comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑhibet iugum meum sua¬
ue ẽ: Non itaq iusto iniquita¬
tem: nec pio crudelitatem ascri¬
yid autem sit qd̃ pleriq
nec resistendo uicuis contͣ¬
ire possunt: psalmista reqͥ¬
situs insinuat. Nam qͣsi de
sola matre uicioꝵ. sollicitꝰ ait.¬
Non ueniat in pes suꝑbie. ꝙ qͦd
ipsa totiꝰ ruine causa et occasio
sit: subdendo manifestat dices
Ibi. id÷ in suꝑbia ceciderunt: qͥ
oꝑantur iniquitatem. Qui igit᷑
operat᷑ iniquitatem foris. pus
ꝑsuꝑbiam corruit intus. Quo
docet nos suꝑ uimenta. & suꝑ
uolucres celi erudit nos. Quia
uidelicet dum eo inspirante
cogitant quid sunt: nec eos fra¬
gilitas carnis uelut iumenta
deicit: nec insupbia sp̃c quasi
uolucres eleuat. Qui enĩ earne
labitur in luxunam: more ui¬
menti ꝓsternit᷑. Qui mente extol¬
litur: qͣsi alta petit ut auis. Si
enim pie sp̃c sub dõ p̃mitur ut
supͣ dictum est: illicite caro sr̃
sp̃m non eleuatur. ¶d si ille
auctorem suꝑbiendo contẽp¬

Expanded text:
ipse perhibet? Iugum meum suaipse perhibet? Iugum meum suaue est. Hanc itaque iusto iniquitatem, nec pio crudelitatem ascriuid autē sit, quod pleriq. nec resistendo vitiis contraire possunt, Psalmista reqsitus insinuat, nam quasi de sola matre vitiorum sollicitus ait: Veniat mihi pes superbiae . Et quod ipsa totius ruinae causa et occasio sit subdendo manifestat, dicens ibi idem: In superbia ceciderunt, qui operantur iniquitatem . Qui igitur operatur iniquitatem foris, prius per superbiam corruit intus. Quo docet nos super jumenta, et super volucres coeli erudit nos , quia videlicet dum eo inspirante cogitant quid sunt, nec eos fragilitas carnis velut jumenta dejicit, nec in superbia spiritus quasi volucres elevat. Qui enim carne labitur in luxuriam, more jumenti prosternitur: qui mente extollitur, quasi alta petit ut avis. Si enim pie spiritus sub Domino premitur, ut supra dictum, illicite caro super spiritum non elevatur. Quod si ille auctorem superbiendo contem
Abbreviated transcription (Latin):
cum non nobis desidiosis sine
labore q̃si ab alio scĩtas confe¬
ratur: qui nullam boni consu¬
etudinem fecimꝰ Alalii naq
uetꝰ impugnat uoluntatem
stitueris. hoc manebit. Qua¬
ꝓpter usus inoleuit. ut pueri
uel puelle spiritalib studus
manciparent᷑: pͥusqͣm scłarib
blandicus illicerentur. Sed
ꝓdolor iniquitate iam suꝑ ha¬
bundante: res incontrarium
uersa ẽ. Scola uirtutũ. fact᷑a
est amphiteatrũ uicioꝵ. Ibi
uicia discunt᷑ magis: ubi dis¬
suesci debuerant. Quid ergo
tegi u̾samur & nature fragi¬
liatem opponimꝰ dõ: quasi
nesciat ille qͣles nos fecit. &
oblitus nr̃e humane fragilita¬
ds imposuerit homini man¬
data. q̃ ferre non possit: Oce¬
sam insaniam: E ꝓfanam
temeritatem. Duplicit̃ quippe
dm̃ uidemur incusare. Neq
enim iustus qui posse dedit.
impossibile aliquid imperare
potest: neq qui pius ẽhominẽ
condempnaret ꝓhis que uitare
non potest. E quomͦ staret qͦd

Expanded text:
cum non nobis desidiosis, sine cum non nobis desidiosis, sine labore, quasi ab alio sanctitas conferatur, qui nullam boni consuetudinem fecimus. Malum namque vetus impugnat voluntatem stitueris, hoc manebit. Quapropter usus inolevit ut pueri vel puellae spiritalibus studiis manciparentur, priusquam saecularibus blanditiis illicerentur. Sed proh dolor! iniquitate jam superabundante, res in contrariū versa est: schola virtutum facta est amphiteatrū vitiorū. Ibi vitia discuntur magis, vbi dissuesci debuerāt. Quid ergo tergiuersamur, & naturæ fragilitatem opponimus Deo, quasi nesciat ille quales nos fecit, & oblitus nostræ humanæ fragilitatis imposuerit homini mandata quæ ferre nō possit? O cœcam insaniam & prophanā temeritatē! Dupliciter quippe Deum videmur incusare. Neque enim iustus qui posse dedit, impossibile aliquid imperare potest; neque qui pius est, hominem condemnaret pro his quæ vitare non potest. Et quomodo staret quod
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut ad filias syon de¬
licatas redeamꝰ q̃ in ẏsa¬
ia ꝓpter molliciem non
filii sed filie nominant᷑. et
erecto collo compositoq gradu
incede notant᷑: durũ ẽ inqunt
quod iubetur. Fragiles sumꝰ
qui et paganoꝵ irruptionibus
& multis alus angustati preᷤ¬
suris: neq̃qͣm ualemꝰ seruare
ꝓpositum. S si fragiles sumꝰ:
humiles ꝑhoc esse decet. Nam
qͥd suꝑbit derra et cinis: Si op¬
pressi commessationes & in¬
dumenta p̃ciosa. unde suppe¬
tunt: Anuestis cui d̃s natiuũ
dedit colorem: non ualet frigꝰ
arcere. nisi tinguat᷑: Aut sine
concubitu non pot uiue homo
S forte indollerabilem qͥs cau¬
satur ardorem. Et ubi ẽ illud
non pacietur uos temptari suꝑ
id qd̃ potestis: Respondeat
sc̃s ieronimꝰ excusationibus
inpeccatis. Dicit enĩ in epla
id demetriadem. Neq enu
alia causa facit difficultatem
bene uiuendi. qͣm longa consu¬
etudo peccandi: q̃ nos ita tenet
addictos: ut qͣndam ium na¬
ture uideat᷑ habere. Miramur

Expanded text:
ed ut ad filias Sion delicatas redeamus, quae in Isaia propter mollitiem non filii, sed filiae nominantur, et erecto collo compositoque gradu incedere notantur: Durum est, inquiunt, quod jubetur, fragiles sumus, qui et paganorum irruptionibus, et multis aliis angustati pressuris, nequaquam valemus servare propositum: sed si fragiles sumus, humiles per hoc esse decet. Nam quid superbit terra et cinis? Si oppressi, comessationes et indumenta pretiosa unde suppetunt? An vestis, cui Deus nativum dedit colorem, non valet frigus arcere nisi tingatur? Aut sine concubitu non potest vivere homo? sed forte intolerabilem quis causatur ardorem. Et ubi est illud? Non patietur vos tentari super id quod potestis? Respondeat sanctus Hieronymus excusationibus in peccatis. Dicit enim in epistola ad Demetriadem: Neque enim alia causa facit difficultatem bene videndi, quam longa consuetudo peccandi quae nos ita tenet addictos, ut quamdam vim naturae videatur habere. Miramur
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte qͥa tunc ꝑiculosior ẽ
cũ de uirtutib pallulat. qm̃
ineo qui sc̃s credit᷑. nullꝰ hane
arguere p̃sumit. Diciorib aũ
uel diuicuis uel uirtutib ob
hoc durius dominatur: quia
apud illos eo maiorẽ intumes¬
cendi materiam habet: quo in
eis maiori potestate aut lauda¬
biliori sc̃itate fulcitur.

Expanded text:
nisi forte quia tunc periculosior est, nisi forte quia tunc periculosior est, cum de virtutibus pullulat, quoniam in eo qui sanctus creditur nullus hāc arguere præsumit. Ditioribus autem, vel diuitiis, vel virtutibus ob hoc durius dominatur, quia apud illos eo maiorem intumescendi materiam habet, quo in eis maiori potestate, aut laudabiliori sanctitate fulcitur.
Abbreviated transcription (Latin):
si feriendo illi parcere noluit:
quem creando ingła tante
claritatis eleuauit Conside¬
ret ergo homo quid elatus in
terra mereatur: si &e p̃latus an¬
Unde a bene ꝑ ꝓpħam dicit.
Inebriatus ẽ incelo gladiꝰ m̃s.
Ac si aꝑte diceret. Qua ira feri¬
am suꝑbos terre ꝑpendite:si
ipsos etiam qͦs incelo iuxta me
condidi ꝑcutere ꝓ elationis ui¬
cio non peꝑci. ꝑhanc gͦ satha¬
nas corruit: ꝑhanc unũquẽq
hominẽ se sequentẽ sternit.
Hec si incorde recepta fu̾itꝰ non
solum quib libet uicus ho¬
minem tradit. sed de ipsis ꝙͦ
uirtutib qͣs forte egerit sͥhune
seriure fac̃. dum de his uanam
głam querit. Alios aũ extem¬
poralib reb: alios ex spiritali¬
b temptat. Nam alius intu¬
mescit auro: alius eloqͥo: aliꝰ
infimis reb. Alius celestibus.
Una eademq re tamen antedĩ
ocłos agitur. qͣmius indiu̾so¬
rum cordib. diuerso ne cog¬
nosci ualeat amictu pallietur.

Expanded text:
si feriēdo illi parcere si feriēdo illi parcere quem creando in gloria tantae claritatis elevavit. Consideret ergo homo quid elatus in terra mereatur, si et praelatus anUnde et bene per prophetam dicit: Inebriatus est in coelo gladius meus , ac si aperte diceret; qua ira feriam superbos terrae perpendite, si ipsos etiam quos in coelo juxta me condidi percutere pro elationis vitio non perperci. Per hanc ergo Satanas corruit, per hanc unumque hominem se spernentem sternit. Haec si in corde recepta fuerit, non solum quibuslibet vitiis hominem tradit: sed de ipsis quoque virtutibus, quas forte egerit, sibi hanc servire facit, dum de his vanam gloriam quaerit. Alios autem ex temporalibus rebus, alios ex spiritualibus tentat. Nam alius intumescit auro, alius eloquio, alius infimis rebus, alius coelestibus. Una eademque res tamen ante Dei oculos agitur; quamvis in diversorum cordibus diverso, ne cognosci valeat, amictu pallietur,
Abbreviated transcription (Latin):
ceruix inflexibilis. humeri iac¬
tabiles. ocłi huc illucq curren¬
tes:.pedes inpacientes:nares spi¬
rantes contemptũ:risus in con¬
tinens: & qͣsi subbulliens. Sed
qͥd ꝑ uniuersa discurro: Hunc
ante oꝑa uidi: & dixi Oquale
malũ nutrit. res publica roma¬
norum.
Dane tria hec uicia ꝑ que
maligno hosti maxime
& religionis ꝓfessores
& insuꝑ omne genus humanũ
succumbit. qͣm sint pauenda
mortalib non solum ueteris
ac noui destamenti sententie.
s ipsa qͦ manifestant ex ẽpla
Nam ille qui ẽ pͥncipiũ uiarũ
dĩ pͥmus ꝑsuꝑbiam corruit. Yñ
& saluator ne discipuli de ac¬
cepta signoꝵ potestate suꝑbi¬
rent. plapsum angłm eis ad
memoriam reuocat. dicens.
Uidebam sathanã. sicut fulgͣ
de celo cadentẽ. De quo etiã.
beato iob. d̃s̃ idcirco dã mira
inquib fuit. & q̃ amisit insi¬
nuat: ut territo homini osten¬
dat. quid ipse si suꝑbiat deela¬
tionis sue culpa passurus sit

Expanded text:
ceruix inflexibilis, humeri iacceruix inflexibilis, humeri iactabiles, oculi huc illucque discurrentes, pedes impatientes, nares spirantes contemptum, risus incontinens, & quasi subbulliens. Sed quid per vniuersa discurro? Hunc ante opera vidi, & dixi: O quale malum nutrit respublica Romanorum! Sane tria hæc vitia, per quæ maligno hosti maxime, & religionis professores, & insuper omne humanum genus succumbit, quam sint pauenda mortalibus non solum veteris ac noui Testamenti sententiæ, sed ipsa quoque manifestant exempla. Nam ille qui est principium viarum Dei, primus per superbiam corruit. Vnde & Saluator, ne Discipuli de accepta signorum potestate superbirēt, prolapsum Angelum eis ad memoriam reuocat, dicens: Videbam Sathanam sicut fulgur de cælo cadentem. De quo etiam beato Iob Deus idcirco tam mira in quibus fuit, & quæ amisit insinuat, vt territo homini ostendat quid ipse si superbiat, de elationis suę culpa passurus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
nutib ocłorũ ibant. et plaude¬
lant. & ambulabant et pedib
sius composito gradu incede¬
uant: decaluabit dominꝰ uer¬
tcem filiarũ syon. & dominꝰ
crinẽ earũ nudabit. & cetera
usq illud. E erit ꝓsuaui odo¬
refetor & prona funicłs.: & ꝓ
esante crine caluiciũ: & ꝓfas¬
ia pectorali. ciliciũ. Sẽs ambͦ¬
lus inlibro officioꝵ dicit de
diob clericis qui inordinate
iicedebant. qd̃ tempore ꝓcessi¬
mis retro se faciebat eos ince¬
dere: qͥa uidelicet usum malũ
que corrigere ineis non poterat.
unus postea sicut ipse refert. pub¬
lice lapsus. atq de gradu suo de¬
iectus ẽ. Gregorius qͦ narantenꝰ
inscd̾o contra paganos libro:ita
de uiliano apostata refert. M
inquit olim eiusdem iuliani
mores comꝑti sunt: dũ hunc
abathenis clarius agnouissẽ.
Consideraui enĩ uirũ: & non fru¬
stra Uates enĩ egregius ẽ. qui
bene considerat. Frat gͥ in eoin¬
constantia moꝵ incessꝰ uberior:

Expanded text:
nutibus oculorum ibant, et plaudenutibus oculorum ibant, et plaudebant, et ambsuis composito gradu incedebant, decaluabit Dominus uertices filiarum Syon, et Dominus crinem earum nudabit, & cætera vsque illud. Et erit pro suaui odore sœtor, & pro zona funiculus, & pro crispante crine caluitium, & pro fascia pectorali cilicium. Sanctus Ambrosius in libro Officiorum dicit de duobus Clericis, qui inordinate incedebant, quod tempore Processionis retro se faciebat eos incedere, quia videlicet vsum malum quem corrigere in eis non poterat, vnus postea sicut ipse refert publice lapsus, atque de suo gradu deiectus est. Gregorius quoque Nazianzenus in secundo cōtra Paganos libro ita de Iuliano Apostata refert. Mihi, inquit, olim eiusdem Iuliani mores comperti sunt, dum hunc ab Athenis clarius agnouissem. Consideraui enim virum & non frustra. Vates enim egregius est qui bene considerat. Erat igitur in eo inconstantia morum, incessus vberior,
Abbreviated transcription (Latin):
cia expugnare nitunt᷑. S dum
uenter non restringit᷑: simul
cuncꝰte urtuteꝰ ꝑ carnis concu¬
piscentiã obruunt᷑. Hinc ẽ qͦd
non alius quilibet muros ieru¬
salem. sed pͥnceps coquoꝵ de¬
struxit quia uent dũ non restn¬
gitur: iurtutes anime ꝑdit
Ea gͥ sumenda sunt. q̃ nature
neces sitas querit non que uo¬
luptas gule suggerit. Quia sic̃
item inpastorali scͥbit᷑ docies
alimenta saluti anime contra¬
ria. ꝑ carnis concupiscentiam
sumuntur.
Nompositds uͦ incessus. euin
areligione. tum etiam al
honestate multum abdd¬
E Sicut enim os iuxta uocem
domini excordis habundantia
ioquit᷑ sic exterioris hominis mo¬
tus. exq̃litate interioris forman¬
tur. Hinc enĩ scͥptum ẽ. Amict᷑ꝰ
corpis. & risus dentiũ. et inces¬
sus hominis: enunciant de eo.
Nature qͥppe nil fucatũ placet:
s pocius qͣntum auctori eius¬
dem nature displiceat: ipse testa¬
tur dicens ꝑꝓpħam. Pro eo qͦd
deuate sunt filie syon: & am¬

Expanded text:
tia expugnare nituntur. Sed dum tia expugnare nituntur. Sed dum venter non restringitur, simul cunctae virtutes per carnis concupiscentiam obruuntur. Hinc est quod non alius quilibet muros Jerusalem, sed princeps coquorum destruxit: quia venter, dum non restringitur, virtutes animae perdit. Ea igitur sumenda sunt quae naturae necessitas quaerit, non quae voluptas gulae suggerit, quia sicut item in Pastorali scribitur: Toties alimenta saluti animae contraria per carnis concupiscentiam sumuntur. XIX. Compositus vero incessus cum a religione, tum etiam ab honestate multum abhorret. Sicut enim os juxta vocem Domini ex cordis abundantia loquitur, sic exterioris hominis motus ex qualitate Interioris formantur. Hinc enim scriptum est: Amictus corporis, et risus dentium, et incessus hominis, enuntiant de eo . Naturae quippe nil fucatum placet, sed potius quantum Auctori ejusdem naturae displiceat, ipse testatur, dicens per Prophetam: Pro eo quod elevatae sunt filiae Sion, et er
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuit. Postea uͦ dentib mur¬
murantiũ. neruos & uirulentã
carnes commemorat iniectas.
nullus potuit: q̃n ad repudiũ
ad duriciam cordis ꝑmissum
ẽ. Apłs docet. qͦd d̾s pater in
xp̃o iħu recapitulare omnia
ꝓposuit. & ad pͥncipium retͣ¬
here: ut ipse in apocalipsi. ego
uenit infinem temporũ. & .o.
reuocauit ad alfa: & extremi¬
tatem retraxit ad pͥncipium
postea nec repudium nobis da¬
re ꝑmittit᷑. nec comedere car¬
nes. dicente apło. Bonum est
noncomede carnes: nec bibe
uinui. Sed de uino ad timo¬
theum scribens ait. Aodico
uino utere: ꝓpter stomachũ
tuũ. Modicum uidelicet. &
ꝓpt̃ stomachum: qm̃ ut ipse
ieronimus ait inepła adephesio
sicut non possumus dõ & mani¬
mone seriuire: sic nequiꝰ spu
pariter impleri & uino. Uinũ
ergo conceditur: s modicum
De carnib nusqͣm tale reppe¬
dicit᷑ quia pleriq certaminis
ordinẽ ignorantes. edomare
gulam negligunt: & cetera ui¬

Expanded text:
tus fuit. Postea vero dentibus murtus fuit. Postea vero dentibus murmurantium nervos, et virulentas carnes commemorat injectas, nullus potuit; quando et repudium ad duritiam cordis permissum est. Apostolus docet, quod Deus Pater in Christo Jesu recapitulare omnia proposuit, et ad principium retrahere: ut ipse in Apocalypsi: Ego venit in finem temporum, et omega revocavit ad alpha, et extremitatem retraxit ad principium. Postea nec repudium nobis dare permittitur, nec comedere carnes, dicente Apostolo: Bonum est non comedere carnes nec bibere vinum ; sed de vino ad Timotheum scribens ait: Modico vino utere propter stomachum tuum . Modicum videlicet, et propter stomachum: quoniam ipse Hieronymus ait in epistola ad Ephesios: Sicut non possumus Deo et mammonae servire , sic nequimus spiritu pariter impleri et vino . Vinum ergo concedit, sed modicum. De carnibus nunquam tale repedicitur quia plerique certaminis ordinem ignorantes, edomare gulam negligunt, et caetera vi
Abbreviated transcription (Latin):
mus: ut illi de ipsis bonis oꝑib
seruiamus: adõ ut qͦd dicere pu¬
det. ipsum illud scĩ euuangelu
uerbum qͦ dicitur omis qui se
exaltat humiliabit᷑. cũ quadã
iactantia legamꝰ. Siquidem
beatus augustinꝰ in libro con¬
fessionũ ꝑhibet: quia penalit̃
peceat. qui indiuinis responso¬
rus modulationẽ magis quam
guttur. & fauces dulci ac the¬
atrali modulatione colendi: qͥ a
dõ non uoce sed corde cantandũ
sit. Nos uͦ econtra modulatione
magis humanas aures. qͣm di¬
uinas pensamꝰ cum ad hoc cõ¬
stitutus sit. psallendi usus. ut
sicut dauid incytharizando ne¬
qͣm sp̃m compescebat insaul:
ita cantores modulando q̃libet
diabolica desideria de cordib
audientiũ expellant.
xpradictum ẽ quia
defragilitate causamur. & ab
hoc qͣsi ꝑ condescensionẽ carniͤ
ad esum p̃sumimus s p̃dictũ
ieronimus in libro contra iouini¬
anum ꝑhibet: quod esus car¬
nium usq ad diluiium igno¬

Expanded text:
mus, ut illi de ipsis bonis operibus mus, ut illi de ipsis bonis operibus serviamus, adeo ut quod dicere pudet, ipsum illud sancti Evangelii verbum, quo dicitur: Omnis qui se exaltat humiliabitur , cum quadam jactantia legamus. Siquidem beatus Augustinus in libro Confessionum perhibet quia poenaliter peccat, qui in divinis responsoriis modulatione magis quam guttur, et voces dulci ac theatrali modulatione colendae, quia Deo non voce sed corde cantandum sit. Nos vero econtra modulatione magis humanas aures quam divinas pensamus: cum ad hoc institutus sit psallendi usus, ut sicut David citharizando nequam spiritum compescebat in Saul, ita cantores modulando quaelibet diabolica desideria de cordibus audientium expellant. XVIII. Supra dictum est quia de fragilitate causamur, et ob hoc quasi per condescensionem carnes ad esum praesumimus. Sed praedictus Hieronymus in libro contra Jovinianum perhibet quod esus carnium usque ad diluvium igno
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ uocem suã ab increpatione
prcati. Sicimus gͣ q̃ pos sumuᷤ:
ut nos de p̾uoꝵ ꝑu̾sitate saltem
aliqͥd dolere monstremꝰ Annon
merito dolendũ ẽ quod xp̃iani¬
tas q̃ qͣnto ꝓuectior ẽ. tanto ma¬
gis roborari debuit. sic econtra
abstatu rectitudinis incuruat᷑.
ut eiꝰ religio cuncta defecisse ui¬
deatur: Oñs enĩ festini & p̃cipi¬
es admalũ currimꝰ E ut iere¬
nias inpͥmo libro de compunc¬
uone dicit. Nonꝑunum. sed ꝑ
om̃s actus nr̃os adignẽ gehen¬
nefestinamus. Et tantꝰ diuinoꝵ
p̃ceptoꝵ contemptus inrepsit.
it non solum ꝑmala q̃libet oꝑa
Malua offendere non metu¬
imꝰ : ihra. sed hoc ipsum qͦd
dciꝰ mandatis facere uidemur.
trontra & factis et uocib & ipso
gestu corꝑis quo semꝑ interioris
hominis affectus ꝑ exteriorem
pduntur ipsam reedificamus.
Huic quippe uelut empta mancipia
subiacemus. & ceruices nr̃as ab
eiꝰ ludibruis ꝑ dñicam crucem
ereptas ita nunc eidem subiuga¬

Expanded text:
 vocem suam ab increpatione peccati. Dicimus ergo quod possumus, ut nos de pravorum perversitate saltem aliquid dolere monstremus. An non merito dolendum est, quod Christianitas, quae quanto provectior est, tanto magis roborari debuit: sic econtra ab statu rectitudinis incurvatur, ut ejus religio cuncta defecisse videatur? Omnes enim festini et praecipites ad malum currimus, et ut Joannes in primo libro de compunctione dicit: Non per unum, sed per omnes actus nostros ad ignem gehennae festinamus, et tantus divinorum praeceptorum contemptus irrepsit, ut non solum per mala quaelibet opera Deum offendere non metuamus: sed hoc ipsum quod de ejus mandatis facere videmur, econtra et factis, et vocibus et ipso gestu corporis, quo semper interioris hominis affectus per exteriorem produntur, ipsam reedificamus. psi quippe velut empta mancipia subjacemus, et cervices nostras ab ejus ludibriis per Dominicam crucem ereptas, ita nunc eidem subjuga
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Multa qͥdem castella plu¬
res ei eccłias. similit & monaste¬
ria: abore taliũ bestiarũ. tanqͣm¬
oues. qͣsi boni pastores euellere
& inhumanũ & ꝑcussẽrẽ

Expanded text:
 multa quidem castella, pluresque ecclesias, similiter et monasteria ab ore talium bestiarum, tanquam boni pastores, evellere et inhumanum et percussore
Abbreviated transcription (Latin):
d uoluntatem gͥ memorabił
huius que tota indeo erat
Amisit ei ds̃ iuros sapiente
& semꝑ memorandos: iohannem
&e sophronium. Consiliarui enim
erant ueracit boni. quib & tan¬
qͣm patrib in discrete obediebat.
&e grãs agebat tamqͣm constan¬
tib marime &e uirilit agentibus
militib ꝓ pietate religionis. E¬
enim sci sp̃c uirtute freq. & pug¬

Expanded text:
d voluntatem igitur memorabilis hujus, quae tota in Deo erat, misit ei Deus viros sapientes et semper memorandos, Joannem et Sophronium. Consiliarii enim erant veraciter boni, quibus et tanquam patribus indiscrete obediebat, et gratias agebat, tanquam constantibus maxime et viriliter agentibus militibus pro pietate religionis. Etenim sancti Spir
Abbreviated transcription (Latin):
indesinent pereuntiũ exempla
deterreant: Qum potius cum
sciant quod om̃s qui eiꝰ um¬
braticam pulctudinem dili¬
gunt amundi pͥmordio eadẽ
gła fallat. tamen hanc ample¬
rari in explebili desiderio ge¬
stiunt. Que uidelicet illos ita
falso iactamine illicit: tamꝗͣ¬
si feda meretrix q̃ nigredinem
suã fucatis quib dam colorib
occultat. lascuioꝵ ocłos cap¬
tał. Cum igituꝵ ꝑfecti boni
malis admixti sunt: ita iuix¬
ta psalmiste uocem discunt
oꝑam eoꝵ: ut illud impleat᷑¬
quod dictum ẽ. Ue mundo. ab

Expanded text:
indesinenter pereuntium exempla indesinenter pereuntium exempla deterreant. Quin potius cum sciant quod omnes qui ejus umbraticam pulchritudinem diligunt, a mundi primordio eadem gloria fallat, tamen hanc amplexari inexplebili desiderio gestiunt; quae videlicet illos ita falso jactamine illicit, tanquam foeda meretrix, quae nigredinem suam fucatis quibusdam coloribus occultat, lascivorum oculos captat. Cum igitur perfecti boni malis admisti sunt: ita juxta Psalmistae vocem, discunt operam eorum, ut illud impleatquod dictum est: Vae mundo a
Abbreviated transcription (Latin):
cuncti. qͦs huiꝰ mundi gła de¬
cipit. Cum enĩ uideant apud
eam cruenta om̃ia. pericłisq
ac mortib et p̃cipitiiplena
nec sic tam̃ sue cupiditati fre¬
num imponunt. Cumq stiu
ri eam cernant sodalib pessi¬
mis. contumelus.dico. obꝓbri¬
is. liuore. insidus. cͥminationi¬
bus. et ꝑniciosissimis curiᷤ. me¬
tu uigi timore frequenti. et
mille alus huiꝰ modi infaustĩ
consortib uelut sanguinum
corona circuindari: ad huc ti
amorib erꝰ insaniunt. Fril¬
tum autem inhis nullum aliũ
repperiunt: nisi interitum et ꝑ¬
nitiem penamq ꝑpetuam. Q
tamen eadem gła in contemp¬
tu głe celestis aplurib amat᷑
atq fit expectabił. Iocirco dig¬
num ẽ: ut atrociꝰ iudicentur.
Quippe qui et oblatam di gr̃am
fastidiunt et qͦd malum esse¬
non ignorant: eligere malunt.
Tanta namq ẽ eoꝵ qͥ decipiunt
stoliditas. ut nonsolum eos ra¬
dio nulla abhoc interitu reuo¬
oet. sed nec euidentia quidem

Expanded text:
cuncti quos hujus mundi gloria decuncti quos hujus mundi gloria decipit. Cum enim videant apud eam cruenta omnia, periculisque ac mortibus et praecipitiis plena, nec si tamen suae cupiditati frenum imponunt, cumque eam stipari cernant sodalibus pessimis, contumeliis dico, opprobriis, livore, insidiis, criminationibus et perniciosissimis curis, metu jugi, timore frequenti, et mille aliis hujusmodi infaustis consortibus, velut sanguinum corona circumdari; adhuc tamen amoribus ejus insaniunt; fructum autem in his nullum alium reperiunt, nisi interitum, et perniciem, poenamque perpetuam. Et tamen eadem gloria in contemptu gloriae coelestis a pluribus amatur, atque fit exspectabilis. idcirco dignum est, ut atrocius judicentur; quippe qui et oblatam Dei gratiam fastidiunt, et quod malum non ignorant eligere malunt. Tanta namque est eorum qui decipiunt stoliditas, ut non solum eos ratio nulla ab hoc interitu revocet, sed nec evidentia quidem
Abbreviated transcription (Latin):
culo conformarent᷑ contͣ ap̃o¬
stolum. S quod nimis do¬
lendum ẽ. ipsi filias eam reli
ctis celestib bonis amplecꝰti
gestiunt: id÷ diuicias. deliciaᷤ
uoluptates. obsequelas. atq li¬
bidines ulciscendi. Qui utinã
ad dĩ comminationẽ derreren¬
tur: uel qua tunc dixit. non
ꝑmanebit sp̃c m̃s in homini¬
bus istis: Uel qua nunc dicit.
filii regni mittent᷑ in tenebͣs
exteriores. E postqͣm semel
audiuimus. ego elegi uos de
mundo. non demum subici¬
amur pͥncipi mundi: qͥa nimi¬
rum necesse ẽ nos esse aut in
mundo quẽ ds ꝑfilium recon¬
ciliat sibi: aut ineo qui iuxta
apłm iohannem inmaligno po¬
situs ẽ. Ut enim ieronimꝰ in
epła ad ephesios ꝑhibet. mox
ut aliquem pͥncipes denebra¬
rum subplantant: suo mundo
cui pͥncipantur adnecꝰtunt. hi¬
derit ergo qui talis ẽ qͣntum
sunt nouissima illiꝰ peiora pͥ¬
orib. Nam ut uerbis iohannᷤ
ex supra dicto libro utamur:
pene sine uenia habendi sunt

Expanded text:
culo conformarentur contra Apoculo conformarentur contra Apostolum; sed, quod nimis dolendum est, ipsi filias Cain, relictis bonis coelestibus, amplecti gestiunt, id est divitias, delicias, voluptates, obsequelas, atque libidines ulciscendi. Qui utinam vel ad Dei comminationem terrerentur, vel quia tunc dixit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis , vel quia nunc dicit: Filii regni mittentur in tenebras exteriores . Et postquam semel audivimus: Ego elegi vos de mundo , non demum subjiciam principi mundi; quia nimirum necesse est nos esse, aut in mundo quem Deus per Filium reconciliat sibi, aut in eo qui, juxta apostolum Joannem: In maligno positus est . Ut enim Hieronymus in epistola ad Ephesios perhibet, mox ut aliquem principes tenebrarum supplantant, suo mundo cui principantur adnectunt. Viderit ergo qui talis est, quantum sint novissima illius pejora prioribus. Nam ut verbis Joannis ex supra dicto libro utamur, pene sine venia habendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dulcior uidetur: E cum eis qͥ
manus illi dederint mille fo¬
ueas paret expetit᷑ tamen &
desideratur ab omnib ac ꝑ
innumeros labores & morteᷤ
meliora. et ad regnũ dĩ quod
intra nos ẽ querendum ꝑsua¬
dere temptauerit. refugiunt.¬
& insanum putant: et quasi
frenetici ad hoc quod insania
suggerit. magis se submitit.
Summa gͣ auiditate amplex¬
antur umbras. & stringunt
uentos: similes uidelicet pue¬
ris ludentibꝰ uel certe stultio¬
res. Illi forte turmã uerberi¬
bus agitantes. uel quemlibet
alium ludum ꝑetatem fragilem
delectantes auelli abeo nolunt:
at isti danto inexcusabiles sunt.
q̃nto scient̃ innichili confiduff
& inceno eius tamqͣm sues uo¬
lutari delectant: infeliciores
itaq et turpiores illis anima¬
lib que ceno uescunt᷑ existen¬
ed utinam sicut phinee ᷤ
de anathemate achar
inprecatur. soli illi cor¬
ruissent. qui scđm pͥncipem
mammone uiuere decreuert̃:¬
& non etiam filui lucis huic se¬

Expanded text:
dulcior videtur: et cum ei qui dulcior videtur: et cum ei qui manus illi dederint mille foveas paret, expetitur tamen, et desideratur ab omnibus, ac per innumeros labores et mortesmeliora, et ad regnum Dei, quod intra nos est, quaerendum persuadere tentaverit, refugiunt, et insanum putant, et quasi phrenetici ad hoc quod insania suggerit magis se submittunt. Summa igitur aviditate amplexantur umbras, et stringunt ventos, similes videlicet pueris ludentibus, vel certe stultiores. Illi forte turmam verberibus agitantes, vel quemlibet alium ludum per aetatem fragilem delectantes, avelli ab eo nolunt. At isti tanto inexcusabile sunt, quanto scienter in nihili confidunt, et in coeno ejus tanquam sues volutari delectant, infeliciores utique et turpiores illis animalibus quae coeno vescuntur existened utinam sicut Phinees de anathemate Achar imprecatur, soli illi corruissent, qui secundum principem mammonae vivere decreverunt: et non etiam filii lucis huic sae
Abbreviated transcription (Latin):
modiores eas ẽẽ plurib uisũ
ẽ et ista sententia non solum
terra mariq seruat᷑ ut iohan¬
nes crisostomus ait:sed usq ad
ipsas nubes ascendit ac sydera.
Que uidelicet nontam sententia
totum uastat orbem derrarũ.
E qui extinguat quidem nul¬
lus est: qui uero accendant &
magis magisq inflamment.
omnes. Fauent autem huic
malo non solum illi qui ab
eo capti sunt: sed et qui non¬
dum uidentur illuc ingressi.
Nam & ipsi diuites etiam si totũ
orbem possibile esset posside
Na singłis: adhuc tam̃ in de¬
siderio eiꝰ arderent. Pauperes
uero dum cupiunt diuitibus
erequari: insanabilem concu¬
piscentie rabiem paciuntur.
Insanunt & furiunt: & idem
morbus. diuersos singłis gene¬
rat languores. E in dantum
amor p̾ecunie omnẽ animã
fatigat : ut neq amiciciarũ.
neq ꝓpinquitatis. interdum
etiam nec coniuigis. aut amori
filiorum det locum. Quib af¬
fectib inter homines nichil
p̃fertur. Hic amor ipse. melle

Expanded text:
modiores eas esse pluribus visum modiores eas esse pluribus visum est. Et ista sententia non solum terra marique servatur, ut Joannes Chrysostomus ait, sed usque ad ipsas nubes ascendit ac sidera. Quae videlicet non tam sententia totum istum vastat orbem terrarum. Et qui exstinguat quidem nullus est, qui vero accendant et magis magisque inflamment, omnes. Favent autem huic malo non solum illi qui ab eo capti sunt; sed et qui nondum videntur illuc ingressi. Nam et ipsi divites, etiam si totum orbem possibile esset possideri a singulis, adhuc tamen in desiderio ejus arderent. Pauperes vero dum cupiunt divitibus exaequari, insatiabilem concupiscentiae rabiem patiuntur, insaniunt, et furiunt, et idem morbus diversos singulis generat languores. Et intantum amor pecuniae omnem fatigat animam, ut neque amicitiarum, neque propinquitatis, interdum etiam nec conjugis, aut amori filiorum det locum. Quibus affectibus inter homines nihil praefertur. Hic amor ipso melle
Abbreviated transcription (Latin):
fortes : sic ꝑ artus infirmi qͥq
designari solent. Artus ergo ec¬
cłie ad nichilum rediguntur:
qñ eximitatione pͣuorum in hoc
scło succres centiũ. infirmi qͥq
dederiores fiunt. Uidentes aũ¬
felicitatem malorum. bona tẽ¬
poralia appetunt: dum p̃sen¬
ti ꝓsperitate eneruati. dm̃ qͥ
uere ẽ. desiderare negligunt. Co
uidelicet hystorialiter expres¬
sum ẽ qn ciues babilonii filios
ierusalem captiuos abduxe
num id÷ filias cauN: concupi¬
erunt eas. Nam et nunc isti
exterioris głe specie decepti:¬
nimis diligunt quod pulcrĩ
foras uiderint. Pulchra autĩ
uidetur p̃sentis uite gła: qui
inꝑsonis pͣuorum tanqua
infiliab cam. sese infirmorĩ
ocłis ad concupiscendũ osten¬
tat. Unde sicut supra dictum
est: calix aureus appellatur.
gła maxime diicie uident᷑
appetende: Quia uidelicet sa¬
nitate et uita. et siti. et fame
& patria. et ꝓpinquis. amiciꝰq
lomnib omnino que sunt cõ¬

Expanded text:
fortes, sic per artus infirmi quique fortes, sic per artus infirmi quique designari solent. Artus ergo Ecclesiæ ad nihilum rediguntur, quoniam ex imitatione prauorum in hoc sæculo succrescentium, infirmi quoque deteriores fiunt: videntes felicitatem malorum bona temporalia appetunt, dū præsenti prosperitate eneruati, Deum, qui vere est, desiderare negligunt. Quod videlicet historialiter expressum est, quoniam ciues Babylonis filios Ierusalem captiuos abduxernum, id est, filias Cain, concupierunt eas: Nam & nunc isti exterioris gnimis diligunt, quod pulchrum foras viderint. Pulchra autem videtur praesentis vitae gloria, quae in personis pravorum tanquam in filiabus Cain sese infirmorum oculis ad concupiscendum ostentat. Unde, sicut supra dictum est, calix aureus appellatur. III. a maxime divitiae videntur appetendae. Quia videlicet sanitate, et vita, et siti, et fame, et patria, et propinquis, amicisque, et omnibus omnino que sunt com
Abbreviated transcription (Latin):
Uidi stultum firma radice. Qͣsi
firma radice stultus adtollitur.
qn hic temporali ꝓsperitate
fulcitur: et aduersis non elidi¬
tur Contra infirmos. etiam si¬
ne repugnatione p̃ualet: bene
agentib ex auctoritate pͥncipa¬
tus sui contra dic̃. Ad maiora
commoda: expeiori semꝑ acti¬
one succrescit. Et unde uiam
uite deserit: ĩn ad tempꝰ locu¬
Nos ẽ autem non solũ malo¬
rum. uerum etiam bono¬
rum.s tam̃ minus ꝑfec¬
toꝵ: ut eoꝵ intentio. uel sensꝰ
iuxta hoc quod forte uiderint
informent᷑. Nam leta uidenteᷤ
hilarescunt: ꝓ tristib contris¬
tantur. Unde fit ut cum pra¬
uorum głam cernunt. eadem
gła delectentur: & magnum
aliqͥd estimantes incorde nu¬
tent: et ut talia mereantur ex¬
optent. Hinc ipsa ueritas dicit.
Ue mundo abscandalis. Item
psalmista. Dum suꝑbit impiꝰ
incenditur pauꝑ. Et iob ex uo¬
ce plangentis eccłie dicit Ad
nichilum redacti sunt omnes
artus mei. Sicut enim ꝑ ossa

Expanded text:
Vidi stultum firma radice , quasi Vidi stultum firma radice , quasi firma radice stultus attollitur. Quoniam hic temporali felicitati fulcitur, et adversis non eliditur, contra infirmos etiam sine repugnatione praevalet, bene agentibus ex auctoritate principatus sui contradicit, ad majora commoda ex pejori semper actione succrescit, et unde vitae  deserit, inde ad tempus locuos est autem non solum malorum, verum etiam bonorum, sed tamen minus perfectorum; vt eorum intentio vel sensus iuxta hoc quod forte viderint informetur. Nam læta videntes hilarescunt, pro tristibus contristantur. Vnde fit, vt cum prauorum gloriam cernunt, eadem gloria delectentur, & magnum aliquid æstimantes in corde nutent, & vt talia mereantur exoptent. Hinc ipsa Veritas dicit. Væ mundo ab scandalis. Item Psalmista. Dum superbit impius, incenditur pauper. Et Iob ex voce plangentis Ecclesiæ dicit, Ad nihilum redacti sunt omnes artus mei. Sicut enim per ossa
Abbreviated transcription (Latin):
Noli esse inconuuuis potatorũ.
& ue his qui carnes conferunt
aduescendum. Et item Duct
inbonis dies suos. Quib utiq
timendum fuerat. et inter po¬
cła cogitandum. hoc quod illic
sequitur. Et inpuncto ad in¬
ferna descendunt. hi nimirũ
in euuangłio ꝑficulneam de¬
signantur. de qua dominus
quęritur dicens: Ut quid etiã
terram occupat: Quia de quo¬
libet ꝑuerso potente: pene iam
requisitio dõ non ẽ. Postquam
enim se ꝑdidit: hoc solum mͦ
q̃ritur. cur et alios grauet in
mortem. Sicut enim derra sub
arbore. solis radus pͥuata steri¬
lis ẽ: sic subiecti fauori eiꝰ ex¬
emplo depressl alumine ueri¬
datis ꝑmanent alieni. Tales
uero quiq iusto di uidicio fre¬
quenter ita deserunt᷑ ut pũsa
quelibet potent̃ faciant. & tam̃
hic felicit̾ uiuant: Sicut de qͣli¬
bet eorum scͥptura dic̃. Cucurrit
adu̾sus dm̃ erecto collo: id÷ in
malo opere obstaculum de ad¬
uergitate nonhabuit: E item.

Expanded text:
Noli esse in convivio potatorum . Noli esse in convivio potatorum . Et: Vae his qui carnes conferunt ad vescendum . Et item: Ducunt in bonis dies suos . Quibus utique timendum fuerat, et inter pocula cogitandum hoc quod illic sequitur: Et in puncto ad inferna descendunt . Hi nimirum in Evangelio per ficulneam designantur, de qua Dominus queritur dicens: Ut quid etiam terram occupat? quia de quolibet perverso potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit hoc solummodo quaeritur, cur et alios gravet in mortem. Sicut enim terra sub arbore solis radiis privata sterilis est, sic subjecti favoris ejus exemplo depressi a lumine veritatis permanent alieni. Tales vero quique justo Dei judicio frequenter ita deseruntur, ut perversa quaelibet potenter faciant, et tamen hic feliciter vivant; sicut de quolibet eorum Scriptura dicit: Cucurrit adversus Dominum erecto collo , idem in malo opere obstaculum de adversitate non habuit. Et item:
Abbreviated transcription (Latin):
etas uoluptatum. insanis effu¬
sionib exquiratur scðisq re¬
bus ea mala oriant᷑ inmoribꝰ
q̃ seuientib peiora sint hostib.
et ad hoc fit quieta uita: ut
possit esse secura nequitia. Q¬
cumq autem diciores sunt.
student semꝑ diutcias augere
q̃ et cottidianis effusionibus
sufficiant. et ꝑ qͣs pauꝑiores s
subdant: qͦs ad clientelas sui
fastus. obsequentes habeant.
Quib ipsi pauꝑiores causa sa¬
turitatis libenter se subdunt:
& hos quib p̃ualere nonpos¬
sunt. ꝑ eoꝵ quib adherent au¬
datiam uolenter opprimunt.
hinc ꝓpter huiꝰ cemodi satelli¬
tes. et eos qͦrum patrocinio tu¬
enteir: scͥptum ẽ de quolibet
malo diuite. De lateribꝰ eius.
aruina dependet. lam uero in¬
tali satellitio. stupra impune
multiplicant᷑ conuiuia leta
frequentantur: ubicumq libu¬
erit et potuerit. die nocꝰtuq lu¬
ditur. bibitur. uomit᷑. diffluit᷑.
saltat᷑ cum scͥptum sit Ne his
qui morantur inuno. Eitem.

Expanded text:
etas voluptatum insanis effuetas voluptatum insanis effusionibus exquiratur, secundisque rebus ea mala oriantur in moribus, quae saevientibus priora sint hostibus, et hoc sit quieta vita, ut possit esse secura nequitia. Quicunque autem ditiores sunt, student semper divitias augere, quae et quotidianis effusionibus sufficiant, et per quas pauperiores sibi subdant, quos ad clientelas sui fastus obsequentes habeant: quibus ipsi pauperiores causa saturitatis libenter se subdunt, et hos quibus praevalere non possunt, per eorum, quibus adhaerent, audaciam violenter opprimunt: hinc propter hujuscemodi satellites, et eos quorum patrocinio tuentur, scriptum est de utroque malo divite: De lateribus ejus a ruina dependet . Jam vero intali satellitio stupra impune multiplicantur, convivia laeta frequentantur, ubicunque libuerit et potuerit, die noctuque luditur, bibitur, vomitur, diffluitur, saltatur, cum scriptum sit: Vae his qui morantur in vino . Et item:
Abbreviated transcription (Latin):
satis confidam. quod hec saltẽ
audire dignent᷑: qͥppe qͦs libet
nec sc̃m euuangłium ut opor¬
tuerat reuereri. Tamen ea spe
uissionem aggrediar. ut inag¬
gere testimonium quo suꝑbi
filii iuxta preceptum moysi
lapidandi sunt. uel lapillum
me gaudeam iactauisse. Expl
oni igitur ut dixeramꝰ
nunc mala quelibet uł
bona cum malis homini¬
bus sentiunt. licet hi as¬
periꝰ && frequentius mala pa¬
ciantur. bonis uero restrictuiˢ
utant᷑. Qui tamen sic et ꝓsperi¬
tate et aduersitate utuntur
ut inreb ꝓsperis sit eis conso¬
latio ne frangant᷑ aduersis: &
inreb aduersis exercitatio: ut
non corrumpant᷑ ꝓsperis. Mal
uero ad hoc cupunt habere se¬
curam uitam: ut ꝑditis sinceris
morib remota om̃i molestiarũ
asperitate defluant. Neq enim
ꝓpterea cupuint habere pacem
& omni genere copiarum ha¬
bundare. ut his bonis bene utan¬
tur. hoc ẽ honeste. sobrie dempe¬
ranter: pie sed ut infinita uari¬

Expanded text:
satis confidam, quod hoc saltem satis confidam, quod hoc saltem audire dignentur, quippe quoslibet, nec sanctum Euangelium vt oportuerat reuereri: tamen ea spe iussionem aggrediar, vt in aggere testimoniorum, quo superbi filij iuxta præceptum Moysi lapidandi sunt, vel lapillum me gaudeam iactauisse. Boni oni igitur, ut dixeramus, nunc mala quaelibet vel bona cum malis hominibus sentiunt, licet hi asperius et frequentius mala patiantur, bonis vero restrictius utantur. Qui tamen sic et prosperitate et adversitate utuntur, ut in rebus prosperis sit eis consolatio, ne frangantur adversis, et in rebus adversis exercitatio, ut non corrumpantur prosperis. Mali vero ad hoc cupiunt habere securam vitam, ut perditis sinceris moribus, remota omni molestiarum asperitate defluant. Neque enim propterea cupiunt habere pacem, et omni genere copiarum abundare, ut his bonis bene utantur, hoc est honeste, sobrie, temperanter, pie; sed ut infinita vari
Abbreviated transcription (Latin):
parentur: & ꝑcipiat unusqͥsq
suum finem cuiꝰ nullus ẽ finis.
Quia seriem uero uerborũ quali¬
tercumq digestam adhoc usq
dedurimus. ut has generationes
diuersitate meritorum diuisos
fines habere dixerimꝰ librum
hunc istic finiamus. Explicit
ies p̃stituti iam fluxe¬
rant: et gaudebam fateor
quod sub occasione b̃uis
temporis ur̃e uissionis muni¬
a licebat breuitate concludi.
qm̃ qͥdem stulto genus conso¬
lationis est. ut si tacere nescit:
uel parum loquat᷑ cũ repente
solito brumosior hiemps ingru¬
it illasq sui dieculas ita mas¬
perauit ut plꝰ deaprico qͣm de
itinere nobis cogitandum ui¬
deretur. Tum uero partim
p̃dicte hiemis inclementia.
partim sc̃orum qui instabant
dierum reuerentia: domnꝰ ab¬
baᷤᷤ interim nostrum iter remo¬
rari concessit. Lectis tamenq̃
iam digesta erant. et paucis cõ¬
tra eos qui prauoꝵ deterioran¬
tur exemplo reꝑtis: placuit aliqͣ
adhuc sõbrogari. Uerum egoñ

Expanded text:
parentur, et percipiat unusquisque parentur, et percipiat unusquisque suum, finem cui nullus est finis. Quia seriem vero verborum qualitercunque digestam ad hoc usque deduximus, ut has generationes,diversitate meritorum diversos fines habere dixerimus, librum hunc istic finiamus. LIBER estituti jam fluxerant, et gaudebam, fateor, quod sub occasione brevis temporis vestrae jussionis munia licebat brevitate concludi; quandoquidem stulto genus consolationis est, ut si tacere nescit, vel parum loquatur: cum repente solito brumosior hiems ingruit, illasque sui dieculas ita inasperavit, ut plus de aprico quam de itinere nobis cogitandum videretur. Tum vero partim praedictae hiemis inclementia, partim sanctorum qui instabant dierum reverentia, domnus abba interim iter nostrum remorari concessit. Lectis tamen quae jam digesta erant, et paucis contra eos qui pravorum deteriorantur exemplo, repertis, placuit aliqua adhuc subrogari. Verum ego non
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. pleriq ꝓdigas rerum
suarum expensas. caritatem no¬
minant: cum res adinanem
głam ꝓfuse dispense. comme¬
stio uel effusio magis dicende
sint qͣm caritas. Qualib enim
res disꝑtiende sint: ipse domi¬
nus docet qui ait. Noli inuita¬
re eos qui de re inuitent. Sed
omnes econtͣ cum iuix parum
quid non solum uestimenti. s
etiam cibi ac potus xp̃o inpau¬
pere tribuant: potentib tamen
etiam accepta mutuo dispen¬
sant. Quod uidelicet non est ca¬
ritas. sed effusio. Nam rec̾te ca¬
ritas solis indigentib est expen¬
denda. EE nonsolum amicis:
sed etiam inimicis benefica.
Porro autem sicut hec uita me¬
dia ẽ inter celum quo soliboni
consistunt. et infernum qͥ soli
mali traduntur. sic utriꝰq par¬
tis ciues indifferent habet uñ
utraq generatio uel tempora¬
lib bonis pariter utitur. uel
malis pariter affligitur. diu̾sa
tamen fide diuersa spe diuerso
amore. donec ultimo iudicio se¬

Expanded text:
derunt, plerique prodigas rerum derunt, plerique prodigas rerum suarum expensas charitatem nominant, cum res ad inanem gloriam profuse dispensae, comestio vel effusio magis dicendae sunt quam charitas. Qualibus enim res dispertiendae sint ipse Dominus docet, qui ait: Noli invitare eos qui te reinvitent . Sed omnes econtra cum vix parum quid non solum vestimenti, sed etiam cibi ac potius Christo in paupere tribuant, potentibus tamen etiam accepta mutuo dispensant: quod videlicet non est charitas, sed effusio. Nam recte charitas solis indigentibus est expendenda; et non solum amicis, sed etiam inimicis beneficia. Porro autem sicut haec vita media est inter coelum, quo soli boni consistunt, et infernum quo soli mali traduntur, sic utriusque partis cives indifferenter habet. Unde utraque generatio vel temporalibus bonis pariter utitur, vel malis pariter affligitur, diversa tamen fide, diversa spe, diverso amore, donec ultimo judicio se
Abbreviated transcription (Latin):
Uia uero sese occasio pͣbuit
hoc exuerbis beati augu¬
stini de caritate dicendũ.
uidetur. Diuinarum inquit
scͥpturarum multiplicem ha¬
bundantiam latissimamq do¬
ctrinam. sine ullo errore comp̃¬
hendit: sine ullo labore custod̃.
cuiꝰ cor plenum ẽ caritate. Q¬
propter qͥs qͥs uult nouo man¬
dato uetus extinguere peccatũ.
cupiditati contrariam deneat
caritatem: qm̃ ille denet et qͦd
patet et quod latet in diuinis
sermonib qui caritatem seruat
inmorib. Leronimus in epła
ad galathas refert. quod sc̃s
iohannes euuangłista. cũ iam
senex ẽẽt et discipłorum mani¬
bus ad eccłiam deferret᷑. hoc
solum semꝑ incollecta ꝓferebat.
fllioli: diligite alterutrũ. Dis¬
cipuli uero ꝑthesi quod eadẽ
semꝑ audirent. dixerunt. Ma¬
gister: quare semꝑ hoc loque¬
ris: Quib respondit dignam
iohannes sententiam. Quia
preceptum domini ẽ. & si solũ
fit: sufficit hoc. Sciendum sane
quia sicut nr̃is temporib om¬
nia pene suum ordinem ꝑ di¬

Expanded text:
uia vero sese occasio praebuit, hoc ex verbis beati Augustini de charitate dicendum videtur: Divinarum, inquit, Scripturarum multiplicem abundantiam latissimamque doctrinam sine ullo errore comprehendit et sine ullo labore custodit, cujus cor plenum est charitate. Quapropter quisquis vult novo mandato vetus exstinguere peccatum, cupiditati contrariam teneat charitatem, quoniam ille tenet et quod patet, et quod latet in divinis sermonibus, qui charitatem servat in moribus. Hieronymus in epistola ad Galatas refert, quod sanctus Joannes evangelista, cum jam senex esset, et discipulorum manibus ad Ecclesiam deferretur, hoc solum semper in collecta proferebat: Filioli, diligite alterutrum. Discipuli vero pertaesi, quod eadem semper audirent, dixerunt: Magister, quare semper hoc loqueris? Quibus respondit dignam Joanne sententiam: Quia praeceptum Domini est, et si solum fit, sufficit hoc. Sciendum sane quia sicut nostris temporibus omnia pene suum ordinem perdi
Abbreviated transcription (Latin):
appariut. exhis q̃ uit̃ eosfec̃. cũ dona dedit. ꝙ exꝑ¬
tine dubitenti se abeo posse punui. Qua iiden
innoĩe eꝰ mortuos suscitatos. demones fugatol
suntis auditũ. mitis affatũ claudis gͥssũ. cecism
sũ es̃ redlitũ. ⁊ ue poteis ẽ. am ⁊si cͣcifipꝰ s̃ ꝯñst

Expanded text:
apparuit ex his quae inter eos fecit, cum dona dedit, quod experti non dubitent se ab eo posse puniri. Quia viderunt in nomine ejus mortuos suscitatos, daemones fugatos, surdis auditum, mutis affatum, claudis gressum, caecis visum esse redditum. Et vere potens
Abbreviated transcription (Latin):
tficientes sñ a ffectione ad aliquẽ. fñ qͣsũt. ñ cõpatiendo
na abiis imponẽtes ł decͣctores. fam̃a scõꝵ macłare conã¬
tes incõtinẽtesgule. ł libidinis. ñ refrenãdomalas cu¬
piditates. ĩmites .i. cͥdeles. excendo lites. sñ benignita
te .i. largitate. dũ nesciũt subuenire aliis. ꝓditores. sec̃¬
toꝵ alt̾iꝰ. dũ indicant inmicis pioꝵ: q̃ occłtãda no
s hũam uecodiam. inuecũde agitantes tumidi. ĩ fla¬
to corde ceci .s. ñ ĩtesłntes. q̃ loquũt᷑. neq decͥp agũt.
uoluptatũ qͣrlilet amatoresinag̃ ꝗͣ dei .⁊. carnales le¬

Expanded text:
terficientes; sine affectione ad aliquem, sine qua sunt non compatiendo na aliis imponentes, vel detractores famam sanctorum maculare conantes; incontinentes gulae vel libidinis, non refrenando malas cupiditates; immites, id est crudeles, exercendo lites; sine benignitate, id est largitate, dum nesciunt subvenire aliis; proditores secretorum alterius, dum indicant inimicis piorum quae occultanda nosed humanam verecundiam inverecunde agitantes; tumidi inflato corde; caeci, non intelligentes quae loquuntur, neque de quibus agunt. Voluptatum quarumlibet amatores magis quam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ fuisse uid̾etut. nealit oidinore p̃simient: qui
ii aliis. suas institutiones mutau̾ant subdit᷑ nio̾¬
patio qͣ argut eos. qͣi sius institictionib dimissis. a¬
uiqͣs nouas uellent indric̾e ꝙ ñ posst̃. quia ab eis ñ
ꝓcessit uͥbum łi. nͨ soliacceperunt ꝙ atti sub ut̾roga¬
sicse iactabant corithii qͣi bnficiũ datert acceden¬
tencte. Ioo sie arguit eos q tales se p̃bebant elatione
uanitatĩs. qi si yi ñ obedirent u̾b̃ fidei nemo creet. Seqͣi.

Expanded text:
locutus fuisse videretur, ne aliter ordinare praesumerent, quia et in aliis suas institutiones mutaverant, subditur increpatio qua arguit eos. Quasi suis institutionibus dimissis aliquas novas vellent inducere quod non possent. Quia ab eis non processit verbum Dei, nec soli acceperunt, quod ait sub interrogasic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentenete. Ideo sic arguit eos, quia tales se praebebant elatione vanitatis, quasi si ipsi non obedirent verbis fidei, nemo crederet.
Abbreviated transcription (Latin):
assiduus. in ydolio. nil łꝑet deeo. Deeo .Ñ. sꝑaie e. de deo
dubttare. ito ⁊ saul. relicto deo. qͥ ei fu̾at ꝓdelicto ura¬
tꝰ adydolatͥam rediit. sꝑans aliquid dcea. cui. unp̃¬
senti obfuit. ⁊ in fitt᷑o gehennam ultͥcem gnͣaũ. ide
medant sapientes y do lotita. cũ offendicło ydoloꝵ
infirmoꝵ. quib ydolatre uident᷑. ł ne ip̃i infumi ydo¬
latre fuit. edendo sub ydoli ueri̾atõe. ⁊ pitando ydolũ
alix b̃ndictionis. cui bñdicunꝰ ñ ne

Expanded text:
assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo medant sapientes idolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum al