comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃. soror ue uxons tur cognati dicunt᷑. eꝗ uocatio¬
nis uire fit.⁊ necessitate uulgaris appellationis
potius quã ulla causa cognatiõis. Uxor enim
fr̃is fr̃issa potius quã cognata uocat᷑. Mariti fr̃. le¬
uir dr̃. Duoꝵ aũt fr̃m uxores. Ianitrices uocant᷑
quã candẽ ianuã tenentes. ł ꝑeandẽ ianuã intͣn¬
tes. Uin soror. glos appellat᷑. Sororis aũt uir ñ
ht̃ spetiale nom̃. nec uxoris frat̃. Noĩãgͣduũ su¬
ꝑioꝵ seuinferioꝵ. siue ex latere uenientiũ.
t̃rsidorus. ⁊ P rimo gractu suꝑiori linea con¬
tinetur. pat̾.⁊ mat̾. Inferiori filius ⁊ filia. quib
suꝑiori linea. Auus. auia. Inferiori. nepos neptis.
Intransuisa. fr̃ soror. que ꝑsone duplicant᷑. Auus
ti: auia. tã expatre. quã exmatre accipiuntur.
sub̃ã eoꝵ que in quo gͣdu consistunt. ⁊põ ordine
duplicant. Iste ꝑsone in scdo graduadõ duplices
appellant᷑. quiaduo aui sunt. ⁊ pat̃nus. ⁊ mat̃nus.

Expanded text:
frater sororve uxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis jure fit, et necessitate vulgaris appellationis potius, quam ulla cognationis causa. Uxor enim fratris, fratrissa potius quam cognata vocatur. Mariti frater, levir dicitur. Duorum fratrum uxores, janitrices vocantur, quasi eandem januam terentes, vel per eandem januam intrantes. Viri soror glos appellatur. Sororis autem vir non habet speciale nomen, nec uxoris frater. C. ive inferiorum, sive ex latere venientium. Item Isidorus . Primo gradu superiori linea continentur pater mater: inferiori filius, filia; quibus superiori linea avus, avia; inferiori nepos, neptis; transversa frater, soror; quae personae duplicantur. Avus enim et avia tam ex patre quam ex matre accipiuntur. habet: Eorum in quo gradu consistunt, ipso ordine duplicantur. Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo avi sunt, et paternus et maternus.
Abbreviated transcription (Latin):
ea pransi aut cenati fr̃s ad illũ sacͣm̃tũ accipiendũ
conuenire deb̃. aut sic̃ faciebant quos apłs arguit
em̃dat m̃sis s̃s ista miscẽ. Nãq saliũtor ꝙ. uehem̃¬
tius com̃a̾aret mist̾n illiuis altitudinẽ. ultimũ ħ uo
luit infigẽ cordib ⁊ memoi̾e discipłoꝵ aqb. dd pã¬
sionẽ digi essurus erat. ⁊ iõ ñ p̃cepit qͣ deinceps or¬
alios semꝑ acciꝑet̃. credoq. eũ morẽ nemo mutasset.
rit domimanduc. ut ñ ad iuditiũ ꝯueniatis. statĩ
subtexint. Cetã aũt cũ uenero ordinabo. Ubi in¬
telligidat᷑. ꝗa multu erat ut inepła totũ ilł agendi

Expanded text:
ea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant, quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius ae cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps oralios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasset. rit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi
Abbreviated transcription (Latin):
non cotidie accipiendã eucharistiã. alius affirmat
faciendũ. Neꝙ rili̾tigaliest int̃ se aut quisquã eoꝵ
se altĩ p̃posuit. Iacheus ⁊ ille centurio. cũ alt̃ eoꝵ gau
dens indomosũa susceꝑit dñm. alt̃ dixĩt. Dñe nõ
sum dignus ut intres subtectũ meũ. Ambo saluato

Expanded text:
non quotidie accipiendam eucharistiam, alius affirmet faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zachaeus et ille centurio, cdens in domum suam susceperit dominum, alter dixerit: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, ambo saluator
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatꝰ si abunitate recessit. sacm̃tũ baptilim
ñ amittit. sic̃ ordinatꝰ si abunitate recesserit.
sacͣm̃tũ cdandi baptismi ñ amittit. Nulli a sacͣm̃¬
to inuria facienda ẽ. Si discedit amał utrumq
discedit. Si ꝑmanet inmał. utrũc ꝑman⁊. Sic̃¬
gͦ acceptat̃ baptismꝰ quẽ ñ potur amittẽ ꝗ ab um¬

Expanded text:
itate recesserit, sacramentum baptismi non amittit; sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. Nulli etiam sacramento injuria facienda est: si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. Si ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amitte
Abbreviated transcription (Latin):
untur tui.⁊ te deducent ad delictum magunm. fa¬
cito aliq̃md oꝑis. ut semꝑ diabolus te mucuat ocu¬
panĩ sic apłi habñtes potestatem ce euangłio uin̾e:
laboribant manb sins ne q̃m grauarent. ⁊ aliis trib
nm̃oꝵ usinim spectator asiste. ecce suꝑcilio clruo¬
si tramitis nudanrelicit. illa cadens raucum ꝑde
at. Infantur fructuose arbores. ł gemis uł surcit
aut panic pꝰ tp̃r. labens tui dulcia poma decer
disciplinam. inparuis disce corꝑib t̾erant᷑ ⁊̃ lina ca

Expanded text:
untur tui et te deducent ad delictum maximum. fac et aliquid operis, ut semper te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatlaborabant manibus suis, ne quem gravarent; et aliis triburrimorum versuum spectator assistas: Ecce supercilio, clivosi tramitis undam Elicit, illa cadens raucum pea. inserantur infructuosae arbores uel gemmis uel surculis, ut paruo post tempore laboris tui dulcia poma decerpdisciplinam in paruis disce corporibus. texantur et lina ca
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝓfessioẽ fidĩ. adsinũ matris eccłe reuocentur.
Uñ arrianos ꝑ impositiõe manꝰ cͣccidens. ꝑunctie¬
cũ uł illi ꝑimpositionẽ manus sp̃m sc̃m accepe¬
rint. uł isti ꝑ ꝓfessionẽ uẽ fidi scẽ uniu̾ sał eccłe
cõꝑata. indicat nob posse ꝗdem baptismũ tuis:
hoĩes ⁊̃ foris acciꝑe. us salutẽ beatitudins extra

Expanded text:
ad sinum matris Ecclesiae revocentur. Unde Arianos per impositionem manus Occidens, per unctiocum vel illi per impositionem manus Spiritum sanctum acceperint, vel istimparata indicat nobis, posse quidem ejus baptismum homines etiam foris recipere, sed salutem beatitudinis extra
Abbreviated transcription (Latin):
ne dispensande comus ⁊ puellarum largitate.que
⁊ corpꝰ frangunt.⁊ aĩim. Inidet eratiꝰ apetitus ciboꝵ
qui consumpti relinquũt puãm. It̃ g̃g. un¬
uia clies sabati aꝑut sc̃os prares nr̃os mabstinen¬
tia celebiis est bĩtus. nos eoꝵdem auc̃tem sequentes
salubut̃ amonemꝰ ut quicumꝙ xͥane religionis si

Expanded text:
ne dispensandae domus, et epularum largitate, quae et corpus frangunt, et animam. Irridet Horatius appetitum ciborum, qui consumpti relinquunt poenitentiam. uia dies sabbati apud sanctos Patres nostros in abstinentia celebris est habitus, nos eorundem auctoritatem sequentes, salubriter admonemus, ut quicumque se christi
Abbreviated transcription (Latin):
re scõꝵ utip̃i aiẽbibert. aut alios ad bibendumi co¬
gcit ut se aliena p̃cntione ingurgitne: ec plaustare
usus moditos. fabulas ianc ibi referie aut eantare
pfumat. uł turpia ieca. ut urso uł tornatriciber
ꝯsennat quia hoc diabolicum est ⁊ sacrs tanonib¬
on oꝑter iumistros altenis ł alios quoslib clicos specta¬
culis aliquib que aut muuptus aut mscems eribe¬
titur int̃ẽe si anqͣm themelici ingrediantur. surgerr cos

Expanded text:
s animae bibere, aut alios ad bibendum cogere, vel se aliena precatione ingurgitare: nec plausus et risus inconditos, et fabulas inanes ibi referre aut cantare praesumat, nec turpia joca cum ursoconsentiat, quia hoc diabolicum est, et a sacris canonibOportet ministros altaris, vel quoslibet clericos spectaculis aliquibus quae aut in nuptiis aut in coenis exhibentur interesse, sed antequam cemelici ingrediantur, surgere eos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ierosolimis erut ile cum disoplis sius. in iudena eͤd
t̃ram. ⁊ ibi morabatui cum eis baptizabat non ꝑsc
ip̃m s ꝑ discipłos suos ques intelligius iam fuisseba¬
ptnatos s̃ bapiismo iob̾is. sicut nonulli arbitrantur
siue quod mag̃ cirdibile est baptismo ip̃i.t̃ ꝑꝑ.

Expanded text:
ierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
exorerzatur diabolus ut suã neꝗtiam cognoscenᷤ
iustũ suꝑ se dĩ iuditiũ timens. recedat abhoĩe
nec iam cesuedat eũ ar̃te sua subu̾tere. nec bap¬
tismũ consequat̃. s mag̃ honorẽ dõ creatori suo
exhibens. reddat opꝰ dõ factorisuo. gg̃. in omł.xx.

Expanded text:
zatur diabolus, ut suam nequitiam agnoscens, et justum super se judicium Dei timens, recedat ab homine, nec jam contendat eum arte sua subvertere, ne baptismum consequatur, sed magis honorem Deo creatori suo exhibens, reddat opus factori suo. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quia ꝑpiet᷑itẽ sp̃alit̃ affuit. Sic ⁊ cũ ip̃a p̃sto est
si ꝑnecessitatẽ desit.ꝙ. latroni defuit ꝑficit̃ salus
bapttant̃. ꝗ certe ñdũ posst̃ crede adiustitiã.⁊ ore
confiti ad salutẽ q latro potuit. qñ flendo. ⁊ uagi¬
endo cũ eismistiũ celebrat iñsticis uocib obstrepũt.¬
om̃ib reb ostendit aliũ eẽ sac m̃tũ haptismi aliũ
confessic̃e cordis: salutẽ hõis c̾rut᷑q copłer. nec si
istu̾ sine illo potuit eẽ inlatrone cõplente dõ siue

Expanded text:
est, quia per pietatem spiritualiter affuit. Sic cum et ipsa praesto est, si per necessitatem desit quod latroni affuit, perficitur salus, , qui corde nondum possunt credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem, quod latro potuit, quin etiam flendo et vagiendo, cum in eis mysterium celebratur, ipsis mysticis vocibus obstrepuntomnibus rebus ostenditur aliud esse sacramentum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salutem hominis ex utroque compleri; nec si et hoc sine illo potuit esse in latrone, complente Deo sive
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑsingłas ebdomadas ipsius diei imaginẽ freqũ¬
tamꝰ ac sic̃ sexta feria ꝑꝑ passionẽ dñi ieuinamus.
sabbatũ pt̃ mittẽ ñ cd̾emꝰ. qm̃ int̾ tristitiã ⁊ leticiã
tp̃is illius uidet̃ ẽẽ inclusũ. Nã utiq ꝯstat apłos b
se. Q  utiq ñ dubiũ ẽ intantũ eos ieuinasse bicluo

Expanded text:
 singulas hebdomadarum dies, ipsius diei imaginem frequentamus. Ac sicut sexta feria propter passionem Domini jejunamus, Sabbatum praetermittere non debemus, quia inter tristitiam et laetitiam temporis ipsius videtur esse inclusum. Nam utse. Quod utique non dubium est, in tantum eos jejunasse biduo
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ. stulte atq impie dicemꝰ. Ip̃e ni ait. cero mea
ue ẽ esca. et sanguis m̃s uẽ ẽ potus. Quedet carnẽ
meã ⁊ bibet sanguinẽ meũ. inme mair it egoĩco.
deiitate carnis sangͥnis ñ relitꝰ ẽ ambit̾iendilo
cus. Nc̃ n ⁊ ip̃ius am̃ ꝓfessione. et fide nr̃a uẽ ca¬
roẽ ⁊ uẽ sanguis ẽ.⁊ ħ accepta. atꝙ austa efficiunt

Expanded text:
dicimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim ait, Caro mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus. Qui edit carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . De veritate carc enim et ipsius Domini professione et fide nostra vere caro est et vere sanguis. Et haec accepta atque hausta efficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾ea uos sꝗrȩ uolo quia p̃fata teb̾ga apłicã
sedem bis : t npelliuit. ⁊ se ap̃fatogłoso rege
questa est in iuste fuisse deiectã. in coactom
falsum fuisse. contͣ se cõposuisse piaculũ. Nam
falsum dicẽt. crim̃ cogi se ĩtmotuit. insuꝑ sub¬
uigẽs. quod si ãpliꝰ compulsa furro. scitote nõ
uitate s timõe mortis ⁊ euadendi studio quia

Expanded text:
Praeterea vos scire volo, quia praefata Thieberga apostolicam sedem bis et ter apppellavit, et se a praefato glorioso rege questa est injuste fuisse dejectam, et vi coactam falsum contra se composuisse piaculum. Nam falsum diceret crimen, cogi sese innotuit, insuper subjungens: Quod si amplius compulsa fuero, scitote, non veritate, sed timore mortis et evadendi studio quia
Abbreviated transcription (Latin):
tͣdde. auus huic eã copulauit. cã soluis inconti¬
nertiȩ. deiñ hic pemitntia ductꝰ eyãcilla ꝓͥa:
filiõ pͥos sibi querere ceꝑit. Postea deadultio
ꝯuictus ⁊ punitus quẽdam rogauit: ut ui
uxorẽ suã oppiueri. ut sic eam dimittẽ pos¬
set. Quo facto. qñdã infidelẽ sibi copulauit.
ea tñ cõcditiõe. ut adxͥaniã religionẽ tͣnsiret.
ic pͥmũ qr̃ in meretrix licite ducat᷑ inuxorẽ.
cdo anea quȩ tã incontinentiȩ ducit̃. sit con¬
iux appellanda.Ter cio cuiꝰ arbitrium
aliqua sequat᷑. an lib̾i. aui.ã origina̾n patris.
uarto si uiuente uxõe. liceat alicui ex ancil
la filios querere. Quinto si ea quȩ uim
pati tur puliticiã amittẽ cõpet᷑. Sexto
si adult᷑ adultã possit dimitte̾: Sẽptimo
si dimissa uiuente: aliã possit acciꝑe. Octa

Expanded text:
a solius incontinentiae. Deinde hic, poenitentia ductus, ex ancilla propria filios sibi quaerere coepit. Postea de adulterio convictus et punitus quemdam rogavit, ut vi uxorem opprimeret suam, ut sic eam dimittere posset, quo facto quamdam infidelem sibi copulavit, ea tamen conditione, ut ad Christianam religionem transiret. Hic primum Secundo, an ea, quae causa incontinentiae ducitur, sit conjux appellanda? Tertio, cujus arbitrium aliqua sequatur, an liberi avi, an originarii patris? Quarto, si vivente uxore liceat alicui filios ex ancilla quaerere? Quinto, si ea, quae vim patitur, pudicitiam amittere comprobetur? Sexto, si adulter adulteram possit dimittere? Septimo, si vivente dimissa aliam possit accipere? Octa
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus ꝑdigitũ fidĩ ant̾ilo insign itã despõ¬
dent. qõte ꝙ ut᷑ ꝙͣ placitã sponsus cꝰ conscnp¬
to pactũ hoc continente corã iͥnuitatͣis ubutq
dõ psac̾dotis manũ statuunt᷑. sicꝙ demũ bñ¬
dictionẽ ⁊ uel am̃ celeste suscipiũt. It hȩc sũt

Expanded text:
 annulo insignitam desponderit, dotemque utrique placitam sponsus ei cum scripto pactum hoc continente, coram invitatis ab utraque Deo per sacerdotis manum statuuntur, sicque demum benedictionem et velamen coeleste suscipiunt. It
Abbreviated transcription (Latin):
suã uir reciꝑe pot̃ nullũ ꝑiculũ ei illaturꝰ. ĩ
pellagius p̃p̃. melleo subdiacono. Ptꝰ pent̃ adul¬
terii uxorem suã uir pot̃ reciꝑe.
e bñdicto quoꝙ quem uxorẽ alienã
indicasti facmoroso substulisse spũ. ⁊ insuum
actenus p̃sumẽ detinẽ ꝯsortiũ. si hoc rerum
u̾itas ht̃. iubemꝰ exꝑientiȩ tuȩ: ut eũ cũ ip̃a
quoꝙ adulta districte ñ differas mactare.⁊
defensorẽ in apulie ꝓuintie pat̾ moĩum sine
dolo aliquo reciꝑe forte uoluit. tua ordinatiõe
subcautela recipiat. nullũ ei dum taxat decetẽ
simile comittenti ꝑiculũ illatur. Siũo eã om̃i
tem expeñtia theodori.
diu illa penit abstineat se abilla. t̃ aũg ad¬

Expanded text:
suam vir recipere potest, nullum periculum ei illaturus. Unde Pelagius Papa Melleo subdiacono: C. V. terii uxorem vir potest recipere. De Benedicto quoque, quem uxorem alienam indicasti facinoroso sustulisse spiritu, et in suum hactenus praesumere detinere consortium, si hoc rerum veritas habet, jubemus experientiae tuae, ut eum cum ipsa quoque adultera districte mactare defensorem in Apuliae provinciae patrimonium sine ddolo aliquo forte accipere voluerit, tua ordinatione sub cautela recipiat, nullum ei nihil duntaxat de cetero simile committenti periculum illaturus. Si vero omniItem ex penitentiali Theodori: eat et quamdiu illa penitet, abstineat ab illa. Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
otaĩus rex incõmutorio. ꝓfitentur gualdra¬
dam se apatre accepisse.⁊ sororẽ pꝰmodũ admi¬
sisse stibti. Uui pͥmũ diligenti inuestigatione
inꝗrite. ⁊ si eundẽ głosũ regẽ p̃dictã mulierẽ
nuptie celebraĩ sob̃ ꝑ omĩa inuenfretis acce¬
pisse.⁊ publica manifestatioẽ. eab̾ gualdiada
inmat̾ moĩum ipsiꝰ admissa ẽ. restat ut ꝑscra¬
temini. cur illa repudiata sit. ꝑ futauofionis
admissa. Sed quia id głosus rex metu teb̾gam
adinisisse dic̃ metu uniꝰ hoĩs. tantus rex ñdebu¬
it contͣ diuinũ p̃ceptũ ininmatie p̃cipitium
mergi. In hoc certe se mag̃ rep̃ħe̾tisibilẽ ostẽ¬
dit: in quo amorẽ dĩ amon munidi ptꝰ posu¬
it. cũ nec ⁊̃ occisores corpoĩs sint tim̃di cont᷑
iuscitiã hoĩem impellentes. Nicħ itaq uobr
aliud p̃cipimꝰ. m mifestatioẽ sua. eod̾ rege cõ¬
uicͣtõ. nͥ ut s. canonicã auctoĩtatẽ nr̃a uice fre.¬

Expanded text:
otharius rex in commonitorio profitetur, Gualdradam se a patre accepisse, et sororem postmodum admisisse Huberti. Ubi primum diligenti investigatione inquirite, et si eundnuptiae celebrari solent, per omnia inveneritis accepisse, et publica manifestatione eadem Waldrada in matrimonium ipsius admissa est, restat ut perscrutemini cur illa repudiata sit, vel filia Bosonis admissa. Sed quia idem gloriosus rex metu Theutbergam admisisse se dicit, metu unius hominis tantus rex non debuit contra divinum praeceptum in immane praecipitium mergi. In hoc certo se magis reprehensibilem ostendit, in quo amorem Dei amori mundi postposuit, cum nec etiam occisores corporis sint timendi, contra justitiam hominem impellentes. Nihil itaque vobis aliud praecipimus, manifestatione sua eodem rege convicto, nisi ut secundum canonicam aucto
Abbreviated transcription (Latin):
unũ futurũ ẽ corpꝰ. unꝰ cħr eẽ ⁊ animus atq õnul
peptis tuȩ̨ la est inuita copulanda alicui.
tatis instante articulo subfidi pollicitatione
firmasti. hoc eqtate dictante dec̾nimꝰ. ut si illa
unrũ illũ om̃ino ut dicit̃ renuit. ⁊ mnead uolũ¬
tatis auctõĩtate ꝑsistiͣt. ut uiro illi prsus se de¬
neget. nupturã. neqͦꝗͣ eã inuitã ⁊ remteꝑtẽ. gi̾s
tum dissidui. aũ crim̃ fornicatioĩs incurrat.
Cuiꝰ uideł peccĩ malũ in eum redundaẽ constat.
qui eã ꝯiunx̃ inuitã. qđ paĩ tenoe deuirõ ẽ sen¬

Expanded text:
unum futurum est corpus unus debet esse et animus: atque ideo nulla est invita copulanda alicui. tatis instante articulo sub fidei pollicitationfirmasti, hoc, aequitate dictante, decernimus, ut si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem tum dissidii, aut crimen fornicationis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam: quod pari tenore de viro es
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis.⁊ sacͣm̃ti futõꝵ. sic̃ dñs ꝑmisit filus
isrł. offerre sͥ aiãlia insacͥfitiũ. que inegipto con¬
sueuerant imitiolaẽ demoĩb malẽs ea sibi offer¬
ti quã idoł: ut ẽẽnt illis sacm̃ta futuroꝵ. Sic
et bersaber ꝑmissa ẽ duci mnuxorẽ. non magis
cã sue infirmi̾tatis ⁊ sacͣm̃ti. quã significãt᷑ione

Expanded text:
it filiis Israel offerre animalia sibi in sacrificium, quae in Aegypto consueverant immolare daemonibus, malens ea sibi offeri quam idolis, et ut essent illis sacramenta futurorum. Sic et Bethsabee permissa est duci in uxorem, non magis causa suae infirmitatis, quam significatione
Abbreviated transcription (Latin):
fixoͥrẽ. quauis dauid sauł filia. quã pat̃ eĩdẽ muli¬
ens ab eoseꝑatã decłat alti. tanquam noui te
cõdẽp̃nabo. uade ⁊ deinceps noli peccaẽ. ꝗs non
intelligat mai̾tũ cdere ignoscẽ.ꝙ. uidet ignouis¬
se dm̃ amboꝵ. nec iã se cbere adultãm dicere. cu¬
ius penitentis cͥm̃ deletũ ẽ adõ.I d̾ de adult̾inis

Expanded text:
xorem, quamuis Dauid Saulis filiam, quam pater eiusdem mulieris ab eo separatam dederat alteri, tamquam noui tecondemnabo te, vade et deinceps noli peccare, quis non intelligat maritum debere ignoscere, quod videt ignovisse deum amborum? Nec iam se debere adulteram dicere, cuius penitentis crimen deletum est a deo? Gratianus
Abbreviated transcription (Latin):
femite. ñ posse conuingi incopula quȩ cõmaᷤ.¬
ter es erat. cũ qua id̾ fuerat una caro effectus.¬
t exc̃cł calcedonẽsi Octo annis peniteat qui
duabus cõmatribus commiscetur.
s t cũ matrrs filia. aut cũ duab sororbus

Expanded text:
feminae non posse jungi in copula, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. C. II. Octo annis poeniteat qui duabus commatribus commiscetur. si cum matre et filia, aut cum duabus sororibus,
Abbreviated transcription (Latin):
instituta diffinimꝰ ⁊ p̃iuaic niᷤᷤ. ut siquis cum
uxore altĩus inuente eo fornicatꝰ fuĩt. moĩen.¬
te maĩto sinodali uiditio. additus ei clau̾dat᷑
illicitus. nec ult̃iꝰ ei comũgat᷑ matͥ moĩo. quam
pͥus polluit adult̾io. noluntu nxaȩ religioĩ neñ:¬

Expanded text:
instituta definimus et judicamus, ut si quis cum uxore alterius, vivente eo, fornicatus fuerit, moriente marito, synodali judicio aditus ei claudatur illicitus, ne ulterius ei conjungatur matrimonio quam prius polluit adulterio. CAP. XI.
Abbreviated transcription (Latin):
cũcta rimaĩ ⁊ ordinẽ terũ plan̾a inꝗsitioẽ di¬
cutere. int̃rogatidi ⁊ respondendi. obitiendiqi
p̃bita patientia abeo. ut ibi acco ambaꝵ par¬
tium luminata sit plenit̾. nec litigantibus
nant. Et tam duaactio uentilet᷑. quo usq ã
ligit᷑.ꝙ. pincertis acerũs iecedendũ ñẽ. nec
inre dubia certa danda ẽ sent᷑a. Cum aut fide ᷤ
cdubȩ rei nisi testi᷑ approbatiõe. ł legitima cõ¬
fessione iudici fieĩ non ualeat. testes aũt auc¬
tontait calixti pp̃ deatus causis ł negotiis testi
tia facta noscunt᷑. apparet clandestina ꝯugia ic
conũcti ñ potit qb deficiento iud̾icis sentã
nte ab solutꝰ.reatum adultu ut᷑ ꝙ incurret. t̃

Expanded text:
cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi, respondendi, objiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium illuminata sit pleniter, nec litigantibus nant, et tamdiu actio ventiletur, quousque ad ligitur quod pro incertis a certis recedendum non est, nec in re dubia certa danda est sententia. Quum autem fides dubiae rei nisi testium approbatione vel legitima confessione judici fieri non valeat, testes autem auctoritate Calixti Papae de aliis causis vel negotiis testimrum praesentia facta noscuntur: apparet clandestina conjugia convinci non poterit, quibus deficientibus, judicis sententia rite absolutus, reatum adulterii uterque incurrit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
s bñdictioẽ accepta asac̾dote publice rubat in¬
Nuptie publice celebrari debent.
non ligaturã aureã uł argenteã. aũ exquolib
metaslo cõpõitã quãdo nuptiałia feca contia¬
hunt. incapitib deffer̃t. s post sponualia feo ͣ
consensu eoꝵ qħ cc̃hunt. ⁊ hoꝵ inquõ potesta¬

Expanded text:
sed benedictione accepta a sacNuptiae publice celebrari debent. non ligaturam auream, vel argenteam, aut ex quolibet metallo compositam, quando nuptialia foedera contrahunt, in capitibus deferunt; sed post sponsalia, quae consensu eo
Abbreviated transcription (Latin):
uit dãpnare coemus teste apło ꝗait: Tu quil es
qui uidicas alienũ seruũ. suo dño constat uit
cadit. Mala itaq audita nullũ moueant: nec
passim ddicta absꝙ certa ꝓbatioe ꝗsꝙ umquã
credat. s añt audita diligent᷑ inꝗrat. nec p̃ci

Expanded text:
 debemus, teste Apostolo, qui ait: Tu quis es, qui judicas alienum servum? Domino suo stat aut cadit. Mala itaque audita nullum moveant, nec passim dicta absque certa probatione quisquam unquam credat; sed ante audita d
Abbreviated transcription (Latin):
tñ expͥmo cõcubitu fornicaĩ idic̾ãtũ cũ ⁊ ille
maitali affectu eã cogͦuit. ⁊ illa uxoĩo affectu
sibi debitũ ꝑsoluit. putãs lege pͥmogenitaꝵ ec
pat̃ inns imꝑiis. se sibi iũe copulatã. quod autẽ
error ꝑsone ñ nullos excuset: auctõitate illa ꝓba¬
tur. qua soror uxoĩs ut᷑q in scło sorõe uideł maĩte

Expanded text:
tamen ex primo concubitu fornicarii judicantur, quum ille tamen ex primo concubitu fornicarii judicantur, quum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu sibi debitum persolverit, putans lege primogenitarum et paternis imperiis se sibi jure copulatam. § 4. Quod autem error personae nonnullos excuset, auctoritate illa probatur, qua soror uxoris utroque inscio, sorore videlice
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Siquis em̃ paciscet se uenditimũ agrom
marcello.pꝰea ueniret paulus cdc̃s se ẽẽ marcel¬
lum ⁊ ẽmeret agrũ abillo. nũquid cũ paulo con¬
uenit iste dep̃tio: aut dicendꝰ ẽ agrũ sibi uendi¬
disse: It̃. Siꝗs ꝓmittẽt se uenditurũ michi
ciꝑz. numꝗd dicẽt cõsensisse mnauricalcũ. Nũ¬
quã uolui emere auncalcũ. Nec gͦ aliqñ in illũ
consensi. quia consensus ñ ẽ nͥ uoluntatis. Sicut
gͦ hic error matiȩ excludit ꝯsensũ: sic ⁊incon
eum quẽ hũc pũtabat eẽ. Sed obicit᷑. Iacob ñ
error ꝑsoẽ consensũ excludit: ꝗa ut dictũ est
ñ ineam ꝯsenserat s in rachel. His ita responde¬
tur. Consensus alius ẽ p̃cedens. alius subseqñs.
p̃cedit cõsensus qño añt carnalẽ copulã ĩ indi¬
uiduã uite consuetudinẽ ut̃ꝙ consentit. Sub¬
setitur qnõ post concubinalẽ. siue fornicaium¬
coitum consentiunt mid̾. Iacob gͦ ⁊liã nonfecit
coniuges p̃cedens consensus. s subsequẽs. Nec

Expanded text:
tit. Si quis enim pacisceretur, se venditurum agrum Marcello, et postea veniret Paulus dicens se esse Marcellum, et emeret agrum ab illo, numquid cum Paulo convenit iste de pretio, aut dicendus est agrum sibi vendidisse? Item si quis promitteret, se venditurum mihi ciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in illud consensi, quia consensus non est nisi voluntatis. Sicut ergo hic error materiae excludit consensum, sic et in coneum, quem putabat esse. § 3. Sed objicitur: Jacob non error personae consensum excludit, quia, ut dictum est, non in eam consenserat, sed in Rachel. His ita respondetur: Consensus alius est praecedens, alius subsequens. Praecedit consensus, quando ante carnalem copulam in individuam vitae consuetudinem uterque consentit; subsequitur, quando post concubinalem sive fornicoitum consentiunt in idem. Jacob ergo et Liam non fecit conjuges praecedens consensus, sed subsequens; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa femina fuit pꝰea in seruitutẽ derecta. sieam
aseruitute redime pot faci̾at. si ñ pot̃. siuoluĩt a¬
liam accipiat. Si aũt ancillã eam sciẽrat ⁊ con¬
laudauãt. post ut legitimã hãt. Similit̃ ⁊ mu¬
sciens ꝙ seruus ẽet hãt eum. ꝗa om̃s unũ patrẽ
habemus inceł. unalex ent uiro.⁊ feminȩ.Itẽ

Expanded text:
ipsa femina fuerit postea in servitutem dejecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit aliam accipiat. Si vero ancillam eam scierat et collaudaverat: post, ut legitimam habeat. Similiter et musciens quia servus esset, habeat eum: quia omnes unum patrem habemus in coelis. Una lex
Abbreviated transcription (Latin):
lem. ꝗ excõpatre. ꝑ cõmatre nati fuint. matͥmo¬
nio cõnngi ñ posst̃. quia leges scłi non emanci
eos qui diu̾se de eo sentiunt. hoc loço cqͥmemo:¬
ramus. Siquis suȩ spał comatris filia fortintu.
⁊ita contingente rerũ casu incõiugiũ duxeit᷑.¬

Expanded text:
lem, qui ex compatre vel commatre nati fuerint, matrimonio conjungi non possunt: quia leges saeculi non emancieos qui diverse de eo sentiunt, hoc loco aliquid commemoramus. Si quis suae spiritalis commatris filiam fortuitu, et ita contingente rerum casu in conjugium duxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi placuerit tandẽ uenit. eamq sibi incõui¬
gem paetit . Illa sedelusã ꝯquerit᷑. ⁊ adpͥons co¬
pulam aspirat. ¶ Hic pͥmũ quent᷑ ansit
coniugiũ int̃ eos. Scdo si pͥus putabat hunc
ẽẽ libm. ⁊ pꝰea dep̃hendit illũ ẽẽ seruũ. anlice¬
at eistatĩ ab illo discełe. ¶Quod aut cõui

Expanded text:
sibi placuerat, tandem venit, eamque sibi in conjugem petit. Illa se delusam conqueritur, et ad prioris copulam aspirat. Hic primum quaeritur, an sit conjugium inter eos? Secundo, si prius putabat, hunc esse liberum, et postea deprehendit, illum esse servum an liceat ei statim ab illo discedere? QUAESTIO
Abbreviated transcription (Latin):
ppłoꝵ frequentia quidã ipeditus filiũ suum¬
debaptismate suscepit dũ credet se alienum
suscepit alienũ. qũ euir adoptauit sibi infili¬
u̾et exuxõe sibi filia nascit᷑. quã filio suo ad¬
optiuo. sp̃uali uxons. dũ ut̃q ect incunabut¬

Expanded text:
 frequentia impeditus filium suumsuscepit, dum crederet se alienum scepit alienum, quem vir adoptavit sibi in filiex uxore sibi filia nascitur, quam filio suo adoptivo, spirituali uxoris, dum uterque esset in cunabu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut aliqua ñsit cogenda nub̃e alicui
suspitioẽ turpitudinis nubat. ⁊ uirosue reli¬
pits ñ cogͥ puella nuħe cuinũꝗͣ asensũ admbuit.
tulerunt  quod ip̃e coac̾tus. ⁊ dolens filiã suam
infantulã. nolentẽ. flentẽ.⁊ ꝓ uirib renitentẽ.
non assentientib s ualde. dolentib matre ⁊ pa¬
rentela rardado ridelli filio desponsauĩt. qm̃
cãonĩri legũ auctoĩtã talia spõsaliua ũ infra osten¬
dit̾ non appbat. ne ignorintib leges ⁊ cano¬
nes nimis durũ ꝙ diximꝰ uideat᷑. ita sentãm¬

Expanded text:
Quod autem aliqua non sit cogenda nubere alicui,suspicione turpitudinis nubat, et viro suae relipatris non cogitur puella nubere, cui nunquam assensum adhibuit. et quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam nolentem, flentem et pro viribus renitentem, non assentientibus sed valde dolentibus matre et parentela, Ramaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritate talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbant, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sent
Abbreviated transcription (Latin):
excludit ꝯsensũ. ueluti siqͥs consentiret inp̃latu
minus copiosa quãuis hic deciꝑet errore fortu¬
lit̃ quȩ nubit pauꝑi putans illũ eẽ diuitẽ ñ pot̃
renũtiaẽ pͥori conditioĩ. ꝗͣuis errauĩt. Error
qualitatis. ñ excludit similit̾ ꝯsensũ. Ut pote
fiquis emĩt agrũ uł uineã quã putaret ẽẽ ub̾i¬
mã. qũauis iste erraret qͣlitate ierũ rẽ minus¬

Expanded text:
excludit consensum, veluti si quis consentiret in praelaturminus copiosa, quamvis hic deciperetur errore fortuliter, quae nubit pauperi, putans illum esse divitem, non potest renunciare priori conditioni, quamvis erraverit. Error qualitatis non excludit similiter consensum; utpote si quis emerit agrum vel vineam, quam putabat esse uberrimam, quamvis iste erraret
Abbreviated transcription (Latin):
huc cõpulsa: anno p̃tĩto p̃sentiũ uenĩt latrix :
sata.a suo noscitur eã rem̃ouisse cõsortio. Uosꝙ
bic poĩtos asser̃t ꝓmisisse. ut si ꝓba̾e se lib̾am
adiuuante dño ualuisset: suo eam uos ꝯtugio
reuelante dõ libtatis auctoitre. pbaa  sit liba.
iuilaꝙ mea macula seruił inuenta ẽ. His eigo¬
do restitui. nec ult̾̃ius. idẽ uir eius argumenta
sibi occasioni exquirat. ꝗb eã possit abicere.
Nam fi auob̾ ꝙ. nonc̾dimus. minime fu̾it ad¬
impletũ. eã reciꝑe forte distułit. nos illũ cogͦ.¬
scatis. cũ districta uindicta corrig̾e. ¶Cun .¬

Expanded text:
huc compulsa anno praeterito praesentium venerit latrix, sata, a suo noscitur eam removisse consortio, vosque hic positos asserunt promisisse, ut, si probare se liberam adjuvante Domino valuisset, suo eam vos conjugio revelante Deo libertatis auctore, approbata sit libera, nullaque in ea macula servilis inventa est. His eus marito restitui, nec ulterius idem vir ejus argumenta sibi occasionis exquirat quibus eam possit abjicere. Nam si a vobis, quod non credimus, minime fuerit adimpletum, eamque recipere forte distulerit, nos illud cognoscatis cum districta vindicta correctu
Abbreviated transcription (Latin):
relabi ad p̃uaĩcatioĩs audatiã. Que uõ exhis
om̃ib fuiñt reꝑte animũ aut uestẽ intransgͣs¬
sione dedisse. ex cõmunicatiois sententiã ferãt.
et nursus mutato habitu. inmoastris donec
diem ultimũ claudant suberũpnis ardue pe¬
nitentiȩ ꝑmaneant religate. It̃ exꝯeł arela
feminaꝵ deo sacratarum:
uotũ ꝓ̃e sponsionis: u̾ba sacerdotis. dõ consecrata
templa ẽe. scͥptaꝵ testimoniis ꝓbant᷑. Et idõuiola¬
tores eaꝵ saclegi: ac iusta apłm filii ꝑditioĩs esse
t quia aliquos mõachoꝵ usc adt̾m nefas ꝓsili¬
se coguimꝰ. ut ux oẽs publice sõtiãt᷑ p̃cipimꝰi sub
om̃i uigilãtia regras. et inuentos cohor ud  in mo

Expanded text:
bi ad praevaricationis audaciam. Quae vero ex his omnibus fuerint repertae animum aut vestem in transgressionem dedisse, excommunicationis sententiam ferant, et rursus mutato habitu in monasteriis donec diem ultimum claudant, sub aerumnis arduae poenitentiae permaneant religatae. CAP. CCIII. Tra Deo sacratarum ropriae sponsionis et verba sacerdotis, Deo consecrata templa esse, Scripturarum testimoniis comprobantur: et ideo violatores earum, sacrilegi ac juxta Apostolum filii perditionis esse t quia aliquos monachorum usque ad tantum nefas prosiluisse cognovimus, ut uxores publice sortiantur, sub omni vigilanti
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ in molabile ꝯiugrũ eoꝵ. Dãto enĩ ubello re¬
pudii licet eis disiełe abinuicẽ. ⁊ lic ͣ coͣpłã lege
fori. ñ lege poli quã ñ sec̃t᷑. Int̃ sideles uõ ratum
coniugiĩ ẽ. ꝗa ꝯuigia semel inita. int̃ cos ult̾ius
solui non post̃.hoꝵ quedã st̃ legitima. ueluticũ
uxor aprm̃itib tͣdit᷑. asponsodot at᷑. ⁊ asac̾dote¬

Expanded text:
um et inviolabile conjugium eorum. Dato enim libello repudii licet eis recedere ab invicem, et aliis copulari lege fori, non lege poli, quam non sequuntur. Inter fideles vero ratum conjugium est, quia conjugia semel inita inter eos, ulterius solvi non possunt. Horum quaedam sunt legitima, veluti quum uxor a parentibus traditur, a sponso
Abbreviated transcription (Latin):
Un tutib romani ꝓ meruere imꝑiũ. s quia
ffectu carent et̃ne salutis. It̃ illud amb̃. Nõ
est imputandũ mat̾ monium ꝙ extͣ dĩ decre¬
tum factũ ẽ. s cũ cognoscit᷑ em̃dandũ ẽ. Nõ
ostendit ꝯiugiũ ñ eẽ int̃ infideles. Nulio em̃¬

Expanded text:
tutibus Romani promeruerunt imperium, sed quia effectu carent aeternae salutis. § 3. Item illud Ambrosii. Non est putandum matrimonium, quod extra Dei decretum factum est; sed quum cognoscitur, est emendandum, non ostendit conjugium non esse inter infideles. Nullo e
Abbreviated transcription (Latin):
moĩs scĩ uiri. ⁊̃ alicitis abstinẽ solent. aliquãdo
ut mĩta ᷤ ap̃ om̃ipotentẽ dñm augeat. aliqño
ut ante acte uite culpas det̃gantꝰ. ꝓm̃ cũ boni
coniuges. aut mitũ aug̾e desid̾ant. aut añt
acte uite culpas delere: ut se astringant. ⁊ meli

Expanded text:
sancti viri etiam a licitis abstinere solent: aliquando ut meritum sibi apud omnipotentem Deum augeant, aliquando vero ut ante actae vitae culpas detergant. Proinde cum boni conjuges, aut meritum augere desiderant, aut ante actae vitae culpas delere, ut se ad continentiam ast
Abbreviated transcription (Latin):
aut cũ eis habitet. aut aliquẽ eoꝵ in infirmiti¬
tatib suis uocet. aut medicinã ab eis ꝑcĩp̃iat. aũ
cus ẽ deponat. laicꝰ uõ excõĩcet᷑. It excõł agi
m̃s deinceps cłici. siue
nos sumimiꝰ. abillis uidicent᷑ inmuncia. Ac sic
infeniores incipient eẽ xͥani quã iudi. si nos que
ab illis apporũt᷑ utam̃. illi uõ oblata anob̾ cotẽp¬

Expanded text:
aut cum eis habitet, aut aliquem eorum in infirmitatibus suis vocet, aut medicinam ab eis percipiat, aut cus est, deponats deinceps clerici sive nos sumimus, ab illis judicentur immunda, ac sic inferiores incipiant esse Christiani, quam Judaei, si nos quae ab illis apponuntur utamur, illi vero a nobis o
Abbreviated transcription (Latin):
barnabas ñ habemꝰ potestatẽ hoc oꝑatidi. quis
militat suis stipendiis umquã: Quis plantat
uincã ⁊ defructu eius ñ edit: ꝗs pascit gregẽ
quã potestatis ur̃e uĩe participant. ñ ne mag̃
⁊nos : st̾non sumꝰ hac potestate usi. Sed omnia
tolłamus. neꝙ impedim̃tũ demꝰ eugłox.tẽ.¬

Expanded text:
et Barnabas non habemus potestatem hoc operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem quit, potestatis vestrae participant, quare non magis nos? sed non usi sumus hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod impedimentum demus e
Abbreviated transcription (Latin):
do tñ uolendo. Non ꝗa ip̃e nuptie ł̃ taliũ dã¬
fracti fides uotidãpnant᷑. non solũ susceptio
abono infendre. sed ruma exbono suꝑͣiore. po¬
stremo dãpnantur tales ñ ꝗa ꝯiugalẽ fidẽ poffi¬
us irierunt. S quia ꝯtinentiȩ pͥmã fidẽ irri¬
tam fecerunt. Quod ut breuit̃. insinuaret.
apłs noluit eas dicere hre dĩpnationẽ. quȩ post
cum dixisset nube uolunt. continuo. addidit.
secert̃. ut uolumtas quȩ aꝓposito cecidit appare¬
at ẽẽ dãpnãda. siue subsequant᷑ nuptie. siue
desint. ꝓm̃ quidicunt talium nupuias non eẽ
nuptias. sed potius adultĩa ñ mͥ uident̃ satis a¬
cute ac diligent̃ ꝯsidare quiddicãt fallit cupe

Expanded text:
talium dafracta uoti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore; postremo damnantur tales, non quia coniugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem inritam fecerunt. quod ut breuiter insinuaret apostolus. noluit eas dicere habere damnationem, quae post cum dixisset: nubere uolunt, continuo addidit: posito cecidit, appart esse damnatam, sive subsequantur nuptiae, sive desint. Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis diligenter considerare, quid dicant. Fallit quippe
Abbreviated transcription (Latin):
aut discretionẽ aliquã habuisses. ⁊ ita regłaris
discipline debuisti custos existẽ. ut ea quȩ illi
cite comitiũt᷑. añ uindicta corrigerẽt᷑: quã ad
nos coꝵ nuntius ꝑueniret.S⁊ dũ ninia te fa¬
cit stulticia neglegentẽ. ñ solũ deillis offendi¬
mur. sed ⁊̃ aduloscendũ desidiã tuã nichilomi¬
excusatiõe filiã głose memorie tulliani magi¬
stri militiȩ quę pietus quas sponte assũpsit. re¬
ligiosis uestib indum̃tis se laicis deuir pauit:
dere. atꝙ religiosũ ĩm habuũ reuocare. ac in
monastio mitte. ubi districte oĩno ualeat custo
libet mͦ inhac re negligens aut lentus exut̃is.
nescis pena possis resecante cognoscere. Quia sic̃
dixrinus si intellectũ hoĩs habusses. que facere
modo p̃ciꝑis. añt debueras. ⁊̃ cũ ultioẽ ate. facta co¬

Expanded text:
districtionem aliquam habuisses, ita regularis disciplinae debuisti custos existere, ut ea quae illic illicite committuntur, ante vindicta corrigeret, quam ad nos eorum nuntius perveniret. Sed dum nimia te facit stultitia negligentem, non solum de illis offendimur, sed etiam ad ulciscendam desidiam tuam nihilomiposita, filiam gloriosae memoriae Tulliani, magistri militiae, quae, projectis, quas sponte assumpserat, religiosis vestibus, indumentis se laicis deturpavit, udere, atque ad religiosum rursus habitum revocare, ac in monasterium mittere, ubi stricte omnino valeat custodlibet modo in hac re negligens vel lentus exstiterinescis, poena possis resecante cognodiximus, si intellectum hominis habuisses, haec quae facere modo praeciperis, ante debueras etiam cum ultione a te facta co
Abbreviated transcription (Latin):
mittẽ tales ꝯiuges iuberent̃: nullus locꝰ cͥet
consilio monentis apłi neboc fieret. Nullo em̃
gentiles gentͣib cõꝑit cõuigib Exquib si nõ
ambo crecłet s unus. aut una.⁊ infideł cum fi¬
deli cõsentiret habitare: nec ꝓhibi adño de¬
buit fideł. infidelẽ dimitt̃e. nec iubi. Idõ sci¬

Expanded text:
mittere tales conjuges juberentur, nullus locus esset consilio monentis Apostoli, ne hoc fieret. Nullo enimgentiles gentilibus comperit conjuges. Ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a Domino debuit fidelis infidelem dimittere, nec juberi: ideo sci
Abbreviated transcription (Latin):
uñ iã du loquim̃: disscessio ꝯiugis fidelis ab in¬
fideli. quã non ꝓhib dñs p̃cepto legis. ꝗa corã
illo iniusta nẽ. S ꝓhibẽt dñs apłs consilio ca¬
ntatis. ꝗa infidelib affert impedim̃tũ salutis.
Non solũ ꝗa ꝑnitiosissime scandali ant̃ offensi

Expanded text:
unde iam diu loquimur, discessio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo iniusta non est, sed prohibet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibet᷑ ad sc̾a uota tͣnsire. quȩ in pͥa domo conduc¬
ta ⁊ cũ sponso suo ẽ uel.ata ⁊ bñdicta. Taliũ discessi¬
one uiolat᷑ bñdictio: quã nupture sacͥdos impo¬
nit. uerũ hãc nec dum sponsus insuã duxãt. nec
cũ ea bñdictionẽ acceꝑat. Nec g̃ hac auctoitate.

Expanded text:
hibetur ad secunda vota transire, quae in propriam domum est ducta, et cum sponso suo est velata et benedicta. Talium discessione violatur benedictio, quam nupturae sacerdos imponit. Verum hanc necdum sponsus in suam duxerat, nec cum ea benedictionem acceperat. Non ergo hac auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
stio ubi oĩno districte ualeat custodin detrude.
⁊ ita omẽm circa illã sollicitudinẽ exib̾e. ut qũa su
nefariũ ꝙ cõmisit. extua posiit districtiõe cogno
au̾tit eincdatioĩs qͣlitate cognoscat. In his oĩbus
ita cautũ studete. uigilatẽꝙ ostendr. ut culpam
iuã ñgeminare neglectu. s aliquantis pualeas

Expanded text:
te valeat custodiri, detrudere, et ita omnem circa illam sollicitudinem exhibere, ut quam sit nefarium quod commisit ex tua possit districtione cognostit, emendationis qualitate cognoscat. In his autem omnibus ita cautum ac stude vigilantem te ostendere, ut culpam tuam non geminare neglectus, sed aliquantisper valeat et
Abbreviated transcription (Latin):
e eis aligua corrupta fuĩt et dephensa agat peni¬
tentiã plenã quȩ hoc cͥm̃ admisit. que ia ñ marii
s xmi adulta ẽ. Et dõ estimato iusto tp̃r. sosita exo¬
m̃õoloy sin sui facta: ad eccłam releat. Siuoddia ob¬
stinate pse uerant nec abinuice sele parara. S adi
suis facrre iieguant. nec putẽt sibiuite aut salu¬

Expanded text:
e eis aliqua corrupta fuerit deprehensa, agat paenitentiam plenam, quia quae hoc crimen admisit non mariti sed Christi adultera est, et ideo aestimato iusto tempore postea exomologesi facta ad ecclesiam redeat. quod si obstinate perseuerant nec se ab inuicem separant, sciant suis facere incipiant, nec putent sibi vitae aut salu
Abbreviated transcription (Latin):
suspitio tibi ñ subeat nuptiaru. Sed recorda¬
re consuetudinis scͥpt᷑arũ quod sponsi uiri et
sponse uocent᷑ uxores. ⁊ infra. ñ ab alio inuen
Ioseph fili dauio ⁊c̃. Iam ut supͣdiximꝰ sponsã
uxores appellai quod plemus lib adu̾sus elui¬

Expanded text:
suspicio tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione autem filium. Jam et supra diximus sponsas uxores appellari, quod plenius liber adversus Helvi
Abbreviated transcription (Latin):
eã cognouisset: nũquam ase discełe passus
eeͥt. s nec dñs qui uxorẽ p̃ceꝑat auiro ñ disce¬
dere nͥ cã fornicatioĩs cõm̃dans eã discipulo
auctor diuorcii fuissz. Ecce cõm̃datio maie io¬
ħai.⁊ decͣctioioseph. Negat᷑ ñ fuisse diuortium.
quia ioseph ñcogͦuãt eã. Uñ app̃aret eos non
desponsauãt. ⁊ in suã duxãt. ꝯiux neget᷑ fuisse

Expanded text:
passus esset, nec Dominus, qui uxorem praeceperat a viro discedere, nisi causa fornicationis, commendans eam discipulo, auctor divortii fuisset. Ecce, commendatio Mariae Joanni, et detractio Joseph negatur fuisse divortium, quia Joseph non cognoverat eam. Unde apparet, eos non desponsaverat, et in suam duxerat, conjunx negatur fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
crpsit nob̾ teibga regina regia se uelle digñi¬
tate seu copła exui ⁊ sola uita p̾riuata ẽẽ cõtẽptã
desidare. cui nos scͥpsimꝰ. non hoc alit̃ fieĩ posse:
nͥ eandẽ uitã ꝯurx eius lotharius elegerit. Nam¬
ni amors intiatu ex cgs ariagruꝗ cõ¬

Expanded text:
cripsit nobis Thietbirga regina, regia se velle dignitate seu copula exui, et solam privata vita fore contentam desiderare. Cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit. ni amoris intuitu ex consensu utriusque con
Abbreviated transcription (Latin):
copulã inuenta fuĩt inaliquo ñsoluit ꝯiugiũ.
Si uõ añt carnalẽ copulã dep̃hensa fuĩt. lib̃m
fac̃ mulieri aliũ acciꝑe. Uñ apparet illos ñ fuis¬
se ꝯiuges: Alioqn non liceret eis abiniicẽ disce¬
dere excepta cã fornicatioĩs.⁊ sic discedentes
oportet eẽ innuptos. aut sibi inuicẽ reꝯcilia ̃.
uidua. Si aũt uidua ẽẽt uir eiꝰ ad sacros ordi¬
ties cõscende ñposs. Maitꝰ eñĩ uiduȩ eq̃ sicut¬

Expanded text:
inventa fuerit in aliquo, non solvit conjugium. Si vero ante carnalem copulam deprehensa fuerit, liberum facit mulieri alium virum accipere. Unde apparet, illos non fuisse conjuges; alioqui non liceret eis ab invicem discedere, excepta causa fornicationis; et sic discedentes oportet manere innuptos, aut sibi invicem reconciliarividua. Si autem vidua esset, vir ejus ad sacros ordines conscendere non posset. Maritus enim vidu
Abbreviated transcription (Latin):
consilio cõmonitꝰ uouit fraudati uoti auget
iniꝗtatẽ. quantominus habuit uouendi ne¬
supius late sufficient̃q p̃diximꝰ. Quxsi tpͥasa¬
uoluntate ꝓfessam pͥstini ꝯiugu cͤastitatẽ nn¬
tabili m̃te calcauerint. ꝑiculieaꝵ int̾eĩt qͥli
dm̃ debeant satisfactione placa ẽ quia iuxta apo¬
stolũ pͥmã fidẽ irritã fecerunt. Sicut em̃ si
tenus nube uetabant᷑.: sic habita secũ deliba¬

Expanded text:
uouit, tanto magis fraudati uoti auget iniquitatem, quanto minus habuit uouendi nesuperius late sufficienterque praediximus voluntate professam pristini conjugii castitatem mutabili mente calcaverint, periculi earum intererit, quali Deum debeant satisfactione placare, quia juxta Apostolum primam fidem irritam fecerunt . Sicut enim, si tenus nubere vetabantur ; sic habita secum delib
Abbreviated transcription (Latin):
am mo̾iat᷑.: quia uxoẽm ꝓxum sui uiolauit.
ñ que iamuxor erat. s q̃ aparentib uxor fier
sumere. ⁊ ita deꝯsanguinitate uxoĩs sue. I t̃ iẽr
Uxere mortua licet uiro aliam acciꝑe. sed ñ
repudiatam uel desponsatam

Expanded text:
am, moriatur, quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri sumere, ita et de consanguinitate uxoris suae. C. XIII. Uxore mortua licet viro aliam ducere, sed non repudiatam vel desponsatam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑereare . ł fetare ꝗ imp̃a ⁊̃ carne potuit mater
sit̃ correptiõe ꝓcreare. Fit aũt ꝑ hanc minuᷤᷤ
consicd̾atã opinionẽ qua putãt lapsarũ ascõ ꝓpo¬
sito feminaꝵ sinipseint ñ ẽẽ ꝯugia ñ paruũ
malũ. ut amaritis separent᷑ uxores quasi ad¬
ultẽ sint non uxões. sed cũ eas uolunt seꝑataᷤ
redde continentes. faciunt maĩtos taꝵ adul¬
teros ueros cũ suis uxoib uiuus altãs ducunt.
Qua ꝓpt̾ non posst̃ ꝗdẽ dicerȩ appoĩto meliore
acastitite sanctiore que uouet dõ ad ult̃ris eẽ
mai̾to. quanto grauius offendit᷑. cũ illi ipsi non

Expanded text:
fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore a castitate sanctiore, quae uouetur domino, adulteriis esse marito, quanto grauius offenditur, cum illi ipsi non
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset alt̃ fĩ alta. ł altã sine altero credidit. Si
gͦ aliũ ẽ hoc ꝙ sine scrupulo ullius dubitatioĩs aꝑ¬
paret. cur sidelẽ cũ infideli cõiuge ꝑ manẽ non
uu ꝙ tam fidelit apłs ait. An uultis exꝑim̃tum
do diligentius immorabor: Adtende̾ ut rẽ ipsã
ori sermone ponimꝰ. Ecc̃e ꝯiuges duo unuis in¬
fidelitatis. ita fuerunt quando iuic̃tist̃. Nulla
denis questide quȩ ꝑtintat adillã dñi ussionẽ
doctͥnamq aplicã ⁊ p̃ceptũ testam̃ti. uet̃s ⁊ noui¬

Expanded text:
enisset, alter sine altera, vel altera sine altero credidit. Si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infideli in conjugio permanere, non quod tam fidenter ipse ait: an uultis experimentto diligentius immorabor? Adtende, ut rem ipsam ore sermone ponamus. ecce coniuges duo unius infidelitatis; ita fuerunt quando iuncti sunt. nulla de his quaestio est, quae pertineat ad illam domini iussionem doctrinamque apostolicam et praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
nitiã fornicationẽ ẽẽ. Quis gͦ iã qualib illicitam
ꝯcupiscñtiã pt̃ recte afornicatioĩs gnẽ seꝑare. si
auaritia fornicatio ẽ ex quo intelligͥ ꝙ pꝑ illicitas
ꝯcupiscentias. ñ tm q̃ instrupris cũ alienis uiris
aut feminis cõmittunt᷑. s om̃o quaslib q̃ aĩam

Expanded text:
itam concupiscentiam. Quis enim jam quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur propter illicitas concupiscentias, non tantum quae in stupris cum alienis viris, aut f