comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& hen nomen secundũ & tertium. idemẽ quod supra primum ẽst mutatũ: proholdãi¬
enim. nunc helem posuit quartum quod supra nondixerat : additũ. hoc est heñ dequib
loquemur in consequentibus : repositis aũ ait coronis intemplo dñi & in semoner nam
memoriam consecratis : de toto orbeterrarum & procul positȩ gentes uenient & edisicabĩ
in templo meo unus quisque prouiribus suis : & tunc exiturerum & prosperitate omnium
cognoscetis : quod oñs miseritme &ipsocuncta iubente prȩdixerim: hec autem omnia erunt
si o boediernis preceptis dñi: & mandata illius feceritis: holedũ interpreratur de precapo
dñi quodgrece signisicantius dicitur ATΑΝΕΥCC Rypor tobia bonus dñi idaia notis
dñi ⁊proholdai nunt in primo loco posuithelem : quodinter pretatur somnium

Expanded text:
et Hen. Nomen secundum et tertium idem est quod supra. Primum mutatum est, et pro Holdaet Hen. Nomen secundum et tertium idem est quod supra. Primum mutatum est, et pro Holdai nunc Helem posuit. Quartum quod supra non dixerat additum, hoc est Hen, de quibus loquemur in consequentibus. Repositis autem, ait, coronis in templo Domini, et in sempiternam memoriam consecratis, de toto orbe terrarum, et procul positae gentes venient, et aedificabunt in templo meo unusquisque pro viribus suis. Et tunc exitu rerum et prosperitate omnium cognoscetis, quod Dominus miserit me, et ipso cuncta jubente, praedixerim. Haec autem omnia erunt, si obedieritis praeceptis Domini, et mandata illius feceritis. Holdai interpretatur deprecatio Domini, quod Graece significantius dicitur λιτάνευσις Κυρίου Tobia, bonus, Domini. Idaja, notus Domini. Pro HOLDAI  , nunc in primo loco posuit HELEM  , quod interpretatur somnium;
Abbreviated transcription (Latin):
ideit germen quia ex serepente succresc& & exra dicenia insimilitudinem germinis pulluluibt
Quiur edisi abitem plum dñ : cumque illudex strurerit ĩpsequoque portabit glorum ide fco¬
putant ⁊orobabel quitxhumili. atquecaptiuo indicem populi uduci repente consurgens iedisicautĩ
plum dñ & sedit super soliosuo & prinpis potestate clominatus est sed& pontifex inqut hueius filus
io sedec sedebit inacerdotalitrono & iunctis animis atque consilus di p̃opulũ gubet nibunt xdert
pax inter duos illor. hocest inter eum qui detribu regiaest : & eum quide leuitica stirpe descendit
ut sacerdonum pariter & regnum di populum regant. Ipsasque coronas quas deauro fecens
& argento posiquam inpositȩ fuerint capni hiesu filii iosedec & capiti corobabel sili salathi¬
el nominibus eorum a quibus oblate sunt consecrabis intemplo Idẽ helem &t tobie &idue

Expanded text:
id est, germen, quia ex se repente succrescet, et ex radice sua in similitudinem germinis pullulabit, qui vir aedificabit templum Domini. Cumque illud exstruxerit, ipse quoque portabit gloriam, id est, coputant Zorobabel, qui ex humili atque captivo in ducem populi Judaici repente consurgens, aedificavit templum Domini, et sedit super solio suo, et principis potestate dominatus est: sed et pontifex, inquit, Jesus filius Josedec sedebit in sacerdotali throno, et junctis animis atque consiliis, Dei populum gubernabunt. Et erit pax inter duos illos, hoc est, inter eum qui de tribu regia est, et eum qui de Levitica stirpe descendit, ut sacerdotium pariter et regnum Dei 828 populum regant, ipsasque coronas quas de auro feceris et argento, postquam impositae fuerint capiti Jesu filii Josedec et capiti Zorobabel filii Salathiel, nominibus eorum a quibus oblatae sunt, consecrabis in templo, id est, Helem, et Tobiae, et Idajae,
Abbreviated transcription (Latin):
fortes. Quatuor euangelia intellegenda & equos apostolos ꝑdiuersitatẽ colorũ
duersas gratias possidentes. Quorum alii rufisint in martirio. Ali noscuri &nigri
& xp̃i misteria cognoscentes: de quibus dicatur in spalmis caligo subpedibus eius &
posut tenebras latibulũ suũ Aliialbi gratia uirginali Aliiuarii & fortes habente
gratiã curaonũ diuersarũ que uirtutũ haeȩ quadrigȩ quattuor siue currur missi
sunt inquattuor uentos cȩli te. Id est ad car dines mundi & uniuersũ orbemterra¬
rum ut explerent dñi uoluntatẽ Quibus postea infertur abangelo Ite & per¬
ambu lite terrã & incunctis terrarũ finibus euangeliũ seminate hoc quoque

Expanded text:
fortes, quatuor Evangelia intelligenda et equos Apostolos, per diversitatem colorum fortes, quatuor Evangelia intelligenda et equos Apostolos, per diversitatem colorum diversas gratias possidentes: quorum alii rufi sint in martyrio, alii obscuri, et nigri, et Christi mysteria cognoscentes, de quibus dicatur in Psalmis: Caligo sub pedibus ejus . Et: Posuit tenebras latibulum suum Alii albi. gratia virginali; alii varii et fortes, habentes gratiam curationum diversarumque virtutum. Hae quadrigae quatuor, sive currus, missi sunt in quatuor ventos coeli, id est, ad cardines mundi, et universum orbem terrarum, ut explerent Domini voluntatem: quibus postea infertur ab Angelo: Ite, et perambulate terram, et in cunctis terrarum finibus Evangelium seminate. Hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
apsas qui& ipsi ꝑrexerant interrã aquilonis requiescere fecerint sp̃m pro¬
phetalẽ interta a quilonis eo quod contramedos dĩ impleuerint uoluntatem
&inbreui imperium medorum atque persarũ amacedonibus sit deletũm
Grandis enĩ corũ est consolatio qui premuntur. Sisciant hostes suos cito ẽẽ peri¬
turos haec ut potuimus immo ut accepimus nostrȩ linguȩ studiosis. tradimus
sequentes historiae ueritatẽ : Nec quadrigas faraonis & currus babilonios
instrar explanationis ȩgypti ȩ memoric conquirentes. Non enĩ qui dubiscrip¬
tũ sed quaratione sit scriptũ considerandũ ẽ iuxta allegoriã que cumque  quat¬
tuor cordibus quattuor fabris diximus & iam in prȩsenti loco accipiamus : legiincu¬
iusdam uolumine quattuor quadrigas inquibus sunt equirufi ealbi & uariiac

Expanded text:
et Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere fecerint spiritum proet Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere fecerint spiritum prophetalem in terra Aquilonis, eo quod contra Medos Dei impleverint voluntatem, et in brevi imperium Medorum atque Persarum a Macedonibus sit deletum. Grandis enim eorum est consolatio qui premuntur, si sciant hostes suos cito esse perituros. Haec ut potuimus, immo ut accepimus, nostrae linguae studiosis tradimus  Al. tradidimus sequentes historiae veritatem: nec quadrigas Pharaonis, et currus Babylonios instar explanationis Aegyptiae tenaci memoria conquirentes; 824 non enim quid ubi scriptum, sed qua ratione sit scriptum, considerandum est. Juxta allegoriam quaecumque in quatuor cornibus et quatuor fabris diximus, etiam in praesenti loco accipiamus. Legi in cujusdam volumine, quatuor quadrigas, in quibus sunt equi rufi et nigri, et albi, et varii, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Abi quoque egressi sunt posteos. secuti medorũ ꝑsarũ quȩ uestigia reges mece¬
domim ut chaldeos acbabilonẽ suo imperio subiugarent. Quarti uero id eststur¬
nini & uarii proquo in hebreolegitur. boraddim. & qui alio nomine appellentur
amassim id est fortes atque robusti egressisunt adaustralem plagam & totam
terrã impetu celeri lustrauerunt. Elamatque angelus quilobatur inpheta
adimperiũ romanorum ite ꝑ ambulate terrã & orbẽ circuite tes rarum ues¬
trisque pedibus cunta regna substenite. conuersurque ad prophetã clarac
uoce testatur ecce que grediuntur interram aquilonis requiescere fecerunt
sp̃mmeum interra ad quã profectis̃ : Traditũ mihi est ab hebreis in loco diffibillim
quod alexander & omnes macedones idest equialbi qui egressi sunt postmedos

Expanded text:
Albi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum Persarumque vestigia, reges MaceAlbi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum Persarumque vestigia, reges Macedonum, ut Chaldaeos ac Babylonem suo imperio subjugarent. Quarti vero, id est, sturnini et varii, pro quo in Hebraeo legitur BORODIM  , et qui alio nomine appellantur AMASIM, id est, fortes, atque robusti, egressi sunt ad australem plagam, et totam terram impetu celeri lustraverunt. Clamatque angelus qui loquebatur in propheta, ad imperium Romanorum: Ite, perambulate terram, et orbem circuite terrarum, vestrisque pedibus cuncta regna substernite. Conversusque ad prophetam clara voce testatur: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra, ad quam profecti sunt. Traditum mihi est ab Hebraeis in loco vel difficillimo, quod Alexander et omnes Macedones, id est, equi albi qui egressi sunt post Medos
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ quatuor plagas mundi quae grȩci uocant. Raimata quiad sistant & pareant dñi uolus¬
tate. uubil em̃base quatuor regna qͣ diximx absq dñ uoluntate fecer̃ Inquaeratł equi nigri
egredebant̃ inqut intrĩ aqudoris. Qiũ pulchre quad gaprima in quaerũ aqui ruafi p̃ter iait atis¬
a qud secunda & tertia feceriut. Quarta que scribitur lamerĩ eotempore
quo haee propheta referebat: Regnũ preterierat babibloniũ & omnẽ A ham
nedorũ potentia possidebat sub quoru m rege dareo anno eius secundomense undeci¬
mno quia ppellat᷑ sabat uicesima & quarta diemensis omnia que sup̃ ex posuimus
contemplatur. Inquaerant igitur equi nigri egrediebantur interra aquilonis
ut chaldeorum regnum medica uirtus euerter& & hoc notandũ quod RAI¬
mata orbis & mundi iuxta sitũ hierusalẽ & templi inscriturisscĩs appellentur

Expanded text:
id est, quatuor plagas mundi, quae Graeci vocant κλίματα, qui assistant et pareant Domini volunid est, quatuor plagas mundi, quae Graeci vocant κλίματα, qui assistant et pareant Domini voluntati. Nihil enim haec quatuor regna, quae diximus, absque Domini voluntate fecerunt. In qua erant equi nigri, egrediebantur, inquit, in terram Aquilonis. Quam pulchre quadriga prima in qua erant equi rufi praetermittitur, quid et secunda et tertia fecerint quartaque describitur. Jam enim eo tempore, quo haec propheta referebat, regnum praeterierat Babylonium, et omnem Asiam Medorum potentia possidebat: sub quorum rege Dario, anno ejus secundo, mense undecimo , qui appellatur SABAT  , vicesima quarta die mensis, omnia quae supra exposuimus, contemplatur. In qua erant igitur equi nigri, egrediebantur in terram Aquilonis: ut Chaldaeorum regnum Medica virtus everteret. Et hoc notandum, quod ae orbis et mundi, juxta situm Jerusalem, et templi in Scripturis sanctis appellentur.
Abbreviated transcription (Latin):
regnum moedorum at que ꝑsarum. quod bigae sedens & egrediens ꝑ asueri regis edictã
mortem omniũ udaeorum tristinuntio p̃ferebat: In quadrigae terciae qui albi macedones
sub quorum rege antiodio machebeorũ uictoriam legimus. In quadriga quasta aequinari
fortes. Scimus enĩ romanorum reges alios ingentem iudeã fuisse dementes it guũ
ciesarem augustum & gładium alios ꝑsecutores atque ꝑfecutores terribiles ut gaũ
caligulam. neronem uespasicenũ & adrianũ ꝓfortib quos aquila. Kaptepore: ly
Hrpporc confundentia colorũ differentus atq regnorum. cum ñ rppora idẽ rufi
ã amassim. sed damim appellent᷑ pro ph&a ergo quȩrente quid sibiuellent significaro
quae cerner&. Angelus quiloq batur in eo respondet & narrat. quat euor et̃ uentos catli

Expanded text:
regnum Medorum atque Persarum: quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum, regnum Medorum atque Persarum: quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum, mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat. In quadriga tertia, equi albi, Macedones, sub quorum rege Antiocho Machabaeorum victoriam legimus. In quadriga quarta, equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges, alios in gentem Judaeam fuisse clementes, ut C. Caesarem, Augustum et Claudium: alios persecutores atque terribiles, ut C. Caligulam, Neronem, Vespasianum et Hadrianum. Pro fortibus, quos Aquila κρατεροὺς, Septπυῤῥοὺς, confundentia colorum differentias atque regnorum, cum πυῤῥοὶ, id est, rufi, non AMASIM, sed ADAMIM   appellentur. Propheta ergo quaerente quid sibi vellent significare quae cerneret, Angelus qui loquebatur in eo, respondet, et narrat quatuor esse ventos coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
quiloq batur in me : & dixit: hisunt quatuor uenti caeli qui egrediuntur ut ads̃s tant dño omis
e t̃rae : In quo erant aequi nigri egrediebantur super t̃ram aquilonis : & albi egrediebantur
p eos & uarii &iebant interram austri. & sturnini egrediebantur & considerabant ut
circumirent t̃ram & dixit ite & circum ite t̃ram & clamauit & locutus ẽ adme dicens. ecce¬
quie grediuntꝰ ad me superterram aquilonis requiescere fecer̃ furo rem meũ int̾ra aquilonis
Transiui ait ad aliam uisionem & oculos cordis mei ad caelum altius sub leuaui. Uidique quatuor
quadrigas egredientes demedio duorum montiũ quierant aenei. idẽ inseparabiles atquefa¬
tissimi & qui nulla possłnt ueustate consumi. quos enĩ supra montes mirteos ł umbro
sos at quenemorosos dixerat. nunc aeneas uocat. In quadriga prima aequi rufi erant
cruenti & sanguinarii & babrlonia crudelitate terribiles. In quadriga secunda ae quinigis

Expanded text:
qui loquebatur in me, et dixit: Hi sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut assistant Domino omnis terrae. In quo erant equi nigri, egrediebantur super terram Aquilonis, et albi egrediebantur post eos, et varii exibant in terram Austri, et sturnini egrediebantur, et considerabant ut circuirent terram. Et dixit: Ite et circuite terramqui egrediuntur super terram Aquilonis: requiescere fecerunt furorem meum in terra Aquilonis. Transivi, ait, ad aliam visionem, et oculos cordis mei ad coelum altius sublevavi: vidique quatuor quadrigas egredientes de medio duorum montium qui erant aenei, id est, insuperabiles atque fortissimi, et qui nulla possent vetustate consumi. Quos enim supra montes 822 myrteos, vel umbrosos dixerat atque nemorosos, nunc aeneos vocat. In quadriga prima equi rufi erant, cruenti, et sanguinarii, et Babylonia crudelitate terribiles. In quadriga secunda, equi nigri,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicuo: & de ecdesia rapere festinant: & contentionibus ac urgus delectant᷑ & quo scũq deceperit᷑
bahunt ad interitũ : uolutant᷑ uicoenolibidinũ & sordib: sempit̃ is Ist aemulieres leuant ponidus
impi&atis grauis simũ : & aedificant in confusione domumsuã : & seruiunt regibabrlonio : utibi
babitent hereticoꝵ populi &iudo eoꝵ : ubi morantꝰ idolatr ae ligno & lapidib: seruientes : Et con

Expanded text:
judicio , et de Ecclesia rapere festinant, et contentionibus ac jurgiis delectantur, et quoscumque deceperint, judicio , et de Ecclesia rapere festinant, et contentionibus ac jurgiis delectantur, et quoscumque deceperint, trahunt ad interitum, volutantur in coeno libidinum et sordibus sempiternis, istae mulieres levant pondus impietatis gravissimum, et aedificant in confusione domum suam, et serviunt regi Babylonio, ut ibi habitent haereticorum populi et Judaeorum, 821 ubi morantur idololatriae, ligno et lapidibus servientes. Et co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓquo septuaginta transtuler̃ in t̃rababylonis: sennaar eñĩ. campus ẽdhaldeoꝵ in quo bu
quimouerant᷑ ab oriente pedessuos : & indi seruitute stare non poterant: aedificauer torrẽ suꝑ¬
bue. Unde & ciuitas iPta appellataẽ babrlon idẽ confusio : eo qđ ibi linguae omniũ c̃fusae s int
it quae ꝑmixtae : impi&as ergo defertur ab istis mulieribus in babrlonem : ut ibi aedific&ur
domus eiꝰ &estabiliat᷑ & ponat᷑ suꝑbasem suã : & acerna statione requi escat : Uere eñi in babrlone
sedes ẽ impi&atis : & uixtahis toriã & iuxta mrsticos intellectus : si uoluerimus duas mulieres acci¬
pere heroricorum populos & iuda eoꝵ : quoꝵ utriq egrediuntur a facie dĩ & spũ feruntur
iegto ahabent᷑ Las milui : herodu &upupae : dũ ẽꝑ in modũ ꝑdicis faciunt duissis noncum

Expanded text:
Pro quo Septuaginta transtulerunt, in terra Babylonis. Sennaar enim campus est Chaldaeorum, in quo hi Pro quo Septuaginta transtulerunt, in terra Babylonis. Sennaar enim campus est Chaldaeorum, in quo hi qui moverant ab Oriente pedes suos, et in Dei servitute stare non poterant, aedificaverunt turrim superbiae ; unde et civitas ipsa appellata est Babylon, id est, confusio, eo quod ibi linguae omnium confusae sint atque permixtae. Impietas ergo defertur ab istis mulieribus in Babylonem: ut ibi aedificetur domus ejus, et stabiliatur, et ponatur super basem suam, et aeterna statione requiescat. Vere enim in Babylone sedes est impietatis, et juxta historiam et juxta mysticos intellectus. Si volueris duas mulieres accipere haereticorum populos et Judaeorum quorum utrique egrediuntur a facie Dei, et spiritu feruntur incerto, et habent alas milvi, herodii, et upupae, dum semper in modum perdicis faciunt divitias, non cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & ipsi epopam appellant : ab eo quod stercora humana considoraȩ : Auemdicunt cẽ spurcissimã :
semꝑ in sepulcris. semper in humano stercore commorantem : denique &nidum & eo facere dr̃
& pullos suos deuermiculis stercoris alere putrescentis: quam cumq & tribus auem intel¬
legere uolueris. a sidam. conuenit istis mulierib: iudae & isrłi : Quae pp̃peccata petentiam
traditae sunt doemonũ potestati: & ab eisductae incaptiuitatem: Tuler̃q anphorã siuem̃ surã
inqua lausa tenebatur impi&as : massa plumbi desuꝑ posita: nepossit e irie : & pondus
non in terrogat quae sint istae mulieres: patebat eñi spũi prophecali : Nec quid portent
de quo supra fuerat eruditus: Sed quo portent: deniq seẽ: Dixi ad angelum quiloq batꝰ
unme Quo istae defer̃ anphorã: Quires pondit ut aedific&ur eidomus interra sennaar

Expanded text:
nam et ipsi ἔποπα appellant, ab eo quod stercora humana consideret, avem dicunt esse spurcissimam, nam et ipsi ἔποπα appellant, ab eo quod stercora humana consideret, avem dicunt esse spurcissimam, semper in sepulcris, semper in humano stercore commorantem: denique et nidum ex eo facere dicitur, et pullos suos de vermiculis stercoris alere putrescentis. Quamcumque ex tribus avibus intelligere volueris asidam, convenit istis mulieribus Judae, et Israeli, quae propter peccata putentia traditae sunt daemonum potestati, et ab eis ductae in captivitatem. Tuleruntque amphoram sive mensuram, in qua clausa tenebatur impietas, massa plumbi desuper posita ne possit exire, et pondus ns, non interrogabat  Al. interrogat quae sint istae mulieres patebat enim spiritui prophetali nec quid portent, de quo supra fuerat eruditus; sed quo portent. Denique sequitur: Dixi ad angelum qui loquebatur in me: Quo istae deferunt amphoram? Qui respondit: Ut aedificetur ei domus in terra Sennaar.
Abbreviated transcription (Latin):
erat sp̃s idest potescus diaboli dequo ineclesi aste scriptumest. Si sp̃s potes tatem habentis
ascenderit superte. locum tuũ nedimiseris : & in euangelio spm̃ inmundum legimus
quicũ dedomosua fuerit eiectus circumiens desertu & arida cumalus septem spiritibus nequio¬
ribus seuertitur in pristinam domum: Ab hoc igitur spũ is te mulieres quasi uento flatii¬
que rdptatȩ uolati celeri ferebantur & habebant alus iuxtu hebraicum a sidã quod a qui lu
simmachus theodotioherodionem : soli septuaginta upupam trans tule runt: asidam hebre
miluum putant auem rapacis simum: & semper domesticis auibus insidiantem : hero dĩs
uero hi quide uolucrum scripsere naturis : triagenera autumant: Unumalbum aliud stel¬
latum : tertium nigrum: quod & seuissimũ ẽ & sanguinarium : & pugnans. ad coitum in patiens:
ita ut & oculis eorum erumpat cruor. upupamaũ quam nos degreci nominis similitudine traxm

Expanded text:
erat spiritus, id est potestas diaboli, de quo in Ecclesiaste scriptum est: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris . Et in Evangelio spiritum immundum legimus qui cum de domo sua fuerit ejectus, circumiens deserta et arida, cum aliis septem spiritibus nequioribus se, revertitur in pristinam domum . Ab hoc igitur spiritu istae mulieres quasi vento flatuque raptatae, volatu celeri ferebantur, et habebant alas; juxta Hebraicum ASIDA  , quod Aquila, Symmachus, et Theodotio herodionem; soli LXX upupam transtulerunt. Asidam Hebraei milvum putant, avem rapacissimam, et semper domesticis avibus insidiantem; herodionem vero, hi qui de volucrum scripsere naturis, tria genera autumant: unum album, aliud stellatum; tertium nigrum, quod et saevissimum est et sanguinarium, et pugnans ad coitum impatiens: ita ut ex oculis eorum erumpat cruor. Upupam
Abbreviated transcription (Latin):
gentum er aurum E intrabisiii domum iosiȩ fili sophoniȩ &ibifacies coronas auri atq̃
argeni uuri&ite disinctis: nonunam coronam : seducl dius uelplures : atarotsi. quippcudt
ẽtesi nod ñe nomuneim seducł ducdem uelplurem numerum sgnificantꝰ : imi que ⁊optrardẽ

Expanded text:
gentum, et aurum, et intrabis domum Josiae, filii Sophoniae; et ibi facies coronas, auri atque gentum, et aurum, et intrabis domum Josiae, filii Sophoniae; et ibi facies coronas, auri atque argenti varietate distinctas, non unam coronam; sed vel duas vel plures: ATAROTH   quippe, id est, στέμματα, non unum, sed vel dualem, vel pluralem numerum significant. Cumque cor
Abbreviated transcription (Latin):
hesu fili iosedec sacerdotis magni & dices ad eum. hec dicit dñs omp̃s ecceuir oriens nomeneius. & sub¬
tereum. orictur &edificabit domum dñi &ipse accipi& uirtutem & sedebit & imperabit super chono
suo &erit sacerdos ad extris eius & consilium pacis ertt imterduos : Coronam autem exspectantibus. &
utilibus eius & qui cognouerunt eã & ingratiam filii sophoniȩ &infsalmum indomum dñ & qui lon¬
auderis. uocem dni dĩ ur̃i. Semel proposur archana eruditonis hebraicȩ & magistrorum sinagogȩ.
reconditam eam disciplinamͣ dunitaxit quȩ scripturis scĩs conuenit latinis. auribus prodere. Quã¬
obrem necessemihi est in locis obscurisiimis historie lineis ducere : & sicquae ab ecclesiastius uiris accepi
proferre in medium lectoris arbitrio: quid magis sequi debeat deł cinquens & primum lectonis
ordo reodendus est utquod dicitur utcta literam ꝑspicuum fut: Accipe inquit ab holdu & aiobia.
&ibidui quel bu bilonu captiutate uenerunt & sumes abeis que offeruntur munen ie¬

Expanded text:
ce vir, Oriens nomen ejus, et subter eum orietur, et aedificabit domum Domini, et ipse accipiet virtutem, et sedebit, et imperabit super throno suo. Et erit sacerdos a dextris ejus, et consilium pacis erit inter duos: corona autem exspectantibus et utilibus ejus, et qui cognoverunt eam, et in gratiam filii Sophoniae, et in psalmum in domo Domini, et qui lonaudieritis vocem Domini Dei vestri. Semel proposui arcana eruditionis Hebraicae, et magistrorum synagogae reconditam disciplinam, eam dumtaxat, quae Scripturis sanctis convenit. Latinis auribus prodere. Quamobrem necesse mihi est in locis obscurissimis historiae lineas ducere, et sic quae ab ecclesiasticis viris accepi, proferre in medium, lectoris arbitrio quid magis sequi debeat, relinquens. Et primum lectionis ordo reddendus est, ut quod dicitur, juxta litteram perspicuum fiat. Accipe, inquit, ab Holdai, et i de Babylonica captivitate venerunt, et sumes ab eis quae offeruntur munera, ar
Abbreviated transcription (Latin):
quter tam partem iamconfecimus: Uȩ eodem debemus in reliquis libore sudare. Neperdimus p̃¬
aerta & iperfectum opus. augeat lectoris desiderium. Itaque exuperipapa uene rabilisi desto prae¬
sens oratiombus quicorpore absenses &inpetra. adño ut iuferatur a faciemea uel amen. hachariȩ qđ
ante oculos otendebanurmo si Quia fulgorem uultus eius uulgus ignobile ferre non poteret
utego quoque cumdiuid qu edm dicere dñs dabit uerbum euan gelitantibus uirtutemꝰ multa
Secundi libri explanahonem in⁊achariam istud exordium est quem tanta celereteete. dictamus ut pene
nonsit emendandi spatium dumfrater sisinnius aegyptumire festinat Vtodorem bone fla¬
grantie qui aie missus est fratribus illucquoque ꝑferat & nequaquam. ae duopie flumine sed gal¬
larum lirgissimis aquis rigentt arua sitientia. et factumest uerbum dñi ad medicens : sume atrans¬

Expanded text:
qui tertiam partem jam confecimus viae, eodem debemus in reliquis labore sudare, ne perdamus praeterita, et imperfectum opus augeat lectoris desiderium! Itaque, mi Exuperi Papa venerabilis, adesto praesens orationibus, qui corpore absens es, et impetra a Domino, ut auferatur a facie mea velamen Zachariae, quod  Cor. III, quia fulgorem vultus ejus, vulgus ignobile ferre non poterat: ut ego quoque cum David queam dicere: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa . Secundi libri Explanationum in Zachariam istud exordium est, quem tanta celeritate dictamus, ut pene non sit emendandi spatium: dum frater Sisinnius Aegyptum ire festinat, ut odorem bonae fragrantiae, qui a te missus est fratribus, illuc quoque perferat; et nequaquam Aethiopiae flumine, sed Galliarum largissimis aquis rigentur arva sitientia. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Sume a trans
Abbreviated transcription (Latin):
& nenc plenissime sub dño saluatore ineccła: idest inuera hierusalem promissionẽ rebus explen
maeme qua dicitur eeccego saluabo populum meum. deterra orientis & deterra occidentis : De
qubus & dĩs in euangelio loquebatur: Multi deorente & occidente uenient & accubabunt inreg¬
nocelorũ cum abraham iaac & iacob & multo ante psalmista promiserat dicens: ds̃deorum dñs
locituses: &uocauit terram Abortu solis usque adoccasum dessondecor pulcritudinis eius : ueni
&enim ex sion quieriput & auertat iniquitates. ab iacob Quando aboriente & occidente incen¬
conspetutuo & quodĩt hocincensum sequens sermode monstrat: Eleuatio manuum mearum sacrificiũ
uepertinũ: Postquam enm cdeurgasese pulluluit qui dominaretur gentibus &mpso gentes speribt̃:
unis. Tunc adletituam omnes prouocite sunt natones & concitate achaudum propha&i dicente: L&a¬
nnigenes cum plebe cius : lextai illud quodalibi sriptum est : recordibantur & conuertentur ad oñm om̃s

Expanded text:
 nunc plenissime sub Domino Salvatore in Ecclesia, id est, in vera Jerusalem promissionem rebus expleri, maxime quia dicitur: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orientis, et de terra Occidentis, de quibus et Dominus in Evangello loquebatur: Multi de Oriente et Occidente venient, et accubabunt in regno coelorum cum Abraham, Isaac, et Jacob . Et multo ante Psalmista promiserat, dicens: Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram. Ab ortu solis usque ad occasum, de Sion decor pulchritudinis ejus . Veniet enim ex Sion qui eripiat, et avertat iniquitates a Jacob quando ab Oriente, et Occidente incenconspectu tuo . Et quod sit hoc incensum, sequens sermo demonstrat: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum. Postquam enim de virga Jesse pullulavit, qui dominaretur gentibus, et in ipso gentes sperunus: tunc ad laetitiam omnes provocmini, gentes, cum populo ejus . Juxta 843 illud quod alibi scriptum est: Recordabuntur et convertentur ad Dominum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
inesan cuius montes qui appellantur seir redigi in solitudine &e urbes f&i ee deserci
&aser pertibus &e bestis pos si deri: Si aut̃ dixerit edom hocẽ ẽsau disftradti quden sre
aedifi cantibus ego destruam &c iram meam &ernan eorũ uastitas ad probabt odun
uyitas me sar rebus ostendi amorem aũ in uos hoce iniacob sequentibus ap probibo
Illis destruens & redidis adso litu dinẽ uidebunt oculiuri & dic&is mag nific&ur dĩs dꝑ¬
termina us,  & e conparatione malorĩ quȩ frater uester patitur dinuobis bene fao
senti&is Io deisibifalsoblan diuntur edomion anos & ist ł in consũmatione mun ds
prophi &ari quod dns tructo romano imperio hoc est idumeo regnun orbis uemi at ad
iudeos: H& proat potumus histone fun li menta iacientes lociti sumos nonc aenut¬

Expanded text:
in Esau, cujus montes qui appellantur Seir redegi in solitudinem; et urbes feci esse desertas, et a serpentibus atque bestiis obtineri . Si autem dixerit Edom, hoc est Esau: destructi quidem sumus cognoscite quod illis aedificantibus ego destruam, et iram meam aeterna eorum vastitas approbabit . Odium igitur in Esau rebus ostendi; amorem autem in vos, hoc est in Jacob, sequentibus approbabo, illis destructis et redactis ad solitudinem. Videbunt oculi vestri, et dicetis: magnificetur Dterminum Israel; et ex comparatione malorum quae frater vester patitur, Dei in vos beneficia sentietis. Judaei falso sibi blandiuntur, Edom Romanos et Israel in consummatione mundi se prophetari: quod destructo Romano imperio, hoc est, Idumaeo, regnum orbis veniat ad Judaeos. Haec prout potuimus, historiae fundamenta jacientes, locuti sumus: n
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃nȩ ysi quidemmoab. iuxtu aliũ. ET HIMΟΛΟTIAN aqua pat̾nadicit᷑: Cumigit᷑
insidiaetur nob̵ balaac & insidiaret᷑ ꝑ uanũ populũ suũ. qđ int̃ p̃tut᷑ bala amiNon
ꝑ misite dr̃ maledictis illius subuicere. sede contrario benedixit nob̵ rei ipsius ueritate con¬
pulsus uanus gentiũ populus. natus deeo. qui inpelle ẽ. Nam behor int̃pretut᷑ inpelle
semꝑ carni. & mortis operib deditus responditq pronob Alanus populus ortus ex
ea quitotus inpelle õsemꝑ commutans locai uel stans suꝑ spinas. siue suꝑ funiculos :
ut uulgute quoq editionis sequamur errorẽ. Spinȩ aũ iuxta e loquiũ salua¬
toris. curꝑ huius sȩculis & diuitiȩ uoluptatis inquib uanus ẽ populus. Quod aũ¬

Expanded text:
paternae: siquidem Moab juxta aliam etymologiam, aqua paterna dicitur. Cum igitur paternae: siquidem Moab juxta aliam etymologiam, aqua paterna dicitur. Cum igitur insidiaretur nobis Balac, et insidiaretur per vanum populum suum, quod interpretatur Balaam, non permisit nos Deus maledictis illius subjacere; sed econtrario benedixit nobis, rei ipsius veritate compulsus vanus populus gentium, natus de eo qui in pelle est: nam Beor interpretatur in pelle, semper carni et mortis operibus deditus: responditque pro nobis vanus populus, ortus ex eo qui totus in pelle est, semper commutans loca, vel stans super spinas, sive super funiculos, ut Vulgatae quoque editionis sequamur errorem. Spinae autem juxta eloquium Salvatoris, curae hujus s
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerimus uduersum nos disputantẽ dm̃ i& arguentẽ nos in beneficiorũ suorũ magni
cati sumur: & redemitnos. quidedit sem& ipsũ redẽptionẽ pomnib: ut diceremus qui redẽp¬
ti eramus adnõ. quos redemit demanu inimicorũ Et quos deregione congregiaut: quia
inȩt̃num misericordiaeius. Et misit quoq ante faciem nos trã moysen. sp̃itulẽ legẽ. &
aaronmugnũ sacerdotẽ ontẏpͥũ. efod ueritatemq postantẽ : sed habentẽ in fronte
signaculũ scĩtitis. quod ds̃ sign uit pat̃. Misit & mariã uaticiniũ propheturum
& non solũ id nob prestitit. sed de inimicorũ . quoq nos manib: liberauit Recordeniur enĩ
quid cogituuerit uduersum nos quideuorare uoluit. & elingere congregationẽ nram :
uerus balac diabolus. Balac enĩ int̃pretat᷑ CΚΙΧΩN id est elingens rex aquue

Expanded text:
peccaverimus adversum nos disputantem Deum, et nos in beneficiorum suorum magnitpeccaverimus adversum nos disputantem Deum, et nos in beneficiorum suorum magniticati sumus: et redemit nos qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus, ut diceremus qui redempti eramus a Domino, quos redemit de manu inimicorum, et quos de regionibus congregavit: Quia in aeternum misericordia ejus . Emisit quoque ante faciem nostram Moysen spiritualem legem, et Aaron magnum sacerdotem, non typicum Ephod, veritatemque portantem, sed habentem in fronte signaculum sanctitatis quod Deus Pater signavit. Et misit Mariam vaticinium prophetarum, et non solum id nobis praestitit; sed de inimicorum quoque nos manibus liberavit. Recordemur enim quid cogitaverit adversum nos, 504 qui devorare voluit, et nostram congregationem elingere, verus Balac diabolus. Balac enim interpretatur ἐκλείχων, id est, elingens, rex aquae
Abbreviated transcription (Latin):
de conduxit Etuide quomodo contra uoluntatẽ suam cupiens tibi maledicere ha¬
tans loca: quasiego non possoncũ ꝑgente ꝑgere . & cum transcunte transire: Et hoc fe¬
ci. ut miscricordiȩ meȩ: & iustitiȩ noscerentur tibi tantũ te amantis: ut cũ ego cotidie blas¬
phemantiũ ore maledicar. tibi abinimico ñ demiserim maledici. Hȩbrei hunc locũ inquo
dicitur des& dii on usq ud gͦala ut cognosceres iustitias dni :ita exponunt: Ab eo tem̃p
quo fornicatiestis inmudiam usq adid tempus quo saulgalgala ẽ unctus in regẽ pͣette
memoria quȩ mala operatisitis: & quanta uob bona fecerim. & mett̃ inuos misericordiã
cognoscetis. Hoc iux tu hystoriũ ds̃ ad carneũ isrł locutussit Nos aũ quicupimus re¬
uelatu facie. gloriã dnĩ contemplarȩ a& uere habemus patrẽ abraham ludia muscum

Expanded text:
de conduxit, et vide quomodo contra voluntatem suam, cupiens tibi maledicere hade conduxit, et vide quomodo contra voluntatem suam, cupiens tibi maledicere hatans loca, quasi ego non possem cum pergente pergere, et cum transeunte transire: et hoc feci, ut misericordiae meae et justitiae noscerentur tibi, tantum te amantis, ut cum ego quotidie ore blasphemantium maledicar, tibi ad inimico non dimiserim maledici. Hebraei hunc locum in quo dicitur, de Settim usque ad Galgal, ut cognosceres justitias Domini , ita exponunt: ab eo tempore quo fornicati estis in Madian, usque ad tempus quo Saul apud Galgal est unctus in regem , repetite memoria quae mala operati estis, et quanta vobis bona fecerim, et meam in vos misericordiam cognoscetis. Hoc juxta historiam Deus ad carnalem Israel locutus sit. Nos autem qui cupimus revelata facie gloriam Domini contemplari, et vere habemus patrem Abraham, audiamus cum
Abbreviated transcription (Latin):
dieq gignuntur nam ubi in Lxx. uel arca testamenti. uel altare. & taber nacu¬
lum. c&eraque : delignis in putribilib facta referuntur: in hȩbraico ponuntur ligna
orum errore faciumẽ ut ex inos idest funes pro exin ic̃ hocẽ lentiscis le¬
gerentur. Loquit᷑ igiturdr̃ ud populũ isrł & ad iudiciũ prouocat: & licentiã controe
se tribuit dis putandi. Popule meus quid fecitibi. quod facere nondebui. uel quid con¬
tristiuite. lic& hoc non habeatur in hȩbraico. Contristat aũ pat̾ filium flagellatum
hȩbreo scribitur. quo labore te pressi: anbeneficia contumeliã interp̃taberis. & penes
tutis meo auxilio liberatum: quia dedidoctores tibi moysen amicum meũ. & aaron sa¬
cerdotem meum: & mariam propheten meam. Quodsi hoc tibi paruũ uid&ur. re¬
cordare illius temporis : quando balac rex moab. balaam diuinum aduersũ te merce¬

Expanded text:
die quoque gignuntur. Nam ubi in LXX vel arca Testamenti, vel altare et tabernacudie quoque gignuntur. Nam ubi in LXX vel arca Testamenti, vel altare et tabernaculum, caeteraque quae de lignis imputribilibus facta referuntur, in Hebraico ponuntur ligna iorum errore factum esse, ut σχοῖνοι, id est, funes, pro σχίνοις, hoc est, lentiscis legerentur. Loquitur igitur Deus ad populum Israel, et ad judicium provocat, et licentiam contra se tribuit disputandi. Popule meus, quid feci tibi, quod facere non debui? vel quid contristavi te? licet hoc non habeatur in Hebraico. Contristat autem pater filium flagellatum,Hebraico scriptum est, quo labore te pressi? an beneficia mea contumeliam interpretaberis, et tutis meo auxilio liberatum, quia dedi ductores tibi Moysen amicum meum, et Aaron sacerdotem meum, et Mariam prophetissam meam? Quod si hoc tibi parvum videtur, recordare illius temporis quando Balac rex Moab, Balaam divinum adversum te merce
Abbreviated transcription (Latin):
respondere: siquid habeit : ut iusti fic&ur dr̃ insermonib. suis. & uincat cũ iudicatur.
Populus meur quid fecitibi & quid molestur fui responde mihi ÷ quia eduxite dẽt ra
egypti. & dedomo seruientium liberauite : & misi ante ficiem tuã moyseni &a aron.
mo ab. & quid responderit eibala am filius behor des&timusq ad galgala : ut cognos¬
ceres iustitias dnĩ. LXX. Populus meus quid fecitibi. Aut quid contristauite. uel qͥd
molestus fui tibi responde in hi Qui aeduxite det̃ra egypti. & dedomo ser uitutis rede¬
mite : & misi ante faciemtuã moysen&iaron & mariã: Popule mr̃ recordare
quid cogita uerit aduersuin te balac rex moab: & quid res ponderit ei baliam filius
tico misericordias int̃pretatus ẽ symmachus: &ubi lex scienis omneriprũ he¬
braicum s&tim. transtuler̃: Est aũ locus in quo balacrex moabitar aduersũ
isrł congregauit exercitũ OMΟΝΜΟC arborib quȩ ꝑhȩremũ montis sina ho¬

Expanded text:
ecundum Psalmistam justificetur Deus in sermonibus suis, et vincat cum judicatur. « Popule meus, quid feci tibi, et quid molestus tibi fui, responde mihi, quia eduxi te de terra Aegypti, et de domo servientium liberavi te, et misi ante faciem tuam Moysen, et Aaron, Moab, et quid responderit ei Balaam, filius Beor, de Settim usque ad Galgal, ut cognosceres justitmolestus fui tibi? responde mihi: quia eduxi te de terra Aegypti, et de domo servitutis redemi te, et misi ante faciem tuam Moysen, et Aaron, et Mariam. Populus meus, recordare quid cogitaverit adversum te Balach, rex Moab, et quid responderit ei Balaam, filius titia, misericordias interpretatus est Symmachus, et ubi LXX Schaenis; omnes ipsum Hebraicum SETTIM   transtulerunt. Est autem locus in quo Balac rex Moabitarum adversum Israel congregavit exercitum, ὁμώνυμος arboribus, quae per eremum montis Sina ho
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum patram suũ & filiam contra matrem suũ & nurũ aduersũ socrũ
suã : & in imici hominis domesticieius. His itaq dirsestis. sitamen potiumur
sensum ad tingere scripturarũ : ser̃ refrigeratũ intellegens carititẽ & homines
in consummatione mundi Noneẽ amatores dĩ sed amatorer sui aliis credentibus
amicis & ducibus & uxorib filioq & filiu & nuru aduersum patrẽ & matrõ &so¬
crũ consurgentib & in imici hominis domesticieius Ipse credit indnõ & omnir con¬
templato eius ẽ indõ suo : & quã quã tribulationib & pressuris mundip̃mat᷑ tamen
quotiens eum inuocauerit. Ne laeteris inimica mea suꝑ me: quiacecidi. Consur¬
gũ : Cum sedero intenebris. dñs lux mecẽ. Iram dñi portabo qm̃peccauiei donec

Expanded text:
sus socrum suam, et inimici hominis domestici ejus . His itaque edissertis si tamen potuimus sensum attingere Scripturarum, sanctus refrigeratam intelligens charitatem, et homines in consummatione mundi non esse amatores Dei, sed amatores sui, aliis credentibus amicis et ducibus et uxoribus, filioque et filia et nuru adversus patrem et matrem et socrum consurgentibus, etinimicis hominis domesticis ejus, ipse credit in Domino, et omnis contemplatio ejus est in Deo suo: et quamquam tribulationibus et pressuris mundi prematur; taquoties eum in vocaverit. Ne laeteris, inimica mea, super me, quia cecidi: consurgam. Cum sedero in tenebris, Dominus lux mea est: iram Domini portabo, quoniam peccavi ei, donec
Abbreviated transcription (Latin):
tum diu turbibuntur & condus erunoi quũ diu terra quã traxerant quasi serpentes
ꝑman serit ineis : Cumcũ illa defeceriti obscupescent & admiribuntur Non in
lnõ do sur  Nec dunenim merebuntur utdicatur dñĩ dr̃ eoru sedindno dõ nr̃o. Et subi¬

Expanded text:
tamdiu turbabuntur, et conclusi erunt, quamdiu terra quam traxerant quasi serpentes, tamdiu turbabuntur, et conclusi erunt, quamdiu terra quam traxerant quasi serpentes, permanserit in eis. Cum autem illa defecerit, obstupescent, et admirabuntur, non in Domino Deo suo necdum enim merebuntur, ut dicatur Dominus Deus eorum, sed in Domino Deo
Abbreviated transcription (Latin):
claudunt ora eorũ : sic iustorũ manus corũ ora reserabunt. exopere bono loquen¬
dicumdõ accipientiũ facultatẽ. Aures quoq eorum obsurdescent: quiu malitia ñ
solum oculorũ obcȩcauit intuitũ : sed &aures fecit surdescere : Noluer̃ enimaudire
uocẽ incantantiũ : & uenefici incantantis sapienter : Et iuxtuisaiam auribus
suis grauiter audier̃. Quamquã multo minus sit grauit̃ uudire quã penitus
Non audire : & surdum fieri. Post tanta mala dicitur de eis quod lingant humum.
quasi serpentes quȩ trahunt terraũ ambulantes inuentre suo. & comedentes terraon
onmibus diebur uitȩ suȩ. Et carnis idest terrae opera facientes. & trahentes secũ
usq ad diem ultionis &ui sitationis dñi: Nompuluerẽ. Nonterrȩ parua uestigia sed
totã humũ. Quodeũ fecerint & udiudiciũ dĩ uenerint. & condus fuerint a que turbati

Expanded text:
claudunt ora eorum, sic justorum manus eorum ora reserabunt, ex opere bono loquenclaudunt ora eorum, sic justorum manus eorum ora reserabunt, ex opere bono loquendi cum Deo accipientium facultatem. Aures quoque eorum obsurdescent, quia malitia non solum oculorum obcaecavit intuitum, sed et aures fecit obsurdescere; noluerunt enim audire vocem incantantium, et venefici incantantis sapienter. Et juxta Isaiam: Auribus suis graviter audierunt : quamquam multo minus sit graviter audire, quam penitus non audire, et surdum fieri ut verbum non audiat veritatis. Post tanta mala dicitur de eis, quod lingent humum quasi serpentes, quae trahunt terram, ambulantes in ventre suo, et comedentes terram omnibus diebus vitae suae . Et carnis, id est, terrena opera facientes, et trahentes secum usque ad diem ultionis, et visitationis Domini, non pulverem, non terrae parva vestigia, sed totam humum. Quod cum fecerint, et ad judicium Dei venerint, et conclusi fuerint atque turbati,
Abbreviated transcription (Latin):
basan. Si quidembasan int̃pretatur confusio : dequa confusione pessimu & dñs rep¬
Sumque : scierimus uerã circũcisionẽ. e ͣ confus. fuerimus suꝑ peccatis nris: tunc
dier antiquor: secundũ dier quando egress sumus d&erra aegypti. Dequib & mo¬
yses dicit : Recordamini dies aeternitatis. Nondies huius seculi . quiappellantur mali
sed dies ꝑ pauos Recorditur aũ dicrũ aet̃nitatis: qui nonaspicit p̃sentia. Surrexitq
romitat quoq sermo diuinus: quod ostendat populosuo & ouib. hereditutis suae:
mirabilia. Tunc inquit uidebunt gentes. & confundentur in omni fostitudie sua
quauastauerant quondam & p̃ualuerint uduersũ populũ dĩ: & confusio corũ habe¬
bit pfectum cum sua intellexerint malu: Ponentenim manussuas suꝑ os suum: maluq
opera omnem eis loquendi auferent libestatẽ. Quomodo aũ impiurũ gentiũ man

Expanded text:
Basan, siquidem Basan interpretatur confusio: de qua confusione pessima et Dominus repBasan, siquidem Basan interpretatur confusio: de qua confusione pessima et Dominus repe profundo maris . Cumque scierimus veram circumcisionem, et confusi fuerimus super peccatis nostris, tunc dies antiquos, secundum dies, quando egressi sumus 529 de terra Aegypti, de quibus Moyses dicit: Recordamini dies aeternitatis , non dies hujus saeculi, qui appellantur mali, sed dies perpetuos. Recordatur autem dierum aeternitatis, qui non aspicit praesentia, surrexitqPromittit quoque sermo divinus, quod ostendat populo suo, et ovibus haereditatis suae mirabilia: Tunc, inquit, videbunt gentes, et confundentur in omni fortitudine sua, quia vastaverant quondam, et praevaluerant adversus populum Dei, et confusio earum habebit profectum, cum sua intellexerint mala. Ponent enim manus suas super os suum, malaque opera omnem eis loquendi auferent libertatem. Quomodo autem impiarum gentium manus
Abbreviated transcription (Latin):
lue huabitt insaltr &nter infruetuosa ligna uersatar: saltanen quluatomuiexos¬
tor esti & uirga eius obhoc ꝑcutit ut emend& meliora sermo proph&icus pollicetur & dic̃
Inmedio carmeli pascentur basa nitdem. & gala di tin iuxta dies aeternitatis. &iuxta
dies egressionis tuȩ exaegypto. Car melus interp̃tatur. scientia circũ cisionis.
Basinitis confusio : galaad trans migratio testimonii. Populus ergo dĩ &oues pascuȩ
eius quȩ prius pascebantur absq grege dñi. & extra ȩcclesiũ eius in saltu uersab an¬
tur errorum : Post ea transferentur ad notitiam uerȩ circũ cisionis. & seruient
dõ spu: & glori&buntur indño. & non in carne confident : &erunt uera circũ cisio &
non concisio: Cumq pasti fuerint in spitali circum cisione. intellegentes peccata pys¬
tina confundentur inuitussuis & erubescent: &erunt in confusione quȩ ducit aduitũ :
Quia ẽ & alia confusio quȩducit ad mostem: inquahabitauit quondam. oç̃. rex

Expanded text:
bitat in saltu, et inter infructuosa ligna versatur. Sed tamen quia bonus pastor est, et virga ejus ob hoc percutit ut emendet, meliora sermo propheticus pollicetur, et dicit: In medio Carmeli pascentur Basanitidem et Galaaditin, juxta dies aeternitatis, et juxta dies egressionis tuae ex Aegypto. Carmelus interpretatur scientia circumcisionis: Basanitis confusio, et Galaad transmigratio testimonii. Populus ergo Dei, et oves pascuae ejus, quae prius pascebantur absque grege Domini, et extra Ecclesiam ejus, in saltu versabantur errorum, postea transferentur ad notitiam verae circumcisionis, et servient Deo in spiritu, et gloriabuntur in Domino, et non in carne confident, et erunt vera circumcisio, et non concisio. Cumque pasti fuerint spirituali circumcisione, intelligentes peccata pristina, confundentur in vitiis suis, et erubescent, et erunt in confusione quae ducit ad vitam , quia est et alia confusio quae ducit ad mortem, in qua habitavit quondam Og, rex
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur : demundo figuralit̃. p̃dicari. quũ ob causã ad sumptio quã lxx inter¬
pr&es. ahemmã. aquilu. ap̃nnã. int̾ pr&utus ẽ : apud hȩbreos massa ponitur
id est graue onus : Et quodetm aduersum quam uidetur premat nec sinat eleu ꝓ
ce ruicem. Porro quod ad dicur naum el cesei. quidam putant elcesaeum patrẽ i
indicans uestigia : sed tamen notus iudeis & mihi quoq acircum ducente mmonsio¬
traruss simul& hoc ad tendendum quod hiuec ipsa uel ad sumptio : uel onur uel
pondui prophete uisio sit. Non enimloquitur ERCT ACI ut montanus & priscamar
imillag aidelerant. Sed quod prophetat liber est uisionis Intellegentis unicer
queloquitur & pondus hiostiũ facientis suo populo uisionem deconsum matione uituq
mundi secundum ANAPΟ FEIN O paula & eustochium inconsolationem scorum
prophetia texiture. Vt quecumq inmundo uident. quisi prȩtereuntia & caduca con¬

Expanded text:
dicitur, de mundo figuraliter praedicari. Quam ob causam assumptio, quam Sedicitur, de mundo figuraliter praedicari. Quam ob causam assumptio, quam Se et Aquila ἄρμα interpretatus est, apud Hebraeos MASSA ponitur, id est, grave onus: eo quod eam adversus quam videtur, premat, nec sinat elevare cervicem. Porro quod additur, Naum Elcesaei, quidam putant Elcesaeum patrem esse indicans vestigia; sed tamen notus Judaeis, et mihi quoque a circumducente mons Simulque hoc adtendendum, quod haec ipsa uel adsumptio uel onus uel pondus prophetae uimillaque delirant; sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De consummatione itaque mundi secundum ἀναγωγὴν, o Paula et Eustochium, in consolationem sanctorum prophetia texitur: ut quaecumque in mundo vident, quasi praetereuntia et caduca con
Abbreviated transcription (Latin):
uxtu lex interpretes in ordine duodecim propheturum post ionum nuum ponitur:
qui auidentur deurbe eadem prophetare. Scriptum ẽ si quidem in iona. Factusẽ
sermo dnĩ adionã filium a mathi dicens. Surge & uade inniniuen ciuitutẽ mugnam
& p̃dica meco. Innaum uero istud exordium ẽ: ad sumptio niniue liber uis ionis nu¬
um el cesȩi. Igitur uterq denineue assiriorum metropoli. quȩ nunc uocatur ninus
tex uituaticinium Porro inhȩbraico post ionam micheas ponitur. & micheã sequti
naum. qui interp̃tatur consolucor. Iamenun decem tribus ab arsyrus ductȩ fueranT
in captiuitatem sub eechia rege iudaͥ Sub quo &iam nunc in consolatione populi
trans migrati aduersum niniuen uisio cernitur. Necerat parua consolatio tam his
quiiam assyrũr seruiebant quam reliquis. qui subeechia de tribuiuda & beniamin
ab hisdem hostibur obsidebantur: ut audirent assyrior quoq achaldeqs eẽ capiendos
pud grecos Roc moc abornatu nomen accepit : Quic quidaatẽ uduersũ ninȩ uen

Expanded text:
ta interpretes, in ordine prophetarum duodecim, post Jonam Naum ponitur: quia videntur de eadem urbe prophetare. Scriptum siquidem est in Jona: Factus est sermo Domini ad Jonam, filium Amathi, dicens: Surge et vade in Niniven, civitatem magnam I, 1. In Naum vero istud exordium est: Assumptio Ninivae: liber Visionis Naum Elcesaei. Igitur uterque de Ninive Assyriorum metropoli, quae nunc vocatur Ninus, texunt vaticinium. Porro in Hebraico, post Jonam, Michaeas ponitur, et Michaeam sequitur Naum, qui interpretatur consolator Jam enim decem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantur, ut audirent, Assyrios apud Graecos κόσμος ab ornatu nomen accepit quidquid nunc adversum Niniven