comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nus grande onus muenict: hanc iplã quã
diximus eroncrationẽ. Querat nos cũ crone¬
rat deus: oncrat bñficio cũ exonerat a pto
Uor oncrati. Quid retribuã dño pro oĩb
que retribuit mͥ: Uox oncrati. Eri a me
quia homo peccator sũ dñe. Uox oncrati.
Semꝑ eni quasi tumentes suꝑ me fluctus
timui deñ. Semꝑ inqͥt timui: sicut ante.
lic post acceptam indulgentiã peccatorũ.
Bcatus homo qui ita semꝑ est pauidus.
nec minori angitur sollicitudine. ne forte
diuma nobis tam sedula erga nos. et tant
profusa beneficientia cõmendatur: ut solli¬
citemur ad grãm. inintemur ad dilectionẽ.
Ingelis sius mandauit de te: ut custodiant
te ui oib buis tus. Quid ultra potuit tibi
tacere et non fecit: Noui quid cogites inge¬
nua creatura: habes grãm angelis dm̃. sed
ad iplũ ambis dñm angelorũ. Oras et op¬
tas ut nunciis nõ contentus ipse qͦq qui

Expanded text:
nus grande onus inveniet hanc ipsam, quam nus grande onus inveniet hanc ipsam, quam diximus, exonerationem. Onerat nos cum exonerat Deus: onerat beneficio, cum exonerat a peccato. Vox onerati: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? . Vox onerati: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine . Vox onerati: Semper enim quasi tumentes super me fluctus, timui Deum . Semper, inquit, timui: sicut ante, sic post acceptam indulgentiam peccatorum. Beatus homo qui ita semper est pavidus, nec minori angitur sollicitudine, ne forte hoc siquidem divina nobis tam sedula erga nos, et tam profusa beneficentia commendatur, ut sollicitemur ad gratiam, invitemur ad dilectionem. 871 Angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis. Quid ultra potuit tibi facere, et non fecit? Novi quid cogites, ingenua creatura? Habes gratiam angelis Domini, sed ad ipsum ambis Dominum angelorum. Oras et optas, ut nuntiis non contentus, ipse quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciã dicit dñs. T̃ollite iugum
icũ suꝑ uos: et inueniens requiẽ aĩab brĩs.
Iugũ enĩ meu suaue est: et onus meũ leuc
Caborantes ad refectionc̃ inuitat: ad requiẽ
prouorat oncratos. Non tamen interĩ omr
subtiahit aut laborẽ. magis añt onere alio
alio labore cõmutat. Ued oncre leui. luaui
uigo: in quib requies ac refectio. et si minꝰ
appareat tamen iuematur. Grane onus
iniquitas: sedens luꝑ talentũ plãbi. Sub
hac gemebat sartina: qui dicebat. Inqͥtates
mec suꝑgressesunt caput nicũ. et sicut omis
graue grauate sunt super me Quod ergo oñ
xp̃i: quod onus leue : Ui quidẽ ego sentio:
onus bencficiorũ dulce omis: sedci qui
lentit: ei qui cxperitur. Alioquin si nõ uiue¬
nias si nõ aduertas: graue oĩno ⁊ periculo¬
sũ. Oncriterũ aninial homo tẽpore suc mor¬
talitatis. Si adhuc portat pt̃a sua: onus
est graue. Si iam forte exoneratꝰ cst a pc̃tis:
uiuiꝰ quidẽ graue. sed si lanũ sapiat. nõ mi¬

Expanded text:
gum meum super vos, et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, onus meum leve . Laborantes ad refectionem invitat, ad requiem provocat oneratos. Non tamen interim onus subtrahit, aut laborem; magis autem onere alio, alio labore commutat: sed onere levi, suavi jugo, in quibus requies ac refectio, etsi minus appareat, tamen inveniatur. Grave onus iniquitas, sedens super talentum plumbi . Sub hac gemebat sarcina qui dicebat: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me . Quod ergo onus Christi, quod onus leve? Ut quidem ego sentio, onus beneficiorum. Dulce onus, sed ei qui sentit, ei qui experitur. Alioquin si non invenias, si non advertas, grave omnino et periculosum. Oneriferum animal homo tempore suae mortalitatis. Si adhuc portat peccata sua, onus est grave: si jam forte exoneratus est a peccatis, minus quidem grave; sed, si sanum sapiat, non mi
Abbreviated transcription (Latin):
telle custodiunt et obseruant ne quis in illã
possit euadere cuitatem. Si te peusserint. si
buluerauerint dumtte cis pallui. qͦd ĩ egipto
olim ioscph adultere dereliquit: dimite syndonẽ
ut cũ euangelico illo uiuene profugias nudir
ab eis. Nunquid nõ solũ illius palliũ datũ est
tamen animã illius serua: Ita ergo sursũ cor.
sirsũ clamor. sirsũ desideria. sursũ cõuersano.
sursũ intentio: et oĩs cepettatio tua desiclũ sit.
Clama in celũ ut exandiaris: ⁊ qui in celis est
pater mittat tibi auxiliũ de scc̃o. et de syon trcat
te. Mittat interi auxiliũ de tribulatione: cripiat
a tribulatione: glorificet in resurrectione. Ma¬
gna hec sunt: sed tu magne dñc promisisti. Ex
tua promissionc speramus: inde audemꝰ dicere.
si corde clamamus pio: certe debes ex ꝓuisso amẽ.

Expanded text:
fesse custodiunt et observant, ne quis in illam fesse custodiunt et observant, ne quis in illam possit evadere civitatem. Si te percusserint, si vulneraverint, dimitte eis pallium, quod in Aegypto olim Joseph adulterae dereliquit : dimitte sindonem, ut cum evangelico illo juvene profugias nudus ab eis . Numquid non solum pallium ejus et tamen animam, ait, illius serva . Ita ergo sursum cor, sursum clamor, sursum desideria, sursum conversatio, sursum intentio, et omnis exspectatio tua desursum sit. Clama in coelum ut exaudiaris, et qui in coelis est Pater mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion tueatur te. Mittat interim auxilium de tribulatione, eripiat a tribulatione, et glorificet in resurrectione. Magna sunt haec, sed tu, magne Domine, promisisti. Ex tua promissione speramus, inde audemus dicere: Si corde clamemus pio, certe debes ex promisso. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse positus in maligno. QQuã ncqͣm in oĩb
seculũ presens: qͣm neqͥter aducesus animã
secularia desideria militare noscunture. Sñt
et principes mundi huius tenebrarũ harũ: spi¬
ritales nequitie acris potestates: et inter eas cal¬
lidior cunctis animantibz serpens. Nec ergo
sub sole oĩa: hec oĩa sub clo. Ad quod horũ
omniũ confugiũ facis: In quo horũ omniũ
speras solatii aliquid. aliquid auxilii ĩuenire
Si queras intra te: aruit cor tuũ. et obluuoĩ
datũ te repperies tanqͣm mortuũ a corde. Si
infra te: corpus quod corrũpitur aggrauat
animã. Si creca te: ctiã terrena inhabitatio
sensũ deprunit multa cogitantem. Quere gͦ
supra: led cautus esto uentosa agnuna tran¬
silire. Quia crã omne datũ optimũ. et õne
donũ ꝑfectũ. nõ nisi desursũ esse noncrunt:
mediũ iter latrunculi obsedere. Transi igitur
transi ꝑuigiles illas nequicias: que tam inde¬

Expanded text:
ipse positus in maligno. Quam nequam in omnibus ipse positus in maligno. Quam nequam in omnibus saeculum praesens! quam nequiter adversus animam saecularia desideria militare noscuntur! Sunt et principes mundi hujus, tenebrarum harum, spirituales nequitiae, et aereae potestates, et inter eas callidior cunctis animantibus serpens. Haec ergo sub sole omnia: haec omnia sub coelo. Ad quod horum omnium confugium facis? In quo horum omnium speras solatii aliquid, aliquid auxilii invenire? Si quaeras intra te, aruit cor tuum, et oblivioni datum te reperies, tanquam mortuum a corde. Si infra te, corpus quod corrumpitur, aggravat animam. Si circa te, etiam terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem . Qaaere ergo supra te, sed cautus esto ventosa agmina transilire. Quia enim omne datum optimum, et omne donum perfectum nonnisi desursum esse noverunt, medium iter latrunculi obsedere. Transi ergo, transi pervigiles illas nequitias, quae tam inde
Abbreviated transcription (Latin):
Eripiam eũ et glorificabo eũ. Flix qui te
raterĩ consolatorẽ et adiutorẽ habct: aduuor
in oportumiatib in tribulatione. At q̃m feli¬
cior. quẽ iam cripiusti et exemisti tantis mał:
qͣm felicior qui iam exemptus de laqueo benã¬
tiũ. qui iam raptus ẽ ne malicia mutet in¬
tellectũ illius: aut ne fictio deciperet aĩas illiꝰ
Conge tamen pre his oñb felicissimus ille erit
quẽ assupleris ad te ip̃m: que repleueris ĩ bonis
domus tue. et claritati tue conformancris cum
Et nunc filioli cdamenius in celũ: et miscrebit
nc̃i deus nẽ. Clamenius in celũ: quia sub clo
oĩa labor ⁊ dolor: banitas et afflictio spiritus.
Denq prauũ elt cor hoĩs et ĩperscrutabile: pro¬
n sensus cius in malũ.2on ẽ in me bonũ.
hoc ẽ in mea carne: lex pc̃i in ea habitat. adũ¬
sus sp̃m concupiscit. Postremo et cor meu de¬
reliquit me: et corpus mortuũ eit ꝓpter pt̃m.
Sufficit aũt dici qͦq malicia sua. ⁊ ẽ mund̃

Expanded text:
ix, qui te interim consolatorem et adjutorem habet, adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. At quam felicior, quem jam eripuisti et exemisti tantis malis! quam felicior, qui jam exemptus de laqueo venantium, qui jam raptus est ne malitia mutet intellectum illius, aut ne fictio decipiat animam ejus! Longe tamen prae his omnibus felicissimus ille erit, quem assumpseris ad te ipsum, quem repleveris in bonis domus tuae, et claritati tuae conformaveris eum. 4. Et nunc, filioli, clamemus in coelum, et miserebitur nostri Deus noster. Clamemus in coelum, quia sub coelo omnia labor et dolor, et vanitas, et afflictio spiritus. Denique pravum est cor hominis et imperscrutabile , proni sensus ejus in malum. Non est in me bonum, hoc est in carne mea. Lex peccati in ea habitat, adversus spiritum concupiscit. Postremo et cor meum dereliquit me, et corpus mortuum est propter peccatum. Sufficit autem diei quoque malitia sua; et est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
se est tabe sua illud inficere: ⁊ quodamͦ interficẽ
est. Qui hominẽ odit: homicidã illũ beritas ip̃a
testatur. Quid et ille qui bonũ audit in hoĩe:
nunquid nõ homicida poterit appellari. Adhuc
bunt homo. et ille iam reus est mortis eius: a¬
dhuc ardet ignis quẽ dñs iesus misit in terrã:
et qui inuidus ẽ. tanqͣm qui spiritũ extinxerit.
iam dãnatur. De nobis a dracone. Immanis
bestia est flatu igneo. quicquid attigerit necat:
nõ modo bestias terre. sed et bolucres celi. Haud
flatu huius draconis misere satis aduistos: tur¬
piter in os cius ingemuimꝰ cecidisse. Quã meliꝰ
sibupsis irasci potuerant. ne peccarent. Amurũ
affectio naturalis ira hominũ est: sed ab bten¬
tib bono nature granis ꝑditio. et miseranda
ꝑnities. Dccnpemꝰ illã frẽs. in quib expedit:
ne forte ad mutilia illicitaq prorũpat. Sic i¬
nurũ solet amorẽ amor expungere: solet tumnor

Expanded text:
se est, tabe sua illud inficere, et quodam modo interficere se est, tabe sua illud inficere, et quodam modo interficere est. Qui hominem odit, homicidam illum Veritas ipsa testatur . Quid et ille qui bonum odit in homine? 866 nunquid non homicida poterit appellari? Adhuc vivit homo, et ille jam reus est mortis ejus. Adhuc ardet ignis, quem Dominus Jesus misit in terram , et invidus tanquam qui spiritum exstinxerit, jam damnatur. 5. Vae vobis a dracone! Immanis est bestia, flatu igneo quidquid attigerit, necat; non modo bestias terrae, sed et volucres coeli. Haud flatu hujus draconis misere satis adustos, turpiter in ejus os ingemimus cecidisse? Quam melius sibi ipsis irasci potuerant ne peccarent? Nimirum affectio naturalis ira hominum est; sed abutentibus bono naturae gravis perditio est, et miseranda pernicies. Occupemus illam, fratres, in quibus expedit, ne forte ad inutilla illicitaque prorumpat. Sic nimirum solet amorem amor expungere, solet timor
Abbreviated transcription (Latin):
humane hec surditas desperata: dũ hinc qͥdẽ
belut terre infixus proprie quisquã inheret bo¬
luntati: inde belut reflectens caudã. finc̃ ali¬
quẽ meduatur. et infigit animo qd̵ desiderat
adipisci. Nolite obsecro fr̃es nolite obturare au
tam mordax et amarus sermo inuenit᷑ in ore
hoĩs obstinati: qd̃ nulla ad eũ penetrare q̃ at
bemuolentia monitoris. Inde aspidis birus.
in lingne aculeo ꝑsenerat: qd aduersus linguã
incantatoris tanto sese studio obturarit. At
basiliscus bt auint benenũ gerit in oculo: pes¬
sinu anumal. et pre oĩb erecrabile. ⁊ losse cu¬
pis oculũ benenatũ: ncquã oculã. cculũ fasci¬
nantem: Inuidiam cogitato. Quid inuidere:
nisi malũ bidere est: Si non esset ille basili¬
scus: nunqͣm cus ĩuidia mors intrasset in
uimus: si post mortẽ bolumus munstrũ tante
nequitie non tunere. Nemo alterius bonũ. in¬
uido aspiciat oculo. Nempe hoc ipsũ iam qͣd in

Expanded text:
humanae. Haec surditas desperata, dum hinc quidem humanae. Haec surditas desperata, dum hinc quidem velut terrae infixus, propriae quisque inhaeret voluntati; inde velut reflectens caudam, finem aliquem meditatur, et infigit animo quod desiderat adipisci. Nolite, obsecro, fratres, nolite obturare aurnim tam mordax et amarus sermo invenitur in ore hominis obstinati, quod nulla ad eum penetrare queat benevolentia monitoris. Inde aspidis virus in linguae aculeo perseverat, quod adversus linguam incantatoris tanto se studio obturarit. 1. At basiliscus, ut aiunt, venenum in oculo gerit, pessimum animal, et prae omnibus exsecrabile. Nosse cupis oculum venenatum, oculum nequam, oculum fascinantem? Invidiam cogitato. Quid vero invidere, nisi malum videre est? Si non esset ille basiliscus, nunquam per ejus invidiam mors intrasset in vimus, si post mortem volumus ministrum tantae nequitiae non timere. Nemo alterius bonum invido aspiciat oculo. Nempe hoc ipsum jam, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
omnimodis fugiatis: quod hec quidẽ sit sũma
religionis quedã subucrsio: et uere iuxta testi¬
moniũ legislatoris. uencnũ aspidũ insana¬
bile. Dicit᷑ aspis huic alterã aurem ꝙͣpres¬
lius potest terre infigere: inde bero alterã cau¬
de ĩmissione nichi lominus obturare ne andi¬
at. Quid ad hec incantantis box. quid sermo
faciat predicantis: Orabo pro co. Humiliabo
in ieuimo anumã meã: baptiz abor ꝓ mortuo
bberrimo quodã proflinuo lacrimarũ. apud
quẽ biderim nichil humane incantationis
quãlibet sapientiã: nichil quantancũq ad
monitionis industriã preualere. Noncrit tñ
bir ꝑtinax non celo sese sed solo infigẽ caput:
qd̃ sapientia que desursũ est nõ modo pudica:
sed et pacifica sit: hec aũt magis ut ita dicã
aspidica. nͥ terrena esse non potest. S̾ cd nec
adeo obsurdesceret: nisi canda qͦq obturaret
auditũ. Que est hec canda: Funs intẽtionis

Expanded text:
omnimodis fugiatis: quod haec quidem sit summa quaedam omnimodis fugiatis: quod haec quidem sit summa quaedam religionis subversio, et vere, juxta testimonium Legislatoris, venenum aspidum insanabile . Dicitur aspis hinc alteram aurem, quam pressius potest, terrae infigere; inde vero alteram caudae immissione nihilominus obturare, ne audiat. Quid ad haec incantantis vox, quid sermo faciat praedicantis? Orabo pro eo, humiliabo in jejunio animam meam, baptizabor pro mortuo uberrimo quodam profluvio lacrymarum, apud quem viderim nihil humanae incantationis quamlmonitionis industriam praevalere. Noverit tamen vir pertinax, non coelo sese, sed solo infigere caput, quod sapientia, quae desursum est, non modo pudica, sed et pacifica sit; haec autem magis, ut ita dicam, aspidica, nisi terrena esse non potest. Sed nec adeo obsurdesceret, nisi cauda quoque obturaret auditum. Quae est haec cauda? Finis intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
dero basiliscus. alius bero leo et alius drcico:
Qđ bidel suo quidẽ inuisibili modo barie no¬
ceant. quasi alius morsu. alius bisu. alius
rigitu uel ictu. alius flatu: Legi de quodã
genere demoniorũ: quod non eiciatur rasi in
oratione et ieumo. Nichil potuerat berbũ aplice
increpationis ad illud. Quomͦ non illud as¬
pis erat. illa btiq de psalmo. aspis surda. et
obturans aures. ne bocem andiat incantãtis:
Dis non terceri a tam terrifico monstro: bis
sccurus post mortẽ ambulare suꝑ aspidẽ istã:
Saue ne interim post cam ambules. caue ne
imiteris: et non erit qd̃ paucas in futura.
Enĩnero bitiũ est: cui reor ciusmodi spiritũ do¬
minari. Et si bultis scire. ipsa est crrecuitio a qͣ
bobis hesterno sermone monuimus esse cauend:
ipsa obstinatio est aduersus quã pridic loque¬
bamur. Nec enum piget quotiens dat occasio
ab hac tam graui peste premunire uos. ut cã

Expanded text:
vero basiliscus, alius autem leo, et alius draco, vero basiliscus, alius autem leo, et alius draco, quod videlicet suo quidem invisibili modo varie noceant, quasi alius morsu, alius visu, alius rugitu vel ictu, alius flatu? Legi etiam de quodam genere daemoniorum, quod non ejiciatur nisi in oratione et jejunio: nihil potuerat namque verbum apostolicae increpationis ad illud . Quomodo non illud aspis erat: illa utique de Psalmo aspis surda, et obturans aures suas, ne vocem audiat incantantis? Vis non terreri a tam terrifico monstro? Vis securus post mortem ambulare super aspidem istam? Cave ne interim post eam ambules, cave ne imiteris, et non erit quod paveas in futuro. 3. Enimvero vitium est, cui reor ejusmodi spiritum dominari; et si vultis scire, ipsa est cicuitio, a qua vobis hesterno sermone monuimus esse cavendum; ipsa obstinatio est, adversus quam pridie loquebamur. Nec enim piget, quoties datur occasio, ab hac tam gravi peste praemunire vos, ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
Porro pes tuus est affectio tua. pes aĩc quẽ
in manibs angeli portant: ne offendat ad
lapidem pedem suũ. Quom enĩ nõ uehemen¬
tissime anima turbarctur. si sola hinc egre¬
deretur: si illas line solatio ingrederetur bias:
si inter illos lapides suis pedib graderetur:
Enĩuero manifestius andi qͣm necesse habras
portari in manib alienas: nec aliis qͣm an¬
gelicis tamen. Guꝑ aspidem et basiliscũ am¬
bulabis: et conculcabis leonẽ et draconem.
Quid inter hec faceret pes humanus: Quid
humanc affectionis inter tam horribilia mon¬
stra constarit: Nempe neqͥtie spiritales sunt:
etquidẽ non incongrus appellationib designa¬
te Siquide et de his dictũ quod nequaquã
bobis extidisse reor: cadenit a latere tuo mille.
et decẽ milia a dextris tius. Quis bero scire
potest. an diuise sint inter eos operationes
sortiti nominentur alius quidẽ aspis. alius

Expanded text:
Porro pes tuus, affectio tua; pes animae, quam Porro pes tuus, affectio tua; pes animae, quam in manibus angeli portant, ne offendas ad lapidem pedem tuum. Quomodo enim non vehementissime turbaretur anima, si sola hinc egrederetur, 865 si illas sine consolatione ingrederetur vias, si inter illos lapides suis pedibus graderetur? 2. Enimvero manifestius audi, quam necesse habeas portari in manibus alienis, nec aliis quam angelicis tamen. Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. Quid inter haec faceret pes humanus? quid humanae affectionis inter tam horribilia  alias terribilia monstra constaret? Nempe nequitiae spirituales sunt, et quidem non incongruis appellationibus designatae. Siquidem et de his dictum, quod nequaquam vobis excidisse reor: Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis. Quis vero scire potest an divisae sint inter eos operationes sortiti, nominentur alius quidem aspis, alius
Abbreviated transcription (Latin):
ssumus hñt bersũ qui in ma¬
nib ẽ. bidel in manib porta¬
bunt te ⁊ cetera. nõ modo de pre¬
senti consolatione dictũ accipere: sed etiã de
futura. Nempe eustodiunt nos in bnis nr̃is
angeli sancti: sed bia funta qd̃ est btiq bi¬
ta finita: in manib tollunt. Nec delũt no¬
bis testes fideles. Prorime lectũ est bobus de
btissimo pr̃e nr̃o bere ꝑ oĩa benedicto. qd̃
dũ intentã oculorũ aciem in splendore cho
rusce lucis habere bideretur: bidit germani
aĩas capuani ep̃i in spera ignea ab angelis
in celũ deferri. Sed quid hunism odi testimo¬
nia requiramꝰ: Ipsa in euangelio beritas de
mendico et blceroso lazaro ait: q̃m deportatus
esi ab angelis in sinui abrahe. Neq enim in
illa tam noua nobis tãq in cognita igi¬
one ambulare ipsi possemus: p̃scrtm cũ tantꝰ
sit lapas in bia. Quis lapis: Qui in lapidib
olim consuenerat adorari: qui lapides obtulit
dño dicens. dic bt lapides isti panes fiant.

Expanded text:
ssumus hunc versum, qui in manibus est, videlicet, In manibus portabunt te, etc., non modo de praesenti consolatione dictum accipere, sed etiam de futura. Nempe custodiunt nos in viis nostris angeli sancti, sed via finita quod est utique vita finita in manibus tollunt. Nec enim desunt nobis testes fideles. Proxime lectum est vobis de beatissimo patre nostro vere per omnia Benedicto, quot dum intentam oculruscae lucis habere videretur, vidit Germani animam Capuani episcopi in sphaera ignea ab angelis in coelum deferri. Sed quid hujusmodi testimonia requiramus? Ipsa in Evangelio Veritas de mendico et ulceroso ait, quoniam portatus est ab angelis in sinum Abrahae . Neque enim in illa tam nova nobis, tamque incognita regione ambulare ipsi possemus, praesertim cum tantus sit lapis in via. Qui lapis? Qui in lapidibus olim consueverat adorari, qui lapides obtulit Domino, dicens: Dic ut lapides isti panes fiant .
Abbreviated transcription (Latin):
corũ. usq in diem sepulture in matrẽ oium.
In hac igitur die exipiam cũ inquit: qnͣ iam
nichil ultra qͣd uel corpori uel aĩe faciat. mũdꝰ
habebit. Sane glorificatio dicm bltumũ ma¬
net diem resurrectionis: qñ surget in gloria.
quod in ignomunia interim seminatur. Uñ
scimus. qd̃ nobiscũ sit in tribulatione: Ex es
utiq qͣd in ipsa tribulatione sumꝰ nos. Quis
enim sustineret: quis subsisteret: qͥs ꝑsisteret
sine eo: Omne gaudiũ existimeinus: cum in
Aon mͦ quia ꝑ multas tribulationes oportet
nos uitrare in regnũ dei : scd qm̃ iuxta est
dñs his qui tribulato sunt corde. Si ambu¬
lauero in medio bmbre mortis ait quidã. nõ
tunebo mala: qm̃ tu mecũ es. Ita ergo nobis¬
cum est oĩb dieb bsq ad consũmationẽ scculi.
rapiemur obiã xp̃o in acra: et sic semꝑ cum
dño crimus. Qñ apparebimꝰ cũ ipso in gloria:
Rempe cũ xp̃s apparuerit uita nr̃a. Interĩ lane
abscondatur necesse est: ut precedat tribulatio

Expanded text:
. In hac ergo die eripiam eum, inquit, quando nihil jam ultra quod vel corpori, vel animae faciat, mundus habebit. Sane glorificatio diem ultimum manet, diem resurrectionis, quando surget in gloria, quod in ignominia interim seminatur. 874 3. Unde scimus quod nobiscum sit in tribulatione? Ex eo utique quod in ipsa tribulatione nos sumus. Quis enim sustineret, quis subsisteret, quis persisteret sine eo? Omne gaudium existimemus, cum in multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei , sed quoniam juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde . Si ambulavero in medio umbrae mortis, ait quidam, non timebo mala, quoniam tu mecum es . Ita ergo nobiscum est omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. rapiemur obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimus. Quando apparebimus cum ipso in gloria? Nempe cum Christus apparuerit vita nostra. Interim sane abscondatur necesse est, ut praecedat tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
corã lõib: qui demq et si ustus fucrit.
caput nõ leuet. Hec cium uirtus speci aliter
ui humilitate consistit: hec intentionem
purgat: hec qͦq meritũ omne eo beracius ⁊
efficatius obtinet. quo minus arrogat sibi.

Expanded text:
coram hominibus, qui denique, etsi justus fuerit, coram hominibus, qui denique, etsi justus fuerit, caput non levet. Haec enim virtus specialiter in humilitate consistit, haec intentionem purgat, haec quoque meritum omne eo veracius et efficacius obtinet, quo minus arrogat sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
te birtutes quatuor. qͣtuor his periculis oppo¬
nere balcamus Leo rugict quis ñ tincbit.
Si quis ille nõ fuerit: fortis erit. Sed fri¬
strato leone de aco absconditur in arena:
ut brrulentis flatib attrahat aniniam.
insufflans ei quodãmͦ concupiscentiã ter¬
renorũ. Quisputas illius prct̾uitabit insi¬
dias: Nemo btiq nisi priidens. At forte dũ
ad ista delcendere caues. brget quis molestia:
et ecce protinus aspis. aspis adest. Nam opor
tiuiũ sibi mucnisse bidetur. Quis nõ eral¬
perabit᷑ ab aspide ista: Nempe bir tẽperare
et modestus: qui scit abundare et penuriam
pati. Puto ex hac occasione fascinare te uo¬
let: male blandicns oculus nequã. Quis
auertet faciem suã: Profecto iustus qui nõ
modo nõ ipse sibi accipere gloriam q̃ dei cst.
sod ne ab alio quidẽ recipere uelit oblatam.
Si tamen ille sit uistus qui iuste qd uistũ
est exequatur: qui iusticiã suã nõ faciat

Expanded text:
te virtutes quatuor, quatuor his tentationibus oppote virtutes quatuor, quatuor his tentationibus opponere valeamus. Leo rugiet, quis non timebit? Si quis ille fuerit, fortis erit. Sed frustrato leone, draco absconditur in arena, ut virulentis flatibus attrabat animam, insufflans ei quodammodo concupiscentiam terrenorum. Quis, putas, illius praetervitabit insidias? Nemo utique nisi prudens. At forte dum ad ista descendere caves, urget quis molestia: et ecce protinus aspis adest: nam opportunum tempus sibi invenisse videtur. Quis non exasperabitur ab aspide ista? Nempe vir temperans et modestus, qui sciat abundare, et penuriam pati. Puto ex hac occasione fascinare te volet male blandiens oculus nequam. Quis avertet faciem suam? Profecto justus, qui non modo non ipse sibi accipere gloriam quae Dei est, sed ne ab alio quidem recipere velit oblatam: si tamen ille sit justus, qui juste quod justum est exsequatur, qui justitiam suam non faciat
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Nec uero deorsũ mittamus nos. sed trã¬
frultra iaciatur rete ante oculos pennato¬
rũ. Conculccmus qͦq leonẽ pariter ⁊ dra¬
conẽ: ut neq illius rugitus terrtat. nec
istius flatus inficiat. Uidentur hec qua¬
tuor monstra. affectionib eque quatuor
singulis singula incubare. Cui ergo potis¬
suũ draco insidiatur: Estimo q cupidita¬
ti: quod hanc nouerit esse radicẽ malorũ
omniũ. et que maxie cor subuertat In¬
de enun quasi cõsulens dixit: hec oĩa tibi
dabo. Nam deleone quidẽ manifestũ csi. qͣd
non nisi ad tuoris ianuã terrificos det ru¬
gitus. Porro tristicie fores aspis obseruat:
qͣd cas maxime morsib sius permas arbi
entem cerneret. nõ accessit. Econtra sanc ca¬
neat necesse est leticia basiliscũ: qd co pons¬
suũ aditu uenenatos ingerere soleat ra¬
dios oculorũ: nec uana gloria nͥ ob leticie
noccat banitatem. Illud q̃q conlidera: an for¬

Expanded text:
lis. Nec vero deorsum mittamus nos, sed tranlis. Nec vero deorsum mittamus nos, sed tranFrustra jacitur rete ante oculos pennatorum . conculcemus quoque leonem pariter et draconem: ut neque illius rugitus terreat, nec istius flatus 870 inficiat. Videntur haec quatuor monstra affectionibus aeque quatuor, singula singulis incubare. Cui ergo potissimum draco insidiatur? Aestimo quia cupiditati, quod hanc noverit esse radicem malorum omnium, et quae proxime cor subvertat. Inde enim etiam quasi consulens dixit: Haec omnia tibi dabo. Nam de leone quidem manifestum est, quod nonnisi ad januam timoris terrificos det rugitus. Porro tristitiae fores aspis observat, quod eas maxime morsibus suis pervias arbitentem cerneret, non accessit. E contra sane caveat necesse est laetitia basiliscum, quod eo potissimum aditu venenatos ingerere soleat radios oculorum; nec vana gloria nisi ob laetitiae noceat vanitatem. 10. Illud quoque considera, an for
Abbreviated transcription (Latin):
s onstruosa malignitas monstruosis ap¬
pellationib conculcanda signatur. Nec mͦ
ab ipło capite: sed etiam a corpore bniuerso.
Siquidẽ aduersus dñm post trinã hanc cõ¬
fusionẽ. non iam serpentina calliditate.
sed crudelitate usus es leoninaͥ usq ad cõ¬
tumelias. ad flagella. ad alapas. ad mor¬
tem. et mortẽ trucis: sed manifeste etiam
leonẽ te cõculcauit leo de tribu inda. Sic
et aduersũ nos fr̃es bt in cetcris oĩb bidĩt
se frustratũ. toto iam furore ꝑsecutionẽ
suscitat. qualis nõ fuerit ab mitio: ut ue¬
hementia tribulationis regnũ celeste sperã¬
tib intercludat. Felix anima. que et ipsũ
leonc potenti birtute conculcans: biolentee
illud rapere preualebit. Ex hoc itaq dile¬
ctissum ianqͣm suꝑ aspidẽ et basiliscũ cau¬
tius et sollicitius ambulemus. Caueamꝰ
omnẽ radictm amaritudinis: bt nemo
nostrũ mordax inueniatur. Nemo andax
bel ardens: nemo mexorabilis aut rebel¬

Expanded text:
Monstruosa malignitas monstruosis apMonstruosa malignitas monstruosis appellationibus conculcanda signatur, nec modo ab ipso capite, sed etiam a corpore universo. Siquidem adversus Dominum post trinam confusionem hanc, non jam serpentina calliditate, sed crudelitate usus est leonina, usque ad contumelias, ad flagella, ad alapas, ad mortem, et mortem crucis. Sed manifesto etiam leonem te conculcavit Leo de tribu Juda. Sic et adversum nos, fratres, ut in caeteris omnibus viderit sese frustratum, toto jam furore persecutionem suscitat, qualis non fuerit ab initio, ut vehementia tribulationis regnum coeleste sperantibus intercludat. Felix anima, quae et ipsum leonem potenti virtute conculcans, violenter illud rapere praevalebit! 9. Ex hoc itaque, dilectissimi, tanquam super aspidem et basiliscum cautius et sollicitius ambulemus. Caveamus omnem radicem amaritudinis, ut nemo nostrum mordax inveniatur, nemo audax vel ardens, nemo inexorabilis aut rebel
Abbreviated transcription (Latin):
si filius dei es mitte te deorsũ. Utquid enĩ hoc.
nisi ut landarctur. ut bideretur a basilisco:
Et bide quom ipsũ occultauerit basiliscũ:
quali ut nõ posset ante bideri. Scriptũ est
inquit. qͣm angelis sius mandauit de te: ⁊
in manib tollent te. Quid scriptũ est ma¬
ligne. quid scriptũ est: Angelis sius man¬
dauit de te. Quid mandanit: Anunaduer
quitur: ut custodiant te in oĩb buis tuis.
Nunqͥd in prccipicus: Qualis uia hec de
pinnaculo tẽpli mittere se deorsũ. Non est
uia hec led ruma: et si uia tua est. nõ illiꝰ.
frustra in tentationẽ capitis intorsisti:
quod scriptũ est ad corporis consolatione.
Hinc enun necesse custodiri: cui timendum
ne oftendat ad lapidẽ pedem suũ. Non ẽ qͣd
cultodiatur: cui non est quod tuncatur. Qd
bero taces et illud quod sequitur. suꝑ aspidẽ
et basiliscũ ambulabis. et conculcabis leo¬
nẽ et draconẽ: Te enim hec parabola tãgit.

Expanded text:
Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Utquid enim hoc, Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Utquid enim hoc, nisi ut videretur, ut laudaretur a basilisco? 8. Et vide quomodo se ipsum occultaverit basiliscus, quasi ut non posset ante videri. Scriptum est, inquit, quoniam angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te. Quid scriptum est, maligne? quid scriptum est? Angelis suis mandavit de te. Quid mandavit? Animadvertquitur: Ut custodiant te in omnibus viis tuis. Nunquid in praecipitiis? Qualis via haec de pinnaculo templi mittere se deorsum? Non est via haec, sed ruina; et si via, tua est, non illius. Frustra in tentationem capitis intorsisti, quod scriptum est ad corporis consolationem. Huic enim necesse est custodiri, cui timendum, ne offendat ad lapidem pedem suum. Non est quod custodiatur, cui non est quod timeatur. Quid vero taces et illud quod sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem? Te enim haec parabola tangit.
Abbreviated transcription (Latin):
draconis flatus ad illam. De basilisco qͥd
dicimus: Monstruosius ceteris: solo bisu
gloria est. Didete inquit: ne iusticiã uestrã
faciatis corã hõib. ut bideamini ab cis. Ac
si dicat. cauete oculos basilisci. ̾ed cui necẽ
dicit basiliscus: E qui nõ biderit basiliscũ.
Alioquin si prior cũ bideas. iam nil tibi no¬
cet ut auint: magis moritur ipse. Ita ẽ fr̃ẽs
nõ uidentes necat manis gloria cecos et ne¬
gligentes. qui se ei ostentant. qui se exponũt:
et nõ potius ipsi inspicuĩt nõ attendũt nõ
diseutĩt illã: non bident deniq qͣm sit fri¬
uola. qͣm caduca. qͣm bana. qͣm inutilis.
Si quis eũ intucatur hoc modo. moritur ba¬
siliscus: nec iam occidit eũ gloria. scd occi¬
ditur magis: et occidit ci quodãmodo bersa
in puluerẽ. ĩmo redacta in nichilũ. Iu¬
to autẽ non est querere quid ad manẽ glo¬
riã ea tentatio bisa sit ꝑtinere ut dictũ est.

Expanded text:
draconis flatus ad illam. 7. De basilisco quid draconis flatus ad illam. 7. De basilisco quid dicemus? Monstruosius coeteris solo visu hgloria est. Videte, inquit, ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis . Ac si dicat: Cavete oculos basilisci. Sed cui nocere dicitur basiliscus? Ei qui non viderit basiliscum. Alioquin si prior eum videas, jam non tibi nocet, ut aiunt: magis moritur ipse. Ita est, fratres. Non videntes necat inanis gloria, caecos et negligentes, qui se ei ostentant, qui se exponunt; et non potius ipsi inspiciunt, non attendunt, non discutiunt illam; non vident denique, quam sit frivola, quam sit caduca, quam vana, quam inutilis. Si quis enim eum intueatur hoc modo, moritur basiliscus: nec jam occidit eum gloria, sed occiditur magis et occidit ei, quodam modo versa in pulverem, imo redacta in nihilum. Puto autem, non est quaerere, quid ad inanem gloriam ea tentatio visa sit pertinere, ubi dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nos tolerauit. ut nobis formã huius ĩpri¬
meret sct̃itatis: pro gr̃a contumeliã reddat.
Consideremus diligentius fr̃es. ne forte pri¬
ma illa tentatio que corporalis necessitatis
occasione animũ turbat: aspidi debeat com¬
parari. Hoc enun animal quodãmodo bio
andiat incantantis. Quid bero age̾̃ nitt
in hac parte tentator: nisi ut aduersus cõso¬
lationẽ fidei. aurẽ cordis obstruat ⁊ obdurct:
Sed non profecit mumicus in co: nõ illiꝰ
preclusit auditũ qui ait. Non in solo panc
buut homo: sed in omni uerbo qd procedit
de ore dei. Nam in co quod ait. hec oĩa tibi
dabo si procidens adoraueris me: insidias
et male suadibilẽ sibilũ animaduerte dra¬
conis. Ferunt illũ in arena latitantem:
etiam aues uolantes flatu attrahere uene¬
nato. Quã benenatus hic flatus fuit: hec
oĩa tibi dabo. si procides adoraueris me. Ue¬
rũ non erat ista quelibet aras: nichil potuit

Expanded text:
nos toleravit ut nobis formam hujus imprinos toleravit ut nobis formam hujus imprimeret sanctitatis, pro gratia contumeliam reddat, 6. Consideremus diligentius, fratres, ne forte prima illa tentatio, quae corporalis necessitatis occasione animum turbat, aspidi debeat comparari. Hoc enim animal quodammodo violvocem incantantis. Quid vero agere nititur in hac parte tentator, nisi ut adversus consolationem fidei aurem cordis obstruat et obturet? Sed non profecit inimicus in eo, non illius praeclusit auditum, qui ait: Non in solo pane vivit homo: sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Nam in eo quod ait: Haec omnia tibi dntis suadibilem sibilum animadvertite draconis. Ferunt illum in arena latitantem, etiam aves volantes flatu attrahere venenato. Quam venenatus hic flatus fuit: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me! Verum non erat ista quaelibet avis: nihil potuit
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti miser: Quom dabis que ille creauit:
aut quomͦ abs te speranda. quomͦ tua ado¬
ratione petenda. que ab illo condita. in illĩ¬
sunt posita ditione: Iam in eo quod ait.
muitte te deorsũ: caue tibi quicunq es qui tẽ¬
pli pumaculũ conscendisti. Caue tibi spe¬
locũ cerneris tenere sublimem. Quã ing̃
tus enim immo quã iiuuriosus es magno
estimes pietatem. Quã infidelis ei qͥ mi
steriũ hoc sangnine proprio cõsetrauit. si
eo queras gloriã tuã que nichil est. queras
que tua sunt. non que iesu xp̃i. Quã indi¬
gne respondes cus dignationi. qui in dispẽ¬
satione humilitatis sue sublimẽ te esse fecit:
celestia tibi sacramenta cõmisit: celestẽ forte
et ampliore quã celestib ipsis spiritib tra
ens nõ que sursũ sunt. sed que suꝑ terram.
Sed et oĩs qui de birtutũ emmentia ad ma¬
nis glorie sese demittit et deicit appetitũ: haud
dubiũ quin dño birtutũ. qui tanta inter

Expanded text:
fecisti, miser? Quomodo dabis quae ille creavit? fecisti, miser? Quomodo dabis quae ille creavit? Aut quomodo abs te speranda, quomodo tua adoratione petenda, quae ab illo condita in illius posita sunt ditione? Jam in hoc quod ait: Mitte te deorsum, cave tibi, quicunque es qui templi pinnaculum conscendisti; cave tibi, spesia Christi locum cerneris tenere sublimem. Quam ingratus enim, imo quam injuriosus es illi maestimes pietatem! Quam infidelis ei es, qui ministerium hoc sanguine proprio consecravit, si in eo quaeras gloriam tuam, quae nihil est, quaeras quae tua sunt, non quae Jesu Christi? Quam indigne respondes ejus dignationi, qui in dispensatione humilitatis suae sublimem esse te fecit, coelestia tibi sacramenta commisit, coelestem, forte et ampliorem quam ipsis spiritibus coeens non quae sursum, sed quae super terram! Sed et omnis qui de virtutum eminentia ad inanis gloriae sese demittit et dejicit appetitum, haud dubium quin Domino virtutum, qui tanta inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ crucis ei non defuit: et si occultior
illa bñficia que iam transiere: eiud̃tissima
et in lucem posita esse noscuntur. Sanc qd
ad spem bite cterne ꝑtinet: necdũ exhibitũ.
necdũ propalatũ est nobis. Nichil prouide
mirũ si sit minus aperta tentatio: ubi etiã
cansa tentationis occulta. Ceterũ ⁊ duitur¬
nor et ualidior ipsa est: qd̵ aduersus spem
nr̃am quicqͥd habet malignitatis exerat ini¬
micus. Itaq primo quidẽ ut actori nature
ingratos faciat. ampliorẽ ingerit sollicitu
esurienti ausus ẽ dicere. dic ut lapides isti
panes fiant. Quasi bero figmentũ nostrñ
ignoret ipse qui finxit: aut nõ curet hoĩes
qui pascit uolucres celi. Quã bero ingͣtus
est ei qui propter hominẽ. unuicrsũ hñc con¬
didit mundũ: quisquis ut substantiã eius
quã concupiscit obtincat: procidens non ue¬
retur adorare malignũ. Hec oĩa inquit tibi
dabo: si procidens adoraueris me. Tu ne illa

Expanded text:
ad mortem crucis ei non defuit, etsi occultior, ad mortem crucis ei non defuit, etsi occultior, illa beneficia, quae jam transiere, evidentissima et in lucem posita esse noscuntur. Sane quod ad spem vitae aeternae pertinet, nondum exhibitum, necdum propalatum est nobis. Nihil proinde mirum, si sit minus aperta tentatio, ubi etiam causa tentationis occulta. Caeterum et diuturnior, et validior ipsa est, quod adversus spem nostram quidquid habet malignitatis, exserat inimicus. 5. Itaque primo quidem ut auctori naturae ingratos faciat, ampliorem ingerit pro naturato esurienti ausus est dicere: Dic ut lapides isti panes fiant: quasi vero figmentum nostrum ignoret ipse qui finxit, aut non curet homines qui coeli volucres pascit. Quam vero ingratus est ei, qui propter hominem universum hunc condidit mundum, quisquis, ut substantiam ejus quam concupiscit obtineat, procidens non veretur adorare malignum? Haec omnia, inquit, tibi dabo, si procidens adoraveris me. Tune illa
Abbreviated transcription (Latin):
scrua mandata bñfactoris tui:. redẽptoris
tui. tui remuncratoris. Sed si hec quatuge
quot sunt mandata. Omnes nouimꝰ decẽ
esse. Itaq ꝑ quaternariũ hunc. dtalogũ
legis multiplicans. Uerã habes q̃dragesimã:
tenes quade agesimã spiritalem. Tantũ sta
in timore: prepara anunã tuã ad tentatio¬
nem. Caue serpentis astutiã: obscrna in¬
sidias inimici. Nempe quadruplici tenta¬
mento. quadrifariã impedire conatur actio¬
nc̃. quã exigris gratiarũ. Tentatus ẽ in
Erit forte qui miretur et dicat: quartã sc se
tentationt̃ dñi non legisse. Ucrũ ut ego ar¬
bitror nõ hoc diceret si legisse se meminissci.
qm tentatio bita hoĩs suꝑ terrã: hoc ciũ qui
menunt. nõ ea tantũ triplici tentatione ten¬
tatũ fuisse dñ arbitra tur. que facta est in ie¬
unno deserti. in pinnaculo tẽpli. in uertice
monns. Sane in his oĩb crat manifesta tẽ¬
tatio. Uerũ illa que ex tunc et deinceps usq

Expanded text:
serva mandata benefactoris tui, redemptoris serva mandata benefactoris tui, redemptoris tui, remuneratoris tui. 4. Sed si haec quatuor, quot sunt mandata? Omnes novimus decem esse. Itaque per quaternarium hunc decalogum legis multiplicans, veram habes quadragesimam, tenes quadragesimam spiritualem. Tantum sta in timore, et praepara animam tuam ad tentationem. Cave serpentis astutiam, observa insidias inimici. Nempe quadruplici tentamento quadrifariam impedire conatur actionem quam exigeris gratiarum. Tentatus est in Erit forte qui miretur et dicat, quartam sese Domini tentationem non legisse. Verum, ut ego arbitror, non hoc diceret, si legisse se meminisset, quoniam tentatio est vita hominis super terram . Hoc enim qui meminit, non ea tantum triplici tentatione tentanum fuisse Dominum arbitratur, quae facta est in jejunio deserti, in pinnaculo templi, in vertice montis . Sane in his omnibus erat manifesta tentatio. Verum illa quae extunc et deinceps usque
Abbreviated transcription (Latin):
le totã nõ effundit in gratiatã actionẽ ⁊ bocẽ
landis. Nam et cetera duo eudẽtissunt tertrũ
hoc cõmendat. ut in eis qͦq uera fuisse dilecno
cõprobetur: nõ propterea de facili pecstans
qd̃ nollct aliter: sed qd non aliter oporteret.
Itaq fecit te deus tius: fecit tã multa ꝓpter
te: fecit ꝓpter te. et scipsũ. Uerbũ caro factũ
est. et habitauit in nobis. Quid adhuc restat:
factus est ipse tecũ caro una: te qͦq sctũ faciet
sp̃m unũ. Non recedãt hec qͣtuor a corde. non
ab ore. nõ a memnoria. nõ ab affectioe: hec co¬
gita sc̃per. in his iugiter delectare. His uelut
quibusdã stimilis brgens. sollicita animã
tuã: his facib cã inflãmare curato. ad reda¬
mandũ cũ. qui tã multipliciter suũ tibi cr¬
ga te cõmendat amorẽ. Memento sane qued
idem ait. Si diligitis me mandata mea scr¬
uate. Scrua cego mandata crcatoris tui.

Expanded text:
se totam non effundit in gratiarum actionem, et vocem se totam non effundit in gratiarum actionem, et vocem laudis. Nam et caetera duo evidentissime tertium hoc commendat, ut in eis quoque vera fuisse dilectio comprobetur; non propterea de facili praestans quod nollet aliter, sed quod non aliter oporteret. Itaque fecit te Deus tuus, fecit tam multa propter te, fecit propter te et semetipsum. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quid adhuc restat? Factus est ipse tecum caro una: te quoque secum faciet spiritum unum. Non recedant 868 haec quatuor a corde tuo, non ab ore, non a memoria, non ab affectione. Haec cogita semper, in his jugiter delectare. His velut quibusdam stimulis urgens sollicita animam tuam, his facibus eam inflammare curato, ad redamandum eum qui tam multipliciter suum tibi erga te commendat amorem. Memento sane quod idem ait: Si diligitis me, mandata mea servate . Serva igitur mandata Creatoris tui,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit : Pcruceli cordis est occasiones ing̾titu¬
dinis bestigare. Alemo id facit: nisi qui ctiã
gratis esset ing̃tus. Puto crĩ neutrũ tibi
propterca minus utile: qͦd prestanti mimi¬
me difficile fuit. Alioquin si forte qͦd ei labo¬
riosũ tibi magis cõmodũ ducis: ex te ipso
tibi uidiciũ hoc. nec te alibi illud putẽ. ꝙ̃ ap̾
te didicisse. Sic prestares iple libentiꝰ fr̃i tuo:
absq incomodo tuo. Ocrũ et si gͣtis prestare
uelles: nolles tamẽ ut hanc tibi ille p̃tenderet
ingͣnituduns causam. Ceterũ ex hoc iã tertiũ
opus me redẽptionis attende. Non est uelamẽ
excusationis: laboratũ prorsus in ca. Gratis
hoc qͦq p̾stitũ est. sed gratis qd̾ ad te ꝑtuiet.
nã qͣd ad illũ plane ñ gratis. Salius fct̃s
es ꝓ nichilo: nõ de nchilo tamẽ. Quid adhͤ
dormitat affectio: Inuno lrro mortua ẽ illa
nõ dormit. que huic bñficio nõ respondet: q̃

Expanded text:
fecit? Perversi cordis est occasiones ingratitufecit? Perversi cordis est occasiones ingratitudinis vestigare. Nemo id facit, nisi qui etiam gratis est ingratus. Puto enim neutrum tibi propterea minus utile, quod praestanti minime difficile fuit. Alioquin si forte quod ei laboriosum, tibi magis commodum ducis, ex te ipso tibi judicium hoc, nec te alibi illud putem quam apud te didicisse. Sic praestares libentius ipse fratri tuo absque incommodo tuo. Verum etsi gratis praestare velles, nolles tamen, ut hanc tibi ille praetenderet ingratitudinis causam. 3. Caeterum ex hoc jam tertium opus tuae redemptionis attende. Non est velamen excusationis; laboratum prorsus in ea. Gratis hoc quoque praestitum est, sed gratis quod ad te pertinet. Nam quod ad illum, plane non gratis. Salvus factus es pro nihilo, non de nihilo tamen. Quid adhuc dormitat affectio? Imo vero mortua est illa, non dormit, quae huic beneficio non respondet, quae
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit ctiã bñ subsisteres qui iam cras. Net mi¬
nuis liberaliter hoc qͣui illud mirabiliter ẽ operat᷑:
facianus inquit hominẽ ad imaginẽ et si¬
nulitudraẽ nr̃am. Quid uero postea: Et
tuos ante docuerat. Nempe facta inc̃orãtur
ut essent insigna et tempora. ⁊ dies ⁊ annos.
Cui putas: Nulli btiq rsi tibi. Cetere
siquidẽ creature oẽs aut in nullo egent his
oĩb: aut nõ intelligunt ca. Quã copios
in scdo hoc bnficio: qͣm liberalissimus fuit.
Quanta tibi largitꝰ est ad sustentationẽ:
quanta ad eruditionẽ: quanta ad consola¬
tionẽ: quanta ex hoc iam ad correptionem:
quanta ctiã ad delectationẽ. Uerũ hec duo gra¬
tis: et dupliciter gratis fecit. Quid dico du¬
plicuer g̃tis: Sinc merito tuo: sinc labor suo.
Nempe dixit et facta sunt. An idcirco minus
deuotus. minꝰ obnoxius. minus gratus es.
qd hec quidẽ sicut pro nichilo. sic de nichilo

Expanded text:
adjecit etiam unde subsisteres qui jam eras. Nec miadjecit etiam unde subsisteres qui jam eras. Nec minus liberaliter hoc, quam illud mirabiliter est operatus. Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Quid vero postea? Et tuos, ante docuerat. Nempe facta memorantur, ut essent in signa, et tempora, et dies et annos . Cui putas? Nulli utique nisi tibi. Caeterae siquidem omnes creaturae aut in nullo egent his omnibus, aut non intelligunt ea. Quam copiosus in secundo hoc beneficio, quam liberalissimus fuit? Quanta tibi largitus est ad sustentationem! quanta ad eruditionem! quanta ad consolationem! quanta ex hoc jam ad correptionem! quanta etiam ad delectationem! Verum haec duo gratis, et dupliciter gratis fecit. Quid dico, dupliciter gratis? Sine merito tuo, sine labore suo. Nempe dixit, et facta sunt . An idcirco minus devotus, minus obnoxius, minus gratus es, quod haec quidem sicut pro nihilo, ita de nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi dño deus meus es tu: q̃m bonorũ meorũ
nõ cges. ⁊ lon ergo necessariã retributur grãm
ci qui sic per oĩa sibi sufficit: scd deuotas rela¬
turus grãs ci qui sic meruit sperabatur. Quid¬
ni gr̃as agat: Si quis oculorũ lumen. si qͥs
bsũ auriũ. si quis nariũ si quis manim̃. si qͥs
pedũ tibi impeditũ aliquomͦ reparasse bidetur
officiũ: si quis sopitã quams ecasione exci¬
tasse in te rationẽ: quis nõ alius tibi uehx¬
mentissumc succcnseret. si qñ forte bñficu hui
ĩmemorem. aut benefactori dep̃hendisset in gra¬
tũ: Enĩuero dñs deus tuus ipsa tibi ctiã in¬
strumenta largitus: ex nichilo fecit hec oĩa.
ec modo fecit led et cõpegit. ctiam et formauit.
ac suo quodq illustrauit officio. Quomͦ nõ
is omni uirc sibi grãs exigit ampliores:
Nam ne hoc quidẽ licet maxuno contentus
munere. qui dedit ut elles. qui ante ñ fueras.

Expanded text:
Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Non igitur necessariam retributurus gratiam ei qui sic per omnia sibi sufficit, sed devotas relaturus gratias ei qui sic meruit sperabatur. Quidni gratias agat? Si quis oculorum lumen, si quis usum aurium, si quis narium, si quis manuum, si quis pedum tibi praepeditum aliquando reparasse videretur officium, si quis sopitam quavis occasione excitasse in te rationem: quis non alius tibi vehementissime succenseret, si quando forte beneficii hujus immemorem te, aut benefactori deprehendisset ingratum? Enimvero Dominus Deus tuus, ipsa etiam tibi instrumenta largitus, ex nihilo fecit haec omnia. Nec modo fecit, sed et compegit etiam, et formavit, ac suo quodque illustravit officio. Quomodo non in his omni jure sibi gratias exigit ampliores? 2. Nam ne hoc quidem, licet maximo, contentus munere, qui dedit ut esses qui ante non fueras,