comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi poma ꝓpͥa ꝑferentẽ. absolute
quidem ꝓderis. quod ñ dm̃ s diabo¬
lum dicas hominũ conditorẽ. Q dogma¬
te impiissimo: & coniugioꝵ negocium
id est genitalium ad mixtio. & caro cun¬
cta damꝑnat᷑. auõ. Nondampnat᷑: s ñ
a te quasi sana laudet᷑: ut etiam a te con¬
fitente. a suo conditore ac saluatore sane¬
tur. Nam hoc in quib ñ fit. sine ulladu
ri tẽ.diabolicam quidem eẽ gignentiũ
coniugum uoluptatẽ. diabolicam geni¬
talium cõmotionẽ: s tam̃ et ipsa m̃bra
quȩ mouentur. et conuiges qui uolupta¬
te afficiunt᷑. reos ñ eẽ: Uerum ꝓhis oĩb
nouos homines idest rude opus in na¬
scentib dĩtatis accusas: nichil quidem
de manichȩor impietate deponis: s tã
immanẽ moti capitis ostendis furorem.
ut consequentiꝰ fouendũ quã am putan¬
dum iuidicaretur: nͥ uoluntatẽ ac studi¬
um in hac retuũt. E multoꝵ eu̾sio. et

Expanded text:
quasi poma propria proferentem; absolute quasi poma propria proferentem; absolute quidem proderis, quod non Deum, sed diabolum dicas hominum conditorem: quod dogmate impiissimo, et conjugiorum negotium, id est, genitalium admixtio, et caro cuncta damnatur. AUG. Non damnatur: sed non a te quasi sana laudetur, ut etiam te confitente, a suo Conditore ac Salvatore sanetur. Nam hoc in quibus non fit, sine ulla duri te diabolicam quidem esse gignentium conjugum voluptatem, diabolicam genitalium commotionem; sed tamen et ipsa membra quae moventur, et conjuges qui voluptate afficiuntur, reos non esse; verum pro his omnibus novos homines, id est, rude opus in nascentibus deitatis accusas: nihil quidem de Manichaeorum impietate deponis; sed tam immanem moti capitis ostendis furorem, ut consequentius fovendum, quam amputandum judicaretur, nisi voluntatem ac studium in hac re tuum, et multorum eversio, et
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiam carnis laudes: dicit eam
ioħs apss a patre non eẽ.s ex mundo
eẽ. ꝓpt̃ quam: recte dicit᷑ diabolus pͥn¬
ceps mundi ẽẽ. Nam scimus: qđ mun¬
dum ds̃ feccrit. Hoc gͦ malo concupi¬
scentie carnis. bene utitur pudicitia
coniugalis eiusq mali reatum ana¬
scentib tracꝰtum. soluit regeneratio
sp̃italis. Hoc quamdur non sapis. ñ
catholicus s pelagianus futurus es.
et scͥpturis scĩs. quantũ libet eas defen¬
dere t uidearis. contradicturus es. Me
autẽ quotiens ꝓpt̃ hoc cui contͣdicis
manichȩum dicis: ꝑfecto et illũ dicis.
qui hominẽ menbris genitalib in fu¬
sum. et concupiscentię uoluptate con¬
cretũ. ante dicit exciꝑe delictoꝵ con¬
tagium. quam uitalis sp̃s munꝰ hau¬
sium manicheum dicis in sane. Iuł
Nam cum ꝓnuncias. concupiscenti-¬
ãs carnis a pͥncipe tenebrarum in ho¬
mine fuisse plantatam. eamq esse
diaboli fruticẽ. ex se humanũ genꝰ

Expanded text:
cupiscentiam carnis laudes, dicit eam cupiscentiam carnis laudes, dicit eam Joannes apostolus a Patre non esse, sed ex mundo esse : propter quam recte dicitur diabolus princeps mundi esse . Nam scimus quod mundum Deus fecerit. Hoc ergo malo concupiscentiae carnis bene utitur pudicitia conjugalis; ejusque mali reatum a nascentibus tractum solvit regeneratio spiritualis. Hoc quamdiu non sapis, non catholicus, sed Pelagianus futurus es; et Scripturis sanctis, quantumlibet eas defendere tibi videaris, contradicturus es. Me autem quoties propter hoc cui contradicis, Manichaeum dicis; profecto et illum dicis, qui hominem membris genitalibus infusum, et concupiscentiae voluptate concretum, ante dicit excipere delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus hausium Manichaeum dicis, insane. XXXII. JUL. Nam cum pronuntias, concupiscentiam carnis a principe tenebrarum in homine fuisse plantatam, eamque esse diaboli fruticem, ex se humanum genus
Abbreviated transcription (Latin):
habent. morte ꝓ se xꝑ̃i in qua baptizent᷑
non opus habent: iam dic euident̃ quod
latent̃ sentis: qm̃ satis ꝓdis tua disputa¬
tione qđ sentis. Dic in quã. paruulos
frustra fieri xp̃ianos: S uide. utrum te
as ꝓfessione. quas argum̃tatione condẽ¬
pnas.: &e deme nob laborẽ qͦte conuin¬
cimꝰ c̃ẽ manicheum. Sin aũt tu ñ id au¬
des dicere ac ratione contumax. concũ¬
bentib inclinaris. ait ꝑ argum̃toꝵ hacte¬
nus maudita portenta. dicas libidinem
diabolicam ẽẽ. eãq in sensu cocuntium
positam ad uoluptatem parentũ. ad re¬
atum ꝑtinere nascentum: tuam quidẽ
am̃tiam & turpitudinẽ ꝓdis: s p̃cor ne
tͥ tantum arroges. ut puces nobis liberũ
non eẽ cum honore dĩ nascentũ innocen¬
tiam contueri: cum tͥ liceat. & libeat. cũ
accusatione dĩ a reatu quẽ dicis libidinis
libidinantum m̃bra purgare. aug.
Quolibet pruritu libidinem idest con¬

Expanded text:
habent; morte pro se Christi, in qua baptizentur, habent; morte pro se Christi, in qua baptizentur, non opus habent. Jam dic evidenter, quod latenter sentis, quoniam satis prodis tua disputatione quod sentis: dic, inquam, parvulos frustra fieri christianos: sed vide, utrum te as professione, quas argumentatione condemnas; et deme nobis laborem, quo te convicimus esse Manichaeum. Sin autem tu non id audes dicere, ac ratione contumax concumbentibus inclinaris, ut per argumentorum hactenus inaudita portenta, dicas libidinem diabolicam esse, eamque in sensu coeuntium positam, ad voluptatem parentum, ad reatum pertinere nascentium; tuam quidem amentiam et turpitudinem prodis: sed precor ne tibi tantum arroges, ut putes nobis liberum non esse cum honore Dei nascentium innocentiam contueri; cum tibi liceat et libeat, cum accusatione Dei, a reatu quem dicis libidinis, libidinantium membra purgare. AUG. Quolibet pruritu libidinem, id est, con
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑. quȩ nos assidue ꝓpt̃ lectoris fasti¬
dium repetere nolumus: ipsa sua tͥ re¬
cordatione respondet. Iuł. Ad quid gͦ
ꝑsuadendum. aut scripturas releges. aut
conscios nominabis. qui adhuc quod
sentis ñ potes diffinire : Qͥd te iuuat.
ut adam doceas deliquisse: qđ ego peni¬
tus ñ refello: Querimus. adam ante tot
scła mortuo. peccatum quo indiaboloius
dĩ umnago transcribitur. ꝑ quid inueniat᷑
in paruulo. auo. Cur nec tuadmittis in
regnũ dĩ. nullum habentem scđd̾m te me¬
ritum peccati. imaginem dĩ : Cur mini¬
stratur sanguis. qui de similitudine carius
peccati in remissionẽ fusus est peccatorũ.
Quem bibat paruulus ut habere possit
uitam: si de nulliꝰ peccati origine uenit
in mortem Si hoc tͥ displicet: aꝑte nega
tuũ. qui unꝰ ꝓ om̃ib mortuus ẽ. Unde
collegi᷑ qđ dicit apłs. Ergo om̃s mortui
tui paruuli non sunt: qui peccatũ nullũ

Expanded text:
datur, quae nos assidue propter lectoris fastidatur, quae nos assidue propter lectoris fastidium repetere nolumus, ipsa sua tibi recordatione respondet. XXX. JUL. Ad quid ergo persuadendum aut Scripturas releges, aut conscios nominabis, qui adhuc quod sentis non potes definire? Quid te juvat, ut Adam doceas deliquisse, quod ego penitus non refello? Quaerimus, Adam ante tot saecula mortuo, peccatum, quo in diaboli jus Dei imago transcribitur, per quid inveniatur in parvulo. AUG. Cur nec tu admittis in regnum Dei, nullum habentem secundum te meritum peccati, imaginem Dei? Cur ministratur sanguis, qui de similitudine carnis peccati in remissionem fusus est peccatorum, quem bibat parvulus, ut habere possit vitam, si de nullius peccati origine venit in mortem? Si hoc tibi displicet, aperte nega omnibus mortuus est: unde colligitur quod dicit Apostolus, Ergo omnes mortui tui parvuli non sunt, qui peccatum nullum
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit in mundũ. Quã conaberis
quidem claudere: s ex ore infantiũ atq
lactantiũ. saluatorem potiꝰ xꝑ̃m quã te
laudatorem querentium. et ñ anfractu¬
osis disputationib s mutis flecib. mi¬
seriam suam multo certius contestan¬
tium. quam ꝓfecto si primi hominis
rectitudo & beatitudo mansisset. nul¬
lomodo in paradiso habere potuissent.
cum tua tota loquacitate uinceris. Iuł.
Quatuor hic ꝑsonarum causa u̾titur.
Dei opificis. duoꝵ parentum de quib
materia p̾stat᷑ oꝑanti: & paruuli qui
nascit᷑ dicis tu in hoc choro habitare
peccatum: Int̾rogo a quo fiat. Utrũ adõ
Negas. a patre: Totidem negas. Amat᷑:
idem negas. A paruulo: Negas. Et adhuc̃
non putas fuisse conclusũ: quia ñ pos¬
sit ẽẽ int̾ hos quatuor. qđ abhis qͣtuor
nullus ad mictit : ᷤ auoꝰ Quicquid uis
dicas: ad u̾ba apłi aliquando uenturꝰ
es. E quisquis ea ꝑistarum argum̃¬
tationum cuarum loca singula recor¬

Expanded text:
intravit in mundum: quam conaberis intravit in mundum: quam conaberis quidem claudere; sed ex ore infantium atque lactentium, salvatorem potius Christum, quam te laudatorem quaerentium, et non aufractuosis disputationibus, sed mutis fletibus miseriam suam multo certius contestantium quam profecto, si primi hominis rectitudo et beatitudo mansisset, nullo modo in paradiso habere potuissent, cum tua tota loquacitate vinceris. XXIX. JUL. Quatuor hic personarum causa vertitur; Dei opificis, duorum parentum de quibus materia praestatur operanti, et parvuli qui nascitur. Dicis tu in hoc choro habitare peccatum: interrogo ego, a quo fiat, utrum a Deo; negas: a patre; totidem negas: a matre; idem negas: a parvulo; negas: et adhuc non putas fuisse conclusum, quia non possit esse inter hos quatuor, quod ab his quatuor nullus admittit. AUG. Quidquid vis dicas: ad verba Apostoli aliquando venturus es; et quisquis ea per istarum argumentationum tuarum loca singula recor
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Teenim dante a dõ fieri homines.
& eẽ coniuges innocentes. ac paruulos
ꝑse nichil oꝑari. His trib sumptis. ir¬
refutabilit illatum est. Cum ñ peccat
ille qui nascitur. non peccat ille qͥ genu¬
it. Non peccat iste qui condidit. nul¬
lam remansisse rimam. ꝑquam pec¬
catoꝵ doceatur ingressum. Tibi gͦ
displicet. qđ collectumest ͤ Annue qd
dedisti: & dic aut illum peccasse qui ge¬
nuit: aut illũ qui condidit: aut istum
quinatus ẽ. Exquib unum insanũ est.
aliud manicheum: tertium supra mani-¬
cheos. Insanum. si dixeris delinquere
paruulos. Manichȩum:si accusaueris
coniuiges. Supra manicheos. sipeccati
dm̃i estimaris auctorem. Qd si hec omĩa
tam aliena sunt auero. ut adhuc ea me¬
tuas libere confiteri: qua impudentia
homo om̃ium amentissime. hoc qđ ã
nob̾ illatum ẽ. ꝑsistis negare: auoꝰ. Cũ
adu̾ba apłi ueneris: ibi non rimam in¬
uenies. s aꝑtissimam ianuã. qua peccatũ

Expanded text:
vit. Te enim dante, a Deo fieri homines, vit. Te enim dante, a Deo fieri homines, et esse conjuges innocentes, ac parvulos per se nihil operari: his tribus sumptis, irrefutabiliter illatum est, cum non peccat ille qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit, nullam remansisse rimam, per quam peccatum doceatur ingressum. Tibi ergo si displicet quod collectum est; abnue quod dedisti, et dic aut illum peccasse qui genuit, aut illum qui condidit, aut istum qui natus est: ex quibus unum insanum est, aliud Manichaeum, tertium supra Manichaeos: insanum, si dixeris delinquere parvulos; Manichaeum, si accusaveris conjuges, supra Manichaeos, si peccati Deum aestimaris auctorem. Quod si haec omnia tam aliena sunt a vero, ut adhuc ea metuas libere confiteri; qua impudentia, homo omnium amentissime, hoc quod a nobis illatum est, persistis negare? AUG. Cum ad verba Apostoli veneris, ibi non rimam invenies, sed apertissimam januam, qua peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
culpam menbroꝵs lamam̃ta traxisset
s hec ã dõ informari. & ꝑhoc bona eẽ.
concesseras. Petiui tercium: utrum per
ingressum animȩ. reatum aduectum
putares. S hanc ẽẽ nouam. nec quicquã
seminib debere constabat. Inculi dein¬
ceps. ne quia nichil tͥ dehis remanserat
arguendum. nuptias idest commirti¬
onem corpoꝵ. diaboli opus uocares. S
has ꝑtinere ad parentum oꝑam. te qͦq
annuente monstraui. Illis igit᷑ om̃ibus
quȩ supradiximꝰ absolutis: conuiges qͥ
fuerant causa peccati tradux tua diabo¬
lo mancipabat. Post quȩ omĩa. qđ tͥ ꝓ
pinquabat impegi: ut dicerem credere
te diabolum auctorem corpoꝵ. cui
commnixtionis oꝑam. sine qua origo
corpoꝵ eẽ ñ poterat. deputasses. Ethȩc
quidem disputatio: quo morbo oppres¬
sus et̃. ostendit. Illa aut̃ sedã. et te mise¬
rabilẽ cum eius modisensib & catholicos
etiam timoris tui suffragio inuictos ꝓba¬

Expanded text:
culpam membrorum lineamenta traxisset. culpam membrorum lineamenta traxisset. Sed haec a Deo informari, et per hoc bona esse concesseras. Petivi tertium, utrum per ingressum animae, reatum advectum putares. Sed hanc esse novam, ne quidquam seminibus debere constabat. Intuli deinceps, ne quia nihil tibi de his remanserat arguendum nuptias, id est commixtionem corporum, diaboli opus vocares? Sed has pertinere ad parentum operam, te quoque annuente, monstravi. Illis igitur omnibus quae supra diximus absolutis, conjuges qui fuerant causa peccati, tradux tua diabolo mancipabat. Post quae omnia, quod tibi propinquabat impegi, ut dicerem credere te diabolum auctorem corporum, cui commixtionis operam, sine qua origo corporum esse non poterat, deputasses. Et haec quidem disputatio, quo morbo oppressus esses, ostendit: illa autem secunda, et te miserabilem cum ejusmodi sensibus, et Catholicos etiam timoris tui suffragio invictos proba
Abbreviated transcription (Latin):
colligatur: qua legem mͥ. post tria con¬
cessa. quartum qđhis adheret. non liceret
inferre: & hocquidem. in scda disputa¬
tionecȩcerum inpriore quinq m̃ aut
amplius concedunt᷑: postque fit legitama
inuictaq conclusio. aub Ui de quã ꝑmul¬
ta euageris. timens ne apłi u̾ba sine tiuis
p̃iudiciis auditate dampnent: sicut iã
eccłia catholica iudicante dampnarunt.
s excurre quo uolueris. remorare qntum
uolueris: Multiplica gyros tuos quaqͣ.¬
u̾sum uolueris. Quandocũq ad eadem
u̾ba ueritatis. nauis fallaciarũ tuarum
ꝑuenerit: sine dubio naufragabis. Iuł.
dicere consequent̃. Uoluntas aut̃ quȩ pec¬
cet. in paruulis nulla est. Peccatum igit᷑
in paruulis non est. Uerum ut plurib
p̃mereris testib introgaui sensim. ꝑ quid
hoc peccatum inueniretur in paruulo: ne
forte ꝑ uoluntatem. Post qđ te nconhi¬
bͥence suscepi: nullam in eo fuisse consci¬
entiam uoluntatis. Ad iunxi. ne ꝑpͥmã

Expanded text:
colligatur, qua lege mihi post tria concolligatur, qua lege mihi post tria concessa, quartum quod his adhaeret, non liceret inferre? Et hoc quidem in secunda disputatione: caeterum in priore, quinque mihi aut amplius conceduntur, post quae fit legitima invictaque conclusio. AUG. Vide quam per multa vageris, timens ne Apostoli verba sine tuis praejudiciis audita te damnent, sicut jam Ecclesia catholica judicante damnarunt. Sed excurre quo volueris, remorare quantum volueris, multiplica gyros tuos quaquaversum volueris: quandocumque ad eadem verba veritatis navis fallaciarum tuarum pervenerit, sine dubio naufragabis. XXVIIdicere consequenter, Voluntas autem quae peccet, in parvulis nulla est; peccatum igitur in parvulis non est. Verum ut pluribus premereris testibus, interrogavi sensim, per quid hoc peccatum inveniretur in parvulo; ne forte per voluntatem? Post quod, te connivente, suscepi nullam in eo fuisse concientiam voluntatis: adjunxi, ne per primam
Abbreviated transcription (Latin):
tes. quoꝵ conuentu. regnum inimaginẽ
dĩ diabolo pararetur. Ꝙ addidi neces¬
sariis disputationũ gradib ꝑoriginale
peccatum auctorem corpoꝵ diabolum
diffimri: quia si ꝑoriginem malũ in ho
origo nascentiũ. Quȩ qm̃ in antro ma¬
incheorum traducianos eẽ cdusura dep̃¬
henderat. ũti clauem. ut p̃berem captis
effugium: admonuiq ut siuere a deo
crederet homines fieri ꝓureq confiteret᷑
ẽẽ coniuges innocentes. intelligeret tͣhi
non posse exhis originale peccatũ. Certe
non peccat inꝗͣuit iste qui nascitur: Non
peccat ille qui genuit: Non peccat iste
qui condidit. ꝑ quas rimas int̾ cot p̃¬
sidia innocentiȩ. peccatum fingis ingͥs¬
sum: Quid potuit rogo sanctius. qͥd
uerius. quid lucidiꝰ. quid breuius firmi¬
usq compom: quam post tria sumpta
quȩ inimico concedente susceperamin¬
ferrem quartum. in quo erat summa
conlusio: Nam cum uno non nũquã
aut duob sumptis. t̃cium necessario

Expanded text:
tes, quorum conventu regnum in imaginem tes, quorum conventu regnum in imaginem Dei diabolo pararetur: et addidi, necessariis disputationum gradibus, per originale peccatum auctorem corporum diabolum dixeras? quia si per originem malum in homorigo nascentium. Si nichaeorum Traducianos esse clusura deprehenderat: verti clavem, ut praeberem captis effugium; admonuique; ut si vere a Deo crederet homines fieri, pureque confiteretur esse conjuges innocentes, intelligeret trahi non posse ex his originale peccatum. « Certe Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingsum? » Quid potuit, rogo, sanctius, quid verius, quid lucidius, quid brevius, firmiusque componi, quam post tria sumpta quae inimico concedente susceperam, inferrem quartum, in quo erat summa conclusio? Nam cum uno nonnunquam, aut duobus sumptis, tertium necessario
Abbreviated transcription (Latin):
argumentandi inopia confessus. dicit
mͥ adhec omĩa apłm respondere. qui
ꝓnuntiet ꝑunum hominẽ peccatum
intrasse inhunc mundum. In quo loco.
quis cum eruditus sanum habuisset
caput ȩstimet. Qui ñ intellexerit. aut
p̃teunda sibi eẽ contra quȩ nichil pote¬
rat inuenire. aut quȩcũq excogitanda
quȩ referret obiectis. ad quoꝵ confirma¬
tionẽ apłi u̾ba coniungeret: Auõ Sed
melius u̾bis apłicis refelleris. quã meis.
Nec tam̃ et apłicis cedis: s mauis etiã ipsa
ditio recognoscat. peccatum qđ opus ẽ
malȩ uoluntatis. & opus diabolidicit᷑.
ꝑ quid inueniretur in paruulo. Si ꝑuo
luntatem: at nullam in eo fuisse. etiã hic
cum quo aginus confitetur. Si ꝑnupti¬
as:s has ꝑtinere ad opus parentũ ne¬
mo qui dubitet. quos in hac cõmixtione
non peccasse ꝓmiserat. Aut si concessioĩs
huiꝰ peniteret disputatorẽ. sicut ꝓcessꝰ
oꝑis indicabat: ꝓfiteretur eẽ reos paren¬

Expanded text:
argumentandi inopia confessus, dicit argumentandi inopia confessus, dicit mihi ad haec omnia Apostolum respondere, qui pronuntiet, per unum hominem peccatum intrasse in hunc mundum. In quo loco, quis eum eruditus sanum habuisse caput aestimet, qui non intellexerit aut praetereunda sibi esse contra quae nihil poterat invenire, aut quaecumque excogitanda quae referret objectis, ad quorum confirmationem Apostoli verba conjungeret. AUG. Sed melius verbis apostolicis refelleris quam meis: nec tamen et apostolicis cedis: sed mavis etiam ipsa ditio recognoscat, peccatum quod opus est malae voluntatis, et opus diaboli dicitur, per quid inveniretur in parvulo: si per voluntatem; at nullam in eo fuisse, etiam hic, cum quo agimus, confitetur: si per nuptias; sed has pertinere ad opus parentum, nemo qui dubitet, quos in hac commixtione non peccasse praemiserat: aut si concessionis hujus poeniteret disputatorem, sicut processus operis indicabat; profiteretur esse reos paren
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scdo libro suo sibi licet cum int̃¬
polatione ꝓposuit. Nam & cõmemo¬
ratam a me form ationẽ corporis. et
ingressum animȩ. quam nouam inuno¬
quoq a dõ conditam. tam ratio quã
legis sacre ȩccłiȩq catholicȩ confirmat
auctoritas: ut spero arce preteriit. auoꝰ.
Qui legit sex libros meos. quib refuta¬
ui quatuor tuos. de quoꝵ primo quȩ
uoluit & sicut uoluit ille decerpsit.
Cui respondi libro isto. quem nunc fru¬
stra redarguere loquacissima uanitate
conaris: sic me tͥ in t̾cio meo respondis¬
se repꝑi &: ut uideat non me aite p̃te¬
risse qđ dicis. S illũd potiꝰ cuiꝰ cartu¬
le respondebam. hoc de oꝑe tuo nolu¬
isse transferre. siue studio breuitatis.
siue quia ꝑtinere non putainit ad causã.
uł. Iam reliqua licet aliquib sermo¬
nib uariata. contexuit. Contra has gͦ
obiectiones meas. nichil quo reꝑcute¬
rer eogitauit. S uerum me collegisse

Expanded text:
in hoc secundo libro suo sibi, licet cum intein hoc secundo libro suo sibi, licet cum interpolatione, proposuit . Nam et commemoratam a me formationem corporis, et ingressum animae, quam novam in unoquoque a Deo conditam, tam ratio, quam legis sacrae Ecclesiaeque catholicae confirmat auctoritas, ut spero, arte praeteriit. AUG. Qui legit sex libros meos, quibus refutavi quatuor tuos, de quorum primo quae voluit, et sicut voluit, ille decerpsit, cui respondi in libro isto quem nunc frustra redarguere loquacissima vanitate conaris; sic me tibi in tertio meo respondisse reperiet, ut videat, non me arte praeteriisse quod dicis; sed illum potius, cujus chartulae respondebam, hoc de opere tuo noluisse transferre, sive studio brevitatis, sive quia pertinere non putavit ad causam. XXVI. JUL. Jam reliqua, licet aliquibus sermonibus variata, contexuit. Contra has ergo objectiones meas nihil quo repercuterer excogitavit: sed verum me collegisse,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum siue hinc siue inde trahatur.
opus ẽ diaboli: sic homo. siue hinc siue
inde nascat᷑. opus est dĩ ac ꝑtinꝰ insur¬
rexi hoc mͦ. Cum illam uocem timo¬
ris tui cogito. quadicis nuptias malum
non ẽẽ.istos alios sermones tuos sine
risu considerare non possum: si enim
credis a dõ homines fieri. et ẽẽ coniu¬
ges innocentes: uide quã stare ñ pos¬
sit. trahi ex his originale peceatum. Cer¬
de non peccat iste qui nascitur. ñ peccat
ñ peccat ille qui condidit. ꝑ quas rimas.
int̃ cot p̃sidia innocentiȩ. peccatũ fingis
ingressum :  auoꝰ. Iam his u̾bis tuis etiã
cum ipsos libros tuos legissem. respon¬
disse me sufficit. Uerum et hic admo¬
ned. apłm potius audiendũ eẽ quam te:
qui ñ occultam rimam s aꝑtissimam ia-¬
nuam demonstrauit. qua peccatum in
apparebit. cui rectitudini ueritatis. lo¬
quacitate cortuosissima relucteris.Iulianꝰ
Hunc gͦ de oꝑe meo priore contextum.

Expanded text:
peccatum, sive hinc, sive inde trahatur, peccatum, sive hinc, sive inde trahatur, opus est diaboli; sic homo, sive hinc, sive inde nascatur, opus est Dei. » Ac protinus insurrexi hoc modo: « Cum illam vocem timoris tui cogito, qua dicis nuptias malum non esse, istos alios sermones tuos sine risu considerare non possum. Si enim credis a Deo homines fieri, et esse conjuges innocentes; vide quam stare non possit, trahi ex his originale peccatum. Certe non peccat iste qui nascitur, non peccat n peccat ille qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingressum? » AUG. Jam his verbis tuis, etiam cum ipsos libros tuos legissem, respondisse me sufficit . Verum et hic admoneo, Apostolum potius audiendum esse, quam te, qui non occultam rimam, sed apertissimam januam demonstravit, qua peccatum intapparebit cui rectitudini veritatis loquacitate tortuosissima relucteris. XXV. JUL. Hunc ergo de opere meo priore contextum,
Abbreviated transcription (Latin):
S nichil debet semuni corporali: quȩ no¬
nent adopus parentũ: quos in hoc actu
non peccasse p̃miseras. Quod siñ uere
id concesseras. sicut ꝓcessus tui sermo¬
nis indicat. ipsȩ sunt execrandȩ.quȩ cau-¬
sam fecerunt mali. Uerum illȩ substantiã
ꝓpriam ñ habent: s nomine suo ꝑsona¬
rum opus indicant. Parentes igitur qui
conuentu suo causam fecere peccato: iure
dampnabiles. Ambigi gͦ iam ñ potest.
coniuges ȩterno supplicio mancipari: qͦ¬
rum labore actum ẽ. ut ad dominatum
exercendũ in homines. diabolus ꝑueniret.
Qđ si concesseris. illud totum qđ antea
tenuisse uidebaris amutes. Idest qđ
hominẽ dĩ opus dixeras. Necessario qͥp¬
pe sequit᷑. quia ꝑcõmixtionẽ corporum
origo ꝓgenitis. si ꝑ originẽ malum in ho¬
minibus. ꝑmalum ius diaboli in ho¬
mines.diabolum eẽ auctorem hominũ.
ã quo ẽ origo nascentium. Post que. ip¬
sius denuo uerba repetuii. Nam sicut

Expanded text:
Sed nihil debet semini corporali, quae noSed nihil debet semini corporali, quae nonent ad opus parentum, quos in hoc actu non peccasse praemiseras: quod si non vere id concesseras, sicut processus tui sermonis indicat, ipsae sunt exsecrandae, quae causam fecerunt mali. Verum illae substantiam propriam non habent; sed nomine suo personarum opus indicant: parentes igitur, qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles. Ambigi ergo jam non potest, conjuges aeterno supplicio mancipari, quorum labore actum est ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. Quod si concesseris; illud totum quod antea tenuisse videbaris amittes, id est, quod hominem Dei opus dixeras. Necessario quippe sequitur, quia per commixtionem corporum origo progenitis est, si per originem malum in hominibus, per malum jus diaboli in homines, diabolum esse auctorem hominum, a quo est origo nascentium. » Post quae ipsius denuo verba repetivi: « Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽt. Iuł. Retractans igit᷑ inprimo o¬
ꝑe meo sententiam eiꝰ qua dixerat. Nam
sicut peccatum siue hinc siue inde tra¬
hat᷑ a pariuilis. opus est diaboli. sic homo
suiehinc siue inde nascat᷑. opꝰ ẽ dĩ. Ita au¬
tem ame nunc hic refertur. sicut in meo
oꝑe continetur: unde maximã partem
fuat iste furatꝰ. Sic uera disputas. qͦmͦ uerũẽ
qd ego illa furatꝰ sim cũ potiꝰ ille cuiꝰ cartula
m missa ẽ qd uoluit atq ut uoluit. exoꝑe
tuo. arbitrio suo iudicioq transtulerit.
uł. Respondigͦ ibi: tuquidem pace ma¬
gisterii tui dixerim tergi u̾saris: s intel¬
lige. qđ ademerit tͥ ueritas licentiã ꝑua¬
gandi. Ecce enim & nos acquiescimnꝰ.
quia peccatum opus ẽ malȩ uoluntatis:
uel opus ẽ diaboli. S ꝑquid hoc peccatũ
inuenitur in paruulo: ꝑuoluntatem:
At nulla in eo fuit ꝑformam corporis:
S hanc ds̃ tribuit ꝑ ingressum animȩ.

Expanded text:
non esset. XXIII. JUL. Retractans igitur in primo onon esset. XXIII. JUL. Retractans igitur in primo opere meo sententiam ejus, qua dixerat: « Nam sicut peccatum, sive hinc, sive inde trahatur a parvulis, opus est diaboli; sic homo, sive hinc, sive inde nascatur, opus est Dei » : ita autem a me nunc hic refertur, sicut in meo opere continetur, unde maximam partem fuerat iste furatus. AUG. Sic vera disputas, quomodo verum est quod ego illa furatus sum: cum potius ille cujus chartula mihi missa est, quod voluit atque ut voluit, ex opere tuo, arbitrio suo judicioque transtulerit. XXIV. JUL. Respondi ergo ibi: « Tu quidem pace magisterii tui dixerim tergiversaris: sed intellige quod ademerit tibi veritas licentiam pervagandi. Ecce enim et nos acquiescimus quia peccatum opus est malae voluntatis, vel opus est diaboli: sed per quid hoc peccatum invenitur in parvulo? Per voluntatem? At nulla in eo fuit. Per formam corporis? Sed hanc Deus tribuit. Per ingressum animae?
Abbreviated transcription (Latin):
contra illa excerpta. quȩ ad se confirmat
missa disseruit. ꝑuẽnit ad aliquẽ dicto¬
rum meoꝵ locum. quem sibi quasi op¬
pugnaturus obiecit. S nichil scđm id
qd fuerat pulsatus referens: adhanc a¬
płi sententiam conuolauit: in qͣ dicit
ꝑunum hominem peccatum intrasse
inmundum: & scđm dogina suũ. cõntex¬
tum loci ipsius exponere molitꝰ ẽ Pꝑter
qđ ego p̃t̃missis aliis. ad eam ꝓꝑaui par¬
tem: ut quia ꝓmiseram hanc cẽ questionẽ
insecundo uoluminc soluturum. & fidem
ꝓmissionis implerem: & argum̃tatio illiꝰ
quȩ eẽt ostenderem: ne putarer fecisse
fraudem. si illius expositione suppressa.
eam quam catholicam fatem̃ inferrem.
auoꝰ. Pelagianam illaturus es. ñ catbo¬
licam. Catholica illa est: quȩ ostendit u¬
stum dm̃ in tot ac tantis poenis & crucia¬
tib paruuloꝵ. quos inparadiso ullus eo¬
rum nulla ęquitate sentiret: si natura hu¬
mana uiciata peccato. & merito dãpnata

Expanded text:
contra illa excerpta, quae ad se confirmat contra illa excerpta, quae ad se confirmat missa, disseruit, pervenit ad aliquem dictorum meorum locum, quem sibi quasi oppugnaturus objecit; sed nihil secundum id quod fuerat pulsatus referens, ad hanc Apostoli sententiam convolavit, in qua dicit, per unum hominem peccatum intrasse in mundum; et secundum dogma suum, contextum loci ipsius exponere molitus est: propter quod ego, praetermissis aliis, ad eam properavi partem, ut quia me promiseram hanc esse quaestionem in secundo volumine soluturum, et fidem promissionis implerem, et argumentatio illius quae esset ostenderem, ne putarer fecisse fraudem, si illius expositione suppressa, eam quam catholicam fatemur inferrem. AUG. Pelagianam illaturus es, non catholicam. Catholica illa est, quae ostendit justum Deum in tot ac tantis poenis et cruciatibus parvulorum; quos in paradiso ullus eorum nulla aequitate sentiret, si natura humana vitiata peccato, et merito damnata
Abbreviated transcription (Latin):
gum. Nec in lege ꝑu̾sitas: in qua hoc di¬
scitur ẽẽ uerissimum. qđ & ipsi uidetis.
nisi uos potius ꝑu̾sos oculos hab̾etis.
Iuł. Hereat igit᷑ hoc maxime prudentis
animo lectoris. om̃ib scͥpturis sacͥs solũ
illud qđ in honorem dĩ catholici sapi¬
unt contineri. sicut frequentium senten¬
tiarum luce illustratur. & sicuͥ durior
elocutio mouerit questionẽ. certũ qͥdẽ
ẽẽ nonibi id qđ iniustum ẽ loci illius
auctorem sapuisse:. Sed̾m id aũt deb̾ẽ
intelligi. qđ & ratio ꝑspicua. & alioꝵ
locoꝵ in quib non est ambiguitas. splen¬
dor aꝑuit. Iam igit᷑ ciꝰ cum quo agimꝰ.
ũba ponamꝰ. Equidem in illo capite
dictorum suoꝵ. qđ usq ad figulũ pec¬
catoꝵ dm̃ suum adduxerat. contra qd
libro priore confliximꝰ : tenuit̃ dix̃ per
unum hominẽ peccatum in trasse mun¬
dum. Non ẽ aũt in expositione loci ipsiꝰ
immoratus. Postquam uͦo multis u̾bis

Expanded text:
gum: nec in lege perversitas, in qua hoc digum: nec in lege perversitas, in qua hoc discitur esse verissimum; quod et ipsi videretis, nisi vos potius perversos oculos haberetis. XXII. JUL. Haereat igitur hoc maxime prudentis animo lectoris, omnibus Scripturis sacris solum illud, quod in honorem Dei Catholici sapiunt, contineri, sicut frequentium sententiarum luce illustratur: et sicubi durior elocutio moverit quaestionem, certum quidem esse, non ibi id quod injustum est, loci illius auctorem sapuisse; secundum id autem debere intelligi, quod et ratio perspicua, et aliorum locorum, in quibus non est ambiguitas, splendor aperuerit. Jam igitur ejus cum quo agimus verba ponamus. Equidem in illo capite dictorum suorum, quod usque ad figulum peccatorum Deum suum adduxerat, contra quod libro superiore confliximus, tenuiter dixit, per unum hominem peccatum intrasse in mundum: non est autem in expositione loci ipsius immoratus. Postquam vero multis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ante uoluntatis ꝓpͥę usum in noxiam
in uno quoq naturam. auoꝰ. Dic. uidea¬
mus qđ de apłico testimonio dicturus
es: tam in aniter. quam suꝑiora dixisti.
Iuł. Manichȩos aut̃ & pietati &e rati¬
on rebelles: qui pucent & ante tempus
uoluntatis. eẽ peccatum. qđ rerũ natura
non sinit: & dm̃ eẽ. quem argum̃ tãtur
iniustum: & infamare scãs paginas. qͣꝵ
monumentis probari allegant crimen
diuinitatis. Quod ex trib nichil queat
ratione monstrari. idest nec sine uolun¬
tate peccatum. nec indõ iniquitas. nec
in lege ꝑu̾sitas: soli illi. stulti. impuden¬
tes. & impn demonstrentur. auo Eru¬
besce. Non fuit ambrosiꝰ manicheus. cũ
diceret hominem prius subire delicto¬
torum contagium. quam uitalis sp̃s
imunus hauriret. S nec ista delicꝰta nͥ
ex uoluntate exticerunt: unde originẽ
trahunt. Ꝙ ido nec in dõ ẽ iniquitas. qͥ
ꝓpt̃ hoc posuit nascentib na graue iu¬

Expanded text:
ante voluntatis propriae usum innoxiam ante voluntatis propriae usum innoxiam in unoquoque naturam. AUG. Dic, videamus quod de Apostoli testimonio dicturus es, tam inaniter, quam superiora dixisti. XXI. JUL. Manichaeos autem et pietati et rationi rebelles, qui putent et ante tempus voluntatis esse peccatum, quod rerum natura non sinit; et Deum esse, quem argumentantur injustum; et infamare sanctas paginas, quarum monumentis probari allegant crimen divinitatis: quod cum ex tribus nihil queat ratione monstrari, id est, nec sine voluntate peccatum, nec in Deo iniquitas, nec in lege perversitas; soli illi stulti, impudentes et impii demonstrentur. AUG. Erubesce: non fuit Ambrosius Manichaeus, cum diceret hominem prius subire delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus haurire . Sed nec is a delicta, nisi ex voluntate exstiterunt, unde originem trahunt: et ideo nec in Deo est iniquitas, qui propter hoc posuit noscentibus grave ju
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ẽẽ om̃ium conditorem. ꝓpha teste
monstramimus. auõ. Illictͥ responsumẽ.
& quantum aberraueris ã ueritate. mon¬
stratum. Iuł. His gͥ maxime actis in
primo libro. quor unum aliqđ abun¬
de sufficit ad uictoriam ucritatis. ex abũ¬
danti quidem: suꝑ est tam̃. ut magistri gen¬
tium qua ꝑunum hominẽ peccatũ dix̃
intrasse in mundum sententiam dispu¬
temus. & diffinitionib qͣs p̃misimꝰ cum
necesse fuerit aduuandi. & ꝓbaturi n¬
chil rationẽ fuisse mentitam. s iniusticie
ẽẽ crimen. alioꝵ studia. alioꝵ ortubus
imputare. Hoc que ipsum qđ iniquũ
ẽ. quamuis nemo hinc dubitare debue¬
rit. tam̃ dõ displicere. & ab eodẽ ꝓhiberi.
testimoniis legis uel in hoc libro. uel in
sequenti docebimus. Ex quib necessa¬
rio conficitur. & nos rectissime defende
neminẽ cum peccato nasci. & dm̃ reos ñ
posse iudicare nascentes: ac ꝑhoctam
integrum eẽ liberum arbitrium. quã

Expanded text:
nostrum esse omnium conditorem, propheta teste nostrum esse omnium conditorem, propheta teste monstravimus. AUG. Illic tibi responsum est, et quantum aberraveris a veritate monstratum. XX. JUL. His igitur maxime actis in primo libro, quorum unum aliquod abunde sufficit ad victoriam veritatis; ex abundanti quidem, superest tamen, ut Magistri Gentium, qua per unum hominem peccatum dixit intrasse in mundum , sententiam disputemus: et definitionibus, quas praemisimus, cum necesse fuerit, adjuvandi; et probaturi nihil rationem fuisse mentitam; sed injustitiae esse crimen, aliorum studia aliorum ortibus imputare; hocque ipsum quod iniquum est, quamvis nemo hinc dubitare debuerit, tamen Deo displicere, et ab eodem prohiberi, testimoniis legis, vel in hoc libro, vel in sequenti docebimus. Ex quibus necessario conficitur, et nos rectissime defendere, neminem cum peccato nasci, et Deum reos non posse judicare nascentes: ac per hoc, tam integrum esse liberum arbitrium, quam
Abbreviated transcription (Latin):
minis: unde in homines mali origo de¬
scendit ei quippe ualde liberum fuit.
ab eo qđ praue appetiuerat abstinere:
quia ñdum erat uicium. quo caro con¬
cupisceret adũsus sp̃m. Nondũ dicebat
non qđ uolo ago: ñdum positus incarne
peccatiullum necessarium habebat au¬
uł. Ac ꝑhoc illustrissimo testimonio ꝑ¬
doctum ẽ. in nascentib ñ eẽ peccatum: qd
inhis usus uoluntatis ñ pocerat inucniri.
aucꝰ. Et unde graue iugum: nͥ quia ita non
habent uoluntatis usum. ut obnoxiȩ ta¬
men habeant originis uinculum : Iuł.
iberum auitem arbitrium negari abhio
quidicunt peccata ẽẽ naturalia: lucida ẽ
disputatione monstratum. Quod quidẽ
penus non suo sermone. ne minus pondis
haberet: s eugłii testimonio quasi auctora-¬
tius denegauit. Qđ nos exponendo. eu¬
glice reddidimꝰ dignitati. Apłi quoq pau-¬
li cestimonium. la queis calũpniatoris ex¬
emimus: & bonoꝵ uasoꝵ figulum dm̃

Expanded text:
minis, unde in homines mali origo deminis, unde in homines mali origo descendit. Ei quippe valde liberum fuit, ab eo quod prave appetiverat abstinere: quia nondum erat vitium, quo caro concupisceret adversus spiritum: nondum dicebat, Non quod volo, ago: nondum positus in carne peccati ullum necessarium habebat auVIII. JUL. Ac per hoc illustrissimo testimonio perdoctum est, in nascentibus non esse peccatum, quod in his usus voluntatis non poterat inveniri. AUG. Et unde grave jugum, nisi quia ita non habent voluntatis usum, ut obnoxiae tamen habeant originis vinculum. XIX. JUL. Liberum autem arbitrium negari ab his qui dicunt peccata esse naturalia, lucida est disputatione monstratum. Quod quidem Poenus, non suo sermone, ne minus ponderis haberet, sed Evangelii testimonio, quasi auctoratius, denegavit, quod nos exponendo, evangelicae reddidimus dignitati. Apostoli quoque Pauli testimonium laqueis calumniatoris exemimus, et bonorum vasorum figulum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
acquirere ac ꝑhoc. quod ratio arguit: ñ
potest auctoritas uindicare: deinde pro¬
batum ẽ. dm̃ nobis notum ẽẽ uirtutib
Huius gͦ iusticiam. ut omĩpodentiam con¬
ficendam. cuiꝰ si admittatur excidium.
maiestatis incipiet tota nutare: Quia ita
ds̃ iustus ẽ. ut si ꝓbaretur iustus non eẽ.
conuinceretur ds ñ ẽẽ. Conclusũq est.
nos dm̃ equissimum intrinitate uencra
ri: & in refutabilit̃ apparuit. ñ posse ab
eo peccatum alieuum paruulis imputari.
auo. Quare non fateris. abomĩpodente
iusto. graue iugum suꝑfilios adam adie
exitus deuentre matris eoꝵ. sine ullo pec¬
cati merito ñ potuisse constitui: Iulianꝰ
Sed ut de diffi nitiõ eiusticie. ita etiam de pec¬
cati conditione dissertum est: quod pec¬
catum apparuit nichil ẽẽ aliud quã
malam ẽẽ uoluntatem: cui eẽt liberum. ab
eo quod praue appeciuerat abstinere.
auoꝰ. Hoc ẽ om̃ino peccatum primiho¬

Expanded text:
acquirere: ac per hoc, quod ratio arguit, non acquirere: ac per hoc, quod ratio arguit, non potest auctoritas vindicare. Deinde probatum est, Deum nobis notum esse virtutibus: hujus ergo justitiam ut omnipotentiam confitendam; cujus si admittatur excidium, majestas incipiet tota nutare; quia ita Deus justus est, ut si probaretur justus non esse, convinceretur Deus non esse: conclusumque est, nori; et irrefutabiliter apparuit, non posse ab eo peccatum alienum parvulis imputari. AUG. Quare non fateris ab omnipotente justo grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, sine ullo peccati merito non potuisse constitui. XVII. JUL. Sed ut de definitione justitiae, ita etiam de peccati conditione dissertum est, quod peccatum apparuit nihil esse aliud quam malam voluntatem, cui esset liberum ab eo quod prave appetiverat abstinere. AUG. Hoc est omnino peccatum primi ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriȩ uoluntatis. cum uideas quam sit
uoluntas ciꝰ infirma. qui dicit. non quod
uoloagoIstum saltem quęso ꝑmittite
diuinũ poscere auxilium: in quo defecis¬
sccernitis. suȩ uoluntatis arbitrium.
Iuł. Uerum inbecillũ cȩcȩ opinionis pa¬
trocinium: multiplicat peccata ñ mi¬
nuit. Hic igit᷑ miseroꝵ pruritꝰ & sponte
egrescentium. nullum contra ipsam ra-¬
tionẽ ualebit pondus afferre: s quia ñ¬
nullis scͥpturarum locis. & maxime a¬
płi pauli sermonibus. confirmari asse¬
runt naturale peccatũ. quoꝵ expositio¬
nem in scđm uolum̃ dutuli. eiꝰq redden¬
de tempꝰ ẽ. breuit̃ priꝰ ut fiat lector in¬
structior. & quȩ sint acta. & que sint
agenda distinguã. Ostensumẽ ergo
nichil posse ꝑscãs scripturas ꝓbar qđ iu-
sticia non possit tueri: quia sun lege dĩ est
ꝑfecꝰta forma iustitiȩ. nichil ꝑ eam adu̾sa-¬
ria eius idest iniusticia sinitur uirtutis

Expanded text:
propriae voluntatis; cum videas quam sit propriae voluntatis; cum videas quam sit voluntas ejus infirma qui dicit, Non quod volo, ago. Istum saltem, quaeso, permittite divinum poscere auxilium, in quo defecisse cernitis suae voluntatis arbitrium. XVI. JUL. Verum imbecillum caecae opinionis patrocinium multiplicat peccata, non minuit. Hic igitur miserorum pruritus et sponte aegrescentium, nullum contra ipsam rationem valebit pondus afferre: sed quia nonnullis Scripturarum locis, et maxime apostoli Pauli sermonibus confirmari asserunt naturale peccatum, quorum expositionem in secundum volumen distuli, ejusque reddendae tempus est; breviter prius ut fiat lector instructior, et quae sint acta, et quae sint agenda distinguam. Ostensum est ergo, nihil posse per sanctas Scripturas probari, quod justitia non possit tueri: quia si in lege Dei est perfecta forma justitiae, nihil per eam adversaria ejus, id est, injustitia sinitur virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. & infamatione seminũ. morum
petulantiã ułndicare: ut nũquam quis
emendare conetur: quod sperat in seipso
alterum ꝑpetrare. auõ. Quis tͥ dixit
qđ alt̃ ꝑpetret peccatum cuiꝰquã. qͣndo¬
quidẽ etiam ille qui dicit. iam ñ ego oꝑor
illud. s id qđ ime habitat peccatũ. con¬
tinuo subiciens. scio eni quia ñ habi¬
tat in me. hoc ẽ incarne mea bonũ. osten¬
dit suum ẽẽ quicquid illudest. Quia
& ipsa caro ad eum ꝑtinet. qui ex carne
constat & spũ: & tamen ñ uis cum am¬
brosio saꝑe. quod hoc malũ quo caro
concupiscit adũsus sp̃m. p̃uaricatio¬
nem primi hominis innaturã u̾terit.
S & tucum dicere soleas. in his aplicis
u̾bis uiolentiam malȩ consuetudinis
exprimi: quid ẽ qđ mͦ dicere uoluisti.
ut nũquã qui sem̃ dare conetur. quod
scit in sealterum ꝑpetrare.cum uelis u¬
tiq se ipsum em̃dare eum qui dicit. ñ
ego oꝑor illud: & hoc uelis fieri uirib

Expanded text:
naturae, et infamatione seminum morum naturae, et infamatione seminum morum petulantiam vindicare: ut nunquam quis emendare conetur, quod sperat in se ipso alterum perpetrare. AUG. Quis tibi dixit, quod alter perpetret peccatum cujusquam? Quandoquidem etiam ille qui dicit, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum: continuo subjiciens, Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum ; ostendit suum esse quidquid illud est: quia et ipsa caro ad eum pertinet, qui ex carne constat et spiritu. Et tamen non vis cum Ambrosio sapere, quod hoc malum, quo caro concupiscit adversus spiritum, praevaricatione primi hominis in naturam verterit . Sed et tu cum dicere soleas in his apostolicis verbis violentiam malae consuetudinis exprimi, quid est, quod modo dicere voluisti, « Ut nunquam quis emendare conetur, quod scit in se alterum perpetrare? » Cum velis utique se ipsum emendare eum qui dicit, Non ego operor illud: et hoc velis fieri viribus
Abbreviated transcription (Latin):
xilium: sacra testimonia ut hoc fiat
humanum admonent ammũ. Iul Et
quidem quam nichil habeant traducia¬
ni. quod ui qua ꝑterunt᷑ rationis oppo¬
nant. ut alia eorum scͥpta. itahi contra
quos agimus testant᷑ libelliqui directi
admilitarẽ uirũ. quod etiam ipse ꝓfite¬
ri potest aliis magnis negotiis quã litte¬
ris occupatum. impotentiȩ contra nos
precantur auxilium: ac ꝑse sursum de¬
orsum plebecularum aut ruralium
aut theatralium scita cõm̃dant: Quȩ
quo sint ꝓmulgata concilio. hystoria
nulla cõmemorat. auoꝰNon impocentie
contra uos p̃cam̃ auxiliũ: s ꝓ uob̃ potiꝰ.
ut ab ausu sacͥ lego cohibeamini xp̃ianȩ
potentiȩ laudamꝰ officium. Uide sane
quemadmodum rurales & theatrales
dicas cyprianum & ambrosium: & tot
eruditos in regno dĩ scribas socios eoꝵ.
Iuł. Illud tam̃ nequaquã inficiari pos¬
sumus. qđ pluri mum ut dixi Ebis pla¬
ceat᷑. luceis tam̃ delicta uoluntatis imputare

Expanded text:
xilium: sacra testimonia, ut hoc fiat, xilium: sacra testimonia, ut hoc fiat, humanum admonent animum. XIV. JUL. Et quidem quam nihil habeant Traduciani, quod vi qua proteruntur, rationis opponant, ut alia eorum scripta, ita hi contra quos agimus testantur libelli, qui directi ad militarem virum quod etiam ipse profiteri potest, aliis magis negotiis quam litteris occupatum, impotentiae contra nos precantur auxilium, ac pro se sursum deorsum plebecularum, aut ruralium, aut theatralium scita commendant, quae quo sint promulgata consilio, historia nulla commemorat. AUG. Non impotentiae contra vos precamur auxilium: sed pro vobis potius, ut ab ausu sacrilego cohibeamini, christianae potentiae laudamus officium. Vide sane quemadmodum rurales et theatrales dicas, Cyprianum, et Ambrosium, et tot eruditos in regno Dei scribas socios eorum. XV. JUL. illud tamen nequaquam inficiari possumus, quod plurimum, ut dixi, turbis placeat, luteis tamen delicta voluntatis imputare
Abbreviated transcription (Latin):
te fecit. & secuturus docebit. qcqͥd ratio
ẽ. quieqͥd eruditio. qͥcqd iꝰticia. qͥcquid
pietas. qͥeqͥd testimonioꝵ sacroꝵ huie
quod tuem̃ dogiati suffragat᷑: nichil ali¬
ud inmici nr̃i coto adipiscunt᷑ conatui.
quam ut doctis quibq impudentissi¬
mi. scĩs contumacissimi. indm̃ ꝓfanis¬
simi comꝑbentur auqͦ Sed falsa loq̾ris.
Nam neqͣ ratio. neq sana eruditio. neq
iusticia. neq pietas. neq sacra testimoni
a. urõ doginati suffragant᷑: immo hȩc
om̃ia sicuthi qui recte intelligunt u¬
dicant. ur̃m dogma subũtunt. Ratio
quippe cernit: uix ad aliquid ueri se pos¬
se ꝑuenire. tarditate impediente nat᷑e.
Eruditio penam laboris habet: in eadẽ
tarditate nature. Iusticia clamat. ñ ad
se ꝑtinere. ut adam filii graui iugo prȩ¬
mantur. ã die exitus deuentre matris
suȩ: sine ullomerito peccatoꝵ. Pietas
adũsus hoc malum. diuinũ poscit au¬

Expanded text:
tefecit, et secuturus docebit, quidquid ratio tefecit, et secuturus docebit, quidquid ratio est, quidquid eruditio, quidquid justitia, quidquid pietas, quidquid testimoniorum sacrorum, huic quod tuemur dogmati suffragatur: nihil aliud inimici nostri toto adipiscuntur conatu, quam ut doctis quibusque imprudentissimi, sanctis contumacissimi, in Deum profanissimi comprobentur. AUG. Sed falsa loqueris: nam neque ratio, neque sana eruditio, neque justitia, neque pietas, neque sacra testimonia vestro dogmati suffragantur; imo, haec omnia, sicut hi qui recte intelligunt judicant, vestrum dogma subvertunt. Ratio quippe cernit vix ad aliquid veri se posse pervenire tarditate impediente naturae: eruditio poenam laboris habet in eadem tarditate naturae: justitia clamat non ad se pertinere, ut Adam filii gravi jugo premantur a die exitus de ventre matris suae, sine ullo merito peccatorum: pietas adversus hoc malum, divinum poscit au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uob̾ ipsum rogamꝰꝰ atq utinam sic
etiam dede. quemadmodum de fr̃e tur¬
bantio. nos exaudire dignet᷑. Iul Hacͥgͥ
fidei consolatione gaudentes. imminea¬
mus cepto oꝑi. & disputationũ ꝓmissa
reddamꝰ:. Non ambigentes hõc ipsum
max umam cẽ p̃mii partem. quia in eiꝰ
doginatis arce constitimꝰ: qđ cum tam
multoꝵ liuor. s plurium error oppu¬
gnet: tam̃ ita supra casus euasit ancipi¬
tesut inuincibilis cluat possessione
uictorie.aubsps̃e tͥ das palmã contra
tot antistites deiqͥ ande nos ea que oppu¬
gnas ineccłia. xp̃i didicerunt atq docu¬
erunt: bibentes & ministrandes de fontib
isrł: hoc gͦ qđ facis. nonẽ uictoriȩ pos¬
sessione cduere: ẜ in odiosȩ arrogantiȩ clo¬
acam deformiter flucre. Cluere quippe:
pollere est. Quomͦ aut̃ potes inctorie
possessione pollere: qui conaris catho¬
lica dogmata antiqua et inuicła poslii
ere. Iul̃. Namsi ut & suꝑior sermo pa¬

Expanded text:
pro vobis ipsum rogamus: atque utinam sic pro vobis ipsum rogamus: atque utinam sic etiam de te, quemadmodum de fratre Turbantio, nos exaudire dignetur. XII. JUL. Hac igitur fidei consolatione gaudentes immineamus coepto operi, et disputationum promissa reddamus: non ambigentes hoc ipsum maximam esse praemii partem, quia in ejus dogmatis arce constitimus, quod cum tam multorum livor, sed plurium error oppugnet; tamen ita supra casus evasit ancipites, ut invincibilis cluat possessione victoriae. AUG. Ipse tibi das palmam contra tot antistites Dei, qui ante nos, ea quae oppuguas, in Ecclesia Christi didicerunt, atque docuerunt, bibentes et ministrantes de fontibus Israel . Hoc ergo quod facis, non est victoriae possessione cluere, sed in odiosae arrogantiae cloacam deformiter fluere. Cluere quippe, pollere est: quomodo autem potes victoriae possessione pollere, qui conaris catholica dogmata, antiqua, et invicta polluere? XIII. JUL. Nam si, ut et superior sermo pa
Abbreviated transcription (Latin):
durior. tuendȩ ueritatis causa facła est:
Quia contra p̃cipites popłos. & suis re¬
mediis infensos. non multũ ualet raritas
oratione medicantium. Quidigit. hor¬
ne intuitu. receptui canere debebimus. et
contumelias nras ultum ire silentio: ac
deconscientie portu alioꝵ ridere nau¬
fragia : Uerum contradicit huic odio. pͥ¬
mo benignitas quam generi debemꝰ hu¬
mano. deinceps spes & fides quam habe¬
mus in dm̃. Qui extra id qđd freqͤnt̃ de¬
sꝑatas temporum leuauit ruinas. con-¬
stantiam tam̃ quã usq ad mortis horã
exerceri uoluit. etiam si nullus inp̃senti¬
arum sequeretur effectus. eterna remune¬
ratione donauit. auoꝰ. Quomodo le¬
uat ds̃ runas malarum uoluntatum.
ꝑquas utiq tempora uituꝑant᷑ qndo
recte uituꝑantur. nͥ bonas uoluntates
oꝑando incordib hominum ᷑. aut si pos¬
sunt. ipsȩ leuent: sicut dem̃tissime sen¬
tiendo. magna ruina factiestis. Unde

Expanded text:
durior tuendae veritatis causa facta est. durior tuendae veritatis causa facta est. Quia contra praecipites populos et suis remediis infensos, non multum valet raritas oratione medicantium. Quid igitur? horumne intuitu, receptui canere debebimus, et contumelias nostras ultum ire silentio, ac de conscientiae portu aliorum ridere naufragia? Verum contradicit huic odio, primo benignitas quam generi debemus humano; deinceps spes, fides, quam habemus in Deum, qui extra id quod frequenter desperatas temporum levavit ruinas; constantiam tamen quam usque ad mortis horam exerceri voluit, etiamsi nullus in praesentiarum sequeretur effectus aeterna remuneratione donavit. AUG. Quomodo levat Deus ruinas malarum voluntatum per quas utique tempora vituperantur, quando recte vituperantur, nisi bonas voluntates operando in cordibus hominum? Aut si possunt, ipsae se levent, sicut dementissime sentiendo, magna ruina facti estis. Unde