comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pierunt xp̃m mori. ꝓpt̾ libationem ho¬
minis.⁊ impletionem diuine uolunta¬
tis s non uoluert delectatione. ipsiꝰ
bant᷑. s ob aliud gaudebant.: ꝓpt̾ aliud
de catisis corda eoꝵ uarie mouebantur.
Qmͦ setiendum sit de passionib
scors: an uelle an nolle debeas.
aliquam ẽẽ differentiam. int̾ passionen
est nr̃e salutis: ꝙ non est efficiens pasi
alicuius scĩ. Nulliꝰ enim passcone p¬
eis qui
passi sunt: uerum etiam aluis fidelib
ipsorum passiones. Ueruntamen m̃an
demptio ñ sunt. hoc enim illiꝰ sola pasi¬
potuit: qͥ ds ẽ.⁊ hõ. Iilius gͦ passioneme
credentium piȩ mentes uoluerunt:
optauert fieri. sic̃ futuram credebant
na uoluntate. sirec uoluntate.¬
tos nobꝓponamꝰ fines. Cui enimplacut
pauli passio. eo fine. qr p̃mium eiꝰ ꝑboc

Expanded text:
pter liberationem hominis et impletionem divinae voluntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius bantur; sed ob aliud gaudebant, et propter aliud de causis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo sentiendum sit de passionibus sanctorum, an velle an nolle debeamusaliquam esse differentiam inter passionem est nostrae salutis, quod non est passio alicujus sancti. Nullius enim passione reis qui passi sunt, verum etiam aliis fidelibus ipsorum passiones, verumtamen nostra redemptio non sunt; hoc enim passio illius sola potuit qui Deus est et homo. Illius ergo passionem credentium piae mentes voluerunt et optaverunt fieri sicut futurum credebant; na voluntate si rectos nobis proponamus fines. Cui enim placuit Pauli passio eo fine, quia praemium ejus per
Abbreviated transcription (Latin):
uitari. Si enmuellet: utiq ⁊ ficrent:
qr innullopͭ ab homine fuꝑari ł impe¬
diri eiꝰ uoluntas: s ut iusticiam suam
hominib ostendet: ⁊ mali eẽnt iner¬
cusabiles. Deniq. ut boni er obediende
głam:mali ex inobedientia penam
sortirent᷑. sic̃ utͥsq ab et̾no s̃parauit. la
gͥ que omnib p̃cepte ł ꝓhibuit ⁊ a qͥb¬

Expanded text:
si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparavit. Ea ergo quae omnibus praecepit vel prohibuit, a q
Abbreviated transcription (Latin):
tim ꝑstringit sententiam p̃dictors: ad¬
dens. qr̃ d̾s p̃cipit hominib bona facen
⁊ mala uitare: eum ñ uelit hoc ab¬
¶Ex p̃ omnibus impleri
dictis liquet.ꝙ uoluntas di que ip̃se est
semꝑ inuicta est: nͨ in aliqͦ cassat᷑: s pe
omnia implet̃: consilium uͦ eiꝰ atq pti¬
ceptio. siue ꝓhibitio. ñ ab omnib implo¬

Expanded text:
dictorum, addens quare Deus praecepit omnibus bona facere et mala vitare, cum non velit hoc ab omnibus impleri. Ex praedictis liquet quod voluntas Dei, quae ipse est, semper invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per omnia impletur. Consilium vero ejus et praeceptio, sive
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe nicħ ita fit: ut uelit fieri.⁊ non fi¬
at:ł nolit fieri. ⁊ fiat: ꝙ euident ibi ays
notauit. tibiait. Quantum ad ipsos at¬
tinet. ꝙ ds noluit fecerunt: quantum
uͦ ad omnipotentram dei nullomꝰ face¬
id ualuerunt. Ac si diceret. feceruint
contra di p̃ceptum. ꝙ appellat᷑ uoltintaᷤ.
s ñ fecerunt contra di uoluntatem oĩ¬
potentem: qi hoc non ualuerunt: illo
ualuerunt. ⁊ ita ꝑ hoc ꝙ fecert contͣ
dei uoluntatem .i. p̃ceptum: de ipsis
tendunt:⁊ consilio eiꝰ resistentes. obsegu¬
unt᷑: ꝙ hoc eiꝰ dispositioni militat: ꝙ ꝑ
humanum studium resultat. Hic aꝑte
ostendit᷑. ꝙr dum mali consilio ac p̃cepto
diresistunt. ꝙ d̃ uoluntas appellat᷑: ea
faciunt. tinde uoluntas eiꝰ que ipse est am¬
pletur: que dispositio. ł bñplacittim uoc¬

Expanded text:
quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel nolit et fiat; quod evidenter ibi Aug. notavit, ubi ait: Quantum ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere valuerunt. Ac si diceret: Fecerunt contra Dei praeceptum quod appellatur voluntas, sed non fecerunt contra Dei voluntatem omnipotentem; quia hoc non valuerunt, illud valuerunt: et ita per hoc quod fecerunt contra Dei voluntatem, id est, praeceptum, de ipsis tendunt, et consilio ejus resitentes obsequuntur; quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum voca
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ .q. a deo sit ut mala fiant. Sia
hoc diceret᷑: auctor maloꝵs ¶⁊ simile¬
li. manifeste falsum ostendit᷑. falsum.
dicunt dm̃ non uelle mala fieri.
tes: p̃misse questionis parti saniori fauen¬
tes. que scõꝵs testimoniis pleniꝰ approbat
dicamꝰ dm̃ non uelle mala fieri:. nec tñ
uelle ñ fieri: neq nolle fieri. Omne eñ
ꝙ uult fieri. fit: ⁊ omne ꝙ uult nfieri.
cos fit. fiunt autem multa. que ñ uult

Expanded text:
sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus eli manifeste falsum ostenditur: Deus dicunt Deum non velle mala fieri. tes, praemissae quaestionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult
Abbreviated transcription (Latin):
exquisita in om̃s uoluntates eiꝰ: ut miro
& ineffabilimͦ nonfiat pt eiꝰ uoluntate.
ꝙ etiam fit cont eiꝰ uoluntatem: qr ñ fi¬
eret: Nineret: nec utiq nolens sinit. sed
uolens: nͨ sineret bonꝰ fieri male. nͥ om̃ps
&e de malo posset facere bñ. Inquirit sens¬
euident monstrat᷑.ꝙ. uoluntas dei etira
semꝑ implet᷑ de homine: etiam si faciat
homo cont dei uoluntatem. S attenden¬
dum est diligent. qͦmͦ in supiorib dicit᷑
feri aliqo contra deiuoluntatem: quod
tamen non fiat p̃t eam: ⁊ qualit intelli¬
gendum sit illud. qrtum ad se feceruñ
q ds noluit: qntum uͦ adomi potentiã
dei nullomͦ id face ualuerunt. Uident᷑
emmista suꝑiorib obiuare: u dictum

Expanded text:
exquisita in omnes voluntates ejus, ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod etiam fit contra ejus voluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens etiam de malo posset facere bonum benenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper im Dei voluntatem. Sed attendendum est diligenter quomodo in superioribus dicitur fieri aliquid contra Dei voluntatem, quod tamen non fit praeter eam, et qualiter intelligendum sit illud. Quantum ad se, fecerunt quod Deus noluit; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere valuerunt. Videntur enim ista superio
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia. memoria. Toluntas
siue dilectio: libum ꝙͦ arbitrium:.i.
liba inclinande uoluntatis.siue adbo¬
num siue ad malum facultas. pot̾anti
enim ꝑlib̃um arbitͥum sine iuiolenti
⁊ coactione: ad utrumlibet ꝓpͥa uolun¬
tate flecti. An om̃s fu̾int equales angl̃i¬

Expanded text:
intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utrumlibet propria voluntate deflecti.
Abbreviated transcription (Latin):
abaus. dictum ẽẽ.ꝙ. bonumẽ. mala
leri. ł ẽẽ: ñ qr malum sit bonum: uel
qr bonum sit. malum fieri. Non ẽ enim
bonum. malum fieri ab aliquo: qui a
ñ ẽ bonum ut aliqͥs faciatmalu
malum.
Sienm hoc ẽẽt bonum ꝓfecto hi¬
ds auet̾or ẽẽt: qͥ est auctor

Expanded text:
um esse quod bonum est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hDeus auctor esset, qui est auctor
Abbreviated transcription (Latin):
am sufficienter ostensũ mala fiunt
est:. ꝙ do a ctore. ñ fiunt mala. qͥdam
tamen sophistice incedentes. ⁊ io do ocib¬
lesꝓͥbare couant᷑. ex deo auct̾ore ẽẽ qͥs
mala fiunt. Hoc mͦ.ꝙ mala fiunt: ueru
est. omne autem uerum ꝙ est: ẽ a tittate.
que ds est. a deo gͥ est.:quod mala fiunt.
Q autem omne uerum a deosit: confr¬
mant auctoritate augͦni ĩ lib ͦ.lxxx.u. que¬
stionum ita dicentis. Omne uerum: auen¬
tate uerum est. Est autem ueritas. deus.
Dm̃gͥ habet auctorem. omne uerum. st
autẽ uerum. ꝙ mala ftunt. ł sunt. deosꝰ
auetore est: ꝙ sunt ł fiunt in ala. Respo¬
responde: s indignum responsione ui¬
detur.ꝙ. diet̃. Omne nãq uerum a deoc̃
ut ait aus: cui consonat ambꝵ: qͥ t̾ttans¬

Expanded text:
am sufficienter ostensum est quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne autem verum quod est, a veritate est, quae Deus est; a Deo ergo est quod mala fiunt. Quod autem omne verum a Deo sit, confirmant auctoritate Aug., in lib. 83 Quaest., q. 1, ita dicentis: Omne verum a veritate verum est: est autem veritas Deus; Deum ergo habet auctorem omne verum. Est autem verum quod mala fiunt vel sunt, Deo ergo auctore est quod sunt vel fiunt mala. 14. Responrespondere; sed indignum responsione videtur quod dicunt. Omne namque verum a Deo est, ut ait Aug., cui consonat Amb., t
Abbreviated transcription (Latin):
lasisic ꝑ maliuolos uideos. bona uolun¬
fuit: ut apłs petrꝰ qñ id fieri nolebat:
sathanas. ab ipso qͥ occisꝰ est diceretur.
Cece manifeste habes. magnumbonum
fuisse. ꝙ xp̃s occisꝰ est: ⁊ hoc bonum
qr petrus nolebat. ioredargutus est.
¶Ex quo soluit᷑ questio. utrum placuit
qua queri solet. utrum uiris bonis qd¬
debuit enim eis placere. cuit ꝗd inauto¬

Expanded text:
las: sicut per malevolos Judaeos bona volunlas: sicut per malevolos Judaeos bona voluntolus Petrus, quando id fieri nolebat, Satanas ab ipso qui occisus est diceretur. Ecce manifeste habes magnum bonum fuisse quod Christus occisus est; et hoc bonum quia Petrus nolebat, ideo redargutus est.Ex quo solvitur quaestio qua quaeri solet utrum viris Debuit enim eis placere intu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ad patrem ait. Tu cognouisti sessio¬
uem meam.i uoluisti ⁊ approbasti passio¬
nem meam: tͥ enim placuit. Uoluit itaq
tota tͥnitas ut ip̃s pateret᷑: nͨ tnuoluit
ut iudei occident: qr uoluit penam xp̃i:¬
s ñ uoluit culpam tudeors: nec tamen
noluit. Si enim noluisset: nec fuiss et.
ut pateret᷑ a tudeis.l non. Siuoluit ut
non pateret᷑ a uideis. cum pass sit: fc̃m
est itaq ꝙ uoluit ds̃ ñfieri. Si autẽ uo¬
luit pͥati a iudeis: gͦ toluit eum occidi
⁊ causa nr̃e salutis. Cum autem dr uo¬
lebat eum patił occidi a iudeis. hic di¬
stinguendum ẽ. Si enim incelligitur
sic. uolebat eum sustinere passionem. suie
crucifixionem. a iudeis illatam: uerꝰ est
sensus. Si uͦ intelligit᷑ sic. uolebat ut
iude occident eum. falsum est. Ñ enim
uolebat ds actionem iudeoꝵ. q mala
erat: s uolebat passionem bonam:. ⁊ hec
uoluntas. ꝑ malas iudeorum uoluntate.
implet ꝑ maloꝵ hõium uoluntates ma¬

Expanded text:
s ad Patrem ait: Tu cognovisti sessionem meam, id est, voluisti et approbasti passionem meam, tibi enim placuit. Voluit itaque tota Trinitas ut Christus pateretur, nec tamen voluit ut Judaei occiderent; quia voluit poenam Christi, sed non culpam Judaeorum nec tamen noluit, si enim noluisset, nec fuisset. 3ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo voluit eum occidi et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates implet per malorum hominum voluntates ma
Abbreviated transcription (Latin):
laliqͣ: eẽntia qͥđd diuina p̃dicat᷑ ñ sĩplicit̃
⁊ absolute. s ita. ut scientie. que ipsa
est. omma subiecta monstrent᷑. ⁊ uo¬
luntati. que ipsa eadem est. aliquidł
aliqua subiecta dicant᷑: ut talis fiat
sens: ds scit omniã .i. ds est: cuiꝰ scientiȩ
que ipsius eentia est. omnia subiecta
sunt. Similit̾ ds uult hoc ł illã .i. ds¬

Expanded text:
citer et absolute, sed ita ut scientiae quae ipse est, omnia subjecta monstrentur, et voluntati quae ipse eadem est, aliquid vel aliqua subjecta esse dicantur; ut talis fiat sensus: Deus scit omnia, id est: Deus est cujus scientiae quae ipsius essentia est, omnia subjecta sunt. Similiter: Deus vult haec, vel illa
Abbreviated transcription (Latin):
bona multo ampliꝰ multoq certiꝰ uolun¬
tate:am illiꝰ mala uoluntas lxemplũ¬
ẽ nunquam pͭ. tanquam si bonꝰ ponit.
filiꝰpatrem uelit uiuere. quem ds bona
uluntate uult mori. Et rursꝰ fieri pͭ. ut
loc uelit hõ uoluntate mala: ꝙ ds uult
lna uelut si malꝰ filius uelit Item exem
luntati pietas illiꝰ potiꝰ consonat. qmiuis
aliud uolentis: qm huiꝰ idẽ uolentis im¬
qͥdeo congruat: ⁊ ad quem finem. suã
quisq referat uoluntatem: ut approbet᷑.
õnon ẽ bona uoluntas. Ꝙ bona dei uo¬
intas ꝑ malas hominum uoluntates
impletur: ut in passione xp̃i contigit: uͥ
mala uoluntate. Uoluerunt enim tam̃¬
bona. ꝑ malam hominis uoluntatem im¬
pletur: ut erucifixione xp̃i factum est:
quem ds bona uoluntate mori uoluit:
iudei uͦ: impia uoluntate eum crucifix¬
erunt. Et uolebant iudei mala uolun¬
tate quiddam. ꝙ ds bona uoluntate

Expanded text:
bona multo amplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori luntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis imni, quid velle Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut approbetur ideo non est bona voluntas. 2. Quod bona Dei voluntas mala hominum voluntate impletur, ut in passione Christi contigit, ubi mala voluntate voluerunt, volbona per malam hominis voluntatem impletur: ut in crucifixione Christi factum est, quem Deus bona voluntate mori voluit, Judaei vero impia voluntate eum crucifixerunt. Et volebant Judaei mala voluntate quiddam quod Deus bona voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
bonum in se. ⁊ facienti s ñ ei cui fte: it
cum u̾itas ꝓpt̾ dm̃ alicui ñ obedienti p̃¬
dicat᷑: aliquid in se. ⁊ facienti. ⁊ cui fit
bonum: ut cum u̾itas p̾dicat᷑ ꝓpt̃ dm̃
credenti. Uñ apłs. Bonꝰ odor sumꝰ deo:
aliis odor uite. aliis odor mortis. Est s
quid. Ut enimait aus̃. in encheridiosi¬

Expanded text:
nti, sed non ei cui fit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas praedicatur propter Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est auquid. Ut enim ait Aug. in Ench
Abbreviated transcription (Latin):
homo: aut in nicħo. Ex his aꝑtȩ o¬
stendit᷑.ꝙ ñ est bonum. ut sit homo de¬
terior: qr ñ est ds eiꝰrei causa: qui tm cau¬
sa bonoꝵs ẽ. ⁊ siñ est bonum. ut homo fi¬
at det̾i̾or: ñ est gͥ bonum. ut ab eo fiat
malum non gͥuult ds̃ut ab eo fiat ma
Tende enim ad ñ eẽ. maltim est. Ipse aut:
atictor maliñ est. Tendit uͦ ad non ẽẽ: qͥ
oꝑat᷑ malum: non gͦ deo auctore ẽ quod
aliqͥs oꝑat᷑ malum. non gͦ bonum est ꝙ
auctor ẽ. ⁊ ad cuiꝰ bonitatem id ꝑtinet
ut sit omne ꝙ est boni tmmͦ causa est.
qͦ circa. mali auctor non est: udeo ipsẽ
summum bonum ẽ: a qͦ in nullo deticẽ
bonum est:⁊ malum est defice̾. non est
gͥ causa deficiendi .i. tendendi ad ñ ẽẽ: qͥ
ut ita dicam. essendi catisa est: ꝙ ommũ
que st̃ est auct̾or: que in quantum sunt:
bona st̃. Ecce aꝑte habes. ꝙ deficere a do

Expanded text:
 neque homo, aut in nihilo. Et ex his aperte o neque homo, aut in nihilo. Et ex his aperte ostenditur quod non est bonum ut sit homo deterior, quia non est Deus ejus rei causa, quia tantum causa bonorum est. Et si non est bonum ut homo fiat deterior, non est ergo bonum ut ab eo fiat malum; non ergo vult Deus ut ab eo fiat malTendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur malum; non ergo Deo auctore est quod aliquis auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod defic
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e ẽ enĩ dr̃c aliqͥd ficri deo auctore: ꝙ
deo uolente. Deo autẽ auctore: ¶ꝙ do au¬
tta. Nullo sapiente homine auctore: fit
homo detior. Ianta enim est ista culpa:
que in sapientem hominẽ cađe nequit
Est aut̃ ds. omni hoĩe sapiente p̃stanti¬
or. Multominꝰ gͥ. deo auctore fit homo
det̾ior. Multo enim est p̃stantior dei
uoluntas: quam hominis sapientis. Illo a
uitium. si longe abest a dei uoluntate.
ut rodocet: a qͦ sit querendum ẽ. Ecce
aꝑtȩ hie dic̃ aus̃. deo auctore ł uolente.
hominem non fieri detiorem: s uitio
uoluntatis suę. ñ ẽ gͦ deo auctore. qͦd
malum fit ab aliqͦ: ⁊ tea deo uolente.
mala non fiunt. ¶Q in deo non ẽ causa:¬
¶ Deinde id ut sit homo deterior.
det̾ĩor: in deo non ẽẽ asserit: in eodem
lib sic dicens: ut sit hõ det̾iorͥ aut in¬
ipso est. aut in alio: aut innicho.Si mn
nullo: nulla catisa est. Si in alio: aut
indeo. aut in aliqͦ quolibet homine: auc
in eo. ꝙ neq ds. neq homosit. S ñ in deo:

Expanded text:
eo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore homo ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis. Illo autem vitium si longe abest a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volente mala non fiunt. 11. Quod in Deo non est causa ut sit homo deterior.deterior, in Deo non esse asserit, in eodem lib. dicens ut si homo deterior, aut inipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Si in alio, aut in Deo, aut in alio quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: sed non in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
stitͥ si collige filioᷤ irłm uoluit.: ⁊ ñfecit.
Hec enim: p̃dictis plurimum obuiare
gendum sit illuo: uolui congrega
quomodo re filios tuos ⁊ noluisti.
ut ait aus̃. in encheridion. pdictam sol¬

Expanded text:
stit, si colligere filios Hierusalem voluit, et non fecit? Haec enim praedictis plurimum obviare gendum sit illstit, si colligere filios Hierusalem voluit, et non fecit? Haec enim praedictis plurimum obviare gendum sit illu
Abbreviated transcription (Latin):
s impotens. sicuti ⁊ nos sumus: qui quod
in nullo impotens: certum ẽ. ñ posse fieri
mala. ł eẽ. nisi eouolente: quomͦ enueo
inuito ⁊ nolente. posset ab al iqͦ malum fie¬
ri: cum scͥptum sit. uoluntati eius Seda¬
qͥs resistet: Supͣ etiam dixit auõ: q necẽẽ
est fieri si uoluit. S uult mala fieri: aut
ñ fieri. Si uult ñ fieri: ñ fiunt. fiunt aut̃:
uult gͥ fieri Tercia. Item. bonum est
mala ẽẽ l fieri:alioquin. summȩ bonus
non ꝑmitteret ea fieri. Uñ aus̃. in enche̾
ridion. quamuis ea inquit que mala ft̃.
inquantum mala st. ñ st bona. tam̃ ut ñ
solumbona. s etiamsint ⁊ mala. bonũ ẽ.
Nam nͥ eẽt hoc bonum. ut eẽnt ⁊ mala:
nullomͦ ẽẽ sinerent᷑ ab omnipotentibo¬
no. Cui ꝓculdubio qͣm facile est quod
uult facere: tam facile est ꝙ non uult
ẽẽ. ñ sinere. Hoc nͥ credamꝰ. ꝑiclitat᷑ nr̃a
confessio. q̃ nos in patrem omnipotentem
crede confitmͥ. Ecce hic aꝑte habes: qͦd

Expanded text:
 impotens est sicuti et nos sumus, qui quod in nullo impotens, certum est non posse fieri mala vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? Supra etiam dixit Aug. quia necesse est fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permitteret ea fieri. Unde August. in Ench., 96: Quamvis ea, inquit, quae mala sunt, in quantum mala sunt non sunt bona, tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti bono; cui proculdubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confessio, quia nos in Patrem omnipotentem credere confitemur. Ecce hic aperte habes quod
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝙ nunquam uoluit. t̃i tamen noui¬
ter:. nec uoua uoluntate. s sempiterua
tm̃ uelle pot̃: potest enim uelle. quod p̃
ab et̾uo uoluisse: habet enim potentiã
uolendi &e nẽ ⁊ ab etno: quod tñ nec
mͦ uult nec ab et̾no uoluit. ¶Nunc il¬

Expanded text:
n noviter nec nova voluntate, sed sempiterna tantum velle potest. Potest enim velle, quod potest ab eterno voluisse. Habet enim potenciam volendi et nunc ‹et› ab eterno, quod tamen nec modo vult nec ab eterno voluit. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
Multa enim fiunt cont uoluntatem
dei p̃ceptum. ł ꝓhibitionem: que tamen
non fiunt p̾t eiꝰ ꝑmissionem. Ipsi nanq
ꝑmissione. omnia fiunt mala: que tam̃.
pt̾ eiꝰ uoluntatem sempitnam fiunt. Siẽ¬

Expanded text:
Multa enim fiunt contra Dei praeceptum vel prohibitionem, quae tamen non fiunt praeter ejus permissionem. Ipsius namque permissione omnia fiunt mala, quae tamen praeter ejus voluntatem sempiternam fiunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽntia dr. una ⁊ et̾na: ⁊ de signis eius.
Nam de uoluntate di aliqͥd ꝓ sensꝰ nostri
imbecillitate dicendum ẽ. Sciendum
est gͥ. ꝙ uoluntas siue uolens. de do sccł̃m
eẽntiam dr. Non est enim ei aliud uelle.
aliud ẽẽ: s omnino idem. Et sicut idemẽ
uolentem .ꝙ ẽẽ dm̃. Nam uoluntas qua

Expanded text:
EI EST UNA ET AETERNA, ET DE SIGNIS EJUS. 1. Jam de voluntate Dei aliquid pro sensus nostri imbecillitate dicendum est. Sciendum est ergo quia voluntas sive volens de Deo secundum essentiam dicitur. Non est enim ei aliquid velle et aliud esse, sed omnino idem. Et sicut idem est volentem quod esse Deum. Nam voluntas qua
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dñr: exquisita in om̃s uoluntates eiꝰ.
Et tam sapienter exqͥsita: ut cum angeli¬
ca ⁊ humana creat᷑a peccasset. id ẽ ñ qͦd
ciaturȩ uoluntatem. q̃ factum ẽ quod
creator ñ uoluit. impłet ipse ꝙ uoluit:
bene uters ⁊ mał. tanqͣm summe bonꝰ. ad
ioꝵ damnationem . qͦs iuste pdestinauit

Expanded text:
opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus : et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est, non qcreaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos just
Abbreviated transcription (Latin):
lcosuo positum. emmentius com̃dat
yna: ut mag̃ placeant.⁊ laudabiliora
int: dum comparant᷑ malis. sꝙ mala.¬
Hinc patet. ꝙ ex mał que fiunt. aliq
quenit bonum: dum bona magis pla¬
unt ⁊ laudabiliora eristunt. Ipsis cẽ
ficientib ex malis que faciunt. inter¬
dum bona ueniunt: si scđm ꝓpositum
uocati st̾ sc̃i. Talib enm ut aic aus̃. in¬

Expanded text:
loco suo positum eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis; igHinc patet quod ex malis quae fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocati sunt sancti. Talibus enim, ut ait Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantia consuetudinis ad mirationem
non admittunt: s etiam ea que ꝓpt̾̃ rarita¬
tem ⁊ insolitum euentum. mira uident᷑:
ut sunt defectꝰ luminarium. ⁊ t̾re motꝰ.
⁊ monstruosi animantium partꝰ.⁊ bis
philosophors.etiam causis aliis ea tͥbue¬
re: cum omnino uide ñ possent suꝑiorẽ
cetis omnib causam .i. uoluntatem dei.
Itaq non nisi dei uoluntas. causa pͥma ẽ.
sanitatis. egͥtudinis. p̾mioꝵ atq penarum:
gr̃aꝵs. ⁊ retͥbutionum. Hec gͥ sola ẽ. Unde¬
ortum ẽ qͥcqͥd est:⁊ ipsa non ẽ ortaͥs et̾na.¬
ꝙ sacra scͥptura de uoluntate dei uarus
modis loqui consueuit:⁊ tam̃ non est¬
dei uoluntas. diusa:s locutio diuers a
est de uoluntate: qr nomine uoluntatiᷤ

Expanded text:
severantia consuetudinis admirationem non admittunt, sed etiam ea quae propter raritatem et insolitum eventum mira videntur: ut sunt defectus luminarium, et terrae motus, et monstrosi animantium partus, et hphilosophorum etiam causis aliis ea attribuere, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus causam, id est, voluntatem Dei. Itaque non nisi Dei voluntas causa prima est sanitatis, aegritudinis, praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum. Haec ergo sola eortum est quidquid est, et ipsa non est orta, sed sacra Scriptura de Dei voluntate variis modis loqui consuevit: et non est voluntas Dei diversa, sed locutio diversa est de voluntate Dei; quia nomina voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
dei appellant᷑: qualit accipit aus. in en¬
cheridion dicens. non fit aliquid. nisi
om̃ps fieri uelit:ł sinendo ut fiat. ul
ipse faciendo. nec dubitandum est. dmñ
facere bene. etiam sinendo fieri quecũq
Ecce manifeste hic habes dei uoluntatem
ubi includit ⁊ bona ⁊ mala omnia que
fiunt. Ideoq aꝑte distinguit. qͦmͦ deum
uelle dixit: ne ead rõne intelligeretur
uelle bona ⁊ mala: subdens. ł sinendo.
ut fiat: hoc quantum ad mala dicit. ł
ipse faciendo:. hoc quantum ad bona.
Mala enim sinit fieri. s non fac̃bona
uero ipse facit. Ideoq dirit eũ uelle:
qr ⁊ uolens mala sut. ⁊ uolens bona
oꝑat᷑. ⁊ ob hoc. ꝑmissio ⁊ oꝑatio uolun¬
tas dei dicuntur.¶Quinq supraposita

Expanded text:
Dei appellantur, qualiter accipit Aug. in Ench., cap. 95, dicens: Non fit aliquid nisi Omnipotens fieri velit, vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque Ecce hic manifeste habemus Dei voluntatem ubi includit et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et ob hoc permissio et operatio voluntas Dei dicuntur. 12. Quinque supra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa u̾ba apłi. p̃dictis ñ cont̾dicant. qͥ
de deo loquens. ait. Uult om̃s homineᷤ
saluos fieri. quors occasione uborum.
multi aueritate deuiarunt: dicentes
dm̃ multa uelle fieri. que non fiunt.
s non est intelligendum ea rõne illud
ẽẽ dict̾um: qͣsi ds uoluit aliqͦs saluari.
enim tam impie desipiat. ut dicat. dm̃
posse conutere: ñ est utiq uerum. qͦd

Expanded text:
missa verba Apostoli praedictis non contradicant, qui de Deo loquens ait: Vult omnes homines salvos fieri. Quorum occasione verborum multi a veritate deviaverunt, dicentes Deum multa velle fieri quae non fiunt. Sed non est intelligendum ea ratione illud esse dictum, quasi Deus velit aliquos salvari enim tam impie desipiat, ut dicat Deum mposse convertere? Non est utique verum quod
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentissime uoluntati dĩ aliqͥ
derogare:. h ita intelligere ꝙ scͥptumest.
uult om̃s homines saluos fieri. tanqͣͥm
diceret᷑. nullum hominem fieri saliũ.
nͥ quem fieri ipse uoluit: ñ qͦd nullus
sit hominum. quem ñ saluum fiers
uelit: s ꝙ. nullus fiat saluus nisi qͣm
uelit saluari:⁊ iorogandus est ut
uelit: q necẽe est fieri: si uoluerit.
uoluisse fieri: ꝙ factum ñ sit. hos
ssie ⁊̃ intelligit᷑ illo:¬

Expanded text:
nipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est, vult omnes homines salvos fieri, tanquam diceretur nullum hominum fieri salvum nisi quem salvum fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum nisi quem salvum fieri velit, sed quod nullus fiat salvus nisi quem velit salvari; et ideo rogandus est ut velit: quod necesse est fieri si voluerit. voluisse fieri quod factum non sit. Sic etiam intelligitur ill
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ita ut nulla ommno boni ꝑfectio ei¬
dr. ut nulla ei ꝑfect̾io boni desit:. iam cre
ñ ualet: Iam hoc ipsum ñ posse. defectio¬
nis ẽ. ñ consummationis: ⁊ pͥ eẽ melior.
sifiat capax melioris boni:.ꝙ ipse pͭ qͦt
ficisse. qͥ nee peccare posset. nec uellet:⁊ si
talem fecisset: quis dubitat eum meliorem fu
quam facit: et q̃ facit meliora ea facere.
ẽ. utrum alio mͦ ul meliori quam facit.
possit ea facere que facit. Responsio. Si
modꝰ oꝑationis ad sapientiam opificis re¬
quam facit: id est alia sapientia uel maio¬
ri sapientia. Nich enim fapientiꝰ pͭ facere:
quam facit. Si uͦ referat᷑ modꝰ ad rem ipsã.
pstare. & quib dam alium. Uñ aus. in¬
libationis possibilis deo. qͥ omnia p̃. sed
null alius nr̃e miserie sanande fuit con¬
¶Pretea queri solet utrum ds semper
possit omne ꝙ. olim potuit. Quod qͥb da¬
non uidet̾: dicentib potuit d̾s incarna

Expanded text:
est, ita ut nulla omnino boni est, ita ut nulla omnino boni dnon valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest fecisse, qui nec peccare posset, nec vellet; et talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuialia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere est utrum alio modo vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis requam facit, id est, alia sapientia vel majori sapientia; nihil enim sapientius potest facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., inliberationis possibilis Deo, qui omnia potest; sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit conPraeterea quaeri solet utrum Deus semper possit omne quod olim potuit. Quod quibusdam videtur dicentibus: Potuit Deus incarnari,
Abbreviated transcription (Latin):
ds possie facere qmͣ facit: facu¬
tatores dicere. ꝙ ea que facit ds. ñ pͥ meliora
facere: qr si posset facere. ⁊ non faceret: in¬
uidus eẽt. ⁊ non summe bonus: ⁊ hoc ex
simili astruere conant᷑. Ait enim auc̃.
quem genuit. qm̃ meliorem se genera¬
re non potuit: Nichil enim deo melius.
genuit equalem. Si enim uoluit. & ñ po¬
tuit. infirmꝰ est. Si potuit. & noluit: in¬
uidus. Ex qͦ efficit᷑: equalem genuisse fili¬
um. A simili uolunt dice. quodsi pͭ deus
rem meliorem facere quam facit: inuid
est.s non ualet huiꝰ similitudinis induc̃¬
tioqr filium genuit de suba scia. Ideoq
siposset gignere equalem.⁊ non giguẽt.:
inuidꝰ ẽẽt. Alia uͦ. que non de suba fua
facit: meliora facere pͥ. Questio qua illi
artantur ¶ Uerum hic ab eis responde¬
ri deposco.cur dicant rem aliquam suie
etiam rerum unuisitatem. in qua maior
consummatio exp̃ssa est. ñ posse ẽẽ meli¬
orem quam est:scue io. qr summȩ bona

Expanded text:
d possit facere quam factatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. quem genuit, quoniam meliorem se generare non potuit nihil enim Deo melius, debuit aequalem. Si enim voluit et non potuit, infirmus est; si potuit et noluit, invidus. Ex quo confirmatur aequalem genuisse Filium. A simili volunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non de substantia sua facit, meliora facere potest. 2. Quaestio qua illi arctantur. Verum hic ab eis responderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona
Abbreviated transcription (Latin):
pum di uoluntas: qr signa sunt diui¬
ne uoluntatis. que una est ⁊ immuta¬
bilis: s. di bñplacitum. Ideoq diligent̃
distinguat lector. uͥ de uoluntate dei
scͥptura commemorat. iuxta quem
modum accipi oporteat. Utrum.s. pro
bnplacito di.an ꝓ aliqͦ signorum eiꝰ.
Magna ẽ enim adhibenda discretio in
cogritione diuine uoluntatis: q ⁊ bñ¬
placitum di est uoluntas etus: ⁊ signũ

Expanded text:
pum Dei voluntas, quia signa sunt divinae voluntatis, quae una est et immutabilis, scilicet Dei beneplacitum. Ideoque diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum
Abbreviated transcription (Latin):
aunem hominemuienientem in h̾c munoũ.
qonq nulꝰ hominum ẽ. qͥ ñ illuminetur:
sq nͥ ab ipso. nullꝰ illuminat᷑. Pot̃ ⁊ aliomo¬
Ao illud uitelligi: dum tam̃ credere ñ
cogamur omnipotentem aliquid uolius¬
sifieri. factumq ñ eẽ: qͥ sine illis ambigui¬
tatib. suncelo ⁊ in t̾ra sic̃ uitas cantat. oĩa
quec̃q uoluit fecit: ꝓfecto facere ñ uolu¬
t. quedcunq ñ fecit. Ex his aꝑte ostendit᷑.
q̃nds ea uoluntate que ipse est ñ uult
aliqͥd fieri.ꝙ ñ fiat: neq ñ fieri. quod fiat.
Utrum mala. di uoluntate fiant: an eo
nollet nullatenꝰ fierent: rectȩ etiam q̃ri
solet. utrum ⁊ mala omniaque fiunt .i.
peccata. di fiant uoluntate. an eo nolen

Expanded text:
omnem hominem venientem in hunc mundum; non quia nullus hominum est qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, neque non fieri quod fiat. 4. Utrum mala Dei voluntate fiant, an eo nollet nullatenus fierent, recte quaeri solet utrum et mala omnia quae fiunt, id est, peccata, Dei fiant voluntate, an nolen
Abbreviated transcription (Latin):
uult om̃s homines saluos fieri. Cum enim
mana .s. uoluntate impediente uolunta¬
suos:⁊ noluisti. Ita hec dicunt᷑. tanquam
di uoluntas suꝑata sit hominũ uolun¬
tate: ⁊ infirmissimis nolendo impedieutib.
ñ potuerit facere potentissimꝰ. ꝙ uolebat

Expanded text:
 omnes homines vult salvos fieri . Cum enim mana scilicet voluntate impediente voluntanoluisti? Ita etiam haec dicuntur tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere Potentissimus quod volebat
Abbreviated transcription (Latin):
tas eẽntia ẽ sempit̾na ⁊ immutabilis:
Licet ea uarient᷑.⁊ trans eant. que ei
subiecta sunt. Que non potest ẽẽ in¬
que naturalit sunt: cuiꝰ causa non ẽ
querenda: qura nullam habet: cum
sit etua. Hec itaq summe bona
uoluitas. causa est omnium qͥ naturalit
fiunt. uł fact̾a. siue fut᷑a sunt: que nulla

Expanded text:
tas est essencia sempiterna et immutabilis, licet ea varientur et transeant, que ei subiecta sunt. Quapropter non potest esse inquae naturaliter sunt: cujus causa non est quaerenda, quia nullam habet, cum sit aeterna. Haec itaque summe bona voluntas causa est omnium quae naturaliter fiunt, vel facta sive futura sunt; quae nulla
Abbreviated transcription (Latin):
renda non ẽ. Quod uoluntas di prima
& summa causa est omnium.
oluntas gͥ dei est. ut ait aũs. in .iiͦi.li.¬
de tͥ. pͥma ⁊ summa causa omnium
specierum. atq motionum. Nichil enim
fit. ꝙ ñ de int̾iore atq intelligibili aula
sumini imꝑatoris egrediat᷑: scdm in effa¬

Expanded text:
renda non est. 5. Quod voluntas Dei prima renda non est. 5. Quod voluntas Dei prima et summa causa est omnium. Voluntas ergo Dei, ut ait Aug., est prima et secunda causa omnium temporum atque motionum. Nihil enim fit quod non de interiori atque indivisibili aula summi imperatoris egrediatur secundum ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
mai ea querit: cum nicħ ea maius sit.
qui querit. quare uoluerit ds mun
dum facere: causam querit uolunta¬
tis dei. Omnis autem causa efficiens.
maior est eo ꝙ efficit᷑ nicħ autem ma¬
ius est uoluntate dei. Non gͦ eius causa
querenda est. Idem in li. contra mani¬
cheos. Siqui dixerint. qͥd placuit deo
face celum ⁊ tram: respondendum ẽ
eis. qͥ uoluntatem di nosse desidant.
causas ⁊ uoluntatem di scire queruñ:
quod uoluntas di. omnium que sunt
ipsa sit causa. Si enim habet causam
uoluntas: est aliquid. ꝙ antecedat
uoluntatem dei:ꝙ. nefas eit credere.
Qui gͦ dicit. qr fecit d̾s celum ⁊ tram. res¬
enim dei. catisa ẽ celi ⁊ t̾re: ⁊ io. maior est
uoluntas dei. quam celum ⁊ t̾ra. Qi aut̃
ius aliqͥd querit. qm est uoluntas dei.
Nicħ autem maiꝰ inueniri p̃. Compescat
se gͦ humana temeritas:. ⁊ idꝙ non est.
ñ querat: ne idq est. non inuentat.
Ecce his auetoritatib aꝑte insinuatur.
ꝙ uoluntatis di causa nulla ẽ:⁊ io. que¬

Expanded text:
cum nihil ea majus sit. Qui quaerit quare voluerit Deus dum facere, causam quaerit voluntatis Dei. Omnis autem causa efficiens major est eo quod efficitur. Nihil autem majus est voluntate Dei. Non ergo ejus causa quaerenda est. Idem in libro contra Manichaeos, si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis: Qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quod voluntas Dei omnium quae sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere. quis quare fecit Deus coelum et terram? Cui resenim Dei causa est coeli et terrae; et ideo major est voluntas Dei quam coelum et terra; jus aliquid quaerit quam est volnihil autem majus inveniri potest. Compescat se ergo humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Ecce his auctoritatibus aperte insinuatur quod voluntatis Dei causa nulla est, et ideo que
Abbreviated transcription (Latin):
hodie: cras auitem dicem. iste pͭ legisse uł
potuit legere heriꝰ. Ubi uniꝰ rei monstrat᷑
potentia. Si autem diusis temporibus
loquentes. eiꝰd temporis ub̾ ⁊ adũbiis u¬
⁊ dicentes cras. iste potest hodie legere: ñ
idem s diu̾sa dicimꝰ eum posse. fateamͣ gͥ.
dm̃ semꝑ posse qͥcqͥd semel potuit. id est
hab̾e omnem illã potentiã qm semel hũit.¬
⁊ illius omniᷤᷤ rei potentiam. cuiꝰ semel ha¬
buit. s ñ semꝑ posse face̾ omne ilłd. quod
aliqͣndo potuit face̾. pͭ qͥdem face̾. aut
fecisse. ꝙ aliquando potuit. Similit̃ qͥcqd
uoluit. ⁊ uult: id ẽ omnem quam habu¬

Expanded text:
hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis uodie, et dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem facere aut fecisse quod aliquando potuit. Similiter quidquid voluit et vult, id est, omnem quam habu
Abbreviated transcription (Latin):
potest. que olim potuit. Ad quod dicimꝰ. qi sic̃
omnia semꝑ scit. que aliqnͣdo sciuit. ⁊ semꝑ
uult. que aliqͣndo uoluit: nec unquam
aliqͣm scientiam amittit. ł uoluntatem mu¬
tat qm habuit: ita omnia semꝑ potest. qͦ
aliqudo potuit: nͨ umqͣm aliqͣ potentia
sua pͥuat᷑. N est gͦ pͥuatꝰ potentia in carnan¬
di. uł resurgendi: licet non possit mͦ incar¬
nari ł resurgere. Sic̃ enim potuit olim
incarnari: ita ⁊ pͣ. mͦ incarnatꝰ ẽẽ : in quo
eiꝰdem rei potentia monstrat᷑. Ut enĩ olĩ
scuut se resurrecturum: ⁊ mͦ scit se refur¬
rexisse: nͨ est alia scientia. illud olim sciuis¬
se. ⁊ hoc mͦ scire: s eadem omnino: ⁊ sicut
uoluit olim resurgere.⁊ mͦ resurrexisse.
in qͦ uniꝰ rei uoluntas expͥmit᷑: ita potuit
Si enim posset mͦ nasci ⁊ resurgere: non
ẽẽt idem posse. Uba enim diusors tempor
diusis ꝓlata temporib.⁊ diu̾sis adiunc̾¬
ta adũbiis. eundem faciunt sensum:
ut mͦ loquentes dicimꝰ. iste potest legere

Expanded text:
imminuta. Ad quod dicimus, quia sicut omnia semper scit quae aliquando scivit, et semper vult quae aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum temporum diversis prolata temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere
Abbreviated transcription (Latin):
de dei uoluntate ñ recte senti rumdam¬
entes: nob obiciunt. dicentes. Obicetio qͥ¬
gͦ cum dicimꝰ. dm̃ uelle omnia. q̃ facit.
dicimꝰ eum ẽẽ. omnia que facit. Alioqͥu
ubo ẽẽ. cum de deo dr. Isi ita est. snem.¬

Expanded text:
de Dei voluntate non recte sentientes, nobis objiciunt, dicentes: go cum dicimus Deum velle omnia quae facit, dicimus eum esse omnia quae facit: alioquin rbo esse, cum de Deo dicitur. Et si ita est, no
Abbreviated transcription (Latin):
non. Et consonat rerum effectib bene¬
placitum ipsius: iipsi effectꝰ rerum. ab
illo ñ discordant: fit enim omne quod
bñplacito uult fieri: ⁊ omne ꝙ uult ñ¬
fieri: nequaquam fit. Nontta autem
est de signis: qr p̃cipit ds multis ea q̃
posse cassari. que ipse ẽ: quedam uident᷑
Dictum est enim in suꝑiorib. ⁊ auictori¬
tatib communitum.ꝙ. uoluntas dei qͦ

Expanded text:
non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne quod beneplacito vult fieri; et omne quod nfieri, nequaquam fit. Non ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quaPOSSE CASSARI, QUAE IPSE EST, QUAEDAM VIDENTUR Dictum est enim in superioribus, et auctoritatibus communitum, quod voluntas Dei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quare p̃ceptio ⁊ ꝓhibitio & consilium:
dicantur dei uoluntas
¶deo autem p̃ceptio. ⁊ ꝓhibitio. atq con¬
silium. cum sint tͥa. dr tam̃ unum qͦdo
eorum dei uoluntas: qr ista signa suntt di¬
uine uoluntatis: quem admodum ⁊ sig¬
naire dicunt᷑ ira.⁊ dilectioins signa di¬
quib iratꝰ ostendit᷑. ira ipsius nominan¬
tur. Et est figura dicendi. scđm quam
nubilo obumbrat᷑: ⁊ scđm hos tͦpos dulę
uoluntates dĩ dicunt᷑: qͥa diu̾sa sunt illa
que ꝑ tͦpum. uoltntas dei dicuntur.

Expanded text:
Quare praeceptio et prohibitio et consilium dicantur Dei voluntas. Ideo autem praeceptio et prohibitio atque consilium, cum sint tria, dicitur tamen unumquodque eorum Dei voluntas, quia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa diquibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum qunubilo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
lararum suscitauit in corpore. Nunqͥd¬
non dicendũ ẽ ñ potuit iudam suscitare
inmente: Potuit quidem. s noluit. hi
auctoritatib. multisq aliis. aꝑtȩ docĩ.
quod ds multa possit facere. que non
gͦ aliud facere quam facit:⁊ tabilitate p¬
tamen si aliud faceret. aliꝰ tentiȩ luolan
uelle quam uult. & tamen ͤ le aliati

Expanded text:
Lazarum suscitavit in corpore. Numquid dicendum est: Non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem, sed noluit. His auctoritatibus aliisque multis aperte docetur quod Deus multa possit facere quae non us aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius le quam vult; et tamen e
Abbreviated transcription (Latin):
.xii. le.a: ex quib u̾b patent̃ innuitur.
qr oe filiꝰ pot̾at rogare ꝙ non rogabat:
& pat̾ exhibere ꝙ non exhibebat. Ut̾
que nͨ uult. nͨ facit. Potuit enim facẽ:
ut .xii. legiones angłors pugnarẽt
uirtutes e ue si factȩ fuissent. egissent ũ¬
li homines penitentiam: & faece sunt a¬
illos. qui non fuerant credit. tune non
ste noluit saluos fieri: cum possent sal¬
ui ẽc̃. si uellet. tẽ inclaꝵissima sapienti
luce uidebit᷑. quod nc̃ piors fides habetꝰ
antequam mainfesta cognitione uide

Expanded text:
 Ex quibus verbis patenter innuitur, quia et Filius poterat rogare, quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterquae non vult, nec facit. Potuit enim facere, ut duodecim legiones angelorum pugnarent virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. ste Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse si vellet. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, a
Abbreviated transcription (Latin):
bositio: ita reꝓbationis eternȩ qͦdammͦ
ifectꝰ ẽẽ uidet̾ obduratio. Nec obdurat
liciam: s non imꝑciendo gr̃am: sicut
nec digni sunt. Quib enim non imꝑ¬
titur. nec digni sunt nec merentur.
potius ut non imꝑcatur hoc digni
qͦd ita ds induret qͣsi quenquam pec¬
care cogat: s tantum quibdam pecca¬
torib miscdiam iustificationis sue ñ
largit᷑. ⁊ ob hoc eos obdurare dicitur.
qr non eors miseretur: non quia im
pellit ut peccent. Corum autem non
sensib remotiesima iudicat: quam¬
Utrum aliꝙ sit meritum obdurationis. ł mĩe¬
querimus meritum obdurationis ⁊
miscdie: obdurationis meritum inue¬
nimus. miscdie uͦ meritum non inue¬
mius: qr nullum est miscdie meri¬
tum: ne gr̃a uacuet᷑. si ñ gratis dona¬
tur. s meritis reddit᷑. Miseret᷑ Axs ce iu¬
itaq scđm grãm que gratis dat᷑. lianum.
obdurat autem scđm iudicium qͦd
meritis reddit᷑. Uñ datꝰ intelligi. ut
sic̃ reꝓbatio dei est. nolle misereri: ita¬

Expanded text:
ppositio, ita reprobationis aeternae quodammodo effectus esse videtur obduratio. Nec obdurat litiam, sed non impartiendo gratiam, sicut nec digni sunt. Quibus enim non impartitur, nec digni sunt, nec merentur; potius ut non impartiatur, hoc digni quod Deus ita induret, quasi quemquam peccare cogat; sed tamen quibusdam peccatoribus misericordiam justificationis suae non largitur, ob hoc eos indurare dicitur, quia non eorumpellit, ut peccent. Eorum autem non sensibus remotissima judicat. UTRUM ALIQUOD SIT MERITUM OBDURATIONIS ET MISEquaerimus meritum obdurationis et misericordiae, obdurationis meritum invenimus, misericordiae autem meritum non invenimus; quia nullum est misericordiae meritum, ne gratia evacuetur si non gratis donetur, sed meritis redditur. Miseretur itaque secundum gratiam, quae gratis datur. Obdurat autem secundum judicium, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita
Abbreviated transcription (Latin):
boc dm̃s locutiones ambiguas es se
intelligas eum non posse facere nisi ea
que rationabilia st̃. ⁊ ea q̃ si fierent
rationabilia eẽnt: uerꝰ est sensus. Si
autem intelligas eum ñ posse facere
alia rationabilia ⁊ bona. nisi ea que
uult ⁊ facit: falsus ẽ intellectꝰ. ¶tem.
aliud actrungunt: diccntes. si potest ali
facturuim se p̃setuit. facit: nec facit
aliquid quod non p̃sciuit. Quod si p̃¬
ter pscientiam eiꝰ aliquto fieri impos¬
sibile est omne quod p̃settum est. fiera
necesse ẽ. gͥ aliud fieri quam fit:. nulla
ratione possibile est. Ñgͦ pͣ ħq̃stio ex
adeo fieri nͥ quoo fit. Hec aũ p̃dictis de¬
questio de p̃scientia facile terminat᷑.

Expanded text:
hoc dicimus locutiones ambiguas esse, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus facturum se praescivit facit, nec facit aliquid quod non praescivit. Quod si praeter praescientiam ejus aliquid fieri impossibile est, omne ergo quod praescitum est, fieri necesse est; ergo aliud fieri quam fit nulla ratione possibile est; ergo non potest a Deo fieri nisi quod fit. Haec autem quaestio de praescientia facile determinari