comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dispositor. ordinatorq regnoꝵ
⁊ cempoꝵ. cum illiꝰ admirande statue
pedes ferreos. uł testaceos cõminuisset
in romanis: alt̾iꝰ ñ minꝰ admirabilis
statue caput aureũ. ꝑ illustrem karo¬
lum. erexit in francis. Qui cũ in occidu¬
is p̃artib mundi. solus regnare cepissi.
⁊ studia lit̾arum uͥꝙ ꝓ pemodum eẽnt
in obliuione. ideoq uere ditatis cultura
teperet: contigit duos scottos de hib̾¬
nia. cũ m̃catorib britannis. ad litus
gallie deuenire: uiros ⁊ inscłarib. et
in sacͥs scͥpturis. in comparabilit̾ erti¬
oitos. Qui cum nicħ cotidie ostendent
uenale. ad conuenientes enĩdi grã tur¬
bas clamare solebant.Si quis sapiẽ
cupidus est ueniat adnos ⁊ accipiat
eam: nam uenalis ẽ apud nos. Quã
tam̃ iccirco uenalem. se habere ꝓfes¬
si sunt: qͥa ppłm ñ gͣtuita. s uenalia
m̾cari uiderunt: ut sic uł sapientie.
sic̃ cet̾is reb coemĩdis eos incitarent:ł
sic̃ sequenga comꝓbant. ꝑ tale p̃conium.

Expanded text:
dispositor ordinatorque regnorum et temporum, cum illius admirandae statuae pedes ferreos vel testaceos comminuisset in Romanis , alterius non minus admirabilis statuae caput aureum per illustrem Carolum erexit in Francis. Qui cum in occiduis mundi partibus solus regnare coepisset, et studia litterarum ubique propemodum essent in oblivione ideoque verę deitatis cultura teperet, contigit duos Scottos de Hibernia cum mercatoribus Brittannis ad litus Gallie/ devenire, viros et in sęcularibus et in sacris scripturis incomparabiliter eruditos. Qui cum nihil ostenderent venale, ad convenientes emendi gratia turbas clamare solebant: 'Si quis sapientię cupidus est, veniat ad nos et accipiat eam; nam venalis est apud nos’. Quam tamen iccirco venalem se habere professi sunt, quia populum non gratuita sed venalia mercari viderunt, ut sic vel sapientie sicut ceteris rebus coemendis eos incitarent vel, sicut sequentia comprobant, per tale praeconium
Abbreviated transcription (Latin):
oamundꝰ enim sollertis ingenii
uir: ea parte qua p̃cendebat. pͥn¬
cipem quẽdam turcum. maximȩ t᷑ris
custodem. ꝓmissis ingentib ad ꝓditi¬
onem ꝑ int̾nuncios sollicitau̾at. Ille
quoq ut infamiam ꝓditionis. insigni
excusatione palliaret. boamundo fi¬
lium in obsidatum dedit: xp̃i edicto.
quod ꝑ somniũ didicisset. id se facere
ꝓfessus. Suos gͥ ad turrim boamun¬
dus admouit: pͥus. clam destino as¬
tu. ꝑpetuũ a ꝓcerib ciuitatis donũ
nactus: si posset acquirere. Ita fr̃ã¬
ci. ꝑ funeas scalas. nocte intempesta.
in murum euectiꝰ uexilloq boa¬
mundi. qd̃ u̾miculatum erat. uen¬
tis in fastigio turris exposito: signũ
xp̃ianum letis fragorib ingeminant:
Ds uult. ds uult. Turci exꝑrecti. et
soporis penuria inertes: fugam ꝑ an¬
giportꝰ inuadunt. Districtis gladiis
nr̃i insecuti: magnas de mnimicis stra¬
ges aceruant. In ea fuga occidit aox¬
asurbis admiratus: a quodam rusti¬
co suo decollatus: captit eius feaneis al

Expanded text:
oamundus enim, solertis ingenii vir, ea parte qua praetendebat, principem quendam Turcum, maximae turris custodem, promissis ingentibus ad proditionem per internuncios solicitaverat. Ille quoque, ut infamiam proditionis insigni excusatione palliaret, Boamundo filium in obsidatum dedit; Christi edicto, quod per somnium didicisset, id se facere professus. Suos 557 igitur ad turrim Boamundus admovit, prius clandestino astu perpetuum a proceribus civitatis donum nactus, si possit adquirere. Ita Franci, per funeas scalas nocte intempesta in murum evecti, vexilloque Boamundi, quod vermiculatum erat, ventis in fastigio turris exposito, signum Christianum laetis fragoribus ingeminant, « Deus vult! Deus vult! » Turci experrecti, et soporis penuria inertes, fugam per angiportus invadunt: districtis nostri gladiis insecuti, magnas de inimicis strages acervant. In ea fuga occidit Aoxianus urbis admiratus, a quodam rustico Syro decollatus: caput ejus, Francis al
Abbreviated transcription (Latin):
li gͣuficant᷑ similib. S ille max. a
nicholao. qui ex epõ florentie. legi¬
time papatũ susceꝑat. expulsꝯ. ⁊e¬
lo fidelium. indebitũ nom̃ exuit :
Stigandꝰ quoꝙ tempore regis wilłmi.
uincłis innodatus. in explebilis auidi¬
tatis. nec moriens. finem fecit. Si qͥdem
eomortuo. clauicła. in secretis reꝑta: q̃
sere cubiclaris serinii apposita: innu¬
m̾abiliũ thesauroꝵ dedit indiciũ. Car¬
tas. in quib notata erat ⁊ metalloꝵ
qualitas. ⁊ pondum qͣntitas: q̃ ꝑ om¬
nia p̃dia. compilator auarus defode
mis annis uxorem.cnutonis sororẽ:
ex qua puerũ genuerat: qͥ pͥmis pu¬
ericie annis em̃sis. dũ equo. quẽ ab
auo acceꝑat. puerili iactantia suꝑ¬
biret: ab eodem in tam̃sem portatꝰ.
uoragine aquȩ suffocatus int̾iit.

Expanded text:
li gratificantur similibus. Sed ille mox a li gratificantur similibus. Sed ille mox a Nicholao, qui ex episcopo Florentiae legitime papatum susceperat, expulsus zelo fidelium, indebitum nomen exuit. Stigandus quoque tempore regis Willielmi vinculis innodatus, inexplebilis aviditatis nec moriens finem fecit; siquidem, eo mortuo, clavicula in secretis reperta, quae, serae cubicularis scrinii apposita, innumerabilium thesaurorum dedit indicium chartas, in quibus notata erat et metallorum qualitas et ponderum quantitas quae per omnia praedia compilator avarus defoder200. Habuit primis annis uxorem Cnutonis sororem, ex qua puerum genuerat; qui, primis pueritiae annis emensis, dum equo quem ab avo acceperat puerili jactantia superbirat ab eodem in Tamesim portatus, voragine aquae suffocatus interiit
Abbreviated transcription (Latin):
Lantũq breui ualuit.: ut sibi lib̾is¬
ꝙ suis. honores integros resticueret:
normannos om̃s ignominie nota¬
tos. ab anglia effugaret. Plata sentñ¬
tia in robertum archiep̃m. eiꝰq cõ¬
plices: quod statum regni cont᷑ba¬
rent. animũ regium in ꝓuinciales
agitantes. Uerum ille. ñ expectata
uolentia.sponte ꝓfugerat: cũ ser¬
mo pacis cõponeret᷑. Romamq ꝓfe¬
ctus:⁊ de causa sua sedem apłicam
appellans: cũ ꝑ gemmeticũ reu̾te¬
retur. defunctus. ibiq sepultꝰ est.
in eccłia sc̃ẽ marie:. quã ipse p̃cipuo
⁊ sũptuoso oꝑe construxerat. In¬
uasit continuo. illo uiuente.stigan¬
dꝰ.qui erat ep̃c Wintonie. archiep̃ã¬
tum cantu ariensem. Infamis am¬
bitus pontifex:⁊ honoꝵ ultra de¬
bitum appecitoꝵ: qui. spe throni
excelsioris. ep̃atum saxonum austͣ¬
lium deserens. Wintoniam insedit:
um meruit: nͥ qd̾ benedictꝰ quidã.
ꝑuasor apłatus. misit: pecunia scł.

Expanded text:
tantumque brevi valuit, ut sibi liberistantumque brevi valuit, ut sibi liberisque suis honores integros restitueret; Normannos omnes, ignominiae notatos, ab Anglia effugaret; prolata sententia in Robertum archiepiscopum ejusque complices quod statum regni conturbarent, animum regium in provinciales agitantes. Verum ille, non expectata violentia, sponte profugerat cum sermo pacis componeretur; Romamque profectus, et de causa sua sedem apostolicam appellans, cum per Gemeticum reverteretur defunctus, ibique sepultus est in ecclesia sanctae Mariae, quam ipse praecipuo et sumptuoso opere construxerat. Invasit continuo, illo vivente, Stigandus, qui erat episcopus Wintoniae, archiepiscopatum Cantuariensem; 341 infamis ambitus pontifex, et honorum ultra debitum appetitor, qui, spe throni excelsioris episcopatum Saxonum Australium deserens, Wintoniam insederitum meruerit, nisi quod Benedictus quidam pervasor apostolatus misit; pecunia scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nicum mare circũ uagarĩ. littora.
piraticis latrocinuis infestare: de co¬
gnati ppłi opib.p̃das exuuias con¬
uectare. Contra quos: a regis parte.
płꝰ qͣm sexaginta naues in anchoris
constitert̃. Prefecti classi. odo et ra¬
dulfꝰ comites: iregis cognati. Nec se¬
gnem sensit regem illa necessitas.
qͥn ipse in naui ꝑnoctaret: ⁊ latͦnũ
exitus specłaretur: sedulo explens
consilo. quod manu neqͥbat p̃ semo.
S cũ cominꝰ uentũ eẽtͥuiam pene ma¬
nꝰ consererent᷑: nebula densissimare¬
pente coorta furentum obtitꝰ confu¬
ditꝰ misãmq mortaliũ audaciã com¬
pescuit. Deniq goduinꝰ eiꝰq comites.
eo unde uenant. uento cõgentere¬
ductiiñ multo post. pacifico amimo
repatͥantes. regem apud lundoniã
offend̾unt: Orantes ueniã. admissifc̃.
Senex ille. et lingua potens ad flec¬
tandos animos audientiũ: ꝓbe se de
omnib que obiectabant᷑ expur gauit.

Expanded text:
nicum mare circumvagari, littora nicum mare circumvagari, littora piraticis latrociniis infestare, de cognati populi opibus praedas eximias conjectare. Contra quos, a regis parte, plusquam sexaginta naves in anchoris constiterunt: praefecti classi 340 Odo et Radulphus comites, et regis cognati. Nec segnem sensit regem illa necessitas, quin ipse in navi pernoctaret, et latronum exitus specularetur, sedulo expiens consilio quod manu nequibat prae senio. Sed, cum cominus ventum esset, et jam pene manus consererentur, nebula densissima repente coorta furentum obtutus confudit, miseramque mortalium audaciam compescuit: denique Godwinus ejusque comites, eo unde venerant, vento cogente reducti. Non multo post, pacifico animo repatriantes, regem apud Londoniam offenderunt: orantes veniam admissi sunt. Senex ille, et lingua potens ad flectendos animos audientium, probe se de omnibus quae objectabantur expurgavit:
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Goduinꝰ ⁊ haroldꝰ qͣmtotiꝰ ad con¬
cilium. hac conuentione uenirent.
Inermes duodecim solũ homĩes ad¬
ducẽnt: seruitiũ militũ. quos ꝑ an¬
gliam habebant. regi contͣłent. Contꝰ
Dnõ suo in milicum deditione pari
habeant: głe fore obꝓbriũ. Obstina¬
tus obfirmarat rex aiuĩm: ne acqͥes¬
ceret p̃cib supplicantiũ. Itaq ꝓla¬
tum edictum: ut intͣ qͥnꝙ dies an¬
glia excede̾nt. Goduinꝰ ⁊ suanꝰ. flan¬
driam: haroldꝰ concessit hyberniã.
somitatꝰ eius attͥbutus elgaro lefrici
filio. iuro industrio. Quẽ ille fuscipi¬
dus parentis ducatum impetͣsset. repe¬
accusatione exiliatus. Omĩs reginȩ
subã ad unũ nũmum emuncta. ip̃a
regis sorori. apud wareuellã in cus¬
todiã data: ne scł. omnib suis pa¬
rentib patͥam suspirantib. sola ster¬
teret in pluma. P ost̾iori anno exu¬
lum qͥsꝙ de loco su o egressi: britã¬

Expanded text:
ret. 339 Godwinus et Haroldus quantocius ad conret. 339 Godwinus et Haroldus quantocius ad concilium hac conventione venirent inermes, duodecim solum homines adducerent; servitium militum, quos per Angliam habebant, regi contraderent. Contra,  pergere; domino suo in militum deditione parithabeant, gloriae fore opprobrium. Obstinatius obfirmarat rex animum ne adquiesceret precibus supplicantium; itaque prolatum edictum ut intra quinque dies Anglia excederent . Godwinus et Swanus Flandriam, Haroldus concessit Hiberniam. Comitatus ejus attributus Elgaro Leofrici filio, viro industrio; quem ille suscipidus parentis ducatum impetrasset, repeaccusatione exiliatus. Omnis reginae substantia ad unum nummum emuncta; ipsa regis sorori apud Warewellam in custodiam data, ne scilicet omnibus suis parentibus patriam suspirantibus sola sterteret in pluma. Posteriori anno exulum quisque de loco suo egressi Britan
Abbreviated transcription (Latin):
sidio armoꝵ. ueniendum ñ arbitrati.
cum manu ualida. beuerstane restite¬
runt. famam serentes in uulgus: quod
ideo excitum adunassent. ut ualense
cõpescent: qui tyrannidem in regem
meditantes. oppidum in pago here¬
fordensi obfirmau̾ant: uͥ tc̃ furanus
unꝰ ex filiis gõdumi. militiȩ p̃tendebat
excubias. S walenses. iam audaciam
p̃uen̾ant: et conspirationis accusatos.
inuisos curiȩ toti fec̾ant: adeo ut ru¬
mor spargeretur: quod in eodem loco.
regius exercitus eos adoriret᷑. Quo ae¬
cepto godoinꝰ ad coniuratos elassicũ
cecinit: ut ultro dño regi ñ resist̾ent:
s si conuenti fuissent:quinse ulcisc̾en¬
tur. loco ñ cedẽnt. ⁊ ꝓfecto facinꝰ misã¬
bile. ⁊ plusꝗ̃. ciuile belum fuisset: nͥ
maiora consilia int̾cessissent. Ita qͣntũ¬
cũq concordia int̾im inita: tt̾m p̃ce¬
ptum. ut lundoniam conciliũ cong¬
garet᷑. Mandatum suxnno filio godo¬
ini: ut fuga sua. regis iram mitiga¬

Expanded text:
aesidio armorum veniendum non arbitrati, aesidio armorum veniendum non arbitrati, cum manu valida Beverstane restiterunt; famam serentes in vulgus, quod ideo exercitum adunassent ut Walenses compescerent, qui, tyrannidem in regem meditantes, oppidum in pago Herefordensi obfirmaverant, ubi tunc Swanus, unus ex filiis Godwini, militiae praetendebat excubias. Sed Walenses jam audientiam praevenerant, et conspirationis accusatos invisos curiae toti fecerant, adeo ut rumor spargeretur quod in eodem loco regius exercitus eos adoriretur. Quo accepto, Godwinus ad conjuratos classicum cecinit ut ultro domino regi non resisterent; sed, si conventi fuissent, quin se ulciscerentur loco non cederent. Et profecto facinus miserabile et plusquam civile bellum fuisset, nisi maturiora consilia intercessissent. Ita quantulacunque concordia interim inita, iterum praeceptum ut Londoniam concilium congregaretur; mandatum Swano filio Godwini ut fuga sua regis iram mitiga
Abbreviated transcription (Latin):
ulturum: resistit᷑. ⁊ quod om̃s alie¬
nigenas. apud regis gr̃am inualescẽ
inuideret: ⁊ qd̃ cõpatͥotis amiciciam
p̃stare uellet. P ret̾ea uidebatur eiꝰ
responsio. in rectitudinẽ ꝓpensior:
ut magnates illius castelli. blande
in curia regis. de sedicione conueni¬
rent᷑. Si se possent explacitare. ille si
abirent. Sineqͥrent: pecunia uł cor¬
poꝵ suoꝵ dispendio regi. cuiꝰ pacem
infreg̾a̾nt: ⁊ comiti quẽ lesant. satis¬
face̾nt. Iniquũ uideri: ut quos tuta¬
ri debeas. eos ipse potissimũ in audito ᷤ.
ad iudices. Ita tc̃ discessũ: goduino
parui pendente regis furorem. qͣsi
mom̃taneũ. Quocirca totiꝰ regni ꝓ¬
ceres iussi gloecestram conuenire:
ut ibi magno conuentu res agitare¬
tur. Uenerunt eo ⁊̃ northanimbri comi¬
tes tunc famosissimi. Siw ardus. ⁊ leofric̃
omnisq angloꝵ nobilitas. Soli godumnꝰ
eiusꝙ filii. qui se suspectos scirent. sine p̃¬

Expanded text:
ulturum, restitit; et quod omnes alieulturum, restitit; et quod omnes alienigenas apud regis gratiam invalescere invideret, et quod compatriotis amicitiam praestare vellet. Praeterea videbatur ejus responsio in rectitudinem propensior, 338 ut magnates illius castelli blande in curia regis de seditione convenirentur: si se possent explacitare, illaesi abirent; si nequirent, pecunia vel corporum suorum dispendio, regi cujus pacem infregerant, et comiti quem laeserant, satisfacerent: iniquum videri ut quos tutari debeas, eos ipse potissimum inauditos adjudices. Ita tunc discessum, Godwino parvi pendente regis furorem quasi momentaneum. Quocirca totius regni proceres jussi Gloecestram convenire, ut ibi magno conventu res ventilaretur. Venerunt eo etiam Northanhimbri comites tunc famosissimi, Sywardus et Leofricus, omnisque Anglorum nobilitas. Soli Godwinus ejusque filii, qui se suspectos scirent, sine pr
Abbreviated transcription (Latin):
hic tͣnsfretato mari. de unsandꝰ in do¬
ueram: regem eñwardũ. nescio qͣ de
causa adiit. Collocutꝰ cũ eo ⁊ re impe.¬
tͣta quã petierat: ꝑ doroberniã redi¬
ebat. Unus ante cursoꝵ eius ferociꝰ¬
cum ciue agens.:⁊ uuln̾e magis qͣm p̃ce.
hospicium exigens illum in sui excidiũ
cem serui cũ toto comitatu ꝓfectꝰ. ho¬
micidam qͥdem cũ aliis decem ⁊ octo.
int̾emit. s ciub ad arma conuolan¬
tib: xx. ex siis amisit. In num̃is uul¬
n̾atis: ipse iuix cum alt̾o̾. in ip̃o tumul¬
tu subt̾ fugit. Inde ad curiam. pedem re¬
ferens. nactꝰq secretum. suȩ partis patͦ¬
nus existens. iram regis in anglos exa
Exposita causa:⁊ p̃cipue regemsolenti¬
am dorobernensiũ accumulante.in¬
tellexit uir acͥoris ingenii. uniꝰ tm̃ par¬
tis auditis allegationib. ñ debere ꝓ¬
ferri sentĩam. Itaq qͣmuis rex ius¬
sisset illũ continuo cũ ex̾citu in canti¬
am ꝓficisci. in dorobernenses gͣuiter

Expanded text:
 transfretato mari de Witsand in Doveram, regem Edwardum, nescio qua de causa, adiit. Collocutus cum eo, et re impetrata quam petierat, per Doroberniam redibat: unus antecursorum ejus ferocicum cive agens, et vulnere magis quam prece hospitium exigens, illum in sui excidium fectus, homicidam quidem cum aliis decem et octo interemit: sed, civibus ad arma convolantibus, viginti ex suis amisit, innumeris vulneratis; ipse vix cum altero in ipso tumultu subterfugit. Inde ad curiam pedem referens, nactusque secretum suae partis patronus assistens, iram regis in Anglos exacExposita causa, et praecipue rege insolentiam Dorobernensium accumulante, intellexit vir acrioris ingenii, unius tantum partis auditis allegationibus, non debere proferri sententiam. Itaque, quamvis rex jussisset illum continuo cum exercitu in Cantiam proficisci, in Dorobernenses graviter
Abbreviated transcription (Latin):
ec de historia britanniarũ dño ad
natꝰ in t̾ritorio eiusem monast̾ii: cũ
eẽm annoꝵ septem: cura ꝓpinqͦꝵ datꝰ
sum educandus reu̾entissimo abb̃i be¬
nedicto: Nt einde celfrido. Cunctũq
ex eotp̃s uite. in eiusdem monast̾ii ha¬
bitatione ꝑagens. omnem meditandis
scpturis oꝑam dedi: atq int̾ obseruan¬
tiam disciplinȩ regularis. ⁊ cotidianã
cantandi in eccłia curam. semꝑ aut
discẽ aut docere. aut scribere dulce
habui. Nonoderimo autẽ uite mee an¬
no diaconatum. tcesimo gͣdum p̾sbi¬
teratus: utrũq ꝑminist̾um reu̾entis¬
simi ep̃i ioħis. iubente celfrido abb̃e.
suscepi. Ex quo tpr̃e accepti p̃sbiteratꝰ.
usꝙ ad annũ etatis meȩ qͥnquagesi¬
mũ nonũ: mee meoꝵq necessitati
ex opusculis uen̾abiliũ patrũ breui¬
ter hec annotare. siue etiã ad formã
sensus ⁊ int̾pretationis eoꝵ adicere¬

Expanded text:
ec de historia Britanniarum, Domino 84 natus, in territorio ejusdem monasterii, cum essem annorum septem, cura propinquorum datus sum educandus reverentissimo abbati Benedicto, ac deinde Chelfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiam disciplinae regularis, et quotidianam cantandi in ecclesia curam, semper aut discere, aut docere, aut scribere, dulce habui. Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverentissimi episcopi Johannis, jubente Chelfrido abbate, suscepi; ex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad annum aetatis meae quinquagesimum nonum, meae meorumque necessitati ex opusculis venerabilium patrum breviter haec annotare, sive etiam ad formam sensus, et interpretationis eo
Abbreviated transcription (Latin):
meratis tͥginta sex uoluminib.
Q̃ in septuaginta octo libris edidit: ad¬
didit. Teꝙ dep̃cor bone iũu. ut cui ꝓpi¬
tius donasti. u̾ba tue scĩe dulcit̾ hauri¬
re: dones etiam benignꝰ aliqͣndo ad
fontem omnis scientie ꝑuenire: ⁊ pare¬
re semꝑ ante faciem tuam. Pret̾ea õs
ad quos hec historia ꝑuenire potuert.
nr̃e nationis legentes siue auoientes.
simplicit̾ p̃cor: ut ꝓ meis infirmitatib
⁊ m̃tis ⁊ corporis. apud suꝑnam clem̃¬
tiam sepius int̾uenire meminerint:
et hanc mͥ in siuis quoq ꝓuinciis suȩ
remunerationis uicem rependant:
ut qui de singulis ꝓuinciis. siue locis
sublimioril que memoratu digna.
atq incolis gͣta credidam. diligent̾ an-¬
notare curaui. apud om̃s fructũ piȩ

Expanded text:
meratis triginta sex voluminibus quae in septuaginta octo libris edidit, addidit: « Teque deprecor, bone Jesu, ut cui propitius donasti verba tuae scientiae dulciter haurire, dones etiam benignus aliquando ad te fontem omnis scientiae pervenire, et parere semper ante faciem tuam. Praeterea omnes ad quos haec historia 85 pervenire potuerit nostrae nationis, legentes sive audientes, suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint, et hanc mihi in suis quique provinciis suae remunerationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum pi
Abbreviated transcription (Latin):
tropolitanas ciuitates direximꝰ. Urẽ
quoq dilertioni. unũ balteum ⁊ u¬
nũ gladiũ huniscũ: et duo pallia si¬
rica. Hec saltuatim u̾ba epłe decer¬
pens. iõ apposui: ut posteris elucescat
amicicia offe ⁊ karoli. Cuiꝰ familiari¬
tate frecꝰ. licet multoꝵ impet̾etur o¬
dio. dulei tñ uitam consumpsit ocio:
⁊ ecferchum filium. ante mortem suam
in regem inunctum. successorem dimi¬
¶ sit. Iile sedulo. pat̾nȩ immanitatis ue¬
stigia declinans. pͥuilegia omniũ ec¬
cłiarum. quȩ scło suo genttor attenu¬
au̾at. ꝓna deuotione reuocauit: p̃¬
dium quoꝙ qd pat̾ malmesberiȩ ab¬
stułat. reddidit in manu cuthb̃ti. tẽ
illiꝰ loci abbatis: hortatu e thelardi
archiep̃i cantuariȩ: strenuisane. et
deo digniuiri. Quem abbem ibi fuisse
ante: constans opinio asseuerat. Hoc¬

Expanded text:
tropolitanas civitates direximus; vestrae tropolitanas civitates direximus; vestrae quoque dilectioni unum baltheum et unum gladium Huniscum, et duo pallia serica. § 94. Haec saltuatim verba epistolae decerpens, iccirco apposui, ut posteris elucescat amicitia Offae et Karoli; cujus familiaritate fretus, licet multorum impeteretur odio, dulci tamen vitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortem 130 suam in regem inunctum, successorem dimisit. Ille sedulo paternae immanitatis vestigia declinans, privilegia omnium ecclesiarum, quae seculo suo genitor attenuaverat, prona devotione revocavit. Praedium quoque, quod pater Malmesbiriae abstulerat, reddidit in manu Cuthberti tunc illius loci abbatis, hortatu Ethelardi archiepiscopi Cantuariae, strenui sane et Deo digni viri, quem abbatem ibi fuisse ante Cuthbertum constans opinio asseverat.
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ fidei sinceritate. quã in urĩs lauda¬
bilit̾ paginis reꝑinꝰ exaratam. De ꝑegͥ
cũ pace sine omni ꝑturbatione uadant.
S si aliqui. ñ religioni seruientes. s lu¬
oportunis statuta soluant telonea. He¬
gociatores quoq uolumꝰ ut ex manda¬
to nr̃o patrociniũ habeant in regno
nr̃o legitime. Et si in aliquo loco iniu¬
sta affligant᷑ op̾ssione: reclament se
ad nos. ł nros iudices: ⁊ plenã iube¬
bimꝰ iusticiam fieri. Cognoscat quoq
dilectio ur̃a. qd̾ aliquã benignitatẽ
de dalmaticis nr̃is. ł palliis. ad singłaᷤᷤ
sedes ep̃ales regni ur̃i. ł ethelredi.
direximus: in elemosinam dõni a¬
plici adriam: dep̃cantes. ut ꝓ eo int̾¬
cedi iubeatis. nullam habentes dubi¬
tationẽ. beatam illiꝰ animã in reqͥe
eẽ: s ut fidem ⁊ dilectionem ostendam᷑
in amicũ nobis km̃num. S et de thesau¬
ro humanarũ rerũ. quẽ dñs ũc nob̃.
gͣtuita pietate concessit: aliqͥd ꝑ me¬

Expanded text:
licae fidei sinceritate quam in vestris laudabiliter paginis reperimus exaratam. De peregcum pace sine omni perturbatione vadant. Sed si aliqui non religioni servientes, sed luopportunis statuta solvant thelonia. Negotiatores quoque volumus, ut ex mandato nostro patrocinium habeant in regno nostro legitime, et si in aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, et plenam jubebimus justitiam fieri. Cognoscat quoque dilectio vestra, quod aliquam benignitatem de dalmaticis nostris vel palliis ad singulas sedes episcopales regni vestri vel Ethelredi direximus in eleemosinam domini apostolici Adriani, deprecantes ut pro eo intercedi jubeatis; nullam habentes dubitationem beatam illius animam in requie esse, sed ut fidem et dilectionem ostendamus in amicum nobis carissimum. Sed et de thesauro humanarum rerum, quem Dominus Jesus nobis gratuita pietate concessit, aliquid per me
Abbreviated transcription (Latin):
que instrue uetustatis latebant. ꝯ¬
uellerem in lucem. Quappt̾. opini¬
ones uolaticas despuons: cronica
longe late ꝙ corrogaui. S nichil
ꝓbe modum hac fateor ꝑfeci indu¬
stria. Omnib enĩ decursis. in ops re¬
mansi scientie: qͥppe añ ñ inueniens
qd̾ legerem. qͣm lecturire desinerẽ.
edidici pͥmo libro indidi: in quib ut
sꝑo ñ erubescet u̾itas: ⁊ si forte a licui
suboriat᷑ dubietas. Nc̃. usq ad aduen¬
tum nort mannoꝵ. regni &est saxo¬
nici monarchiam. ꝑ succedentiũ inui¬
cem regum genesim. deducam. Que.
si qͥs ocło bono uidere dignabit᷑: hãc
sub frat̾na caritate regłam teneat.
Si istatm̃ añ nou̾it: non fastidiat qd̾
scͥpserim. Si pła didic̾it: ñ succense¬
cognoscenda cõmunicet: ut meo
stilo apponant᷑ saltim in margine.
q̃ ñ occurrert̃ in ordine. Eexplic̃ ꝓlogꝰ.

Expanded text:
quae in strue vetustatis latebant, cquae in strue vetustatis latebant, convellerem in lucem. Quapropter opiniones volaticas despuens, Chronica longe lateque corrogavi, sed nihil propemodum hac, fateor, profeci industria; omnibus enim decursis, inops remansi scientiae, quippe ante non inveniens quod legerem, quam lecturire desinerem. edidici, primo libro indidi; in quibus, ut spero, non erubescet veritas, etsi forte alicui suboriatur dubietas. Nunc usque ad adventum Normannorum regni West-Saxonici monarchiam, per succedentium invicem regum genesim, deducam. Quae si quis oculo bono videre dignabitur, hanc sub fraterna caritate regulam teneat: « Si ista tantum ante noverit, non fastidiat quod scripserim; si plura didicerit, non succensecognoscenda communicet, ut meo stylo apponantur saltem in margine quae non occurrerunt in ordine. 145 L
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. extorsi iuuentuti mee. ut li¬
bent̾ uellem. qd̾ ñ uelle honeste ñ
possem. Et multis qͥdem litteris im¬
pendi oꝑam: s aliis aliam. Logicam
enim q̃ armat eloquiũ: solo libaui
auditu. P hisicam. q̃ medet᷑ ualitũdi¬
ni corꝑm: aliqͣnto p̃ssius concepi. Iam
uͦ ethice partes medullitus rimatus:
illius maiestati assurgo: qd̃ ꝑ se studen¬
tib pateat. ⁊ animos ad bñ ⁊iuendũ
ꝯponat. historiam p̃cipue: q̃ iocun¬
da qͣdam gestoꝵ notitia mores condi¬
ens. adbona seq̃nda. ł mala cauenda.
legentes irritat. Itaq. cũ domesticis
sũptib. ñ nullos ext̾arum gentiũ
historicos conflassem: famihari ocio
querere ꝑrexi: si quid de nr̃a gen¬
te memorabile posteris posset rep¬
ꝑiri. Hinc ẽ. qd̾ ab antiquo sqͥptis
ñ contemptꝰ. ipse quoq scͥpturire in¬
cepi. Non ut scĩam meam q̃ pene nul¬
la est.ꝓpon̾em: s ut res absconditas.

Expanded text:
necesse est, » extorsi juventuti meae ut linecesse est, » extorsi juventuti meae ut libenter vellem quod non velle honeste non possem. Et multis quidem litteris impendi operam, sed aliis aliam. Logicam enim, quae armat eloquium, solo libavi auditu: physicam, quae medetur valetudini corporum, aliquanto pressius concepi: jam vero ethicae partes medullitus rimatus, illius majestati assurgo, quod per se studentibus pateat, et animos ad bene vivendum componat: historiam praecipue, quae, jocunda quadam gestorum notitia mores condiens ad bona sequenda, vel mala cavenda, legentes exemplis irritat. Itaque, eum domesticis sumptibus nonnullos exterarum gentium historicos conflassem, familiari otio quaerere perrexi si quid de nostra gente memorabile posteris posset reperiri. Hinc est quod, ab antiquo scriptis non contentus, ipse quoque 144 scripturire incepi; non ut scientiam meam, quae pene nulla est, proponerem, sed ut res absconditas,
Abbreviated transcription (Latin):
tumulatꝰ ẽ. Uxor eius tc̃ qͥdem in patͥa
residens: s postea urum secuta: ap̃
papiam. extremam sortem incurrit.
Tc regnũ illõ a danis. cuidam cebu. lfo
burhredi ministro traditum: i ne ul¬
tra placitũ retineret sacram̃to firma¬
tum: pꝰ paucos annos. elfredus nepos
egbirchi obtinuit. Ita pͥncipatus m̾¬
cioꝵ. qui pꝰ tumidam gentilis uri
insaniam. subito effloruit: tc̃ ꝑ misa̾m
semuuiri regis ignauiam. omnino
emarcuit: anno dñice incarnationis
placitam absoluens. ultra eiꝰ temꝑa
excurri: hic figam metam pͥmo uo¬
lumini. ut multisidꝰ trames regnoꝵ.
in uniꝰ west saxonici t̾minet᷑ com¬
tum cura.⁊ me apte dilig̃n¬
tia. libris insueui. Hec me
uoluptas iam iñ apuericia cepit: ħ
illecebra mecũ parilib adoleuit an¬
nis. Nam ita apatre institutꝰ eram: ut
si ad diu̾sa declinarem studia. esset¬
anime dispendium:⁊ fame ꝑicłm. Quo¬
circa memor sententie. cupias qd̾cũq

Expanded text:
tumulatus est.  Uxor ejus, tunc quidem in patria tumulatus est.  Uxor ejus, tunc quidem in patria residens, sed postea virum secuta, apud Papiam extremam sortem incurrit. Tunc regnum illud, a Danis cuidam Chelwulfo Burhredi ministro traditum et ne ultra placitum retineret sacramento firmatum, post paucos annos Elfredus nepos Egbirhti obtinuit. Ita principatus Merciorum, qui per tumidam gentilis viri insaniam subito effloruit, tunc per miseram semiviri regis ignaviam omnino emarcuit, anno Dominicae incarnationis placitam absolvens, ultra ejus tempora excurri, hic figam metam primo volumini, ut multifidus trames regnorum in unius West-Saxonici terminetur comtum cura, et meapte diligentia, libris insuevi. Haec me voluptas jam inde a pueritia cepit; haec illecebra mecum parilibus adolevit annis: nam et ita a patre institutus eram, ut, si ad diversa declinarem studia, essetanimae dispendium, et famae periculum. Quocirca memor sententiae, « Cupias quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
gnet᷑ cominisci. hũit. S ne qͥs nos ar¬
guat semimutilatã historiam int̾rũ¬
ꝑe: regum succedentiũ nomina tͣns¬
curram. Ceoulfus fr̃ kenulsi. uno
anno regnans: alt̾o a bernulfo expul¬
so ẽ Bernulfꝰ. t̾cio regni anno ab eg¬
birtho rege uest saxonũ uictus. et
fugatus. mox ab orientalib anglis
occisus ẽ: qd̾ ille orientalem angliãi
tatem. ultionem antecessoris animo
intendens: opp̃ssꝰ ẽ. Withlasius in in¬
ieto regni ab eodem egbircho. sub
iugum missꝰ. regnauit annis xiii: et illi.
⁊ filio capitis ⁊ pecuniaꝵ tͥbuta ꝑsolueis.
Eadem sorte berth uulsus .xii. regnas
annis: nouissime a piratis danoꝵ. ultͣ
mare fugatꝰ ẽ. Burhredus. accepta e¬
thelspida filia regis athulfi filii egbir¬
hti: affinitate ulius. ⁊ uectigaliũ pen¬
sionem :⁊ hostium dep̃dationem conso¬
patͥa deturbatus. romam diffugit: ibiꝙ.
apd̾ scolam angloꝵ. in eccłia sc̃e marie

Expanded text:
gnetur comminisci habuit; sed, ne quis nos argnetur comminisci habuit; sed, ne quis nos arguat semimutilatam historiam interrumpere, regum succedentium nomina transcurram. Cheolwulfus frater Kenulfi, uno anno regnans, altero a Bernulfo expulsus est: Bernulfus, tertio regni anno ab Egbirhto rege West-Saxonum victus et fugatus, mox ab Orientalibus Anglis occisus est, quod ille Orientalem Angliam, tatem, ultionem antecessoris animo intendens, oppressus est Withlacus, in initio regni ab eodem Egbirhto sub jugum missus, regnavit annis tredecim, et illi et filio capitis et pecuniarum tributa persolvens. Eadem sorte 133 Berthtwulfus tredecim regnans annis, novissime a piratis Danorum ultra mare fugatus est. Burhredus, accepta Ethelspida filia regis Athulfi filii Egbirhti, affinitate illius et vectigalium pensionem et hostium depraedationem consom diffugit, ibique apud Scholam Anglorum in ecclesia sanctae Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
inficentie regie applausor. Gutred̾. quẽ
ille cantuaritis regem p̃fecerat. Sona¬
bat basilica plausib: platea fremebat
discursibe: qd̾ ibi in conuentu .xiii. e¬
piscopoꝵ.x. ducũ. nullꝰ largitatis pa¬
teret᷑ repulsam. om̃s suffarcinatis
marsupiis abirent. Nam p̃t̾ illa xenia.
q̃ magnates susceꝑant. in estimabilis
scilicet p̃cu ⁊ num̃i. in utensilib. uesti¬
b eqͥs electissimis: omnib qͥ agros ñ
habebant. hbram argenti: ꝓbr̃is. mar-¬
cam auri: monachis. solidum unum.
Postremo: totippło multa erogauit.
Idem monastioꝵ cum magnis redit¬
b qͣntũ hoc te̾pore incredibile uidea¬
tur ampliasset: uicesimo qͣtto anno reg
ni. funere suo honorauit. Filiꝰ suus ke¬
nelmꝰ. puer admodũ. a sorore qͦndrida
innocue cesus. nom̃q ⁊ decꝰ martyris
adeptꝰ. ibidem pausat. Post illũ. re¬
gnum mercioꝵ nutabundũ. et ut
ta dicam exangue: nichil qd̃ litt̾a di¬

Expanded text:
nificentiae regiae applausor Cuthredus, quem nificentiae regiae applausor Cuthredus, quem ille Cantuaritis regem praefecerat. Sonabat basilica plausibus, platea fremebat discursibus, quod in conventu tredecim episcoporum, decem ducum, nullus largitatis pateretur repulsam, omnes suffarcinatis marsupiis abirent; nam praeter illa xenia quae magnates susceperant, inaestimabilis scilicet pretii et numeri, in utensilibus, vestibus, equis electissimis, omnibus qui agros non habebant libram argenti, presbyteris mancam auri, monachis solidum unum, postremo toti populo multa erogavit. Idem monasterium cum magnis redditibus, quantum hoc 132 tempore incredibile videatur, ampliasset, vicesimo quarto regni anno funere suo honoravit. Filius ejus Kenelmus, puer admodum a sorore Quendrida innocue caesus, nomenque et decus martyrii adeptus ibidem pausat. § 96. Post illum regnum Merciorum nutabundum, et, ut ita dicam, exangue, nihil quod litera di
Abbreviated transcription (Latin):
indolis pͥmis annis egferchi adoleret:
seua mors u̾ nantis etatis florem mes¬
suit. Uñ osbento patͥcio. albiꝰ. Non arbi¬
tror. qd nobilissimꝰ iuuenis egfertꝰ ꝓpt̾
peccata sua mortuus sit: s qͥa pat̾ suus
ꝓ confirmatione regni eiꝰ. multũ sangͥ¬
nem effuait. Post qͣtuor gͦ m̃ses regni
excedens: kenulfum qͥnto genu nepo¬
tempende. ex fr̃e kenwalkio. regem¬
¶ constituit. Renulfus. in pͥmis magnꝰ
uir. ⁊ uircutib famam suꝑg̾diens. ni¬
chil qd liuor dignȩ carꝑet nunqͣm ad¬
misit: dũ domi religiosus. in bello uicto¬
offasuscipiens odiũ. regionẽ illam ua¬
lidȩ afflixit᷑ regemq eoꝵ ebrithũ. co¬
gnomine pren. uinctũ abduxit. s ñ
multo pꝰ. humaua misatione mollitꝰ
soluendum curauit. Namapd̾ ueincel¬
cũbam. uͥ eccłiam quȩ adhuc suꝑ est.
deo edificau̾at. ipsa dedicationis die.
regem captiuũ manumittens. lib̾tate
palpauit: memorabile clem̃tie sue sys¬
ctacłin ex hibens. Nderat ibidem. mu¬

Expanded text:
indolis primis annis Egferti adoleret, saeva mors vernantis aetatis florem messuit; unde Osberto patricio Albinus: Non arbitror quod nobilissimus juvenis Egfertus propter peccata sua mortuus sit, sed quia pater suus pro confirmatione regni ejus multum sanguinem effudit. Post quatuor ergo menses regni excedens, Kenulfum, quinto genu nepotem Pendae ex fratre Kenwalkio, regem constituit. § 95. Kenulfus, in primis magnus vir et virtutibus famam supergrediens, nihil quod livor digne carperet unquam admisit; domi religiosus, in bello victoOffa suscipiens odium, regionem illam valide afflixit; regemque eorum Edbrithtum cognomine Pren vinctum abduxit, sed non multo post, humana miseratione mollitus, solvendum curavit: nam apud Winchelcumbam, ubi ecclesiam, quae adhuc superest, Deo exaedificaverat, ipsa dedicationis die regem captivum ad altare manumittens libertate palpavit, memorabile clementiae suae spectaculum exhibens. Aderat ibidem mu
Abbreviated transcription (Latin):
chiep̃e cũ sociis suis honorifice ac beni¬
gne a nobis susceptꝰ est: et̃ adiuiuari
eum in suis necessitatib fecimꝰ libent̾.
Int̾ea credentes ur̃e prudentissme
excellentie. uͥ ferebatur in ipsis tuis
ideo totis nisib nr̃is. ea quȩ tuo regno
expediunt. emittẽ atq p̃dicare cona¬
mur: ut ea q̃ uobis p̃latus frat̾ nr̃ e
thelardꝰ archiep̃c. seu tota synodꝰ e¬

Expanded text:
chiepiscopus cum sociis suis honorifice ac benichiepiscopus cum sociis suis honorifice ac benigne a nobis susceptus est, et adjuvari eum in suis necessitatibus libenter fecimus. Interea credentes vestrae prudentissimae excellentiae, ubi ferebatur in ipsis tuis ideo totis nisibus nostris ea quae tuo regno expediunt emittere atque praedicare conamur, ut ea quae vobis praelatus frater noster Ethelardus archiepiscopus, seu tota synodus e
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e eccłie custodiat incolum̃.
fo regi mercioꝵ. ꝓuinciȩ saxoniȩ:
leo pp. Uenien ad sacͣtissima limina bea¬
toꝵ apłoꝵ petui et pauli. tam or̃onis
sedi causã sui sac̾dotii suggerens re
nobis ur̃e regalis excellentie sitłas:
qͥb. in duab epłis a uobis directis.
plenis fidei recte magnam humilita
temurãm reꝑientes. oĩpot̾nti deo re¬
ferimꝰ gͣtes: qui ur̃am prudentissimã
excellentiã in omnib ornauit: ac deco¬
rauit. erga beatũ petrum apłoꝵ pͥnci¬
pem. et nobisc̃ habere dilectionẽ: et
in omnib aplicis humilit̾ consentire
censuris. Porro. in una ex illis epłis
bis possuisetis benigne. Immo i nr̃e ꝓs
ad ur̃e humanitatis ꝑueniunt aures:
cũ omni suauitate cordis. de gaudio
sp̃itali. qͣiͣ filii pat̾nũs munꝰ susciꝑe
fatemini. ferebat᷑ uͦ & hoc. qd̾ aliqͣntu¬
lam ex ur̃a faculta te benedictionẽ. no¬
bis offerri demandastis.i.cͣxx. man

Expanded text:
sanctae ecclesiae custodiat incolumem.sanctae ecclesiae custodiat incolumem.fo, regi Merciorum provinciae Saxoniae, Leo papa. Veniens ad sacratissima limina beatorum apostolorum Petri et Pauli, tam orationis sedi causam sui sacerdotii suggerens, renobis vestrae regalis excellentiae syllabas; quibus in duabus epistolis a vobis directis, plenis fidei rectae, magnam humilitatem vestram reperientes, omnipotenti Deo referimus grates, qui vestram prudentissimam excellentiam in omnibus ornavit ac decoravit, erga beatum Petrum apostolorum principem, et nobiscum habere dilectionem, et in omnibus apostolicis humiliter consentire censuris. Porro in 125 una ex illis epistonobis posuissetis benigne; immo et nostraead vestrae unanimitatis perveniunt aures, cum omni suavitate cordis et gaudio spiritali, quasi filii, paternum munus suscipere fatemini. Fatebatur vero et hoc, quod aliquantulam ex vestra facultate benedictionem nobis offerri demandastis, id est cent
Abbreviated transcription (Latin):
nos dissensionis scisma patiatur. s ꝑ
ur̃am sanam doctͥnam. ut desid̃amꝰ.
ad uere pacis unitatem dirigat᷑. Ma¬
gna enim humilitate simul ⁊ dilecti¬
one. hec tibi scͥpsimꝰ papa batissime.
dem̃tiam tuam ꝓfusius p̃cantes: qͣtinꝰ
ad ea que a nobis necessario explicita
sunt. benigne et iustȩ respondeas. S
et illam epłam. quam ethelardus ar-¬
chiep̃c nr̃ coram cunctis cõꝓiuncialib
ep̃is nr̃is multipliciꝰ de suis ac totius
britannie causis et necessitatib tibi
scͥpsit. pio amore ꝑscrutari digneris: &
quicqͥd dde reb. que in ea scͥpta sunt.
fidei normula poscat. pagina nobis
u̾itatis patefacere memin̾is. Ergo p̃t¬
to anno legationem meam ⁊̃ et ep̃oꝵ:
piens legationem. ipsã segnit̾. immo
fillas. et ceolberch. ministros meos.
sas cũ litt̾is. p̃cans te. ut benigne sus¬
cipias: ⁊ benedictionẽ tuam. nobis
donare digneris. Omnipotens as:
te longeuo tempore. ad laudem suȩ

Expanded text:
nos dissensionis scisma patiatur, sed per nos dissensionis scisma patiatur, sed per vestram sanam doctrinam, ut desideramus, ad verae pacis unitatem dirigatur. Magna enim humilitate simul et dilectione haec tibi scripsimus, papa beatissime, clementiam tuam profusius precantes quatenus ad ea, quae a nobis necessario explicita sunt, benigne et juste respondeas. Sed et illam epistolam, quam Ethelardus archiepiscopus coram cunctis provincialibus episcopis nostris multiplicius de suis ac totius Britanniae causis et necessitatibus tibi scripsit, pio amore perscrutari digneris, et quidquid de rebus quae in ea scripta sunt fidei normula poscat, pagina nobis veritatis patefacere memineris. Ergo praeterito anno legationem meam etiam et epispiens legationem illam segniter, imo  et Fildas, et Ceolberth ministros meos, sas cum litteris, precans te ut benigne suscipias, et benedictionem tuam nobis donare dte longaevo tempore ad laudem suae
Abbreviated transcription (Latin):
quã successor eiꝰ laurentiꝰ sacrauit.
tis nr̃e sapientib qͣtinꝰ in illa ciuitate
metropolitanꝰ honor haberet᷑. uͥ cor¬
pore pausat.qui his partib fidei u̾ita¬
tem inseruit. Cuiꝰ itaꝙ sic̃ uos seitis
dignitatis honorempͥmũ rex offa ꝓpt̾
inmiciciã cũ ue n̾abililaenb̾tho. et
gente cantuarioꝵ acceptã au̾tere.⁊
in duas parrochias dissipare nisus:
⁊ piissimꝰ coepc ⁊ antecessor ur̃ adri¬
anꝰ. rogatu p̃dicti regis facere cepit.
qd pͥus nemo p̾sumpsit: et m̾tioꝵ p̃¬
sulem pallio extulit. Heutriu tñ ex
his culpamꝰ. quos xp̃c ut credimꝰ. et̾¬
na uictoria tͥumphat. S tñ excellen¬
tiam ur̃ãm humiles exoramus: quib
adeo m̾ito. sapiẽ clauis collata ẽ: ut
suꝑ hac causa cum sapientib ur̃is q̃¬
ratis: ⁊ qͥcqͥd nobis uideatur. nobis pꝰ¬
ea seruandum rescribere dignemini:
ne tunica xp̃i in consutilis. alicuꝰ int̾

Expanded text:
quam successor ejus Laurentius sacravit, quam successor ejus Laurentius sacravit, tis nostrae sapientibus quatenus in illa civitate metropolitanus honor haberetur ubi corpore pausat qui his partibus fidei veritatem inseruit. Cujus itaque, sicut vos scitis, dignitatis honorem primum rex Offa, propter inimicitiam cum venerabili Lanberto et gente Cantuariorum acceptam, avertere, et in duas parochias dissipare, nisus; et piissimus coepiscopus et antecessor vester Adrianus, rogatu praedicti regis, facere coepit quod prius nemo praesumpsit, et Merciorum praesulem pallio extulit. Neutrum tamen ex his culpamus, quos Christus, ut credimus, aeterna victoria triumphat. Sed tamen excellentiam vestram humiles exoramus, quibus a Deo merito sapientiae clavis collata est, ut super hac causa cum sapientibus vestris quaeratis, et quicquid vobis videatur, nobis postea servandum, rescribere dignemini; ne tunica Christi inconsutilis alicujus inter
Abbreviated transcription (Latin):
cietur in nobis: s sermo tuus directꝰ.
qd̃ pontifices nr̃i. ac ꝑitissimi quiq
in nobis dicunt. qd̃ contra canones.
⁊ apłica statuta. que nobis a patrebe¬
atissimo g̾gorio dirigente statuta
sunt. sicut uos scitis. auctorteas doro¬
uernensis metropolitani. in duas
scindatur parrochias: cuiꝰ. eodem
patre mandante. ditioni subiacere
gitur in epła. quã fr̃i et coepo augu¬
stino direxit. de duob lundome et
eborace metropolis ep̃is. quã ⁊̃ apud
uos haberi ñ dubitamꝰ. S ipse pͥmũ ponti¬
ficalis apex. qui t̃c̃ lundome. sub hono¬
re et ornam̃to pallii fuerat conscͥptus:
ꝓ eo. dorouernensis oblatꝰ ẽ. atꝙ con¬
cessus. Nam quia beate recordationis
augustinꝰ. qui u̾bum dei imꝑante gre¬
gorio. angloꝵ gentiministrabat. ⁊
głosissime eccłis p̃suit saxonie. in ea¬
demciuitate diem obiit. et corpꝰ illiꝰ.
in basilica beati petri aploꝵ pͥncipis.

Expanded text:
tietur in nobis; sed sermo tuus directus tietur in nobis; sed sermo tuus directus quod pontifices nostri ac peritissimi quique in nobis dicunt quod contra canones et apostolica statuta, quae nobis a patre beatissimo Gregorio dirigente statuta sunt, sicut vos scitis, auctoritas Dorovernensis metropolitani in duas scindatur parochias, cujus eodem patre mandante ditioni subjacere gitur in epistola quam fratri et coepiscopo Augustino direxit de duobus Londoniae et Eboracae metropolis episcopis, quam etiam apud vos haberi non dubitamus. Sed ipse primum pontificalis apex, qui tunc Londoniae sub honore et ornamento pallii fuerat conscriptus, pro eo Dorovernensi oblatus est, atque concessus. Nam 123 quia beatae recordationis Augustinus, qui verbum Dei, imperante Gregorio, Anglorum genti ministrabat, et gloriosissime ecclesiis praefuit Saxoniae, in eadem civitate diem obiit, et corpus illius in basilica beati Petri apostolorum principis,
Abbreviated transcription (Latin):
lium suscipias: sicut te mͥ patͥs ꝑso¬
na diligo: ⁊ totis obedientie uirib sem¬
ꝑ amplector. Decet enim int̾ tantas
ꝑsonas fides scã seruari: iinuiolata
caritas custodiri: qͥa pat̾na pietas. fi¬
lioꝵ felicitas in deo ẽẽ credenda ẽ. se¬
cundũ illud ezechie. Pat̾ filiis notã
faciet uoluntatem tuam. dñe. In qͥb
u̾bis. te amande genitor imploro:
ut filio tuo. tam̃si indigno. uerita¬
tem dñi. cuis u̾bis sacroscĩs notam fa¬
cere ñ deneges: ut ꝑ tuam saname¬
ruditionem. d̾o adiuuante. ad meli¬
oris uite ꝓpositum merear ꝑuenire.
Qͥn etĩa dulcissime cum omnib ep̃is
nr̃is. et cuiꝰcũq apud nos dignitatis
ꝑsona dep̾cor.. uti nobis de multimo¬
dis inqͥsitionib sr̃ qͥb maximã subti¬
litatem ur̃am dignum duximꝰ ꝑ qui¬
rere. benigne respondeas: ne scõꝵ
teaditio patrum. ⁊ ab illis tradita
nobis regła. qͣi incognita. ꝑ aliqͥd ui¬

Expanded text:
lium suscipias, sicuti te in patris persolium suscipias, sicuti te in patris persona diligo, et totis obedientiae 122 viribus semper amplector. Decet enim inter tantas personas fides sancta servari, et inviolata caritas custodiri; quia paterna pietas filiorum felicitas in Deo esse credenda est, secundum illud Ezechiae, « Pater filiis notam faciet veritatem tuam, Domine. » In quibus verbis te amande genitor imploro, ut filio tuo, tam si indigno, veritatem Domini tuis verbis sacrosanctis notam facere non deneges, ut per tuam sanam eruditionem, Deo adjuvante, ad melioris vitae propositum merear pervenire. Quin etiam, dulcissime, cum omnibus episcopis nostris, et cujuscunque apud nos dignitatis persona, deprecor uti nobis de multimodis inquisitionibus, super quibus maximam subtilitatem vestram dignum duximus perquirere, benigne respondeas, ne sanctorum traditio patrum, et ab illis tradita nobis regula, quasi incognita per aliquid vi
Abbreviated transcription (Latin):
te nobis seq̃nda uideantur. toto nisu ĩ¬
plenda: que uͦ rõni contraria dep̃hen¬
sa fuerint.citiꝰ dedignanda. ac int̾im
a nobis omnimodis resecanda. S mͦ
ego kenulfus grã di rex excellenti¬
am tuã humilis exoro: ut te sine
offensione animi ur̃i. de ꝓfectu nr̃o
ut optamꝰ liceat alloqui: qͣtinꝰ in gͣ¬
mium me pietatis tue tͣnqͥlla pace
ꝑcipiafri quem. m̾itoꝵ nulla facultaᷤ
erigit. larga benedictionis tue ub̾¬
tas. ad plebem tuam regendam locu¬
pletet: ut una mecũ gentẽ. quã ur̃a
apłica auctoritas. fidei rudim̃tis im¬
buit: ꝑ int̾cessionem tuã. contͣ impetꝰ
ext̾oꝵ. omnipotens erigat: ⁊ ꝑ sereg¬
num qd ipse ds dedit. nobis dilatare
dignetur. Hanc benedictionẽ. om̃s qͥ
ande me sceptro p̃fuert̃ mercioꝵ.
meruerunt ab antecessorib tuis ad¬
ipisq: hanc ipse humił peco. i auo¬
bis o sc̃issimi. impetrare cupio: qͣtinꝰ
in pͥmis ad optionis sorte me tibi fi¬

Expanded text:
te nobis sequenda videantur toto nisu imte nobis sequenda videantur toto nisu implenda, quae vero rationi contraria depsa fuerint citius declinanda, ac interim a nobis omnimodis resecanda. Sed modo ego Kenulfus, gratia Dei rex, excellentiam tuam humilis exoro, ut te sine offensione animi vestri, de profectu nostro, ut optamus, liceat alloqui, quatenus me in gremium pietatis tuae tranquilla pace percipias, et quem meritorum nulla facultas erigit, larga benedictionis tuae ubertas ad plebem suam regendam locupletet; ut una mecum gentem, quam vestra apostolica auctoritas fidei rudimentis imbuit, per intercessionem tuam contra impetus exterorum Omnipotens erigat, et per se regnum, quod ipse Deus dedit nobis, dilatare dignetur. Hanc benedictionem omnes, qui ante me sceptro praefuere Merciorum, meruerunt ab antecessoribus tuis adipisci; hanc ipse humilis peto, et a vobis o sanctissimi! impetrare cupio, quatenus in primis adoptionis sorte me tibi fi
Abbreviated transcription (Latin):
ommipotenti deo semꝑ agimꝰ: qui
eccłiam suop̃cioso sanguine ad qͥsitam
int̃ diu̾sas mundi hꝰ ꝓcellas. nouis sẽꝑ
pͥorib aduitam sumptis. suescit du¬
cib ad portũ. salutis attrah̾e.⁊ eam ꝙ
noua luce infundere: qͣtinus nullo
sit tenebrarũ errore fuscata. s uiam
u̾itatis. in offenso pede gͣdiat᷑. Unde
m̾ito omnis ꝑ orbem exultat eccłia:
qͥa cũ omniũ uerus remun̾ator bonoꝵ.
głosissimũ g̾gis sui pastorem adrianũ.
ꝑpetuo remun̾andũ suꝑ ethera duxis¬
set. ⁊sius tñ ouib pia erexit ꝓuiden¬
tia p̃uium: qui scit ouile dñcũ. ad cau¬
las ñ inferius uite agitare. Nos quoꝙ
m̾ito. quos extremitas orbis tenee. eode
tas. nr̃a salus ẽ. illiꝰ ꝓceritas. nobis ꝑhen¬
nis exultatio: quia unde tͥ apłica dig
nitas: inde nobis fidei u̾itas innotuit.
Quappt̾ oportunum arbitror. tuis sc̃is
iussionib aurem obedientie nr̃e hu¬
milit̾ inclinaris: et que tue pietati ri¬

Expanded text:
 qui ecclesiam, suo pretioso sanguine adquisitam, inter diversas mundi hujus procellas, novis semper, prioribus ad vitam sumptis, suescit ducibus ad portum salutis attrahere, eamque nova luce infundere, quatenus nullo sit tenebrarum errore fuscata, sed viam veritatis inoffenso pede 121 gradiatur: unde merito omnis per orbem exultat ecclesia, quia cum omnium verus Remunerator bonorum gloriorissimum gregis sui pastorem Adrianum perpetuo remunerandum super aethera duxisset, suis tamen ovibus pia erexit providentia praevium, qui scit ovile Dominicum ad caulas non inferius vitae agitare. Nos quoque merito, quos extremitas orbis tenet, eodemtas nostra salus est, illius prosperitas nobis perennis exunitas, inde nobis fidei veritas innotuit. Quapropter opportunum arbitror tuis sanctis jussionibus aurem obedientiae nostrae humiliter inclinari, et quae tuae pietati ri