comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istũ patri eiꝰ p̃ferre debemꝰ. qr iste nullã feminã
pͣt unã coniugẽ nouerat. Frant enĩ ꝓeuldubio¬
pat̾̃ne fidei & oboedientie merita potiora. in
tantũ ut ꝓpt̾ eũ dicat dẽ. huic se facerebona
qͦ fecit Benedicertur inquit in scmine tuo
om̃s gentes t̾rȩ. ꝓeo quod obaudiuit abraham
& mandata mea. & iustificationes meas. & le¬
gitima mea. Et alio rursus oraculo. ego sum
in quit ds̃ abrahã patris tui. noli timere tecũ
enĩ sũ: & benedixi te: & multiplicabo semen
tuũ ꝓpter abrahã patrẽ tuũ. ut intelliga¬
mꝰ quã caste abrahã fecerit. qͦd hominib im¬
pudicis & neqͥtiȩ suȩ de scripturis sanctis pa¬
trocinia requirentib uidetur facisse libidine:
Deinde etiã ut hoc nouerimꝰ ñ ex bonis singu¬
lisint̃ se homines comparari: s in uno qͦq
consideremꝰ uniuersa: Fieri enĩ potest ut ha¬
beat aliquid inuita & morib quispiã qͦ su¬

Expanded text:
istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam coniugem nouerat. Erant enipaternae fidei et obedientiae merita potiora, in tantum ut propter illum dicat Deus, huic se facere bona quae facit: Benedicentur, inquit, in semine tuo omnes gentes terrae, pro eo quod obaudivit Abraham et mandata mea, et justificationes meas, et legitima mea. Et alio rursus oraculo: Ego sum, inquit, Deus Abraham patris tui: noli timere; tecum enim sum, et benedixi te, et multiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tuum . Ut intelligamus quam caste Abraham fecerit, quod hominibus impudicis et nequitiae suae de Scripturis sanctis patrocinia requirentibus videtur fecisse libidine: deinde ut etiam hoc noverimus, non ex bonis singulis inter se homines comparare, sed in unoquoque consideremus universa. Fieri enim potest, ut habeat aliquid in vita et moribus quispiam quo su
Abbreviated transcription (Latin):
tale oraculũ: quale aliquoties pat̃ eiꝰ
acceꝑat. De quo oraculo: sic scriptũ
ẽ facta ẽ aũ fames suꝑ terrã : p̃ter fa.¬
famen quȩ prius facta est in tempore abrahe
Abuit aũ saac ad abimelech regẽ philistinoꝵ¬

Expanded text:
tale oraculum, quale aliquotiens pater eius acceperat. De quo oraculo sic scriptum est: Facta est autem fames super terram praeter famem, quae prius facta est in tempore Abrahae. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
finiantur mille anni: Qͦd uero int̾posuit ut non
seducer& iam gentes. ita sc hab& ut ab huiꝰ ordi¬
nis conexione sit liberũ. & seorsis intellegendy. ue¬
lut si pꝰ adderetur. ut sic se habers tota sententia
Et clausit & signauit suꝑ eum donec finiant᷑ mil¬
le anni. ut non seducer& iam gentes. id ÷ ideo
clausit donec finiant᷑ mille anni. ut ñ seducer&¬
port& eũ solui breui tempe: Si hoc ẽ diabolo
ligari & in cludi. ȩcclãni ñ posse seduceit: hac
gͦ erit solutio eiꝰ ut possit: Absit. Numꝗͣ enĩ ab
illo ecclã seducet᷑ p̃destinata & electa ante mundi
constitutionẽ.: de qͣ dictũ ẽ : Nouit dñs qͥ sunt
eiꝰ. Et tam̃ hic erit etiã illo tempẽ quo soluendꝰ
ẽ diabolꝰ. sic̃ ex quo  constituta hic fuit. & erit
omĩ temꝑẽ in suis utiq qui succedunt nascen¬
do morientib. Nam paulopꝰ dic̃. quod solutꝰ
diabolꝰ seductas gentes toto orbe terraꝵ ad tra¬

Expanded text:
finiantur mille anni; quod vero interposuit, ut non finiantur mille anni; quod vero interposuit, ut non seduceret jam gentes, ita se habet, ut ab hujus ordinis connexione sit liberum, et seorsus intelligendum, velut si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia, Et clausit, et signavit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret jam gentes; id est, ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut jam non seducerportet eum solui breui tempore. Si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? Absit: numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est: Nouit Dominus qui sunt eius. Et tamen hic erit etiam illo tempore. quo soluendus est diabolus, sicut, ex quo est instituta, hic fuit et erit omni tempore, in suis utique qui succedunt nascendo monentibus. Nam paulo post dicit. quod solutus diabolus seductas gentes toto orbe terrarum adtra
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum uid&. Ad hoc gͦ ligatꝰ ẽ diabolus & in¬
clusus in abisso. ut iam ñ seducat gentes ex quib
constat ȩcclã: quas antea seductas tenebat. anteqͣ¬
ecclã ñ eẽt ȩcclã. Neq ũ dictum est ut ñ sedu¬
cer& aliquẽ. s ut ñ seducat inquit iam gos. in qͥb
ecclam ꝓculdubio uoluit intelligi. Donec fini¬
antur in quit mille anni. id est aut quod rema¬
n& de sexto die qͥ constat ex mille annis. aut om̃s
accipiendũ ẽ quod ait. ut non seduccr& gentes do¬
nec finiantur mille anni. quasi postea sit seductu¬
rꝰ eas dum taxat gentes ex quib p̃destinata con¬
stat ȩcclã: a quib seducendis illo ẽ iunculo claus¬
troq ꝓhibitus S aut ila loquutione dictum
ẽ quȩ in scripturis aliquotiens inuenitur. qualis c̃
in psalmo sic oculi nr̃i ad dnm̃ dm̃ nr̃m donec¬
oculi seruoꝵ ciꝰ ad dnm̃ dm̃ suũ. Aut certe iste c̃
ordo uerboꝵ. & clausit & signauit suꝑ cũ. donet

Expanded text:
ipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inipsum uidet. Ad hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia. quas antea seductas tenebat, antequam essent ecclesia. Neque. enim dictum est ut non seduceret aliquem, sed ut non seduceret, inquit, iam gentes. in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi, donec finiantur, inquit, mille anni, id est, aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnesaccipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: Sic oculi nostri ad Dominum Deum ncerte iste est ordo verborum, Et clausit, et signavit super eum, donec
Abbreviated transcription (Latin):
re utrũ sit casurꝰ. & qui uidet᷑ iacere. utrĩ sit sir¬
recturꝰ incertum ẽ: A b his aut̃ gentib seducen¬
dis huiꝰ inter dicti uinculo & claustro diabol ꝓ
hibetur atqͥ eohibetur: quas ꝑtinentis ad axp̃m¬
scducebat antea uł tenebat: Has enĩ dsꝰ clege ante mun¬
di constitutionẽ eruere de potestate tenebrarũ. &
ait: Nam seducere illum gts etiam nc̃ : & secum
trahere in ȩttrnã poenam. s nondũ p̃destinatas
mȩternã uitã. quis fidelis ignorat.: Nec mo¬
ueat quod sepe diabolꝰ seducit etiam illos: qui re¬
generati iam in xp̃o uias in grediuntur dĩ: No¬
uit enĩ dnis. qui sunt eiꝰ. Ex his. in eternã damp¬
nationẽ neminẽ ille seducit Sic enĩ cos nouit
dñs ut dĩ. quem nichillat& etiã futuroꝵ. ñ ut
hõ. qui hominẽ ad p̃sens uidet. si tam̃ uidet. cuiꝰ
cor ñ uidet: qualis aut̃ postea sit futurꝰ. neo se

Expanded text:
re utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurre utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurrecturus incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et cprohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Chriducebat antea uel tenebat. Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et lus dicit. Nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam, quis fidelis ignorat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnationem neminem ille seducit. Sic enim eos nouit Dominus, ut Deus, quem nil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet si tamen uidet, cuius cor non uidet. qualis autem postea sit futurus nec se
Abbreviated transcription (Latin):
le generationes: id est in om̃s: Et misit illum in¬
quit in abissũ utiꝙ̃ diabolũ misit in abẏssũ. Quo
nomine significata ẽ multitudo in numcrabilis
impioꝵ. quoꝵ in malignitate aduersus ȩcclam di
multum ꝓfunda sc̃ corda. ñ quia ibi diabolꝰ ante
non erat s ideo illuc dr̃ missus. quia exclusus a
credentib plus coepit impios possidere Plus nãꝙ
possidetur adiabolo. qui ñ solum ẽ alienatꝰ a dõ
uerũ etiam gratis odit seruientes dõ Et clausit
in quit & signauit suꝑ cũ. ut ñ seducer& iam ga.
donec finiantur mille anni Clausit suꝑ eũ
dictum ẽ. int̃ dix̃ ei. ne poss& exire. id ÷ uetitũ
trans gredi Signauit aũ quod addidit. signi¬
ficasse mͥ uidctur. quia occultũ et̃ uoluit qͥ ꝑti¬
neant ad partẽ diaboli. & qͥñ ꝑtineant Hoc qͥs¬
pe in sclo isto ꝓrsus lat&. quia & qͥ uidetur sta¬

Expanded text:
le generationes, id est in omnes. Et misit illum, inle generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit, in abyssum. utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. plus namque possidetur a diabolo qui non solum est alienatus a ideo uerum etiam gratis odit seruientes deo. et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni. clausit super eum dictum est "interdixit ei, ne posset exire", id est uetitum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur sta
Abbreviated transcription (Latin):
mille annos appellauerit. eloquendi mͦ qͦ pars signi¬
ficatur a toto. aut cerie mille annos ꝓ annis om̃ib hu¬
iIꝰ scli posuit. ut ꝑfecto numero notaretur ipsa tem¬
p̃s plenitudo: Millenariꝰ quippe numerꝰ. dena¬
riũ numerũ quadratũ solidũ reddit Decẽ quippe
decies ducta: fiunt .c Quȩ iã figura quadrata
s plana ẽ. Ut aut̃ in altitudinẽ surgat. & solida
fiat : rursus .c. decies multiplicent᷑. & mille sunt
misit dics. accipi& in hoc sclõ centuplũ. quod expo¬
nens quod ammodo apłs ait. quasi nichil habentes
& oĩa possidentes. qr & ante iã dictũ erat. fidelis
hominis tetꝰ mundꝰ diuiciarũ ẽ: quanto magis mil¬
le ꝓ uniuersitatt ponunt᷑ ubi ẽ soliditas ipsius de¬
nariȩ quadrature Unde nec illud meluis intel¬
ligitur. quã quod in psalino legit̾. memor fuit in
scłm testamenti sui uerbi quod mandauit inmil

Expanded text:
mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars signimille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit. ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. Millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. Decem quippe deciens ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est; ut autem in altitudinem surgat et solida fiat, rursus centum deciens multiplicantur, et mille sunt.romisit dicens: Accipiet in hoc saeculo centuplum, quod exponens quodam modo apostolus ait: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes; quia et ante iam dictum erat: Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est: quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae? Unde nec illud melius intellegitur, quod in psalmo legitur: Memor fuit in saeculum testamenti sui uerbi, quod manda
Abbreviated transcription (Latin):
lens intellegi fortẽ: quia ipse genꝰ humanũ potu¬
it tenere captiuũ. uasauͦ eiꝰ que fuerat crepturꝰ.
fideles suos futuros. quos ille in diuersis peccatis
atq impietatib possidebat Ut gͦ alligaret᷑ hic
fortis. ꝓpterea uidit iste apłꝰs in apocalipsi an¬
głm̃ descendentẽ decȩlo. habentẽ clauem abissi
& cathenã in manu sua Et tenuit inquit
draconẽ illũ serpentẽ antiquũ qui cognomina¬
tꝰ ẽ diabolꝰ & sathanas. & alligauit illũ mille
annis Hocẽ. eius potestatt̃ ab eis seducendis
ac possidendis qui fuerant libandi cohibuit. atꝙ
frenauit: Mille anni aut̃. duob madis posst̃
quantũ m occurrit intelligi Aut qr in ultimis annis
mille ista res agitur. id ÷ sexto annoꝵ miliario tãꝙ̃
sexto die. cuiꝰ nc̃ spacia posteriora uoluunt᷑. secu¬
uissimnam parit̃ quȩ remancbat usq ad tminũ sclĩ.

Expanded text:
lens intellegi fortem, quia ipse genus humanum potulens intellegi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa uero eius, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diuersis peccatis adque inpietatibus possidebat. Ut ergo adligaretur hic fortis, propterea uidit iste apostolus in apocalypsi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. Et tenuit, inquit, draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et adligauit illum mille annis, hoc est, eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis. qui fuerant liberandi, cohibuit adque frenauit. Mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit. intellegi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuuissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
dies apud dñm sicut mille anm. & milleanni
sicut diesunꝰ. sex annoꝵ milib tamꝗͣ sex dieb
impletis. seq̃tur uelut septimꝰ sabbati in annuis
mille pꝰtremis. ad hoc scilio& sabbatũ celebran¬
dũ resurgentib sc̃ĩs Quę opinio eẽt ut cũq
tolerabilis. si aliqͦ delicię sp̃ales in illo sabbato
nos hoc opinati fuimꝰ aliquando. s cum cos qͥ
tc̃ resurrexerint dicant in moderatissimis car¬
nalib epulis uacaturos: in quib cẏb sit tantꝰ
ac potus. ut non solũ nullam modestiã tenc¬
ant : s modũ qͦq ipsiꝰ in credulitatis excedans
nullomͦ ista possunt nͥ a carnalib credi: Hi
aut̃ qui sptritales sunt istos ita credentes chilias¬
tas appellant greco uocabulo. quos uerbũ euer¬
bo expͥmentes nos possumꝰ miliarios nuncupa¬
re: Tos aũ longum ẽ refellere ad singula. sed
potiꝰ quemadmodũ scriptura hȩc accipienda sit
eripere. nͥ prius alligauerit fortẽ: diabolũ uo¬

Expanded text:
dies apud Dominum sicut mille anni, et mille anni sicut dies unus, sex annorum millibus, tanquam sex diebus impletis, sequatur velut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. Quae opinio esset utcunque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales in illo sabbato Nam etiam nos hoc opinati fuimus aliquando. Sed cum eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant: nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. Hi autem qui spiritales sunt, istos ista credentes χιλιατὰς appellant Graeco uocabulo; quos uerbum e uerbo exprimentes nos possemus miliarios nuncupare. Eos autem longum est refellere ad singula; sed potius, quem ad modum scriptura haec accipienda sit, eripere, nisi prius adligauerit fortem, diabolum uo
Abbreviated transcription (Latin):
rectione partẽ: In istis sedã mors ñ hab&. potesta¬
tt̃. s er̃ sacerdotes di & xp̃i. & regnabunt cũ eo
mille annis Qui ꝓpt̾ hȩc huiꝰ libri uerba pͥmã
resurrectionẽ futura suspicati sunt corporalem.
int̾ cetã maxime numero annoꝵ mille ꝑmotis
eri sabbatis uocatione scilic& scã pꝰ laborẽ an¬
noꝵ sex miliũ. ex qͦ creatꝰ ẽ hõ. & magni illiꝰ pec

Expanded text:
habet potestatem; sed erunt sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis. Qui propter haec huius libri uerba primam resurrectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille permoeri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est homo et magni illius pec
Abbreviated transcription (Latin):
erit. in hocẽ in ultimo & miximo uidicio dĩ. quin¬
do om̃s qͥ in monumentis sunt audient uocẽ ciꝰ. & ꝓ¬
cedent. Nondix quem admodũ in pͥma. & qͥ au¬
dicrent uiuent. Non enĩ om̃s uiuent: ea uita scili¬
c&. quȩ qm̃ beata ẽ. solauita dicenda ẽ Nam utiq
ñ sinc quilicumꝙ uita possort audire. & de mo¬
numentis resurgente cirne ꝓcedere Quare aut̃
ñ om̃s uiuent. in eo quod sequitur doc&: Quibo¬
na inquit fecer̃. in resurrectionẽ uite Hii sunt
qui uiuent: Quiuꝰ mala eger̃: in resurrectionẽ
iudicii. Hii sc̃ qui ñ uiuent. quia sedã mortemo¬
rientur Mala quippe eger̃. quia male uixer̃
Male aut̃ uixer̃. quia in p̾ma que nc̃ ẽ animaꝵ
resurrectione ñ reuixer̃. aut in eo quod ieuixe¬

Expanded text:
i, hoc est in ultimo et maximo iudicio Dei, quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. Non dixit quem ad modum in prima: Et qui audierint, uiuent. Non enim omnes uiuent, ea uita scilicet, quae, quoniam beata est, sola uita dicenda est. Nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere. Quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet; qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuent; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, hi sunt qui non uiuent, quia secunda morte morientur. Mala quippe egerunt, quoniam male uixerunt; male autem uixerunt, quia in prima, quae nunc est, animarum resurrectione non reuixerunt au
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xp̃i. in om̃s qͥ otdunt. Hȩc iusticia dĩ ad no¬
uũ ꝑtin& testam̃tũ. & testimonium hab& a uete¬
causa ponenda ẽ. & postea testes introducendi
Hunc & ipse xp̃c ihcͦ ordinẽ seruandũ ec̃ demon¬
strans: scriba inquit eruditꝰ in regno dĩ. similis ẽ
uiro patri familias. ꝓferenti de thesauro suo no¬
ua & uetera N dix̃ uctera & noua. quod utiq di¬
xiss&. nͥ maluisset meritoꝵ ordinc̃ seruart quã
ciuitates in quib uirtutts multas fecerat. neq
crediderant. & eis alienigenas anie poner&. ue¬
runtam̃ inquit dico uobis. turo & sidom remissiꝰ
erit in dic udicii. quam uobis: Et paulopꝰ alte
euidentissime p̃dicat. dic̃ iudicii futurũ cẽ &¬
alio loco. Uiri niniuite inquit surgent in iudi¬
cio cum generatione ista. & c̃dẽpnabunt eam.
quia pen̾itentiã egerunt in p̃dicatione ione:¬

Expanded text:
i in omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a uetecausa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem seruare quam ciuitates, in quibus uirtutes magnas fecerat neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret : aerum tamen, inquit, dico uobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die iudicii quam uobis. et paulo post altereuidentissime praedicat diem iudicii esse uenturum. et alio loco: uiri Nineuitae, inquit, surgent in iudicio cum generatione ista et condemnabunt eam, quia paenitentiam egerunt in praedicatione Ion
Abbreviated transcription (Latin):
nã. Et in udiciũ ñ uenit. s transiet amorie in ui¬
tam: Idẽ ꝑtinendo ad pͥmã resurrectionẽ qͥnc̃
transitur amorte in uitã. in dampnationẽ ñ ue¬
ni&. qua significauit apellatione uidicii. sic̃ etiã
hoc loco. ubi ait. Qui mala eger̃ in resurrectio¬

Expanded text:
nam et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: Qui uero mala egerunt, in re
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco discimꝰ. & uenturũ eẽ iudiciũ. & cũ mor¬
tuoꝵ resurrectione uenturũ De niniuitis enĩ
&e regina austri quando ista dicebat. de mortuis
sine dubio loquebut᷑. quos tam̃ in die iudicu n¬
surrecturos c&ẽ p̃dix. Nec ideo dix̃ c̃dep̃nabt̃. qr
ipsi iudicabt᷑. s quia ex ipsoꝵ cõparatione. isti me¬
rao dampnabunt᷑:. Rursꝰ alio loco cũ de homi¬
nũ bonoꝵ & maloꝵ ñc ꝑmixtione postea separatio¬
ne. quȩ utiꝙ die udicii futura ẽ: loqueretur.
ad hibuit similitudinẽ de tritico seminato. & suꝑ¬
seminatis ziz aniis: eaꝙͣ suis exponens disciplis
qui seminat inquit bonũ sem̃. filiꝰ hominis ẽ. a¬
ger aũ hic mundus Bonũ aut̃ sem̃ hist̃ filii reg¬
ni: Zizania aũ: filii sunt neꝗͣ: In imicꝰ aut̃ qͥ
seminat ea: ẽ diabolus Messis uͦ: consũmatio
sclĩ est: messores aut̃. anglĩ s̃. Sicut ergo colli

Expanded text:
discimus, et venturum esse judicium, et cum mortuorum resurrectione venturum. De Ninivitis enim et regina Austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die judicii resurrecturos esse praedixit. Nec ideo dixit, condemnabunt, quia ipsi judicabunt: sed quia ex ipsorum comparatione isti merito damnabuntur. 2. Rursus alio loco, cum de hominum bonorum et malorum nunc permixtione, postea separatione, quae utique die judicii futura est, loqueretur, adhibuit similitudinem de tritico seminato et superseminatis zizaniis, eamque suis exponens discipulis: Qui seminat, inquit, bonum semen, est Filius hominis: ager autem est mundus: bonum vero semen hi sunt filii regni; zizania autem filii sunt nequam: inimicus autem qui seminavit ea, est diabolus: messis autem consummatio saeculi est, m
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ meũ audit. & credit ei qͥ me misit. hab&
uitã ecernã Et in udiciũ ñ uenit: s transi& a
morte in uitã Ecce hic dix̃. fideles suos in uidi¬
ciũ ñ uenirt Quomodo gͦ ꝑ iudiciũ separabun¬
tur amalis. & ad eiꝰ dexteram stabunt: nisi quia
hoc loco iudiciũ ꝓ dampnatione posuit: Inta¬
le quippe iudiciũ ñ uenient. qr audiunt uerbũ

Expanded text:
 credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ dic& inquit & his qͥ a sinistris eius er̃. Discedite
ame maledicti in ignẽ ȩcernũ: qui paratꝰ ẽ diabo¬
lo & angłis ciꝰ. O einde similit̾ etiã his enumerat.
qͦd illañ fecerint. quę dextros fecisse cõmemoriuit:
Similitꝙ intragantib quando eum uiderint in ho¬
rũ indigentia c̃stitutũ. qͦd minimis suis ñ factum
ẽ sibi factũ ñ fuisse respond&. sermonẽq conclu¬
dens. & ibt̃ inquit hi in suppliciũ ȩternũ: iusti
aut̃ in uitam et̃nã Iohs uͦ euuangłista aꝑtissi¬
me narrat eũ in resurrectione mortuoꝵ futurũ
p̃dixisse iudicium: Cũ enĩ dixissa neq enĩpat̾
udicat quemꝗͣ. s iudiciũ om̃e dedit filio. ut om̃s¬

Expanded text:
cedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et an gelis eius. Deinde similiter etiam his enumerat, quod illa non fecerint, quae dextros fecisse memorauit. Similiterque interrogantibus, quando eum uiderint in horum indigentia constitutum: quod minimis suis non factum est, sibi factum non fuisse respondet; sermonemque concludens: Et ibunt, inquit, hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. Iohannes uero euangelista apertissime narrat eum in resurrectione mortuorum futurum praedixisse iudicium. Cum enim dixisset: Neque enim Pater iudicat quem
Abbreviated transcription (Latin):
Nec qm̃ suꝑ xii. sedes suꝑ sessuros eẽ ait. xii
solos homines cũ illo uidicaturos putare debe¬
mꝰ. Duodenario quippe numero uniuersa
quedã significata ẽ iudicantium multitudo.
ꝓpt̃ duas partes numeri septinarii. quo sig¬
nificatur plerũꝙ uniũsitas. qͦ duç partes id÷
tria & quatuor altera ꝑ alttram multipli¬
qͥter .xii. faciunt: Et si q̃ alia huiꝰ duode¬
narii numeri. qͦ ad hoc ualeat racio repꝑt̃
Alioquin qm̃ in locum uidȩ traditoris. aplm̃i
Mathiam legimꝰ ordinatum. apłꝰ paulus qͥ
plus omĩb illis laborauit. ubi ad iudicandĩ
sedeat ñ habebit Qui ꝓfecto cum aliis scĩs ad
numerũ iudicum se ꝑtinere demonsteit.
cũ dic̃ Nescitis quia anglos iudicabimꝰ: Deniq¬

Expanded text:
im sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus. Duodenario quippe numero, universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas: quae duae partes, id est tria et quatuor, altera per alteram multipliquater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De i
Abbreviated transcription (Latin):
moratur quot annos qͥsq uixerit. huiꝰ solius nu¬
merũ annoꝵ uite. ñ cõmendatũ et̃ memorie
Quod enĩ quoꝵdã quos eadẽ scriptura cõme¬
morat tacentur anni. ñ sunt in hoc ordine
in qͦ tempoꝵ dinumeratio discessione gignen
& in de usꝙͥ ad abraham sine numero annoꝵ¬
uite suȩ neminẽ continet:

Expanded text:
moratur, quot annos quisque vixerit, hujus solius numoratur, quot annos quisque vixerit, hujus solius numerum annorum vitae non commendatum esse memoriae. Quod enim quorumdam, quos eadem Scriptura commemorat, tacentur anni, non sunt in hoc ordine in quo temporum dinumeratio diset inde usque ad Abraham, sine numero annoum neminem continet
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ suoꝵ. & ad orauer̃ dm̃ celi quẽ non cogno¬
uerꝰ. & ꝓiecer̃ eos a facie dõꝵ suor. & fuger̃ meso¬
potamiã & habitauer̃ ibi dies multos Dix̃qr il¬
lis deuseoꝵ ut exirent de habitatione sua. & ireni
in terrã chanaan. & illic habitauer̃. Et cetera
que narrat achior ammanites. Unde manifes¬
tũ ẽ domũ thare ꝑsequutionẽ passã fuisse a
chaldeis ꝓuera pietatt. qua unꝰ & uerꝰ ab eisco
lebatur ds̃:
iam incipiunt indicari ad abrahã
facte ꝓmissiones dĩ: Quod ita scriptũ est: Et
fuer̃ dies thare in charra .cc. & u anni. & mor¬
ẽ quasi om̃s hosdies ibi egerit.s quia om̃s dies
uite suę qui fuer̃ anni ducenti quinq ibi com¬
pleuerit: Alioquin nescitur qͦt annos uixerit
thara in charra. qmͣ ñ legit᷑ quoto anno uitȩ
sue in charram uenerit. & absurdũ est existima¬
re in ista serie generationũ ubi diligent̃ cõme¬

Expanded text:
parentum suorum et adorauerunt Deum caeli, quem cognoparentum suorum et adorauerunt Deum caeli, quem cognouerunt, et proiecerunt eos a facie deorum suorum et fugerunt Mesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde manifestum est domum Tharae persecutionem passam fuisse a Chaldaeis pro uera pietate, qua unus et uerus ab eis colebatur Deus.iam incipiunt indicari factae ad Abraham promissiones Dei, quod ita scriptum est: Et fuerunt dies Tharae in Charra quest, quasi omnes hos dies ibi egerit; sed quia omnes dies vitae suae, qui fuerunt anni ducenti quinque, ibi compleverit; alioquin nesciretur quot annos vixerit Thare in Carra, quoniam non legitur quoto anno vitae suae in Carram venerit: et absurdum est existimare in ista serie generationum, ubi diligenter comme
Abbreviated transcription (Latin):
& habitauit in mesopotainia. ubi ñ solum
abrahã filiꝰ eiꝰ uerũ etiã sara nurꝰ. & lothne¬
poseiꝰ cõmemorartur quod cos dixerit secum
cur putamꝰ. nisi forte quod a paterna & fr̃na
pictate desciicrat. & suꝑstitioni ad heserat chal¬
deoꝵ & postea inde siue penitendo suic ꝑsequu¬
tionẽ passus quod suspectus haberetur. & ipse
emigrauit : In libro enĩ qui inscribit᷑ iudith
cũ querer& olofernes hostis israhelitarũ que nã
illa gens eẽt. uitrũ aduersus eam bellandũ fuisset
sic ei respondit achior dux ammanitarũ:
Audiat dñs nr̃ uerbũ de ore serui sui. & referã
tibi ueritatẽ de popło qui habitat uixta mon¬
tanam hanc. & non exibit mendaciũ de ore
serui tui Hȩc enĩ ꝓ genies popłĩ est chaldeoꝵ
& antea habitauer̾ mesopotamiã qui a noluer̃
sequi deos  patram suoꝵ qui fuerunt
in terra chaldeoꝵ gloriosi. s declinauer̃ de uia

Expanded text:
et habitauit in Mesopotamia; ubi non solum et habitauit in Mesopotamia; ubi non solum Abraham filius eius, uerum etiam Sarra nurus et Loth nepos eius commemorantur, quod eos duxerit secum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna pietate desciuerat et superstitioni adhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutionem passus, quod suspectus haberetur, et ipse emigrauit? In libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui tui. Haec enim progenies populi est Chaldaeorum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia noluerunt sequi deos patrum suorum, qui fuerunt in terra Chaldaeorum gloriosi, sed declinauerunt de uia
Abbreviated transcription (Latin):
E inde narratur quẽ ad modũ thara cã
suis regionẽ reliquerit chaldeoꝵ. &
uenit in mesopotamiã. & habitauerit
in darra: Tacet᷑ aũ de uno eiꝰ filio qui uocaba¬
t᷑ nachor : tamquã eũ non duxerit secũ Nam
ia narratur Et supsit thara abrã filiũ suũ
& loth filiũ aram filii sui. & sarã nurũ suã uxo¬
rẽ abram filii sui. & edux̃ illos de regione chal¬
deoꝵ ire in t̾ram chanaan. & uenit in charrã
& habitauit ibi Nusquã hic nominatꝰ est
nachor & uxor eiꝰ melcha. seq̃ inucnimꝰ postea
cũ seruũ suũ mitter& abraham. ad accipien¬
dam uxorẽ filio suo isa ac itascriptum Et
accepit puerdetẽ camelos de camelis dñi sui
aliis sacrę huiꝰ hẏstorię testimoniis ostenditur
etiã nachor frater abrahe exisse de regione
chaldeoꝵ. sedesq constituisse in mesopotamia
ubi cum patre suo habitauerat abraham:
Cur gͦ eum scriptura ñ commemorauit quan¬
do ex gente chaldea cũ sus ꝓfectꝰ ẽ thara

Expanded text:
einde narratur quem ad modum Thara cum suis regionem reliquerit Chaldaeorum et uenerit in Mesopotamiam et habitauerit in Charra. Tacetur autem de uno eius filio, qui uocabatur Nachor, tamquam eum non duxerit secum. Nam ita narratur: Et sumsit Thara Abram filium suum et Loth filium Arran, filium filii sui, et Saram nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit illos de regione Chaldaeorum ire in terram Chanaan; et uenit in Charran et habitauit ibi. Nusquam hic nominatus est Nachor et uxor eius Melcha. Sed inuenimus postea, cum seruum suum mitteret Abraham ad accipiendam uxorem filio suo Isaac, ita scriptum: Et accepit puer decem camelos de camelis domini sualiis sacrae huius historiae testimoniis ostenditur etiam Nachor frater Abrahae exisse de regione Chaldaeorum sedesque constituisse in Mesopotamia, ubi cum patre suo habitauerat Abraham. Quur ergo eum scriptura non commemorauit, quando ex gente Chaldaea cum suis profectus est Thara
Abbreviated transcription (Latin):
fuer̃. & ꝓptã om̃i temꝑc fucrint. quia nullomodosi¬
ne his ipsa tempã eẽ potuer̃ Ubienĩ nulla creatu¬
ra est: cuiꝰ mutabilibꝰ motibꝰ temꝑa ꝑ agantur. tem¬
ꝑa omino eẽ non possunt Ac ꝑ hoc si semꝑ fuer̃. cre¬
atist̃. nec si semꝑ fuer̃ ideo creatori coęt̾ni sunt: Ille¬
enĩ semꝑ fuit ȩternitate immutabilis: isti aut̃ factist̃:
Sed ideo semꝑ fuisse dicuntur. quia om̃i temꝑe fuer̃
sine qͥbꝰ temꝑa nullo modo eẽ potuer̃: Tempꝰ aũqm̃
mutabilitate transcurrit. ȩternitati mutabili ñ po¬
test ẽc̃ coet̃nũ: Ac ꝑ hoc etiã si in mortalitas ange¬
loꝵ ñ transit in temꝑe. nec p̃terita c̃ quasi iã non sit.¬
at nec futura qͣsi nondũ sit. tamen eoꝵ motꝰ qͥbꝰ temꝑa¬

Expanded text:
erea omni tempore fuerunt, quia nullo modo sine his ipsa tempora esse potuerunt. Ubi enim nulla creatura est, cuius mutabilibus motibus tempora peragantur, tempora omnino esse non possunt; ac per hoc etsi semper fuerunt, creati sunt, nec si semper fuerunt, ideo Creatori coenim semper fuit aeternitate immutabili: isti autem facti sunt; sed ideo semper fuisse dicuntur, quia omni tempore fuerunt, sine quibus tempora nullo modo esse potuerunt: tempus autem mutabilitate transcurrit, aeternitati inmutabili non potest esse coaeternum. Ac per hoc etiamsi inmortalitas angelorum non transit in tempore, nec praeterita est quasi iam non sit, nec futura quasi nondum sit: tamen eorum motus, quibus tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ p̃cipienti salubrit ubi ait. dico aũ ꝑ grãm quȩ
plus sapere ꝗͣ oport& sapere. sed sapere ad tẽperantiã
unicuiq sicut dsꝰ partitꝰ mensuram fidei Si enim
ꝓ iuribꝰ suis alat᷑ infans. fiet ut crescendo plussapiat:
Si aut̃ iures suȩ capacitatis excedat. deficict anteꝗͣ crescat:¬

Expanded text:
dum praecipienti salubridum praecipienti salubriplus sapere, quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam, unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei. Si enim pro uiribus suis alatur infans, fiet, ut crescendo plus capiat; si autem uires suae capacitatis excedat, deficiet antequam crescat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipse sit ȩt̾nꝰ & sine mnicio. ab aliqͦ tam̃ inicio exorsus ẽ
temꝑa. & hominem quẽ nũꝗͣ antea fecerat fec̃ intem¬
pore : Nontam̃ nouo & repentino. sed in mutabili
et̃noq consilio Quis hanc ualeat altitudin ẽ inuesti¬
gabilẽ uestigare. & inscrutabilẽ ꝑscrutare. sedm̃ꝗͣ¬

Expanded text:
cum ipse sit aeternus et sine initio, ab aliquo tamen initio exorsus est tempora et hominem, quem numquam antea fecerat, fecit in tempore, non tamen nouo et repentino, sed inmutabili aeternoque consilio. Quis hanc ualeat altitudinem inuestigabilem uestigare et inscrutabilem perscrutari, se
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ad gͣuat animã.: & depͥmit t̾rena in habi¬
tatio sensũ multa cogitantẽ: Ex his gͦ quȩ in
hac t̾rena in habitatione multa cogito. ideo utiq
multa. qͥa unũ qͦd ex illis uł p̃t̃ illa quod forte
ñ cogito uerũ est: inuenirt ñ possũ. Si dixero

Expanded text:
 deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Ex his igitur, quae in hac terrena inhabitatione multa cogito ideo utique multa, quia unum, quod ex illis uel praeter illa. quod forte non cogito, uerum est, inuenire non possum, si dixero
Abbreviated transcription (Latin):
cussisset eos in quoꝵ stulta impiaq doctrina nulla
liberationis. & beatitudinis anime scruat̾ ęt̾̃nitas.
continuo subiciens incircuitu impii ambulant. tãꝗͣ
ei diceretur. quid ergo tu credis. sentis. intelligis. nũ¬
qͥd nam existimandũ c̃ subito dõ placuisse hominẽ
facere. quc̃ numꝗͣ antea infinita retro et̃mtate fe¬
ciss&. cui nichil noui accedere potest. in qͦ mutabile
aliqͥd ñ est continuo respondit ad ipsum dm̃ loques:
Dedm̃ altitudinẽ tuam multiplicasti filios hominũ:
Sentiant in qͥt homines qͦd putant. & qͦd cis plac&.

Expanded text:
cussisset eos, in quorum stulta inpiaque doctrina nulla liberationis et beatitudinis animae seruatur aeternitas, continuo subiciens: In circuitu inpii ambulabunt: tamquam ei diceretur: \'Quid ergo tu credis, sentis, intellegis? numquidnam existimandum est subito Deo placuisse hominem facere, quem numquam antea infinita retro aeternitate fecisset, cui nihil noui accidere potest, in quo mutabile aliquid non est?\' continuo respondit ad ipsum Deum loquens: Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Sentiant, inquit, homines quod putan
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. tanto operosius penet᷑tur:
Sed aliqͥd inde sumendũ ẽ. & hic
in loco quo dictũ ẽ eis: ñ popłsꝰ ms uos. ibi uo¬
cabitur. & ipsifili  aiui Hoc testimoniũ
ꝓphĩcũ de uocatione poplĩ gentiũ qͥ prius ñ
ꝑtinebat ad dm̃ et ĩ Aplĩ intellex er̃. & qr ipse¬

Expanded text:
loquitur, tanto operosius penetratur. Sed aliquid inde sumendum est uciuitin loco quo dictum est eis: Non populus meus uos, uocabuntur et ipsi filii Dei uiui. Hoc testimonium propheticum de uocatione populi gentium, qui prius non per- 5 tinebat ad Deum, etiam apostoli intellexer
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ neq decorẽ. s species eiꝰ sine honore. defi¬
cicns p̃om̃ib hominib homo in plaga positus.
& sciens ferre infirmitatẽ. qm̃ ad uersa c̃ facies
eiꝰ. in honoratus ẽ. nec magni estunatꝰ ẽ: Hic¬

Expanded text:
speciem neque decorem; sed species eius sine honore, defispeciem neque decorem; sed species eius sine honore, deficiens prae omnibus hominibus. Homo in plaga positus et sciens ferre infirmitatem; quoniam auersa est facies eius, inhonoratus est nec magni aest
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓptã dicunt᷑ minores qr̃ sermones
eoꝵ sunt breues in eoꝵ comparatione.
qͥ maiores ideo uocant᷑. qr ꝓlixa uolumina
condider̃. Ex qͥb ẽ hic isaus quȩ ꝓpt̾ eadẽ
ꝓphetiȩ tempã subiungo sup̃ dictis duob
Isaias gͦ int̾ illa quȩ arguit iniqͣ & iusta p̃ce¬
ut a quib dam euuanglista quã ꝓphã potiꝰ dice¬
retur: S ꝓpt̾ racionẽ oꝑis t̾minandi unũ de
multis. hoc loco ponã: Ex ꝑsona qͥppedĩ patris
loquens. ecce inqͥt intellig& puer m̃s & exaltabit᷑.
& głificabit᷑ ualde. quem ad modũ stupescent suꝑ
te multi. Ita glã pͥuabitur ab ominib & spe¬
cies tua. & głã tua ab hominib. Ita mirabrm¬
tur gentes multȩ suꝑ eũ & c̃tinebt̃ reges ossicũ¬
dier̃ intelligent. Dñe quis credidit auditui nr̃o.
& brachium dñi cui reuelatũ ẽ : Ad ñ ciauimus
coram illo ut infans. ut radix in terra sitienti. nͣ
ẽ species illi neq glã Et uidimꝰ eũ ñ habentẽ

Expanded text:
a dicuntur minores, quia sermones eorum sunt 10 breues in eorum conparatione, qui maiores ideo uocantur, quia prolixa uolumina condiderunt; ex quibus est hic Esaias, quem propter eadem prophetiae tempora subiungo supradictis duobus. Esaias ergo inter illa, quae arguit iniqua et iusta praeceut a quibusdam euangelista quam propheta potius diceretur. Sed propter rationem operis terminandi unum de multis hoc loco ponam. Ex persona quippe Dei Patris loquens: Ecce, inquit, intelleget puer meus et exaltabitur et glorificabitur ualde. Quem ad modum stupescent super te multi, ita gloria priuabitur ab hominibus species tua et gloria tua ab hominibus; ita mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os sudierunt, intellegent. Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui reuelatum est? Adnuntiauimus coram illo, ut infans, ut radix in terra sitienti: non est species illi neque gloria. Et uidimus eum, et non habebat
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur. & cetã Uerũ ista sint satis. & in eis sunt
exponenda ñ nulla. s sufficere arbitror ꝗͤ ita
sunt aꝑta. ut etiam inimici intelligere cogant᷑

Expanded text:
cabitur , et caetera. Verum ista sint satis: et in eis sunt exponenda nonnulla; sed sufficere arbitror quae ita sunt aperta, ut etiam inimici intelligere cogant
Abbreviated transcription (Latin):
one Ipse aũ uulneratꝰ ẽ ꝓpt̃ iniquitates nrãs
& infirmatꝰ ẽ ꝓpt̃ peccata nr̃a : Frudicio pacis
ur̃c in eo. liuore eiꝰ nos sanati sumꝰ. om̃s ut
oues errauimꝰ: Nomo a uia sua errauit. & dñs
tradidit illũ ꝓpeccatis nr̃is. & ipse ꝓpt̃ qͦd af¬
flictꝰ ẽ: ñ aꝑuit os: & ut oius ad in molandũ¬

Expanded text:
Ipse autem uulneratus est propter iniquitates nostras et infirmatus est propter peccata nostra. Eruditio pacis nostrae in eo; liuore eius nos sanati sumus. Omnes ut oues errauimus, homo a uia sua errauit; et Dominus tradidit illum pro peccatis nostris; et ipse, propter quod adflictus est, non aperuit os. Ut ouis ad i
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ eiꝰ sublatũ ẽ. generationẽ eiꝰ quis enarrabit :
Qm̃ tollet᷑ de terra uita eiꝰ. ab iniquitatib po¬
plĩ mei. ductus ẽ ad mortẽ. Et dabo malig¬
nos ꝓ sepultura eiꝰ. & diuites ꝓ morte eiꝰ Qm
iniqͥtatẽ ñ fec̃. nec dolus inuentꝰ ẽ in ore suo
Et dñs uult purgare eũ de plaga. Si dede¬
ritis ꝓ peccato animã urãm. iidebitis semen
mã eiꝰ. ostendere illi lucẽ & formare intellectũ
iustificare iustũ bene seruientẽ plurib & pec¬
cata eoꝵ ipse portauit: Et ꝓptã ipse heredi¬
tabit plures. & fortium diuid& spolia. ꝓpt̃
qͦd tͣdita ẽ ad mortẽ aĩa eiꝰ. & int̃ iniqͦs existi¬

Expanded text:
 sublatum est. Generationem eius quis enarrabit? Quoniam tolletur de terra uita eius. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. Et dabo malignos pro sepultura eius et diuites pro morte eius. Quoniam iniquitatem non fecit nec dolum in ore suo; et Dominus uult purgare eum de plaga. Si dederitis pro peccato animam uestram, uidebitis semen mam eius, ostendere illi lucem et formare intellectum, iustificare iustum bene seruientem pluribus; et peccata eorum ipse portabit. Propterea ipse hereditabit plures et fortium diuidet spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius, et inter iniquos aesti
Abbreviated transcription (Latin):
mo etian ipsos. quib ea qͦ in auctoritate reli¬
gionis ec̃ deberent. scͦs utiꝙͥ sp̃c reuelabat. alia
sic̃ homines historica diligentia. alia sic̃ ꝓ¬
phãs inspiratione diuina scribert potuss&:
Atq hac ita fuisse distincta. ut illa tamꝗͣ ipsis.
istaũ tanꝗͣ dõ ꝑse ipsos loquenti. uidicarent
ec̃ tribuenda. ac sic illa ꝑtinerent ad ub̾tatt̃
cognitionis. hȩc ad religionis auctoritatẽ. In
qͥ auctoritate custodit᷑ cinon p̃ter quẽ iam si¬

Expanded text:
mo etiam ipsos, quibus ea, quae in auctoritate relimo etiam ipsos, quibus ea, quae in auctoritate religionis esse deberent, sanctus utique Spiritus reuelabat, alia sicut homines historica diligentia, alia sicut prophetas inspiratione diuina scribere potuisse, adque haec ita fuisse distincta, ut illa tamquam ipsis, ista uero tamquam Deo per ipsos loquenti iudicarentur esse tribuenda, ac sic illa pertinerent ad uber. tatem cognitionis, haec ad religionis auctoritatem, in qua auctoritate custoditur canon, praeter que
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpham qͦq ñ inmerito dixerĩ. SiquidemA ar¬
Quoꝵ scripta. ut apud iudeos & apud nos in auctori¬
tate ñ eẽnt. nimia fec̾ antiquitas ꝓpt̾ quã uidlunt᷑
habenda ec̃ susceͤpta. ne ꝓferrentur falsi ꝓucris
Nam & ꝓferunt᷑ quedã quę ipsoꝵ et̃ dicantur ab
eis qͥ ꝓsuo sensu passĩ quod uolunt credunt: Sed¬
qui dõ placuqr̃ reꝓbetur auctoritas. s quod ista
et̃ ñ credant᷑ ipsoꝵ. Nec mirũ deb& uideri qͦd
suspecta habentur. quę sub tante antiquitatis no¬
mine ꝓferunt᷑. quando quidem in ipsa historia
rergu uida. & regũ isrł quȩ resgestas c̃tin&
de quib eidem scripturę canonice credimꝰ. cõmemo¬
rant᷑ plurima quȩ ibi ñ explicantur. & in libris
dicuntur alis inueniri qͦs ꝓphetȩ scripscr̃. & ali¬
cubi eoꝵ quoq ꝓpharũ nomina ñ tacent᷑. nec
tam̃ inueniunt᷑ in canone quẽ recipit popłꝰ
dĩ Cuiꝰ rei faitor causa me lat&. nͥ quod existi¬

Expanded text:
am quoque non inmerito dixerim; si quidem ipsa aredicatur? Quorum scripta ut apud Iudaeos, et apud nos in authoritate non essent, nimia fecit antiquitas, propter quam videbantur habenda esse suspecta, ne proferrentur falsa pro veris. Nam proferuntur quaedam quae ipsorum esse dicuntur, ab eis, qui pro suo sensu passim quod volunt, credunt. qui Deo placuerunt, reprobetur auctoritas, sed quod ista esse non credantur ipsorum. Nec mirum debet uideri, quod suspecta habentur, quae sub tantae antiquitatis nomine proferuntur; quando quidem in ipsa historia regum Iuda et regum Israel, quae res gestas continet, de quibus eidem scripturae canonicae credimus, commemorantur plurima, quae ibi non explicantur et in libris dicuntur aliis inueniri, quos prophetae scripserunt, et alicubi eorum quoque prophetarum nomina non tacentur; nec tamen inueniuntur in canone, quem recepit populus Dei. Cuius rei, fateor, causa me latet, nisi quod existi
Abbreviated transcription (Latin):
quando ibinatꝰ & a filia pharaonis ad optatꝰ atꝙ̃ nui̾tꝰ
etiam libãlit̾ educatꝰ ẽ Sed nec sapientia egiptioꝵ
quando quidẽ & abrabã ꝓphã fuit Quid aut̃ sapi¬
entiȩ potuit ec̃ in egipto. anteꝗͣ cis isis quã mortuã

Expanded text:
quando ibi natus est, et a filia Pharaonis adoptatus atque nutritus, quando ibi natus est, et a filia Pharaonis adoptatus atque nutritus, etiam liberaliter educatus est. Sed nec sapientia Aegyptiorquandoquidem et Abraham propheta fuit . Quid autem sapientiae esse potuit in Aegypto, antequam eis I
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedunt. ꝗͣdoqͥden thales . pꝰ quẽ cet̾i fuer̃. regnan¬
te Romulo eminuisse fert᷑. quando de fontib isrł
incis litteris qͦ toto orbe manarent. ꝓphetiȩ flumen
erupit. Soligͥ illi theologi pocte. orpheus. linus.
muscus. & siquis aliꝰ apud graos fuit. his ꝓphĩs he¬
bitis quoꝵ scripta in auctoritate habemus. annis
reppiunt᷑ pͥores. S necipsi uerũ theologũ nr̃m mo¬
ysen. qͥunũ ueꝵ dm̃ ueracit̃ p̃dicaũ. cuiꝰ nc̃ scripta
maxunc ferbuer̃. nichil habent unde sapientiã iac
tent qͦ religione nra ubi uera sapientia ẽ siñ suꝑior
saltĩ uideat᷑ antiquior. Uerũ quod fatendũ ẽ. ñ qͥ¬
fodom in grecia s in barbaris gentib. sic̃ in egipto
iã fuerat ante moy sen ñ nulla doctrina quȩ illoꝵ sa¬
pientia diceretur Alioquin ñ scriptũ eẽt. in libris
scis moy sen eruditũ ec̃ oĩ sapientia egiptioꝵ. Tc̃ utiq

Expanded text:
praecedunt, quando quidem Thales, post quem ceteri fuerunt, regnanpraecedunt, quando quidem Thales, post quem ceteri fuerunt, regnante Romulo eminuisse fertur, quando de fontibus Israel in\' eis litteris, quae toto orbe manarent, prophetiae flumen erupit. Soli igitur illi theologi poetae, Orpheus, Linus, Musaeus et si quis alius aput Graecos fuit, his prophetis Hebraeis, quorum scripta in auctoritate habemus, annis reperiuntur priores. Sed nec ipsi uerum theologum nostrum Moysen, qui unum uerum Deum ueraciter praedicauit, cuius nunc scripta maxime ferbuerunt, nihil habent unde sapientiam suam iactent, quo religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, saltem uideatur antiquior. Verum, quod fatendum est, non quidem in Graecia, sed ijam fuerat ante Moysen nonnulla doctrina, quae illorum sapientia diceretur: alioquin non scriptum esset in Libris sanctis, Moysen eruditum fuisse omni sapientia Aegyptiorum , tunc utique
Abbreviated transcription (Latin):
scripta ad notitiã fere om̃ĩum gentiũ
ꝑuener̃. & multo magis post eos
fuerꝰ philosophi gentiũ qͥhoc etiam nomi¬
ne uocarentur: Qͦd cępit a samio pͥita¬
gora qͥ eo tempore. quo iudeoꝵ ẽ soluta
captiuitas. cep̃ excellere atq cognosci. Multo magis gͦ
ccti philosopiii pꝰ ꝓphãs repꝑiunt᷑ fuisse. Nã ipse socra¬
tes atheniensis magist᷑ oĩum qͥ tc̾ maxime claruerunt.
tenens in ea parte qͤ morał uł actiua dr̃ pͥncipatum.
pꝰ esdrã in chronicis inuenit᷑. Non multo pꝰ etiam
plato natꝰ c̃ qui longe ceteros soctis disciplõs ante ir&.
Quib si addamꝰ etia suꝑiores qͥ nondũ philosophi uoca¬
bant᷑. uii scilic& sapientes. ac demde phisicos qui thaleti
successer̃ hi ꝑscrutanda natura rerũ studiũ eiꝰ imitati.
anaximandrũ scilic&. & anaximenen. & anaxago¬
rã aliosq ñ nullos anteꝗͣ phitigoras pͥmꝰ philosophoꝵ¬
ꝓfitret᷑. nec illi ꝓphãs nrõs unuisos teꝑis antiqͥtatt

Expanded text:
scripta ad notitiam fere omnium gentium peruenerunt, et multo magis post eos fuerunt philosophi gentium, qui hoc etiam nomine uocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Iudaeorum est soluta captiuitas, coepit ecaeteri philosophi post Prophetas reperiuntur fuisse. Nam ipse Socrates Atheniensis, magister omnium qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis vel activa dicitur, principatum, post Esdram in chronicis inuenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipulos anteiret. Quibus si addamus etiam superiores, qui nondum philosophi uocabantur, septem scilicet sapientes ac deinde physicos, qui Thaleti successerunt in perscrutanda natura rerum studium eius imitati, Anaximandrum scilicet et Anaximenem et Anaxagoram aliosque nonnullos, antequam Pythagoras philosoph illi prophetas nostros uniuersos temporis antiquitate
Abbreviated transcription (Latin):
claruer̾: longe qͥdem ante sapientes uł phi¬
& iacob & ioseph: nimirũ etiã pꝰ ipsũ moy sen:
Eo qͥppe tempr̃ qͦ moỹses natꝰ ẽ: fuisse rep¬
t̃nꝰ. auus mercurii maioris. cuiꝰ nepos fuit
trismegistꝰ iste mercuriꝰ xT

Expanded text:
claruerunt, longe quidem ante sapientes quam phiclaruerunt, longe quidem ante sapientes quam phiet IACOB et IOSEPH. Nimirum etiam post ipsum MOYSEN, eo quippe tempore quo MOYSES natus est, fuisse repnus PROMOTHEI, auus MERCURII MAIORIS, cuius nepos fuit TRIMEGISTUS iste MERCURI