comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rã. qr scͥptũ sit. Dñs creauit me initio uiarũ
suaꝵ. Esse etiã facturã ꝑfectã. s ñ similem
cȩteris facturis. Facturã aut̃ ꝑ id q̃d paulus
adhebreos dixerit. T̃ anto melior factus an¬
gelis. qñto excellentiꝰ abhispossidet nom̃.
Et rursũ. unde fis scĩ uocationis cȩlestis por¬
& uirtutẽ. & potestatẽ. & diuinitatẽ. eo ma¬
xime utunt᷑. qđ dixerit. Pater maior me
est. Iccirco aut̃ ñ ẽẽ eũ unũ ex om̃ib crea¬
turis concedunt: qi scͥptum ẽ. Omĩa ꝑ eũ
facta sunt. Concludunt gͦ omnẽ irreligio¬
sitatis suȩ doctrinã istuismodi uerbis suis
dicentes. exemꝑlũ blasphemiȩ eoꝵ qͥ crea¬
turã eẽ filium dicunt. Niouimꝰ unũ dm̃
soluminfectum. solum sempiternum. so

Expanded text:
tium viarum tium viarum suarum . Esse etiam facturam perfectam, sed non similem caeteris facturis: facturam autem per id quod Paulus ad Hebraeos dixit: Tanto melior factus angelis, quanto excellentius ab his possidet nomen . Et rursum: Unde fratres sancti, vocationis coelestis paret virtutem et potestatem et divinitatem, eo maxime utuntur, quod dixerit: Pater major me est . Idcirco autem non esse eum unum ex omnibus creaturis concedunt, quia scriptum sit: Omnia 79 per eum facta sunt . Concludunt ergo omnem irreligiositatis suae doctrinam istiusmodi verbis suis, dicentes: Exemplum blasphemiae eorum, qui creaturam esse Dei filium dicunt. 12. « Novimus unum Deum, solum infectum, solum sempit
Abbreviated transcription (Latin):
in honore generantisẽ. Cesset gͦ opinio con¬
tumeliȩ. cũ quicꝗd in eẽ filio maiestatis do¬
cebit᷑: id ad amplificandã potestatem eiꝰ
qui istiꝰmodi genuerit. redundabit. Con
deformationẽ filii de patre confessi sunt. id¬
ipsũ illud q̃d de filio ꝓfessi sunt. audiatur.
Nesponsuri enĩ singłis eoꝵ ꝓpositionibꝰ. &
diuinoꝵ dictoꝵ testimoniis irreligiosã etoꝵ
doctrinam ꝓdituri: debemus adilla quȩ
de patre dicta st̃. ea quȩ deinceps de filio
cõmemorata sunt subuingere: ui d ꝯfession
ea qua de patre & filio ẽ int se cõparata. u¬
nus atq idem a nobis in absoluendis singłis
ꝓpositionib ordo teneat᷑. Memorant nãq¬
dĩ filiũ. neq ex aliqua subiacente materia ge-¬
cẽ: qr decedere ex dõ nichil possit. s ex̃ ex
his quȩ ñ erant. id ẽ creaturã di ꝑfectã. uerũ¬
tam̃ ñ similẽ cȩteris creaturis. eẽ aut̃ creatu

Expanded text:
in honore generantis est. Cessat ergo opinio conin honore generantis est. Cessat ergo opinio contumeliae: cum quidquid inesse Filio majestatis docebitur, id ad amplificandam potestatem ejus, qui istiusmodi genuerit, redundabit. 11. deformationem Filii de Patre confessi sunt, ipsum illud quod de Filio professi sunt audiatur. Responsuri enim singulis eorum propositionibus, et divinorum dictorum testimoniis irreligiosam eorum doctrinam prodituri, debemus ad illa, quae de Patre dicta sunt, ea quae deinceps de Filio sint commemorata subjungere: ut confessione ea, quae de Patre et Filio est, inter se comparata, unus atque idem a nobis in absolvendis singulis propositionibus ordo teneatur. Memorant namque filium Dei neque ex aliqua subjacente materia geesse, quia decedere ex Deo nihil possit: sed esse ex iis, quae non erant: id est, creaturam Dei perfectam, verumtamen non similem caeteris creaturis.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ bonũ. solũ potentẽ. solum immortali¬
tatẽ habentẽ: in eo q̃d solus hȩc sit. a cõmu¬
nione eoꝵ scđm hos filius separat᷑. Soli enim
ut auint ꝓpͥa ñ participant᷑ ab altero: quȩ
si in patre solo. ñ etiã infilio eẽ existimabun¬
t᷑: necẽẽ ẽ. ut filius ds̃ & falsus & insipiens.
& scdm̃ conspicabiles materias corporeds &
maliuolus. & infirmus. & extra immortalita¬
tẽ eẽ credat᷑. qr abhis om̃ib cũ inhis pat̃ sit
maiestate. & de plenissima diuinitate unige¬
niti di filii: ñ existimamꝰ quenqͣm arbitra¬
turui omnẽ hc̃ sermonẽ quo usurierimꝰ ad
d̾i patͥs contumeliã ꝑtinere. quasi ex eiꝰ di
gnitate decedat. siquid eoꝵ referẽt ad filiũ.
ci potiꝰ honor filii. dignitas sit pat̾na: &
gloriosus auctor sit. ex quo is qui tali gł a
sit dignus extiterit. Nichil enĩ nisi natum
babet filius. & genitihonoris admiratio.

Expanded text:
solum bonum, solum potentem, solum immortalisolum bonum, solum potentem, solum immortalitatem habentem; in eo quod solus haec sit, a communione eorum secundum hos Filius separatur. Soli enim, ut aiunt, propria non participantur ab altero. Quae si in Patre solo, non etiam in Filio esse existimabuntur; necesse est ut Filius Deus et falsus, et insipiens, et secundum conspicabiles materias corporeus, et malevolus, et infirmus, et extra immortalitatem esse credatur, qui ab his omnibus, cum in his Pater sit majestate et de plenissima divinitate unigeniti Dei filii, non existimamus quemquam arbitraturum, omnem hunc sermonem, quo usuri erimus, ad Dei patris contumeliam pertinere, quasi ex ejus 78 dignitate decedat, si quid eorum referatur ad filium: cum potius honor filii dignitas sit paterna; et gloriosus auctor sit, ex quo is, qui tali gloria sit dignus, exstiterit. Nihil enim nisi natum habet filius, et geniti honoris admiratio
Abbreviated transcription (Latin):
quis ñ intelligat plena fraudis eẽ. ⁊ plena
fallacia: Quȩ quãquã sint subtiliter con¬
fusa atq ꝑmixta: tam̃ ab solute artifici¬
osa malicie & stulticiȩ calliditatẽ ineptiã¬
q testant᷑. Int̾ cȩtera enĩ addiderunt.
solũ se patrẽ innascibilẽ cognosse.tãqmͣ
hinc quisqm̃ possit ambigere eũ ex qͦille
genitꝰ sit ꝑ quẽ omĩa sunt. id qd̾ ipse ẽ
a nemine secutũ. Inpso enĩ qd̾ pater
dicit᷑. eiꝰ quẽ genuit auctor ostendit᷑.
id habens nomen. qd̾ neq ꝓfectũ ex alio
intelligat᷑: & ex quo is qui genitꝰ ẽ substi¬
ꝓpͥũ ei ac secretum relinquamus. confi¬
tentes in eo ȩternȩ uirtutis innascibilẽ
potestatẽ. Nemini aut̃ dubiũ eẽ existi¬
mo. ob eam causam in confessione dei patͥs
quedam eiꝰ tamquã peculiaria & pͥuata
memorari. ne pret̃ ipsũ eoꝵ quisqm̃ par-¬
ticeps relinquat᷑. Cũ enĩ dicunt solũ uerũ.
solũ iustũ. solũ sapientẽ. solũ inuisibilem.

Expanded text:
quis non intelligat plena fraudis esse et plena fallaciae? quae quamquam sint subtiliter confusa atque permixta, tamen absolute artificiosam malitiae et stultitiae calliditatem et ineptiam testantur. Inter caetera enim addiderunt, solum se Patrem innascibilem cognovisse: tamquam hinc quisquam possit ambigere, eum, ex quo ille genitus sit per quem omnia sunt, id quod ipse est a nemine consecutum. In ipso enim, quod pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur; id habens nomen quod neque profectum ex alio intelligatur, et ex quo is qui genitus est substiprium est, proprium ei ac secretum relinquamus, confitentes in eo aeternae virtutis innascibilem potestatem. Nemini autem dubium esse existimo, ob eam causam in confessione Dei patris quaedam ejus tamquam peculiaria et privata memorari, ne praeter ipsum eorum quisquam particeps relinquatur. Cum enim dicunt, solum verum, solum justum, solum sapientem, solum invisibilem,
Abbreviated transcription (Latin):
one pat̾nȩ substantiȩ eẽ filiꝰ existimetur.
tamqͣ defectus ex eofuerit. i taut induob
sit resuna diuisa. & ideo substantiȩ dican¬
t᷑ uniꝰ. qr portio desecta de toto. innatura
ea sit. unde desecta sit̃. nec posse ind̾ica-¬
dere diuisionis passionẽ. qr ⁊ demutabilis
erit. si imminutiomi ꝑdiuisionẽ fiat ob¬
noxius. & imꝑfectus efficiet᷑. ꝑfectionis
suȩ inportionẽ alterã decedente substan
stimant contͣire: ut filii natiuitatẽ intͣ
tempora p̃dicent. Cum enĩ uiciose nob̃
asserant dici filiũ semꝑ fuisse: neceẽ est¬
in excludendo qd̾ semꝑ fuerit. natiuitatẽ
ei confiteant᷑ ex tempore. Si enĩ ñ semper
fuit. erit tẽpꝰ quo ñ fuit. & si ẽ tempus
quo ñ fuit.: erit ante eũ tempꝰ. qr qui ñ
semꝑ ẽ. eẽ cȩpit ex tempore. Qui autem
caret tempore: ñ potest eo carere qd
semꝑ e. Respuere se ant̃ id qd̾ semꝑ filiꝰ

Expanded text:
one paternae substantiae esse Filius existimetur; one paternae substantiae esse Filius existimetur; tamquam desectus ex eo fuerit, ita ut in duos sit res una divisa; et ideo substantiae dicantur unius, quia portio desecta de toto, in natura ea sit unde desecta est: nec posse in Deum cadere divisionis passionem, quia et demutabilis erit, si imminutioni per divisionem fiat obnoxius: et imperfectus efficietur, perfectionis suae in portionem alteram decedente substant 74 posse existimant contraire, ut Filii nativitatem intra tempora praedicent. Cum enim vitiose a nobis asserant dici, Filium semper fuisse; necesse est, excludendo quod semper fuerit, nativitatem ejus confiteantur ex tempore. Si enim non semper fuit, erit tempus quo non fuit. Et si est tempus quo non fuit, erit ante eum tempus: quia qui non semper est, esse coepit ex tempore. Qui autem caret tempore, non potest eo carere quod semper est. Respuere se autem id, quod semper filius
Abbreviated transcription (Latin):
omousyon dicit᷑. hoc sensu usurpare atq
eloqui. tamꝗͣ ipse pat̃ qui & filius: ex
infinitate uidelicet sua ꝓtensus inuir¬
ginẽ. exqua corpus assumens sibi in eo cor¬
pore quod assumpsit filii nom̃ addiderit.
& hȩc quid̾e de omousyon eoꝵ falsitas pͥ¬
ma ẽ sequens illa ẽ qd̾ affirment id enun-¬
tiationẽ omousii significare. qd̾ rei ante¬
rioris atq alterius cõmuniosit duobꝰ
& tamquã pͥor substantia uł usya ma¬
teriȩ alicuiꝰ extiterit. q̃ participata
duob & inutroq consumpta utrumq illũ
& naturȩ anterioris & rei ẽẽ testet᷑ unius.
Atq iccirco imꝓbare se omousii aiunt con¬
fessionẽ. qd̾ enuntiatio eiꝰ. neq filiũ apat᷑
distinguat. & posteriorẽ patm materia qͣ
sibi cũ filiosit cõmunis ostendat. ẽertio qͦ
hanc imꝓbandi omousii causã cõminiscunt.
qd̾ scđm uerbi huiꝰ significationẽ ex diuisi¬

Expanded text:
ὁμοούσιον dicitur, hoc sensu usurpare atque ὁμοούσιον dicitur, hoc sensu usurpare atque eloqui, tamquam ipse sit pater qui et filius, ex infinitate videlicet sua protensus in Virginem, ex qua corpus assumens, sibi in eo corpore, quod assumpsit, filii nomen addiderit. Et haec quidem de homousio eorum falsitas prima est. Sequens illa est, quod affirment id enuntiationem homousii significare, quod rei anterioris atque alterius communio sit duobus, et tamquam prior substantia vel usia materiae alicujus exstiterit, quae participata duobus, et in utroque consumpta, utrumque illum et naturae anterioris, et rei esse testetur unius. Atque idcirco improbare se homousii aiunt confessionem, quod enuntiatio ejus neque Filium a Patre distinguat, et posteriorem Patrem materia, quae sibi cum sam comminiscuntur, quod secundum verbi hujus significationem, ex divisi
Abbreviated transcription (Latin):
idefiliũ ñ ex patre natũ. neq dm̃ ex natura
s ex constitutione eẽ. adoptionẽ scilicet eiꝰ in
nomine. qr sicut pluresdo filii. ita & hic filiꝰ
sit. dehinc liberalitate. dignitate. qr sic̃ dii
plures st̃. ita & hic ds̃ sit. indulgentiore
tam̃ ineo & adoptionis & nuncupationis
affectu. ut & p̃ cȩterissit adoptatus. & ad¬
optiuis aliis maior ipse sit filiis &e excellentiꝰ
cunctisnaturis creatus. creaturis ipse cȩceris
prestet. Auint etiã quidã eoꝵ di om̃ipoten¬
tiam confitentes. insimilitudinem eum di
creatũ: ex nichilo ut cȩtera in eternullius
creatorissu imaginẽ constitisse. uerbo uideli¬
cet de ñ extantib uissũ eẽ ȩxͣsstere. dõ poten
etiã id adiciunt. cũ unius substantiȩ eẽ patͤm
& filiũ audiunt ab anteriorib episcopis pre¬
dicatũ. ut id subtilit̾ ꝑ speciẽ hereticȩ opi¬
nionis infirment. dicentes eos uerbihinꝰ si-¬
gnificationẽ id ẽ uniꝰ substantiȩ. qd̾ grece

Expanded text:
Filium non ex Patre natum, neque Deum ex natura, sed ex constitutione esse; adoptionem scilicet ejus in nomine, quia sicut plures Deo filii, ita et hic filius sit; dehinc liberalitatem in dignitate, quia sicut dii plures sunt, ita et hic Deus sit: indulgentiore tamen in eo et adoptionis et nuncupationis affectu, ut et prae ca eteris sit adoptatus, et adoptivis aliis major ipse sit filiis, et excellentius cunctis naturis creatus, creaturis ipse caeteris praestet. Aiunt etiam quidam eorum Dei omnipotentiam confitentes, in similitudinem eum Dei creatum, et ex nihilo 73 ut caetera in aeterni illius Creatoris sui imaginem constitisse: verbo videlicetetiam id adjiciunt, cum unius substantiae Patrem et Filium esse audiunt ab anterioribus episcopis praedicatum, ut id subtiliter per speciem haereticae opinionis infirment: dicentes eos verbi hujus significationem, id est, unius substantiae, quod graece
Abbreviated transcription (Latin):
diuersũ ẽ. Tam̃ cũ de naturis cȩlestib sermo
c̃. ipsa ila quȩ sensumentiũ continent᷑ usu
cõmuniᷤ & natture & sermonis sunt eloquenda.
Hãutiq dignitati dĩ congrua. s ingeniĩ ñ
imbeculitati sunt necessaria. reb scilicet
uerbisq nr̃is ea qua & sentimꝰ & intelligimꝰ
locuturi: atq hec sicut pͥmo libello testati
onib ꝓferemꝰ. ñ scđ̾m naturas corporales
de dõ sentire credam̃. nec passionibꝰ nr̃is
spiritalia comparare.: s potius rerum
uisibilium speciẽ ad intelligentiã inuisibiliũ¬

Expanded text:
diversum est. Tamen 72 cum de naturis coelestibus sermo diversum est. Tamen 72 cum de naturis coelestibus sermo est, illa ipsa, quae sensu mentium continentur, usu communis et naturae et sermonis sunt eloquenda, non utique dignitati Dei congrua, sed ingenii nostri imbecillitati necessaria; rebus scilicet verbisque nostris ea quae et sentimus et intelligimus locuturi. Atque haec sicut primo libello testati onibus proferimus, non secundum naturas corporales de Deo sentire credamur, nec passionibus nostris spiritalia comparare, sed potius rerum visibilium speciem ad intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
lute cognitũ existimemꝰ. fidem nos &
confessionem patris & filii & spc̃ sc̃i
exeuangłicis atq apłicis institutis obtinere.
neq quicqͣm nobis cũ hereticis posse eẽ cõmu¬
etiã his libellis quedã necessario fuerunt com¬
p̃hendenda. ut om̃ib fallaciis eoꝵ ⁊ impie¬
tatib editis: ab solutior fieret cognitio uĩtatiꝰ
Et pͥmũ cognoscendum ẽ. quȩ doctrinȩ eoꝵ
temeritas sit. qd̾ ue irreligiositatis ꝑiculũ.
dehinc quid aduersũ fidem apłicã cui nos
congruimus habeant sententiȩ. quid ue
ambiguitate simplicitatẽ audientiũ illu
dant. postremo qua int̃p̃tationũ suoꝵ arte
ueritatẽ diuinoꝵ dictoꝵ uirtutẽq corrũ¬
pant. Kionignoramus aut̃ adres diuinas
explicandas. neq hominũ eloquutionẽ. neq
naturȩ humanȩ cõparationẽ posse suffice¬
re. Quod enĩ inenarrabile ẽ. idsignificandȩ¬
rei alicuiꝰ finẽ & modũ ñ habet. & qd̃ spirita¬
le ẽ. id a specie corporaliũ exemplo q

Expanded text:
gnitum existimemus, fidem nos et confessionem Patris et Filii et Spiritus sancti ex evangelicis atque apostolicis institutis obtinere, neque quidquam nobis cum haereticis posse esse commuetiam his libellis quaedam necessario fuerunt comprehendenda, ut omnibus fallaciis eorum et impietatibus editis, absolutior fieret cognitio veritatis. Et primum cognoscendum est, quae doctrinae eorum temeritas sit, quodve irreligiositas periculum: dehinc quid adversum fidem apostolicam, cui nos congruimus, habeant sententiae, quidve ambiguitate simplicitati audientium illut. Postremo, qua interpretationum suarum arte veritatem divinorum dictorum virtutemque corrumpant. Non ignoramus autem, ad res divinas explicandas neque hominum elocutionem, neque naturae humanae comparationem posse sufficere. Quod enim inenarrabile est, significantiae alicujus finem et modum non habet: et quod spiritale est, id a specie corporalium exemploque
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ sermone iacob adiosepn disponit
aduerte. Ait enĩ. & quȩ accepta sunt
ei qui apparuit lĩ angłs Erubo ueni¬
ant suꝑ caput ioseph & uerticẽ. ado¬
randus ꝙͦ a cdĩ filiis ds̃ ẽ. s as̃. qͥ & filius¬

Expanded text:
eodem sermone ad Joseph disponit, eodem sermone ad Joseph disponit, adverte. Ait enim: Et quae accepta sunt ei qui apparuit in rubo, veniant super caput Joseph et verticem . Adorandus ergo a Dei filiis De
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ẽ ds̃ pret̃ me. Est enim unigeni¬
tus ds. neq consortẽ unigeniti nom̃
admittit. sicut ñ recipit. nascibilis in
eo tantũ q̃d ẽ innascibilis participem.
Est gͦ unus abuno. neq pret̃ innascibi¬
lem dm̃ innascibilis ds̃ alius ñ ẽ. neq p̃¬
ter unigenitum dm̃. unigenitus ds
quisquam est. Uterq itaq unus & solꝰ
ẽ. ꝓpͥetate uidelicet in uno quoq &
innascibilitatis & originis. ac sic uterq
d̃ unus est. cũ int̾ unũ & unũ. id est
ex uno ⁊ unũ diuinitatis ȩternȩ
ñsit scd̾a  natura. adorandus gͦ ẽ a
filiis di. & hononficandus ab ange¬
lis dĩ. Ita &. honor & ueneratio deo
a dĩfiliis & angłispostulat᷑. signi¬
ficationẽ¬
ẽ honorandꝰ.
intellige. scilicet ꝑ an¬
os di ds̃. Ac ne forte ho¬
norem dei
ñ naturalis existimes po¬
stulari. &
arbitreris hoc in loco mo¬
ysenhono¬
rando dõ patre senfisse.
cum tam̃
pat̃ sit honorandus infi¬
lio: tam benedictionẽ quã sub

Expanded text:
 Deus praeter me. Est enim Unigenitus Deus: neque consortem unigeniti nomen admittit sicuti non recipit innascibilis, in eo tantum quod est innascibilis, participem; est enim unus ab uno. Neque praeter innascibilem Deum innascibilis Deus alius est, neque praeter unigenitum Deum unigenitus Deus quisquam est. Uterque itaque unus et solus est, proprietate videlicet in unoquoque et innascibilitatis et originis. Ac sic uterque Deus unus est; cum inter unum et unum, id est, ex uno unum, divinitatis aeternae non sit secunda natura. Adorandus ergo est a filiis Dei, et honorificandus ab Angelis Dei. Ita et honor et veneratio Deo a Dei filiis et Angelis postulatur. Significationeest honorandus intellige, scilicet per an Deus. Ac ne forte honorem Dei non naturalis existimes postulari, et arbitreris hoc in loco Moysen de honorando Deo patre sensisse, cum tamen Pater sit honorandus in Filio; tamen benedictionem, quam sub
Abbreviated transcription (Latin):
rantib blandiant᷑. speciẽ ueritatis scđ̾m pra¬
uitatẽ int̃p̃tantiũ p̃stitura. Conant᷑ enĩ sola
dĩ patris diuinitate celebrata. filio auferre
gantẽ q̃d p̃ceptũ maximũ eẽt inlege dño
dicente. Audi isrł. dñs ds̃ tuus ds̃ unus ẽ.
& rursũ paulo itap̃dicante. unus enim ds̃
& unus mediator dĩ & hominũ. Tum quod
solus sapienssit. nequid sapientiȩ filio relin¬

Expanded text:
rantibus blandiantur, speciem veritatis secundum prarantibus blandiantur, speciem veritatis secundum pravitatem interpretantium praestatura. 8. Dei Patris divinitate celebrata, Filio auferre gantem quod praeceptum maximum esset in lege, Domino dicente: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unu rursum Paulo ita praedicante: Unus enim Deus, et unus Mediator Dei et hominum . Tum quod solus sapiens sit, ne quid sapientiae Filio relin
Abbreviated transcription (Latin):
one suspicionis relinqueret᷑. ista memorata
sunt. quib & subsistere filiũ in substantia
qua genitus ex patre ẽ cognosceret᷑. & pa¬
tri de substantia qua manebat ꝑfilii na¬
tiuitatẽ nichil ẽẽ decerptum. & omou¬
hon pat᷑ filium ñ de cõmemoratis si ꝑiꝰ¬
iniciis causisq asc̃is & doctrina di callentib
uiris et̃ memoratũ. ne quis forte existimaret ad¬
imiꝑ usyam natiuitatẽ unigentti filii. quod
utriꝰq uerbi necessitatẽ & contra debachan.¬
tes tũ hereticos ad maximã fidei securitatem
usurpatirationẽ intelligamꝰ: respondendũ
eẽ existimo hereticoꝵ ꝑuersitati: & om̃s eoꝵ
stuitas ac mortiferas institutiones eugłicis
atq apłicis testimoniis coarguendas. uiden¬
tur enĩ sibi de singłis quȩ asserunt prestare
rationẽ: qr singłis assertionib qͣuedã ex diui¬
nis uoluminib testimonia subdiderunt. quȩ
corrupto intelligentiȩ sensu. solis tantũ igno¬

Expanded text:
one, suspicionis relinqueretur: ista memorata one, suspicionis relinqueretur: ista memorata sunt, quibus et subsistere Filium in substantia qua genitus ex Patre est cognosceretur, et Patri de substantia qua manebat per Filii nativitatem nihil esse decerptum, et homousion Patri Filium non de commemoratis supervitiis causisque a sanctis et doctrina Dei calentibus viris esse memoratum; ne quis forte existimaret adimi per usiam nativitatem unigeniti Filii, quod utriusque verbi necessitatem, et contra debacchantes tum haereticos ad maximam fidei securitatem usurpati, rationem intelligamus: respondendum esse existimo haereticorum perversitati, et omnes eorum stultas ac mortiferas institutiones evangelicis atque apostolicis testimoniis coarguendas. Videntur enim sibi de singulis, quae asserunt, praestare rationem: quia singulis assertionibus suis quaedam ex divinis voluminibus testimonia subdiderunt, quae corrupto intelligentiae sensu solis tantum igno
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ ihm xp̃m. ꝑ quẽ om̃ia. unũ ex quo. & unũ
ꝑ quẽ. ab uno uniuersoꝵ originẽ. ꝑunũ cun¬
ctoꝵs creationẽ. inuno ex quo auctoritatẽ in-¬
nascibilitatis intelligit. in uno ꝑ quẽ potesta¬
tẽ nichil differentẽ ab auctore uenerat᷑. cum
ex quo & ꝑ quẽ adid qd̾ creat᷑ ĩn his quȩ crea¬
d idicit enĩ adño sp̃ui carnẽ & ossa ñ esse.
ne forte cadere in eo corporaliũ passionum
detrimenta credant᷑. Nouit unũ in nasci¬
bilem dm̃. nouit & unũ unigenitũ dĩ fili¬
um. confitet᷑ patrẽ ȩt̃nũ & ab origine libe¬
abinitio. s abinitiabili. ñ ꝑse ipsũ. s ab eo qͥ
a nemine semꝑ ẽ. natũ ab ȩt̃no. natiuitatẽ
uidelicet & expat̃na ȩt̃nitate sumentem.
Caret gͦ fides nr̃a hereticȩ prauitatis opinio¬
ne: edita nãq ẽ sensus nr̃i ꝓfessio. licet ñ¬
dũ sit ratio ꝓfessionis exposita tam̃ ne
quid in omousii apatͥb nuncupati enunti¬
atione. & in ea quod semꝑ fuerit confessi¬

Expanded text:
 quem omnia, unum ex quo, et unum per quem. Ab uno universorum originem, per unum cunctorum creationem. In uno ex quo, auctoritatem innascibilitatis intelligit. In uno per quem, potestatem nihil differentem ab auctore veneratur. Cum ex quo, et per quem ad id creatur in his quae creaDidicit enim a Domino spiritui carnem et ossa non esse, ne forte cadere in eum corporalium passionum detrimenta credantur. Novit unum innascibilem Deum, novit et unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem aeternum, et ab origine libeinitio, sed ab initiabili: non per seipsum, sed ab eo qui a nemine est, natum ab aeterno, nativitatem scilicet ex paterna aeternitaCaret ergo fides nostra haereticae pravitatis opinione. Edita 75 namque est sensus nostri professio, licet nondum sit ratio professionis exposita. Tamen ne quid, in homousii a Patribus nuncupati enuntiatione, et in ea quod semper fuerit confessi
Abbreviated transcription (Latin):
di. in obedientiã fidi. inom̃s gentes. cogniti
q̃d solus uerussit. quia ysaias dixerit. bent
quẽ temporib suis ostendit nobis beatus
de solus potens & rex regũ & dñs dnãntiũ
Tum q̃d hunc nouerit inconuersibilẽ ⁊ in

Expanded text:
i, in obedientiam fidei in omnes gentes cogniti, quod solus verus 76 sit, quia Esaias dixerit LXV, Quem temporibus suis ostendet nobis beatus et solus potens: Rex regum, et Dominus dominantium . Tum quod h
Abbreviated transcription (Latin):
¶se ueneunt. & unus exillis ñ cadit super
terrã sine uoluntate patͥsuri. s & capilli
capitisur̃ĩ numerati sunt. Hc̃ omĩa ꝓui¬
Dentẽ. sicut beata susanna dicit. Ds̃ ȩt̃ne
absconditoꝵ cognitor sciens om̃ia ante
generationẽ eoꝵ. Hc̃ etiã inconcȩptibi¬
lẽ. scđm qd̾ dictũ ẽ. Cȩlum michi thro¬
nus ẽ. terra aut̃ scabellũ pedũ meoꝵ.
Quã domũ edificabitis michi. aut qͥs locͦ
requietionis meȩ: Hȩc enĩ fecit manus
mea. & sunt omĩa hec mea. Hc̃ qͦ capien¬
tẽ omĩa paulo testante. qm̃ in ipso uiui¬
mus. & mouem. & sumus. & psalmogra¬
pho dicente. quo ibo aspu tuo. & afa¬
cie tua quo fugiã: Si ascendero incȩ¬
lũ. tuillic es. si descendero ininfernũ.
ades. Si sumpsero pennas meas ante lu¬
cem. & habitauero inpostremis maris:
& enim illuc manus tua deducet me. &
tenebit me dextera tua. Hc̃ qͦ incorpore

Expanded text:
per terram sine voluntate Patris vestri? Sed et capilli capitis vestri numerati sunt . Hunc omnia providentem, sicut beata Susanna dicit: Deus aeternus, absconditorum cognitor, sciens omnia ante generationem eorum . Hunc etiam inconceptibilem, secundum quod dictum est: Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum aedificabitis mihi, aut quis locus requietionis meae? Haec enim fecit manus mea, et sunt omnia haec mea . Hunc quoque capientem omnia, Paulo testante: Quoniam in ipso vivimus, et movemur, et sumus ; et Psalmographo dicente: Quo abibo ab spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si adscendero in coelum, tu illic es; si descendero ades. Si sumpsero pennas meas ante lucem, et habitavero in postremis maris: etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑ diuine sapientiȩ prudentiã addi
sapientiã imbuem̃. cũ sine mͦ uirtutesdĩ
ac potestatẽ metiam̃. cũ naturȩ dñm non
intra naturales leges cohibeamꝰ. cũ hoc so¬
lũ de dõbene credi intelligamꝰ. ad qd̃ de se
credendũ ipse sibi nobiscũ & testis & auctor
exisł at.

Expanded text:
tum per divinae sapientiae prudentiam ad Dei tum per divinae sapientiae prudentiam ad Dei sapientiam imbuimur, cum sine modo virtutes Dei ac potestatem metiamur, cum naturae Dominum non intra naturales leges cohibeamus, cum hoc solum de Deo bene credi intelligamus, ad quod de se credendum ipse sibi nobiscum et testis et autor existit.
Abbreviated transcription (Latin):
na. ut cognoscant te solumuerũ deũ.
& quẽ misisti ihm xp̃m. Clarificatur gͦ
ꝑ filium pat̃ in eo quod sit intelligendus¬
a nobis. Claritas aut̃ hȩc erat. quod ab eo
filius potestatẽ om̃is carnis acceꝑat. Caro¬
aut̃ factus ipse. qđ uitȩ ȩt̃nitatẽ erat ca¬
ducis & corporeis & mortalib redditurꝰ
iurtutis effectus. cũ et̃nitatis głam ñ
iã molitio noua. s sola dĩ eẽt cognitio sũ¬
ptura. E rgo ñ claritas dõ addit᷑. neq enĩ
decesserat ut adderet᷑. s ꝑ filiũ clarifi¬
cat᷑ apud nos imꝑitos. refugassordidos.
sine spe mortuos. sine lege tenebrosos.
& clarificat᷑ ꝑ id quod abeo filius pote¬
statẽ om̃is carnis acceꝑit. uitã ei ȩt̃nã
daturus. ꝑ hȩc igit᷑ filii oꝑa clarificat᷑

Expanded text:
na, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Clarificatur ergo per Filium Pater, in eo quod sit a nobis intelligendus. Claritas autem haec erat, quod ab eo Filius potestatem omnis carnis acceperat caro factus ipse, quod vitae aeternitatem erat caducis et corporeis et mortalibus redditurus. virtutis effectus: cum aeternitatis gloriam non jam molitio nova, sed sola Dei esset cognitio sumptura. Ergo non claritas Deo additur; neque enim decesserat ut adderetur: sed per Filium clarificatur apud nos imperitos, refugas, sordidos, sine spe mortuos, sine lege tenebrosos; et clarificatur per id, quod ab eo Filius potestatem omnis carnis acceperit, vitam ei aeternam daturus. Per haec igitur Filii opera clarific
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ trã opere consũmato. qd̾ dedisti michi
ut faciã. Laus patͥs om̃is afilio ẽ: qr inqͥ¬
b laudabit filius. laus erit patͥs: consum¬
mat enĩ omĩa quȩ pat̾ uoluit: dei filius
homo nascitur :. s dĩ in partu uirgimᷤ
b hominis existit. Dĩ filius crucifigitur.
s in cruce hominis mortẽ d̾s uincit. Xp̃c
dĩ filius morit᷑. s om̃is caro uimificatur ĩ
xp̃o. Dĩfilius ininferis ẽ. s homo refert᷑
ad cȩlũ. In quantũ hȩc laudabunt T̃ xp̃o:
tantũ plus laudis a quo xp̃c ds ẽ conseqͣt᷑
His igit᷑ modis pat̃ filiũ clarificat super
tram. Nursumq filuis ignorationi gen¬
tiũ ⁊ stulticie scłi ꝑ uirtutũ suaꝵ oꝑa eũ
ex quo ẽ ipse clarificat. & hȩc quid̾e cla¬
rificationis uicissitudo. ñ ꝑtinet ad diui¬
nitatis ꝓfectũ. s ad honorẽ eũ. qͥ ex cogni¬
tione ignorantiũ suscipiebat᷑. Quo enĩ
pat ñ habundabat ex quo st̃ om̃ia: uel
quid filio deerat. in quo cõplacuerat omnẽ

Expanded text:
ram opere consummato, quod dedisti mihi ut faciam. Laus Patris omnis a Filio est: quia in quibus laudabitur Filius, laus erit Patris. Consummat enim omnia, quae Pater voluit. Dei Filius homo nascitur; sed Dei in partu virginis bus hominis existit. Dei Filius cruci figitur; sed in cruce hominis mortem Deus vincit. Christus Dei Filius moritur; sed omnis caro vivificatur in Christo. Dei Filius in inferis est; sed homo refertur ad coelum. In quantum haec laudabuntur in Christo, tanto plus laudis a quo Christus Deus est consequetur. His igitur modis Pater Filium clarificat super terram: rursumque Filius ignorationi gentium et stultitiae saeculi, per virtutum suarum opera, eum ex quo est ipse clarificat. Et haec quidem clarificationis vicissitudo non pertinet ad divinitatis profectum, sed ad honorem eum qui ex cognitione ignorantium suscipiebatur. Quo enim Pater non abundabat, ex quo sunt omnia? Vel quid Filio deerat, in quo complacuerat omnem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ omĩa. & illud. ipse dixit & facta st̃:
d si impudentiã tuã hec diuinit᷑ dicta¬
ĩ conuincent: N adimitur dei fiuo. qd̃
ds̃ sit. ꝑ id qd dictũ ẽ. audiisrł dñ
ds tuus d̾s unus ẽ. cũ ab eo ipso qui hȩc
locutus ẽ inipsa constitutione mundi ds̃
fuerit p̃dicatꝰ & filius. S uideamus in qͣm
ꝓfectũ hec distinctio iubentis dĩ & facien¬
tis dei agatur: Nam tam & sisensus cõmu¬
nis intelligentiȩ nr̃ȩ ñ recipiat ut in eo qd̃
dictum ẽ. iussit & facta sunt. solitarius
ataq idem significatus ẽẽ credat᷑: tamen
nequid ambigi possit. oportet ea quȩ
mundi creationẽ consecuta st̃ explicari.
ds̃. F aciamus hominẽ. ad unaginem
& similitudinẽ nrãm. Erursũ. & fec̃
ds̃ hominẽ. adunaginẽ dĩ fecit eum.
Quero nunc. solum ne sibi dm̃ locutũ
existimes: an uͦ sermonem hc̃ eiꝰ intelli¬
gas. ñ sibi s ad alterum extitisse Sisolũ
fuisse dicis: eiꝰ ipsiꝰ uoce argueris di¬

Expanded text:
quem omnia ; et illud, Ipse dixit, et facta sunt ? Quod si impudentiam tuam haec divinitus dicta convincent; non adimitur Dei filio quod Deus sit, per id quod dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est: cum ab eo ipso, qui haec est locutus, in ipsa constitutione mundi Deus fuerit praedicatus et Filius. Sed videamus, in quem profectum haec distinctio jubentis Dei, et facientis Dei augeatur. Nam tametsi sensus communis intelligentiae non recipiat, ut in eo quod dictum est: Jussit, et facta sunt, solitarius atque idem significatus esse credatur; tamen ne quid ambigi possit, oportet ea, quae mundi creationem consecuta sunt, explicari. ominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et rursum, Et fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum . Quaero nunc, solumne sibi Deum locutum existimes, an vero sermonem hunc ejus intelligas non sibi, sed ad alterum exstitisse? Si solum fuisse dicis; ejus ipsius voce argueris di
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. sub hac significatioẽ .i. mittentis
imissi. ñ patͥs ifilii ueritas & diuinitas
sub aliqua aut significationis aut dilati¬
onis diuersitate discernit᷑: s ad gignen¬
tis & geniti confessionẽ fides religionis

Expanded text:
um; sub 58 hac significatione, id est, mittentis et missi, non Patris et Filii veritas et divinitas sub aliqua aut significationis aut dilationis diversitate discernitur, sed ad gignentis et geniti confessionem fides religionis
Abbreviated transcription (Latin):
facilus intelligentiã difficillimȩ istiꝰ que¬
stionis consequi possimus: pͥꝰ patrẽ & filiũ
scđ̾m diuinaꝵ scͥpturaꝵ doctrinã cognosci
a nob̾ oportet. ut de cognitis ac familiari¬
b absolutior sermo sit. Eternitas patris
ut libro anteriore tractaitimus. locum.
tempora. speciem. & quicquid illud huma no¬
sensu concipi poterit. excedit. Ipse extͣ om̃ia.
& in om̃ib capiens uniuersa. & capiendus a
nemine. ñ accessu decessu ue mutabilis. s in¬
uisibilis. incõp̃hensibilis. plenus. ꝑfectꝰ. et̃nꝰ.
ñ aliunde qͥd sumens: s adid qd ita manet.
sibupse sufficiens Hic gͦ ingenit᷑. ante õe tẽpꝰ
ex se filiũ genuit. ñ ex aliqua subiacente ma¬
teria. qr ꝑ filiũ omĩa. ñ ex nichilo: qr ex se fi¬
lium. ñ ut partum: qr nichil indo demutabile
aut uacuũ ẽ. ñ partẽ sui uł diuisã. uł discissã.

Expanded text:
facilius intelligentiam difficillimae istius quaefacilius intelligentiam difficillimae istius quaestionis consequi possimus, prius Patrem et Filium secundum divinarum Scripturarum doctrinam cognosci a nobis oportet, ut de cognitis ac familiaribus absolutior sermo sit. Aeternitas Patris, ut libro anteriore tractavimus, locos, tempora, speciem, et quisensu concipi poterit, excedit. Ipse extra omnia, et in omnibus, capiens universa, et capiendus a nemine. Non accessu decessuro mutabilis, sed invisibilis, incomprehensibilis, plenus, perfectus, aeternus, non aliunde quid sumens, sed ad id quod ita manet, sibi ipse sufficiens. Hic ergo ingenitus ante omne tempus ex se Filium genuit; non ex aliqua subjacente materia, quia per Filium omnia; non ex nihilo, quia ex se Filium; non ut partum, quia nihil in Deo demutabile aut vacuum est. Non partem sui, vel divisam, vel discissam,
Abbreviated transcription (Latin):
SCURITATE SERIO
domini cumdicit. ego inpatre. & pat̃
inme: & non immerito. N atura enim in¬
telligentiȩ humanȩ rationẽ dictiistiꝰ ñ ca¬
pit. uidet᷑ namq ñ posse effici. ut quod in
altero sit. ȩque id ipsum extra alterũ sit:
seruantia. ñ posse se inuicẽ continere. ut
qͥ aliquid aliud intrase habeat. atq tta
maneat. manensq semꝑ exterior. ei uicis-¬
sim quẽ uitra se habeat. maneat ȩque semꝑ
interior. Hȩc quide sensus hominũ ñ con
sequit᷑. nec exemplũ aliqd̃ reb diunis cõ¬
parauo humana p̃stabit. s qd̃ in intelligibi¬
le ẽ homini. dõ ẽẽ possibile ẽ. Hoc ñ a me
ita dictũ sit. ut ad rationẽ dicti. ea tantũ
sufficiat auctoritas qd̾ a deo dictũ sit. Co¬
gnoscendũ itaq atq intelligendũ ẽ. qͥd sit
illud. ego inpatre. & pat̾ inme: sitam̃ cõ¬
p̃hendere hoc tta ut ẽ ualebimꝰ: ut quod
natura rerũ patiñ posse existimat᷑: id di¬
une ueritatis ratio consequat᷑. atq ut¬

Expanded text:
scuritatem sermo Domini, cum dicit: Ego in Patre, et Pater in me , et non immerito; natura enim intelligentiae humanae rationem dicti istius non capit. Videtur namque non posse effici, ut quod in altero sit, aeque id ipsum extra alterum sit; servantia, non posse se invicem continere, ut qui aliquid aliud intra se habeat, atque ita maneat manensque semper exterior, ei vicissim, quem intra se habeat, maneat aeque semper interior. Haec quidem sensus divinis comparatio humana praestabit: sed quod inintelligibile est homini, Deo esse possibile est. Hoc non a me ita dictum sit, ut ad rationem dicti ea tantum sufficiat auctoritas, quod a Deo dictum sit. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid 50 sit illud: Ego in Patre, et Pater in me; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus: ut quod natura rerum pati non posse existimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ suꝑ est ut ds om̃ia posse credat᷑. on
dõ adplacendũ fallendũq simulatio. hȩc
filii cłi oꝑa ñde iactantiae studio sunt. ꝓ¬
fecta neq enimille cui innumerabilia mi¬
lia miliũ angłoꝵ seruiunt adulatꝰ ẽ homini.
Quid enim eoꝵ quȩ nr̃a st̃ indigebat:. ꝑqm
sunt uniuersa quȩ nr̃a st̃: Anhonorẽ a nob̾
ex postulabat. nunc asomno stupidis. nc de
luxu ingilia noctuĩ fessis. nunc pꝰ rixas
& cedes dierũ male consciis. nc̃ pꝰ conuiuia
ebriis. quẽ archangłi & dominat᷑ & pͥncipa¬
tus & potestates. sine somno. sine occupatio
uerit. astra distinxerit. terrã fundauerit.
abyssos demerserit. ipse deinceps homonat᷑
sit. mortẽ uicerit. portas inferm fregerit.
coheredẽ sibi plebẽ acquisierit. carnẽ inȩt̃m¬
tatis głam excorruptione tñstulerit: Hi¬
chilgͦ iste eguit a nob̾. ut hec eum apud nos
inenarrabilia & intelligibilia oꝑa tãqmͣ

Expanded text:
solum superest ut Deus omnia posse credatur. 7. solum superest ut Deus omnia posse credatur. 7. Deo ad placendum fallendumque simulatio. Haec filii Dei opera non de jactantiae studio sunt profecta: neque enim ille, cui innumerabilia millia millium angelorum serviunt, adulatus est homini. Quid enim eorum quae nostra sunt indigebat, per quem sunt universa quae nostra sunt? An honorem a nobis expostulabat, nunc a somno stupidis, nunc de luxu noctium fessis, nunc post rixas et caedes dierum male consciis, nunc post convivia ebriis, quem Archangeli, et Dominatus, et Principatus, et Potestates sine somno, sine occupationerit, coelum firmaverit, astra distinxerit, terram fundaverit, abyssos demerserit; ipse deinceps homo natus sit, mortem vicerit, portas inferi fregerit, cohaeredem sibi plebem acquisiverit, carnem in aeternitatis gloriam ex corruptione transtulerit. Nihil ergo iste eguit a nobis, ut haec eum apud nos inenarrabilia et inintelligibilia opera tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ut liquoris natura & nascat᷑ & ꝑ eat ra¬
tio facti & uisũ frustrat᷑ & sensũ iurtus
tam̃ dĩ ihis quȩ st̃ gesta sentitur. S &
in crementis eoꝵ quinq miliũ uiroꝵ & in¬
numerabiliũ mulierũ ac pueroꝵ fames
uincit᷑. fugit oculos sensus nr̃i oꝑis intelli¬
gentia. Quinq panes offerunt᷑ & fran-¬
gunt᷑. surrepunt infringentuĩ manibus
quedã fragmentoꝵ ꝓcreationes. ñ immi¬
nuit᷑ unde p̃fringit᷑. & tam̃ semꝑ p̾frin¬
gentis manũ fragmenta occupant. failt̃
momenta uisũ. & dũ plenã fragmentis
manũ sẽqueris: alterã sine dampno porti¬
onissuȩ contueris. nt̾ hec fragmentoꝵ
cumulus auget᷑. p̃fringentes inministe¬
rio st̃. edentes innegocio st̃. esurientes
saturati st̃. duodetim cophinos replent
reliquie ñ sensus. ñ uisus ꝓfectũ tam
conspicabilis operationis assequitur.
E st quod ñ erat. uidet᷑ qđ ñ intelligit᷑.

Expanded text:
cit ut liquoris natura et nascatur et pereat. Racit ut liquoris natura et nascatur et pereat. Ratio facti et visum frustratur et sensum: virtus tamen Dei in his quae sunt gesta sentitur. 53 6.Incrementis eorum, quinque millium virorum et innumerabilium mulierum ac puerorum fames vincitur: fugit oculos sensus nostri, operis intelligentia. Quinque panes offeruntur et franguntur, subrepunt praefringentium manibus quaedam fragmentorum procreationes. Non imminuitur unde praefringitur; et tamen semper praefringentis manum fragmenta occupant. Fallunt momenta visum; dum plenam fragmentis manum sequeris, alteram sine damno portionis suae contueris; inter haec fragmentorum cumulus augetur. Praefringentes in ministerio sunt, edentes in negotio sunt, esurientes saturi sunt, duodecim cophinos replent reliquiae. Non sensus, non visus profectum tam conspicabilis operationis assequitur. Est quod non erat, videtur quod non intelligitur:
Abbreviated transcription (Latin):
inspiritalib tantũ. s etiã incorporalibꝰ
dep̾hendimus. ñ ad natiuitatis exẽplũ.
s admirationẽ facti mnintelligibilis o¬
stensũ: nuptiarũ die uinũ ingalilea
ex aqua factũ ẽ. nunqͥdconsequit᷑ aut
sermo nr̃ aut sensus. quib modis demu¬
tata natura sit. ut aquȩ simplicitas
defecerit.& uini sapor natussit: sĩ ꝑmixtio
suit. s creatio. & creatio ñ ab se concepta.
s ex alio inaluid existens. ñ ꝑ transfusionẽ
potioris obtinet᷑ qd̾ infirmiꝰ ẽ.: s abolet᷑
quod erat. & quod ñ erat cȩpit. Sponsus
tͥstis ẽ. familia turbat᷑. sollempnitas nuptia¬
lis conuuiu ꝑiclitat᷑. ihc̃ rogat᷑: ñ exurgit
aut instat: s quiescentis eiꝰ hoc opus est.
aqua hydriis infundit᷑. uinũ calicibꝰ hau¬
rit᷑: insundentis scientiȩ sensus ñ ꝯuenit
haurientis: qui infuderunt hauriri aqmͣ
existimant. qui hauruint uinũ infusũ
arbitrant᷑: tempꝰ quod in medio ẽ ñ suffi¬

Expanded text:
ntum, sed etiam in corporalibus deprehendemus; non ad nativitatis exemplum, sed ad admirationem facti intelligibilis ostensum. Nuptiarum die vinum in Galilaea ex aqua factum est : numquid consequetur aut sermo noster aut sensus, quibus modis natura demutata sit, ut aquae simplicitas defecerit, vini sapor natus sit? Non permixtio fuit, sed creatio; et creatio non a se coepta, sed ex alio in aliud existens: non per transfusionem potioris obtinetur quod infirmius est, sed aboletur quod erat, et quod non erat coepit. Sponsus tristis est, familia turbatur, solemnitas nuptialis convivii periclitatur. Jesus rogatur: non exsurgit, aut instat, sed quiescentis ejus hoc opus est. Aqua hydriis infunditur, vinum calicibus hauritur; infundentis scientiae sensus non convenit haurientis. Qui infuderunt, hauriri aquam existimant; qui hauriunt, vinum infusum arbitrantur; tempus, quod in medio est, non profi
Abbreviated transcription (Latin):
cepta sic reddit᷑. ut qd claritatis infilio
ẽ. id totũ claritas patͥssit: qr a pat᷑ acce¬
pit omĩa. qr honor famulantis in hono¬
re mittentis ẽ. ut honor gignentis in
Quȩ hic difficultatũ q̃stiones sunt. & q̃ pugna

Expanded text:
sic redditur, ut quod claritatis in Filio est, id totum claritas Patris sit: quia a Patre accepit omnia; quia honor famulantis in honorem mittentis est, ut honor gignentis in Quae hic difficultatum quaestiones sunt, et quae pugna
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aliunde: qr nichil ante quã filus. ñ ex ni¬
chilo: qr ex dõ filiusnatus ẽ. ñ in parte. quia
plenitudo ditatis infilio. neq inaliquib: qͥa
inom̃ib s ut uoluit qui potuit. ut scit qui
genuit. Quod inpatre ẽ. hoc & infilio ẽ. Qd̃
in ingenito. hoc & inuigenito. alt̃ ab alte¬
ro. ⁊ ut̃q unum : ñ duo unus. s alius inalio.
filus inpatre. qr ñ aliunde qd̾ filius unige¬
nitꝰ iningenito: qr ab ingenito unigenit᷑.
Ita inse inuicẽ qr ut omĩa iningenito pa¬
tre ꝑfecta st̃: ita omnia infilio unigenito
ꝑfecta st̃. hec infilio ⁊ inpatre unitas.
hȩc uirtus. hȩc caritas. hȩc spes. hȩc fides.
hȩc ueritas. uia. uita. ñ calumpniari de
iurtutib siis do. nec ꝑsecretum ac pote¬
statẽ natiuitatis obtrectare filio. patͥ in¬
genito nichil cõparare. unigenitũ ab eo
nec tempore nec uirtute discernere: deũ

Expanded text:
non aliunde, quia nihil ante quam Filius; non ex ninon aliunde, quia nihil ante quam Filius; non ex nihilo, quia ex Deo Filius; non in parte, quia plenitudo deitatis in filio; neque in aliquibus, quia in omnibus: sed ut voluit qui potuit, ut scit qui genuit. Quod in Patre est, hoc et in Filio est; quod in ingenito, hoc et in unigenito; alter ab altero, et uterque unum; non duo unus, sed alius in alio, Filius in Patre, quia non aliunde quod Filius. Unigenitus in ingenito, quia ab ingenito unigenitus. Ita in se invicem, quia ut omnia in ingenito Patre perfecta sunt, ita omnia in Filio unigenito perfecta sunt. Haec in Filio et in Patre unitas, haec virtus, haec charitas, haec fides, haec spes, haec veritas, via, vita: non calumniari de virtutibus suis Deo, nec per secretum ac potestatem nativitatis obtrectare Filio: Patri ingenito nihil comparare; Unigenitum ab eo nec tempore nec virtute discernere; Deum
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̃. S in cõp̃hensibilit̃. in enarrabilit̃.
ante omẽ tempꝰ & scła. unigenitłi exhis qͥ ĩ¬
genita in se erant ꝓcreauit. omẽ quod d̃s
ẽ ꝑ caritatẽ atq uirtutẽ natiuitati eus
Ea aut̃ quȩ euis sunt scđ̾m corpus qd̾ assum¬
psit: bonitatis eius ad salutẽ nram uoluntas
ẽ. Inuisibilis enĩ & incorporeus. & incõphensi¬
bilis. ut pote ab eogenitus: tantũ inse & mare¬
riȩ & humilitatis recepit. quantũ in nob̃ erat
uirtutis ad intelligendu se & sentiendum. &
contuendum. imbeculitati nr̃ȩ potius obtẽ¬
perans. quã de his in quib erat ipse deficiens.
Igit᷑ ꝑfecti patͥs. ꝑfectus filius: & ingeniti di
unigenita ꝓgenies. qui ab eo qui habet om̃ia¬
ne. confident᷑ ait. pat᷑ in me. & ego in patre.
quia ut sp̃c pat᷑. ita & filius sp̃c. ut d s pat̃.
ita & filius ds̃. ut lumenpat᷑. ita & filius lu¬
men. E .x hisgͦ quȩ in patͤ sunt.: ea inqͥb est
filius. id est ex toto pat᷑ totus filius natus est.

Expanded text:
orporaliter. Sed incomprehensibiliter, inenarrabiliter, ante omne tempus et saecula unigenitum ex his quae ingenita in se erant, procreavit, omne, quod Deus est, per charitatem atque virtutem nativitati ejus Ea autem quae ejus sunt secundum corpus quod assumpsit, bonitatis ejus ad salutem nostram voluntas est. Invisibilis enim, et incorporeus, et incomprehensibilis, utpote ab eo genitus, tantum in se et materiae et humilitatis recepit, quantum in nobis erat virtutis ad intelligendum se et sentiendum et contuendum. Imbecillitati nostrae potius obtemperans, quam de his in quibus erat ipse deficiens. Igitur perfecti Patris perfectus Filius, et ingeniti Dei unigenita progenies, qui ab eo qui habet omne, confidenter ait: Pater in me, et ego in Patre : quia ut spiritus Pater, ita et Filius Spiritus; ut Deus Pater, ita et Filius Deus; ut lumen Pater, ita et Filius lumen. Ex iis ergo, quae in Patre, sunt ea in quibus est Filius, id est, ex toto Patre totus Filius natus est;
Abbreviated transcription (Latin):
plis. Sunt enĩ plures scłi prudentes. qͦrũ
prudentia do stulticia ẽ. Qui cũ audiunt
unum ab uno natum et̃: tam quam im¬
possibilia nobis p̃dicantib contͣdicant.
quib dam sententiaꝵ collectionib ĩ he¬
rentes. cũ dicunt Nasci nichil potuit ab uno
qr om̃is ex duob natiuitas ẽ. Iam si ab uno
natus hic filius c̃: patͣm eiꝰde qui genuit
accepit. & si pars: neutergͥ ꝑfectus est.
de est enĩ ei unde decessit. dũ plenitudo
in eo erit. qͥ ex portione constiterit. Neu¬
ter qͦ ꝑfectus ẽ. cũplenitudinẽ suã et
qͥ genuerit amittat. nec quinatꝰ ẽ conse¬
quat᷑. Hanc mundi sapientiã etiã ꝑ ꝓphe¬
tã p̃uidens d̾s. ita dampnat dicens. ꝑ¬
dã sapientiã sapientiũ. & intellectum

Expanded text:
i prudentes, quorum prudentia Deo stultitia est, qui cum audiunt unum ab uno natum esse, tamquam impossibilia nobis praedicantibus contradicant, quibusdam sententiarum collectionibus inhaerentes, cum dicunt: « Nasci nihil potuit ab uno, quia omnis ex duobus nativitas est. Jam si ab uno natus hic filius est, partem ejus qui genuit accepit: et si pars, neuter ergo perfectus est; deest enim ei unde decessit: nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit: neuter ergo perfectus est, cum plenitudinem suam et qui genuerit amittat, nec qui natus est consequatur. » Hanc mundi sapientiam etiam per prophetam providens Deus, ita damnat, dicens: Perdam sapientiam sapientium, et intellect
Abbreviated transcription (Latin):
ret. uoluntatẽ in eo di patͥs efficiens.
cũ dicit: ñ uem uoluntatẽ meã facere
s uoluntatem eius qui misit me ñ quod
nollet & ille qd faciat. s obedientiã suã
sub effectu pat̃nȩ uoluntatis ostendit. uo¬
lensipse uoluntatẽ patris explere. E rat
aut̃ hȩc efficiendȩ uoluntatis uoluntas.

Expanded text:
in eo Dei Patris efficiens, cum dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui me misit. Non quod nollet et ille quod faciat, sed obedientiam suam sub effectu paternae voluntatis ostendit, volens ipse voluntatem Patris explere. Erat autem haec efficientia volunt
Abbreviated transcription (Latin):
s adaudite uocis admirationẽ ait. Non ꝓpt̃
me uenit uox ista: s ꝓpt̃ uos. Hi obis pater
rogat᷑. nobis pat loquit᷑: totũ ad affectum
fit nr̃e confessionis. Et cũ clarificationis
responsio ñ obsecrationi claritatis sit impen¬
sa s ignorationi audientiũ: quomͦ querela
passionis insumma exultatione patiendi.
ñ confessionis nr̃ȩ eruditioni prestita in
gratulat᷑: qr moriturus impleuerit ꝓphe¬
tiã. Ki obis natus ẽ. nobispassus ẽ nobis
mortuus ẽ: nobis resurrexit. Et cũm nob̃
hec sola sit ꝓpͥetas ad salutẽ ut dĩ confitea

Expanded text:
Sed ad auditae vocis admirationem ait: Non propter Sed ad auditae vocis admirationem ait: Non propter me venit vox ista, sed propter vos . Nobis Pater rogatur, nobis Pater loquitur: totum ad effectum sit nostrae confessionis. Et cum clarificationis responsio non obsecrationi claritatis sit impensa, sed ignorationi audientium, quomodo querela passionis, in summa exsultatione patiendi, non confessionis nostrae eruditioni praestita ingratulatur , quia moriturus impleverit prophetiam. Nobis natus est, nobis passus est, nobis mortuus est, nobis resurrexit. Et cum nobis haec sola sit proprietas ad salutem, ut Dei fi