comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliquid nolenti facturis : pracsertim quia iam crediderant innomine eiꝰ.
Dcipsis enim dicit euangelista: crediderunt in nomine eius. dequibus dicit.
ipse autem non credebat semet ipsum eis. Quare. I quod ipse noss&ȩ om̃s. &
quia op̃ ei nonerat : ut quis testimonium ꝑhib̾aꝵ de homine. ipse enin
sciebat quid eẽt. in homine. Plus nouerat artifex quid ess&ȩ in oꝑe suo: quam
ipsum opꝰ quid cit. insemet ipso. Creator hominis nouerat quid. eẽt. in ħoe.
quod ipse creatus homo non nouerat. Honne hoc probamꝰ depetro. quia¬
ipse non nouerat quid inipso eẽt. quando dixit. tecum usq ad mortem.
udi quia dñs nouerat quid eẽt. in homine. Tu mecum usq ad mortem.
Amen amen dico tͥ : priusquam gallus cantet. ter mẽ negabis. Homo gͤ
nesciebat quid ẽẽt. inse : s creator hominis nouerat quid ẽẽt. in homine.

Expanded text:
aut aliquid nolenti facturis, praesertim quia jam crediderant in nomine ejus? Et aut aliquid nolenti facturis, praesertim quia jam crediderant in nomine ejus? Et de ipsis dicit Evangelista, Crediderunt in nomine ejus, de quibus dicit, Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quare? Quod ipse nosset omnes, et quia opus ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine. Plus noverat artifex quid esset in opere suo, quam ipsum opus quid esset in semetipso. Creator hominis noverat quid esset in homine, quod ipse creatus homo non noverat. Nonne hoc probamus de Petro, quia non noverat quid in ipso esset, quando dixit, Tecum usque ad mortem? Audi quia Dominus noverat quid esset in homine: Tu mecum usque ad mortem? Amen, amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Homo ergo nesciebat quid esset in se; sed Creator hominis noverat quid esset in homine.
Abbreviated transcription (Latin):
uenditum a uida traditore: cum ile putar& inpotestate se habere
tradere magistrum & dñm suum: & ibi ostendit dñs uoluntate
se pati non necessitate. Nam eum cum comprachendere uidaei uolus sert.
dixit illis. Quem quęritis.ꝰ & illi dixerunt. Iesum natarenum. & ille. Egosum.
hacuoce audita: redierunt retro. & cecidert̃. In eo quod eos respondens deiecit:
ostendit potestatem: ut in eo qd̾ abeis comprachensꝰ. ẽ. ostender& uoluntatem
Ergo quod passus ẽ: miscdiae fuit. Traditus. ẽ : enim propt̃ delicta nr̃a
& resurrexit propter iustificationem nr̃am. Audi uerba ipsuis. Potestatẽ ha¬
ponendi animam meam. & potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo
tollit cam ame: sed ego pono eam ame ipso: ut iterum sumam eam. Cum gͦ
haberȩ tantam potestatem: cum eam dictis praedicaret. factis ostenderet.
quid sibi uult quod non se credebat eis iesuc : quasi aliquid nolenti nocitu

Expanded text:
venditum a Juda traditore, cum ille putaret in potestate se habere, venditum a Juda traditore, cum ille putaret in potestate se habere, tradere magistrum et Dominum suum; et ibi ostendit Dominus voluntate se pati, non necessitate. Nam cum eum comprehendere Judaei voluissent, dixit illis: Quem quaeritis? At illi dixerunt: Jesum Nazarenum. Et ille: Ego sum. Hac voce audita, redierunt retro, et ceciderunt . In eo quod eos respondens dejecit, ostendit potestatem; ut in eo quod ab eis comprehensus est, ostenderet voluntatem. Ergo quod passus est, misericordiae fuit. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Audi verba ipsiponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego pono illam a meipso, ut iterum sumam eam . Cum ergo haberet tantam potestatem, cum eam dictis praedicaret, factis ostenderet; quid sibi vult quod non se credebat eis Jesus, quasi aliquid nolenti nocituris,
Abbreviated transcription (Latin):
rent onera. Portant sarcinam peccatorum. & pigri sunt currere. Curren¬
t quid sequitur ꝙ spse aute iħe non credebat seraet ipsum eis. Q uid sibi
gͦ hoc uult. ⁊ Iuicredebant in nomine eiꝰ. & ipse iesuc non credebat semet¬
ipsum eis. ꝙ anforte non credebant. & fingebant. se eredidisse && prop¬
terea iesiic non se credebat eis. ⁊ Sed non diceret euangelista: multi credi¬
derunt in nomine cuis. nisi uerum illis testimonium ꝑ hiber&e. Magna
nibus praesertim quia filius dĩ. ẽ. y Utiq uolens passus. ẽ. & si
nollet nunquam pateretur: qui sinollet nec nasceretꝰ. Si autem hoc¬
olum noll& ut nasceretur tantum. & nonmorerȩtur : quicquio
uell& facerae. quia omipotentis patris filius omĩps.e. Ipsis rebus
cuuangelium. Et cum uolussent eum de ũtice montis prȩcipitare.
discessit abeis illesus. Et quando uenert̃ ad eum comprehendendum iam

Expanded text:
rent onera: portant sarcinam peccatorum, et pigri sunt currere. Currenrent onera: portant sarcinam peccatorum, et pigri sunt currere. Currenet quid sequitur? Ipse autem Jesus non credebat semetipsum eis. Quid sibi ergo hoc vult, Illi credebant in nomine ejus; et, Ipse Jesus non credebat semetipsum eis? An forte non crediderant ei, et fingebant se credidisse, et propterea Jesus non se credebat eis; Sed non diceret Evangelista, Multi crediderunt in nomine ejus, nisi verum illis testimonium perhiberet. Magnanibus. Praesertim quia Filius Dei est, utique volens passus est; et si nollet, nunquam pateretur; qui si nollet, nec nasceretsolum vellet, ut nasceretur tantum, et non moreretur, et quidquid vellet, faceret; quia omnipotentis Patris Filius omnipotens est. Ex ipsEvangelium: Et cum voluissent eum de vertice montis praecipitare, discessit ab eis illaesus . Et quando venerunt ad eum comprehendendum, jam
Abbreviated transcription (Latin):
PPORTUNE NOUIS DNS PROCIERAUIT
hodierna die lectionis hiuius ordinem. Nam quia ex
ordine cuuangelium scdm iohannem considerare atq
tractare suscepimus: credo quod aduertit caritas ur̃a.
Opportunae ergo occurrit: ut hodie audiretis ex euan-¬
gelio: quianisi quis renatus fuerit ex aqua & spũ.
nonuidebit regnum dĩ. Tempus. ẽ. enim ut uos ex hortemur e quiada
estis cathecumini: qui sic credidistis in xp̃m: ut ad huc ur̃a peccata por-¬
tetis. Nullus autem regnum glorum uidebit oneratus peccatis: quia ñ
cui dimissa fuerint nonrgnabit cum xp̃o. Dimita autẽ non possunt.
nisi ei qui renatus fuerit ex aqua & spũ scõ. Sed omĩa uerba quem admo¬
dum se habeant adũtamꝰ: ut hic inueniant qui pigri sunt: quanta
sollicitudine sibi festuandum sit adonꝰ deponendum. Quia si ferrent
aliquam sarcinam grauem: aut lapidis. aut ligni: aut alicuiꝰ &iam lucri.
a frumentum portarent: siuuinum. si pecuniam: currerent ut depone¬

Expanded text:
pportune nobis Dominus procuravit hodierno die lectionis hujus ordinem: nam quia ex ordine Evangelium secundum Joannem considerare atque tractare suscepimus, credo quod adverterit Charitas vestra. Opportune ergo occurrit ut hodie audiretis ex Evangelio, quia Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei. Tempus est enim ut vos exhortemur, qui adhuc estis catechumeni: qui sic credidistis in Christum, ut adhuc vestra peccata portetis. Nullus autem regnum coelorum videbit oneratus peccatis; quia nisi cui dimissa fuerint, non regnabit cum Christo: dimitti autem non possunt, nisi ei qui renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto. Sed omnia verba quemadmodum se habeant advertamus, ut hic inveniant qui pigri sunt, quanta sollicitudine sibi festinandum sit ad onus deponendum. Quia si ferrent aliquam sarcinam gravem, aut lapidis, aut ligni, aut alicujus etiam lucri, si frumentum portarent, si vinum, si pecuniam, currerent ut depone
Abbreviated transcription (Latin):
bi autẽ unum dm̃ licet dicas. duos aut tres deos ñlicet dicas. Hinctͥ cõm̃dat᷑
suꝑeminentia & sũmitas caritatis tanta. ut maior. c̃ẽ. nonpossit. Quem eniꝰ
misit ds: uerba đi loquit᷑. hoc utiq dexpo dicebat: ut se ab illo distingueret.
Q uid enim. a Ipsum ioħm. nonne ds misit. & Annon ipsedixit. missus sum
ante cum. & qui me misit baptitare in aqua. a Et de illo dictum est. Ecce
utto angelum meu̾ antete: & prȩparabit uiã tuã. Nonne & ipse uerba e
loquitur. dequo etiam dicꝰtum est qđ sit amplius quã ꝓpħa.  Sigͦ & ipsũ d̾s
misit. & uerba di loquitur. quomͦ ad distinctionẽ dexp̾o eum dixisse accipimꝰ
quẽ enĩ misit ds̃ uerba dĩ loquit᷑. ⁊ Seduide quid adiungat. Non enim ad

Expanded text:
ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Dante eum? et: Qui me misit baptizare in aqua . Et de illo dictum est: Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam . Nonne et ipse verba Dei loquiturmisit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
opus erat. Et deilla congregatione scoꝵ. quiddicit scriptura. Erat illis
anima una & cor unum indño. Sicaritas decot animis fecit animã unam.
& detot cordib fecit cor unum. quanta est caritas inter patrem & filium: Maior
tiq quam inter illos homines quibus erat corunum. Sigͦ multoꝵ fratri
cor unum ꝓpter caritatem. & multoꝵ fr̃m anima una ꝓpter caritatẽ : d̾s pater
& ds filius dicturus es quia duo sunt. & Siduo dii sunt: non . ẽ. ibi summa
caritas. Sienim hic tanta caritas est ut anima tuã & anima amicitui. unam
anima faciat. quomodo ibi non. ẽ. unꝰ ds pater & filius. a Absit ut hoc sen¬
tiat fides nonficta. Prorsus quantũ excellat caritas illa: hinc intelligite.
Multȩ animȩ sunt multoꝵ hominũ. &sise diligunt una anima et: sedpossunt
dici & multȩ animȩ. Possunt in hominib: quia non .ẽ. tanta coniunctio.

Expanded text:
opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio:
Abbreviated transcription (Latin):
S sinondum illum uitelligis dm̃: nondum accepisti testimonium cius.
Accipe & signas: pracsumenter intelligis. definient̾ agnoscis: quia ds̃
uerax c̃. Quem enim misit ds̃: uerba di loquitur. Ip̃se c. dĩ uenix . de¬
q misit illum ds̃: Ds: mist diñ. Iunge ambos. unus dĩ.e. ds uerax
missus ado. De singulis interroga: respondeo ds. & de ambobus in terroga.
respondeo ds. Non singuli ds & ambodii : sed singulus quisq ds̃. & ambo ds̃.
Tanta enim ibi est caritas sp̃s sc̃i. tanta pax unitatis: ut desingulis cum int̾rogat᷑.
stibi respondeatur: decrinitate cum int̾rogatur. ds tibi respondeat᷑. Si enim
sp̃s est: quantomagis filius aequalis adherens patri. simulcum illo unꝰ ds est. a¬
Audite alterum testimonium. Hostis quam multi crediderꝰ: quando om̃ia
aȩ habebant ad pedes apłoꝵ uendita posuer. ut distribueretur unicuiq sici

Expanded text:
Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter intelligis, definienter agnoscis quia Deus verax est. 9. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus est ; quanto magis Filius aequalis adhaerens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ accipiut: Iii qui addexteram futuri sunt: illi quib dicetur¬
uenite bencdicti patris mei: ꝑcipite regnum quod uobis paratum. ẽ. abo-¬
gine mundi. Attendit gͦ inspĩi duusionẽ. ingenere autem humano com¬
mixtionem: & quod nondum locis separatum. ẽ: separauit uitellectu.
separauut cordis aspectu: & uidit duos populos. infideliun & fidelium.
tendit in fideles: & ait. Qui decalo uenit supra om̃s. ẽ: & quodi¬
& audiuit loquitur & testimonium cius nemo accepit. Oeuide tulit
se asinistra: & aspexit addexteram. & secutus ait. Qui accepit testimo.¬
nium eius : signauit quia ds̃ uerax ẽ. Quid. ẽ. signauit quia ds
uerax ẽ: nisi homo mendax ẽ. & ds̃ uerax ẽ: quia nemo homunum
potest dicere quodueritatis. ẽ: nisi illuminetur abeo qui mentiri non
eius : & inuenis. Qui eim accepit testimonium cius: signauit quia
ds uerax ẽ. Quis: Ipse qui decado uenit: & supra om̃s c̃. ds uerax ẽ.

Expanded text:
Qui Qui Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est.
Abbreviated transcription (Latin):
si tiuipse dicis. qui accepit testimonium cius. signauit quia ds̃ uerax ẽ.
esponderet gͦ fortasse interrogatus iohannes: & diceret. Norui. quomodo
dixerum nemo. Est enum quidam populus natus adiram dĩ: & adhoc
praecognitus. Qui sint enum credituri. & quinon suit credituri: nouit ds.
Qui sint ꝑseueraturi ineo quod eredideruit. & qui siunt lapsuri. nouit ds̃ : &
numerati sunt dõ om̃s futuri inuitam acternam. & nouit iam illiun
populum distinctum. Et supse nouit. & prophitis dedit nosse ꝑspm slium.
dedit & iohannii. Attendebat gͦ iohannes: non oculo suo. nam quantum
adipsum ꝑtinet: terra ẽ. & deterra loquitur. s in ca grã sp̃s quam accepit
ado: uidit quendam populũ impiũ. infidelem. Attendens illum in
afidelitate sua: ait. Testimonium eus quiuenit decado: nemo accepi
Quorum nemo Forum qui adsinistram futuri sunt: corum quibus
dicetur. ite unignem acternum qui pincparatus ẽ. diabolo & angelis eiꝰ.

Expanded text:
ax est. Responderet ergo fortasse Joannes interrogatus, et diceret, Novi quid dixerim, nemo. Est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi testimonium ꝑhiba dexp̃o. Quomodo gͦ de terra loquitur
ed dehomine dicebat: quantum adipsum hominem pertinet. de teri
& de terra loquitur. Si autem aliqua loquitur diuina: illuminatus
.e. adõ. Ham si non eẽt. illuminatus : terra terram loqueretur
Ergo seorsum. ẽ. grã di : scorsum natura hominis. Modo naturam ho¬
minis in terroga. Nascitur & crescit: usitata ista hominũ discit.
Quid nouit. nisi terram de terra: humana loquitur. humana nouit.
humana sapit. Carnalis carnaliter estimat: carnaliter suspicatur. Coce
ẽ. totus homo. Ueniat grã dĩ. illumin& tenebras illius: sicut dicit.
tu illuminabis lucernam meam. dñẽ ds̃ m̃s illuminabis tenebras meas
assumat mentẽ humanã : conũtat adlucem suam: ucipit iã dicere
quod dicit apłs. Non ego autem : s grã di inecum. E Uuo autem¬
de terra loquitur. Si quid diuinum audisti a iohanne: illumi¬

Expanded text:
ubi testimonium perhibet de Christo? Quomodo ergo de terra loquitur? ubi testimonium perhibet de Christo? Quomodo ergo de terra loquitur? Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: incipit jam dicere, quod Apostolus dicit, Non ego autem, sed gratide terra loquitur: si quid divinum audisti a Joanne, illumi
Abbreviated transcription (Latin):
autem non crescit: sed semꝑ ꝑfectus. ẽ. Intelligebas heri modicum
intelligis hodie amplius. uitelliges cras multo amplius: lumen ipsum
dĩ crescit inte. Ita. uelut dĩ crescit qui semꝑ ꝑfectus manoe : quem ad¬
modum si curarentur alicuius oculi expristina cȩcitate. & inciꝑet udẽ
paululum lucis: & alia die plus uidẽt. tercia. die amplius: iudcretur
illi lux crescere. lux tamen ꝑfecta ẽ : siue ipse uideat. siue nonuideat. Sic
ẽ. interior homo. Proficit quidem indõ: & ds̃ in illo uidetur crescere.
Ipse tamen minuitur: ut agła sua decidat. & ingłam dĩ surgat. Et aisturete
& de terra loquitur. Quis de sursum uenit. & supra oms. ẽ. Xp̃e
Quis autem deterra. ẽ. & de terra loquitur: Iohannes. Et hoc ẽ. totum
iohannes: Deterra ẽ. & deterra loquitur: Totum testimoniũ qd̃
perhibet dexp̃o. de terra loquitur: Nonuoces di audiuntur aiohanne.

Expanded text:
autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfectus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in illo videtur crescere; ipse tamen minuitur, ut a gloria sua decidat, et in gloriam Dei surgat. 6. Et distincte de terra loquitur. Qui de surterra, de terra est, et de terra loquitur; Joannes est. Et hoc est totum, Joannes de terra est, et de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne,
Abbreviated transcription (Latin):
quid gloriaris. quasi non acceperis. Intelligat gͦ homo quia accepit.
qui uolebat suum dicere quod non ẽ. eiꝰ. & minuatur. Bonum ẽ. enim
Ili : ut dẽ in illo glorificetur. Ipse inse minuatur : ut in dõ augeati
Deinde natus. ẽ. xp̃s. cum iam inciꝑent crescere dies: uatus. ẽ.
ohannes quando cęperunt minui dies: & attestata ẽ. ipsa creati
ox ipsȩ passiones uerbis iohannis dicentis. illũ oportet crescere.
me autem muiui. Crescat gͦ in nobis gła dĩ. & minuatur gła nr̃a:
ut in dõ crescat & nr̃a. Hoceium dicit apostolꝰ. hoc dicit scriptura
c̃a. Qui gloriatur : in dño glorietur. Inte uis gloriari. Crese
uis: s malo tuo male crescis. Qui eium male crescit: iuste minuitꝰ.
Crescat gͦ dĩ. Qui semꝑ ꝑfectus. ẽ: crescat inte. Quanto enĩ magis
untelligis am̃: & quanto magis capis: uidetur inte cresecre ds̃. Inse

Expanded text:
quid gloriaris, quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo, quia accepit, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Intelligat ergo homo, quia accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est illi enim ut Deus in illo glorificetur; ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur. Deinde natus est Christus cum jam inciperent crescere dies, natus est Joannes quando coeperunt minui dies. At testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me autem minui. Crescat ergo in nobis gloria Dei, et minuatur gloria nostra, ut in Deo crescat et nostra. Hoc enim dicit Apostolus, hoc dicit Scriptura sancta: Qui gloriatur, in Domino glorietur . In te vis gloriari? crescere vis: sed malo tuo male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se
Abbreviated transcription (Latin):
illud inuenit lectio : quam aspectio. Quid gͦ. ẽ. illum oportet crescere.
ine autem minui. magnũ sacramentum hoc : intelligat caritas ur̃ã.
Antequam ueniret dñs iħc : homines gloriabantur de se. Uenit ille
homo : ut ininueretur hominis gła. & augeretur gła dĩ. Et enim
uenit ille sine peccato: & inuenit onĩs cumpeccato. Sisie uenit ille ut
dimnitteret peccata: ds largiatur. homo confiteatur. Et enim confessio
hominis. humilitas hominis. miseratiodĩ. altitudo dĩ. Si gͦ uenit
lle dunittere homini peccata: agnoscat homo huinilitatẽ suam
oꝵ dĩ faciat miscđiam suam. Illum oportet crescere : me autem minui.
hoc ẽ. Illum oportet dare : me autem acciꝑe. Illum oportet glorificari:
me autem confiteri. Intelligat homo gradum suũ. & confiteatur
łõ : & audiat apłm dicentem homini suꝑbienti. & elato. extollere
seuolenti. Quid enim habes. quod non accepisti. Si autem accepisti.

Expanded text:
illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini peccata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem coDeo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato et extollere se volenti: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
siam conduderit: lac infantiȩ dematre suxit. Quia ertert q nes ant
actti carius  idõ fonte dictium e: illum oportet crescri. me aut e
munu. Sed quars o hoc: Iohannes ꝙ ieius: qd̵ ad carnem attino.
coeui erant. Sex menses uiter se habebant: pariter creuerant. Et si diutius
ẽẽ : quomodo pariter creuerant. ita pariter seuescere poterant. Quare
gͦ illum dix̃. oportet crescere. ineautem ininui: primo quia iam &
dũs truginta annorum erat nunquid iuuenis. si iam . xxx. annoꝵ
sit adhuc crescit: Iam abipsa aetate uergere incipiunt homines: ꝯ
declinare ad grauiorẽ aetatem. & uide ad senectutem. S & si pueri cent
ambo: non diceret illum oport&ꝵ crescere. meautem minui : s diceret.
simul uos oportet crescere. Hunc autem. xxx. annorum ille. xxx.
& ille. S ex mensei qui int̾ erant: nullã distingunt aetatem. Mag

Expanded text:
suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare et hoc? Joannes et Jesus, quod ad carnem pertinet, coaevi erant: sex menses inter se habebant , pariter creverant; et si diutius esse, quomodo pariter creverant, ita pariter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui? Primo, quia jam et Dominus triginta annorum erat : numquid juvenis, si jam triginta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annorum ille, triginta et ille: sex menses qui intererant, nullam distinguunt aetatem; magis
Abbreviated transcription (Latin):
nuerunt in cogitationib suis. & obduratum ẽ. insipiens cor eorum.
icentes enĩ se cẽ. sapientes: stulti facti sunt. Sienim dmn cognouierant:
simul cognouerant. quia non eos fecerat sapientes nͥ dĩ. Hongͦ sibi tri.¬
buerant quod a sẽ non habebant : s ei aquo acceperant. Non autem agen¬
dognĩs: insipientes facti st̃ I ds quodded erat gnitis: tulit ingrits.
Noluit ce. hoc iohanns: gritus et̃. uoluit. confessus e. accepuss si. mo
gaue st dixit proptir uoem sponsi. ꝙ at. hoegꝰ guidium incũi iple.
tuis ẽ. Iilum oportet cresere: me autemminiui. Q uidẽ. hoc: suun
oportet exaltuiri: incautem humiliari. Quomodo creseit iesuse
Q uomodo cresci ds: Perfectus non creseit. Dꝰ autem nec creet nec minuit᷑.
S ioura d escit ÷ ꝑfectus non ẽ. Siminiuttur: ds̃non ẽ. Ihs auteen essuit
quomo qdo crescit. Si addactatem: quia dignatus ẽ. c. homor s futtr
miemi e cumsit uerbum cdi. infans inpręepi iacutt. & eum ips matrẽ

Expanded text:
n cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit proptt. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Deus? Perfectus non crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem
Abbreviated transcription (Latin):
Quicredit infilium: habet uita aeternam. Qui autẽ incredulus. ẽ filio: not
uidebit uitam. sed ira dĩ manet suꝑ eum. Nondixit ira dĩ uenit adeũ: sedira dĩ
manet suꝑ eũ. Om̃s qui nascunt mortales: habent secum ira di. Qua iramdi. a
Quam excepit pͥm adam. Sienim peccauit pͥmus homo. & audiuit morte morie¬
ris. & factus. ẽ. mortalis ille : & coepimꝰ nasci mortales: cum ira di nati sumus.
Uenit inde filius ñ habens peccatũ. & indutus . ẽ. carne. indutꝰ. ẽ. mortalitate.
Si ille nobiscũ communicauit irã dĩ. nos pigri sumꝰ cũ illo cõmunicare gram
dĩ uigͦ non uult credere infiliũ: ira di manet suꝑ illũ. Quȩ ira. & Dequa
dicit apłs. Fuimꝰ enĩ & nos natura filii irȩ. sicut & cȩteri. Oms gͦ filii irȩ .c
capias immortalem. Quando enĩ ceperis eiꝰ immortalitatẽ: nec tu eris mortał.

Expanded text:
Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae ira Dei? De qua dicit Apostolus, Fuimus et nos natura filii irae sicut et caeteri . Omnes ergo filii irae; quia capias immortalem: quando enim ceperis ejus immortalitatem, nec tu eris mortalis.
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ homo. fieres talis: qualis capit dm̃. Non enim homo poterat capere dm̃.¬
U idere poterat homo homine: capere dm̃ non poterat. Unde non poterat cape
dm a Quia ocłum cordis unde caꝑet non habebat. Erat gͦ aliquid intꝰ saueiũ
& aliquid foris sanum. Corporis oculos habebat sanos. cordis habebat saucis.
Factus .ẽ. ille hõ ad corporis oculum. ut credens in eum quiuideri corporaliter
potuit: curreres adeum ipsũ uidendũ. que spualiter uidere ñ poteras. Ianto
tempore uobcũ sũ & ncognoiustis me. Philippe. qui me uidet: uidet & patrem.¬
Quare illi non illũ uidebant.& Ecce uidebant illũ : & patrem ñuidebant. Uidebas
iudei qui crucifixerunt. Intus gͦ erat totus ille. Et sic intus incarne. ut apud
patrẽ maneret. Non enim deseruit patrẽ: quando uenit ad carnẽ. Carnalis cogi¬
tio ñ capit qđ dico. Differat intellectũ. & incipiat afide. Audiat quod sequiti

Expanded text:
est homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere Deumest homo, fieres talis qualis capit Deum. Non enim homo poterat capere Deum: videre poterat homo hominem, capere Deum non poterat. Unde non poterat capere Deum? Quia oculum cordis unde caperet, non habebat. Erat ergo aliquid intus saucium, et aliquid foris sanum: corporis oculos habebat sanos, cordis oculos habebat saucios. Factus est ille homo ad corporis oculum; ut credens in eum qui videri corporaliter potuit, curareris ad eum ipsum videndum quem spiritualiter videre non poteras. Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, PhilippeQuare illi non illum videbant? Ecce videbant illum, et Patrem non videbant: videbant unt et Judaei qui crucifixerunt. Intus ergo erat totus ille, et sic intus in carne, ut apud Patrem maneret: non enim deseruit Patrem quando venit ad carnem. 13. Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus. Propterea cor nr̃m ardet. & satagit concupiscentia quadam sc̃ã
uidendi patris tui quite misit. Ipsum nob̾ ostende: & nichil amplius ate¬
siderabimꝰ. Sufficit enim nob̾ cum ille fuerit demonstratus: quo maio
ẽẽ. nemo potest. Bona concupiscentia. bonũ desideriũ. sed paruus intelle¬
cꝰtus. Attendens enĩ ipse dñs iesus paruos magna quȩrentes. & scipsũ magnũ
inter paruos. paruũ interparuos: ait philippo qui hoc dixerat. uni ex
respondere. Cognorumus te. Sednu̾quid diximꝰ tͥ. ostende nobiste & Te cog¬
nouimus: sedpatrem quȩrimꝰ. Subiecit statim. Philippe: qui me uidet.
uidet & patrem. Sigͦ aequalis patri missus est: pon cũ estimemꝰ exinfirmitatȩ
carnis. sed cogitemꝰ maiestatẽ induta carne. non opp̾ssam carne. Manens eni
ais apud patrem apud homines factus. ẽ. homo : ut tu ꝑillum quiadte factꝰ

Expanded text:
novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta novimus: propterea cor nostrum ardet, et satagit concupiscentia quadam sancta videndi Patris tui qui te misit; ipsum nobis ostende, et nihil amplius a te desiderabimus: sufficit enim nobis cum ille fuerit demonstratus, quo major esse nemo potest. Bona concupiscentia, bonum desiderium; sed parvus intellectus. Attendens enim ipse Dominus Jesus parvos magna quaerentes, et se ipsum magnum inter parvos, et parvum inter parvos, ait Philippo qui hoc dixerat, uni ex respondere, Cognovimus te; sed numquid diximus tibi, Ostende nobis te? Te cognovimus, sed Patrem quaerimus. Subjecit statim: Qui me vidit, vidit et Patrem . Si ergo aequalis Patri missus est, non eum aestimemus ex infirmitate carnis, sed cogitemus majestatem indutam carne, non oppressam carne. Manens enim Deus apud Patrem, apud homines factus est homo, ut tu per illum qui ad te factus
Abbreviated transcription (Latin):
distinctione dictum sit pat̾ diligit filium. Quare enĩ.  Pat̃ non diligit ioħm. a
Ettamen non om̃ia dedit in manu eiꝰ. Pater non diligit paulum.⁊ Ettamen
Quidest om̃ia.e Ut tantus sit filius: quantus .ẽ. pater. Adȩqualitatẽ enim
sibi genuit eum. cui rapina non. eẽt. informa dĩ. ẽẽ. aequalẽdõ Paterdiliga
filiũ. &omia dedit inmanu eiꝰ. Ergo cum adnos dignatꝰ ẽ mittere filium.:
nputemꝰ aliquid minꝰ nobis missũ. quam . ẽ. pat̾. Pater mittens filiũ. sealterũ
misit. Nanq putantes adhuc discipłi. quia pater aliquid maius . ẽ. quam
filius. uidentes carnẽ & non intelligentes diuinitate: dixer ei. Dñe. ostende
nob̾ patrem. & sufficit nobis. Ianqͣm dicerent. Iam nouimꝰ te & benedicimꝰ te:
quia nouimꝰ te. Gras enim tͥ agimꝰ. quia ostendisti te nob̾. Sedpatrẽ nondũ

Expanded text:
distinctione dictum sit, Pater diligit Filium. Quare enim? Pater non diligit Joannem? distinctione dictum sit, Pater diligit Filium. Quare enim? Pater non diligit Joannem? et tamen non omnia dedit in manu ejus. Pater non diligit Paulum? et tamen est, omnia? Ut tantus sit Filius, quantus est Pater. Ad aequalitatem enim sibi genuit eum, cui rapina non esset in forma Dei esse aequalem Deo . Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Ergo cum ad nos dignatus est mittere Filium, non putemus aliquid minus nobis missum quam est Pater. Pater mittens Filium, se alterum misit. 12. Namque putantes adhuc discipuli quia Pater aliquid majus est quam Filius, videntes carnem et non intelligentes divinitatem, dixerunt ei: Domine, ostennobis. Tanquam dicerent, Jam novimus te, et benedicimus te, quia novimus te: gratias enim tibi agimus, quia ostendisti te nobis; sed Patrem nondum
Abbreviated transcription (Latin):
dicatio spuum: alteri fides genera linguarũ. alii donatio curationũ. Nu̾qͥd
uirtutes. & Nunquid om̃s dona habent sanitatũ. i Nunquid om̃s lingius
loquunt᷑ a Nunquid onis interp̃tantur. a Aliud habet ille. & aliud habet¬
iste. Et quod habet iste. ñ habet ille. Mensura . ẽ. diuisio quȩdam donorum .ẽ.
Ergo hominib admensurã datur. & concordia ibi unum corpꝰ facit. Quomodo
uid accepit manꝰ ut oꝑͦtur. aliud oculus ut uideat. aliud auris ut audia
aliud pes ut ambulet. anima tamen una . ẽ. quȩ agitomĩa. in manu ut oꝑe¬
tur. inpede ut ambulet. inaure ut audiat. in oculo ut uideat: sic sunt etiã
diuersa dona fidelium. tanqͣm menbris admensura cuiq ꝓpͥam distrubuta.
ed xp̃s quidat. ñ admensurã accipit. Audi enim adhuc qđ sequit᷑. qui
filio dixerat. non enĩ admensurã dat ds sp̃m. Pater diligit filium & omĩa
dedit inmanu eiꝰ. Adiecit. Omĩa dedit inmanu eiꝰ: ut nosses & hic qua

Expanded text:
 genera linguarum, alii dona curationum . Nunquid virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Aliud habet ille, aliud iste; et quod habet iste, non habet ille. Mensura est, divisio quaedam donorum est. Ergo hominibus mensura datur et concordia, ubi unum corpus facit. Quomodo aliud accipit manus ut operetur, aliud oculus ut videat, aliud auris ut audiat, aliud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distributa. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitur, quia de Filio dixerat. Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Adjecit, Omnia dedit in manu ejus, ut nosses et hic qua
Abbreviated transcription (Latin):
quam tu: ille confessus. ẽ. quid eẽt. & inde meruit ꝑtinere adipsum : qͥa
nẽ. ausus sediccre quod ẽ. ille. hocẽ. gͦ. dixit ioħs. Hon potest homo acciꝑe

Expanded text:
quam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, ququam tu: ille confessus est quid esset, et inde meruit ad ipsum pertinere, quia non est ausus se dicere quod est ille. Hoc ergo dixit Joannes, « Non potest homo accipere
Abbreviated transcription (Latin):
ectio ista de scõ euangłio excellentiam diuinitatis PER F um.
dñĩ nr̃i iesu xp̃i. & humilitatem hominis qui meruit dici amicus sponsi
nos docet: ut distinguamus quid intsit inter hominem hominẽ. & hominẽ
illuminatus ab illo qui lumen ẽ. Deiohanne enim dictum ẽ. Non erat
ille lumen: sedut testimonium ꝑhiberet delumine. Potest quidem dici lumen
& benedicitur & ipse lumen : s illuminatum non illuminans. Aluid. ẽ. eni
lumen quod illuminat: aliud lumen quod illuminatur. Nam & oculi nr̃i
lumina dicuitur: & tamen intenebris patent & nonuident. Lumen autem
illuminans. ase ipso lumen. e: & sibi lumen. ẽ. uecindiget alio lumine ut
cere possit. s ipso indigent çȩtera ut luceant. Confessus. ẽ. gͦ iohannes sicut
audistis : quia cũ discipulos multos faceret iħs: & ꝑferretur ad eum. uelut
qui instigaretur. quasi inuido enĩ narrauert̃: ecce ille facit plures discipulos

Expanded text:
ectio ista de sancto Evangelio excellentiam divinitatis Domini nostri Jesu Christi, et humilitatem hominis qui meruit dici amicus sponsi, nos docet; ut distinguamus quid intersit inter hominem hominem, et hominem illuminatus ab illo qui lumen est. De Joanne enim dictum est, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Potest quidem dici lumen, et bene dicitur et ipse lumen; sed illuminatum, non illuminans. Aliud est enim lumen quod illuminat, et aliud lumen quod illuminatur: nam et oculi nostri lumina dicuntur, et tamen in tenebris patent, et non vident. Lumen autem illuminans a seipso lumen est, et sibi lumen est, et non indiget alio lumine ut lucere possit, sed ipso indigent caetera ut luceant. 2. Confessus est ergo Joannes, sicut audistis, quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum veluti ut instigaretur; quasi invido enim narraverunt, Ecce ille facit plures discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
caelo. quia homines sumus & nonpossumꝰ acciꝑe quicquam. uisi ille dederit
qui homo non ẽ : hoc gͦ sequitur. Et dicit iohannes. Hoc gͦ gaudium incum
impletum ẽ. Quod. ẽ. gaudium ipsus. Ut gaudeat aduocem sponsi.
mpletum. e. unme: habeo gram meam. plus michi uon assumo. nẽ
quod accepi amitam. Quod. ẽ. hoc gaudium: Gaudio gaudoꝵ propter
uocem sponsi. Intelligat gͦ homo non se deb̾e gaudẽ de sapientia sua: sed
desapientia quam accepit adõ. Hichil plus quȩat: & non amitait quod
nuenit. Multi enim idõ facti suit insipientes. quia dixerunt se ẽẽ. sapies

Expanded text:
coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse de hominibus. Et enim quãuis nemo exurrexerit maior iohanne in
natis mulierum: unus tamen & ipse. ex his qui nati sunt ex mulieribus.
Hunquid compartudus ẽ. ei. qui quia uoluit natus ẽ: &̧ ideo nouo partu.
ia nouus natus. Ambae enim generationes dñi inusitatȩ sunt: &e diuina
& humana. Buuna non habet matrem: humana non habet patrem
Ergo unus deceteris ioħs: sedtamen maioris grãe. ita ut uinatis mulierum
nemo exurgeret maior illo: tantam testificationem tribuit dño nr̃o
iħu xp̃o. ut illum dicat sponsum scautem amicum: sponsi: non dignum tam̃
soluere corrigiam calciamenti ipsuis. hinc audiuit iam multa caritas ur̃a.
Quod sequitur uideamus. Aliquantum enum spissum ẽ. adintelligendum.
s ed qm dicit ipse iohannes: quia non potest homo acciꝑe quioquam nisi datum
u fuerit de caelo. quicquid non intellexerimus: rogemus cum qui dat de

Expanded text:
ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim generationes Domini inusitatae sunt, et divina et humana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationem tribuit Domino nostro Jesu Christo, ut illum dicat sponsum, se amicum sponsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendum. Sed quoniam dicit ipse Joannes, quia non potest homo accipere quidquam, nisi datum illi fuerit de coelo; quidquid non intellexerimus, rogemus eum qui dat de
Abbreviated transcription (Latin):
sum ante illum. Qui habet sponsam : sponsus. e. Amicꝰ autem sponsi qͥstat
& audit eum : & gaudio gaudet propter uocem sponsi. Nonsibi gaudium
fecit dese. Qui enim uult gaudere dese : tristis erit. Qui autem de dõ
uult gaudere : semꝑ gaudebit quia ds̃ sempiternus ẽ. Uis habere gaudium
sempiternum. In here illi qui sempiteruiꝰ. ẽ. Talem se dixit iohannes. Propt̃
uocem sponsi gaudet amicus sponsi: ait. non propter uocẽ suam. & stat &
audit eum. Si gͦ cadit: non audit eum. Beillo enim quodam qui cecidit
diccum ẽ. & inueritate non steat. Dediabolo dictum ẽ. frgo stare debet
amicus sponsi. Quid. ẽ. stare.  Permanere ingrã eiꝰ quã accepit. & audire
uocem ao quam gaudeat. Dicerat iohannes. Nouerat unde gaudebat: ñ sibi
arrogabat quod ipse nonerat. Sciebat illuminatũ se: non illuminatorem.
Crat autem lumen uerũ ait euangelista: quod illuminat om̃e hominem
ienientẽ in hunc mundum. Si gͦ om̃em homuiẽ: & ipsũ ioħem. quia ꝙ

Expanded text:
i habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi » . Non sibi gaudium fecit de se. Qui enim vult gaudere de se, tristis erit: qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam: et stat, et audit eum. Si ergo cadit, non audit eum: de illo enim quodam qui cecidit, dictum est, Et in veritate non stetit ; de diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi et audire. Quid est stare? Permanere in gratia ejus quam accepit. Et audit vocem ad quam gaudeat. Sic erat Joannes: noverat unde gaudebat, non sibi arrogabat quod ipse non erat; sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; quia et
Abbreviated transcription (Latin):
potiumus: nos exposiumus. Cui adcor nondũ ꝑuenit dignus de tantare
intellectꝰ : habet quose conuertat. habet qd puls&x: hab& aqͦ quȩrat.
habit aquo petat: habet aquo accipiat. Qui decado uenit supra om̃s ẽ..
o quoduidit & audiuit hoc testatur: & testimonium eius nemo accepit.
tus adiram dĩ: damnandus cum diabolo. Horum nemo: accepit xp̃¬

Expanded text:
potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus neratus ad iram Dei, damnandus cum diabolo, horum nemo accepit
Abbreviated transcription (Latin):
adhibes: ut ꝓferas uerbum conceptum. Illud autem quod corde conceperas.
nulla lingua tenebatur. Cumgꝰ loquens ds̃ lunguam non quęreret. & genꝰ
locutionis non assumeret: quomodo auditꝰ. ẽ. a filio. cũ ipsũ filu
locutus ds̃. Quomodo enum tuũbum qd̃ loqueris incorde habes. & apd̃
te ẽ. & ipsa conceptio sp̃ualis. e. nam sicut anima tua sp̃sẽ: ita oe uerbum
quod concepisti sp̃sẽ: nondun enim accepit sonum ut ꝑsyllabas diuidatꝰ.
sedinanet inconceptione cordis & inspectaculo mentis: sicds̃ edidit u̾bum.
hocẽ. genuit filium. Et tu quidem ex timpore gignis uerbum & ias
incorde : ds̃ sine tempore genuit filium ꝑquem creauit omĩa tempora.
Cum gͦ uerbum dĩ filius sit: filius autem locutus. ẽ. nobis non
uerbum suũ s u̾bum patris : se nobis loqui uoluit. qui u̾bũ patris
loquebatur. Hocgꝰ quomodo decuit & oportuit: dixit iołis. Quomo

Expanded text:
adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
manente. dicis multa u̾ba transeuntia. Quid dicimus fratres:Ds cum
loqueretur. adhibuit uocem: Adhibuit sonos. adhibuit syllabas
Si adhibuit ista. qua lingua locutus. ẽ. Hebrea. angreca. an latina
Ibi uecessariae linguae: ubi distinctio gentium. Ibi autem non potest
dicere : illa lingua uelilla locutum eẽ. dm̃. Cortuum attende. Quando
concipis u̾bum. quod dicas. dicam enim si potero quod in nobis attendamꝰ.
non unde illud comp̃hendaius : quandogͦ concipis uerbum qd̾ profen
rem uis dicere & ipsa rei conceptio in corde tuo iam u̾bum ẽ. Nondiun
processit : sediam natum ẽ. uicorde. & manet ut procedat. Attendis
autem ad quem procedat: cum quo loquaris. Si latinus. ẽ: uocem latinam
quaeris. Si gretis. ẽ: uerba greta meditaris. Si punicus. e: attendis
sinosti linguam punicam. Prodiuersitate gͦ auditorum: diuersas linguas

Expanded text:
manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas