comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rximus suꝑiore dominiea
cum si lentii nri ueniam pe¬
teremmus. quod ꝓ salute cõ¬
muni sacerdotib etiam tacentib eu¬
głica doctrina non taceat: et quod
silentium eorum suppleret diuina
sententia. Semꝑ enun diuina scͥp¬
tura loquit᷑ et clamat: sicut scrip¬
tumest de ioħe. Egosum uox cla¬
mantis indeserto. Non enĩ tantum
illo intempore clamauit ioh̃s. qͥ
phariseis aunitians dominũ salua¬
torem dixit. patate uiam domini. rectas
facite semitas dĩ nr̃i: sed hodie clamat
innob: & uocis suȩ tonitruo deserta
nr̃orum concitit pectorum. Ac licet
scã martirii: morte dorinierit. uox
tam̃ eius uiuit. Dicit enim & nob̃ ho¬
die. Parate uiam domini: rectas facite
semitas eius. S emꝑ enim scriptura
diuna clamat & loquitur. Unde ad
cam dixit ds. Uox sanguinis frĩs tui
clamat adme. Nulla utiq sanguimi
uox est: sed clamare dicitur sanguis.
quam causa: et int̃pellare dominum
ñ ꝑsecutione ȩloquii. sed indignatione

Expanded text:
ximus superiori Dominica, cum silentii nostri veniam peteremus, quod pro salute communi, sacerdotibus etiam tacentibus, doctrinsilentium eorum suppleret divina sententia; semper enim divina Scriptura loquitur et clamat, sicut scriptum est de Joanne: Ego sum vox clamantis in deserto . Non enim tantum in illo tempore clamavit Joannes, quo pharisaeis annuntians Dominum Salvatorem, dixit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus ; sed et hodie clamat in nobis, et vocis suae tonitruo deserta nostrorum concutit peccatorum. Ac licet sancta martyrii morte dormierit, vox tamen ejus vivit; dicit enim et nobis hodie: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus; semper enim Scriptura divina clamat et loquitur. 2. Unde et ad Cain dicit Deus: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me . Nulla utique sanguinis vox est, sed clamare dicitur sanguis, quam causa; et interpellare Dominum non prosecutione eloquii, sed indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
scondita ẽ. etiam deo abscondita ẽ.
in conspectu dñi: mors scõrum eius.
uic igitur abscondito sacramento
ocułos ficlĩ debemus: ut quod non
uidemus crecdamiis: & mala inuiste
ꝑpessi fortiter toleremus. Sit nobis
mala causa nullum premiũ habet: sed
iustum tormentũ. Non ẽ igitur in
homunis potestate quo exitu hanc iu¬
tam finiat. sed est in hominis potestate
Leq hoc inpotestate hominis esset: ni¬
si dedisset dominus potestatem filios
dĩ fieri. Sed quib credentib innoĩe
eiꝰ. hec÷ pͥma martyrũ causa: hecẽ cã¬
dida martyrũ massa.Si causa eãdida:
m̾sa cãdida. Ma̾sa n dicta ẽ de nũi. mul¬
diudine. cã dide cͤau sȩ fulgorẽ. Tã
multi comites. non timuerunt latro¬
nes: sed etiam si singuli ambularent.
muniti essent aduersus latrocinium:
quia ipsa iua fuerat munimentum.¬
uxta semitam inquit: scandala posue¬
rt̃ mͥ. Ideo qui ñ declinat deiua. ñ cadit

Expanded text:
scondita est, etiam Deo abscondita est, scondita est, etiam Deo abscondita est, est in conspectu Domini mors sanctorum ejus. Huic igitur abscondito sacramento oculos fidei debemus, ut quod non videmus, credamus, et mala injuste perpessi fortiter toleremus. CAPUT II. mala causa nullum habet praemium, sed justum tormentum. Non est igitur in hominis potestate quo exitu hanc vitam finiat: sed est in hominis potestate Neque hoc in potestate esset, nisi dedisset Dominus potestatem filios Dei fieri. Sed quibus? Credentibus in nomine ejus . Haec est prima Martyrum causa, haec est Candida Martyrum Massa. Si causa candida, et Massa candida. Massa enim dicta est, de numeri multitudine; Candida, de causae fulgore. Tam multi comites non timuerunt latrones. Sed etiamsi singuli ambularent, muniti essent adversus latrocinium; quia ipsa via fuerat munimentumuxta semitam, inquit, scandala posuerunt mihi . Ideo qui non declinat a via, non cadit
Abbreviated transcription (Latin):
icut audiuimus. & cantãdo
respondinius. preciosa mors
scõrum dñi: sedin conspectu
euis. non inconspectu insipi¬
entium. Uisisunt enim oculis in¬
sipientium mori: & estimata ẽ i¬
litia exitus illorum. Malitia in lai¬
no sermone. non eam significatione
habere solct. quam habet inea lin¬
gua: qua scriptura locuta est̃. Ma
qua mali sunt homines. Illa aittẽ¬
malitia linguadicitur: etiã malĩ
quod patiunt᷑ homines. Malma
g isto loco pena intelligitur. hoc
itaq dixit. Uisisunt oculis insipi¬
entium mori: & estiataẽ pena ex¬
tus illonim: illi aut̃ sunt in pace
Et si coram hominib tormenta pas¬
si sunt. hec est malitia: spes cotisl
inquit. immortalitate plenaẽ. Et in
pauicis uexati. in multis bene disponẽt
onenim condigne sunt passiones hu¬
uis temporis: ad futuram głam quȩ
reuelabitur in nobis. Sed donec re¬
ueletur: abscondita ẽ. Et qm̃ abscon¬
dica ẽ: ideo uisi sunt oculis insipien¬
tium mori. Sed numquid quia ab¬

Expanded text:
icut audivimus, et cantando respondimus: Pretiosa est mors sanctorum Domini, sed in conspectu ejus , non in conspectu insipientium. Visi sunt enim oculis insipientium mori, et aestimata est malitia exitus illorum. Malitia in latino sermone non eam significationem habere solet, quam habet in ea lingua qua Scriptura locuta est. Malqua mali sunt homines: illa autem lingua malitia dicitur etiam malum, quod patiuntur homines. Malitia ergo isto loco poena intelligitur. Hoc itaque dixit: Visi sunt oculis insipientium mori, et aestimata est poena exitus illorum: illi autem sunt in pace. Et si coram hominibus tormenta passi sunt, haec est malitia: spes eorum, inquit, immortalitate plena est; et in paucis vexati, in multis bene disponentur . Non enim condignae sunt passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Sed donec reveletur abscondita est. Et quoniam abscondita est, ideo visi sunt oculis insipientium mori. Sed numquid quia ab
Abbreviated transcription (Latin):
dem redemptoris & iudicis. Suc¬
curre gͦ genitrix xp̃i piissima mi¬
seris adte confugientib: ueniã¬
foue om̃s qui in te confidunt. O¬
ra ꝓtotius mundi piaculis: int̃¬
ueni pro clero: int̃cede ꝓmonachorũ
Sit tibi compassio suꝑ afflictione¬
captiuorum: sit pius affectus su
ꝑ celorum peregrinos. Et quia te si
aspicis: quesuinus ut preces nr̃as
quas tibi cum flctibus fundimus.
ad dñm ipsa admittas. eũ qͣue ut
ꝓprium filium ꝓ nob̾ int̃pelles: ut
ipso et nos appareamus ingła. qui
cum patre & spũ scõ uiuit & regnat

Expanded text:
dem redemptoris et judicis. Sucdem redemptoris et judicis. Succurre ergo, genitrix Christi piissima, miseris ad te confugientibus, afove omnes qui in te confidunt. Ora pro totius mundi piaculis, interveni pro clero, intercede pro monachorum en. Sit tibi compassio super afflictis, sit pius affectus super coelorum peregrinos. Et quia te sinaspicis, quatenus ut preces nostras quas tibi cum fletibus fundimus ad Deum ipsa admittas, eumque ut proprium filium pro nobis interpelles, ut rit, cum ipso et nos appareamus in gloria; qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
angłi canunt triumphũ: quã xp̃c
anrplexatur. O beata maria. gaudẽs
ingredere paradisũ: quȩ deterris ad
cȩlestem uitã translataes. ab angłis:
& int̃ choros uirginũ. sicut solful¬
gens. suscepisti principatũ suꝑan
hodie paradisus excepit gaudens.:
quam cherubin & serapħin cũ lau¬
dib ꝓsecunt: quam martyres cãdi¬
sorum stolatus concelebrat numerus:
cui om̃iũ sc̃arum uirginũ cũ suis pal¬
mis uictricibus exultans occurrit exer¬
citus. O clarissima int̾ uirgines. que
cum laudib & exsequiis hodie de ter¬
ris exaltata: & magno cum triumpho
in cęlis es głosissime euecta. Accipe
itaq piissima & miscđiissima quas¬
stras preces intra sacrarium exaudit¬
onis: & tribue nobis grãm reconei¬
liationis. Sit ꝑte excusabile: quod
ꝑte ingerimus. accipe quod offeri¬
mus: impetra quod rogamus: quia
potentiorem. ad placandam iram
iudicis inuenirt ñ possumus. quã
te que meruusti mat̾ existere eius¬

Expanded text:
angeli canunt triumphum, quam Christus angeli canunt triumphum, quam Christus amplexatur! O beata Maria! gaudens ingredere paradisum, quae de terris ad coelestem vitam translata es ab angelis, et inter choros virginum, sicut sol fulgens, suscepisti principatum super hodie paradisus excepit gaudens, quam cherubim et seraphim cum laudibus prosequuntur, quam martyres canditorum stolatus concelebrat numerus, cui omnium sanctarum virginum cum suis palmis victricibus exsultans occurrit exercitus! O clarissima inter virgines, quae cum laudibus et exsequiis hodie exaltata, et magno cum triumpho in coelos gloriosissime evecta! Accipe itaque, piissima ac misericordissima, quasstras preces intra sacrarium exauditionis, et retribue nobis gratiam reconciliationis. Sit per te excusabile quod male gessimus, accipe quod offerimus, impetra quod rogamus: quia potentiorem ad placandam iram judicis invenire non possumus, quam te quae meruisti mater existere ejus
Abbreviated transcription (Latin):
di domina. singulari a
nobis preconio extollitur: quȩ sin¬
gulare comercium mundo prebuit.
Deniq tantum se ad cęli fastigia sub¬
leuauit: ut uerbũ in principio apd̃
dm̃. de summa cȩli arce susciperet.
erpera. cuiꝰ iuscerib auctor cęlit̃¬
dñm cęli: anglorum cibum & hõiũ
nutriens. O felitia oscula lactantis
labris impressa. Ofelix puerꝑium.
lȩtabile angłis: optabile scĩs: neces¬
sarium ꝑditis: congriuĩ ꝓfligatis.
Quas ergo tibi laudes o dña totius
mundi saluatio. fragilitas humani¬
gnĩs ꝑsoluet: quȩ singlari tuo com¬
mertio recuperandi aditum inue¬
uit: O quam uenerandũ. & p̃cȩte¬
ris honorandum hunc diem. in qͦ¬
uirgo dĩ genitrix maria de mundo
migrauit ad xp̃m: quȩ dolori non
subiacuit post partũ : ñ labori ptꝰ
transitũ. O ad mirabilem thalamũ
de quo spetiosus ꝓdiit sponsus. O
lux gentium. spes fideliũ: tab̃nacu¬
lum głȩ : templũ cęlestȩ: cui apł̃i sa¬
crum reddunt obsequiũ: ad cuiꝰ

Expanded text:
 beata singulari a nobis praeconio extollitur, quae singulare commercium mundo praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum de superna coeli arce susciperet. erpera, cujus visceribus auctor coeli teDominum coeli, angelorum cibum et hominum nutriens. O felicia oscula lactantis labris impressa! O felix puerperium, laetabile angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Quas ergo laudes, o Domina, totius mundi salvatio, fragilitas gensolvet, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? O quam venerandum, et prae caeteris honorandum hunc diem! in quo Dei genitrix virgo Maria de mundo migravit ad Christum, quae dolori non subjacuit post partum, non labori post transitum. O admirabilem thalamum, de quo speciosus forma prodiit sponsus! O lux gentium, spes fidelium, tabernaculum gloriae, templum coeleste, cui apostoli sacrum reddunt obsequium, ad cujus
Abbreviated transcription (Latin):
lant: hic in ipso supplicii sui ig¬
ne discumbit. Illi uestigiis pedĩ
conculcarunt incendia. Hic lati¬
rum suorum diffusione restingut
ili inquam stantes inpenis. elcui¬
tis manib orabant dominũ: hie
autem prostratus insua pena toro
ribus. in orsum supinus uercit.
& renes euis ignib exurunt᷑: ut im¬
pleretur psalim ꝓphetia. quȩ di¬
cit in ꝑsona laurentii. ꝓba mi
domine & tempta me: ure renes
meos & cor meum. Duplici sen
tiq postulat igne combiiri. Nẽ
si de solo mundi igne loquertt.
sufficeret renes tantum exurendõ
incendiis obtulisse. Cor autem
nisi xꝑ̃i flammna non uritur. At
idõ ad comꝓbandam deuotionẽ
suam geminum sibi ignẽ postula.
ut luctamine habito. ostendat in¬
se plus posse amorem xp̃i. quam
penam tiranni. Honoremus igĩ

Expanded text:
lant, hic et in ipso supplicii sui igne discumbit; illi vestigiis pedum conculcaverunt incendia, iste laterum suorum diffusione restinguit. Illi, inquam, stantes in poena elevatis manibus orabant Dominum; hic autem prostratus in sua poena totn dorsum supinus vertitur, et renes ejus ignibus exuruntur; ut impleretur psalmi prophetia quae dicit ex persona Laurentii: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos, et cor meum . Duplici se utique postulat 583 igne comburi. Nam si de uno et solo mundi igne loqueretur, sufficeret renes tantum exurendos incendiis obtulisse. Cor autem nisi Christi flamma non uritur; atque ideo ad comparandam devotionem suam geminum sibi ignem postulat, ut, luctamine habito, ostendisset plus posse amorem Christi quam poenam tyranni.
Abbreviated transcription (Latin):
modo non hec eius inȩternũ manet
iustitia: quam & sancto impleuit
oꝑe. & glosissimo martyrio conse¬
crauit. ⁊ hoc itaq dolore furor gẽ¬
craticulam continuo ꝑat ignitã.
deret: ut indignationis sue flam¬
mas impis ignib iundicaret. Ar
det ꝓfecto totis iuscerib fortissimꝰ
martyr & uritur. Sed regnũ cȩli
ꝑmissaq dĩ fideli mente ꝑtractãs.
refrigerio conscientie uictricis exul¬
tat. Nec penali flexus incendio ẽ.
flamma feruebat. Aut nũquid ceđe
poterat. mom̃tance corporis ustionĩ
ciuus fides et̃nũ gehenne extingue¬
bat ardorem: Suꝑatis itaq flãmo
ministris. om̃e mundanȩ insamȩ
refrixit incendium: & ad hoc usq di¬
abolica ꝓfecit intentio. ut & iur fide¬
lis ad dm̃ suum głosus ascenderet:
et crudelitas ꝑseqñtiũ cũ suis iginb
confusa torpesceret. Item sermo

Expanded text:
ternum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor genraticulam continuo parat ignitamderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque flammarum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit intentio, ut et vir fidelis ad Deum suum gloriosus ascenderet, et crudelitas persequentium cum suis ignibus confusa torpesceret. HO
Abbreviated transcription (Latin):
osa lib̾alitatẽ diuisit. Quã ꝓfũdũ
spiritalis uiri. & quã cȩleste consili¬
um: ut & egenis consuleret. & mul¬
titudine consum̃te que dederat. in¬
uenire ñ posset quod raperet ꝑsecu¬
tor: illam nimirum secutus sentẽtiã.
Disꝑsit. dedit panꝑib iustitia eius

Expanded text:
osa liberalitate divisit. Quam profundum osa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cum impietatem seuientis mundi ꝑ
tormenta suꝑaret. & regnis cȩlestibus
na demorte tristissimũ: ita illũ sp̃u
p̃scientie compellasse narratur. Noli
fili mestus eẽ: post triduũ me seque¬
ris. Vnde apparet hsm̃m beatũ lau¬
rentium. ñ desac̃dotis sui uictoria
habuisse tristitiam: sed doluisse quia
non etiam ip̃se mundũ cũ suo parit̃
sac̃dote iuncebat. Noli inquit fili
mestuscẽ: post triduũ me sequeris.
Hocẽ. noli tristis cẽ: uelut apud se¬
culum delictus. Nam nec te fides
uitaq tua. talimorte pͥuabit. Nul¬
late de meo transitu quo ego gau¬
deo. ꝑturbet anxietas: quia mox et
tu habiturus es de tua passione leti¬
tiam. Uere beati laurentii gła sin¬
głaris. qui tantum de dõ suo conse¬
cutus ẽ gr̃ẽ. ut ei martyr de martyrio
meritorum. ante uictoria letificauit.
quam pugna t̃reret. Ergo ut comꝑit
ore sac̃dotis & martyris se quoq
om̃imodis assumendũ: congregatiᷤ
inopũ turbis. ecłasticũ censũ religi¬

Expanded text:
ntis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus rna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religi
Abbreviated transcription (Latin):
timoda passione uincamus. Cȩcinit
quondam uariis. tribulationib eoar¬
& meditatione mea. exardescet igiñ.
Quam sententiam etram uenerabili lau¬
rentio conuenire manifestumẽ: euiꝰ
cor tanta in fide xꝑĩ magnanimitate
concaluit. ut despectis ꝓprii corꝑis
cruciatibus in sanissimo tortori suo
triuimphatis eius ignib letetur illu¬
dere. Uere in meditatione cuis. insu¬
ꝑabilis exarsit ignis: qui odio ꝑfidie
& amore ueritatis accensus. appositã
sibi extrinsecus flammã. aut non
dubitantes. & ꝑsetutorem martyris
incendia sustinere: & ipsũ beatissi¬
mum martyrem. ꝓ flamina quam
ꝑtulit apud.⁊ omĩpotentem dm̃
incorruptȩ lucis illuminatione
ac deo placitum. ut natalem
beati laurentii p̃cipua deuo¬
tione ueneremur: cuius radiantib
flammis. uictux in hunc quoq diẽ
toto orbe xp̃i coruscat ȩcclia. Qui
cum in sede głosissimi patriarche
diaconatus fungeretur offitio: pu¬
ritate in ocentis uitȩ fortissimȩq

Expanded text:
i passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarcin meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non dubitantes, et persecutorem martyris a pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque
Abbreviated transcription (Latin):
oc qd̃ uidetis in altari
dei: etiam transacta nocte ui¬
quam magnȩ rei sacram̃tũ comi¬
neret: nondũ audistis. Qd̃ gͦ uidi-¬
stis panis ÷ et calix: qd̃ uob etiam

Expanded text:
oc quod videtis in altare Dei, etiam transacta nocte viquam magnae rei sacramentum contineret, nondum audistis. Quod ergo videtis, panis est, et calix; quod vobis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nario numero: qd ꝑtinet ad sp̃m
scm̃. Ista gͦ suffecerint. Illud nunc¬
attendite. quemadmodũ qm̃ per
numerus cominemorandꝰ fuit et
comm̃dandꝰ. sicut iam ostendimus.
ro. post decem dies mittens sp̃m san¬
ctum. ipsam legẽ quã iubebat
impleri. Ubi gͦ inueniemꝰ hic com¬
mendationem numeri septenarii.
maxime ꝓpt̃ ipsum sp̃m sc̃m: Ha¬
bes in tobiȩ libro ipsam festiuitatẽ
id ÷ pentecosten: constare de septi¬
manis. De septimanis quomodo:
Septenarium multiplica ꝑ ipsum.
hoc ÷ septẽ ꝑ septem: qd̃ in scolis
discit᷑. septies septeni fiunt quadra¬
guita et nouem. Ad hanc septena¬
rii formam rationis septem ꝑ sep¬

Expanded text:
nario numero, quod attinet ad Spiritum nario numero, quod attinet ad Spiritum sanctum. Ista ergo suffecerint. attendite, quemadmodum, quoniamnumerus commemorandus fuit et commendandus, sicut jam ostendimus, ro, post decem dies mittens Spiritum sanctum, ipsam legem, quam jubebat impleri. Ubi ergo inveniemus hic commendationem numeri septenarii maxime propter ipsum Spiritum sanctum? Habes in Tobiae libro ipsam festivitatem, id est Pentecosten, constare de septimanis . Quomodo? Septenarium multiplica per ipsum, hoc est septem per septem, quod in scholis discitur: septies septem fiunt quadraginta et novem. Ad hanc septenarii formam, ratione septem per sep
Abbreviated transcription (Latin):
b sacram̃tis. Uacatio enim q̃dam
imꝑata. ẽ: uacatio illa qd̃ signifi¬
cat. tu age. U acatio enim sp̃ualis:
tͣnquillitas ⁊ cordis. Tranqͥllitas
aũt cordis. ꝓuenit de serenitate
bone conscientiȩ. Ergo ille uere
obseruat sabbatũ: qui ñ peccat.
Ita enim p̾cipitur illis quib ob¬
seruandum sabbatũ p̃cipitur: õe
opus seruile facietis. Omnis qui
facit peccatum: seruus ÷ peccati.
ysaias ꝓpħa insinuat. hoc in loco
ubi dicit. Implebit eum sp̃s sapi¬
entiȩ et intellectus. Numera. Con¬
silii et fortitudinis: scientiȩ et pi¬
etatis: sp̃s timoris dñs. U eluti de¬
scendẽs ad nos gr̃a sp̃ualis. a sapi¬
entia incipit: t̾minat ad timorẽ.
Nos aũt ascendentes ab imo. ad sũ¬
ma tendentes incipere debemꝰ a
timore: et t̾minare ad sapientiam.
Initium enĩ sapientiȩ: timor dñ.
Longum ẽ. et suꝑ gredit᷑ iures nr̃as.
etiam si non urãm auiditatẽ. oĩa
testimonia commemorare de septe¬

Expanded text:
bus sacramentis. Vacatio enim quaedam bus sacramentis. Vacatio enim quaedam imperata est: vacatio illa quod significat, tu age. Vacatio enim spiritualis, tranquillitas est cordis: tranquillitas autem cordis provenit de serenitate bonae conscientiae. Ergo ille vere observat sabbatum, qui non peccat. Ita enim praecipitur illis, quibus observandum sabbatum praecipitur: Omne opus servile non facietis . Omnis qui facit peccatum, servus est peccati .Isaias propheta insinuat hoc in loco, ubi dicit: Implebit eum Spiritus sapientiae et intellectus numera, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, Spiritus timoris Dei . Veluti descendens ad nos gratia spiritualis, a sapientia incipit, terminat ad timorem. Nos autem ascendentes, ab imo ad summa tendentes, incipere debemus a timore, et terminare ad sapientiam. Initium enim sapientiae timor Domini . Longum est, et supergreditur vires nostras etiamsi non vestram aviditatem, omnia testimonia commemorare de septe
Abbreviated transcription (Latin):
ad illa que sexta die facta sunt.
cũ homine creato ad imaginem
dei. enumerant᷑ omnia: nicħ scĩfi¬
catum dr̃. Uentũ ÷ ad septimũ
diem. ubi nullum opus factum ÷.
s uacatio dei insinuat᷑: et scĩficauit
ds̃ diem septimum. In septenarlo
dierum numero pͥma sonuit scĩfi¬
catio. scͥpturaꝵ locis omĩb q̃sita.
et hic pͥmitus inuenta. Ubi qͥres cõ
memorat᷑. quies etiam nr̃a insi¬
nuatur. N enim laborauit. ds̃ it
quietis indigeret: et quasi post la¬
borem die feriato gratularetur.
scĩficauit eum diem quo uacare
ꝑmissus est. Carnalis÷ ista cogita¬
tio. Insinuata ÷ nob̃ quies pꝰ bona
omnia oꝑa nr̃a: sicut insinuata est
d ei quies post omnia bona opera
sua. fecit enim ds̃ omnia: et ecce
omnia bona ualde. Q requienzt
ds̃ in die septima. ab om̃ib oꝑib
suis quȩ fecit. Requi escere uis et
tu: fac pͥmo oꝑa bona ualde. Sic
data ÷ uidȩis obseruatio sabbati
carnalit sicut cętera: significanti¬

Expanded text:
ad illa quae sexta die facta sunt, ad illa quae sexta die facta sunt, cum homine creato ad imaginem Dei, enumerantur omnia, nihil sanctificatum dicitur. Ventum est ad septimum diem, ubi nullum opus factum est, sed vacatio Dei insinuatur, et sanctificavit Deus diem septimum. In septenario dierum numero prima sonuit sanctificatio, Scripturarum locis omnibus quaesita et hic primitus inventa. Ubi quies Dei commemoratur, quies etiam nostra insinuatur. Non enim laboravit Deus, ut quietis indigeret; et quasi post laborem die feriato gratularetur, sanctificavit eum diem, quo vacare permissum est. Carnalis est ista cogitatio, Insinuata est nobis quies post bona omnia opera nostra, sicut insinuata est Dei quies post omnia bona opera sua. Fecit enim Deus omnia, et ecce omnia bona valde. Et requievit Deus in die septima ab omnibus operibus suis quae fecit . Requiescere vis et tu? Fac primo opera bona valde. Sic data est Judaeis observatio sabbati carnaliter, sicut caetera, significanti
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s septe nario. Quia lex dena¬
rio: notũ est. ¶ uia sp̃s sc̃s septe¬
nario: commemoram᷑. Primo. in
ipso libro. in capite litteraꝵ diu¬
narum. qui inscribitur genesis: e¬
numerant᷑ oꝑa dei. fit lux: fit cęlũ.
qd̾ appellat᷑ firmam̃tũ. int̾ aquã
⁊ aquam. Nudat᷑ arida: separat᷑¬
mare a terra. Datur t̾rȩ omnium
styrpium fȩcunda conceptio. fiunt
luminaria. maius et minus. sol et
luna: et cȩtera sydera. dducunt aq̃
fȩtus suos: tr̃a suos. fit homo ad
imaginem dei. Complet ds̃ oꝑa
sua: omnia sexto die. In nullis
oꝑib dei tot enumeratis. atq com¬
pletis. sonuit sanctificatio. Dixit
ds̃.fiat lux: et facta ẽ lux. Et ui¬
dit ds lucem. quia bona .ẽ. Non dix̃.
scĩficauit ds̃ lucem. fiat firmam̃tũ:
et factum. ẽ. Uidit ds̃ quia bonũ
.ẽ: nec dictum ÷ qr scĩficatũ ÷ firma¬
mentũ. Ita et cęt̾a. Ne in rebus
manifestissimis immorem᷑: usq

Expanded text:
Spiritus sanctus septenario. Quia lex denaSpiritus sanctus septenario. Quia lex denario, notum est: quia Spiritus sanctus septenario, commemoramus. Primo in ipso libro, in capite libri qui inscribitur Genesis, enumerantur opera Dei. Fit lux, fit coelum, quod appellatum est firmamentum inter aquam et aquam; nudatur arida, separatmare a terra, datur terrae omnium stirpium fecunda conceptio; fiunt luminaria majus et minus, sol et luna, et caetera sidera; producunt aquae fetus suos, terra suos; fit homo ad imaginem Dei: complet Deus opera sua omnia sexto die; in nullis operibus Dei tot enumeratis atque completis sonuit sanctificatio. Dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: et vidit Deus lucem quia bona est: non dixit, sanctificavit Deus lucem: Fiat firmamentum: et factum est: vidit Deus quia bonum est: nec dictum est quia sanctificatum est firmamentum. Ita et caetera, ne in rebus manifestissimis immoremur, usque
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥ tatem. Diceret᷑ tibi securus
esto: nicħ patiaris mali. fac: fac̾e.
Limore enim pęne reuocabaris: ñ
delectatione iusticiȩ. Nondũ enĩ
de te caritas oꝑabat᷑. Uide gͦ quẽ¬
admodũ caritas opet᷑. Sic amemꝰ
quem timemus: ut eum casto amo¬
re timeamus. Nam et uxor casta
timet uirum. S discerne istos ti¬
mores. Uxor casta timet: ne a uiro
absente deseratur. Uxxor adultera
timet: ne a iuiro suꝑueniente comp̃¬
hendat᷑. Caritas gͦ implet legem:
qi ꝑfecta caritas faras mittit ti¬
morem. Tunorem. s seruilem: de pec¬
cato uenientem. Nam timor dñi ca¬
stus: ꝑmanet in scłm scłi. Si ergo
caritas implet legem: unde. ẽ. ista
laritas : Recolite. adu̾tite: et ui¬
dete quia donum scĩ sp̃s ÷ karitas.
bis. Merito itaq impletis decem
dieb. quo numero legis etiam ꝑ
implere legem. quã ñ uenit solu̾e.
scĩs septenario numero solet cõmen¬
dari: non denario. Lex denario:

Expanded text:
iquitatem. Diceretur tibi, Securus iquitatem. Diceretur tibi, Securus esto, nihil patieris mali, fac; faceres. Timore enim poenae revocabaris, non dilectione justitiae. Nondum enim de te charitas operabatur. Vide ergo quemadmodum charitas operetur. Sic amemus quem timemus, ut eum casto amore timeamus. Nam et uxor casta timet virum. Sed discerne istos timores. Uxor casta timet ne a viro absente deseratur: uxor adultera timet ne a viro superveniente comprehendatur. Charitas ergo implet legem: quia perfecta charitas foras mittit timorem ; timorem scilicet servilem, de peccato venientem. Nam timor Domini castus permanet in saeculum saeculi . Si ergo charitas implet legem, unde est ista charitas? Recolite, advertite, et videte, quia donum Spiritus sancti est bis . Merito itaque impletis decem diebus, quo numero legis etiam peimplere legem, quam non venit solvere, sanctis septenario numero solet commendari, non denario: lex denario,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aut uiuificat: quasi illã con¬
dempnaret. et istum laudaret.S
litera occidit: sola gr̃a littera sine
gr̃a. Exemplum accipite. Hac lo¬
curione dictum est: scientia inflat.
Nuid ÷ scientia inflat. Scientia
dampnata est: si inflat. Melius im¬
ꝑiti remanebimus. S qm adiun¬
xit. caritas uͦ edificat: quomͦ ubi
adiunxit. sp̃s aũt uiuificat. dedit
intelligi. littera sine sp̃u occidit.
cum sp̃u uiuificat. et impleri lit¬
teram facit: sic scientia sine carita¬
te inflat. caritas cum scientia edi¬
impleretur: et fieret qd̃ ipse dñs
dixerat. N ueni legem soluere: s
adimplere. Hoc donat credentib :
hoc donat fidelib: hoc donat eis
legem fit facilior. Dico enĩ dilec
implet legem. Timor pęnarũ facit
hominem oꝑari: s adhuc seruiltĩ
Si enu ꝓpt̾ea facis bonum quia
times pati malum᷑. aut ꝓpterea
non facis malum. quia times pa¬
ti malum: staltquis timet pati¬
nitatem. statim comp̃henderes in¬

Expanded text:
Spiritus autem vivificat, quasi illam conSpiritus autem vivificat, quasi illam condemnaret, et istum laudaret: sed Littera occidit, sola littera sine gratia. Exemplum accipite. Hac locutione dictum est, Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? Scientia damnata est? Si inflat, melius imperiti remanebimus. Sed quoniam adjunxit, Charitas vero aedificat ; quomodo ubi adjunxit, Spiritus autem vivificat, dedit intelligi, Littera sine Spiritu occidit, cum Spiritu vivificat, et impleri litteram facit; sic scientia sine charitate inflat, charitas cum scientia aediimpleretur, et fieret quod ipse Dominus dixerat, Non veni legem solvere, sed adimplere . Hoc donat credentibus, hoc donat fidelibus, hoc donat eis legem fit facilior. 4. Lex implet legem. Timor poenarum facit hominem operari, sed adhuc serviliter. Si enim propterea facis bonum, quia times pati malum, aut proptera non facis malum, quia times pati malum; si aliquis tibi pronitatem, statim comprehenderes in
Abbreviated transcription (Latin):
qua draginta dies aliis decem die¬
b : denario numero semel. denario
numero simpliciter. non quadru¬
pliciter. uenit sp̃s sc̃s. ut lex im¬
pleatur ꝑ grãm. Lex enim sine
gr̃a: littera ÷ occidens. Si enum
data. eẽt. lex inquit quȩ posset
iuiuificare: omĩno ex lege essec
iusticia. S conclusit scriptura
omnia sub peccato: ut ꝓmissio ex
side iħu xp̃i daretur credentib Idõ
littera occidit: sp̃s aũt uiuifrcat.
Non ut aliud impleas. quã tͥ ꝑ litterã
uibetur: s sola littera rerum facit:
smpleri. Unde fit ꝑ gr̃am remissio
oiũ peccatoꝵ: & fides quȩ ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. Holite gͦ putare dãpnatã
c̃ẽ litteram: quia dictum ÷. littera
occidit. Hoc ẽ enim: ltitera reos fac̃.
Datur p̾ceptum: non adiuuaris gr̃a:
continuo te inuenis non solum ñ
oꝑatorem legis. s etiam reum p̾ua¬
ricationis. Ubi enim non ẽ lex:
nec p̃uaricatio. Non gͦ rep̾hensa ÷
lex. cum diccum ẽ. littera occidit.

Expanded text:
quadraginta dies aliis decem diequadraginta dies aliis decem diebus, denario numero semel, denario numero simpliciter, non quadrupliciter, venit Spiritus sanctus, ut lex impleatur per gratiam. Lex enim sine gratia littera est occidens. Si enim data esset lex, inquit, quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Ideo, Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Non ut aliud impleas, quam tibi per Litteram jubetur: sed sola littera reum facit, impleri. Unde fit per gratiam remissio omnium peccatorum, et fides quae per dilectionem operatur. Nolite ergo putare damnatam esse litteram, quia dictum est, Littera occidit. Hoc est enim, littera reos facit. Datur praeceptum, non adjuvaris gratia: continuo te invenis non solum non operatorem legis, sed etiam reum praevaricationis. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Non ergo reprehensa est lex, cum dictum est, Littera occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc gͦ tempora quadriꝑtita. et per
mundum quadriꝑtitũ. p̃dicatur
lex dei tanꝗͣ denarius numerus:
ugde et decalogus pͥmitus cõm̃dat᷑
n decẽ enim p̃ceptis lex constituta
.ẽ: ꝓpt̾ea quia uidet᷑ in isto dena¬
rio numero q̃dam ꝑfectio. Usq
ad eũ qͥppe numerum. ꝓgressus :
numerantis: et inde redis ab uno
usq ad decem. rursus ad unum:
Sic centena. sic millena: sic supra de¬
nariis quib dã complicantib infi¬
uite crescit silua numeroꝵ. Perfe¬
cta itaq lex in denario. et lex p̃di¬
cata ꝑ mundũ quadriꝑtitũ. quat̾¬
deni. quadraginta fiunt. Docemur
aũt in hac conu̾satione scłi huiꝰ
cum sumꝰ. abstinere nos a cupidi-¬
tatib scłarib : qd̃ significat ieui¬
nium quadra genarium. notum
omnib quadragesimnȩ nomine.
Hoc tibi p̾cepit lex: hoc ꝓpħȩ. hoc
euangłm. Ideo qr hoc lex: ieiuna¬
uit quadraguita dieb moyses.
guita dieb helias. Quia hoc e

Expanded text:
haec ergo tempora quadripartita, et per haec ergo tempora quadripartita, et per mundum quadripartitum, praedicatur lex Dei, tanquam denarius numerus. Unde et Decalogus primitus commendatur. In decem enim praeceptis lex constituta est: propterea quia videtur in isto denario numero quaedam perfectio. Usque ad eum quippe numerum progressus est numerantis, et inde redit ab uno usque ad decem, rursus ad unum. Sic centena, sic millena; sic supra, denariis quibusdam complicantibus, infinite crescit silva numerorum. Perfecta itaque lex in denario, et lex praedicata per mundum quadripartitum, quaterdeni quadraginta fiunt. Docemur autem, in hac conversatione saeculi hujus cum sumus, abstinere nos a cupiditatibus saecularibus: quod significat jejunium quadragenarium notum omnibus Quadragesimae nomine. Hoc tibi praecepit Lex, hoc Prophetia, hoc Evangelium. Ideo quia hoc Lex, jejunavit quadraginta diebus Moyses: quadraginta Elias: quia hoc Ev
Abbreviated transcription (Latin):
ibat ita uenturus: hoc ÷ in forma
humana qua iu dicatus ẽ. in
illa iudicaturus. Potuit alia die
quã ascendit mittere sp̃m sc̃m: si
ł post decem dies. Hec q̃stio ꝑscru¬
tari. et int̾rogare nos compulit:
nonnullas latebras numerorum.
Quadraginta dies: quat̾ habent de¬
cem. Comm̃dat᷑ hoc numero qnͣtũ
mͥ uidet᷑ sacram̃tum. Hom in es
enim hominib loquimur: et rec¬
te scͥpturaꝵ tractatores dicimur:
non nr̃arũ opinionum affirmatores:
Numerꝰ gͦ iste quadragerarius quat᷑
habens decem. significat ut michi
gimus. Agimur. et ꝑagim᷑. cursu
tempoꝵ. rerum instabilitate. deces¬
sione et successione: rapacitate uo¬
latica. et quodã fluuio rerum ñ
consistentium. Scłm hoc gͦ signi¬
ficat᷑ hoc numero. ꝓpt̃ mundi qua¬
driꝑtita tp̃ra quȩ implent annũ.
Qua driꝑtitos etiam cardines ipsius
mundi. notos omĩb. et sepe ab scͥpt᷑a
sacra cominemoratos. ab oriente. &
occidente. ab aquilone et meridie:

Expanded text:
ibat, ita venturus ; hoc est in forma ibat, ita venturus ; hoc est in forma humana, qua judicatus est, in illa judicaturus. Voluit alia die quam ascendit mittere Spiritum sanctsed post decem dies. Haec quaestio perscrutari et interrogare nos compulit nonnullas latebras numerorum. Quadraginta dies quater habent decem. Commendatur hoc numero, quantum mihi videtur, sacramentum. Homines enim hominibus loquimur; et recte Scripturarum tractatores dicimur, non nostrarum opinionum affirmatores. Numerus ergo iste quadragenarius, quater habens decem, significat, ut mihi gimus; agimur et peragimur, cursu temporum, rerum instabilitate, decessione et successione, rapacitate volatica, et quodam fluvio rerum non consistentium. Saeculum hoc ergo significatur hoc numero, propter mundi quadripartita tempora, quae implent annum; quadripartitos etiam cardines ipsius mundi, notos omnibus, et saepe ab Scriptura sacra commemoratos: Ab Oriente et Occidente, ab Aquilone et Meridie . Per
Abbreviated transcription (Latin):
lemus gͦ ut talib diceret᷑: expedit
enim uobis ut ego uadam: nͥ ego
abiero paraclytus non ueniet ad
uos. Nisi aspectib carnalib ur̃is
humana forma subtrahat᷑ diui¬
num aliquid caꝑe. sentire cogita¬
re. minime poterits. Hoc sit satis.
Sic enim et ipse ioħs euangłista
ex ꝑsona sua dixerat: quando iħc
eundem significans sp̃m scm clama¬
uerat dicens. Si quis sitit ueniat
ad me et bibat: & flumina aque
uiuȩ fluent de uentre euis. Secutꝰ
enim eũgłista ait. Hoc aũt dice¬
bat de sp̃u quẽ accepturi erant.
hii qui in eum credituri erant.
Nondum enim erat sp̃s datꝰ: quia
scĩs quadraginta dies compleuit.¬
cum discipłis AS post resurrectio¬
nem: manifestans eis ne aliquid fic¬
tum existimarent resuscitati corꝑis
ueritatem. intrans cum eis: exiens. &̃¬
manducans et bibens. Quadrage¬
simo aũt die quem aute hõ: decẽ
dies celebrauimꝰ. in eoꝵ conspectu
ascendit in cęlum. Promissus ut

Expanded text:
lemus ergo ut talibus dicetur, Expedit lemus ergo ut talibus dicetur, Expedit enim vobis ut ego vadam? Nisi ego abiero, Paracletus non veniet ad vos. Nisi aspectibus carnalibus vestris humana forma subtrahatur, divinum aliquid capere, sentire, cogitare minime poteritis. Hoc sit satis. Sic enim et ipse Joannes evangelista ex persona sua dixerat, quando Jesus eumdem significans Spiritum sanctum clamaverat, dicens: « Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; et flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. » Secutus enim Evangelista ait: « Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant ii qui in eum credituri erant. Nondum enim erat Spiritus datus, quia st quadragcum discipulis suis post resurrectionem, manifestans eis, ne aliquid fictum existimarent, resuscitati corporis veritatem, intrans cum eis et exiens, manducans et bibens. Quadragesimo autem die, quem ante hos decem dies celebravimus, in eorum conspectu ascendit in coelum, promissus ut
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qui ÷ in cęlis. Deinde cępit dñs
iħs suam p̃dicere passionem: et
ostendere quanta. ẽẽt. ab impiis
ꝑlaturus. Hic petrus expauit et
timuit: ne ꝑiret morte xp̃c filiꝰ
dei uiui. Utiq xp̃c filius dei ui¬
ui. bonus de bono. ds̃ de deo. uiuꝰ
de uiuo. fons uitȩ. et uera uita.
ꝑdere mortem uenerat: non ꝑire
a morte. Tam̃ ut homo petrus ext̾¬
ritus. cuiꝰ erat ut dixi circa xp̃i
carnem humanus affectus: ꝓpitiꝰ
istud. Et dñs talia uerba. digna
et congrua responsione confutat.
Quomͦ illi confessioni dignã laudẽ
dedit : sic etiam huic trepidationi
dignam correptionem. Redi in qͥt
retro sathanas. Ubi ÷ illud. beatꝰ
es symon bariona: Distingue u̾ba
laudantis. et cohercentis: distingue
causas confessionis et trepidatioĩs.
Causa confessionis. tͥ reuelauit caro
et sanguis: s pat̾ m̃s qͥ in celis est
Causa trepidationis: ñ enĩ sapis q̃
dei sunt. s quȩ sunt hominis. Nol¬

Expanded text:
meus qui in coelis est. Deinde coepit Dominus meus qui in coelis est. Deinde coepit Dominus Jesus suam praedicere passionem, et ostendere quanta esset ab impiis perlaturus. Hic Petrus expavit, et timuit ne periret morte Christus Filius Dei vivi. Utique Christus Filius Dei vivi, bonus de bono, Deus de Deo, vivus de vivo, fons vitae et vera vita, perdere mortem venerat, non perire a morte. Tamen ut homo Petrus exterritus, cujus erat, ut dixi, circa Christi carnem humanus affectus: Propitiistud. Et Dominus talia verba digna et congrua responsione confutat. Quomodo illi confessioni dignam laudem dedit, sic etiam huic trepidationi dignam correptionem: Redi, inquit, retro, satanas. Ubi est illud, Beatus es, Simon Bar-Jona? Distingue verba laudantis, et coercentis: distingue causas confessionis, et trepidationis. Causa confessionis: Non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Causa trepidationis: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominis sunt . Nol
Abbreviated transcription (Latin):
ait illis. Uos autẽ quem me esse
dicitis: Ꝙ petrus unus ꝓ cȩteris.
unus ꝓ omnib: tu es inquit xp̃e
filius dei uiui. Hoc optime. ueracis¬
sime. Merito tale responsum acciꝑe
meruit. Deatus es simon bariona:
quia non tͥ reuelauit caro et san¬
guis. s pat̃ ms̃ qui est in cęlis. Et
ego dico tibi: qm̃ tu dixisti mͥ. Dixi¬
sti: audi. Dedisti confessionẽ: recipe
benedictionem. Ergo et ego dico tͥ.
Tu es petrus. Quia ego petra. & tu
petrus. Heq enim a petro petra.
s a petra petrus: quia non a xp̃ia¬
hanc petram edificabo ȩccłam meã:
N supra petrũ qd tu es: s supra pe¬
tram quã confessus es. Edificabo
aũt ęccłam meam. edificabo te:
qui in hac responsione figurã ges¬
tas eccłe. Hoc et cetera. ꝓpt̃ quod
dixerat petrus. tu es xp̃s filius dĩ
luui : et audierat ut meministis.
non tͥ reuelauit caro et sanguis.
id ÷ humana mens. humana i¬
firmitas. humana imꝑitia: s pat̾

Expanded text:
ait illis, Vos autem quem me esse ait illis, Vos autem quem me esse dicitis? Et Petrus unus pro caeteris, unus pro omnibus, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Hoc optime, veracissime: merito tale responsum accipere meruit, Beatus es, Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Et ego dico tibi, quia tu dixisti mihi; dixisti, audi; dedisti confessionem, recipe benedictionem: ergo, Et ego dico tibi, Tu es Petrus: quia ego petra, tu Petrus; neque enim a Petro petra, ed a petra Petrus, quia non a chrihanc petram aedificabo Ecclesiam meam: non supra Petrum quod tu es; sed supra petram, quam confessus es. Aedificabo autem Ecclesiam meam: aedificabo te, qui in hac responsione figuram gestas Ecclesiae. Hoc et caetera, propter quod dixerat Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi: et audierat, ut meministis, Non tibi revelavit caro et sanguis, id est, humana mens, humana infirmitas, humana imperitia, sed Pater
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant occupati: et tanquã ho-¬
mines in homine humano tene¬
bant᷑ affectu. Uolebat aũt eos af¬
fectũ potiꝰ hab̾e diuinũ: atq ita
de carnalib facere sp̃ales: quod
non fit homo. nͥ dono sp̃s scĩ. Hoc
gͦ at intito uob donum: quo ef
ritis: nisi carnales. ẽẽ. destiteritis.
C arnales uero. ẽẽ desistetis. si forma
carnis a ur̃is ocłis auferat᷑: ut
forma dĩ ur̃is cordib inserat᷑. Ex
hac enĩ humana forma dñs. hoc
÷ forma serui semetipsum exina¬
niuit: formam serui accipiens.
Ex hac aũt forma serui. petri etiã
tenebat᷑ affectus: quando eũ quẽ
multũ amabat. mori timebat.
homo hominem: sicut carnalis
carnalẽ: ñ sicut sp̃alis maiestatẽ
Unde hoc ꝓbamus: Quia cum int¬
rogasset ipse dñs discipłos suos. qͥs
ab hominib diceret᷑ et alioꝵ opini¬
ones recolendo dixissent. qđ alii
dicerent ioħem. alii heliam. alii
ieremiam. aut unun ex ꝓpħis:

Expanded text:
hristi fuerant occupati, et tanquam hohristi fuerant occupati, et tanquam homines in homine humano tenebantur affectu. Volebat autem eos affectum potius habere divinum, atque ita de carnalibus facere spirituales: quod non fit homo nisi dono Spiritus sancti. Hoc ergo ait: Mitto vobis donum, quo effritis, nisi carnales esse destiteritis. Carnales vero esse desistetis, si forma carnis a vestris oculis auferatur, ut forma Dei vestris cordibus inseratur. Ex hac enim humana forma Dominus, hoc est forma servi, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens : ex hac igitur forma servi Petri etiam tenebatur affectus, quando eum quem multum amabat, mori timebat. um, sicut homo hominem; sicut carnalis carnalem, non sicut spiritualis majestatem. Unde hoc probamus? Quia cum interrogasset ipse Dominus discipulos suos, quis ab hominibus diceretur, et aliorum opiniones recolendo dixissent, quod alii eum dicerent Joannem, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis;
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s. Ubi pͥmũ illud aminones
caritatem ur̃am. ut aliqͣnͣtũ uos
consid̾are non pigeat. quare dictũ
sit ab ipso dño: non potest ille ue¬
nire. nisi ego abiero. Q uasi aliqͥd
ut scd̃m carnalem sensum loqua¬
mur. quasi aliquid in suꝑnis dũs
xp̃c seruaret: et inde descendens hoc
set. et ideo ad nos uenire non pos¬
set. nͥ ille redisset. qui comm̃datũ
reciꝑet. Aut quasi nos utrũq fer¬
re non ualeremus: nec utriusq
possemꝰ tolerare p̾sentiam. Quasi
uero alter ab altero separetur. aut
qnͣdo ad nos ueniunt. ipsi angu¬
stias patiantur: ac non potius nos
dilatemur. Quid sͥ gͦ uult. non
potest ille uenire iusi ego abiero:
Expedit enĩ inquit uobis: ut ego
eam. Nam si non iero: paraclitꝰ
non ueniet ad uos. Hoc gͦ quid
sit: quantũ uł capimꝰ. uł estimamꝰ
uł ipio donante ꝑcipimꝰ. uł que
credius loquim᷑: breuit̃ accipiat
caritas ur̃a. Ũ idetur mͥ qd̃ disci¬
płi circa formam humanã bñi xͥ

Expanded text:
stus. Ubi primum illud admoneo Charitatem vestram, ut aliquantum vos considerare non pigeat, quare dictum sit ab ipso Domino, Non potest ille venire, nisi ego abiero. Quasi aliquid, ut secundum carnalem sensum loquamur, quasi aliquid in supernis Dominus Christus servaret, et inde descendens hoc set, et ideo ad nos venire non posset, nisi ille rediisset qui commendatum reciperet; aut quasi nos utrumque ferre non valeremus, nec utriusque possemus tolerare praesentiam. Quasi vero alter ab altero separetur; aut quando ad nos veniunt, ipsi angustias patiantur, ac non potius nos dilatemur. Quid sibi ergo vult, Non potest ille venire, nisi ego abiero? Expedit enim, inquit, vobis ut ego eam. Nam si non iero, Paracletus non veniet ad vos . Hoc ergo quid sit, quantum vel capimus, vel aestimamus, vel ipso donante percipimus, vel quae credimus loquimur, breviter accipiat Charitas vestra. Videtur mihi, quod discipuli circa formam humanam Domini C
Abbreviated transcription (Latin):
gnificauit: nos ad se ꝑtinere uolu¬
tt. Misterium pacis et unitatis nr̃ȩ:
in sua m̃sa conseerauit. Q accipit
misterium unitatis. et non tenet
uincłm pacis: non mysterium acei¬
pit ꝓ se: s testimonium contra se.

Expanded text:
gnificavit nos ad se pertinere volugnificavit nos ad se pertinere voluit, mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecravit. Qui accipit mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se.
Abbreviated transcription (Latin):
dendo subseribitis. Audis enim
corpꝰ xp̃i: et respondes amen. Esto
m̃brum corꝑis xp̃i: ut uerũ sit am̃.
sacram̃to loqueret᷑: ait. Unꝰ panis:
unũ corpꝰ multi sumꝰ. Intelligite
et gaudete. Unitas. ueritas. pie¬
tas. caritas: unus panis. Quid÷
iste unus panis: Unũ corpꝰ multi.
Recolite quia panis non fit de uno
grano: s de multis. Quando exor¬
cizabamini: quasi molebamins.
Quando baptizati estis: quasi consꝑsi
estis. Q nͣdo sp̃s scĩ ignem accepistis:
quasi cocti estis. E stote qd̾ uidetis.
et accipite qd estis. Hoc apłs de
pane  dixit. lam de
calice quid intelligeremꝰ: etiam ñ
dleto satis ostendit. Sicut enim ut
sit spẽs uisibilis panis. multa gra¬
na in unum consꝑguntur. tanꝗͣ
illud fiat qd̃ de fidelib ait scͥptura
scã. erat illis anima una et cor unũ
in dm̃: sic et de uino. fr̃s recolite un¬
de sit uinũ. Qrana multa pendeni
ad botrũ: s liquor granoꝵ in uni

Expanded text:
dendo subscribitis. Audis enim, dendo subscribitis. Audis enim, Corpus Christi; et respondes, Amen. Esto membrum corporis Christi, ut verum sit Amen. Sacramento loqueretur, ait, Unus panis, unum corpus multi sumus : intelligite et gaudete; unitas, veritas, pietas, charitas. Unus panis: quis est iste unus panis? Unum corpus multi. Recolite quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini. Quando baptizati estis, quasi conspersi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat illis anima una, et cor unum in Deum : sic et de vino. Fratres, recolite unde fit vinum. Grana multa pendent ad botrum, sed liquor granorum in un