comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam subtilius sed obscurius: quod in h
sermone uitandum ẽ: quem etiam minus
eruditis accommodatum ẽẽ uolumus.
Ad animum uͦ ternarium numerum ꝑ¬
tinere potest intelligi. ex eo quod triplici¬
ter dm̃ diligere ubemur: ex toto corde. ex
tota anima. ex tota mente: de quibus sin¬
gulis. non in psalterio sed in euanglio dis¬
putandum ẽ. Nunc ad testimonium der.¬
narii numeri. ad animum ꝑtinentis: sati
puto eẽ quod dictum ẽ. Pactis gͥ muneri¬
bus corporis. ad ueterem hominem & ad
uetus testamentum ꝑtinentib: ꝑactis
etiam munerib animi. ad nouum homi¬
nem & ad nouum testam̃tum relatis:
sic septenario numero transacto. qi
unum quodq tempr̃aliter agitur. qua¬
ternario incorpus. ternario inanimũ
distributo: uemiet octauus iudicii dies:
qui meritis tribuens qd̃ debetur. iamñ
ad oꝑa temporalia scd ad uitam eternã
metuens: orat eccła in hoc psalmo. dicẽs.
omine. ne inira

Expanded text:
etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc etiam alibi subtilius, sed obscurius: quod in hoc sermone vitandum est, quem etiam minus eruditis accommodatum esse volumus. Ad animum vero ternarium numerum pertinere potest intelligi, ex eo quod tripliciter Deum diligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis non in Psalterio, sed in Evangelio disputandum est. Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est. Peractis igitur numeris corporis ad veterem hominem et ad Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque temporaliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera temporalia, sed ad vitam aeternam metuens, orat Ecclesia in hoc psalmo, dicens: Domine, ne in ira
Abbreviated transcription (Latin):
cundum corpus uiuebatur: regnauit
mors sicut ait apls. etiam in eos qui nõ
peccauer̃. Regnauit autem ex similitu¬
dine preuaricationis adȩ. sicut idem diẽ:
qd usq ad moysen accipiendum ẽ: quo
usq legis oꝑa. id est carnaliter obseruata
illa sacramenta. etiam eos obstrictos tes¬
nuerunt certi mysterii gr̃a. qui uni deo
subditi erant. Ab aduentu aũt domini.
ex quo ad cucumcisionem cordis. a carniᷤ
circumcisione transitum ẽ. facta uocatio
est. ut scd̃m animam uiueretur. id est
scłm interiorem hominem: qui etiam
nouus homo ꝓpt̃ regenerationem dicit᷑.
morumq sp̃ualium innouationem. Ma¬
nifestum ẽ autem. ad corpus quaterna¬
rium numerum ꝑtinere: ꝓpter notissima
elementa quatuor quib constat : & iiii
qualitates. siccam. humidam. calidam
frigidam. Unde quatuor etiam tempori¬
bus amministratur: uerno. ȩstate. autun¬
no. hyeme. Hec sunt notissima. Namde
quaternario numero corporis tractatur

Expanded text:
cundum corpus vivebatur, regnavit cundum corpus vivebatur, regnavit mors, sicut Apostolus ait, etiam in eos qui non peccaverunt. Regnavit autem ex similitudine praevaricationis Adae, sicut idem dicit; quoniam usque ad Moysen accipiendum est, quo usque Legis opera, id est carnaliter observata illa sacramenta, etiam eos obstrictos tenuerunt certi mysterii gratia, qui uni Deo subditi erant. Ab adventu autem Domini, ex quo ad circumcisionem cordis a carnis circumcisione transitum est, facta vocatio est, ut secundum animam viveretur, id est secundum interiorem hominem, qui etiam novus homo propter regenerationem dicitur morumque spiritualium innovationem. Manifestum est autem ad corpus quaternarium numerum pertinere, propter notissima elementa quatuor quibus constat, et quatuor qualitates, siccam, humidam, calidam, frigidam. Unde quatuor etiam temporibus administratur, verno, aestate, autumno, hieme. Haec sunt notissima. Nam de quaternario numero corporis tractatur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uult nescio quȩ presumptio. quȩ
annis computatis. certissimum sꝑat pꝰ
septem annorum milia diem domim:
Nos igitur qd scire nos dominus noluit.
libenter nesciamus: & queramus quids
nelit iste titulus. qui scribitur de octauo.
Potest quidem. etiam milla annorum te¬
meraria supputatione. dies uidicii octa¬
uuis intelligi: quod iam post finem hiriꝰ
sełi accepta eterna uita. tunc ñ erunt am¬
me iustorum obnoriȩ temporib Et qm̃
om̃ia tempora scptem dierum istorum
repeticione uoluuntur: octauus forte il¬
le dictus ẽ. qui uarietatem istam ñ habe¬
bit. Est aliud quod hic non absurde acci¬
pi potest. cur octauum dieatur iudicium
ꝗd post duas generationes futurum est:
unam quȩ ad corpus. alteram quȩ ad ani¬
mam ꝑtinet. Abadam enim usq admo¬
ysen. genus humanum uixit excorpore.
idest scđm carnem. qui etiam exteriori
carnalib adhuc oꝑationib futura sp̃ua¬
lia presignaret. Hoc toto tempore quo se¬

Expanded text:
sibi vult nescio quae praesumptio, quae sibi vult nescio quae praesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, libenter nesciamus, et quaeramus quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam nulla annorum temeraria supputatione, dies judicii octavus intelligi, quod jam post finem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non erunt animae justorum obnoxiae temporibus: et quoniam omnia tempora septem dierum istorum repetitione volvuntur, octavus forte ille dictus est, qui varietatem istam non habebit. Est aliud quod hic non absurde accipi potest, cur octavum dicatur judicium, quod post duas generationes futurum est, unam quae ad corpus, alteram quae ad animam pertinet. Ab Adam enim usque ad Moysen genus humanum vixit ex corpore, id est secundum carnem: qui etiam exterior ecarnalibus adhuc operationibus futura spiritualia praesignaret. Hoc toto tempore quo se
Abbreviated transcription (Latin):
transeant.: deinde illud tempus. tanꝗͣ
dies octauus adueniat. S q̃mdictum ẽ
a dño. non est ur̃m scire tempora uł mo¬
menta quȩ pater posuit in sua potesta
te.&: de die uero & hora illa nemo seit. neq
angłs. neq uirtus. neq filius nisi solus
pater ⁊ & illud ꝗd scriptum ẽ. tanquam
furem uenire diem domini: satis aperte
ostendit. neminem sibi oportere arrogare
scientiam illius temporis. computatione
aliqua annorum. Si enim pꝰ septem an
norum milia ille dies uenturus ẽ: om̃is
homo potest annis computatis aduentũ
cius addiscere. Ubi erit gͦ quod nec filius
hoc nouit: Quod utiq ideo dictum est.
quia ꝑ filium homines hoc ñ discunt:
non quod apud se hoc non nouerit. sed¬
secundum illam locutionem. temptat
erurgere. Cum gͦ ita dicatur nescire
filium hunc diem. non qd nesciat. s qd
nescire faciat eos quibus hoc non expe¬
dit scire. idest non cis hoc ostendat: qͥd

Expanded text:
transeant, deinde illud tempus tanquam transeant, deinde illud tempus tanquam dies octavus adveniat. Sed quoniam dictum est a Domino: Non est vestrum scire tempora Pater posuit in sua potestate , et: De die vero et illa hora nemo scit, neque angelus, neque virtus, neque Filius, nisi solus Pater , et illud quod scriptum est, tanquam furem venire diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatione aliqua annorum. Si enim post septem millia annorum ille dies venturus est, omnis homo potest annis computatis adventum ejus addiscere: ubi erit ergo, quod nec Filius hoc novit? Quod utique ideo dictum est, quia per Filium homines hoc non discunt, non quod apud se ipse non noverit, secundum illam locutionem, Tentat exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire Filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire, id est, non eis hoc ostendat; quid
Abbreviated transcription (Latin):
rum sanguinum & dolosum abominabi¬
tur dominus. Tercio. sꝑat se domum dei
futuram: & nunc ei appropinquare inti¬
more. ante consummationẽ quȩ expellit
bo ad templum sc̃m tuum in timore tuo.
Quarto ꝓficientem se atq promouentẽ
inter illa ipsa quibus se sentit impediri.
orat ut adiuuetur intrinsecus ubi ne¬
mo hominum uidet. ne auertatur malis
linguis: ab eo quod scriptum ẽ. domine
deduc me intua iusticia ppter inimicos
meos.⁊ usq ad lingius suis dolose agebãt.
Quinto. ꝓpħia ẽ que pena maneat impus.
quando iustus uix saluus erit: et quod
premium iusti adepturi sint. qui uocati
uenerunt. &e donec ꝑducerentur uirilit̃
omnia sustinuer̃: ab eo quod scriptumẽ.
iudica illos ds̃. usq infinem psalmi.
domini nr̃i. quo uenturus ẽ adiudican¬
dum uiuos & mortuos. Qui aduentus cõ¬
putatis annis abadam. pꝰ septem milia¬
annorum futurus creditur: ut septem
annorum milia. tanquam septem dies

Expanded text:
irum sanguinum et dolosum abominabiirum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Tertio, sperat se domum Dei futuram, et nunc ei appropinquare in timore ante consummationem quae expellit bo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Quarto, proficientem se atque promoventem inter illa ipsa quibus impediri se sentit, orat ut adjuvetur intrinsecus, ubi nemo hominum videt, ne avertatur malis linguis; ab eo quod scriptum est, Domine, deduc me in tua justitia propter inimicos meos, usque ad, Linguis suis dolose agebant. Quinto, prophetia est quae poena maneat impios, quando justus vix salvus erit, et quod praemium justi adepturi sint, qui vocati venerunt et donec perducerentur viriliter omnia sustinuerunt; ab eo quod scriptum est, Judica illos, Deus, usque in finem Psalmi. Domini nostri, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Qui adventus, computatis annis ab Adam, post septem annorum millia futurus creditur; ut septem annorum millia tanquam septem dies
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: & egent grã dĩ. quos enim uo¬
caiit: hos &e iustificauit. Quos autem
uistificauit: hos ce glisicauit. Iuia es
uocatio non meritorum nr̃orum. sed beni
nastinos. Bona enim uoluntas dĩ. prece¬
dit bonam uoluntatem nr̃am: ut peccato¬
res uocet in penitentiam. Et ipsa s̃arma
quib expugnatur inunicus: contraquẽ
Et si ds̃ pro nobis: quis contra nos: Qui
unico filio suo non peꝑcit: sed pro nob
omnibus tradidit illum. Si enim cumad¬
multomagis reconciliati. salui erimus ab
ira ꝑ ipsutm. Hoc ẽ inuictissimum scutũ.
quo repellitur inimnicus: desꝑationem sa¬
lutis siiggerens. multitudine tribulatio¬
num & temptationum. Totus gͦ textus
psalmi est oratio ut exaudiatur : ab eo qd
scriptum ẽ. uerba mea exaudi domine.
usq ad rex meus ce ds̃ m̃s. Deinde intel¬
lectus eorum quȩ impediũt aduidendũ
dm̃. id est ut se exauditam eẽ cognoscat:
ab eo qd scriptum ẽ. qm̃ ad te orabo dñe
mane exaudies uoccmineam: usq ad u¬

Expanded text:
» Quos enim vocavit, « hos et justificavit: quos autem justificavit, hos et glorificavit. » Quia ergo vocatio non meritorum nostrorum, sed benevnasti nos . » Bona etenim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam: et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quemEt si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui unigenito Filio suo non pepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum admulto magis reconciliati, salvi erimus ab ira per ipsum . Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum. 18. Totus ergo textus Psalmi est oratio ut exaudiatur; ab eo quod scriptum est, Verba mea exaudi, Domine, usque ad, Rex meus et Deus meus. Deinde intellectus eorum quae impediunt ad videndum Deum, id est, ut se exauditam esse cognoscat; ab eo quod scriptum est, Quoniam ad te orabo, Domine, mane exaudies vocem meam, usque ad, V
Abbreviated transcription (Latin):
tur morbidi ocłi fulgore lucis ⁊ cum illis
ea pęna est. quȩ alus leticia. Hongͦ ipsi
mane adstabunt: & uidebunt. & tamag¬
napena est ista expulsio: quam magnũ
lo descendi. & oꝑamini escam quȩ non
corrumpitur: &: gustate & uidete quam
suaius ẽ dominus. Peccatorib aũt panis
ueritatis amarus ẽ: unde uera dicentss
odderunt. Ipsi gͦ amaricauerunt dm̃. qͥ
peccandõ in eam egritudinem deueneit:
ut cybum ueritatis. quo sane animȩ gau¬
dent. tanquam fellcum sustinere ñ possit.
illi. quib gustantib suatus ẽ dominus. In
eternum exuitabunt: & habitabis in eis.
Ipsa eigo erit eterna exultatio. cum tẽplũ
dĩ fient usti: &e crit gaudium ipsorumap¬
se incola eorum. Et głabuntur inte
om̃s qui diligunt nomen tium: tanqͣm
cum adest eis adfruendum. qđ diligunt.
Et bene in te. tanquam possidentes heredi¬
tatem. de qua titulus psalmi ẽ: cum et
ipsi sint eius hereditas: qd significat. in¬

Expanded text:
tur morbidi oculi fulgore lucis, cum illis tur morbidi oculi fulgore lucis, cum illis ea poena est quae aliis laetitia. Non ergo ipsi mane astabunt, et videbunt. Et tam magna poena est ista expulsio, quam magnum lo descendi : et, Operamini escam quae non corrumpitur : et, Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Peccatoribus autem panis veritatis amarus est; unde os vera dicentis oderunt. Ipsi ergo inamaricaverunt Deum, qui peccando in eam aegritudinem devenerunt, ut cibum veritatis, quo sanae animae gaudent, tanquam felleum sustinere non possintilli quibus gustantibus suavis est Dominus. In aeternum exsultabunt, et inhabitabis in eis: ipsa ergo erit aeterna exsultatio, cum templum Dei fiunt justi; et erit gaudium ipsorum, ipse incola eorum. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tuum: tanquam cum adest eis ad fruendum quod diligunt. Et bene in te, tanquam possidentes haereditatem de qua titulus psalmi est, cum et ipsi sint ejus haereditas, quod significat, in
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat ẽẽ uenturum: quamqͣm possit
hoc modo cẽ accipi. qd̾ dictum ẽ. decidañ
a cogitationib sius. ut magis bene opta¬
tum credatur. dum cadunt a cogitationi¬
b sius malis: idẽ. ut iam ñ cogitent ma¬
la. S uetat sic intelligi. qd sequitur: ex¬
pelle cos. Nullo entinmodo pot̃ inbonã
partem accipi: cum quisq expellitura
necessario talib euenturum ẽ. qui in pec¬
catis quȩ memorata s̃ ꝑseuerare uolue¬
rint. Decidant gͦ acogitationib suis dic¬
tum ẽ decidant accusantib se cogitatio¬
nib sus: testimonium ꝑhibente consci¬
entia sua sicut apłs dicit: & cogitationũ
accusantium seu defendentium. in reue¬
latione iusti udicii dei. Sod̾m̃ multitu¬
dinem impietatum eorum expelle eos:
id est longe eos expelle. Hoc est enum se¬
cundum multitudinẽ impietatum eoꝵ:
ut multũ expellantur. Expellunt᷑ ergo
impii ab illa hereditate. quȩ intelligendo
ce uidendo dm̃ possidetur: sicut expellun¬

Expanded text:
debat esse venturum. Quanquam possit etiam hoc modo accipi quod dictum est, decidant a cogitationibus suis, ut magis bene ab eo optatum credatur, dum cadunt a cogitationibus suis malis, id est, ut jam non cogitent mala. Sed vetat sic intelligi quod sequitur, expelle eos; nullo enim modo potest in bonam partem accipi, cum quisque expellitur am sit, quod necessario talibus eventurum est, qui in peccatis quae memorata sunt perseverare voluerint. Decidant ergo a cogitationibus suis, dictum est; decidant accusantibus se cogitationibus suis, testimonium perhibente conscientia sua, sicut Apostolus dicit: Et cogitationum accusantium seu defendentium, in revelatione justi judicii Dei . 14. Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos: id est, longe eos expelle; hoc est enim secundum multitudinem impietatum eorum, ut multum expellantur. Expelluntur ergo impii ab illa haereditate quae intelligendo et videndo Deum possidetur; sicut expellun
Abbreviated transcription (Latin):
rigatur: qm qui seminat in lacrimis. in
om̃s dixit supius: quod etiam in hac ui¬
ta sicut suꝑius dictum ẽ fieri potest.Id
autem dicit. crubescant & conturbentur.
ñ iudeo quemadmodum cuenire possit.
nisi illo die. cum manifesta fuerint iustoꝵ
premia. & supplicia peecatorum. Nam nc̃
usq adeo non erubescunt impii: ut
nobis insultare non desinant. Et ple¬
rumq tantum ualent irrisionib suis:
ut infirmos homines de xp̃i nomine e¬
rubescere faciant. Unde dictum ẽ. Quis

Expanded text:
rigatur; quoniam qui seminat in lacrymis, in rigatur; quoniam qui seminat in lacrymis, in omnes, dixit superius; quod etiam in hac vita, sicut expositum est, fieri potest: quod autem dicit, Erubescant et conturbentur: non video quemadmodum evenire possit, nisi illo die, cum manifesta fuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerunque tantum valent irrisionibus suis, ut infirmos homines de Christi nomine erubescere faciant. Unde dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tam uehementer rogat᷑ ab eo qͥ fons ẽ. omĩ¬
um miscdiarum. uerissimeq dictum ẽ.
nificans. quam licet etiam eccłam intel¬
ligere: uide quid adiungit. Discedite a
me. om̃s qui oꝑamini iniquitatem: qm̃
exaudiuit dominus uocem fletus mei:
Uel in ꝓph̃ia dictum ẽ. qm̃ discessuri sunt
id ẽ separabuntur a iustis impii. cum di¬
es uidici i uenerit: uł nunc: quia eciam si
pariter atq hisdem conuenticlis continen¬
tur: tamen in area nuda iamgrana sepa¬
rata sunt a paleis: quamtus inter paleas
lateant. Simul itaq uersari possunt: s
simul uento auferri non possunt. Qm̃
dñs orationem meam assumpsit. Crebra
eusdem sententiȩ repecitio: nonquasi
narrantis necessitatem. s affectum exul¬
tantis ostendit. Sic enim loqui gauden¬
tes solent: ut ñeis sufficiat semel enunci¬
are qd̃ gaudent. Iste fructus ẽ illiuis ge¬
mitus inquo laboratur:& illarum lacri¬
marum quib lauatur lectus. & stratus

Expanded text:
tam vehementer rogatur ab illo, qui est fons omnitam vehementer rogatur ab illo, qui est fons omnium misericordiarum: verissimeque dictum est, nificans, quam licet etiam Ecclesiam intelligere, vide quid adjungit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, separabuntur a justis impii cum judicii dies venerit : vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis , quamvis inter paleas lateant. Simul itaque versari possunt, sed simul a vento auferri non possunt. 10. Dominus orationem meam assumpsit. Crebra ejusdem sententiae repetitio, non quasi narrantis necessitatem, sed affectum exsultantis ostendit; sic enim loqui gaudentes solent, ut non eis sufficiat semel enuntiare quod gaudent. Iste fructus est illius gemitus in quo laboratur, et illarum lacrymarum quibus lavatur lectus, et stratus
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis meis. uł inter ipsa uicia dicit.
uł inter homines quinolunt ad dm̃ con¬
uerti. Nam & hi. etiam si nesciunt᷑ ⁊ ctiam¬
si parcunt: etiam si hisdem conuuius et
domib & ciuitatib. nulla lite interposita.
& crebris colloquiis quasi concorditer
dm̃ conuertunt. Nam cum alii amant &¬
appetunt istum mundum. alii se optant
ab isto mundo liberari: quis ñ uideat. il¬
los inimicos ẽẽ istis: Nam si possunt. eos
secum ad penas trahunt. Et magnum
donum ẽ: inter corum uerba uersari coti¬
die. & non excede de itinere p̃ceptoꝵ dei.
Sepe enim mens. nitens ꝑgere in deum:
concussa in ipso itinere trepidat. Et ple¬
rumq ꝓpterea non implet bonum ꝓpo¬
situm. ne offendat eos cum quib uiuit:
alia bona ꝑitura ⁊ transeuntia diligen¬
tes atq seccantes. Ab his separatus est
omnis sanus: non locis. sed animo. Nam
locis corpora continentur: animi autem
marum. quia inane non potest eẽ quod

Expanded text:
inimicis meis, vel inter ipsa vitia dicit, inimicis meis, vel inter ipsa vitia dicit, vel inter homines, qui nolunt ad Deum converti. Nam et hi etiamsi nesciunt, si parcunt, etiam si eisdem conviviis et domibus et civitatibus, nulla lite interposita, sed crebris colloquiis quasi concorditer Deum convertunt. Nam cum alii amant et appetunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari: quis non videat inimicos esse illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum donum est inter eorum verba versari quotidie, et non excedere de itinere praeceptorum Dei. Saepe enim mens nitens 31 pergere ad Deum, concussa in ipso itinere trepidat, et plerumque propterea non implet bonum propositum, ne offendat eos cum quibus vivit alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo. Nam locis corpora continentur, animo autem marum, quia inane non potest esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bitat lucem in accessibilem: quo ingre¬
diuntur. quib dicitur. Intra ingaudi¬
um domini tui. Huius gͥ uȩ ẽ inchoatio:
quam in hac uita patitur quisq peccator.
Timens itaq udicii diem laborat & plan¬
git ne ad illud ꝑducatur: cuius inicium
tam ꝑniciosum nunc exꝑitur. & idõnõ
dixit extinctus ẽ: sed turbatus ẽ ab ira
ocłs meus. Si autem sua ira dicit oculum
suum ẽẽ turbatum: neq hoc mirum est.
Nam hinc forsitan dictum ẽ. ñ occidat sol
suꝑ iracundiam ur̃am : qd interiorem so¬
lem id est sapientiam dĩ. tanquam occasũ
in se pati arbitratur mens.quȩ sua ꝑtur¬
batione illum uidere non sinitur. Inue¬
teraui in om̃ibus inimicis meis. De iratan¬
tum dixerat: sitamen de sua ira dixerat.
Consideratis autem reliquis uicus: miie¬
nit se om̃ibus ẽẽ uallatum. Que uicia qm̃
ueteris uite sunt. & ueteris hominis. quo
exuendi sumus ut induamur nouo: rec¬
te dictum est. inueteraui. Inom̃ibus aũt

Expanded text:
bitat lucem inaccessibilem , quo ingrebitat lucem inaccessibilem , quo ingrediuntur quibus dicitur: Intra in gaudium Domini tui . Hujus igitur irae inchoatio est quam in hac vita patitur quisque peccator: timens itaque judicii diem, laborat et plangit, ne ad illud perducatur, cujus initium tam perniciosum nunc experitur; et ideo non dixit, Exstinctus est, sed, Turbatus est ab ira oculus meus. Si autem sua ira dicit oculum suum esse turbatum, neque hoc mirum est: nam hinc forsitan dictum est, Non occidat sol super iracundiam vestram , quod interiorem solem, id est sapientiam Dei, tanquam occasum in se pati arbitratur mens, quae sua perturbatione illum videre non sinitur. 9. Inveteravi in omnibus inimicis meis. De ira tantum dixerat, si tamen de sua ira dixerat: consideratis autem reliquis vitiis, invenit se omnibus esse vallatum. Quae vitia quoniam veteris vitae sunt et veteris hexuendi sumus ut induamur novo, recte dictum est: inveteravi. In omnibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
porum aũt uarietas. qd preteritum posu¬
it cum diceret. laboraui in gemitu meo.
& futurum cum dicer&. lauabo ꝑ singłas
noctes lectum meum: rursus futurum
in lacrimis stratum meum rigabo: illud
ostendit. quod sͥ dicere debeat. cumquisq
ingemitu frustra laborauerit: tanquam di¬
ceret. Non ꝓfuit cum hec feci: ergo illud
riperetur: Sedsi illa diem iudicii signifi¬
cat: quomodo nunc potest intelligi: An
incͥoatio eius est. qd̾ hic homines dolores
ce tormenta patiuntur: & maxime damp¬
num intelligentię ueritatis. sicut iam
commemoraui quod dictum ẽ. dedit illoᷤ
ds̃ in reꝓbum sensum : Namea ẽ cecitas
mentis. In eam quisquis datus fuerit:
ab interiore dĩ luce secludit᷑: s. nondum
penitus cum inhac uita ẽ. Sunt enim te¬
nebre exteriores. q̃ magis ad diem iudicii
ꝑtinere intelliguntur: ut penitus extͣdm̃
sit. quisquis dum tempus ẽ corriqi nolue¬
ẽẽ in summa cecitate. Siquidem ds̃ ha¬

Expanded text:
porum vero varietas, quod praeteritum posuporum vero varietas, quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo; et futurum, cum diceret, Lavabo per singulas noctes lectum meum; rursus futurum, In lacrymis stratum meum rigabo, illud ostendit quid sibi dicere debeat, cum quisque in gemitu frustra laboraverit; tanquam diceret: Non profuit cum hoc feci, ergo illud riperetur? Sed si illa diem judicii significat, quomodo nunc potest intelligi? An inchoatio ejus est, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligentiae veritatis, sicut jam commemoravi quod dicDeus in reprobum sensum. Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit ab interiore Dei luce secluditur; sed nondum penitus cum in hac vita est: sunt enim tenebrae exteriores, quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit quisquis dum tempus est corrigi nolueesse in summa caecitate? siquidem Deus ha
Abbreviated transcription (Latin):
qui spũ promptus sentit aliquam lucem
tieritatis. & tamen indeleccatione huius
scłi ꝑcarnis infirmitatem aliquando re¬
quiescit. tanquã dies & noctes alterno a¬
fectu cogitur pati: ut cum dic̃. mente seruis
legi dĩ. tanquam diem sentiat: rursus
eum dicit. carne autem legi peccati. ineli¬
netur innoctem: donec omnis nox transe¬
at.& ueniat unus dies: de quo dr̃. mane
astabo tibi &e uidebo. Tunc enim a stabit.
nunc autem iacct. quando in lecdo ẽ. quem
lauabit ꝑsingłas. noctes. ut tantis la¬
crimis impeꝵ tret efficacissimam de dei
miscđia mẽdicinam. In lacrimis stratũ
meum rigabo. Repecitioẽ. Cum enimdic̃
inlacrimis: ostendit quemadmodũ suꝑiꝰ
lauabo dixerit. Hocautem accipimus stra¬
tum. quod suꝑius lectum: quamquam ri¬
gabo ampluis sit aliquid quam lauabo:
qm̃ potest aliquid in suꝑficie lauari: ri¬
gatio uero ad interiora ꝑtinet:⁊ quod sig¬
nificat fletum usq ad cordis intima. Tem¬

Expanded text:
qui spiritu promptus sentit aliquam lucem qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis, et tamen in delectatione hujus saeculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies et noctes alterno affectu cogitur pati: ut cum dicit, Mente servio legi Dei, tanquam diem sentiat; rursus cum dicit, Carne autem legi peccati , inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane astabo tibi, et videbo . Tunc enim astabit; nunc autem jacet, quando in lecto est quem lavabit per singulas noctes, ut tantis lacrymis impetret efficacissimam de Dei misericordia medicinam. In lacrymis stratum meum rigabo, repetitio est: cum enim dicit in lacrymis, ostendit quemadmodum superius lavabo dixerit; hoc autem accipimus stratum, quod superius lectum: quanquam rigabo amplius sit aliquid quam lavabo; quoniam potest aliquid in superficie lavari; rigatio vero ad interiora permeat, quod significat fletum usque ad cordis intima. Tem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Inqua morte hoc ẽ ẽẽ immemo¬
rem dĩ. legem eius & precepta contemp¬
nere: ut infernum dixerit cecitatem a¬
nimi: que peccantem id ẽ morientem ex¬
cipit cr inuoluit. Sicut non probauerũt
inquit.dm̃ habere innoticia: dedit illos
ds̃ in reprobum sensum. Abista morte et
ab isto inferno. tutam se preberi anima
deprecatur: dum molitur conuersionẽ ad
texuit dicens. Laboraui ingemitu meo.
Et tanquam parum ꝓfuerit: addit &
dicit. Iauabo ꝑ singulas noctes lectum
incum. Lectus ẽ hoc loco appellatus. ubi
requiescit ammus eger & infirmus: id
est inuoluptate corporis. & omni delecta¬
tione sctari. Quam delectationem. lacri¬
mis lauat: qui sese abilla conatur extra.¬
here. Uidet enim iam se dampnare carna¬
les concupiscentias.: & tamen delectatio¬
ne tenetur infirmitas: & in ealibenter
iacet: unde surgere nisi sanatus animus
non potest. Quod autem ait ꝑsingulas
noctes: hoc fortasse accipi uoluit. quod ille

Expanded text:
peccatum . In qua morte hoc est esse immemopeccatum . In qua morte hoc est esse immemorem Dei, legem ejus et praecepta contemnere: ut infernum dixerit, caecitatem animi, quae peccantem, id est, morientem excipit et involvit; Sicut non probaverunt, inquit, habere Deum in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . Ab ista morte et ab isto inferno tutam se praeberi anima deprecatur, dum molitur conversionem ad texit dicens: Laboravi in gemitu meo. Et tanquam parum profuerit, addit et dicit: Lavabo per singulas noctes lectum meum. Lectus est hoc loco appellatus ubi requiescit animus aeger et infirmus, id est in voluptate corporis et in omni delectatione saeculari; quam delectationem lacrymis lavat qui sese ab illa conatur extrahere. Videt enim jam se damnare carnales concupiscentias; et tamen delectatione tenetur infirmitas, et in ea libenter jacet, unde surgere nisi sanatus animus non potest. Quod autem ait, per singulas noctes, hoc fortasse accipi voluit, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
inferno ille diues dequo dñs dicit. qui
lazarum uidit inrequie. se autem intor¬
mentis dolebat: usq adeo confessus. ⁊ ut
etiam moneri suos uellet. ut se apeccatis
cohiberent: ꝓpter penas que apud inferos
ẽe non creduntur. Quamus gͦ fiustra. con¬
fessus est tamen merito sib accidisse¬
illa tormenta: quando cẽ suos ne in hec
inciderent doceri cupiebat. Quid ergoẽ.
ininferno autem quis confitebitur tibi:
An infernum uint intelligi. quo post
iudicium precipitabuntur impiĩ : ubi
iam ꝓpter inferiores tenebras nullamdĩ
lucem uidebunt. cui aliquid confiteant᷑:
Nam iste adhuc cleuatis ocłis. quamiris
immani ꝓfundo interposito. potuit tam̃
uidere lasarum in requie constitutum:
ex cuius comparatione. ad confessionem co¬
actus ẽ meritorum suoꝵ. Potest &̃ illud
intelligiꝰ: ut mortem uocet peccatum. qd̃
contempca diuina lege committitur: ut
aculcum mortis. mortem appellemus. qd
mortẽ comparet. Aculcus enim mortis:

Expanded text:
inferno ille dives, de quo Dominus dicit, qui inferno ille dives, de quo Dominus dicit, qui Lazarum vidit in requie, se autem in tormentis dolebat: usque adeo confessus, ut etiam moneri suos vellet ut se a peccatis cohiberent, propter poenas quas apud inferos esse non creditur . Quamvis ergo frustra, confessus est tamen sibi merito illa accidisse tormenta; quando etiam suos, ne in haec inciderent, doceri cupiebat. Quid ergo est, In inferno autem quis confitebitur tibi? an infernum vult intelligi, quo post judicium praecipitabuntur impii, ubi jam propter profundiores tenebras nullam Dei lucem videbunt, cui aliquid confiteantur? Nam iste adhuc elevatis oculis, quamvis immani profundo interposito, potuit tamen videre Lazarum in requie constitutum, ex cujus comparatione ad confessionem coactus est meritorum suorum. Potest etiam illud intelligi, ut mortem vocet peccatum, quod contempta divina lege committitur: ut aculeum mortis mortem appellemus, quod mortem comparet; aculeus enim mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
& laboriosum ad serenitatem & tranquilli¬
tatem diuinȩ lucis. aterrenarum cupidi¬
tatum caligine recorqueri: & intali diffi¬
cultate dicimus. conuertere domine. idẽ
adiuua nos: ut ꝑficiatur in nob̶ conuer¬
sio. quȩ ce paratum inuenit. & fruendum
te prebentem dilectorib itis. Et ideo pꝰ¬
quam dix̃. conuertere domine. addidit &
crue animam meam: tanquam inheren¬
tem pplexionibus huius scłi: & spinas
quasdam dilacerantium desidiorum. inp¬
sa conuersione patientem. S aluum me
fac inquit ꝓpter miscđiam tuam. Intelli¬
git non suorum meritorum ẽẽ qd sanatur
quandoquidẽ peccanti & datum preceptũ
pretereunti. tusta dampnatio debebatur.
Sana me gͦ inquit: non ꝓpter incũ me
non est ininorte qui memor sit tui. Intel¬
ligit quoq nunc c̃e tempus conuersionis:
quia cum ista uita transierit. ñ restat ni¬
si retributio meritorum. Ininferno aũt.
quis confitebitur tibi: Confessus est in

Expanded text:
et laboriosum ad serenitatem et tranquilliet laboriosum ad serenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum caligine retorqueri. Et in tali difficultate dicimus, Convertere, Domine, id est, adjuva nos, ut perficiatur in nobis conversio, quae te paratum invenit, et fruendum te praebentem dilectoribus tuis. Et ideo postquam dixit, Convertere, Domine, addidit, et erue animam meam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Salvum me fac, inquit, propter misericordiam tuam. Intelligit non suorum meritorum esse quod sanatur, quandoquidem peccanti et datum praeceptum praetereunti, justa damnatio debebatur; sana me ergo, inquit, non propter meritum non est in morte qui memor sit tui. Intelligit quoque nunc esse tempus conversionis, quia cum ista vita transierit, non restat nisi retributio meritorum. In inferno autem quis confitebitur tibi? Confessus est in
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatem conuertentes patiunt᷑ ⁊ sic̃
alio loco scriptum ẽ. Si iustus uix saluus
erit: peccator & impius ubi parebunt:¬
Conuertere dñe: & erue animam meam.
Conuertens se orat ut ad eam conuertat᷑
oe ds̃: sicut scͥptum ẽ. conuercuini adme.
& conuertar ad uos dic̃ dñs. An ex illa lo¬
cutione intelligendum ẽ. conuertere dñe
id ẽ facme conuerti: cum in ipsa sua
conuersione difficultatem laboremq sen¬
tiret: Nam ꝑfecta nr̃a conuersio paratum
inuenit dm̃: sicut ꝓpħa dicit. Tanquam
diluculum paratum inueniemus eum:
qm̃ ut cum amuteremus. ñ eius absentia
qui ubiq ad est. sed nr̃a fecit auersio. In
hoc mundo erat inquit.: & mundus ꝑ
eum factus est: & mundus eum ñ cogno¬
uit. Si gͦ in hoc mundo erat. & mundus
eũ ñ cognouit: nr̃a inmundicia non fert
eius aspectum. Dum aũt nos conuer¬
timur. id est mutationem ueteris iurtȩ re¬
sculpimus: sp̃m nr̃m durum sentimus.

Expanded text:
difficultatem convertentes patiuntur; sicut difficultatem convertentes patiuntur; sicut alio loco scriptum est: Si justus vix salvus erit, peccator et impius ubi parebuntConvertere, Domine, et erue animam meam. Convertens se, orat ut ad eam convertatur et Deus, sicut dictum est: Convertimini ad me, et convertar ad vos, dicit Dominus . An ex illa locutione intelligendum est, Convertere, Domine, id est, fac me converti, cum in ipsa sua conversione difficultatem laboremque sentiret? Nam perfecta nostra conversio paratum invenit Deum, sicut Propheta dicit: Tanquam diluculum paratum inveniemus eum . Quoniam ut eum amitteremus, non ejus absentia qui ubique adest, sed nostra fecit aversio: In hoc mundo erat, inquit, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Si ergo in hoc mundo erat, et mundus eum non cognovit, nostra immunditia non fert ejus aspectum. Dum autem nos convertimus, id est, mutatione veteris vitae resculpimus spiritum nostrum, durum sentimus
Abbreviated transcription (Latin):
me dñe qm̃ conturbata sunt ossa mea: id:
firmamentum auimȩ meȩ. uł fortitudo.
Hoc enu ossa significant. Dicit gͦ anima
fortitudinem suam cẽ turbatam: cũ ossa
nominat. Neq enim credendum ẽ: quod
habeat ossa. quȩ uidemus in corpr̃e. Qua-¬
ꝓpter. ad expositionem ꝑtince qd̃ subicitur:
& anima mea turbata ẽ ualde: neqd ossaap¬
pellauit. corporis intelligerentur Et tudo¬
mine usquequo: Quis ñ intelligat signi¬
ficari animam luctantem cum morbis sius:
du autem dilatam a medico. ut ei ꝑsuade¬
retur. in quȩ mala peccando se precipita¬
uerit: Quod enim facile sanatur: ñ multũ
cauetur. Ex difficultate autem sanationiᷤ.
erit diligentior custodia recepte sanitatis.
Non ergo tanquam crudelis est ds̃ estiman
pepererit. Nondum cnum tam ꝑfecte orat
hec anima ut ei dici possit. adhuc loquen¬
te te dicam cece adsum: simul ut õe illud
agnoscat. quanta pena impiĩs p̃paretur.
qui se nolunt conuertere ad dm̃. si tantã

Expanded text:
niam conturbata sunt ossa mea, id est firmamentum animae meae, vel fortitudo; hoc enim ossa significant. Dicit ergo anima fortitudinem suam esse turbatam, cum ossa nominat: neque enim credendum est, quod habeat ossa quae videmus in corpore. Quapropter ad expositionem pertinet quod subjicitur, Et anima mea turbata est valde; ne quod ossa appellavit, corporis intelligerentur. Et tu, Domine, usquequo? quis non intelligat significari animam luctantem cum morbis suis, diu autem dilatam a medico, ut ei persuaderetur in quae mala se peccando praecipitaverit? Quod enim facile sanatur, non multum cavetur; ex difficultate autem sanationis, erit diligentior custodia receptae sanitatis. Non ergo tanquam crudelis Deus aestimanduspepererit; nondum enim tam perfecte orat haec anima, ut ei dici possit: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum . Simul ut etiam illud agnoscat, quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt convertere ad Deum, si tantam
Abbreviated transcription (Latin):
ment̃. D esiderium animȩ eius dedisti ei.
Desiderauit manducare pascha: ⁊ponere eũ
uellet. atq itum cum uellec sumere anim̃ã
suam: idedisti ei Et uoluntate labiorum
eius. ñ fraudasti eum. Pac̃ẽ meam inquit
nis. Qm̃ prius hauserat benedictionẽ dulce¬
dinis tuȩ: fel peccatoꝵ nr̃oꝵ ñ nocuit ei.
PDosuisti in capite eius coronam de lapide pre¬
cioso. In pͥncipio sermonis eius accedentes am¬
bier̃ eum lapides preciosi discipłi sui: aquib
exordium annuntiationis eius fieret. Uitã
pater cdarifica filium tuum: ⁊dedisti ei.
Longitudinẽ dierũ ĩsełm etĩscłm scłi Longa
in salute qua eum resuscitasti. G łam et
magnũ decorem impones suꝑ eum. S ad¬
huc głam ⁊ magnum decorem addes ei: cũ
in celo collocabis ad dexteram tuam. Om̃
dabis ei benedictionẽ in scłm scłi. Hȩx ẽ. be¬
nedictio: quam ei dabis in scłm scłi letisica¬
bis eum in gaudio. eum uultutuo. Letifica¬

Expanded text:
 Desiderium animae ejus dedisti ei: desideravit manducare Pascha , et ponere cum vellet, atque iterum cum vellet sumere animam suam ; et dedisti ei. Et voluntate labiorum ejus non privasti eum. Pacem meam, inquit,nibus dulcedinis: quoniam prius hauserat benedictionem dulcedinis tuae, fel peccatorum nostrorum non nocuit ei. Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso: in principio sermonis ejus accedentes ambierunt eum lapides pretiosi, discipuli sui, a quibus exordium annuntiationis ejus fieret. 5. vePater, clarifica Filium tuum ; et dedisti ei. Longitudinem dierum in saeculum saeculi: longa in salute, qua eum resuscitasti. Gloriam et magnum decorem impones super eum: sed adhuc gloriam et magnum decorem addes ei, cum in coelo collocabis ad dexteram tuam. 7. vers. 7. Quoniam dabis ei benedictionem in saeculum saeculi: haec est benedictio, quam ei dabis in saeculum saeculi: Laetificabis eum in gaudio cum vultu tuo: sec
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiat᷑. Possunt sensus plures inueniri:
s. adhibendꝰ ẽ modꝰ ꝓpt̾ angustias p̾sentis
temporis. Dicamꝰ aut̃ uinũ aliquid: quod
quidam uelut concinnes aperuerunt.
iudas dñm xp̃m prodidit iudȩis: nox no¬
cti annuntiabat scientiam. Non sunt¬

Expanded text:
annuntiatur. Possunt coeli sensus plures inveniri, annuntiatur. Possunt coeli sensus plures inveniri, sed adhibendus est modus propter angustias praesentis temporis. Dicamus autem et unum aliquid, quod quidam velut conjicientes aperuerunt: Judas Dominum Christum prodidit Judaeis, nox nocti annuntiabat scientiam. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
Non nulli hȩc u̾ba simplicit̾ intellexer̃:
i forte hoc sit uerum: estimantes hac sen¬
tentia significatum ẽẽ. qd̃ tp̃r dñi nrͣi
iħu xp̃i cum in t̾ra u̾saretur apłi audiee
hoc in posteros ẽẽ trans iectum: tanqͣm
de tp̃r intempꝰ. Dies diei: nox nocti. srior
dies posteriori diei: ⁊prior nox. posterio¬
ri nocti: quia hȩc doctrina dielr mocti¬
b predicatur. Iste simplex intellectꝰ. eui
sufficit sufficiat. S non nulla u̾ba seri¬
pturarum obscuritate sua hoc ꝓfuer᷑.
qd̃ multas intelligentias peperer̾. Itaq
hoc si planum eẽt: unum aliquidau¬
chretis. Quia uero obscure dictum ẽ. mul¬
ta audituri estis. Est alius intellectꝰ. Dies
inox nocti. carnales carnalibꝰ. Utra en
audiunt: isi non utriq similit̾ sapiunt.
Illi enim audiunt. tanquam u̾bum eruc¬
tuatum: illi. tanquam scientiam annunti¬
atam. Qd enim ructatur: presentibꝰ ruc¬
tatur. Qd aut̃ annuntiatur: longe positis

Expanded text:
Nonnulli haec verba simpliciter intellexerunt, Nonnulli haec verba simpliciter intellexerunt, et forte hoc sit verum; aestimantes hac sententia significatum esse, quod tempore Dominii, cum in terra versaretur, Apostoli audierunt, hoc in posteros esse trajectum, tanquam de tempore in tempus: dies diei, nox nocti, prior dies posteriori diei, et prior nox posteriori nocti; quia haec doctrina diebus et noctibus praedicatur. Iste simplex intellectus cui sufficit sufficiat. Sed nonnulla verba Scripturarum obscuritate sua hoc profuerunt, quod multas intelligentias pepererunt: itaque hoc si planum esset, unum aliquid audiretis; quia vero obscure dictum est, multa audituri estis. Est et alius intellectus: dies alibus; et nox nocti, carnales carnalibus. Utrique enim audiunt, etsi non utrique similiter sapiunt: illi enim audiunt tanquam verbum eructatum; illi tanquam scientiam annuntiatam: quod enim ructatur, praesentibus ructatur; quod autem annuntiatur, longe positis
Abbreviated transcription (Latin):
state constrictꝰ. Et qͥa illa gła dĩ filii facti
sumꝰ. qd̃ digni ñ
ad patrem suum.
uoeari filiꝰ tuus.
Infelix ꝑ
humilitatem ĩpetrat felicitatem: ⁊ eo se
oͥstendit dignum. quo confitet᷑ indignũ.
nuum eius annuntiat firmamentũ.
Celum. firmam̃tum: firmũ cor. ñ timi¬
dum cor annuntiat eum. Sunt ista
inter impios: int̾ adu̾sos dõ: int̾ amatores
mundi. ꝑsequutoresq iustoꝵ: int̾ seuien¬
tem mundum. annuntiata st̃ ista. S se¬
uiens mundꝰ. quid poterit facere: quan¬
do firmam̃tũ ista nuntiat: Annun-¬
Nat firmamentũ. Quid: Oꝑa manuũ
eiꝰ. Quȩ st̃ ista oꝑa manuum eiꝰ: Gloria
dei. illa qua salui facti sumꝰ: ꝗͥ creati in
iaꝑtum ẽ. dies diei eructuat u̾bũ: aꝑ¬
tum ⁊ planum tanquam ꝑdiem. Quod
aut̃ nox nocti indicat scientiam: obscu¬
rum ẽ. tanquam ꝑ noctem. Dies diei.
hoc uidetur: i cognitu facile. Quomͦ
aut̃ nox nocti annuntiat scientiam:

Expanded text:
state constrictus. Et quia illa gloria Dei facti state constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non ad Patrem suum: vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. nuum ejus annuntiat firmamentum: coelum firmamentum, firmum cor, non timidum cor. Annuntiata enim sunt ista inter impios, inter adversos Deo, inter amatores mundi persecutoresque justorum: inter saevientem mundum annuntiata sunt ista. Sed saeviens mundus quid poterat facere, quando firmamentum ista annuntiabat? Annuntiat firmamentum: quid? Opera manuum ejus. Quae sunt opera manuum ejus? Gloria Dei illa, qua salvi facti sumus, qua creati in et apertum est, Dies diei eructat verbum; apertum et planum, tanquam per diem: quod autem nox nocti annuntiat scientiam, obscurum est, tanquam per noctem. Dies diei, hoc videtur et cognitu facile. Quomodo autem nox nocti annuntiat scientiam?
Abbreviated transcription (Latin):
si cȩlos manib ⁊ t̾ram manib: ñ solum
bominem manibꝰ. Et si celos u̾bo. ⁊ t̾ram
u̾bo: ergo ⁊ hominem u̾bo. Quod uerbo.
hoc manu: ⁊ qd manu hoc u̾bo. Non enĩ
humanis menbris statura dĩ distĩcta ẽ.
qui ubiq totus ẽ: inullo continetur
loco. Quod ergo u̾bo fecit: sapientia fe¬
cit. Qd manu fecit: uirtute fecit. Xp̃e ẽ
aut̃ dĩ uirtꝰ: idĩ sapientia. Omĩa autem
ꝑ ipsum facta sunt: ⁊ sine ipso factum
ẽ nichil. Fnarrarunt. en arrant: en ar¬
rabunt cęli głam dĩ. Enarrabunt in¬
quam cęli hoc ẽ scĩ głam dĩ at̾ra sus¬
pensi: dm̃ portantes : preceptis conan¬
tes: sapientia choruscantes: illam ut
dixi głam dĩ. quia salui facti sumꝰ indi¬
gni. Hanc indignitatem id ẽ qr digni
ñ fuimꝰ: agnos cit filius minor egestate
constrictꝰ. Agnoscit inquam hãnc indi¬
gnitatem filius minor. apatre longe
ꝑegrinꝰ: demonum cultor. tanquã por¬
corum pastor: agnoscit głam dĩ: s ege¬

Expanded text:
 terram manibus, non solum hominem fecit manibus: et si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. Christus est autem Dei Virtus et Dei Sapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Enarrarunt, enarrant, enarrabunt coeli gloriam Dei: enarrabunt, inquam, coeli, hoc est sancti, gloriam Dei, a terra suspensi. Deum portantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc indignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patre longe peregrinus, daemonum cultor, tanquam porcorum pastor; agnoscit gloriam Dei, sed ege
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: ds̃ m̃s. mĩa eius preueniet me. Preuenit
enim tẽ. Utiq preuenit: quia nichil in te
boni in uenit. Preuenisti supplictum eiꝰ.
suꝑbiendo: ille preuenit supplicium tuũ.
peccata delendo. Tanquam enim ex pec¬
catore iustificatꝰ: ex impio piꝰ factꝰ: ex
dampnato regno assumptꝰ : dic dño deo
tuo: non nob̃ dñe ñ nobis. s nomimi tuo
da głam. Dicamꝰ enim ñ nob̃. Quib enim.
si quasi nob̾: Dicamꝰ enm inquã ñ nobis:
quia si ita faceret sic̃ nobis: non nisi penas
infligeret nobis. Non nobis. s nomini suo

Expanded text:
ordia ejus praeveniet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is consequutis: ut ⁊ substantiam suam
dissiparet cum meretricib. uiuens ꝓdige:
⁊ ꝑ egestatem fieret pastor pecorum: qui erat
sociꝰ angłoꝵ. Propt̃ hoc uicium. propt̃ hoc
magnum suꝑbiȩ peccatum: ds̃ humilis ue¬
nit. Hoc causa hoc peccatum magnũ. iste
ingens morbꝰ animarum. omnipotentem
medicum de cęlo dedix̃: usq ad formã ser¬
ui humiliauit: contumelus egit: ligno sus¬
pendit. Hac salute tante medicinę: curet᷑
hic tumor. Iã tandẽ erubescat ħo eẽ suꝑb:¬

Expanded text:
caeteris consecutis: ut et substantiam suam caeteris consecutis: ut et substantiam suam dissiparet cum meretricibus vivens prodige, et per egestatem fieret pastor porcorum , qui erat socius Angelorum. Propter hoc vitium, propter hoc magnum superbiae peccatum, Deus humilis venit: haec causa, hoc peccatum magnum, iste ingens morbus animarum, omnipotentem medicum de coelo deduxit, usque ad formam servi humiliavit, contumeliis egit, ligno suspendit; ut per salutem tantae medicinae curetur hic tumor. Jam tandem erubescat homo esse su
Abbreviated transcription (Latin):
& emundabor a delicto magno. Queritis.
qu̾ã magnũ sit hoc delictum. qͣ deiecit an¬
gelum: qd ex angł̃o fecit diabolum: eiq in
ȩt̾num int̾clusit regnũ cȩloꝵ: Magnũ hoc
delictum ẽ: ⁊caput atq causa om̃iũ delic¬
toꝵ. Scͥptum ẽ enim. Initium om̃is peccati.
suꝑbia. Et ne quasi leue aliquid contẽpnas:
initium inquit suꝑbiȩ hominis apostatare
adeo. Non leue malum ẽ hoc uicium: fr̃s
mei. Huic uicio in his ꝑsonis quaᷤ uidetis
amplas: displicet humilitas xp̃iana. Propt̃
hoc uicium. dedignant᷑ colla subde iugo
xp̃i: obligati artius iugo peccati. Hon enĩ
seruire: ñ eis continget. Nam nolunt seruire :
s eis expedit seruire. Nolendo seruire. nichil
aliud agunt. quam ut bono dño non serui¬
ant: non ut omnino ñ seruiant. Qui nolu¬
erit seruire caritati: necesse ẽ. ut seruiat
apostasia adeo: eunte anima in tenebras.
male utente propͥo arbitrio. peceatis etiam

Expanded text:
Et mundabor a delicto magno. Quaeritis Et mundabor a delicto magno. Quaeritis quam magnum sit hoc delictum, quod dejecit Angelum, quod ex Angelo fecit diabolum, eique in aeternum interclusit regnum coelorum? Magnum hoc delictum est, et caput atque causa omnium delictorum; scriptum est enim: Initium peccati omnis superbia. Et ne quasi leve aliquid contemnas, Initium, inquit, superbiae hominis apostatare a Deo . Non leve malum est hoc vitium, fratres mei: huic vitio in his personis, quas videtis amplas, displicet humilitas christiana. Propter hoc vitium dedignantur colla subdere jugo Christi, obligati arctius jugo peccati. Non enim servire non eis continget: nam nolunt servire, sed eis expedit servire. Nolendo servire nihil aliud agunt, quam ut bono Domino non serviant; non ut omnino non serviant: quia qui noluerit servire charitati, necesse est ut serviat apostasia a Deo, eunte anima in tenebras, et male utente libero arbitrio, peccatis etiam