comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse: exceptaq arte syon. & templo.
nichil aliud remansisse qͦd ñ tenuerit as¬
syrius. Unde errant qui sobnã qui nunc
cũ heliachim & iohae ad rapsacem egredi¬
tur. eundẽ putant quẽ & supͣ. Ibi enim sob¬
nas p̃positus templi ponit᷑. qui ab assyriᷤᷤ
dr esse capiendus: hic aut̃ sobnas scriba.
hoc est. ip̃ama ĩeoyc. qui hebraice appella¬
sacen aut̃ qui hebrea lingua locutus sit.
filiũ ysaiȩ ꝓpħȩ iudei annuntiant. qui
& ipse ꝓditor fuerit. relictũq filiũ alte¬
rum appellari iasub: qui lingua nr̃a re¬
lictũ sonat. Porro alii arbitͣntur eũ fuisse
samariten. & iccirco hebraicũ scisse sermo¬
nem: & tam audacter impie dñm blas¬
phemare. Consid̾emꝰ ergo ũba rapsacis.
Accipimꝰ qͦd dicit confidis suꝑ baculum
harundineũ confractũ istũ suꝑ egyptũ:
falsũ est. H lulla enĩ narrat hẏstoria.
qͦd erechias ad egyptios miserit: & pha-¬
raonis auxiliũ postularit. Qd̃q infert

Expanded text:
didisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Templi ponitur, qui ab Assyriis dicitur esse capiendus: hic autem Sobna scriba, hoc est, γραμματεὶς, qui Hebraice appellasacen autem, qui Hebraea lingua locutus sit, filium Isaiae Prophetae Judaei autumant, qui et ipse proditor fuerit: relictumque filium Isaiae alterum, appellari Jasub, qui in lingua nostra relictum sonet. Porro alii arbitrantur eum fuisse Samariten, et 455 idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum, falsum est: nulla enim narrat historia quod Ezechias ad Aegyptios miserit, et Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert:
Abbreviated transcription (Latin):
non se appellauit ꝓpħam. s filiũ ꝓpħe:
ibi uͦ qͥa alter erat scriptor hystorie. ip¬
sũ scribit ꝓpħam. Qd̃ quidẽ de matheo
rit publicanũ: aliiũ eungelistȩ nomen
publicam tacuerint. & apłicam tm̃ posue¬
rint dignitatẽ: & qͦd in coniunctionib a¬
postoloꝵ apud se scd̾s. apud alios pͥmus
sit. Dixeit̃q inqͥt ad eũ. Hec dic̃ ezechias
ñrex non tumens nom̃ imꝑii. Dies tribu¬
lationis ẽ. & correptionis. & blasphemiȩ.
dies hec. kibulationis nr̃ȩ. correptionis dĩ.
blasphemiȩ hostiũ. Ponitq similitudinẽ
parturientis mulieris & dolentis: qͦd ad
partũ usq ꝑuen̾it. & gen̾are ñ possit.
mur: sed tuũ dicimꝰ dñm. Et hanc ha¬

Expanded text:
non se appellavit Prophetam, sed filium Prophetae: non se appellavit Prophetam, sed filium Prophetae: ibi vero quia alter erat Scriptor historiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo rit publicanum : alii vero Evangelistae nomen publicani tacuerint, et Apostolicam tantum posuerint dignitatem; et quod in conjunctionibus Apostolorum, apud se secundus, apud alios primus sit. Dixeruntque, inquit, ad eum: Haec dicit Ezechias, non rex, non tumens nomine imperii: Dies tribulationis, et corruptionis, et blasphemiae dies haec: tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. Ponitque similitudinem parturientis mulieris et dolentis, quod ad partum usque pervenerit, et generare non possit, mur; sed tuum dicimus Dominum. Et hanc ha
Abbreviated transcription (Latin):
& audiet nuntiũ. & reuertetur ad terram
suã: & corruere eũ faciã gladio int̾rasua.
ꝑspicua relinq̃ntes: ea tm in qͥb la¬
tens sensus ẽ. disseramꝰ. dcindunt uesteͤ.
dñm talia sit locutus. Unde & ponti¬
fex qͥsaluatorẽ blasphemare credebat.
scidit uestim̃ta sua: & paulus ac barna¬
bas deferentib sibi dĩ cultũ licaonibus.
scidert̃ uestmm̃ta sua. Pro regio gͦ cul¬
tu obuolutus est sacco: & de palatio
ad templũ gradiens. heliachim pontifi-
Inquo regis consid̾anda humilitas atq
prudentia. Ipse ꝑgit ad templũ pͥnci¬
pes pͦpłi & senes sacerdotũ non stolis
sacerdotib s ciliciis cooꝑtos saccis ad
ysaiam filiũ amos ꝓpħȩ. Pro quo in re¬
gũ uolumine legitur: ipse cooꝑtus ẽ.
sacco. & ingressus domũ dm̃. Heliachĩ
autẽ p̾positũ domꝰ. & sobnã scribã. &
senes de sacerdotib misit cooꝑtos saccis
ad y saiam ꝓpħam filiũ amos. Hic qͥa
ipse de se ysaias scribebat hystoriam

Expanded text:
 audiet nuntium, et revertetur ad terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. Perspicua relinquentes, ea tantum in quibus latens sensus est, disseramus. 459 Scindunt vestes, Dominum talia sit locutus. Unde pontifex quia Salvatorem blasphemasse credebat, scidit vestimenta sua : et Paulus ac Barnabas, deferentibus sibi Dei cultum Lycaonibus, sciderunt vestimenta sua . Pro regio ergo cultu obvolutus est sacco; et de palatio ad Templum tam. In quo regis consideranda est humilitas atque prudentia. Ipse pergit ad templum, principes populi, et senes sacerdotum sacerdotalibus, sed ciliciis opertos misit ad Isaiam filium Amos prophetae. Pro quo in Regum volumine legitur: Ipse coopertus est socco, et ingressus domum Domini, Eliacim praepositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus misit coopertos saccis ad Isaiam prophetam filium Amos . Hic quia ipse de se Isaias scribebat historiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cur int̾fectus sic iustus atq oblatus
dicens. afacie enim malitie collectus :
iuistus: ut mala scłi non uidet. Siue
ꝓpt̾ malitiam hominum qͦrum ipłe
directionem suam. sensus quidem ꝑ¬
spicuus ẽ. s ũborum consequentia q̃
in sue lingue stat idiomate apud nos
uidetur cẽ turbata. Qd̃ aut̃ dicit: hoc
ẽ. Ueniat pax iusti: quã ascendens ad
patrem apłis dereliquit dicens. Pacẽ
que exuꝑat omnẽ sensum uenerit:
reqiuescant apłi eiꝰ in cubilib suis &
mors enis requiescat. Ex qͦ ostendit
martyres ñ ꝑires uiuere: et et̾na sede
requiescere Ipseuero cuiꝰ parẽ. et cuiꝰ
apłi reqͥescunt in cubilib suis ambu¬
lat in directionẽ suam. recto itinere
ad pacrem uictor ascendens. Uorro qd̃

Expanded text:
cur interfectus sit justus atque sublatus, cur interfectus sit justus atque sublatus, dicens: A facie enim malitiae collectus est justus, ut mala saeculi non videret. Sive propter malitiam hominum, quorum ipse directione sua, sensus quidem perspicuus est, sed verborum consequentia, quae in suae linguae stat idiomate, apud nos videtur esse turbata. Quod autem dicit, hoc est: Veniat pax Justi, quam ascendens ad Patrem Apostolis dereliquit, dicens: Pacem erat omnem sensum, venerit, requiescent Apostoli ejus in cubilibus suis, et mors eorum requiescet. Ex quo ostendit martyres non perire, sed vincere, et aeterna sede requiescere. Ipse vero cujus pax est, et cujus Apostoli requiescunt in cubilibus suis, ambulat in directione sua, recto itinere ad Patrem victor ascendens. Porro quod
Abbreviated transcription (Latin):
stusꝑũt. et nemo recogitat corde: et ui¬
cie enim iniquitatis ablatus ẽ. iustus.
erit inpace sepultura enis. ablata ẽ de
medio. ꝓpt̾ speculatores cecos et canes
mutos qui ipsi pastores sunt nescientes¬
nescientes intelligentiam. nec p̾sentib
saturant᷑ uoluptatib s se semꝑ p̃parant
ad fucuras: iustus ꝑut de quo dic̃ uxor
pilati. sichil tibisit et iusto illi. Qui
lotis mamibus: innocens fum ego inqͥt
a sanguine iusti huiꝰ. In quo conside¬
randum qd̃ uerbum ꝑdicionis de quo
sepe heretici calumniam faciunt quod
int̾itum significet et abolitionem in
mo ẽ. aic qui recogicet in torde suo siue
reponat. Neq enim fieri pot̾at ut ceci
et muti uidentes uana et amantes som¬
nia ignorantesq intelligentiam atq
sapientiam: cogitarent ea que dĩ sunt.
Quodq sequitur ꝙ uiri mised̾ie siue
nisti colligunt᷑ atq tolluntur: apłos
significat qui int̾ficiunt᷑ ab impns. &
adomino cong̾gant᷑. Causasq reddit

Expanded text:
stus, et nemo excipit corde, et uicie enim iniustitiae perit iustus et erit in pace sepultura ejus: ablata est de medio. Propter speculatores caecos et canes mutos, qui ipsi pastores sunt, nescientes intelligentiam, nec praesentibus saturantur voluptatibus, sed semper se praeparant ad futuras, justus periit, de quo dicit uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi . Qui lotis manibus, innocens sum ego, inquit, a sanguine justi hujus. In quo considerandum quod verbum perditionis, de quo saepe haeretici calumniam faciunt, quod interitum significet, et abolitionem in mo est, ait, qui recogitet in corde suo, sive reponat. Neque enim fieri poterat, ut caeci et muti videntes vana et amantes somnia, ignorantesque intelligentiam atque sapientiam, cogitarent ea quae Dei sunt. Quodque sequitur: Et viri misericordiae, sive justi, colliguntur atque tolluntur, Apostolos significat, qui interficiuntur ab impiis, et a Domino congregantur. Causasque reddit
Abbreviated transcription (Latin):
enim monemur. ẜt erit sicut bodie fie
enra edmulto amplius: hoc ẽ qd fup̃
dixit nescier saturitatem. Nec p̾teritauo¬
luptate satiantur. s futuras delitias pa¬
rant multo maiores. quam quib pͥus
fruiti fuerant. Si hoc de pͥncipib dr̃ iu
deorum. ꝓpt̃ quos plebs domini a bestũs
deuorata ẽ. uitemus exempla peiorum
nec mebriemꝰ umo in quo ẽ. luxuria. nec
uoluptatib obruamur. nec muti ad lo¬
quendum contra adu̾sarios nr̃os rabi¬
di canes simus: s dĩ potiꝰ quam nostras
sequamur uias. et audiamus scͥpturã
monentem. Sapite de domino in bo¬
nitate. Et it̾um. Incelligentia optima
ẽ. his qui faciunt eam. Et si canes fuimꝰ
non desꝑennus salutem: audientes u̾ba
cananee dicentis ad dñm. Etiam domi
ne et catelli edunt de micis que cadurł
dem̃sa dñorũ suorum. Ob quam causã
misccłiam consecuta: audit a domino.
omulier magna ẽ. fides tua: fiat tͥsic̃ uis.

Expanded text:
enim moriemur. Et erit sicut hodie, sic enim moriemur. Et erit sicut hodie, sic et cras: et multo amplius . Hoc est quod supra dixit: Nescierunt saturitatem: nec praeterita voluptate satiantur, sed futuras delicias parant, multo majores quam quibus prius fruiti fuerant. Si hoc de principibus dicitur Judaeorum, propter quos plebs Domini a bestiis devorata est, vitemus exempla pejorum, nec in ebriemur vino, in quo est luxuria, nec voluptatibus obruamur; nec muti ad loquendum, contra adversarios nostros rabidi canes simus; sed Dei potius quam nostras sequamur vias, et audiamus Scripturam monentem: Sapite de Domino in bonitate . Et iterum: Intelligentia optima est his qui faciunt eam. Et si canes fuimus, non desperemus salutem, audientes verba Chananaeae dicentis ad Dominum: Etiam, Domine, nam et catelli comedunt de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum . Ob quam causam misericordiam consecuta, audit a Domino: O mulier, magna est fides tua: fiat tibi sicut vis.
Abbreviated transcription (Latin):
simos sonat. Hoc diximꝰ: ut uarie inter¬
pretationis causas monstraremꝰ. Omnes
uolummne legitur. non erat rex in isrł.
unꝰquisq quod rectum sibi uidebatur
hoc faciebat: ꝓprios sequebat᷑ errores. Qd̾¬
q seqͥtur unus quisq ad auariciam su¬
am a sũmo usq ad nouissimum. ueni¬
te sumamꝰ uinum et impleam̃ ebrietate.
et erit sicut hodie sic et eras et multo
amplius: in .lxx. int̾pretib non habet᷑.
s ex hebraico additum stellis illumi¬
nantib p̃notatur. Deniq hos uersicu¬
los nullus eccłasticorum int̾pretum
disseruit: s quasi patentem in medio
foueam transsiliunt atq tͣnsimcunt.
declinantes ꝓprias semitas funt secuti:
ꝓpt̾ea ardens auaritia a sũmo usq ad
nouissimum aprincipib usq ad ple¬
bem. Ut pꝰquam ceꝑit ꝑcut̃e conseruos
et comede ac bibere cum hebrus dicanc.
lente sumamꝰ uinum et impleamur
cometate. et manducemꝰ et bibamus cras

Expanded text:
simos sonat. Hoc diximus, ut variae intersimos sonat. Hoc diximus, ut variae interpretationis causas monstraremus. Omnesvolumine legitur: Non erat rex in Israel; unusquisque quod rectum sibi videbatur, hoc faciebat , et proprios sequebatur errores. Quodque sequitur: Unusquisque ad avaritiam suam, a summo usque ad novissimum: venite, sumamet erit sicut hodie, sic et cras, et multo amplius, in LXX Interpretibus non habetur, sed ex Hebraico additum, stellis illuminantibus praenotatur. Denique hos versiculos nullus Ecclesiasticorum Interpretum disseruit, sed quasi patentem in medio foveam transiliunt atque transmittunt. declinantes, proprias semitas sunt secuti, propterea ardent avaritia a summo usque ad novissimum, a principibus usque ad plebem, ut postquam coeperint percutere conservos, et comedere ac bibere cum ebriis, dicant: Venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate. Manducemus et bibamus: cras
Abbreviated transcription (Latin):
nis: et domos uiduarum. guleq acli¬
bidini seruiunt. Nori enim posfunt
dicere mandatum dñi lucidum illu¬
minans oculos. Nec nosse qd̾ scͥptum
ẽ. sapientia hominis illuminat faciẽ
ens. Et canes muti adu̾sum iniicos
de quib scͥptum ẽ. Nolite dare scm̃ ca¬
nibus. Et canes dormientes qui nescił
eẽ p̃ceptum ne dederis somnũ oculis
tius. et palpebris tius domitationem
Et rursum. Uigilate quia nescadis qui
hora dominꝰ ur᷑ uenturus sit: et iccpro
dantes locum diabolo canesimpudentis¬
fimi sunt.qui num quã saturantiud on
enim qd̾ comedant: et reu̾tuntur adui¬
mitum. fuum. De quib et petrus aplꝰ
loquitur. accidit illis uerum illud ꝓuer¬
bium: canis reu̾sus ad suum uomicun
et sus lota in uolutabro luti. Quos spe¬
culatores et canes cosdem eẽ pastores. se¬
quens sermo demonstrat. Ipsi pastores ig¬
norauerunt intelligentiam. Uerbum
enim hebraicum Roim quod quatuo
si legatur Roini. pastores: si raim. pc¬

Expanded text:
nis, et domos viduarum: gulaeque ac linis, et domos viduarum: gulaeque ac libidini serviunt. Non enim possunt dicere: Mandatum Domini lucidum illuminas oculos , nec nosse quod scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et canes muti adversum inimicos, de quibus scriptum est: Nolite sanctum dare canibus . Et canes dormientes, qui nesciunt esse praeceptum: Ne dederis somnum oculis tuis, et palpebris tuis dormitationem ; et rursum: Vigilate, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus sit . Et idcirco dantes locum diabolo, canes impudentissimi sunt, qui numquam saturantur. Vomunt enim quod comederunt, et revertuntur ad vomitum suum . De quibus et Petrus Apostolus loquitur: Accidit illis verum illud proverbium: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Quos speculatores et canes eosdem esse pastores, sequens sermo demonstrat: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam. Verbum enim Hebraicum ROIM  Al. ROEM si legatur roim, pastores; si raim, pes
Abbreviated transcription (Latin):
eo enim loco ubi iuxta. lex dicit᷑ uox
custodum tuorum eleuata ẽ. in hebͣi¬
co scriptum ẽ. uoxspeculatorũ tuor.
De quib erat ierechiel cui loquit᷑ deus.
fili hominis speculatorem dedite do¬
iiii ifrł̃.S illi speculatores ñ erant ce¬
ci. deniq appellant᷑ uidentes. istiaut̃
de quib ꝓpħa nunc loquit᷑. non solũ
speculatores ceci.s et canes muti appel¬
lantur non ualentes latrare. Qui enĩ
gregem domini custodire debeant et
lupos abig̃e et latrare ꝓ dño diligunt
somnia. et demonicis uisionib delec¬
tant᷑. Et ẽ. sensus. Non poffunt loqui
u̾itatem: s unũsa m̃datia. Nec hoc fi¬
ne contenti sunt qui in custodia gregis
domini dormiebant et latrare ñ pote¬
rant et amabant cubile ꝑ que uolup¬
tas corporis indicatur. s apud suos im¬
pudentis amime nescierunt satitatẽ.
Qui nũquã suo saturant᷑ errore: qui
deuorant plebem domini sic̃ escam pa¬

Expanded text:
eo enim loco ubi juxta LXX dicitur: Vox eo enim loco ubi juxta LXX dicitur: Vox custodum tuorum elevata est , in Hebraico scriptum est: Vox speculatorum tuorum. De quibus erat Ezechiel, cui loquitur Deus: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Sed illi speculatores non erant caeci. Denique appellabantur videntes. Isti autem de quibus Propheta nunc loquitur, non solum speculatores caeci, sed et canes muti appellantur, non valentes latrare. Qui enim gregem Domini custodire debebant, et lupos abigere, et latrare pro Domino, diligunt somnia, et daemoniacis visionibus delectantur. Et est sensus: Non possunt loqui veritatem, sed universa mendacia. Nec hoc fine contenti sunt, qui in custodia gregis Domini dormiebant, et latrare non poterant, et amabant cubile, per quae voluptas corporis indicatur; sed apud suos impudentes  Al. impudentis animae nescierunt saturitatem, qui numquam suo saturantur errore. Qui devorant plebem Domini sicut escam pa
Abbreviated transcription (Latin):
suam. asũmo usq ad nouissimum. Ue¬
nite sumamꝰ uinum. et impleamur eb¬
etate. et erit sicut hodie sic et eras: et mul¬
co amplius.lxx. Uidcte qm̃ excecati st̃
om̃s. non cognouerunt. Umũsi canes
muti: non poterunt latrare somnian¬
et funt mali. nescientes intelligentiam.
Om̃s uias suas secuti funt. unꝰ quisq
simul a summitate eiꝰ. Uenite sumamꝰ
unum et inebriemur: et fit tał dies
crastina magna amplius mimis. Et
om̃s inquit bestie saltus. ueniant et
deuorent congregatos sine in locum
iudeorum gentium turbe succedant
speculatores corum in causa funt scri¬
be uidelicet et pharisti: qui om̃s ceci
nescierunt dnm̃ saluatorem. nec lucẽ
uoluerunt uidere p̃sentem. Ad quos
dommꝰ loquebatur. stulti et ceci qund
ẽ. plus aurum aut altare qd̾ scĩficat au¬
rum: Et iterum. Duces ceci culicem li¬
quantes: et camelum glutientes. Etce¬
cus cecum ducens: ambo in foueam
cadunt. Quod autẽ magistri fpecula¬
tores uocentur: et supra leginus. In

Expanded text:
d novissimum. Venite, sumamus vinum, et impleamur ebrietate, et erit sicut hodie, sic et cras, et multo amplius. LXX: Videte quoniam excaecati sunt omnes: non cognoverunt universi, canes muti non poterunt latrare: somniannt saturitatem. Et sunt mali nescientes intelligentiam: omnes vias suas secuti sunt. Unusquisque simul a summitate ejus. Venite et sumamus vinum, et inebriemur, et sit talis dies crastina, magna amplius nimis . Ut omnes, inquit, bestiae saltus veniant, et devorent congregatos, sive in locum Judaeorum, gentium turbae succedant, speculatores eorum in causa sunt, Scribae videlicet et Pharisaei: quia omnes caeci nescierunt Dominum Salvatorem, nec lucem voluerunt videre praesentem. Ad quos Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid est plus, aurum, an altare quod sanctificat aurum ? et iterum: Duces caeci, culicem liquantes, et camelum glutientes ; et: Caecus caecum ducens, ambo in foveam cadunt . Quod autem magistri speculatores vocentur, et supra legimus. In
Abbreviated transcription (Latin):
bestũs ad deuorandum traditi sunt:
quos decestatur ꝓpħa dicens. ne tradas
bestiis animani confitentem tibi. De
his tropologice bestiis que partem qͦn¬
dam domini deuorarunt: et fupra legi¬
mus. Syriam ab ortu solis. & g̃cos ab occi¬
dente: qui deuorant isrł toto ore. Et in ie¬
remia. oues erant ifrł: leones ciecerunt
eam. Primꝰ deuorauit eam rex assur. et
noiussimus confringet ossa eiis rexba¬
bylonis. Pocest et hoc dici qd̾ cum isrł
tur gentes ad fidem. ut desertis saltibus
qui de exercitu ab essalon plurimos occi¬
derunt: ueniant ad eccłam et comedant
celestem panem. agniq carne saturent᷑.
Dpeculatores eius ceci om̃s nescierunt:
uniu̾si canes muti ñ ualentes latrare.
Uidentes uana dormientes et amantes

Expanded text:
tiis ad devorandum traditi sunt, quas detestatur Propheta, dicens: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi : de his tropologice bestiis, quae partem quamdam Domini devorarunt, et supra legimus, Syriam ab ortu solis, et Graecos ab Occidente, qui devorant Israel toto ore. Et in Jeremia: Ovis errans Israel, leones ejecerunt eam: primus devoravit eam rex Assur, et novissimus confringet ossa illius rex Babylonis . Potest et hoc dici, quod cum Israel tur ad fidem, ut desertis saltibus, qui de exercitu Abessalon plurimos occiderunt, veniant ad Ecclesiam et comedant coelestem panem, agnique carne saturentur. Speculatores ejus caeci omnes, nescierunt universi: canes muti non valentes latrare, videntes vana, do
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsi congregaret inunũ. Et implere¬
tur qd̾ dictum ẽ. congregatio populo¬
rum cͥcumdabit te: ꝓpt̾ hanc in excel¬
sum conu̾te. Congregatis autẽ ꝑ apłos
reliquiis ifrł et in unum redactis gre¬
gem his qui fuerant ante disꝑfi. om̃s
bestie ꝓuocantur ut ueniant et deuo¬
rent ifrł̃. eos uidelicet qui credere no¬
luerunt. De quib apłs ait. Et enim ꝑ-¬
uenit suꝑ eos finis. Et dñs in euangłio.

Expanded text:
dispersi, congregaret in unum , implereturque quod dictum est: Congregatio populorum circumdabit te: propter hanc in excelsum convertere . Congregatis autem per Apostolos reliquiis Israel, et in unum redactis gregem his, qui fuerant ante dispersi, omnes bestiae provocantur, ut veniant et devorent Israel, eos videlicet, qui credere noluerunt, de quibus Apostolus: Etenim perveniet super eos finis . Et Dominus in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. de medio: om̃e refertur ad xp̃m absq
cõmixtione ꝑsone apłorũ. Cuius sepul¬
tura in pace ẽ. et ablata de medio. Neq
enim caro eiꝰuidit corruptionẽ nec ꝑ¬
mansit in sepulcro qui ẽ. int̾ mortuos
liber: dicente angelo ad mulieres. qͥ
queritis iħm non ẽ hic. Henite et iude¬
te locum: ubi positus fuit dominus.
Iudei et hec et cetera que secunt᷑ uelge¬
neralit̾ de omĩb iustis arbitrant᷑ in¬
telligi. qͦrum manasses fudit sangui¬
nem et impleuit ierłm aporta usq
ad portam: uł certe ysaiam de sua ꝓ

Expanded text:
e medio, omnia referuntur ad Christum absque commixtione personae Apostolorum, cujus sepultura in pace est, et sublata de medio. Neque enim caro ejus vidit corruptionem, nec permansit in sepulcro, qui est inter mortuos liber, dicente Angelo ad mulieres: Quem quaeritis Jesum, non est hic: Venite, et videte locum ubi positus fuit Dominus . Judaei et haec et caetera quae sequuntur, vel generaliter de omnibus justis arbitrantur intelligi, quorum Manasses fudit sanguinem, et implevit Jerusalem a porta usque ad portam; vel certe Isaiam de sua
Abbreviated transcription (Latin):
& locauit eã agricolis. Et cet̾a. Et in iere¬
miã legimꝰ. Ego plantaui te uineã fru¬
ctiferã totã ueram. qͦmͦ conu̾sa es ina¬
maritudinẽ uinea aliena᷑. Itaq ierłm
ut ditimꝰ plangit᷑. & sermone ꝓpħico
illiꝰ ruina cantat᷑. Porro eccłie & pͦpło
qͦndã gentiũ: aliud carmen est editũ¬
est. De quo in psalmis legimꝰ. Cantate
dñs om̃is t̾ra: annuntiate diẽ ex die
salutare eiꝰ. Annuntiate ingentib glo

Expanded text:
eremia legimus: Ego plantavi te vineam fructiferam totam veram: quomodo conversa es in amaritudinem vinea aliena? Itaque Jerusalem ut diximus plangitur, et sermone prophetico illius ruina cantatur. Porro Ecclesiae et populo quondam gentium aliud carmen est editum, de quo in Psalmis legimus: Cantate Domino, omnis terra, annuntiate de die in diem salutare ejus, ann
Abbreviated transcription (Latin):
affectu & dicit. angustia possedit me
sicut angustia parturientis corui cum
audirẽ. conturbatus sũ cũ uid̾em. emas¬
cuit cor meũ. tenebre stupefecert̃ me
babylon dilecta mea. posita est mͥi
miracłm: qͣnto magis nunc in urbissus
ruina nullã acciꝑe consolationẽ potełł.
totũ se planctis tiadens: Dies enĩ mt̾tec¬
tionis & conculcationis fletuũ dũo deo
exertituũ in ualle uisionis. Reddit cai¬
sas uixta triplicẽ intelligentiã qͣre dixe¬
rit. recedite ame amare flebo: qͥa con¬
culcata sit syon mons qͦndã uisionũ.
& nc̃ uallis fletuũ. Scrutans murũ.
& magnificus suꝑ montẽ & elã sũpsit
pharetrã. currũ hoĩs eqͥtis. & parietẽ
nudauit clyppeus. Describit᷑ babylo¬
nis exercitus intͣns urbẽ. templũ occu¬
pans & qͣdrigis ꝑplateas suꝑb incede
Quodꝙ auratos postes & marmoris
crustis uestitos parietes. clipeus qͥ alia
olitegere nudau̾it. eleganter in he¬
sic Sin aut̃ elamite ponuntur in p̾lic

Expanded text:
ei dolore, angustia possedit me sicut angustia parturientis: Corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem. Emarcuit cor meum, tenebrae stupefecerunt me: Babylon dilecta mea posita est mimiraculum, quanto magis nunc in urbis suae ruina nullam accipere consolationem potest, totum se planctibus tradens! Dies enim interfectionis, et conculcationis, et fletuum Domino Deo exercituum in Valle visionis. Reddit causas juxta triplicem intelligentiam, quare dixerit: Recedite a me, amare flebo; quia conculcata sit Sion, mons quondam visionum, et nunc vallis fletuum. Scrutans murum, et magnificus super montem: et Elam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Describitur Babylonis exercitus intrans urbem, templum occupans, et quadrigis per plateas superbus incedens. Quodque auratos postes, et marmorum crustis vestitos parietes, clypeus, qui alia solet tegere, nudaverit, eleganter in Hesint. Sin autem Elamitae ponuntur in praelio,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ ad muniendũ murũ. & lacũ feci¬
stis inter duos muros. & aqͣm piscine ue¬
tiris & ñ suspexistis ad eũ qui fecerat. &
oꝑatorẽ illius delonge non uidistis. Nar¬
rat qͣm obsidioni parauerint ciuitatẽ.
terant ad supiorẽ munitionẽ tͣnstuleit̃.
destructisq domib muros edificarent.
& ꝑ tegulas contignationesꝙ domus
inter duos muros & piscinã ueterẽ in¬
staurarent ad seruandas aqͣs. & ñ ma¬
gis dei in uocarent auxiliũ. qui condi¬
tor urbis piscineq est dñs. Quasi aliis
uerbis dixerit. fiduciã habuistis in hoĩe.
& non indeo: qͥ factorẽ hõss. Quidã iux¬
ta misticos intellectus: piscinã ueterẽ
legis umbrã intelligunt: & int̾ duos
iuros uetus iidelicet & nouũ testam̃¬
tũ edificatũ lacũ phariseoꝵ traditio¬
nib atq mandatis. qui aquas contiñe
non possit. & non respexisse eos ad fi¬
liũ dei. & illiꝰ p̃sentiã non credidisse
quẽ olim ñ uid̾int qͥa semꝑ dei p̾cep¬

Expanded text:
fecistis inter duos muros, et aquam piscinae veteris: et non suspexistis ad eum qui fecerat eam, et operatorem illius de longe non vidistis. Narrat quomodo obsidioni paraverint civitatem, terant, ad superiorem munitionem transtulerint, destructisque domibus, muros aedificaverint, et per singulas cognationes, inter duos muros, et piscinam veterem instaurarint ad servandas aquas: et non magis Dei invocaverint auxilium, qui conditor urbis sit, piscinaeque Dominus; quasi aliis verbis dixerit: Fiduciam habuistis in homine, et non in Deo, qui factor est hominis. Quidam juxta mysticos intellectus piscinam veterem, Legis ummuros, novum videlicet et vetus Testamentum, aedificatum lacum Pharisaeorum traditionibus atque mandatis, qui aquas continere non possit: et non respexisse eos ad Filium Dei, nec illius praesentiam credidisse quem olim non viderint, quia semper Dei praecep
Abbreviated transcription (Latin):
assyriis ꝓdidit ciuitatẽ. S qͥa hoct¬
ditionis est hebraice & scͥpt᷑a ñ loqt
intelligamꝰ eũ suꝑbũ. tumidũ. & uoli¬
tuosum. suisꝙ pedib conculcanĩ. S
cerdotiũ eiꝰ ad heliachim filiũ helche
fuisse tͣnslatũ: ut illo eiecto noui
pontifex fieret. Ex quo intelliginis
omni studio suꝑbiã declinandã q
offendit᷑ d̾s. Et ne pontificat᷑ꝰ quidi

Expanded text:
qui Assyriis prodidit civitatem. Sed quia hoc traditionis est Hebraicae, et Scriptura non loquitur, intelligamus eum superbum, tumidum, et voluptuosum, suisque pedibus populos cerdotium ejus ad Eliacim filium Helciae fuisse translatum, ut illo ejecto, novus Pontifex fieret. Ex quo intelligimus, omni studio superbiam declinandam, quae offendit Deum, et ne pontificatus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
deputate st̃.Lxx. ñ om̃s s partẽ qͣndaᷤ
płi credidisse significant. licet ꝓ eo qͦd
illi direit. deduxisti in leticia. alii int¬
p̃tau st̃ magnificasti. Et cũ in reliquis
eundẽ sensũ teneant stolã congregatã
dolo & uestim̃tũ cõmutatũ. eũ adici¬
unt redditurũ id÷ diabolũ. qͦ scilicet
om̃s aĩas quas dei auxilio nudauerat
cũ orram̃tis pͥstmis redditurus sit. nos

Expanded text:
deputatae sunt. LXX non omnes, sed partem quamdam deputatae sunt. LXX non omnes, sed partem quamdam populi credidisse significant: licet pro eo quod illi dixerunt, deduxisti in laetitia, alii interpretati sint magnificasti. Et cum in reliquis eumdem sensum teneant, stolam congregatam dolo, et vestimentum commutatum, eum adjiciunt redditurum, id est, diabolum: quod scilicet omnes animas, 132 quas Dei auxilio nudaverat, cum ornamentis pristinis redditurus sit: non
Abbreviated transcription (Latin):
si potest fieri ut sine int̾itu iudeoꝵ credat
ppntiũ multitudo: passionẽ recuso. si ãu
li excerandi st̃ ut om̃s gs̃ uideant. fiat
dñs loq̃bat᷑. messis quidẽ multa. oꝑarii
aut̃ pauci. & sicut exultant uictores qͥ
captã diuidunt p̃dã. Cũ enĩ fortis cap¬
saluator iugũ oneris eiꝰ hoc t̃. diaboli
qui pͥus exultabat in mundo. qͥ cuncti
gentib imꝑabat. qui grauissimo ser¬
uitutis iugo colla omniũ depͥmebat.
& uirgã qua ꝑcutiebat uniu̾sos. & pec¬
cata sibi qͣsi qͦddã tributũ redd̾e cõpelle¬
bat. detͣtisti de humeris eoꝵ. & ł libe.¬
guinis in abscondita manu sic̃ qͦndam
sub gedeon pͦpło isrłi de madianitis ui¬
ctoriã p̃buisti. Quemͦ enĩ uestis quȩ hu¬
mano sanguine cruentata est lauari
ñ potest. is infecta sanguine igni com¬
buritur: ut cũ macule tũ uestim̃ta fedi
cruoris intereant: sic diaboli uiolenta
p̃datio & tumultus ac turbe qͥb huma¬
nũ sibi subiecerat genꝰ. gehenne ign̾ib

Expanded text:
Si potest fieri ut sine interitu Judaeorum gentium multitudo credat, passionem recuso. Si autem li excaecandi sunt, omnes gentes videant, fiat, Dominus loquebatur: Messis quidem multa, operarii autem pauci . Et sicut exsultant victores, qui captam diSalvator, jugum oneris ejus, id est diaboli, qui prius exsultabat in mundo, qui cunctis gentibus imperabat, qui gravissimo jugo servitutis colla omnium deprimebat, et virgam, quae percutiebat universos, et peccata sibi quasi quoddam tributum reddere cogebat, detraxisti de humeris eorum, et tibi libeguinis in abscondita manu, sicut quondam sub Gedeon populo Israeli de Madianitis victoriam praebuisti . Quomodo enim vestis quae humano sanguine cruentata est, lavari non potest, sed infecta sanguine igne comburitur, ut maculae cum vestimento foedi cruoris intereant; sic diaboli violenta praedatio, et tumultus ac turbae, quibus humanum sibi subjecerat genus, gehennae ignibus
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ syon. & ciuitatẽ dei uiuentis ie¬
rusalẽ celestẽ. Unde miror quẽdã nr̃oꝵ.
pueros istos duos ysaiȩ intelligere. qͦs
de ꝓpħisse mulieris conceptione gene¬
rarit. lasub uidelicet & emmanuhel.
quoꝵ pͥor in ab iectione pͥoris pͦpłi seq̃nᷤ
in assũptione gentiũ p̃cesserit. Qd̃ qͥ reci¬
pit: conseq̃nter & oseȩ ꝓpħ̾am uere ipe¬
retricẽ uxorẽ habuisse firmabit. E
cũ dixerint ad uos. querite aphytoisi¬
bus & diuinis qui stridunt in in canta¬
tionib suis. nunqͥd ñ pͦpłs a dño suo re

Expanded text:
montem Sion et civitatem Dei viventis, Jemontem Sion et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . Unde miror quemdam nostrorum, pueros istos duos Isaiae filios intelligere, quos de prophetissae mulieris conceptione generarit, Jasub videlicet, et Emmanuel: quorum prior in abjectione prioris populi, 126 sequens in assumptione gentium praecesserit. Quod qui recipit, consequenter et Osee prophetam vere meretricem uxorem habuisse firmabit. Et cum dixerint ad vos, quaerite a Pythonibus et a divinis, qui strident in incantationibus suis, numq
Abbreviated transcription (Latin):
latina consuetudo int̾ canonicas scͥpt᷑aᷤ
ĩ recipiat hoc testimoniũ ex ꝑsona de¬
bere intelligi dñi saluatoris. Quã obrẽ
ũ erubescit fr̃s eos uocare dicens. an¬
nuntiabo nom̃ tuũ fr̃ib meis. in me¬
dio eicl̃iȩ laudabo te. Et it̃m. Ego ero coi¬
sidens meũ. Et rursũ. Ecce ego & pueri
sauert sangumi & carnr: & ipse similit̾ par-¬
liceps fad̾i earu̾dẽ passionũ. Qmͦ aũ isti pueri
insignũ fuerint atq portentũ. sapien-¬
docet. qui elegisse dicit saluatorẽ stulta
mundi & infirma. ut confundet sapi¬
entes & fortia. Unde & ad apłos saluator
aiebat. Nisi conu̾si fueritis qͣsi unꝰ de pu¬
eris: ñ intͣbitis regnũ celoꝵ. Puer autẽ
efficit᷑ noui euͣngłi p̃dicator. qͥ deponit
ueterẽ hominẽ qui corripit᷑ indesidiis se¬
ductionis. & indiuit᷑ nouo qui renouat᷑
incognitionẽ iuxta imaginẽ creatoris.
Habitare autẽ dñm exercituũ in mon¬
te syon: idem apłs scribit. accessistis ad

Expanded text:
Latina consuetudo inter Canonicas Scripturas non recipiat hoc testimonium ex persona debere intelligi Domini Salvatoris. Quamobrem non erubescit fratres eos vocare, dicens: Annuntiabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te ; Et iterum: Ego ero confidens in eum ; et rursum: et sanguini, et ipse similiter particeps factus est earumdem passionum . Quomodo autem isti pueri in signum fuerint atque portentum sapiendocet: qui elegisse dicit Dominum Salvatorem, stulta mundi et infirma, ut confunderet sapientes et fortia . Unde et ad Apostolos Salvator aiebat: Nisi conversi fueritis quasi unus de pueris, non intrabitis in regnum coelorum . Puer autem efficitur novi Evangelii praedicator, qui deponit veterem hominem, qui corrumpitur in desideriis seductionis, et induitur novo, qui renovatur in cognitionem juxta imaginem Creatoris. Habitare autem Dominum exercituum in monte Sion, idem Apostolus scribit: Accessistis ad
Abbreviated transcription (Latin):
terrã ipsiꝰ iuda conatꝰ sit possid̾e. lurta
anagogen om̃is hereticus qui uinxentt
ors pͥncipi. quẽ sensũ magnũ in posti¬
riorib lecturi sumꝰ. cuiꝰ traditꝰ potesta¬
ti in ꝓfundũ ueniet peccatoꝵ. Tantȩ
.ẽ. enĩ arrogantiȩ ut ausus sit ostendert
saluatori uniu̾sa regna t̾re & dic̾e hec
o mĩa mͥ tͣdita st̃. Conabit᷑ quoq iudã
id ÷ domũ confessionis intͣre & crebro
ꝑ eos qui in eccłia negligentes st̃ usq ad
collũ ueniet credentes in xp̃o cupiens
suffocare & extende alas suas. implens
uniu̾sã regionẽ emmanuelis. s ñ po¬
terit obtinere qͥa habet iudas p̃sentĩ¬
cecũa natiuitate cuiꝰ ocłos luto ex sali¬
ua sua facto dñs lau̾at miserit ad a¬
qͣs syloe: quib cũ cecus lauisset lutũ
cecitatẽ de t̾ra. clarũ ocłoꝵ lum̃ acce¬
pit. Qd̃ post signi magnitudinẽ indi¬
cat ñ aliter cecitatẽ iudeoꝵ & om̃s in¬

Expanded text:
terram ipsius Judam conatus sit possidere. Juxta terram ipsius Judam conatus sit possidere. Juxta anagogen, omnis haereticus qui junxerit orum principi 120 quem sensum magnum in posterioribus lecturi sumus cujus traditus potestati, in profundum veniet peccatorum. Tantae est enim arrogantiae, ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: Haec omnia mihi tradita sunt . Conabitur quoque Judam, id est, domper eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare et extendere alas suas, implens universam regionem Emmanuelis: sed non poterit obtinere, quia habet Judas praesentecum a nativitate, cujus oculos, luto ex saliva sua facto Dominus linierat, miserit ad aquas Siloe, quibus cum caecus lavisset lutum, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit: quod post signi magnitudinem, indicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. defendentis eam dei. s tñ ñ posse¬
derit. Quãquã emmanuel a.Lxx. se¬
quenti capitulo coaptet᷑: ñ ꝓpͥo noĩe
ut apud hebreos uocat᷑. s int̾p̃tatus
est nob̾cũ ds. Syloam aut̃ fontẽ. eẽ.
ad radices montis syon. qui ñ iugib
aquis s in certis horis diebꝙ ebulli¬
at: & ꝑt̾rarũ concaua & antra. saxi
durissimi cũ magno sonitu ueniat.
dubitare ñ possumꝰ nos p̾sertim qͥ
in hac habitamꝰ ꝓuincia. Est autem
sensus. Quia pͦpłs decẽ tribuũ magis uo¬
luit rasin & filio romeliȩ id÷ damast
& samariȩ regib ẽẽ. sub iectus qͣm fty
ꝑi dð quȩ meo cepit regnare iudicio
faciã eum nequaqͣm his regib qͦsa
sũpsit. s regi seruire assyrio cuiꝰ potai¬
tia occupantis t̾rã samariȩ in undatio¬
ni fluminis cõparat᷑: & fit apostropha
ad emmanuel hoc est ad p̾sentẽ d̃m.
qͦd in tm se erexerit assyrius. ut etiam

Expanded text:
est, defendentis eam Dei; sed tamen non posseest, defendentis eam Dei; sed tamen non possederit, quamquam Emmanuel a LXX sequenti capitulo coaptetur, non proprio nomine, ut apud Hebraeos vocatur, sed interpretato, id est, nobiscum Deus. Siloe autem fontem esse ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebulliat, et per terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. Est autem sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est, Damasci et Samariae regid, quae meo coepit regnare judicio, faciam eum nequaquam his regibus, quos assumpsit, sed regio servire Assyrio, cujus potentia occupantis terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pas eius. & ibit ꝑ iudã mundans & tͣn¬
siens. usq ad collũ uemet. & erit exten¬
sio alarũ eiꝰ. implens latitudinẽ t̾rȩ
tuȩ oemmanuel. Dixerat supͣ auferen¬
dã damasci fortitudinẽ & spolia sa¬
mariȩ in conspectu regis assynorum
& duos reges assyrio pugnante capi¬
endos. nc̃ ds̃ loqͥt᷑ ad ꝓpħam caractere
solito scͥpt᷑arũ ꝑ tͣnslationẽ syloȩ
fontis ierłm & assyriis fluminis uio¬
lentissimi. qͦd omnẽ t̾rã isrłem suism
undet aqͥs. & egrediat᷑ ripas aluer
tantoꝙ ferat᷑ impetu ut pꝰqͣm decẽ
tribuũ occupau̾it t̾rã. ad iudã ꝑue¬
niat & tͣnsiens ad collũ usq ꝑtingat.
ꝑquȩ uicinã significat captiuitatẽ.
Non enĩ tunc captus est iudas sed
cunctis duarũ tribuũ urbib subni¬
gatis: sola remansit ierłm qui incre
dibili dei miscd̃ia liberata est. Poten¬
tiã gͦ assyrii & in numerabilis eiꝰ exer¬
citus qͣm sub fluminis inundatione
titudine oꝑuit t̾rã emanuelis. hoc

Expanded text:
undans, et transiens usque ad collum veniet, et erit extensio alarum ejus implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel. Dixerat supra auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in conspectu regis Assyriorum, et duos reges, Assyrio pugnante, capiendos: nunc Deus loquitur ad Prophetam charactere solito Scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem, et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Isatur ripas alvei, tantoque feratur impetu ut postquam decem tribuum occupaverit terram, ad Judam perveniat, et transiens ad collum usque pertingat, per quae vicinam significat captivitatem. Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis, sola remansit Hierusalem, quae incrdibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub fluminis inundatione titudine operuerit terram Emmanuelis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rer errore uel certe faciet me reced̾e
a uia pͥpłi pͥessima. Et dyxit mͥ. noli
duoꝵ regũ timere coniurationẽ: sed
hoc magis consid̾a qͦd om̃e qͦd loqͥt᷑ hic
ppłs adu̾sũ me: coniuratio sit. Et scd̾o
cipiũ em̃ sapientiȩ timor dñi. qͥ erit cre¬
dentib in scĩficationẽ. incredulis autẽ
in lapidẽ offensionis & in petrã scanda¬
mi & cadent & cont̾ent᷑. peccatoꝵ ꝙ
suoꝵ uinłis irretitr. ducent᷑ in captiui¬
tatẽ. Duas domꝰ. natarei qͥ ita xp̃m re

Expanded text:
rer errore: vel certe fecit me recedere rer errore: vel certe fecit me recedere a via populi hujus pessima, et dixit mihi: noli duorum regum timere conjurationem; sed hoc magis considera, quod omne quod loquitur hic populus adversum me, conjuratio sit; et secundcipium enim sapientiae, timor Domini . Qui erit credentibus in sanctificationem, incredulis autem in lapidem offensionis, et in petram scandami, et cadent, et conterentur, peccatorumque suorum vinculis irretiti, ducentur in captivitatem. Duas
Abbreviated transcription (Latin):
petrã scandali duab domib isrł. in la¬
queũ in ruinã habitantib ierłm & of¬
fendent ex eis plurimi. & cadent & con¬
ti manu recessert̃ ab itin̾e uiȩ popłi
huiꝰ loq̃ntes neforte dicant durũ est.
Omĩa enĩ quȩ loqͥt᷑ pꝰpłs iste dura st̃.
timorẽ aut̃ eiꝰ ne timueritis neq con¬
turbemini. dnm̃ uirtutũ ipsũ scĩfica¬
te. & ipse erit timor tuus. & si in ipso
confisus fuerit. erit tͥ in scĩficationẽ.
& ñ ut lapidi offensionis occurretis.
neꝙ ut petre ruinȩ. Domꝰ aut̃ ia cob
in laqueo & inconualle erit sedentib
in ierłm: ideo infirmi ert̃ in ipsis plu¬
rimi. & ruent & cont̾ent᷑ & apppinqͣb̃t̃
& capient᷑. Qd̾ꝙ seqͣr hoiẽs intuitione
obelo p̃notandũ ẽ. Quia multũ in se
hebraicũ distat & uulgata editio: idõ
utrũq posuimꝰ. Et pͥmũ de hebraico
disputandũ. ẽ. hec ad me locutus est
sua erudiuit me & instituit ne am¬
bularẽ in uia pͦpłi huiꝰ & pari tene¬

Expanded text:
mibus Israel: in laqueum et in ruinam habitantibus Jerusalem et offendent ex eis plurimi, et cadent, et conti manu recesserunt ab itinere viae populi hujus loquentes: ne forte dicant, Durum est. Omnia enim quae loquitur populus iste, dura sunt; timorem autem ejus ne timueritis, neque conturbemini. Dominum virtutum ipsum sanctificate, et ipse erit timor tuus, et si in ipso confisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis 122 occurretis, neque ut petrae ruinae. Domus autem Jacob in laqueo et in convalle erit sedentibus in Jerusalem: ideo infirmi erunt in ipsis plurimi, et ruent et conterentur, et appropinquabunt, et capientur. Quodque sequitur, homines in tuitione, obelo praenotandum est. Quia multum inter se Hebraicum distat et Vulgata Editio: ideo utrumque posuimus. Et primum de Hebraico disputandum est. Haec ad me locutus est sua erudivit me et instituit, ne ambularem in via populi hujus, et pari tene
Abbreviated transcription (Latin):
bet sͥ duos cestes fideles. uriã sacerdo¬
tẽ qui legis doctor est dicente mala¬
chia. labia sacerdotis custodient scien¬
tiã & legẽ reqͥrent ex ore eiꝰ quia an¬
głs dñi exercituũ est: & zachariã fili
ũbarachiȩ quẽ ꝓpħam fuisse ñ dubi¬
um aẽ. Legimꝰ qͦd regnante achar za
charias sacerdos fuerit templi dm̃i.
cui p̃cepit achaz ut altare simile al¬
taris damasci faceret. Et dierũ nar¬
rat liber qͦd ezechias filiꝰ achat quesi¬
erit dñm in dieb ⁊achariȩ eruditiin
timore dei. Exhibuit autẽ se ysaias¬
cat᷑ geñe feminino. Rnuã. iuxta illud
qͦd scͥptũ est. Accedite ad dñm: & illu¬
minamini. dp̃u itaq scõ: conceptus ẽ.
dñs. Et licet humanꝰ sermo natiuitatiᷤᷤ
eius nequeat explicare mysteria: tñ
gabriel ipse uirginẽ alloqͥtur quȩ cos¬

Expanded text:
bet sibi testes fideles, Uriam sacerdobet sibi testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor est, dicente Malachia: « Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus , » quia angelus Domini exercituum est, et Zacum Barachiae, quem Prophetam fuisse, dubium non est. Legimus, quod regnante Achaz, Urias sacerdos fuerit Templi Domini : cui praecepit Achaz, ut altare simile altaris Damasci faceret. Et Dierum narrat liber , quod Ezechias filius Achaz quaesierit Dominum in diebus Zachariae eruditi in timore Dei. Exhibuit autem se catur genere feminino ruha, juxta illud quod scriptum est: Accedite ad Dominum, et illuminamini . Spiritu itaque sancto conceptus est Dominus. Et licet humanus sermo nativitatis ejus nequeat explicare mysteria: tamen Gabriel ipsi Virgini loquitur, quae con
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ uria sacerdote: tm̃ uria cet̾a simi¬
liter. Primũ ꝓpħa missus. ẽ. ad achat
ut ei p̃diceret quȩ scͥpt᷑a cõmemorat.
Quo audire nolente: ipse dñs loqͥt
ad achar. & p̃cipit ei ut petat sibisi¬
gnũ in ꝓfundũ. siue in excelsũ. Quo
respondente. ñ petã. & ñ tẽptabo do¬
minũ: dimisso rege impio ad domũ
dauid dei u̾ba uertunt᷑ : & ꝓ mittit᷑
ei uirgo parit᷑a filiũ. cuiꝰ nom̃ sit
emmanuel hoc est nobiscũ ds̃. Qui si
crebro fuerit inuocatꝰ: samaria sub¬
u̾tat᷑ & syria. dSubũtat᷑ aut̃ a rege as¬
syrioꝵ: qͥ & ipsũ uidã postea captus
sit. ita ut om̃is t̾ra udea u̾tat᷑ in so¬
litudinẽ. Rursũ gͣ sub alia figͣa pas¬
tus describit᷑ uirginalis. Et dix̃ dñs
noue natiuntatis archanũ. s seribat
ea m isto gͣnoi uolumine q̃d nẽ legimꝰ
uelociter spolia detrabat. & cito p̃de¬
tui. Hoc ẽ. ne ultra patiat᷑ regnare
dat. facit gͦ ꝓpħa qͦd iussũ est & adhi¬

Expanded text:
rdote, tantum Uriam, caetera similiter. Primum Propheta missus est ad Achaz , ut ei praediceret quae Scriptura commemorat: quo audire nolente, ipse Dominus loquitur ad Achaz, et praecepit ei, ut petat sibi signum in profundum, sive in excelsum. Quo respondente, Non petam, et non tentabo Dominum: dimisso rege impio, ad domum David Dei verba vertuntur, et promittitur ei Virgo paritura filium, cujus nomen sit Emmanuel, hoc est, nobiscum 117 Deus. Qui si crebro fuerit invocatus, Samaria subvertatur et Syria: subvertatur autem a rege Assyriorum, qui et ipsum Judam postea capturus sit; ita ut omnis terra Judaeae vertatur in solitudinem. Rursum ergo sub alia figura partus describitur virginalis. Et dixit Dominus novae nativitatis arcanum, sed scribat eam in isto grandivelociter spolia detrahat, et cito praedetur, hoc est, ne ultra patiatur regnum dat. Facit ergo Propheta quod jussum est, et adhi
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli st̃ qui eos cotidie deuorat. de¬
qͦd coronã iniuriȩ uocet scribas & pha¬
riseos. qui dñm blasphemant. Et appel¬
lant᷑ mercennarii ephrai: ꝓpter iudã
qui de tribu ephraim & de uico eiusdẽ
trib scarioth dnm̃ p̃cio uendidit. Qui¬

Expanded text:
diaboli sunt, qui eos quotidie devorat . Sediaboli sunt, qui eos quotidie devorat . Sequod coronam injuriae vocet Scribas et Pharisaeos, qui Dominum blasphemabant. Et appellabantur mercenarii Ephraim, propter Judam, qui de tribu Ephraim et de vico ejusdem tribus Iscarioth, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
medie tͣns ferat᷑. Comparat autẽ głam
decem tribuũ corone uarioꝵ floꝵ qͣ
tantũ habuerit pulchritudinẽ. ut qͦ¬
modo siqͥs anteqͣm estas ueniat & au¬
arbore statim ut manu tenuerit de¬
uorat. sic & decem trib cum assy rius
uid̾it uastet ac deuoret. & nnchil om¬
muo pͥstimi p̾płi relinqͣt insamaria. Hoc
breunter nixta hystoriã dictũ est: tͣn¬
seamus ad allegoriam. Scd̾m expositionẽ
oseȩ ꝓpħȩ in quo ephraim & ioseph &
samariã. & decẽ trib quȩ scisse st̃ a cor¬
pore duodecim tribuum & templũ dm̃
causa faciunt. & de gła dñi conciderunt.
nec sequunt᷑ tenuitatẽ anne. & humili¬
tatẽ eccłiasticã. s in monte pinguissimo
uer sant᷑ ebrii absq umno: ꝓpt̾ea fortis
& durus furor dm̃ qui eos puniturus
est grandine p̃cipiti. quȩ non intecta
s in capita mortaliũ ruit. & multarũ
corona miuriȩ mercennarii appellant᷑
uersant᷑ in suꝑbia. & dulcissimꝰ cibus

Expanded text:
Mediae transferatur. Comparat autem gloriam Mediae transferatur. Comparat autem gloriam decem tribuum coronae variorum florum, quae tantam habuerit pulchritudinem, ut quomodo si quis antequam aestas veniat et auarbore, statim ut manu tenuerit, devorat: sic et decem tribus cum Assyrius viderit, vastet et devoret, et nihil omnino pristini populi relinquat in Samaria. Hoc breviter juxta historiam dictum sit. Transeamus ad allegoriam. Secundum expositionem Osee prophetae, in quo Ephraim et Joseph et Samariam et decem tribus, quae scissae sunt a corpore duodecim tribuum, et templum Docausa faciunt, et de gloria Domini conciderunt: nec sequuntur tenuitatem mannae, et humilitatem Ecclesiasticam; sed in monte pinguissimo versantur ebrii absque vino. Propterea fortis et durus furor Domini, qui eos puniturus est, grandini praecipiti, quae non in tecta, sed in capita mortalium ruit, et multis corona injuriae, mercenarii appellanturversantur in superbia, et dulcissimus cibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui de tribu ephraumi fuit. appellabant᷑
ephraim. Et uocat eos coronã suꝑbiȩ: qͥa
comparati duab tribub quȩ appellaba.¬
tur uda. sublimiores erant & numero
& robore. Ebriosꝙ eos dicit ephraim qͥ
suũ non intelligant creatorẽ: sed ꝓ dño
adorent uitulos aureos indan & in be¬
quando regebant᷑ a dauid & salomone.
& in cnͣ. tribub erant adorantes dm̃ in
templo ierłm qui fuert̃ in uertice ualliᷤᷤ
pingussime qͥd hebraice dr᷑ gechsemam¬
Significat autẽ locũ ubi dñs traditus
dñs est suꝑ cuiꝰ uallis uerticẽ demplũ
dm̃ sitũ est. Isti in ebriati sunt umo er¬
roris & amentiȩ. qͦd eis miscuit ieroboã.
Qua ꝓpter penã illis dñs cõminatur.
qͥd sicut grandinis turbo uniũsa con¬
fringit. & impetus aquarũ mundan¬
tium qͥcqͥd obuiũ inuenerit rapit: sic
ab assyrioꝵ deleat᷑ exerciti. & qͦd re¬
liquum fuerit. in montes siue urbes

Expanded text:
qui de tribu Ephraim fuit, appellabantur qui de tribu Ephraim fuit, appellabantur Ephraim. Et vocat eos coronam superbiae: quia comparati duabus tribubus, quae appellabantur Juda, sublimiores erant et numero et robore. Ebriosque eos dicit Ephraim, qui suum non intelligant Creatorem, sed pro Domino adorent vitulos aureos in Dan et Bequando regebantur a David et Salomone, et in duodecim tribubus erant adorantes Deum in templo Jerusalem, qui fuerunt in vertice vallis pinguissimae, quod Hebraice dicitur GE SEMASiginificat autem locum ubi traditus Dominus est; super cujus vallis verticem templum Domini situm est. Isti inebriati sunt vino erroris et amentiae, 372 quod eis miscuit Jeroboam. Quapropter poenam illis Dominus comminatur, quod sicut grandinis turbo universa confringit, et impetus aquarum inundantium quidquid obvium invenerit, rapit: sic ab Assyriorum deleantur exercitu, et quod reliquum fuerit, in montes sive urbes