comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendere: quam dum erubescom¬
ꝑitiam confiteri. in errore ꝑsistere. In
co quod transtuli. & erit terra tuda m¬
egypto infestiuitatem. ꝓfestiuitate in
hebreo legitur ãgga quod inter p̃taꝵ
potest & festiuitas. ut aggeꝰ in festiuum
uerctur. & timor. quod significantius
aquila transtulit sypto ciñ: cum aliqͥs
patidus & tremens circufert oculoᷤᷤ.¬
& aduenientem formidat inmicum.
Q si uoluerimus in bonam partem ac¬
cipere. quod recordatio sude sit egyp
to gauctii: rect̾e festiuitas đr. Sin
autem ut arbitror in timore ꝓfestiui¬
tate uercitur. intelligamts formidinẽ
uel pauorem: quod cum nabuchodo¬
nosor uenerit & omnes uirors fortiũ
manus quasi mulierum fuerint dis¬
solute. eti amuocabuilum tude trori sit
egypto: qͥa dum ei tiult auxilium tribu¬
ere. mala tanta ꝑpessa sit. De nr̃is tem¬
porib nemo dubitat quod cõparatione
xp̃ianorum omnes echnici quasi mul¬
eres sint infirmas hñtes sententias. et

Expanded text:
reprehendere quam dum erubesco imreprehendere quam dum erubesco imperitiam confiteri in errore persistere. In eo vero quod transtuli, "et erit terra Juda Aegypto in festivitatem", in Hebraico legitur agga quod interpretari potest et festivitas, unde aggeus in festivum vertitur, et timor quod significantius Aquila transtulit girosin, cum aliquis pavidus et timens circumfert oculos et advenientem formidat inimicum; ergo, si voluerimus in bonam partem accipere, quod recordatio Judae Aegypto sit gaudii, recte festivitas dicitur. Sin autem, ut arbitror, in timorem pro festivitate vertitur, intelligamus formidinem vel pavorem, quod cum Nabuchodonosor venerit, et omnes virorum fortium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. De nostris temporibus nemo dubitat, quod comparatione Christianorum omnes Ethnici quasi mulieres sint, infirmas habentes sententias, et
Abbreviated transcription (Latin):
pheos &e deceperunt egyptum angalum
popłoꝵ: quia dñs mis cuit eis sp̃m erxo¬
ris atq uertiginis. ut ignorent quid
loquantur. & ertare faciant egyptum.
Et sic̃ ebritis & uomens egerit qtiod
ingesserat. & ubi sit nescit. sed iacet in¬
tis aliene: sic nullum habebit egypt̾
optis siue consilium qͦd aut caput ha¬
beat atit finem. aut semb conueniat
aut pueris. quors alii ꝑ nimiam etatẽ
desipunt atq delirant. alii ꝑ lasciuiã
& infantiam ignorant quid agant.
Hoc autem siue in babyloma uastitate
siue in aduentu xp̃i & iuxta litteram
a iuxta sp̃italem intelligentiam reci
In die illa erit egyptꝰ quasi mulieres:
ce stupebunt & timebunt a facie com¬
motionis manꝰ domini ęxercituum
quam ipse mouebit suꝑ eam. Et
erit terra tuda egypto infestiuitatẽ
Omnis qui illius fuerit recordatus.
pauebit a facie consilii dñi gxercitu¬
um: quod iyse cogitauit suꝑ eam.¬
Melius reor etiam ꝓpͥum errorem

Expanded text:
pheos, et deceperunt Aegyptum angulum pheos, et deceperunt Aegyptum angulum populorum, quia Dominus miscuit eis spiritum erroris atque vertiginis, ut ignorent quid loquantur, et errare faciant Aegyptum. Et sicut ebrius et vomens egerit quod ingesserat, et ubi sit, nescit, sed jacet mentis alienae: sic nullum habebit Aegyptus opus, sive consilium, quod aut caput habeat, aut finem, aut senibus conveniat, aut pueris, quorum alii per nimiam aetatem desipiunt atque delirant, alii per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Hoc autem sive in Babylonia vastitate, sive in adventu Christi, et juxta litteram, et juxta spiritualem intelligin die illa erit Aegyptus quasi mulieres et stupebunt et timebunt a facie commotionis manus Domini exercituum quam ipse movebit super eam et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a facie consilii Domini exercituum quod ipse cogitavit super eammelius reor proprium errorem
Abbreviated transcription (Latin):
sapientium ego. filius regum antiquorũ
sig̃cat quod egyptu hcroas & deos auct̾oreᷤᷤ
sue gentis simulent: herum. & ysim. &
osyrim. & typhonem. Dominus misco¬
it in medio eiꝰ sp̃m uertiginis. & errare
fecerunt egyptum in omni oꝑe suo. sic̃
errat ebrius & uomens. Et ñ erit egyp
to opꝰ quod faciat: captit & caudam
meuruantem & refrenandem. Urimũ
de interp̃tatione dicam: & postea de his
que scripta sunt disseremus. ꝑsyu uerti¬
ginis. int̃pretari potest & sp̃c erroris. In eo
quoq quod tnstulimus incuruantem
& refrenantem. posfumꝰ dicere incur itũ
& lasciuientẽ: ut intelligamꝰ senem et
puerum. Nos autem uerbum hebraict̃
amoñ. dum celerit̃ que scͥpta funt uer¬
timus ambiguitate deceyti refrenan
agit. s omme ꝑuersum. ut puerum sig¬
inficaret. Est gͥ sensꝰ. Stulti fact̾ifun
pͥncipes thaneos & sapientes confilia¬
rii pharao dederunt consilium insipi¬
ens. Et emarcuerunt pͥncipes mem¬

Expanded text:
sapientium ego, filius regum antiquorum, sapientium ego, filius regum antiquorum, significat quod Egyptii heroas et deos auctores suae gentis simulent, Oron, et Isin, et Osirin, et Tiphonem. Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis: et errare fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat ebto opus quod faciat, caput et caudam incurvantem, et refrenantem. Primum de interpretatione dicamus, et postea de his quae scripta sunt, disseremus. Pro spiritu vertiginis interpretari potest et spiritus erroris. In eo quoque quod nos transtulimus, incurvantem, et refrenantem, possumus dicere incurvum et lascivientem, ut intelligamus senem et puerum, Nos autem verbum Hebraicum AGMON   dum celeriter quae scripta sunt vertimus, ambiguitate decepti, refrenanagit, sed omne perversum, ut puerum significaret. Est igitur sensus: Stulti facti sunt principes Taneos, et sapientes consiliarii Pharaoni dederunt 206 consilium insipiens, et emarcuerunt principes Mem
Abbreviated transcription (Latin):
Stulti facti sunt pͥncipes thaneos.e¬
mareuerunt pͥncipes mempheos: decc¬
perunt egyptum. angulum popłoꝵ c̃
Thanim metropolim fuisse egypti &e psalmi¬
sta declarat quod ibi moyses cuncta signa
fecerit: que in exodo des cribunt᷑. Posuit
inegypto signafuia. & ꝓdigia sua in campo
thaneos. Memphim qͦ magicis artibus
deditam: pͥstini tisq ad p̃sens tempus ue¬
stigia erroris ostendunt. Et hoc brecut̃
indicat᷑ quod babylonia uastitate ueni¬
ente. omnia magorum consilia & eorũ
qͥfaturorum scientiam ꝓmittebant stul¬
ticie coarguant᷑. & in aduentu xp̃i cuncta
redigant᷑ in nichili: ñ inuenientib con¬
silium egyptiuatib qͦmͦ dogma oppͥmañ
xp̃ianum. Idioma autem scͥpturarum ẽ
ut angulum ꝓ regno ponant. eo qͦd popu¬
los contineat. & quas imtota domo fortis¬
simum sit. Uude & xp̃c dtiorum popłor
parietes continens: lapis dr angularis.
Quodq intulit qͦmͦ dicitis pharaoni filiꝰ

Expanded text:
Stulti facti sunt principes Taneos, eStulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos, deceperunt Aegyptum, angulum populorum Tanim metropolim fuisse Aegypti, et Psalmista declarat, quod ibi Moyses multa signa fecerit, quae in Exodo describuntur: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Taneos . Memphim quoque magicis artibus deditam, pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Et hoc breviter indicatur, quod Babylonia vastitate veniente, omnia Magorum consilia, et eorum qui futurorum scientiam promittebant, stultitiae coarguantur, et in adventu Christi cuncta redigantur in nihili, non invenientibus consilium Aegypti vatibus, quomodo dogma opprimant christianum. Idioma autem Scripturarum est, ut angulum pro regno ponant, eo quod populos contineat, et quasi in tota domo fortissimum sit. Unde et Christus duorum populorum parietes continens, lapis dicitur angularis . Quodque intulit: Quomodo dicetis Pharaoni, filius
Abbreviated transcription (Latin):
piscatores & lugebunt om̃s initcendes in
flumen hamum: & expandentes rete
siꝑ faciemaquę emarcescent. Et con¬
fundentur omnes qͥ oꝑabantur linũ
pectentes & texentes subtilia. Et er̃t
trrigua eiꝰ flaccentia. om̃s qui facie¬
bant lacunas ad capiendos pisces.
Et hoc duplicit acciꝑe quod uastata
egypto. & cunct̾a ꝓuincla ariditate fic¬
cata. mereant piscatores &e lugeant qui
influmeirmttebant hamum. & qui oy¬
qui contra aplicam disciplinam capie¬
bant homines in ꝑditione. & stulta sa¬
pientia texebant retia & sagenas qͥbts
ꝑditos irregrent. confusi funt: & nullꝰ
aut rarꝰ megypti terra ultra capiatur.
Hoc oꝑe uidemus expletum. Eccłiaꝵ
sapientes consiliarii pharao dederunt con¬
silium insipiens. Quom dicitis pharao¬
ni filiꝰ sapientium ego. filiꝰ regum anti
quorum: Ubi nunc sunt sapientes tus.
Anuncient tͥ & indicent. quid cogi¬
tauerit dñs exercittũ suꝑ egẏptum

Expanded text:
piscatores et lugebunt omnes mittentes in piscatores et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum et expandentes rete super faciem aquae marcescent confundentur qui operabantur linum pectentes et texentes subtilia et erunt inrigua eius flaccentia omnes qui faciebant lacunas ad capEt hoc dupliciter accipe, quod vastata Aegypto, et cuncta provincia ariditate siccata, moereant piscatores, et lugeant qui in flumen mittebant hamum, et qui opqui contra Apostolicam disciplinam capiebant homines in perditionem, et stulta sapientia texebant retia et sagenas, quibus perditos irretirent, confusi sunt, et nullus aut rarus in Aegypti terra sit talis piscator. Hoc opere videmus expletum, quod Eccsapientes consiliarii Pharaonis dederunt consilium insipiens: 205 quomodo dicetis Pharaonquorum? Ubi sunt nunc sapientes tui? annuntient tibi, et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum.
Abbreviated transcription (Latin):
tinabo pisces fluminum tuorum insqͣ¬
mistuis. & eetrahent de de medio flu¬
minum tuorum: ce untũsi pisces tui
squamis tuis adherebunt & ꝓiciam te
indeserto. In aduentu auttm xp̃i hȩc
omnia t᷑picos intelligenda sunt turta
illud quod supͣ legimus desertum faciet
dñs mare egypti. Et rursum. Inmit¬
tet dñs manum suam suꝑ fluuium e¬
gypti inolent um. & ꝑcutiet cum in
UII. uallib. ita ut ꝑtranseat eum qͥs calcia¬
to pede. qͦ scilicet omnis error egygtarũ
aquarum. & artes malefice quib fubiec¬
tis popłis illudebant. xp̃i ficcentur ad¬
uentu. Qͦdq dic̃ ares cet aqua de mari.
& hystorice posfumꝰ acciꝑe ñ mare mag¬
num sigc̃ari s lacum mareoten. eo qͦd
scͥptura om̃s congregationes aquarum
appellat maria. ł ossunt & hiꝑbolice dicta
intelligi. Quodq sequit᷑ midabit᷑ alueꝰ
rtui a fonte suo. describitur qͦd & xitui⁊
fontes arescant simul. Et merebunt

Expanded text:
tinabo pisces fluminum tuorum in squtinabo pisces fluminum tuorum in squamis tuis, et extraham te de medio fluminum tuorum, et universi pisces tui squamis tuis adhaerebunt, et projiciam te in deserto . In adventu autem Christi haec omnia τροπικῶς intelligenda sunt, juxta illud quod supra legimus: Desertum faciet Dominus mare Aegypti. Et rursum: Immittet Dominus manum suam super fluvium Aegypti violentum, et percutiet eum in septem vallibus, ita ut pertranseat eum quis calceato pede: quod scilicet omnis error Aegyptiarum aquarum, et artes maleficae, quibus subjectis populis illudebant, Christi siccentur adventu. Quodque dicit: Arescet aqua de mari, et historice possumus accipere, non mare magnum significari, sed lacum Mareotiden, eo quod Scriptura omnes congregationes aquarum appellet maria. Possunt et hyperbolice dicta intelligi. Quodque sequitur: Nudabitur alveus rivi a fonte suo, describit quod rivus et fons arescant simul. Et moerebunt
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Calamꝰ & iuncꝰ marcescet. Nu¬
dabitur alueus riui afonte suo. Et
omnnis sementis irrigua siccabitur
arescet & non erit. Naturale ẽ ut cũ
ꝑtram dei captiuitas uenerit. indigna¬
tionem eiꝰ pestilentia fubsequat᷑. et ad¬
uersum eos qͥ offendint dm̃ cuncta si¬
mul elem̃ta deseuiant. Unde sc̃ptum
est in alio ꝓpħa: ce uolueres in aere de¬
ficere &e pisces in aqͥs ut omnia huma¬
nousui subtrahant᷑. Hoc dicimꝰ si sim¬
plicit̃ siccitatem fluminis nili. & ritio¬
rum eiꝰ uoluerimꝰ acciꝑe. Sin autem ꝑ
methaphoram in fluuio regnum & ĩ
runs duces eiꝰ intelligimꝰ. ce inuirore &¬
in iunco & in papyro cunctam egypti
abundantiam ut ꝑ ea opes egypti desc̃¬
bantur. quarum egyptus fertilissima
est: legamus ier echiel tibi rex pharao
dracomagnꝰ habitare describitur
fluminib. &e dicit. Meus ẽ fluinus:
&e egofeci memetipfum. Et audit. Po¬
nam frenum in maxillis tuis. & adgło¬

Expanded text:
rum. Calamus et juncus marcescet: nurum. Calamus et juncus marcescet: nudabitur alveus rivi a fonte suo, Et omnis sementis irrigua siccabitur, arescet, et non erit. Naturale est, ut cum per iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversum eos qui offenderint Deum, cuncta simul elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio Propheta , et volucres in aere deficere, et pisces in aqno usui subtrahantur. Hic dicimus simpliciter: ut siccitatem fluminis Nili, et rivorum ejus, voluerimus accipere. Sin autem per metaphoram in fluvio regnum, in rivo duces ejus intelligimus, et in virore et junco et papyro cuncta Aegypti abundantia, ut per ea opera Aegypti describantur, quorum Aegyptus fertilissima est. Legamus Ezechiel, ubi rex Pharao draco magnus habitare describitur in fluminibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglu
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantib: dirumpetͣ & scindee̾ sp̃s
egypti non cadem cunctis uolentibus
& omne consiltum coꝵs rediget᷑ in nichi¬
li. Tunc ibunt ad simtlacrascia &e chtui¬
nos & ariolos ac tiatis. magicisq edoctoᷤᷤ
artib interrogabunt: cur ista accio̾int.
Et tradam egyptum in manu dñors
crudelium. &e rex fortiᷤᷤ dñabit̾ cortim
ait dñs exercituuim. Duplicem intel¬
ligentiam seguim. uel chaldaicorum
temporum. q̃n a nabuchodonosor e¬
gyptus erpugnata ẽ: uel romam imꝑii
quando antorio cleayatraq fuꝑatis
augustꝰ cesar egyptum subtugauit. Ba¬
bylonios fuisse crudeles omnis scͥptura
testat᷑ quti parutilis ñ peꝑcerint: & firiᷤ
eos lacłis uulnerarint nec pregnantib
sint miserti. Romantim autem regnrũ
fortissimum & damelis scͥptura testatur
exponens quartam bestiam habentem
dentes & ungues ferreos. Et arescet
aqua de mari. & fluuius des olabit᷑
atq siccabitur: & deficient flumina.
Attenuabunt᷑ &e siceabunt᷑ riui agge

Expanded text:
et scindetur spiritus Aegypti, non eadem cunctis volentibus, et omne consilium eorum redigetur ad nihilum. Tunc ibunt ad simulacra sua; et divinos, et hariolos, ac vates, magicisque edoctos artibus interrogabunt, cur ista acciderint. Et tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus Deus exercituum. Duplicem intelligentiam sequimur: vel Chaldaicorum temporum, quando a Nabuchodonosor Aegyptus expugnata est; vel Romani imperii, quando Antonio Cleopatraque superatis, Augustus Caesar Aegyptum subjugavit. Babylonios fuisse crudeles, omnis Scriptura testatur, qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint, nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes et ungues ferreos. Et arescet aqua de mari, et fluvius desolabitur atque siccabitur, et deficient flumina, attenuabuntur et sicca
Abbreviated transcription (Latin):
&e scient qͥa ego dñs. cum dedero gladiũ
meũ in manu regis babylonis. ce erten¬
derit cum suꝑ terram egypti. & disꝑgã
egyptum in nationes. Si autem ad tem¬
pora referimus saluatoris. illud de euan¬
gelio sumamus exemplum. Nolite puta¬
re quod uem pacem mittere suꝑ terram:
ñ ueni pacem mittere s gladium. Meni
enĩ diuidere inrum aduersꝰ ꝓximum
suum. & filiam contra matrem suam. &
nurum contrasocrum fuam. & immici
hominis domestiq eiꝰ. Et rursum ĩ alio
loco. Erunt ditis duomntres. & tres in
dcio. pat̃ contra filium. & mater contra
filiam. & mtus contra socrum. Et di¬
rumpetͣ sp̃c egepti in tuscerib eiꝰ: & con¬
silium eiꝰ p̃cipitabo. Et interrogabunt
simtilaera fua & diuinos suos. &e phyto

Expanded text:
Et scient quia ego Dominus, cum dedero gladium Et scient quia ego Dominus, cum dedero gladium meum in manu regis Babylonis, et extenderit eum super terram Aegypti, et dispergam Aegyptum in nationes . Si autem ad tempora referimus Salvatoris, illud de Evangelio sumamus exemplum: Nolite putare quod veni pacem mittere super terram: non veni pacem mittere, sed gladium. Veni enim dividere virufiliam contra matrem suam, et nurum contra socrum suam, et inimici hominis domestici ejus . Et rursum in alio loco: Erunt divisi duo in tres, et 203 tres in duo: pater contra filium, et mater contra filiam, et nurus contra socrum . Et disrumpetur spiritus Aegypti in visceribus ejus, et consilium ejus praecipitabo: et interrogabunt simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiam domini ferre non fustinens
Et concurrerx faciam egyptios actus
egyptios. & pugnabit uir contra fra¬
trom fuum. & tur contͣ amicum ficũ.
ciuitas aduersus ciuitatem. regnum
aduerfus regnum. Ingresso egyꝑtum
dño. & potentissimam gentem sui pre¬
sentia destruente: erit pͥma uictoria dis
odio diicare. Quod temporib assy¬
riorum & nabuchodonosor regis baby¬
lonis fact̾um ẽẽ manifestum ẽ. aliis se¬
dentib & aliis repugnantib. Qͦd aute
hec de babylonia captiuitate p̃dicat.
iheremias destis ẽ dicens. Citula ele¬
gans atq. formosa egyptꝰ stimulatoꝵ
ab aquilone uemet e. Et rursum. Con¬
fusa est filia egyꝑti. & tͣdita in manu
popłi aguilonis. Iherechiel quoq pari
ꝓpħie auct̾oritate consentiens: & cessare
inquit faciam multitudinem egypti ĩ
mami nabuchodonosor regis babyloni
Et it̃m. Confortabo brachia regis baby¬
lonis. daboq gladium meum in manu
eius. & confringam brachia pharaonis:

Expanded text:
praesentiam Domini ferre non sustinens. praesentiam Domini ferre non sustinens. Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum, civitas adversus civitatem, et regnum adversus regnum. Ingresso Aegyptum Domino, et potentissimam gentem sui praesentia destruente, erit prima victoria dissodio dimicare: quod temporibus Assyriorum et Nabuchodonosor regis Babylonii factum esse, manifestum est, aliis sedentibus, et aliis repugnantibus. Quod autem haec de Babylonica captivitate praedicat, Jeremias testis est, dicens: Vitula elegans atque formosa Aegyptus, stimulator ab Aquilone veniet ei. Et rursum: Confusa est filia Aegypti, et tradita in manu populi Aquilonis . Ezechiel quoque pari prophetiae auctoritate consentiens: Et cessare, inquit, faciam multitudinem Aegypti in manu Nabuchodonosor regis Babylonis. Et iterum: Confortabo brachia regis Babylonis, daboque gladium meum in manu ejus, et confringam brachia Pharaonis.
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie q̃ in specła constituta ẽ. donamit¬
bem leuem & ingredietur egyptum.
Et mouebunt᷑ simulachra egypti a fa¬
cius. Moris est scͥgturarum obscuris
manifesta subnectere. & quod prius
subenigiatib dixerint aꝑta uoce ꝓ¬
ferre. Unde &e in p̃senti loco qͥa contͣ
egyptum fuerat comminat᷑. uę terrȩ
ꝙymbalo alarum que ẽ tͣns flumina
tixuit: nunc manifestiorem facit in¬
telligentiam. & ad tysam comminus
gyptum loquit᷑ : quod nequaquam
pangłos s ipse dñs ueniat suꝑ nubem
ce omnia idola egypti contremiscant.
phis. Quidam hanc totam ꝓpħiam
ad saluatoris tempora referunt. qͣndo
ingressꝰ est suꝑ nubem leciem :.i. corpꝰ
humanum quod ex uirgine. assumpse¬
rat nullo humane commixtionis semi¬
ne p̃grauatum: fiue qͦd a nube leui por¬
tatus sit .i. corpore uirginali. & ad in¬
gressum eiꝰ omnes demones contremu¬
crint: tẽq pͥma idolorum ruma fu̾it.

Expanded text:
Ecclesiae, quae in specula constituta est, dona mitEcclesiae, quae in specula constituta est, dona mitbem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a faejus. Moris est Scripturarum, obscuris manifesta subnectere, et quod prius sub aenigmatibus dixerint, aperta voce proferre. Unde et in praesenti loco, quia contra Aegyptum fuerat comminatus: Vae terrae obumbranti alis, quae est trans flumina texuit: postea manifestiorem fecit intelligentiam, et ad ipsam comminans Aegyptum loquitur, quod nequaquam per Angelos, sed ipse Dominus veniat super nubem et idola Aegypti contremiscant, phis . Quidam totam hanc prophetiam ad Salvatoris tempora referunt, quando ingressus est super nubem levem, id est, corpus humanum, quod ex Virgine assumpserat, nullo humanae commixtionis semine praegravatum: sive quod a nube levi portatus sit, id est, corpore Virginali, et ad ingressum ejus omnes daemones contremuerint, tuncque prima idolorum ruina fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lationem demonstrat quod a cuncꝰ¬
tis gentibus uastandus sit. In tempo
re illo deferetur munꝰ dño exereituũ
a poplo diuulso &e dilacerato. a po¬
pulo derribili post quem non fuit
alius a gente erpectante. expectande
& conculcata. cuius diripuerunt
flumina terram eiꝰ ad loeum noĩs
dmi exercituum montem syon. Fost
um. nequaqͣmis rł inumbre illius
uanitate confidet: s reuertet᷑ ad do¬
minum &e sua munera deferet ad mon¬
tem syon:i. in templum eiꝰ. illum so¬
lum rogans. cuiꝰ tierum et̃num p̃sidi¬
um ẽ. Hoc autem fub ⁊ orobabel ⁊ iħy
& ezra ce necinia factum intelligimus
Lxx. ꝓeo quod nos diximus expectart
expect̾antem. & in hebraico sc̃ptam est
sꝑantem sꝑantem: e contrario inttati
& obhanc causam dederunt occasionẽ
eusebio. ut hoc de gentib magis que
nec spem habeant. nec destamentum di.
nec ꝓpħas intelligendum putauerit.
quam de tudeis: quod ab tpsis postea

Expanded text:
lationem demonstrat, quod a cunclationem demonstrat, quod a cunctis gentibus vastandus sit. In tempre illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sion onus um, nequaquam Israel in umbrae illius vanitate confidet, sed revertetur ad Dominum, et sua munera deferet ad montem Sion, id est, in templum ejus, et illum solum rogans, cujus verum aeternumque praesidium est. Hoc autem sub Zorobabel et Jesu, et Ezra ac Neemia factum intelligimus. LXX, pro eo quod nos diximus: exspectantem, exspectantem, et in Hebraico scriptum est, sperantem, sperantem, econtrario interpretati Et ob hanc causam dederunt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea
Abbreviated transcription (Latin):
simul auib montili &e bestus terte. Et
estate ꝑpetua erunt suꝑ eum uolucres
&e om̃s bestie terte suꝑ etm hyemabunt.
Qͥa de meridie dixerat &e nubem roris
in estate ac messe p̃miserat & ab agͥcult᷑a
tͣnslationem sumpsetat. seruat eam in re¬
liquis des cribens egypti suꝑbiam. & po¬
puli illius uastitatem. & cadauera ꝑ pro¬
uorandasint. Q tiomͦ enim ante maturz¬
tatem segetes erumpentes cito ꝑeunt. et
anteqͣm ꝑfectio temporis ueniat germi¬
nantes iutiles sunt: sic inquit egyp¬
tii popłi quasi rami mutiles falcib p̃ci¬
dentur &e cunct̾e ꝓpagines nudabunt᷑.
Ae ne putares eum de uinea icere. ⁊ ñ
de hominib: uertit ꝑ metaphoram ĩ
hystorie ueritatem. Et relinquentur
inquit simul auib montrum ce be¬
stus terre. Aues enim & bestiȩ non ab¬
scisos arborum ramos s cadauera deuo¬
rant. Les amꝰ plemꝰ iezechiel tibi ꝓphat
contra pharaonem &e contͣ egyptum.
mabunt: aut uere interfectors sig̃cat
multitudinem. aut ꝑ eandem drans¬

Expanded text:
avibus montium et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadavera pvoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea dicere, et non de hominibus, vertit metaphoram in historiae veritatem: Et relinquentur, inquit, simul avibus montium, et bestiis terrae. Aves enim et bestiae non abscisos arborum ramos, sed cadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat contra Pharaonem et contra Aegyptum: mabunt, aut vere interfectorum significat multitudinem, aut per eamdem trans
Abbreviated transcription (Latin):
os meum illiꝰ uierba resonarunt. Qͥdam
ct̾a mea posita ẽ michi in miracłm:. &e ẽe
senfum. Que contͥusti me eris c&e ipsa
qͥ tib hec tientura ỹnunciat. Quid sibi
autem uolunt in hoc loco.lxx. int̃pre
p̃sertim cum supradictꝰ sacerdos urias
qui uocatur intestimontum aliis lictis
scriptus sit. Ontis duma. Ad me cla¬
mat ex seyr. Custos qui de noct̾e. cu¬
stos qui de nocte: Dirit custos. Me¬
nit inane &e nor. Si queritis quertte

Expanded text:
os meum illius verba resonarunt. Quidamcta mea posita est mihi in miraculum; et esse sensum: quae contrivisti me, eris et ipsa quae tibi haec ventura praenuntiat. Quid sibi autem voluerint in hoc loco LXX interpretpraesertim cum supradictus sacerdos Urias, qui vocatur in testimonium, aliis litteris scriptus sit. Onus Duma. Ad me clamat ex Seir: custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Et dixit custos, venit
Abbreviated transcription (Latin):
ne formidet aduab caudis ticionum
fumigantiũ horum in ira furoris rafin
&r syrie & filii romelie co qͦd conziltum
imerit contrate syria pessintum effraim
&e filiꝰ romelie. Et erit sicut cong̃ganᷤ
in messe quod restiterit &e brachtum
eiꝰ spicas leget. & sic̃ querens spicas tn
ualle raphaim. Et relinquet̾ in eosic̃
tacemꝰ. & sic̃ excussio olee duarum aute
trium oliuarum in fummitate race¬
Qui p̃sentem damasci uastitatem fub
romano intelligunt regno. hec de apłis
sigẽata contenctunt. quod qͦm pauce
spice & oliue remanere soleant in agͦ
uel in arbore. sic reliqͤ saluent᷑ ifrł. mar¬

Expanded text:
ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, eo quod consilium inierit contra te Syria in malum Effraim, emarcescent. Et erit sicut congregans in messe quod restiterit, et brachium ejus spicas leget: Et erit sicut quaerens spicas in valle Raphaim. Et relinquetur in eo sicut racemus, et sicut excussio olivae duarum vel trium olivavarum in summitate raQui praesentem Damasci vastitatem sub Romano intelligunt regno, haec de Apostolis significata contendunt, quod quomodo paucae spicae et olivae remanere soleant in agro vel in arboribus, sic reliquiae Isra
Abbreviated transcription (Latin):
&e egyptus in assyrios. ce seruient egyy¬
tu assyriis. Ante aduentum xp̃i una¬
queq gens fitum habebat regem: &e de
alia ad aliam nullus ire pot̾at nationẽ
Ooctꝰ lect̾or uctes reuoluat hystorias. &
ab eufrate usq ad tygrim. omnem in
medio regionem assyriorum fuisse cog¬
noscat. Cigo qͦs ueteres assyrios: uc
nos uocamus syros. a parde totum ap¬
pellantes. Qͦd autem dr egyptui seruiẽt
assyrus. uel sic accipiendum qͦd roma¬
ne legiones syro instructȩ milite egyp¬
tum custodiant. aut quod utriusq gen¬
tis int̾ de cõmerciasint. & abundantiã
egypt syre fuscipiant ciuitates: sicut
e contrario palestine & phenicis boniᷤ
egyptus irriget᷑. Quidam nrorum ma¬
le hec ad mille annos referunt. & more
iudaico in consummatione mundi fu

Expanded text:
et Aegyptius in Assyrios: et servient Aegypet Aegyptius in Assyrios: et servient Aegyptii Assur. Ante adventum Christi unaquaeque gens suum habebat regem, et de alia ad aliam nullus ire poterat nationemDoctus lector veteres revolvat historias, et ab Euphrate usque ad Tigrim, omnem in medio regionem Assyriorum fuisse cognoscat. Ergo quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Quod autem dicitur: Aegyptii servient Syris, vel sic accipiendum, quod Romanae legiones Syro instructae milite Aegyptum custodiant, aut quod utriusque gentis inter se commercia sint, et abundantiam Aegypti Syriae suscipiant civitates, sicut econtrario Palaestinae et Phoenicis bonis Aegyptus irrigetur. Quidam nostrorum male haec ad mille annos referunt, et more Judaico in consummatione mundi 210
Abbreviated transcription (Latin):
uitate contra eiuitatem dimicante. cũ
ꝑsecutionum tempus ingruerit implo¬
nr̃a sonat. Et cognoscetur dominus
ab egypto. & cognoscent eum siue pse¬
cutores qui fuerint suꝑati: siue credenteᷤᷤ
p̃senti atxiliolibati. Et colent eum in
&e soluent. Respondeant iuidei de lege qͣ p¬
ceptum ẽ ut altare ñ fiat nͥ in locouno q̃
elegerit dñs ds: & hostie tantum a sacer¬
dotib letutici gñis immolent᷑. Ecce y¬
saias aꝑte docet. qͦd egyptii cognoscant
dñm &e colant cum: & hostias & muña
offerant. & uota uoueant atq ꝑsoluãt.
Si egyptii sacerdotium hñt. impletͣ &
inillis pauli testimontum dicentis.
Translato sacerdotio. necesse ẽ ut &e le
Quem enim diligit dñs corripit: fla¬
gellat autẽ omnem filium quem reci¬
pit. Psecutio ñ ad negationem creden¬
tium: s ad ꝓbationem ꝑtinet & coro¬
nam. In die illa erit uia de egypto ĩ
assyrios. & intrabit assyrtus egyptum

Expanded text:
vitate contra civitatem dimicante: cum vitate contra civitatem dimicante: cum persecutionis tempus ingruerit, imploin lingua nostra sonat. Et cognoscetur Dominus ab Aegyptiis, et cognoscent eum, sive persecutores qui fuerint superati, sive credentes praesenti auxilio liberati. Et colent eum in et solvent. Respondeant Judaei: Lege praeceptumelegerit Dominus Deus, et hostiae tantum a Sacerdotibus Levitici generis immolentur . Ecce Isaias aperte docet quod Aegyptii cognoscant Dominum, et colant eum, et hostias, et munera offerant, et vota voveant atque persolvant. Si Aegyptii sacerdotium habent, impletur et in illis Pauli testimonium dicentis: Translato sacerdotio, necesse est ut legisQuem enim diligit Dominus, corripit, castigat autem omnem filium quem recipit. Persecutio non ad negationem credentium, sed ad probationem pertinet, et coronam. In illa die erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabi
Abbreviated transcription (Latin):
egyꝑtie uisionis siue ponderis: & iy¬
dei & nostri de xp̃i aduentu intelligi
uolunt. S illi uota fua differuitt in
futurum: nos qͣsi iam trans acta reti¬
nemus. Diem autẽ ꝓ tempore acci¬
pe.quamqͣm sub oma losephus hec
fact̾a contendat. qͥ profugus in egyptũ
cum turba plurima tudeorum edifi¬
caiit templum & altare. & ꝓpħiam¬
xp̃i cassa implere temeritate conatꝰ
est. Ita autemunum altare dicidur.
qͣmuna fides. unrum baptisnum:
&e una eccłia. Et titulus tuxta termi¬
num eiꝰ dñi hauddubium quin cunͣ¬
geltum & apłorum scͥpta significet.
Quomͦ enim suyra iuxta tropicam
intelligentiam tratuda egypto formi¬
dabilis siuc sollemnis uetus intelligit᷑
testamentum.sic titulus in termino
egypti euangłiorum hystoria demon¬
stratur. Denq adiungit. Et erit in sig¬
num &e in testimoniũ dñce tridelicet
passionis.Tunc hi qͥ credideri nt con¬
currentib egyptiis contra egygtios. et
pugnante uiro contra frẽm sirum. & ci¬

Expanded text:
sive Ponderis, et Judaei et nostri de Christi adventu intelligi volunt; sed illi vota sua differunt in futurum, nos quasi jam transacta retinemus. Diem autem pro tempore accipe: quamquam sub Onia Josephus haec facta contendat, qui profugus in Aegyptum, cum turba plurima Judaeorum aedificavit templum, et altare, et pi cassa implere temeritate conatus est. Ita autem unum altare dicitur, quomodo una fides, et unum baptisma, et una Ecclesia. Et titulus juxta terminum ejus Domino, haud dubium quin Evangelium, et Apostolorum scripta significet. Quomodo enim supra juxta Tropologicam intelligentiam terra Juda Aegypto formidabilis, sive solemnis, vetus intelligitur Testamentum: sic et titulus in terminis Aegypti, Evangeliorum historia demonstratur. Denique jungit: Et erit in signum, et in testimonium, Dominicae videlicet passionis. Tunc hi qui crediderint, concurrentibus Aegyptiis contra Aegyptios, et pugnante viro contra fratrem suum, et ci
Abbreviated transcription (Latin):
nos putet ex illiꝰ fontib mutuasse quȩ di¬
cimus. Nam & in p̃senti capło aduerfum
tudeos & ierosolimam dicit ꝓpłiam diri¬
gi. qͦd in pͥncipio fidei xpiane ad totas
gs̃ eplas miserit ne suscuꝑent passionẽ

Expanded text:
nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dinos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimus; nam et in praesenti capitulo adversum Judaeos et Hierosolymam dicit prophetiam dirigi, quod in principio fidei christianae ad totas gentes epistolas miserint, ne susciperent passionem
Abbreviated transcription (Latin):
um & nichominꝰ ab hominib conctil¬
catur: cuius terram flumina .i. diuersi
reges deyopulati funt. Aui autem pu¬
tant quod apostropha dirigat᷑ ad dm
&e sit sensus. O deus quimittis in mare
tes popłm commonens tuis imꝑaᷤ
nunciis. ite uelociter ad gentem meam
laceratam atq conuulsam. ad popł̃m
tobustissimum qͥ omnib quondam in
circuitu gentib terrori fuit: qui semꝑ
dei erpect̾at auxilium. & ꝓ peccatorum
magnitudine quod sꝑat non meretuꝵ
acciꝑe. cuiꝰ diuorsarum gendium reges
tiastatierunt terram. & cet̾a q̃ sequunt᷑.¬
¶ Eusebrus cesariensis hystoricam expla¬
nationem titulo repromitins: diũsis
sensib cuagat᷑. Cunus cum libros legc̾m.
altud inulto repꝑi qͣm indice ꝓmictebat.
Ubicumq enim eum hystoria defecerit.
transit ad allegoriam. & ita separata con¬
sociat: ut mirer eum noua sermonis fa¬
brica in unũ lapidem corpꝰ ferrumq cõ¬
tungere. Hoc bretit̃ annotaui: ne quis

Expanded text:
um, et nihilominus ab hominibus conculum, et nihilominus ab hominibus conculcatur: cujus terram flumina, id est, diversi reges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui mittis in mare tes, populum commonens, tuis imperas nuntiis: ite velociter ad gentem meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quondam in circuitu gentibus terrori fuit, qui semper Dei exspectavit auxilium, et pro peccatorum magnitudine, quod sperat, non meretur accipere: cujus diversarum gentium reges vastavere terram, et caetera quae sequuntur. Eusebius Caesariensis historicam interpretationem titulo repromittens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e non conuenit ut itnetur dñs
regno romano quare impiam gente
subũterit. & rursum in mondem sy¬
on dicat munera deferenda: nisi for¬
Qui mitat in mari legatos. & in
uasis papyri suꝑ aquas. Ite angeli
ueloces adgentem conuulsam &e di¬
laccratam ad poplin derribilem
post quem ñ est aliꝰ gentem expec¬
tantem. expectantem & conculea¬
tam. euius dirtpuerunt flumina
& egyptius & egyptii uno uocabulo
nuncupantur mẽsraim. Hoc dictũ
sit. ne quis in uerbo hereat. cum pro
qui mitat in mari legatos hoc est ipsa
eo quod de alexandria que tunc ut
diximꝰ. Nõ. uocabat᷑. legati missi funt.
ierosolimam & in uazis payyri.i. epłis.¬
siue nauib sitũ illis auxilium ꝓmitten¬
tes dixcrunt. Ite uelocit᷑ ad tudeorum
gentem conuulsam. & assyriorum im¬
pugnatione laceratam. & popłm qͦnda
derribilem qͥ deititebat᷑ imꝑio ad cuiꝰ
potentiam nullus aliꝰ comparandꝰ est:
ad gentem q̃ dei semꝑ ecpectat auxili¬

Expanded text:
nostrae non convenit, ut minetur Dominus nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forqui mittit in mari legatos et in vasis papyri super aquas ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populum terribilem post quem non est alius gentem expectantem expectantem et conculcatam cuius diripuerunt flumina et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM  . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro Qui mittit in mari legatos, hoc est, ipsa eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, 199 legati missi sunt Hierosolymam et in vasis papyri, id essive navibus, suum illis auxilium promittentes, dixerint: Ite velociter ad Judaeorum gentem convulsam, et Assyriorum impugnatione laceratam; ad populum quondam terribilem, qui Dei utebatur imperio, ad cujus potentiam nullus alius comparandus est: ad gentem, quae Dei semper exspectabat auxili
Abbreviated transcription (Latin):
gia ꝓmitctt. Sigcat autem siue nõ. egyp¬
ticiuitatem que nc̃ alexaudria dicitur:
stue egyptum in qua semꝑ trłm quasi su¬
per quassatam harundinem innixa ẽ.
que confract̾a manum ꝑforat incum¬
bentis. Et est hic ordo pulcherrimus
ut qͦmͦ in pͥore uigione sermo ꝓpħicus
dainasco minabat᷑ quod xͨ. tribus mnil¬
la habtierunt auxilium miscdiam dĩ
ñ rogantes: sic etiam nc̃ egypto uastitaᷤᷤ
pdicetur. ob cinꝰ aurilium dei neglecta
sit inuocatio. Iysa ẽ enim terta quȩ ẽ
tñs fiumina ethiopie .i. tͣns riuos nil
ftuminis: quem de ethiopia in egyp¬
tum fluere nemo dubitat. Potest egyp¬
tus alarum cymbalum dici. ꝓpt uelo¬
citatem frugum. Uelox quippe &e con¬
citus auium uolatus. reddit cymbali
sonicum. Quidam er eo quod sequit᷑.
quimitcit in marilegatos. & in uasis
papyri suꝑ aquas. romanum imꝑiũ
intelligunt. & omnem hystoriam re¬
ferunt ad uefpasiani & titi tempora
a quib irłm subuers a ẽ.S hoc fid̾i

Expanded text:
mittit. Significat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive Aegyptum, in qua semper Jerusalem quasi super quassatam arundinem innixa est, quae confracta manum perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo propheticus Damasco minabatur, quod decem tribus in illa habuerint auxilium, misericordiam Dei rogantes: sic etiam nunc Aegypto vastitas praedicetur; ob cujus auxilium Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat. Potest Aegyptus alarum cymbalum dici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus avium volatus reddit cymbali sonitum. Quidam ex eo quod sequitur: Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aquas, Romanum regnum intelligunt et omnem historiam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s habitatores orbis qui moramini ĩ
terra. cum eleuatum fuerit signum in
montib uidebitis: & clangorem tube ax¬
dietis. Cuncte inquit gs̃ ꝑ circuitum
si clangorem tube sublimit resonantis
audieritis: dẽ uidebitis quid p̃ceꝑim.
Na hec dic̃ dñs ad me. Quiescam &
considabo in loco meo. Quid est quod
locutꝰ est dñs ad ꝓpħam: Hoc qͦd sequitur.
Donec ueniant que p̃cepi. in mea sede qͥ¬
escam. ut iudci putant in templo: tit no ᷤᷤ
in celestib. Et confidaboinquit qui re¬
rum finis adueniat. Sieut meridiana
lux elara ẽ: ce sicut nubes toris in dic mes¬
sis. Dic̃ in totodie nich est clariꝰ meridie
q̃n sol de medio cȩlo rucilat ce omnem
orbempartt̃ illustrat. sic̃ in estu
&r calore torrente qñ nadus messor excoqͥt᷑.
ce oꝑis magnitudinem anhelitu probat
gratissima ẽ roris demꝑies. & sic̃ arentes
stipulas matutinꝰ humor secabiles facit.
ita m̃s sermo quẽ considabo in locomeo

Expanded text:
s orbis qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, et clangorem tubae audietis. Cunctae, inquit, gentes, per circuitum, perium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco meo. Quid est quod locutus est Dominus ad Prophetam? Hoc quod sequitur: donec veniant quae praecepi, in mea sede requiescam: ut Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo,
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod sequit᷑. plantab plantationẽ
fidelem. & germenauenum seminabis &
indie plantationis tue labrusca &e cȩtera.
de infelicitate senttunt itdeorum: ce hoc
capłm quod ne ꝓposuimus fuꝑ echnicis
interp̃tant᷑ qui ꝑsequuntur eccliam.
Illudq qͦd sequitur. increpabit eum & fti¬
giet ꝓcul. de diabolo acciprunt: tͦ¬
polo ad gica int̃pretatione uastitatem
ꝑsecutoꝵ &e demonum demonstrantes.
Hos autẽ cȩptum sequimͣ ordinem. anas¬
&e hystorica fundam̃ta hystorico eulmine
ꝓtegimꝰ. Ue inquit unitiersis gentib qͣ
militauert̃ contͣ popłm meum: quarum
tantꝰ impctus fuit. ut maris fluctib coe¬
quandus sit. S cum uenerint seitientᷤᷤ
& trundauerint t̃ram meam. tẽ prm¬
ceps earum sennacherib adeo fugiet in¬
crepitus. & sic̃ puluis uento raptante diᷤ¬
pergit᷑. & ut turbo in sublime tioluitur
tempestate: sic ille appropingtabit
qͥdem irłm obsidens eam. s ꝑcutiet᷑ ab
angło. Uemtet mane. & deletum potin¬

Expanded text:
quitur: Plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis: in die plantationis tuae labrusca, et caetera, de infidelitate sentiunt Judaeorum. Et hoc capitulum quod nunc proposuimus, super Ethnicis interpretantur, qui persequuntur Ecclesiam. Illud quoque quod sequitur, Increpabit eum, et fugiet procul, de diabolo accipiunt, tropologica interpretatione vastitatem persecutorum, et daemonum demonstrantes. Nos autem coeptum sequimur ordinem, et historica fundamenta historico culmine protegimus. Vae, inquit, universis gentibus, quae militaverunt contra populum meum, quarum tantus impetus fuit, ut maris fluctibus coaequandus sit. Sed cum venerint saevientes, et inundaverint terram meam, tunc princeps earum Sennacherib ab eo fugiet increpatus, et sicut pulvis vento raptante dispergitur, et turbo in sublime volvitur in tempestate: sic ille appropinquabit quidem Jerusalem, obsidens eam: sed percutietur ab Angelo; veniet mane, et deletum poten
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuum erunt uermes. Sermo
potentium & pͥncipum terre quos fupͣ
cȩdros ce abietes appellarat: ad regem
bylonium dirigitur in inferis consti¬
tutum. Iam non dolemus nos fuisse
succisos. cum & tu eadem securi cor¬
rueris. Omnis potentia tua ce in cȩ¬
lo eleuata suꝑbia. adterram detͣcta ẽ
Eͤ ne ⁊ tuũ cadauer tinea fustentabit¬
& scatentium oꝑiet uermrum multi¬
tudo: Senties ꝑ mortem hominis
uilitatem. qͥ dei in te potentiam p̾fere¬
bas. Quomodo cecidisti de celo luci¬
fer qui mane oriebaris Corruisti in
terram qͥuulnerabas gentes. qͥ dicebaᷤᷤ¬

Expanded text:
tum tuum erunt vermes. Sermo tum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium operiet vermium multitudo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris: corruisti in terram qui vulnerabas gentes: qui diceba
Abbreviated transcription (Latin):
te. & cedrilibant. Ex quo dormisti ñ
ascendit qui fuccidat nos. Pabietes
&e cȩdros libani pͥncipes gentium intel¬
lige. qͥ nabuchodonosor ꝑcutiente
suecisi sunt. Qͥ & iꝑs in uocem leci¬
cie ꝓrumpentes dicunt. Ex quo ad
inferna deductꝰ es: nullus altus potu¬
it inuentri. qͥ magnos potentesq fucci¬
deret. Iufernuis subter de conturbat᷑
est in occursum aduentꝰ tui. fuscita¬
uit tͥ gygantes. Om̃s pͥncipes terre
furrexerunt de solus fuis. cunctipͥn¬
cipes nationum uniuersi responde¬
bunt & dicent tͥ. Hec metafrasticos
legenda sunt & scene mͦ. non qͦ facta sĩt
s quofieri potuerint. nisi forte antinaᷤ
regum qͦs interfecerat inftiltantes re¬
gi babylonio occurrisse credamꝰ. So¬
lactum enim malortm est: cum int¬
micos uidint cadem sustinere. Et
duulneratꝰ es sicut nos. nr̃i similis
effectus es. Detracta est ad inferos suꝑ
bia tua. concidit eadauer trum
Sub te sternetur qnea. & oꝑimen¬

Expanded text:
te et cedri Libani: Ex quo dormisti, non te et cedri Libani: Ex quo dormisti, non ascendit qui succidat nos. Per abietes et cedros Libani principes gentium intellige, qui Nabuchodonosor percutiente succisi sunt, qui et ipsi in vocem laetitiae prorumpentes dicunt: Ex quo ad inferna deductus es, nullus alius potuit inveniri, qui magnos potentesque succideret. Infernus subter te conturbatus est, in occursum adventus tui suscitavit tibi gigantes: omnes principessurrexerunt de soliis suis: cuncti principes nationum universi respondebunt, et dicent tibi. Haec emphatic ῶs legenda sunt et scenae modo; non quod facta sint, sed quod fieri potuerint: nisi forte animas regum quos interfecerat, insultantes regi Babylonio occurrisse credimus. Solatium enim malorum est, cum inimicos viderint eadem sustinere. Et tu vulneratus es sicut nos, nostri similis effectus esit Al. concidetur cadaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimen
Abbreviated transcription (Latin):
regem babylonis ce dices. Sermo
dirigit᷑ ad ifrlem qͦd postqm reuersꝰ
fuerit irłm & tugum sertututis ercus¬
serit: recordetur potentie quondam
nabuchodonosor & culminis babylo¬
nii.miserabiliq eum uoce deploret: qͥ
ad tantam deuenerit calamitatem ut
hostib quoq suis. dignus miseratione
uideattr. Quomͦ cessauit exactor: qui¬
euit tͥbutum: Contͥuit domiius ba¬
culum impiorum. uirgam dñantiũ
cedentem popłos in indignatione pla¬
ga insanabili. subiciendem in furore
gentes. ꝑsequentem crudelit. Sonqͥe¬
uit & siluit omnnis terra: gauisa est ce
exultauit. Uox ista plangentis & mi¬
populans contͥcus sit & redac̾tus in ni¬
chil. Iile inquam qͥ fuit bacłs impioꝵ
qui sceptrum & uirga regalis om̃s furi¬
bunde ꝑcutiens. euitus plaga non non po¬
terat sustineri. qͥ fugientes qͦq crudeliter
ꝑsequebatur. qͦmͦ conquieuit & humilia¬
tus est: & adritnam eius omnis terra
tis enittens: Abietes qͦ letate funt suꝑ

Expanded text:
m Babylonis, et dices. Sermo dirigitur ad Israelem, quod postquam reversus fuerit Jerusalem, et jugum servitutis excusserit, recordetur potentiae quondam Nabuchodonosor, et culminis Babylonii, miserabilique eum voce deploret: quia ad tantam venerit calamitatem, ut hostibus quoque suis dignus miseratione videatur. Quomodo cessavit exactor: requievit tributum? Contrivit Dominus baculum impiorum, virgacaedentem populos indignatione plaga insanabili, subjicientem in furore gentes, persequentem crudeliter. Conquievit et siluit omnis terra, gavisa est et exsultavit. Vox ista plangentis et misepopulans, contritus sit et redactus in nihil. Ille, inquam, qui fuit baculus impiorum, qui sceptrum et virga regalis omnes furibunde percutiens, cujus plaga non poterat sustineri, qui fugientes quoque crudeliter persequebatur: quomodo conquievit et humiliatus est, et ad ruinam ejus omnis terra tis emittens? Abietes quoque laetatae sunt super
Abbreviated transcription (Latin):
dolebis grauit̃ q̃n sꝑata & pene iam den¬
ta ꝑdideris. Ue multitadim poplors
multoꝵ ut multitudo maris sonantis:
& tuimultꝰ tͣgbartm. sic̃ sonitꝰ aquarũ
multarum. Sonabunt popli sicut so¬
intus aqͣrum mundantium. & inere¬
ꝑabit eum. &e fugiet ꝓcul. Et rapietur
siẽ puluis montium a facie uenti: & fic
turbo coram tempestate. In tempore ues¬
pere &e ecce turbatio: in matutino &
ñ subsistet. Hec ẽ pars eorum qui ua

Expanded text:
dolebis graviter, quando sperata et pene jam tendolebis graviter, quando sperata et pene jam tenta perdideris. Vae multitudini populorum multorum ut multitudo maris sonantis et tumultus turbarum sicut sonitus aquarum multarum sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium et increpabit eum et fugiet procul et rapietur sicut pulvis montium a facie venti et sicut turbo coram tempestate in tempore vespere et ecce turbatio in matutino et non subs