comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et aũtisse faciem suam ut misereatur
illius in et̾nũ. Si gͦ iudei et nr̃i nuda¬
iantes dicunt isrł ad modicũ dereli¬
ctum ut in aduentu xp̃i eiꝰ misertat᷑
deus. et modicum int̾pretant᷑ ad com¬
parationem totiꝰ et̾nitatis: cur et nob̾
ñ concedunt modicum dicere cempus
qd̃ gentes sunt dereliete ut abiecam
modico que in adolescentia sua dĩfu¬
erant. pꝰea in senectute et̾nam miscdiam
consequant᷑. p̃sertim cũ inuocatione
tione parumꝑ uidemur exclusi sic illa
exclusione ꝑpetua. nob̃ ad dm̃ reditꝰ con-¬
cedatur: ꝑpetuam aut̃ exclusionem di¬
ximus:. si ñ egerint penicentiam. Alio¬
quin paulus apłs dicit. Conclusit d̃s
omĩa sub peccato: ut omĩb miserat̃.
Que nos de eccłia ex utroq populo con¬
gregata int̾pretati sumus. et
iudei de ierłm accipiunt quiso¬
lam tropologiam secuntur. et in locis
difficillimis libere disputationis ex¬
cursu nascentes fugnint questiones

Expanded text:
et avertisse faciem suam, ut misereatur et avertisse faciem suam, ut misereatur illius in aeternum. Si ergo Judaei et nostri judaizantes, dicunt Israel ad modicum derelictum, ut in adventu Christi ejus misereatur Deus; et modicum interpretantur ad comparationem totius aeternitatis: cur et nobis non concedunt, modicum dicere tempus, quo gentes sunt derelictae: ut abjectae in medio, quae in adolescentia sua Dei fuerant, postea in senectute aeternam misericordiam consequantur? Praesertim cum in vocatione tione parumper videmur exclusi, sic illorum exclusione perpetua nobis ad Deum reditus concedatur. Perpetuam autem exclusionem diximus, si non egerint poenitentiam. Alioquin Paulus apostolus dicit: Conclusit Deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Quae nos de Ecclesia ex utroque populo congregata interpretati sumus; et Judaei de Jerusalem accipiunt: qui solam tropologiam sequuntur, et in locis difficillimis liberae disputationis excursu, nascentes fugiunt quaestiones,
Abbreviated transcription (Latin):
bus magis congregabo te.In mom̃to
indignationis abscondi faciem meam
parumꝑ ate: et in miscd̃ia sempit̾na
imisertꝰ sum tui. dix̃ redemptor tuus
dominꝰ.Lxx. Non ut mulietem dere¬
lictam et pufillanimem uocauit te
dñs: neq ut mulierem que ab adoles¬
centia odiosa ẽ. dixit dñs tuus. Temꝑe
serebor tui. In furore paruo auerti
faciem meam a te: et in miscdia sem¬
pit̾na miserebor tui dix̃ qui eruit te.
Hic amici iudeorũ uelificant mulie¬
rem derelictam et uxorem ab adoles¬
centia abiectam quam ad punctum
in modico dereliquit dominꝰ. ierłm
c̃ẽ dicentes: qui abscondens parumꝑ
faciem suam susciꝑet eam in miseri¬
cordiis sempit̾nis. et dolorem p̃teritũ
gaudio commnutaret. Hociuxta hebra-¬
icum: porro iuxta .lxx. non eam dicit
quasi derelictam mulierem et pusil¬
lanimem uocatam dño neq sic̃ uxorẽ
que ab adolescentia odio habita sit:
s icc̾co se eam ad modicum reliquisse.

Expanded text:
bus magnis congregabo te. In momento bus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te: et in misericordia sempiterna misertus sum tui, dixit redemptor tuus Dominus. LXX: Non ut mulierem derelictam et pusillanimem vocavit te Dominus, neque ut mulierem, quae ab adolescentia odiosa est, dixit Deus tuus. Tempore ia magna miserebor tui. In furore parvo averti faciem meam a te: et in misericordia sempiterna miserebor tui: dixit qui eruit te Dominus. Hic amici Judaeorum vilificant mulierem derelictam et uxorem ab adolescentia abjectam, quam ad punctum et ad modicum dereliquit Dominus, Jerusalem esse, dicentes. Qui abscondens parumper faciem suam susceperit eam in misericordiis sempiternis, et dolorem praeteritum, gaudio commutarit. Hoc juxta Hebraicum. Porro juxta Septuaginta non eam dicit quasi derelictam mulierem, et pusillanimem vocatam a Domino: neque sicut uxorem, quae ab adolescentia odio habita sit; sed idcirco se eam ad modicum reliquisse,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ trementem uerba eius: Porro alius est
impiorum tremor. qui ex motu supplicii
nascitur: de quo scriptum est. meror appre¬
hendit impios. Ecce accola uemet
qui non erat mecum: aduena quondam
turs adiungettr tibi. lxx. Ecce proseliti
accedant adce ꝑ me. & coloni erant tin.
& ad te confugient. & hec udei putant
ad ietusalem dici: quod multi degentibꝰ
proselitisunt futuri. & legem moysi ce¬
rimonias ꝙ suscipiant. Q uod nos iuxta
ceptam interpretationem ad ecclesiam
referimus: que per apostolos ex utroq
populo congregata est. que non habet
maculam neꝙ rugam. que libera est. ou¬
est mater ommum credentium. adquoᷤ
proselitos & aduenas congregandosim¬
sit dominus discipulos suos dicens. Doce¬
te omnes gentes & confugiant ad euaꝗ¬
gelium. & nouam legem suscipiant a
ut habitatores quondam ydolatrie siafi
coloni ecclesiȩ: de quibus in psalmis aice¬
tur. Dominus sapientes facit cecos. siue

Expanded text:
et trementem verba ejus ? Porro alius est et trementem verba ejus ? Porro alius est impiorum tremor, qui ex metu supplicii nascitur. De quo scriptum est: Tremor apprehendit impios . Ecce accola veniet, qui non erat mecum; advena quondam tuus adjungetur tibi. LXX: Ecce proselyti accedent ad te per me, et coloni erunt tui, et ad te confugient. Et haec Judaei putant ad Jerusalem dici, quod multi de gentibus proselyti sint futuri, et legem Moysi caeremoniasque suscipiant. Quod nos juxta coeptam interpretationem ad Ecclesiam referimus, quae per apostolos ex utroque populo congregata est, quae non habet maculam, neque rugam, quae liber est, et mater omnium credentium . Ad quos proselytos et advenas congregandos, misit Dominus discipulos suos, dicens: Docete omnes gentes , ut confugiant ad Evangelium, et novam Legem suscipiant, ut habitatores quondam idololatriae, fiant coloni Ecclesiae. De quibus in psalmis dicitur: Dominus sapientes facit caecos. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
angelos intelligimꝰ celestesq uirait
putet fuisse eum qui t̾renis lapidib
ornatus sit et habuerit similitudinẽ
et signaculum dei: De natura igitur
omĩum lapidum et ꝑ partes signacu¬
lorum non ẽ. huiꝰ temꝑis dicere neq
enim semꝑ dicenda sunt omĩa: nunc
tantum de carbunculo saphiro et ias¬
pide disseramus. Carbunculus qui pa¬
ratur siue ꝑ ordinem sternit᷑. uidetur
michi ignitus sermo doctrine. qui fu¬
gato errore tenebrarum. illuminat
corda credentium. Hic ẽ. quem unus
de seraphin tulit forcipe comp̾bensũ
ad isaie labia purganda. Qui nascicur
tur in fundam̃tis: celi habet simili¬
tucdinem. et supra nos aeris. Et qui
talis ẽ. illud pofsit aristophanum
sermonem uertere possumꝰ. scando
lo apło nr̃a autem conu̾satio in celis
ẽ. hicrechielis quoq scriptura comine¬
morat quod locus in quo chronus dĩ
sic saphiri habeat similicudinem. et
gloria domini in hoc colore consisas

Expanded text:
Angelos intelligimus coelestesque Virtutes Angelos intelligimus coelestesque Virtutes putet fuisse eum, qui terrenis lapidibus ornatus sit, et habuerit similitudinem et signaculum? De natura igitur omnium lapidum, et per partes singulorum, non est hujus temporis dicere; neque enim semper dicenda sunt omnia. Nunc tantum de carbunculo, sapphiro et jaspide disseramus. Carbunculus qui paratur, sive per ordinem sternitur, videtur mihi ignitus sermo doctrinae, qui fugato errore tenebrarum, illuminat corda credentium. Hic est quem unus de Seraphim ad Isaiae labia purganda : qui nascitur, itur in fundamentis, coeli habet similitudinem, et supra nos aeris: qui talis est, ut possit illud Aristophanicum sermonem vertere possumus: Scando lo apostolo: Nostra autem conversatio in coelis est . Ezechielis quoque Scriptura commemorat, quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria Domini in hoc colore consistat,
Abbreviated transcription (Latin):
tura sit pofitꝰ. carbunculus saphirus
et iaspis. Necdum enim ꝑfecta retine¬
mus nec ad pͥmam ꝑuenimus : quia
nunc ꝑspeculum uidemus. in enig¬
mate. Porro in ierechiel. sic scriptum
reperimus. Tu es signaculum simili¬
tudinis et corona decoris: in deliciĩs
paradisi dei fuisti. Omni lapide pͥmo
indutus ẽ. sardio et topario et ⁊ma¬
ragdo et carbunculo et saphiro et ias-¬
pide.Argento quoq et auro et ligilio
et achate. et amecisto. crisolito et be¬
rillo et onichino. auroq replesti the-¬
sauros tuos: et apotecas tuas in te.dq̃
hie conditus eo: eum cherubmn posui
te inmonte scõ meo. fiusti in medioli¬
pidum ignitorum inmaculat᷑ in die¬
bus tius exquo conditus es: done m¬
uente sunt in te iniquitates tue. Qiuiz
enim tam stultus et uecordis ingenũ
ut in paradiso dĩ positum pͥncipem ꝙͥ¬
riquencũq illum eẽ dederit et con¬
ditum int̾ cherubin et int̾ igneos la¬
pides conu̾satum quos haut dubie

Expanded text:
tura sit positus, carbunculus, sapphirus, tura sit positus, carbunculus, sapphirus, et jaspis. Necdum enim perfecta retinemus, nec ad prima pervenimus, quia nunc per speculum videmus in aenigmate. Porro in Ezechiel sic scriptum reperimus: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omni lapide primo indutus es, sardio, topazio, et smaragdo, carbunculo et sapphiro et jaspide, argento quoque, et auro et lyncurio, et achate, et amethysto, et chrysolitho, et beryllo, et onychino; auroque replesti thesauros tuos et 638 apothecas tuas in te. A qua die conditus es, cum Cherubim posui te in monte sancto meo; fuist in medio lapidum ignitorum, immaculatus in diebus tuis, ex quo conditus es, donec inventae sunt in te iniquitates tuae . Quis enim tam stultus et vecordis ingenii, ut in paradiso Dei, positum principem Tyri, quemcumque illum esse crediderit, et conditum inter Cherubim et inter igneos lapides conversatum quos haud dubie
Abbreviated transcription (Latin):
cum et grecorum plurimi scripserint
et latinorum. Equib tancum nomi-¬
nabant uirum sc̃e et uenerabilis me¬
morie ep̃m epiphanium. qui insigne
nobis ingeniĩ et eruditionis sue reli¬
quit uolumen quod scripsit nepiais¬
latinos oratorem et philosophum qui
in oꝑe pulcherrimo naturalis histo¬
rie tricesimum scptimum librum
qui et extremus ẽ. lapidum atq gem¬
marum disputatione compleuit.
hi duodecim lapides scribuntur ꝑ or¬
logio pontificis et in corona atq dia¬
demate principis tyri. Dicamꝰ pͥmũ
de exodo. Quatuor ordines intexti erãt
lapidum. Ordo primus. habuit la¬
pidem sardium topatium ⁊ marag¬
dum. Ordo secundꝰ. carbunculum. sa¬
phirum. iaspidem. Ordo t̾cius: ligiri¬
um. achaieu. ametutum. Ordo quar¬
tus. crisolitum. bcrillum. onichinũ.
auro circumdatos. et scri ꝑti erant
ex nominib duodecim tribuum fili¬
orum ifrł. In quo notandum qd scd̾s
ordo lapidum etiam in p̃senti scrip¬

Expanded text:
cum et Graecorum plurimi scripserint cum et Graecorum plurimi scripserint et Latinorum. E quibus duos tantum nominabo, virum sanctae et venerabilis memoriae episcopum Epiphanium, qui insigne nobis ingenii et eruditionis suae reliquit volumen, quod inscripsit περὶ λίLatinos oratorem et philosophum, qui in opere pulcherrimo naturalis historiae tricesimum septimum librum, qui et extremus est, lapidum atque gemmarum disputatione complevit. Hi duodecim lapides scribuntur per orlogio pontificis, et in corona atque diademate principis Tyri. Dicamus primum de Exodo: Quatuor ordines intexti erant lapidum . Ordo primus habuit lapidem sardium, topazium, smaragdum. Ordo secundus, carbunculum, sapphirum, jaspidem. Ordo tertius, ligirium, achatem, amethystum. Ordo quartus, chrysolithum, beryllum, onychium, auro circumdatos; et inscripti erant ex nominibus duodecim tribuum filiorum Israel. In quo notandum quod secundus ordo lapidum etiam in praesenti Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quis aucem suꝑ fundamentum hoc edi¬
ficat aurum argentum lapides p̃ciosos
ligna fenum stipulam: uniꝰ cuiusq opꝰ
manifestum crit. De hoc funcdamento:
et in epła altera loquitur. E dificati
suꝑ fundamentum apłorum et ꝓpħa¬
rum: ipso angulari lapide iħu xpisto.
Et iterum. In quib om̃s edificamini
lapides uiuentes in sacerdotium scm̃:
offerre spiricales uictimas. De his lapi-¬
dibus mistice dicit̃. Lapides scĩ uolium¬
tur suꝑ t̾ram. E quib edificat xp̃c ec
cłam suꝑ t̾ram: dicens in cuangelio.
suꝑ hanc petram edificabo eccłam me-¬
am. Quam ciuitatem qui meruerit
intrare gaudens: loquetur in domino.
Sicut audiuimꝰ ua uidimus in ciuitate
dñi uirtucum. in ciuicate dĩ nostri: ds̃
fundauit eam in et̾num. Suꝑ condico¬
re huiꝰ ciuitatis: ec in alio loco dicitur.
hic edificabit ciuitatem meam et re¬
ducet captiuitatem populi mei. Dena¬
tura autem duodecim lapidum atq
gemmarum non ẽ. huiꝰ temꝑis dicere:

Expanded text:
um hoc aedificat aurum, et lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus manifestum erit. De hoc fundamento et in Epistola altera loquitur: Aedificati super fundamentum Apostolorum et Prophetarum, ipso angulari lapide Jesu Christo ; et iterum: In quibus omnes aedificamini lapides viventes in sacerdotium sanctum, offerre spirituales victimas . De his lapidibus mystice dicitur: Lapides sancti volvuntur super terram , quibus aedificat Cam super petram, dicens in Evangelio: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quam civitatem qui meruerit intrare, gaudens loquitur Domino: Sicut audivimus, ita vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum . Super conditore hujus civitatis, et in alio loco dicitur: Hic aedificabit civitatem meam, et reducet captivitatem populi mei . De natura autem duodecim lapidum atque gemmarum, non est hujus temporis dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderunt: que p̃parauit ds diligen¬
tib se. ⁊ seruientib. qui nullũ aliũ habetĩ
dñm̃ msi dm̃. Et hec ẽ iusticia eorum qui
apud dñm sunt dicit dñs: ut p̃sens tribu¬
latio futuro gaudio compensetur. Porro
iuxta .lxx. iste michi sensus uidetur. Ego
creator tuus non ita te feci. quomodo di¬
abolus faber pessimus immundo spũ
conflat uasa unquitatis & profert ea
inꝑditionem. Qui scire debet qd̵ huius¬
cemodi uasa ꝓsꝑum iter non habeant
s incursu medio confringant᷑. Que fint
aũuasa: seq̃nti sermone demonstrat.
Et om̃is qui furget contrate iniudicium
om̃s eos unces. Uasa iniquitatis uocem
habent. Que uox surgit contra eccłiam:
quando ponunt heretici in excelso os
suum: & lingua eorũ pertransit ad ter¬
ram. Qd̃ꝙ sequitur & obnoxii tui ert̃
inea. obelo prenotaunnus: quod non
tam alxx. quam amalis scriptoribus
uidetur additum. Cum autẽ omnem
uocem surgentem ad uer sũ se eccłia
iticerit: tũc seruientib dño & obedienti¬

Expanded text:
tem diligentibus, ergo et servientibus, qui nullum alium habent Dominum, nisi Deum. Et haec est justitia eorum qui apud Deum sunt, dicit Dominus, ut praesens tribulatio futuro gaudio compensetur. Porro juxta Septuaginta iste mihi sensus videtur: Ego Creator tuus non te ita feci quomodo diabolus faber pessimus immundo spiritu conflat vasa iniquitatis, et profert ea in perditionem: qui scire debet quod hujuscemodi vasa prosperum iter non habeant, sed in cursu medio confringantur. Quae sint autem vasa, sequenti sermone demonstrat; Et omnis vox quae surget contra te in judicium, omnes eos vinces. Vasa iniquitatis vocem habent, quae vox surgit contra Ecclesiam, quando ponunt haeretici in excelsum os suum, et lingua eorum pertransit ad terram. Quodque sequitur: Et obnoxii tui erunt in ea, obelo praenotavimus, quod non tam a LXX quam a malis scriptoribus videtur additum. Cum autem omnem vocem surgentem adversum se Ecclesia vicerit, tunc servientibus Domino et obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
m .lxx. non habentur. emuli nr̃i do¬
ceant affumpta aliqua de .lxx. testi
bris. et finita contentio ẽ. Hoc diximꝰ
quia p̃sens capitulum cum in sensu
unum sit in uerbis discrepat: acuius
explanatione qͥntuispost decimum
ni que ñ pariebas: qm̃ plures filui de¬
serte magis quam enis que habet ui-¬
rum dicĩt dñs.lxx. Letare sterilis que¬
non paris. erumpe et clama que non
parturis: quia plures filui deserte ma

Expanded text:
 non habentur; sic aemuli nostri doceant assumpta aliqua de Septuaginta bris: et finita contentio est. Hoc diximus, quia praesens capitulum cum in sensu unum sit, in verbis discrepat. A cujus explanatione quintus post decimum nni, quae non parturiebas: quoniam plures filii desertae, magis quam ejus quae habebat virum, dicit Dominus. LXX: Laetare, sterilis, qunon paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia plures fil
Abbreviated transcription (Latin):
machus hunc locum ita int̃pretatus
est. Letare sterilis que non peꝑisti: gau¬
de in exultatione et ymni que ñ par¬
turis. Piures enim filii disfipate magis
quam que erat sub uiro. a quo theodo¬
tio et aquila. p̃ter pauca uerba nondu¬
crepant. Post natiuitatem saluatois
et ordinem uite atq uirtucum pasto¬
nem crucis et resurrectionis głam. qual¬
do ponens animã suam uidit sem̃ lon¬
geuum. et inscientia sua ipse iustus i¬
stificauit plurimos et forciũ diuisit
spolia. et pro trans gressorib rogauit
dans locum penitentie transit aduo-¬
cationem gentium & qui in illo credi¬
turi sinc pleno sermone describit. Qut
quidem locũ et apls paulus sub noĩe
sare et isaac referc ad eccłiam: qd prior
populus demonte syna et agar seriuat
cum filiis suis. Sequens aut̃ libersit:
de quo dicit isaias. Letare sterilis que
non paris erumpe et clama que ñ par¬
turis: quia plures filui deserte magis

Expanded text:
machus hunc locum ita interpretatus est: Laetare, sterilis, quae non peperisti. Gaude in exultatione, et hinni, quae non parturisti: Plures enim filii dissipatae, magis quam ejus quae erat sub viro. A quo Theodotio et Aquila praeter pauca verba non discrepant. Post nativitatem Salvatoris, et ordinem vitae atque virtutum, passionem crucis, et resurrectionis gloriam, quando ponens animam suam, vidit semen longaevum, et in scientia sua ipse justus justificavit plurimos, et fortium divisit spolia, et pro transgressoribus rogavit, dans locum poenitentiae, transit ad vocationem gentium, et qui in illo sint credituri, pleno sermone describit. Quem quidem locum et apostolus Paulus sub nomine Sarae et Isaac, refert ad Ecclesiam , quod prior populus de monte Sina et Agar serviat cum filiis suis; sequens autem liber sit, de quo dicit Isaias: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia plures filii d
Abbreviated transcription (Latin):
irȩ: & reuelationis iusti iudicii dei. Quȩ
sit aut̃ manꝰ quȩ extendit᷑ uel eleuat᷑¬
stius. Manꝰ enĩ dnĩ tetigit me. Unde
diabolus sciens potentẽ manũ dñi &
tuã & tange omĩa quȩ habet: nͥ in
fut᷑a dicunt᷑. ut putent᷑. ẽẽ. p̃terita.
Qd̃ & in psalmis dr᷑. Dedert̃ in cibum
meũ fel: & in siti mea potauer̃t me
aceto. Et iterũ. Diuisert̃ sibi uestim̃ta
Qd̾ꝙ seqͥtur & ꝑcussit eũ id÷ pͦpłm su¬
um: & contͣbati st̃ montes. Nonces
qͥdã putant contͣrias fortitudines:
siue eos spc̃ qui in ministerio dei sui.
& qͥb tͣduntur peccatores ad pumien¬
dum. Nos aut̃ hyꝑbolice dictũ pu¬
temꝰ qͦd ꝓ magnitudine maloꝵ imini¬
nentiũ etiã montes cõmoueant᷑ & ca
urbrũ. Hoc accidisse iudeis pꝰ passionẽ
dñi sub uespasiano & adriano nemo
dubitat. Cumq hȩc facta st̃ ñ est auer¬
sus furor eiꝰ s adhuc manꝰ eiꝰ extentasi¬

Expanded text:
irae, et revelationis justi judicii Dei. Quae irae, et revelationis justi judicii Dei. Quae sit autem manus qustius, « Manus enim Domini tetigit me. » Unde diabolus sciens potestatem in manu Domtuam et tange omnia quae habet, nisi in futura dicuntur, ut putentur esse praeterita. Quod et in Psalmis canitur: Dederunt in cibum meum fel, et siti mea potaverunt me aceto . Et iterum: Diviserunt sibi vestimenta suum, et conturbati sunt montes: montes quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus traduntur peccatores ad puniendum. Nos autem hyperbolice dictum putamus, quod pro magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et urbium. Hoc accidisse Judaeis post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo dubitat. Cumque haec facta sint, non est adversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta, si
Abbreviated transcription (Latin):
acute. & om̃s arcus extenti. ungule eqͦ¬
rum eiꝰ ut silȩx & rote eiꝰ quasi impetus
tempestatis. rugitꝰ eiꝰ ut leonis. rugiet
ut catuli leonũ & frendet & tenebit
p̃dã. & amplexabit᷑. & ñ erit qͥ eruat.¬

Expanded text:
acutae, et omnes arcus ejus extenti: ungulae equorum ejus ut silex, et rotae ejus quasi impetus tempestatis. Rugitus ejus ut leonis, rugiet ut catuli leonum, et frendet, et tenebit praedam, et amplexabit
Abbreviated transcription (Latin):
periores causas suꝑbiȩ & ebrietatis. &
auariciȩ qͥa ꝓ uuis attulert̃ spinas.¬
& fęnũ. & lingna. & stipulã arsurosq
uepres. ideo radix maliciȩ eoꝵ redigi¬
tur infauillã: & om̃is flos & pulchri¬
tudo diuitiarũ & corꝑͦis. pulueri cõ¬
parabit᷑. Non enĩ solũ ista fecerunł.
s his gradib ꝑuenert̃ ad blasphemi¬
am. ut legem dm̃ ñ reciꝑent. & ser¬
monẽ sc̃i isrł blasphemarent. De qͥ¬
bus supͣ legimꝰ. De syon egredietur
lex: & uerbũ dñi de ierłm. Potest ra¬
in germine: quȩ utraꝙ dm̃ incendio
uorabunt᷑. Unde & apłs radicẽ ama¬
ritudinis maloꝵ sursũ loqͥtur ger

Expanded text:
periores causas superbiae et ebrietatis et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, fenum, ligna, stipulam, arsurasque vepres, ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et omnis flos superiarum et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quibus supra legimus: De Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Potest rain germine: quae utraque Domini incendio vorabuntur. Unde et Apostolus , radicem amaritudinis malorum, sursum loquitur ger
Abbreviated transcription (Latin):
rans quȩ excecant ocłos etiã sapien¬
tiũ. Unde cauendũ est ne mebriem᷑
uino inqͦ est luxuria. & nudent᷑ femo¬
ra turpitudinis nr̃ȩ: & adulem᷑ impiis
despiciemꝰ. Qd̃ & inȩpła iacobi p̃cipi¬
tur. ne honorantes impios diuites. &
despicientes scõs pauꝑes: fiamꝰ iudices
iniqͥtati ropter hoc sicut deuorat
stipulã lingua ignis & calor flãme

Expanded text:
e excaecant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , et adulemur impiis despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur: ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. Propter hoc sicut devorat st
Abbreviated transcription (Latin):
bethel: ꝓpt̾ea ab assyriis pͥmũ est
capta samaria. & multo post tp̃r
iudas a chaldeis ductus. ẽ. in babilo¬
nẽ. qͥa minora peccau̾ant. Unde &
in ezechiel ad utriꝰꝙ p̾płi peccata pur¬
ganda isrł in simstro latere ponit᷑.¬

Expanded text:
Bethel, propterea ab Assyriis primum est Bethel, propterea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque populi peccata purganda, Israel in sinistro latere pon
Abbreviated transcription (Latin):
spinas. s ꝓ sterilitate & ariditate
sua p̾carent᷑ eũ qui pot̃ ymbres p̃¬
bere u̾tutũ. Un de & in leuitico loqͥtur
ad eos. Ponã celũ uobis ferreũ. & t̾rã
eneã. Et in deut̃onomnio. Erit cȩlum
ferrea. Et rursũ. Dabit dñs pluuiã
tͥrȩ tue. & cimis de cȩlo descendet suꝑ
te donec eradat te & deleat. Quia t̾ra
quȩ freq̃nter suꝑ se uemientẽ suscipit
pluiã & ñ facit segetẽ. s spinas &
tribulos: reꝓba ẽ. & maledictiom
ꝓxima. cuiꝰ fuis combustio. ẽ. Umea
germ̃ delectabile eiꝰ. Id ÷ dei. siue ut
lxx. tͣnstulert̃ nouella plantatio di¬
lectissima. Isrł & iudas hoc int̾se dif¬
fert̃ qͦd omĩs pͦpłs pͥus appellabatur
isrł. & postea regnante dd̾ suꝑ tͥbũ
iuda. & roboã filio salomonis suꝑ
duas tribus. iudã & beniamin: hi qͥ
erant in samaria hoc est decẽ trib
uocabant᷑ isrł. & qͥb regnabant de
gen̾e dd̾: appellabant᷑ iuda. Et q̃m
ab isrł uituli colebant᷑ in dan & in

Expanded text:
sterilitate et ariditate sua precarentur eum, qui potest imbres praebere virtutum. Unde et in Levitico loquitur ad eos: Ponam coelum vobis ferreum, et terram aeneam . Et in Deuteronomio: Erit coelum ferrea . Et rursum, Dabit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et maledictionis proxima, cujus finis combustio est. Vineagermen delectabile ejus. Id est, Dei: sive ut LXX transtulerunt, novella plantatio dilectissima. Israel et Judas hoc inter se differunt, quod omnis populus prius appellabatur Israel, et postea, regnante David super tribum Juda, et Roboam filio Salomonis super duas tribus, Judam et Benjamin, hi qui erant ivocabantur Israel: et qui regnabant de genere David, appellabantur Iuda. Itemituli colebantur in Dan, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in eungłio dr᷑. P ater nr̃ qͥ es incȩlis
scĩficet᷑ nom̃ tuũ. Et. pater iuste mũ¬
dus te ñ cognouit. Unde cau̾e debe¬
mus ne p̃ueniamꝰ iudiciũ dei. cuius
iudicia magna st̃ & in enarrabilia.
Et de quo apłs loqͥt᷑. Inscrutabilia
iudicia eiꝰ. & inuestigabiles uiȩ eius.
donec illuminet occulta tenebrarũ.
& aꝑiat cogitationes cordiũ qͥ dicit
in euͣngłio. Nolite iudicare. ut nos
iudicemini. Cin sententiȩ congruens¬

Expanded text:
Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum ; et: Pater juste, mundus te non cognovit . Unde cavere debemus ne praeveniamus judicium Dei, cujus judicia magna sunt, et inenarrabilia, et de quo Apostolus loquitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius , donec illuminet occulta tenebrarum, et aperiat cogitationes cordium , qui dicit in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini
Abbreviated transcription (Latin):
nu lingu mors dr᷑ & oip̃s ds̃ sabbata
& neomenias iudeoꝵ odisse loqͥtur.¬
in anima sua. Quicqͥd de pͦpło diximꝰ
iudeoꝵ: tropologice referri potest ad
eos qͥ scłi deliciis occupati. nec respici¬
entes oꝑi dei captun ducunt᷑ in peccatũ.
& ñ habent scientiã dei & idcirco fame
& detrahent᷑ in gehennã. ibiq et̾nisctu.¬
ciatib deputati. potentiã & suꝑbiã.
miseria cernent & humilitate mu¬
ti exaruerit. & dilatau̾it infernꝰ aĩam
suã. & descend̾int fortes atq sublimeᷤᷤ
rit homo & bumiliatꝰ uir & recepert̃
om̃s iuxta merita sua: tunc exaltabi

Expanded text:
s Deus Sabbatha, et Neomenias Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam et superbiam miseria cernent et humilitate muti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint fortes atque sublimes rit homo, et humiliatus vir, et receperint omnes juxta
Abbreviated transcription (Latin):
diu aut̃ quert̃ heretici noua uet̾ib
iungere. & eadẽ recentiorib immuta¬
re: donec & sensus humanꝰ & sermo
deficiat. In aurib meis st̃ hec dm̃nex¬
ercituũ: isi domꝰ multę deserte fue¬
rint gͣndes & pulchre absq habitato¬
re. Pro eo qͦd nos nixta hebraicũ uer¬
um id: u̾ba quȩ locutꝰ ẽ. dñs adhuc re¬
sonant in aurib meis .lxx. trantuleruis
cũ consequentꝰ est intelligere audisse ꝓ¬
phetã quȩ dñs sit locutus. Dñs aut̃ lo¬
cutus ẽ. qͦd pꝰ captiuitatẽ domꝰ magnȩ
atq pulcherrimȩ desertȩ fut᷑e sint ñ
habentes habitatorẽ.Iecẽ enĩ iugera

Expanded text:
diu autem quaerunt haeretici nova veteribus diu autem quaerunt haeretici nova veteribus jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitatore. Pro eo quod nos juxta Hebraicum verum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, cum consequentius sit intelligere, audisse Prophetam, quae Dominus sit locutus. Dominus autem locutus est, quod post captivitatem, domus magnae atque pulcherrimae desertae futurae sint, non ha
Abbreviated transcription (Latin):
reticos qͥdã hoc dictũ arbitrant᷑: qui
cũ moũmt pedes suos de oriente ueni¬
unt in cãpũ sennaar. qui int̾p̃tatur
excussio dentiũ: & edificant cuntatẽ
confusionis turrẽq suꝑbiȩ. & audiuił
subu̾sis aliis. Audite hȩc duces domꝰ
iacob. & residu domꝰ isrł. qͥ ab homi¬
namim iudiciũ & omĩa recta ꝑu̾titiᷤᷤ.
qui ȩdificatis syon in sanguinib. &
ierłm miniqͥtate. Isti domꝰ domibus
id: dogmata comungunt doginati¬
bus. qͥb dicit᷑ ꝑ micheã. Nolite edifi
in quo debuerant ȩdificare aurum.
argentũ. lapides p̃ciosos: econtͣr io
edificent ligna. fenũ. stipulã. qͦrum
finis incendiũ. De huiꝰcemodi domib
saluator in euͣngłio loqͥt᷑. Omnis qui
audierit u̾ba mea. & non fecerit ea.
assimilabit᷑ uiro stulto qͥ edificauit
domũ suã suꝑ harenã. descendit plu¬
uia. uenert̃ flumina. flauert̃ uenti.
& impegert̃ indomũ illã & cecidit:
& fuit rumã domꝰ illiꝰ magna. Tam¬

Expanded text:
reticos quidam hoc dictum arbitrantur: qui cum moverent pedes suos de Oriente, veniunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sin iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmata conjungunt dogmatibus; quibus dicitur per Michaeam, Nolite aedificin quo debuerant aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non fecerit ea, assimilabitur viro stulto, qui aedificavit domum suam super arenam. Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et cecidit: et fuit ruina domus illius magna . Tam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd dr᷑ captiuus ductus ẽ. ppłs m̃s
qͥa ñ habuit scientiã. & nobiles eiꝰ inte¬
riert̃ fame. & multitudo eiꝰ siti exaru¬
it: gen̾alit de inferis & gehenna int̾p̃¬
tari uolunt. in qua pumiet᷑ om̃is qui
dei ñ habuerit scientiã. Propterea
dilatauit infernꝰ aminã suã: & aꝑuit
ossuũ absq ullo t̾mino & descendent

Expanded text:
ivus ductus est populus meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit, generaliter de inferis, et gehenna interpretari volunt, in qua punietur omnis qui Dei non habuerit scientiam. Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os su
Abbreviated transcription (Latin):
Uam: ponentes tenebras lucẽ. & lucem
tenebtas. ponentes amarũ indulce. &
dulce in amarũ. Eiusdẽ criminis. ẽ. bo¬
nũ lucẽq & dulce contͣriis uocare no¬
minib: cuiꝰ malũ tenebras. & amarũ
uocabulis appellare uirtutũ. Hoc cͣtͣ
cos qui peccatũ ñ putant si bono detra¬
hant & ñ estimant. eẽ. delictũ si laudeñ
malũ. Ponunt aut̃ iudei bonũ malũ
& lucẽ tenebras. & dulce amarũ: susci
pientes barraban latrocini & seditioĩs
auctorẽ. & crucifigentes iħ in qͥ ñ uene¬
rat nͥ ad oues ꝑditas domꝰ isrł ut salua¬
ret qͦd ꝑierat. Inbaraba intelligamꝰ dia¬
bolũ: qui cũ sit nox & tenebre. tͣnsfigu¬
sensus xp̃o & belial: Neq enĩ lucerna
tollenda ẽ. & ponenda sub modio. uel
subtecto: s suꝑ candelabrũ ut om̃ib
luceat. Hec arbor malos afferens fructꝰ
bone arboris ẽ. appellanda uocabulo.
Unde in genesi my stico sermone narra¬
tur. qͦd diuiserit ds̃ int̾ lucẽ ac tenebras.

Expanded text:
lucem tenebras: ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum. Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce, contrariis vocare nominibus, cujus, malum, tenebras, et amarum vocabulis appellare virtutum. Hoc contra eos qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant esse delictum, si laudent malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenetionis auctorem, et crucifigentes Jesum, qui non venerat nisi ad oves perditas domus Israel, ut salvaret quod perierat. In Barabbam intelligamus diabolum, qui cum sit nox et tenebrae, transfigusensus Christi et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviserit Deus inter lucem ac tenebras,
Abbreviated transcription (Latin):
dicant᷑ ab ierenna: id circo decẽ iug̾a
uinearũ siue uͥ decẽ iuga boũ oꝑant᷑.¬
facient batũ unũ. & xxx. modii sem̃tis
facient ephi. ut de denario diurno nu
el. & dñs baptizatꝰ ẽ: redigant᷑ ad ephi
qui ad cõparationẽ multiplicis num̾
unione constringit᷑. Qd̃ aut̃ edificatio
& agricult᷑a refertur ad intelligentiã spi¬
ritalẽ: etiã alio loco paulus apłs docet.
fundatos & radicatos incaritate crescen¬
tes. eẽ. contestans. Unde ęccł̃iastes ñ solisͥ
edificaiit domos. & plantauit uinsas.
& fecit hortos. & pomaria. & instituit
om̃s arbores pomiferas. struxitq pisci¬
nas ut irrigaret saltꝰ. Porro herctici
iaginẽ tm̃ habentes umbrãꝙ uir¬
tutum. & ñ ipsã ueritatẽ: absq fruc¬
tu oꝑum u̾boꝵ folia pollicent᷑. De qͦtũ
arborib dicit dñs. Omĩs plantatio quã
ñ plantauit pat̾ ms celestis eradicabit᷑.¬
go eors de gomorra: uua eor uua fel¬

Expanded text:
dicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera dicantur ab Jeremia: idcirco ubi decem jugera vinearum, sive ubi decem juga boum operantfacient batum unum, et triginta modii sementis facient ephi , ut de denario numero, quel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agricultura referatur ad intelligentiam spiritalem, etiam a« fundatos et radicatos in charitate credentes esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia pollicentur. De quibus arboribus dicit Dominus : « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis eradicabitgo eorum de Gomorra: Uva eorum, uva fel
Abbreviated transcription (Latin):
bath. Et ꝓ .xxͦx. modiis qͦs nos ꝓ choro
posuimꝰ qui bebraice dr gomeR.lxx.
uertert̃ artabas sex. quȩ m̃sura egyp¬
tiaca.ẽ. & facit modios .xͦx. Insterilita¬
te gͦ niia quȩ seqͥt᷑ captiuitatẽ. decẽ
iugera umearũ facient batũ. id ÷ tres
amphoras. Et .xxx. modii seminis id:
chorꝰ faciet epha. qͦd.lxx. tres m̃suras int̾¬
p̃tati st̃. id÷ tres modios. Batuᷤᷤ autẽ
chieł iuxta hebraicũ legimꝰ ephi u¬
stũ. & batus iustus erit uobis. Ephi
& batus ȩqͣlia. & uniꝰ m̃surȩ ert̃: ut
capiat decimã partẽ chori ephi. iux¬
ta mensurã chori erit ȩqua libra¬
tio eoꝵ. Querimꝰ iuxta anagogen
qͦmͦ hereticoꝵ domꝰ grandes & pul¬
chrȩ sint. quȩ cũ iudicii tempꝰ adue¬
nerit: nullũ habitatorẽ habeant. Dĩs
enĩ põpa structuraq u̾boꝵ & argu¬
menta dialectica redigent᷑ ad nichili.
& qͥa iuxta apłm paulũ. ñ solũ dei
edificatio sumꝰ. s & agri cult᷑a qͣm
imitantes heretici suffodiunt᷑ & era¬

Expanded text:
BETH . Et pro triginta modiis, quos nos pro coro posuimus, qui Hebraice dicitur OMER , LXX verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et triginta modii seminis, id est, corus, faciet ephi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem chiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et batus aequalit decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraque verborum, et argumenta dialectica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non solum Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imitantes haeretici suffodiuntur et era
Abbreviated transcription (Latin):
na oꝑa ñ fecerit iugũq ñ traxerit.
nec uincłis iugi nabuchod onosor fue¬
rit alligata. Et in hoc eodẽ ꝓpħa ꝓcin¬
gulo ueritatis filiȩ syon cinguntur
alter dd̾. alter dñm ꝓdidert̃: fune
longissimo tͣhentes peccata sua. ꝑiere
suspendio putantes malũ conscientiȩ
p̾senti morte finiri. & nichil eẽ. post
mortẽ. Qd̃ autẽ iuxta hebraicũ & om̃s
alios int̾pretes appellant᷑ funcłi ua¬
nitatis. hoc significat qͦd facientibus
peccatũ facile texit᷑. & tam in ane &
facile.ẽ. ut aranearũ fila texant᷑. Sed
cũ in de uoluerimꝰ exire solidis um
culis nectim᷑. Plaustrũ aut̃ plenum
oneratũq peccatis faciliꝰ intelligunt.
qui meminerint scͥptũ in zacharia
impietatẽ sed̃e suꝑ talentũ plũbi.
Et egyptios qui gͣui peccatoꝵ sarcina
p̾mebant᷑: quasi plumbũ in mare ru¬
brũ eẽ. demersos. Et in alio loco pecca¬
tor loqͥt᷑. Iniqͥtates meȩ suꝑgresse sunl

Expanded text:
na opera non fecerit, jugumque non traxerit, na opera non fecerit, jugumque non traxerit, nec vinculis jugi Nabuchodonosor fuerit alligata. Et in hoc eodem propheta pro cingulo veritatis, filiae Sion cinguntur alter David, alter Dominum prodiderunt fune longissimo trahentes peccata sua, periere suspendio; putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta Hebraicum et omnes alios interpretes, appellantur funiculi vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios qui gravi peccatorum sarcina premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum esse demersos . Et in alio loco peccator loquitur: Iniquitates meae supergressae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta: crebriꝰ legimꝰ. ẽ qͥb illud ẽ. funib
peciatoꝵ suoꝵ: unusqͥs ꝙ constringit᷑.
Et dñs arguens ppłm delinquentẽ qui
peccatis peccata sociarat: fecit flagellũ
de funcłis ostendens eis qͦm᷑ domũdei
fecissent speluncã latronũ. & sedẽ ora¬
tionis uertissent indomũ negotiatio¬
nis. Conuiua quoꝙ cenȩ dm̃cȩ uestem
ñ habens nuptialem uinctus pedib
ac manib eicit᷑ in tenebras ext̾iores.
Et dñs uenit ut his qui erant inuincłi
dic̾et. exite : & qͥ u̾sabant᷑ in tenebris.
reuelamin. Ipse enĩ soluit cõpeditos.
& illuminat cecos. Quos iheremias uin¬
cꝰtos t̾rȩ nuncupat : nec plangit eos
qͥ peccare ceꝑint. statimq desierint.
Non ẽ. enĩ iustus suꝑ t̾ram qui faciat
bonũ & aliqͣndo ñ peccet: s qui lon¬
go funcło peccata ꝓtraxerit. Unde
& in num̾is legimꝰ. Uaccã rufã cuius
cinis expiatio pͦpłi. ẽ. ñ aliter immola¬
ri & offerri ad altare dñi: nͥ quȩ t̾re¬

Expanded text:
 Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum , et sedem orationis vertissent in domum negotiationis . Conviva quoque coenae Dominicae, vestem non habens nuptialem, vinctus pedibus ac manibus ejicitur in tenebras exteriores . Et Dominus venit, ut his qui erant in vinculis diceret: Exite ; et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare coeperint, 81 statimque desierint: non est enim justus super terram qui faciat bonum, et aliquando non peccet ; sed qui longo funiculo peccata protraxerint. Unde et in Numeris legimus , vaccam rufam, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerri ad altare Domini, nisi quae terre
Abbreviated transcription (Latin):
nis iuxta ordinẽ suũ qͦd in bonã par¬
tem accipit᷑. nescio qͥd uolentes.lxx.
tͣunstulert̃. pascent᷑ direpti qͣsi tauri.
ꝓagnis tauros intelligentes. Et rursũ
paduenis int̾p̃tantes agnos. Quando
aut̃ dñs exaltatꝰ fuerit iniudicio. & sc̃s
insua sc̃ificatꝰ iusticia ut mali agrico¬
le male ꝑeant. & exaltata cedrus se¬
curi dñi succidat᷑: tc̃ qui fuerint de
agnoꝵ numero ñ hedoꝵ. pascentur
in ȩccłiȩ pͣtis & dicent. Dñs pascit me:
& nichil mͥ deerit. Et quȩ a iudeis de¬
serta st̃ : u̾sa in ub̾tatẽ comedet gen

Expanded text:
d in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ; et quae a Judaeis deserta sunt, versa in
Abbreviated transcription (Latin):
miscendũ sicerã id ÷ ebrietatẽ. Quibus
supͣdixerat. ue qui consurgitis mane ad
ebrietatẽ sectandã & potandũ usꝙ
ad uesꝑam: ut umo estuetis. De his etiã
nunc loqͥt᷑ qui potentes st̃ ad biben¬
dũ uinũ. & uiri fortes ad miscendum
sicerã: qui mebriati uino draconis. &
ueneno aspidũ insanabili. uirtutes dm̃
calumniabant᷑. Ipsi ebrii: in ebriabant
pͦpłos. ut pari furore bachantes ad u̾¬
sum dñm conclamarent. luxta tropo¬
logiã ante iam diximꝰ qͦd sacerdotes
ingressuri tab̾ nacłm der: ñ debeant
uinũ bib̾e & sicerã. Quib nc̃ addimꝰ
qͦd narareis quoꝙ p̃ceptũ sit qui se scĩ

Expanded text:
ibus supra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sti pane dicimꝰ. Gustate & idete: q̃m
suauis est dñs. Et contͣrio qͣndo dicimuᷤᷤ
lib̾a nos amalo. & mundꝰ in maligno
positus est: diaboli cupimꝰ insidiis li¬
berari. Qd̾ aut̃ ipse tenebrarũ & aman¬
tudins significet᷑ in om̃ĩb crebriꝰ legimꝰ.
Sed & hoc possumꝰ dicẽ qͦd oĩa contͣria
dogmata ueritati amara sint. & sola
dulcis ueritas. Unde cauendũ est: ne
ꝓueritate seqͣin᷑ mendaciũ. ne ꝓlumme
tenebras. Multȩ emĩ st̃ uiȩ quȩ indent᷑
hominib recte: & nouissima earum
ꝑueniunt in ꝓfundũ inferm. Est qͦq
iustus ꝑiens iniusticia sua: cui drͦ. ne
sis iustus multũ. Quas ob causas isrł it¬
ꝓmittit se uia ambulat᷑um regia. nec
ad sinstrã. nec ad dext̾am declinat᷑um.
Et ut loqͣr qͦd sentio difficile hoc male¬
dicto qͥs carere potest. cũ & malis fre¬
quenter ad ulem᷑ ꝓpter potentiã: & bo¬
nos despiciamꝰ ꝓpter inopiã. Undc sig¬
inficatius int̾p̃tatus c̃. aqͥla. Ue qͥdicõ

Expanded text:
tate et videte, quam suavis est Dominus . E contrario quando dicimus: Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistram, nec ad dexteram declinaturum . Et ut loquar quod sentio: difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bonos despiciamus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: Vae qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
niũ depͥment᷑. Qui surrexert̃ mane ad
sectandũ sicerã & ꝑmansert̃ in ebrie¬
tate usq ad uesꝑam & uoluptate ac
deliciis occupati opus dñi respicere
noluert̃. nec oꝑa manuũ eiꝰ contẽplati
sunt: ꝓpt̾ea ducti st̃ incaptiuitatẽ qͥa
ñ habuert̃ scientiã filii dei. dicente ip¬
so ad eos. nec me scitis nec qͥ misit me.
Et in ipsa captiuitate fame ꝑiert̃ &
aruert̃ siti. Unde inferus & mors di¬
latauit aiãm suã & aꝑuit os suũ abs¬
ꝙ ullo numero & sacietate deuorauit
in ꝑpetuũ puniendos. ita ut ppłs &¬

Expanded text:
mium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dei seqͥmini s hoĩm: & cũ ñ recipiatis
dei ututẽ. deiq sapientiã: putatis uos. ẽẽ.
sapientes. liiter sapientiã & pruden¬
tiam hoc dicunt ẽẽ. stoici: qͦd sapien¬
tarerũ sit diuinarũ humanarũq no¬
ticia. Prudentia autẽ: tm̃ mortalium.

Expanded text:
n Dei, sed hominum: et cum non recipiatis Dei virtutem Deique sapientiam, putatis vos esse sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortal
Abbreviated transcription (Latin):
in blasphemiis. Et tet ꝑ singłos dies
in omnib synagogis sub noĩe nara¬
renoꝵ anathematitent uocabulũ
xp̃ianũ. Est aut̃ sensus. Ue uobis qui
putatis diem iudicii ñ fut᷑um. uł noz
uent᷑am captiuitatẽ qͣm ꝓpħicus ser¬
mo p̃dix̃. Qii dicitis ad ꝓpħam. usq qͦ
nob̾ dei minaris irã. Uolumꝰ eã scire
iam ueniat. Hoc aut̃ ꝑ hyroniã lo¬
quunt᷑ quo eam ñ putant ẽẽ. uent᷑am.¬

Expanded text:
in blasphemiis, et ter per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazarenorum anathematizent vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem quam propheticus sermo praedicit: qui dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquuntur, quoniam eam non putant esse venturam
Abbreviated transcription (Latin):
aliis u̾bis dr᷑. De qͦ supͣ legimꝰ. regionẽ
urãm inconspectu ur̃o aliem deuo¬
rant: & deserta ẽ. atq subu̾sa a pͦpłis
aternis. De toto enĩ orbe congregata
gentiũ multitudo habitat in iud ea.
& eiectis pͥorib pͦpłis: ideo ex parte ce¬
citas facta ẽ. domui isrł. ut sub intͣret
plenitudo gentiũ. Pulchrȩq iuxta
lxx. direpti st̃ atq uastati & ducti
in captiuitatẽ qͣsi taurr: de qͥb dñs
dixerat tauri pingues obsedert̃ me.

Expanded text:
supra legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multitudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintraret plenitudo gentium . Pulchreque juxta LXX direpti sunt atque vastati et ducti in captivitatem quasi tauri, de quibus Dominus dixerat: Tauri pingues obsederunt me,
Abbreviated transcription (Latin):
idr uuas: fecit inqͥtatẽ. id÷ labruscas.
Et ex pectauit iusticiã ut largitorẽ
tantoꝵ munerũ a patre missũ susci
ꝑet: & fecit clamorc̃ qͥ uociferatꝰ est cor¬
tra dñm. & clamauit dicens. Tolle. tol¬
le: crucifige talẽ. Unde & paulusapo¬
stolus scripsit. Omnis ira. & clamor. &
blasphemia. auferat᷑ a uob̾ cũ omni
malicia. Uel certe qm̃ iusti sanguinẽ
fud̾ant. & sanguis dm̃ce passionis cla¬
mabat ad d̃m: ꝓpt̾ea clamorẽ ꝓ iusti¬
cia reddidert̃: iuxta illud qͦd ingene

Expanded text:
tatem, id est labruscas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit clamorem, quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia reddiderunt, juxta illud quod in Gene