comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uis quis omnium quȩ sunt xxi.¬
auctor ẽ. & ad cuius bonitatem id tm̃
pͥtinet. ut sit omne quod ẽ: non cẽ ad eũ
ꝑtinere. nullo pacto potest. Omne aut̃ qͦd
deficit: ab eo quod est cẽ deficit. & tendit ad
non ẽẽ. Esse aut̃ ce in nullo cdeficere. bonum
ẽ: & inalum. deficere. At ille ad quem ñ eẽ
non ꝑtinet. ñ est causa deficiendi. id est
tendendi ad non ẽẽ. qͥa ut ita dicam cẽndi
causa ẽ. Boni gͥ tantum mͦ causa ẽ: & ꝓpt̾ia
ipse summum bonum ẽ. Quo circa mali
auctor non ẽ. qui omnium quȩ sunt aue¬
tor ẽ: Qͥa in tantum sunt. in quantum bo
si nulla indigentia: nulla nccessitas.
Ubi nullus defectꝰ: nulla indigentia.
Nullus aut̃ defectus in deo. Nulla ergo ne¬
cessitas. De patre &e filio.¬
mne castum. castitate castum ẽ: & õe
pulchritudine. &e omne bonum. bonitate.
Gͤ ce omne sapiens.sapientia: & omne simi¬
le. similitudine. S duob modis. castum
castitate dr: uel quod eam gignat. ut ea

Expanded text:
uisquis omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id tantum pertinet ut sit omne quod est, non esse ad eum pertinere nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ad quem non esse non pertinet non est causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse; quia, ut ita dicam, essendi causa est. Boni igitur tantummodo causa est: et propterea ipse summum bonum est. Quocirca mali auctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantum sunt, in tantum boni nulla indigentia, nulla necessitas: ubi nullus defectus, nulla indigentia. Nullus autem defectus in Deo: nulla ergo necessitas. XXIII. De Patre et Filio. Omne castum castitate castum est, et ompulchritudine, et omne bonum bonitate. Ergo et omne sapiens sapientia, et omne simile similitudine. Sed duobus modis castum castitate dicitur: vel quod eam gignat, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cȩloꝵ.Cum aut̃ dr. quis nos separa¬
bit a caritate xp̃i. tͥbulatio. an angustia. an
ꝑsecutio. an fames. annuditas. an ꝑicłm. an
gladius: septem st̃ gͦ quȩ ꝑficiunt. Nam octa¬
ua clarificat. & qͦd ꝑfectum est demonstrat.
ut ꝑ hc̃ gradum ꝑficiant᷑ cet̾i.tanquam a ca¬
pite rursum. Eordiens. Uidet᷑ gͦ michi etiã
septiformis oꝑatio sp̃s scĩ. de qͦ ysaias loquit᷑.
his gradib sententiisq congruere: s interest
ordinis. Nam ibi enumeratio ab excellentio¬
ribus cȩpit: hic uͦ ab inferiorib. Ibi nanq in¬
cipit a sapientia dĩ. & desinit ad timorem di.
s initium sapientiȩ timor domini ẽ. Quaꝓpt̃
si gradatim tanquam ascendentes numeremꝰ:
pͥmcis ibi ẽ timor dei. scds pietas. t̾cius scien¬
tia. qͣrtꝰ fortitudo. quintꝰ consilium. sextus
intellectꝰ. scptimꝰ sapientia. Timor dei congru
ti. ñ suꝑbi. de qͥb apłs dicit. Noli altum saꝑe
s time:. id est noli te extollere. Lietas congru¬

Expanded text:
os separabit a charitate? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius? : septem sunt ergo quae perficiunt: nam octava clarificat, et quod perfectum est demonstrat ut per hos gradus perficiantur et caeteri, tanquam a capite rursum exordiens. Videtur ergo mihi etiam septiformis operatio Spiritus sancti, de quo Isaias loquitur, his gradibus sententiisque congruere, sed interest ordinis. Nam ibi numerationem ab excellentioribus coepit: hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia Dei, et desinit ad timorem Dei, sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascendentes numeremus, primus ibi est timor Dei, secunda pietas, tertia est scientia, quarta fortitudo, quintum consilium, sextus intellectus, septima sapientia. Timor Dei congruiti, non superbi. De quibus Apostolus dicit: Noli altum sapere, sed time, id est, noli extolli. Pietas congru
Abbreviated transcription (Latin):
eis. qͥb pestifera dulcedine innexus ẽ. Hic gͦ
esurit᷑ & sitit᷑ iusticia. & multum necessaria
ẽ fortitudo: qͥa ñ relinquit᷑ sine dolore. qͦd
cum delectatione retinet᷑. Quinto aut̃ gradu
ꝑseuerantib in labore. dat᷑ cuadendi consiliũ:
qͥa nisi quisq adiuuet᷑ a suꝑiore. nullomͦ sibi
est idoneus. ut sese tantis miseriarum impli¬
camentis expechat. Est aut̃ iustum consilium:
ut qͥ se a potentiori ad iuuari uult. adiuuet &¬
in firmiorem. in qͦ est ipse potentior. Itaq bea¬
ti misccłes: qͥa ipsorum miserebit᷑ ds. Sextog.¬
du ẽ cordis mundicia. de bona conscientia bo¬
norum oꝑum: ualens ad contemplandum
suminum illud bonum qͦd solo puro & sereno
intellectu cerm potest. Postrema est septima
ipsa sapientia. id ẽ contemplatio ueritatis:
pacificans totum hominem. & suscipiens si¬
militudinem di: qͣ ita concludit᷑. Beati pati¬

Expanded text:
eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita concluditur: Beati paci
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsorum ẽ regnum cȩloꝵ. Inde iam incip̃
loqͥ. p̃sentes compellans: cum &e illa qͦ supra
dicta st̃. ad eos etiam ꝑtinerent qͥ p̾sentes au¬
diebant: & hec postea quȩ uident᷑ p̃sentibus
specialit̾ dici. ꝑtineant etiam ad illos qui ab¬
sentes. uł post fut᷑i erant. Quappt̃ iste senten¬
tiarum numerꝰ diligent̃ considerandus est.
Incipit enĩ beatitudo ab humilitate. Beati
pauꝑes sp̃u. id est non inflatr: dum se diuine
auctoritati subdit anima. timens post hanc
uitam ne ꝑgat ad penas: etiam si forte in hac
eam semitem p̃b̃e pietate: ne id qͦd imꝑitis
uidet᷑ etiam absurdum uituꝑare audeat:
& ꝑuicacib concertationib efficiat᷑ indocibił.
Inde iam incipit scire: qͥb nodis huius seculi.
ꝑcarnalem consuetudinem ac peccata tene¬
atur. Itaq in hoc t̾cio gradu. in qͦ scientia ẽ.
luget᷑ amissio summi boni. quia inheret᷑ ex¬
tremis. In quarto aut̃ gradulabor ẽ: ubi ue¬
hement̃ incumbit᷑. ut sese animꝰ euellat ab

Expanded text:
m ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitate: Beati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gradu labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qͣndo xp̃s apparuerit uita eiꝰ. t̃c enĩ ⁊ ipsa
c̃ illo apparebit ĩgła. spt̾ ꝙͣ głã dicta ẽ eccła głosa.¬
Item qͦd dñsait. petite & accipietis. querite &
inuenietis. pulsate & aꝑiet᷑ uobis. oꝑose qͥdẽ
tͥa ista quid int̾ se differant exponendum pu¬
taui: s longe meliꝰ ad instantissimam petitio¬
nem omnia referunt᷑. Hoc qͥppe ostendit: ub
eodem ũbo cuncta conclusit dicens. Quan¬
tomagis pat̾ ur qui incelis ẽ. dabit bona pe¬
tentib se: Non enim dixit petentib. & que¬
rentib. & pulsantib. Hoc opꝰsic incipit. Ser¬
monem quem locutꝰ est dominus nr̃ iħs. xͦ.¬

Expanded text:
sit, quando Christus apparuerit, uita eius; tunc enim et ipsa sit, quando Christus apparuerit, uita eius; tunc enim et ipsa cum illo apparebit in item quod dominus ait: petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis, operose quidem, tria ista quid inter se differant, exponendum putaui; sed longe melius ad instantissimam petitionem omnia referentur. hoc quippe ostendit, ubi eodem uerbo cuncta conclusit dicens: quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus se; non enim dixit: petentibus,. quaerentibus et pulsantibus. _Hoc opus sic incipit: Sermonem, quem locutus est dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
nollem. Postea qͥppe uidi ñ eẽ dicendum:
quamuis ñ nulla possit ratione defendi. Itẽ
qͦd dixi nulliꝰ enim fere conscientia dm̃ pot̃
odisse: ñ uideo fusse dicendum. Multi
te. Alolocom eo qͦd dixi. obhoc dixisse do¬
minum. sufficit diei malicia sua. qͥa cibos
sumere tirgebat ipsa necessitas. quam ꝓpt̾ea
maliciam nominatam arbitͦr. qͥa pęnalis ẽ
nob̃: ꝑtinet enim ad hanc fragilitatem qͣm
peccando mertumꝰ: ñ attendi. etiam pͥmis
hominib data fuisse in paradyso corporis
alim̃ta. anteqͣm istam mortis pęnam peccan¬
domeruissent. Sic enim erant immortales
corpore. ñdum sp̃itali s animali: ut tam̃
in eiꝰmoch immortalitate alim̃tis corpora¬
lib uterent᷑. Item qͦd dixi. quam sibi eleg̃
ds głosam eccłiam. ñ habentem maculam
neq rugam ñ ideo dixi qͥa nẽ ex omni par.¬
te iã talis ẽ. qmuis ad hoc electa ñ dubitet᷑ ut tał

Expanded text:
nollem. postea quippe uidi non esse dicendum, nollem. postea quippe uidi non esse dicendum, quamuis nonnulla possit ratione defendi. item quod dixi: nullius enim 15 fere conscientia deum potest odisse, non uideo fuisse dicendum. multi te. Alio loco in eo, quod dixi: ob hoc dixisse dominum: sufficit diei malitia sua, quia cibos sumere urgebat ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis; pertinet enim ad hanc fragilitatem, quam peccando meruimus, non adtendi etiam primis hominibus data fuisse in paradiso corporis alimenta, antequam istam mortis poenam peccando meruissent. sic enim erant inmortales in corpore nondum spiritali, sed animali, ut tamen in huius modi inmortalitate alimentis corporalibus uterentur. item quod dixi: quam sibi elegit deus gloriosam ecclesiam non habentem maculam neque rugam, non ideo dixi, quia nunc ex omni parte iam talis est, quamuis ad hoc electa non dubitetur, ut talis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm audiuit a domino. nec ego de condem¬
nabo. uade iam deinceps noli peccare: Si
hoc obȩdient̃ audiuit. Alio loco peccatum
peccatum fr̃is ad mortem puto ẽẽ. cum post¬
qͥ reconciliatꝰ ẽ dõ. inuidentiȩ facib agitat᷑.
¶ uod quidem ñ confirmaui. q̃m hoc puta¬
re me dixi: s tam̃ addendum fuit. si in hac
tam scelerata m̃tis ꝑu̾sitate. finierit hanc ui¬
tam. Qm̃ de qͦc̃q pessimo in hac uita consti¬
tuto ñ ẽ utiq desꝑandum: nec ꝓ illo oratur¬
impudent̃ de qͦ non desꝑat᷑. In scd̾o itidem
libro nulliinqm licebit ignorare. dei regnũ:
ẽ eiꝰuigenitꝰ ñ solũ intelligibilit̾ s cẽ uisibilit̾ in
homine dñico. de cȩlo uenerit iudicaturus
uiuos & mortuos. S non uideo utrum rec¬
te dicat᷑ homo dñicꝰ. qui ẽ mediator dei &
ñ potest dici: Et hoc qͥdem ut dicerem. apd̃
qͦsdam legi tractatores catholicos diuinoꝵ
eloquioꝵ. S ubicunq hoc dixi: dixisse me

Expanded text:
quam audiuit a domino: nec ego te damquam audiuit a domino: nec ego te damnabo; uade, deinc-eps iam noli peccare, si hoc oboedienter audiuit. Alio loco peccatum peccatum fratris ad mortem puto equa reconciliatus est deo, inuidentiae facibus agitatur. quod quidem non confirmaui, quoniam hoc putare me dixi, sed tamen addendum fuit: si in hac tam scelerata mentis peruersitate finierit hanc uitam, quoniam de quocumque pessimo in hac uita constituto non est utique desperandum nec pro illo inpatur, de quo non desperatur. In secundo item libro: nulli, inquam, licebit ignorare dei regnum, quum eius unigenitus non solum intellegibiliter sed etiam uisibiliter in homine dominico de caelo uenerit iudicaturus uiuos et mortuos. sed non uideo, utrum recte dicatur homo dominicus, qui est mediator dei et amilia non potest dici? et hoc quidem ut dicerem, apud quosdam legi tractatores catholicos diuinorum eloquiorum. sed ubicumque hoc dixi, dixisse me
Abbreviated transcription (Latin):
ad digerendum difficili. putare lectorẽ istã
sibi nrãm disputationem deb̾e sufficere. Sed
legat & alia. siue nr̃a q̃ postea scͥpta sunt. siue
alioꝵ meliꝰ considata atq tractata. uł ipse
si potest ea que hic merito mouere possunt.
uigilantiore atq intelligentiore mente dis¬
cutiat. Non qͥa omne peccatum fornicatio
est: neq emm omnem peccantem ds perdit.
qui cotidie scõs suos exaudit dicentes. dimit¬
te nob̃ debita nr̃a÷ cum ꝑdat omnem qͥ forni¬
cat᷑ ab eo: s quatenꝰ intelligenda atq̃ eliman¬
cda sit hec fornicatio. & utrum etiam ꝓpter
hanc liceat dimittere uxorem. latebrosissima
questio ẽ. Licere tam̃ ꝓpt̾ istam q̃ in stupris
cõmittit᷑. nulla q̃stio ẽ. Et ubi dixi hoc ꝑmis¬
sum eẽ. non iussum: ũ attendi aliam scͥpt᷑am
dicentem. Qui tenet adult̾am: stultꝰ & un¬
pius ẽ. Nec sane dixerim. adult̾am fuisse
deputandam illam mulierem. etiam postea¬

Expanded text:
ad digerendum difficili putare lectorem istam ad digerendum difficili putare lectorem istam sibi nostram disputationem debere sufficere, sed legat et ea siue nostra, quae postea scripta sunt, siue aliorum melius considerata atque tractata, uel ipse, si potest, ea, quae hic merito mouere possunt, uigilantiore atque intellegentiore mente discutiat, non quia omne peccatum fornicatio est — neque enim omnem peccantem deus perdit, qui cotidie sanctos suos exaudit dicentes: dimitte nobis debita nostra, quum perdat omnem, qui fornicatur ab eo — sed quatenus intellegenda atque limitanda est haec fornicatio et utrum etiam propter hanc liceat dimittere uxorem, latebrosissima . quaestio est. licere tamen propter istam, quae in stupris committitur, nulla quaestio est. et ubi dixi hoc permissum esse, non iussum, non adtendi aliam scripturam dicentem: qui tenet adulteram, stultus et inpius est. nec sane dixerim adulteram fuisse deputandam illam mulierem, etiam postea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto cognationes & affinitates: etiam si origi¬
nali nullo existente peccatosine morte cresce¬
ret & multiplicaret᷑ genꝰ humanum. Ae ꝑhoc
alit̃ soluenda questio est. cur dñs p̃ceꝑit dili¬
gendos inimicos. cum alio loco p̃cipiat odio
habendos & parentes. & filios. ñ sicut hic
soluta est: s sic̃ eam postĩus sepe soluimus: id
ẽ ut diligamus inimicos lucrandos regnodei.
& ocłimꝰ in ꝓpinqͥs. si impediunt aregno dei.
Item de p̃cepto qͦ ꝓhibet᷑ uxor dimitti. nisi
ꝓpt̾ fornicationem: hic qͥdem scrupulosissi¬
me disputaui. S qͣm uelit dñs intelligi for¬
nicationem. ꝓpt̾ quam liceat dimittere uxo¬
rem. utrum eam quȩ damnat᷑ in stupͥs. an il
abs te. in qͣutiq &e ista ẽ. neq enim ñ fornicat᷑
a dño. qͥ tollens m̃bra xp̃i. facit ea membra
meretricis. etiã atq etiam cogitandum est.
atq reqͥrendum: nec uolo in re tanta tamq

Expanded text:
profecto cognationes et affinitates, etiamsi origiprofecto cognationes et affinitates, etiamsi originali nullo existente peccato sine morte cresceret et multiplicaretur genus humanum. ac per hoc aliter soluenda quaestio est, cur dominus praeceperit diligendos inimicos, cum alio loco praecipiat odio habendos et parentes et filios, non sicut hic soluta est, sed sicut eam posterius saepe soluimus. id est ut diligamus inimicos lucrandos regno dei et oderimus in propinquis, si inpediunt regno dei. Item de praecepto, quo prohibetur uxor dimitti nisi propter fornicationem, hic quidem scrupulosissime disputaui, sed quam uelit dominus intellegi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem, utrum eam, quae damnatur in stupris, an illabs te, in qua utique et ista est — neque enim non fornicatur a domino, qui tollens membra Christi facit ea membra meretricis — etiam atque etiam cogitandum est atque requirendum, nec uolo in re tanta tamque
Abbreviated transcription (Latin):
multo conuenientiꝰ & meliꝰ expostu in aliis po¬
steriorib sermonib meis: qͦd hic etiam retexe¬
re longum ẽ. Ad hoc aut̃ iste ibi ꝑducitur
sensꝰ: ut eorum sit iusticia maior qͣm scͥbarum
& phariseoꝵ. qui dic̃t & faciunt. De Scͥbis qͥppe
& phariscis: alio loco ipse dñs ait. Dict̃ enim
& ñ faciunt. Illud etiam melius intelleximus
postea quod scͥptum ẽ. Qui irascit᷑ fratrisuo.
Codices enim greci ñ habent sine causa. sicut
hic positum ẽ: quamuis idem ipse sit sensus.
Illud enim diximꝰ intuendum. quid sit irasci
Qui aut̃ fr̃i. ñ peccato iras cit᷑: sine causa iras.¬
cit᷑. Itẽ qͦd dixi. hoc & de patͤ. & de matre. & de
cȩt̾is uinculis sanguinis intelligendum ẽ. ut
in eis oderimus. quod genus humanum nas-¬
cendo & moriendo sortitum ẽ. ita sonat. qͣs i
ñ ẽẽnt fut᷑e istȩ necessitudines: sinullo nat᷑e
humane p̃cedente peccato. nemomoreret᷑.
Quem sensumiam supiꝰ mpbaui. Foc ent enĩ

Expanded text:
t conuenientius exposui in aliis posterioribus sermonibus meis, quod etiam hic retexere longum est. ad hoc autem iste ibi perducitur sensus, ut eorum sit iustitia maior quam scribarum et Farisaeorum, qui dicunt et faciunt. de scribis quippe et Farisaeis 20 alio loco ipse dominus ait: dicunt enim et non faciunt. illud etiam melius intelleximus postea, quod scriptum est: qui irascitur fratri suo. codices enim graeci non habent: sine causa, sicut hic positum est, quamuis idem ipse sit sensus. illud enim diximus intuendum, quid sit irasci qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Item quod dixi: hoc et de patre et de matre et de ceteris uinculis sanguinis intellegendum est, ut in eis oderimus, quod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est, ita sonat, quasi non essent futurae istae necessitudines, si nullo naturae humanae praecedente peccato nemo moreretur, quem sensum iam superius inprobaui. essent enim
Abbreviated transcription (Latin):
potest: nͥ suꝑiori se ipsa subiciat. A hec ẽ pax
que dat᷑ in t̾ra hominibus bonȩ uoluntatis:
hec uita ꝑfecti. & consũmati sapientis. De¬
huiꝰmodi regno paccatissimo. & ordinatissi
stituta atq firmata. quas cunq ꝑsecutiones
ille qͥ foras missꝰ ẽ forins ecꝰ concitau̾it. auget
głam quȩ scdm dm̃ ẽ: non aliqͥd in illo ȩdi¬
ficio labefactans: s deficientib machinis
suis innotesçere faciens qͣnta firmitas intꝰ
extructa sit. Ido sequit᷑. Beati qui ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ ꝓpt̃ iusticiam: qm̃ ipsoꝵ ẽ regnum
enim cȩt̾a compellans loquit᷑ adillos qui ad¬
erant dicens. Beatieritis cum uob̃malechceÑ.
& ꝑsequent᷑ uos. Suꝑiores aut̃ sententias gene¬
ralit̾ digesserat. Nenim dixit. beati pauperes

Expanded text:
potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita hujus magno regno pacatissimo et ordinatissimstituta atque firmata, quascunque persecutiones ille, qui foras missus est forinsecus concitaverit, auget gloriam, quae secundum Deum est, non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis, innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sententias generaliter dirigebat: non enim dixit, Beati pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
cũ corde uideat᷑ sic̃ alibi scͥptum ẽ: & insim¬
plicitate cordis querite illum. Hoc ẽ enim
inundum cor: qͦd ẽ simplex cor. Et quemad¬
modum lum̃ hoc uideri ñ potest nis ocłis
mundis: ita nec ds uidet᷑. nisi mundum sit
illud qͦ uideri potest. Beati patifici: qm̃ ipsi fi¬
lii dei uocabunt᷑. In pace ꝑfectio ẽ: ubi nich
repugnat. Es ideo filii dei pacifici: qm nicħ
in his resistit deo. Et utiq filii dei:similitudi.¬
nempatͥs hab̃e debent. Pacifici aut̃ in semet¬
ipsis sunt : qͥ om̃s animi sui motꝰ componen¬
tes & subicientes rationi id ẽ menti & sp̃ui.
carnalesq concupiscentias habentes edomi¬
tas. fiunt regnum dei: in qͦita ordinata sunt¬
omnia. ut id quodẽ in homine p̃cipuum
& excellens. hoc imꝑet cȩt̾is ñ reluctantibus
que st̃ nob̃ bestusq communia: atq id ipsũ
qͦd excellit in homine. id ẽ mens & ratio. subi¬
eiat᷑ potiori. qͦd est ipsa ueritas unigenitus
filius dei. Neq enim imꝑare inferioribus

Expanded text:
t. Sicut alibi scriptum est: In simplicitate cordis, quaerite illum, hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor, et sicut lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita nec Deus videbitur, nisi mundum sit illud quod videre potest. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. In pace perfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
iota unum aut unꝰ apex ñ transeat a lege do¬
nec omnia fiant. cum exponerem: dixi. nichil
posse aliud intelligi. nisi uehementem ꝑfectio¬
nis exp̃ssionem. ubi merito querit᷑. utrum ista
ꝑfectio sic possit intelligi: ut tam̃ uerum sit.
neminem iam utentem uoluntatis arbitrio
hic uiciere sine peccato. ol qͦ enim usq adunũ
apicem lex ꝑfici potest: nisi a qͦ fiunt uniũsa
diuina mandata: S in eisdem mandatis ẽ
etiam quod iubem᷑ dicere. dimitte nob̃ debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: quam
orationem usq in finem scłi tota dicit eccłia.
Omnia gͦ mandata facta deputant᷑: qͣndo
qͥcqͥd ñ fit ignoscit᷑. Sane qͦd ait dñs. qͥ cũq¬

Expanded text:
iota unum et unus apex non transiet a lege, doiota unum et unus apex non transiet a lege, donec omnia fiant, cum exponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi uehementem perfectionis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi, ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem mandatis est etiam, quod iubemur dicere: dimitte debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, quam orationem usque in finem saeculi tota dicit ecclesia. omnia ergo mandata facta deputantur, quando quidquid non fit ignoscitur. Sane quod ait dominus: quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. sic̃ completa ẽẽ in apłis credimꝰ. fic acci¬
piendum ẽ: nonut in apłis hic uiuentib nul¬
lum carnis motum arbitrem᷑ sp̃ui repugnas¬
se: s hactenꝰ hic ista posse compleri.quatenus in
apłis credimꝰ ẽẽ completa: ea mensura scilicet
ꝑfectionis humane qͣ in hac tuta ñ potest
ẽẽ ꝑfectior. Non enim dictum ẽ. ista in hac ui¬
ta compleri posst̾. nam completa ẽẽ in apłis
credimꝰ: s dictum ẽ sic̃ completa in apłis cre¬
dimus: ut ita compleant᷑ sicut in illis cõpleta
st̃. id est qͣdam ꝑfectione cuiꝰ capax ẽ ista uita:
non sic̃ complenda st̃ in illa quam sꝑamꝰ pace
plenissima. qͣndo dicet᷑. Ubi est mors conten¬
tio tua : Alio loco qͦd int̾posui testimonium ñ
enim ad m̃suram dat dẽ sp̃m: ñdũ intellexera
nisi ad mensuram daret᷑ sp̃s: ñ duplum pec̃ct
helyseus qͣm fuit in helya. Item. qͦd scͥptum ẽ

Expanded text:
sunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accisunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accipiendum est, non ut in apostolis hic uiuentibus nullum carnis motum arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. non enim dictum est: \'ista in hac uita conpleri posscredimus; sed dictum est, sicut completa esse in Apostolis credimus, ut ita compleantur sicsunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interposui testimonium: non enim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram nisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum peteret Heliseus, quam fuerit in Helia. item quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
matħm duo uolumina scͥp¬
si. In quorum pͥmo ꝓpt̾ id
quod scͥptum ẽ beati pacifi¬
ci. qm̃ ipsi filii deiuocabunt᷑ :
sapientia in quam congruit pacificis. in qͥb
iam ordinata ft̃ omnia. nullusq mot᷑ adũ¬
sus rationem rebellis est: s cuncta obtempe¬
rant sp̃ui hominis: cum & ipse obtemperat
deo. Qͦ d merito mouet qͦmͦ dixerim. Non
em̃ cuiqͣm ꝓuentre in hac uita podest. ut lex
repugnans legi mentis omnino non sit in
men bͥs: qͣndoquidem etiam si eisic resiste̾t
sp̃s hominis. ut in nullum eiꝰ laberet᷑ assen¬
sum: ñ ideo tam̃ illa ñ repugnaret. Hoc gͦ
quod dictum est nullum ẽẽ motum adũs
rationem rebellem. recte accipi potest: id
ñc̃ agentib pacificis domando concupiscen¬
tiam carnis. ut ad istam pacem plenissimam
quandoq ueniat᷑. Pinde qͦd alio loco cũ eandẽ
sententiam eugłicam repetens dixissembeati
pacifici. qm̃ ipsi filii deiuocabunt᷑. adiunxi
dicens. & ista quidem in hac uita compleri pos¬

Expanded text:
Matheum duo uolumina scrisi. In quorum primo propter id, quod scriptum est: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur: sapientia, inquam, congruit pacificis, in quibus iam ordinata sunt omnia nullusque motus aduersus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperat deo. quod merito mouet, quomodo dixerim. non enim cuiquam prouenire in hac uita potest, ut lex repugnans legi mentis omnino non sit in membris, quandoquidem etiamsi ei sic resisteret spiritus hominis, ut in nullum eius laberetur adsensum, non ideo tamen non repugnaret. hoc ergo, quod dictum est, nullum esse motum aduersus rationem rebellem, recte accipi potest id nunc agentibus pacificis domando concupiscentias carnis, ut ad istam pacem plenissimam quandoque ueniatur. Proinde quod alio loco, cum eandem sententiam euangelicam repetens dixissem: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei 20 uocabuntur, adiunxi dicens: et ista quidem in hac uita conpleri pos
Abbreviated transcription (Latin):
phetarum. Qͥd gͦ dicit: Beati pauꝑes sp̃u:¬
qm̃ ipsoꝵ ẽ regnum cȩloꝵ. Legimꝰ scͥptum
de appeticione rerum temporalium: omĩa
uanitas & p̃sumptio sp̃s. Pres umptio autem
sp̃s: audaciam & suꝑbiam significat. Uulgo
etiam: magnos sp̃s scipbi hab̾e dicunt᷑. Et
recte: Quandoquidem sp̃s etiam uentꝰ uo¬
catur unde scͥptum est. Ignis. grando.nix.

Expanded text:
rophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes sprophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes spm ipsorum est regnum coelorum. Legimus scriptum de appetitione rerum temporalium, Omnia vanitas et praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eodant᷑. qͥsolus nouit congruentem suis
temporib generi humano exibere medicinã.
Nec mirum ẽ qͦd dant᷑ maiora p̃cepta. ꝓpt̃¬
regnum cȩloꝵ: & minora data sunt ꝓpt̃ regnũ
t̃renum. ab eodem uno deo qui fecit cȩlum &
tr̃am. De hac gͦ iusticia q̃ maior ẽ: ꝑ ꝓpħam¬
dr. Iusticia tua sic̃ montes di. E hoc bñ signi¬
ficat: qͦd ab uno magistro solo docendis tan¬
tis reb idoneo docet᷑ in monte. Sedens aut̃
docet: qͦd ꝑtinet ad dignitatem magisterii.
Ꝙ accedunt ad eum discipłi eiꝰ: ut audien¬
dis illiꝰ t̾bis hi ẽent etiam corpore uiciniores.
qͥ p̃ceptis implendis etiam animo ꝓpinqua¬
bant. Et aꝑiens os suum: docebat eos dicẽs.
Ista circum locutio qua scͥbit᷑ & aꝑiens ossu¬
um. fortassis ipsa mora cõm̃dat aliquanto
longiorem futͣum eẽ sermonem: nisi forte
ñ uacet. qͦd nc eum dictum ẽ aꝑuisse ossu¬
um. qͦd ipse in lege ueti aꝑire soleret ora ꝓ¬

Expanded text:
ab eo dantur qui solus novit congruentem suis ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major est pr, Justitia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora P
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba mea hȩc: satis ut arbitͦr significauit hec
ũba quȩ in monte locutꝰ ẽ. tam ꝑfecte instru¬
ere uitam eoꝵ qͥ uoluerint scđm ea uiuere ut
merito comparent᷑ edificanti sup̃ petram. Hoc
dixi: uit appareat istum sermonem omnib
p̃ceptis qͥb omnino xp̃iana uita informat᷑ eẽ
ꝑfectum. Nam de hoc capło: diligentius suo
loco tractabit᷑. Huiꝰ gͥ sermonis initium: sic
assumit᷑. Cum uidisset aut̃ iħs tͦbas: ascendit
in montem. Et cum sedisset: accesserunt ad
eum discipłi eiꝰ. Et aꝑiens os suum: docebat
cos. Si querit᷑ quid significet mons. bene in¬
telligit᷑ significare maiora p̃cepta iusticie: qͥa
simam distributionem tempoꝵ. dedit mino¬
ra p̃cepta popło. quem adhuc timore alliga¬
ri oportebat: & ꝑfilium suum maiora popło.
quem caritate iam lib̃ari conuenerat. Cum
aut̃ minora minorib. maiora maiorib dant᷑:

Expanded text:
verba mea haec; satis, ut arbitror, significavit, haec verba mea haec; satis, ut arbitror, significavit, haec verba quae in monte locutus est, tam perfecte instruere vitam eorum qui voluerint secundum ea vivere, ut merito comparentur aedificanti super petram. Hoc dixi, ut appareat istum sermonem omnibus praeceptis quibus christiana vita informatur, esse perfectum: nam de hoc capitulo diligentius suo loco tractabitur. 2. Hujus igitur sermonis initium sic assumitur: Cum vidisset autem turbas multas, ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus; et aperiens os suum docebat eos, dicens. Si quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae; quia undum ordinatissimam distributionem temporum, dedit minora praecepta populo quem adhuc timore alligari oportebat; et per Filium suum, majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur,
Abbreviated transcription (Latin):
iħs xp̃s inmonte. sic̃ in eugłio sed̾m¬
mathm legimꝰ. siqͥs pie sobrieq cõ¬
siderauerit: puto qͦd inueniet in eo
qͣntum admores optimos ꝑtinet. ꝑ¬
fectum uite xp̃ianȩ modum. Quod polliceri
ñ temere audemꝰ: s ex ipsis eiꝰdem dñi uerbis
conicientes. Nam sic ipse sermo concludit᷑:
ut appareat in eo p̃cepta ẽẽ omnia. q̃ ad infor¬
mandam uitam ꝑtinent. Sic enm dicit. Oĩs
gͦ qui aucuit ũba mea hec & facit ea:similabo
cũ uiro sapienti qͥ edificauit domum suam
supͣ petram᷑. O escendit pluuuia. uenerunt
flumina: flauerunt uenti. & offenderunt
in domum illam. & ñ cecidit: fundata enim
erat supͣ petram. Et omnis qͥ audit u̾ba hec &
non facit ea. sumlabo eum uiro stulto qͥ edifi¬
cauit domum suam suꝑ arenam. Descendit
pluuia. uenert̃ flumina: flauerunt uenti. &¬
offenderunt in domum illam & cecidit: &
facta ẽ ruina magna. Cum gͦ non dixit qui
audit ũba mea tm̃. s addidit dicens. qͥ atidit

Expanded text:
istus in monte, sicut in Evangelio secunMatthaeum legimus, si quis pie sobrieque cosideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verbis conjicientes. Nam sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sic enim dicit: « Omnis ergo qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro sapienti qui aedificavit domuerunt flumina, flauerunt uenti et inpegerunt in domum illam, et non cecidit. fundata enim erat super petram. et omnis qui audit uerba mea et non facit ea similabo eum uiro stulto, qui aedificabit domum suam super harenam. descendit pluuia, uenerunt flumina, flauerunt uenti offenderunt in domum illam, et cecidit; et facta est ruina ejus magna. » Cum ergo non dixit, qui audit verba mea tantum, sed addidit dicens, qui audit
Abbreviated transcription (Latin):
no utrum ea ipsis sensib sentiamꝰ. an imagi¬
nes sensibilium sint: discernere non ualemꝰ.
Si gͥ sunt imagines sensibilium falsȩ. q̃ dis¬
cerni ipsis sensib nequeunt. & nicħ ꝑcipi po¬
test. nisi qͦd a falso discernit̃: non ẽ constitu
salubrime admonem᷑ aũti ab hoc mundo
qͥ ꝓfecto corporeꝰ ẽ & sensibilis: &e ad dm̃ id est
ueritatem. q̃ intellectu &e int̾iore m̃te capitur:¬
quȩ semꝑ manct. & eiꝰdem modi ẽ. quȩ non
habet imaginem falsi a qͣ discerni ñ possit.
tota alacritate conuerti. Utrum corpꝰ a deo

Expanded text:
no utrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagino utrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest nisi quod a falso discernitur, non est judiciu saluberrime admonemur averti ab hoc mundo, qui profecto corporeus est et sensibilis; et ad Deum, id est veritatem, quae intellectu et interiore mquae semper manet, et ejusdem modi est quae non habet imaginem falsi, a quo discerni non possit, tota alacritate converti. » Ad conte
Abbreviated transcription (Latin):
mne quod corporeus sens iiii.
atcingit. quod &e sensibile dr sine ulla
int̾missione temporis commutat᷑. uelut cum
capiu capitis nr̃i crescunt. uel corpꝰ uergit in
senectutem. aut iniuuentutem efflores cit. ꝑ¬
petuo id fit. nec omnino int̾mitat fieri. Q
aut̃ non manet: ꝑcipi ñ pot̃. Illud enim ꝑ¬
cipit᷑:. quod scientia comp̃hendit᷑. Comp̃hen¬
cdiaut̃ non pot̃: quod sine int̾missione mu¬
tadur. Non ẽ gͥ expectanda sinceritas u̾̃itatis.
a sensib corporis. S neqͥs dicat ẽẽ aliqͣ sensibi¬
lia codem mͦ semꝑmanentia. & questionem
nob̾ de sole atq stellis inferat. in qͥb facile cõ¬
uinci ñ pot̾: illud certe nemo ẽ qui non co¬
gat᷑ fati. nich ẽẽ sensibile qͦd non habeat si¬
mile falso. ita ut int̾nosci ñ possit. Nam ut
alia p̃tmittam: omnia quȩ ꝑ corpꝰ sentimꝰ.¬
etiam cum ea ñ assunt sensib. imagines tñ
eoꝵ patimͣ: tanquam ꝓrsus assint. uel iN
somno. uł in furore. Qͦd cum patimͣ. omni¬

Expanded text:
mne quod corporeus sensus attingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla intermissione temporis commutatur: velut cum capilli capitis nostri crescunt, vel corpus vergit in senectutem, aut in juventam efflorescit, perpetuo id fit, nec omnino intermittit fieri. Quod autem non manet, percipi non potest: illud enim percipitur quod scientia comprehenditur. Comprehendi autem non potest quod sine intermissione mutatur. Non est igitur exspectanda sinceritas veritatis a sensibus corporis. Sed ne quis dicat esse aliqua sensibilia eodem modo semper manentia, et quaestionem nobis de sole atque stellis afferat, in quibus facile convinci non potest; illud certe nemo est qui non cogatur fateri, nihil esse sensibile quod non habeat simile falso, ita ut internosci non possit. Nam ut alia praetermittam, omnia quae per corpus sentimetiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omni
Abbreviated transcription (Latin):
nitur breuis circuitꝰ. qui suspensꝰ ꝓnunciatio¬
ne distinguendest. Auideis quinquies. llt
hoc sit unum membrum. cui conectit᷑ alt̾m.
Quadraginta una minꝰ accepi. Inde redit᷑
ad cesa: &e ponunt᷑ tͥa. Ter uirgis cesus sum.
semel lapidatꝰ sum. t̾ naufragium feg. Seqͥt᷑
membrum. Nocte &e die in ꝓfundo marisfui.
Deinde quatuordecim ces a decentissimo im¬
petu ꝓfluunt. In itnerib sepe. Piclis flumi¬
num. ꝑiculis latronum. ꝑiculis ex genere.
ꝑicłis ex gentib. ꝑicłis in cruitate. ꝑicłis in de

Expanded text:
nitur brevis circumitus, quoniam suspensa pronunciationitur brevis circumitus, quoniam suspensa pronunciatione distinguendum est: A` Iudaeis quinquies, ut hoc sit unum membrum, cui connectitur alterum: Quadraginta una minus accepi. Indereditur ad caesa, et ponuntur tria: Ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci. Sequitur membrum: Nocte ac die in profundo maris fui. Deinde quatuordecim caesa decentissimo impetu profluunt: In itineribus saepe, periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere: periculis ex gentibus, periculis in
Abbreviated transcription (Latin):
quint᷑ duo. Libenter enim sustinetis insipi¬
entes: cumsitis ipsi sapientes. Etiam sertus
bimembris ẽ. Toleratis enim: siquis uos in
scruitutem redigit. Sequunt᷑ tria cesa.
Siqͥs deuorat. siquis accipit. siqͥs extollit᷑.
Dcinde tͥa membra. Siquis in faciem uos
cedit. scdm ignobilitatem dico. quasi nos in¬
firmatisimus. Addit᷑ trimembris circuitꝰ.
In qͦ autem qͥs audet. in insipientia dico: au¬
deo ce ego. Hinc iam singłis quibzq cesis int̃¬
rogando positis. singła itidem cesa responsi¬
one reddunt᷑. tria tͥb. Hebrcisunt: ce ego.
Israelite sunt: & ego. Semen abrahȩ sunt: a go
Quarto aut̃ ceso simili int̾rogatione posito.
ñ alt̾ius cesi. s membrioppositione respondet.
Ministri xp̃i sunt : in insipientia dieo: suꝑ
ego. Iam cesa qͣtuor sequentia: remota decen¬
tissime int̾rogatione fundunt᷑. In laborib
plurimum. in carcerib abundantiꝰ. in plagis
supͣmodum. in mortib sepiꝰ. Deinde in t̾po

Expanded text:
t duo: Libenter enim sustinetis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Etiam sextus bimembris est: Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. Sequuntur tria caesa: Si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur. Deinde tria membra: Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circumitus: In quo autem quis audet in, insipientia dico, audeo et ego. Hinc iam singulis quibusque caesis introgando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Christi sunt? insipiens dico super ego. Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissime interrogatione funduntur, In laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius. Deind
Abbreviated transcription (Latin):
gari. ut confirmet quia polluit᷑. Restat gͦ
ut eum anathem᷑es. aut ista sentiens a nathe¬
meris. Felix dixit. ꝑtinet ad dm̃ anima
quȩ ꝑpeccatum coinquinata est an ñ
Nus dixit. Etinet. S non est pars eius. Fe¬
lix dixit. Nhoc int̾rogaui. Quõ dix̃. Et qͥd
introgasti: Felix dixit. ꝑtinet ad deum an
non ꝑtinet: Auõ dyxit. Iam dici & quia ꝑti¬
net. & qͦmͦ ꝑtineat. Felix dixit. Ego quero. ti¬
trum ex deo est. Ius̃ dixit. Ex deo. non de deo.¬

Expanded text:
gari, ut confirmet, quia polluitur. restat ergo, gari, ut confirmet, quia polluitur. restat ergo, ut eum anathemes aut ista sentiens anathemeris. PEL. dixit: Pertinet ad deum anima, quae per peccatum coinquinata est, an non ? AUG. dixit: Pertinet, sed non est pars eius. FEL. dixit: Non hoc interrogaui. AUG. dixit: Et quid interrogasti ? FEL. dixit: Pertinet ad deum, an non pertinet? AUG. dixit: Iam dixi, et quia pertinet et quomodo pertineat. FEL. dixit: Ego quaero, utrum e
Abbreviated transcription (Latin):
Felix dix̃. Axp̃o didici. quia anima ex deo
est. Aus̃ dixit. Et nos dicimꝰ quia anima ex
deo est. s non est pars dei. Sic est enim ani¬
ma ex deo. quomͦ factura ex artifice. ñ de dõ.
sic̃ filius de patre. Felix dixit. De pollutione.
agimus. Sipolluta ẽ anima que ex deo est. &¬
potest purgari a xp̃o qui ꝓilla uenit. & illa
pars dei qmͣ manicheus dicit. pollui potest.
& mundari ꝑ mandatum ipsiꝰ dei. Nus̃ dix̃.
Ecce iterum dixistipartem dei pollutam pͣ¬
gari. & paulo ante dixeras anathemandũ
ẽẽ. qui illam dicit corruptibilem. mͦ dicis
qͥa pollui potuit. & dicis qͥa mundari po¬
test. ut confirmes quia pollui potuit. Hoc
nos de parte dei ñ dicimꝰ. s de anima dicimꝰ
que tanqm opus eiꝰ ex ipso est. non tanquã
ꝓles de ipso. Redi gͦ ad id quod dicis. & dis¬
cerne quod dicimus. Anima. nec detis ẽ.
nec pars dei. Ati autem manicheum dicis
dixisse pollui partem dei. quam dicit pur¬

Expanded text:
FEL. dixit: A Christo didici, quia anima ex deo FEL. dixit: A Christo didici, quia anima ex deo est. AUG. dixit: Et nos didicimus, quia anima ex deo est, sed non" est pars dei." sic est enim anima ex deo, quomodo factura ex artifice, non de deo, sicut filius de patre. FEL. dixit: De pollutione agimus . si polluta est anima, quae ex deo est, et potest purgari a Christo, qui pro illa uenit, et illa pars dei, quam Manichaeus dicit, pollui potest et mundari per mandatum ipsius dei. AUG. dixit: Ecce iterum dicis partem dei pollutam purgari et paulo ante dixeras anathemandum esse, qui illam dicit corruptibilem; modo dicis, quia pollui potuit, et dicis, quia mundari potest. ut confirmes, quia pollui potuit. hoc nos de parte dei non dicimus, sed de anima dicimus, quae tamquam opus eius ex ipso est, non tamquam proles de ipso. redi ergo ad id, quod dicis, et discerne, quod dicimus: anima nec deus est nec pars dei. tu autem Manichaeum dicis dixisse pollui partem dei, quam dicit pur
Abbreviated transcription (Latin):
partem dei. Nos autem pollutam dicimꝰ
ammam. ex uoluntate peccati. non ẽc̃ autẽ
animam partem dei. non de deo genitam. s
a cdeo factam. Sic gͦ dicit᷑ anima ex deo. qͦmͦ
dicit᷑ aliquod opꝰ fabri ex artificio eiꝰ. uel ex
ipsofactum. non tam̃ de ipso genitum. sic̃
filiꝰ eius. Tu gͦ quia iam confessus es mani¬
cheum dixisse pollui partem dei. & iamdu¬
dum dixisti anathemandum qui dicit cor¬
ruptibilem uł contaminabilem dm̃. uel
naturam aus. iam anathemasti. quod ñ
uis fateri. Hoc enim quod dixisti quia pol¬
luitur. & quia mundat᷑. hoc ipso quod di¬
cis mundat᷑. ex p̃ssisti quia polluit᷑. & non
habes unde euadas ce manicheus ce tu. Di¬
usti quia polluit᷑ pars dei. anathema nta
ux dixit. Ego non amanicheo didici. qͥa pol¬
luta est pars dei. s a xp̃o didici. quia ꝓpter
animam uenit. quȩ polluta erat. Aus̃ dixit.
A xp̃o non clidicisti. quia anima pars dĩ est.

Expanded text:
partem dei; nos autem pollutam dicimus partem dei; nos autem pollutam dicimus animam ex uoluntate peccati; non esse autem animam partem dei, non de deo genitam, sed a deo factam. sic ergo dicitur anima ex deo, quomodo dicitur aliquod opus fabri ex artificio eius uel ex ipso factum, non tamen de ipso genitum. sicut filius eius. tu ergo quia iam confessus es Manichaeum dixisse pollui partem dei et iamdudum dixisti anathemandum, qui dicit corruptibilem uel contaminabilem deum uel naturam eius, iam anathemasti, quod non uis fateri. hoc enim, quod dixisti. quia polluitur et quia mundatur, hoc ipso, quod dicis "mundatur," expressisti, quia polluitur, et non habes, unde euadas. et Manichaeus et tu dixisti. quia polluitur pars dei. anathema ergonichaeo. FEL. dixit: Ego non a Manichaeo didici, quia polluta est pars dei, sed a Christo didici. quia propter animam uenit, quae polluta erat.. AUG. dixit: A Christo non didicisti, quia anima pars dei est.
Abbreviated transcription (Latin):
De se fiuum ȩqualem sibi. de nichilo mun¬
dum. & uniũsam ereat᷑am. ex aliqͦ de terra
pollui nunquam potest. qͦmͦ ipse. Quod
autem ab illo factum ẽ non de illo. & pollui
potest ꝑliberum arbit̾um. & mundari ꝑ
ipsius miscdiam condemnando qͦd pecca¬
uit. & agnoscendo qui eum creauit. Tu uͦ qͥ
paulo ante dixisti.quia qui dei partem cor¬
ruptibilem &e contaminabilem dicit ana¬
themandus est. negare autem non potes ma¬
nicheum dirisse quod pars dei in gente tene¬
brarum comp̃hensa atq polluta est. & his
eum ũbis blasphemasse apparet. ita ut peiꝰ
blasphemare forte ñ posset. aut anathemaͫ
illum talia dicentem. aut tucum illo ana¬
themãndus es aut abiciendus. Felix dix̃.
Manicheus dicit qura polluta est pars di.
& xp̃s dicit quia polluta est anima & uenit
liberare illam de pollutione. Nus̃ dixit.
S animanon ẽ pars dei. Nam tu iam con¬
fessus es quia manicheus dixit pollutam

Expanded text:
de se filium aequalem sibi; de nihilo munde se filium aequalem sibi; de nihilo mundum et uniuersam creaturam; ex aliquo de terra pollui numquam potest quomodo ipse; quod autem ab illo factum est, non de illo, et pollui potest per liberum arbitrium et mundari per ipsius misericordiam condemnando, quod peccauit, et agnoscendo, qui eum creauit. tu uero, qui paulo ante dixisti, quia qui dei partem corruptibilem et contaminabilem dicit, anathemandus est, negare autem non potes Manichaeum dixisse, quod pars dei in gente tenebrarum conprehensa atque polluta est, et his eum uerbis blasphemasse adparet. ita ut peius blasphemare forte non posset, aut anathema illum talia dicentem, aut tu cum illo anathemandus es et abiciendus. FEL. dixit: Manichaeus dicit, quia polluta est pars dei; et Christus dicit. quia polluta est anima, et uenit liberare illam de pollutione. AUG. dixit: Sed anima non est pars dei. nam tu iam confessus es, quia Manichaeus dixit pollutam
Abbreviated transcription (Latin):
sic ce ds unicum filium genuit dixi tibi. ñ
fecit.fecit autem illud. quoda equale ei ñ
est. Oͦ dautem genuit. ȩquale illi est. Ita¬
q elige tͥ. utrum uelis dicere mutabilem
dei facturam. anmutabilem dei naturam.
Eelix dicit. Quomodo ds immutabilis
est.similit̃ quem genuit immutabilis est.
ce quod fecit. si de ipsiꝰnat᷑a est. ñ mutatur.
Aus dicit. S iam t̾ dictum ẽ. quia quod fe¬
cit non de ipsiꝰ nat᷑a est. s ex nichilofecit. qͥa
om̃ps est. Non erat ce fecit. nonde se. non
de aliquare. quam ipse non fecerat. sedex
nichilo. Felix dycit. Ego non hoc dixi. sed
dixi quia ds immutabilis ẽ. & quod genuit.
immutabile ẽ. & quod fecit immutabile ẽ.
Nonditiunde illud fecit. Non hoc q̃siui.
unde fecerit. Aus̃ dixit. S a me audisti qͦd
ñ quesisti. att iam desineres stulta loqͥ. Om̃s
as. & de se potuit generare. & de nichilofa¬
cere. & ex eo quodiam fecerat aliqͥd formare.

Expanded text:
sic et deus unicum filium genuit\' dixi tibi, non sic et deus unicum filium genuit\' dixi tibi, non fecit. fecit autem illud, quod aequale ei non est; quod autem genuit, aequale illi est. itaque elige tibi, utrum uelis dicere mutabilem dei facturam, an mutabilem dei naturam. FEL. dixit: Quomodo deus inmutabilis est, similiter, quem genuit, inmutabilis est, et quod fecit, si de ipsius natura est, non mutatur. AUG. dixit: Sed iam tibi dictum est, quia quod fecit, non de ipsius natura est, sed ex nihilo fecit, quia omnipotens est. non erat, et fecit, non de se, non de aliqua re, quam ipse non fecerat, sed ex nihilo. FEL. dixit: Ego non hoc dixi, sed dixi: quia deus inmutabilis est, et quod genuit inmutabile est, et quod fecit inmutabile est. non dixi, unde illud fecit; non hoc quaesiui, unde fecerit. AUG. dixit: Sed a me audisti, quod non quaesisti, ut iam desineres stulta loqui. omnipotens deus et de se potuit generare et de nihilo facere et ex eo, quod iam fecerat, aliquid formare: