comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciaꝵ paradisus uernans. Bene gͦ cum ꝑmit¬
tit plena mundi reconciliatio. dr quia ds po¬
net desertum syon. quasi delicias. & solitudi¬
nem eius quasi ortum dñilut ubi abunda¬
uerat peccatum. suꝑ abundet gr̃a. et sit ani¬
ma eoꝵ iuxta iheremiã quasi ortus irrigu¬
us. Quod autem addit᷑ quia gaudrũ et le¬
ticia inueniet᷑ inea gr̃aꝵ actio et uox lau¬
dis: de exultatione fidelium et publicis eccłiȩ
sollempnitatib quȩ post qͣm cessauere ꝑsecu¬
tiones ubiq fiunt: dictum intelligimꝰ. ł ost
tu noue gre alloquit᷑ dicens. Attendite ad¬
me ppłs m̃s et tribus inea me audite: quia
lex ame exiet: & iudicium meũ inlucem po¬
płoꝵ requiescet. Nam ppłm suũ decem tͥbus
appellat: et tribum suam ppłm iuda. qui &
tunc multo temꝑe dm̃ coluit. qͣndo isrł ser¬
uiebat idolis. & de quo saluator erat nascitu¬
rus. Cuius aduentum ut ppłs iste semꝑsol¬

Expanded text:
ciarum paradisus vernans. Bene ergo, cum promitciarum paradisus vernans. Bene ergo, cum promittitur plena mundi reconciliatio, dicitur, quia Deus ponet desertum Sion quasi delicias, et solitudinem ejus quasi hortum Domini, ut, « ubi abundaverat peccatum, superabundet gratia , » et sit anima eorum juxta Jeremiam « quasi hortus irriguus . » Quod autem additur: Quia gaudium et laetitia invenietur in ea, gratiarum actio, et vox laudis, de exsultatione fidelium et publicis Ecclesiae solemnitatibus, quae, postquam cessavere persecutiones, ubique fiunt, dictum intelligimus. Post tu novae gratiae alloquitur, dicens: VEme, popule meus, et tribus mea, me audite, quia lex a me exiet, et judicium meum in lucem populorum requiescet. » Nam populum suum decem tribus appellat, et tribum suam populum Juda, qui et tunc multo tempore Deum coluit, quando Israel serviebat idolis, et de quo Salvator erat nasciturus. Cujus adventum ut populus iste semper sol
Abbreviated transcription (Latin):
alleuat dñs om̃s qui corruunt et erigit om̃s
elisos. Et quomͦ fiat hȩc consolatio. subdr̃. quia
ponet desertum eiusquasi delitias. & cȩt̾ã. Hoc
autẽ loco ꝑ desertum uł solitudinẽ eccliȩ quid
aliud quam boni destititutio designature ũnde
et sub uideȩ tipo iheremias peccatoris animã
deplorat dicens. Quomͦ sedet ciuitas sola ple¬
na ppło. Uacua enim timore dĩ pectora. et hu¬
more cȩlestis grẽ arentia. deserto scalentis he¬
remi comꝑant᷑. Indesertum u̾sus fuerat hic
mundus. qͣndo redemptor incarne apparu¬
it. Desertus enim erat ab omĩ cultura fid̃i &
timoris dĩ et peccatoꝵ spinis obsitus. scalebat
tanquan ager ieultus: et nullam penitus
oꝑm bonoꝵ fecunditatem habebat. nullum
imbrem gr̃e sp̃ialis excipiebat. Sed apłica
p̃dicatione rudis campus ꝓsciditur. & exco¬
litur ⁊ & diuini uerbi semine fecundatur.
ac iuirtutum florib adornatur. quasi deli¬

Expanded text:
allevat Dominus omnes, qui corruunt, et erigit omnes allevat Dominus omnes, qui corruunt, et erigit omnes elisos . » Et quomodo fiat consolatio, subditur: Quia ponet desertum ejus quasi delicias, etc. Hoc autem loco per desertum vel solitudinem Ecclesiae quid aliud quam boni destitutio designatur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: « Quomodo sedet sola civitas plena populo? . » Vacua enim timore Dei pectora, et humore coelestis gratiae arentia deserto squalentis eremi comparantur. In desertum versus fuerat hic mundus, quando Redemptor in carne apparuit. Desertus enim erat ab omni cultura et fidei et timoris Dei, et peccatorum spinis obsitus. Squalebat tanquam ager incultus, et nullam penitus bonorum operum fecunditatem habebat, nullum imbrem spiritalis gratiae excipiebat. Sed apostolica praedicatione rudis campus proscinditur et excolitur, et divini verbi semine fecundatur, ac virtutum floribus adornatur quasi deli
Abbreviated transcription (Latin):
ter et ipse.rꝑs in hoc loco ad iungit. Atcendite
ad abraham patrem ur̃m: cuiꝰ filii facti estis
ꝑfidemi. Non enim om̃s qui ex isrł hi sunt is
it uos attendite: quia ñ estis ancillȩ fi lii sed
lib̾e. Iudei enim gen̾ati inseruitutem legis.
sunt filii agar: xꝑ̃iani sunt sarȩ filii. inli¬
b̾tatem gr̃ȩ geniti. Quia unũ inquit uo¬
caui eum & benedixi. & multiplicaui eum.
ut sit pat̾ omĩum credentium ñ eoꝵ tantũ
qui sunt excircun cisione. sed eorũ qui sectant᷑
uestigia fidei enisexgentib: quia qui exfide
sunt. hi filii sũt abrahȩ: siue uidei siue gentile ᷤ¬
am. Aut si forte pater. ista loquat᷑: dum diẽ
quia consolabit᷑ dñs syon rumas eius. defilio
dice̾ intelligendus ẽ. uł de sp̃u sc̃o. Consolabi¬
tur gͦ dñs sẏon. dans ei post afflictioirẽ pacẽ.
post tristiciam gaudium. post sterilitatem
fecunditatem : et consolabitur om̃s ruinas
eius.erigens deiecta. restaurans eruta: qm̃

Expanded text:
ter et Christus hoc in loco adjungit: « Attendite ad Abraham patrem vestrum, cujus filii facti estis per fidem. Non enim omnis qui ex Israel, hi sunt Isrerit vos, attendite, quia non estis ancillae filii, sed liberae. Judaei enim generati in servitutem legis sunt filii Agar; Christiani vero filii Sarae in libertatem gratiae geniti. Quia unum inquit, vocavi eum, et benedixi, et multiplicavi eum, « ut sit pater omnium credentium, non eorum tantum, qui sunt ex circumcisione, sed eorum, qui sectantur vestigia fidei ejus ex gentibus , » quia qui ex fide sunt, hi filii sunt Abrahae sive am. Aut si forte Pater ista loquatur, dum dicit: quia consolabitur Dominus Sion et ruinas ejus, de Filio dicere intelligendus est vel de Spiritu sancto. Consolabitur ergo Dominus Sion dans ei post afflictionem pacem, post tristitiam gaudium, post sterilitatem fecunditatem. Et consolabitur omnes ruinas ejus erigens dejecta, restaurans diruta, quoniam «
Abbreviated transcription (Latin):
induerunt eum purpura. et imposuert ei
plectentes coronam spineam. et ceꝑunt salu¬
Seqͣr. D ñs ds auxiliator m̃s: & ideo ñ sum cõ¬
fusus. Idõ posui faciem meã ut petram duris¬
dñs auxiliator non enim sum solus. quia pat̃
metumẽ. & ido non sum confusus int̾ tot con¬
tumelias et irrisiones et obꝓbria: sed ꝓposito
michi gaudio sustineo crucem confusione cõ¬
tempta. Ido posui faciem meã ut petrã du¬
rissimã. inter om̃s illusiones et in iurias: ut
nullatenus erubes cam. Et scio qm̃ ꝓpter hȩc
omĩa quȩ ꝑfero ñ confundar. sed potiuis głifica¬
bor ÷ quia qui de cruce iudeis insultantib nẽ
descende nolo: post modũ militib ext̾ritis re¬
surgam desepulchro. Iuxta ẽ enim qui uistifi¬
simul: Quis ẽ adu̾sarius m̃s: Accedat adme. Si
quis inquit contradicit michi: ueniat & stemꝰ
simul ante tͥbunal pylati. ut accuset me qͣntũ¬
cun q poterit. Et siquis ẽ aduersarius m̃s ac¬

Expanded text:
induerunt eum purpura, et imposuerunt sibi induerunt eum purpura, et imposuerunt sibi plectentes coronam spineam, et coeperunt salus Deus auxiliator meus, et ideo non sum confusus; ideo posui faciem meam ut petram durisDominus auxiliator. « Non enim sum solus, sed Pater mecum est . » Et ideo non sum confusus inter tot contumelias, et irrisiones, et opprobria, sed proposito mihi gaudio sustineo crucem confusione contempta. Ideo posui faciem meam ut petram durissimam, inter omnes illusiones et injurias, ut nullatenus erubescam. Et scio, quoniam propter omnia, quae perfero, non confundar, sed potius gloriabor, quia qui de cruce Judaeis insultantibus nunc descendere nolo, postmodum militibus exterritis resurgam de sepulcro. Juxta est, qui justifisimul: quis est adversarius meus? accedat ad me. Si quis, inquit, contradicit mihi, veniat, et stemus simul ante tribunal Pilati, ut accuset me, quantum potuerit. Et si quis est adversarius meus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
autem ñ contradico: retrorsum ñ abii . Oñs dõ
aurem cordis ei aꝑuit᷑ ut u̾ba eius intellig̾ei
& p̃cepta eius audiret. Ipse autem ñ contra¬
dixit. his que audiebat: sed in omĩb obedienᷤ
facẽ bona nolumus quȩ intelligimus. Et si
quid boni incohauimus. plerun q fit ut ab
eo retͦsum conu̾tamiur. Sed qui dicit se uxp̃o
manere debet sic̃ ille ambulauit &iꝑse ambu¬
lare. ut p̃ceptis dĩ quȩ audit ñ contradicat.
sed momĩb obediat: et ab eadem obedientia
retrorfum ñ eat. sedin bonis quȩ cȩpit usq ĩ
finem ꝑseueret. Redemptor uͦ ñr hoc p̃ci¬
pue mandatum accepit apatre suo: ut ani¬
do iudei dampnauert̃ eum ẽẽ reum mortiᷤ.
et ceꝑunt conspuere eum. et uelare faciem
eius & colaphis cedere. et dicere ei ꝓphetiza.
et ministri alapis eum cedebant: et qͣndo py¬
latus eum tradidit flagellis cęsum ut cruci¬
sigeretur. atq milites duxert̃ eum intro in
atrium p̃torii. et conto cantes totam cohortẽ

Expanded text:
autem non contradico: retrorsum non abii. » Dominus Deus aurem cordis ei aperuit, ut verba ejus intelligeret, et praecepta ejus audiret. Ipse autem non contradixit his quae audiebat, sed in omnibus obediensfacere bona nolumus, quae intelligimus; et si quid boni inchoavimus, plerumque fit, ut ab eo retrorsum convertamur. Sed « qui dicit se in Christo manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare , » ut praeceptis Dei, quae audivit, non contradicat, sed in omnibus obediat, ut ab eadem obedientia retrorsum non eat, sed in bonis quae coepit, usque in finem perseveret. Redemptor vero noster hoc praecipue mandatum accepit a Patre suo, ut anido Judaei damnaverunt eum reum esse mortis, et coeperunt conspuere eum et velare faciem ejus, et colaphis caedere, et dicere: « Prophetiza , » et ministri eum alapis caedebant, et quando Pilatus tradidit eum flagellis caesum, ut crucifigeretur, atque milites duxerunt eum intro in atrium praetorii, et convocantes totam cohortem
Abbreviated transcription (Latin):
net me:  Dñs ds auxiliator m̃s: quia uidebitis
filium hominis sedentẽ a dextris uirtitus dĩ
et uenientem in mibib celi. Quisg̃ audeat
me condempnare. Cum enim dñs hoc dix¬
isset: mox pͥnceps sacerdotum scidit uesti¬
menta sua dicens. Audistis blasphemiam.
Quid uob̃ udetur e At illi respondentes¬
dixerunt. Reus est mortis. Sed ut atrocitas
eoꝵ non timeret᷑ : infirmitas ipsoꝵ demon-¬
stratur cum subdr̃. Ecce om̃s quasi uestim̃¬
tum conterentur ÷ tinea comed Et eos. Ac sidi¬
catur. Cicius inueterati morientur: et auer¬
mib comedentur. Aut certe quasi uestimen¬

Expanded text:
 quia « Videbitis Filium hominis sedentem a dexteris virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli . Quis igitur audeat me condemnare? Cum enim Dominus hoc dixisset, mox princeps sacerdotum scidit vestimenta sua, dicens: « Audistis blasphemiam quid vobis videtur? At illi responderunt: reus est mortis . » Sed ut atrocitas eorum non timeretur, infirmitas eorum demonstratur, cum subditur: « Ecce omnes quasi vestimentum conterentur, tinea comedet eos. » Ac si dicatur: Citius inveterati morientur, et a vermibus comedentur. Aut certe quasi vestimen
Abbreviated transcription (Latin):
uł sub helia penitentiam agant. Uel si insac¬
co designat᷑ asꝑitas et punctio peccatoꝵ: docto¬
res iudeoꝵ oꝑiuntur sacco. quia circum dan¬
tur peccatͥce conu̾satione. ut nil meis nisi pec¬
catum undiq cernatur. Deinde saluator
adillud tempus quo inter eos conu̾satus ẽ.
locutionem suã conuertit subdens. Oñs de-
re eum quilapsus est uerbo. Nam iuxta dis¬
pensatiõnem assumpti corꝑis eruditus est:
et linguam accepit discipline. ut sciret qͣn¬
do deberet loqui. quando reticere. Linguam
nan q eruditam adp̃dicandum dedit er pat̃:
ut et eumqui lapsus inpeccato fuerat susten¬
tare u̾bo suo prudenter sciret: nempeius ca-¬
deret. sed magis adbonũ consurgẽi. Linguã
eruditam habebat: qm̃ et ininici eius confi

Expanded text:
vel sub Elia poenitentiam agant. Vel si in sacvel sub Elia poenitentiam agant. Vel si in sacco designatur asperitas, et punctio peccatorum, doctores Judaeorum operiuntur sacco, quia circumdantur peccatrice conversatione, ut nil in eis nisi peccatum appareat. Deinde Salvator ad illud tempus, quo inter eos conversatus est, locutionem suam convertit, subdens: VERS. 4.- Vulg. lassus est, verbo. » Nam juxta dispensationem assumpti corporis eruditus est, et linguam accepit disciplinae, ut sciret, quando deberet loqui, quando reticere. Linguam namque eruditam ad praedicandum dedit ei Pater, ut eum, qui lapsus in peccato fuerat, sustentare verbo suo prudenter sciret, ne in pejus caderet, sed magis ad bonum consurgeret. Linguam eruditam habebat, quoniam et inimici et ami
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs electoꝵ transeat ad regna poloꝵ. Sic¬
catis autem huiꝰmodi fluminib compu¬
trescent pisces eoꝵ : idẽ uł dȩmones qui m
eis natabant. uł infideles homines qui ex eisin
malitia gen̾ati in eis semꝑ inmalo ceci uiue¬
bant. noxia lib̾tate ꝓpͥis uoluntatib suber-¬
rorum ꝓfundo dimissi. Computrescent piᷤ¬
cessine aqua mundane sapientiȩ: quia dãp¬
natis omĩb erroꝵ p̃dicamentis apparebit
fetor impietatis eoꝵ. Et morientur insiti
quia post quã ueritate cognita silueri nt
ille falsitatis doctͥne. deficiet uita ꝑuersita¬
tis eoꝵ. que exaquis huiꝰcemodi doginatũ
subsistebat. Celi quoq idest doctores sina¬
goge qui suꝑna saꝑe uidebant᷑. induent᷑
idẽ oꝑient᷑ tenebris ignorantiȩ. ut lumer
ueritatis uł intelligentiȩ meis ñ appareat:
et saccus qui ẽ habitus lugentium et peni¬
tentium. fiet oꝑimentum eorũ. ut sub apłi

Expanded text:
populus electorum transeat ad regna polorum. Sicpopulus electorum transeat ad regna polorum. Siccatis autem hujusmodi fluminibus computrescent pisces eorum, id est vel daemones, qui in eis natabant, vel infideles homines, qui ex eis in malitia generati, in eis semper in malo caeci vivebant noxia libertate propriis voluntatibus sub errorum profundo dimissi. Computrescent pisces sine aqua mundanae sapientiae, quia damnatis omnibus errorum praedicamentis apparebit fetor impietatis eorum. Et morientur in siti, qui postquam veritate cognita siluerint illae falsitatis doctrinae, deficiet vita perversitatis eorum, quae ex aquis hujuscemodi dogmatum subsistebat. Coeli quoque, id est doctores synagogae, qui superna sapere videbantur, induentur, id est operientur tenebris ignorantiae, ut lumen veritatis vel intelligentiae in eis non appareat. Et saccus, qui est habitus lugentium vel poenitentium, fiet operimentum eorum, ut sub apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ inanus mea ut ñ possim redimere ⁊
aut ñ est in me uirtus adlib̾andum: Mag¬
patres eoꝵ acunctis tͥbulationib ertꝑe sole¬
bat: non ẽ abbreuiata: ut et istos similiter
redim̾e ñ posset acaptiuitate qua ꝑ totũ
orbem disꝑsi tenent᷑. si redimi mer̾ent᷑: neq
uirtus ei de est ut abhac sertuitute longis¬
suma lib̾aret eos si lib̾atione digni ẽẽnt ut
patres eoꝵ. Nam ut uirtutem suã ñ mino¬
ratam ẽẽ demonstret adrungit. Ecce in in¬
cre patione mea desertum faciam mare⁊ po¬
nam flumina inficcum. Computrescent pis
tenebris: et saccum ponam oꝑimentũ eorũ.
Qui qͦndam ierepatut mare rubrum &
ex siccauit. nẽ increpatione sua desertum
faciet mare scłi huiꝰ. id ẽ turbulentã et ama¬
rã idolatriam uł mundanã malitiã. &. qui
ficcauit aquas iordanis. ut transiret ppłs
isrł: siccabit nẽ flumina scłariũ dogina¬
tum. ut sine obstacłõ ꝑuiam rectitudims

Expanded text:
facta est manus mea, ut non possim redimere? facta est manus mea, ut non possim redimere? aut non est in me uirtus ad liberandum? sPatres eorum a cunctis tribulationibus eripere solebat, non est abbreviata, ut et istos redimere similiter non posset a captivitate, qua per totum orbem dispersi tenentur, si redimi mererentur Neque ei virtus deest, ut ab hac servitute longissima liberaret, si liberatione digni essent ut patres eorum. Nam ut virtutem suam non minoratam esse demonstret, adjungit: « Ecce in increpatione mea desertum faciam mare, ponam flumina in siccum, computrescent pisc Induam coelos tenebris, et saccum ponam operimentum eorum. » Qui quondam increpavit mare Rubrum et exsiccavit, nunc in increpatione sua desertum faciet mare saeculi hujus, id est turbulentam et amaram idololatriam, vel mundanam malitiam. Et qui siccavit aquas Jordanis, ut transiret populus Israel, siccabit nunc flumina saecularium dogmatum, ut sine obstaculo per viam rectitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
uidiam eum tradid̾iuit᷑: merito insuis im¬
quitatib uenditi ẽẽ ꝑ hibentur. Quoꝵ mat̃
incelerib eoꝵ dimissa ẽ: quia iatanta indo¬
minũ et indiscipłos eius mala cõmiserunt:
ut et omĩs sinagoga sibi consentiens inꝑ
filios nr̃os. Uenit enim saluator ad eos nas¬
cens ex iurgine. & non erat ieis uir aliqͥs.
idẽ uirilit᷑ agens. sedom̃s declinauer̃t. fimul
inutiles factisunt. uocauit eos ad grãm no¬
uitatis p̃dicatione sua. et ñ erat exeis qui au¬
dire eum uellet. Non erat exeis uir siue hõ.
Om̃s enim ueridĩ imaginem relinquenteᷤ.
bestiaꝵ et serpentium sumpsert̃ imaginẽ.
peccata demonib eos uendidunt: inp̃sentis
scłi uoluptatib irretiti. et illi parentem &
illa conuigem relinque̾t quam uelut ad¬
ulteram ult̾ius ten̾e ipse non potuit. sed
uolentem abire ꝑmisit. Idtirco dimissi sit̃t
ab eo: ut innumeris calamitatib nullo
auxiliante oppͥmant᷑. Adquos & subiung̃
dicens. Nun quid abbreuiata ẽ. & paruula¬

Expanded text:
unt, merito in suis iniquitatibus venditi esse perhibentur. Quorum mater in sceleribus eorum dimissa est, quia tanta in Dominum et in discipulos ejus mala commiserunt, ut et omnis synagoga sibi consentiens in filios nostros . » Venit enim Salvator ad eos nascens ex Virgine, et non erat in eis vir aliquis, id est viriliter agens, sed « omnes declinaverunt simul inutiles facti sunt . » Vocavit eos ad gratiam novitatis praedicatione sua, et non erat ex eis, qui audire eum vellet. Non erat ex eis vir sive homo. Omnes enim veri Dei imaginem relinquentes bestiarum et serpentium sumpserunt imaginem. peccata daemonibus eos vendiderunt in praesentis saeculi voluptatibus irretiti, ut illi parentem, et illa conjugem relinqueret, quam velut adulteram ulterius tenere ipse non potuit, sed volentem abire permisit. Idcirco dimissi sunt ab eo, ut innumeris calamitatibus nullo auxiliante opprimantur. Ad quos et subjungit dicens: « Nunquid abbreviata, et
Abbreviated transcription (Latin):
tem dico: quare uos non creditis mͥ: Qui ẽ.
exdeo: uerba dĩ audit. Propt̾ea uos non au¬
distis: quia exdõ non estis. Sequit᷑. Q uis am¬
bulauit intenebris: et ñ est lumenei. Spe¬
ret innomine dñi: et innitat᷑ suꝑ dm̃ suum.
Quis inquit coru̾sationem suã hactenus inte¬
nebris ignorantiȩ duxit: et nec dum ueri¬
tatis lumine illustratus ẽ: Sꝑet iam in noĩe
dm̃i: quia amodo omĩs quicũq inuocaue¬
rit nom̃ dñi. saluus erit. siue iudeus siue
gentilis. Et innitatur suꝑ dm̃ sũ: idẽ nos
exoꝑib legis querat nistificari. sed credat
in eum qui iustificat inipium: ut ei sua fi¬
des reputet᷑ ad iusticiam. scđm ꝓpositũ gr̃ȩ
dĩ. Sienim abraham ait apłs exoꝑib iusti¬
ficatus ẽ: habet głam. sed non apud dm̃. Qui
gͥ nonexfide. sed exoꝑib suis nititur iustifica
credit. ut nstificetur ex fide xp̃i. et non ex
oꝑib legis. Iterum ꝑsecittorib suis dñs dic.¬

Expanded text:
quare vos non creditis mihi? Qui ex Deo est, verba Dei audit, propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis . » Sequitur: « Quis ambulavit in tenebris, et non est lumen ei? Speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum. » Quis, inquit, conversationem suam hactenus in tenebris ignorantiae duxit, et necdum veritatis lumine illustratus est? Speret in nomine Domini, quia amodo « Omnis, quicunque invocaverit nomen Domini salvus erit , » sive Judaeus, sive gentilis. Et innitatur super Deum suum, id est non in operibus legis quaerat justificari, sed credat in eum, qui justificat impium, ut ei sua fides reputetur ad justitiam secundum propositum gratiae Dei. « Si enim Abraham, ait Apostolusficatus est, habet gloriam, sed non apud Deum . » Qui ergo non ex fide, sed ex operibus suis nititur justificarcredit, ut justificetur ex fide Christi et non ex operibus legis. Iterum persecutoribus suis dic
Abbreviated transcription (Latin):
tificari p̃sente dño: om̃s quasi uestimentũ
conscientia uidelicet peccatorũ et zelus gen¬
tium saluatõeũ. R ursum ad eos dñs cla-
qui dm̃ timeat: audiat uocem meã. Neq
enum a semeipso ueni: sed ille me misit.Qua

Expanded text:
tificari praesente Domino, omnes quasi vestimentum conscientia videlicet peccatorum, et zelus gentium salvatarum. Rursum ad eos Dominus clqui Deum timeat, audiat vocem meam. Neque enim: « A me ipso veni, sed ille me mi
Abbreviated transcription (Latin):
quid contingat. mulieri. Nec egote condẽ¬
pnabo. Uade: et amplius noli peccare. Atq
simul om̃ib Penitentiam agitẽ: appropin¬
quabit enim regnũ cȩloꝵ. Ita uerbo suo cdño
sustentabat eos qui lapsi fuerant. Seqͣr. Eri¬
git mane ÷ maue erigit michi aurem. ut au¬
diam quasi magistrum. Quid ꝑmane nisi suꝑi
aduentus diuinȩ contemplationis expͥmitur:
quando mens diuino lumine dota circum fũ
ut audiret eum quasi magistrum: quia luce
contemplationis suȩ mentẽ eius circum fim¬
dens ad sũma leuabat: et milla luce inaccessi¬
bili docebat eum quicqͥd apud homines doc¬
turus erat. Onde & ait. Quia ego ex me ipso
nonsum locutus : sed qui misit me pat̾. ipse mͥ
mandatum dedit. quid dicam. aut quid loqͣr:

Expanded text:
 Et mulieri: « Nec ego te condemnabo, valde, et amplius jam noli peccare . » Atque simul omnibus: « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . » Ita verbo suo Dominus sustentabat eos, qui lapsi fuerant. Sequitur: « Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audiam quasi magistrum. » Quid per mane, nisi supernus adventus divinae contemplationis exprimitur, quando mens divino lumine tota circumfundiut audiret eum quasi magistrum, quia luce contemplationis suae mentem ejus circumfundens ad summa levabat, et in illa luce accessibili docebat eum, quidquid homines docturus erat. Unde et ait: « Quia ego ex me ipso non sum locutus, sed, qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit, quid dicam aut quid
Abbreviated transcription (Latin):
tia. in uidia. suꝑbia. hȩc omĩa diaboli cenfus
ẽ: diaboli & thesaurus. Talis enim peccunia
de eius moneta ꝓcedit. Hac pecunia emit
ille quos emit: ex efficit sibi seruos om̃s. qͥ
de huiꝰ modi censu qͣntulũcun q susceꝑint.
Non gͥ adño sed ase ipsis uenundati sũt iu¬
dei. iniquitatib suis : qm̃ sponte ꝓͥpa qͥsq
sediabolo uendit. dum uoluntarie peccat.

Expanded text:
tia, invidia, superbia, haec omnia diaboli census tia, invidia, superbia, haec omnia diaboli census est, diaboli et thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac pecunia emit ille, quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujusmodi censu quantumcunque susceperint. Non igitur a Domino, sed a se ipsis venundati sunt Judaei in iniquitatibus suis, quoniam sponte propria quisque se diabolo vendit, dum voluntarie
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am÷ quia ueni et ñ erat uir. uocaui &
non erat qui audiret. Libellum quidem
repudii dabat maritus odiose uxori. qnͣ¬
do dimittebat eam: & homo indigens ñ¬
nunqͣm filios suos uendebat credtior suo.
repudii non agnoscit: qm̃ ipsa potitis eum
reliquit quam ipse eam. & eos creditori ñ
uendidit. quia censum alienũ nequaqͣm
mutuauerat ulẽ peccatum ñ cõmiserat.
ut necessitate compulsiis auaro creditori
idẽ diabolo eos redderet. Nichil enim abhoc
creditore accepit. Uenit inquit em̃i pͥnceps
mundi huiꝰ: et in me ñ habet quicqͣm. Nos
se m iniquitatib uendiderunt diabolo. su¬
mentes pecuniam enis. Homicidit̃ nan q
pecunia diaboli ẽ. Ille eñi abinitio homici¬
da ẽ. Fecisti homicidium diaboli pecuniam
suscepisti. Adult̾ium diaboli pecuna ẽ. Dia¬
boli enim ineo imago ẽ. et suꝑscͥptio. Commi¬
fisti ad ult̾ium ⁊ accepisti adiabolo nũmisma.
Furtum. falsum testimontũ. rapacitas. auolẽ¬

Expanded text:
2.-- « Quia veni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret. » Libellum quidem repudii dabat maritus odiosae uxori quando dimittebat eam, et homo indigens nonnunquam filios suos vendebat creditori suo.repudii non agnoscit, quoniam ipsa potius eum reliquit quam ipse eam. Et eos creditori non vendidit, quia censum alienum nequaquam mutuaverat, id est peccatum non commiserat, ut necessitate compulsus avaro creditoris, id est diabolo eos redderet. Nihil enim ab hoc creditore accepit: « Venit enim, inquit, princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam . se in iniquitatibus suis vendiderunt diabolo sumentes pecuniam ejus. Homicidium namque pecunia diaboli est: « Ille enim ab initio homicida fuit . » Fecisti homicidium? diaboli pecuniam suscepisti. Adulterium diaboli pecunia est. Diaboli enim in eo imago est et subscriptio. Commisisti adulterium? Accepisti a diabolo numisma. Furtum, falsum testimonium, rapacitas, violen
Abbreviated transcription (Latin):
licis. peccatum: qđ ex ꝓfunditate afflictionũ
tis afficẽtur malis ut his debriata et so¬
porata: mentem suã obliuiscẽtur. et fele¬
stium bonoꝵ ñ recordaret᷑: sed semꝑ de ia¬
lis ext̾iorib quȩ patiebatur cogitaret. Et
potauit usq ad feces: quia usq inultimã
ꝑueniens miseriã. non ẽ ꝑtͥbulationẽ a
peccatis intrinsecus mundata: sed mul¬
to amplius repleta sordib. Seqͣr. Non est
num eius exomĩb filiis quos enutͥuit.
Quando uenit dñs nonerat qui sustenta¬
ret eam exom̃ĩb filiis eius. aut manũ etus
app̾hendens supportaret ĩbecillem et du¬
ceret ꝑuiam insticiȩ: quia sic̃ scͥptum ẽ.
om̃s declinauert̃ simul mittiles facti sũt.
Multo tam amplius post passionẽ dñi de¬
inde fuit mea. qui ipsam consolatus sit.
& app̃hendit manum eiꝰ. & iacentẽ eleua¬

Expanded text:
licis peccatum, quod ex profunditate afflictionis licis peccatum, quod ex profunditate afflictionis tis afficeretur malis, ut his ebriata et soporata mentem suam oblivisceretur, et coelestium bonorum non recordaretur, sed semper de malis exterioribus, quae patiebatur, cogitaret. Et potavit usque ad faeces, quia usque in ultimam deveniens miseriam non est per tribulationem a peccatis intrinsecus mundata, sed multo amplius repleta sordibus. Sequitur: VERSnum ejus ex omnibus filiis, quos enutrivit. » Quando venit Dominus, non erat, Qui sustentaret eam ex omnibus filiis ejus, aut manum ejus apprehendens supportaret imbecillem, et duceret per viam justitiae, quia, sicut scriptum est: « Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . » Multo tamen amplius post passionem deinde fuit in ea, qui ipsam consolatus sit, et apprehenderit manum ejus et jacentem eleva
Abbreviated transcription (Latin):
rłm idẽ plebs hebrea: quȩ bibisti dema¬
nu dm̃i calicem irȩ eius. idẽ. amaritudinẽ
afflictionis. trascente peccatis tius dõ. sen¬
fisti. Calix enim designat passionẽ ⁊ sicut
dñs indicat ubi petro dic̃. Calicem quem
deddit michi pat᷑. non uis ut bibam illum:
Iherłm gͦ biberat calicem ire dĩ. qͣndouenit
iste qui dixit ad eam. popłs m̃s estur: quia
dum redemptoris expectaret aduentũ mul-¬
tis interim malis afflicta ẽ. Uel ad eam ple¬
bem rudaicam que ñ recepit eum sed ne¬
gauit. fit ista exhortatio. et monetur agere
penitentiam : quia ꝓpter saluatoris necem
usq hodie captiuitatis afflictionẽ tolerat.
Seqͣr. Usq ad fundum calicis soporis bi¬
bisti: et potastiusq ad feces. Calix soporis¬
est nimietas afflictionis. quȩ mentẽ ab int̾¬
na sui custodia obdormire facit: dum in
consid̾atione maloꝵ que foris patit᷑. plus
quam necesse ẽ uigilat: fundus calicis. ul¬
tua ꝓfunditas passionis maloꝵ: fex ca-¬

Expanded text:
de manu Domini calicem irae ejus, id est amaritudinem afflictionis irascente Deo peccatis tuis sensisti. Calix enim designat passionem, sicut Dominus indicat, ubi Petro dicit: « Calicem, quem dedit mihi Pater non vis ut bibam illum? » Jerusalem ergo biberat calicem irae Dei, quando venit iste, qui dixit ad eam: Populus meus es tu, quia, dum Redemptoris exspectaret adventum, multis interim malis afflicta est. Vel ad eam plebem Judaicam quae non recepit eum, sed negavit, fit ista exhortatio, et monetur agere poenitentiam, quia propter Salvatoris necem usque hodie captivitatis afflictionem tolerat. Sequitur: « Usque ad fundum calicis soporis bibisti, et potasti usque ad faeces. » Calix soporis nimietas afflictionis est, quae mentem ab interna sui custodia obdormire facit, dum in consideratione malorum, quae foris patitur, plus quam necesse est, vigilat. Fundus calicis ultima profunditas passionis malorum. Faex ca
Abbreviated transcription (Latin):
rent: sine fine plangentes. et secum rixanteᷤ
quia carnalit uixerunt. Cibabit eos carni¬
b suis: ut nequaqͣm alioꝵ. sed sua morte sa¬
turet᷑. & quia corꝑales sunt et dĩ sp̃m non
habent: suis uescentur carnib. Et quasi
musto sanguine id ẽ peccato quod excar¬
ne et sanguine ẽ. inebriabunt᷑: quando
sic̃ supͣ dictum ẽ. cõmotione comouebit᷑
t̃ra. idẽ. quisq peccator agitatione agita¬
bitur sicut ebrius. Recordatio quippe ma¬
loꝵ quȩ fecerunt conturbabit mentẽ eoꝵ.
& mebriabit nequieto et sobrio corde pos¬
sint leticiȩ. iustoꝵ fieri participes. Et tuc̃
omĩs caro. idẽ omĩs homo & bonus & ma¬
lus sciet in dubitant̃ quia dñs ẽ. qui sal¬
uat electoꝵ eccłiam÷ & quia fortis iacob idẽ
ille qͥ luctatꝰ ẽ cum iacob redemit eamab

Expanded text:
rent sine fine plangentes, et secum rixantes rent sine fine plangentes, et secum rixantes quia carnaliter vixerunt. Cibabit eos carnibus suis, ut nequaquam aliorum, sed sua morte saturentur, et quia carnales sunt, et spiritum Dei non habent, suis vescentur carnibus. Et quasi musto sanguine, id est peccato, quod ex carne et sanguine est, inebriabuntur, quando, sicut scriptum est, « commotione commovebitur terra , » id est quisque peccator a cogitatione agitabitur sicut ebrius. Recordatio quippe malorum, quae fecerunt, conturbabit mentem eorum et inebriabit, ne quieto et sobrio corde possint laetitiae justorum fieri participes. Et tunc omnis caro, id est omnis homo et bonus et malus sciet indubitanter, quia Dominus est, qui salvat electorum Ecclesiam, et quia fortis Jacob, id est ille, qui luctatus est cum Ja
Abbreviated transcription (Latin):
et qd robustissimus predo cȩꝑit. saluari qͤ¬
at demanu eius. Sed quia do nichil ẽ diffi¬
cile ⁊ dñs iħe ñ hominẽ sedeum qui om̃s
homines captiuos denebat antiquũ hostẽ
omẽm gentem quã sibi captiuam inpecca¬
tisseruire cogebat: & qđ ille robustus uio¬
lenter abstulerat: ipse om̃potenti miserati¬
one saluauit. Et hȩc captiuitas tẽ p̃cipue
liberata ẽ. qͣndo gentilitas quȩ in idolis
huie robusto tyranno seritiẽbat ad fideo
conu̾sa ẽ. Quȩ quia ꝑsecutiones ab infide¬
runt te. ego udicabo: et filios tuos ego salua¬
omĩs caro quia ego dñs saluans te: & redemp¬
tor tuus fortis ia cob. Nam eos qui iudieauer̃t
martyres iudicabit dñs indie nouissimo sedm
cruciatus qͦs eis intulert̃. et filios ȩccłiȩ quos
olim infideles condempnauert̃ ipse saluabit
in regno cȩloꝵ. Et tunc hosteserus pascet car¬
nib eoꝵ ⁊ quia faciet ut carnalitatẽ suã den¬
tib interioris hominis p̃minio dolore deuo¬

Expanded text:
mus praedo ceperit, salvari queat de manu ejus. Sed quia Deo nihil est difficile, Dominus Jesus non hominem, sed eum, qui omnes homines captivos tenebat antiquum hostem omnem gentem, quam sibi captivam in peccatis servire cogebat, et quod ille robustus violenter abstulerat, ipse omnipotenti miseratione salvavit. Et haec captivitas tunc praecipue liberata est, quando gentilitas, quae in idolis huic robusto tyranno serviebat, ad fidem conversa est. Quae quia persecutiones ab infiderunt te, ego judicabo, et filios tuos ego salvaomnis caro, quia ego Dominus salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob. » Nam eos, qui judicaverunt martyres, judicabit Dominus in die novissimo secundum cruciatus, quos eis intulerunt; et filios Ecclesiae, quos olim infideles condemnaverunt ipse salvabit in regno coelorum. Et tunc hostes ejus pascet carnibus eorum. quia faciet, ut carnalitatem suam dentibus interioris hominis prae nimio dolore devo
Abbreviated transcription (Latin):
ta & maiestate. Et mittet angłos suos cũ
tuba & uoce magna: et congregabuntur
electos eius aquatuor uentis. asũmis celoꝵ
electis fuis multa bona ꝓmisit ⁊ et nunc
infidelis iudeos incohat alloqui. Nam seub¬

Expanded text:
s cum tuba et voce magna, et congregabunt electos ejus a quatuor ventis, a summis coelorum electis suis multa bona promisit. Et nunc infideles Judaeos inchoat alloqui. Nam se
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s isti cong̾gati sunt uenert̃ tibi. Uiuio ego
dic̃ dñs: quia omĩb his uelut ornam̃to uestie¬
ris et circim. dabis tͥ eos quasi sponsa. Leua
ocłos incircuttu idẽ omẽm partem orbis en¬
cumspice: quia om̃s qͥft̾ incircuitu tuo. idẽ.
inoriente & in occidente. inseptenitͥone. et
meridie conggati funt inima uoluntate
credendi. et passib cordis uenert̃ tibi opitu¬
lari. Quod uͦ dr̃ uiuo ego dic̃ dñs. iuramen

Expanded text:
t tibi. Vivo ego, dicit Dominus, quia omnibus his velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi sponsa. » Leva oculos in circuitu, id est omnem partem orbis circumspice, quia omnes, qui sunt in circuitu tuo, id est in oriente et in occidente, in septentrione et meridie, congregati sunt in una voluntate credendi, et passibus cordis venerunt tibi opitulari. Quod vero dicitur: Vivo ego, dicit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
serit᷑. uitium tam̃ eius excarne ñtraxit:
sed neq hic uiuendo peccatum fecit: & id̃o
qͣntum inse ẽ sine causa pęnas mortalita¬
tis nr̃e sustinens fortitudinẽ suã consũp¬
sit. IAn non fortitudinẽ consumpserat: qͣn¬
do fatigatus exitinere sedebat suꝑfontẽ:
Quamae uane in eo consumpsit: qđ mis¬
sus adoues que ꝑierant domus ifrł eun¬
dem ppłm conuert̾e ñ potuit. Quantũ
gͥ ad eos spectat qui doctrinam eius au¬
dientes. & miracula uidentes ñ credide¬
rt̃. uane. id ẽ inuanũ consumpsit forti¬
tudinem suã: qm̃ illi remedia salutis
uit. Ubi et congrue subiungit. Ergom
quit iudicium meũ cum dño. Ego em̃¬

Expanded text:
serit, vitium tamen ex carne non traxit. serit, vitium tamen ex carne non traxit. Sed neque hic vivendo peccatum fecit, et ideo quantum in se est, sine causa poenas nostrae mortalitatis sustinens fortitudinem suam consumpsit. Annon fortitudinem consumpserat, quando « fatigatus ex itinere sedebat super fontem? » Quam et vane in eo consumpsit, quod missus ad oves, quae perierunt domus Israel, eumdem populum convertere non potuit. Quantum igitur ad eos spectat, qui doctrinam ejus audientes et miracula videntes non crediderunt, vane, id est in vanum consumpsit fortitudinem suam, quando illi remedia salutis vit. Unde et congrue subjungit: « Ergo, inquit, judicium meum cum Dom
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ eum patre regnat.Isrł enĩ pͥnceps
cum dõ int̾p̃taturꝰ. Uel ido uocatur isrł:
quia natus ẽ. de semine iudeoꝵ. Seauit᷑.
Et ego dixi. In uacuũ laboraui:. sine
causa et uane fortitudinẽ meã consũp¬
si.Ergo iudicium meũ exm domino:
& opus meũ cum dõ meo. Profunda ual
de ẽ. ut reorista sententia. Dequa qͥd no¬
bis uisum sit ita loquemur: ut siquis
eam melius expon̾e ualuerit: nos liben¬
tius sensum eius sequi parati sumus.
Ait gͦ redemptor nr̃ int̾ris corꝑalit̾ tonu̾¬
sans. Inuacuum laboraui Solent enim
homines ꝓpter temꝑalia cõmoda laboribꝰ
exerceri: ipse autẽ et labores incarne sus
nẽ suã sine causa ⁊tiane se ꝯst̃psisse dic̃. Nã ꝓpt̃ culpã
prime transgressionis omnis homo
addictus mortalitati. tot dolorib in hac
uita fatigat᷑: ut in malis quȩ patit᷑ noi
diu subsistens deficiat et moriat᷑. Hic au¬
tem licet ex carne adam carnem assump¬

Expanded text:
semper cum Patre regnat. Israel enim princeps semper cum Patre regnat. Israel enim princeps cum Deo interpretatur. Vel ideo vocatus est Israel, quia natus est ex semine Judaeorum. Sequiti, sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi. Ergo judicium meum cum Domino, et opus meum cum Deo meo. » Profunda est valde ut reor ista sententia, de qua, quid nobis visum sit, ita loquemur, ut, si quis ea melius exponere valuerit, nos libentius sensum ejus sequi parati sumus. Ait ergo Redemptor noster in terris corporaliter conversans: In vacuum laboravi. Solent enim homines propter temporalia commoda laboribus exerceri. Ipse autem et labores in carne sustnem suam sine causa et vane se consumpsisse dicit. Nam propter primae transgressionis culpam omnis homo addictus mortalitati tot doloribus in hac vita fatigatur, ut in malis, quae patitur, non diu subsistens deficiat et moriatur. Hic autem licet ex carne Adam carnem assump
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃s. compagum quoq et medullarum.
Quando dicit sagitam electam: ostendit
hab̾e dm̃ sagittas plurimas. sed ñ electas
et filiis plurimis. una sagrita electa. & filiꝰ
unigenitus ẽ. Seqr̃. Inpharetra sua abscõ¬
rahel: quia inte głabor. ꝑ pharetrã dĩ occul¬
tum eius uidicium designat᷑. Saluator gͥ
inpharetra dĩ absconditus ẽ: qm̃ occultiꝯ
silii dispositione. in pͥmo aduentu uenit oc¬
lio tectus latuit. sic̃ inpharetra sagita.
Et sic̃ sagita expharetra: sic ipse exoccul¬
tatione sua subito ꝓfiliit: ut hominũ ñteᷤᷤ
p̃dicando transfigeret. Qui dum adhuc
inhac pharetra clausus lateret: audiuit
apatre. Seruus m̃s es tu isrł: quia inte
glabor Seruus enim appellatus ẽ: quia
formam serui accipiens. humiliauit semet¬
ipsum factus obediens usq ad mortẽ. In
quo pat̾ głatus ẽ dicens. Hic ẽ filius m̃s
dilectus: inquo mͥ bene complacui. Isrł
quoq uocatur idẽ pͥnceps eum dõ: qͥa

Expanded text:
et spiritus compagum quoque et medullarum . » et spiritus compagum quoque et medullarum . » Quando dicit sagittam electam ostendit habere Deum sagittas plurimas, sed non electas. et filiis plurimis una sagitta electa, et Filius unigenitus est. Sequitur: « In pharetra sua abscontram Dei occultum ejus judicium designatur. Salvator igitur in pharetra Dei absconditus est, quoniam occulti consilii dispositione in primo adventu venit oclio tectus latuit sicut in pharetra sagitta. Et sicut sagitta ex pharetra, sic ipse ex occultatione sua subito prosiliit, ut hominum gentes praedicando transfigeret. Qui dum adhuc in hac pharetra lateret, audivit a Patre: « Servus meus es tu Israel, quia in te gloriabor. » Servus appellatus est, quia « formam servi accipiens humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem . » In quo Pater gloriatus est dicens: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . » Israel quoque vocatur, id est princeps cum Deo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uocatum ẽ ab angło pͥus qͣm inuto
conciꝑetur. Ideireo autẽ hune ita nasei
fecit: ut liber apeccato libere peccatoreᷤ in¬
creparet. quatinis ad penitentiã eos ꝯu̾te¬
ret. Unde et posuit eius os quasi gladiũ
acutum: ut u̾bis suis quasi gladio fortit᷑
feriret delinquentes dicens. Serpentes
genimina inꝑarum᷑. quomͦ fugietis aui¬
dicio gehenne: Et omĩs arbor quȩ noz
facit fructum bonũ. excidetur & inignẽ
inittetur. Quia uͦ udei qͦs sic feriebat f̾re¬
quenter eum app̃hende uoluert̃. & int̾fice̾:
sed inunquã potuerũt nisihora qua pat̾
disposuerat: recte subiungit. In umbra
manus sue ꝓtexit me. Et quia manudñi
ꝓtectus corda eoꝵ u̾bo suo uehem̃tissime
tranfigebat. addit. Et pofuit me sieut sagit¬
tam electam ꝑenetrat enim sicut acutissi¬
ma sagita mentes eoꝵ. Uiuus enim ẽ sermo
dĩ & efficar. et penetrabilior omĩ gladio anci¬
piti: et ꝑtingens usq ad diuisionẽ animȩ

Expanded text:
quod vocatum est ab Angelo, priusquam in utero conciperetur . » Idcirco autem hunc ita nasci fecit, ut liber a peccato libere peccatores increparet, quatenus ad poenitentiam eos converteret. Unde et posuit os ejus quasi gladium acutum, ut verbis suis quasi gladio fortiter feriret delinquentes dicens: « Serpentes genimina viperarum, quomodo fugietis a judicio gehennae? » Et: « Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . » Quia vero Judaei, quos sic feriebat, frequenter eum apprehendere voluerunt, et interficere, sed nunquam potuerunt nisi hora, qua Pater disposuerat, recte subjungit: « In umbra manus suae protexit me. » Et quia manu Domini protectus corda eorum verbo suo vehementissime transfigebat, addit: « Et posuit me sicut sagittam electam. » Penetrat enim sicut acutissima sagitta mentes eorum. « Vivus est enim sermo Domini et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti pertingens usque ad divisionem animae
Abbreviated transcription (Latin):
gno. Sicut enum indumentũ xp̃i tota ecełia
amimȩ quȩ aberrore conu̾se eandẽ ȩccłiam cre¬
dendo eiq fidelit̃ inherendo circim dant. Fe¬
ux qui tanti meriti ẽ tanteq uirtutis. ut or
tua et solitudines tuȩ & tra ruine tuȩ. nune
angusta erunt p̃habitatorib: et longe fuga¬
bunt᷑ qui absorbebant tẽ. Deserta et solitudi¬
nes tuȩ idest loca tua. inquib raro quisqͣm
fidelium habitat. & t̾ra rumnȩ tuȩ. idẽ uͥ filii
tui corruerant inidolatriam. timore pena¬
rum. nẽ omia hȩc loca erunt angusta fideli¬
b qui meis habitaueruit. Et gentiles qui
filios tuos absorbebant inuoraginẽ idolatͥe
uł heretici qui eos dem natos tuos uelut absor¬
bendo sͥ in corꝑabant longe fugabunt᷑ de

Expanded text:
ia animae, quae ab errore conversae eamdem Ecclesiam credendo eique fideliter inhaerendo circumdant. Felix qui tanti meriti est, tantaeque virtutis, ut orntua, et solitudines tuae, et terra ruinae tuae nunc angusta erunt prae habitatoribus, et longe fugabuntur, qui absorbebant te. » Deserta et solitudines tuae, id est loca tua, in quibus raro quisquam fidelium habitabat, et terra ruinae tuae, id est ubi filii tui corruerant in idololatriam timore poenarum, nunc omnia haec loca erunt angusta fidelibus, qui in eis habitaverint. Et gentiles, qui filios tuos absorbebant in voraginem idololatriae, vel haeretici qui eosdem natos tuos vel absorbendo sibi incorporabant, longe fugabuntur de
Abbreviated transcription (Latin):
retinet: nec se ittilit̾ euiꝰ libet dep̃catio obi¬
cit: cum semel d̃s aliquid abintimis irascẽ¬
do difponit. Unde ꝑbeatum iob dr̃. Os¬
cuiꝰ ire resiste̾ nemo potest. Dulliꝰ enĩ int̾¬
uentu diuina ira restringitur: cum impla¬
cabiliter excitatur. Hac g in exorabili in¬
dignatione aduersus filiam babilonis cõ¬
motus dicit. Altionem capiam ÷ et ñ resi¬
stet mͥ homo. Homo enĩ refistere ei omĩ
no ñualet: qͣndo se etiam adulciscendũ
excitat: et p̃cem quȩ ei funditur ñ aspirat
Unde & ꝑ salomonẽ dr̃. Non parcet indie
iundicte ÷ nec ad quiescet cuiꝰ quã p̃cib: nec
fuscipiet ꝓ redemptione dona plurima.
iis hominib defunctis missa ᷤᷤ cęlebrant.
uł orationes aut elemosinas faciunt. Pler̃¬
q uͦ talis anima potentiam in hoc mundo
adepta. dĩ seruos affligit: sicut olim plebᷤ
caldeorum inbabilone filios iuda. S cũ
huiꝰmodi pͥnceps indiȩ mortis suȩ adul¬

Expanded text:
retinet, nec se utiliter cujuslibet deprecatio objiretinet, nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Unde per beatum Job dus irae resistere nemo potest . » Nullius enim interventu divina ira restringitur, cum implacabiliter excitatur. Hac igitur inexorabili indignatione adversus filiam Babylonis commotus dicit: « Ultionem capiam, et non resistet mihi homo. » Homo enim resistere ei omnino non valet, quando se ad ulciscendum excitat, et precem, quae ei funditur, non aspirat. Unde et per Salomonem dicitur: « Non parcet in die vindictae, nec acquiescet cujusquam precibus, nec suscipiet pro redemptione dona plurima mis hominibus defunctis missas celebrant, vel orationes aut eleemosynas faciunt. Plerumque vero talis anima potentia in hoc mundo adepta Dei servos affligit, sicut olim plebs Chaldaeorum in Babylone filios Juda. Sed, cum hujusmodi princeps in die mortis suae ad ul
Abbreviated transcription (Latin):
lum sumpsit & ammadu̾sionis ignẽ fumo
incensi temꝑauit. Oauid etiam ire eius re¬
stitit: qui angło ꝑcutienti se offerens. placa¬
tionis grãm & ante tempus ꝓpositum ex egii
Sed om̃s scĩ quiirȩ eius obuiant ab ipso mei¬
piunt. ut contra impetũ ꝑcussionis eiusꝙ
ponantur. atq ut ita dixerim cum ipso see¬
rigunt contraipsum. eosq diuma ius sibi
opponit secũ: quia in eo qđ adu̾sum se seui¬
entis ilłam foris obtinent: intus eos gr̃a iras
centis fouet: & famulantes int̾ius leuat qͦs
quasi adu̾santes ext̾ius tolerat. Portat gͦ con¬
tradictionẽ dep̃cantium quã aspirat. & ue¬
lut nolenti imponit᷑. qđ ab ipso ut fiat in¬
ꝑatur ÷ sicut mu̾bis eiis apparet. eum dicit
moysi. Dimitte me. ut iraseatur furor m̃s cõ¬
tra eos ÷ et deleam eos. Quid ẽ dice seruo di¬
mitte me. nisi dep̃candi ausum p̃bere: Cũ
uͦ suꝑna indignatio sese ut ita dixerim me¬
dullitus mouet. hanc oppositio humana ñ

Expanded text:
lum sumpsit, et animadversionis ignem fumo lum sumpsit, et animadversionis ignem fumo incensi temperavit . David etiam irae ejus restitit , qui angelo percutienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit. Sed et omnes sancti, qui irae ejus obviant, ab ipso accipiunt ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque divina vis sibi opponit secum, quia in eo quod adversum se saevientis iram foris obtinent, intus eos irascentis gratia fovet, et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contradictionem deprecantium, quam aspirat, et velut nolenti imponitur quod ab ipso, ut fiat, imperatur, sicut in verbis ejus apparet, cum dicit Moysi: « Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos . » Quid est dicere servo: Dimitte, nisi deprecanti ausum praebere? Cum vero superna indignatio sese, ut ita dixerim, medullitus movet, hanc oppositio humana non
Abbreviated transcription (Latin):
eris mundi in hiet: manifestat. Elumina etiã
transit : quia actiones huiꝰ scłi quȩ cotidie
ad t̾minum defluunt. indesinent̾ appetit.
Dumq alias relinquit. et alias insequit᷑:
quasi semꝑ deflumine ad flumen uentt.
Hec beatus papa gregorius ait. ostendens
quo iaceat mens. asolio scẽ intentionis exeꝰ¬
sa÷ quia si ad ea que suꝑ ipsam sũt in hiare
cessauerit. sub semet ipsam etiam indesinen¬
ter ruit. Cuiꝰ occulta turpitudo. quia nũc
ꝑ reꝓbationem oꝑis ficut dicttim ẽ denudat᷑
aut etiam post modũ in ultimo examine pa¬
um tuũ. Naia de iuncta quȩ in illo fiet uid¬
cio uł inobitu cuiꝰ libet reꝓbi. manifeste sui¬
dit. Uitionem capiam ⁊ et ñ resistet mͥ homo
Tunc enim nemo iam resistet ei. Quondam
uero moyses ꝓppło restitit ire eius. dicens.
Dimitte illis hanc noxam: alioquin dele me
de libro tuo quẽ scͥpsisti. Sic & aaron ei resti¬
tit ÷ qnͣdo uiter uiuentes ac mortuos turibu¬

Expanded text:
cris mundi inhiet, manifestat. Flumina etiam cris mundi inhiet, manifestat. Flumina etiam transit, quia actiones hujus saeculi, quae quotidie ad terminum defluunt, indesinenter appetit. Dumque alias relinquit, et alias insequitur, quasi semper de flumine ad flumen venit. » Haec beatus Gregorius ait ostendens, quo jaceat mens a solio sanctae intentionis excussa, quia si ad ea, quae super ipsam sunt, inhiare cessaverit, sub semetipsam etiam indesinenter ruit. Cujus occulta turpitudo, quia nunc per reprobationem operis, sicut dictum est, denudatur, aut etiam postmodum in ultimo examine paum tuum. » Nam de vindicta, quae in illo fiet judicio, vel in obitu cujuslibet reprobi, manifeste subdit: « Ultionem capiam et non resistet mihi homo. » Tunc enim nemo jam resistet ei. Quondam vero Moyses pro populo resistit irae ejus dicens: « Dimitte ei hanc noxam, alioquin dele me de libro tuo, quem scripsisti . » Sic et Aaron ei restitit, quando inter viventes ac mortuos thuribu
Abbreviated transcription (Latin):
scłi labore reluiquit᷑: ut foras mundo ue¬
lut ancilla seruiat. quȩ intus dm̃ ut filia
nequaqͣm amat. Unde & molam tollere &
farinam molere iubetur. Mola ingiro du¬
citur. et farinã ꝑfert. Una quȩq gͦ min¬
di huiꝰ actio mola ẽ: quȩ dum multas curaᷤ
ꝯgerit. humanas mentes quasi ꝑ girum
uertit. Atq ex se uelut fariam ꝓ iere ÷
quia seducto cordi semꝑ mmmtissimas cogi¬
tationes gignit. Non nũꝗͣ uero qͥ quietus
alieuiꝰ eẽ meriti creditur÷ positus inquali¬
bet actione denudat᷑. Onde ꝓtinus sub in¬
fertur. Denuda turpitudinẽ tuã ⁊ disca oꝑi
humerũ: reuela crus. transi flumina. In ad¬
ministratione quippe oꝑis tur pitudo de¬
midatur. dum uilis mens abiectaq inoꝑis
ostentatione cognoseitur. quȩ quieta pͥus
magna putabatir. Humerum mens disco oꝑ¬
it. qͣndo opus suũ qđ ignorabat᷑ ostendit. Crus
reuelat : quia quib desideriorũ passib lu¬

Expanded text:
saeculi labore relinquitur, ut foris mundo vesaeculi labore relinquitur, ut foris mundo velut ancilla serviat, quae intus Deum ut filia nequaquam amat. Unde et molam tollere, et farinam molere jubetur. « Mola in gyro ducitur, et farinam profert. Unaquaeque ergo mundi hujus actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinam projicit, quia seducto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. Nonnunquam vero, qui quietus alicujus esse meriti creditur, positus in qualibet actione denudatur. Unde protinus subinfertur: « Denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina. » « In administratione quippe operis turpitudo denudatur, dum vilis mens abjectaque in operis ostentatione cognoscitur, quae quieta prius magna putabatur. Humerum mens discooperit quando opus suum, quod ignorabatur, ostendit. Crus revelat, quia, quibus desideriorum passibus lu