comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eram ibi trib dieb ꝯsurrexi
nocte ego ⁊ uiri pauci mecũ et
ñ indicau cuiquã qͥd ds̃ dedisset
in corde meo ut facerem in ierłm.
Et iumentũ non erat mec̃ nisi
animal cui sedebam. Et egressus
sũ ꝑportã uallis nocte ⁊ an fon¬
tem draconis. ⁊ ad portã stercoris.
⁊ considerabã murũ ierłm dissi¬
patum. nportas eius consũptas
loca lustrando ꝑuagatur: ⁊ singła
quomͦ debeant reꝑari sollicite
serutat᷑. Poctorum quoq sp̃ua¬
lium. ẽ sepius noctu surgere.
nsollerti indagatione statũ ec¬
clesie quiescentib oet̾is inspic̾e
ut uigilanter inquirant. quo
didata uel deiecta sunt. corrigãt
nerigant. Murus aut̃ ierłm dis¬
sipatus iacet: ⁊ conu̾satio fide¬
lium. terrenis ⁊ infimis sordet
affectib. Porte uͦ eiꝰ consumunt᷑
igni. quando pͥncipales uirtu¬
tes. ⁊oꝑa pͥncipalia. ꝑquȩ debẽt
fideles ingredi ad uitam: fer¬
uore tempͥtationũ ⁊ incendio

Expanded text:
eram ibi diebus tribus et surrexi nocte ego et viri pauci mecum et non indicavi cuiquam quid Deus dedisset in corde meo ut facerem in Hierusalem et iumentum non erat mecum nisi animal cui sedebam et egressus sum per portam Vallis nocte et ante fontem Draconis et ad portam Stercoris et considerabam murum Hierusalem dissipatum et portas eius consumptas loca lustrando pervagatur, et singula quomodo debeant restaurari sollicite scrutatur. Doctorum quoque spiritualium est saepius noctu surgere, et solerti indignatione statum Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere, ut vigilanter inquirant quomodidata et dejecta sunt, corrigant, et erigant. Murus autem Hierusalem dissipatus jacet, quando conversatio fidelium terrenis, et infimis sordet affectibus. Portae vero ejus consumuntur igni, quando principales virtutes et opera principalia, per quae debet fidelis ingredi ad vitam, fervore tentation
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ euangłiste. ꝑ quos nob̃ forma
fidei ⁊ recte oꝑationis ꝑ quã ec¬
clesiam intremus ministratur.
quorũq uerbis. aduersarios
ueritatis redargure ⁊ repellere
discimus. Qui uero reliqua ur¬
bis extruunt. pastores ⁊⁊ docto¬
res quos sccđo loco posuit apłs
ꝑ quorũ industriã usq hodiȩ
quasi ꝑmagnos architectos ec¬
clesiȩ edificata fides catholica ꝑ
docũ othe seruat᷑. Et sic̃ neemias
ex ordine cunctos eiuitatis stru
ctores enumerans ꝑpetue memo¬

Expanded text:
 evangelistae, per quos nobis forma fidei et rectae operationis, per quam Ecclesiam intramus, ministratur; quorumque verbis adversarios veritatis redarguere discimus. Qui vero reliqua urbis exstruunt, pastores sunt et doctores, quos secundo loco posuit Apostolus, per quorum industriam usque hodie, quasi per magnos architectos Ecclesiae, aedificata fides catholica per totum orbem servatur: et sicut Nehemias ex ordine cunctos civictores enumerans, perpetuo memo
Abbreviated transcription (Latin):
se scã ȩccłia cognita xp̃i maiestate
humiliauit. Palliũ quo se cirẽdedit.
eccłia post acceptã fidem. corã deo
nangłis ⁊ hominibꝰ ornauit. Ager
inquem ysaac exierat. significat
mundũ: ⁊ uesꝑ diei. finem secłi.
Nuptie ẏsaãc n rebecce: designant
dei patͥs interpellat ꝓ eccłia. Dedit
confert ds̃ eccłiȩ. Iacob significat

Expanded text:
se sancta Ecclesia, cognita Christi majestate, se sancta Ecclesia, cognita Christi majestate, humiliavit. Pallium, quo se circumdedit, Ecclesia post acceptam fidem, coram Deo, et angelis, et hominibus ornavit. Ager, in quem Isaac exierat, significat mundum; et vesper diei, finem saeculi. Nuptiae Isaac et Rebeccae designant Dei Patris interpellat pro Ecclesia. Dedit con
Abbreviated transcription (Latin):
ortua sara. misit habraham ix¬
puerum suũ. ꝓpter rebeccã
coniugem ysaãe.⁊ adduxit eam
seruus habrahe. suꝑ camelũ. et
accepit eam ysaãc in uxorem &
cet̾a. Habraham significat deum
patrẽ. qui ẽ pater multarũ gen¬
tium: qr pater omniũ ꝑ conditio¬
nem. Sara significat sinagogam:
quã sibi deus in ueteri testamento
desponsauerat. Ysaãc qui interpre¬
tatur risus designat xp̃m: qui est
gaudiũ nostrũ. Puer habrahe ex¬
primit apłos: a culpa originali⁊
actuali ꝑ gr̃am purificatos. Rebec¬
ca ꝑ puerum de gentilitate addu¬
cta. gentium ẽ ȩccłia: ꝑ predicationẽ
apłoꝵ ad xp̃m conuersa. fons de qͦ
hausit rebecca. philosophica fac̃dia¬
ẽ ex qua tc̃ temporis gentilitas. sitĩ
quȩ dedit puer rebecce. uirtutes sig¬
nificant: quȩ ꝑ p̃dicationẽ apłorum.
collate sunt eccłiȩ. Gibbus cameli de
quo rebecca conspecto ysaac descendit.
exprimit antiquã peccatorũ enormi¬
tatem. ⁊ gentilitatis suꝑbiã: de qua

Expanded text:
ortua Sara, misit Abraham puerum suum propter Rebeccam conjugem Isaac, et adduxit eam servus Abrahae super camelum, et accepit eam Isaac in uxorem, etc. Abraham significat Deum Patrem, qui est pater multarum gentium quia pater omnium per conditionem. Sara significat Synagogam, quam sibi Dominus in Veteri Testamento desponsaverat. Isaac, qui interpretatur risus, designat Christum, qui est gaudium nostrum. Puer Abrahae exprimit apostolos a culpa originali et actuali per gratiam purificatos. Rebecca per puerum de gentilitate adducta, gentium est Ecclesia, per praedicationem apostolorum conversa. Fons, de quo hausit Rebecca, facundia philosophica est, ex qua tunc temporis gentilitas sitim sa, quae dedit puer Rebeccae, virtutes significant, quae per praedicationem apostolorum collatae sunt Ecclesiae. Gibbus cameli, de quo conspecto Isaac descendit, exprimit antiquam peccatorum enormitatem et gentilitatis superbiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur: in presenti ꝑ gr̃am: in futuro ꝑ
głam. Ẽsau exprunit malos qui¬
de benedictione excludunt᷑. in pre¬
senti ꝑculpam: in futuro ꝑ pęnã.
Habraham gͥ ds̃ pater:. sara. sina¬
goga: mors sare. infidelitas sina¬
ca doctrina: ornamenta. uirtutes.
adductio rebecce. conuersio ęccłiȩ.
gibbus cameli. en ormittas pecc̃i.
descensio rebecce. humilitas eccłiȩ.
pallium. opus bonũ: ager. mundꝰ.
uespere. finis scłi. nuptie ysaãen
rebecce. coniunctio xp̃i n eccłiȩ¬

Expanded text:
senti per gratiam, et in futuro per gloriam. Esau significat malos, qui benedictione excluduntur in praesenti per culpam, in futuro per poenam. Abraham igitur, Deus Pater; Sara, Synagoga; mors Sarae, infidelitas Synaca doctrina, ornamenta, virtutes; adductio Rebeccae, conversio Ecclesiae; gibbus cameli, enormitas peccati; descensio, humilitas Ecclesiae; pallium, opus bonum; ager, mundus; vesper, finis saeculi; nuptiae Isaac et Rebeccae, conjunctio Christi et E
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ querumus qͥs fecerit : deus ẽ. Si
ꝑ quid fecerit: dixit ⁊ facta ẽ. Si qͣre
fecerit: qr bona ẽ. Nec auctor ẽ excel¬
lentior deo. nec ars efficatior dei u̾bs.
nec causa melior quã ut bonũ creaitꝰ
st amor quo amatur: de quod amaen¬
dũ non ẽ. Et istum amorem oot
in se. qui illud diligit quod amandã
mine. Ꝙ hoc bonũ ẽ homini. ut illo
ꝓficiente quo bene uiuimus. iste de¬
ficiat quo male uiuimus: donec ad
ꝑfectum sanetur. ⁊ in bonũ comimu¬
sit: non ẽ nisi deus. Quod ei ñ exse
ipsa ẽ. quia ex nichilo creata est. s
exillo a quo creata ẽ hoc enim adep¬
to fit beata: quo amisso misera.
itium eẽ. nec in summo potest bo¬
no: nec nisi in aliquo bono. So¬
la ergo bona alicubi eẽ possunt: sola
mala nusquã. Quoniã nature. ȩciam
ille quȩ exmale uoluntatis uitio ui

Expanded text:
Si ergo quaerimus, quis fecerit: Deus est. Si, Si ergo quaerimus, quis fecerit: Deus est. Si, per quid fecerit: Dixit, et facta est. Si, quare fecerit: quia bona est. Nec auctor excellentior est Deo, nec ars efficacior Dei verbo; nec causa melior, quam ut bonum crearetur Est amor, quo amatur et quod amandum non est: et istum amorem odit in se, qui illum diligimine, et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene vivimus, iste deficiat quo male vivimus; donec ad perfectum sanetur, et in bonum commusit, non est nisi Deus: quod ei non ex se ipsa est, quia ex nihilo creata est; sed ex illo a quo creata est. Hoc enim adepto fit beata, quo amisso misera . itium esse nec in summo potest bono, nec nisi in aliquo bono. Sola ergo bona alicubi esse possunt, sola autem mala nusquam. Quoniam naturae etiam illae quae ex malae volu
Abbreviated transcription (Latin):
se ad ꝑfruendũ letatur: quod ꝑdite
concupiuit. de uicio adulationis.
dulantium lingue. alligant ani¬
mas in peccatis. Delectat enim ea
facere. in quib non solum ñ metui¬
tur reprehensor. s ȩtiã audit᷑ lauda
uidetur sibi nullam penã pati:
credit quia ñ iudicet deus: cũ abuti
pacientia dei nnon intelligere par¬
centis benignitatem. iam sit mag
suo peccat: prior ẽ natura qͣm uitiũ.
Quod ita contra naturã ẽ: ut ñ pos¬
sit nisi nocere nature. Non itaq eẽt
ullum deus uł angłorum uł ho¬
minum crearet quem malum
futurũ eẽ prescisset: nisi pariter scis¬
set quib eos bonorum usibus cõmo¬
daret: atq ita ordinem scłoꝵ quasi
pulcherrimũ carmen ȩtiã exquib¬
dam antithetis honestaret. De condi
ꝯnob̾ scienda de conditione creatu¬
re oportuit intimari. Quis eã fec̾it.
ꝑ quid fecerit. quare fecerit. Uixit
deus inquit. fiat lux: n facta ẽ lux.
Et uidit deus lucem quia bona est.

Expanded text:
se ad perfruendum laetatur, quod perdite concupivit . CXXXVII. De adulatione. Adulantium linguae alligant animas in peccatis: delectat enim ea facere in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam auditur laudavidetur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit magnsuo peccat, prior est natura quam vitium: quod ita contra naturam est, ut non possit nisi nocere naturae. Non itaque esset ullum Deus vel angelorum, vel hominum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commodaret: atque ita ordinem saeculorum, quasi pulcherrimum carmen, etiam ex quibusdam antithetis honestaret . CXLI. Dedam nobis maxime scienda de conditione creaturae oportuit intimari: quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit. Dixit Deus, inquit, Fiat lux, et facta est lux; et vidit Deus lucem quod bona esset .
Abbreviated transcription (Latin):
affici deum cũ uacat: aliter cum
oꝑatur. Quia nec affici dicendus est.
tanquã in eius natura fiat aliquid
qͦd ante ñ fuerit. Patitur quippe qui
afficitur: n mutabile ẽ omne qͦd patit᷑.
Non gͦ in deo aut pigra uacacio: aut
laboriosa cogitetur industria: qr no¬
uit nquiescens agere. ⁊ agens quiesc̾e.
posterius: ñ ad facientem. s ad facta re¬
ferendũ ẽ. Esterna enĩ ẽ ⁊ in cominu¬
tabilis uoluntas eius.: nec consilio alter¬
nato uariatur: in qua simul ẽ qͥeqͥd
in rebus creandis uł ordinandis aut
rem credi aut dici licet. Quia ȩtiam
si angłi uel iussi uł ꝑmissi adhibent
oꝑationem suã rebus quȩ gignunt᷑
in mundo: tam non sunt creatores
animalium. quã nec agricole fru¬
e prima corꝑis morte morte.
dici potest: quod bonis bona sit.
na. De morte pior u oi.
ors etiam piorum pęna pecc̃i ẽ.¬
s ideo bona ipsis dicit᷑. qr illa be

Expanded text:
affici Deum cum vacat, aliter cum operatur: quia nec affici dicendus est, tanquam in ejus natura fiat aliquid, quod ante non fuerit. Patitur quippe qui afficitur; et mutabile est omne quod patitur. Non ergo in Deo aut pigra vacatio, aut laboriosa cogitetur industria: quia novit et quiescens agere, et agens quiescere; posterius, non ad facientem, sed ad facta referendum est. Aeterna enim est et incommutabilis voluntas ejus, nec consilio alternante variatur: in qua simul est quidquid in rebus creandis vel ordinandis, aut rem credi aut dici licet ab aliquo. Quia etiam si Angeli jussi vel permissi adhibeant operationem suam rebus, quae gignuntur in mundo, tam non sunt creatores animalium, quam nec agricolae fruDe prima conditione mortis. dici potest, quod bonis bona sit, CXLVIII. De morte piorum. Mors etiam piorum, poena peccd ideo bona ipsis dicitur, quia illa be
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim in iusticia male utit᷑.
ñ tantũ malis. uerũ ȩ̨tiã bonis: ita
iusticia bene ñ tantũ bonis. s ȩtiã
riuntur. tantum eis ualet adabo
lenda pecc̃a: quantũ si abluerentur
fonte baptismatis. Quod non sccłm
um homo seđm se uitut. non
scđm deum: similis ẽ diabolo.
Quia nec angło sedm angłm s se¬
cundũ deũ iuuendum fuit. ut staret
in ueritate. nueritatem de illius non
de suo mendatiũ loqueret᷑. Unde non
frustra dicit᷑ om̃e peccatũ esse men¬
datium : qr ñ peccatur. nͥ ea uoluntate
que ẽ contraria ueritati. idest deo.

Expanded text:
um iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam riuntur, tantum eis valet ad lenda peccata, quantum si abluerentur fonte Baptismatis . CL. Quod Cum homo secundum se vivit, non secundum Deum, similis est diabolo: quia nec angelo secundum angelum, sed secundum Deum vivendum fuit, ut staret in veritate, et veritatem de illius, non de suo mendacio loqueretur. Unde non frustra dicitur, omne peccatum esse mendacium: quia non peccatur, nisi ea voluntate, quae contraria est veritati, id est, Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
septingenti .xx. Inter homines
qui decaptiuitate ascenderunt
manimalia quib adiiuabant᷑
describuntur. ⁊ eorũ siẽ homi¬
num numerus designat᷑. q ft̃
multi in eccłia uł sensu tardio¬
magistris sp̃ualib deuote deo¬
obtemꝑant. ⁊⁊ adportanda one¬
ra fraterne necessitatis dorsum
mentis inclinant: cũ cȩteris
electis de confusione diabolice
captiuitatis erepti. ad suꝑne
ciuitatis menia tendunt. quo¬
rum ȩciam numerus nunc in¬
menoria dĩ integer conseruat᷑¬
et umenta saluabis diĩe.

Expanded text:
sina. Inter homines qui de captivitate ascenderant etiam animalia quibus adjuvabantur, describuntur. Et eorum sicut hominum numerus designatur, quia sunt multi in Ecclesia vel sensu tardiomagistris spiritualibus devote obtemperant, et ad portanda onera fraternae necessitatis, dorsum mentis inclinant, et cum caeteris electis de confusione diabolicae captivitatis erepti, ad supernae civitatis moenia tendunt, quorum etiam numerus memoria Dei integer conservatet jumenta salvabis D
Abbreviated transcription (Latin):
scire atq audire hoc illi ẽ: quod semꝑ eẽ.
Semꝑ uͦ illi ẽ esse. de patre ꝓcedere. Ne
Ae phoe sicut pater cũ habeat uitã
insemetipso. dedit ⁊filio habere uitã
insemet ipso: sic ei dedit uitã ꝓcedere
de illo. sicut ꝓcedit nde ipso. Qd donũ

Expanded text:
scire, et audire, hoc illi est, quod semper esse. scire, et audire, hoc illi est, quod semper esse. Semper vero illi est esse, de Patre procedere. NemAc per hoc sicut Pater cum habeat vitam in semetipso, dedit et Filio habere vitam in semetipso: sic ei dedit vitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso .
Abbreviated transcription (Latin):
ma illa trinitate cogitationi occurrat
humane: quia ⁊ filius ei de quo natus
Uamius natura in commutabilis non
accipiat fuit nerit. s tantũ est. ipsa
enĩ ueraciter ẽ quia aliter quã est ẽẽ
ñ potest: tamen ꝓpter mutabilitatem
temporũ in quib uersatur nr̃a mor¬
talitas ⁊ nr̃a mutabilitas. ñ mendacit̃
dicimus ⁊fuit. ⁊⁊ erit. ⁊ est. fu̾it in pre¬
teritis scłis: ẽ in presentib. erit in fitͣis
fu̾it quippe quia numquã non fuit:
erit qr nunqͣm deerit: est qr semꝑ est.
Neq enĩ uelut quia iam ñ sit. eũ pre¬
teritis occidit. aut cũ presentib tanꝗͣ
ñ maneat labitur. aut cũ futuris tanqͣ
ñ fuerit orietur. Proinde cũ scđm uo
luminatẽporum locutio humana ua¬
riatur. qui ꝑnulla de ẽẽ potuit. aut po¬
test. aut poterit temꝑa: uera de illo di¬
cuntur. eiuus libet temꝑis uerba. Sẽꝑ
itaq audit sp̃e sc̃s: quia semꝑ scit. Et

Expanded text:
ma illa Trinitate cogitationi occurrat ma illa Trinitate cogitationi occurrat humanae: quia et Filius ei de quo natus Quamvis natura incommutabilis non accipiat fuit et erit, sed tantum, est: ipsa enim veraciter est, quia aliter quam est, esse non potest: tamen propter mutabilitatem temporum, in quibus versatur nostra mortalitas et 603 nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et fuit, et erit, et est: fuit in praeteritis saeculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit quippe, quia numquam defuit; erit, quia numquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, tamquam non maneat, labitur; aut cum futuris, tamquam non fuerit, orietur. Proinde cum secundum volumina temporum locutio humana variatur; qui per nulla deesse potuit, aut potest, aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. Semper itaque audit Spiritus sanctus, quia semper scit; et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ fit numis iustus: ipso nimio
sit iniustus. Quis aut̃ ẽ qui se nimis
facit iustum: nisi qui dicit se ñ hab̾e
creature uere simplex substantia¬
est᷑: cui ñ hoc ẽ esse quod nosse. Potest
enĩ ẽẽ ⁊ non nosse. At illa diuina ñ
potest: qr idipsum ẽ quod habet. Ac
ꝑhoc ñ sic habet scientiã. ut aliud illi
sit scientia qua scit. aliud scientia
quȩ ẽ: s utrumq unum. Qmuis ñ
utrũq dicendũ sit: qͦd uerissime sim¬
plex nunum ẽ. Habet enĩ pat̃ uitã
insemet ipso: nec aliud ẽ ipse qͣm uita
quȩ in illo ẽ. Et dedit filio hab̾e uitã
insemet ipso: hoc ẽ genuit filiũ. qui
nipse uita ẽ. Sic itaq debemus ac¬
cipere quod de spũ sc̃o dictum ẽ. non
enim loquetur a semetipso. s quȩc̃q
audiet loquet᷑. ut intelligamus non
eum ẽẽ a semet ipso. Pater quippe so¬
ter aut̃ nec natus ẽ de alio: nec ꝓcedit.
Nec ideo sane aliqua disparilitas in sum¬

Expanded text:
Qui ergo fit nimis justus, ipso nimio Qui ergo fit nimis justus, ipso nimio fit injustus. Quis est autem qui se nimis facit justum, nisi qui dicit se non habercreaturae, vere simplex est substantia, cui non hoc est esse, quod nosse; potest enim esse, nec nosse: at illa divina non potest, quia idipsum est quod habet. Ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud essentia qua est, sed utrumque unum: quamvis non utrumque dicendum sit, quod verissime simplex et unum est. Habet enim Pater vitam in semetipso; nec aliud est ipse quam vita, quae in illo est: et dedit Filio habere vitam in semetipso; hoc est, genuit Filium, qui et ipse vita esset. Sic itaque debemus accipere quod de Spiritu sancto dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audierit, loquetur ; ut intelligamus, non eum esse a semetipso. Pater quippe soter autem nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in sum
Abbreviated transcription (Latin):
tune dilecturus sit. nmune ñ diligat.
Absit. Quomͦ enĩ nos pat̾ sine filio
aut filius sine patre diligeret:
Quomͦ cũ inseꝑabiliter operent᷑:
seꝑabilit̃ diligunt : S adhoc diligam
eum: ad quod sequitur. Et manifestabo
ei me ipsũ. Diligam ⁊⁊ manifestabo idẽ
ad hoc diligam ut manifestem. Nunc
enĩ ad hoc cliligit: ut creclamus ꝯman¬
datum fidei teneamus. Cunc adhoc di¬
liget ut uideamus : ⁊ipsam uisionem
mercedem fidei capiamus. Quia nnos
uẽ diligimus credendo qđ ũ uidemus.
tc̃ aut̃ diligemus uidendo qͦd credimus.¬
ta sunt in uitȩ palmites ut uiti nichil
conferant: s inde accipiant unde ui¬
uant. Sic quippe uitis ẽ in palmitibtis.
ut uitale alimentũ subministret eis.
prodest. utrumq ũ xp̃o. Nam preciso
palmate: potest de uiua radice alius
pululare: qui aut̃ precisus ẽ: sine ra¬
noli ẽẽ iustus multũ. Quod non ẽ
iusticia sapientis: s suꝑbia p̃sumentis.

Expanded text:
tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo, cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei me ipsum; diligam, et manifestabo, id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus. Quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus; tunc autem diligemus videndo quod credidimusIta sunt in vite palmites, ut viti nihil conferant, sed inde accipiant unde vivant. Sic quippe vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso 602 palmite, potest de viva radice alius pullulare: qui autem praecisus est, sine raNoli esse justus multum . Quo notata non est justitia sapientis, sed superbia praesumentis.
Abbreviated transcription (Latin):
minem mors. ⁊ꝑ hominẽ resurrec¬
tio mortuoꝵ. Sient enĩ un adam
omnes moriuntur:ita ⁊ in xp̃o
om̃s uiuificabunt᷑. Hec ullus
se beati petri defendat exem¬
plo. qui se multis lacrimis ⁊ accu¬
sauit nlauit: ut pͥnciyem suum
eẽ distantia. Ipsa aut̃ ȩternitas absq
diuersitate mensure est. Et multe
quippe mansiones in una uita: ua¬
rias meritoꝵ significant dignitates.
S ubi deus erit omnia in omĩbus.
fiet ȩtiã indispari claritate par gau¬
dium: ut quod habebunt singuli
cõmune sit omnib. Quoniam ꝑeo
nexionem dilectionis agła capitis
nulla erit aliena pars corꝑis. De fide.
est fides. Credenti colligitur meritũ.:
uidenti reclditur premium. Quod ꝓpies¬
ale usurus eo quod uult acciꝑe:
deo potius miserante ñ accipit.
Prouide si hoc abeo petitur. unde hõ
exauditus ledatur: magis metuen¬
dum ẽ. ne quod d̃s̃ possit non clare
inquid dñs diligetur a patre meo
nego diligam eum. ⁊ manifestabo ei
me ipsum. Quid ẽ diligam. tanquã

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Nec ullus se beati Petri defendat exemplo, qui se multis lacrymis et accusavit, et lavit: ut principem suum esse distantia: ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Multae quippe mansiones in una vita varias meritorum significant dignitates. Sed ut Deus omnia in omnibus erit, fiet etiam in dispari claritate per gaudium, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Quoniam per connexionem dilectionis, a gloria capitis nulla erit aliena pars corporis. CCCLXIIest fides. Credenti pollicetur meritum: videnti redditur praemium . CCCLXMale usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab eo petitur unde homo exauditus laedatur, magis metuendum est, ne quod possit Deus non dare inus, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
harũ iustificationũ intelligens in mi¬
rabilib dĩ exerceatur orat. idẽ in legi
oꝑib uersetur: qr lex sit ad futurorũ
bonoꝵ speculũ constituta. De conse¬
quenti uersu cõrꝑi multos uaria sen¬
sisse: eoquod ñ eadem ꝓpͥetate acet̾is
translatorib ex hebreo demutatꝰ eẽt.
ut abhis septuaginta interpretibus
couscriptus ẽ. Nonnulli enĩ ꝓeo quod

Expanded text:
harum iustificationum ut intellegens in miharum iustificationum ut intellegens in mirabilibus dei exerceatur, orat, id est in legis operibus uersetur: quia lex sit ad futurorum bonorum speculum constituta. De consequenti uersu conperi multos uaria sensisse, eo quod non eadem proprietate a ceteris translatoribus ex hebrseo demutatus esset, ut ab his septuaginta interpretantibus conscriptus est. nonnulli enim pro eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
stulat. quȩ corꝑali tẽ ministerio ge¬
rebantur: s ex his quȩ ꝑspeciem pre¬
sentium futur erant sacram̃ta com¬
plexa. uiã iustificationũ tuarũ fac ut
intelligam: ⁊ exercebor unmirabilibꝰ
tuis. Sermo presens discreuisse cog¬
noseitur iustificationes: auia edeu.
Et quantũ re ipsa intelligitur. om̃e
quod ẽ ad qͦd ꝑuiã tenditur ñ idem ẽ.
qđ ⁊ uia ipsa qͦ ꝑgitur. Querenda
gͥ causa ẽ: cur ꝓpħa prestari sibi ut
uiã iustificationũ intelligat poeius
quã ut ipsas iustificationes cognos¬
cat orauerit. Memunt eñ om̃s iu¬
stificationes legis umbrã inse sc̃arũ
iustificationũ continere: cũ pꝰ sexen¬
nii seruitutem hebreus puer liber
ẽ. cũ septumi auni fructus indigen¬
tibus ⁊ pecorib t̾rȩ relinquuntur cũ
pꝰ quinquagesimum annum omnia
reuertunt᷑. & quia hȩc quȩ in lege
sunt constituta uia eoꝵ ẽ. quorum
inhis p̃format᷑ exemplum: ut uiam

Expanded text:
stulat, quae corporali tunc ministerio gestulat, quae corporali tunc ministerio gerebantur; sed ex his quae per speciem praesentium futuri erant sacramenta conplexa. iustificationum tuarum fac ut intellegam, et exercebor in mirabilibus tuis. sermo praesens discreuisse cognoscitur iustificationes a uia earum. et quantum re ipsa intellegitur, omne quidem, ad quod per uiam tenditur, non idem est, quod et uia ipsa, qua pergitur. quaerenda igitur causa est, cur propheta praestari sibi, ut uiam iustificationum intellegat potius, quam ut ipsas iustificationes cognoscat, . meminit etenim omnes iustificationes legis umbram in se sanctarum iustificationum continere: cum post sexennii seruitutem Hebraeus puer liber est, cum septimi anni fructus indigentibus et pecoribus terrae relincuntur, cum post quinquagesimum annum omnia revertuntur . Et quia haec quae in lege sunt conin his praeformatur exemplum, uiam
Abbreviated transcription (Latin):
nex tota anma tua. n custodias p̃cepta
dñi dĩ tui. ⁊ iustificationes eius. quȩ ego
p̃cipio tͥ hodie ut bene sit tͥ: Ergo deo
adherens in dĩ uia ẽ. Ꝙ qua ratione
ꝓpħam hic locittũ existimabimꝰ dicen¬
tem. uias meas ꝓnuntiaui n exaudisti
me doce me iustificationes tuas: Si
enĩ uias suas p̃dicat. necesse ẽ peccati
uias p̃dicet: quia in uia peccati sit. qͥs¬
qͥs inuia dĩ non sit. S huic parũ dicto
consentiens illud uidetur. qͦd dictũ ẽ.
est. s confessio uiarũ suarũ: id ẽ pec¬
catoꝵ suoꝵ penitens ꝓfessio. Et ꝓpħa
ut eẽt dignus sp̃u ꝓpħiȩ uias suas id ẽ
peccati ante confessus. ẽ. ut post hanc ꝓnun¬
tiationẽ eorũ. doctrinȩ iustificationum
dĩ capax eẽt. Quod utrumq absolute
docetur. Nam cũ dic̃ ꝓnuntiaui. confes¬
sionem hanc preteriti demporis. eẽ. de
monstrat. Cũ dic̃ doce me. oratio ẽ. ex
futuro: qr confitendũ ante. ẽ. de pecõis.
nexacta confessione discendũ. Maners

Expanded text:
 custodias praecepta domini dei tui et iustificationes eius, quse ego praecipio tibi hodie, ut bene sit tibi? ergo deo adhaerens in dei uia est. Et qua ratione prophetam hic locutum existimabimus dicentem: uias meas pronuntiaui, et exaudisti me; doce me iustificationes tuas? si enim uias suas praedicat, necesse est peccati uias pquis in via Dei non sit. Sed huic praesenti dicto consentiens illud videtur, quod dictum estest, sed confessio viarum suarum, id est, peccatorum suorum poenitens professio. Et Propheta ut esset dignus spipeccati ante confessus est, ut post hanc pronuntiationem earum doctrinae iustificationum dei capax esset. quod utrumque docetur. nam cum dicit: pronuntiaui, confessimonstrat, cum dicit, Doce me, oratio est ex futuro, quia confitendum ante est de peccatis, et exacta confessione discendum. 5. Legi
Abbreviated transcription (Latin):
bilis nob̾ dĩ tanquã lege officii ꝓpͥoris
assistunt. Nouit npusilloꝵ angłos fa¬
ciem dñi cotidie exquadam lege con¬
spicere. Scit utiq eẽ ęternas leges
neas omnes se in illo scłi scło custo¬
diturũ eẽ confidit: qr ea quȩ ꝑ u̾bũ
sunt constituta. in hoc nc scło semꝑ ob¬
seruet. & ingrediebar indilatatione:
quia mandata tua exquisim. Non ẽ¬
in angustiis ꝓpħa. Et suꝑius iam dix̾at.
in uia preceptoꝵ tuoꝵ cucurri. cũ¬
dilatasti cor meũ. Seit int̃ humana¬
rum tribulationũ passiones semꝑ
ad dm̃ patulo. eẽ. se corde oportere.
Quod ipsũ apłs docet dicens. In om̃ib
tribulati. s ñ angustiati. Nouit hane
ipsa amplitudine cordis de se idẽ apłs
głari: cum adchorinthios ait. Ñ angusti¬
amini in nob̾. s angustiamini in uob̾.
Angusta gͥ sunt peccantium corda:

Expanded text:
bilis nobis dei tamquam lege officii proprioris bilis nobis dei tamquam lege officii proprioris adsistunt. nouit et pusillorum angelos deum cotidie ex quadam lege conspicere. scit utique esse aeternas leges et omnes eas se in illo saeculi custoditurum esse confidit, quia ea, per umbram sunt constituta, in hoc nunc saeculo semper obseruet. Et ingrediebar in dilatatione: quia mandata tua exquisiui. non est angustus propheta; et superius iam dixerat: in uia praeceptorum tuorum cucurridilatasti cor meum. Scit inter humanarum tribulationum passiones semper ad Deum patulo esse se corde oportere. Quod ipsum Apostolus docet, dicens: In omnibus tribulati, sed non angustiati . Novit hac ipsa amplitudine gloriari. ad Corinthios ait: non angustamini in , sed angustamini in uobis.angusta igitur sunt peccantium corda,
Abbreviated transcription (Latin):
oficio ctistodiende legis extendit. Scit
naltare a moyse in exemplũ ẽẽ suꝑioriᷤᷤ
altaris exstructũ: seit naaron sacerdo¬
dem ad speciem ẽẽ ostensi in monte sa¬
cerdotis ornatũ. Moysi enĩ deus ait.
llade fac om̃ia scđ̾m exemplũ. qͦd osten¬
di tibi in monte. fẽstinat gͦ in leges illas
eternorũ scłorum. Nam cũ lex futuri ũ¬
bra sit. necesse ẽ corpus illud uere legis
eternũ sit. Distincxit aut̃ presens hoc¬
officium. ab indefessa illa ꝑpetui officii
iugitate: dicens. Et custodiã legem tuã
quadã uicissitudine huiꝰ scłi scłm sit¬
futurũ. Nouit eẽ scđm euangłium c̾u¬
uitem npauꝑem lazarũ. exempte a cor¬
pore aĩe legem : ꝑ quã alia abalia chao
in penetrabili separetur. Scit scđm apłm
paulũ resurrectionis quoq eẽ. legem.
ui qua differt stella inclaritate. Scit
ẽẽ legiones angłoꝵ. cũ alii assistentes¬
collaudant. Alii aute conspectũ inuisi¬

Expanded text:
officio custodiendae legis extendit. scit officio custodiendae legis extendit. scit et altare a Moyse in exemplum esse superioris altaris . scit et Aaron sacerdotem ad speciem esse ostensi in monte sacerdotis ornatum. Moysi enim deus dixit: uade, fac omnia secundum exemplum, quod tibi in monte. festinat ergo in leges illas aeternorum saeculorum. nam cum lex futuri ubra sit; necesse est corpus illud verae legis aeternum sit. Distinxit autem praesens officium ab indefessa illa perpetui officii jugitate, dicens, Et custodiam legem tuam quadam vicissitudine hujus saeculiuturum. Nouit esse secundum euangelicum diuitem et pauperem Lazarum exemptae a corpore legem, per quam alia ab alia chao inpenetrabili separetur. secundum apostolum Paulum et resurrectionis esse quoque legem, in qua differt stella ab stella i n claritate. scit esse leges angelorum, alii, adsistentesconlaudant, alii ante conspectum inuisi
Abbreviated transcription (Latin):
:. qui inpeccato mansisset. p̃dicationis
officio abstinere. Uult enĩ liberũ esse
uuit eloquia sua a casti corꝑiᷤ uiro casto
ore tractari. Cauendũ gͥ ẽ. nequando
erore nr̃o uerbi ueritatis auferatur
eloquiũ. hunc illud ẽ. quod apłs monet.
noli negligere quod in de ẽ charisma:
ne ꝑ negligentiã. ac desidiam indigni¬
andet in tantũ se apecc̃o liberum effici
uelle: ut ñ meminerit unũ solum eẽ.
qui peccatũ non fecit. ⁊ dolus in ore
eius ñ inuentus sit. Et idcireo subieẽ.
usq quaq nimis. ꝑro modestia scilicet
confessionis. ⁊ ut ñ auferatur a se u̾bũ
ueritatis orat: nꝑ honorem eiꝰ qui unꝰ
tantũ sine peccato ẽ. ne usq quaq n¬
mis. a se auferatur expostulat: qr se
hominẽ meminit. qui ꝑ naturȩ infir¬
mitatem. sine pecc̃o ẽe non possit. Et
custodiam legem tuã semꝑ in scłm ⁊
in scłm scłi. Nullũ ꝓpħa uite sue finem
ꝑtimescit. Non enim concludit᷑ fides
sua scłis: s se in ufirmitatẽ temporũ

Expanded text:
dicationis officio abstinere. enim liberum a uult eloquia sua casti corporis casto ore tractari. cauendum igitur est, ne quando ex ore nostro uerbi ueritatis auferatur eloquium. hinc illud est quod apostolus monet: noli neglegere, quod in + te charisma, ne per neglegentiam ac desidiam indignaudet in tantum se a peccato liberum effici uelle, ut non meminerit unum solum esse, qui peccatum non fecerit et dolus in ore eius non inuentus sit, et idcirco subiecit: usquequaque nimis. per modestiam scilicet confessionis et, ut non auferatur a se uerbum ueritatis, orat, et per honorem eius, qui unus tantum sine peccato est, ne usquequaque nimis a se auferatur, expostulat, quia se hominem meminerit, qui per naturae infirmitatem sine peccato esse non possit. Et custodiam legem tuam semper in saeculum et in saeculum . nullum propheta uitae finem pertimescit. non enim concluditur fides sua , sed se in infinitatem temporum
Abbreviated transcription (Latin):
ctione sufficit. nͥ etiã uehement̃ id
qđ diligitur diligat᷑. Atq idõ hunc
omnem ꝑfecte rationis ordinem ser
ctio impensa sufficiet. nisi fructus oꝑũ
n uoluntatis. efficatiã consequat᷑. Neq
in hoc ꝓpħa cessauit. Ait enĩ. Et erexi
manus meas admandata tua quȩ di
lexi. Manus ad mandata quȩ dilige¬
bat erexit: ñ utiq contumeliosas aut
ꝓcaces: s mandatis humilitatis serui¬
entsꝰ. s oꝑib mĩe insistentes: s fidei p̃¬
cipta ꝑagentes. Oꝑis uͦ oofficium semꝑ

Expanded text:
ctione sufficiet, nisi etiam uehementer id, ctione sufficiet, nisi etiam uehementer id, quod diligitur, diligatur. atque ideo hunc omnem perfectae rationis ordinem sermctio inpensa sufficiet, nisi fructum operum et uoluntatis efficientia consequatur. neque in hoc propheta cessauit; ait enim: et tuli manus meas ad mandata tua, dilexi ualde. manus ad mandata, quse diligebat, erexit; non utique contumeliosas aut procaces, sed mandatis humilitatis seruientes, sed operibus insistentes, sed fidei praecepta. peragentes
Abbreviated transcription (Latin):
terieri: quominus omni confusione reiecta
constanti ⁊⁊ publica fide dm̃. qui negantes
se negaturus sit. non negemus. Potest
sermo ⁊ad eos reserri. dequib ⁊ apłs
ait. Iam sine nob̾ regnatis. ⁊ utinam
regnetis. id est tanquam in conspectu
sc̃oꝵ. qui utiq frequent̃ reges terrȩ
sunt uoncupati. ꝓpħa dĩ testimonia
sit locitus. neq confusus sit. ꝑ p̃dicati¬
oncm suã doctrine celestis instituta
prebere. Geminam aut̃ lectio intelli¬
gentiam ex se prestat: ut ꝙ utrũq
ex testimoniis scripturarum intelli¬
gi promptũ ẽ. aut utrũq significatã
existimetur: aut qđ magis uidebitur
datis tuis quȩ dilexi uehementir.
Non solum gͥ loqui nos in testimonits
dĩ conuenit: s legis mandata omĩa
diurna meditatio ẽ ꝑcensere. uł reti¬
nere. Neq tantũ meditatio itilis ẽ:
nisi lex ipsa quȩ in meditatione est
diligatur. Neq diligere cũ om̃i dile¬

Expanded text:
318 terreri , quominus omni confusione rejecta, 318 terreri , quominus omni confusione rejecta, constanti et publica fide Deum qui negantes se negaturus sit non negemus . Potest et sermo ad eos referri, de quibus et Apostolus ait: Jam sine nobis regnatis, et utinam regnetis : id est, tamquam in conspectu sanctorum, qui utique frequenter reges terrae sunt nuncupati, propheta Dei testimonia sit locutus, neque confusus sit per praedicationem suam doctrinae coelestis instituta praebere. Geminam autem lectio intelligentiam ex se praestat: ut quia utrumque ex testimoniis Scripturarum intelligi promptum est, aut utrumque significatum existimetur, aut quod magis videbitur datis tuis, dilexi uehementer. non solum igitur loqui nos in testimoniis dei conuenit, sed legis mandata omnia diurna meditatione retinere. neque tantum meditatio utilis est, nisi lex ipsa, quae in meditatione est, diligatur, neque diligere communi dile
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓpłia ambulat:qr in eo dĩ in se loqͦn¬
tis habitatio ẽ. Causam uͦ amplitudins
suȩ docet nos dicens. Quia mandata
tua ꝑ quisiui. Naturȩ nr̃ȩ consuetudi¬
nem recordem᷑: quotiens cũq lectio¬
ni uacantes. mandata dĩ ⁊ p̃cepta
serutamur: in quantã amplitudinẽ
latantur angustiȩ: n quã patulus nr̃e
humilitatis indesidia diuina fit sen¬
sus. ꝑ peccatorũ aut̃ nr̃oꝵ conscien¬
tiam. coartatur nob̾ omnis anunȩ
amplitudo: ac difficilia omnia nan¬
gusta siuit. cũ diuini uerbi habi¬
tione sumus iudigni. S ambulats
in latitudine ꝓpłia uersari in officio¬
digno adeptȩ amplitudinis debet. Et
uersatur plane. Sequitur eñ. Et loq̾bar
eordis ẽ. ut ex eo inhabundantia di¬
uinȩ doctrine uerba ꝓ̃cedant. Loquit᷑
enĩ ꝓpħa constant̃ aduersus pͥncipes
terrę: dm̃ predicans. Ꝙ quidem duplex
significatio sensus huius ẽ: ꝙ scđm
coram regibus n potestatib p̃dicari:
neq nos terrenarũ potestatũ fas ẽ ure

Expanded text:
eta ambulat, quia in eo dei in se loquentis habitatio est. causam uero amplitudinis suae docet dicens: quia mandata tua perquisiui. naturae nostrae consuetudinem recordemur, quotiensque lectioni uacantes mandata dei et praecepta scrutamur, in quantam amplitudinem latantur angustiae, et quam patulus nostrae humilitatis in desideria diuina fit sensus. per peccatorum autem nostrorum conscientiam coartatur nobis omnis animi amplitudo, ac difficilia omnia et angusta sunt, cum diuini uerbi habitatione sumus indigni. Sed ambulans in latitudine pdigno adeptae amplitudinis debet: et versatur plane. Sequitur enim, VERS. 46: cordis est, ut ex eo in abundantia divinae doctrinae verba procedant. Loquitur enim propheta constanter adversus principes terrae Deum praedicans. Et quidem duplex significatio sensus hujus est, quia scoram regibus et potestatibus praedicari : neque nos terrenarum potestatum fas est jure
Abbreviated transcription (Latin):
cupant. Nisi forte ñ magis equoꝵ eur¬
su. astrorũ cursus ẽ gratior: nobscens
illis spectaculũ turpium fabulis. ñ ame¬
nius diuina illa humane spei eloquia
cautautur. nisi forte huie terrenorũ me¬
tallorũ usui ñ mag̃ eternitatis reposite
or mͥ erit auri species. quã hõĩs. nterie.
⁊ lucis. nceli. Abeorũ gͥ uanitatibeu̾ti ocłos.
et hos corꝑis sui. n illos anime deprecat᷑.
de quib obcecatis beatus apłs docet cũ
ait. Inuanitate seusus eorum in tenebra¬
ti. alienati auia dĩ. Et auersorum ocu¬
loꝵ a uanitate quod p̃mium sit. ñ longi
requirendũ est. Sequitur enĩ. Et in uia tua
uiuifica me. Declinandi em̃ auanitate
sunt oculi: ut nob̾ in uia dĩ uita sit. h
ea uita quȩ nẽ ẽ s ea quȩ ui celis repol¬

Expanded text:
cupauit. nisi forte non magis equorum curcupauit. nisi forte non magis equorum cursu astrorum cursus est gratior, et obscenis illis spectaculorum turpium fabulis non amoenius diuina illa humanae spei eloquia cantarent; nisi forte huic terrenorum metallorum usu non magis aeternitatis repositae or mihi erit auri species quam hominis et terrae et lucis et caeli. ab eorum igitur uanitatibus auerti oculos et hos corporis sui et illos animae deprecatur; de quibus beatus apostolus docet, cum ait: in uanitate sensus eorum intenebrati. alienati a dei. Et auersorum oculorum a uanitate quod sit, non longe requirendum est. sequitur enim: et in uia tua uiuam. declinandi enim a uanitate sunt oculi, ut nobis in dei uita sit: non ea uita, nunc est, sed ea, quse in caelis repo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ẽ diffitilis captantes. Cum enĩ hii
dixerint ĩ ĩutilitatẽ. illi dixerint
in auaritiã: ꝑ id ipsum quomͦ utilitaᷤ
hic ñc sit subiecta noscetur. Nam scłi hoĩes
pecunuã. argentũ. aurũ ncetera opum in¬
strumenta. utilitatem uocant. Ergo eñ in
dei testimonia inclinari cor suũ nnon¬
ĩ ĩ ittilitatem ꝓpħa orat. inclinatũ in dĩ
testimonia cor abhis sine dubio refert.
quȩ humano iudicio existimant᷑ utilia.
Et quidẽ intelligentiȩ nr̃e sensum u̾sus
qui consequitur confirmat. Ait enim.
Auerte oculos meos ne uideant uanita¬
tem. ninuia tua uiuifica me: uanitatẽ
eoꝵ docens quȩ abhominib existimant᷑
utilia. Et querendũ ẽ. quos ocłos. n a qua
uanitate oraret au̾ti. Orat aut̃ nanimi
n corꝑis oculos eos scilicet qui theatra¬
libus ludis captiui incubant. eos qͥ eir¬
censium certaminib seruiunt. eos qͥ
uestiũ precia mirant᷑. eos qͦs auri

Expanded text:
que desiderio coaptantes. cum enim hi que desiderio coaptantes. cum enim hi dixerint: in utilitatem, illi dixerint: in auaritiam, per idipsum, quomodo utilitas hic nunc sit subiecta, noscetur. nam saeculi homines pecuniam, argentum. aurum et cetera opum instrumenta utilitatem uocant. ergo cum in dei testimonia inclinari cor suum et non in utilitatem propheta orat, inclinatum in dei testimonia cor ab his sine dubio refert, quae humano iudicio existimantur utilia. et quidem intellegentiae nostrae sensum uersus, qui consequitur. confirmat. Aitenim: auerte oculos meos, ne uideant uanitatem, in uia tua uiuifica me, uanitatem eorum docens, quae ab hominibus existimantur utilia. et quaerendum est. quos oculos et a qua uanitate oret auerti. orat autem et animi et corporis oculos, eos scilicet, qui theatralibus ludis captiui incubant, eos, qui circensium certaminibus seruiunt, eos, qui uestium pretia mirantur, eos, quos auri
Abbreviated transcription (Latin):
niens infirmitatis suȩ egit officium:
de hinc dĩ munerib humane deuo¬
tionis studia conexuit. Cũ enĩ ait.
tuorũ. qͥd scđm orationi nr̃e humi¬
litatem dĩ. eẽt. ostendit. Cũ aut̃ sub¬
iecit. n exquirã eam semꝑ. offitiũ
deuotionis suȩ ꝓtulit. Et in ceteris
quoq utrũq quodam complexu
sibi inuicem colligauit: cũ deduci
se insemitã postulat. ⁊ cũ idipsũ uo
gͦ a nob̾ cum oramus exordiũ. ut inu¬
nus abeo sit. De hinc quia de exordi¬
o nr̃o munus eiꝰs ẽ ex nr̃o rursũ ẽ.¬
Eius ẽ ut exquiratur. ut optineat᷑
nmaneat. In eo aut̃ quod ita se hẽt.
uiclina cor meum iniustificationes
tuas. nñ ui inutilitatem: quidam
transtulerunt. inclina cor meũ in
Id quod in hebreis codicib continet᷑
ambiguum in definitione utriusq¬
oportet sequimur. septuaginta int̃¬
pretũ religiosam nantiquam aucto¬
ritatem: ex iuditio tam̃ cȩteroꝵ trans¬

Expanded text:
niens infirmitati suae egit officium; niens infirmitati suae egit officium; dehinc dei muneribus humanae deuotionis studia conexuit. cum enim ait: umilitatem Dei esset ostendit. Cum autem subjecit, Et exquiram eam semper; officium devotionis suae protulit. Et in caeteris quoque utrumque quodam complexu sibi invicem colligavit: cum deduci se in semita postulavit, et cum id ipsum voest ergo, cum oramus. exordium, ut munus ab eo sit; dehinc, quia de exordio nostro munus eius est, ex nostro rursum est, ut exquiratur et obtineatur et maneat. In eo autem, quod ita se habet: inclina cor meum in iustificationes tuas et non in utilitatranstulerunt, Inclina cor meum in Id quod in hebraeis codicibus continetur, ambigua in definitione utriqoportet, sequimur septuaginta interpretum religiosam et antiquam auctoritatem. ex iudicio tamen ceterorum trans
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatur. Et cũ illic gen̾e̾ feminino
semita nuncupetur. id qđ uoluit ad
id refertur. quod ꝑmasculinũ genus
gͥcitatis ꝓpͥetate memoratũ ẽ. Seqͥt᷑.
Inclina cor meũ in destimonia tua.
n non inurutilitatem.
Om̃ia ꝓpħa adminus dĩ retulit. siue
ut lex iustificationũ sibi statuatur
a dũo. siue ut sibi intelligentia p̃stet᷑.
siue ut deducat᷑unsemita: siue ut cor
eius intestimonia incliuet᷑. id est ĩ ea
quȩ sub testibus scripta st̃. Teste enĩ
cȩlo. ⁊ terra lex tradita ẽ. S forte ꝑ
hanc ꝓpħȩ religiosam modestiã quis¬
quã impie loqui ita audebit. Si inqͥd
omĩa a deo sunt. humana gͦ igno¬
rantia caret culpa: cũ nichil obtin̾e
possit. nisi qđ donatũ a dõ sũpserit.
Et pͥmum hoc impietatis ẽ uoluntas.
existimare idcireo se ea quȩ sunt
credentium ꝓpria ñ consequi. que sibi a
deo indulta non fuerint. S omnẽ occa¬
sionem huius impie excusationis ꝓpħa
sub mouit. Primum enĩ cũ orat. conue¬

Expanded text:
nuntiatur. Et cum illic foeminino genere semita nuncupetur; id quod voluit, ad id refertur, quod per masculinum genus graecitatis proprietate memoratum est. 11. inclina cor meum in testimonia tua et non in utilitatem. omnia propheta ad munus dei rettulit, siue ut lex uiae iustificationis statuatur a domino, siue ut sibi intellegentia praestetur, siue ut deducatur in semita, siue ut cor eius in testimonia inclinetur, id est in ea. quae sub testibus scripta sunt. teste enim caelo et terra lex tradita est. Sed forte per hanc prophetae religiosam modestiam quisquam impie loqui ita audebit: si, inquit, omnia a deo sunt, humana ergo ignoratio caret culpa, cum nihil obtinere possit, nisi quod donatum a deo sumpserit. et primum hoc impietatis est uoluntas, existimare idcirco se ea, sunt credentium propria, non consequi, quod sibi a deo indulta non fuerint. sed omnem occasionem huius impise excusationis propheta submouit. primum enim, cum orat, conue
Abbreviated transcription (Latin):
rr. In hoc quoq se manere ꝓpħa testat᷑
dicens. & exercebar iniustificationib
tuss. Exercitatio assiduitatẽ oꝑationis
ostudit. frequenter itaq sibi ẽẽ ⁊ semꝑ
intentã p̃ceptorũ obseruantiã docet
ad illas de quib suꝑtus memorauimꝰ
cilestium iustificationũ effitientias.¬
nẽ se in rustificationib p̃sentis ⁊ ex fu

Expanded text:
estatur dicens: et exercebar in ius t i i bus tuis. et exercitatio adsiduitatem operationis ostendit. frequenter itaque sibi esse ac semper intentam praeceptorum obseruantiam docet ad illas, de quibus superius memorauimus, caelestium iustificationum , nunc se in iustificationibus praesentis et ex fu
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne auferas de ore meo uerbũ ueri¬
tatis usq quaq nuis. In quo primum
maiestatem eius conficetur: qui semꝑ
orandus. ẽ. dehiuc se ñ ex inam sꝑare
subiecit dicens. qr iniuditiis tuis sꝑaui.
Humauę aut̃ temeritatis hic mos ẽ.
pͥus adoptiuendũ aliquid meritũ quã
mereatur ingerere: neum aquo quid
postulet. tanquã ex officii debito conue¬
nire. S ñ sufficit nob̾. ut modestie tm̃
tenuerit ꝓpħa rationem. Collocationes
etiã uerborum uirtutesq nocende ft̃.

Expanded text:
Et ne auferas de ore meo verbum veriEt ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque nimis. In quo primum maiestatem eius confitetur, qui semper orandus est; dehinc se non ex inani sperare subiecit dicens: quia in iudiciis tuis speraui. humanae autem temeritatis est hic mos se prius ad obtinendum aliquid, meritum quam mereatur, ingerere et eum, a quo quid postulet, tamquam ex officii debito conuenire. Sed non nobis, ut modestiae tantum tenuerit propheta rationem; collocationes etiam uerborum
Abbreviated transcription (Latin):
orationis ordinem. id sequit᷑. Et respon¬
debo exprobrantib mͥ uerbũ. qr sꝑaui
in uerbis tuis. Tenet ordinem ratio ꝑfe¬
ut spopondisti: consequens erit ut his
qui usipientiã mͥ ⁊ terrorem spei ⁊⁊ u̾bũ
hoc qͥdẽ inte spero exprobrant. respon¬
deam. Quid itaq aduersus hanc ꝓpħe
responsionem exprobrare. irreligiosa mẽs
salus ętiã expectatur a dõ. ⁊ inde eã spo¬
pondisse ꝑuerbũ sitũ deus ostendit᷑. Con¬
cluditur itaq exprobrantiũ iniquitas.
abhis qui i dĩ uerbis sperant. eũ qñ
nr̃e sit. ut oratus. ⁊ misereat᷑. ⁊ saluet. Dehĩe
sequitur. Et ne auferas de ore meo uerbur¬
ueritatis usq quaq nimis. qr i uditiis
tuis speraui. accipiat humana insolentia.
humilitatis. modestieq doctrinã. Pris
ꝓpħa concedi sibi orat: quã se id mere¬
ri. ut obtineat oftendit. Omnia uult
a bonitate dĩ inse inchoari. Nec tñ cau¬
sam fidutię sue subtrahit. Ait enun.

Expanded text:
orationis ordinem id sequitur: et responorationis ordinem id sequitur: et respondebo exprobrantibus mihi uerbum, quia speraui in uerbis tuis. tenet ordinem ratio perfeut spopondisti, consequens erit, ut his, qui insipientiam mihi et errorem spei et uerbum hoc, quod in te spero. exprobrant, respondeam. quid itaque aduersus hanc prophetae responsionem exprobrare inreligiosa mens salus etiam expectatur a deo; deinde eam spopondisse per uerbum suum deus ostenditur. concluditur itaque exprobrantium impietas ab his, qui in dei uerbis sperant: cum quannostrae sit, ut oratus et misereatur et saluet. Dehinc sequitur: et ne auferas de ueritatis usquequaque nimis; quia in iudiciis tuis speraui. ahumilitatis modestiaeque doctrinam. Prius propheta concedi sibi orat, quam se id mereri ut obtineat ostendit. Omnia vult a bonitate Dei in se inchoari: nec tamen causam fiduciae suae subtrahit. Ait enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirũ ẽ si irreligiose de eis opinant᷑.
quorũ pecudũ hebitudinis mͦ intelligen¬
tiam ñ consecuntur. Uerũ quãius in eo
sermone quẽ suꝑuis habuimus. hisqͥ
sapientiã dĩ sequuntur. cognitã dicto¬
rũ celestium ꝑfectionem existimant.
nichilq eoꝵ esse quod ñ consuminatũ.
atq exomĩ parte ꝑfectũ sit: tam̃ id qͦ
ȩtiã inbis sexte littere uersib absolutiꝰ
licebit intelligi. ꝑost suꝑiorem enĩ sen¬
sum ita loquitur. Et ueniat suꝑ me mĩa¬
tua dñe. salutare tuũ sed̾m uerbũ tuũ.
Misccłiam itaq primũ deprecatus est: de¬
deprecantis. De hinc ne exiuicerta. ⁊ex in¬
opinata spe. p̃cari ꝓpħa existimaret᷑. pri¬
mum misediam. de hinc salutare cõme¬
morat: tũ tercio subiecit scdm uerbum
tuũ: ut hanc orandi fiduciã. ꝓficisei se¬
cundũ uerbũ dĩ. idẽ scđm doctrinam
legis ostenderet. Post hunc itaq ꝑfecte

Expanded text:
Nec mirum est, si irreligiose de eis opinantur: Nec mirum est, si irreligiose de eis opinantur: quorum pecuniae hebetudinis modo intelligentiam non consequuntur. Verum quamvis in eo sermone, quem superius habuimus, hi qui sapientiam Dei sequuntur, cognitam dictorum caelestium perfectionem nsummatum atque omni ex parte perfectum sit, tamen id quoque etiam in his sextae litterae uersibus absolutius licebit intellegi. Post superiorem enim sensum ita loquitur: et ueniat super me mitua, Domine, salutare tuum secundum verbum tuum. Misericordiam itaque primum deprecatus est, dedeprecantis. Dehinc ne ex incerta et ex inopinata spe precari Propheta existimaretur, primum misericordiam, dehinc salutare commemorat, tum tertio subjecit, secundum verbum tuum: ut hanc orandi fiduciam proficisci secundum uerbum dei, id est ex doctrina legis ostenderet. Post hunc itaque perfectae