comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitatioĩs: ex quo om̃e peccatũ nascitur. Et
dñs ñ solũ mala. oꝑa cestirpat. s eciam
cogitationũ nequã. radicem. Non intro¬
gat dñs quis eum tetigent ut doceatur
qͦue nesciat : s ut uirtus. atͣ mulieris ap¬
pareat. et multis ꝓficiat. Ad puellam ꝑ¬
gens aturba cõpͥmitur. qr iudeam nisi¬
tans anoxia. carnaliũ cõsuetudine gra¬
uatur. Quẽ turbe c̃pͥmũt una credula
solo fideli corde queritatur. Ham .. multi
tangnͣtes ñ tangunt. sicut uii oͣ dĩ den¬
tes ñ uident. ⁊ audientes ñ audiut᷑. Snͣ
dicit᷑ marie magdalene ñ dũi plene cre¬
denti. uoli me tangere. Nondũ eiũ. ascẽ¬
di ad patr̃e meũUeraciter eũ tangit.
qui equalem patri credit.¶ Noui uir¬
tutẽ de me exisse. Pelagiꝰ dicit se suo co¬
namiue posse saluari si placet: nos aut̃
dicamꝰ qr uana salus homuiis. indõ fa

Expanded text:
ex quo omne peccatum nascitur. Et Dominus non solum mala opera exstirpat, sed etiam cogitationum nequam radicem. Non in terrogat Dominus qui eum tetigerit, ut doceatur quae nesciat; sed ut virtus fidei mulieris appareat, et multis proficiat. Ad puellam pergens, a turba comprimitur; quia Judaeam visitans, a noxia carnalium consuetudine gravatur. Quem turbae comprimunt, una credula solo fideli corde quaeritatur. Nam multi tangentes non tangunt, sicut videntes non vident, et audientes non audiunt. Unde dicitur Mariae Magdalenae, nondum plene credenti: Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum . Veraciter eum tangit, qui aequalem Patri credit. Novi virtutem de me exisse. Pelagius dicit se suo conamine posse salvari, si placet; nos autem dicamus, quia vana salus hominis; in Deo fa
Abbreviated transcription (Latin):
transire ꝑuiam illam. Gerasa est urbs
arabie. transiordanẽ uincta monti gala¬
ad. in tribu manasse: ñ longe astagno ty¬
beriadis in qd̾ porci pͣcipitati sunt. Gth
duos. marchus et lucas unũ occurrissẽ me¬
morant: qr unꝰ eoꝵ celebrioris ꝑsone et
maioris infanie fuit. et idõ eiꝰ cutatio famo¬
sior. Unꝰ enĩ habebat demonia tã tenpo¬
tibꝰ mltis. et uestuñto ñ induebatur. neq
in domo manebat. sed inmonum̃tis: et neq
cathenis iam qͥsqũa eũ poterat ligare.
qm̃ sepe cõpedibꝰ et cathenis uinctus difru¬
pisset cathenas et cõpedes cõmimusset. et
nemo poterat eũ domare. et semꝑ nocte
ac die in montibꝰ erat. clamans et concidens
se lapidibꝰ. S idens autem iħm alonge.
occurrit et adorauit eũ. ꝓ clamans uoce
magna dixit. Ednobis et tͥ iħu fili dĩ altis¬
simiꝰ ͦ SUenisti aute tempꝰ torquere uos. Di¬

Expanded text:
tarum.  Gerasa est urbs Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Matthaeus duos, Marcus et Lucas unum occurrisse memorant; quia unus eorum celebrioris personae et majoris insaniae fuit, et ideo ejus curatio famosior. Unus enim habebat daemonia jam temporibus multis, et vestimento non induebatur: neque in domo manebat, sed in monumentis, et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus et catenis vinctus, dirupisset catenas, et compedes comminuisset, et nemo poterat eum domare, et semper nocte ac die in montibus erat clamans, et concidens se lapidibus. Videns autem Jesum a longe, occurrit et adoravit eum, et clamans voce magna dixit: Quid nobis et tibi, Jesu, Fili Dei altissimi? venisti ante temp
Abbreviated transcription (Latin):
ciemꝰ uirtutẽ que ꝓpiciatur orͣubꝰ iniqui¬
tatibꝰ ur̃is. et sanat om̃s infirmitates nt̃as.
¶ Et circũspiciebat uidere eam. Om̃s qͥ
nerent᷑ saluari: dignat᷑ dñs intueri. O¬
culi enĩ dñi suꝑ iustos. et aures eiꝰ iup̃¬
ces eoꝵ. Iste pauꝑ cdamanit. et dñs exau¬
diuit eũ. ¶ ꝓcidit ante eũ. Ecce quo in

Expanded text:
ciemus virtutem, qui propitiatur omnibus iniquitatibus nostris, et sanat omnes infirmitates nostras . Et circumspiciebat videre eam. Omnes qui merentur salvari, dignatur Dominus intueri. Oculi enim Domini super justos, et aures ejus in preces eoram. Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Procid
Abbreviated transcription (Latin):
est hominibꝰ qͥ suscitare nͣ possunt. dor¬
unt dõ: incuiꝰ disposicione aĩa recep¬
ta iiuit. et caro suscitanda. quiescit.
Mos utiq xͥauꝰ obtinuit ut mortui
dormientes uocent᷑. ꝓpt̃ ea ꝙ resurgiͣt.
S nͣ apłs. Nolumꝰ uos ignorate frattes
de dortiuentebꝰ : ut ñ cõtriftenum sicut

Expanded text:
est hominibus qui suscitare non possunt, dorest hominibus qui suscitare non possunt, dormit Deo, in cujus dispositione et anima recepta vivit, et caro suscitanda quiescit. Mos utique Christianus obtinuit, ut mortui dormientes vocentur propterea quia resurgent. Unde Apostolus: Nolumus vos ignorare fratres de dormientibus, ut non co
Abbreviated transcription (Latin):
mines: pꝰsibilia sc̃ ap̃ dm̃. Sñ sequitur:
Quodihc respondit patri puelle. Noli ti¬
mere: Iat̾ puelle est cetus doctoꝵ legis.
de quo dñs ait. Suꝑ cathedrã moysi. se¬
derunt sctibe: pharisei. Q si c̃didissent.
synagoga eis subiecta salua eẽt. Nõ ad¬
mituntur cũ dño nͥ fideles: ut eis mis¬
teria reuelent᷑ qui honorant. Unͣ alibi.
ustificata ẽ saꝑiencia afiliis suis. Quia
synagoga leticiam dñice iuhabitatiõis
merito infidelitatis amisit: quasi mortua
usq hodic iacet int̾ flentes ⁊ eiugilan¬
tes. hoc est dolentes. Nec tam̃ suꝑna pi¬
etas eam funditus itt̃at patit᷑. s circa
finẽ scłi reliquias eiꝰ saluabit. Sñ sequit᷑
Et ig̃ssus dicebat. recedite. Qui uidcut᷑
magistri st̃ tibicines .i. carm̃ lugubte
canentes. dũ subditos in etrore de mul¬
cent. Turba uidõs c̃ turba tumultu¬
anciũ. qui ad uersus doctrinã .x. mur¬
niurant ⁊ tecalcitrant. Quella ñ est mor¬
tua dõ. cui oĩa uiuũt. Que gͥ mortua

Expanded text:
apud Deum. Unde sequitur quod Jesus respondit patri puellae: Noli timere. Pater puellae, est coetus doctorum legis, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credidissent, Synagoga eis subjecta salva fuisset. Non admittuntur cum Domino nisi fideles, ut eis mysteria revelentur qui honorant. Unde alibi: Justificata est sapientia a filiis suis . Quia Synagoga laetitiam Dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi mortua usque hodie jacet inter flentes et ejulantes, hoc est, dolentes. Nec tamen superna pietas eam funditus interire patietur, sed circa finem saeculi reliquias ejus salvabit. Unde sequitur: Et ingressus dicebat: Recedite. Qui videntur magistri, sunt tibicines, id est, carmen lugubre canentes, dum subditos in errore demulcent. Turba Judaeorum, est turba tumultuantium, qui adversus doctrinam Christi murmurant et recalcitrant. Puella non est mortua Deo, cui omnia vivunt. Quae igitur mortua
Abbreviated transcription (Latin):
iinistros suscepit. Fibrie namq ues¬
tunͣti sunt uerba dependencia de in¬
carnatione: xͥ. qua diuinitas est uesti¬
ta. Qͥ gͦ incarnationis nsteria ꝑfecte a¬
mat et cͣdit. donec ad maiora capien¬
cĩbala q̃ pendent do extremis horis tum

Expanded text:
ministros suscepit. Fimbriae namque vesministros suscepit. Fimbriae namque vestimenti, sunt verba dependentia de incarnatione Christi, qua divinitas est vestita. Qui ergo incarnationis mysteria perfecte amat et credit, donec ad majora capiencymbala quae pendent de ext
Abbreviated transcription (Latin):
rat. et archisinagogi filia duodẽnis erat.
qñ hec nata fuit. illa infirmari cepit. una
enĩ pene eadẽq scłi etate et synagoga
inpatriarchis nasci: et gentes ceperunt᷑
ydolatrie ꝓstitutione. et carnis oblectau¬
one late porbem fedari. In medicos ex¬
trie uires. Medicos dicit siue falsos the¬
ologos. siue philosophos. legũ q sclariũ
doctores: qui multa de uirtutibꝰ ꝓmit¬
tebant. s nullũ remediũ animabꝰ con¬
ferebant. Sꝑ̃c eciã inmũdos significat
qu ingerebant se coleudos ꝓdñs quas
cõsulendo hominibꝰ. Accessit retro eccłia.
dicitur. siue uixta id qd̃ ipse ait. siqͥs
iͥ ministrat me sequatur. et alibi p̃ci¬
p̃sentẽ. incarne dũin ñ uidens ꝑfidem
cepit eiꝰ uestigia subseqͥ. ⁊ tactu .i. par
ticipatione sactam̃toꝵ eiꝰ meruit sa¬
uari apeccatis. Fimbriã uestim̃ti eiꝰ ceti¬
git. qr pͥmo particulã doctrine eiꝰ ꝑsuos

Expanded text:
rat, et archisynagogi filia duodennis erat, rat, et archisynagogi filia duodennis erat, id est, quando haec nata fuit, illa infirmare coepit. Una enim bene eademque saeculi aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentes coeperunt idololatriae prostitutione et carnis oblectatione late per orbem foedari. In medicos exralis industriae vires. Medicos dicit sive falsos theologos, sive philosophos, legumque saecularium dotores, qui multa de virtutibus promittebant, sed nullum remedium animabus conferebant. Spiritus etiam immundos significat, qui ingerebant se colendos pro diis, quasi consulendo hominibus. Accessit retro Ecclesiadicitur, sive juxta id quod ipse ait: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Et alibi praecipraesentem in carne Dominum non videns, per fidem coepit ejus vestigia subsequi; et tactu, id est, participatione sacramentorum ejus, meruit sanari a peccatis. Fimbriam vestimenti ejus tetigit, quia primo particulam doctrinae ejus per suos
Abbreviated transcription (Latin):
liam .i. plebem uidaicam. Moises eĩ cõ¬
tinuis uotis desiderabat aduentũ xp̃i in
sẏnagogam. Unͣ illud. Anima aut̃ mea ex¬
ultabit᷑ indũc. et delectabit᷑ suꝑ ih̃u eiꝰ.
Et enĩ qui sibi uiuit. alios uiuere facit.
abra hã et moises atq samuel rogant
ꝓplebe moitua. ⁊ sequit᷑ iħc p̃ces eoes. Sy¬
nagoga sola legali institutione cõposita
quasi unica moysi nata erat: q̃ nobilit̃ a
ꝓpħis educata pꝰ quã ad intelligibiles an¬
debuit : erroribꝰ languens in peccatis mo¬
riebatur. ꝑgñte dño ad puellã mulier san¬
guinaria inttinere: occurrit: qr iuxta le¬
gem aburbibꝰ exdudebant᷑ menstruata sui
ens sanguine. Mulier emorosa est eccłia
de gentibꝰ: que polluta fluxii. delectationũ.
dĩ suscepit: salutẽ anime uideis p̃ripuit.
iuixta psalmistã. Ethiopia pͣucnias manꝰ¬
eiꝰ dõ. Et uixta illud. Cũ intrauerit ple¬
nitudo gẽciũ: tẽ oĩs isrł saluus fiet. Notã¬
dũ qd̵ mulier .xii. annis sanguiue fluxe¬

Expanded text:
id est, plebem Judaicam. Moyses enim continuis votis desiderabat adventum Christi in synagogam. Unde illud: Anima autem mea exultabit in Domino, et delectabitur super Jesu ejus . Etenim qui sibi vivit, alios vivere facit. Abraham et Moyses atque Samuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum Synagoga sola legali institutione composita, quasi amica Moysi nata erat: quae nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles andebuit, erroribus languens, in peccatis moriebatur. Pergente Domino ad puellam, mulier sanguinaria in itinere occurrit; quia juxta legem ab urbibus excludebantur menstruatae et fluentes sanguine. Mulier haemorrhoissa, est Ecclesia de gentibus, quae polluta fluxu delectationum, Dei suscepit salutem animae Judaeis praeripuit. Juxta Psalmistam: Aethiopia praeveniet manI. Et juxta illud: Cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Notandum quia mulier duodecim annis sanguine fluxe
Abbreviated transcription (Latin):
hic. Bene dicit plus. qr ionas t̾duo p̃di¬
cauit. xp̃c multo tp̃te. Siri nincuite
qui sunt assirii. iõ cõdẽp̃nabt̃ ñ sentũ¬
cie potestate sed conpatiois exemplo.
illam generationẽ que dicitur ppłs
cdĩ: qr penitñciam eger̃ adp̃dicationẽ
ione. Ionas nil signoꝵ faciens accep¬
na faciens reꝓbatus fuit natioĩ sue:
Iuuetibꝰ libris inuenit᷑ nineuite. fĩ
ninrutte: ut quidã legũt. Pegina
austri surget in niitio cũ gñatioẽ

Expanded text:
 Bene dicit, plus; quia Jonas triduo praedicavit, Christus multo tempore. Viri Ninivitae qui sunt Assyrii, ideo condemnabunt non sententiae potestate, sed comparationis exemplo illam generationem, quae dicitur populus Dei, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Jonae . Jonas nil signorum faciens, accepna faciens, reprobatus fuit nationi suae. In veteribus libris invenitur Ninivitae, non Ninivitae, ut quidam legunt. Regina austri surget in
Abbreviated transcription (Latin):
maguũ leui in domo sua. M.Lxxii.
Qui indosucilio xp̃m recepit int̃ Rxxii.¬
no: maximis ddelectationibꝰ pascitur. Itaq
libent̃ dũs ingreditur. et in eiꝰ recũbit affec¬
tu. Et factũ est discũbente eo uidomo ec¬
ce mutti publicani. et peccatores ueguien¬
tes discũbebant cũ iħu. et disciput ciꝰ. Srãt¬
enĩ multi qu et sequebantur eũ. Acd con¬
uuua peccatoꝵ seꝑe ibat dñs. ut sp̃uales
cibos p̃beret. Discunbentes uiderunt pu¬
blicauũ apeccatis ad meliora conuersum
locũ in uenisse ꝑenitencie. et ob id ñ des¬
ꝑant de salute. p̃sertun iłli qui iam ꝑcr

Expanded text:
magnum Levi in domo sua. BEDA. Qui in domicilio Christum recipit interno, maximis delectationibus pascitur. Itaque libenter Dominus ingreditur, et in ejus recumbit affectu. Et factum est, discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores venientes discumbebant cum enim multi qui et sequebantur eum. Ad convivia peccatorum saepe ibat Dominus, ut spirituales cibos praeberet. Discumbentes viderunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id non desperant de salute, praesertim illi qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
frs mei. Ꝙ cũq enĩ fecerit uoluntatẽ pa¬
ts mei ꝗ in ceł c̃. ipse m̃s et frat̃ et soror
et mat̃ est. Non recusat obsequi mat.
qui dicit honora pattem et matc̃e. s.
ostñdit se plus debere pat̾nis ministe¬
rus quã affectibꝰ mat̾us. Hec fratres
contẽpnit. sed opꝰ spuale p̃fert cogna¬
tioni: docens mieliorem eẽ copulam
m̃ciũ quã corporũ ut et nos catni
sp̃m p̃fetamꝰ. Non negauit matrẽ qua A¬
si de fautasmate natus. ut uoluit
marcion et manicheus : sed insidianti
refpondit. Ao si di ceret. Mat̃ mea est
qͥ ꝑ p̃dicationẽ me gñat. incredñtibꝰ
fratres st̃ qui oꝑa patris mei facuit.
Soror et fut̃ dicit᷑ ꝓpt̃ uttũq sexũ qũa B. ĩu¬
nis dñs infactis pociꝰ qũa insexibꝰ dis¬
cernat. Qui autẽ xp̃i frater tt sotor ẽ
credñdo. mat̃ eiꝰ fit p̃dicando. cdũ ꝑ p̃¬
dicationẽ quasi parit eũ in cordibꝰ
auditoꝵ. si fides ibi uł amot xp̃i gene¬
ratur. Quidã seqñtes deliram̃ta apocti¬

Expanded text:
s mei. Quicunque enim fecerit voluntatem patris mei qui in coelis est, ipse meus frater et soror et mater est. Non recusat obsequi matri, qui dicit: Honora patrem et matrem ; sed ostendit se plus debere paternis mysteriis, quam affectibus maternis. Nec fratres comtemnit, sed opus spirituale praefert cognationi, docens meliorem esse copulam mentium quam corporum, ut et nos carni spiritum praeferamus. Non negavit matrem, quasi de phantasmate natus, ut voluit Marcion et Manichaeus, sed insidianti respondit. Ac si diceret: Mater mea est, qui per praedicationem me generat in credentibus; fratres mei sunt, qui opera Patris mei faciunt. Soror et frater dicitur, propter utrumque sexum, quamvinus in factis potius quam in sexibus discernat. Qui autem Christi frater vel soror est credendo, mater ejus fit praedicando, dum per praedicationem quasi parit eum in cordibus auditorum, si fides ibi vel amor Christi generatur. Quidam sequentes deliramenta apocry
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾sam tͣrã illã. Princeps synagoge nul¬
lus meliꝰ qũa moyses intelligit᷑ qua moy¬
ses. uñ bene iairus. drͣ illuminans siuic̾
illuminatus. accipiens enĩ uerba uite ad
illuminandũ ceteros. aspu sc̃o illumina¬
tur. archisy nagogꝰ cecidit ad pedes ih̃u. qd̃
marcꝰ et lucas meniorant: qr legis lator cog¬
nouit xp̃m sibi pͣferendũ. ꝓtcstans illudͤ
apłi. Ed infirmũ est dĩ. forciꝰ est homini¬
bꝰ. Pedes xp̃i incarnatio eiꝰ accipiũtur. qr
capud eiꝰ est ds̃. Rogat ei uenire incar¬

Expanded text:
nagogae nullus melius quam Moyses intelligitur: unde bene Jairus illuminans dicitur, aut illuminatus. Accipiens enim verba vitae ad illuminandum caeteros, a Spiritu sancto illuminatur Archisynagogus cecidit ad pedes Jesu, quod Marcus et Lucas memorant; quia legislator cognovit Christum sibi praeferendum, protestans illud Apostoli: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Pedes Christi, incarnatio ejus accipiuntur; quia caput e
Abbreviated transcription (Latin):
honore. nec pͥmã similẽ ing̾a est nec
habere seqñtem. Nt ille dixit. Quin¬
ĩmo. beati qui auoiunt uerbũ dĩ. et
custoduit̃. Pulchre saluator attestatio¬
ni mulieris aniut. ñ matr̃e suã tan¬
tũ mͦ asseuerans eẽ beatam. s ꝙͣ om̃s
qui se uerbũ dĩ auditu fidĩ cõcipiunt.
ꝙ bomi oꝑis custodia eũ in corde ꝓximo¬
rũ pariunt: &e nuttiunt. Qua sñtñcia
ganit: Tota ꝓfecto uite celestis ꝑfectio
d̾uobꝰ his conprehenditur: ut u̾bũ lĩ
audiamꝰ et faciamꝰ. IU IIII¬

Expanded text:
a est, nec habere sequentem. At ille dixit: « Quinimo: beati qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud. » Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non matrem suam tantummodo asseverans esse beatam, sed etiam omnes qui se Verbum Dei auditu fidei concipiunt et boni operis custodia cum in corde proximorum pariunt et nutriunt. Qua sententia gant. Tota profecto vitae coelestis perfectio duobus his comprehenditur, ut verbum Dei audiamus et faciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tauit ⁊ ubera que eũ lactauerũt beati¬
ficarent᷑. Sñ dicit apłs contra hereticos
qr misit deus filiũ suũ factũ ex mulie¬
re.factũ sub lege. Nec audiendi sunt:
qui legendũ putant natũ ex muliere
ñ factũ. Alioqũĩ. uerus filiꝰ hominis nõ
ẽẽt. nͥ ex matre carnẽ tran̾sifset. Sc̾m
phisicos quoq ex eodem fonte. et lac mi¬
triendis et sem̃ ꝓcreandis pueris ema¬
nat. G de semine uirginis potuit conci¬
pi: qui eiꝰ lacte potuit nutriri. Hec
Uere beata parens xp̃i . que sicut qui¬
dam ait est enpxa puerpera regem.

Expanded text:
atificarentur. Unde dicit Apostolus contra haereticos, quia misit Deus Filium suum factum ex muliere factum sub lege . Nec audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, non factum. Alioquin verus filius hominis non esset, nis ex matre carnem traxisset. Secundum physicos quoque, ex eodem fonte et lac nutriendis, et semen procreandis pueris emanat. Ergo de semine virginis potuit concipi, qui ejus lacte potuit nutriri. Haecm fuisse. Vere beata parens Christi, quae sicut quidam ait, est enixa puerpera regem.
Abbreviated transcription (Latin):
uationibꝰ legis mũidatos ꝓut putabãt
atq ornatos Ut autẽ firmiꝰ deinceps
possicdeat. assumit uniuersitatẽ demo
suscipere.L
actũ est autẽ cũ ħdiceret. extollens

Expanded text:
vationibus legis mundatos prout putabant, atque ornatos. Ut autem firmius deinceps possideat, assumit universitatem daemosuscipere. actum est aut
Abbreviated transcription (Latin):
ctibꝰ i. infra tͥa spaci q̃ c̃stant ex tͥbꝰ diebꝰ
⁊ tbꝰ noctibꝰ fuit filiꝰ hõis in sepulchro
uidere signũ de celo s de ꝓfundo infe̾r¬
ni: qd̾ significauit ionas in hoc qr nau¬
fragus fuit. cętoq sorbente uoratꝰ In eo
uͦ qd de maris abisso ac mortis fauce li¬
b̾atꝰ fuit: dedit signũ incarnationis x
a morte resuscitandi. Disciput aut̃ fuis
dedit dñs signũ de celo: qñ in monte t̃ns¬
figuratus ẽ. Ex hac ꝗppe similitudine ost̾n¬
dit iuidos ad instar nineuita peccatis
gͣuibꝰ inuolutos: : subu̾sioni si ñ penitu¬
erint ẽẽ ꝑximos. Redsi penituerint in¬
dulgenciã cõsecututos. Ionas quidẽ fu¬
it signũ uineuitis : qd sicut ipse lib̾at᷑
fuit a morte corporis deceto. ita ipsi libarẽ¬
tur de morte aĩe penitendo. Filiꝰ qͦꝙ ho
ipsi resurgerent abamme morte si pe¬
niterent. S iri nineuite surgent ratu¬
ditio cũ generatione ista. et condẽpna¬

Expanded text:
t infra tria spatia, quae constant ex tribus diebus et tribus noctibus fuit Filius hominis in sepulcro, daei digni videre signum de coelo, sed de profundo inferni: quod significavit Jonas in hoc, quia naufragus fuit, cetoque sorbente voratus. In eo vero quod de maris abysso ac mortis fauce liberatus fuit, dedit signum incarnationis Christi a morte resuscitandi. Discipulis autem suis dedit Dominus signum de coelo, quando in monte transfiguratus est . Ex hac quippe similitudine ostendit, Judaeos ad instar Ninivitarum peccatis gravibus involutos, et subversioni si non poenituerint esse proximos. Quod si poenituerint, indulgentiam consecuturos. Jonas quidem signum fuit Ninivitis, quod sicut ipse liberatus fuit a morte corporis de ceto, ipsi liberarentur de morte animae poenitendo. Filius quoque ipsi resurgerent a morte animae, si poeniterent. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et conde
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c uniu̾sa uitia designat. q̃ merito dñr
neꝗora diabolo: cõꝑatione pͥoris in habita¬
tionis. Cũ enĩ diabolus malus sit ⁊ malos
facutañ baptismũ. ꝗͣcũq pꝰ baptisma siue p̃¬
uitate heretica seu nudana. cupidi¬
tate arripuerit. mox eũ in om̃iũ iuitio¬
habere simulabit. Et fuĩt nouissima
hominis illiꝰ peiora p̃oribꝰ. Meliꝰ qrippe
erat ei uani ueritatis ñ agnoscere. quã
pꝰ agnitionẽ retrorsũ reu̾ti. Noc in uida
traditore et simone mago specialit legi¬
mꝰ impletũ. Qe hec parabola tñdat. fi¬
nis eiꝰ insinuat. Sicerit ae gñatiomi hu¬
ic pessime. Id est. qd̾ de uno specialit̃. nar¬
raui. ħ eueniet in gente huiꝰ ppłi. In mũi¬

Expanded text:
s universa vitia designat quae merito dicuntur nequiora diabolo comparatione prioris inhabitationis. Cum enim diabolus malus sit et malos faciat ante baptismum quaecunque post baptisma sive pravitate haeretica seu mundana cupiditate arripuerit mox eum in omnium vitiohabere simulabit. « Et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. » Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere quam post agnitionem retrorsum converti. Hoc in Juda traditore et Simone Mago specialiter legimus impletum. Quid haec parabola intendat, finis ejus insinuat. « Sic erunt et generationi huic pessimae, » id est quod de uno specialiter narravi, hoc eveniet in gente hujus populi. Immun
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ in eis. Et hoc ẽ qd̾ sequens similitudo
ũ aut̃ ĩmundꝰ sp̃c̃ exierit ab hõĩe. ãbu¬
lat ꝑ loca arida querens reꝗẽ : ñ inueñ.
Possunt ħ ñ inconuenient̃ accipi de qͦlib
heretico uł scismatico. uł & mala catho¬
lico. De qͦ cũ tp̃r baptismatis sp̃c ĩmundꝰ
exierit. ꝑãbulat ꝑ loca in aqͦsa .i. circũit
corda fideliũ expurgata a molscie fluxe
cogitationis. Reꝗẽ querit: ñ inuenit.
qr castas m̃tes habitare ñ pot̃. nec ꝗesc̾e̾
nisi in pͣuo corde. Uñ dñs de illo inquit.
Sub umbra u̾iꝗunt in secreto calami:⁊ lo¬
cis hum̾̃tibꝰ. In unibra insinuat tene¬
brosas conscientias: in calamo qͥ foris ẽ ni¬
tidꝰ : intus uacuus. m̃tes simulat̾ces: in
locis hum̃tibꝰ lascuias : molles. Tunc dic̃.
reuertar in domũ meã uñ exiiii. Reu̾tar
ad illiꝰ conscientiã im̃ in baꝑtismo eie¬
ctus fuerã:: pͥstinã possessionẽ consueto

Expanded text:
bitur in eis. Et hoc est quod sequens similitudo bitur in eis. Et hoc est quod sequens similitudo Cum autem immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida quaerens requiem, » Possunt haec non inconvenienter accipi de quolibet haeretico vel schismatico, vel etiam malo Catholico. De quo cum tempore baptismatis spiritus immundus exierit ambulat per loca inaquosa, id est circuit corda fidelium expurgata a mollitie fluxae cogitationis. Requiem quaerit et non invenit, quia castas mentes inhabitare non potest, nec quiescere nSub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus . In umbra, insinuat tenebrosas conscientias; in calamo; qui foris est nitidus et intus vacuus, mentes simulatrices; in locis humentibus, lascivas et molles. Tunc dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Revertar ad illius conscientiam, unde in baptismo ejectus fuer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sitꝑiꝰ adu̾biũ. Regina austri
surget inuiditio cũ reꝑbis. in quo qr ipsa
electa ẽẽ ñ dubitatur. resurrectio bonorũ
et maloꝵ ostenditur. Refert scriptura
ꝑ quantas difficultates regina saba uenit
audire sapĩam salomonis: et ei multa
munera deferens abeo plura recepit.
Que idõ iuideos in cõꝑatione sui cõdẽp¬
nabit. qm̃ ab ultimis t̃re finibꝰ insapĩa
famosũ eẽ cognonit. et quesiut: illi ucro
int̃ se hñtes diͦ sapienciam et uirtutem
ñ mͦ ñ andiebant. s blasphemabant in
sidias ei tendebant. Multi si quidemue¬
ner̃ afinibꝰ t̃re audire sap̃iam salomo¬
nis ut lib̾ regũ t̃ciꝰ refert: et deferebant
ei munera. In nineuitis ꝑ penitũciam
que peccatũ abolet. in regina saba ꝑ studi¬
um ꝑcipiende sapĩe q̃ peccatũ cauet: p̃fert᷑
ccła sinagoge. Ex duobꝰ enĩ constat ecła:
ut aut peccare desistas. aut peccare nesci
tur dõ s diabolus ad uidõs reu̾sus dña¬

Expanded text:
et superius adverbium. Regina austri surgit in judicio cum reprobis: in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resurrectio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scriptura, per quantas difficultates regina Saba venit audire sapientiam Salomonis , et ei multa munera deferens, ab eo plura recipit. Quae ideo Judaeos in comparatione sui condemnabit, quoniam ab ultimis terrae finibus in sapientia famosum esse cognovit et quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientiam et virtutem, non modo non audiebant, sed blasphemabant, et insidias ei tendebant. Multi siquidem venerunt a finibus terrae audire sapientiam Salomonis , ut liber Regum tertius refert: et deferebant ei munera. In Ninivitis, per poenitentiam quae peccatum abolet; in regina Saba, per studium percipiendae sapientiae, quae peccatum cavet, praefertur Ecclesia Synagogae. Ex duobus enim constat Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccare nesciatur Deo, sed diabolus ad Judaeos reversus, domina
Abbreviated transcription (Latin):
uũi aueteri. et maior scissura sit. Alio quin
uidelicet si pannũ. rudem .i. nouũ assuat
uet̾i : aufeit nouus de ueteri. et fit scisfura
maior.i. dãpnabilior: qr et particula panni
rudis dãpuose areliqua massa scinditur. et in
ueteri panno fit maiꝰ foram̃ quã pͥus ẽẽt ex
cdissimilitudine nomi et uet̾eris. Assum̃tũ ctic̃
illud ꝗd assiutut. sicut undum̃tũ qd indiutut.
Nath̃s uͦ et lucas talem particulam uocant cõ
dinẽ eiꝰ i. late disrũpit uluo: ⁊ ita peior
scissura fit. Di scipulos itaq dñs dic̃ adinic
ẽe tãꝗͣ uet̾a uestim̃ta .i. catnales. necdũ fide
passionis ⁊ resurrectiõis solidatos: ⁊ ido ñ
posse seuera ieuinia ⁊ continentie p̃cepra
sustinere. ne ꝑ austeritatẽ iumiã &̾ credu

Expanded text:
vum a veteri, et major scissura fit. Alioquin, vum a veteri, et major scissura fit. Alioquin, videlicet si pannum rudem id est, novum assuat veteri, aufertur novus de veteri; et fit scissura major, id est, damnabilior; quia et particula panni rudis damnose a reliqua massa scinditur, et in veteri panno fit majus foramen quam prius esset, ex dissimilitudine novi et veteris. Assumentum, dicit illud quod assuitur, sicut indumentum, quod induitur. Matthaeus vero et Lucas talem particulam vocant commdinem ejus, id est, lato disrumpit illud, et ita pejor scissura fit. Discipulos itaque Dominus dicit adhuc esse tanquam vetera vestimenta, id est carnales necdum fide passionis et resurrectionis solidatos; et ideo non posse severa jejunia et continentiae praecepta sustinere, ne per austeritatem nimiam, etiam credu
Abbreviated transcription (Latin):
passionis at resurtectionis tempꝰ ad uiene¬
rit. tc̃ sponsi sili ieuinabt̃ inhumilita¬
te tͥbulationis ñ ñ nulli putant qua¬
dragesimã celebrandã post dies .xl. a
passione: licet inftet dies pentecostes :⁊ alii
pꝰ pentecostem. ut maximilla. Eccłic
autẽ consuetudo. ꝓ humilitatẽ caruis ad
resurrectionẽ uenit. Qed aut̃ lucas ait. ñi¬
quid potestis filios sponsi dũ cũ illis spon¬
sus est: facere ieuinare: elegant̃ intima¬
uit ipsos qui loquebantur fuisse facturos
runt ingaudio m̃tis ad spũalia suspeuse.
atq obhos alienate quodã mͦ acorporali¬
bꝰ cibis: ad qd seqñtes similitudines spectȩ̃t.
uxta tropologiam. quã dui sponsus no¬
biscũ est uileticia sumꝰ. nec ieiunare pos¬
sumꝰ nec lugere. Cñ autẽ ꝓpt̃ peccata
anobis recesserit. tc̃ ieminãdũ est et lugẽ¬
dũ. Nicebat autẽ et similitudiue ad illos.
qr nemo assum̃tũ panni tudis assuit uesti
m̃to uet̃i. Alioquim aufert supplem̃tũ no¬

Expanded text:
ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt in humilitate tribulationis. Unde nonnulli putant Quadragesimam celebrandam post dies quadraginta a passione, licet instet dies Pentecostes; alii post Pentecosten, ut Maximilla. Ecclesiae autem consuetudo per humilitatem carnis ad resurrectionem venit. Quod autem Lucas ait: Nunquid potestis filios sponsi, dum cum illis sponsus est, facere jejunare? eleganter intimavit, ipsos qui loquebantur, fuisse futuros runt in gaudio mentis ad spiritualia suspensae, atque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis: ad quod sequentes similitudines spectant. Juxta tropologiam, quandiu sponsus nobiscum est, in laetitia sumus, nec jejunare possumus nec lugere; cum autem propter peccata a nobis recesserit, tunc jejunandum est et lugendum. Dicebat autem et similitudinem ad illos, quia nemo assumentumento veteri Alioquin aufert supplementum no
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ discite quid est mĩam uolo. et nõ
sacrificiũ. ħon eiũ lieni uocare iustos.
sed peccatores inpenitenciam. Magist
ꝓdiscipulis respondit. se ipsũ medicũ di¬
cens. qr qliꝰ liuote sanati sumꝰ. Sanosꝙ
iustos appellat ignorantes dĩ iusticiam.
et suam constituentes. male uero habentes
et peccatores uocat eos qui sue fragilitatis
conscii. et uidentes non plegem se posse.
iustificari. gr̃e dĩ se penitũdo sũmittunt. da¬
le est gͦ qd̾ dicit. insugillationẽ scribarũ et
phariseoꝵ. Idõ uos suꝑbos declino. qr ñ pu¬
tatis egere medico: hos autem humiles i¬
uo. qr penitenc̾iã dant locũ grẽ. Sed siuos
sanari uultis: eũtes atemeritate uitupatiõis
mĩam queratis: et ctũ negligitis ꝓdeẽ ꝓximo
ñ cõfidatis ꝑsacrificia. legis placare dm̃. Uñ
illud. Holocaustũ eciam ꝑpeccato delendo
ñ postulasti: tũc dixi eccẽ uemio. ad faciendũ
scilicet mĩam. Et alibi  ytiq holocaustis.

Expanded text:
m volo et non sacrificium . Non enim veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Magister pro discipulis respondit, seipsum medicum dicens, quia ejus livore sanati sumus . Sanos justos appellat, ignorantes Dei justitiam et suam constituentes; male vero habentes et peccatores, vocat eos qui suae fragilitatis conscii, et videntes non per legem se posse justificari, gratiae Christi se poenitendo submittunt. Tale est ergo quod dicit in sugillationem Scribarum et Pharisaeorum. Ideo non super vos declino, quia non putatis egere medico, hos autem humiles juvo, quia poenitendo dant locum gratiae. Sed et si vos sanari vultis, euntes a temeritate vituperationis, iam quaeratis; et dum negligitis prodesse proximo, non confidatis per sacrificia legis placare Deum. Unde illud: Holocaustum etiam pro peccato delendo non postulasti; tunc dixi: Ecce venio , ad faciendam scilicet misericordiam. Et alibi: Utique holocaustis
Abbreviated transcription (Latin):
carent ad̾ idolatria. Demonus naq si ñ dõ
uictimas inmolarent. Słita potest in¬
telligi. Mĩam uolo peccata cõdonando. &
ñ sacrificiũ .i. ꝑsisptionẽ peccatoꝵ. Uñ ali¬
bi. Nolo mortẽ peccatoris. s ut magis con¬
uertat᷑ et uiuat. Et hoc sic quoq legi potest.
Ion ueni uocare iustos inpenitenciam. set

Expanded text:
carent ab idololatria, daemoniis namque, si non Deo, victimas immolarent. Vel ita potest intelligi: Misericordiam volo, peccata condonando, et non sacrificium, id est, peremptionem peccatorum. Unde alibi: Nolo mortem peccatoris, sed ut magis convertatur et vivat . Et hoc quoque sic legi potest: Non veni vocare ju
Abbreviated transcription (Latin):
et ad orabat eũ dicens. filia mea defunc¬
ta est. s ueni inpone manũ suꝑ eam¬
et uuet. ħ uidelicet pͣdicta qͣ p̃scripta
sunt hic ꝓpe ñ omĩa sed aliqua dño lo¬
quente: ecce archisinagogꝰ m̃iciat filiam
suã morti ẽẽ ꝓximã. ut marcus et lucas
referunt. Quia gͥ desꝑabat siliam posse
inueniri uiũa. de ea ut iam dedefuncta
Et surgens iħc seqͣbatur eũ. et disci¬
puli ciꝰ. Et ecce mulier que sangunis
fluxũ paciebatut .xii. annis. et fuerat
multa ꝑ pessa acõpluribꝰ annis medicis.
Set erogauerat om̃ia sua nec abullo po¬
tuit curari. s magis detͣuis habebat :
Senit in turba retro. et tetigit fibri¬
am uestumͣti eiꝰ. Dicebat eũi intra se.
qd̾ si uł uestiͣtũ eiꝰ tetigero. salua ero.

Expanded text:
icens: Filia mea modo defuncta est; sed veni, impone manum super eamet vivet. Haec, videlicet praedicta quae prescripta sunt hic prope non omnia, sed aliqua Domino loquente, ecce archisynagogus nuntiat filiam suam morti esse proximam, ut Marcus et Lucas referunt. Quia igitur desperabat filiam posse invenire vivam, de ea, ut jam defuncta Et surgens Jesus, sequabatur eum et discipuli ejus. Et ecce mulier quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis, et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec ab ullo potuit curari, sed magis deterius habebat, venit in turba retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus. Dicebat enim intra se: Quod si vel vestimentum ejus tetigero, salva ero
Abbreviated transcription (Latin):
te sua clũm cutasse paraliticũ nariant.
Que questio difficiliꝰ solueretcit. si maths no¬
minaret narareth. Nc̃ qͦ quis dubitet
capharitaũ fuisse cuiitat̾em dm̃. quã ñ
nascendo secd̃ miracit illustrando suam
fecerat; Deniq in cõꝑatione ext̃arũ re¬
gionũ recte cliceretut qd̾cũq oppidũ ga¬

Expanded text:
te sua, Dominum curasse paralyticum narrant. Quae quaestio difficilius solveretur, si Matthaeus nominaret Nazareth. Nunc ergo quis dubitet Capharnaum fuisse civitatem Domini, quam non nascendo sed miraculis illustrando suam fecerat. Denique in comparatione exterarum regionum recte diceretur, quodcunque oppidum Ga
Abbreviated transcription (Latin):
et obquã causam tetigerit eũ indica¬
uit corã om̃i ppło. et quẽ admodũ cõfes¬
tim sanata sit. at ipse cdixit. fides tua
te saluã fecit. Uade inpace. et esto sa¬
na. aplaga tua. Ad huc eo loqnͣte quidã
uenit ad archisinagogãi. dicens ei. Qui¬
a mortua est filia tua. qͥd ultra uexas
magisttũ: Iħc aut̃ audito hoc uerbo. ait
archisinagogo. Noli timere: crede tantũ ꝙ
salua ertͦ. Et nͣ admisit quequã sequi se
nͥ petrũ. & iacobũ. et ioħm fiatre iacobi.
Et cũ uenisset. in domũ archisinagogi. ui¬
dit tibicines. et turbam tumultuautẽ:
flentes ⁊ euigilantes multũ: et ingressus
dicebat᷑ recedite. Non est enĩ puella mor¬
tua. s. dormit. Et deridebant eũ. scientes
qd mortua ẽẽt. Ipse uͦ eiectis om̃ibꝰ assit̃p¬
to patre. et matre puelle et qui secũ erãt:¬
et ing̾ditur ubi erat puella iacens. et tenens
manũ eiꝰ ait illi: Talitha cumi. qd̾ est intͣ¬
pͣtatũ puella tibi dico surge. Et reu̾sꝰ est spͣe

Expanded text:
 causam tetigerit eum, indicavit coram omni populo, et quemadmodum confestim sanata sit. At ipse dixit: Fides tua te salvam fecit. Vade in pace, et esto sana a plaga tua. Adhuc eo loquente, venit quidam ad archisynagogum, dicens ei: Quia mortua est filia tua, quid ultra vexas magistrum? Jesus autem, audito hoc verbo, ait archisynagogo: Noli timere. Crede tantum, et salva erit. Et non permisit quemquam sequi se, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem Jacobi. Et cum venisset in domum archisynagogi, vidit tibicines et turbam tumultuantem, et flentes et ejulantes multum. Et ingressus, dicebat: Recedite: non est onim mortua puella, sed dormit. Et deridebant eum, scientes quod mortua esset. Ipse vero ejectis omnibus, assumpto patre et matre puellae, et qui secum erant, ingreditur ubi erat puella jacens. Et tenens manum ejus, ait illi: Talitha, cumi: quod est interpretatum: Puella tibi dico, surge. Et reversus est spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ieuinant frequent̃  obsectationes faciunt: s¬
milit̃ et phariseoꝵ. tui autẽ edũt et bibt̃
xisse. S. discipul ioħ̃is in hoc maxime repre¬
hetidendi funt qr de ieuinio se iactant:
qr illi mouent calũniã quẽ scrunt ama¬
giato p̃dicatũ et iungutit᷑ phariseis quos
abeo nouerãt. cõdẽpnatos. Spualit̃ disci¬
puli ioħis et phariseoo ieuinant. xp̃i aut̃
edunt et bibunt. iꝑ respuentes xp̃i p̃coni¬
a. cibis spualibꝰ ñ reficiuntut. qu uero fide¬
lit adheret xp̃o ñ ietunat: sed carne ipsuis f̃m
guine reficitut. Alit̃. Ioħs uinũ et siceram
non bibit. qr meritũ auget. nec potest con¬
donare delicta: dñs autem cñ publicanis
et peccatoribꝰ manducat et bibit. qr po¬
cest eos ꝑutificare: Ieumauit tam̃ xp̃c ne
p̃ceptũ ieuinis declinares: manducauit cũ
peccatoribꝰ. ut potestatẽ purificandi cog¬
noscetes. Quibꝰ ipse ait. Hunqͥd possunt
filii nupciarũ quã dui spõ¬
sus cũ illis est ietunare: Se

Expanded text:
t obsecrationes faciunt, similiter et pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt, xisse. Sed discipuli Joannis in hoc maxime reprehendendi sunt, quia de jejunio se jactant: qui illi movent calumniam, quem sciunt a magistro praedicatum; eualiter, discipuli Joannis et Pharisaeorum jejunant, Christi autem edunt et bibunt; quia respuentes Christi praeconia, cibis spiritualibus non reficiuntur, quia vero fideliter adhaeret Christo, non jejunat, sed carne ipsius et sanguine reficitur. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit , quia meritum auget, nec potest condonare delicta; Dominus autem cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit . Quia potest eos purificare. Jejunavit taceptum jejunii declinares, manducavit cum peccatoribus, ut potestatem purificandi cognosceres. Quibus ipse ait: Nunquid possunt filii nuptiarum, quandiu sponsus cum illis est, jejunare? Ve
Abbreviated transcription (Latin):
illo. responderunt ei. hoc̾ subiunxerunt
pꝰ uerba eiꝰ. Tẽptantes de celo ut lucas scri¬
bit signũ querunt quasi que iuderant
signa ñ fuerint: Sł ignẽ de sublimi ue¬
nire cupiebant. sicut tp̃t helie duo qͥn¬
qͥgenarii inigne de celo sũt ꝑepͣti: uł coutͣ¬
tra consuetudinẽ terre illiꝰ estiuo tempo¬
re mugite. touitrua. coruscare fulgura.
unbres ruere. ficut sub samulaele ac¬
tũ õ: qͣsi ñ psent & illa calũuiari. et
dicere exoccultis et uarus aeris passio¬
nibꝰ accidisse. at tu qui calũpniaris ea
que oculis uides: manu tenes. utilita¬
te sentis: quid facies de his que de celo
uenerint. S tiq respondebis & magos
inegipto multa signa fecisse do celo.

Expanded text:
, responderunt ei, hoc est, subjunxerunt post verba ejus. Tentantes, de coelo, ut Lucas scribit, signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Vel ignem de sublimi venire cupiebant sicut tempore Eliae duo quinquagenarii in igne de coelo sunt perempti , vel contra consuetudinem terrae illius, aestivo tempore mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, sicut sub Samuele actum est , quasi non possent et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uide: dñs colligens exgentibꝰ credentes: G̃s¬
iudeã carnalcm. ñ cognoscit sibi mait̾e.
tanto mͣte capatior uite nusteria hau¬
sit. iuxta psalmistam. accedite adeũ ꝙ
illuminamini. Mat̾ aut̃ xp̃i sccłm carnẽ¬
stanttes uolunt dñm uidere: s spuasẽ
in lege sñsũ ñ quereutes sese adcustodiam
lit̃o foris figunt. et quasi cogũt exire: eũ
pociꝰ ad carnalia docenda. qua se consenci¬
ant in trare ad discenda sp̃ualia. La

Expanded text:
inus colligens ex gentibus credentes, Judaeam carnalem non cognoscit sibi matrem. tanto mente capacior vitae mysteria hausit, juxta Psalmistam: Accedite ad eum, et illuminamini . Mater autem Chrstantes, volunt Dominum videre; sed spiritualem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris figunt; et quasi cogunt eum exire potius ad carnalia docenda, quam se consentiant intrare ad discenda spiritualia. CA
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suã ad aratrũ. et aspicieus retro
aptus est reguo dĩ. Si discipulus dñm
secuturꝰ arguit de renunciatione do¬
mi. quid fict illis qui nulla utilitate
domũ rerusere ñ tuent quã relique¬
rant: Manũ cui libet iuaratrũ mit¬
tere est. quasi quodã cõpũctionis instru¬
m̃to ligno et ferro dñice passionis du¬
riciã sui cordis atterere. atq ad ꝓfer̃¬
dos operũ bonoꝵ. fructus apetite. Ed
si quis excolere incipiens. cũ uxore loth
ad relicta uicia respicere delectetur.
futuri regni munere priuatur.¬

Expanded text:
s retro, aptus est regno Dei. BEDA. Si discipulus Dominum secuturus arguitur de renuntiatione domus, quid fiet illis, qui nulla utilitate domum revisere non timent, quam reliquerant? Manum cuilibet in aratrum mittere, est quasi quodam compunctionis instrumento, ligno et ferro Dominicae passionis duritiam sui cordis atterere, atque ad proferendos operum bonorum fructus aperire. Quod si quis excolere incipiens, cum uxore Lot ad relicta vitia respicere delectetur , futuri regni munere privatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crederent. Seniores ꝓcentutione: et sc̃i
ꝓ nobis intercedunt addñm. Milites cen¬
tutionis possunt intelligi uirtutes nat᷑ales
quas multi secũ deferunt ad dũm uenien¬
tes. He. quibꝰ in laude cornelii centurionis
dr̃. qr erat uir iustus et timens dm̃ cũ om̃i
domo sua: faciens elemosinas multas ple.¬
bi. et dep̃cans dm̃ semꝑ. Qu aut̃ ñ bene
ittuntur illis. minime sunt digni uifi¬
tatione dĩ. Centurio electos exgentibꝰ often¬
dit. qui quasi centenario milite. stipati. uͥ¬
tutũ sp̃u aliũ sunt ꝑfectione sublunes: et
sola et̾ne salittis gaudia sibi suis q requir̃.
Humerus enĩ centenariꝰ ꝗtu de lena. ttans¬
fertur ad dexteram. celestem signaificat ui¬
tam. Unde archa noc centũ annis fabrica¬
ta est. abraham centenarius filiũ ꝓmissio¬
nis accepit. ysaac seuit. et inipso anno cen¬
tuplũ inuen̾it: Atũ tabetnaculi centũ cu¬

Expanded text:
non crederent. Seniores pro centurione, et sancti non crederent. Seniores pro centurione, et sancti pro nobis intercedunt ad Dominum. Milites centurionis, possunt intelligi virtutes naturales, quas multi secum deferunt ad Dominum venientes. De quibus in laude Cornelii centurionis dicitur quia « erat vir justus et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper . » Qui autem non bene utuntur illis, minime sunt digni visitatione Dei. Centurio electos ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, et sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius qui de laeva transfertur ad dexteram coelestem significat vitam. Unde arca Noe centum annis fabricata est; Abraham centenarius filium promissionis accepit; Isaac sevit, et in ipso anno centuplum invenit; atrium tabernaculi centum cu
Abbreviated transcription (Latin):
uitenebras exteriores: ibi erit fletus et stri¬
dor denciũ. Non solũ mͦ iste centutio de
gentibꝰ recte credidit in dm̃. sed multi gẽ¬
tiles ad huc uenient ad multã. rectam
multi uenient. et requiescent felicit̃ epu¬
laturi. filios autẽ regni dicit uideos.in
quibꝰ ante regnauit᷑ ds. Tenebre semꝑst̃
interiores ñ exteriores. sed ext̾iores id̃o dicte
sunt qmͣ lum̃ reliquit. qui adnͣo foris ex¬
pellit᷑. Sbi dicit fletus et stridor denciũ
uerã ostendit resurrectionẽ: cũ fletus sit
de: et sic̾ut c̃lidisti fiat tibi. & sanatus
ẽ puer in illa. hora. Et uenit centurio in
domũ suã. et inuenit seruu qui langue¬
rat sanũ. Meritũ dñi. famulo suffragatur.
ntelligamꝰ centurionẽ corpore tantũ ꝑue¬
uisse ad dñm. et cũ his qui missi fuerant re¬
diisse domũ cũ dñs dixerit ei uade: uł si¬
cut ꝑ nũcios accessisse. sic et ꝑnũcios reu̾¬
sus fuisse attendatur. Diuina ꝓuidencia
si uiso mitaculo. et credente gentili uiro

Expanded text:
ores: ibi erit fletus et stridor dentium. Non solummodo iste centurio de gentibus recte credit in Deum, sed multi gentiles adhuc venient ad rectam icit, multi venient et requiescent feliciter epulaturi. Filios autem regni dicit Judaeos, in quibus ante regnavit Deus. Tenebrae semper sunt interiores, non exteriores; sed exteriores ideo dictae sunt, quoniam lumen reliquit, qui a Domino foras expellitur. Ubi dicit, fletus et stridor dentium, veram ostendit resurrectionem, cum fletus sit de, et sicut credidisti, fiat tibi; et sanatus est puer in illa hora. Et reversus est centurio in domum suam, et invenit servum qui languerat, sanum. Meritum Domini famulo suffragatur. Intelligamus centurionem corpore tandem pervenisse ad Dominum, et cum his qui missi fuerant, rediisse domum, cum Dominus dixerit ei, vade; vel sicut per nuntios accessisse, sic et per nuntios reversus fuisse attendatur. BEDA. Divina prsi viso miraculo et credente gentili viro,
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ tuus uiuit. Et credidit ipse: et
domiꝰ ciꝰ cota. Cepit homo credere quia
dñs eque ab sens corpore ut p̃sens sana¬
ret: et sic mexint falutẽ filio. Hongͣdif¬
fidit de mĩa seruos interrogando de hora.
sed desiderat ut uirtris diuina seruorũ cõ¬
uitas constitisset int̾togabat. quia forsitã
ñdũ ꝑfecte c̃debat. Infigura sci sp̃o septifor¬
mis in quo om̃is salus conistit. reliquit illũ
febtis hora septima. Tarde credens regu¬
lus iste figurat uideos ad fidem diffici¬
le uenientes. qualis erat chomas cũ audi¬
ret. Ceni mitte huc manũ triam et no¬
li. ẽẽ incredulus sed fidelis. Au1¬

Expanded text:
filius tuus vivit; et credidit ipse et domus ejus tota. » Coepit homo credere quia Dominus aeque absens corpore, ut praesens sanaret; et sic meruit salutem filio. Non ergo diffidit de misericordia servos interrogando de hora, sed desiderat ut virtus divina servorum coitas contigisset, interrogabat, quia forsitan nondum perfecte credebat. In figura sancti Spiritus septiformis, in quo omnis salus consistit, reliquit illum febris hora septima. Tarde credens regulus iste, figurat Judaeos, ad fidem difficile venientes: qualis erat Thomas, cum audiret: Veni, mitte huc manum tuam; et noli esse incredulus, sed fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
moyses ułł uidelicet sacerdotibꝰ offecti intes¬
timoniũ .i. insignũ spĩtał oblationis. sicut
curatio lepre testat᷑ curationẽ peccati. illud
inqu̾a munꝰ offer non solũ insigno sed in
re: ut tu ipse asordibꝰ peccati emũdatus
in sacͥficiũ dĩ transeas. Moyses enĩ p̃cepit
testimoniũ: cuiꝰ inte geris effeciũ. Sbi le
ostendatut nõ unũ ppłm speciał alicuiꝰ ci¬
uitatis sed multarũ ppłos fuisse sanatos. Quia
uͦ leꝓfus genꝰ humanũ peccatis languidũ ty¬
pice designat. tecte inluca plenꝰ lepta descri¬
btt᷑. Om̃s enĩ peccauetunt. et egent gr̃a dĩ
xtensio manꝰ saluatoris significat incatnati¬

Expanded text:
Moyses illis, videlicet sacerdotibus, offerri in tesMoyses illis, videlicet sacerdotibus, offerri in testimonium, id est in signum spiritualis oblationis, sicut curatio leprae testatur curationem peccati, illud, inquam, munus offert non solum in signo, sed etiam in re, ut tu ipse a sordibus peccati emundatus, in sacrificium Dei transeas. Moyses enim praecepit testimonium, cujus in te geris effectum. BEDA.ostendatur, non unum populum specialis alicujus civitatis, sed multarum populos fuisse sanatos. Quia vero leprosus genus humanum peccatis languidum typice designat, recte in Luca plenus lepra describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei . Extensio manus significat Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait illi iħc. Side nemini dixeris. sed
uade ostende te saceidoti. et offer munꝰ
qd̃ p̃cecepit moy ses intestimontũ illis
Non erat necesse ut secmone iactaret
qd̃ corpore p̃rebat. p̃ferebat. Docet dñs ñ
ẽẽ uulganda nr̃a beneficia sed p̾m̃da. ut
ñ solũ amercede abstineamꝰ sed eciam gr̃e
Ostendere se sacerdoti iubet̾ leꝓsus. ut ĩ¬
telligeret facetdos eum ñ legis ordiue
sed grã dĩ cultũ. ctiratũ. Offerre sacrificiũ
p̃cipitur. ut ostenderet dñs se non legẽ
soluere sed implere: scdm̃ legem gradi¬
ens. et supra legem sanans. In lege enĩ p̃¬
ceptũ erat ut mũdati alepra munera
offerrent sacerdotibꝰ. quare hrimilit ad
auferri sacrificia. prius qũa uera et in illis
figurata facͥficia confirmata ec̃nt inxp̃o et
ecclefia. cõtestatione apłoꝵ et fide credenci¬
um. Offertut intestim oniũ illis qui uident
leꝓsã mñdatũ. qd̃ saluant᷑ alepra .⁊ peccatoꝵ
et offerunt se dõ si credunt: aut: si nͣ credunt

Expanded text:
nemini dixeris; sed vade, et ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis. Non erat necesse ut sermone jactaret, quod corpore praeferebat. Docebat Dominus non esse vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed  BEDA. Ostendere se sacerdoti jubetur leprosus, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei curatum. Offerre sacrificium praecipitur, ut ostenderet Dominus se non legem solvere, sed implere, secundum legem gradiens, et supra legem sanans. In lege enim praeceptum erat, ut mundati a lepra munera offerrent sacerdotibus: quare humiliter aauferri sacrificia, priusquam vera et in illis figurata sacrificia, confirmata essent in Christo et Ecclesia, contestatione apostolorum et fide credentium. Offertur in testimonium illis qui vident leprosum mundatum, quod salvantur a lepra peccatorum, et offerunt se Deo si credunt; aut si non credunt