comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Numquã securus est reus am¬
mus. Mens enun mala. conscientiȩ
in bono ꝑmanseris: tristicia elon¬
gabitur a te. Si in iusticia ꝑseue¬
res: tristicia non occurret tibi. nec
plaga. nec mors te terrebit. sibene
et pie uixeris. Consiliũ aut̃ & opus
tuum semꝑ ad dnm̃ conuerte. In
om̃i oꝑe tuo: dĩ auxiliũ posce. Om¬
nia diuinȩ graciȩ. diuino dono ad¬
scribe: nichil meritis tius ad tribu¬
as. In uirtute tua nichil presumas:
in audacia nichil ponas. Uis aut̃ uir¬
tutes tuas augere: Pdere noli. Occulta
urtutes tuas ꝓ elatione: absconde bo¬
na fac̾ta ꝓ arrogantia. Fuge uideri
qđ esse meruisti. Quod manifestando
potes amittere: tacendo custodi. Uicia
uero cordis tui reuela: prauas cogitaci¬
ones ilico manifesta. Peccatũ eñĩ ꝓditũ.
cito curatur. Crimen aut̃ tacendo am¬
pliatur. silentio culpa crescit. Sepe
Si latet. fit ex minimo magnum. Si
tegitur. magis creditur esse malum.
Malum aũt cauere pocus: quã emen¬

Expanded text:
s nunquam securus est, mens enim mala conscientiae in bono permanseris, tristitia elongabitur a te; si in justitia perseveraveris, tristitia non occurret tibi; nec plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. 62. Consilium autem et opus tuum semper ad Dominum converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. Omnia divinae gratiae, divino dono ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil praesumas, in audacia nihil ponas; vis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse meruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deici. Uiri scĩ plus formidant ꝓsꝑa
quã aduersa. quia cdi seruos ꝓsꝑa de¬
iciunt. aduersa uero erudiunt. Id̃oq
scĩ uiri constantia ita portare debet
adu̾sa. ut frangi non queat. Tunc
magis sunt ocłi dĩ suꝑ iustos. quan¬
do eos affligi ab iniquis ꝓuidentia
ddiuina ꝑmitit. Nam tunc eis gau

Expanded text:
non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera non dejici. 2. Viri sancti plus formidant prospera quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ideoque sancti viri constantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. 3. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaud
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsecutionib suis aspiciunt. mentis
confusione tabescunt. et dũ aduer¬
sa ostentant. nec uincunt. tandem¬
suȩ ꝑuersitatis insania confundim¬
tur. Stulti contra bonos studium
semꝑ assumunt. quib dũ ꝓsꝑitas
elucet. iactant̃ desuis meritis głant᷑.
et bonorũ atq iustorũ afflic̾tionib
detrahunt: dũq eis aduersa conti¬
gerint: mox ad blasphemiam pu¬
sillanimitate animi conuertuntur
Quidam simplicium nescientes dis¬
pensationẽ di in malorũ ꝓfectib
scandalizantur: dicentes uixta ꝓpħam.
Quare uia impiorũ ꝓsꝑatur.: Bene
est omnib qui preuaricantur. et ini¬
que agunt. Qui ergo hoc dicunt ñ
mirentur. qđ prauorũ hominum
temporalem. et caducã felicitatem
aspitiunt: sed magis nouissima e¬
orum intendant. quanta illis post
hȩc ȩt̾̃na supplicia pparentur. dicen¬
te ꝓpħa. Ducunt in bonis dies suos.
et subito ad inferna descendunt.

Expanded text:
in persecutionibus suis aspiciunt, mentis in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec suae perversitatis insania confunduntur. 12. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt; dumque eis adversa contigerint, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. 13. Quidam simplicium nescientes dispensationem Dei, in malorum profectibus scandalizantur, dicentes, juxta prophetam: Quare via impiorum prosperatur, bene est omnibus qui praevaricantur et inique agunt ? Qui ergo hoc dicunt, non mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad inferna descendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑatũ ẽ cor eius. Atrocẽ suꝑ eosdi¬
uinũ furorem uenturũ: qui eristuss
ꝑsecutores et uiolenti fidelibus Con¬
bo hostes tuos. carnib suis : et quasi a
musto sanguine suo inebriabuntur.
Habet aliquem usum et malorũ iniqͥ¬
tas. hoc ẽ. qđ electos di suis moribus
laniant: ac ꝑ hoc uita impiorũ sibi
ddeꝑit. Iustorum aut̃ ñ ꝑtt. sed ꝓficit:
dum mali eos ꝑ tribulationis exerci¬
cium ad p̃sentem odiendam uitam.¬
et futurã desid̾andã erudiunt. Inter¬
dum enĩ ꝓdest ꝑuersorũ prauitas
utilitati iustorum. dũ eos malitia
sua erudiunt: et ad regna celorum
requirenda molestia corꝑali impel¬
lunt. Probatur hoc exemplis isra¬
litice plebis: que tunc diuiꝰ angebat᷑
in egypto. quando oportebat eos per
moysen ad terrã ꝓmissionis uocari.
et ex malis que in egipto patiebat᷑ dis¬
cedere: et ad ꝓmissam patriam festi¬
nare. Iniqui dum constantiam uisti

Expanded text:
dum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos didum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. Conbo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo inebriabuntur. . 9. Habet aliquem usum et malorum iniquitas, quod electos Dei suis morsibus laniant, ac per hoc vita impiorum sibi deperit; justorum autem non perit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad pet futuram desiderandam erudiunt. Interdum enim prodest perversorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ scriptum est. ꝑ ꝓpħam. Si erit ma¬
Uerũtam̃ quodd iniqui mala expetunt
uoluntate. idcico d̾s ꝑficiendi dat po¬
testatẽ ꝑsuã bonã uoluntatem: qr
de nr̃o malo ipse multa oꝑatur bona
Quidam dũ cdi uoluntati resistunt.
nescientes consilium di faciunt: quo
noueris. sic ddo subiecta esse omĩa ut
et illi quieiꝰ dispositioni seriuunt.
aduersantur. eius impleant uolun¬
tatan. Propterea in hac uita boni
uidicantur a malis. ut iterũ in illa
uita mali iudicentur abonis. siue
ut etiã sit hic bonis temꝑalis afflictio.
et illic ȩterna remineratio. Idcirco
sunt necessarii mali: ut quotiens
boni offendunt. flagellentur ab illis.
hinc ẽ. qd assur uirgam furoris sui te¬
statur dñs. Sed quotiens ita fit de
di indignatione ꝓcedit: ut ds̃ ꝑ illos
in eos seuat. quos flagello emendare
desici̾at : sed ille ustissima uoluntate
illi uero sepe crudeli intentione: sicut

Expanded text:
quod scriptum est per prophetam: Si erit maquod scriptum est per prophetam: Si erit maVeruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni resistere arbitrantur, ejus impleant voluntatem. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
futuro uidicio condempnandi sunt:
quanto hic fortius contra miserorũ
uitam inualuerint. Audiant uidi¬
ces et quip̃sunt popłis: quia ꝓ temꝑa¬
lib molestiis quas plebibus inge¬
runt. eterno incendio cremabuntur.
et dedi eos in manu tua. non posiusti
eis misccłiam: aggrauasti iugũ tuũ
ualde. Descende in puluerem: sede
tace: et intra in tenebras. Ueniet su¬
ꝑ te malũ et nescies: et irruet suꝑ te
calamitas. quã non poteris expiare.
Ueniet suꝑ te repentina miseria quam
nescis. Magis mala facientib quam
nala patientib dolere debemus. Illi
enĩ praua faciendo in malũ ꝓficuni:
isti patiendo a malo corriguntur. Ds̃
aut̃ ꝑ malas uoluntates aliorum:
in aliis multa oꝑatur bona. Malig¬
nantiũ hominũ uoluntas. nequa¬
quã potest impleri. nisi d̾s dedit po¬
testatem. Nam dũ homines do ꝑmit¬
tente malũ qđ concupiscunt ꝑficius.
ipse dicitur facere qui ꝑmittit. Inde ẽ.

Expanded text:
futuro supplicio condemnandi sunt, futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur,  populum meum, et dedi eos in manu tua; non posuisti eis misericordiam, sed aggravasti jugum tuum valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras. Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniet super te repente miseria quam nescis » . 3. Magis mala facientibus quam mala patientibus dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt; isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum in aliis multa onantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. quã diuinam trepidat
indignationem. Beatus cuiꝰ testi¬
monio in nocens ab sceleris obiectu
purgatur. Impius cuius ꝓdicione
etiam iniquus ꝑimitur. Neq enĩ
decet xꝑianũ morti obnoxium pro¬
dere. & ad effimidendũ sanguinem
infelicium. uocem testificationis p̃¬
bere. Sermo enĩ iusti hominis. tan¬
tum ad ministerium debet esse sa¬
lutis. Ira enĩ indignationis et tribu
dilectionẽ scłare negociũ deserere
debent: aut certe manente ꝓximi
caritate. negocium sequatur terre¬
num. Sed quia ꝑrarum est ut int̾
iurgantes caritas maneat: post po¬
nenda est rei causatio. ut ꝑseueret
dilec̾tio. Antiqui forensem eloquen¬
tiam caninam facundiam nuncu¬
pabant: eo quod causidici incerta¬
minib causarum. obmissis quȩ a¬
gunt ueluti canes. alterutrum sese
lacerant: iurgiaq causarũ ad in¬
se sciant grauiori dignos senten¬
tia: quando p̃ualuerint his quos
nocere uoluerint. Nã tanto atrociꝰ

Expanded text:
hominem quam divinam trepidat hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribuldilectionem saeculare negotium deserere debent, aut certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad inse sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius
Abbreviated transcription (Latin):
falsis conunctis: tarde mendatii fal¬
sitas repperitur. Quod si seꝑati fu¬
erint: examine ueritatis cito ma¬
nifestantur. Namsicut in unitate
prauorũ. grandis est fortitudo. ita
inseꝑatione maior infirmitas. Frau¬
dulentie cito deprehenditur men¬
dacium. falsidicorum enĩ testimo¬
ne crimenhabent. et quifalsitatem
ꝓniit. et qui subprimit ueritatem:
quia et ille obesse uult. et iste ꝓdesse
non uult. Peior ẽ aut̃ testis qui ledit:
quã qui p̾stare nolit. Nam et ille
malignus ẽ: iste inutilis. Iniquus
testis: quamius sua falsitate corꝑi
rebusq consulat: animo tamen
nichil dampni confert. Frit aut̃
ille apud dm condempnatus: qui
aduersus innocentem falsum testi¬
monium uel dicit. uel dicentibus
credit. Nam non solũ ille reus est
qui falsum de alio ꝓfert: sed et his
qui cito aurem criminibus prebet.
Qui metu potestatis ueritatem occul¬
tat. eiusdem ueritatis iracundiam sibi
cęlitus ꝓuocat: quia plus ꝑtimescit

Expanded text:
falsis convictis, tarde mendacii falfalsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimone crimen habent, et qui falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis. testis, quamvis sua falsitate corpori rebusque impediat, animo tamen nihil damni conferet. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit
Abbreviated transcription (Latin):
equitas iudicii. Tres sunt mumerum
acceptiones quib contra iustitiã hu¬
mana uanitas militat: idest fauor ami¬
ciciarũ. adulatio laudis. et corꝑalis ac¬
ceptio muneris. Facilius aut̃ ꝑuertit᷑
animꝰ rei corꝑee munere: quã gre lau¬
dis q fauore. Quatuor modis iudiciũ
ditate.
odio. amore. Limore. dũ metu pote¬
statis alicuiꝰ. ueritatẽ loqui pauesci¬
mus. Cupiditate: dũ premio mu¬
neris alicuius corrumpimur. Odio:
dum contra quemlibet aduersari
molimur. Amore: dum amicis uł
ꝓpinquis prestare contendimus. His
enim quatuor causis. sepe equitas
uiolatur: sepe innocentia leditur.
gratis dicitur: quantomagis
si uenale queratur: Neq enĩ deerit
multiplex conuentus falsorum: si
tantum presentia sit nummorũ.
Testis falsidicus trib ꝑsonis est ob¬
noxius. Primũ deo quẽ ꝑiurando
contempnit: et sequenter iudici quẽ
mentiendo fallit. postremo innocen¬
ti. quẽ falso testimonio ledit. Testib

Expanded text:
aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus rei corporeae munere quam gratiae laudisque favore. 7. Quatuor modis pervertitur ditate, odio et amore. Timore, dum metu potestatis alicujus veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet adversari molimur. Amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur.t si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenti qu
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ dum intendunt in qualitate
ꝑsonȩ: et exulcerant sepe iustos. dũ
impbe defendunt miquos. Qui aut
recte presidere studet: nec partem
palpare nouit. nec cohiberi aiustitia
expectat: fraudem in deo ꝑpetrat. qr
iustitiam quã gratis imꝑtiri debuit:
acceptione peccumȩ uendit. Bonis ma¬
le utuntur: qui iuste ꝓ temꝑali lucro
iudicant. Tales quippe ad ueritatem.
non iustitiȩ defensio: sed amor premii
ꝓuocat. Quib si spes numii subtra¬
hitur: confestim a ustitie defensione
nerũ: preuaricatio ueritatis est. Unde
et ꝓiusto dicitur. Qui excutit manus
suas ab omĩ munere: iste in excelsis
habitabit. Diues: munerib cito corrũ¬
pit iudicem. Pauꝑ aut̃ dũ non habet
quod offerat: non solũ audiri contemp¬
nitur. sed etiã & contra ueritatẽ oppri¬
mitur. Cito uiolatur auro iustitia:
nullamq reus ꝑtuncscit culpam: quã
redimere nummis existimat. Plus enĩ
optinet mentẽ censoris amor lucri: quã

Expanded text:
tentiae, dum intendunt in qualitatem tentiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia exspectat, fraudem in Deum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertiri debuit, acceptione pecuniae vendit. 2. Bonis male utuntur qui juste pro temporali lucro judicant. Tales quippe ad veritatem non justitiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae defensione nerum praevaricatio veritatis est. Unde et pro justo dicitur: Qui excutit manus suas ab omni munere, iste in excelsis habitat . 348 4. Dives muneribus cito corrumpit judicem. Pauper autem, dum non habet quod offerat, non solum audiri contemnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur. 5. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam
Abbreviated transcription (Latin):
dicii sententiam in insaniã uertiñ.
De quib recte ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Qui con¬
uertunt infurore iudiciũ. Qui enĩ
iratus iudicat. infurorẽ iudicium
mutat: et ante ꝓfert sententiã quã
agnoscat. Furor in uidice. inuestiga¬
tionẽ ueri non ualet attingere: qͥa
mens eius turbata furore. a scrutati¬
one alienatur ustitiȩ. Iracundus
iudex uidicii examen plene contueri
non ualet: quia caligine furoris non
uidet. Qui aut̃ furore repulso discu¬
tit: facilius ad contuendam uerita¬
tem mentis serenitate consurgit:
et sine ulla ꝑturbatione ad equita¬
tis intelligentiam ꝑuenit. De Accepti¬
consideranda. sed causa. Scriptũ
est enĩ. Non accipies ꝑsonam in iu¬
dicio. Et iterum. Non misereberis
pauꝑi in iudicio. Qui enĩ consan¬
guinitatis uel amiciciȩ fauore. siue
inimiciciarum odio iudicium ꝑuer¬
tunt: sine dubio inxꝑm qui est ue¬
ri.as et iustitia peccare noscuntur
Iniqui iudices errant inueritate sen¬

Expanded text:
dicii sententiam in insaniam vertunt. dicii sententiam in insaniam vertunt. De quibus recte per prophetam dicitur: Qui convertunt in furorem judicium. Qui enim iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam, quam agnoscat. 15. Furor in judice investigationem veri non valet attingere, 347 quia mens ejus turbata furore ab scrutatione alienatur justitiae. 16. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit, et sine ulla perturbatione ad aequitatis intelligentiam pervenit. CAPconsideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sen
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ humana species. sed capitibus
canmis accincta. et circundata. Non
alit̾ quibusdam potestatib accidit:
ut ipsorũ humanitatẽ immanitas
iniquorũ sociorũ ꝑturbet. Sepe ui¬
dices praui. cupiditatis causa aut
differunt. aut ꝑuertunt iudicia:
nec finiunt cepta partiũ negocia:
quousq marsupia eorũ qui causan¬
tur exhauriant. Quando enĩ iudi¬
cant. non causam sed dona consid̾ant.
et sicut negligentes sunt in discussio¬
ne causantium: sic in eorũ dampno
sollicitisunt. Iudices praui uixta
relinquunt in mane. hoc est de p̃¬
sentis uitȩ tantũ cõmodis cogitant.
non de futuris. Uita enĩ ista uesꝑm.
futura uero mane accipitur. Et bene
ait quasi lupi. quia luporũ more
cuncꝰta diripiunt: et uix pauca pau
ut sapientes uideantur. non
discutiunt causas sed asserunt. sicq
conturbant iudicii ordinẽ: dum
non suo contempti officio. aliena
presumunt. Quidam dũ iudicare
incipiunt israscuntur: ipsamq iu¬

Expanded text:
quidem humana specie, sed capitibus quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. Judices pravi, juxta relinquunt in mane, hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca pauput sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt; sicque conturbant judicii ordinem, dum, non suo contenti officio, aliena praesumunt. 14. Quidam, dum judicare incipiunt, irascuntur, ipsamque ju
Abbreviated transcription (Latin):
q in om̃i negocio reformidat: nede
iustitiȩ tramite deuians cadat: et un¬
de non iustificatur. inde potius con
eminem stultorũ uel imꝓborũ
oportere iudicem esse. Nam stul¬
tus ꝑ ignauia ignorat iustitiam:. im¬
ꝓbus aut̃ ꝑ cupiditatẽ corrumpit
ipsam quam didicit ueritatẽ. Grauiꝰ
lacerantur pauꝑes. a prauis iudicib.
quã a cruentissimis hostibus. Nullꝰ
enĩ predo tam cupidus in alienis.
quã uidex iniquus insuis. Latro¬
nes in maccessis faucib ac latebro¬
sis latentes insidias ponunt: istipa¬
lam rapacitatis auaritia seuiunt.
Hostes in aliorũ sanguiẽ tantum
intendunt: iudices quasi crudelissi¬
mi carnifices ciuium oppressione
sua subiectorũ uitã extingunt.
Qui enĩ destruant multist᷑. rarift̃
qui popłos legũ modamine regant.
Plerumq et bom uidices sunt: sed
ministros raptores habent. Horum
figura ut ait quidam tamquam
scilla pingitur. atq describitur: ipsi

Expanded text:
que in omni negocio reformidat, ne de que in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius conddicibus Neminem stultorum vel improborum oportere judicem esse. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sicut popłi delictũ ẽ. quando prin¬
cipes mali sunt: sic principis est pec¬
catum. quando iudices iniqui existunt.
Bonus iudex. sicut nocere cuub nes¬
cit: ita ꝓdesse omnib nouit. Aliis
enĩ p̃stat censuram iustitiȩ: aliis bo¬
nitatem. Qui uidicia sine ꝑsonarũ
acceptione suscepit: non infirmat
iustitiam auariciȩ flamina: nec stu¬
det auferre alteri. quod cupiat sibi.
B oni uidices iustitiam ad solam ob¬
tinendam salitem ȩt̃nam suscipiunt.
nec eam munerib acceptis distribu¬
unt: ut dũ de iusto iudicio temꝑalia
luera non appetunt: premiis ȩt̃nis
ditentur. Omnis qui rec̾te uidicat
stateram in manu gestat. In utroq
penso iustitiam et miscdiam portat.
sed ꝑ iustitiam reddit peccati senten
tiam: ꝑ miscdiam peccati temꝑat
penã: ut iusto libramine quedã per
equitatẽ corrigat: quedam uero ꝑmi
serationem indulgeat. Qui d̃i iudicia
oculis sius p̃ponit. semꝑ timens tremers¬

Expanded text:
sicut populi delictum est quando prinsicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus debet. Aliis enim praestat censuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personarum acceptione suscipit, qui non infirmat justitiam avaritiae flamma, nec studet auferre alteri quod cupiat sibi. 3. Boni judices justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia lucra non appetunt, praemio aeterno ditentur. 4. Omnis qui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso justitiam et misericordiam portat. Sed per justitiam reddit petiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremens
Abbreviated transcription (Latin):
is legib predicent: & ipsam fidei pre¬
dicationem: morib bonis conseruent.
scłi. non numquã intra eccłiam
potestatis adeptȩ culmina tenent:
ut ꝑ eandem potestatem disciplinã
eccłiasticam muniant. Ceterum
intra eccłiam potestates necesarie ñ
essent: nisi ut qđ non p̃ualent sacer¬
dotes efficere. ꝑ doctrine sermonem.
potestas hoc imꝑet ꝑ disciplinȩ ter¬
rorem.Sepe ꝑ regnum terrenum.
celeste regnum ꝓficit: ut qui intra
eccłiam positi. contra fidem et dis¬
ciplinam eccł̃iȩ agunt: rigore prin¬
cipum conterantur. ipsam disci¬
militas exercere non preualet.cer¬
uicib suꝑborũ potestas principa¬
lis imponat: et ut uenerationem
mereatur. uirtutem potestatis im¬
ꝑtiat.
Cognoscant principes scł̃i deo debere
tuendam suscipiunt. Nam siue au¬
geatur pax et disciplina eccł̃iȩ ꝑ fide¬
les principes: siue soluatur: ille ab
eis rationẽ exigit. qui eorũ potestati

Expanded text:
suis legibus praedicent, et ipsam fidei praesuis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conservent. 4. nonnunquam intra Ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eamdem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Caeterum intra Ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut, quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. 5. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit, ut qui intra Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur; ipsamque discimilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat; et ut venerationem mereatur, virtute potestatis impertiat. 6. Cognoscant principes saeculi Deo debere tuendam suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati
Abbreviated transcription (Latin):
ti praua exempla sectantur. Pleriq
aut̃ apud iniquos principes. neces¬
sitate magis quã uoto mali exisstuii.
dum imꝑiis eorũ obediunt. Non¬
nulli aut̃ sicut ꝓmpti sunt sequi re¬
ges in malũ: sic pigri sunt imitari
illos inbonũ. Sepe unde mali reges
peccant. inde boni iustificantur: dũ
p̃cedentiũ cupiditatem. et maliciam
corrigunt. Nam reuera peccatis eor
cõmunicant: si qđ illi diripuerunt
isti retentant. Cuiꝰ peccatum quisq
sequitur: necesse est ut eiꝰ pȩnã sequat᷑.
existimet: quando et ipse illis reue¬
rentiam
prebet Principes legib teneri suis: nec
in se posse dampnare uira. que insub¬
iecꝰtis constituunt. Iusta ẽ. enĩ uocis
eorũ aucꝰtoritas: si quod popłis ꝓhi¬
bent. sibi licere non patiantur. S ub
religionis disciplina scł̃i potestates
subiecꝰte sunt. & quãus culmine reg¬
ni sint prediti: uinculo tamen fidei
tenentur addstricꝰti: ut fidem xꝑisu

Expanded text:
ti prava eorum exempla sectantur. Plerique ti prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. 8. Saepe unde mali reges peccant. inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si, quod illi diripuerunt, isti retentant. 9. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. 2. Principes legibus teneri suis, neque in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si, quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. 3. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt; et quamvis culmine regni sunt praediti, vinculo tamen fidei tenentur 344 astricti, ut et fidem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
legib cohercentur. reges aut̃ nisi so¬
lo dĩ timore metuq gehenne coher¬
ceantur: libere in preceps ꝓruunt.
et ꝑ abruptũ licentiȩ. in omne faci¬
nus uiciorũ labuntur. Quanto
quisq in suꝑiori constitutus ẽ loco.
tanto in maiori uersatur ꝑicło: &
quanto splendoris honore celsior qͥs¬
que est: tanto si delinquat peccator
maior est. Potentes enĩ. potent̃ tor¬
menta pacientur. Cui enĩ plus
cõmittitur. plus ab eo exigitur.
etiam cũ usura penarum. Reges
uitam subditorum facile exemplis
suis uel edificant: uel subuertunt.
Ideoq principẽ non oportet delin¬
quere: ne formã peccandi faciat pec¬
cati eius impunita licentia. Nam
rex quiruit in uiciis. cito uiam osten¬
dit erroris: sicut legitur de iherobo¬
am qui peccauit. et peccare fecit ffrł.
Illi aut̃ asscribitur: quicquid exem¬
plo eius a subditis ꝑpetratur. Sicut
non nulli bonorum principũ. deo
placita facꝰta secuntur: ita facile mul¬

Expanded text:
legibus coercentur. Reges autem, nisi solegibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labuntur. 5. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum usura poenarum. 6. Reges vitam subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris, sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel . Illi namque ascribitur, quidquid exemplo ejus a subditis perpetratur. 7. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, 343 ita facile mul
Abbreviated transcription (Latin):
utiq uicissitudinẽ deo largitori re¬
pendunt. Bonus rex facilius ad iusti¬
ciam a delicto regreditur. quã de
iustitia ad delicꝰtum transfertur: ut
noueris hic esse casum: illic ꝓpositum.
Inꝓposito eius esse debet. numquam
egredi a ueritate: quodsi casu titu¬
bare contigerit: mox resurgere.
errores dissimulare nouit: non qđ
miquitati eorum consentiat: sed
quod aptum tempus correptionis¬
ꝑ expectat.
quando eorũ uicia uel emendare ua¬
leat uel punire. Multi aduersus prin¬
cipes coniurationis crimen habere dete¬
guntur. sed ꝓbare uolens ds clementiã
principũ. illos male cogitare ꝑmittit
istos non deserit. De ulorũ malo. bene
istis facit: dũ culpas quas illi agunt
isti mira pacientia indulgent. Redde¬
re malũ ꝓ malo: iuicissitudo iustitiȩ¬
est. Sed qui clementiam addit iustitie.
non malũ ꝓmalo culpatis reddit. sibo¬
ciis fuerit implicatus. Popłi enĩ pec¬
cantes iudicẽ metuunt. et amalo suo

Expanded text:
utique vicissitudinem Deo largitori reutique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate: quod si casu titubare contigerit, mox resurgere. errores dissimulare novit. Non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis expectet, quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo est justitiae. Sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed botiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo
Abbreviated transcription (Latin):
sese deiciens dixit. Uilis incedam oc
uilis apparebo ante dnm̃: qui elegit
me. Qui recꝰte utitur regni potesta¬
te: et formã iustitiȩ factis magis quã
uerbis instituit: iste nulla ꝓsꝑitate
erigitur: nulla aduersitate turba¬
tur. Non innititur ꝓpriis uiribus:
nec a dnõ recedit cor eius. Regnifasti
humili p̃sidet animo: non eum delec¬
tat iniquitas. non inflammat cupi¬
ditas. Sine defraudatione alicuius
ex pauꝑe diuitẽ facit: et quod iusta
potestate a popłis extorquere poterat.
sepe miscd̃iȩ clementia donat. Dedit
ds principib presulatũ ꝓ regimine
popłorũ: & illis eos p̃eẽ. uoluit: cum
quib una ẽ. eis nascendi moriendiq
conditic. Prodesse ergo debet popłis prin¬
cipatus non nocere: nec dominando
p̃mere. s condescendendo consolari:
ut uere sit utile hoc potestatis insig¬
ne: et dono dei. ꝓtuicione utantur
fideles sunt popłi: quos dũ ea potestate
quã accipiunt optime regunt: bonã

Expanded text:
sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur fideles sunt populi: quos dum ea potestate quam accipiunt, optime regunt, bonam
Abbreviated transcription (Latin):
qua in scło sublimantur aspiciant. sed
opus qđ secũ ad inferos deportent in¬
tendant. Si ergo clareant huiꝰ temꝑis
ꝑ eundem ꝓpħam dicit. Dabo inquit
tibi regẽ infurore meo. Quo manifestꝰ
elucet. bonã malãq potestatẽ a deo
ordinari: sed bonã ꝓpitius. malam i¬
ratus. Reges quando boni sunt: mu¬
neris est dei. Quando uero mali: sce¬
leris est popłi. Scđm enĩ meritũ ple¬
bium: disponitur uita recꝰtorũ: tes¬
tante iob. Qui regnare facit hẏpocri
tam: ꝓpt̃ peccata popłi. Irascente enĩ
deo. talem recꝰtorem popłi suscipusͣ.
qualem ꝓ peccato merentur. Non¬
numquam ꝓ malicia plebis: etiam
reges mutantur. & qui ante uideban¬
tur esse boni: accepto regno fiunt
Ui recꝰte utitur regni potesta
bet: ut quanto magis honoris cel¬
fitudine claret. tanto semet ipsum
mente humiliet: p̃ponens sibi exẽ¬
plũ humilitatis dauid: qui de suis
meritis non tumuit. sed humiliter

Expanded text:
qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis per eumdem prophetam addidit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio, malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regntam, propter peccata populi, irascente enim Deo talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis, etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt Qui recte utitur regni potestatbet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
pillorũ: nudi et miseri ad inferna
torquendi descendunt. Reges a recte
agendo uocatisunt. ideoq recte fa¬
ciendo regis nomen tenetur. peccando
Pamittigde
sacris eloquiis legimꝰ: eo qđ recꝰte agañ.
sensus q ꝓprios bene regant: et motus
resistentes sibi racionabili discretione
cõponant. Recꝰte ergo illi reges uo¬
cantur: qͥ tã semet ipsos. quã subiec¬
tos bene regendo modificare nouerunt.
Quidã ipsum nomen regiminis. ad
immanitatẽ transuertunt crudelitatis.
dũ q adculmen potestatis uenerint. in
apostasiam confestim labuntur: tan¬
toq se tumore cordis extollunt. ut
cuncꝰtos subditos insui cõꝑatione des¬
piciant: eosq quib p̃eesse contingit.
non agnoscant. Quib congrue. per
ecclesiasten dicitur. Ducem te constitu¬
erunt. noli extolli. sed esto in illis quã¬
si unus ex illis. Dũ mundi reges sub¬
limiores se ceteris sentiunt. mortales ta¬
men se eẽ. agnoscant: nec regni głam

Expanded text:
pillorum, nudi et miseri ad inferna pillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt reges a recte agendo vocati sunt, ideoque rect faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiastem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto illis quasi unus ex ipsis . 9. Dum mundi reges sublimiores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ponderib aggrauatur: eisq magis
mente et cogitatione subicitur: quib
sublimitatis gradu preponitur. Nam
ut quidam patrũ ait: omne quod
suꝑeminet. plus merorib afficitur.
quã honorib gaudet. Quanto quisq
curis mundi maiorib occupatur. tan¬
to facilius uiciis premitur. Si enim
uix ualet peccata animꝰ deuitare qͥe¬
tus: quanto magis occupatione scl̃ari
deuinctus: Non statim utile est om̃e
potestatis insigne: si tunc uere est utile:
si bene geratur. Tunc aut̃ bene geritur.
quando subiectis ꝓdest: quib terreni
honores preferuntur. P otestas bona
est que a deo donata est: ut malum
timore coherceat: non ut temere ma¬
lũ cõmittat. Nichil aut̃ peius quã
ꝑ potestatẽ peccandi habere libertatẽ
nichil q infeliciꝰ mali agendi felicitate.
scłm bene temꝑalit̾ imꝑat: si¬
ne fine in ꝑpetuum regnat: et de
Qui uero prauȩ regnũ exercent:
post uestem fulgentẽ. et lumina la¬

Expanded text:
ponderibus aggravatur; eisque magis ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius malum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat, et de Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem, et lumina la
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio apud dm̃. qͥ mundi eligit
ignobilia. et contemptibilia. et que
non sunt. ut ea que sunt destrueret:
ne glorietur omnis caro. hoc ẽ. car¬
nalis potentia. coram illo. Unus
enĩ dñs: equalit̃ et dominis fert
consilium et seruis. Melior est sub¬
iecta seruitus: quã elata libertas.
Multi enĩ inuenuntur deolibere
seruientes. sub dominis contituti
flagitiosis: qui et si subiecti sunt
illis corꝑe. p̾lati sunt tamen mente.
omni potestate scłari exiitur
aut si aliqua cingitur. ñ sub illa cur¬
uatur ut suꝑb tumeat: sed eam sibi
subicit. ut humilior innotescat.
Probatur aut̃ hoc apłico exemplo.
ꝗͥ data sibi potestate. etiam nec ad
hoc usus est quod licebat. sed dũ
possit uti licitis. abnuit. seseq ut
paruulũ in medio eorũ quib p̃erat
ostendit. Qui in appetendis hono
desudat labore: et hic et infuturo
uacius inuenitur a requie: tantoq
saremis peccatorum grauatur: quan
limatur: tanto grauius curarum

Expanded text:
acceptio apud Deum , qui mundi elegit acceptio apud Deum , qui mundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, 337 hoc est, carnalis poteenim Dominus aequaliter et dominis fert consilium et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas; multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis, qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati sunt tamen eis mente.omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honordesudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quantlimatur, tanto gravius curarum
Abbreviated transcription (Latin):
antur: minora peccata fratrib ñ
oculo suo consistentem ñ sentiunt.
et herentem festucã in lumine fratris
intendunt. Facilius rephendimus
uicia aliena. quã nr̃a. Nã sepe
quȩ ꝑuersa in aliis iudicamꝰ. & qđ¬
in alis nobis nocibilia esse minus
sentimus. et quod in aliis rep̃hen¬
dimus: agere ipsi ñ erubescimus.
Facilius uicia umꝰ cuiꝰq quã uir¬
tutes intendimus: nec quid boni
quisq gesserit agnoscere: sed quid
na diumitus illata est seruitutis
ita ut quib aspicit non congrue¬
re libertatem: his misericordius
irroget seruitutem. Et licet ꝑpec¬
catum humanȩ originis: tamen
uitam. alios seruos constituens ali¬
os dños ut licentia male agendi
seruorum. potestate dñantium
restringatur. Nã si om̃s sine metu
fuissent: quis esset qui a malis
quempiam cohiberet: Inde et in
cohercerent: atq ad recte uiuendũ
legib subderent. Quantũ attinet
ad racionem. non est ꝑsonarum

Expanded text:
antur, minora peccata fratribus noantur, minora peccata fratribus nooculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. 22. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus; et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. 23. Facilius vitia uniuscujusque quam virtutes intendimus; nec quid boni quisque gesserit agnoscere, sed quid na divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericordius irroget servitutem. Et licet peccatum humanae originis per bapvitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset qui a malis quempiam prohiberet? Inde et in o coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. 2. Quantum attinet ad rationem, non est personarum
Abbreviated transcription (Latin):
dus. sicut eiꝰ qui corripitur expostu¬
lat salus. Quod si opus est aliqua
medicamenti salute. uerbũ incre¬
pationis asꝑgere: lenitatẽ tamen
cordis opus est retinere. Doctores
non numquã durius feriunt in¬
crepationib subditos: qui tamen a
caritate eorũ quos corripiunt. non
recedunt. Sepe eccłiȩ censura arro¬
gantib uidetur esse suꝑbia: et quod
abonis pie fit. crudeliter fieriputa¬
tur a prauis: quia non discernunt
recto oculo quod a bonis recto fit ani
hement̃. ut tanto cautius erga cõmis¬
sos agat: quanto durius a xꝑo iudi¬
cari formidat. Nam sicut scriptum
est. in qua mensura mensi fueritis:¬
in ipsa remetietur uobis. Cotidie
namque om̃s delinquimus: et in mul¬
tis errorib labimur. Qui enĩ in nr̃is
delictis clementes sumus: in alieno
peccato rigorem tenere nequaquã
debemus. Multi aliorũ uicia cer¬
nunt: sua non aspiciunt. Et cũ ipsi
maximis criminib obnoxii tene¬

Expanded text:
dus, sicut ejus qui corripitur expostudus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam salutem medicamenti verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animomni pontifice ut tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo se judicari formidat; nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes delinquimus, et in multis erroribus labimur. 336 20. Qui enim nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt. Et cum ipsi maximis criminibus obnoxii tene
Abbreviated transcription (Latin):
medici morbos inminentes curandos
suscipiunt: futuros uero ne irrepant
medicinȩ obiectu. quadam prescientia
antecedunt: ita et doctores boni sic
ea quȩ male acta sunt resecant. ut
ea que. admitti possunt. ne ꝑpetren¬
tur doctrina succurrente preuenians
Qui blando uerbo castigatꝰ non corrigi¬
tur: actius necesse ẽ. ut arguatur.
Cum dolore enĩ abscidenda sunt. que
lenit̃ sanari non possunt. Qui admo¬
nitꝰ secrete corrigi de peccato negligit
publice arguendus est. ut uulnus qđ
occulte sanari nescit. manifeste debe¬
at emendari. Manifesta peccata: ñ
sunt occulta correctione purganda.
Palam enĩ sunt arguendi. qui palã
nocent: ut dũ illa aꝑta obiurgati¬
one sanantur. hii qui eos imitando
deliquerant. corrigantur. Dum unꝰ
corripitur: plurimi emendantur.
Necesse ẽ. enim ut pro multorũ sal¬
uatione unꝰ condempnetur: quam
ꝑ unius licentiam multi ꝑiclitentur.
Ita erga delinquentẽ sermo ẽ ꝓferen¬

Expanded text:
medici morbos imminentes curandos medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Admonitus secretim si corrigi de peccato negligitpublice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. 13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferen