comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& nenc plenissime sub dño saluatore ineccła: idest inuera hierusalem promissionẽ rebus explen
maeme qua dicitur eeccego saluabo populum meum. deterra orientis & deterra occidentis : De
qubus & dĩs in euangelio loquebatur: Multi deorente & occidente uenient & accubabunt inreg¬
nocelorũ cum abraham iaac & iacob & multo ante psalmista promiserat dicens: ds̃deorum dñs
locituses: &uocauit terram Abortu solis usque adoccasum dessondecor pulcritudinis eius : ueni
&enim ex sion quieriput & auertat iniquitates. ab iacob Quando aboriente & occidente incen¬
conspetutuo & quodĩt hocincensum sequens sermode monstrat: Eleuatio manuum mearum sacrificiũ
uepertinũ: Postquam enm cdeurgasese pulluluit qui dominaretur gentibus &mpso gentes speribt̃:
unis. Tunc adletituam omnes prouocite sunt natones & concitate achaudum propha&i dicente: L&a
nnigenes cum plebe cius : lextai illud quodalibi sriptum est : recordibantur & conuertentur ad oñm om̃s

Expanded text:
 nunc plenissime sub Domino Salvatore in Ecclesia, id est, in vera Jerusalem promissionem rebus expleri, maxime quia dicitur: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orientis, et de terra Occidentis, de quibus et Dominus in Evangello loquebatur: Multi de Oriente et Occidente venient, et accubabunt in regno coelorum cum Abraham, Isaac, et Jacob . Et multo ante Psalmista promiserat, dicens: Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram. Ab ortu solis usque ad occasum, de Sion decor pulchritudinis ejus . Veniet enim ex Sion qui eripiat, et avertat iniquitates a Jacob quando ab Oriente, et Occidente incenconspectu tuo . Et quod sit hoc incensum, sequens sermo demonstrat: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum. Postquam enim de virga Jesse pullulavit, qui dominaretur gentibus, et in ipso gentes sperunus: tunc ad laetitiam omnes provocatmini, gentes, cum populo ejus . Juxta 843 illud quod alibi scriptum est: Recordabuntur et convertentur ad Dominum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ntio & hi emes ep̃is qua ad patrẽ uidens apostolis dereliquit imoleatu imnabis edis senconba
inimicibominis domesticieiur omnis enim frater supplantatione supplantat &on nis ienicas
Quods̃ conuercumus ad ep̃m & templumeius efficiamur : sticm audiemus. aposcolũ prodi¬
mantẽ: unus quisq accipi& propriũ mercedẽ urxta opussuum : Nunc aũ non uxta dies
priores ego faciã reliquus populihinius dicit dñs &ercituũ : Sed semenpacis
erit: uineadabit fructum suũ &terra dibit germensaũ & cȩlidibunt roremsuum

Expanded text:
pace Christi, quam ad Patrem vadens, apostolis dereliquit , impleturque in nobis Domini sententia: Inimici hominis, domestici ejus . Omnis enim frater supplantatione supplantat; et omnis amicus Quod si convertamur ad Christum, et templum ejus 845 efficiamur, statim audiemus Apostolum proclamantem: Unusquisque accipiet propriam mercedem juxta opus suum . Nunc autem non priores ego faciam reliquiis populi hujus, dicit Dominus exercituum, sed semen pacis erit: Vinea dabit fructum suum, et terra dabit germen suum, et coeli dabunt rorem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: & ad extremũ incunctos ueniente cruciatu. Ipse quoque er̃ quasi non sint:
quienim perit ei quiest & quidicit admo: sen. Quiẽ misit me aduos secundum¬
segulam scripturarũ non eẽ dicitur Vnde &inhester legimus: Necradas dñe¬
sceptr umtuũ his qui non sunt: Possumus hunc locũ Aliter interp̃tari quia lae¬
tatiestis inruina seruorũ meorũ. Eadem ꝑsecutio contra uos quoq ueni&. & pati-¬
emini quaecumq fecistis: & sicut lactati estis. aduersũ populũ meũ cumgentib
reliquis : Ita omnes gentes. lactabuntur contra uos: & deuorabunt. & bibent. & ꝑ¬
sccutione simili conterent. In monte aũ sionerit saluatio &erit sc̃r & possedebit
domus ia cob. eos quise possiderant: & erit domus ia cobignis & domus ioseph flãmna¬

Expanded text:
um, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. um, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundumegulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde et in Esther legimus: Ne tradas, Domine, regnum tuum his qui non sunt . Possumus hunc locum et aliter interpretari: Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet, et patiemini quaecumque fecistis. Et sicut laetati estis adversum populum meum cum gentibus reliquis: ita omnes gentes laetabuntur contra vos, et devorabunt et bibent, et persecutione simili conterent. . In monte autem Sion erit salvatio, et erit sanctus et possidebit domus Jacob eos, qui se possederunt Vulg. po
Abbreviated transcription (Latin):
buntur Et non solum bibent: seditatẽ obsorbebunt. ut sint idumei. Quas
non sint: uel ceste ipsȩ gentes cumte ab sorbuerint. absorbebunt᷑ amedis. Et hoc
circulo uindicta proced& : ut tu is rahelẽ te babylonius : babyloniũ medus ac
persa consumat. Sequamur int̃prȩtationis ordinẽ : iuxta ẽ Geretice dies
dnĩ suꝑ omnes gentes prope ẽ tempus iudicũ in quo om̃s iudicande snationes
sicut fecisti contra ȩde si asticos. conuertetur incaputtuũ dolor tuus & inuer¬
ticem tuũ iniquitas tua descend&. Quomodo enĩ in nece eorũ laetatus es
conuiuium quȩ caelebrasti & inmonte scõ meo hoc ẽ ecdesia Bibistinonineũ
calicem sed diaboli De quo & in abacuc dicitur: Uȩ qui potat proximũ siuũ
subuersione turbida : Ita uniuersȩ gentes uel fostitudines contrariȩ supplicus
delegatȩ. uel aduersariae quȩq uirtutes bibent & ab sorbebunt sanguinẽ cu¬

Expanded text:
buntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi buntur. Et non solum bibent: sed ita te absorbebunt, ut sint Idumaei quasi non sint: vel certe ipsae gentes, cum te absorbuerint, absorbebuntur a Medis, et hoc circulo vindicta procedet, ut tu Israelem, te Babylonius, Babylonium Medus, ac Persa consumat. Sequamur interpretationis ordinem. Juxta est, o haeretice, dies Domini super omnes gentes: prope est tempus judicii in quo omnes judicandae sunt nationes. Sicut fecisti contra ecclesiasticos, convertetur in caput tuum dolor tuus, et in verticem tuum iniquitas tua descendet. Quomodo enim in nece eorum laetatus es, conviviumque celebrasti, et in monte sancto meo, hoc est, Ecclesia, bibisti non meum calicem, sed diaboli: de quo et in Abacuc dicitur: Vae qui potat proximum suum subversione turbida : ita universae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt sanguinem tu
Abbreviated transcription (Latin):
bus non erat iudiciũ ut biberent calicẽ. bibentes biber̃:Tuquas in nocent
relinqueris noneris in nocens sedbibens bibes. Porro quod ait. Iuxta ẽ de¬
gentibus propinatũ. Vnde dicit᷑ in eodem : Calix aureus babylon inmanu
dni in ebrans om̃s gentes. Vniuersas quippe nationes usq ad propontidẽ sepai¬
cumq mare &ioniũ uelegaeũ assirir babyloniique : tenuer. Legamur hero detim.
& grecas, barbaras que hystorus : & uidebimus quomodo subbiby loniis &arris
impl&um sit hoc quod dicitur. Iuxta ẽ dies dñi suꝑ omnes gentes. Quod aũ se¬
tur sicut fecisti fi& tibi. retributionẽ tuã conuert& incaputtuũ. Hic sensust̃
quẽ & inpsalmo legimus: Memento dñẽ filiorũ edom. in dic hierłm : dicentium
ex inanite exinanite: quo adusq funda mentũ inca. Vnde & contrababylonem
gentes quas tecũ ha bebat babylonius in p̃sidio uerse contrate bibent & lactu¬

Expanded text:
ibus non erat iudicium ut biberent calicem bibentes bibent et tu quasi innocens ibus non erat iudicium ut biberent calicem bibentes bibent et tu quasi innocens relinqueris non eris ingentibus propinatum. Unde dicitur in eodem: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit hoc quod dicitur: Juxta est dies Domini super omnes gentes. Quod autem sequitur: Sicut fecisti, fiet tibi: retributionem tuam convertet in caput tuum, hic est sensus, quem in Psalmo legimus: Memento, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem dicentium: exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea . Unde et contra Babylonem gentes quas tecum habebat Babylonius in praesidio, conversae contra te bibent: et laeta
Abbreviated transcription (Latin):
ris profer̃: ut lassis atque confectis consuta offerant ceruicalia & ponant sub
omnicubito manus . atq ita fit. ut qui forsitan ꝑsecutionẽ aut uir tute superarint.
aut timore effugerint: decepti prauis dogmatibus. rursum in carcere tenean¬
tur errorum : & multo fiat peior ista tribulatio. quam fuit. exgentibus: facilius
enim ab & hnicis. captum liberes: quam her&icorũ prestigiis in retitũ. Qñm¬
iuxtuẽ dñi. suꝑ omnes gentes : sicut fecisti fi& tibi retributionẽ tuam con¬
uert& incaputtuũ. Quomodo enim bibistis suꝑ montem scm meũBibent
omnes gentes iugiter. & bibent & absorbebunt : &erunt quasi non sint. Lc
redd&ur incaput tuũ. Quia quomodo bibistis suꝑ montẽ sem̃ meũ bibent omc̃
gentes uinum. bibent & ab sorbebunt : & er̃ quasi non sint. Haec aũ o iduma
ideo facere cersabis: quia ueni& suꝑte ultio dñi. Si enĩ uixta hieremũ qu

Expanded text:
ris proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub ris proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti pravis dogmatibus, rursum in carcere teneantur errorum, et multo fiat pejor ista tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes, quam haereticorum praestigiis irretitum. Qes Domini super omnes gentes: sicut fecisti, fiet tibi. Retributionem tuam convertet in caput tuum. Quomodo enim bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes jugiter: et bibent; et absorbebunt, et erunt quasi non sint. LXXreddetur in caput tuum. Quia quomodo bibisti super montem sanctum meum, bibent omnes gentes vinum: bibent et absorbebunt, et erunt quasi non sint. Haec autem, o Idumaea, ideo facere cessabis, quia veniet super te ultio Domini. Si enim juxta Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
la & colles ad solitudinem ꝑferentes : Non stabis inbiuio. nec uenientes expectab̵
inconp&is ut interficias eos qui fuerint liberati: Alios quȩ conp̃hensos recludas.
& uel ipse capias. uel captiuitati hostium serues. Haec iusta hystoriam diximus
Debemus enimbreuiter manifestiora carpentes. ad ea que obscura sunt ꝑgere
Quis Rereticorum non despicit. ecclesticos quis non exultat in mał eorum. ÷¬
Siquando propt̃ peccata populi ꝑsecutioni traditi fuerint. & multi uel infirma
fide uel suꝑ p&rosa seminati innegatione corruerint᷑ : Videas illos exultare ⁊tu¬
dere: nr̃am ruinam suam putare uictoriam : Intantũ ut iungantur gentibus.
& ꝑsecutio sȩuior. uel ex iudeis. uel ex his fiat. qui fr̃s nrõs esse se simulant: &
erit. stant inde uerticulis : proponunt sophis mata & testimonia quasi descmptu¬

Expanded text:
la, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis la, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et vel ipse capias, vel captivitati hostium serves. Haec juxta historiam diximus: debemus enim breviter manifestiora carpentes, ad ea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruerint, videas illos exsultare, gaudere, nostram ruinam, suam putare victoriam: intantum, ut jungantur gentibus, et persecutio saevior, vel ex Judaeis, vel ex his fiat, qui fratres nostros esse se simulant, eterit, stant in diverticulis, et proponunt sophismata, et testimonia, quasi de Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
lius. & none mitteris aduersũ exercitum eius indie uastitatis illius ñoq stibis iex¬
itibus ut inter ficias eos qui fugerint: & non condudes reliquos eius. indie tribu
lationis. LX. Et non de spicies &iam tu congregationem eius indie ꝑditio¬
nis eorum: Neq apponeris fortitudini eorum indie ꝑditionis eius. Neq sca¬
bis inegressibus eius. ut inter ficias eos quisalui fuerint Neq concludes fugitiuos.
eorũ indie tribulationis. Cum ipse captus fueris & ab abylonio uastante deletus:
interc&era quaefecisti. ñ hec facies quȩ sequuntur. Non de spicies atq contem¬
nes fratrem tuũ iacob. Indie uastitatis illius. Neq apponeris ad exercitũ baby¬
loniorũ. siue non emitteris aduersũ exercitũ iuda. Quando superatus ab ad¬
uersariis terga uerterit Cumq coeperint fugere ꝑnotas sibiuias. & deuerticu¬

Expanded text:
lius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis ilius et non emitteris adversum exercitum eius in die vastitatis illius neque stabis iitibus ut interficias eos qui fugerint et non concludes reliquos eius in die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum ipse captus fueris et Babylonio vastante deletus, inter caetera quae fecisti, ne haec facias quae sequuntur: Non despicies, neque contemnes fratrem tuum Jacob in die vastitatis illius: neque apponeris ad exercitum Babyloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticu
Abbreviated transcription (Latin):
enim quando capiebatur ia cob: & suꝑfilios iuda quos discipulos ⁊x p̃ĩ intellegimus
exultabas indie ꝑditionis eorum. Sigificatur aũ quodanima in meditullo
uitiorũ atq uirtutũ posita sit: & possit inu Etramq prstem ꝑhorarũ
momenta conuerti. Nequaquã inquit magnificabis ostuũ indie angustiae
quod secundũ duplicẽ sensũ accipere debemus corporalis. in ꝑsecutionib: & m
pec catis spiritulis angustiȩ : cũ anima hostibus uitĩsq capta. ducta fuerit
in babybilonẽ. Neque in gredieris portam populimei indiȩ ruinȩ corũ. quan¬
do enim aut negatio nos oppresserit. aut uoluptas. & rigorem pristinũ infelix.
conscientia non seruauerit : Tunc facile ad contraria dogmata labimur
Blandientia errori nr̃o : & curantia uulnus sed palpantia solaciũ miseriae est.
quãuis ꝑditũ habere qđ sper&. Neq dispicies & tummalis eius indie uastitatis il¬

Expanded text:
enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur autem, quod anima in meditullio vitiorum atque virtutum posita sit, et possit in utramque partem per horarum momenta converti. Nequaquam, inquit, magnificabis os tuum in die angustiae. Quod secundum duplicem sensum accipere debemus: corporalis, in persecutionibus et in peccatis: spiritualis angustiae, eum anima hostibus vitiisque capta, ducta fuerit in Babylonem. Neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut voluptas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed palpantia. Solatium miseriae est, in die ruinae eorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis il
Abbreviated transcription (Latin):
iuda indie ꝑditionis eorũ : & non magnifi cabis ostũ indie angusfiae. neq in¬
gredieris postũ populi mer indie ruimȩ corũ. Pex & non despiciem̃ diem fractio
ui indie aienorum : & nonluctaberis suꝑ filios iudai indie ꝑditionis corũ : Et non
nagna loqueris indie angustiȩ neq ingredieris portas populorũ indie laborueoꝵ
contra germanũ . Non enĩ despici& & parui pend& Alidens fratrẽ suũ ire capti
in hierłn. & appellabantur iuda : achaldeis captȩ sunt. Et nequa quã magna loque¬
ris & quasi unũ deuictoribus eẽ tecredens in firatris ridebis angustia : Neq indie anie¬
facies : quia & tusimilia patieris. Aliter: quando captiuũ uideris diuersis ꝑsecu¬
tionibus fratrẽ tuum : & abduci uinctũ deecclesiȩ fide. nec ciuitatẽ suũ sedperegn¬
na quȩq scctari Nequaquã lactaberis quia &iu similia patieris Lactabars

Expanded text:
Juda in die perditionis eorum, et non magnificabis os tuJuda in die perditionis eorum, et non magnificabis os tufratris tui in die alienorum. Et non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum: et non magna loqueris in die angustiae: neque ingredieris portas populorum in die laborum eorum. contra germanum; non enim despiciet et parvipendet, videns fratrem suum ire captivin Jerusalem, et appellabantur Juda, a Chaldaeis captae sunt. Et nequaquam 375 magna loqueris, et quasi unum de victoribus esse te credens, in fratris ridebis angustia. Neque in die vasfacies, quia et tu similia patieris. Aliter quando captivum videris diversis persecutionibus fratrem tuum, et abduci vinctum de Ecclesiae fide, nec civitatem suam, sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, quia et tu similia patieris. Laetabaris
Abbreviated transcription (Latin):
dieq probamus : quando ꝑ secutio contra ecclesiã oritur: multo peiores ꝑsecuto¬
res iudaeos. & kereticos inxp̃ianos fieri. quã & hnicos: possumus extraneos in¬
hierł idẽ animȩ quiescentis. & uidentis dm̃ Quinq sensus int̃ pretari ꝑ quos
introeant hostes & spolia diuidant hierłm. Siuiderimus mulierẽ ad con
dacium ac iudiciũ sanguinis ꝑ aliã postũ hostis ingressus ẽ. Odoratus quoq gur¬
nis & tactus siuel uariis odoribus. uel dulcibus cibis. uel amplexibus delicatis
cptus fuerit . Per alias portas in gressi s aduersarĩ : & spolia diuidunt miserȩ
hierłm Ooigitur tempori quo ꝑsecutionis imp&u & mor tiferis uoluptatibꝰ de
& unum et̃ deꝑ secutorib: & in & hnicorũ eos numero conputari Et non deum¬
cies indie fratristui indie peregrinationis eius : & nonlactaberir fuꝑ filospi

Expanded text:
dieque comprobamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutodieque comprobamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, multo pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos inid est, animae quiescentis et videntis Deum, quinque sensus interpretari, per quos introeant hostes, et spolia dividant Jerusalem. Si viderimus mulierem ad concdacium ac judicium sanguinis, per aliam portam hostis ingressus est. Odoratus quoque, gustus et tactus, si vel variis odoribus, vel dulcibus cibis, vel amplexibus delicatis captus fuerit, per alias portas ingressi sunt adversarii, et spolia dividunt miserae rusalem. Eo igitur tempore quo persecutionis impetu, et mortiferis voluptatibus de t unum esse de persecutoribus, et in ethnicorum eos numero computari. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis ejus. Et non laetaberis super filios
Abbreviated transcription (Latin):
& obsidentib ciuitatẽ & ingredientib portas eius mittentibus quȩ sostẽ indiuisi¬
onem prȩdarum : tu eorũ socius eras & in hostiũ numero uersabaris. Alit̃ cunctaqu
doctrina & aduersũ dm̃ impietatẽ loquente. Occidisti fratrẽtuũ ia cob Legimus
insalomone: sunt quiloquuntur & inter ficiunt gladio: & in alio loco. Uenenũ
aspidũ sublabiis eorũ : & lingua eorũ gladius acutus. Operi& ergote confusio:
Et dices: confusio uultus mei operuit me : Ac peribis. Non adbreue tempus : sed in
aeternũ: Ae t̃no enĩ quantũ inte fuit fratrẽ uulnere ꝑcussisti sed & hacc
erit causa cruciatus Nam quando alieni deuastabant exercitũ iacob. & ingre¬
diebantur ꝑ portas eius in pacificã quondã hierłm. mittebantq sortes ut eiussi bi
spolia diuiderent: Tue confeo unus eras ex hostibus: legimus uidimus coti¬

Expanded text:
et obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisiet obsidentibus civitatem, et ingredientibus portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebantur per portas ejus 374 in pacificam quondam Jerusalem, mittebantque sortes, ut ejus sibi spolia dividerent, tu unus eras ex hostibus. Legimus, vidimus, quoti
Abbreviated transcription (Latin):
timebuNT & formidabunt ȩcclesiastico uiro obtinente sofis mata eorũ: intantũ
ut nullus resideat. quiporsit uelrogis consilo uel pugnatoris. uirb:ꝓhȩticorum
uob: Operi U& tẽ confuno & peribis inȩt̃num indie cũ stares uduersus:
Quando capiebant alieni exercitũ eius. & extranei ingrediebantur portas eius.
& suꝑ hierł mittebant sostem : tuquoq eras quasi unus exeis. Lxx. Proptenu¬
int̃ fectionẽ &impietatẽ aduersũ fratremtuũ iacob: Operuite confusio: & pe¬
ribis in aet̃num. ex die qua restitisti contra Indie cũ caperent alienigenȩ for¬
eratis quasi unus ex eis. Id circo interibit uirdemonte esau. & peribit sapientia
de idum ea & prudentia demonte esau: Quia inter fecisti germanũ. & inique e¬
gisti contra fratrẽ tuũ ia cob: quando chaldeis. babyloniisq uastantib hierłm

Expanded text:
timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnatoribus viris, pro haereIacob operiet te confusio et peribis in aeternum in die cum stares adversus quando capiebant alieni exercitum eius et extranei ingrediebantur portas eius et super Hierusalem mittebant sortem tu quoque eras quasi unus ex eis et nonnterfectionem et impietatem adversum fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et aris in aeternum. Ex die qua restitisti contra, in die ut caperent alienigenae fotem; et vos eratis quasi unus ex eis. Idcirco interibit vir de monte Esau, et peribit sapientia de Idumaea, et prudentia de monte Esau, quia interfecisti germanum, et inique egisti contra fratrem tuum Jacob: quando Chaldaeis, Babyloniisque vastantibus Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
trũ uergens confinis ẽ hȩremo: p̃ruptis montib edita sit. Vnde & dr̃. Pauebunt
pugnatorestui dethemani Quod nos interp̃tati sumus meridiẽ Quomodo autẽ
supra dixerã esau trib nominib: appellatũ. Ita & plaga regni eius quȩ ad austrum
uergitꝰ trib uocabulis appellat᷑ darom theman nagep. Quȩ omnia iuxta hie echi¬
te : & prudent̃ dare consiliũ solitus erat. Alip̃ postquã hi quiprius decepti erant.
conuersi fuerint adecclesiam : Tunc ipso dno dimicante peribunt sapientes idumeȩ
qui carnalia & terrena sapiebant : & aufer& prudentia demonte esau. quȩ eleuebat᷑
contra scientiã dĩ : & quo prius pesau. & idumea dialectica aste pugnabant. & erant
in p̃sidiis theman. quod interp̃tatur c̃sũm matio desinent pugnare promagistris pri¬
oribus siue quante lumen sibi scientiae promittebant: & putabant se eẽ in meridie

Expanded text:
trum vergens confinis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt trum vergens confinis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt pugnatores tui de Theman, quod nos interpretati sumus, meridiem. Quomodo autem supra dixeram, Esau tribus nominibus appellatum: ita et plaga regni ejus, quae ad Austrum vergit, tribus vocabulis appellatur, Darom, Theman, Nageb  , quae omnia juxta Ezechite, et prudenter dare consilium solitus erat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso Domino dimicante, peribunt sapientes Idumaeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur prudentia de monte Esau, quae elevabatur 373 contra scientiam Dei. Et qui prius pro Esau, et Idumaea dialectica arte pugnabant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie,
Abbreviated transcription (Latin):
turis. tendent insidias idumeo atq terreno & inomnibus carneo prȩceptori : hero¬
ses enim ad galatas inter carnis opera numeratis. legimus: & tunc ostendit᷑ non ẽẽ
prudentiã in edom. Numquid non indie illa dic̃ dñe Perdã sap̾ientes exidumet
& prudentiã demonte esui : & timebunt fores tui ameridie. ut intereat uir demon
te esau. Lxx. indie illa dicit dñs ꝑdam sapientes ex idumea : & intellegentiã demon¬
te esau. & pauebunt pugnatores tui detheman. Vt auferatur homo demonte esau.
cumhostis finer tuos possederit & omnes uiri foederis tui inluserint tibi
& p̃ualuera contrate.  unc peribit sapientia deidumea. & calliditas eius stultitia
de monstrabitur. Prudentiã quoq ipse dñs aufer& demonte esau: id est demonti¬
bus seir : uel quia urbs idumea in monte sita ẽ uel quia omnis illa regio quȩ adius¬

Expanded text:
turis, tendent insidias Idumaeo atque terreno, et in omnibus carneo praeceptori haereturis, tendent insidias Idumaeo atque terreno, et in omnibus carneo praeceptori haereses enim ad Galatas inter carnis opera numeratas legimus , et tunc ostendetur non esse prudentia in Edom. Numquid non in die illa, dicit Dominus, perdam sapientes ex Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a Merididam sapientes ex Idumaea, et intelligentiam de monte Esau. Et pavebunt pugnatores tui de Theman, ut auferatur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: tunc peribit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stultitia demonstrabitur. Prudentiam quoque ipse Dominus auferet de monte Esau, id est, de montibus Seir, vel quia urbs Idumaea in monte sita est, vel quia omnis illa regio quae ad Aus
Abbreviated transcription (Latin):
& uincti hostibus. contra insidias tetender̃ praeualuer qu ȩ aduersũ cũ & tunc
indicatumẽ quia nulla in edom ẽ& sapientia . Dum sperat in his quiaduersani
demonstrati sunt. Aliter: cum abscondita esau & quasi sacramenta magnifica
quibus pͣus populi fuerant in reciti prolata fuerint in medio ta ut uir ȩcelesias-¬
ticus possit dicere Nonenĩ ignoramus eius astutuas. derelinquent terminos edon
& dimittent eũ. &usq ad terminos ecclesiae transmigrantes ꝓferent doctrinus
pessimas : Tunc in ludent. & resistent quondã magistrosuo dicentes falsa ee
quȩ didicerant. Pracualebunt contraeũ : &eruditi eccłȩ fide falsũ dogma conuin¬
cent. Illiqui quondã comedebant apud hereticos non panẽ eucharistiae. sehpu¬
nẽ luctus & panẽ subcinericiũ qui non reuersatur Proponent quȩstiones deseno¬

Expanded text:
t juncti hostibus contra eum insidias tetenderunt: praevalueruntque adversus eum, et tunc t juncti hostibus contra eum insidias tetenderunt: praevalueruntque adversus eum, et tunc indicatum est, quia nulla in Edom esset sapientia: dum sperat in his qui adversarii demonstrati sunt. Aliter: Cum abscondita Esau, et quasi sacramenta magnifica, quibus prius populi fuerant irretiti, prolata fuerint in medium, ita ut vir Ecclesiasticus possit dicere: Non enim ignoramus ejus astutias , derelinquent terminos Edom, et dimittent eum, et usque ad terminos Ecclesiae transmigrantes, proferent doctrinas pessimas. Tunc illudent 372 et resistent quondam magistro suo, dicentes falsa esse quae didicerant: praevalebunt contra eum, et eruditi fide Ecclesiae, falsum dogma convincet. Illi qui quondam comedebant apud haereticos, non panem Eucharistiae, sed panem luctus, et panem subcinericium qui non reversatur, proponent quaestiones de Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sque ad terminos dimiserunt te: om̃s uiri testam̃ti tui restiter̃ tibi. p̃ualuer̃ aduer¬
sumte uiri pacificitui. Posuer̃ insidias suꝑte : non ẽ sapientia in eo. Quidã id quod su¬
pra ex posuimus. quomodo ꝑscrutatus ẽ esau . & conp̃hensa s̃ abscondita eius: ad
terminos usq distingunt : Vt sic sensus: absconditatua. atq sec reta usq ad terminos
reuelata s̃. N obis aũ melius uid&ur: ut cum posterioribus copuletur Ueniente ergo
nabuchodonosor dequo inhieremia contra idu meam dicit᷑. Eccequa sileo ascendit
de suꝑbia iordanis. ad pulchritudinẽ robustã : quia subito currere eũ faciem ad illã
Acdeinde: ecce quasi aquila ascend& & uolabit : & & pandit alas suas suꝑ bosram
&erit confostium idumeȩ indie illa. quasi cor mulieris parturientis. Omnes
qui ante erant foederati edom & in p̃sidio urbis suꝑbis simȩ fuerant. reliquer̃ eũ :¬

Expanded text:
Usque ad terminos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adverUsque ad terminos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adversum te viri pacifici tui: posuerunt insidias subter te: non est sapientia in eo. Quidam id quod supra exposuimus, Quomodo perscrutatus est Esau, et comprehensa sunt abscondita ejus, ad terminos usque distinguunt: ut sit sensus, abscondita tua atque secreta usque ad terminos revelata sunt. Nobis autem melius videtur, ut cum posterioribus copuletur. Veniente ergo Nabuchodonosor de quo in Jeremia contra Idumaeam dicitur: Ecce quasi leo ascendet de superbia Jordanis ad pulchritudinem robustam, quia subito currere eum faciam ad illam : Ac deinde: Ecce quasi aquila ascendet et volabit, et expandet alas suas super Bosram, et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis , omnes qui ante erant foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae fuerant, reliquerunt eum, e
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ ꝑ scõs suos & ecclesiasticos uiros atq doctores profest inmediũ. & prima
illius uictoria ẽ patere᷑ quae tegebantur occulta: Unde &cũ ãmiratione dicitur.
quomodo ꝑscrutatus ẽ esau. dep̃hensa sunt occulta eius: Vide martionem & ualenti¬
num & omnes herencos. quomodo indoctrinis demoniorũ cauteriatã habentes con¬
scientiã applaudant sibi : & simplices animas quasi quibusdam diuinis mysteris in¬
itiantes composito sermone decipiant. Sed cum .xxx aeonas & quad rigas & oco¬
adas & duo decadas & duplicem dm̃ & postento sum abraxas inmediũ sermo ꝓtulerit:
Tunc prudentia esau. stultitia de monstrabitur: & inuestigabuntur secreta eius.
Usq ad terminos emiserunt te: om̃s uiri foederistii. in luser̃ tibi. inualuer̃ aduersũ
te uiri pacis tuȩ. qui comeder̃ tecũ ponent insidias suꝑte: non prudentia in eo. LXx

Expanded text:
venerunt per sanctos suos et Ecclesiasticos viros atque doctores profert in medium, et prima venerunt per sanctos suos et Ecclesiasticos viros atque doctores profert in medium, et prima illius victoria est, patere quae tegebantur occulta. Unde et cum admiratione dicitur, Quomodo perscrutatus est Esau, deprehensa sunt occulta ejus? Vide Marcionem et Valentinum, et omnes haereticos, 371 quomodo in doctrinis daemoniorum, cauteriatam habentes conscientiam, applaudant sibi, et simplices animas quasi quibusdam divinis mysteriis initiantes, composito sermone decipiant. Sed cum triginta aeonas, et quadradas, et octoadas et duodecadas, et duplicem deum, et portentosum Abraxas in medium sermo protulerit: tunc prudentia Esau stultitia demonstrabitur, et investigabuntur secreta ejus. Usque ad terminos emiserunt te omnes viri foederis tui, illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae, qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
quia meridiana prouincia ẽ. subterraneis tuguriis utitur. Dis coperui in¬
quid esau. idẽ quod terra p̃mebat᷑ inmediũ protuli : & aꝑta r̃ omnia quȩ clude¬
bas. substantiamq tuã parit̃ cũ hostib ꝑ quirente nulla potuer secreta cȩlare
Aliter: fures & latrones quingrediunt᷑ nocte quia fili sunt noctis & tenebrarum¬
hereticos puto contraria ueritati dogmata p̃dicantes : qui furantur sufficientia sibi
& cotidie dexclesiae gregibus rapere festinant: Isti ingredientes uineã dñi nr̃i.
quĩ deegypto huius sȩculi transtulit & decuius genimine uinũ se eẽ bibiturum
in regno patris pollic&ur. Ita cupiunt uniuersa populari. ut uix racemum
relinquant in ea : sede contrario dñs ait. Omnia enim secreta eorũ. & occulta
mysteria & patri archarum: ȩsau: Hos quippe intellego. qui primi hȩreses ad in¬

Expanded text:
quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquit, Esau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et aperta sunt omnia quae claudebas, substantiamque tuam me pariter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarumereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibiturum in regno Patris pollicetur, ita cupiunt universa populari, ut vix racemum relinquant in ea. Sed econtrario Dominus agit: omnia enim secreta eorum, et occulta mysteria, et patriarcharum Esau hos quippe intelligo qui primi haereses adin
Abbreviated transcription (Latin):
& rapere quae indomibus sunt : Intro issent adte & absconditi tenebris cir¬
cum issent domus tuae. angulos: utiq hoc tulis sent. quod sibi putabant pos¬
se sufficere: & aliquid in ȩdibus tuis uel ꝑ sacietatẽ. uel ꝑ ignorantiã reli¬
quis sent. Si uindemiatores introissent uineã tuã & eam uel hostilit᷑ uel ate
conducti dem&ere cuperent : Quamuis diligens eorum fuiss& uindemia tam̃
racemos uitibus. folusq celatos inter palmites. reliquissent. Sed hostes quiad
te dño iubente uener̃ Significat aũ babylonios. & exercitũ nabuchodo nosor
Inuestigauer̃ om̃a secretu tua. & cauernas & foramina speluncarũ quibus habi¬
tas lustrauer̃: Et reuera ut dicamus aliquid & denatura loci omnis australis
regio idumeorum de eleuthero poli usq petrã. & ailam. haec ẽ enĩ porses¬
sio esau. inspecubus habitati unculas hab& : & ꝓpt̃ nimios calores solis

Expanded text:
 rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris, cir rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris, circuissent domus tuae angulos, utique hoc tulissent quod sibi putabant posse sufficere, et aliquid in aedibus tuis, vel per satietatem, vel per ignorantiam reliquissent. Si vindemiatores introissent vineam tuam, et eam vel hostiliter vastare, vel a te conducti demetere cuperent, quamvis diligens eorum fuisset vindemia, tamen racemos vitibus foliisque celatos, inter palmites reliquissent. Sed omnia hostes, qui ad te, Domino jubente, venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncarum, in quibus habitas, lustraverunt. Et revera, ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Petram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet. Et propter nimios calores solis,
Abbreviated transcription (Latin):
erigit & aqui lae imitetur excelsa multos que scõrũ deceperit. tam̃ adño
superata sit atq deiecta : Quod in hereticis & in carne intelleximus contra
udicos quoq intellegi potest Si fures introissent adte si latrones ꝑ noctẽ
quo modo conticuisses: Nonne furati essent sufficientia sibi si uinde miatores
do scrutati sunt esau inuestigauerunt abscondita eiur: lxx . si fures into¬
ssent adte. aut latrones ꝑ noctem ubi pro iectus esses non ne furati essent sus
racemum: Quomodo ꝑscrutatus ẽ esau. & dep̃ hensa s̃ ab scondita eius
ieremias similit̃ lic& ordine cõmutato si uindemiatores uenicsent suꝑtẽ¬
non reliquis sent racemũ. Si fures in nocte rapuissent. utiq quod sussicerat
sibi. Ego uero discoperui esau reuelaui abscondita eius & cclari nonpos sunt
Quod dicit hoc ẽ: si fures & latrones qui nocte domos suffodere consuerunt¬

Expanded text:
erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne intelleximus, contra Judaeos quoque intelligi potest. Si fures introissent ad te: si latrones per noctem, quomodo conticuisses? Nonne furati essent sufficientia sibi? Si vindemiatores do scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita ejus? LXX. Si fures introissent ad te, vel latrones per noctem, ubi projectus esses? Nonne furati essent suffracemum? Quomodo perscrutatus est Esau, et deprehensa sunt abscondita ejus? Jeremias similiter, licet ordine commutato: Si vindemiatores venissent supene reliquissent racemum? si fures in nocte, rapuissent utique quod sufficeret sibi. Ego vero discooperui Esau, revelavi abscondita ejus, et celare non possunt . Quod dicit, hoc est: 370 Si fures et latrones qui de nocte domos suffodere consueverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
posuer nidũ suũ inde detrahameos dicit dñs: Sicut enĩ dormiente patre familias
inter bonã sementem in imicus homo Rezania suꝑ seminat: Ita sol& aquila illa
grandis. magnarũ alarũ. longo membrorũ ductu. plena plumis & uarietate .quȩ ha¬
b& ductũ intrandi in libanũ & toll& decacumine cȩdri & plantat suꝑ aquas multas ⁊
ut inuinea plantaru pullulent: inter sidera ecclesiae. de quib & in alio loco dicit᷑
Iusti aũ sicut stellȩ fulgebunt: ponere nidũ suũ : dixiꝰ hoc ipsũ & aduersũ carnẽ
posse intellegi. quo dĩminutȩ sint uires eius in aduentu xp̃i : & contemtibilis
sit animȩ quȩ subiectu imperio : & frustra erigatur. cum habit& in ciuernis
petrae. uel senibus uel cogitationibus & uelit dominari animȩ: Ex altans
soliũ suum nec operdoud credens posse superari Cuidicitur: Quod quã uis se

Expanded text:
posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. Sicut enim dormiente patrefamilias, posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. Sicut enim dormiente patrefamilias, inter bonam sementem inimicus homo zizania superseminat : ita solet aquila illa grandis , magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, quae habet ductum intrandi in Libanum, et tollit de cacumine cedri, et plantat super aquas multas, ut in vineam plantaria pullulent, inter sidera Ecclesiae, de quibus et in alio loco dicitur: Justi autem sicut stellae fulgebunt , ponere nidum suum. Dixi supra, hoc ipsum et adversum carnem posse intelligi quod imminutae sint vires ejus in adventu Christi, et contemptibilis sit, animaeque subjecta imperio, et frustra erigatur, cum habitet in cavernis trae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec opera sua credens posse superari. Cui dicitur, quod quamvis se
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ frequenter accipitur. Auferã inquit cor lapideũ & dabo eis corcar
neũ Et potensẽ ds̃ delapidib istis suscitare filios abrahȩ: Maximeq hic
ubi non dix̃ habitantẽ suꝑ p&tã inqua prudens aedificator domũ suã exstrux̃
me interrã Tumorẽ hȩreticȩ mentis ostenđ. Confidentisi sibi inmysterus. & in
secretis suis & quantũ in ipsis ẽ Hiꝑ bolice aũ hoc accipere debemus. reꝓmitten¬
tiũ sibi regna caelorum: Vnde & ad huiuscemodi homines: a postolus scribit.
Iam sine nob̵ regnatis. atq utinã regnaretis: ut & nos uobcum regnaremus.
T ale quid & dauid loquit᷑. Posuer̃ in caelo ossuũ : & lingua eorũ transiuit in t̃ra
Si exaltati ergo fuerint ut aquila : Nam & ipsi aqui larũ sibi similitudinem
pollicentur. Quȩ solent ad cadauer dominicũ congregari : & inter media siderca

Expanded text:
partem frequenter partem frequenter ns est Dominus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : » maximeque hic ubi non dixit, habitantem super petram, in qua prudens aedificator domum suam exstruit:me in terram ? » tumorem haereticae mentis ostendit, confidentium sibi in mysteriis et secretis suis, quantum in ipsis est. Hyperbolice autem hoc accipere debemus, repromittentium sibi regna coelorum. Unde ad hujuscemodi homines Apostolus scribit: « Jam sine nobis regnastis, atque utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus . » Tale quid et David loquitur: « Posuerunt in coelo os suum, et lingua eorum transivit in terra . » Si exaltati ergo fuerint, ut aquila: nam pollicentur, quae solent ad cadaver Dominicum congregari, et si inter media sidera
Abbreviated transcription (Latin):
memoriae prodider̃ Tantiq contuitus eẽ dr̃ cu suꝑ maria immobili penna
feratur. Nec humanis pateat obtutib detunta sublimitate pisciculosnatare
uideat : &cumiuxta litus fuerint. tormenti instir descendere : raptamq pre¬
dim pennis ad litus ꝑ trahere: Si didicimus historiã sequamur intellegentiuã
spiritalem. Lic& tibi. o her&ice magnus ẽẽ uidearis & contemnas ecłȩ pauci¬
tatẽ. tam̃ paruus ingentibus es & contemptibilis & non solũ contemtibił: sed&
hȩreticorum non in suꝑbiam excollitur: ecclesiae simplicitatẽ parui pendens
& fidem imperitiã reputans. Habitantẽ inscis suris petre : ex altantẽ soliũ suũ
P&ra quã quam frequenter uel in ꝑsona dñi uel insoliditate ponatur. Unde
& proph&a dicit: statuit suꝑ p&ram pedes meos: Ecad petrum dicitur.
Tuerp&rus & suꝑ hanc p&ram aedificabo ecclesiam meã : Tam̃ & inc̃trariã

Expanded text:
memoriae prodiderunt: tantique contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna memoriae prodiderunt: tantique contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, et cum juxta littus fuerint, tormenti instar descendere, raptamque praedam pennis ad littus pertrahere. Si didicimus historiam, sequamur intelligentiam spiritualem. Licet tibi, o haeretice, magnus esse videaris, et contemnas Ecclesiae paucitatem: tamen parvus es in gentibus, et contemptibilis, et non solum contemptibilis, haereticorum non in superbiam extollitur, Ecclesiae simplicitatem parvipendens, et fidem imperitiam reputans: habitans in scissuris petrae, exaltans solium suum. Petra quanquam frequenter vel in persona Domini, vel in soliditate ponatur, unde et propheta dicit, Statuit supra petram pedes meos : et ad Petrum dicitur, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; tamen et in contrariam
Abbreviated transcription (Latin):
torũ culmina subrigamus. O inquite do quicũ minimussis inter om̃s incircuitu.
nationes & ad conparationẽ gentiũ c&erarũ paruus in numera. Vltra uires
erigeris suꝑbia : Cumq habites inspeluncis. immo in cauernis petrarũ. humił
atq pauꝑculus. & excelsa aedificiorũ tecta non possidens. quasi aquila insub¬
lime sustolleris. & tantũ cogitatione intumescis. ut inter sidera habitare tẽ cpe¬
das: &iam si ultra naturã caeli posses alta penetrare. inde te detraherem &
adterrã deducerem : dicit dnr̃ dc̃. Illud aũ qđ in hieremia additũ est. & ad p̃hen¬
dere niteris altitud inẽ collis : aperuit e nigma collem significans montẽ sion:⁊
Ac ꝑ hoc uel ipsam urbem hierł. uel templũ quod inea conditum ẽ uult intellegi
A quilã aũ cunctis auib. altiur uoliture : & iam hi quidenatura auiũ disputant

Expanded text:
tectorum culmina subrigamus. O, inquit, Edom, qui cum minimus sis, inter omnes in circuitu tectorum culmina subrigamus. O, inquit, Edom, qui cum minimus sis, inter omnes in circuitu nationes, et ad comparationem gentium caeterarum parvus in numero, ultra vires erigeris superbia. Cumque habites in speluncis, immo in cavernis petrarum, humilis atque pauperculus, et excelsa aedificiorum tecta non possidens, quasi aquila in sublime sustolleris, et tantum cogitatione intumescis, ut inter sidera habitare te credas: etiam si ultra naturam posses coeli alta penetrare, inde te detraherem, 368 et ad terram deducerem, dicit Dominus Deus. Illud autem quod in Jeremia additum est, et apprehendere niteris altitudinem collis, aperuit aenigma, collem significans montem Sion, ac per hoc vel ipsam urbem Jerusalem, vel templum quod in ea conditum est, vult intelligi. Aquilam autem cunctis avibus altius volitare, etiam hi qui de natura avium disputant,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo quis de trah& me interram : Si ex altatus fueris ut aquila : & si inter sidera porie¬
ris nidũ tuũ indete detraham dicit dĩs. Lxx. Ecce minimũ dedite ingentibus in¬
honoratus estu ualde. suꝑbia cordistui eleuauite habitantẽ in foraminibur petru¬
rũ ex altantẽ habita culũ tuũ. atq dicentẽ incordetuo. quis me deduc& interram:
si exaltatus fueris ut aquila & si inter media sidera ponas nidumtuũ indete detra¬
ham dicit dñs. Hieremias cuius supra fecimus mentionem prope in eadẽ uerba
consentit dicens. Ecce paruulum dedite ingentibus. contemptibilẽ inter homi¬
nes: arrogantia tua decoepitte : & suꝑbia cordistui. qui habitas in cauernis petre:
& ad p̃hendere niteris altitudinẽ collis. Cũ ex altaueris quasi aquila nidũ tuum
inde te detraham. dic̃ dñs. Inint̃ pretatione prophetica. debemus morẽ nrm sequi
Ut primũ hẏstoriae fundamenta iaciamus. deindesi possumus excelsas turres. &to

Expanded text:
tuo: Quis detrahet me in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera posueris nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. LXX: Ecce minimum dedi te in gentibus: inhonoratus es tu valde. Superbia cordis tui elevavit te habitantem in foraminibus petrarum, exaltantem habitaculum tuum atque dicentem in corde tuo: Quis me deducet in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter media sidera ponas nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. Jeremias, cujus supra fecimus mentionem, prope in eadem verba consentit, dicens: Ecce parvulum dedi te in gentibus; contemptibilem inter homines: arrogantia tua decepit te, et superbia cordis tui, qui habitas in cavernis petrae, et apprehendere niteris altitudinem collis: cum exaltaveris quasi aquila nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. In interpretatione prophetica debemus morem nostrum sequi, ut primum historiae fundamenta jaciamus, deinde si possumus, excelsas turres et
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ẽ tõc p̃liorum. qui & hiesu filio naue gladiũ tenens apparui. & amalec in crucit
uexillo mose pugnante superaui. hieremias in uisione contraidũ meã : non mult̃
abhis discrepat. Auditũ inquit audiui ad ño: & legatus ad gentes missus ẽ: Con¬
gregamini & uenite contra eũ : & consurgumus in proeliũ: SIOUIIVR in abdic

Expanded text:
ρατηγὸς praeliorum, qui et Jesu filio Nave gladium tenens apparui: et Amalec in crucis meae ρατηγὸς praeliorum, qui et Jesu filio Nave gladium tenens apparui: et Amalec in crucis meae vexillo, Moyse pugnante, superavi . Jeremias in visione contra Idumaeam non multum ab his discrepat: Auditu, inquit, audivi a Domino, et legatus ad gentes missus est: congregamini, et venite contra eam, et consurgamus in p