comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisterii: ut audiat᷑ sonttꝰ quandͥo
ingrediet᷑ &e egredief scũariũ i
se ẽ gͦ pontifices sine int̾missione
clamare: necesse ẽ semꝑ predicatt
& uocis tintinnabula sonare. etad
fidem & ad baptisinũ & ad peni¬
tentiã popłm uocare. Siue eñ
ingrediat᷑ scũariũ. siuie egredu¬
t᷑ de scũario: hoc agere debet:
quia quãdiu in ȩccłia ẽ. quã duu
circa se popłm cerint. popłs em̃
scũariũ ẽ: sẽꝑ edificationis uerba
corũ aurib insonate &e instillait
conuenit. Hoc eñi cũ ubiq aguił
bonũsit: ibi tam̃ precipue fietide¬
bet: ubi adsacram̃ta sumenda as
popłs conuenire consueut. Ss¬

Expanded text:
 sonitus, quando ingredietur et egredietur sanctuarium in se est ergo pontifices sine intermissione clamare; necesse est semper praedicare; et vocis tintinnabula sonare, et ad fidem, et ad baptismum, et ad poenitentiam populum vocare. Sive enim ingrediatur sanctuarium, sive egrediatur de sanctuario, hoc agere debet, quia quandiu in ecclesia est, quandiu circa se populum cernit populus enim sanctuarium est semper aedificationis verba eorum auribus insonare et instillare convenit. Hoc enim cum ubique agere bonum sit, ibi tamen praecipue fieri debet, ubi ad sacramenta sumenda Dei populus venire consuevit.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ redigo: ne forte cũ aliis precica¬
ueri. ego ipse reprob efficiar. Se¬
quitur. facies & balteũ oꝑe plu¬
mario. Dñs eñ in euangłio dicit.
Sint lũbi ur̃i precincti. Quiaut̃
precingit᷑: balteo precingit᷑. Bal¬
ceus aut̃: castitas ẽ. Balteo gͥ pre

Expanded text:
tem redigo, ne forte cum aliis praedicatem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . » Sequitur: « Facies et balteum opere plumario. » Dominus enim in Evangelio dicit: « Sint lumbi vestri praecincti . » Qui enim praecingitur, balteo praecingitur. Balteus autem castitas est. Balteo
Abbreviated transcription (Latin):
bus ex orantes. & suũ officiũ dig¬
ne ad implentes: dei indignati¬
onẽ & irã sẽꝑ placare studeant.
Erit aũt lamina sẽꝑ infronte
eius : ut placatus sit ei dñs. Sẽꝑ¬
cm̃ laminã aureã pontifex in¬
fronte gestare debet: ut eiꝰ aspec¬
tu & presentia semꝑ popłs illu¬
minet᷑. Portet laminã infronte
portet lucernã inuultu: portet
sẽꝑ sapientiã inmanifesto: doce¬
at &e predicet: instet sẽꝑ oportu¬
ne. et importune: ut ei placatus
stringitur: quia carms mundi¬
cia &e maceratione. sc̃e uite con¬
uersatio ce gła siue corona capi¬
tis retinet̃. Quauis eñi cumca
bone conuersationis ep̃s sit inau¬
tus: & quauis uiciis suꝑatis dhara
byssina sit coronatꝰ: tam̃ isicamie
domando &e castigando utraq con¬
trixenit: facile et tumcã ce tyarã
ꝑ dere poterit. Unde ce dese apl̃s
ait. Sic pugno ñ quasi aerẽ uert̃ms.
sed castigo coipus meũ ce inserutu¬

Expanded text:
bus exorantes, et suum officium digbus exorantes, et suum officium digne adimplentes Dei indignationem, et iram semper placare studeant. « Erit semper lamina in fronte ejus: ut placatus sit eis Dominus. » Semper laminam auream pontifex gestare debet, ut ejus aspectu, et praesentia populus illuminetur; portet laminam in fronte, portet lucernam in vultu, portet semper sapientiam in manifesto, doceat et praedicet, instet semper opportune et importune, ut ei placatus stringitur, quia carnis munditie et maceratione, sanctae vitae conversatio, et gloria et corona capitis retinetur. Quamvis enim tunica bonae conversationis episcopus sit indutus, quamvis vitiis superatis, thiara byssina sit coronatus, attamen nisi carnem domando et castitate utrumque constrinxerit, facile et thiaram et tunicam perdere poterit. Unde et de se Apostolus ait: « Sic pugno, non quasi aerem verberans, sed castigo corpus meum, et in servitu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. Etat aũt hȩc lamina
sapientia inpontifice suꝑior est.
&e clarius lucet. Hȩc prima que¬
renda ẽ. hȩc inspicienda: &e quã¬
uis cȩtera ornamenta habeat si ta¬
men sapientiã ñ habet: ñ ẽ ineo
nomen pontificis. Quo qui ñ titu¬
lat᷑: pontifex ñ est. Inminet aut̃
hec stella fronti pontificis. ut nũ¬
quã abscondat᷑: ut abomnibus
uideat᷑: ut om̃s illuminet: & lu¬
ceat om̃ib qͥ indomo sunt.
ortabitq iaron inquitateᷤᷤ
eorũ. quȩ optulerunt et
scĩficauerunt filii isrł: incunc¬
tis munerib & donatuis suis. Sic
eñi de saluatore nr̃o scriptum ẽ.
Uere peccata nr̃a ipse tulit. et¬
iniquitates nr̃as ipse portauit. Cũ
enĩ popłs ad delenda peccata sa¬
cerdotib munera offerat: quid
aliud sacerdotes nͥ peccata popłi
inmunerib portant: Inmune¬
rib gͥ peccatorũ onera popłs de¬
ponit: sacerdotes uͦ econtra pecca¬
tis onerant᷑. Hoc aũt onus nicħ¬
officit sacerdotib: siꝓ peccatori¬

Expanded text:
Sap. I, 18. » Erat autem haec lamina sapientia in pontifice superior est, et clarius lucet: haec prima quaerenda est, haec inspicienda. Et quamvis caetera ornamenta habeat, si tamen sapientiam non habet, non est in eo  est enim nomen pontificis, quo qui non titulatur, pontifex non est. Imminet autem haec stella fronti pontificis, ut nunquam abscondatur, ut ab omnibus videatur, ut omnes illuminet, et luceat omnibus qui in domo sunt. « Portabitque Aaron iniquitates eorum, quae obtulerint, et sacrificaverint filii Israel in cunctis muneribus, et donariis suis. » Si enim de Salvatore nostro scriptum est: « Vere peccata nostra ipse tulit, etiniquitates nostras ipse portavit. » Cum populus ad delenda peccata sacerdotibus munera offerat, quid aliud sacerdotes, nisi peccata populi in muneribus portant? In muneribus ergo peccatorum onera populus deponit; sacerdotes vero econtra peccatis onerantur. Hoc autem onus officii sacerdotibus sit, ut pro peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
Uacies & laminã de auro puris¬
simo: in qua sculpes oꝑe cela¬
tons. scm̃ dño. Ligabisq eã uitta
ucinthina: &e erit suꝑ tiarã immi¬
nens fronti pontificis. Uis cognos¬
cart pontificẽ: Inspice infrontem
digna: quȩ ce sic titulat᷑. Hic aut̃
titulus ñ scribit᷑ nͥ inauro: & in
auro purissimo. Quid ẽ aurum:
Sapientia. Hoc enĩ sepe iam dic¬
tũẽ. S quia ñ omnis sapientia
munda ẽ. siquidẽ sapientia mun¬
distulticia ẽ apud dm̃: ideo mnau¬
us. illa sapientia quã discipłis
ius ille quiẽ uera sapientia pro¬
matit dicens. Ego dabo uobis os
e sapientiã: cui ñ potert̃ resistere
si ontralicere om̃s ad uersarii

Expanded text:
issimo, in qua sculpes opere caelatoris, Sanctum Domino. Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super thiaram imminens fronti pontificis. » Vis cognoscere pontificem? inspice in fronte, illa, quae sic titulatur. Hic autem titulus non scribitur, nisi in auro, et in auro purissimo. Quid est aurum? Sapientia: hoc enim jam supra dictum est. Sed quia non omnis sapientia munda est; siquidem sapientia mundi stultitia est apud Deum, ideo in aucis, illa sapientia, quam discipulis suis ille, qui est vera sapientia, promittit, dicens: « Ego dabo vobis os, et sapientiam, cui non poterunt resistere, et contradicere omnes adversarii
Abbreviated transcription (Latin):
si. Nemo eñi scripturas intellige¬
bat: ut pote profundas. & igno¬
rantiȩ tenebris obuoluntas. Quȩ
quidem ut intelugi ualeant: abys¬
sus abissum inuocat. Has aũt tene¬
bras xp̃c amouit: quando apłls
sensum aperuit. ut scripturas in¬
telligerent. Si enĩ uidei has intel¬
ligerent. ad eccliam confugerent.
Sed quia ut apłs ait. usq hodie
dum legitur moysses. uelamen ẽ¬
positum suꝑ corda eorum: eas qͥ¬
dem intelligere ñ ualent. Cũ aut̃
plenitudo gentium introierit:
inanis & uacua terra nr̃a uoca¬
bit᷑: tantorũ filiorum plenitudi¬
ne inhabitata. Hoc aũt quomͦ
He sunt em̃ aque salientes inu
tam et̾nam: quas qui biberit. ñ
sitiet ultra. De quib dicit: sitien¬
illuminauit: atq potabiles et in¬
telligibiles reddidit. Unde bene
subditur. Et dixit ds̃ fiat lux. Et
facta est lux. Ac si dicat. fugatȩ
sunt tenebrȩ: illuminata est t̾ra.
fiat igitur lux: pereat ignorantia.

Expanded text:
si. Nemo enim Scripturas intelligesi. Nemo enim Scripturas intelligebat, utpote profundas et ignorantiae tenebris obvolutas, quae quidem ut intelligi valeant, « abyssus abyssum invocat . » Has autem tenebras Christus amovit, quando apostolis sensum aperuit, ut Scripturas intelligerent. Si enim Judaei has intelligerent, 3 ad Ecclesiam confugerent; sed quia, ut Apostolus ait: « Usque hodie dum legitur Moyses, velamen positum est super corda eorum , » eas quidem intelligere non valent. Cum autem plenitudo gentium introierit, inanis, et vacua terra nostra vocabitur, tantorum filiorum plenitudine inhabitata. Hoc autem quomodo Hae sunt enim aquae salientes in vitam aeternam, quas qui biberit, non sitiet unquam . De quibus dicitur: « Sitienilluminavit, atque potabiles, et intelligibiles reddidit. Unde bene subditur: « Et dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. » Ac si dicat: Fugatae sunt tenebrae, illuminata est terra, fiat ergo lux; pereat ignorantia. «
Abbreviated transcription (Latin):
quid etiam allegorice significent
uidcamus.
Nprincipio ereauit ds̃ celũ et
terram. In quo principio: In
co utiq qui ait. Ego principi¬
um. qui & loquor uobis. Om¬
nia enim ꝑipsum facta sunt:
& sine ipso factũ est nichil. In
hoc gͦ principio. omnẽ mundi
fabricam. ipsosq angłorũ ordi¬
nes abexordio creauit ds̃. in hoc
infine scłorum carne suscepta.
iustos et peccatores. iudeos et
gentiles. uerbo predicationis &
aqua baptismatis. & sc̃i sp̃s illus¬
tratione genuit: creauit: & inno¬
uam pristinamq naturam res¬
taurauit. Adhuc tamen inanis
& uacua erat terra: adhuc infe¬
cunda. et absq liberis erat ȩccłla.
Quam etiam propħa desterilitate
consolans fecunditatemq promit¬
tens: dicebat. Letare stetilis quȩ ñ
paris: erumpe & clama que ñ par¬
turis. qa multi filii desertȩ. magis
quam eius quȩ habet uirũ. Sed
quare inanis &e uacua: Quia ad¬
huc tenebrȩ erant suꝑ faciem abys¬

Expanded text:
quid etiam allegorice significent, quid etiam allegorice significent, videamus. « In principio creavit Deus coelum et terram. » In quo principio? In eo utique qui ait: « Ego principium qui et loquor vobis .-- Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . » In hoc igitur principio omnem mundi fabricam, ipsosque angelorum ordines ab exordio creavit Deus. In hoc, in fine saeculorum, carne suscepta, justos et peccatores, Judaeos et gentiles verbo praedicationis, et aqua baptismatis et S. Spiritus illustratione genuit, creavit et in novam pristinamque naturam restauravit. Adhuc tamen inanis et vacua erat terra, adhuc infecunda, et absque liberis erat Ecclesia, quam etiam propheta de sterilitate consolans, fecunditatemque promittens, dicebat: « Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe, et clama, quae non parturis, quia multi filii desertae magis, quam ejus quae habet virum . » Sed quare inanis et vacua? Quia adhuc tenebrae erant super faciem abys
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut uoluit diei noctisq spa¬
tium. unũ diem intelligimus.
frustra ds utraq ase diuisit:
diuersisq diuersa nomina de¬
dit. Uocauit enĩ lucem diem:
ac tenebras noctem. Nulla igit᷑
dies: ex nocte constat & die.
Quia gͥ ñ somnia quȩ innocte
uidentur. s oꝑa quȩ indie fiunt.
hic describuntur. dies utiq et
noctes enumerare necessarium
fuit. Fecit ergo ds inprincipio
cȩlum &e terram. &e lucem: quib
patratis: factum est uesꝑe. Atq
hoc precedenti mane continua¬
to: factus est dies unus. & tunc
quidem atenebris lucem diuisit:
quando finito die factum est
uesꝑe. Ncq eñi indie noctẽ fec̃:
sed suo ordine post diem fieri
precepit. Qd̃ aut̃ dicit᷑ factus ẽ
dies ums. & ñ dicit᷑ factus est
dies primus: ad hoc ualet. qd̃
ua sunt neq sine altero alt̾ eẽ
pot̾. Cũ igitur ñdum eẽt scđs.
erat utiq dies unus. ipse tamen
unus. primus dici non poterat.
his aut̃ ad litterã ita dispositis

Expanded text:
tum, ut volunt, diei noctisque spatum, ut volunt, diei noctisque spatium, unum diem intelligimus, frustra Deus utraque a se divisit, divisisque diversa nomina dedit; vocavit enim lucem diem, ac tenebras noctem. Nulla igitur dies ex nocte constat ac die. Quia igitur non somnia, quae in nocte videntur; sed opera, quae in eo fiunt, hic describuntur, dies utique non noctes enumerare necessarium fuit. Fecit ergo Deus in principio coelum, et terram et lucem; quibus patratis, factum est vespere, atque hoc praecedente mane continuato, factus est dies unus, et tunc quidem a tenebris lucem divisit, quo finito die, factum est vespere. Neque enim in die noctem fecit, sed suo ordine post diem fieri praecepit. Quod autem dictum est, factus est dies unus, et non dicitur, factus est dies primus, ad hoc valet quod va sunt, neque sine altero alter esse potest. Cum igitur nondum esset secundus, erat utique dies unus, ipse tamen unus primus dici non poterat. His autem ad litteram dispositis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfundimur. Sequit᷑.
actum est uesꝑe & mane:
dies unus. Uesꝑe et mane.
noctem & diem quidam intelli¬
gunt. Nam qm̃ noctib preter¬
missis om̃s dies ꝑ ordinem enu¬
merat: uno diei nomine. & diem
et noctem intelligere uolunt. S
mirabilis ordo locutionis in quo
ante mane ponitur uesꝑe: qua¬
si non amane sed auespere oꝑa¬
ri cepisset. Si em̃ dixisset factum
fortasse questio eẽt S quia inter
duomane.uesꝑe posuit: ad qđ
illorũ referatur dubitari potest.
Si eñi ad precedens mane uespere
refertur: nox proculdubio tota re¬
linquit᷑. Qd̾ si adsubsequens: die
quidem tota pret̾missa soli noc¬
tis t̾min ponunt᷑. Unde conue¬
nientius. factum est uesꝑe & ma
ne. non dies unus. sed nox una:
dici potuit. S quia diumna pro¬
uidentia ñ ad laborem sed ad
quietem noct̾em creauit: nullũ
est inconueniens si indei oꝑati¬
one que utiq ñ in nocte sed in
die fiebat: solius diei t̾mim po¬
nuntur. Si eñi hoc in loco to¬

Expanded text:
fundimur. Sequitur: « Factumque est vespere, et mane dies unus. » Vespere et mane noctem et diem quidam intelligunt. Nam quoniam noctibus praetermissis, omnes per ordinem dies enumerat, uno diei nomine, et diem, et noctem intelligere volunt. Sed mirabilis ordo locutionis, in quo ante mane ponitur vespere, quasi non mane, sed a vespere operari coepisset. Si enim dixisset, Factum fortasse quaestio esset, sed quia inter duo mane vespere posuit, ad quid illorum referatur dubitari potest. Si enim ad praecedens mane vespere refertur, nox procul dubio tota relinquitur; quod si ad subsequens, die quidem tota praetermissa, soli noctis termini ponuntur. Unde convenientius factum est vespere et mane dies unus, sed nox una dici potuit. Sed quia divina providentia non ad laborem, sed ad quietem noctem creavit, nullum est inconveniens, si in Dei operatione, quae utique non in nocte, sed in die fiebat, solius diei termini ponantur. Si enim hoc in loco to
Abbreviated transcription (Latin):
to. naturam mut auerint: ñ fa¬
cile dicam. His aut̃ ita ꝑ act̾is.
factum est uesꝑe. Quomane
coherente. fit dies secundus. S
hȩc adlitteram. Quid aut̃ sp̃ua¬
audiemus. Fiat inquit firma¬
mentum in medio aquarum:
& diuidat aquas abaquis. Quid
em̃ firmamentũ. isi apłi: Un¬
de & psalmista ait. Cęli enar¬
rant głam dei: & oꝑa manuũ
eius adnuntiat firmamentũ.
Hoc eñ firmamentũ nos mu¬
nit & firmat: hoc salutis plu¬
uias. lumenq ministrat: hoc
inferiores aquas asuꝑiorib di¬
uidit. Aque enĩ quȩ subfirma¬
mento sunt. nouũ est testam̃¬
tum: quȩ uero suꝑ firmamen¬
tum. uetus testamentũ intelli¬
gitur. S quomͦ has apłi diui¬

Expanded text:
to, naturam mutaverint, non fato, naturam mutaverint, non facile dixerim. His autem ita peractis, factum est vespere, quo mane cohaerente fit dies secundus. Sed haec ad litteram. Quid autem spirituaaudiamus. « Fiat, inquit, firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis. » Quid enim firmamentum, nisi apostoli? Unde Psalmista ait: « Coeli enarrant gloriam Dei et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . » Hoc enim firmamentum nos munit et firmat, hoc salutis pluvias lumenque ministrat, hoc inferiores aquas a superioribus dividit. Aquae enim, quae sub firmamento sunt, Novum est Testamentum: quae vero super firmamentum, Vetus Testamentum intelligitur. Sed quomodo has a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ erant suꝑ firmamentum.
Et factum: ita. Uocauitq ds
firmamentũ cęlum: & factũ est
uespere & mane dies secundus.
Si eñi qd uerum est in medio
aquarum factum est firma¬
mentum: & aquas quidem uͥq
fuisse. dubitari non potest. Qd
si ubiq erant: queso ubi redacte
sunt. tanto cęli terreq spatio ua¬
cuo derelicto: Non igitur huiꝰ
cuius nunc sunt. fuisse spissi¬
tudinis : sed uelut nebulȩ et
nubes. cuncta replesse manifes¬
tum est. firmamentũ aut̃ qd̾
betur: ñ illud intelligitur.
qd̾ in principio creasse deus
dicitur. alioquin bis cę̧lum
creatum fuisset: sed illud i¬
mirum qd̃ sine int̾missione
uoluit᷑: in quo sol & luna et
stelle apparent. Est aut̃ & ali¬
ud cȩlum supra hoc ualde
dignioris excellentiorisq na¬
ascendere cupiens. dicebat. in
cȩlum ascendam. Incęlo nãq
erat. cũ ista diceret: sed altius
ascendere cupiens. talia dice¬
bat. Utrum aũt etiam suꝑio¬
res aquę. firmamento int̾posi¬

Expanded text:
 firmamentum; et factum est ita. Vocavitque Deus firmamentum coelum; et factum est vespere et mane dies secundus. » Si enim, quod verum est, in medio aquarum factum est firmamentum, et aquas quidem ubique fuisse dubitari non potest. Quod si ubique erant, quaeso, ubi redactae sunt, tanto coeli terraeque spatio vacuo relicto? Non hujus igitur, cujus nunc sunt, fuisse spissitudinis, sed veluti nebula et nubes cuncta replesse manifestum est. Firmamentum autem, quod betur, non illud intelligitur, quod in principio Deus creasse dicitur, alioquin bis coelum creatum fuisset, sed illud nimirum, quod sine intermissione volvitur, in quo sol, et luna et stellae apparent. Est autem et illud coelum super hoc, valde dignioris, excellentiorisque naascendere cupiens, dicebat: In coelum ascendam . In coelum namque erat, cum ista diceret, sed altius ascendere cupiens talia loquebatur. Utrum autem etiam superiores aquae, firmamento interposi
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ plenitudo continet᷑: quȩ
nimirũ. aquarũ nomine signi¬
ficantur. Qd̃ aut̃ ait & appare¬
at arida: magis ad hystoriam
quã ad allegoriam ꝑtinere ui¬
detur. Sed quare mutato no¬
mine. aridam ds uocauit ter-¬
ram: nisi quia iam tunc scãm
eccłiam flagellandã. conteren¬
dam. caleandam. multisq
modis affligendam significa¬
bat: Aquarum uero congre¬
gationes maria dixit: qm̃ et
si audire & intelligere sacras
scripturas dulce sit et suaue:
facere tamen quȩ iubent. ama¬
rum & asperum est. Mare em̃i
ab amaritudine nomen acce¬
pit. Ieumare nãq. uigilare.
omniaq mundi huius oblee¬
tamenta relinquere: cui ñ u¬
deat᷑ ẽẽ amarũ: Hoc eñi sa¬
erȩ scripturȩ precipiunt. Meri¬
to igitur tali nomine signifi¬
cantur.
tuidit ds̃ qd eẽt bonum:

Expanded text:
entiae plenitudo continetur, quae nimirum aquarum nomine significantur. Quod autem ait, « et appareat arida, » magis ad historiam quam ad allegoriam pertinere videtur. Sed quare mutato nomine aridam Deus vocavit terram, nisi quia jam tunc S. Ecclesiam flagellandam, conterendam, calcandam, 4 multisque modis affligendam significabat? Aquarum vero congregationes, maria dixit, quoniam et si scire et intelligere sacras Scripturas dulce sit et suave, facere tamen quae jubet amarum et asperum est. Mare enim ab amaritudine nomen accepit. Jejunare namque, vigilare, omniaque mundi hujus oblectamenta relinquere, cui non videtur esse amarum? Hoc enim sacrae Scripturae praecipiunt; merito igitur tali nomine significantur. « Et vidit Deus quod esset bonum
Abbreviated transcription (Latin):
fideli cũ infidele: Quȩ conuen¬
tio xp̃i ad belial: Ꝙ alibi. He¬
reticum hominẽ. post secundã
correctionẽ deuita. Hanc enim
separationem ds significabat:
quando lucem atenebtis diui¬
debat̃.
irit quoq ds. fiat firmam̃¬
tum inmedio aquarũ: & di¬
uidat aquas abaquis. Et fecit de

Expanded text:
nfideli? quae conventio Christi ad Belial? » Et alibi: « Haereticum hominem post secundam correctionem devita . » Hanc enim separationem Deus significabat, quando lucem a tenebris dividebat. « Dixit quoque Deus: Fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis. Et f
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo sunt in locũ unũ: & appa¬
reat arida. factũq est ita.
Et uocauit ds aridam tertam:
congregationesq aquarũ appel¬
lauit maria. Iste aut̃ locus in
quem aquȩ congregant᷑: mare.
lacus. & flumina intelliguntur:
ipsaq abyssus: de qua ꝑ quasdã
secretas terrȩ uenas fontes aqua¬
rum manare uidemus. Sic igit᷑
diuina prouidentia. inunũ locũ
congregatȩ sunt: ut neq terrȩ
suꝑficiem ut prius cooperiant:
& tamen eius ariditatẽ. suo humo¬
re ubiq fecundent. Ipsa quoq
nomina satis rebus conuenientia
łs imposuit: dũ & aridam terrã
uocauit: & aquarũ congregacio¬
nes. maria appellauit. Terra em̃¬
aterendo dicitur: quam & colen¬
do & calcando homines. et cunc¬
ta animalia assidue terunt. Ma¬
re uero abamaritudine: quod
&e salsum et amarũ ẽẽ ꝓbaui¬
mus. Sed hec ad litteram. Nẽ
aut̃ significationẽ uideamus.
Congregent᷑ inquit aque quȩ
sub cȩlo sunt in locũ unũ: et
appareat arida. Hunc autem

Expanded text:
 appareat arida. Et factum est ita. Et vocavit Deus aridam terram, congregationesque aquarum appellavit Maria. » Iste autem locus in quem aquae congregantur, mare, lacus et flumina intelliguntur, ipsaque abyssus de qua quasdam secretas terrae venas, fontes aquarum, manare videmus. Sic igitur divina providentia in unum locum congregatae sunt aquae, ut neque terrae superficiem, ut prius cooporiant, et tamen terrae ariditatem suo humore ubique fecundent. Ipsa quoque nomina satis rebus convenientia Deus imposuit, dum et aridam Terram vocavit, et aquarum congregationes Maria appellavit. Terra a terendo dicitur, quam et colendo, et calcando homines, et cuncta animalia assidue terunt; mare vero ab amaritudine, quod et salsum et amarum esse probavimus. Sed haec ad litteram; nunc autem significationem videamus: « Congregentur, inquam, aquae, quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida. » Hunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
tra apłs. Ego inquit paulus
dico uobis: qm̃ si circũcidami¬
ni xp̃c uobis nichil proderit.
Nides igitur quanta diuisio:
quantũq int̾positum firmam̃¬
tum. aquis aquas iungi ꝓhi¬
beat: Iuud quoq qd̾ dicitur:
uocauitq ds firmamentũ cȩ¬
nire uidetur. Celant eñ & ser¬
uant secreta cȩlestia. Unde

Expanded text:
inquit Paulus, dico vobis quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . » Vides ergo quanta divisio, quantumque interpositum firmamentum aquis aquas jungi prohibeat. Illud quoque quod hic dicitur: « Vocavitque Deus firmamentum coenire videtur; celant enim, et servant secreta coelestia. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
recipit aũt dñs filiisisrł.
ut faciant phase intem¬
pore suo. idẽ quarta decima die
mensis primi. Qui aut̃ ĩmundi
sunt suꝑ anima hominis. aut
inuia procul. qm̃ suo tp̃r hȩc
agere nequeunt. faciant illud
quarta decima die sedi mensis
ad uesꝑam. cũarimis & lactucs
agrestib. Quid ẽ enĩ qd̾ phase ide
agni immolatio ñfit. nͥ quarta

Expanded text:
ecepit autem Dominus filiis Israel ut faciant Phase in tempore suo, id est quarta decima die mensis primi. Qui autem immundi sunt super anima hominis, aut in via procul, quoniam suo tempore hoc agere nequeunt, faciant illud quarta decima die secundi mensis ad vesperam cum azymis, et lactucis agrestibus. Quid est enim, quod Phase, id est agni immolatio, non fit nisi quarta
Abbreviated transcription (Latin):
mus. si tam̃ in nocentes & mũ¬
difuerint. Omnia enĩ hȩc ani¬
malia munda st̃. Hyrcos tam̃
immolare ẽ.carnis macerati¬
one libidinosos sensus occidẽ
et suꝑare.Similia aut̃ dona
& sacrificia ceti quoq duces
positio sufficiat.
ni precipit: ut luceat suꝑ mensa
que ab aquilone posita erat. Hoc
Demensa quoq in eodẽ libro
tractauimus. ꝑ quã utriꝰq testi¬
menti doctrina significat᷑. Quȩ
quidẽ nͥ huiꝰ candelabri lumine.
nec intelligtt᷑. nec illuminatur.
Est aut̃ posita abaquilone. ubi
sedẽ diaboli ẽẽ scriptura cõme¬
morat. Prius gͥ ad hanc mensã
accedat. eiꝰq dapib reficiat᷑. qui¬
cũq diabolo pugnaturꝰ accedit.

Expanded text:
mus; si tamen innocentes, et munmus; si tamen innocentes, et mundi fuerint. Omnia enim animalia munda sunt. Hircos tamen immolare, est carnis maceratione libidinosum sensum occidere et superare. Similia autem dona, et sacrificia caeteri quoque duces expositio sufficiat. ni praecipitur, ut luceat super mensam, quae ab aquilone posita erat. Hoc . » De mensa quoque in eodem libro tractavimus, per quam utriusque Testamenti doctrina significatur; quae quidem, nisi hujus candelabri lumine, nec intelligitur, nec illuminatur. Est autem posita ab aquilone, ubi septem diabolos esse Scriptura commemorat. Prius ergo ad hanc mensam accedat, ejusque dapibus reficiatur, quicunque diabobo pugnaturus occurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
nocentiam homini nouiter
conuerso annuntiant. Hic et¬
em̃i bos dearmento patriarcha¬
rũ & ꝓpħarũ assũptus. agrũ
eccłiȩ coluit. & uerbi semine
seminauit. Hic aries ad uicti¬
mã ductus. ñ aperuit ossuum.
Hic ẽ ille agnus qui tollit pec¬
cata mundi. Huiꝰ gͥ exempla la¬
borando. patiendo. & innocen¬
ter uiuendo sequam᷑. Nulli aũt
absurdũ uideat᷑. qd̾ etiam hyr¬
cus dicit᷑ ꝓpeccato. qm̃ ꝓpt̃ pec¬
cata nr̃a inter iniquos deputa¬
tus est. Optulerunt aut̃ et boueˢ
duos insacrificio pacificorum.
arietes quinq. Hyrcos qͥnq. et
agnos annicłos qͥnq quatinus
nouus miles in his & laborare.
& sui corporis sensus regere discat.
Duos enĩ boues habemus: ani¬
mã scilicet & corpus. de quib¬
& iugũ xp̃i qd̃ suaue ẽ. ferimuᷤ.
et in eiꝰ agro desudamꝰ. qui duo
sin nob̃ consenserint: quicqͥd
petierimꝰ ut ait eũgłiũ impe¬
trabimus. Habemus aut̃ & qͥnq
sensus. ꝑ quos dm̃ nob̃ pacifica¬

Expanded text:
nocentiam Domini noviter converso annuntiant. Hic enim bos de armento patriarcharum et prophetarum assumptus agrum Ecclesiae coluit, et verbi semine seminavit Hic aries ad victmam ductus non aperuit os suum. Hic est agnus, qui tollit peccata mundi. Hujus ergo exempla laborando, patiendo, et innocenter vivendo sequimur. Nulli autem absurdum videatur, quod etiam hircus dicitur pro peccato, quia propter peccata nostra inter iniquos deputatus est. Obtulerunt autem, et boves duos in sacrificio pacificorum, arietes quinque, hircos quinque, quinque agnos anniculos, quatenus novus miles in his et laborare, et sui corporis sensus regere discat: duos enim boves habemus, animam scilicet et corpus, quibferimus, et in agro ejus desudamus; quae duo si in nobis consenserint, quidquid petierimus, ut ait evangelista, impetrabimus. Habemus autem et quinque sensus, per quos Deum nobis pacifica
Abbreviated transcription (Latin):
hircos qͥnq agnos anniculoᷤ
quinq. Hȩc fuit oblatio naa¬
son filii aminadab. Unusqͥsq¬
quia ineo fit sacrificiũ dõ accep¬
tabile. Hoc aut̃ altare. tunc
dedicat᷑. qͣndo homo adfidem
consecrat᷑. Ad cuiꝰ dedicationẽ
eccł̃ie duces. ep̃i uidelicet & sa¬
cerdotes. munera offerunt: qm̃
legis precepto. fidei documento.
scõrũ exemplo. & iuuendi regu¬
lam eũ instruunt. qͥ nouiter
re incipit. Quid eni ꝑ acitabu¬
ll e fialã. et mortariolũ. que
ex solis denis numeris conficiũ¬
tur. nͥ hunc librũ legis intelli¬
gimus. qui ex decẽ preceptis
constituitur: Cõputa singłor
numerũ. & denariũ numerũ
ubiq inuenies. Quȩ quidẽ bene

Expanded text:
hircos quinque, agnos anniculos hircos quinque, agnos anniculos quinque. Haec est oblatio Nahason filii Aminadab. » Unusquisqquod in eo fit sacrificium Deo acceptabile. Hoc autem altare tunc dedicatur, quando homo ad fidem consecratur. Ad cujus dedicationem Ecclesiae duces, episcopi videlicet et sacerdotes, munera offerunt, quoniam legis praecepta, fidei documenta, sanctorum exempla, et vivendi regulam eum instruunt qui noviter ia incipit. Quid enim per acetabulum, et mortariolum, quae ex solis denis numeris conficiuntur, nisi hunc librum legis intelligimus, qui ex decem praeceptis constituitur? Computa singulorum numerum, et denarium numerum ubique invenies. Quae quide
Abbreviated transcription (Latin):
tra. & duodec̃i boues dño optule¬
runt: quib tab̃nacłm. & cuncła
eiꝰ onera portarent᷑. Quȩ qm̃ ual¬
de necessaria erant. et leurte sine¬
cis tab̃nacłi onera cunctãq suꝑ¬
lectilẽ difficile ferre poterant.in
his allegoriã querere ñ uidetur¬
eẽ necessariũ. Ibi allegoria neccs¬
sario querenda ẽ. ubi littera ali¬
qͥd iubet qd̾ inutile sit: uel qd̾̃
omnino careat ratione.
ixitq dñs ad moysen. Si¬
głi duces ꝑ singłos diefof¬
ferant munera indedicatione
altaris. Primo die obtulit obla¬
tionẽ suã naason filiꝰ aminadab
de tribu iuda. fueruntq inea
acitabulũ argenteũ. pondo cal¬
tĩ triginta sicloiũ. fiala argen¬
ta habens septuaginta siclos.
uxta pondus scũarii. utrũq ple¬
nũ simila consꝑsa oleo insacͥfici¬
um. Mortariolũ ex decẽ siclis
iureis plenũ incenso. Bouẽ de
culũ in holocaustũ: hircumq
propercato. Et insacrificio pa¬
cificorũ boues duos. arietes qͥnq.

Expanded text:
decim boves Domino obtulerunt, quibus tabernaculum et cuncta ejus onera portarentur. Quae quidem valde necessaria erant, et Levitae ejus tabernaculi onera cunctamque supellectilem difficile ferre poterant. In his allegoriam quaerere non videtur necessarium. Ibi allegoria necessario quaerenda est, ubi littera aliquid jubet, vel quod inutile sit, vel quod omnino careat ratione. ixitque Dominus ad Mosen: Singuli duces per singulos dies offerant munera in dedicationem altaris. Primo die obtulit oblationem suam Naasson filius Aminadab de tribu Juda: fueruntque in ea acetabulum argenteum pondo centum triginta siclorum, phiala argentea habens septuaginta siclos, juxta pondus sanctuarii, utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificium: mortariolum reis, plenum incenso: bovem de in holocaustum, hircumque pro peccato, et in sacrificium pacificorum boves duos, arietes quinque,
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiȩ & pietatis unctione
habundat. & odore suauissimȩ
intelligentiȩ plenus ẽ. & qm̃ to¬
tus sapientiȩ & scientiȩ luce pre¬
fulget: ñ immerito aurea & ar¬
gentea predicta eẽ dicunt᷑. Si¬
cli uͦ admensurã scũarii cõpu¬
tant᷑: qm̃ omia legis precepta

Expanded text:
iae et pietatis unctione abundat, et odore suavissimae intelligentiae plenus est. Et quoniam totus sapientiae et scientiae luce praefulget, non immerito aurea et argentea praedicta vasa esse dicuntur. Sicli vero ad mensuram sanctuarii computantur, quoniam omnia legis praecep
Abbreviated transcription (Latin):
i aut̃ noluerit
redimere. s alderi cuili¬
bet fuerit uenundatus. ultracũ
qui uouerat redinere ñ potent
qui cũ uibelei uenerint dies.
scĩficatus erit dño: & possessio
consecrata ad ius ꝑtinet sacer¬

Expanded text:
i autem noluerit redimere, sed alteri cuilibet fuerit venundatus, ultra eum, qui voverat, redimere non poterit, quia cum jubilaei venerit dies, sanctificatus erit Domino, et possessio consecrata ad jus pertinet sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Bruno ep̃s. Rogasti
me dilectissime fr̃.
& coep̃e petre. cinus
dilectionis affectus tantũ erga
me semꝑ exuberat. ut merito
non rogare. sed iubere debuisses.
quatinus librum geneseos tib
exponerem. S quia multis ut
ipse optime nosti. & quȩ curare
ñ decebat impeditus funi: ido usq
ad presens. tuam peticionẽ ad¬
implere nequiui. Magisq tibi
quẽ ad ignoscendum facilem eẽ
sciebam. ad tempus inobediens
existere uolui: quã ea ñ agere:
quȩ si ñ egissem: tibi quoq rep̃¬
hensibilis apparerem. Tandẽ
igitur & si tarde: feci tamen qd̃
rogando iussisti. Aprincipio aut
ubri usq post archȩ noe fabri¬
cationem. qm̃ difficiliora ẽẽ ui¬
debantur: pro ut necessarium
uisum fuit. continue cuncta
ex posita sunt. Inde uero usq
ad eum locum inquo iacob be¬
nedictionib propriis filios be¬
nedicit. ꝑ singula queq capitu¬
la. quȩcũq expositione indi¬
gere uidebantur: breuiter his¬
toriis prenotatis. satis conpen¬

Expanded text:
1 Rogasti me, dulcissime Pater et coepiscope Petre, cujus dilectionis effectus tantum erga me semper exuberat ut merito non rogare, sed jubere debuisses, quatenus librum Geneseos tibi exponerem. Sed quia multis, ut tu ipse optime nosti, et quae evitare non decebat, impeditus fui, ideo usque ad praesens tuam petitionem adimplere nequivi, magisque tibi, quem ad ignoscendum facilem esse sciebam, ad tempus inobediens existere volui quam ea non agere; quae si non egissem, tibi quoque reprehensibilis apparerem. Tandem igitur, et si tarde, feci tamen quod rogando jussisti. A principio autem libri usque post arcae Noe fabricationem, quoniam difficiliora esse videbantur, pernecessarium visum fuit, continue cuncta exposita sunt. Inde vero usque ad eum locum, in quo Jacob benedictionibus propriis filios benedicit, per singula quaeque capitula, quaecumque expositione indigere videbantur, breviter historiis praenotatis satis compen
Abbreviated transcription (Latin):
Suscipe igitur qd̃ rogasti: sitq
tibi pignus amoris: nr̃iq te me¬
morem tuis inorationibus. semꝑ

Expanded text:
Suscipe ergo quod rogasti, sitque tibi pignus amoris, nostrique te memorem semper tuis in orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
materiam simul creauit: ex
qua discretis temporib. cetera
pro ut uoluit fieri precepit. Di¬
catur ergo. Inprincipio creatu¬
rarum omnium. creauit ds
cȩlũ. & ea scilicet quȩ continen¬
tur ineo: id est angłos. uirtu¬
tesq cȩlestes: & terram iam qͣsi
pregnantem. et parturientem.
omniumq eorum materiã et
matrẽ. quȩ exea oriuntur. Ma¬
nifestum est ergo. qm̃ nec eorũ¬

Expanded text:
materiam simul creavit, ex qua discretis temporibus caetera, prout voluit, fieri praecepit. Dicatur ergo: In principio creaturarum omnium creavit Deus coelum, et ea scilicet quae continentur in eo, id est angelos, virtutesque coelestes, et terram jam quasi praegnantem et parturientem, omniumque eorum materiam et matrem quae ex ea oriuntur. Manifestum est ergo quoniam nec eoru
Abbreviated transcription (Latin):
igitur prius cȩlũ quã terram:
sed simul & cȩlum creauit deui¬
& terram. Unde est illud. Qui
uiuit ineternũ. creauit omnia
simul. Nam & si sex diebus oĩa
ds̃. hoc eodem in libro fecisse
narrat᷑: simul tam̃ ex nichilo
cuncta creasse dubitari non
debet. Ipsam enĩ omniũ rerũ

Expanded text:
igitur prius coelum, quam terram, sed simul et coelum Deus creavit et terram. Unde et istud: « Qui vivit in aeternum creavit omnia simul . » Nam et si sex diebus omnia Deus hoc eodem in libro fecisse narratur, simul tamen ex nihilo cuncta creasse dubitari non debet. Ipsam omnium reitur prius coelum, quam terram,
Abbreviated transcription (Latin):
interfice que post eos sunt a.¬
it dñs et fac uxcta õmnia que
preceꝑi cot box besli in terra¬
contritio magna. Quornodo

Expanded text:
interfice quae post eos sunt, ait Dominus: et fac juxta omnia quae praecepi tibi. Vox belli in terracontritio magna. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ut regnum diabłi scu¬
deant entere ctoꝑa eius ma¬
ligna ⁊ cousilia pessima
ut int̾ficiant om̃e peocores
trẽ et disꝑdant de cuutate

Expanded text:
tur, ut regnum diaboli studeant evertere: et opera ejus maligna et consilia pessima, ut interficiant omnes peccatores terrae, et disperdant de civitate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mnysaia de nocte siuebi¬
luculo ꝯsurgit sp̃e meus
ad te deus. qr lux precep¬
ta tua sunt super terris
feci silo. ⁊ꝓiciam nos a facie me¬
A sicut pren ompns fratrect
nestros. uniuersum semen ef¬
fraym u ergo noli orare
ꝓppło hec nec assumas ꝓers la¬
usem ⁊ or̃onem et non obsis¬
tas michi. qr

Expanded text:
 Isaia: « De nocte  sive diluculo consurget spiritus meus ad te, Deus, quoniam lux praecepta tua super terram feci Silo; et projiciam vos a facie mea, sicut projeci omnes fratres vestros universum semen Ephraim. Tu ergo noli orare pro populo hoc, nec assumas pro eis laudem et orationem, et non obsistas mihi; q
Abbreviated transcription (Latin):
prauitatem cordis sui mali ut
me nonaudiat et eitiam eos ce terra hac interram
quam ignoratis uos et pr̃es nr̃i et sermetis ibi dizs
aliens die ac nocte qui non da¬
buat uobis requiem Oro

Expanded text:
prauitatem cordis sui mali, ut me non audiat. et eiciam uos de terra hac in terram, quam ignoratis uos et patres uestri, et seruietis ibi dis alienis die ac nocte, qui non dabunt uobis requiem
Abbreviated transcription (Latin):
chobor et gamarias filius saphan ⁊ secechias filius
ananie et uniu̾si principes et nuntiauit eis micheas
omma u̾ba que audiuit legentem baruch ex uo¬
lumine maurib ppłi. Miserunt itaq omnee prin
cipes ad baruch uidi siuum nathanie filii semeie
filii. chus dicentes. uolumen exquo legisti audite
ppło assume inmanu tua. et ueni Hulit ergo
baruch filiuł nerie uolumen in manu sua. ⁊ uenit
ad eos et dic̾unt adcum sede ⁊lege ħ mouribus
nr̃is et legit baruch in aurib eorum. igitur cum
audissent omnia u̾ba hec obstupuerunt unus¬
quisq ad ꝓximum suum. et dix̾unt ad baruch. Nũ¬
tiare debemus regi omnes sermones istos et int̾roga

Expanded text:
chobor et Gamarias filius Saphan et Sedecias filius Ananiae et universi principes et nuntiavit eis Micheas omnia verba quae audivit legente Baruch ex volumine in auribus populi miserunt itaque omcipes ad Baruch filium Neriae, filii Nathaniae, filii Chusi, dicentes: Volumen, ex quo legisti audiente populo: sume in manu tua et veni. Tulit ergo Baruch filius Neriae volumen in manu sua, et venit ad eos. Et dixerunt ad eum: Sede et lege haec in auribus nostris. Et legit Baruch in auribus eorum. Igitur cum audissent omnia verba, obstupuerunt unusquisque ad proximum suum. Et dixerunt ad Baruch: Nuntiare debemus regi omnes sermones istos? Et interroga
Abbreviated transcription (Latin):
iidebunt eos ase nsto dei
not iudicas sanguinem
nrm. saciabuntur quoq
debituome tua agentes gͣ¬
cias insa impiorum meffã¬
bili penaz.

Expanded text:
videbunt eos a se justo Dei non vindicas sanguinem nostrum ? Satiabuntur quoque de beatitudine sua, agentes gratias visa impiorum ineffabili poena.
Abbreviated transcription (Latin):
tabo eos int̾
ra ista mue¬
titate. intoto corde meo et into¬
ta anima mea. Quia hec ti¬
cit dñs. sicut ad duxi in ppłm
istum omne malum hcc grã

Expanded text:
tabo eos in ra ista ritate, in toto corde meo et in tota anima mea. Quia haec dicit Dominus: Sicut adduxi super populum istum omne malum hoc gra
Abbreviated transcription (Latin):
inira grandi et pcutiam ħitatores hurs cuntatis
homines et heie pestuentia magna morientur
et post hec ait commu a¬
bo secechiam regem uica. et
derelicti sunt inciuitate hac a

Expanded text:
in ira grandi et percutiam habitatores civitatis huius homines et bestiae pestilentia magna morientur et post haec ait Dominus dabo Sedeciam regem Iuda et derelicti sunt in civita
Abbreviated transcription (Latin):
est sordessat ad huc effudit
sit ht .n. d̾s ignes uarios
quos emurit de thesantie
suis cuiꝰ ignis insyon et
caminus imerłm alios
inflaminat ut eudiat᷑.
alios ut ex urat quibus

Expanded text:
ffusi. sit . Habet enim Deus ignes varios, quos emittit de thesauris suis, cujus ignis est in Sion, et caminus in Jerusalem . Alios inflammat, ut erudiat; atque alios, ut exurat. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃isuntꝰ ⁊ non dix̾unt irbr
est dñs qui ascendere nos fe¬
cit de t̾ra egypti qui trans¬
ginem mortis per t̾ram in
qua non ã

Expanded text:
cti sunt? Et non dixerunt: Ubi est Dominus, qui ascendere nos fecit de terra Aegypti: qui traginem mortis, et per terram, in qua non a
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃e huic exemplo compa¬
ran quod manfestum ẽ
non ad tertorem sed ad
gaudium ꝑtinere cum sp̃¬
Tens scriptura uastatio¬

Expanded text:
, huic exemplo conparant; quod manifestum est non ad terrorem, sed ad gaudium pertinere, cum praesens scriptura uastatio
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uictoriam ubiꝑu¬
ria s certamen tin¬
certus exitus ficturo
t induxi
uos int̾ram carmeli ut co¬
m teretis fructum cus et
bona illiuis et ingressi ꝯ ta¬
minastis terram mcam et̃

Expanded text:
esse victoriam, ubi pue certamen, et incertus exitus futurorum. « Et induxi vos in terram Carmeli, ut comederetis fructum ejus et bona illius. Et ingressi contaminastis terram meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
callicem ce manu domini et
ꝓpmaui cunctis gentib ad
quas misit me cominus. ie¬
rusalem et cuntatibus inda
⁊ regibus eius ⁊ puncipib
eius ut darem eos insolitu¬
dinem et instuporem ⁊ insy¬
bilum et inmaledictõem
sicut est dies iste pħ̾oni regi
egipti et seruis euis. ⁊ princi¬
pib eius ⁊ omm ppłb eius et
uniu̾sis g̾naliter cunctis re
gib terre ausitidis et cunctis
regib terre philistiim et as¬
calons et gaze et acharon¬

Expanded text:
de manu Domini et propinavi cunctis gentibus ad quas misit me Dominus Hierusalem et civitatibus Iudae et regibus eius et principibus eius ut darem eos in solitudinem et in stuporem in sibilum et in maledictionem sicut est dies ista Pharaoni regi Aegypti et servis eius et principibus eius et omni populo eius et universis generalitgibus terrae Ausitidis, et cunctis regibus terrae Philisthim. et Ascaloni, et Gazae, et Accaron
Abbreviated transcription (Latin):
qui planta. apet tern
uit te loquntus est super te
malum ꝓmalis domus isrł
et domus uida que feserunt
sibi adirritandum me liban¬

Expanded text:
qui plantavit te: et locutus est super te malum pro malis domus Israel: et domus Juda: que fecerunt sibi ad invitandum me: liban
Abbreviated transcription (Latin):
ro non ꝯsumam s castigabo te inuiditio nec qͣii
uocenti ꝓcam tibi. Quod scm̃ est u̾bum dñi ad
ieremiam ꝓpħ̾am cͣ palestinos antequam ꝑcu¬
teret pħao gazam. ¶Et dicit pñe. ece aliue cesie¬
dent abaquilonẽ et erunt qͣ torreus iniindans
cuop upt crau et plentudinem euis urbem etħi¬

Expanded text:
tigabo te in iudicio nec quasi innocenti parcam tibi quod factum est verbum Domini ad Hieremiam prophetam contra Palestinos antequam percuteret Pharao Gazam haec dicit Dominus ecce aquae ascendunt ab aquilone et erunt quasi torrens inundans et operient terram et plenitudinem eius urbem et
Abbreviated transcription (Latin):
tes eus et principes eius si¬
mul et ueniet predo ad om¬
nem urbem ⁊ urbs nulla sal¬
uabitur ⁊ ꝑwbunt ualles et
dissipabuntur campepestri¬
a qm̃ dirit dñs date florem
moab qr florens egredietur
⁊ sluitates eiuus deserte erunt

Expanded text:
s ejus, et principes simul, et veniet praedo ad omnem urbem, et urbs nulla salvabitur, et peribunt valles, et dissipabuntur campestria: quoniam dixit Dominus: Date florem Moab, quia florens egredietur: et civitates ejus desertae erunt
Abbreviated transcription (Latin):
captinitatem narrat. ordiem
capliitatis eterne̾ deminitut
rex enum babylonis est anti¬
quus hostis poscessor intime
ꝯfusionis qui ꝑmis finos añ
intuentis ocłos trucitiat qi
sepe sic bona oꝑa intͥficit
ut hec se admitcere ip̃e qui
captus est asus dolens cernat
amans ꝑdit ea que patit᷑
dampna ꝯsidera

Expanded text:
captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis, possessor intimae confusionis, qui prius filios ante intuentis oculos trucidavit, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse, qui captus est animus dolens cernat. amans perdidit, ea quae patitur damna considera
Abbreviated transcription (Latin):
ounu uidens ꝑꝓetratoem
rex eccinctis prius filiis se
sedechias inteblatha pati¬
tur que musttr ħ interpie¬
tatur q̃siꝙ enim ⁊ lumẽ
cõis claditur qui prauo u

Expanded text:
um videns perpetrationem rex, extinctis prius filiis, SeSedecias in Reblatha patitur, quae multa haec interpretatur. Quandoque enim et lumen rationis clauditur, cum pravo
Abbreviated transcription (Latin):
cepta dei concracata inhorres¬
cit. ⁊ scuporem dissimulare
non potest omins creat᷑aͣꝰ¬
tremiccit ⁊ ꝯdolet super pec¬
catis hominum aquna et¬

Expanded text:
cepta calcata, inhorrescit, et stuporem dissimulare non potest. Omnis enim creatura congemiscit et condolet super peccatis hominum. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
re nonpossunt nocc̃e est ut
loonib subiciantur quite¬
digant t̾ram corum insolu¬
polluant ⁊bibant aquas

Expanded text:
on possunt, necesse est ut leonibus subjaceant, qui redigant terram eorum in solipolluantur, et bibant aquas
Abbreviated transcription (Latin):
nontam praue fcã dominꝰ
quam studia prauitatis
udequitutꝰ infcĩs enm se¬
pe infirmitate sepe negli¬
gentia. instudus ueroma¬
liciosa semper intentbe pe¬
usi consnii cathedra sedet
quitanta imquitatis eld¬
tione atcosutur ut imple¬
te malum ⁊̃ ꝑconsilia co¬
netur.

Expanded text:
tam prave facta Dominus quam studia pravitatis insequitur. In factis enim saepe infirmitate, saepe negligentia, in studiis vero malitiosa semper intentione pesi consilii cathedra sedet, qui tanta iniquitatis elatione attollitur, ut adimplere malum etiam per consilia conetur.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm non ħebat ⁊i
deo moendio digna¬
quam prachre uai¬
iem campestrem aꝑ¬
eccelsum. qui diffici¬
le ascendatur unde

Expanded text:
m non habebat, et ideo incendio dignaquam pulchre vallem campestrem apexcelsum, qui difficile ascendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
a magna et mbrachio meo
ecento et dedi ei eam qui p¬
lacuit mocsis meis Et nũc
tias agri cediers ut seruiant
illi et seruunt ei omnes gen¬
des et filio eius et fino filii emi

Expanded text:
a magna et in brachio meo extento et dedi eam ei qui placuit in oculis meis et nunc tias agri dedi ei ut serviant illi et servient ei omnes gentes et filio eius et filio filii ei
Abbreviated transcription (Latin):
iacham filii saphan fuit cũ
ieremia. ut non tradetur in ma¬
nus ppłi et interficerent eum
In principio regni ioachim
sili iosie regis uida. fc̃m est u¬
bum istud adierenniam a do¬
mino dicens hec diert dñs ad

Expanded text:
icam filii Saphan fuit cum Hieremia ut non traderetur in manu populi et interficerent eum in principio regni Ioachim filii Iosiae regis Iuda factum est verbum istud ad Hieremiam a Domino dicens haec
Abbreviated transcription (Latin):
tuum deus isrł. iugum ferre¬
um posun super collum eun¬
starum gentium istarum uł
sermant nabucħ. regi baby¬
lonis et seruient ei insuper¬
et bestias t̾re

Expanded text:
tuum Deus Israel: Jugum ferreum posui super collum cunctarum gentium istarum, ut serviant Nabuchodonosor regi Babylonis, et servient ei: insuperet bestias te
Abbreviated transcription (Latin):
rend̾it michiindicabo uob̃ nec celabo nos quicꝙͣ
at illi dix̾unt adieremiam. Sit dñs int̾nos testis
u̾itatis et fidei sinon uxta omne u̾bunt inquo mi¬
serit te d̾s tuus ad nos sic faciemus siue bonum ẽ
sue malum uoci dñi dei nr̃i ad quan mittimus
te obediemus ut ħn sit nob̃ cum audieriemus uo¬
cem dñi d̃i nr̃i. Cumautem completi eẽnt .uii. di¬
es fcm̃ ẽ u̾bum dñi adieremiam. uocauitq iohã¬
nam filium. charre et omnes principes bellatorũ

Expanded text:
rit mihi, indicabo vobis, nec celabo vos quidquam. Et illi dixerunt ad Jeremiam: Sit Dominus inter nos testis veritatis et fidei, si non juxta omne verbum, in quo miserit te Dominus Deus tuus ad nos, sic faciemus. Sive bonum est, sive malum, voci Domini Dei nostri, ad quem mittimus te, obediemus: ut bene sit nobis cum audierimus vocem Domini Dei nostri. Cum autem completi essent decem dies, factum est verbum Domini ad Jeremiam. Vocavitque Johannan filium Caree, et omnes princi
Abbreviated transcription (Latin):
phis et int̾ra phatures dicens ħ dicit dñs ecercituũ
d̃s isrł. uos indistis omne malum istud qd̃ ad duxi
super ierłm. ⁊ super om̃es urbes uida et esce sunt de¬
fecerunt ut me adiracundiam ꝓuo carent et irent
et sacrificarent et colerent deos alienos os nesci¬
ebant ⁊ ril etoos et prẽs un Et adteos om¬

Expanded text:
phis et in terra Fatures dicens haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel vos vidistis omne malum istud quod adduxi super Hierusalem et super omnes urbes Iuda et ecce sunt deitiam quam fecerunt ut me ad iracundiam provocarent et irent et sacrificarent et colerent deos alienos quos nesciebant et illi et vos et patres vestri et m
Abbreviated transcription (Latin):
et assumamam reliquias uide qui posuerunt fasi¬
es suas ut ingredentur int̾ram egypti et ħitarent
ibi ⁊ ꝯsumentur omnes int̾ra egẏpti cadent ingla¬
dio ⁊ fame consum̃t᷑ aminimo usc ad marimum
ingladio et fame morient᷑ et erunt inuisiurandũ
et inmiracłm et in maledictoem et inob probrium
t iusitabo super ħitatores t̾re egyꝑti sicut ui

Expanded text:
Et assumam reliquias Judae, qui posuerunt faciEt assumam reliquias Judae, qui posuerunt facies suas, ut ingrederentur terram Aegypti, et habitarent ibi: Et consumentur omnes in terra Aegypti: cadent in gladio et in fame: et consumentur a minimo usque ad maximum, in gladio et in fame morientur: Et erunt in jusjurandum, et in miraculum, et in maledictionem, et in opprobrium. Et visitab