comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ex inde occurrit frnctus ut morta¬
le.quod inte est rõnale huiliet ⁊ rursũ
rõuale mortale ꝯfortet. Denide quis¬
neerubescas minimꝰ mueniri in ugͣ¬
nis. qui te recordaris magnũ ĩ miniuiss
extitisse. Blanditur cathedra specula ẽ¬
Inde namq suꝑ intendis. sonans tibi
libet gloriari. d ociari nõ licet: Non¬
eũ locus est otio: ubi sdula yrget sollici
tate. uox domini ẽ in enuͣgelio. Reges

Expanded text:
tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse? Inde denique superintendis, sonans tibi libet gloriari, ubi otiari non licet? Nec locus est otio, ubi sedula urget sollicitveritate, vox Domini est in Evangelio: Reges
Abbreviated transcription (Latin):
uiatoꝵ. si xp̃i discipłs es ignescat zelus
tuus exurgat auctoritas. ad uersus im¬
pudenciami hanc ⁊ generalem pesten
ut audiat. s flagellũ quo feriat. u̾bau
facit nec recipit. nec enĩ sedet iuditans
s sequitur puniens. cãm tñ nõ tacet.ꝙ
uidelicet domiũ orõnis fecissent negocia

Expanded text:
um. 14. Si Christi discipulus es, ignoscat zelus tuus, exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. ut audiat, sed flagellum quo feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotia
Abbreviated transcription (Latin):
foꝵ deceret. Mirorq quẽadmodunu
Religiose aures tue audire sustinet
hiꝰ disputaciones aduocatoꝵ ⁊ pug¬
ad inuencionẽ proficiũt uĩtatis. Cor
sunt qui docuerunt lingnas suas
lo qui mendaciũ diserti adũsus in¬
niriam eruditi pro fl̾i̾tate sapientes
sũt. ut faciant malũ eloquẽtes. ut
impugnẽt u̾mi. hii sũt qui instruũt
a quib fuerant iustruendi. Astruũt
nõ comꝑta. s sua. Struũt de propris
calumpnias innocencie. destriunt
simplicitatẽ uĩtatis. obstruũt indi¬
cii uias. Nich̾ ita absq labore ma¬
infestam facit u̾itatem. ut brems ⁊
pura narratio. Ergo quas ad te ne
decide̾ assuescas. frustratoxias ⁊ ue
ꝯmittere terminandas. quã plures
nẽ dignas audĩa iudicare. Q ideĩ
opus est ad mittere illos quoꝵ pcc̃a.
ne scatert. tota facies cause eoꝵ nou
erubescant audienciã flagitare pu

Expanded text:
 deceret. Miror namque quemadmodum religiosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugad inventionem proficiunt veritatis. Corrsunt qui docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necdecidere assuescas, frustratoriasque et vencommittere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccne scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, pu
Abbreviated transcription (Latin):
b iocundaꝵ flosculis plenissime re¬
ferto. Redi gͥ fr̃ redi. de fornace fer¬
roi ad clanstri refrigeriũ. ut ĩ loco

Expanded text:
iarum flosculis plenissime referto. Redi ergo, frater, redi de fornace ferrea ad claustri refrigerium; ut in loco
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Nam ⁊ hoc nomen legitur esse tu
uet rixo aldꝰ iste ꝑ illam rixendam. ⁊
rediad clanstrũ tuũ locũ patis ⁊ quietis
amatorẽ silencii rixe ꝑsecutorẽ. Redi fr̃
columpue insticie sr̃ bases fortitudi¬
nis cemento tempaucie firmissime
solidate spei epistilia infatigabiliter
sustinentes. ⁊ ꝑ int̾ualla discietionis
seuatim disposite cautatis latera .i. la¬
titudmẽ. in hm̃litatis angulos .s.
angustias limarint ꝯsiuantes ⁊
ab eisdẽ incipientes uite ordinatissie
pulcherrimã stabilũt quadraturã
Arridente ĩ medio tetragoni ad cu

Expanded text:
lit. Nam et hoc nomen legitur esse provet Rixoaldus iste per illam Rixandam, et redi ad claustrum tuum, locum pacis et quietis, amatorem silentii, rixaeque persecutorem. Redi, frater, columnae justitiae super bases fortitudinis, caemento temperantiae firmissime solidatae, spei epistilia infatigabiliter sustinentes, et per intervalla discretionis seriatis disposita charitatis latera, seu latitudinem in humilitatis angulos, scilicet angustias lineariter consummantes, et ab eisdem incipientes, vitae ordinatissimae pulcherrimam stabiliunt quadraturam, arrid
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo fugies a facie istoꝵ totũ
cirtunispice mũdũ. ubiq dya¬
bolis hamũ pcc̃ aliquo fomite delec¬
tationis nescat. fugiendus gͥ ẽ nũd
ut eius ꝯcupiscentie fugiantur ali¬
oquin. Sim mũdo remanere uolu̾is
nec abscisis manib. nec truncatis
pedib nec effossis otulis eo qd̾ scanda¬
uzauint te;scandalo nõ carebis relmi¬
quitur. aliquid ⁊ aurib. ⁊ narib quod
eas scaudalizet ⁊ ꝑ eas aminũ. Igitͦ
qũ quidẽ uec sine menibris officialib
nõ tenetur unu̾e. nec illis scandalizan¬
tib bñ uiuere. nccĩo querendus ẽ locꝰ
nõ tam corporib quͣ morib. salubris
ubi torpor eoꝵ sensuũ nõ carentes offi¬
cus eoꝵ frandulis careanus. Et quis
lociis ad hoc ydoneus insi claustrũ ubi
pax ucluditur honestas clauditur ex¬
duditur uoluptas. secduditur libido. de
quo loco scriptũ est. Melius ẽ sedere in
angulo domatis qmͣ cũ muliere litigi¬
osa. Angłs cohors cohĩtacõ clanstraliũ

Expanded text:
ed quo fugies a facie istorum? circumspice mundum; ubique diabolus hamum peccati aliquo fomite delectationis inescat. Fugiendus est ergo mundus, ut ejus concupiscentiae fugiantur. Alioqui si in mundo remanere volueris, nec abscissis manibus, nec truncatis pedibus, nec effossis oculis, eo quod scandalizaverint te, scandalo non carebis. Relinquitur etiam aliquid et auribus et naribus, quod eas scandalizet, et per eas animum. Igitur quandoquidem nec sine membris officialibus possumus vivere, nec illis scandalizantibus bene vivere; necessario quaerendus est locus, non tam corporibus, quam moribus salubris: ubi corporeorum sensuum non carentes officiis, illorum scandalis careamus. Et quis locus ad hoc idoneus, nisi claustrum, ubi pax includitur, honestas clauditur, excluditur voluptas, secluditur libido? De quo loco scriptum est: Melius est sedere in angulo domus, quam cum muliere litigiosa . Angulus est concors cohabitatio claustralium,
Abbreviated transcription (Latin):
forma. ab om̃ib aliis homĩb
est remota. Inter oculos eĩ ⁊ inter
q satis prominet a maxillis. Na¬
sum hñt planũ ⁊ modicũ. oculos
⁊̃ ꝑuos ⁊ palpebras usq ad suꝑcilia

Expanded text:
m ab omnibus aliis hominibus est remota. Inter oculos enim et inter . Gene etiam satis prominent a maxillis; nasum habent planum et modicum, oculos habent parvos et palpebras usque ad supercilia
Abbreviated transcription (Latin):
adoptinos filios faceret nisi sororis sue ra¬
chel adoptinam sobolem assidue cerneret
Quis em̃ umꝙͣ affectioni cordis poss per¬
suadere mundi huiꝰ prosꝑa ꝯtempñe et
enis adũsa nõ formidare nsi suggentib
ter cog̾etur aspicere. Nmnc antẽ ꝑ assidu¬
am ꝯsideracõem futuroꝵ maloꝵ. Facile ei
ꝑsua detur ꝯtemptus p̾sentrũ bonoꝵ. Et¬

Expanded text:
adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus prospera contemnere, et ejus adversa formidare, nisi suggerentibus ter cogeretur aspicere? Nunc autem per assiduam considerationem futurorum malorum facile ei persuadetur contemptus praesentium bono
Abbreviated transcription (Latin):
tia consciẽ nr̃e cinitatis mire custodit᷑
multũ q protegitur. primogenitus
namq bale eam componit intrinset᷑
primogenitus uõ zelphe munit ean
extruisetus ꝑdan reprimũtur. mala
nitus insurgentia. ꝑ gad repellunt᷑
mala exterius in surgentia. Ad dan
ꝑtinet disciplina cogitacionũ. Adgad
antẽ spectat discipłma sensuũ. debet
itaq dan eugilare ad discrecionis
inditiũ. Gad diicare fortiter ꝑ ab¬
tmiencie ex̃ticiũ. uniꝰ est sedare cimilẽ
discordiam. Alterius ẽ repellere hostilẽ
pugnani. hic nigilat ꝯtra tiuiũ ꝑdici¬
onem ille ꝯͣ host̾ium incursionẽ. Dis
ciplina cordis mutilis ẽ. disciplina u̾o
cogitationũ. sine disciplina sensnũ ob
sernari nõ põt. uñ satis ꝯstat. qr fine ad¬

Expanded text:
tiae nostrae civitas mire custoditur, multumque progreditur. Primogenitus namque Balae eam componit intrinsecus; primogenitus vero Zelphae munit eam extrinsecus. Per Dan reprimuntur mala intus exsurgentia; per Gad repelluntur mala exterius insurgentia. Omnpertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sensuum, debet utique Dan evigilare ad discretionis judicium, Gad dimicare fortiter per abstinentiae exercitium. Unius est sedare civilem discordiam; alterius est repellere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem; ille contra hostium incursionem. Isiplina vero cogitationum, sine disciplina sensuum, omnino observari non potest. Unde satis constat quia sine ad
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hr̃e possit. Mens ⁊ enĩ q̃ in laude ly¬
minũ delectatur. Qd̾ sit internũ gau¬
diũ exꝑiri nõ meretur. Recte aũt post
natuictatẽ gad ⁊ aser. lỹa talem filiũ ge¬
nuĩt: quia inisi ꝑabstinentiã ⁊ pacien¬
tiam mens humana ad ũm gandium
nõ ꝑtingit. O portet gͦ nõ solu flam¬

Expanded text:
filium habere possit. Mens etenim, quae in laude hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum fa
Abbreviated transcription (Latin):
Contra duo. Contra miseriã mentis tũ¬
quillitas. ꝯͣ ꝯcupiscentiã cordis stabili¬
tas millami molestiã sentire. ẽ bene re¬
quiescere. Nuisis ꝯcupiscentie fluctib
agitari. ẽ protuldubio iam interrame¬
rari. In terra tali requies talis. uemi¬
delinando miseriã semꝑ dẽẽ. ꝙ conc̾u¬
piscam ubi ẽ inuenio qd̾ fugam. Est ꝓ¬
sul terra talis. nõ stabilitas cordis. Set
duritia ⁊ insensibilitas mentis. s sp̃c
nuis bonus dñe deducet me interram

Expanded text:
ra miseriam mentis tranquillitas, concupiscentiam cordis stabilitas. Nullam molestiam sentire, est bene requiescere. Nullis concupiscentiae fluctibus agitari, est procul dubio jam in terra morari. In terra tali, requies talis. Medeclinando miseriam. Semper deest quod concupiscam, ubique invenio quod fugiam.  terra talis non stabilitas cordis, sed duritia et insensibilitas mentis: sed, Spiritus tuus bonus, Domine, deducet me in terram
Abbreviated transcription (Latin):
multũ sibi subito iuluerat. qui se asinũ
uidit pro qua ad omnẽ laborem ꝑ du¬
rait pͥene antẽ nõ plene illam uiuen¬
ciũ terram app̾henderat. qui inter ter¬
minos hĩtabat. Quia uilissimis quia
paucissimis huiꝰ uite bonis ꝯtentus erat
huiꝰ t̾re misere extrema tenebat. Qͥa
ꝑ freqñtes mentis excessus ꝑhemus uite
bona p̾gustabat. Illius bẽ terre mitia
tangebat. Satagebat. istam penitus dese
rere nec poterat᷑. Ambiebat millam totꝰ
ntrare uec ualebat. fecit ergo quod po¬
tuit int̾ termino hĩtunt. Mansueti

Expanded text:
Multum sibi subito viluerat, qui se asinum,vidit, pro qua ad omnem laborem rat; pene, non plene, illam viventium terram apprehenderat, qui inter terminos habitabat. Quia vilissimis, quia paucissimis hujus vitae bonis contentus erat, hujus terrae miserae extrema tenebat. Quia per frequentes mentis excessus perennis vitae bona praegustabat, illius beatae terrae initia tangerere, nec poterat, ambiebat in illam totus intrare, nec valebat. Fecit ergo quod potuit, inter terminos habitavit. Quoti
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nõ potatur. qnͣto miniis mebriatur
Mare ⁊c̃. elementa semꝑ ĩ motu fũt. ⁊ so¬
la tr̃a stante: stare cetera nesciũt. Quid
debemus accipere. Debet ergo fluctuatio¬
nẽ cordis restring̾e.⁊ ad uiꝰ uerigandii
desideriũ cogitationũ. affectionũq mot᷑

Expanded text:
tatis non potatur, quanto minus inebriaturcaetera elementa semper in motu sunt, et sola terra stante, stare caetera nesciunt. Quid debemus accipere? debet igitur fluctuationem cordis restringere, et ad unius veri gaudii desiderium cogitationum affectionumque motus
Abbreviated transcription (Latin):
tura scã. mĩc gustũ mĩc ebrietatẽ uocat
ut qmͣ sit ꝑua uł magna ostendat. par¬
na quidẽ ad comꝑacõem future pleuitu¬
dinis. Magna autẽ incomꝑacõe aunisl
limone uenerat. qui se ip̃m nesciebat

Expanded text:
tura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad comparationem futurae plenitudinis, magna autem in comparatione cujuslibet livionem venerat, qui seipsum nesciebat
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ ẽ in celo suꝑ uno pccõre peni¬
tentiam agente. qnͣta tunc sollemp¬
uitas erit. suꝑ quol insto pronstiçia
libenter moriente. uere a ser ꝑnigͥs
ncc̃itates pauꝑũ cu suꝑ hũndat para¬
re delitias regum. Qnͣtũ putas mirã¬
tur. qnͣtum ue gratulant᷑ in enis cõ¬
stanctia. quos uiuentes adhuc ĩ ualle
lacrimaꝵ p̾mit infirmitas sna. Si
tiñ delectantur in enis oꝑib illi ⁊̃ qͦs
iam absorbuit felicitas illa eterua.¬

Expanded text:
gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente , quanta tunc solemnitas erit super quolibet justo, pro justitia libenter moriente? Vere Aser pinguis necessitates pauperum, cui superabundat parare delicias regum? Quantum putas mirantur, quantumve gratulantur in ejus constantia, quos viventes adhuc in valle lacrymarum premit infirmitas sua, si tantum delectantur in ejus operibus illi etiam quos jam absorbuit felicitas illa aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eis frẽs su nõ segnes ad auxilia ferẽ¬
talim fouet promissis. Adinnat et¬
certat᷑ in dextro. aser in finstro. Qnͣ¬
qͣl adñsitas nõ tam minuere quam
mitur ext̾ius. tanto delectabilius glo¬
riatur interius. hee sũt ille delicie. qͣs¬

Expanded text:
et eis fratres sui, non segnes quidem ad auxilia ferenhtalim fovet promissis. Icertat in dextro, Aser dimicat inquaelibet adversitas non tam minuere quam mitur exterius, tanto delectabilius gloriatur interius. Hae sunt illae deliciae, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑate u̾o rachel nõ mandragoras. s man
ex oblata lande ne hy larescat. absente
adhuc uno: uixlya ꝑtem ꝯcedit. set
menis adnentu in enis desiderio uberiꝰ
accensa. nl sibi ex eis ulteruis seruari
dulcedine tangitur. Quicquid ꝓrius
de humana lande ꝯtupier. libenter ob¬
lnuscitur. In hune modũ mandrago
lya. mandragoris melius uti. Nam
quicquid affectio cordis usurpat ad
laudem sui rectiuis sane ratio retorquet
ad gloriam dei maudragore. nec post
natos tot lẏe. nec post geminos libe¬
ros bale. s post natiuit᷑atẽ filioꝵ zelphe
statim legantur inuenire. Ad filios
namq łye. uoluptates ad filios bale co¬
gitaciones ad filios zelphe ꝑtinẽt actõ¬

Expanded text:
ate Rachel non mandragoras, sed manex oblata laude non hilareseat. adhuc viro, vix Lia partem concedit, sed in ejus adventu ejus desiderio uberius accensa, nihil sibi ex eis ulterius reservardulcedine tangitur, quidquid prius de humana laude concupierat libenter obliviscitur. In hunc modum mandragorquam Lia mandragoris melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad laudem sui, rectius sane ratio retorquet  sumus mandragorae, nec post natos tot Liae, nec post geminos liberos Balae, sed post nativitatem filiorum Zelphae statim leguntur inventae. Ad filios namque Liae voluntates, ad filios Balae cogitationes, ad filios Zelphae pertinent actio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ deũ pp̃ seipm̃ homines autẽ
pp̃ dm̃: est ruben nĩt intiis morari nĩt
foris inueniri. exit ergo tempore messis
diãm ꝯnalesceret. insi eũ gad. ⁊ aser .i. a¬
mor abstinentie. ⁊ patientie ad ꝯtemptũ
uoluptatis. uł ad tollerantiã tribulatio¬
ins animass. Dno enĩ sũt q̃ solent ꝓfei¬
tionemobedientie p̃pedire .i. necogamur
ułamar deserere. uł asꝑa tollerare. S
si semelanimꝰ amore abstinentie uł pa¬
tientie ꝑfecte incaluerit protinus ruben
ad eẽm in obedĩam absq ulla ꝯtradictio
se subdit. Qui enĩ tam adu̾sa ppeti qui
in prosꝑis nõ delectari. apud semet ipm̃
statuit que difficultas eius obedĩam ult̾iꝰ
minuere potit. si enĩ dura ⁊ asꝑa queq¬
gis hec exadimicta obedĩa ad maiorinn
ti. gloriam tolero. Recte ergo post natũ
gad t aser. ruben exire dicitur. quia timor
domini ex uoluntana abstinentia. ⁊ pa¬
cientia ad omnẽ obedĩam roboratur. s¬
qnͣtus qualis q bone opinionis

Expanded text:
ue Deum propter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore mdientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione se subdit. Qui enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeqgis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedientiam roboratur. ntus qualisque bonae opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝑ zelpham sensualitatẽ debeamꝰ
ipsa gignere nnsi ut distat. ⁊ in reb pros¬
entiami hr̃e. Isti sñt gad ⁊ aser. rigorab
antes simus ad bona ꝓpria. postea ⁊̃ ut for¬
tes simus. ad toleranda mala aliena. hec
est gemina uirtutũ proles qmͣ zelpha
quidẽparit in dolore. uiptũ ad magnã
exclamanit dicens feliciter. Et iteraser
quid nõ sua. unde enĩ sensualitas exteri¬
us ꝑ carnem. alteritur in de cordisaffec¬
tio. ad puritatis integͥtatem reꝑatur.

Expanded text:
 Zelpham sensualitatem debemus ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosentiam habere? Isti sunt Gad,  est ut temperantes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser inquit, non sua. Unde enim sensualitas per carnem exterius atteritur, inde cordis affectio ad puritatis integritatem reparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
agentes semꝑ. Est enĩ iugis que¬
dam bonitas mentis ⁊ bñ compõi¬
ti animi. ⁊ ad pacem domini ĩ filii
dei bonitatis. q̃dam suilitudo orãs
ꝓ om̃ib semꝑ ⁊ grãs agens i om̃ib¬

Expanded text:
agentes . Est enim jugis quaedam bonitas mentis et bene compositi animi, et ad Patrem Deum in filiis Dei bonitatis ejus quaedam similitudo, orans pro omnibus semper, et gratias agens in omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
ciaꝵ actio est. ⁊ familiaris. ⁊ pia al¬
locutio. ⁊ ftacio illimunate mentis
ad fruend̾̃. qmͣ diu licet᷑. porro gr̃aꝵ
actio ẽ. intellectu. ⁊ cognitõe grẽ
dei. bone uolmitatis indeficiens ad
uel nõ sit uł torpoit. sine actio. ext̾i̾¬
or siue interior affectio. hec est̾ em̃
dequa dicit apłs. uelłe adiacet mi¬
chi ꝑficere aut̃ bonũ nõ inuenio.

Expanded text:
affectio, et familiaris quaedam et pia allocutio, et statio illuminatae mentis ad fruendum, quamdiu licet. Porro gratiarum actio est in intellectu, et cognitione gratiae 221 Dei bonae voluntatis indeficiens ad vel non sit, vel torpeat, sive actio exterior, sive interior affectio. Haec enim est de qua dicit Apostolus: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio .
Abbreviated transcription (Latin):
Ostmodũ uo fide migrante m
asfectũ amplexantes in niedio cordis
sui dulti amoris amplexũ ihm xp̃m
totũ hominẽ pp̃ lominẽ assũptum
totũ dm̃ pp̃ assumentẽ dm̃. Incipi¬
unt eum iam nõ scdm carnẽ cog¬
noscere. qnͣuus eũ nec dum scd̃m
dñi plene possunt cogitare. ⁊ scĩficã¬
do eum incordib sins offerre ei amãt̃
uota sua q̃ distinx̾mit labia sua. ob¬
setraciones orõnes. postulaciones pro¬
poralia. ⁊ nccia aliqua uite huiꝰ. In
qua deus postulantis quidẽ approbãs

Expanded text:
ostmodum vero fide migrante in affectum, amplexantes in medio cordis sui dulci amoris amplexu Christum Jesum, totum hominem propter hominem assumptum, totum Deum propter assumentem Deum, incipiunt eum noscere, quamvis eum necdum secundum Deum plene possint cogitare. Et sanctificando eum in cordibus suis offerre ei amant vota sua quae distinxerunt labia sua; obsecrationes, orationes, postulationes, graporalia, et necessaria aliqua vitae hujus, in qua Deus postulantis quidem approbans
Abbreviated transcription (Latin):
aliis plures uxores esse uniꝰ licitũ. ut
pagande prolis ⁊ fidelem ppłm diła¬
tandi. In argib ppetuo optinet. ut
una umiussit. Multo minꝰ gͥ licet¬
na malus ꝑimuet. eisdẽ subiectus
est¶equitur nõ hẽbit auri ⁊ argẽ¬
ti inmensa pondera. Quid hicdicut
qui dño prohibente. Aigentũ ⁊ au¬
rũ sibi thesaurizant. Questũ exca¬
lumpnia facientes. ⁊ querentes ha¬
bundanciã singularem de multoꝵ
mopia. de rapiis diuicias uĩtudinẽ¬
suã de calantate ñ hẽbit diuicias qͣs¬

Expanded text:
aliis plures uxores esse unius licitum fuerit, ut aliis plures uxores esse unius licitum fuerit, ut pagandae prolis, et fidelem populum dilatandi; in regibus perpetuo obtinet, ut una unius sit. Multo minus ina in aliis puniet, eisdem subiectus? Sequitur: Nec habebit auri et argenti immensa pondera. Quid hic dicunt, qui domino prohibente, argentum et aurum sibi thesaurizant, questum ex calumnia facientes et querentes abundantiam singularem de multorum inopia, de rapinis divitias, beatitudinem de calamitate? Non habebit divitias, q
Abbreviated transcription (Latin):
stitues regẽ quẽ dominꝰ deus
tiuis eleg̾it de mumu̾o fr̃m tuoꝵ. Que¬
samuele regem sibi desiderui fier cũ
fieret. S desideuantib p̾cepit hoc fa¬
c̃e. Cuniq fu̾it ꝯstitutus nõ multipli¬
cabit sibi equos. Quoꝵ nũositate sit
subditis onerosus. Equos multiplica¬
re est plures. qmͣ ncc̃itas exigat uane
gl̾ie causa. uł errore alt̾i̾us congrega¬
re. Multo nunus gͦ licet ei multipli¬
care. caues aut uolucres raꝑates aut
bestias truces. ant q̃l portenta uate
De hystrionib aũt ⁊ minis scurrił¬
⁊ leuonib ⁊ meretricib. q̃ princeps¬
potius ext̾minare ꝙͣ fonere d nõ exx
ĩ lege mentio facienda. Sequitur
nec reducet pplm̃ in egyptũ .i. infe¬
riores nõ corumꝑant exemplo. Qa
ꝯponitur orbis regis ad exemplum
nec sic inflectere sensus humanos
edicta ualent. ut uita regentis. mo¬
bile mutatur semꝑ cũ principe uul¬
gus. sequitur. Nec hẽbit yxores pli¬
mas. q̃ alliciant animũ eiꝰ. Cmu m

Expanded text:
titues regem, quem Dominus Deus tuus elegerit de medio fratrum tuorum. QuaeSamuele regem sibi desideraverat fierifieret, sed desiderantibus permisit hoc fa cumque fuerit constitutus non multiplicabit sibi equos, quorum numerositate sit subditis onerosus. Equos multiplicare est plures quam necessitas exigat, vane glorie causa, vel errore alterius congregare. Multo minus igitur licet ei multiplicare canes aut volucres rapaces aut bestias truces aut quelibet portenta nature. De histrionibus autem et mimis, scurris, lenonibus et meretricibus et potius exterminare, quam fovere debet, non erat in lege mentio facienda. Sequitur: Nec reducet populum in Aegyptum, id est inferiores non corrumpat exemplo: quia Componitur orbis Regis ad exemplum, nec sic inflectere sensus Humanos edicta valent, ut vita regentis. Mobile mutatur semper cum principe vulgus. Sequitur: Nec habebit uxores plurimas, quae alliciant animam ejus. Cum in
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Talis erat equus suꝑ quẽ ascen¬
dit infelix ille masticonensis. De qͥ
palatio resideret. multis mlitib di¬
u̾si ordinis ꝯstipatus. repente ignotͦ
ingressus. cunctis uidentib ⁊ nuurau¬
tib usq ad ip̃m ꝑuenit dicens se
⁊ se sequeretur. Qui iuisibili po¬
tencie nõ ualens resiftere. surterit
⁊ usq adostiũ domus ꝑrocessit. ubi
equũ paratũ mueuit. Qñe iussus¬
ilse statim ascendit. Cmiꝰ habenas
ille accipiens. qui pp̃ illũ uenerat
uelocissimo cursu. paera cunctis ui¬
deutib ferre cepit. Ille aũt misera¬
bilit̾ clamans succurrite. cines suc¬
turnte. totam ciuitatẽ ꝯmonit. õs
autẽ eũ currentẽ. ꝑ aera conspex̾r̃
qmͣ dui naturali otuli oculoꝵ atie
potuerunt. sicq tandẽ subtinctus

Expanded text:
tari. Talis erat equus, super quem ascentari. Talis erat equus, super quem ascendit infelix ille Matisconensis, de quo palatio resideret, multis militibus diversi ordinis stipatus; repente ignotus ingressus cunctis videntibus et admirantibus usque ad ipsum pervenit, dicens se  se sequeretur. Qui invisibili potentiae non valens resistere, surrexit et usque ad ostium domus processit: ubi equum paratum invenit, quem jussus statim ascendit; cujus habenas ille accipiens, qui propter illum venerat, velocissimo cursu per aera cunctis videntibus ferre coepit. Ille autem miserabiliter clamans, Succurrite, cives, succurrite, totam civitatem commovit. Omnes autem currentem eum per aera conspexerunt, quandiu naturali oculorum acie potuerunt: sicque tandem subtractus
Abbreviated transcription (Latin):
sera mulier illa accurrens nuda sit̃
eqnes ille inseqũs ⁊ ꝯprehendẽs gladio
ꝑemut. ⁊ mignẽ proiecit. et iterũ re¬
lumpsit. Qna suꝑ equũ aĩr se poĩta
tũ fugere uellet. Comes admraut e
in nõie domini ut staret ⁊ dicẽt ei qͥs
ess. ⁊ cur hoc fac̾et. Dmnc ille subsis¬
tens ait. Ego sũ ux ille miles ⁊ hec ẽ¬
illa mulier nobilis yror islius mili ⁊¬
tis. que pro amore meo interfecit.
ut licentius ⁊ freqñtius meo ꝯtubi¬
tu frueretur. ⁊ in hic pectato ambo
interficitu. ⁊ cõmburitur. Gantũ
em̃ dolorem patitur mictu oculi qͨ
te sua passus ẽ.⁊ multo maiorẽ ĩ cõ¬
bustione. adhec comes. Quis ẽ ille
equus suꝑ quẽ sedctis. Dyabolus in¬
quit quidã ẽ qui nos in effabili uex¬
atione torquet. Poss nenobrs ait ali¬
quis sucturr̾e. posset inquit. ros face¬
tis in cuctis ꝯgͥgationib que uobis
subiecte snt drare pro nobis. ⁊ ap̾sbr̃is
celebrari missas psalmes a lĩcis decan¬

Expanded text:
sera mulier illa accurrens nuda, sicuire: quam eques ille insequens et comprehendens, gladio peremit, et in ignem projecit, et iterum resumpsit: qua super equum ante se posita cum se fugere vellet, comes adjuravit eum in nomine Domini, ut staret, et diceret ei, quis esset, et cur hoc faceret. Tunc ille subsistens, ait: Ego sum vester ille miles, et haec esilla mulier nobilis, uxor illius militis, quem pro amore meo interfecit, ut licentius ac frequentius meo concubitu frueretur. Et in hoc peccato ambo interficitur et comburitur. Tantum enim dolorem patitur in ictu gladii, quo te sua passus est, et multo majorem in combustione. Ad haec comes: Quis est ille equus, super quem sedes? Diabolus, inquit, quidam est, qui nos ineffabili vexatione torquet. Possetne vobis, ait, aliquis succurrere? Posset, inquit, si vos feceritis in cunctis congregationibus, quae vobis subjectae sunt, orare pro nobis, et a presbyteris celebrare missas, et psalmos a clericis decan
Abbreviated transcription (Latin):
ius ⁊ lũitis plato ⁊ boetius testis est.
res publicas fore beatas dixit. Si eas
aut sapientes regerentaut eaꝵ retores
sapĩe studerent. S apĩa ip̃a dicit. Per
me reges regnãt. ⁊ ꝯditores legũ ius¬
ta decernũt. Gentiles saꝑĩan qiͣ deũ
deoꝵ colebant. Sñ cuiꝰ dĩ mitu nichil¬

Expanded text:
viris et literatis. Plato, ut Boetius testis est, viris et literatis. Plato, ut Boetius testis est, res publicas fore beatas dixit, si eas aut sapientes regerent aut earum rectores sapientie studerent. Sapientia ipsa dicit: per me reges regnant et conditores legum iusta decernunt, gentiles sapientiam quasi deum deorum colebant, sine cui
Abbreviated transcription (Latin):
ta erunt. q̃ publica ꝯfitetur. Nonaut̃
mirũ. si reginõ licet hr̃e prinata fisca¬
lia. Cuui nec ip̃e suussit. s subditoꝵ¬
lio regni sui descubet sibi deutͦ¬
nonuũ legis huiꝰ. in uolumine. Igit᷑
princeps uris nõ d esse ignarus. hcet
multis prilegiis gaudeat. nec p̾ter¬
tu nulicie legem domini ꝑ mittitur
ignorares ⁊ princeps xͥanssimis legi¬
b sins indicit. ne dedignentur ꝓrmc¬
pes sacros canones miitar. In utilis eĩ
est om̃is ꝯstitucio principis. si nõ est
ecclĩastice discipline ꝯformis. Sequi¬
tur. Et hẽbit secũ. Leget q illud omi¬
b dieb pite sue. Nccia. ẽ gͦ principi
iegere p̾cipitur. Qua em̃ dielegem
nõ legerit. nõ eĩ dies uite estille. Set
dies mortis. hinc ẽ ꝙ in lris quas rex
romanoꝵ misisse legitur ad regen
francoꝵ. hyitans eũ ut libys suos lib̾ali¬
b disciplnus instrui faceret. adietit
eren iplar legis a sacerdotib leuitice
trib ibetur assimiere .i. a catholiais

Expanded text:
calia, que publica confitetur. Non autem mirum si regi non licet habere privata fiscalia, cum nec ipse suus sit, sed subditolio regni sui, describet sibi Deuteronomium legis huius in volumine. Igitur princeps iuris non debet esse ignarus, licet multis privilegiis gaudeat, nec pretextu militie legem domini permittitur ignorare, sed et princeps christianissimus legibus suis iudicet, ne dedignentur principes sacros canones imitari. Inutilis enim est omnis constitutio principis, si non est ecclesiastice discipline conformis. Sequitur: Et habebit secum legetque illud omnibus diebus vite sue. Necessaria est ergo principi legere precipitur. Qua enim die legem non legerit, non ei dies vite est ille, sed dies mortis. Hinc est quod in literis, quas rex Romanorum misisse legitur ad regem Francorum, hortans eum ut liberos suos liberalibus disciplinis institui faceret, adiecit exemplar legis a sacerdotibus levitice tribus iubetur assumere, id est catholicis
Abbreviated transcription (Latin):
ymaginẽ saꝑĩe p̾forib om̃ templo¬
rũ piigi cũ hac suꝑscripcione censue¬
riuit. usus megenuit. ꝓeꝑit menio¬
ria. Sophiam me uocant graii. uos
sapĩam. Et hec iteꝵ scrbi iusserit
Ego odi hoĩes ignaua oꝑa ⁊ pħyloso¬

Expanded text:
apientiae pro foribus omnium templorum pingi cum hac circumscriptione censuerunt. « Usus me genuit, peperit memoria, Sophiam me vocant Graii, vos sapientiam. » Et haec iterum scribi jusserunt: « Ego odi homines ignavos operae et philoso
Abbreviated transcription (Latin):
decens tibi quam ut totũ tenens nõ sis
ꝯtentus toto insi immicias quasdam
⁊ exiguas portiones ip̃uis tibi credite
nachi dissoluciores fuuit quin etiam
subtrabitur. et cmi subtrahitur uritur
qui subtrahit quomodo innocens est.
tuis ẽ: qui instigat quoniõ uiuit. q ͦ¬
modo nõ rens mortis amboꝵ. ⁊ sue ꝑit̾
qui gladiũ dedit amibo morerent᷑. ħ est

Expanded text:
dignum tibi, quam ut totum tenens non sis contentus toto, nisi minucias quasdam atque exiguas porciones ipsius tibi credite nachi dissoluciores fiunt. Quid quod subtrahitur, et cui subtrahitur, uritur, qui subtrahit, quomodo innocens? Parutuus est, qui instigat, quomodo vivit? Quomodo vero non reus mortis amborum, et sue pariter, qui gladium dedit, unde ambo morerentur? Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
tib. Non enĩ tua sola potestas a dnoẽ
siuit ⁊ mediocres. sunit ⁊ inferiores. ⁊
quõ quos deus ꝯnuixit nõ sunt seꝑandi
sic nec quos subuuxit ꝯꝑandi. Mon¬
facis pendere de capite suꝑiorẽ manũ
brachio collateralem. Corpus siquidẽ¬

Expanded text:
tis. Non ergo tua sola potestas a Domino; sunt et mediocres, sunt et inferiores. Et quomodo quos Deus conjunxit, non sunt separandi : sic nec quos subjunxit, comparandi. Monfacis pendere de capite, superiorem manui, brachio collateralem. Tale est si i
Abbreviated transcription (Latin):
huismodi salutacõnẽ dnõ reuelan¬
te didicerat ut diceret. Dñs det tibi
pacẽ. In omĩ p̾dicatione sua patem

Expanded text:
huius modi salutationem, Domino revelante, didicerat ut diceret: "Dominus det tibi pacem", sic in omni praedicatione sua, pacem
Abbreviated transcription (Latin):
liber ⁊ intrepidus offerens iam eiꝰ
pro xp̃o ꝑatigratanter se uelle cla¬
mabat. ¶idens igitur pr̃ infleri¬
bilem eius ꝯstanciã demũ ad pecu¬
mam querittur extorquendã. Qmͣ
sustulit iam erga filiũ sinĩ micius
agere cepit. quia sitis auaricie pan¬
lisꝑ extincta furorẽ anii temꝑa¬

Expanded text:
liber et intrepidus offerens, iam patpati pro Christo gratanter se velle clamabat. Videns igitur pater inflexibilem eius constantiam, demum ad pecuniam convertitur extorquendam; 1qua sublata, iam erga filium mitius agere coepit, quia avaritiae sitis paulisper exstincta furorem sim
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtũ adhuc h̾emiticũ t̾unc temꝑis
hũit baculũ q manu gestans pedibͣ
calceatus ⁊ corrigia cinctus incessit
sactulũ nec uirgan uł ꝑanẽ portent
ne caltiamentã uł duas timicas ha¬

Expanded text:
habitum adhuc eremiticum tunc temporis habuit, baculumque manu gestans, pedibus calceatis et corrigia cinctus incessit.sacculum, ne virgam vel panem portent, ne calceamenta velduas tunicas ha
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑg̾e ostensa ẽ ei ꝑ uisionẽ domꝰ
sua militarib apparãtib plena que
uenaliũ ẽẽ ꝯsuenerat pannoꝵ cumuł
occupata. Stupentiq aduentũ rei in¬
solitũ. Rñsũ est hec omĩa fore sua mi

Expanded text:
 ostensa est ei per visionem domus sua militaribus apparatibus plena, quae venalium esse consueverat pannorum cumulis occupata. Stupenti igitur ad eventum rei insolitum responsum est, haec omnia fore sua mil
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut sui miserti duplariũ suũ amo¬
re iacobi sc̃i deportarent. Q uõd cñ unus
coꝵ feciss ⁊ usq ad .xii. dictas a galitia
mulieri sacculum deportass quemdã

Expanded text:
it ut sui miserti duplarium suum amore sancti Jacobi deportarent. Quod cum unus eorum fecisset, et usque ad XII dietas a Galicia mulieris sacculum deportasset, quemda
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris ceteris rei .ꝑ. Nmic de
miitib uideamus qui mamis appel¬
lant᷑. Dnllus ẽ ut ait negetins reuat᷑
quẽ oporteat. uł plira pł meliora sci

Expanded text:
membris ceteris rei publice. Nunc de militibus videamus, qui manus appellantur. Nullus est, ut ait Vegetius Renatus, quem oporteat plura vel meliora sci
Abbreviated transcription (Latin):
tibi liq̃bit decã. iustã de utraq ꝑte fe¬
res sñam. Nam dũ tã auceps ẽ pro¬
telanda ẽ siña. qr festinata mdicia ꝑ¬
protelari. Ipõ autẽ iire cantũ. ut sacioꝵ
emͣgelioꝵ scripture tribiles ante sedẽ
iditis deponantur. ibiq ab nucio usqr
ad finẽ ꝑmaneant. nec amoueantur
nsi siũa recitata quo totius consisto rii
latitudo dei ip̃nis repleta p̾sentia om̃i¬
b ad satro scãs scpͥturas metũ incuciat
⁊ reu̾entia. ⁊ ab inquisicõe u̾itatis oĩs
imiquitas propulsetur ut aut̃ dicit᷑
inlibro codicis scdõ. proclinora sunt
nira. ad defendendũ qmͣ ad impug¬
cionẽ trahñt. uñ cũ nõ om̃s ad accusa

Expanded text:
tibi liquebit de causa iusta, de utraque parte feres sententiam. Nam dum causa anceps est, protelanda est sententia, quia festinata iudicia pprotelari. Ipso autem jure cautum est, ut sacrorum Evangeliorum Scripturae terribiles ante sedem judicis deponantur, ibique ab initio usque ad finem permaneant, nec amoveantur, nisi sententia recitata; quo totius consistorii latitudo Dei ipsius repleta praesentia, omnibus ad sacrosanctas Scripturas metum incutiat, et reverentiam; et ab inquisitione veritatis omnis iniquitas propulsetur. Ut autem dicitur in libro codicis secundo, procliviora sunt jura ad defendendum, quam ad impugactionem trahunt. Unde cum non omnes ad accus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ loricam induebatur milło temꝑe
miniã carnis sue fatigatõem ad qui¬
escendimi se moditũ conferebat. ad eo
durus erat. ⁊ quieti contrarius. qd̾ in
eo dormiens uerari poterat nõ foneri
Erat enĩ ex tabulis ligneis instar sepł¬
tri interra ꝯserris omni stramento õ¬
q lecti stermo carens p̾ter illam tumcã
ferroam qmͣ semꝑ ad midam carnem¬
indutus erat. sicq eo ab sente stratus

Expanded text:
super loricam induebatur, nullo tempore nimiam carnis suae fatigationem ad quiescendum se modicum conferebat, adeo durus erat et quieti contrarius, ut in eo dormiens vexari poterat non foveri. Erat enim ex tabulis ligneis instar sepulcri in terram consertis, omni stramento, omnique lecti stramine carens, praeter illam tunicam ferream quam semper ad nudam deferebat. Eo absente, stratus
Abbreviated transcription (Latin):
pontis pede dep̾sso alter eleuatus. ꝑrodux¬
it rusticũ crenm cũ ereo malleo. Quo ilłe
undans u̾berans. ita obimbilant acra
ut dicm celũ q subteret. Retracto pede
pre fuit. Temptatũ ẽ Idem a plurib idẽ¬

Expanded text:
o depresso, ulterior elevatus est, producens rusticum aereum cum aereo malleo, quo ille undas verberans, ita obnubilavit aera ut diem coelumque subtexeret. Retracto pede, pax fuit: tentatum idem a pluribus, ide
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nix minia decidit ymber postea cõ¬
timiis ut antumpnalem sacionẽ oĩo¬
do denegaret fertur annonã pluisse
de celo ni asbamio. Alii ⁊̃ piscitlas ꝑ¬
nas de celo pluisse ferebant. Anno. uiiͦ¬
karolus dux irinis octupat archi ep̃m
que hugo ier prcterat ⁊ quoldam pmates
capit ⁊ laudimo relegat. Anno .uiii. ka¬
iolus dux moritur. otho filiuis cius suc¬
cedit ei in ducatu lathariensiũ. qno
.ix. iciis synodo tocius francie congre¬
gata arnlphus nepos karoli dutis q̃
ĩp̃e rarolus epm rems substituerat õi¬
um indicio exordinatur. dampnatur
⁊ a delgarnus p̾sbiter qui urbem prodi¬
dit ⁊ portas karolo aꝑint insolubiliter
ercõitatur. Gerb̃tus uero substituitur¬
cp̃c .s. quib cãm uentilantib nõ po¬
tusse degradari arnulfũ absq scientia
⁊ auctẽ p̾ape romami. Gcrb̾tus depositus
ad othoncm imꝑatorẽ se ꝯtulit. Quem
nꝑator receptum primo eũ rancune
archiep̃ni. ⁊ postea ꝯstituit ppͣm roma¬

Expanded text:
. Nix nimia decidit; imber postea continuus, qui autumnalem sationem omnimodo denegarede caelo in Hasbanio. Alii etiam pisciculos parvos de caelo pluisse ferebant. Nix niKarolus dux Remim occupat; archiepiscopum, quem Hugo rex prefecerat, et quosdam primates capit et Lauduno relegat. 991. 8. 4. Karolus dux moritur. Otto, filius ejus, succedit ei in ducatu Lothariensium. 992. 9. 5. Remis synodo totius Franciae congregata, Arnipse Carolus episcopum Remis substituerat, omnium judicio exordinatus damnatur, et Adelgarius presbyter, qui urbem prodidit, et portas Carolo aperuit, insolubiliter excommunicatur; Gerbertus vero substituitur. Sed quibusdam causam ventilantibus, non potuisse degradari Arnulfum absque scientia et auctoritate papae Romani, Gerbertus depositus ad Ottonem imperatorem se contulit. Quem imperator receptum, primo eum Ravennae archiepiscopum, et postea constituit papam Roma
Abbreviated transcription (Latin):
bio. alcandiũ mastroꝵ intersticio fir¬
minũ in fato. Ibi didicit ⁊ cantus am¬
um ⁊ uolatus mysteriũ ⁊ temies ex ĩ¬
ferno extue fignras. Quadruuiũ qͦ
q ebibit ut issas in galliam renoca¬
ret. iam dudũ absoletas. Qi batũ
prinius a sarracenis capiens regulas
dedit q̃ uix intelliguntur. a sudantibꝰ
unũ ħebat codiçẽ totius artis consciũ q
uullo modo gerb̾tus extorquere pote¬
rat a magr̃o. T̃andẽ slũ nocte furatus
est auxiliante filia pi cũ qua famili¬
aritatẽ assiduitate parau̾at sub ceriu¬
cali positũ. ⁊ cũ furto anfugit. pħ̃s sõp
no excitus indicio stellaꝵ pro setutus ẽ
fugientẽ ꝓfugus antẽ eadem scĩa ꝑitu¬
liu comꝑicus. sub ponte lignco qui
proximus erat se occultaiit. pendulus
inter pentẽ ⁊ aquã. ⁊ pontẽ amplectẽs
ut nec tr̃am nec aqm tangerct. ⁊ ita
ꝑ incantationes dyabolo accersito pro¬
petuũ illi paciscitur hom̃i. si se ab illo

Expanded text:
bio, Alcandrum in astrorum interstitio, Firbio, Alcandrum in astrorum interstitio, Firmicum in fato. Ibi didicit et cantus avium, et volatus mysterium, et tenues ex inferno excire figuras. Quadruvium quoque ita ebibit, ut illas in Galliam revocaret jamdudum obsoletas. Abacum primus a Sarracenis capiens, regulas dedit, quae vix intelliguntur a sudantibus osophus unum habebat codicem totius artis conscium; quem nullo modo Gerbertus extorquere potuit a magistro. Tandem illum nocte furatus est, auxiliante filia philosophi, cum qua familiaritatem assiduitate paraverat, sub cervicali positum, et cum furto aufugit. Philosophus somno excitus indicio stellarum persecutus est fugientem. Profugus autem eadem scientia periculum comperiens, sub ponte ligneo qui proximus erat, se occultabat, pendulus inter pontem et aquam: et pontem amplectens, ut nec terram nec aquam tangeret: et ita  incantationes diabolo accersito, perpetuum paciscitur hominium si se, ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
gerbertus ex gallia natus mona¬
chus a puo apud floriacũ adolenit. De¬
mũ a dolescens claustrũ exiens ꝑrexit hys¬
paniam q̃ olun a romanis possessa tem¬
pore honorii imꝑatoris in ius gothoꝵ cõ¬
cesserat. Gotbi aũt usq ad tempora ggo¬
in pape arriani fucrant. s tuuc ꝑ le¬
audium hyspalensem ep̃m catbolici
ftĩ sũt. ⁊ ꝑ Richaredũ regem ficm̃ her¬
minigildi. quẽ pr̃ noctẽ paschali ꝓ con¬
fessione fidei inter fecit leandro autẽ sui¬
cessit ysidorus uir sauctus ⁊ doctus. Cuiꝰ
corpus ura etate a defonsus gallacie rex
tholetũ transtulit ad pondus auto ꝯꝑatũ
Sarracem autẽ qui gothos subingane¬
rãt ip̃i quoq a karolo magno iucti gal¬
liciani ⁊ lusitamam maximas hyspame
prouitias amiserunt. Iossident ant̃
usq lodic suꝑiores regiones. Et sicut
xp̃iam tholetum. ita ip̃i hyspalim quã
sibiliami ꝑ uiganter uocant. caput reg
morogentis intenti. ad hos uemens gͥ¬
uertus uicit lc̃a ꝑtholomeñ in astrala¬

Expanded text:
Gerbertus ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: deinde adolescens claustrum exiens, perrexit Hispaniam, quae olim a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat. Gothi autem usque ad tempora Gregorii papae Ariani fuerant; sed tunc per Leandrum Hispalensem episcopum catholici facti sunt, et per Recaredum regem fratrem Hermenegildi, quem pater nocte Paschali pro confessione fidei interfecit. Leandro autem successit Isidorus vir sanctus et doctus, cujus corpus nostra aetate Alfunsus Galliciae rex Toletum transtulit ad pondus auro comparatum. Saraceni autem qui Gothos subjugaverant, ipsi quoque a Carolo Magno victi, Galliciam et Lusitaniam maximas Hispaniae provincias amiserunt: possident autem usque hodie superiores regiones; et sicut Christiani Toletum, ita ipsi Hispalim, quam Sibiliam vulgariter vocant, caput regni more gentis intenti. Ad hos veniens Gbertus, vicit scientia Ptolomaeum in astrola
Abbreviated transcription (Latin):
uotans quo protendetur umbra digiti
ibi palum fixit. Snꝑueniente autem
nocte solo cabitulario lanternã portã¬
te comitatus co ꝯtendit. Ibi terram so¬
reos pietes. aurea latimana om̃ia an¬
bentem apposita obsoma stantes mi¬
iustros pateras mutti pond̃is ⁊ p̾cum
quib materiam suꝑabat opus. Inm
tenori autẽ ꝑte domus. carbuntulus
lapis. inpͥmis nobilis. ⁊ raruis inuẽtu
tenebras noctis fugabat. In ꝯtrario
gendũ aliquid aptaret uidebantur
om̃es ille ymagines prosilure ⁊ impe

Expanded text:
otans quo protenderetur umbra digiti, ibi palum figit; mox superveniente nocte, solo cubiculario laternam portante comitatus, eo contendit. Ibi, terra soreos parietes, aurea lacunaria, aurea omgina discumbentem, apposita obsonia, astantes ministros, pateras multi ponderis et pretii, ubi naturam vincebat opus. In interiori parte domus carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus intuitu, tenebras noctis fugabat. In contrario gendum 278 aptaret, videbantur omnes illae imagines prosilire, et imp
Abbreviated transcription (Latin):
aquaꝵ. frequens ac diirna ult
solitum. Estas postea freqñtissima. pł¬
b q ꝑniciosa. Unde ⁊ frnges minora¬
te sũt. karolus dux montẽ acutuni
expugnat. Suessionis usq uastaudo
dimũ cũ multa p̾da reuertitur. Sicc¬
tas magna u̾nalis. unde ⁊ sacio p̃m

Expanded text:
aquarum frequens et diutina ultra solitum: aestas postea ferventissima, pluribusque perniciosa; unde et fruges immoratae sunt. Carolus dux Montem acutum expugnat, Suessionis usque vastando dunum cum multa praeda revertitur. Siccitas mag
Abbreviated transcription (Latin):
dico roluntariũ. si quis ex ꝓpria uolim¬
tate semel admiserit. ⁊ promiserit de¬
inceps tenend̃. profecto in nccͣm sibi
tere. ꝙ ante tũ nõ susciꝑe liberũ hũit
bñdcĩ instituta exceptis. sane nõ mil¬
dem monita tm̃ seu ꝯsilia censenda
sũt negrauant nõ obsernata cũ tñ ꝓ
fitentib in p̾cepta p̾naricantib in
crimnuã fiant. Ita sane. ħ ncc̃ria dix̾im

Expanded text:
dico voluntarium, si quis ex propria voluntate semel admiserit et promiserit deinceps tenendum, profecto in necessarium sibi tere, quod ante tamen non suscipere liberum habuitBenedicti instituta, exceptis sane nonnuldem monita tantum, seu consilia censenda sunt, nec gravant non observata: cum tamen profitentibus in praecepta, praevaricantibus in crimina fiant, s
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cib nrĩs fidei prouide nr̃e. nõ meo fi¬
dens ingenio abyssinu ingredior q̃o nũ
nesciens deus scit. qua eñisurus p̃sto ca¬
ritas erit. utinã ita ⁊ u̾itas. Querttis¬
nempe regularis illa distinctio quõ ⁊
quatenꝰ sit pensanda proferentib eã.
utrum uidel cuncta q̃ ꝯtinet putanda
sint esse p̾cepta ⁊ conseqnt̃. ⁊ dampno¬
sa transgredienti an ꝯsilia tm̃ uł moni¬
ta. ⁊ ob hoc milluis. aut nõ magni sit¬
pond̾is ipõꝵ professio. milliꝰ ant non
granis culpe ipõꝵ p̾naricatio. an certe
q̃dam suit. deputanda imꝑiis quedã
pro consiliis reputanda. quo ꝑtimi ea
liceat ꝑtimi nõ liceat oiõ p̃tergredi.
Et si hoc ultinũ detur distingui ane
tũc inde certos ac ꝓprie tuiusq ꝑtis li¬
nutes flagitatis. ne cui forte ꝓ uari¬
as sin sensus opimiones licentius ua¬
gandi detur occasio. Sic q liquare cu¬
liceni ⁊ camelũ glutire ꝯtingat. si nes¬
tiat. qͣntũ cure uł oꝑe sue quibq debe¬

Expanded text:
talibus? Fidei proinde vestrae, non meo fidens ingenio, abyssum ingredior quaestionum; nesciens Deus scit qua emersurus. Praesto charitas erit, utinam ita et veritas. nempe, Regularis illa institutio quomodo et quatenus sit pensanda profitentibus eam: utrum videlicet cuncta quae continet, putanda sint esse praecepta, consequenter et damnosa transgredienti: an consilia tantum vel monita, et ob hoc nullius, aut non magni ponderis sit ipsorum professio; nullius, aut non gravis culpae ipsorum praevaricatio: an certe quaedam sint deputanda imperiis, quaedam pro consiliis reputanda, quo partim ea liceat, partim non liceat omnino praetergredi. Et si hoc ultimum detur, distingui a me tunc 501 demum certos ac propriae cujusque partis limites flagitatis: ne cui forte per varias sui sensus opiniones licentius vagandi detur occasio; sicque liquare culicem et camelum glutire contingat, si nesciat quantum curae vel operae suae quibusque debe
Abbreviated transcription (Latin):
ricus imꝑator cole me natale
archiep̃c. p̾dixit se ꝓpe diem moritu¬
rum. Et nõ multo post mortis mag¬
ns cepit cdarere uirtutib ꝙ egrimuis
ei in ep̃atu succedit. diullelins. Co¬
loma prius dicta ẽ agrippina. ab agͥp¬
po gen̾o augusti. postea a traiano. qui
ibĩ rmꝑuim allectus. colonias cunũ
romarroꝵ eo dedixit colonia. In has
turpis corpore qui fc̃s est ep̃c hoc mo¬
do. Imꝑator dñca. qͥnq̃gesime ue¬
natũ ꝑgens solus ad aream silue de¬
uenit᷑ comitib hac ⁊ illac disꝑsis
Ibi hẽbał eccliam. p̾sbr̃ ille agrestis
defornus ualde ⁊ qiͣ portentũ nãture
Imꝑator se militẽ mentitus. suppli
deus a quo cuncta formosa procedũt
tam deformẽ hominẽ ꝯfic̾e sacramẽ¬

Expanded text:
ricus imperator Coloniae natalem archiepiscopus predixit se propediem moriturum; et non multo post mortuus, magnis coepit clarere virtutibus. Pilegrimus ei in episcopatu succedit. Duranlonia prius dicta est Agrippina ab Agrippa genero Augusti: postea a Trajano, qui ibi in imperium allectus, colonias civium Romanorum eo deduxit, Colonia. In hac turpis corpore, qui factus est episcopus hoc modo: imperator Dominica Quinquagesimae venatum pergens, solus ad aream silvae devenit, comitibus hac et illac dispersis: ibi habebat ecclesiam presbyter ille agrestis, deformis valde, et quasi portentum naturae. Imperator se militem mentitus supplDeus, a quo formosa cuncta procedunt, tam deformem hominem sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
omies sermone amatores suos incende¬
bat. Quoꝵ unus diues ⁊ gen̾osus eam
abduxit. ⁊ loco inste ꝯuigis habuit. Mã¬
dat ep̃c. ut mulier monastĩo restituat
⁊ fit. Itm ab sente poirtifice repetitur
excoĩtatur raptor ita ut nullus cunũ cũ
co ꝯuiuari aut colloqui auderet. Tuc
excõitatus in p̃dia ruris su abiit. ueni¬
ente aũt epo ad eritũ uite: ꝯuenerunt

Expanded text:
omnes sermone amatores suos incendebat: quorum unus dives et generosus eam abduxit, et loco justae conjugis habuit. Mandat episcopus, ut mulier monasterio restituatur, et fit. Iterum, absente pontifice, repetitur; excommunicatur raptor, ita ut nullus civium cum eo convivari aut colloqui auderet. Tunc excommunicatus in praedia ruris sui abiit. Veniente autem episcopo ad exitum vitae, convenerunt