comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inflãmat. Obligata uͦ anima t̾reno amore: iuscum
in pennis ht̃ uolare ñ pot̾. s amor sẽs: ab hoc uisco
dño udicabunt. Scdo. ascensuris optat habundan¬
tiam pacis. ibi. Rogate. Quia gͦ iste de cęlesti ciuitate
iam a multis multa audierat: ipsũ ad eam uelut
ad sollempnẽ festiuitatẽ ire monentib. ex auditis
ab apłis. qui pͥores uiderunt patͥam. & inuitant
ut eurramus ad eam Que sunt illa: qd̾ .s. ibimus.
in domum dñi. ũ manufactam. Et cũ hec dicentur

Expanded text:
flammat. Obligata enim anima terreno amore, viscum habet in pennis, volare non potest; sed amor sanctus ab hoc visco Domino judicabunt. Secundo ascensuris optat abundantiam pacis, ibi, rogate. Quia ergo iste de coelesti civitate, jam a multis multa audierat, ipsum ad eam velut ad solemnem festivitatem ire monentibus exauditis ab apostolis, qui priores viderunt patriam, et invitant ut curramus ad eam. Quot sunt illa? quod, scilicet ibimus in domum Domini, non manufactam. Et cum haec dicerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrium. Illud aut̃
iult inferre uolunt.¬
Etenĩ sederunt pͥncipeᷤ.¬
more iudiciario. qͣsi
ex mora machinan
accusatores erant: qͥ¬
ce uidices. qd̾ grauiꝰ
ẽ. Et sic̃ manifeste ill: sic demo¬
Nib tuls: nes occulte noce cogitant. Illi
in iustificationib tuis. qͥin his cogitat: uncit. quia¬

Expanded text:
obrium; illud autem multi inferre volunt.Etenim sederunt principmore judiciario, quasi ex mora machinant accusatores erant, qjudices, quod gravius est. Et sicut isti manifeste, sic et daemones occulte nocere cogitant. Illi in justificationibus tuis, quasi dicat: In hi
Abbreviated transcription (Latin):
eripe Me hibendis bonis. postulatio de¬
rihic. uł eloquium dicit: leg̾e di. &e ẽ. eripe me
nauideat. hic: ꝑ idẽ eloquiũ. ut a concupiscentie
labe purget᷑. petie. Utrunq enĩ facit eloquiũ di
Et bene hec duo petit. dam intellectũ. & eripe me
Accipiendo quippe intellectũ: eripitur. qͥ ꝑ serpsũ.
non intelligendo decipitur Da intellectum. qua
labia mea ym

Expanded text:
e adhibendis bonis, postulatio ri hic. Vel eloquium dicit legem Dei. Et est, eripe me, erna videat, hic per idem eloquium ut a concupiscentiae labe purgetur petit. Utrumque enim facit eloquium Dei, et bene haec duo petit: Da mihi intellectum et eripe me; Aug. accipiendo quippe intellectum eripitur, qui per se ipsum non intelligendo, decipitur. Da intellectum, quia labia mea hym
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquet tibi o dñe. dep̾catio mea. Pecc̃or longe
est. hoc dicit uir ꝑfectus. Hec enĩ eonfidentia:
ñ est nͥ uiti consũ matid uł uor est hic uri. ñ pfes¬
ti. & id̾o ñ ait. ego a ppropinquẽ. s dep̾catio mea
lectum tibi dabo. uł eloquiũ dictte. legẽ di. & ẽ da
mͥ intellectũ. quo sapiam uxta elo.t. Iuxta eloqp¬

Expanded text:
pinquet tibi, o Domine, deprecatio mea. Ambr. Peccator longe pinquet tibi, o Domine, deprecatio mea. Ambr. Peccator longe est, hoc dicit vir perfectus. Haec enim confidentia, non est nisi viri consummati; vel vox est hic viri non perfecti. Et ideo non ait, ego appropinquem, sed, deprecatio mea lectum tibi dabo. Vel, eloquium dicit legem Dei. Et est: Da mihi intellectum, quo sapiam, juxta elo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsũmationẽ ȩt̾nȩ
beatitudinis ꝯtulit.
&e ab errore: ad patriã reduxit. Id̾o. huic octona¬
rio recte p̃mittitur littera. tau. quȩ int̾pretatur
errauit. uł consũmauit. quia hic dieit se habere.
ꝯsũmationẽ .i. iutã et̾nam. Uł iam olim se errasse
tdicit. ñ modo. Nune aut̾ dicit se reportandũ ad
patriã: apio pastore. Id̃o int̾pretat᷑ congrue. errauit.
ce ñ. errat. Errasse enĩ p̃teriti tẽporis ẽ. errare: p̃¬
sentis. qͥ erraute. desinit errare. & uet̾em ꝯdẽpnat
errorẽ. De eo enĩ d̾r errauit: qui merrore iam ñ
sit. qd̾ si est. non errasse. s errare dicit᷑. E rrare enĩ
ꝑmanentis ẽ in uicio. Errasse: corrigentis ẽ lapsũ.
Non ẽ aut̃ uicii. s ꝓfectus: reminciasse errori. Est
etiam &e hoc: ꝯsũmatio. ut alt̾a docet int̾p̃tatio.
i. disciplinȩ ꝑfectio. quia plus est a uicio reuocas¬
se se. quã ꝓpe uicia ipsa nescisse. Imbutos enĩ uictiꝰ
animos exuere atꝙ em̃dare. ñ solum uircitis¬

Expanded text:
summationem aeternae beatitudinis contulit, et ab errore ad patriam reduxit, Ambr. ideo huic octonario recte praemittitur littera Thau, quae interpretatur erravit vel consummavit, quia hic dicit se habere consummationem, id est vitam aeternam. Vel jam olim se errasse dicit, non modo: nunc autem dicit se reportandum ad patriam, a pio pastore. Ideo interpretatur congrue erravit, et non errat. Errasse enim praeteriti temporis est, errare praesentis. Qui erravit, desinit errare, et veterem condemnat errorem. De eo enim dicitur erravit, qui in errore jam non sit. Quod si est, non errasse, sed errare dicitur. Errare enim est permanentis in vitio; errasse corrigentis est lapsum. Non est autem vitii, sed profectus, renuntiasse errori, est etiam in hoc consummatio, ut altera docet interpretatio, id est disciplinae perfectio, quia plus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos enim a vitiis animos exurere atque emendare non solum per
Abbreviated transcription (Latin):
as Tla S noscam: uias tuas. Nemo enim
ad penetralia intellectus ꝑuenit: nͥ uita pura
pͥus ꝓximus fu̾it. Uł ita. Dico: doce me. iustif.¬
tuas. & si amplius docueris: in mandatis gar¬
riam. Alia lict̾a .i. contra om̃s inimicos fidi xp̃i
ane. atq catholice: copiosis rationib garrulus
disputabo. Te aut̃ sunt utiles disputationes.
orum plenitudo: inuenitur in xp̃o. Et per
hanc exercitationem fit etiam istud: quod

Expanded text:
est cognoscam vias tuas. Nemo enim ad penetralia intellectus pervenit, nisi vita pura prius proximus fuerit. Vel ita dico: Doce me justificationes, et si amplius docueris, in mandatis tuis garriam, alia littera, id est contra omnes inimicos Christianae fidei atque catholicae copiosis rationibus garrulus disputabo. Tunc autem sunt utiles disputationes, orum plenitudo invenitur in Christo. Et per hanc exercitationem fit etiam istud quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iustificationes sunt: sicut. qd hebreus puer imn
lege ñ plus quã sexannis seruit. in septimo: lib
egreditur. qr fidelis: in mundo: qui sex etatib
distinguitur tm̃ seruit. in resurrectione: liber
erit. Et his. & huiꝰmodi. quȩ in enigmate dicta
sunt: conuenit meditatio. Mandatis aut̃ mora¬
lib. q̃ funt: ñ mechaberis: ⁊ huiꝰmodi: tĩ ꝯuent
opatio. Congrue gͦ distinxit: u̾ba dicens. In maud̾
ut non obliuiscar sermones tuos .i. ne possim

Expanded text:
braeus puer in non plus quam sex annis servit. In septimo liber egreditur, quia fidelis in mundo, qui sex aetatibus distinguitur, tantum servit, in resurrectione liber erit. Et his et hujusmodi quae in aenigmate dicta sunt convenit meditatio. Mandatis autem moralibus, quae sunt: Non moechaberis, et hujusmodi , tantatio. Congrue ergo distinxit verba dicens: in mandatut non obliviscar sermones tuos, id est, ne possim
Abbreviated transcription (Latin):
ma. dormientium.
tionem q̃ cito transeunt.
Quomͦ enĩ. qui ui¬
det in sõpnis thesauros. dormiens dliues est: sed
eiugilans nil reꝑtt: sic qui dormiunt tor pentes
in diuitus & uoluptatib huiꝰ scłi cum euigilaue¬
rint post hanc urcam. nichil inuenient in mani¬
b suis. qd̾ iste se ñ fecisse: qui uult muenire locũ

Expanded text:
sunt dormientium, quae cito transeunt. Quomodo enim qui videt thesauros in somnis dormiens dives est, sed evigilans nil reperit, sic qui dormiunt torpentes in divitiis et voluptatibus saeculi, cum evigilaverint post hanc vitam, nihil invenient in manibus suis: quod iste se non fecisse qui vult invenire locum
Abbreviated transcription (Latin):
magna tribrlatio.
ON. & multoꝵ habundabit iniquitas. Et quia
uidet illis temporib legem di eẽ polluendam: cla¬
mat tempꝰ cẽ subueniendi. ne salus ppłi ꝑeat. diceis
o dñe: tempꝰ est faciendi .i. adiuuandi. ñ differendi
qd̃ expedit. quia dissipauerunt legẽ tuam. & sd̃o: ꝙ
dissipant: quantomagis dissipant. dilexi manda t¬
Id enĩgr̃a facit: ut ex dilectione impleantur man¬
data: quȩ timore ñ ꝑot̾ant impleri. Dilexi dico: su¬
ꝑ aurum &e toꝑation. hoc est qd̾ alibi d̾r. suꝑ aurũ
& lapidẽ p̃ciosum multum. Toꝑatꝰ enĩ: dicitur la¬
pis multum p̃ciosus. olim cũ in ueteri testam̃to la¬
teret subuelo gr̃a ꝓpt̾ terrenam mercedẽ conaban¬
tur fac̾e mandata. nec tñ faciebant. quia ñ ama¬
bant. S cũ amant᷑ suꝑ aurum: omĩs t̾rena merces
ulis ẽ. nec illis comparat᷑. Et quia dilexi. Proꝑ¬
ropterea ad

Expanded text:
rit tribulatio et multorum abundabit iniquitas. Et quia videt illis temporibus legem Dei esse polluendam, clamat tempus esse subveniendi, ne salus populi pereat, dicens: O Domine, tempus est faciendi, id est adjuvandi, non differendi, quod expedit, quia dissipaverunt legem tuam. Et ideo, quia dissipant, quanto magis dissipant, tanto magis Id enim gratia fecit, ut ex dilectione impleantur mandata, quae timore non poterant impleri. Dilexi dico, super aurum et topazion: hoc est quod alibi dicit, super aurum et lapidem pretiosum multum. Topazius enim dicitur lapis multum pretiosus, olim cum in Veteri Testamento lateret sub velo gratia, propter terrenam mercedem conabantur facere mandata, nec tamen faciebant, quia non amabant; sed cum amantur super aurum, omnis terrena merces vilis est, nec illis comparatur, et quia dilexi, ropterea ad
Abbreviated transcription (Latin):
animalia. s. natatilia: & uolatilia .i. pisces e aues
in qͦ: sacramentũ baptism significatur. qͦ renati:
alii sunt. tanqͣm aues .s. qui contẽptis his tem¬
poralib ad celestia subleuant᷑. aAlii. tanqͣm pisces
qui in fluctib huiꝰ scłi remanent curiosi. ꝑ tor¬
cularia aut̃ intelligunt᷑ eccłie. De actualib nãꝙ
torcłarib nichil in hoc psalmod̾r. uñ constat
sp̾ualia eẽ torcularia. que hic memorant᷑ .s. eccłias
alterum uͦ ꝓicit᷑. similit̾ uinũ & acinũ. sic in ecclłia.
ẽ pressura tribulationum. pondꝰ passionũ ꝑ quȩ
fit discretio bonoꝵ. ⁊ maloꝵ. quos tñ ead̾e sacra¬
menta comungunt. Sicut enĩ racemꝰ in uite si¬
inul habet uinum & acinũ. & oliuam arbore.
oleum & amurcam: sic eccłiastica sacramenta:

Expanded text:
scilicet natatilia et volatilia , id est pisces et aves, in quo sacramentum baptismi significatur, quo renati alii sunt tanquam aves, scilicet qui, contemptis his temporalibus, ad coelestia sublevantur; alii tanquam pisces qui in fluctibus hujus saeculi remanent curiosi; per torcularia intelliguntur Ecclesiae. De actualibus namque torcularibus, nihil in hoc psalmo dicitur: Unde constat spiritualia esse torcularia quae hic memorantur, scilicet Ealterum vero projicitur, similiter vinum et acinum. Sic et in Ecclesia est pressura tribulationum pondus passionum, per quod fit discretio bonorum et malorum, quos eadem sacramenta conjungunt. Sicut enim racemus in vite simul habet vinum et acinum, et oliva in arbore oleum et amurcam, sic ecclesiastica sacramenta b
Abbreviated transcription (Latin):
tit Uł. sagittȩ .i. euangłistȩ: transierẽ: degente in
gentẽ Uox tonitruitui in rota. Quid ẽ hoe : Quomͦ¬
uitur: ut rotatꝰ. ⁊ sinuosus sonꝰ sentiat᷑. Habent:
enim tonitrua. qͣndam ꝯcussionẽ similẽ uehicłꝑ
s ñ quid ad ista puerilia redituri sumꝰ: Non utiꝙ
s fuit: tonitrui tui .i. aꝑta. &e fuit in pota. totiꝰ mun¬
di. Rotaenm ẽ orbis terrȩ. uñ ⁊ breuis rotella: orbi¬
circiuerunt nubes. tonando p̾ceptis. coruscando

Expanded text:
tit; vel, sagittae, id est evangelistae, transierunt de gente in gentem, vox tonitrui tui in rota. Quid est hoc? Quomovitur, ut rotatus, et sinuosus sonus sentiatur. Habent enim tonitrua quamdam concussionem, similem vehiculis. Sed nunquid ad ista puerilia redituri sumus? non utique. sed fuit tonitrui tui, id est aperta. Et fuit in rota totius mundi. Rota enim est orbis terrae. Unde et brevis rotella, orbicet quem circuierunt nubes tonando praeceptis, coruscando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͣm fit cohabitatio. Quieni m uno sine rore cari¬
tatis sunt: sunt inquietũ iumentũ iniunẽtura. qd̾
ñ trabie: s turbat. odiosi enĩ st̃. molesti fc̃. turbu¬
lenti st̃. anxietate sua cet̾os turbant ⁊ q̃runt quid
simstri de aliis dicant. Hii etiã mmurant. de quib
carri. fenum portat: & semꝑ mmurae. hii tales
sunt. qui relinquunt᷑. in mola magro. in lecto.
cualis ẽ. sicit mons syon ꝑ hermon gͦ: sig̃cant᷑

Expanded text:
 quam fit cohabitatio. Qui enim in uno sine rore charitatis sunt, sunt inquietum jumentum in junctura, quod non trahit, sed turbat. Odiosi enim sunt, molesti sunt, et turbulenti sunt, anxietate sua caeteros turbant, et quaerunt quid sinistri de aliis dicant. Hi etiam murmurant, de quibuscarri fenum portat, et semper murmurat . Hi tales sunt qui relinquuntur in mola, in agro, in lecto ,cualis est, sicut et mons Sion. Per Hermon ergo significantur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia. Ros: ẽ tenius aqua uñ terra germinat: ⁊ sig¬
iuficat gr̃am: qua pecc̃ores conu̾tunt᷑. Ros gͦ eius.
.i. hermon. ẽ ros gr̃e. qͥ pecc̃ores nutrit in bono. qͥ
ros. descend̃ in. mon. sy. qñ illi hoc rore rigati. con

Expanded text:
minat; et significat gratiam, qua peccatores convertuntur. Ros ergo ejus, id est Hermon est ros gratiae, qui peccatores nutrit in bono. Qui ros descendit in montem Sion. Quando illi hoc rore rigati conve
Abbreviated transcription (Latin):
lutare. Dem̃ ad platos loquitur dicens. annunciate
uos p̾lati. Sic enim crescie edificatio domus di. Quid:
in patrem. uł de ueti testam̃to: in nouũ. Uetꝰ ⁊ nouũ
testamentũ. sunt dies. quiet̾no sole clarescunt. Il¬
in annunciatione saluatoris. Illa quippe duo testam̃¬
ta. tanquã duo dies: unam lucem faciunt. Non lucet
unum sine alto̾. Id̾oꝙ. in leuitico: omne aĩal qd fin¬
dit ungulam ⁊ ruminat: mundu̾ est .i. qd̾ duas un¬
gulas habet. quia mundꝰ est. qui duo testamenta
seruat. quib affectuum nr̃oꝵ pedes: a sꝑinis uicio¬
rum munaiuntur. Iudeus unam ungulã tm̃ hab
⁊ id̾o. ĩmundꝰ est. Deinde. ubi sit arauinciand̾̃u. expo¬
nit. iͣ q̃reret quis. ubi uis annunciari: Annum

Expanded text:
lutare. Deinde ad praelatos loquitur, dicens: Annuntiate, o vos praelati: sic crescit aedificatio domus Dei. Quid?in Patrem, vel de Veteri Testamento in Novum. Vetus et Novum Testamenta sunt dies qui aeterno sole clarescunt. Ilin annuntiatione Salvatoris. Illa quippe duo Testamenta tanquam duo dies unam lucem faciunt, non lucet unum sine altero. Ideoque in Levitico omne animal quod findit ungulam et ruminat, mundum est, id est quod duas ungulas habet, quia mundus est, qui duo Testamenta servat, quibus affectuum meorum pedes a vitiorum spinis muniuntur. Judaeus unam ungulam tantum habet. Et ideo immundus est. Aug. Deinde ubi sit annuntiandum, exponit, quasi quaereret aliquis: Ubi vis
Abbreviated transcription (Latin):
larit̾. bndicat te. qͥa &e si plures sint: tñ in unum
st̃ ⁊ unitati benedictio conuenit. uñ: unꝰ in piscina
sanabatur: qui pͥor descendebat. E sto gͦ in uno: oe¬
ꝑuenit ad te benedictio. Atcende etiã: qd̾ uir iustꝰ
qui tot gradus conscendit: benedictionẽ suꝑnam
loco remunerationis accepit. quia om̃e munus
ascendentium: benedictio ẽ.

Expanded text:
lariter, benedicat te, quia et si plures sint, tamen in unum sunt, et unitati benedictio convenit. Unde unus in piscina sanabatur, qui prior descendebat . Esto ergo in uno et pervenit ad te benedictio. Attende etiam, quia vir justus qui tot gradibus conscendit benedictionem supernam loco remunerationis accipit: quia omne munus ascendentium, benedictio est.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quasi ꝯfusus de errore &e lascuua fluxe etatis. ĩ
iuuenis sobria m̃te delib̾at: quomͦ uiã corrigat. qͣmͦ
erubescenda deponat. ⁊ plenã ꝓbitatis inã assumat.
potissimum fieri debet: in qua homo ꝓmor ẽ ad pec¬
candũ. Uñ. fili. a uiuentute tua excipe doctrinam
& usq ad canos inuenies sapientiam. Uł adoles

Expanded text:
enim quasi confusus de errore et lascivia fluxae aetatis, jam juvenis sobria mente deliberat quomodo viam corrigat, quomodo erubescenda deponat, et plenam probitatis viam assumat, potissimum fieri debet, in qua homo pronior est ad peccandum. Unde: Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sa
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ dĩ: fruunt᷑ in scło deliciosa lib̾tate. s cũ acce¬
dunt ad seruitutem dĩ: r eis. fili. accedens ad ser¬
uitutẽ: sta in iusticia & timore. ⁊ p̃para aĩam tu¬
amad temptationẽ. Eoce toreular. Conteruntur
enĩ p̃ssura passionum. exuunt᷑ integumentis
carnalium desid̾ioꝵ: quasi uinaciis. exiuntur
uet̾i homine. & ita in apothecam dĩ defluunt.
Et qͥa hec fuint ineccłus. Id̾o. torcłaria dicunt᷑
eccłiȩ p̃sentis temporis. S qui sunt in his tor

Expanded text:
tutem Dei, fruuntur in saeculo deliciosa libertate; sed cum accedunt ad servitutem Dei, dicitur eis: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ecce torcular. Conteruntur enim pressura passionum, exuuntur tegumentis carnalium desideriorum, quasi in vinaciis; exuuntur veteri homine , et ita in apothecam Dei defluunt. Et quia haec fiunt in Ecclesiis, ideo torcularia dicuntur Ecclesiae praesentis temporis. Sed qui sunt in his tor
Abbreviated transcription (Latin):
quantum. De et̾nis tab̾nacłis dicit: in quib mil¬
la ẽ p̃ssura. Et ue̾ dilecta: quia aĩa m̃a ꝯcupiscit¬
p̃ssa deficit in uinum: Ita iste in requiem cȩlestiᷤ
apotece tendens. desid̾io ⁊ amore languet. Mag.¬
na hurc uidet᷑ eẽ tͥsticia. cum ait. concupiscit &
deficit anima mea. quia ñ h̃t qd̾ desiderat. S
nunqͥd sine gaudio: Immo ẽ gaudium. in spe.
ce id̾o tolerat p̃ssuram torcularis. Unde sequit᷑

Expanded text:
quantum: de aeternis tabernaculis dicit, in quibus nulla est pressura. Et vere dilecta, quia anima mea concupiscit etpressa deficit in vinum. Ita iste in requiem coelestis apothecae, tendens desiderio et amore languet. Magna huic videtur esse tristitia, cum ait, concupiscit et deficit anima mea, quia non habet quod desiderat. Sed nunquid sine gaudio? Imo est et gaudium in spe, et ideo tolerat pressuram to
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianꝰ. ut q̃rat qͥetẽ quȩ ñ ẽ hic ⁊ sit ei ds refugi¬
um. Qui enĩ incumbit t̾renis: ꝯfidens in ic̾to
diuitiarum: incumbit in bacłm arundinis. qͥ
facile frangit᷑. ⁊ cadit incũbens. Noligͦ ei te cre¬
dere. fragile enĩ est ⁊ frangitur. ⁊ interunit te.
&e ẽ sensꝰ tytuli. ẜs̃ iste. dirigens nos in finẽ .i. in¬

Expanded text:
itur, ut quaerat quietem quae non est hic. Et sit eis Deus refugium. Qui enim incumbit terrenis, confidens in incerto divitiarum , incumbit in baculum arundinis, qui facile frangitur, et cadit incumbens. Noli ergo te credere, fragile enim est, et frangitur, et interimit te. Et est sensus tituli: Psalmus iste dirigens nos in finem, i
Abbreviated transcription (Latin):
de eccłiis. in quib sunt p̃ssure tribulationiũ. quȩ
bene dicuntur torcłaria. quia sicut fructus u
clesiarum: m̃ta scõꝵ patent. que in pace late
Triꝑtitꝰ est. Primo: agit de in estimabili desidio
domus ȩt̾nȩ. S cd̾o: dicit qͦ auxilio ad domum di
ueniatur. ibi. B eatus. t̾cio: orat ⁊ humiliat. se ꝓ
torcłarib in ęt̾na tab̾nacła. cum ãmiratione ait:¬

Expanded text:
de Ecclesiis, in quibus sunt pressurae tribulationum quae bene dicuntur torcularia, quia sicut fructus uvclesiarum merita sanctorum patent, quae in pace lateb Modus: Tripartitus est. Primo agit de inaestimabili desiderio aeternae domus. Secundo dicit quo auxilio ad domum Dei veniatur, ibi, beatus vir. Tertio orat et humiliat se pro torcularibus in aeterna tabernacula, cum admiratione ait
Abbreviated transcription (Latin):
uacuus qͥdẽ: qm̃ dicit: mandata tua dilexi. In hoc
se offert. qd̾ diligit. Ipsa enĩ dilectio: oblatio ẽ. uñ
alibi. In me sunt ds uota tua. Et nota. qd̾ ait. di¬
lexi. qd̃ plus ẽ quam seruare. qr hoc ẽ caritatis. il¬
lud necessitatis. uł timoris. Id̃oq: in exodo illi soli
p̃cipiuntur offerri. ad ꝯstruendũ tab̾nacłm: qͥ spon¬
tanea uoluntate. & hylari animo accedunte. Seqͣr
gis impensa est mĩa: ut optin̾etur uictoria: cui
debet᷑ p̃mium: utiꝙ in uictoria manifestior est

Expanded text:
uidem, quoniam dicit: mandata tua dilexi. In hoc se offert quod diligit. Ipsa enim dilectio oblatio est. Unde alibi: In me sunt, Deus, vota tua . Et nota quod ait, dilexi; quod plus est quod servare, quia hoc est charitatis, illud necessitatis vel timoris. Ideoque in Exodo, illi soli praecipiuntur offerre ad construendum tabernaculum, qui spontanea voluntate et hilari animo accedunt. In misegis impensa est misericordia, ut obtineretur victoria, cui debetur utique praemium in victoria, manifestior est
Abbreviated transcription (Latin):
si clamauerunt. Uñ sequitur. & factus ẽ clamor.
a uocib aquarum multarũ. eum om̃s unanimes.
tanquam multȩ aque eleuauerunt uoces. ⁊ cepe¬
runt multa flumina clamare de paucis. Illis autẽ

Expanded text:
si clamaverunt. Unde sequitur: Et factus est clamor, a vocibus aquarum multarum, cum omnes unanimes, tanquam multae aquae elevaverunt vocem, et coeperunt multa flumina clamare de paucis. Illis autem
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ cantat. paries enĩ dealbatꝰ. ẽ ypocrisis. que:. fo¬
ris lucet. intis: lurum ẽ. De isto pariete dr. In parie¬
te ñ coniuncto aliis: s singulariter erecto: si hostium
facias: quisquis intrau̾it. foris est. hic aut̃ est ypocͥ¬
ta. qui parietẽ uult struere dealbat̾a ñ solidat᷑a. ⁊ ĩo. qͥ
imitat᷑ eũ: tanquã in eo hostium faciens. foris iue¬
nitur. Quia eñ ipse ꝑ ianuam ñ introiit: &e ianua

Expanded text:
tat canticum. Paries enim dealbatus est hypocrisis , quae fotat canticum. Paries enim dealbatus est hypocrisis , quae foris lucet, intus lutum est. De isto pariete dicitur, in pariete non conjuncto aliis, sed singulariter erecto si ostium facias, quisquis intraverit, foris est. Hic est hypocrita qui parietem vult struere dealbatum, non solidatum. Et ideo, qui imitatur tanquam in eo ostium faciens, foris invenitur. Quia enim ipse per januam non introit, et janua
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑeat. liberat᷑. De qͣ reedificationẽ. ñ de illa actuali.
agit hic p̾s. ⁊ ẽ sensꝰ tytuli. Psalmꝰ iste ẽ dauid ꝓpħȩ qui
hic loquitur. agens de hoc. ꝗd factũ ẽ. quando domꝰ d̾i
edificabat᷑. toto orbe: post caꝑtiuitatẽ. quȩ sub diabo¬
lo fuit ꝑ pecẽm. sicut ad litt̾am sub ⁊ orobabeł post cap¬
auitatem babyloniȩ: reedificatum ẽ tẽplum salomo¬
nicũ. Et ẽ iste p̃s scd̃s. de utroꝙ aduentu. Intentione.
ferce dño. Premoruit aut̃ uideos in p̃cedenti psalmo
ut deposita duricia. in xp̃m cred̾ent s quia erat man¬
fura: nunc om̃s gentes monet dicens ad om̃s cõmu
cantieum: cantat cupiditas. Nouum uͦ. caritas. que
ipsa. est canticũ nouũ. Cantare: ipsum est ȩdificare.
Quicqͥdgͦ cantaueris de cupiditate: uetꝰ cantaᷤᷤ qͥcqͥd
de caritate: nouus resonas. Meliꝰ est ut nouus dace¬
as: q̃m ut uetꝰ cantes. quia si nouus tacueris aurib
hominii. sonas aurib d̾i. hypocrisis quoq uetꝰ can¬

Expanded text:
ne pereat, liberatur: de qua reaedificatione, non de illa actuali agit hic psalmus. Et est sensus tituli: Psalmus iste, est David prophetae, qui hic loquitur, agens de hoc quod factum est quando domus Dei aedificabatur post captivitatem quae sub diabolo fuit per peccatum, sicut ad litteram sub Zorobabel post captivitatem Babyloniae reaedificatum est templum Salomonicum. Et est iste psalmus secundus de utroque adventu. Intentio: Cferte Domino. Praemonuit autem Judaeos in praecedenti psalmo, ut deposita duritia in Christum crederent; sed quia erat mansura, nunc omnes gentes monet, dicens ad omnes commuas; novum charitas, quae ipsa est novum canticum. Cantare autem, ipsum aedificare est. Quidquid ergo cantaveris de cupiditate, vetus cantas; quidquid de charitate, novum resonas. Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes, quia si novus tacueris auribus hominum, sonas auribus Dei. Hypocrisis quoque vetus can
Abbreviated transcription (Latin):
ierł̃m: quib sunt inferiores pim quitp tram
Inde etiã: cor durum fit: cont᷑ ymbrẽ gr̃e d̾i ne fruc¬
tum ferat. quos attendentes ce infirmi. nutant.
qualit̾ supͣ infirmi cuꝰdam pedes: pacem peocoꝵ
uidentis: moti fore leguntur. S credendu ẽ sapi¬
entiȩ d̾i: qd̾ omĩa bene facit. & si ñ indeamus. quo

Expanded text:
iam, quibus sunt inferiores per iniquitatem. Inde etiam cor durum fit contra imbrem gratiae Dei, ne fructum ferat: quos attendentes infirmi nutant, qualiter supra infirmi cujusdam pacem peccatorum videntis, moti pedes leguntur; sed credendum est sapientiae Dei, quod omnia bene facit, etsi non videamus quo
Abbreviated transcription (Latin):
sona iusti. Ostenditur hic: t̾cia pars innocentie.
Dost uiratos nempe in alos: iustus ad se reuersus.
addit. qd̾ suggestiones demonum de corde suoex
gestionis: qñ quasi crepuscula temptationum
incipiunt apparere: int̾siciebara: oratione. quia
debent eici ne crescant: onĩs peccatores t̾re .i. de
d̃i. siuitas di. est anima iusti. unde diabolus
Oratio pauperis cum anxiaretur. &e in con¬
spectu domini effudit precem sua

Expanded text:
ersona justi. Ostenditur hic tertia pars innocentiae; post vitatos nempe malos justus ad se reversus, addit quod suggestiones daemonum de corde suo exgestionis, quando quasi crepuscula tentationum incipiunt apparere, interficiebam, oratione qua debent ejici ne crescant, omnes peccatores terrae, id eDomini. Civitas Dei est anima justi, unde diabolus oratio pauperis, cum anxius fuerit et in conspectu domini effuderit precem sua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum: ab eo petens. Ab ipso enim ipsum q̃rit. & tran¬
sit quicqͥd in fra ẽ. Dem̃ repetit:. uoce ma: clamaui ad.¬
uł ita. Prius dicit: ad quẽ clamet. & ñ. quid petat
dicens. uoce m̃a. cla. ad dñm. Non dicte qͥd petat. qͥa
ñ est opꝰ ei quinouit qd expedit. Deuide subdit:
ꝓpt̃̾ quidclamau̾it. & uox mea ẽ ad d̾m. alia litt̾a.
Ad hoc est uox. ꝓpt̾ qd̾ editur. hoc addit: ne putet᷑
ad est querentib se. s ñ adest aliud q̃rentib abeo:¬

Expanded text:
 ab eo petens, ab ipso enim ipsum quaerit, et transit quidquid infra est, deinde repetit voce mea ad Deum clauia Deus. Vel ita: Prius dicit ad quem clamet, et non quid petat, dicens: Voce mea ad Dominum. Non dicit quid petat, quia non est opus ei qui novit quod expedit. Deinde subdit propter quid clamaverit: Et vox mea est ad Deum, alia littera, ad hoc est vox propter quod editur. Hoc addit, ne putetur adest quaerentibus se: sed non adest quaerentibus a
Abbreviated transcription (Latin):
mus asaph ꝓyditũ.
Iditum sicut sepe
suꝑra diximus: int̾¬
p̃tatur transiliens¬
eos. Asaph. congre¬
gatio. que fidelis hic¬
loquitur. transiliens
omĩa uisibilia. ut ꝑ¬
ueniat ad finem qui
xp̃c est. quẽ moyles desiderabat udere. cũ dicebat.
Dñe ostende mͥ faciem tuã. Cui dñs dixit. Non iuide¬
bit me homo. ⁊ uiuet. Et ẽ sensꝰ tytuli. Esalmꝰ iste
attribuit᷑ a saph.i. fideli congregationi q̃ hie loqͥt᷑.
ultra quem nichil ẽ. Intentione monet. de sideria
& illecebras scłi calcare. & nil sibi ꝓpone̾.: nisi illum
ex quo sunt omĩa. sicite ipse facit. Modꝰ. Quatuor
omia d̃m̃ q̃rit & inuenit. Scd̾o: delib̾at an sit eura
reducturus. ibi. Antici pauerẽ. ⁊̃ cio: dicit. qͥd delibe¬
rando inuem̾it. abi. Et dixi. Quarto. exponit q̃ in mun

Expanded text:
us Asaph. Aug. Idithun, sicut saepe supra diximus interpretatur transilienseos; Asaph, congregatio, quae fidelis hicid est transiliens omnia visibilia, ut perveniat ad finem, qui Christus est, quem Moyses desiderabat videre, cum dicebat: Domine, ostende mihi faciem tuam Exod. bit me homo, et vivet . Et est sensus tituli: Psalmus iste attribuitur Asaph, id est fideli congregationi, quae hic loquitur, ultra quem nihil est. Intentio docet desideria et illecebras saeculi calcare, et nil sibi proponere nisi illum ex quo sunt omnia, sicut ipse facit. Modus: Cassioomnia Deum quaerit et invenit. Secundo deliberat an sit eum reducturus, ibi, anticipaverunt. Tertio dicit quid deliberando invenerit, ibi, et dixi: Nunc. Quarto exponit quae in mun
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i facti siuit: inimi
resumendo: quib renunciauerunt. Ab renuncia¬
uerunt in baptismo. diabolo. & pompis eiꝰ .i. diabo¬
licis factis. a d̾o dãpnandis. s rursꝰ ad earedeunt.
⁊ sunt nouissuma peiora pͥorib. Ecce canis reu̾sus
ad uomitũ. & sus lota in uolutabro luti. Uł ad litte¬

Expanded text:
ipsi facti sunt inimici resumendo, quibus renuntiaverunt, abrenuntiaverunt in baptismo diabolo et pompis ejus, id est diabolicis factis a Deo damnandis, sed rursus ad ea redeunt, et sunt novissima pejora prioribus . Ecce canis reversus ad vomitum, et sus lota in volutabro luti . Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ pagani. qͥ nichil ꝓmiscrunt. Quidinde eis:
tur solis sacram̃tis. qd̾ ita dicit. Et id̾o qͥa tales fẽ:
ꝑ penas. tͣnsib̃t̃ enĩ ab
aqͥs niuiũ ad calorem

Expanded text:
Hoc non pagani, qui nil promiserunt. Quid inde eis? tur solis sacramentis: quod ita dicit: Et ideo quia tales suntper poenas, transibunt enim ab aquis nivium, ad calorem
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃ntat hunc psalmũ ꝑ totum annũ. & maxime:
in .xl. ⁊ uncenĩ &e inu̾sicłis: & in tractu: &e multis
bolus eũ de hoc psalmo temptauit. & eiꝰ tẽptatio¬
nib suꝑatis a xp̃o: uictus abscessit. hunc gͦ psal¬
mum ad cõpletoriũ cotidie. dieb ieuinii maxime.
freq̃ntamꝰ. ut quo tẽpore diabolus magis iutitur
ad decipiendum: eo tẽpore nos magis laboremꝰ¬

Expanded text:
 totum annum, et maxime gesima. Tunc enim et in versiculis et in tractu et multis bolus eum de hoc psalmo tentavit, et ejus tentationibus superatis a Christo victus abscessit. Hunc ergo psalmum ad completorium quotidie, et diebus jejunii maxime frequentamus, ut quo tempore diabolus magis nititur ad decipiendum, eo tempore non magis laborem
Abbreviated transcription (Latin):
Alllt & in pace regnauit.
de quo tñ non agitur¬
bic. s potiꝰ de significato. Dauid enim xp̃m sig̾cat.
quẽ iniqui filii .i. iudei crucifixerunt. atq regnum
crucifixerat credidit: & apłi qͥ titubauerant. sunt
restituta est ei t̾ra: cũ caro eius resurrexit. post qͣm
resurrectionẽ: facta st̃. ea quȩ hic cantantur. Et est
toriam ꝯtiuet. agens de eo. qd̃ factũ est. qñ eiꝰ terra re¬
stituta est ei .i. uidea credidit. uł caro eius resurrexit.

Expanded text:
a, et in pace regnavit, de quo hic non agitur, sed potius de significato. David Christum significat, quem iniqui filii, id est, Judaei, crucifixerunt, atque regnumdaea, quae crucifixerat, credidit: et apostoli, qui titubaverant, sunt restiresurrectionem, ea quae hic cantantur facttoriam continet agens de eo quod factum est, quando ejus terra restituta est ei, id est Judaea credidit, vel caro ejus resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
głio. Multi reges⁊ ꝓpħȩ uoluerunt uide quȩ uosui¬
detis:⁊ ñ uiderunt. Magnagͦ leticia seĩ p̃sentes mi
plent᷑ in hoc psalmo. qui de ꝓmissis t̾rȩ restitutio¬
nis intitulatur. Palato nanq fidei. dulce sapit mel
duune ꝓmissionis. Et ẽiste qͣrtus psalmꝰ: de primo
aduent᷑u. quo mundꝰ lib̾atus ẽ. Intentione monet

Expanded text:
e voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt . Magna ergo laetitia praesentes sancti implentur in hoc psalmo, qui de promissis rest tutionis terrae intitulatur. Palato namque fidei dulce sapit mel divinae promissionis. Et est iste quartus psalmus de primo adventu, quo mundus liberatus est. Cassiod. Int
Abbreviated transcription (Latin):
dus. & forte magis intelligendꝰ. Tangit illud qd in
euangłio legit᷑ de xp̃o. qui eum uellet solue̾ censũ ꝑ se
⁊ ꝓpetro. illis qͥ tributũ exigebant: dixit pet᷑. Uade. ce
mitte haiũ in mare. & piseẽ qui pͥmo aseend̾re tolle
stater eiĩgenꝰ ẽ pond̾is. habeus qͣtuor dragnas. &e ad¬
mo mortis captus. pͥmus surgens de mari: qr pͥmo¬
gentꝰ amortus. in euiꝰore. inuenimꝰ duas didrag.¬
lib̾am̃. nec iam debitores remanemꝰ. Ibi enĩ: omnia
pece̾a nr̃a soluunt᷑. Pro nob̃ gͦ reddidit: qui ꝑ se ni¬
chil debuit. in quo pͥnceps mundi pec̃em ñ iuenit
s ȩt̾num: ꝓmĩam tuã. & odne: ne despicias oꝑa
manuũ tuarũ .i. ne despicias nos gd̾ hominẽs su¬
mus. qd̃ ereatiate sumꝰ uł qd̃ iustificati a te sumꝰ.
quia oꝑa nr̃a siuideris. oampnas. tua siuideris.¬

Expanded text:
dus, et forte magis est intelligendus; tangit illud quod in Evangelio legitur de Christo, qui cum vellet solvere censum pro se et pro Petro, illis qui tributum exigebant, dixit Petro: Vade, et mitte hamum in mare, et piscem qui primo ascenderit tolle, . Stater enim genus est ponderis habens quatuor drachmas. Et admo mortis captus, primus surgens de mari, quia primogenitus a mortuis, in cujus ore invenimus duas didraliberamur, ne jam debitores remaneamus. Ibi enim omnia peccata nostra solvuntur. Pro nobis ergo reddidit, qui pro se nihil debuit, in quo princeps mundi peccatum non invenit sericordiam tuam. Et, o Domine, ne despicias opera manuum tuarum, id est ne despicias nos quod homines sumus, quod creati a te sumus, vel quod justificati a te sumus,quia opera nostra si videris, damnas; tua si videris
Abbreviated transcription (Latin):
fiat manꝰ & sic:
iuuet in futuro:¬
me. ꝑfecte. quia qui credit. ñ dampnabitur. ẜderce
enĩ illi fides suffragabitur adueniã. etiã siquã of¬
fensam habet. Uł tta. fiat manus aduentum dñi

Expanded text:
Fiat manus, et sic vivet in futurme perfecte, quia qui credit in me non damnabitur. Proderit enim illi fides, et suffragabitur ad veniam, etiamsi quam offensam habet. Vel ita: Fiat manus, adventum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
hac parte q̃ dicit: mandata tua ñ sum oblitus: erat
ouis muenta. s ad hue ex alia parte: queritur: ⁊ ꝑ
susum sanguinẽ pastoris uidaiqs ueprib lacera¬
ti. in omĩb gentib inuenitur. Congruegͦ post pre¬
dictoꝵ mitoꝵ gradꝰ. uet̾is recolit colliuionis. ut de
sua ꝑfectione ñ suꝑbiat. s humilis: totũ do tribuat

Expanded text:
 Erat ovis inventa, sed adhuc ex alia parte quaeritur, et per fusum sanguinem pastoris judaicis vepribus lacerati in omnibus gentibus invenitur. Congrue vero post praedictorum meritorum gradus, veteres recolit colluviones, ut de sua perfectione non superbiat; sed humilis Deo tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
suã saluos nos fecit. Ut cum omia bene fecerimꝰ.
dicamꝰ: serui mutiles sumꝰ quȩ debuimꝰ fac̾e feci¬
mus. hac humilitatis ꝓfessione. lib̾ari mem᷑. Uñ
atur: nͥ abdicatis uet̾is uite errorib frons inno¬
uata: uirtute humilitatis insigniatur. Inde est
qd̃ paruulo post omĩa dicenti: benedicamus dño:
seniores alia uoce id̃e sig̃cante respondent: do graᷤ
ut qͣuto ꝑfectiores: tanto humiliores: ad dm omĩa
referant᷑ se uelut paruulos extimantes ⁊ puerili
sĩplicitate d̾o pꝰt omĩa gr̃as agentes. Iõ. pt oĩa ponit᷑ tau

Expanded text:
am salvos nos fecit, ut cum omnia bene fecerimus, dicamus: Servi inutiles sumus; quae debuimus facere fecimus Hac humilitatis professione liberari meremur. Unde, aretur, nisi abdicatis veteris vitae erroribus, frons vitae innovata virtute humilitatis insigniatur. Inde est quod parvulo post omnia dicenti: Benedicamus Domino, seniores alia voce idem respondent: Deo gratias, ut quanto perfectiores, tanto humiliores ad Deum omnia referant, se velut parvulos aestimantes, et puerili simplicitate, Deo post omnia gratias agentes
Abbreviated transcription (Latin):
uelle.oli. q pacifici sunt. Oleum enĩ: pacem sig̾eat. qr
caritatẽ. sine qua. nulla ẽ pax. & hii filii sunt:. in
cireuitu. men .t. qͥa satiantur mensa cȩlesti. Deinde
sequit᷑ oclusio beati.
Ecce sic bñdice¬
tur homo: qui

Expanded text:
uia pacifici sunt. Oleum enim pacem significat, quia charitatem, sine qua nulla est pax: et hi filii sunt, in circuitu mensae tuae, quia satiantur mensa coelesti. Deinde sequitur conclusio beati. Ecce sic benedicehomo: qui
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ no. oli .i. isti cõꝑantur nouellis oliuis. q̃ uiridiores.
ce fortiores: & uberiores sunt in fructu. uñ: & lum̃
ẽ. & fessoꝵ leuam̃. Et notandum. quia hic. uitis &
olua memorant᷑. sicite in uulnerato a latͦnib infun¬
ditur uinũ &e oleum. In uino: austeritas iusticiȩ est.
In oleo: lenitas mĩȩ. Illud: ad uetꝰ. hoc: ad nouum ꝑ¬

Expanded text:
siod. id est isti comparantur novellis olivis, quae viridiores, et fortiores, et uberiores sunt in fructu. Unde et lumen est, et fessorum levamen. Et notandum quia hic vitis et oliva memorantur, sicut in vulnerato a latronibus infunditur vinum et oleum . In vino, austeritas justitiae est; in oleo, lenitas misericordiae. Illud ad vetus, hoc ad novum
Abbreviated transcription (Latin):
uror dr̃: sapientia uiri.
de qͣ salomon. Ama sapi¬
entiã. tanqͣm sponsam. & ipsa amplexabit᷑ te. quȩ:
ut uitis uuas: iocundos fructus bonoꝵ oꝑm edit.
Domꝰ. est cogitatio. cuiꝰ parietes. sunt duo testam̃ta.
in quib mens: ut in lat̾ib domꝰ. solidat᷑. & ẽ. uxor
tua .i. sapientia. ẽ: sic̃ uitis habundans in lat̾b do¬
mus tuiȩ .i. habundat fructib bonoꝵ oꝑum. q̃ proce¬
dunt ex bona cogitatione. informata: & munita. doc¬
trina duoꝵ testam̃toꝵ & de sapientia uxore nati fc̃:
filii tui. ñ dicte. filiȩ. feminino gen̾e̾. s filii. ꝓ firmi¬
tate .i. imitatores tui. &e hii. sunt in circuitu men.t̃.

Expanded text:
ur sapientia viri, de qua Salomon: Ama sapiam sponsam, et ipsa amplexabitur te , quae ut vitis uvas, jucundos fructus bonorum operum dedit. Domus ergo est cogitatio, cujus parietes sunt duo Testamenta, in quibus mens ut in lateribus domus solidatur. Et est, uxor tua, id est sapientia, est sicut vitis abundans in lateribus domus tuae, id est abundat fructibus bonorum operum, quae procedunt ex bona cogitatione informata et munita doctrina duorum Testamentorum. Et de sapientia uxore nati sunt filii tui. Non dicit filiae, feminino genere, sed filii, pro firmitate, id est imitatores tui. Et
Abbreviated transcription (Latin):
date nom̃ dñi. Nom̃ laudat. qui uirtutes eiꝰ pdicat.
Tales digne laudant quib non obuiat suꝑbia.
ꝑstrata enĩ suꝑbia. &e extincta: ex ore infantium
ꝑficit᷑ laus. In digne aut̃ cantant ista: qui se mag̃¬
nos putant. qui cognoscentes d̾m. ñ sicut d̾m
glificant aut gras agunt.Et qͥa illi soli laudoant
digne. qͥ puri st̃ tanqͣm pueri. Id̾̃o post omĩa: puer
peramini: ut alii uidentes oꝑa ur̃a bona. głificent
patrẽ qui in celis ẽ. Eece dixit. qui ce quẽ laudare
debeant. Deinde subdit: quãdiu laudandist. s. sẽ¬

Expanded text:
Cassiod., Aug. Nomen laudat, qui virtutes ejus praedicat. Tales digne laudant, quibus non obviat superbia. Prostrata enim superbia et exstincta, ex ore infantium perficitur laus. Indigne autem cantant ista, qui se magnos putant, qui cognoscentes Deum non sicut Deum glorificant, aut gratias agunt. Et quia illi soli laudant digne qui puri sunt, tanquam pueri: Ideo post omnia dicit peramini, ut alii videntes opera vestra bona, glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Ecce dixit qui et quem laudare debeant, deinde subdit, quandiu laudandus sit, s
Abbreviated transcription (Latin):
tur iste ps̃mꝰ: qua ce¬
laudandus ẽ: qui me¬
rito humilitatis gentes assumit. Tytulum uͦ p̃s
exponit. Alła enĩ ut p̃dictum est. int̾pretat᷑ lauda
deuotos. ut laudent iugiter. & ubiꝙ p̃dicent. Scdo.
ip̃e facit qd̃ alios monet .i. laudat dm ibi. Quis sic̃
dñs. Ad laud̾e gͦ monens: ostendit. qui. ⁊ quẽ ⁊ qͣm¬
diu. ce ubi. & quare: laudent. dicens. Laudate

Expanded text:
tur iste psalmus, qua elaudandus est, qui merito humilitatis gentes assumit: titulum vero psalmus exponit. Alleluia, enim ut diximus, interpretatur, laudate devotos, ut laudent jugiter, et ubique praedicent. Secundo ipse facit quod alios monet, id est laudat DDominus ? Ad laudem ergo monens ostendit, qui et quem, et quandiu, et ubi, et quare laudent, dicit. Pue
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ eccłia. Mons enĩ ille ad litt̾am: in fine scłimo¬
uebit᷑. Ułita: scd̾m aliã litt̾am. Qui confidit in dño.
est. sicut mons syon .i. illi solidissimo monti compa
larit̾. legat᷑ sic. Qui ꝯfidunt in dño: sunt:. sic̃ mons
syon ad litt̾am. illi monti cõꝑabiles. & ñ cõmonebit᷑
in et̾nũ. qͥ habitat in ierłm. Pxius dicie. confidunt.
pluralit̾. post: ñ cõmouebitur. singłarit̃. quia nume¬
rosa est unitas huiꝰ popłi .i. qͥa: & multi sunt. ⁊unũ

Expanded text:
a. Mons enim ille in fine saeculi movebitur. Vel ita secundum aliam litteram: Qui confidit in Domino, est, sicut mons Sion, id est illi solidissimo monti comparlariter, legatur sic: Qui confidunt in Domino sunt sicut mons Sion, ad litteram, id est illi monti comparabiles. Non commovebitur in aeternum qui habitat in Jerusalem. Prius dicit, confidunt, pluraliter; post, non commovebitur, singulariter: quia numerosa est unitas hujus populi, quia et multi sunt, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
martirib. ñ eis restat
dulcedo huiꝰ uitȩ. qͣ
possint iterũ capi. s
ipsi non simulcontri¬
ti sunt ĩmo lib̾ati.¬

Expanded text:
martyribus non restat dulcedo hujus vitae, qua possint iterum capi; sed ipsi non simul contriti sunt, imo liberati.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. semilẽ etatẽ. P recurrit enĩ. uł p̃uen
cͥminib puniunt᷑. mͥ appropinqͣuert̃. a lege aut̃ tua
longe facti st̃. quo magis huic appropiant. tanto
magis longe aiuisticia facti st̃. Hoc id̾o dicte: ut cau¬
sa sua melior qͣm illoꝵ uideat᷑. Seqͣr. Proꝑe esto¬

Expanded text:
est senilem aetatem. Praecurrit enim vel praeveriminibus puniuntur, mihi appropinquaverunt, a lege autem tua longe facti sunt. Qua magis huic appropiant, tanto magis a justitia longe facti sunt. Hoc ideo dicit, ut causa sua melior quam illorum videatur. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qui facitis uolunta¬
ꝯ tis: uos benedicite. Malus enĩ ⁊ silm
eꝰ fac uoluntatẽ eiꝰ. Mñ. in leuitico: os turturis iu¬
betur retorqueri ad ascellas. ut qd̃ habet more.
ostendat in oꝑe. & ne te iactes qui facis uoluntatẽ
eꝰ q ñ est opus tuum. s di. Ip̃e enĩ ꝑte ⁊ iite bo¬

Expanded text:
 qui facitis voluntacitis, vos, benedicite. Malus enim etsi tavoluntatem ejus. Unde in Levitic. os turturis jubetur retorqueri ad axellas , ut quod habet in ore, ostendat in opere. Et ne te jactes qui facis voluntatem ejus, quia non est opus tuum, sed Dei. Ipse enim per te
Abbreviated transcription (Latin):
do lacob. sit. & ex uoto uoluntatis: Año do
iacob .i. futura attendentium .i. ira mem̃to dauid:
ut impleat qd̾ ꝓmisit ło nemo p̃sumat. uirib suiᷤ
reddere quȩ uouit. Quienĩ te hortat᷑ ut uoueas:
ipse te adiuat ut reddas. uouit aut̃ eccłia in man¬
suetudine. ut ipsa sit domꝰ di. quo nichil gratius
d̾o pot̃ offerri. Domus aut̃ est: si sua ñ querit. sed¬

Expanded text:
 promisit, et ex voto voluntatis Domino Deo Jacob, id est futura attendentium, id est ita memento David ut impleat quod promisit Deo. Nemo praesumat viribus suis, reddere quae vovit. Qui enim te hortatur ut voveas, ipse te adjuvat ut reddas. Vovit autem Eccsuetudine, ut sit domus Dei, quo nihil gratius potest Deo offerri. Domus autem est, si sua non quaerit, se
Abbreviated transcription (Latin):
transeuntes. & sine errore ferientes. Sic sunt ał
&e filii excussoꝵ excussi: quomodo &e illȩ excusse u
quia missi. a simili sagittarum. Uł excussi dicunꝰ
apłi. quia ipsi sunt: quib dictum ẽ a dño. Cũei.¬
eritis de cuitate in qua ñ audient uo ᷤᷤ excuiti
pulu̾em de pedib ur̃is. S dicet aliquis. qd ppt̃ h
uident᷑ dicendi. excutientes: ñ excussi. & scd̃m ho
melius deb̾ent dici: filii excutientiũ: quam filiꝰ
excussoꝵ. Ad qd̃ respondemus. qd ꝓꝑter hoc bru
possent dici. excutientes. um. &e qd̾ excutitur it
puliuis: excussum d̾r.etiam illud: ⁊uñ excutit᷑ a liqͥ
ut uestis. & scłm hoc: bene apłi dicuntur excussi¬
Uł potiꝰ alia sententia ẽ hic: quam p̃termittere
inimme debemus. Ido enim forte obscursꝰ positui
mrent. Sciendumgͦ. filios excussoꝵ dictos eẽ aplã¬
.i. filios ꝓpħarum. qui dicunt᷑ excussi. Exeuticnmm
aliquid dr̃. ut saccus: ut exeat qd̾ intus latibã

Expanded text:
transeuntes, et sine errore ferientes. Sic sunt autem et filii excussorum excussi, quomodo et illae excussae. quia missi a simili sagittarum. Vel excussi dicuntur apostoli quia ipsi sunt, quibus dictum est a Domino: Cum exieritis de civitate in qua non audierint vos, excutite pulverem de pedibus vestris . Sed dicet aliquis quod propter hoc videntur dicendi excutientes, non excussi, et secundum hoc melius deberent dici filii excutientium quam filii excussorum. Ad quod respondemus, quod propter hoc bene possunt dici excutientes. Verum et quod excutitur, ut pulvis, excussum dicitur, et unde excutitur aliquid ut vestis, et secundum hoc bene dicuntur apos potius alia sententia est hic, quam praetermittere minime debemus. Ideo enim forte obscurius positum enirent. Sciendum ergo filios excussorum dictos esse apostolos filios, prophetarum, qui dicuntur excussi. Excuti enim aliquid dicitur, ut saccus, ut exeat quod intus latebat
Abbreviated transcription (Latin):
custodi. s pecẽores:
EUruentes de uicio in
uicium: cadent in
iniqͥtatis. dicendo. ca¬
dent in retiacło apta¬
u̾ba cõꝑationi ponte
dent: s ego singularit᷑. uł singularis sum: qr cum
pessimis. ñ ambulat. neq cum eis consensũ habet.
Smgłarit᷑ sũ dico: donec ut uiator. tͣnseã: uiã huiꝰ
mundi. quam inoffenso gressu transit: qui a nulla
&e dicit: statuentes laq̃um: ꝑsecutores manifestos.
oꝑantesaut̃ iniqͥtatẽ: ꝯsentientes illis dicit .i. qui ti¬
in muscipła ponunt. Si amat aius hanc escam:
cadit in muscipłam. qͥa timore mortis: ꝑsecution
a terrentib & a lapsis. Acsidic̾et. custodi me a
psccutorib qͥ terrent. ce a lapsis: qͥ t̾riti sunt. ut
nec illos. timeam. nec istos. imtter. Et ñ modo ali
ponent et̾nȩ. Nondũ enĩ in eis factũ erat: qõ in alio
psaluo dicitur. Ego confirmaui colũpnas eꝰ. Deinde

Expanded text:
custodi, sed peccatores ruentes de vitio in vitium, cadent in iniquitatis. Dicendo, cdent in retiacationi ponit.dent, sed ego singulariter, vel singularis sum, quia cum pessimis non ambulat, neque consensum cum eis habet. Singulariter sum dico, donec, ut viator, transeam viam hujus mundi, quam inoffenso gressu transit, quia nulla vEt dicit statuentes laqueum persecutores manifestos, operantes autem iniquitatem, consentientes illis, qui tiin muscipulam ponunt. Si amat avis hanc escam, cadit in muscipulam, quia timore mortis persecutioni est a terrentibus et a lapsis; ac si diceret: Custodi me a persecutoribus qui terrent, et a lapsis, qui territi sunt, ut nec illos timeam, nec istos imiter. Et non modo alii praeponerent aeternae. Nondum enim eis factum erat quod in alio psalmo dicitur: Ego confirmavi columnas ejus . Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũ. ꝓnoĩe eius passus ẽ. ce apłi defecert̃. In cru¬
cependens. uinũ solũ latronẽ comedit. Singłaris
sũdico: donec tnseã de mundo ad patrẽ. ⁊ c̃. ꝯfirma¬
bo colũpnas. qͥa in resurrectione xp̃i. didicerunt ñ¬
siero: multiplicabor. hoc est illud ide. qd̾ in euange¬
lio ait. Nisig̾nũ frum̃ti cadens in tram mor fu. ipso.¬

Expanded text:
ante eum pro nomine ejus passus est, et apostoli defecerunt, et in cruce pendens unum solum latronem comedit. Singularis sum dico, donec transeam de mundo ad Patrem. Tunc confirmabo columnas, quia in resurrectione Christi didicerunt mosiero, multiplicabor. Hoc est illud idem quod in Evangelio ait: Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum f
Abbreviated transcription (Latin):
quidã: int̾ martires. Nec etiã ioħes: quo maior ñ sur¬
rexit int̾ natos mulierũ: ꝑ xp̃i testimonio oecifus
ẽ. s ꝓ herodis adult̾io. quia dicebat. ñ licet tͥn hr̃e
uxorẽ frĩs tui. Pro lege gͦ u̾itatis: mortuus. ẽ. ꝓ iusti¬
cia: martir fuit. ñ: ꝓ noĩe xp̃i. sic & alii antiqui. ꝓ¬

Expanded text:
es. Nec etiam Joannes, quo major non surrexit inter natos mulierum , pro Christi testimonio occisus est; sed pro Herodis adulterio, quia dicebat: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Pro lege veritatis vero mortuus est, pro justitia martyr fuit, non pro nomine Christi. Sic et alii antiqui,
Abbreviated transcription (Latin):
Don est
riuina ma¬
sepis. neq¬
E. transieꝰ. uł exitus neꝙ clamor in pla¬
nullus tu¬
multus. s¬
est in pla¬
Eece: que
ẽ eoꝵ dext̾a. Dem̃ ostendit qͣm uanitatẽ locuntur:

Expanded text:
on est ruina masepis, neque transitus vel exitus, neque clamor in planullus tumultus sest, in pEcce quae e
Abbreviated transcription (Latin):
q .d. Głosa dicta sunt.
de illa ciuitate. ⁊ hoc
etiã miracłm accidit
monatus ẽ in
in ea ce ip̃e tñ funda¬
uit eã ut altissimus.

Expanded text:
 Gloriosa dicta sunt de illa civitate, et hoc etiam miraculum accidit mo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
stinebit: Nullꝰ. quis alius soluet ñ ipse: Nullus. De
hoc frigore dicit apłc. uideo aliam legẽ in menbris
meis: repugnantẽ legi mentis meȩ. &e captiuantem
me in legẽ pecẽi ⁊ mortis. Et quis lib̾abit me de cor¬
pore mortis huiꝰ: Acsi dic̾et. frigesco. miser sũ. nullꝰ
soluit me ab huiꝰ frigoris miseria:. nisi gr̃a d̾i. Unde
&e hic subd. Emit

Expanded text:
stinebit? nullus. Et quis alius solvet nisi ipse? nullus. De hoc frigore dicit Apostolus: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in legem peccati mortis. Et quis liberabit me de corpore mortis hujus? Ac si diceret: Frigesco, miser sum, nullus solvit ab hujus frigoris miseria, nisi gratia Dei. Unde et hic subdit