comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħc xͥ magnum exemplum nob̾ p̾buit
humilitatis. Nempe equalis ẽ patri. nẽpe
inprincipio erat ubum. & u̾bum erat ap̃
dm. & ds erat u̾bum. Nempe ipse dixit.
& uerissime dixit. Tanto temꝑe uob̾cum
sum. & ñ cognouistis me : Philippe. qͥ uid&
me. uidet & patrem. Nempe ipse dixit.
& uerissime dixit. Ego & pat̾ unũ sumꝰ:
Sigͦ ille cum patre unũ equał patri. ds de
do d̾s ap̃ dm̃ coeternus. immortalis parit̾ ĩ¬
cõmutabilis. parit̾ sine temꝑe. parit creator
⁊i dispositor tempoꝵ: tñ qr uenit in temꝑe &¬
formam serui accepit. & habitu inuentꝰ
ut homo. querit głam patris ñ suam: quid
tu homo fac̾e debes. qui qͦndo aliquid boni
facis głam tuam queris. qͣndo aut̃ aliqͥd
mali facis. do calumpnias meditaris: Intẽ¬
de tibi. creatura es. agnosce creatorẽ. Ser uꝰ
es: ne contempnas dnm. adoptatꝰ es. s ñ
meritis aus. quere głam eiꝰ a qͦ habes hãc

Expanded text:
ristus magnum exemplum nobis praebuit humilitatis. Nempe aequalis est Patri; nempe « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; » nempe ipse dixit, et verissime dixit: « Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, videt et Patrem . » Nempe ipse dixit, et verissime dixit: « Ego et Pater unum sumus . » Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator et dispensator temporum, tamen quia venit in temformam servi accepit, et habitu est inventus ut homo , quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi; creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere ejus gloriam, a quo habes hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uidua ꝑpħissa. agnouerit ioħs ipse qui
cum baptizauit. Impletꝰ sp̃u sc̃o. ⁊ acha¬
ut dñm conciꝑet accepit. Multa gͦ indi¬
cia p̾cedentis spẽ scĩ habemus. anteꝗͣ. dñs
głificaret᷑ resurrectione carnis suȩ.N
ñ apparuerat. De ipso hic dr̃. N usꝗͣ enĩ
leginius antea congregatos homines accep¬
to sp̃u st̃o linguis omĩum gentium lo¬
cutos fuisse. Post resurrectionẽ aut̃ suã
pͥmum qͣndo apparuit discipłis sus. dix̃
illis. Accipite spm̃ scm. De hoc gͦ dictũ ẽ.¬

Expanded text:
vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto Zachaut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, primum quando apparuit discipulis suis, dixit illis: Accipite Sp
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur. Interim in hac ꝑegrinatione
pignus nos consoletur. qr qui nos dignatus ẽ
obiignerare multum paratꝰ ẽ dare. Si tał ẽ
arra quid ẽ cuius ẽ arra : s qͥd ẽ q ait. ñ¬
erat głificatꝰ : inͤuidenti ẽ intellectus. p̃
enin ñ erat sp̃c dĩ. qui erat apud dm̃ :
S ñdum erat in eis. qͥ credidant in iħm.
Ita enim disposuit dñs iħc. ñ eis dare sp̃m
istum de quo loquimur nͥ pꝰ resurrectionẽ
sua: & hoc ñ sine causa. O si forte quera¬
mus. annuit ut inueniamꝰ : & si pulsemꝰ.
aꝑit ut intremus. Pietas pulsat ñ manꝰ.
quamqͣm pulset & manus. si ab oꝑib mi.¬
sericordiȩ ñ cesset manus. Quȩ gͥ causa ẽ.
mus ut possumus prius querendũ ẽ.
ne qͦm forte moueat qͦmͦ ñdum erat spc̃
in hominib scĩs. cum de ipso dño receis
nato legatur in eugłio. q eum in spũ sc̃õ
agnouerit sy meon. agnouerit etiã anna

Expanded text:
dabitur. Interim in hac peregrinatione dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis est arrha, quid est cujus est arrha? 6. Sed quid est quod ait, Nerat glorificatus? In evidenti est intellectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, si ab operibus misericordiae non cesset manus. Quae igitur causa est mus ut possumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sp̃c nr̃. Nononim noui qͥd cogitas.
aut tu quid cogito. Ipsa enim sunt ꝑpͥa
nr̃a que interius cogitamus. ⁊ cogitationũ
uniuscuiusq hominis. ipsius spc testiᷤ ẽ:
Sic & quȩ dĩ sunt nemo seite nͥ sp̃c dei:
Nos cum sp̃u nr̃o. ds cum suo: ita tamen
ut dẽ cum suo spũ sciat ⁊̃ quid agatur
in nob̾. nos aut̾ sine eiꝰ spu seire ñ possu¬
mus quid agatur indõ. Ds̃ aut̃ scit in
nobis. & d ipsi nescimus in nobis. Nam
infirmitatẽ suã petrus nesciebat. qͣn a
dño q ter eẽt negaturus audiebat: ⁊ eger
se iguorabat. medicus egrum sciebat. Sunt
g quȩdam quȩ ds nouit innobis. nesci¬
entib nobis. Tamen qͣntum ad homines
ꝑtinet. nemo sic se nouit qͦm ipse homo:
Alius nescit quid in illo agatur. s sp̃o enis
nouit. Accepto aut̃ sp̃u dĩ diseimius. ⁊ qͥd
agat᷑ indo ñ totum. qr ñ accepimiꝰ totum:
De pignore multa nouimꝰ. Lignus enĩ acce¬
pimus. ⁊ huiꝰ pignoris plenitudo postea

Expanded text:
er. Non enim novi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea
Abbreviated transcription (Latin):
Inilł enĩ qͥ tunc erant uidebat in nob̃ qͥ fut᷑i
eramꝰ p̃uidebat. Nos itaq sic audiamꝰ eugłm
quasi p̾sentẽ dm̃. Hec dicamus õ illi felices
qui eum uidere potuerunt qr multi in
eis qui uiderunt & occiderunt: multi
aut̃ in nobis qui ñ inderunt & credidert᷑:
Qͦd enim p̃ciosum sonabat de ore dñi. &
ꝓpt̾ nos scriptum ẽ. & nob̃ seruatum ẽ: &¬
ꝓpt̃ nos recitatum. & recitabit᷑ etiam ꝓpt̾
posteros nr̃as : & donec scłm finiatur¬

Expanded text:
c erant videbat, in nobis qui futuri eramus praevidebat. Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum; nec dicamus, O illi felices qui eum videre potuerunt! quia multi in eis qui viderunt, et occiderunt; multi autem in nobis qui non viderunt, et crediderunt. Quod enim pretiosum sonabat de ore Domini, et propter nos scriptum est, et nobis servatum, et propter nos recitatum, et recitabitur etiam propter posteros nostros, et donec s
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Hoc ẽ opus di ut credatis in eum
qͦm ille misit. ut credatis in eum: ñ ut
credatis ei. S si creditis in eum: creditis
ei. N aut̃ continuo qui credit ei. credit
in eum. Nam & demones credebant el.
& ñ credebant in eum. Rursus etiã de
apłis ipsius possumus dicere. credidimꝰ
paulo. s ñ credidimus in paulum: cre¬
didimus pecro. s ñ credidimꝰ in pecrũ.
Credenti enini in eum qui iustificat im¬
pium. deputatur fides eiꝰ ad iustitiam:
Qͥd ẽ gͦ credere in eum: credendo amare.
credendo diligere. credendo in eũ ire.
& eiꝰ membris in corporari. Ipsa ẽ gͦ
fides qͣm de nob̾ exigit ds. & nͥ inue¬
nit q exigat. nisi donauerit qd inue¬
niat. Quȩ fides. nͥ qͣm diffinit alio loco

Expanded text:
dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credere in eum? Credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de nobis exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi donaverit quod inveniat. Quae fides, nisi quam definivit alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
dixeram. si quis crediderit: & hoc con¬
silium dederam. si ñ intellexisti in qͣm
crede. Intellectus enim merces ẽ fid̃i:
S noli querere. intelligere ut credas.
s crede ut intelligas. qm nͥ crediditis
ñ intelligetis. Cum gͦ ad possibilitatẽ
intelligendi consilium dederim obe.¬
sententia inuenimus eum dixisse. Si quis
uoluerit uoluntatẽ eiꝰ facere. cognoseet
de doctrma . Qͥd ẽ cognoscet: Hoc ẽ incel¬
liget. Quid ẽ aut̃ si quis uoluerit uolũ¬
tatem eiꝰ facere: Hoc ẽ credere. S quia
cognoscet hoc ẽ. intelliget: om̃s intelligt.
Quia uͦ qͣ ait. si quis uoluerit uoluntatẽ
eiꝰ facere. hoc ꝑtinet adcredere: ut dili¬
gentius intelligat᷑ opꝰ ẽ. nob̃ ipso dño
nr̃o expositore. ut indicet nob̾ utrum
reuera adcredere ꝑtineat facere uolũ.¬
tatem patris eiꝰ. Qinis nesciat hoc ẽẽ
facere uoluntatẽ di. oꝑari opꝰ eiꝰ. idẽ.
q illi placet: Ipse aut̃ dñs aꝑte alio loco

Expanded text:
dixeram, Si quis crediderit; et hoc condixeram, Si quis crediderit; et hoc consilium dederam. Si non intellexisti, inquam, crede. Intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consilium dederim obesententia, invenimus eum dixisse, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina. Quid est, cognoscet? Hoc est in. Quod est autem, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscet, hoc est intelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
inter uallum: tamen hoc seruato &
custodito ista dicimus. qd ille pater ẽ.
ille filius. Pat̾ aut̃ ñ ẽ. si ñ habeat filium.
& filius ñ ẽ. si nͭ habeat patrem. S tamen
filius ds de patre. pat̾ aut̃ ds̃. s ñ de filio:
lumine. Lumen gͦ q ñ ex lumine. ilum̃
equalȩ q̃ ex lumine: simul unum lum̃.
ñ duo lumina. Si incelleximus: do gr̃as:
Si quis aut̃ parum incellexit. fecit hõ
quousq potuit : ceterum uideat unde
sꝑet. Forinsecus ut oꝑariĩ possumus plã¬
tare & rigare. s d̃i ẽ. increm̃tum dare:
Mea inquit docꝰtrma n ẽ mea. s eius qui
misit me. Audiat consilium qui dicit.
ñdum intellexi. Magna quippe res &
ꝓfunda cum fuisset dicta. uidit utiq
consilium. Intelligere uis. crede. Os
enim ꝑ ꝓpħam dixit. Nisi credideritis
rit uoluntatẽ eiꝰ facere. cognoscet de
doctrina eiꝰ utrum ex do sit. an ego a
meipso loquar. Quid ẽ hoc. siquis uo.¬
luerit uoluntatẽ eiꝰ facere: Sed ego

Expanded text:
intervallum; tamen hoc servato et intervallum; tamen hoc servato et custodito ista dicimus, quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium; et Filius non est, si non habeat Patrem: sed tamen Filius Deus de Patre; Pater autem Deus, sed non de Filio. Lumine. Lumen ergo quod non ex lumine, et Lumen aequale quod ex Lumine, simul unum Lumen, non duo lumina. 6. Si intelleximus, Deo gratias: si quis autem parum intellexit, fecit homo quo usque potuit, caetera videat unde speret. Forinsecus ut operarii possumus plantare et rigare, sed Dei est incrementum dare . Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Audiat consilium, qui dicit, Nondum intellexi. Magna quippe res et profunda cum fuisset dicta, vidit utiqueconsilium. Intelligere vis? crede. Deus enim per prophetam dixit: Nisi credideritis, rit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina, utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquar. Quid est hoc, Si quis voluerit voluntatem ejus facere? Sed ego
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo bene significant. nec mendacit᷑
ꝓferunt᷑. Omnia quippe signa qͦ ꝓferi¬
mus sonis. aliquid significant quod ñ
ẽ sonus. N enim due breues syllabe
đs ẽ. & duas breues syllabas colimus.
& duas breues syllabas adoramus. &
ad duas breues sẏllabas ꝑuenire de.¬
sideramus : que pene ance desinunt
sonare qͣm ceꝑint. nec in eis scđe locꝰ ẽ.
nisi prima transierit. Manet gͦ aliqͥd̃
sonus cum đr ds. Sic intendite doc̃
Cum aut̃ ꝑueneritis ad u̾bum di. in¬
tendite d̾s erat u̾bum : & indebitis
uerum dictum ẽẽ mea docꝰtrina. In¬
tendite etiam cuuis ẽ. ũbum & uide¬
bitis recte dictum ẽẽ. ñ ẽ. mea. Breuit̃
gͦ dico caritati ur̃ȩ. Hoc dixisse michi
uidet᷑ dñs xͦ mea doctrina ñ ẽ. mea.
ac si diceret ego ñ sum ameipso. Qͥmuis
enm filium patri dicamus & credamus
equalem neo ullam in eis ẽẽ naturȩ sub-¬
stantieq distantiam. nec int̾ generantẽ
atq generatum aliqͦd int̾ fuisse tẽꝑis

Expanded text:
 transeunt, quando bene significant, nec mendaciter proferuntur. Omnia quippe signa quae proferimus sonis, aliquid significant quod non est sonus. Non enim duae breves syllabae Deus est, et duas breves syllabas colimus, et duas breves syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit. Manet ergo aliquisonus cum dicitur Deus. Sic intendite doctrcum autem perveneritis ad Verbum Dei, intendite, Deus erat Verbum; et videbitis verum dictum esse, mea doctrina: intendite etiam cujus est Verbum; et videbitis recte dictum esse, non est mea. 5. Breviter ergo dico Charitati vestrae; hoc videtur mihiistus, Mea doctrina non est mea, ac si diceret, Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae substantiaeque distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse temporis
Abbreviated transcription (Latin):
se uitam : & qͥ manducat eiꝰ carnem &
bibit eiꝰ sanguinẽ. ht̃ uitam. Adutrũq
aut̃ respondet qd dixit ecernam. Ñ ita ẽ
in hac esca: qͣm sustentande hꝰ temꝑalis
uitȩ causa sumimus. Nani qui eam nõ
sumpserit. ñ uiuet. nec tamen qui eam
sumpserit uiuet. Fieri enim pot̾. ut se¬
nio uł morbo. uł aliquo casu plurimi
& qui eam sumpserint moriant᷑. In ħ uͦ
cibo & potu idẽ corꝑe & sanguine dñ:
ñ ita ẽ. Nã & qͥ eam nõ sumit ñ ht̃ uitã.¬

Expanded text:
se vitam: et qui manducat ejus carnem, et se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vita
Abbreviated transcription (Latin):
Litigabant gͦ uidei adinuicem dicentes:
Quomodo pot̾ hic nob̾ carnem suã dare
ad manducandum: Litigabant utiq
ad inuicem. qm̃ panem concordiȩ ñ intel¬
ligebant. nec sumere uolebant. Nam
qͥ manducant talem panem. ñ litigant
adinuicem: qm unus panis. unũ corpꝰ
multi sumus. & ꝑ hunc facit d̾s unius¬
modi habitare indomo. Qͦđ aut̃ adinin¬
cem litigantes querunt qͦmͦ possit dĩs
carnen suam dare admanducandum:
ñ statim audiunt. s adhuc eis dr. Am̃
amen dico uob̾. nisi manduc aueritis
carnem filii hominis & biberitis eiꝰ¬
Qͦͣ quidẽ det᷑. & quis nã modus sit mã¬
ducandi istum panem ignoratis: uerunta¬
men nisi manducaueritis carnem filiĩ
hominis & biberitis eiꝰ sanguinẽ. ñ habe.¬
bitis uitam in uob̾. Hȩc ũ utiq cadauerib.
s uiuentib loquebatur. Unde ne istam
uitam intelligentes. & de hac re litiga
istum panem ñ manducat: nec istum
sanguinem bibit. Nam temꝑalem uitã

Expanded text:
Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nobis dare ad maad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant. Nam qui manducant talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, unum corpus multi sumus : et per hunc fecit Deus hujusmodi habitare in domo. Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim edunt, sed adhuc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominisodo quidem edatur, et quisnam modus sit manducandi istum panem, ignoratis; verumtamen nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non used viventibus loquebatur. Unde ne istam vitam intelligentes de hac re litigaristum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit; nam temporalem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
dari diuersis hominib tanqͣm officia
miraculis fidi. p̃posuit scientiȩ ⁊ ꝓpħis.
perib. Q ad extremum p̃posuit eam cor¬
poris passionib omnib. Tam magnis re¬
bus p̃posuit caritatẽ. Ipsam habeto &
cuncta habebis: qr sine illa nichil ꝓde¬
rit quicqͥd habere potueris. Qͥa uͦ ad¬

Expanded text:
dari diversis hominibus, tanquam officia dari diversis hominibus, tanquam officia miraculis fidei, praeposuit scientiae et propheperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ipse item dicit. qr aliĩ dat᷑ ꝑ spm ser¬
mo sapientiȩ. alii sermo scientie scdm eun¬
dem sp̃m. Aliĩ fides. ieodem sp̃u. Alii
donatio curationum in uno sp̃u. aliĩ oꝑatio
untutum in eodem sp̃u. Multa gͦ dant᷑
ad manifestationẽ. s tu forte eoꝵ. omniũ
que dixi nichil habes. Si amas. ñ nichil
habes. Si enim amas unitatẽ. ⁊ͥ tibi ht
quisquis milla aliqͥd habet. Tolle inuidiã.
& tuum ẽ q habeo. Tollam iuidiã. ⁊ meũ ẽ.
q habes. Liuor separat: sanitas iungit. Ocuł
solus uidet incorꝑe. S nunqͥd sͥ soli ocds
uidet: & manui uidet. & pedi uidet. &
ceteris membris uidet. Ñ enim si aliquis
ñ eat inmanum.s tantum in faciem : ñqͥd
dicit manus ñ me moueo. qr ñ tendit
ad me: Sic pes ambulando. om̃ib mem¬
bris militat. Membra cetera tacent. &¬
lingua omnib loquit᷑. Nabemus gͦ spm̃¬
scm. si amamus ȩccłam. Amamnꝰ aut̃. si
in eiꝰ compage & caritate consistimus:
Nã ipse apłs cum dixisset diuersa dona

Expanded text:
 alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. Habemus ergo Spm, si amamus Ecclesiam: amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid pateris : dm̃ accusas. hoc ẽ cor
tortum. ñ rectum. Ab ista distortione &
pͣuitate si corrigaris : conuertit᷑ in contͣ.¬
rium qͣ faciebas. Antea enim qͥd faciebaᷤ
Laudabas te in bonis dĩ: accusabas dm̃
inmalis tuis. Conuerso corde & directo.
laudabis dm̃ in bonis tuis. accusabis tẽ ĩ
malis tuis. Isti sunt recti corde. Deniq
ille ñdum recꝰto corde. cui displicebat
felicitas malorum & labor bonoꝵ: ait
correctus. Qͣm bonus isrł ds̾ rectis corde
Mei aut̃ qͣndo ñ eram recto corde pene
commoti sunt pedes: paulominus ef¬
fusi sunt gressus mei. Qr: Quia zela¬
ui. inpeccatorib: pacem peccatorum in¬
tuens. Uidi inquit malos felices: & dis¬
plicuit mͥ ds̃. Hoc enim uolebat: ut ñ
ꝑmitteret d̾s malos ẽẽ felices. Intelli¬
gat homo. Numqͣm hoc ꝑmittit ds̃. S
iđo malus felix putat᷑: qr quid sit fe¬
licitas ignoratur. Simus gͦ recti corde
Tempꝰ głe nr̃ȩ nondum uenit. Dicatur

Expanded text:
aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor aliquid pateris, Deum accusas. Hoc est ergo cor tortum, non rectum. Ab ista distortione et pravitate si corrigaris, convertetur in contrarium quod faciebas. Antea enim quid faciebas? Laudabas te in bonis Dei, accusabas Deum in malis tuis: converso corde et directo, laudabis Deum in bonis suis, accusabis te in malis tuis. Isti sunt recti corde. Denique ille nondum recto corde, cui displicebat felicitas malorum et labor bonorum, ait correctus: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem, quando non eram recto corde, pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei. Quare? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens . Vidi, inquit, malos felices, et displicuit mihi Deus; hoc enim volebam, ut non permitteret Deus malos esse felices. Intelligat homo: nunquam hoc permittit Deus; sed ideo malus felix putatur, quia quid sit felicitas ignoratur. Simus ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum venit. Dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
erit tempꝰ iudiciĩ. de qͦ mͦ dñs dixit. tẽpꝰ
meum nondum uenit. Erit enĩ tempꝰ
głȩ. Qui uenit in humilitate: ueniet
in altitudine. Qui uenit iudicandus:
ueniet iudicaturus. Qui uenit occidi
amortuis: ueniet iudicare de uiuis &
mortuis. Ds inquit psalmus manifestꝰ
silebit. Nam qͣndo uenit occultꝰ.sicut
ouis ad immolandum ductus ẽ: ⁊ sic̃
agnus coram condente se ñ aꝑuit os suum:
Ueniet & ñ silebit. Tacui ait numqͥd semꝑ
tacebo: Modo aut̃ qr necessarium ẽ. eis
qui habent iustitiam q millo ipso psal-¬
mo sequit᷑. quo adusq iustitia conuertat᷑
in iudicium. & qui habent eam omnes
recti sunt corde: queritis fortasse qui
sint recti corde. Illos inuenimus in scp.¬
& ñ accusant dm̃. Uidete fr̃s rara auis ẽ.
ista qͣm loquor. Nescio quo enim modo
qͣndo euenit homini aliquid mali. dm̃
currit accusare. qui debet se. Qnͣdo
boni aliquid agis. te laudas. qñ mali

Expanded text:
erit tempus judicii, de quo Dominus modo dixit, Tempus erit tempus judicii, de quo Dominus modo dixit, Tempus meum nondum venit. Erit enim tempus gloriae, ut qui venit in humilitate, veniat in altitudine. Qui venit judicandus, veniet judicaturus: qui venit occidi a mortuis, veniet judicare de vivis et mortuis. Deus, inquit Psalmus, manifestusilebit: nam quando venit occulius sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se non aperuit osn silebit. Tacui, inquit, numquid semper tacebo ? 7. Modo autem quid necessarium est eis qui habent justitiam? Quod in illo ipso psalmo legitur, Quoadusque justitia convertatur in judicium; et qui habent eam, omnes recti corde. Quaeritis fortasse qui sunt recti corde? Illos invenimus in Scripnt, et non accusant Deum. Videte, fratres; rara avis est ista quam loquor. Nescio quo enim modo quando evenit homini aliquid mali, Deum currit accusare, qui deberet se. Quando boni aliquid agis, te laudas: quando mali
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ corpꝰ xp̃i. Cum acceꝑo tempꝰ. ego iusti¬
tias iudicabo. Mͦ enim ñ ẽ. tempꝰ iudicã¬
di: s iniquos tolerandi. Ferat gͥ modo
uentium. habeat tamen iustitiam modo
anteqͣm habeat iudicium. ꝑ iustitiam
enim ꝑuenit ad iudicium. Tolerantib
quippe membris iniquitatẽ scłi huius.
quid̃ scͥptura sc̃a dicit in psalmo: ñ repel¬
let dñs plebem suam. Laborat quidem
plebs eius inter indignos. int̾ imquos
insectantes: & si liceat ꝑimentes. Laborat
quidem s ñ repellet dñs plebem suam.
& hereditatẽ suam ñ derelinquet: quo¬
adusq iustitia conuertat᷑ in iudicium.
tum ẽ. sedebitis suꝑ sedes duodecim.
i udicantes duodecim trib isrł. H abe¬
bat iustitiam apłs. s ñdum illud iudi¬
cium de quo dicit. Nescitis qm̃ an-
gelos iudicabimus : sit gͦ mͦ tempꝰ iuste
uiuendi : postea erit tempꝰ eos qͥ male
uixerint iudicandi. Quousq iustitia
inquit conuertatur iniudicium. H oc

Expanded text:
id est, corpus Christi: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Modo enim non est tempus judicandi, sed iniquos tolerandi. Ferat igitur mem male viventium. Habeat tamen justitiam modo, antequam habeat judicium: per justitiam enim perveniet ad judicium. Tolerantibus quippe membris iniquitatem saeculi hujus quid Scriptura sancta dicit in Psalmo? Non repellet Dominus plebem suam. Laborat quippe plebs ejus inter indignos, inter iniquoinsectantes, et si liceat, perimentes. Laborat quidem; sed non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitia convertatur in judicium .tum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Habebat justitiam Apostolus, sed nondum illud judicium de quo dicit, Nescitis quoniam angelos judicabimus ? Sit ergo modo tempus juste vivendi, postea erit tempus eos qui male vixerint, judicandi. Quoadusque justitia, inquit, convertatur in judicium. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
S tunc ñ euident̾ s latenter. adhuc enĩ
umbra lucem obscurabat. Ueniente luce.
umbra remota ẽ. xͦ erat in occulto. in
iter agere in heremo. Si eni agnoscamꝰ.
inheremo sumus. Qͥd ẽ inheremo: in
deserto. Quare in deserto: Quia ĩ isto
mundo ubi sititur. in uia inaquosa:
S siciamus. ut saturemur. B eati enim
qui esuriunt & siciunt iustitiam. qm
ipsi saturabunt᷑. Q̾ sitis nr̃a. de petra
impletur in heremo. Petra enim erat xͦ.¬

Expanded text:
 non evidenter, sed latenter. Adhuc enim  non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in occulto, in iter agere in eremo: si enim agnoscamus, in eremo sumus. Quid est in eremo? In deserto. Quare in deserto? Quia in isto mundo, ubi sititur in via inaquosa. Sed sitiamus, ut saturemur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Et sitis nostra de petra impletur in eremo: Petra enim erat
Abbreviated transcription (Latin):
omnia umbre fuerunt futurorum. Q sce¬
nophegia umbra erat futuroꝵ. Hic gͦ dies
festus. queramus cuius futuri umbra erat:
Exposui qͥd ẽẽt scenophegia. Celebratio
erat tab̾naculoꝵ. ꝓpterea quia ppłs de
terram ꝓmissionis in tab̾naculis habita¬
uit. Qͥd sit animaduertamꝰ. & nos erimꝰ.
nos inqͣm qui membra xͥ sumus. Si sumꝰ.
illo aut̃ dignante sumus: ñ nob̾ ꝑmerẽ¬
tib. Attendamus gͦ nos fr̃s. Educti sumꝰ
de egypto. ubi diabolo tamqͣm pharaoni
seruiebamus. ubi lutea oꝑa interrenis
desideriis agebamus. & ieis multum
tamqͣm ꝑ mare rubrum ideo rubrum
qr xͥ sanguine consecratum: mortuis õib
mimicis nr̃is qui nos insecꝰtabant᷑. id ẽ
in tab̾naculis sumus. Qui ista agnoscũt
intab̾naculis sunt. Fu̾turum enim erat
ut quidam hoc agnoscerent. Ille ẽ enĩ
intab̾naculis qui se ẽẽ inmundo intelli¬
git ꝑegrinum. Ille se intelligit ꝑegri¬
nantẽ. qui se uidet patriȩ suspirantẽ. Cũ

Expanded text:
a umbrae fuerunt futurorum; et Scenopegia umbra erat futurorum. Hic ergo dies festus, quaeramus cujus futuri umbra erat. Exposui quid erat Scenopegia: celebratio erat tabernaculorum, propterea quia populus de terram promissionis, in tabernaculis habitavit. Quid sit animadvertamus, et nos erimus; nos, inquam, qui membra Christi sumus, si sumus: illo autem dignante sumus, non nobis promerentibus. Attendamus ergo nos, fratres: educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus: ubi lutea opera in terrenis desideriis agebamus, et in eis multum tanquam per mare Rubrum, ideo rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis omnibus inimicis nostris qui nos insectabantur, id est, in tabernaculis sumus. Qui ista agnoscunt, in tabernaculis sunt: futurum enim erat ut quidam hoc agnoscerent. Ille enim est in tabernaculis, qui se esse in mundo intelligit peregrinum. Ille se intelligit peregrinantem, qui se videt patriae suspirantem. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
significauit fugiendo. Qͥd ẽ fugit: N
potuit intelligi altitudo eiꝰ. Qͥcqͥd enĩ ñ
intellexeris: fugit me diciᷤᷤ. gͦ fugit it̾ũ
in montẽ ipse solus: pͥmogenitꝰ ã mortuiᷤᷤ.
ascendens suꝑ omnes celos & int̾pellans¬

Expanded text:
significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos, et int
Abbreviated transcription (Latin):
spu scõ suꝑuemiente in uos. & eritis michi
testes iniherłm. & inomni iudea & insa-¬
maria. & usq in fines terrȩ. Uultis ut iã
exhibeam regnum: Prius colligam q exhibeã:
Multitudinẽ amatis. & altitudinẽ ad ipisci¬
mini: s ꝑ humilitatẽ me sequimini. Sic
gredere: id ẽ ut circundet te ꝯg̃gatio po.¬
puloꝵ ut multos colligas. regredere in
altum. Sic fecit pauit & ascendit. Qr aut̃
dictum ẽ fugit: Neq enim uere si nollet
teneret᷑. si nollet raꝑet᷑. qui si nollet nec
agnosceret᷑. Nam ut noueritis ħ mistice
factum ñ ex necessitate s ex significante
dispositione: mͦ inconsequentib uidebi¬
tis. qr eisdem turbis quȩ eũ querebant
apparuit. & cũ eis loquens multa ilł dix.
multa de pane celesti disputauit. Nne
cum ipsis de pane disputans erat. a qͥb ne
teneret᷑ aufugerat: N gͦ ⁊ tunc poterat
ag̃e ut ñ ab eis apprehenderet᷑ qͦ madmodũ
postea qͣndo cum eis loquebat᷑: aliqͥd gͦ

Expanded text:
 eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic gredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne audiuimus apłm dicentẽ. cum
aut᷑ uenit plenitudo temꝑis. misit ds̃
filium suum : Si gͦ plenitudine temꝑis
missus ẽ: qͣndo debuit missus ẽ. qͣndo
oportuit uenit. Qͥd ẽ tempꝰ meũ nͣdũ
aduenit: Intelligite fr̃s quo animo illi
loquebantur. qui quasi fr̾em suum monere
affectu monentes. ne eẽt ignobilis ⁊ laterce:
nit: illis respondit qui ei consilium de
gła dabant. Tempꝰ głȩ meȩ ñdum uenit:
Uidece qͣm ꝓfundum sit. De gła illi ammone¬
bant. s ille uoluit altitudinẽ humilitate
p̾cedere. & ad ipsam celsitudinẽ ꝑ humili¬
tatẽ. uiam sternere. Nam & illi discipłi
utiq głam requirebant. qui uolebant
sedere unus ad dexteram eiꝰ. alter ad
sinistram. Attendebant quo: & ñ atten¬
debant qua. Dominꝰ eos ut ordinate ue¬
nirent ad patriam: reuocauit ad uiam:
illis hoc respondit: querentib altitu¬
dinẽ. Potestis bibere calicem quem ego
bibiturus sum: Ecce qͦ uenit᷑ ad celsitu¬

Expanded text:
tem, Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum ? Si ergo in plenitudine temporis missus est; quando debuit missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: nit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique gloriam requirebant, qui volebant sedere unus ad dexteram ejus, et alter ad sinistram: attendebant quo, et non videbant qua; Dominus eos, ut ordinate venirent ad patriam, revocavit ad viam. illis hoc respondit, quaerentibus altitudinem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Ecce qua venitur ad celsitu
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderunt fr̃s eiꝰ. tunc & ipse ascendit
ad diem festum. ñ manifeste. s quasi in
brit᷑. corrigere homines. de festo et̾no
ammonere. amorem ab hoc scło auerteri.
& indm conuertere cupiebat. Qͥdẽ aut̃
docebunt. sic eum ascendisse mediato
die festo. id ẽ mediatis illis dieb: ut
etiam palam doceret. S qͣsi latenter
dixit. ne se ostentaret hominib. N uacat
qlatent̾ ascendit xͤ ad diem festum: qi
ipse latebat in illo die festo. Adhuc ⁊
ego qͥ dixi in latibulo ẽ. Manifestet᷑ gͥ.
tollatur uelum appareat qd erat secretũ:
Omnia quȩ dicta sunt antiquo ppło isrł
inmultiplioi scͥptura sc̃ȩ legis. quȩ age¬
rent siue insacrificiis. siue in sacer dotiis.
siue in dieb festis. & omnino in quib lbi
reb quib dm̃ colebant quȩcumq illis dicta
& p̾cepta sunt: umbre fuerunt futuroꝵ:
Unde dicit apłs. Quotquot enim ꝓmissio

Expanded text:
ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum; non manifeste, sed quasi in briter, corrigere homines, de die festo aeterno admonere, amorem ab hoc saeculo avertere, et in Deum convertere cupiebat. Quid est audocebunt sic eum ascendisse mediato die festo, id est mediatis illis diebus, ut etiam palam doceret. Sed quasi latenter dixit, ne se ostenderet hominibus. Non vacat quod latenter ascendit Christus ad diem festum, quia ipse latebat in illo die festo. Adhuc etiam ego quod dixi, in latibulo est. Manifestetur ergo, tollatur velum, et appareat quod erat secretum. 9. Omnia quae dicta sunt antiquo populo Israel in multiplici scriptura sanctae Legis, quae agerent sive in sacrificiis, sive in sacerdotiis, sive in diebus festis, et omnino in quibuslibet rebus quibus Deum colebant, quaecumque illis dicta et praecepta sunt, umbrae fuerunt futurorum. Unde dicit Apostolus, Quotquot enim promissio
Abbreviated transcription (Latin):
gratant᷑ agnoscimus. Dicamus ꝓrsus.
dicere. Qnͣdo nobis insultant amatores
huius scłi dicamus eis. Tempꝰ ur̃m
uenit. Nobis enim dixit apłs. Mortui
enim estis. & uita ur̃a abscondita est
cum xp̃o indõ. Qnͣdo ueniet tempus
rebitis ingła. Qͥd deinde addit: Fon
potest mundus odisse uos. Qͥd ẽ hoc.
nisi qr ñ pot̾ mundus odisse amatores
suos. testes falsos suos: bona enim dierts
quȩ mala sunt. & mala quȩ bona sunt.
Me aut᷑ odit. quia ego testimoniũ ꝑhibes
de illo. quia oꝑa eiꝰ mala sunt. Uos ascen¬
dite addiem festum hunc. Qͥd ẽ hunc:
Ubi głam humanã qͤritis. n. Qͥd ẽ hunce
ubi excendere uultis carnalia gaudia. ñ
ȩterna cogitare. Ego ñ ascendo ad diem
festum hunc qr ineum tempꝰ nondum
impletum ẽ. Indie festo hoc głan uos
m̃s. ñ dieb istis ꝑ currens & transiens. s
ꝑmanens ineternum. Ipsa erit festiui¬
tas. gaudium sine fine. eternitas sine
labe. serenitas sine nube. H ec cum dix¬
isset ipse mansit ingalilea. Ut autem

Expanded text:
gratanter agnoscimus, dicamus prorsusdicere. Quando nobis insultant amatores hujus saeculi, dicamus eis, Tempus vestrum nondum venit. Nobis enim dixit Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Quando veniet tempus gloria . 8. Quid deinde addit? Non potest mundus odisse vos. Quid est hoc, nisi, Non potest mundus odisse amatores suos, falsos testes? Bona enim dicitis quae mala sunt, et mala quae bona sunt. Me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt. Vos ascendite ad diem festum hunc. Quid est hunc? Ubi gloriam humanam quaeritis. Quid est hunc? Ubi extendere vultis carnalia gaudia, non aeterna cogitare. Ego non ascendo ad diem festum hunc, quia meum tempus nondum impletum est. In die festo hoc gloriam vmeus, non diebus istis praecurrens et transiens, sed permanens in aeternum: ipsa erit festivitas, gaudium sine fine, aeternitas sine labe, serenitas sine nube. Haec cum dixisset, ipse mansit in Galilaea. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
rit nemo scit unde sit: qr hanc in illis
opinionẽ generauerat qd ꝑ ysaiam dictũ ẽ.
generationẽ aut̃ eiꝰ quis enarrabit: De¬
niq & ipse dñs adutrumq respondit.
& qr nouerant eum unde ẽẽt. & quia
ñ nouerant: ut attestaret᷑ ꝓphetiȩ sc̃ȩ
que de illo ante p̾dicta ẽ: & scđm hu¬
manitatẽ infirmitatis. & scđ̾m diuinitatẽ
maiestatis. Audite gͦ t̾bum domini fr̃s:

Expanded text:
rit, nemo scit unde sit; quia hanc illis rit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attestaretur prophetiae sanctae quae de illo ante praedicta est, et secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis. 3. Audite ergo Verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. S istum nouimus unde sit.
x̃ aut̃ cum uenerit nemo scit unde sit
Nec opinio ap̃ iudeos unde nata fuerit.
de .x̾. qm̃ narareus uocabitur. ͦ p̃dixert᷑
unde sit. Rursus si locum natiuitatis eius
queramus. tamqͣm inde sit ubi natꝰ ẽ: nec
hoc latebat iudeos ꝓpt̾ scripturas quȩ ista
p̾dixerant. Nam cum eum uisa stella magi
quererent adorare: uenerunt ad herodẽ.
& dixerunt quid quererent ⁊ qͥd uellent:
Ille aut̃ conuocatis eis qui legem sciebant.
quesunt ab eis ubi xp̃t nasceret᷑. Illi
dixerunt. In bechleẽm iudȩ. Ꝙ testimoniũ¬
erant & locum unde erat orĩgõ carnis eiꝰ.
& locum ubi eum peperit mat̾ eiꝰ: unde
nata ẽ ista opiio ap̃ iudeos qͣm modo
audiumus. xͥ cum uenerit nemo scit
unde sit: nisi qr utrumq p̾dicaueratit
& p̾nuntiauerant scripturȩ : Scđm ho¬
minẽ p̃dixerunt scripture unde ẽẽt.
scdm dm̃ latebat impios. & querebat pioᷤᷤ.
Adhoc enim ⁊isti dixerunt. xͦ cum uene¬

Expanded text:
dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit,  quoniam Nazaraeus vocabitur . Ergo praedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimoniuerant et locum unde erat origo carnis ejus, et locum ubi eum peperit mater ejus; unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum vene
Abbreviated transcription (Latin):
s sp̃c animã uegetabat. N cessit. s in
regnum successit. Dixerat enim illi
retro die celebrammus. Noli merer e
Noli merere inquit. sequeris me post
triduum. Triduum aut̃ dix̃ medium:
Int̾ diem passionis scĩ syxti & diem
hodiernȩ passionis scĩ laurentii tri¬
duum ẽ medium. O consolatio. Ñ ait.
noli merere fili. desinet ꝑsecutio &
securus eris: s noli merere quo ego
p̾cedo tu sequeris. nec consecutio tua
differt᷑. Riduum medium erit.⁊ mecũ
eris. Accepto oraculo uicit diabolum
ꝑuenit ad triumphum. ExeLICIT̃ RacTãs

Expanded text:
sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Dixerat autem illiretro die celebravimus: « Noli moerere, Noli moerere inquit; sequeris me post triduum. » Triduum autem dixit medium inter diem passionis sancti Xysti, et diem hodiernae passionis sancti Laurentii. Triduum est medium. O consolatio! non ait, Noli moerere, fili; desinet persecutio, et securus eris: sed, Noli moerere; quo ego praecedo, tu sequeris; nec consecutio tua differtur: triduum medium erit, et mecum eris. Accepit oraculum, vicit diabolum, pervenit ad triumphum. TRACTATUS
Abbreviated transcription (Latin):
los uiuere. Non inter illos dico malos.
qͥ blasphemant xp̃m. Raro enim i am
inueniunt᷑ qͥ lingua blasphemant. ses
multi qui uita. Necesse ẽ gͦ ut int̾ ilos
usq in finem uiuamus. S qͥd ẽ qđ ait.
Qd mr̾es audiebant qͥ ꝑseuerauerit
usq infinem hic saluus erit: Quomꝰͦ
mansit millo sc̃s laurentius. curius
hodie festum celebramus: Mansit
usq ad temptationẽ. mansit usq ad
ty rannicã interrogationẽ. mansit usq
ad acerrimã cõminationẽ. mansit usq ad
ꝑomptionẽ. Parum ẽ. usq ad immanẽ ex.¬
crutiationẽ mansit. Non enim occisus ẽ
cito s cruciatꝰ in igne. Diu uiuere ꝑmissꝰ
ẽ. immo ñ diu uiuere ꝑmissus ẽ: s tar¬
de mori compulsus ẽ. In illa gͦ longa
morte. millis tormentis. qr bene man¬
ducauerat & bene biberat: tanquam
illa esca saginatus & illo calice ebrius.
tormenta ñ sensit. Ibi enim erat qͥ dix̃.
Sp̃o ẽ qui uiuificat. Caro enĩ ardebat.

Expanded text:
los vivere. Non inter illos dico malos, los vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse est ergo ut inter illos usque in finem vivamus. 12. Sed quid est everaverit usque in finem, hic salvus erit ? Quomodo mansit in illo sanctus Laurentius, cujus hodie festa celebramus? Mansit usque ad tentationem, mansit usque ad tyrannicam interrogationem, mansit usque ad acerrimam comminationem, mansit usque ad peremptionem: parum est, usque ad immanem excruciationem mansit. Non enim occisus est cito, sed cruciatus est in igne: diu vivere permissus est; imo non diu vivere permissus est, sed tarde mori compulsus est. In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat,
Abbreviated transcription (Latin):
solationi dñs fuit discipłis qͥ remansen:
ad quos ꝓbandos interrogauit. nunquis
& uos u̾ultis ire. ut responsio ꝑmansio¬
nis eoꝵ innotesceret nobis. nam ille no¬
uerat qui manebant. Hoc totum gͦ adłi
nobis ualeat dilectissimi. ut carnem xͥ
mento qd & multi mali: s usq ad sp̃c
participationẽ manducemꝰ & bibamus.
ut in dñi corꝑe tanqͣm membra manea¬
mus. ut eiꝰ sp̃i uegetemur. & ñ scanda¬
lizemur. ⁊ si multi modo nob̾euni man¬
ducant & bibant temꝑalit̾ sacramenta:
qͥ habebunt infine ȩterna cormenta. Mͦ
enim corpꝰ xͥ mixtum ẽ: tanqͣm area: s
nouit dñs qui sunt eiꝰ. si tu nosti quos
trituras: qr ibi ẽ latens massa. nec consu¬
mit trituratio. d purgatura ẽ uentila¬
tio. Certi sumus fratres. qr omnes qui
suntus in corꝑe dñi & manemꝰ in illo
ut & ipse maneat innobis: in ħ scło
necesse habemus usq ad finẽ in t̾ ma¬

Expanded text:
solationi Dominus adfuit discipulis qui remanserant, solationi Dominus adfuit discipulis qui remanserant, ad quos probandos interrogavit, Numquid et vos vultis ire? ut responsio permansionis eorum innotesceret nobis; nam ille noverat quia manebant: hoc ergo totum ad hoc nobis valeat, dilectissimi, ut carnem Chrmento, quod et multi mali; sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur, et non scandalizemur, etiam si multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter Sacramenta, qui habebunt in fine aeterna tormenta. Modo enim corpus Christi mixtum est tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et manemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter ma
Abbreviated transcription (Latin):
teret. G unus ex uobis diabolus ẽ. ait. cũ
ego uos duodecim elegerim. pocest. ⁊ sic
intelligi quod ait. duodecim elegi: quia
sacratus ẽ numerus. Non enim quia ꝑnit
inde unus: ido illius numeri honor
ademptꝰ ẽ. Nam in locum ꝑeuntis. aliꝰ
subrogatꝰ ẽ. Nam sit numerus consec̾tꝰ
numerꝰ duo denarius: qr ꝑ uniuersum
trinitatẽ suerant annuntiaturi. Ideo
terni. Se gͦ exterminauit iudas. non
duodenarium numerum uiolauit. Ipse
deseruit p̾ceptorem: nã de̾ illi apposuit
successorem. H oc totum qͤ dñs de carne
& sanguine suo loquutꝰ ẽ & qd in eius
distributionis gra uitam nobis ꝓmisit
eternam. & q hinc uoluit intelligi mandu¬
catores & potatores carnis. ⁊ sanguinis sui
ut in illo maneant & ipse in illis. & qͥa
ñ intellexerunt qͥ ñ crediderunt. & qs
spĩtalia carnalit̾ sapiendo scandalizatis.
& q̃ eis scandalizantib & ꝑeuntib eon¬

Expanded text:
teret. Ergo unus ex vobis diabolus est, ait, cum teret. Ergo unus ex vobis diabolus est, ait, cum ego vos duodecim elegerim. Potest et sic intelligi quod ait, duodecim elegi, quia sacratus est numerus. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor demptus est: nam in locum pereuntis, alius subrogatus est . Mansit numerus consecratus, numerus duodenarius; quia per universum Trinitatem fuerant annuntiaturi. Ideo ter quaterni. Se ergo exterminavit Judas, non duodenarium numerum violavit: ipse deseruit praeceptorem, nam Deus illi apposuit successorem. 11. Hoc totum quod Dominus de carne et de sanguine suo locutus est, et quod in ejus distributionis gratia vitam nobis promisit aeternam, et quod hinc voluit intelligi manducatores et potatores carnis et sanguinis sui, ut in illo maneant et ipse in illis, et quod non intellexerunt qui non crediderunt, et quod spiritualia carnaliter sapiendo scandalizati sunt, et quod eis scandalizatis et pereuntibus, con
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm unus ds: qͣndoquidem ipse dñs dixit
Nemo bonus nisi unus ds̃. Qnͣto gͦ ille me.¬
lior: tanto melius utit᷑ & malis nr̃is. Q d
iuda peiꝰ inter omnes adherentes ma-¬
gistro: Inter duodecim loculi ei cõmissi
sunt: & dispensatio pauꝑum distributa:
Ingratꝰ tanto beneficio. honori tanto. acce¬
pit pecuniam: ꝑdidit iustitiam. tͣdidit
uitam mortuus. Quem ut discipłs secutꝰ.
ut inimicꝰ ꝑsequutꝰ ẽ. Totum hoc malum
iude. s malo eiꝰ bene usus ẽdñs. Tadidit.
se ꝑtulit. ut redimeret nos. ẜcce malũ
iudȩ in bonum conuersum ẽ. Sathanas
quantos mr̃es ꝑsequutꝰ ẽ: si sathanas ꝑse¬
quendo cessaret. hodie tam głosam coronã
scĩ laurentii ñ celebraremus. Si gͦ ipsiꝰ dia¬
boli malis oꝑib bene utitur de: q facit
malus male utendo sͥ nocet. ñ bonitati
dĩ contͣdicit. Ar̃tifex illo utitur. ⁊ magnꝰ
arcifex si illo uti ñ posset. nec eum eẽ ꝑmit¬

Expanded text:
quam unus Deus? Quandoquidem ipse Dominus dixit, quam unus Deus? Quandoquidem ipse Dominus dixit, Nemo bonus nisi unus Deus . Quanto ergo ille melior, tanto melius utitur et malis nostris. Quid Juda pejus? Inter omnes adhaerentes Magistro, inter duodecim, loculi illi commissi sunt, et dispensatio pauperum distributa: ingratus tanto beneficio, honori tanto, accepit pecuniam, perdidit justitiam: tradidit vitam mortuus; quem ut discipulus secutus, ut inimicus persecutus est. Totum hoc malum Judae; sed malo ejus bene usus est Dominus. Tradi se pertulit ut redimeret nos. Ecce malum Judae in bonum conversum est. Satanas quantos martyres persecutus est? Si satanas persequendo cessaret, hodie tam gloriosam coronam sancti Laurentii non celebraremus. Si ergo ipsius diaboli malis operibus bene utitur Deus: quod facit malus, male utendo, sibi nocet; non bonitati Dei contradicit. Artifex illo utitur; et magnus artifex, si illo uti non nosset, nec eum esse permit