comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui boni. qui tenues sunt censu: contenti
quidem eriguo ad sui usum: sed ñ idonei
ad subsidium leuande pauptatis aliene:
Tamen suppecit aliud beneficientiȩ
genus quo iuuare possint inferiorẽ:
Est enĩ duplex liberalitas. Una quȩ
subsidio rei adiuuat. idest usu pecu¬
niȩ: altera quȩ oꝑum collatione im¬
penditur: multo freq̃nter splendidior.
multoq płeclarior. Quanto illustrius
abraham captum armis uictricibus re¬
cepit nepotem: quam si redemisset. En¬
to utilius regem pharaonem sc̃s iosẽph.
consilio ꝓuidentiȩ iuuit: quam si con¬
tulisset pecuniã. Pecunia enĩ unius ci¬
uitatis non rediit ubertatem: prospi¬
cientia. totius egypti ꝑ qͥnquennium fa-¬
mem reppulit: facile aut̃ pecunia con¬
sumitur: consilia exhaunri nesciunt. hec
usu augent᷑. pecunia minuit᷑ et cito de¬
ficit. atq ipsam destituit benignitatẽ ÷
ut quo plunib largiri uolueris. eo pau¬
cioies adiuues: et sepe tibi desit. quod

Expanded text:
viri boni, qui tenues sunt censu, contenti viri boni, qui tenues sunt censu, contenti quidem exiguo ad sui usum, sed non idonei ad subsidium levandae paupertatis alienae; tamen suppetit aliud beneficentiae genus, quo juvare possint inferiorem. Est enim duplex liberalitas: una quae subsidio rei adjuvat, id est, usu pecuniae; altera quae operum collatione impenditur, multo frequenter splendidior, multoque clarior. 74. Quanto illustrius Abraham captum armis victricibus recepit nepotem , quam si redemisset! Quanto utilius regem Pharaonem sanctus Joseph consilio providentiae juvit, quam si contulisset pecuniam! Pecunia enim unius civitatis non redemit ubertatem: prospicientia totius Aegypti per quinquennium famem repulit . 75. Facile autem pecunia consumitur, consilia exhauriri nesciunt. Haec usu augentur: pecunia minuitur, et cito deficit, atque ipsam destituit benignitatem; tatem; ut quo pluribus largiri volueris, eo pauciores adjuves, et saepe tibi desit quod
Abbreviated transcription (Latin):
recusarent: et uolunt alienam libertatem
rescindere. qui suã seruitutẽ non possent
rescindere. nisi forte precum recipere
emptori placeret: in quo tamen non re¬
scinditur seruitus. sed redimit᷑. Prccipua
est igitur liberalitas redimere captiuos.
et maxime abhoste barbaro: qui nichil
deferat humanitatis ad miscłiam. nisi
quod auarcia reseruauerit ad redemptio¬
nem. Es alienum subire. si debitor soluen¬
do non sit. atq artatur adsolutionem qͤ
sit iure debita. et mnopia destituta : nu¬
trire paruulos:pupillos tueri. Sunt ⁊̃
qui uirgines orbatas parentib tuendȩ
pudicitie gr̃a conubio locent: nec solũ
studio. sed etiã sumptu adiuuent: E etiã
illud genus liberalitatis quod apłs docet:
ut siquis fidelis habet iuduas. submim¬
stret illis : ut earum alimoniis ȩccłia non
grauet᷑. ut his que uere iuduȩ sunt suffi¬
ciat. Utilis igitur huiusmodi liberalitas: s
non communis omnibꝰ. Sunt enĩ pleriq ⁊̃

Expanded text:
recusarent; et volunt alienam libertatem recusarent; et volunt alienam libertatem rescindere, qui suam servitutem non possent rescindere, nisi forte pretium recipere emptori placeret: in quo tamen non rescinditur servitus, sed redimitur. 71. Praecipua est igitur liberalitas, redimere captivos, et maxime ab hoste barbaro, qui nihil deferat humanitatis ad misericordiam, nisi quod avaritia reservaverit ad redemptionem: aes alienum subire, si debitor solvendo non sit, atque arctetur ad solutionem, quae sit jure debita, et inopia destituta: enutrire parvulos, pupillos tueri. 72. Sunt etiam qui virgines orbatas parentibus tuendae pudicitiae gratia connubio locent, nec solum studio, sed etiam sumptu adjuvent. Est etiam genus illud liberalitatis quod Apostolus docet: Ut si quis fidelis habet viduas, subministret illis, ut earum alimoniis Ecclesia non gravetur, ut his quae vere viduae sunt, sufficiat . 73. Utilis igitur hujusmodi liberalitas, sed non communis omnibus. Sunt enim plerique etiam
Abbreviated transcription (Latin):
satoris. ut dehis suggerat ep̃o: nec repͥmat.
siquem positũ in necessitate aliq̃ cognoue¬
uerit. aut deiectum opib ad mopie neces¬
sitatẽ redactum: maxime si non effusione
adolescentiȩ. sed direptione alicuius et a¬
missione patrimonii. in eam reciderit in¬
iuriam. ut sumptum erercere diurnũ
non queat. Summa etiam liberalitas
captos redimere. enpe exhostiũ manib.
subtrahere neci hoĩes: et maxime femi¬
nas turpitudim. redimere parentibus
liberos. parentes liberis:ciues patriȩ re
restituere. Nota sunt hȩc nimis: illirici
uastitate et traciȩ. Quanti ubiq uena¬
les erant. toto captiui orbe. Quos si re¬
uoces: unius ꝓuinciȩ numerum explere
possint. Euerunt tamen. qui et quos ecclȩ
redemerunt in seruitutem reuocare uel¬
lent. ipsa grauiores captiuitate: qui in¬
uident alienam misericordiam. Ipsi si in
captiuitatem uenissent seruirent liberi: si
uenditi fuissent. seruitutis ministenum noz

Expanded text:
satoris; ut de his suggerat episcopo, nec reprimat satoris; ut de his suggerat episcopo, nec reprimat si quem positum in necessitate aliqua cognoverit, aut dejectum opibus ad inopiae necessitatem redactum: maxime si non effusione adolescentiae, sed direptione alicujus et amissione patrimonii in eam reciderit injuriam, ut sumptum exercere diurnum non queat. 70. Summa etiam liberalitas, captos redimere, eripere ex hostium manibus, subtrahere neci homines, et maxime feminas turpitudini, reddere parentibus liberos, parentes liberis, cives patriae restituere. Nota sunt haec nimis Illyrici vastitate et Thraciae: quanti ubique venales 87 erant toto captivi orbe, quos si revoces, unius provinciae numerum explere non possint! Fuerunt tamen qui et quos Ecclesiae redemerunt, in servitutem revocare vellent, ipsa graviores captivitate, qui inviderent alienam misericordiam. Ipsi si in captivitatem venissent, servirent liberi: si venditi fuissent, servitutis ministerium non
Abbreviated transcription (Latin):
pra thesaurum sit anmo: et infra ami¬
cum obseqͥo. humilitas eñ auget gr̃am.
hec plena laudis. et digna primario uito.
non cõmunem cum tyriis negotiatorib
et galathis mercatorib habere turpis lu-¬
cri cupidinẽ: nec oinne bonum locare in
pecuma: et tanquam mercennario mune
cotidianos numerare questus. calculari
compendia. Quod si abhis sobrium ani
mum gerere laudabile ẽ. qͣnto illud pre¬
stantius ÷ si dilectionem multitudinis.
lberalitate acqͥras: Meq suꝑflua circa
importunos: neq restrict̾a circa indigenteᷤ.
Plurima aut̃ genera liberalitatis sunt:
non solum cotidiano sumptu egentibus
quo uitam sustinere suam possint. dis¬
ponere ac dispensare alimoniã: uerum
etiã his qui publice egere uerccundantur.
consulere ac subuenire: quatinus commu¬
nis egenorum alimonia non exhauriat᷑.
deeo enĩ loquor quip̃est alicui muneri:
ut si officium sacerdotis gerat aut dispen¬

Expanded text:
pra thesaurum sit animo, et infra amipra thesaurum sit animo, et infra amicum obsequio. Humilitas enim gratiam auget. Haec plena laudis et digna primario viro, non communem cum Tyriis negotiatoribus et Galaaditis mercatoribus habere turpis lucri cupidinem, nec omne bonum locare in pecunia, et tamquam mercenario munere quotidianos numerare quaestus, calculari compendia. ere animum laudabile est, quanto illud praestantius si dilectionem multitudinis liberalitate acquiras, neque superflua circa importunos, neque restricta circa indigentes! 69. Plurima autem genera liberalitatis sunt, non solum quotidiano sumptu egentibus, quo vitam sustinere suam possint, disponere ac dispensare alimoniam; verum etiam his qui publice egere verecundantur, consulere ac subvenire, quatenus communis egenorum alimonia non exhauriatur. De eo enim loquor qui praeest alicui muneri, ut si officium sacerdotis gerat, aut dispen
Abbreviated transcription (Latin):
nisi habeat iustitiã. ut induat constan¬
tiam. mortem non reformidet. nullo ter-¬
rore. nullo reuocetur metu: nulla adula.¬
tione auero deflectendum putet: ęriliũ
non refugiat quȩ nouerit sapienti pa-¬
triam mundum ẽc. egestatem non ti¬
meat: quȩ nichil deesse. sapienti sciat.
cui totus mundus diuitiatum est:Qͥd
enĩ precelsius eo uiro qui auro moueri
nesciat: contemptũ habeat pecunarũ:
et uelut erarce quadam despiciat ho¬
minum cupiditates: Quod qui fecerit:
hunc homines supra hominẽ ẽẽ arbitͣn¬
tur. Quis ẽ inquit. et laudamus cum:
fecit enĩ mirabilia. in uita sua. Q uomͦ
enĩ non ammirandus. qui diuitias sper¬
nit: quas pleriq saluti propͥe p̃tulerunt:
Decet igitur om̃s censura frugalitatis:
continentie auccoritas: et marime cum
qui honore prestet. ne p̃minentẽ uirum
thesauri possideant sui: et pecuniis seruiat.
qui preest liberis. Illud magis decet. ut su¬

Expanded text:
nisi habeat justitiam, ut induat constannisi habeat justitiam, ut induat constantiam, mortem non formidet, nullo terrore, nullo revocetur metu, nulla adulatione a vero deflectendum putet: exsilium non refugiat, quae noverit sapienti patriam mundum esse: egestatem non timeat, quae nihil deesse sapienti sciat, cui totus mundus divitiarum est? Quid enim praecelsius illo viro, qui auro moveri nesciat, contemptum habeat pecuniarum, et velut ex arce quadam despiciat hominum cupiditates? Quod qui fecerit, hunc homines supra hominem esse arbitrantur: Quis est, inquit, hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua . Quomodo enim non admirandus, qui divitias spernit, 86 quas plerique saluti propriae praetulerunt? 67. Decet igitur omnes censura frugalitatis, continentiae auctoritas, et maxime eum qui honore praestet, ne praeeminentem virum thesauri possideant sui, et pecuniis serviat, qui praeest liberis. Illud magis decet, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
tenorib ac ferinis unguib formȩ suꝑioriᷤᷤ
dehonestet gr̃am:cum tam ammirabilis.
et preclara forma uirtutum sit. ⁊ specialit̃
pulchritudo sapientiȩ. sicut series scripture
indicat: Est enĩ speciosior sole: et suꝑ om¬
nem stellarum dispositionẽ: luci compara¬
ta: inuenit᷑ prior luce. Etemĩ hanc suscipit
nox: sapientiam aut̃ non uincit malicia.
Dirimus de eius pulchritudine. et scͥp¬
ture testimonio comprobauinus: super¬
est. ut doccamus scripture auctoritate nul¬
lum ei contubernium cum uitiis ẽẽ : sed
indiuiduam cum ceteris uirtutibus con¬
iunctionẽ. Cuius sp̃s est disertus. sine in¬
quinamento: certus. sc̃s. amans bonum:
acutus: qui nichil uecet bencfacere: be¬
nignus. stabilis. certus: securus: omnem
habens iuitutem÷ omnia prospiciens. Et
infra. Sobrietatẽ docet: iustitiã & ueri¬
cum omnib bonis habet consortium.
Nam quomͦ pocest utile consiltum dare

Expanded text:
terioribus ac ferinis unguibus formae superioris terioribus ac ferinis unguibus formae superioris dehonestet gratiam; cum tam admirabilis et praeclara forma virtutum sit, et specialiter pulchritudo sapientiae, sicut series Scripturae indicat? Est enim haec speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem luci comparata invenitur prior. Lucem etenim hanc suscipit nox, sapientiam autem non vincit malitia . 65. Diximus de ejus pulchritudine, et Scripturae testimonio comprobavimus: superest ut doceamus Scripturae auctoritate nullum ei contubernium cum vitiis esse, sed inviduam cum caeteris virtutibus conjunctionem: cujus spiritus est disertus, sine inquinamento, certus, sanctus, amans bonum, acutus, qui nihil vetet benefacere, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens . Et infra: Sobrietatem docet, et justitiam et vircum omnibus bonis habet consortium. Nam quomodo potest utile consilium dare,
Abbreviated transcription (Latin):
clausisti fontẽ: ut nec aliis influat nec
tibi prosit. Pulchre aut et de illo conue¬
nit qui habet prudentiam commaculat
eam uitiorum sordib: coquod aque eri¬
tum contaminet. De generes animos: ui¬
ta arguit. Quomodo enĩ eum potes iu¬
dicare consilio suꝑiorem : quem uideas
infenorem morib: Supra me debet ẽe:
cui me cõmittere paro. An uero eum¬
idoneum putabo qui michi det consiliũ
quod non det sibi: et mͥ cum uacare cre¬
dam qui sibi non uacet: Cuius anmum
uoluptates occupent: libido deunicat: a¬
uaritia subiuget: cupiditas perturbet:
quatiat metus: quomͦ hic consilii locus.
ubi nullus quieti: Ammirandus michi.
et suspiciendus consiliarius: quẽ ꝓpicius
dñs patrib dedit: offensus abstulit. Huiꝰ
imitator debet ee qui potest consilium
dare: et alicnã auitus custodire pruden¬
tiã: qm nichil inquinatum in illam in
ciunt Quis igitur tanqͣm uultꝰ speciẽ
preferat pulchritudinis. et beluinis pos-¬

Expanded text:
clausisti fontem; ut nec aliis influat, nec clausisti fontem; ut nec aliis influat, nec tibi prosit. 62. Pulchre autem et de illo convenit, qui habens prudentiam, commaculat eam vitiorum sordibus, eo quod aquae exitum contaminet. Degeneres animos vita arguit. Quomodo enim eum potes judicare consilio superiorem, quem videas inferiorem moribus? Supra me debet esse, cui me committere paro. An vero idoneum eum putabo, qui mihi det consilium, quod non det sibi: et mihi eum vacare credam, qui sibi non vacet: cujus animum voluptates occupent, libido devincat, avaritia subjuget, cupiditas perturbet, quatiat metus? Quomodo hic consilii locus, ubi nullus quieti? 63. Admirandus mihi et suspiciendus consiliarius , quem propitius Dominus Patribus dedit, offensus abstulit. Hujus imitator debet esse qui potest consilium dare, et alienam a vitiis custodire prudentiam, quoniam nihil inquinatum in illam in Quis igitur tanquam vultu speciem praeferat pulchritudinis, et belluinis pos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃obtauit: Quis hunc priuate causę
ad consulendum idoneum non iudica¬
ret: cuius ferax animus. et mens ferciliᷤ.
temporis sterilitatem quodam consili¬
oꝵ et cordis ubere fecundauit: Adu̾ti
plurimum adiungat uite ꝓbitas : uirtu¬
tum p̾rogatiua: beniuolentiȩ usus: faci¬
litatis gr̃a. Quis enĩ in cęno fontẽ reqͥ¬
rat: quis eturbida aqua potum petat:
Itaq ubi luxuria est: ubi intemperantia.
ubi uitiorum confusio: quis inde sibi ali¬
quid hauriendũ eriftimet: quis nondes¬
piciat morum colluuionẽ: Quis utilẽ
causȩ alienȩ iudicet: quem iudet inuti¬
lem suȩ uitȩ: Quis iterum improbum.
maliuolum. contumeliosum non fugiat:
et ad nocendum paratum: Quis ñ eum
om̃i studio declinet: Quis uero quamuis
instructum ad consilii opem. difficile ta¬
men accessu ambiat: in quo sit illud tas¬
quam siqui aque fontem precludat: Qd
enĩ prodest habere sapientiã: si consilium
neges: Si consulendi intercludas copiam:

Expanded text:
praeoptavit ? Quis hunc privatae causae praeoptavit ? Quis hunc privatae causae ad consulendum idoneum non judicaret, cujus ferax animus et mens fertilis, temporis sterilitatem quodam consiliorum et cordis ubere fecundavit . CAPUT plurimum adjungat vitae probitas, virtutum praerogativa, benevolentiae usus, facilitatis gratia. Quis enim in coeno fontem requirat? Quis e turbida aqua potum petat? Itaque ubi luxuria est, ubi intemperantia, ubi vitiorum confusio; quis inde sibi aliquid hauriendum existimet? Quis non despiciat morum colluvionem? Quis utilem causae alienae judicet, quem videt inutilem vitae suae? Quis iterum improbum, malevolum, contumeliosum non fugiat, et ad nocendum paratum; quis non eum omni studio declinet? 61. Quis vero quamvis instructum ad consilii opem, difficili tamen accessu, ambiat; in quo sit illud, tanquam si quis aquae fontem praecludat? Quid enim prodest habere sapientiam, si consilium neges? Si consulendi intercludas copiam,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum. et uircutem ẽẽ. arbitrarent᷑.
dnudicanda seruabant: Quis cdlamieliᷤᷤ
consilium refugeret: de qͦ ds ipse dixit.
homines de eors dubitare mentib pos¬
sent: quib d̾s tantam conferebat gra¬
tiam: Moysi consilio bella conficie¬
bantur: moysi meritis. de celo affiue¬
bat alimonia : potus e pecta. Quam
purus damelis anmusͤ ut mulceret
barbaros mores mitigaret leones: Qͤ
m illo temꝑantia: quanta animi ⁊ cor¬
poris continentia: Hec in merito.mira¬
bilis factus om̃ib: qͣndo quod uehem̃¬
ter ammirantur homines. regalibus
fultꝰ amiciciis aurum non querebat:
nec delatum sibi honorem pluns facie¬
bat quã fidem. Quin etiã periclitari
malebat pro lege di: ꝗͣ pro gr̃a hoĩs
inflect̾i. Nam de sancti ioseph quẽ pene
precerieram caftimonia. et iustitia qͥd
dicam: quarum altera illecebras heriles
respuit: refutauit premia: altera mortẽ
contempsit: metum reppulit: carcerẽ

Expanded text:
intellectum et virtutem esse arbitrarentur, intellectum et virtutem esse arbitrarentur, dijudicanda servabant? 57. Quis Danielis consilium refugeret, de quo Deus ipse dixit: homines de eorum dubitare mentibus possent, quibus Deus tantam conferebat gratiam? Moysi consilio bella conficiebantur: Moysi meritis de coelo affluebat alimonia, potus e petra. 58. Quam purus Danielis animus, ut mulceret barbaros mores, mitigaret leones ! Quae in illo temperantia! Quanta animi et corporis 84 continentia! Nec immerito mirabilis factus omnibus, quando quod vehementer admirantur homines regalibus fultus amicitiis, aurum non quaerebat, nec delatum sibi honorem pluris faciebat quam fidem. Quin etiam periclitari malebat pro lege Domini, quam pro gratia hominis inflecti. 59. Nam de sancti Joseph quem pene praeterieram castimonia et justitia quid dicam; quarum altera illecebras beriles respuit, refutavit praemia: altera mortem contempsit, metum repulit, carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
diunt. et pariunt. Et alibi. Quicumq
beati qui assistunt. nisi paulus qui di¬
cebat. usq in hunc cdiem sto procestans
quo certatim ut audiretur eius sapientia
postulabatur. Ioseph quoq nec incarcere
feriatus erat: quo minus de reb incertis
consuleretur. Cuius consilium egypto
uniuerse ꝓfuit ut non sentiret septem an¬
nors stenlitatẽ aliosq popłos miserȩ fa¬
mis leuaret ieiumo. Damel excaptiuis.
regalium consultoꝵs arbiter factus: con¬
siliis suis emendauit presentia annun¬
ciauit futura. Exhis enĩ que frequenter
interp̃tatus oftenderat uere se esse an¬
nuntiatũ: fides ei in omnib deferebatur
miratione digni estimarentur: ioseph¬
et salomonis et danielis erẽplo decisꝰ
uidetur. Nam quid de moyse loquar.
cuius om̃is isrł cotidie consilia p̃stola¬
batur: quorum uita fidem faciebat
prudentiȩ amiirationemq eiꝰ auge¬
bat: Quis se non cõmitteret consilio
moysi. cui semores siqua supra suum

Expanded text:
diunt et pariunt ? Et alibi: Quicumquediunt et pariunt ? Et alibi: Quicumquebeati qui assistunt, nisi Paulus qui dicebat: Usque in hunc diem sto protestans quo certatim ut audiretur ejus sapientia, postulabatur. 54. Joseph quoque nec in carcere feriatus erat, quo minus de rebus incertis consuleretur. Cujus consilium Aegypto universae profuit; ut non sentiret septem annorum sterilitatem, aliosque populos miserae famis levaret jejunio . 55. Daniel ex captivis, regalium consultorum arbiter factus, consiliis suis emendavit praesentia, annuntiavit futura. Ex his enim quae frequenter interpretatus ostenderat veri se esse annuntium, fides ei in omnibus deferebatur miratione digni aestimarentur, Joseph, Salomonis et Danielis exemplo decursus videtur. Nam quid de Moyse loquar, cujus omnis Israel quotidie consilia praestolabatur, quorum vita fidem faciebat prudentiae, admirationemque ejus augebat? Quis se non committeret consilio Moysi, cui seniores, si qua supra suum
Abbreviated transcription (Latin):
nec ullum uerbũ preceruit eã. Que sit
ista quam nichil precereat. nec sit aliqͥd
quod ei non annunciauent uerus salo¬
mon:cognosce ohomo erhis que audis
loquentem.Uerus est inquit sermo. ꝗͦ
audiui interra mea de sermonibus tuis.
et de prudentia tua: et non credidi his
qui dicebant mͥ:donec ueni et uider̃t
oculi mei. Et nunc non ẽ nec dimidia
quidem pars:secundum ea quȩ an¬
nunciabant mͥ. Apposuisti bona: suꝑ
omnia quȩ audiui in t̾ra mea. Beatȩ
mulieres tuȩ: et beati pueri tui qui as¬
sistunt tibi: qui audiunt omnem pru¬
dentiam tuam. Incellige comuninum ue¬
n salomonis: et quȩ apponunt᷑ meo con¬
uiuio intellige sapienter: et considera. in
qua t̃ra congregatio nationũ audierit
famam sapientie uere atq iustitiȩ: et
quib cum uiderit oculis contẽplantib
temporalia sunt: quȩ aut̃ non uidentur
etema. Que sunt beatȩ mulieres: De qͥ
bus dicitur: quia mulcȩ uerbũ dei au¬

Expanded text:
nec ullum verbum praeterivit eam . 52. Quae sit nec ullum verbum praeterivit eam . 52. Quae sit ista, quam nihil praetereat, nec sit aliquid quod ei non annuntiaverit verus Salomon, cognosce, o homo, ex his quae audis loquentem: Verus est, inquit, sermo quem audivi in terra mea de sermonibus tuis, et de prudentia tua, et non credidi his qui dicebant mihi, donec veni, et viderunt oculi mei: et nunc non est nec dimidia quidem pars secundum ea quae annuntiabant mihi. Apposuisti bona super omnia quae audivi 83 in terra mea. Beatae mulieres tuae, et beati pueri tui qui assistunt tibi, qui audiunt omnem prudentiam tuam . Intellige convivium veri Salomonis, et quae apponuntur in eo convivio, intellige sapienter, et considera in qua terra congregatio nationum audierit famam sapientiae verae atque justitiae, et quibus eum viderit oculis, contemplantibus temporalia sunt: quae autem non videntur, aeteibus dicitur, quia multae verbum Dei au
Abbreviated transcription (Latin):
forensem usum. ac popularem sensum
sequamur. Hac igit᷑ diuisione seruata:¬
mo cuiq causam nr̃am cõmittimꝰ: et ab
eo consilium promptius quam aceteris
poscimꝰ. Prestat tamen fidele consiliũ¬
iusti uiri: et sapientissimi ingenio freqͤnt̃
p̃ponderat. Utilia enĩ uulnera amici: quã
alioꝵ oscula. Demde qͥa iusti iudicium ẽ.
sapientis aut̃ argumentum: in illo cen¬
sura disceptationis: in hoc calliditas in¬
uentionis. Quod si utrumq connectas:
ent consilioꝵ magna salubritas. quȩ ab
uniuersis spectatur ammiratione sapi¬
entie. et amore iustitiȩ: ut om̃s querant
audire sapientiam eius uiri: in quo utri¬
usq uirtutis copula sit: sicut querebant
om̃s reges tenȩ uidere faciem salomoniᷤ.
et audite sapientiam eius: ita ut et sa¬
ba regina ueniret ad eum: et temptaret.
eum in questionib. Et uenit: et om̃ia
locuta est que habebat in corde suo. Et
audiuit omnem sapientiã salomonis:

Expanded text:
forensem usum ac popularem sensum forensem usum ac popularem sensum sequamur. Hac igitur divisione servatamo cuique causam nostram committimus, et ab eo consilium promptius quam a caeteris poscimus. Praestat tamen fidele justi consilium viri, et sapientissimi ingenio frequenter praeponderat. Utilia enim vulnera amici, quam aliorum ascula . Deinde quia justi judicium est, sapientis autem argumentum: in illo censura disceptationis, in hoc calliditas inventionis. 51. Quod si utrumque connectas, erit magna consiliorum salubritas, quae ab universis spectatur admiratione sapientiae et amore justitiae; ut omnes quaerant audire sapientiam ejus viri, in quo utriusque virtutis copula sit: sicut quaerebant omnes reges terrae videre faciem Salomonis, et audire sapientiam ejus; ita ut et Saba regina veniret ad eum, et tentaret eum in quaestionibus: Et venit, et omnia locuta est quae habebat in corde suo, et audivit omnem sapientiam Solomonis,
Abbreviated transcription (Latin):
cor prudens. audire et iudicare cum iu¬
sine iustitia esse nonposse. quia ubi
una earum uirtutum: ibi utraq est.
Damel quoq quam sapient̃ alta in¬
terrogatione. fraudulentȩ accusationis
deprehendit mendatium: ut calumnia¬
toꝵ sibi responsio non conueniret. Pruden¬
tiȩ igitur fuit uocis suȩ testimonio reos ꝓ¬
dere: iusticie quoq nocentes supplitio
dare: innocentẽ subducere. Est ergo in¬
diuiduum sapientiȩ atq iustitiȩ contu¬
bernium: sed uulgi usu diuidicur.Una
quedam forma uirtutum: ut tem peran¬
tia sit in despiciendis uoluptatibus: forti¬
tudo spectetur in laborib et periculis:
prudentia in intellectu bonorum sciens
cõmoda et aduersa diftinguere: iusticia
que sit bona custos uiris alieni. et uindex
propͥetatis: suum euiq conseruaus. Sit
ergo nobis communis opimionis gratia.
quadripertita hȩc facta diuisio: ut ab
illa subtili disputatione phylosophiȩ.
to exquodam eruitur. retrahentes pedẽ:

Expanded text:
cor prudens audire et judicare cum jucor prudens audire et judicare cum jusine justitia esse non posse; quia ubi una earum virtutum, ibi utraque est. Daniel quoque 82 quam sapienter alta interrogatione fraudulentae accusationis deprehendit mendacium, ut calumniatorum sibi responsio non conveniret! Prudentiae igitur fuit vocis suae testimonio reos prodere: justitiae quoque, nocentes supplicio dare, innocentem subducere . 49. Est ergo individuum sapientiae atque justitiae conturbernium: sed vulgi usu dividitur una quaedam forma virtutum, ut temperantia sit in despiciendis voluptatibus: fortitudo spectetur in laboribus et periculis: prudentia in delectu bonorum, sciens commoda et adversa distinguere: justitia quae sit bona custos juris alieni, et vindex proprietatis, suum cuique conservans. Sit ergo nobis communis opinionis gratia quadripartita haec facta divisio, ut ab illa subtili disputatione philosophicae to quodam eruitur, retrahentes pedem,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. nolite interficere eum. sed date cũ
illi mulieri: quia mota sunt inquit ui
occultius int̾noꝵ uiscerum testimonio.
inque sapientis intellectus uelut qͥdã
pietatis descendit arbiter: et uelut qͣn¬
dam genitalis alui uocem eruit. qua
matemus patuit affectus: qui elegent
filium suũ. uel apud alienam unucre¬
quam in conspectu matris necari: Sa
pientiȩ igitur fuit latentes distingue¬
re conscientias: et exoccultis eruere
uentatem: et uelut quadam machera.
ita sp̃s gladio penetrare non solum u¬
teri. sed etiam anime et mentis uisce¬
ra: Iusticiȩ quoq ut quȩ suum neca¬
uerat alienum non tolleret: sed uera
mater reciꝑet suum. Deniq etiã scrip¬
tura hoc ꝓnunciauit. Audiuit in qͥt
omnis isrł hoc iudicium quod iudi¬
cauerat rex: et timuerunt a facie regis:
eo quod intellectus dei in eo esset: ut fa¬
ceret iusticiã. Deniq et ipse salomon ita
poposcit sapientiam: ut daretur sibi

Expanded text:
rat: Nolite interficere eum, sed date eum rat: Nolite interficere eum, sed date eum illi mulieri; quia mota sunt, inquit, voccultius internorum viscerum testimonio, in quae sapientis intellectus velut quidam pietatis descendit arbiter, et velut quamdam genitalis alvi vocem eruit; quia maternus patuit affectus, qui eligeret filium suum vel apud alienam vivequam in conspectu matris necari. 47. Sapientiae igitur fuit latentes distinguere conscientias, ex occultis eruere veritatem; et velut quadam machaera, ita spiritus gladio penetrare non solum uteri, sed etiam animae et mentis viscera: justitiae quoque, ut quae suum necaverat, alienum non tolleret; sed vera mater reciperet suum. Denique etiam Scriptura hoc pronuntiavit: Audivit, inquit, omnis Israel hoc judicium, quod judicavit rex: et timuerunt a facie regis, eo quod intellectus Dei in eo esset, ut faceret justitiam . Denique et ipse Salomon ita poposcit sapientiam, ut daretur sibi
Abbreviated transcription (Latin):
femina: nisi nos sole. Et mortuus est
filius eiꝰ hac nocte: et obdormiuit su¬
per eum. Et surrexit media nocte: et
accepit filium meum de sinu meo: &
collocauit cum in gremio suo: ⁊ filium
suum mortuum posuit in sinu meo.
Et surreri mane. ut lactarem filium¬
meum paruulum: et inuemi mortuũ.
Et considetaui illum diluculo: et non
erat filius meus. Et respondit alcera ÷
non: sed filius meus ẽ hic qͥ inuit: filiꝰ
aut̃ tuus qui mortuus est. Et hec erat
contentio. cum uttaq sibi filium uen¬
dicarent suꝑstictm: defunctum autẽ
suum negarent. Tune rex iussit affemi
macheram: et infantem duidi: ac
singulas partes dari singulis. Dimidi¬
am uni: et dimidiam alter. Exclamat
mulier: que uero erat affectu percita
Hequaꝗͣ dñc infantẽ diuidas: detur
potius illi et uiuat: et non interficias cũ.
At illa respondit altera. Neq meus neq
huis sit infans: diuidite eũ. Et statuit
rex dari infantem ei mulien que dixe¬

Expanded text:
femina, nisi nos solae: et mortuus est femina, nisi nos solae: et mortuus est filius ejus hac nocte, ut obdormivit super eum: et surrexit media nocte, et accepit filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, et filium suum mortuum posuit in sinu meo. Et surrexi mane, ut lactarem parvulum, et inveni mortuum. Et consideravi illum diluculo, et non erat filius meus. Et respondit altera: Non, sed filius meus est, qui vivit: filius autem tuus, qui mortuus est . 45. Et haec erat contentio, cum utraque filium sibi vindicarent superstitem: defunctum autem suum negarent. Tunc rex jussit afferri machaeram, et infantem dividi, ac singulas partes dari singulis: dimidiam uni, et dimidiam alteri. Exclamabat mulier quae vero erat affectu percita: Nequaquam, domine, infantem dividas: detur potius illi, et vivat, et non interficias eum. At illa respondit altera: Neque meus, neque hujus sit infans, dividite eum. Et statuit rex dari infantem ei mulieri quae dixe
Abbreviated transcription (Latin):
mitimus: qui sit ut supra dirimꝰ. iustꝰ
et prudens. facit enĩ iustitia: ut nullus
sit fraudis metus. Facit etiã prudentia:
ut nulla suspicio sit erroris. Promptius
tamen nos iusto uiro. quam prudenti cõ¬
mittim ꝰ ut scdm usum uulgi loquar.
Demq sapientum diffinitione: in quo
una uirtus est concurrunt cecere. nec po¬
test sine. iustitia ẽc prudentia: quod etiam
i nr̃is inuenimus. Dicit enĩ d auid. Iustꝰ
miserct᷑: et fenerat. Quid feuerat. iustꝰ.
alibi dicit. Iocundus uir. qui miseretur.
et fenerat: dispoint sermones suos in
iuditio. Ipsum illud nobile salomonis
iudicium. nonne plenum sapientie ac
iustitie. est: Itaq spectemus illud: siita
est. Due in quit mulieres. in conspec̾tu
regis salomonis stecerunt: et dixit una
ad eum. Audime dñe. Ego et mulier
hȩc in uno habitantes cubiculo: ante
diem tercium partu edito. singulos
filios suscepimꝰ ÷ et eramꝰ una arbiter
nullus domi: nec ulla alia nobiscũ

Expanded text:
mittimus, qui sit, ut supra diximus, justus mittimus, qui sit, ut supra diximus, justus et prudens. Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: facit etiam prudentia, ut nulla sit erroris suspicio. Promptius tamen nos justo viro quam prudenti committimus, ut secundum usum vulgi loquar. Caeterum sapientum definitione, in quo una virtus est, concurrunt caeterae, nec potest sine justitia esse prudentia. Quod etiam in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, alibi dicit: Jucundus vir qui miseretur et fenerat, disponet sermones suos in judicio . 44. Ipsum illud nobile Salomonis judicium nonne sapientiae plenum ac justitiae est? Itaque spectemus illud si ita est. Duae, inquit mulieres in conspectu regis Salomonis steterunt, et dixit una ad eum: Audi me, domine. Ego et 81 haec mulier in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium partu edito, singulos filios suscepimus, et erramus una, arbiter nullus domi, nec ulla alia nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
et ea spectat᷑ aplurib: ut inquo ea sin
ilii deferat᷑ sides: quod possit utile cos¬
silium desideranti ac fidele dare. Qis
enĩ ei se cominittat. quem non pucet
plus sapere. quam ipse sapiat qui que¬
nt consilium: Necesse est igit᷑ ut p̃stan¬
tior sit a quo consilium pecit᷑: quã ille
est qui pecit. Quid enĩ consulas hoĩem.
quem non arbitrtris posse meliꝰ aliqͥd
repperire: quam ipse intelligis: Quod
si cum inueneris. qui uiuacitate ingenii.
mentis uigore. atq auctoritate. prestet:¬
& accedat co ut exemplo et usu parati¬
or sit: presentia soluat pericula: ꝓspici¬
at futura: denuntiet imminentia: ar¬
gumentum erpediat: remedium ferat:
in tempore paratus sit non solũ ad con
suleudum. sed etiam ad subuemendum
huic ita fides habetur: ut dicat qui con¬
silium pecit. Et si mala michi euenerint:
ꝑillum sustinco. Hinusmodi igit᷑ uiro.
salutem nr̃am et cristimationem com¬

Expanded text:
et ea exspectantur a pluribus; ut in quo ea sint, et ea exspectantur a pluribus; ut in quo ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem non putet plus sapere, quam ipse sapiat qui quaerit consilium? Necesse est igitur ut praestantior sit a quo consilium petitur, quam ille est qui petit. Quid enim consulas hominem, quem non arbitreris posse melius aliquid reperire, quam ipse intelsi eum inveneris, qui vivacitate ingenii, mentis vigore atque auctoritate praestet, et accedat eo, ut exemplo et usu paratior sit, praesentia solvat pericula, prospiciat futura, denuntiet imminentia, argumentum expediat, remedium ferat in tesulendum, sed etiam ad subveniendum; huic ita fides habetur, ut dicat qui consilium petit: Et si mala mihi evenerint per illum, sustineo . 43. Hujusmodi igitur viro salutem nostram et existimationem com
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet. Caritas: nunquam cadit. Ideo
dauid non cecidit. quia carus fuit om̃ibꝰ:
et diligi asubiectis. quam timeri maluit.
Timor enĩ temporalis tutaminis seruat
crcubias: nescit diuturnitatis custodiam.
Itaq ubi timor decesserit: audatia obre¬
pit. Qm̃ fidem non timor cogit: sed af¬
fectus erhuibet. Prima gͦ ad cõmendatio¬
nẽ nr̃i: est caritas. Bonum est gͦ testimo¬
mum habere: de plurimoꝵ dilectione.
lhinc nascitur fides:. ut cõmittere se tuo
affectui non uereantur etiam alieni: qͦ
plurib carum adu̾terint. Similit̃ etiã
ꝑ fidem ad caritatem ꝑuenitur: ut qui
um aut duob p̃stiterit fidem: tanqͣm
influat in animos uniuersoꝵs: ⁊ om̃i¬
um acquirat grãm. Duo igit᷑ hec ad
cantas et fides. Et tercium hoc:si ha¬
beas quod inte ammiratione dignũ
pleriq eristiment: et iure honorandũ
putent. Et quia consilioꝵ usus maxi¬
me conciliat hommes: ideo pruden¬
tia et iustia in uno quoq desiderat᷑:

Expanded text:
sustinet, charitas numquam cadit . 38. Ideo sustinet, charitas numquam cadit . 38. Ideo David non cecidit, quia charus fuit omnibus, et diligi a subjectis quam timeri maluit. Timor enim temporalis tutaminis servat excubias, nescit diuturnitatis custodiam. Itaque ubi timor decesserit, audacia obrepit; quoniam fidem non timor cogit, sed affectus exhibet. 39. Prima ergo ad commendationem nostri est charitas. Bonum est ergo testimonium habere de plurimorum dilectione. Hinc nascitur 80 fides, ut committere se tuo affectui non vereantur etiam alieni, quem pluribus charum adverterint. Similiter etiam per fidem ad charitatem pervenitur; ut qui uni aut duobus praestiterit fidem, tamquam influat in animos universorum, et omnium acquirat gratiam. CAPUT VIII. Nihil ad charitas et fides; et tertium hoc, si habeas quod in te admiratione dignum plerique existiment, et jure honorandum putent. 41. Et quia consiliorum usus maxime conciliat homines, ideo prudentia et justitia in unoquoque desideratur,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. Unde grauiter indignatus saul
ꝑcutere ionachan filium hasta uoluit:
quia pluris apud cum ualere dauid a¬
micitiam iudicabat. quã uel pietatem
uel auctoritatẽ pat̃nam. Etem̃ ad incen¬
tiuum caritatis cõmunis plurimum ꝓ¬
ficit: siquis uicẽ amantib reddat: nec
minus reclamare. se ꝓbet. quam ipse
amatur: idq amicicie fidelis patcat
cremplis. Quid enĩ tam populare. qͣni
gratia: Quid tam insitum nature. qͣm
ut diligentem diligas: Quid tam mo¬
litum. atq impressum affectib humaniꝰ.
quam ut eum amore inducas in animũ
aquo te amari uelis: Mcrito sapiens di¬
cit. ꝑde pecuniam: ꝓpt̃ frẽm et amicum.
Et alibi. Amicũ salutare non erubescã:
et afacie illius non me abscondã. Siqͥdẽ
uite. et immortalitatis medicamentum.
in amico esse ȩccłiasticus sermo testatur:
et sumium in caritate presidium nemo
dubitauerit: cum apłs dicat. Om̃ia suf¬
fert: omina credit: om̃ia sperat: omma

Expanded text:
tibus. Unde graviter indignatus Saul, tibus. Unde graviter indignatus Saul, percutere Jonathan filium hasta voluit; quia pluris apud eum valere David amicitiam judicabat, quam vel pietatem, vel auctoritatem paternam . 37. Etenim ad incentivum charitatis communis plurimum proficit, si quis vicem amantibus reddat, nec minus redamare se probet, quam ipse amatur, idque amicitiae fidelis pateat exemplis. Quid enim tam populare, quam gratia? Quid tam insitum naturae, quam ut diligentem diligas? Quid tam inolitum atque impressum affectibus humanis, quam ut eum amare inducas in animum, a quo te amari velis? Merito sapiens dicit: Perde pecuniam propter fratrem et amicum . Et alibi: Amicum salutare non erubescam, et a facie illius non me abscondam . Siquidem vitae et immortalitatis medicamentum in amico esse Ecclesiasticus sermo testatur : et summum in charitate praesidium nemo dubitaverit, cum Apostolus dicat: Omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cinerẽ miscebat alim̃tis suis. cũ peccata
propͥa deploraret: et potum suum tem¬
perabat flecibus. Merito sic expecitus ẽ.
ab umuerso popło: ut uenirent ad eum
umuerse tribz isrl dicentes. Ecce nos ossa
tua: et caro tua sumus. Heri et nudius¬
tercius cum ẽẽt saul et reguasset super
nos: tu eras qui ꝓducebas et inducebas
isrł. Et dixit tibi dñs. Tu pasces popłm
meum. Et quid plura de eo dicam: De
quo huiusmodi dei processit sententia:
ut de eo diceret. Inuemi dauid: sccundũ
cor ncum. Quis enim in scitate cordis.
et iustitia sicut iste ambulauit ÷ ut un¬
pleret uoluntatẽ dei : Propter quem
et delinquentib posteris eius uenia da¬
ta: et p̃rogatiua ẽ reseruata heredibus.
Quis igitur non diligeret eum. quem
uidebat ita carum amicis: Ut qͥa ipse
sincere amicos diligebat: eque diligi se
a suis amicis arbitraretur:. Demiq paren¬
tes eum filiis suis: filii preferebant paren¬

Expanded text:
cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata propria deploraret, et potum suum temperabat fletibus . Merito sic expetitus est ab universo populo, ut venirent ad eum omnes tribus Israel dicentes: Ecce nos ossa tua et caro tua sumus: heri et nudiustertius cum esset Saul, et regnaret super nos; tu eras qui producebas et inducebas Israel. Et dixit tibi Dominus: Tu pasces populum meum . Et quid plura de eo dicam, de quo hujusmodi Dei processit sententia, ut de eo diceret: inveni David secundum cor meum ? Quis enim in sanctitate cordis et justitia sicut iste ambulavit, ut impleret voluntatem Dei: propter quem et delinquentibus posteris ejus venia data, et praerogativa est reservata haeredibus ? 36. Quis igitur non diligeret eum, quem videbat ita charum amicis; ut quia ipse sincere amicos diligebat, aeque diligi se a suis amicis arbitraretur? Denique parentes eum filiis suis, filii praeferebant paren
Abbreviated transcription (Latin):
et inferentem prelia miratus est: ⁊ orantẽ
pacis gr̃am non asꝑnatus honorauit. con¬
uuio: intereitum insidiis doluit et fle¬
uit: ꝓsecutus crequias honestauit : mor.¬
tem ultus conscientie fidem presticit. ꝗͣ
filio inter hereditaria iura transcripsit:
magis sollicitus ne innocentis mortem
multam relinqueret. quam quo suam
mortem doleret. Hon mediocre istud. p̃¬
sertun in rege sic obedire humilitatiᷤ
munus. ut com munẽ se crhiberet infi¬
mis: alieno ꝑiculo cybum non querere:
potum recusare: peccatum fateri: seq ip¬
sum ꝓpopło offerre morti. ut inse diui¬
na indignatio conuerert᷑. cum ferienti
angło offerens se diceret. Ecce ego sum
qui peccaui. et ego pastor malum fecr̾.
&. iste grex quid fecit: fiat manus tua
referendum putabat: Hon responde¬
bat conuitiis: cum sibi derogaretur
orabat: cum malediceretur benedice¬
bat:ambulans in simplicitate: suꝑboꝵ
fugitans: sect̾ator immaculatoꝵ. Q ui

Expanded text:
et inferentem praelia miratus est, et orantem et inferentem praelia miratus est, et orantem pacis gratiam non aspernatus, honoravit convivio: interemptum insidiis doluit et flevit, prosecutus exsequias honestavit; mortem ultus, conscientiae fidem praestitit, quam filio inter haereditaria jura transcripsit, magis sollicitus, ne innocentis mortem inultam relinqueret, quam quo suam mortem doleret. 34. Non mediocre istud, praesertim in rege, sic obire humilitatis munia, ut communem se exhiberet etiam infimis, alieno periculo cibum non quaerere, potum recusare , peccatum fateri, seque ipsum pro populo offerre morti, ut in se divina indignatio converteretur, cum ferienti angelo offerens se diceret: Ecce sum, ego peccavi, 79 et ego pastor malum feci, et iste grex quid fecit? Fiat manus tua referendum putabat: non respondebat conviciis: cum sibi derogaretur, orabat: cum malediceretur, benedicebat? Ambulans in simplicitate, et superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
plus cum pro mansuctudine diligerent:
quam ꝓ factis admmrarentur. Quid eius
imitator sc̃s dauid electus ex omnib ad
plebem regendam: Quam mitis et blandꝰ
humilis spiritu: sedulus corde: facilis affectu.
aute regnum se ꝓ omnib offerebat: rercũ
omnib equabat suam miliciam: et par¬
tiebatur dolorẽ. fortis in prelio: mansuet᷑.
in imperio: patiens in conuitio: ferre ma¬
gis pronitus quam referre iniurias. Idõ
tam carus erat om̃ibus ut iuuenis ad
regnum eciam inuitus raꝑetur: resistens
cogeretur: sener ne prelio interc̃ẽt. a suis
rogaretur. quod mallent om̃s pro ipso
periclitari. quam ipsum pro omnibus:
ita sibi gratis offitiis plebem obligau̾at.
Urimum: ut indiscordus popłi exulare
Deinde ut etiam in hoste positã uirtu¬
dem diligeret: et iustitiã etiã his qui
arma contra se tulerant. eque ac suis pre.¬
standam putaret. Deniq fortissimum ad¬
uerse partis ꝓpugnatorem abner ducem

Expanded text:
plus eum pro mansuetudine diligerent, plus eum pro mansuetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. Quid ejus imitator sanctus David, electus ex omnibus ad plebem regendam, quam mitis et blandus, humilis spiritu, sedulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, mansuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum etiam invitus peteretur, resistens cogeretur, senex ne praelio interesset a suis rogaretur; quod mallent omnes pro ipso periclitari, quam illum pro omnibus. 33. Ita sibi gratis officiis plebem obligaverat , primum, ut in discordiis populi exsulare gnare: deinde, ut etiam in hoste positam virtutem diligeret: justitiam etiam his qui arma contra se tulerant aeque ac suis praestandam putaret: denique fortissimum adversae partis propugnatorem Abner ducem
Abbreviated transcription (Latin):
aut suꝑbia uerborumq obfuerit cumor:
ut regna ipsa labefactaret. et pocestatem
solueret. Iam siquis consilio. usu. ministe¬
rio. officiis. popularem comp̃hendat gr̃am:
ut siquis periculum suum ꝓ unu̾sa plebe
offerat: non ẽ dubium quod tantum ca¬
ritatis aplebe in eum refundatur: ut po¬
pulus salucem eius et gratiam sibi p̃fere¬
bat. Quantas moyses apopło illatas ab¬
soluebat contumelias: Et cum dñs in
insolentes uindicare uellet: se tamen ꝓ
popło offerebat freqͤnt̃: ut indignatiomi
diuinȩ plebem subduceret. Quam miti
sermone post iniurias appellabat. popłm:
consolabatur in laboribus: deliniebat o¬
raculis: fouebat oꝑibus. Et cum dño con¬
stanter loqueret᷑: homines tam̃ humili &
grata appellatione affari solebat. Meri¬
to estimatus est supra homines: ut et uul¬
tum cius non possent intendere: et sepul¬
turam ciꝰ non reꝑtam crederent. Quia sie
sibi totius plebis mentes deuinxerat: ut

Expanded text:
aut superbia verborumque obfuerit tumor; aut superbia verborumque obfuerit tumor; ut regna ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam si quis consilio, usu, ministerio, officiis popularem comprehendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebat contumelias : et cum Dominus in insolentes vindicare vellet; se tamen pro populo offerebat frequenter, ut indignationi divinae plebem subduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur in laboribus, delinibat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepulturam ejus non repertam crederent ; quia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
et gradus faciendus est etiã abhis usi¬
tatis et communib adea quȩ sunt p̃cel¬
lentia: ut erplunb utilitatis colligamꝰ
profect̾um: acpͥmum nouerimus nichil
tam utile quam diligi: niduil tã in uti¬
le quam non amari. Nam odio haberi:
ericiale ac nimis capitale arbitror. Itaq
id agamus ut omni sedulitate com¬
mendemꝰ existimationẽ opinionẽq nr̃a:
ac pͥmum placiditate mentis. et animi
benignitate. influamus in affectu homi¬
num. Popularis enĩ et grata est omnib
bonitas: nichilq quod tam facile hu¬
manis illabat᷑ sensibus. Ea si mansuetu¬
dinc morum. ac facilitate: tum modera¬
tione precepti. et affabilitate sermonis.
uerborum honore. patienti quoq serino¬
num uice. modestiȩq adiuuetur gratia:
incredibile quantum ꝓcedit ad cumulũ
dilectionis. Leginus enĩ non solum in pri¬
uatis. sed etiã inipsis regibus quantum
facilitas blande affabilitatis ꝓfecerit :

Expanded text:
et gradus faciendus est, etiam ab his usiet gradus faciendus est, etiam ab his usitatis et communibus ad ea quae sunt praecellentia; ut ex pluribus utilitatis colligamus profectum. 29. Ac primum noverimus nihil tam utile, quam diligi: nihil tam inutile, quam non amari; nam odio haberi exitiale ac nimis capitale arbitror. Itaque id agamus, ut omni sedulitate commendemus existimationem opinionemque nostram, ac primum placiditate mentis et animi benignitate influamus in affectum hominum. Popularis enim et grata est omnibus bonitas, nihilque quod tam facile illabatur humanis sensibus. Ea si mansuetudine morum ac facilitate, tum moderatione praecepti, et affabilitate sermonis, verborum honore, patienti quoque sermonum vice, modestiaeque adjuvetur gratia, incredibile quantum procedit ad cumulum dilectionis. 78. 30. Legimus enim non solum in privatis; sed etiam in ipsis regibus, quantum facilitas blandae affabilitatis profecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum sufficientia. Magnus profecto
questus: quo pietatem acquirimus.
que apud dm̃ diues est. Hon caducis
facultatibus. sed munerib et̃nis. inqͥbus
non temptatio lubrica: sed constans et ꝑ¬
petua sic gr̃a. Est igitur utilitas alia
corporalis⁊ alia pietatis: sicut diuisit.
apłs. Corporalis enĩ cxercitatio ad modi¬
cum inquit utilis est: pietas autem ad
omina est utilis. Quid aũt tam hone¬
stum quam integritas: Quid tã decoꝵ
quam immaculatum seruare corpus: &
iniolatum. atq intaminatum pudorẽ:
Quid etiam tam decorum. quam ut
uidua uror defuncto conugi fidẽ ser¬
uet: Quid etiã hoc utilius quo regnũ
celeste acqͥritur: Sunt enĩ qui se castra¬
uerunt ꝓpt̃ regnum celoꝵs. Est igitur
statis. et ucilitatis: sed eadem quoq uti¬
litas quȩ honestas. Ideo et ille qui reg¬
num cęlorum uolebat omnib aꝑire:
non quod sibi utile querebat: scd qͦd
omnibus. Unde ordo quidam nobis

Expanded text:
cum sufficientia . Magnus profecto cum sufficientia . Magnus profecto quaestus, quo pietatem acquirimus, quae apud Deum dives est, non caducis facultatibus, sed muneribus aeternis; in quibus non tentatio lubrica, sed constans et perpetua sit gratia. 27. Est igitur utilitas alia corporalis, alia pietatis, sicut divisit Apostolus: Corporalis enim exercitatio ad modicum, inquit, utilis est: pietas autem ad omnia utilis est . Quid autem tam honestum, quam integritas? Quid tam decorum, quam immaculatum servare corpus, et inviolatum atque intaminatum pudorem? Quid etiam tam decorum, quam ut vidua uxor defuncto conjugi fidem servet? Quid etiam hoc utilius, quo regnum coeleste acquiritur? Sunt enim qui se castraverunt propter regnum coelorum . CAPUT statis et utilitatis, sed eadem quoque utilitas, quae honestas. Ideo et ille qui regnum coelorum volebat omnibus aperire, non quod sibi utile quaerebat, sed quod omnibus. Unde ordo quidam nobis