comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tir. restitutio mnlulgebitr. ¶ uuer¬
sus relegatũ restriutiꝰonẽ faciendũ erge¬
neialicliusula põp.ait. set nõ ⁊ ipsi cõ¬
ceclendã quiapotuit procuntorẽrelm¬
quęre. E xcausa tnputo. ⁊ ipi succurtẽ¬
clum. ¶it p̃tor. aut cum eũ inui¬
tũ in ius uocare nõ licer ⁊. neꝙ defende¬
rttur. ¶ Hec clausula adeos ꝑtinet
quos moremaioꝵ sinesraude inius uo¬
ꝑtinet hocecliciũ. quos p̃tor ꝓhib⁊ si¬
ne ꝑmissusuouocãi. qm̃ aditus potuit
pmñtere patronos puta ⁊ parentes.
Dem̃adiecit. neq defenderetur. Quod
ad õs supra scriptos ꝑtinet. pret̃ quã
adcũ qui absc̃s quidu sucepit᷑: qmplene
sup̃ de eocautũest. E¶it precor. siue
cui ꝑmagistratũ sineclolomalo ipsius
actioexcpmta eẽclicetur. ¶ Nocquoq
u siꝑdilationes iuclicis effectsi. ut acͣ¬
noecimatur. siatrestituno. Set isi
magistratus copia nõ fu̾it. labeo ait
restitutionẽ faciendã. ꝑ magistra¬
tũ aũt factũ ita accipiendũest. sius

Expanded text:
tit, restitutio indulgebitur. Aduersus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausula Pomponius ait: sed non et ipsi concedendam, quia potuit procuratorem relinquere: ex causa tamen puto etiam ipsi succurrendum. Ait praetor: 'aut cum eum inuitum in ius uocare non liceret neque defenderetur'. haec clausula ad eos pertinet, quos more maiorum sine fraude in ius uopertinet hoc edictum, quos praetor prohibet sine permissu suo uocari, quoniam aditus potuit permittere: patronos puta et parentes. Deinde adicit 'neque defenderetur': quod ad omnes supra scriptos pertinet praeterquam ad eum, qui absens quid usucepit: quoniam plene supra de eo cautum est. Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dicetur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius
Abbreviated transcription (Latin):
uieroq ame ꝯete uelles. mucedictoso¬
curnocit. Gitutor pupisli ł agna¬
tus furiosi auienauit. utił actiocõp̾e¬
tit. ꝗͥa cõsiliũ huius fraudis mi̾re nõ
o noĩe litigare depossessiõĩb quassibi
donatas eẽ dicebat. responsũ est. si
iudicumurandicausa dõatio facta.
fuĩt. priorẽ dñm exꝑiri oport̃e. ut
rẽ magis quãlitẽ tñstulisse inmilitẽ:

Expanded text:
lvero quod a me petere velles, huic edicto locus non erit. Si tutor pupilli vel adgnatus furiosi alienaverint, utilis actio competit, quia consilium huius fraudis inire non o nomine litigare de possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fuerit, priorem dominum experiri oportere, ut rem magis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut potñtior c̃ptor ꝑlicitationẽ. iulius
eã accipiat. ⁊ ꝑhoc ũm ip̃e recipiat.
S ip̃e ꝗ dẽ ꝗ partẽ alienauĩt cõi di
iudũ doiuidicio. siagẽ urlt nõ audi¬
cana Isueroꝗemit siecꝑiri uelit. ex
illa parte edicti uetat᷑. quãcanctur.
nequa alienatio iadicumꝑatancli
causa fiat. R. Deretepib qͣuiãi buriũ
accepert̃. ut sentenuã dicãt

Expanded text:
ilius eam accipiat et per hoc iterum ipse recipiat. Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. DE RECEPTIS: QUI ARBITRIUM RECEPERINT UT SENTENTIAM DICANT
Abbreviated transcription (Latin):
a. ł mnurbẽ. ł ad principẽ. Nam et
hiuc sepissime est rescriptũ subueni¬
ri. Set et is qui cognitioni gr̃a. łap
pellatioĩs peregrinaust. similit̃ sub¬
uentũest. Et gñalit quoxiẽs cũqꝑ ꝗs
exñecessuate nõex uoluntate abfu¬

Expanded text:
 urbem uel ad principem: nam et h‹u›ic saepissime est rescriptum subueniri. sed et his, qui cognitionis gratia uel appellationis peregrinati sunt, similiter subuentum. et generaliter quotienscumque quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
bitur restitutio. ¶Quod eis in quid
ptor ꝑleges pleb̾scita senatus cõsalra
eoicta decreta principulicebit ¶Duȩ
clausula nõ illud pollicetur restituru
tutionis eẽ ei cõpetñclũ. labeoputat.

Expanded text:
itutio. 'Quod eius' inquit praetor 'per leges plebis scita senatus consulta edicta decreta principum licebit.' quae clausula non illud pollicetur restituturtutionis esse ei computandum Labeo putat.
Abbreviated transcription (Latin):
Set ꝗ sinplicñ ptor core̾it postẽaue.i¬
ta accipienclũ est. ut si inchoatasit boe
fidĩ possessõĩs dccm̃io. int̃ absũtia. fi¬
nita auit eoreũso. restrͥtunoĩs auxiliuĩ
locũ hãt. Nõqnꝙ fiitademũ. sutra

Expanded text:
 simpliciter praetor edixit 'posteaue' ita accipiendum est, ut si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reuerso, restitutionis auxilium locum h
Abbreviated transcription (Latin):
munĩ autilio.⁊ merourremunitus
sit nõ deb eitribui extraorõimnãiũ
aĩpeiliũ. ut putacupupillo dc̃ tũ est
sine tutõis anctõitate neclocupletiõ
fac̾tus est. ¶I tẽ relatũ est apuo iabe¬
onẽ. ⁊siminor circũ scͥptus societatẽ
cietatẽ. nec int̃ maiores quid̾. ⁊ iõcessa¬
repartes precõis. Is̾ ⁊ offilius.m. satis

Expanded text:
muni auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium, utputa cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem cietatem nec inter maiores quidem et ideo cessare partes praetoris: idem et Ofilius res
Abbreviated transcription (Latin):
taremiuam possedi. umo minus die
unus cdici faciendaest. ¶ temin
usula edicto insertaest necessaria.
Multiem̃ casus euenire potert ⁊ qui
deferẽt restiutiois auciliũ. nec sm¬
gillat᷑imenũariporuert̃. Ut q̃uotiẽs
equitas restitutionẽ sugĩt. adhãc cla¬
usulãera descendie̾ndũ. ut puta le¬
ganõe quis ꝓciuitate fũctus equissi¬

Expanded text:
puta rem tuam possedi uno minus die unius diei facienda est. 'Item', usula edicto inserta est necessari‹o›: multi enim casus euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus e
Abbreviated transcription (Latin):
cessat. Cu iu tutoes insolimoẽ cessa¬
uerat. uenditor oenũtiatioib intori¬
b sepcdam. postãnũ eãdẽpossessloe
clauclio telemachouõclicsat. Pupila¬
la ĩ in restitiudesicłabat. uictatã ap̃
tendi intp̃s pupille mcidiss. eaq esfe¬
ass: ncpareret̃ legi uenddm oi sesiceba
etat ẽẽ cõmissũ. ⁊ p̃tiũ petendo. reces¬
sisse alegesuauidetur. Nõmemouit ꝙ
dies postcatnsiss. nõmagis quãsicͣ¬
ditor pignus distraxiss⁊. postinortẽ
debitõis diesolutior fm̃iti. Qmam

Expanded text:
in solutione cessauerunt. uenditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho uendiderat. pupilla in integrum restitui desiderabat: uicta tam apud tendi in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam erat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me moueri quod dies postea transisset, non magis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem de
Abbreviated transcription (Latin):
iboãtm̃muti. Pefñdi aũt n̾udetur
cuius sedefensot ĩngił. S⁊ ꝗrẽquisi¬
tus ab actore nõ est defensioĩdefutᷤ.
plenaꝙ defñsio accipietur. sraudi¬
ciũ nõde̾tẽtet᷑. ⁊ uidicatũ soluisats

Expanded text:
itti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui sa
Abbreviated transcription (Latin):
tutiõe litiq atrociorib. nisiquate¬
nus int̃ cdũ miseratioctatis ad medi
p̃cepta ueniamus. utq nulla oep̃¬
catic adultu pene ẽ. sisẽminor ãni
adulterũ fa̾teatur. clixi ¶lec siquid
eco comiserit q̃ ꝓ adult̃io eadẽlea
punit. ł uti si adulti dãpnatã scic̃s

Expanded text:
tutionem, utique atrocioribus, nisi quatenus interdum miseratio aetatis ad mediopraecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quid eorum commiserit, quae pro adulterio eadem lex punit, ueluti si adu
Abbreviated transcription (Latin):
eũꝑtinz. ꝗ publica custodia cohercenir.
cebat᷑ E Iinculoꝵ aũt appellano.
latus accipitur. Nã ⁊̃ inclusos. uelu
nichil int̃ sit. parictib ancõpñdib teñ¬
ãtur. Custodiã aut̃ solã publicã accipi

Expanded text:
ui publica custodia coercetur, cebatur. uinculorum autem appellatio latius accipitur: nam etiam inclusos ueluti nihil intersit, parietibus an compedibus teneatur. custod
Abbreviated transcription (Latin):
gat capiis climinutio. cessabit e¬
dictũ. neq posst̃ hupenitus coue¬
niri. dabitur planeactioinc̃os. ad
qũos boãꝑuenert̃ eom. ¶In p̃tor
ꝗ quȩ ueposteaquã quid cũ his ac¬
quasi id factũ nõsit. iudicĩdabo.
Iu quicapue mmuunt. ex his causo
q̃ capitis climimitõem p̃cessert̃. ma

Expanded text:
gat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona peruenerunt eorum. Ait praetor: 'Qui quaeue, posteaquam quid ‹c›um his acquasi id factum non sit, iudicium dabo'. Hi qui capite minuuntur ex his causis, quae capitis deminutionem praecesserunt, ma
Abbreviated transcription (Latin):
rit ut tñhos ⁊ suꝑiore casu. uncdlitor
qͣpͣtiũ redlidit. ⁊̃ usuras quas excapecu
maꝑcep̃. aut ꝑciꝑe potit reddat. itẽ¬
⁊ fiucius quib locupletior facrurest iu¬
uenis reciprat¶Itẽ ex cliũso. siminore p̃¬
tioquã oport uediłit adolescẽs. ẽptõ
ꝗd̾ iubi debebit. p̃clia cũfructib resi.¬
tuere. Iuuenis. aũt enenis exp̃tioret¬
pnosã sibinouationẽ fecit᷑. fortesiab

Expanded text:
t tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio redmnosam sibi nouationem fecerit, forte
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑp aũt eagcũmimorib geruntur re¬
scindendast̃. st adbonũ. ⁊ eqũ recli¬
genoast̃. nemagno incõmodohuts
etatis hoĩes affici̾mur. neminecũis
cehente. ⁊ quodã modocõmertiũ er
iiterdiceretur. Itaq nisi aut mani

Expanded text:
ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manif
Abbreviated transcription (Latin):
optuleris de care quã nõpossidebas.
inhoc ut alius usucãpiat. ⁊ indicatũ
soluisati dederis: quãur absolunꝰs
aliꝗ̃ ut hr̃clitatẽ nõ idoneã ado ⁊ de
dolo tenebit᷑. nisi fortasse ip̃e creditor
cutus ꝓposuit. quõtutelã
sirũ. multoꝵ ꝙ insicliis exposmũ
au̾ciliũe i p̃tor. hoc edic topolli¬
cuus ẽ. ⁊ adũsu captioes opitul an¬

Expanded text:
optuleris de ea re quam non possidebas in hoc ut alius usucapiat, et iudicatum solui satisdederis: quamuis absolutus aliquem, ut hereditatem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor ctum proposuit quo tutelam situm, multorum insidiis expositum auxilium eis pretor hoc edicto pollicitus est et adversus captiones opitula
Abbreviated transcription (Latin):
telligen dũest. Et magi hoc appa¬
rebit ssiant de institutoĩa. actiõe q̃ra¬
t̃. aut siꝓponatur maiorẽ anus xcu.
cui fidĩcõmissaĩa. libtas oebebect̃ pre¬
sens ⁊ fuit captus. cĩlmrẽ moraeisit.
porłi oicip̃torẽ eisulctirrere opor

Expanded text:
tellegendus est. et magis hoc apparebit, si aut de institoria actione quaeratur, aut si proponatur maiorem annis uigicui fideicommissaria libertas debebatur praesens, et fuit captus, cum re mora ei fit, poterit dici praetorem ei succurrere opor
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃toertuisse. quãuis aĩo gẽn¬
disororis negotia io feciss⁊. iͣtate tñ
latotestam̃to erãt gessiss ⁊. ꝗ aeqũ
meo ut tibifũ oil emer ⁊. ꝙ cũ cog¬
uissẽ. ip̃e eũ tibiemi putorefferre.¬

Expanded text:
testamento extitisse. quamuis animo gerendi sororis negotia id fecisset, ueritate ‹lato testamento erant, gessisset: quia aequum meo, ut tibi fundum emeret: quod cum cognouissem, ipse eum tibi emi. puto referre
Abbreviated transcription (Latin):
puta fide iisioĩb. Itaqͦ sicũscirẽ
minorẽ ⁊ cifioẽ no habem. tufioe¬
uisseris pco. nõ est equũ fide uis¬
sori innecemea subbuẽnĩ: s⁊potiꝰ
ip̃i denegandaeĩt mãdati actio ¶In
sũpima ꝑpñdendũerit p̃toĩ cuipo¬
tuis subuemat. utrũ creclitoĩ an
utritenebit᷑. facilius inmandatõe
dicendũerit. nõdebere eisubue

Expanded text:
iussoribus. itaque si cum scirem minorem et ei fidem non haberem, tu fideiusseris pro eo, non est aequum fideiussori in necem meam subueniri, sed potius ipsi deneganda erit mandati actio. in summa perpendendum erit praetori, cui potius subueniat, utrum creditori an utri tenebitur. facilius in mandatore dicendum erit non debere ei subue
Abbreviated transcription (Latin):
xxiiii. agẽs iudiciũ tutele hr̃di tuto¬
ris clictauãt. Moxfactũ est ut nõ fim¬
touudicioiãeo maiore effecto .XXU. an
respecto suasst nõ facile bẽ quondam
calliditate adũsaru idactũ ut ma¬
iore eofactolib̃aret᷑ ¶Neq enĩ extre¬
moinꝗd incliciidic uidet᷑ solũ decep

Expanded text:
 agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore effecto uiginti qRespecto suasit non facile hunc quondam calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum
Abbreviated transcription (Latin):
ultrouirando. ł quadã ałiafallaciã
ꝑ luaserit. tãquã satis habũdeq ad
solida legatas oluẽda spfficiat hr̃ cdi¬
tas. atq eomodo solidalegata fiũt cõse¬
cumi. dat̃ dedolo acnio

Expanded text:
ultro iurando uel quadam alia fallacia persuaserit, tamquam satis abundeque ad solida legata soluenda sufficiat hereditas, atque eo modo solida legata fuerit consecutus: datur de dolo actio
Abbreviated transcription (Latin):
absoluereris. q̃rentd nob̃ an inteclo¬
liuliciũ claĩclebeat. pͥsacu̾t declolo
actionẽ nõdaĩ ꝗa aliomodomidn
succurripõt. Nã ex integro agerepos¬
sũ. ⁊ siobiciat᷑ exceptiorti uiclicate.
replicalõe iure ut i pot̃o.

Expanded text:
absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, replicatione iure uti potero.
Abbreviated transcription (Latin):
adĩcit ex his causis. ex ꝗb: irre pecu¬
aũt filius familias sit. ꝗcastrense
castrense ꝓcculũspectãt. in i̾nresti¬
tucndu̾ cĩt. quasi ĩppriopatrimoni¬
putaẽ. cu nmorire cõmiserit ¶¬

Expanded text:
adicit ex his causis, ex quibus in re pecuautem filius familias sit, qui castrense castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimoniputare, cur minori rem commisit
Abbreviated transcription (Latin):
Qr simcurte coegĩt sibipinate. mox
egoeũ coegerometute acceptolibare
soluẽt hoc edicto. nõ tenĩ ꝑꝑnaturã
metus causa actiõĩs q̃dãpnũ exigit
quãuis negari nõpossit inuiliã lege

Expanded text:
 si metu te coegerit sibi promittere, mox ego eum coegero metu te accepto liberasolueret, hoc edicto non teneri propter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamuis negari non pos
Abbreviated transcription (Latin):
resfert. an⁊̃pupillus hr̃s existat. ꝗa
ides alienũcũcets hr̃ clitarus honeĩ¬
b adcũ tñsit. ¶ Siuiuotitionego¬
tiaeur administiare cepi. init̃mute¬
remortuoeo nõ debebo. nouam̃m
choare nectemichi nõ est. uet̃a expli¬
care. accõseruare necessariũ est. utac¬
cidit cũ alt̃ ex socus mortuus ẽ. llã
quȩtũq prioris negotieeplicãdi
causagerũt᷑. nichilrefert quoipr
cõsumerenũ. s ⁊ quotpr inchoarñt᷑
Manoatoͬtuo negotiamealunus ti¬

Expanded text:
refert an etiam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribus ad eum transit. Si uiuo Titio negotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo non debeo: noua tamen inchoare necesse mihi non est, uetera explicare ac conseruare necessarium est. ut accidit cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Ti
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmut᷑at᷑. neforte detior res sit facta
cisi accepnlatioe li b̾atiouit̃ uenĩt. re¬
stuuendaeri ĩpristinũstanlobliga
ptaꝑusfactaest. nisił soluat. ł restitu¬
taobliganõe iudiciũ accipiat᷑ quadru¬
tipmisero. stipulatio acceptiofacien

Expanded text:
forte deterior res sit facta. et si acceptilatione liberatio interuenit, restituenda erit in pristinum statum obligatper uim facta est, nisi uel soluatur uel restituta obligatione iudicium accipiatur, quadruti promisero, stipulatio accepto facien
Abbreviated transcription (Latin):
anbuic edicto locussit. ⁊ reffert la¬
beonẽ estimare. cdlicto locũ nõ eẽ.⁊
unui int̃ clictũ cessare. qm̃ nõ iuõe¬
or᷑ in deiectus quideicind̃ expectaui
E ꝓfugi Alit atq si posteaꝗ̃ arma¬
n ingressist̃. ic̃ disscessi. huic edicto
locũ fore Ndẽ ait. ⁊ siforte adibita
manu inmeosoloꝑuĩ edifices. ⁊ int̃¬
dic̨ tũ ꝗ .ii. aut clã. ⁊ hoc edictũ lo¬
cũ habe scilic qm̃ metupatior
tefacere. ¶Sci ⁊ si ꝑũ tibi possessi¬
onc̃ tradidero. cdicit ponp̃ huic eclic¬
to locũẽe. ¶ Anĩ adũm̃ꝯũ aiã ꝙp̃

Expanded text:
rt Labeonem existimare edicto locum non esse et unde ui interdictum cessare, quoniam non uideor ui deiectus, qui deici non expectaui sed profugi. aliter atque si, posteaquam armati ingressi sunt, tunc discessi: huic enim edicto locum facere. idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per uim aedifices, et interdictum quod ui aut clam et hoc edictum locum habere, scilicet quoniam metu patior id te facere. sed et si per uim tibi possessionem tradidero, dicit Pomponius hoc edicto locum esse. Anima
Abbreviated transcription (Latin):
pͣetit. sisolatm̃ pͥm̃ido̾ accipientis.
u̾erset̃. Nãsidartus. melior caus apͦ
tollat᷑ he actii anuero intripi
quadruplũ actionẽ damus. ⁊ con¬
dictionẽ S⁊ putosufficẽ altutrã¬

Expanded text:
petit, si sola turpitudo accipientis uersetur: nam si et dantis, melior causa erit tollitur haec actio, an uero in triplum quadruplum actionem damus et condictionem? sed puto suffice
Abbreviated transcription (Latin):
beri cõcedit᷑. Nã ⁊ legib ⁊ senatus cõsul¬
tis. ⁊ pͥncipalib cõstitutioib. earesc̃o¬
hercet᷑. Paucb ad modũ in causi cõces
sast huui modicorpora. utecce uec¬
tigaliũ publicoꝵ socus ꝑmisssi est cor¬
pus habere. ł aurifodinaꝵ. łargĩi¬

Expanded text:
sultis et principalibus constitutionibus ea res coercetur. paucis admodum in causis concessa sunt huiusmodi corpora: ut ecce uectigalium publicorum sociis permissum est corpus habere uel aurifodinarum uel argenti
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. magis ẽ. ut exꝑsõa eius ⁊ egotetũ
mãdati agerepossim. ⁊ tumecũ
actionẽ hãs depeculio. Quia ⁊ siti¬
tius idiãdanũ suscepiss⁊. ⁊ nceo
noĩe tent̃tur egoemissẽ. agtrẽcũ
titio negotioꝵ gestoꝵ.⁊ illetetũ ⁊
quominus fide iubet. libandefi&
eius causa fideiuississẽ. negotioꝵ geo¬
toꝵ. michi cõpetir auuo.

Expanded text:
magis est, ut ex persona eius et ego tecum mandati agere possim et tu mecum actionem habeas de peculio, quia et si Titius id mandatum susc‹e›pisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negotiorum gestorum, et ille tecum et quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius causa fideiussiss‹e›, negotiorum gestorum mihi competit actio.
Abbreviated transcription (Latin):
aut magistratus municipii publi¬
cã insuos usus cõuertit macimas
uslũas p̃stat. ut est cõstitutũ acluus
principib. S⁊ istis cliũsa causa est eñ
sibisũpsit exãmini stratioenũmes
siabamicoaccepit.⁊ añt negotiorũ
aministratiõem. Nã illi ocꝗb cõsti¬
tutũ est cũgratiltã certe integram
⁊ abstinentẽ oĩlu croprãre fidẽ cde¬
bent. licñtia quauident᷑ ab un ma¬
ximis usuri uice cuur oã penesu¬
biciunt᷑. hic boãratioe accepit ab a

Expanded text:
aut magistratus municipii publicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. ‹sed› istius diuersa causa est, qui non sibi sumpsit ex administratione nummosab amico accepit et ante negotiorum administrationem. nam illi, de quibus constit‹ut›um est, cum gratuitam certe integram et abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abuti, maximis usuris uice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab a
Abbreviated transcription (Latin):
debe Quãuis sinorededinosit secu¬
ta. nõputo danda. nec midꝙ exce¬
dit. ¶d labeoq̃rit. sicõpeditũ ser¬
sericor dia m̃faciũ actiõe dãidebe.¬
scb̃. locũ hab̾e dedolo actionẽ. s⁊ si
ueor. que ad mocdude dõlo actiooa¬
sũmoiũ põt. Nagit cũreo. debere di
patronus tc̃sumonẽt̃. sinolit expro
muissũ clari debebit declolo aut siñ
sit soluendo exꝓmissor. dnõdabit̃.
Sidolomaloꝑ cuator passussit uin¬
cere ad u̾salũmcũ ut absoluẽt᷑. an
decdolo actiomichi adũsus eũ qui
uicit cõpetar. põt g̃ri. Et putonõẽ¬
petere. siꝑatus su reus m̃s ferre ui¬
diciũ inse sub exceptiõe hac sicollusu
ẽ. Alioqndedolo acuo eit clanda sci¬
lic⁊ sicũ ꝓcuratoẽ agmõpossit. ꝗ a
nõeet soluendo. ¶d̾ põp̃reffert.
cecilianũp̃torẽ nõdeclisse dedolo
actionẽ dũsus eũ. ꝗ affirmauãt
idoncũ cẽ eũ cuiminua pecunia dã¬
bat᷑. ꝙ ueruest. Nãnisi exmagna
⁊ eĩudncalliditate. nõdeb⁊ de

Expanded text:
sit secuta, non puto dandam nec in id quod excedit. Idem Labeo quaerit, si compeditum sersericordia, in factum actionem dari deberibit locum habere de dolo actionem. sed si ueor: quemadmodum de dolo actiosummoueri potest, si agat cum reo, debere dicpatronus tunc summouetur, si nolit exprommissum dari debebit de dolo: aut si non sit soluendo expromissor, domino dabitur. Si dolo malo procurator passus sit uincere aduersarium meum, ut absolueretur, an de dolo mihi actio aduersus eum qui uicit competat, potest quaeri. et puto non competere, si paratus sit reus transferre iudicium sub exceptione hac 'si collusum est': alioquin de dolo actio erit danda, scilicet si cum procuratore agi non possit, quia non esset soluendo. Idem Pomponius refert Caecidianum praetorem non dedisse de dolo actionem aduersus eum, qui adfirmauerat idoneum esse eum, cui mutua pecunia dabatur, quod uerum est: nam nisi ex magna et euidenti calliditate non debet de
Abbreviated transcription (Latin):
luissemat̃ ꝓbaret̃. at inꝓpositoam¬
ã quȩ negotia ad ministrabat. ue¬
risimile eẽ dere ip̃ius nepotis eũ a¬
trunomoerogata uideantur: Quȩ
roꝗd tibi iustus uideat̃ Respodi¬
hec cliscepranio infactũ cõsistit. Nã
⁊ illud ꝗ inmarre costitutũ est. ñpu¬
tontaꝑpetuo obseruãclũ. Quio enĩ
si ĩ ꝓtestataest. sesiliũ iõ alere. ut ail
ipsũ. aut rutoẽs eius cõuenir ⁊ Ponc
ꝑegr epairẽ eius obisse. ⁊ matrẽ dũm
pairiã reũtit᷑. tãfiliũ quã filiã eius

Expanded text:
luisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum apatrimonio erogata uideantur. quaero quid tibi iustius uideatconstitit: nam et illud, quod in matre constitutum est, non puto ita perpetuo obseruandum. quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conueniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam reuertitur, tam filium quam familiam eius
Abbreviated transcription (Latin):
s.r iiiop  Uue utilit in nego¬
honeste adhonores ꝑgradus ꝑtinẽ.¬
tes facus. actione negotioꝵ gesto¬
rũ petiposst̃. ¶Diuꝑire testam̃¬
to libtatẽ accepert̃. actus quẽ uiuẽ¬

Expanded text:
. Quae utiliter in negom sumptus honeste ad honores per gradus pertinentes factus, actione negotiorum gestorum peti possunt. Qui pure testamento libertatem acceperunt, actus, quem uiue
Abbreviated transcription (Latin):
uocessisse uiden Quod si intea ꝑri¬
negorior gestoru nõtenct᷑ Ac̃ sinũq̃
face̾possu. Sc̃t ⁊ si facẽpossit. mariꝰ
actionegotiorũ gestorũ inducit᷑. M¬
a forteꝑiculũ est. nepossefacẽ desinãt.
llũ aut nocredimus ⁊em̃ cgessit nego
tiadebitoĩ adreolenlũpignus. cũ
pecunia eidebeat᷑. nec fiuĩt quod sibipꝰ¬
sitͣ exsoluere.¶S⁊ nec redhbitoie spei
uenire innegoriorũ gestorũ actiõe.¬

Expanded text:
uo cessasse uideatur. quod si interea prinegotiorum gestorum non tenetur, ac si numquam facere possit. sed et si facere possit maritus, actio negotiorum gestorum inducitur, quia forte periculum est, ne facere desinat. Illum autem non cretia debitoris, ad reddendum pignus, cum pecunia ei debeatur nec fuerit quod sibi possit exsolvere. Sed nec redhibitoriae speciem venire in negotiorum gestorum actione
Abbreviated transcription (Latin):
met pio exigr̃ eũ oportuit. debituñ
usuras. Quodsidies soluende pecu¬
nue tp̃r quonegonagerebut. nõclũ
uencrat usuras nõ clebiturũ. S⁊ die
p̃terito. sinõ imulit ranoĩb creclito¬
ris cuius negotia gerebat. eãpecumi¬
ã a sedebitã. mĩtouslras bonefidĩni¬
diciop̃staturũ. S⁊ quas usuras cle

Expanded text:
met ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies solvendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum venerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoris cuius negotia gerebat eam pecuniam a se debitam, merito usuras bonae fidei iudicio praestaturum. sed quas usuras de
Abbreviated transcription (Latin):
cͥiꝑẽ testator ad supiũ monumenti
uoluit. Si quio aplu fuit crogatu.
iudicionegoniorũ gestorũ abhr̃oe
nõrectepe̾tet᷑. noc iurefidei cõmissi
cũ uoluntas fine eroganos fecũ.
litõs hr̃s inpubes filass obeaquȩtu¬
tõr eius inteb pupille pat̃ne gessit.
nõtenetur. fitutor ꝓprionoie uidi¬
cionegotiorugestor ũ cõuetnetur.

Expanded text:
monumenti voluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur nec iure fideicommissi, cum voluntas finem erogationis fecerit. Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, sed tutor proprio nomine iudicio negotiorum gestorum convenietur.
Abbreviated transcription (Latin):
has solũ spẽs cõsistat huus gnis aucili¬
ũ.⁊ enĩ deceptis sineculpasua. maxi¬
me si fraus ab adũsirio int̃ uenĩt. suc¬
curriopõitebit. cũ ⁊̃ dedolomalo acͣti¬
ocõpetesoleat. ⁊ boĩp̃tõis est. potius
restruerelitẽ. ut hecratio. ⁊ eguitas
postulabit. quã actionẽfamosa con¬
sinuere. ad quã it̃ dẽmũ descendẽ¬

Expanded text:
has solum species consistet huius generis auxilium: etenim deceptis sine culpa sua, maxime si fraus ab aduersario interuenerit, succurri oportebit, cum etiam de dolo malo actio competere soleat, et boni praetoris est potius restituere litem, ut et ratio et aequitas postulabit, quam actionem famosam constituere, ad quam tunc demum descende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdẽ aut ĩꝑfectares est. licz metus ĩ.¬
t̃uenũ. ut purastipulationẽ nũan¬
onõest secuta aut ꝑfecta. sipost stau.¬
lanonẽ. ⁊ nũatio factaest. aut ꝑme
⁊ exceptionẽ mntiũ ⁊ actionẽcope¬
tere. Inĩꝑfecti añ solã ex cepniõe
si exfacto stio cũcãpan metucilidã

Expanded text:
dem aut imperfecta res est, licet metus intervenerit, ut puta stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est aut per et exceptionem interdum et actionem competere, in imperfectis autem solam exceptionem. sed ex fa
Abbreviated transcription (Latin):
more ⁊ p̃tor nõ respicit. anadulter
metimor u illaro. ¶Siis accipi¬
at pecuniã ꝗ mstrum̃ta status mei
int̃ uersurus est nisi isdẽ nõdubitat᷑
quin maxõmetu cõpellar. utq si iã
inseruitͥnte petor ulł instrum̃ti ꝑ¬
clitis. lib ꝓnũtiari nõposseõ. Quodsi
decłii nestrupũ patiat᷑. uit seumu¬
lier. hoc edictũ locũht̃ cũurri boĩ.
istemetus maior quãmortis eẽ deb.
magis inlibis t̃reant̃¬

Expanded text:
more, et praetor non respicit, an adulter metu mortis illato. Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compellat, utique si iam in seruitutem petor et illis instrumentis perditis liber pronuntiari non possum. Quod si dederit ne stuprum patiatur uir seu mulier, hoc edictum locum habet, cum uiris bonis iste metus maior quam mortis esse debet. magis in liberis terreant
Abbreviated transcription (Latin):
gotia amistrauit. aquomãdatũ nõcr¬
igebat᷑. posse cũputarl. cũr oblatadeta¬
iocautiõe eũ nõcõuenit. simodofacile
cisua sati cdare. certe insua ꝑsõa inclu¬
bnatũ ost. Et iõsiex ciusa fuit obliga¬

Expanded text:
gotia administrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare. certe in sua persona indubitatum est: et ideo si ex causa fuit obliga
Abbreviated transcription (Latin):
retentur ĩ idẽ sola nonagmtaresti.¬
iuienda. Siuero iusta causa funt. ꝑꝑq̃
lũ erat nep̃dia inpublicũ cõmittent
nepenatt᷑ iecinie pecunie augẽt᷑. aiti
caxccõꝓmisso cõmitt̃et᷑. nõ solũ decẽ ꝗ¬

Expanded text:
retenturum, id est sola nonaginta restituenda. si uero iusta causa fuerit, prolum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae augeretur aut ex compromisso committeretur: non solum dece
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł ułsoꝵ. Iinius. ntus cri¬
m̃tn intendit gaiõseio. quasi inui¬
riã passu. atꝙ meãrẽ testationẽ.
ap̃p̃fectũ pretoĩo recitauit. p̃fe¬
ctus fide nõ habitatestatioĩs nul¬
lã iniuriã luciũticiũpassũ ee aga¬
io. scio. ꝓnũtiauit. Qugro. antestes qͦꝵ
testimoniũ repbatũẽ. quasi falso
testimonio int̃ infames hãnt᷑.¬

Expanded text:
us crimen intendit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames habent
Abbreviated transcription (Latin):
siquis. sic st̃ accipienda. siũquȩ.
Nã ⁊ mulieres negotioꝵ gestoꝵ agẽ
posse. ⁊ cõueniri nõdubitat᷑. ¶ Ne¬
gotiasic accipe. siue unũ. siuepła.
fertur. ¶Pupillus s. mne sinegotia
tior. agn̾do aũt. cõpnsatioemcuo
ꝗ gessit patit᷑. E Et sifuriosinego¬

Expanded text:
sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic accipe, siue unum siue pluraue sexum refertur. Pupillus sane si negotia tior: agendo autem conpensationem eius quod gessit patitur. E
Abbreviated transcription (Latin):
maneat. an pars maneat. ł õs in¬
mutanst̃. Si si unuĩsitas adu¬
nũ redit. magis admittitut pos¬
setũ cõuenire. ⁊ cõueniri. cũ ins oĩ¬
ũ ĩ unũ reciłit. ⁊ stet nomenu¬

Expanded text:
maneant an pars maneat uel omnes immutati sint. sed si uniuersitas ad unum redit, magis admittitur posse eum conuenire et conueniri, cum ius omnium in unum recciderit et stet nomen
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ Suuolanr ait putareseq sabi¬
nus scͥbit. deb̾e acapite rõe reddeni¬
dã sic intelligi. ut appareat ꝗdre¬
nõut dolũ aut culpã inseruituteã¬
missã inobliganonẽ reuot. Itaq

Expanded text:
la noster ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid renon ut dolum aut culpam in seruitute admissam in ob
Abbreviated transcription (Latin):
gestoꝵ actiocreoitõi. ł fide uissori.
scilic adexẽplũ institons actioĩs
nt̃ negotia smphroniique gere¬
bat. ignorans titiinegotiũ gessi.
oł eãquoq spenis inphomiotene

Expanded text:
gestorum actio creditori uel fideiussori, scilicet ad exemplum institoriae actionis. Inter negotia Sempronii, quae gerebat, ignorans Titii negotium gessit: ob eam quoque speciem Sempronio tene
Abbreviated transcription (Latin):
nĩest mĩto eũ ꝗ demapublica agit ⁊
pͥuatoclãpno ex̃phibitioe afficit᷑. qi
priuate actioĩ dareposseꝓcua̾torem
multomagi cdabit adscpulchriui¬
olan actibnemis. ad q̃ cares ꝑtin⁊.
Id actionẽ in uiriaꝵ exlege cornelia

Expanded text:
tum est merito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepulc‹h›ri uiolati actionem is ad quem ea res pertinet. Ad actionem iniuriarum ex lege Cornelia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. tñquioꝗd utilit̃ inrẽ eius in¬
alicui obligam̃t. ht̃ eonoĩe atͣ¬
nonẽ. Itaq eocasu. ultro citroq
nascit̾ acno. q̃ appellat᷑ negorio¬
rũ gestoꝵ. Et sanesic eqũest ip¬
sũ actus suirationẽ reodere. et
eonõie cõdẽpnari. quicꝗd ł nõ
ut opor tuit gessit. uł ex his ne¬
gotiis retmzꝰ. ita excdiũso iustũ
ẽ. si utilũ gessit prarieiquic ꝗd eono¬

Expanded text:
idquid utiliter i‹n› rem eius imalicui obligauerit, habe‹t› eo nomine actionem: itaque eo casu ultro citroque nascitur actio, quae appellatur negotiorum gestorum. et sane sicut aequum est ipsum actus sui rationem reddere et eo nomine condemnari, quidquid uel non ut oportuit gessit uel ex his negotiis retinet: ita ex diuerso iustum est, si utiliter gessit, praestari ei, quidquid eo no
Abbreviated transcription (Latin):
obtułit pecuniã. Quodsitẽ faculta¬
tẽpetume nõ habunt. nũꝗd cogide¬
beat uicdiciũ acciꝑe: Quidenisri fi
mosasit actio. S⁊ hoccõstat ut ante
litẽ cõteitatã p̃ses ibeat inedesa¬
crapecuniã deponi. hoc enĩ fit ⁊ in
pupillarib pecuniis. Quodsiliscõ¬
testataẽ. hoc õe officiouicucis dli

Expanded text:
optulit pecuniam? quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? quid enim si et famosa sit actio? sed hoc constat, ut ante litem contestatam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si lis contestata est, hoc omne officio iudicis di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtefide uissero dũputomichi ate
titunegotia ee cũcẽnt ssphronuea
gessi. solus siphronius midnacu
tia gesscro. nõ mãdatotuo. finctu¬
telr iudicio tenearis. negotiorũ ge¬
stoꝵ tehabebo ob̾ug̾atũ s. c pu¬
ꝑillũ. simꝗdo locuplitior fuĩt factꝰ
tẽ si ꝑ cũatdi tuomuniã pecuniã
dedero nucõ tẽplanõe. ut creclito

Expanded text:
te fideiussero, dum puto mihi a te Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi acttia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus. Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ẽ dnm habiturũ ⁊ ttaedictoscͥptũ est.
ut exutroꝙ latequal actor hãt ¶ Est¬
⁊̃ casus quoquu eu d̾ actioĩs noĩe. ⁊ de
tatocaueat. ⁊ iudicatũ solui. ut puta
postulataẽ cognitio de mĩtegrũ resti¬
tiõe. cũminor cir cũscͥptus ĩuenditio¬
ne dicẽtur. alt̾ue ꝓcurator extirit. d̾

Expanded text:
rem dominum habiturum. et ita edicto scriptum est, ut ex utroque latere quasi actor habeatur. Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caveat et iudicatum solvi. ut puta postulata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in venditione diceretur: alteriu
Abbreviated transcription (Latin):
pellencdũ defñde frex stipul atuob
tẽ nõ demsa.agiposse. Atsiiustãca¬
usã nãi. cur uicliciũ acciꝑenolit. fi¬
de iussores noteni Quiaur bonucar¬
ntar̃is nõ fuiͣt ut ꝗuistã excusatio¬

Expanded text:
mpellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse: a‹t› si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri, quia uir bonus arbitraturus non fuerit, ut qui iustam excusatio
Abbreviated transcription (Latin):
nec ferendũest ꝓcuãtor. ꝗsibiassent
ꝓcuratorẽ. Nã hoc ip̃osuspectus est. ꝙ
oꝑasuã ingerit inuito nisifor tepur¬
gare magi cõultiũ ꝗ ꝓcuãtionẽ exe¬
qͥ maluit. E t actenus eĩt autlicndus
siclicat seꝑcũatioe qd̾ carere uelle fĩ
suita id illes aextimanõesuifiat. Cct̃m
fẽndũẽ. pudorẽ suũpurgans. plane
siclicat inrẽsuã seꝓcuratorẽ datũ ⁊¬

Expanded text:
nec ferendus est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem datum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quis siliu̾s familias. ut puta iniu
tris ꝓcurator uelit exꝑiri. ⁊ eĩt utre¬
statẽ manẽtẽ. fiat ĩ iuria. nec auu̾
pͣsenssit possepatrẽ ꝓcuratorẽ dare
adulciscendã in uniã quãnepos ab¬
.sentis passusẽ. ¶d defñdendũqͦ.
pot̃it filius familias ꝓcuratorẽ dare
S ⁊ et filia familias potit darepcura¬
torẽ. adĩuriaꝵ actionẽ Mãꝙ. i̾do¬
rẽ. suꝑuacuũ ẽẽ ualuer ił seueru scͥ¬
bit. cũsufficiat patrẽ darc exfilie
cõpetẽ. declote actio. posse eã ꝓcura¬
torẽ clare. Ip̃ẽ quoq silur ꝓcuãtor

Expanded text:
uis filius familias: ut puta iniurtris procurator uelit experiri, et estate manentem fiat iniuria neque auus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepo‹s› absentis passus est. ad defendendum quoque poterit filius familias procuratorem dare. sed et filia familias poterit dare procuratorem ad iniuriarum actionem. rem, superuacuum esse Ualerius Seuerus scribit, cum sufficiat patrem dare ex filiacompetere de dote actio, posse eam procuratorem dare. ipse quoque filius procurator
Abbreviated transcription (Latin):
raior m̃s iuclicam̃soluns atsdedit
mine exstipulatu actionõdat᷑. Set
exstipulani a̾ctionõ oat᷑. Quian̾ec
cdnm potius cõuenire. quã cũ ꝗuitẽ
suã ꝓcurator ẽ dicłidũẽ eilicere.

Expanded text:
in me ex stipulatu actio non datur. sed ex stipulatu actio non datur, quia nec dominum potius conuenire quam eum qui in rem suam procurator est, dicendum est ei licere.
Abbreviated transcription (Latin):
quãi defñsor irẽ actiõe cõuenit᷑.
p̃t̃ solitã satis datioẽm. iudicatũ sol¬
ui ⁊̃ deratodeb⁊̃cauc̃. Quidsi in hoc
iudiciorẽmeã cẽꝓnũtict᷑. reũsus ille
cuiu defensor extim̃t uelit fũdũ
uendicare. nõneratũ nõuid̾ bit̃ ha¬
beqi iudicatũ est. Deniꝙ fiuerus ꝓ¬

Expanded text:
sor in rem actione conuenitur, praeter solitam satisdationem iudicatum solui etiam de rato debet cauere. quid enim si in hoc iudicio rem meam esse pronuntietur, reuersus ille, cuius defensor extiterat, uelit fundum uindicare: nonne ratum non uidebitur habere quod iudicatum est? deni
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui iussup̃tõs p̃noclatopactꝰ est nõ
notat᷑. Set ⁊ si iure uirando delagoni¬
rauit quis se nõ deliquis se nõent no¬
tatus. Naqdãmodo innocentiãsuã
iure iurando ab ꝓbauit. ¶M.in
dẽ ꝗ̃ adũsarius secutus ẽ nõ prãt. Ut
puta fide iussipte.⁊ sol uimidati
tesicõdepnauero. famosũ facio. ¶i¬
lud plane adclendũ est quod int̃ qũ
⁊ heres suonoĩe dãpnatur. ⁊ iõ mfa¬
mis sit᷑. si ĩdẽposito. ł inmanoatõma¬
heres suonoĩe clãpnaripõt. Quiahe¬
res neq intutelã. neq insocietatẽ
succeclit. si tm̃ mes alienũ clefũc¬
ti c̃criouidicio clãpnatus nõeit in

Expanded text:
Qui ‹iu›ssu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Man quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio. Illud plane addendum est, quod interdum et heres suo nomine damnatur et ideo infamis fit, si in deposito uel in mandato maheres suo nomine damnari potest, quia heres neque in tutelam neque in societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti. Contrario iudicio damnatus n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽfficepõt. nesibilocũ suũ delicare
liceat. aut nesibi in suo sepclire mõ¬
tuũ liceat. aut neuicino iuitop̃di¬
quã pactus sit isenõpetipecuniã aõ¬
q cep̃ idpactũ fide uissoĩ quoq pͥoꝙ
pactus sit ut a sepetiliceat. animli¬
tas prioris pacii sublata fidei ueso¬
riq̃sitũ est.S⁊ uerus est semel ao¬
ꝗsitã fide uissoĩ ecceptiõem pacti¬
ulñus ei ĩ uuo extor q̃ri nõ posse.

Expanded text:
efficere potest, ne sibi locum suum dedicare liceat aut ne sibi in suo sepelire mortuum liceat aut ne uicino inuito praediquam pactus sit a se non peti pecuniam ideoque coepit id pactum fideiussori quoque prodesse, pactus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti sublata sit fideiussori, quaesitum est. sed uerius est semel adquisitam fideiussori pacti exceptionem ulterius ei inuito extorqueri non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ut neratius ait. hostes ⁊ ꝑcluellions
dãpnati. nec suspendiosi. nec ꝗm inus
sibi rtułint. nõtedio uite. s⁊ malicõ¬
scienna. Siquagͦ post huius modi exi¬
tũmxui nuptiis secolloca̾ũt. ĩfami

Expanded text:
ut Neratius ait, hostes uel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio uitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptum se collocauerit, infami
Abbreviated transcription (Latin):
cauit solũnotat᷑. si ueclepugnait si¬
ue nõ. Quodsi oepugnauñt cũnõlo¬
cass⁊ oꝑas suas. nõtenebit᷑. Nõ enĩꝗ
cũ bestus depugnauit tenebit᷑.s⁊ ꝗ
oꝑ as suas in hoc locauit. deniq eos
quirtutis ostñden de causahoc faci¬
ut sine mercede nõtemĩ auĩt uer̃es.
nisi marena passist̃ sesehonor.ari.
eas ciĩ puto notã nõ euadercis⁊ si
qui oꝑassuas locanũt ut feras uenc¬
tur. ł ut expugnar ⁊ ferãq̃regioĩ
noci. extͣ arenam. nõest notatusshis
gͥꝑsonis que nõ uirtun causa cũbe¬

Expanded text:
e depugnauerit siue non: quod si depugnauerit, cum non locasset operas suas, non tenebitur: non enim qui cum bestiis depugnauit, tenebitur, sed qui operas suas in hoc locauit. denique eos, qui uirtutis ostendendae causa hoc faciunt sine mercede, non teneri aiunt ueteres, nisi in harena passi sunt se honorari: eos enim puto notam non euadere. sed si quis operas suas locauerit, ut feras uenetur, uel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extra harenam: non est notatus. his igitur personis, quae non uirtutis causa ‹cum› be
Abbreviated transcription (Latin):
uITinepeculiari amãcipia ꝓstitt
habuit. notaĩ. ⁊ post lib̾tatẽ ait
alupniator itademũnotat᷑ siflũt
calũpniecansa clãpintus. neq enĩ
sufficit calũpniatũ. Itẽp̃uaricatõ
puaricator e aui quasi uaricator q̃
ouĩsapirtẽ adiuuat ꝓclita causa
sua. Quod nom̃ labeo auaria certa

Expanded text:
uitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricator. praeuaricator autem est quasi uaricator, qui diuersam partem adiuuat prodita causa sua
Abbreviated transcription (Latin):
exstĩtenti acclictipunit ¶Cũ aũt fac¬
saq̃ agebat᷑ causa cognita aliqd nũti¬
atũ sit. anq̃da ecͣir insecus st̃ elocu¬
ta. Nãexhis infamia nõ indgat᷑ur
cnaguror ult̃ legẽ ĩposita eristimi¬
tipẽ cõs. uat. ut ⁊ cõstitutũ ẽ. ⁊ respõsũ¬

Expanded text:
ex sententia edicti punitur. Cum autem facsa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena grauior ultra legem imposita existimationem conseruat, ut et Constitu‹tu›m est et respo
Abbreviated transcription (Latin):
uiclere ⁊ reuerer mõpossit. Reffert
trẽ aũsa sella abruto ꝯesiautũ cũuł¬
l postularei Quĩnis ũt cecꝰ ualio
postulare nõpossit. tn⁊senatõiũor¬
clinẽretin⁊. ⁊iuclicandi offõ fũgi᷑

Expanded text:
uidere et reuereri non possit. refert trem auersa sella a Bruto destitutum, cum uellet postulare. quamuis autem caecus pro alio postulare non possit, tamen et senatorium ordinem ret
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. nea debitõe suop̾etẽt. aut ne
ter. Nã nec soluiei. sinctutoi auctõi¬
tatepõt. E xdiũso aũt sipupillus p.¬
ciscat̃. neqidebeat aseperetut ranĩta¬
bet᷑. pactũ cõuentũ ꝗ ameliorẽsuacõ¬

Expanded text:
tate pactus sit ne a debitore suo peteret, aut ne eteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia meliorem con
Abbreviated transcription (Latin):
liacausa fuit ut płessol incidere
qp̃tõis suadeał tns actionẽ aomntẽ
Modus quoq pecunie qͥ it̃ns icuonẽuc¬
nit extimasclũ st. ut putaqntitas
tns actiõis. Nã ⁊̃ ex moclõsides insac

Expanded text:
lia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere. Modus quoque pecuniae, quae in transactionem uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam etiam ex modo fid
Abbreviated transcription (Latin):
anti ceo exdicmortis mari. Etiõ
lugere nõ cõpellunt᷑. Sponsi eni
nullus luctus est
be liceat. ¶Duc uirũ clugci uit
id tp̃s spõsĩ fuisst nõnoc¬

Expanded text:
anti cedit ex die mortis mariti: et ideo lugere non compell‹u›ntur. Sponsi nullus luctus est.bere liceat. Quae uirum eluget, intra id tempus sponsam fuisse non noc
Abbreviated transcription (Latin):
iniste uocent᷑. ⁊ eiꝰ remiscentes st̃
leges eiꝰ accipiebãt. celebrare sole¬
bãt ꝑagãt᷑ ⁊maneat uiri subli¬
missumi p̃fectorii papin. ani. et
not̃tu annidoctͥna cõ cludebat᷑.
s⁊ ꝗ a solitũc̃ ann qrti studiosos

Expanded text:
e vocentur et eius reminiscentes et leges eius accipiebant, celebrare solebant, peragant, et maneat viri sublimissimi praefectorii Papiniani et ne tertii anni doctrina concludatur. Sed quia solitum est anni quarti studiosos
Abbreviated transcription (Latin):
e aliud añt sehab̾e nõpot ⁊ hoc
cis exor cliũr ⁊ finẽ erucditioĩs pͥ¬
mi annitẽ decernumis. Cuius a¬
uditoẽs nduoliumus uet̃e tam
si iuolo q̃rieliculo cognomint
dipri õcdios appellai f ustiniano

Expanded text:
est aliud ante se habere non potest. et haec eis exordium et finem eruditionis primi anni esse decernimus. cuius auditores non volumus vetere tam frivolo quam ridiculo cognomine dupondios appellari, sed Iustiniano
Abbreviated transcription (Latin):
splencdictissimaciurt.ate. ⁊ incesa¬
riensiũ ⁊ in alus quodã ĩpitos ho¬
mines cdeuagaĩ. ⁊ doctͥnã cliscipłi
adult̃iã t̃ cłe. quos subhac in¬
tmiuõe ab hoc conamme repel¬
limus ut siausifũit inpostũ hoc
ꝑpetrare ⁊ ex traurbes regias. et
erit hiensiũ metropolinnoc facẽ
reiciant̃ ab eaciurare inquañ
leges docẽt. Ei in leges cõmatũ

Expanded text:
in Caesariensium et in aliis quosdam imperitos homines devagare et doctrinam discipulis adulterinam tradere: quos sub hac interminatione ab hoc conamine repellimus, ut, si ausi fuerint in posterum hoc perpetrare et extra urbes regias et Berytiensium metropolim hoc facere, reiciantur ab ea civitate, in qua non leges docent, sed in leges committun
Abbreviated transcription (Latin):
b: legib camast inlibri cdereb
fulgẽnt. Hec aũt os̃ quas cloximus
diffimitioes inultim a parte pͥoĩs
edicti fuant põrte. necessũo eas ĩ
an̾tẽiõr locũ m̃stulimus. neq a
uẽditioĩb qua quã m̃inistre s̃
uncintate ultrr deuagnt᷑. Et
hos tres libros cũ acuti ssum papu¬
tuani loctiõe tͣ elendos possismus qͦp̃
uolumina in ii.annostudiosire

Expanded text:
bus legibus cauta sunt, in libris de rebus praefulgent, hae autem omnes quas diximus definitiones in ultima parte prioris edicti fuerant positae, necessario eas in anteriorem locum transtulimus, ne a venditionibus, quarum quasi ministrae sunt, vicinitate ulterius devagentur. et hos tres libros cum acutissimi Papiniani lectione tradendos posuimus, quorum volumina in tertio anno studiosi re
Abbreviated transcription (Latin):
¶t̃ eis sors tulũ occurrat ex tͥꝑ¬
utalegũ singłaiũ dispoitio. ⁊ ipͥ¬
ius lib siglis adypothecaĩã for¬
milã q̃ oportunoloco in quode
ypotheci loqm̃ possimus ut
ũ omulas it pĩgnoratitiis acriõib
que in lilri derel positest no. bor¬
ãlib pene idẽ studiũe ⁊ adẽcbctũ

Expanded text:
oncurrat eis tripertita legum singularium dispositio: et in primis liber singularis ad hypothecariam formulam, quem oportuno loco in quo de hypothecis loquimur posuimus, ut, cum aemula sit pigneraticiis actionibus, quae in libris de rebus positae sunt, non abhora
Abbreviated transcription (Latin):
mecaliquamimina parte recitã¬
dis. quories uł uidaioꝵ usus hoc
fiei coegit ł ip̃i magistri legũ ali¬
ꝗd ex his ꝑlegẽ festinabas. ut sn
uob aliꝗd apluis discipłoꝵ pitia

Expanded text:
aliqua minima parte recitandis, quotiens vel iudiciorum usus hoc fieri coegerit vel ipsi magistri legum aliquid ex his perlegere festinabatis, ut sit vobis aliquid amplius discipulorum peritia
Abbreviated transcription (Latin):
dimus aliquid d̾functũ uoluisse
⁊ tñ nonrogase que sĩañtia ht̃ rati¬
onẽ. ⁊ mag̃ meo quinon et̃t douc¬
ta qͣrta rogatus restitũe. ⁊ tñ untiꝙ̃m
sid p̃stitcit. ob misso senatus consu̾ti

Expanded text:
uisse et tamen non rogasse. quae sententia haonem magis in eo, qui non erat deducta quarta rogatus restituere et tamen integram fidem praestitit omisso senatus consulti