comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt capita pauꝑũ: & uiam humilium de¬
dinabant: & filius. & pat̾ eiꝰ ingredieban¬
tur ad eandẽ puellã: ut contaminarent
nomen dĩ sui: & uestim̃ta sua alligantes
funib faciebant umbracula iuxta altare:
& uinũ de calũpniis bibebant in domo dĩ
siu Id circo ponit nouissimũ isrł id est
decem trib: qm̃ ꝓpe om̃ia quę secuntur.
ad ipsum scripta p̃diximꝰ: ut sub uno tex¬
tu sermo ꝓpħicus. libri ordinẽ c̃tineret.
Primũ gͦ eoꝵ scelus ẽ. siue impietas: in
trib criminib enumerata uł uͦiiͬ. quod
ꝓpt̾ pecuniam hominẽ uendiderint. &
hominẽ iustũ qͥ in eo admirabilior est.
qđ nec pauꝑtate suꝑatus c̃: ut iniquũ
aliqͥd faceret. Et si quidẽ pauꝑem iustũ
famis necessitate cõpulsi: p̃tio uendidis¬
sent: c̾ẽt aliqua sceleris excusatio. Nẽ
aut̃ ꝓ reb uilissimis. calciam̃tis qͥb pul¬
uerẽ calcant: & fimũ p̃tiosã hominis a¬
nimã uendiderunt. Isti uixta septuaq̃

Expanded text:
nt capita pauperum, et viam humilium declinabant, et filius et pater ejus ingrediebantur ad eamdem puellam, ut contaminarent nomen Dei sui: et vestimenta sua alligantes funibus, faciebant umbracula juxta altare, et vinum de calumniis bibebant in domo Dei sui. Idcirco ponit novissimum Israel, id est, decem tribus, quoniam prope omnia quae sequuntur, ad ipsum scripta praediximus, ut sub uno textu sermo propheticus libri ordinem contineret. Primum ergo eorum scelus est, sive impietas, in tribus criminibus enumerata, vel quatuor, quod propter pecuniam hominem vendiderint, et hominem justum, qui in eo admirabilior est, quod nec paupertate superatus est, ut iniquum aliquid faceret: et si quidem pauperem justum famis necessitate compulsi pretio vendidissent; esset aliqua sceleris excusatio: nunc autem pro re vilissima, calciamentis, quibus pulverem calcant et fimum, pretiosam ani
Abbreviated transcription (Latin):
manus. ꝑ quas operet᷑ : pedes. ꝑ qͦs amby¬
let: aures qͥb audiat: os quo loquat᷑
dentes. quib cybos conterat. Qui legio
introisse uida ad thamar meretricẽ: et
ex ea duos filios ꝓcreasse: si turpitu¬
dinẽ sequatur litterȩ: & ñ ascendat
ad decorẽ intellegentię spiritalis: cõ
accepisse uxorẽ fornicariam & nichil
plus sentit in dicto quã uerbis simpli¬
cib continet᷑: ossa cõburit regis idu¬
meȩ. Et idcirco mittet dñs ignẽ iN
moab qͥ int̾p̃tat᷑ ex patre eo qd natus
quidẽ sit ex dõ: s eum reliquerit. et
deuorabit ciuitatẽ. suie oppida ciꝰ qͦd
int̾p̃tatur carioth: unde & cariathiari
in lingua nr̃a uertitur: uilla siluarũ
Et non aliter morit᷑ moab nisi in clan¬
gore. & in sonitu & ululatu & clan¬
gore bucinȩ. & excelsis sensib opprima¬
tur : qͥ in scĩs libris dangorib bucine
coparantuR. Tunc & uidices. ⁊ princi¬

Expanded text:
manus, per quas operetur: pedes, per quos ambumanus, per quas operetur: pedes, per quos ambulet: aures, quibus audiat: os, quo loquatur: dentes, quibus cibos conterat. Qui legit introiisse Judam ad Thamar meretricem et ex ea duos filios procreasse : si turpitudinem sequatur litterae, et non ascendat ad decorem intelligentiae spiritalis, combaccepisse uxorem fornicariam , et nihil plus sentit in dicto, quam verbis simplicibus continetur, ossa comburet regis Idumaeae. Et idcirco mittet Dominus ignem in Moab, qui interpretatur ex patre, eo quod natus quidem sit ex Deo, sed eum reliquerit. Et devorabit civitates, sive oppida ejus, quod interpretatur Carioth. Unde et Cariathiarim in linguam nostram vertitur, villa silvarum. Et non aliter morietur Moab, nisi in clamore, et sonitu, et ululatu, et clangore buccinae, 239 ut excelsis sensibus opprimantur, quae in sanctis libris clangoribus buccinae comparantur. Tunc et judices et princi
Abbreviated transcription (Latin):
bucinȩ. hoc enĩ suenaꝵ significat. Cũ¬
q perierit moab. uanũ erit pͥncipum
uidicũq consiliũ: urbib pariter. duci¬
busq subuersis. Quomodo autẽ ñ po¬
test transferre captuuitatẽ ꝑfectam siue
salomonis. & concludere eam in idumea
ut de excelsis atq cęlestib humiles fa¬
les faciat atq t̾renos. qͦd gaza et ty¬
rus fecisse memorantur. Iudȩi trans¬
ferunt intellegentiam spiritalẽ in car¬
nes idumeas: sensũq regiũ qͥ uersatur
in littera & est solidissimus atq firmis¬
simus genea logiis qͥbdam & traditioni¬
bus suꝑfluis eneruant: atq cõminu¬
unt: & in puluerẽ redigunt. Et ñ solũ
illi hoc faciunt: s om̃s hęretyci qͥ uo¬
lunt in modũ humanę similitudinis
sedere dm̃ in solio excelso & eleuato. et
pedes ponere suꝑ terrã ne scilicet pen¬
deant : habere nasũ. qͦ odoret᷑ odorem
bonȩ flagrantię : occulos qͥb uideat:

Expanded text:
buccinae, hoc enim SOPHAR   significat. Cumbuccinae, hoc enim SOPHAR   significat. Cumque perierit Moab; vanum erit principum judicumque consilium, urbibus pariter ducibusque subversis. Quomodo autem non oportet transferre captivitatem perfectam, sive Salomonis, et concludere eam in Idumaea, ut de excelsis atque coelestibules faciat atque terrenos, quod Gaza et Tyrus fecisse memorantur: siferunt intelligentiam spiritalem in carnes Idumaeas: sensumque regium, qui versatur in littera, et est solidissimus atque firmissimus, genealogiis quibusdam et traditionibus superfluis enervant atque comminuunt, et in pulverem redigunt; et non solum illi hoc faciunt, sed omnes haeretici, qui volunt in modum humanae similitudinis sedere Deum in solio excelso et elevato, et pedes ponere super terram, ne scilicet pendeant: habere nasum, quo odoretur odorem bonae fragrantiae: oculos, quibus videat:
Abbreviated transcription (Latin):
&e cũ uoce tube: & disꝑdã iudicẽ exeo:
& om̃s pͥncipes eiꝰ interficiam cum eo:¬
dicit dñs: Non solum filii ammon
s et moab de loth semine ꝓcreatus est:
qui fratris abrahã filius fuit. & ut os¬
łendat se ds̃ om̃ium dñm & cunctas
animas ad suũ qͥ earũ conditor ẽ imꝑiũ
ꝑtinere : regis qͦ idumeę iniuriam uin¬
dicat: immo scelus qͦd in eũ a moabitis
ꝑpetratũ ẽ: ut ossa eiꝰ usq ad cinerem
concremarent: & seuitiam suam ac rabiẽ
nec in morte finirent. Tradunt hębrei
ossa regis idumeę̧ iã sepulti: qui cũ iorã
rege isrł. & iosaphat rege uida. ascende¬
rat aduersum moab in ultionẽ doloris
a moabitis pꝰea conuulsa atq succensa.
Ob hanc gͦ inquiunt causam ds̃ missu¬
rum se ẽẽ dicit ignẽ in moab uł metro¬
pretati sint. id est moab. periturumq
in sonitu & in ululatu uincentis exerci¬
tus: qͦꝵ hȩbraice alterũ dr̃. Saotĩ. alte¬
rum chruha & in clangore tubę. siue

Expanded text:
et cum voce tubae: et disperdam judicem ex ea, et omnes principes ejus interficiam, dicit Dominus. Non solum filii Ammon, sed et Moab de Lot semine procreatus est, qui fratris Abraham filius fuit. Et ut ostendat se Deus omnium Dominum, et cunctas animas ad suum, qui earum conditor est, imperium pertinere, regis quoque Idumaeorum injuriam vindicat, immo scelus quod in eum a Moabitis perpetratum est, ut ossa ejus usque ad cinerem concremarent, et saevitiam suam et rabiem nec in morte finirent. Tradunt Hebraei, ossa regis Idumaeae jam sepulti, qui cum Joram rege Israel et Josaphat rege Juda ascenderat adversum Moab, in ultionem doloris a Moabitis postea convulsa atque succensa . Ob hanc ergo, inquiunt, causam Deus missurum esse se dicit ignem in Moab, vel metropretati sint, id est Moab: periturumque in sonitu et in ululatu vincentis exercitus: quorum Hebraice alterum dicitur SAON  , alterum THERUA  : et in clangore tubae sive
Abbreviated transcription (Latin):
ãueti & septuaginta. & thcodotio interp̃¬
tati sunt õtĩ. sẏminachus & qͥnta editio
transtulert iniqͥtatẽ: aquila aNΩ ONAΩy
id est inutilẽ: ut ostenderet uana idoloꝵ
auxilia: cũ pͦpłs damasci assẏrio uenien
rex assyrius. interfecto Rasiti rege damas¬
ci. de qͦ & isaias loquit᷑ om̃em syris pͦpłm
qui appellat᷑ aram̃ in cyrenen transtulit:
& ob hanc causam ẽẽ nc̃ dictũ tenentem
sceptrũ de domo uoluptatis atq luxurię¬

Expanded text:
odotio interpretati sunt ὢν: Symmachus et quinta editio transtulerunt, iniquitatem: Aquila, ἀνωφελοῦς, id est, inutilem, ut ostenderet vana idolorum auxilia, cum populus Damasci, Assyrio venientd Theglatphalasar rex Assyrius, interfecto Rasin rege Damasci, de quo et Isaias loquitur, omnem Syriae populum, qui appellabatur Aram, in Cyrenem transtulerit, et ob hanc causam esse nunc dictum . 228 Tenentem sceptrum de domo voluptatis, et transfe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutiente succisa ẽ. Cuiꝰ altitudo cędroꝵ
alcitudini cõparat᷑ : de qͥb legimꝰ uidi
impiũ suꝑ exaltatũ. & eleuatũ sicut cę̧¬
dros libani: & transiui: & ecce non erat.
& quesiui eũ: & ñ ẽ inuentꝰ locus eiꝰ Et
pulchre transisse dr̃. qͥa & qui transit
de scło: & dicere potest. transiens uidebo
uisionẽ hanc magna auferet᷑ cędrus.
& locus suꝑbiȩ ñ poterit inueniri: for¬
titudo qͦq eius quasi quercus arboris
durissimȩ. atq fortissime : ex cuiꝰ uoca¬
bulo. phẏlo uir disertissimꝰ hȩ̨breoꝵ esau
appellatũ putat. aẜ yNωÑ id est quer¬
cinũ & roboreũ: licet esau possit & ticõi
NNa idẽ factura intellegi: ut ad mala
oꝑa referat᷑. De hoc forti atq robustolo¬

Expanded text:
percutiente, succisus est, cujus altitudo cedrorum percutiente, succisus est, cujus altitudo cedrorum altitudini comparatur, de quibus legimus: Vidi impiudros Libani: et transivi, et ecce non erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Et pulchre transisse se dicit, quia ei qui transit de saeculo, et dicere potest: Transiens videbo visionem hanc magnam , aufertur cedrus, et locus superbiae non poterit inveniri. Fortitudo quoque ejus, quasi quercus arboris durissimae atque fortissimae. Ex cujus vocabulo Philo, vir disertissimus Hebraeorum, Esau appellatum putat δρύινον, id est, quercinum et roboreum: licet et Esau possit ποίημα, id est, factura intelligi, ut ad mala opera referatur. De hoc forti atque robusto
Abbreviated transcription (Latin):
abessalon. c̃tra patrẽ surgeret: qͦd in cer¬
tii psalmi titulo: p̃notatur. Itaq & a¬
morreus nouissimꝰ ext̃minatus ẽ siue
deletus: qͦd nc̃ pͥmũ refert᷑: eo qđ ascen¬
dere cos fecit de t̾ra ęgẏpti & eduxit in
heremũ ꝑ quadraginta annos. in pͥncipi
de t̾ra ȩgypti de fornace ferrea extermi¬
nauit ante fatiem nr̃am amorreũ qͥ dt̃
amarus. siue AAAHΘ MC̃ id c̃ loquens.
uł famosus: & frequenti sermone celebra¬
tur. Hic aut̃ amorreus. & rex amorrcoꝵ.
appellat᷑ seon arbor infructuosa & steri¬
lis: ñ quo fructꝰ faciat. s malos afferat
fructus: de quib dr̃. Om̃is arbor quę̧
non facit fructꝰ bonos excidet᷑: & in ig¬
eos: malis uidelicet fructib. Siue gͥ fruc¬
tum ñ faciat. siue faciat. s non bonum
infructuosa arbor appellatur. Iste seor
de qͦ scriptũ ẽ. iã securis ad radices arboꝵ
posita ẽ: qͥa infructuosa arbor fuit: dño

Expanded text:
Absalon contra patrem surgeret , quod in terAbsalon contra patrem surgeret , quod in tertii psalmi titulo praenotatur. Itaque et Amorrhaeus novissimus exterminatus est, sive deletus, quod nunc primum refertur, et quod ascendere eos fecit de terra Aegypti, et reduxit in eremum per quadraginta annos, in principide terra Aegypti, de fornace ferrea, exterminavit ante faciem nostram Amorrhaeum, qui dicitur amarus, sive λαλητὸς, id est, loquens, sive famosus, et frequenti sermone celebratus. Hic autem Amorrhaeus et rex Amorrhaeorum appellatur Seon, arbor infructuosa et sterilis, non quod fructus non faciat; sed malos afferat fructus, de quibus dicitur: Omnis arbor quae non facit fructus bonos, excidetur et in igeos : ex malis videlicet fructibus. Sive igitur fructum non faciat; sive faciat, sed non bonum: infructuosa arbor appellatur. Iste Seon, 246 de quo scriptum est: Jam securis ad radices arborum posita est , quia infructuosa arbor fuit, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
longo ad t̾rã scãm feci ꝑuenire circiu¬
tu ut possideretis t̾ram amorrei de quo
supra diximꝰ : qu̾ã diuisit moyses filiis
ruben & gad. & dimidię tribui manasse
Et post tanta beneficia &̃ hoc addidi
ut de filiis ur̃is assumerẽ michi ꝓpħas:
os: qͦs septuag̃ int̃p̃tati sunt scĩficatos.
Neq uero ubi de laudib dicitur dĩ. hysto¬
riȩ ordo seruandꝰ ẽ: s frequent̃ euenit.
ut quȩ prima facta sunt. extrema dican¬
tur: & quȩ nouissima: referan᷑ ad pͥma
Qͦd septuagesimꝰ septimꝰ psalmus. ⁊ cente¬
simus quartus. ubi signoꝵ portent̾a. ñ
ordo describit᷑. docere nos poterit: & ti¬
tuli psalmoꝵ. de qͥb duo tantũ ponamꝰ
exempla tertii psalmi & qͥnquages umi
primi : ubi quȩ pͥus facta sunt narrant᷑
extrema: & quę extrema legimꝰ referum¬
tur in pͥncipio. Ance enĩ de doec idumeo
scriptũ legimꝰ in regũ uolumine: qͥ titu¬
lus ẽ qͥnquagesimi primi psalmi: quam

Expanded text:
longo ad terram sanctam feci pervenire circumitu, ut possideretis terram Amorrhaei, de qua supra diximus: quam divisit Moyses filiis Ruben et Gad, et dimidiae tribui Manasse ; et post tanta beneficia etiam hoc addidi, ut de filiis vestris assumerem mihi prophetaos, quos Septuaginta interpretati sunt sanctificatos. Neque vero ubi de laudibus dicitur Dei, historiae ordo servandus est; sed frequenter evenit ut quae prima facta sunt, extrema dicantur, et quae novissima, referantur ad prima. Quod septuagesimus septimus psalmus, et centesimus quartus, ubi signorum potentia, non ordo describitur, docere nos poterunt, et tituli psalmorum, de quibus duo tantum ponamus exempla, tertii psalmi, et quinquagesimi primi, ubi quae prius facta sunt, narrantur extrema, et quae extrema legimus, referuntur in principio. Ante enim de Doec Idumaeo scriptum legimus in Regum volumine , qui titulus est quinquagesimi primi psalmi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pastoralib: sẏminachus. & quinta edi¬
ribus. Et puto ꝓpt̃ deleth. ⁊ Rẽs. litte¬
rarum si militudine hic quoq deceptõ.
ꝓ nõcedim̃ quasi nõcerim̃ & exindo
accharim posuisse sermonẽ: quãquã
in principio nominis. Nut̃. littera. nul¬
lam excausationẽ relinquat erroris::
bem phylistuim: quã aocharim̃ expruñt
quȩ om̃ino non legitur Sermones gͥ
amos. qͥ fuit de oppido checue ex nume¬
ro pastoꝵ qͥa pastoralis & ipsa est regio.
hoc uolumine continent᷑: qͦs uidit suꝑ
isrł. ñ carnalib oculis. s m̃tis intuitu
qͥa ꝓpħȩ uocabant᷑ uidentes. Alioqͥn
scd̃m lit terã sermones ñ uidentur. sed
audiuntur. Unde & popłs uidebat uo¬
cem dĩ. & moyses tacens loquebat᷑ ad
dñm. quando dicebat ei. Qͥd clamas
ad me In nouo quoq legimꝰ testam̃¬
to: qͦd uidimꝰ & audiuimus. Uidimus¬
oculis nr̃is: & manꝰ nr̃ȩ palpauerunt

Expanded text:
pastoralibus: Symmachus et quinta ediribus. Et puto propter DALETH et RES litterarum similitudinem hic quoque deceptos, pro NOCEDIM, quasi NOCERIM: et exinde Accarim posuisse sermonem, quamquam in principio nominis NUN littera nullam excusationem relinquat erroris. Abem Philistiim, quam Accarim exprimunt, quae omnino non legitur. Sermones itaque Amos, qui fuit de oppido Thecue ex numero pastorum, quia pastoralis et ipsa est regio, hoc volumine continentur, quos vidit super Israel, non carnis oculis, sed mentis intuitu: quia Prophetae vocabantur videntes; alioquin secundum litteram sermones non videntur, sed audiuntur. Unde et populus videbat vocem Dei, et Moyses tacens loquebatur 223 ad Dominum, quando dicebat ei: Quid clamas ad me ? In novo quoque legimus Testamento: Quod vidimus, et audivimus oculis nostris, et manus nostrae palpaveru
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is in scificationem: Uos quidẽ uen¬
didistis argento iustũ. & pauꝑ̃e ꝓ calci¬
amentis : ꝑcutientes eiꝰ capit: siue con¬
terentes in puluere capita pauꝑũ: & uiã
olarent. siuc polluerent nom̃ scm meũ
& uestim̃ta ur̃a. lupanarib ⁊ fornicatio¬
ne polluta: peccatoꝵ iuinculis nexius¬
tis: ita ut in loco sc̃o cõmitteretis adul¬
teriũ  ebrictati iniustitiam copulantes:
uinũ biberetis alienũ: & hoc faceretis
in domo dĩ ur̃i. Ego aut̃ ẽ contrario ꝓ
malis ur̃is. quę mͥ reddidistis: uobis tri¬
bui bona: ut ext̾minarẽ egredientibus
uob̾ de ęgypto. ante faciem ur̃am scon
regẽ amorreoꝵ. qͥ tã excelsus erat & for¬

Expanded text:
em. Vos quidem vendidistis argento justum et pauperem pro calciamentis, percutientes ejus caput, sive conterentes in pulvere capita pauperum, et violarent sive polluerent nomen sanctum meum, et vestimenta vestra lupanaribus et fornicatione polluta, peccatorum vinculis nexuistis: ita ut in loco sancto committeretis adulterium, et ebrietati injustitiam copulantes, vinum biberetis alienum, et hoc faceretis in domo Dei vestri. Ego autem econtrario pro malis vestris, quae mihi reddidistis, vobis tribui bona, ut exterminarem, egredientibus vobis de Aegypto, ante faciem vestram, Seon regem Amorrhaeorum, qui tam excelsus erat et for
Abbreviated transcription (Latin):
nigenarũ ẽ: auferet habitatorẽ: cinꝰ qͥa
litterã sequit᷑. ubera ñ lacte. s igne st̃
plena: & mentitur ignẽ. habere se patrui¬
uł cuiꝰ uniuersa generatio: ignib depu¬
tanda ẽ. & tollet sceptrũ siue tribũ de
ascalone : ubi ignis homicida ẽ. Sicut
enĩ ignis dñi saluos facit cos quoꝵ cor¬
da pęnetrarit: sic ignis iste qͥde cęlo ce¬
cidit quasi fulgur : qui succendit diabo¬
li sagittas: quoscũq afflauerit. interfi¬
ciet. Transferet quoq manũ suã suꝑ
accharon: ubi sterilitas est. & eradicatio.
Quicũq enĩ spiritalẽ non receperit
intellegentiam: audiet ꝑ osee. Da cis
dñe : quid dabis cis: da eis uuluã ste¬
rilem: & ubera arentia. Et ut om̃ia se¬
mel uno sermone cõprehenderet: ꝑditu¬
rum ẽẽ se dicit om̃s reliqͥas phylistum. Igeth euitatẽ ĩqͥtercul

Expanded text:
nigenarum est, auferet habitatorem: cujus, quia nigenarum est, auferet habitatorem: cujus, quia litteram sequitur, ubera non lacte, sed igne sunt plena: et quae mentitur ignem habere se patrui, ejus universa generatio ignibus deputanda est. . Et tollet sceptrum, sive tribum de Ascalone, ubi ignis homicida est. Sicut enim ignis Domini salvos faciet eos, quorum corda penetraverit: sic ignis iste qui de coelo decidit, quasi fulgur, qui succendit diaboli sagittas, quoscumque afflaverit, interficiet. Transferet quoque manum suam super Accaron, ubi sterilitas et eradicatio est. Quicumque enim spiritualem non receperit intelligentiam, audiet per Osee: Da eis, Domine. Quid dabis eis? Da eis vulvam sterilem, et ubera arentia. Et ut omnia semel uno sermone comprehenderet, perditurum se esse dicit omnes reliquias Philistiim, vel Geth civitatem, in qua torcul
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ uł imꝑium: salomon. pacificũ
idum eus sanguinariũ. atq terrenum:
ãrotus. id ẽ ẽsdod. ignẽ uberis. siue
patrui: licet qͥdam dor ꝓ doð male le¬
gentes : ignẽ generationis putent. Asca¬
lon interp̃tatur ignis: homicida siue
appensa : & ponderata. Accharon ẽtiẽ¬
quȩ sibi fortitudinẽ suȩ scientię & im¬
periũ reꝓmittit: accusatur in eo quod
captiuos de familia salomonis: con¬
diunt cũ discipłis parabolas dñm dis¬
serentẽ. & dicentẽ eis: qͥ habet aures
audiendi audiat: p̃sert̃i cũ apłs mani¬
festã hẏstoriam in duob intellegat ces¬
tam̃tis: unũ suꝑ montẽ syna quȩ est a¬
gar. & seruit cũ filiis suis: alterũ suꝑ
hierłm libera. quȩ est mater nr̃a Ignẽ
g se in muros gazȩ̃. & om̃ĩa eiꝰ dicit
argum̃ta missurũ : quib sua mendatia¬
& circũdare nititur & tueri. Cumq ig¬
nem in muros miserit: deuorabunt᷑

Expanded text:
dinem vel imperium: Salomon, pacificum: dinem vel imperium: Salomon, pacificum: Idumaeus, sanguinarium, atque terrenum: Azotus, id est, Esdod, ignem uberis, sive patrui: licet quidam dor, pro dod male legentes, ignem generationis putent: Ascalon interpretatur ignis homicida, sive appensa et ponderata: Accaron, στείρquae sibi fortitudinem scientiae suae et imperium repromittit, accusatur in eo quod captivos de familia Salomonis condiunt cum discipulis parabolas Dominum disserentem, et dicentem eis: Qui habet aures audiendi, audiat : praesertim cum Apostolus manifestam historiam in duobus intelligat Testamentis . Unum super montem Sina, quae est Agar, et servit cum filiis suis: alterum super Jerusalem libera, quae est mater nostra. Ignem igitur se in muros Gazae, et omnia ejus dicit argumenta missurum, quibus sua mendacia circumdare nititur et tueri. Cumque ignem in muros miserit, devorabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tiuoꝵ: qui ñ sit traditus idumeis. Un¬
de ignẽ se in muros gazȩ. & ędes siue
fundam̃ta dicit ẽẽ missurũ: qui uni¬
uersa deuoret & absorbeat. Et qͥa qͥnq
gagam transit ad azotũ quȩ appellat᷑
es dod: & rursum ad ascalonẽ uoce ter¬
ribili cõminatur habitatores se esse¬
azoti ꝑditurũ: & tenentẽ sceptrũ de as¬
calone : regiam uidelicet potestatẽ. siue
tribum ascalonis: ut nullus ibi rema¬
neat: ne ultimȩ quidẽ ętatis homines:
qͥ trementes artus baculo regente susten¬
tent. Rursũq transfert manũ suam:
ut ꝑcutiat accharon & quatuor enu¬
meratis urbib: reliquas phylistuim ciui¬
tates uno sermone cõp̃hendit. & peri¬
bunt reliqui phylistuim: qͦd aut gẽcħ
ciuitatẽ. aut om̃s uicos qͥ supra dictis
urbib subiacent: debemꝰ acciꝑe. Scd̃m
tropologiam: sic nob̾ exponendũ uidet᷑.
Gatã quȩ hębraice dr̃: azã sonat fortitu¬

Expanded text:
tivorum, qui non sit traditus Idumaeis. Untivorum, qui non sit traditus Idumaeis. Unde ignem se in Gazae muros et aedes, sive fundamenta dicit esse missurum, qui universa devoret et absorbeat. Et quia PalaeGazam transit ad Azotum , quae appellatur ESDOD  , et rursus ad Ascalonem, et voce terribili comminatur habitatores se Azoti perditurum, et tenentem sceptrum de Ascalone, regiam videlicet potestatem, sive tribum Ascalonis, ut nullus ibi remaneat, ne ultimae quidem aetatis homines, qui trementes artus baculo regente sustentent. Rursumque transfert manum suam, ut percutiat Accaron. Et quatuor enumeratis urbibus, reliquas Philistiim civitates uno sermone comprehendit. Et peribunt reliqui Philistiim: quos aut Geth civitatem, aut omnes vicos qui supradictis urbibus subjacent, debemus accipere. Secundum tropologiam sic nobis exponendum videtur: Gaza quae Hebraice dicitur AZA  , sonat fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dicit: hoc c̃. Expecttui multo cẽpore
re peccantes : ut aliquando conuersi: re¬
ciperent sanitatẽ. Uerũ. quia & tertio.
& quarto cadẽ faciunt: cogor mutare
sententiã: & plagis corrigere delinquen¬
tes. Uideamꝰ autem. qͥd phylistiim et
urbes eiꝰ peccauerint: quos septuag̾
semꝑ alienigenas transtulert̃. Ubicũq
alienigenas legerimꝰ: ñ cõmune nom̃
om̃iũ ext̃narũ gentiũ: s ꝓprie phylisti¬
im. qͥ nunc palestini uocant᷑: accipien¬
di sunt. Quid fecit gaza ut ad iracun¬
diam atq uindictam: dñm ꝓuocaret:
Transtulit captiuitatẽ ꝑfectam populi
uidȩoꝵ: & conclusit eam in idum eam:
ut idumeis uenderet: qͦs cȩꝑat ex iudeis.
Eꝑcaptiuitate ꝑfecta septuag̾ captiuita¬
tem salomonis transtulert: uerbũ hębra¬
icum SAAANCAX. qͦd significat ꝑfec¬
tam atq cõpletam: nom̃ salomonis ęsti¬
qͦd non salomonẽ: s ꝑfectã significat at¬
q cõpletã ut nullus remanserit cap¬

Expanded text:
go dicit, hoc est: Exspectavi multo tempore re peccantes, ut aliquando conversi reciperent sanitatem. Verum quia tertio et quarto eadem faciunt, cogor mutare sententiam, et plagis corrigere delinquentes. Videamus autem quid Philistiim, et urbes ejus peccaverint, quos Septuaginta semper alienigenas transtulerunt; ubicumque alienigenaomnium externarum gentium, sed proprie Philistiim, qui nunc Palaestini vocantur, accipiendi sunt. Quid fecit Gaza, ut ad iracundiam atque vindictam Dominum provocaret? Transtulit captivitatem perfectam populi Judaeorum, et conclusit eam in Idumaea, ut Idumaeis venderet, quos ceperat ex Judaeis. Pro captivitate perfecta, Septuaginta captivitatem Salomonis interpretati sunt: verbum Hebraicum SALMA  , quod significat perfectam atque completam, nomen Salomonis aestiquod non Salomonem, sed perfectam significat atque completam: ut nullus remanserit cap
Abbreviated transcription (Latin):
catissuis: ut bibant uinũ de calũpnia
siuie dap̃natoꝵ: qui ex eo qͦd egressi sunt
de eccłia : dãpnati st̃. Hoc uinũ ẽ sodo¬
moꝵ. furoris: draconũ: & aspidũ: qͦd
qui biberit : sanari ñ potest. Bibunt
sermone finxerunt: Ego aut̃ ext̃mina¬
ui amorreũ a fatie eoꝵ. cuiꝰ altitudo
cȩdroꝵ alticudo eiꝰ & fortis ipse quasi
Squercus. & contriui fructũ eiꝰ desuꝑ: et
Sradices eius subt̃. Ego sũ qͥ ascendere uos¬
S feci de t̾ra egypti & eduxi uos in deser
Smorrei. Et suscitaui de filiis urĩs in pro¬
Sphetis: & de uiuenib ur̃is nazarenos:
Ixx Ego aut̃ abstuli amorreũ a fatie
eorum: cuiꝰ erat sicut altitudo cędri sub¬
limitas: & fortis quasi quercus. & a refeci
fructũ desuꝑ : & radices illius deorsũ¬
& ego eduxi uos de t̾ra ęgypti & circũ

Expanded text:
umnia, sive damnatorum, qui ex eo quod egressi sint de Ecclesia, damnati sunt. Hoc vinum est Sodomorum, furoris draconum et aspidum, quod qui biberit, sanari non poterit. Bibunt sermone finxerunt. Ego autem exterminavi Amorrhaeum a facie eorum, cujus altitudo cedrorum altitudo ejus, et fortis ipse quasi quercus: et contrivi fructum ejus desuper, et radices ejus subter. Ego sum qui ascendere vos fecimorrhaei: et suscitavi de filiis vestris in prophetas, et de juvenibus vestris Nazaraeos. LXX: Ego autem abstuli Amorrhaeum a facie eorum: cujus erat sicut altitudo cedri sublimitas ejus, et fortis quasi quercus: et arefeci fructum ejus desuper, et radices ejus deorsum. Ego eduxi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: & in eo arguit᷑ qͦd legẽ dñi contẽp¬
serit: & eiꝰ mandata ñ fecerit. & unꝰ qͥs¬
q ad rogans uitia sua. atq peccata. de¬
um cȩꝑit habere: qͦ uinctus ẽ : dicente
uus ẽ. Auarus aurũ gulosus uentr̃e: li¬
bidinosus pane. beelphegor colit. Lascuia
mulier. quȩ cũ sit in delitiis: uiuens
mortua ẽ : adorat uenercas uoluptates.
Unde mittet ignẽ dñs in uidã. & deuora¬
mus creatorẽ om̃iũ ñ solũ uidę & isrł.
s uniũsarũ gentiũ habere cur̃ã & iuxta
apłm eos qͥsine lege peccauert̃: sine le

Expanded text:
Al. in eo arguitur, quod legem Dei contempserit, et ejus mandata non fecerit, et unusquisque adorans vitia sua atque peccata, Deum coeperit habere a quo victus est, dicente vus est . Avarus aurum, gulosus ventrem, libidinosus penem et Beelphegor colit: lasciva mulier, quae cum sit in deliciis vivens, mortua est, adorat venerias voluptates. Unde mittet Dominus ignem in Juda, et devoramus Creatorem omnium, non solum Judae et Israel, sed universarum gentium habere curam, et juxta Apostolum, eos qui sine le
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpccunia. Uir pauꝑ & iustus ille ẽ ȩc¬
cłiasticus qui ñ habet scientiã scriptu¬
rarũ. s simplicitate contentus: facit ma¬
data quȩ iussa sunt. De qͦ scriptũ ẽ. pau¬
per ñ sustineo cõminationẽ: & ad gala¬
thas. tantũ ut pauꝑũ memores essemꝰ.
Hęc om̃ia hȩretici ꝓdiuitiis faciunt:
& ꝓ calciam̃tis: qͥb calcant puluerẽ t̾rę
Q uia enĩ ñ possunt nudis pedib stare
suꝑ t̾ram scãm in qua stetit moyses et
iħs filius naue: unde & apłi nudis pe¬
dibus ubentur incedere ne quid mortis
habeant: & pelliũ quȩ referunt᷑ ad car¬
nes: idõ ꝑcutiunt. in capite pauperes
Et saluator discipłis p̃cepit: ut si forte
qm̃ adhuc uersabant᷑ in t̾ra: mortale qͥd
in eoꝵ oꝑib adhesisset: excuterent pul¬
uerẽ de pedib suis. ꝑcutiunt aut̃ here¬
tici capita pauꝑũ quãꝗͣ hoc in hębraico

Expanded text:
pecunia. Vir pauper et justus, ille est ecclesiasticus, qui non habet scientiam Scripturarum, sed simplicitate contentus, facit mandata, quae jussa sunt, de quo scriptum est: Pauper non sustinet comminationem . Et ad Galatas: Tantum ut pauperum memores essemus . Haec omnes haeretici pro divitiis faciunt, et pro calciamentis, quibus calcant pulverem terrae: quia enim non possunt nudis pedibus stare super terram sanctam in qua stetit Moyses, et Jesus filius Nave : unde apostoli nudis pedibus jubentur incedere , ne quid mortis habeant et pellium, quae referuntur ad carnes, ideo percutiunt in capite pauperes. Et Salvator discipulis praecepit, ut si forte, quoniam adhuc versabantur in terra, mortale quid in eorum operibus adhaesisset, excuterent pulverem de pedibus suis . Percutiunt autem haeretici capita pauperum, quamquam hoc in Hebraico 243
Abbreviated transcription (Latin):
suo imꝑio subiugaret. Unde cõminat᷑¬
se succensurũ ignẽ in muros rabba. quę
fuit mettopolis ammanitarũ: ut deuo¬
rentur ȩdes illius in clamore & ulula¬
cu uincentis exercitus : in dic cõmotio¬
nis & turbinis: quando captiui eius
nabuchodonosoꝵ uncente ducentur
& idolum ammanitarũ qͦd uocat᷑ mel¬
chom id ẽ rex eoꝵ feretur in assyrios.
& pͥncipes eiꝰ id ẽ sacerdotes: pariter ab¬
ducentur. Sacerdotes in hębreo noni
habet : sed pͥncipes. Addidert̃ itaq sep¬
tuaginta. sacerdotes: ut si uelis scire qͥd
sint isti pͥncipes: audias facerdotes. Int̾
crudelitatẽ aut̃ damasci. & filioꝵ am¬
mon hoc int̾ ẽ : qđ illi contriuerint
in plaustris ferrcis galaad: siue in ser¬
ris ferreis p̾gnantes galaad. Isti autẽ

Expanded text:
suo imperio subjugaret . Unde comminatsuo imperio subjugaret . Unde comminatur succensurum se ignem in muros Rabba, quae fuit metropolis Ammonitarum, ut devorentur aedes illius in clamore et in ululatu vincentis exercitus: in die commotionis et turbinis, quando captivi ejus, Nabuchodonosor vincente, ducentur: et idolum Ammonitarum, quod vocatur Melchom, id est, rex eorum, feretur in Assyrios: et principes ejus, id est, sacerdotes ejus pariter abducentur. Sacerdotes in Hebraeo non habetur, sed principes. Addiderunt itaque Septuaginta sacerdotes, ut si velis scire qui scint illi principes, audias sacerdotes. Inter crudelitatem autem Damasci et filiorum Ammon hoc interest, quod illi contriverunt in plaustris ferreis Galaad, sive in serris ferreis praegnantes Galaad: isti autem
Abbreviated transcription (Latin):
quas nos ędes int̃p̃tati sumꝰ aquila eo
sẏmmachus bal cyc. id ẽ domos: cheo¬
dotio habitationes transtulit. Soli sep¬
tuaginta: & hic & supra. fundam̃ta dixe¬
runt: Naec dicit dñs. Suꝑ trib sce¬
uertã eũ : eo qͦd dissecuerit pregnantes
galaad: ad dilatandũ terminum suum.
Et succendã ignẽ in muros rabbe & deuo¬
rabit ȩdes eius. in ululatu in die belli:
& in turbine in die cõmotionis: & ibit
melchom in captiuitatẽ: ipse & pͥncipes
cit dñs. Suꝑ tͥb impictatib filiorum
qͦd dissecuerit p̃gnantes galaadicarum:
ut dilataret t̾minos suos. Et succendã
ignẽ suꝑ muros rabba. & deuorabit fun¬
dam̃ta eiꝰ cũ clamore in die belli: & cõ¬
mouebitur in die consummationis suę
rati sunt & habitant in arabia. ubi nẽ
ẽ phyladelphia. corripit sermo duunii:
quare sub saul rege iudę naas ammo¬
nites pͥnceps eoꝵ uastauerit iabes gala¬
ad: & dissecuerit p̃gnantes ciꝰ ut dila¬
taret t̾minos suos: & om̃em gala adithĩ

Expanded text:
 , quas nos aedes interpretati sumus, Aquila et Symmachus βάρεις, id est, domos; Theodotio, habitatores transtulit: soli Septuaginta et hic et supra, fundamenta dixerunt. Haec dicit Dominus: Super tribus scevertam eum, eo quod dissecuerit praegnantes Galaad, ad dilatandum terminum suum. Et succendam ignem in murum Rabah, et devorabit aedes ejus in ululatu in die belli, et in turbine in die commotionis. Et ibit Melchom in captivitatem, ipse et principes  impietatibus filiorum quod desecuerit praegnantes Galaaditarum, ut dilataret terminos suos: et succendam ignem super muros Rabba, et devorabit fundamenta cum clamore in die belli, et commovebitur in die consummationis suae: rati sunt, et habitant in Arabia, ubi nunc est Philadelphia, corripit sermo divinus: quare sub Saule rege Judaeae Naas Ammonites, princeps eorum, vastaverit Jabes Galaad, et desecuerit praegnantes ejus, ut dilataret terminos suos, et omnem Galaaditin
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt᷑ hȩretyci: qui ñ solũ populũ
dĩ ab ęccłia diripunt: s & c̃triuerunt
eũ. & cõmoluert̃ ferreis dentib: de qͥb
scriptũ ẽ. qͥ deuorant plebẽ meam: sic̃
qui separant qͥdẽ deceptã multitudinẽ
ab ȩccłia dĩ & rudes animas quȩ nuper
xp̃i concepere sermonẽ: abrũpunt & di¬
uidunt. Non tam̃ hoc faciunt crudelita¬
te: qua hȩretyci deceptos qͦsq trucidant:
s in eadẽ regula fidĩ ꝑmanentes. dilata¬
re cupiunt t̾minos suos: & nom̃ głȩ in
posteris mittere. Itaq dñs cõminatuR
se muros rabbę. id est multitudinis in
die ululatꝰ & belli cõmotionis & tur¬
binis incensurũ: & regẽ eoꝵ. auctorem
scismatis ire captiuũ : & pͥncipes ȩcđȩ
uigo colla submittere: N ec dicit dñs.
Suꝑ tͥb scelerib moab & suꝑ uͦu non con

Expanded text:
ccipiuntur haeretici, qui non solum populum Dei ab Ecclesia diripuerunt, sed et contriverunt eum, et commolierunt ferreis dentibus, de quibus scriptum est: Quid devorant plebem meam, sicut qui separant quidem deceptam multitudinem ab Ecclesia Dei, et rudes animas, quae nuper Christi concepere sermonem, abrumpunt et dividunt: tamen hoc non faciunt crudelitate, qua haeretici deceptos quosque trucidant, sed in eadem regula fidei permanentes, dilatare cupiunt terminos suos, et nomen gloriae in posteros mittere. Itaque Dominus comminatur se muros Rabbae, id est, multitudinis, in die ululatus et belli, commotionis et turbinis incensurum, et regem eorum, auctorem schismatis ire captivum, et principes Ecclesiae jugo colla submittere. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Moab: et su
Abbreviated transcription (Latin):
reni. & sangͥnarii ꝑsecuti st̃ frẽm suum
iacob qͥ eos subplantauit: & abstulit pͥ¬
mogenita eoꝵ: & ꝑsecuti st̃ in gladio: ita
ut substantias. possessionesq eoꝵ uideł
beccȩ quȩ int̾p̃tat᷑ patientia: & simul e¬
os generauit in xp̃o antiquũ qͦ furorẽ
& iracundiam tenentes usq hodie: in sy¬
nagogis sius sub nomine nazarenorum
blasphemant popłm xp̃ianũ: & dum mͦ
nos int̾ficiant: uolunt igne comburi
Sed dñs mittet᷑ in cheman in deserta ficca¬
q uidea : quȩ nequaꝗͣ. irrigat᷑ ymbribus
ꝓpħarũ. Et deuorabit om̃s munitiones
eoꝵ : siue fundam̃ta muroꝵ elꝰ: ut om̃i
sensu litterę concidente. suꝑ ȩdificetur
a. septuaginta uuluã transtulert: & ꝓfu¬
rore horrorẽ. & ꝓ indignatione impetũ
ducti ambiguitate uerboꝵ qͥa rẽs hem̃¬

Expanded text:
narii persecuti sunt fratrem Jacob, qui eos supplantavit, et abstulit primogenita eorum, et persecuti sunt in gladio, ita ut substantias possessionesque beccae, quae interpretatur patientia, et simul eos generavit in Christo: antiquumque furorem et iracundiam tenentes, usque hodie in synagogis suis sub nomine Nazarenorum blasphemant populum christianum: et dummodo nos interficiant, volunt igne comburi. Sed Dominus mittet ignem in Theman, in deserta siccaque Judaeae quae nequaquam irrigantur imbribus prophetarum, et devorabit omnes munitiones eorum, sive fundamenta murorum ejus, ut omni sensu litterae concidente, superaedificetur a, Septuaginta vulvam transtulerunt. Et pro furore, horrorem: et pro indignatione, impetum, ducti ambiguitate verborum: quia REHEM
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ aliquẽ & consequentiam hęrese¬
os suȩ: repperire conati sunt Et conci¬
dam cribũ ex uiris charrañ: qͦd in lin¬
gua nr̃a in foramina uertitur. Non e¬
nim habent fenestras: ꝑ quas ad cos ue
ritatis lum̃ introcat: s foramina quędã
& occultos meatus: ꝑ qͦs noxia & in mun¬
da ingrediunt᷑ animantia. Et captiuuᷤ
ducetur arañ popłs excelsus atq subli¬
mis : qui erectus ẽ in suꝑbiam. & sibi cȩ¬
lestia repromittit: ut capiant᷑ in salu¬
tem suam: & iuxta hębraicũ. in cyrenen
ubi uocatio ẽ: transferat᷑ Hȩc dicit
non conuerta eũ: eo qͦd transtulerit cap

Expanded text:
ordinem aliquem, et consequentiam haereseordinem aliquem, et consequentiam haereseos suae reperire conati sunt. Et concidam tribum ex viris Charram, quod lingua nostra in foramina vertitur. Non enim habent fenestras, per quas ad eos lumen veritatis introeat; sed foramina quaedam et occultos meatus, per quos noxia et immunda ingrediantur animantia. Et captivus ducetur Aram, populus excelsus atque sublimis, qui erectus est in superbiam, et sibi coelestia repromittit, ut 230 capiatur in salutem suam: et juxta Hebraicum in Cyrenen, ubi vocatio Dei est, transferatur. Haec dicit non convertam eum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uocant ataheł id est uisionẽ di: qui
ligna in eis stipulãq consumat. & deuo
iuxta lxx dicere: ne eos frustra ꝓposuis¬
se uideamur. Ader interp̃tatur cỹtiss¬
tuiã quẽ nos decorẽ possumus dicere:
eo qͦd omĩs sermo hęreticoꝵ concinnus
acq cõposicus: & habens pulchritudinẽ.
eloquentię secularis: facilius decipiat
audientes. Uectes aut̃ damasci. quasi se¬
rȩ robustissimę atq firmissimȩ : hi in¬
tellegunt᷑: qui instructi st̃ arte dialecti¬
ca & argum̃tis phylosophoꝵ uerbi gr̃a.
Ostiũ uocat᷑ qui falsum dogma concepio
& peperit: ut arrius in alexandria: uec
immo sophismatib & pseudomeniis. acq
sortitis. quȩ male ab aliis inuenta sunt:
roborare conant̾ Cũq concriti fuerint
atq confracti uectes damasci disꝑdẽt
etiam habitatores de cãpo õtĩ qͦd int̾p̃¬
tatur labor: siuc dolor. Om̃s eñĩ hęre¬
cici: labore nimio ac dolore querendi

Expanded text:
ipsi vocant AZAEL  , id est, visionem Dei: ignem qui ipsi vocant AZAEL  , id est, visionem Dei: ignem qui ligna in eis stipulamque consumat, et devorjuxta Septuaginta dicere, ne eos frustra proposuisse videamur: Ader interpretatur εὐπρεπεία, quem nos decorem possumus dicere: eo quod omnis sermo haereticorum concinnus atque compositus, et habens pulchritudinem eloquentiae saecularis, facilius decipiat audientes. Vectes autem Damasci, quasi serae robustissimae atque firmissimae  telligantur, qui instructi sunt arte dialectica, et argumentis philosophorum. Verbi gratia: Ostium vocatur, qui falsum dogma concepit et peperit, ut Arius in Alexandria: vectimmo sophismatibus, et pseudomenis atque soritis, quae ab aliis male inventa sunt, roborare conantur. Cumque contriti fuerint atque confracti vectes Damasci, disperdet etiam habitatores de campo Ὦν, quod interpretatur labor, sive dolor. Omnes enim haeretici labore nimio ac dolore quaerendi
Abbreviated transcription (Latin):
is: p̾gnantes galaad. Istę sunt pregnantes.
de quib dñs in eugłio loquitur ue p̃g¬
nantib & nutrientib in illis diebus.
Pregnantes sunt animȩ credentiũ quę
in pͥncipio fidĩ possunt dicere a tuno¬
re cuo dñe ꝯcepimꝰ & parturiuimus. Et
si non fuerint plaustris. ac rocis ferreis
atq dentatis. de qͥb psalmista dicit.
filii hominũ dentes eoꝵ arma & sagit¬
te: concisȩ atq serratę: possunt eciam
ea dicere quȩ sequuntur: fecimꝰ & peꝑi
re non possint : s cos qui adhuc in ute¬
ro sunt. uł qͥ solidũ cybũ caꝑe nequeuit.¬
& adhuc lacte nutriuntur infantiȩ. Is¬
tę autẽ p̃gnantes de galaad sunt qͦd int̃¬
pretat᷑ translatio: siue trans migratio
cestimonii. Migrauert̃ enĩ de ęccłia in
hę̧resim. & testimonia dĩ quȩ prius acce¬
perant: ad alienos t̃minos transtulerunt.
S mittet dñs ignẽ in domũ ã zahcl̃. quã

Expanded text:
is praegnantes Galaad. Istae sunt praegnantes, is praegnantes Galaad. Istae sunt praegnantes, de quibus Dominus in Evangelio loquitur: Vae praegnantibus, et nutrientibus in illis diebus . Praegnantes sunt animae credentium, quae in principio fidei possunt dicere: A timore tuo, Domine, concepimus et parturivimus ; et si non fuerint plaustris ac rotis ferreis ac dentatis de quibus Psalmista dicit: Filii hominum dentes eorum arma et sagittae , concisae atque ferratae, possunt etiam ea dicere quae sequuntur: Et peperimus, re non possint; sed eos qui adhuc in utero sunt, vel qui solidum cibum capere nequeunt, et adhuc lacte nutriuntur infantiae. Istae autem praegnantes de Galaad sunt, quod interpretatur translatio, sive transmigratio testimonii. Migraverunt enim de Ecclesia in haeresim, et testimonia Dei quae prius acceperant, ad alienos terminos transtulerunt. Sed mittet Dominus ignem in domum Azael, quam
Abbreviated transcription (Latin):
yͦpłm. siue aram̃ id est syrũ: hunc sensum
iuxta hystoriam habere potest. Si semel
rem ueniam Nunc uͦ cũ tertio & quarto
crudelis extiterit: ut captiuã multitudinẽ
plaustris ferreis cereret: nonne eũ debeo
uero: hoc possumꝰ dicere. Primũ peccatũ
est cogitasse quȩ mala sunt: scd̃m cogita¬
tionib ad quieusse ꝑuersis: tertiũ. quod
m̃te decreueris: oꝑe cõplesse: quartũ. post
peccatũ non agere pęnitentiam: & in suo
sibi cõplacere delicto. hoc om̃s faciunt
hȩretici qͥ non solũ cogitant & faciunt
mala : s doctrina sua simplices qͦsq deci¬
piunt: & in morẽ damascenoꝵ. qui int̾¬
pretant᷑ sangͥnẽ bibentes. coꝵ qͦs dece¬
perint: sanguinẽ bibunt. Suꝑ huiꝰce¬
modi inqͥt peccatũ dñs: nonne oignũ
est ut eos plagis corripiã: et auerctã ab
eis faciem meam: ut qͥ ueritatẽ dogma¬
tum meoꝵ ñ uident. auersione uultꝰ
mei tenebris obruant᷑ͦ Concriuerunt
enĩ. siuic dissecuerunt in plaustris ferre¬

Expanded text:
populum, sive Aram, id est, Syrum, hunc sensum juxta historiam habere potest: Si semel rem veniam: nunc vero cum tertio et quarto crudelis exstiterit, ut captivam multitudinem plaustris ferreis tereret: nonne debeo eum am vero hoc possumus dicere: Primum peccatum est, cogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris, opere complesse. Quartum, post peccatum non agere poenitentiam, et in suo sibi complacere delicto. Hoc omnes faciunt haeretici, qui non solum cogitant, et faciunt mala, sed doctrina sua quosque simplices decipiunt, et in morem Damascenorum, qui interpretantur, sanguinem bibentes, eorum quos deceperint, sanguinem bibunt. Super hujuscemodi, inquit, peccatis Dominus: nonne dignum est, ut eos plagis corripiam, et avertam ab eis faciem meam? ut qui veritatem dogmatum meorum non vident, aversione vultus mei tenebris obruantur. Contriverunt enim, sive dissecuerunt in plaustris ferre
Abbreviated transcription (Latin):
ut possideremꝰ pͥmum terrã amorrei:
& illius quondã regio. fieret nr̃a posses¬
sio: & postea suscitaret de filiis nostris
propħas: om̃s scõs uiros qͥ acceperunt
sp̃m ꝓpħalem: de quib in prima epła
ad chorinthios plenius legimꝰ & de ui
uenib nr̃is siue electis. assumeret naza¬
reos: & scificatos. qͥ dõ suas animas ĩmo¬
lantes. uinũ qͦd in ebriare potest. & statũ
m̃tis euertere. ñ attingunt: ut habeant
I.ꝓpħis mandabatis. dicentes ne ꝓphecetis
X similiter: ¶e uobis tanta pres¬
tante beneficia ut aduersarios ur̃os in

Expanded text:
ut possideremus primum terram Amorrhaei, et illius quondam regio fieret nostra possessio, et postea suscitaret de filiis nostris Prophetas, omnes sanctos viros, qui acceperunt spiritum prophetalem, de quibus in prima Epistola ad Corinthios plenius legimus . Et de juvenibus nostris, vel electis, assumeret Nazaraeos et sanctificatos, qui Deo animas suas immolantes, vinum quod inebriare potest, et statum mentis evertere, non attingunt: ut habeant prophetis mandabatis, dicentes: Ne prophetetis. LXX similiter. Me vobis tanta praestante ben
Abbreviated transcription (Latin):
reddita ei: neq exercitui eiꝰ suꝑ cẏrũ: pro
seruitute qua seruiuit mͥ aduersus cã eo
qͦd aggerẽ ad capiendã tyrũ. quȩ pͥus fuit
insula illius cõportarit exercitus: qͦd et
alexandrũ macedonẽ. fecisse narrat hysto¬
pretat᷑ tribulatio: suie coangustans: om¬
nisq doctrina ꝑuersa caꝑe niatur ueri¬
tatem: & concludere eam in terrenis sen¬
sibus. Et ñ recordat᷑ fȩderis frm suoꝵ
describere scam scripturã. in corde nr̃o tri¬
pliciter. Mlittet aut̃ dñs ignẽ in omnes
munitiones tyri: qͥñ solum muros: s et
fundam̃ta illius deuorabit. De captiui¬
tate salomonis. ꝓ quo in hębraico habe¬
tur consũmata atq ꝑfecta: supra diximꝰ:
Nȩc dicit dñs. Suꝑ trib scelerib edom.

Expanded text:
yrum pro servitute, qua servivit mihi adversum eam : eo quod aggerem ad capiendam Tyrum, quae fuit prius insula, illius comportarit exercitus. Quod et Alexandrum Macedonem fecisse narrat histopretatur tribulatio, sive coangustans: omnisque doctrina perversa capere nititur veritatem, et concludere eam in terrenis sensibus, et non recordabatur foederis fratrum suorum, describere sacram Scripturam in corde nostro tripliciter. Mittet autem Deus ignem in omnes munitiones Tyri, qui non solum muros, sed et fundamenta illius devorabit. De captivitate Salomonis, pro quo in Hebraico habetur, consummata atque perfecta, supra diximus. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Edom
Abbreviated transcription (Latin):
germanitatis. & obduraret uiscera mise¬
ricordiȩ: frẽm q se ẽẽ nesciret: & contẽo¬
neret uuluã rebeccę: quȩ uno partu ge¬
minos edidisset infantes. Qͦdq sequit᷑. et
tenuit ultra furorẽ suũ: & indignationẽ
suam scruauit usq in finẽ: odium mon¬
strat antiquũ: qͦd nũquã sibi pace con

Expanded text:
 obduraret viscera misericordiae, fratremque se esse nesciret, et contemneret vulvam Rebeccae, quae uno partu geminos edidisset infantes. Quodque sequitur: Et tenuit ultra furorem suum, et indignationem suam servavit usque in finem, odium monstrat antiquum, quod numquam sibi pace 235
Abbreviated transcription (Latin):
uastandos. Aliter Gũ dñs de syon et
montẽ sita latere non potest: & in qua
uisio pacis ẽ. dederit ꝑ uetus & nouum
instrum̃tũ. & ꝑ doctores ȩccłiasticos uo¬
cem suam & quasi clara bucina insonu¬
erit: tunc om̃ia spetiosa pastoꝵ id est
doctrina hęreticoꝵ. quȩ pulchro uide¬
bantur sermone cõposita: & cognitio
circũcisionis: hoc enĩ int̾p̃tat᷑ chermeł
ꝑ quam sibi uerę circũcisionis scientiã
pollicentur: lugebit atq siccabitur
& popłoꝵ milia quȩ ꝓpt̾ simplicitatẽ
uocantur greges: subita ariditate mar¬
cescent: Haec dicit dñs. Suꝑ trib
scelerib damasci. & suꝑ quatuor: non
conuertã eum: eo qͦd triturauerint in
plaustris ferrcis pregnantes gala ad. &
mittã ignẽ in domũ azahel & deuora¬
bit domos benadab & conterã uectẽ

Expanded text:
vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et montem sita latere non potest, et in qua visio pacis est, dederit per vetus et novum Instrumentum, et per doctores Ecclesiasticos vocem suam, et quasi clara buccina insonuerit, tunc 226 omnia speciosa pastorum, id est, doctrina haereticorum, quae pulchro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisionis hoc enim interpretatur CHERMEL   per quam sibi verae circumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, et populorum millia, quae propter simplicitatem vocantur greges, subita ariditate marcescent. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Damasci, & super quatuor non conuertam eum, eo quod triturauerit in plaustris ferreis Galaad: & mittā ignem in domū Azahel, & deuorabit domos Benadab, & conteram vectem
Abbreviated transcription (Latin):
dabit uocẽ suam Rugitus hębraice
dicit᷑ iesac̃. Pulchreq de syon rugiet
& de hierłm dabit uocẽ suam: ubi e¬
rat cẽplũ. & dĩ religio: ut doceret dm̃
non in isrł urbibus. idest in bechel. et¬
in dan: ubi erant uituli aurei: nec in
metropoli samaria & hietrahel sed in
uera religione uersari: quę illo tẽpo¬
re colebatur in syon & in hierłm. Quo
est uertex carmeli qui quondã lecis
pascius habundabat. Carmelus grece
dicit᷑ & latine : hebraice aut̃ appellat᷑
chermel: & sunt duo montes: qui hoc¬
uocantur nomine: alter in qͦ fuit na¬
bai carmelus maritus abigail. ad au¬
stralem plagã alt̾ iuxta ꝑtolomaidẽ.
quę prius uocabatur acchõ. mari in¬
minens: in quo heryas ꝓpħa flexis
genib pluuiam impetrauit. Si gͥ de
chermel dicit in quo habitauit nabal
magis pastoꝵ gregib conuenit: quia
ẽ uixta solitudinẽ. Sin aut̃ de illo qui
uicinus c̃ littori. ad reges & ad suꝑbiã
tatẽ : instar montiũ desertoꝵ: dicit esse

Expanded text:
dabit vocem suam. Rugiet Hebraice dicitur JESAG  : Pulchreque de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam, ubi erat templum et Dei religio, ut doceret, Deum non in Israel urbibus, id est, in Bethel et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore colebatur in Sion et Jerusalem. Quo est vertex Carmeli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHERMEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Nabal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin autem de illo, qui vicinus est littori, ad reges et superbiam tivitate, instar montium desertorum dicit esse