comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die occauo collectam: eo quos decdi¬
casset altare septem dieb et sollep¬
nitatem celebrasset dieb .uii. Igi¬
tur uicesimo tercio mensis septi¬
mi: dimisit popłos ad tab̃ nacu¬
la sua S puto non aliud hic uel¬
le intelligi. nisi quod expletis dieb
.UII.dedicationis cempli subsecuti
suit dies scenophegie. quȩ aqͥnto
deciino die mensis septimi scđm
legem inchoabãt: et in die uicesi¬
ma scđa finiebantur. Ucrisq gͦ
festiuitatib rite ꝑ actis. et scenophe¬
giarum octaua die finita: dimisit
rex salomon populos ad sua letan¬
tes atq gaudentes sup bono qͦd fe¬
cerat dñs dauid et salomoni: et
isrł popło suo. Cui sensui iudetur
iosephus suspragrari: ita dicens:
Dimisit ergo salomon eccłiam¬
cłiam cum sacrificia celebrasset
ꝓ se et ꝓuruiersis hebreis: idẽ
prius in templo sacrificia celebra¬
ta sunt. et in eo epulati sunt om̃s
hebrei cum uxorib suis et filiis:
insuꝑ etiam et festiuitatem que

Expanded text:
die octavo collectam eo quod dedidie octavo collectam eo quod dedicasset altare septem diebus, et solemnitatem celebrasset diebus septem. Igitur vicesimo tertio mensis septimi dimisit populos ad tabernacula sua, sed puto non aliud hic velle intelligi nisi quod expletis diebus septem dedicationis templi, subsecuti sunt dies scenopegiae, quae a decimo quinto die mensis septimi secundum legem inchoabantur, et in die vigesimo secundo finiebantur. Utrisque ergo festivitatibus rite peractis, et scenopegiarum octava die finita, dimisit rex Salomon populos ad sua, « laetantes atque gaudentes super bona quae fecerat Dominus David et Salomoni et Israel populo suo. » Cui sensui videtur Josephus suffragari ita dicens: Dimisit ergo Salomon Ecclesiam, cum sacrificia celebrasset pro se et pro universis Hebraeis, id est prius in templo sacrificia celebrata sunt, et in eo epulati sunt omnes Hebraei cum uxoribus suis et filiis. Insuper etiam et festivitatem quae
Abbreviated transcription (Latin):
lissima ẽ. Sequitur. Contra fon¬
tem. quem ꝑspicuum ẽ signifi¬
care dafnen. De quo fonte sup̾dic¬
ca urbs aquis habundantissi¬
mis fruitur Inde inquit ꝑueni¬
ent termini contra orientem ad
mare ceneret: id ẽ ad stagnum chi¬
beriadis. Mare autem dicitur.
cum habeat dulces aquas iuxta
idioma scriptiuarum: que congre¬
gationes aquarum appellant
mauia. Et tendent inquit usꝙ
iordanem. & adultimum clau¬
dentur mari uel mortui. uel ut
alii putant lingua maris rubri in
ciuꝰ lutore ohila posita ẽ. Quoo
autem sequitur in libro regum
quod septem dieb et septem dieb
idẽ quatuordecim dieb predicta
festiuitas a solomone et filiis isrł
celebraretur: et indie octaua dis¬
missus sit popłs. Incuendũ ẽ qͦmͦ
in uerbis dierum de eadem re
scriptum sit: fecit ergo salomon
solempnitatẽ in tempore illo septẽ
dieb et omĩs isrł cum eo: eccłia
magna ualde ab introitu emath.
usq ad torrentem egipti: fecutq¬

Expanded text:
lissima est, sequitur: « Contra fonlissima est, sequitur: « Contra fontem, » quem perspicuum est significare Daphnen, quo fonte supradicta urbs aquis abundantissimis fruitur. « Inde, inquit, pervenient termini contra Orientem ad mare Cenereth, » id est, ad stagnum Tiberiadis. Mare autem dicitur, cum habeat dulces aquas, juxta idioma Scripturarum, quae congregationes aquarum appellant maria. « Et tendent, inquit, usque Jordanem, et ad ultimum claudentur mari, » vel Mortui, vel, ut alii putant, lingua maris Rubri, in cujus littore Ahila posita est. Quod autem sequitur in libro Regum, quod septem diebus et septem diebus, id est, quatuordecim diebus praedicta festivitas a Salomone et filiis Israel celebraretur, et in die octava dimissus sit populus, intuendum est quomodo in Verbis Dierum de eadem re scriptum sit: « Fecit ergo Salomon solemnitatem in tempore illo septem diebus et omnis Israel cum eo, Ecclesia magna valde, ab introitu Emath, usque ad torrentem Aegypti. Fec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inquit confinia usq ad sephiona:
quam urbem. hodie zephium op¬
pidum cilitiȩ uocant. Quod autẽ
sequitur et uillam enam ꝓquo
in hebreo scriptum ẽ aserenan.
quod interpretatur atrium fon¬
tis: terminus ẽ damasei. Unde
dicitur in ihechiel Et erit ter¬
minus a mari usq ad atrium
enon. siue asse̾nam terminus
chiel. Et ab aquilone ad aqui¬
lonem plaga septen trio nalis:
indeinetabuntur inquit fines
contra orientalem plagam: de
uilla enan. sephama: et de sepha¬
ma descendunt termini in rebla
contra fontem: Inde ꝑuenient
contra orientem ad mare cene¬
reth: et tendunt usq iordanẽ:
et ad ultimum falsissimo claudiuit᷑
mari. a fine gͥ septen trionalis plage
hoc ẽ atrio enam. tendunt fines
usq sephana. quã hebrei epha¬
miã nominant: et de aphamia
descendunt termini in rebla. quȩ
nune sirie uocatur anthiochiȩ.
Et ut scias reblam hanc significa¬
re urbem quȩ in siria coele nobi¬

Expanded text:
que, inquit, confinia usque ad Sephrona. » que, inquit, confinia usque ad Sephrona. » Quamobrem hodie Zephium oppidum Ciliciae vocant. Quod autem sequitur: « Et villam Enan, » pro quo in Hebraeo scriptum est Aserenan, quod interpretatur atrium fontis, terminus est Damasci. Unde dicitur in Ezechiel: « Et erit terminus a mari usque ad atrium Enon sive Aserenan, terminus ci, et ab Aquilone ad Aquilonem plaga Septentrionalis . Inde metabuntur, inquit, fines contra Orientalem plagam de villa Enan usque Sephama, et de Sephama descendent termini in Rebla contra fontem. Inde pervenient contra Orientem ad mare Chenereth, et tendent usque ad Jordanem, et ad ultimum Salsissimo claudentur mari . A fine igitur Septentrionalis plagae, hocusque ad Sephania, quam Hebraei Aphamiam nominant. Et de Aphamia descendunt termini in Rebla, quae nunc Syriae vocatur Antiochia. Et ut scias Reblam hanc significare urbem quae nunc in Syria Coele nobi
Abbreviated transcription (Latin):
qui mari influit usq ad eum locũ
ubi ẽ emath urbs siriȩ: cuiꝰ in hac
plaga et nomen ponit hierechiel.
Et plaga inquiens maris mare
magnum a confinio ꝑ diractum do¬
nec uenias emath: quȩ nunc epipha¬
nia nominatur: ab anthioco cru¬
delissimo terannorum. nomine
cõmutato. Nam cognomentum ha¬
onalem inquit partem a mari ma¬
gno termini incipient. ꝑueni¬
entes usq in montẽ altissimum
aquo uenies in emath. usq at cer¬
minos sedada: ibuntq confinia
usq ad sephona. et uillã enan
Hi erunt termini in parte aquilo¬
nis. Hebrei dicunt septen triona¬
lem plagam inciꝑe a mari mag¬
no quod palestine. fenicis et sirrȩ
que appellatur coele.cilitie ꝙ pre¬
tendit lutdrib et ꝑ egy ptum ten¬
dit ad libiam. Quod autem dicit̃
ꝑuenientes terminos usq: ad mon¬
t̃ altissimũ itẽ hebrei autumãt ład
apum montem significare uł taurũ.
quod nobis uidetur uerius. Ibunt¬

Expanded text:
qui in mare influit, usque ad eum locum qui in mare influit, usque ad eum locum ubi est Emath, urbs Syriae, cujus in hac plaga et nomen ponit Ezechiel: « Et plaga, inquiens, maris mare magnum a confinio per directum, donec venias Emath , » quae nunc Epiphania nominatur, ab Antiocho crudelissimo tyrannorum nomine commutato; nam cognomentum haonalem, inquit, partem a mari magno termini incipient pervenientes usque ad montem altissimum, a quo venies in Emath usque terminos Sedala. Ibuntque confinia usque Sephrona et villam Enan. Hi erunt termini in parte Aquilonis . » Dicunt Hebraei Septentrionalem plagam incipere a mari magno, quod Palestinae Phoenicis et Syriae, quae appellatur Coele, Ciliciaeque praetendit littoribus et per Aegyptum tendit ad Libyam. Quod autem dicit: « pervenientes terminos usque ad montem altissimum, » iidem Hebraei autumant vel Amanum montem significare, vel Taurum, quod nobis videtur verius. « Ibunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Cades quoq et torrens. usq ad
mare magnum Quod significat la¬
tissimam solitudinem sin. que ẽ ui¬
xta edom. et mari rubro terminũ
circuire. et ꝑ ascensum scorpionis et
ꝑ senna et cades barne. et atrium
siue uillã addar et asemona ꝑue¬
nire usq ad torrentem egipti. qui
iuxta urbem rinocoruram mari
influit. Hic uero terminus plage
australis. incipit a thamar: quȩ urbs
in solitudine.ẽ. quam et salomon
iniris oꝑib extrurit: et hodie fal¬
mira nun cuꝑatiui: hebraico qͦq ser¬
mone thamar dicitur. que in lin¬
gua nr̃a palmam sonat. usq ad
aquas contradictionis. Cadesꝙͣ
in deserto eẽ non dubium ẽ: et
torreus ingrediens mare magnũ
hoc quoo egypti palestinẽq p̃tendi
lutorib Sequitur in libro numero¬
rum. Paga autem occidentalis ami¬
ri magno incipiet. et ipso fine clin¬
detur. hoc ẽ a mari usq ad mare:
atorrente uidelicet rina corui ne

Expanded text:
tionis, Cades quoque et torrens usque ad tionis, Cades quoque et torrens usque ad mare magnum , » quod significat altissimam solitudinem Sin, quae est juxta Edom et mari Rubro terminum circuire, et per ascensum Scorpionis, et per Senna et Cadesbarne, et atrium sive villam Addar, et Asemona pervenire usque ad torrentem qui juxta urbem Rinocoruram mari influit. Hic vero terminus plagae Australis incipit a Thamar, quae urbis in solitudine est, quam et Salomon miris operibus exstruit, et hodie Palmira nuncupatur, Hebraeo quoque sermone Thamar dicitur, quae in lingua nostra Palmam sonat, usque ad aquas contradictionis Cades, quam in deserto esse non dubium est, et torrens ingrediens mare magnum hoc quod Aegypti Palaestinaeque praetendit littoribus. Sequitur in libro Numerorum: « Plaga autem Occidentalis in mari magno incipiet et ipso fine claudetur , » hoc est, a mari usque ad mare, a torrente videlicet Rinocorurae,
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo ab introitu emath usꝙ
ad atrium egipti coram dñõ. ẜ in¬
troitum emath septemtrionalẽ
terre reꝓmissionis plagam: ꝑ riuũ
siue ꝑ torrentem egypti ut uer¬
ba dierum nominant designat aus¬
tralem. De quib aliqua latius ex
uerbis scĩ iheronimi ponere: gratũ
puto eẽ. lectori. Scriptum ẽ in li¬
bro numerorum: inquo omnis
terra reꝓmissionis ꝑ quatuor. pla¬
gas breui sermone diuiditur.
Pars meridia incipiet a solitudine
sin que ẽ iuxta edom: et habebit
cerminos contra orientem mare
salsissimum: qui curcuibunt
australem  ꝑ asrensum scorpionis.
ita ut tianseant senna. et ꝑueniãt
in meridiem. usq cadẽs barnȩ:
Unde egrediuntur confinia ad uillã
nomine aͥgar. et tendunt usq ad¬
semona. Ibit q ꝑgirũ terminꝰ ab asse¬
nona usq ad torrentẽ egipti ⁊imaris
magni littore finietur. Pro quo in ulti¬
ma uisione prophȩ ierechielis ita sc̃bit᷑.
Plaga aũ austrał meridiana athamar
usq ad aquas maribothidest contradie¬

Expanded text:
 ab introitu Emath usque ad rivum Aegypti, coram Domino: per introitum Emath Septentrionalem terrae repromissionis plagam, per rivum sive torrentem Aegypti, ut Verba Dierum nominant , designat australem. De quibus aliqua latius ex verbis sancti Hieronymi ponere gratum puto esse lectori. Scriptum est in libro Numerorum, in quo omnis terra repromissionis per quatuor plagas brevi sermone dividitur: « Pars meridiana incipiet a solitudine Sin, quae est juxta Edom, et habebit terminos contra Orientem mare salsissimum. Qui circuibunt plagam per ascensum Scorpionis, ita ut transeant Senna et perveniant in Meridiem usque ad Cadesbarne. Unde egredientur confinia ad villam nomine Addar, et tendunt usque Asemona, ibitque per gyrum terminus ab Asemona usque ad torrentem Aegypti, et maris magni littore finietur . » Pro quo in ultima visione prophetae Ezechielis ita dicitur: « Plaga autem Australis Meridiana a Thamar usque ad aquas Mariboth, id est, contradic
Abbreviated transcription (Latin):
leant ꝑ potentiã dei et rur¬
sum quadam mensura mo¬
derati sint ꝑ infirmitatẽ suã:
In illis uirtutib helias quid
de dõ acceperat: in istis infir¬
mitatib quid de se poterat
agnoscebat: Illa potentia uir¬
tus fuit: ista infirmitas. eustos¬
uirtutis. In illis uirtutib osten¬
debat quid acceperat. in istis
infirmitatib hoc quod acce¬
perat custodiebat In miracuł
monstrabatur helias: in infir¬
mitatib seruabatur: Ecce an¬
głs tetigit eum: et dixit ei . Sur¬
ge: comede. Respexit: et ecce ao
caput suum subcinericuis pa¬
nis. et uas aque Comedit ergo

Expanded text:
leant per potentiam Dei, et rurleant per potentiam Dei, et rursum quadam mensura moderati sunt per infirmitatem suam? In illis virtutibus Elias quid de Deo acceperat, in istis infirmitatibus quid de se esse poterat agnoscebat. Illa potentia virtus fuit, ista infirmitas custosvirtutis. In illis virtutibus ostendebat quid acceperat, in istis infirmitatibus hoc quod acceperat custmonstrabatur Elias, in infirmitatibus servabatur. « Et ecce angelus tetigit eum, et dixit illi: Surge, comede. Respexit: et ecce ad caput suum subcinericius panis et vas aquae. Come
Abbreviated transcription (Latin):
cot uirtutib in alta ꝓfecisset:
quadam mensura suspensus
ẽ. dum iezabel postmodum
quamius reginam. camen mu¬
lierculam fugit. ꝑ pendo qͥppe
hunc mire uirtutis ignem de
cęlo trahere. et scđo quinqua¬
genarios uiros cum suis oĩb
peticione subita concremare ũbo
celos apluuiis elaudere: uerbo
celos a pluuns aꝑire.
suscitantem mortuos: uentura
quoq p̾uidentem: et ecce rur¬
sum animo occurrit. quo pa¬
uore añ unam mulierculã
fugit: Considero uirum timo¬
re ꝑculsum de manu di mor¬
tem petere nec acciꝑe: de ma¬
iui mulieris mortem fugien¬
do uitare. Querebat enim
mortem dum fugeret: dicets
Susficit michi. tolle animain
meam: neq enim melior. sum
quam patres mei: Unde ergo
sic potens quͣo cot illas uirtu¬
tes faciat: unde sic in firmus
ut. ita feminam ꝑtimescat:
nisi quia dispensationes suꝑ¬
ni nutus mensura oculti libra¬
niiis appenduntur. ut ipsi
scĩ homines et multum ua¬

Expanded text:
tot virtutibus in alta profecisset, tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis reginam, tamen mulierculam fugit. Perpendo quippe hunc mirae virtutis virum, ignem de coelo trahere, et secundo quinquagenarios viros cum suis omnibus petitione subita concremare, verbo coelos a pluviis claudere, verbo coelos ad pluvias aperire, suscitantem mortuos, ventura quoque praevidentem; et ecce rursus animo occurrit quo pavore ante unam mulierculam fugerit. Considero virum timore perculsum de manu Dei mortem petere nec accipere, de manu mulieris mortem fugiendo vitare. Quaerebat enim mortem dum fugeret, dicens: Sufficit mihi; tolle animam meam, neque enim melior sum quam patres mei. Unde ergo sic potens, ut tot illas virtutes faciat? Unde sic infirmus, ut ita feminam pertimescat? Nisi quia dispensatione superni nutus mensura occulta libraminis appenduntur, ut ipsi sancti Dei homines et multum va
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ xp̃o dĩ filio inter homines
et teneritudinem nr̃e carnis ac¬
cipiente. postquam mortem
gustauit et uic̃tor de mundo
ad celos ascendit. imbrem grẽ
diuine ꝑ septiformen spm de
suꝑnis ad terras misit: qui nos
a peccato mundaret. et sp̃itals
fructus grgnere. faceret. Xlix¬
quocumq ferebat uoluntas. Ue¬
nit in bersabȩe uida. et dimisit
ibi puerum suum: et ꝑrexit in
desertum uiam unius diei. Cũq
uenisset et sederet subter unã
uiniperum: petiuit anime sue
ut moreretur. et ait: Sufficit
michi domine. tolle animã me¬
am neq enim melior. sum qͣ
patres mei: Proiecitq se. et ob¬
dormunit sub umbra uniperi:
uante spũ ad sñma rapiun¬
tur. quam du in hac uita st̃
ne aliqua elatione suꝑ biant
quibusdam temptationibus
reprimuntur: ut nequaquã
tantum ꝓficere ualeant. quan¬
tum uolunt: S ne excollantur
suꝑbia: etiam fit in eis ipsarũ
quedam mensura uirtutum.
hinc ẽ enim quod helias dum

Expanded text:
te Christo Dei Filio inter homines, te Christo Dei Filio inter homines, et teneritudinem carnis nostrae accipiente, postquam mortem gustavit, et victor de mundo ad coelos ascendit, imbrem gratiae divinae per septiformem Spiritum de supernis ad terras misit, qui nos a peccato mundaret, et spirituales fructus gignere faceret? Cquocunque eum ferebat voluntas. Venit in Bersabee Juda et dimisit ibi puerum suum, et perrexit in desertum, viam unius diei. Cumque venisset, et sederet subter unam juniperum, petivit animae suae, ut moreretur, et ait: Suffecit mihi, Domine, tolle animam meam: neque enim melior sum, quam patres mei. Projecitque se, et obdormivit sub umbra juniperi vante Spiritu ad summa rapiuntur, quandiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur, ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt. Et ne extollantur superbia, etiam fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est enim quod Elias dum
Abbreviated transcription (Latin):
nos. et non ipsi nos: nos autẽ
popłs eius. et oues pascue eiꝰ.
Mundato itaq altari domino.
et cũ sumptis holocaustis: dixit
helias propħa dĩ ad popłm.
Adphendite omnes propħa baal:
et ne unus quidem fugiat ex
eis. Quos cum comp̃hendissent.
duxit eos helias ad torrentem
cyson. qui interp̾tatur duritia
eorum: et interfecit eos ibi Sic
quoq redemptor nr̃ adueni¬
eos in stagnum ignis et sulphu¬
ris. ubi ẽ bestia et seudo propħe.
ubi et missus ẽ diabolus qui
seducebat eos: et cruciabuntur
ibi scđm duriciam. et inpeni¬
tens cor eorum die ac nocte. in
pronus in terram posuit faciẽ
int genua sua: et dixit ad pu¬
erum suum: Ascende: et prospi¬
ce contra mare. Qui cum ascen¬
disset. et comtemplatus ee̾t:ait:
Nẽ quicquam. Et rursum ait
illi: Reuertere septem uicib
In septima autem uice. ecce nu¬
becula parua quasi uestigium
hominis. et Rł̃q Quid in hac re
significatur: nisi quod nascen¬

Expanded text:
nos, et non ipsi nos. Nos autem nos, et non ipsi nos. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus . » Mundato itaque altari Domini, et consumptis holocaustis, dixit Elias propheta Dei ad populum: « Apprehendite omnes prophetas Baal, et ne unus quidem fugiat ex eis. Quos cum comprehendissent, duxit eos Elias ad torrentem Cison qui interpretatur duritia eorum , et interfecit eos ibi. » Sic quoque Redemptor noster, advenieos in stagnum ignis et sulphuris ubi est bestia et pseudoprophetae, ubi et missus est diabolus qui seducebat eos, et cruciabuntur ibi secundum duritiam et impoenitens cor eorum die ac nocte in spronus in terram posuit faciem inter genua sua, et dixit ad puerum suum: Ascende et prospice contra mare. Qui cum ascendisset et contemplatus esset, ait: Non est quidquam. Et rursum ait illi: Revertere septem vicibus. In septima autem vice ecce nubecula parva, quasi vestigium hominis, etc. » Quid in hac re significatur nisi quod, nascen
Abbreviated transcription (Latin):
suit super ligna: cum om̃s actus
suos ad exemplum scõrum patrũ
fideles formare docure: Iussitq
super holocaustum et suꝑ ligna
semel. iterum. atq tercio aquam
infundere: quia omni tempore
necesse ẽ nob uerba cogitatus.
atq opera nra pura oratione atq
conpunctione lacrimarum mun¬
dare: Et non prius cessare quã
fossȩ aque ductus repleantur.
id ẽ donec futurum gaudium
presenti merori succedens. ꝑfec̃te
compleatur. Sicꝰ erit uixta id qͦd
sequitur quod ignis de celo ca¬
dens ad inuocationem helie.
uorauit holocaustum. ligna et
lapides. puluerem quoq et aꝗͣ
quȩ erat in aque ductu lambeis.
quando discrimen suꝑni uidi¬
cis dicta et fac̾ta ac totam uitã
niãm ꝑfec̃te examinans. et pio¬
bando nos sicut igne probatur
argentum immortales ac beatos¬
factos in sede collocabit ꝑpetua:
ut ad instar uerorum isrłitarũ
in eternum gratulando cana¬
mus. Dñs ipse ẽ ds̃: ipse fecit

Expanded text:
suit super ligna, » cum omnes actus suit super ligna, » cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fideles formare docuit. « Jussitque super holocaustum et super ligna semel iterum atque tertio aquam infundere, » quia omni tempore necesse est nobis verba, cogitatus atque opera nostra in pura oratione atque compunctione lacrymarum mundare, et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est, donec futurum gaudium praesenti moerori succedens perfecte compleatur. Sicque erit juxta id quod sequitur: « Ignis de coelo cadens ad invocationem Eliae voravit holocaustum, ligna et lapides, pulverem quoque et aquam, quae erat in aquaeductu lambens, » quando discrimen superni Judicis dicta et facta ac totam vitam nostram perfecte examinans, probando nos, sicut igne probatur argentum, immortales ac beatos in sede collocabit perpetua, ut ad instar virorum Israelitarum in aeternum gratulando canamus: « Dominus ipse est Deus, ipse fecit
Abbreviated transcription (Latin):
sent scđo. ait. etiam tercio idip¬
sum facite: feceruntq et cer¬
cio. et currebant aque circa al¬
tare. et fossa aque ductus reple¬
rare potest: quam quod redemp¬
tor nr̃ contra mundi princi¬
pem eiusq fallitatem decer¬
tans ac superans altare diũ
quod destructum fuerat. hoc
est fidelium suorum corda
abomni labe iniquitatis pur¬
gans. aram dõ dedicat: quȩ
ex duo decim lapidib construc¬
ta eẽ memoratur: quia ex his
qui propħicam et apłicam sidẽ
seu doctrinam secuntur: gratis¬
suna dõ ara construitur. in
qua cotidie sacrificium laudis
in odorem suauitatis offertur.
fecitꝰ aque ductum quasi ꝑ duas
aratiunculas incutuitu altaris.
ex contrito uidelicet corde et
humiliato sp̃u: flumina ꝓdu¬
cendo lacrimarum. pro timore
gehenne. et desidio uite eterne:
lbi et composuit ligna: quia et
sc̃orum dict̾a et fact̾a. ad exem¬
plum credentib constituit: Di¬
uisitq ꝑ menbra bouem. et po¬

Expanded text:
sent secundo, ait: « Etiam tertio idipsent secundo, ait: « Etiam tertio idipsum facite, » feceruntque et tertio, « et currebant aquae circa altare, et fossa aquae fluctibus replerare potest, quam quod Redemptor noster contra mundi principem ejusque satellites decertans ac superans, altare Domini, quod destructum fuerat, hoc est, fidelium suorum corda ab omni labe iniquitatis purgans, aram Deo dedicat, quae ex duodecim lapidibus constructa esse memoratur, quia ex his qui propheticam et apostolicam fidem seu doctrinam sequuntur, gratissima Deo ara construitur, in qua quotidie « sacrificium laudis in odorem suavitatis » offertur . » « Fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris, » ex contrito videlicet corde et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum prae timore gehennae et desiderio vitae aeternae. « Ibi et composuit ligna, » quia et sanctorum dicta et facta ad exemplum credentibus constituit. « Divisitque per membra bovem, et po
Abbreviated transcription (Latin):
rent ueraciter illum uiuere: qui
credit in nomine eius Et sic ue¬
niet. ut uerba mulieris ad mi¬
rantis de suscitato puero plebsuide¬
ica ueritate superata ꝓ clamet ad
xpm̃: et dicat: Nunc in isto cogno
bum dĩ ĩ ore tuo uerum est.¬
uerbum domini factum᷑ ad
heliam in anno tertio: dicens
Uade. et ostende ce achab: ut dẽ
pluuiam suꝑ faciemͣ Iuit ergo
helias ut ostendetet se achab: et cita
Quod autem helias congregans u¬
niuersum isrł contra propħas
bual disceptabat. illisq frustra
nitentib ipse altare domini res¬
cauiauit quod destructum fue¬
rat. et tulit disdecim lapides
iuxta numerum tribuum filioꝵ
tare in nomine domini.fecitq
aque ductum quasi ꝑ duas ara¬
tiunculas incircuitu altaris. et
cõposuit ligna. diuisitq ꝑ m̃bra¬
bouem. et posuit suꝑ ligna et
ait implete quatuor idrias aqͣ.¬
et fundite suꝑ holocaustum
et suꝑ ligna: rursum q dixit.
& iam scdo facite. qui cum fecis¬

Expanded text:
rent veraciter illum vivere, qui rent veraciter illum vivere, qui credit in nomine ejus. Et sic eveniet ut verba mulieris admirantis de suscitato puero plebs Judaica veritate superata proclamet ad Christum, et dicat: « Nunc in isto cognovi, bum Domini in ore tuo verum est.verbum Domini factum est ad Eliam in anno tertio dicens: Vade et ostende te Achab, ut dem pluviam super faciem terrae. Ivit ergo Elias, ut ostenderet se Achab, etc. » Quod autem Elias congregans universum Israel, contra prophetas Baal disceptabat, illisque frustra nitentibus, ipse altare Domini ini, quod destructum fuerat, et tulit duodecim lapides juxta numerum tribuum filiorum mino in nomine Domini; fecitque aquaeductum quasi per duas aratiunculas in circuitu altaris, et imposuit ligna, divisitque bovem et posuit supra ligna, et ait, Implete quatuor hydrias aqet fundite super holocaustum, et super ligna. » Rursumque dixit: « Etiam secundo hoc facite; » qui cum fecis
Abbreviated transcription (Latin):
pandit se.atq mensus ẽ suꝑ
puerum trib uicib clamauit¬
q ad dominum. et ait oñe ds
m̃s reuertatur oro anima pu¬
eri huius in uscera eius: Ita et
redemptor. noster non exasꝑa¬
tus malitia uideorum. s miser¬
tus popłi credentis. tulit eum
de sinu matris. cum eum culit
de carnali obseruantia legis:
et posuit suꝑ lectum suum.
hoc ẽ demonstrauit uitam ha-¬
bere in morte sua Ex pandit¬
q se tribus uicib atq mensus
ẽ suꝑ puerum: cum trinita¬
cis fidem illi predicando. et
sanitates faciendo insinuabat:
Et clamans ad patrem: dixic:
Pater ignosce illis: quia nesciuint
qͥd faciunt: Et item: Pater in¬
quit clarifica filium cuum:
ut filius tuus clarificet te: Si¬
cut dedisti ei potestatem omĩs
carnis: ut om̃e quod dedisti ei
det eiꝰ uitam eternam: Hec ẽ au¬
tem uita eterna ut cognoscant
te solum dm̃ uerum: et quem
Tulitq illum et reddidit matri
credentem. signa et miracula os-¬
tendebat incredulis.: ut cognosce¬

Expanded text:
pandit se, atque mensus est super puerum tribus vicibus, clamavitque ad Dominum, et ait: Domine Deus meus, revertatur, » oro, « anima pueri hujus in viscera ejus; » ita et Redemptor noster, non exasperatus malitia Judaeorum, sed misertus populi credentis, tulit eum de sinu matris, cum eum tulit de carnali observantia legis, et posuit super lectum suum, hoc est, demonstravit ei vitam habere in morte sua. Expanditque se tribus vicibus atque mensus est super puerum, cum Trinitatis fidem illi, praedicando et sanitates faciendo, insinuabat, et clamans ad Patrem dixit: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . » Et item: « Pater, inquit, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum verum, et, quemTulitque illum et reddidit matri um salvans credentem, signa et miracula ostendebat incredulis, ut cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
meum: et ait ad eam Da mic hi fili¬
um tuum: Tulit eͥrgo  de sinu illiꝰ.
et portauit in cenaculum ubi ipse
manebat: et posuit suꝑ lectum
suum: et rełq Hic actus helie de
suscitato mortuo filio uiduȩ.
apud quam hospitabatur et cuiꝰ
benedixit farinȩ et oleo: bene exx¬
conuersi. Que enim hec uidua
melius intelligi potest. quam
sinagoga uideorum: quȩ moy¬
si morte uiduata. filium nutri¬
ebat paruulum. hoc ẽ popłin
carualem udeorum. hic ergo
ad ingressum helie. hoc est sal¬
uatoris nr̃i infirmabatur. quia
in eum non credendo. s sꝑnen¬
do. ualida febre infidelitatis
egrocauit: Unde & mater ipsa
conquirendo de infirmitate
pueri: ad ꝓpħam dicit. Quio mͥ
et tibi uir dĩ. ingressus es ad me
ut rememorarentur inquitates
mee. et interficeres filium me¬
um: cum sinagoga uideor am
de aduentu saluatoris conque¬
ritur: quasi ipse eẽt causa in¬
cerfectionis populi iudaici:
hinc ẽ quod chaiphas cons¬
pirans de nece xp̃i: ad turbam
ait. Expedit enim ut unus

Expanded text:
lium tuum. Tulitque eum de sinu illius et portavit in coenaculum ubi ipse manebat, et posuit super lectum suum, » et reliqua. Hic actus Eliae, de suscitato mortuo filio viduae, apud quam hospitabatur, et cujus benedixit farinae et oleo, bene exconversi. Quae enim haec vidua melius intelligi potest, quam Synagoga Judaeorum, quae Moysi more viduata filium nutriebat parvulum, hoc est, populum carnalem Judaeorum. Hic ergo ad ingressum Eliae, hoc est, Salvatoris nostri infirmabatur, quia in eum non credendo, sed spernendo, valida febre infidelitatis aegrotavit. Unde et mater ipsa conquerendo de infirmitate pueri, ad prophetam dicit: « Quid mihi et tibi, vir Dei? ingressus es ad me ut rememorarentur iniquitates meae et interficeres filium meum? » cum Synagoga Judaeorum de adventu Salvatoris conqueritur, quasi ipse esset causa interfectionis populi Judaici. Hinc est quod Caiphas, conspirans de nece Christi, ad turbam ait: « Expedit enim ut unus homo
Abbreviated transcription (Latin):
compleuerat. quasi emissum solis
radium nebula inter iacens abs¬
condebat: Et dedicauerunt tem¬
plum dñi: rex et filii isrł. Templũ
dni scã ẽ eccłia.: sicut supra osten¬
sum ẽ. Hãc dedicauit rex xp̃c.
quando eam sanguine suo mun
uit: Hanc dedicant et filii isrł secũ
quando unusquisq fidelium
scđm donum sibi cõlatum a dõ
uerbo p̾dicationis. et uirtutum
oꝑib ꝓrimos suos quoscumq
ualet. ad meliora et ꝑfectiora conũ¬
caput et menbra non equaliter ꝑ¬
ficiunt: quia de xp̃o iohes ait:
dicit: Itaq neq qui plantat : ali¬
quit neq qui rigat: s qui increm¬
tum dat ds̃: S quantum ualeat
hominis dedicatio: p̃dictus apłs

Expanded text:
compleverat, quasi emissum solis compleverat, quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebat. « Et dedicaverunt templum Domini rex et filii Israel. » Templum Domini, sancta est Ecclesia, sicut supra ostensum est. Hanc dedicavit rex Christus, quando eam sanguine suo mundvit. Hanc dedicant et filii Israel secum, quando unusquisque fidelium secundum donum sibi collatum a Deo verbo praedicationis et virtutum operibus proximos suos, quoscunque valet, ad meliora et perfectiora convecaput et membra non aequaliter perficiunt, quia de Christo Joannes ait: dicit: « Itaque neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . » Sed quantum valeat homi
Abbreviated transcription (Latin):
tem gła domini: domum domini
& itłqͣ. Quod autem nebula imple¬
uit domum domini. et non po¬
terant sacerdotes stare et minis¬
crare propter nebulam: hec sen¬
tentia suꝑbos iudeorum pontifices
ac doctores insinuat: qui dum na-¬
tiuitatis xp̃i sacramenta inuesti¬
gare despitiunt: debitum fidĩ sue
ministerium per erroris nebula
ꝑdiderunt: Ita eorum mentes infi¬
delitatis caligo repleuit: ut exigen¬
tib propriis mĩtis ñ agnoscãt cultũ
credulitatis. Nebula eigo sinagogã
idẽ domum domini impleuit. et
sacerdotes propter nebulam minis¬
tiare non poterant: qa dum in
testam̃to ueteri. sensus misticos lit¬
tere uelamine cooꝑtos inter obs¬
cura allegoriarum caligines inue¬
stigare despiciunt: debitum fidi
sue minsterium ꝓpter nebulam
ꝑdiderunt: Quib et cunc in ne¬
bula doccrinȩ suȩ uocem domi¬
nus ꝓtulit: cum de se etiam aꝑta
narrauit: Quid ẽ enim aꝑtius.
torum mentes in fidelitatis caligo

Expanded text:
nim gloria Domini domum Domini, nim gloria Domini domum Domini, » et reliqua. Quod autem nebula implevit domum Domini, et non poterant sacerdotes stare et ministrare propter nebulam, haec sententia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita eorum mentes infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis non agnoscant cultum credulitatis. Nebula ergo Synagogam, id est domum Domini implevit, et sacerdotes propter nebulam ministrare non poterant, quia dum in Testamento Veteri sensus mysticos litterae velamine coopertos, inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium propter nebulam perdiderunt. Quibus et nunc in nebula doctrinae suae vocem Dominus protulit, cum de se etiam 956 aperta narravit. Quid est enim apertius torum mentes infidelita
Abbreviated transcription (Latin):
si multum in latitudinem se m̃tis
attollens. s soli illuis patriȩ ciues
gloriam in ibi sui redemptoris ple¬
ne contuenter: Sunt et uectes cum
aicha in oaculo rectinditi: quia abs¬
conditi sunt etiam nunc ꝑfecti qͥq
electi qui nos precesserunt de mun¬
do in abdito uultus dĩ a contur¬
batione hominum: Quorum tam
summitates uectium nũ nũquam
aꝑto oaculo his qui appropriant
uisuntur: cum ꝑfectiorib quib¬
q atq oculum sui cordis tota in¬
centione purificantib diuina grã
aliquid ext̃nũ desuꝑnoꝵ ciuiũ gaudio
ꝯtẽplandũ donauit. Quȩ nimirũ ꝯtẽ¬
platiohis qͥ paulo longiꝰ recesserĩt mini¬
me ꝯcedit᷑: qr quanto ext̾ius m̃te uaga
remanent. tanto minꝰ quamsint in¬
terna gaudia uident.xxxii¬
actum ẽ autem cum exissent sa¬
cerdotes de scũario: nebula imple¬
uit domum domini: et non pote¬
rant sacerdotes stare. et ministra
re ꝓpter nebulam. Impleuerat au¬

Expanded text:
si multum in altitudine se mentis si multum in altitudine se mentis attollens, sed soli illius patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculo reconditi, quia absconditi sunt et jam nunc perfecti quique et electi, qui nos praecesserunt de mundo, in abdito vultus Dei a conturbatione hominum . Quorum tamen summitates vectium nonnunquam aperto oraculo his qui appropinquant visuntur, cum perfectioribus quibusque atque oculum sui cordis tota intentione purificantibus divina gratia aliquid extremum de supernorum civium gaudio contemplandum donaverit. Quae nimirum platio his qui paulo longius recesserint minime conceditur; quia quanto exterius mente vaga remanent, tanto minus quae sint interna gaudia vident. « Factum est autem, cum exissent sacerdotes de sanctuario, nebula implevit domum Domini, et non poterant sacerdotes stare et mre propter nebulam. Impleverat e
Abbreviated transcription (Latin):
habitat omis plenitudo diuinita¬
tis corporaliter: Erat uirga aaion.
que excisa de nuo floruerat: quia
potestas omĩs iudicandi penes eũ
ẽ. cuius udicium in humilitate
pissionis uidebatur ẽe sublatũ.
frint et cabule testamenti: quia
i illo sunt om̃s chesauri sapientiȩ
it scientiȩ absconditi. Adherebant
ci uectes quib portabatur: quia
doctores qui quondam laborabãt
iuerbo xp̃i. nunc p̾senti uisione
ongaudent gła xp̃i. Quod enĩ
unus eorum de se dirit cupio dis
ului et ee cum xp̃o: de om̃ib utiq
sui oꝑis consortib intelligendum
eliquit: Apparebant summitates
uectium foris ante oraculum non
emꝑ. s cum ostia eiusdem oaculi
aperiri contingetet: neq hoc oĩb¬
shis solum mͦ qui propius acceden¬
us attentius ea q̃ intus erant.
stagebant intueri: Ipsa autem ar¬
hi qualis. et quomͦ eẽt posita :¬
bis eis qui oraculum intrãsent
udere licebat: quia nullus scoꝵ
in hac adhuc uita positus. tam et¬

Expanded text:
habitat omnis plenitudo divinitahabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Erat virga Aaron, quae excisa denuo floruerat, quod potestas omnis judicandi penes eum est, cujus judicium in humilitate passionis videbatur esse sublatum. Erant et tabulae testamenti, quia in illo sunt omnes thesauritiae absconditi . » Adhaerebant ei vectes quibus portabatur, quia doctores qui quondam laborarunt in verbo Christi, nunc praesenti visione congaudent gloriae Christi. Quod enim unus eorum de se dixit: « cupio dissolvi et esse cum Christo , de omnibus utique sui operis consortibus intelligendum reliquit. Apparebant summitates vectium foris ante oraculum, non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; neque hoc omnibus, sed solummodo qui propius accedentes attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca, qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent, videre licebat, quia nullus sanctorum in hac adhuc vita positus tamet
Abbreviated transcription (Latin):
tib proptus ac diligentius in¬
tuentib parebant ante oracu¬
lum: non tamen fieri poterat
ut ipsa eorum capita ante oracu¬
lum eminerent: quia nimirum
necesse erat ut clauso oraculo et
appenso ante ostia uelo ipsi qͦq
uectes toti cum archa et cherii¬
bim abderentur interius. Qđ fi¬
eri non poterat: si ꝓminentes
ulterius uectes ꝓducendis ad
clauidendum ostiis locum non
darent Quorum positionem uee¬
tium: scriptura non sine causa
s magni intuitu sacram̃ti tã
diligenter expedire cura uit.
Constat enu quia domus tem¬
pli exterior peregrinantem
in terris eccłiam: scã autem scõꝵ
interium suꝑne patriȩ felicita¬
tem designat: Item illata in sel
scõrum archa assumptam xpͥi
humanitatẽ. et intra uelum
regie celestis inductam uecas
acio quib eadem archa portabat᷑.
pdicatores uerbi ꝑ quos ipse mun¬
do innotuit. tẏpice denuntiant.
Eest autem in archa urna aurea ha¬
bens maima: quia in homine xp̃o

Expanded text:
tibus propius, ac diligentius intibus propius, ac diligentius intuentibus, parebant ante oraculum; non tamen fieri poterat ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat, ut clauso oraculo, et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et Cherubin abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti tam diligenter expedire curavit. Constat enim, quod domus templi exterior peregrinantem in terris Ecclesiam, sancta autem sanctorum internam supernae patriae felicitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca, assumptam Christi humanitatem, et intra velum regiae coelestis inductam; vectes vero quibus eadem arca portabatur, praedicatores verbi, per quos ipse mundo innotuit, typice denuntiant. Erat autem in arca urna aurea habens manna, quod in homine Christo
Abbreviated transcription (Latin):
differt in claritate. ita et resur¬
rectio mortuorum: Quod utrũq¬
uidex ipse ac distributor. premi¬
orum dñs. una sententia demon¬
in oraculum templi in scm̃ sc̃oꝵ. sub¬
ter alas cherubin. Siquidem che¬
rubim expandebant a las  super
locum archȩ: et ꝓtegebant archã
et uectes eius desuꝑ: Cumq emi¬
nerent uectes. et apparerent sum¬
mitates corum foris sc̃uarium
ante oraculum: non apparebant
ultra extrinsecus. Qui et fuert̃
ibi: usq in p̾̃sentem diem In archa
autem non erat aliud. nisi due ta¬
bule lapideȩ. quas posuerat inea
moyses inchoreb: quando pepigic
fedus dñs cum filiis isrł. cui egre¬
Quod illata archa in scm scorum
dicitur. cumq eminerent uectes.
et apparentes summitates eorum
rali pomenon uolumine scribitur.
Ueccuunt inquit quib portabãt
archam quia paululum longi¬
ores erant: capita parebant ante
oraculum. Si uero quis paululũ
fuisset extrinsecus: eos uidere
non poterat. ubi notandum
quia᷑ si capita uectium acceden¬

Expanded text:
differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrum judex ipse ac distributor praemiorum Dominus, una sententia demonin oraculum templi, in sancta sanctorum, subter alas cherubim. Siquidem cherubim expandebant alas super locum arcae, et protegebant arcam et vectes ejus desuper. Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus. Qui et fuerunt ibi usque in praesentem diem. In arca autem non erat aliud, nisi duae tabulae lapideae quas posuerat in ea Moyses in Oreb, quando pepigit foedus Dominus cum filiis Israel, cum egreQuod illata arca in sancta sanctorum dicitur: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum ralipomenon volumine scribitur. Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quod paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum. Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat . Ubi notandum, quia etsi capita vectium acceden
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cardines t̃re. et posuit suy
sunt cardines t̾re. hoc ẽ quati¬
or plage mundi. in quibꝰ dilat¬
uit orbem eccłe sue. que a solis
ortu usq ad occasum laudat
nomen eius. Dedes scõꝵ suor
seruabit. hocẽ electoꝵ suoꝵ oꝑa in
iam iusticiȩ diriget. Et impii in
tenebris conticescent. quia mitten¬
tur intenebras ext̾iores. ubi erit
fletus et stridor dentium. U bi con¬
tieescent. id ẽ ab arrogantia suꝑbie
sue cessabunt. Quia ñ infortitu¬
dine sua roborabitur uir. hoc ẽ ñ
fortitudine ꝓpria. s in uirtute diui¬
na potens ẽ uir id ẽ popłs creden¬
tium. Dnm formidabunt aduer¬
sarii eius quia dñs in firmũ faci¬
biguo greco intelligi et aduersari¬
um suum. Cum enim dñs possidẽ
nos ceꝑit. ꝓfecto adu̾sarius qui
nr̃ fuerat. ipsius fit. et uincetur
a nobis. ñ uiribus nr̃is. quia ñ
inuirtute ꝓpria potens ẽ uir.
Dns gͦ infirmum faciet ad u̾sariũ

Expanded text:
sunt cardines terrae et posuit super sunt cardines terrae et posuit super sunt cardines terrae: » hoc est, quatuor plagae mundi, in quibus dilatabit orbem Ecclesiae suae, quae a solis ortu usque ad occasum laudat nomen ejus. « Pedes sanctorum suorum servabit, » hoc est, electorum suorum opera in viam justitiae diriget. « Et impii in tenebris conticescent, quia mittentur in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium ; » ubi conticescent, id est, ab arrogantia superbiae suae cessabunt. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir, » hoc est, non fortitudine propria, sed in virtute divina potens est vir, id est, populus credentium. « Dominum formidabunt adversarii ejus, quia Dominus infirmum facibiguo graeco intelligi: et adversarium suum. cum enim Dominus possidere nos coeperit, profecto adversarius, qui noster fuerat, ipsius fit, et vincetur a nobis, sed non viribus nostris, quia non in virtute sua potens est vir. Dominus ergo infirmum faciet adversarium
Abbreviated transcription (Latin):
enim alibi legit᷑. cls suꝑbis resi¬
stit. humilibus aut̃ dat gr̃am:
hoc totus habet sermo. cuius
nomen int̾pretatur gr̃a eus.
Iam uero qł adiungitur susei¬
tat a t̾ra pauꝑem. de nullo
melius quã de illo intelligo
qui ꝓpt̾ nos pauꝑ factus est
cũ diues eẽt. ut eius pauꝑtate
sicut paulo ante dictum ẽ ditan¬
mͣ. Ipsum enim de t̾ra suscitaui
tam cito. ut caro eius ñ uiderei
corruptionem. Nec illud ab illo
aliend̾ qđ dictum ẽ: et de stercor
erigens in opem. In ops qui ppr
idẽ qui pauꝑ. Stercus uero un¬
de erectus ẽ rectissime intelligia¬
tur ꝑsecutores iudei. Inquoꝵ
mero cũ se dixisset apłs eccłam¬
duxi. Nec solum detrimenta ue¬
rum etiam stereora existimau
eẽ ut xp̃m lucri facerẽ. Deterri
gͦ suscitatus ẽ ille. supra om̃s di¬
uites pauꝑ erectus ẽ. Et de illo
stereore supra om̃s opulentos
suꝑ duodecim sedes. et sedem
głe hereditatẽ dans eis. Dnĩ en

Expanded text:
enim alibi legitur: Deus superbis resienim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo huius, cuius nomen interpretatur gratia eius. Iam uero quod adiungitur: Suscitat a terra pauperem, de nullo melius quam de illo intellego, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde erectus est, rectissime intelleguntur persecutores ludaei, in quorum numero cum se dixisset aposduxi, nec solum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem . » De terra ergo suscitatus est, ille supra omnes divites pauper erectus est, et de illo stercore super omnes opulentos super duodecim sedes ; » et sedem gloriae haereditatem dans eis. « Domini enim
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terram. ut ipsi sint illi qui
esurientes transierunt t̃ram.
Mortui enim estis inquit. Quomͦ
salubrit̾ mortificat ds: deinde
sequit᷑: et uita ur̃a ab scondita
ẽ cum xp̃o indo. Ecce quomͦ cosdẽ
ipsos uiuificat ds̾. S numquid
eos decduxit ad inferos et redux̃:
Hoc utrumq sine controuersia fi¬
delium in illo potius uidemus
impletum capite scilicet nr̃o. cũ
quo uitam nr̃am in dno apłs di¬
xit absconditam. Nam qui ꝓprio
filio ñ peꝑcit. s ꝓ nobis om̃ibus
tradidit eum. isto mͦ utiq mor¬
tificauit. Et quia resuscitauit a
mortuis. eundem rursum unu¬
ficauit. Et quia in ꝓpħia uox eiꝰ
agnoscitur. ñ derelinques ani¬
mã meã in inferno. eundẽ de¬
duxit adinferos et reduxit.
ac eius pauꝑtate ditati sumꝰ.
Dñs enim pauꝑes facit et ditat.
Nam qͥd hocsit ut sciamus. qđ
sequitur audiamus. humiliat
et exaltat. Utiq suꝑbos humi¬
liat. et humiles exaltat. Qđ

Expanded text:
super terram; ut ipsi sint illi, qui super terram; ut ipsi sint illi, qui esurientes transierunt terram. Mortui enim estis, inquit; ecce quo modo salubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
questionem hebrei soluentes.
duos filios samuelis cum filiis
anne adnumerant. Quia sterilis
inquit peꝑit septem: et multa
infiliis infirmata ẽ. Hic totum
qđ ꝓpħabatur eluxit agnoscen¬
tibus numerũ septenariũ. quo
seribit eccłas. eo mͦ se ostendens
adunius plenitudinem scribere.
Et in ꝓuerbiis salomonis. hoc antea
p̃figurans. sapientia edificauit
sibi domum. et suffussit colũpnas
septem. Sterilis enim erat inomĩ¬
bus gentibꝰ di ciuitas. andequam
iste fetus quem cernimus ouret᷑.
eiꝰ erant. Nunc uͦ ibi qm̃ littera
ẽ. et spc̃ ñ ẽ: amissa uirtute infir¬
mata ẽ. Dñs mortificat et uiui-¬
ficat. Mortificat illam que mul¬
ta erat infiliis. et uiuificat hanc
sterilem que peꝑit septẽ. Quan¬
uis cõmodius possit intelligi.
eosdem uuificare quos mortifi¬
cauerit. Id enim uł repetiuit ad¬
dendo. deducit ad inferos et re¬
t᷑. utiq a dnõ quibus ad iungit.
Que sursum sunt sapite. ñ que

Expanded text:
quaestionem Hebraei solventes quaestionem Hebraei solventes duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant: Quia sterilis, inquit, peperit septem et multa in filiis infirmata est. Hic totum quod prophetabatur eluxit agnoscentibus numerum septenarium, quo scribit ecclesias, eo modo se ostendens ad unius plenitudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefigurans Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretueius erant; nunc uero ibi quoniam littera est et spiritus non est, amissa uirtute infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, quae peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et retur a Domino: quibus adiungit: Quae sursum sunt sapite, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ isrłite quibus credita sunt
eloquia dni : S in eo popło as¬
cille filii minorati sunt. eu in se
subtraherent. nec crederent in
saluatorem. et in ipsiꝰ panibus
idẽ diuinis eloquiis. que ill
soli tume ex omnibus gentibꝰ acceꝑunt.
t̾rena tantum sapiunt. Gentes
aut̃ quibus lex illa ñ erat data.
postea quã ꝑ nouum testam̃tum
adeloquia illa uenerunt. multũ
esuriendo t̾ram transierunt. qr
meis ñ t̃rena s: celestia sapuert̃.
Et hoc uelut quereret᷑ causa: cur
factum sit: donee sterilis ait peꝑit
plurimos. et que multos habe¬
bat filios in firmata ẽ. In hebreo
et in lxxͣ. translatione. ñ plurimi¬
s: septem leguntur. Iudei hunc
locum ita intelligunt qđ nato
samuele morruus sit filius pͥ¬
mogenitus fenenne. et singłis
anne filiis nascentibꝰ singłi fenen¬
ne mortui sint filii. S: queren¬
dum ẽ quomͦ stare possit. cũ fe¬
nenna septẽ. anna aut̃ ñ plus
quã quinq filios habuerit. Quã

Expanded text:
id est, Israelitae, quibus credita sunt id est, Israelitae, quibus credita sunt eloquia Domini? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt , cum se subtraxerunt ne crederent in Salvatorem et in ipsis panibus, id est, divinis eloquiis quae illi soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena tantum sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, posteaquam per Novum Testamentum ad eloquia illa venerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed coelestia sapuerunt. Et hoc, velut quaereretur causa cur factum sit: « donec sterilis, ait, peperit plurimos, et quae multos habebat filios, infirmata est. » In Hebraeo et in Septuaginta translatione nsed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele mortuus sit filius primogenitus Fenennae, et singulis Annae filiis nascentibus, singuli Fenennae mortui sint filii; sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Fenenna septem, Anna autem non plus quam quinque filios habuerit. Hanc