comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum. logitur in libro regum quodsaul que¬
rens inceificere dauid. misit sacellices suos
ut custodirent domum diuid ⁊ cum mane
exeuntem dedomo occiderent. Quod cum scis¬
s uxor sua michol. nocte deposunt eum ꝑfe

Expanded text:
eum. Legitur in libro Regum quod Saul quaerens interficere David, misit satellites suos, ut custodirent domum David, ut eum mane exeuntem occiderent. Quod cum praescisset uxor sua Michol filia Saul, nocte deposuit eum per
Abbreviated transcription (Latin):
ciᷤᷤ tñ uob̃ proderit ita eius oratio qua ĩnĩ¬
bris orauit a iideis non accepta ad eumi
reclut quasi ꝑximum. Item hicloquitur
in membris mauib sunt quidam ualde
ꝑrum deo qui criminali macula num¬
quam sunt posuti au sunt qui ꝑ pacra¬
cum longe sunt illis. ergo gaudium est
istis iuctus ⁊ tristicia illis de qui pximi
sunt prius agit poncus casum procasu
⁊.q.f.ii.i. qĩ proximo ⁊ fri hoc dicẽ conue¬
uit propinquanti ad deum ⁊ gaudenci
pinquamus uelabillo temonemim s¬
giquare ab illodissmulẽ illi fĩ ut cũ
uideis duas res ꝓꝑc similes dicis propinqͣ
uno loco ⁊ una manutencantur tamen
aicis longe est hoc sp̃es uel res ab illa ⁊ sic̃
qui sunis est gandet ita qui dissimłis ẽ

Expanded text:
eis, tamen vobis proderit. Ita ejus oratio, qua in membris oravit, a Judaeis non accepta ad eum rediit quasi proximum. Item hic loquitur in membris, in quibus sunt quidam valde proximi Deo, qui criminali macula nunquam sunt polluti; alii sunt qui per peccatum longe sunt. Illis ergo gaudium est, istis luctus et tristitia. De illis qui proximi sunt prius agit, ponens casum pro casuquasi proximo et fratri. Hoc dicere convenit propinquanti ad Deum, gaudenti, propinquamus, vel ab illo removemur; sginquare ab illo dissimilem illi fieri, ut cum videris duas res prope similes, dicis: Propinqua uno loco, una manu teneantur, tamen dicis: Longe est haec species, vel res ab illa. Et sicut qui similis est gaudet, ita qui dissimilis est
Abbreviated transcription (Latin):
iluum me. fac. clicit generar iustus collo
fiat ut us. Saporem h̃t̃ iste deu alle salin¬
arum qui ccerna petit. Dchis semꝑ auditur
lustus. deterrenis non nisi utilr ⁊ exandim
qr iam peto quod dare uis ⁊ necesse est hoc. qr.¬
eus locutͦꝰ
est in scõ suo:
letabor ⁊ parti¬
bor siccimain

Expanded text:
lvum me fac dicit generalis justus, collofiat ut vis. Saporem iste habet de valle Salinarum, qui aeterna petit. De his semper auditur justus, ut de terrenis non nisi utiliter. Et exaudi me, quia jam peto quod dare vis. Et necesse est hoc, eus locutus est in sancto suo, laetabor et partibor Sichima
Abbreviated transcription (Latin):
nib significantur uirtutes. quas ip̃i foce¬
tunt. Noyses enim intercetera ĩ mari mã
fccit hebreis. significans ꝑ bap̃m liberari po¬
pulum fidelium aaron emmenti fortitu¬
dine murmurantib restitit in quo ocõe

Expanded text:
tutes quas ipsi fecerunt. Moyses enim inter caetera in mari viam fecit Hebraeis, significans per baptismum liberari populum fidelium: Aaron eminenti fortitudine murmurantibus restitit, in quo Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
celestem illis solis quif
dinsas partes ita inuita ccerna diuersesunt mã¬
Curantem celestis hẽditas clicitur terra chanaã
nomen anter eius aperit. Interpretatur enimi
chanaan humilisq ĩeam nemo ĩciat nͥ humił¬
s et exhystoria. Idem ꝑ penditur. Dicit enim noe
uso chanaan. datur terra semini abrahe. Is ẽ siuł
tinror qui non manz ĩ domo ineternum. quia
caritas foras mitcit timorem ⁊ man filius ĩdo

Expanded text:
coelestem illis solis, qui diversas partes, ita in vita aeterna diversae sunt manCur autem coelestis haereditas dicitur terra Chanaan, nomen ejus aperit. Interpretatur enim Chanaan, humilis, quia in eam nemo intrat, nisi humilis. Sed ex historia idem perpenditur. Dixit enim Noe uso, Chanaan datur terra semini Abrahae. Is est servilis timor, qui non manet in domo in aeternum, quia charitas foras mittit timorem, et manet filius in do
Abbreviated transcription (Latin):
chanaan quecamen ñ ẽ eterna s ctemum:
significat. socc tres patriarde meniorati sunt qͦ¬
rum specialit dicit se deum. Ego sum a deus abͣ¬
ham deus ysaac deus iacob. socc criplet auctori¬
tas dico stacuit intestamcntum eteruum.¬
Dicens tibi

Expanded text:
ae non est aeterna; sed aeternum significat. Ecce tres patriarchae memorati sunt, quorum specialiter dicit se esse Deum: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob . Ecce triplex auctoritas. Dico statuit in testamentum aeternum.Dicens: Tibi
Abbreviated transcription (Latin):
couendum. quoniam
autem occurrebat aĩo¬
ꝑuefidei. si deus gratis
est colendus ⁊ ip̃e est be¬
clitas quid denecc̃itat¬
ib mortalicuite fict sb̃
presticit. ⁊ filus corim
dia tempora lis uite p̃stitit prĩb ⁊ filiis eorimu
tam carne quam fide. ñ ut hic lcͤant s ea ad bo¬
num ctornũ referant. quod faciunt. Si his eloc¬
ti nistificatõs. ⁊ legem dei requirunt. Cum es
breuiter tangit ꝙ in egyptum transiecunt ꝙ
paucissimi. antequam ĩ egypto multiplicaret᷑¬
Et pertran¬

Expanded text:
colendum quoniam ante occurrebat avae fidei. Si Deus gratis est colendus, et ipse est tas, quid de necessitatibus mortalis vitae fiet? praestitit et filiis eorum dia temporalis vitae praestitit patribus et filiis eorum, tam carne quam fide, non ut his haereant, sed ea ad bonum aeternum referant. Quod faciunt si iis allecti, justificationes et legem Dei requirunt. Cum essbreviter tangit, quod in Egyptum transierunt, qpaucissimi, antequam in Egypto multiplicarentuet terra
Abbreviated transcription (Latin):
numi. Unde post dicit. Intestamentia eternumꝙ
testamentum si uetus accipr pp̃ tenram chanaan
dequa soquitur. Quomodo ocerum: cum illa ter¬
tena hereclitas non possit eẽ ccerna. ñ eigo de illa ac¬
cipiendum est deinde ut deterimet testamentũ¬

Expanded text:
num, unde post dicit, in testamentum aeternum, quod testamentum si vetus accipitur, propter terram Chanaan, de qua sequitur: Quomodo aeternum est, cum illa terrena haereditas, non possit esse aeterna? Non ergo de illa accipiendum est. Deinde ut determinet testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
Cantace ei uerbo qui a
ore cantatur. ⁊ psallice. ei
.i. oꝑe eum landate quia
manib psallicur. deinde
do quoinodo cantent su

Expanded text:
Cantate ei verbo, Aug. quia ore cantatur, et psallite ei, id est opere laudate, quia manibus psallitur. Deinde do quomodo cantent, su
Abbreviated transcription (Latin):
cut ĩ hoc psalmo bñficia dei narrantur. que con¬
tulit psũali semini abrahe. hic commnendat ꝓp¬
bã bonos millo populo israel qui cum aliis fideli¬
b sunt semen uerum abrale filii promissionis
Iste est ergo primus psalnius tii prenotatur. allã.
tit cassiaorus. nisi quod .ui. ꝑticionẽs alibi facit
quam aũs. ꝙ ĩ lectõe psi suo loco monstrabicur
primo ut ĩ uerbis exteriorib intellectum uidcos

Expanded text:
cut in hoc psalmo beneficia Dei narrantur, quae contulit spirituali semini Abrahae. Hic enim commendat Propheta bonos in illo populo Israel, qui cum aliis fidelibus sunt verum semen Abrahae filii promissionis. Aug. Iste est ergo primus psalmus, cui praenotatur alleluiatit Cassiodorus, nisi quod sextam partem alibi facit, quam Augustin. Quod in lectione psalmi suo loco monstrabitur. Primo ut in verbis exterioribus intellectum videas
Abbreviated transcription (Latin):
nes .i. ĩ ommes quib unuenclum ẽ exfide accipitur
erm hic nille proifinito. hoc est u̾bum euange¬
lii u̾bum fidei quos excenclitur ĩ omnes generatõ¬
nes proquo seruato recdit ꝓmissum eternum ꝙ ꝑ
testamentum ante significarit quod non man¬
dauit s ꝓnussit ꝓmissum cium ẽ quod accipere de¬
benius mandatum ẽ ꝙ facere debemus. ħ ẽ fides
ut uistus exfide iiuat. ⁊ huic fidei promiticur

Expanded text:
tur enim hic mille pro infinito. Hoc est verbum Evangelii, verbum fidei, quod extenditur in omnes generationes, pro quo servato redditur promissum aeternum, quod per testamentum ante significavit, quod non mandavit, sed promisit. Promissum enim est quod accipere debemus, mandatum est quod facere debemus. Haec est fides, u
Abbreviated transcription (Latin):
pucatõ cuim hominis
ad deum confessio est¬
poccatorum que sua¬
uis est deo. Conficere ẽ. deo quod es facboua.
opa ⁊ disprtas. unde ysaias. aufirie noqumao aib
ammis urĩs. Discite benefacere. Indicate pupillo
⁊ uenite ⁊ disputennus dicit dominus. disputa¬
tõ est ergo cua sacrificium humilitatis tue ꝙ ẽ

Expanded text:
putatio enim hominis ad Deum est confessio peccatorum quae suavis est Deo. Confitere ergo Deo, quod es; fac bona opera, et disputas. Unde Isaias: Auferte nequitias ab animis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et venite, et disputemus, dicit Dominus . Disputatio est ergo tua, sacrificium humilitatis tuae, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
cc domnum quod fic ab a¬
mance. Non enim est speci¬
osa laus ĩ ore poccatoris p̃
muissa laude sequitur ĩuo¬
catõ ut petat desiderata ⁊ ĩ

Expanded text:
te Deum, quod fit ab amante. Non enim est speciosa laus in ore peccatoris . Praemissa laude, sequitur invocatio, ut petat desiderata; et i
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Cum tremore oꝑ¬
amini ur̃am salute᷑
deus emim ẽ qui oꝑat̃
omnia ĩ nob̾. ⁊ ip̃e cet
qui tangit compinccõ

Expanded text:
s: Cum tremore operamini vestram salutem . Deus enim est, qui operatur omnia in nobis. Et ipse est qui tangit compunction
Abbreviated transcription (Latin):
deqnib dicit apls. In meclio nationis piaue ⁊ ꝑ¬
nerse aparetis tamquami linuaria ĩ mundo
prangunerum est. unde alibi. Mutciplicati st̃
suꝑ nuierum quia ratra pariores p̃scntis ecc̃e
plures sunt quan fituri sint ĩ regno dei idooq ait

Expanded text:
de quibus dicit Apostolus: In medio nationis pravae et perversae apparetis, tanquam luminaria in mundo pra numerum est. Unde alibi: Multiplicati sunt super numerum ; quia intra parietes praesentis Ecclesiae plures sunt, quam futuri sint in reg
Abbreviated transcription (Latin):
robannes dicit non tamen sine peccato et qur
crus ambulat s non ip̃c oꝑatur illudtatõ
s quod hĩtat in co peccatui cum non ualt
ꝙ agit fomes enim cun est languor nature
commouet illicita desideria ⁊ ita sine prrato
non sumus. Unde idem iobamies dlicit secliti¬
nius quia peccatum non hemus nos ipos seor¬
tum non imputatur. Ion eigo ambulant.

Expanded text:
cato est, qui in viis ambulat ; sed non ipse operatur illud; sed quod habitat in eo peccatum, cum non vult quod agit. Fomes enim qui est languor naturae, commovet illicita desideria; et ita sine peccato non sumus. Unde idem Joannes dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos sedutum non imputatur. Non ergo ambulant i
Abbreviated transcription (Latin):
licit. Non eium qui
hoc oꝑantur iniqui¬
tatem ambulaue¬
runt in uiis enus .i. ĩ fide quam plali nũo sigc̃.
quia omnes mas fides una complestit᷑ qua

Expanded text:
icit, non enim qui operantur iniquitatem ambulaverunt in viis ejus, id est in fide, quamplurali numero significat, quia omnes vias fides una complectitur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
filii. misi utiq ꝓpse¬
stisł ĩtelfecistis ua
horagentib consen¬
sistis s cũ hec agentib nec loqui dignum
uelut in nocen cec imitan ⁊ uoliustis. us

Expanded text:
Filii? Misi utique prophevel interfecistis, vel hoc agentibus consensistis. Sed cum haec agentibus, nec loqui dignum velut innocentes imitari voluistis. Us
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphe intentio ꝓpħe est confutare iuideos ⁊ͥ con¬
temptores. Modus triꝑtitus ẽ psaimus pͥma
pars est increpatio undeorum descripta corum
malicia. sccundo minatur iudicium ibi. Non¬
ne cognosdent onmes tercio. predicitur uidaoꝵ
conueisio ibi. Quis dabit exsy. In crepns gͦ¬

Expanded text:
 Intentio. Prophetae est confutare Judaeos, Christi contemptores. Modus. Tripartitus est psalmus. Prima pars est increpatio Judaeorum, descripta eorum malitia. Secundo minatur judicium ibi. Nonne cognoscent omnes. Tertio, praedicitur eorum conversio, ibi, Quis dabit ex Sion, imprecans
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c in celum. Nõ
or est qui portatur quam iumẽ
ris. sp̃c autem neuit ĩ plenitudinem amoris
ut pedes capitis ĩ celo sedentis .i. ermangelis¬
te mundum ꝑagrantes non offendant in
lapidem .i. ĩlegͥem ĩ lapide scriptam ⁊ nesine
gr̃a mea ceneantur rer s acimore soluantur
ꝑ amorem ip̃c logeui implendes. Ideo ergo por

Expanded text:
in coelum, non or est qui portatur, quam jumenris. Spiritus autem venit in plenitudine amoris, ut pedes capitis in coelo sedentis, id est evangelistae mundum peragentes non offendant in lapidem, id est in legem in lapide scriptam, et ne sine gratia, in ea teneantur rei; sed a timore solvantur, per amorem
Abbreviated transcription (Latin):
uel super me .i. super
meam crecdulitatem
quia ille coco orte co.¬
litur mea fides est ĩ pa¬
ucis quia sic orbis in
nem orat ut illitmi
ciuns sum aratura respice .i. mute quem missu¬
rus es ⁊ exaucli mei. pro omnib loquitur iste
proquib generanter petit.⁊. ¶llimima ocł¬

Expanded text:
el, super me, id est super meam credulitatem, quia ille toto orbe colitur, mea fides est in paucis. Et quia sic orbis intnem orat, ut illumicujus sum creatura, respice, id est mitte quem missurus es, et exaudi me. Pro omnibus loquitur iste pro quibus generaliter petit. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
tatões sunt uane quod ip̃i ꝑ se ñ possunt sci
te ut comprehendatis cogitatões dei que sũt
sapientes. q̃s comp̃hendit qui est ĩ firmam̃¬
to celi alius nons amicis fc̃is prodit deus
mo quem
tu. eru. domine. eri.

Expanded text:
tationes sunt vanae, quod ipsi per se non possunt scire, ite, ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sunt sapientes; quas comprehendit, qui est in firmamento coeli, alius non; sed amicis factis prodit Deus mo quem t
Abbreviated transcription (Latin):
auclias. non ht̃u
num aucliat. aut
qui finxit ocũium
uet in iuditio¬
pit cotidie proori¬
ginali peccato gõ
guet .i. indicabit quib sermonem doccrine
premisit. Magr̃ in scola crudicus comin¬
iccit tibi ut reddas utiq qñ accip̃ a magr̃o.
crudieris cum mitcit tibi magr̃ ⁊ qd̾ p̃bet¬
sñ metreris plaganim. sic deus exiget ꝙ
seminauit qui enim in odo accipiinus pꝰ¬
ca stacueniur ante magr̃m. ut reddamus
rõnem de omnibr. unde apls omnes astabi¬
mus ante tribunal xp̃i ut recipiat inns qͥsq¬

Expanded text:
audias, non habet unde audiat. Aut qui finxit oculum nuet in judicioipit ginali peccato gentguet, id est judicabit, quibus sermonem doctrinae praemisit? Magister in schola erudiens, committit tibi ut reddas; utique quando accipis a magistro, erudiris; committit tibi magister quod praene metu eris plagarum? Sic Deus exiget quid seminavit. Qui enim modo accipimus, postea statuemur ante magistrum, ut reddamus rationem de omnibus. Unde Apostolus: Omnes astabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
debebatur.⁊ alind redclitum ẽ. quod non debe¬
batur. tribuit homo mala ꝓbonis ⁊ retribũ
ei deus bona promał proquib bonis recribũ
homio mala. ecebonum est. qr homo ẽ. et qr
cum debuiss homo rececre deo su similitudi¬

Expanded text:
debebatur, et aliud redditum est quod non debebatur. Tribuit homo mala pro bonis, et retribuit ei Deus bona pro malis, pro quibus bonis tribuit homo mala. Ecce bonum est, quia homo est, et quia cum debuisset homo reddere Deo su
Abbreviated transcription (Latin):
intelligerem: per¬
ita cont̾. que ẽ uia mre naculata ea ẽ in no.
macłata ab ĩnocencia incipit. ⁊ .iͥ. cõsumm¬
atur. non est opus multisra u̾bis. ⁊̃ noceus
cito ⁊ ꝑ fecisti iusticiam. s duob modis no¬
cet homo si facit nuserum. ł si deserit mise¬
tum. In nocens uero ẽ. qui nec sibi nec alus
dis mei angustias enim patitur omnis in¬
alicia. sola in nocentia lata ẽ ubi deam¬
bulccur .q. spaciando hec sunt deambula¬
toria sacardotum ĩ erechiele. demde exponit
quod cdixerat. scilic ꝑ ambi. mme. domus
inte .i. cordic mei incino quiete hitat bene
conscius. alii autem foris pelluntur. q. a
fumo. Estillicilio uel mala mala uxore
⁊ ininigis extra quiescunt ⁊ dehis quefo¬
ris sunt cura corpus delectantur quia nõ
est ulis bñitus iñuam gaudeant ĩ ꝯscĩa¬

Expanded text:
intelligerem, perita continua: Quae est via immaculata? ea est innocentia. maculata ab innocentia incipit, et consummatur. Non est opus multis verbis. Innocens esto, et perfecisti justitiam; sed duobus modis nocet homo, si facit miserum, vel si deserit miserum. Innocens vero est qui nec sibi nec aliis dis mei; angustias enim patitur omnis malitia, sola innocentia lata est, ubi deambuletur, quasi spatiando. Haec sunt deambulatoria sacerdotum, in Ezechiele. Deinde exponit qid est cordis mei, in quo quiete habitat bene conscius: alii autem foras pelluntur, quasi a fumo, vel stillicidio, vel mala uxore, et in nugis extra quiescunt, et de his qui foris sunt, circa corpus delectantur, quia non est illis bene intus, unde gaudeant in c
Abbreviated transcription (Latin):
phrasim .i. ꝑ contrauum hoc conuenit qr ñ
sunt ditigentes s crrantes. uel possunt diri¬
gentes lici q̃i engentes aia erigunt se con
ablata ⁊ ad alios transiata quesunt uidea
isrbsalem syon ⁊ nichil boni posse sinegr̃a¬

Expanded text:
per contrarium hoc convenit, quia non sunt dirigentes, sed errantes. Vel possunt dirigentes dici quasi erigentes, quia erigunt se contablata. Et ad alios translata, quae sunt Judaea, Israel, Salem, Sion, et nihil boni posse sine
Abbreviated transcription (Latin):
m manifesto. solo¬
nomune est udeus
Notus est enim deus
u indei ⁊ gencib insultare confuto eos. si .n.
ueri uidei estistunc in nobis nocus est deus
cicut cdicit ꝓpħa quod si non est̾tunc ñ estis
uidei s ñ et notus in eis deus. qr cesarem gẽ¬
da natum. unde olim reges crant. unde ⁊ in¬
rum secundum num filiorum iacob p̃ter
lo nec hebat sortem interra promissionis.
Indiuisione enim terre ꝓmissionis suicep¬
ti sunt duo filii iosepħ .c. manasse ⁊ esfra
tancinam curie ⁊ congirgationes distinc¬
Non deficiemu princeps de uida noc dux de fe.¬
miorib eius doec ueniat cui reꝓmissum
est ⁊ abhac tribu omnes uidei dicuntur. ⁊¬
non sunt uidei appellandi. Itaq eu̾sum ẽ
iregnum udcorum. quia noluerunt cognoᷤ¬
regem nisi cesarem. si non hñt regem nis
cesarem. Defecit iam princeps deuida. uiͦ
ergo ille cui reꝓmissu est. Illi ergo uerus

Expanded text:
 manifesto solnomine est Judaeus; notus est enim Deusri Judaei et gentibus insultare confuto eos. Si enim veri Judaei estis, tunc in vobis notus est Deus, sicut dicit Propheta, quod si non est, tunc non estis Judaei. Sed non est notus in eis Deus, quia Caesarem gen de tribu Juda natum. Unde olim reges erant; unde et Jurum, secundum numerum filiorum Jacoblo, nec habebat sortem in terra promissionis . In divisione enim terrae promissionis, suscepti sunt duo filii Joseph, scilicet Manasses et Ephraim tanquam curiae et congregationes distincNon deficiet princeps de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est. . Et ab hac tribu, omnes Judaei dicuntur: non sunt Judaei appellandi. Itaque eversum est regnum Judaeorum, quia noluerunt cognosregem nisi Caesarem. Si non habent regem nisi Caesarem, defecit jam princeps de Juda. Venit ergo ille cui repromissum est. Illi ergo verius
Abbreviated transcription (Latin):
ad assinos .i. contra indeos quiuon se clirig
sliam statuentes iusticiam. Int̾̃ iudeos con¬
futat ⁊ deuotos ad recdanda uota monet. Mo¬
dus tuꝑtitus est p̃s primo frangit gloriam
mon iam deuotos roddere uota Ibiquomã¬

Expanded text:
ad Assyrios, id est contra Judaeos, qui non se dirigsuam statuentes justitiam. Intentio: Judaeos confutat, et devotos ad reddenda vota monet. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo frangit gloriam monet jam devotos reddere vota, ibi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
mudum. uenit
illuminemur. ut anath̾a denus cdiabolo q̃i
liceret hoc omnia fecisti ⁊ ĩ de thabor .i. illi ad
⁊ hermon .i. qui anathema danc diabolo.
accipuuntur gentes a ꝑcetotum ꝑ synodochẽ
qui exultabunt xp̃o uemenceł. allegoriee sic¬

Expanded text:
mundum . Venit illuminemur, ut anathema demus diabolo. Quasi dicat: Haec omnia fecisti, et inde Thabor, id est illi ad Hermon, id est qui anathema dant diabolo, accipiuntur gentes, a parte totum per synecdochen, quae exsultabunt Christo veniente. Vel allegorice si
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾a tionis iuditi¬
Hl. dicitur a seruando eoquod captus abi¬
dico inbonum quera uli impellunt in ma¬
ussi non alierius preciosa c̃ hec serurt᷑
queuutunumi constat expensis ideo trmoo
tradi cima calumpniatores contra meam
oncalumpniantur mesuꝑ auod ait non
calimpiancur. greca locutio est mius u¬
sitata nobͣ ⁊ est sensus. non calinp. me
anon capiant calummpniando calumon¬
iaumi autem maxima est. ꝙ suꝑbi dicũt
anos mortinm coli. Suꝑbinero sratu
ce x precidit. hñt istam autem quisa propri¬
as sibicalumpnias contra humilitacemx
anam quarim maxima est illa quamdi¬
nrns cãlumpiuantur ⁊̃ diabolus aicens
sumiquid iobtum deuni strustra s horum:¬

Expanded text:
liberationis indicidicitur a servando, eo quod captus ab imdico, in bonum, quem illi impellunt in mauus sum, non alterius; pretiosa est haec servitus quae virtutum constat expensis. Ideo timeo tradi, quia calumniatores contra meam Non calumnientur me superbi. Quod ait, non calumnientur, Graeca locutio est, minus usitata nobis. Et est sensus: Non calumnientur, id est non capiant, calumniando. Calumniarum autem maxima est, quod superbi dicunt, a nobis mortuum coli. Superbi vero suChristi praecidit. Habent autem quique proprias sibi calumnias contra humilitatem Christianam; quarum maxima est illa quam diximus. Calumniatur etiam diabolus, dicens: Nunquid Job timet Deum frustra? Sed horum
Abbreviated transcription (Latin):
deiꝑmim xp̃m liberat. Quare grã cina gͣ¬
tis datur. Quarc gratis daturcuua ñta
tua non p̃cesserunt. s uñficia dai preuene¬
me liberet quia meinstifĩat .i. eximpio
facit pium. exiniquo uustum dececo uidẽ¬
enimmaior nũa ciuam ut unicum fili¬
udaiet pronobis ecce hic or̃o sicut ĩ prĩ¬
cipio psalmi p̃missa est spes saquitim: ac
ce ut .e. in .i. amalis accelera dicit: nt
nocet quod non est cm itlud quos fimi¬
tur ⁊ quod tibi cardum est uiongum ĩ
ocuuc dei proue est adhuc orando dicit
cet ce deum meum ⁊ esto michi ĩ dom̃ refu¬
gii quia tefugio ad te cum ꝑiclitor. sunt a¬
ritu .t. ⁊ quo a faci.t. fu. Nich̾ ergo restat
nͥ adte fugere. non ate. cuius oculis oĩa
nuda sunt accende ordinem orõnis quo
moro ascenicdit ãixit enim iusticiam da

Expanded text:
istum liberat. Quare gratia? quia gratis datur. Quare gratis datur? quia merita tua non praecesserunt, sed beneficia Dei praeveneme liberet, quia me justificat, id est ex impio facit pium, ex iniquo justum, de caeco videricordia, quam ut unicum Filium daret pro nobis? Ecce hic oratio, sicut in principio psalmi, praemissa est spes: Accelera ut eruas me, id est a malis. Accelera dicit, ut notet quod non est diu illud quod finitur, et quod tibi tardum est et longum, in oculis Dei breve est. Adhuc orando dicit:cet te Deum meum, et, esto mihi in domum refugii, quia refugio ad te cum periclitor. Sunt aritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Nihil ergo restat, nisi ad te fugere, non a te cujus oculis omnia nuda sunt. Attende ordinem oratiomodo ascendit? Dixit enim, justitiam da,
Abbreviated transcription (Latin):
glorificeris dadnc. m. ł lux michienis ne
aberrem a te ienutries me ut ualiclussim
ad capiendam escam qua pascis angelos hoc
enm lacte nos nutrrint qui nobus celestem
cibum ꝓmisit ⁊ ususẽ mat̃̾tia nuisericordi¬
a snatem mater enim lactancꝑ uulum es.¬
cam cui mantande ydonens ĩ fans ñ est ꝑcar
nem trahicit ⁊ lac ĩ fundit ꝑ nulo hor idem.
accipienti quod accepturus erat admensã
sicdominus sapientiam suam qua pascũ¬
titr angelint lac nobis faccret carne ĩ clucꝰ
lacconuerso alanun pariuili: ut tandem
codem reficiamur nalidi. ⁊ actende ꝙ hic afir¬
mat liberationem dequa eciani subdic. e

Expanded text:
glorificeris, deduces me, vel, dux mihi eris, ne aberrem a te, et, enutries me, ut validus sim ad capiendam escam, qua pascis angelos. Hic enim lacte nos nutrivit, qui nobis coelestem cibum promisit, et usus est materna misericordia. Mater enim lactans parvulum, escam cui mandendae infans idoneus non est, per carnem trajicit, et lac infundit parvulo, hoc idem accipienti, quod accepturus erat ad mensam, sic Dominus sapientiam suam qua pascuntur angeli, ut lac nobis faceret carne indutus vlac converso, alamur parvuli, ut tandem eodem reficiamur validi. Et attende quod hic affirmat liber
Abbreviated transcription (Latin):
supbam ⁊ falsam. unde dicitur ignorant¬
es termsticiam ⁊ suam uolentes constitu̾e
uisticiedernon sunt subiocti. si eigo attend¬
as adiusticiam meam dampnas mebois
samatur gratis: inquo non inuenit sal¬
nator quid coron s cud dampu .i. ñ ĩuenͣ
n̾uta bonorum s merita supplicioꝵ si age¬
ret tanquam districte dampuaretur pec¬
cator ⁊ si hocageret queni liberaret. nuilum

Expanded text:
Unde dicitur: Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Aug. Si ergo attendas ad justitiam meam, damnas me. Homsalvatur gratis? In quo non invenit Salvator quid coronet, sed quid damnet. Non invenit merita bonorum, sed merita suppliciorum, si ageret tanquam districte, damnaretur peccator. Et si hoc ageret, quem liberaret? nullum
Abbreviated transcription (Latin):
tue cominendo cito
qui loqui hic in pas
nerbis que ĩcruce
ĩ hoc p̃salmo locutũ
promissione quia facis quod promisisti.
⁊possunt ⁊̃ precedentia accipi exꝑsona euᷤ¬
turiacio ñ de ẽ diuina consoiacio ⁊ ideoñ
confimdar mecernum. Namenim confu¬
sionem ꝑhorresco que est ĩ ecernum ẽ errm
quedam confusio temporaus q̃ est adhoram
quequid̃ prodecst .s. peiturbacio anĩm tes

Expanded text:
e commendo cito hic loqui qui in passverbis quae in cruce in hoc psalmo locutum non fallens in promissione, quia facis quod promisisti. Possunt etiam praecedentia accipi ex persona ejusconturbatio, non deest divina consolatio. Et ideo, non confundar in aeternum. Illam enim confusionem perhorresco, quae est in aeternum. Est enim quaedam confusio temporalis, quae est ad horam, quae quidem prodest, scilicet perturbatio animi, res
Abbreviated transcription (Latin):
ministri ec̃ce induti albis uel scricis orna¬
mentis cantant ⁊ legunt ut nouum cã¬
ticum. nemo uisi ĩnouatus cantare pre¬
idebũt¬
multi et ci

Expanded text:
ministri Ecclesiae induti albis vel sericis ornamentis cantant et legunt, ut novum canticum nemo nisi innovatus cantare pridebuntmulti et ti
Abbreviated transcription (Latin):
flumine ꝑ¬
mortalitas seculiaͥ
alii nemunt alii suc¬
cccłunt. Omnis qͥ det̾ra
natus est. oportet ut¬
cedat nascituro ⁊ oĩs
ordo iste relabenciũre

Expanded text:
flumine mortalitas saeculi, ubi alii veniunt, alii sucunt. Omnis qui de terra natus est, oportet utcedat nascituro, et omnis ordo iste relabentium re
Abbreviated transcription (Latin):
canda rotedicunt᷑.
quia iam non sub¬
iaccbunt cortupcõ¬
ni sicut ante. tu ã
quicdixisti: egosũ
qui sum. idem ip̃c
es .i. inmutabilis. ⁊¬

Expanded text:
tanda recte dicuntur, quia jam non subjacebunt corruptioni, sicut ante. Tu autem qui dixisti: Ego sum qui sum , idem ipse es, id est immutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Deduxisti me perteiuam adre uica
uitam. qualt᷑ de¬
ducis: quia fc̃s es
spesmea qui sperã
nos non perdet p̃p̃
fine passus turtis ĩ quam .i. defensio suorũ¬
est afacie inimici .i. diaboli qui crrcuit q̃¬
rens quem deuoret tues turtis ⁊ ego hac tur¬
cbo intaber

Expanded text:
Deduxisti me, per te viam, ad te vitam. Qualiter deducis? quia factus spes mea qui sperantnos non perdet, propfine passus. Turris, inquam, defensio suorufacie inimici, id est diaboli, qui circuit quaerens quem devoret . Tu es turris, et ego hac turabo in taber
Abbreviated transcription (Latin):
ad lic preclicauit ad multa miracula focit
fecit. uel uixta interpretatões nominiums¬
on enm interpretaturspocuiatõ. Ierusalẽ
insio pacis. Nunc ergo. Exsyon bñdictus est
.i.a nob̃ qui quandm in spe niuius sum
in syon quia speculamur q̃n ueniat fimca
uita erimus cnim cumillo ĩ eterna ciuitate.¬

Expanded text:
acula fecit. Aug. Vel, juxta interpretationes nominum, Sion enim interpretatur speculatio, Jerusalem visio pacis. Nunc ergo ex Sion benedictus est, id est a nobis, qui quandiu in spe vivimus, sumus in Sion, quia speculamur quoad veniat; finita vita, erimus cum illo in aeterna civitate,
Abbreviated transcription (Latin):
gencumi. socunda
ꝑs ubi postquanise
landib dei expleuit
ydolorum culcores
irridendo redarguit
quia ꝑfcã laus u̾it¬
acis est destruere fal
iam augent .ꝙ. d. d̾s

Expanded text:
cuin. Secunda pars, ubi postquam se laudibus Dei explevit, idolorum cultores, irridendo redarguit, quia perfecta laus veritatis est destruere falsiam augent. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
lominib nec pecc̃o¬
rib possint compara
fex potint facere sz ñ
dicum auribrnec
cul dubio fit cxpri
teriori homine aures eium hũt nec audutut
dem̃de ad ip̃os clamancem oculos hñt ⁊ ñ udẽt
fidem. naies hũc noc sentumt bonum odorẽ¬

Expanded text:
ominibus, nec pecoribus possunt compararfex potuit facere, sed non ditum auribus, cul dubio fit. Expriinteriori homine. Aures enim habent, nec audiunt Deum ad ipsos clamantem. Oculos habent, non vident fide; nares habent nec sent
Abbreviated transcription (Latin):
entia nacuus. hũa¬
nis u̾suciis plents
ẽ qui non noscit oꝑi
dei qr casu putat om.¬
na agi. stultus est canquam brutus quinͦ¬
delectasti me.⁊ agr̃ deoꝑib creacionis ĩ qui¬
inclispositione ⁊ ĩ causis ⁊ ĩ effoctib. ⁊ ex¬
ultabo. i .o. manuum tuarum quib utor¬

Expanded text:
entia vacuus, humanis versutiis plenus  qui non noscit opera Dei, quia casu putat omnia agi, stultus est, brutus, quidelectasti me, et agit de operibus creationis, in quiin dispositione, et in causis, et in effectibus. Et exsultabo in operibus manuum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
qui oꝑantur iniquitatẽ .i. qui non rocte sẽ¬
tiunt de deo ĩ corde ⁊ imitantur florem illo¬
rum ⁊ ita ĩcereunt cum illis ĩecternu. uñ¬

Expanded text:
qui operantur iniquitatem, id est qui non recte sentiunt de Deo in corde, et imitantur florem illorum: et ita intereunt cum illis in aeternum. Und
Abbreviated transcription (Latin):
nami homo uictor angelum ⁊ dix̃. Nõ te
diictam msi bñdic̾is machi. Sñdix̃ ita
uictus uctorem. s clandum fecit cunde᷑.
Tetigit enim neruum femoris cuis. ⁊ ami¬
it. ⁊̃ hoc est magnum sacramentum cdau¬
dicat quidem ppis indeorum s ⁊ ibi est
uirtute diconem: ad quid: ut sal. fa .n. sͦ
Deus conn̾

Expanded text:
 dixit: Non te dimittam, nisi benedixeris mihi . Benedixit itaque victus victorem, sed claudum fecit eumdem. Tetigit enim nervum femoris ejus, et aruit. Hoc est magnum sacramentum. Claudicat quidem populus Judaeorum, sed et ibi est virtute . Dico, veni, ad quid? ut salvos facias nos. Deus, con
Abbreviated transcription (Latin):
hanc domum ꝑtiz
qui alus canquã¬
tate compiginatus
est.Incrat ergo qui
diligit. ⁊ qui intrat doñu
nus dei efficitur. ⁊ etian
ado abmns cum inloco ubi steterunt. pedes
eius domini domus dei est ubr d adorari p̃ter¬
quam non anclit deus
ad domum dei ꝑtin: qui cantace compiginat᷑
est aliis. ⁊ est sensus adorabimus iulcdo .uͥ. re.c.¬

Expanded text:
hanc domum pertinet, qui aliis tanquatate compaginatus est. Intrat ergo qui diligit, et qui intrat, domuus Dei efficitur. Et etiam adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus Domini. Domus Dei est ubi debet adorari, praeterquam non audit Deus ad domum Dei pertinet qui charitate compaginatus est aliis. Et est sensus: Adorabimus in loco ubi steter
Abbreviated transcription (Latin):
tue .i. dilexi mefa¬
cere decoramtibi
gloriose hĩtes ut degloria ⁊ eẽncia deitatis
aliq̃d capiam nel icadomus dei cc̃ca est deco
huius domus sunt scĩ ⁊ idem sunt locus

Expanded text:
t dilexi me facere decoram domugloriose habites, ut de gloria et essentia deitatis aliquid capiam. Vel ita: Domus Dei Ecclesia est; decor hujus domus sunt sancti, et iidem sunt locus
Abbreviated transcription (Latin):
ut bremit omnia con¬
cludam uel comprehẽ¬
dam iudeas pacem suꝑ
isuael ounia illa bona
nominantur. pax.

Expanded text:
ut breviter omnia concludam vel comprehendam. Videas pacem super Israel, omnia illa bona nominantur pax.
Abbreviated transcription (Latin):
um. Deneclicat tibi
dominus sccunda pars
ubiexpietace postulat.
benelicit timentes op¬
tat erm hic boã si que

Expanded text:
 Benedicat tibi Dominus. Aug. Secunda pars, ubi ex pietate postulat benedici timentes. Optat enim hic bona time
Abbreviated transcription (Latin):
tare quam studioie querere ⁊̃ sunt ire por¬
te contira predictas portas. ille namce ot
porte mortishe porce uite fiia nero cpon¬
ceprtr porte mortis sunt corpore sensrs aqͥ¬
apumcurut ꝑueniatur ad occuta que
nee occulius idit nec auris audunt ⁊est

Expanded text:
ertinaciter latrare quam studiose quaerere. Et sunt hae portae contra praedictas portas. Illae namque sunt portae mortis, hae portae vitae. Filia vero Sioncepit. Vel portae mortis sunt corporei sensus, a qaperiuntur, ut perveniatur ad occulta, quae nec oculus vidit, nec auris audivit . Et est
Abbreviated transcription (Latin):
turalem cupiditatẽ
si nunt erue uectes
sunt spiritus ĩ mun¬
di qui poctas obser¬
ant. sicas autam por¬

Expanded text:
turalem cupiditatem;sinunt exire. Vectes sunt spiritus immundi, qui portas obserant. Aereas autem por
Abbreviated transcription (Latin):
tur hoc p̃dixit ꝓph̃a futurum. s iam fc̃mẽ.
eum enim post resurrectionem xp̃c cepit
predican iraci sunt popiili qui colebant
ydola.ꝙ ⁊ nota non ait. wascentur: s iras¬
cantur hac forma locutionis utẽs qr inde
bona prouencura cernebat. In ira enm ip¬
sorum multa bona fecit deus qui a dum nͥ¬
ii irascuntur serui dei purgantur. ille. scili¬
q regnauit qui sedei suꝑ cherubin .i. qui qͥ¬
escit. ⁊ regnat in eo quiht caritatem cheru.
irati. Quid enim terra pot̃ contra celum. In¬
terroga ergo cor tiuim. utrum cautatem hẽ¬
at. si est ibi cariras ẽ ibi plenitudo legis ⁊ ita
sedes dei fõs est sicut scriptum ẽ sedes sap̃ie ẽ
amma iusti ⁊ alibi dominus dicit celum
michi sedes est. soquitur moueatui.c̾. hocũ

Expanded text:
tur. Hoc praedixit Propheta futurum, sed jam factum est. Cum enim post resurrectionem Christus coepit praedicari, irati sunt populi qui colebant idola. Et nota quod non ait irascentur, sed irascantur, hac forma locutionis utens, quia bona inde proventura cernebat. Ex ira enim ipsorum multa bona fecit Deus, quia dum illi irascuntur, servi Dei purgantur. Ille scilicet regnavit, qui sedet super cherubim, id est qui quiescit et regnat in eo qui habet charitatem. Cherubim irati. Quid enim terra potest contra coelum? Interroga ergo cor tuum, utrum charitatem habeat. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo legis . Et ita sedes Dei factus es, sicut scriptum est: Sedes sapientiae, est anima justi . Et alibi: Dominus dicit: Coelum mihi sedes .
Abbreviated transcription (Latin):
incelligis. Quid est secet suꝑcherubin. hoc
uide dominus est magnus in syon .i. ĩ aĩa
que deum speculatur siue in ecca syon.N.
interpretatur. spetulatõ. si ergo tues de eoc̃a
⁊ inde magnus est ⁊ excelsus est ĩ tesuꝑ
ommes popilos qui irascuntur. Rirascen¬
tur. ⁊ qrexcelsus ẽ sup omines populos. ia¬

Expanded text:
intelligis, quod est, sedes super cherubim, hoc vide, Dominus, est, magnus in Sion, id est in anima quae Deum speculatur, sive in Ecclesia. Sion enim interpretatur speculatio. Si ergo tu es de Ecclesia, et in te magnus est, et excelsus, est in te, super omnes populos, qui irascuntur, vel irascebantur. Et quia excelsus est super omnes populos,
Abbreviated transcription (Latin):
tas feraum denti¬
mine homo põnira
na popuu peocata mittiget. ⁊ locim.e. de
so. encisiõe ciuitatis que cinib sis mili¬
ta est.ł qr occiderut substitutos loco uia
festa. de ecc̃a quoq bñ hoc accipitur qr cui

Expanded text:
tas ferarum dentimine homo ponitur,ia populi peccata mitiget. Et locum e eversione civitatis, quae civibus suis nudata est, vel quia occiderunt substitutos loco civifesta. De Ecclesia quoque bene hoc accipitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. hoc ergo nobis ma
quod non hic infuturo¬
s implebitur cum lib̾a¬
bit᷑ creatura aseruitutẽ corruptõnis ⁊ ip̃i i̾u¬
tatiad beserit ueniens in lib̾tatem głie filio¬
rum dei ribi iam non uideat uanitatem seli.
ue ħ est alius sensus quem nucbi fateor plus
placere ut oculos interiores accipiamꝰ. quib
satmr. ut .s. non tantimi si bonum ẽ pp̃ ꝙ facimꝰ
si p̃cipue sibonum est pp̃ quod facimus cogicet᷑
precatur isteut cum aliquid facit oculunt̾r¬
ores qui uident ẽẽ ꝙr̃ fit ñ uideant uanitatẽ
ut pp̃ eambonum faciat inaua uat nitate p̃¬
dei tantum precipit lõa fieri. Ille cigto non indet
nana quifrao est millo mentequi et super
oinma cuius mens suisiu est qui uero hecco¬
gitat Qub soleuiuit ubi uanicas est ideo. iste

Expanded text:
ug. Hoc ergo nobis magquod non hic, sed in futuro implebitur, cum liberabitur creatura a servitute corruptionis , et ipsi veritati adhaeserit, veniens in libertatem gloriae filiorum Dei, ubi jam non videat vanitatem saeculi. Et hic est alius sensus, quem mihi fateor plus placere, ut oculos interiores accipiamus, quibusatur, ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus cogitetur, precatur iste, ut cum aliquid facit, oculi interiores qui vident quare fit, non videant vanitatem ut propter eam bonum faciat, in qua vanitate praeDei tantum praecipit bona fieri . Ille ergo non videt vana, qui fixus est in illo mente, qui est super omnia, cujus mens sursum est. Qui vero haec cogitat, sub sole vivit, ubi vanitas. Ideo is
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s aliquanio tatũ canticum interduni
utiumq s: cliuerso modo. Qñq enim cã¬
ticum p̃si qñq psalmus cantici esdras po¬
sint cuius diuersitatis est ratio secimdũ
literam ut liqueat scienclum est criia
qͣuꝙ p̾s ante archam intalxruaculo do¬
psalterium: cno decantabacursine confu¬
sone ⁊ chori uoce qñq uoce humana sine n
instrumenti ⁊ adclamabat nor dor alr¬

Expanded text:
 aliquando tantum canticum, interdum utrumque, sed diverso modo. Quandoque enim canticum psalmi, quandoque psalmus cantici, Esdras posuit. Cujus diversitatis ratio, secundum litteram, ut liqueat, sciendum est quiaDopsalterium, sono decantabatur sine chori voce, quandoque voce humana, sine iinstrumenti, et acclamabat vox chori. Al
Abbreviated transcription (Latin):
is icticia postinodum debona operacionetĩ¬
tatur. ut hic prius enim clicit se exauditi
⁊ intribinationeclilatatũ demde depña¬
⁊ sacrificio iusticieagit ⁊ est p̃s iste demori¬
b quia ad bonos mores nos ĩformat. et
est sensus tituli talis p̃s iste quidicitur p̃s
quia monet nos ad bñ oꝑandum p̃s lico
cantici quia agit dementis iecicia faciens
summans inprciduti ad uisticiam. ĩ futuro
adcoronam uel ĩfincm .i. ĩ plenitudĩnem cẽ¬
poris quia agir tehus que fc̃a sunt tempo¬
te pienicadimis est. dauid ꝓphete qui hic i¬
dus ⁊ falsis bonis secundo proponens no¬
num hominem ⁊ necerem iubet exuere ibi⁊

Expanded text:
is laetitia, postmodum de bona operatione tractatur, ut hic; prius enim dicit se exauditum, et in tribulatione dilatatum; deinde de sacrificio justitiae agit. Et est psalmus iste de moribus, quia ad bonos mores nos informat. Et est sensus tituli talis, psalmus iste, qui dicitur psalmus, quia monet ad bene operandum; psalmus dico cantici, quia agsummans in praesenti ad justitiam, in futuro ad coronam. Vel in finem, id est in plenitudinem temporis, quia agit de his quae facta sunt tempore plenitudinis. Est David prophetae, qui hic ldiis et falsis bonis; secundo, proponens novum hominem, veterem jubet exuere ibi, et
Abbreviated transcription (Latin):
uel qñ ꝑficitur proconsumptione uccum
clicitur finita est candela uel finita est expẽ¬
sa ꝓconsũmã ticẽ: ut cum dr̃. finita est do¬
domus finitus est uber .i. consumimacus
est. In ticłis aucem p̃sorum proconsimim¬
ationcacopitir ⁊ significat xp̃m cuuest¬

Expanded text:
uando perficitur. Pro consumptione, ut cum dicitur, finita est candela, vel finita est expensa. Pro consummatione, ut cum dicitur, finita est domus, finitus est liber, id est consummatus est. Aug. In titulis autem psalmorum pro consummatione accipitur, et significat
Abbreviated transcription (Latin):
Qn uero chori nox prececebat ⁊ ĩ stiument¬
um sequetatur ddicebatur cantici p̃s nel p̃s
significatõ hacclinersitate intitulis usꝰ¬
p̃s uonam operationtm notat canticum
icciciam mentis hĩtam dectetuis indicat
clicitur itaq psalmus ĩ quo tantum debo¬
na operatione agitur canticimi: in quode
mentis exultatione solim tͣctat᷑ ps̃i canti

Expanded text:
do vero chori vox praecedebat, et instrumentum sequebatur, dicebatur cantici psalmus, velsignificatione, hac diversitate in titulis uspsalmus bonam operationem notat, canticum laetitiam mentis habitam de aeternis indicat. Dicitur itaque psalmus in quo tantum de bona operatione agitur; canticum, in quo de mentis exsultatione solum tractatur. Psalmi canti
Abbreviated transcription (Latin):
lis ⁊ lunc ⁊ omiũ
lexsemd insticuta est immutabilis manit
hacinmentetua nnitare decelo mentis tue ym¬
agincmi cape quia sathinas inquo nonniã¬
sit uerbum de ccło cocidit interra quia non ba¬
bebat locum medo. Ubi una omniumi obedi¬
entia discirtis muñib incliscictam prescrip¬
te constitutõ uis cenct concordiam ideo ibi.u̾¬
brm dei ꝑman in soculum. Iñ exelusus sachu¬
nas acrior adnos uenis. et temptatões couto as¬
ꝑiores canciuam itatuis exercet auia huc totꝰ
adncuit. ideo hic fiint mala. In celo autem ꝑ¬
manet uerbum. s qr ⁊ ibi locus est uicus quod
ĩcadentib patet i quia ip̃m celum imitatiur
⁊ preterit noc mcternum manet. uidetur hocñ
de elem̃to celi dcm̃ s de u̾tutib ccli. seli ergo sunt
angeli inquib nicħ̾ lubricum est sunt inter¬
ris celi qui enarrant glonam .s. scĩqͥ si nitetia

Expanded text:
lis et lunae, et omnium lex semel instituta immutabilis manet. Hoc in mente tua imitare. De coelo mentis tuae imaginem cape, quia Satanas in quo non mansit verbum de coelo cecidit in terram, quia non habebat locum in coelo, ubi una omnium obedientia discretis muneribus indiscretam praescriptae constitutionis tenet concordiam, ideo ibi verbum Dei permanet in saeculum. Inde exclusus Satanas acrior ad nos devenit et tentationes solito asperiores tanquam iratus exercet, quia huc totus advenit. Ideo hic fiunt mala; in coelo autem permanet verbum. Sed quia et ibi locus est vitiis, quod et in cadentibus patet, et quia ipsum coelum mutatur et praeterit, non in aeternum manet. Videtur hoc non de elemento coeli dictum, sed de virtutibus coeli. Coeli ergo sunt angeli in quibus nibil lubricum est; sunt et in terris coeli qui enarrant gloriam Dei, scilicet sancti:
Abbreviated transcription (Latin):
inbacuna qiuam
gam meam unan
enim pecii cum aũ de¬
um pecii clixit unã
pe. utens adiecciuo
feminino prosub
cutionis qua soiemꝰ
bo non unum hoc

Expanded text:
am spem meam, unam enim petii. Cum autem deunum petii, dixit, unam petii, utens adjectivo feminino pro subcutionis qua solemusbo, non unum. Hier. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
templer delectatõ em domini .i. fruar con¬
cemplatione ip̃ius sumimui boni. in com¬
mutabilis ccermi aquo omnia uona fimt¬
⁊ ut securus fruar delicus ⁊ ut nulla me
mosiesti a continguat nuilla oꝑ sugga¬
plum suum protegat dando ĩ passibilita¬
tem altum uorum ꝑtinet ad glorificatio¬
nem mentis alterum ad claritatem corpo¬
ris. ibi perfectio gandii est hic ĩ corruptõ
sanicatis que duo cciam imprimis uersi¬
b psłi. distinximus ideo autem recmi¬

Expanded text:
templer delectationem Domini, id est fruar contemplatione ipsius summi boni, incommutabilis, aeterni, a quo omnia bona sunt ut securius fruar deliciis. Et ut nulla me molestia contingat, nullaque suggeplum suum protegat, dando impassibilitatem. Alterum horum pertinet ad glorificationem mentis, alterum ad claritatem corporis. Ibi perfectio gaudii est, hic incorruptio sanitatis: Quae duo etiam in primis versibus psalmi distinximus. Ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
celestem .s. comieutum celestis curie nel i¬
humanem xp̃i nacuram in qua uelut
intemplo hĩtat diuinitas quod hac fidu¬
cia peto quoniam absconclit. in .ł. ita
unam pe. adomino ⁊ accipit unam et
temp ler delectatõnem donui alx cumico

Expanded text:
cet conventum coelestis curiae, vel humanam Christi naturam, in qua velut in templo habitat Divinitas. Quod hac fiducia peto, quoniam abscondit me, etc. Vel ita, unam petii. Et accipit unam et templer delectationem Domini. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
s auia p̃cognouit¬
deris abutero illõ
fucuros peccacores
ut rebocce ait cum adhuc p̃gnans eẽt iaior
subseauentes expouit errauerunt abicero .i.
crrare p̃sciti sunt ab utero. ⁊ sicut presuisum c̃¬
ĩta accidit quia locuti sunt falsa coce miqui¬
tas more ⁊ non solum non facunt bõi s nec

Expanded text:
 quia praecognoviDeus ab utero illos futuros peccatores, ut Rebeccae ait, cum adhuc praegnans esset: Major subsequenter exponit, erraverunt abrrare praesciti sunt ab utero, et sicut praevisum est accidit, quia locuti sunt falsa. Ecce iniquitas in ore, et non solum non faciunt bona, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a praue cogitatõi¬
men manus de sit ñ
iddo sñ culpa es. quia quicqu¬
poces deuis fcm̃ computat. sst autem concin¬
natio ex mulcis partib ad unata peruersi¬
tas ł socudum aliam licteram. in iusti

Expanded text:
ra pravae cogitatimen manus desit, non ideo sine culpa es quia quipotes, Deus factum imputat. Est autem concinnatio, ex multis partibus adunata perversitas. Vel secundum aliam litteram, injusti
Abbreviated transcription (Latin):
non solum supradcĩs modis. exac᷑ .e. ĩ. de.
quam p̃dix̾at ꝙ ideo repetit ut memoret
quas plagas intulit deus egyptus ꝓpter
cos unñam deberent ẽẽ non ingrati deinde ex¬
ponit quomodo eraccrbaucrunt. cõ¬

Expanded text:
non solum supradictis modis, exacerbaverunt quam praedixerat, quod ideo repetit, ut memorent, quas plagas intulit Deus Aegyptiis propter eos, unde deberent esse non ingrati. Deinde exponit quomodo exacerbaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
alio inueuiret mala dico michi secund
iniquun cõ¬
moriatur pro ꝓplõ
⁊ si hunc cdimittis¬
non es amicus ce¬
saris isti sunt ma
occidere filium pa¬
tris familias cli¬
cences occidamus
eiuc hececlitatem¬
mortuus est necc̃itate. uł inuitus ut
putatis s sponte dormit cito eiugilatu¬
nis non adiciet. ut resurgat.⁊ nõta cx
ait. dorunt quia sicut delatere dormien¬
tis ade qui crat forma futuri assumpta
est consta. de qua formata est cua. ita dor
⁊ aqua que sunt uostre redemptionis
sacramenta for

Expanded text:
alio inveniret, mala dico mihi, Aug. iniquum comoriatur pro populo , etc. Si hunc dimittinon es amicus Caesaris . Isti sunt mali occidere filium patrisfamilias,centes: Occidamus imus haereditatemmortuus est necessitate, vel invitus ut putatis, sed sponte dormit, cito evigilaturus, non adjiciet ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormet aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, for
Abbreviated transcription (Latin):
est prountutib
adipiscendis dep̃
tes exaudiri ⁊nei¬
i quod ter hic poniturdo¬
m trinicatem precib affu¬
isse ostendit incipit alacrimis. exauditꝰ
exultat sicut fit
ĩ aliis penitencialibus

Expanded text:
est pro virtutibus adipiscendis. Deprtes exaudiri. Et nota quod ter hic ponitur Dom Trinitatem precibus adfuisse ostendit. Incipit a lacrymis, exauditus exsultat, sicut fit et in aliis poenitentialibus
Abbreviated transcription (Latin):
bonum suum deo.
quod altare non ampleccitur nͥ qui la¬
uat manus incer in nocentes uam multi
hor altare uisibile tangunt inligne ⁊ to
tis. non enim quomodo recipers nunc cũ
mal intra parietes istos acc̃e ita roripieris ẽ

Expanded text:
bonum suum Deo quod altare non amplectitur, nisi qui lavat manus inter innocentes. Nam multi hoc altare visibile tangunt indigni, et ttis? Non, non enim quomodo nunc reciperis cum malis intra parietes istos Ecclesiae, ita recipieris cum
Abbreviated transcription (Latin):
uonus que nulla p̃¬
cesserunt redde s re¬
lis nr̃is. retribue bo
ꝑ indebitam gcãm
promalis. susi cnm teus recribue
nes. retribuuntur eim aut mala proma¬
tribuit ergo deus bonum pro malo cuiatr
retributõnem iste rogat diceus. Retribue.s¬

Expanded text:
bonis, quae nulla praecesserunt redde, sed relis meis retribue bonper indebitam gratiam bona pro malis. Nisi enim Deus retribuenes. Retribuuntur enim mala pro matribuit ergo Deus bonum pro malo, quam retributionem iste rogat, dicens: Retribue s