comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qu ño se locutꝰ ẽ filiꝰ s qͥ misit eũ pat mandatuĩ
ti rdedit quid licat ce quid loquatus
Uat utiq uidicat cuins uerbum ẽ qb
locutus est filius. atq ipsum uerbum patris
idem ipse est filius. Non enim aluid ẽ manda¬
tum patris:. aliud uerbum pat̾s. Nam &e
ubum hoc appellauit. & mandatum. Uideamꝰ
ergone forte quod ait.ego non ex me locutus
sum. hoc intelligi uoluerit: ego non ex me natꝰ
sum. Si enim uerbum pat̾s loquitur. se iꝑ¬
sum loquit᷑: quia ipse ẽ uerbum patris.Nerũ¬
q enim dicit. dedit mͥ ꝑater: in quo uult intel
ligi quod eum genuerit pat̃: ut non iam tanq̃
existenti. & non habenti dedit aliquid: s ipsum
dedisse ut habet. genuisse est ut eẽt. Non enim
sic̃ creat᷑a. ita dei filius ante incarnationem
& ante assuptam creaturam unigenitꝰ per
quem facta sunt omnia aluid est & aluidha¬
bet: s hoc ipsum est quod est id quod habet
Quod illo loco manifestius dicitur. siquis
ad capiendum sit idoneus. ubi ait. Sicut

Expanded text:
 pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: pater utique iudicat, cuius uerbum est, quod locutus est filius, atque ipsum uerbum, uerbum patris, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intelligi quod eum genuerit Pater: non ut tanquam existenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita dei filius ante incarnationem et ante assumtam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, sed hoc ipsum est, quod est id quod habet. quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt regnumcius: ꝑ quib nunc interpel¬
lat. T̃ unc aut̃ illicẽos sibi faciens in he¬
rere. uͥ ȩqualis ẽ patri: ñ iam rogabit pa¬
trem ꝑeis. Ipse enim inquit pat̾ amat
uos. Ex hoc enim rogat. quo minor ẽ
patre. q uero eqͣlis exaudit cũ patre: unde se
ab eo qͦd p̃dix̃ ipse pat̃ amat uos. utiq ipse non
separat: s scd̃m ea facit intelligi. q̃ supͣ cõmemo¬
raui satisq insinuaui: plerũq ita no¬
minari unamquãq intrinitate ꝑsonã
ut &e alię illic intelligant᷑. Sic itaq di¬
ctum ẽ. ipse enĩ pat̾ amat uos: utꝯ

Expanded text:
sunt regnum eius, pro quibus nunc interpelsunt regnum eius, pro quibus nunc interpellat. tunc autem illic eos sibi faciens inhaerere, ubi aequalis est patri, non iam rogabit patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero aequalis est, exaudit cum patre. unde se ab eo quod dixit: ipse enim pater amat uos, utique ipse non separat, sed secundum ea facit intellegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque ita nominari unamquamque in trinitate personam, ut et aliae illic intellegantur. sic itaque dictum est: ipse enim pater amat uo
Abbreviated transcription (Latin):
dentes ad contẽ plationẽ di uͥ ẽ finis oĩ¬
um bonarum actionum & requies sem¬
piterna. & gaudiũ ꝙ ñ auferetur a nob̾.
Hoc enĩ significat: in eo quod ait. Iterũ
udebo uos & gaudebit corurm̃: Et ga¬
udium ur̃m nemo auferet a uob̃. Quidẽ
a patre exuĩ ñ nisi eaforma qua equalis
sum patri. s alit̃. id est in assũpta crea¬
tura minor apparii: & quidẽ ueni m
hunc mundum nisi formã serui quã me
exinaniens accepi etiam peccatorum
qui mundum istum diligunt oculis
de monstraui: & quidẽm. iterũ relĩ qͦ
mundũ: nisi ab aspectu cdi lectorun
nuindi aufero quod uiderunt: & qͥd
ẽ uado ad patrẽ nisi doccome sic intil¬
ligendum afidelib meis quomͦ equał
sum patri: hoc qui credunt digni ha¬
bebunt᷑ ꝑduci a fide ad speciem: Ides
adipsam uisionẽ quo ꝑducens dictus
est trade regnum dõ & patri. Fĩdeles qͥp¬
pe eius quos redemit sanguine suo. dicti

Expanded text:
dentes ad contemplationem Dei, ubi est finis omnidentes ad contemplationem Dei, ubi est finis omnium bonarum actionum, et requies sempiterna, et gaudium quod non auferetur a nobis. Hoc enim significat in eo quod ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis. Quid est A Patre exii, nisi, Non in ea forma qua aequalis sum Patri, sed aliter, id est in assumpta creatura minor apparui? Et quid est, Veni in hunc mundum nisi, Formam servi quam me exinaniens accepi, etiam peccatorum qui mundum istum diligunt oculis demonstravi? Et quid est, Iterum relinquo mundum, nisi, Ab aspectu dilectorum mundi aufero quod viderunt? Et quid est, Vado ad Patrem, nisi, Doceo me sic intelligendum a fidelibus meis, quomodo aequalis sum Patri? Hoc qui credunt, digni habebuntur perduci a fide ad speciem, id esad ipsam uisionem, quo perducens dictus est tradere regnum deo et patri. fideles quippe eius, quos redemit sanguine suo, dicti
Abbreviated transcription (Latin):
ut auferretur ab oculis eorum
⁊ ilłs ꝙ ait. Si diligeretis me gaudẽtis utiq qm̃
eo ad patrem: quia pat̾ maior me ẽ: id ẽ
ꝓpt̾ea me oportet eẽ ire adpatrẽ. quia
dum me ita uidetis: ex hoc quod uidetis
estimatis minor sum patre: atq ita cir¬
ca creaturam susceptumq habitum oc¬
cupati. equalitatem quã cũ patre habeo
ñ intelligitis. Indeẽ & illud. Nolime
tangere:. nondum enim ascendi ad patrẽ
Tactus enĩ. tanquam finẽ facit notioniꝰ
Idõq nolebat. in eo eẽ finem intenti cor
dis inse: ut hoc quod uidebat᷑ tantũ¬
mͦ putaret᷑. Ascensio autem ad patrem
erat. ita uideri sicut ȩqualis ẽ patri: ut
ibi eẽt finis uisionis. que sufficit nob̾.
cCxxxuiii. Quomͦ traditurus sit regnũ
filius patri. ex eodẽ libriͦ titulo decimo¬
ed ꝓpt̃ insinuationẽ trinitatis
ꝑsonis etiam singłis nominatis
dicunt᷑ quedam ñ tam̃ aliis se¬
paratis intelliguntur ꝓpt̃ eiuis dẽ trinita

Expanded text:
ut auferretur ab oculis eorum d ait: si diligeretis me, gauderetis, quoniam eo ad patrem, quia pater maior me est, id est propterea me oportet ire ad patrem; quia, dum me ita uidetis et ex hoc quod uidetis aestimatis, minor sum patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati aequalitatem, quam cum patre habeo, non intellegitis. inde est et illud: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. tactus enim tamquam finem facit notionis, ideoque nolebat in eo edis in se, ut hoc quod videbatur tantummodo putaretur. Ascensio autem ad Patrem erat, ita videri sicut aequalis est Patri, ut ibi esset finis visionis quae sufficit nobis. CAPUT CCXXXVIII. Quomodo traditurus sit Regnum Filius Patri; ex eodem libro tit. 10. Sed propter insinuationem Trinitatis, ersonis etiam singulis nominatis, dicuntur quaedam, non aliis separatis intelliguntur separatim: non ta
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non potui loqui uob̃. quasi spĩtali¬
b .s quasi carnalibus. Hoc gͦ int̃ illos
nesciebat: quod ꝑ illũ scire ñ poterant. Et
hoc solum se scire dicebat: quod eos ꝑillũ
scire oportibat. Deniq sciebat int̃ ꝑfectos.
quod int̾ pariiulos nesciebat. Ibi quippe
ait.Sapientiã loquim̾. int̃ ꝑfectos. Eo
namq gnẽ locutionis. Nescire quisq
dicitut qđ occultat. qͥ dicit᷑ fossa ceca
que occulta ẽ. Neq enim aliquo genere lo¬
cunt̾ scͥpture. qđ in consuetudine huma¬
na ñ inueniatur. quia utiq hominib
locunt᷑. Scđm formamdi dictum ẽ ante
om̃s colles genuit me: idest ance om̃s al¬
titudines creaturarum & ante luciferũ
me in principio uiarũ suatum: quia se¬
cundum formamdĩ dixit. egosum ueri¬
tas. & scđm formã serui. ego sum uia.

Expanded text:
dicit Non potui loqui vobis quasi spiritalidicit Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Hoc ergo inter illos nesciebat, quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat: denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat. Ibi quippe ait: Sapientiam loquimur inter perfectos. Eo namque genere locutionis, nescire quisquis dicitur quod occultat quod quo dicitur fossa caeca quae occulta est. Neque enim aliquo genere loquuntur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur, quia utique hominibus loquuntur. Secundum formam Dei dictum est: Ante omnes colles genuit me, id est, ante omnes altitudines creaturarum; et: Ante luciferum me in principio viarum suarum, 31 quia secundum formam Dei dixit: Ego sum veritas, et secundum formam servi: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
Qmea tua. Seđm formam seriu n est
doctria ipsius s illius qui eum misit.
& dedie &e hora nemoscit neq angli
incȩlo neq filius nisi pater. Hoc enĩ nescit. qd̃
nescientes facit: Idest quod ñ ita sciebat ut
tunc discipłis indicaret: sicut dictum ẽ ad
abraham: nunc cognoui: quia times dm̃:
Idẽ. nunc feci ut cognosceres: quia & ipsaesi¬
bi in illa temptatione ꝓbatꝰ innotuit. Nã
& ulud utiq dicturus erat discipłis tem¬
pore oportuno: de qͦ fut᷑o tãquã p̃tetito
loquens ait. Iam ñ uos dicam seruos: sed
amicos. Seriuis enim nescit uoluntatem
dñi sui. Uos aũt dixi amicos: quia omĩa
que audiui a patre meo nota feci uobis.
Q uod ñdum fecerat: s quia certo facturus
erat. quasi iam fecisset locutus ẽ. Ipsis eñ
ait. Multa habeo uob̃ dicere:s non pote¬
stis illa portare mͦ. Int̃que intelligit᷑. &
de die & hora. Nã &e apłs. Neq enim iudi¬
loquebat᷑ qui caꝑe altiora de xꝑideita¬
te ñ poterant: quib etiam paulopost

Expanded text:
mea tua; secundum formam serui non est doctrina illius, sed illius qui eum misit. Et de die et hora nemo scit, neque angeli in caelo neque filius, nisi pater. hoc enim nescit quidquid nescientes facit, id est quod non ita sciebat, ut tunc discipulis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: nunc cognoui, quia times deum, id est "nunc feci, ut cognosceres", quia et ipse sibi in illa temtatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae intellegitde die et hora. Nam et Apostolus: Neque enim judiloquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant; quibus etiam paulo post
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ patre: quia ipse dixit. Pat̃ maior me
EMinores seipso: quia de illo dictũ ẽ.
semetipsum exinaniuit. Minorẽ spũ
scõ. quia ip̃se ait. Qui dixerit blasphe¬
miam infiliũ hominis. remutet᷑ ei. Qu
ego in sp̃udĩ eitio demonia: certe suꝑue¬
nit suꝑuos regnum dĩ. & apud ẽsai¬
amdicit quam lectionẽ ips e in syna¬
goga recitauit. & de se completã. sine
scrupulo dubitationis ostendit. cerl
Qua ratione nef seire dicat᷑ filius diem&

Expanded text:
est Patre, quia ipse dixit: Pater major me est Patre, quia ipse dixit: Pater major me est: minor est seipso, quia de illo dictum est, Semetipsum exinanivit: minor est Spiritu sancto, quia ipse ait: Qui dixerit blasphemiam in Filium hominis, remittetur ei; qui ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, certe supervenit super vos regnum Dei. Et apud Esaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitavit, et de se completam sine scrupulo dubitationis ostendit. CAPUT CCXL. Qua ratione nescire dicatur Filius diem et
Abbreviated transcription (Latin):
lon quia mͦ nos namat. qui ꝓpo filio
n pepcat.s. ꝓ nob om̃ibus tradidit eũ
s tales nos amat ds quales futuri su¬
mius. n quales sumus. Quales eni aml
tales mȩc̃num conseruat. Quod tuncerit
cum tradiderit regnũ dõ & patri. qui nũc
int̃pellat ꝓnob̾: ut iam ñ roget patrem.
quia ipse pat̃ amat nos. Quo aũt merito
nisi fidĩ qua credimꝰ ante quam illud qd
ꝓmittit᷑ uideamus: ꝑ hanc enim ꝑuenimꝰ
ad sp̃em: ut tales amet quales amat ut
simus. ñ quales odit quia sumꝰ & horta¬
ccxxxix. Qua discretione intelligendus
sit. nunc equalis patri filius. nune aũt
ua ꝓpt̃ cognita ista regła intelligen¬
darum scripturarum de filio dei.
ut distinguamꝰ quod ineis sonet
scđm formã dĩ inquac̃. & equalis patri
ẽ. & quid scđ̾m formã serui quã accepit
& minor ẽ patre ñ conturbabimur: tanqͣm
contrariis ac repugnantibus int̃ se scõrũ
neut̃ eorum creatura est. sic̃ iam osten¬
dimus. Scd̾m formam autem seruifiliꝰ minor

Expanded text:
on quia modo nos non amat qui proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, sed tales nos amat deus, quales futuri sumus, non quales sumus. quales enim amat, tales in aeternum conseruat. quod tunc erit, cum tradiderit regnum deo et patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut iam non roget patrem, quia ipse pater e r amat uos. quo autem merito nisi fidei, qua credimus, antequam illud quod promittitur uideamus? per hanc enim peruenimus ad speciem, ut talesimus, non quales odit quia sumus, et hortas. CAPUT CCXXXIX. Qua discretione intelligendus sit, Nunc aequalis Patri Filius, nunc autem uapropter cognita ista regula intelligendarum Scripturarum de Filio Dei, ut distinguamus quid in eis sonet secundum formam Dei in qua aequalis est Patri, et quid secundum formam servi quam accepit, in qua minor est Patre, non conturbabimur tanquam contrariis ac re pugnantibus inter se sanctorum neuter eorum creatura est, sicut jam ostendimus: secundum formam autem servi, minor
Abbreviated transcription (Latin):
hic sequitur: nonenim ueni inquit ut
uidicem mundũ. s ut saluũ faciam
mundũ. Deinde ad iungit & dicit.
Qui me sꝑnit. & ñ accipit uerba mea. ha¬
bet quise uidicet. hic iam intelligere¬
mus patrem. nisi adiungeret & diceret.
Uerbum quod locutus sũ: ipsũ uidica¬
bit ulũ in nouissima die. Quid igit᷑
Iam nec filius iudicabit quia dixit.
ego ñ uidicabo illũ: nec ꝑater. s u̾bũ
quod locutus ẽ filius : Immo audiat
adhuc quod sequit᷑. Quia ego inquit
ñ exme locutus sum : s ille qui me
misit pat̃. ille mandatũ mͥdedit qͥd
dicam & quid loquar. Et scio quia
mandatum euis uita ȩt̾na ẽ. Quȩ gͦ ego¬

Expanded text:
hic sequitur? Non enim veni, inquit, ut hic sequitur? Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum. Deinde adjungit et dicit: Qui me spernit et non accipit verba mea, habet qui se judicet. Hic jam intelligeremus Patrem nisi adjungeret et diceret: Verbum quod locutus sum, ipsum judicabit illum in novissimo die. Quid igitur, jam nec Filius judicabit, quia dixit, Ego non judicabo illum? nec Pater, sed verbum quod locutus est Filius? Imo potius audi adhuc quod sequitur: Quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui me misit Pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar, et scio quia mandatum ejus vita aeterna e
Abbreviated transcription (Latin):
se incelligi uoluit. parare sedes glie
quib uellet. s dicit aliquis. Illic cũ de
spũ scõ loqueretur: ita se missurũait.
ut ñ negaret patrẽ missurũ. & alio loco
ita patrẽ. ut ñ negaret se missurũ. hic
uõ apte ait. Nlone meum dare: atq
ita secutus. a patre dixit ista p̃parata.
S hoc ẽ quod prestruximꝰ. scdm formã
serui dictum. Ut ita intelligeremꝰ. ñ est
meum dare uob̃. Acsi diceretur. Nonẽ
humane potestatis hocdare. Ut ꝑ illud
intelligatur hoc dare. ꝑ quod dĩ & eqͣ¬
lis ẽ patri. Nonẽ meũ inquit dare uoħ
idest ñ humana potestate istado: sed
quib paratumest a patre meo. S iam
tuintellige. quia si omĩa quȩ habet pat̃
mea sunt. & hoc utiq meumẽ: & cum
patre ista paraui. Nam & illud quero
quomͦ dictum sit. siquis ñ audit uerba
mea. ego ñ udicabo illũ: fortassis enĩ
ita hic dyxit. eg o ñ uidicabo illũ quẽ¬
admodũ ibi ñ ẽ meum dare. S quid

Expanded text:
se intelligi voluit parare sedes gloriae se intelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. Sed dicit aliquis: Cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum: et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum; hic vero aperte ait: Non est meum dare; atque ita secutus a Patre dixit ista praeparata. Sed hoc est quod praestruximus secundum formam servi dictum: ut ita intelligeremus, Non est meum dare vobis, ac si diceretur: Non est humanae potestatis hoc dare: ut per illud intelligatur hoc dare, per quod Deus aequalis est Patri. Non est meum, inquit, dare, id est, Non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a Patre meo: sed jam tu intellige, quia si omnia quae habet Pater mea sunt, et hoc utique meum est, et cum Patre ista paravi. Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: Si quis non audit verba mea, ego non judicabo illum: fortassis enim ita hic dixit: Ego non judicabo illum, quemadmodum ibi, Non est meum dare. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑrũ. De illo dictũ ẽ: qd sit iͦtꝰ e iustificans.
Si gͦ qͦs uistificauit. ipsos & głificauit: qͥ iꝰtificat
ipse e głificat: qui est ut dixi dñs gloriȩ. Scõ
formam tñ serui satagentibus discipłis de glifi¬
catione sua: respondit. edere ad dexte¬
ram meam aut sinistram non est meum
dare uobis: sed quibus paratum est
a patre meo. Quod autem¬
autem paratũ ẽ apatre eius. & ab ipso
filio paratum ẽ: quia ipse & pat̾ unũ
sunt. Iam enĩ ostendimus in hac cri¬
nitate ꝓmultos locutionũ diuinarũ
modos etiam de singłis dici qđ om̃iũ
unius eisdẽ q substantie sicut¬
& de spũ scõdicit. Cum ego abiero
mittam illũ ad uos: ñ dixit mutemus:
s ita quasi tantum filius eum mnis¬
surus eẽt ñ & pat̾: cũ alio loco dicat.
omiã. hic rursus ita dictumẽ. quasi ñ
cum missurus eẽc & filius: s tantũ pat̃.
Sicut gͦ ista: ita & illud quod ait. sed
quib paratum ẽ a patre meo. Ciĩ patre

Expanded text:
 de illo dictum est, quod sit justus et justificans. Si ergo quos justificavit, ipsos et glorificavit, qui justificat, ipse et glorificat, qui est, ut dixi, Dominus gloriae. Secundum formam tamen servi, satagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: Sedere ad dexteram meam aut sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quod autem paratum est a Patre ejus, et ab ipso Filio paratum est, quia ipse et Pater unum sunt. Jam enim ostendimus in hac Trinitate per multos locutionum divinarum modos, etiam de singulis dici quod omnium unius ejusdemque substantiae. Sicut de Spiritu sancto dicit: Cum ego abiero, mittam illum ad vos. Non dixit mittemus, sed ita quasi tantum Filius eum missurus esset, non et Pater, cum alio loco dicat:  declarabit omnia. Hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et Filius, sed tantum Pater. Sicut ergo ista, ita et illud quod ait: Sed quibus paratum est a Patre meo: cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
lidum scilicet atq conspicium nullum
ẽẽ. atq ut uno potius nomine id explicẽ
nullam eẽ carnẽ que dolere possit mo¬
riq ñ possit. ⁊ quid aliud dicitur. nisi
quod sensu corporis homines & exꝑien¬
tia collegert̃: Nullã nãq carnẽ nisi mor¬
talem sciunt: & hec ẽ eorum tota ratio. ut
quod exꝑti ñ sunt ne quaquã eẽ posse ar¬
bitrentur. Nameuiꝰ rationis ẽ dolorem fa¬
cere mortis argumentũ: cum uite potuissit
indicium: Et sienim querimꝰ. utrum sc̃¬
ꝑ possit iiuiere: certum tam̃ ẽ uiuere om̃e
quod dolet: doloremq omnẽ nͥ in re ui¬
uente esse ñ posse. Necesse est gͦ ut uiuat
dolens: Ñ ẽ necesse ut oecidat dolor quia
nec corpora ista mortalia & utiq moritu¬
ra omis dolor occidit. Et ut dolor ali¬
quis possit occidere. illa causa ẽ. qm̃
sice anima conexa hinc corpori ut sũ¬
mis dolorib cedat. atq discedat: qm̃ ipsa cõ¬

Expanded text:
lidum scilicet adque conspicuum nullum lidum scilicet adque conspicuum nullum esse, adque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere possit morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; et haec est eorum tota ratio, ut, quod experti non sunt, nequaquam esse posse arbitrentur. Nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? Etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere: certum tamen est uiuere omne quod dolet doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. Necesse est ergo ut uiuat dolens, non est necesse ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit, et ut dolor aliquis possit occidere. illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat adque discedat; quoniam et ipsa con
Abbreviated transcription (Latin):
ulla sua lesione ibi esse sed extra et̃ ñ posse
aut nolunt crede si ostende ñ ualemus:
aut si ualuerimus suie oculis demonstra¬
re resipsas. siue ꝑtestes idoneos edocere:
ñ satis eẽ hoc ad exemplum rei de qua
questioẽ eadem infidelitate contendunt:
quia hec animalia nec semꝑ uuuint et
in illis feruorib sine doloribus uiuint.
Sue quippe naturȩ conuenientib uege¬
tant᷑ illis non cruciant᷑ elementis: quasi
ñ incredibilius sit negetari. quam erucia¬
ri talibus rebus. Mirabile ẽ enĩ dolere
inignib & tam̃ uiuere. s mirabiluis ui¬
uere inignib nec dolere.Si aũt hoc credi¬
tͣ cur non et illud: cxl iiii. Anconseqñs
sut corporeum dolorem sequantur
esse inquiunt corpus qđ dolere
possit: nec possit mori. Et hoc un¬
de scimus: Nam de corporibus quĩ certꝰ ẽ.
demonum: utrum in eis doleant quãdo
se affligi magnis cruciatib confitent᷑:
quod si respondetur terrenum corpus so¬

Expanded text:
ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non valemus; aut si valuerimus sive oculis demonstrare res ipsas, sive per testes idoneos edocere, non satis hoc esse ad exemplum rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent: quia haec animalia nec semper vivunt, et in illis fervoribus sine doloribus vivunt, suae quippe naturae convenientibus vegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit vegetari, quam ri talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem hoc creditur, quur non et illud? CAPUT III. An consequens sit, ut corporeum dolorem sequatur c est, inquiunt, corpus, quod dolere possit nec possit mori. Et hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se adfligi magnis cruciatibus confitentur? Quod si respondetur terrenum corpus so
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ etiam proximus nr̃. Hoc gͦ
faciet helias. Ne forte inquit ueniã: et
ꝑcitiam terram penitus. Terra sunt enĩ
qui terrena sapuint: sicut uidi carnales
usq nunc. Ex quo uitio contra din mut¬
mura illa uenerunt. quia mala ei placẽt:
& uanus ẽ qui seruit dõ. c.xliii.¬
An possint corpora in ustione ignis
esse perpetua. ex libro de ciuitate dei.
uid igitur ostendam un xxi.¬
de conuincant᷑ in creduli posse hu¬
mana corpora animata atq uiuẽ¬
tia. Non solum nunquam morte dissolui:
s in eternorum quoq ignium durare tor¬
mentis: Nolunt enim hoc ad omni¬
potentis nos referte potentiã: s aliquo ext̃¬
plo ꝑsuaderi sibi flagitant. Quib si fespõ¬
debimus esse animalia. ꝓfecto corrupti¬
bilia quia mortalia que tam̃ in mediisi¬
gnib uiant. non nullũ etiam genus
uermium inaquarum ealidarũ scaturi¬
gine repperiri. quarũ feruorem nemoim¬
pune contrãctat. illos aut̃ non solũ sine

Expanded text:
dignatus est etiam proximus noster. Hoc ergo dignatus est etiam proximus noster. Hoc ergo faciet Helias. Ne forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. Terra sunt enim, qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra Deum murmura illa uenerunt: Quia mali ei placent, et: Vanus est qui seruit Deo. CAn possint corpora in ustione ignis esse perpetua, ex libro de Civitate Dei XXI. Quid igitur ostendam, unde convincantur increduli posse humana corpora animata atque viventia non solum nunquam morte dissolvi, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? Nolunt enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus, esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus vivant: nonnullum etiam genus vermium in aquarum calidarum scaturigine reperiri, quarum fervorem nemo impune contrectat; illos autem non solum sine
Abbreviated transcription (Latin):
&& ẽ sensus. ut etiam filii sic intelligãt
legẽ. idẽ. uidi quemadmodũ eã patres
intellexerunt. idẽ. prophetȩ: in quibus
erat & ipse moyses. Sic enim cor patrũ
conuertetur ad filios. cum intelligentia
patrum ꝑducet᷑ ad intelligentiam fili¬
orum: && cor filiorum ad patres eorum.
dũ in id quod sen serunt illi consentiũt
mi patres & filii: quamquam in uerbis luc
int̃pretum qui propħticę int̃p̃tati sunt.
potest alus sensus idemq lectior inueniri.
ut intelligatur helias cor dĩ patris conuer¬
filium: ut & iudi quẽ pͥ od̾ant diligant eun
cor eius conuertet᷑ adfiliũ: cum ipsi con¬
uerso corde didicerint dilectionẽ patris
infiliũ. Quod uero sequit᷑. & cor hominis
ad proximum suũ. id est conuertat he¬
lias: & cor hominis adprimum suum
quid meluis intelligitur quam cor hoĩs
ad hominem xp̃m: Cum enim sit infe¬
ma clĩ d̃s nr̃. formam serui accipiens ẽ

Expanded text:
suerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant suerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quem ad modum eam patres intellexerunt. id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses; sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum; et cor filiorum ad patres eorum, dum in id, quod senserunt illi, consentiuntmi patres et filii. Quamquam in uerbis septuaginta interpretum, qui prophetice interpretati sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuerFilium; ut et Iudaei, quem prius oderant, diligant eundcor eius conuertetur ad Filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod uero sequitur: Et cor hominis ad proximum suum, id est, conuertet Helias et cor hominis ad proximum suum: quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? Cum enim sit in forma Dei Deus noster, formam serui accipiens esse
Abbreviated transcription (Latin):
In abrabam exeunte de terra se manduse¬
ac lignum sibi aduictunam batulante
in iacob luctante. uel scalam uidentẽ.
In ioseph uendito & post labores ho¬
norato. in uirga mosi. in egressione istł
exegypto. in manna & petra fluente. in
colũpna ignis. in mari rubro. in duode¬
cim fontib & lix arborib. In uictoria
de hoste amalech. In serpente aeneo.
In agno pascę occiso. in lege data. In iesu
naue. & in archa muros hicricyntinos.
allidente. in iudicibus. in muliere hostis
tempora ligno trans figente. in uellere ge¬
deonis. in electione dd. in heliȩ miraculis
sionẽ luctus ingaudiũ sempit̃nũ in his
om̃ib ministeria xꝑ̃i & eccłia figurata.¬
uI. Quedam peccata manifesta ex poena ue

Expanded text:
In Abraham exeunte de terra sua; in Isaac lignum sibi ad uictimam baiulante; in Iacob luctante uel scalam uidente; in Ioseph uendito et post labores honorato; in uirga Moysi; in egressione Israhel ex Aegypto; in manna et petra fluente; in columna ignis; in mari rubro; in XII fontibus et LXX arboribus; in uictoria de hoste Amalech; in serpente aeneo; in agno paschae occiso; in lege data; in Iesu Naue et in arca muros Hierichuntinos allidente; in iudicibus; in muliere hostis tempora ligno transfigente; in uellere Gedeonis; in electione Dauid; in miraculis sione luctus in gaudium sempiternum, in his omnibus mysteria Christi et ecclesiae figurata.65. Quaedam peccat
Abbreviated transcription (Latin):
eius inuenies. Nulla enim uoluntas po¬
tentior ẽ. ipsius uoluntate: contra quã
cum aliquid fieri sinit miscdiam sua
iustitiamq demonstrat.Sicut enĩ uul
ut homo ñ peccet. ita uult peccatori pas¬
cere ut reuertat᷑ & uiuat: ita etiã iuuill
inpeccatis perseuerantẽ punire ut nilh¬
tis potentiã contumax ñ euadat. Ac sic
quicquid elegeris o homo: ñ deerit deo.
unde suam de te compleat uoluntatem.
Sire gͦ iustificet impium. siue arguat pi¬
grum: siue expectet aduersum seu de se¬
rat pumendum. semꝑ misericors ẽ. semꝑ
uistus. semꝑ omĩpotens. Cliii. Deꝓmis¬
sione eterne beatituidinis scorum & per¬
petuis suppliciis impiorum exeodẽ libro
Ua ppter ut eętera tam multa p̃t̃eã:

Expanded text:
eius inuenies. nulla enim uoluntas poeius inuenies. nulla enim uoluntas potentior est ipsius uoluntate, contra quam cum aliquid fieri sinit, misericordiam suam iustitiamque demonstrat. sicut enim uult, ut homo non peccet, ita uult peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuerantem punire, ut iustitiae potentiam contumax non euadat: ac sic quidquid delegeris, o homo, non deerit deo unde suam de te compleat uoluntatem. siue ergo iustificet impium siue arguat pigrum siue exspectet auersum seu deserat puniendum, semper misericors est, semper iustus, semper omnipotens. CXLIIII. SEQVIsessione aeternae beatitudinis Sanctorum, et perpetuis suppliciis impiorum, ex eodem libro XXII. Quapropter ut caetera tam multa pra
Abbreviated transcription (Latin):
& orant scĩ ut quisq sit salurs. possu¬
mus illomodo locutionis dicere nult
ds̃ & ñ facit : rit ipsum dicamus uelle qͥ
ut uelĩt isti fecit. Scd̾m illam uͦ uolun¬
tatem suam quecum eiꝰ p̃scientia sempi¬
ternaẽ ꝓfecto in celo & interra. omnia
quecũq uoluit: non solum preterita ł
p̃sentia: s etiam futura iam fecit. Ueni
ante quam ueniat tempꝰ qͦ uoluit ut
fieret. qđ ante tempora untuersa p̾sciũ
atq disposuit: dicimus fiet qndo ds
uoluerit. Si aut̃ ñ solũ tp̃s quo futurũe
uerumetiam utrum futurum sit ignora¬
mus. dicimus fiet sids uoluerit: non
quia ds nouam uoluntatem quã ñ ha¬
biit tẽ habebit. S quia id quod exet̃¬
nitate ineius immutabili p̃paratumẽ
uoluntate. tunc erit. Item de eadem uolũ¬
agna oꝑa domini exquisita in
om̃s noluntates eiiis. Scrutare.
ex quire. in uestiga si potes om̃s uolũtates
domim. In om̃ibus semper magnaoꝑa

Expanded text:
et orant sancti, ut quisque sit saluus, possuet orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit non solum praeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus, quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: „fiet, si deus uoluerit"; non quia deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit, sed quia id quod ex aeternitate in eius immutabili praeparatum est uoluntate tunc erit. ITEM DE EADEM VOLVNTAagna opera domini, exquisita in omnes uolun- tat e s eius. scrutare, exquire, uestiga, si potes, omnes uoluntates domini, in omnibus semper magna opera
Abbreviated transcription (Latin):
eius incorde ipsiꝰ. Sed̾m hanc uolũta¬
tem quam ds oꝑatur in hominibus etiã
uelle dicit᷑ quod non ipse uult. s suos id
uolentes facit. sicut dicit᷑ cognouisse
qđ ut cognosceretur fecit. aquib igno¬
rabat᷑. Neq enim dicente apło. nunc
aut̃ cognoscentes dm̃. immo cogniti a
do. fasẽ ut credamꝰ. qđ eos tẽ cognoue¬
rit ds̃ p̃cognitos ante constitutionẽ mũ
di : s te cognonisse dictusẽ. qdđ tunc ut
cognosceret᷑ effecit. De his locutio¬
piorib libris memini Uerur dispu¬
tatũ. Scd̾m hanc gͦ uoluntatem qͦ dm
uelle dicimus. qđ alios efficit uelle a
quib fittura nesciunt᷑. multa iuilt nec
facit. Multa enim uolunt fieri sc̃ĩ eius
ab illo inspirata seã uoluntate nec fi¬
unt. sicut orant pro quib dã pie scẽq
& quod orant ñ facit. cum ipse in eis
hanc orandi uoluntatẽ sp̃i scõ suo fe¬
cerit. Ae ꝑhoe quando scđm dm̃ uolt̃

Expanded text:
eius in corde eius. Secundum hanc uoluntaeius in corde eius. Secundum hanc uoluntatem quam Deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur, quod non ipse uult, sed suos id uolentes facit; sicut dicitur cognouisse, quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. Neque enim dicente apostolo: Nunc autem cognoscentes Deum, immo cogniti a Deo, fas est ut credamus, quod eos tunc cognouerit Deus pdi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutioperioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu suo fecerit. ac per hoc. quando secundum deum uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
ulta fiunt quidẽ amalis contra
uosuntatem di. s tante ẽ ille sapi¬
entiȩ. tanteq uirtutis: ut in
eos exitus siue fine quos bonos &e iustos
ipse presciuit. tendant omĩa quȩ uolunta
ti eus uident᷑ aduersa. Ac ꝑhoc cũ d̃s
mutare dicit᷑ uoluntatẽ ut quibus lenis
erat uerbi grã reddatur iratus: ui potiꝰ
quam ipse mitantur: & eum quodã mͦ
mutatum inhis quȩ paciunt᷑ inueniunt:
sicut mutat᷑ sol oculis sauciatis. & asꝑ qͦdã¬
m ex miti. & ex delec tabili molestus efficit᷑
cũ ipse apud se ipsũ maneat idem qͥ fuit.
Dicttur etiam uoluntas di. quamfacit in
cordib obedientiũ mandatis eius. deqͣ
dicit apłs. Ds̃ est enim qui oꝑat᷑ inuo¬
bis. & uelle: sicut ustitia di. ñ solum
qua ipse uistus ẽ dicit᷑: s illa etiã quã
inhomine qui ab illo iustificat᷑. Sic ⁊lex
eius uocatur. facit quȩ potius ẽ homi¬
mines erant: quib ait iħc. In lege ur̃a
scriptumẽ: cum alio loco legamus. lexdĩ

Expanded text:
ulta fiunt quidem a malis contra uoluntatem dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse prti eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatmodo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuit. dicitur etiam uoluntas dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apostolus: deus est enim, qui operatur in uobis et uelle; sicut iustitia dei non solum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur, facit. sic et lex eius uocatur, quae potius est homimines erant, quibus ait Jesus, In lege vestra scriptum est : cum alio loco legamus, Lex Dei
Abbreviated transcription (Latin):
unde uenerit ista sententia: & quȩ illã su¬
ꝑiora pepererint: quibq conexa dependeat.
Fr̃atres mei inquit nolite in ꝑsonarũ accep¬
tione. habere fidem domini nostri iħu
xp̃i gloriȩ. Et enim si introierit in cõuẽtũ

Expanded text:
unde uenerit ista sententia et quae illam suunde uenerit ista sententia et quae illam superiora pepererint quibusque conexa dependeat. fratres mei, nolite, inquit, in personarum acceptione habere fidem domini nostri Iesu Christi gloriae. etenim, si introierit in conuentu
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiȩ debet officium. Aduersus eos aũt
qui sibi uidentur scire quod nesciunt hoc
tutiores sumus: quod hanc ignorantiã nrãm
ñ ignoramus. Aliud ẽ enĩ. quod nescire ma¬
lum est: aliud quod sciri uel ñ potest uel
ñ opus ẽ. uel ad uitam quã querimus indif¬
ferens ẽ. Hoc uero quod de litteris apłi ia¬
cobi nunc requiro: in hac tpsa qua uiuimꝰ
& ut semꝑ uiuamus dõ placere stude mus
actione uersatur. Quomͦ gͦ intelligendũẽ
obsecro te. quicũq totam legẽ seruauerit
offendat aũt in uno: factus est omniũ reus.
Itane qui furtum fecerit. immo uero qui
dixerit diuiti hic sede. Pauperi aut̃ tu
sta illic & homicidii & ad ulterii. & sa¬
crilegii reus est.  Quod si non ẽ. quomͦ
qui in uno offenderit factus ẽ om̃iũ reus:
An Illud quod dixi de diuite & paupere
ad ista ñꝑtinet: quorum siquis in uno offẽ¬
derit fiet om̃ium reus: Sed recolendũ ẽ.

Expanded text:
misericordiae officium. aduersus eos autem misericordiae officium. aduersus eos autem qui sibi uidentur scire quod nesciunt . hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus; aliud est enim quod nescire malum est, aliud quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam quam quaerimus indifferens est. hoc uero quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro in hac ipsa qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus actione uersatur. quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? itane qui furtum fecerit, immo uero qui dixerit diuiti: hic sede, pauperi autem: tu sta illic, et homicidii et adulterii et sacriqui in uno offendit, factus est omnium reus? an illud, quod dixi de diuite et paupere, ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? sed recolendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis apte conuenit. Cum quidã ruisset in pu¬
teum. ubi aqua tanta erat ut eum magis ex¬
ciperet ne moteret᷑. quã suffocaret. ne loque
quomͦ hinc me liberes: ñ quomodo hue ce¬
ciderim queras. Itaq qm̃ fatem̃. & fide ea¬
tholica tenemus. De reatu peccati tan quã
de puteo. etiam pariuili infantis animam
xp̃i grã liberandam: satis est qđ modũ
quo salua fie̾t nouimus: etiã si nũquam
qͦmͦ in malũ illud deuenerit nouerimus
Sed idõ putaui esse querendũ. ne forte
ex illis opinionib in carnationis animȩ
aliquam teneamus in cautius: quȩ libe¬
randam prorsus animam pariuili con¬
tradicat: negans eum esse in isto malo hoc
igit᷑ firmissimȩ retento. quod anima par¬
uuili de reatu peccati liberanda ẽ nece alio
& originem nosse: uaniloquis ñ disputato¬
rib. sed litigatorib paratuis instructiusq
resistimus. Si aũt ñ possumus: non quia
latet miseriȩ principiũ: idõ pigrescere mi

Expanded text:
tis apte conuenit: cum quidam ruisset in putis apte conuenit: cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet ne moreretur, quam suffocaret ne loquerequomodo hinc me liberes, non quomodo huc ceciderim quaere. ita quoniam fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei quod modum quo salua fiat nouimus, etiam si numquam quomodo in malum illud deuenerit nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat, negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati liberanda est, nec alio et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus, sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non quia latet miseriae principium ideo pigrescere debet
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ ieronime. querens
de anima
humana. si nascentib singulis nouę singulȩ
nc̃ usq fiunt. ubi peccati unculũ contrahant
recens natis ñ dubitamus esse soluendum.
cũ in non paruũ uolum̃ procederet. nolui
ulla alia onerare quȩstione: sed qd̃ urget
acrius multũ minus ẽ negłigendum. Pinde
quero. ⁊ per dñm obsecro. ut exponas mͥ qd
multis existimo ꝓfuturũ. Aut si iam uel a
te. uel ab aliquo expositum habes dirigas
nob̾ quomͦ accipiendum sit quod in epła¬
iacobi apłiẽ: Quicũq aut̃ totam legem
seruauerit. offendat aũt in uno. factus est
om̃ium reus. Quȩ res talis actanta ẽ: ut
quod hinc tibi ñ iam olim scripsi. me mul¬
tum peniteat. De agenda nãq presenti uita
quom̾ ad uitam perueniamus ȩternã. non
dep̃terita ꝑscrutanda. quã penitus de mergit
obliuio: sicuti est illud qd de anima queren¬
dum putaui: hec uertitur questio. E legant̃
aut̃ dictum esse natratur: quod huic̃ rei sa¬

Expanded text:
r Hieronyme, quaerens de anima humana, si nascentibus singulis nouae singulae nunc usque fiunt, ubi peccati uinculum contrahant,recens natis non dubitamus esse soluendum, cum in non paruum uolumen procederet, nolui ulla alia onerare quaestione. sed quod urget acrius, multo minus est neglegendum. proinde quaero et per dominum obsecro ut exponas mihi quod multis existimo profuturum aut, si iam uel abs te uel aliquo expositum habes, dirigas nobis quomodo accipiendum sit quod in epacobi est: quicumque autem totam legem obseruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut quod hinc tibi non iam olim scripsi me multum paeniteat. de agenda namque praesenti uita quomodo ad uitam perueniamus aeternam, non de praeterita perscrutanda., quam penitus demergit obliuio, sicuti est illud quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur quod huic rei sa
Abbreviated transcription (Latin):
tat facultatem. scientiam boni uertit ad malum.
& multa cogitando factus ẽ inuentor mali. Quod
in se ꝑdiderat. inuidit in alios. nec contentꝰ solꝰ
ꝑire suasit aliis. ut qui ẽẽt sue malicie inuentor
fieret et aliorum auctor. & ex hoc malum uel
malicia ꝑcrcurrit: inter ceteras rõnabiles
creaturas. Unde cognoscumꝰ nichel ẽẽ natura
incõmutabile. nisi solum deum patrem ⁊ fili
quia natura possidet bonum. nec potest ali

Expanded text:
rat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, rat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, et multa coin se perdiderat invidit in aliis; nec contentus solus perire suasit aliis, ut qui esset suae malitiae inventor, fieret et aliorum auctor, et ex eo malum vel malitia percurrerit inter caeteras rationabiles creaturas. Unde cognoscimus nihil esse natura immutabile, nisi solum Deum Patrem, et Filquia natura possidet bonum; nec potest ali
Abbreviated transcription (Latin):
confuxxit. et inter bas mortuoꝵ resurrectioneᷤ
gentes ignorantes deum. in angulis tercarũ
in carne seruandas. que post mille annos regni
interea iustorum instigante diabolo mouen¬
de sunt ad pugnam. ⁊ contra uistos repugnan¬
tes. ⁊ dño pro iustis pugnante imbre igneo
compescendas. ato ita mortuas cum ceteris
in impietate mortius ad et̃na supplicia incor¬
ruptibilicarne resuscitandas. xui
ullum credimus ad salutem. nisi deo inui¬
tante uenire. Nullum inuitatum salutẽ
suam nisi deo auxiliante operari. sullum nisi
orantem. aupilium promereri. Nullum dei
uoluntate ꝑire. sed ꝑse ipsum ꝓelectione ar¬
bitrii. ne ingenuitatis libertas atq potestaᷤ
semel homini attuibuta. ad seruilem coga¬
tur necessitatem. xxui
alum. uel malicia non ẽ a deo creata. s
adiabolo inuenta qui ⁊ ipse bonus adeo
creatus ẽ. S quia arbitrio libero ut pote ratio¬
nabilis creatura cõmissus ẽ ⁊ cogitandi accepe¬

Expanded text:
confinxit. Et inter has duas mortuorum resurrectiones, confinxit. Et inter has duas mortuorum resurrectiones, gentes ignorantes Deum in angulis terrarum in carne servanda. Quae post mille annos regni in terra justorum, instigante diabolo movendae sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita mortuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandas. CAPUT LVI. Nullum credimus ad salutem nisi Deo invitante venire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium promereri; nullum Dei voluntate perire, sed per seipsum pro electione arbitrii, ne ingenuitatis libertas atque potestas semel homini attributa, ad servilem cogatur necessitatem. CAPUT LVII. Malum vel malitia non est a Deo creata, sed a diabolo inventa, quia et ipse bonus a Deo creatus est. Sed quia libero arbitrio, ut pote rationalis creatura a Deo commissus est, et cogitandi accepe
Abbreviated transcription (Latin):
mutato prius scłari habitu. ⁊ confesso re¬
ligionis studio ꝑ uite correptionem. ⁊ iugi
immo perpetuo luctu miserante deo. Itadũ
taxat. ut contraria pro his que penitet agat
eucharistiam omnib domincis dieb supplex
⁊ summissus usꝙ ad mortem ꝑcipiat. xuiii¬
enitentia uera ẽ. penitenda non admittere.
admissa deflere. Satiffactio penitentie ẽ.
causas peccatorum excidere: nec earum sug¬
gestionib aditum indulgere. xxinii¬
N diuinis repmissionib nichil t̃renum uł
transitorium expectemus. sicut meliciam
sperant. Non nuptiarum copulam. sicut
chertutus ⁊ martion delirant. Non quod ad cibũ
uel ad potum ꝑtinet. sicut papia auctorẽ. Hyreneus
et tertullianus ⁊ lactantius. adquiescunt. neꝙ ꝑ
mille annos ꝑresurrectionem xp̃i regnum in
terra futurum et scõs cum illo in delicus regna¬
turos sꝑemus. sicut nepos docuit qui pͥmam
iustorum resurrectionem. ⁊ sociam impiorum

Expanded text:
mutato prius seculari habitu et confesso remutato prius seculari habitu et confesso religionis studio per vitae correctionem, et iugi, immo perpetuo luctu, Deo miserante, veniam taxat, ut contraria pro iis, quae poenitet agat, et Eucharistiam omnibus Dominicis supplex et summissus usque ad mortem percipiat. Poenitentia vera est, poenitenda non admittere, et admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est causas peccatorum excludere: nec earum suggestionibus aditum indulgere. In divinis repromissionibus nihil terrenum vel transitorium expectemus, sicut Meliciani sperant: non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant: non quod ad cibum vel potum pertinet, sicut Papia auctore Terrenet Tertullianus, et Lactantius acquiescunt. Neque post mille annos post resurrectionem regnum Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in deliciis regnaturos speremus, sicut Nepos docuit, qui primam justorum resurrectionem, et 33 secundam impiorum
Abbreviated transcription (Latin):
certe inquam si qui adnos uenerint. non requi¬
tendum eis utrum baptizati sunt an non. S
hoc tantum. si credant eccłie fidera. ut bap¬
tizentur eccłiastico baptismate. xuii¬
sine affectu peccandi sit. Nam habentem adhut
uoluntatem peccandi. grauan magis dico eu
charistie ꝑceptione quam purificati. Qideo quã¬
ius qruis peccato mordeatuc peccandi non ha¬
beat de cetero uoluntatem. ⁊ cõmunicaturꝰ
satiffaciat lacrimis ⁊ orõnib. ⁊ confidens de dñi
ta donare consuenit accelat ad eucharistiam
intrepidus ⁊ securus. Sed hoc de illo dico. quẽ
capitalia. ⁊ mortalia peccata ñ granant. sã
quem moitalia crimina post baptismum
commissa premunt: Hortor prius publica
penitentia satis facere. ⁊ ira sacerdotis uidi¬
cio reconciliatũ cõmunicationisociari siuult¬
non adiudicium ⁊ condemuationem sui en¬
charistiam ꝑcipere. Sed ⁊ secreta satiffactiõe
solui. mortalia crimina non negamus. sed

Expanded text:
inquam siqui ad nos venerint, non requiinquam siqui ad nos venerint, non requirendum ab iis, utrum baptizati sint, an non: sed hoc tantum, si credant in ecclesiae fidem, et baptizentur eccsine affectu peccandi sit. Nam habentem adhuc voluntatecharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo, quamvis quis peccato mordeatur, peccandi non habeat de cetero voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrimis et orationibus, et confidens de Domini oni donare consuevit, accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem capitalia et mortalia peccata non gravant; nam quem mortalia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, sinon ad iudicium vel condempnationem suam eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus, sed