comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lorem corꝑis. Rogaui inquit ut auferret eũ
ame: & dirxit mͥ. Sufficit t̃ grã mea. Nam iui¬
tus in infirmitate ꝑficitur. Ego noui quem
curo. Non mͥ dei qui egrotat consilium. T̃anq̃
emplastrum mordax urit te: s sanat te. Rogat
medicum ut tollat emplastrum: & ñ tollit nͥ
cum fuerit sanatum qđ posuerat. Nutus inm
ꝓficimus. non nos putemus sine flagello futos.
quia quantumlibet ꝓficiamus. nouit ipse pec¬
cata nr̃a: aliquando et nobis ostendit illa. &
uidemꝰ & nos peccata nr̃a. Et cum inter tales
homines ueisari cȩꝑimus. ut iam homines qͥd
innobis reprehendant non inueniant: rep̃hen¬
dit ille adhuc qui omnia nouit. et iundicat
mom̃s affectiones: quia ꝓpicius ẽ. nobis. Nam
si non uindicet & deserat: perimus. Ds̃ tu ꝓ¬
picius fiusti illis: & uindicans inom̃s affec¬
exaltemus illum. quia bonus ẽ. Et cum fecc¬
rit quomͦ laudandus ẽ. quomͦ exaltandus ẽ:

Expanded text:
ut auferret eum ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in in Christo proficimus, non nos putemus sine flagello futuros: quia quantumlibet proficiamus, novit ipse peccata nostra; aliquando et nobis ostendit illa, et videmus et nos peccata nostra. Et cum inter tales homines versari coeperimus, ut jam homines quid in nobis reprehendant non inveniant; reprehendit ille adhuc qui omnia novit, et vindicat in omnes affectiones, quia propitius est nobis. Nam si non vindicet, et deserat, perimus. «Deus, tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affecexaltamus illum: qui bonus est et cum ferit, quomodo laudandus est, quomodo exaltandus est?
Abbreviated transcription (Latin):
ut uindicaretur in om̃s affectiones eius. Dicemꝰ
affectiones eius: in quas uindicabat ds̃. quis in¬
fumat᷑ inquit. et ego ñinfirmor: Quis scan¬
dalitatur et ego nonuror: Quanto maior ca¬
ritas: tanto maiores plagȩ de peccatis aliens.
Acceꝑat quidẽ ille &stimulum carnis anglm
sathanȩ: a quo colaphiretur. Ecce quomͦ ꝓpi¬
cius erat ds̃: uindicans iom̃s affectiones
eius. Que sunt affectiones. inquas sic uin¬
dicat: Ipse exposuit: ipse dicit Inmagnitu¬
dine inquit reuelationum ne extollar: daiꝰ
ẽ mͥ stimulus carnis meȩ angłs sathanȩ qui
me colaphiret. Tã ꝑfectus erat: ut tam̃ timen¬
dum eet ne extolleretur. Nã ñponeret ds̃ me¬
dicamentum: ubi uulnꝰ ñ esset. Et rogauit
ut tolleretur. Eger ille rogauit: ut auferretux
medicamentum. Propter qđ ter dnm̃ roga¬
ui inquit ut auferret eũ ame: id⁊ stimulũ
carnis aquo colaphitabatur. aliquẽ forte do

Expanded text:
ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus et affectiones ejus, in quas vindicabat Deus. «Quis infirmatur,» inquit, «et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vindicans in omnes affectiones ejus. Quae sunt affectiones in quas sic vindicarevelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medicamentum: «Propter quod ter Dominum rogavi,» inquit, «ut auferret eum a me,» id est, stimulum carnis a quo colaphizabatur, ali
Abbreviated transcription (Latin):
notescit uoluntas dĩ. etiam reatus nr̃ innotescit
nobis. Et qͣnto ille nob̃ innotescit tanto plus
imus infletus et lacrimas. Nidemus enĩ quã sit
iustum qđ de nob̃ exigat ds̃. in quanta adhuc
ĩꝑfectione iaceamus. et fit in nob̃ qđ dictum est.
qui apponit scientiam apponit dolorem. Eece
abundet inte caritas. et plus doleb̃ peccantem.
Quanto inte maior caritas ẽ: tanto amplius &
torquebit quem toleras. Non torquebit tanqꝗͣ
irascentem illi: s tanquam dolentem ꝓillo. Ni¬
de paulum apłm qͥd patiebat᷑. Uideat qͥs quid
patiebatur. Preter illa inquit quȩ extrinsecus
sunt. Dixit enim multa quȩ patiebat᷑. et cȩpit
dicere interiora preter illa quȩ intrinsecus sũt.¬
erant que patiebatur amalis ꝑsecutorib xp̃i.
incursus inme cotidianus: sollicitudo omĩũ
ȩccłiarum. Et uide qualis sollicitudo: quã pa¬
terna. quam materna. Nidete quomͦ cedebat᷑

Expanded text:
notescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit notescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
de semine bono. filius regni: cum ceꝑis frum̃¬
tum dare tunc tͥ apparebunt zitania. Cum
enim creuisset herba. et fructum fecisset: tũc
apparuerunt zizania. Cum ceꝑint apparẽ
zirania: uidebis te inter malos. Uelle habes
quasi seꝑari ate malos. & seꝑare abȩccłia õs
malos: respondebit tͥ: dñi sententia. Sincte
utraq crescere usq admessem: ne forte cũ
uultis eradicare ⁊irania. eradicetis simul
& triticum. Ex sententia dñi necesse erit par¬
cere ⁊ iraniis: et conditione serui necesse erit
uiuere inter zirania. Seꝑare ea non potes:to¬
lerare tͥ necesse ẽ. Hide quantas plagas incor¬
de patiaris: qui corde integro inter malos
uersaris. Probabitis quicunq ꝓfeceritis: ꝓ¬
babitis quicunq iam ꝓfecistis. Toleranda st̃
g ista: et forte hoc ꝑtinet adillud. seruus qͥ nouit
uoluntatem dñi sui. & ñ facit digna: plagis ua¬
pulabit multis. Inmultis enim quantũ nob̃ in¬

Expanded text:
de semine bono, filius regni, cum coeperis frucde semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; respondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet ad illud: «Servus qui novit voluntatem domini sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In multis enim quantum nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Ergo illud qđ dictum ẽ. moysi: figu¬
ra erat ñ pęna. Seni mors quȩ pęna: non in¬
trare interram illam. quȩ pęna quo intraue¬
runt indigni: De aaron autem qͥd dictũ ẽ
mortuus ẽ. et ipse senex: filii sui successert̃
ei insacerdotio. Filius eius postea sacerdotiũ
administrauit. Quomͦ & istum uindicauit:
Samuel et ipse sc̃s senex mortuus ẽ: relictis
successorib filiis suis. quid c̃ qđ in illis uin¬
dieatũ ẽ. quero: & scdm homines ñ inuenio.
Scd̾m autem qd scio pati seruos dei:
cotidie m illos uindicabatur. Legite & iuide¬
te uindictas. Et qui ꝓficitis: ferte uindictas.
Cotidie patiebantur. popłos contradicentes:
cotidic patiebantur iniq uiuentes. & iuter
illos uiuere cogebantur. quoꝵ uitã cotidie
reprehendebant. Hȩc erat uindicta. Nondũ
ꝓfictt cui parua ẽ. Tantum te enim torquet
iniusticia aliena: quantum recesseris atua.
Cum enim fucris frumentum id÷ herba bona

Expanded text:
sionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figusionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit? Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona
Abbreviated transcription (Latin):
inmoysen: ꝓpe nullam habet. nͥ qđ ad extre¬
mum ait illi ds̃: ascende inmontem. & mo¬
iere. Ait seni. morere. Iam ꝑegerat ȩtates su¬
as. Nunquid nunquam erat moriturus: Qus
illa iundicta: Ostendit ibi uindictam suã
ut diceret. non intrabis interram ꝓmissionis.
quo intraturus erat popłs. Quandã figuram
quorumdã gerebat moyses. Nam qui inre¬
gnum cȩlorum intrauit. magna illi pena
erat adterram illam non uenirt. quȩ ad
tempus erat ꝓmissa. ut umbram ostendet
& transiret: Nonne multi ꝑfidi intrarunt
inillam terram: Nonne. inilla terra uiuen¬
tes multa mala fecerunt & dm offenderunt:
Nonne &ydolatriam secuti sunt inipsam ter¬
ram: Magnum erat non dedisse istã terram
moysi: Si moysen uoluit gestare figurã eoꝵ
qui sublege erant. quia ꝑmoysen data ẽ. lex.
& ostendit eos qui sublege esse uellent. ⁊ sub
gr̃a eẽ. nollent non intraturos interrã ꝓmis¬

Expanded text:
in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extrein Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorumdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promis
Abbreviated transcription (Latin):
expoliationem reb accidisse. quas iã ꝑfectas
pnuntiant. Fit hoc & inedificiis et inpictu¬
ris & inuestib: et ꝓpe inomni gen̾e artiũ.
Primo udicant illud iã qͣsi ꝑfectum ẽẽ: ut
ocłi eoꝵ amplius nichil desident S aliud
iudicat ocłs imꝑitus: alius uidicat artificis
regła. Sic et illi scĩ uersabantur ante ocłos
dĩ tanquam sine culpa. tanquam ꝑfecqi.
tanquam angłi. Nouerat autem quid illis
de cẽt: qui uindicabant in om̃s affectiones
coꝵ. Uindicabat autẽ non irascens s ꝓpicius.
Adhoc uindicabat ut ꝑficeret cȩptum ñ ut
dampnaret eiectum. Uindieans ergo inom̃s
affectiones eoꝵ erat ds̃. Quomͦ uindieauit
insamuele: Tbi ẽ uindicta ipsa: Hoc dico:
ut nouerint. xp̃iani qui iam hic cognoue¬
runt xp̃m. ad quos uenit inscabellũ pedũ
suoꝵ. quos ita dilexit. ꝓquib sanguinem
fudit. nouerint quomodo uapulent cum
multum ꝓfecerint. Querimus iuindictam

Expanded text:
expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliuudicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine culpa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint Christiani, qui jam hic cognoverunt Christum, ad quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam
Abbreviated transcription (Latin):
iundicans in om̃s affectiones eoꝵ. Utiq eas af¬
fectiones dicens eorum quas ds̃ nouerat incor¬
dib illoꝵ. quas homines non nouerant. Et enĩ
sine querela hominum uersabantur in medio
popłi dĩ. Sed quid dicimus. quia moyses ha¬
buit primã uitam fortasse peccatricẽ: Nam et
ꝑcusso homine fugit de cgypto. Habuit et aa¬
ron primam uitã. quȩ displiceret deo. Nã ipse
insamenti popło et querenti ydolum ꝑmisit
ut fieret: et factum ẽ popło dĩ ydolum quod
adoraret. Sumuel quio fecit insans adtẽplũ
datus: Om̃s ȩtates suas inter seã sacram̃ta
dei ꝑegit. ab meunte. etate famulus dĩ. Ni¬
chil unquam dictum ẽ. de samuele: nichil
ab hominib. Houerat ibi forte ds̃ aliquid qd
raq faciunt artifices. & ostendunt imperitis.
et cum iã iudicauernt imꝑiecti eẽ ꝑfecta: ex¬
poliunt illa artifices qui nouerunt adhuc
qđ illis desit ut mirentur homines tantam

Expanded text:
«Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas af«Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod raque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam
Abbreviated transcription (Latin):
bis loquebatur. Iam aꝑte illos exaudiebat:
qui custodiebant testimonia eius et precepta
sti eos: ds̃ tu ꝓpicus fiusti illis. Propicius non
dicitur ds̃: nisi peccatis. Quando dat ueniam.
tunc dicitur ꝓpitius. Et qͥd habebat imistis qđ
uindicaret ut esset ꝓpicius: Ignoscendo ꝓpi¬
picius. fuerat et uindicando. Quid enim seqͥ¬
tur: Tu ꝓpicius fuisti illis: & undieans in om̃s
affectiones eoꝵ. Etiam uindieans ꝓpitius fui¬
sti: ñ solum donans peccata. s etiam uindicas
ꝓpicius fuisti. Nidete fr̃s mei. qͥd hic commen¬
dauit aducrtite. Illi ds̃ irascitur: quẽ peccantẽ
non flagellat. Nam cui uere ꝓpicius ẽ. ñ solum
donat peccata: ne noceant ad futurum scłm:
sed etiam castigat ne semꝑ peccare delcc̾tet.
Agite fĩs. Quomodo in illis uindicatum est si
quęramus : aderit. dñs ut dicam. Quȩramꝰ enĩ
tres istas ꝑsonas. moysen & aaron. & samue¬
lem & quomͦ meis uindicatũ sit: quia direrit.

Expanded text:
bis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, bis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et praecepta sti eos; Deus, tu propitius fuisti illis.» Propitius non dicitur Deus, nisi peccatis: quando dat veniam, tunc dicitur propitius. Et quid habebat in istis quod vindicaret, ut esset propitius ignoscendoropitius erat et vindicando. Quid enim sequitur? «Tu propitius fuisti illis, et vindicans in omnes affectiones eorum.» Etiam vindicans propitius fuisti: non solum donans peccata, sed etiam vindicans propitius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delectet. 12. Agite, fratres; quomodo in illis vindicatum est si quaeramus, aderit Dominus ut dicam. Quaeramus enim tres istas personas, Moysen, et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
eius: et samuel inhis qui inuocant nomen
eiuis. Inuocabant dñm. et ipse exaudiebat
eos: incolumpna nubis loquebatur adeos.
Qui primo loquebatur incolumpna nubis.
ipse nob̾ locutus ẽ inscabello pedum suoꝵ
Id÷ interra assumpta carne. unde ad oramꝰ
nube loquebatur qui tunc non intelligeba¬
tur: locutus ẽ inscabello pedũ suoꝵ & in¬
tellecta sunt uerba nubis eius. Incolumpna
nubis euis loquebatur adeos Attendamus
ergo fr̃s uidete qͦs et quales scõs nominauerit.
Custodiebant testimonia eius: et precepta eius
quȩ dedit cis. Cũstodiebant certe. Intendite. Cu¬
stodiebant testimonia cuis: et precepta quȩ de¬
dit eis. Hoc dicit: et negari non potest. Nichil¬
ne habebant peccati: Quomͦ: Quando custo¬
diebant testimonia eius. custodiebant p̃cepta
eius. Hidete quales nos uelit formari: ne quas
de ꝑfecta iusticia presumamus. Ecce moyses :
aaron insacerdotib eius: et samuel inhis qui
inuocant nomen eus. ad qͦs decolumpna nu¬

Expanded text:
uel in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba nubis ejus. «In columna nubis loquebaturs et quales sanctos nominaverit. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Custodiebant certe, intendite. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nu
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ et ẽẽ sedes dĩ. Ait enĩ apłs. Plenitudo
autem legis: caritas. Quid ergo ẽ: ꝑdidisti
totam excusationem. Interroga cor tuũ: uide
utrum habeat caritatem. Si ẽ ibi caritas: ẽibi
plenitudo legis. Iam inte habitat ds̃. sedes dĩ
factus es: irascant᷑ popłĩ. Quid facient irascentes
popłi. ei qui factus ẽ sedes dĩ: Qui contra te se¬
uiant attendis qui inte sedeat non attendis.
Celũ factus es. & terrã times: Dicit enĩ alio loo
scriptura dñm dm̃ nĩm dicere: cęlum mͥ sede
ẽ. Si gͦ & tu habendo plenitudinẽ scientiȩ. &

Expanded text:
scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem sc
Abbreviated transcription (Latin):
hebream. qͥa hebrea lingua dictum ẽ. che¬
rubin: et dixerunt eẽ cherubin:plenitudi¬
nem scientiȩ. Ergo quia suꝑat ds̃ omnẽ
scientiam: suꝑ plenitudinem scientiȩ sedere dr̃
Sit inte ergo plenitudo scientiȩ: & eris & tu sedes
dĩ. S forte dicturus es. Et quando inme erit
nire. ut sit millo plenitudo scientis: Putas hoc
uelle deum. ut sit innobis ista plenitudo scien¬
tiȩ ut nouerimus aut quot sint stellȩ. aut qͦt
sint grana. non dico arenȩ s tritici. aut quot
poma pendeant in arbore:Ille nouit omnia.
quia capilli nr̃i numerati sunt adõ: s alia est
plenitudo scientiȩ. quã uoluit hominem nos¬
se. Adlegem dĩ ꝑtinet scientia: quã te uoluit
habere. Et quis potest forte dieas. mͥ ꝑfecte nos¬
se legem. ut habeat inse plenitudinẽ scientiȩ
legis. et possit eẽ. sedes dĩ : Noli turbari. Breuit̃
tͥ dicit᷑ quid habeas: siuis habere plenitudinẽ

Expanded text:
hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Chehebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim; et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit nire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ut apeccatis omnib suis ꝑipsas tribu¬
lationes curarent᷑ & sanarent᷑:amarum po¬
culum prior medicꝰ bibit. ne bibere timeret
egrotus. Cigo dñs regnauit: irascant᷑ popłi.
rascantur popłi: qr de ira ipsorum multa
bona fecit ds̃. Illi irascuntur: et serui dĩ pur¬
gantur.Quia exercentur:coronantur. Ira¬
scantur popłi: qui sedet suꝑ cherubin re¬
gnauit commoueatur terra. Cherubin
sedes dĩ ẽ: sicut scripturȩ tradunt. cęlestis
quedã sedes sublimis: quã nos non uidimus.
sed uerbum dĩ nouit illam. Nouit tanquã
sedem suã. et ipsum uerbum dĩ & sp̃s dĩ dix̃
seruis dĩ. ubi sedeat ds̃. Non quia sic sedet
ds̃ quomͦ homo: s tu si uis ut sedeat inte
ds̃. si bonus eris sedes dĩ eris. Sic enim sc̃p¬
tum ẽ Sedes sapientiȩ: anima iusti. Thronꝰ
enim: latinȩ sedes dicitur. Nam & ipsum
cherubin interpretati sunt quidã quid di¬
ceretur latinȩ qui nouerunt linguã illam

Expanded text:
ejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribuejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublimis, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illam, novit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sub cęlo. Pereant de terra et de sub cȩlo: de
templis suis. Uidete si non fit: si non ex ma¬
gna parte iam factum ẽ. Quid enĩ remansit
aut quantũ remansit: Magis remanserui
ydola incordib paganoꝵ: quam in locis tẽ¬
plorum. Ergo dñs regnauit: irascantur ppłi.
Qui sedet suꝑ cherubin: sub audis regnauit
Commoueatur t̾ra. Iterũ dixit irascant᷑ popłi.
Qd enim dixit dñs: hoc repetiuit. qui sedes
suꝑ cherubin. Et quid dixit regnauit: sub¬
audiri fecit in alio uersu. Et quid ait iras¬
cant᷑ popłi: hoc dixit commoueatur terra
Quid sunt enim popłi. nͥ terra: Quantum po¬
test irascatur t̾ra ei qui iam sedet incelo.
Fuit enĩ dñs & interra: et assumpsit terram
inqua eẽt interra. Induit se carne: et prior
uoluit pati irascentes popłos. ne iram popu¬
loꝵ timerent serui eius. Prior illam patiuo¬
luit. Et qͥa necessaria erat ira popłoꝵ serus

Expanded text:
est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam in locis templorum. 3. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi. Qui sedet super Cherubim:» subaudis, «regnavit. Commoveatur terra.» Iterum dixit, «Irascantur populi.» Quod enim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis
Abbreviated transcription (Latin):
mortua ẽ ut mȩternum interiret. Habebit enĩ
tempus suũ quo resurgat & ipsa: quia resur¬
rectionem carnis iam ostendit dñs inse ipso.
Inde illã uoluit a nob̃ acciꝑe ut de nr̃a posse¬
mus non desperare. Ergo fr̃s. caro seruorũ quã
occiderunt cultores ydoloꝵ resurget tempore
suo: ydola quȩ fregit. xp̃c nunquã iterũ fa¬
ciet faber. Audistis cum ieremias legeretur
ante apłicam lectionem. si aurẽ apposuistis
uidistis ibi tempora p̃sentia quȩ nc̃ agimus.
Dixit enim. Dii qui celum et terrã ñfecerunt.
pereant de terra: et de sub cȩlo. Non dixit. dii
qui cęlum et terrã ñ fecerunt ꝑeant de celo:
deterra: quia nunquam fuerunt incȩlo. S
quid dixit: Dii qui celum & tertã ñ feccruñ.
peant deterra. Quasi respondet ad terrã. &
defuit qđ responderet decelo: qͥa illi ñ fue¬
runt incęlo. ipsam t̾ram bis dixit: quia ipsa

Expanded text:
mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ille a quo facti sunt: utiq ille annuntiabat ꝑ
discipulos suos se ipsum: qui illos uolebat con¬
uerti adeum a quo facti erant: & auerti abeis
quȩ ipsi fecerant. Illi ꝓydolo suo irascebantur
dño suo: qui si pydolo suo irascebentur seruo
scio: dampnandi erant. Melior enim seruus
eoꝵ: quã ydolum eoꝵ. Seruum enĩ eoꝵ deus
fecit: ydolum eoꝵ faber facit. Sic irascebant᷑
pydolo suo: ut irasci ñtimerent dño suo. Sed
irascantur predictũ ẽ. ñ iussum. In ꝓpħia enĩ
dicitur. dñs regnauit iraseantur popłi. Est
qd̃ fiat & de popłis irascentib. Illi irascantur:
et inira ipsoꝵ martyres coronentur. Quid fȩ¬
cerunt annuntiatorib uerbi ueritatis nubib
xp̃i circucuntib orbem terrarũ. et compluen-¬
tib agrum dĩ. qͥd illis fȩcerunt qui irascebã¬
tur. nͥ ut inter manus eorum caro affligeret᷑.
caro quã ꝑsecutores occidẽ potuerunt. ita

Expanded text:
ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur, «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur,caro quam persecutores occidere potuerunt, ita
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ tecta ẽ ueritas inlibris antiquoꝵ. tc̃ tolleret᷑
qñ iam ipsa ueritas deterra oriretur. Sic enĩ
dicitur inpsalmo. Ueritas deterra orta ẽ: & iu¬
sticia de cęlo ꝓspexit. Mͦ ergo tota intentio nr̃a
xp̃c conscripta sunt: xp̃m ibi uidere. xp̃m ibi
intelligere. Intendat gͦ nobiscum caritas ur̃a
adistum psalmũ: et queramus hic. xp̃m. Utiq
apparebit querentib qui primo apparuit ñ
credentib: et non deseret desiderantes se qui re¬
demit negligentes se. Ecce deulo cȩpit psalmꝰ
de illo dicitur.
OMINUS
regnauit irascantur po¬
puli. Cȩpit enim reg
postea quam impleuit discipłos suos fiducia
sp̃s sc̃ĩ ut ñtimerent mortẽ. quã ipse iam oc¬
ciderat inse. Ipse gͦ cepit predicari dñs iħc xp̃c
ut millum crederent qͥ salutem habere uellẽt.
et irati sunt popłi ydola colentes. Irascebantur
qui colebant qđ fectrunt: quia annuntiabat᷑

Expanded text:
quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» . Modo ergo tota intentio nostra  conscripta sunt, Christum ibi videre, Christum ibi intelligere. Intendat ergo nobiscum Charitas vestra ad istum psalmum, et quaeramus hic Christum: utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus; et non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, de illo dicitur.ominus regnavit, irascantur populi.» Coepit enim regnposteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit ergo praedicari Dominus C illum crederent qui salutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat regnum tuum. Optas ut ueniat: quod
times ne ueniat. Corrige te: ut non ores contͣte.
tis inscola. xp̃i ꝑxp̃i ꝑom̃s litteras antiquoꝵ pa¬
trum nr̃oꝵ. qui scripserunt uerba d̃i & magna¬
lia dĩ. nobis eos consulere uoluisse qui futuri
eramus hoc tempore iam credentes inxp̃m: qͥ
oportuno tempore uenit ad nos. primo humilis.
postea uenturus excelsus. Primo enim uenit
ante iudicem staturus: postea uenturus est ui¬
dex sessurus. ut ante illum stet ꝓmerito suo ge¬
nus humanũ. Precesserunt autem illum multi
p̃cones tanquam uidicem magnum. et hoc ad¬
huc inhumilitate uenturũ. Multi precones p̃¬
cesserunt adhuc nasciturũ deuirgine maria:
futurum infantem. & suggendum lac: futurũ
paruulum uerbũ dĩ ꝑ qd̃ facta sunt omĩa. p̃ces¬
serunt multi precones: et dixerunt futura ista
tempora. S ita dixerunt. ut quibdã figuris re¬
rum tegerent sententias suas. ipsũq uelamen

Expanded text:
veniat regnum tuum» . Optas ut veniat, quem veniat regnum tuum» . Optas ut veniat, quem times ne veniat. Corrige te, ut non ores contra tetis in schola Christi per omnes Litteras antiquorum patrum nostrorum, qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen
Abbreviated transcription (Latin):
ergo montes: ille enĩ non iniustȩ iudicabit.
Uenturo forte aliquo iudice homine cui non
potest patere conscientia: contremiscunt etiã
homines innocentes: Si abipso expectant pre¬
mium laudis uel timent pęnam dampnatio¬
nis: qñ ille ueniet qui falli non potest gaude¬
ant montes: secun gaudeant: illuminabunt᷑
abeo. non dampnabuntur. G audeant qͥa ue¬
niet dñs iudicare orbem terrarũ inȩquitatt.
Ac si montes iusti gaudent: intqui contremi¬
scant. S ecce nondum uenit. Quid opus ẽ
ut tremant: Corrigantur & gaudeant. In
potestate tua ẽ: quomͦ expectes uenturũ xp̃m
Ideo differt uenire: ut cum uenerit ñte dãpnet
Ecce non dum uenit Ile incęlo ẽ: tu interra.
Ille differt aduentum: tu noli differre consiliũ
Aduentus ipsius durus ẽ duris: mitis est pis.
Uide ergo modo tu qui sis. Si durus es uct tͥ
mitescere. Si mitis: lam gaude uenturũ. Xpĩa¬
nus enim es. Ita inqͥs. Crede qđ oras. & dicis. ad¬

Expanded text:
ergo montes; ille enim non injuste judicabit. ergo montes; ille enim non injuste judicabit. Venturo forte aliquo judice homine, cui non potest patere conscientia, contremiscant homines etiam innocentes, si ab ipso exspectant praemium laudis, vel timent poenam damnationis: quando ille veniet qui falli non potest, gaudeant montes, securi gaudeant; illuminabuntur ab eo, non damnabuntur; gaudeant, quia veniet Dominus judicare orbem terrarum in aequitate; ac si montes justi gaudent, iniqui contremiscant. Sed ecce nondum venit, quid opus est ut tremant? Corrigantur, et gaudeant. In potestate tua est quomodo exspectes venturum Christum. Ideo differt venire, ut cum venerit non te damnet. Ecce nondum venit, ille in coelo est, tu in terra: ille differt adventum, tu noli differre consilium. Adventus ipsius durus est duris, mitis est piis. Vide ergo modo tu qui sis: si durus, licet tibi mitescere; si mitis, jam gaude venturum. Christianus enimes. Ita, inquis. Credo quod oras, et dicis: «Ad
Abbreviated transcription (Latin):
delectabantur. maris fluctus excitabant᷑. Com¬
moueatur mare et plenitudo eius: Orbis terre
et om̃s in habitantes mea. Commoueatur mare
inꝑsecutionib. flumina plaudent manib in
idipsum. MIoueatur mare: et flumina plaudẽt
manib inidipsum. Fiunt ꝑsecutiones: & gau¬
dent scĩ in dño. Unde. flumina plaudent ma¬
nibus: Quid. ẽ. plaudere manib: Gaude oꝑib
Plaudere: gaudere ẽ. Manib oꝑib. Quȩ flumi¬
na: Quos ds̃ fecit flumina: dando illis illã
aquam sp̃m sc̃m. Si quis sitit inquit: ueniat
et bibat. Qui credit inme: flumina aquȩ ui¬
uȩ fluent deuentre eius. Ista flumina manib
montes qui uenturo dño iudicare terrã contre¬
miscent. Ergo sunt montes boni: sunt montes
mali. Montes boni magnitudo spũalis. Mon¬
tes mali: tumor suꝑbiȩ. Montes exultabunt
met iudicare terram. Iudicabit orbem terrȩ
iniusticia: & popłos in ȩquitate. Gaudeant

Expanded text:
delectabantur, maris fluctus excitabantur. «Comdelectabantur, maris fluctus excitabantur. «Commoveatur mare et plenitudo ejus, orbis terrae et omnes habitantes in eo.» Commoveatur mare in persecutionibus. «Flumina plaudent manibus in idipsum.» Moveatur mare, et flumina plaudent manibus in idipsum: fiunt persecutiones, et gaudent sancti in Deum. Unde flumina plaudent manibus? quid est, plaudere manibus? Gaudere operibus. Plaudere, gaudere est; manibus, operibus. Quae flumina? Quos Deus fecit flumina, dando illis illam aquam Spiritum sanctum. «Si quis sitit,» inquit, «veniat et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus» . Ista flumina manibusmontes, qui venturo Domino judicare terram, contremiscent. Ergo sunt montes boni, sunt montes mali: montes boni, magnitudo spiritualis; montes mali, tumor superbiae. «Montes exsultabunt nit judicare terram. Judicabit orbem terrae in justitia, et populos in aequitate.» Gaudeant
Abbreviated transcription (Latin):
tum dedit. Uult ergo illos crigi abspe quã
inhomine posuerant. & contingere spũalia
xp̃i: ut possent eẽ. tubȩ corneȩ si suꝑarent
carnem. Fr̃s. noltte insultare fr̃ĩb: qͦs nondũ
conuertit misccł̃ia xp̃i. Noueritis qͥa quam¬
diu hoc facitis: carnem sapitis. Tuba non ẽ
illa: quȩ delectat aures dĩ. Insultationis tu¬
ba. infructuosũ bellũ facit. Tuba cornea te
erigat aduersus diabolum: ñtuba carnea
aduersus frẽm tuum. Intubis ductilib &
uoce tubȩ corneȩ. iubilate inconspectu regis
dñi. Et uobis iubilantib & exultantib in
tubis ductilib. & in uoce tubȩ corneȩ quid
sequitur: Commoueatur mare & plenitu¬
do eius. Fr̃s: predicantib ueritatem apłis
tanquam tubis ductilib & tubis corneis.
commotum ẽ mare. surrexerunt fluctus.
creuerunt tempestates: factȩ sunt ꝑsecuti¬
ones eccł̃iȩ. Unde commotũ ẽ mare: cũ u¬
bilatur deo. cum psallitur deo: de aures

Expanded text:
tum dedit» . Vult illos ergo erigi ab spe quam tum dedit» . Vult illos ergo erigi ab spe quam in homine posuerant, et contingere spiritualia Christi; ut possent esse tubae corneae, si superarent carnem. Fratres, nolite insultare fratribus quos nondum convertit misericordia Dei; noveritis quia quamdiu hoc facitis, carnem sapitis. Tuba non est illa quae delectat aures Dei: insultationis tuba infructuosum bellum facit. Tuba cornea te erigat adversus diabolum, non tuba carnea adversus fratrem tuum. «In tubis ductilibus et voce tubae corneae jubilate in conspectu regis Et vobis jubilantibus et exsultantibus in tubis ductilibus et in voce tubae corneae, quid sequitur? «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Fratres, praedicantibus veritatem Apostolis, tanquam tubis ductilibus et tubis corneis, commotum est mare, surrexerunt finctus, creverunt tempestates, factae sunt persecutiones Ecclesiae. Unde commotum est mare? Cum jubilabatur, cum psallebatur Deo; Dei aures
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ẽ indextera dĩ sedens. Quȩ sursũ sut
sapite: non quȩ suꝑ terram. Quid ẽ quȩ sur¬
sum sunt querite: Idest carnem excedite:
nolite carnalia cogitare. Nondum erant tu¬
bȩ corneȩ: quib ita loquebatur. fr̃s: ñ potui
loqui uobis quasi spũalib. s quasi carnalib.
tanquam paruulis inxp̃o. lac uobis potũ de¬
di: non escam. Neq enim poteratis. s nee ad¬
huc quidẽ potestis. Estis enim adhuc carna¬
les. Ergo ñ erant tubȩ corneȩ: qͥa ñ excesserant
carnem. Cornui et carni heret: et carnẽ excedit.
Et quam quã de carne oriatur: suꝑat carnẽ.
Si es gͦ excarnali sp̃ualis. ad huc. carne calcas
les carnalia sape. et nondum factos tubas cor¬
neas: Cum enim dicit unusquisq ur̃m ego
sum pauli. alius ego apollo. alius ego autẽ
cephȩ. nonne carnales estis. et scđm hominẽ
ambulatis: Quid.ẽ. autem apollo. quid. ẽ.¬
autem paulus: Ministri dĩ: ꝑ qͦs credidistis.
Ego plantaui. apollo rigauit: s ds̃ incremen¬

Expanded text:
 est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Quid est, «quae sursum sunt quaerite?» Id est, carnem excedite, nolite carnalia cogitare. Nondum erant tubae corneae, quibus adhuc ita loquebatur: «Fratres, non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam; neque enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; estis enim adhuc carnales.» Ergo non erant tubae corneae, quia non excesserant carnem. Cornu et carni haeret, et carnem excedit; et quanquam de carne oriatur, superat carnem. Si es ergo ex carnali spiritualis; adhuc carne calcas les carnalia sapere, et nondum factos tubas corneas? «Cum enim dicit unusquisque vestrum, Ego sum Pauli; alius, Ego Apollo; alius autem, Ego Cephae: nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Quid est autem Apollo? quid autem Paulus? Ministri Dei, per quos credidistis. Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus in cremen
Abbreviated transcription (Latin):
ticulas quasdam de corpore suo. & daturus illis:
et dixerunt. Durus ẽ. hic sermo. Ipsi erant du¬
ri: non sermo. Et enim si duri non essent. s mi¬
tes essent: dicerent sibi. Non sine causa hoc dicit:
nisi quia ibi ẽ aliquod sacramentum latens.
Manerent cum illo lenes non duri: & discerent
abillo quod illis discedentib qui remanserant
didicerunt. Ham cum remansissent cum illo
discipuli duodecim illis recedentib suggesser̃t
illi tanquam dolentes illoꝵ mortem: qͦd scan¬
dalizati sunt inuerbo eius & recesserunt. Ille
autem instruxit illos: & ait illis. Sp̃s est qui
uiuificat: caro autem nichil ꝓdest. Herba q̃
locutus sũ uobis: sp̃s ẽ et uita. Spũaliter in¬
telligite quȩ locutus sum. Non hoc corpus
qđ uidetis manducaturi estis: et bibituri illũ
sanguinem quẽ fusuri sunt qui me crucifi¬
gent. Sacramentum aliquod uobis cõmen¬
daui: spũaliter intellectum iuuificabit uos. Et¬

Expanded text:
ticulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, ticulas quasdam de corpore suo, et daturus illis, et dixerunt, «Durus est hic sermo.» Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa dicit hoc, nisi quia est ibi aliquod sacramentum latens. Manerent cum illo lenes, non duri; et discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt, didicerunt. Nam cum remansissent cum illo discipuli duodecim, illis recedentibus, suggesseruut illi, tanquam dolentes illorum mortem, quod scandalizati sunt in verbo ejus et recesserunt. Ille autem instruxit eos, et ait illis, «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest: verba quae locutus sum vobis, spiritus est et vita» . Spiritualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s ẽ. qui uiuificat: caro autem nichil ꝓdest
ldeo et adterram quamlibet cum de mnelinas
atq ꝓsternis. non quasi terram intueris: s
illum scm. cuius pedum scabellum ẽ. quod
adoras. Propter ipsum enim adoras. Ideo
adoras scabellum pedum eius. Et cum ado¬
ras illum. ne cogitatione remancas incarne
et absp̃u non iuuuficeris: sp̃s ẽ enim inquit
qui uiuificat: caro autem nichil ꝓdest. Tẽ
autem quando hoc dñs commendauit de
carne sua locutus erat: et direrat. nisi quis
manducauert carnem meam. non habebit
inse uitã ę̧ternam. Scandalirati sunt qui¬
dam discipłi eius. lxx ferme: et direrunt.
Durus ẽ. hic sermo. Quis potest hoc intelli¬
gere: Et recesserunt abeo: & amplius cũeo¬
non ambulauerunt. Durum illis uisum ẽ.
qđ ait. nͥ qͥs manducauerit carnem meã.
non habebit uitam ȩternam: et ceꝑunt il¬
lud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt:
& putauerunt qđ precisurꝰ esset dñs par¬

Expanded text:
«Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest.» «Spiritus est qui vivificat; caro autem nihil prodest.» Ideo et ad terram quamlibet cum te inclinas atque prosternis, non quasi terram intuearis, sed illum Sanctum cujus pedum scabellum est quod adoras; propter ipsum enim adoras: ideo adoras scabellum pedum ejus. Et cum adoras illum, ne cogitatione remaneas in carne, et a spiritu non vivificeris: «Spiritus est enim,» inquit, «qui vivificat; caro autem nautem quando hoc dominus commendauit, de carne sua locutus erat et dixerat: Nisi quis manducauerit carnem meam non habebit in se uitam eternam. Scandalizati sunt discipuli eius quidam Lxx ferme et dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum intelligere? Et recesserunt ab eo, et amplius cunon ambulaverunt. Durum illis visum est quod ait, «Nisi quis manducaverit carnem meam, non habebit vitam» «aeternam:» acceperunt illud stulte, carnaliter illud cogitaverunt, et putaverunt quod praecisurus esset Dominus par
Abbreviated transcription (Latin):
dum meoꝵ. Anceps factus sum. Timeo ad¬
orare derram: ne dampnet me qui fȩc̃ cęlũ
et terram. Rursum tueo ñ ad orare scabel¬
lum pedum dñi mei: quia psalmꝰ mͥ dicit.
adorate scabellum pedũ eius. Quero quid sit
scabellum pedum eius: et dicit mͥ seͥptura t̾¬
ra seabellum pedum eius. Fluctuans conu̾to
me adxp̃m: qͥa ipsum quero hic et inuenio
quomͦ fine impietate adoraret᷑ t̾ra sine ĩpietate
aboraretur scabellum pedum eius: Suscepit ĩt
de t̃ra terram. quia caro de terra ẽ: ⁊de carne
marie carnem accepit: Et qͥa in ipsa carne hic am¬
bulauit. et ipsam carnem nobis manducan¬
dam adsalutem dedit. nemo autem illam
carnẽ manducat nͥ prius adorauerit: inuen¬
tum ẽ quemadmodũ adoretur tale scabellũ
pedum dñi. et non solum ñpeccemus adoran¬
do: sed peccemus ñ adorando. Hunquid autẽ
caro iuiuficat: Ipse dñs dixit cum de ipsa
commnendatione eiusdem terrȩ loqueretur.

Expanded text:
dum meorum.» Anceps factus sum: timeo addum meorum.» Anceps factus sum: timeo adorare terram, ne damnet me qui fecit coelum et terram; rursus timeo non adorare scabellum pedum Domini mei, quia Psalmus mihi dicit, «Adorate scabellum pedum ejus.» Quaero quod sit scabellum pedum ejus; et dicit mihi Scriptura: «Terra scabellum pedum meorum.» Fluctuans converto me ad Christum, quia ipsum quaero hic; et invenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate adoretur scabellum pedum ejus. Suscepit enim de terra terram; quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Et quia in ipsa carne hic ambulavit, et ipsam carnem nobis manducandam ad salutem dedit; nemo autem illam carnem manducat, nisi prius adoraverit: inventum est quemadmodum adoretur tale scabellum pedum Domini, et non solum non peccemus adorando, sed peccemus non adorando. Numquid autem caro vivificat? Ipse Dominus dixit, cum de ipsa commendatione ejusdem terrae loqueretur:
Abbreviated transcription (Latin):
nos ponat et non adsinistram: ut dicat addex¬
teram positis. uenite benedicti patris mei. ꝑci¬
pite regnum qđ uobis paratum ẽ. abinitio
mundi: non autem ponat adsinistram inter
eos quib dicturus ẽ ite inignem ȩternum. qͥ
paratus ẽ. diabolo et angłis eius. Qui in nob̾
coronaturus ẽ. non merita nr̃a. s dona sua qͣn¬
eius. Suppedaneum enim dicitur scabellũ.
Qđ dicunt greci hẏpodion: dixerunt latini
scabellum. etalii dixerunt suppedaneum. S
uidete fr̃s. quid nos iubeat adorare. Alio loco
scriptura dicit. Celum mͥ sedes ẽ: terra autẽ
scabellum pedum meoꝵ. Frgo terram nos u¬
bet adorare: quia dixit alio loco quid sit sea¬
bellum pedũ dei. Et quomͦ ad orabimus terrã.
cum dicat aꝑte scriptura. dñm dm̃ tuum ad¬
orabis. et hic dicit adorare scabellum pedum
eius: Exponens autẽ qͥd mͥ sit scabellũ pe¬
dum eius. dicit. Tena autem scabellum pe¬

Expanded text:
nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexnos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite,» «benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi;» non autem ponat ad sinistram, inter eos quibus dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . Qui in nobis coronaturus est non merita nostra, sed dona sua, quanejus.» Suppedaneum dicitur scabellum. Quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini «scabellum;» et alii dixerunt, «suppedaneum.» Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco Scripturarum dicitur: «Caelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum» . Ergo terram nos jubet adorare, quia dixit alio loco quod sit scabellum pedum Dei? Et quomodo adorabimus terram, cum dicat aperte Scriptura: «Dominum Deum tuum adorabis» ? Et hic dicit, «Adorate scabellum pedum ejus;» exponens autem mihi quod sit scabellum pedum ejus, dicit, «Terra autem scabellum pe