comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus presseris tanto citius elabit᷑. Ferunt aũ
ouentis fliunũ gangen anguillas tricenis
pedib gignere. Anguillȩ uino necate qui ex
illo biberint tediũ uini habent.¶Draco ma¬
rimis aculeos in brãchiis habet ad caudam
spectantes qui dũ ꝑcusserit quaq̃ fuerit ue¬
nenũ fundit. unde et uocatus. Murenam.
grci mirenã uocant eo quod cõplicet se in
curculos. Hanc femiͫm tantũ sexus esse tra¬
dunt et conciꝑe a serpente. Ob id apiscatori¬
b tamquã a serpente sibilo euocat᷑ et capit᷑.
ltu autẽ fustis difficult̃ int̾imit᷑. ferula ꝓ¬
tinus. Animã in cauda habere certum est.
Nã capite ꝑcusso uix eam int̾imi. cauda sta¬
bet. iste ingemosus hamũ appetens brachus
cõplectitur ñ morsu. noc prius dimittit quã
iscam circũ roserit.¶ Torpedo uocata eoqđ cor¬
pus torpescere faciat si eam quisq uiuentẽ
tangat. Narrat plinius seds. erindico mari

Expanded text:
tius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem tius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit unde et vocatus. Muraenam Graeci μύραιναν vocant, eo quod conplicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus. Animam in cauda habere certum est; nam capite percusso vix eam interimi, cauda stabet. Iste ingeniosus hamum appetens brachiis complectitur, non morsu; nec prius dimittit quam escam circumroserit. 45. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisquam viventem tangat. Narrat Plinius Secundus, « ex Indico mari
Abbreviated transcription (Latin):
r pisciũ. dictã eo quod ambulandi inter¬
ris usũ. et natandi in aquis officiũ habeãt.
Ansi enĩ grece utrũq dr̃ idest qr et in aqͥs
e interris uiuunt. ut focȩ. cocodrilli. ipo¬
tami. hoc ẽ eqͥ fluitiales Pecorib aucẽ et be¬
stus et uolatilib antea homines noĩa impo¬
suerunt quã piscib ꝙ priꝰ uisa et cognita st̃.
Pisciũ uero postea paulatĩ cognitis gen̾ib
noĩa instituta sunt. aut ex similitudine
terrestriũ animaliũ aut ex specie ꝓpͥa siue
morib siue colore. uel figura aut sexu. Ex
simihtudine terrestriũ ut rane et uituli.
et leones et nigri meruli. et paui diuerso
colore dorso et collo picti. et turdi albo ua¬
rii et cetera que sibi iuxta species terrestri¬
ũ animaliũ noĩa uendicauert̃. Ex morib
terrestriũ ut canes in mari. a t̾renis canib
ñcupati quod mordeant. et lupi quod im¬
proba uoraeitate alios ꝑsequantꝰ Ncolore.

Expanded text:
ra piscium, inde dicta eo quod ambulandi in terra piscium, inde dicta eo quod ambulandi in terris usum, et natandi in aquis officium habeant. Ἀμφὶ enim Graece utrumque dicitur, id est quia et in aquis et in terris vivunt: ut phocae, corcodilli, hippopotami, hoc est equi fluviales. Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina inposuerunt quam piscibus, quia prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore:
Abbreviated transcription (Latin):
nutriant᷑ Nendex. Tarmꝰ uermis est lardi.
¶Ricinus uermis est canis. uocatus eo quod
heret in aurib canum. Cinos enĩ grece canis
est. Nsia est uermis porci appellata qr urit.
Nam ubi momorderit adeo locus ardet ut
ibi uesice fiant. Cimex. de similitudine cu¬
iusdã herbe uocatus. cuius fetorẽ habet..
Propͥe autẽ uermis in carne putri nascit᷑.¬
tinea in uestim̃tis. eruca in olera teredo in
ligno. tarmꝰ in lardo. Uermis nonit ser pens
apcis passib uel squamarum nisib reppit. qr
non est spinȩ rigor ut colubri. s in directum
crpuseuli sui partes gradatim porrigendo
antractas. contrahendo porrectas motũ ex
Acilicet EReptilia ideo diir hec que na¬
dant eoquod reptandi habeant speciẽ. et na¬
cura quãuis se in ꝓfundũ inmergant tam̃
nnatando reppunt unde et dauid ait. Hoc
mate magnum et spaciosũ illic reptilia qͣ
non est numerꝰ Anfiuia sunt quedã gene¬

Expanded text:
nutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. nutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem tinea in vestimentis, eruca in olere, teredo in ligno, tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus, vel squammarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas et contrahendo porrectas, motus exscilicet. Reptilia, ideo dicuntur haec quae natant, eo quod reptandi habent speciem et naturam, quamvis se in profundum mergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus . Anfivia sunt quaedam gene
Abbreviated transcription (Latin):
et malcficani. inuolutã in pampino. impli¬
cat se idem nec aduolat ut locusta ut hus
huc illucq discurrens semipasta diittat.
s ꝑmanet ꝑitis frugib et tardo lapsu pigrs¬
q morsib uniuersa consumit. Teredones ge¬
ci uocant lignorũ uermes. quõd terendo eilcã.
hos nos t̃mites dicimꝰ. Ita enĩ apud latinos lis¬
ni uermes uocantur. quos tempore in opor¬
tuno cese arbores gignunt. Tinea uestim̃tor
uermis dicta quod teneat. et eousq insidat
quo erodat. Inde et ꝑtinax quod in enidem
rem identidem urgeat. Mermis carniũ: emig̃¬
neus lumbricꝰ ascaride. cossi. pediculi pu¬
lices. lendex. tarmꝰ ricinus usia cimex. Enig̃¬
neus. uermis capitis uocatus Lumbricꝰ uer¬
mis intestinorum. dictꝰ quasi lũbicus. qr la¬
culi. uermes citis a pedib dicti unde et pe¬
dicͥosi dũr. qͥb pediculi in corpore efferuescĩt.
Pulices uͦ uocati sunt quod expuluere magis

Expanded text:
et maleficam involutam in pampino inpliet maleficam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carnium: hemicranius, lumbricus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia laculi vermes cutis a pedibus dicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt quod ex pulvere magis
Abbreviated transcription (Latin):
renus. qͥ potius uermib asscribit᷑ non serpen¬
tib animal armatũ aculeo. et ereo grece uoca¬
tum. quod caudã figat. et arcuato uulnere
diffundat uenena. Proprium est autẽ sçor¬
pionis quod manus palmã non feriat Can¬
tareda uermis terrenus. qui humand corpo¬
ri statim ut fuerit applicatus. sui adustione
uesicas efficit plenas humore¶ Multipes.
uermis terrenus ex multitudine pedũ uo¬
catuis. quia contractus inglobum cõplicat᷑.
nascitur subpetris ex humore et terraNimax
uermis limi dictus quod in limũ uel deli¬
mo nascat᷑. unde et sordida semꝑ et ĩmun¬
da habeat᷑ ¶Bombocis frondium uerins e
cuuis textura bombicinũ conficit᷑. Appella¬
tus autẽ hoc nomine ab eo quod euacuetur
dum fila generat. et aer solus in eo remane¬
at Eruca frondium uernus inolere uelp̃
pĩno inuoluta ab erodendo dicta. De qua
meminit plautus. initatus nequã bestiam

Expanded text:
rrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpenrrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta. De qua meminit PlautusCist. 728: Imitatus nequam bestiam
Abbreviated transcription (Latin):
rito euenit. ut sicut ꝑ serpentẽ mors homi¬
nis: ita et hominis morte serpens. Fertur au¬
tem quod serpens hominẽ nudũ non sit au¬
sus continger e. de uermibus.u.
crois est aminal quod plecũq de car¬
ne uel de ligno uel de quacũq re t̃rena¬
et sine ullo concubitu gignitur. licet nñquã
et de ouis nascant᷑ ut scorpio. Sunt autem uer¬
mes aut terre. aut aquȩ. aut aeris. aut carniũ.
aut frondium. aut lignorum. aut uestim̃toꝵ.
¶Aranea uermis aeris. ab aeris nutrim̃to cog¬
nominata. quȩ exiguo corpore longa fila de¬
ducit. et telȩ semꝑ intenta numquã desinit
laborare. ꝑpetuum sustinens in sua arte suspẽ¬
dium. Sangui suga uermis aquatilis dicta
quod sanguinẽ sugat. Potantib enĩ insidi¬
atur. Cumq in labitur faucib uel uͥuspiã
adherescit. sanguinẽ haurit. et cum nimio
cruore maduerit. euomit quod hausit. ita ut
recentiorem denuo sugat. Scorpio uermis t̃¬

Expanded text:
rito evenit ut sicut per serpentem mors homirito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. De vermibus . Vermis est animal quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacumque re t sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata; quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta numquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. Sanguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis te
Abbreviated transcription (Latin):
mo gutture usq ad imã aluũ parimͦ dispo¬
sitas habent. Squamis enĩ quasi unguib:
costis quasi crurib innitunt᷑. Unde si inqͣli¬
bet corporis parte abaluo usq ad caput ictu
aliquo conlidat᷑. debilis reddita cursũ hab̾e
non possit. qr ubicũq ille ictus inciderit. spi¬
namsoluit ꝑ quã costarũ pedes et motus cor¬
poris agebantur. Serpentes autẽ diu iuuere
dnir adeo ut deposita uetere tunica senectu¬
tem deponere atq in uiuentã redire ꝑhibean¬
tur. Tunice serpentium exiuuȩ nuncupan¬
tur eo quod his quando senescunt sese exi¬
unt. quib exuti inuiuentã redeunt. Dñr
cnim ęxuiuȩ. et induiue qi exuunt᷑ et indu¬
untiti:. Pitagoras dicit de medulla hominis
mortui quȩ in spina est serpentem creari. qd
memorat dicens. Sunt qͥ cum cl auso putrefa¬
ct̾a est spina sepulchro: mutari credant hu¬
manas angue medullas. Quod si credit᷑. me¬

Expanded text:
mo gutture usque ad imam alvum parili modo dispomo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari; quod memorat dicens 15, 398: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, me
Abbreviated transcription (Latin):
ma quȩ ignea est fugit uenenum frigidum.
Innaturalib bonis quȩ nobis et mraciona¬
bilib animantib uidemus esse cõmunia:
iuuacitate quadam sensus serpens excellit.
Unde et legit᷑ in genesi. Serpens autẽ erat
sapientior omnib pecorib terre. Dicit autẽ
plinius. si credit᷑. quod serpentis caput etiã
si cũ duob euaserit digitis. nichil ominus
uiuit. Unde et totum corpꝰ obicit ꝓ capite fe¬
rientib. Anguib uniuersis hebes uisus est.
raro in aduersum contuẽtꝰ: nec frustra cum
oculos non infronte habeant s intimporib
ad eo ut citius audiant quã uideant. Nul¬
lum autẽ anunal intanta celeritate linguã
mouet ut serpens. ad eo ut triplicẽ linguã
habere iudeatͥ cum una sit. Serpentium
uda sunt corpora ad eo ut quocũq eunt uiã
humore designent. Uestigia serpentũ talia
sunt. ut cũ pedib carere uideantur: costis ta¬
men et squamarũ nisib reppunt. quas asũ¬

Expanded text:
ma, quae ignea est, fugit venenum frigidum. ma, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. Unde et legitur in sapientior omnibus pecoribus terrae. Dicit autem Plinius si creditur quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus carere videantur, costis tamen et squamarum nisibus repant, quas a sum
Abbreviated transcription (Latin):
lucentib guttis in modũ stellarum. De quo
stellatus corpore guttis. Hic autẽ scorpioni¬
b adeo contrarius tradit᷑ ut uiso eo pauorẽ
his inferat et corporem ¶unt et alia genera¬
tantus mortium numerus. Omnes autẽ
serpentes natura sua frigide sunt. nec ꝑ¬
cutunt nͥ qndo caleseunt. nam quando
sunt frigidȩ: nullum tangunt. Unde et
uenena eorum plus die quã nocte nocent.
Corpent enu noctis algore. et merito quia
frigide sunt nocturno rore. In se enĩ addu¬
cunt uaporem corporis gelidi pestes. et nat᷑a
postea uͥ inillo calefactũ ipsũ uirus exarserit.
statim hominẽ extinguit. Nenenũ autem
dietum eo qđ ꝑuenas uadit. Infusa enim
pestis eius ꝑ uenas uegetatione corporis auc¬
ta discurrit. et ammamerigit. Unde non
posse uenenum nocere nisi hominis tetige¬
rit sanguinem. Unde lucanus. Noxia ser
pentium est admirto sanguine pestis. Om¬
ne autẽ uenenum frigidum est. et ideo ani¬

Expanded text:
lucentibus guttis in modum stellarum. De quo lucentibus guttis in modum stellarum. De quo stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporemtantus mortium sit numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidi sunt, nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidi, nullum tangunt. Unde et venena eorum plus die quam nocte nocent, torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem torporis gelidae pestis et natura postea ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem exstinguit. Venenum autem dictum quia per venas vadit. Infusa enim pestis ejus per venas, vegetatione corporis destructa, discurrit, et animam exstinguit. Unde non potest venenum nocere nisi hominis tetigerit sanguinem. Unde Lucanus: pentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo ani
Abbreviated transcription (Latin):
tile genus est. uocatus ita quod braclna ba¬
beat Genera lacertoꝵ płima. ut botrar. sala¬
mandria saura stellio Botraca dicta quad
rane habeat faciem. Nlam groci ranã botel¬
cã uocant ¶ i la mandria uocata qđ onbl
incendia uialeat. cuiis inter omnia uenena¬
ta ius maxima est. cetera enim singulos feri¬
unt. hec plurimos pariter int̾imit᷑. nam si
arbori in repserit. omnia poma inficit uene.¬
no e cos qui ex eo ederint occidit. qui etiam
siuel in puteo cadet uis ueneni eius potan¬
ces interficit. Ista contͥ incendia repugnãs.
ignes sola animaliũ extinguit. Nuut enĩ
in mediis flãmis sine dolore. et consũmati¬
one. et non solũ qi non urit᷑: s extinguit in¬
tendium. SSaura lacertus. qui quando se¬
nescit cec̾antur oculi eiꝰ et intrat in foram̃
parietis aspicientis contra orientẽ et orto so¬
le intendit et illuminat᷑. Stellio de colore
inditum nomen habet. Est enim tergo pictꝰ.

Expanded text:
tile genus est, vocatus ita quod brachia hatile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod animal obuiũ fuerit iactant se
suꝑ eum et ꝑimunt. unde et iaculi dica
suntꝰ/ In arabia autẽ serpentes sunt eũ als
que sirene uocant᷑. que plus currunt abeqst
s etiã et uolare dñr. quorũ tantũ uiriis at
ut morsum aute mors insequatꝰ quam dob
¶Obites dicta quod colorẽ harene habeat.
tus arenis ad motuss Seps exigiuis serpens.
qͥ non solũ corpus. s ossa ueneno consunt.
Cuiꝰ poeta sic meminit. ossaq dissoluens cĩ
corpore tabificus seps Dipsa serpens tante eus¬
guitatis fert᷑ ut cũ c̃alcatur ñ uideat᷑. suis
uenenũ ante extinguit quam sentiatur. it
facies p̃uenta morte nec tristiciam induas
morituri. De quo poeta. Signiferum uue¬
nem terreni sanguinis aulum. torta caput
retro dipsas calcata momordit. uix dolor ant
sensus dentis fuit. Salpica. serpens est que
non uidet. eccula dicta ꝓptͣ quod paruasti.
et non habeat oculos. Centupeda a multi¬

Expanded text:
aliquod animal obvium fuerit, iactant se aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arenae habeat. tus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa veneno consumit. Cuius poeta sicorpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies praeventa morte, nec tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. Vix dolor, aut sensus dentis fuit. 33. Solpunga, serpens est quae non videtur. Caecula, dicta, eo quod parva sit, et non habeat oculos. Centupeda, a multi
Abbreviated transcription (Latin):
tu clauso multi erũpebant. quod hercules
uidens loca ipsa erussit. et sic aquȩ clausit¬
meatus. Nam idra ab aqua dicta est ¶Celi¬
drus serpens. qui et celsidros. quasi cerĩ. qr et
inaquis et interris moratur. Nam cirson
dicunt greci terrã. id ros aquã. Hic ꝑaquas
labitur. terrã fumare facit. quã sic macer
describit. Seu terga expirant spumantia ui¬
rus. seu terra fumat qua teter labitur an
lidri. Semꝑ autẽ directus ambulat. Nam
si torserit se dum currit: stati crepat .¶Ri
natrix serpens aquã ueneno inficiens. In
quocũq enim fonte fuerit: cuni ueneno im
raeto lapsurus lunite ceneris Parias serpẽs
que semꝑ in cauda ambulat. et sul cũ fos
iter cauda sulcare parias ¶Boas angus ti¬
lie ĩmensa mole. ꝑsequit᷑ greges arm̃toa
brbulos et plimo lacte riguis se ułib mne¬
etit et suggens intlmit. atq inde aboũ dl¬
populatione boas nomen accepttIaculus
serpens uolans. De quo lucanꝰ. iãculiq uo

Expanded text:
uno clauso multi erumpebant; quod Hercules uno clauso multi erumpebant; quod Hercules uidens, ipsa loca exussit et sic meatus. Nam ydra ab aqua dicta est. Celidros serpens, qui et chersydros, quasi †cerim†, quia et in aquis et in terris moratur; nam χέρσον dicunt Graeci terram, ὑδωρ aquam. Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anglydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno inmi: Et semper recto lapsurus limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus 9, 720: Iac
Abbreviated transcription (Latin):
tarum gracia aspicientes retardet. etq rep
tando pigrior est. quos asseqͥnon ualet mira¬
culo sui stupentes capit. Tanti autẽ feruoris
est ut hi. q enus cempore exuiias corporis
seruentis exponat. De quo lucanus. et scitał
sparsis etiam minc sola pruiis eruuias po¬
capita habeat. unum in loco suo: alterũ in
cauda currens ex utroq capite tractu corpo
ris circulato. Hec sola serpentium frigori se
cõmittit. pͥma omniũ ꝓcedens. De qua idem
anfiuena. cuiꝰ oculi lucent ueluti lucerne.
¶Enidris coluber maqua uiuens. Ei reci eni
aquas idros uocant. Idrus aquatilis serpẽs.
aquo ieti obturgeseunt. euius quidã morbũ
boam dicunt. eo quod ei fimũ bouis remedi¬
etur. Idra draco multorum capitũ. qualis
fuit in lerua palude. puincie archadie. Hec
latine excedra dr. quod uno ceso tria capi¬
ta ercrescebant. s hoc fabulosum est. Nam
constat idram locũ fuisse euom̃tem aquas.¬
uastantes uicinã cuitatẽ. in quo uuo mea

Expanded text:
tarum gratia aspicientes retardet, et tarum gratia aspicientes retardet, et tando pigrior est; quos assequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Est autem tanti fervoris, ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventes deponat, de quo Lucanus: Et scitalis sparsis etiam nunc sola pruinis, Exuvias pocapita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem amphisbaena. Cuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est; nam constat Hydram locum fuisse evomuastantens uicinam ciuitatem, in quo meatu
Abbreviated transcription (Latin):
sudet qͥ ab eo morsus fuerit. ita ut dissolutis
uenis quicqͥd uitȩ est ꝑsanguinẽ euocet. Gire¬
ce enĩ sanguis emat di. Prester aspis semꝑ
ore patenti et uaporanti currit. Cuiꝰ poeta
mantia prester. Hic quẽ ꝑ cusserit disten¬
ditur enormiq corpulentia necat᷑. Extu¬
beratum enim putredo sequit. Sepstabificꝰ
aspis qͥ dũ momorderit hominẽ statĩ eũ con¬
sumit. ita ut liquefiat totus in ore serpentis.
¶Terastes serpens dictus eo quod in capite cor¬
nua habeat. similia arietũ. Cerasta enĩ greci
cornua uocant. Sunt autẽ illi quadrige¬
mina cornicula quorũ ostentatione ueluti
escã inliciens. sollicitata anmalia ꝑinit.
Totum enĩ cegit harens. nec ullũ indiciũ
sui prebet. nisi ex ea parte qua inuitatas
aues uel aninalia capit. Est autẽ fleruo
sus plusquã aliȩ serpentes. ita ut spinã non
habere uideat᷑. Scitalis serpens uocatus eo
quod tanta prefulgit tergi uarietate. ut no:¬

Expanded text:
sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evocet. Graece enim sanguis αἷμα dicitur. Prester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. Cuius poetamantia prester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animasus, plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. 19. Scytale serpens vocatus, eo quod tanta praefulget tergi varietate, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
uidia in ipso incendio iugis ȩstus. Basiliscꝰ
gre latine interp̃tat᷑ regulus eoquod rex ser¬
rentium sit. ad co ut eũ uidentes fugiant. qr
dlfactusuo eos necat. Nam et hominẽ uel si
ispiciat int̾imit. Si quidem et eiꝰ aspectum
nilla auis uolans illesa transit. s qũaꝙͣ pro¬
alsit eiꝰore conbusta deuorat᷑. A mustelis
cam̃ uincit᷑. quas illic homines inferunt ca¬
iernis in quib delitescunt. Itaq couiso fu¬
gi quẽ ille ꝑsequit᷑ et occidit. Nichil eium
preus ille rerum sine remidio constituit.
fst autẽ longitudine semipedalis. albis ma¬
allis lineatuis Neguli autẽ sicut scorpiones
arentia queq sectantꝰ. et postquã ad aquas ꝑ¬
uenerint idrophobas et limphaticos faciunt.
Sibilus idem est qui et regulus. sibilo enim
orcidit antequã mordeat uel exurat. Niꝑa
dicta quod ui pariat. Nam cũ uenter eius
ad partum ingemuerit. catuli ñ expectan¬

Expanded text:
India in ipso incendio jugis aestus. 6. Basiliscus India in ipso incendio jugis aestus. 6. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat, nam et hominem, vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectan
Abbreviated transcription (Latin):
si lapidis dicunt. qui ligurus appellat᷑.
quod et ipsas linces sentire hoc documento
prolutur. Nam egestũ liquorẽ. harenis in
quantũ potuerint contegunt. inuidia qͥ¬
dem nate ne talis egestio transeat in usũ hu¬
do dicti sunt. Nam testiculi eorũ apti sunt
medicaminib. ꝓpter quod cum ꝑsenserint
uenatorem ipsi se castrant. et morsib uires
suas amputant. De quib citero Inscauria
na. redimunt se a parte corporis ꝓpter quod
nuchum facit cupiens euadere dampno
testiculi. Ipsi sunt et fibri qui etiã pontici
canes uocantur. Ursus fertur dictus quod
ore suo formet fetus. quasi orsus. Nã alat
eos informes generare partus. et carnen
quandam nasci quã mater lambendo i
menbra componit. Unde est illud. sic fu¬
mat lingua fecum cum ꝓtulit ursa s ho
immaturitas partus facit. Deniq tricest¬
ma die geuerat. unde erienit ut prectta¬
ta fecunditas informis procreet᷑. Arsorĩ
caput inualidum. uis marima in lumbis

Expanded text:
si lapidis dicunt, qui lincurius appellatur, si lapidis dicunt, qui lincurius appellatur, quod et ipsos lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum hudo dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana 2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod nuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis
Abbreviated transcription (Latin):
greci amagnitudine corporis uocatum
putant quod formã montis preferat. Gre-¬
ce enĩ mons elefic dr̃. Apud indos autẽ
a uoce barro uocatur. unde et uox eius
barritus et dentes ebur. Rostrum enim
mouet. et est angui similis uallo muni¬
tur eburneo. Hos boues lucas dictos ab
antiquis romanis: boues qr nullũ ani-¬
mal grandius uidebant. Lucas qr in
lucania illos pͥmos pirrus in prelio ob¬
iecit romanis. Nam hoc genus animan¬
tis in reb bellicis aptum est. Ineis enun
ꝑse et indi ligneis turrib collocatis cam¬
quã de muro iaculis dimicant. Iutelle¬
ctu autẽ et memoria multũ uigent. Gre¬
gatĩ incedunt: motu quo ualent salutant.
Murem fugiunt: auersi coeunt. Quan¬
do autẽ parturiunt. in aquis uel in insuł
dimittunt fecus ꝓptꝰ dracones. qr inimici
sunt et abeis implicati necantur. Bientu¬
um autẽ portant fetus. uec amplius quã
semel gignunt. nec plures s tantũ unum.
Uuiunt autẽ annos trecentos. Apud solã

Expanded text:
Graeci a magnitudine corporis vocatum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis proferat. Graece en immons lophos dicitur. Apud Indos autem a voce barrus vocatur. Unde et vox ejus barritus, et dentes ebur. Rostrum autemmovet, et est angui similis, vallo munitus eburno. 15. Hos boves lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant; lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus in praelio objecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est. In eis enim Persae, et Indi, ligneis turribus collocatis, tanquam de muro jaculis dimicant. Intellectu autem, et memoria multa vigent. 16. Gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt, aversi coeunt, quando autem parturiunt, in aquis, vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt, et ab eis implicati necantur. Biennio autem portant fetus, nec amplius, quam semel gignunt, nec plures, sed tantum unum. 55 Vivunt annos trecentos. Apud solam
Abbreviated transcription (Latin):
unicornir: eo quod unũ coru in media fron¬
te habeat. pedum quatuor. ita acutũ et ua¬
lidum ut quiequid impetierit. aut uenti¬
let aut ꝑforet. Nam et cũ elefautis sepe cer¬
tamen habet: et in uentre uulneratum ꝓ¬
sternit. Tante autẽ est sortitudinis ut nul¬
la uenantium uirtute capiat᷑ s sicut as¬
serunt qui naturas animalium scripsert̃
uirgo puella ꝓponitur: que uenienti sinũ
aꝑit. in quo ille omni serocitate deposita
caput ponit. sicq soporatus uelut mnermis
lrum mugiti horrido. equino corpore¬
elefanti pedib cauda suilla. capite ceruino
re mirifico. ad magnitudinem pedũ qua¬
tuor ita acutum ut quicquid impetiat fa¬
ale ictu ꝑforetur. Niuius non uenit inho¬
minũ pocestate interimi quidẽ pocest.
capi non potest. hoc india mittit. Ante lu¬
dos gnei pompei rinocerontẽ romana spe¬
ctacula nesciebant. Cui bestie color buxeꝰ.
elefantos preliatur. par ipsis ꝓpe fortitu

Expanded text:
unicornis, eo quod unum cornu in media fronunicornis, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quatuor, ita acutum, et validum, ut quidquid impetierit, aut ventilet, aut perforet. Nam et cum elephante saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. 13. Tantae autem est fortitudinis, ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella proponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate deposita, caput ponit, sicque soporatus, velut inermis strum mugitu horrido, equino corporeelephanti pedibus, cauda suilla, capite ceruino.re mirifico, ad magnitudinem pedum quattuor, ita acutum ut quicquid impetat, facile ictu eius perforetur. Viuus non uenit in hominum potestatem et interimi quidem potest, capi non potest. Aquae etdos Cnei Pompeii, Renocerotem romana spectacula nesciebant, cui bestiae color buxeus,elephantos proeliatur. Par ipsis longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
matris coaluerint catuli maturisq ad na¬
sendum urib pollent: od iunt temporũ
moras: Itaq oneratam fetib uuluam tam¬
quã obstantem partui. unguib lacerant.
esundit illa partũ. seu potius dimittit do¬
lore cogente. Ita postea corruptis et cicatri¬
cosis sedib genitale semen in fusum non
ent acceptum: s irritum resilit: Nam pliuiꝰ
dicit animalia cum acutis ungiuib frcquen¬
cer parere non posse: Uiciantur enim intrin¬
secus se mouentib catulis. Pardus scds post
ponterẽ est genus uarium ac uelocissimũ
t pirceps ad sanguinẽ Saltu enim ad mor¬
temruit. Teopardiis ex adult̾io leene et par¬
di nascitur. et terciam originẽ efficit: sicut
e plinius in naturali historia dicit. leonẽ
cum parda. aut pardum cumleena concũ¬
bere et ex utroq coitu degeneres partus cre¬
ari ut mulus et asinus Rmoceron a grecis
uocatus. latine interpretat᷑ innare cornũ.
statim moriatur. Ndem et monoceron idest

Expanded text:
matris coaluere catuli, maturisque ad namatris coaluere catuli, maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras. Itaque oneratam fetibus vulvam tanquam obstantem partui unguibus lacerant, effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unguibus frequenter parere non posse. Vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. 10. Pardus, secundus post pantherem est, genus varium, et velocissimum, et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. 11. Leopardus ex adulterio leaenae, et pardi nascitur, et tertiam originem efficit, sicut et Plinius in Naturali Historia 8, 42 dicit, leonem cum parda, aut pardum cum leaena concumbere et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu.nare cornu. Idem et monoceros, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
nimos eorum frontes et caude indicant.
Uirtus eorum in pectore. firmitas in capite
septi a uenatorib terrã contuent᷑: quo miꝰ
conspectis uenabulis terieant᷑. Rotarum
timent strepitus: s ignes magis. Cum dor¬
mierint iugilant oculi: cum ambulant
cauda sua cooꝑiunt uestigia sua. ne cos
uenator inueniat. Quorum dentes pͥma¬

Expanded text:
nimos eorum frons et cauda indicat: nimos eorum frons et cauda indicat: virtus eorum in pectore est: firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genue
Abbreviated transcription (Latin):
titirus ex oue et hircõ musmo ex capra
et ariete: est autẽ dux gregis: De bestus.
es TIaRIM uocabulum ꝓprie conue¬
nit leonib pardis. cigrib lupis. et uul¬
p̃ib canibq et simiis ac ceteris que uel ore
uel unguib seuiut: exceptis serpentib
¶Bestie dicte aui qua seurunt. Fere appel¬
late. eo quod naturali utantur libertate:
et desiderio suo ferantur. Sunt enim lib̾e
eorum uoluntates: et huc atq illuic uagan¬
turꝰ et quo animus duxerit ec feruntur:
¶Leonis uocabulum ex greca origine infle¬
.xum est in lacinum. Areci enu leon uo¬
cant: et est nomen notͥum quia exparte
corrip:um Net na uno cotuin greciun est:
sicut et dracena. Nt autẽ leena lea dieatim
usurpatum est a poctis: Leo autem grroe las¬
ne rex interpretatur: co quod princeps sit
omnium bestiarum. cuius genus trifa¬
rium đr. E quib breues et iuba crispa in¬
belles sunt: longi et coma stmplici: acres a¬

Expanded text:
tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis. De bestiis . Bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Ferae appellatet desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim leon vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum est: leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur, usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur eo, quod princeps sit omnium bestiarum. Cujus genus trifarium dicitur, e quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt: longi, et coma simplici, acres. A
Abbreviated transcription (Latin):
cendentium desuꝑ arietũ in aquarũ specu¬
lo contemplabantur. Deniq et hoc ipsum
in equarum gregib fieri fertur. ut genero¬
sos obiciant equos uisib concipientiũ. quo
eorum similes concipere et creare possinit. Nã
pulcerrimas columbas hisdem locis quib il¬
le uersantur quo rapiente uisu similes gene¬
rent. Inde est quod quidam grauidas mu¬
lieres iubeant nullos intueri turpissimos
animalium uultus ut cenocefalos et simias
ne uisib occurrentes similes fetus pariant.
Hanc enim esse feminarũ naturã aiunt ut
quales ꝑspexeruit siue mente conceꝑint in
extremo uoluptatis estu concipiunt. talem
et sobolem procreent. Etenim anima in u¬
su uenerio formas extrinsecus intus tran
smittit eorumq saciata tipis. rapit species
eorum in ꝓp̾am qualitatem In animanti¬
b bigenera dicuntur que ex diuersis nas¬
cuntur ut mulus exequa et asinõ burdo
er equo et asinã ibride erapris et porcis:

Expanded text:
rietum desuper ascendentium in aquarum specurietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsum in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos objiciant equos visibus concumbentium: quo eorum similes concipere et creare possint. Nam epulcherrimas columbas hisdem locis, quibus illae versantur: quo rapiente visu similes generent. Inde est, quod quidam gravidas mulieres jubent ut nullius intueantur pessimos animalium vultus, ut cynocephalos et simias, ne visibus occurrentes similes fetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam dicunt, ut quales conspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu quando concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu venereo formas extrinsecus intus trasmittit, eorumque satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis;
Abbreviated transcription (Latin):
ire solitum erat. Equorum tria sunt gene¬
ra. unum generosum preliis et onerib aptũ.
Alterum uulgare atq gregarium ad ue¬
bendum non ad equitandum aptum Ser¬
tium exꝑmirtione diuersi generis ortum
quod etiam đr bigenerum quia ex diuersis
nascitur ut mulus. Mulus autem agroco
tractum uocabulum habet. Qrece est enĩ
hoc. uel quod iugo pistorum subactus tar¬
das ducat ingiro molas. Iudei asserunt
quod anaa nepos esau equarum greges ab
asinis in deserto ipse fecerit pͥmus ascendi.
ut mulorum inde noua contra naturã ani-¬
malia nascerentur. Onagros quoq adhoc ad¬
missoᷤᷤ esse ad asinas et ipsum istius modi
repꝑisse concubitum ut uelocissimi ex eis
asini nascerentur An dustria quippe hu
mana diuersum animal in coitum eoegit.
sicq adulterina cõmixtione genus aliud
repꝑit. sicut et iacob contra naturã colorũ
similitudines ꝓcurauit. slam tales fetus
oues illius concipiebant quales umbras as¬

Expanded text:
ire solitum erat. Equorum tria sunt geneire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Indmana diversum animal coegit in coitu: sicque adulterina commistione genus aliud reperit, sicut et Jacob contra naturam colorum similitudines procuravit . Nam tales fetus oves illius concipiebant, quales umbras a
Abbreviated transcription (Latin):
us. Candidus autem et albus inuicem sibi
diferunt. Nam alb cum quodam pallore ẽ.
candidus uero niueus et pura luce ꝑfusus.
Canus dictus qi ex candido colore et nigro
a Seutulatus uocatus ꝓpter orbes quos ha¬
bet candidos inter purpuras Narns quod
uias habeat colorum imparium. Qui autẽ
albos tantum pedes habent petuli appellan¬
tur. qui frontem albam calidis Ceruinus est
quem uulgo garanem dicunt Eranem idẽ
uulgus uocant. quod inmodum aerii sit
coloris Mirteus autem est pressus in pur¬
pura. ¶osinus autem est quod sit color eus
de asino. idem et cinereussSunt artẽ hu
de agresti genere orti. quos equiferos dici¬
mus. et proinde adurbanã dignitatem
transire non possunt. Mauron nger est.
Nigrum enĩ greei mauron uocant. MAlan¬
nus uero equus breuior est. quem uulgo
brenicum uocant. NIeredos antiqui dixert̃.
quod ueherent redas id est ducerent. uel
qd̾ uias publicas currant ꝑ quas et redas

Expanded text:
ctis. Candidus autem et albus invicem sibi ctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas
Abbreviated transcription (Latin):
sheritum ut sit animo audax. pedib ala¬
cr trementib menbris. quod est fortitudi¬
nis indicium. quiq ex sũma quiete facile
concitetur. uel excitata festinatione non
difficile teneatur. Motus autem equi in
uurib intelligitur. uirtus in menbris tre¬
mentib Color hic precipue expectandus.
badius. aureus. roseus. n murteus. ceruinꝰ.
gilb glaucus. scutulatiis. canus. candidus.
albus. guttatus. niger. Sequenti autẽ ordi¬
it uarius exnigro badioq distinctus . Re¬
liquus uarius color est uel cinereus deter¬
rmus Badium autẽ antiqui uadiũ dice¬
bant. quod inter cetera animalia forcius
uadat. Ipse est et spadir quẽ fenicatũ uo¬
cant. et dictus spadix a colore palme quã
sieuli spadicam uocant. Glaucus uem est ue¬
liti piccos oculos habens et quodam splen¬
dore ꝑfusos. Nam claucum ueteres dicunt.
culbus autem melinꝰ color est subalbidus.
gistatus albis nigris interuenientib: pun¬

Expanded text:
Meritum, ut sit animo audax, pedibus alaMeritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. Glaucus vero est veluti pictos oculos habens et quodam splendore perfusos. Nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus pun
Abbreviated transcription (Latin):
b dñis. multi lacrimas fundunt. Soli
enim equum ꝓpt̾ hominẽ lacrimari cd
loris effectũ sentire. unde et in centauri
equorum et hominũ natura ꝑmixta elt.
Solent etiam ex equorum uel mesticiais
alacritate euentum futurum dimical
colligere. Etas longeua equis ꝑsicis uls¬
cis et pirotis ac siculis. inannis ultra ql¬
quaginta. Breuior autẽ spanis ac mu¬
dis et gallicis stequens opinio est Ing¬
ross equis ut aunt ueceres quatuor. erpe¬
ctantur. forma. pulchritudo. meritum. atq
color. forma ut sit ualidum corpus. et soli¬
dum robori conueniens altitudo. latus
longum. substrictus maxime. et rotundi
dunes. pectus late patens corpꝰ omne muscu¬
lorũ densitate nodosũ. pes siceus et cornu con¬
cauo solidatus : pulchritudo ut sit exiguũ
caput et siccum pelle ꝓpe ossib adherente.
aures breues et acute oculi magni. nares
patule erecta ceruix coma densa et cauda
ungularum soliditas fixa rotunditas.

Expanded text:
tibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum tibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas.