comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia non potest fallere iudicẽ dm̃. non
peccata ꝑsuadet. Ecce quales dños sibi fa¬
ciunt: qui colunt ydola. Quȩ enim u¬
non deo. Nolo uos socios fieri demonioꝵ
Nos autemꝰ qualem dm habemus. Audi
quid sequatur. Cum enim dixisset con¬
funcdantur om̃s qui adorant sculptilia.¬
et qui głantur insimulachris suis: ne ex¬
isterent quasi reddentes rationem de si¬
mulacris. et dicerent. non lapides sed nu¬
mina colimus: subiecit. Quȩ numina co¬
lis: Dic mͥ. Demonia colis. anspc̃ bonos.
quales sunt angłi: Sunt autem angłi scĩ.
et sunt sp̃s maligni. Ego dico. quia intem¬
plo tuo non coluntur. nisi sp̃s maligni:
qui sibi exigunt suꝑbȩ sacrificium etuo¬
lunt se coli tanquã ds̃. Maligni sunt su¬
ꝑbi sunt. Tales sunt etiam homines non
boni: qui suam głam querunt. & dĩ glo¬
riam contempnunt. Homines autẽ scõs
attendite: qui sunt similes angłis. Cum
inueneris hominem aliquem scm̃ seruũ

Expanded text:
et quia non potest fallere judicem Deum non et quia non potest fallere judicem Deum non peccata persuadet. Ecce quales dominos sibi faciunt qui colunt idola et daenon Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum.» 12. Nos autem qualem Deum habemus? Audite quid sequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, et Dei gloriam contemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum
Abbreviated transcription (Latin):
dediti sunt. qͦd ẽ periculosius. Nam si tan¬
tum ydola colerent: sicut eos non adiuua¬
rent. ita nichil nocerent. Si autem adores
& seruias demonib: erunt dñi tui. Et qui
erunt dñi tui: inuidi tui. Libertati tuȩ
necesse ẽ inuideant. Semꝑ te uelint pos¬
sidere: semꝑ talem facere qualem possinĩ
secum trahere. Est enuim insita maliuo¬
lentia quedam et puicies nocendi: istis
malignis spiritib. Gaudent demalo ho¬
minum: et de fallatia nr̃a. Si nos fefellerit.
pascuntur. Et quid querunt: Non quib
inȩternum dñentur. sed cum quib in ȩter¬
num cdampnentur. Quomͦ solet maliuo¬
lus latro nominare innocentem. Nunqͥd
sifuerit unius incensus. minus ardet. si
duo ardeant: Minus moritur. si duo
moriantur: Pȩna illi non minuitur: sed
maliuolentia pascitur. Mecum moriat᷑
Non se minus moriturũ dicens: s solatiũ
habet malum alterius. Talis ẽ. diabolus.
Seducere uult illos: qui cum illo puniant᷑

Expanded text:
dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tandediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur:
Abbreviated transcription (Latin):
putator. quia doctus sibi uidebatur: & ait.
Non ergo illum lapidem colo. nec illud simula¬
chrum: qđ ẽ sine sensu. Non enim ꝓpha ur
potuit nosse quia ocłos habent & non uidet.
et ego nescio quia illud simulacrum nec ani¬
mam habet: nec iudet ocłis: nec audit aurib.
Non ergo illud colo sed adoro qđ uideo: &e ser¬
itio ei quem non uideo. Quis ẽ istȩ: Numen
quoddã inquit inuisibile: quod p̃sidet illi
simulachro. Hoc mͦ reddendo rationem de
simulachris siuis. diserti sibi uident᷑ qͥa non
colunt ydola: et colunt demonia. Et enim
fr̃s sicut dicit apłs: quȩ immolant gentes
deinoniis immolant & non deo. Nolo uos
inquit socios fieri demonioꝵ. Nam scim᷑.
Scimus quia nichil ẽ ydolum. s quȩ immo¬
lant gentes demoniis immolant: et ñ dõ.
Dixit. Nolo uos socios fieri demonioꝵ. Hon
ergo hinc se accusent. quia quasi ydolis in¬
sensatis dediti non sunt: demoniis magis

Expanded text:
sputator qui doctus sibi videbatur et ait: sputator qui doctus sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine sensu; non enim Propheta vester potuit nosse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. Etenim, fratres, sicut dicit Apostolus, «Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos,» inquit, «socios f«Scimus quia nihil est idolum, sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis
Abbreviated transcription (Latin):
ducitis. qui non displicet uidentib. & roga¬
te illum ut illuminet eos: & bene spectent.
ẽ: Nonne confusi sunt: Nonne cotuidie con¬
funduntur : Sculptilia enim sunt manu
facta ydola. Quare iam confunduntur õs
qui adorant sculptilia: Quia uiderunt
om̃s popłi głam eius. Iam om̃s popłi glo¬
riam xp̃i confitentur. erubescant qui ado¬
rant lapides: quia lapides illi mortui erant
nos uiuum lapidem inuenimus. Inmo la¬
pides illi nunquã uixcrunt: ut nec mortui
dicantur. Lapis autẽ nr̃ uiuus c̃. et semper
uixit apud patrẽ: et ꝓnobis mortiuis reurx
etmͦ uiuit: et mors ei ultra non dñabitur.
Hanc. głam ipsius. cognouerunt popłi. di¬
mittunt templa: currunt ad eccłias. Confun¬
dant᷑ om̃s qui adorant sculptilia. Adhuc
querunt sculptilia adorare. nolucrunt desc¬
rere ydola: deserti sunt abydolis. Confundan¬
tur om̃s qui adorant sculptilia: qui głantur
insimulachris suis. Sed existit nescio quis di¬

Expanded text:
ducitis, qui non displicet vindetibus; et rogaducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confunduntur omnes qui adorant sculptilia? Quia viderunt omnes populi gloriam ejus. Jam omnes populi gloriam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapis autem noster vivus est, et semper vixit apud Patrem, et pro nobis mortuus revixit, et modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis di
Abbreviated transcription (Latin):
sum sunt: & non quȩ suꝑ terram. sunt. nonne
factus es cęlum: Carnem portas: & corde iã
cȩlum es. Conuersatio enim tua incelis erit.
Talis annuntias & tu xp̃m. Quis enim fide¬
lium tacet xp̃m: Intendat caritas ur̃a. Pu¬
tatis quia nos soli stantes hic annuntiamꝰ
xp̃m: et uos non annuntiatis: Unde adnos
ueniunt xpĩani uolentes esse. quos nunquã
uidimus. quos non nouimus. quib nunquã
predicauimus: An forte crediderunt nullo¬
fideles quib cura ẽ lucrari dõ eos qui non¬
dum crediderunt & faciunt hoc excaritate
cȩli sunt. Intonat de illis ds̃ iudicii sui t̃¬
rorem. &tremuit qui infidelis erat. & paue¬
scit: & credit. Ostendice hominib qͥd potuit
adducendo eos ad amandum xp̃m. Quanti
enim hodie adduxerunt amicos suos aut ad
panthominũ. aut coraulam. Quare nͥ aman
se reprehensionis inuenire illũ qui uic̃ scłm.
Nam et aliquando quẽ amat quisq intheatro.
hite. quos potestis. securi estote: adeum ad¬

Expanded text:
t non quae super terram sunt; nonne factus es coelum? Carnem portas, et corde jam coelum es: conversatio enim tua in coelis erit . Talis annuntias et tu Christum: quis enim fidelium tacet Christum? Intendat Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic annuntiamus Christum, et vos non annuntiatis? Unde ad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavimus? An forte crediderunt nullofideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuiadducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amandse reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque in theatrohite quos potestis: securi estote, ad eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ iħs xp̃c: de quo dictũ ẽ & uidebit
omĩs caro salutare dĩ. De quo etiam dix̃ ille
sẏmeon qͥ infantem accepit inmanus. nũc
dimittis sdñe seruum tuũ inpace: quia ui¬
derunt ocłi mei salutare tuũ. Notũ fecit dñs
salutare suum. Cui notum fecit: parti an
uniuerso: Non parti alicui: nemo fallat:
nemo decipiat: nemo dicat. ecce hic ẽ. xp̃c:
ecce illic. Qui dic̃ ecce hic ẽ: ecce illie: parces
ostendit. Cui notũ fec̃ dñs salutare suũ: Au¬
di quid sequatur. Ante conspectum gentiũ
reuelauit iusticiã suã. Dextera dĩ brachiũ

Expanded text:
s Christus, de quo dictum est, «Et» «videbit omnis caro salutare Dei» : de quo etiam dixit ille Simeon qui infantem accepit in manus, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Notum fecit Dommus salutare suum.» Cui notum fecit? parti, an universo? Non parti alicui. Nemo fallat, nemo decipiat, nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic» : qui dicit, «Ecce hic est, ecce illic,» partes ostendit. Cui «notum fecit Dominus salutare suum?» Audi quid sequitur: «Ante conspectum gentium revelavit justitiam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: Dñs nr̃ iħs xp̃c. Audi ysaiam. Qͥs cre¬
didit auditui nr̃o. & brachium dñi cui re¬
uelatum c̃ Brachium gͦ scm̃. & dextera ip¬
tera eius: s sanauit ei. Multi enĩ sanantur
sibi: ñ ei. Ecce quã multi cupiunt sanitatẽ
istã corporalem: & abillo accipiunt: abillo
sanantur: & non illi sanantuiz Quomͦ abil¬
lo sanantur: & non illi sanantur. Accepta
sanitate lascuuunt. Qui egroti casti erant:
sanati adulteri fiunt. Qui cum ȩgrotarent
neminem ledebant: & receptis iuirib inua¬
dunt & opprimunt innocentes. Sanati suñ.
s non ei. Quis ẽ. qui sanatur ei: Qui intus
sanat᷑: Quis ẽ qui intus sanat᷑ Q credit ineum
& cum interius fuerit sanatus. in nouum ho-¬
minẽ reformatur: pꝰtea ⁊ħ qđ languet ad tẽpꝰ ca¬
ro ista mortalis. recipiet infine & ipsa suã
ꝑfectissimam sanitatem. Sanemur ergo ei.
Ut autem sanemur ei. credamus indextera erꝰ.
quia sanauit ei dextera eius. & brachium

Expanded text:
Audi Isaiam: «Quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est» ? Brachium ergo sanctum et dextera iptera ejus; sed, «Sanavit ei.» Multi enim sanantur sibi, non ei. Ecce quam multi cupiunt sanitatem istam corporalem, et ab illo accipiunt; ab illo sanantur, et non illi sanantur? Quomodo ab illo sanantur, et non illi sanantur? Accepta sanitate lasciviunt: qui aegroti casti erant, sanati adulteri fiunt; qui cum aegrotarent, neminem laedebant, receptis viribus invadunt et opprimunt innocentes: sanati sunt, sed non ei. Quis est qui sanatur ei? Qui intus sanatur. Quis est qui intus sanatur? Qui credit in eum ut cum interius fuerit sanatus, in novum hominem reformatus, postea et hoc quod languet ad tempus caro ista mortalis, recipiat in fine et ipsa suam perfectissimam sanitatem. Sanemur ergo ei. Ut autem sanemur ei, credamus in dexteram ejus; quia «sanavit ei dextera ejus et brachium
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quia aliam lucem uidebat: Filius patri
manum tenebat ut ambularet: s pat̃ filio ui¬
am docebat ut uiucret. Est gͦ alia lux: quę
oritur iusto. Lux orta ẽ. iusto: & rectis corde
iocunditas. Uis illam nosse: Esto rectus cor¬
de. Quid. ẽ. rectus corde: Noli torto corde esse
addcum: resistens uoluntati ipsius. & uolens
illum curuare adte & non te dirigere
adillum: et senties iocunditatẽ. quam
norunt om̃s qui recto sunt corde. Lur orta ẽ
ni.conunuia meditantur: calices p̃parant. ro¬
sarum tempus expectant: qͥa diccum est io¬
cundamini iusti. Nide quid sequitur. Indño.
Iocundamini iusti in dño. Expectas tempus¬

Expanded text:
nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes qui recto sunt corde. «Lux orta esni,» convivia meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, justi, in D
Abbreviated transcription (Latin):
iusto. De qua luce non sibi orta. infine di¬
cent iniusti. Ergo errauimus auia uerita¬
tis. & iusticiȩ lumen non luxit nobis: & sol
non ortus ẽ nobis. Ecce amando istũ solem:
intenebris cordis iacuerunt. Quid ꝓfuit ocłis
uidere istum. & mente non uidere illum:
Tobi cecus erat: & filium suum uiã dĩ docebat.
Nostis hoc. quia tobi filium suũ admonebat:¬
& dicebat. fili fac elemosinas: qͥa elemosinȩ
ñꝑmittunt urx̧ intenebras. Et loquebatuꝵ
ille qui intenebris erat. Uidetis quia alla¬
ẽ lux quȩ orititur uisto. et rectis cordi io¬
cunditas. Oculos non habebat: et filio suo
dicebat. fac elemosinas: qͥa elemosinȩ non
sinunt ux intenebras. Hec timuit: ne dice¬
ret incorde suo filius ipsuis. Tu enim ele¬
mosinas fecisti. quare cecus mͥ loqueris: Eo¬
ce elemosinȩ adtenebras te ꝑduxerunt.
Et quom̃ mñ dicis. elemosine ñ sinunt ux in
tenebras: Quare ille ista dicebat cum fiducia.

Expanded text:
justo; de qua luce non sibi orta, in fine dijusto; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdas illã ueram lucem. Quam times enĩ
ꝑdere uidemus quib donata ẽ: cum quib
tͥ communis ẽ. Nunquid soli boni uident
istum solem cũ faciat oriri solem suũ suꝑ
bonos & malos. & pluat suꝑ iustos & iniu¬
stos: Istam lucem uident tecum iniqui.
uident tecum latrones. uident tecũ impu¬
dici. uident tecũ bestiȩ. muscȩ uermiculi.
Qualem lucem iusto seruat. qui & istis istam
dat: Merito hanc lucem infide martyres
uiderunt. Qui enim istã contempserunt. ali¬
quam uiderunt quã desiderauerunt: quia
Shanc respuerunt. Lur orta ẽ iusto: & rectis
corde iocunditas. Holite putare qͥa uere in
miseria fuerunt. cũ incatbena ambulauerũt.
Latus fuit carcer fidelib: lenes fuerunt cathe¬
ne confitentib. Habebant gaudia incatasta.
qui xp̃m predicabant intormenta. Lux orta
ẽ iusto. Quȩ lux orta ẽ iusto: Que ñ oritur
iniusto. Non ista lux: quam fecit oriri suꝑ
bonos etmalos. Est et alia lux: quȩ oritur

Expanded text:
perdas illam lucem veram. Quam times enim perdas illam lucem veram. Quam times enim perdere, videmus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem, cum faciat oriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lucem vident tecum iniqui, vident tecum latrones, vident tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gaudia in catasta, qui Christum praedicabant inter tormenta. «Lux orta est justo.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae oritur
Abbreviated transcription (Latin):
numerati sunt. Times ne animam ꝑdas.
qui capillum non ꝑdis: Deo omnia nu¬
merata sunt. Omnia redintegiabit: qui om¬
nia creauit. Non erant & creata sunt. erãt
et non reparabuntur: Tredite ergo toto
corde fr̃s mei: et qui diligitis dñm odite
malignum. fortes estote. ñ solum indili¬
gendo deum: s etiam in odiendo malignũ:
Nemo uos terreat: potentior. ẽ qui uos uo¬
cauit: omnipotens ẽ. fortior. ẽ. omĩ forti:
suꝑior. ẽ. omni excelso. Filus dĩ ꝓnobis
mortuus ẽ. Securus esto accepturum teui¬
tam ipsius. qui pignus habes mortẽ ipsiz
ꝑ quib enĩ mortiuis ẽ: Nunquid ꝓiustis:
Paulum interroga. Et enim xp̃c ꝓimpiis
iustificatus es. et deseret te Qui iustifica¬
uit impium. relinquet pium: Qui dili¬
gitis dñm: odite malignum. Nemo ti¬
ẽ iusto. Quam lucc̃ times ne ꝑdas: Tunes
ne intenebris sis: Noli timere ne ꝑdas lucẽ:
immo time nedum caues ꝑdere. istam lucẽ.

Expanded text:
numerati sunt» . Times ne animam perdas, numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant, et creata sunt: erant, et non reparabuntur? Credite ergo toto corde, fratres mei, et «qui diligitis Dominum, odite malignum.» Fortes estote, non solum in diligendo Deum, sed etiam in odiendo malignum. Nemo vos terreat; potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est omni excelso. Filius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum interroga. «Etenim Christus pro justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo tist justo.» Quam lucem times ne perdas? times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere istam lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
habere qđ xp̃c si times pati quod. xp̃c Ille
uenit ferre uitam tuã temporalem. infir¬
mam: morti obnoxiam. Certe tune mori:
si potes non mori. Qđ ꝑnaturam uitare ñ
potes. quare ꝓpter fidem ñ suscipis: Tollat
t istam uitam qui minatur aduersarius. ͥ¬
dat tibi ds̃ aliam uitam: et istam ipse tibiͤ
dedit. et si ipse noluerit: nec ipsa tolletur. Si
autem uoluerit. tolletur tibi. Habet qđ tecũ
mutet: noli timere spoliari ꝓillo. Nonuis exui
uestem pannosam: Stolam glȩ tibi daturꝰ
ẽ. Quam stolam dicis mͥ: Oportet corrupti¬
bile hoc induere incorruptionem. & mortale
hoc induere immortalitatem. Hȩc ipsa caro
tua nonperibit usq admortem. Potest seu¬
re inimicus: potestatem ultra non habet
nec inanimã nec inipsam carnem: quia &¬
si dissipet. carnẽ non impedit resurrectionẽ.
De anima sua tunebant homines. Et quid
eis dñs ait. Ur̃i autẽ & capilli capitis. õs

Expanded text:
habere quod Christus, si times pati quod Christus? Ille habere quod Christus, si times pati quod Christus? Ille venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nium. Nunquid cȩlum : Postremo quicqͥd
tͥ dedit ds̃ tollat ille: non tollit quidẽ si
non uult ds̃. Si aũt uult ds̃. tollit qđ dedit
ds. ne se tͥ auferat ipse ds̃. Dm̃ nemo tͥ¬
tollet. Tu tͥ illum tollis: si illum fugis. Forte
respondes. Non curo depatrunonio meo.do¬
iminus dedit: et dñs abstulit. Possum dicere.
Sicut dño placuit ita factum ẽ: s dimeo ne
occidat me. hoc totum ẽ. Audi gͦ psalmũ.
consolantem. Custodit dñs animas ser¬
uorum suoꝵ. Quia ergo dixerat suꝑius
qui diligitis dñm odite malignum: ne
ideo timeres odisse malignum. ne occideret
te malignus subiecit statim. Custodit dñs
animas seruoꝵ suoꝵ. Audi illum custodi¬
entem animas seruoꝵ suoꝵ: et dicentem. No¬
lite timere eos qui corpus occidunt: animã
autem non possunt occidere. Occidit & cor¬
pus qui inte plurimum potest: quid tibi
fecit: Quod et dño deo tuo. Quare amas

Expanded text:
nium: numquid coelum? Postremo quidquid nium: numquid coelum? Postremo quidquid tibi dedit Deus, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc est totum. Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, «Qui diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse malignum, ne occideret te malignus, subjecit statim, «Custodit Dominus animas servorum suorum». Audi illum custodientem animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Occidit et corpus, qui in te plurimum potuerit: quid tibi fecit? Quod et Domino Deo tuo. Quare amas
Abbreviated transcription (Latin):
pem. & non facis: iubet auaricia ut facias
fraudem. et hoc potius facis. Si hȩc ita sunt.
si talis es: noli tibi multum ꝓmittere heredita¬
tem. xp̃i. S dicis: diligo xp̃m. Qui diligiti s
dñm odite malum: hic apparet te diligẽ qd̾
malignum. dicit nob̃ aliquis ꝑsecutor. fac
fraudem dicit. adora ydolum. dicit nob̃
thus pone demonus: S nos audiuimus. qui
diligitis dominum odite malignum: Audiui¬
mus qͥdem. s si non fecerimus seuit ille: Us¬
q quo seuit: Quid ẽ ablaturus: Responde: Qre
t̃roga fidẽ tuã. pone ĩcatasta ꝯscientie aĩa tuã. torq̃
te ipsũ timore iudicii. responde cui credidis: iqͣre
credideris. Dicis mͥ: inxp̃m credidi. Quid tͥ
dit inse: Mortiuiᷤ ẽ & resurrexit: ascendit
incȩlum. Uis sequi: Imitare passionem:
expecta ꝓmissionem. Quid ergo tibi ablatu¬
rus ẽ seiuens cum ceꝑis odisse malignum
qui diligis dñm. quid ablaturus: Patrimo¬

Expanded text:
perem, et non facis; jubet avaritia ut facias perem, et non facis; jubet avaritia ut facias fraudem, et hoc potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi multum promittere haereditatem Christi. Sed dicis: Diligo Christum. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Hinc apparet te diligere quomalignum; dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audivimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, saevit ille. Usquequo saevit? quid est ablaturus? Responde; quare Interroga fidem tuam, pone in catasta conscientiae animam tuam, torque teipsum timore judicii, responde cui credideris, quare credideris. Dicis mihi: In Christum credidi. Quid tibdit in se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis Dominum? quid ablaturus? Patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
ydola. nec tantum suꝑ demonia: sed suꝑ
omnes homines iustos. Et hoc parum est
suꝑ omnes etiam angłos. Nam unde ẽ ad¬
orate eum om̃s angłi eius: nimis exaltatꝰ
qui adillum conuenimus ad eum qui nimis
exaltatus ẽ suꝑ om̃s deos: Bieue p̃ceptum
nobis dedit. Qui diligitis dñm odite mali¬
gnum. Non ẽ dignus xp̃c: cum quo diligas
auariciam. Amas illum: debes odisse quod
odit. Homo ẽ. inimicus tuus: hoc ẽ qđ tu
Creati estis abuno cieatore inuna conditione.
ectamen si filius tuus loquatur eum inimico
tuo. & ueniat addomum. inimici tui & assi¬
duas collocutiones habeat cum illo. exhereda¬
re illum uis: quia loquitur cum inimico tuo.
& quomodo: Quam iustam uocem uideris ÷
habere: Amicus es inimici mei. et queris ali¬
quid dere mea: Ergo attende. Diligis xp̃m
ris: Non dico loqueris cum illa. Quare illi
seruis: Nam multa iubet. xp̃c & non facis.
iubet tpsa & facis. Iubet. xp̃c ut uestias par¬

Expanded text:
idola, nec tantum super daemonia; sed super idola, nec tantum super daemonia; sed super omnes homines justos. Et hoc parum est; super omnes etiam Angelos: nam unde est, «Adorate eum omnes Angeli ejus? Nimis exaltatus qui ad illum convenimus, ad eum qui nimis exaltatus est super omnes deos? Breve praeceptum nobis dedit. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Non est dignus Christus cum quo diligas avaritiam. Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. Diligis Chrisris? Non dico, loqueris cum illa; quare illi servis? Nam multa jubet Christus, et non facis; jubet ipsa, et facis. Jubet Christus ut vestias pau
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ tu es dñs altissimus suꝑ omnẽ terram.
Non suꝑ solam iudȩam non suꝑ solã irłm.
non suꝑ solam syon: sed suꝑ omnem terram.
Huc uniuersȩ terrȩ iudicia dĩ uiguerunt: ut
undiq popłos conuocaret. quib non com¬
municant qui se preciderunt: nec audiunt
predictum. nec uident impletum: qm̃ tu es
dñs altissimus suꝑ omnem terram. Numis
exaltatus es suꝑ om̃s deos. Quid. ẽ nimis
Nam de xp̃o dicitur. Quid ÷ ergo nimis. nͥ ut
intelligatur ȩqualis patri: Quid ÷ suꝑ om̃s
deos: Quid sunt ydola: Non habent sensũ:
non habent uitam. Demonia habent sensum.
habent uitam: sed mala sunt. Quid magnũ
suꝑ demonia: sed nec hoc ualde magnum ẽ
Demonia quidem dii gentium: s ille nimis ex¬
altatus ẽ. suꝑ om̃s deos. Et homines dicti sũt
dii. Ego dici dii estis: & filii altissimi om̃s.
Item scriptum ẽ. Ds̃ stecit insynagoga deoꝵ
inmedio autẽ deos discernens. Inter homines
exaltatus ẽ. iħs. xp̃c dñs nr̃. nec tantũ suꝑ

Expanded text:
tissimus super omnem terram.» Non super solam Judaeam, non super solam Jerusalem, non super solam Sion, sed «super omnem terram.» Huic universae terrae judicia Dei viguerunt, ut undique populos convocaret: quibus non communicant, qui se praeciderunt; nec audiunt praedictum, nec vident impletum, «Quoniam tu es Dominus altissimus super omnem terram. Nimis exaltatus es super omnes deos.» Quid est, «nimis?» Nam de Christo dicitur. Quid est ergo, «nimis,» nisi ut intelligaris aequalis Patri? Quid est, «super omnes deos?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, habent vitam; sed mala sunt. Quid magnum super daemonia; sed nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernens» . Super omnes exaltatus est Jes
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. terra. Si non ẽ uerum. si non tota t̾ra iam
xp̃iana clamat amen. commota fulgoribus
tudo extollens se aduersus dm: factis xp̃i
dico qđ dictum ẽ. fluxit: melius uerbum
sicut cęra: afacie dñi. Ignis eisim fuit dñs. il¬
li ante faciem eius sicut cęra flurerunt: tam¬
diu duri cdonec ignis ille ammoueret᷑. Conpla¬
nata ẽ. omnis illa altitudo: mͦ blasphemare
xp̃m non audet: & paganus non ineum cre¬
cdit. non eum tamen blasphemat. Et si non¬
cdum factus ẽ uiuus lapis: tamen uictus ẽ
cdurus mons. Montes fluxerunt sicut cȩra
afaciȩ dñi. afacie dñi omnis teria. Non iu¬
deorum tantũ. s et gentiũ: sicut dic̃ apłs.
natus: sed nondum iudeȩ tantum natus. Qui
ante quam natus om̃s fecit: et qui om̃s fece¬
det ds̃. sic sedet in apłis: sic sedet in predica¬
tiorib euangelii. Et tu siuis cęlũeriꝰ. Si uis¬
eẽ celum: purga de corde tuo tertam. Si Tel¬

Expanded text:
ta est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam ta est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam christiana clamat, Amen, commota fulguribus tudo extollens se adversus Deum, factis Chrdico quod dictum est, Fluxit, melius verbum sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non Judaeorum tantum, sed et Gentium, snatus, sed non Judaeae tantum natus: quia et antequam natus omnes fecit; et qui omnes fecdet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si ter
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ẽ: Apparucrunt fulgura eiꝰ
unuiersȩ terix. Inflammati sunt inimiq:
incensi sunt mimici. Arsit quicqͥd contͣ¬
dicebat: & apparuerunt fulgura eius orbi
terrȩ. Quomͣ apparuerunt: Lit iam crede¬
rent. Unde fulgura: De nubib. Quȩ sunt
nubes dĩ : Dredicatores ueritatis. Llides
autem nubem incȩlo nebulosam: obscu¬
ram: et habet intus nescio quid latens. Si
choruscet: denube micat splendor. Exeo
ipso quod contempnebas: inde exiliuit
quomͦ uident̃ nubes & contempnunt᷑: an¬
te quam de eis exiliat qđ mueris. Erant enĩ
illi pumi homines carnem portantes infir¬
mi: deinde ydiote: indocti: ignobiles:s
erat meis quod fulguraret erat ineis quod
choruscaret. Accedebat petrus homo pisca¬
tor: orabat: & surgebat mortuus. Forma hu¬
mana nubes erat: splendor miraculi choru¬
scatio erat. Sic inuerbis: sic infactis: cũ mi¬
randa dicunt. & miranda faciunt. Apparue¬
runt fulgura eius orbi terrȩ. Uidit et comino¬

Expanded text:
manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus universae terrae; inflammati sunt inimici, incensi sunt inimici. Arsit quidquid contradicebat, et «apparuerunt fulgura ejus orbi terrae.» Quomodo apparuerunt? Ut jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit quomodo videntur nubes, et contemnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commo
Abbreviated transcription (Latin):
serat enim fenum: ut purgaretur aurum.
Aurum fides ẽ: fęnum carnalis concupiscen¬
tia ẽ Omnis caro fęnum ysaias dicit: &
omnis honor carnis ut flos fem. Quicqͥd
ẽ ergo inhomine carnali appetens ua¬
na & scłaria: fenum ẽ. Quã multi forte &
fr̃s nr̃i ierunt adtheatrum. fȩno ducti st̃.
Nonne optandus ẽ istȩ illis ignis: ut fęnũ
ardeat: & aurum purgetur: Quod enum
illis inest fidei: feno premitur. Bonum ẽ
ergo eis ardere scõ igne: ut feno consũpto:
splendeat preciosum. qđ redemit. xp̃c. Gͦ¬
ignis ante eum preibit: & inflammabit
incircuitu inimicos eius. Sunt qui salu¬
briter arsecunt. hodie fideles eius sunt.
nimici eius erant: & nunc iam fideles.
eius sunt. Queris inimicos: Non sunt.
Consumpti sunt: arserunt. Caritas. con¬
sumpsit incis qđ ꝑsequebant᷑. xp̃m: Ee
purgauit in eis qđ crederent in xp̃m. Et
inflammabit incircuitu inimicos eius.
gna exultatio. Sonne uidemus: Nonne

Expanded text:
serat enim fenum, ut purgaretur aurum. serat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam multi forte, et fratres nostri icrunt ad theatrum? feno ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redemit CIgnis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» Sunt qui salubriter arserunt, hodie fideles ejus sunt; inimici ejus erant, et nunc jam fideles ejus sunt: quaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consumpsit in eis quod persequebantur Christum, et purgavit in eis quod crederent in Christum: «Et inflammabit in circuitgna exsultatio. Nonne videmus? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliquam antiquam originem ingenti¬
bus habuit: et in illa exectabili deo infide¬
litate separati sumus abeo qd eramus: s
gladius intercessit secernens non int̃ficiens.
hoc mͦ & ignis. Igoem ueni mittere interrã.¬
Et exarserunt homines credentes ineum:
acccperunt flammam caritatis. Propterea
et ipse sp̃s sc̃s cum missus esset apłis: sic ap¬
paruit uisȩ sunt illis inquit lingue diuise
uelut ignis: qui et insedit suꝑ unum quẽq
eorum. Isto igne flammati. cȩꝑunt irȩ ꝑ
mundum. & inflammare. et incendere incir¬
cuitu inimicos eius. Quos inimicos eius:
Qui deserto deo aquo facti erant: adorabant
sumulachra quȩ fecerant. Ipsi incendebant᷑
si mali erant ad consumptionẽ: si boni e¬
rant adreparationẽ. Aut ipse incendeba¬
tur qui nolebat credere illo igne. audito
uerbo dĩ factus peior: inuidia sua ex ustꝰ
atq consumptus: aut si conuerteretur¬
et crederet: nec sic mnillo nichil arsisses. Ar¬

Expanded text:
aut aliquam antiquam originem in Gentiaut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si convertereturet crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
terat non nasci natus ẽ Tu enim conditio¬
ne natus es: ille uoluntate. Tu conditio¬
ne moreris: ille miscđia. Quomodo ergo
nichil illi nocuerunt iudȩi: sic nec tibi qͥs¬
quam ꝑsecutor inimicus. si tu elegeris eẽ.
menbrum capitis illius. Ecce intelleximꝰ
ignem ante eum preeuntem: idest hoc tẽ¬
pore intelligendum inpęnã quandã infi¬
possumus & in salutem redemptoꝵ. Ita enĩ
ꝓposueramus. Idem ipse dñs ait Ignẽ ue¬
ni mutere interrã. Sic ignem: quomͦ gladi¬
um. Nam et quodam loco ait. non se uenis¬
se pacem mittere interram: s gladium. Gla¬
diũ adseparationem: ignẽ adustionem.
S: utrunq salubre quia & gladius uerbi ip¬
siuis salubriter nos separauit aconsuetudi¬
ne mala. Gladium enim attulit: et sepa¬
rauit unum quemq fidelium aut apatre
suo qui inxp̃m non credidit aut amatre
similiter infideli: aut certe si deparentib
xp̃ianis natus ẽ. saltem aꝓgenie sua pͥore.
Nemo enim nr̃m. non aut auum. aut ꝓauũ.

Expanded text:
terat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est, hoc tempore intelligendum in poenam quamdapossumus, et in salutem redemptorum; ita enim proposueramus. Idem ipse Dominus ait: «Ignem veni mittere in terram» . Sic ignem, quomodo gladium: nam et quodam loco ait non se venisse pacem mittere in terram, sed gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum,
Abbreviated transcription (Latin):
det tu manes integer. Et iniusticia illiꝰ illi
nocet: tibi nichil nocet: nisi forte putas qr
nocet tibi. si corpori tuo aliquid fecerit: &¬
anima patiens & incorrupta addm coro¬
nanda ꝑuenerit: sequens exemplum dñi
sui qui pati maluit aiudeis: & qui pote¬
rat non mori mortuus ẽ: quia & qui po

Expanded text:
det, tu manes integer; et injustitia illius illi det, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui po
Abbreviated transcription (Latin):
mas. inde tolerantiã: dubitas ꝓnuntiare
quis eorum ardeat pęnamq patiat᷑: ille ne
cuius corpus ueratur: ancuius animus
ulit uȩxatur. ꝓpt̾ea et ysaias ꝓpħa dixit. Et
nunc ignis aduersarios comedet. Quid. ẽ
et nunc: Ante quam ueniat dies ille iu¬
dicii magnus: iam furore suo ardent: qui
postea supplicio sempiterno ignis illiuis ar¬
suri sunt. Nisi forte putatis fr̃s mei: quia
iniusticia quȩ ꝓcedit ex homine adleden¬
dum alterum hominem: illi adquem ꝓce¬
dit nocet. ⁊ illi de qͦ ꝓcedit ñ nocet: Uñ fieri pot:
Aliqñ facła ardens apponit᷑ ad lignum humi-¬
dum et uiride: & non illud incendit:
ipsa tam̃ ardet: Sic ⁊ inimicꝰ tuus: Siqͥ forde
existit inuistus qui tibi moliatur insidias:
uel preparet aliquã molestiam: iniustus ẽ.
Tu si uiride lignum fucris: id÷ si suco spũali
iugens & uirens. flammnis inimiciciarũ resti¬
teris: orando ꝓillo qui te ꝑsequitur: ille ar¬

Expanded text:
mas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare mas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animus vastatur? Propterea et Isaias propheta dixit: «Et nunc ignis adversarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ar
Abbreviated transcription (Latin):
quodam igne dicit: qui preibit anteil¬
lum ante quã ueniat aduidiciũ. Dici¬
id÷ ꝑtotũ orbem terrarũ inimicos ciss.
Ille ignis post eius aduentum erit. aste d¬
tem ignis ante eum preibit. Quis ẽ eit̃
istȩ ignis: P ossumus eum acciꝑe umps
na maloꝵ. possumus insalute redemptor
sumens eos qui ꝑsequebantur: quam eos
quos ꝑsequebantur. Cum enim uidemus
duos: unum irascentem. alterum patient̃
ferentem: quis eoꝵ ardeat ur̃m ẽ iudicare
Potestis ingenere humano tale spectaculũ
contueri. Pouite uobis ante ocłos hominẽ
iniquum commotũ animo. trucem uultu.
flammantib ocłis scintillantib uerbis.
ferri in hominis necẽ: in depredationem:
ininiurias: in eontumelias: non se capere:
ñ se denere: alterum patienter excipientem
uerba: plagas: quicquid ille inferre uolu¬
erit: & ꝑcutienti maxillam parantẽ alte¬
ram: cum uideris hinc furias. inde lenita¬
tem: hinc iram. inde patientiam: hinc fła¬

Expanded text:
quodam igne dicit, qui praeibit ante ilquodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dict totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum. sumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flam
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. Ergo quia isti facti sunt iusti qui ineũ
crediderunt: iustificati exfide facti sunt se¬
des ipsius. Sedet in ipsis iudicans exipsis.
et dirigens eos. Quare: Quia mansuetos ĩ¬
uenit. ueluti uimenta mitia: non recalci¬
trantia: non collũ suꝑbum aduersus iu¬
gum eius excutientia: non flagellum eius
recusantia. facta sunt uimenta eius bona
mansueta: & meruerunt qđ dictum ẽ in
alio psalmo. Duriget mites inuidicio: do¬
cebit mansuetos uias suas. Propterea ergo
ulis nubes &caligo: quia non sunt recti:
De quo igne dicit fr̃s. ignis ante. eũ pibit
et inflammabit incireuitu inimicos es
Non arbitror de illo igne diciꝰ inquẽ me¬
tencdi sunt impii illa ultima uidicii sen¬
tentia quib ad sinistram separatis sicut
ineuangłio lectum meminimus: dicurꝰ
ẽ ite inignem ȩternum qui preparatuss
diabolo & angłis eius. N on puto de illo
igne dici. Unde hoc non puto: Qua de

Expanded text:
tiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum tiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; De quo igne dicit, fratres, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt: iusticia et iudicium fidelib qui
ineum crediderunt. Illi enim ꝑsuꝑbiam
ñuiderunt: illi ꝑhumilitatem ditigi me¬
rucrunt. Audi nubes et nebulam: & audi
iusticiam & iudicium. Ipse dñs ait. Iniui¬
dicium ego inhunc mundum ueni: ut qͥ
ñuide nt uideant: & qui uident cȩci fiãt
Quid. s̃ qui uident cȩci fiant: Qui sibi ui¬
dere uidentur: qui se sapientes putant: qͥ
non sibi arbitrantur necessariam medic¬
nam: ipsi cȩci fiant: ipsi ñ intelligant. Q
autem ñ uident uideant: qui cȩcitatem
confitentur illuminari mereantur. Sie
ergo incircuitu eius nubes & caligo his qui
eum non cognouerunt: confitentib autẽ &
humiliantib se iusticia & iudicium dircc¬
tio sedis eius. Sedem euis dicit eos ipsos qͥ
ineum crediderunt. De ipsis enim sibi fȩcit
sedem: quia ineis sedet sapientia. filius enĩ
dĩ: sapientia dĩ ẽ. Audiuimus autem exa¬
lia scriptura: magnum huius intelligentiȩ
documentum. Anima iusti: sedes sapien¬

Expanded text:
icium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam non viderunt, illi per humilitatem dirigi meruerunt. Audi nubes et nebulam, et audi justitiam et judicium. Ipse Dominus ait: «In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant» . Quid est, «qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapien
Abbreviated transcription (Latin):
culis. totũ inundũ luxutiari uaris nugs̃
et tamen clamabat. ñ ẽ gaudere impiis dic̃ dñs.
Si hoc non ẽ gaudere. quale gaudiũ uidebat. in
cuiꝰ comparatione ñ erat hoc gaudiũ: Tanquã
si tu nosses solem: &alicui laudanti lucemã di¬
ceres. non ẽ. ista lux. Quare lux non ẽ: Ille pro
magno habet. gaudet. exultat: & tu dicis. ñẽ.
ista lux: Aut si quis sumiã muraretur. dic̾esis.
non ẽ ista pulchritudo. Et si forte ille occupa¬
tus esset cura compositionẽ menbroꝵ in illa

Expanded text:
culis, totum mundum luxuriari variis nugis; culis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset cir