comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In sole: in manifestatione mundi
dicit. Tab̾naculum: id ÷ innabita¬
culũ corpori ᷤᷤ sui: Quod ideo arbi¬
tror dictum insole positum: ut
qui oculum cordis habet purissimũ.
sacramenti illius claritatem ⁊ ferre
possit ⁊ cernere. Qui uͦ heretica pͣuita¬
te confusus est: incarnationiᷤ eius
fulgore ꝑcussus. erroris sui lippitudi¬
ne. scm̃ lumen dñi non prȩualeat
intueri. Et ipse tanqͣm sponsus
ꝓcedens de thalamo suo. Ex ulta¬
uit ut gigaᷤᷤ ad currendam uiã:
Et ipse. xp̃m dñm dicit: qui tanqͣm
sponsus ȩcclesiȩ suȩ processit de tha¬
lamo suo. id ÷ de utero uirginali:
Magna similitudine. sacram entũ
euis incarnationis exposuit O u hoc
enim de intacto utero ꝓcessit disposi¬
tione in irabili: ut in undũ deitati
reconcilians. eccłiam sibi sponsi ca¬
ritate sociaret. Qua ꝑpter merito
de uirgine natus ẽ: qui uirgini
erat sc̃a copulatione iungendus.
ne superans. omnia mundi uitia

Expanded text:
In sole, in manifestatione mundi In sole, in manifestatione mundi dicit. Tabernaculum, id est inhabitaculum corporis sui. Quod ideo arbitror dictum, in sole positum, ut qui oculum cordis habet purissimum, sacramenti illius claritatem et ferre possit et cernere; qui vero haeretica pravitate confusus est, incarnationis ejus fulgore percussus, erroris sui lippitudine sanctum lumen Domini non praevaleat intueprocedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam. Et ipse, Christum Dominum dicit, qui tanquam sponsus Ecclesiae suae, processit de thalamo suo, id est de utero virginali. Magna similitudine sacramentum ejus incarnationis exposuit. Ob hoc enim de intacto utero processit dispositione mirabili, ut mundum Deitati reconcilians, Ecclesiam sibi sponsi charitate sociaret. Quapropter merito de Virgine natus est, qui Virgini erat sancta copulatione jungendus. ne superans, omnia mundi vitia
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur predicare. quod linguis
erant omnium gentium diuina in¬
spiratione loc uturi: Sermones qͥpe
ipsorum ⁊ loquelȩ. ꝑ orbem t̾rarũ
p̃dicationis libertate sonuerunt.
Sermones ꝑtinent ad cõmunes nar¬
rationes: loquelȩ ad publicaᷤᷤ suasi¬
ones Quod utrumq apostolos fecis¬
se certissimum est In omnem trr¬
ram exiuit sonus eorum: ⁊ infines
orbiᷤᷤ terrȩ u̾ba eorum: In sole posu¬
it tabernaculum suum. Terram
hic hominem debemus accipere: qͥ
i audire possit ⁊ credere:. Sonus¬
uͦ fama miraculorum est: quȩ pro
ipsa nouitate ꝑ gentes singulas ex cel¬
lenti opinione currebat. Fines au¬
tem terrȩ sunt reges. qui quasi ter¬
mini agrorum sua regna custodi¬
unt: ut non solum ad humiles. ue¬
rum etiam ad principes gentium
euangelii u̾ba ꝑuenisse declarent᷑:
gessisse laudauit. ipse quoq fecisse
uderetur: Ab apostoliᷤ quupe.
transit ad ꝑsonam dñi: quȩ figo
dicitur ex allage. id ÷ ꝑmutatio.

Expanded text:
videtur praedicare quod linguis videtur praedicare quod linguis erant omnium gentium divina inspiratione locuturi. Sermones quippe ipsorum et loquelae per orbem terrarum praedicationis libertate sonuerunt. Sermones pertinent ad communes narrationes, loquelae ad publicas suasiones; quod utrumque apostolos fecisse certissimum est. Vers. 4. In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum; in sole posuit tabernaculum suum. Terram hic hominem debemus accipere, qui et audire possit et credere. Sonus vero miraculorum fama est, quae pro ipsa novitate per gentes singulas excellenti opinione currebat. Fines autem terrae sunt reges, qui quasi termini agrorum sua regna custodiunt; ut non solum ad humiles, verum etiam ad principes gentium Evangelii verba pervenisse declarentur. gessisse laudavit, ipse quoque fecisse videretur. Ab apostolis quippe transiit ad personam Domini. Quae figura dicitur exallage, id est permutatio.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum: ⁊ nox nocti indicat scientiã.
Dies diei eructuabat ũbũ: qͣndo do¬
minuᷤᷤ loquȩbatur apłis: Ipse enĩ
diuina claritate irradians: corde
purissimi ᷤ uerba cęlestis luminis
intimabat: E ructuabat enim u̾bũ:
cum de ims penetrabilibus sermo¬
nes in sc̃orum noticiam ꝑducebat.
Nox autem nocͦti indicauit scientiã:
tradidit occidendum: Indicare enĩ.
pertinet ad ꝓditionem:. Tale enim
inter se fȩcerant ꝯstitutum: ut illũ
tenerent quem fuisset sceleratissimꝰ
osculatus O nefandissimum ꝓdito-¬
rem: ⁊ iuste a beatorum socictate
discretum: Per osculum causam
uenire fȩcit interitus: ꝑ quod huma¬
ni generis declaratur effectuͤ Nam
quod diem dici:⁊ noctem nocti com¬
parauit. argumentum ẽ. quod d̾r
dicturus est. abyssus abyssum in¬
uocat. in uoce cataractarum tuarũ:¬
Non sunt loquelȩ neq sermones:
quorum ñ audiantur uoces eorp:
Negando nulloᷤᷤ esse sermones neq
loquelaᷤ. quas apłi reticuissent: illud

Expanded text:
indicat scientiam. Dies diei eructabat verbum, quando Dominus loquebatur apostolis. Ipse enim divina claritate irradians, corde purissimis verba coelestis luminis intimabat. Eructabat enim verbum, cum de imis penetralibus sermones in sanctorum notitiam perducebat. Nox autem nocti indicabat scientiam, tradidit occidendum . Indicare enim pertinet ad proditionem. Tale enim inter se fecerant constitutum, ut illum tenerent, quem fuisset sceleratissimus osculatus. O nefandissimum proditorem, et juste a beatorum societate discretum! Per osculum causam fecit venire interitus, per quod humani generis declaratur affectus. Nam quod diem diei et noctem nocti comparavit, argumentum est quod dicitur imo psalmo dicturus est: Abyssus abyssum invocat, in voce cataractarum tuaruNon sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Negando nullos esse sermones neque loquelas quas apostoli reticuissent, illud
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmum ꝓphetę
uerba sunt: Prima narra¬
tio eius. laudat dñi p̃dicato¬
res: ipse quoq de eius incarnati¬
one. speciosissimiᷤᷤ comparationibꝰ
uerba subiungens Secunda. lau¬
dat precepta noui ⁊ uet̾is testam̃ti.
Tertia. ab occultiᷤᷤ uitiis purgari se
a dño dep̃catur: ut eum sibi dignũ
faciat ẽẽ psalmistam ꝑ quȩ intel¬

Expanded text:
er totum psalmum prophetae verba sunt. Prima narratio ejus laudat Domini praedicatores, ipse quoque de ejus Incarnatione speciosissimis comparationibus verba subjungens. Secunda laudat praecepta Novi et Veteris Testamenti. Tertia ab occultis vitiis purgari se a Domino deprecatur, ut eum sibi esse faciat dignum Psalmistam. COMMENT
Abbreviated transcription (Latin):
carnationis eius: ꝑ quam fidei nr̃ȩ
soliditaᷤ inconcussa ꝓuenit: Et no¬
ta: quia hic dicitur homo dei ma¬
nibus factus. item legitur Et ari¬
dã manꝰ eius finxerunt. S ed hoc
humanȩ oꝑationi allusio ẽ: quȩ sine
manibus aliquid fabricare non pre¬
ualet C et̾m omnia ds̃ uoluntatis

Expanded text:
carnationis ejus, per quam fidei nostrae carnationis ejus, per quam fidei nostrae soliditas inconcussa provenit. Et nota quia hic dicitur, homo Dei manibus factus. Item legitur: Et aridam manus ejus finxerunt . Sed hoc humanae operationis allusio est, quae sine manibus aliquid fabricare non praevalet. Caeterum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
eli enarrant gloriam dei: ⁊ o¬
pera manuum cius annuntiãt
firmamentũ Quamuiᷤ ⁊ ad
litteram possit intelligi cęloᷤᷤ en ar¬
rasse gloriam dei. cum magos ad
bethleem uenientes. dux stella pre¬
cesserit. que stans supͣ cunabula eiꝰ.
ostendit dñi saluatoriᷤ aduentum:
tamen hoc melius ad apostoloᷤᷤ con¬
uertimus ⁊ ꝓphetas. qui de aduen¬
tu ipsrus disserendo. orbem terra¬
rum sc̃is ammonitionibus imple¬
uerunt. In quibus deus tamquam
incęlis habitauit. qui cuncta late
complectitur non ex parte. s tota
eos plenitudine suȩ maiestatis ingre¬
diens: Pars enim in deo non est:
s ubiq totus ⁊ plenus ẽ Impio
quippe dicit᷑ Tu qui es qui en arras
gloriam meã: Sequit᷑: loꝑa ma¬
nuum cius Id÷ ipse nomo. qui
manibus eius factus est. S hoc
ad laudem dicit᷑ ꝓphetarum: ut
cum suit oꝑa eius. annunciare me¬
reantur creatoriᷤ sui reuerenda my¬
steria. Addidit: Annuntiãt firma¬
mentum. Predicationes scilicet in¬

Expanded text:
eli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quamvis et ad litteram possit intelligi, coelos enarrasse gloriam Dei, cum Magos ad Bethleem venientes dux stella praecesserit, quae stans supra cunabula ejus, ostendit Domini Salvatoris adventum , tamen hoc melius ad apostolos convertimus et prophetas, qui de adventu ipsius disserendo, orbem terrarum sanctis admonitionibus impleverunt. In quibus Deus tanquam in coelis habitavit, qui cuncta late complectitur, non ex parte, sed tota eos 65 plenitudine suae majestatis ingrediens. Pars enim in Deo non est, sed ubique totus et plenus est. Impio quippe dicitur: Tu quis es, qui enarras gloriam meam ? Sequitur, et opera manuum ejus, id est, ipse homo qui manibus ejus factus est. Sed hoc ad laudem dicitur prophetarum, ut cum sint opera ejus, annuntiare mereantur Creatoris sui reverenda mysteria. Addidit, annuntiat firmamentum, praedicationes scilicet in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ gentes: siue umbra mortiᷤ abso¬
lute diabolus ẽ: qui obscurȩ nobis
laqueoᷤ ponit. ut ꝑ nebulaᷤᷤ ipsius
decepti mat̾nȩ mortiᷤᷤ precipttia cor¬
ruamus. S hȩc non timentur a
uiro fideli:. isi in ipsorum medio
diuina miscđia frȩtus ambulare
presumpserit: cur enim uir uistuᷤˢ
illo ᷤᷤ timeat qui scõs timent ⁊ in ui¬
ta illis uoluntate deseruiunt :õ¬

Expanded text:
 gentes . Sive umbra mortis, absolute diabolus est, qui obscure nobis laqueos ponit, ut per nebulas ipsius decepti, in aeternae mortis praecipitia corruamus. Sed haec non timentur a vero fideli, etsi in ipsorum medio divina misericordia fretus ambulare praesumpserit. Cur enim vir justus illos timeat qui sanctos timent, et invita illis voluntate deserviunt
Abbreviated transcription (Latin):
hac festiuitate mysterii non uolup-¬
tas aurium. sed salubritas ad quisi¬
ta cognoscat᷑ animarum: Nu merꝰ
quoq psalmi huius significat ꝑfec̾¬
tionem sapientiȩ.Siquidem uigin¬
ti duoᷤᷤ libros ẽe cognoscimus uẽte¬
iis testamenti: secundũ litteras
hebreorum quas ad plenitudinẽ
diuinȩ scientiȩ com prehendendã
constat humano generi contribu¬
tas: Qua ꝓpter diuersis modi: psal

Expanded text:
hac festivitate mysterii, non voluphac festivitate mysterii, non voluptas aurium, sed salubritas acquisita cognoscatur animarum. Numerus quoque psalmi hujus significat perfectionem sapientiae; siquidem viginti duo libros esse cognoscimus Veteris Testamenti secundum litteras Hebraeorum, quas ad plenitudinem divinae scientiae comprehendendam constat humano generi contributas. Quapropter diversis m
Abbreviated transcription (Latin):
in longitudinem dierum sine am¬
biguitate ꝯsistit. Ipsa ÷ enim beati¬
tũdo ꝑpetua. ⁊ sine fine lȩticia Me¬
mento autem qd in priore uersu
psalmi huius. id÷ dñs regit me.⁊
nichil mͥ deerit. breut̃t dixit. quod
in subsequentibꝰ latius enum eraũ:
quȩ figura d̾r epitro cha̾moᷤᷤ id est
dicti rotatia. Cum succinctĩ ea quę
sunt effusiuᷤᷤ dicenda ꝑstringit: in
hoc autẽ u̾su finali. id ÷ ut in habit̾e
in domo dñi in longitudinem die¬
rum. Epiphonima it. acclamatio.
nobilissima nimiᷤᷤ figura posita est:
quȩ post narrataᷤᷤ res breuit cum
acclamatione prorumpit. post oĩa
desinens in exaggeratissimã sũmi¬
tatem:. Sic psalmi istius pͥncipia
media ⁊ finiᷤᷤ decora diu̾sorum sche¬
matum luce radiant᷑. Conclusio.
Mente reponamꝰ quid cȩlestiꝰ ista
fistula decem uirtutibus compacta
cecinerit. qͣm dulce melo ᷤᷤ anintȩ sa-¬
lutariᷤ delectatione cantauerit: ut in

Expanded text:
in longitudinem dierum sine amin longitudinem dierum sine ambiguitate consistit. Ipsa est enim beatitudo perpetua, et sine fine laetitia. Memento autem quod in priore versu psalmi hujus, id est Dominus regit me, et nihil mihi deerit, breviter dixit, quod in subsequentibus latius enumeravit. Quae figura dicitur epitrochasmos, id est dicti rotatio, cum succincte ea quae sunt effusius dicenda perstringit. In hoc autem versu finali, id est, Ut inhabitem in domo Domini, in longitudinem dierum, epiphonema, id est acclamatio, nobilissima nimis figura posita est, quae post narratas res breviter cum acclamatione prorumpit, post omnia desinens in exaggeratissimam summitatem. Sic psalmi istius principia, media, et finis, decora diversorum schematum luce radiantur. Conclusio psalmi. Mente reponamus quid coelestis illa fistula decem virtutibus compacta cecinerit: quam dulce melos animae salutari delectatione cantaverit; ut in
Abbreviated transcription (Latin):
me: Subsequit᷑ utiq ad custodiã:
s precedit ad gr̃am conferendam:
Nam si solum sequęret᷑.: nemo do¬
nata ꝑciperet. Si tantum p̾cederet:
nullus poterat collata seruare:
Grauiores sunt enim insidiȩ quaˢ
a tergo diabolus parat. Et nisi
dñi misericordia subsequat᷑. facil¬
lime fragilitaᷤᷤ humana decipit᷑.
Tunc enim qͣndo se aliquiᷤᷤ uitiũ
tͣnsisse credit: incauta magis igno¬
ratione decipit᷑ Unde nimi ͭ neces¬
sarium ẽ: ut semꝑ nos et gratia
domini p̃cedat ⁊ misericcedia subseqͣ
tur: Ut inhabitem indomo añi
in longitudinẽ dierum Furiᷤᷤ iste
pendit de suꝑioribꝰ dicti. Ideo en im
illa professus ẽ. sibi ẽẽ. concessa: ut
ad habitandum in domo eius głȩ
ꝑueniret: Ipsa ẽ. enim bonorum
omnium completuia ꝑfectio sicut
in alio psalmo dicit. Beati qui ha¬
bitant in domo tua: in secula secu¬
lorum laudabunt te: Domus qͥppe
dñi futuram significat ierłm. que

Expanded text:
me: subsequitur utique ad custodiam, me: subsequitur utique ad custodiam, sed praecedit ad gratiam conferendam. Nam si solum sequeretur, nemo donata perciperet; si tantum praecederet, nullus poterat collata servare. Graviores sunt enim insidiae quas a tergo diabolus parat, et nisi Domini misericordia subsequatur, facillime fragilitas humana decipitur. Tunc enim quando se aliquis vitium transiisse credit, incauta magis ignoratione decipitur. Unde nimis necessarium est ut semper nos et gratia Domini praecedat, et misericordit ut inhabitem in domo Domini in longitudinem dierum. Finis iste pendet de superioribus dictis. Ideo enim illa professus est sibi esse concessa, ut ad habitandum in domo ejus gloriae perveniret. Ipsa est enim bonorum omnium completiva perfectio, sicut in alio psalmo dicit: Beati qui habitant in domo tua! in saecula saeculorum laudabunt te . Domus quippe Domini futuram significat Jerusalem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Propte̾a unxit te d̃s d̃s tirus oleo
exultationiᷤᷤ prȩ consortibus tuis:
Et poculum tuum inebrians quam
p̃clarum ẽ: Nonum munus ẽ. san¬
gurnis dñi: quod sic in ębriat ut m̃¬
tem sanet a delicti ꝓhibens. non ad¬
peccata ꝑducens: hȩc uinolentia sobri¬
os reddit. hȩc plenitudo maliᷤᷤ euacu-¬
at. ⁊ qͥ illo poculo non fuerit repletꝰ:
ȩterna redditur ȩgestate ieiunus:
Inuentt᷑ ȩtiam ⁊ in malo positum.
ut ysaẏas ait Et accepi de manu
ut ad cęloꝵ regna ꝑducat. De quo
poculo: in ȩuangelio dicit᷑. Q ui
biberit ex aqua quam ego do: non
sitiet umqͣm. s fiet in eo fons aquȩ
salientiᷤᷤ in uitam ȩt̾nam: Et mi¬
sericordia tua subsequęt᷑ me. om̃ibꝰ
diebꝰ uitȩ meȩ. Decima pars ꝓmissȩ
diuisionis impleta ẽ: ubi ad cumu¬
lum se lȩticiȩ desiderii magnitudo
satiauit Nam cũ i isericordia dñi
semꝑ precedat: hic dicit subseqͤtur

Expanded text:
Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae consortibus tuis Et poculum tuum inebrians, quam praeclarum est! Nonum munus est sanguinis Domini, quod sic inebriat, ut mentem sanet, a delictipeccata perducens. Haec vinolentia sobrios reddit, haec plenitudo malis evacuat; et qui illo poculo non fuerit repletus, aeterna redditur egestate jejunus. Invenitur etiam in malo positum, ut Isaias ait: Accepi de manu ut ad coelorum regna perducat; de quo poculo in Evangelio dicitur: Qui biberit ex aqua quam ego do, non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . sericordia tua subsequetur me omnibus diebus vitae meae. Decima pars promissae divisionis impleta est, ubi ad cumulum se laetitiae desiderii magnitudo satiavit. Nam cum misericordia Domini semper praecedat, hic dicit, subsequetur
Abbreviated transcription (Latin):
contristant: De quibꝰ apłs dicit. qui
manducat indigne: iudicium sibi
manducat ⁊ bibit. ñ duudicanᷤ corpꝰ¬
datum. scilic& ad remissionẽ peccatoꝵ
iuitam ꝑpętuam possidendam, Me¬
mento autem qđ mensam ⁊ in bono
⁊ inmalo ponitur: sicut dicit apłs:
Non potestiᷤᷤ cõmunicare mensȩ dñi.
in olco qm̃ in illa siccitate peccat oe
exaruit: Caput gͦ suum in oleo asse¬
rit impinguatum uidelicet unde
cȩtera membra lȩtarent᷑. S quid̃÷
hoc. quod species ipsa benedictioni
sc̃ȩ frequent̃ adhibet᷑. unxit ꝓpħas.
consecrauit reges: non in merito: q̃m
arbor ipsa pacis ȩtiam p̾stabat indi¬
cium. quod specialit̃ munus noscit᷑
ẽẽ. diuinum: Liquor arboris pin¬
guedo lȩtificans magnarum gratia
dignitatum. cuius folia uiriditatiᷤ
suȩ pulchritudine ꝑseuerant. Hȩc
etiam noȩ ꝑ columbam nuntiauit
re simul ⁊ utilitate ꝑfruitur. De
ipso enim ⁊ alius psalmus dicit.

Expanded text:
contristant: de quibus Apostolus dicit: Qui contristant: de quibus Apostolus dicit: Qui manducat indigne, judicium sibi manducat et bibit, non 80 dijudicans corpdatum scilicet ad remissionem peccatorum, et vitam perpetuam possidendam. Memento autem quod mensa et in bono et in malo ponitur; sicut dicit Apostolus: Non potestis communicare mensae Dominiin oleo, quoniam nulla siccitate peccatoris exaruit. Caput ergo suum in oleo asserit impinguatum, videlicet unde caetera membra laetarentur. Sed quid est hoc, quod species ipsa benedictionis sanctae frequenter adhibetur, unxit prophetas, consecravit reges? Non immerito, quoniam arbor ipsa pacis etiam praestabat indicium, quod ejus specialiter munus noscitur esse divinum: liquor arboreus, pinguedo laetificans, magnarum gratia dignitatum, cujus folia in viriditatis suae pulchritudine perseverant. Haec etiam Noe per columbam nuntiavit re simul et utilitate perfruitur. De ipso enim et alius psalmus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
rendam humanȩ imbecillitati semꝑ
assumtt᷑ De uirga quid dicimus. quȩ
ꝑcutit. affligit. ⁊ uitia nr̃a uidiciaria
sȩueritate castigate Consolat᷑ plane
i ipsa fideles: quando eoᷤᷤ ad uiam dñt
adhibita em endatione ꝑducit. Nã
recte consolari dicimus. om̃e quod
aduuiat. Et si ad tempus noᷤ prosua
districtione contristat:. Unde dicit
na ad p̾sens non gaudii uidet᷑ esse
s tristiciȩ. In posterum aut̾e mul
tulationiᷤᷤ numerus adhibetur: cũ
dicit. parasti in conspectu meo. id est
prȩdestinasti altare sc̃m. quod cuncta
uidet ecclesia. quod circumdat ppłs
xp̃ianus: Mensa enim a mense dicta
est: qr eodem die ꝯuiuia ritu gentiũ
exercebant᷑: ecclesia uͦ mensa ẽ. bea¬
ta ꝯuiuatio. ȩpulatio fęlix: Saturi¬
taᷤᷤ fidȩi. esca cȩlestiᷤ. Uerum istam
m̃sam adu̾sus eoᷤ paratam ẽẽ. mani¬
festum est: qui in aliqͣ ꝑuersitate de¬
mersi. ȩccłiam dei suo grauĩt errore

Expanded text:
rendam humanae imbecillitati semper rendam humanae imbecillitati semper assumitur. De virga quid dicemus, quae percutit, affligit, et vitia nostra judiciaria severitate castigat? Consolatur plane et ipsa fideles, quando eos ad viam Domini adhibita emendatione perducit. Nam recte consolari dicimus omne quod adjuvat; etsi ad tempus nos pro sua districtione contristat. Unde dicit na ad praesens non gaudii videtur esse, sed tristitae; in posterum autem multtulationis numerus adhibetur, cum dicit: Parasti in conspectu meo, id est praedestinasti altare sanctum, quod cuncta videt Ecclesia, quod circumdat populus Christianus. Mensa enim a mense dicta est, quia eodem die convivia ritu gentium exercebantur. Ecclesiae vero mensa est beata convivatio, epulatio felix, saturitas fidei, esca coelestis. Verum istam mensam adversus eos paratam esse manifestum est, qui in aliqua perversitate demersi, Ecclesiam Dei suo graviter errore
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: Uirga enim ꝑtinet ad iustici¬
am. ⁊ fortitudinem dñi saluatori. sic
in alio psalmo dicit. uirga eqͥtatis
uirga regni tui Baculus ad adu¬
torrum humanũ respicit: quo et
pes ipse caute desigtt᷑. ⁊ totum corpꝰ
nisu desuꝑ incumbentium sustinẽt.
Hoc usi sunt patriarchȩ. Bicit enim
iacobus. In baculo meo tͣnsiui ioeda¬
nem istum Item in exodo att dñs n¬
liis israel: Renes ur̃os accingetis tenen¬
tes baculo ͤ manibus ⁊ comedetiᷤ festi¬
nanter: quod multiᷤᷤ lociᷤᷤ repperies
in auctoritate diuina Isti̾ ergo du¬
abus rebus: fideli se asserit consola¬
tum: yna ẽ. districtio quȩ conterit
uiciosoᷤ. altera gubernatio quȩ susti¬
net fidelissimos xp̃ianoͤ. Ipsa uͦ dũ
ponit num̃o plurali: uirgã ⁊ bacu¬
lum significat. quȩ suꝑius dixit:
s uideamus quẽ ad modũ utraq
noᷤ consolari põterunt cũ re̾ om̃ins
aiu̾se sunt: Baculum quippe non est
dubium consolari: qui ad opem fe¬

Expanded text:
tinet ad justitiam et fortitudinem Domini Salvatoris, sicut in alio psalmo dicit: Virga aequitatis, virga regni tui . Baculus ad adjutorium humanum respicit, quo et pes ipse caute defigitur, et totum corpus nisu desuper incumbentium sustinetur. Hoc usi sunt patriarchae; dicit enim Jacob, In baculo meo transivi Jordanem istum . Item in Exodo ait Dominus filiis Israel: Renes vestros accingetis, tenentes baculos in manibus, et comedetis festinantes . Quod multis locis reperies in auctoritate divina. Istis ergo duabus rebus fidelis se asserit consolatum: una est districtio quae conterit vitiosos; altera gubernatio, quae sustinet fidelissimos Christianos. Ipsa vero dum ponit numero plurali, virgam et baculum, significat quae superius dixit. Sed videamus quemadmodum utraque nos consolari poterunt, cum res omnino diversae sint. Baculum quippe non est dubium consolari, qui ad opem fe
Abbreviated transcription (Latin):
Addidit ꝓpter nom̃ sirum: ut nemo
diceret meritiᷤᷤ suis collatum. quod
diuina gr̃a probabat ẽe ꝯcessum:¬
Nam ⁊ si ambulem in medio umbrȩ
mortis. ñ timebo mala: qm tu i ecũ
es. Quinta succedit gr̃a: quã reue¬
ra constat unicuiq firmissimo ca¬
tholico contributam: Dicit enum:
Et si int heretico ᷤᷤ ⁊ scismaticoᷤᷤ ambu¬
lem qͥ recte umbra mortiᷤᷤ ẽẽ. dicunt᷑.
qm̃ exitii figuram portant. cũ ad
inferna ꝑducunt: Non timebs eoꝵ
prauaᷤᷤ suasiones quia tu p̾sentiȩ tuȩ¬
mȩtuitione defendiᷤ. sicut scriptum
ẽ. in ꝓpheta: Non te deseram. non te
derelinqͣm: In isto quippe mundo
ȩcclesia int̃ iniquo ᷤ ambulat. donec
udicii dies bonorum maloꝵq se¬
questrator aduenerit: sicut ꝓpheta¬

Expanded text:
Addidit, propter nomen suum, ut nemo Addidit, propter nomen suum, ut nemo diceret meritis suis collatum, quod divina gratia probabat esse concessumNam etsi ambulem in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es. Quinta succedit gratia, quam revera constat unicuique firmissimo catholico contributam. Dicit enim, etsi inter haereticos et schismaticos ambulem, qui recte umbrae mortio esse dicuntur, quoniam exitii figuram portant, cum ad inferna perducunt, Non timebo eorum pravas suasiones; quia tu praesentiae tuae tuitione me defendis; sicut scriptum est in propheta: Non te deseram, non te derelinquam . In isto quippe mundo Ecclesia inter iniquos ambulat, donec judicii dies bonorum malorumque sequestrator advenerit; sicut p
Abbreviated transcription (Latin):
ta relabamur: Uerum istã ꝯfessio
suum Q uartum beneficium me¬
morat qͦd est sollicitius indagandũ
Nam cum suꝑ iusticię semitas am¬
bulare suꝑbiȩ sit. cur sc̃s uir illuc
segaudet ẽe ꝑductum quod dñici ᷤ
reguliᷤᷤ uidebatur ẽe contrarium:
S hic suꝑ taliter accipiendum est
quẽ ad modum sidicatur. positus
est suꝑ populum corrigendum. qͦs
debeat iusticiȩ semitas edocere. sicut
i alius ꝓpheta dicit: Suꝑ excelsa sta¬
tuit me: ut uincam in claritate ipsiꝰ.
Quod aut̾ẽ ait ꝓpter nomen suum.
famulus xp̃i gaudebat se ad illam
scientiam ꝑuenisse ut possit dñi ius¬
sa uulgare:. Semitȩ enim iusticiȩ
sunt duo precepta salutaria in qͥbuᷤ
lex ⁊ pphetalis sermo ꝯcludit᷑. Diliges
dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo ⁊ ex
tota anima tua. ⁊ ꝓximum tuum
sicut te ipsum: Merito gͦ suꝑ semi¬
tas iusticiȩ deductum se ẽe. gaudebat
qͥ animi contemplatione ꝓfecerat.

Expanded text:
ta relabamur. Verum istam conversita relabamur. Verum istam conversie propter nomen suum. Quartum beneficium memorat, quod est sollicitius indagandum. Nam cum super justitiae semitas ambulare superbiae sit, cur sanctus vir illuc se gaudet esse perductum, quod dominicis regulis videbatur esse contrarium? Sed hic super taliter accipiendum est, quemadmodum si dicatur, positus est super populum corrigendum, quos debeat justitiae semitas edocere; sicut et alius propheta dicit: Super excelsa statuit me, ut vincam in claritate ipsius . Quod autem ait: Propter nomen suum, famulus Christi gaudebat se ad illam scientiam pervenisse, ut posset Domini jussa vulgare. Semita enim justitiae sunt duo praecepta salutaria, in quibus lex et prophetalis sermo concluditur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et prozimum tuum sicut teipsum . Merito ergo super semitas justitiae deductum se esse gaudebat, qui animi contemplatione profecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝑ istaᷤᷤ comparationes. quid ma¬
gis uelit intelligi: aqua refectionis
est baptismi lauachrum: quo anima
sterilis ariditate peccati. ad bonos
fructus inferendos diuinis mune¬
ribus irrigat᷑. Et bene addidit edu¬
cauit: id ÷ paulatim nutriuit qͣsi
paruulos ⁊ renatoᷤ. sicut petrus
apłs dicit: Tanquã modo gentti infan¬
tes rationabiles ⁊ sine dolo: lac ꝯcupiᷤ¬
cite ut in eo crescatis insalutem:
Animam meã ꝯuertit. Ad gratiam
t̾ciam uenit: ubi animam suã diui¬
no beneficio asserit ẽe. conu̾sam:
S conu̾sam dicit quia post baptiᷤ¬
mum de peccatrice facta ẽ. iusta
De feculenta: mundissima De con¬
tracta: sine ruga: Sicut apłs dicit:
ut exhiberet sc̃b̃i ipse gloriosam ȩe¬
clesiam non habentem maculã aut
rugam. aut aliquid huius modi:
sub diabolo probabatur ẽẽ. capti¬
ua: S tunc est salubriᷤᷤ ista ꝯfessio:
si non it̾m incentiuis uitiis in pecca¬

Expanded text:
mus per istas comparationes, quid mamus per istas comparationes, quid magis velit intelligi. Aqua refectionis est baptismi lavacrum, quo anima sterilis ariditate peccati ad bonos fructus inferendos divinis muneribus irrigatur. Et bene addidit: Educavit, id est paulatim nutrivit, quasi parvulos et re atos, sicut Petrus apostolus dicit: Tanquam modo geniti infantes, rationabiles et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Animam meam convertit. Ad gratiam tertiam venit, ubi animam suam divino beneficio asserit esse conversam. Sed conversam dicit, quia post baptismum de peccatrice facta est justa, de faeculenta mundissima, de contracta sine ruga; sicut Apostolus dicit: Ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi .ae dudum sub diabolo probatur esse captiva. Sed tunc est salubris ista conversio, si non iterum incentivis vitiis in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
n loco pascuȩ ibi me collocauit.
Primam partem munerũ fidelis
iste quẽ diximus gratant exponit.:
quod tam̃ ad uniu̾salem xp̃i ecias
merito cognoscimuᷤ ꝑtinere: Asserit
se gͦ in locis pascuȩ constitutum: nõ
unde caro corpusq saginet᷑. Sed un¬
de anima cęlesti pabulo refecta spiri¬
talis lȩticiȩ nitore pinguescat: Illa
enim dei sunt pascua: quȩ ñ uen¬
tris digestionibus dilabunt᷑ uͥ it̾m
importuna non succedit esuries:
s anima cum semel cȩꝑtt ẽe. satura¬
ta. in id ipsum cȩlesti munere per-¬
seuerat Locus aut̃e iste qui dicit᷑
pabulorum. diuina lectio ẽ.: Nam
sicut pecudum corporibus pingue¬
dinem prȩstat ager depastus: ita
⁊ sermo diuinus animã nouit. fi¬
deliter saginare meditatus. De his
pascuiᷤ saturatus eructuauit. ille
munus suȩ ꝓfectioniᷤ ostendit dona
diuina comparans a męnitatibus
hutus scłi: quibꝰ multum humana
gauaere solet infirmitaᷤ. S ꝯsidere¬

Expanded text:
In loco pascuae ibi me collocavit. In loco pascuae ibi me collocavit. Primam partem munerum fidelis iste quem diximus gratanter exponit, quod tamen ad universalem Christi Ecclesiam merito cognoscimus pertinere. Asserit se ergo in locis pascuae constitutum, non unde caro corpusque saginetur, sed unde anima coelesti pabulo refecta, spiritualis laetitiae nitore pinguescat. Illa enim Dei sunt pascua, quae non ventris digestionibus dilabuntur, ubi iterum importuna non succedit esuries; sed anima cum semel coeperit esse saturata, in idipsum coelesti munere perseverat. Locus autem iste qui dicitur pabulorum, divina lectio est. Nam sicut pecudum corporibus pinguedinem praestat ager depastus, ita et sermo divinus animam novit fideliter saginare meditatus. De his pascuis saturatus eructavit ille munus suae provectionis ostendit, dona divina comparans amoenitatibus hujus saeculi, quibus multum humana gaudere solet infirmitas. Sed considere
Abbreviated transcription (Latin):
ñs regit me ⁊ nichil mͥ deerit.
Uir ille sc̃issimus qui ꝑ gr̃am
baptisinatis in nouatus. pauperem
se dñi abiecta scłi pomꝑa noscebat
in conscientiȩ cubili lȩtus exultat:
⁊ a dño se ꝓtegi iocunditate dulcis¬
sima profitetur: Dicit enim regi
se a dño: ubi est defensionis fortiᷤ
i magna securitaᷤ. Ubi nemo mę¬
tuit inimicum: ubi iam nullus
sua imbecillitate turbat᷑. Adden¬
do autẽ nichil mͥ deerit: diuitias
suaᷤᷤ pauꝑ ille noscebat cum sibi a
dño substantiam sp̃italem crederes
nichilominus conferendam Sed
audiamuᷤ in subsequentibus qͣm
sit diues ista pauꝑtaᷤ: quȩ tantis
bonis replet᷑. qͣnta ꝯtinere regum
thesauraria ñ merentur: quȩ fi¬
gura dicit᷑ synatrismoᷤᷤ. latine cõ¬
gregatio Q uotiens multa in unũ
colligunt᷑. ⁊ uelut pondere facto
audientium animiᷤᷤ offeruntur:
hoc schema. siue in laudibus. si¬
ue in uituperationibus int̃ orato¬
res uolentissimum haberi solet̃:

Expanded text:
deerit. Vir ille sanctissimus, qui per gratiam baptismatis innovatus, pauperem se Domini abjecta saeculi pompa noscebat, in conscientiae cubili laetus exsultat, et a Domino se protegi jucunditate dulcissima profitetur. Dicit enim regi se a Domino, ubi est defensio fortis et magna securitas, ubi nemo metuit inimicum, ubi jam nuilus sua imbecillitate turbatur. Addendo autem, nihil mihi deerit, divitias suas pauper ille noscebat, cum sibi a Domino substantiam spiritualem crederet nihilominus conferendam. Sed audiamus in subsequentibus, quam sit dives ista paupertas, quae tantis bonis repletur quanta continere regum thesauraria non merentur. Quae figura Graece dicitur synathroismos, Latine congregatio, quoties multa in unum colliguntur, et velut pondere facto audientium animis offeruntur. Hoc schema sive 79 in laudibus, sive in vituperationibus, inter oratores violentissimum haberi solet.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem psalmus est. s multiᷤᷤ
noscit᷑ partibus ꝯtineri Qui di¬
tusionem in ꝑsoniᷤᷤ non habet. sed
in rebitᷤ: ideo quȩ noᷤ ñ diuisiones
ut in aliis psalmiᷤ. Sed eras num̃i
ꝑ singulas quasq partes foe sitan c̃õ

Expanded text:
quidem psalmus est, sed multis noscitur partibus contineri, qui divisionem in personis non habet, sed in rebus. Ideoque nos non divisiones, ut in aliis psalmis, sed certas numeri per singulas quasque partes fo
Abbreviated transcription (Latin):
cipit psalmus xxiii. psalmus da¬
uid prima sabbati.
Ielum p̃sentiᷤᷤ tituli iuuante
domino a lacriter subleuemꝰ:
ut nobis pęnetralia psalmi ela¬
rius ignotescant: Prima sabbati
significat diem dominicũ. quę
prima ẽ. post sabbatum. quo die
dñs resurrexit a mortuiᷤ. qui ꝓp̃t
excellentiam tanti miraculi ꝓpͥe
dñi nuncupatur. suie ꝙ in eo mũ¬
dum ꝯdidit: eo si qͥdem die isti se¬
culo resurgendo dñs subuenisse
cognoscitur: Quando eũ & fȩcis¬
se declarat᷑ s quia totus psalmus
post resurrectionem canitur. Id eo
el titulus iste p̃missus ẽ ut corda
fidelium ꝯgruo moneret inditio:¬
humanum genus alloquit᷑: quod
uaria suꝑstitione laborabat: Prima
parte desiniens dñi uniu̾sum or¬
bem ẽẽ terrarum: ut sicut se nullꝰ
ab eius imꝑio probaret exceptum.
ita nec a fide crederet alienum:
Secundo loco dẽtminans. quibꝰ
uirtutibus prȩditi sint in eius
ecclesia ꝯstituti Tercio dementis¬
simos suꝑstitiosos alloquitur: ut

Expanded text:
IN PSALMUM XXIII. Psalmus David prima sabbati. Velum praesentis tituli, juvante Domino, alacriter sublevemus, ut nobis penetralia psalmi clarius innotescant. Prima sabbati significat diem dominicam, quae prima est post sabbatum, quo die Dominus resurrexit a mortuis. Qui propter excellentiam tanti miraculi proprie Domini nuncupatur, sive quia in eo mundum condidit. Eo siquidem die isti saeculo resurgendo Dominus subvenisse cognoscitur, quando eum et fecisse declaratur. Sed quia totus psalmus post resurrecei titulus iste praemissus est, ut corda fidelium humanum genus alloquitur, quod varia superstitione laborabat. Prima parte definiens Domini universum orbem esse terrarum, ut sicut se nullus ab ejus imperio probaret exceptum, ita nec a fide crederet alienum. Secundo loco determinans quibus virtutibus praediti sint in ejus Ecclesia constituti. Tertio dementissimos superstitiosos alloquitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
octaua die psalmus dauid.
ctaua ut in sexto psalmo iam
dictum ẽ: ad ȩternam ꝑtiner¬
equiem: Nam octauum diẽ
mnundus iste non recipit: s finito
septimo. redit semꝑ ad primum.
In istis enim diebus pluralis ẽ nu¬
merus: ille autem singularis acci¬
pit. qui nullo succedente mutat᷑
Quaꝓpter dicenda uirtusẽ psalmi
ut ꝑ cius intentionem. inscriptio ti¬
tuli facilius possit intelligi. Petit
itaq ꝓpħa iniquitatem mundi
istius destrui: ut ad illam ueritat̃
futurȩ ꝓmissionis. debeat ꝑuenire:
Sie illud inꝑturbabile regnum si¬
gnificat᷑: quando euis beatitudo
in desinenter expętitur: Mertto
ergo huic psalmo octauus dies
aptatus est: ubi seculi istius consu
etudo uitiosa descrit᷑. et illius ue¬
nire innocentia postulatur Cet̾a

Expanded text:
octava die psalmus David. Octava, ut in sexto psalmo jam dictum est, ad aeternam pertinet requiem; nam octavum diem mundus iste non recipit, sed finito septimo semper redit ad primum. In istis enim diebus pluralis est numerus: ille autem singularis accipitur, qui nullo succedente mutatur. Quapropter dicenda virtus est psalmi, ut per ejus intentionem inscriptio tituli facilius possit intelligi. Petit itaque propheta iniquitatem mundi istius destrui, ut ad illam veritatem futurae promissionis debeat perveniri. Sic illud imperturbabile regnum significatur, quando ejus beatitudo indesinenter expetitur. Merito 45 ergo huic psalmo octavus dies aptatus est, ubi saecetudo vitiosa deseritur, et illius venire innocentia postulatur. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
tima parte propheta mundi
istius ꝑuersitate saluum se
petit fieri: qm̃ dolosi atq suꝑbi
potentiam dñi. sceleratis oblociti¬
onibus abnegabant Secunda
ꝓmissionem patris ꝑ omnipoten¬
tem filium prȩdicat ẽẽ. faciendiã.
eloquia dñi subbreuitate collaudãs:
sicut prius sermones impios argue

Expanded text:
ima parte Propheta a mundi istius perversitate salvum se fecit fieri, quoniam dolosi atque superbi potentiam Domini sceleratis oblocutionibus abnegabant. Secundo promissionem Patris per omnipotentem Filium praedicat esse faciendam. Eloquia Domini sub brevitate collaudans, sicut prius sermones impios argue
Abbreviated transcription (Latin):
igniculum illum diuinȩ caritatis
acceperit: Explicit psalmitꝰ xlii.
ͦ chorȩ ad intellectum.
roxime in quadragesimo primo
psalmo. quid significent filii
chore sufficient̃ edictum ẽ. Nunc
autem ad intellectum nouo qͥdem
cedine. s non otiosȩ uidet᷑ adiectũ:
Bideo ut cõmemoraret hunc psalmũ
diligentius in quirendũ. Audituri
sumus martyres. suie confessores. id
est filios crucis edicere. dum patres
ñ̾ri sine aliqua difficultate in imicoᷤᷤ
suos habuerint deo p̃stante subiectoᷤ.
seꝑ grauissimas martyrii pęnas. di¬
uino munere conquisisse uictoriaᷤ:
S hic opus ÷ altior intellectus: ut
facta domini ad głosa consilia re¬
feramus: Primo enim maris rubri
miracula:⁊ diu̾sarum gentium in¬
elaboratȩ uictoriȩ contigerunt: ut

Expanded text:
igniculum illum divinae charitatis igniculum illum divinae charitatis acceperit. EXPOSITIO IN PSALMUM XLIII. s Corroxime in quadragesimo primo psalmo quid significent filii Core sufficienter edictum est. Nunc autem ad intellectum novo quidem ordine, sed non otiose videtur adjectum; ideo ut commemoraret hunc psalmum diligentius inquirendum. Audituri sumus martyres, sive confessores, id est filios crucis edicere, dum patres nostri sine aliqua difficultate inimicos suos habuerunt Deo praestante subjectos, se per gravissimas martyrii poenas divino munere conquisisse victorias. Sed hic opus est altior intellectus, ut facta Domini ad gloriosa consilia referamus. Primo enim maris Rubri miracula, et diversarum gentium inelaboratae victoriae contigerunt; ut
Abbreviated transcription (Latin):
ductas ẽe ꝑsonas: M odo ȩccłiam.
modo penitentem. modo ꝓpħam.
modo idithun. modo filits chore.
Magna patientię uirtute prolo¬
quentes Nunc aut̾e sermo medi¬
ocris. ac lenior adhibet᷑: qui ad
deuotum ꝑtineat xp̃ianum. ut
nemo uł imbecillis de sua medio cri¬
tate diffidat. qͣndo unisquisq re¬
pertt. ad qͦd ꝑ dei gr̃ao prona mente
festinet Nam ⁊ isti desideranti ad
atria dñi ꝑuenire: quadragestinꝰ
secundus calculus compȩtenter ap¬
tatus est: Tali enim numero. man¬
siones ille in heremo sacratȩ sunt:
Hebrȩoꝵ quadragesima ętiam se¬
cunda generatione. ab abrabam
dominus saluator aduenit. ⁊ mun¬
dum sua uisitatione saluauit: ut me-¬
rito ⁊ iste fidelis ad regnum domini
ꝑuenturus credat᷑. qui pristino illi
numero sociatus ẽẽ cognoscit᷑ Om̃s
gͦ hic urtutes omnes delectationes
inuenit anima fidel̃: ut consolari se
ac recreare ꝑ dei grãm possit. quisqͥs

Expanded text:
ductas esse personas, modo Ecclesiam, ductas esse personas, modo Ecclesiam, modo poenitentem, modo prophetam, modo Idithum, modo filios Core, magna patientiae virtute proloquentes: nunc autem sermo mediocris ac lenior adhibetur, qui ad devotum pertineat Christianum; ut nemo vel imbecillis de sua mediocritate diffidat, quando unusquisque reperit ad quod per Dei gratiam prona mente festinet. Nam et isti desideranti ad atria Domini pervenire, quadragesimus secundus calculus competenter aptatus est. Tali enim numero mansiones illae in eremo sacratae sunt Hebraeorum. Quadragesima etiam secunda generatione ab Abraham Dominus Salvator advenit, et mundum sua visitatione salvavit; ut merito et iste fidelis ad regnum Domini perventurus credatur, qui pristino illi numero sociatus esse cognoscitur. Omnes ergo hic virtutes, omnes delectationes invenit anima fidelis; ut consolari se ac recreare per Dei gratiam possit, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
tebae illi. salutare uultus mei. ⁊ deus
ntus Meminerimus hos u̾sus ⁊ in
ssalmo suꝑiore conscriptos: ubi qͥnq¬
ꝑtitum ẽe diximus syllogismum:
S considerandum ẽ. quod istam tristi¬
ciam scłi fugiendam. ⁊ frequent᷑ am¬
monet. ⁊ uehementissime ꝑsuadet:
non immerito q̃m bonis rebus semꝑ
adu̾sa est Per hanc enim. patientiȩ
iobur frangit᷑: ꝑ hanc caritatis lum̃
panguit᷑. Per hane spei nr̃e desidium
uirtusq mollescit: ⁊ om̃is uita con-¬
fundit᷑. ubi hȩc iniquitas maligna
crassatur Illa uͦ tristicia uitalis. bo¬
narum mentium. pax. uige gaudi¬
um beatorum. uotis est maximis
expectanda: de qua dicit apostolus
Fratres gaudeo non quia contristati
estis. s quia contristati estiᷤ ad pę¬
nitentiam: Contristati enim estis
secundum dm̃ unum qͥdem nom̃:
s rerum diu̾sa ꝯditio. Nam sicut
illa mittit ad mortem: sic ista di
torum animos ad uirtutis culm̃
erigendos. multas legimus intro¬

Expanded text:
tebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus. Meminerimus hos versus et in psalmo superiore conscriptos, ubi quinquepartitum esse diximus syllogismum. Sed considerandum est quod istam tristitiam saeculi fugiendam et frequenter admonet, et vehementissime persuadet; nec immerito quoniam bonis rebus semper adversa est. Per hanc enim patientiae robur frangitur, per hanc charitatis lumen exstinguitur, per hanc spei nostrae desiderium virtusque mollescit; et omnis vita confunditur, ubi haec iniquitas maligna grassatur. Illa vero tristitia vitalis, bonarum mentium pax, juge gaudium, beatorum votis est maximis expetenda; de qua dicit Apostolus: Fratres, gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad poenitentiam: contristati enim estis secundum Deum . Unum quidem nomen, sed rerum diversa conditio; nam sicut illa nutrit ad mortem, sic ista dirtorum animos ad virtutis culmen erigendos multas legimus intro
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s ds meus Uenit ad secundũ caput
s dum ⁊ hic ęccłia altare habeat: nõ
frustra dicit post tabernaculum po¬
situm. introibo ad altare dei Est eñl
quoddam sublime altare. nobis quȩ
nunc inuisibae: ubi soli iusti prolant
acedere: Nam inter alia membra taber¬
naculi quȩ famulo suo moysi dominꝰ
precȩpit efficere: hoc quoq euidenter
ostendit dicens inspice ⁊ fac secundũ
eemplar quod tibi in monte ostensũ
ot hic enim. altare ȩccłiȩ in discreta
nirba circunspicit: ad illud aut̾ẽ ad
quos se in futuro dicit intrare. soli pos¬
sunt deo placiti ꝑuenire: Altare enim
aictum ẽ: quasi alte are. Sequit᷑. ad¬
dominum qui lȩtificat uiuentutem
neam Iuuentut̾e hic ꝓ nouitate uitę
ponit: ꝓpter dominũ saluatorem. qui
omnia reparans. de uetustate defecta.
cridentibus. uiuentutis reddit uali¬
dissimam firmitatem: Ecce ille contri¬
satus cladibus mundi. de bono intel¬

Expanded text:
Deus, Deus meus. Venit ad secundum caput; Deus, Deus meus. Venit ad secundum caput; sed dum et hic Ecclesia altare habeat, non frustra dicit post tabernaculum positum: Introibo ad altare Dei. Est enim quoddam sublime altare, nobisque nunc invisibile, ubi soli justi probantur accedere. Nam inter alia membra tabernaculi, quae famulo suo Moysi Dominus praecepit efficere, hoc quoque evidenter ostendit dicens: Inspice et fac secundum exemplar quod tibi in monte ostensum est . Hic enim altare Ecclesiae indiscreta turba circumspicit; ad illud autem ad quod se in futuro dicit intrare, soli possunt Deo placiti pervenire. Altare enim dictum est, quasi altae arae, vel aum qui laetificat juventutem meam. Juventutem hic pro novitate vitae ponit propter Dominum Salvatorem, qui omnia reparans de vetustate defecta, credentibus juventutis reddidit validissimam firmitatem. Ecce ille contristatus cladibus mundi de bono intel
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: Et alibi Ego sum uia. ueritaᷤ
i uita Hęc enim cum uenerent quoa
est dñs xp̃c. a sc̃is eius omns meror c̃õ¬
fusionis abscedet: qͣndo eterne beatitu¬
dinis gloriam consequunt᷑. Iste gͦ fide¬
lis quem suꝑuis diximus loqͥ. deduc¬
tum:⁊ adductum se dicit in montem
scm̃: hoc ÷ ad firmã crectulitatem dñi
saluatoris euis gloriȩ cuncta prebens.
non aliquid sius uiribus applicando:
Quod aut̾e adiecit. ⁊ in tabernaculum
tuum. eccłiam catholicam significat.
in mundi istius certamtne constituta.
quȩ adhuc inimici uaria fatigatiõe
uexat᷑ S audimus tabernaculum:
adu̾sarii caueamus insidias Qm̃ dũ
in tabernaculis sit ȩccłia. nos nequa¬
quam possumꝰ ostia possidere secura:
quod tabernaculum exodi textus. sic
euidenter relatione depingit. ut nõ
solum auribus s pęne ipsis aspectibꝰ
ad deum qui lȩtificat uiuentutem
meam Confitebor tͥ u cythara.

Expanded text:
mundi ; et alibi: Ego sum via, veritas, mundi ; et alibi: Ego sum via, veritas, et vita . Haec enim cum venerit, quais ejus omnis moeror confusionis abscedit, quando aeternae beatitudinis gloriam consequuntur. Iste ergo fidelis quem superius diximus loqui, deductum et adductum se dicit in montem sanctum; hoc est ad firmam credulitatem Domini Salvatoris: ejus gloriae cuncta praebens, non aliquid suis viribus applicando. Quod autem adjecit, et in tabernaculum tuum, Ecclesiam catholicam significat in mundi istius certamine constitutam, quae adhuc inimici varia fatigatione vexatur. Sed audivimus tabernaculum, adversarii caveamus insidias; quoniam dum in tabernaculis sit Ecclesia, nos nequaquam possumus otia possidere secura. Quod tabernaculum Exodi textus sic evidenti relatione depingit ; ut non solum auribus, sed pene ipsis aspectibus t juventutem meam: confitebor tibi in cithara,
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebat enim uit sc̃issimus ulteriꝰ
se contristari non posse: si ad ęter¬
nam futuri scłi requiem ꝑuenir&:
oos enim desiderantium ẽ ab illa
re se putare depulsos: ad quam
uenire uelocit ñ sinuntur: Fius
quoq rei. explanatio decora subse¬
quitur: Et quare contristatus in¬
cedo. dum affugit me inimicus:
Utiq in hoc scło contristati incedunt
sc̃i: qͣndo in imicoꝵ flagella sȩuissi¬
ma patiunt᷑. Nam cum ele dies
iudicationis aduenerit. talia mi¬
nime sustinebunt: quia inimicꝰ
cum suiᷤ sequacibus absolute dam¬
pnabit᷑. Quaꝓpter uir sc̃s deside¬
ranter expetebat illa tempora: in
quibus sibi beatitudinem nouerat
conferendam: E mitte lucem
tuã ⁊ ueritatem tuam: ipsa me de¬
duxerunt ⁊ adduxerunt in mon¬
tem scm̃ tuũ. ⁊ intabernacłm tu¬
um: Hic reddit causã tristiciȩ
submouendȩ: ut pat iniitat filium ad
iudicandum. qui ẽ lux ⁊ ueritas. Ipse
enim de se dixit: Ego sum lux huius¬

Expanded text:
Sciebat enim vir sanctissimus ulterius Sciebat enim vir sanctissimus ulterius se contristari non posse, si ad aeternam futuri saeculi requiem perveniret. Mos enim desiderantium est ab illa re se putare depulsos, ad quam venire velociter non sinuntur. Ejus quoque rei explanatio decora subsequitur: Et quare contristatus incedo, dum affligit me inimicus? Utique in hoc saeculo contristati incedunt sancti, quando inimicorum flagella saevissima patiuntur. Nam cum ille dies judicationis advenerit, talia minime sustinebunt; quia inimicus cum suis sequacibus absolute damnabitur. Quapropter vir sanctus desideranter expetebat tempora illa, in quibus sibi beatitudinem noverat conferendam. Vers. 4. Emitte lucem tuam et veritatem tuam: ipsa me deduxerunt, et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernaculum tuum. Hic reddit causam tristitiae submovendae; ut Pater mittat Filium ad judicandum, qui est lux et veritas; ipse enim de se dixit: Ego sum lux
Abbreviated transcription (Latin):
didit: De gente non sc̃a: hoc ÷ de per¬
uersis ac male uiuentibꝰ reu̾ta. sc̃a
conscientia: qͣndo nec in alterum con
desiderium: s adhuc non habet tem¬
pus: hoc enim quod modo a sc̃o isto
quęrit᷑: in futuro iudicio a fidelibus
inuentt᷑. S talia ⁊ hic desiderant qui
pacifici c̃e noscuntur: ut ab inquietiᷤᷤ
aliqua prauitate uitiari Ipse ÷ enim
iniguus ⁊ dolosus: de quo superius
dixit degente non sc̃a. Iniquus en̾i
qui mala facit aꝑcius. dolosus. qui
occulta machinatione crassatur: ut
sunt omnes qui a mandatis dñi pro
ratio causam precedit: Sepe. tterum
iuncta subsequit᷑ hic autem. ꝓposita
clamat in capite. Nam cum sit eius
fortitudo ds̃. miratur quare ab ad¬
uentu dñi in quo uidicaturus est
mundum. adhuc uideat᷑ reppelli:
quem ꝓpter mundi quas patiebat᷑
angustias. magno desidio sustinebat:
Fortitudo ÷ enim considerata ꝑiculo¬
rum ꝑpessio: ⁊ laboꝵ indefecta ꝓbatio.

Expanded text:
ddit, de gente non sancta: hoc est, de perddit, de gente non sancta: hoc est, de perversis ac male viventibus. Revera sancta conscientia, quando nec in altero contdesiderium, sed adhuc non habet tempus. Hoc enim quod modo a sancto isto quaeritur, in futuro judicio a fidelibus invenitur. Sed talia et hic desiderant qui pacifici esse noscuntur; ut ab inquietis aliqua pravitate vitiari. Ipse est enim iniquus et dolosus, de quo superius dixit: De gente non sancta. Iniquus est enim qui mala facit apertius, dolosus qui occulta machinatione grassatur: ut sunt omnes qui a mandatis Domini prratio causam praecedit, saepe iterum juncta subsequitur: hic autem proposita clamat in capite. Nam cum sit ejus fortitudo Deus, miratur quare ab adventu Domini, in quo judicaturus est mundum, adhuc videatur repelli, quem propter mundi quas patiebatur angustias, magno desiderio sustinebat. Fortitudo est enim considerata periculorum perpessio, et laborum indefecta probatio.