comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mariam inducunt nec iosẽphsed iołs qdẽ ĩpͥncipio
inquit iħu xpĩ filiidĩ tanquã mattħm ex ꝓbrans
qͥ posuerit filiũ dđ. Nisi forte alterũ hic &
alterũ ille adhuntiatiłim. hȩc ergoratio ẽ
qua egorion accipio xpm̃ natũ . Tuuerositantꝰ
esuthane mͥ adimas offensiondẽ effice utint̃ se
ipsi conueniant. & ut cũq suc eũbã. quãuis ne sic
qͥdẽ dignũ erit exutero credere dm̃ & dm̃ xp̃i
&ea quȩte in euangelłtis tanquã repugnantia mo¬
uissent diligent̃ quȩrere: quã temere dĩpnare
maluisses. ut saltẽ ꝓpt̃ ipsã quȩ quasi pͥma fronte
occurrit aꝑtissimã repugnantiã cogitares: Nisi aliqͥd
illic magnũ latero difficile fieri potuisse. ut tanta
cũ abo iosephc̃stituant. mattheuꝰ ad quẽ t̃min&
lucas a quo incipiat : qͥ ꝓpt̃ qđdĩ cũ eiꝰ matre sc̃m̃
& iurginale coniugiũ etiã ipse parens xpĩ meruit

Expanded text:
Mariam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes Mariam inducunt nec Iosephum, sed Iohannes inquit, Iesu Christi filii dei, tamquam Matthaeum exprobans, qui posuerit filium Dauid. nisi forte alterum hic et alterum ille adnuntiat Iesum. haec ergo ratio est, qua ego non accipio Christum natum. tu uero, si tantus es, ut hanc mihi adimas offensionem, effice, ut inter se ipsi conueniant, et utcumque succumbam, quamuis ne sic quidem dignum erit ex utero natum credere deum et deum lium et ea, quae te in euangelistis tamquam repugnantia mouissent, diligenter quaerere quam temere damnare maluisses, ut saltem propter ipsam, quae quasi prima fronte occurrit. apertissimam repugnantiam cogitares, nisi aliquid illic magnum lateret, difficile fieri potuisse, ut tanta cum ambo Ioseph constituant, Matthaeus ad quem terminet, Lucas a quo incipiat: qui propter quoddam cum eius matre sanctum et uirginale coniugium etiam ipse parens Christi meruit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iste bonꝰ nuntiꝰ quando qͥdã ipse ds̃ uob̾ uelosibi
opposito iuger nuntiatꝰ ẽ. donec sua menbra abilla
uastatione & contaninatione reparent᷑ atq: purgen¬
tͦ e qͥaliquando luctũ finierit crudeł erit.
uid enĩ deillo male meriit parsilla eiꝰs̃ iugendaẽ.¬
qr inȩt̾̃nũ dã pnabit᷑. Sed euasimꝰ qđ istũ nuntiũ
generationẽ : ȩquidẽ conatꝰ diusũ hoc ipsũ quale¬
cũq ẽ. ꝑsuadere mͥ qrsĩt natꝰ ds. sed offens duoꝵ
maxime euangełtarũ dissensione. qͥ genea logiã
eiꝰ c̃ribt̃ lucȩ & mathei. hȩ si pcertus quẽ na po¬
tissimũ sequerer. Fieri enĩ posse putabã utqͥa p̃seiꝰ
non sũ Quẽ mentiri existimarẽ ipse dicer&
uerũ. & quẽ uera loqͥ ipse forsitan mentire tͦ.
Infinita ergo eorũ p̃t̃ missa lite & int̃minabili mͥ
ad ioħim marcũq me corituli. Necĩparit̃a du¬
ob: adduos: & ab euugłistis adeiꝰ dẽ nomors ꝓfessores
Quoꝵ m pͥncipia ñ inmerito placuer̃ qr nec dđ nec

Expanded text:
autem iste bonus nuntius, quandoquidem ipse deus uobis uelo sibi obposito lugere nuntiatus est, donec sua membra ab illa uastatione et contaminatione reparentur atque purgentur ? qui si aliquando luctum finierit, crudelis erit. quid enim de illo male meruit pars illa eius, quaequia in aeternum damnabitur. Sed evasimus, quod istum nuntium generationem? Equidem conatus diu sum hoc ipsum qualecumque est persuadere mihi, quia sit natus Deus: sed offensus duorum maxime evangelistarum dissensione, qui genealogiam eius scribunt, Lucae et Matthaei, haesi incertus, quemnam potissimum sequerer. fieri enim posse putabam, ut, quia praescius non sum, quem mentiri existimarem, ipse diceret uerum, et quem uera loqui, ipse forsitan mentiretur. infinita ergo eorum praetermissa lite et interminabili mihi ad Iohannem Marcumque me contuli nec inpariter a duobus ad duos, et am non inmerito placuerunt, quia nec Dauid nec
Abbreviated transcription (Latin):
Nob̵ adnũtiet᷑ ut ꝑ ipsam nra sãnet᷑ infirmitas :
an qĩ matheus Nonẽ. ita exors ut dicer& initiũ¬
eugłii iħuxp̃i sic̃ ait marcꝰ sed lib generationis
ił ii xp̃i. hoc modonec ioħs euagłm scripsise di¬
catur. ql̾ nec ipse ait. initiũ engłi iꝰ aut lib̾euugli i.
sed in pͥncipio erat uerbũ. Nisi forte tãelsgans
uocabuloꝵ fabricator faustꝰ fuit. ut & hoc ioħis¬
exordiũ uerbidiũ nominauerit ꝓpt ũbũ. sic
illud ꝓpt̃genesim genesidiũ ausus ẽ. apellare.
edcur nom potiꝰ cogitatis. quanta impudentia
ꝓlixas illas &impias fabulas urãs eiugłm nomi¬
netis. Auid enĩ illibomi adnutiat᷑ ubi dr̃ ds¬
aduers rebellẽ Necio quã contrariã alienãq
naturã non alit̾ regno suo potiusse ꝓspicere atq
consulere nisi partẽ suȩ naturȩ in illiꝰ auidas
fauces deuorandĩ mitter&. atq ita polluendã
ut post tantos labores atq cruciatꝰ nom poss& saltẽ

Expanded text:
nobis adnuntietur, ut per ipsam nostra sanetur infirmitas? nobis adnuntietur, ut per ipsam nostra sanetur infirmitas? an quia Matthaeus non est ita exorsus, ut diceret initiusicut ait Marcus, sed liber generationis Iesu Christi'? hoc modo nec Iohannes euangelium scripsisse dicatur, quia nec ipse ait initium euangelii' aut liber euangelii' sed in principio erat uerbum'. nisi forte tam elegans uocabuloexordium, Verbidium nominaverit, propter Verbum; sicut illud, propter genesim, Genesidium ausus est appellare. Sed cur non potius cogitatis, quanta impudentia prolixas illas et impias fabulas vestras Evangelium nominetis? Quid enim illic boni annuntiatur, ubi daduersus rebellem nescio quam contrariam alienamque naturam non aliter regno suo potuisse prospicere atque consulere, nisi partem suae naturae in illius auidas fauces deuorandam mitteret atque ita polluendam, ut post tantos labores atque cruciatus non posset saltem tota
Abbreviated transcription (Latin):
donec eosusq: adipsũ locũ ubidi ubis infanserit
er hominu nascentui fata subftelł. utaliquã stel¬
larũ homine aliquo nato circuitꝰ sui ordinẽ reli¬
qͥsse. &adeũ qͥnatus ẽ. prexisse adseuerent: Sortẽ
qͥ ppȩ nascentis astrorũ ordini coilligari arbitran¬
tꝰ. N onastrorũ ordinẽ ad hominis natidiẽ posse
mutariꝰua ꝓpt̃ sitella illa exiserat quȩ incȩlo
ꝑagunt ordines quomado poterat decernere qđ
natus xp̃s acturꝰ erat quȩ natoxp̃o uissa ẽ. relin¬
quere qđ a gebat. Siaut̃ ut ꝓbabiliꝰ credic adde¬
non illa huic nascendi attulit causa. Siergo s fa ga
siderũ fatũ xpĩ ẽ. sed fatũ etiã siderũ xp̃s ẽ. Aui
& ipsã carnẽ subcȩlo creatã ea uoluntate ad supsit.
qua eciã cęlũ creaiit. Ea potestate deposuit & re¬
cepit qua etiã siderib: ĩperaint Curergo non sit
euagłm qđ de ista generatio narrat᷑ cũ tam bona

Expanded text:
donec eos usque ad ipsum locum ubi Dei Verbum infans erat, donec eos usque ad ipsum locum ubi Dei Verbum infans erat, erunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum, qui natus est, perrexisse, adseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordini conligari arbitrantur. non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa ex his erat, quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere, quod natus Christus acturus erat, quae nato Christo iussa est relinquere, quod agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad denon illa huic nascendi adtulit causam. si ergo sunt fata, siderum fatum Christi est, sed fatum etiam siderum Christus est, qui et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona
Abbreviated transcription (Latin):
barti & in putre dine om̃iũ carmũ. & corrup¬
tione omiu ciborũ italigatũ polutũq c̃¬
stituant. ut ex magna non tamen ex tota
parte sõlui purgariq: nom possit. nisi
& aboͥminib electis indelic& manicheoꝵ
etiã in porris radicułq: ructet᷑. Etnos qͥdãe
subfato stellarũ nullius hominis genesipo.¬
nimꝰ. ut liberũ arbitriũ uoluntatis quauł
illiꝰ tẽporalẽ generationẽ subastrorũ condi¬
tione credimꝰ factã qͥẽ. et̃nus uniũ sorũ cre¬
ator & dns : Itaq illa stella stella quãuiderant¬
magix̃ poscđm carnẽ nato non ad lecretũ do¬
minabat᷑: sed ad testimoiiũ famulibat᷑ nec eũ
subiciebat ĩperio. sed indicabat obseͥo. Proinde
itinerũ suoꝵ ordinẽ sub creatoris ligecꝰtodiunt.
sechiouo uirginis partu nouũ siđ apparuit.
qđ ministeriũ officii sui etiã ipss magis quȩ¬
rentib xpm cũ ante faciẽ p̃in& exibuit.

Expanded text:
barum et in putredine omnium carnium et corrupbarum et in putredine omnium carnium et corruptione omnium ciborum ita ligatum pollutumque constituant. ut ex magna. non tamen ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab hominibus. electis uidelicet Manichaeorum, etiam in porris radiculisque ructetur. Et nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, ut liberum arbitrium uoluntatis, qua uillius temporalem generationem sub astrorum condicione credimus factam, qui est aeternus uniuersorum creator et dominus. itaque illa stella, quaMagi Christo in carne nato, non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur. Nec ejus subjacebat imperio, sed indicabat obsequio. Proinde iter suum ordinemque sub creatoris lege custodiunt. sed novo virginis partu novum sidus apparuit, quod mysterium officii sui, etiam ipsis Magis quaerentibus Christum, cum ante faciem praeiret, exhibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Talib enĩ auplis eũ solui & lib̾ari p̃dicatis. Nec saltẽ
totũ sed achuc lic& exiguas sordidasq reliqͥas
eiꝰ insttoril remanere contenditis. ut in aliis atq
aliis rerũ corporaliũ formis iterũ atq: iterũ ĩplexe
ĩplicateq teneant᷑. & si mundo stante solui & purga¬
rinon pocuerint iã illo igne ultimo quo ipse munđ
ardebit soluant᷑atq pur gent᷑. Nectam̃ etiã tunc
totũ xp̃m dicitis posse libari sed eiꝰ bonȩ diuinȩq
natine noissimas residuasq: particulas. quȩita
sordidate s ut ullomodo delui ualeant. dãpnari
in ȩtnũ confixas globo rido tenebrarũ. Eece
quise fingunt in dignari qđ filio difiant in¬
uiria. qr eũ natũ stella demonstrasse dicat᷑tan ꝗ
genesis eiꝰ subfatali constellatione sit ẽsticuta.
cũ eũ ipsi nontantũ substellarũ conexione.
sed inuncuł om̃ũ t̾ręnoꝵ & insũcis om̃iũ her¬

Expanded text:
talibus enim auxiliis eum solui et liberari praedicatis; nec saltem talibus enim auxiliis eum solui et liberari praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licet exiguas sordidasque reliquias eius in stercoribus remanere contenditis, ut in aliis atque aliis rerum corporalium formis iterum atque iterum inplexae inplicataeque teneantur, et si mundo stante solui et purgari non potuerint, iam illo igne ultimo, quo ipse mundus ardebit, soluantur atque purgentur. nec tamen etiam tunc totum Christum dicitis posse liberari, sed eius bonae diuinaeque naturae nouissimas residuasque particulas, quae ita sordidatae sunt, ut nullo modo dilui ualeant, damnari in aeternum confixas globo horrido tenebrarum. ecce qui se fingunt indignari, quod filio dei fiat iniuria., quia eum natum stella demonstrasse dicatur, tamquam genesis eius sub fatali constellatione sit constituta, cum eum ipsi non tantum sub stellarum conexione. sed in uinculis omnium terrenorum et in sucis omnium her
Abbreviated transcription (Latin):
elementis quinq: uestitũ. & paulus dicit. siqͥs uob̾ adꝰ¬
nũtia uerit p̃t̃ quã ad numtiauimꝰ uob. ãnathe¬
ma sit Ergo ne paulus mendax sit : manicheus
anate ma sit Ad aut̃ etiã stellȩ calũ namini qua
magi ad xpm̃ infantẽ adorandũ ꝑducti s̃ nonerubes
sed instelł omib conligatũ eẽ dicatis: qͥa uidelic&
pͥncipib: tenebrarũ cõmxtũ eẽ creditis in illo bello
quo ipse pͥmꝰ homo ur̃ contenebrarũ gente pugnauit.
ut deipsis principib: tenebrarũ tali cõmixtione
captis munđ fabricaret᷑ : Vnde ista sa crilega deli¬
ramenta ips cogunt. non solũ incȩlo atq in om̃b stelł
sedetiã int̾ra atq om̃ib quȩ nascunt᷑ inea confixũ
& corlligatũ atq concretũ xpm dicere nonã salua¬
torẽ urm sed a uob saluandũ cũ eũ manducatis atq
ructatis Nã &ista ĩpia uanitate seducti seducitis
auditoresurõ sut uob̵ cibos aefferant : quo possit li¬
gato meis ꝓ põ subueniri. ꝑ ur̃os dentes & uentres

Expanded text:
entis quinque uestitum. et Paulus dicit: si quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. ergo ne Paulus mendax sit, Manichaeus anathema sit. Quod autem etiam stellae calumniamini, qua magi ad Christum infantem adorandum perducti sunt, non erubescsed in stellis omnibus conligatum esse dicatis ? quia uidelicet principibus tenebrarum commixtum esse creditis in illo bello, quo ipse primus homo uester cum tenebrarum gente pugnauit. ut de ipsis principibus tenebrarum tali commixtum captis mundus fabricaretur. unde ista sacrilega deliramenta uos cogunt non solum in caelo atque in omnibus stellis, sed etiam in terra atque in omnibus, quae nascuntur in ea, confixum et conligatum atque concretum Christum dicere, non iam saluatorem uestrum sed a uobis saluandum, cum ea manducatis atque ructatis. Nam et ista inpia uanitate seducti seducitis auditores uestros, ut uobis cibos adferant. quo possit ligato in eis Christo subueniri per uestros dentes et uentres.
Abbreviated transcription (Latin):
& uidore qđ facillimũ est. quã crebra consuetudine
generis humani unꝰ homo duos patres habere po¬
tuerit. unũ cuiꝰ carne homo sit genitꝰ alterũ ciuiꝰ
uoluntate cũ iã homo eẽt filius sit adoptatꝰ. Iuisi
& misericordissima uoluntate adoptati. scđm apłicã

Expanded text:
et uidere, quod facillimum est, quam crebra consuetudine et uidere, quod facillimum est, quam crebra consuetudine generis humani unus homo duos patres habere potuerit: unum, cuius carne homo sit genitus, alterum. cuius uoluntate, cum iam homo esset, filius sit adoptatus? qui si et misericordissima uoluntate adoptati secun- . dum
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ suũ factũ exmuliere factũ sublege. uteosqui
sublege erant redimer&. utadoptionẽ filioꝵ reciperemꝰ.
Hȩc igit᷑ adoptio quantisa cramenti sit. Hisatq huiꝰ modi
testimonis satis appar&. Uncũ enĩ filui ds̃ hab& quem
genuit desubstantia sua. de quo dicit᷑: cũ informa dĩ
eẽt non rapinã arbitratꝰ ẽ . eẽ ȩqlẽ dõ. Nosaut̃ non
desubstantia sua geninit. Creatura enĩ sumꝰ quã non
cer& adoptauit. Iste itaq: modus quo nos ds̃ cũ iam
essẽmꝰ ab ipso nonnati. sed conditi. & instituti: uerbo
suo. & grã sua. genuit ut filiieiꝰ essemꝰ: adoptio uo¬
catꝰ. Unde ioħs dic̃ dedit eis potestatẽ filios difier.
Cũigit᷑ius adoptionis filioꝵ a pđ patres nr̃os & inscrip¬
turis scis usitatũ sit. quȩ ĩpietatis dementia p̃¬
scpat̃ cipitat pͥus euangełtas falsitatis arguere. qđ di¬
uersas generationes comemorauer᷑ tanquã utraq:
uera eẽ non possint. quã cogitare & adtendere

Expanded text:
muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus. haec igitur adoptio quanti sacramenti sit, his atque huiusmodi testimoniis satis adparet. unicum enim filium deus habet, quem genuit de substantia sua, de quo dicitur: cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. nos autem non de subtantiaceret, adoptauit. iste itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uocatur. unde Iohannes dicit: dedit 'eis potestatem filios dei fieri. cum igitur ius adoptionis filiorum apud patres nostros et in scripturis sanctis usitatum sit. quae inpietatis dementia praecipitat prius euangelistas falsitatis arguere, quod diuersas generationes commemorauerunt. tamquam utraque uera esse non possit, quam cogitare et adtendere
Abbreviated transcription (Latin):
berauit corpus ei cii deerat maiorem honorẽ
dins. ut non essent scis sure in capore. Inlicitus¬
itaq & tenperantiȩ legib non subiectis menbroꝵ
illoꝵ usus.ẽ. turbis. non ipsa menbra: Quȩ non
solũ in excellenti integritate cȩlibes & uirgines
seruiant sedipsi coniugati sc̃ĩ patres acmatres.
sic eis generationi tantumodo consulentes ute¬
bantur ut illȩ naturalis motus nullo modo
turpis. eẽt qui non libidini sed rationi seruir&.
Quantomagis ergo in sc̃a uirgine maria quȩ xp̾i
carnem fide concepit nihis habuerunt turpi¬
tudinis menbra. qua nec humanolicitoq con¬
ceptui sed diuino tintũ partu scruierunte
Merito plane sic honestata ut nob x pm quem
cordibus integris credendo conileinis & conhiteal

Expanded text:
perauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in citaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et uirgines seruant, sed ipsi coniugati sancti patres ac matres sic eis generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seruiret. quanto magis ergo in sancta uirgine Maria, quae Christi carnem fide concepit, nihil habuerunt turpitudinis membra, quae nec humano licitoque conceptui, sed diuino tantum partui seruierunt? merito plane sic honestata, ut nobis Christum, quem cordibus integris credendo conciperemus et confite
Abbreviated transcription (Latin):
legant inquã qui uolunt: & inueniant faustũ.
aut falli imprudenter. aut fallere impuelenter:
Itaq abraham cũ sibi uider& non nasci filios. &
tam̃ semini suo factam ꝓmissionẽ tener&. pͥmo
de adoptione cogitabat. hoc indicat. qđ cũ do
loquens ait deuernaculo suo. hic erit eres
meus : inoruã dicer& quia deme ipso mili

Expanded text:
legant, inquam. qui uolunt, et inuenient Faustum legant, inquam. qui uolunt, et inuenient Faustum aut falli inprudenter aut fallere inpudenter. itaque Abraham cum sibi uideret non nasci filios et tamen semini suo factam promissionem teneret, primo de adoptione cogitabat. hoc indicat, quod cum deo loquens ait de uernaculo suo: hic heres meus erit. tamquam diceret: quia de me ipso mihi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. de ancilla habere uoluit. ex eo tam̃ seminẽ
ex quo & dese si poss& habere debeat : Nũ quã
boc facer& mulier : si in corporeiuni. carnali
concupiscencia teneretur : Telar& enim potius
pelicẽ ñ facer & matrẽ : Nunc uero ꝓpt̾ea
sie ꝓpagandi uoluntas pra fuit. quia concũbendi
uoluptas libidinosa non funt : Illud sane defendo
non potest. si abraham sicut̃ faustus obiecit
minime credens dõ quisibi iam ꝓlẽ desara
ꝓmiserat. deagar suscipere uoluit
Sed aꝑtissime falsiẽ: Nondũ hoc ꝓmiserat
ds̃ Recenseant scripturȩ illius suporioni
qui uolunt. inuenient semini abraham
iam fuisse ꝓmissam terram : & in numerabilis
multitudinis abundantiã. nondũ tam̃ fusse
patefactũ: quomodo illius seminis ess& futura
propagatio. Utrum excarne abmahȩ si dese ipse
generar&. an exuoluntate si aliquẽ forte ad¬
optaret. deinde si de carne ipsius. utrũ exsara
an exalia : prorsus nondũ manifestatum fuit.

Expanded text:
rat, de ancilla habere voluit: ex eo tamen semine, rat, de ancilla habere voluit: ex eo tamen semine, ex quo et de se, si posset, habere debebat. Nunquam hoc faceret mulier, si in corpore viri carnali concupiscentia teneretur; zelaret enim potius pellicem, non faceret matrem: nunc vero propterea sic propagandi voluntas pia fuit, quia concumbendi uoluntas libidinosa non fuit. Illud sane defendi non potest, si Abraham, sicut Faustus obiecit, minime credens deo, qui sibi iam prolem de Sara promiserat, de Agar suscipere uoluit. sed apertissime falsum est; nondum hoc promiserat deus. recenseant scripturae illius superiora, qui uolunt, inuenient semini Abraham iam fuisse promissam terram et innumerabilis multitudinis abundantiam. nondum tamen fuisse patefactum, quomodo illius seminis esset futura propagatio, utrum ex carne Abrahae, si de se ipse generaret. an ex uoluntate, si aliquem forte adoptaret: deinde si de carne ipsius, utrum ex Sara, an ex alia prorsus, nondum manifestatum fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
faustus infacto ħ abrahȩ conscientiã culpat
uxoris: ibi uero malo quidẽ animo & conten¬
tione uituperandi. sed tam̃ nolens & nesciens
flagitio coniugis miscuit. quo ille suam
libidinẽ turpi &inlicita uoluptate saciar&:
sed eciã illa naturali ordine filios uolens. seq
sterilẽ  sciens: ancillaris uterisȩcunditatẽ
inusũ uris sui potestate licita uindicauit.
non cedens uiro concupiscenti. sed iubens
oboelienti.neq hoc in ordinata suꝑbia.
quis enĩ noscit uxorẽ marito tanquã el nõ
clebere seriure. sed qđ ad menbra corporis
attin&. quib: sexus ipse distinguitur apłs
dic̃ similit̃ & inr sui corporis potestatẽ
non hab&. sed mulier : Ut cũ inceteris actibus
adhumanã pacẽ pertinentib: miulier iuiro
clebeat seruitutẽ. huius unius rei qua sexus
utriusq: carnali sorte discernitur. & carnali
cõmixtione concernit᷑ simile̾ inse habeant
potestatẽ . uir in uxorẽ & uxor in uirum :
Prolenigitur quam dese habere sara non pote.¬

Expanded text:
Faustus in facto Abrahae uelut conscientiam culpat uxoris, ibi uero malo quidem animo et intentione uituperandi, sed tamen nesciens flagitio conjugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et illicita voluptate satiaret: sed etiam illa naturali ordine filios volens, seque sterilem sciens, ancillaris uteri fecunditatem in usum juris sui potestate licita vindicavit; non cedens viro concupiscentis, sed jubens obedienti . Neque hoc inordinata superbia: quis enim nescit uxorem marito tanquam domino debere servire? Sed quod ad membra corporis attinet, quibus sexus ipse distinguitur, Apostolus dicit, Similiter et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier : ut cum in caeteris actibus ad humanam pacem pertinentibus, mulier viro debeat servitutem, hujus unius rei, qua sexus utriusque carnali sorte discernitur, et carnali commixtione concernitur, similem in se habeant potestatem, vir in uxorem, et uxor in virum. Prolem igitur, quam de se habere Sara non pote
Abbreviated transcription (Latin):
me triginta. Siqͥdẽ & ȩtas ascribi diuinis potest
sie blasfemia. Quare. cũ in omi testimonio ueri¬
tatis hoc seꝑ quȩ ri soleat. utrũ ne qͥs audierit. an
uiderit. isti uero nec audisse se fateant᷑ ab ipso ge¬
neratiorus hunc ordinẽ. aut qͥa omĩno sit natꝰ. nec
uidisse ocuł. qr longo post cpr̃ idẽ post baptisimu
cognorerint eũ: mͥ & omĩ recte uidicanti ta stultũ
uidet᷑ hoc credere. quã siqͥs cȩcũ & surdũ testẽ in

Expanded text:
me triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest me triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo post tempore, id est post baptismum cognouerint eum: mihi et omni recte iudicanti tam stultum uid
Abbreviated transcription (Latin):
discipuł demonstra se in sanꝰ opinat᷑. & ñ solum
decȩteris uanitatib: sius sed etiã deipsa xp̃i fal¬
lacia sibitan incͥquã non fallenti uult credi.
utrũ xpõ meliar quo fallante ipse non fallit.
aneo ipso ũ ueracis xp̃ sed fallacis manichȩi dis¬
cipulus. qͥcũ & in hoc fallit in quo se non dicissẽ
nea logia iħu  multȩ qͥde s̃. causȩ. Sed palmaris
illa . ql nec ipsȩ ore suo usquã se facet᷑ patrẽ habere.
aut genꝰ intra. sed econtra qr non sit dehoc niundo.
d sigs qr a patre dõ ꝓcesserit. qͥa descenderit decȩlo qr̾ ñ
sibi sint mat̾ & frs. nisi qͥ fecerit uoluntatẽ pa¬
tris sun qͥ incȩ łe. Etadhȩc ipsi illi qͥis ei genealogus
ascribt̃. non eũ ante natiuitatẽ cogno uisse ui¬
dent᷑. sed neq statĩ ut nat̾ẽ. quo crederent᷑ea serip¬
sisse quȩ erga eũ ocuł sius uiderint gesta. Sediu¬¬
ueni iã & maturo conuineti sei idẽ. annoꝵ fer¬

Expanded text:
discipulis demonstrasse insanus opinatur et non solum discipulis demonstrasse insanus opinatur et non solum de ceteris uanitatibus suis, sed etiam de ipsa Christi fallacia sibi tamquam non fallenti uult credi: utrum Christo melior, quo fallente ipse non fallit, an eo ipso non ueracis Christi, sed fallacis Manichaei discipulus, cum et in hoc fallit, in quo se non didicisse nealogiam Iesu? multae quidem sunt causae, sed palmaris illa, quia nec ipse ore suo usquam se fatetur patrem habere aut genus in terra, sed e contra, quia non sit de hoc mundo, ia a patre deo processerit, quia descenderit de caelo, quia non sibi sint mater et fratres, nisi qui fecerint uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum fer
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓpt̃ nos qͥb: manifestat᷑ : quã ꝓpt̃ illos in qͥb:
figurabat᷑. Bouẽ qͥppe:a sinũ si neces se sit unꝰ qͥsq
sine detrim̃to oꝑis iungit dapientẽ uero astultum
ñ ut unꝰ p̃cipiat. & alt̃ obtẽper& : sed parit̃ exqͣli
poeestate ut admĩtient uerbũ dĩ non sine scan¬
dalo qͥsq comites fac̃. Itaq eandẽ scripturã
tenemꝰ. & tc̃ potestate p̃cipientẽ ũbris tegen¬
dũ qđ nunc aꝑiret᷑. & nc̃ auctoritate at testantẽ
luce aꝑtũ. qđ tunc tegebat᷑. Decaluo aut̃ & re¬
burro qđ eos inmundꝰ lex dixerit:
parũ faustꝰ attenderat : aut inm̃ dosũ codicẽ
meiderat. Sed utinã ipse caluã fronte habere
cũ falsis uulnerib oc cubiusse. neccũ falsis cicatri¬
cib: resurrexisse credidiss&. Qum eciã dic̃. Ego
fallere non didici : qđ sentio loquor nonẽ ergo
discipłs xpĩ sui quẽ falsas cicatrices dubitantib:

Expanded text:
enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos, in quibus enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesseto operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat et alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperiretur. et nunc auctoritate adtestantem luce apertum, quod tunc tegebatur. De caluo autem et reburro. quod eos inmundos lex dixerit, parum Faustus adtenderat aut in mendosum codicem inciderat. sed utinam ipse caluam frontem habere cum falsis uulneribus occubuisse nec cum falsis cicatricibus resurrexisse credidisset. quin etiam dicit: ego fallere nodiscipulus Christi sui, quem falsas cicatrices dubitantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uoliqͣ̃cere purpurã. & linostima ueste indui aliquando
peccatu fuit : nc̃ nonẽ peccatũ sed in ordinate
uiuere & diuersi generis ꝓfessiones ułle miscere
ut uł scĩ moniał habeat ornam̃ta Nuptarum.
uł ea quȩ sc non continens nupsit. spẽ uirginis
gerat : onũ modo peccatũ ẽ. & siqͥd in conueni¬
ent̃ ex diuerso genero inuita cuiꝰq contexit᷑:
Verũ illud tunc figurabat᷑ inuestib: qđ nc̃ de¬
clarat᷑ in morib: Illud enĩ erat cẽpꝰ significandi
hoc manifestandi. Ergo ipsa scriptura quȩ tẽfuit
exactrix oꝑũ significantiũ : nc̃ cestis ẽ.rerũ signi¬
ficatarũ. Et quȩ tunc obseruabat᷑ ad p̃nuntiatio¬
nẽ : nc̃ recitat᷑ ad confirmationẽ. Bonẽ & a sirũ
adoꝑandũ uingere tunc non licebat : nc̃lic&.
infrenando scripturã recoler& dicentẽ. nũ quid
debob cura ẽ dõ : Quare ergo Nunc legit᷑ quan¬
do id qđ ꝓibuit iãlic & q idẽ ipse ibi secutꝰ

Expanded text:
iscere purpuram et linostima ueste indui aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium. nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licetinfrenando scripturam recoleret dicentem: numquid de bubus cura est deo? quare ergo nunc legitur, quando id quod prohibuit iam licet ? quia idem ipse ibi secutus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iohannes uiderit. aut ubi se hoc ab ipso d nõ
audisse dixerit. Quic qͥd enĩ dixerint unde hoc
iołs soire potuerit : inde credimꝰ etiã om̃s ad nun¬
tiatores natiuitatis xp̃ĩ id qđ ad nuntia uer̃ scire
potuisse. Deinde quęro unde credant dixisse
narrauit: cur ei non credunt & illud qrꝰ mat̃ eius
& frs̃ quȩrebant eũ siaut̃ hoc mentitꝰ ẽ: qđ nolunt
oredẽre. quomꝰ ei credt̃ xpm̃ dixise qđ nolunt
adhȩserat non potuit nosse mattħsunde potuit
xpm̃ non natũ posttot annofnatꝰ nosse manehȩus
Ille sane sisps̃ sc̃s eẽtuera dixiss&. Sedcur non
potuꝰ dexp̃õ discipuł eiꝰ qͥ etiã corporalit̃ ei ad hȩ¬
ser credimꝰ qͥnon solũ ꝑ sp̃m scm̃ ab ipso ĩꝑtitũ seire¬
potuer si qͥd later& in reb: humanis sedtã recenti
& p̃senti memonia etiã solo huma nosensu genꝰ

Expanded text:
hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab ipso domino hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab ipso domino audisse dixerit. quicquid enim dixerint, unde hoc Iohannes scire potuerit, inde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisse narrauit, cur ei non credunt et illud: quia mater eius et fratres quaerebant eum? si autem hoc mentitus est, quod nolunt credere, quomodo eiadhaeserat. non potuit nosse Matthaeus, unde potuit Christum non natum post tot annos natus nosse Manichaeus ?ille sane si spiritus sanctus esset, uera dixisset. sed cur non potius de Christo discipulis eius, qui etiam corporaliter ei adhaeserunt, credimus, qui non solum potuerunt, si quid lateret in rebus humanis, sed tam recenti et praesenti memoria etiam solo humano sensu gen
Abbreviated transcription (Latin):
frs. suꝑe ut etiã discipulo seiꝰ qͥb hoc exeplũ in se
ipso p̃buit utẽre ni generis necessitudinẽ ꝓpt̃
regnũ cȩlorũ contẽpnerent: affirment Non
depatrib docuit : hoc ipse dematre & frib
pͥorfec̃ sic̃ &alia multa inqͥb se nob̵ uteum
: p̃bere. & ut sequerem¬
imitarem᷑ p̃ire dignatꝰest. Aua ꝓpt̃ iste qͥ in eo qđ
putat palmare sic uincit᷑ quã iaceat & inuoluat᷑
incȩteris anĩ adũtendũ est. Iuippe qͥ ꝓpc̃ea dic̃ñ
credendũ apłlis qͥeiꝰ non solũ diuinã sed etiã huma
nã natiuitatẽ ad nũtiauer̃.: qr postea ixiueni ad-¬
hȩser & nec uider̃ cũ natũ. nec se ab illo audisse di¬
xerꝰ. Curergo credunt iohanni dicenti in pͥncipio
erat uerbũ & uerbũ erat a pđ dm̃ & ds̃ erat ũbũ.
hoc erat in pͥncipio apđ dm̃. Omĩa ꝑ ipsũ factas.¬
& sine ipso faccũ ẽ. nichil. & cȩtera quȩ ilł quã-¬
ius non intelligentib tam̃ placent : Dicant ubi

Expanded text:
rest ut etiam discipulos ejus, quibus hoc exemplum in se ipso praebuit, ut terreni generis necessitudinem propter regnum coelorum contemnerent, affirment non de patribus docuit, hoc ipse de matre et fratribus fecit, sicut et alia multa, in quibus se nobis, ut eum praebere et, ut sequeremur, praeire dignatus est. quapropter iste, qui in eo, quod putat palmare, sic uincitur, quam iaceat et inuoluatur in ceteris animaduertendum est. quippe qui propterea dicit non credendum aposnam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uiderunt eum natum nec se hoc ab illo audisse dixerunt. cur ergo credunt Iohanni dicenti: in principio erat. uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud deum; omnia et sine ipso factum est nihil et cetera, quae illis quamuis non intellegentibus tamen placent? dicant. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aduictũ & tegum̃tũ necessaria unã animã
& corunũ indm̃ caritatis igne conflantes : atq
in his omĩb ꝓfessionib: quã multi fallaces & ꝑditi
dephenduntur quã multi etiã latent: quã multi
pͥmo recte ãbulantes ꝑuersaluntate cito deficiunt:

Expanded text:
nisi ad uictum et tegumentum necessaria unam animam nisi ad uictum et tegumentum necessaria unam animam et cor unum in deum caritatis igne conflantes ! atque in his omnibus professionibus quam multi fallaces et perditi rehenduntur, quam multi etiam latent, quam multi imo recte ambulantes peruersa uoluntate cito deficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dimissis : fatemini ergo illos fidẽ tenuisse ueriorẽ
itiorẽq: uitã qͥ ꝓea multo quã uos atrociora stine¬
re meruer̃. Aut desinite inde iactare qđ multis
detestabiles sitis. Sed discornite qͥd sit ꝑsecu¬
tionẽ pati ꝓ blasphemia. & ꝑ secutionẽ pati
ꝓititia & ꝓqua istarũ patimini in ur̃is libri setiã
atq etiã diligent̃ ad uercite. Quã multi aut̃ in
nrã cõmunione ueracit̃ faciunt ista sublimi cra
p̃cepta euangłica. dequoꝵ specie fallitis imperitos
uã multi homines utriusq: sexus ab omi concu¬
bitu puriatq integri. quã multi exꝑti. & postea¬
continentes: ꝯNã multirerũ suaris distributores
& relictores. quã multi ieiun uł crebris uł qdtidianis
uł etiã incredibilit̃ continuatis corpꝰ seruituti subi¬
fientes : :uã multȩ fratnȩ congregationes
nichi habentes ꝓ pͥumsed omĩa cõmunia & hȩc non¬

Expanded text:
dimissi sunt. Fatemini ergo illos fidem tenuisse veriorem, dimissi sunt. Fatemini ergo illos fidem tenuisse veriorem, justioremque vitam, qui pro ea multo quam vos atrociora sustinere meruerunt; aut desinite vos inde jactare, quod multis detestabiles sitis: sed discernite quid sit persecutionem pati pro blasphemia, et persecutionem patiistarum patiamini. in uestris libris etiam atque etiam diligenter aduertite. Quam multi autem in nostra communione ueraciter faciunt ista sublimiora praecepta euangelica, de quorum specie fallitis inperitos! quam multi homines utriusque sexus ab omni concubitu puri atqcontinentes, quam multi rerum suarum distributores et relictores, quam multi jejuniis vel crebris, vel quotidianis, vel etiam incredibiliter continuatis, corpus servituti subjicientes! quam multae fraternae congregationes hil habentes proprium, sed omnia communia, et haec non
Abbreviated transcription (Latin):
dicõ si ꝓnomine xp̃i quo quomodo usurpato atq suscepto
qͥsqs patit᷑ p̃secutionẽ : lã etiã uerã fidẽ iustitiãq tenere
dicendus ẽ concedite ut ille sit fidĩ uerioris maiorisq uisti¬
tiȩ quẽ multo uob grauiona ꝑ pessũ potuerimꝰ ostendere.
Etmilia iã uob̃ nr̃oꝵ marty rũ occurrant. atq ipse p̃cipue cy prianꝰ.
cuiꝰ &i am litteris edocetꝰ qđ inxp̃m crediderit natũ ex uir¬
gine maria. ꝓhac ille fide qu̾a uos detestamini. usq ad gladi
ita graui usq morientib: faustus aut̃ conuictus uł confes¬
sus qđ manicheus. eẽt. cũ aliis non nulł secũ ad iudi
cendaẽ : in insulã relegatꝰ ẽ. qđ sua sponte qotidie
serui dĩ faciunt. sẽ a turbulento strepitu popłoꝵ¬
remouere cupientes : & unde publica t̾renoꝵ pͥnei¬
pũ uota. ꝑ indulgentiã solent relaxare dãpnatos.
Deniq non multo post. inde om̃s eadẽ sollennisorte

Expanded text:
dico: si pro nomine Christi quoquo modo usurpato atque suscepto dico: si pro nomine Christi quoquo modo usurpato atque suscepto quisquis patitur persecutionem, iam etiam ueram fidem iustitiamque tenere dicendus est, concedite, ut ille sit fidei uerioris maiorisque iustitiae, quem multo uobis grauiora perpessum potuerimus ostendere, et milia iam uobis nostrorum martyrum occurrant atque ipse praecipue Cyprianus, cuius etiam litteris edocetur, quod in Christum crediderit natum ei uirgine Maria. pro hac ille fide, quam uos detestamini, usque ad gladiita grauiusque morientibus. Faustus autem conuictus uel confessus, quod Manichaeus esset, cum aliis nonnullis secum ad cenda est, in insulam relegatus est: quod sua sponte quotidie servi Dei faciunt, se a turbulento strepitu popremovere cupientes; et unde publica terrenorum principum vota per indulgentiam solent relaxare damnatos. Denique non multo post inde omnes eadem solemni sorte
Abbreviated transcription (Latin):
esurientẽ & sitientẽ iticiã quã faustus inscriptissius non
addidit: Credo nesibi deesse uideret᷑. sieã seadhuc esurire
acsitire fateretur. Sed quã iusticiã isti esiriunt & sitiunt
quib: ꝑfecta iisticia erit dĩpnatis inglobo frĩb qui nichil
suo uitio peccauer̃. sed hostili tabe quo eos pat̾ misit in¬
expiabilit̃ infeccis in suꝑ triũ phare : Quomodo ꝑsecu¬
tiones &odia stinetis ꝓpt̃ iusticiã quib: hȩc sacrilega p̃¬
patiamini quur non cogitatis : Sed tanquã cȩcis fatiusq
lo gͥmini. iustitiȩ urẽ uelud magnũ cẽ. uultis inchciũ qđ
ob ꝓbria sustinetis ꝓsecutionẽ patimini: Porrositanto ẽ.
qͥsq iustior quanto grauiora ꝑpetit᷑. Omiteo dicere qued¬
dicere qđ uidere facillimũ ẽ. quã multo grauiora : uob̵ pati¬
ant᷑ aliis atq alis quib:q facinorib: flagicusq polluti : illud

Expanded text:
esurientem et sitientem iustitiam, quam Faustus in scriptis suis non esurientem et sitientem iustitiam, quam Faustus in scriptis suis non addidit, credo, ne sibi deesse uideretur, si eam se adhuc esurire ac sitire fateretur? sed quam iustitiam isti esuriunt et sitiunt quibus perfecta iustitia erit damnatis in globo fratribus, qui nihil suo uitio peccauerunt, sed hostili tabe, quo eos pater misit, inexpiabiliter infecti sunt, insuper triumphare? Quomodo persecutiones et odia sustinetis propter iustitiam, quibus haec sacrilegia prpatiamini, cur non cogitatis? sed tamquam caecis fatuisque loquamini, iustitiae uestrae uelut magnum esse uultis indicium, quod obprobria sustinetis persecutionemque patimini. porro si tanto est quisque iustior, quanto grauiora perpetitur — omitto dicere, quod uidere facillimum est, quam multo grauiora uobis patiantur aliis atque aliis quibusque facinoribus flagitiisque polluti — illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutiones & odia sustinentẽ ꝓpt̃ iustitiã. & dubitas
utrũ accipiã eugłm Si hoc ẽẽt iustũ eẽ. itificare seipsũ
uerb̵ sius uolass& incȩlũ homo iste. cũ hȩc loqueret᷑. Sed
ego indelicias fausti non inuebr. notas omib: auditorib:
manicheoꝵꝵ. &eis maxime qͥs ̃ romȩ : talẽ ꝓpono manichȩũ.
qualẽ c̃stantius requi rebat: Cũ illa p̃cepta exigebat im¬
pleri: non qualẽ indere nolebat. Etillũ tam̃ qͦmodo uide o
capciuus erubescat Quomodo mitẽ qͥ tantȩ auctoritati
euangelicȩ ma uult insultare quã credere. Quomodo
pacificũ qui naturã ipsã diuinã quads̃ẽ. quic qͥdẽ. qͥsolus
uere ẽ. ꝑpetuã pacẽ habere potius se non pritat : quomͦ
puro corde in quo tu multuant᷑ tã sacrilega &tã multa
figm̃ta : Iuomͦ lugentẽ nisi dñ captũ & ligatũ domnec
soluat᷑. & euadit ex quadã tam̃ parte decurtatꝰ. quȩ in
globo tenebrarũ apatie ligabit᷑ & non iugelit᷑: Quomꝰ¬

Expanded text:
ubitas, utrum accipiam euangelium? si hoc esset iustum esse, iustificare se ipsum, uerbis suis uolasset in caelum homo iste, cum haec loqueretur. sed ego in delicias Fausti non inuehor notas omnibus auditoribus Manichaeorum et eis maxime, qui sunt Romae: talem propono Manichaeum, qualem Constantius requirebat, cum illa praecepta exigebat inpleri, non qualem uideri nolebat. et illum tamen quomodo uideo pcredat nec captiuus erubescat? quomodo mitem, qui tantae auctoritati euangelicae mauult insultare quam credere ? quomodo pacificum, qui naturam ipsam diuinam, qua deus est quicquid est, qui solus uere est, perpetuam pacem habere potuisse non putat? quomodo puro corde, in quo tumultuantur tam sacrilega et tam multa figmenta ? quomodo lugentem, nisi deum captum et ligatum, donec soluatur et euadat ex quadam tamen parte decurtatus, quae in globo tenebrarum a patre ligabitur et non lugebitur? quom
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ quare ad hoc p̃uidic& genea logia dãpnata c̾o đsi
acciꝑe eugłm induob his c̃stat utdicis. genealogias
desertor argias militẽ. ettam̃ age ponamꝰ qr ita uis
duo hȩc parteseẽ fidĩ ꝑfectȩ quarũ una quidẽ est& in
uerbo idẽ fateri xpm̃ natũ. altera uero inoꝑe qđ est
obseruatio p̃ceptoꝵ. Videergo quã ardua ego & diffi¬
ciliorẽ m̃ partẽ elegerĩ. Tu uide qua leussimã & facilirẽ
nec inmerito plesadte confluitame refugit nestiens
utiq quia regnũ dĩ nonsit in uerbo se dininrtute.
Qud ergoe qđ me lacessi cdif filiorẽ fidĩ aggressum
partẽ tibiutin frrmo reliqui faciliorẽ sedego ad tribu¬
endã in qdđ salutẽ animas hanc partẽ fidĩ efficatiorẽ
nob̵ salutis eriatur occasio ex eius ore discamꝰ. quis hominũ
intrabit in regnũ tuũ xpẽ.: qui fecerit inquid uolun¬
tatẽ patris mei qui incȩł est : Nondix̃ quime ꝓfess fuerit¬

Expanded text:
mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi accipere euangelium in duobus his constat, ut dicis, genealogias desertor arguas militem. et tamen age, ponamus, quia ita uis, duo haec partes esse fidei perfectae, quarum una quidem constet in uerbo, id est fateri Christum natum, altera uero in opere, quod est obseruatio praeceptorum. uides ergo quam arduam ego et difficiliorem mihi partem elegerim; tu uide quam leuissimam et faciliorem. nec inmerito plebs ad te confugit. a me refugit, nesciens utique, quia regnum dei non sit in uerbo, sed in uirtute. quid ergo est, quod me lacessis, si difficiliorem fidei adgressus partem tibi ut infirmo reliqui faciliorem ? sed ego ad tribuendam, inquit, salutem animis hanc partem fidei efficaciorem nobis salutis oriatur occasio, ex eius ore discamus. quis hominum intrabit in regnum tuum, Christe? qui fecerit, inquit, uoluntatem patris mei, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm : Nonergo mirũ ẽ. iohannẽ baptistã in soił u
&eiꝰ itẽ auditis oꝑib quȩrere ad huc utrũ ppse eẽt xp̃s
cuidigne & merito iłs nec dignatꝰ qͥdẽ ẽ. renuntiare
qđ eẽt ipse. Sedoꝑarurs eadẽ illiquȩ iã dudũ andi¬
erat remandauit. cȩriuident surdi audient mortui
resurgunt. Etcȩtera . Qd ego quoq circate non in merito
fecerĩs ꝑroganti utrũ accipiã eugłm dixero. imiã enĩ
mea dimisi patrẽ matrẽ. uxorẽ filios aurũ argentũ man¬
ducare. bibere. delicias uoluptates. hocł ad inq̃ogata sitis
responsũ puta & beatũ te futurũ sunma non fueris scan¬
dalizat᷑. Sed non in qͥt acciꝑe eugłm hocsolũ ẽ. siqđ p̃cepit
facias. sedut etiã eredas om̃ib: quȩ ineo scriptas. Quorũ
cipis qr p̃cepta contẽpnis acꝑ hoc interĩ paressumus
donec discutiamꝰ & partes. Aut sitibi non p̃iudicat
p̃ceptoꝵ ista contẽptio ad ꝑfitendũ qr accipia s eugłm

Expanded text:
um? non ergo iam mirum est Iohannem Baptistam uiso Iesu et eius item auditis operibus quaerere adhuc, utrum ipse esset Christus, cui digne et merito Iesus nec dignatus quidem est renuntiare, quod esset ipse, sed opera rursus eadem illi, quae iamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti, utrum accipiam euangelium, dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum cipis, quia praecepta contemnis. ac per hoc interim pares sumus, donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias euangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
erroris me ista dicere quisquã. rep̃hendat: hoc dico talia s̃
ipsa pcepta manchei. utsiea non faciatis. deceptores : siauẽ
faciatis deceptisitis. Neque enĩ xp̃s uob p̾cepit utherbã
none uel latis. ne homicidiũ ꝑpecr&tis qui discipulos suos
ꝑsegetẽ transeuntes & esurientes uellere spicas salato
ñ pibiit unde coniuncer& et psentes uidȩos & futuros
mancheos. Illos qui asabato fiebat: illos quia fiebat: sed
plane manicheus pcepit ut ociosis manib: ur̃is. de oͥmicidiis
uiuatis alienis. Et illa quidẽ falsa s̃ homicidia : sedurã s̃uera.
cũ tali demorioꝵ doctrina miseras animas trucidatis. In ẽ.
tam̃ille hereticicꝰtyfus intolerabiłq suꝑbia. Uides in me
in quiđ xp̃i beatitudines illas quȩ eugłm fat᷑unt & int̃¬
rogas utrũ illud accipiã. Uides pauꝑ erẽ. uidesintẽ.¬

Expanded text:
erroris me ista dicere quisquam reprehendat, hoc dico: talia sunt erroris me ista dicere quisquam reprehendat, hoc dico: talia sunt ipsa praecepta Manichaei, ut si ea non faciatis, deceptores, si autem faciatis, decepti sitis. neque enim Christus uobis praecepit, ut herbam non euellatis, ne homicidium perpetretis, qui discipulos suos per segetem transeuntes et esurientes uellere spicas sabbato non prohibuit, unde conuinceret et praesentes ludaeos et futuros Manichaeos: illos, quia sabbato fiebat, illos, quia fiebat. sed plane Manichaeus praecepit, ut otiosis manibus uestris de homicidiis uiuatis alienis. et illa quidem falsa sunt homicidia, sed uestra sunt uera, cum tali daemoniorum doctrina miseras animas trucidatis. Inest tamen ille haereticus typhus intolerabilisque superbia. uides in me, inquit, Christi beatitudines illas, quae euangelium faciunt, et interrogas, utrum illud accipiam? uides paupere
Abbreviated transcription (Latin):
estancius modo iã fr̃ nr̃ catholic xp̃ianus qͥmultos
urm̃ romȩ indomũ suã congregauerat ꝓpt̃ implenda
p̃cepta manichȩi satis qͥdẽ uana &: nepta sedtam̃ quȩ
magna existimastis: qͥb: cũ urã infirmitas ceder& :
dispsi estis qͥsq iniuã suã: unde illi qui in eis ꝑdiunaro
uoluer̃ a urã societate scisma fecer & qi inmattis
dormiunt mattarii apellant᷑. A quoꝵ stratis longe
dissĩmiles fuer plumȩ fausti. & caprinȩ lodices qua
deliciarũ affluentia. non solũ mattarios fastidibat.
sed etiã domũ patris sui hominis pauꝑis mile uitam:
Auferte ergo ꝑdita simulationẽ si de morib: non uultis siltẽ
delieteris ur̃is nelingua urã cũ uita urã tanquã ille
pͥmꝰ homo cũ gente tenebrarũ mendacib: non elemitis
sed uerb pugnare uideat᷑. Sed ne in homines potiusnon
implentes ea quȩ sibi recipiunt᷑. quã in ipsa sectã uarussimꝗ

Expanded text:
Constantius, modo iam frater noster catholicus chrisConstantius, modo iam frater noster catholicus chrisomae in domum suam congregauerat propter inplenda praecepta Manichaei, satis quidem uana et inepta, sed tamen quae magna existimatis: quibus cum uestra infirmitas cederet, dispersi estis quisque in uiam suam. unde illi, qui in eis perdurare uoluerunt, a uestra societate schisma fecerunt, et quia in mattis dormiunt, Mattarii appellantur; a quorum stratis longe dissimiles fuerunt plumae Fausti et caprinae lodices, qua deliciarum adfluentia non solum Mattarios fastidiebat, sed etiam domum patris sui hominis pauperis Mileuitani. auferte ergo perditam simulationem, si de moribus non uultis, saltem de litteris uestris, ne lingua uestra cum uita uestra tamquam ille primus homo cum gente tenebrarum mendacibus non elementis, sed uerbis pugnare uideatur. Sed ne in homines potius non inplentes ea, quae sibi praecipiuntur, quam in ipsam sectam uanissimi
Abbreviated transcription (Latin):
cristiana pauꝑtate iactatis cũ xp̃ĩana caritate
Ait alio loco finis aut̃ p̃ceptiẽ. caritas. decorde so¬
puro & c̃scientia bona. a fide non ficta. Vnde
ergohabere potestis uerã caritatẽ exfide fita
surgentẽ : Aut quando uospigebit fidẽ urãm
fucare mendat᷑iis quando & pͥmũ hominẽ urm
cũ suis hostib: insuȩ naturȩ ueritate manentib:
nera passionis cicatrices resurrec tionis mentitũ
eẽ suadetis: Pinde uos xp̃o ur̃o ante pom uultis:
urm̃ sectari uultis. qͥs non in uoł caueat falsitatẽ . ut
in his quoque mandacis quȩ uos ĩplere dicitis non sit
nisi sola fallatia : quippecũ ansus sit faustus dicere
qđ aesi tonis nom porectis : Nisi forte idõ uerũ dixit.
qrꝰ nones in tonis sed & aurũ in arcelł & in saccuł habe¬
atis. nec rep̃ henderent᷑ ista in uob.: nisi qr̾ ꝓfitemini
aliud & aster uiuitis. Ad huc inreb humanis ẽ ille

Expanded text:
christiana paupertate jactatis, cum christiana charitate christiana paupertate jactatis, cum christiana charitate ait alio loco: Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Unde ergo habere potestis veram charitatem ex fide ficta surgentem? Aut quando vos pigebit fidem vestram fucare mendaciis, quando et primum hominem vestrum, cum suis hostibus in suae naturae veritate manentibus, nera passionis, cicatrices resurrectiesse suadetis P proinde uos Christo uestro anteponi uultis, stum uestrum sectari uultis, quis non in uobis caueat falsitatem, ut in his quoque mandatis, quae uos inplere dicitis, non sit nisi sola fallacia? quippe cum ausus sit Faustus dicere, quod aes in zonis non portetis — nisi forte ideo uerum dixit, quia non aes in zonis, sed et aurum in arcellis et in sacculis habeatis — nec reprehenderentur ista in uobis, nisi quia profitemini aliud et aliter uiuitis. adhuc in rebus humanis est ille