comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primus adam qui de puluere ante for¬
matus est. Nouissimus aut̃ adam qui
deuirgine ꝓcreatus est. Sine in uno qͦq.
hominc utrũq cõpleat᷑. ut primus adã
sit homo incorpore mortali. Nouissimꝰ
adam iđ ipse incorpore immortali. Tañ
int̃ animam uiuentem & sꝑm̃ iuuificã¬
tẽ hoc int̾eẽ uoluit ut illic sit corpus ani¬
male hic spĩtale. Anima quippe in
corpore animali uiuit quidẽ :s non
iuiuficat usq ad auferendã corruptio¬
ficat. ut spĩtale corpus efficiat. Absum̃s¬
omnem corruptionẽ. nullã metuens
separationẽ. Q nos inquit cõmutabin
Ergo istam cõmutationẽ. in melius sincta¬
bitatione oportet intelligi: quia om̃s et
iusti & in iusti resurrecturi sunt. S. sic̃
dñs in euglio loquit᷑. qui bene fecerunt
in resurrectionẽ uitȩ qui mala egerunt
in resurrectionẽ iudicii Iudiciũ appel¬
lans pęnam sempitnã: sic̃ alio loco. qui
ñ credit inqͥt iam uidicatus est̃. Pinde

Expanded text:
primus Adam, qui de puluere ante forprimus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, sine in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptioficat, ut spiritale corpus efficiat absumomnem corruptionem, nullam metuens separationem. Et nos, inquit, commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt, sed, sicut dominus in euangelio loquitur, qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui mala egerunt, in resurrectionem iudicii, iudicium appellans poenam sempiternam, sicut alio loco: qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
pinionem discipłoꝵ refellat. uͥ cum eum
uidentes existimarent se spm̃ uidere ait.
Palpate & iudete quia sp̃c ossa & carnem
non habet sicut me uidetis hab̃e: Iamg̃
illa caro spĩtale erat corpus: nec tam̃ sps
erat s corpus: nulla ulterius morte ab
anima resoluendum atq separandum
sicut corpus animale quale animatũe
dĩ flatu. cũ factus est homo in animã
uiuiam: & iã ipsum ex animali spĩtale
sine mortis int̾uentu futurum: nisi trans¬
gressio precepti prius commissio peccato
infligeret penam. Quã ds seruate iustitie
uenit. cum peccatores uistus inuenit: ꝑ
statum quodãmͦ humilitatis nr̃e s ñ cum
pore immortali primitus aduenisset .s.
quia nos humilitate filii dĩ sanarẽ opa¬
tebat: usq ad nrãm infirmitatẽ descend
& fidĩ nr̃e meritum ac p̃miuni iuitur
suȩ resurrectionis ostendit. Idõ quodse¬
quitur apłs ce dicit. Nouissimus adã
in spm̃ uiuificantem. siue intelligatur

Expanded text:
pinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum pinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum pore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo sequitur apostolus et dicit: Nouissimus Adam in s
Abbreviated transcription (Latin):
ad sit esfigies: ad sit motio. absit fatigatio.
ad sit uescendi potestas. absit esuriendi
necessitas. Constat itaq neq ullo modo
dubitandum est corpus xꝑ̃i quod licet cor¬
ruptionem putredinis insepulc̾ro nonui¬
derit. unde scriptũ est. nec dabis scm tuũ
iuidere corruptionẽ. Clarus tam̃ ce lancea
ꝑrumpi potuit. nunc omino in incorrup¬
tione consistere: & quod incontumelia
passionis mortis que seminatũ ẽ.
nunc eẽ ingłauite eterne: & quod ex in¬
firmitate potuit crucifigi. Nc̃ inurtute
regnare. & qͦd erat corpꝰ animale. qm̃ ex aclam
spiritali ex eadem epła ad consentium.
ixit apłs seminatur corpus ani¬
male surgit corpus sp̃itale: pro¬
inde sicut animale corpus ñ est
anima s corpus: ita spĩtale corpus non
spm̃ debemus putare s corpus. Quis
porro audeat opinareͥ. uel xp̃i corpus ñ
sp̃ĩtale resurrexisse. uelsispĩta le surrexit ñ
iam corpus fuisse sed sp̃m: Cum hanc o¬

Expanded text:
adsit effigies, assit motio, absit fatigatio, adsit effigies, assit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas, absit esuriendi necessitas. Constat itaque neque ullo modo dubitandum est, corpus Christi, quod, licet corruptionem putredinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam SPIRITALI. EX EADEM EPISTVLA AD CONSENTIVM. Dixit apostolus: seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. proinde sianima, sed corpus, ita et spiritale corpus, non m debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc o
Abbreviated transcription (Latin):
dicit non carni trium illorum iurorũ
additum contra ignẽ incorruptionem
s. ipsi igni de tractam corrumpendi fa¬
cultatem. quid ueremur ne carnẽ face̾
nequiuerit non posse corrumpi. qui fec̃
ignem ñ posse corrumꝑe. Nam si illuo
non de carnis .s. de ignis mutatione in¬
telligitur: multo ẽ mirabilius. Simul
eiũ & hominũ corpora ñ urebat. ne
possit nocere: & ligna fornacis Urebat.
ut possit arde. S. qui etiam ista ñ credt̃.
nimium de diuina potestate diffidunt.:
Nec cum eis uel adeos nunc sermo nobẽ:
qui autem ista credunt: eͣ his ettam illa
ut cũq coniciant que fidelit querunt.
Ualet igitur diuina potentia de ista ui¬
sibili atq tractabili natura corporũ
quib: dam manentib. auferre quas uo¬
luerit qualitates. Ac ꝑ hoc ualet etiam
m̃bra mortalia formȩ liniam̃tis mane¬
tib corruptione uͦ mortalitati se mortu¬
a stabili uigore firmare. ut absit la bes

Expanded text:
quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam mbra mortalia formae liniamentis manentibus, corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes,
Abbreviated transcription (Latin):
ita: cur ñ & fel flauũ. & felnigrum: qͥb
quatuor humorib naturam carnis
temperari etiam medicine disciplinȩ te¬
statur. S quod libet quisq addat. cor¬
ruptionẽ addere caueat:Ne suȩ fidĩ sa¬
nitatem castitatem qͦue corrumpat. Ex
consuetudine rerum exꝑtarũ. in exꝑta
oꝑa diuma infirmitas metit᷑ humana:
& acutule garrire arbitrat᷑. Cũ dic̃ si ca¬
ro est: & sanguis est si sangius: & eeteri
humores. si cęteri humores: ergo et
cor Druptio. Eomͦ diceret: si flãma :.
ce ardet. si ardet: & urit. Si urit. gͦ uiroꝵ
trium infornace ignis abimpio rege mis¬
sorum corpora incendit.Si aut̃ hoc intͥ¬
D uiris miraculum factum eẽ ñ dubitat.
Quisquis dediuinis oꝑib recte sapit. cur
non credatur qui fecit illa corpora non
posse igne corrumpi. fecisse illud corpus
nec igne nec fame. nec morbo.nec senio.
nec nulla ui alia qͣsolet humana corpora labe¬
factare corruptio:

Expanded text:
ita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus ita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibus quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio?
Abbreviated transcription (Latin):
tempus in corruptam ꝓtendẽ qualita¬
tem. Ego ꝓinde dñi corpus ita in cęlo
cẽ credo: ut erat quando ascendit in ce¬
lum. Bixerat aũt discipłis suis ut in
eugłio legimꝰ de sua resurrectione du¬
bitantib & illud quod uidebant non
quia spẽ ossa & carnem non habet. sic̃
me uidetis habere. sic eorum cum eẽt
int̾ra contractatus est manib. sic eoꝵ
est cum iret in celum deduc̾tus aspe¬
ctibus. uͥ uox angłiea sonuit. Sic ue¬
niet quemadmodum uidistis eum eun¬
tem incȩlum. Fides adsit. & nulla que¬
stio remanebit. ⁊ nisi forte de sangui
ne requirendum est: quia cum dixis¬
set palpate & uidete quia sp̃e & ossa
& carnem non habet. ñ addidit san¬
guinẽ. Nongͦ & nos addamus inqͥ¬
rere. quod ille non addidit dicere. Et
de compendio si placet finita sit que¬
stio. Fortassis enim accepta occasione
sanguinis urgebit nos molestior ꝑscrutator
& dicet: Si sanguie cur ñ ⁊ pitu¬

Expanded text:
tempus incorruptam protendere qualitatempus incorruptam protendere qualitatem. ego proinde domini corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis suis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud quod uidebant non quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. sic eorum, cum esset in terra, contrectatus est manibus, sic eorum est, cum iret in caelum, deductus aspectibus. ibi uox angelica sonuit: sic ueniet, quemadmodum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit, et nulla quaestio remanebit. Nisne requirendum est, quia, cum dixisset: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, non addidit sanguinem. non ergo et nos addamus inquirere, quod ille non addidit dicere. et de compendio, si placet, finita sit quaestio; fortassis enim accepta occasione sanguinis urgebit nos molestior perscrutator et dicet: Si sanguis, cur non et pitu
Abbreviated transcription (Latin):
die ire & reuelationis iusti udicii dei.
qui red det imicuiq scđm oꝑa sua. Ne
tam̃ cum indo sint uniuersa que condi¬
dit. inquinant eum qui peceant. decu¬
ius sapientia dicitur. Attingit aut oĩ
ꝓpt̃ suam mnunditiã: & nichil inqui¬
natum in eã ineurrit. Oportet enĩ ut
sicut dm̃ incorruptibilẽ. & in cõmusa¬
bilem: ita consequent etiam incom¬
quinabilem eredamus. Cccl.
ex epsa ad eonsentium de eadem re cõ¬
sulentem.
Ueris utrum nunc corpus dñi os¬
sa & sanguinẽ habeat.: aut reli¬
angerctur quęstio: quȩ causa nͥquia ea
que inusu uitę huius nr̃e corruptibi¬
lia nouimus sine corruptione cogitare
uix possumus: cum diuinorum mira¬
culorum quedam docum̃ta iamdata
sint. ex quib liceat coniectare maiora.
N am si uestis isrłitarum ꝑ tot annos in
heremo sine tritura eẽ potuit¶ Simor¬
ticina pellis calciam̃torum. tandui si¬
ne labe durauit: Potest utiq dĩ quoꝵ¬
libet corporum ꝑ quantum uoluerit

Expanded text:
ationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Nec tamen cum in Deo sint universa quae condidit inquinant eum qui peccant, de cujus sapientia dicitur: Attingit autem omnia propter suam munditiam 99, et nihil inquinatum in eam incurrit. Oportet enim ut sicut Deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamus. CAPUT ex epistola ad Consentium, de eadem re conSVLENTEM. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliaugeretur quaestio? qua causa, nisi quia ea quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus, sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tamdiu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum per quantum uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
uari omipotentiam suã. Cum autem
audimꝰ omĩa exipso & ꝑipsũ & in ip¬
so st̃. om̃s utiq naturas intelligere de¬
bemus que naturaliter sunt. Neq enĩ
exipso sunt peccata: quȩ naturam ñ ser¬
uant cͥse diunant. Que peccata ex uo¬
luntate eẽ peceantium multis modis
scã scriptura testatur: p̃cipue illo quod
dicit apłs. Existimas aut hoc. o homo
qui uidicas eos qui talia agunt. & fa¬
cis ea: qm̃ tueffugies iuidiciũ dĩ: An
diuitias benignitatis & patientie eius
& longanimitatis contempnis ignorans
qm̃ patientia di ad penitentiã te addu

Expanded text:
uari omnipotentiam suam. Cum autem uari omnipotentiam suam. Cum autem audimus: omnia ex ipso et per ipsum et in ipso, omnes utique naturas intellegere debemus, quas naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae naturam non seruant, sed uitiant. quae peccata ex uoluntate esse peccantium multis modis sancta scriptura testatur, praecipue illo quo dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos qui talia agunt et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis et patientiae eius et longanimitatis contemnis, ignorans, quoniam patientia dei ad paenitentiam te a
Abbreviated transcription (Latin):
chabeorum scriptum est. Orote fili re¬
spice ad celum. & terram. & omĩa quȩ
ineis sunt: uide & scito quia ñ erant
ex quib fecit nos dñs ds̃. Et illud quod
inpsalmo scriptum est. ipse dixit & fa¬
cta sunt. Manifestum. quod non de se
ista genuerit. s in uerbo. atq imperio
fecerit. Quod aut̃ non de se. utiq de
nichilo. Nonenim erat aliud unde fa
Exipso aut̃ non hoc significat. quod deipso
quod eium de ipso est dici & exipso. Non
aut̃ omne quod exipso est recte dicitur
de ipso. Exipso eiuĩ cęlum & terram. quia
ipse fecit ea. Non aut̃ de ipso quia. ñ de
substantia sua: sicut aliquis homo sigi¬
gnat filium & faciat domũ ex ipsofiliꝰ¬
exipso domus. S filius de ipsõ. domus
de terra & ligno.S. hoc quia homo est.
qui ñ potest aliquid etiam de nichilo
facere. D s̃ autem ex quo omĩa ꝑquem
omĩa. in quo omĩa: non opus habebat a¬
liqua materia quã ipse ñ fecerat ad ui¬

Expanded text:
chabaeorum scriptum est: oro te, fili, rechabaeorum scriptum est: oro te, fili, respice ad caelum et terram et omnia, quae in eis sunt; uide et scito, quia non erant, ex quibus fecit nos dominus deus et illud, quod in psalmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat aliud, unde fa"Ex ipso" autem non hoc significat quod „ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;" non autem omne, quod" ex ipso" est, recte dicitur "de ipso;" ex ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filiex ipso domus; sed filius de ipso, domus de terra et ligno, sed hoc, quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere. deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecerat, adiu
Abbreviated transcription (Latin):
factum est: nichil int̾est. Quis auc̃ uelit
loqui cum hominib. qui hoc ipsum qd
dixi nichil interest possunt dicere. Ergo
interest aliquid qͥa ipsum nicħ aliquid est:
Hi aũt qui sanum habent cerebrum rem
manifertissimani udent. Hoc idem intel¬
ligi cum dixi nichil int̃est. quod intelli¬
geretur si dicerem int̃est nichil. Et isti
si alicui dicant quid fecisti. Et ille res
pondeat nichil se fecisse: consequens est.
ut ei calumpmiãt᷑ dicentes. fecisti ergo
aliquid: quia nichil fecisti: ipsum enĩ
nichil aliquidest. Habent autem &
ipsum dñm infine sententie. ponentẽ
hoc uerbum: ubi ait. Et in occulto lo¬
cutus sum nichil. Ergo legant &e tace¬
ant. Quia gͦ ds̃ omĩa quȩ non de sege¬
nuit.s ꝑuerbum suum fecit non dehis
rebus que iamerant. s de his que omi¬
no non erant. hoc est de nichilo fecit.
ita dicit apłs qui uocat ea que ñ sũt
tanquam sint. Aꝑtiuis aut̃ in libro ma¬

Expanded text:
factum est, nihil interest. quis autem uelit factum est, nihil interest. quis autem uelit loqui cum hominibus, qui hoc ipsum quod dixi: nihil interest, possunt dicere: "ergo interest aliquid, quia ipsum nihil aliquid est"? hi autem qui sanum habent cerebrum, rem manifestissimam uident hoc idem intellegi, cum dixi: nihil interest, quod intellegeretur, si dicerem: interest nihil. at isti si alieni dicant: "quid fpondeat nihil se fecisse, consequens est ut ei calumnientur dicentes: fecisti ergo aliquid, quia nihil fecisti; ipsum enim nihil aliquid est. habent autem et ipsum dominum in fine sententiae ponentem hoc uerbum, ubi ait: et in occulto locutus sum nihil. ergo legant et taceant. Quia ergo deus omnia, quae non de se genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed de his, quae omnino non erant, hoc est de nihilo fecit, ita dicit apostolus: qui uocat ea, quae non sunt, tamquam sunt. apertius autem in libro Ma
Abbreviated transcription (Latin):
apud diñ. & d̾s erat uerbum. Hoc erat
inprincipio apud dm̃: omĩa ꝑipsum fa¬
cta sunt. & sinc ipsofactum est nichil: id:
non est factum sine ipso aliquid. Neq enĩ
audienda sunt deliram̃ta hominum. qͥ
nichil hoc loco aliquid intelligendum
putant: & ad huꝰ modi uanitatem ꝓpt̃¬
ea putant cogi posse aliquẽ. quia ipsũ
nichil infine sententiȩ positum est. Gͦ
Sensũ enĩ ꝑdidert̃ studio cõtͣdicendi: nec intelli¬
gunt nich ust̾esse. utrũdicat᷑. sine illo factũ ẽ
nich. an sine illo nich factum est: quia si illo
sum nich aliqͥd ẽẽ qr factum est. Quod enim
rtuera ẽ aliquid. quid int̃est utrum ita di¬
catur. sine illo factas est domus. ansine
illo domus est facta: Dum intelligatur
aliquid sine illo factum. quod aliquid
domus ẽ: Ita quia dictumest sine illo fa
ctum est nichil. qm̃ nichil utiq non ẽ
aliquid quando uere & proprie dicitur
siue dicatur sine illo factum est nichil. si¬
ue sine illo nichil est factum. uel nichil

Expanded text:
um: hoc erat in principio apud Deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; id est, non est factum sine ipso aliquid. Neque enim audienda sunt deliramenta hominum qui nihil hoc loco aliquid intelligendum putant, et ad hujusmodi vanitatem propterea putant cogi posse aliquem, quia ipsum nihil in fine sententiae positum est. Ergo, sensum enim perdiderunt studio contradicendi nec intellegunt nihil interesse, utrum dicatur "sine illo factum est nihil," an sine illo nihil factum est," quia etsi illo sum nihil aliquid esse, quia factum est. quod enim reuera est aliquid, quid interest, utrum ita dicatur "sine illo facta est domus" an "sine illo domus est facta," dum intellegatur aliquid sine illo factum, quod aliquid domus est? ita quia dictuctum est nihil, quoniam nihil utique non est aliquid, quando uere et proprie dicitur, siue dicatur: sine illo factum est nihil, siue: sine illo nihil est factum, uel: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
mum. ꝓpt̃ dm̃. Quid emmest queso
quod exardescimus. cum audimnꝰ & legi¬
mus: Ecce nunc tempus acceptabile ec¬
ce nunc dies salutis niulam in quoquam
dantes offensionẽ ut non rephendatur
ministerium nr̃m. S. in om̃ĩb commien¬
Dantes nos metipsos ut dĩ ministros.In
multa pacientia. intribuiationis. inne

Expanded text:
ustitiae. Quid enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros, in multa patientia, in trib
Abbreviated transcription (Latin):
Aprincipio erat uerbum: quod grece logõ
dicitur: latinc & rationem & u̾bum si¬
gnificat. S hoc loco melius uerbum
interp̃ta mut: ut significetur. ñ solum
ad patrem respectus . s ad illara etiam quȩ
ꝑuerbum fattesunt oꝑatiuia potentia Ra¬
tio autem. & si nichil ꝑillam fiat recte ra¬

Expanded text:
principio erat Verbum . Quod graece λόγος dicitur, latine et rationem et verbum significat. Sed hoc loco melius verbum interpretamur, ut significetur non solum ad Patrem respectus, sed ad illa etiam quae per Verbum facta sunt operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ra
Abbreviated transcription (Latin):
iertmie ꝓphȩtiã redit᷑ excapriuitate. & tẽplũ
renouatur: quis fidelis xꝑ̃ianus ñ intelligat
post euoluta tempora que septenarii dierũ
numeri repetione transcurrunt. etiã nobis
idẽ. eccłiam dĩ ad illam celestem ierłm ex huiꝰ
temporis. quo templum edificatumẽ post
captiuitatem: quem ꝓpħ̃a ⁊acharias uidit
insordido habitis. Seiuctoq diabolo qui
ad euis accusationẽ stabat. ablatã illi sor¬
didam uestem & datum inlum̃tũ honoris
& guie: sicut corpus iħuxꝑĩ quod ẽ eccłia
aduersario infine temporũ ꝑiudiciũ su¬
ꝑato. aluctui peregrinationis ingłam sema¬
piterne salutis assumitur: qđ etiam inpsal¬
mo dedicationis domus aꝑtissime cantt̃
Conuertisti luctum meum ingaudium mͥ:
conscidisti saccum ineum. & accinxistime
letitia:. Ut cancet tͥ gła mea & ñ cõpungaR.¬

Expanded text:
Hieremiae prophetiam reditur ex captiuitate et templum Hieremiae prophetiam reditur ex captiuitate et templum renouatur. quis fidelis Christi non. intellegat post euoluta tempora. quae septenarii dierum numeri repetitione transcurrunt, etiam nobis, id est ecclesiae dei. ad illam caelestem Hierusalem ex huius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat. ablatam illi sordidam uestem et datum indumentum honoris et gloriae: sicut corpus Iesu Christi, quod est ecclesia. aduersario in fine temporum per iudicium superato a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis adsumitur. quod etiam in psalmo dedicationis domus apertissime canitur: conuertisti luctum meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar
Abbreviated transcription (Latin):
rent domos & nouellarent uincas. & plan¬
taitnt ortos. Quis ñ agnoscat. quid prefi¬
gurauerit. qui attenderit ueros isrłitas in
trans inigrasse : unde nob apłs tanquam
ieremiam replicans dicit. Uolo ergo pri¬
mum om̃ium fieridep̃cationes: or̃one. gr̃aꝵ
actione pro om̃ib hominibus. pregib ce
his qui insublimitate sunt: uti quietã
& tran quillã uitam agamus in om̃i pie
tate: hoc enim bonũ & acceptumẽ corã
saluatore nr̃o dõ: qui om̃s homines uult
saluos fieri. & inagnitionẽ ueritatis ue¬
nire. Ex hoc quippe etiam illis credentib
constricta sunt domicilia pacis. basilice
xp̃ianorum congregationum: & noueła¬
tę uineȩ populi fidelium. & plantati hor¬
tietiam ubi inter omia olera granum il¬
lud sinapis regnat. Subcuiꝰ umbraculis
longe lateq porrectis etiam altipetax su¬
ꝑba gentiũ. tã quam incęli uolatilibus
confugiendo requiescit. Nam qd̃ etiam
post septuaginita annos scd̃m euis dem

Expanded text:
rent domos et nouellarent uineas et planrent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit ueros Israhelitas, in transmigrasse ? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omniactiones pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, uti quietam et tranquillam vitam agamus in omni pieum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescit. nam quod etiam post septuaginta annos secundum eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit in peccatis mortuo generi humanõ:
quie tam̃ ñsine causa missaẽ. Ille enĩ mi¬
sit qui sciret eam prius esse mittendam.
Senit pse conformauit se nob̵ factus par¬
ticeps mortis nr̃e: & uiuficati sumꝰ. Cum se¬
curibus ligna cederentur: de ligno ferrum
exiliens in profundum fluminis mersũ est atq
inlignum desuꝑ ab eliseo proiectum reuer¬
sumẽ. Ita cum impios uideos ꝑ corpus ope¬
rata presentia xꝑ̃itanquam infructuosas
arbores cederet. quia de illo ioħs dixerat.Ec¬
ce securis ad radices arborum posita est ãb
eis int̾ueniente passione. corpus ipsũ desery¬
it.ĩ i ferni ꝓfunda descendens: quo in sepultã
posito. desuꝑ tãquam ad manubriũ suum
spũ redeunte. surrexit. Quam multa pre¬
teream breuitatis necessitate constrictus:
norunt. qui legunt. Iam ipsa inbabiloniã
in quorum regno ꝑegrinant᷑. Quod in il¬
lorum pace etiam par eẽt istorum. & edifica¬

Expanded text:
rofuit in peccatis mortuo generi humano. rofuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est - ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit, in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
carnes. Et manichei ñ intelligunt in illis
libris. xp̃m. cui quodammͦ salutem nrãm esu¬
rienti confitentur peccatores fidem. prum¬
cias sꝑ̃c nunc habentem: infine autem uelud
ad uesꝑã scłi etiam carnis resurrectionem:
inatitur helias pascendus ad alienige nam
iuduam: que uolebat duo ligna colligẽ pri¬
usquam morsretur. Non hic solo lignino¬
mine:s etiam numero lignorum si gniun
erucis ex primitur. Benedicitur farina eiꝰ
& oleum̃ fructus& hẏ laritas caritatis.: que
cum inpendit᷑ ñ deficit. hilatem emĩdatorẽ
diligit dẽ. Heliseo pueros in sultantes &
clamantes calue calue: bestie comedunt.
Puerili stultitia deridentes. xp̃m in loco calua¬
rie crucifixum: inuasi ademonib pereut.
Maittit heliseus ꝑseruum baculũ super
mortiũ. & non reuiu scit. uenit ipsẽ con¬
iungit. & coaptat se morti eiꝰ: & reui uescit.
Nifit sermodĩ legem ꝑscruũ suum᷑. nec ꝓ¬

Expanded text:
carnes: et Manichaei non intellegunt in illis carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit: uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec p
Abbreviated transcription (Latin):
de etiam mõnim̃ta prebe: Quidest illa
mulier plena fidurie hostis tempora li¬
gno transfigens: nisi fides eccłie crucex
regna diaboli perimens: Quid uellus eõ¬
plutum area sicca. & postea cõpluta area
sicco uellere: nisi primouna gens hebteoꝵ
erat Nunc autem inmanifestatione totus orb̾
id habet: illa uacuata est. Quid iam regũ tem¬
poribus. ut & inde pauca commemorem. ñ ne
abipso exordio commutatum saẽdotium in
samuelem repbato heli. & commutatum reg¬
num indauid reprobato saule. clamat prenũ¬
ciari nouum sac̃dotiũ nouumq regnum.
reꝓbato uetere quod umbra erat futuri in
domino nr̃o iħu xꝑ̃o uenturum: Non ne ip¬
iħuxꝑo regnum & sac̃doctum figurauit: Nõ¬
ne cum decem tribus atemplo sepatate sunt &
due derelicte satis indicat. quod de tota ipsa
gente apłs ait: reliquie ꝑelectionẽ gratie sal¬
ue factȩ sunt : pascitur helias temporc famis¬
a corius mane afferentib panem: & ad uesꝑã

Expanded text:
dae etiam munimenta praebere? quid est illa dae etiam munimenta praebere? quid est illa mulier plena fiduciae hostis tempora ligno transfigens nisi fides ecclesiae cruce Christi regna diaboli perimens ? quid uellus conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Hebraeorum erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuata est. Quid iam regum temporibus, ut et inde pauca commemorem ? nonne ab ipso exordio commutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum in Dauid reprobato Saule clamat praenuntiari nouum sacerdotium nouumque regnum reprobato uetere, quod umbra erat futuri. in domino nostro Iesu Christo uenturum ? nonne ipIesu Christo regnum et sacerdotium figurauit? nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae. satis indicat, quod de tota ipsa gente apostolus ait: reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt?_ Pascitur Helias tempore famis coruis mane adferentibus panem et ad uesperam
Abbreviated transcription (Latin):
quam municiones mortalis scłi septies
cirtum acta testamenti area cecidisse. sic̃
nunc ꝑtempora quȩ septem dierum uicissi¬
tudine dilabuntur. Testamentũ di circiu¬
uit totum orbem terraru: ut infine tem¬
porum mors nouissima inimica destruat.¬
& ex impiorum ꝑdicione unica domus
tanquam unica eccłia liberetur. mundata
aturpitudine fornicationis ꝑfeuestram
confessionis. in sanguine remissionis: u
deat tempora primo iudicurt postea re¬
gum: sic ut erit primo iudicrum deinde
regnum: inq ipsis temporib uidic ũ
Quis erat in samsone oͬuium leonẽ ne¬
cans. cum petende uxoris causa. ad alieni¬
genaᷤ tenderet: nisi qui eccłiam uocaturus
ex gentibus dixit gaudete quia ego uici
scłm: Quid sibi uult in ore ipsius leonis
occisi fauus extractus: nisi quia ecce con¬
spicimus leges ipsas regni terreni. que ad¬
uersus xꝑ̃m ante fremuerãt. nunc iam
ꝑempta feritate. dulcedim euglice p̃dican¬

Expanded text:
quam munitiones mortales saeculi, septies quam munitiones mortales saeculi, septies circumacta Testamenti arca cecidisse : sicut nunc per tempora, quae septem dierum vicissitudine dilabuntur, Testamentum Dei circuit totum orbem terrarum; ut in fine temporum mors novissima inimica destruatur, et ex impiorum perditione unica domus tanquam unica Ecclesia liberetur, mundata a turpitudine fornicationis, per fenestram confessionis, in sanguine remissionis. CAPUT XXXII. Videat tempora, primo Judicum, postea Regum; sicut erit primo judicium, deinde regnum: inque ipsis temporibus Judicum Quis erat in Samson obvium leonem necans, cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet , nisi qui Ecclesiam vocaturus ex Gentsaeculum? quid sibi uult in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni terreni, quae aduersus Christum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praedican
Abbreviated transcription (Latin):
clausis.. nichil se millis litteris mnuenis¬
se: quod ad p̃nunciationẽ xp̃i ꝑtineat: Qd
autem mirum si oculos habet ad legen¬
dum. & cor adintelligendum non habet:
qui positus ante hostium clausum di¬
iuni secreti ñ fide pietatis pulsat. s elatione
impietatis insultat: Plane itasit: ita fiat.
Istumẽ enĩ ułclaudatur suꝑbis ianua sa¬
lutis: uenięt mansuetus quem docet do¬
minus uias suas. Uideat & hec in illis
lbris & cȩtera: uel omĩa uel quedam
sedex ipsa dispensatione nomine mutato ib̃s
appellatus est. Uideat botrum de terra pro¬
missionis in ligno pendentẽ: uideat inieri¬
cho tanquam in hoc mortali scło. meretricẽ
de qualib ait dñs. quod precedant suꝑbos
inregnum celorũ ꝑfenestram domussue
tanquam ꝑ os corporis sui coccum mitten¬
tem quod est utiq sanguinis signum: ꝓpt̃
remissionem peceatortum confiteri ad sa¬
lutem. Uideat muros ipsius ciuitatis tan¬

Expanded text:
clausis, nihil se in Litteris illis invenisclausis, nihil se in Litteris illis invenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! Quid autem mirum si oculos habet ad legendum, et cor ad intelligendum non habet, qui positus ante ostium clausum divini secreti, non fide pietatis pulsat, sed elatione impietatis insultat? Plane ita sit, ita fiat: justum enim est. Claudatur superbis janua salutis: veniat mansuetus, quem docet Dominus vias suas , videat et haec in illis Libris, et caetera vel omnia, vel quaedam, sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Jesus appellatus est. Videat botrum de terra promissionis in ligno pendentem . Videat in Jericho tanquam in hoc mortali saeculo meretricem, de qualibus ait Dominus quod praecedant superbos in regnum coelorum , per fenestram domus suae tanquam per os corporis sui coccum mittentem , quod est utique sanguinis signum, propter remissionem peccatorum confiteri ad salutem. Videat muros ipsius civitatis, tan
Abbreviated transcription (Latin):
serpente sanant᷑: quod uerbis ipsius dnĩ de¬
claratur. Sicut exaltauit inquit moyses
serpentem in heremo:. sic oportet exaltau fi¬
lium hominis: uit omĩs qui credit in eũ
ñ pereat. s habeat uitam et̃nã. Itane etiã
ista ñ clamant: tanta ne ẽ surditas incor¬
dibus duris. fit pascha in occisione ouis. oc¬
ciditur xꝑ̃c. de quo in eugłio dicit᷑. Ecce a¬
gnus di: ecce qui collit peccata mundi. Pro¬
hibentur qui pasca faciunt ossa frangere:
non franguntur incruce ossadomini: At
testat᷑ eugłista hinc eẽ dictum: os eiꝰ non
comminuetis: sanguine illinͥuntͤ postes ut
ꝑnicies depellat᷑: signant᷑ signo dnĩce passio¬
nis ĩ frontibꝰ populi ad tutelam salutis.
Datur ibi lex quin quageumo die. post ae¬
tum pasca: uenit sꝑc̃ sc̃s quinquagesimo
die post dñi passionẽ. Dicit᷑ illic scripta lex
digito dĩ: Dicit dñs de sꝑũ scõ: Indigito dĩ
eicio dȩmonia: & clamat faustus oculis

Expanded text:
serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini deserpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis, qui credit in eum. non pereat, sed habeat uitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus duris ? fit pascha in occisione ouis: occiditur Christus, de quo in euangelio dicitur: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non frantestatur Evangelista hinc esse dictum, Os ejus non comminuetis . Sanguine illiniuntur postes, ut pernicies depellatur : signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. Datur ibi Lex quinquagesimo die post actum Pascha : venit Spiritus sanctus quinquagesimo die post Domini passionem . Dicitur illic scripta Lex digito Dei : dicit Dominus de Spiritu sancto, In digito Dei ejicio daemonia . Et clamat Faustus oculis
Abbreviated transcription (Latin):
qui rectus & firmus. & fulciens infirmi¬
tatem nram ꝑ noctem lucens ꝑdiem ñ
rubrum: baptismꝰ utiq. xp̃i sanguine
consecratus. Hostes sequentes atergo
moriunt᷑. peccata preterita. Ducit᷑ po¬
płs ꝑdesertum: baptizati om̃s nondũ
ꝑfruentes ꝓmissa patria s quod ñ u¬
dent sperando & ꝑ patientiam expectã¬
do tãquam indeserto sunt: & ilic labo¬
riose. & periculose tep̃tationes. ne reuer¬
tantur corde inegiptum: ne ibi tam̃ xp̃c
deserit: nam & illa colũpna ñ recedit. Et
amareaq̃ ligno dulcescunt: quia ini¬
mici popli signo crucisxꝑi honorifica¬
to mansuescunt. & duodecim fortes septuagin¬
ta palme arbores irrigantes. apłicam grãm
p̃figurant. popło septenario numero decu¬
platõ rigantem: ut ꝑseptiforme sp̃s donum
dere molitus uiam: extentis moysi manibus
signo crucis dñice suꝑatur. Et morsus mor¬
tiferi serpentum exaltato & respecto aeneo

Expanded text:
qui rectus et firmus, qui fulciens infirmiqui rectus et firmus, qui fulciens infirmitatem nostram, per noctem lucens, per rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam exspectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temtationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. et amarae aquae ligno dulcescunt, quia inimici populi signo crucis Christi honorificato mansuescunt; et duodecim fontes septuaginta palmae arbores irrigantes apostolicam gratiam praefigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme spiritus donum dere molitus uiam extentis Mosi manibus signo crucis dominicae superatur. et morsus mortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo
Abbreviated transcription (Latin):
De egressii israhelitis ex egypto.
am de exitu isrł exegipto ñ ego. s apls loqͣt᷑.
Nolo aut̃ uos ignorare frẽs. quia patres
nrĩ om̃s sub nube fuerunt. & om̃s mare
transierunt: & om̃s in moyse baptiza¬
ti sunt in nube & in mari. Et om̃s eandẽ
escam spiritalẽ manducauerunt: & om̃s
eundem potum spiritalem biberunt. Si¬
bebant enim de spiritali: conseqñti eospe¬
tra. Petra autem erat xꝑ̃c. Exponendo
unumincȩtera introduxit intellectum. Si
manna xꝑ̃c tãquam panis uiuiis qui
de celo descendit : Quo uere quiuescunt᷑
spiritalit̃ uiuunt. Nam illi ueterem figu¬
ram carnaliter accipientes: mortui sunt.
S cum dicit apłs. eundem cibum sꝑ̃ĩtalẽ
manducauerunt: ostendit & ulud spiri¬
talit̃ intelligi in xꝑ̃o.sicut & potũ. Cur
spiritalit᷑ dixisset aꝑuit cum subuinx̃.
Petra aũt. erat. xꝑ̃c. Quo aꝑto cucta ful¬
xerunt. Cur ñergo & nubes xꝑ̃c ⁊ colũna.

Expanded text:
DE EGRESSV ISRAHEL EX AEGVPTO. DE EGRESSV ISRAHEL EX AEGVPTO. Iam de exitu Israhel ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nolo autem uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes per mare transierunt et omnes in Mosen baptizati sunt in nubeescam spiritalem manducauerunt et omnes eundem potum spiritalem biberunt; bibebant enim de spiritali consequenti petra, petra autem erat Christus. exponendo unum in cetera introduxit intellectum. si manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur, spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Christus; quo aperto cuncta fulserunt. cur ergo n
Abbreviated transcription (Latin):
nulla difficultate inuentionis sue desi¬
derium inflammat: ut qd inuenero aui¬
de sorbeam: medullisq reconditum sa
post labores honorato. De uga moysi¬
bores xp̃i in orbe gentium quem signi¬
ficabat egiptus. ꝑuarias passiones mar¬
ꝯtirum: & nunc uidemꝰ honorem xp̃i
in eodem orbe terrarum erogatione fru¬
menti sui omĩa subiugantis. Ipse michi
innuit in uirga moysi: que interra ser¬
pens effecta. euis mortem figurauit a
serpente uenientẽ. S quod apphensa
cauda: significat posterius ꝑactis iam
om̃ibus infine actionibus. adid quod
fuerat resurgendo reuertitur. ubi ꝑuite
reparationem morte consumpta nichil
serpentis apparit. Nos quoq corpus eiꝰ.
in eadem mortalitate ꝑlubrica tp̃rũ nol¬
umuir: s fine nouis simo uelud cau¬
da scł̃i. ꝑmanũ. idẽ. ꝑpotestatem iudicis
ne ulira ꝓlabatur apprehensa reparabim᷑:
& nouis sima inimica morte destructa re¬
surgentes indexitra dĩ uirga regni erimꝰ.

Expanded text:
nulla difficultate inuentionis suae desinulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salpost labores honoratur. disti in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod adprehensa cauda signifomnibus in fine actionis ad id quod fuerat resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumta nihil serpentis apparet. nos quoque, corpus eius, in eadem mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur apprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum sublimmiter spectent. s etiam hu¬
miliant ut eum temperant̃ annuntiet̃
Uidete apłm ascendentem. Siue inqͥt
mente excessimus. dõ uidete descendẽ¬
tem. Siue inquit temperantes sumus:
uobis. Dicat ꝑquem ascendit & descenłit.
Caritas enim inquit xꝑ̃i compellit nos:
iudicantes hoc. qm̃ siunus pro om̃ib mor¬
tiuis ẽ. gͦ om̃s mortui sunt. Et pro oĩb
mortiuis ẽ ut qui uiuunt iam ñ sibi ui¬
uant: s ei qui ꝓeis mortiuis ẽ & resurre¬
xit. Hȩc inscripturis scĩs scã spectacula¬
quẽ ñ delectant. sanam doctrinam non
sustinet: ad fabulas conuertit᷑. Et ille qͥdẽ
fabule animds in qualibet corporis ȩta¬
te pueriles: uaria quadam delectatione
mus inpsalmo uocẽ nram: E dicamꝰ ei.¬
Narrauerunt mͥ inuisti delectationes.
agranti. & hanelaniti insudore illo dã¬
pnationis humanȩ siue exaꝑto siue ex
occulto occurrit & reficit: ipse mͥ & ex ñ¬

Expanded text:
ut eum sublimiter exspectent, sed etiam huut eum sublimiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas enim Christi conpellit nos iudicantes hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt et pro omnibus mortuus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quem non delectant, sanam doctrinam non sustinet; ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione mus in psalmo uocem nostram et dicamnarrauerunt mihi iniusti delectationes, eragranti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex non
Abbreviated transcription (Latin):
creaturam ut eum inueniant inprincipio
diñ apud dm̃ ꝑ quem factasunt omĩa. De¬
scendentes autem. ut eum inueniant factũ
ex muliere factum sub lege. ut eos qui sub
lege erant redimeret. Inillo enim scala a
terra usq adcelum: a carne usq ad spiritũ:
quia in illo carnales ꝓficiendo uelut ascẽ¬
dendo spiritales fiunt: ad quos laece nu¬
triendos. etiam ipsi spiritales descendt̃
quodãmͦ cumeis ñ possunt loqui quasi
sp̃italibus s quasi carnalibus: sic & ascen¬
ditur & descenditur. suꝑfiliũ hominis.
filius enim hominis sursum in capite no
stro quod ẽ ipse saluator: & filus hoĩs
deorsum incorpore suo quodẽ eccłia: Ip¬
sum & scalã intelligimus: quia ipse
dixit. Ego sum uia. Ad ipsum ergo ascen¬
ditur. ut in excelsis intellẽgatur: Et ad
ipsum descenditur. ut inm̃bris sius par¬
uulis nutriatur. & ꝑillũ ascenditur &
descenditur. Exemplũ quippe euis se¬
quentes p̃dicatores eius. ñ solum se erigi

Expanded text:
creaturam, ut eum inueniant in principio creaturam, ut eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt omnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. in illo enim scalae a terra usque ad caelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: sic et ascenditur et descenditur super filium hominis. filius enistro, quod est ipse saluator; et filius hominis deorsum in corpore suo, quod est ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia ipse dixit: ego sum uia. ad ipsum ergo ascenditur, ut in ecclesiis intellegatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis paruulis nutriatur; et per illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmͦ exprimeretur. etiam unctus ẽ.
nescit abunctione appellari: qui etiam
hoc ipsum in eugłio commemorans.
& de se figuratum aꝑtissime testifieans.
cum quendam nathanahelem dixisset
uere isrłitam in quo dolus non eẽt: Et
cum ille tamquam lapidem illum ha-¬
bens ad caput confessus eum esset filium dĩ
& regem isrł ista confessione quodam modo
unguens lapidem.idẽ ipsum eẽ confitens
xp̃mibi oportune dñs etiam illud comie¬
morauit quod iudit iacob qui ꝑ benedictio¬
nem appellatus ẽ. isrł. Am̃ dicouob inquit.¬
uidebitis celum aꝑtiĩ: & angłos di ascen¬
dentes & descendentes suꝑ fuiũ hominis
Hoc enim isrł uiderat cum illum lapidẽ
ad caput habebat. aterra incelum scalas.
ꝑquas ascendebant & descendebant an¬
głi dĩ: in quibus significatisunt euuan¬
glłiste p̃dicatores.xꝑĩ ascendentes iiq
cum ad intelligendam eius suꝑemmentis¬
simam diuinitatem excedunt uniuersam

Expanded text:
quodam modo exprimeretur. etiam unctus est quodam modo exprimeretur. etiam unctus est nescit ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum esse confitens Christum — ibi oportune dominus etiam illud commemorauit, quod tunc uidit Iacob, qui per benedictionem appellatus est Israhel. amen dicovidebitis coelum apertum et angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis. 50 Hoc enim Israel viderat, cum illum lapidem ad caput habebat a terra in coelum, scalas per quas ascendebant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt euangelistae, praedicatores Christi. ascendentes utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitatem excedunt uniuersam