comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
daicã scripsit hystoriã: & multo ma¬
iora quã legimus in ꝓpħis: eos susti¬
nuisse cõmemorat.Cornelius quoq:
tacitus. qui post augustũ: usq ad mor¬
tem domici ani uitas cȩsarum.
triginta uo. luminib exarauit:
quomͦ media pars capta sit ciuitatis.
& reliquus popłs in urbe ꝑmanserit.
& illo tempore. & aliis apꝓbatur sep¬
tẽtrionalẽ urbis. & inferiorẽ partẽ
ẽẽ captã. montẽ autẽ templi & syon.
in quo arx erat: integrã remansisse.
Iudei hec sub gog̃ dicunt ẽẽ cõpleta:
alii temporib. macedonũ. & ȩgrpti¬
oꝵ. diuersarũq gentiũ ex parte tͣns¬
acta: nos temporis ueritatẽ dñi sen¬
tentiȩ relinquentes: quȩ scripta st̃
explicemus. Egredietur dñs & p̃li

Expanded text:
daicam scripsit historiam, et multo madaicam scripsit historiam, et multo majora quam legimus in prophetis, eos sustinuisse commemorat. Cornelius quoque Tacitus, qui post Augustum usque ad mortem Domitiani Vitas Caesarum 914 triginta voluminibus exaravit. Quomodo autem media pars capta sit civitatis, et reliquus populus in urbe permanserit, et illo tempore et aliis approbatur, septentrionalem urbis et inferiorem partem esse captam, montem autem templi, et Sion, in quo arx erat, integra remansisse. Judaei haec sub Gog dicunt esse complenda: alii temporibus Macedonum et Aegyptiorum, diversarumque gentium ex parte transacta. Nos temporis veritatem Domini sententiae relinquentes, quae scripta sunt, explicemus. Et egredietur Domi
Abbreviated transcription (Latin):
maritoꝵ: qui nec popłationẽ domo¬
rũ. nec uxoꝵ stuprũ ab hostib ꝓhibe¬
re poterunt: iuxta illud qđ alibi le-¬
gimus. Qui congregati st̃ in medio
tui gladio quoq cadent: & filios
ur̃os in conspectu ur̃o allident: et
thilq miserius inueniri potest: ut
timore mortis ꝓprie: nec salutẽ filio¬
rũ: nec uxoꝵ pudicitiã defendere au-¬
deant. Hoc ipsũ & amos ꝓpħa ad ama-¬
siam impiũ sacerdotem: cõminans
loquitur. Uxor tua in ciuitate for¬
nicabitur: & filii tui & filiȩ in gla¬
dio cadent: & humus tua funicu¬
lo metietur. Et hec popło iudeorũ
uniuersa contingent: quia fremu.¬
erunt gentes. & popłi meditati sunt
inania: astiterunt reges t̃rȩ. & prin-¬
cipes conuenerunt in unũ aduer-¬
irrisit & subsannauit eos. & in fu¬
rore suo conturbauit illos: in tantũ:
ut apłs quoq cernens. eis annos qui
ad pęnitentiã dati fuerant iam esse
completos: & nicbilominꝰ eos in ne¬
omnia plenissime iosephus. qui iu¬

Expanded text:
i nec populationem domorum, nec uxorum stuprum ab hostibus prohibere poterunt, juxta illud quod alibi legimus: Qui congregati sunt in medio tui, gladio cadent et filios vestros in conspectu vestro allident, et ihilque miserius inveniri potest, ut timore mortis propriae, nec salutem filiorum, nec uxorum pudicitiam defendere audeant. Hoc ipsum et Amos propheta ad Amasiam impium sacerdotem comminans loquitur: Uxor tua in civitate fornicabitur, et filii tui et filiae in gladio cadent, et humus tua funiculo metietur . Et haec populo Judaeorum universa contingent: Quia fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania. Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unuirrisit et subsannavit eos, et in furore suo conturbavit illos, intantum ut Apostolus quoque cernens eos annos qui ad poenitentiam dati fuerant, jam esse completos, et nihilominus illos in neomnia plenissime Josephus, qui Ju
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ confusionis & ignominiȩ: quia
saltus munitissimꝰ. qui hebraice dr¬
tus ẽ nemorosus: excisus ẽ: quia tẽ¬
plũ qđ in expugnabili creuerat fir¬
mitate. & a diuersis regib & princi¬
pib. ac postea ab herode constructũ
ẽ: romano imꝑio oppugnante dele-¬
tũ ẽ. Hunc locũ quidã ñ intelligenteᷤ
libanũ. & abietes. & pinos. & quercus
basan. & saltũ nemorosũ. siue muni¬
tũ. ad contrarias referunt fortitudi-¬
nes: de quib in hiezechiel sub nomi¬
ne assur. & pharaonis dictũ sit: ecce
assur cipressus in libano. & bonus
ramꝰ & condensus umbraculo: et
excelsus magnitudine. & in medio
nubiũ factũ ẽ cacumen eiꝰ: aqua
nutrunit eũ: abyssus exaltauit illũ:
& cetera quȩ tã de assur quam de
pharaone dicuntur: uł ad contra¬
rias fortitudines. uł ad suꝑbos qͦsq
& principes dici arbitrantur: de
quib in psalmo legimꝰ. Uox dñi
confringentis cedros: & confrin-¬

Expanded text:
id est, confusionis et ignominiae, quia id est, confusionis et ignominiae, quia saltus munitissimus, qui Hebraice ditus est, nemorosus, excisus est; quia templum, quod inexpugnabili creverat firmitate, et a diversis regibus et principibus, ac postea ab Herode constructum est, Romano oppugnante, deletum est. Hunc locum quidam non intelligentes, Libanum et abietes et pinos et quercus Basan, et saltum nemorosum sive munitum, ad contrarias referunt fortitudines, de quibus et in Ezechiele sub nomine Assur, et Pharaonis dictum sit: Ecce Assur cypressus in Libano, et bonus ramis, et condensus umbraculo, et excelsus magnitudine, et in medio nubium factum est cacumen ejus: aqua nutrivit eum: abyssus exaltavit illum , et caetera, quae tam de Assur, quam de Pharaone dicuntur, vel ad contrarias fortitudines, vel ad superbos quosque et principes dici arbitrantur, de quibus et in Psalmo legimus: Vox Domini confringentis cedros, et confrin
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑ dicens. aꝑi libane portas tuas:
templũ intelligit᷑ iudeoꝵ: qđ instau¬
ratũ. immo ȩdificatũ ab zorobabel:
rursũ a uespasiano & tito canitur
subuertendũ. Et quia libanũ tẽplũ
& in reliquis seruat translationẽ:
ut ꝑ cedros & abietes. & quercus ba-¬
san. saltũq: nemorosũ: principes ac
sacerdotes. & popłm significet iudeo¬
rũ. Aꝑit aut̃ libanus portas suas:
ut romanus intret exercitus: & co¬
medat ignis cedros euis: ut uł incen¬
dio cuncta uastentur: uel hostili¬
uI impetu: duces ac principes¬
io consumant᷑. Ululant abietes.
quia cecidit cedrus: mutuo sacerdo.¬
tes & principes sua popłatione lugẽ¬
tes. Qđq priꝰ dix̃ obscure. nc̃ ponit
manifestius: qm̃ magnifici uastati
sunt. Cupio scire quȩ sint cedri li¬
bani quȩ cõbuste st̃: quȩ abi¬
etes. quib ululatus indicit᷑: quȩ
pinus: quȩ corruit. Magnifici in qͥt
uastati sunt. ululate quercꝰ basan.

Expanded text:
vertitur, dicens: Aperi, Libane, portas tuas, vertitur, dicens: Aperi, Libane, portas tuas, templum intelligitur Judaeorum, quod instauratum, immo aedificatum a Zorobabel, rursum a Vespasiano, et Tito canitur subvertendum. Et quia Libanum, templum et in reliquis servat translationem, ut per cedros et abietes et quercus Basan saltumque nemorosum, principes ac sacerdotes et populum significet Judaeorum. Aperit autem Libanus portas suas, ut Romanus intret exercitus, et comedat ignis cedros ejus, ut vel incendio cuncta vastentur, vel hostili impetu duces ac principes consumantur. Ululant abietes, quia cecidit cedrus, mutuo sacerdotes et principes sua populatione lugentes. Quodque prius dixit obscure, nunc ponit manifestius, quoniam magnifici vastati sunt. Cupio scire quae sint cedri Libani, quae combustae sunt: quae abietes, quibus ululatus indicitur: quae pinus, quae corruit: magnifici, inquit, vastati sunt. Ululate, quercus Bazan,
Abbreviated transcription (Latin):
tresq pastores: qui in uno m̃se succi¬
si sunt: & ad triginta argenteoᷤ de
quib emptus ẽ ager figuli in sepul¬
turã peregrinoꝵ. Et abstuli uasa
pastoris. & cȩtera usq ad finẽ uolu¬
minis: quȩ tantis st̃ contexta miste¬
riis: ut miscłia dĩ & tuis indigeamꝰ
oroibꝰ. ne cursꝰ nr̃ aliqͦ p̃pediat᷑ errore.
& maliuoliᷤ iusta sit occasio detrahendi:
qͥ ad hoc solũ linguas habe se putant
ut ꝓximoᷤ lacerent: & duritiã frontĩ
attritȩ: u̾boꝵ rabiȩ consolentur.
dat ignis
cedros tuas. ulula abies: quia cecidit
cedrus: qm̃ magnifici uastati sunt.
Uiulate querquus basan: qm̃ succi¬
sus ẽ saltus munitus. Lxx. Aꝑi liba¬
ne portas tuas: & comedat ignis cedroᷤ
tuas. Ululet pinus: quia cecidit ce¬
drus: quia obtimates contriti sunt.
Ululate quercus basanitidis: qm̃ de¬
positus ẽ saltus nemorosus. ꝑspicue
libanus ad quẽ ꝓpħalis sermo con-¬

Expanded text:
tresque pastores, qui in uno mense succitresque pastores, qui in uno mense succisi sunt, et ad triginta argenteos, de quibus emptus est ager figuli in sepulturam peregrinorum , et ad stulti vasa pastoris, et caetera usque ad finem voluminis: quae tantis sunt contexta mysteriis, ut misericordia Dei et tuis indigeamus orationibus, ne cursus noster aliquo praepediatur errore, et malevolis justa sit occasio detrahendi, qui ad hoc solum linguas habere se putant, ut proximos lacerent, et duritiam frontis attritae verborum rabie consolentur. det ignis cedros tuas. Ulula, abies, quia cecidit cedrus: quoniam magnifici vastati sunt. Ululate, quercus Basan, quoniam succisus est saltus munitus. LXX: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ululet pinus, quia cecidit cedrus, quia optimates contriti sunt. Ululate, quercus Basanitidis, quoniam depositus est saltus nemorosus. Perspicue Libanus, ad quem prophetalis sermo con
Abbreviated transcription (Latin):
me frat᷑ sisin¬
nius in comp¬
ta. & impolita
transinittere:
ut ñ dicam
emendandi:
s ne relegen¬
di quidẽ habeam facultatẽ. Iue festi¬
nat in opus suũ: nos in nr̃o opere
minus facimꝰ: dũ eruditio in casũ
uertitur: & quicqͥd sensu concipimꝰ.
cõposito ñ licet ordinare sermone.
Rudes gͥ ñ mea culpa: s studio por¬
titoris suscipe libellos. Dũ ipse tua
festinat scĩs ȩra diuidere: & non nõ
patit᷑ nr̃a tibi era numerare. Qũaus
enĩ elegans sit. exercitatũq ingeniũ:
& longo usu trita currat oratio ta¬
men nisi auctoris manu curata fu¬
erit & polita: redolet sordes negligen¬
tiȩ: & uł nimio uerboꝵ flore luxuri¬
at: uł hyulca uocalib fit: aut asꝑa
consonantib. Vnde & de uirgilio
traditũ ẽ. qđ libros suos quasi ursoꝵ
fetus lingua cõposuerit: & lãbendo
fecerit eẽ meliores: qui durarent in
memoriã sempit̾nam: & necessitatẽ
metri. liba oratione cõplerent. Tran-¬
seamus ad libanũ: & ad duas uirga

Expanded text:
me frater Sisinius incompta et impolita transmittere ut non dicam emendandi, sed ne relegendi quidem habeam facultatem. Ille festinat in opus suum, nos in nostro opere minus facimus, dum eruditio incassum vertitur; et quidquid sensu concipimus, composito non licet ornare sermone. Rudes igitur, non mea culpa, sed studio portitoris suscipe libros: dum ipse tua festinat sanctis aera dividere, et nos non patitur nostra tibi aera numerare. Quamvis enim elegans sit exercitatumque ingenium, et longo usu trita currat oratio: tamen nisi Auctoris manu curata fuerit et polita, redolet sordes negligentiae, et vel nimio verborum flore luxuriat, vel hiulca vocalibus fit, vel aspera consonantibus. Unde et de Virgilio traditum est, quod libros suos quasi ursorum fetus lingua composuerit, et lambendo fecerit esse meliores, qui durarent in memoriam sempiternam, et necessitatem metri libera oratione complerent. Transimus ad Libanum, et ad duas virgas,
Abbreviated transcription (Latin):
siue in ipsa obsidione tẽpli quando
ierłm romanus cinget exercitus:
tanta int̾ ipsos iudeos erunt bella
atq discordie: ut in tres partes popłs
diuidatur. Legamus iosephũ. & sep
quin romani omnẽ t̾ram. & uniu̾¬
sas urbes destruxerint iudeorum :¬
& ñ eruã eos de manu eoꝵ. Audi tu¬
deȩ qui tͥ spes uanissimas reꝓmittis.
ñ audis dicentẽ dñm. atq firmã¬
tẽ. non eruã eos de manu eoꝵ: quod
ȩt̃na sit apud romanos. tua futura
captiuitas. & pascã pecꝰ occisionis. ut
semꝑ iudei nutriantur ad mortem:
ꝓpterea quia dei est ista sententia.
Ouos qui estis pauꝑes gregis: hoc ẽ
iusti de isrł. quia credidistis in dñm
menta cognoscite. Quod aut̃ scđm
septuaginta legimus. & pascã oues
occisionis in t̾ra chanaan. sic possumꝰ
intelligere: qđ popłm iudeorũ qui
destinatus ẽ morti. in toto orbe disꝑ¬
sũ. hoc ẽ in t̾ra chanaan atq gentili¬
um pascat dñs: & nutriat ad immo¬

Expanded text:
sive in ipsa obsidione templi, quando sive in ipsa obsidione templi, quando Jerusalem Romanus cinget exercitus: tanta enim inter ipsos Judaeos erunt bella atque discordiae, ut in tres partes populus dividatur. Legamus Josephum et septquin Romani omnem terram et universas urbes destruxerint Judaeorum. Et non eruam eos de manu eorum. Audi, Judaee, qui tibi spes vanissimas repromittis, et non audis dicentem Dominum atque firmantem: Non eruam de manibus eorum, quod aeterna sit apud Romanos tua futura captivitas. Et pascam pecus occisionis, ut semper Judaei nutriantur ad mortem; propterea quia Dei est ista sententia: O vos qui estis pauperes gregis, hoc est, justi de Israel, qui credidistis in Dominmenta cognoscite. Quod autem secundum Septuaginta legimus: Et pascam oves occisionis in terra Chanaan, sic possumus intelligere; quod populum Judaeorum, qui destinatus est morti, in toto orbe dispersum hoc est, in terra Chanaan atque gentilium pascat Dominus, et nutriat ad immo
Abbreviated transcription (Latin):
nu regis sui: & concident t̾ram: et
ñ eruam eos de manu eoꝵ: &r pascam
peccus occisionis ꝓpt̃ hoc: o pauꝑes
gregis.Lxx. Ideo ñ parcã ultra suꝑ
habitatores t̾rȩ dicit dñs. Et ecce ego
tradã homines. unũquẽq in manꝰ
ꝓximi sui. & in manu regũ eius:
& concident t̾ram. & ñ eruam eos¬
de manu eoꝵ. & pascã oues occisio¬
nis in chananithide. Hoc qđ septua¬
ginta in extremo capitulo transtu¬
lerunt: & pascã oues occisionis in
t̾ra chanaan: ñ ẽ in hebreo. & a nul¬
lo alio transfert᷑ int̾pretũ. Quia gͦ
pastores eoꝵ non parcebant eis: et
ñ de orbe t̾rarum. sic̃ iudei male
int̃pretantes a se uolunt in aliam
partẽ dĩ deprauare sententiã Post
euersionẽ quippe tẽpli. quȩ ꝓpterea
eis accidit. quia ꝑ quadraginta et
duos annos postꝗͣ passus ẽ dñs. accep¬
to spacio: penitentiã agere noluert̃:
dimittã in qͥt unũquemq contͣ ꝓxi¬
mũ suũ: & mutua se cede truncabt̃:

Expanded text:
is sui, et concident terram, et non eruam de manu eorum, et pascam pecus occisionis, propter hoc, o pauperes gregis. LXX: Ideo non parcam ultra super habitatores terrae, dicit Dominus. Et ecce ego tradam homines unumquemque in manus proximi sui, et in manu regum ejus, et concident terram, et non eruam de manu eorum, et pascam oves occisionis in Chananitide. Hoc quod LXX in extremo capitulo transtulerunt: Et pascam oves occisionis in terra 886 Chanaan, non est in Hebraeo, et a nullo alio transfertur interpretum. Quia ergo pastores eorum non parcebant eis, et non de orbe terrarum, sicut Judaei male interpretantes a se volunt in aliam partem Dei depravare sententiam. Post eversionem quippe templi quae propterea eis accidit, quia per quadraginta et duos annos, postquam passus est Dominus, accepto spatio, poenitentiam agere noluerunt dimittam, inquit, unumquemque contra proximum suum, et mutua se caede truncabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suã. ut in septuaginta legimꝰ ad pas¬
tores: quos multi male iudeoꝵ prin¬
cipes int̃pretantur. Ut aut̃ in hebreo
scriptũ ẽ ad paruulos quib dñs dixe¬
rat in euangelio. ne timeas grex par¬
uule. Et in isaia. Ecce ego & pueri.
siue paruuli quos mͥ dedit ds̃. & due
partes factȩ sunt in omni t̃ra iudeoꝵ¬

Expanded text:
suam, ut in LXX legimus, ad passuam, ut in LXX legimus, ad pastores, quos multi male Judaeorum principes interpretantur. Ut autem in Hebraeo scriptum est, ad parvulos, quibus Dominus dixerat in Evangelio: Ne timeas, grex parvule . Et in Isaia: Ecce ego et pueri, sive parvuli, quos mihi dedit Deus . Et duae partes factae sunt in omni terra Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgentur oues. Hic gladius & hec
rõphea ẽ. &r framea. de qua & in ui¬
cesimo primo psalmo dñs loquit᷑
ad patrẽ: erue a framea animã me-¬
am. & de manu canis unicã meam.
morientur om̃s peccatores terrȩ. qđ
iuxta litterã penitus stare ñ potest.
Multi enĩ peccatores naufragio pere¬
unt: alii ueneno. isti aquis suffocan¬
tur : illos consumit incendiũ. Hoc
ris ȩchiopes: de quib sophonias sacro
ore testatur dicens. Sed & uos ȩthio¬
pes int̾fecti gladio meo eritis. Postꝗͣ¬
bonus pastor qui animã suã posuit
pro oirib suis qui loquutus est ad
patrẽ. quẽ tu ꝑcussisti. ipsi ꝑsequuti
sunt: & suꝑ dolorem uulnerũ meoꝵ
adiciebant: patris uoluntate ꝑcus-¬
sus ẽ: & uir coherens deo qui ait: ego
in patre & pat̾ in me. pependit in
patibulo: & dixit. pat̾ in manꝰ tuas
cõmendo spm̃ meũ: statim disꝑsȩ
sunt oues: omnis in xp̃o multitudo
credentium: conuertitq dñs manũ

Expanded text:
dispergentur oves. Hic gladius et haec dispergentur oves. Hic gladius et haec romphaea est et framea, de qua et in vicesimo primo psalmo Dominus loquitur ad Patrem: Erue a framea animam meam, et de manu canis unicam meam . morientur omnes peccatores terrae . Quod juxta litteram penitus stare non potest: multi enim peccatores naufragio pereunt: alii veneno: hi aquis suffocantur, illos consumit incendium. Hoc ris Aethiopes, de quibus Sophonias sacro ore testatur, dicens: Sed et vos, Aethiopes, interfecti gladio meo eritis . Postquam pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis , qui locutus ad Patrem est: Quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt, et super dolorem vulnerum meorum adjiciebant , Patris voluntate percussus est, et vir cohaerens Deo qui ait: Ego in Patre, et Pater in me , pependit in patibulo, et dixit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum : statim dispersae sunt oves, omnis in Christo multitudo credentium. Convertitque Dominus manum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ eius. uar̃ in finẽ sermonis
eius ꝓ iõth legentes: quȩ litterȩ sola
inter se distant magnitudine: & si
iotħ legatur: meũ significat. si uau.
eius. Miror aut̃ quosdã. hanc ꝓpħiã
quã euanglista matheus reculit ad
dñm saluatorẽ.postquã in passione
eius fugiere discipłi: & tunc eã dic̃
ẽẽ completam: allegoricis int̃pretati¬
onib uelle enodare: & dum plus cu-¬
piunt nosse quã cȩteri: ueritatis regu-¬
lam non tenuere.Refert enĩ euan-¬
gelista matheus. tunc dicit illis iħs:
om̃s uos scandalũ patiemini in me
in ista nocte: scriptũ ẽ enĩ. ꝑcutiam
pastorẽ: & disꝑdentur oues gregis.¬
Et iterũ. Hoc aut̃ totũ factũ est. ut
implerent᷑ scripturȩ ꝓpħarũ: tunc
discipłi om̃s relicto eo fugerunt.
Hec putandũ ẽ de altero loco assũpi¬
tũ testimoniũ: quia in euangłio.
ds̃ a se dicit pastorẽ ẽẽ ꝑcussũ. & in
p̃senti loco gladio atq mucroni legi¬
mus imperatũ: ꝑcute pastorem et

Expanded text:
ximum ejus: VAU in fine sermonis pro JOD legentes, quae litterae sola inter se distant magnitudine; et si JOD legatur, meum significat: si VAU, ejus. Miror autem quosdam hanc prophetiam quam evangelista Matthaeus retulit ad Dominum Salvatorem postquam in passione ejus fugere discipuli, et tunc eam dicit esse completam allegoricis interpretationibus velle tenuare, et dum plus cupiunt videri nosse quam caeteri, veritatis regulam non tenere. Refert enim evangelista Matthaeus: Tunc dicit illis Jesus: omnes vos scandalum patiemini in me in 911 ista nocte. Scriptum est enim: Percutiam pastorectum est, ut implerentur Scripturae Prophetarum. Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt . Nec putandum est de altero loco assumptum testimonium, quia in Evangelio Deus a se dicit pastorem esse percussum, et in praesenti loco, gladio atque mucroni legimus imperatum: Percute pastorem, et
Abbreviated transcription (Latin):
totius corporis. ꝑ singula officia dis-¬
tributa. Cũ in huiuscemodi uinea.
& malis. fructũ saluator non inue¬
nerit: dicet: omnẽ palmitẽ ñ feren¬
tem fructũ. tollet pat̾: & omnẽ qui
fert fructũ. purgabit eũ: ut fruc¬
tũ plus afferat. Et in alio loco ioħes
baptista conclamat: iam securis ad
radices arboꝵ posita ẽ: om̃is arbor
quȩ ñ facit fructũ: excidet᷑. oe in ig¬
cii. omnia deponent᷑ nomina dig¬
nitatũ: & impletũ fuerit illud qđ
scriptũ ẽ: ecce homo. & oꝑa eiꝰ: oe paleȩ
nus. non in alio loco: sed in hierłm.¬
piet: & reges. & sacerdotes. & ꝓpħȩ. &
doctores tundent manib pectora: cũ
cisa. & eũ quẽ confixerunt in patris

Expanded text:
totius corporis per singula officia distotius corporis per singula officia distributa. Cum in hujuscemodi vinea et malis fructum Salvator non invenerit, dicet: Omnem palmitem non ferentem fructum, tollet Pater; et omnem qui fert fructum, purgabit eum ut fructuam securis ad radices arborum posita est . Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in igcii omnia deponentur nomina dignitatum, et impletum fuerit illud quod scriptum est: Ecce homo et opera ejus ; et palenus non in alio loco, sed in Jerupiet; et reges, sacerdotes, prophetae et doctores tundent pectora sua c
Abbreviated transcription (Latin):
trib reliquȩ: trib & trib seorsum:
& uxores eoꝵ seorsũ: uniuersas absq
nomine comp̃hendit. Dicamus et
latur: non una arbor maloꝵ grana¬
toꝵ. idẽ mali punici: s locus his ar¬
borib consitus. de quo iuxta intelli¬
gentiam spiritalẽ sponsus dicit in
cantico canticoꝵ: descendi ut uide-¬
rem in genimine torrentis. si floru¬
isset uinea: si floruissent mala pu¬
nica. Descendit enĩ saluator ad tor¬
rentẽ huiꝰ scłi. & turbidas aquas.
de quib & in typo eius helias bibis-¬
se describitur: ut post flores uineȩ.¬
& mali punici. frum̃tum utrũq
susciꝑet: & in ebrians ȩccłiam suã
audiret ab ea. potabis me de uino
unguentarii tui. de uino malorũ
iuscemodi potio. ñ solũ estus stoma¬
chi fugat: s corruptũ uentrẽ sanare
dicit᷑. & reliquis ꝓdesse uisceribus.
Nichil hoc pomo pulchriꝰ. in rubore
eccłiȩ significat uerecundiã. In gra-¬
natoꝵ ordine: gradus. & membra

Expanded text:
tribus reliquae, tribus et tribus seorsum, tribus reliquae, tribus et tribus seorsum, et uxores eorum seorsum, universas absque nomine comprehendit. Dicamus, et latur, non una arbor malorum granatorum, id est, mali punici, sed locus his arboribus consitus, de quo juxta intelligentiam spiritualem sponsus dicit in Cantico canticorum: Descendi, ut viderem in genimine torrentis si floruisset vinea, si floruissent mala punica . Descendit enim Salvator ad torrentem hujus saeculi et turbidas aquas, de quibus et in typo ejus Elias bibisse describitur : ut post flores vineae et mali punici fructum utrumque susciperet, et inebrians Ecclesiam suam, audiret ab ea: Potabis me de vino unguentarii, de vino malorum juscemodi potio non solum aestus stomachi 906 fugat, sed et corruptum ventrem sanare dicitur, et reliquis prodesse visceribus. Nihil hoc pomo pulchrius; in rubore, Ecclesiae significat verecundiam: in granorum ordine, gradus et membra
Abbreviated transcription (Latin):
ingredere in archam tu. & filii
dente discrimine fuerant separa-¬
ti: redditi mundo: generationi &
liberis deseruirent. Hoc autẽ non
solũ in tẽpore fit angustiȩ: s & in
tempore orationis quando uolumꝰ
dnm̃ dep̃cari: dicente apło ad corm¬
thios: nolite fraudare inuicẽ. nisi
forte ex consensu ad tempus: ut ua-¬
cetis orationi. Igitur & nunc trib
domus dauid. & tribus domus na¬
than. & trib domus leui. & tribus
domꝰ semei. a suis uxorib separant᷑.
ut plangant unigenitũ & primoge¬
nitũ dnm iħm de quo dixerant:
sanguis eius suꝑ nos. & suꝑ filios
nr̃os. In dauid regia trib accipitur.
hoc ẽ iuda: in nathan ꝓpħalis ordo
describitur: leui refertur ad sacer-¬
dotes: ex quo ortũ ẽ sacerdotiũ. In
semei doctores accipiuntur. Ex hac
enĩ tribu. magistroꝵ agmina pul¬
lularunt: reliquas trib tacuit: quȩ
non habent aliquod priuilegium
dignitatis. In eo aut̃ quod ait. om̃s

Expanded text:
Ingredere in arcam tu, et filii Ingredere in arcam tu, et filii dente discrimine, fuerant separati, redditi mundo, generationi et liberis deservirent. Hoc autem non solum in tempore fit angustiae, sed et in tempore orationis: quando volumus Dominum deprecari, dicente Apostolo ad Corinthios: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . Igitur et nunc tribus domus David, et tribus domus Nathan, et tribus domus Levi, et tribus domus Semei, a suis uxoribus separantur: ut plangant unigenitum et primogenitum Dominum Jesum, de quo dixerat: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . In David regia tribus accipitur, hoc est, Juda. In Nathan prophetalis ordo describitur. Levi refertur ad sacerdotes, ex quo ortum est sacerdotium. In Semei doctores accipiuntur: ex hac enim tribu magistrorum agmina pullularunt. Reliquas tribus tacuit, quae non habent aliquod privilegium dignitatis. In eo autem quod ait: Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iuxta hiezahelam. hoc olim uoca-¬
bulo nuncupata ẽ: & hodie uocatur
maximinopolis in cãpo mageddo:
in quo iosias rex iustus a pharaone
cognomento nechao uulneratus est:
suꝑ quo lam̃tationes scripsit ihere-¬
mias. quȩ leguntur in ȩccłia: & scri-¬
psisse paralipomenon iste testatur
liber. Sicut igitur eo tempore post
reges pastores: spes om̃is popłi erat
in iosia: & occiso ulo: magnꝰ planctꝰ.
in urbe cõmotus ẽ sicut legimus in
am hoc referant ad dñm iħm: ita
crucifixo saluatore renouabitur
planctus in ierłm. sicut quondam
fuit in urbe ad ad remmon in cãpo
mageddo. Qđq sequit᷑. Plangent fa-¬
miliȩ. & familiȩ. siue trib or trib
seorsum:familiȩ domus dauid se¬
orsum. & uxores siue mulieres eoꝵ
seorsum: hoc significat: quod tem¬
pore tribulationis & luctus. non
debeamus seruire conrugiis. et
oꝑi nuptiarũ. Unde & in iohelis
captruitate ꝓpinqua dicit᷑ ad iu-¬
deos. egrediatur sponsus de cubicu
impendente diluuio imꝑat᷑ noe:

Expanded text:
est juxta Jezrahel, quae hoc olim vocabulo nuncupata est, et hodie vocatur Maximianopolis in campo Mageddo, in quo Josias rex justus a Pharaone, cognomento Nechao, vulneratus est, super quo lamentationes scribit Hieremias, quae leguntur in Ecclesia, et scripsisse eum, Paralipomenon testatur liber . Sicut igitur eo tempore post reges peccatores spes omnis populi erat in Josia, et occiso illo, magnus planctus in urbe commotus est, sicut legimus in tualem hoc referant ad Dominum Jesum, ita crucifixo Salvatore renovabitur planctus in Jerusalem, sicut quondam fuit in urbe Adadremmon, in campo Mageddon. Quodque sequitur: Plangent familiae et familiae, sive tribus et tribus seorsum: familiae domus David seorsum, et uxores, sive mulieres eorum seorsum, hoc significat, quod tempore tribulationis et luctus non debeamus servire conjugiis 905 et operi nuptiarum. Unde et in Joel, captivitate propinqua, dicitur ad Judaeos: Egrediatur sponsus de cubiculimpendente diluvio, imperatur Noe:
Abbreviated transcription (Latin):
tur in ea. & ducã terciã partem per
ignem. & uram eos sicut uritur ar-¬
gentũ: & ꝓbabo eos sic̃ ꝓbatur aurũ.
Ipse uocabit nom̃ meũ. & ego exaudiã
dñs deus m̃s. Pro framea quã septua
in hebraico ARECħ. apud aquilam &
siue mucronẽ repperimꝰ. Et pro eo
quod nos uertimꝰ suꝑ uirũ coheren

Expanded text:
tyres 213. Et ducam tertiam partem per ignem, et uram eos sicut uritur argentum, et probabo eos sicut probatur aurum. Ipse uocabit nomen meum, et ego exaudiam us es tu. Pro framea quam LXX in Hebraico AREB , apud Aquilam et sive mucronem reperimus. Et pro eo quod nos vertimus super viru
Abbreviated transcription (Latin):
entur pallio saccino. ut mentiantur
sic edisserunt: & non replebuntur
tac̃. id ẽ pilosos in isaia legimus: ne
ꝑ hanc occasionem ementiti habitus :
dei in se eloquia mentiantur: siue
dm̃ negent. cñ esu enĩ. & mentiant᷑¬
& negent: interp̃tari potest. Framea
suscitare suꝑ pastorem meũ. & suꝑ
inducã manũ meam suꝑ pastores
Et erit in die illa dicit dñs. duȩ par¬
tes peribunt & deficient: & tercia
pars relinquetur in ea: & transdu¬
cã terciã partẽ ꝑ ignem. & ur̃ã eos si
cut uritur argentũ: & probabo eos
& dicam: popłs meus iste ẽ: & ipse

Expanded text:
entur pallio saccino, ut mentiantur, entur pallio saccino, ut mentiantur, sic edisserunt, et non replebuntur ντας, id est, pilosos, in Isaia legimus, ne per hanc occasionem ementiti habitus, Dei 910 in se eloquia mentiantur, sive Dominum negent: CHAESU enim, et mentiantur et negent, interpretari protessuscitare super pastorem meum, et super inducam manum meam super pastores. Et erit in die illa, dicit Dominus, duae partes peribunt et deficient, et tertia pars relinquetur in ea: et transducam tertiam partem per ignem, et uram eoscut uritur argentum, et probabo eos . Dicam: Populus meus es, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. hominẽ se ꝓbabit: deiq sub¬
iacere sententiȩ qui loquutus ẽ ad
adam. Maledicta t̾ra in oꝑe tuo. in
laborib comedes ex ea cunctis dieb
uitȩ tuȩ: spinas. & tribulos germi¬
nabit tibi: & comedes herbas terre:
& in sudore uultus tui uesceris pane.
Cumq se ostenderit ad hoc natum.
ut in sudore faciei suȩ comedat pa¬
nẽ suũ: int̾rogabit alter. & dicet:
quid sibi uolunt istȩ plage. & hec
uulnera. quȩ in medio manuum
tuarũ sunt: Et ẽ sensus. Quare adhe¬
res patibulo. cur manus tuȩ transfi¬
xȩsunt clauis: Quid commisisti ut
huic penȩ & cruciatui subiaceres :
Et ille respondebit: & dicet.Hec uul¬
nera. & has accepi plagas. parentum
meoꝵ iudicio condempnatꝰ. & eoꝵ
qui me non oderant s amabant :¬
& in tantũ fugato mendatio ueritas
obtinebit: ut etiam qui suo punitus
ẽ uitio: recte ꝑpessum se eẽ fateatur.
Hebrei hoc quod scriptũ ẽ. nec operi¬

Expanded text:
ditus hominem se probabit, Deique subditus hominem se probabit, Deique subjacere sententiae, qui locutus est ad Adam: Maledicta terra in opere tuo: in laboribus comedes ex ea cunctis diebus vitae tuae: spinas et tribulos germinabit tibi: et comedes herbas terrae: et in sudore vultus tui vesceris pane . Cumque se ostenderit ad hoc natum, ut in sudore faciei suae comedat panem suum, interrogabit eum alter, et dicet: Quid sibi volunt istae plagae, et haec vulnera quae in medio manuum tuarum sunt? Et est sensus: Quare adhaeres patibulo? cur manus tuae transfixae sunt clavis? quid commisisti, ut huic poenae et cruciatui subjaceres? Et ille respondebit, et dicet: Haec vulnera et has accepi plagas, parentum meorum judicio condemnatus, et eorum qui me non oderant, sed amabant. Et intantum, fugato mendacio, veritas obtinebit, ut etiam ipse qui suo punitus est vitio, recte perpessum se esse fateatur. Hebraei hoc quod scriptum est: Nec operi
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicetur ei: quid sunt plage iste
Sin medio manuũ tuarũ. Et dicet.
his plagatus sũ in medio eoꝵ: qui di¬
entur pelle cilicina.quia mentiti
sunt: & dicet: ñ sũ ꝓpħes ego. quia
homo genuit me aiuentute mea:
& dicã ad eũ: quid sunt plage istę
in medio manuũ tuarũ : Et dicet.
quib ꝑcussus sũ in domo diligen¬
tis me. Qui ꝓpħare temptauerit:
o parentũ iudicio fuerit condẽpna¬
tus: & uaticinii illius falsitatẽ rerũ
contrarius exitus approbarit: con-¬
fundetur ex uisione sua: nec ultra
oꝑietur cilicio ut mentiat᷑. Hic enĩ
ad pęnitentiã ꝓuocabant. indue¬
rentur cilicio: unde & isaiȩ p̃cipitur.
ut auferat saccũ de lumbis suis. et
nudus incedat: nequaꝗͣ enĩ tempus
eẽ pęnitentiȩ. s imminentis captiui¬
tatis. Ergo & iste & pseudo ꝓpħa.
nequaꝗͣ habitũ accipiet ꝓpħalem:
ne sub alio uestitu & oꝑimento sim¬
plices quosq decipiat : s magis t̾rã
findet uomere: & agriculture de¬

Expanded text:
d sunt plagae istae in medio manuum tuarum? Et dicet: His plagatus sum in domo eorum qui dientur pelle cilicina, qua mentiti sunt, et dicet: Non sum prophetes ego, quia homo genuit me a juventute mea, et dicam ad eum: Quid sunt plagae istae in medio manuum tuarum? Et dicet: Quibus percussus sum in domo diligentis me. Qui prophetare tentaverit, et parentum judicio fuerit condemnatus, et vaticinii illius falsitatem rerum contrarius exitus approbaverit, confundetur ex visione sua, nec ultra operietur cilicio ut mentiatur. Hic enimad poenitentiam provocabant, induerentur cilicio. Unde et Isaiae praecipitur, ut auferat saccum de lumbis suis, et nudus incedat : nequaquam enim tempus esse poenitentiae, sed imminentis captivitatis. Ergo et iste pseudopropheta nequaquam habitum accipiet prophetalem, ne sub alieno vestitu et operimento simplices quosque decipiat; sed magis terram findet vomere, et agriculturae de
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatus ẽ e uerbo. ut in hebreo
legerat: & tẽpore dnicȩ passionis dix̃
ẽẽ completũ. Quod siquis ñ recipit:
det testimoniũ. de quo scãꝵ scriptu¬
rarũ loco ioħes ista ꝓtulerit: & cũ
non reppererit: cogetur ingratꝰ pro¬
dere ueritatẽ. Plangent aut̃ iudei
quasi suꝑ unigenito & primogeni¬
to: idipsũ significante in dño salua
mortuis resurgentiũ . Pro unigeni¬
to: carissimũ septuaginta transtuler̃
de quo in euangłio legimꝰ. hic ẽ filiꝰ
m̃s dilectus. in quo mͥ cõplacui: tunc
dolebunt a se crucifixũ: cũ uiderint
in claritate regnantẽ. Uerbũ Ras a¬
illusione. s a saltatu cõpositũ ẽ. quod
scilicet contra dñm quasi ludendo
saltauerint: quando dicebant illu¬
dentes atq irridentes uah qui destru¬
it templã dĩ: & in trib dieb edificat
illud: salitũ faciat semet ipsũ descen-¬
dens de cruce. Hec & alia illudentes:
& quodã amentiȩ tripudio saltantes
loquebantur. In die illa magnꝰ erit

Expanded text:
s e verbo est, ut in Hebraeo legerat, et tempore Dominicae passionis dixit esse completum. Quod si quis non recipit, det testimonium, de quo sanctarum Scripturarum loco Joannes ista protulerit: et cum non repererit, cogetur ingratis suscipere veritatem. Plangent autem Judaei quasi super unigenito et primogenito, idipsum significante in Domino Salvmortuis resurgentium . Pro unigenito, charissimum Septuaginta transtulerunt, de quo in Evangelio legimus: Hic est Filius meus charissimus, in quo mihi complacui . Tunc dolebunt a se crucifixum, cum viderint in claritate regnantem. Verbum κillusione, sed a saltatu compositum est, quod scilicet contra Dominum quasi ludendo saltaverint, quando dicebant illudentes atque ridentes: Vah! qui destruis templum, et in tribus diebus aedificas illud: salvum fac temetipsum, descendens de cruce . Haec et alia 904 illudentes, et quodam amentiae tripudio saltantes loquebantur. In die illa magnus erit
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sit in utrisq uictoria. Hec iux¬
ta historiam seu facta sunt. seu
futura. fidem rerũ. dñi iudicio
relinquentes. & scĩs eius. qui ab eo
sapientie. & ueritatis sp̃m receper̃
nos dicamus qđ in tẽpore ꝑ sequu¬¬
tionis eccłiȩ duces. & tribuni no¬
minis xp̃iani: de quib supͣ dixi¬
mus. Cũ dñs pacẽ reddiderit ihe¬
rusalem. & int̾fecerit adu̾sariũ
spũ oris sui futuri sint quasi ca-¬
minus ignis in lignis: ut deuo¬
rent infructuosas arbores: & sic̃
faces in stipula. ut qđcũq frum̃¬
tũ non habet. & circũfert᷑ omni
uento doctrinȩ: tradatur incen-¬
dio. Et deuorabunt inquit duces
uida & tribun ad dextrã & ad si¬
nistram. eos qui medio itinere in¬
cedere noluerunt: nec scierunt.¬

Expanded text:
Domini sit in utrisque victoria. Haec juxDomini sit in utrisque victoria. Haec juxta historiam seu facta sint, seu futura, fidem rerum Domini judicio relinquentes, et sanctis ejus, qui ab eo sapientiae ac veritatis spiritum receperunt. Nos dicamus, quod tempore persecutionis Ecclesiae, duces et tribuni nominis Christiani, de quibus supra diximus: cum Dominus pacem reddiderit Jerusalem, et interfecerit adversarium spiritu oris sui, futuri sint quasi caminus ignis in lignis, ut devorent infructuosas arbores, et sicut faces in stipula, ut quodcumque frumentum non habet, et circumfertur omni vento doctrinae, tradatur incendio. Et devorabunt inquit duces Juda, et tribuni ad dexteram, et ad sinistram, eos qui in medio itinere incedere noluerunt, nec scierunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñs tabernacula iuda sic̃ in prin¬
cipio: ut ñ magnifice głiet᷑ domꝰ
dauid. & gła habitantiũ ierłm
or salua faciet dñs tabernacula ru¬
da sicut a principio. ut magnifi¬
cetur gła domus dauid: & elatio
suis confortamim dñe obsessos
ierłm. ut qui imbecillitate sua ui¬
cti sunt : tuo suꝑent auxilio. Tunc
pes iuda sicut fornacẽ ignis in lig¬
nis: & sic̃ facem in stipula. ut de¬
uorent aduersarios: quib simu.¬
lata amiticia iungebant᷑. Deuorent
aut̃ a dextris & a sinistris: & omnes
poplos occidant in circuitu: ut
rursũ ierłm habitet᷑ in loco suo:
& nequaꝗͣ hostiles impetꝰ timeat.
Urbes quoq & oppida. ac uillas.
& uiculos trib iude. qui direpti
fuerant atq uastati: instauret sic̃
fuerant autequã uastarent᷑. Et
nequaꝗͣ domꝰ regia. & incliti. et
magnifici tribus uida. & habitato¬
res ierłm głentur aduersũ tribũ
iuda. quod suo regat᷑ imꝑio: suo
consilio gubnetur: s sciant quod

Expanded text:
rnacula Juda, sicut in principio: ut non magnifice glorietur domus David, et gloria habitantium Jerusalem et salva faciet Dominus tabernacula Juda, sicut a principio: ut non magnificetur gloria domus David, et elatio suis: Conforta mihi, Domine, obsessos Jerusalem, ut qui sua imbecillitate victi sunt, tuo superent auxilio: tunc onam principes Juda sicut fornacem ignis in lignis, et sicut facem in stipula, ut devorent adversarios, quibus simulata amicitia jungebantur. Devorent autem a dextris et sinistris, et omnes populos occidant in circuitu, ut rursum Jerusalem habitetur in loco suo, et nequaquam hostiles impetus timeat. Urbes quoque et oppida, ac villas, et viculos tribus Judae, qui direpti fuerant atque vastati, instaurent sicut fuerant antequam vastarentur, et nequaquam domus regia, et inclyti ac magnifici tribus Juda, et habitatores Jerusalem glorientur adversus tribum 900 Juda, quod suo regatur imperio, suo consilio gubernetur; sed sciant quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & in persequutionib coactus. xp̃i
popłm ꝑsequutus ẽ: & ipse uertat᷑
ad leticiam. Uel certe iudas omnis
confitens & fidelis. non aduersum
iherłm pugnet. s p̃paret se in ihe¬
rusalem: ut contra aduersarios
dimicet. Et congregabit ipse rudaᷤ
diuitias omniũ gentiũ in circu¬
itu. aurũ. & argentũ. & uestes mul¬
tas nimis. Aurũ & argentũ. in sen¬
su & sermone intelligi sepe diximꝰ.
unde & uestes ȩque debemꝰ acciꝑe:
quib xp̃i decoratur eccłia: de qua
scriptũ est. Astitit regina adextris
tuis in uestitu deaurato: circũdata
uarietate. Quib uestib indutam
se credentiũ turba letatur: & dicit.
Exultabo in dño. quia induit me
uestim̃tis salutis: & tunica leticiȩ.
Dixerat enĩ ei dñs: uestiui te tricha¬
tenues accipiamus: quȩ tam pulchre
sunt atq subtiles: ut capilloꝵ simi¬
les eẽ uideantur. Has uestes
eccłia congregat: ut habe.¬
at quib induat populũ
suũ. cui a uero contionato¬

Expanded text:
et in persecutionibus coactus, Christi populum persecutus est, et ipse vertatur ad laetitiam. Vel certe Judas, omnis confitens et fidelis, non adversum Jerusalem pugnet, sed praeparet se in Jerusalem, ut contra adversarios dimicet. Et congregabit ipse Judas divitias omnium gentium in circuitu, aurum, et argentum, et vestes multas nimis, Aurum et argentum in sensu et sermone intelligi saepe diximus: unde et vestes aeque debemus accipere, quibus Christi decoratur Ecclesia, de qua scriptum est: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Quibus vestibus indutam se credentium turba laetatur et dicit: Exsultabo in Domino, quia induit me vestimentis salutis, et tunica laetitiae . Dixerat enim ei Dominus: Vestivi te τριχάπtenues accipiamus, quae tam pulchrae sunt atque subtiles, ut capillorum similes esse videantur. Has vestes Ecclesia congregat, ut habeat quibus induat populum suum, cui a vero concionato
Abbreviated transcription (Latin):
liam fecerit: Unde & sp̃s scĩ diuer¬
se gr̃e ẽẽ dicunt᷑: & salutatio apłi.
Gr̃a inquit uob & pax multiplicet᷑.
ut postꝗͣ nobis peccata donauerit:
tunc pax ꝑ miscđam consequatur.
Hec iudei ex parte iam facta: & ple¬
nius in consũmatione mundi fu¬
tura commemorant. Nos aut̃ post
aduentũ xp̃i cotidie impleri: intel¬
ligimus & ꝓbamus. Et aspicient
ad me quẽ confixer̃: & plangent eũ
planctu. quasi suꝑ unigenitũ: & do¬
lebunt suꝑ eũ: ut doleri solet in
morte primogeniti. Lxx Et aspi¬
cient ad me ꝓ eo qđ insultauerunt:
& plangent suꝑ eum planctũ quasi
suꝑ carissimũ. & dolebunt dolore:
gentes: alit̃ atq alit̃ tranfferant. In¬
telligentiȩ gr̃a: unũ demus exem¬
plum. Et uestitus inquit erat samu¬
el ephodbad. id ẽ indum̃to lineo.
bad enĩ linũ appellatur: unde et
baddim lina dicuntur. Pro quo he-¬
braico latinoq sermone. male qui¬
dam legunt ephodbar: siquidẽ bar.
id ẽ crispus: qđ ibi errore int̾preta¬

Expanded text:
liam fecerit ! Unde et Spiritus sancti diversae gratiae esse dicuntur. Et salutatio Apostoli: Gratia inquit vobis et pax multiplicetur : ut postquam nobis peccata donaverit, tunc pax per misericordiam consequatur. Haec Judaei ex parte jam facta, et plenius in consummatione mundi futura commemorant. Nos autem post adventum Christi quotidie impleri intelligimus et probamus. Et aspicient ad me quem confixerunt: et plangent eum planctu quasi super unigenitum: et dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti. LXX: Et aspicient ad me, pro eo quod insultaverunt: et plangent super eum planctum, quasi super charissimum: Et dolebunt dolore, gentes, aliter atque aliter transferant. Intelligentiae gratia unum demus exemplum: Et vestitus, inquit, erat Samuel EPHOD BAD , id est, indumento lineo, BAD enim linum appellatur: unde et BADDIM lina dicuntur. Pro quo Hebraico Latinoque sermone, male quidam legunt EPHOD BAR: siquidem BAR, id est, crispus. Quod ibi errore interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
Ic uy. id ẽ confortamini. ut sit sen¬
sus: optabunt chiliarchi. &r tribun.
or duces iuda. & uota facient in abs¬
condito mentis archano. ut ds̃ con¬
fortet habitatores ierłm in dño dõ
suo. & uincant aduersarios suos.
Iuxta tropologiam duces ac tribu¬
ni. apłi sunt. & om̃s aplici uiri atq
doctores. qui xp̃i exercitui p̃fuert̃.
qui nolunt sibi alios inuenire. nisi
eos qui habitent in ierłm uisione
pacis: & habitent in dño om̃ipoten¬
te deo suo. De his ducib paulꝰ apłs
fuit. qui inuenit ttũ &r chimothe¬
um. lucam.atq siluanũ. Petrus
quoq qui marcũ scriptorẽ erudi¬

Expanded text:
μοι, id est, conforta mihi, ut sit senμοι, id est, conforta mihi, ut sit sensus: Optabunt chiliarchi, et tribuni, ac duces Juda, 899 ac vota facient in abscondito mentis arcano, ut Deus confortet habitatores Jerusalem in Domino Deo suo, et vincant adversarios suos. Juxta tropologiam, duces ac tribuni apostoli sunt, et omnes apostolici viri atque doctores, qui Christi exercitui praefuerunt, qui nollent sibi alios invenire nisi eos qui habitent in Jerusalem, visione pacis, et qui habitent in Domino omnipotente Deo suo. De his ducibus Paulus apostolus fuit, qui invenit Titum, et Timotheum, Lucam atque Sylvanum: Petrus quoque qui Marcum scriptorem erudi
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: s palpabiles eos opprimant.
quales fuerunt quando egiptiorum
uidetur eẽ in numero ꝑsequentium
aꝑiet dñs oculos suos. ut plerosq res-¬
piciat: dicentes ad se. Respice in me
& miserere mei. & mereant᷑ audire :
erit tͥ dñs lum̃ ȩternũ. Hec ẽ grauissi¬
mi lapidis laceratio: quã in adu̾sari¬
os suos qui ierłm leuare: & uexare
conata sunt dñs cõminatur. Et dicent
duces iuda in corde suo: confortent᷑
Inueniemus nobis qui habitant
ierłm in dño omnipotente dõ eoꝵ.
Cum aꝑuerit dñs oculos suos suꝑ
iudam. & ꝑcusserit om̃s ȩquos gen¬
tiũ cecitate: duces iuda de quo supͣ
dictũ est. s & iudas erit in obsidio.¬
ne contra ierłm uota facient in
cordibus suis.quia loqui libere ñ
audebunt ut uincat ierłm: & uic¬
tus iudas cũ hostib uincat cũ ciui-¬
bus suis. Pro eo quod nos diximꝰ:
yc̃. id ẽ inueniemus nobis. in he-¬
braico scriptũ ẽ eCSAAy. quod

Expanded text:
cantur: sed palpabiles eos opprimant tenebrae, cantur: sed palpabiles eos opprimant tenebrae, quales fuerunt quando Aegyptiorum videtur esse in numero persequentium: aperiet Dominus oculos suos, ut plerosque respiciat dicentes ad se: Respice in me, et miserere mei , et mereantur audire: Erit tibi Dominus lumen aeternum . Haec est gravissimi lapidis laceratio, quam in adversarios suos, qui Jerusalem levare et vexare conati sunt, Dominus comminatur. Et dicent duces Juda in corde suo: ConfortenturInveniemus nobis, qui habitant Jerusalem, in Domino omnipotente Deo eorum. Cum aperuerit Dominus oculos suos super Judam, et percusserit omnes equos gentium caecitate, duces Juda, de quo supra dictum est: Sed et Judas erit in obsidione contra Jerusalem, vota facient in cordibus suis, quia loqui libere non audebunt, ut vincat Jerusalem, et victus Judas cum hostibus vincat cum civibus suis. Pro eo quod nos diximus: ἑαυτοῖς, inveniemus nobis; in Hebraico scriptum EMSA LI  , quod
Abbreviated transcription (Latin):
dñs om̃ps. ꝑcutiam omnẽ ęquum
instuporem. & ascensorẽ eius in am̃¬
tiam. suꝑ domũ aut̃ iuda aperiam
oculos meos: & om̃s ȩquos populoꝵ¬
ꝑcutiã cecitate. In illo tẽpore. hoc enĩ
significat dies quando obsessa fue¬
rit ierłm: ita ut iudas quoq eam
stuporem. ita ut om̃s stupeant qui
eos uiderint eẽ ꝑcussos: & ascensorẽ
eoꝵ maloꝵ p̃mente magnitudine:
uertentur in amentiã. Et suꝑ do-¬
mũ iuda qui contͣ metropolĩ suã
aliquid facere cogebantur: aꝑiet
dñs oculos suos ut eorũ misereatur:
& eos dignos suo faciat aspectu: ocu¬
loꝵ suoꝵ illustret lumine: om̃s aut̃
e quos popłoꝵ ȩt̃na ꝑcutiet cecitate.
Qui spiritalit̾ ȩqui intelligendi st̃
supͣ diximꝰ. fallax ęquus in salutem:
& hi in currib. & hi in ȩ̨quis: & cet̾a
his similia. Ascensores quoq eorũ.
uł demones. uł falsos magistros dixi¬
mus: qui om̃s in stuporẽ uertuntur
& amentiã. ut nichil sapere conuin-¬

Expanded text:
Dominus, percutiam omnem equum in stuporem, et ascensorem ejus in amentiam: Et super Domum Juda aperiam oculos meos, et ompercutiam in caecitate. In illo tempore hoc enim significat dies  quando obsessa fuerit Jerusalem, ita ut Judas quoque eam stuporem, ita ut omnes stupeant qui eos viderint esse percussos, et ascensores eorum, malorum premente magnitudine, vertentur in amentiam, et super domum Juda, qui contra metropolim suam facere aliquid cogebantur, aperiet Dominus oculos suos, ut eorum misereatur, et eos dignos suo faciat aspectu, oculorumque suorum illustret lumine: omnes autem equos populorum aeterna percutiet caecitate. Qui spiritualiter equi intelligendi sint, supra diximus: Fallax equus in salutem . Et: Hi in curribus, et hi in equis , et caetera his similia. Ascensores quoque eorum, vel daemones, vel falsos magistros diximus, qui omnes in stuporem vertentur et amentiam, ut nihil sapere convin
Abbreviated transcription (Latin):
ut aduersũ ierłm militare desis-¬
tant: &r ẽẽ incipiant de ierłm. Si
enĩ de nichilo creauit om̃ia: non
idcirco fecit ut ꝑderet quȩ creaũ:
s ut illius miscđia quȩ creata suił
saluarentur. Unde & in sapientia
quȩ salomonis inscribitur. si cui
tam̃ placet librũ reciꝑe: scriptum
repperimꝰ. Creauit ut ẽẽnt om̃ia:
& salutares generationes mundi:
& non erit eis uenenũ mortiferũ.
Sicut enĩ uenit dñs ut quereret
qđ perierat: & saluauit hominũ

Expanded text:
ut adversum Jerusalem militare desistant, et esse incipiant de Jerusalem. Si enim de nihilo creavit omnia, non idcirco fecit ut perderet quae creavit; sed ut illius misericordia quae creata sunt salvarentur. Unde et in Sapientia, quae Salomonis 902 inscribitur si cui tamen placet librum recipere, scriptum reperimus: Creavit ut essent omnia, et salutares generationes mundi: et non erit eis venenum mortiferum . Sicut enim venit Dominus ut quaereret quod perierat, et s
Abbreviated transcription (Latin):
cis exprimitur: & tantũ beati eit̃
qui pro eccłia militarunt. et in
ꝑsequutione dñm sunt confessi::
ut qui minimus fuerit. & quasi
homo in aliquo peccato. dictoq
offenderit: ponatur in ordine
magistroꝵ: & magistri qui suũ
seruauerunt gradum. sint quasi
domus dei. & quasi angelus dñi:
quia hoc omni studio laboramus
positi in t̾ra. & uario labore sudan¬
tes. ut tranfformemur in angłicã
głiam. Et erit in die illa queram
conuert̾ere om̃s gentes. que ueni¬
unt contra ierłm: & effundã suꝑ
domũ dauid. & suꝑ habitatores

Expanded text:
cis exprimitur. Et tam beati erunt cis exprimitur. Et tam beati erunt qui pro Ecclesia militarunt, et in persecutione Dominum sunt confessi: ut qui minimus fuerit, et quasi homo in aliquo peccato dictoque offenderit, ponatur in ordine magistrorum: et magistri, qui suum servaverint gradum, sint quasi domus Dei, et quasi angelus Domini; quia hoc omni studio laboramus, positi in terra, et vario labore sudantes, ut transformemur in angelicam gloriam. Et erit in die illa: quaeram conterere omnes gentes quae veniunt contra Jerusalem. Et effundam super domum David