comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adnentimi episcopi cłicis ami uẽ¬
curum esse nescirent. demonioꝵ
gemitus indicaret suidi quendã
appropinquante martino. in ae¬
ra raptum manibus extentis
in sublime suspendi. ut nequaꝙͣ
cͥolum pͥedibus actingeret̃ si añ
aũt exortirandoꝵ demonũ marti¬
mis operam recepisset mͤminẽ
mamibus actrettabat. neminem
sermonibus increpabat. sicut
plerum q per cleritos rotatur
turbo uerborum: seo admotis
merguminis ceteros iubebat ab¬
scendere. ac foribus obseratis in.
medio eccłie cilicio tircuntectus
cinere respersus. soio stratus o¬
rabat  Tũm nero cerneres mi¬
seros diuerso. exitu perurgͥi.
Hos sublatis in sublimẽ pedibus.
cmasi de mibe pendere. nec tamẽ
uestes defluers super fatiem: ne
faceret ueretumdiam nuidata
pars cozporum. At in parte alia
uideres sine int̾rogatione uexa¬
tos. et sua crimina confitentes
Nomina etiam nbo int̾rogante
prodebant. Iile se iouem. iste m̾¬
curium fatebatur. Postremo

Expanded text:
aduentum episcopi clericis, qui uenaduentum episcopi clericis, qui uenturum esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tum uero cerneres miseros diuerso exitu perurgueri: hos sublatis in sublime pedibus quasi de nube pendere, nec tamen uestes defluere in faciem, ne faceret uerecundiam nudata pars corporum: at in parte alia uideres sine interrogatione uexatos et sua crimina confitentes. nomina etiam nullo interrogante prodebant: ille se Iouem, iste Mercurium fatebantur. postremo
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. aut que mainfestis auc¬
torbus. uel plerum q ip̃o refe̾n¬
te cognouimius CCeteriiset fi
dialogi epetiem qno ad leuiendũ
eostidnmi lecho uarieretur: assũ¬
psimus: nos pie pzestruere ꝓfi¬
temir ystorie neritatem.¶ Hec
me extrinsetus inserere. nõ mil¬
loꝵ intredulitas. non sine meo
dolore compulerit ssed redeat
ad nostrum sermo consessumi:
inqno cum me tam studiose an¬
diri indeam: fatebo neccesse est
apuni fetisse constanter qui
reppulit infedeles : eos tantum
iuditans audire debere cuncre¬
derent.
ferroz si quideir¬
spiritu: et pre totus
insãmo. Non creder artini
uirtntibus xpistiam: quas de¬
mones facebantur: Mousst̾i
nu bĩ uiri duobus aciuitate
erat milibus disparatum. Sed
si quociens uenturus ad eccłiam.
pedem extra cellule sue lumen extit¬
lerat limen extulerat. uideres per
totam eccłiam merguminos ru¬
gientes. et quasi aduemiente in dice
agmina dãpnanda trepidare. ut

Expanded text:
dimus aut quae manifestis aucdimus aut quae manifestis auctoribus uel plerumque ipso referente cognouimus. ceterum etsi dialogi speciem, quo ad leuandum fastidium lectio uariaretur, adsumpsimus, nos pie praestruere profitemur historiae ueritatem. haec me extrinsecus inserere nonnullorum incredulitas non sine meo dolore conpulit. sed redeat ad nostrum sermo consessum: in quo cum me tam studiose audiri uideam, fatear necesse est Aprum fecisse constanter, qui reppulit infideles, eos tantum iudicans audire debere qui crederent. feror, si quid crspiritu et prae dolore totus insanio: non credunt Martini uirtutibus Christiani, quas daemones fatebantur? Monasterium beati uiri duobus a ciuitate erat milibus disparatum: sed si quotiens uenturus ad ecclesiam pedem extra cellulae suae limen extulerat, uideres per totam ecclesiam energumenos rugientes, et quasi adueniente iudice agmina damnanda trepidare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sub inuocatione diuine maiesta¬
tis audiuit. Qui sibi hoc ab ipso
a uitiano relatum esse. uirabat.
Ceterum nolo miremini ne ho¬
die facere quod hest̾no non feci.
nt ad singulas quasq uirtutes
nomina testium personas q
sub nectam. ad quas si quis fue¬
rit incredulus. qnia ad huc in
corpore sunt returrat. Exigit
id infidelitas plurimoꝵ. qmi mali¬
quibus que hesterno me morata
sunt mitare dicuntur. Accipi¬
ant ergo testes ad huc incolumes
acq inuentes quibus. quia de
fide nostra dubitant magis cre¬
dant. Sed si adeo infideles sunt:
ꝓfiteo oma net illis sunt crediti¬
mur smiroz autem quenquã
ani uel tenuem sensum rensi¬
Ionis habeat tantum piaculi
nelle cõmitere. ut putet quem¬
ꝙͣ de martino posse mentiti.
Facesser aquo quam qui sub deo
unnt ista suspicio. Neq eñ mar¬
Icmuis hoc indiget: ut mendaciis
asseratur. sed tamen totius s̾¬
mimus. Nos nec alia dixisse. uͦ
alia dicturos quamiq̃. ant ipsi ui¬

Expanded text:
sub inuocatione diuinae maiestasub inuocatione diuinae maiestatis audiuit, qui sibi hoc ab ipso Auitiano relatum esse iurabat. ceterum nolo miremini me hodie facere, quod hesterno non feci, ut ad singulas quasque uirtutes nomina testium personasque subnectam, ad quas si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. exegit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus, quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. accipiant ergo testes adhuc incolumes adque uiuentes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. sed si adeo infideles sunt, profiteor quia nec illis sunt credituri. miror autem quemquam, qui uel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi uelle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. facessat a quoquam, qui sub Deo uiuit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis adseratur. sed totius seonimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi ui
Abbreviated transcription (Latin):
qu mͣnꝙͣ esse pro foribus ex suomet
ingenio comectantes neminem noc¬
te posse uigilare. Ne dum illi cre¬
derent. in illo noctisꝰ orrore iace̾
ante aliena limina sacerdotem.
Id que a uitiano facile ꝑ suasun
rursum. soluitur in soporem. Sed
moy ui maiore contussus exla¬
mat martim̃ fore ꝓ fozibus.
sibi ideo nullam quietam auimi
cozpozis bermicti. Tardantibus s̾¬
uis ip̃e ad limina int̾iora ꝓgredit᷑
Ibi martimĩ ut senserat dep̾hendaͥt
Pertulsus miser tante manife
michi hoc domine fecisti: Nichil
te loqui neccesse est. Scio quid de¬
sideres. uideo quid requiras Di¬
soede quanto ciꝰ neme ob inuri¬
am tuam celestis gr̃a ira ꝯsum¬
mat. Satis soluerim huc nsq pe¬
nax. Crede quis non leniter apd̾
me actum est. nt ipse ꝓcederem.
Post discessum eñt sc̃ĩ aidnocat¬
offitiales suos iubet om̃s tustodi¬
sint. tñ imper refrigerins ps¬
biter quem cozam indetis ab apa¬
rido felice et fideli uiro ex tribmirs

Expanded text:
quemquam esse-pro foribus, ex suomet quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculsus miser tantae uirtutt, mihi hoc, domine, fecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocaofficiales suos, iubet omnes custodisint, tum nuper Refrigerius presbyter, quem coram uidetis, a Dagrido, fideli uiro ex tribunis,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem sequentibns eum misera¬
bili facie oz dinib cachenatis diuer¬
sa perdentis parari iubet genera.
penaꝵ. Disponens postero die attom¬
ta cinitate ad opus tam triste pro¬
cedere. Qnod nbi martino comper¬
tumest. Solus paulo aute mediã
noctem. ad pretorium illius bestiel
tendit. sed cum ꝓfunde nostis filẽ¬
tio. qmiescentibus cunctis. nullus
fozibus obseratis pateret ingrestꝰ.
ante limina truenta proscernitur.
Interea euiciamis graui sompno
mina cruenta prosternitur. In¬
ter ea auitianus graui sompno
sepultus angelo ingruente per¬
cellitur. Seruus inquit dei ad
tua limina iacet: et tu quiescis.
¶Qua illa noce percepta letto suo
turbatus excutitur. Comuota¬
tisq seruis trepidus exclamat
martinim esse pro fozibus. I¬
rent protimis claustra resera¬
rent. ne dei seruus pateretur in¬
Iiuriam. Sed illi ut est om̃ium na¬
tura seruorimi. uix pͥma hunes
egressi. Irridentes dñm suũ quod
sompno fuisset illusus. negant

Expanded text:
civitatem, sequentibus eum miseracivitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diversa perdendis parari jubet genera arum, disponens postera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit: sed cum, profundae noctis silentio, quiescentibus cunctis, nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. Interea Avitianus gravi somno mina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somnio fuisset inlusus, negant
Abbreviated transcription (Latin):
auod martimis uenedixerat in fe¬
nestro panlulum ediciore deꝑosunt
pͥner femibaris intentio linteũ
eu ꝓpositum ampululam ibi esse ĩg¬
narus atrexit. uas suꝑ constratũ
mormore panimentum decidit.
Cmitlis metu exterritis ne bene¬
dictio deperisset ampulula ꝑ iude
incolimnis est reperta. ac si super
plumas mollissimas pecidisset. ¶Q
res non potius ad quassum quã
ad martim est referenda uirtu¬
tem. cuiꝰ benedicno perire non
uid illud quod factum est¬
a quodam. cuius nomen
qma presens est et ꝓdise uetuit.
ri hic etiam saturuimis interfu¬
it. Canis nobis importunio obla¬
trabat. In nomine inquit marti¬
in iubeo te obmutescere. Cani
hesit iatratus ingutture: lingͣm
nt ebscisam putares obmutuit.
Ita parum est ipsum martimĩ
tecisse uirtutes. Credite michi
Iana alii etiam in nomine eius
uiciani quondam comitis
uoneratis barbaram mimis
et ultra om̃s cruentam feritatem.
Hic rabido spiritu ingressus curonꝰ

Expanded text:
quod Martinus benedixerat, in fequod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam ibi esse ignorans, adtraxit. uas super constratum marmore pauimentum decidit. cunctis metu exterritis benedictionem Dei perisse, ampulla perinde incolumis est reperta, ac si super plumas mollissimas decidisset. quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda uirtutem, cuius benedictio perire non uid illud, quod factum a quodam est, cuius nomen, quia praesens est et prodi se uetuit, ri hic etiam Saturninus interfuit. Canis nobis importunior oblatrabat: In nomine, inquit, Martini jubeo te obmutescere. Cani haesit latratus in gutture: lingua abscisam putares obmutuit. Ita parum est ipsum Martinum fecisse virtutes: credite mihi, quia etiam alii in nomine ejus Avitiani quondam comitis noveratis barbaram nimis, et ultra omnia cruentam feritatem. Hic rabido spiritu ingressus Turonum
Abbreviated transcription (Latin):
uitiani comitis nꝑ¬
nxorem mifisse martino
oleum: ad̾ ad diuersas moz boꝵ
causas neccessarium. situt est cõ¬
suetudo benediceret. Impnlinsa
uitream istins modi fuisse etͣ ro¬
tunda in uentrem cresceret oe
ꝓducto. Sed oris extantis conta¬
uum non repletum. quia id mo¬
ris sit usscula complere. nt pars
libera relinquatur. Testabatur
presbiter uidisse se oleum sub
martini benedictione creoisse:
mo ad exundante copia super¬
ne defflueret ẽcradem q dum ad
matrem familas nasculum re¬
fer retur seruasse nirtutem.
ram inter manus pueri portã¬
tis ita semper exundasse oleum
ut omne inꝰ uestimentũ copis
superfusi liquoris operiret Ma¬
trone᷑m itaq usq ad sũmũ la¬
b um plenũ uasculum recepis¬
se. ut presbiter hodie q fateetͦ
obdendi pessuli auo clandi diligẽ¬
tius seruanda consuerunt. in
uitro illo spacrum non fuisse
Mirum et illud. quod hins me
antem intuebatur meniiui cõ¬
tigisse. uas intreum cum ols

Expanded text:
Auitiani comitis uAuitiani comitis uo- rem misisse Martino oleum, quod ad diuersas morborum causas necessarium, sicut est cosuetudo, benediceret: ampullam uitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in uentrem cresceret ore producto, sed oris extantis concauum non repletum, quia ita moris sit uascula conplere, ut pars libera relinquatur. testabatur presbyter uidisse se oleum sub Martini benedictione creuisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias uasculum referretur, ferbuisse uirtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius uestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum uasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius seruanda consuerunt, in uitro illo spatium non fuisse. mirum et illud, quod huic — me autem intuebatur - memini contigisse. uas uitreum cum oleo,
Abbreviated transcription (Latin):
preces una cum prẽ suppliti uoce
iungentes. orare martinum
ut sperata prestaret. Nec cunita¬
tus ultrahutrumq precdarum et
ostendendo humilitatem nec diffendo
pietatens iubet circonstantis ppłi
multitudinem sũmoueri. Episco¬
pis tantum. et pnelle patre. asfistẽ¬
tibus. in orationem fuo illo moze ꝓ¬
sternitur. De impusillũ olei cum ex¬
ortisim prefacio. benedixit. acq ita ĩ
os puene santtificatum liquozem
cum et linguam illꝰ digitis ten̾et
infundit Nec fefellit sanctũ uir
tutis pairis nomen interrogat.
mox illa respondet. Proclamat
pater cum gandio pariter et latri¬
mis martun genua complexus et
hanc primam se filie audisse nocem
cuitis scupentib fatebantur. Ac.
ne cuiꝙͣ id incredibile forte uidea¬
tur perhibeat nobis presens ena¬
grins testimonium ueritatis.
Nam res. ip̃o p̾sente tamen gesta
est ¶ Parum illud est qd̾ imper:
ar pagio presbit᷑o referente. cog¬
noni set nõ p̾termittendũ indet᷑.

Expanded text:
preces una cum patre supplici uoce preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submoueri: episcopis tantum et puellae patre adsistentibus in orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lam media in sede componi¬
mus. Qni cum diu nobili
sua nerecondia silentram tenuis¬
set. Tandem ita ex orsus est. Cõ¬
uenistis mauit ad me audien¬
dum et santti et diserti sed reli¬
giosas potins ꝙͣ doctas. ut arbi
tro aures actulistis. audituri
me. fide testis. non oratoris capi¬
a lotuturum. Que añt hest̾no
dicta sunt. non reuoluam. Ina
qni non andierunt ex scripto
recognoscant Noua pastunia¬
mis expectat nontiaturus ori¬
enti. ne se in cõparatione mar¬
tini preferat ocadenti. ac pri¬
mum gestit animus quod re¬
frigerius in anrem sugg̾it
explitari.
es in carnotena gesta
est cinitate. Pater fili¬
am duodecennem. ab ntero mu
tam. martino cepit offerre:
poscens ut lingnam ligatam
meritis suis santtus ab solu̾et.
Ille cedens episcopis aui tum
forte latꝰ illiꝰ ambiebant. ua¬
lentiniano acq uitricio. impa¬
remse esse tante moli. sed ul
quasi sanctioribus nithil impos¬
sibile farebatur. at ili pias

Expanded text:
lum media in sede componilum media in sede componimus: qui cum diu nobili sua verecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est: II. Convenistis, inquit, ad me audiendum, et sancti et diserti; sed religiosas potius quam doctas aures, uti arbitror, attulistis, audituri me fide testis, non oratoris copia locuturum. Quae autem hesterno dicta sunt, non revolvam: illa qui non audierunt, ex scriptis recognoscent. Nova Postumianus exspectat, nuntiaturus Orienti, ne se in comparatione Martini praeferat Occidenti. Ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare. Res in Carnotena gesta est civitate. Paterfamilias duodecennem ab utero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui tum forte latus illius ambiebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sanctioribus nihil impossibile fatebatur. At i
Abbreviated transcription (Latin):
nac̾hoꝵ. euagrius presbiter. a¬
per. sebastianus. agricola: Et
post paululum ingreditur p̾s¬
biter noster etherius cum ca¬
lipione dyacono. et amatore
lubdyacono. Postrenus au¬
relius presbit̾ dulcissimus m̃s
iongiors uia ueniens. an helus
tucurrit. Qunid nos manam.
tam subito et tam insꝑati. tam
ex diuersis regiombus. tam ma¬
ne concurritis  ⁊ os manit. hest̾¬
nocosnomimus gallum istum ꝑ
totam diem martim narrasse
uirtutes et reliqna in uodier¬
man diem ama nox oppzesserat
distulisse. Propt̾ea maturani¬
mus freanens anditoriũ fac̾e̾
tantam mat̾iam lacuturo.
INt̾ ea mintiatur młtos se¬
cularium stare pro fozibus nͨ
ingredi andentes. Sed ut admi
terentut orantes. ¶ um aꝑ.
diendum curiositate potius
anam religione nenerunt.
Confusus egr illoꝵ ince qdꝰ nõ
adrnictendos esse censebat. e¬
gre tamen obtiri. ut enche¬
rium ex uitariis. et celsum ad¬
mit̾rent consularem. Ceteri
sunt repulsi. Camen gal¬

Expanded text:
nachorum: Evagrius presbyter, Anachorum: Evagrius presbyter, Aper, Sebastianus Agricola: et post paululum ingreditur presbyter noster Aetherius cum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit. Quid vos, inquam, tam subito et tam insperati, tam ex diversis regionibus, tam mane cucurristis? Nos, inquiunt, hesterno cognovimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse virtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturavimus frequens auditorium facere tantam materiam locuturo. Interea nuntiatur, multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur orantes. Tum Aper,d audiendum curiositate potius quam religione venerunt. Confusus ego illorum vice quos non admittendos esse censebat. Aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex vicariis et Celsum admitterent consularem: caeteri sunt repulsi. Tum Gal
Abbreviated transcription (Latin):
et is presbĩ¬
tozium amifit. expettat ut que
de martino nostro in hodiermĩ
explicanda distuleras. rebitor
sponsionis euoluas. Non ignarꝰ
cidem iste omin qnecumq me¬
mozanda funt. sed dulcis et gra¬
ta cognitio est etiam nota rele¬
genti siquidem natura ita coꝑa¬
tum sit. ut meliore cansciencia se
nosse congandeat. qne multoꝵ te¬
stimomiis non esse mcerta cognose¬
cit sNam et hic a pͥma adolescentis
martinim secutus. nonit anidẽ¬
om̃ia. seo libenter cosnita retog¬
noscit. E aceboz enim tibi geue
martim mithi sepns auditas
esse uirtutes. Qmipe aui de eo e¬
ciam lict̾is multa mandauerim.
Sed per gestormm admirationẽ
semper michi. noua sunt que de
illo licet audita se pius renoluĩ¬
tur. Proinde additum nob̾ re¬
frigerium anditorem eo impen¬
sius gratulannir. quo promp¬
tius postinmanus iste qui hec
ozienti inferre festinat. qnali
sub testib consignatam absce
accepturꝰ ueritatem¶ Hec me
loqnente. gallo iam ad loquem¬
dum parato. irriit turba mo¬

Expanded text:
et hic presbytorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nosse congaudeat, quae multorum testimoniis non esse incerta cognoscat. nam et hic a prima adulescentia Martinomnia, sed libenter cognita recognoscit. Fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse virtutes; quippe qui de eo etiam litteris multa mandaverim: sed per gestorum admirationem semper mihi nova sunt quae de illo, licet audita saepius, revolvuntur. Proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo impensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est veritatem. Haec me loquente, Gallo jam ad narrandum parato, irruit turba mo
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. Q nas nir beatus nec
respuit nec recepit. Sed priꝰ¬
ꝙͣ pondus illud monasterii li¬
men attingeret. redimendis.
id captiuis continuo deputauit.
Et cum ei suggereretur afra¬
tribus. ut aliquid ex eo in sump¬
tus monasterii reseruaret.
dĩib in angusto esse uictum.
multis deesse uestitum. Nos in qͥt
eccłis et pascat. et uestiat dũ mͦ
nichil nostris usibus auesisse
uideamur.
uccurrunt boc loco illius
uiri magna miracula q̃
facilius admirari possumus ꝙͣ
referre. Agnoscitis profecto ꝙ
dico. Multa sunt iliꝰ que non q̃¬
ant explicari ueluti istud est.
qd̾ nescio. an ita ut oestum est.
a nobis possit exponi. Quitã
e fratribus nomen non ignoza¬
tis. sed celanda persona est. ne
sc̃o uiro uerecondiam fecerimꝰ.
¶q̃uidam ergo. tuam ad fornacu¬
lam illius carbonum copiam
reperisset. et admota sibi sellula
diuaritatis pedibus super ignẽ
illum nudato iuguine resideret.
Contino martimis factam sa¬
crotegnum sensit iniuriam.

Expanded text:
obtulit, quas vir beatus nec obtulit, quas vir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus illud monasterii limen attingeret, redimendis id captivis continuo deputavit; et cum ei suggereretur a fratribus, ut aliquid ex eo in sumptum monasterii reservaret: omnibus enim angustum esse victum, multis deesse vestitum: Nos, inquit, Ecclesia, et pascat et vestiat, dummodo nihil nostris usibus quaesisse videamur. uccurrunt hoc loco illius viri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. Agnoscitis profecto quod dico: multa sunt illius quae non queunt explicari: veluti istud est, quod nescio an ita, ut gestum est, a nobis possit exponi. Quidam e fratribus nomen non ignoratis; sed celanda persona est, ne sancto viro verecundiam fecerimus, quidam ergo cum ad fornaculam illius carbonum copiam reperisset, et admota sibi sellula divaricatis pedibus super ignem illum nudato inguine resideret; continuo Martinus factam sacro tegmini sensit injuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
mari cursu illo quo romain
tenditur nauigaret: subito
turbinibus exortis. extrenũ
nite om̃ium fuisse discrimẽ.
In qno cum quidẽ esyptins
negociato nec dum xpĩanꝰ.
magna noce clamaret deus
martini eripe nos. mox tem¬
pestatem fuisse sedatam. seꝙ
optatum cursum cum siru¬
ma placidi equoris quiete te¬
musse.
icontius ex uicariid
nir fidelis cum farisl¬
am illius lues extrema uexa¬
ret. Et maudite calamtatis
exemplo per totam donnĩ coz¬
pora egra procumberent. Mar¬
tim per licteras implozauit
auxiliũ. Q no tempoze uir be¬
atus rem esse permensus dif¬
ficilem impetrata. Nam spn
sentiebat doniũ illam diuino
numime uerberari. Tamen
non prius destitit. Septem to¬
tos dies totidem q nottes ozan¬
d et ieumando continuans
quam id quod ex orandum rere¬
perat impetraret. mox ad eñ
lincontius diuina expertus be¬
neficia peruolauit mntians
sinuil et agens gracias domũ
luam om̃i periculo nberatam.
sentum etiam argenti lib as

Expanded text:
mari cursu illo, quo Romam mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Christianus magna uoMartini, eripe nos; mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placidi aequoris quiete tenuisse. Lycontius ex vicariis vir fidelis, cum familiam illius lues extrema vexaret, et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per litteras imploravit auxilium. Quo tempore vir beatus rem esse promisit difficilem impetrari: nam spiritu sentiebat domum illam divino numine verberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et jejunando continuans, quam id quod exorandum receperat, impetraret. Mox ad eum Lycontius divina expertus beneficia pervolavit, nuntians simul et agens gratias, domum suam omni periculo liberatam. Centum etiam argenti libras
Abbreviated transcription (Latin):
dente innioem cogitatione peruol¬
uens. ascitit ei repente angelꝰ.
Merito inquit martine compõ¬
geris. sed aliter exͣ me nequisti.
repara uirtutem. resume con¬
stanciam. ne iam non periculũ
glorie sed salntis incurreris.
Itaq ab illo tempore satis cauit
cum illa ithachiane partis con¬
munione misceri. Cet̾um trin
quodam ex iuerguminis tardiꝰ
quam solebat. et gratia in no-¬
nare᷑ curaret. sub inde nob̾
cum lacrimis fatebaturi. se
ꝓpter conmunionis illiꝰ malũ
cui se uel puntto temporis nͨ¬
cessitate non spiritu mistuisser.
detrimentum sentire mrtutia
¶Sex decim postea uixit annos
nullam om̃ino synodum adi¬
it. ab om̃ib episcopoꝵ uirtu
conuentibus. se remoint.
ed plane ut experti
sumns iiui mictam
ad tempus graciam młtiplici
mercede reparauit/. uidi poso¬
es ad psendo fozum monast̾i
ipsins ad ductum in erguminu
et prinsquam lirnẽ acting̾et
fuisse curatur uii¬
estantem quendam iuꝑ
audini cum intyrreno

Expanded text:
dente inuicem cogitatione peruoldente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdam ex energumenis tardius quam solebat et gratia nore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se propter communionis illius malum, cui se uel puncto temporis necessitate, non spiritu miscuisset, detrimentum sentire uirtutis. sedecim postea uixit annos: nullam synodum adiit, ab omnibus episcoporum conuentibus se remouit. Sed plane, ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum. Testantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno
Abbreviated transcription (Latin):
quibus martinus rogauerat.
diriginitur.Quod ubi marti¬
no compertũ est iam noctis tp̃ze
polatium irrupit. ¶S pondet fi
parceretur se conmunicaturũ
dimi modo ut et tribuni iam
in exitũ ecclesiarum ad hispa¬
mas missi retraherentur.
indulget om̃ia Post tridie feli¬
cis episcopi ozdinatio paraba¬
tur. santtissimi sane uiri. et
plane digni qui meliori tẽpore
sacerdos fieret. Hinꝰ diei cõ¬
munitationem martinus in¬
iit. sacius estimans ad hozam
cedere. quã his non consulere
norum ceruicibus gladins
ĩ minebat  uerumptamen sñ¬
ma in ep̃ic intentibus ut con¬
mminionem inam sub scriptione
firmaret. extortneri non potuit.
¶Postero die se inde proripiens: tũ
reuertens in is mestus inge¬
misceret se uel ad hozam noxie
cõmunioni fuisse permixtum.
Haud longe a uico cui nomen
est andechanna qua uastas soli¬
tudines siluarum secreta patum¬
tur. progressis panlulum co¬
mitibus ille subsedit. Casam do¬
lozis et fatli accusante ac defen¬

Expanded text:
quibus Martinus rogaverat, quibus Martinus rogaverat, diriguntur. XIII. Quod ubi Martino compertum jam noctis tempore est, palatium irrupit; spondet, si parceretur, se communicaturum, dummodo ut et tribuni jam in excidium ecclesiarum ad Hispanias missi retraherentur. indulget omnia. Postridie Felicis episcopi ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri, et plane digni qui meliore tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere, quam his non consulere quorum cervicibus gladius imminebat; verumtamen summa vi episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. Postero die se inde proripiens cum revertens in via moestus ingemisceret, se vel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum; haud longe a vico cui nomen est Andetudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille subsedit, causam doloris et facti accusante ac defen
Abbreviated transcription (Latin):
tatione potestatem regiam im¬
plozant. ut utatur. ad uersus
unum hominem sua ui. Nec
multum aberat. quin cog̾etur
imꝑato martinum tum h̾eti¬
corum sorte miscere. Sed ille
ucet ep̃is numo fauore esset
obuoxius. non erat nestius.
martinum fide. sancitate. ac
uirtute cunttis prestare morta¬
nus. Alia longe uia sanctũ uĩ¬
cere parat. Ac pͥmo secreto ac¬
cersitum blande appellat. Here¬
ticos iure dominatos moze in¬
dicioruim puplicorum potius
quam insectationibus sacer¬
dotum. Non esse cansam qua
itachii ceterorum q patris eiꝰ
con mumonem putaret esse
dampnandam. Te oguistum
odio potius ꝙͣ cansa fetisse dis¬
cidium. eundẽ q tamẽ solũ
esse am se ꝯmunione interini
se pararet a relianis. Aichil
nouatum. quin etiam ante
pancos dies habita sinodusi¬
that̾um prouĩtiauerat nõ te¬
neri.Quib cum martimis pa¬
rum moueretur. rex ira acrẽ¬
ditur. ac se de conspectu eiꝰ abri¬
pit. Et mox percussores his pro

Expanded text:
tatione potestatem regiam imtatione potestatem regiam implorant, ut utatur adversus unum hominem vi sua. Nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. Sed ille, licet episcopis nimio favore esset obnoxius, non erat nescius, Martinum fide, sanctitate et virtute cunctis praestare mortalibus: alia longe via sanctum vincere parat: ac primo secreto accersitum blande appellat: haereticos jure damnatos more judiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum; non esse causam, qua Ithacii caeterorumque partis ejus communionem putaret esse damnandam; Theognistum odio potius quam causa fecisse discidium; eumdemque tamen solum esse qui se a communione interim separarit, a reliquis nihil novatum; quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiaverat culpa non teneri. Quibus cum Martinus parum moveretur, rex ira accenditur, ac se de conspectu ejus abripuit: et mox percussores his pro
Abbreviated transcription (Latin):
nem callidus imperato: siue
ut rei pondus imponeret: sue
ania nimis sibi implacabilis e¬
rat. Seu quis ut pleriq cum ar¬
bitrabantur auaricia repugna¬
bat. Si quidem in bona eoy inhi¬
auerat. Fertur eñ ille uir mꝰ¬
tis bonis q attib predictꝰ. Aduet¬
sus auariciam parum conful
ex hausto a suꝑiozibus princips¬
bus rei publice erario pene
semper in expeditione acq ꝓ¬
cinctu uellorum ciuilium con¬
stitutus. facile extusabitur
quib libet occasionib subsidis
imperio parauisse¶ Int̾ ea ep̃
regem concurrunt predamp¬
natos se conquerentes. actmmi
esse de suo oĩm statu. si theom¬
sti ꝑtinatiam qui eos solus pa¬
lam iata sententis condampna¬
nerat martin ermaret eaita¬
ctoritas non oportuisse honi¬
nem recipi menib. Inum iam
defensorem hereticorum esse.
sed uindicem. Nichil actum mo¬
te prisciliam si martimus excer¬
ceat illius ultionem. Postre¬
io postrati cum fletu et lamẽ¬

Expanded text:
nem callidus imperator, sive nem callidus imperator, sive ut rei pondus imponeret, sive quia nimis sibi implacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, avaritia repugnabat: siquidem in bona eorum inhiaverat. Fertur enim ille vir multis bonisque actibus praeditus, adversus avaritiam parum consuluexhausto superioribus principibus reipublicae aerario, pene semper in expeditione atque procinctu bellorum civilium constitutus, facile excusabitur, quibuslibet occasionibus subsidia imperio paravisse. XII. Interearegem concurrunt, praedamnatos se conquerentes: actum esse de suo omnium statu, si Theognisti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnaverat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus, illum jam non defensorem haereticorum esse, sed vindicem: nihil actum morte Priscilliani, si Martinus exerceat illius ultionem. Postremo prostrati cum fletu et lamen
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam premissa autrozitate
cequerentur In eunt cum im¬
ꝑatore consilium. ut missis obui¬
am magistri officialibus urbẽ
illam ꝓpins uetaretur accede̾.
nisi secum pace episcopoꝵ ibi
consistentium affoze faceretum.
Quos ale calide est frustratus.
Profitetur se cum pace xpisti
esse uenturum. Postremo in¬
gressus nocturno tempore adi¬
it eccłiam tantũ ozationis gr̃a.
Post tridie palatium petiit ¶ Pre¬
ter multas quas euoluere lõ¬
ꝯum est. Hels principales peti¬
ciones habebat. Pronarsere
camite. et lencadio preside. quo¬
rimi ambo graciani partium
fuerant: pertinatioz sbns stu¬
diis que non est temporis expli¬
care illam iram uittozis emeri¬
¶ ti Ina precipua cura ne tribu¬
ni cũ iure gladioꝵ ad hyspamas
mitterẽ tur. ꝑiaem̃ erat solli¬
citudo ⁊ martino ut nõ so¬
lum xpistianos. qui sub illa erãt
occasione uexandi. sed ip̃os enã
heretitos lib̾aret. Uerum pͥmo
die acq altero suspendit homi¬

Expanded text:
onstantiam praemissa auctoritate onstantiam praemissa auctoritate sequerentur. Ineunt cum imperatore consilium, ut missis obviam Magistri officialibus urbem illam propius vetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. Quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse venturum. Postremo ingressus nocturno tempore, adiit ecclesiam tantum orationis gratia: postridie palatium petit. Praeter multas, quas evolvere longum est, has principales petitiones habebat: pro Narsete comite, et Leucadio praeside, quorum ambo Gratiani partium fuerant, pertinacioribus studiis, quae non est hujus temporis explicare, iram victoris emeriti. Illa praecipua cura, ne tribuni cum jure gladiorum ad Hispanias mitterentur: pia enim erat sollicitudo Martino, ut non solum Christianos qui sub illa erant occasione vexandi, sed ipsos etiam haereticos liberaret. Verum primo die atque altero suspendit homi
Abbreviated transcription (Latin):
comitatumn ire compulsris. pro¬
cellam illam totius tempestatis
incurrit. Congregati apud tre¬
ueros ep̃i tenebantur. qui coti¬
Idie ꝯmunicantes ithachio con¬
muem sibi causam fecerant.¬
s. Iic ubi ñtiatum est mopinã¬
tibus adesse martinũ totis ami¬
mis labe facti: musitare et tre¬
pidare ceperunt s⁊ iam pridie ĩ¬
perator ex eoꝵ sententia detrene¬
rat tribuos sũma potestate ar¬
matos ad hispanias mnittere:
qui h̾eticos inquirerent. et dep̾¬
hensis uitam et bona adim̾ent.
ec dubium erat. qͥn scõꝵ etiã
maximam turbam tempestas
ma depopulatura erat. paruo
discrimine int̾ hominũ gen̾a.
Et enim cnͣm colis oculis iudita¬
batur : cum quis pallore potiꝰ
aut ueste ꝙͣ fide h̾e̾ticus estima¬
retur. Hec nequaꝙͣ placitu¬
ra martino ep̃isen ciebant.
Sed male consciis illa uel molestissi¬
ma erat cura: ne se ab eorum ꝯ¬
munione adueniens abstineret.
non de futuris. qui tanti uiri ꝯ¬

Expanded text:
comitatum ire compulsus, procomitatum ire compulsus, procellam ipsam totius tempestatis incurrit. Congregati apud Treveros episcopi tenebantur, qui quotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. His ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefacti mussitare et trepidare coeperunt. Et jam pridie imperator ex eorum sententia decreverat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent: deprehensis vitam et bona adimerent. Nec dubium erat, quin sanctorum etiam maximam turbam tempestas ista depopulata esset, parvo discrimine inter hominum genera; etenim tum solis oculis judicabatur, cum quis pallore potius aut veste, quam fide haereticus aestimaretur. Haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant: sed male consciis illa vel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adveniens abstineret, non defuturis qui tanti viri c
Abbreviated transcription (Latin):
disapulus gestarum asaluatore
uirentum. quas in exemplũ sã¬
cis suis edidit emulato. xpistũ
in se monstrabat opantem qui
scm suũ usq quaꝙ glorificans di¬
uersaꝵ munera graciarum
in unum hominem conferebat.
arbozius ex prefecto ni¬
disse se martini manũ sacrifici¬
nm offerentis uestitam quodã¬
Imodo nobilissimis gẽmis luce
micare purpurea. et ad motũ
dextere collisarum inter se fra¬
gozem audiese gemmnaꝵ.A.
ẽmam ad illud quod ꝓ¬
semper occultauit. Sed nos ce¬
sare non potuit. In quo illud est
niratai. quod fatie ad faciem cñ
eo est augelus collocutus mayi¬
mus imperatoz alias sane bo¬
mis. de pzauatus consiliis sac̾¬
dotum. et post priscilliam necẽ.
eithathum epm priscilliani ac¬
cusatozem. ceteros q illius soci¬
os. quos nominari necceise
non est. in regia tuebatur. ne
quis cã trimĩs daret. operã
cuꝰcumq modi hominẽ fuisse tãp¬
natum. xui.¬
Nterea martimis multis gra¬
nibus q laborantium cansis ad

Expanded text:
discipulus, gestarum a Salvatore virtutum, quas in exemplum sanctis suis edidit, aemulator, Christum in se monstrabat operantem, qui sanctum suum usquequaque glorificans, diversarum munera gratiarum in unum hominem conferebat. Arborius ex praefecto, vidisse se Martini manum sacrificium offerentis, vestitam quodammodo nobilissimis gemmis, luce micare purpurea, et ad motum dextrae collisarum inter se fragorem audisse gemmarum. XI. Veniam ad illud quod psemper occultavit; sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus collocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, depravatus consiliis sacerdotum, post Priscilliani necem Ithacium episcopum Priscilliani accusatorem caeterosque illius socios, quos nominari non est necesse, vi regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cujuscumquemodi hominem fuisse damnatum. Interea Martinus multis gravibusque laborantium causis ad
Abbreviated transcription (Latin):
aetu tuo. quam ex nostris funde ins¬
ceribus. ac licet mani munere so¬
ium ipsum floze purpureo. et sua¬
ue redolentibus sparge graminib
Pies tamen illi sẽd non aspere.
non acerbe. compatientis alloq̾o:
non exprobantis elogio.anod si nel
de quoudam uel me semper audi¬
re uoluisset. et martinim magis
ꝙͣ ilum quemi nominare uolo fuis¬
set mntatus. mumꝙͣ ametam cru¬
denter disparatus. ignoti pulu̾is
regione tegeretur. naufragi forte
predonis passus in medio mari
motem. et iux in extremo nactꝰ
litore sepulturam. uideant lioc o
aduersum me grassari desinant uĩ¬
dicati. Hec cum maxime elebili no¬
ce gemerenus om̃ium lacrimis
per nostra lamenta commotis:
cum magna quidem martini admi¬
ronone. sed non minore ex nostris
flectibus dolore discessum est.

Expanded text:
fectu tuo quam ex nostris funde uisfectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibus sparge graminibus. dices tamen illi. sed non aspere, non acerbe, conpatientis alloquio, non exprobrantis elogio: quod si uel te quondam uel me semper audire uoluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus , numquam a me tam crudeliter disparatus ignoti pulueris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem et uix in extremo nanctus litore sepulturam. uideant hoc opuaduersum me grassari desinant uindicati. Haec cum maxime flebili uoce gemeremus, omnium lacrimis per nostra lamenta commotis, cum magna quidem Martini admiratione, sed non minore ex nostris fletibus dolore discessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit: temen nunc precrone
de eo plura cognoscat. ne solun
ibi cyprianũ martyrem suum:
quãuis sancto illius sanguine cõs¬
crata miretur. ¶Iam si ad leuam
achaie sinum paululum deuexit
intraueris sciat corinthus scẽt
achene. et uon sapienciorem inani¬
demis platonem: nec socreten n
carcere foztiorem Felicem quidẽ
gretiam cue meruit audire ap¬
stolum predicantem. Sed necqua¬
conauerit habere martimu ¶ Cĩ
uero ad egyptum usq perueneris
ꝙͣquam illa suorum sanctorium n¬
mero et uirtatibus sit saperbs.
T amen non dedignetur. audire
quam illi. uel unmersaᷤ asie. in sil
martino europa non cesseritxu
eterum cuan ieroscliman
inde petiturus. uentie tur¬
sum uela ꝯmiseris. negocium aibi
uostri doloxis in uengo. ut si mugi
isiusris illius ꝑtolomaidis litus ac¬
ceseris: colicitus maniras ubi sit
consepustus noster ibe ponponius.
net fastidias uisitare ossa peregri¬
na. multas illic lacrimas tam ex as¬

Expanded text:
nouerit, tamen nunc praecipue nouerit, tamen nunc praecipue de eo plura cognoscat, ne solum ibi Cyprianum martyrem suum, quamuis sancto illius sanguine consecrata, miretur. iam si ad laeuam Achaiae sinum paululum deuexus intraueris. sciat Corinthus. sciant Athenae, non sapientiorem in academia Platonem nec Socraten in carcere fortiorem: felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem, sed nequadonauerit habere Martinum. cum uero ad Aegyptum usque perueneris, quamquam illa suorum sanctorum numero sit et uirtutibus superba, tamen non dedignetur audire. quam illi uel uniuersae Asiae in solo Martino Europa non cesserit. Ceterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uela commiseris, negotium tibi nostri doloris iniungo. ut si umquam inlustris illius Ptolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex af
Abbreviated transcription (Latin):
cdudi. Ista interim de illo uiro pozta¬
bis orienti. sed dum recurris dĩ¬
sas regiones. loca portus. insulas.
urbesq preter legis: Martim no¬
men et gloziam spage per ppłos.
¶In primis memento non pret̾ire
campanain. Et si maxime cur¬
sus indemo sit: non tamen tibi
tanti sint. uel magnaru mo¬
rarum ulla dispendis. qͥn illic ad¬
eas illustruͤm uirum ec toto lau¬
datum orbe paulimim. Ini auess
te primũ sermonis nostri qd̃ nel
hest̾no confecimus. nel hodie dixi¬
mus nolumen eualue. Illi om̃is
referes. illi cuntta recitabis sut
mox per illum sacras uiri landes
ronia cognostat.Sient primum
illum nostrum libellum non per
italiam tantum. eciam diffudit
illiritum. Ine martini non in¬
uidus gloziaꝵ sanctaq in xp̃o
uireutum pnssimis estimator.
non obuuet presulem nostrim
cum suo felice componere¶ Indẽ
si forte ad affricam transfretabis
referes audita chartagini. Licet
iam pridem ut ip̃e dixisti inrum

Expanded text:
cludi. ista interim de illo uiro portacludi. ista interim de illo uiro portabis Orienti, et dum recurris diuersasque oras , loca, portus, insulas urbesque praeterlegis, Martini nomen et gloriam sparge per populos: in primis memento non praeterire Campaniam: etsi maxime cursus in deuio sit, non tamen tibi tanti sint uel magnarum morarum ulla dispendia , quin illic adeas inlustrem uirum ac toto laudatum orbe, Paulinum: illi, quaeso te, primum sermonis nostri, quod uel hesterno confecimus uel hodie diximus, uolumen euolue: illi omnia referes, illi cuncta recitabis, ut mox per illum sacras uiri laudes Roma cognoscat, sicut primum illum nostrum libellum non per Italiam tantum, sed per totum etiam diffudit Illyricum. ille Martini non inuidus gloriarum sanctarumque in Christo uirtutum piissimus aestimator non abnuet praesulem nostrum cum suo Felice conponere. inde si forte ad Africam transfretabis, referes audita Carthagini: licet iam, prout ipse dixisti, uirum
Abbreviated transcription (Latin):
tum q terrarum ozbem in suã
ꝯmonet ultionem. In qua pat̾¬
ennum iugiter dimitatione cõ¬
sistens. nec tempore nec ratione
sedatur. Dolenda hominis et
miseranda condicio. Etiam si hac
sola insanabilis peste premeret᷑
uerum ista ei patiente et transqͥ¬
litatis exempls referre sepins
Qui si istum ipsum breuit̾ inser¬
tum sermonem menn in se ꝓla¬
tum forte cognouerit. Sciat nõ
magis ore iniunci. quam amici
animo. me loquutum. Quia si
fieri posset. optarem. ut marti¬
no potius ep̃o. quam falari ty¬
ranno siłis diceretur ss ed istñ
cuꝰ ꝯmemoracio parum suanis
est transeannis. et ad martinũ
uostrum galle redeannis. Cum
ego cum iam adesse uesperum
occiduo solle sentirem. Dies in¬
anai ebut. postumiaue surgẽ¬
dum est. simul tam studiosis andi¬
osis auditorib cena debetur .xxi.¬
e martino antem expeita¬
re non debes: ut ulla sit
neta refẽndi. Lacius ile diffimidit᷑.
quam ut ullo ualeat sermone con¬

Expanded text:
tumque terrarum orbem in suam tumque terrarum orbem in suam commouet ultionem: in qua per triennium iugiter dimicatione consistens nec tempore nec ratione sedatur. dolenda hominis et miseranda condicio, etiamsi hac sola insanabilis mali peste premeretur. uerum ista ei patientiae et tranquillitatis exempla referre saepius, qui si istum ipsum breuiter insertum sermonem meum in se prolatum forte cognouerit, sciat non magis ore inimici quam amici animo me locutum, quia, si fieri posset, optarem ut Martino potius episcopo quam Phalari tyranno similis diceretur. sed istum, cuius commemoratio parum suauis est, transeamus et ad Martinum nostrum, Galle, redeamus. Tum ego, cum iam adesse uesperum occiduo sole sentirem, dies, inquam, abiit, Postumiane: surgedum est: simul tam studiosis auditoribus cena debetur. de Martino autem exspectare non debes, ut ulla. sit meta referenti: latius ille diffunditur, quam ut ullo ualeat sermone con
Abbreviated transcription (Latin):
corde demomibus. reductus in peni¬
tenciam. mox reuertitur. ecq ad
mertimn se genuia prosteruit. ue¬
mam poscens. fatetur erroreri
net sine demone se fuisse tandem
semo facebatur. Non erat opus
martinum labor iste. diffi¬
cilis. ut ignosceret supplitanti Tñc
et ipsi et nobis om̃ibus. sanctus ex¬
posuit. qualiter illũ a demonibus
indisset agitari. Se conuitus non
moueri. oue magis illi aquo eẽut
esfusa nocuissẽt. Exinde cum idem
britiꝰ multis apud eum magnisq
crimmib per sepe premeretur. cogi
non potuit. nt a presbitero somp¬
moueret. ne suam per sequi uid̾et᷑
murriam. Inlud sepe ꝯmemozans.
di xpistus indam passus est. cur ego
non patiar brictionem. AS uec
postinnianus. audiat inquit istud
exemplum noster iste de ꝓximo qͥ¬
cum sit sapiẽs in memor presen¬
tium. Inmemo futurozum. si fu¬
erit offensus insauit. in sus se
non habens potestate. Seuit in
dericos. grassatur in laicos. to¬

Expanded text:
corde daemonibus, reductus m paenicorde daemonibus, reductus m paenitentiam. mox reuertitur adque ad Martini se genua prosternit : ueniam poscit, fatetur errorem nec sine daemone se fuisse tandem sanior confitetur. non erat apud Martinum labor iste difficilis, ut ignosceret supplicanti. tunc et ipsi et nobis omnibus sanctus exposuit, qualiter illum a daemonibus uidisset agitari: se conuiciis non moueri, quae magis illi, a quo essent effusa , nocuissent. exinde cum idem Brictio multis apud eum magnisque criminibus persaepe premeretur, cogi non potuit ut eum a presbyterio submoueret, ne suam persequi uideretur iniuriam, illud saepe commemorans: si Christus ludam passus est, cur ego non patiar Brictionem ? Ad haec Postumianus, audiat, inquit, istud exemplum noster iste de proximocum sit sapiens, immemor praesentium, immemor futurorum: si fuerit offensus, insanit in sua se non habens potestate: saeuit in clericos, grassatur in laicos, to