comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
implet᷑. nisi inuicem onera nr̃a portemꝰ.
Sufferentes inquit inuicẽ indilectione.
studentes seruare unitatẽ sp̃c in uincło
pacis. Cum eẽs languidꝰ portabat te
ꝓximus tuus. sanus factus es. porta
ꝓximum tuum. Inuicẽ onera ur̃a por¬
tate. & sic adimplebitis legem xͥ. Sic
adimplebis õ homo. qͥ tͥ deerat. Tolle gͦ
grabatum tuum. S cum culeris. noli
remaͬre. ambula diligendo ꝓximum.
& curam habendo de ꝓximo. It̾ agis:
Quo it̾ agis nisi ad dñm dm̃ tuum ⁊ ad
eum qͣm dilig̃e debemus ex toto corde.¬
& ex tota anima. & ex tota mente:
ambulas. ut ad eum ꝑuenias cum quo
manere desideras. Tolle gͦ grabatũ tuũ.
& ambula. Fecit hoc ille. & scandali¬
zati sunt iudei. Uidebant enim homi¬
nem die sabbati portantẽ grabatũ suũ.
nec calumpniabant᷑ dño quod sanum
fecerat sabbato. ut eis responde ñ põs&.
qr si cuiusqͣm eoꝵ iumentum in puteum
cecidisset. utiq die sabbati erueret illud.
& saluaret iumentum suum. Nor itaq iã

Expanded text:
nera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam
Abbreviated transcription (Latin):
credit mͥ: s credit ei qui misit me. u̾bũ
g filii audiat: ut patri credat. Qr u̾bum
audit tuum. & credit alteri: nonne cũ ũbũ
alicuius audimus eidem ũbum ꝓferenti
credimus. loquenti nob̾ fidem accõmodamꝰ:
Qͥa gͦ uoluit dicere. qͥ u̾bum meum audit
& credit ei qͥ misit me. nͥ qr ũbum patris¬
audit u̾bum meum nͥ audit me: Credit
aut̃ illi qui misit me: qr cum illi credit
uerbo eius credit. Cum aut̃ u̾bo eiꝰ credit
mͥ credit: qr u̾bum patris egosum. Lax
gͥ in scͥpturis. & omnia disposita. nequaqͣm
rixantia. Tu abice litem cordis tui: intel¬
lige concordiam scripturarum. Hunquid
contraria s diceret ueritas. qui audit

Expanded text:
Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus? loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere: Qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, nisi, Quaudit verbum meum, nisi, audit me? Credit autem ei qui misit me: quia cum illi credit, verbo ejus credit: cum autem verbo ejus credit, mihi credit; quia Verbum Patris ego sum. Pax ergo in Scripturis, et omnia disposita, nequaquam rixantia. Tu abjice litem cordis tui, intellige concordiam Scripturarum. Numquid contraria sibi diceret veritas? 8. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
rigit tẽ ipse filius. & reuocat te dicens.
ut omnes honorificent filium. ñ inferius.
s sic honorificant patrem. Qͥ gͦ ñ honorifi¬
cat filium̃ nec patrem honorificat qͥ misit
illum. Ego inquies maiorem honorem uo¬
lo dare patri: minorem filio. Ibi tollis
honorẽ patri: ubi minorem das filio. Qͥd
enim aliud tͥ uidet᷑ ista sentienti. nͥ qr
pat̾ equalem sͥ filium generare. aut
noluit aut ñ potuit: Si noluit: inuidit
siñ potuit: defecit. N gͦ uides quia ista
sentiendo ubi maiorem honorem uis dare
patri. ibi es contumeliosus in patrem:
Dinde sic honorifica filium qͦm honorificas
patrem. si uis honorificare & filium ⁊ patrẽ:
Amen amen ctico uob̾. qr qͥ u̾bum meũ audit
& credit ei qui misit me: habet uitã ȩt̾uã:
& iniudicium ñ uenit. s transiit. N nunc
transit. s iam tnsiit amorte in uitã. Et hoc
attendite qͥ u̾bum meum audit. & ñ dixit

Expanded text:
rigit te ipse Filius, et revocat te, dicens: rigit te ipse Filius, et revocat te, dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem Patri, ubi minorem das Filio. Quid enim sibi aliud vult ista sententia, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit. Non ergo vides quia ita sentiendum? Ubi majorem honorem dare vis Patri, ibi es contumeliosus in Patrem. Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem. Si vis, honorifica et Filium et Patrem. Amen amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
honorificent filium sic̃ honorificant patrẽ:
Quid si inueniunt᷑ qͥ patrem honorificant
& ñ honorificant filium: N pot̾ inquit
fieri. Q ñ honorificat filium ñ honorificat
ꝑatrem qui misit illum. N pot̾ gͦ dicere
aliquis ego patrem honorificabam qr
filium ñ noueram. Sin̾dum filium
honorift cabas. nec patrẽ honorificabas:
Qͥ d ẽ enim honorificare patrem nͥ qͦd
habeat filium : Aliud ẽ enim cum tibi
cõmendat᷑ ds qr pat̾ ẽ. Cum tͥ qr ds ẽ
cõmendat᷑. ereator tibi comniendat᷑ omp̃s
tibi cõmendat᷑. sp̃c quidam summus. eter¬
nus inuisibilis. incominutabilis tͥ cõmen
qr pat̾ dici ñ pot̾ si filium ñ habet. sic̃
nec filius si patrem ñ ħt. S ne forte
patrem quidem honorifices tanqͣm ma¬
iorem. filium uͦ tanqͣm minorem. ut
dicas mͥ honorfico patrem. scio enin qͦd
habeat filium. & ñ erro in patris nomine.
ñ enim patrem intelligo sine filio. hono¬
rifico tamen filium tanqͣm minorem: cor¬

Expanded text:
norificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid si inveniuntur qui Patrem honorificant, et non honorificant Filium? Non potest, inquit, fieri: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non potest ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. Si nondum Filium honorificabas, nec Patrem honorificabas. Quid est enim honorificare Patrem, nisi quod habcommendatur Deus quia Pater est. Cum tibi quia Deus est commendatur, creator tibi commendatur, omnipotens tibi commendatur, spiritus quidam summus, aeternus, invisibilis, incommutabilis tibi commequia Pater dici non potest si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem, scio enim quod habeat Filium et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem, cor
Abbreviated transcription (Latin):
aggrauat animã : & deprimit terrena
in habitatio sensum multa cogitantẽ:
Ne forte gͦ possimus seusum nem A
multis colligere ad unum ⁊ & euulsũ
amultis leuare ad unum: q̃ qͥdem ñ
poterimus ut dixi nͥ adiuuet ille qͥ
ad se uult leuari animas nr̃as: &
contingamus ex aliqua parte quomͦ
u̾bum ds unicꝰ patri. coeternus &
coequalis patri. ñ faciat nͥ qd uiderit
patrem facientẽ. cum tam̃ pat̃ ipse

Expanded text:
at animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Ne forte ergo possimus sensum nostrum a multis colligere ad unum, et evulsum a multis relevare ad unum quod quidem non poterimus, ut dixi, nisi adjuvet ille qui ad se vult levari animas nostras, et contingamus ex aliqua parte, quomodo Verbum Dei unicus Patri, coaeternus et aequalis Patri, non faciat nisi quod viderit Patrem facientem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾nam hab̾e. Ipsa testimoniũ ꝑhib&
de me: & ñ uultis uenire adme ut
uitam habeatis. Qͥd uos putatis ha¬
bere inscriptura : uitam ȩternam:
Ipsam interrogate cui ꝑhibet testimo¬
nium: & intelligite que sit uita et̾na
Et qr ꝓpt̾ moy sen uolebant repudiare
xp̃m. tanqͣm aduersarium institutis
preceptisq moysi: rursus eosdem ipse
conuincit tanqͣm de alia lucerna. Om̃s
enim homines lucernȩ. qr & accendi pos¬
sunt & extingui. & lucernȩ quidẽ cum
sapiunt: lucent & sp̃u feruent. Nam
bant: extincte sunt: & iam putent.
ꝑmanserunt enim serui dĩ lucerne bo¬
ne. ex oleo miscđie illius. ñ ex uirib
suis. Grã quippe dĩ gratuita. illa oleũ
lucernarum ẽ. Ulus enim illis omnib
laboraui. ait quȩdam lucerna. & ne
uirib suis ardere uideret᷑ adumxit:
Non aut̃ ego s gr̃a d̃ĩ mecum. Omnis gͦ
ꝓphetia ante dñi aduentum lucernae̾
de qͣ dicit petrus apłs: habemꝰ cerciorẽ

Expanded text:
aeternam habere; ipsa testimonium perhibet aeternam habere; ipsa testimonium perhibet de me: et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. Quid vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam? Ipsam interrogate, cui perhibet testimonium; et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen volebant repudiare Christum, tanquam adversarium institutis praeceptisque Moysi; rursus eosdem ipse convincit tanquam de alia lucerna. 3. Omnes enim homines lucernae, quia et accendi possunt et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent: nam t exstinctae sunt, etiam putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis. Gratia quippe Dei gratuita, illa oleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi, ait quaedam lucerna; et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Omnis ergo prophetia ante Domini adventum, lucerna est: de qua dicit Petrus apostolus, Habemus certiorem
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit ioħs: Phibuit plane. s tanqͣm
lucerna. ñ ad saciandos amicos. s ad con¬
fundendos inimicos. Iam enim antea
p̾dictum erat aꝑsona patris. Paraui
lucernam xp̃o meo. inimicos eiꝰ induã
confusione suꝑ ipsum autẽ efflorebit
sc̃ĩficatio mea. Esto. Tanqͣm in nocte
positꝰ attendis in lucernam:⁊ miratꝰ
solem. in quo ex ultare debeas. ⁊ qͣmuis
ardeat in nocte: diemte iuibet expes¬
tare. Non gͦ illius hominis testimo¬
nio nͨ erat opꝰ: Nam ut qͥd mitt̾et᷑
si ñ erat opꝰ : S ne in lucerna rema¬
neat homo & lumen lucernȩ sibi suf¬
ficere arbitretur: ideo dñs nec lucer¬
nam illam suꝑfluam dicit fuisse nec
tam̃ te dicit in lucerna deb̾e remanere:
Dicit aliud testimonium scͥptura di. Ibi
utiq ds ꝑhibuit testimonium filio suo:
& in illa scriptura iudei spem posuerat
in lege scilicet dĩ: ministrata sibi
moysen famulum di. Scrutamini inqͥt
scripturam: in qua uos putatis uitã

Expanded text:
erhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquam erhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquam lucerna, non ad satiandos amicos, sed ad confundendos inimices: jam enim antea praedictum erat a persona Patris, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. Non ergo quia illius hominis testimonio non erat opus. Nam utquid mitteretur, si non erat opus? Sed ne in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sufficere sibi arbitretur; ideo Dominus nec lucernam illam superfluam dicit fuisse, nec tamen te dicit in lucerna debere remanere. Dicit aliud testimonium Scriptura Dei: ibi utique Deus perhibuit testimonium Filio suo, et in illa Scriptura Judaei spem posuerant, in Lege scilicet Dei, ministrata sibi per Moysen famulum Dei. Scrutamini, inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uodaM Loco meagłio
dñs ait prudentem audi¬
torem uerbi sui similem
ẽẽ debere homini qui uolens ȩdificare
fodit altius donec ꝑueniat ad fundamen¬
tum stabilitatis petrȩ & ibi securus
constituat q̃ fabricat aduersum impe¬
tum fluminis: ut cum uenerit seui¬
ens. reꝑcuciatur potius firmitate edi-¬
ficii quam impulsu suo rumam faci¬
at domui illi. Putemus scripturam dĩ
tanqͣm agrum ẽẽ ubi uolumus aliqͥd
edificare. Non simus pigri nec suꝑficiȩ
contenti. fodiamus altius. donec ꝑuenia¬
hodierna lectio de testimonio domini
nob̾ loquuta ẽ: qm ñ h̃t necessariũ
ab homine testimonium s ht̃ maius
qͣm sunt homines: atq idem testimo¬
nium dixit qͥ sit. Oꝑa inquit quȩ
ego facio: testimonium ꝑhibent de me:
Deinde diliunxit. & testimoniũ ꝑhiba
de me qui me misit pat̾. Ipsa quoq
oꝑa quȩ facit a patre se accepisse dic̃:
Testimonium gͦ ꝑhibent oꝑa. testimoniũ
ꝑhibet pat̾. Nullum ne testimonium ꝑ¬

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non simus pigri, nec superficie contenti; fodiamus altius, donec perveniaistus . 2. Hodierna lectio de testimonio Domini nobis locuta est, quia non habeat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit: Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Ipsa quoque opera quae facit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater. Nullumne testimonium p
Abbreviated transcription (Latin):
biȩ extinguerent᷑: cum dixisset uos
estis lumen mundi. continuo subiunx̃:
N pot̾ ciuitas abscondi suꝑ montem
conftitura. neq accendunt lucernam
& ponunt eam submodio s suꝑ can
delabrum : ut omnib qui in domo
sunt luceat. S qͥd si apłos ñ dixit
luc̃nã. s accensores lucerne qͣm pone¬
rent suꝑ candelabrum: Audi qr ipsos
dixit lucernam. Sic luceat inquit
lumen urm coram hominib ut ui¬
dentes bona oꝑa ur̃a glorificent nͥ
uos. s patrem urm qui incelis est:¬

Expanded text:
erbiae exstinguerentur; cum dixisset, Vos erbiae exstinguerentur; cum dixisset, Vos estis lumen mundi, continuo subjunxit, Non potest civitas abscondi supra montem constituta, neque accendunt lucernam et ponunt eadelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sed quid, si Apostolos non dixit lucernam, sed accensores lucernae quam ponerent super candelabrum? Audi quia ipsos dixit lucernam. Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra glorificent, non vos, sed Patrem vestrum qui in
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ꝓphetia magna lucernã. Qͥd
apłi: nonne lucerne etiã ipsi: Plane
lucernȩ. Solus enim ille ñ lucerna:
Non enim accendit᷑ & extinguit᷑ quia¬
sic̾ pat̾ ht̃ uitã in semetipso: sic dedit¬
ħ & apłi. & grãs agunt qr & accensi sunt
lumine ueritatis & feruent sp̃u caritatiᷤ.
& suppetit illis oleum gr̾ȩ dĩ. Sinͭ eẽnt
lucerne. nͨ diceret eis dominus uos estis
lumen mundi. Nam pꝰ ea qͣm dixit uos
estis lumen mundi. ne tale lumen se
putarent quale dictum ẽ. erat lumen
uerum q illuminat omnẽ hominẽ
uenientem in hunc mundum. tc̃ autẽ
hoc de domino dictum ẽ. cũ a ioħe
distingueret᷑. De ⁊ohanne quippe bap¬
tista dictum ẽ. ñ erat ille lumen s ed
ut testimonium ꝑhiberet de lumine:
dicit quia lucerna erat: in comꝑatione
alterius luminis n̾erat lumen. Erat
enim lumen uerum qd illuminat om¬
nem hominẽ: uenientẽ in hunc mun¬
dum: Ergo cum & discipłis diceret
uos estis lumenmundi. ne sͥ aliquid

Expanded text:
ia est una magna lucerna. Quid apostoli? nonne lucernae? Etiam ipsi lucernae plane. Solus enim ille non lucerna. Non enim accenditur et exstinguitu in semetipso. Lucernat gratias agunt, quia et accensi sunt lumine Veritatis, et fervent Spiritu charitatis, et suppetit illis oleum gratiae Dei. Si non essent lucernae, non diceret illis Dominus, Vos estis lumen mundi. Nam posteaquam dixit, Vos estis lumen mundi, ostendit ne tale lumen se putarent, quale dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Tunc autem hoc de Domino dictum est, cum a Joanne distingueretur. De Joanne quippe Baptista dictum erat, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine .  quo Christus dicit, quia lucerna erat? In comparatione alterius luminis non erat lumen. Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ergo cum et discipulis diceret, Vos estis lumen mundi, ne sibi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽẽt. ñ haberet uitam insemetipsõ.
Ecce de anima loquebar. Est anima.⁊ sin̾
sit sapiens & siñ sit iusta: anima ẽ & si
ñ sit pia: anima ẽ. Aliud illi gͦ ẽ ẽẽ am¬
man. aliud uͦ ẽẽ sapientẽ. eẽ iustam ẽẽ
piam. Est gͦ aliquid q ñdum ẽ sapiens.
ũdum iusta. ñdum pia: ñ tñ nichil ẽ.
ñtamen nulla uita ẽ. Nam ex oꝑib qͥb¬
dam suis ostendit se uitam: & si ñ ostẽ¬
dit sapientem piam iustam. Nisi enini
uiueret. corpꝰ non moueret: pedibus
gressum. manib nopꝰ. oculis intuitum.
aurib auditum ñ imꝑaret: os ad uocẽ.¬

Expanded text:
hoc esset, non haberet vitam in semetipso. hoc esset, non haberet vitam in semetipso. Ecce de anima loquebar. Est anima: etsi non sit sapiens, etsi non sit justa, anima est; etsi non sit pia, anima est. Aliud illi ergo est esse animam, aliud vero esse sapientem, esse justam, esse pium. Est ergo aliqnondum justa, nondum pia; non tamen nihil est, non tamen nulla vita est: nam ex operibus quibusdam suis ostendit se vitam, etsi non se ostendit sapientem, piam, justam. Nisi enim viveret, corpus non moveret; pedibus gressum, manibus opus, oculis intuitum, auribus auditum non imperaret; non ape
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfruimini. Subducta lucerna tenece
Cum uͦ subtracta lucerna in tenebris
remanetis: ñ lucem in uob̃ ipsis habe¬
ñ indigere luce ex altero Ecce ibi siqͥs
intelligat. oftendit filium equalem pa¬
tri ubi ait. Sicut habet pater uitam
in semetipso. sic dedit filio uitam hab̾e
i semecipso: ut hoc solum inter sit int̾
patrem ⁊ filium. qr pat̾ ht uitam in
semetipso qͣm nemo ei dedit. filiꝰ aut̃
S ⁊̃ hic oritur aliquod nubilum discuti¬
endum. Nondeficiamus: intenti simꝰ:
Pascua mentis sunt: ñ fastidiamꝰ. ut
ui uamus. Ecce inquis fateris ipse q
uitam filio pat̾ dedit. ut habeat eã
quidem in semetipso: sic̃ pat̾ habet
uitam in semetipso. Ñ indigens ille.
ñ indigeat & iste ut sit ille uita sit
& iste : & utrumq coniuncꝰtum una
hoc ipsum sit ẽẽ uitam. Quomodo gͦ
dedit filio uitam pat᷑: ñ sic qͣsi ante
fuerit filius sine uita. atq ut uue¬
ret a patre acceꝑit uitam. Nam sĩ

Expanded text:
perfruimini; subducta lucerna tenete perfruimini; subducta lucerna tenete lucem: cum vero subtracta lucerna in tenebris remanetis, non lucem in vobis ipsis haben indigere luce ex altero. Ecce ubi, si quis intelligat, ostendit Filium aequalem Patri, ubi ait, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso: ut hoc solum intersit inter Patrem et Filium, quia Pater habet vitam in semetipso, quam nemo ei dedit; Filius auteedit. 12. Sed etiam hic oritur aliquod nubilum discutiendum. Non deficiamus, intenti simus: pascua mentis sunt, non fastidiamus, ut vivamus. Ecce, inquis, fateris ipse quod vitam Filio Pater dedit, ut habeat eam quidem in semetipso, sicut habet Pater vitam in semetipso, non indigens ille, non indigeat et iste; ut sit ille vita, sit et iste; et utrumque conjunctum una hoc ipsum sit esse vitam. Quomodo ergo dedit Filio vitam Pater? Non sic quasi ante fuerit Filius sine vita, atque ut viveret a Patre acceperit vitam: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃. & inherendo do: ex illo iusti fi¬
cat᷑. Dictum ẽ enim. Credenti in eum
qͥ iustificat impium deputat᷑ fides eiꝰ
ad iustitiam. Deficiendo ab illo fit mniqͣ:
ꝓficiendo ad illum fit iusta. Nonne ui¬
detur tibi quasi aliquid frigidum ig¬
ni ad motum feruescere. remotum
abigne torpescere: Nonne uidet᷑ tͥ
quiddam tenebrosum ad motum luci
cdarescere. remotum aluce ingrescere:
Tale quiddam ẽ anima. ñ tale aliquid ds̃.
Potest & homo dic̾e hab̃e se lucem nunc
in oculis suis. Dicant gͦ quasi quadam
uoce ꝓpria oculi tui si possunt: habemꝰ
lucemꝰ in nob̃ ipsis. Contradicit᷑. ñ ꝓprie
dicitis hab̃e uos lucem in uob̾ ipsis. ha¬
betis lucem: s incelo habetis lucem:
Si forte nox ẽ. s in lima in lucernis. ñ in
uob̾ ipsis. Nam clausi amittitis. quod
aꝑti ꝑcipitis. Non in uob̾ ipsis. habe¬
tis lucem. Sole occidente: tenete lucẽ
si potestis. Nox ẽ: & lumine nocturno

Expanded text:
ad Deum et inhaerendo Deo, ex illo justifiad Deum et inhaerendo Deo, ex illo justificatur. Dictum est enim: Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Deficiendo ab illo fit iniqua, proficiendo ad illum fit justa. Nonne videtur tibi quasi aliquid frigidum igni admotum fervescere, remotum ab igne torpescere? nonne videtur tibi quiddam tenebrosum, admotum luci clarescere, remotum a luce nigrescere? Tale quiddam est anima, non tale aliquid Deus. Potest et homo dicere, habere se lucem nunc in oculis suis. Dicant ergo quasi quadam voce propria oculi tui si possunt: Habemus lucem in nobis ipsis. Contra dicitur: Non proprie dicitis habere vos lucem in vobis ipsis: habetis lucem, sed in coelo; habetis lucem, si forte nox est, sed in luna, in lucernis, non in vobis ipsis: nam clausi amittitis, quod aperti percipitis. Non in vobis ipsis habetis lucem: sole occidente tenete lucem, si potestis: nox est, et lumine nocturno
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ quasi mutuat᷑ uitam. nec quasi par¬
ticeps fit uitȩ. eiꝰ uitȩ quȩ ñ ẽ qd ipse. s
ht uitam in semetipso. ut ipsa uita sibi
sit ipse. Si potuero adhuc inde modicũ
quid dicere. exemplis ꝓpositis ad intelli¬
gentiam ur̃am informandam dño ad¬
iuuante potero. & pietate intentionis
ur̃ȩ. Uiuit ds. uiuit & anima . s uita
dĩ ĩmutabilis ẽ: uita animȩ mutabił ẽ:
Ds̃ nec ꝓficit nec deficit. s ipse semꝑ
in se ẽ: ita ut ẽ ñ alit̾ nunc. alit̾ postea.
alit̾ antea. Animȩ uͦ uita. ualde alit̾
atq aliter. Uiuebat stulta. uiuit sa¬
piens. uiuebat iniqua: uiuit iusta:
Nunc meminit. nunc obliuiscit᷑. nunc
discit. nunc discere ñ pot̾. Nunc ꝑdit
q didicerat. nunc recipit qd amiserat:
Mutabilis uita animȩ. & cum uiuit
animaiimquitate: mors eiꝰ ẽ. Cũ aut̃
fit iusta: fit particeps alterius uitȩ.
que ñ ẽ qd ipsa. Erigendo se quippe

Expanded text:
est: non quasi mutuatur vitam, nec quasi parest: non quasi mutuatur vitam, nec quasi particeps fit vitae, ejus vitae quae non est quod ipse; sed habet vitam in semetipso, ut ipsa vita sibi sit ipse. Si potuero adhuc modicum quid inde dicere, exemplis propositis ad intelligentiam vestram informandam, Domino adjuvante potero, et pietate intentionis vestrae. Vivit Deus, vivit et anima: sed vita Dei immutabilis est, vita animae mutabilis est. Deus nec proficit, nec deficit; sed est ipse semper in se, est ita ut est: non aliter nunc, aliter postea, aliter antea. Animae vero vita, valde aliter atque aliter: vivebat stulta, vivit sapiens; vivebat iniqua, vivit justa: nunc meminit, nunc obliviscitur; nunc discit, nunc discere non potest; nunc perdit quod didicerat, nunc percipit quod amiserat: mutabilis vita animae. Et cum vivit anima in iniquitate, mors ejus est: cum autem fit justa, fit particeps alterius vitae, quae non est quod ipsa, erigendo se quippe
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. Audiendo & ñ credendo. ñ
obaudiunt: ñ obediendo ñ uiuunt:
Itaq hic qui audient. nichil ẽ aliud
dispensationis gr̃a assumpta carne.
natꝰ ex uirgine infans. in carne. iu¬
uenis in carne. patiens in carne. mo¬
riens in carne. resurgens in carne.
ascendens in carne. ꝓmittens resurrec¬
tionẽ carni. ꝓmittens resurrectionẽ
menti. Menti ante carnem. carni pꝰ
mentẽ. Qui audit & obaudit uiuet:
Qui audit & ñ obaudit. id ẽ audit ⁊
contempnit. audit & ñ credit: ñ uiu&:
Qr̃ ñ uiuet: Quia ñ audit. Qͥd ẽ ñ audit:
nͨ obaudit. Ergo qui audierint uiuent:
Attende nunc q dixeramus differendũ.
ut nunc si fceri potuerit aꝑiat᷑. Subicit
continuo de hac ipsa resurrectione. Sic̾
enim pat̾ ht̃ uitam insemetipso. sic de¬
dit & filio uitam hab̾e insemet ipso:
Qͥd ẽ ht̃ uitam pat̾ insemetipso: ñ alibi
ht̃ uitam nͥ in semet ipso. Uiuere qͥppe
suum in illo ẽ: & ñ aliunde. N alienum

Expanded text:
credunt; audiendo et non credendo non credunt; audiendo et non credendo non obaudiunt: non obaudiendo non vivunt. Itaque hic, qui audient, nihil est aliud dispensationis gratia assumpta carne natus ex Virgine, infans in carne, juvenis in carne, patiens in carne, moriens in carne, resurgens in carne, ascendens in carne, promittens resurrectionem carni, promittens resurrectionem menti, menti ante carnem, carni post mentem. Qui audit et obaudit, vivet: qui audit et non obaudit, id est, audit et contemnit, audit et non credit, non vivet. Quare non vivet? Quia non audit. Quid est, non audit? Non obaudit. Ergo qui audierint, vivent. 11. Attende nunc quod dixeramus differendum, ut nunc, si fieri potuerit, aperiatur. Subjecit continuo de hac ipsa resurrectione, Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Quid est, habet vitam Pater in semetipso? Non alibi habet vitam, sed in semetipso. Vivere quippe suum in illo est; non aliunde, non alienum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo angł̃is coequabimur. Ipse igit᷑
distinguat. ipse aꝑiat q loqui ausi sumus:
qͣm fiat resurrectio ante resurrectionem.
ñ aliorum. ⁊ aliorum. s eorundem: nec tał
qualis lazari. s inuitam ȩt̾nam. Aꝑiet
plane. Audite dilucescentem magistrum.
& illabentem cordib nr̃is solem nr̃m: ñ
qͣm desiderant oculi caruis. s cui estuant
aꝑiri ocłi cordis. Ipsum gͦ audiamus:
mortui audient uocẽ ꝯ filii đĩ. & qui
audierint uiuent. Qr addidit. qui
audierint uiuent: Possent enim audi¬
re. nisi uiuerent: Sufficeret gͦ uenit
hora & nunc ẽ. qͣndo mortui audient
uocem filii di. Iam nos intelligeremus
uiuentes eos. qnnͥ uiuerent audire ñ
possent.N inquit qr uiuunt audiunt:
s audiendo reuiuiscunt. Audient & qͥ
audierint uiuent. Qͥd ẽ gͦ audient.
nͥ obaudient: Qnͣtum eium ꝑtinet
ad auris auditum. ñ om̃s qͥ audient
uiuent. Multi enim audiunt. & ñ

Expanded text:
quando Angelis coaequabimur . Ipse ergo quando Angelis coaequabimur . Ipse ergo distinguat, ipse aperiat quod loqui ausi sumus: quomodo fiat resurrectio ante resurrectionem, non aliorum et aliorum, sed eorumdem; nec talis qualis Lazari, sed in vitam aeternam. Aperiet plane. Audite dilucescentem magistrum, et illabentem cordibus nostris solem nostrum; non quem desiderant oculi carnis, sed cui aestuant aperiri oculi cordis. Ipsum ergo audiamus: mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Quare addidit, Qui audierint vivent? Possent enim audire nisi viverent? Sufficeret ergo, Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei. Jam nos intelligeremus viventes eos; quando nisi viverent, audire non possent. Non, inquit, quia vivunt audiunt, sed audiendo reviviscunt: audient, et qui audierint vivent. Quid est ergo, audient; nisi, obaudient? Quantum enim pertinet ad auris auditum, non omnes qui audient vivent: multi enim audiunt et non
Abbreviated transcription (Latin):
ram illam finis scłi. diem iudicii. Qͣm
ne in isto loco expectares: addidit ⁊ nc̃ ẽ:
archangłi. & in tuba di dñs ipse descen¬
det de çȩlo. & mortui in xp̃o resurgent
primi. deinde nos uiuentes qͥ reliqui
sumus simul cum illis rapiemur in
nubib obuiam xp̃o in aera : & ita sẽꝑ
s ñ ẽ nunc. ħ ora uͦ ista que sit adũtite:
Uenit hora & nunc ẽ. Qͥd in ea fit:
Qͥa nͥ resurrectio mortuorum : Q qͣlis
resurrectio: ut qui resurgunt in ete¬
num uiuant hocerit & inno uissima
hora. Qͥd igitur: Quomodo incelli¬
gimus duas istas resurrectiones: Nqͥd
forte qui nunc resurgunt. tunc ñ resur¬
gunt: ut aliorum fiat nunc resurrectio.
aliorum tunc: N ẽ ita. Nam ista resur¬
rectione si recte credidimus. resurreximꝰ
& nos ipsi qui iam resurreximꝰ. alterã
in fine resurrectionẽ expectamus. s &
nunc ineternam uitam resurreximꝰ.
si in fide ipsa ꝑseuerant̃ manemus. &
cunc in ȩcernam uitam resurgemus:

Expanded text:
ram illam finis saeculi, diem judicii, quam ram illam finis saeculi, diem judicii, quam ne in isto loco exspectares, addidit, et nunc earchangeli, et in tuba Dei Dominus ipse descendet de coelo, et mortui in Christo resurgenit: deinde nos uiuentes qui reliqui sumus simul cum illis rapiemur in nubibus in obuiam Christo in aera, ut illa a quae sit, advertite: Venit hora, et nunc est. Quid in ea fit? Quid, nisi resurrectio mortuorum? Et qualis resurrectio? Ut qui resurgunt, in aeternum vivant. Hoc erit et in novissima hora. 10. Quid igitur? quomodo intelligimus duas istas resurrectiones? Numquid forte qui nunc resurgunt, tunc non resurgent; ut aliorum fiat nunc resurrectio, aliorum tunc? Non est ita. Nam ista resurrectione, si recte credidimus, resurreximus; et nos ipsi qui jam resurreximus, alteram in fine resurrectionem exspectamus. Sed et nunc in aeternam vitam resurreximus, si in fide ipsa perseveranter manemus; et tunc in aeternam vitam resurgemus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorum. Nam ita credidimus: immo
ñ expectabamus s plane expectare debe¬
mus. Neq enim falsum credidimus: in
fine mortuos resurrecꝰturos. Cum gͦ uel¬
let dñs iħc insinuare nob̾ qͣndam re¬
surrectionem mortuorum. ante resur¬
rectionem mortuorum ñ sicut lazari
uł filiĩ illius uiduȩ. uł filiȩ archisi¬
nagogi qui resurrex erunt morituri.
nam & ipsorum mortuorum qͣdam re-¬
surrectio facta ẽ ante resurrectionem
mortuorum: s sicut hic dicit. habet
inquit uitam ȩt̾nam. ⁊ in iudicium ñ
uenit s transiit amorte ad uitam. Ad
qͣm uitam: Ad ȩternam. Nongͦ sic̃ corpꝰ
lazari. transiit enim & ille amorte sepul¬
chri ad uitam hominũ. s ñ ad ȩternam.
iterum moriturus. Restirrecturi autẽ
in finem scłi mortui. inuitam ȩternam
mortuorum in ȩc̾̃nam uitam ante resur¬
rectionem mortuorum in ȩt̾nam uitam:
uenit hora inquit. Tu ꝓculdubio imbutꝰ
fide resurrectionis carnis: expectabas ho¬

Expanded text:
mortuorum; nam ita credidimus: imo mortuorum; nam ita credidimus: imo non exspectabamus, sed plane exspectare debemus; neque enim falsum credimus in fine mortuos resurrecturos. Cum ergo vellet Dominus Jesus insinuare nobis quamdam resurrectionem mortuorum ante resurrectionem mortuorum; non sicut Lazari , vel filii illius viduae , vel filiae archisynagogi , qui resurrexerunt morituri nam et ipsorum mortuorum quaedam resurrectio facta est ante resurrectionem mortuorum: sed sicut hic dicit, Habet, inquit, vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit a morte ad vitam. Ad quam vitam? Ad aeternam. Non ergo sicut corpus Lazari: transiit enim et ille a morte sepulcri ad vitam hominum, sed non aeternam, iterum moriturus; resurrecturi autem in fine saeculi mortui, in vitam aeternam mortuorum in aeternam vitam, ante resurrectionem mortuorum in aeternam vitam: Venit hora, inquit. Tu procul dubio imbutus fide resurrectionis carnis, exspectabas ho
Abbreviated transcription (Latin):
uiinficat mortuos. sic & filius quos uult
uiuificat. Incipit iam aꝑire se. & loqui
de resurrectione mortuorum. ⁊ ecce iam
resurgunt mortui. Qui enim u̾bũ meũ
audit & credit ei qui misit me. habet
uitam ȩt̾nam. & iniudicium ñ ueniet:
ꝓba quia resurrexerit. S transiit inquit
amorte inuitam. Qͥ transiit amorte ad
uitam: nullo dubitante utiq resurrexit:
Nenim tͣnsiret de morte ad uitam. nisi
primo eẽt in morte & ñ eẽt inuita. Cũ
aut̃ transierit : erit inuita. & ñ erit in
morte. Mortuus gͦ erat & reuixit. ꝑierat
& inuentus ẽ. Fit ꝓinde iam qͦdam re¬
surrectio. & transeunt homines a morte
qͣdam. ad uitam qͣndam: ã morte infide¬
litatis. ad uitam fidei: amorte falsitatis.
ad uitam ueritatis: a morte iniquitatis.
ad uitam iustitiȩ. Est gͦ & ista quedam
resurrectio mortuorum aꝑiat illam ple¬
nius & dilucescat nob̾ ut cepit. Amen
amen dico uob̃. qr uenit hora & nunc ẽ:
Nos expectabamus in fine resurrectionẽ

Expanded text:
ificat, sic et Filius quos vult vivificat. Incipit jam aperire se, et loqui de resurrectione mortuorum, et ecce jam resurgunt mortui. Qui enim verbum meum audit, et eredit ei qui misit me, habet vitam aeternam, et in judicium non veniet. Proba quia resurrexit. Sed transiit, inquit, a morte in vitam. Qui transiit a morte ad vitam, nullo dubitante utique resurrexit. Non enim transiret de morte ad vitam, nisi primo esset in morte, et non esset in vita: cum autem transierit, erit in vita, et non erit in morte. Mortuus ergo erat, et revixit; perierat, et inventus est . Fit proinde jam quaedam resurrectio, et transeunt homines a morte quadam ad quamdam vitam: a morte infidelitatis, ad vitam fidei; a morte falsitatis ad vitam veritatis; a morte iniquitatis, ad vitam justitiae. Est ergo et ista quaedam resurrectio mortuorum. 9. Aperiat illam plenius, et dilucescat nobis, ut coepit. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est. Nos exspectabamus in fine resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
homines uoluntatẽ suam ñ dĩ qͣndo
faciunt q uolunt ñ d̃ iubet ds. Qñ
aut̃ ita faciunt qd uolunt. ut tamen
sequant᷑ uoluntatẽ di : ñ faciunt uo¬
luntatẽ suam qͣmuis q uolunt faciant:
Uolens fac qͥ iuberis. atq ita & hoc fa¬
cies quis & ñ uoluntatẽ tuam facies. s
iubentis. Quid gͦ: Sicut audio ita iu¬
dico: Audit filius & demonstrat ei
pat̾. & uidet filius patrẽ facientem:
Q ista distuleramus paulo enucleatiꝰ
ꝓuirib ꝑtractare. si tempꝰ nob̾ ꝑ acta
lectione & uires remansissent. Si dicã
me posse adhuc loqui. forte uos au¬
dire iam ñ potestis. Item forte a uidi¬
tate audiendi dicitis. possumus. Meliꝰ ÷
g ut ego infirmitatẽ meã fatear.qr iã
fatigatus loqui ñ possum. qͣm ut uob̃
bene faciatis adhuc infundam. qͣ ñ bñ
digeratis. Minde huius ꝓmissionis. ꝙͣ
adhodiernum tempꝰ si suꝑ ẽẽt distule¬
ram: tenete me ad iuuante domino
incrastinum debitoren¬

Expanded text:
homines voluntatem suam, non Dei, quando faciunt quod volunt, non quod jubet Deus: quando autem ita faciunt quod volunt, ut tamen sequantur voluntatem Dei, non faciunt voluntatem suam, quamvis quod volunt faciant. Volens fac quod juberis; atque ita et hoc facies quod vis, et non voluntatem tuam facies, sed jubentis. 20. Quid ergo? Sicut audio, ita judico. Audit Filius, et demonstrat ei Pater, et videt Filius Patrem facientem. Et ista distuleramus paulo enucleatius pro viribus pertractare, si tempus nobis peracta lectione et vires remansissent. Si dicam me posse loqui adhuc, forte vos audire jam non potestis. Item forte aviditate audiendi dicitis, Possumus. Melius est ergo ut ego infirmitatem meam fatear, quia jam fatigatus loqui non possum, quam ut vobis jam bene satiatis, adhuc infundam quod non bene digeratis. Proinde hujus promissionis quam ad hodiernum tempus, si superesset, distuleram, tenete me adjuvante Domino in crastinum debitore
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. mat̾ syon dicet hõ. qr hõ mediator
di & hominũ. hõ mat̾ syon dicet. Qr mat̾
syondicet : qr inde accepit carnẽ. inde uirgo
maria decuius utero forma serui suscepta ẽ:
in qͣ dignatꝰ ẽ apparere humillimꝰ. Mater
syon dicet hõ. Q hõ iste qͥ dicet mat̾ syon.
factꝰ ẽ in ea. homo factus ẽ in ea. Nam ds̃
erat ante eam. & hõ factus ẽ in ea. Qͥ hõ
factus ẽ in ea. ipse fundauit eã altissimꝰ.
ñ humillimꝰ. Homo factus ẽ in ea humilli

Expanded text:
o, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo f
Abbreviated transcription (Latin):
tem dedit ei & iudicium fac̾e. Non
solum animas ꝑ fidem & sapientiã
suscitare. s & iudicium facere. Qñ
aut̃ hȩc : Quia filius hominis est:
Facit gͦ aliquid pat̾ ꝑ filium hominiᷤ.
Q ñ facit ex substantia sua cui eqͣlis ẽ:
filius. Sic ipsum nasci. sic̾ ipsũ cruciꝰ¬
figi. sic̾ ipsum mori. sic̾ ipsũ resurg̾e.
ñ enĩ aliqͥa horum patri contigit: sic
tia sua pat̾. neq ꝑ substantiã filii qua illi
equalis ẽ. Anime quippe fiunt participes
illius in comimutabilis lucis ñ corꝑora:
Resuscitationẽ aut̃ corꝑum oꝑatur pat̾
ꝑ filium hominis. & potestatẽ dedit ei
& iudicium facere qr filius hominis ẽ:

Expanded text:
judicium facere: non solum animas per fidem et sapientiam suscitare, sed et judicium facere. Quare autem haec? Quia filius hominis est. Facit ergo aliquid Pater per Filium hominis, quod non facit ex substantia sua cui aequalis est Filius; sicut ipsum nasci, sicut ipsum crucifigi, sicut ipsum mori, sicut ipsum resurgere: non enim aliquid horum Patri contigit. Sic tia sua Pater facit per substantiam Filii, qua illi aequalis est; animae quippe fiunt participes illius incommutabilis lucis, non corpora: resuscitationem autem corporum Pater facit per filium hominis. Et potestatem enim dedit ei et judic
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam. Genus uitȩ. ꝑducit ad genꝰ
uitȩ. Alia uita terrena. alia uita celestis.
alia uita pecorum. alia uita hominũ.
alia uita angłoꝵ. Uita pecorum ter¬
renis uoluptatib estuat. sola terrena
conquirit. in ea ꝓna atq ꝑiecta est:
Uita angłorum. sola celeffia. Uita ho¬
minum. media ẽ int̾ angłoꝵ ⁊ pecoꝵ:
Siuiuit homo scd̃m carnẽ. pecorib comꝑat᷑.¬

Expanded text:
gentiam: genus vitae perducit ad genus gentiam: genus vitae perducit ad genus vitae. Alia vita terrena, alia vita coelestis; alia vita pecorum, alia vita hominum, alia vita Angelorum. Vita pecorum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, in ea prona atque projecta est: vita Angelorum sola coelestis: vita hominum media est inter Angelorum et pecorum. Si vivit homo secundum carnem, pecoribus compa
Abbreviated transcription (Latin):
cordis aduidendum dm̃. Ideo qd̾ soles
uidere in fabro. transferre uis ad dm̃:
Pone interra terrena. sursum cor. Qͥd g¬
km̃i. explicaruri sumus nos qd interro¬
gauimus. qͦmͦ uideat u̾bum. quomͦ pat̾
uideat᷑ a uerbo. qͥd sit uid̾e uerbi: Nõ
sum tam audax. tam temerariꝰ. ut hoc
ex plicare pollicear me & uob̃. ut cumq
suspicor modulum urm. noui tam̃ meũ:
Si ͤgͦ placet. ñ diutius immorem᷑. ꝑcurra¬
mus lectionem. ⁊ uideamus uerbis dñi
turbari corda carnalia. adhoc turbari
ne in eo qd̃ tenent remaneant. Excorqͤat᷑
tanqͣm pueris ludicrum nescio quid
que se male auocant. ut possint inseri
utiliora gͣndiorib: ut possint ꝓficere
qui reppeebant in terra. Surge. quere.
suspira. anhela desiderio. & ad clausa
pulsa. Si aut̃ ñdum desid̾amus. ñdũ
inhiamus. ñdum suspiramus : marga¬
ritas ubicumq ꝓiecturi sumus. aut
margaritas qualescumq nos inuenturi
in corde ur̃o. mores ꝑducunt ad intelli¬

Expanded text:
cordis ad videndum Deum: ideo quod soles cordis ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum cor. 7. mus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut margaritas qualescumque nos ipsi inventuri in corde vestro. Mores perducunt ad intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cientẽ. Uis ut explicem tibi qͦmͦ faciat:
tumͥ explica qͦmͦ uideat. ut si hoc tu ex¬
plicare ñ potes : nec ego illud. Si hoc tu
ꝑciꝑe ñdum ẽs idoneus: nec ego illud:
Quid quasi doctus calumniaris indocto:
Ego ad faciendum. tu aduidendum. am¬
bo indocti a magistro queramꝰ. non in
scola eiꝰ pueriliter litigemus. Tamen
simul iam didicimus. qr omnia ꝑ ipsũ
facta sunt. G̾ manifestum ẽ qr ñ alia
oꝑa facit pat̾. quȩ uideat filius ut ⁊
ip̾se faciat similia. s eadem oꝑa facit
pat̾ ꝑ filium. qr omnia ꝑ u̾bum facta
sunt᷑. Iam qͣm faciat ds qͥs nouit:
N dico quomodo fecerit mundum. s qͣm fe¬
cerit oculum tuum: cui carnalit̾ inhereis
uisibilia inuisibilib comparas. Talia enim
de do cogitas. qualia his oculis uidere
consuesti. Si aut̃ istis ocłis uideri posset
ds. ñ diceret. beati mundi cordes. qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. S habes ocłm corꝑis ad
uidendum fabrum. s ñdum habes ocłm

Expanded text:
cientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? cientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum facta sunt. Ergo manifestum est quia non alia opera facit Pater, quae vimilia: sed eadem opera facit Pater per Filium, quia omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum
Abbreviated transcription (Latin):
omiino uidere facientẽ patrem ꝑ filium:
ñ singła oꝑa faciente patre & filio. s qͣlib&
opꝰ patre ꝑfilium. ut nulla oꝑa fiant uł
a patre sine filio. uł a filio sine patre. qr
omnia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso
factum ẽ nichil. Quib infundam̃to fid̃i
firmissime conftitutis. iam quale ẽ uid̾e qr
ñ pot̃ filius a se face quicqͣm. nͥ qd uiderit
patrem facientẽ. Queris ut opinor nosse
filium facientẽ. Quere prius nosse filiũ
uidentẽ. Certe enim qͥd ait : ñ pot̾ a se filiꝰ¬
fac̾e qͥcqͣm nͥ q̃ uiderit patrem facientẽ:
intende qđ dixit. nͥqd uderit patrem fa¬
cientẽ. Precedit uisio. ⁊ sequit᷑ effectio:
Uidet enim ut faciat. T ut quid queris
iam nosse qͦmͦ faciat. dum ñdum scias
qͦmͦ uideat: Quid curris ad id q̃ posteriꝰ
ẽ relicto qd prius ẽ : uidentẽ se dixit ⁊
facientẽ. ñ facientẽ & uidentẽ: qr ñ pot̾
a se fac̾e quicqͣm. nͥ qd uiderit patrem fa¬

Expanded text:
omnino, videre Patrem facientem per Filium, omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime cnon potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filiem facientem. Intende quod dixit, nisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem fa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ eum uiderit fabricare. sic & ipse
tale aliquid fabricet in oꝑib suis. S pat̾
iste omnia illa quȩ facit uult ut atten¬
dat eum filius. & talia & ipse faciat ꝑ
qͦm facit. Cia nunc ẽ ut adsis sententiȩ
tuȩ priori. qͣm mecum recens uisti. me
tenueris qr omnia ꝑ u̾bum facta sunt.
rursus carnali sapore & puerili motu
facis tibi in animo dm̃ facientẽ. & u̾bũ
attendentẽ. ut cum fecerit ds̾. faciat
& u̾bum. Qͥd enim facit ds p̃t̾ u̾bum :
Sienim facit ñ omnia ꝑ u̾bum facta st̃:
ꝑdidisti qd cenebas. Si aut̃ omnna ꝑ u̾bũ
facta sunt. corrigeim q male intelligebas
tortasse tͥ uidebat᷑. ⁊ sine ipso factum ẽ
nichil. Recede gͦ ab ista carnis pruden¬
tia. & queramus qͦmadmodum dictum sit. ñ
pot̾ filius ase fac̃e quicqͣm. nͥ q̃ uiderit patrẽ
facientẽ. Queramus. si digni sumus qͥ appre-¬
hendamus. Fateor enim magna res ẽ. ardud

Expanded text:
quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecutenueris quia per Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua
Abbreviated transcription (Latin):
tantum memorit᷑ ista de uerbo. qr ds̾
erat u̾bum omnia ꝑ ipsum facta sunt:
audiamus u̾ba quib commotꝰ ẽs. ut
minorem diceres filium. Nempe qͥa
expone hoc mͥ paululum. Si quantũ
opinor intelligis. qm̃ qͦdam facit pat᷑.
filius aut̃ attendit qͦmadmodũ faciat
pat᷑. ut possit .i. ipse ea facere ꝗͦ uiderit
patrem facientẽ: duos quasi fabros constitu¬
isti. ita patrem & filium. ut ⁊̃ magistrum
& discipłm. qmͦ solent patres fabri docere
artem suam filios suos. Ecce descendo ad
carnalem sensum tuum. ita interim cogi¬
to ut tu. Uideamus si cogitatio hȩc nr̃a
inueniet exitum scd̃m illa quȩ iam de
uerbo pariter loquuti sumus. pariterq
sensimus. qr d̃s u̾bum. & omnia ꝑ ipsum
facta sunt. Pone igit᷑ patrem tanquam
fabrum. quedam oꝑa facientẽ: filiũ aut̃
tanqͣm discipłm qui ñ pot̾ fac̾e qͥcqͣm.
nͥ qͣ uiderit patrem facientẽ. Intendit
enim qͦdammodo inmanus patris. ut

Expanded text:
tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus commotus es, ut minorem diceres Filium, nempe quiaExpone hoc mihi paululum: sic, quantum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterque sentimus, quia Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Pone igitur Patrem tanquam fabrum, quaedam opera facientem, Filium autem tanquam discipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut