comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ignẽ holocaustorũ suscipiat: quia eadẽ
ipsa electorũ corda receptacłm inse preparãt
auditui uerborũ celestium: quib calefacti
immo& inflãmati ꝑdonũ sc̃i sp̃s grata deo
reddant uota cogitationũ piarũ. Ligna nãq
arule altaris sacerdos imponit: cũ doctorqͥsq
desiderantib atq inhiant̃ querentib fideli¬
ũmentib sc̃arum cestimonia scripturarum.
quib amplius infide ac dilectione confirm̃¬
tur. ingerit. Addit & ignem lignis: cũ intel¬
lectum uerbi atq efficatiam pieoꝑationis
ado querendam edocet. Ardentq ligna mnalta
ꝑpositum consumitur holocaustũ. cũ uniu̾̃¬
sa que bene agere disposuimus:donante gr̃a
reddunt᷑. Unde bene eraticła que holocausta
ꝗerat. instar retis fieri precipit᷑. quo ꝑ crebras
alius aꝑturas ignis suppositus ad consumen¬
dasom̃s hostiarũ partes libere penetret. Sic¬
& em̃ sic &x omnia necesse ẽ ut nequaqua ob¬

Expanded text:
et ignem holocaustorum suscipiat, quia eadem et ignem holocaustorum suscipiat, quia eadem ipsa electorum corda receptaculum in se praeparant auditui verborum coelestium, quibus calefacti, imo et inflammati per donum sancti Spiritus, grata Deo reddant vota cogitationum piarum. Ligna namque arulae altaris sacerdos imponit, cum doctor quisque desiderantibus atque inhianter quaerentibus fidelium mentibus sanctarum testimonia Scripturarum, quibus amplius in fide ac dilectione confirmentur, ingerit. Addit et ignem lignis, cum intellectum verbi atque efficaciam piae operationis a Deo quaerendam edocet. Ardentque ligna in altperpositum consumitur holocaustum, cum universa quae bene agere disposuimus, donante gratredduntur. Unde bene craticula, quae holocausta gerat, instar retis fieri praecipitur: quo per crebras illius aperturas ignis suppositus, ad consumendas omnes hostiarum partes libere penetret. Sic etenim et omnino necesse est, ut nequaquam ob
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum ẽ. ut insequentib manifestius
edocct᷑: s inmedio sui habens craticłam
ꝑ totũ inmodũ retis distinctam. in quauic¬
timarum carnes cõburende imponerent᷑: et
subt̃ eam arulam inqua cõpositis lignis ar¬
deret ignis semꝑ ad deuoranda suꝑ posita ho¬
locausta paratus. Erat eñi contra arulam
ostium in pariete altaris orientali. unde uel
ligna adalendũ ignem immicti. uel carbo¬
nes & cineres possent egeri: quomͦ inpictura
cassiodori senadoris cuiꝰ ipse in expositione
psalmorũ meminit expressum uidimus. In
qua etiam utriq altari & holo causti uide¬
licet & incensi pedes quatuor fecit: qd̾ utrũq
eum sicut & tab̃nacłi et templi positionẽ
adoctorib iudeorũ didicisse putamꝰ. Habe
gͦ altare dei inmedio sui craticłam adsusci¬
pienda holocausta paratam:quia p̃parãt
electi locũ dño mintimo sui cordis affectu
ubi de uotas ei cogitationes collocent. Ha¬
bet arulam subder craticłam. inqua ligna

Expanded text:
ceptum est, ut in sequentibus manifestius edocetur. Sed in medio sui habens craticulam, per totum in modum retis distinctam, in quam victimarum carnes comburendae imponerentur, et subter eam arulam, in qua compositis lignis, arderet ignis semper ad devoranda superposita holocausta paratus. Erat enim contra arulam ostium in pariete altaris orientali, unde vel ligna ad delendum ignem immitti, vel carbones et cineres possent egeri: quod in pictura Cassiodori senatoris, cujus ipse in expositione Psalmorum meminit, expressum vidimus. In qua etiam utrique altari, et holocausti videlicet et incensi, pedes quatuor fecit: quod utrumque eum, sicut et tabernaculi et templi positionem, a doctoribus Judaeorum didicisse putamus. Habet ergo altare Dei in medio sui craticulam ad suscipienda holocausta paratam: quia praeparant electi locum Domino, in intimo sui cordis affectu, ubi devotas ei cogitationes collocent. Habet arulam subter craticulam, in qua ligna
Abbreviated transcription (Latin):
& hereticorum procellas qui circunferunt᷑
om̃i uenco doctrine. quorũ & si tund̃itur
fluctib frangit tamen ipsa fluctꝰ ñ frangi¬
tur. nec ullis heresum tempestatib cedit.
nec ulli uento scismatũ cõmota subcũbit.
Ptendit aut̃ usq adsidonẽ. hoc est usq ad¬
gentes ꝑuenit. Legit᷑ &̃ in euangłio inde
assuptos ẽẽ aliquos apłorum. et inipsis lo¬
cis dnm̃ docuisse sepe sicut scriptumẽ. Ter¬
ra zabulon. et terra neptalim uia maris
transiordanem galilee gentiũ. Popłs gen

Expanded text:
et haereticorum procellas, qui circumferuntur et haereticorum procellas, qui circumferuntur omni vento doctrinae; quorum etsi tonditur fluctibtur, nec ullis haeresum tempestatibus cedit, nec ulli vento schismatum commota succumbit. 32. Pertendit autem usque ad Sidonem, hoc est, usqgentes pervenit. Legitur etiam in Evangelio, inde assumptos esse aliquos apostolorum, et in ipsis locis Dominum saepe docuisse, sicut scriptum est: Terra Zabulon et terra Nephthalim via maris trans Jordanem Gal
Abbreviated transcription (Latin):
Nichilq dehis quȩ nunc uersant᷑ inme¬
dio querere: s ultima desidare. Et fortis
asinus requiem et terrã optimã uidit:
cũ simplex gentilitas iccirco se ad robur
boni oꝑis erigit: quia ad ȩderne uite
patriam tendit. Unde etiam apponit hu¬
merũ suum ad portandũ: quia dũ ad ꝓ¬
missam requiem ꝑ uenire desiderat cũc¬
ta mandatorũ onera libenter portat.
Unde et factus est tributis seruiens. hoc
est regi et xp̃o suo. fidei bona. opumq
bonorũ munera offerens. Tabulon in
littore maris habitabit. et instatione na¬
uium. Tabulon qui interpretat᷑ habi¬
tacłm forditudinis. eccłiam significat for¬
tissimam adomnẽ tolerantiam passionis.
Hec inlittore maris habitat. et instatione
nauium. ut credentib sit refugiũ: ⁊ perili¬
tantib fid̃i d̾monstret portũ. Hec contra om̃s tur¬
bines scłi immobili et in concussa firmi¬
tate solidata expectat naufragiũ iudeoꝵ

Expanded text:
nihilque de his qua nunc versantur in menihilque de his qua nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asinus requiem vidit, et terram optimam, cum simplex gentilitas, idcirco se ad robur boni operis epatriam tendit. Unde etiam et ponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributis serviens, hoc est, Regi et Christo suo fidei dona, operumque bonorum munera offerens. Zabulon in littore maris habitabit, et in statione navium. Zabulon, qui interpretatur habitaculum fortitudinis, Ecclesiam significat, fortissimam ad omnem tolerantiam passionis. Haec in littore maris habitat, et in statione navium; ut credentibus sit refugium et periclitantibus demonstret fidei portum. Haec contra omnes turbines saeculi immobili et inconcussa firmitate solidata ex
Abbreviated transcription (Latin):
tes lacte candidiores. Dentes predicato¬
res sunt scĩ qui precidunt aberrorib ho¬
mines et cos quasi comedendo in xp̃i cor¬
N transferunt. Nomine aut̃ lactis doc¬
trina legis significatur. quȩ carnalem
popłm tanquã paruulos pocło lactis
alebat. Cuius quidẽ candidiores effec¬
ti sunt doctores eccłiȩ. quia fortẽ & uali¬
dum uerbi cibũ mandunt atq distribu¬
candidi oes lacte: dentes eius dicit. Om̃s
enim qui ꝑfecti sunt. & qui scripturaꝵ
cibos explanantes. subtilem et minutũ
intellectum qui sp̃alis dr̃. cccłie corpori
subministrant. candidi ẽẽ debent et pu
gentium quẽ dñs sanguinis sui precio ẽ
mercatus. Hic isachar asinus fortis scribit᷑.
quia priꝰ gentilis popłs. quasi brutũ et
luxuriosum animal erat. nullaq ratiõe
subsistens. nunc uͦ fortis est. Alib redemp¬
toris dñi occulta subigens. redemptoris
re est. prestolato mundi fine requiesc̃e.

Expanded text:
tes lacte candidiores. Dentes, praedicatotes lacte candidiores. Dentes, praedicatores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpore transferunt. Nomine autem lactis doctrina legis significatur, quae carnalem populum tanquam parvulos lactis poculo alebat. Cujus quidem candidiores effecti sunt doctores Ecclesiae, quia fortem et validum verbi cibum mandunt atque distribucandidiores lacte dentes ejus dicit. Omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes subtilem et minutum intellsubministrant, candidi esse debent et purgentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar, asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero fortis est, Salvatori nostro mentis occulta subigens, ac Redemptoris re, est praestolato mundi fine requiescere,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam congregatam. Hanc itaq
aduitẽ corporis sui alligauit uineło
caritatis. & disciplicȩ euanglice nexu.
ut ddeimitatione illiꝰ uiuens efficiatur
asinam synagogã interp̃tant᷑ tardigradam.
scilicet &e graui pondere legis oppressam.
Lauabit inuino stolam suam: siue carnẽ¬
suam insanguine passionis. siue scãm
eccłiam illo uino qui ꝓmultis effundet᷑.
in remissionẽ peccatorũ. Et in sanguine
uuȩ palliũ suum. Palliũ gentes sunt.
quas corpor suo coniunxit. sicut scrip
cum est. Uiuo ego dicit dñs. nsihos om̃s
inquam sicut uestimentũ. Hos quippe
do sicut botrus inligno crucis pependit.
lunc eñi ex latere eius sanguis ce aqua
profiuxit. s aqua nos abluit. sanguis re¬
demit. Pulchriores sunt ocłi eius uino.
entie lumen uniuerso corpor ȩccłiȩ pres¬
tant. Hi pulchriores uino probant᷑: qͥa
gnea enim precepta longe clariora sunt
quã ueteris testamenti mandata. & den¬

Expanded text:
ionibus congregatam. Hanc itaque ionibus congregatam. Hanc itaque ad vitem corporis sui alligavit vinculo charitatis, et disciplinae evangelicae nexu, ut de imitatione illius vivens efficiatur asinam, synagogam interpretantur, tardigradam scilicet et gravi pondere legis oppressam. Lavabit in vino stolam suam. Bonam in illo vino qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum , et in sanguine uvae pallium suum . Pallium gentes sunt, quas corpori suo conjunxit, sicut scriptum est: uiuo ego, dicit dominus, nisi omnes eos induam sicut uestimentum et alibi: do sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluit ; sed aqua nos abluit, sanguis redemit. Pulchriores oculi ejus vino . entiae lumen universo corpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur, quia gelica enim praecepta longe clariora sunt quam Veteris Testamenti mandata. Et den
Abbreviated transcription (Latin):
ungitur de resurrectione eius. Quis
uscitabit eum: Hoc est. quia nulius
nominũ nisi ipse. iuxta qd̃ idem de cor¬
pore suo dixit. Soluite hoc templum.
eintriduo suscitabo illud. Non defici¬
ant expectatio gentiũ. Hic locus mani¬
testissime ad iudam refertur. Tandiu
enim fuit ex semine eius apud iudeos
intemerata successio regni. donec.xp̃c
cenditur primũ alienigenã regem in
gente iudeorum fuisse herodemꝰ. quo tẽ¬
pore xp̃c natus est. qd̾ si putant iudei
non uenisse xpistum. Ergo de tribu
uida usq hodie uideorũ ꝑmanet reg¬
num Itaq ñ defuit rex de popło iude
erat. ido sequitur: & ipse erit expec¬
catio gentium. Ailigans ad uineam pul¬
lum suum. Pullus. ex gentib popłs. cui
adhuc nunquã fuerat legis onus im¬
positum. hunc copulauit ad uineam
apłorum. qui ex iudeis sunt. Nam uinea
dñi saba oth domꝰ isrł est. & ad uitem
ofilimi asinam cuam. Ipse dicit. Egosũ
uitis uera. Ad hanc gͦ uitẽ alligat asinã

Expanded text:
ungitur de resurrectione ejus: Quis ungitur de resurrectione ejus: Quis suscitabit eum? hoc est quia nullus hominum nisi ipse, juxta quod idem de corpore suo dixit: Solvite hoc templum, et in triduo suscitabo illud . Non deficierit exspectatio gentium. Hic locus manifestissime ad Judam refertur; tandiu enim fuit ex semine ejus apud Judaeos intemerata successio regni, donec Christenditur primum alienigenam regem in gente Judaeorum fuisse Herodem, quo tempore Christus natus est. Quod si putant Judaei, non venisse Christum, ergo de tribu Juda usque hodie Judaeorum permanet regnum. Itaque non defuit rex de populo Judaerat, ideo sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium, alligans ad vineam pullum suum. Pullus suus ex gentibus, adhuc nunquam fuerat legis onus impositum copulavit ad vineam apostolorum, qui ex Judaeis sunt. Nam vinea Domini Sabaoth domus Israel est . Et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Ipse dicit: Ego sum vitis vera . Ad hanc ergo vitem alligat asinam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c recubuit. quando inclinado capi¬
te tradidit spm. siue quando insepul¬
chro securus uelut quodã corporis som¬
no quieuit.S quare ut leo. & uelut
catulus leonis: In somno enĩ suo leo
fuit. qui ñ necessitate s podestate hoc ip¬
sum impleuit. iuxta qd̃ & ipse dixerat.
potestatẽ habeo ponendi animã meam
& nemo eam tollet ame. s ego eampo¬
no. Qd̃ uero addit. et ut catulus leonis.
Inde em̃ mortuus est. unde & natus. Pin¬
sici autem de catulo leonis scribunt. qd
cũ natus fuerit trib dieb et trib noctib
dormit. Tum deinde patris fremitu uł
rugitu. uelut tremefactus cubili locꝰ
suscitare đr catulũ dormientẽ. Qd̃ ual¬
de conuemient de passionis morte aptal
abii sepulchri iacens somnr̃e moris
uin solum mortis acerbitatẽ ñ timuit.
heciam in ipsa morte. mortis imꝑiũ uicit.
Bene idem iterum ut catulus leonis.
quia die tercia resurrexit. Unde &e sic a¬

Expanded text:
sione Christus recubuit, quando inclinato capisione Christus recubuit, quando inclinato capite tradidit spiritum; sive quando in sepulcro securus, velut quodam corporis sonna quievit. Sed quare ut leo et velut catulus leonis? In somno enim suo leo fuit, qui non necessitate sed potestate hoc ipsum implevit, juxta et quod ipse dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et nemo eam tollet a me, sed ego eam pono . Quod vero addidit: Et ut catulus leonis, inde enim mortuus, unde et natus. Physici autem de catulo leonis scribunt, quod cum natus fuerit, tribus diebus et tribus noctibus dormit. Tunc deinde patris fremitu vel rugitu, veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem: quod valde convenienter de passionis morte aptatur cubili sepulcri jacens, somnum mortis qui non solum mortis acerbitatem non timuit, sed etiam in ipsa morte mortis imperium vicit. Bene idem iterum ut catulus leonis, quia die tertia resurrexit. Unde et sic adj
Abbreviated transcription (Latin):
ex eius tribu scđm carnẽ est genitus. Ipsũ
laudabunt tr̃s sui apłi scilicet & omnes
coheredes eius. qui ꝑadoptionẽ filii deo
patri effecti sunt. et xp̃i
fr̃s per
grãm. quorũ ipse dñs est per
naturam. Manus tue inceruicib inimi¬
corum tuorũ. Isdem eñi manib atq eodẽ
crucis tropheo. & suos texit et inimicos
& aduersarias potestates curuauit: iuxta
qd̃ et pat̾ promittit ei dicens. Sede ad
dexterã meam.donec ponam inimicos
tuos scabellũ pedum tuorum. Ad orabunt
te filii patris tui. Qm̃ multi exfiliis iacõ
ad orant cum ꝑelectionẽ gr̃e salui fac¬
tisunt. Catulus leonis uida. Qm̃ nascen¬
do paruulus factus. sicut scriptum est.
Paruulus natus est nobis. Ad predam
redemisti. et quos ille leo contrarius in¬
uaserat: tu moriens eripuist.Demq re¬
diens abinferis ascendist inaltũ. capti¬
uam duxist captiuitatẽ. Requiescens
accubuisti ut leo. Manifeste inpassione

Expanded text:
ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum ex ejus tribu secundum carnem est genitus. Ipsum laudabunt fratres sui, apostoli scilicet et omnes cohaeredes ejus, qui per adoptionem filii Deo Patri effecti sunt, et Christi fratres per gratiam, quorum ipse Dominus est per naturam. Manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Iisdem manibus atque eodem crucis tropaeo et suos texit, et inimicos et adversarias potestates curvavit, juxta quod et Pater promittit ei dicens: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Adorabunt te filii patris tui; quoniam multi ex filiis Jacob adorabunt eum per electionem gratiae salvi facti. Catalus leonis Juda, quoniam nascendo parvulus factus, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis . Ad praedaredemisti, et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens eripuisti. Deinde rediens ab inferis, ascendens in altum, captivam duxisti captivitatem. Requiescens accubuisti ut leo: manifestissime in pas
Abbreviated transcription (Latin):
infurore suo occiderunt uirũ. id ẽ xp̃m.¬
iuxta qd̾ isaias ait. Ue anime ipsorũ. quia
cogitatio ipsorum consiliũ malorum ad¬
uersus se dicentes. Auigemus iustũ quia
inutilis est. nobis: & indolore suo suffodert̃
murum. quandoiancea confoderunt Ees
ꝑtinax. Utiq ad tantũ facinus ꝑpetran¬
dum. quando furore accensi & ira obtule¬
runt xp̃m pontio pilado dicentes illi cru¬
cifige. crucifige. & sihunc dimittis: ñes
amicus cesaris. Et indignatio eorũ quia
dura. dũ barraban latronẽ peterent. et
principẽ uitȩ crucifigendũ postula rent
Diuidam eos iniacob: & disꝑgam eos inis¬
rael. Hic aut̃ duo nominant᷑. diuisio et
dispsio. Iccirco quia ñuull exipsis dño
crediderunt: quidam innfidelidate per¬
manserunt. Diuisi eñi dicunt᷑ hi qui ab
eis separantur. & ueniunt ad fidem. Dis¬
ꝑsi aut̃ hi. quorũ patria temploq subuer
so. ꝑ orbem terre incredulum genus spar

Expanded text:
in furore suo occiderunt viruin furore suo occiderunt viruuxta quod Isaias ait: Vae animae ipsorum , quia cogitatio ipsorum consilium malum adversus se dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis, et in dolore suo suffoderunt murum, quando lancea confonderunt illpertinax, utique ad tantum scelus perpetrandum, quando furore accensi, et ira, obtulerunt Christum Pontio Pilato, dicentes illi: Crucifige, crucifige ; et, Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Et indignatio eorum, quia dura, dum Barabbam latronem dimittendum peterent, et principem vitae crucifigendum postularent. 13. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Hic duo nominantur, divisi et dispersi: idcirco, quia nonnulli ex ipsis Domino crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Divisi enim dicuntur ii qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem. Dispersi autem ii quorum so, per orbem terrae incredulum genus sparg
Abbreviated transcription (Latin):
dieb. et ido inpreterito ñ est referendũ.
qd iue futurũ predixit. Predixerat enim
dñi passionem. et primogenite plebis au¬
daciam. Qui ascendit cubile dei patris sui
et macuiauit stratũ eius. quando corpus
añicum in quo plenitudo diuinitatis re¬
quiescebat. raptũ incruce suspendit. et
ferro conmaculauit. Post hȩc conuertit᷑
ad simeon & leui. dicens. Simeon & leui
fr̃s. uasa iniquitatis bellantia. ꝑsimeon
et leui: seribe & sacerdotes iudaici popłz¬
intelliguntur. De simeone erant scri¬
de iudeorum. De tribu uͦ leui principeˢ
sacerdotum dequib scriptum est. quia
consilium fecerunt ut ih̃m mordi trade¬
rent.De quo consilio iste patriarcha
qui iam mente dm̃ uidebat. dicit. In
consilio eorum nonueniat anima mea
et reliqua. Horrebat enim iam illo dem¬
pore sc̃s iste patriarcha uidere tantorũ
scelerum consilia: que innouissimis tẽ¬
porib facturi erant iudei. Sequit᷑. Quid.

Expanded text:
diebus. 9. Et ideo in praeteritum non est referendum, diebus. 9. Et ideo in praeteritum non est referendum, quod ille futurum praedixit. Praedicebat enim Domini passionem, et primogenitae plebis audaciam, quia ascendit cubile Dei Patris sui, et maculavit stratum ejus, quando corpus dominicum, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit, et ferro commaculavit. 10. Post haec convertitur ad Simeon et Levi, dicens: Simeon, et Levi fratres, vasa iniquitatis et Levi, Scribae et sacerdotes Judaici popintelliguntur. De Simeone enim erant Scribae Judaeorum; de tribu vero Levi principes sacerdotum, de quibus scriptum est quia consilium fecerunt ut Jesum morti traderent . De quo consilio iste patriarcha, qui jam mente videbat Deum, dicit: In consilium eorum non veniat anima mea, et reliqua. Horrebat enim jam illo tempore sanctus iste patriarcha videre tantorum scelerum consilia, quae in novissimis temporibus facturi erant Judaei. Sequitur: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sit principium doloũ. nisi dũ pat̾
deo semꝑ irrogaret inuriam. dũ conuer¬
tit adeum dorsum: & ñ faciem. Iste prior
indonis: quia ipsis primis data sunt elo¬
qura dei. primis ipsis legis iatio. & cestam̃¬
cum siue ꝓmissio. Iste maior imꝑio: utiq
pro magnitudine uiriũ. quia copiosuis
cȩteris in hoc scło popłs idem regnauit.
Ẽstusus est aut̃ sicut aqua peccando inxp̃o.
quasi aqua quȩ uaicio ñ tenet᷑. uoluptadꝰ
effusus impetu. Et idcirco addit: ultra
non crescas. quia popłs ipse post quam
inuniuerso orbe disꝑsus est. ualde immi¬
nutus atq adbreuiatus ẽ. E quare ta¬
ua meruerit: ita subiecit. Qura ascendis¬
q cubile patris tui. ñ sicut uidei intelligt̃
hoc proinde dictum ẽe. qd cũ bala con¬
cubina patris sui concubuerit. prophia
eni futura pre nuntiabat. ñ quȩ fuerant
gesta. ipso patriarcha dicente. Annuna¬
abo uobis quȩ uentura sunt nouissimis

Expanded text:
ipse sit principium dolorum, nisi dum Patri ipse sit principium dolorum, nisi dum Patri Deo semper irroget injuriam, dum convertit ad eum dorsum in donis, quia primis ipsis data sunt eloquia Dei: primis ipsis legislatio, et Testamentum, sive promissio. Iste major in imperio, utique pro magnitudine virium, qui copiosius caeteris in hoc saeculo populus idem regnavit. 7. Effusus es autem, sicut aqua, peccando in Christum, quasi aqua, quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus est impetu. Et idcirco addidit: Ultra non crescas. Quia populus ipse postquam in universo orbe dispersus est, valde imminutus atque abbreviatus est. 8. Sed quare talia meruit, ita subjecit: Quia ascendisti cubile patris tui. Non sicut Judaei intelligunt, hoc proinde dictum esse, eo quod cum Bala concubina patris sui concubuerit. Prophetia enim futura praenuntiabat, non quae fuerant gesta, ipso patriarcha dicente: Annuntiem vobis, quae ventura sunt novissimis
Abbreviated transcription (Latin):
qua dde paulo apło manifestissima sit ꝓphia:
omnib pacet qd̾ abadolescentia ꝑsecutus
cccłiam. insenectute predicator ȩuanglii
fuerit. hebrei tamen ita edisserunt. Aita¬
re in quo immolabant᷑ hostie. & uictima¬
rumsanguis adbasim ciꝰ fundebat᷑: in par¬
ce tribubeniamin fuit. Hoc inquiunt̃
gͦ significat qd̾ sacerdotes immolent ma¬
nehostia ⁊ aduesꝑam diuidant ea. que
sibi apopło ex lege collata sunt. Lupum
sanguinariũ iupũ uoracem suꝑ altaris
int̃pretatione ponentes. & spoliorum
diuisionẽ suꝑ sacerdotib qui seruienteᷤᷤ
altari uiuunt de altari. Hec scđm histo¬
riam qualit accipien da sint. dicta suf¬
ficiant. Mistice aut̃ qualit̃ benedictiões
iste patriarcharũ intelligende sint. de¬
tur ostendisse ꝑsonam cui etiam adño
bebatur: ipsius erat acciꝑe sacerdodiũ
et regnum. Additur. Tuuirtus meaduu
qr ex ipso ipło fundamentũ fides ex ipsouir¬
tus dei qui ẽ xp̃c aduenit. Quomͦ autem

Expanded text:
estissima sit prophetia, omnibus patet quod in adolescentia persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator Evangelii fuerit. Hebraei tamen ita edisserunt: Altare in quo immolabantur hostiae, et victimarum sanguis ad basem illius fundebatur, in parte tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat quod sacerdotes immolant mane hostias, ad vesperam dividant ea quae sibi a populo ex lege collata sunt. Lupum sanguinarium, lupum voracem, super altaris interpretatione ponentes, et spoliorum divisionem super sacerdotibus, qui, servientes altari, vivunt de altari. Haec secundum historiam qualiter accipienda sint, dicta sufficient. Mystice autem qualiter benedictiones istae patriarcharum intelligendae sint, datur ostendisse personam, cui etiam a Domibebatur, ipsius erat sacerdotium atque regnum. Additur: Tu virtus mea, utique, quia ex ipso populo fundamentum fidei, ex ipso virtus Dei, qui est Christus, advenit. Quomodo autem
Abbreviated transcription (Latin):
merus propt̾ sabbati sacramentũ. precipue
quietis indiciumẽ. Unde merito mortuis
tanquã requiescentib exhibet᷑. Quẽ tamen
numerũ inluctu iacob deculpauerunt egyp¬
euersusq est ioseph in egyptũ cũ frib suis
& omni comitatu. sepulto patre. Quo mor¬
tuo. timentes fr̃s eiꝰ. et mutuo conloquentes.
neforte sit memor iniurie quã passus est. et
reddat nobis malũ omne qd̃ fecimꝰ: manda¬
uerunt ez. Pat̃ tuus precepit nob antequã
moreret᷑. ut hec tibi uerbis illiꝰ diceremꝰ. Obse
cro ut obliuiscaris sceleris fr̃m tuorũ. et pecca¬
t atq malicie quã exercuerunt inte. Nos
quoq mamus. ut seruo dez patri tuo dimit¬
tas iniquitatẽ hanc. Quib auditis. fleuit io¬

Expanded text:
merus propter sabbati sacramentum praecipue merus propter sabbati sacramentum praecipue quietis indicium est: unde merito mortuis tamquam requiescentibus exhibetur. quem tamen numerum in luctu Iacob decuplauerunt Aegypst Ioseph in Aegyptum cum fratribus suis et omni comitatu sepulto patre quo mortuo timentes fratres eius et mutuo conloquentes ne forte memor sit iniuriae quam passus est et reddat nobis malum omne quod fecimus mandaverunt ei pater tuus praecepit nobis antequam moreretur ut haec tibi verbis cro ut obliviscaris sceleris fratrum tuorum, et peccati atque malitiae quam exercuerunt in te. Nos quoque oramus ut servo Dei patri tuo dimittas iniquitatem hanc. Quibus auditis, flevit Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ductus est ꝑ moysen abegypto liberatꝰ Illo
quippe itinere et plurimũ circuit᷑. iꝑ ĩorda¬
nen uenitur ad abrahamium. ubi sunt cor¬
pora patriarcharũ. idẽ ad terrã chanaan.
S quomͦ factum sit ut cransilla loca ado¬
rientem uersus tantũ iret᷑ & inde adea ꝑ
iodanen ueniret᷑. significationis causa
factum ẽẽ credendũ est. qd ꝑ iordanen uen¬
turus erat ad eas terras postea isrł infiluis
suis. Et fecit luctũ patri suo .uii. dies. Nes¬
cio utrum inueniatur alicui scõrũ inscrip¬
turis celebratum ẽẽ luctũ nouẽ dies. qd¬
apud latinos nouendial appellant. Unde
michi uidentur abhac consuetudine ꝓhi¬
bendi.siqui xp̃i anorũ istum inmortuis suis
numerum seruant. qui magis est ingentili¬
um consuetudine. Sept imꝰ uero dies. auctori¬
tatẽ inscripturis habet. Unde alio loco scrip¬
tum est. Luctus motui.uii. dierũ: fatui
aut̃ om̃s dies uitȩ eius. Septenariꝰ aut̃ nu¬

Expanded text:
ductus est per Moysen ab Aegypto liberatus. illo ductus est per Moysen ab Aegypto liberatus. illo quippe itinere et plurimum circuitur et per Iordanem uenitur ad Abrahamium, ubi sunt corpora patriarcharum, id est ad terram Chanaan. sed quoquo modo factum sit, ut trans illa loca ad orientem uersus tantum iretur et inde ad ea per Iordanem ueniretur, significationis causa factum esse credendum est, quod per Iordanem uenturus erat ad eas terras postea Israhel in filiis suis. Et fecit luctum patri suo septem diebus. nescio utrum inueniatur alicui sanctorum in scripturis celebratum esse luctum nouem dies, qapud Latinos nouendial appellant. unde mihi uidentur ab hac consuetudine prohibendi, si qui christianorum istum in mortuis suis numerum seruant, qui magis est in gentilium consuetudine. septimus uero dies auctoritatem in scripturis habet. unde alio loco scriptum est: luctus mortui septem dierum, fatui autem omnes dies uitae eius. septenarius autem nu
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrũ nusquã sũꝑiꝰ inscripturis legitur
s nisi fieret: cũ ineisdẽ terris ẽẽnt. mͦ ñdicet᷑.
Heneruntq ad arcam atad quȩ sita est trañ
iordanẽ ubi celebrantes exequias planctu
magno atq uehementi. impleuerunt septẽ
dies. et cet̾a. Quid sib uult qd̾ cũ ꝑgerent ad
sepeliendũ iacõd scriptura dicit. & uenert̃
ad arcam atad que ẽ transiordanen. Preter¬
gressi sunt enim locũ inquo erat mortuus
sepeliendus. milia sicut ꝑhibent qui noue¬
runt plusquam quinquaginta. tantũ quip¬
pe spacii est.: plusminus abeoloco ubise¬
pult sunt patriarche. inquib & iacob.usq
adhunc locũ quo eos aduenisse narratur.
Nam post factum ibi luctũ et planctum
magnũ. redierunt ad locũ quẽ preterierant.
rurius i ordane transacto. nisi forte quis dicat
aliquorũ hostiũ uitandorũ causa ꝑheremũ
eos uenisse cũ corpore. quia etiã popłs isrł

Expanded text:
sepulcrum, nusquam superius in Scripturis legitur, sepulcrum, nusquam superius in Scripturis legitur, sed nisi fieret, cum in eisdem terris essent, modo non diceretur: Veneruntque ad aream Atad, quae sita est trans Jordanem. Ubi celebrantes exsequias planctu magno atque vehementi, impleverunt septem dies, etc. Quid sibi vult quod cum pergerent ad sepeliendum Jacob, Scriptura dicit: Et venerunt ad aream Atad, quae est trans Jordanem? Praetergressi sunt enim locum in quo erat mortuus sepeliendus, millia sicut perhibent qui noverunt plusquam quinquaginta. Tantum quippe spatii est plus minus ab eo loco ubi sepulti sunt patriarchae, in quibus et Jacob, usque ad hunc locum quo eos advenisse narratur. Nam post factum ibi luctum et planctum magnum, redierunt ad locum quem praeterierant, rursus Jordane transjecto. Nisi quis forte dicat, aliquorum hostium vitandorum causa per eremum eos uenisse cum corpore, qua etiam populus Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
onis seruitute. s ꝓphie auctoritate uolue¬
runt. Nongͦ dicamus unũ horum falsũ
eẽ. & pro alus int̃pretib aduersus alioᷤ
tantur et .lxx. int̾pretum auctoritas quȩ
tanto etiam diuinitꝰ facto miracło com¬
mendatur: tanta in eccłuis uetustate fir¬
metur. E expleto planctꝰ tempore: locu¬
tusest ioseph adfamiliam pharaonis.
Sunuem grãm inconspectu ur̃o. loqui¬
mini in aurib pharaonis. usq habuit¬
queq incomitatu currus et equites. &
pat̾ ms adiurauit me dicens. in monum̃¬
to qd ego fodi mͥ in terra chanaan ibi me
sepelies. quȩri potest quomͦ uerũ sit cũ hecuer¬
ba patris eius quando de sepultura sua manda¬
uit ñ legantur. s adsententiam uerba referre
debemus. sicut inaliis supra similiter iteratis
uerbis uel narrationib ammonuimꝰ. Uolunta¬
ti em̃ annunciande et innoticiam ꝑferende
oportet uerba serire. fõdisse aut̃ sibi iacob

Expanded text:
onis servitute, sed prophetiae auctoritate volueonis servitute, sed prophetiae auctoritate voluerunt. Non ergo dicamus unum horum falsum esse, et pro aliis interpretibus adversus alios tantur; et LXX interpretum auctoritas, quae tanto etiam divinitus facto miraculo commendatur, tanta in Ecclesiis vetustate firmetur. Expleto planctus tempore, locutus est Joseph ad familiam Pharaonis: Si inveni gratiam in conspectu vestro, loquimini in auribus Pharaonis, eo ququoque in comitatu currus et equites, etPater meus adjuravit me dicens: In monumento quod ego fodi mihi in terra Chanaan, ibi me sepelies, quaeri potest quomodo verum sit, cum haec verba patris ejus, quando de sua sepultura mandavit, non legantur; sed ad sententiam verba referre debemus, sicut in aliis supra simuerbis uel narrationibus admonuimus. uoluntati enim enuntiandae et in notitiam perferendae oportet uerba ser
Abbreviated transcription (Latin):
aendi sunt. ut ñ dicerent.xl. dies. s tridu¬
am et mmue euerteret᷑. Maiore quippe aue¬
cossate prediti quã int̃pretũ officium est
prophico spũ. quo etiam oe uno in suis
int̃precationib quã magnũ miracłm
fut consonuisse firmantur: triduũ po¬
serunt quanius ñ ignorarent qd̃ dies xl
inhebreis codicib legerentur. ut in dm̃
mn ihuxp̃i clarificatione intelligerent᷑
aissolui aboleriq peccata de quo dictũ
est. qui traditus est. propt̃ delicta nr̃a et
resurrexit propt̃ iustificationẽ nrãm. Cia¬
rficatio autem dñi in resurrectione ⁊ ĩ cęlũ¬
ascensione cognoscitur. Unde bis numero
quanuis unum et eundẽ spm̃ scm̃ dedit.
primo postea quã resurrexit. iterum.
postea quan ascendit incelũ. Et qm̃ post
triduum resurrexit. post .xl. aut̃ dies as
merum dierum codices hebrei significant.
Aiterũ autem de triduo qd̃ ad eandẽ etiã
rem ꝑtinet .lxx. cõmemorare ñ interp̃tati¬

Expanded text:
dendi sunt, ut non dicerent: XL dies, sed: tridudendi sunt, ut non dicerent: XL dies, sed: triduum et Nineue euertetur. maiore quippe auctoritate praediti quam interpretum officium est, prophetico spiritu, quo etiam ore uno in suis interpretationibus, quod magnum miraculum fuit, consonuisse firmantur, triduum posuerunt, quamuis non ignorarent quod dies XL in hebraeis codicibus legerentur, ut in domini Iesu Christi clarificatione intellegerentur dissolui abolerique peccata; de quo dictum est: qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. clarificatio autem domiascensione cognoscitur. Unde bis numero, quamvis unum et eumdem Spiritum sanctum dedit, primo posteaquam resurrexit, iterum posteaquam ascendit in coelum. Et quoniam post triduum resurrexit, post quadraginta autem tum est, per numerum dierum codices Hebraei significant; alterum autem de triduo, quod ad eamdem etiam rem pertineret, LXX commemorare, non interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
ceruens ioseph ruit suꝑ faciem patris. flen
ci deosculans cum. Precepitq seruis iuus
medicis uc aromatib condirent patrem
Quib iussa explentib: transierunt .xl.
dies. Iste quippe mos erat cadauerũ con¬
ditorũ. Fieuitq eum egyptus.lxx. dieb.¬
Quadraginta dies sepulturȩ quos cõmemo¬
rat scriptura forte significant aliquid pe¬
nitentie qua peccata sepeliunt᷑. Non em̃
frustra etiam . xl. dies ieiumorũ sunt confa¬
nauit. et eccłia precipuam obseruationẽ
ieiumiorũ. quadragelimã uocant. Unde et
inhebreo de niniuitis apud ionam ꝓpħam
cet humiliatiõi penitentiũ intelligatur.
inieiumis sua defleuisse peccata. & im¬
petrasse miscdiam dei. Nec tamen putan¬
dumẽ. istũ numerũ luctui penitentiũ
tantũmͦ conuenire: alioquin ñ .xl. dies
fecisset dñs cũ discipłis suis post resurree¬
tionem intrans cum eis. et exiens. mandi¬
cans cum eis et bibens. qui dies utiq mag
quos consueuit legere ȩccłia: errasse cri¬

Expanded text:
cernens Joseph, ruit super faciem patris flens et deosculans eum. Praecepitque servis suis medicis ut aromatibus condirent patrem. Quibus jussa explentibus, transierunt quadraginta dies: iste quippe mos erat cadaverum conditorum, fleQuadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur. non enim frustra etiam XL dies ieiuniorum sunt constnauit; et ecclesia praecipuam obseruationem ieiuniorum quadragesimam uocat. unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophecet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et impetrasse misericordiam dei. nec tamen putandum est istum numerum luctui paenitentium tantummodo conuenire; alioquin non XL dies fecisset dominus cum discipulis suis post resurrectionem, intrans cum eis et exiens, manducans et bibens; qui dies utique magquos legere consueuit ecclesia, errasse cre
Abbreviated transcription (Latin):
patris tui confortate sunt inde. benedictio¬
nib patrum tuorum. Benedictiones in qͥt
patris tui cȩlestis. quȩ date sunt tibi asũmo
cel et abysso confortate sunt. idẽ preualuert̃
benedictionib patrum tuorum. Ultra eñĩ
omnescõrum meritũ patriarcharũ siue pro¬
pharum. conualuit benedictio omnipo¬
tentis patris infilio. ita ut einullus scõrũ
coequetur. Donec ueniret desideriũ colli¬
um ȩternorum. Colles isti scĩst qͥ xp̃i ad¬

Expanded text:
patris tuis confortatae sunt benedictiopatris tuis confortatae sunt benedictionibus patrum tuorum. Benedictiones, inquit, Patris tui coelestis, quae datae sunt tibi a summo coeli et abyssi, confortatae sunt, id est praevaluerunt, benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum patriarcharum sive prophetarum convaluit benedictio omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti
Abbreviated transcription (Latin):
filium. nisi solus ds pater. Qui dixit iacob
Puer ms̃ suscipiat eum anima mea. Qom¬
nipotens benedicet tib benedietionib cȩli
desuꝑ. benedictionib abyssi iacentis deoi¬
sum. Uniuersa enim subiecit ei cȩlestia ꝑ
benedict̾ionẽ celi. & terrena ꝑbenedictio¬
nẽ abyssi iacentis deorsũ. ut om̃ib anglis
ctꝰominib dominaret᷑. Benedictionib
uberum idẽ siue duorũ testamentorum.
quorum altero nuntiatus est. altero de¬
monstratus siue bene dictionib uberũ
manie quȩ uere benedictaerant. quia
asaem sca uirgo de se potũ lactis dño iumul¬
sit. unde & illa mulier ineuangłio ait. Be¬
acus uenter qui te portauit. et uberaque
sursti. Benedictionib uberũ et uulue. Etiã
ne benedicit᷑ uulua eiusdem matris. iua utiq
uirgmalis quȩ nobis xp̃m dnm̃n edidit. De
qua ꝑieremiam propham di. Priusquam
te formarẽ inutero nouite. et antequam
exires deuulua scificauite. Benedictiones

Expanded text:
Filium, nisi solus Deus Pater, qui dixit: Jacob Filium, nisi solus Deus Pater, qui dixit: Jacob puer meus, suscipiat eum anima mea; et omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum. Universa enim subjecit ei, coelestia per benedictionem coeli, et terrena per benedictionem abyssi jacentis deorsum, ut omet hominibus dominaretur. Benedictionibus uberum, id est sive duorum Testamentorum, quorum altero nuntiatus est, altero demonstratus. Sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erat; quia eadem sancta virgo de se Domino potum lactis immulsit. Unde illa mulier in Evangelio ait: Benedictus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti .-- Benedictionibus uberum ethic benedicitur vulva ejusdem matris, illa utique virginalis, quae nobis Christum Dominum edidit, de qua per Jeremiam dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Benedictiones
Abbreviated transcription (Latin):
quasi suꝑ murum. amore pulchritudins
xp̃i accense discurrunt. ut uerum spon¬
sum ꝑcontemplationẽ aspiciant. et oscło
caritatie illi copulent᷑ atq adhereant: s
obiurgati sunt eum quando falsis cesti¬
moniis calũpniantes scm̃ dñi. opprimẽ
sinagoge popł cogitauerunt. Hiuide¬
runt illi habentes iacula. Neq eñĩ quis¬
quam inioseph comecit sagittas. uel au¬
quod uulneris delũ. s hoc sp̃alit̾ cuenit in
xp̃m. Sedit inforti arcus eius. Xp̃c enĩ
deo qui fortis ẽ propugnator. cuiꝰ uirtute
concidet᷑ omnis nequidia ꝑfidorũ. Et dis¬
soluta sunt uincła brachiorũ eiꝰ. quib
fr̃s eum uinctum ad pilatũ duxerunt.
uel quib eũ suspensum inlignũ crucifixe
runt. Rescisa sunt enĩ ꝑmanũ om̃ipoten¬
tis iacob. hoc est ꝑmanũ omripocents q
ia cob. ex cuiꝰ femore ipse dñs bonꝰ pastor egressis
est. lapis & firmitas credentiũ inisrł. Os
patris cui erit adiutor tuus. Quisadiu

Expanded text:
quasi super murum amore pulchritudinis quasi super murum amore pulchritudinis Christi accensae discurrunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis calumniantes, sanctum Domini opprimere Synagogae populi cogitaverunt. Inviderunt illi habentes jacula. Neque enim quisquam in Joseph conjecit sagittas vel aliquod vulneris telum, sed specialiter evenit in Christum. Sedit in forti arcus ejus. Christus enim Deo, qui fortis est propugnator, cujus virtute concidetur omnis nequitia perfidorum. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum suspensum in ligno crucrunt. Rescissa sunt enim per manum omnipotentis Jacob, hoc est, per manum omnipotentis Dei Jacob, ex cujus femore ipse Dominus bonus pastor egressus est, lapis et firmitas credentium in Israel. Deus patris tui erit adjutor tuus. Quis adjuvit
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirũ apħ siue predicatores ueloci
saltu exilientes. more ceruorũ transcendunt
implicamenta scł huiꝰ. Sicq excelsa et
sublimia meditantes. dant eloquia pulchri¬
tudinis .i. predicant cunctis gentib doctri¬
nam dñi saluatoris. filiꝰ accrescens ioseph.
Hec propħia post passionẽ dñi pat̾ne uo
cis imaginẽ pretulit: qua redeuntẽ in
cȩlum post uictoriam xp̃m pat̾ alloqͥt᷑¬
cens utiq ingentib. quia cũ obincredu¬
litatem sinagoge popłm reliquisset. in¬
numerã sibi plebem eccłiȩ ex om̃ib gĩb ã¬
pliauit. Qd̃ & dauid cecinit dicens. Remi¬
niscent᷑ et conuentent᷑ ad dnm̃. uniuersi
fines terre. filiꝰ accrescens et decorus aspec¬
tu. Om̃c em̃ supat illtꝰ pulchritudo iuita
qd de ipso inpsalmis canit᷑. Speciosus for¬
ma prefiliis hominũ. filiȩ discurrerunt
suꝑ murũ. idẽ gentes uel ȩccłiȩ quȩ credi¬
derunt inxp̃m. Hȩ suꝑ soliditatẽ fidei

Expanded text:
qua nimirum apostoli sive praedicatores, veloci qua nimirum apostoli sive praedicatores, veloci saltu exsilientes more cervorum, transcendunt implicamenta saeculi hujus; sicque excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est, praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris. Filius accrescens Joseph. Haec prophetia post passionem Domini patecis imaginem praetulit, qua redeuntem in coelum post victoriam Christum Pater alloqcens, utique in gentibus, quia cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit. Quod et David cecinit dicens: Reminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Filius accrescens, et decorus aspectu: omnes enim superat illius pulchritudo, juxta quod et de ipso in Psalmis canitur: Speciosus forma prae filiis hominum . Filiae decurrerunt super murum. Id est gentes vel Eccristum. Hae super soliditatem fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
significat diuitias idem xp̃c est: cuiꝰ alti¬
tudo diuitiarum sapientie et scientiȩ
dei.qui propt̃ nos pauꝑ factus est. cũ di¬
ues cẽt: cuius est panis pinguis factꝰ.Caro
scilicet eiꝰ quȩ ẽ esca scõrum. quã siquis man¬
ducauerit ñ moriet᷑ in ȩt̃num. Iste etiã pre¬
bobit delicias sapientie regib. idẽ quisen¬
sus proprios bene regunt. qui dominant᷑
uitiorũ suorum.qui castigant corpora sua
inseruitutẽ subiciunt. Neptalim qd̾ in¬
terpretat᷑ dilatatio. apłos & predicatores
scõs significat. quorũ doctrina inlatitudi¬
ne totius mundi diffusa est. Ex hac enim
tribu fuerunt apħ qui sunt principes ec¬
cliarum & duces. et principes zabulon.
& principes neptalim.qui sine dubio ad
ꝑsonam referunt᷑ apłorũ. Ipsi sunt filii
excussorum. idẽ propħarũ. qui inmanu
potentis dei positi. & tanquã sagittȩ ex¬
cusse ꝑuenert̃ usq ad fines t̾re. Unde & be¬
ne hic neptalim ceruus emissariꝰ scribit᷑.

Expanded text:
significat divitias, idem Christus est, Cujus altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei ; qui propter nos pauper factus est cum dives esset; cujus est panis pinguis factus, caro scilicet ejus quae est esca sanctorum: quam si quis manducaverit, non morietur in aeternum. Iste etiam praebebit delicias sapientiae regibus, id est, qui sensus proprios bene regunt, qui dominantur vitiorum suorum, qui castigant corpora sua et in servitutem subjiciunt. Nephthalim, quod interpretatur dilatatio, apostolos et praedicatores sanctos significat, quorum doctrina in latitudinem totius mundi diffusa est. Ex hac enim tribu fuerunt apostoli, qui sunt principes Ecclesiarum, et duces, et principes Zabulon, et principes Nephthalim; qui sine dubio ad personam referuntur apostolorum. Ipsi sunt filii excussorum , id est, prophetarum, qui in manu potentis Dei positi, et tanquam sagittae excussae, pervenerunt usque ad fines terrae. Unde et bene hic Nephthalim cervus emissus scribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ quibenedicit eos. Nide ne forte hoc indl¬
citur qd illi ñ dũ eo usq profecerant. ut isrł
mentis equarent᷑. & idõ ili filii iacob dictin¬
turtanquã inferiores. Iue uero qui iam ꝑfec¬
tus erat & benedictiones futurorũ consciꝰ d̾abat.

Expanded text:
dicitur qui benedicit eos. Vide ne forte hoc indidicitur qui benedicit eos. Vide ne forte hoc indicetur, quod illi nondum eousque profecerant, ut Israel meritis aequarentur, et ideo illi filii Jacob dicuntur tanquam inferiores; ille vero qui jam perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
prophicũ sacramentũ. quia ioseph quadam
precipua significatione. xp̃m prefigurauit.¬
& ei datur illa terra. ubi disꝑdid̾at obruendo
deos alienos iacob. ut xp̃c intelligat᷑ possessu¬
rus gentes. diis patrũ suorũ renunciantes et
credentes in eum. His ita cõpletis: uocauit ia¬
cob filios suos. ut benediceret cos. Mistico ordi¬
ne loquens. tanquã futurorũ uere presciꝰ. dỹꝙ
eis que temporib nouissimis futura erant.
quȩ tam̃ & scđm historiam dediuisione terre
reꝓmissionis quomͦ diuidenda fuerit nepo¬
tib eorũ: accipienda sunt et scdm allegoriã
de xp̃o & eccłia predicta certissime. ueraci
intellectu sentiendũ est. S priꝰ historie fun¬
damenta ponenda sunt ut aptiꝰ allegone cul¬
men priori structure suꝑ ponat᷑. Congre¬
gamini & audite filii iacob. audite isrł pa¬
trem urm̃. S fortasse requiras quare filii
iacob dicuntur qui conueniunt. isrł uero

Expanded text:
propheticum sacramentum, quia et Joseph quadam propheticum sacramentum, quia et Joseph quadam praecipua significatione Christum praefiguravit, et ei datur illa terra ubi disperdiderat obruendo deos alienos Jacob, ut Christus intelligatur possessurus gentes diis patrum suorum renuntiantes, et credentes in eum. His completis, vocavit Jacob filios suos. ut benediceret eos. Mystico ordine loquens, tanquam futurororum vere praescius, dixit eis quae temporibus novissimis futura erant, quae tamen et secundum historiam de divisione terrae repromissionis, quomodo dividenda fuerit nepotibus illorum, accipienda sunt, et secundum allegoriam de Christo et Ecclesia praedicta certissime veraci intellectu sentiendum est. Sed prius historiae fundamenta ponenda sunt, ut aptius allegoriae culmen priori structurae superponatur. Congregamini et audite, filii Jacob, audite Israel patrem vestrum. Sed fortasse requiras quare filii Jacob dicuntur qui conveniunt, Israel vero
Abbreviated transcription (Latin):
ut sichar iegatur. error in oleuit. & est nuinc¬
neapolis urbs samaritanorũ. Quia gͥ siche
ungua hebrea transfertur inhumerũ. puleh
altusit ad nomen dicens. et ego dabotibi hu¬
merum unum. Queri camen ñ in conuenier̃
potest quẽ ad modũ ualeat ad litterã conuem¬
re. Cmic aut̃.c. agnis possessionẽ illam ñ
cepit iure bellicę uictorie. anquia salẽ ciutta¬
tem sichimorũ. filii eius expugnauerunt.
et uire belli potuit eius fieri. ut iustũ bellũ
cũ eis gestum uideat᷑. qui tantã priores inui¬
riam fecerunt ineiꝰ filia contaminanda. Cur
ñ gͦ illis illam terrã dedit. qui hoc ꝑ petra¬
runt. Hoc ẽ maiorib filiis sius. deinde simͦ
ex illa uictoria głans. dat eam terram filio
suo ioseph. eur ei displicuerunt cunc filii qui
hoc cõmiserunt. curdeniq etiam nunc cũ eos
benediceret ex probrando id cõmemorauit in
factis eorũ.: Proculdubio gͦ aliquod hic lacei

Expanded text:
ut Sichar legatur error inolevit, et ut Sichar legatur error inolevit, et Neapolis, urbs Samaritanorum. Quia ergo Sichem lingua Hebraea transfertur in humerum, pulchre allusit ad nomen dicens: Et ego dabo tibi humerum unum. Quaeri tamen non inconvenienter potest, quemadmodum valeat ad litteram convenire. Emit enim centum agnis possessionem illam, non coepit jure victoriae bellicae. An quia Salem civitatem Sichimorum filii ejus expugnaverunt, et jure belli potuit ejus fieri, ut justum bellum cum eis videatur gestum, qui tantam priores injuriam fecerunt in ejus filia contaminanda? Cur non ergo illis illam terram dedit, qui hoc perpetraverunt, hoc est majoribus filiis suis? Deinde, si modo ex illa victoria glorians, dat eam terram filio suo Joseph, cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc commiserunt? Cur denique etiam nunc cum eos benediceret, exprobrando id commemoravit in factis eorum? Procul dubio ergo aliquod hic latet
Abbreviated transcription (Latin):
En ego morior et dñs erit uobiscũ: reducetq
uos ad cerrã patrũ uroum. Do tibi partem
unam extra fr̃s cuos quã tul demanu amor¬
res ingladio & arcu meo. Arcũ hic & gladiũ
iusticiam uocat. ꝑ quã meruit ꝑegrinus et ad¬
uena interfecto sichem & emor. de ꝑicło libari.
T̃imuit enim ut supralegimꝰ ne uicina oppi¬
da atq castella ob euersionẽ federate urbis
ad uersũ se consurgerent. & dñs ñ dedit eis ut
nocerent iiii. Uel certe sic intelligendũ. Babo
dedisse eam tribui ioseph. Siquidẽ eodem
loco sepultus est ioseph. et mauseolũ euꝰbi hodieq
cernitur. Alia aut editione italegitur.
& ego dedi tibi sicimam precipuam suꝑ fr̃s
tuos. plusquã fr̃ĩb tuis. quam accepi de manib
amorreoum ingladio meo et inlagitta. Si¬
cima iuxta grecam & latinã consuetudinẽ
declinata est. Alioquin hebraice sichem dr̃.
ut ioħs quoq euangłista testat᷑. ucet uitiose

Expanded text:
En ego morior, et Deus erit vobiscum, reducetque En ego morior, et Deus erit vobiscum, reducetque vos ad terram patrum vestrorum. Do tibi partem unam extra fratres tuos, quam tuli de manu Amorrhaei in gladio justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena, interfecto Sichem et Emor, de periculo liberari. Timuit enim ut supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis, adversum se consurgerent, et Dominus non dedit eis ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum: Dabo dedisse eam tribui Joseph. Si quidem eodem loco sepultus est Joseph, et mausoleum ejus ibi hodie cernitur. Alia autem editione ita legitur: Et ego dedi tibi Sichimam praecipuam super fratres tuos, plusquam fratribus tuis, quam accepi de manibus Amorrhaeorum in gladio meo et sagitta. Sichima, juxta Graecam et Latinam consuetudinem, declinata est, alioquin Hebraice Sichem dicitur, ut Joannes quoque evangelista testatur , licet vitiose