comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euangłirantib dabit uerbũ. rex uirtutum
si qͥs aduertat: qđ marime. ibi apparet. uͥ
etiam ꝓprium nom̃ exprimitur: ut eun¬
dẽ ẽẽ. dequo dicitur dubitari omnino
co multis locis inuenitur. et fec̃ moyses
ulud atq illud: sic̃ p̃cepit dñs moysi Ñ
dirit qđ usitatũ ẽ. in locutionib nr̃is. &
fecit moyses sic̃ precepit ei dñs: s fecit
moyses sicut precepit dñs moysi. quasi ali
sit moyses cui precepit: et alius moyses
qui fecit: cum idem ipse sit. Tales loeuti¬
ones innouo testamento difficillimȩ rep
suo qui factus ẽ. ei exsemine. dauid scđm
carnẽ: qui predestinatus ẽ. filius di iniur¬
tute scđm sp̃m scĩficationis exresurrectio¬

Expanded text:
evangelizantibus dabit verbum rex virtutum,evangelizantibus dabit verbum rex virtutum,si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino cho multis locis invenitur: Et fecit Moyses illud atque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime repersuo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est Filius Dei in virtute s
Abbreviated transcription (Latin):
se indigentem ut repleatur. Hȩc ẽ illa sua¬
uitas: de qua alibi dicitur: Dñs dabit sua¬
uitatem: et terra nr̃a dabit fructum suũ:
ut bonum opus fiat ñ timore s amore: ñ
formidine pȩne s delectatione iusticiȩ. Ipsa
enim uera & sana libertas: s dñs hec egen¬
ti parauit non habundanti. Cui ꝓbrosa¬
est ista pauꝑtas: dequalib alibi dicitur.
Obꝓbrium his qui habundant: et despec̾tio
suꝑbis: Hos enim dixit suꝑbos: quos dicit
baria scilicet animalib siuis: quȩ in habuia¬
bunt inea: S qͥd oꝑabuntur hȩc anima¬
lia quib dabit uerbum: Quid nͥ qđ seqͥt᷑
te: nisi fortitudine illa in qua educit com¬
peditos: fortasse etiã uirtutẽ hic dicit: u¬
lam qua euangłirantes mirabilia signa fe
quando ñponitur qͥs dilectus: ꝑantono¬
masian. filius unicus intelligitur An uir¬
tutum suarũ rex ipse filius: Unitutũ sci¬
licet sibi seruientium: quia uutute multa

Expanded text:
se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suase indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timore, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui oest ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et despectio superbis . Hos enim dixit superbos, quos dixit baria scilicet animalibus suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod seqte, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam virtutem hic dicat illam, qua evangelizantes mirabilia signa fecquando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa
Abbreviated transcription (Latin):
sapere stime Agnouit qđ dictum ẽ hu¬
milib autem dat grãm: Et infirmata est.
tu uͦ ꝑfecisti eam: quia uirtus in infirmi¬
iate pficitur. Quidam sane codices latins
atq greci non habent mons sẏna: s afacie
dĩ sẏnai. a facie dĩ isrł. idest cęli distillaue¬
runt afacie dđi Et quasi quereretur cuius
di: afacie dei inquit synai: afacie dĩ isrł.
dedit populo suo isrł. Quare gͦ cęli distil¬
lauerunt afacie di. a facie huius dĩ: nisi
quia sic impletum ẽ. predicatum qđ bene¬
dictionem dabit qui legem dedit: Legẽ
qua terreat de humanis uirib p̃sumentẽ.
benedictionem qua liberet indm̃ sꝑantẽ.
Tu uero ꝑfecisti ds̃ hereditatem tuã: quia
infirmata ẽ inse. ut ꝑficeretur abste A ni
tibi subdita. ñ sibi libera: Adte egentia: non
sibi sufficientia: Deniq sequitur Parasti
intua suauitate egenti ds̃: Intua suauita¬
te: ñ millius facultate: E gens enim est
quia infirmatus ẽ. ut ꝑficiatur: agnouit

Expanded text:
Humilibus autem dat gratiam . Et infirmata est; tu vero perfecisti eam: quia virtus in infirmitate perficitur . Quidam sane codices, et latini et graeci, non habent, mons Sina; sed a facie Dei Sina, a facie Dei Israel. Id est, coeli distillaverunt a facie Dei: et quasi quaereretur cujus Dei; a facie Dei, inquit, Sina, a facie Dei Israel; dedit populo Israel. Quare ergo coeli distillaverunt a facie Dei, a facie hujus Dei, nisi quia sic impletum est quod praedictum est: Benedictionem dabit qui Legem dedit ? Legem, qua terreat de humanis viribus praesumentem, benedictionem, qua liberet in Deum sperantem. Tu ergo perfecisti, Deus, haereditatem tuam; quia infirmata est in se, ut perficeretur abs te. 13. tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiatur: agnovit
Abbreviated transcription (Latin):
pore apłoꝵ exquo duoꝵ testamentorum
differentia clanus reuelata ẽ ipsi apłi &
beat martyres. ceteriq iusti. tanquã arie¬
tes & arietum filii usq adhoc tempus
dormierunt intermedios cleros. regni ter¬
reni felicitatem iam contempnentes: ꝙ
regni cȩlorum eternitatem sꝑantes. &
nondum tenentes Et quia tã bene dor¬
mierunt: eis uelut pennis nunc uolitat.
et laudib exaltatur ȩccł̃ia. Columba gͥ
de argentata ẽ: ut hac eoꝵ fama a dimi¬
candum posteris inuitatis. dũ sic etiam

Expanded text:
orum, ex quo duorum Testamentorum differentia clarius revelata est, ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tingebant illis: donec aspiraret dies & remo¬
uerentur umbre: Aperiat itaq nob̃ pul¬
santib dñs: et mysterioꝵ eius quantũ ipse
dignatur secreta pandantur: Et enĩ ut terra
mota esset adfidem: in deserto gentiũ tranˢ¬
iret euangłium: cęli distillauerunt afacie
dĩ: Hi sunt cęli de quib in alio psalmo ca

Expanded text:
ntingebant in illis ; donec aspiraret dies, et remontingebant in illis ; donec aspiraret dies, et removerentur umbrae . 10. Aperiat itaque nobis pulsantibus Dominus; et mysteriorum ejus, quantum ipse dignatur, secreta pandantur. Etenim ut terra mota esset ad fidem, cum in desertum Gentium transiret Evangelium, coeli distillaverunt a facie Dei. Hi sunt coeli, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
populo suo: qͥa solos cos ita pauit non ut cȩ¬
teras gentes. ut qđ deinde dicit & infirma¬
ta ẽ. ipsa hereditas infirmata intelligatur
qm murmurantes manna fastidiosi respu¬
erunt. desiderantes escas carniũ: et ea qͥb
uesci inegypto consueuerant: S inhis uer¬
bis si ꝓprietas tantũmꝰ littere ñ sp̃italis re¬
quirendus ẽ intellectus: oportet ut ostenda¬
tur scđm ꝓprietatem corporalem qui tunc
compediti quiq etiam habitantes insepul¬
chris educti sunt infortitudine: deinde si
ille populus. illa scilicet hereditas dei fasti¬
dio manna respuens infirmata ẽ: ñ debuit
fenso. ꝑuia murmura. atq fastidia: ingens
plaga secuta ẽ. Postremo uli om̃s inhere¬
mo consternati sunt: nec quisquã eoꝵ prẽt
duos derram meruit ꝓmissionis intrare: ꝗͣ¬
quã etiã si dieatur infiliis eoꝵ bereditas illa
ꝑfecta: nos sensum sp̃italem liberius tenere
debemus: Omnia quippe illa infigura c̃¬

Expanded text:
populo suo: quia solos eos ita pavit, non et caepopulo suo: quia solos eos ita pavit, non et caeteras Gentes: ut quod deinde dicit, Et infirmata est, ipsa haereditas infirmata intelligatur; quoniam murmurantes, manna fastidiosi respuerunt, desiderantes escas carnium, et ea quibus vesci in Aegypto consueverant . Sed in his verbis si proprietas tantummodo litterae, non spiritualis requirendus est intellectus, oportet ut ostendatur secundum proprietatem corporalem, qui tunc compediti, quique etiam habitantes in sepulcris educti sunt in fortitudine. Deinde si ille populus, illa scilicet haereditas Dei, fastidio manna respuens infirmata est, non debuit fenso per illa murmura atque fastidia, ingens plaga secuta est . Postremo illi omnes in eremo consternati sunt, nec quisquam eorum, praeter duos, terram meruit promissionis intrare . Quanquam etiamsi dicatur in filiis eorum haereditas illa perfecta, nos sensum spiritualem liberius tenere debemus. Omnia quippe illa in figura co
Abbreviated transcription (Latin):
qui istam grãm eius intelligunt: Beniq
sequitur Cum transieris indeserto.
terra mota est: Desertum erant gentes: q̃
ignorabant dm̃ Desertum erat: ubi lex
nulla abipso deo data erat: ubi nulli ꝑ
predixerant: Cum ergo transires indeser¬
to. cum predicareris ingentib terra mo¬
ta ẽ: terreni homines adfidem excitati sũt.
S unde mota est: Etenim celi distillaue¬
runt. a facie dĩ: forsitan hie aliquis recolat
illud tempus quando indeserto ds̃ trans¬
ibat coram populo suo. coram filiis isrł
die incolumpna nubis. nocte infulgore
ignis: et hoc esse sentiat qđ cęli diffilla¬
uerunt afacie di: qđ manna pluit populo
suo: hoc etiam eẽ qđ sequituiz Nons sy¬
nai afacie dei isrl̃: pluuiam uoluntariam
segregans ds hereditati tue: quia inmon¬
te sẏna locutus ẽ. ds̃ ad moysen quando
legem dedit: ut manna sit pluuia uolun¬
taria quã segregauit ds̃ hereditati sue. id:

Expanded text:
qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique qui istam gratiam ejus intelligunt. Denique sequitur: Cum transires in deserto, terra mota est. Desertum erant Gentes, quae ignorabant Deum: desertum erat, ubi lex nulla ab ipso Deo data erat; ubi nulli Prenturum praedixerant. Cum ergo transires in deserto, cum praedicareris in Gentibus, terra mota est, terreni homines ad fidem excitati sunt. Sed unde mota est? Etenim coeli distillaverunt a facie Dei. Forsitan hic aliquis recolat illud tempus, quando in deserto Deus transibat coram populo suo, coram filiis Israel, die in columna nubis, nocte in fulgore ignis ; et hoc esse sentiat quod coeli distillverunt a facie Dei, quoniam manna pluit populo suo ; hoc etiam esse quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel, pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae, quia in monte Sina locutus est Deus ad Moysen, quando Legem dedit : ut manna sit pluvia voluntaria quam segregavit Deus haereditati suae, id est
Abbreviated transcription (Latin):
enim genere fiunt ydonei: exquib constiu¬
atur locus sc̃s eius: Illi soluti: illi resusci¬
tati: quia et mulieris quã alligauerat
sathanas ꝑdecem & octo annos iubendo
umculum soluit: et lazari mortem elamã¬
do suꝑauit: Qui hec fecit incorporibus
potest mirabiliora facere inmorib: et fa¬
cere unius moris habitare indomo: educẽs
compeditos infortitudine: similiter ama¬
rieantes qui habitant insepulchris. O s̃¬
dum egredereris coram populo tuo: Egres¬
sus eius intelligitur: cum apparet inoꝑib
sius. Apparet autem ñ omnib s eis qui
nouerunt oꝑa eius intueri N õeñ ea oꝑa
bona nunc dico quȩ conspicua sunt nune¬
omnib celum et terra. et mare et omnia
quȩ ineis sunt: sed oꝑa quib educit com¬
peditos infortitudine: similit̃ amarican¬
des qui habitant insepulchris: et facit eos
unius moris habitare indomo: Sic egre¬
ditur coram populo suo: idest coram eis

Expanded text:
enim genere fiunt idonei, quibus constituenim genere fiunt idonei, quibus constituatur locus sanctus ejus. Illi soluti, illi resuscitati. satanas per decem et octo annos, jubendo vincula solvit ; et Lazari mortem clamando superavit . Qui fecit haec in corporibus, potest mirabiliora facere in moribus, et facere unius modi habitare in domo: educens compeditos in fortitudine; similiter amaricantes qui habitant in sepulcris. um egredereris coram populo tuo. Egressus ejus intelligitur, cum apparet in operibus suis. Apparet autem non omnibus, sed eis qui noverunt opera ejus intueri. Non enim ea nunc opera dico, quae conspicua sunt omnibus, coelum, et terram, et mare, et universa quae in eis sunt; sed opera quibus educit compeditos in fortitudine, similiter amaricantes qui habitant in sepulcris, et facit eos unius moris habitare in domo. Sic egreditur coram populo suo, id est coram eis
Abbreviated transcription (Latin):
diebantur. ne ambularent inuia precep¬
torum: Educit autem eos infortitudi¬
ne: quam ante eius grãm nonhabebant:
Similiter amaricantes. qui habitant inse¬
pulchris:Id÷ omnimꝰ mortuos: occupa¬
tos inoꝑib mortius Hi enim amaricãt
resistendo iusticie. Nã uii compediti for¬
sitan uolunt ambulare nec possunt:
deumq precantur ut possint: eiq dicc̃
de necessitatib meis educ me Aquo ex¬
auditi grãs agunt: dicentes. dirupisti
qui habitant insepulchris. ineo genere
sunt qđ alio loco scriptura significat.
dicens: Amortuo enĩ uelut qui ñ sit:
perit confessio Unde ẽ ulud Peccator
cum uenerit inꝓfundum maloꝵ: contem¬
net. Auud enim est desiderare. aliud ẽ op¬
pugnare iusticiam: aliud amalo uelle li¬
berari: aliud mala sua defendere potiꝰ quã
fateri Utrosq tamen gr̃a xp̃i educit infor¬
titudine:. Qua fortitudine: nͥ ut aduersus
peccatum usq ad sanguinẽ certent: Exutͦq

Expanded text:
diebantur ne ambularent in via praecepdiebantur ne ambularent in via praeceptorum: educit autem eos in fortitudine, quam ante ejus gratiam non habebant. Similiter amaricantes qui habitant in sepulcris: id est omni modo mortuos, occupatos in operibus mortuis. Hi enim amaricant resistendo justitiae: nam illi compediti forsitan volunt ambulare, nec possunt; Deumque precantur ut possint, eique dicunt: De necessitatibus meis educ me . A quo exauditi, gratias agunt dicentes: Disrupisti qui habitant in sepulcris, in eo genere sunt quod alio loco Scriptura significat, dicens: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Unde est illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Aliud est enim desiderare, aliud oppugnare justitiam, aliud a malo velle liberari, aliud mala sua defendere, potius quam fateri: utrosque tamen gratia Christi educit in fortitudine. Qua fortitudine, nisi ut adversus peccatum usque ad sanguinem certent? Ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
gnea & fictilia: Et alia quidẽ sunt in ho¬
nore: alia incontumelia: Si qui autẽ mũ¬
dauerint semetipsos auasis contumeliȩ.
erunt uniusmodi indomo: et locus sc̃s
dñi: Nam sicut inmagna hominis do¬
mo.non inqualicunq: loco eius requiescet
dñs eius. s inaliquo utiq secretiore et ho¬
noratiore loco: sic ds̃ ñ inomnib qui in
domo eius sunt habitat: Non enĩ habi¬
tat inuasis contumeliȩ: s: locus eius sc̃s
sunt quos habitare facit uniusmodi. uł
unius moris indomo Qui enim tropi gre¬
cȩ dicunt᷑: et modi et mores latinȩ int̃pre¬
tari possunt. Nec habet grecus qui in¬
habitare facit: s tantũ habitare facit:
Dñs ergo in loco scõ suo Quis ẽ locus iste
Ipse ds̃ eũ sibi facit Os enim habitare fac̃
ñmeritis eoꝵ precedentib exquib eum
edificat: uide quid sequatur Qui edu¬
cit compeditos infortitudine: Soluit .n.
grauia uincula peccatoꝵ: quib impe¬

Expanded text:
gnea et fictilia; et alia quidem sunt in hognea et fictilia; et alia quidem sunt in honorem, alia in contumeliam: si qui autem mundaverint semetipsos a vasis contumeliae , erunt unius modi in domo, et locus sanctus Domini. Nam sicut in magna hominis domo, non in qualicumque loco ejus requiescit dominus ejus, sed in aliquo utique secretiore et honoratiore loco: sic Deus non in omnibus qui in domo ejus sunt habitat non enim habitat in vasis contumeliae; sed locus sanctus ejus sunt quos habitare facit unius modi, vel unius moris in domo. Qui enim τρόποι graece dicuntur, et modi, et mores latine interpretari possunt. Nec habet graecus, Qui inhabitare facit; sed tantum, habitare facit. Dominus ergo in loco sancto suo. Quis est locus iste? Ipse Deus eum sibi facit. Deus enim habitare facit non meritis eorum praecedentibus ex quibus eum aedificat, vide quid sequatur: Qui educit compeditos in fortitudine. Solvit enim gravia vincula peccatorum, quibus impe
Abbreviated transcription (Latin):
turbabuntur. cum uiderint se nichil ꝓ
ris spei societate destitutis: dñs sibi tem¬
plum fabrieat. Deqͦ consequent̃ dicit
ñs inloco sc̃o suo: Qtus enĩ sit locus eius:
aꝑit cum dicit. D s̃ qui inhabitare fac̃
unius moris indomo: Unanimes: unum
sentientes: Iste ẽ. locus sc̃s dñi Cũ enim
dixisset dñs inloco sco suo:tanquã requi¬
reremus inquo loco cum ille ubiq sit to¬
tus. et nullus eum contineat corporaliũ
spacioꝵ locus: ilico subiecit. ne queramꝰ
eum absq nobis: sed potius unius modi
habitantes indomo mereamur ut habi¬
tare etiam ipse dignetur innobis. Iste est
querunt ut habeant:ubi orantes exaudi¬
antur: Sint gͦ ipsi qđ querunt. et quȩ
dicunt incordib suis: idest intalib cu¬
bilib suis conpungantur. habitantes
uniusmodi indomo: ut adño magnȩ do¬
mus inhabitentur: et apud se ipsos exau¬
diantur: Est enĩ domus magna inqua
ñ solũ aurea uasa sunt &argentea: s et li¬

Expanded text:
turbabuntur, cum viderint se nihil proturbabuntur, cum viderint se nihil prosaecularis societate destitutis, Dominus sibi templum fabricat: de quo consequenter dicit, Dominus, in loco sancto suo. Quis enim sit locus ejus aperuit, cum ait, Deus qui inhabitare facit unius modi in domo: unanimes, unum sentientes: iste est locus sanctus Domini. Cum enim dixisset, Dominus in loco sancto suo: tanquam requireremus in quo loco, cum ille ubique sit totus, et nullus eum contineat corporalium spatiorum locus, illico subjecit; ne quaeramus eum absque nobis; sed potius unius modi habitantes in domo, mereamur ut habitare etiam ipse dignetur in nobis. Iste est nes quaerunt, ut habeant ubi orantes exaudiantur. Sint ipsi ergo quod quaerunt; et quae dicunt in cordibus suis, id est in talibus cubilibus suis, compungantur , habitantes unius modi in domo, ut a Domino magnae domus inhabitentur, et apud seipsos exaudiantur. Est enim domus magna, in qua non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et li
Abbreviated transcription (Latin):
iter facite ei qͥ ascendit suꝑ occasũ: etiam
exultate inconspectu eius qͣsi tristes: sẽꝑ
autem gaudentes: Dum enĩ facitis iter
ei. dum p̃paratis qua ueniat. gentesq
possideat: multa passur estis inconspec¬
tu hominum tristia: Sed uos ñ solum
nolite deficere. s etiã exultate: ñ incoN¬
spectu hominũ. s in conspectu dĩ. Spe
gaudentes: intribulatione patientes. Ex¬
ultate in conspectu eius: Illi enim qui
uos inconspectu hominũ turbant: tur¬
babunt᷑ afacie eius patris orphanoꝵ et
iudicis uiduarũ: Desolatos enim putãt
aquib plerunq gladio uerbi dei et pa¬
rentes afiliis.et martti abuxorib separan¬
tur: s habent consolationem destituti.
atq uiduati patris orphanoꝵ. et iudicis
uiduarũ. Habent enĩ consolationem qui
ei dicunt. qm̃ pat̾ m̃s et mat mea dereli¬
querunt me: dñs autem assumpsit me
Et qui sperabunt indño: ꝑsistentes mora¬
tionib die ac nocte Acuius facie illi

Expanded text:
iter facite ei qui ascendit super occasum, etiam exsultate in conspectu ejus: quasi tristes, semper autem gaudentes . Dum enim facitis iter ei, dum praeparatis qua veniat, gentesque possideat, multa passuri estis in conspectu hominum tristitia: sed vos non solum nolite deficere, sed etiam exsultate; non in conspectu hominum sed in conspectu Dei. Spe gaudentes, in tribulatione tolerantes . Exsultate in conspectu ejus. Illi enim qui vos in conspectu hominum turbant, Turbabuntur a facie ejus, patris orphanorum et judicis viduarum. Desolatos enim putant, a quibus plerumque gladio verbi Dei, et parentes a filiis, et mariti ab uxoribus separantur : sed habent consolationem destituti atque viduati patris orphanorum et judicis viduarum; habent ejus consolationem qui ei dicunt, Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me; Dominus autem assumpsit me : et qui speraverunt in Domino, persistentes in orationibus nocte ac die ; a cujus facie illi
Abbreviated transcription (Latin):
legem soluere: s implere: Vnde et apls qͥ
dixerat legem infirmatã ẽẽ ꝑcarnem: qͥa
caro non implet qđ ꝑspm̃ impletur. id :
ꝑ grãm sp̃italem: item ipse dicit: Yt iusti¬
cia legis impleretur in nob̃ qͥ ñ scđ̃m car¬
nem ambulamus: s scđm sp̃m: Hoc ẽ ergo.

Expanded text:
Legem solvere, sed implere . Unde et Apostolus qui Legem solvere, sed implere . Unde et Apostolus qui dixerat Legem infirmatam esse per carnem, quia caro non implet quod per spiritum impletur, id est per gratiam spiritualem; ipse item dicit: Ut justitia Legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem a
Abbreviated transcription (Latin):
uia uoluntaria. dequa consequent̃ dicit:
Pluuiam uoluntariã segregans ds̃ heredi¬
tati tuȩ: quia ñfecit sic ulli genti. et u¬
dicia sua ñ manifestauit eis: Segregauit
ti suȩ. qđ legem dedit et infirmata ẽ uel
ipsa lex. uł ipsa hereditas: Lex infirmata
sic accipi potest. eo qđ non impleretur: ñ
qđ ipsa infirmata sit: s qđ infirmos facit
minando pęnã. nec adiuuando ꝑgrãm:
Nã et apłs ipso uerbo usus ẽ ubi ait: qđ erii
impossibile erat legis in quo infirmabatur
ꝑcarnem: significare uolens qͥa ꝑsp̃m sem̃
implet᷑ Tam̃ ipsam dixit infirmari: cum
abinfirmis ñposset impleri. Infirmata uͦ
ipsa hereditas id÷ ipse populus: data sibi
lege sine ulla ambiguitate intelligitur: lex
enim subintrauit: ut habundaret delictũ
Qđ autẽ sequitur. tu uͦ ꝑfecisti eam. ad legẽ
ita refertur: qͥa scđm ulud ꝑfecta id÷ im¬
pleta ẽ qđ dñs in euangłio dicitꝰ nonueni

Expanded text:
via voluntaria, de qua consequenter dicit, via voluntaria, de qua consequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit ti suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. Nam et Apostolus ipso verbo usus est, ubi ait, Quod enim impossibile erat Legi, in quo infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu vero perfecisti eam, ad Legem ita refertur, quia secundum illud perfecta, id est impleta est; quod Dominus in Evangelio dicit: Non veni
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. hoc uoluerit intelligi etiã nomine
montis synai. sicut diximus eos uocari mõ¬
tes qui uocat sunt cęli: Nec inisto sensu
dictum ẽ cęli non cclum: qͥa et in hoc psal¬
mo cum dictum esset. cęli en arrant głam
dei. more scripturȩ eundem sensum uerbis
aliis repetens subsequenter dictum ẽ. ⁊oꝑa
manuũ eius annuntiat firmamentum:
Prius dixit cęli ñ celum: et tamen postea ñ
firmamenta. s firmam̃tum: Nocauit eñ
ds̃ firmamentum cęlum: sicut ingenesi scͥp¬
tum ẽ. Ita ergo cȩlum et celi. et mons ⁊mõ
tes. ñ aliud s hoc ipsum: sicut eccłiȩ multȩ
cuna eccłia ñ aliud s hoc ip̃sum Cur gͦ
mons syna qui inseruitutẽ generat sicut
dicit apłs: An forte lex ipsa intelligendaẽ
inmonte syna. quã distillauerunt celi a fa¬
cie dei: ut terra moueretur: Et ipse terrę
motus cum conturbant᷑ homines: qͥa legẽ
implere ñpossunt: Qd si ita ẽ: hec ẽ et plu¬

Expanded text:
nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam montis Sina; sicut diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu dicti sint, coeli; non, coelum: quia et in alio psalmo cum dictum esset, Coeli enarrant gloriam Dei; more Scripturae eumdem sensum verbis aliis repetentis subsequenter dictum est, Et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Prius dixit, coeli; non coelum; et tamen postea non, firmamenta; sed, firmamentum. Vocavit enim Deus firmamentum, coelum , sicut in Genesi scriptum est. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? et ipse est terrae motus, cum conturbantur homines, quia Legem implere non possunt? Quod si ita est, haec est et plu
Abbreviated transcription (Latin):
istis cęlis tanta gła tribuenda ẽ. tanquã
ab hominib illa gr̃a uenerit: ut desertũ¬
id: gentium terra moueretur adfidem:
Non enim celi asc ipsis distillauerunt: s afacie
di utiq inhabitantis eos. et facientis eos in¬
habitare unius moris indomo: Ipsi sunt enum
& montes: dequib dicitur. Leuaui oculos
meos inmontes: unde ueniet auxilium m:
Et tamen ne inhominib spem posuisse uidere¬
tur: continuo subiecit: Auxilium meum a
dño: qui fecit cęlum & terram: Ei quippe
alio loco dicitur: Illuminans tu mirabilit
amontib eternis: Quamius amontib eter¬
nis: tamen illuminans tu Sic. ethic celi di¬
stillauerunt: s afacie di. Et ipsi enim salui
facti sunt ꝑfidẽ hoc non exse ipsis. s ex do
no di ẽ: non exoꝑib nequis forte extollat᷑.
Ipsius enim sumus figmentum: qui fac̃ uns
modi habitare indomo: Sed quid.ẽ qđ se¬
quit᷑ mons synai afacie di isrł: An subau¬
diendũ ẽ distillauit: ut qđ uocauit cȩloꝵ

Expanded text:
tanta gloria tribuenda est, tanquam ab hominibus illa gratia venerit in desertum Gentium, ut terra moveretur ad fidem. Non enim coeli a seipsis distillaverunt; sed a facie Dei, utique inhabitantis eos, et facientis eos inhabitare unius moris in domo. Ipsi sunt enim et montes, de quibus dicitur: Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in hominibus spem posuisse videretur, continuo subjecit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Ei quippe alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter, a montibus aeternis : quamvis a montibus aeternis, tamen illuminans tu. Sic et hic, coeli distillaverunt; sed, a facie Dei. Et ipsi enim salvi facti sunt per fidem, et hoc non ex seipsis; sed Dei donum est: non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum , qui facit unius modi habitare in domo. 11. Sed quid est quod sequitur, Mons Sina a facie Dei Israel? An subaudiendum est, distillavit: ut quod vocavit coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
mur ergo qđ cęl distillauerunt afacie dĩ.
prius ꝑsequebatur. hebreus exhebreis. scđm
legem phariseus: Quid autem miremur:
Non enim ase ipso: s: qd sequitur afacie dñi
isrł Oe quo ipse dicit. Et suꝑ isrł dei. De quo
dñs dicit: ecce uere isrłita. in quo dolus ñ
ẽ Hanc gͦ pluuiam uoluntariam nullis

Expanded text:
mur ergo quod coeli distillaverunt a facie Dei: magis mur ergo quod coeli distillaverunt a facie Dei: magis prius persequebatur, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus . Quid autem miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie Dei Israel; de quo ipse dicit, Et super Israel Dei de quo Dominus dicit, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Hanc ergo pluviam voluntariam
Abbreviated transcription (Latin):
sum: id qđ sum: Hȩc ẽ pluuia uoluntaria:
Uoluntariȩ quippe genuit nos uerbo ueri¬
tatis: Hȩc ẽ. pluuia uoluntaria. Inde alibi
dr: scuto bonȩ uoluntatis tuȩ cõronasti noˢ.
stam pluuiam cum ds̃ transiret indeserto
id÷ predicaretur ingentib cęli distillauert̃.
non tamen ase ipsis. s afacie dĩ: qm̃ et ipsi
gra di sunt qđ sunt. Et ideo mons syna:
quia et ipse qui plus omnib laborauit. ñ
tius distillaret ingentib. idest indeserto
ubi. xp̃c ñerat annuntiatus: ne supra alie¬
num fundamentum ȩdificaret: ipse in quã
isrłita erat exgenere isrł. detribu beniamin:
Et ipse gͦ inseruitutem generatus erat. de the¬
rusalem derrena. quȩ seruit cum filiis suis:
et ideo ꝑsequebatur eccłiam: Nam qđ ipse
commonuit. sic̃ tunc qui seđm carnẽ ge¬
neratus ẽ ꝑsequebatur eum qui scđm sp̃m:
ita et nunc S miscđiam consecutus est.
quia ignorans fecit inincredulitate: Mira¬

Expanded text:
sum id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. sum id quod sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a facie Dei, quoniam et ipsi gratia Dei sunt id quod sunt. Et ideo mons Sina, quia et ipse qui plus omnibus illis laboravtius distillaret in gentibus, id est in deserto, ubi Christus non erat annuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filiis suis, et ideo persequebatur Ecclesiam. Nam, quod ipse commonuit, sicut tunc qui secundum carnem generatus est persequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc . Sed misericordiam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Mira
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis: hoc ẽ tu uero ꝑfecisti eam: si legẽ
ꝑfecisti intelligatur: Si uͦ hereditatẽ: fa¬
cilior ẽ. intellectus Si enĩ ꝓpter hoc dicta
c̃ hereditas dĩ infirmata. idest popłs dĩ in¬
firmatus data lege quia lex subintrauit
ut habundaret delictum: ergo qđ sequit᷑
tu uͦ ꝑfecisti eam. exillo intelligitur quod
etiam in apło sequitur: ubi autẽ habun¬
dauit delictũ. suꝑhabundauit gr̃a: Flanq
habundante delicto multiplicate sunt in¬
firmitates eoꝵ. & postea accelerauerunt:
qͥa ingemuerunt et inuocauerunt: ut ipso
adiuuante impleretur qđ ipso iubente ñ
implebatur: Est in his uerbis et alius sensꝰ
qui ꝓbabilior mͥ uidetur Multo enĩ con¬
gruentius intelligitur ipsa gr̃a pluuia uo¬
luntaria: quia nullis preccad̾entib opum
meritis gratis datur:. Si enĩ gr̃a. iam non
exoꝑib: Alioquin gr̃a iam non ẽ. gr̃a: Non
enim dignus sum inquit uoeari apls.: qͥa¬
ꝑsecutus sum eccłiam di. Grã. autem dez

Expanded text:
est nobis: hoc est, Tu vero perfecisti eam, si Legem perfecisse intelligatur; si vero haereditatem, facilior est intellectus. Si enim propter hoc dicta est haereditas Dei infirmata, id est populus Dei infirmatus data Lege, quia Lex subintravit, ut abundaret delictum: ergo et quod sequitur, Tu vero perfecisti eam, ex illo intelligitur quod etiam in Apostolo sequitur, Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia . Namque abundante delicto, multiplicatae sunt infirmitates eorum; et postea acceleraverunt : quia ingemuerunt, et invocaverunt, ut ipso adjuvante impleretur quod ipso jubente non implebatur. 12. Est in his verbis et alius sensus, qui probabilior mihi videtur. Multo enim congruentius intelligitur ipsa gratia pluvia voluntaria, quia nullis praecedentibus operum meritis gratis datur. Si enim gratia; jam non ex operibus: alioquin gratia jam non est gratia . Non enim dignus sum, inquit, vocari apossecutus sum Ecclesiam Dei: gratia autem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu dĩ : delectentur inleticia: Tũc
enim audient: Uenite benedicti patͥs mei:
ꝑcipite regnum: Iocundentur ergo qui
laborauerunt: et exultent inconspectu dĩ
Non enim erit exultationis huius tanquã
coram hominib inanis ulla iactantia: s
inconspectu eius qui sine errore conspic̃
qd donauit: Delectentur in leticia: ñ iam
exultantes cũ tremore. sicut in hoc scło:
tantã spem dedit: et hic uiuentes allo qͥt̃
et hortaturz Cantate deo: psallite no¬
mini eiꝰ. Iam hinc intituli inscriptione. qd̃
uidebatur prelocuti sumus: Cantat dõ:
qͥuiuit do: Psallit nomini eius: qui oꝑat᷑
ingła eius: Ita cantando. ita psallendo:
id÷ sic uiuendo sic oꝑando. Iter facite
inquit ei qui ascendit super occasum. Iter
facite. xp̃o: ut ꝑspeciosos pedes euangeli¬
zantium ꝑuia sint ei corda credentium.
Ipse ẽ enim qui ascendit suꝑ occasũ: siue
quia non eum excipit noua uita se adeũ

Expanded text:
in conspectu Dei, et delectentur in laetitia. Tunc in conspectu Dei, et delectentur in laetitia. Tunc enim audient: Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum . Jucundentur ergo qui laboraverunt, et exsultent in conspectu Dei. Non enim erit exsultationis hujus, tanquam coram hominibus, inanis ulla jactantia; sed in conspectu ejus qui sine errore inspicit quod donavit. Delectentur in laetitia: non jam exsultantes cum tremore , sicut in hoc saecultantam spem dedit, et hic viventes alloquitur et hortatur: Cantate Deo, psallite nomini ejus. Jam hinc in tituli expositione, quod videbatur praelocuti sumus. Cantat Deo, qui vivit Deo; psallit nomini ejus, qui operatur in gloriam ejus. Ita cantando, ita psallendo, id est, sic vivendo, sic operando, Iter facite ei, inquit, qui ascendit super occasum. Iter facite Christo; ut per speciosos pedes evangelizantium , pervia sint ei corda credentium. Ipse est enim qui ascendit super occasum: sive quia non eum excipit nova vita se ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qͥ oderunt eum a facie eius: timeant a
presentia scõꝵ. fideliumq eiꝰ dequib dr̃¬
fecistis Sic̃ deficit sumus deficiant:
Extulerunt enim se abignib odioꝵ suoꝵ
insuꝑbiȩ tẏpum: et ponentes incelũ os
suũ. atq clamantes crucifige crucifige
capto ulluserunt pendentẽ i riserunt Et
unde uictores tumuerunt: mox uicti euanue¬
runt: Sic̃ fluit cera afacie ignis: sic pe¬
reant peccatores afacie dĩ. Quam quã for¬
tasse eos hoc loco significauerit. quoꝵ du¬
ricia inpenitentiȩ lacrimas soluitur: tam̃
etiam intelligi potest. ut futurum iudiciũ
cõminetur: quia cum in hoc scło sic̃ fumꝰ
se extollendo id: suꝑbiendo defecerint: ue¬
niet illis infine extrema dampnatio: ut
abeius facie pereant inȩternum. cum in
sua claritate fuerit presentatus. uelut ignis
adpęnam impioꝵ. lumenq iustoꝵ.Deniq¬
sequitur Etiusti ȩpulentur et exultent

Expanded text:
ergo qui oderunt eum, a facie ejus: timeant a ergo qui oderunt eum, a facie ejus: timeant a praesentia sanctorum fideliumque ejus, de quibus dicfecistis, mihi fenim se ab ignibus odiorum suorum in superbiae typhum; et ponentes in coelum os suum , atque clamantes, Crucifige, crucifige , capto illuserunt, pendentem irriserunt: et unde victores tumuerunt, mox victi evanuerunt. Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Quanquam fortasse eos hoc loco significaverit, quorum duritia in poenitentiae lacrymas solvitur: tamen etiam illud intelligi potest, ut futurum judicium comminetur; quia cum in hoc saeculo sicut fumus se extollendo, id est, superbiendo defecerint, veniet illis in fine extrema damnatio, ut ab ejus facie pereant in aeternum, cum in sua claritate fuerit praesentatus, velut ignis, ad poenam impiorum lumenque justosequitur: Et justi jucundentur, et exsultent
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia ds̃ benedictus inscła:
et disꝑsi sunt inimici eius
ꝑom̃s gentes iudei: ineo ip¬
so loco ubi inimicicias exercuerunt debel¬
lati: atq in de ꝑcuncta disꝑsi. et nc̃ odert̃
et metuunt: et ipso metu faciunt qđ seqͥt᷑
Et fugiant qui oderunt eũ afacie eius: fuga
quippe animi: ẽ timor. Nã carnalis fuga.
quo fugit ab eius facie qͥ ubiq p̃sentiȩ suȩ
demonstrat effectum: Quo abibo inquit
ille aspũ tuo: et afacie tua quo fugiam:
Animo ergo ñ corꝑe fugiunt:. timendo sci¬
licet ñlatendo: nec abea facie quã non ui¬
dent: sed abea quam uidere coguntur:
Facies quippe eius appellata ẽ presentia
eius: ꝑ eccłiam eius: Unde illis inimican¬
tibus dixit: Amodo uidebitis filium ho¬
minis uenientẽ innubib: sic̃ uenit ineccłia
sua diffundens eã toto orbe terrarũ: in quo
disꝑsi sunt inimici er. Yenit autẽ intalib
nubib. dequalib dicit: mandabo nubib
meis. ne pluant suꝑ eam ymbrem: fugiat

Expanded text:
omnia Deus benedictus in saecula , et dispersi sunt inimici ejus per omnes gentes, Judaei; in eo ipso loco ubi inimicitias exercuerunt, debellati, atque inde per cuncta dispersi: et nunc oderunt, sed metuunt; et in ipso metu faciunt quod sequitur, Et fugiant qui oderunt eum, a facie ejus. Fuga quippe animi, est timor. Nam carnali fuga, quo fugiunt ab ejus facie qui ubique praesentiae suae demonstrat effectum? Quo abibo, inquit ille, a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam ? Animo ergo, non corpore fugiunt; timendo scilicet, non latendo; nec ab ea facie quam non vident, sed ab ea quam videre coguntur. Facies quippe ejus appellata est praesentia ejus per Ecclesiam ejus. Unde illis inimicantibus dixit: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Sicut venit in Ecclesia sua, diffundens eam toto orbe terrarum, in quo dispersi sunt inimici ejus. Venit autem in talibus nubibus, de qualibus dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Fugiant
Abbreviated transcription (Latin):
quia uiuere me fecit ds̃. Quomͦ enĩ enun¬
tiauit uitam suam paulus apls dicens.
qui prius fui blasphemus et psecutor. &
iniuriosus. enuntiet uitã suã s miscđiam¬
di consecutus sũ Enuntiauit uitã suam
ñ sͥ s illi: quia sic enuntiauit ut illi crederet᷑.
ñ ad lucra sua. ss adlucra illiꝰ Qͥd enim ait ipse
paulus: Ideo. xp̃c mortuus. ẽ. et resurrerit:
ut qͥ uiuit iã ñ sibi uiuat: s ei qͥ ꝓomnib
mortuus ẽ. Si gͦ unius. ñ ate iuius: quia ut

Expanded text:
quia vivere me fecit Deus. Quomodo enunquia vivere me fecit Deus. Quomodo enuntiavit vitam suam Paulus apostolus, dicens, Qui prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus! Enuntiet vitam suam: Sed misericordiam consecutus sum . Enuntiavit vitam suam, non sibi, sed illi: quia sic enuntiavit ut illi crederetur; non ad lucra sua, sed ad lucra illius. Quid enim ait ipse Paulus? Ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut qui vivit jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est . Si
Abbreviated transcription (Latin):
deduces: Irasceris & deducis: seuis. et salua ᷤ:
terres. et uocas Quid. ẽ enim. inira popłos
deduces: Imples tribulationib omĩa: ut
intribulationib positi. om̃s recurrant adte
ne deliciis et securitate ꝓuersa seducantur:
Ate ira uidetur: s paterna: Irascitur pat̃ filio.
contemptori p̃ceptoꝵ suoꝵ: iratus ei cola¬
fizat:cedit: aurem uellit: manu trahit:ad
scolam ducit: Inira poplos deduces. Quã
multi ingressi sunt. quam multi impleue¬
runt domum dni. mira eius deducti: idest
tribulationib territi. et fide impleti: Ad
hoc enĩ exagitat tribulatio. ut exinaniat
uas qđ plenum.ẽ. nequitia: ut impleatur
et adhoc enuntio uitã meam tͥ: Itane uͦ
ds̃ ignorabat qđ dederat: quid. s̃ qđ uli e¬
nuntias : Docere uis dm: Absit Ergo qͥd
ait enuntiaui tͥ: An forte quia tͥ ꝓdest. qđ
enuntiaui uitam meã : Et qͥd ꝑdest deo:
Lucris dei ꝓdest:nuntiaui dõ uitam meam:

Expanded text:
deduces. Irasceris et deducis, saevis et salvas, deduces. Irasceris et deducis, saevis et salvas, terres et vocas. Quid est enim, In ira populos deduces? Imples tribulationibus omnia, ut in tribulationibus positi homines recurrant ad te, ne deliciis et securitate perversa seducantur. A te ira videtur, sed paterna. Irascitur pater filio contemptori praeceptorum suorum: iratus ei eum colaphizat, caedit, aurem vellit, manu trahit, ad scholam ducit. In ira populos deduces. Quam multi ingressi sunt, quam multi impleverunt domum Domini, in ira ejus deducti, id est tribulationibus territi, et fide impleti! Ad hoc enim exagitat tribulatio, ut exinaniat vas quod plenum est nequitia, ut impleatur et ad hoc enuntio vitam meam tibi. Itane vero Deus ignorabat quod dederat? Quid est, quod illi enuntias? Docere vis Deum? Absit. Ergo quid ait, Enuntiavi tibi? An forte, Quia tibi prodest quod enuntiavi vitam meam? Et quid prodest Deo? Lucris Dei prodest. Enuntiavi Deo vitam meam,
Abbreviated transcription (Latin):
prius fui blasphemus inquit: et ꝑsecutor
et inuiriosus: Accipiebat litteras asacer¬
dotib ut ubicunq inuenuret. xp̃ianos alli¬
garet: et adduceret Ntiq ut alligaret et ad¬
duceret: pͥmo incolebat & abscondebat: Nui¬
laergo huiꝰbona m̃ita p̃cesserant: immo talia p̃¬
cesserant. de quib dampnaret᷑ Nicħ boni attu¬
lit: ⁊ saluus factus: Pnichilosaluo̾ facies eos: Ii
adte afferent hẏicos : arietes: tauros: ñ do¬
na et aromata afferent templo tuo: ñ aliqͥd
deconscientia bona libaminis suꝑfunduñ:
standũ Et cum illi nichil adte afferant un¬
de saluent᷑: ꝓnichilo saluos facies eos: id ÷
gratis data grã tua: Quid iue latro. adtule¬
rat adcrueem: De fauce uenit in iudicium: de
iudicio in lignum: deligno inparadisum:
Credidit: ꝓpt̃ qđ et locutus. sũ. S et ipsam fi¬
dem qͥs donauit: nͥ qui iuxta pependit:
Pro nichilo saluos facies eos: inira populoᷤ

Expanded text:
prius fui blasphemus, inquit, et persecutor prius fui blasphemus, inquit, et persecutor et injuriosus . Accipiebat litteras a sacerdotibus, ut ubicumque inveniret Christianos, alligaret et adduceret . Utique ut alligaret et adduceret, primo incolebat, et abscondebat. Nulla ergo hujus bona merita praecesserant, imo talia praecesserant de quibus damnaretur; nihil boni attulit, et salvus factus est. Pro nihilo salvos facies eos. Non ad te afferent hircos, arietes, tauros, non dona et aromata afferent in templo tuo, non aliquid de conscientia bona libaminis superfunduntstandum: et cum illi ad te nihil afferant unde salventur, Pro nihilo salvos facies eos, id est gratis data gratia tua. Quid ille latro attulerat ad crucem? De fauce in judicium, de judicio in lignum, de ligno in paradisum . Credidit, propter quod locutus est . Sed et ipsam fidem quis donavit, nisi qui juxta pependit? Pro nihilo salvos facies eos. 13. In ira populos
Abbreviated transcription (Latin):
inpetra de inueniat: impingat ñ deiciat:
fundata ẽ domus suꝑ petram: Intus est:
incolet & abscondet. Ut palea tͥ uicinet᷑: in¬
tret tritura boum: intrent tribule tempta¬
tionum: Tu purgaris: illa comminuitur.
pe incolent etabscondent: nempe dolosi.
nempe simulatores atq insidiatores sunt:
Tu ora ꝓeis: et noli dicere Nunquid et talem
hominem ds̃ correcturus ẽ tam malũ. tam
ꝑuersum: Noli desperare Quem roges ad¬
tende: ñ ꝑquo roges: Magnitudinẽ morbi
uides: potentiam medici ñuides: Incolent
et abscondent: sicut sustinuit anima mea.
Sustine ora Et quid fit: Pronichilo saluoᷤ
facies eos Sic illos saluos facies ut nichil
tͥ sit: id÷ ut nullus labor tibi sit. Hominib
desꝑati sunt: s tu uerbo curas: Non labo¬
rabis incurando: quamiuis nos stupeamꝰ¬
ininspiciendo: Est alius sensus inhoc uer¬
su: Pronichilo saluos facies eos: nullis eoꝵ
meritis p̃cedentib saluos facies eos: Qui

Expanded text:
in petra te inveniat, impingat, non dejiciat; in petra te inveniat, impingat, non dejiciat; fundata est domus supra petram . Intus est, incolet et abscondet: ut palea tibi vicinetur, intret tritura boum, intret tribula tentationum; tu purgaris, illa comminuitur. pe incolent et abscondent, nempe dolosi, nempe simulatores atque insidiatores sunt: tu ora pro eis, et noli dicere, Numquid et talem hominem Deus correcturus est, tam malum, tam perversum? Noli desperare: quem roges attende, non pro quo roges. Magnitudinem morbi vides, potentiam medici non vides? Incolent et abscondent: sicut sustinuit anima mea. Sustine, ora: et quid fit? Pro nihilo salvos facies eos. Sic illos salvos facies, ut nihil tibi sit, id est, ut nullus labor tibi sit. Hominibus desperati sunt, sed tu verbo curas: non laborabis in curando, quamvis nos stupeamus inspiciendo. Est alius sensus in hoc versu, Pro nihilo salvos facies eos: nullis eorum meritis praecedentibus salvos facies eos. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dixi: et de deo dixi Quicquid forte ali¬
ud diri qđ dicere non debur homo dixi:
s sub do dixi: qui confirmat ambulantem:
minatur eiranti: ignoscit agnoscenti: re¬
uocat linguã: reuocat lapsum: Iustus enim
septies cadet & resurgit: impii uͦ infirmabun¬
tur inmalis Non gͦ timeat unusquisq ur̃m
callidos insectatores: aucupes uerboꝵ: dinu¬
meratores pene syllabarum: et p̃uaricatores
quẽ rep̃hendis: ne forte ce aliquid salubrit
doceat: Et quid me inquit salubrit pot̾it
docere: qͥ sic lapsus ẽ inuerbo: Hoc ipsum
de forte salubrit̃ docet: ne sis auceps uerboꝵ.
s collector preceptorum: Ipsi calcaneũ meũ
obseruabunt:. Sicut sustinuit anima mea
Hoc dico qđ sustinui loquebar exꝑtus. sicut
sustinuit anima mea: incolent & abscon¬
dent: Om̃s sustineat anima mea: foris la¬
trones: intus occultantes: sustineat forisecꝰ
uenientes: Quasi fluuius uenit temptatio:

Expanded text:
Dei dixi, et de Deo dixi: quidquid forte aliDei dixi, et de Deo dixi: quidquid forte aliud dixi quod dicere non debui, homo dixi, sed sub Deo dixi. Qui confirmat ambulantem, minatur erranti, ignoscit agnoscenti, revocat linguam, revocat lapsum. Justus enim septies cadet et resurget, impii vero infirmabuntur in malis . Non ergo timeat unusquisque nostrum callidos insectatores, aucupes verborum, dinumeratores pene syllabarum, et praevaricatores quem reprehendis, ne forte te aliquid salubriter doceat. Et quid me, inquit, salubriter poterit docere, qui sic lapsus est in verbo? Hoc ipsum te forte salubriter docet, ne sis auceps verborum, sed collector praeceptorum. Ipsi calcaneum meum observabunt. 11. Sicut sustinuit anima mea. Hoc dico quod sustinui. Loquebatur expertus: Sicut sustinuit anima mea. Incolent et abscondent. Omnes sustineat anima mea; foris latrantes, intus occultantes sustineat. Forinsecus veniens, quasi fluvius venit tentatio:
Abbreviated transcription (Latin):
mebo quidfaciat rcaro: Ipsi caleaneum
meum obseruabunt: Et enim sic incolent &
abscondent: ut obseruent ubi homo labit᷑
ntenti sunt adcalcancum: quando fiat lapsꝰ
ut pedem tencant adruinam: ut pedem sub¬
ponant adoffensionem: certe ut inueniant
qđ accusent & qͥs ita ambulet. ut nunquã
labatur: certe qđ cito fit uł inlinguã: Etem̃
scriptum ẽ Si qͥs inlingua ñ offendit: hic
ꝑfectus est uir. Quis tandem se audeat dicere.
aut putare ꝑfectum: Ergo necesse. ẽ: ut ali¬
quis labatur in lingua: Ili autem qui in¬
colent & abscondent. aucupantur uerbo
omĩa: querent alicubi laqueos & nodosas
face calumpnias. qͥb prius ipsi implican¬
tur. quã quos implicare contendunt: ut
pͥus ipsicapiant᷑ ⁊ peant. qͣm alios capiant ut
ꝑdant: Etenim recurrit hõ incorsuũ. im̃ re¬
currit addm̃: inouit dic̃e. ido laudabosmõe me¬
os: Quicqͥd bonum dixi: quicqͥd uerũ dixi.

Expanded text:
mebo quid faciat mihi caro. 10. Ipsi calcaneum mebo quid faciat mihi caro. 10. Ipsi calcaneum meum observabunt. Etenim sic incolent et abscondent, ut observent ubi homo labitur. Intenti sunt ad calcaneum, quando fiat lapsus, ut pedem teneant ad ruinam, aut pedem supponant ad offensionem, certe ut inveniant quod accusent. Et quis ita ambulet ut nusquam labatur? Certe quod cito fit vel in lingua. Etenim scriptum est: Si quis in lingua non offendit, hic perfectus est vir . Quis tandem se audeat dicere aut putare perfectum? Ergo necesse est ut aliquis labatur in lingua. Illi autem qui incolent et abscondent, aucupantur verba omnia, quaerentes alicubi laqueos et nodosas facere calumnias, quibus prius ipsi implicantur quam quos implicare contendunt; ut prius ipsi capiantur et pereant, quam alios capiant ut perdant. Etenim recurrit homo in cor suum, et inde recurrit ad Deum, et novit dicere: In Deo laudabo sermones meos. Quidquid bonum dixi, quidquid verum dixi,