comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b se. ubi sunt sancti isti putamꝰ.
Ibi ubi bene ẽ. Queris ampliꝰ:
Non nosti locum: cogita meri¬
tum. Ubicumq sint: cum deo
sunt. Iustorum enu anime
in manudei sunt: et non tan¬
get illos tormentum malicie.
S ad locum sine tormento ꝑ tor¬
menta transierunt: ad locum
latitudinis ꝑ angustras ꝑ uene¬
runt. Non ergo timeat labori¬
osam uitam: qui desiderat ta¬
summaui: fidem seruaui. Suꝑ
to festinas: merito immolan¬
dum te ẽẽ. letaris. Super ẽ. enĩ
tibi corona iusticie. Ad huc im¬
minet amaritudo passionis:
s teansit eam passuri cogita¬
tio. Ergo fidem seruasti ex mise
ricordia dei: non ex fortitudine
tua. De cetero ergo suꝑẽ. tibi
corona iusticie. quam reddet tͥ
dominus in illa die iustus iu¬
dex. Meritis enim reddet: ideo iͦt
uidex. S etiam hic non extol¬
latue c̃ uix tua: quia dona ipsi¬
sunt merita tua. Sermo bĩ max¬

Expanded text:
igentibus se . Ubi sunt sancti isti, putamus? igentibus se . Ubi sunt sancti isti, putamus? Ibi ubi bene est. Quid quaeris amplius? Non nosti locum, sed cogita meritum. Ubicumque sunt, cum Deo sunt. Justorum animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum . Sed ad locum sine tormento per tormenta transierunt: ad locum latitudinis per angustias pervenerunt. Non ergo timeat laboriosam viam, qui talem desiderat summavi, fidem servavi: de citiae. Merito festinas, merito te immolandum esse laetaris: superest enim tibi corona justitiae. Adhuc imminet amaritudo passionis, sed transit eam passuri cogitatio, ricordia Dei, non ex fortitudine tua. De caetero ergo superest tibi corona justitiae, quam reddet tibi Dominus in illa die justus judex. Meritis enim reddet, ideo justus judex. Sed etiam hic non extollatur cervix tua, quia dona ipsisunt merita tua. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
hodierno die ꝓtanta festiuita¬
teꝰ s aliquantum dristis. quia
non uideo tantum ppłm con¬
gregatum: quantus congre¬
gari debuit in natali apłorum.
Si lateret uos: nobis imputa¬
retur. Si autem neminem la¬
tec: que ẽ. ista tanta pigricia᷑
Non amatis petrum et pau¬
lum: Ego in uob̾ illis loquor:
qui hic non sunt. Nam uobis
ago gr̃as: quia uel uos uenistiᷤ.
Et potest anima cuiꝰquam xpĩa¬
ni non amare peteum et pau¬
lum: Si adhuc frigidus est: le¬
gat. ⁊ amec. Si adhuc non amat.
sagittam uerbi in cor accipiat.
De ipsis apłis dictum ẽ. Sagite
tue acute: potentissime. Quibꝰ
sagutis factum est quod sequi¬
tur. Popłi sub te eadent. Bona
sunt talia uulnera. Uulnus a¬
moris: salubre ẽ. Sponsa xp̃i
cantat in cantico canticorum.
uulnerata caritate ego sum. uul¬
nus hoc sanatur: quando sacia¬
tur in bonis desiderium urm̃.¬
felix mutatio: sancta migratio.
quam beata mansio. fides eã

Expanded text:
hodierno die propter tantam festivitahodierno die propter tantam festivitatem, sed aliquantulum tristis, quia non video tantum populum congregatum, quantus congregari debuit in Natali passionis Apostolorum. Si lateret nos, non nobis imputaretur: si autem neminem latet, quae est ista tanta pigritia? Non amatis Petrum et Paulum? Ego in vobis illis loquor qui hic non sunt. Nam vobis ago gratias, quia vel vos venistis. Et potest animus cujusque christiani non amare Petrum et Paulum? Si adhuc frigidus est, legat et amet: si adhuc non amat, sagittam verbi in cor accipiat. De ipsis enim Apostolis dictum est, Sagittae tuae acutae, potentissimae. Quibus sagittis factum est quod sequitur, Populi sub te cadent . Bona sunt talia vulnera. Vulnus amoris salubre est. Sponsa Christi cantat in Cantico canticorum, Vulnerata charitate ego sum . Vulnus hoc quando sanatur? Quando satiabitur in bonis desiderium Felix mutatio, sancta migratio. Quam beata mansio, fides eam
Abbreviated transcription (Latin):
ebuimus quidẽ
tantorum mar¬
tia celebrare. Si enim celebra¬
mus frequentissime natalitia
agnorum: quantomagis debe¬
mus ariecum: De fidelib enim
quos lucrati sunt apłi predicati¬
one sua: scͥptum est. Afferte do¬
mino filios arietum. ꝑangusti¬
as passionum. ꝑ uiam spinis
plenam ꝑ tͥbulationes ꝑ secutio¬
num. ut transirent postea fide
qui dnit ego sum primus. et
ego nouissimus: ad unum diẽ
passionis sibi occurrerunt pͥmꝰ
et nouissimus. Paulum scimꝰ¬
stephanr fuisse ꝑ secutorem.
petrum respiciamus. domini
negatorem. Octrus negationẽ
dñi lacrimis lauit: paulus ꝑ¬
secutionem stephani cecitate
expiauit. Fleuit petrus ante
flagellum. paulus passus est
et flagellum. Boni ambo: scĩ.
deuotissimi. Littere eorum ppłis
recitantur. Et quib popłis. qͣnͣ¬
tis popłis: psalmum attendite.
In omnem terram exiuit sonꝰ
corum: et in fines orbis terre
uerba eorum. Et nos ꝓbamus.
Et ad nos uerba ista uenerunt: et
Hec loquor kiñi. Letus quidem

Expanded text:
ebuimus quidem tantorum martia celebrare. Si enim celebramus frequentissime natalitia agnorum, quanto magis debemus arietum? De fidelibus enim, quos lucrati sunt Apostoli praedicatione sua, scriptum est, Afferte Domino filios arietum . Per angustias passionum, per viam spinis plenam, per tribulationes persecutionum, ut transeant postea fidelqui dixit, Ego sum primus, et ego sum novissimus ; ad unum diem passionis sibi occurrerunt primus et novissimus. PetrusStephani fuisse persecutorem, Petrum respiciamus Domini negatorem. Petrus negationem Domini lacrymis lavit: Paulus persecutionem Stephani caecitate expiavit. Flevit Petrus ante flagellum, Paulus passus est et flagellum. Boni ambo, sancti, devotissimi: Litterae ipsrecitantur. Et quibus populis? et quantis populis? Psalmum attendite: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Et nos probamus, et ad nos ista verba venerunt, et Haec loquor, charissimi, laetus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dem uitam. labores. passiones.
confessiones. predicationes. Pro¬
ficimus enim amando: nonista
ꝓpt̾carnalem leticiam celebrando.
chrẽs enim a nobis qud querunt.
Minus habent: si adhuc laudes
hõiũq̃rt̃. Si ad huc laudes hõĩum
ꝓp̃t nosip̃os querunt. Ouigatur
ergo iua nr̃a: in conspectu ani.
Arta erat: spinosa erat: dura
erat: talib tamq multis dean.¬
seuntib lenis facta est. Transiit
ip̃e prior ilominus. transierunt
apli intrepidi: postea mr̃es. ꝓu¬
exi. mulieres. ꝑuelle. Sz quis
ieis: Ille qui dyat. Sine me
nichil potestis facere. Item eiꝰ¬

Expanded text:
dem, vitam, labores, passiones, dem, vitam, labores, passiones, confessiones, praedicationes. Proficimus enim amando; non ista propter carnalem laetitiam celebrando. Martyres enim a nobis quid quaerunt? Minus habent, si adhuc laudes hominum quaerunt. Si adhuc laudes hominum propter nos ipsos quaerunt. Dirigatur ergo via nostra in conspectu Domini. Arcta erat, spinosa erat, dura erat: talibus tamque multis transeuntibus lenis facta est. Transiit ipse prior Dominus, transierunt Apostoli intrepidi, postea martyres, pueri, mulieres, puellae. Sed quis in eis? Ille qui dixit, Sine me nihil potestis facere
Abbreviated transcription (Latin):
dã: q̃ illũ oporteat patiꝓnoĩe meo. Tre¬
pidabat ananias: audito noĩe sauli. T¬
pidabat famam lupi ĩfirma ouis:
dit illi dominus: que illum opor¬
teret pati pro nomine euis. Post¬
illum exercuit in labore. Ip̃e in nĩ¬
culis. ip̃e in plagis: ip̃e in carceri¬
bus. ip̃e in naufragiis. Ip̃e illi pro¬
curauit paslionem: ipse ꝑduxt ad
istum diem. Unus dies passionis:
duob apłis. Sec et illi duo unũ
erant: quamqmͣ diuersis dieb
paterentur. unum erant. Preces¬
sit petrus seuitus est paulus. Pri¬
mo saulus. postea paulus: quia
pruno suꝑb postea humił. Sau¬
lus asaule. scĩ dauid ꝑsecutore. de¬
lectus est ꝑsecutor: erectus ẽ. p̾dica¬
tor. Mutauit nomen suꝑbi ad hu¬
militatẽ. Paulus enim: modicus
uidebo te. paulo post faciam hoc
aut illud: Ergo quid est paulus.
Ip̃m interroga. Ego inquit sum
diem festum: apłorum nobis san¬
gune consecratum. Amemus fi-¬

Expanded text:
dam quae illum oporteat pati pro nomine meo . Tredam quae illum oporteat pati pro nomine meo . Trepidabat Ananias, audito nomine Sauli » trepidabat famam lupi infirma ovis, dit illi Dominus quae illum oporteret pati pro nomine ejus. Post exercuit illum in labore. Ipse in vinculis, ipse in plagis, ipse in carceribus, ipse in naufragiis. Ipse illi procuravit passionem: ipse perduxit ad istum diem. Unus dies passionis duobus Apostolis. Sed et illi duo unum erant: quanquam diversis diebus paterentur, unum erant. Praecessit Petrus, secutus est Paulus. Primo Saulus, postea Paulus: quia primo superbus, postea humilis. Saulus a Saüle sancti David persecutore. Dejectus est persecutor, erectus est praedicator. Mutavit nomen superbi ad humilitatem. Paulus enim modicus est paululum videbo te, paulo post faciam hoc aut illud? Ergo quid est Paulus? Ipsum interroga. Ego sum, inquit, diem festum, Apostolorum nobis sanguine consecratum. Amemus fi
Abbreviated transcription (Latin):
Saule saule: quid me ꝑsequeris.
ego sum hic: ego sum ibi. Hic cap̃:
ibi corpus. Non ergo miremur
frẽs: ad corpus xp̃i ꝑtinemus.
Saule saule: quid me ꝑsequeris:
Durum ẽ. tibi contra stimulum
calcitrare. Te ledis. nam eccł̃ia mea
ꝑ secutionib crescit. At ille pauens
et tremens. domine inquit quis
estu: Et ille. Ego sum ihe nara¬
renus: quem tu ꝑsequeris. Conti¬
nuo mutatus expectat imperiũ.
Ponit inuidentiam: p̾parat obe¬
dientiam. Dicitur ei quid faciat.
Et antequam paulus baptiret᷑.
loquitur dominus ananie. Uade
ad illum uicum. ad illum homi¬
nem nomine saulum: baptira il¬
lum: quia uas electionis ẽ. michi.
Uas aliquid portare debet: uas
mane ẽẽ. non debet. Uas implen¬
dum ẽ. Unde nisi gr̃a. Ananias
Domine audiui quia homo iste
multa mala fecit sanctis tius:
et nunc litteras portat a pͥncipi¬
bus sacerdotum. ut ubicumq ĩ¬
uenerit uite huiꝰ uiros. uinctos
adducat. Et dñs ad illũ. Ego illi osten¬

Expanded text:
Saule, Saule, quid me persequeris? Saule, Saule, quid me persequeris? Ego sum hic, ego sum ibi: hic caput, ibi corpus. Non ergo miremur, fratres, ad corpus Christi pertinemus. Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calcitrare. Te laedis: nam Ecclesia mea persecutionibus crescit. At ille pavens et tremens: Domine, quis es tu? Et ille: Ego sum Jesus Nazarenus quem tu persequeris. Continuo mutatus exspectat imperium: ponit invidentiam, praeparat obedientiam. Dicitur ei quid faciat. Et antequam Paulus baptizetur, loquitur Dominus Ananiae: Vade ad illum vicum, ad illum hominem nomine Saulum, baptiza illum; quia vas electionis mihi est. Vas aliquid portare debet, vas inane esse non debet. Vas implendum est: unde, nisi gratia? Ananias « Domine, audivi quia homo iste multa mala fecit sanctis tuis. Et nunc litteras portat a principibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit viae hujus viros. vinctos adducat. Et Dominus ad illum: Ego illi osten
Abbreviated transcription (Latin):
nem t̾ram exiuit sonus eorũ.
et infines orbis terre uerba e¬
orum: de te testimonia tua
predicta sunt: nisi ergo cogno¬
ueris temetip̃am exi tu. Ego
enum te non eicio: ut dicant de
te qui remanserint. ex nobis
exierunt. Exitu inuestigiis
gregem: nongregis de quo dic¬
tum ẽ. Erit unus grex: ⁊ unus
pastor. Exi tu in uestigiis gre¬
gum. et pasche hedos tuos: nõ
sicut petrus oues meas. ꝓ his
commendatis sibi ouib petrꝰ
meruit mr̃io coronari: quod
hodierna sollempnitate ꝑ or¬
et de saulo paulus: de lupo ag¬
nus: priꝰ inimicꝰ. postea apłs:
prius ꝑ setutor. postea p̾dicator
Ueniat: accipiat litteras a pͥn¬
cipib sacerdotum: ut ubicũq
inuenerit xp̃ianos. iunctos
adducat ad penas. Accipiat.
accipiat. proficiscat᷑. ꝑgat: an¬
helet cedem. sitiat sanguinem:
qui habitat incelis irridebit eum.
bat enim sicut scriptum ẽ. spi¬
rans cedem: et ꝓpinquabat da¬
mascum. Tunc dominus de celo.

Expanded text:
nem terram exiit sonus eorum, nem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum » : de te testimonia ista praedicta sunt. Nisi ergo cognoveris temetipsam, exi tu. Ego enim te non ejicio, ut dicant de te qui remanserint, Ex nobis exierunt. Exi tu in vestigiis gregum: non gregis, de quo dictum est, Erit unus grex et unus Pastor . Exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos : non sicut Petrus, oves meas. Pro his commendatis sibi ovibus Petrus meruit martyrio coronari, quod hodierna solemnitate per oret de Saulo Paulus, de lupo agnus; prius inimicus, postea apostolus; prius persecutor, postea praedicator. Veniat, accipiat litteras a principibus sacerdotum, ut ubicumque invenerit Christianos, vinctos adducat ad poenas. Accipiat, accipiat, proficiscatur, pergat, anhelet caedem, sitiat sanguinem: qui habitat in coelis, irridebit eum . Ibat enim, sicut scriptum est, spirans caedem, et propinquabat Damascum. Tunc Dominus de coelo:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit mͥ ubi pascis. ubi cu¬
bas in meridie: insplendore ue¬
ritatis. inferuore caritatis. Qͣre
times odelicta: Quid times :
Ne forte fiam inquit sicut o¬
ꝑta. idest siuit obscura. sicut
non eccłia. quia eccłia non est
oꝑta: non enim pot̾ ciuitas
abscondi suꝑ montem constitu¬
ta: et errando incurram non in
gregem tuum. s ingreges sõda¬
lium tuoꝵ. Et enim heretici so¬
dales dicunt᷑. A nob̾ enerunt:
adunam nobiscum mensam an¬
tequã exirent afcesserunt. Er¬
go quid ei respondetur. Nisi cog¬
noueris temet ipam sponsus dicit
interroganti respondet. nili cog¬
noueris temetip̃am opulcra int̾
mulieres. o uerax int̾ hereses.
nisi cognoueris temetip̃am. qr
de te predicta sunt tanta. in se¬
mine tuo benedicentur omnes
gentes : deus deorum dominus
ioquutꝰ ẽ. et uocauit terram.
asolis ortu usq ad occasum. po¬
stula ame. ⁊ dabo tibi gentes
hereditatem tuam et possessio¬
nem tuam fines terre. inom¬

Expanded text:
inquit, mihi, ubi pascis, ubi cuinquit, mihi, ubi pascis, ubi cubas in meridie, in splendore veritatis, in fervore charitatis. Quare times, o dilecta? quid times? Ne forte fiam, inquit, sicut operta, id est, sicut obscura, sicut non Ecclesia; quia Ecclesia non est operta: Non enim potest civitas abscondi super montem constituta . Et errando incurram, non in gregem tuum, sed in greges sodalium tuorum. Etenim haeretici sodales dicuntur. A nobis exierunt : ad unam nobiscum mensam, antequam exirent, accesserunt. Ergo quid ei respondetur? Nisi cognoveris temetipsam: sponsus dicit, interroganti respondet, Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres. O verax inter haereses, nisi cognoveris temetipsam: quia de te praedicta sunt tanta, « In semine tuo benedicentur omnes gentes : Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum : Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : In om
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Pasce inquit ouiculas meaᷤ:
pasce agnos meos: pasce oues me¬
as. Ntinquid dixit tuas: Pasce
bone serue oues dñicas: haben¬
tes dominicum caracterem. Nũ¬
quid enim paulus ꝓ uobis cru¬
cifixꝰ est. aut in nomine petri et
ꝑauli baptiratiefis: Ergo pasce
oues eus ablutas baptismo eiꝰ:
signatas nomine euis: redemp¬
tãs sanguine euis. Pasce inquit
oues meas. Nam heretiq serui ma¬
li et fugitiui. quod nonemerũt
diuidentes sibi. et de fuitis pe¬
culia tanquam ꝓpria facientes:
suas oues sibiuident᷑ pascere.
Nam quid est aliud rogo uos.
nisi de ego baptirauero immũ¬
dus eris: nisi baptismum me¬
um habueris ab lutus non eris:
Itane non audistis. maledictꝰ
omnis qui spem suam ponit
et quos baptitauit udas oues
xp̃i sunt. Nam uidete quid di¬
cat sponsus dilecte sue incanti¬
co canticorum. quando ei dixit
sponsa. annuncia michi quẽ
dilexit anima mea. ubi pascis.
ubi cubas inmeridie: ne forte
fiam sicut oꝑta suꝑ greges so¬
dalium tuorum. Annuntia

Expanded text:
mei: Pasce, inquit, oviculas meas, pasce agnos meos . Pasce oves meas: numquid dixit, Tuas? Pasce, bone serve, oves dominicas, habentes dominicum characterem. Numquid enim Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Petri et Pauli baptizati estis ? Ergo pasce oves ejus, ablutas Baptismo ejus, signatas nomine ejus, redemptas sanguine ejus, Pasce, inquit, oves meas. Nam haeretici servi mali et fugitivi, quod non emerunt dividentes sibi, et de furtis peculia tanquam propria facientes, suas oves sibi videntur pascere. Nam quid est aliud, rogo vos, Nisi te ego baptizavero, immundus eris, Nisi Baptismum meum habueris, ablutus non eris? Itane non audistis, Maledictus omnis qui spem suam ponit et quos baptizavit Judas, oves Christi sunt. Nam videte quid dicat sponsus dilectae suae in Cantico canticorum, quando ei dixit sponsa, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta, super greges sodalium tuorum. Annuntia,
Abbreviated transcription (Latin):
sissimos supia¬
xp̃iane fidei prin¬
cipes. annuis sol¬
lempnitatib honorantes. frẽs
kmñi: ipsum deum ac dnm̃ no

Expanded text:
sissimos christianae fidei principes annuis solemnitatibus honorantes, fratres carissimi, ipsum Deum ac Domin
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum omniũ
apłorum meministis
indomini passione fuisse tur¬
batum: a se turbatũ ⁊ s axp̃o
innouatum. fuit enim priug
audax presumptor: et postea fa¬
ctus ẽ. timidꝰ negator. Pxomise¬
rat se ꝓdomino moriturum:
Quando ergo dixit. tecum sũ
usq ad mortem. ⁊ animam me¬
am ꝓte ponam: respondait ei
amen aico tibi. priusquam gallꝰ
cantet. ter me negabis. Uentũ
est adhoram: et quia dens erat
xp̃c. homo autem petrus: imple¬
ta est scriptura. ego dixi in pauo¬
re meo. omnis homo mendax.

Expanded text:
rimum omnium Apostolorum meministis in Domini passione fuisse turbatum. A se turbatum, sed a Christo innovatum. Fuit enim prius audax praesumptor, et postea factus est timidus negator. Promiserat se pro Domino moriturum, Tecum ero usque ad mortem; et, Animam meam pro te ponam: respondit ei Amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Ventum est ad horam: et quia Deus erat Christus, homo autem Petrus, impleta est Scriptura, Ego dixi in pavore meo, Omnis homo mendax .
Abbreviated transcription (Latin):
ce domini nr̃i iħu xp̃i. Incande¬
labro glorior: si se candelabrũ
subtrahit cado. Absit gloriari
faiustis. Crucifigatur uob mũ¬
dus: crucifigamini mundo. Qͥd
est hoc: felicitatem non quera¬
tis de mundo: abstinete uos a
felicitate mundi. Blanditur
mundus: caueat᷑ corruptor:
minatur mundus. nontimeat᷑
oppugnator. Sibonamundi
nonte corruperint:simala nõ
te corrupcrint: crucifixus est
tibi mundus. crucifixus es. mũ¬
do. gloriare incandelabro. Lu
cerna incandelabro spera hu¬
militatem: ut teneas splendo¬
rem. Obserua ne suꝑbia extin¬
guaris: conserua quod factus
es. ut de factore glorieris. Quid
cium eras homo: Omnis homo:
attende quod natus es. Sinob:¬
bilis natus: nudus natus es. Qd̾
est nobilitas: Natiuitas ꝑaupe¬
ris et diuitis: equalis ẽ. nuditas
Anforte quia nobił natus es. qnͣ¬
tum uisius: Quando nescifti
intrasti: quando nonius exis. Po

Expanded text:
ce Domini nostri Jesu Christi. In candece Domini nostri Jesu Christi. In candelabro glorior: si se candelabrum subtrahat, cado. Absit gloriari favistis. Crucifigatur vobis mundus, crucifigimini mundo. Quid est hoc? Felicitatem non quaeratis de mundo: abstinete vos a felicitate mundi. Blanditur mundus, caveatur corruptor: minatur mundus, non timeatur oppugnator. Si bona mundi non te corruperint, si mala mundi non te corruperint, crucifixus est tibi mundus, crucifixus es mundo. Gloriare in candelabro: serva, lucerna, in candelabro semper humilitatem, ut teneas splendorem: observa, ne superbia exstinguaris. Conserva quod factus es, ut de factore glorieris. Quid enim eras, homo? Omnis homo, attende quid natus es: etsi nobilis natus es, nudus natus es. Quid est nobilitas? Nativitas pauperis et divitis aequalis est nuditas. An forte quia nobilis natus es, quantum vis vivis? Quando nescisti, intrasti: quando non vis, exis. Po
Abbreviated transcription (Latin):
xi. Nolite exultare insuꝑbia ur̃a.
ne flãmula extinguatur. Non
uos pono submodio: s ut lucea¬
tis incandelabro critis. Qd̃ ẽ. can¬
delabrum lucerne: Audite can¬
delabrum. Estote lucerne: et
habebitis candelabrum. Crux xͥ:
est magnum candelabrum. Qt
uult lucere: non erubescat de lig¬
neo candelabro. Audi: ut intelli¬
gas quia candelabrum crux xp̃i¬
est. Apłis dixit. Nemo accendit
lucernam. et ponit eam submo¬
dio. s super candelabrum: ut
luceat omnib qui ĩ domo sunt.
Sic luceat lumen urm̃ coram ho¬
minib: ut uideant bona fcã
ur̃a. et glorificent. ñ sicut tuque¬
ris glorificari. queris ertingui:
tis. Accendere uos ñ potiuistis:
ponere uos suꝑ candelabrum
non potestis. Ine glorificetur: qͥ
uobis hoc prestitit. Audi ergo pay¬
lum apłm: auli lucernam incã¬
delabto exultantem. Michi aũt
ait. clamat. Qui nouerunt. qͥd se¬
quitur: Michi autem. Quid tibi
autem: Absit gloriari: nisi incru¬

Expanded text:
xi: nolite exsultare in superbia vestra, xi: nolite exsultare in superbia vestra, ne flammula exstinguatur. Non vos pono sub modio: sed ut luceatis, in candelabro eritis. Quod est candelabrum lucernae? Audite candelabrum: estote lucernae, et habebitis candelabrum. Crux Christi est magnum candelabrum. Qui vult lucere, non erubescat de ligneo candelabro. Audi, ut intelligas quia candelabrum crux Christi est. Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrqui in domo sunt. Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent: non sicut tu quaeris glorificari, quaeris exstingui: tis, accendere vos non potuistis, ponere vos supra candelabrum non potuistis: ille glorificetur, qui vobis hoc praestitit. Audi ergo Paulum Apostolum, audi lucernam in candelabro exsultantem. Mihi autem, ait clamant qui noverunt quid sequitur, Mihi autem: quid tibi autem? Absit gloriari nisi in cru
Abbreviated transcription (Latin):
tia scĩtatis: quis erit quod ioħs:
Quisquis es qui te magnum pu¬
tas: noneris quod iohannes. Nõ¬
dum natus erat: et tam nascitu¬
rum dnm̃n exultans inutero pre¬
nuntiabat. Quid excellenturs
ista scĩtate: Imitare: audi quid
dicat de xp̃o. Nos de plenitudi¬
ne eius accepimus. Lucerna in
nocte: fontem tibi ostendit. In¬
de et ip̃e bibit. Nos enim inqͥt
de plenitudine euis accepimus.
Nosomnes. Ille fons: nos uasa.
Ille dies: nos lucerne. Magnain¬
furmitas horminum. Plucernã.
lucerne sunt diei. seolite putare.
quia iohannes solus est lucͥna.
et apłi non sunt. Ait uł dñs. uos
estis lux mundi. Et ne putarent
quia tał lux erant. quał ẽ. dictus
lux. de quo dictum est. erat lum̃
uerumquod illuminat omnem
hominem uenientem inhunc
mundum: continuo docurt illos
ueram ip̃am lucem. Cum dixiss
uos estis lux mundi: ad uinxit
et ait. Nemo accendit lucernã:
et ponit eam sub modio. Quod
uos dixilucem: lucernam uos di¬

Expanded text:
tia sanctitatis, quis erit quod Joannes? tia sanctitatis, quis erit quod Joannes? Quisquis es qui te magnum putas, non eris quod Joannes. Nondum natus erat, et jam nasciturum Dominum exsultans in utero praenuntiabat. Quid excellentius ista sanctitate? Imitare: audi quid dicat de Christo. Nos de plenitudine ejus accepimus. Lucerna in nocte fontem tibi ostendit, inde et ipse bibit: Nos enim, inquit, de plenitudine ejus omnes accepimus. Nos omnes: ille fons, nos vasa: ille dies, nos lucernae. Magna infirmitas hominum: per lucernam lucernae sunt diei. Nolite putare quia Joannes solus est lucerna, et Apostoli non sunt. Ait illis Dominus: Vos estis lux mundi. Et ne putarent quia talis lux erant, qualis dictus est lux, de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; continuo docuit illos veram ipsam lucem. Cum dixisset, Vos estis lux mundi; adjunxit, et ait, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio. Quod vos dixi lucem, lucernam vos di
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur. Quid gͥ dicit iohes
dine eius accepimus. Quidẽ.
uel ante incarnationem p̾mis¬
si. uel abincarnato missi: om¬
nes ergo de plenitudine eius
accepimus. Nos uasa sumus:
ille fons ẽ. Ergo si intellexeri¬
mus mysterium frẽs meiꝰ. ioh̃s
homo: exaltetur deus.Ut
humilietur homo: eodie natꝰ
est iohannes. quo dies incipi¬
unt decrescere. Ut exaltetur
deus: eo die natus est xp̃c. quo
dies incipuint crescere. Mag¬
num sacramentum. Ideo cele¬
bramus natale iohannis. sicut
xp̃i: qm̃ ip̃a natiuitas plena ẽ.
mysterio. Quo mysterio: Alti¬
tudinis nr̃e. In homine minu¬
amur: indeo crescamus. In no¬
bis humiliemur: ut mulo exal¬
temur. Implecum ẽ. painoni¬
bus amborum: huius rei tan
te sacramentum. Ut minuere¬
tur homo. caput ꝑdidit ioħs:
ut exaitaretur ds.: xp̃s ligno
suspensus ẽ. Ad hoc missus ẽ. io¬
hannes. ut eum unrtemur: et
aduerbum nos teneamus.
Quantumcumq se iactet hum¬
ana suꝑbia de quauis excellen¬

Expanded text:
tabitur . Quid igitur de tabitur . Quid igitur de dine ejus accepimus . Quid escti, vel ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus. Nos vasa sumus, ille fons est. Ergo si intelleximus mysterium, fratres mei, Joannes homo, et exaltetur Deus. Ut humilietur homo, eo die natus est Joannes, quo dies incipiunt decrescere. Ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo dies incipiunt crescere. Magnum sacramentum. Ideo celebramus Natalem Joannis, sicutiam ipsa nativitas plena est mysterio. Quo mysterio? Altitudinis nostrae. In homine minuamur, in Deo crescamus. In nobis humiliemur, ut in illo exaltemur. Impletum est passionibus amborum hujus tantae rei sacramentum. Ut minueretur homo, caput perdidit Joannes: ut exaltaretur Deus, Christus ligno suspensus est. Ad hoc missus est Joannes, ut eum imitemur, et ad Verbum nos teneamus. Quantumcumque se jactet humana superbia, de quavis excellen
Abbreviated transcription (Latin):
comp᷑ ratione nonẽ. lucerna.
lumen. Audi quid sequitur.
Erat lumen uerum: quod il¬
luminat omnẽ hominẽ ueni¬
entem in hunc mundum. Io¬
hannes ñ omnem illuminat
hominẽ: xp̃c omnẽ hominẽ.
Et iohannes agnouit se lucer¬
nan: ne uentosebie extiigue¬
retur. Lucerna: et accendi et ex¬
tingui potest. Uerbum dei ex¬
tingui non potest: lucere sem¬
homo: qui ꝑhiberet testimo¬
nium ei qui plus eẽt. quam ho¬
mo. Quando enim ille quo ne¬
mo maior exsurrexit in natis
mulierum. dicit non sumego
xp̃c. et humiliat se xp̃o: aliquid
plus homine intelligendus
est. Nam si queris summũ ho¬
minem iohannem: plus hoĩe
xp̃c ẽ. Sic intellige precurĩorẽ.
ut queras iudicem: sic audi p̾¬
conem. ut timeas uidicem.
Missus est: predint uenturũ.
Et quale testimonium ioħ̾s
perhibet xp̃o: quales Audi.
Cuiuis non sum dignus corri¬
giam calciamenti soluere.
Intellexisti homo quid ageres.
Omnis qui se humiliat exal¬

Expanded text:
comparatione non est lucerna comparatione non est lucerna lumen. Audi quid sequitur: Erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Joannes non omnem illuminat hominem, Christus omnem hominem. Et Joannes agnovit se lucernam, ne vento superbiae exstingueretur. Lucerna et accendi, et exstingui potest. Verbum Dei exstingui non potest, lucerna semhomo, qui perhiberet testimonium ei qui plus esset quam homo. Quando enim ille, quo nemo major exsurrexit in natis mulierum, dicit, Non sum ego Christus, et humiliat se Christo, aliquid plus homine intelligendus est. Nam si quaeris summum hominem Joannem, plus homine Christus est; sic intellige praecursorem, ut quaeras judicem; sic audi praeconem, ut timeas judicem. Missus est, praedixit venturum. Et quale testimonium Joannes perhibet Christo? Quale audi: Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Intellexisti, homo, quid ageres? Omnis qui se humiliat, exal
Abbreviated transcription (Latin):
mani. Si enim diccret ego sum
xp̃c: illi crederent. Si iactaret
se suꝑ nomen alienum: ꝑderet
meritum ꝓprium. Si exaltaret
se quasi xp̃c: nonne ip̃e sibi res¬
ponderet quid te extollis: Om¬
nis caro fenum: et omnis cla¬
ritas eius ut flos fem. Aruit
femim: flos decidit. Intellige
quid manet inet̾num. uer¬
bum enim dñi: manet inet̾¬
num. aAgnonit se. Merito dñs
lucernam eum dixit. Nam¬
erat lucerna ardens et lucens:
et uos uoluistis exultare ad ho¬
ram inlumine euis. Iohannes
autem euangłista quid de illo
dicit. fuit homo missus a d̾o.
cui nomen erat ioh̾s. Hic ue¬
nit intestimoniũ: ut testimo¬
nium ꝑhiberet de lumine.
Nonerat ille lumen. Quis:
Iohannes baptista. Quis hoc
dicit: Iohannes euangłista.
Non erat ille lumen: s ut testi¬
monium ꝑhiberet de lumine.
Tu dius non erat ille lumen:
de quo dicit ip̃m lumen. ille
erat lucerna arclens et lucens:
Sed noui inquit. quale lum̃
dicam. Noui incuius luminis

Expanded text:
mani: si diceret, Ego sum mani: si diceret, Ego sum Christus, crederent illi. Si jactaret se per nomen alienum, perderet meritum proprium. Si jactaret se quasi Christus, nonne ipse sibi responderet, Quid te extollis? Omnis caro fenum, et claritas ejus ut flos feni: fenum aruit, flos decidit. Intellige quid manet in aeternum: Verbum autem Domini manet in aeternum. Agnovit se: merito Dominus lucernam eum dixit. Domerat lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus . Joannes autem evangelista quid de illo dicit? Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine; non erat ille lumen. Quis? Joannes Baptista. Quis hoc dicit? Joannes Evangelista: Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Tu dicis, Non erat ille lumen: de quo dicit ipsum lumen, Ille erat lucerna ardens et lucens. Sed novi, inquit, quale lumen dicam; novi in cujus luminis
Abbreviated transcription (Latin):
szomnis caro fenum: et omnis
bonor carnis ut flos feni. Con¬
tempnamuᷤ presentia: speremꝰ
futura. Omnis uallis implebit᷑.
omnis humilitas exaltabitur:
et omins mons et collis humilt¬
abitur: omnis suꝑbia deiciet᷑.
De pone montes: imple ualles
et facta ẽ. campi equalitas. Da
michi diuites et honoratos
de flore feni: ip̃iaudiant. Deus
suꝑbis resistit: humilibus autẽ
dat grãm. Da michi pauperes des¬
peratos. conscios infirmitatis sue.
non desperent:credant ineum qͥ
uenit ꝓpt̾omines. Iili erigantur:
illi premant᷑. uenturus ille
campum inueniat: non lapidẽ
ubi offendat. Ideo enim dicebat
ip̃e iohannes. Parate uiamdño.
Non michi. s dño aquo missus
sum: non quodego sum. S di¬
Iste sinonẽẽt uallis implenda.
s mons humiliandus: inuene¬
rat occasionem decipiendi. Illi e¬
quod crederent. Tantum enum
mirabantur eius grãm: ut qd̃
diceret sine dubio crederent.
Ecce inuenerat occasionẽ decipi¬

Expanded text:
Sed omnis caro fenum, et omnis Sed omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni: contemnamus praesentia, speremus futura. Omnis vallis implebitur, omnis humilitas exaltabitur: et omnis mons, et collis humiliabitur, omnis superbia dejicietur. Depone montes, imple valles, et facta est campi aequalitas. Da mihi divites et honoratos de flore feni; ipsi audiant, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Da mihi pauperes desperatos, conscios infirmitatis suae; non desperent, credant in eum qui venit propter omnes. Illi erigantur, illi premantur. Venturus ille campum inveniat, non lapidem ubi pedem offendat. Ideo enim dicebat ipse Joannes, Parate viam Domino; non mihi, sed Domino; a quo missus sum, non quod ego sum. 4. Iste si non esset vallis implenda, sed mons humiliandus, invenerat occasionem decipiendi. Illi equod crederent. Tantum enim mirabantur ejus gratiam, ut quod diceret, sine dubio crederent. Ecce invenerat occasionem decipi
Abbreviated transcription (Latin):
uox u̾bũ. uox siu̾bũ ñ sit: stͤpitus
est aurium forte. Nam nec hoc¬
tamen forte dici posset. Omne
uerbum. uox: non omnis uox
uerbum. Si ore patente clamet
quantum potest: uoxẽ. uerbum
non ẽ.Que est antem uox. que
dicitur uerbum: Ubi intelligi¬
tur aliquid. uox significans: uͥ¬
bum ẽ. S ecce necdum sonat. Di¬
cere nolo aliquid: iam uerbum
est incorde meo. Uerbumẽ. incor¬
de: et nondum uox inore. Pot̃
ergo ẽe uerbum sine uoce:et po¬
test ẽẽ. uox sine uerbo. Ad de uocẽ
uerbo: ꝓcedit innoticiam uer¬
bum. Quidgͦ xp̃c ad mariam:
uerbum occultum. Premissa ẽ.
uox: ut preced̾et uerbum. Quid
est iohannes: Uox clamantis
in heremo. Quid ẽ xp̃c: In prin¬
upio erat uerbum. Quidtuuox.
quid tu homo: Omnis caro fenũ.
et omnis claritas homunis. ut
flos feni. Fenum aruit. et flos
decidit: uerbum autẽ dñi ma¬
net inet̾num. Tene te ad uerbũ:
ꝓte enim suscepit fenum uer¬
bum. In carnatum uerbum xp̃c

Expanded text:
vox Verbum. Vox si verbum non sit, strepitus vox Verbum. Vox si verbum non sit, strepitus est aurium forte; nam nec hoc forte dici posset. Omne verbum vox, non omnis vox verbum. Si homo ore patente clamet quantum potest, vox est, verbum non est. Quae est autem vox quae dicitur verbum? Ubi intelligitur aliquid, vox significans verbum est. Sed ecce necdum sonat, dicere volo aliquid, jam verbum est in corde meo. Verbum est in corde, et nondum vox in ore. Potest ergo esse verbum sine voce, et potest esse vox sine verbo. Adde vocem verbo, procedit in notitiam verbum. Quid ergo Christus ad Mariam? Verbum occultum. Praemissa est vox ut praecederet Verbum. Quid est Joannes? Vox clamantis in eremo. Quid est Christus? In principio erat Verbum . Quid tu vox? quid tu homo? Omnis caro fenum, et omnis claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum. Tene te ad Verbum; pro te enim suscepit fenum Verbum. Incarnatum Verbum Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse eẽt xp̃c. Ego uox clamantis
inheremo. Audistis su intenti fu¬
istis lectionem ꝓpħicam: que pͥ¬
mo recitata ẽ. Ibi scriptum est.
uox clamantis in heremo: para¬
te uiam domino. rectas facite
semitas eius. Omnis uallis im¬
plebitur. et omnis mons et col¬
lis humiliabitur: et erunt tor¬
tuosa indirecta et aspera inuiaᷤ
planas: et uidebit omnis caro
ex clamabo: Et dominus ibi a¬
pud ꝓpħam. Omnis caro fenũ:
et omnis claritas carnis ut flos
feni. fenum aruit. et flos decidit:
uerbum autem dñi manet inet̾¬
num. Iohannes dixit ego uox
clamantis in heremo. parate ui¬
am dño. Hoc est dicere. De me
predictumẽ. a ꝓpħa: quod ego
futurus eram clamans in here¬
mo. Ad iohannem gͦ ꝑtinec di¬
cere. Omnis caro fenum: et om̃is
claritas carnis. ut flos feni. Ee¬
num aruit. et flos decidit: uer¬
bum autem dñi manet ineter¬
nũ. Uerbum concipitur inute¬
ro uirginis: clamat in heremo

Expanded text:
ipse esset Christus, Ego vox clamantis ipse esset Christus, Ego vox clamantis in eremo. Audistis, si intenti fuistis, lectionem propheticam, quae primo recitata est. Ibi scriptum est: « Vox clamantis in eremo, Parate viam Dsemitas Dei nostri. Omnis rivus implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Et erunt tortuosa in directum, et aspera in vias planas; et videbit omnis caro exclamabo? Et Dominus ibi apud Prophetam: Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit; Verbum autem Domini manet in aeternum . Joannes dixit, Ego vox clamantis in eremo, Parate viam Domino: hoc est dicere, De me praedictum est a Propheta quod ego futurus eram clamans in eremo. Ad Joannem ergo pertinet dicere, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum. Verbum concipitur in utero virginis; clamat in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
eramus: ꝑmulierem nob̾ reddita
unde interpositus. unde p̾missuaͤ
paretur hominib iohannesõs
suꝑat. Ille homo: non eum uin¬
cit nisi deus homo. Iohannes p̾¬
missus ẽ. ante dnm. Tanta in il¬
lo excellentia erat. tanta grã.
ipsis ꝓpħis. quos et ip̃i leger̃t.
prenuntiatus ẽ. xp̃c. Expecta¬
bant absentem: occiderunt pre¬
sentem. Cum putant ñ eẽ. ipm̃:
de fecerunt ip̃i. et mansit ipse.
Non tamen omnes defecerũt:
et de uideis multi crediderunt
Ergo quia xp̃c expectabatur:
uidete głiam iohannis. Cum
enim in illo aduerteretur tan¬
ta gr̃a. cum baptiraret in peni¬
tentiam. et par ret uiam dño
uelut p̾missus metator: mise¬
runt ad illum uidei. et dixert̃.
Quis estu: Nunquid tues he¬
sum inquit xp̃c: nec helyas. nͨ
ꝓpħa. Et tu inquiunt. quiꝰ es:
Egosum inquit uox claman¬
tis in heremo. Iohamiez respõ¬
dit uideis querentib quis ẽẽt:
et iam putare incipientib quod

Expanded text:
eramus, per mulierem nobis reddita eramus, per mulierem nobis reddita Unde interpositus? unde praemissus? paretur hominibus Joannes, omnes superat ille homo, non cum vincit nisi Deus homo. Joannes praemissus est ante Dominum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratiaipsis Prophetis, quos et ipsi legerunt, praenuntiatus est Christus. Exspectabant absentem, occiderunt praesentem: cum putant non esse ipsum, defecerunt ipsi, et mansit ipse. Non tamen omnes defecerunt, et de Judaeis multi crediderunt. Ergo quia Christus exspectabatur; videte gloriam Joannis: cum enim in illo adverteretur tanta gratia, cum baptizaret in poenitentia, et pararet viam Domino velut praemissus metator, miserunt ad illum Judaei, et dixerunt, Quis es tu? Numquid tu Esum, ines? Ego sum, inquit, vox clamantis in eremo . Joannes respondit Judaeis quaerentibus quis esset, et jam putare incipientibus quod
Abbreviated transcription (Latin):
minus potuero explicare quod
Hoc uleo p̾locutus sum. qm̃ qͥd
uelim dicere ego scio. uos nescitis:
c̃ que sit custicultas in exponẽ¬
do. ego iam sentio. Commendẽ¬
dum autemerat uob̃: ut in ip̃a
intentione ur̃a possitis orare
bech mater iohannis: maria
mater xp̃i. S elysabech solum
hominem: maria deum et ho¬
minẽ. Mira res ẽ: quomodo po¬
tuerit concipere creatura creato¬
rem. Quid ẽ. gͦ intelligendum
frẽs meiͥ nisi quia ip̃e sibi fecit
carnem de sola matre. qui fecit
primum hominẽ sine patre et
matre: Primus ille nr̃ casus fu¬
it: quando femina perquam
mortui sumus. incorde concep̃
uenena serpentis. Per suasit enĩ
serpens peccarum: et admissus ẽ.
male suadens. Si pͥmus casus nr̃
fuit. cum femina concepit cor¬
de uenena serpentis: non mirã¬
dum quia salus nr̃a facta ẽ. cũ
femina concepit inutero carnẽ
omnipotentis. Uterq ceciderat
sȩrus: uterq fuerat repandus.
ꝑ mulierem in interitum missi

Expanded text:
minus potuero explicare quod minus potuero explicare quod Hoc ideo praelocutus sum, quoniam quid velim dicere, ego scio, vos nescitis; et quae sit difficultas in exponendo ego jam sentio. Commendandum autem erat vobis, ut in ipsa intentione vestra possitis orare beth mater Joannis, Maria mater Christi: sed Elisabeth solum hominem, Maria Deum et hominem. Mira res est, quomodo potuerit concipere creatura Creatorem. Quid est ergo intelligendum, fratres mei, nisi quia ipse sibi fecit carnem de sola matre, qui fecit primum hominem sine patre et matre? Primus ille noster casus fuit, quando femina per quam mortui sumus, in corde concepit venena serpentis. Persuasit enim serpens peccatum, et admissus est male suadens. Si primus noster casus fuit, cum femina concepit corde venena serpentis; non mirandum quod salus nostra facta est, cum femina concepit in utero carnem Omnipotentis. Uterque ceciderat sexus, uterque fuerat reparandus. Per mulierem in interitum missi
Abbreviated transcription (Latin):
hodierne celebris demz¬
congregationis nr̃e: na¬
talis est iohannis baptiste. Cuiꝰ
mirabilem conceptum et par¬
tum: cum euangłm recitaretur
audiuimꝰ. Magnum myst̾ium
frẽs mei. Mater iohannis et ste¬
rilis erat et anus: et pater senex.
Prorsus inutroq desperata poste¬
ritas. S quia d̾o impossibile ni¬
chilẽ: ꝓmissus est filus non cre¬
denti. Uoxablata ẽ. patͥ: cui de¬
fuit fides. Iam enim fuerat scͥp¬
tum. Credidi ꝓpt̾ quod locutꝰ sum.
Non credidit: et non ẽ. locutus.
Interea etiam uirgo concepit.
Et hoc sublime miracłm: lon¬
geq pͥstantius. Concepit steri¬
lis precursorem: uirgo iudicẽ.
Iohannes. de masculo et femi¬
na. xp̃e de sola femina. Compa¬
randus est forte iohannes xp̃o.
Absit. Non tamen frustra tantꝰ
tantum precessit. Si enim pote¬
statem conati meo ip̃o dignan¬
te atq donante dño deo nr̃o po¬
tero ex plicare quod sentio: nec
mea uilitas deserct᷑: nec expec¬
tatio ur̃a fraudabitur. Si autẽ

Expanded text:
hodiernae celebris congregationis nostrae, Natale est Joannis Baptistae, cujus mirabilem conceptum et partum, cum Evangelium legeretur, audivimus. Magnum mysterium, fratres mei: mater Joannis et sterilis erat et anus, pater senex; prorsus in utroque desperata posteritas. Sed quia Deo impossibile nihil est, promissus est filius non credenti. Vox ablata est patri, cui defuit fides: jam enim fuerat scriptum, Credidi, propter quod locutus sum . Non credidit, et non locutus est. Interea etiam virgo concepit, et hoc sublime miraculum longeque praestantius. Concipit sterilis praeconem, virgo judicem. Joannes de masculo et femina, Christus de sola femina. Comparandus est forte Joannes Christo? Absit. Non tamen frustra tantus tantum praecessit. Si enim, potestatem conatui meo ipso dignante atque donante Domino Deo nostro, potuero explicare quod sentio, nec mea vilitas deseretur, nec exspectatio vestra fraudabitur. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
re uerba euangelii. Uos estis iu¬
men mundi. Nonpotest ciuitaᷤᷤ
abscondi suꝑ montẽ consticuta.
Sed de ciuitate dixit: non de lu¬
mine. Sequere ad huc. Neq ac¬
cendunt lucernam: et ponũt
eam submodio. Tale lumen e¬
stis quale iohannes. lucerna
illuminata: tanquam cuius
dixerat: tu illuminabis lucer¬
nam meam dñe. d̾s m̃s illu¬
mina tenebras meas. Quas¬
Ruimus enim et nos aliquãdo

Expanded text:
ere verba Evangelii: Vos estis luere verba Evangelii: Vos estis lumen mundi. Non potest civitas abscondi supra montem constituta. Sed de civitate dixit, non de lumine? Sequere adhuc: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Tale lumen estis, quale Joannes: lucerna illuminata. Tanquam cujus sserat, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas . QuasFuimus et nos aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibeat testimoniũ: audiamꝰ
quia lumen ẽ. iohannes. Iu¬
deis dicitur de ioh̾e. Iue erat
lucerna ardens et lucens. Et
utiq lucerna lumen ẽ: non si¬
cut dies:s tamen lumen est.
Ergo lucerna accenditur ut
luceat: et iohannes illumiatꝰ
est ut loqueret᷑. Si ergo ioh̾es
illuminatꝰ ẽ. ut loqueretur:
agnoscat se lucerna ne suꝑbie
uento extinguatur. S forte
lumen discipuli: et lucerna
Ille erat lucerna ardens et
lucens. De discipuł autem:
uos estis lumen mundi. Dis¬
cipulos suos p̾tulit iohanni:
Nunquid et fideles illi quos al¬
loquitur paulus preponendi
sunt iohanni quib ait: fui¬
stis enum aliquando tenebre
nunc autem lux in año: lur
ergo apli: ec lux fideles: ex pec¬
catorib iustificati: ex in fĩdeli¬
b fideles facti. T̃amen lucerna
non sunt dicti apłi. attende:
forte dicti. et nonalio loco sedi¬
bi.ut ostenderet quemadio¬
dum eos dixerit lumen: quia
non lumen uerum quod illu¬
minat omnem hominẽ ueni¬
entem in hunc mundum: seq̃¬

Expanded text:
testimonium, audiamus quia lumen est Joannes. Judaeis dicitur de Joanne, Ille erat lucerna ardens et lucens . Et utique lucerna lumen est, non sicut dies, sed tamen lumen est. Ergo lucerna accenditur ut luceat, et Joannes illuminatus est ut loqueretur. Si ergo Joannes illuminatus est ut loqueretur, agnoscat se lucerna, ne superbiae vento exstinguatur. Sed forte lumen discipuli, et lucerna Ille erat lucerna ardens, et lucens: de discipulis autem, Vos estis lumen mundi. Discipulos suos praetulit Joanni? Numquid et fideles illi quos alloquitur Paulus, praeponendi sunt Joanni, quibus ait, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ? Lux ergo Apostoli, et lux fideles ex peccatoribus justificati, ex infidelibus fideles facti: tamen lucerna non sunt dicti discipuli. Attende, forte dicti, et non alio loco, sed ibi: ut ostenderet quemadmodum eos dixerit lumen; quia non lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; sequ
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt eẽ. ista uerba eiꝰ. ecce
homo post me erat. et ante
me factus ẽ : Quid est qui pt᷑
me erat. et ante me factus ẽ:
Qui ambulabat pꝰ me. celeri¬
tate eius factuni ẽ. ut eẽt ante
me. Nam si ubicumq legeris
factus est. non intelligis nisi
formatum ẽẽ. quod nonerat.
et dñm deum dicturus es fac
ge mecum uerba. Neq enim
tacuit idem iohannes et illd̃
quod uerbum erat. ne ibi pu¬
tares significasse uerbum. qnͣ¬
do dixit aute me factus est: ut
noueris ad hoc ꝑtinere airte me
factus est quia precessit me. qr
glificatus ẽ. ampluis me quia
cum me intenderent homines
p̾cursorẽ. agnouer̃t dñm qm nascẽ¬
do p̾cesserã. quẽ obseqñdo nũciaue¬
ram: spesq eorum concursus
eorum in dnm̃ facta ẽ: glorifi¬
catus ẽ. ille tanquam filius d̾i.
ante me factus ẽ. scđm id qd
apłs ait. Propterea deus exal¬
tauit eum et donauit illi no¬
men quod ẽ. suꝑ omne nomen.
ut in nomine ih̾u omne ge¬

Expanded text:
poterunt esse ista verba ejus: Ecce poterunt esse ista verba ejus: Ecce homo post me erat, et ante me factus est? Quid est hoc, qui post me erat, ante me factus est? Qui ambulabat post me, celeritate ejus factum est ut esset ante me. Nam si ubicumque legeris, factus est, non intelligis nisi formatum esse qui non erat; et Dominum Deum dicturus es factge mecum verba. Neque enim tacuit idem Joannes et illud quod Verbum erat; ne ibi putares significasse Verbum, quando dixit, ante me factus est: ut noveris ad hoc pertinere ante me factus est, quia praecessit me, quia glorificatus est amplius me, quia cum me intenderent homines praecursorem, agnoverunt Dominum, quem nascendo praecesseram, quem obsequendo nuntiaveram; spesque eorum, concursus eorum in Dominum factus est; glorificatus est ille tanquam Filius Dei, ante me factus, secundum id quod Apostolus ait, Propterea Deus exaltavit eum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne ge
Abbreviated transcription (Latin):
ris intelligere. noli rep̾hend̾e.
quasi iam magnus sis: s dif¬
fer ut crescere merearis. Certe
hoc te mouet. quomodo dictũ
sit: qui pꝰ me uenit ante me
factus ẽ. Moueat plane ut
querentem: non ut rixantem.
Certe et ego quero tecum. Gi¬
mulum inueniemus. si sunt
queramꝰ: ambo accipiemus
si ambo petamus: utriq nr̃m
aꝑietur. si ambo pulsemꝰ. Post
me uenit inquit. Agnosco
natiuitatẽ ex uͥgine maria: Ante me
go añ positꝰ est michi. Ille qui
post me uenit: factus ẽ. ante
me. Quomodo si duo ambu¬
lent in itinere. et unus sit tar¬
dior. alter uelocior. ⁊ p̾cedat
tardior aliquantum. p̾t pau¬
lulum autem sequatur uelo¬
tior: respicit tardior precedens
uelociorem sequentem: et dic̃
Post me uenit. Et ecce acceleran¬
te illo. et propinquante. et ad¬
herente et transeunte: uidet
ille anteriorem quem respicie¬
bat posteriorem. Certe si celeri¬
tatem euis ex pauescat. quodã
modo et aminiretur: non ne

Expanded text:
ris intelligere, noli reprehendere, ris intelligere, noli reprehendere, quasi jam magnus sis; sed differ, ut crescere merearis. Certe hoc te movet, quomodo dictum sit, Qui post me venit, ante me factus est. Moveat plane ut quaerentem, non ut rixantem. Certe et ego quaero tecum: simul inveniemus, si simul quaeramus; ambo accipiemus, si ambo petamus; utrique nostrum aperietur, si ambo pulsemus. Post me venit, inquit: agnosce nativitatem ex virgine Maria. Ante me ge, antepositus est mihi. Ille qui post me venit, factus est ante me. Quomodo si duo ambulent in itinere, et unus sit tardior, alter velocior, et praecedat tardior aliquantum, post paululum autem sequatur velocior; respicit tardior praecedens velociorem sequentem, et dicit, Post me venit. Et ecce accelerante illo, et propinquante, et adhaerente, et transeunte, videt ille anteriorem, quem respiciebat posteriorem: certe si celeritatem ejus expavescat quodam modo et admiretur, nonne