comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne condicionis simulauit affectus. sic ab
re non erat si infiue consignande ȩcho¬
nomie grã fuisse uisus ẽ mori. Homo
pessime ac fallacissime. quomͦ gͦ tibi cre¬
dam quasi uera dicenti. cũ. xp̃m dicas
mortẽ potuisse mentiri: Ergo ille men¬
tiebatur qñ dicebat. oportet filium ho¬
minis occidi. & tercia die resurgere. et
tu ñ mentiris ⁊ ditis ut t̾ uera dicenti
credamus: Ueratior gͦ petrus. qñ ei
dixit. Absit dñe. non fiat istud. Et un¬
de meruit audire. redi retro sathanas
Et ille quidẽ non hoc infructuose audi¬
uit. qui eam postea ueritatẽ mortis
xp̃i usq ad suã mortẽ correctus ꝑ fec¬
tusq p̃dicauit. Uerum si ille qr tan¬
tũ putauit. xꝑm ñ moriturũ audire
meruit sathanas : tu quid mereris au¬
dire qui ñ solum negas mortuũ s etĩã
dicis mortẽ fuisse menticũ : d ideo in qͥd
mortẽ quoq simulasse credendus est: quia
omnes humanȩ condicionis simulauit af¬
fectus ͦ Quis .N. tibi hoc contͣ eugłm con¬

Expanded text:
ionis simulauit adfectus, sic ab re non erat, si in fine quoque consignandae oec.onomiae gratia fuisset uisus et mori. homo pessime ac fallacissime, quomodo tibi ego credam quasi uera dicenti, cum Christum dicas mortem potuisse mentiri? ergo ille mentiebatur, quando dicebat: oportet filium hominis occidi et tertia die resurgere, et tu non mentiris et dicis, ut tibi uera dicenti credamus? ueracior ergo Petrus, quando ei dixit: absit, domine, non fiet istud. et unde meruit audire: redi retro, satanas. et ille quidem non hoc infructuose audiuit, qui eam postea ueritatem mortis Christi usque ad suam mortem correctus perfectus'Iue praedicauit. uerum si ille, quia tantum putauit Christum non moriturum, audire meruit: satanas, tu quid mereris audire, qui non solum negas mortuum, sed etiam dicis mortem fuisse mentitum ? sed ideo, inquit, mortem quoque simulasse credendus est, quia omnes humanae condicionis simulauit adfectus. quis enim tibi hoc contra euangelium con
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua turpitudo: Dicuntur quidem in ho¬
mine ista. quia non habent eam speciem
de cous. quam m̃bra quȩ in promptu locata
funt. S ꝓbabilior in aliis postea scriptis nris
repugnantẽ legi mentis. quȩ de peccato ac¬
cidit non de prima nr̃e institutionȩ naturȩ.¬

Expanded text:
aliqua turpitudo. Dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam membra, que in promptu locata sunt. Sed probabilior in aliis postea scriptis nostrrepungnantem legi mentis, que de peccato accidit, non de prima nostra institucione. Au
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta sunt falsa: aut patrũ criminauera.
Uos utrũ uultis eligite. Nam nos aut hos
aut illos parit̾ de testari necesse ẽ. qr tã
malos ⁊ turpes odimus ꝗͣ ⁊mendaces.

Expanded text:
ta sunt falsa aut patrum crimina uera. uos utrum uultis eligite; nam nos aut hos aut illos pariter detestari necesse est, quia tam malos et turpes odimus quam mendaces.
Abbreviated transcription (Latin):
sua dormierit post umꝰ ⁊ alteriꝰ nuptias
filii deceptum ut aiunt ꝓstitutionis ha¬
bitu in quẽ se trãsformauerat: eademq
socerũ suũ bene nosset. cũ hoc genere fe¬
minarũ semꝑ habuisse cõmertiũ. Nec
quod dõ post cot numero uxores muli¬
erculam quoq uriȩ militis sui mechatꝰ
sit: ipsumq ꝑdiderit in bello. Nec qđ
salomon filius eiꝰ trecentas uxores. et sep¬
tuaginta concubinas habuerit. et regũ
filias sine numero. Nec quod oseȩ ꝓpħaꝵ
primus de forniraria muliere filios fecerit.
cui turpitudim qđ sit deterius adscri¬
bat᷑. et consiliumdĩ. S nec illud qd moy¬
ses homicidũ fecerit qđ spoliauerit e¬
gytum¬
quod bella gesserit. quod crudelia multa
amandarit ⁊ fecerit. qđ nec ipse quidem
uno contẽptꝰ matrimonio fuerit. Hȩc inꝗͣ
& hor similia quȩ in diuersis eodem habẽ¬
tur libris. nichil a nob̃ scriptum. nichil

Expanded text:
sua dormierit post unius et alterius nuptias sua dormierit post unius et alterius nuptias filii deceptus. ut aiunt, prostitutionis habitu, in quem se transformauerat eadem, quae socerum suum bene nosset cum hoc genere feminarum semper habuisse commercium; nec quod Dauid post tot numero uxores mulierculam quoque Uriae militis sui moechatus sit ipsumque perdiderit in bello; nec quod Salomon filius eius trecentas uxores et septingentas concubinas habuerit et regum filias sine numero; nec quod Osee prophetarum primus de fornicaria muliere filios fecerit — cui turpitudini, quo sit deterius, ascribitur et consilium dei — sed nec illud, quod Moyses homicidium fecerit, quod spoliauerit Aegyptumquod bella gesserit, quod crudelia multa et mandarit et fecerit, quod ne ipse quidem uno contentus matrimonio fuerit: haec, inquam, et horum similia, quae in diuersis eorum habentur libris, nihil a nobis scriptum, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sui infamissimꝰ nundinator idem auari
lech ⁊ pharaoni diuersis temporib memo¬
ratã sarram coniugẽ suã sororem mentitꝰ
quia erat pulcherrima in concubitũ uen
ditauit. Nec quod loth ipsius fr̃ de sodo¬
ma liberatus cum duab filiab suis in mon¬
te c̃cubuit. qui honestius misisset insodo¬
ma ictum fulminis. ꝗͣ inmonte flagra¬
uit inconcesse libidinis flamma. S nec
qd ysaac eadem patri suo gessit. paria
erga rebeccam comugẽ suã fingens et
ipse eam sororẽ qđ ꝑ ipsam uiueret cur¬
pit̃. nec qđ iacob filius eiꝰ inter rachel
⁊liam duas germanas sorores e arũq
singula famulas. iiiͬi. uxorũ maritus
tamꝗͣ hẏrcus errauerit. ut ẽẽt cotidiȩ
int̾ quatuor scorta certam̃. quȩ nam
eũ uenientẽ de agro prior ad cumbi¬
tũ raperet. int̾dumq etiã mercedib
in noctem ab inucẽ conducerent eũ. Item
quod iudas filius eiꝰ cũ thamar nuru

Expanded text:
sui infamissimum nundinatorem appellanssui infamissimum nundinatorem appellanslech ac Pharaoni, diversis temporibus Saram conjugem suam sororem mentitum, quia erat pulcherrima, in concubitum ditauit; nec quod Loth ipsius frater de Sodoma liberatus cum duabus filiabus suis in monte concubuit — qui honestius arsisset in Sodoma ictu fulminis quam in monte flagrauit inconcessae libidinis flamma — sed nec quod Isaac eadem patri suo gessit ac paria erga Rebeccam coniugem suam fingens et ipse eam sororem, quo per ipsam uiueret turpiter; nec quod Iacob filius eius inter Rachel et Liam duas germanas sorores earumque singulas famulas quattuor uxorum maritus tamquam hircus errauerit, ut esset cotidie inter quattuor scorta certamen. quaenam eum uenientem de agro prior ad concubitum raperet. interdumque etiam mercedibus in noctem ab inuicem conducerent eum; item quod ludas filius eius cum Thamar nuru
Abbreviated transcription (Latin):
latentẽ in angulo paradisi post nuditatẽ
cognitã uidere ñ posset. nc̃ & inuidum
ac timentẽ ne si gustaret homo suus de
ligno uite: in et̃num uiueret. nc̃ ⁊ appeten
sacrificioꝵ delantẽq si ⁊ aliis eadem offereg
ut sibi: ⁊ minc irascentẽ malienos. nunc
⁊ suos. nunc ꝑimentẽ milia hominũ ob
luia quidẽ ⁊ nulla cõmissa. nc̃ etiam cõ¬
minantẽ uenturũ se fore cũ gladio. ⁊ par¬
citurũ nemini: ñ iusto. ñ peccatori. Fieri
inquã potuit ut ⁊ de di hominib menti¬
rentur. qui de dõ ipso tanta ꝓt̾uitate men¬
citi sunt. S uos consentite nob̾cũ. ut por¬
tent scriptores crim̃. si uultis eosdem libe¬
rari ꝓpħas. Alioquin neq illa nos de abra¬
ham scripsimꝰ: quod habendȩ ꝓlis insana
flagrans cupidine. ⁊ dõ qui id iam ÷ͥ de sar¬
ra coniuge ꝓmiserat miime credens cũ
pelice uolutatꝰ sit. sub conscientia qđ sit
in honestius uxoris. nec quod matrimonii

Expanded text:
latentem in angulo paradisi post nuditatem latentem in angulo paradisi post nuditatem cognitam videre non posset; nunc et invidum ac timentem, ne si gustaret homo suus de ligno uitae, in aeternum uiueret, nunc alias et sacrificiorum zelantemque, si et aliis eadem offerrentur ut sibi, et nunc irascentem in alienos, nunc et in suos, nunc perimentem milia hominum ob leuia quidem aut nulla commissa, nunc etiam comminantem uenturum se fore cum gladio et parciturum nemini, non iusto, non peccatori: fieri, inquam, potuit, ut et de dei hominibus mentirentur, qui de deo ipso tanta proteruitate mentiti sunt. sed uos consentite nobiscum, ut portent scriptores crimen. si uultis eodem liberari prophetas. Alioquin neque illa nos de Abraham scripsimus. quod habendae prolis insana flagrans cupidine et deo, qui id iam sibi de Sara coniuge promiserat, minime credens cum pelice uolutatus sit sub conscientia — quo sit inhonestius — uxoris: nec quod matr
Abbreviated transcription (Latin):
existimetis. ego non uideo. Nam si a nobis
scripta hec dictaue fuissent quȩ ei cõmissis¬
se leguntur: eẽt ur̃a hec in nos ñ in ratio¬
nabilis accusatio. Ubi uͦ aut ab ipsis eadem
scripta sunt. contra honestatis morem de ui¬
ciis captantib głam: aut ab eoꝵ sociis ac
parib nr̃a quȩ ista culpa est: Daminamꝰ¬
.ii detestati actus iniquos quos ultro de se
nec int̾rogati confessi sunt rei. Aut si hec
ꝑ inuidiam scriptoꝵ ad uersus eos malig¬
nitas finxit. puniant᷑ scriptores. damnentꝰ
eor libri. purgetur ꝓpheticum nomen
in digna fama: grauitati atq censurȩ suȩ
patriarcharũ reddatur auctoritas. Et sane
fieri potuit ut quẽ admodũ de dõ inpru¬
dent᷑ idem tanta finxert̃. nunc eum in cene
bris ex et̃no uersatũ dicentes. ⁊ postea mi¬
ratum cũ uidisset lucem. nc̃ ignarũ futuri
ut p̃ceptũ illud quod ñ ẽẽt seruaturus a-¬
dam ei mandaret: nunc & inꝓuidũ ut eũ

Expanded text:
existimetis, ego non video. Nam si a nobis existimetis, ego non video. Nam si a nobis scripta haec dictatave fuissent, quae iidem commisisse leguntur, esset vestra haec in nos non irrationabilis accusatio: ubi vero aut ab ipsis eadem scripta sunt contra honestatis morem, de vitiis captantibus gloriam, aut ab eorum sociis ac paribus, nostra quae istenim detestati actus iniquos, quos ultro de se nec interrogati confessi sunt rei; aut si haec per inuidiam scriptorum aduersus eos malignitas finxit, puniantur scriptores, damnentur eorum libri, purgetur propheticum nomen indigna fama, grauitati atque censurae suae patriarcharum reddatur auctoritas. Et sane fieri potuit, ut quemadmodum de deo inpudenter idem tanta finxerbris ex aeterno versatum dicentes, et postea miratum cum vidisset lucem; nunc ignarum futuri, ut praeceptum illud quod non esset servaturus Adam, ei mandaret; nunc et improvidum, ut eum
Abbreviated transcription (Latin):
tellegi ꝓcul dubio quod ẽẽ utrumq lex
⁊dĩ mandatũ. Nunc uͦ & de illis suꝑio¬
ribus laudem queris & głam si ea conse¬
ues. et de his nullam eiusdẽ bom iactir
metius. qr condempnas. Qua rẽ constar
hec ut dixi non eẽ legem s legis potuisq¬
culas & scabiem. Quȩ si dampnat᷑ a nos
dãnantur. uti falsa. non ut legituna
Nec tangit conuiciũ hoc legem nec legis
auctorem dm̃ s eos qui hunc ⁊ hanc ilam
ne fariis suis religionib inscripserunt.
Ut aut̃ interdum legis uos reuerendum
nomen cũ iudaica p̃cepta ꝑsequim᷑ laceso¬
mus. ur̃o fit iudicio qui int̾ hebraicas in¬
stitutiones & legem: nullum uultis et̃ ds¬
crimen. Alioquin redoite legi ꝓpͥam aig¬
nitatẽ israheliticas ab eadem turpitucdinẽ
tamꝗͣ uerrucas incidite. de formationis cius
crimen scriptorib ur̃is inputate ⁊ statim
uidebitis nos iudaismi inimicos fuisse nõ
legis. Nomen ẽ qđ uos decipit: qr cui inre

Expanded text:
tellegi procul dubio, quod esset utrumque lex tellegi procul dubio, quod esset utrumque lex et dei mandatum; nunc uero et de illis superioribus laudem quaeris et gloriam, si ea conserues, et de his nullam eiusdem boni iacturam metuis, quia contemnis. quare constat haec, ut dixi, non esse legem, sed legis potius maculas et scabiem: quae si damnantur a nobis, damnantur uti falsa, non ut legitima. nec tangit conuicium auctorem Deum, sed eos qui hunc et illam nefariis suis religionibus inscripserunt. Ut autem interdum Legis nos reverendum nomen, cum Judaica praecepta persequimur, lacessamus, vestro fit vitio, qui inter Hebraicas institutiones et Legem, nullum vultis esse discrimen: alioquin reddite Legi propriam dignitatem, Israeliticas ab eadem turpitudines tanquam verrucas incidite, deformationis ejus crimen scriptoribus imputate, et statim videbitis nos Judaismi inimicos fuisse, non Legis. Legis nomen est quod vos decipit: quia cui jure
Abbreviated transcription (Latin):
abominanda hȩc sua ⁊ turpissima p̃¬
cepta cõmiscuerunt. quȩ ad peritom̃
spectant ⁊ sacrificia. Age si es certo
⁊ tu amicus legis dãna eos mecũ qui
hanc uiolare ausi sunt: cõmixtione in¬
conuenientiũ eidem p̃ceptoꝵ. Quȩ p̃¬
cepta: nisi ⁊ uos legem non eẽ sciretis:
nec legis partẽ utiq aut eadem seruare
niteremini ꝓfessi iusticiã. aut uos coram
fateremini ẽẽ non inpstos. Nunc uͦ et
de illis quȩ scelera ꝓhibent mandatis. sol¬
licita uob̃ est cura recte uolentib uiuere:
et de his quȩ ꝑtinent ad iudeos nulla sit
mentio Quod quatenꝰ excusatũ uobis erit.
nisi eandẽ legem non eẽ constiterit: De¬
niq sicut incenderis intolerabile conui¬
cium udicans: siquis ce neglegentẽ pre¬
cepti huius appellet quod dictum ẽ: nõ
occides. uel non mechaberis. ita etiam
ex ardescerss siquis te ⁊ in circumcisum
uocaret. ⁊ neglegentẽ sabbati. erat in¬

Expanded text:
abominanda haec-sua et turpissima prabominanda haec-sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritomen spectant et sacrificia, age, si es certo et tu amicus legis, damna eos mecum, qui hanc uiolare ausi sunt hac commixtione inconuenientium eidem praeceptorum: quae praecepta nisi et uos legem non esse sciretis, nec legis partem utique aut eadem seruare niteremini professi iustitiam, aut uos coram fateremini esse non iustos. nunc uero et de illis, quae scelera prohibent mandatis, sollicita uobis est cura recte uolentibus uiuere, et de his, quae pertinent ad Iudaeos, nulla fit mentio: quod quatenus excusatum uobis erit, nisi eadem legem non esse constiterit? denique si, sicut incenderis intolerabile conuicium iudicans, si quis te neglegentem praecepti huius appellet, quo dictum est: non occides uel non moechaberis. ita etiam exardesceres, si quis te et incircumcisum uocaret et neglegentem sabbati. erat in
Abbreviated transcription (Latin):
Dem nos hostes sumus aut m
de eis scripta s̃ ex quoꝵ causaui¬
dentur uobis exosi. S Nuos re¬
pugnatis. et scłiptorib assentien¬
do ur̃is. incrimen forsitan ꝓpħas
in nocentes adducitis. infamatiᷤᷤ
patriarchas. dedecoratis et legem.
atq quod sit stulcius uultis &
scriptores ur̃os non ẽẽ mendaces.
& eos tam̃ religiosos ac scõs quo¬
rum hi flagitia. & turpes con¬
scripserunt uitas. Quod quia utrũq¬
uircutũq parit̃ constare non
potest: oportet. N aut hos fuisse
malos. aut illos mendaces ⁊ falsos.
Age si libet assensu cõmuni scriptorib
dãnatis de fensionẽ suscipiamꝰ legis ⁊ ꝓphe¬
tarum: legem aut̃ nc̃ dico ego. non circũ¬
cisionẽ nec sabbata. et sacrificia. cȩteraq
huiusmodi uideore. s eam quȩ uere sit
lex: id÷. non occides. non mechaberis:
non ꝑ uirabis. ⁊ cet̾ra. Cui qr olim diffa¬
mate ingentib id ÷ ex quo huiꝰ mundi
creatura consistit: hębreoꝵ scriptores
inruentes camꝗͣ lepram ac scabiem

Expanded text:
dem nos hostes sumus aut inde eis scripta sunt et quorum causa uidentur nobis exosi. sed enim uos repugnatis et scriptoribus adsentiendo uestris in crimen forsitan prophetas innocentes adducitis, infamatis patriarchas, dedecoratis et legem atque, quod sit stultius, uultis et scriptores uestros non esse mendaces et eos tamen religiosos ac sanctos, quorum hi flagitia et turpes conscripserint uitas. quod quia utrumque pariter constare non potest, oportet enim aut hos fuisse malos, aut illos mendaces et falsos. Age, si libet, adsensu communi scriptoribus damnatis defensionem suscipiamus legis et prophetarum. legem autem nunc dico ego non circumcisionem nec sabbata et sacrificia ceteraque huiusmodi Iudaeorum, sed eam, quae uere sit lex, id est: non occides, non moechaberis, non peiurabis et cetera. cui quia olim diffamatae in gentibus, id est ex quo mundi huius creatura consistit, Hebraeorum scriptores inruentes tamquam lepram ac scabiem
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc quẽ admodũ impleta sint. ⁊ luce darius om̃iũ
qui uos nouer̃ oculos tangit. ⁊ supͣ ꝓ tp̃r osten¬
dimꝰ. Ista aut̃ quã doctrina apłica uirginẽ
castam uni uiro exhibens xꝑo afallatia
serpentis qua tu corrupta es monet ut
suum huius ultimȩ pollicitationis secura
credit cuiꝰ. tanta ꝓmissa cõpleta iam ten&.
Hec quisꝗͣ dicit ad p̃sẽs tempꝰ ei ꝯfictos eẽ
ꝓpħas. quos in uidoꝵ codicib asserit. Qã¬

Expanded text:
 in uobis inpleta sint, et luce clarius omnium, qui uos nouerunt, oculos tangit et supra pro tempore ostendimus. Ista autem, quam doctrina apostolica uirginem castam uni uiro exhibens Christo, a fallacia serpentis, qua tu corrupta es, monet ut suum; huius ultimae pollicitationi secura credit, cuius tanta promissa conpleta iam tenet, nec quisquam dicit ad praesens tempus ei confictos esse prophetas, - quos in Iudaeorum codicibus adserit. q
Abbreviated transcription (Latin):
eo loco dixerit carnẽ. ⁊tinuo subiectt . leq
cocruptio incocruptionẽ possidebit. Hoc
minat᷑ mutari dicit in resurrectionẽ. ut
iam ñ sit corruptibile atq mortale. Qđ
ne putet᷑ nr̃a suspitione dici. ipsa eus q̃
sequunt᷑ uerba consulite. Ecce inquid
misterrũ dico. Om̃s quidẽ resurgemus.
ñ tũ om̃s imutabim᷑. in atthomo. inictu
oculi. in nouissima tuba. Canet it tuba
& mortui resurgent incdrrupti & nos
ĩmutabim᷑. Oportet it corruptibile hoc¬
induere in corruptionẽ ⁊ mortale hoc
induere in mortalitatẽ. Ut gͦ induatur
in mortalitatẽ. exuit᷑ mortalitate. Hoc
ẽ circũtisionis mysteriũ quȩ octauo die
fieri: iussa ẽ. ⁊ octauo die id ÷ dm̃ca post
sabbatũ iam inueritate adño impleta.
nde dr̃. Exuens se carnẽ. pͥncipatꝰ &e po¬
testates ex emplauit. ꝑ hanc it mortali¬
tatẽ nob in uidȩ diabolicȩ potestates dña¬
bãtur. quas exemplasse dictus ÷. q in se

Expanded text:
eo loco dixerit carnem, continuo subiecit: neque eo loco dixerit carnem, continuo subiecit: neque corruptio incorruptionem possidebit. hoc minatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile atque mortale. quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa eius quae secuntur uerba consulite: ecce, inquit, mysterium dico: omnes quidem resurgimus, non tamen omnes immutabimur, in atomo, in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur; oportet induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. ut ergo induatur inmortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iusssabbatum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in se
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ haberet in potestate. id egit ut
caro eius in sepultura sabbato requies¬
ceret ab omib oꝑib suis ut tercio dic
re. surgens quẽ dñicũ dicimꝰ qui
post sabbatũ enumerat᷑ octauus.
& circũcisionẽ octam diei ad se ꝓpħandũ
ꝑtinere declararet. Qd it significat
circũcisio carnise Qd nisi expoliationẽ
mortalitatis quã de carnali generatio¬
ne portamꝰ: ꝓpter hoc dicit apłs¬
Taxuens se carnẽ. pͥncipatus & potestates
exemplauit. fiducialit̃ triumphans eos
in semetipso. Qđ̃ eñi dixit exuisse carnẽ.
eo loco carnc̃ mortalitatẽ caris intelli
minat᷑. Quȩ mortalitas ꝓpͥe caro appella¬
tur. qr in illa resurrectiomis in mortalitdã
ron erit. Arterea scriptũ : Caro a san¬
guis regnũ dĩ ñ posidebunt. De quib
uerbis soletis calumpniari fidei nr̃ȩ qua
credimꝰ huius corporis fucurã resurrec¬
tionẽ que in ipso dõ iam p̃cessit. dissimu¬

Expanded text:
nis suae haberet in potestate, id egit, ut nis suae haberet in potestate, id egit, ut caro ejus in sepultura sabbato requiesceret ab omnibus operibus suis, ut tertio die resurgens, quem dominicum dicimus, qui post sabbatum numeratur octavus, etiam circumcisionem octavi diei ad se prophetandum pertinere declararet. quid enim significat circumcisio carnis ? quid nisi expoliationem mortalitatis, quam de carnali generatione portamus? propter hoc dicit apostolus: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit fiducialiter, triumphans eos in semet ipso. quod enim dicit exuisse se carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis intelleminatur. quae mortalitas proprie caro appellata, quia in illa resurrectionis immortalitate non erit. propterea scriptum est: caro et sanguis regnum dei non possidebunt. de quibus uerbis soletis calumniari fidei nostrae, qua credimus huius corporis futuram resurrectionem, quae in ipso deo iam praecessit, dissimu
Abbreviated transcription (Latin):
Dagis enĩ esurientiũ misereri debuer̃t.
qr hoc illi co acti fame fecer̃. A uob̃ aut̃
quisquis uulserit spicas non ex traditi¬
one xͥ qui hanc in nocentiã uocat. s ex
tͣditione maichei. homicida de putat᷑.
Hanc forte miscłiam eisdem spicis exhi
do purgarent. sicut ur̃a fabula ẽ. Ulos
gͦ crudeles qui hoc ñ facitis. S uidelicet
noiit faustus destruere sabbatũ. quia
scit uirtutẽ dĩ semꝑ atq infatigabilit̃
opari. Ili hoc dicant. qui intelligunt
dm̃ sine temꝑali uoluntate umũsi
tp̃r facientẽ. Hoc ad uos multũ ẽ. qui
di uri requiẽ rebelatione gentis tene¬
brarũ ꝑhibetis excussam. ⁊ hostiũ repea¬
tino impetu ꝑturbatã. An ex ȩterno
p̃uidens hoc futurũ nunꝗͣ habuit re¬
quiẽ. qr numꝗͣ securus fuit qui se cogi¬
tabat tam graue bellũ cum tanta mẽbroꝵ
ce sicut ipse in eius laude posuisti pate¬
ret᷑. ideoq tp̃a passionis ⁊ resurrectio¬

Expanded text:
magis enim esurientium misereri debuerunt, magis enim esurientium misereri debuerunt, quia hoc illi coacti fame fecerunt. a uobis autem quisquis uulserit spicas, non ex traditione Christi, qui hanc innocentiam uocat, sed ex traditione Manichaei homicida deputatur. an forte misericordiam eisdem spicis exhibdo purgarent. sicut uestra fabula est? uos ergo crudeles, qui hoc non facitis. sed uidelicet nouit Faustus destruere sabbatum, quia scit uirtutem dei semper atque infatigabiliter operari. illi hoc dicant, qui intellegunt deum sine temporali uoluntate uniuersa tempora facientem. hoc ad uos multum est. qui dei uestri requiem rebellatione gentis tenebrarum perhibetis excussam et hostium repentino inpetu perturbatam. an ex aeterno praeuidens hoc futurum numquam habuit requiem, quia numquam securus fuit. qui se cogitabat tam graue bellum te, sicut ipse in ejus laude posuisti, pateretur, ideoque tempora passionis et resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
zaliam fuisse traditionẽ moysi aliud ꝑ¬
xp̃m didicisse xꝑianos :̃ iam sup ostendimꝰ.
qr sicut dicit apłs hȩc omnia figurȩ nr̃ȩ
fuerunt. Non gͦ diuersa doctrina ẽ: s di
uersũ tempꝰ. Aliud it erat qͦ hȩc oportebat
ꝑ figuratas ꝓphetias p̃mnciari. & aliudẽ.
qͦ hȩc iam oportet ꝑmanifestã ueritatem
redditãq ad impleri. S quid mirũ siudȩi
carnalit̾ intelligentes sabbatũ. xꝑo qui
ipsius diei umbrã futuri eẽ testat᷑. S si
illi restiter̃ xꝑo ñ in telligentes uerũ sab¬
batũ. uos ei nolite resistere & in telligite
ueram innocentiã. Nam eo ipso loco ubi
p̃ripue destructor sabbati putat᷑ iħc cũ
discipuli eiꝰ ꝑ segetẽ transeuntes & esurien¬
tes uellerent spicas & ederent. in nocen¬
tes eos dixit. respondens iudȩis. Si sci¬
retis quid sit miscđiam uolo quã sacri¬
ficiũ. nũquã comdẽpnassetis in nocentes.

Expanded text:
aliam fuisse traditionem Moysi, aliud paliam fuisse traditionem Moysi, aliud pChristum didicisse christianos. iam supra ostendimus, quia. sicut dicit apostolus, haec omnia figurae nostrae fuerunt. non ergo diuersa doctrina esuersum tempus. aliud enim erat, quo haec oportebat per figuratas prophetias praenuntiari, et aliud est, quo haec iam oportet per manifestam ueritatem redditamque adinpleri. sed quid mirum, si Iudaei carnaliter intellegentes sabbatum Christo, qui ipsius diei umbram futuri esse testatur. sed si illi restiterunt Christo non intellegentes uerum sabbatum, uos ei nolite resistere et intellegite ueram innocentiam. nam eo ipso loco. ubi praecipue destructor sabbati putatur Iesus, cum discipuli eius per segetem transeuntes et esurientes uellerent spicas et ederent, innocentes eos dixit respondens Iudaeis: si sciretis, quid sit: misericordiam uolo quam sacrificium. numquam condemnassetis innocentes;
Abbreviated transcription (Latin):
ceres si ꝯsiderationis oculũ paululũ attol
leres. orbemq t̾rarũ sine ꝯtentionis cȩci-¬
tate ꝯspiceres in hominib doccis atq in¬
doctis. grecis & barbaris. sapientibꝰ & in sipi¬
entib. quibꝰ se debitorẽ dicebat apłs. et
moysi & xp̃o simul credentẽ. Si gͦ non
erat uerisimile ut iudȩi moysi & xp̃o pa¬
riter crederent. multo minus uerisimile ẽ.
ut orbis terrarũ moysi & xp̃o pariter cre¬
dat. Cum uͦ uideamꝰ om̃s gentes utriq cre¬
dere. ⁊ illius ꝓpħecia cũ eugło huius ⁊ueni¬
entẽ fidem robustissimã ⁊ celeberrimam
retinere. ñ ad aliquid inpossibile gens una
uocabat᷑ cum ei diceret᷑. si crederetis moysi
crederetis ͤm: potusq ẽ in iranda ⁊ uehe¬
mentiꝰ arguenda. duritia iudȩor qui hoc
non fecert̃ qđ totum mudũ fecisse conspi¬
cimꝰ. Nam quicqͥd dicis de sabbato ⁊ de
circucisione carnis ⁊ de differentia cyboꝵ:

Expanded text:
ceres, si considerationis oculum paululum ceres, si considerationis oculum paululum leres, orbemque terrarum sine contentionis caecitate conspiceres in hominibus doctis atque indoctis, Graecis et Barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus se debitorem dicebat apostolus et Moysi et Christo simul credentem. si ergo non erat uerisimile, ut Iudaei Moysi et Christo pariter crederent. multo minus uerisimile est, ut orbis terrarum Moysi et Christo pariter credat. cum uero uideamus omnes gentes utrique credere et illius prophetiam cum euangelio huius conuenientem fide robustissima et celeberrima retineuocabatur, cum ei diceretur: si crederetis Moysi, crederetis et mihi, potiusque est miranda et uehementius arguenda duritia Iudaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum mundum fecisse conspicimus. Nam quicquid dicis de sabbato et de circumcisione . carnis et de differentia ciborum
Abbreviated transcription (Latin):
qua dixisti. aut alia dabitis aut nul¬
la ert̃. & uide ñ te ostendisse nulla
nos alia daturos. Uidete etiã quã
tam eminens ẽ auctoritas. & tam fun¬
data ueritas ut etiã si nos ꝑꝑ tarditatẽ
intelligentiȩ nr̃e nulla in ueniremꝰ
amoyse scripta de xͦ non solũ ẽẽ aliqͣ¬
s ad xꝑm omnia ꝑtinere quȩ scripsit:
ꝙ ñ ait. ⁊ de me scripsit. s de me ille
ille scripsit: credere debcremꝰ. Nunc aut̃¬
& si de isto euugłii capitulo qđ ab sit dubi¬
tandũ ẽẽt: comꝑtis cam multis inscripcura
moysi de xp̃o testimoniis. om̃is illa dubita¬
tio tolleret᷑. Et quia de capitulo enugłii du
tñ credi oporteret. Nam illud qđ̃ ad iun¬
gis dissimilẽ fuisse traditionẽ xͥ atq moy¬
seos et ad eo non fuisse ueri simile ut si cre¬
derent moẏsi crederent ⁊xͦ. immo illud po¬
tius ẽẽ ꝯsequens ut si alteri iudȩi crederent.
alteri nescessario repugnarent. ñ utiq di¬

Expanded text:
qua dixisti: aut alia dabitis, aut nulqua dixisti: aut alia dabitis, aut nulla erunt, et uide non te ostendisse nulla nos alia daturos. uide etiam nos quam tam eminens est auctoritas et tam fundata ueritas, ut, etiamsi nos propter tarditatem intellegentiae nostrae nulla inueniremus a Moyse scripta de Christo, non solum esse aliqstum omnia pertinere, quae scripsit, quia non ait: et de me scripsit, sed de me ille scripsit, credere deberemus. nunc autem, etsi de isto euangelii capitulo, quod absit, dubitandum esset, conpertis tam multis in scriptura Moysi de Christo testimoniis omnis illa dubitatio tolleretur; et quia de capitulo euangelii dubt. esse tamen credi oporteret. Nam illud quod adiungis "dissimilem fuisse traditionem Christi atque Moyseos et ideo non fuisse uerisimile, ut si crederent Moysi, crederent et Christo, immo illud potius esse consequens, ut si alteri Iudaei crederent, alteri necessario repugnarent" non utique di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑ xꝑm scripta docuimꝰ. ⁊ alia multa
dedimꝰ argum̃tatio tua potiꝰ nulla erit.
Et hȩc quidẽ quȩ cõmemorasti quã unis
ñ optinueris. saltẽ conatus es ostendere
non ẽẽ scripta de xꝑo. Qđ aut̃ subdi¬
disti aut alia dabitis aut nulla erunt.
pͥus demonstrare debiusti alia nos dart
non posse. ut securꝰ in ferres nulla eẽ.
unc uͦ tanꝗͣ libellus tuus tam surdos
t̃t quid p̃termiseris cucurristi dicere.
Sinulla fuerint: nec xꝑc potuit asseue¬
rare qđ nusꝗͣ est. Ita si xp̃c hor mini¬
me asseuerauit: capitulũ hoc falsum
ẽc̃ ꝯstiterit. Dhominẽ se cogitantẽ dic¬
torẽ.⁊ aliũ non cogitare contͣ dictorem.
Ubi ẽ acum̃ tuũ : An in mala causa ñ
posses alit̃ : S mala causa te uana lo¬
qui coegit. malam uͦ habere causam
nemote cogit. Qd si em̃ alia dabimꝰ.
certe utiq ñ ert̃ nulla. qr ert̃ aliqua.
capitulũ illum. eugłicũ falsum ẽẽ ñ
constat. Redi gͦ ad ꝓpositionẽ tuã

Expanded text:
m scripta docuimus et alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. et haec quidem, quae conmemorasti, quamuis non obtinueris, saltem conatus es ostendere non esse scripta de Christo. quod autem subdidisti: aut alia dabitis, aut nulla erunt, prius demonstrare debuisti alia nos dare non posse, ut securus inferres nulla esse. nunc uero tamquam libellus tuus tam surdos teret, quid praetermiseris, concurristi dicere: si nulla fuerint, nec Christus potuit adseuerare, quod nusquam est; ita si Christus hoc minime adseuerarit, capitulum hoc falsum esse constiterit. o hominem se cogitantem dictorem et alium non cogitantem contradictorem! ubi est acumen tuum? an in mala causa non posses aliter? sed mala causa te uana loqui coegit; malam uero habere causam nemo te cogit. quid enim ? si alia dabimus ? certe utique non erunt nulla, quia erunt aliqua. capitulum illud euangelicum falsum esse non constat. redi ergo ad propositionem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
moneatis nos unde ꝯuincamini. Plam
ium patior ab animo meo. nͥ totũ ipsũ
cugłii capituilũ qđ iste ad uersũ moy¬
sen opponere uoluit inspiciendũ in se¬
ruero. ut ibi uideamꝰ quã falsum sit
qđ prior adimanthus ⁊ mͦ faustus dix̃.
dñm iħm adiscipłis suis carnes uecen¬
das remouisse. easq uulgo scłarib con¬
cessisse. Nlempe cũ respondisset calũp¬
mantib qđ non lotis manib mandu
ait illis. Audite ⁊ntelligite. Non quod
intrat inos coinqͥnat hominẽ. s quod ꝓ¬
cedit de ore cõmunicat hominẽ. Tunc
acce. dente discipuli ad eũ dixer̃. Scis
qđ pharisça audito hoc uerbo scandaltati

Expanded text:
moneatis nos unde convincamini. Nam moneatis nos unde convincamini. Nam vim patior ab animo meo, nisi totum ipsum Evangelii capitulum, quod iste adversum Moysen opponere voluit, inspiciendum inseruero: ut ibi videamus quam falsum sit, quod prior Adimantus, et modo Faustus dixit, Dominum Jesum a discipulis suis carnes vescendas removisse, easque vulgo saecularibus concessisse. Nempe cum respondisset calumniantibus quod non lotis manibus manducait illis, Audite et intelligite. Non quod intrat in os, communicat hominem; sed quod procedit de ore, communicat hominem. Tunc accedentes discipuli, dixerunt ad eum: Scis quod Pharisaei audito hoc verbo sca
Abbreviated transcription (Latin):
neq bibens. ñ qr illo uictu quo iudȩi utt¬
bant᷑ ille ñ utebat᷑: Hoc gͦ dñs nisi utt¬
ret᷑. non in eus comparatione m andu¬
cans bibensq diceret᷑. An forte ideo quia
pane & oleribus dñs uescebat᷑ quib ioħ
non uescebatur: Nirũ si non mandu¬
cans
dr qui locustas & mnel comedit ⁊ mandu¬
cans dr̃ qui pane atq olere contentꝰ est.
Sde cibis suspicamini quicqͥd uultis. Certe
bibens ⁊ uinariꝰ non diceret᷑. nͥ uinũ bi¬
beret. Curgͦ ⁊ hoc uos inmundũ puta
betis. S qđ in munda sint nam ea sor¬
des ⁊ fel gentis cenebrarũ ẽẽ ꝑhibe. tis.
contͣ apłm dicentẽ omĩa munda mun¬
dis. Ecce qui audent dicere xꝑm indif-¬
ferentiȩ cyboꝵ magistrũ discipłos cñ
suos ab his ꝓhibuisse. q̃ in munda ipsi
disputant. O stendite ubi ista discipłis
suis remouerit fallaces. imꝓbi uerũtñ
dĩ iudicis ꝓuidentia ita cȩcati. ut q̃e cõ¬

Expanded text:
neque bibens," nisi quia illo uictu. quo Iudaei uteneque bibens," nisi quia illo uictu. quo Iudaei utebantur. ille non utebatur? hoc ergo dominus nisi uteretur, non in eius conparatione "manducans bibensque" diceretur. an forte ideo, quia pane et oleribus dominus uescebatur, quibus Iohannes non uescebatur? mirum si non manducans dicitur, qui locustas et mel comedit, et manducans dicitur. qui pane atque olere contentus est. sed de cibis suspicamini, quicquid uultis: certe bibens et uinaria non diceretur, nisi uinum biberet. cur ergo et hoc uos inmundum putatbetis, sed quod inmunda sint; nam ea sordes et fel gentis tenebrarum esse perhibetis contra apostolum dicentem: omnia munda mundis. ecce qui audent dicere Christum indifferentiae ciborum magistrum, discipulos tamen suos ab his prohibuisse, quae inmunda ipsiputant. Ostendite, ubi ista a discipulis suis removerit, fallaces, improbi; verumtamen Dei vindicis providentia ita caecati, ut etiam com
Abbreviated transcription (Latin):
Primo qr scđm xꝑi sententiã si ea sola polu
ab inmundis carnib eẽt necẽe ꝓhiberi:
An scłares homines ñ pollunnt᷑ his quȩ
in os intrant. s his quȩ ex ore exeunt :¬
Gmundiores s̃ ad ũsus in munditiã. quã
scĩ: si scõs & ea quȩ intrant ⁊ ea quȩ exeunc
possunt in quinare. Uellem aut̃ mͥ ist
bicerent. quid manducabat ⁊ bibebat xꝑx
qui in cõparatione iohannis ñ manducant
neq bibentis se. dixit manducantẽ ⁊ bibentẽ
Cũ gͦ argueret ꝑu̾sitatẽ hõiũ utrobiq calũns
inqͥrentiũ. uenit inqͥt ioħs ñ manducans ueq¬
bibens. & dicunt demoniũ habet. Uenit filiꝰ hoca¬
nis manducãs & bibens. & dicunt ecce ho¬
mo uirax et uinarius. amicus publica¬
norũ & peccator. Et iohannis quidem
escam ac potũ nouimꝰ. non it dictũ est
qđ omino ñ biberet. s qđ uinũ ⁊ sicetã
non biberet. Dibebat gͦ aquã. Cybus aũ
eius ñ omino nullus erat s locuste ⁊ ma̾
siluestre. Unde gͦ dictũ ÷ ñ manducans

Expanded text:
risti sententiam si ea sola polluuab inmundis carnibus esset necesse prohiberi? an saeculares homines non polluuntur his, quae in os intrant, sed his, quae ex ore exeunt? ergo munitiores sunt aduersus inmunditiam quam sancti, si sanctos et ea, quae intrant. et ea, quae exeunt, possunt inquinare. uellem autem mihi isti dicerent: quid manducabat et bibebat Christus, qui in conparatione Iohannis non manducantis neque bibentis se dixit manducantem et bibentem ? cum enim argueret peruersitatem hominum utrobique calumnias inquirentium, uenit. inquit, Iohanbibens, et dicunt: daemonium habet; uenit filius hominis manducans et bibens, et dicunt: ecce homo uorax et uinaria. amicus publicanorum et peccatorum. et Iohannis quidem escam ac potum nouimus; non enim dictum est, quod omnino non biberet, sed quod uinum et siceram non biberet: bibebat ergo aquam. cibus autem eius non omnino nullus erat, sed locustae et mel siluestre. unde ergo dictus est "non manducans
Abbreviated transcription (Latin):
rauda uideat᷑. quasi nescientis uł iam ob¬
liti quanto iocunduᷤ sapiat porcina quã
ueruecina. S qr & ista moyses figuris ꝓpħi¬
cis de xp̃o scripsit. in animaliũ carnib sig¬
inficans homines uł in corporandos xp̃i
corpori qđ est eccła uł respuendos. uos qͦ
int̃ in mundas figurauit. qui ꝓpt̃ea fidei
catholicȩ non ꝯuenitis qr nec ruminatis
uerbũ sapientiȩ. & duo testam̃ta uetus
& nouũ non ꝯcordit̃ distinguentłs. canqͣ
geminã ungulã non habetis. Quis aut̃
ferat te quoq adimanthi ur̃i fallatiã
quidẽ discipłis om̃s carnes penitꝰ reuo¬
possent edi. atq asseueraret qđ eos meh
os intrans pollueret qr quȩ de ore inpri¬

Expanded text:
randa uideatur quasi nescientis uel iam obranda uideatur quasi nescientis uel iam obliti, quanto iucundius sapiat porcina quam ueruecina? sed quia et ista Moyses figuris propheticis de Christo scripsit in animalium carnibus significans homines uel incorporandos Christi corpori, quod est ecclesia, uel respuendos, uos quoque inter inmunda figurauit, qui proptera fidei catholicae non conuenitis, quia nec ruminatis uerbum sapientiae et duo testamenta, uetus et nouum, non concorditer distinguentes tamquam geminam ungulam non hferat te quoque Adimanti vestri fallaciam quidem discipulis omnes carnes penitus remopossent edi; atque asseveraret quod eos nihil in os intrans
Abbreviated transcription (Latin):
dra etiã mali sedentes bona docere coge¬
bant᷑. ⁊ unde fierit ꝓsclitus filius gehenne.
non scilicet apharisȩis uerba legis audien¬
do. s eoꝵ facta sectando. Hoc gͦ dici posset
tc̃ ꝓ selito circũciso qđ paulus dicit. Circũci¬
sio quidẽ ꝓdest si legem custodias Quia uͦ
ille in ñ custodienda lege ph ariseos imitaba¬
tur: fiebat filius gehenn&e.ꝓpterea quan¬
tũ arbitror duplo quam illi: qr hoc negle¬
gebat implere qđ ꝓpͥa uoluntate susceꝑat.
ñ ex iudȩis natus. s sponte iudęus factus.
Ouid aut̃ dicere uoliusti sine respestu in iu
riose qđ moyses helluonis in modũ discep¬
tator sedet. iubet alia quidem abligurriri
ꝓmundis. alia uͦ ꝓ in mundis nec ꝯtingi
quidẽ: cum ad helluon ẽ hoc magis ꝑtine¬
at ut nulla discernat. aut si discerint sua-¬
uiora eligat. At hoc ideo dicis ut imꝑitiꝰ
ꝯtinentia tua uelut ab ingunte ętate mi¬

Expanded text:
dra etiam mali sedentes bona docere cogedra etiam mali sedentes bona docere cogebantur, et unde fieret proselytus filius gehennae, non scilicet a pharisaeis uerba legis audiendo, sed eorum facta sectando. hoc ergo dici posset tunc proselyto circumciso, quod Paulus dicit: circumcisio quidem prodest, si legem custodias. quia uero ille in non custodienda lege pharisaeos imitabatur, fiebat filius gehennae; propterea, quantum arbitror, duplo quam illi, quia hoc neglegebat inplere, quod propria uoluntate susceperat, non ex Iudaeis natus, sed sponte Iudaeus factus. Quid autem d disceptator sedet iubetque alia quidem abligurrii;i pro mundis, alia uero pro inmundis ne contingi quidem? cum ad helluonem hoc magis pertineat, ut nulla discernat, aut, si discernit, suauiora eligat. an hoc ideo dicis, ut inperitis continentia tua uelut ab ineunte aetate mi
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am. Et quia
ista resurrectio quȩ credita nos iustificat
illa octaui diei circũcisione figurata ẽ. ꝓpt̾ea
de ipso abraham cui pͥmũ tradita ÷ dicit
apłs. Et signũ accepit circũcisionis. signa¬
culũ iusticiȩ fidei. Ergo ⁊ istam circũcisio¬
nem int̃ alias figuras ꝓpheticas de xꝑo
scripsit moyses. de quo ipse dicit. De me
it ille scripsit. Qđ aut̃ dicit dñs. ue uobis
scribȩ ⁊ pharisȩi ypocritatȩ. qui circuitis
mare ⁊aridã facere unũ ꝓselitũ. & cum
feceris eum. facitis eũ filiũ gehenne duplo
quã uos estis. non q arcũcidit᷑ dixit: s
qđ eoꝵ mores unitat᷑ a quib imitandis
cohibet suos dicens. Suꝑ cathedrã moysi¬
seder̃t. scribȩ ⁊ pharisȩi. Quȩ dicunt fa¬
cite quȩ aut̃ faciunt facere nolite. Dicunt
it ⁊ ñ faciunt: In quib dñicis uerbis
utrũq debetis ad uertere. ⁊ quantꝰ honor
de latus sit doctrinȩ moysi. in cuiꝰ tathe¬

Expanded text:
et resurrexit propter iustificationem nostram. et quia ista resurrectio, quae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata est, propterea de ipso Abraham, cui primum tradita est, dicit apostolus: et signum accepit circumcisionis signaculum iustitiae fidei. ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moyses. de quo ipse dicit: de me enim ille scripsit. quod autem dicit dominus: uae uobis, scribae et pharisaei' hypocritae, qui circuitis mfeceritis eum, facitis eum filium gehennae duplo quam vos estis: non quia circumciditur, dixit, sed quod eorum mores imitatur, a quibus imitandis cohibet suos, dicens, Super Cathedra pharisaei: quae dicunt, facite, quae autem faciunt. facere nolite; dicunt enim, et non faciunt. in quibus dominicis uerbis utrumque debetis aduertere, et quantus honor delatus sit doctrinae Moysi, in cuius cathe
Abbreviated transcription (Latin):
chrisina cȩpit unde xp̃i nom̃ in notuit. et
ꝓphauit : Nam de maledicto pendentis
in ligno iam quantũ satis uisum ẽ supͣ dixi¬
mus. Int̾ficiendũ aut̃ ẽẽ ꝓpħam. siue pͥnci¬
pem ppli qͥ filios isrł ado suo uellet auerte¬
re. aliquid ue in fringere mandatoꝵ. ñ
aduersus xꝑm p̃cepisse moysen: et ex his
que iam multa egimꝰ satis clarũ ẽ. ⁊ ma¬
gis magisq asideranti dicta ⁊ facta dñi
ibu xꝑi. magis magisq clarebit. qr nec
lendũq p̃ceꝑat. ipse ÷ certe ds abra ham.
eadẽ cõmemoratione cõmemorat. eiusq
auctoritate saduceoꝵ refellit errorem.
resurrectionẽ negantiũ ubi ait. De re¬
surrectione aut̃ mortuoꝵ ñ legistis quid
ds loquutꝰ sit de rubo ad moysen : Ego
sum ds abrabam. ⁊ds ysaãc ⁊dͥs iacob:
illi miuunt. Oportune itaq eadẽ uoce
nunc c̃uincunt᷑ manichei. qua tc̃ quicti sc̃
saducȩi. Nlam & ipsam resurrectionẽ alio

Expanded text:
chrisma coepit, unde Christi nomen innotuit, et chrisma coepit, unde Christi nomen innotuit, et prophetauit. Nam de maledicto pendentis in ligno iam.' quantum satis uisum est. supra diximus. interficiendum autem esse prophetam siue principem populi. qui filios Israhel a deo suo uellet auertere aliquidue infringere mandatorum, non aduersus Christum praecepisse Moysen et ex his. quae iam multa egimus. satis clarum est et magis magisque consideranti dicta et facta domini Iesu Christi magis magisque clarebit, quia nec lendumque praeceperat. ipse est certe deus Abraham et eadem conmendatione conmemorat eiusque auctoritate Sadducaeorum refellit errorem resurrectionem negantium, ubi ait: de resurrectione autem m ortuorum non legistis, quid deus locutus sit de rubo ad Moysen: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob? illi uiuunt. oportune itaque eadem uoce nunc conuincuntur Manichaei, qua tunc conuicti sunt Sadducaei; nam et ipsam resurrectionem ali
Abbreviated transcription (Latin):
ledicta positũ ÷. ut nec ipsa cȩtera rectum
generi humano consulit᷑ ꝓpħata referant᷑
qͣntomagis ħ qđ ⁊ si talis fuisset moyses
ũ aliud corde incuens id ore funderet. fac¬
lius eum dicerẽ ꝓpħasse nescientẽ. quã cũ
dire ut unꝰ moreret᷑ ne ꝑ iret tota gens.
Ubi euugłista subiecit. ħeum ñ ase dixisse
s cũ eẽt poncifex ꝓpħasse. S moyses non
erat cayphas. Quare illud đ ppło hebrto
dixit. uidebis uitã tuam pendentẽ & non
credes uitȩ tuȩ. ñ solum de xꝑo dixit. ql̃
isi nesciens dixisset de millo alio dyes
deberet in telligi uerũ etiã sciens dixit. erat
enum fidelissimis dispensator ꝓphetici sacra¬
menti id÷ illius sacerdotalis chrismatis. un¬
de axͦ nom̃ agnoscimꝰ. in quo sacram̃to quã¬
uis homo pessimus cayphas etiam nesciers
potuit ꝓpħare. Hoc quippe in eo egit pphe¬
ticũ chrisma ut ꝓpħaret: Hoc aut̃ uita

Expanded text:
nter cetera maledicta positum est, ut nec ipsa cetera rectum nter cetera maledicta positum est, ut nec ipsa cetera rectum generi humano consulitur, prophetata referantur . quanto magis hoc! quod et si talis fuisset Moyses, ut aliud corde intuens id ore funderet, facilius eum dicerem prophetasse nescientem, quam, cumdire. ut unus homo moreretur. ne periret tota gens. ubi euangelista subiecit hoc eum non a se dixisse, sed cum esset pontifex prophetasse. sed Moyses non erat Caiphas. quare illud, quod populo Hebraeo dixit: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. non solum de Christo dicit. quod, etsi nesciens dixisset. de nullo alio dixisse deberet intellegi, uerum etiam sciens dixit. erat enim fidelissimus dispensator prophetici sacramenti, id est illius sacerdotalis chrismatis, unde Christi nomen agnoscimus: in quo sacramento, quamuis homo pessimus, Caiphas etiam nesciens potuit prophetare. hoc quippe in eo egit propheticum chrisma, ut prophetaret; hoc autem uita
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ non crederent. S filius eugłi cum
audit. ille. N de me scripsit: in hac ipsa
ambiguitate sententiȩ uidet qͥd ꝓpħȩ
porcis ꝓiciant quid hominib unuant.
statĩq illi occurrit uita hominũ xꝑc
pendens. eiq non credentes iudȩi obhoc
ipsum qr pendentẽ uident. & alius
quidẽ aliquis cito diceret int̃ cetera ma¬
ledicta quȩ in illa lectione ad aliquid de
xꝑo qͥđ scriptũ ÷ uidelns uitã tuã pen¬
ñ posset. ut int̾ diuersa maledicta quȩ¬
quoq poneret᷑. S ego ⁊ qui mecũ ali¬
quanto. attentiꝰ cogitant. eugłicã illan
dñicamq sententiã qua ũ ait. ille it t
de me scripsit ut & alia quȩ ad xꝑm¬
ñ ꝑtinent scripsisse crederet᷑. s ait. D.
me it ille scripsit. ut om̃em scripture
illius intentionẽ ñ nisi ad intellegendĩ
in illa lectione maledicta ꝓp̃t xp̃m pn
si uelim: nimis longũ erit. Unde cantũ
ab ẽ: ut hoc quod faustus cõmemorauit

Expanded text:
se esse non crederent. sed filius euangelii cum se esse non crederent. sed filius euangelii cum audit: ille enim de me scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae uidet. quid prophetae porcis proiciant, quid hominibus innuant, statimque illi occurrit uita hominum Christus pendens eique non credentes Iudaei ob hoc ipsum, quia pendentem uident. et alius quidem aliquis cito diceret inter cetera maledicta, quae in illa lectione ad aliquid deo quod scriptum est: « Videbis vitam tuam pen posset, ut inter diversa maledicta ququoque poneretur. Sed ego, et qui mecum aliquanto attentius cogitant evangelicam illam Dominicamque sententiam, quia non ait: « Ille enim et de me scripsit, » ut alia quae ad tinent, scripsisse crederetur, sed ait: de me enim ille scripsit, ut omnem scripturae illius intentionem nonnisi ad intellegendam in illa lectione maledicta propter Chrissi uelim. nimis longum erit. Unde tantum abest, ut hoc, quod Faustus commemorauit,
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩis ꝓmerito suꝑbiȩ impietatis acci¬
der̃ : quã uidere uitã suã id ẽ.filium di
pendentẽ ⁊ ñ credere iutȩ suȩ. Maledicta
enĩ cum ex ꝓphetia dicunt᷑. non s̃ de ma¬
lo uoto impre cantis. s de p̃scio sp̃u p̾nun¬
tiantis. Nam illa quȩ de malo uoto s̃. ꝓ hi¬
bent᷑ cum dr̃. Benedicite ⁊ nolite maledi¬
cere. Hȩc aut̃ sepe inueniunt᷑ insermone
stomachatꝰ ⁊ in dignatꝰ etiam male optasse
uidetꝰ apłs. Utinã ⁊ abscidant᷑ qui uos cõ¬
turbant. Qđ utiq si c̃sideres ꝑ sonã scriben¬
ꝗs. magis eũ elegantissimo ambiguo bene
optasse intellegis. Sunt it spadones qui
se ipsos abscider̃t ꝓpt̾ regnũ celoꝵ. Qđ in
his quoq u̾bis faustus sapuisset. si pium
palatũ ad escas dñicas attulisset. Sic enĩ
sonuit fortasse uidȩis qđ dictum ẽ. uidebis
uitã tuã pendentẽ ⁊ non credes uitȩ tuȩ.
ut int̃ minas ⁊ dolos hostiũ suoꝵ uitã
suã uidentes ex incerto pendere. uicturos

Expanded text:
impietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur, non sunt de malo noto imprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa quae de malo uoto sunt prohibentur, cum dicitur: benedicite et nolite maledicere. haec autem saepe inueniuntur in sermone stomachatus et indignatus etiam male optasse videtur Apostolus, Utinam et abscindantur qui vos conturbant quod utique, si consideres personam scribentis, magis cum elegantissimo ambiguo bene optasse intelleges. sunt enim spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum. quod in his quoque uerbis Faustus sapuisset, si pium palatum ad escas dominicas attulisset. sic enim sonuit fortasse Iudaeis quod dictum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae, ut inter minas uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex incerto pendere uicturos
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicitis. Ocũq dixerit patri uł ma
tri munus qđ ÷ ex me tͥ ꝓsit. ñ honora¬
uerit patrẽ suũ. Et irritũ fecistis uerbũ
dĩ ꝓpt ur̃am craditionẽ. Qua in re
iuidete quã multa nos doceat. & iudȩos
ado suo se ñ auertere & eiꝰ mandata non
tantũ se non infringere. uerũ &̃ illos
aquib infringerent᷑ arguere. ⁊ ñ nisi
dm̃ ꝑ moysen ista mãdasse Quã obrem
qm̃ nos credimꝰ omĩa quȩ scripsit moy¬
ses ad xꝑi cõmendationẽ ꝑtinere. qđ isto
oꝑe qr demonstrare ñ possumꝰ. polliciti
sumꝰ in his hoc ostendere quȩ faustus
de illa scriptura refellenda uł iutuꝑan¬
da delegerit. rectȩ a nob̃ debitũ exigit᷑.¬

Expanded text:
autem dicitis: qautem dicitis: qorauerit patrem suum; et inritum fecistis uerbum dei propter uestram traditionem. qua in re uidete, quam multa nos doceat et Iudaeos a deo suo se non auertere, et eius mandata non tantum se non infringere, uerum etiam illos, a quibus infringerentur, arguere, et non nisi deum per Moysen ista mandasse. Quamobrem quoniam nos credimus omnia, quae scripsit Moyses, ad Christi conmendationem pertinere, quod isto opere quia demonstrare non possumus. polliciti sumus in his hoc ostendere, quae Faustus de illa scriptura refellenda uel uituperanda delegerit, recte a nobis debitum exigit