comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prant temptari. audiant quendã uirũ fortem ei¬
uitatis dĩ dicentẽ: Probame ds̃ & tempta me:
ure renes meos & cormeũ. Ut. doleant in tẽptati¬
onib uident petrũ flentẽ Ut giudeant in tẽpta¬
tionib audiunt iacobũ dicentẽ Omc̃ gaudiũ
existimatt fr̃s inci cum intẽptationes uarias in cide¬
ritis. Non solũ aũ ꝓpt̾ se ipsos his mouent᷑ affccti¬
b. uerũ etiam ꝓpt̾ cosquos libãre cupiunt Et ne
pereant metuunt. & dolent si pereant. & gaudent
si libẽntur. Illum qͥppe optimũ & fortissimũ uirũ.
qui in suis infirmitatib gloriat᷑. ut eũ potissimum
cõmemoremꝰ. qui in ecclãm xp̃i & gentib uenimꝰ.
doctorẽ gentiũ in fide & ueritatt qͥ & plus om̃ibꝰ suis

Expanded text:
uendam uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem g
Abbreviated transcription (Latin):
qui quod faciunt. ñ putant eẽ peocatum Ille
aũ scuiit Alioquin qͦmͦ uerũ erit. adam ñ est
seductꝰ : Sed in exꝑtꝰ diuinę se ueritatis in eo
falli potuit. ut ueniale creder& eẽ cõmissũ:
Ac ꝑ hoc quidem in eo quo mulier seducta est.
non ẽ ille seductꝰ .s cum fefellit. quomodo fue¬
rat udicandũ quod erat dicturꝰ. mulier quã
dedistimͥ. ipsa michi dedit. & manducaui Qͥd
ergo plurib Et si credendo ñ sunt ambo de¬
cepti peccando tam̃ ambo st̃ capti. & diaboli
aquos implicati:

Expanded text:
qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboli laqueis inplicati
Abbreviated transcription (Latin):
ranti pplõ ad idolũ fabricandũ non consensit in¬
ductus. s cessit obstructꝰ. nec salomonẽ credi¬
bile est crrore putasse idolis ẽc̃ seruiendũ. sed
blandiciis femineis ad illa sacrilegia fuisse cõ¬
pulsũ: ita credendũ t̃ illũ uirũ suȩ feminȩ.
uni unum. hominẽ homini. coniugẽ coniugi
ad legẽ dĩ trans grediendã. ñ tãꝗͣ uerũ loquen¬
ti credidisse seductũ. s sociali necessitudine pa¬
ruisse: Non enĩ frustra dix apłs. s adam non ẽ
seductꝰ. mulier aut̃ seducta ẽ: nuisi qr illa quod
aserpens loquutꝰ ẽ tamꝗͣ ucrũ eẽt accepit. ille
aũ ab unico noluit consortio dirimi. nec in cõmuꝰ¬
nione peccati. Nec ideo minꝰ reus: si sciens prudens¬
ñ ẽ scductꝰ. Nam utiq ipsũ ostendit: ubi dicit:
Perunũ hominẽ. peccatũ intrauit in mundũ.
Et paulopꝰ aꝑtiꝰ. In similitudine inquit p̃uari¬
cationis ade. Hos aũ seductos intelligi uoluit.

Expanded text:
ranti populo ad idolum fabricandum non consensit inranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homini, coniugem coniugi, ad Dei legem transgrediendam non tamquam uerum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit apostolus: Adam non est seductus, mulier autem seducta est, nisi quia illa quod ei serpens locutus est, tamquam uerum esset, accepit, ille autem ab unico noluit consortio dirimi nec in communione peccati; nec ideo minus reus, si sciens prudensNon est seductus; nam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit,
Abbreviated transcription (Latin):
dem suꝑbiã ad ̃ ͦsemet ipsum cusus. & quod am
qͥsi tyrannico fastu gaudere subditis. quã ec̃ sub¬
ditus ligens. de spaliparadiso cȩcidit. de ciuiꝰ lap¬
su sociorũq eiꝰ qͥ ex anglis dĩ anglĩ eiꝰ efecti sunt.
in libris huiꝰ oꝑis undecimo & duo decimo satis
in hominis sensũ serpere affectans. cui utiq stanti
qm̃ ipse ceciderat inuidebat. colubrũ in paradiso
corporali ubi cũ duob illis hominib masculo &
femina ammalia etiã terrestria oetera subdita &
innoxia uersabant᷑. animal scilic& lubricũ. & tor¬
tuosis amfractib mobile opi suo congruũ ꝑ quem
tantiorẽq naturã sp̃ali neqͥcia sibi subiecto &
tã qͣm instrum̃to abutens. fallaciam sermocinatꝰ
c̃femine. a parte scilic& inferiore illiꝰ humane co¬
pule incipiens. ut gridatĩ ꝑuenir& ad totũ. non
existimans uirũ facile eredulũ nec errando posse
decipi. s dũ alieno cedit errori: Sicut᷑ a a ron er¬

Expanded text:
dem superbiam a Deo ad semetipsum conversus, quodam quasi tyrannico fastu gaudere subditis, quam esse subditus eligens, de spirituali paradiso cecidit de cujus lapsu sociorumque ejus, qui ex Angelis Dei angeli ejus effecti sunt, in libris undecimo et duodecimo hujus in hominis, sensum serpere affectans, cui utique stanti, quoniam ipse ceciderat, invidebat, coluter in paradiso corporali, ubi cum duobus illis hominibus masculo et femina animalia etiam terrestria cetera subdita et innoxia versabantur, animal scilicet lubricum et tortuosis anfractibus mobile, operi suo congruum, per quem tantioremque naturam spiritali nequitia sibi subiecto et tamquam instrumento abutens fallacia sermocinatus est feminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron er
Abbreviated transcription (Latin):
ERu hisphilosophis qͦd istam uiiii
questionẽ deanimi ꝑturbationib attin&.
iam respondimꝰ in nono huiꝰ oꝑis libro
ostandentes eos ñ tam de reb ꝗͣ de uerb cupidiors
eẽ c̃tentionis qͣm ueritatis Apud nos aũ iuxta scrip¬
turas scãs sanãq doctrinã: ciue sc̃ę ciuitatis dĩ
in huiꝰ uite ꝑegrinatione scđdm dm̃ uiuentes. metu¬
unt. cupiuntq dolent gaudentq. Et qr rectꝰ
camor eoꝵ. istas om̃s affectiones rectas habent.
Metuunt poenã ȩt̾nam. cupiunt uita etnam. Do¬
lent in re: qr ipsi in semet ipsis ad huc ingemiscunt
adoptionẽ ex pectantes redemptionẽ corporis sui.
Baudent inspe. quia fiet sermo qui scriptꝰ ẽ Ab¬
sorta ẽ mors in uictoria: Item metuunt peccare.
cupiunt ꝑ seuerare. dolent in peccatis. gaudent in
oꝑib bonis. Ut enĩ metuant peccare. audiunt:
Q m habunddaũ in iquitas. refrigesc& caritas mul¬
toꝵ. Ut cupiant ꝑseuerare. audiunt qͥd scriptũ

Expanded text:
philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus attinet, jam respondimus in nono hujus operis libro, ostendentes eos non tam de rebus quam de verbis, cupidiores esse contentionis quam veritatis. Apud nos autem, juxta Scripturas sanctas sanamque doctrinam, cives sanctae civitatis Dei in hujus vitae peregrinatione, secundum Deum viventes, metuunt cupiuntque, dolent gaudentque; et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt vitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semetipsis adhuc ingemiscunt, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoriam. Item metuunt peccare, cupiunt perseverare, dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. Ut enim metuant peccare, audiunt: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Ut cupiant perseverare, audiunt quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
spextrint. quȩ potiꝰ exagitari ꝗͣ. conuelli possint. gar¬
rulitate ĩpudentissima. & quasi satirica uel inimica
leuitatt cohibebant suas nugas. & potiꝰ a prudentib
em̃dari. ꝗͣ laudari ab imprudentib: digant : Hã
siñ ad lib̾tatẽ uera dicendi. s ad licentiã maledicendi
tẽpꝰ expectant. ab sit ut eis ueniat. qͦd ait tulliꝰ de qͦdã
qͥ peccandi licentia felix appellabat᷑. Omiserũ ciupes¬
care licebat Unde qͥsqͥs ẽ qͥ maledicendi licentia felicẽ
se putat. multo erit felicior si hoc illi oĩnoñ liceat. cũ posst
deposita in anitate iactantiȩ etiã isto tẽꝑx tãqͣstudio c̃sulen¬
di qͥcqͥd uoluerit c̃tͣdicẽ & qͥtũ posst̃ ab eis qͦs c̃sulit amis
disputatione honeste gͣuit᷑ libẽ qͦd oportet audire:

Expanded text:
erspexerint, quae potius exagitari quam conuelli possint garerspexerint, quae potius exagitari quam conuelli possint garrulitate inpudentissima et quasi satyrica uel mimica leuitate, cohibeant suas nugas et potius a prudentibus emendari quam laudari ab inpudentibus eligant. Nam si non ad libertatem uera dicendi, sed ad licentiam maledicendi tempus expectant, absit ut eis eueniat quod ait Tullius de quodam, qui peccandi licentia felix appellabatur:s o miserum, cui peccare licebat! Unde quisquis est, qui maledicendi licentia felicem se putat, multo erit felicior, si hoc illi omnino non liceat, cum possit deposita inanitate iactantiae etiam isto tempore tamquam studio consulendi quidquid uoluerit contradicere et, quantum possunt, ab eis quos consulit amica disputatione honeste grauiter libere quod oportet audire.
Abbreviated transcription (Latin):
merositas ꝓsit. confutati atq conuicti conanturas¬
screre. ñ ꝓpter uitt p̃sentis utilitatẽ. sed ꝓpt̾ eam
quȩ pꝰmorit̃ futura c̃. colendos deos: Na istis qͥ ꝓptꝰ
amicitias mundi huiꝰ uolunt uana colere. & ñse ꝓmit¬
ti puerilib sensib conquerunt᷑. his .u. librissatis ar¬
bitror ẽt̃ responsũ. Quoꝵ tres pͥores cũ edidissẽ. &
in manib multoꝵ ẽt̃ cepissent. audiui quosdã nescio
ꝗͣͥ adũs cos responsionc̃ scribendo p̃narrare: Deinde
ad me ꝑlatũ c̃. qͦd iã scripserint. sed tẽpꝰ querant.
qͦ sine ꝑiculo possint edere. Qͦs ãmonco. ñ optent. qͦd
cis ñ expedit. Facile c̃ enĩ ciuiꝗͦ. uideri respondisse.
qr tacere nolucrit: Aut qͥd c̃ loqciꝰ uanitate: Que ñ
ideo potest qͦd ueritas: quia si uolucrit. etia plus po¬
test clamare qͣ. ueritas S considerent omã diligent̃
& si forte sinc studio partium uidicantes. talia ẽc̃ ꝑ¬

Expanded text:
icti conantur adserere non propter uitae praesentis utilitatem, sed propter eam, quae post mortem futura est, colendos deos. Nam istis, qui propter amicitias mundi huius uolunt uana colere et non se permitti puerilibus sensibus conqueruntur, his quinque libris satis arbitror esse responsum. Quorum tres priores cum edidissem et in multorum manibus esse coepissent, audiui quosdam nescio quam aduersus eos responsionem scribendo praeparare. Deinde ad me perlatum est, quod iam scripserint, sed tempus quaerant, quo sine periculo possint edere. Quos admoneo, non optent quod eis non expedit. Facile est enim cuiquam uideri respondisse, qui tacere noluerit. Aut quid est loquacius uanitate? quae non ideo potest quod ueritas, quia, si uoluerit, etiam plus potest clamare quam ueritas. Sed considerent omnia diligenter, et si forte sine studio partium iudicantes talia esse p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratã. quã peccando timer& iratã : Hȩc ille
secũ & siqua similia quȩ cõmemorare longũ est:
bona oꝑa tulit. ex isto temꝑali uapore cuius lib&
culminis & sublimitatis humane. quoꝵ oꝑum mer¬
ces ẽ ȩtna felicitas. cuiꝰ dator c̃ ds solus ueracit᷑ piꝰ
Cetã uͦ utȩ huiꝰ uł fastigia. uł subsidia. sic̾ ipsum
mundũ. lucc̃. auras. t̾ras. aquas. fructꝰ. ipsiꝰq ho¬
minis animã. corpꝰ. sensus. m̃tem. uitã. bonis ma¬
lisq largitur: In qͥb ẽ etiã quȩ̨lib& imꝑii magni¬
tudo. quã ꝓtẽpoꝵ gub̃natione dispensat. Procnde
iã etiã illis respondendum eẽ uideo. qͥ manifestissi¬
mis documtis. qͥb: ostendit᷑ qͦd ad ista tẽꝑalia quȩ so

Expanded text:
prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille prostratam, quam peccando timeret iratam? Haec ille secum et si qua similia, quae commemorare longum est, bona opera tulit ex isto temporali uapore cuiuslibet culminis et sublimitatis humanae; quorum operum merces est aeterna felicitas, cuius dator est Deus solis ueraciter piis. Cetera uero uitae huius uel fastigia uel subsidia, sicut ipsum mundum lucem auras, terras aquas fructus ipsiusque hominis animam corpus, sensus mentem uitam, bonis malisque largitur; in quibus est etiam quaelibet imperii magnitudo, quam pro temporum gubernatione dispensat. Proinde iam etiam illis respondendum esse uideo, qui manifestissimis documentis, quibus ostenditur, quod ad i
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã priuatas inunicicias ualcre ꝑmisit Bella
ciuilia ñ sic̃ cinna. & mariꝰ. & silla. & alii tales. nec
finita finire uoluer̃: s magis doluit exorta. quã
mis legib aduersus impios laboranti ȩccłȩ subue¬
nire. quã ualens hereticꝰ fauens arrianis uehement᷑
afflixerat. cuiꝰ ecclẽ se menbrũ eẽ. magis ꝗͣ. int̾ris reg¬
nare gaudebat: Simulachragentiũ ubiq euerten¬
da p̃cepit. satis intelligens nec terrena munera in de¬
monioꝵ. sed in dĩ ueri posita eẽ potestate Quid
aut̃ fuit religiosa eiꝰ humilitate mirabiliꝰ. ꝗͣ do inthes¬
salonicensiũ grauissimĩ scdus. cuiiã ep̃is int̾ceden¬
tib ꝓmiserat indulgentiã: tu multu quorundã qui
ci coherebant uindicare cõpulsus ẽ: & ecdesiastica
coercitꝰ disciplina. sic egit penitentiã. ut imꝑatoriam
celsitudinc̾ ꝓ illo popłs orans. magis fler& uidendo

Expanded text:
uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella uictoriam priuatas inimicitias ualere permisit. Bella ciuilia non sicut Cinna et Marius et Sylla et alii tales nec finita finire uoluerunt, sed magis doluit exorta quam mis legibus aduersus inpios laboranti ecclesiae subuenire, quam Valens haereticus fauens Arianis uehementer adflixerat; cuius ecclesiae se membrum esse magis quam in terris regnare gaudebat. Simulacra gentilium ubique euertenda praecepit, satis intellegens nec terrena munera in daemoniorum, sed in Dei ueri esse posita potestate. Quid autem fuit eius religiosa humilitate mirabilius, quando in Thessalonicensium grauissimum scelus, cui iam episcopis intercedentibus promiserat indulgentiam, tumultu quorundam, qui ei cohaerebant, uindicare conpulsus est et ecclesiastica cohercitus disciplina sic egit paenitentiam, ut \'imperatoriam celsitudinem pro illo populus orans magis fleret uidendo
Abbreviated transcription (Latin):
certꝰ oppressit: Contra cuiꝰ robustissimũ exercitum:
magis orando ꝗͥ feriendo pugnauit Milites nob̾
qͥ aderant retuler̃. extorta sibiet᷑ demanib quetũq
tatissime raper&. uerum etiam ipsoꝵ tela in eoꝵ cor¬
pora retorquer& Unde & pocta claudianꝰ quã¬
uis a xp̃i nominc alienꝰ. in eiꝰ tam̾ laudib dixit:
ti ueniunt ad classica uenti: Hictor aut̃ sicut cre¬
diderat & p̃dixerat. iouis simulachra quȩ ad uersus
eũ fuerant. nescio qͥb ritib uelut consecrata. & in al¬
pib constituta deposuit. eoꝵq fulmina quod aure¬
a fuissent ioc antib quod illa letitia ꝑmittebat curso¬
benigneq donauit: Inimicoꝵ suoꝵ filios quos non¬
ipsius iussu. sed belli abstulerat impetu. etiam non¬
dũ xpãnos ad ȩcclãm confugientes. xpãnos hacoc¬
casione fieri uoluit. & xp̃ana caritate dilex̾: Nec
pͥuauit cos reb sed aux honorib. In neminẽ post

Expanded text:
certus oppressit, contra cujus robustissimum exercitum certus oppressit, contra cujus robustissimum exercitum magis orando, quam feriendo pugnavit. Milites nobis, qui aderant, retulerunt, extorta sibi esse de manibus quaecumque aciebantur, concitatissime raperet, verum etiam ipsorum tela in eorum corpora retorqueret. Unde et poeta Claudianus, quamvis a Christi nomine alienus, in ejus tamen laudibus dixit: ti veniunt ad classica venti! Victor autem, sicut crediderat et praedixerat, Jovis simulacra, quae adversus eum fuerant nescio quibus ritibus velut consecrata, et in Alpibus constituta, deposuit: eorumque fulmina, quod aurea fuissent, jocantibus quod illa laetitia permittebat Cursobenigneqipsius iussu, belli abstulerat impetus, etiam nondum Christianos ad ecclesiam confugientes, Christianos hac occasione fieri uoluit et Christiana caritate dilexit, nec priuauit rebus et auxit honoribus. In neminem post
Abbreviated transcription (Latin):
opib nullo negocio posset austrre. silatiꝰ regnandi
cupiditate. magis quã benefaciendi caritate flagra¬
r& Unde potiꝰ serͣuata eiusiꝑatoria dignitate susceptũ.:
ipsa humanitate & gr̃a consolatꝰ e Dende cũ maxi¬
mũ terribilẽ faccr& ille successus. hic in angustus curarũ
suarũ ñ ẽ lapsus ad curiositates sacrilegas atq illicitas.
sed ad iohannc̃ in egypti heremo constitutũ. quẽ dĩ
seruũ ꝓphetandi sp̃u p̃ditum fama crebrescente didice¬
rat misit: atq ab eo nuntium uictorię certissimum ac¬
cepit Mox tyranni maximi extinctor. ualentinianũ
puerũ imꝑui sui partib unde fugatꝰ fucrat. cũ mise¬
ricordissima ueneratione restituit᷑. eoq suic ꝑ insidias
siue aliqͦ pacto uł casu ꝓoxime extincto. alium tẏranmũ
eugenium qui in illiꝰ imꝑatoris locũ ñ legitime fuc¬
rat subrogatꝰ. accepto rursus ꝓpħico responso. fide

Expanded text:
opibus nullo negotio posset auferre, si latius regnandi opibus nullo negotio posset auferre, si latius regnandi cupiditate magis quam benefaciendi caritate flagraret; unde potius eum seruata eius imperatoria dignitate susceptum ipsa humanitate et gratia consolatus est. Deinde cum Maximum terribilem fasuarum non est lapsus ad curiositates sacrilegas atque illicitas, sed ad Joannem in Aegypti eremo constitutum, quem Dei servum prophetandi spiritu praeditum fama crebrescente didicerat, misit; atque ab eo nuntium victoriae certissimum accepit. Mox tyranni Maximi exstinctor Valentinianum puerum imperii sui partibus, unde fugatus fuerat, cum misericordissima veneratione restituit: eoque sive per insidias, sive quo alio pacto vel casu proxime exstincto, alium tyrannum Eugenium, qui in illius imperatoris locum non legitime fuerat subrogatus, accepto rursus prophetico responso, fide
Abbreviated transcription (Latin):
niusũ orbẽ romanũ unꝰ axgꝰtus tenuit. & defendit:
Nã in ministrandis & gerendis bellis. uictoriosissimꝰ fuit:
ni felicitatẽ mereretur. cũ ꝓpt̾ uitã ȩttrnã esset debeat
qͥsq xp̃anꝰ. iouinianũ multo citiꝰ quã uilianũ abstulit.
gracianũ ferro tẏrannico ꝑmisit inttrimi. longe qͥdẽ
mitiꝰ ꝗͥ magnũ pompeiũ. colentẽ uelut romanos deos.
Nã ille uindicari a catone ñ potuit. quc̃ ciuilis belli qͦ¬
dã mͦ heredẽ reliquerat. Iste aut̃ ꝗͣ uis piȩ anmȩ solacia
taliañ reqͥrant. a theodosio uindicatꝰ ẽ: quc̃ regni par¬
ticipc̃ fecerat. cũ paruulũ habera & frẽm. Aiudior fi¬
de societatis. quã nimię potestatis. Unde & ille ñ solũ
uiuo seruauit quã debebat fidẽ: uerũ etiã pꝰ ciꝰ mortẽ
pulso ab ciꝰ int̾fectore maximo. ualentinianũ ciꝰ par¬
pillũ pat̾no custodiuit affecty. Quc̃ destitutũ om̃ib

Expanded text:
niversum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; niversum orbem Romanum unus Augustus tenuit et defendit; in administrandis et gerendis bellis victoriosissimus fuit; ut feliesse Christianus: Iouianum multo citius quam Iulianum abstulit; Gratianum ferro tyrannico permisit interimi, longe quidem mitius quam magnum Pompeium colentem uelut Romanos deos. Nam ille uindicari a Catone non potuit, quem ciuilis belli quodam modo heredem reliquerat; iste autem, quamuis piae animae solacia talia non requirant, a Theodosio uindicatus est; quem regni participem fecerat, cum paruulum haberet et fratrem, auidior fidae societatis quam uiuo seruauit quam debebat fidem,_ uerum etiam post eius mortem pulsum ab eius interfectore Maximo Valentinianum eius parpillum, paterno custodiuit adfectu, quem destitutum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib pͣuis. quã quib lib& gentib ĩꝑare. Et si hȩx
felicitatis ȩternȩ. si ꝓ suis peccatis. humilitatis. & miscratio¬
nis. & orationis sacrificium dõ suo uero. immolare ñ ne¬
glegunt. tales xp̃anos imꝑatores dicimꝰ ẽc̃ felices. inte¬
i spe. postea re ipsa futuros. cũ id quod expectamꝰ ad
am bonꝰ dsꝰ ne homines qͥ eũ
crederent ꝓpt̾ ȩt̃nam uitam colendũ has subli¬
mitates & regna existimarent posse neminem con¬
scqͥ ñ demonib supplic&. qͦd hi sp̃c intalib multũ uale¬
rent. constantinũ ĩꝑatorẽ ñ supplicantẽ demonib. sed
ipsũ uerũ dm̃ colentẽ tantis t̾renis ĩpleuit muncrib.
ꝗͣ ta obtare nullꝰ iudera. Cui etiam condere ciuitatẽ
romano ĩꝑiosociã. uelut ipsiꝰ rome filiã. sed sinc aliqͦ
demonx tẽplo simulachroq concessit:. Diu imꝑauit. u¬

Expanded text:
cupiditatibus quam quibuslibet gentibus imperare. Et si haec cupiditatibus quam quibuslibet gentibus imperare. Et si haec felicitatis aeternae; si pro suis peccatis humilitatis et miserationis et orationis sacrificium Deo suo uero immolare non neglegunt. Tales Christianos imperatores dicimus esse felices interim spe, postea re ipsa futuros, cum id quod expectamus adam bonus Deus, ne homines, qui crederent propter aeternam uitam colendum, has sublimitates et regna terrena existimarent posse neminem consequi, nisi daemonibus supplicet, quod hi spiritus in talibus multum ualerent, Constantinum imperatorem non supplicantem daemonibus, sed ipsum uerum Deum colentem tantis terrenis inpleuitcivitatem Romano imperio sociam, velut ipsius Romae filiam, sed sine aliquo daemonum templo simulacroque concessit. Diu imperavit, u
Abbreviated transcription (Latin):
torts demonũ acciꝑc meruer̃. qͥ non ꝑtinent ad regnũ
ista qui in ex crederent. uelut summa bona desidera¬
rent. Sed felices eos dicimꝰ si uiste imꝑant. si int̾ linguas
sublimit᷑ honorantiu. & obsequia nimis humilit̾ salutan¬
tiũ. ii extollant᷑. sed sc ẽt̾ homines meminerint. Si suã
potestatt̃ ad dĩ cultũ maxime dilatantũ macstati eiꝰ fa¬
mulã faciunt. si dm̃ timcnt. diligunt. colunt. si plus
amant illud regnũ ubi non tument habert consortes
sitardiꝰ uindicant. facile ignoscunt: si eandẽ uindictã
ꝓnecessitatt regendȩ tuendeq rei publice. ñ ꝓ saturan¬
disinimiciciarum odiis exercent. si eandẽ ueniã ñ adim¬
punitatt̃ iniqͥtatis. sed ad spem correctionis indulgent.
si qͦd asperc coguntur plerumq discernere miscdẽ le¬
nitate & bencficioꝵ largitatt compessant. siluxuria tan¬
to eis castigatior quanto posset ẽt̾ libcrior. simalunt

Expanded text:
tores daemonum accipere meruerunt, qui non pertinent ad regnum tores daemonum accipere meruerunt, qui non pertinent ad regnum ista qui in eum crederent uelut summa bona desiderarent. Sed felices eos dicimus, si iuste imperant, si inter linguas sublimiter honorantium tium non extolluntur, et se homines esse meminerint; si suam potestatem ad Dei cultum maxime dilatandum majestati ejus famulam faciunt; si Deum timent, diligunt, colunt; si plus amant illud regnum, ubi non timent habere consortes; si tardius vindicant, et ignoscunt; si eamdem vindictam pro necessitate regendae tuendaeque reipublicae, non pro saturandis inimicitiarum odiis exserunt; si eamdem veniam non ad impunitatem iniquitatis, sed ad spem correctionis indulgent; si quod aspere coguntur plerumque decernere misericordiae lenitate et beneficiorum largitate compensant; si luxuria tanto eis castigatior, quanto posset esse liberior; si malunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cont̾ omẽm con suc tudinem gestoꝵ ante belloꝵ ad
loca scã confugientis. xp̃anc religionis reuerentia to¬
eretur. ipsisq demonib. atq impioꝵ sacrificioꝵ ritib
no. ut longe atrocius bellum cum eis. ꝗͣ cũ hominib
gerert uiderent᷑. Ita uerꝰ dñs. gubnatorq rerũ. & ro¬
manos cũ misedã flagellauit. & tam in credibilit̃ uictis
supplicatorib demonũ. nec sanc saluti itrũ p̃sentiũ ne¬
cessaria et sacrificia illa monstrauit. ut ab his qͥñ ꝑuica
sentes necessitates uera religio deserat᷑. & magis et̾ne uitȩ
fidelissima expectatione teneatur: Neq enĩ nos xp̃anos¬
quosdã imꝑatores ideo felices dicimꝰ. quia uł duitus im
hostes rei publice domuer̃. uł in imicos ciuies. aduersũ sc̃
in surgentes & cauere & oppͥmere potuer̃. Hȩc & alia
uite huiꝰ erumnosȩ. uł munera uł solatia qͥdam etiã cul¬

Expanded text:
qui contra omnem consuetudinem gestorum ante bellorum ad qui contra omnem consuetudinem gestorum ante bellorum ad loca sancta confugientes Christianae religionis reuerentia tuerentur ipsisque daemonibus no, ut longe atrocius bellum cum eis quam cum hominibus gerere uiderentur; ita uerus dominus gubernatorque rerum et Romanos cum misericordia flagellauit, et tam incredibiliter uictis supplicatoribus daemonum nec saluti rerum praesentium necessaria esse sacrificia illa monstrauit, ut ab his qui non persentes necessitates uera religio deseratur, et magis aeternae uitae fidelissima expectatione teneatur. CAPUT Xquosdam imperatores ideo felices dicimus, quia vel diutius hostes reipublicae domuerunt, vel inimicos cives adversus se insurgentes et cavere et opprimere potuerunt. Haec et amunera uel solacia quidam etiam cul
Abbreviated transcription (Latin):
set. quia cottidianis sacrificiis placębat atq inuitabat
deos. quod romanos facere xp̃ana religio ñ sinebat :
Nã ꝓpinquante iam illohis locis. ubi nuto summe maics¬
tatis oppressus c̃: cũ eiꝰ fama ubiq crebrescer&. nobis¬
hoc apud Rartaginẽ dicebatur. hoc credere. hoc spar¬
gere. iactare paganos qͦd ille diis amicis. ꝓtegentib &
opitul antib quib cottidic immolarc ferebatur. uinci
omino ñ posset ab eis. qͥ talia diis romanis sacra non fa¬
cerent. nec fieri a qͦꝗ̃ ꝑmiterent. Et ñ agunt miseri
gr̃as tantȩ miscdẽ dĩ. qui cũ statuiss& irruptione bar¬
barica grauiora pati dignos mores hominũ castigare.
indignationc̃ suã tanta mansuetudine tc̃ꝑauit. ut il¬
lũ primo facer& mirabilit̾ uinci. ne ad infirmoꝵ ani¬
mos cuertendos glã darct᷑ demonib quib eum suppli¬
car& constabat: Ocinde abhis barbaris roma caꝑet᷑.

Expanded text:
set, quia cottidianis sacrificiis placabat adque inuitabat set, quia cottidianis sacrificiis placabat adque inuitabat deos, quod Romanos facere Christiana religio non sinebat? Nam propinquante iam illo his locis, ubi nutu summae maiestatis obpressus est, cum eius fama ubique crebresceret, nobis aput Carthaginem dicebatur, hoc credere spargere iactare paganos, quod ille dis amicis protegentibus et opitulantibus, quibus immolare cottidie ferebatur, uinci omnino non posset ab eis, qui talia dis Bomanis sacra non facerent nec fieri a quoquam permitterent. Et non agunt miseri gratias tantae misericordiae Dei, qui cum. statuisset inruptione barbarica grauiora <pati> dignos mores hominum castigare, indignationem suam tanta mansuetudine temperauit, ut illum primo faceret mirabiliter uinci, ne ad infirmorum animos euertendos gloria daretur daemonibus, quibus eum supplicare constabat; deinde ab his barbaris Roma caperetur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos tam̃ nr̃a memoria. retentissimo temꝑe.
ds̃ mis erabilit̾ & misericordit᷑ fecit. ñ cũ grã¬
rũ actione cõmemorant. sed quanty in
ipsis ẽ omĩum si fieri potest hominũ obliuione sepe¬
lirt conantur: Qͦd a nobis si tacebit᷑: similit̾ erimꝰ in¬
ꝗti: Cũ radagaisus rex gothoꝵ agmine ingenti
& in mani iã in urbis uicina constitutꝰ. romanisce¬
uicib imminer&: uno dic tanta celeritate sic uicꝰ
T̃: ut ne uno qͥdem ñ dicã extincto. sed uulnerato ro¬
manoꝵ multo ampliꝰ quã centũ miliũ ꝓsternerctur
eiꝰ exercitꝰ. atq ipse mox captꝰ. pena debita necaret᷑:
Nam si ille tã impiꝰ cũ tantis & tã impiis copiis romã fu¬
isset ingressus. cui peꝑcisset: Quib honorẽ locis mas¬
tyrũ detuliss&: Inqua ꝑsona dm̃ timer&: Cuius
non sangumẽ fusum. cuiꝰ pudiciciã uell& in tactã : As
autẽ isti ꝓduis sius uoces haberent. quanta insultatione
iactarent. quod ideo uelle uicisset. ideo tanta potuis¬

Expanded text:
memoria recentissimo tempore Deus mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione commemorant, sed, quantum in ipsis est, omnium si- fieri potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex Gothorum, agmine ingenti et inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate sic uictus est, ut ne uno quidem non dicam extincto, sed uulnerato Romanorum multo amplius quam centum milium prosterneretur eius exercitus adque ipse mox captus poena debita necaretur. Nam si ille tam inpius cum tantis et tam inpiis copiis Romam fuisset ingressus. cui pepercisset? quibus locis martyrum honorem detulisset? in qua persona Deum timeret? cuius non sanguinem fusum, cuius pudicitiam uellet intactam? Quas autem isti pro dis suis uoces haberent, quanta insultatione iactarent, quod ille ideo uicisset, ideo tanta potuis
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidẽ genꝰ earũ ꝑ successionẽ ꝓpaginis
durare ꝑhibetur. ñ mutatis hominib factas
s subtractis credo fuisse sub positas : sic̃ cerua
ꝓ iphigenia regis agamennonis filia Neq
eni demonib udicio dĩ ꝑ missis huiꝰ modi p̃s¬
tigiȩ difficiles et̃ potuer̃: S qr illa uirgopos¬
cognitũ ẽ: socii uͦ diomedis qr nusꝗͣ subito cõpa¬
ruer̃. & postea nullo loco apparuer̃. ꝑdentib
eos ultorib anglis malis. in eas aues quȩ ꝓ illis
sunt occultȩ ex aliis locis ubiẽ hoc genꝰ auium
ad ealoca pducte ac repente subpositȩ: credun¬
t᷑ ee c̃uersi Qdaũ diomedes tẽplo aquã ros¬
tris affer̃ & asꝑgunt. & quod blandumtur greci¬
genis atq alienigenas ꝑsequunt᷑ mirandũ non
ẽ fieri demonũ instinctu. quoꝵ int̾ ẽ ꝑsuadere
dm̃ factũ eẽ diomeden ad decipiendos homines.
ut falsos deos cum ueri dĩ in iuirias multos colant

Expanded text:
quando quidem genus earum per successionem propaginis quando quidem genus earum per successionem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agamemnonis filia. Neque enim daemonibus iudicio Dei permissis huius modi praestigiae difficiles esse potuerunt; sed quia illa uirgocognitum est. Socii vero Diomedis quia nusquam subito comparuerunt, et postea nullo loco apparuerunt, perdentibus eos ultoribus angelis malis, in eas aves quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus avium, ad ea loca perductae ac repente suppositae, creduntur esse conversi. Quod autem Diomedis in templum aquam rostris afferunt et aspergunt, quod blandiuntur Graecigenis, alienigenas persequuntur, mirandum non est fieri daemonum instinctu, quorum interest persuadere deum factum esse Diomeden ad decipiendos homines, ut falsos deos cum ueri Dei iniuria multos colant
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei sua somia uidebantur Indicauit & aliꝰ
se domui suę ꝑ noctẽ antequã reqͥescer& ui¬
disse uenientẽ ad se philosophũ quendã sibi
notissimũ. sibi ꝙꝰ exposuisse ñ nulla platonica
que antea rogatꝰ exponere noluiss&. Et cũ ab
eodẽ phiosopho quesitũ fuiss&. cur in domoeiꝰ
fecerit. qͦd in domo sua petenti negauerat. ñ feci
inquit si me fecisse sonniaui Ac ꝑhoc alte¬
ni ꝑ unagitiẽ phantasticã exibi tũ ẽ uigilan¬
ti qd alter uidit in sõnis: Hec ad nos ñ quib:¬
cũ ꝙ qͥlib credere putaremꝰ in dignũ s eis
referentib ꝑuenerunt. quos nob̾ ñ existima¬
remꝰ fuisse mentitos. ꝓ inde quod homines di¬
cuntur mandatũq e litteris. adus uł potius
demonib arcadib in lupossolere conuerti.
& qͦd carminib circe socios mutauit ulixi
scdm̃ istũ modũ mͥ uidetur fieri potuisse qͣ
dixi.si tam̃ factũ ẽ. Diomedeas aut̃ uoluchies

Expanded text:
men ei sua somnia uidebantur. Indicauit et alius men ei sua somnia uidebantur. Indicauit et alius se domi suae per noctem, antequam requiesceret, uidisse uenientem ad se philosophum quendam sibi notissimum sibique exposuisse nonnulla Platonica, quae antea rogatus exponere noluisset. Et cum ab eodem philosopho quaesitum fuisset, quur in domo eius fecerit, quod in domo sua petenti negauerat: "Non feci, inquit, sed me fecisse somniaui." Ac per hoc alteri per imaginem phantasticam exhibitum est uigilanti, quod alter uidit in somnis. Haec ad nos non quibuscumque, qualibus credere putaremus indignum, sed eis referentibus peruenerunt, quos nobis non existimaremus fuisse mentitos. Proinde quod homines dicuntur mandatumque est litteris ab dis uel potius daemonibus Arcadibus in lupos solere conuerti, et quod Carminibus Circe socios mutauit Ulixi, secundum istum modum mihi uidetur fieri potuisse, quem dixi, si tamen factum est. Diomedeas autem uolucres,
Abbreviated transcription (Latin):
corporcis hominissensib ad alioꝵ sensũ nescio qͣ
in effabili mͦ figura corporea posse ꝑduci: etaut
corpora ipsa hominũ alicubi iaceant uiuentia
quidem s multo grauius atq uehementiꝰ q̃ sõno
sius sensib obseratis. fantasticũ aũ illud ueluti
corporatũ in alicuiꝰ animał effigie appareat sen¬
sib alienis. tałq etiam sibi et̃ homo uideatur
sic̃ alussibi uideri posset᷑ sominis. & portare onera:
Que onera siuera sunt corpora portantur a
demonib ut illud ant᷑ hominib: . partĩ uera
onerũ corpora. partĩ iumentoꝵ falsa cernentib
Nã quidã nomine p̃stantius patri contigisse
indicabat. ut uenenũ illud ꝑ cascum in domo
sua sumer&. & ucoꝵ in lecto suo quasi dor¬
miens. qͥtam̃ nullo modo poterat ex citari
Post aliqͦd aut̃ dies eum euigilasse dicebat. &¬
quasi somnia narrasse quę passus est: caballũ se
scilic& factũ. annonã int̾ alia umenta bauilassẽ

Expanded text:
corporeis hominis sensibus ad aliorum sensum nescio quo corporeis hominis sensibus ad aliorum sensum nescio quo ineffabili modo figura corporea posse perduci; ita ut corpora ipsa hominum alicubi iaceant, uiuentia quidem, sed multo grauius adque uehementius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud ueluti corporatum in alicuius animalis effigie appareat sensibus alienis talisque etiam sibi esse homo uideatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; quae onera si uera sunt corpora, portantur a daemonibus, ut inludatur hominibus, partim uera onerum corpora, partim iumentorum falsa cernentibus. Nam quidam nomine Praestantius patri suo contigisse indicabat, ut uenenum illud per caseum in domo sua sumeret et iaceret in lecto suo quasi dormiens, qui tamen nullo modo poterat excitari. Post aliquot autem dies eum uelut euigilasse dicebat quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se scilicet factum annonam inter alia iumenta baiulasse
Abbreviated transcription (Latin):
Ec uel falsa sunt. uł tã inusitata.¬
Eut merito ñ credantur: Firmissime
tam̃ credendũ ẽ omĩpotentẽ dm̃ pos¬
se om̃a facere quȩ uoluerit. siue iuindicando
siue p̃stando: nec demones aliquid oꝑari scdm̃
natuit suç potentia qr & ipsa anglica cre¬
atura ẽ licet ꝓpͥo uiciosit maligna . nͥ qͦd
ille ꝑmiserit. cuiꝰ uidicia occulta sunt mul¬
ta. iniusta nulla Nec sane demones
naturas creant. si aliquid tale faciunt de qua¬
lib factis ista uertitur questio s specietenꝰ que
auers dõ sunt creata cõmutant. ut uideant᷑
eẽ quod ñ sunt Non itaq solũ animũ. sed
nec corpꝰ quidem ulla racione crediderim de¬
monũ arte uł potestate in bestiarũ menbra
& liniamenta bestialia ueracit᷑ posse conuer¬
It s phantasticũ hominis qͦd etiã cogitando
siue sõniando ⁊ rerũ innumerabilium gene¬
rauariat᷑. & cũ corpꝰ nonsit. corpoꝵ tam̃ similes
mira celeritate formas capit. sopitis aut opp̃ssis

Expanded text:
ec uel falsa sunt uel tam inusitaut merito non credantur. Firmissime tamen credendum est omnipotentem Deum posse omnia facere quae uoluerit, siue uindicando siue naturae suae potentiam quia et ipsa angelica creatura est, licet proprio uitio sit maligna nisi quod ille permiserit, cuius iudicia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane daemones naturas creant, si aliquid tale faciunt, de qualibus factis ista uertitur quaestio; sed specie tenus, quae a uero Deo sunt creata, commutant, ut uideantur esse quod non sunt. Non itaque solum animum, sed ne corpus quidem ulla ratione crediderim daemonum arte uel potestate in membra et liniamenta bestialia ueraciter posse conuerti, sed phantasticum hominis, quod etiam cogitando siue somniando per rerum innumerabilia genera uariatur et, cum corpus non sit, corporum tamen similes mira celeritate formas capit, sopitis aut obpressis
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illã. cuiuni c̃iuguũ futuri fidẽ fecerat Que
cũ eẽt sterilis. ancillam suã de qͥ filios ipsa susciꝑet
marito dedit: Qͦd etiã maior soror eiꝰ quãuis peꝑis¬
set imitata: qm̃ multiplicare ꝓlẽ cupibat effecit:
Nullã iacob legit᷑ petisse p̃t̃ unã. nec usus plurimis
nͥgignende ꝓlis officio. c̃iugali uire seruato. ut
neꝙͣ hoc facer& nͥ uxores eꝰ id fieri flagitassent. qͦ
corporis uiri sui. habebant legitimã potestatem:
Benuit gͦ xiͦi. filios. & unã filiam. ex uͦii mulic¬
rib. Deinde ingressus ẽ in egiptũ ꝑfiliũ suum

Expanded text:
etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa susciperet, marito dedit; quod etiam maior soror eius, quamuis peperisset, imitata, quoniam multiplicare prolem cupiebat, effecit. Nullam Iacob legitur petisse praeter unam, nec usus plurimis nisi gignendae prolis officio, coniugali iure seruato, ut neque hoc faceret, nisi uxores eius id fieri flagitassent, quae corporis uiri sui habebant legitimam potestatem. Genuit ergo duodecim filios et unam filiam ex quattuor mulieribus. Deinde ingressus est in
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ adorauit eundẽ lapidẽ. uł ei sacrificaũ
tione. ꝓfecto figuratũ ẽ hic aliquid. quod ad
magnũ ꝑtineat sacram̃tũ Scalã uͦ istã intel¬
ligitur ipse saluator nobis in memoriã reuo¬
care in euuangłio. ubi cũ dixisset de natha
codẽ loco ait: A men am̃ dico uob uidebitis celum
aꝑtũ & anglos dĩ ascendentes & descendentes suꝑfili
ũ. Perrex gͦ iacob in mesopotamiã. ut inde accipe¬
r& uxorẽ. Unde aũ illi accidero& iiͦii habere femi¬
nas. de quibꝰ xii filios & unã filiã ꝓcreauit cũ earũ
nullã c̃cupisset in licitt. indicat scriptura diuina:
Ad unã quippe accipiendã uenerit.s cũ altera illi¬
ꝓ alitra subposita fuisset. nec ipsã dimisit qua nes¬
ciens usus fuerat in nocte. ne ludibrio eam ũideret᷑
habuisse. & eo temꝑe qͣdo multiplicande posterita¬
tis causa plures uxores lex nulla ꝓhibebat. accep̃

Expanded text:
enim adorauit eundem lapidem uel ei sacrificauitenim adorauit eundem lapidem uel ei sacrificauittione, profecto figuratum est hic aliquid, quod ad magnum ligitur ipse Salvator nobis in memoriam revocare in Evangelio, ubi cum dixisset de Nathaneodem loco ait, Amen, amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Fili ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxorem. Unde autem illi acciderit quattuor habere feminas, de quibus duodecim filios et unam filiam procreauit, cum earum nullam concupisset inlicite, indicat scriptura diuina. Ad unam quippe accipiendam uenerat; sed cum illi altera pro altera subposita fuisset, nec ipsam dimisit, qua nesciens usus fuerat in nocte, ne ludibrio eam uideretur habuisse, et eo tempore, quando multiplicandae posteritatis causa plures uxores lex nulla prohibebat, accepit
Abbreviated transcription (Latin):
cendehuint & descendebant ꝑ illã. & dñs incum¬
bebat suꝑ illã. & dix̃: Egosũ ds̃ abrahã patris
tui. & ds isaac: Noli timere Terrã in qua
dormis tu suꝑ eam. tibi dabo illã & seminituo:
Et erit semen tuũ sicut arena terrę. & dila¬
tabitur supͣmare. & in affricũ. & in aquilo¬
nc̃ & in orientt̃ Et benedicent᷑ inte om̃s
trib terrȩ . & in semine tuo Et ecce ego sũ
tecũ custodiens te in om̃i uita qͥ cumq ibis.
& reducã te inttrrã hanc: qr ñ te derelin¬
quã. donec faciam om̃a quȩ tecũ loquutꝰ
sum: Et surrex̃ iacob de somnosuo. & dix̃
xit iacob & sumpsit lapidẽ quem subposuit
ibi ad caput suũ. & statuit illũ in titulũ.
& suꝑ fudit oleũ. in cacum̃ eiꝰ. & uocauit
iacob nom̃ loci illius domꝰ dĩ Hoc ad ꝓphe¬
tiã ꝑtinet Nec more idolatric̨ lapidẽ p¬
fudit oleo iacob uelut faciens illũ dm̃. neꝙ

Expanded text:
cendebant et descendebant per illam, cendebant et descendebant per illam, bebat super illam; et dixit: Ego sum Deus Abraham patris tui, et Deus Isaac, noli timere: terram in qua tu dormis super eam, tibi dabo illam, et semini tuo: et erit semen tuum sicut arena terrae; et dilatabitur super Mare, et in Africum, et in Aquilonem et ad orientem; et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. Et ecce ego sum tecum, custodiens te in omni uia quacumque ibis, et reducam te in terram hanc, quia non te derelinquam, donec faciam omnia, quae tecum locutus sum. Et surrexit Iacob de somno suo et dixixit Iacob et sumsit lapidem, quem subposuit ibi sub caput suum, et statuit illum titulum et superfudit oleum in cacumen eius; et uocauit Iacob nomen loci illius: domus Dei. Hoc ad prophetiam pertinet; nec more idolatriae lapidem perfudit oleo Iacob, uelut faciens illum Deum; neque
Abbreviated transcription (Latin):
tur tibi scm̃. ꝑtinens utiꝙ̃ semmn ad ciuitatẽ
dĩ seꝑatũ ẽ inde aliud semen abrahe quod
erat in ancille filio. & quod futurũ erat in
filus cethure: Sed adhuc erat ambiguũ de duo¬
b geminis filiis isaac. an ad utrũq an ad unũ
eoꝵ illa benedictio ꝑtinera. & si ad unũ quisnã
eẽt illoꝵ Qͦd nc̃ declaratũẽ cum ꝓphice a
patre benedicitur iacob & dr̃ ei Et eris in con¬
gregationes gentiũ. & det tibi benedictionẽ abra¬
he patris tui:
ergens itaq in mesopotamiã iacob: in sõ¬
nis accepit oraculũ. de qͦ scriptũ ẽ. Et ex¬
ut iacoba putto uirationis & ꝓfectus ẽ
in charrã. & deuenit in locũ. & dormiuit ibi:
Occiderat enĩ sol Et sumpsit ex lapidib loci
posuit ad caput suũ. & dormiuit in loco illo
& somniauit: Et ecce scala stabilita suꝑ t̾ram
cuiꝰ caput ꝑtingebat ad celũ Et anglĩ dñi as¬

Expanded text:
tur tibi semen , pertinens usque ad civitatem tur tibi semen , pertinens usque ad civitatem Dei, separatum est inde aliud semen, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cethurae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, an ad utrumque, an ad unum eorum illa benedictio pertineret; et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Jacob, et dicitur ei: Et eris in congregationes gentium, et det tibi benedictionem Abrahae patris tui. 2. Pergens itaque in Mesopotamiam Jacob, in somnis accepit oraculum, de quo sic scriptum est: Et exiit Iacob a puteo iurationis et profectus est in Charran et deuenit in locum et dormiuit ibi; occiderat enim sol; et sumsit ex lapidibus loci et posuit ad caput suum et dormiuit in loco illo et somniauit. Et ecce scala stabilita super terram, cuius caput pertingebat ad caelum; et angeli. Dei as
Abbreviated transcription (Latin):
ledictionẽ expectar& potiꝰ irati. si hec ñ suꝑna
inspiratione s t̾reno mort gererent᷑: T
res tȩsta . s. ꝓpħice gesta interia. s celitꝰ ꝑ
homines. sed diuinitus. Siex cutiant᷑ singu¬
la tantis fecunda misterus. multa sunt im¬
plenda uolumina. S huic oꝑi modꝰ mo¬
derate imponendꝰ nos in alia festinart cõpellit:¬
OPatris mittentis. uerba hec sunt. N
accipies uxorẽ de filiab chanancoꝵ. Surgtis
fuge in mesopotamiã in domũ bathud patris
matris tuȩ & sume tͥ inde uxorẽ de filiab
laban fr̃is matris tuę. Ds̃ aut̃ m̃s benedicat¬
te. & augeat te. & multiplic& te: & eris in
congregationes gentiũ. & det tͥ benedicti¬
onẽ abrahe patris tui. ł & semini tuo postte
ut hores fias terrȩ in colatꝰ tui. quã dedit ds̃
abrabã. Hic iã intelligimꝰ segregatũ semen
iacob ab alio semne isaac: quod factũ est ꝑ
esau: Quando enĩ dictũ ẽ. in isaac uocabi¬

Expanded text:
ledictionem potius exspectaret irati, si haec non superna ledictionem potius exspectaret irati, si haec non superna inspiratione, sed terreno more gererentur?s o res gestas, sed prophetice gestas; in terra, sed caelitus; per homines, sed diuinitus! Si excutiantur singula tantis fecunda mysteriis, multa sunt inplenda uolumina; sed huic operi modus moderate inponendus nos in alia festinare conpellPatris mittentis uerba haec sunt: Non accipies uxorem ex filiabus Chananaeorum; surgens fuge in Mesopotamiam in domum Bathuel, patris matris tuae, et sume tibi inde uxorem de filiabus. Laban, fratris matris tuplicet te; et eris in congregationes gentium; et det tibi benedictionem Abraham patris tui, tibi et semini tuo post te, ut heres fias terrae incolatus tui, quam dedit Deus Abraham. Hic iam intellegimus segregatum semen Iacob ab alio semEsau: quando enim dictum est, In Isaac vocabi
Abbreviated transcription (Latin):
& uini. hoc c̃ multitudo quã colligit frum̃tũ & ui¬
nũ. insacram̃to carnis eiꝰ & sanguinis. E i serui¬
unt gt̃s. ipsũ adorant pͥncipes. Ipse ẽ dñs fr̃ĩs
sui. qi popłs eiꝰ dnãtur udeis. Ipsum adorant
filii patris eiꝰ hoc est filii abrahe sedm̃ fidem. qr
& ipse filiꝰ c̃ abrahe scdmñ carnẽ: Ipsũ qui male¬
dixerit maledictus. & qui benedixerit benedi c
tur. qui ab eis errantib expectat᷑ Ecce bene¬
dictionẽ ꝓmissã repetenit maiore ex pauesc̃
isaac. & aliũ se ꝓ alio benedixisse cognoscit:
Miratur & quis nã ille sit ꝑcunctatur. nec
tam̃ se dectptũ ẽẽ c̃queritur. Immo confestim
reudato sibi intus incorde magno sacramento
deuitat indignationẽ. c̃firmat bencdictionẽ:
Quis gͦ inquit uenatus ẽ mͥ uenationẽ & intulit
mͥ. & manducaui ab om̃ib anteqͣ tu uenires
& benedixi eũ & benedictꝰ sit : Quis ñ hic ma¬

Expanded text:
et uini, hoc est multitudo quam colligit frumentum et uiet uini, hoc est multitudo quam colligit frumentum et uinum in sacramento corporis eius et sanguinis. Ei seruiunt gentes, ipsum adorant principes; ipse est dominus fratris sui, quia populus eius dominatur Iudaeis; ipsum adorant filii patris eius, hoc est filii Abrahae secundum fidem, quia et ipse filius est Abrahae secundum carnem; ipsum qui maledixerit, maledictus, et qui benedixerit, benedicttur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repetente maiore expauescit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; miratur et quisnam ille sit percontatur; nec tamen se deceptum esse conqueritur; immo confestim reuelato sibi intus in corde magno sacramento deuitat indignationem, confirmat benedictionem. Quis ergo, inquit, uenatus est mihi uenationem et intulit mihi, et manducaui ab omnibus, antequam tu uenires? et benedixi eum, et benedictus sit. Quis non hic ma
Abbreviated transcription (Latin):
ne di cat᷑. quod ẽ grecc aplastos. quisẽ in ista
ꝑcipienda benedictionc. dolꝰ hominis sine dolo :
Qͥs est dolus simplicis ꝗ̃ fictio ñ mentientis. nͥ
ꝓfundũ misteriũ ucritatis : Ipsa aũ benedictio
qualis ẽ : Ecce inquid odor filii me. tãquã
odor agri pleni quẽ benedix dñs det tibi ds̃
derore cęli. & de ubertate terrȩ multitudi
nẽ frum̃ti & uini. & seruient tibi gentes. &
adorent te pͥncipes. & fiere dñs fris tui . xad¬
orabunt te fili: patris tui Qui maledixerit
te maledichis erit. & qui benedi xerit tebenc¬
dictus: Benedictiogͥ iacob p̃dicatio ẽ xp̃i
in om̃ib gentib. Hoc fit. hoc agit᷑: Lex &
illa benedicit᷑ uelut a nescienit qr ipsa nescit̃:
Odore nominis xp̃i sic̃ ager mundꝰ impletur.
eiꝰ ẽ benalictio derore cęli. hoc ẽ de uerboꝵ
ẽ abrahe: Et de ubertate terre. hoc est con¬
gregatione popłoꝵ eiꝰ c̃ multitudo frum̃ti

Expanded text:
ne dicatur, quod est Graece acXaato<;: quis est in ista ne dicatur, quod est Graece acXaato<;: quis est in ista percipienda benedictione dolus hominis sine dolo? Quis est dolus simplicis, quae fictio non mentientis, nisi profundum mysterium ueritatis? Ipsa autem benedictio qualis est? Ecce, inquit, odor filii mei tamquam odor agri pleni, quem benedixit Dominus. Et det tibi Deus de rore caelnem frumenti et vini: et serviant tibi gentes, et adorent te principes, et fias dominus fratris tui, et adorabunt te filii patris tui. Qui maledixerit te, maledictus; et qui benedixerit te, benedictus. Benedictio igitur Jacob, praedicatio Christi est in omnibus gentibus. Hoc fit, hoc agitur: Lex eilla benedicitur velut a nesciente, quia ipsa nescitur. Odore nominis Christi, sicut ager, mundus impletur: ejus est benedictio de rore coeli, hoc est, de verborum rum, et de ubertate terrae, hoc est congregatione populorum; eius est multitudo frumenti