comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iste senex uictorinꝰ tot annos ore terricrepo defensitauerat.
ñ erubuerit e̾e̾ puer xp̃i tui. & infans fontis tui subiecto collo ad
humilitatis iugũ. et edomita fronte ad crucis obꝓbriũ. Odñe dñe
qͥ inclinasti cęlos et descendifti. tetigisti montes & fumigauerunt.
qͥbus modis te insinuasti illi pectori. Legebat sicut ait simplicianꝰ
scãm scriptam om̃sq xp̃ianas litt̾as inuestigabat studiosissime. & ꝑ¬
scrutabat᷑ & dicebat simpliciano. ñ palam sed secretiꝰ & familiarius.
Nouerisine iã ẽẽ xpĩanum. Et respondebat ille. Non credam. nec de¬
putabo te int̾ xpĩanos. nͥ in eccłia xp̃i uidero. Ille aũt irridebat¬
eũ dicens. Ergo parietes faciunt xp̃ianos: Et hoc sepe dice
bat se ẽẽ iam xp̃ianum. & simplicianus illud sepe respondebat.
& sepe ab illo parietũ inrisio repetabat᷑. Amicos enĩ suos reuera¬

Expanded text:
quae iste senex Victorinus tot annos ore terricrepo defensitaverat, quae iste senex Victorinus tot annos ore terricrepo defensitaverat, non erubuerit esse puer Christi tui et infans fontis tui subiecto collo ad humilitatis iugum et edomita fronte ad crucis opprobrium. O domine, domine, qui inclinasti caelos et descendisti, tetigisti montes et fumigaverunt, quibus modis te insinuasti illi pectori? legebat, sicut ait Simplicianus, sanctam scripturam omnesque christianas litteras investigabat studiosissime et perscrutabatur et dicebat Simpliciano non palam, sed secretius et familiarius: "noveris iam me esse christianum". et respondebat ille: „non credam nec deputabo te inter christianos, nisi in ecclesia Christi videro". ille autem inridebat dicens: „ergo parietes faciunt christianos?" et hoc saepe dicebat, iam se esse christianum, et Simplicianus illud saepe respondebat et saepe ab illo parietum inrisio repetebatur. amicos enim suos revere
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem xp̃i sapientib absconditam et reuelatã paruulis. uicto¬
rinum ipsum recordatus ẽ. quẽ rome cum eẽt familiarissime nouerat.
De que illo mͥ narrauit qd̾ ñ silebo. habet enĩ magnã laudem gr̃ȩ tuae
confitendam tͥ. quemadmodum ille doctissimus senex et om̃iũ libe¬
ralium doctrinaꝵ ꝑitissimus qͥq phylosophoꝵ tam multa legerat
& duuidicauerat. doctor. tot nobilium senatoꝵ. qui etiam ob insigne
p̃clari magrsterii quod ciues huiꝰ mundi eximiũ putant. statuam
romano foro meruerat et acceperat. usq ad illam aetatem ueneratoꝵ
ydolorum sacrorumq sacrilegorum particeps. quib tunc tota fere
romana nobilitas inflata spirabat ppłiq iam et om̃igenũ dñi mon¬
stra. et a nubem latratorẽ. que aliquando contra neptunũ et uenerẽ.
contraq mineruã tela tenuerãt. et a se uictis iam roma supplicabat.

Expanded text:
humilitatem Christi sapientibus absconditam et reuelatam paruulis, Victohumilitatem Christi sapientibus absconditam et reuelatam paruulis, Victorinum ipsum recordatus est, quem, Romae cum esset, familiarissime nouerat, deque illo mihi narrauit quod non silebo. habet enim magnam laudem gratiae tuae confitendam tibi, quemadmodum ille doctissimus senex et omnium liberalium doctrinarum peritissimus quique philosophorum tam multa legerat et diiudicauerat, doctor tot nobilium senatorum, qui etiam ob insigne praeclari magisterii, quod ciues huius mundi eximium putant, statuam Romano foro meruerat et acceperat, usque ad illam aetatem venerator idolorum sacrorumque sacrilegorum 1oparticeps, quibus tunc tota fere Romana nobilitas inflata spirabat prodigia iam et omnigenum deum monstra et Anubem latratorem, quae aliquando contra Neptunum et Venerem contraque Minervam tela tenuerant et a se victis iam Roma supplicabat,
Abbreviated transcription (Latin):
& dext̾a tua suscep̾ mne: & inde ablatũ posiusti ubi conualescerem.
qr dixisti homini. Ecce pietas ÷ sapientia. & noli uelle uideri sapiens.
qm̃ dicentes se ẽẽ sapientes stulti factis. et inuenerã iam bonã marga¬
ritã. et uenditis om̃ib quȩ haberẽ. em̃da erat et dubitabam. Prexi
gͦ ad simplicianũ patrem in accipienda gr̃a. tẽ ep̃i ambrosii. et quẽ uere
ut patrẽ diligebit. narraui ei cireuit errorismei. Ubi aũt ẽmemor aui
legisse me quosdã libros platonicoꝵ. quos uictorinꝰ quondã rechor
urbis rome quẽ xp̃ianũ defunctum ẽẽ audierã in latinam linguam
transtulisset. gratulatus ẽ. mͥ qd̃ ñ in alioꝵ phylosophoꝵ scͥpta incidissẽ.
plena fallaciaꝵ et deceptionũ scd̃m dem̃ta huius mundi. In istis aũt
om̃ib modis insinuari dm̃ et eiꝰuerbũ. deinde ut me exhortaretur ad

Expanded text:
et dextera tua suscepit me et inde ablatum posuisti, ubi conualescerem, et dextera tua suscepit me et inde ablatum posuisti, ubi conualescerem, quia dixisti homini: ecce pietas est sapientia et: noli uelle uideri sapiens, quoniam dicentes se esse sapientes stulti facti sunt. et inueneram iam bonam margaritam, et uenditis omnibus, quae haberem, emenda erat, et dubitabam. Perrexi ergo ad Simplicianum, patrem in accipienda gratia tunc episcopi Ambrosii et quem uere ut patrem diligebat. narraui ei circuitus erroris mei. ubi autem conmemoraui legisse me quosdam libros Platonicorum, quos Victorinus quondam rhetor urbis Romae, quem christianum defunctum esse audieram, in latinam linguam transtulisset, gratulatus est mihi, quod non in aliorum philosophorum scripta incidissem plena fallaciarum et deceptionum secundum elementa huius mundi, in istis autem omnibus modis insinuari deum et eius uerbum. deinde, ut me exhortaretur ad
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s sic ẽẽ. ut ipse erat. S ego infirmior. eligebam molliorem locũ.
& ꝓpt̾ hoc unum uoluebar incȩt̾is langiudꝰ. & tabescens curis mar¬
cidis qd̃ & in aliis reb quas nolebam pati congruere cogebar uite
coniuigali cui deditus obstringebar. audierã enĩ exore ueritatis ẽẽ
spadones. qͥ seipsos absciderunt ꝓpt̾ regnum cęloꝵ. sed qui potest
capere capiat. Uani st̃ certe om̃s homines. qͥb ñ in est dĩ scientia.
nec de his quȩ uident᷑ bona. potuerint inuenire eũ qͥ ẽ. At ego iam ñ
erã in illa uanitate. transcenderã eã. & contestante uniũsa creatura¬
tua. inuenerã te creatorẽ nr̃m. & u̾bũ tuũ ap̃ te dm̃. tecũq unũ
dm̃. ꝑ qd̃ ereasti om̃a. Et est aliud genus impioꝵ. qͥ cognoscenteᷤᷤ diñ.
ñ sicut dm̃ glorificauerunt. aut grãs egerunt. In hoc qͦq incideram.

Expanded text:
omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed ego infirmior eligebam molliorem locum et omnes homines sic esse, ut ipse erat. sed ego infirmior eligebam molliorem locum et propter hoc unum uoluebar in ceteris languidus et tabescens curis marcidis, quod et in aliis rebus, quas nolebam pati, congruere cogebar uitae coniugali, cui deditus obstringebar. audieram ex ore ueritatis esse spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum; sed, qui potest, inquit, capere, capiat. uani sunt certe omnes homines, quibus non inest dei scientia, nec de his, quae uidentur bona, potuerunt inuenire eum qui est. at ego iam non eram in illa uanitate; transcenderam eam et contestante uniuersa creatura inueneram te creatorem nostrum et uerbum tuum apud te deum, tecumque unum deum, per quod creasti omnia. et est aliud genus inpiorum, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. in hoc quoque in-\' cideram,
Abbreviated transcription (Latin):
De mea uõ temporali uita nutabant om̃ia. et mundã dũ erat cor. a fer¬
mento ueteri. & placebat ipse uia saluator. & ire ꝑ eiꝰ angustias ad¬
huc pigebat. & inmisisti inmentẽ meã. uisũq ẽ. bonũ in c̃spectu meo
eo gr̃a tua. Audierã etiã qd̾ a uiuentute sua deuotissime tͥ uiueret.¬
Iam uõ tc̃ senuerat. & longa aetate intam bonostudio sectandę uiae
tuę. multa exꝑtꝰ multa edoctꝰ mͥ uidebat᷑. & uere sic erat. Uñ mͥ
ut ꝓferret uolebã. conferenti secũ estꝰ meos. qͥs eẽt aptus modꝰ sic
affecto ut ego erã adambulandũ inuia tua. Uidebam enĩ plenam
spe honoris et pecuniȩ. ad tolerandã illam seruitutẽ tam grauem.
Iam enĩ me illa ñ delectabant p̾dulcedine tua & decore domꝰ tuȩ quã
dile.xi. sed adhuc tenacit᷑ conligabar exfemina. Nec me ꝓhibebat¬
apłs coniugari. quãuis exhortaret᷑ ad melius. in axime uolens

Expanded text:
De mea vero temporali vita nutabant omnia, et numdandum erat cor a ferDe mea vero temporali vita nutabant omnia, et numdandum erat cor a fermento veteri; et placebat via ipse Salvator, et ire per ejus angustias adhuc pigebat. Et immisisti in mentem meam, visumque est bonum in conspectu meo eo griam uero tunc senuerat et longa aetate in tam bono studio sectandae uiae tuae multa expertus, multa edoctus mihi uidebatur: et uere sic erat. unde mihi ut proferret uolebam conferenti secum aestus meos, quis esset aptus modus sic affecto, ut ego eram, ad ambulandum in uia tua. Videbam enim plenam spe honoris et pecuniae ad tolerandam illam seruitutem tam grauem. iam enim me illa non delectabant prae dulcedine tua et decore domus tuae, quam dilexi, sed adhuc tenacitapostolus coniugari, quamuis exhortaretur ad melius maxime uolens
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ñ latiocinant᷑ qͥ celestem militiã deseriuerunt. Uitant enim eã.
sicut supplicium. Haec mͥ inuiscerabant᷑ miris modis. cũ minimũ
apłoꝵ tuoꝵ legerem. et considerauerã oꝑa tua & expaueram.:
SPISNECORDER INORATIARUO ACTIONETIBI:
& confitear m̃ĩas tuas suꝑ me. ꝑ fundant᷑ ossa inea.
dilectione tua. & dicant. Dñe. quissimilis tibi.
Dirrupisti uincula mea. sacrificẽ tͥ sacrificiũ laudiᷤᷤ.¬
Quomodo dirupisti ea narrabo. & dicent omnes
qui adorant te. cũ audiunt haec. Benedictꝰ dñs in cęlo et int̾ra.
magnũ et inirabile nom̃ eius. In heserant p̾cordiis meis uerba tua.
& undiq circũuallabar abste. De uita tua aet̾na certus eram. quã
uis eam in enigmate. & quasi ꝑspeculũ uiderã. dubitatio tamen
omĩs de incorruptibili substantia. qd abilla ẽet om̃is substantia.
ablata erat mͥ. nec certior dete. sed stahilior inte ẽẽ cupiebam.

Expanded text:
ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim eam ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim eam sicut supplicium. haec mihi inuiscerabantur miris modis, cum minimum apostolorum tuorum legerem, et consideraueram opera tua et expaueram. order in gratiarum actione tibi et confitear misericordias tuas super me. perfundantur ossa mea dilectione tua et dicant: domine, quis similis tibi? dirrupisti uincula mea: sacrificem tibi sacrificium laudis.quomodo dirrupisti ea, narrabo, et dicent omnes, qui adorant te, cum audient haec: "benedictus dominus in caelo et in terra; magnum et mirabile nomen eius." inhaeserant praecordiis meis uerba tua, et undique circumuvis eam in aenigmate et quasi per speculum videram ; dubitatio tamen omnis de incorruptibili substantia, quod ab illa esset omnis substantia, ablata mihi erat: nec certior de te, sed stabilior in te esse cupiebam.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ Roccidit eũ. & euacuatũ. ẽ. eyrographũ qd erat contrariũ nob̾:
Hoc ille litt̾e ñ hñt. Nonhĩit ille pagine uultũ pietatis huiꝰ. lacͥmas
confessionis. sacrificium tuum sp̃mn contribulatũ. cor contritũ
& hrimiliatũ. ppłi salutẽ. sponsam ciuitatẽ. arrã sp̃c̃ scĩ. pocu¬
lum p̾ei nr̃i. Nemo ibi cantat. Nonne dõ subiecta erit aĩa mea.
ab ipso enĩ salutare meũ: Et enĩ ipse dĩnĩs et salutarim̃s suscep¬
tor m̃s. ñ mouebor amplus. Nemo ibi audit uocantẽ. uenite ad me
qui laboratis. De dignant᷑ ab eo discere. qm̃ mitis es & humiliᷤ corde.
abscondisti enĩ hȩc asapientib & prudentib. et reuelasti ea par¬
uulis Et aliud ÷ de siluestri cacumine uidere patriã pacis. et iter
ad eam ñ inuenire. & frustra conari ꝑ inuia circũ obsidentib & in¬
sidiantib fugituus desertorib cum pͥncipe suo leone & drachone.
& aliud tenere uiam illue ducentem cura cęlestiᷤᷤ imꝑatoris munitã.

Expanded text:
uod erat contrarium nobis? hoc illae litterae non habent. non habent illae paginae uultum pietatis illius, lacrimas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum, populi salutem, sponsam ciuitatem, arram spiritus sancti, poculum pretii nostri. nemo ibi cantat: nonne deo subdita erit anima mea? ab ipso enim salutare meum: etenim ipse deus meus et salutaris meus, susceptor meus: non mouebor amplius. nemo ibi audit uocantem: uenite ad me, qui laboratis. dedignantur ab eo discere, quoniam mitis est et humilis corde. abscondisti enim haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis. et aliud est de siluestri cacumine uidere patriam pacis et iter ad eam non inuenire et frustra conari per inuia circum obsidentibus et insidiantibus fugitiuis desertoribus cum principe suo leone et dracone, et aliud tenere uiam illuc ducentem cura caelestis imperatoris munitam,
Abbreviated transcription (Latin):
Reges trȩ. et om̃s ppłi. pͥncipes. et om̃siudices terrę. uiuenes. ⁊ uirgineᷤᷤ
senes cum uiniorib laude̾nt nom̃ tuũ. Cũ uõ etiã de cęlis te laudant.

Expanded text:
reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laud
Abbreviated transcription (Latin):
Non solum tͥ. sed nec uniuersȩ ereat᷑ę tuȩ. qͥa extra ñ ẽ. aliquro qd̾
inrumpat & corrũpat ordinẽ quem inposuisti ci. In partibꝰ. aũt
eiꝰ quedam quibusdam qr ñ conueniunt mala putant᷑. & eadem
ipsa conueniunt aliis et bona sunt. et insemetipsis bona sunt. Et
onnia hȩc quę sibimet inuicem ñ conueniunt. conueniunt inferi
ori partirerum quã t̾rã dicimus. habentẽ cęlum suũ nubilosũ.
atq uentosũ congruũ sibi. Et absit iam ut dicerem non eent ista. qr
et si sola ista cernerem. desiderarem quidem meliora. Sed iam ȩciam
de solis istis laudare te deberem. qm laudandũ te ostendunt de
t̾ra drachones. et om̃s abyssi. ignis. grando.ni.x. glacies. sp̃s tempes¬
tatis. quȩ faciunt ũ̾bũ tuum. Montes. et om̃s colles. ligna fructifera.
et om̃s cędri. Bestiȩ. et om̃a peccora. reptilia. et uolatilia pennata.

Expanded text:
non solum tibi sed nec uniuersae creaturae tuae, quia extra non est aliquid, quod non solum tibi sed nec uniuersae creaturae tuae, quia extra non est aliquid, quod inrumpat et corrumpat ordinem, quem inposuisti ei. in partibus autem eius quaedam quibusdam quia non conueniunt, mala putantur; et eadem ipsa non conueniunt aliis et bona sunt et in semet ipsis bona sunt. et omnia haec, quae sibimet inuicem non conueniunt, conueniunt inferori parti rerum, quam terram dicimus, habentem coelum suum nubilosum atque ventosum congruum sibi. Et absit jam ut dicerem: Non essent ista: quia etsi sola ista cernerem, desiderarem quidem meliora, sed jam etiam de solis istis laudare te deberem; quoniam laudandum te ostendunt de terra dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum tuum: montes et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; bestiae et omnia pecora, reptilia et volatilia pennata;
Abbreviated transcription (Latin):
quod certissimũ ẽ. om̃a quȩ corrumpunt᷑ pͥuantur bono. Si autem
om̃ibono pͥuabunt᷑: om̃ino non erunt. Si enĩ erunt & corrũpi iam non
poterunt. meliora erunt. qr incorruptibilit̾ ꝑmanebunt. Et quid
monstruosius quã ea dicere om̃i bono amisso facta meliora: Ea oo
si om̃ bono pͥuabunt᷑. omino nulla erunt. Ergo: quandiu st̃ bona st̃.
Saco. quȩcũq sunt. bona sunt. Malumq illud qd̾ querebã unde eẽt
ñ ẽ substantia. qͥa si substantia cẽt. bonum eẽt. Aut enĩ ẽẽt incor.¬
ruptibilis substantia magnũ utiq bonũ. aut substantia corrupti¬
bilis ẽẽt. quȩ nisi bona eẽt. corrumpi ñ possae. Itaq uidi et inani¬
festum ẽ.mͥ. quia om̃ia bona tu fecisti. et prorsus nullę substan¬
tiae sunt quas tu non fecisti. Et qm non equalia oĩia fecisti.
idõ sunt om̃a. quia singula bona sunt. Et simul om̃a ualde bo¬
na. qm̃ fecit ds̃ nr̃ om̃ia bona ualde. et ibi om̃ino ñ ẽ. malum.

Expanded text:
quod certissimum est, omnia quae corrumpuntur, privantur bono. Si autem omni bono privabuntur, omnino non erunt. Si enim erunt, et corrumpi jam non poterunt, meliora erunt, quia incorruptibiliter permanebunt. Et quid monstruosius quam ea dicere omni bono amisso facta meliora? Ergo si omni bono privabuntur, omnino nulla erunt: ergo quamdiu sunt, bona sunt: ergo quaecumque sunt, bona sunt. Malumque illud quod quaerebam unde esset, non est substantia; quia si substantia esset, bonum esset. Aut enim eptibilis esset, quae nisi bona esset, corruptibilis non esset. itaque uidi et manifestatum est mihi, quia omnia bona tu fecisti et prorsus nullae substantiae sunt, quas tu non fecisti. et quoniam non aequalia omnia fecisti, ideo sunt omnia, quia singula bona sunt et simul omnia ualde bona, quoniam fecit deus noster omnia bona ualde. Et tibi omnino non est malum,
Abbreviated transcription (Latin):
Et stimulis int̾nis agitabas me ut inpatiens eẽm. donec mͥn ꝑ interiorem as¬
pectũ certꝰ eẽs. et residebat tumor m̃s exocculta manu medicinę tuę.
aciesq conturbata & contenebrata mentis meȩ acri collyrio salubrium
doloꝵ dedic indiem sanabat᷑. Et pͥmo uolens ostendere mmͥ. qͥa suꝑbis
resistis. humilib aũt das gram. et q̃uanta mĩa tuia demonstrasti homi

Expanded text:
et stimulis internis agitabus me, ut inpatiens essem, donec mihi per interiorem aset stimulis internis agitabus me, ut inpatiens essem, donec mihi per interiorem aspectum certus esses. et residebat tumor meus ex occulta manu medicinae tuae aciesque conturbata et contenebrata mentis meae acri collyrio salubrium dolorum de die in diem sanabatur. Et primo uolens ostendere mihi, quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam et quanta misericordia tua demonstrata si
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mͥsatiseẽt bene. Suꝑior enĩ crã istis. te uõ inferior. Et tu gaudiũ uerũ mͥ
subdito tibi. & tu mͥ subieceras. quȩ infra me creasti. Et hoc erat rectũ tem¬
ꝑamentũ. & media regio salutis meę. ut manerẽ adẏmaginẽ tuã. et tibi
seruens dominarer corpori. Sed eum suꝑbe contra te surgerẽ. et currerem
aduersus dñm in ceruice erassa sieuti mei. &iã ista infima suꝑͣ me fac¬
ta suiit. & p̾mebant & nusquã erat laxamentũ et respiram̃tũ. Ipsa occurre¬
bant undiq aceruatĩ et conglobatim certanti. Cogitanti aũt ymagines
corporum. ipse opponebant᷑ redeunti. quasi diceret᷑. Quo es indigne & sordi¬
de. Et hȩc de uulnere meo creuerant. qͥa humiliasti tãq uulneratũ suꝑbũ.
& tumore meo separibar abste. & nimis inflata facies claudebat oculos
t̾rã et cẏnerem. & placuit in conspectu tuo reforiare deformia mea.

Expanded text:
ubi mihi satis esset bene. Superior enim eram istis, te vero inferior; et tu gaudium verum mihi ubi mihi satis esset bene. Superior enim eram istis, te vero inferior; et tu gaudium verum mihi subdito tibi, et tu mihi subjeceras quae infra me creasti. Et hoc erat rectum temperamentum, et media regio salutis meae, ut manerem ad imaginem tuam, et tibi serviens dominarer corpori. Sed cum superbe contra te surgerem, et currerem adversus Dominum in cervice crassa scuti mei , etiam ista infima supra me facta sunt, et premebant, et nusquam erat laxamentum et respiramentum. Ipsa occurrebant undique acervatim et conglobatim cernenti; cogitanti autem imagines corporum, ipsae opponebantur redeunti, quasi diceretur: Quo is, indigne et sordide? Et het tumore meo separabar abs te et nimis inflata facies claudebat oculos terram et cinerem, et placuit in conspectu tuo reformare deformia mea.
Abbreviated transcription (Latin):
meo. querebam aestuans unde sit malum. Quȩ illa tormenta partu
rientis cordis mei. qui gemitꝰ ds̃ mĩs. Et ibi erant aures tue. nesci¬
ente me. Et cum insilentio fortiter quererẽ. magne uoceserant
ad mĩam tuã. tacite contritiones animi mei. lusciebas quod pati¬
ebar: et nullus hominũ. Quantum enĩ erat. qd inde digerebatur
ꝑ linguam meã in aures familiarissimoꝵ meoꝵ: Nũquid totus
tumultus animȩ meę. eui nec tempr̃a. nec osmeũ sufficiebat. so¬
nabat eis . Totum tam̃ ibat in auditũ tuũ. qd rugiebam agenutu
cordis mei. et aute te erat desideriũ meũ. & lumen oculoꝵ meorũ
ñ erat mecũ. Intusenĩ erat. ego aũt foris. Nec in loco illud. At ego inten¬
debam in ca quȩ locis continent᷑. & ñ ibi inueniebã locũ ad reqͥescendum.
nec recipiebant me ista ut dicerẽ sat est et bene est. nec dimittebant redire

Expanded text:
meo quaerebam aestuans, unde sit malum. qumeo quaerebam aestuans, unde sit malum. qurientis cordis mei! qui gemitus, Deus meus! Et ibi erant aures tuae, nesciente me. Et cum in silentio fortiter quaererem, magnae voces erant ad misericordiam tuam, tacitae contritiones animi mei. Tu sciebas quid patiebar, et nullus hominum. Quantum enim erat quod inde digerebatur per linguam meam in aures familiarissimorum meorum? Numquid totus tumultus animae meae, cui nec tempora, nec os meum sufficiebat, sonabat eis? Totum tamen ibat in auditum tuum, quod rugiebam a gemitu cordis mei, et ante te erat desiderium meum, et lumen oculorum meorum non erat mecum . Intus enim erat, ego autem foris. Nec in loco illud: at ego intendebam in ea quae locis continentur, et non ibi inveniebam locum ad requiescendum; nec recipiebant me ista ut dicerem, Sat est, et bene est; nec dimittebant redire,
Abbreviated transcription (Latin):
Falsa ergo diceret. Aut si uera dicer&. ñ eadem dicer&. Aut si eadem
inspiceret. non gͦ arte seosorte uera diceret. Tu enĩ dñe iustissim e
moderator uniuersitatis consulentib consultisq nescientib: occulto in¬
stinctu agis ut dũ quisq consulit. hoc audiat qđ̾ eũ oportet audire
occultiᷤ meritis animarum ex abysso usti uidicii tui. cui nondicat
homo. qͥd ẽ hoc. ut qͥd hoc. ñ dicat non dicat. honio ẽ enĩ. Iam itaq me
adiutor m̃s illis uinculis solueras. & querebam unde malũ et ñ erat
exitus. Sed me ñ sinebas ullis fluctib cogitationis auferre ab ea
& ẽẽ de hominib curã et udibium tuum. & in xp̃o filio tuo do¬
mino nr̃o atqscripturis scĩs quas ȩccłe tuȩ catholicȩ cõmendare
auctoritas. uiam te posusse salutis humane. ad eam uitã quȩ post
hanc mortẽ fut᷑a ẽ. His itaq salius atq in concusse roboratis in aĩo

Expanded text:
falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceret. tu enim, -domine, iustissime moderator uniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agis, ut, dum quisque consulit, hoc audiat, quod eum oportet audire occultis meritis animarum ex abysso iusti iudicii tui. cui non dicat homo: "quid est hoc?" "ut quid hoc?" non dicat, non dicat; homo est enim. Iam itaque me, adiutor meus, illis uinculis solueras, et quaerebam, unde malum, et non erat exitus. sed me non sinebas ullis fluctibus cogitationis auferri ab ea um et in Christo, filio tuo, domino nostro, atque scripturis sanctis, quas ecclesiae tuae catholicae conmendaret auctoritas, uiam te posuisse salutis humanae ad eam uitam, quae post hanc mortem futura est. his itaque saluis atque inconcusse roboratis in animo
Abbreviated transcription (Latin):
lationib dicerent᷑. ñ arte dici sed sorte. quȩ aũt falsa. non artis imperitia.
sed sortis mendatio. Hinc autẽ accepto auditu. ipse mecũ talia ruminando.
neqͥs eorundem delirorũ qui talem questum sequerent᷑. quosim iamq in¬
uadere atq inrisos refellere cupiebã. mͥ eta resister& quasi aut firminus mͥ
aut illi pat̾ falsa narrauerit. intendi considerationẽ in eos qui gemini nas-¬
cunt᷑. quorum pleriq ita p inuicem fundunt᷑ exutero. ut pariũ ipsum
temporis int̾ uallũ quantalib& uim inrerum natura habere conten¬
dant. colligi tamen huinana obseruatione non possit. litt̾isq signari
om̃ino non ualeat. quas mathematicus inspecturus ẽ. ut uera ꝓ¬
nunciet. & non erunt uera. quia easdem litt̾as inspiciens. eadem
debuit dicere de esau & de iacob. sed ñ eadem utrisq acciderunt.

Expanded text:
lationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, lationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, sed sortis mendacio. Hinc autem accepto aditu ipse mecum talia ruminando, ne quis eorundem deiirorum, qui talem quaestum sequerentur, quos iam iamque inuadere atque inrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi aut illi pater falsa narrauerit, intendi considerationem in eos qui gemini nascuntur, quorum plerique ita post inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat, quas mathematicus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ipso indicante qui nouerat eũ. His itaq auditis et creditis talis quip¬
pe narrauerat. om̃is illa reluctatio mea resoluta concidit. ⁊ pͥmo firminũ
ipsum conatꝰ sum ab illa curiositate reuocare. cũ dicerem constillationib
eiꝰ. Inspectis. ut uera ꝓnuntiare debuissem me utiq uidere. ibi parentes
int̾ suos eẽ pͥmarios. nobilem familiã ꝓpriȩ ciuitatis. natale ingenuos.
honestam educationẽ. liberalesq doctrinas. At si me ille seruus ex isdẽ
constalationib quia et illiꝰ ipse eent consuluissent. ut eidẽ qͦq uera
ꝓferrent. debuisse me rursus ibi uidere abiectissimã familiã. condi¬
tionẽ seruilem. & ex̃a longe apͥorib aliena. longeq distantia. Unde aũt
fieret ut eadem inspiciens diuersa dicerẽ si uera dicerẽ. si aũt eadem di¬
cerem. falsa dicere: inde certissime colligi ea quȩ uera considerati constial¬

Expanded text:
bat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quipbat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem eadem dicerem, falsa dicerem - inde certissime colligi ea, quae uera consideratis constel
Abbreviated transcription (Latin):
articuloᷤ cautissima obseruatione numerarent. enixȩ eent ambe simul.
ita ut easdem constalationes usq ad easoem minutias utriq nascenti facere
cogerent᷑. iste filio. ille seriuilo. Nam eũ mulieres parturile coepissent. it¬
dicauert̃ sibi ambo qͥdsua euiꝰq domo ageret᷑. et parauert̃ quos ad se inuicẽ
mitterent simul. ut natũ qd parturiebat. eẽt cuiq nuntiatũ. Quod
tamen ut continuo nuntiaret᷑. tãꝗ in regno suo facile effecerant. atque
ita qui ab alterutro missi sunt tam exparib domorũ int̾ uallis sibi ob¬
uiam factos ẽẽ dicebat. ut aliquã positionẽ syderũ. aliasq particulas
momentoꝵ. neut̃ eoꝵ notare sineret: Et tamen firminus amplo apd
suos loco natꝰ de albatiores uias scłi cursitabat. augebat᷑ diuiciis sublimabat᷑
honoribus. seruus ille autẽ conditionis iugo nullatenꝰ relaxato dñis seriue¬

Expanded text:
articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruie
Abbreviated transcription (Latin):
flecti coeperã. non quidem abnuerẽ conicere ac dicere. qd nutanti occurrebat.
sed tam̃ subicerẽ ꝓpe iam ẽẽ mͥ ꝑsuasum ridicula illa ẽẽ & inania. tũ ille mͥ
narrauit patrẽ suum fuisse libroꝵ talium curiosissimũ. & habusse amicũ
a equȩ illa simulq sectantẽ. qͥ pari studio & collatione flabant in eas nugas
ignem cordissu. ita ut mutoꝵ quoq animaliũ siquę domi parerent. ob¬
seruarent momĩta nascentium. atq ad ea cęli positionem notarent. Unde
illius quasi artis exꝑimĩta colligerent. Itaq dicebat audisse se apatre suo.
qd̾ cũ eundẽ firminũ pregnans mat̾ eet. eciam illius paterni amici famula
quedam parit ut ero grandescebat. qd̾ latere non potuit dñm quiȩtiam
canum suꝵz partꝰ exanimantissima diligentia nosse curabat. atq ita
factũ ẽẽ ut cũ iste conuigis ille aũt ancille dies et horas minutioresq horaꝵ

Expanded text:
flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium, si quae domi parerent, obseruarent momenta nascentium atque ad ea caeli positionem notarent, unde illius quasi artis experimenta colligerent. itaque dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminum praegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam pariter utero grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum
Abbreviated transcription (Latin):
adulescenti mirabilis aĩc illi ueheĩt᷑ adfirmanti. Huic cũ dubitatione qͥdem
aliqua. sed tamen crebro dicenti non eẽ illã artẽ fut᷑a p̾uidendi. Coniecturas
aut hominũ habere sepe ium fortis. & multa dicendo dici pleraq uentura.
nescientib eis qui dicerent. sed in ea ñ tacendo incurrentibus. Procurasti
gͦ tu hominẽ ancũ. ñ qͥdeni segnem consultorem mathematicoꝵ nece as
ltet̾as bene callentem. sed ut dixi consultorẽ curiosum. & tamen scienteo
aliqͥd. qd̾ apatre suo audisse se dicebat. qd̃ quantũ ualeret ad illius artis. op¬
opinionẽ eitendã ignorabat. Is gͦ uir nomine firminus liberalit̃ institut:
et excultꝰ eloquio cũ me tamq. carissimũ de qͥbusdã suis rebus. inquas
secularis spes eiꝰ intunuerat. consuleret. qͥd mͥ scd̃m suas quas constillati¬
ones appellant uideret᷑: ego aũt qui iã oe hac re in nebridii sententiam

Expanded text:
adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti non esse illam artem futura praeuidendi, coniecturas autem hominum habere saepe uim sortis et multa dicendo dici pleraque uentura nescientibus eis, qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibus, procurasti tu ergo hominem amicum, non quidem segnem consullitteras bene callentem, sed, ut dixi, consultorem cariosum et tamen scientem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius artis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
eret. unde om̃a crearet. Non enĩ cet omp̃s. si condere non poss&e aliquid boni.
nisi ea quã ñ ipse condiderat. aduiuaret᷑ matheria. Calia uoluebam pectore
misero in grauidato curiᷤ mordacissimis de timore mortis. et ñ inuenta ueri¬
tate. stabilit᷑ tam̃ herebat in corde meo in catholica aeccłia fides xp̃i dñi.
fluitans. sed tam̃ ñ eã relinquebat animus. immo indies magis magisq in¬
bibebat. Iam etiã mathematicorũ fallaces diuinationes et impra deliram̃ta
reicerã. Confiteant᷑ etiam hinc tibi de intimis uiscerib aĩe meȩ miserationes
tuc ds̃ mͣs. Cu enim. tu om̃ino. Namquis alius amorte om̃is erroriᷤᷤ reuocat
nos. nͥ uita quę mori nescit: & sapientia m̃tes indigentes illumians nullo in¬
digens lumine qua mundꝰ administrat᷑: usq ad arborum uolatica folia: Eu
ꝓcurasti ꝑuicatie mec qua obluctatꝰ sum uindiciano acutoseni et nebridio

Expanded text:
eret, unde omnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, eret, unde omnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, nisi ea quam non ipse condiderat adiuuaretur materia". talia uoluebam pectore misero, ingrauidato curis mordacissimis de timore mortis et non inuenta ueritate; stabiliter tamen haerebat in corde meo in catholica ecclesia fides Christi tufluitans, sed tamen non eam relinquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fallaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus meus! tu enim, tu omnino — nam quis alius a morte omnis erroris reuocat nos nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum uolatica folia? — tu procurasti peruicaciae meae, qua obluctatus sum Yindiciano acuto seni et Nebridio
Abbreviated transcription (Latin):
Materies aliqua mala erat. & formauit atq ordinauit eã. sed reliqͥs aliquis in
illa. qd̵ in bonum non conuerteret. Cur et hoc: An in potens erat totã uertere
& cõmutare. ut nichil mali remaneret. cum sit om̃a potens: Postremo cur
inde aliquio facere uoluit. ac non potiꝰ eadem om̃ipotentia fecit. ut nulla eẽt
om̃ino. Aut uõ existere poterat contͣ eiꝰ uoluntatẽ. Aut si act̾na erat. cur tandiu
ꝑinfmita retro spatia tempoꝵ sic eim siuit ẽẽ ac tanto post placuit aliquio
ex ea facere. Aut siiam aliqͥd subito uoluit agere. hoc potus ageret omp̃s. ut
illa ñ eẽt. atq ipse solus eẽt totũ uerũ et sumũ et infinitum bonum: Aut
si non erat. ut non aliqͥd boni etiam fabricaret᷑. et conderx qͥ bonus erat illa
sublata. et ad nichilum redacta matherie quȩ mala erat. bonã ipse institu¬

Expanded text:
materies aliqua mala erat, et formauit atque ordinauit eam, sed reliquit aliquid in materies aliqua mala erat, et formauit atque ordinauit eam, sed reliquit aliquid in illa, quod in bonum non conuerteret? cur et hoc? an inpotens erat totam uertere et conmutare, ut nihil mali remaneret, cum sit omnipotens? postremo cur inde aliquid facere uoluit ac non potius eadem omnipotentia fecit, ut nulla esset omnino? aut uero exsistere poterat contra eius uoluntatem? aut si aeterna erat, cur tam diu per infinita retro spatia temporum sic eam siuit esse ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? aut iam, si aliquid subito uoluit agere, hoc potius ageret omnipotens, ut illa non esset atque ipse solus esset totum uerum et summum et infinitum bonum? aut si non erat bene, ut non aliquid boni etiam fabricaretur et conderet qui bonus erat, illa sublata et ad nihilum redacta materie, quae mala erat, bonam ipse institu
Abbreviated transcription (Latin):
mare. et haberet intra se spongiã quã libet magnã. sed finitã tam̃ plena ẽẽt
undiq spongia illa exom̃i parte sua. ex inmenso mari sic ereaturã tuam
finita. te infinito plenã putabã. & dicebam eoce ds̃. & ecce quȩ crrauit ds̃
& bonusdeus. atq his ualidissime longissimeq p̃stantior sed tamen bonus
bona creauit. Et ecce quomodo ambit. atq implet ea. Ubi gͦ malum. &
unde. & qua huc in repsit. quȩ radix eiꝰ. & qd̾ semen eiꝰ An om̃ino non est.
Iuua gͦ tuemus et cauemus qd̾ non ẽ : Aut si manit̃ timemꝰ. certe łtimor
ipse malum ẽ quo in cassum stimulat᷑ et exeruciat᷑ cor. Et tanto gͣuius
malũ. quanto non ẽ. qd̾ timeamꝰ. et timemus. Iscirco aut ẽ. malum qd̾
bonus bona: Mauis qͥdem et sũmũ bonũ. minora fecit bona sua. sed tam̃
& ereans et ereata bona st̃ onũa. Unde. ẽ. malum. aut unde fecit ea :¬

Expanded text:
mare et haberet intra se spongiam quamlibet magnam, sed finitam tamen, plena esset mare et haberet intra se spongiam quamlibet magnam, sed finitam tamen, plena esset utique spongia illa ex omni sua parte ex inmenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam et dicebam: "ecce deus et ecce quae creauit deus, et bonus deus atque his ualidissime longissimeque praestantior; sed tamen bonus bona creauit: et ecce quomodo ambit atque implet ea? ubi ergo malum et unde et qua huc inrepsit? quae radix eius et quod semen eius? an omnino non est? cur ergo timemus et cauemus quod non est? aut si inaniter timemus, timor ipse malum est, quo incassum stimulatur et excruciatur cor, et tanto grauius malum, quanto non est, quod timeamus, et timemus. idcirco aut est malum, quod bonus bona? maius quidem et summum bonum minora fecit bona, sed tamen et creans et creata bona sunt omnia. unde est malum? an unde fecit ea,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ẽ. quando si hoceet ñ eẽt ds̃ : Et queiebam unde malũ. et malc querebã
Et in ipsa inqͥsitione mea. ñ uidebam malũ. Et constituebã in conspectum
sp̃s mei. uniũsam creatam. qr qͥd in ea cernere possumꝰ. sicuti ẽ t̃ra & mare.
& aer et sydera. et arbores et aĩalia mortalia. et qͥeqͥd in ea ñuideniꝰ.
sic̃ ẽ firmamentũ cęli. insuꝑ et om̃s angłos et euncta sp̃alia eiꝰ s eciam
ipsa quasi corporea ee̾nt locis. et locu ordinauit imagrnatio mea. Et
feci massã unã grandẽ distinctã generib corporum creaturaꝵ tuarum.
siuere uera quȩ corpora erant. siue quȩ ipse ꝓ spalib finxerã. et eã feci
te aũt dñe ex om̃i parte ambientẽ & penetrantem eã. sed usq quaq
infinitũ cãquã si mare ex̃t ubiq et undiq ꝑ inmensa spacia infinitũ solũ

Expanded text:
deus est, quando, si hoc esset, non esset deus? . Et quaerebam, unde malum, et male quaerebam deus est, quando, si hoc esset, non esset deus? . Et quaerebam, unde malum, et male quaerebam et in ipsa inquisitione mea non uidebam malum. et constituebam in conspectu spiritus mei uniuersam creaturam, quidquid in ea cernere possumus, sicuti est terra et mare et aer et sidera et arbores et animalia mortalia, et quidquid in ea non uidemus, sicut firmamentum caeli insuper et omnes angelos et cuncta spiritalia eius, sed etiam ipsa, quasi corpora essent, locis et locis ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae ipse pro spiritibus finxeram, et eam feci te autem, domine, ex omni parte ambientem et penetrantem eam, sed usquequaque infinitum, tamquam si mare esset ubique et undique per inmensa infinitum solum
Abbreviated transcription (Latin):
gere. Quod eẽt melius dõ meo. nisi tu ẽes incorruptibilis. Ubi gͥuide¬
lum incorruptibilẽ corruptibili ẽc̃ p̃ferendũ. ibi te querere debebam.
atq inde aduertere ubi sit malũ idẽ. unde sit ipsa corruptio. qua uiolari
substantia tua. nullomodo potest. Nullo enĩ prorsus modo uiolat dm̃ cor¬
ruptio nr̃m. nulla uoluntate nulla necessitate. Nullo in ꝓuiso casii: qm̃
ipsẽ ẽ. deus. Et qd sibi uult bonũ ẽ. Et ipse ẽ idem bonũ. Corrumpi aũt ñ ẽ.
bonũ. nec cogeris inuitꝰ ad aliqͥd. qͥa uoluntas tua non ẽ. maior. quam po¬
tentia tua. ee̾t aũt maior. si teipso tuipse maior. ec̾s. Uoluntas enĩ et poten¬
tia dĩ. ds ipse ẽ. Et qͥd in prouisũ tibi. qͥ nosti om̃a: et nulla natura ẽ. nͥ quia
nosti eã: Et ut qͥd multa dicimus. qrur ñ sit corruptibilis substantia quę

Expanded text:
gere, quod esset melius deo meo, nisi tu esses incorruptibilis. ubi igitur uidegere, quod esset melius deo meo, nisi tu esses incorruptibilis. ubi igitur uidebam incorruptibile corruptibili esse praeferendum, ibi te quaerere debebam atque inde aduertere, ubi sit malum, id est unde sit ipsa corruptio, qua uiolari substantia tua nullo modo potest. nullo enim prorsus uiolat corruptio deum nostrum, nulla uoluntate, nulla necessitate, nullo inprouiso casu, quoniam ipse est deus et quod sibi uult, bonum est et ipse est idem bonum; corrumpi autem non est bonum. nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia tua. esset autem maior, si te ipso tu ipse maior esses: uoluntas enim et potentia dei deus ipse est. quid inprouisum tibi, qui nosti omnia? et nulla natura est, nisi quia nosti eam. et ut quid multa dicimus, cur non sit corruptibilis substantia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Eposuit. & inseruit mͥ plantarium amarituidinis cum totus fierem
a dulcissimo dõ meo. Si diabolus auctor. unde esiabolus: Quossi et ipsẽ
puersa uoluntate ex bono angło diabolus factus ẽ. Unde et in ipso
uoluntas mala qua diabolus fieret. quando totus angłs a conditore
obtimo factus eẽt bonus: His cogitationib de primebat q̃tũ
et suffocabar. s ñ usq ad illũ infernũ sub ducebar. erioris ubi
nemo łͥ conficebit᷑ dũ tu potius mala pati quã homo facere putatiur
Sic eium nitelur inuenire cȩt̾a. ut iam inuenerã meliꝰ eẽ in corrupti¬
bile quã corruptibile. et idõ te qͥcqͥd eẽs ee in corruptibilem cor¬
fitebar. Neq enĩ ulla anima ũquã potuit poterit us cogitar c
aliqͥd qd̾ sit te melius. qͥ summũ et optimum bonũ: es Cum aũt
uerissinc atq certissime incorruptibile corruptibili p̃ponebat᷑
sieut iam ego p̃ponebam. poteram iam cogitatione aliqͥd attin¬

Expanded text:
posuit et inseuit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem posuit et inseuit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem a dulcissimo deo meo? si diabolus auctor, unde ipse diabolus? quod si et ipse peruersa uoluntate ex bono angelo diabolus factus est, unde et in ipso uoluntas mala, qua diabolus fieret, quando totus angelus a conditore optimo factus esset?" his cogitationibus deprimebar iterum et suffocabar, sed non usque ad illum infernum subducebar erroris, ubi nemo tibi confitetur, dum tu potius mala pati quam homo facere putator. Sic enim nitebar inuenire cetera, ut iam inueneram melius esse incorruptibile quam corruptibile, et ideo te, quidquid esses, esse incorruptibilem confitebar. neque enim ulla anima umquam potuit poteritue cogitare aliquid, quod sit te melius, qui summum et optimum bonum es. cum autem uerissime atque certissime incorruptibile corruptibili praeponatur, sicut ego iam praeponebam, poteram iam cogitatione aliquid adtin
Abbreviated transcription (Latin):
uidebam querendo unde ialũ. repletos in alicia qua opinarent tliã potiꝰ
substantiã male pati. quã suam malefacere. et itendebam ut ceruerẽ
qd audierã liberũ uoliunitatis arbitriũ euisam ec̃. ut mnalefacerenuer
& rectũ uidicium tuum ut paiterem᷑. et eum ad liquidũ cernere non
ualebam. Itaq aciem mentis de ꝓfundo educere conatus. mergebar
iterum. Et sepe conatus. mergebar terũ atq iterum. Subleuabat
enĩ me in lucem tuam. qd̾ tam sciebam nie habere uoluntatem. quam
me uiuere. Itaq cũ aliqͥd uellẽ aut nollẽ. non aliũ quã ine uelle ac nolle
certissumnus era. & ibi eẽ eiusam peceati mei iã iaq a ninaduerteba&
Q d̾ autẽ uuutꝰ facerem. pati me potiꝰ quã facere uidelumm. et ioñ culpã
sed poenã ẽẽ uidicabam. qua me non in uiste plecti. te ustũ cogitans
cito fatebur:. Sed rursus dicebam. Quis fecit me. Unde gin male

Expanded text:
uidebam quaerendo, unde malum, repletos malitia, qua opinarentur tuam potius uidebam quaerendo, unde malum, repletos malitia, qua opinarentur tuam potius substantiam male pati quam suam male facere. Et intendebam, ut cernerem quod audiebam, liberum uoluntatis arbitrium causam esse, ut male faceremus et rectum iudicium tuum ut pateremur, et eam liquidam cernere non ualebam. itaque aciem mentis de profundo educere conatus mergebar iterum et saepe conatus mergebar iterum atque iterum. subleuabat enim me in lucem tuam, quod tam sciebam me habere uoluntatem quam me uiuere. itaque cum aliquid uellem aut nollem, non alium quam me uelle ac nolle certissimus eram et ibi esse causam peccati mei iam iamque aduertebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudicabam, qua me non iniuste plecti, te iustum cogitans, cito fatebar. sed rursus dicebam: "quis fecit me? nonne deus meu
Abbreviated transcription (Latin):
rupte integer subueniret. Sed et ipse corruptibilis. qr ex una eademq
substantia. Itaq si te quicqͥd es id ÷ substantiã tuã qua es incorruptibi
lem dicerent. falsa eẽ ilia om̃a et execrabilia. Si aut̃ corruptibilem. id
ipsũ iam falsũ. & pͥma uoce abhominandũ. Sat ergo erat istus adtiersũs
eo omĩmodo euomendos apressura pectoris. qͥa ñ habebant qua ex ireN.
sine horribili sacrilegio cordis. et linguȩ sentiendo de te ista et loquendo.¬
auunas nt̃s. sed etiam corpora. nec tantũ aias uras. ses etiã corporn de oiis
ce om̃a. non tenelũ explicitã et cnodatã causam mali. Iueeuq tam̃ ẽet.
sic eã querendam uidebã ut non ꝑillam constringerer. om̃ in cõmitabi¬
lem mutabilem creodere. neipsum fiert̃ qd querebam. Itaq securus eã
querebam. et certuꝰ non ẽẽ uerũ quod illi dicerent qͦs toto aĩo fugiebã. qͥa

Expanded text:
ruptae integer subveniret; sed et ipse corruptibilis, quia ex una eademque ruptae integer subveniret; sed et ipse corruptibilis, quia ex una eademque substantia. Itaque, si te, quidquid es, id est, substantiam tuam lem dicerent, falsa esse illa omnia et exsecrabilia; si autem corruptibilem, id ipsum iam falsum et prima uoce abominandum. sat erat ergo istuc aduersus eos omni modo euomendos a pressura pectoris, quia non habebant, qua exirent sine horribili sacrilegio cordis et linguae sentiendo de te ista et loquendo.animas nostras sed etiam corpora, nec tantum nostras animas et corpora, sed omnes et omnia, non tenebam explicitam et enodatam causam mali. quaecumque tamen esset, sic eam quaerendam uidebam, ut non per illam constringerem deum in-, conmutabilem mutabilem credere, ne ipse fierem quod quaere-\' bam. itaque securus eam quaerebam et certus non esse uerum quod illi dicerent, quos toto animo fugiebam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ ex eis sonabat ũbũ tiĩ: Sat erat gͦ illud qd̃ iam dudũ ab usq cartha¬
gine a nebridio ꝓponi solebat. et om̃s qui audieramꝰ. concussi sumus. qͥd
crat tibi fut᷑a. nescio que genstenebrarũ. quã exadũsa mole solent op¬
ponere. si tu cũ ea pugnare noluisses. Sienĩ responderet᷑ aliqͥd fuisse no¬
citura. uiolabilis tu et corruptibilis fores. Si aũt. nichil ea nocere:
potuisse diceret᷑. nulla auferret᷑ causa pugnandi. Et ita pugnandi. ut
quedã portio tua et menbrũ tuũ uł ples de ipsa substantia tua misce¬
ret᷑ aduersis potestatib et ñ ate creatis naturiᷤᷤ. atq intantũ ab eis
corrũperet᷑ et cõmutart᷑ indeteriꝰ. ut abeatitudine in miseriã
uerteret᷑. et IN eo digeret auxilio quo erui purgariq potest. Et hanc
ẽc̃ aĩam. cui tuus scrino seruienti liber et contaminate purus et cor¬

Expanded text:
quoniam non ex eis sonabat verbum tuum: sat erat ergo illud quod jamdiu ab usque Carthaquoniam non ex eis sonabat verbum tuum: sat erat ergo illud quod jamdiu ab usque Carthagine a Nebridio proponi solebat, et omnes qui audieramus concussi sumus. Quid erat tibi factura nescio quae gens tenebrarum, quam ex adversa mole solent opponere, si tu cum ea pugnare noluisses? Si enim responderetur, aliquid fuisse nocituram, violabilis tu et corruptibilis fores. Si autem nihil ea nocere potuisse diceretur, nulla afferretur causa pugnandi, et ita pugnandi, ut quaedam portio tua et membrum tuum, vel proles de ipsa substantia tua, misceretur adversis potestatibus et non a te creatis naturis, atque in tantum ab eis corrumperetur et commutaretur in deterius, ut a beatitudine in miseriam verteretur, et indigeret auxilio quo erui purgarique posset: et hanc esse animam, cui tuus sermo, servienti liber, et contaminatae purus, et cor