comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc innocartem & ut scir& torsit. & dũ
nescir& occidit: In his tenebris uitę socia¬
lis. sedebit iudexille. sapiens. annaudebit:
sedebit plane Constringit eni eũ &adhoc
officium ꝑtrahit humana societas. quã de¬
serere nefas ducit. Hoc mnimnefas. cẽ non
ducit: quod testes innocentes in causistor¬
quentur alienis. quodhiquiarguant᷑ uidol¬
lis plerũq superati & dese falsa confessi.
&iam puniunt᷑ innocentes. cuĩa torti fu¬
erint innocentes: quod si non morte puni¬
antur inipsis uelexipsis tormentis plerũq
moriuntur: quod aliquando & ipsiquiar¬
guunt. humane soci& ati fortas senecrimi¬
na in punita sint ꝓdeẽ cupientes & menti¬
entib: testib Reoq ipso contratormenta
durante inmaniter nec fatente: ꝓbare
quod obeciunt non ualentes quãuis uera
obicerint a iudicenesciente dãnant.
Haectot & tantamala: non deputant eẽpec¬
cata : non enim haec facit sapiens iud ex

Expanded text:
ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis sedebit iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Constringit enim eum et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes in causis torquentur alienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque superati et de se falsa confessi etiam puniuntur innocentes, cum iam torti fuerint innocentes; quod, etsi non morte puniantur, in ipsis uel ex ipsis tormentis plerumque moriuntur; quod aliquando et ipsi, qui arguunt, humanae societati fortasse, ne crimina inpunita sint, prodesse cupientes et mentientibus testibus reoque ipso contra tormenta durante inmaniter nec fatente probare quod obiciunt non ualentes, quamuis uera obiecerint, a iudice nesciente damnantur. Haec tot et tanta mala non deputat esse peccata; non enim haec facit sapiens iudex
Abbreviated transcription (Latin):
iudicant cernere nequeunt Vnde sepa
coguntur tormentis innocentium testiũ.
adalienam causam ꝑtinentem querere ue¬
ritatem: quid cuminsua causa quisq tor¬
quetur : & cumqueritur utrũ sit nocenscru¬
ciatur & in nocens luit ꝓincertoscelere
certissimas poenas nonquia illud commi¬
sis sedaegitur. sed quia non conmifssenes¬
citur: Ac ꝑ hoc ignorantia iudic is plerũq
est calamitas innocentis. & quod .ẽ. intole¬
rabilius magisque plangondum riganduq
si ficripos sit̃ fontibus lacrimarũ cũꝓpterca
iude xtorqueat accusatũ neoccidat nes¬
ciens in nocente. fit ꝑignorantiã miseria
ut & tortum & innocentẽ occidat. quẽ ne
innocentem occideret torserat. Sicnim
scđm istorum sapintiam delegerit ex hac
uita fugere. quã diutius illa sus tinere tor¬
menta : quod non cõmisit cõmisisse seđt
Quo dampnato & occiso utru nocentẽ an in¬
nocentẽ iudex occiderit adhuc nescit.
quene innocentẽ nesciens occider& torsit:

Expanded text:
iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit nocens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit;
Abbreviated transcription (Latin):
hominos domesticieius. cumagno dolore
cordis auditur : quia et siquis que ta fortis sit
utequo animo ꝑferat. ueltã uigilans ut ꝓ¬
uido consilio caueat. quȩa duersũ eũ molit
amicitia simulata: eorumtam̃ hominum
ꝑfidorum malo eos ee. pessimos experit:
Supse bonus .c. grauiter excrucietur neces¬
scest. siue seꝑ malꝗ fuerint & sebonos fin¬
xerint. siucinistã malitia exbonitate mu¬
tatisint Siergo domꝰ comune ꝑ fugium.
in his malis humani generis tuta ñ .ẽ. qͥd
ciuitas. quaquanto maior . ẽ. tanto foꝵ
eius litib & ciuilib & criminalib plenius.
&iam siquiescant. Nonsolũ turbulente
uerum sepius & cruentȩ seditiones acbella
ciuilia aquorum euentis sunt: aliquando
libere ciuitates: apericulis numquam
ciuitatib: in quanta lib& pace manentib
deesse non pos sunt . qualia putamͦ eẽ.
quã misera quã dolenda quando quidem
hi qui uidicant: ui conscientiaseoꝵ deqͥb

Expanded text:
hominis domestici eius cum magno dolore hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, quae quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus plenius, etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius et cruentae seditiones ac bella ciuilia, a quorum euentis sunt aliquando liberae ciuitates, a periculis numquam?ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
citias bellũmala certa sentimꝰ: pacẽ uero
in certum bonum qm̃ corda eorum cũ quib
tam tenere uolumꝰ ignoramꝰ: & si hodienosse
possimus qualia cras futura cent. utique
nes ciremꝰ: Quiporro interse amiciores
solent et̃. ueldebent. quam quiuna &iam
continentur domo: & tam̃ quis inde secu¬
tus .ẽ. cumtanta sȩpe. ex eoruoccultis in¬
sidus extiterint. tanto. maiora quanto
pax dulcior fuit. quȩ uera putata e. cũ
astutissime fingeretur. Propt̃ qđ omniũ
pectora sic adtingit. utcogat ingemitũ
quodat tullius. Nullȩ sunt occultiores
in sidiȩ quam hęqu̾ȩ latent insimulatione
officii: autinaliquo necessitudinis no¬
mine Nam cum quipalam .e. aduersirius
facile cauendo uitare possis: hoc uero
occultum in testinum ac domesticumalũ
non solit existit. ueru&ia obprimit: ante¬
quã prospicere atquaex plorare potueris
ropterquod &iam diuina uox illa. & inimici

Expanded text:
citias bellum mala certa sentimus; pacem uero citias bellum mala certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique nesciremus. Qui porro inter se amiciores solent esse uel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\' Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimici
Abbreviated transcription (Latin):
isti philosophi qm̃ non uidentes. polunt
credere. hic sibi conant᷑ falsis simam
fabricare. quanto suꝑbiore tanto men¬
datiore uirtute: Quod autẽ socialen
plius ad probamꝰ : Naminde ista diciuitas.
dequa huius operis ecceiam unde uicesi¬
mum librum uersamꝰ uimanib uelinchoa¬
retur exortu uel pro grederetur excur¬
su. uelad p̃hender& debitos fines. sin o&
socialis uita scorum Sed in his mortalitatis
erumna quot & quantis habund& malis
humana societasi quis enumerare ualeat
quis eftimare sufficiat: Audiant apud
hominum dicere: Duxiuxorem. quã ibi
miseriam uidi natifilii. alia cura : quid
itidem illa quȩ in amore uitia cõmonorat
demterrentius. in iuriȩ suspitiones. in imi¬
citiȩ bellum paxrur sum: non cres huma¬
nas ubique inpleugrunt : Nonne &ina¬
micorum honestis Nnorib plerũq contin¬
gunt : Nonne his usquequaq plenae sunt
res humanȩ ubi in iuria s. suspitiones inimi¬

Expanded text:
isti philosophi, quoniam non uidentes nolunt isti philosophi, quoniam non uidentes nolunt credere, hic sibi conantur falsissimam fabricare, quanto superbiore, tanto mendaciore uirtute. CAPUT V. De sociali plius adprobamus. Nam unde ista Dei ciuitas, de qua huius operis ecce iam undeuicensimum librum uersamus in manibus, uel inchoaretur exortu uel progrederetur excursu uel adprehenderet debitos fines, si non esset socialis uita sanctorum? Sed in huius mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana societas, quis enumerare ualeat? quis aestimare sufficiat? Audiant aput hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii. Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae, ubi iniurias suspiciones, inimi
Abbreviated transcription (Latin):
mines inquib sunt N equeenĩ m̃dacess
ucre uirtutes ut hoc ꝓfiteant᷑: sedutuita
humana quȩ tot &tantis huius scłi malis
eẽ. cogitur miserto spe futuri sđi sit beata
sicut & salua: Quomodo enim beata .ẽ. quae
piecatẽ uiuerent. & ideo uirtutes quas¬
II haberenti ueras haberent. ait:
ui. spe salui facti sum : spes aut̃ quȩ ui¬
detur non .ẽ. spes quodeni ud& quis
quid sperat : si aute quod ñ uidom speram̃
ꝑ patientiã expectam̃: sicutergo spesalui¬
facti ita spe beatifica ti sum. & sicut sa¬
lutem itabeatitudinẽ noniã tencm p̃sente.
sed expectam̃ futurã & hoc ꝑpatientia:
quia in malis sum quȩ patienter tolerare
debmꝰ: donec adilla ueniam̃ bona ubi
omã erunt quib: in effabiliter delatem
niħ erit aute quodiam tolerare debeam̃
talis salus quȩ in futuro erit sđo. Ipsaenit¬
&iam finalis beatitudo : quã beatitudinẽ

Expanded text:
mines, in quibus sunt neque enim mendaces sunt mines, in quibus sunt neque enim mendaces sunt uerae uirtutes, ut hoc profiteantur, sed ut uita humana, quae tot et tantis huius saeculi malis esse cogitur misera, spe futuri saeculi sit beata, sicut et salua. Quo modo enim beata est, quae pietatem uiuerent et ideo uirtutes, quas haberent, ueras haberent, ait: Spe enim salui facti sumus. Spes autem quae uidetur, non est spes. Quod enim uidet quis, quid et sperat? Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Sicut ergo spe salui, ita spe beati facti sumus, et sicut salutem, ita beatitudinem non iam tenemus praesentem, sed exspectamus futuram, et hoc per patientiam; quia in malis sumus, quae patienter tolerare debemus, donec ad illa ueniamus bona, ubi omnia erunt, quibus ineffabiliter delectemur, nihil erit autem, quod iam tolerare debeamus. Talis salus, quae in futuro erit saeculo, ipsa erit etiam finalis beatitudo. Quam beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sedquȩ accidit aliunde: Sccundũ istos
autẽ sieam sibupse inferre conpellit :
ꝓfecto fatendum es non solũ mala sed
intolerabilia &iã mala eẽ quȩ hoc cum
ꝑpetrare conpellunt. Vita igitur. quȩ
istorum tãmagnorũ tãq grauiũmaloꝵ
autp̃mitur oneribus aut subiac& casib
nullo modo beata dicer& si homines
qui hoc dicunt sicut uicti malisingra¬
uestentib: cũ sibiinger̃ mortẽ cedunt
infelicitati. Itauicti certis rationibus
cũquer beatã uitã dignarent̃ cedere
ueritati: & non sibi putarent inistamor¬
talitate fine sumi ee. boni gaudendũ.
ubi uirtates ipse quib hiccerte nihil me¬
lius atq utilius in homine repperitur :
Quanto maior a sunt adiutoria contrauim
periculorũ. laborũ dolorum. tanto fideli¬
ora testimonia miscriarum : Sicnim ucre
uirtutes sunt quȩ nisuncis quib: uera in .e
pictas cẽ non possunt : non se ꝓfitent
hoc posse utnullas miscriaspatiant᷑ ho¬

Expanded text:
sed quae accidit aliunde. Secundum istos sed quae accidit aliunde. Secundum istos autem si eam sibi ipse inferre conpellitur, profecto fatendum est eis non solum mala, sed intolerabilia etiam mala esse. quae hoc eum perpetrare conpellunt. Vita igitur, quae istorum tam magnorum tamque grauium malorum aut premitur oneribus aut subiacet casibus, nullo modo beata diceretur, si homines, qui hoc dicunt, sicut uicti malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt mortem, cedunt infelicitati, ita uicti certis rationibus, cum quaerunt beatam uitam, dignarentur cedere ueritati et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudendum, ubi uirtutes ipsae, quibus hic certe nihil melius adque utilius in homine reperitur, quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculorum laborum dolorum, tanto fideliora testimonia miseriarum. Si enim uerae uirtutes sunt, quae nisi in eis, quibus uera inest pietas, esse non possunt: non se profitentur hoc posse, ut nullas miserias patiantur ho
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudo appellari magna uis . ẽ. in
eis malis quato gunt hominẽ. scđm ipsos
&iam sapientẽ sibim& auferre quod ho¬
mo ẽ: cumdicant &uerũ dicant h.
hanc ec naturȩ primam quodaminodo &
maximam uocem ut homo concilietur
sibi & proptirea mortẽ naturtdit̃ fugiat.
Ita sibi amicus ut .eẽ. sit animal &inha c
coniunctionetor poris atq animȩ uiuere
udit uchañter atq appetat: magna.
uis .ẽ. incis malis quibus iste naturȩ uin¬
citur sensus. quomorsmnimodo omnib
uiribus conatib: q uitatur. & ita uincit᷑
utquȩ uitebat̃ obtetur. appetatur. & sin
potucrit aliunde contingere: ab homine
ipso sibim & inferatur: Magnauis ẽ in
sitam̃ adhuc dicenda ẽ. fortitudo quȩtta
his malis uincitur : ut homine que sicut
uirtus regendũ tuendũq suscepit non
modo non possit ꝑpatietiã custodire.
sed ipsam in suꝑ cogatur occidere deb&
quidem &iãmortem sapiens ferre patient̃.

Expanded text:
beatitudo appellari. Magna uis est in beatitudo appellari. Magna uis est in eis malis, quae cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant et uerum dicant, hanc esse naturae primam quodam modo et maximam uocem, ut homo concilietur sibi et propterea mortem naturaliter fugiat, ita sibi amicus, ut esse se animal et in hac coniunctione corporis adque animae uiuere uelit uehementer adque adpetat. Magna uis est in eis malis, quibus iste naturae uincitur sensus, quo mors omni modo omnibus uiribus conatibusque uitatur, et ita uincitur, ut, quae uitabatur optetur adpetatur et, si non potuerit aliunde contingere, ab homine ipso sibimet inferatur. Magna uis est isi tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis uincitur, ut hominem, quem sicut uirtus regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire, sed ipsa insuper cogatur occidere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre patienter,
Abbreviated transcription (Latin):
quod in his malis. & sitã grauia sint ut
morte fugi enda sint abipso sib& in lata
qui hoc patitur. uitã beatã tam̃. eẽ. con¬
tendunt: mala sunt inquit tormenta
atque cruciatus corporis & tanto sunt
peiora quanto potuerint eẽ. maior a quib
ut tareas ex hacuita fugiendũ e: quauita
obsecro: ac inquit quȩtantis ad grauatur
malis. Certcergobeata .̃. in asdeipsismalis
propterq dicis tẽ. fugiendam anideo
beatã dicis. quia lic& tibi abhis malis morte
discedere: quid siergo in eis aliquo diuino
iudicio teneris nec ꝑmiteris mori. necũquã
sincillis. et̃. sineris. nompe tunc saltũmi¬
sera talem diceres uitam Nonigitur
propterca misera non .e. qui acito relin¬
quitur quando quioem sĩ sempiterna sit¬
&iam abste ipso misera iudicatur
Nonitaq propterta qm̃ breuis .e. nulla
miseria deb& uideri aut quod .e. absur¬
dius quia breuis miseria .ẽ. Ideo &iam

Expanded text:
quod in his malis, etsi tam grauia sint, ut quod in his malis, etsi tam grauia sint, ut morte fugienda sint ab ipso sibimet inlata, qui haec patitur, uitam beatam tamen esse contendunt. \'Mala sunt, inquit, tormenta adque cruciatus corporis, et tanto sunt peiora, quanto potuerint esse maiora; quibus ut careas, ex hac uita fugiendum est.\' Qua uita, obsecro? Hac, inquit, quae tantis adgrauatur malis.\' Certe ergo beata est in eisdem ipsis malis, propter quae dicis esse fugiendam? An ideo beatam dicis, quia licet tibi ab his malis morte discedere? Quid si ergo in eis aliquo diuino iudicio tenereris nec permittereris mori nec umquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram talem diceres uitam. Non igitur propterea misera non est, quia cito relinquitur. Quando quidem si sempiterna sit, etiam abs te ipso misera iudicatur; non itaque propterea, quoniam breuis est, nulla miseria debet uideri aut, quod est absurdius, quia breuis miseria est, ideo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. Quomodo ifta non sunt mala quȩ
uincunt fortitudinis bonũ eandeq for¬
titudinẽ nonsolũ sibi cedere uerũ &i am
delerare conpellunt. ut eandẽ uitam
& dicat beatã & ꝑ suadeit . eẽ. fugiendã:
Quis usq ad eo cecus .ẽ. ut nonuideat qđ si
beata e&. fugunda non e&. sedaꝑta in¬
firmitatis uoce. fugiendã fatentur
Quidigitur caus& .ẽ. curnon &iã miserã:
fracta suꝑbiȩ ceruice fateant᷑ : utrum
obsecro cato ille pacientia an potius in si¬
pientia seꝑemit. Nonenim hoc feciss&.
nisi uictoriam cȩsaris inpatient̃ tuliss&:
ubi es fortitudo: nempe cessit. nẽpe
succubuit. nẽpe usquea deo superatꝰ .ẽ.
ut uitã beatã derelinquer&. descrer&
fugst& Annonerat iambeata: mistra
bant. Qua propter&iam ipsiquimala
ista .eẽ. confessisunt. sicut peripateticr
sicuturteres achadonici quorũ sectã
uarro defendit. Tolerabilius quidan
locuntur: sed eorum quoq: mirus .ẽ. error

Expanded text:
in ea. Quo modo ista non sunt mala, quae in ea. Quo modo ista non sunt mala, quae uincunt fortitudinis bonum eandemque fortitudinem non solum sibi cedere, uerum etiam delirare conpellunt, ut eandem uitam et dicat beatam et persuadeat esse fugiendam? Quis usque adeo caecus est, ut non uideat, quod, si beata esset, fugienda non esset? Sed aperta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid igitur causae est, quur non etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, obsecro, Cato ille patientia an potius inpatientia se peremit? Non enim hoc fecisset, nisi uictoriam Caesaris inpatienter tulisset. Ubi est fortitudo? Nempe cessit, nempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uitam beatam derelinqueret desereret fugeret. An non erat iam beata? Misera bant? Quaproptu etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut ueteres Academici, quorum sectam VaiTO defendit, tolerabilius quidem loquuntur, sed eorum quoque mirus est error,
Abbreviated transcription (Latin):
nalibeatitudine dicere audehimꝰ : lam
uero illa uirtus cuius nom̃ .ẽ. fortitudo:
inquanta cũq sapiatti&. tuidentissima
tefcis .e. humanorũ malorũq conpellit̾
patientia colerore: quaemala stoici phi¬
losophimiror qua fronte mala non esse
contendant: quib fatentur litanta fu¬
crint utea sapiens uel non possit ułn
debeat sustinere: cogi eũmorte sibim&
inferre atqueex hac uita emigrare:
Tantus aute suꝑbiȩ stupor .e. inhis homi¬
nibus hic schabere finem boni. &a seipsis
fieribeatos putantib ut sapiens eorum
hoc .e. quale mirabili uanitate describsut.
&iam si excecatur: obsur descat. obmutes¬
cat. membris debilitetur: dolorib cruci&.
& siquid aliud taliũ malorũ dici autcogi¬
tari potest incidat in aum. quosibi mortẽ
cogatur inferre: hanc inhis malis uitã
confcitutã eum nonpudeat beatã uocare:
o uitam beatam quȩ ut finiatur mortis
quȩritur auxilium: sibeata . ẽ. maneat̃

Expanded text:
nali beatitudine dicere audebimus? Iam nali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia tolerare. Quae mala Stoici philosophi miror qua fronte mala non esse contendant, quibus fatentur, si tanta fuerint, ut ea sapiens uel non possit uel non debeat sustinere, cogi eum mortem sibimet inferre adque ex hac uita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est in his hominibus hic se habere finem boni et a se ipsis fieri beatos putantibus, ut sapiens eorum, hoc est, qualem mirabili uanitate describunt, etiamsi excaecetur obsurdescat obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, si quid aliud talium malorum dici aut cogitari potest, incidat in eum, quo sibi mortem cogatur inferre, hanc in his malis uitam constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, quae ut finiatur mortis quaerit auxilium! Si beata est, maneatur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ prudentia dr̃. nonne tota uigilantia
suabona discernit amalis. ut milli sap¬
petendis istisque uitandis. nulł error ob¬
repat: ac ꝑ hoc & ipsanos inmalis uel
mala in nob eẽ. testat᷑. Ipsa enĩ doc&
malũ eẽ. ad peccandũ consentire : bonũ:¬
.eẽ. ad peccandũ non consentire libidini
dentia facit teperantia nec prudentia
nec tẽperantia tollit huic uite Quid
ius titia cuius munus. ẽ. sua cuiq tribuere:
undefit in ipso homine quidã iustusordo
nature utanima subdatur dõ & anime
caro Nonne denonstrat in coscadhuc
opere laborarepotius quamin huius ope¬
ris iam finc requiescere. Farto minꝰqͥppe
anima subditurdo qua nrominꝰ dm̃ in ipsis
suis cogitationib coñcipit: &tantominꝰ
animȩ subditur caro: quanto magis
aduersus spm̃ concupiscit Quã diuergo
nob in est hec infirmitas. hec pestis hic
langor. Quomodo iamnos saluos. & si
nondũ saluos quomodo iã bectos. illa fi¬

Expanded text:
quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse ad peccandum non consentire libidini.dentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuique tribuere unde fit in ipso homine quidam iustus ordo naturae, ut anima subdatur Deo et anima anima et caro, nonne demonstrat in eo se adhuc opere laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur caro, quanto magis aduersus spiritum concupiscit. Quamdiu ergo nobis inest haec infirmitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa fi
Abbreviated transcription (Latin):
planenris & proprus. maximeillaq̃ grece
sophrosine. latine teperantia nominat̃.
qua carnales frenantur libidines. ne
in quȩque f lagitia interonsentientẽ
cui uitio contraria uirtus. ẽ. cũ sicut
idem dt̃. Sp̃s concupiscit adũ scarnẽ
Hęc enim inquit inuice aduersantur. ut
non ea quae uultis faciatis. Quid autẽ
faccreuolumꝰ cuꝑ ficiuolum fine sumiboni
nisiuttaro aduersus spm̃ non concupis¬
cat. nec sit in pob hoc uitiũ contra qđ
sp̃s concupiscat: quod in hac uita quã¬
uis uelimus qm̃ facere ñualem̃. Idsaltẽ
in adiutoriodĩ facim necarni concupis¬
& ad ꝑpetran dum peccatum. nr̃a consen¬
sione cõntra ham̃: ab sit ergo ut quã diu
in hocbello intestno sum. ĩa nos beatitu¬
dinem atquã uincendo uolum ꝑuenire
ad eptos. ec̃. credamꝰ: & qui s e. usq: ad eo
sapiens. ut contra libidines nullũ habect
omnino conflictum: quidilla uirtus.

Expanded text:
plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graece plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graece ococpoaovirj, Latine temperantia nominatur, qua carnales frenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem consen tientem cui uitio contraria uirtus est, cum, sicut idem dicit, spiritus. concupiscit aduersus carnem. Haec enim, inquit, inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc uitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac uita, quamuis uelimus, quoniam facere non ualemus, id saltem in adiutorio Dei facimus, ne carni concupiset ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos esse credamus. Et quis est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentiam suam quando scđm sua
uoluntatẽ & anima corum &corpope
malignus utitur sp̃s: & quis confidit
hoc malum in hac uita uenire non posse
sapienti. dandoꝑ ceptio ueritatis in hac
carne qualis autquanta .ẽ. quando sic̃
legimꝰ inueracilibro sapientigi corpius
corruptibile ad grauat animã & depͥmit
terrena in habitatio sensũ multa cogi¬
tante: Impetus porro uel appetitus acti¬
onis. si hoc modo recte latine appellatur.
Ca quã greciuocant ormen quia & ipsa
primis naturȩ deputant bonis. ñneip¬
seest quogeruntur &iam in sanorum
illi mis erabiles motus. & facta quȩ hor¬
remus. quando ꝑuertitur sensus ratioq:
sopitur: por roipsa uirtus quaenon . ẽ.
interprima naturȩ: qm̃ eispostea doctri¬
na introducente ꝓuenit. cum sibibonoꝵ
culm uindic& humanorum. quidhic
ait nisiꝑpetua bella cumuitus. nec ex¬
teriorib sed interiorib necalienis sed

Expanded text:
intellegentiam suam, quando secundum suam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore malignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienti? Deinde perceptio ueritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando. sicut legimus in ueraci libro sapientiae, corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi miserabiles motus et facta, quae horremus, quando peruertitur sensus ratioque sopitur? Porro ipsa uirtus, quae non est inter prima naturae, quoniam eis postea doctrina introducente superuenit, cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis in ruere : status quoq corporisatq
motus decentes & congruentes sunt.
inter naturȩ prima numerant᷑: sed quid
sialiqua mala ualitudomabra tremore
concutiat: Quidsiusq ad ponendas
interrã manus: dorsi sƿina curuetur:
et hominem quodam modo quadrupedẽ
faciat. Nonne omnẽ statuendi corpo¬
ris & mouendi specum decusq ꝑuert&:
Quidipsius animi primigenia quaappel¬
lantur bona ubi duo prima ponunt ꝓpt̃
conp̃ hensionẽ. ꝑceptionẽq ueritatis sen¬
sum & intellectum: sed qualis quantusq
reman& sens suit alia taceam fiat ho¬
mo surdus & cę̧cus. Ratio uero & intel¬
legentia quo recedat ubi sopietur. siali¬
quo morbo efficiatur insanus: frenetici
multa absurda cumdicunt. uel faciunt.
aliena. immo suo bono ꝓposito morib:q
contraria siueilla cogitemꝰ siue uideamꝰ:
sidigne consideremꝰ lacrimas tenere uix
possum aut forte nec possumꝰ. Quid dicã
dehis quidȩmonum patiunt᷑ in cursus.
ubi habent absconditam uel obrutam

Expanded text:
sapientis inruere? Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina curuetur et hofaciat? nonne omnem statuendi corporis et movendi speciem decusque pervertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt propter comprehensionem perceptionemque veritatis, sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio vero et intelligentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt, vel faciunt, aliena, immo suo bono proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam
Abbreviated transcription (Latin):
fierinunc uidem Nonenim ex genere
carnis & sanguinis sicut erat primũ
scđm ordinem a arom. sed sicut oportebat
lerit sacor dotes et leuitas eliginunc ui¬
donus. Qui nonisto nomine quo sepe
ad secuntur indign. sedea queñ . ẽ.
bonis malisq cõmunis scĩtate pensan¬
disunt. Haec cum deista quaenunc in ꝑ¬
titur ecłȩ ꝑ spicua nob̾q notissima
dĩ miseratione dixiss& ꝓmisit & fines
ad quos ꝑ ultimum iudicium facta bonoꝵ
malorumq discrecione uenietur

Expanded text:
fieri nunc uidemus. Non enim ex genere fieri nunc uidemus. Non enim ex genere carnis et sanguinis, sicut erat primum secundum ordinem Aaron; sed, sicut oportebat lerit, sacerdotes et Leuitas eligi nunc uidemus; qui non isto nomine, quod saepe adsequuntur indigni, sed ea, quae non est bonis malisque communis, sanctitate pensandi sunt. Haec cum de ista. quae nunc inpertitur ecclesiae, perspicua nobisque notissima Dei miseratione dixisset, promisit et fines, ad quos per ultimum iudicium facta bonorum malorumque discretione uenietur,
Abbreviated transcription (Latin):
signa quautique mirantes credent
in cum & emis surum exillis saluos in
gentes diuersas & in longinquas in su¬
las quanon audierunt nom̃ cius neque
ui derunt gloriam eius & ad nuntiatu¬
ros gloriam cius ingentib & ad ductu¬
ros fratres istorum quib loquebatͥ
id .ẽ. infide subdõ patre fr̃s israheli¬
tarum electorum. Ad ducturos autem
ex ommnib gentib munꝰ dõ iniumtis &
uchi culis. quȩiumta & uehi cula bene
intelleguntur adiutoria. ec̃. diuina
ꝑ cuius quȩ generis minis teria diuelan¬
gelica uelhumana in scam ciuitatem
hierusalem quanunc in scis fidelibus
est diffusa ꝑterras ubi enim diuinit᷑¬
adiuuantur ibi credunt. & ubi credunt
ibi ueniunt: comparauit autem illos
dns tamqua ꝑsimilitudin filiiisrł
offerentib eis suas hostias cũ psalmis
indomo eius quodubiq iamfacit ec la
& promisit ad ipsis accepturum sibi sa¬
cerdotes et leuita s. quod niħ hominus

Expanded text:
signa, quae utique mirantes credant signa, quae utique mirantes credant in eum: et emissurum ex illis saluatos in gentes diuersas et in longinquas insulas, quae non audierunt nomen eius neque uiderunt eius gloriam; et adnuntiaturos gloriam eius in gentibus et adducturos fratres istorum, quibus loquebatur, id est in fide sub Deo Patre fratres Israelitarum electorum; adducturos autem ex omnibus gentibus munus Domino in iumentis et uehiculis quae iumenta et uehicula bene intel leguntur adiutoria esse diuina per cuiusque generis ministeria Dei, uel angelica uel humana in sanctam ciuitatem Hierusalem, quae nunc in sanctis fidelibus est diffusa per terras. Ubi enim diuinitadiuuantur, ibi credunt, et ubi credunt, ibi ueniunt. Conparauit autem illos Dominus tamquam per similitudinem filiis Israel offerentibus ei suas hostias cum psalmis in domo eius, quod ubique iam facit ecclesia: et promisit ab ipsis se accepturum sibi sacerdotes et Leuitas; quod nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
sedi xit mittere inmundum. & uises
illis linguȩ diuise uelut ignis quando
dñs pacẽmittere in terram sed gladiũ.
& sermonem dĩ dicit scriptura gladiũ
bis acutum: ꝓpter aciem geminam
canticorum caritate sedicit scã ecła
uulneratam. uelut amoris impetu
sagittam. Sed hic cum legimꝰ uelaudi¬
mus ultor dnm eẽ. uenturum. quẽ
amin odum hȩc intellegenda sint clarũ
est. deinde breuiter cõmeoratis eisqͥ
ꝑ hoc iudicium consũmentur subfigu¬
ra ciborum in lege ueteri uetitorum
aquibus se non abs tinuerunt. pec ca¬
tores impiosque significans. recapi¬
tulat abinitio gratiam noui testam̃t
exprimo saluatoris aduentu: usque
adultimum iudicium dequonunc agi¬
mus: ꝓducens finieasq sermonem
N arrat namq dnm̃dicere scuenire ut
congreg& omnes gentes easq uentu¬
ras & uisuras cius gloriam. Om̃s enim
sicut dicit apłs peccauerunt &egent
gloriadĩ. & relicturum sedicit suꝑ eos

Expanded text:
se dixit mittere in mundum, et uisae sunt se dixit mittere in mundum, et uisae sunt illis linguae diuisae uelut ignis, quando Dominus, pacem mittere in terram, sed gladium, et sermonem Dei dicit scriptura gladium bis acutum propter aciem geminam canticorum caritate se dicit sancta ecclesia uulneratam, uelut amoris inpetu sagittatam. Sed hic cum legimus uel audimus ultorem Dominum esse uenturum, quem ad modum haec intellegenda sint, clarum est. Deinde breuiter commemoratis eis, qui per hoc iudicium consumentur, sub figura ciborum in lege uetere uetitorum, a quibus se non abstinuerunt, peccatores inpiosque significans recapitulat ab initio gratiam noui testamenti a primo Saluatoris aduentu usque ad ultimum iudicium, de quo nunc agimus, perducens finiensque sermonem. Narrat namque Dominum dicere se uenire, ut congreget omnes gentes, easque uenturas et uisuras eius gloriam. Omnes enim, sicut dicit apostolus, peccauerunt et egent gloria Dei. Et relicturum se dicit super eos
Abbreviated transcription (Latin):
inquit contumacib siue utait alius
Interpres. in credulis: nec tunc cõmina¬
bitur sed quaenunc dicunt᷑ minacit᷑:
tunc efficaciter implebunt᷑. Ecceenĩ
dñs inquit utignis ueni&. &uttem¬
pestas currus cius reddere in indignati¬
one uindictam & uastationem in flãma
ignis. Inig nenim dñi iudicabitur
omnis terra & ingladio eius om̃is caro.
Multi uulnerati erunt adnõ siue igne
siue tempestate. siue gladio. poenam
iudicu significat. Quando quiden
ipsum dnm quasi ignem dicit. eẽ. uen¬
turum eis profecto quibus poenalisert
eius aduentus. Currus uero cius Nam
pluraliter dictisunt angelica misteria
nonin conuenienter accipimꝰ. Qđ autẽ
ait omne terram & omnem carnem
in eius igne & gladio iudicari: ñ &iã
hic sp̃itales intellegamꝰ & scos: sed ter¬
renos atque carnales dequalib dictũ
est qui terrena sapiunt & sapere scđm
carnemmors est. & qualis omnino caro

Expanded text:
inquit. contumacibus, siue, ut ait alius inquit. contumacibus, siue, ut ait alius interpres, incredulis. Nec tunc comminabitur, sed quae nunc dicuntur minaciter, tunc efficaciter inplebuntur. Ecce enim Dominus, inquit, ut ignis ueniet et ut tempestas currus eius, reddere in indignatione uindictam et uastationem in flamma ignis. In igne enim Domini iudicabitur omnis terra et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. Siue igne, siue tempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dicti sunt angelica ministeria non inconuenienter accipimus. Quod autem ait omnem terram et omnem carnem in eius igne et gladio iudicari, non etiam hic spiritales intellegamus et sanctos, sed terrenos adque carnales, de qualibus dictum est: Qui terrena sapiunt. et: Sapere secundum carnem mors est; et quales omnino caro
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceego faciam hierusalem exultatio¬
nem & populũ meum lȩcitiam. & ex¬
ultabo inhierusalan & lȩtabor in
populo meo & ultra non audietur
in illa uox fletus & cetera: quae quidã¬
adillos carnales mille annos referre
conantur. Locutiones enim trophice
ꝓprus ꝓphetico more mistentur. &
ad intellectũ spitalem intentio sobria
cũ quodam utili ac salubri laborepue¬
niat Pigritia uero carnalis uł in crudite
atque in exercitate tarditas mentiscon¬
tnta litterȩ suꝑficiȩ niħ putat inte¬
rius requirendum H ec depropheticis
uerb quaeante istum locum scripta sunt
satis dixerim. In hocautẽ loco undead
illa digres si sum cumdixiss&. &ossa
urã ut herba exorientur: utresurroc¬
tionẽ carnis quidẽ sedtam̃ bonorum
senunc cõmemorare monstrar& adiun¬
xit. & cognoscetur mandñi coleatib
cum & quid ẽ nisi manꝰ distinguentis
cultores suos a contẽptorib suis deqͥb
sequentia conte xens: & cõminabitur.

Expanded text:
ecce ego faciam Hierusalem exsultatioecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. ad illos carnales mille annos referre conantur. Locutiones enim tropicae propriis prophetico more miscentur, ut ad intellectum spiritalem intentio sobria cum quodam utili ac salubri labore perueniat; pigritia uero carnalis uel ineruditae adque inexercitatae tarditas mentis contenta litterae superficie nihil putat interius requirendum. Haec de propheticis uerbis, quae ante istum locum scripta sunt, satis dixerim. In hoc autem loco, unde ad illa digressi sumus, cum dixisset: Et ossa uestra ut herba exorientur, ut resurrectionem carnis quidem, sed tamen bonorum se nunc commemorare monstraret, adiunxit: Et cognoscetur manus Domini colentibus eum. Quid est hoc nisi manus distinguentis cultores suos a contemtoribus suis? De quibus sequentia contexens: Et comminabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rudes enimnos & nouos blan dissimis
adiutorus in solita nob beatitudo lbi
suscipiet. Ibi uidebimꝰ & gaudebit cor
nr̃m nec ex pres sit quid uidebimus
Sed quid nisi dm̃ utim pleat̾ in nobis
ꝓmis sum euuangelicum. beati mundo¬
corde qm̃ipsi dm̃ uidebt̃. & omni a illa
quanunc uidem credentes autẽ ꝓmodulo
capacitatis nr̃ę longeminus quã sunt
atq: in comparabiliter cogitamꝰ &ui¬
debitis inquit & gaudebit᷑ corurm
Hic creditis. ibi uidebitis. sedqm̃ dixit
& gaudebit corurm: neputaremꝰ illa
ba exoriuntur. ubi resurretionem
cor porum strinxit. uelut quodnon
dixerat reddens.neque enim cũuiderim
fi& sed cum fuerit facta uidebimus
N am& decȩlonouo ac terra noua iamsu¬
pra dixerat duẽa quae scĩs ꝓmit tunt᷑
infine sȩpe ac multi for miter dicer&
Erit inquit caelum nouum & terrano¬
ua & non erunt meores priorum
nec ascendat incor ipsorum sedl&ta¬
am & exultationem inuenient in ea

Expanded text:
Rudes enim nos et nouos blandissimis Rudes enim nos et nouos blandissimis adiutoriis insolita nobis beatitudo illa suscipiet. 1m ib uidebimus, et gaudebit cor nostrum. Nec expressit quid uidebimus; sed quid nisi Deum? ut inpleatur in nobis promissum euangelicum: Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum uidebunt, et omnia illa, quae nunc non uidemus, credentes autem pro modulo capacitatis humanae longe minus quam sunt adque incomparabiliter cogitamus. Et uidebitis, inquit, et gaudebit cor uestrum. Hic creditis, ibi uidebitis. Sed quoniam dixit: Et gaudebit cor uestrum, ne putaremus illa ba exorientur; ubi resurrectionem corporum strinxit, uelut quod non dixerat reddens; neque enim cum uiderimus fiet. sed cum fuerit facta uidebimus. Nam et de caelo nouo ac terra noua iam supra dixerat, dum ea, quae sanctis promittuntur in fine, saepe ac mit: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea.
Abbreviated transcription (Latin):
enim dñs utignis ueni& & ut tepestas
currus eius reddere in indignatione
uindictam & uastationem inflãma
ignis. Inigneenim dnĩ iudicabitur
omis terra & ingladio eius omis caro.
m ultiuul nerati erunt ad nõ in bonoꝵ
promissione. flumen pacis: ꝓfocto
abundantiam pacis illius debemus
accipere qua maior. eẽ non possit.
hac utiq infine rigabimur dequa
inp̃cedentilibro abundantius locuti
dicit quib tantã beatitudinẽ pollic&
ut intellegam in illius felicitatis regio¬
ne quaeuel incaelis . ẽ. hoc flumine om̃a¬
satiari. sed quia et terrenis cor porib
pax incor ruptionis atq: in mortali¬
tatis inde influ&: Ideo declinare
sedixit hoc flumen utde suꝑnis quod¬
ammodo inferiora ꝑ fundat & homi¬
nes equales angelis reddat: Hieru¬
salem quoq non illã quae seruit cumfi¬
liis suis sed liberã matrẽ nrãm intellega
post labores erumnarum curarũque
mortalium consolabim tãquã par¬
uuli eius. In humeris genibq portati.

Expanded text:
enim dominus ut ignis ueniet, et ut tempestas currus eius, reddere in ira uindictam et interitum flammae ignis. in igne enim domini iudicabitur omnis terra et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. In bonorum promissione flumen pacis profecto abundantiam pacis illius debemus accipere, qua maior esse non possit. Hac utique in fine rigabimur; de qua in praecedenti libro abundanter locuti dicit, quibus tantam beatitudinem pollicetur, ut intelligamus in illius felicitatis regione, quae in coelis est, hoc flumine omsatiari; sed quia et terrenis corporibus pax incorruptionis adque inmortalitatis inde influet, ideo declinare se dixit hoc flumen, ut de supernis quodam modo etiam inferiora perfundat et homines aequales angelis reddat. Hierusalem quoque, non illam quae seruit cum filiis suis, sed liberam matrem nostram intellegpost labores aerumnarum curarumque mortalium consolabimur, tamquam paruuli eius in umeris genibusque portati.
Abbreviated transcription (Latin):
aggere uel sicut alii interp̃tati sunt¬
et interr&e puluere & sicut ibi ꝓcedunt
dic tum .ẽ. ita hic ex surgent. sicut ibi
qui bona fecerunt in resurrec tionẽ uitę
Qui autẽ mala egerunt in re sur rectionẽ
iudicii. ita & istoloco hi inuitã et̃nã
& hi in obprobrium & in confusionen
&irnam Non autẽ diuersũ putetur
quod cumibi positumsit oms qui sunt in
monum̃tis. hic nonatt ꝓpheta om̃s
sed inulti dormietium inte  aggere
Ponit enim aliquando scriptura  ꝓ õnib
multos: propterea & abrahe diccũ .c.
patre multaru getium posuite Cui
tam̃ alio loco. in semine in quit tuo
benedicentur om̃s gentes. detali aut
resur rectione huic quoq ipsi ꝓphetȩ
quiesce. Adhuc oum dies in cõpletio¬
nen consumationis & requiesces & resur¬
ges in sortetua in fine dierum Multa¬
deiudicio nouis simo dicuntur in psal¬
mis sedeorum plura trans eunter & stric¬
tun. hoc tamen quod define huius scli

Expanded text:
aggere, uel, sicut alii interpretati suntaggere, uel, sicut alii interpretati sunt, in terrae puluere; et sicut ibi procedent dictum est, ita hic exsurgent; sicut ibi qui bona . fecerunt, in resurrectionem uiiae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii: ita et isto loco hi in uitam aeternam, et hi in obprobrium et in confusionem aeternam. Non autem diuersum putetur, quod, cum ibi positum sit omnes qui sunt in monumentis, hic non ait propheta omnes, sed multi dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetquiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine dierumde iudicio nouissimo dicuntur in psalmis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine huius saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita ille in opinatus adueniat ñ exis¬
tentib tot regib in orberomano:
Qđ sienim numeroisto denario uni uer¬
sitas regũ significata ẽ post quos
ille uenturus est sicut millenario
cente nario septenario: significat᷑
plerũq: uni uersitas & aliis atq alus
numcris quos nunc commemorare non
est necesse: Alio loco idẽ da nihel
&crit inquid temp: tribulationis
qualis non fute ex quonata ẽ gens
suꝑ t̃rã usq ad tẽpus illud. Etintẽ¬
pore illo saluabitur populustuus om̃is
qͥ inuentus fuerit scriptus in libro
& multi dormientium in terre puluere
ex surget. hiinuitam xternam & hi
in obprobrium & in confusionem &nã
& intellegentes fulgebunt sicut cla¬
ritas firmam̃ti &exiustis multi sicut
stellȩ in scła & adhuc sententię illi
euuangelicę. ẽ. locus iste simillim :
deresurrectione dumtaxat corpoꝵ
mortuorum Nam quullic dicti sunt. eẽ
inmonum̃tis: ipsi hic dormientes int̃rę

Expanded text:
adque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsisadque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsistentibus tot regibus in orbe Romano. Quid si enim numero isto denario uniuersitas regum significata est. post quos ille uenturus est; sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque uniuersitas, et aliis adque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? Alio loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tempus illud. Et in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus entium in terrae aggere exsurgent: hi in uitam aeternam, et hi in obprobrium et in confusionem aeternam. Et intellegentes fulgebunt sicut claritas firmamenti, et ex iustis multi sicut stellae in saecula et adhuc. Sententiae illi euangelicae est locus iste simillimus de resurrectione dumtaxat corporum mortuorum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae
Abbreviated transcription (Latin):
enter id fecerint quinosse desiderant:
legant pres biteri hieronum librum
in danihelem satis erudite diligenteq:
conscriptum. anticristitamen aduer¬
sus eclam seuis simum regnum licet ex¬
iguo spatio temporas sus cinendum
donec di ultimo iudicio rognum sciac¬
cipiant sonpiternum. qui uel dormi¬
tans hec legit dubitare non sinitur
Iempus quipp̾e etcempora & dunidium
tmporis: unum annum . ec̃. & duo&
dimidium. Acꝑ hoc ptres annos & se¬
missem &iam numero dierum posterius
posito delucescit: aliquando inscrip¬
turis & mensum numero declaratur.
U idetur enim timpora indefinite hic
dicta lingua latina: sed ꝑ dualon nu¬
merum dicta sunt quanlatini ñ habent
Sicut autẽ greci ita hunc dicunt habe¬
re & hebr& sic ergo dicta sunt tepo¬
ra tamquam dicerentur dua tẽpora.
uereri. me sane fateor nandecẽ regib
quos tam quã decẽ homines uidetur
inuenturus anti cristus neforte fallamur

Expanded text:
enter id fecerint, qui nosse desiderant, enter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem satis erudite diligenterque conscriptum. Antichristi tamen aduersus ecclesiam saeuissimum regnum licet exiguo spatio temporis sustinendum, donec Dei ultimo iudicio regnum sancti accipiant sempiternum, qui uel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis unum annum esse et duo et dimidium ac per hoc tres annos et semissem etiam numero dierum posterius posito dilucescit, aliquando in scripturis et mensum numero declaratur. Videntur enim tempora indefinite hic dicta lingua Latina; sed per dualem numerum dicta sunt, quem Latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habere et Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tamquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tamquam decem homines uidetur inuenturus Antichristus, forte fallamur,
Abbreviated transcription (Latin):
tepus puenit: & regnũ obtinuerunt scĩ.
Ne danihel quesis se sedixit: dande
quid audierit continuo subiungens
& dixit inquit id .ẽ. a quo ille quesierat
responđ &dix̃ Bestia quarta : quartũ
regnum erit interra quod p̃ualebit om¬
nib regnis & manducabit omnẽ terra
& conculcabit eam & concid&. & decẽ
cornua eius detẽ reges surgent & posteos
surg& alius qui superabit malis om̃s quian¬
tecum fuerunt. & tres reges humiliabit¬
& uerba aduersus altissimũ loquetur.
& scõ altis simi conter& : & suspicabitur
omni calosunt. data ẽ scis altis simi
& regnum eius regnum sempiter num
& omis principatus ipsi seruient &ob¬
audient Hucusq inquit fiuiis sermo¬
nis Ego damhel multum cogitatio¬
nes meę conturbabunt me & forma
mea inmutata .e. suꝑme & uerbum
in cor demeo conseruaui. Quat tuor
illa regna exposuerunt quidam: as¬
syriorum ꝑsarum. mache donum.
& romanorum. Quamuero conueni¬

Expanded text:
tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. Haec Daniel quaesisse se dixit. Deinde quid audierit continuo subiungens: Et dixit, inquit id est ille, a quo quaesierat. respondit et dixit: Bestia quarta quartum regnum erit in terra, quod praeualebit omnibus regnis; et manducabit omnem terram, et conculcabit eam et con c ide t. Et decem cornua eius decem reges surgent; et post eos surget alius, qui superabit malis omnes, qui ante eum fuerunt; et tres reges humiliabit et uerba aduersus Altissimum loquetur et sanctos Altissimi conteret et suspicabitur omni caelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum eius regnum sempiternum; et omnes principatus ipsi seruient et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel; multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea inmutata est super me, et uerbum in corde meo conseruaui. Quattuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum et Romanorum. Quam uero conueni