comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one fraudatum. siue aliqua causa uel
urorum suarum. qͣs odiosas uidebat ẽẽ.
parentib uel qualibet alia et ceꝑat ha¬
bitare inmonte seyr. Deinde post redi¬
tum lacob frĩs sui. facta inter eos con¬
cordia reuersus ẽ. et ipse adparentes. ⁊
cum mortuũ patrẽ simul sepelissent
qͥa eos inplurimum ditatos terra illa
sic̃ scͥptum ẽ minime capiebat abscessit
rursus inseyr. et ibi ꝓpagauit gentẽ s̃du¬
meorum. Quod scriptum ẽ hii pͥn. cxx.¬
cipes correi filiiseyr interra edom scd̾m
tempiis quo uiuebat scriptor commemo¬
rat. Cum autẽ seyr habitaret qui istos
genuit nondum uenientem in illã ter¬
ram esau. nondum utiq appellabat᷑
terra edom. Non enim nomen nͥ abipso
esau indi tum ẽ terrȩ qm̃ idẽ ipse ẽ esau
et edom uocabatur: de quo ꝓpagati sunt
ẏdumei hoc ẽ gens edom. Quod. cxxi.¬
scriptum ẽ. et hii reges qͥ regnauerunt in
edom. ante qͣm regnaret rex inisrł. non sic

Expanded text:
one fraudatum, siue aliqua causa uel one fraudatum, siue aliqua causa uel uxorum suarum, quas odiosas uidebat esse parentibus, uel qualibet alia. et coepit habitare in monte Seir. deinde post reditum Iacob fratris sui facta inter eos concordia reuersus est et ipse ad parentes et, cum mortuum patrem simul sepelissent, quia eos in plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir et ibi propagauit gentem Idumaeorum. Quod scriptum est: hi principis Chorraei filii Seir in terra Edom, secundum tempus quo uiuebat scriptor commemorat. cum autem Seir habitaret qui istos genuit nondum ueniente in illam terram Esau, nondum utique appellabatur terra Edom. non enim nomen nisi ab ipso Esau inditum est terrae, quoniam idem ipse et Esau et Edom uocabatur, de quo propagati sunt Idumaei, hoc est gens Edom. Quod scriptum est: et hi reges qui regnauerunt in Edom, antequam regnaret rex in Israhel, non sic
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura complex̾a ẽ etiam beniamin
qͥ non erat ibi natus. et dictum est.
Hii sunt filii iacob qͥ facti sunt ei in
mesopotamia sẏrie. Quod post exuii¬
narrationem mortis ysaac narratur qͣs
urores esau acceꝑit et qͦs creauerit reca¬
pitulatio intelligenda ẽ. Neq enĩ post
mortẽ ẏsaac fieri cȩpit cũ iam essent e¬
sau et iacob centum uiginti annorum.
am eos sexagenarius suscepit. et uirit
om̃s annos uitȩ suȩ centum octoginta
uestio ẽ qͦmͦ scriptura dicat post. exix¬
mortem ysaac patris sui esau abscessisse
deterra chanaan et habitasse inmonte seyr
cũueniente in mesopotamia ⁊acob fiẽei
legatur qͦdiam illic habitabat ꝓinde qͥo
fieri potuerit ut scriptura falli uel fai¬
lere nonciedatur inpromptum ẽ cogita¬
re qͦd scilicet esau postea qͣm ininesopo¬
tamiam frater eius abscessit. noluit ha¬
bitare cũ parentib suis. siue exilla com¬
memoratione qua dolebat se benedicti¬

Expanded text:
scriptura conplexa est etiam Beniamin, scriptura conplexa est etiam Beniamin, qui non erat ibi natus, et dictum est: hi sunt filii Iacob. qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae. Quod post narrationem mortis Isaac narratur quas uxores Esau acceperit et quos creauerit, recapitulatio intellegenda est: neque enim post mortem Isaac fieri coepit, cum iam essent Esau et Iacob centum uiginti annorum. nam eos sexagenarius suscepit et uixit omnes annos uitae suae centum octoginta. Quaestio est, quomodo scriptura dicat post mortem Isaac patris sui Esau abscessisse de terra Chanaan et habitasse in monte Seir, cum ueniente de Mesopotamia Iacob fratre eius legatur, quod iam illic habitabat. proinde quid fieri potuerit, ut scriptura falli uel fallere non credatur, in promtu est cogitare. quod scilicet Esau, posteaquam in Mesopotamiam frater eius abscessit, noluit habitare cum parentibus suis siue ex illa commotione, qua dolebat se benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
ne utente dõ etiã malis. illud attenda¬
mus ubi ait. ñ de omnib uobis dico ego
scio qͦs elegi. ubi declarat adelectionem
tum ẽ. ut nomine maioris meliorisq
partis etiam complecteretur qͦd adipsũ
nomen ñ ꝑtinet. Hic modꝰ ẽ in eodẽ hoclibro¬
co ubi emor ꝓfilio suo sychem ut acci¬
peret dinam filiam tacob exiit loqui
cum eodem iacob. et uenerunt etiam
filii eiꝰ qͥ absentes erant. et adom̃s diẽ
emimor. sychem filius ms̃ elegit am¬
mo filiam ur̃am. date gͦ illi eam uro¬
rem. quia enim potior erat patris ꝑ¬
sona ꝑsynedochen filiam uram dicẽs
etiam fr̃s tenuit hoc nomine. quoꝵ ñ
erat filia. Hinc ẽ et illud curre adoueᷤ
et accipe inde mͥ duos hedos. Simul e¬
nim pascebantur oues ethedi. et quia
potiores sunt oues earum nomine
etiam caprarũ pecus complexus est.
Sic quia potior erat numerus xi. fi¬
liorum iacob qͥ nati fuerant inmeso¬
potamia ipsorũ cominemoratione

Expanded text:
ne utente deo etiam malis, aliud adtendane utente deo etiam malis, aliud adtendamus, ubi ait: non de omnibus uobis dico; ego scio quos elegi: ubi declarat ad electionemtum est, ut nomine maioris meliorisque partis etiam illud conplecteretur, quod ad ipsum nomen non pertinet.\' Hic modus est in hoc eodem libro, ubi Emmor pro filio suo Sychem, ut acciperet Dinam filiam Iacob, exiit loqui cum eodum Iacob et uenerunt etiam filii eius qui absentes erant, et ad omnes dicit Emmor: Sychem filius meus elegit animo filiam uestram; date ergo illi eam uxorem. quia enim potior erat patris persona, per synecdochen filiam uestram dicens etiam fratres tenuit hoc nomine, quorum non erat filia. hinc est et illud: curre oues et accipe mihi inde duos haedos. simul enim pascebantur oues et haedi; et quia potiores sunt oues, earum nomine etiam caprarum pecus conplexus est. sic quia potior erat numerus undecim filiorum Iacob, qui nati fuerant in Mesopotamia, ipsorum commemoratione
Abbreviated transcription (Latin):
inde habuit nascendi causam qͦd ibi ma¬
ter euis patri copulata ẽ. s solutio ista
questionis aliquo exemplo similis locu¬
tionis firmanda ẽ. Nuua tamen ẽ faci¬
lior ẽ solutio questionis huius qͣm ut
ꝑ synecdocen accipiat᷑. ubi enum pars
maior ẽ aut potior solet eius nomine
etiã illud comprehendi qͦd adipsum no¬
cum dominus resurrerit amortuis. &
tamen ipsus duodenarii numeri no
apparusse eis duodecĩ cum articłõ enĩ
hoc greci codices habent ut nonpossent
intelligi qͥcumq duodecim s illi ineo
numero insignes: eo mͦ locutionis puto
et ulud ad nõ dictum. Nonne ego elegi¬
uos duodecim. et unus ex uobis diabo¬
lus ẽ ut non ad electionem etiã ipse ꝑti¬
nere iudeatur. Non enim facile inue
nitur electorum nomen inmalo. nisi
qͣndo mali eliguntur amalis. Quod si
putauerimus & illum electum ut ꝑer
tradicionem domini passio compleret᷑.
idẽ maliciã eius adaliquid electam be¬

Expanded text:
inde habuit nascendi causam, quod ibi mainde habuit nascendi causam, quod ibi mater eius patri copulata est. sed solutio ista quaestionis aliquo exemplo similis locutionis firmanda est. Nulla tamen est facilior solutio quaestionis huius, quam utper synecdocen accipiatur. ubi enim pars maior est aut potior, solet eius nomine etiam illud comprehendi quod ad ipsum nocum Dominus resurrexit a mortuis, et tamen ipsius duodenarii numeri nomapparuisse illis duodecim . Cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intelligi quicumque duodecim; sed illi in eo numero insignes. Eo modo locutionis puto et illud a Domino dictum, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? ut non ad electionem etiam ipse pertinere videatur. Non enim facile initur electorum nomen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. quodsi putauerimus et illum electum, ut per eius traditionem domini passio conpleretur, id est malitiam eius ad aliquid electam be
Abbreviated transcription (Latin):
mitiuus cũ inde ꝓfectus ẽ. Pinde si iam
concepitꝰ fuerat beniamin: intra decem
menses. ulla omnis uia ꝑacta ẽ et quic¬
qͥd initinere asscriptum ẽ de iacob unde
sequitur. ut filii eius tamqͣm pariuili
ꝓsorore sua dina tantã stragẽ fecerint tot
homines trucidauerint ita expugnaue¬
rint ciuitatẽ inquib symeon et leui qͥ
pͥmi gladiis accincti intrauerunt ad
illos homines eosq peremerunt. undetĩ
unus alius autem .x. annorũ fuisse rep¬
periatur etiam si ꝑsinglos annos sine in¬
termissione illa pepererat: qͦd utiq incre¬
dibile ẽ: Abillius etatis pueris illa omĩa
fieri potuisse qͣndo et ipsa dina uix ad¬
huc sex annoꝵ fuit Proinde aliter sol¬
uenda questio ẽ. ut ideo intelligatur dic¬
tum commemoratis. xii. filus hii sunt
filii iacob qͥ facti sunt in mesopotamia
sẏrie. quia int̃ omnes qui tã multi erat.
unus tantũ erat non ibi natus. qͥ tamen

Expanded text:
mitiuus, cum inde profectus est. proinde si iam mitiuus, cum inde profectus est. proinde si iam conceptus fuerat Beniamin, intra decem menses illa omnis uia peracta est et quidquid in itinere scriptum est de Iacob. unde sequitur, ut filii eius tam paruuli pro sorore sua Dina tantam stragem fecerint, tot homines trucidauerint. ita expugnauerint ciuitatem: in quibus Symeon et Leui, qui primi gladiis accincti intrauerunt ad illos homines eosque peremerunt, undecim unus, alius autem decem annorum fuisse reperiatur, etiamsi per singulos annos sine intermissione illa pepererat. quod utique incredibile est ab illius aetatis pueris illa omnia fieri potuisse, quando et ipsa Dina uix adhuc sex annorum fuit. Proinde aliter soluenda quaestio est, ut ideo intellegatur dictum commemoratis duodecim filiis: hi sunt filii Iacob, qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae. quia inter omnes, qui tam multi erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sopotamia cum beniamin longe postea
natus ẽ. cũ iam transissent bethel ce appro¬
pinquarẽt betdeemfrustra quidem conan¬
tes istam soluere questionẽ direrunt ñ
legendũ nati sunt sic̃ latini pleriq codi¬
ces habent s facti sunt. grecȩ enĩ scriptũ
ẽ egenonto. ita uolentes intelligi etiam
beniamin qͣmiuis et ibi natus ñ fuerit
ibi factum. tamen quia iam fuerat in
utero seminatus ut pregnans inde rachel.
erisse credat᷑. hoc autẽ modo etiam si na¬
ti sunt legeretur possent dicere iã inute¬
io natus erat quia conceptus erat sicut
de sc̃ã maria dictum ẽ adioseph. Quod
nis huius. quia si iam ibi beniamin con¬
ceptus erat qͥ filii iacob grandes inde
exierunt. uix annoꝵ .xii. eẽ potuerũt.
Uiginti namq annos illic expleuit. quoꝵ
primis septem sine coniugio fuit donec
seruiendo adipisceretur. Ut ergo primo
anno quo duxit urorem ei filius nasce¬
retur duodecim annoꝵ ẽẽ potuit pri¬

Expanded text:
sopotamia, cum Benjamin longe postea sopotamia, cum Benjamin longe postea natus sit, cum jam transiisset Bethel, et appropinquaret Bethlehem: frustra quidam conantes istam solvere quaestionem, dixerunt non legendum, nati sunt, sicut latini plerique codices habent; sed, facti sunt; graece enim scriptum est ἐγένοντο: ita volentes intelligi etiam Benjamin, quamvis ibi natus non fuerit, ibi factum tamen; quia jam fuerat in utero seminatus, ut praegnans inde Rachel exiisse credatur. Hoc autem modo etiamsi, nati sunt, legeretur, possent dicere, jam in utero natus erat, quia conceptus erat; sicut de sancta Maria dictum est ad Joseph, Quod nis hujus; quia si jam ibi Benjamin conceptus erat, qui fexierunt, uix annorum duodecim esse potuerunt. uiginti namque annos illic expleuit, quorum primis septem sine coniugio fuit, donec seruiendo id adipisceretur. ut ergo primo anno, quo duxit uxorem, ei filius nasceretur, duodecim annorum esse potuit pri
Abbreviated transcription (Latin):
uisus. ibi non erit nom̃ uetus qͥa nicħ
remanebit. uel inipso corpore uetusta
nꝑmissis iacob dicitur gentes. et cxs.¬
congregationes gentium erunt ecte
utrum gentes scđm carnẽ cong̃gationes
autẽ gentium scdm fidem an utrumq
ꝓpt̃ fidẽ gentiũ dictum ẽ. si gentes ap¬
pellari nonpossunt una gens isrł se¬
cundum carnem. Ascendit aut̃. cxui.
ds abeo loco uͥlocutus ẽ cũ eo et
statuit iacob titulum in loco in qͦ
locutus ẽ cũ eotitulũ lapideum ⁊
libauit suꝑ eum libamen. et infudit
suꝑ eum oleũ. et uocauit iacob nomen
loci inqͦ locutus ẽ cum eo illic ds̃ bethel
Iterum factum ẽ. hoc loco qͦd factũ fu¬
erat. aniterũ cominemoratum ẽ. s qͦdli¬
bet horum sit. suꝑ lapidem libauit iacob
ñ lapidi libauit. Ñ ergo sicut ydolatre so¬
Alent aras ante lapides constituere et tãqͣm
computantur isrł qͥ nati sunt ei et dicitur
hu sunt filii isrł qui nati sunt ei inme¬

Expanded text:
uisus. ibi enim non erit nomen uetus. quia nihil uisus. ibi enim non erit nomen uetus. quia nihil remanebit uel in ipso corpore uetustatn promissis Iacob dicitur: gentes et congregationes gentium erunt ex te. utrum gentes secundum carnem, congregationes autem gentium secundum fidem an utrumque propter fidem gentium dictum est, si gentes appellari non possunt una gens Israhel secundum carnem? Ascendit autem deus ab eo <de> loco ubi locutus est cum eo. et statuit Iacob titulum in loco in quo locutus est cum eo, titulum lapideum: et libauit super eum libamen et infudit super eum oleum. et uocauit Iacob nomen loci in quo locutus est cum eo illic deus "Bethel". iterum factum est hoc loco, quod factum fuerat? an iterum commemoratum est? sed quodlibet horum sit, super lapidem libauit Iacobn lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam computantur Israel, qui nati sunt ei, et dicitur, Hi sunt filii Israel, qui nati sunt ei in Me
Abbreviated transcription (Latin):
memoratum ẽ nec mirum debet iud̾i
multis enim locis hoc accidit et incuu¬
tatib et influminib et in quibq terra¬
rum ut exaliis atq aliis causis uel
adderentur uel mutarentur uocabula
sicut etiam ipsis hominibus.
terum inlura apparuit ds iacob. cxiiii.¬
et dirit ei nomen tuum iã ñuocabitur
iacob sed isrł erit nom̃ tuũ: hoc ei dicit
cce iterum ds̃ inbenedictione que repe¬
ticioconfirmat. magnum ꝓmissum hoc
nomine: nam hoc Omirum ẽ. Quibus
enim semel dictum ẽ ampliꝰ eos ñuocari
qͦd uocabantur. s qͦd eis nouũ nomen
imponebatur omnino amplus aliqͥd
ñuocatos nͥ qͦd eis impositum sit. Istum
autẽ ꝑtotã uitam suam et deinceps
post uitam suam appellatum esse. ia¬
cob cui semel d̃s dixerat ñĩam uocabis
iacob. s israhel erit nomen tuum. Hi¬
mirum gͦ nomen hoc adillã rect in¬
telligitur ꝑtinere ꝓmissionẽ ubi sic
uidebitur ds̃ qͦmͦ non ẽ ante apatribꝰ

Expanded text:
memoratum est. Nec mirum debet videri: memoratum est. Nec mirum debet videri: multis enim locis hoc accidit, et in civitatibus, et in fluminibus, et in quibusque terrarum, ut ex aliis atque aliis causis vel adderentur, vel mutarentur vocabula, sicut etiam ipsis hominibus.Iterum in Luza adparuit deus Iacob et dixit ei: nomen tuum iam non uocabitur Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. hoc ei dicit ecce iterum deus in benedictione, quae repetitio confirmat magnum promissum in hoc nomine. nam hoc mirum est, quibus nomen semel dictum est. amplius eos non uocari quod uocabantur, sed quod eis nouum nomen inponebatur, omnino amplius aliquid non uocatos nisi quod eis inpositum sit, istum autem per totam uitam suam et deinceps post uitam suam appellatum esse Iacob, cui semel deus dixerat: non iam uocaberis Iacob, sed Israhel erit nomen tuum. nimirum ergo nomen hoc ad illam recte intellegitur pertinere promissionem, ubi sic uidebitur deus quomodo non est antea patribus
Abbreviated transcription (Latin):
etinaures que erant iaurib eoꝵ. Que¬
ritur qͣre et inaures quȩ si ornamenta e¬
rant adẏdolatriam non ꝑtinebant. nͥ
quia intelligendum ẽ philacteria fuis¬
se iudeorum alienorum. Nã rebeccam
aseruo abrahe inaures accepisse scrip¬
tura testatur. qͦd ñ fieret si eis inaures
ornamenti gr̃a non liceret. Ergo ille in¬
aures quȩ cum ydolis datȩ sunt ut dic¬
tum ẽ ydolorum philacteria fuerunt.
post filios isrł. incipiamꝰ eͥnun aduer¬
tere quemadmodũ ds̃ oꝑetur in homi¬
num mentib. aquo enim tunor dĩ
factus ẽ millis ciuitatib nͥ abillo qui
sua ꝓmissa inacob filiisq tuebatur.¬
terra chanaan quȩ ẽ inbethel. Aniãduer¬
tendum ẽ. tria iã nomina huiꝰ ciuitatis
cõmemorata ulla maus qͦd dictum est
eam prius uocatam cũ illuc prius per¬
gens minesopotamiam uenisset lacob
et bethel qͦd nomen ipse imposuit. et in¬
terpretatur domꝰ desecluza qͦd modo cõ¬

Expanded text:
et inaures quae erant in auribus eorum: quaeet inaures quae erant in auribus eorum: quaeritur quare et inaures, quae si ornamenta erant, ad idololatriam non pertinebant, nisi quia intelligendum est phylacteria fuisse deorum alienorum. Nam Rebeccam a servo Abrahae inaures accepisse Scriptura testatur; quod non fieret, si eis inaures habere ornamenti gratia non liceret. Ergo illae inaures quae cum idolis datae sunt, ut dictum est, idolorum phylacteria fuerunt. post filios Israel. Incipiamus animadvertere quemadmodum Deus operetur in hominum mentibus. A quo enim timor Dei factus est in illis civitatibus, nisi ab illo qui sua promissa in Jacob filiisque tuebaturterra Chanaan, quae est Bethel. Animadvertendum est tria jam nomina hujus civitatis commemorata; Ulammaus, quod dictum est eam prius vocatam, cum illuc prius pergens in Mesopotamiam venisset Jacob ; et Bethel, quod nomen ipse imposuit , et interpretatur Domus Dei; et Luza, quod modo com
Abbreviated transcription (Latin):
iam ut puto questionẽ non habet. Multi¬
tudo enĩ non parua erat cũiacob cũ plu¬
rimum qui ditatus fuit. s filii eius in
hoc facto nominant᷑. quia eiusdẽ facti
principes atq auctores fuerunt.Cix.
apud ciuitatem salem qͣm expugnaue¬
runt filii eius. Ego autẽ exiguus sum
numero: ⁊ conuenientes suꝑ me occidert
me. ꝓpter bella pluriũ. que consurgere
poterant. Sedix̃ numero exiguum non
qͦd minus niultos haberet qͣm posset suf¬
ficere expugnationi illiꝰ cuutatis.
um suos initinere inbina castra diuiserit.
inlocum bethel et habita ibi. et fac ibi a¬
ram dõ qͥ apparuit tͥ cum fugeres afa-
filius ibi apparuit et ds̃ pater hoc dic̃
aninaliqͦ genere locutionis annume
bethel uͥ uisus ẽ arã face dicit domiu¬
suȩ et om̃ib qui cum illo erant. tollite dõs
alienos quiuobiscum sunt de medio
ur̃m eccȩtera. deinde dicitur et dedunt
lacob dos alienos qui erant in manib eoꝵ

Expanded text:
jam, ut puto, quaestionem non habet. Multijam, ut puto, quaestionem non habet. Multitudo enim non parva erat cum Jacob, qui plurimum ditatus fuit; sed filii ejus in hoc facto nominantur, quia ejusdem facti principes atque auctores fuerunt. CIX.apud civitatem Salem, quam expugnaverunt filii ejus, Ego autem exiguus sum numero, et convenientes super me occident me; propter bella plurium, quae consurgere poterant, se dixit numero exiguum, non quod minus multos haberet, quam possent sufficere expugnationi illius civitatis, cum suos in itinere in bina castra diviserit. locum Bethel, et habita ibi; et fac ibi aram Deo, qui apparuit tibi, cum fugeres a facFilius ibi apparuit, et Deus Pater hoc dicit? an in aliquo genere locutionis annumerBethel, ubi jussus est aram facere, dicit domusuae et omnibus qui cum illo erant, Tollite deos alienos, qui vobiscum sunt, de medio vestrum, etc.; deinde dicitur, Et dederunt Jacob deos alienos, qui erant in manibus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
indolore cirrumcisionis constitutis ꝓsoro¬
re sua dina.S intelligendum ẽ dui illic
habitasse iacob donec et filia eiꝰ
iurgo fieret. et filii uiuenes. Nam
ita scriptum ẽ &uenit iacob in
salem incuutatẽ sicimorum quȩ
ẽ interra chanaan cum aduenit
demesopotamia syrie. etapplicuit ad fa¬
ciem ciuitatis et emit partem agri inqͦ
statuit illic tabernaculum suũ abẽmor
patre sẏchem centum agnis et statuit
ibi aram et inuocauit dm dm isrł. Exuit
autem dina filia liȩ qͣm peperit ipsi iacob
ut condisceret filias regionis eius ⁊cȩtera
pparet ergo his uerbis ñtranseunt sicut
uiator solet illic mansisse iacob. sagrum
emisse. et tabernaculum constituisse arã
instruxisse. acꝑhoc dutius habitasse. filiã
uero eius cũ adeam uenisset ętatem ut
amicas iã hr̃e posset condiscere uoluisse
filias cuuum loci atq ita factã ẽẽ ꝓilla
cruentissuam cedem etdep̃dationẽ qd̃

Expanded text:
in dolore circumcisionis constitutis pro soroin dolore circumcisionis constitutis pro sorore sua Dina. sed intellegendum est diu illic habitasse Iacob, donec et filia eius uirgo fieret et filii iuuenes. nam ita scriptum est: et uenit Iacob in Salem in ciuitatem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, cura aduenit de Mesopotamia Syriae; et applicuit ad faciem ciuitatis. et emit partem agri, in quo statuit illic tabernaculum suum, ab Emmor patre Sychem centum agnis; et statuit ibi aram, et inuocauit deum Israhel. exiit autem Dina filia Liae. quam peperitipsi Iacob, ut condisceret filias regionis eius cetera. adparet ergo his uerbis non transeunter, sicut uiator solet, illic mansisse Iacob, sed agrum emisse. tabernaculum constituisse, aram instruxisse ac per hoc diutius habitasse; filiam uero eius cum ad eam uenisset aetatem, ut amicas habere iam posset, condiscere uoluifilias civium loci; atque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bat adsuos. anforte ueraci animo ꝓmise¬
rat. s aliud postea cogitando delegit. cuii.¬
Quom scͥptura dic̃ uii quod udit sychẽ
filius emmor correus princeps terrȩ dinã
filiã iacob. et accep̃ eam et dormiut cũ ea.
ethumiliauit eam. untendit animo dine
filie iacob etamauit uirginem et locutꝰ ẽ
scdm sensum uirginis ipsi qͦmͦ uirgo ap¬
pellatur si iam cum illadormierat eamq
humiliauerat nͥ forte uirgo nomen ȩtatis
ẽ scđm hebreum eloquium. anpocius ꝑ
recapitulationem postea cõmemoratur
qͦd pͥmo factum ẽ Prius enim potuit in¬
tendere animȩ ipsiꝰ etamare uirginem
et loqui scdm sensum uirginis. deinde cũ
illa dormire eamq humiliare. cxiii.¬
Cum paulo ante loquens iacob cum fr̃e
suo esau infantes filios suos ẽẽ signifi¬
cet que grecȩ dicuntur pedia. Queri so¬
let qͦmͦ potuerunt facere tanͣqͣm stragẽ
dueptionemq ciuitatis interfectis qͣmuiᷤ

Expanded text:
bat ad suos. an forte ueraci animo promisebat ad suos. an forte ueraci animo promiserat, sed aliud postea cogitando delegit? Quomodo scriptura dicit quod uidit Sychem filius Emmor Chorraeus, princeps terrae, Dinam filiam Iacob, et accepit eam et dormiuit cum ea et humiliauit eam. et intendit animo Dinae filiae Iacob et adamauit uirginem et locutus est secundum sensum uirginis ipsi? quomodo uirgo appellatur, si iam cum illa dormierat eamque humiliauerat? nisi forte uirgo nomen aetatis est secundum hebraeum eloquium. an potius per recapitulationem postea commemoratur quod primo factum est? prius enim potuit intendere animae ipsius et amare uirginem et loqui secundum sensum uirginis et deinde cum illa dormire eamque humiliare. Cum paulo ante loquens Iacob cum fratre suo Esau infantes filios suos esse significet, quae graece dicuntur rcatSta, quaeri potest quomodo potuerunt facere tantam stragem direptionemque ciuitatis interfectis quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
delatum tantum honorẽ grate acciꝑet
et qͥ hec etiam auter intelligere possunt
eum a quo dicta sunt nullo crimine im¬
pietatis arguerent. qͦd et si benigno ani¬
mo dicta hȩc uerba fraterna sunt. qm̃
et post bonã susceptionem metus ipse tͣn¬
sierat potuit sic dici quẽ admodum &
moyses pharaoni ds̃ dictus ẽ scđm qͦd
dicit apłs̃. et si sunt qui dicuntur di.
siuie incelo.siue interra quẽadmodum
sunt dii multi. et dñi multi. maximȩ
quia sine articulo ingreco dictum est
quo articulo eiudentissime solet di ueri
umus fieri significatio. Non enĩ dirit
acile autem hoc intelligunt qua distan¬
cia dicatur qͥ grecum eloqͥum audire
atq intelligere solent. Queritur. cui.¬
utrum mendacit᷑ ꝓmiserit iacob frĩ suo
qͦd sequens pedes suoꝵ iitinere ꝓpt̃
quos inmoraretur uenturus eẽt. adeũ in
seyr. hoc enum sic̃ scͥptura dĩ deinde nar¬
siat ñfec̃ sedeo ꝑrexit initinere qͦ dirige¬

Expanded text:
delatum tantum honorem grate acciperet delatum tantum honorem grate acciperet et qui haec etiam aliter intellegere possunt, eum a quo dicta sunt nullo crimine inpietatis arguerent. quod etsi benigno animo dicta haec uerba fraterna sunt, quoniam et post bonam susceptionem metus ipse transierat, potuit Moyses Pharaoni Deus dictus est, secundum quod dicit Apostolus: Et si sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt dii multi et domini multi : maxime quia sine articulo in Graeco dictum est, quo articulo evidentissime solet veri Dei unius fieri signifipoctov fteoO; facile autem hoc intellegunt qua distantia dicatur, qui graecum eloquium audire atque intellegere solent. Quaeritur, utrum mendaciter promiserit Iacob fratri suo, quod sequens pedes suorum in itinere propter quos si inmoraretur uenturus esset ad eum in Seir; hoc enim, sicut scriptura deinde narrat, non fecit, sed eo perrexit itinere quod dirige
Abbreviated transcription (Latin):
etego isrłita sũ exgenere abraham de¬
tribu beniamin. ynus gͦ atq idẽ iacob
et claudus et benedictus. Claudus in la¬
titudine femoris tanquam inmultitu¬
dine generis deqͥb dictum ẽ. & claudi¬
cauerunt asemitis suis. Benedictꝰ autẽ
ineis dequib dictum ẽ. Reliquiȩ ꝑelectio¬
nem gr̃ȩ saluȩ factȩ sunt. Quid sͥ. cx.
uult qͦd iacob ait frĩ suo. ꝓpter hoc uidi
faciem tuã quẽ admodum cum uidet
aliquis faciem di utrum pauentis ⁊ ꝑ¬
turbati animi uerba usq inhanc adu¬
lationem ꝓruperunt anscđm aliquem
intellectum sine peccato dicta accipi pos¬
sunt. fortassis enim quia dicta sunt. &¬
gentium dii quȩ sunt demonia. ñ preui¬
dicetur exhis uerbis homini dĩ. non enĩ
dicit quẽadmodũ siuiderẽ faciẽ di. ẜ cũ
uidet aliquis. ipse autẽ aliqͥs quẽ signi¬
ficare possit incertum ẽ. atq ita fortasse
temperata sunt uerba ut et ipse esau sͥ

Expanded text:
et ego Israhelita sum ex genere Abraham et ego Israhelita sum ex genere Abraham tribu Beniamin. unus ergo atque idem Iacob et claudus et benedictus: claudus in latitudine femoris tamquam in multitudine generis, de quibus dictum est: et claudicauerunt a semitis suis; benedictus autem in eis, de quibus dictum est: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt. Quid sibi uult quod Iacob ait fratri suo: propter hoc uidi faciem tuam, quemadmodum cum uidet aliquis faciem dei? utrum pauentis et perturbati animi uerba usque in hanc adulationem proruperunt? an secundum aliquem intellectum sine peccato dicta accipi possunt? fortassis enim quia dicti sunt et gentium dii, quae sunt daemonia, non praeiudicetur ex his uerbis homini dei. non enim dixit: , quemadmodum si uiderem faciem dei, sed: cum uidet aliquis; ipse autem "aliquis" quem significare possit incertum est. atque ita fortasse temperata sunt uerba, ut et ipse Esau sibi
Abbreviated transcription (Latin):
placabo uultũ eiꝰ immnumerib p̃ce¬
dentib eum. scriptor libri qͥ narrans
ait deiacob dixit enĩ. placabo uultũ
eiꝰ hu usq uerba iacob dixisse intelli¬
gitur. cetera uͦ intulisse qͦd ait in mu¬
nerib p̃cedentib eum. tam qͣm diceret
inmunerib que p̃cedebant iacob pla¬
cabo uultum frĩs mei. Ordo ẽ gͦ uer¬
borum iacob. placabo uultũ eius. ⁊ post
hoc uidebo faciem eiꝰ forsitan enim
suscipiet faciem meã. Interposita autẽ
sunt uerba scͥptoris immunerib pre¬
cedentib eum. Quod abillo angło. ciiii.¬
desiderat benedici cui luctando p̾ualuit
monet mysticum aliquid saꝑe. quia
omnis homo amaiore uult benedici.
Quomͦ gͦ aheo iste uoluit quem luctando
suꝑauit. Preualuit enim iacob xp̃o uł
pocius preualere uisus ẽ ꝑeos isrłitas
aquib crucifixus ẽ xp̃c. et abeo tamen
benedicitur incis isrłitis qͥ crediderunt
unxp̃m exquib erat qui dicebat nam

Expanded text:
placabo uultum eius in muneribus praeceplacabo uultum eius in muneribus praecedentibus eum, scriptor libri qui narrans ait de Iacob: dixit enim: placabo uultum eius, huc usque uerba Iacob dixisse intellegitur, cetera uero sua intulisse quod ait: in muneribus praecedentibus eum, tamquam diceret: in muneribus, quae praecedebant Iacob, placabo uultum fratris mei. ordo est ergo uerborum Iacob: placabo uultum eius et post hoc uidebo faciem eius; forsitan enim suscipiet faciem meam. interposita autem sunt uerba scriptoris: in muneribus praecedentibus eum. Quod ab illo angelo desiderat benedici Iacob, cui luctando praeualuit, ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a maiore uult benedici. quomodo ergo ab eo iste uoluit, quem : luctando superauit? praeualuit enim Iacob Christo uel potius praeualere uisus est per eos Israhelitas, a quibus crucifixus est Christus; et ab eo tamen benedicitur in eis Israhelitis, qui crediderunt in Christum, ex quibus erat qui dicebat: nam
Abbreviated transcription (Latin):
et que ꝓmisit impleret: lamionendi fu¬
imus hoc exemplo. ut qͣmius credamus
indm̃. faciamus tamen quȩ faciendas
abhominib inp̃sidium salutis. ne pre¬
termittentes ea dm̃ temptare uideam᷑.
Deniq posthȩc quȩ u̾ba dicat id ÷ iacob
considerandum ẽ ds̃ inquit pat̾s mei.
abraham. et d̃s pat̾s mei ẏsaac. Dñe qͥ
dixisti mͥ recurre interram generationiˢ
tuȩ etbenefaciam tͥ ydoncus es mͥ ab
omni iusticia. et ab omni ueritate que
fecisti puero tuo. Inuirga enim mea ista
transu iordanen hunc. nc̃ autẽ factus
sum induo castra. Erue me demanu
frĩs mei. demanu esau. qͥa ego timeo il¬
lum. necum uenerit feriat me: imatres
suꝑ filios. Tu autẽ dixisti benefaciã tibi
et ponam semen tuum tamqͣm arenã ma¬
ris quȩ ñ dinumeratur p̃multitudine.
Satis inhis uerbis ethumana infir¬
mitas. et fides pietatis apparet: qͦd lati . ciii.¬
ni codices habent deiacob. Dixit enim

Expanded text:
et quae promisit impleret. Et admonendi fuet quae promisit impleret. Et admonendi fuimus hoc exemplo, ut quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne praetermittentes ea, Deum tentare videamur. Denique post haec quae verba dicat idem Jacob, considerandum est. Deus, inquit, patris mei Abraham, et Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti mihi, Recurre in terram generationis tuae, et benefaciam tibi, idoneus es mihi ab omni justitia et ab omni veritate quae fecisti puero tuo. In virga enim mea ista, transivi Jordanem hunc. Nunc autem factus sum in duo castra. Erue me de manu fratris mei, de manu Esau, qlum, ne cum uenerit feriat me et matres super filios. tu autem dixisti: benefaciam tibi et ponam semen tuumtamquam arenam maris, quae non dinumerabitur prae multitudine. satis in his uerbis et humana infirmitas et fides pietatis adparet. Quod latini codices habent de Iacob: dixit enim:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ qͦd dicit in consequentib laban ui¬
de nemo nobiscũ ẽ. nͥ forte nemo extrane¬
orum. aut ꝓpter testificationẽ dĩ quem
tta habere deberent tamqͣm nemo cum
suꝑuis cõmendauit cum diceret ds̃ patͥs
mei abrahe ettimor patͥs mei ysaac. .Ci.¬
astra d̃i que uidet iacob initinere nulla
dubitacio ẽ qͦd angłorum fuerat multi¬
tudo. ea quippe inscripturis milicia cȩ¬
li nominatur. Nunciato sibi frẽ suo. cii.¬
iacob uenientem obuiam ei cũ quadrin¬
gentis turbatis ẽ quidẽ et mente confu¬
sus. qm̃ timuit ualde et uisum ẽ homini
ꝑturbato diuisam multitudinẽ suam
induo castra disponere ubi queri potest
quomͦ habuerit fidem ꝓmissis dĩ. quan¬
doquidem dixit si inuenerit ad castra
prima fr̃ ma exciderit ea. erunt inscd̾a
salutem. sedetiam hoc fieri potuit uteũ¬
teret castra eius esau. et tamen dĩ post
illam afflictionem adesset. et liberaret eũ

Expanded text:
Quid est quod dicit in consequentibus Laban: uiQuid est quod dicit in consequentibus Laban: uide, nemo nobiscum est? nisi forte nemo extraneorum, aut propter testificationem dei, quem ita habere deberent, tamquam nemo cum superius commendauit, cum diceret : deus patris mei Abrahae et timor patris mei Isaac. Castra dei quae uidit Iacob in itinere nulla dubitatio est quod angelorum fuerat multitudo; ea quippe in scripturis militia caeli nominatur. Nuntiato sibi fratre suo Iacob ueniente obuiam ei cum quadringentis <uiris> turbatus est quidem et mente confusus, quoniam timuit ualde; et ut uisum est homini perturbato, diuisam multitudinem in duo castra disponi. Ubi quaeri potest quomodo habuerit fidem de promissis Dei, quandoquidem dixit: Si venerit ad castra prima frater meus et occiderit ea, erunt secunda in salutem. Sed etiam hoc fieri potuit, ut everteret castra ejus Esau, et tunc Deus post illam afflictionem, adesset et liberaret eum,
Abbreviated transcription (Latin):
se constituerant laban et iacob cum ali¬
quanta diuersitate appellauerunt. ut eũ
uocaret laban aceruum destimonii iacob
aceruum testem traditur abeis qͥ isyram
et hebream linguam nouerunt ꝓpter ꝓ¬
prietates suȩ cuiuisq linguȩ factũ. fieri
enĩ solet ut alia lingua ñdicatur uno uer¬
bo qͦd alia dicatur. ⁊ uicinitate significa¬
tionis quidq appelletur. nam postea di¬
citur ꝓpter hoc appellatum ẽ nomen
aceruus testatur. hoc enim mediȩ positr̃
ẽ qͦd utriq conueniret. et ei qui dixerat
aceruus testimonii. et ei qui dixerat acer¬
uus testis. Quid ÷ quid loquendo .xcxiii¬
laban adiacob dic̃ testatur. aceriuis hic
et testatur titulus hic ꝓpter hoc appel¬
latur nomen aceruus testatur. et uisio
qͣm dixit respiciat ds̃ int̃me et te ne
forte ordo ẽ. et uisio qͣm dirit ds̃ respi¬
ciat inter me ec te. ds̃ quippe illi dixe¬
rat inuisione nelederet iacob. .xcix.¬

Expanded text:
se constituerant Laban et Iacob, cum alise constituerant Laban et Iacob, cum aliquanta diuersitate appellauerunt, ut eum uocaret Laban "aceruum testimonii", lacob "aceruum testem", traditur ab eis qui et syram et hebraeam linguam nouerunt propter proprietates suae cuiusque linguae factum. fieri enim solet, ut alia lingua non dicatur uno uerbo, quod alia dicitur, et uicinitate significationis quidque appelletur. nam postea dicitur: propter hoc appellatum est nomen "aceruus testatur". hoc enim medie positum est, quod utrique conueniret, et ei qui dixerat ,,aceruus testimonii et ei qui dixerat "aceruus testis". Quid est quod loquendo Laban ad lacob dicit: testatur aceruus hic et testatur titulus hic; propter hoc appellatur nomen "aceruus testatur", et uisio quam dixit "respiciat deus inter me et t e ?" nisi forte ordo eat: et uisio, quam dixit deus, respiciat inter me et te; deus quippe illi dixerat in uisione, ne laederet Iacob.
Abbreviated transcription (Latin):
to anno id÷ ultimo cum semel pepe¬
rissent erorta necessitate ꝓfectionis
prius recederent qͣm iterum parerent
acꝑhoc cum primus annus. atq ulti¬
mus duos ouiũ partus sub illo ha¬
berent hoc ẽ. singłos medii uero qͣtu¬
or auni bilios fuint om̃s .x Nec mi¬
rum qͦd hec decem tempora nomine
agnoꝵ appellauit qui eisdẽ tempo¬
rib nascebantur uel ut si qͥs quam
dicat ꝑtot iundemias. aut tot mes¬
ses quib numerus intelligatur an¬
norum. Ynde ait qͥdã post aliquot
aristas paristas uidelicet et messes
et ꝑmesses annos significans. Peccudum
autem illiꝰ regionis fecunditas sicut ita¬
larum tanta fertur ut bis inanno pariãt.
Sumpsit autem iacob lapidem. et .xcui.¬
constituit eum diulum diligent̃ aũĩad¬
uertendum ẽ qͦmͦ istos titulos inrei tuiꝰq
testimonio constituebant nonut eos ꝓdus
colerent sedut eis aliquid significarent.
Quod aceruum lapidum quem int̃ .xcuii.

Expanded text:
to anno, id est ultimo, cum semel pepeto anno, id est ultimo, cum semel peperissent, exorta necessitate profectionis prius recederet quam iterum parerent. ac per hoc cum primus annus atque ultimus duos ouium partus sub illo haberent, hoc est singulos, medii uero quattuor anni binos, fiunt omnes decem. nec mirum quod haec decem tempora nomine agnorum appellauit, qui eisdem temporibus nascebantur, uelut si quisquam dicat: per tot uindemias aut tot messes, quibus numerus intellegatur annorum. unde ait quidam: post aliquot aristas, per aristas uidelicet messes et per messes annos significans. pecudum autem illius regionis fecunditas sicut Italarum tanta fertur, ut bis anno pariant. Sumsit autem lacob lapidem et constituit eum titulum. diligenter auimaduertendum est, quomodo istos titulos in rei cuiusque testimonio constituebant, non ut eos pro dis colerent, sed ut eis aliquid significarent. Quod aceruum lapidum, quem inter
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse ut futuro fȩcu alios pecudũ
colores haberet in mercede iacob.Tẽ
autẽ ille uirgas uarias ñ supponebat
et ñuascebant᷑ uarii ẜ uniꝰ coloris quȩ
lacob exnouo pacto auferebat. Quod
cum uidisset laban rursꝰ pactũ frau¬
de mutabat utadiacob uaria ꝑtine¬
rent. tc̃ illarum suppositione uirgaꝵ
uaria nascebantur. Ergo qͦd ait iacob
urorib suis mutauit mercedẽ meam
decẽ agnorum. et postea ipsi laban dece¬
pisti meicedẽ meam decẽ agnab ñita
dixit qͣsi ꝓuenerit socero eius ipsa fraus.
Ut enim non ei ꝓueniret dm̃ s ibi dicit
aduersus illũ affuisse. Decẽ uͦ agnos
uel decem agnas ꝓdecem temporibus
posuit quib oues qͣs pascebat. ꝑseren¬
nium pepererunt. Bis quippe pariebat
inanno. contigerat autẽ ut primo
anno qͦd inter se pacti sunt. ⁊ adeas pa¬
scendas placito huius mercedis accessit
semel parerent infine anni qͥa cum ac¬
cessit. iã semel pepererant. &ursꝰ q sex¬

Expanded text:
dixisse, ut futuro fetu alios pecudum dixisse, ut futuro fetu alios pecudum colores haberet in mercede Iacob. tunc autem ille uirgas uarias non subponebat et non nascebantur uarii, sed unius coloris, quae Iacob ex nouo pacto auferebat. quod cum uidisset Laban, rursus pactum fraude mutabat, ut ad Iacob uaria pertinerent; tunc illarum subpositione uirgarum uaria nascebantur. ergo quod ait Iacob uxoribus suis: mutauit mercedem meam decem agnorum, et postea ipsi Laban: decepisti mercedem meam decem agnabus, non ita dixit, quasi prouenerit socero eius ipsa fraus; ut enim non ei proueniret, deum sibi dixit aduersus illum adfuisse; decem uero agnos uel decem agnas pro decem temporibus posuit, quibus oues quas pascebat per sexennium pepererunt. bis quippe pariebant in anno. contigerat autem, ut primo anno, quo inter se pacti sunt et ad eas pascendas placito huius mercedis accessit, semel parerent in fine anni, quia cum accessit, iam semel pepererant, rursusque sex
Abbreviated transcription (Latin):
non solere ponere intelligatur cũ scdo
pariturẽ essent. nec ipse auferret om̃s
fetus qͦd iniquum fuit. Quod xciiii.¬
laban dicit quare furatus es deos meos.
hinc ẽ illud fortasse. qͦd etaugurari se
direrat et eius filiam bonam fortunã
nominauerat. & notandũ ẽ qͦd aprin¬
cipio libri nc̃ prius inuenimꝰ dõs gen¬
tium. suꝑiorib quippe scripture locis
dm̃ nominabant. Quid ẽ quod .xcu.¬
dicit iacob socero suo et decepisti mer¬
cedem meam decem agnab. hoc enim
qͣndo et qͦmͦ fact̾um sit scriptura ñnar¬
rat. sedutiq factum ẽ qͦd iste cõme mo¬
rat. Nam dixit hoc et uxorib suis qͣn¬
do eas uocauit incampũ. conquerens
enĩ depatre illarum ait inter cȩtera
⁊ mutauit mercedem meam decẽ agnoꝵ.
ntelligitur ergo ꝑsingła tempora par¬
tus ouium cũ laban uideret tales fetꝰ
ẽẽ natos. qͣles placuerat ut adiacobꝑ
tinerent pactum fraude mutasse.⁊

Expanded text:
non solere ponere intellegatur, cum secundo non solere ponere intellegatur, cum secundo pariturae essent, ne ipse auferret omnes fetus, quod iniquum fuit. Quod Laban dicit: quare furatus es deos meos? hinc est illud fortasse, quod et augurari se dixerat et eius filia bonam fortunam nominauerat. et notandum est, quod a principio libri nunc primum inuenimus deos gentium; superioribus quippe scripturae locis deum nominabant. Quid est quod dicit Iacob socero suo: et decepisti mercedem meam decem agna bus? hoc enim quando et quomodo factum sit, scriptura non narrat; sed utique factum est quod iste commemorat. nam dixit hoc et uxoribus suis, . quando eas uocauit in campum. conquerens enim de patre illarum ait inter cetera: et mutauit mercedem meam decem agnorum. intellegitur ergo per singula tempora partus ouium, cum uideret Laban tales fetus esse natos, quales placuerat ut ad Iacob pertinerent, pactum fraude mutasse et
Abbreviated transcription (Latin):
monitis querere. Ne forte aliqua talis
pictura eẽt incubisulo. qua inuenta
mulier asuspicione liberata ẽ. S ad
hanc rem qͣm fec̃ iacob uirgarũ ex di¬
uersis arborib trium copulatio quid
contulerit utilitatis qͦd attinet adua¬
rias pecudes multiplicandas non ap¬
paret omnino. nec aliqͥd adhoc cõmo¬
dũ inter ẽ utrum exuniꝰ generis ligno
uarientur uirge. anplura suit lignoꝵ
genera cum sola querantur lignoꝵ ua¬
netas. acꝑhoc cogit inquiri ꝓpħiam
et aliqͣm figuratam significationẽ res
ista qͣm sine dubio ut ꝓpħa fec̃ iacob⁊
ideo nec fraudis arguendus ẽ Non e¬
nim tale aliquid nͥ reuelationem spi¬
ritali eum fecisse credendum ẽ. Quod
autẽ adiusticiã ꝑtinebat sic̃ alii int̃pre¬
tes aꝑtius hoc narrant. ñponebat uir¬
gas inscđo conceptu ouium qͦd tanto
obscurius qͣnto breuius alxx dictumẽ
qͥa cum peperissent ñponebat qͦd iuntel¬
ligitur cum pͥmum peperissent ut iã

Expanded text:
monitis quaerere, ne forte aliqua talis monitis quaerere, ne forte aliqua talis pictura esset in cubiculo: qua inuenta mulier a suspicione liberata est. sed ad hanc rem quam fecit lacob uirgarum ex diuersis arboribus trium copulatio quid contulerit utilitatis, quod adtinet ad uarias pecudes multiplicandas, non adparet omnino. nec aliquid ad hoc commodum interest, utrum ex unius generis ligno uarientur uirgae an plura sint lignorum genera, cum sola quaeratur lignorum uarietas. ac per hoc cogit inquiri prophetiam et aliquam figuratam significationem res ista, quam sine dubio ut propheta fecit Iacob; et ideo nec fraudis arguendus est. non enim tale aliquid nisi reuelatione spiritali eum fecisse credendum est. quod autem ad iustitiam pertinebat, sicut alii interpretes apertius hoc narrant, non ponebat uirgas in secundo conceptu ouium. quod tanto obscurius quanto breuius a Septuaginta dictum est: quia cum peperissent, non ponebat. quod intellegitur cum primum peperissent, ut iam
Abbreviated transcription (Latin):
iacob dicit ut exhoc data huic uerbo pu¬
tetur auctoritas. Quodiacob dic̃ .xcii.
etbenedixit te dñs inpede meo. Satis ad¬
uertendum ẽ et notandus scripturarũ
sensus. ne cum ita quisq locutus fuerit
qͣsi augurari uideatur. multum interẽ
qͦd adiecit benedixit te dñs inpede meo
ingres su enim meo uoluit intelligi
grãs hinc agens do. Infacto iacobcũ xciii.
uigas excorticauit detrahens iuride ut
album uarie appareret. & sic inconspectu
fetus peccorum uariarentur. cũ matres
inalucis aquarum biberent. et uisis uir¬
gis illã uarietatem conciperent multa
dicuntur similiter fieri inanimaliũ
fȩtib. s et mulieri accidisse traditur. ⁊
scriptũ repperitur inlibris antiqͥssimi
et peritissimi medici ypotratis qͦd suspi¬
cione adulterii fuerat punienda cum
pulcherrimum peperisset utrisq pa¬
renti generiq dissimilem. nͥ meniora¬
tus medicꝰ soluisset questionẽ illis am¬

Expanded text:
Iacob dixit. ut ex hoc data huic uerbo puIacob dixit. ut ex hoc data huic uerbo putetur auctoritas. Quod Iacob dicit: et benedixit te dominus in pede meo, satis aduertendus est et notandus scripturarum sensus, ne, cum ita quisque locutus fuerit, quasi augurari uideatur. multum enim interest quod adiecit: benedixit te dominus in pede meo; in ingressu enim meo uoluit intellegi gratias hinc agens deo. In facto Iacob cum uirgas excorticauit detrahens uiride, ut album uarie adpareret et sic in conceptu fetus pecorum uariarentur, cum matres in alueis aquarum biberent et uisis uirgis illam uarietatem conciperent, multa dicuntur similiter fieri in animalium fetibus. sed et mulieri accidisse traditur et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippocratis, quod suspicione adulterii fuerat punienda, cum <puerum> pulcherrimum peperisset utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus soluisset quaestionem illis ad
Abbreviated transcription (Latin):
et rachel concubinȩ dici nonpossunt.
Agar uero etcetura etballa ⁊elfa & urores
&e concubinȩ. Quod latini habent .xci.
nato filioliȩ detelfa qͦd dixerit beata fac¬
ta uel felix facta sum. greci habent eu¬
ticȩ. qͦd magis bonam fortunam signifi¬
cat. ynde uidetur occasio ñbene intelli¬
gentib dari tanqͣm illi homines fortunã
coluerint. aut hoc uerbum diuinarum
scripturarum auctoritas inusu rectepe¬
rit. s aut fortuna intelligenda ẽ ꝓhis reb
quȩ fortuitu uidentur accidere. ñ quia
numen aliquod sit cum hec ipsa tameN
quȩ fortuita uidentur causis occultis di¬
uinitus dentur: unde etiã uerba quȩ ne
nemo potest auferre aconsuetudine lo¬
quendi parcata sunt id÷ forte et fortas¬
se. & forsitan. et fortuitu unde uidet᷑ ⁊
ingreca lingua resonare qͦd dicunt tha-¬
ca uel ut abeo qͦd ẽ tyche aut certe lia
ꝓpterea sic locuta ẽ. qͦd adhuc gentili¬
tatis consuetudinẽ retinebat. nonenĩ hoc

Expanded text:
et Rachel concubinae dici non possint, et Rachel concubinae dici non possint, Agar uero et Cettura et Balla et Zelfa et uxores et concubinae. Quod latini habent, nato filio Liae de Zelfa quod dixerit: beata uel felix facta sum, graeci habent: sOtu/r,. quod magis bonam fortunam significat. unde uidetur occasio non bene intellegentibus dari, tamquam illi homines fortunam coluerint aut hoc uerbum diuinarum scripturarum auctoritas in usu receperit. sed aut fortuna intellegenda est pro his rebus, quae fortuito uidentur accidere, non quia numen aliquod sit, cum haec ipsa tamen, quae fortuita uidentur, causis occultis diuinitus dentur — unde etiam uerba, quae nemo potest auferre a consuetudine loquendi, parata sunt, id est \'"forte/ό et "fortasse" et "forsitan. et "fortuito"; unde uidetur et in graeca lingua resonare, quod dicunt tiya, uelut ab eo quod est tvyra — aut certe Lia propterea sic locuta est, quod adhuc gentilitatis consuetudinem retinebat. non enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rem. dedit autem laban rachei filie
sue balam ancillã suam ei ancillam.
lintrauit adrachel dilexit autẽ rachel
magis qͣm liam. et seruiuit illi septẽ
annos alios. Ytriq apparet quia post¬
ea qͣm durit rachel. tunc seruiuit ꝓ
ea septem annos alios. Nuis enĩ du¬
rum. etualde iniquum fuit ut decep¬
tum adhuc differret alios annos septẽ
et tunc eam traderet qͣm primo debuit. Sep¬
tem autem dieb solere nuptias celebrari
etiam liber uidicum ostendit insaison
quando fec̃ potum septẽ dieb. etaddi¬
dit scriptura qͦd sic solent face iuuenes
fecit autem hoc ꝑnuptias suas. .xc.¬
Nonfacile dinoscitur qͣs concubinas ap¬
pellat scriptura qͣs uxores. quandoqͥdẽ
etagar dicta ẽ uxor quȩ postea dicitur
concubina ⁊cethura et ancillȩ qͣs deder̃t
rachel. eclia uiro suo. nͥ forte omĩs con¬
cubina uxor. non autem omnis uror
concubina more loquendi scripturaꝵ
appelletur id÷ ut sarra. et rebecca:ilia

Expanded text:
rem. dedit autem Laban Rachel filiae rem. dedit autem Laban Rachel filiae suae Ballam ancillam suam ei ancillam . et intrauit ad Rachel: dilexit autem Rachel magis quam Liam; et seruiuit illi septem annos alios. utique adparet quia, posteaquam duxit Rachel, tunc seruiuit pro ea septem annos alios. nimis enim durum et ualde iniquum fuit, ut deceptum adhuc differret alios annos septem et tunc eam traderet quam primo debuit. septem autem diebus solere nuptias celebrari etiam liber Iudicum ostendit in Samson, quando fecit potum septem diebus. et addidit scriptura, quod sic solerent facere iuuenes; fecit autem hoc propter nuptias suas. Non facile dinoscitur, quas concubinas appellet scriptura, quas uxores, quandoquidem et Agar dicta est uxor, quae postea dicitur concubina, et Cettura et ancillae quas dederunt Rachel et Lia uiro suo. nisi forte omnis concubina uxor, non autem omnis uxor concubina more loquendi scripturarum appellatur; id est, ut Sarra et Rebecca et Lia