliũ talentoꝵ. id ueniã suo
cõmissoꝵ. cũ sͥ assumit medelã quã ds̃
ad hoc instituit. hocaũt fit. si lauacrum
baptismi ñ ficte. uł si postea baptismũ
penitentiȩ deuote suscipiat. Dim issus
itaq a uinculis p̃cedentis timoris: egre¬
ditur in spẽ salutis. Egressus aũt ser¬
uus ilie. inuenit unũ de conseruis sus

Expanded text:
uxore et filiis, hoc est, cum insipientia et couxore et filiis, hoc est, cum insipientia et cogitationibus malis. Justos vero cum uxore ac filiis, id est, cum sapientia et cogitationibus bonis se glorificaturum promittit. Pretium quippe venditi, supplicium damnati intelligitur. Procidens autem servus ille, orabat eum dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi, Timore gehennae humiliatus, dicit: Parce mihi, Domine, et ego credens ac poenitens charitate operiam multitudinem peccatorum. Misertus autem dominus servi illius, dimisit eum et debitum dimisit ei. Peccator rogans, accipit donum decem millium talentorum, id est, veniam suorum commissorum, cum sibi assumit medelam, quam Deus ad hoc instituit. Hoc autem fit, si lavacrum baptismi non ficte, vel si postea baptismum poenitentiae devote suscipiat. Dimissus itaque a vinculis praecedentis timoris, egreditur in spem salutis. Egressus autem servus ille, invenit unum de conservis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regnũ cȩloꝵ homini regi:qui uoluit ra¬
tionem ponere cum seruis suis. Ieron̾.¬
amiliare ẽ syris et maxime palestims.
ad omẽm sermonẽ suũ parabolas iun¬
gere. ut qd ꝑ simplex p̃ceptum teneri ñ
potest. ꝑ similitudinẽ teneat᷑. hylanius.
egnũ celoꝵ intellige xp̃m. icdõ ter¬
reno regi assimilatũ. ut ostendat
oportere sine numero ueniã dare conser¬
om̃ino peccaminũ ueniam. nob̃ fuo mu¬
nere ñ nr̃o merito largit᷑ sit Et cũ cepis¬
set rationẽ ponere: oblatus ẽ ei unus qui
debebat decem milia talenta. Cum aũt¬
ñ hab̾et unde redderet: ussit eum dño
uenundari. et uxorẽ eiꝰ & filios. & omnn
quȩ habebat. & reddi. Remigus
p̃c meritoꝵ examinator. iam ꝑscrip¬
turas cum seruis rationẽ ponit. Decẽ m¬
lia talenta debebat. qui de innumerabi
neq grãm. unde satis facere posset: sen-¬
sit in scͥpturis quia tales iubet ds uenumn¬
dari. id÷ et̃no incendio mancipari. cum

Expanded text:
est regnum coelorum homini regi qui voluit rationem ponere cum servis suis . » Familiare est Syris, et maxime Palaestinis, ad omnem sermonem suum parabolas jungere, ut quod per simplex praeceptum teneri non potest, per similitudinem teneatur. Regnum coelorum intellige Christum, ideo terreno regi assimilatum, ut ostendat oportere sine numero veniam dare conseromnino peccaminum veniam nobis suo munere, non nostro merito largitus sit. « Et cum coepisset rationem ponere, oblatus est ei unus qui debebat decem millia talenta. Cum aunon haberet unde redderet, jussit eum dominus venundari, et uxorem ejus et filios, et omnia quae habebat, et reddi. REMIG. Christus meritorum examinator, jam per scripturas cum servis rationem ponit. Decem millia talenta debebat, qui de innumerabilres, neque gratiam unde satisfacere posset, sensit in Scripturis, quia tales jubet Deus venundari, id est, aeterno incendio mancipari cum
Abbreviated transcription (Latin):
iniusticia sua. U identes aũt conserui
cus q̃ fiebant: contristati st̃ ualde. Et ue¬
uerunt. & narrauer dño suo om̃ia quȩ
facta fuerant. Spũales qui om̃ia iudi¬
cant talia uidentes contͥstant᷑. & nunci-¬
ant dño ad corrigendũ implorantes au¬
xilium. Tunc uocauit illũ dñs suus. &
ait illi. Serue nequã. om̃e debitũ dimisi

Expanded text:
 conservi ejus quae fiebant contristati sunt valde. Et venerunt et narraverunt domino suo omnia quae facta fuerant. » Spirituales qui omnia judicant talia videntes contristantur, et nuntiant Domino ad corrigendum, ejus implorantes auxilium. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait illi: Serve nequam, omne debitum dimisi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i dimiitat᷑. qͦtiens in die peccare ñ possit.
de qd̃ in psalio canit᷑. septies in die laudẽ
dixitͥ: nichil ẽ aliud quam semꝑ laus eiꝰ
inore meo. Undenarius uͦ transgressionẽ
significat. quia recedit a denario. in qͦ de-¬
calogus consistit. Cumgͦ multiplicat᷑ ꝑ
septẽ. ut septies undecim sint. septuagin
ta septẽ: om̃is intelligit᷑ transgressio. Pre¬
cipitur gͦ dimitendũ ẽẽ septuagies septi¬
es. id septuaginta et septẽ uicibꝰ. hoc ẽ¬

Expanded text:
ri dimittatur, quoties in die peccare possit. Alide quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nihil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Undenarius vero transgressionem significat, quia recedit a denario, in quo Decalogus consistit. Cum ergo multiplicatur per septem, ut septies undecim sint septuaginta et septem, omnis intelligitur transgressio. Praecipitur ergo dimittendum esse septuagies septies
Abbreviated transcription (Latin):
Iotestatẽ tribuit apłis. ne ab aliqͦ contẽp¬
nantur. Acsidicat. Si aliqͥs noluerit cor¬
reptionem urãm audire. & cũ iuinclo ana-¬
thematis alligaueritis interra: alligatus
erit etiã in cęlo. hoc ẽ cȩlesti sententia con¬
firmante. Uelitaut supra. Magis teR.¬
uoscunq ab ȩccła in hac uita eie¬
ceritis. uł in eccłam induxeritis:
rata erit sententia etiã in cęlo. id in tota
ȩccłã. Siue aut̃ iuste. siue iniuste hoc fi¬
at: nichil refert qͥn subiectꝰ obedire debeat.

Expanded text:
otestatem tribuit apostolis, ne ab aliquo contemnantur. Ac si dicat: Si aliquis noluerit correctionem vestram audire, et eum vinculo anathematis alligaveritis in terra, alligatus erit etiam in coelo, hoc est, coelesti sententia confirmante. Vel ita ut supra; quoscunque ab Ecclesia in hac vita ejeceritis, vel in Ecclesiam induxeritis, rata erit sententia etiam in coelo, id est, in tota Ecclesia. Sive autem juste, sive injuste hoc fiat, nihil refert quin subjectus obedire debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
penitentẽ. quia postquã duo de uobis con-¬
sentient. ñ dico tamtũ de his. s de om̃i re pe¬
tenda: unitatis merito fiet a patre meo con¬
sensus illiꝰ petitio. Ego enĩ pax & caritas.
ego suminũ et cõmune bonũ. sedem michi
in pacificis constitui. lerominꝰ.
cce p̃imum concordiȩ. ad quã totꝰ ser
mo isteuocat. Potest & hoc tẏpice intelligi.
ut ubi sp̃s & anima & corpus consenserint:
om̃em rem bonã impetrent quã petierint.
unc accedens petrus ad eũ dix̃. Dñe
qͦtiens peccabit in me fũ ms̃. et dimitcam

Expanded text:
poenitentem; quia postquam duo de vobis consentient, non dico tantum de his, sed de omni re petenda, unitatis merito fiet a Patre meo consensus illius petitio. Ego enim pax et charitas, ego summum et commune bonum, sedem mihi in pacificis constitui. HIERON. Ecce praemium concordiae, ad quam totus iste sermo vocat. Potest et hoc typice intelligi, ut ubi spiritus et anima et corpus consenserint, omnem rem bonam impetrent quam petierint. unc accedens Petrus ad eum, dixit: Domine, quoties peccabit in me frater meus, et di
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ iustificationib dñi sine q̃rela. Magist̃.¬
In tedm qͥ uidet in corde ⁊ ñ fallit᷑ iusti
Nerant. s apud homines obꝓbriũ susti¬
nebant. quia lex steriles malecdixit. R m¬
tum. deinde iustificatio. In manda¬
tis dm̃ incedimꝰ: cum eis obedimꝰ. Cum uͦ
congrue iudicamꝰ: iustificationes eiꝰ tene¬
mus. Plena ẽ hȩc laudatio. quȩ genus in
maiorib. mores in ȩqͥtate: officium in sa¬
cerdotio. factũ inmandato. iudiciũ in
iustificatione cõprehendit. De hoc quod
na ñ tantũ corã do. s etiã corã hõib. Et
eccłastes ne sis inqͥt multũ iustus. quia
plerunq iusticia durior hominũ q̃relã

Expanded text:
stificationibus Domini sine querela. Ante Deum qui videt in corde et non fallitur, justi erant, sed apud homines opprobrium sustinebant, quia lex steriles maledixit. Ptum, deinde justificatio. In mandatis Domini incedimus, cum eis obedimus. Cum vero congrue judicamus, justificationes ejus tenemus. Plena est haec laudatio, quae genus in majoribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, judicium in justificatione comprehendit. De hoc quod na, non tantum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et Ecclesiastes: Ne sis inquit multum justus . Quia plerumque justitia durior, hominum querelam
Abbreviated transcription (Latin):
mitus gentilis ppłs. credidit exemplo fi¬
delium de synagoga. q̃ iugũ legis traxe¬
rat: bene refertur pullus fuisse filius
onsidera quia sicut hoc genus iu¬
menti siquro errat in simplicitate
errat. & ñ in asꝑitate: ita homines qͥ
crediderunt in xp̃m ex ut̾roq ppło. an¬
discipuli eius pͥmum.s quando głifica¬
tus ẽ ĩc. Tunc recordati fc̃ quia hec erañ
scripta de eo. & hec fecerunt ei. Augustinꝰ.¬
ostquam uidelicet uirtutẽ suȩ re-¬
surrec̾tionis ostendit: recolentes
discipłi quȩ uidant. cognouert̃ quia
scđ̃m ꝓpħ̃iam in pullo sedit. & ñ alia
fecerunt ei. quam illa q̃ erant scͥpta de illo.
unte aũt illo: multi substernebant

Expanded text:
mitus gentilis populus credidit exemplo fimitus gentilis populus credidit exemplo fidelium de Synagoga, quae jugum legis traxerat, bene refertur pullus fuisse filius onsidera, quia sicut hoc genus jumenti, si quid errat, in simplicitate errat, et non in asperitate; ita homines qui crediderunt in Christum ex utroque populo, anli primum, sed quando glorificatus est Jesus, tunc recordati sunt quia haec erant scripta de eo, et haec fecerunt ei. AUGUST. Postquam videlicet virtutem suae resurrectionis ostendit, recolentes discipuli quae viderant, cognoverunt quia secundum prophetiam in pullo sedit, et non alia fecerunt ei, quam illa quae erant scripta de illo. unte autem illo, multi substernebant
Abbreviated transcription (Latin):
estes apłoꝵ sunt p̃cepta diuina. &
grã spũalis. quib turpitudo nr̃e
carnis tegitur. His prius nudi ppłi. sed
s iusticia & pax & gaudiũ in sp̃u sco.
ꝑ ꝓpħam dicentẽ. Dicite filie syon. ecce
rertuus uenit tͥ mansuet᷑. sedens super
pullũ asine subiugalis. Hoc in ꝓpħa
zacharia scͥptum ẽ:a cuius sententia ma-¬
thcus & ioħs minime recedunt. & si u̾ba
syon dicit bonos in illo ceco ppło. Dicite ei
p̃dicatores netimeat. s exultans agnos
cat regẽ suum. m̃tes regentẽ. & ad regnum
celoꝵ ꝑducentẽ. necũ reꝓbis dicat. Non
habemus regẽ nͥ cesarẽ. Ioħs cͥsostomꝰ
Sansuetus uenit ñ sedens in curru au¬
reo purpura fulgens. nec suꝑ equũ
discordiȩ amatorẽ. s suꝑ bestiam pacis
tur sedisse dñs. s magis competit ut pul¬
lo usus sit ad sedendũ. asina ducta lib̃a.
Mystice aũt suꝑ utrũq ppłm sub dñio
cius humiliatum sedit. petro & paulo
missis ad eos. Quia gͦ lasciuus & indo¬

Expanded text:
estes apostolorum sunt praecepta divina et gratia specialis, quibus turpitudo nostrae carnis tegitur; his prius nudi populi, sesed justitia et pax et gaudium in Spiritu am dicentem: Dicite filiae Sion: Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super pullum asinae subjugalis. » Hoc in propheta Zacharia scriptum est, a cujus sententia Matthaeus et Joannes minime recedunt, etsi verba on dicit bonos in illo caeco populo. Dicite ei, praedicatores, ne timeat, sed excat regem suum mentes regentem, et ad regnum coelorum perducentem, ne cum reprobis dicat: Non habemus regem nisi Caesarem. CHRYS. Mansuetus enim venit, non sedens in curru aureo purpura fulgens, nec super equum discordiae amatorem, sed super bestiam pacis tur sedisse Dominus, sed magis competit ut pullo usus sit ad sedendum, asina ducta libera. Mystice autem super utrumque populum sub dominio ejus humiliatum sedit, Petro et Paulo missis ad eos. Quia ergo lascivus et indo
Abbreviated transcription (Latin):
scendit. ut in illo & cũ illo unũ ẽẽnt. qͥ
ꝑ illum ascensuri erant. Añs in libro¬
corpus aut̃ ñ ascendit s leuatũ est
deramus quã secũ leuauit. s ipsum
quiuestitus ẽ solũ dicimus ascendisse. Et¬

Expanded text:
scendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicorpus autem non ascendit, sed leuatum est deramus, quam secum leuauit, sed ipsum, qui uestitus est, solum dicimus ascendisse. \'
Abbreviated transcription (Latin):
tis dicit. Ds̃ aũt ñ faciet umdictã electo
rum suoꝵ damantiũ ad se die ac nocte.
& patientiam habebit in illis : Dico uob̃.
quia cito faciet uindictam illorum.
Siquem mouet cur electi se uindicari de¬
precentur. cum aꝑtissime moneam ꝓꝑ
sequentib orare. intelligendũ ẽ eam uin¬
dict̾am ẽẽ iustoꝵ. ut mali ꝑeant. Leunt
aũt duob modis. aut conuersione ad iu¬
sticiam. aut amissa potestate qua tẽpo¬
raliter ualent adu̾sus bonos. Uerũtam̃
filius hominis ueniens. putas inuemet
fidem in terra: Quamus om̃ps condi¬
tor semꝑ sit paratus ad uindictã:. in die
tam̃ uidicii seuerius apparebit ruma ma¬
loꝵ. Putas ñ est hic dictum dubitandos
arguendo.nam & nos aliquando de reb:
certis ponimꝰ increpando t̾ibũ dubitatiõis.
ut si indignant᷑̃ seruotuo dicas. Contẽp¬
nis me. considera. forsitan dñs tuus sum.

Expanded text:
tis dicit. Deus autem non faciet vindictatis dicit. Deus autem non faciet vindictaamantium ad se die ac nocte, et patientiam habebit in illis? Dico vobis, quia cito faciet vindictam illorum. Si quem movet cur electi se vindicari deprecentur, cum apertissime moneamur pro persequentibus orare : intelligendum est, eam vindictam esse justorum, ut mali pereant. Pereunt autem duobus modis, aut conversione ad justitiam, aut amissa potestate, qua temporaliter valent adversus bonos. Verumtamen Filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra? Quamvis omnipotens Conditor semper sit paratus ad vindictam, in die tamen judicii severius apparebit ruina malorum. Putas non est hic dictum dubitando, sed arguendo, nam et nos aliquando de rebus certis ponimus increpando verbum dubitationis, ut si indignanter servo tuo dicas: Contemnis me? considera; forsitan Dominus tuus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
intra se dix̃. Et si dm̃ ñ timeo nec hominẽ
reuereor:tam̃ quia molesta ẽ mͥ hȩc uidua
uindicabo illam. ne in nouissimo ueniers
suggillet me. Hoc ẽ. ne tr̾um & iterũ ue¬
mens: strangulet me tediosis clamorib.
Suggillare a sugo & lamiis tractũ. stran¬
gulare ẽ. Parabolas dñs aut scdm simi¬
litudinem ponit. ut de homine qui ha-¬
bebat duos filios. maiorem magro. mi¬
norem in longinquo: aut ex dissimilitu¬
dine aliquid ꝓbat. ut ibi. sifenum agri
qd̃ hodie ẽ. & cras inclibanũ mittitur
ds̃ sic uestit. quantomagis uos modicȩ
fidei: Et suꝑius genus ita conungitur.
sicut illud. ita illud uł istud. inferius ita.
si illud ẽ. quantominꝰ uł quantomagis
hoc uł illud. Iudex ẽ hic ex dissimilitu¬
dine. quia iniquus nunquã assimilat᷑ dõ.
Ipsa uidua potest habere similitudinẽ
eccłȩ. quȩ desolata uidet᷑ donec ueniat dñᷤ.
qui tam̃ in secreto etiam nc̃ curã eiꝰ gerit.
Nit aũt dñs. Audite quid uidex miquita¬

Expanded text:
nec hominem revereor, tamen quia molesta est mihi haec vidua, vindicabo illam, ne in novissimo veniens sugillet me. Hoc est, ne iterum et iterum veniens strangulet me taediosis clamoribus. Sugillare a sugo et lamiis tractum, strangulare est. Parabolas Dominus aut secundum similitudinem ponit, ut de homine qui habebat duos filios, majorem in agro, minorem in longinquo : aut ex dissimilitudine aliquid probat, ut ibi: Si fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittetur, Deus sic vestit, quanto magis vos modicae fidei? Et superius genus ita conjungitur, sicut illud, ita illud vel istud; inferius ita, si illud est, quanto magis vel quanto minus hoc vel illud? Judex est hic ex dissimilitudine, quia iniquus nunquam assimilatur Deo. Ipsa vidua potest habere similitudinem Ecclesiae, quae desolata videtur, donec veniat Dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam ejus gerit. Ait autem Dominus: Audite quid judex iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta q̃ scilicet ꝑ dilectionẽ oꝑatur. &
demones fugat. & de peccatis ueniã ob¬
tinet: apte sequens parabola ad semper
orandũ & credendũ. & ñ de nob̃ s de dõ
p̃sumendum hortatur. B e o a.
intelligendum ẽ aut de cotidians horis
uyeta ritum ȩccłȩ. ut ait psalmista. benedi¬
cam dñm in om̃i tẽpore. sẽꝑ laus eiꝰ. ĩ.o. meo:
aut certe quicquid iustus facit scđm um̃r.
ad orationẽ ẽ reputandum. .CxXII.¬

Expanded text:
est, quae scilicet per dilectionem operatur, et daemones fugat, et de peccatis veniam obtinet, apte sequens parabola ad semper orandum et credendum, et non de nobis, sed de Deo praesumendum hortatur. Apostolusintelligendum est aut de quotidianis horis juxta ritum Ecclesiae, ut ait Psalmista: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo , aut certe quidquid justus facit secundum Deum, ad orationem est reputandum. C
Abbreviated transcription (Latin):
aut nob dr̃. quia om̃is locus miscdiȩ quẽ
calcabimus pede m̃tis gradientes in dm̃:
ñr erit. Ut gͥ huic pedi fortius innitamur.
uttnam pes alt̃ eneruetur. qͦ mens ad ter¬
rena graditur. uixta qd̃ angłs benedicens
iacob fecisse legitur. R.cxXUI. M .XI
t cum stabitis ad orandum. ¶iĩii.¬
dimittite siquid habetis adu̾sus ali¬
quem. ut & pat̃ ur̃ qui in celis ẽ. dimittat

Expanded text:
autem nobis dicitur, quia omnis locus misericordiae quem calcabis pede mentis gradientes in Deum, noster erit. Ut igitur huic pedi fortius innitamur, utinam pes alter enervetur, quo mens ad terrena graditur, juxta quod angelus benedicens Jacob fecisse legitur . R. 126VI M. 44 Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
natione diuina sunt facta. Augustinꝰ.¬
ui uult gͦ uenire ad lucẽ. ñ tantũ
agrandib peccatis abstineat .s. etiã
aminorib ueram confessionẽ faciat. qͣm̃
plura minuta peccata si negligant᷑ occi¬
dunt. Nam minutȩ guttȩ flum̃ implent.¬
& minuta grana harenȩ si multa sint op¬
primunt nauẽ. Et hoc facit sentina
neglecta. qd̾ fluctꝰ irruens. Paulatim in¬
trat aqua ꝑ sentinã.s diu intrando. &¬
ñ exhauriendo mergit nauẽ. Et quia ds̃
peccatores flagellat. in hoc scł̃o ad emun¬
dationẽ. ferto patrẽ erudientẽ. ne senti¬
as iudicẽ pumentem. A.LxXXUI.

Expanded text:
natione divina sunt facta. Qnatione divina sunt facta. Qui vult ergo venire ad lucem, non tantum a grandibus peccatis abstineat, sed etiam minoribus veram comessionem faciat, quoniam plura minuta peccata, si negligantur, occidunt. Nam minutae guttae flumen implent, et minuta grana arenae si multa sunt opprimunt navem. Et hoc facit sentina neglecta, quod fluctus irruens. Paulatim intrat aqua per sentinam; sed diu intrando et non exhauriendo mergit navem. Et quia Deus peccatores flagellat in hoc saeculo ad emendationem, ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. FERIA
Abbreviated transcription (Latin):
cem. & ñ uenit ad lucẽ. ut ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ.
udicium dicit ȩt̃nam damnationẽ. quod
erit ñ cognoscere dm̃. sicut ȩtña uita est
cognoscere eũ. Quia lux uenit u̾bum sci¬
licet in carnem. & excitat & monet hoĩes
cognoscere sua mala inquib om̃s ft̃. ꝓfe¬
cto illi iudicantur qui oder̃ admonentẽ
lucem & fugant ne arguant᷑ mala eorũ.
quȩ st̃ impietas. incredulitas. odium
et̾ne lucis. & nolle eam aspicere.s uelle
intenebris peccatoꝵ remanere. Itiq oĩs
qui ẽ in intentione mali. & cum amore
ipsius mali oꝑattir. odit lucẽ quia de¬
tegit mala. & ita ñ uenit ad lucem ut ei
uingatur . s fugat. ne mala quȩ diligit
arguantur. Qui autẽ facit ueritatem
uenit ad lucẽ. ut manifestentur oꝑa eius.
quia in dõ st̃ facta Quia iniciũ boni
ẽ accusatio mali. ueritatẽ facit id÷ ea q̃
ueritas iubet. quic̃q ad monitus ꝑ lucẽ
sua mala accusat. ut hec eiꝰ accusatio &
alia bona q̃ fecit manifestent᷑. qͦd illumi¬

Expanded text:
n arguantur opera ejus. » Judicium dicit aeternam damnationem, quod erit non cognoscere Deum, sicuti aeterna vita est cognoscere eum. Quia lux venit, Verbum scilicet in carne, et excitat et monet homines cognoscere sua mala, in quibus omnes sunt; profecto illi judicantur qui oderunt admonentem lucem, et fugant ne arguantur mala eorum quae sunt impietas, incredulitas, odium aeternae lucis, et nolle eam aspicere, sed velle in tenebris peccatorum remanere. Utique omnis qui est in intentione mali et cum amore ipsius mali operatur, odit lucem, quia detegit mala, et ita non venit ad lucem, ut ei jungatur; sed fugat ne mala quae diligit arguantur. « Qui autem facit veritatem venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in domo sunt facta. » Quia initium boni est accusatio mali, veritatem facit, id est ea quae veritas jubet. Quicunque admonitus per lucem sua mala accusat, ut haec ejus accusatio et alia bona quae fecit manifestentur quod illumi
Abbreviated transcription (Latin):
nea. Et uidentes discipłi. mirati sunt di¬
centes. Quomͦ continuo aruit. Magister¬
ret̾missum erat quid dñs in itinere fece
ad ficum. sitiens uenerat ad puteũ ue
minum esuriebat. & fidem eccl̃ȩ sitiebat.
estuans ad incredulitatem ifraelis.
rbor ẽ synagoga. quȩ erat iuxta uiam.¬

Expanded text:
rati sunt, dicentes: Quomodo continuo aruit? HIErmissum erat quid Dominus in itinere fecerad ficum, sitiens venerat ad puteum, veminum esuriebat, et fidem Ecclesiae sitiebat, aestuans ad incredulitatem Israelis. Arbor est Synagoga, quae erat juxta viam
Abbreviated transcription (Latin):
cordatus petrus dicit ei. Rabbi. ecce ficus
cui maledixisti aruit. D eda in marcum.¬
refacta ẽ radicitus ficus. ut intimarit᷑
nefanda plebs ñ solum humana gła
forinsctus. uerumetiã diuino intꝰ fauore
fundit᷑ destituenda. M. cc.xu.. cxxiii
espondens aut̃ m̾cait eis. habetefi¬

Expanded text:
cordatus Petrus, dicit ei: Rabbi, ecce ficus cordatus Petrus, dicit ei: Rabbi, ecce ficus cui maledixisti, aruit. BEDA. Arefacta est radicibus ficus, ut intimaretur nefanda plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus destituenda. M. 215VI R. 124 Respondens aut
Abbreviated transcription (Latin):
debuit arboris sterilitate ꝑterrita. Ali¬
udgͥ intelligamus significari in miracu¬
lis xp̃i. quam sint ipsa miracła. Hylari
t notandũ quia spem futuroꝵ & ani¬
mȩ salutẽ. curis p̃sentiũ egritudinũ
commñdauit. infidelitatis uͦ ꝑiculũ dam¬
no arboris indicauit. ut sine detrmm̃to
eoꝵ in quoꝵ redemptionẽ uenerat doceret᷑.
Ion incongrue marcus intro. Masist.¬
ducit eũ respondentẽ fico. quia res ipsa
clamabat qd ñdum fructũ s folia tan¬
tum hab̃et. Qđ gͦ dicit iam ñ amplius
in ȩt̃num quisquã fructũ ex te mandu¬
cet. ñ de tota generalit syragoga ẜ sccl̃m
partẽ maioris numeri quã sciuit nunquã
conũtendam. sic exponas. Iam ad hoc ui¬
nisti o udea. ut demceps in ꝑpetuũ ne¬
mo fructum manducet exte: id nullus
iustus delectetur in fructutuo .R. Ex xuii¬
t cum uesꝑa facta eẽt: egrediebatur
derunt ficũ aridam factã a radicib & re¬

Expanded text:
debuit, arboris sterilitate perterrita. Alidebuit, arboris sterilitate perterrita. Aliud igitur intelligamus significari in miraculis Christi, quam sint ipsa miracula HILARIUS. Et notandum quia spem futurorum et animae salutem, curis praesentium aegritudinum commendavit: infidelitatis vero periculum damno arboris indicavit, ut sine detrimento eorum in quorum redemptionem venerat, doceretur. Non incongrue Marcus introducit eum respondentem fico, quia res ipsa clamabat, quod nondum fructum, sed folia tantum haberet. Quod ergo dicit, jam non amplius in aeternum quisquam fructum ex te manducet; non de tota generaliter Synagoga, sed secundum partem majoris numeri, quam scivit nunquam convertendam, sic exponas: Jam ad hoc venisti, o Judaea, ut deinceps in perpetuum nemo fructum manducet ex te, id est, ullus justus delectetur in fructu tuo R. 123X Et cum vespera facta esset, egrediebaturderunt ficum aridam factam a radicibus,
Abbreviated transcription (Latin):
anteibunt. In huius rei formam pudorẽ
suum adamatq eua huius arboris foliis
texerunt. quia infidelis synagoga & legis
mandata transgrediens. impudentiȩ sue
feditates. & turpitudinũ confusionẽ. in¬
fructuosis eẽt u̾boꝵ uelam̃tis tanꝗͣ. fici fo¬
miracula. ut ñ cent nͥ miracula: po¬
test etiam dicere illũ nesciuisse qđ ñ eẽt
tempus pomoꝵ quando q̃siuit ficus in ar¬
bore. Qđ gͦ nouerat arboris cultor. ñ no¬
uerat arboris creator: Cum gͦ esuriens
quesiuit poma: significauit. se aliquid
aliuo querere. Quȩ enim culpa arboris
infecunditas. cum eã maledixit: Illoꝵ
culpa ẽ sterilitas. quoꝵ uoluntate est fe¬
cunditas. Nec de existimatione fame &
sermonũ pompa. s de testimonio actio¬
num ꝓbatur hõ. sicut nec de florib ac
foliis cognoscitur arbor. s de fructu. lu¬
deagͦ que u̾ba scͥpturȩ sine oꝑib sonabat.
digna fuit ultione punita. quã uitare

Expanded text:
anteibunt. In hujus rei forma pudorem anteibunt. In hujus rei forma pudorem suum Adam atque Eva hujus arboris foliis texerunt, quia Synagoga infidelis et legis mandata transgrediens, impudentiae suae foeditates, et turpitudinum confusionem infructuosis esset verborum velamentis tanquam fici foiracula, ut non essent nisi miracula; potest etiam dicere illum nescivisse, quod non esset tempus pomorum, quando quaesivit ficus in arbore. Quod ergo noverat arboris cultor, non noverat arboris Creator? Cum ergo esuriens quaesivit poma, significavit se aliquid aliud quaerere. Quae enim culpa arboris infecunditas, cum eam maledixit? Illorum culpa est sterilitas, quorum voluntate est fecunditas. Nec de existimatione famae et sermonum pompa, sed de testimonio actionum probatur homo, sicut nec de floribus ac foliis cognoscitur arbor, sed de fructu. Judaea ergo quae verba Scripturae sine operibus sonabat, digna fuit ultione punita, quam vitare
Abbreviated transcription (Latin):
& ornatus u̾boꝵ. Potuit saluator eadem
uirtute qua arborẽ siccauit. etiã inimicos
suos siccare: nͥ expectaret pęnitentiam.
rbor fici ẽ synagoga ꝓpt̃ similitudi
ta mundũ. Idõ xp̃c in synagoga fructum
ñ inuenit. quia scd̾m mundum utuebat.
mis ẽ. q̃ communit̃ grossa nuncupant᷑.
Postea int̃nȩ fecunditatis uirtute exube¬
rante. eiusdẽ formȩ poma ꝓrumpunt. &
usq ad maturitatẽ fructuũ ꝓuehunt᷑.
Quib ꝓrumpentib priora decidunt. so¬
lutis eoꝵ radicib. Si tam̃ incidit ut in
sinu uirgularũ herentes ñ decidant ara-¬
dicibꝰ. poma cetera mattiritate p̃ueniuis.
Igit᷑ ꝓpria ẽ synagoge similitudo. Primoᷤ
enim fructus qͦs ab exordio ꝓtulerat gros¬
soꝵ amisit exemplo. quia plebem eiꝰ inu¬
tilem. fidelis & usq ad consũmationẽ
tempoꝵ manens ppłs gentiũ ꝓtrusit.
Uerumtam̃ eredentes p̾rimi ex isrł apłi.¬
& int̃ legem & euangłiũ grossoꝵ mͦ inhe¬
rentes. ceteros resurrectionis gła & tẽpore

Expanded text:
 ornatus verborum. Potuit Salvator eadem virtute qua arborem siccavit, etiam inimicos suos siccare, nisi exspectaret poenitentiam. rbor fici est Synagoga, propter similitudita mundum. Ideo Christus in Synagoga fructum non invenit, quia secundum mundum vivebat, est, quae communiter grossa nuncupantur. Postea internae fecunditatis virtute exuberante, ejusdem formae poma prorumpunt, et usque ad maturitatem fructuum provehuntur. Quibus prorumpentibus, priora decidunt, solutis eorum radicibus. Si tamen inciderit, ut si sinu virgularum haerentes, non decidant a radicibus, poma caetera maturitate praeveniunt. Igitur propria est Synagogae similitudo. Primos enim fructus quos ab exordio protulerat, grossorum amisit exemplo; quia plebem ejus inutilem fidelis usque ad consummationem temporum manens populus gentium protrusit. Verumtamen credentes primi ex Israel apostoli, inter legem et Evangelium grossorum modo inhaerentes, caeteros resurrectionis gloria et tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ortam. remota umbra legis. Cõtidie in tẽ¬
rificat. Sessio ẽ humilitas incarnationiᷤ.
qua miseretur &e docet.CXX
doueunt aureai seͥbȩ ⁊ pharisçi
mulierẽ in adulterio dep̃hensa.
& statuer̃ eam in medio. & dixeĩ

Expanded text:
ortam, remota umbra legis. Quotidie in temortam, remota umbra legis. Quotidie in temrificat. Sessio est humilitas incarnationis, qua miseretur et docet. CAPUT CXX. dducunt autem Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam
Abbreviated transcription (Latin):
diluculo itum uenit intemplũ. Et om̃nᷤ
ꝓpłs uenit ad eũ.⁊ sedens docebat eos. Mas̃.¬
euersis uniu̾sis qui secuti fuerant eũ
de ciuitate. ꝑuenit bethanrã quȩ est in
monte oliueti. Ne mireris si nocte illue
uenerit.si nocte nichodemo p̃dicauerit.
de quo alibi legitur. quia erat ꝑnoctans
in oratione dĩ. Legis etiã qđ ante passio¬
nem ierosolimis ꝑacta cȩna & ymno di¬
cto. exiit cũ discipłis scđm consuetudinẽ¬
¶ in montẽ oliuet. AlBinus.
ons oliueti sublimitatẽ dñicȩ pie¬
tatis et miscđiȩ designat. unde nob̾ eris¬
ma. id unctio qua ungim᷑. ut contͣ dia¬
bolum luctem. Oleos grece miscłia. oli¬
uetum uocat᷑ oleon. & unctio olei fessis &
dolentib membris affert leuam̃. Oleum
p̃minet. & confestim transcendit. quẽc̃q
liquorẽ ei suꝑfundas. Suauis aũt ẽ dñs
uniu̾sis. & miserationes eiꝰ suꝑ oĩa oꝑa eiꝰ.¬
Tempꝰ diluculi demonstrat lucẽ eũgłii ex¬

Expanded text:
diluculo venit iterum in templum. Et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos Reversis universis, qui secuti fuerant eum de civitate, pervenit Bethaniam, quae est in monte Oliveti. Ne mireris si nocte illuc venerit, si nocte Nicodemo praedicaverit, de quo alibi legitur, quia erat pernoctans in oratione Dei . Legis etiam quod ante passionem Hierosolymis peracta coena, et hymno dicto, exiit cum discipulis secundum consuetudinem in montem Oliveti . ALBINUS. Mons Oliveti, sublimitatem Dominicae pietatis et misericordiae designat, unde nobis chrisma, id est, unctio qua ungimur, ut contra diabolum luctemur. Eleos Graece misericordia, olivetum vocatur oleon, et unctio olei fessis et dolentibus membris affert levamen. Oleum praeeminet et confestim transcendit, quemcunque liguorem ei superfundas. Suavis autem est Dominus universis, et miserationes ejus super oTempus diluculi, demonstrat lucem Evangelii ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iquia discipłi manent cũ eo. in medio
quoꝵ stat mulier. Idõ it̾um scͥpsit in t̾ra.
ex more consuetudinis humanȩ uultum
alio u̾tens. ut illis lib̃um ẽẽt exire. quos
p̃uidebat citius exnuros. quam plura in
ñ dignatur cadentes respicere.s dat
locum fugiendi Erigens aũt se rãc: dix̃
ei. Oqulier. ubi sunt qͥ te accusabant: Ne¬
mo te condemnauit: Que dix̃. Nemo dñe.
Dixit autẽ iñc. Nec ego te condemnabo.
uade & iam amplius noli peccare Erectꝰ
prius in iudicio iusticie. item erectus dat
sententiã miscdiȩ. quia hoc utrunq facẽ
ẽ diuinȩ potentiȩ. Quia mulier poterat
timere ne ipse qͥ sine peccato ẽ eampuniret.
dicit ei ut misericors pret̾itadimittens:
nec ego te condemnabo. ut iustus. ne am¬
plius peccet int̃dicens. Propt̃ illos qͥ despe¬
rant ꝓposuit dñs indulgentiȩ portum:
ꝓpt̃ illos qui in spe ꝑiclitantur. & dila¬
tionib illuduntur fecit diẽ mortis incer

Expanded text:
quia discipuli manent cum eo, in medio quia discipuli manent cum eo, in medio quorum stat mulier. Ideo iterum scripsit in terra ex more consuetudinis humanae, vultum alio vertens, ut illis liberum esset exire, quos praevidebat citius exituros, quam plura intn dignatur cadentes respicere, sed dat locum fugiendi. Erigens autem se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, Domine. Dixit autem Jesus: Nec ego te condemnabo, vade, et jam amplius noli peccare. Erectus prius in judicio justitiae, erectus item dat sententiam misericordiae, quia hoc utrumque facere est divinae potentiae. Quia mulier poterat timere, ne ipse qui sine peccato est, eam puniret: dicit ei, ut misericors praeterita dimittens, nec ego te condemnabo, ut justus, ne amplius peccet interdicens. Propter illos qui desperant, proposuit Dominus indulgentiae potum; propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incert