comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taxat exiguis. ue istud metuendum est.
non autem cum urbes urbib. aut ꝓuintie
ducentes et ipsi ex diuersis pascuis greges:
ut fiat unus pastor et unum ouile. Huiꝰ
rei gratia non pigritantur crebro derere
limina apłorum: inuenturi et ibi quod
magis dolendum est. qui sue faueant im¬
ꝓbe uoluntati: non quod ualde romani
eurent quo fine res terminetur: s quia
ualde diligunt mimera. secuntur recri¬
buciones. Nude nuda loquor: nec retego
uerenda: s inuerecunda confuto. Utinã pͥ¬
reliquerint moderni noc: unde anobis pos¬
sent aliquatenus oꝑiri. Nunc uero cernen¬
te orbe. mundi fabulam soli tacebimusͤ
Caput incum undiq conquassatum est
et ego sanguine circumquaq ebulliente.
putauerim ẽẽ tegendum: Quicquid appo¬
suero cruentabitur: et maior erit confusio
uoluisse celare.cum celan nequiuerit. Bo
modi mordacib curis mentem facit ẽẽ
quietam: et aminacib penis in futuro se¬

Expanded text:
taxat exiguis Vae istud metuendum est, taxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provincducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverecunda confuto. Utinam prretur! utinam nobis reliquerint moderni Noe, unde a nobis possent aliquatenus operiri! Nunc vero cernente orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequiverit. CAPUT modi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro se
Abbreviated transcription (Latin):
pandi cam effrenis eupiditas: Certe cũ
pͥmum tractus es ad cathedram. flebas.
refugiebas. uim querebaris. multum ad
te et omino supra de ẽẽ dicens: miserum
clamitans. et indignum: qui non esses
idoneus tam scõ ministerio: tantis non
sufficeres euris. Quid igitur nunc uere¬
cunda depulsa formidine sponte ambis
ad ampliora. immo irreuerenti audacia
ꝓpͥis non contentus. inuadis aliena: Cur
hoc: Forte ut plures populos salues:
S in alienam messem tuam mittere fal¬
cem. inuriosum est. Ut tue prestes eccłie:
S eccliarũ sponso non placet tale uius
incrementum: quod sit detrimentum alte¬
rius. Grudelis ambitio. et incredibilis: si
fidem oculi non adstruerent. Uix tenent
manus: quin illud ad litteram impleant
quod legitur in ꝓpħa. Secuerunt p̃gnan¬
tes galaad. ad dilatandum terminos suos.
Ubi est illa terrifica comminatio ue qui
coniungitis domum ad domum. et agrũ
agro copulatis : Numquid in his dum¬

Expanded text:
pandi tam effrenis cupiditas? Certe cum pandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, tuam mittere falcem, injuriosum est. Ut tuae praestes Ecclesiae? Sed Ecclesiarum Sponso non placet tale unius incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad litteram impleant quod legitur in propheta: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi est illa terrifica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his dun
Abbreviated transcription (Latin):
b tamen omib si locus euenerit: libent̃
unius p̃feret episcopii dignitatem.
to: rursum nescio quid altius somnians.
laboriosis itinerib et suĩptuosis familia¬
ritatib romanũ statuit frequentare palatiũ:
questuosas sͥquasdã exinde comparans ami¬
citias. Si lueri spũalis gratia hec faci¬
unt: laudandus est zelus: s p̃sumptio
corrigenda. Non nulli cum ista non
possint. uertunt se ad aliuã ambien¬
di genus: in quo mchilominus aꝑiunt
cam quam habent dominandi libidi¬
nem. Nam cum p̃sideant urbib ual¬
de populosis. et totas ut ita dicam
patrias. ꝓpriȩ diocesis ambitu circum¬
eltidant: occasione inuenta ex quocũq
ueteri pͥuilegio. satis agunt ut et uiemas
sibi subitiant ciuitates: quatinus duę
quib duo uix p̃stiles sufficiebant. sub
uno redigantur antistite. Rogo que
hec tam odiosa p̃sumptio: quis hic tantꝰ
ardor dominandi suꝑ terram:. quȩ pͥnei¬

Expanded text:
bus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter bus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi dignitatem. to, rursum nescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans amicitias. Si lucri spiritualis gratia haec faciunt, laudandus est zelus; 473 sed praesumptio corrigenda. 28. Nonnulli cum ista non possunt, vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dioecesis ambitu circumcludant; occasione inventa ex quocunque veteri privilegio, satagunt ut vicinas sibi subjiciant civitates: quatenus duae, quibus duo vix praesules sufficiebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae princi
Abbreviated transcription (Latin):
sit. cum ad curas ꝑuenerit. Nec mirũ
de his qui necdum insemetipsis exꝑti
sunt. Uidentes quippe illos qui iam ꝓ¬
prios bumeros cupite sarcinȩ sũmise¬
runt. non solum non gemere tanquam
sub onere. s insuꝑ appedere plus onera¬
ri: non deterrentur ꝑiculis. quȩ cupi¬
ditate cecati non uident. s fauoribus
amplius quos illis inuident ꝓuocan¬
tur. Omfinita semꝑ ambitio: et insa¬
ciabilis auaricia. Cum primos ho¬
norum gradus meruerint in eccłia.
meruerint autem uel uite merito. ul
pecune. siue etiam carnis et sangui¬
nis quȩ regnum dei non possidebunt
p̃rogatiua:. non ideo corda quiescunt
duplici semꝑ estuantia desiderio: quo
utiq magis ac magis et dilatentur
in plura. et adcelsiora sublimentur.
Uerbi gratia cum factus quis fuerit in
aconus. aut aliquid huiusmodi: non
contentus uno in una plures sibi immo
quotquot ualet conquirere honores sa¬
tagit. tam in una quam in plurib. Qui¬

Expanded text:
sit, cum ad curas pervenerit. Nec mirum sit, cum ad curas pervenerit. Nec mirum de his qui necdum in semetipsis experti sunt. Videntes quippe illos qui jam proprios humeros cupitae sarcinae submiserint, non solum non gemere tanquam sub onere, sed insuper appetere plus onerari, non deterrentur periculis, quae cupiditate caecati non vident; sed favoribus amplius, quos illis invident, provocantur. O infinita semper ambitio, et insatiabilis avaritia! Cum primos honorum gradus meruerint in Ecclesia, meruerint autem vel vitae merito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo utique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum factus quis fuerit in aconus, aut aliquid hujusmodi, non contentus uno in una, plures sibi, imo quotquot valet, conquirere honores satagit, tam in una, quam in pluribus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis dierum malorum. Puercentum an¬
norum maledictus est: et est e regione
senectus uenerabilis. non diuturna. neq
numero annorum computata. Bonus
puer samubel: qui loquenti deo prompt̾
aderat auditor dicens. Loquere dñe qͥa
audit seruus tuus. Ac si diceret. Paratꝰ
sum et non sum turbatus: ut custodiam
mandata tua. Bonus et iheremias: qui
ante sanctificatus quam natus: cum
se excusareͭ de pueritia. mebilominus
constitutꝰ est suꝑ gentes et suꝑ regna.
Bonus quoq damel: cuius sp̃m suscita¬
uit deus. ut coniunceret iniqua iudicia.
et sanguinem innoxium liberaret. De¬
niq canisunt sensus hominis: et etas
senectutis uita immaculata. Sic ubi
huiuscemodi puer sener. ꝓmotus inue¬
nitur: opus dei est: his qui tales non
sunt. mirandum. non imitandum.
Ceterum curritur inclero passim ab
omni etate et ordine. a doctis pariter
et indoctis. ad ecclesiasticas curas. tan¬
quam sine curis iam quisq uicturus

Expanded text:
tis dierum malorum. Puer centum antis dierum malorum. Puer centum annorum maledictus est: et est e regione senectus venerabilis, non diuturna, neque numero annorum computata . Bonus puer Samuel, qui loquenti Deo promptus aderat auditor, dicens: Loquere, Domine, quia audit servus tuus ; ac si diceret: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua . Bonus et Jeremias, qui ante sanctificatus quam natus, cum se excusaret de pueritia, nihilominus constitutus est super gentes et super regna . Bonus quoque Daniel, cujus spiritum suscitavit Deus, ut convinceret iniqua judicia, et sanguinem innoxium liberaret . Denique cani sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Sicubi hujuscemodi puer senex promotus invenitur, opus Dei est, his qui tales non sunt, mirandum non imitandum. 27. Caeterum curritur in clero passim ab omni aetate et ordine, a doctis pariter et indoctis ad ecclesiasticas curas, tanquam sine curis jam quisque victurus
Abbreviated transcription (Latin):
magisterium. Et hoc quidem in initio.
Processu uero temporis paulatim insoles¬
centes. docti sunt in breui uenditare alta¬
ria. subditorum marsupia uacuare. ma¬
gistris mninirum in hac disciplina ticentes
idoneis: ambitione et auaricia. Uerũ qͣnta¬
uis industria tua tͥ lucra conqͥre cautulꝰ uide¬
aris qͥntalibet uigilantia rẽ possis sertiare tuã
qͣnto cũq studio regũ tibi ac principum
grãm captare cures:dicimus tamen. ue
derre euius rex puer est. et euius pͥneipes
mane comedunt. Nec dicimus quãcũq
etatem dei gre p̃maturam. sicut nec serã.
cum multos uideamus iuniorum super
senes intelligere: morib antiquare dies.
p̃uenire tempora meritis: quod etati
de est. compensare uirtutib. Bom pu¬
eri: qui quod etate uidentur eẽ student
et malicia. Malicia in quam s non sensu.
quorum iurta commonitionẽ apłi. ne¬
mo contempnat adolescentiam. Melio¬
res bonȩ indolis adolescentes: inuetera¬

Expanded text:
magisterium. Et hoc quidem in initio. magisterium. Et hoc quidem in initio. Processu vero temporis paulatim insolescentes, docti sunt in brevi vindicare altaria, subditorum marsupia vacuare, magistris nimirum in hac disciplina utentes idoneis, ambitione, et avaritia. Verum quantavis industria tua tibi lucra conquirere cautulus videaris, quantalibet vigilantia rem possis servare tuam, quantocumque studio regum tibi ac principum gratiam captare cures, dicimus tamen: Vae terrae, cui rex puer est, et cujus principes mane comedunt . 26. Nec dicimus quamcumque aetatem Dei gratiae praematuram, sicut nec seram: cum multos videamus juniorum super senes intelligere, moribus antiquare dies, praevenire tempora meritis, et quod aetati deest, compensare virtutibus. Boni pueri, qui quod aetate videntur, esse student et malitia. Malitia, inquam, sed non sensu: quorum, juxta admonitionem Apostoli, nemo contemnat adolescentiam . Meliores bonae indolis adolescentes invetera
Abbreviated transcription (Latin):
matus p̃rogatiua:. eui non ẽẽnt insolen¬
tie fomes. elationis occasio: Quanquã
esse possint et humilitatis. Meditantib
quidem honores blandiuntur: s onera
pensantib. tedio sunt acq formidini.
Non autem om̃s capiunt hoc uerbum
Nulti enim non tanta fidutia et alacri¬
tate currerent ad honores: siẽẽ senti¬
rent et onera. Grauari ꝓfecto metue¬
rent: nec cum tanto labore et ꝑiculo.qua¬
rumlibet affectarent infulas dignita¬
tum. Nunc uero quia sola attenditur
gła et non pena. purum eẽ clericumeru¬
bescitur ineccłia:. seq uiles estimant et
inglorios. qui quocumq eminentiori lo¬
co non fuerint sublimati. Scolares pueri
et impubes adolescentuli. obsanguinis
dignitatem: ꝓmouentur adeccłiasticas
dignitates: et de subferula transferunt᷑
ad pͥncipandum p̃sbiteris. letiores inte¬
rim quod uirgas euaserint. quã quod
meruerint pͥncipatum: nec tam illis
blanditur adeptum. quam ademptũ

Expanded text:
matus praerogativa, cui non essent insolenmatus praerogativa, cui non essent insolentiae fomes, elationis occasio? Quanquam esse possint et humilitatis. Meditantibus quidem honores blandiuntur, sed onera pensantibus taedio sunt atque formidini. Non autem omnes capiunt hoc verbum. Multi enim non tanta fiducia et alacritate currerent ad honores, si esse sentirent et onera. Gravari profecto metuerent, nec cum tanto labore et periculo quarumlibet affectarent infulas dignitatum. Nunc vero quia sola attenditur gloria, et non poena, purum esse clericum erubescitur in Ecclesia; seque viles aestimant, et inglorios, qui quocumque eminentiori in loco non fuerint 472 sublimati. Scholares pueri et impuberes adolescentuli ob sanguinis dignitatem promoventur ad ecclesiasticas dignitates, et de sub ferula transferuntur ad principandum presbyteris; laetiores interim quod virgas evaserint, quam quod meruerint principatum; nec tam illis blanditur adeptum, quam ademptum
Abbreviated transcription (Latin):
namq suꝑbis resistit. humilib autẽ dat
grãm. Non contendit iudicio. nec p̃tendit
iusticiam qui uere humilis est. s dicit. ñ
intres in iudicium cum seruo tuo dñe. Re¬
cusat iudicium. et postulat miscdiam: fa¬
cilius sibi ueniam impetrare. quã iustitiã
uendicare confidens. Nouit naturam di¬
uinam naturaliter piam: que innr̃a ne
quaquam humilitatẽ abhoreat. Non de¬
spicit illa maiestas cor contritum et hu¬
miliatum in nr̃o genere: que corpus ex eo
humilitatis assumere non dedignata est.
Nescio quo pacto. familiarius semꝑ humi¬
litati ꝓpinquare solet diuinitas. Demq
illa se induit: ut appareret hominib. Sub¬
stantiam formam.habitumq gestauit hu¬
milem: ipsius nobis commendans uirtutis
excellentiam: quam speciali sui uoluerit
cẽ necessariam: quanto maior noscitur
materia suppetere suꝑbiendi. Genus. etas
scientia. cathedra. et quod maius est pri¬

Expanded text:
namque superbis resistit, humilibus autem dat namque superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Non contendit judicio, nec praetendit justitiam qui vere humilis est, sed dicit: Non intres in judicium cum servo tuo, Domine . Recusat judicium, et postulat misericordiam, facilius sibi veniam impetrare posse, quam justitiam vindicare confidens. Novit naturam divinam naturaliter piam, quae in nostra  al. nostram nequaquam humilitatem abhorreat. Non despicit illa majestas cor contritum et humiliatum in nostro genere, quae corpus ex eo humilitatis assumere non dedignata est. Nescio quo pacto familiarius semper humilitati propinquare solet divinitas. Denique illa se induit, ut appareret hominibus. Substantiam, formam, habitumque gestavit humilem, ipsius nobis commendans virtutis excellentiam, quam speciali sui voluerit esse necessariam, quanto major noscitur materia suppetere superbiendi. Genus, aetas, scientia, cathedra, et, quod majus est, pri
Abbreviated transcription (Latin):
ligo. Solus merito constiͣtus est. iudex ui¬
uorum et mortuorum: qui finxit singillatĩ
corda unuersorum: et intelligit omĩa oꝑa
eorum. Solum attendo iudicem: quẽ et
solum iustificatorem agnosco. Pater de¬
dit ei iudicium facere: quia filius hominis
est. Non usurpo michi uel suꝑ me seruus
filii podestatem. nec me annumero illis.
de quib ita conqueri solet. Gulerunt
homines ame iudicium. Pater non iudi¬
cat quenquam. s omne iudiciũ dedit filio
et ego michi p̃sumam quod nec ipse sibi
pater assumit: Uelim nolim ipsi me asta¬
re necesse est. ipsi horum que gesserim in
corpore reddere rationem. eui nec uerbum
p̃teruolat. nec subter fugit cogitatio. Sub
tam equo libratore meritorum. sub tam in¬
timo secretorum in spectore: quis głabitur
castum se habere cor: Sola ꝓfecto que
non solet gloriari. non nouit p̃sumere.
contendere non consueuit: gratiam inuen¬
tura est in oculis pietatis humilitas. Os

Expanded text:
ligo. Solus merito constitutus est judex viligo. Solus merito constitutus est judex vivorum et mortuorum, qui finxit singillatim corda universorum, et intelligit omnia opera eorum. Solum attendo judicem, quem et solum justificatorem agnosco. Pater dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . Non usurpo mihi vel super me servus Filii potestatem, nec me annumero illis, de quibus ita conqueri solet: Tulerunt homines a me judicium. Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et ego mihi praesumam quod nec ipse Pater sibi assumit? Velim, nolim, ipsi me adstare necesse est: ipsi horum quae gesserim in corpore, reddere rationem, cui nec verbum praetervolat, nec subterfugit cogitatio. Sub tam aequo libratore meritorum, sub tam intimo secretorum inspectore, quis gloriabitur castum se habere cor? Sola profecto, quae non solet gloriari, non novit praesumere, contendere non consuevit, gratiam inventura est in oculis pietatis humilitas. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat:. et nichilominus sc̃s. dum non con¬
legi dei scđm interiorem hominem: de ma¬
lo quod ita messe corpori sentit. ut nisi pari¬
ter cum corpore carere non possit. merito
sese consolatur. et ait. Iam nonego opor
illud: s quod habitat in me peccatum. Ue
rumtamen delicta quis intelligit: Nam
si possem dioere cum paulo. quod quidem
longe est a me.nichil michi conscius sum:
non tamen in hoc ẽẽ iustificatum oportet
me gloriari. Non enim qui se ipsum com¬
mendat. ille ꝓbatus est: s quem ds̃ com¬
mendat. Si applauserit michi iustitiam
humanus dies: ꝓ minimo habeo: qm̃ ille
lucet tantum in facie. Homo enim uidet
in facie: deus autem intuctur incorde. ꝓpt̃
hoc iherennias. non satis popularib senten¬
tiis uelut quibdam humam diei radiis
mouebatur: s fidenter loquebatur deo.
Diem hominis non coneupiui: cuscis. Si
neus michi arriserit dies: neq me ipsum
inquam iudico: quia nec ipse me satis intel¬

Expanded text:
sentiat; et nihilominus sanctus, dum non consentiat; et nihilominus sanctus, dum non conlegi Dei secundum interiorem hominem, de malo, quod ita inesse corpori 471 sentit, ut nisi pariter cum corpore carere non possit, merito sese consolatur, et ait: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. . 24. Verumtamen delicta quis intelligit? Nam si possem dicere cum Paulo, quod quidem longe est a me, Nihil mihi conscius sum : non tamen in hoc esse justificatum oporteret me gloriari: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat. . Si applauserit mihi justitiam humanus dies, pro minimo habeo, quia ille lucet tantum in facie. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Propter hoc Jeremias non satis popularibus sententiis, velut quibusdam humani diei radiis, movebatur, sed fidenter loquebatur Deo: Diem hominis non concupivi tu scis. Si meus mihi arriserit dies, neque me ipsum, inquit, judico : quia nec ipse me satis intel
Abbreviated transcription (Latin):
nune incessanter ebulliunt. mundandes
et impinguentes inserenitatẽ pre fulgen¬
tis uultus tui: quid magnum feci solos
cohibere artus. actus corrigere: Si has
atq huiusmodi quas foris licet uacans in¬
tus actitare non cesso. iniquitates obseruã¬
ueris: o dñe quis sustinebit : An forte iam
non ago illa. s patior: Aguntur quidem
mme.same non aguntur si non consen¬
tio.Sane si mei non fuerint dominata. tẽ
immaculatus ero: et immaculatus coram
eo. non solum si caruero. s et si obseruauero
me ab imquitate mea. Mea dixerim. non
quia facio s quia sustineo. Corpus gesto
mortis carnemq peccati. sufficit interim
michi si non regnet peccatum in meo mor¬
tali corpore. Si corpus crimini non repu¬
tatur. nec quod habitat in eo peccatum: si
tamen non condelector. si tamen non erhi¬
bco menbra arma inquitati. Prohac orabit
ad te omisericors. quiuis etiam sc̃s in tempore
oportuno: supplex nmirum quod̃ malum

Expanded text:
nunc incessanter ebulliunt, inundantes nunc incessanter ebulliunt, inundantes et impingentes in serenitatem praefulgentis vultus tui: quid magnum feci solos cohibere artus, actus corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris licet vacans, intus actitare non cesso, iniquitates observaveris, o Domine, quis sustinebit? An forte jam non ago illa, sed patior? Aguntur quidem in me, sed a me non aguntur, si non consentio. Sane si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero, et immaculatus coram eo, non solum si caruero, sed et si observavero me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, sed quia sustineo. Corpus gesto mortis, carnemque peccati: sufficit interim mihi, si non regnet peccatum in meo mortali corpore. Sic corpus crimini non reputatur, nec quod habitat in eo peccatum: si tamen non delector, si tamen non exhibeo membra mea, arma iniquitati. Pro hac orabit ad te, o misericors, quivis etiam sanctus in tempore opportuno: supplex nimirum, quod malum
Abbreviated transcription (Latin):
phiberet de homine: ipse nimirum
seiebat que ẽẽnt in homine. Quid cogi¬
tatis ait mala incordib ur̃is: Respon¬
debat non sermonib s cogitationib.
Audiebat non loquentes: uidebat non
apparentes. Contremisco totus. tuam
dñe iħu quantillo possum intuitu con¬
siderans maicstatem: p̃sertim cum re¬
cordor inquantis ipsius aliquando con¬
temptor exciterim. S et nunc cum ia
a facie maiestatis fugi ad genua pietatis:
quid amplius facio: Uereor. ne qui ali¬
quando contrarius extiti maicstati. et
nunc ingratus pictati iuemar. Quid
enim si cessant manus. et non cefset pe¬
ctus: Quid sios iam silet. et nec dum cor
quiescit: Si singuli illiciti motus animi
mei.singula sunt quȩdam intę ds̃ con¬
uicia: ut puta iracundie motus in man¬
suetudinem. inuidic in caritatẽ. in fruga¬
litatem luxurie.turpitudinis in castita¬
tem: et innumera his similia. quȩ de ce¬
nosolacu prurientis pectoris mei. etiam

Expanded text:
perhiberet de homine; ipse nimirum perhiberet de homine; ipse nimirum sciebat quae essent in homine. Quid cogitatis, ait, mala in cordibus vestris? Respondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Contremisco totus, tuam, Domine Jesu, quantillo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius facio? Vereor ne qui aliquando contrarius exstiti majestati, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid enim si cessant manus, et non cessat pectus? Quid si os jam silet, et necdum cor quiescit? Si singuli illiciti motus animi mei singula sunt quaedam in te, Deus, convicia, utputa iracundiae motus in mansuetudinem, invidiae in charitatem, in frugalitatem luxuriae, turpitudinis in castitatem, et innumera his similia, quae de coenoso lacu prurientis pectoris mei etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe absentis. ori furtiue poscentis
pecuniam: et ego quantum libet in
occulto ledere cogitans aut ꝓximum
nequiter. aut turpiter me ipsum.
non uerear aurem nus quam absentẽ:
Gremenda ꝓrsus auris et reuerenda.
cti non cessat quies: non tacet silen¬
tium. Deniq ait. Auferte malũ cogitati¬
onũ ur̃arũ ab oculis meis. S quid est qđ
dicit ab oculis meis : An et nr̃a deus ñ
solum audit. s et uidet archana: Qua¬
les oculi qui contemplantur cogitati¬
ones : Non sunt colorate ut uideantur
sicut nec sonant ut audiantur. Solent
sentiri a cogitante. non audiri ab aus¬
a contemplante uideri. Merito cam̃
dñs scit cogitationes hominum: qm̃
uane sunt. Our enim nesciret: quas
et audit et uidet: His precipue duob
sensib idẽ. uisui et auditui. nemo fidẽ
putat ẽẽ negandam. Hoc nos scire
constanter astruumus. quod uidimꝰ
et audiuimus. Merito itaq non erat
optis dño iħti. ut quis cestimonium

Expanded text:
Prophetae absentis ori furtive poscentis Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Sed quid est quod dicit, ab oculis meis? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana? Quales oculi, qui contemplantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec sonant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab ausontemplante videri. Merito tamen Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt. Cur enim nesciret, quas et audit, et videt? His praecipue duobus sensibus, id est visui et auditui, nemo fidem putat esse negandam. Hoc nos scire constanter adstruimus, quod vidimus et audivimus. Merito itaque non erat opus Domino Jesu, ut quis testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
silua latebrose duplicitatis. et spinose
calliditatis. tacentis et quiescentis cor lo¬
quitur: cogitatio confitetur. Prauum
est corhominis et in ꝑscrutabile: ita ut
nemo sciat que sunt in homine insi sp̃e
hominis qui in eo est. s nec ipse plene.
Nam eum apłs diceret. michi ꝓminimo
est ut a uobis iudicer aut abhumanodie.
adiecit: s nec ego me ipsum iudico. Qua¬
re : Qm̃ non possum ait ratam uel ipse
de me ꝑferre sententiam. Ecce enim
nchil michi conscius sum.: non tamen
in hoc iustificatus sum. Nonextoto
credo me uel ipsi conscientiȩ mee: qͥp¬
pe cum ne ipsa quidem queat me cõ¬
prehendere totum. Nec potest. iudica¬
re de toto: qui totum non audit. Qui
autem iudicat me: dñs est. Dñs inqͥt.
cuius utiq scientiam non effugit
sẽtentiam non subterfuigit. etiam qd
ꝓpriam lateat conscientiam. Audit
deus in corde cogitantis: quod non au¬
dit uel ipse qui cogitat. Aderat auris

Expanded text:
silva latebrosae duplicitatis et spinosae silva latebrosae duplicitatis et spinosae calliditatis tacentis et quiescentis cor loquitur, cogitatio confitetur. Pravum est cor hominis et imperscrutabile , ita ut nemo sciat, quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est; sed nec ipse plene. Nam cum Apostolus diceret. Mihi pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc justificatus sum. Non ex toto credo me vel ipsi conscientiae meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare de toto, qui totum non audit. Qui autem judicat me, Dominus est. . Dominus, inquit, cujus utique scientiam non effugit, sententiam non subterfugit, etiam quod propriam latet conscientiam. Audit Deus in corde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. Non potest dicere nisi humilis: qui
tuere: et siluarum aures soleat habere
suspectas. Beatus nempe homo. qui semꝑ
est patudus. Non potest dicere arrogans
et presumptor. qui se ipstim impudenter
ostentans. passim et ubiq tanquam per
campum incedens. totus fertur in głam.
Gloriatur etiam cum male fecerit: et exul¬
tat in reb pessimis. Eistimat se non uide¬
ri: dum plures habeat imitatores quã
reprehensores. cecus dux cecorum.S ha¬
bet hic campus oculos: scõrum ꝓculdu¬
bio angelorum: quos semꝑ offendere
solet indisciplinata conuersatio. Non
dicet hypocrita. gloria mea testimoniũ
conscientiȩ mee: quia et si iudicantium
scđm faciem. uerbo. uultu. habitu ue
simulatorio eludat opimioni: s non eius
qui scrutatur renes et corda. fallit uel
euadit iudicium. Siquidem deus non
irridetur. Timeat ergo et iste nemoris
aurem.Lingua licet manuq cessantib.
auri tamen ubiq p̃senti. de quacumq

Expanded text:
nostrae . Non potest dicere nisi humilis, qui nostrae . Non potest dicere nisi humilis, qui tuere, et silvarum aures soleat semper habere suspectas. Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui se ipsum impudenter ostentans, passim et ubique, tanquam per campum incedens, totus fertur in gloriam: gloriatur etiam cum male fecerit, et exsultat in rebus pessimis. Aestimat se non videri, dum plures habeat imitatores quam reprehensores, caecus dux caecorum. Sed habet hic campus oculos sanctorum procul dubio angelorum, quos semper offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscientiae meae: quia etsi judicantium secundum faciem, verbo, vultu habituve simulatorio illudat opinioni; sed non ejus qui scrutatur renes et corda, fallit vel evadit judicium, siquidem Deus non irridetur. 22. Timeat ergo et iste nemoris aurem. Lingua licet manuque cessantibus, auri tamen ubique praesenti 470 de quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
tutum arbitratur labus hominum com¬
mittere głam suam: arche utiq sine claue
et sine sera. nulliq omnino clause. nocere
uolenti. Non tutum plane s stultum. ibi
thesaurum tuum recondere. unde resume¬
re non ualeas cum uolueris. Si ponis inos
meum:: iam non in cua s in mea potestate
est. cum utiq ꝓ meo libitu. uel lauda re
te possim. uel derogare tibi. Santm uas¬
et inconcussum conscientia: et secretis. sal¬
uandis idoneum. Nullis patens insidus.
nulli uiolentie cedens:. nulli quippe oculo.
tiel manui accessibilis: ercepto dum tarat
spĩ. qui serutatur etiam alta det. Quicquid
in ea reposuero.securus sum quia non ꝑdam
seruabit inuo defuncto restituet. Nam quo¬
cumq uado ego. ipsa it mecum: secum ferens
de positum.quod seruandu. acceꝑit. Aa¬
est uiuo: mortuum sequitur: ubiq michiul
gła uł confusio inseꝑabilis. pro qualitate
depositi. Beati qui inueritate dicere posst̃.
gła nr̃a hec est testimonium conscientie

Expanded text:
tutum arbitratur labiis hominum comtutum arbitratur labiis hominum committere gloriam suam, arcae utique sine clave, et sine sera, nullique omnino clausae nocere volenti. Non tutum plane, sed stultum, ibi thesaurum tuum recondere, unde non valeas resumere cum volueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum utique pro meo libitu vel laudare te possim, vel derogare tibi. CAPUT et inconcussum conscientia, et secretis servandis idoneum, nullis patens insidiis, nulli violentiae cedens; nulli quippe oculo vel manui accessibilis, excepto duntaxat Spiritui, qui scrutatur etiam alta Dei. Quidquid in ea reposuero, securus sum quia non perdam: servabit vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum quod servandum acceperit. Adest vivo, mortuum sequitur; ubique mihi vel gloria, vel confusio inseparabilis pro qualitate depositi. Beati qui in veritate dicere possunt: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
te inid ipsum. Promnde sollicite studet imi¬
tari apłm: ita de se loquentẽ. Parco aute̾:
ne quis me existimet supraid quod tudet
in me. aut audit aliquid ex me. Cum uero
laudari secomꝑit de bono quod se fore hab̾e
cognoscit: inchilominus quantum in se est
scuto ueritatis. curat a se iaculum fauoris
repellere: dans deo glam et dicens. Gr̃a dei
sum: id quod sum. Et ꝓpulsans a se om̃em
fuspitionem: ait dño. Non nobis dñe ñ
nobis: s nomini cuo da głam. Metuit nimi¬
rum si aliter egerit: ne forte audiat ab ipso.
Recepisti mercedem tuam. Et iterum
Glam ab inuicem queritis. et głam que est
a solo deo non uultis: Refugiens gͦ et de
hoc ad consilium apłi. ꝓbat ipse opus suũ.
ut sic habeat insemet ipso głam. et non in
altero. fidelis suimet custos. qui sibi olcũ
fauoris. sine fraude reseruet. ne inaduen¬
tu sponsi. lampas conscientie uacua etcin¬
guatur. Non in altero inquam: nec enim

Expanded text:
te in idipsum . Proinde sollicite studet imite in idipsum . Proinde sollicite studet imitari Apostolum, ita de se loquentem: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Cum vero laudari se comperit de bono quod se forte habere cognoscit, nihilominus, quantum in se est, scuto veritatis curat a se jaculum favoris repellere: dans gloriam Deo, et dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Et propulsans a se omnem suspicionem, ait Domino: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Metuit nimirum, si aliter egerit, ne forte audiat ab ipso, Recepisti mercedem tuam ; et iterum, Gloriam ab invicem quaeritis, et gloriam quae a solo Deo est, non vultis . Refugiens ergo et de hoc ad consilium Apostoli, probat ipse opus suum, ut sic habeat in semetipso gloriam, et non in altero . Fidelis suimet custos, qui sibi oleum favoris sine fraude reservet, ne in adventu sponsi lampas conscientiae vacua exstinguatur. Non in altero, inquam. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut de se altius se aliquid sentiat: solet ne
in solescat uerus humilis. illud sibi iugi
meditatione reuoluere. Non alta sapien¬
tes: s humilib consentientes. Et illud.
Non ambulatu in magnis: neq in mirabili¬
b suꝑ me. Si non humiliter sentiebam: s
exaltaui animam meam. Et item. Qui se
putat aliquid ẽẽ cum nichil sit: ipse se sedu¬
cit. Contra hoc autem ut a se sentiat ẽe. qđ
se sentit ẽẽ: sollicite se ipsum interrogat.
Quid habes quod non accepisti. Si autẽ
accepisti: quid gloriaris quasi non acccꝑisͤ
Item qui humanas laudes consueuit ꝑfecte
contemnere: cum se laudari ꝑcipit. de eo
quod in se nouit non ẽẽ. nullatenus ad qui¬
escens: illud sibi cominemorat. Qui te beati¬
ficant: merrorẽ te mictunt. S et illius in¬
cdilominus uersiculi recordatur. Uerunta¬
men tiam fili hominũ: mendaces filii homi¬
num instateris: ut decipiãt ipsi de tianta¬

Expanded text:
ut de se altius se aliquid sentiat, solet, ne ut de se altius se aliquid sentiat, solet, ne insolescat, verus humilis illud sibi jugi meditatione revolvere: Non alta sapientes, sed humilibus 469 consentientes : et illud, Non ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me. Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam : et item: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Contra hoc autem ut a se sentiat esse, quod se sentit esse, sollicite se ipsum interrogat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Item, qui humanas laudes consuevit perfecte contemnere, cum se laudari percipit de eo quod in se novit non esse, nullatenus acquiescens, illud sibi commemorat: Qui te beatificant, in errorem te mittunt . Sed et illius nihilominus versiculi recordatur. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanita
Abbreviated transcription (Latin):
nib demonstrabimus. Ceca suꝑbia. scu
contumatia est uitium. quo se existimans
aliquis uel ẽẽ bonum quod non est. uel
a se cẽ quod est: in se nron in dño głatur.
Uana suꝑbia seu uanitas est uitium: qͦ
quis tam de co quod est. quam de eo qđ
non est suis magis quam dei laudibus
delectatur. his ita p̃missis. aptemus
iam contraria humilitati. singula singu¬
lis opponentes. IHumilitas est con¬
temptus ꝓpriȩ excellentie. Contemptꝰ:
opponitur appetitui. Duab quoq suꝑbiȩ
specieb: due nchilominus humilitatis
opponuntur. Contra cecam: ut quis de
se nouerit sentire humiliter. Contra ua¬
nam: nec consentire aliter sentientibus.
Nempe qui de se ipsosentire humiliter
nouit. in neutro ipsius de se iudicium falli
potest: uidelicet ut aut ma ius aliquid
putet ẽẽ quam sit: aut a se ẽẽ quod sit. Et
ideo patienter carens quod sibi nouit decẽ.
humiliter de co quod certus est adeẽ. non

Expanded text:
nibus demonstrabimus. Caeca soperbia seu nibus demonstrabimus. Caeca soperbia seu contumacia est vitium, quo se existimans aliquis vel esse bonum quod non est, vel a se esse quod est, in se, non in Domino gloriatur. Vana superbia seu vanitas est vitium, quo quis tam de eo quod est, quam de eo quod non est, suis magis quam Dei laudibus delectatur. His ita praemissis, aptemus jam contraria humilitati, singula singulis opponentes. Humilitas est contemptus propriae excellentiae. Contemptus opponitur appetitui. Duabus quoque superbiae speciebus, duae nihilominus humilitatis opponuntur: contra caecam, ut quis de se noverit sentire humiliter; contra vanam, nec consentire aliter sentientibus. Nempe qui de se ipso sentire humiliter novit, in neutro ipsius de se judicium falli potest, videlicet ut aut majus aliquid putet se esse quam sit, aut a se esse quod sit. Et ideo patienter carens quod sibi novit deesse, humiliter de eo quod certus est adesse, non
Abbreviated transcription (Latin):
sobrius. aut castus. aut prudens. aut
aliquid eitismodi. s quia mitis sum.
et humilis corde. A me inquit discite.
Non ad doctrinam patriarcharum.
non ad ꝓphetarum libros ego uos mit¬
to: s me uobis exemplum.me formam
humilicatis exhibeo. Inuiderunt michi
altitudinem quam habeo apud patrẽ.
angelus et femina: ille potentie:. illa
scientie. Uos autem emulamini carisma¬
ta meliora. discentes a me quia mitis
sum et humilis corde.¶Commodum
reor. indagare aliquid et de suꝑbia: qua¬
tinus ex opposito sibi uitio. uirtutis decor
manfestior appareat. Suꝑbia est. ap¬
pecitus ꝓprie excellentie. Hec inspecies
duas dituditur. incecam et uanam su¬
ꝑbiam. Quȩ quidem et alus nom inib
appellari possunt: comtumacia et ua¬
nitas. Quarum prior incelligentie: po¬
sterior uoluntatis uicium est. Nam ex
illa. rationis fallitur oculus: et ex ista.
uoluntatis appetitus male afficitur.
Quod melius ex singularum diffinitio¬

Expanded text:
sobrius, aut castus, aut prudens, aut sobrius, aut castus, aut prudens, aut aliquid ejusmodi: sed, quia mitis sum et humilis corde . A me, inquit, discite. Non ad doctrinam patriarcharum, non ad prophetarum libros ego vos mitto; sed me vobis exemplum, me formam humilitatis exhibeo. Inviderunt mihi altitudinem quam habeo apud Patrem, angelus et femina: ille potentiae, illa scientiae. Vos autem aemulamini charismata meliora, discentes a me quia mitis sum et humilis corde. 19. Commodum reor indagare aliquid et de superbia, quatenus ex opposito sibi vitio virtutis hujus decor manifestior appareat. Superbia est appetitus propriae excellentiae. Haec in species duas dividitur, in caecam et vanam superbiam. Quae quidem et aliis nominibus appellari possunt, contumacia et vanitas: quarum prior intelligentiae, posterior voluntatis vitium est. Nam ex illa rationis fallitur oculus, et ex ista voluntatis appetitus male afficitur. Quod melius ex singularum definitio
Abbreviated transcription (Latin):
tium peocati debellat suꝑbiam: et tam
a se quam a ceteris uirtutib. suꝑbam
illius ꝓpulsat trrannidem. Siquidem
cum ex alus quibq bonis. uirium ma¬
gis suarum caꝑe solcat incrementum
suꝑbia: sola hec om̃ium ꝓpugnaculũ
quoddam turrisq uirtutũ. eius forti¬
ter resistit maliciȩ. obuiat p̃sumptio¬
ni. Sola deniq est de qua om̃ium plena
iurtutũ maria. gloriandum ẽẽ puta¬
uit. Audito quippe ab angelo. aue gr̃a
plena: quasi solam ex illa plenitudine
humilitatem in se cognosceret. solam re¬
pendisse ac respondisse memoratur
in gram: resperit deus inquiens humili¬
tatem ancille suȩ. Quid deinde auctor
et dator uirtutum xp̃c. in quo omnes
thesauri sapientie et scientiȩ sunt ab¬
sconditi. in quo omnis quoq plenitudo
diuinitatis habitat corporaliter non¬
ne tamen et ipse de humilitate. tanquã
summa sue doctrine suarumq uirtutũ
głatus est: Discite ait a me. non quod

Expanded text:
tium peccati debellat superbiam, et tam tium peccati debellat superbiam, et tam a se quam a caeteris virtutibus superbam illius propulsat tyrannidem. Siquidem cum ex aliis quibusque bonis virium magis suarum capere soleat incrementum superbia, sola haec omnium propugnaculum quoddam turrisque virtutum, ejus fortiter resistit malitiae, obviat praesumptioni. Sola denique est, de qua omnium plena virtutum Maria gloriandum esse putavit. Audito quippe ab angelo, Ave, gratia plena, quasi solam ex illa plenitudine humilitatem in se cognosceret, solam rependisse ac respondisse memoratur in gratiam: Respexit, inquiens, Deus humilitatem ancillae suae . 18. Quid deinde auctor et dator virtutum Christus, in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi, in quo omnis quoque plenitudo divinitatis habitat corporaliter? nonne tamen et ipse de humilitate, tanquam summa suae doctrinae suarumque virtutum, gloriatus est? Discite, ait, a me, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem: habere et ꝑseuerantiam in ca¬
ritate Alioquim frustra commonet disei¬
pulos dris: manete inquiens indilectio¬
ne mea. Aut enim sinecdum diligebant.
non debuerat dicere manete. s estote in
dilectione mea. aut siiam diligebant.
necesse non erat moneri de ꝑseuerantia
qua scdm istos pͥuari non poderant. Cu¬
ret gͥ seruus bonus et fidelis. fide seruare
non ficta caritatem de corde puro. et con¬
scientia bona: pluris estimans anime uitã
quam corporis. minus horrens carnis
mordem. quam fidei. Iam de trib que
suꝑius ꝓposuimus: sola nisi fallor. trac¬
tanda restat humilitas. Hec duab pre¬
missis turtutib in tantum est necessaria
ut absq ista ille nec ẽẽ uirtutes uideant᷑
Nempe ut castitas scucaritas detur.
humilitas meretur: qm̃ humilib deus
lem. Seruatas consummat: nam uirtꝰ
in infirmitate. hoc est inhumilitate ꝑ¬
ficitur. Inimicam omĩs gr̃e om̃isq ini¬

Expanded text:
charitatem, habere et perseverantiam in chacharitatem, habere et perseverantiam in charitate. Alioquin frustra commoneret discipulos Dominus: Manete, inquiens, in dilectione mea . Aut enim, si necdum diligebant, non debuerat dicere, manete, sed, Estote in dilectione mea: aut, si jam diligebant, necesse non erat moneri de perseverantia, qua secundum istos privari non poterant. Curet igitur servus bonus et fidelis 468 fide servare non ficta charitatem de corde puro et conscientia bona: pluris aestimans animae vitam quam corporis, minus horrens carnis mortem quam fidei. CAPUT V. Desuperius proposuimus, sola, ni fallor, tractanda restat humilitas. Haec duabus praemissis virtutibus in tantum est necessaria, ut absque ista illae nec esse virtutes videantur. Nempe ut castitas seu charitas detur, humilitas meretur: quoniam humilibus Deus lem . Servatas consummat; nam virtus in infirmitate, hoc est in humilitate, perficitur . Inimicam omnis gratiae, omnisque ini
Abbreviated transcription (Latin):
fornax et homines iustos tẽptatio: illos ui¬
delicet qui exfide uiuunt. Iustus non quia
ex fide uiuit: szex fide que uiuat. Neq enim
que mortua est: uitam dare potest: Demonũ
fides non adducitur in examinationem: ua¬
cua quippe caritate. mortua est. Credunt
quidem et contremescunt: s timor non est
incaritate. Proinde in labore hominum ñ
sunt. et cum hominib non flagellantur: qđ
extinc̃te fidei nulla iam debeatur ꝓbatio.
s reꝓbatio. Solam itaq iustorũ fidem idẽ.
tiuiorũ uiuam: fornax temptationũ susci¬
pit exanimandam. S non om̃ium iusti¬
tia. manet inseculum seculi: qm̃ sunt qui
ad tempus credunt. et intempore temp¬
tationis recedunt. Qualis sit cuiusq fi¬
des: tribulatio ꝓbat. Si cuius deficit: de¬
ficit enim eum incaritate non ꝑseuerat:
ficta ẽẽ dinoscitur. Si cuius ꝑseuerat: ꝓ¬
bata et ꝑfecta censetur. Liquet exhis satis
ut arbitror. non omnes qui habuerint

Expanded text:
fornax, et homines justos tentatio , illos vifornax, et homines justos tentatio , illos videlicet, qui ex fide vivunt. Justus nempe ex fide vivit , sed ex fide quae vivat. Neque enim quae mortua est, vitam dare potest. Daemonum fides non adducitur in examinationem: vacua quippe charitate, mortua est. Credunt quidem et contremiscunt, sed timor non est in charitate. Proinde in labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellantur: quod exstinctae fidei nulla jam debeatur probatio, sed reprobatio. Solam itaque justorum fidem, id est vivorum vivam, fornax tentationum suscipit examinandam. Sed non omnium justitia manet in saeculum saeculi: quoniam sunt qui ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Qualis sit cujuscunque fides, tribulatio probat. Si cujus deficit deficit enim, cum in charitate non perseverat, ficta esse dignoscitur, si cujus perseverat, probata et perfecta censetur. 16. Liquet ex his satis, ut arbitror, non omnes qui habuerint
Abbreviated transcription (Latin):
deserunt caritatem. cum caritas et infide¬
litas simul eẽ non possint: Recedunt ergo
quide̾m a fide: quia ueritas asserit. Con¬
sequenter et a salute: quia saluator redar¬
guit. Inde nos colligimus: quod et acarita¬
radicem non habent. Non negat cos habe¬
re bonum: s in bono potius radicatos ñ
ẽẽ causatur. Deniq sequitur et ait. Quia
ad tempus credunt. Bonum est. s utinã
duraturum. Non enim qui ceꝑit. s qui ꝑ¬
seuerauerit usq in finem: hic saluus erit.
Non autem durant: qm̃ in tempore tẽpta¬
tionis recedunt. Beaci si incerim rapti fu¬
issent. antequam malicia mucaret corda
eorum. Nunc uero. ue p̃gnantib et lac̾tan¬
tib in illis dieb: teneros utiq fetus gestan¬
tib: et de uita recenti facile inꝑiculis ex¬
turbandos.Tales sunt amme. paruam ad¬
huc et teneram habentes caritatem: et ob
hoc earum fidem uiuam s fictam. necesse ẽ
intemptatione deficcre. Uasa figuliait ꝓbat

Expanded text:
deserunt charitatem, cum charitas et infidedeserunt charitatem, cum charitas et infidelitas simul esse non possint? Recedunt ergo quidam a fide, quia Veritas asserit; consequenter et a salute, quia Salvator redarguit: inde nos colligimus, quod et a charitaradicem non habent. Non negat eos habere bonum, sed in bono potius radicatos non esse causatur. 15. Denique sequitur, et ait: Quia ad tempus credunt. Bonum est, sed utinam duraturum. Non enim qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Non autem durant, quoniam in tempore tentationis recedunt. Beati si interim rapti fuissent, antequam malitia mutaret corda eorum. Nunc vero vae praegnantibus et lactantibus in illis diebus, teneros utique fetus gestantibus, et de vita recenti facile in periculis exturbandos. Tales sunt animae parvam adhuc et teneram habentes charitatem: et ob hoc earum fidem vivam, sed fictam, necesse est in tentatione deficere. Vasa figuli, ait, probat
Abbreviated transcription (Latin):
nominatam. quo uasa figuli uocamus
fictilia:. non quia uidelicet. utilia non
sint quamdiu durant. s quia fragilia
cum sint. diu minime durant. De hac
fidei fictione pudo illos notari in euan¬
gelio: qui ad tempꝰ credunt. et intẽpore
temptationis recedunt. In terrogo eos
qui dicunt caritatẽ. aquo semel accipi¬
tur. nequaquã ultra recedere. Ait ue¬
ritas dequibdam. Et hi radices non
habent: qm̃ ad tempus credunt. et in
tempore temptationis recedunt. Unde
et quo recedunt: Itiq a fide ad infide¬
litatem. Item quero. Poterant ne in illa
fide saluari:an non poterantᷤ Si non
poterant: que iniuria saluatori. que ue
temptatori leticia. quod hinc recedant
ubi salus non sit : Siquidem nec salua¬
tor zelatur nisi salucem: nec malignus
inuidet nisi saluti. Si autẽ poterant:
quomodo aut sine caritate sut. quã dium
illa fide sunt. cum sine caritate salus ẽẽ
non possit: aut deserentes fidem. non etiã

Expanded text:
nominatam, quo vasa figuli vocamus nominatam, quo vasa figuli vocamus fictilia: non quia videlicet utilia non sunt quamdiu durant, sed quia fragilia cum sint, diu minime durant. De hac fidei fictione puto illos notari in Evangelio: Qui ad tempus credunt et in tempore tentationis recedunt. Interrogo eos qui dicunt charitatem a quo semel accipitur, nequaquam ultra recedere. Ait Veritas de quibusdam: Et hi radices non habent, quia ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt . Unde, et quo recedunt? Utique a fide ad infidelitatem. Item quaero: Poterantne in illa fide salvari, an non poterant? Si non poterant, quae injuria Salvatori, quaeve tentatori laetitia, quod hinc recedant, ubi salus non sit? siquidem nec Salvator zelatur nisi salutem, nec malignus invidet nisi saluti. Si autem poterant, quomodo aut sine charitate sunt, quandiu in illa fide sunt, cum sine charitate salus esse non possit; aut deserentes fidem, non etiam