comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantes eccł̃ie defensores. quamius ordinem di¬
cendi ñ teneant: tam̃ adu̾sarios ipso dictorũ uirtute
locutionis sapientium soler ut eo usq usq dicant.
quo ad u̾sariis silentium imponant. Non enĩ eos
ostend̾e: s praua docentes compescere cupiunt.
postquam uero de amicis iob dictum ẽ. extimuer̃
net responder̃ ultra. abstuleruñq ase eloquium:
heliud subiungens ait. Expectaui et ñ sunt locuti:
steterunt necresponderunt ultra. Et illis iam silen¬
tibus. adhuc ũba multiplicat. Quia udelicet uir
arrogans. et formam in se arrogantium intentans.
non adũsariorum dicta suꝑare. s suam sapientiã
Hanc enim partemsuam om̃i arrogans estimat.
si scientiam ñ tam habeat. quam ostendat. quia¬
t nimirum om̃s elati scientiam ñ habere appetunt:
s ostendere. Quo contra bene ꝑmoysen dicit᷑. Nasꝗ.
non habuerit oꝑculum nec ligaturam desuꝑĩmũ

Expanded text:
arrogantes Ecclesiae defensores, quamvis ordinem diarrogantes Ecclesiae defensores, quamvis ordinem dicendi non teneant, tamen adversarios ipsa dictorum virtute locutionis sapientium solet, ut eo usque dicant quo adversariis silentium imponant. Non enim se ostendere, sed prava docentes compescere cupiunt. Postquam vero de amicis Job dictum est: Extimuerunt, nec responderunt ultra, abstuleruntque a se eloquium; Eliu subjungens, ait: Exspectavi, et non sunt locuti; steterunt, nec responderunt ultra. Et illis jam silentibus, adhuc verba multiplicat, quia videlicet vir arrogans, et formam in se arrogantium intentans, non adversariorum dicta superare, sed suam sapientiam Hanc enim partem suam omnis arrogans aestimat, si scientiam non tam habeat quam ostendat, quia nimirum omnes elati scientiam non habere appetunt, sed ostendere. Quo contra bene per Moysen dicitur: Vas quod non habuerit operculum, nec ligaturam desuper,
Abbreviated transcription (Latin):
ganteᷤ c̃spicit. erudire ac redarguere p̃t̾mittit: Exercet hec: & co¬
tidie exercere ñ cessat. S helui qͥ loq̃ntẽ publice beatũ iobaudcerait.
dicat. nicħlocutꝰ
ẽ. michi. quia nimir̃ om̃s arrogantes uoces quidem scẽ
eccłie audiunt: s gͥ eas dici dissimulant qñ elationis ui¬
cium emendare contempnunt. Nec sede suꝑbia redar¬
gui estimant. qr eẽ. se humiles putant. Qui etiam re-¬
dargui despiciunt: dum sapientiores se et ip̃is redar¬
guentib arbitrant᷑. Quod uͦ ait. et ego non scdm ser¬
mones urõs respondebo ei: benebeato iob ñ scđ̃m ser¬
mones eorum responde se dicit. Arrogantes eni intra
eccł̾iam positi respondent contra eam: s ñ sicut here¬
tici ext̾ius constituti. Neq em̃ contra dicunt ei praua
p̃dicando. s ꝑñse uiuendo: Quia nec dedo ut hereti¬
ci indigna sentiunt. s de se plusquam necesse ẽ. dig¬
ũba. amici iob extimuisse referunt᷑. qr ñ nunquam

Expanded text:
gantes conspicit, erudire ac redarguere praetermittit? Exercet haec, et quotidie exercere non cessat. Sed Eliu, qui loquentem publice beatum Job audierat, dicat: Nihil locutus est mihi, quia nimirum omnes arrogantes voces quidem sanctae Ecclesiae audiunt, sed sibi eas dici dissimulant, quando elationis vitium emendare contemnunt. Nec se de superbia redargui aestimant, quia esse se humiles putant, qui etiam redargui despiciunt, dum sapientiores se et ipsis redarguentibus arbitrantur. Quod vero ait: Et ego non secundum sermones vestros respondebo illi, bene beato Job non secundum sermones eorum respondere se dicit. Arrogantes enim intra sanctam Ecclesiam positi respondent contra eam, sed non sicut haeretici exterius constituti. Neque enim contradicunt ei prava praedicando, sed perverse vivendo, quia nec de Deo, ut haeretici, indigna sentiunt, sed de se plus quam necesse est, digverba amici Job extimuisse referuntur, quia nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
bona que in notescunt hominib sine ꝑiculo ẽẽ.
uix possunt. Et quamuis sapientem esse se sen¬
tiat. uellet tam̃ esse sapiens nec uideri atq hoc
sibi omnimꝰdo qd̾ loquendo ꝓdit᷑ ꝑtimescit. Et̃
si liceat. tacere appetit: dumẽẽ. multis tutius
silentium cernit. Cosq eẽ. feliciores putat. qͦs
intra scãm eccłiam locus inferior ꝑsilentium
occultat. Et tam̃ ut sc̃a eccłia defendatur. quia
adloquendum ui caritatis impellit᷑. Exnecessita¬
te quidem officium locutionis suscipit᷑ s exmag¬
no desid̾io ocium taciturnitatis querit. hoc ser¬
uat uoto. illud exercet miniffio. Hanc autẽ dicẽdi
for mulam arrogantes ignorant. Neq enim
loquunt᷑. quia cause ueniunt. s causas euenire
appetunt. ut loquant᷑. Quornu nunc helui spe¬
ciem signat. quimlocutione sua inm̃so seuicio
eiationis exaitat. Igit᷑ finitis beati iob sermoni¬

Expanded text:
bona quae innotescunt hominibus, sine periculo esse bona quae innotescunt hominibus, sine periculo esse vix possunt. Et quamvis sapientem se esse sentiat, vellet tamen esse sapiens, nec videri, atque hoc sibi omnimodo quod loquendo proditur pertimescit; et si liceat, tacere appetit, dum esse multis tutius silentium cernit, eosque esse feliciores putat, quos intra sanctam Ecclesiam locus inferior per silentium occultat; et tamen ut sanctam Ecclesiam defendat, quia ad loquendum vi charitatis impellitur, ex necessitate quidem officium locutionis suscipit, sed ex magno desiderio otium taciturnitatis quaerit. Hoc servat voto, illud exercet ministerio. Hanc autem dicendi formulam arrogantes ignorant. Neque enim loquuntur quia causae eveniunt, sed causas evenire appetunt ut loquantur. Quorum nunc Eliu speciem signat, qui in locutione sua immenso se vitio elationis exaltat. Igitur finitis beati Job sermoni
Abbreviated transcription (Latin):
exstatu huius rectitudinis. monstitt᷑ liquido tor¬
titudo quam praua sit incuruationis. Sc̃ẽ untũ¬
saus eccłie spiritalis quisq predicator incunctis
que dicit. sollerti curase ĩspicit.: ne in eo quod rec¬
ta p̾dicat. uicio se elationis extollat: ne uita alm¬
gua discordet ñe pacem quam in eccł̃ia adnun¬
tiat. inse ip̃o dum benedicit et maie uiuit. amit¬
tat. Sstudet sũmoꝑe contra maledicos rumores
adũsantium. ⁊ defend̾e loquendo quod uiuit:
& ornare uiiendo quod dicit. Nec in his omib
suam.s auctoris głam querit. att omnem sa¬
pientie grãm quam ut loqueret᷑ accepit. ñ suis
seestimat meritif meritis. s eorum int̾cessionib
ꝓquib: loquit᷑ accepisse. Sicq dum se in fra de¬
icir suꝑẽ. qͥa sue nimirum magis mercedi ꝓfi¬
cit. Quod bona que exercere preualet alienis me¬
ritis reddit. Indignum se omnib iudicat: etiam
cum dignius cunctis uiuat. Scit enim quod

Expanded text:
ex statu hujus rectitudinis monstretur liquido torex statu hujus rectitudinis monstretur liquido tortitudo quam prava sit incurvationis. Sanctae universalis Ecclesiae spiritalis quisque praedicator in cunctis quae dicit solerti cura se inspicit, ne in eo quod recta praedicat vitio se elationis extollat; ne vita a lingua discordet; ne pacem, quam in Ecclesia nuntiat, in seipso, dum bene dicit, et male vivit, amittat. Sed studet summopere contra maledicos rumores adversantium et defendere loquendo quod vivit, et ornare vivendo quod dicit. Nec in his omnibus suam, sed auctoris gloriam quaerit; atque omnem sapientiae gratiam, quam ut loqueretur accepit, non suis se aestimat meritis, sed eorum intercessionibus pro quibus loquitur accepisse. Sicque dum se infra dejicit, superest, quia suae nimirum magis mercedi proficit, quod bona quae exercere praevalet alienis meritis reddit. Indignum se omnibus judicat, etiam cum dignius cunctis vivat. Scit enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
am laudem querunt. Uñ quoq hoc caute pen-¬
sandum ẽ. quoddiuina uoce de heliudicitur. Qs
est iste. Prima quippe exprobatio ẽ. talis int̾roga¬
tio. Nam quis e. iste non dicimus: nisi deeo utq
quem nescimus. Nescire autem dĩ. ieprobare est.
Uñ quib dam quos reprobat infine dicturus est.
Nescio uos uñ sitis. discedite ame om̃s oꝑarii ini¬
quitatis. Quid est ergo dehocarrogante require
nescio idẽ. eorum uitam in sapientie mee uirtu¬
te non adꝓbo. quia dum laudib humanis in¬
flant᷑ auera gła et̃ne retributionis in anescunt.
Quius dum sententias minime respuit. s cam̃
eum ipsum qui illas protulit reprehendit quasi
aperte insmuat dicens. Noui que dicit: s ignoro
qui dicit. Qnia ueracit̾ prolata ad probo. s eum
qui debonis que profert extollit᷑ non agnosco.
am helui quam turpiter diffiuat formam pͥus
ostendere boni predicatoris debemus. quatinus

Expanded text:
iam laudem quaerunt. Unde hoc quoque caute peniam laudem quaerunt. Unde hoc quoque caute pensandum est, quod divina voce de Eliu dicitur: Quis est iste ? Prima quippe exprobratio est talis interrogatio. Nam Quis est iste non dicimus, nisi de eo utique quem nescimus. Nescire autem Dei reprobare est; unde quibusdam quos reprobat in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis, discedite a me omnes operarii iniquitatis . Quid est ergo 734 de hoc arronescio, id est eorum vitam in sapientiae meae virtute non approbo, quia dum laudibus ina gloria aeternae retributionis inanescunt. Cujus dum sententias minime respuit, sed tamen eum ipsum qui illas protulit reprehendit, quasi aperte insinuat, dicens: Novi quae dicit, sed ignoro qui dicit, quia veraciter prolata approbo, sed eum qui de bonis quae profert extollitur non agnosco. a. Eliu quam turpiter defluat, formam prius ostendere boni praedicatoris debemus, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃ie comungant᷑. Humilitate int̾ueniente int̾fi¬
ciant. quicquid pͥus tumidum desuꝑbo ducatusa¬
signati sunt ⁊ ĩtra sca̾m eccł̃iam constituti qui
eaque recte sentiunt. humulit̾ pro ferre contem¬
pnunt. Nequaquam ꝑsacrificium reconciliari pre¬
cipitur. qr arrogantes quidem. s tamen fideles pro
eo quod ianiintus sunt: ꝑseptem sacrificia reuoca¬
rinonpossunt. Quos tam̃ sub helui specie senten¬
ta diuina redarguit atq in eis non uĩtatis senten¬
tias. s eleationis mentem acuerba rep̾hendit. Que
nimirum rep̾̃hensio quid aliud. signat. nisiquod
eos intra positos suꝑne distuictionis increpatio
uł. ꝑ flagellum corrigit uł ꝑiustum exam̃ sibi¬
met ipsis relinquit: E ales quippe intra scãm ec¬
clesiam recta quidem predicant. s tam̃dõ iudice
audire merentur adu̾sa. quia ꝑeabona que nõ
propͥa proferunt non auctoris suigłam. s propͥ¬

Expanded text:
Ecclesiae conjungantur, humilitate interveniente, interfiEcclesiae conjungantur, humilitate interveniente, interficiant quidquid prius tumidum de superbo ducatu sasignati sunt, intra sanctam Ecclesiam constituti, qui ea quae recte sentiunt humiliter proferre contemnunt, nequaquam per sacrificium reconciliari praecipitur quia arrogantes quidem, sed tamen fideles, pro eo quod jam intus sunt, per septem sacrificia revocari non possunt. Quos tamen sub Eliu specie sententia divina redarguit, atque in eis non veritatis sententias, sed elationis mentem ac verba reprehendit. Quae nimirum reprehensio quid aliud signat, nisi quod eos intra positos supernae districtionis increpatio vel per flagellum corrigit, vel per justum examen sibimetipsis relinquit? Tales quippe intra sanctam Ecclesiam recta quidem praedicant, sed tamen, Deo judice, audire merentur adversa, quia per ea bona quae non propria proferunt, non auctoris sui gloriam, sed propr
Abbreviated transcription (Latin):
iohõnis a pocalipsym ꝑseptenarium ȩccłiarum
numerum uniu̾salis eccł̃ia designatur: hinc per
salomonem. de sapientia dr. Sapientia edificaũ
sibi domum excidit columpnas septem. Ipso gͦ
sacrificiorum numero reconciliati heretici. quid
prius fueriit expͥmunt: qui ꝑfectioni septi formᷤꝰ
gr̃e. non nisi redeundo iungunt᷑. Dene autem
tauros ꝓse: et arietes obtulisse describunt᷑. In
tauro quippe cenux suꝑbie: inariete autem du¬
catus gregum sequentiũ designat᷑. Quid itaq ẽ.
pro eis tauros arietesq mactare. nisi eorum sup¬
bum ducatum irt̾fice dese humilia sentiant et
post se iam corda innocentium ñ seducant: Cer¬
uice enim tum̃ti ab eccł̃ie uniu̾s ĩte resilierant:
et infirmos post se popłos quasi sequentes gregeᷤᷤ
trahebant. Ueniant igit᷑ ad beatum iob idẽ. reuer¬
tantur ad eccłiam: et seprenario sacrificio. tauroᷤᷤ
et arietes mactandos offerant. quia ut uniu̾sali

Expanded text:
Joannis Apocalypsi per septenarium Ecclesiarum Joannis Apocalypsi per septenarium Ecclesiarum numerum, universalis Ecclesia designatur . Hinc per Salomonem de sapientia dicitur: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Ipso ergo sacrificiorum numero reconciliati haeretici quid prius fuerint exprimunt, qui perfectioni septiformis gratiae nonnisi redeundo junguntur. Bene autem tauros pro se et arietes obtulisse describuntur. In tauro quippe cervix superbiae, in ariete autem ducatus gregum sequentium designatur. Quid itaque est pro eis tauros arietesque mactare, nisi eorum superbum ducatum interficere, ut de se humilia sentiant, et post se corda innocentium jam non seducant? Cervice enim tumenti ab Ecclesiae universitate resilierant, et infirmos post se populos quasi sequentes greges trahebant. Veniant igitur ad beatum Job, id est revertantur ad Ecclesiam, et septenario sacrificio tauros et arietes mactandos offerant, qui ut universali
Abbreviated transcription (Latin):
necis appetiit. redemptionis grãm prohetauit.
hoc igitur mͦ heliu quoq dicẽ ñ bene bona repre¬
henditur. qr in his que ueratit̾ loquitur a roganter
inflatur. Qui eospeciem arrogantium signat. quo-
ꝑsensum rectitudinis intumoris u̾ba se eleuat.S:
sacrificia diuina uox p̾cipit. heliu uero subunuis
tantummꝰ sententie increpatione derelinquit᷑ nͥ
quod ñ numquam heretici diuine gr̃e largitate
ꝑfusi adunitatem scẽ eccl̃ie redeunt: Qd̃ bene ip-¬
sa amicorum reconciliacione signatur. ꝓquib
tam̃ beatus iobexorare precipit᷑. quia nimirũ
hereticorum sacrificia accepta do esse ñ possut̃.
nisi ꝓeis uniu̾salis eccł̃ie manib offerant᷑: Ut
eius meritis remedium salutis inueniant. quã
uerborum suorum iaculis inpugnando feriebat̃.
Uñ et septem pro eis sacrificia memorant᷑ oblata.
quia dum septiformis gr̃e spm̃ confitentes accipi¬
unt quasi septem oblationib expiantur. hinc in

Expanded text:
necis appetiit, redemptionis gratiam prophetavit. necis appetiit, redemptionis gratiam prophetavit. Hoc igitur modo Eliu quoque dicere non bene bona reprehenditur, quia in his quae veraciter loquitur arroganter inflatur. Qui in eo speciem arrogantium signat, quo per sensum rectitudinis in tumoris verba se elevat. us tantummodo sententiae increpatione derelinquit, nisi quod nonnunquam haeretici, divinae gratiae largitate perfusi, ad unitatem sanctae Ecclesiae redeunt? Quod bene ipsa amicorum reconciliatione signatur, pro quibus tamen beatus Job exorare praecipitur, quia nimirum haereticorum sacrificia accepta Deo esse non possunt, nisi pro eis universalis Ecclesiae manibus offerantur, ut ejus meritis remedium salutis inveniant, quam verborum suorum jaculis impugnando feriebant. Unde et septem pro eis sacrificia memorantur oblata, quia dum septiformis gratiae Spiritum confitentes accipiunt, quasi septem oblationibus expiantur. Hinc in
Abbreviated transcription (Latin):
malum dicit᷑. cum res ꝑu̾sa suadetur. Sicut
scͥptum ẽ. Benedic do: et morere. Bonum be¬
nedicitur. cum recte recta p̾dicant᷑. Sicut ioħs
ait. agite penitentiam. appropinquabit enĩ reg¬
num celorum. Malum benedicit᷑: quando ꝑos
dicentis idcirco uicium expͥmit᷑. ut reprobetur.
Sicut autem paulus ait. fẽmine eorum in mu¬
tauerunt natusalem usum. ineum usum qui
est contra naturam. Quo loco execranda quoq
uirorum facinora subdidit: s honeste in hones¬
ta narrauit ut multos ad honestatis formam
in honesta narrando reuocaret.Male autem
bonum dicitur: cñ rectum aliquid recto studio
ñ ꝓfert᷑. Sicut inluminato ceco pharisei dixis¬
se ꝑhibent᷑. Tu sis discipulus eius. Quod male¬
dictionis utiq dixerunt studio: ñ orationis uo¬
to: Uł sicut cayphas ait. Expedit unum mori ꝓ
popło. et non totagens pereat. Bonum quippe
sed non bene locutus ẽ: quia dum credulitatẽ

Expanded text:
malum dicitur, cum res perversa suadetur, sicut malum dicitur, cum res perversa suadetur, sicut scriptum est: Benedic Deo, et morere . Bonum bene dicitur, cum recte recta praedicantur, sicut Joannes ait: Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum . Malum bene dicitur, quando per os dicentis idcirco vitium exprimitur, ut reprobetur, sicut Paulus ait: Feminae eorum immutaverunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. Quo loco exsecranda quoque virorum facinora subdidit, sed honeste inhonesta narravit, ut multos ad honestatis formam inhonesta narrando revocaret. Male autem bonum dicitur, cum rectum aliquid recto studio non profertur; sicut illuminato caeco Pharisaei dixisse perhibentur: Tu sis discipulus ejus . Quod maledictionis utique dixerunt studio, non orationis voto; vel sicut Caiphas ait: Expedit unum mori pro populo, ut non tota gens pereat . Bonum quippe, sed non bene locutus est, quia dum crudelitatem
Abbreviated transcription (Latin):
correptione pensemus. Ait namq deillo domi¬
nus. Quis ẽ. iste ĩuoluẽs secentiã ĩmõib imperi¬
tis. Pum uero dicit sententias. s ñ addit. proti¬
nus quales: uult proculdubio bonas intelligi.
Nam cum sententie nominant᷑: nisi et iam ma¬
le dicantur. male sentiri non possunt. In bo¬
no enim sententias semꝑ accipimus: que sine
reprobationis ad iectione ponunt᷑. Sicut scͥp¬
tum ẽ. Sapientior dͥ. uidetur piger. septẽ iuriᷤᷤ
loquentib sententias. Quod uero dicitur. quia
eius sententie inperitis sermonib inuulunt᷑.
hoc sũm opere ostendit᷑. q̃uia ab eo cum elatio¬
nis fatuitate proferunt᷑. Magna quippe ineoim¬
pericia ẽ. humilit̾ dicere nescire quod dicit: et
neritatis sensib elationis u̾ba misceri. Omne .i.¬
quod dicit᷑. qͥuadriꝑtita potest qͣlitate distin¬
gui.Siaut mala male. aut bona bene. aut
malabene. aut bona male dicant᷑. Male enĩ

Expanded text:
correptione pensemus. Ait namque de illo Domicorreptione pensemus. Ait namque de illo Dominus: Quis est iste involvens sententias sermonibus imperitis ? Cum vero dicit sententias, sed non addit protinus quales, vult procul dubio bonas intelligi Nam cum sententiae nominantur, nisi etiam malae dicantur, malae sentiri non possunt. In bono enim semper sententias accipimus quae sine reprobationis adjectione ponuntur, sicut scriptum est: Sapientior sibi videtur piger, septem viris loquentibus sententias . Quod vero dicitur, quia ejus sententiae imperitis sermonibus involvuntur, hoc summopere ostenditur, quia ab eo cum elationis fatuitate proferuntur. Magna quippe in eo imperitia est humiliter dicere nescire quod dicit, et veritatis sensibus elationis verba miscere. Vet.quod dicitur quadripartita potest qualitate distingui: si aut mala male, aut bona bene, aut mala bene, aut bona male dicantur. Male enim
Abbreviated transcription (Latin):
culatorem dissi pans. Mentes namq fideliũ ad ꝯ¬
templanda suꝑna seerigunt. S dum heretico-¬
rum u̾ba ꝑuertere recta contemplantes appetũt:
speculam dissipare conaut᷑. In trib itaq amicoꝵ
iob nominib: tres in hereticis ꝑditionum casus
expͥmunt᷑. Nisi enim d̾m contempnerent: neqͣ¬
quam de illo ꝑu̾sa sentirent. Et nisi uetustates
contraherent: innoue uite intelligentia non
errarent. Et nisi speculationem bonorum destru¬
eremt: nequaquam eos suꝑna iudicia tam distric¬
to examine. ꝓu̾borum suorum culpa reproba
nent: sed inuetustate retinendo prauis suisser¬
monib s petulationi rectorum nocent. Post
hos quoq heliu iunior in beati iob exprobati-¬
one subrungit᷑: ex cuius ꝑsona iudelicet spe¬
cies quorumdam doctorum fidelium. s tam̃
arrogantium designat᷑. Euius uerba non faci¬
le intelligimꝰ: nisi ea exsubsequenti dominica

Expanded text:
culationem dissipans. Mentes namque fidelium ad cculationem dissipans. Mentes namque fidelium ad contemplanda superna se erigunt; sed dum haereticorum verba pervertere recta contemplantes appetunt, speculam dissipare conantur. In tribus itaque amicorum Job nominibus tres in haereticis perditionum casus exprimuntur. Nisi enim Deum contemnerent, nequaquam de illo perversa secor traherent, in novae vitae intelligentia non errarent. Et nisi speculationem bonorum destruerent, nequaquam eos superna judicia tam districto examine pro verborum suorum culpa reprobarnent, sed in vetustate retinendo pravis suis sermonibus speculationi rectorum nocent. Habent hos quoque Eliu junior in beati Job exprobratione subjungitur, ex cujus persona videlicet species quorumdam doctorum fidelium sed tamen arrogantium designatur. Cujus verba non facile intelligimus, nisi ea ex subsequenti dominica
Abbreviated transcription (Latin):
matũ. Constat gͦ eos hereticoꝵ typũ gerere: qͦs sc̃suir.
redarguit culitui ꝑu̾soꝵ dogmatũ deserure. Qla
igit᷑ iob int̾pretat᷑ dolens quomnurũ dolore ł
mediatoris passio. uł sc̃e eccł̃ie labor expͥmitur.
que multiplici p̃sentis uite fatigatione cruciat᷑.
amici quoq enis exuocabulo nominis m̾itum
sue indicant actionis. Nam eliphar. latina liu¬
gua dicitur dñi contẽptꝰ. Et quid aliud heretici
faciunt. nͥ qd̃ dum falsa de domino sentiunt eũ
suꝑbiendo contempnunt:. Baldachintre p̃tatur
uetustas sola. Bene autem om̃s heretici. in his
que de domino locunt᷑ dum ñ intentione rectas
appeticione temporalie glorie uideri predicato¬
res appetunt: uetustas sola nominant᷑. Adlo
quendum quippe. ñ delo noui hominis. s uite
ueteris prauitate concitantur. Sophar quoq
latino sermone dicitur dissipatio specule: uł spe-¬

Expanded text:
matum . Constat ergo eos haereticorum typum gerere, quos sanctus vir matum . Constat ergo eos haereticorum typum gerere, quos sanctus vir redarguit cultui perversorum dogmatum deservire. Quia igitur Job interpretatur dolens, quo nimirum dolore vel Mediatoris passio, vel sanctae Ecclesiae labor exprimitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur. Amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Domini contemptus. Et quid aliud haeretici faciunt, nisi quod, dum falsa de Deo sentiunt, eum superbiendo contemnunt? Baldad interpretatur vetustas sola. Bene autem omnes haeretici in his quae de Deo loquuntur, dum non intentione recta, sed appetitione temporalis gloriae videri praedicatoresquendum quippe, non zelo novi hominis, 732 sed vitae veteris pravitate concitantur. Sophar quoque Latino sermone dicitur dissipatio speculae, vel spe
Abbreviated transcription (Latin):
tus igiur iob qui mediatoris typum eo uerius
tenuit. quo passionem illius non loquendo
tantummͦ. s et iam paciendo prophetauit. cũ
in dictis factisq suis. expressioni redẽptoris in¬
nitit᷑ repente ad significationem corporis aliqñ
diriuat᷑: ut quod xp̃m̃ et eccl̃iam unam ꝑsonã
credimus. hoc etiam unius ꝑsone actib signifi
ledicendum prouocat quid aliud quam pͣuita¬
tem carnalium signat: quiintra scãm eccł̃iam ĩ¬
correctis morib positi eo durius uitam fidelurm
quo uicinius p̾munt: Quia dum uitari afidelib
quasi fideles nequeunt: tanto grauius quanto
dum consulunt inuehunt᷑ hereticorum figu¬
ram expͥmunt qui sub specie consulendiagt̃.
negotium seducendi. Uñ et adbeatum iob. dũ
ꝓdomino uerba faciunt: adño reꝓbant᷑. Qura
udelicet om̃s heretici dũ dm̃ defendẽ nituntur.
offendunt. Uñ eis apte ⁊ ab eodem scõ iuro dicit᷑.
Disputare cum dõ cupio. priusuos ostendens
fabricatores mendatii: et cultores pu̾sorũ dog¬

Expanded text:
tus igitur Job, qui Mediatoris typum eo verius tenuit quo passionem illius, non loquendo tantummodo, sed etiam patiendo prophetavit, cum in dictis factisque suis expressioni Redemptoris innititur, repente ad significationem corporis aliquando derivatur, ut quod Christum et Ecclesiam unam personam credimus, hoc etiam uniledicendum provocat, quid aliud quam pravitatem carnalium signat? Qui intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, eo durius vitam fidelium quo vicinius premunt, quia dum vitari a fidelibus quasi fideles nequeunt, tanto gravius quanto dum consulunt invehuntur, haereticorum figuram exprimunt, qui sub specie consulendi agunt negotium seducendi. Unde et ad beatum Job dum pro Domino verba faciunt, a Domino reprobantur, quia videlicet omnes haeretici dum Deum defendere nituntur offendunt. Unde eis apte et ab eodem viro sancto dicitur: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dog
Abbreviated transcription (Latin):
micat. cum dicit᷑. Scio quod redemptor meus
uiuit: et incarne mea uidebo deum. Hoc inmirũ
in nocte historie paulus lum̃ inuenerat: cum dice¬
bat. Om̃s inioyse bapurati sunt innube et in
mari: om̃s eandem escam spiritalem manduca¬
uerunt. om̃s eũdẽ potũ sp̃italẽ biberunt. Bibe
speciem petra tenuit. tur non figuram illius
beatus iob in sinuet qui eum quem uoce ꝓtulit
etiam passione signauit: Nñ  ñ ĩ merito iob
uidelicet dolens dicit᷑. quia illius inse imagi¬
nem expͥmit: dequoꝑisayam longe ante nun¬
tiat᷑. quod dolores nr̃os ipse portauit. Sciend̾
quoq ẽ quod redemptor nr̃ unam se ꝑsonam¬

Expanded text:
micat, cum dicitur: Scio quod Redemptor meus micat, cum dicitur: Scio quod Redemptor meus vivit, et in carne mea videbo Deum . Hoc nimirum in nocte historiae, Paulus lumen invenerat, cum dicebat: Omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt, et omnes euspeciem petra tenuit, cur non figuram illius beatus Job insinuet, qui eum quem voce protulit etiam passione signavit? Unde et non immerito Job videlicet dolens dicitur, quia illius in se imaginem exprimit de quo per Isaiam longe ante annuntiatur quod dolores nostros ipse portavit . Sciendum quoq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse confitet᷑: Quia uero antiqui patres¬
fructiferis arborib similes non solum pulchri
sũt ꝑ speciem. s et iam utiles ꝑub̃tatem. sic eorũ
uita pensanda ẽ. ut cum miramur que sit ui¬
riditas in historia: inuenianus et quanta sit ub̾¬
tas in allegoria. Quatinus cum blandum ẽ. quõd
in foliis redoles cognoscamus et quam dulce sit
quod infructib sapit. Nullus quippe suꝑne ad¬
optionis grãm habuit. nisi qui hanc cognitionẽ
unigeniti accepĩt. Dignum itaq ẽ: ut ipse eorũ
uita & lingua resplendeat: qui eos ut resplend̾e
mereant᷑ in lustrat. Nam cum intenebris lum̃
tera efficit uidetur. Uñ necesse ẽ. ut siuere inten¬
onnus inluminata cernere.studeamus mentis
oculos adipsum in luminans lumen aperire. Qd̾
et in eisdem beati iobsermonib etiam remoteis
allegoriarum umbris: quasi depressis alte noc¬
tis tenebris chorusci more ꝑtranseuntis inter¬

Expanded text:
perdidisse confitetur? perdidisse confitetur? fructiferis arboribus similes, non solum pulchri sunt per speciem, sed etiam utiles per ubertatem, sic eorum vita pensanda est, ut cum miramur quae sit viriditas in historia, inveniamus et quanta sit ubertas in allegoria; quatenus cum blandum est quod in foliis redolet, cognoscamus et quam dulce sit quod in fructibus sapit. Nullus quippe supernae adoptionis gratiam habuit, nisi qui hanc per cognitionem Unigeniti accepit. Dignum itaque est ut ipse in eorum vita et lingua resplendeat, qui eos ut resplendere mereantur illustrat. Nam cum in tenebris 731 tera efficit, videtur. Unde necesse est ut si vere intendimus illuminata cernere, studeamus mentis oculos ad ipsum illuminans lumen aperire. Quod et in eisdem beati Job sermonibus, etiam remotis allegoriarum umbris, quasi depressis altae noctis tenebris, corusci more pertranseuntis inter
Abbreviated transcription (Latin):
quasi proexercenda cõmoint c̃aritate: eorumq
ora subspecie consolationis aperuitꝰ. s ꝑ hec iacu¬
la increpationis intorsit. Que eo durius cor secu¬
re audientis infigerent: quo int̾ ostense et ñ ser¬
uate caritatis tenebras inꝓuisa uulnerarent. pꝰ
hos quoq ad contumelias et iam heliui iunior
excitat᷑: ut tranquillitatem tante mansuetudiuis.
saltẽ dedignata leuitas ꝑturbaret etatis. S con¬
tra tot antiqui hostis machinas stetit iniuindic¬
ta constantia: stetit equanimitas infracta. Nam
uno eodemq tempore uerbis aduersantib op¬
sit: inomnib his non peccauit iob labiis suis sal¬
tem postiodum incontentione amicoꝵ estim,
int̾ u̾ba deliquisse. Sathan quippe temptationẽ
illius expetiit: s ds qui hunc laudauerat. inseip¬
so enis intentionem c̾taminis accepit. Quisquis
ergo beatum iob deliquisse insuis sermonibus
querit᷑ quid aliud quam dõ qui ꝓillo proposuit

Expanded text:
quasi pro exercenda charitate commovit, eorumque quasi pro exercenda charitate commovit, eorumque ora sub specie consolationis aperuit; sed per haec jacula increpationis intorsit, quae eo durius cor secure audientis infigerent, quo inter ostensae et non servatae charitatis tenebras improvise vulnerarent. Post hos quoque ad contumelias etiam Eliu junior excitatur, ut tranquillitatem tantae mansuetudinis saltem dedignata levitas perturbaret aetatis. Sed contra tot antiqui hostis machinas stetit invicta constantia, stetit aequanimitas infracta. Nam uno eodemque tempore verbis adversantibus opsit: In omnibus his non peccavit Job labiis suis , saltem postmodum in contentione amicorum aestimet inter verba deliquisse. Satan quippe tentationem illius expetiit; sed Deus, qui hunc laudaverat, in seipso ejus intentionem certaminis accepit. Quisquis ergo beatum Job deliquisse in suis sermonibus queritur, quid aliud quam Deum, qui pro illo proposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dum bona eius multis cognita interimere
appetit: etiam bonum patientie quod latebat
ostendit. Et quem se angustare persequendo cre¬
didit. flagellis auctum et in exemplo dilata¬
uit: Nec sine graui arte. exercuit licentiam qͣ.
accepit. Nam combussit greges extinxit fami¬
lias obruit heredes. ꝑcussit salutem corporis:
et adintorquendum grauioris temptationis
iaculum linguam seruauit uxoris. Quatinꝰ
scĩ uiri forte ac solidum pectus. et ꝑdampnare¬
rum dolore sterneres ẽt ꝑuerba coniugis male¬
dictione ꝑforaret. S qt uulnera seuiens intulit.
tot scõ uiro nesciens uictorias. ministrauit. Nam
fidelis di famulus uno eodemq tempore inter
uulnera. ⁊ u̾ba dep̃hensus. et dolentem carnem
equanimit̾ ꝑtulit: et decipientem conuigem pͥ
denter in crepauit. Antiquus itaq hostis. quia
unci se. indomesticis doluit: ꝓtinus ext̾iora re¬
quisiuit. Amicos namq eius delocis singulis

Expanded text:
Qui dum bona ejus multis cognita interimere Qui dum bona ejus multis cognita interimere appetit, etiam bonum patientiae quod latebat ostendit; et quem se angustare persequendo credidit, flagellis auctum et in exemplo dilatavit. Nec sine gravi arte exercuit licentiam quam accepit. Nam combussit greges, extinxit familias, obruit haeredes, percussit salutem corporis, et ad intorquendum gravioris tentationis jaculum, linguam servavit uxoris , quatenus sancti viri forte ac solidum pectus et per damna rerum dolore sterneret, et per verba conjugis maledictione perforaret. Sed quot vulnera saeviens intulit, tot sancto viro nesciens victorias ministravit. Nam fidelis Dei famulus, uno eodemque tempore inter vulnera et verba deprehensus, et dolentem carnem aequanimiter pertulit, et desipientem conjugem 730 prudenter increpavit. Antiquus itaque hostis, quia vinci se in domesticis doluit, protinus exteriora requisivit. Amicos namque ejus de locis singulis,
Abbreviated transcription (Latin):
totiens necessariore¬
peto quotiens hocĩ
distincitione uolumi¬
num locutionis mẽe
pausatione succido:
Ut cum legendi exor¬
dium sumit᷑. pͥusip¬
la memorie lectionis causa reno¬
uet᷑. Et tanto robustius surgat
doctͥne edificium: quanto excon¬
siderata cause origine studiosi¬
us ponitur inter fundam̃tum.
Beatus iobdo soli sibiq cogni¬
tus intranquillitate ad nrãm noticiam ꝑdu¬
cendus tactuis ẽ. uerbere: ut odorem suarum
uirium tanto latius spargeret:quanto more
aromatum melius exincensione flaglaret.No-¬
uerat inbonis pie subditos regere. et amalis dis¬
ricte custodire. Nouerat bene uti reb habitis:
s nesciebamus si paciens ꝑmaneret ablatis. No¬
uerat cotidiana dõ prosanis pignorib sacrifi¬
cia soluere: s in certum erat siei graciarum sacri¬
ficium et orbatus imnmolaret. Nequid ergo uicii
salus tegeret ut hoc dolor aperiret: dataitaq ẽ. con¬
tra sc̃m uirum hosti callido temptandi licentia.

Expanded text:
toties necessario repeto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Deo soli sibique cognitus, in tranquillitate ad nostram notitiam perducendus tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex incensione fragraret. Noverat in bonis pie subditos regere, et a malis se districte custodire. Noverat bene uti rebus habitis, sed nesciebamus si patiens permaneret ablatis. Noverat quotidiana Deo pro sanis pignoribus sacrificia solvere, sed incertum erat si ei gratiarum sacrificium et orbatus immolaret. Ne quid ergo vitii salus tegeret, dignum fuit ut hoc dolor aperiret. Data itaque est contra sanctum virum hosti callido tentandi licentia.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e eccł̃ie adu̾sarios conspiciunt: non ineis annos tẽ¬
porum. s intentionem solent pensare u̾borum. Nã
quantolibet sint eisdem arrogantib antiquiores he¬
retici eos audact̃ compͥmunt: inquorum uerbis
doginata ꝑuersa rep̃hendunt. Sequit᷑. S ut ui
bis sermonib eius. Ne forte dicatis. inuenimꝰ sapi¬
qd̾̃ ẽẽ. oe hominib despicabiles solent. cũ a cunctis fere
gentib scãm eecłam uenerari c̃spiciunt: opinionẽ eiꝰ
qͥb ualent obtrectationibꝰ lacerare c̃tendunt dicenteᷤ.
Iccirco illi cuncta tẽporalia suppetunt: qr eip̃mia et̃¬

Expanded text:
sanctae Ecclesiae adversarios conspiciunt, non in eis annos temsanctae Ecclesiae adversarios conspiciunt, non in eis annos temporum, sed intentionem solent pensare verborum. Nam quantolibet sint eisdem arrogantibus antiquiores haeretici, eos audacter comprimunt, in quorum verbis dogmata perversa reprehendunt. Sequitur: CAPUT VIbis sermonibus ejus. Ne forte dicatis: Invenimus sapiquod esse et hominibus despicabiles solent, cum a cunctis fere gentibus sanctam Ecclesiam venerari conspiciunt, opinionem ejus quibus valent obtrectationibus lacerare contendunt, dicentes: Idcirco illi cuncta temporalia suppetunt, quia e
Abbreviated transcription (Latin):
sum similitudinem superbe appetens. ꝑmiquũ deside¬
rium quasi ad quod dam cułm conatꝰ ẽ. singu¬
laritatis erumpere. heliu ergo quãius claria domino
sapientiam confitet᷑. in hactam̃ elationis specie labi¬
tur: ut sapientiorem se cet̾is gaudeat et quasi de sin¬
głari bono sese in aniter extollat. Quod uerbis seqñ¬
nec senes intelligunt iudicium. Idõ dicã audite
me ostendam uob̃ etiam ego meam scientiam. Expec-¬
taui enim sermones urõs audiu prudentiam ur̃a:
donec disceptaremini sermonib et donecputabã uioͤaliqͥd
dicere considerabam. Quantum adintentionem litt̾e
spectat. loquens heliu indicat. quam suꝑbe tacuerit.
Cumenim dicit. expectaui sermones urõs. et puta¬
bam uos aliquid dicere: aꝑte de clarat. se adu̾ba senũ.
iudicantis potius studio quam discentis uoto tacus¬
se. Quamius hec melius urtam arrogantium signat.
qui aliquando intra scãm eccl̃iam posit cum eiusd̾e

Expanded text:
simi similitudinem superbe appetens, per iniquum desidesimi similitudinem superbe appetens, per iniquum desiderium quasi ad quoddam culmen conatus est singularitatis erumpere. Eliu ergo quamvis dari a Domino sapientiam confitetur, in hac tamen elationis specie labitur, ut sapientiorem se caeteris gaudeat, et quasi de singulari bono sese inaniter extollat. Quod verbis sequenec senes intelligunt judicium. Ideo dicam: Audite me, ostendam vobis etiam ego meam sententiam. Exspectavi enim sermones vestros, audivi prudentiam vestram, donec disceptaremini sermonibus, et donec putabam vos aliquid dicere, considerabam. - Quantum ad intentionem litterae exspectat spectat, loquens Eliu indicat quam superbe tacuerit. Cum enim dicit: Expectavi sermones vestros, et, putabam vos aliquid dicere, aperte declarat se ad verba senum, judicantis potius studio quam dicentis voto tacuisse. Quamvis haec melius vitam arrogantium signant, qui aliquando intra sanctam Ecclesiam positi, cum ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent. domine. in nomine tuo etiam demoni¬
a nob̾ subiecta sunt. ne de hac miraculorum
singularitate gauderent: illico eis respondit
dominus dicens. Uidebam satan. quasi fulgra
oecelo cadentem. Ipse quippe singularit̾ elatꝰ.
dixerat. Suꝑ astra celi exaltabo solium meum:
sedebo inmonte testam̃ti. in laterib aquilomꝰ
similis ero altissimo. Et mire dominus ut in dis¬
cipulorum cordib elationem prenieret mox iudi¬
cium ruine retulit. quod ipse magist̾ elationis ac¬
cepit. Ut inauctore suꝑbie. dicerent quid deblatio¬
quarta specie crebro humanus animus labitur.
ut id quod. habet habere sesingularit̾ glorietur.
Inqua tam̃ diabolice similitudim ucimꝰ ad ꝑ¬
pinquat. quia quisquis bonum se habere singu
lariter gaudet quis quis uideri sublimior cetĩs
querit: illum uidelicet imitatur qui despectobo¬
no societatis angłoꝵ sedẽ suã ad aqͥlonẽ ponẽs: ⁊ alns¬

Expanded text:
dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonidicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt : ne de hac miraculorum singularitate gauderent illico eis respondit Dominus, dicens: Videbam Satanam velut fulgur de coelo cadentem . Ipse quippe singulariter elatus dixerat: Super astra coeli exaltabo solium meum: sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, similis ero Altissimo. Et mire Dominus ut in discipulorum cordibus elationem premeret, mox judicium ruinae retulit quod ipse magister elationis accepit; ut in auctore superbiae discerent quid de elatioquarta specie crebro humanus animus labitur, ut id quod habet habere se singulariter glorietur. In qua tamen diabolicae similitudini vicinius appropinquat, quia quisquis bonum se habere singlariter gaudet, quisquis videri sublimior caeteris quaerit, illum videlicet imitatur, qui despecto bono societatis angelorum, sedem suam ad Aquilonem ponens, et Altis
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso ait. Qui pͥus fui blasphemus. et perse¬
cutor et contumeliosus. sed miscdiam consecutꝰ
sum. Qbꝰ uerbis aꝑte declarat quod gratia ñ
ieritis tribuat᷑ dum ex se ipso docuit. et quid
de malicia meruit: et quid de beniuolentia acce¬
pit. Rurrum non nulli iactant se habere quod
non habent: sicut diuina uoce ꝑprophetam de
moab dicitur. Suꝑbiam eius et arrogantiam
eius ego noui. et quod non sit uxta e am uutꝰ
enis. Et sicut angłõ ladicie dr. Quia dicis quod¬
diues sum et locupletatus. ⁊ nullius egeo: et nes¬
cis quia tues miser. et miserabilis. et pauꝑ et cecꝰ
et nudus. Rursum ñ nulli despectis cet̾is iud̃i ap¬
petunt singulariter bonum habere quod hñt.
Uñ ꝙyphariseus idcirro detemplo absq iustificati¬
one descendit quia bonorum operum merita sͥ.
quasi singularit̃ tribuens oranti puplicano se
p̃tulit. Scĩquoq apłi abhoc elationis uicio reuo¬
cantur. qui de predicatione redeuntes. cum elati

Expanded text:
us fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus . Et sicut angeles sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus . Rursum nonnulli, despectis caeteris, videri appetunt singulariter bonum habere quod habent. Unde et Pharisaeus idcirco de templo absque justificatione descendit , quia bonorum operum merquasi singulariter tribuens, oranti Publicano se praetulit. Sancti quoque apostoli ab hoc elationis vitio revocantur, qui de praedicatione redeuntes, cum elati
Abbreviated transcription (Latin):
contingit. hidem acutis sensib quib hostem fe¬
riunt prosternuntur. duminbis que recte dedo
sentiunt: non dĩs suam głam querunt. Uñ he¬
lui quoq multa quidem recta loquit᷑. et tamen
diuina uoce acsi ꝑũsa dixerit increpatur. Eum
uero dr quia helui expectauit iobloquentem eo
quod semores essent quiloquebant᷑. aꝑte beato
iob. non ꝓsua. s pamicorum reuerentia reser¬
uasse monstratur. Quia udelicet arrogantes
in tra positi. eandem scãm eccł̃iam quam defend̾t
despicutt. Et plerumq contingit ut plus
ingenia male sapientium quan simplicẽ
uitam innocentium uenerentur. Plus reseruãt
linguis extra loquentium: quam mĩtis intra po¬
sitorum. Quamuis utriusq ediu̾̃so obuent. cũ
et abillis rectitudine sensuum et ãscaeccła moꝵpͣ.
autem antiquiores. icirco dsmisso capite. ueritꝰ
sum in dicare uob̃ ineam sentẽtiã. Sperabam .ix.

Expanded text:
contingit, iisdem acutis sensibus quibus hostem fecontingit, iisdem acutis sensibus quibus hostem feriunt, prosternuntur, dum in his quae recte de Deo sentiunt, non Dei, sed suam gloriam quaerunt. Unde Eliu quoque multa quidem recte loquitur, et tamen divina voce, ac si perversa dixerit, increpatur. Cum vero dicitur quia Eliu exspectavit Job loquentem, eo quod seniores essent qui loquebantur, aperte beato Job non pro sua, sed pro amicorum reverentia honorem reservasse monstratur, quia videlicet arrogantes intra positi eamdem sanctam Ecclesiam, quam defendunt, despiciunt; et plerumque contingit ut plus ingenia male sapientium quam simplicem vitam innocentium venerentur, plus reservent linguis extra loquentium quam meritis intra positorum, quamvis utrisque ex diverso obvient, cum et ab illis rectitudine sensuum, et a sancta Ecclesiaautem antiquiores; idcirco demisso capite veritus sum indicare vobis meam sententiam. Spera
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando intra scãm eccłiam constititi. et aduer-¬
sarios p̾munt dum uera p̃dicant:. et euisdẽ sce ecl̃ȩ
morib contradicunt. dum de ipsa predicatione
gloriantur. Premunt adũsarios uirtute dicti p̃¬
munt scãm eccłiam qualitate dicendi. Illos p̃dicatio¬
ne uĩtatis istam uicio elationis inpugnant. Seqͥt᷑.¬
disset quod respondere non possẽt: iratꝰ ẽ. uehe
ment̾. Quamus sca eccłia sit ꝓculdubio aduer-¬
sariis suis antiquior. quia deilla ip̃i. ñ autẽ exiit
rum post ex horta hereticorum bella esse intra scã
eccłiam fastu scientie inflati arrogantes cepe¬
runt. Cum enĩgrauiora hostium prodiere certa¬
mina tunc sunt ꝓfecto subtiliora sensuñ spicu¬
la requisita. tunc argum̃torum obstacula per¬
plexior in dõgo u̾borum. Que sepe uin feruentes
ingenio dum congrue inueniunt: arroganter
intumescunt. Et quod ꝑelationisincium plerq:

Expanded text:
aliquando intra sanctam Ecclesiam constituti, et adveraliquando intra sanctam Ecclesiam constituti, et adversarios premunt, dum vera praedicant, et ejusdem sanctae Ecclesiae moribus contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. Premunt adversarios virtute dicti, premunt sanctam Ecclesiam qualitate dicendi. Illos praedicatione veritatis, istam vitio elationis impugnant. Seqd sm.---Quamvis sancta Ecclesia sit procul dubio adversariis suis antiquior, quia de illa ipsi, non autem exiit rum post exorta haereticorum bella, esse intra sanctam Ecclesiam fastu scientiae inflati arrogantes coeperunt. Cum enim graviora hostium prodiere certamina, tunc sunt profecto subtiliora sensuum spicula requisita, tunc argumentorum obstacula, tunc perplexior indago verborum. Quae saepe viri ferventes ingenio, dum congrue inveniunt, arroganter intumescunt; et, quod per elationis vitium plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus iob eo quodiustum se diceret coram dõ.
porro ad ũsum amicos euis indignatus ẽ. eo quod
non inuenissent responsionem rationabilẽ. sed
tantummꝰ condennassent iob. Souert̃ intuend̾
est. quod beatum iob ideo rep̃hendit quod corã
deo iustum se ẽẽ. dixerit. Amicos uero eius ideo re¬
darguit: quod condempnantes eum responsione
contra illum racionabilem nondederunt. Istis
namq inditiis aꝑte colligit᷑ quod ꝑeum species
amatorum uane głe designant᷑. Iob quippe de
pre sumpta iusticia amicos uero eius de stultares¬
ponsionẽ redarguit. Euncti enim uane gle sec¬
de indignis meritis rep̃hendunt: idẽ.alios censet̃.
nichil scirẽ alios non bene uiuere. Et quamuis
Iste om̃s extra eo cłiam positos praua¬
sentire redarguum: tam̃ etiam eosqui intꝰ sunt
pro uite despectu contempnunt. Et contra illoᷤᷤ
exmagnitudine recte sentiendi contra istos ue
autem heliu modo beatum iob. modo amicoseꝰ
increpare phibetur: quia amatores uane glorie

Expanded text:
adversus Job eo quod justum se diceret coram Domino. Porro adversum amicos ejus indignatus est, eo quod non invenissent responsionem rationabilem, sed tantummodo condemnassent Job. - Solerter intuendum est, quod beatus Job ideo reprehendit, quod coram Deo justum esse se dixerit; amicos vero ejus ideo redarguit, quod condemnantes eum, responsionem contra illum rationabilem non dederunt. Istis namque indiciis aperte colligitur, quod per eum species amatorum vanae gloriae designatur. Job quippe de praesumpta justitia, amicos vero ejus de stulta responsione redarguit. Cuncti enim vanae gloriae secde indignis meritis reprehendunt, id est, alios censent nihil scire, alios non bene vivere. Et quamvis juste omnes extra Ecclesiam positos prasentire redarguant, tamen etiam eos qui intus sunt pro vitae despectu contemnunt, et contra illos ex magnitudine recte sentiendi, contra istos veliu modo beatum Job, modo amicos ejus increpare perhibetur, quia amatores vanae gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
dem intelligentiam. sͥ. p̃cet̾is non arrogaret.
Neq eium parua condempnaĩo e exeobono qd̃
communit̾ datur. pͥuate glouari. scire bonum
unde acceperit: et nescire quomͦ utibono debe
quib omnis tumur arrogantium demonstrat᷑.
cum bonum aut asemet ipsis habere se estimat᷑
aut dum sigͥ. datum de suꝑ credũt.ꝓ. suis sehoc
accepisse meritis putant: aut certe cum iactant

Expanded text:
dem intelligentiam sibi prae caeteris non arrogaret. Neque enim prava condemnatio est ex eo bono quod communiter datur private gloriari, scire bonum unde acceperit, et nescire quomodo bono uti debeaquibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putan
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑtiunorem suꝑbie. proferunt᷑. cursim potiꝰ
perstringenda sunt quã attentiꝰ exponenda.
Que enim soliditate grauitatis carent: expositi¬
onis subtilitate non indigent. S solum puto
breuit̾ intimandum quod heliu quandiu ꝓ¬
prietatis sue respectu tacuit: sapientioefuit. Cũ
uero in aliis annorum multitudinem semet ip¬
sum p̃ferens despicit: quam puerilit̾ desipiat
ostendit. Nam contra euissententiam et eras
prolixior loquitur: et ꝑannorum multitudinẽ
sapientia docetur. Quia et si longeuitas sensũ
ñ p̾bet: usu tam̃ uebem̃ter exercet. Seqͥt᷑. D ut ui

Expanded text:
eo per tumorem superbiae proferuntur, cursim potius perstringenda sunt quam attentius exponenda. Quae enim soliditate gravitatis carent, expositionis subtilitate non indigent. Sed solum puto breviter intimandum quod Eliu quandiu pro aetatis suae respectu tacuit, sapientior fuit; cum vero in aliis annorum multitudinem, semetipsum praeferens, despicit, quam pueriliter desipiat ostendit. Nam contra ejus sententiam et aetas prolixior loquitur, et per annorum multitudinem sapientia docetur, quia etsi longaevitas sensum non praebet, usu tamen vehementer exercet. Sequitur: CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
pe int̾ptatur excelsus. Exceisus namq ẽ. fideliũ
populus qui huiꝰ uite infima et abiecta contemp¬
nit. Excelsi sunt: qui dicere cum paulo nouerunt.
grã comĩsatio incelis ẽ. helui itaq decognatione
ramdicit᷑. quia unus quisq p̾dicator arrogans ĩ

Expanded text:
pe interpretatur excelsus. Excelsus namque est fidelium pe interpretatur excelsus. Excelsus namque est fidelium populus, qui hujus vitae infima et abjecta contemnit. Excelsi sunt qui dicere cum Paulo noverunt: Nostra conversatio in coelis est . Eliu itaque de cognatione Ram dicitur, quia unusquisque praedicator