comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da inflecto: dum asꝑa mitigo:
dum frigida accendo: dum de¬
bilia roboro. dũuaga stabilio:
dũ nutantia confirmo: intuere
omnia nos facta cernimꝰ: Nam
qualit intrinsecus efficiantur.
ignoramus. Hanc uiã lucis esse
nob̾ inuisibilem. in eugłio ueri¬
tas ostendit: dicens. Sp̃s uͥ uult
spirat: & uocẽ eius audis: s ñ¬

Expanded text:
da inflecto, dum aspera mitigo, da inflecto, dum aspera mitigo, dum frigida accendo, dum debilia roboro, dum vaga stabilio, dum nutantia confirmo; intuere,omnia nos facta cernimus: nam qualiter intrinsecus efficiantur ignoramus. Hanc viam lucis esse nobis invisibilem, in Evangelio Veritas ostendit, dicens: Spiritus ubi vult spirat; et vocem ejus audis, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
tanto miraculoꝵ fulgore clarue¬
rat: et tamenconuersis gentib
dum circumcisionis pondus im¬
poneret. qͥd rectum hceret nesci¬
ebat Lur gͦmhac i a spargit̃.
quia adomnis rei intelligentiam.
continua non habetur. Dum enĩ
aliud sicut ẽ. comprȩhendimus.
&aliud ignoramus: qͣs: sparsa
lucc & exparte cernimus: & in
obscuritate exparte remanemus
quandomens nr̃a addm fundi¬
tus rapta. fulgescet. Et quia hec
eadem lur.quib modis huma¬
no cordi insinuetur. ignoratur:
diceretur. Dic. quo ordine iusti¬
ciam meã occultis sensib cor¬
dis infundo: cum & ꝑaccessum
non uideor. &tamen uisibilia
oꝑa hominum inuisibilit̃ im¬
muto: cum unam eandemq
mentem. mͦ hac mͦ illac uurtute
irradio: & tamen ꝑsparsam lu¬
cem adhuc exparte aliqua eam
intemptationis denebris rema¬
nere ꝑmitto. Requirat᷑ gͦ homo
nesciens. ꝑ quã uiam spargit᷑
lur: ac si ei aꝑte dicatur. Dum
dura corda emollio: dum rigi¬

Expanded text:
tanto miraculorum fulgore claruetanto miraculorum fulgore claruerat, et tamen conversis gentibus dum circumcisionis pondus imponeret, quid rectum diceret nesciebat. Lux ergo in hac vita spargitur, quia ad omnis rei intelligentiam continua non habetur. Dum enim aet aliud ignoramus; quasi sparsam lucem et ex parte cernimus, et in obscuritate ex parte remanemus. quando mens nostra ad Dominum funditus rapta fulgescit. Et quia haec eadem lux, quibus modis humano cordi insinuetur, ignoratur, diceretur: Dic quo ordine justitiam meam occultis sinibus cordis infundo, cum et per accessum non videor, et tamen visibilia opera hominum invisibiliter immuto? Cum unam eamdemque mentem, modo hac, modo illa virtute irradio, et tamen per sparsam lucem adhuc ex parte aliqua eam in tentationis tenebris remanere permitto? Requiratur ergo homo nesciens per quam viam spargitur lux. Ac si ei patenter dicatur: Dum dura corda emollio, dum rigi
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽ. Saulus adhuc spirars
minarum. & cedis inhiscipulos
dm̃: accessit ad principem sa¬
cerdotum. & petiit abeo epł̃as
quas deferret addamascum¬
& adsynagogas: ut si qͦs inue¬
meset huius uitȩ uiros ac mu¬
lieres uinctos deduceret inihe¬
rusalem. Quia g̾ nunc hio nẽ
illic ꝑsecutio exarserat : hi qui
lucem ueritatis agnouerant. qͣsi
sub ardore chuisi ȩstus anhela
bant. S quia beatũ iob. de iudi¬
dictis auhuimus: oportet ut
rogatone discutitur: ut saltm
quia nesciat doceatur: eiq dicat᷑
ꝑquã uiam spargitur lux. ui
ditur estus suꝑ terram: Qͥd enĩ.
lucis nomine: nͥ iusticia designa¬
tur: De qua. scriptum ẽ. Populus
qui sedebat intenebris: uidit lu¬
cem magnã. Omne autem quod
spargitur. ñ continuç sed sub qua¬
dam intermissione iactatur: &
ideo spargi lux đr: quia & si iam
quedã ut sunt ꝑspicimꝰ: quedã
tamen ita ut uidenda sunt. non
uidemus. Cor nanq petri lux
sparsa tenuerat: qui tanto fidei.

Expanded text:
huc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, accessit ad principem sacerdotum, et petiit ab eo epistolas, quas deferret in Damascum ad synagogas, ut si quos invenisset hujus vitae viros ac mulieres, vinctos deduceret in Jerusalem . Quia ergo nunc hic, nunc illic persecutio excreverat, hi qui lucem veritatis agnoverant, quasi sub ardore divisi bant. Sed quia beatum Job de occudivimus, oportet ut rogatione discutitur, ut saltem cum nesciat, doceatur, eique dicitur: Per quam viam spargitur lux, et dividitur aestus super terram? Quid enim lucis nomine, nisi justitia designatur? De qua scriptum est: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Omne autem quod spargitur, non continue, sed sub quadam intermissione jactatur. Et idcirco spargi lux dicitur, quia etsi jam quaedam ut sunt perspicimus, quaedam tamen ita ut videnda sunt non videmus. Cor namque Petri lux sparsa tenuerat, qui tanto fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
runq ymberẽ. & cursũ non ha¬
bet: quia predicatio ad aures
uenit: sed cessante interna gr̃a:
adoorda auhengum ñꝑtͣnsit.
De cuius prehicationis uerbis. ꝓp̃t̃
electos dr. Et enim sagittȩ tuȩ
ꝑtranseunt. Sagittȩ quippe dĩ
ꝑtranseunt: qͣndo uerba prȩdi¬
cationis eiꝰ abaurib adcorda
descendunt. Qđ quia solo dui¬
no munere agit᷑. ymbri cursũ
dñs se dedisse destatur.S no¬

Expanded text:
ro imber est, et cursum non haro imber est, et cursum non habet: quia praedicatio ad aures venit, sed cessante interna gratia, ad corda audientium non pertransit. De cujus praedicationis verbis, propter electos dicitur: Etenim sagittae tuae pertransierunt. Sagittae quippe Dei pertranseunt, quando verba praedicationis ejus ab auribus ad corda descendunt. Quod quia solo divino munere agitur, imbri cursum Dominus se dedisse testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
duisi estus nomine. illa inuidee
regionib ꝑsecutio designatur:
qͥa ipsa ꝑsecutonis asꝑitas. pre¬
dicatores scõs suꝑno munere
adiutos. ap̃dicationis suȩ mi¬
nisterio. nullo timore compescuit:
aptȩ subiunxit. Quis dedit ue¬
hementissimo ymbri cursum:
Ac si chceret. nͥ ego: Iuiso enim
estu. cursum uehementissimo
ymbri dedisse ẽ: inter ipsas ꝑse¬
cugonis angustias. p̃chcationis
impetum roborasse: ut tanto
magis uiitus prehcantum cre¬
sceret quantomagis ꝑsequentiũ
crudelitas obuiaret: quatinus
arendia corda auchentum. plu
uiȩ guttis infunderent. & sicc¬
tatem ꝑfidiȩ uberius irrigarens:
ut quamuis contra eos seuiciȩ
estus candesceret: ꝑeos tamen
uox gr̃e ñtaceret. Hunc ꝑsecu¬
usq aduincula. qͦsi male oꝑans:
sed uerbum di non ẽ alligatũ.
De hoc ymbre alias dr. Manda¬
bo nubib. ne pluant suꝑ eam
ymbrem. De hoc cursu ymbris.
qui inelec̾torum cordib agit᷑.
psalmista testatur. dicens. Ue¬
lociter currit sermo eius. Ple¬

Expanded text:
ne illa in Judaeae regionibus persecutio designatur, quia ipsa persecutionis asperitas praedicatores sanctos superno munere adjutos a praedicationis suae ministerio nullo timore compescuit, apte subjungit: Quis dedit vehementissimo imbri cursum? Ac si diceret: nisi ego. Diviso enim aestu, cursum vehementissimo imbri dedisse est inter ipsas persecutionis angustias praedicationis impetum roborasse, ut tanto magis virtus praedicantium cresceret, quanto magis persequentium crudelitas obviaret, quatenus arentia cviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecuusque ad vincula, quasi male operans: sed verbum Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu imbris, qui in electorum cordibus agitatur, Psalmista testatur, dicens: Velociter currit sermo ejus . Ple
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis ortum. indumitate
semꝑ substantalit̃ uixi .Homi
nes quippe tc̃ eẽ incipiunt: cum
mmatrum suarũ uentre nascun¬
tur. Nam ipsa qͦ conceptio. na¬
quia nec priusqͣm creentur exi¬
stunt. Ds̃ uͦquia sine mitio semꝑ
extidt̃ presciuit de se hoc qd̾ in
utero uirginis. pinidum sũpsit:
& quia presciuit. disposuit: qͥa
hsposuit: nil ꝓfecto inhumana¬
forma.sine sua uoluntate tolera¬
uit. Conuincatur gͦ cur de fla¬
gellis suis homo queritur: qui
ortum suum prescire ñ potuit:
spse etam qui ortum suum p̃¬
sciendo chsposuit. se inter homi¬
nes adflagella preparauit. Seq̃r

Expanded text:
manitatis ortum in divinitate manitatis ortum in divinitate semper substantialiter vixi. Homines quippe tunc esse incipiunt, cum in matrum suarum ventre nascuntur. Nam ipsa conceptio naquia nec priusquam creentur existunt. Deus vero, qui sine initio semper existit, praescivit de se hoc quod in uterum Virginis per initium sumpsit; et quia praescivit, disposuit; quia 1disposuit, nil forma sine sua voluntate toleravit. Convincatur ergo cur de flagellis suis homo queritur qui ortum usum praescire non potuit, si ipse etiam qui ortum usum praesciendo disposuit, et se inter homines ad flagella praeparavit. »
Abbreviated transcription (Latin):
nandum eius exorhum rediit:
ac ne conqueratur cur finẽ suũ
nesciat: commemoretur etiam.
quia nec quo huc inido acces¬
sit indelligat. Nam sequitur.¬
Sciebas tunc qđ nasciturus eẽs:
aut numerum dierum tuoꝵ
noueras: Ac si illi aꝑte diceret.
Quid mirum. si terminũ duũ ñ
intelligis: qui nec initium cõ¬
prehendis: & qui ignoras quo
huic initio ueneris: quid mirũ.
si nescias quo fine subtrahariᷤ:
Si gͦmeum fuit. te ꝑiniqum ex
occultis ad prompta ꝓducere.
meum qͦ erit etiam de exꝓmqs
ad occulta reuocare: cur de uitȩ
tuç dispensatone aliqͥd quere¬
ris. qui in manu artificis demet¬
ipsum nesciens. deneris: Extolli
itaq tantomagis non debes in
eo qd̃ agis: quanto intra sinũ
ȩcernitatis clausus. nec quo huc
ordne ueneris: nec quando. uł
quomͦ hinc educans. agnoscis.
Hȩc tam̃ intelligi & alit̃ possunt
Sciebas tunc qđ nasciturus esses.
& numerum chierum tuoꝵ noue¬
ras. subaudis ut ego. qui me na¬
sciturum noui: Quia &ante hu¬

Expanded text:
nandum ejus exordium redit; ac ne conqueratur cur finem suum nesciat, commemoratur etiam quia nec quo huc initio accessit intelligat. Nam sequiturSciebas tunc quod nasciturus esses, aut numerum dierum tuorum noveras? - Ac si illi aperte diceret: Quid mirum, si terminum tuum non intelligis, qui nec initium comprehendis? Et qui ignoras quo huc initio veneris, quid mirum si nescias quo fine subtraharis? Si ergo meum fuit te per initium ex occultis ad prompta producere, meum quoque erit etiam te ex promptis ad occulta revocare. Cur de vitae tuae dispensatione aliquid quereris, qui in manu artificis temetipsum nesciens teneris? Extolli itaque tanto magis non debes in eo quod agis, quanto intra sinum aeternitatis clausus, nec quo huc ordine veneris, nec quando vel quomodo hinc educaris agnoscis.ec tamen intelligi et aliter possunt: Sciebas tunc quod nasciturus esses, et numerum dierum tuorum noveras? Subaudis ut ego, qui me nasciturum novi, quia et ante hu
Abbreviated transcription (Latin):
conualescat: Et dona sc̃i sp̃s.dũ
dispariliter singuli accipiunt:
necess ario sibimet iuncti. om̃s
unammiter accendantur.sed
conuenienter intelligi qdđ ꝑestũ.
ꝑsecutio designetur. Quia enim
lur predicationis inclaruit: mox
apfidorum cordib ardor pse¬
cugonis exarsit. Nam qđ ꝑestũ
ꝑsecutio exprimitur: dñicus
sermo testat᷑: deiact̾atis suꝑ pe¬
trosa seminib dicens.Sole or¬
to.estuauerunt om̃s: & quia
ñ habebant radicem. arueruis.
Qd paulopost.cum exposuit: e¬
stum. ꝑsecugonem uocauit
Sparsa gͥluce ȩstus suꝑ derram
chuisus ẽ: quia clarescente ui¬
ta fidelium. accensa ẽ crudeli¬
tas ꝑfidors. Diuisus nanq ȩstꝰ
erat: qͣndo nunc iherosolimis.
nunc damasco. nunc maliis
longe regionib ꝑsecutio seuie¬
bat. Scriptum quippe ẽ. facta

Expanded text:
convalescat; et dona sancti Spiritus dum convalescat; et dona sancti Spiritus dum dispariliter singuli accipiunt, necessario sibimet juncti omnes unanimiter accendantur convenienter intelligi, quod per aestum persecutio designetur. Quia enim lux praedicationis inclaruit, mox a perfidorum cordibus ardor persecutionis exarsit. Nam quod per aestum persecutio exprimitur. Dominicus sermo testatur, de jactatis super petrosa terra seminibus, dicens: Sole orto, aestuaverunt omnia; et, quia non habebant radicem, aruerunt . Quod paulo post cum exposuisset, aestum persecutionem vocavit. Sparsa igitur luce, aestus super terram divisus est, quia, clarescente vita fidelium, accensa est crudelitas perfidorum. Divisus namque aestus erat, quando nunc Jerosolymis, nunc Damasco, nunc aliis longe regionibus persecutio saeviebat. Scriptum quippe est : Facta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculpam frigidos: quantos oꝑa¬
tores iusticie & defensores recte
fidei sim facturus ignoras. Quia
qͥd̃ ꝑ aduentum mediatoris agi¬
tur: recte subiungit. Per quam¬
uiam spargitur lux: Ipse qͥppe
uia ẽ: qui ait. Ego sum uia ueri¬
tas. & uita. Phanc gͦ uiam. lux
spargitur: quia peius p̃sentiam.
cunct̾a gentilitas illustratur.
Spargit᷑ autẽ conuenienter dix̃
gustata atq coartata. s late ful¬
gens lux predicationis emicuit
Quia uͦ accepta luce conuersioniᷤͤ.
inardescit intrinsecus uis amo¬
ris:ut uel transacta mala anxiȩ
lugeantur. uł uentura bona fla¬
grantissimȩ requirantur: com¬
petenter adiungitur. Diuidit᷑
estus suꝑ terram. Sparsa enim
luce estus suꝑ terrã diuiditur:
quia ꝑaꝑtum prȩdicata iusti¬
cia. adrequirendum dm̃. cordis
anxietas. inuitudum exercita¬
tione dilatatur: ut iste. in sermo¬
ne sapientiȩ: ule. insermone scien¬
tiȩ fulgeat: hic incurationum
grã: ille inuntutum oꝑatione

Expanded text:
per culpam frigidos, quantos operaper culpam frigidos, quantos operatores justitiae et defensores rectae fidei sim facturus ignoras. Quod quia per adventum Mediatoris agitur, recte subjungitur: CAviam spargitur lux? Ipse quippe via est, qui ait: Ego sum via, veritas et vita . Per hanc ergo viam lux spargitur, quia per ejus praesentiam cuncta gentilitas illustratur. Spargi autem convenienter dixitgustata atque coarctata, sed late fulgens lux praedicationis emicuit. Quia vero accepta luce conversionis inardescit intrinsecus vis amoris, ut transacta mala anxie lugeantur, vel ventura bona flagrantissime requirantur, competenter adjungitur: Dividitur aestus super terram. Sparsa enim luce aestus super terram dividitur, quia aperte praedicata justitia, ad requirendum Danxietas in virtutem exercitatione dilatatur, ut iste in sermone sapientiae, ille in sermone scientiae fulgeat; hic in curationum gratia, ille in virtutum operatione
Abbreviated transcription (Latin):
rum. inniue & grandine habuit.
qͣndo illum. inter prauoꝵ uitã
positum. iam tunc electum suũ
uersariorum pectora feriencda. hãc
inmanu sua grandinem sũpsit:
ꝑquam. tot sibi resistentia corda
ꝓstrauit. Nemo itaq de suis oꝑi¬
bus extollatur: nemo desperet
eos quos adhuc frigidos uidet:
quia chesauros di mniue & gran¬
dine nonuidet. Quis enĩ crederet.
phanum ille precederet: qui iN
morte eius.omnium lapidantũ
ista dona uel iudicia occulta re¬
currimus: nullos omnino de¬
spantes. nec illis nos ineorde nr̃o
preferimus. quib ꝓtempore p̃¬
lati sumus: quia &si iam uide¬
mus qͣntum precessimus: nesc¬
mus.quantũ dum currere cȩpe¬
rint. prȩcedamur. Bene gͦ adbea¬
tum iob dr. Nunquid ingres¬
sus es thesauros niuis. aut the¬
sauros grandinis asperisti: quȩ
preparaui intempore hostis. in
die pugne & belli: Ac si aꝑte di¬
ceretur. Nulli te de opib p̃feras:
quia de his qͦs intueris adhuc

Expanded text:
rum in nive et grandine habuit, rum in nive et grandine habuit, quando illum inter pravorum vitam positum jam tunc electum suum versariorum pectora ferienda hanc in manu sua grandinem sumpsit, per quam tot sibi resistentia corda prostravit? Nemo itaque de suis operibus extollatur; nemo desperet eos quos adhuc frigidos videt, quia thesauros Dei in nive et grandine non videt. Quis enim crederet qphanum ille praecederet, qui in morte ejus omnium lapidantiumista dona vel judicia occulta recurrimus, nullos omnino desperamus, nec illis nos in corde nostro praeferimus, quibus pro tempore praelati sumus, quia etsi jam videmus quantum praecessimus, nescimus quantum cum currere coeperint praecedamur. Bene ergo ad beatum Job dicitur: Nunquid ingressus es thesauros nivis, aut thesauros grandinis aspexisti, quae praeparavi in tempus hostis, in diem pugnae et belli? Ac si aperte diceretur: Nulli te de operibus tuis praeferas, quia de his quos intueris adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
mitur. Grando enĩueniens ꝑ¬
cudit: liquata. rigat. Sc̃i audem
umi.corda auchenqũ & derrentes
fenunt: & blandientes infundt̃
Nam quemadmodum feriunt:
ꝓpħa testatur. dicens. Vntutẽ
terribihum tuoꝵ dicent: & ma-¬
gnitudinem tuã narrabunt:
quemadmodũ blandienter ri¬
gent: secutus adiunxit. Memori¬
am habundantiȩ suauitatis duȩ
eructabunt: & iusticia dua exul¬
tabunt. Inniue gͦ uel grandine.
habentur thesauri: quia pleriq
iniquitatis torpore frigidi adsuꝑ¬
nã giãm assumpti: in scã eccłia iu¬
sticiȩ luce fulgescunt: & prauã
aduersariorum scientiã. doctrinȩ
suȩ ict̾ib tundunt. Unde aꝑte ẽ.
subditum. Quȩ preparaui indem¬
pus hostis: indiẽ pugnȩ & belli.
Mir quippe uel grando fuetat sau¬
lus: ꝑfrigidam insensibilitatem.
S nix & grando. contra aduersari¬
orum pectora factus ẽ uel cando¬
re iusticis. uel district eloquii cor¬
reptione. Oqualem hunc thesau¬

Expanded text:
mitur; grando enim veniens pmitur; grando enim veniens percutit, liquida rigat. Sancti autem viri corda audientium terrentes feriunt, et blandientes infundunt; nam quemadmodum feriunt Propheta testatur, dicens: « Virtutem terribilium tuorum dicent, et magnitudinem tuam narrabunt . Et quemadmodum blandientes rigent secutus adjunxit: Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt, et justitia tua exsultabunt . In nive ergo vel grandine habentur thesauri, quia plerique iniquitatis torpore frigidi, ad supernam gratiam assumpti, in sancta Ecclesia justitiae luce fulgescunt, et pravam adversariorum scientiam doctrinae suae ictibus tundunt. Unde et apte subditum est: Quae praeparavi in tempus hostis, inix quippe vel grando fuerat Saulus per infidam insensibilitatem; sed nix et grando contra adversariorum pectora factus est, vel candore justitiae, vel districti eloquii correptione. O qualem hunc thesau
Abbreviated transcription (Latin):
lib eligit: & quam intiltos elec¬
tos adhuc inter prauorum uitã
repositos habeat. nouit: aptȩ in
niue uel granchine. thesauros ha¬
minant᷑ Et plerosq inuita fri¬
gida diu latentes respicit.quos
admedium cum iubet. ꝓdicit:
& iusticiȩ nitore candidos. ꝑsu¬
pnam grãm ostendit Sc̃ptũ
quippe ẽ. Lauabis me: & suꝑ
muem dealbabor. Quos. addiẽ
belli pugnȩq preparatos. du
intra suȩ prescientie sinũ tegit:
Ss cũ repente eos eduxerit: resisten¬
tia aduersarioꝵ pectora. illoꝵ
uerbis. ac redargutionib.quasi
quibdam granchnib ꝑcutit.
Unde alias dictum ẽ. Prefulgore
inconspetu eius nubes transie¬
runt: grando & carbones ignis.
Prefulgore enĩ nubes transeunt:
qͥa predicatores sc̃i.uniu̾sa mun¬
cd spacia. miraculoꝵ claritate
pcurrunt. Qui etiã grando & car¬
bones ignis uocat sunt: quia &
ꝑcorreptionem feriunt: & ꝑfła¬
mam caritatis accendunt. Ipsa
qͦ libera scoꝵ increpatio: nat᷑a
granchnis conuenienter expri¬

Expanded text:
libus elegit, et quam multos electos adhuc inter pravorum vitam repositos habeat novit, apte in nive, vel grandine thesauros haminatur. Et plerosque in vita frigida diu latentes respicit, quos ad medium cum jubet producit, et justitiae nitore candidos per supernam gratiam ostendit. Scriptum quippe est: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Quos ad diem belli pugnaeque praeparatos diu intra suae praescientiae sinum tegit; sed cum repente eos eduxerit, resistentia adversariorum pectora illorum verbis ac redargutionibus quasi quibusdam grandinibus percutit. Unde alias scriptum est: Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt, grando et carbo» Prae fulgore vero nubes transeunt, quia praedicatores sancti universa mundi spatia miraculorum claritate percurrunt; qui etiam grando et carbones ignis vocati sunt, quia et per correctionem feriunt, et per flammam charitatis accendunt. Ipsa quoque libera sanctorum increpatio in natura grandinis convenienter expri
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aliud inue uel grandine:
nͥ frigida ac dura intelligenda
sunt corda prauoꝵ: Sicut enĩ
feruore caritas: sic solet insacro
eloquio.frigore malicia designa¬
ri. Scuptum nanq ẽ. Sicut fri¬
gidam facit cisterna aquam: sic
frigidam fac̃ animam malicia
sua. Etrursum. Abundabit ini¬
quitas: & refrigescit caritas mul¬
torum. Infrigore ergo niuis uel in
duricia grandinis. quid accipi
aptuꝰ potest. quã uita prauorũ:
quȩ & torpore frigescit. & ꝑduricie

Expanded text:
Quid aliud in nive vel grandine, nisi frigida ac dura intelligenda sunt corda pravorum? Sicut enim fervore charitas, sic solet in sacro eloquio frigore malitia designari. Scriptum quippe est: « Sicut frigidam facit cisterna aquam, sic frigidam facit animam malitia sua . » Et rursum: « Abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . » In frigore enim nivis, vel in duritia grandinis, quid accipi potius potest quam vita pravorum, quae et torpore frigescit et per duritiae
Abbreviated transcription (Latin):
lus temptare nos nigtur: eorum
morib. qͦsi suis contra nos armis
utatur. Pipsos quippe nos seuieis
cruciat: sednesciens. purgat. Pec¬
catis nanq nr̃s. ipsi flagellum fi¬
unt: dequoꝵ tali uita dum ꝑcu¬
dmur abeterna morte liberam.
Unde agitur. ut electorum uitȩ pro¬
ficiat etiam ꝑdita uita repboꝵ:
& utilitati nr̃ȩ dũ illorum ꝑditio
militat᷑ mira dispensatione fi¬
at. quatnus electis dĩñ pereat
etiam omne qđd perit. Intelligi
qͦ hoc &alit̃ potest: ut quia uer¬
bis prȩcedentib uidet᷑ ad nexũ:
a suꝑioris uersus expositione
ñ discrepet. Nam quia indicaue.¬
rat. uelbonos admalum. uel
malos adbonum posse conuer¬
t: ilico secutus adiunxit. Nun¬
quid ingressus es thesauros ni¬
uis.aut thesauros granchnis
aspexisti: quȩ p̃paraui indem

Expanded text:
lus tentare nos nititur, eorum moribus quasi suis contra nos armis utatur. Per ipsos quippe nos saeviens cruciat, sed nesciens purgat. Peccatis namque nostris ipsi flagella fiunt, de quorum tali vita dum percutimur, ab aeterna morte liberamur. Unde agitur ut electorum vitae proficiat etiam perdita vita reproborum, et utilitati nostrae dum illorum perditio militat, mira dispensatione fiat quatenus electis Dei non pereat etiam omne quod perit. Vet. XIhoc quoque aliter potest, ut quia verbis praecedentibus videtur annexum, a superioris versus expositione non discrepet. Nam quia indicaverat vel bonos ad malum, vel malos ad bonum posse converti, illico secutus adjunxit: Nunquid ingressus es thesauros nivis, aut thesauros grandinis aspexisti, quae praeparavi i
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ sunt alatere conspicit.
Rursumq qui pedis custodiam
ꝓuidens anteriora cer¬
nit: circumspectionem lateris
deserit. Dum uͦ ante faciem po¬
sitȩ untutis aliquid agimus:
qͣsi quo pes debeat pom p̃uide¬
mus.S dum exiuitute eadem.
furtiue culpa suboritur: qͣsi dũ
manteniora respicitur: adsagitã
latus nudatur. Sepe uͦ. dum sub¬
orientem culpam metuimus. uir¬
tutem quȩ agenda ẽ. declinam̃:
& quasi dum latus circumspicit᷑
nequaquam cernitur. pes man¬
teriora quomͦ ponatur. Bene ergo
dicitur. dñs erit inlatere tuo. &
custodiet pedem tuum. ne capi¬
anis. quia miles des diumne gix̃
clipeo ꝓdectus. & quȩ ex latere
possint prodire circumspicien¬
do considerat: & gressum an

Expanded text:
ea quae sunt a latere conspicit. ea quae sunt a latere conspicit. Rursumque qui pedis custodiam praevidens anteriora cernit, circumspectionem lateris deserit. Dum vero ante faciem positae virtutis aliquid agimus, quasi quo pes debeat poni praevidemus; sed dum ex virtute eadem furtim culpa suboritur, quasi dum in anteriora respicitur, ad sagittam latus nudatur. Saepe vero dum suborientem culpam metuimus, virtutem quae agenda est declinamus; et quasi dum latus circumspicitur, nequaquam cernitur pes in anteriora quomodo ponatur. Bene ergo dicitur: Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris, quia miles Dei divinae gratiae clypeo protectus, et quae ex latere possint prodire circumspiciendo considerat, et gressum an
Abbreviated transcription (Latin):
ferire simul nititur: & apte seuiens
& insidiis latens: ut dum de occui¬
to sagitta mittitur: minus ante
faciem hasta timeatur: uel dum
ante faciem. hastȩ resistitur: neq̃¬
quam exocculto ueniens sagita
uideatur. Sepe enim temptatio¬
nem ꝓponit de libicdine: & subi¬
do fraudulengus cessans.elatio¬
nem suggerit de seruata castita¬
de Et sunt nonnulli. qui dum
multos excastitates arce. melato¬
nis foueam cecidisse conspiciuñ:
uitȩ suȩ custodam negligentes:
iniminundiciam libidinis dem̾¬
guntur. Sunt uͦ echuerso non¬
nulli. qui dũ libidinis immun¬
diciam fugiunt: ꝑcastitatiꝰ cui¬
men. inuoraginem elatonis ru¬
unt. Quasi gͦ aꝑtȩ feriens hasta ẽ
culpa de uicio: & qͣss exocculto
uulnerans de pharetra sagita ẽ
culpa de untute. S equus dei &
ante faciem. hastam suꝑat.cum
libidinem calcat: &alatere sagit¬
tam circumspicit: cũ incastitatis
piaris.Pes nanq:: inanteriora ten¬
dit. Antcriora autẽ ñ uidet. qui

Expanded text:
ferire nititur, et aperte saeviens, ferire nititur, et aperte saeviens, et in insidiis latens, ut dum de occulto sagitta metuitur, minus ante faciem hasta timeatur; vel dum ante faciem hastae resistitur, nequaquam ex occulto veniens sagitta videatur. Saepe enim tentationem proponit libidinis, et subito fraudulentius cessans, elationem suggerit de servata castitate. Et sunt nonnulli qui dum multos ex castitatis arce in elationis foveam cecidisse conspiciunt, vitae suae custodiam negligentes, in immunditiam libidinis demerguntur. Sunt vero e diverso nonnulli qui dum libidinis immunditiam fugiunt, per castitatis culmen in voraginem elationis ruunt. Quasi ergo aperte feriens hasta est culpa de vitio, et quasi ex occulto vulnerans de pharetra sagitta est culpa de virtute. Sed equus Dei et ante faciem hastam superat cum libidinem calcat, et a latere sagittam circumspicit cum in castitatis piaris . Pes namque in anteriora tendit. Anteriora autem non videt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uututum specie contegit: & alla.
ut sunt aꝑta. eius oculis oppo¬
nit u .N. infirmari dei militẽ con¬
spicit. illic fraudis uelamina ñ
requirit Ubi autem resistere sibi¬
fortem considerat: illic contra
iures. ꝓculdubio dolos parat.
Nam. cum infirmum quẽpiam.
incarnis illecebram uidet: aꝑte
spẽm corꝑis quȩ concupisq ua¬
leat. eius obtutib obicit. Si au¬
dem fortasse ualidum cont᷑ aua¬
riciam cernit: importiinȩ eius
cogitatonib. domesticoꝵ suoꝵ
iopiam suggerit: ut dũ mens
adꝓuisionis curam piȩ flectitur:¬
qͣsi seducta furtim inrerum am¬
bitũ iniq rapiatur. Equum gͦ
di. sagita ꝑinsidias impetit: qͣn¬
do ei hostis callidus sub uutute
uicium abscondit.Hasta autem
cominus uulnerat: cum manife¬
sta nequicia. etiã scientem dẽptat.
Sepe uͦ cȩlesti milig. uno eodemq
tempore utrumq abhoste obicit᷑.
ut inqualibet una ꝑcussione per¬
matur. Dolosus nanq adũsarius

Expanded text:
virtutum specie contegit, et alia virtutum specie contegit, et alia ut sunt aperta ejus oculis opponit. Ubi enim infirmari Dei militem conspicit, illic fraudis velamina non requirit. Ubi autem sibi resistere fortem considerat, illic contra vires procul dubio dolos parat. Nam cum infirmum quempiam in carnis illecebra videt, aperte speciem corporis quae concupisci valeat ejus obtutibus objicit. Si autem fortasse validum contra avaritiam cernit, importune ejus cogitationibus domesticorum suorum inopiam suggerit, ut dum mens ad provisionis curam quasi pie flectitur, seducta furtim in rerum ambitu inique rapiatur. Equum ergo Dei sagitta per insidias impetit, quando ei hostis callidus sub virtute vitium abscondit. Hasta autem cominus vulnerat, cum manifesta nequitia etiam scientem tentat. 82. Saepe vero coelesti militi uno eodemque tempore utrumque ab hoste objicitur, ut in qualibet una percussione perimatur. Dolosus namque adversarius simul
Abbreviated transcription (Latin):
instantia mea cotidiana: sollici¬
tudo omnium eccłiarum. Equ¬
us gͦ di. & gladio ꝑcutitur. nec
tam̃ ꝑcussione eadem acursu
phibetur: dũ fortis spiritalis
nera abhoste suscẽpit: & tam̃
adsalutem. alios stringit. S
erga tam durum cȩlestis mil¬
tis pectus. antiquus hostis
tanto acudora spicula ꝑqͥrit:
qͣnto se despici robusty conspi¬
cit. Vnde & sequit᷑. Super
uidet sc̃ȩ mentis stucdhum. cont᷑
se & aliis ꝓdesse: multiplicata.
hanc satagit temptatone con¬
fundere. Unde sepe contingit
ut hi qui regendis aliis p̃sunt
temptationum certamina for-¬
dora patiantur: quatinꝰ corꝑalz¬
um more bellorum. dum dux
ipse ad fugam uertitur: resisten¬
tis exercitus constipata unani¬
mitas.sine labore chssipetur.ho¬
stis itaq callidus. cont᷑ cȩlestem
militem. hu̾sa ꝑcussionum uul¬
nera exquirens: m expharetra. ꝑ
insidias eum sagita uuilnerat:
mͦ. ante eius faciem. hastã uibrat
quia uidelicet uicia. & alia sub

Expanded text:
instantia mea quotidiana, soliciinstantia mea quotidiana, solicitudo omnium Ecclesiarum . Equus ergo Dei gladio percutitur, nec tamen percussione eadem a cursu prohibetur, dum fortis spiritalis nera ab hoste suscipit, et tamen ad salutem alios stringit. Sed erga tam durum coelestis militis pectus antiquus hostis tanto acutiora spicula perquirit, quanto se despici robustius conspicit. Unde et sequiturvidet sanctae mentis studium contra se et aliis prodesse, multiplicata hanc satagit tentatione confodere. Unde saepe contingit ut hi qui regendis aliis praesunt tentationum certamina fortiora patiantur, quatenus corporalium more bellorum dum dux ipse ad fugam vertitur, resistentis exercitus constipata unanimitas sine labore 1033 dissipetur. Hostis itaque callidus contra coelestem militem diversa percussionum vulnera exquirens, modo ex pharetra per insidias eum sagitta vulnerat, modo ante ejus faciem hastam vibrat, quia videlicet vitia et alia sub
Abbreviated transcription (Latin):
nuans: & qͦs abhoste gladios su¬
scipiat dic̃: & quomͦ eis dẽ gladiis
ñcedat ostendit. Omm enĩ iam
carnalis oꝑis pugna suꝑata: car¬
nalis temptationis gladium ab
eidem gladio quẽ inse uicerat.
etiam in aliis ñcedebat: cũ ꝑfe¬
cto ꝓrimis diceret. Non regnet
peccatum inur̃o mortali corꝑe:
adobediendũ desideriis eius. Et
rursum. Mortificate menbra ur̃a.
quȩ sunt suꝑ terrã: fornicationẽ:
immundciam: libidinẽ: concu¬
piscentiam malam. Grauis illũ
demptatonum gladius feriebat:
de quib ipse ait. Inlaborib plu¬
rimis. incarcerib habundanti
inplagis supra modum: In mor¬
dib frequent Aiudeis. quin¬
quies quadragenas: una minꝰ.
accepi. Ter uirgis cesus sum:se¬
mel lapidat᷑ sũ: ter naufragiũ feci
¶Hocte ⁊ die
inꝓfundõ maris fui: & cȩtera quȩ
ipse tolerare potuit: & nos enu¬
mando lassamur. S quomͦ eidẽ
gladio. inꝑrimi dilectione ñ
cedat: post multa. ipse subiun¬
gat. Pret̃ illa quȩ extrinsecus st̃:

Expanded text:
nuans, et quos ab hoste gladios suscipiat dicit, et quomodo eisdem gladiis non cedat ostendit. Omni enim jam carnalis operis pugna superata, carnalis tentationis gladium ab eidem gladio quem in se vicerat etiam in aliis non cedebat, cum profecto proximis diceret: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus . Et rursum: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam . Gravis illum tentationum gladius feriebat, de quibus ipse ait: In laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter. A Judaeis quinquisus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci, nocte et die profundo maris fui , et caetera, quae ipse tolerare potuit, et nos enumerare lassamur. Sed quomodo eidem gladio in proximi dilectione non cedat, post multa ipse subjungit: Praeter illa quae extrinsecus sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ de ꝓpria uirtuite audeat: q̃ndo.
contra angłoꝵ principẽ. puluis
pugnat: S quia suꝑnoꝵ spiri¬
tuum conditor. t̾renũ corpꝰ assũ¬
psit: rectȩ iam suꝑbientem ange¬
lum humilis puliis uincit In¬
herendo quippe uere fortitudini.
uires accipit: quas. transfuga
sp̃s. cum semet ipsũ sequit᷑. ami¬
sit Et dignum ẽ. ut uincatur
a puluere: qͥ fortem se credidit.
deserto creatore: ut suꝑatꝰ inue
mat. quia defecit elatus. Ualde
autem seuiens anhelat: qd cũ
ipsum ima crucient. homo ad
summa conscendat: qd̃ milla
celsitudine subuecta cato per¬
maneat: a qua. tantus ipse sp̃s.
sine fine ꝓiectus. iacet S loca
mentium: mutauit ordo me¬
ritoꝵ. Sic. sic. suꝑbia meruit
deiqi: sic. humilitas exaltari:
quatnus. & cȩlestis sp̃s ergen¬
do se. tartarum toleret: & derra
humilis. sinc termino suꝑ cȩ¬
los regnet.EXPUIOIT

Expanded text:
ergo de propria virtute audeat, quando ergo de propria virtute audeat, quando contra angelorum principem pulvis pugnat? Sed quia supernorum spirituum conditor terrenum corpus assumpsit, recte jam superbientem angelum humilis pulvis vincit. Inhaerendo quippe verae fortitudini vires accipit, quas transfuga spiritus, cum semetipsum sequitur, amisit. Et dignum est ut vincatur a pulvere, qui fortem se credidit deserto cniat quia defecit elatus. Valde autem saeviens anhelat, quod eum ipsum ima crucient, homo ad summa conscendat, quod in illa celsitudine subjecta caro permaneat, a qua tantus ipse spiritus sine fine projectus jacet. Sed loca mentium mutavit ordo meritorum. Sic superbia meruit dejici, sic humilitas exaltari, quatenus et coelestis spiritus erigendo se tartarum tolleret, et terra humilis sine termino super coelos regnet: praest
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filium fatetur: & ecce uehemo¬
th. infactura rerum. primꝰ creatus
ostendit᷑ Suꝑ est gͦ ut arrius aut
ñ factum filium predicet: aut eũ
post uehemoth conditum. stult̃
putet. Qͥa uͦ omne qd̃ applicat᷑.
insemet ipso reducit᷑. rectȩ appli¬
catus uehemoth gladi dr̃. Inse¬
met ipsam nanq. se erꝰ malicia
decoquit: cũ ad uotũ suũ. sese
contͣ᷑ electoꝵ uitam ꝓhibita ñ ex¬
ercet. Multos autem. exigentib
mentis. ferire ꝑmittit᷑: ut cũ dm
deserunt dampnato hosti famu¬
lentur. Ab electis uͦ. eo ualentius
uincitur: qͦ soli auctori omnium.
humilius substernuntur. Qͥa gͥ.
intolerabilis demonstratu: aptȩ
cognoscim̾. cũ qͣnto hoste pugne
tanto se plenr auctori subiciat:
qͣnto. contͣ se uerius uiolentas ad¬
uersarii uires pensat. Quid nanq
nos. nͥ puluis sumus: Quid uͦ ille.
nͥ unus ȩque excȩlestib spiritib:
& qd̃ adhuc mauis ẽ. sũmus: Qd

Expanded text:
Dei Filium fatetur, et ecce. BehemoDei Filium fatetur, et ecce. Behemoth in factura rerum primus creatus ostenditur. Superest ergo ut Arius aut non factum Filium praedicet, aut eum post Behemoth conditum stultus putet. Quia vero omne quod applicatur in semetipsum reducitur, recte applicatus Behemoth gladius dicitur. In semetipsam namque se ejus malitia decoquit, cum ad votum suum sese contra electorum vitam prohibita non exercet. Multos autem exigentibus meritis ferire permittitur, ut cum Deum deserunt, damnato hosti famulentur. Ab electis vero eo valentius vincitur, quo soli auctori omnium humilius substernuntur. Quia igiintolerabilis demonstratur, aperte cognoscimus cum quanto hoste pugnemtanto se plenius auctori subjiciat, quanto contra se verius violentas adversarii vires pensat. Quid namque nos nisi pulvis sumus? Quid vero ille, nisi unus ex coelestibus spiritibus, et, quod adhuc majus est, summus? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: gentes mouit: greges ab¬
stulit: ignem de cęlo deposuitꝰ
ꝑturbato acre uentos excita¬
uit: domũ concutiens. subru¬
it: conuiuantes filios extinrit.
uxoris mentem. in dolo prauȩ sua¬
sionis exacuit: mariti carnẽ. in¬
flicts uulnerib confodit. S ep
gladius. a conditore replicatur.
cum di. Animã illiꝰ serua. Qui.
replicato gladio. qͣntȩ infirmi¬
tatis sit: eugłio attestante. descͥ¬
bitur: qͥa nec manere inpossesso
homine poduit: nec rursꝰ inua¬
dere bruta ammalia. ñ iussus p̃¬
sumpsit: dicens. Si eicis nos. mit¬
de nos ingregem porcors.Mali¬
ciȩ quippȩ eius gladius. quã sit
replicatus. ostenditur: cui. si pote¬
stas summa licentiã ñ prebet: gͣs
iste. sua sponte nocere factis ad
di imaginem hominib audeat:
de quo nimirum constat. qđ ñ
iussus. contingere nec porcos p̃¬
uiarũ dĩ principium uehemoth
đr: uesanum dogma arrii.aꝑta
ratione dissipatur. facturã qͥppe.

Expanded text:
cepit, gentes movit, greges abcepit, gentes movit, greges abstulit, ignem de coelo deposuit, perturbato aere ventos excitavit, domum concutiens subruit, convivantes filios exstinxit, uxoris mentem in dolo pravae persuasionis exercuit, mariti carnem inflictis vulneribus confodit; sed ejus gladius a Conditore replicatur, cum dicitur: « Animam illius serva . » Qui replicato gladio quantae infirmitatis sit, Evangelio attestante describitur: quia nec manere in obsesso homine potuit, nec rursus invadere bruta animalia non jussus praesumpsit dicens: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Malitiae quippe ejus gladius quam sit replicatus ostenditur, cui si potestas summa licentiam non praeberet, aleret. Quando ergo iste sua sponte nocere factis ad Dei imaginem hominibus audeat, de quo nimirum constat quod non jussus contingere nec porcos pviarum Dei principium Behemoth dicitur, vesanum dogma Arii aperta ratione dissipatur. Facturam quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nem nrãm. ostensa hostis po
tentia repͥmit: etiã infirmitatẽ
nrãm dñs. patefacta gr̃a suȩ dhi¬
spensagonis fouet. Unde. cũ eũ
principium uiarum suarũ di¬
xIx. ceret: ilico adiunxit. Qui fec̃
eum: applicauit gladhũ eius.
Gladius quippe uehemoth istiꝰ.
ipsa nocendi malicia ẽ. S ab
eo a qͦ bonus ꝑnaturã factus ẽ.
eius gladius applicat᷑: qͥa eiꝰ
malicia. duina dispensatone
restringitur: ne ferire tantum
m̃tes hominũ. qͣntũ appetit:
tum potest. & minꝰ ꝑcutitꝰ ep
gladiũ. pietas conditoris astͥn¬
git: ut replicatus intra eius
conscientiã lateat: & ultra quã
desuꝑ iuste dispontur. sese in
mortes hominũ. eiꝰ malicia ñ
extendat. Qđ gͥ admulta fortit̃
p̃ualet: hoc. de principio ma¬
gne conditionis potest. Qđ uͦ
a quibdã uincitur: er nimirũ
gladius. ab auctore replicatur.
Iste nanq uehemoth. qͥa princi¬
piũ uiarũ di ẽ: cũ contra scm ui¬
rum. licentiã temptationis ac¬

Expanded text:
nem nostram ostensa hostis nostri nem nostram ostensa hostis nostri potentia reprimit, etiam infirmitatem nostram Dominus patefacta gratiae suae dispensatione fovet. Unde cum eum principium viarum suarum diceret, illico adjuneum, applicavit gladium ejus . » Gladius quippe Behemoth istius ipsa nocendi malitia est. Sed ab eo a quo bonus per naturam factus est, ejus gladius applicatur, quia ejus malitia divina dispensatione restringitur, ne ferire tantum mentes hominum quantum appetit tum potest, et minus percutit, ejus gladium pietas Conditoris astringit, ut replicatus intra ejus conscientiam lateat, et ultra quam desuper juste disponitur sese in mortes hominum ejus malitia non extendat. Quod igitur ad multa fortiter praevalet, hoc de principio magnae conditionis potest; quod vero a quibusdam vincitur, ejus nimirum gladius ab auctore replicatur. Iste namque Behemoth, quia « principium viarum Dei est, » cum contra sanctum virum licentiam tentationis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝓtegentẽ.dic̃. Omne enĩ qd̃
ertenti ꝓtegimꝰ: obumbramus.
Et quia. compatione claritatis suȩ.
obumbrasse cȩteroꝵ clantatem
creditur: ipse extentus. & ꝓtegeis
fusse phibet᷑ Reliquos enĩ. qͣs:
obumbrando opuit: qui eoꝵ
magnituchinẽ. excellentia maio¬
re transcendit. Qd̾ gͦ ilic. speciosꝰ
in mults frondib: qđ illic signa¬
culum similitudinis. qͦd illic checuib.
qd ilic.
ꝓtegens r: hȩc hic uoce dnĩca.
uehemoth iste. uarũ di princi
in quib fuit. & quȩ amisit insi¬
nuat: ut territo homini osten¬
dat. qͥd ipse sisuꝑbiat. de elatoĩs
suȩ culpa passurus sit si feriendo.
illi parcere noluit: quẽ creando.
gła tantȩ claritats eleuauit.Con¬
sideret gͦ homo. qͥd elatus int̾ra
mereat᷑: si & p̃latus angłis an¬
gelus in celo ꝓsternitur. Unde:
tre ꝑpendite: si ipsos etiã quos
immensa formidine corruat:
quis ñ desꝑationis ꝑcussione
succumbat: S quia etiã elatio¬

Expanded text:
ac protegentem dicit. Omne enim quod ac protegentem dicit. Omne enim quod extenti protegimus, obumbramus. Et quia comparatione claritatis suae obumbrasse caeterorum claritatem creditur, ipse extentus et protegens fuisse perhibetur. Reliquos enim quasi obumbrando operuit, qui eorum magnitudinem excellentia majore transcendit. Quod ergo illic speciosus in multis frondibus, quod illic signaculum similitudinis, quod illic cherub, quod illic protegens dicitur, hoc hic voce Dominica Behemoth iste viarin quibus fuit et quae amisit insinuat ut territo homini ostendat quid ipse si superbiat de elationis suae culpa passurus sit, si feriendo illi parcere noluit quem creando in gloriam tantae claritatis elevavit. Consideret ergo homo quid elatus in terra mereatur, si et praelatus angelis angelus in coelo prosternitur. Unde eterrae perpendite, si ipsos etiam quos immensa formidine corruat? quis non desperationis percussione succumbat? Sed quia elatio
Abbreviated transcription (Latin):
se penetrabilem p̃buisset: scĩs
angłis sociatus.mornamento
ut diximꝰ regio. lapis firus rema¬
neret. Habuit gͦ lapis iste fora
iccirco ligantur auro ne cadans:
iccrrco iste cecidit: quia etiam
ꝑforatus manu artificis. amoriᷤᷤ
uinculis ligari condempsit. Nẽ
autẽ cȩt̾i lapides. qui huic simi¬
liter fuerant ꝑforati. penetrantes se
inuicem. caritate ligati sunt:atq
hoc inminere. isto cadente.me¬
ruerunt: ut nequaqͣm de ornam̃
to regio. cadendo soluant᷑. Hui
principatꝰ celsitudinem. adhuc
isdem ꝓpha intuens: adiungit.
Tu cherub exteniꝰ et ꝓtegens ĩmon¬
te scõ cd̃i: inmedio lapidum igni¬
toꝵ ꝑfectus ambulasti. Cherub
qͥppe: plenitudo scientiȩ interpre¬
tatur.Et iccirco. iste cherub dr:
qͥa transcendisse cunctos scientia.
ñ dubitatur. Qui. in medio lapi
dum ignitoꝵ. ꝑfectus ambula¬
uit:qͥa int̾ angłoꝵ corda. carita¬
ds igne succensa.clarus gła con¬
ditionis extitit. Quẽ bene extentũ

Expanded text:
se penetrabilem praebuisset, sanctis se penetrabilem praebuisset, sanctis angelis sociatus in ornamento ut diximus regio lapis fixus maneret. Habuit ergo lapis iste foramidcirco ligantur auro ne cadant, idcirco iste cecidit, quia etiam perforatus manu artificis amoris vinculis ligari contempsit. Nunc autem caeteri lapides, qui huic similiter fuerant perforati, penetrante se invicem charitate ligati sunt, atque hoc in munere, isto cadente, merueto regio cadendo solvantur. Hujus principatus celsitudinem adhuc idem propheta intuens, adjungit: Tu cherub extentus et protegens in monte sancto Dei, in medio lapidum ignitorum perfectus ambulasti . Cherub quippe plenitudo scientiae interpretatur; et idcirco iste Cherub dicitur, quia transcendisse cunctos scientia non dubitdum ignitorum perfectus ambulavit, quia inter angelorum corda charitatis igne succensa clarus gloria conditionis exstitit. Quem bene extentum
Abbreviated transcription (Latin):
potestates. cherubin.atq sera¬
phin.aꝑta narradone memo¬
rantur: suꝑnoꝵ cuiium qͣntȩ
sint distinctiones. ostenditur.
Quib tam̃. uehemoth iste. optus
fuisse describitur: qͥa eos.quasz
uestem adornamentũ suum.
habuit: quoꝵ dum claritatem
transcendet: exeoꝵ comꝑadone.
clanor fuit. De cuius illic adhuc
descriptione: subiungit. Aurum.
opꝰ decoris tui: & foramina tua.
indie qua conditꝰ es. p̃parata st̃.
Aurum. opus decoris eiꝰ exstitit:
qͥa sapientiȩ claritate canduit:
quã. bene creatus.accepit.fora¬
mina uͦ. iccirco in lapidib fiunt:
ut tiinculati auro.mornamenti
compositione iungant᷑: & neq̃ꝗͣ
ase dissidant: qͦs. int̾fusum aurũ.
repletis forammib. ligat. Huius
gͦ lapidis. indie conditionis suȩ.
foramina p̃parata sunt: quia ui¬
delicet capar cantatis ẽ. conditꝰ:
quasi repleri uoluisset: stantibus
angłis. tanqͣm posius inregis or¬
namento lapidib. potuisset in¬
herere Si enim caritatis auro.se¬

Expanded text:
potestates, cherubim, atque seraphim aperta narratione memorantur, supernorum civium quantae sint distinctiones ostenditur, quibus tamen Behemoth iste opertus fuisse describitur, quia eos quasi vestem ad ornamentum suum habuit, quorum dum claritatem transcenderet, ex eorum comparatione clarior fuit. De cujus illic adhuc descriptione subjungit: « Aurum opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es praeparata sunt. » Aurum opus decoris ejus extitit, quia sapientiae claritate canduit, quam bene creatus accepit, foramina vero idcirco in lapidibus fiunt, ut vinculati auro in ornamenti compositione jungantur et nequaquam a se dissidant, quos interfusum aurum repletis foraminibus ligat. Hujus ergo lapidis in die conditionis suae foramina praeparata sunt, quia videlicet capax charitatis est conditus, qua si repleri voluisset stantibus Angelis tanquam positis in regis ornamento lapidibus potuisset inhaerere. Si enim charitatis auro se
Abbreviated transcription (Latin):
ad similitudinẽ di creatus sit. an¬
gło tam̃. qͣsi maius aliqͥd tͥbuens
ñ eum adsimilituchnem d̃i con¬
ditum. s ipsũ signacłm di simili¬
litudini dic̃ :ut qͦ subtilior ẽ. in
natura: eo millum similitudo
di plenius credatur expressa. hĩc
ẽ. qđ primat̾ er potentiam. adhuc
insinuans isdem ꝓpha. subiung̃.
Omnis lapis p̃ciosus. oꝑimentum
duum: sardius. & toparius. & ia¬
spis: crisolitus. & onx. & berilł:

Expanded text:
ad similitudinem Dei creatus sit, angelo tamen quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum Dei similitudinis dicit, ut, quo subtilior est in natura, eo in illo similitudo Dei plenius credatur expressa. § 1. Hinc est quod primatus ejus potentiam adhuc insinuans idem Propheta subjungit: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, et topazius, et jaspis, chryso
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere: liquet qd̃ a reatu neqͥciȩ.
tua te ñ uales iurtute lib̾are. Ec¬
ce diuina uoce adbeatum iob
di: qđ sua dextera ñ saluetur:
ettamen ĩmulli hommũ. qui ab
huius uir uirib longe sunt de¬
specto di adiutorio. sua se forti¬
tudine saluari posse confidunt.
ꝓquib. qͥd deprecari aliud debe¬
mus:nͥ ut si iam dona bonoꝵ
opum ꝑcepunt. hoc qͦ donũ
accipiant ut a quo hec acceꝑint.
discant: Quia autẽ p̃missis uer¬
bis dñs potentiã suȩ magnitu¬
dinis intulit: nc̃. insubsequen¬
tib. nequiciã antiqui hostis o¬
stendit: ut bonus famulus. &
audits prius untutib dñi. sci¬
ret qͣntum diligeret: & cognita
post calliditate diaboli discet

Expanded text:
perdere, liquet qperdere, liquet qtua te non vales virtute liberare. Ecce divina voce ad beatum Job dicitur quod sua dextera non salvetur, et tamen nonnulli hominum, qui ab hujus viri viribus longe sunt, despecto Dei adjutorio, sua se fortitudine salvari posse confidunt. Pro quibus quid deprecari aliud debemus, nisi ut si jam dona bonorum operum perceperunt, hoc quoque donum accipiant, ut a quo haec acceperint discant? Quia autem praemissis verbis Dominus potentiam suae magnitudinis intulit, nunc in subsequentibus nequitiam antiqui hostis ostendit, ut bonus famulus et, auditis prius virtutibus Domini, sciret quantum diligeret, et, cognita post calliditate diaboli, discer
Abbreviated transcription (Latin):
lendo. se erigunt: amisso celo qͥd
aliud quam trã petunt: Quib
hoc ipsũ iã nimis cecidisse ẽ: re¬
lictis suꝑiorib. ima quesisse. Recte
gͦ eoꝵ facies infoueam demergi
phibentur:qͥa sequentes infima.
ad infern baratrum cendunt. Iu¬
sto enim iudicio agit᷑ ut qͦs hic
uoluntaria adu̾sio excecat: illic
abintiitu uen luminis. digna
sup  plicii fouea abscondat
Igitur. qͥa uir sc̃s. tanto huinȩ
podentiȩ t̾rore discussus ẽ ut ei
chccretur: si habes brachiũ sic̃ ds̃.
&si uoce simili tonas. disꝑge
suꝑbos infurore tuo. respiciens
omnẽ arrogantẽ humilia. &
cȩttra. quȩ ds quidẽ face. s ho
uix sufficit audire: cuncta hȩc q̃
dñs intentione p̃miserit. fine su¬
bite conclusionis ostñdit: diceis.¬
III. Et ego confitebor tͥ qd̾ saluare te
possit dextera tua. Ac si aꝑte di¬
ceret. Si potes t̾ribilia hec facere
bona omĩa. quȩ fecisti. Si uͦ pec¬
cantes alios  respiciendo ñ potes

Expanded text:
lendo se erigunt, amisso coelo quid lendo se erigunt, amisso coelo quid aliud quam terram petunt? Quibus hoc ipsum jam in imis cecidisse est relictis superioribus ima quaesisse. Recte ergo eorum facies in foveam demergi perhibentur, quia sequentes infima, ad inferni barathrum tendunt. Justo enim judicio agitur, ut quos hic voluntaria aversio excaecat, illic ab intuitu veri luminis digna supplicii fovea abscondat. Igitur quia vir sanctus tanto divinae potentiae terrore discussus est, ut ei diceretur: Si habes brachium ut Deus, et si voce simili tonas, disperge superbos in furore tuo, et respiciens omnem arrogantem humilia, et caetera quae Deus quidem facere, sed homo vix sufficit audire, cuncta haec qua Dominus intentione praemiserit, fine subditae conclusionis ostendit, dicens9. Et ego confitebor quia salvare te possit dextera tua. - Ac si aperte diceret: Si potes terribilia haec facere bona omnia quae fecisti. Si vero peccantes alios respiciendo non potes