comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& noli altũ saꝑe. s time Et timco aũ ne sicut ser¬
pens euam sedux̃ astutia. sua. sic & urẽ mentes cor¬
rum pantur a castitate quȩ ẽ in xp̃o Detristitia uͦ
ꝗͣ cicero magis egritudinẽ appellat. dolorẽ aut̃
uirgiliꝰ ubiait. dolent gaudentq s ideo malui tris¬
titiam dicere. qr egritudo uł dolor usitatiꝰ in corpo¬
rib dicit̾. scrupulosior questio ẽ utruinueniri possit
in bono

Expanded text:
sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo . De tristitia vero, quam Cicero magis aegritudinem appellat dolorem autem Virgilius, ubi ait, « Dolent gaudentque, » sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo vel dolor usitatius in corporibus dicitur, scrupulosior quaestio est, utrum inveniri possit in bono
Abbreviated transcription (Latin):
huc tam suꝑbra in aliud querit referit. qͦd ꝑ peram stc̃
Suꝑbia mulicris inserpentẽ. suꝑbiauiri inmulierem
Ded accusatio potiꝰ q̃ &cusatio ueraẽ. ubimindit diui¬
nic̃ aꝑta transgressio: Neq enĩ hoc ꝓpt̾a ñ fecerunt.
quia idmulier serpente suadente. uir muliere imꝑtien¬
te cõmisit. quasi quicq̃ dõ cuiuł crederet᷑ uł ñ erede¬
rctur. ante ponendũ fuit:¬

Expanded text:
huc tamen superbia in alium quaerit referre, quod perperam fecit: huc tamen superbia in alium quaerit referre, quod perperam fecit: superbia mulieris, in serpentem; superbia viri, in mulierem. Sed accusatio potius ni est aperta transgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mulier serpente suadente, uir muliere inpertiente commisit, quasi quidquam Deo, cui uel crederetur uel cederetur, anteponendam fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Quisaũ ruinã eẽ ñ uideat. quando fit mandati euideis
& indubitata transgressio: ꝓpt̃ hoc d̾s illud ꝓhibu¬
it. qͦd cũ eẽt ad missũ. nulla defendi posset unagina¬
tione iustitie Et audeo dicẽ. suꝑbis utile et̃ cadere
in aliquot manifestũ aptũq peccatũ. unde sibi displi¬
ceant. qͥ iam sibi placendo ceciderant. Salubriꝰ enim
petrus sibi displicuit. quando fleuit. qͥm sibi placuit
ceasquerentib nom̃ tuũ. qͥ sibi placuerant qͤrendo suũ. xiiii
eoẽpeior dãpnabiliorq suꝑbia. qua ctiã in
peccatis inanifestis suffugiuꝰ excusationis inqͥri¬
tur. Sicut illi pͥmi homines quoꝵ x illa dixit.
serpens seduỹ me & manducaui. & illedix̃. mulier qͥm
dedisti michi hec michi dedit aligno & comedi Nus¬
quã hic sonat petitio uenic. nusquã imploratio me¬
dicine. Namlic& isti ñ sic̃ cam quod cõmiscr̃ negent. ad¬

Expanded text:
quis autem ruinam esse non uideat, quando fit mandati euidens quis autem ruinam esse non uideat, quando fit mandati euidens atque indubitata transgressio ? propter hoc deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione iustitiae. et audeo dicere superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui iam sibi placendo ceciderant. salubrius enim Petrus sibi dispceas quaerentibus nomen tuum qui sibi placuerant quaerendo suum. Sed est pejor damnabiliorque superbia, qua etiam in peccatis manifestis suffugium excusationis inquiritur: sicut illi primi homines, quorum et illa dixit, Serpens seduxit me, et manducavi; et ille dixit, Mulier quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi . Nusquam hic sonat petitio veniae, nusquam imploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain, quod commiserunt, negent , ad
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ iam ille sibi ipsi placere coepiss&. Huc enĩ & delec¬
tauit quod dictũ ẽ. critis sicut dii Qͦd meliꝰ eẽ pos¬
sent summo ueroq pͥncipio coherendo ꝑ oboedien¬
tiã. non suum sibi existendo pͥncipiũ. ꝑ suꝑbra:
Duenĩ creati. ñ sua ueritate s di ueri participatione
sunt dii: Plus aũ appetendo minꝰ ẽ. qͥ dũ sibi sufficcre
diligit. ab illoqͥq uere suffic̃ defic̃:. Illud aũ malũ. quo
cũ sibihomo placa. tãq̃mꝰ ipsc sit lum̃. auercitur ab eo
lumine. quod eisi placeat & ipse fit lum̃. Illud in quã
malũ precessit in abdito: ut sequeretur hoc malũ qͦd
ꝑpetritũ ẽ in aꝑto. Uerum e eni quod scriptũc̃. Ante
rumam exaltat᷑ cor . & ante glãm humiliat᷑. Illa prsꝰ
ruina que fit in occulto: p̃cedit ruinã ꝗͥ fit in manifd¬
to. dũ illa ruina et̃ ñ putat᷑. Quis enĩ exaltationem
putat cum iam ibi sit defectus. quo ẽ relictꝰ excessus :

Expanded text:
nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delecnisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui, dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, quod ei si placeat et ipse fit lumen — illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc malum quod perpetratum est in aperto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam huruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam, quae est in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. quis enim exaltationem ruinam putat, cum iam ibi sit defectus, quo est relictus excelsus?
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc crit instriꝰ. Et fit quod scriptũ ẽ. deiccisti cosdũ
extollerentur. Non eni ait. cũ eleuati fuissent. ut priꝰ ex¬
tollerent᷑. & postea deicerent᷑. sed cũ extollerent᷑. tc̃ de¬
iecti sunt. Ipsũ qͥppe extolli. iã deici est Qui ꝓpt̃ qͦd
nc̃ inciuitate dĩ. & ciuitate di in hoc ꝑegrinanti sdõ
maxime cõmendat᷑ humilitas. & in eiꝰ rege qͥc̃ xpꝰc
maximc p̾dicat᷑. contrariumq huic uirtuti elationis
uiciũ in eiꝰ aduersarioquic̃ diabolꝰ maxime domina¬
ri sacris litt̃is edocet̾. ꝓfecto istaẽ magna difftrentia
quia ciuitas unde loqͥm̃. utraq discernit᷑. Una scilica
societas pioꝵ hominũ. altera impioꝵ. S ingula qͦq
cũ anglis ad se ꝑtinentib inqͥb. precessit hac amor di.
hac amor sui. Manifesto ergo aꝑtoq peccato ubi facꝰ¬
tũ est quod ds ficri ꝓhibuit. diabolꝰ hominẽ ñ cȩpisset.

Expanded text:
ex hoc erit inferius et fit quod scriptum est: Deiecisti eos, cum ex hoc erit inferius et fit quod scriptum est: Deiecisti eos, cum extollerentur. Non enim ait: \'Cum elati fuissent\\ ut prius extollerentur et postea deicerentur; sed cum extollerentur, tunc deiecti sunt. Ipsum quippe extolli iam deici est. Quapropter quod nunc in ciuitate Dei et ciuitati Dei in hoc peregrinanti saeculo maxime commendatur humilitas maxime praedicatur contrariumque huic uirtuti elationis uitium in eius aduersario, qui est diabolus, maxime dominari sacris litteris edocetur: profecto ista est magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, utraque discernitur, una scilicet societas piorum hominum, altera inpiorum, singula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
factaẽ: ut au ab eo quod ẽ deficiat. ex hoc quod de
nichilo factaẽ. Nec sic deftc̃hõ. ut om̃ino nichil
ess&. s ut declinatꝰ ad se ipsũ minꝰ cẽt quã erat.: cũ ei
qͥ sume ẽ inherebat. Relicto itaq dõ et̃ in semet ipso.
hoc ẽ sibi placere. ñ iam nichil eẽ ẽ: s nichilo ꝓpin¬
quare Unde suꝑbi sedm̃ scripturas scãs alio nomi¬
ne appellantur sibi placentes. Bonũ ẽ enĩ ĩursum
test c̃. Est igt᷑ aliqͥd humilitatis miro modo qͦd sursũ
faciat cor. & ẽ aliqͥd clationis quod deorsũ faciat cor.
Hoc qͥdom quasi contrarium uidetur. ut datio sit dcorsii.
& humilitas sursũ. sod pra humilitas fac subditũ suꝑio¬
ri. Nichilẽ aũ suꝑiꝰdo. & ideo exaltat humilitas. que
fac̾ subditũ dõ. Elatioaũ que in uicio ẽ. eo ipso respuit
subiectionem. ut cadat ab illo qͦ ñ est quicquã suꝑiꝰ. &

Expanded text:
facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defecit homo, ut omnino nihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus esset, quam erat, cum ei qui summe est inhaerebat. Relicto itaque Deo esse in semet ipso, hoc est sibi placere, non iam nihil esse est, sed nihilo propinquare. Unde superbi secundum scripturas sanctas alio nomine appellantur sibi placentes. Bonum est enim sursum test esse. Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, et est aliquid elationis quod deorsum faciat cor. Hoc quidem quasi contrarium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia humilitas facrius Deo; et ideo exaltat humilitas, quae facit subditum Deo. Elatio autem, quae in uitio est, eo ipso respuit subiectionem et cadit ab illo, quo non est quidquam superius, et
Abbreviated transcription (Latin):
it quã ipse sibi Spontancus ẽ aũ iste defectꝰ. qm̃ si
uoluntas in amore suꝑioris inmutabilis boni a quo
illustrabat᷑ ut uidera. & accenddutur ut amaret.
stabilis ꝑmaner&. ñ inde ad sibi placendũ auerte¬
retur. ut ex hoc tenebrescer&. & frigescera. ut uł
illa creder& uerũ dixisse serpentẽ. uł ille di mandato
uxoris p̃poner& uoluntatẽ. putar&q se uenialit̃
trans gressorẽ eẽ p̃cepti. siuite suę socum ñ desere¬
r& etiam in societati peccati Non malũ ergo opꝰ
factũ ẽ. id ẽ illa transgressio. ut ebo ꝓhibito ues¬
cerentur. nisi ab eis qͥ iam mali erant. Neq enĩ fic
r& ille fructꝰ malus. nͥ ab arbore mala Vt aut᷑
esset arbor mala: cont̾naturã factũ ẽ: quia niħ
uicio uoluntatis quod contͣ naturã ẽ. non utiq fic¬
r&. Sed uicio dep̃uari. nisi ex nichilo factanatura
ñ potest: Ac ꝑhoc ut natura fit ex o hab&. qͦd adõ

Expanded text:
it quam ipse sibi. Spontaneus est autem iste defectus, quoniam, si it quam ipse sibi. Spontaneus est autem iste defectus, quoniam, si uoluntas in amore superioris inmutabilis boni, a quo inlustrabatur ut uideret et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret, non inde ad sibi placendum auerteretur et ex hoc tenebresceret et frigesceret, ut uel illa crederet uerum dixisse serpentem, uel ille Dei mandato uxoris praeponeret uoluntatem putaretque se uenialiter transgressorem esse praecepti, si uitae suae sociam non desereret etiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transgressio ut cibo prohibito uescerentret ille fructus malus, nisi ab arbore mala . Ut autem esset arbor mala, contra naturam factum est: quia nisi vitio voluntatis, quod contra naturam est, non utique fieret. Sed vitio depravari, nisi ex nihilo facta, natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ei subditam eẽ sit utile. ꝑ niciosũ aũ. suam ñ eiꝰ a qͦ
creata ẽ: facere uoluntatẽ: Hoc itaq de uno eybi
genere non edendo ubi alioꝵ tanta copia sub iace¬
bat tã leue p̃ceptũ ad obseruandũ. tãbreue ad me¬
moriam retinendũ. ubi p̾sertim ñ dũ uoluntati cu¬
piditas resistebat. qͦd depena trans gressionis postea
subsequutũ ẽ. tanto maiore iniustitia uiolatũ ẽ.
quando faciliore posset obscruatione custodiri:
lĩberent᷑. Nongũ idmalũ opꝰ ꝓueniretur. nͥ p̃cessiss& uo¬
luntas mala: Porro malę uoluntatis iniciũ. qͦd potuit
ec̃ nͥ suꝑbia: Initiũ enĩ om̃is peccati. suꝑbrac̃ Qd c̃aũ¬
suꝑbia. nͥ ꝑuerse celsitudims appetitꝰ : Pcruersa cnĩ
celsitudo ẽ. descrit eo cui deb& animꝰ in herert pͥnci¬
pio. sibi quodã mͦ fieri atq et̃ pͥncipũ. Hocfit. quan¬
do sibi nimis plac&. Sibi uero ita placa. cum ab il¬
lobono inmutabilideficit. quodom igis placert debu¬

Expanded text:
am esse sit utile; perniciosum autem suam, non eius a quo creata est facere uoluntatem. Hoc itaque de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea subsecutum est, tanto maiore iniustitia uiolatum est, quanto faciliore posset obseruantia custodiri. laberentur. Non enim ad malum. opus perueniretur, nisi praecessisset uoluntas mala. Porro malae uoluntatis initium quae potuit esse nisi superbia? Initium enim omnis peccati superbia est. Quperuersae celsitudinis adpetitus? Peruersa enim est celsitudo deserto eo, cui debet animus inhaerere, principio sibi quodam modo fieri adque esse principium. Hoc fit, cum sibi nimis placet. Sibi uero ita placet, cum ab illo bono inmutabili deficit, quod ei magis placere debu
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũq cupidior. Hoc ut sanct᷑. qm̃ in mortali pu¬
ritati qͣm sũmoẽ. ea qͣ inimo s̃ mortalia & in munda c̃uenire
ĩmortale ꝓpinquũ sũmis. animũ aũ morbidũ similẽ infimis.
qͦ morbonobinindeat potiꝰ ne sanem̃. qͣ adiuu& ut sanem̃ s: taliqͥ
nobininfimis ex corꝑis mortalitate coaptatꝰ ĩmnortalis pꝰciꝰticia ꝑ qͦ
ñ locoꝵ distantia. sed similitudiruis ex cellentia mansit in
sumis. mundandis liberandisq nob uere diuinũ p̃beat
aduitoriũ: Qui ꝓfecto in cõtaminabilis ds absit ut
contaminationẽ timer& ex homine qͦ indutꝰ ẽ: aut ex
hominib int̾ quos in homine conũsatꝰ ẽ Non enĩ
parua sunt hȩc interĩ duo quȩ salubrit᷑ sua in carna¬
tione monstraũ. nec in carne posse contaminari uerã
diuinitatẽ. nec idõ putandos demones nob̃ et̃ melio¬
res qͥa ñ habent carnc̃ Hic ẽ sic̃ eũ scã scriptura p̃¬

Expanded text:
tabiliumque cupidior. Hoc ut sanetur, quoniam inmortali putabiliumque cupidior. Hoc ut sanetur, quoniam inmortali puritati, quae in summo est, ea quae in imo sunt mortalia et inmunda conuenire  morbidum similem infimis quo morbo nobis inuideat potius ne sanemur, quam adiuuet ut sanemur; sed tali, qui nobis infimis ex corporis mortalitate coaptatus inmortali spiritus iustitia, per quam non locorum distantia, sed similitudinis excellentia mansit in summis, mundandis liberandisque nobis uere diuinum praebeat adiutorium. Qui profecto incontaminabilis Deus absit ut contaminationem timeret ex homine quo indutus est, aut ex hominibus inter quos in homine conuersatus est. Non enim parua sunt haec interim duo, quae salubriter sua incarnatione monstrauit, nec carne posse contaminari ueram diuinitatem, nec ideo putandos daemones nobis esse meliores, quia non habent carnem. Hic est, sicut eum sancta scriptura prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtendant: Qui tam̃ eoꝵ radii ꝑ queq in munda
diffusi ñ contaminant᷑. & diĩ contaminarentur.
si hominib miscerent᷑. etiã si ee̾t necessariꝰ in subuc¬
niendo contactꝰ: Nam radis solis & lunc t̾ra con¬
tingit᷑. nec istã contaminat lucẽ¬
IRΟr aut̃ plurimũ tam doctos homines qͥ cuncꝰ¬
ta corporca & sensibilia p̃ incorporalib & in¬
telligibilib pꝰponenda iudicauer̃. cũ agitur
de beata uita corporalium contrectationũ face¬
re mentionẽ. ubi est illud platonis ubi ait: fugi¬
endũ ẽgͥ ad carissimã patriã. & ubi fit patire tibi
om̃a: Quȩgͥ in qͥt classis aut fuga similẽ dõ ficri:
Si gͦ dõ quanto similior tanto fit quisq ꝓpinquior
nulla ẽ ab illo alia longinquitas. quã eiꝰ dissimi¬
litudo. In corporali uͦ illi eterno & in cõmutabili tanto
c̃ amimna hominis dissimilior. qͥnto rerũ tẽporaliũ cor¬

Expanded text:
pertendant. Qui tamen eorum radii per quaeque inmunda pertendant. Qui tamen eorum radii per quaeque inmunda diffusi non contaminantur, et di contaminarentur, si hominibus miscerentur, etiamsi esset necessarius in subueniendo contactus? Nam radiis solis et lunae terra contingitur, nec istam contaminat luceiror autem plurimum tam doctos homines, qui cuncta corporalia et sensibilia prae incorporalibus et intellegibilibus postponenda iudicauerunt, cum agitur de beata uita, corporalium contrectationum facere mentionem. Ubi est illud Plotini, ubi ait: Fugiendum est igitur ad carissimam patriam, et ibi pater, et ibi omnia. Quae igitur, inquit, classis aut fuga? Similem Deo fieri.\' Si ergo deo quanto similior, tanto fit quisque propinquior, nulla est ab illo alia longinquitas quam eius dissimilitudo. Incorporali uero illi aeterno et incommutabili tanto est anima hominis dissimilior, quanto rerum temporalium mu
Abbreviated transcription (Latin):
taminati. Ac ꝑ hoc neutri beati. nͥ forte quisdicat mo¬
re spongiarũ. uł huiꝰ cemodi rerũ mundare demo¬
nes amicos suos. ut tanto ipsi sordidiores fiant. qͣn¬
to fiunt homines eis uelut tergentib mundiores :
Qd si ita ẽ contaminatiorib dii miscent᷑ demonib.
qͥ ne contaminarentur. hominũ ꝓpinquitatẽ con¬
trectationc̃q uitarunt: An fortẽ dii possunt ab
hominib contaminatos mundare demones. nec ab
cis contaminari. & eo mͦ ñ possent & demones:
Quis talia sentiat. n falla cissimi demones deceper̃:
Qͥd qͦd si uideri & uidere contaminat. uidentur ab
hominib diĩ quos uisibiles dicit. clarissima mun¬
di lumina & cetã sẏdera. tutioresq sunt demones
ab ista hominũ contaminatione qͥ ñ possunt uide¬
ri nͥ uelint : Aut si ñ uideri s uidere contaminat.
negent ab istis clarissimis mundi luminib: quos dõs
opinant᷑ uideri homines. cũ radios suos t̾rasusq

Expanded text:
taminati ac per hoc neutri beati? Nisi forte quis dicat motaminati ac per hoc neutri beati? Nisi forte quis dicat more spongiarum uel huiusce modi rerum mundare daemones amicos suos, ut tanto ipsi sordidiores fiant, quanto fiunt homines eis uelut tergentibus mundiores. Quod si ita est, contaminatioribus di miscentur daemonibus, qui, ne contaminarentur, hominum propinquitatem contrectationemque uitarunt. An forte di possunt ab hominibus contaminatos mundare daemones, nec ab eis contaminari, et eo modo non possent et homines? Quis talia sentiat, nisi quem fallacissimi daemones deceperunt? Quid quod, si uideri et uidere contaminat, uidentur ab hominibus di, quos uisibiles dicit, \'clarissima mundi lumina et cetera sidera, tutioresque sunt daemones ab ista hominum contaminatione, qui non possunt uideri, nisi uelint? Aut si non uideri, sed uidere contaminat, negent ab istis clarissimis mundi luminibus, quos deos opinantur, uideri homines, cum radios suos terras usque
Abbreviated transcription (Latin):
Pangendi aũ quȩ necessitas : Nã neq homines id con¬
cupiscere auderent. cũ dõꝵ uł demonũ bonoꝵ con¬
spectu uł colloqͥo fruerent᷑. Et si in tantũ curiositaf
curiositas ꝓ grederet᷑. ut uellent qͦ nã pacto qͥs piam
posset in intũ tangere dm̃ uł demonẽ: qͥ nͥ captũ posset¬
passert̃ : Uidendo gͥ uisibq sc p̃bendo & loquendo. &
audiendo: dii corporilit᷑ misceri hominib possent: hoc
nabiles dict̃ demones. & in contaminabiles deos: Siaut̃
contaminant᷑ & demones. quid confer̃ hominib ad uitã
post mortt̃ beatã. qͦs contam inati mundare ñ posst̃.
ut eos mundos dus in contaminatis possent adiunge¬
re. int̾ quos & illos medii constituti sunt : Aut si hoc
cis beneficiis ñ confer̃. quid ꝓdest hominib demonũ
amica meditatio : An ut pꝰ mortẽ ñ ad deos homi¬
nes ꝑ demones transeunt. s simul uiuant utriq con¬

Expanded text:
Tangendi autem quae necessitas? Nam neque homines id conTangendi autem quae necessitas? Nam neque homines id concupiscere auderent, cum deorum uel daemonum bonorum conspectu uel conloquio fruerentur; et si in tantum curiositas progrederetur, ut uellet: quonam pacto quispiam posset inuitum tangere dpasserem? Videndo igitur uisibusque se praebendo et loquendo et audiendo di corporaliter misceri hominibus possent. Hoc nabiles dicunt daemones et contaminabiles deos. Si autem contaminantur et daemones, quid conferunt hominibus ad uitam post mortem beatam. quos contaminati mundare non possunt, ut eos mundos dis incontaminatis possint adiungere, inter quos et illos medii constituti sunt? Aut si hoc eis beneficii non conferunt, quid prodest hominibus daemonum amica mediatio? An ut post mortem non ad deos homines per daemones transeant, sed simul uiuant utrique con
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcherea ꝗͣ uidere sufficiat quoꝵ lucc tra qͥtũ sufficit il¬
lustratur : Porro siñ contaminant᷑ s dera cũ udent᷑
qͦs dõs om̃s usibiles dic̃. nec demones hominũ conta¬
minant᷑ aspecto. ꝗͣuis de ꝓximo uideant᷑. An forit
hominũ nuncient᷑. a quib longe ab sunt. ut in conta¬
minantissimi ꝑseuerent. Qͥdiã de cetĩs sensib dicã:
Non enĩ olfaciendo contaminari uł dii possent si adẽts:
uł cum ad sunt demones possunt uiuoꝵ corpoꝵ uapo¬
rib humanoꝵ. si tantis sacrificioꝵ cadauerinis ñ conta¬
minantur nidorib. Ingustandi aũ sensu. nulla ne¬
cessitate reficiende mortalitatis urguent᷑. ut fame
ad acti cibos ab hominib querant: Tactꝰ uͦ in potesta¬
te ẽ: Ham lic& ab eo potissimũ sensu contrectatio dicꝰ¬
ta uideatur. hactenꝰ tam̃ si ullent miscerent᷑ homini¬
b ut uiderent & uiderentur. audirent᷑ & audirent᷑:

Expanded text:
aetheria quam uidere sufficiat, quorum luce terra, quantum sufficit, inaetheria quam uidere sufficiat, quorum luce terra, quantum sufficit, inlustratur. Porro si non contaminantur sidera, cum uidentur, quos deos omnes uisibiles dicit: nec daemones hominum contaminantur aspectu, quamuis de proximo uideantur. An fortehominum nuntientur, a quibus longe absunt, ut incontaminatissimi perseuerent? Quid iam de ceteris sensibus dicam? Non enim olfaciendo contaminari uel di possent, si adessent, uel cum adsunt daemones possunt uiuorum corporum uaporibus humanorum, si tantis sacrificiorum cadauerinis non contaminantur nidoribus. In gustandi autem sensu nulla necessitate reficiendae mortalitatis urgentur, ut fame adacti cibos ab hominibus quaerant. Tactus uero in potestate est. Nam licet ab eo potissimum sensu contrectatio dicta uideatur, hactenus tamen, si uellent, miscerentur hominibus, ut uiderent et uiderentur, audirent et audirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cipuũ. ut eos sublimit᷑ seꝑatos humana contrectatio con¬
taminare ñ possit: Oñ qͥppe sũmũ om̃iũ creatorẽ quẽ
nos uerũ dm̃ dicimꝰ sic a platone p̃dicari asscuerat. qͦd
ipse sit solus. qͥ non possit penuria sermonis humani ꝗͣ¬
ius oratione uł modice cõp̃hendi. uix aũ sapientib uiris
cũ se uigore. animi quantũ licuit a corpore remouerint
intellectũ huiꝰmodi & id qͦq int̾dũ uclut in altissimiste¬
nebris rapidissimo coruscaminc lum̃ candidũ int̾ mi¬
care Sigͦ supꝰ om̃a uere sũmꝰ deꝰ intelligibili & in ef¬
fabili qͣdã p̃sentia. & si int̃dũ. & si tamꝗͦ rapidissimo co
ruscamine lum̃ candidũ int̾micas. ad c̃tam̃ sapientiũ
mentib. cũ se ꝗͣtũ licuit a corpore remouerint. nec
ab eis contaminari potest. qͥd ẽ. quod isti dii ꝓptã con¬
stituuntur longe in sublimi loco. ne contrectatione
contaminent᷑ humana: Quasi uͦ aliqͥd corpora ila

Expanded text:
cipuum, ut eos sublimiter separatos humana contrectatio contaminare non possit. Deum quidem summum omnium creatorem, quem nos uerum Deum dicimus, sic a Platone praedicari adseuerat, quod ipse sit solus qui non possit penuria sermonis humani quauis oratione uel modice conprehendi; uix autem sapientibus uiris, cum se uigore animi quantum licuit a corpore remouerunt, intellectum huius Dei, id quoque interdum uelut in altissimis tenebris rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicare. Si ergo supra omnia uere summus Deus intellegibili et ineffaamine lumen candidum intermicans, adest tamen sapientium mentibus, cum se quantum licuit a corpore remouerunt, nec ab eis contaminari potest: quid est quod isti di propterea constituuntur longe in sublimi loco, ne contrectatione contaminentur humana? Quasi uero aliud corpora illa
Abbreviated transcription (Latin):
etiã beatificũ bonũ non oportere queri alios media¬
tores. ꝑ quos arbitram̃ nob̃ ꝑuentionis gͣdꝰ ec̃ moli¬
endos: quia beatꝰ & beatificꝰ ds̃. factꝰ particeps ho¬
manitatis nr̃e. cõpendiũ p̃buit participande di¬
uinitatis suȩ: Neq enĩ nos a mortalitate & mise¬
ria libans ad anglõs ĩ mortales beatosq ita ꝑdocꝰ
ut eoꝵ participatione etiam nos ĩmortales & beati
simꝰ. s ad illã trinitatẽ. cuiꝰ & anglĩ participatio¬
ne beati sunt: Idõ ꝗͣdo in forma serui ut mechator
esset. in fra anglo̾s ec̃ uoluit. in forma dĩ suꝑ an¬
Sat. platonẽ dyaisse nullus ds̃ miscet᷑ homini
& hoc p̃cipuũ eoꝵ sub limitatis ait et̃ specim̃. qͦd nulla ad¬
tractatione hominũ contaminant᷑. Ergo demones con¬
taminari fatet᷑. & idõ eos aqͥb contaminant᷑ mundare
ñ possunt. om̃sq in mundi parit᷑ fuint & demones contrecꝰ¬

Expanded text:
etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediaetiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales atque beati simus, sed ad illam trinitatem, cuius et angeli participatione beati sunt. ideo quando in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra ans ait Platonem dixisse: nullus deus miscetur homini; et hoc praecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen qtrectatione hominum contaminantur. Ergo daemones contaminari fatetur, et ideo eos, a quibus contaminantur, mundare non possunt omnesque inmundi pariter fiunt, et daemones contrec
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate transacta. & ex mortalib facer& ĩmor¬
tales. qͦd inse resurgendo monstrauit. & ex miscrłis be¬
atos. unde nũꝗͣ ipse discessit: Aliꝰ ẽ gͦ mediꝰ malus.
qͥ seꝑat amicos. aliꝰ bonꝰ qͥ reconciliat inimicos. Et
idõ multi sunt medii separatores. quia multitudo
quȩ beata c̃: uniꝰ dĩ participatione. fit beata: Cuiꝰ
participationis pͥuatione misera multitudo angłoꝵ
beatitudinis ad iitoriũ. etiam ipsa multitudine ob¬
strepit qͦdammͦ. ne possit ad illud unũ beatificũ
ꝑuenire. Ad quod ut ꝑduccremur. ñ multis sed
uno mediatore opꝰ erat. & hoc eo ipso in cuiꝰ partici¬
patione simꝰ beati. hoc c̃ uerbo dĩ ñ facto. ꝑ qͦd facꝰ¬
ta sunt oĩa. nec tam̃ obhoc mediator ẽ: qͥa uerbũ
Maxim ũ qͥppe ĩmortale. & maxime beatũ uerbũ.
longe ẽ a mortalib miseris. s mediator ꝑ id qͦd hõ
eo ipso utiq ostendens ad illũ ñ solũ beatũ uerum

Expanded text:
mortalitate trans acta ex mortuis faceret immormortalitate trans acta ex mortuis faceret immortales, quod in se resurgendo monstrauit, et ex miseris beatos, unde numquam ipse discessit. alius est ergo medius malus, qui separat amicos, alius bonus, qui reconciliat inimicos; et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est unius dei participatione fit beata. cuius participationis priuatione misera multitudo malorumbeatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unum beatificum perueniri. ad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso cuius participatione simus beati, hoc est uerbo dei non facto, per quem facta sunt omnia. nec tamen ob hoc mediator est, quia uerbum. maxime quippe immortale et maxime beatum uerbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum uerum
Abbreviated transcription (Latin):
& mortalis eẽ ad tempꝰ uoluit: & beatꝰ in ȩt̾nitate ꝑsis¬
tere potiuit. Ac sic eos & in mortalis suꝑbos. & miseros
noxios. ne in mortalitatis iactantia seducerent ad mi¬
seriã. & suc mortis humilitate. & suc beatitudinis bo¬
nitate destrux̃ in eis. quoꝵ corda ꝑ suã fidẽ mundans.
ab illoꝵ in mundissima dnãtione libãuit: hoͣ itaq mor¬
talis & miser longe se iunctꝰ ab in mortalib & beatis.
qͥ diligit mediũ ꝑ quod ĩmortalitati & beatitudini co¬
puletur. quod poss& delectare in demonũ in mor¬
talitate miserũ c̃: quod posset offendere in xp̃i mor
mors tim̃da ñ ẽ: quȩ ñ eẽ potuit sẽpit̾na. & bcatitudo
amanda c̃sempit̾na: Ad hoc se quippe int̾ponit me¬
dius in mortalis & miser. ut ad beatã in mortalitatẽ
transirt ñ sinat. qmĩ ꝑsistit. qm̃ impedit idem ipsa me
seria Ad hoc aut̃ se int̾posuit mortalis & beatꝰ. ut

Expanded text:
et mortalis esse ad tempus uoluit, et beatus in aeternitate persiset mortalis esse ad tempus uoluit, et beatus in aeternitate persistere potuit; ac sic eos et inmortales superbos et miseros noxios, ne inmortalitatis iactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda per suam fidem mundans ab illorum inmundissima dominatione liberauit. Homo itaque mortalis et miser longe seiunctus ab inmortalibus et beatis quid eligat medium, per quod inmortalitati et beatitudini copuletur? Quod possit delectare in daemonum in mortalitate , miserum est; quod posset offendere in Christi mmors timenda non est, quae non esse potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc se quippe interponit medius inmortalis et miser, ut ad inmortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod inpedit, id est ipsa seria. ad hoc se autem interposuit mortalis et beatus ut
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ oportebat. neq ꝑmanert mortalẽ Mortalis
qͥppe factꝰ c̃. ñ infirmata uerbi diuinitate. sed car¬
nis infirmitate suscepta. Non aũ ꝑmansit in ipsa
carne mortalis. ꝗͣ resuscitauit a mortius. qm̃ ipscẽ
fructꝰ mediationis eꝰ ut nec ipsi ꝓpt̾ quos libandos
mediator effectꝰ c̃: in ꝑpetua uł carnis morit rema¬
nerent. Proinde mediatorẽ int̾ nos & dm̃. & mortali¬
tatẽ habere oportuit transeuntẽ. & beatitudinẽ ꝑma¬
nentẽ: ut ꝑ id qͦd transit congruer& morituris. & ad
id quod man& tͣnsferr& ex mortuis Boni gͥ anglĩ
int̾ miseros mortales. & beatos ĩ mortales medi eẽ
nͣ possunt. quia ipsi qͦq & beati & in mortales sunt:
Possunt aũ medii ec̃ anglĩ mali. qͥa in mortales sunt
cũ illis. miseri cũ istis His dẽmonib contrariꝰ ẽ me¬
diator bonꝰ qͥ n adũsus eoꝵ ĩmortalitatẽ & miseriam.

Expanded text:
talem oportebat, neque permanere mortalem. Mortalis talem oportebat, neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est, non infirmata Verbi divinitate, sed carnis infirmitate suscepta: non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitavit a mortuis: quoniam ipse fructus est mediationis ejus, ut nec ipsi, propter quos liberandos mediator effectus est, in perpetua vel carnis morte remanerent. Proinde mediatorem inter nos et Deum, et mortalitatem habere oportuit transeuntem, et beatitudinem permanentem: ut per id quod transit, congrueret morituris; et ad id quod permanet, transferret ex mortuis. Boni igitur Angeli inter miseros mortales et beatos immortales medii esse non possunt; quia ipsi quoque et beati et immortales sunt: possunt autem medii esse angeli mali quia immortales sunt cum illis, miseri cum istis. His contrarius est Mediator bonus, qui adversus eorum immortalitatem et miseriam,
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã enĩ conditionẽ suã humiliũ inspexer̃.
negauer̃ q hominẽ capacẽ ec̃ possc beatitudinis. ꝗͣ¬
diu mortalit̾ uiuit. quidã uͦ extuler̃ se. & ausi st̃
dicere sapientie cõpotes. beatos eẽ mortales Qͦd si ita
ẽ: curnon ipsi potius medii constituunt᷑. int̾ mor¬
tales miscros. & in mortales beatos. beatitudinem
habentes cũ in mortalib beatis. mortalitatẽ cũ mor¬
talib miseris: ẜfecto enĩ si beati sunt. in uident ne¬
mini : Nãqͥd miscriꝰ inuidentia : Et in eo mortalib
miseris ꝗͣtũ possunt ad consequendã beatitudinẽ
consulunt. ut etiã ĩmortales ualeant ec̃ pꝰ mortẽ.
& anglis ĩmortalib beatisq con iungi.
om̃s homines quã diu mortales sunt etiam mi¬
seri sint necesse ẽ: querendus ẽ mediꝰ qͥ ñ solũ
hõ. uerũ etiã ds̃ sit ut homines ex mortali miseria
ad beatã immortalitatẽ huiꝰ medii beata morta¬
litas interueniendo ꝑducat. quẽ neq ñ fieri mor¬

Expanded text:
ionem suam humilius inspexerunt negaueruntque hominem capacem esse posse beatitudinis, quamdiu mortaliter uiuit. Quidam uero extulerunt se et ausi sunt dicere sapientiae compotes beatos esse posse mortales. Quod si ita est, quur non ipsi potius medii constituuntur inter mortales miseros et inmortales beatos, beatitudinem habentes cum inmortalibus beatis; mortalitatem cum mortalibus miseris? Profecto enim, si beati sunt, inuident nemini nam quid miserius inuidentia? et ideo mortalibus miseris, quantum possunt, ad consequendam beatitudinem consulunt, ut etiam inmortales ualeant esse post mortem et angelis inmortalibus beatisque coniungi. omnes homines, quamdiu mortales sunt, etiam miseri sint necesse est, quaerendus est medius, qui non solum homo, verum etiam Deus sit; ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem hujus medii beata mortalitas interveniendo perducat. Quem neque non fieri mor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ẽ corpꝰ aeriũ. sic̃ & illis de sũmis atq infimis singu¬
munia st̃ hominib. qͦd genc̃ sunt animalia. &m̃te ra¬
tionalia: Nã & ipse cũ dedus & hominib loqueretur
habctisinqͥd bina animalia. & ñ solent isti deos rusi ra¬
tionalẽ mentẽ ꝑhibert Duo sunt residua quod sunt
animo passiua. & tt̃ꝑe eterna Quorũ unũ habent
cũ infimis. cũ sumis altm̃ ut ꝓ portionali ratione li¬
berata medictas. neq sustollat᷑ in sũma. neq in infima
depͥmat᷑: Ipsa c̃ aut̃ ala demonũ misera ęt̃nitas uł
eterna miseria Qui enĩ ait animo passiua. etiam mi¬

Expanded text:
quod est corpus aerium, sicut et illi de summis atque infimis singuquod est corpus aerium, sicut et illi de summis atque infimis singumunia sint omnibus, quod genere sunt animalia et mente rationalia. Nam et ipse cum de dis et hominibus loqueretur: \'Habetis, inquit, bina animalia\', et non solent isti deos nisi rationales mente perhibere. Duo sunt residua, quod sunt animo passiua et tempore aeterna; quorum habent unum cum infimis, cum summis alterum, ut proportionali ratione librata medietas neque sustollatur in summa, neque in infima deprimatur. Ipsa est autem illa daemonum misera aeternitas uel aeterna miseria. Qui enim ait animo passiua\', etiam \'mi
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratũ ẽ: carert utrisq ñ possunt. acceptis ex
utraq parte singulis. mediabunt᷑: Ac phoc quia
de infimis habere ñ posst̃ ęternitatẽ que ibi ñ est:
unũ hoc de sũmis habent. & ideo ñ c̃ altiñ ad com¬
plendã medietattẽ suã. qͦd de infimis habeant nͥ miscriã:
nitas. uł et̃na beatitudo: H ominũ uͦ infimorũ. uł mi¬
seria mortalis. uł mortalitas misera: Demonũ autẽ
mediorũ uł misera eternitas. uł ȩterna miscria: Nã
& quinq alis que in diffinitione demonũ posuit. ñ
eos medios sic̃ ꝓmiserat ostendit. Qm̃ tria dixꝰ eos ha¬
bere nobiscũ quod genere animalia. qͦd mente ratio¬
nalia. qͦd animo passiua sunt. Cum dusuͦ unũ quod
tẽꝑe cterna. & unũ ꝓpͥum. quod corpore aeria Quo
in fimis: Quis ñ uideat relicta medietatt quantũ
declinent᷑ & depͥmant᷑ in infima: Sed plane etiã¬
ibi medii possunt inueneri. ut unũ habeant ꝓpͥum.

Expanded text:
demonstratum est, carere utrisque non podemonstratum est, carere utrisque non poutraque parte singulis mediabuntur. Ac per hoc quia de infimis habere non possunt aeternitatem, quae ibi non est, unum hoc de summis habent: et ideo non est alterum ad complendam medietatem suam, quod de infimis habeant, nisi miserianitas, vel aeterna beatitudo; hominum vero infirmorum vel miseria mortalis, vel mortalitas misera: daemonum autem mediorum vel misera aeternitas, vel aeterna miseria. Nam et quinque illis, quae in definitione daemonum posuit, non eos medios, sicut promittebat, ostendit;. quoniam tria dixit eos habere nobiscum, quod genere animalia, quod mente rationalia, quod animo passiua sunt; cum dis autem unum, quod tempore aeterna; et unum proprium, quod corpore aeria. Quo infimis? Quis non videat, relicta medietate, quantum inclinentur et deprimantur ad infima? Sed plane ibi etiam medii possunt ita inveniri, ut unum habeant proprium,
Abbreviated transcription (Latin):
restant qͥb cura adtentior adhibenda ẽ. quẽ ad mo¬
dũ uł aliena ẽẽ a demonib ostendant᷑. uł sic eis distri¬
buant᷑. ut medictas uidetur exposcere. sed ab eis aliena
eẽ ñ possunt. Non enĩ sic̃ diximꝰ locũ mediũ nec sũmũ
eẽ nec infimũ. ita demones cũ sint animalia rationa¬
lia. nec beatos et̃ nec miscros. sicuti sunt arbusta uł pec¬
cora. quȩ sunt sensus & rationis exꝑta. recit possumꝰ
dicere Quoꝵ gͦ ratio m̃tib inẽ. aut miseros eẽ aut
beatos necesse c̃: Item non possumꝰ dicere recte necc̃e
mortales demones nec ȩt̾nos Omã namq uiuentia
aut in ec̾̃num uiuunt. aut finiunt morte qͦd uiuunt
Iã uͦ iste tempore ȩternos demones dix̃ Qͥa gͥ restat.
nͥ ut hi medii deduob sũmis unũ habeant. & de do¬
ob infimis alterũ : Nã si utraq de infimis habebt̃.
aut utraq de sũmis. medii ñ erunt. sed in alterutrã
partẽ uł resiliunt. uł recũbt̃ Quia gͦ hes binis sic̃

Expanded text:
restant, quibus cura attentior adhibenda est, quemadmodum vel aliena esse a daemonibus ostendantur, vel sic eis distribuantur, ut medietas uidetur exposcere. Sed ab eis aliena esse non possunt. Non enim sicut dicimus locum medium nec summum esse nec infimum, ita daemones, cum sint animalia rationalia, nec beatos esse nec miseros, sicuti sunt arbusta uel pecora, quae sunt sensus uel rationis expertia, recte possumus dicere. Quorum ergo ratio mentibus inest, aubeatos necesse est. Item non possumus recte dicere nec mortales esse daemones nec aeternos. Omnia namque uiuentia aut in aeternum uiuunt, aut finiunt morte quod uiuunt. Iam uero iste tempore aeternos daemones dixit. Quid igitur restat, nisi ut hi medii de duobus summis unum habeant et de duobus infimis alterum? Nam si utraque de imis habebunt aut utraque de summis, medii non erunt, sed in alterutram partem uel resiliunt uel recumbunt. Quia ergo his binis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ singulisutroꝵ qi cõmuia. Sic hõmeliũ qͥldã est:
sed int̾ peccora & anglõs. Ut quia petꝰ ẽ animal in ratio¬
nale atq mortale. angłs aũ rationale & in mortale.¬
mediꝰ hõ esset inferior angłis. suꝑior peccorib habens
cũ peccorib mortalitatẽ. rationẽ cũ angłis. animal
racionale. mortale. Itagͦ cũ querimꝰ mediũ int̾ bea¬
tos immortales. miserosq mortales. hoc inuenire de
bemꝰ. quod aut mortale sit beatum. aut ĩmortale

Expanded text:
cum singulis utrorumque communia; sicut homo medium quiddam est, cum singulis utrorumque communia; sicut homo medium quiddam est, sed inter pecora et angelos, ut, quia pecus est animal inrationale adqmedius homo esset, inferior Angelis, superior pecoribus, habens cum pecoribus mortalitatem, rationem cum angelis, animal rationale mortale. Ita ergo cum quaerimus medium inter beatos inmortales miserosque mbemus, quod aut mortale sit beatum, aut immortale
Abbreviated transcription (Latin):
maligna malicia Si gͦ beati recte dicunt᷑ heudemo¬
nes ñ sunt heu demones demones. qͦs int̾ homines &
deos isti in medio locauer̃: Qͥs gͦ est locꝰ bonoꝵ demonũ.
qͥ supꝰ homines in fra deos isti p̃beant adiutoriũ. illis
ministium: Si enĩ boni etniq sunt: ꝓfecto & beati
sunt. Fterna aut̃ beatitudo medios et̃ ñ sinit. qͥa mul
tũ diis cõparat. multũq ab hominib seꝑat. Unde frus¬
tra isti conabuntur qm demones boni si & in mortales
sunt & beati: recte medii constituant᷑ int̾ dõs ĩmorta¬
les acbeatos & homines mortales ac miseros Cũ enim
utrũq habeant cũ diis. & beatitudinẽ scilic& & ĩmorta¬
litatẽ. nichil aũ hoꝵ cũ hominib & miseris & morta
lib qͥmꝰ ñ potiꝰ remoti st̃ ab hom̃inib dusq contuach.
qͥ int̃ ut rosq medu constitim: Ec̃ enĩ medĩ c̃̾tnt. siba¬
berent & ipsi duo quedã sua. ñ cũ binis alterutroꝵ. s

Expanded text:
gna malitia. Si igitur beati recte dicuntur eudaemones, non sunt eudaemones daemones, quos inter homines et deos isti in medio locauerunt. Quis ergo est locus bonorum daemonum, qui supra homines, infra deos istis praebeant adiutorium, illis ministerium? Si enim boni aeternique sunt, profecto et beati sunt. Aeterna autem beatitudo medios eos esse non sinit, quia multum cum dis conparat multumque ab hominibus separat. Unde frustra isti conabuntur ostendere, quo modo daemones boni, si et inmortales sunt et beati, recte medii constituantur inter deos inmortales ac beatos et homines mortales ac miseros. Cum enim utrumque habeant cum dis, et beatitudinem scilicet et inmortalitatem, nihil autem horum cum homt ab hominibus disque coniuncti, quam inter utrosque medii constituti? Tunc enim medii essent, si haberent et ipsi duo quaedam sua, non cum binis alterutrorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis repetiuit. ut eis tria contraria humanc conditio¬
nis opponer&: cũ & habitacula inquit sũma ab infimis
tanta int̾ capedo fastigii dispescat. quia dixerat loci sub¬
limitatem & uiuacitas in qͥt ulic et̃na & indefecta sit.
hic caduca & subsiciua. quia dixerat uite ꝑpetuita¬
tẽ. Et ingenia ila in quit ad beatitudinẽ sublimita.
hec ad miserias infimata. qͥa dixerat nature ꝑfectionẽ.
Triagͥ ab eoposita sunt deoꝵ id est locꝰ sublimis. et̃nitas.
beatitudo. & his contraria triahominũ. idc̃ locꝰ infimꝰ.
mortalitas. miseria:¬

Expanded text:
uerbis ita repetiuit, ut eis tria contraria hnmanae condiciouerbis ita repetiuit, ut eis tria contraria hnmanae condicionis obponeret. \'Cum et habitacula, inquit, summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat\', quia dixerat loci sublimitatem; et uiuacitas, inquit, illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, quia dixerat uitae perpetuitatem; et ingenia illa, inquit, ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias infimata\', quia dixerat naturae perfectionem. Tria igitur ab eo posita sunt deorum, id est locus sublimis, aeternitas, beatitudo; et his contraria tria hominum, id est locus infimus, mortalitas, miseria
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe et̃na: Nempe cũ priꝰ dõs in sublimi glo. ho¬
minesaut᷑ in t̾ra infima disuinctos. locis & nature dig¬
nitate se cerner&. ita conclusit Habetis interĩ in qͥt
bina animalia. dos ab hominib plurimũ clifferentis
loci sublimitate. uite ꝑpetuitate. naturc ꝑfectione.
Nullo int̾ se ꝓpinquo cõmunicatu. cũ & habita cula sũ¬
ma ab infimis tanta int̾ capedo fastigũ dispescat. &
uiuacitas illic ȩtna & indefecta sit: Hic caduca & sub¬
siciua. & ingenia illa ad beatitudinẽ sublimata. hȩc
ad miserias infimata: Hic t̾na uideo cõmemorata con¬
traria de duab naturȩ partib ultimis. idẽ sũmisatq
infimis: Nam tria quȩ ꝓposuit dedis laudabilia. ca¬
dẽ repetiuit. aliis quidem uerbis. ut eis diu̾sa alia tria
ex hominib redder&. Tria deoꝵ hec sunt: Loci
sublimitas. uite ꝑ petuitas. ꝑfectio nature Hec aliis

Expanded text:
tempore aeterna. Nempe cum prius deos in sublimi caelo, hotempore aeterna. Nempe cum prius deos in sublimi caelo, homines autem in terra infima disiunctos locis et naturae dignitate secerneret, ita conclusit: \'Habetis. inquit, interim bina animalia: deos ab hominibus plurimum differentes loci sublimitate, uitae perpetuitate, naturae perfectione, nullo inter se propinquo communicatu, cum et habitacula summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat, et uiuacitas illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, et ingenia illa ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias infimata..\' Hic terna uideo commemorata contraria de duabus naturae partibus ultimis, id est summis adque infimis. Nam tria quae proposuit de dis laudabilia, eadem repetiuit, aliis quidem uerbis, ut eis aduersa alia tria ex hominibus redderet. Tria deorum haec sunt: loci sublimitas, uitae perpetuitas. perfectio naturae. Haec aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Nix̃ qͥdem & animas hominũ demones ẽẽ. & ex
hominib fieri Lares si merni boni sunt.
lemuressi mali. seu laruas: Manes aut̃ dõs
dici. si incertũ ẽ bonoꝵ eos seu maloꝵ ẽẽ meritoꝵ
In qͣ opinione qͣntã uoraginẽ aꝑiant. sectandis ꝑdi¬
tis morib qͥs ñ udeat. siuł paululũ adtendat. qͥdo
quidẽ quãlib& neqͣ homines fuerint. uł laruas se
fieri dũ opinant᷑ uł dũ manes dõs. tanto peiores
fiunt. quanto sunt nocendi cupidiores. ut etiam
quib dã sacrificus tamꝗͣ diuinis honorib pꝰ moriẽ
se inuitari opinent᷑ ut noceant : Laruas quippe dic̃
eẽ noxios demones. ex hominib: factos. S hincalia
questio ẽ: Inde aut̃ ꝑhib& appellari grece beatosseo¬
demones. qͥd boni sint animi. hoc ẽ boni demones:
animos qͦq hominũ demones ẽt confirmans¬
Teo nc̃ de his agimꝰ. qͦs in natura ꝓpͥa descrip¬
sit int̾ dõs & homines. genẽ animalia. ĩte
rationalia. animo passiua. corpore aeria.

Expanded text:
it quidem et animas hominum daemones esse et ex hominibus fieri lares, si boni meriti sunt; lemures, si mali, seu laruas; manes autem deos dici, si incertum est bonorum eos seu malorum esse meritorum. In qua opinione quantam uoraginem aperiant sectandis perditis moribus, quis non uideat, si uel paululum adtendat? Quando quidem quamlibet nequam homines fuerint, uel laruas se fieri dum opinantur, uel dum manes deos, tanto peiores fiunt, quanto sunt nocendi cupidiores, ut etiam quibusdam sacrificiis tamquam diuinis honoribus post mortem se inuitari opinentur, ut noceant. Laruas quippe dicit esse noxios daemones ex hominibus factos. Sed hinc alia quaestio est. Inde autem perhibet appellari Graece beatos εὐδαίμονας, quod boni sint animi, hoc est boni daemones, animos quoque hominum daemones esse confirmansnc de his agimus, quos in natura propria descripsit inter deos et homines genere animalia, mente rationalia, animo passiua, corpore aeria,
Abbreviated transcription (Latin):
nullꝰ erat hõ. aut erat iste mundꝰ. qͣdo iste ñerat
mundꝰ: Si enĩ de alio atq alio intelligat᷑. potest dici
aliqͦmodo. hocest erat aliꝰ homo. quandon erat iste hõ:
Sicgͦ erat aliud tempꝰ. quandoñ eratꝰ hoc tempꝰ. recte
possumꝰ dicere. At uͦ erat tempꝰ. quandonullũ erat tẽpꝰ.
quis uł insipientissimꝰ dixerit : Sic̃ gͦ dicinꝰ creatũ tempꝰ

Expanded text:
nullus erat homo, aut: Erat iste mundus, quando iste non erat nullus erat homo, aut: Erat iste mundus, quando iste non erat mundus. Si enim de alio adque alio intellegatur, potest dici aliquo modo, hoc est: Erat alius homo, quando non erat iste homo; sic ergo: Erat aliud tempus, quando non erat hoc tempus, recte possumus dicere; at uero: Erat tempus, quando nullum erat tempus, quis uel insipientissimus dixerit? Sicut ergo dicimus creatum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ille. semꝑ illi fuer̃: Quomͦ etiã creati dicendi sunt:
si scmꝑ fuisse intelligant᷑: Adhoc qͥd respondebitur:
An dicendũ ẽ. & somꝑ eos fuisse. qm̃ omi temꝑe fuerꝰ
qͥcũ temp̃c̃ factist̃. aut cũ quibꝰ facta sunt temꝑa. &
tam̃ creatos: Neq enĩ & ipsa temꝑa creata ec̃ nega¬
bimus. ꝗͣ uis omĩ temꝑc tempꝰ fuisse nemo ambigat:
Nam sioĩ temꝑe fuit tempꝰ. erat gͦ tempꝰ ꝗͣdo nullũ
erat tempꝰ: Quis hoc stultissimꝰ dixerit: Possumꝰ
gͦ recte dicere: Erat tẽpꝰ. quando ñ erat roma. erat
erat tempꝰ ꝗͣdo ñ erat homo. & siquid huiꝰmodi: Pos¬
tremosiñ cũ initio temꝑis. s pꝰ aliqͦd tempꝰ factꝰ e&t¬
mundꝰ. possumꝰ dicere. erat tempꝰ quando ñ erat mun¬
dꝰ. At uͦ erat tempꝰ. q̃do nullũ erat tempꝰ Iam in¬
conuenient᷑ dicimus. ac si qͥsꝙͣ dicat. erat hõ quando

Expanded text:
ille, semper illi fuerunt? quomodo etiam creati dicendi sunt, ille, semper illi fuerunt? quomodo etiam creati dicendi sunt, si semper fuisse intelliguntur? Ad hoc quid respondebitur? An dicendum est, et semper eos fuisse, quoniam omni qui cum tempore facti sunt, aut cum quibus facta sunt tempora, et tamen creatos? Neque enim et ipsa tempora creata esse negabimus, quamuis omni tempore tempus fuisse nemo ambigat. Nam si non omni tempore fuit tempus, erat ergo tempus, quando nullum erat tempus. Quis hoc stultissimus dixerit? Possumus enim recte dicere: Erat tempus, quando non erat Roma; erat erat tempus, quando non erat homo, et si quid huius modi; postremo si non cum initio temporis, sed post aliquod tempus factcere: Erat tempus, quando non erat mundus; at uero: Erat tempus, quando nullum erat tempus, tam inconuenienter dicimus, ac si quisquam dicat: Erat homo, quando