comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am pecc̃i. s illis semꝑ¬
oblatis: semꝑ habent
Una aut̃ hostia xp̃i:
es peccant: ñ indigen¬
alia. qr sufficit ad oĩa.
ce omnẽ ꝯscientiã a
Si enĩ hoc fac̾et: ñ eẽt¬
opꝰ iterari. Sicut medi¬
camentũ: cum fu̾it for¬
te. & salutis efficax
& ualens cunctam ua¬
litudinẽ replere: semel
impositũ totũ oꝑatur.¬
Si uͦ semꝑ apponitur:
manifestum indicium
ẽ: ñ contulisse salutem.
Sic: qr illis sacrificiis
Qͥ a enĩ prima hostia nil ualebat. iõ cẽ scd̾a offe¬
rebatur. quȩ qr nichil ꝓficiebat: offerebatur ce
alia. erat ibi hostiarum freq̃ntatio. ñ culparũ
consumptio. s potiꝰ in ipsis hostus ꝑ singulos
annos oblatis: fit c̃omemoratio pecc̃oꝵ eoꝵ d̾e.
qr ꝓeis offeruntur. ⁊ ita ꝯstat hab̾e pecẽm:
offerentes illas hostias. in quib ẽ cõmemora¬
tio pecc̃oꝵ ñ absolutio. infirmitatis accusatio
ñ uirtutis ostensio. ꝓpt̾ infirmitatẽ gͦ osten¬
dendam: & ut memoria pecc̃oꝵ fieret: imꝑa¬

Expanded text:
am peccati, sed illis semoblatis semper habent. Una autem hostia Christi es peccant, non indigalia, quia sufficit ad omnia et omnem conscientiam asi enim hoc faceret, non esopus iterari. Sicut medicamentum si fuerit foret salutis efficax, et valens cunctam letudinem repellere, semel impositum, totum osi vero semper imponitur, manifestum indicium on contulisse salutem; ideoque quia illis sacrificiis quia enim prima hostia nil valebat, ideo etiam secundo offerebatur quae quia nil proficiebat offerebatur et alia. Erat enim hostiarum frequentatio non culparum consumptio. Sed potius in ipsis hostiis per singulos annos oblatis, fit commemoratio peccatorum, quia pro eis offeruntur. Et ita constat habere peccatum offerentes illas hostias in quibus est commemoratio peccatorum, non absolutio infirmitatis; accusatio non virtutis ostensio. Propter infirmitatem ergo ostendendam, et ut memoria peccatorum fieret, impera
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ passionis. in qͣ est consũmatio omĩum ho¬
stiaꝵ. cepunt illa displicere. ante nunquã ea
destruxit. s illis subdit᷑ fuit. dũ in tẽplo cũ hostiis
p̃sentatꝰ fuit. In figuris illis. uitas p̾minciabat᷑
celebrabant siguras fut᷑e rei:. multi scientes. s
plures ignorantes. quȩ cessare debebant:. re
unc dixi. Ecce
te libriscriptũ

Expanded text:
enim passionis, in qua consummatio omnium hostiarum, coeperunt illa displicere. Ante nunquam ea destruxit, sed illis subditus fuit, dum in templo cum hostiis fuit praesentatus. In figuris illis veritas praenuntiabatur. Celebrabant figuras futurae rei, multi scientes, sed plures ignorantes, quae cessare debebant re unc dixi: Ecce te libri scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
tus est xp̃c. ad exhauri¬
enda pecc̃a. oc ita opꝰerat
qͥalex habens umbram
similitudinẽ: eoꝵ bonoꝵ
q̃ futura erant: ñ ip̃am
munt rem quã umbra.
.i. ñ ip̃am u̾itatem: ut
in pictura: usq quo po¬
nat qͥs colores. umbra
q̃dam ẽ: subtractio enĩ.¬
ẽ umbra qued̾a: ñ yma¬
go. cum uͦ flores ipsorũ
coloꝵ qͥs imposuerit. tẽ¬
ginẽ: nunqͣm pot̾ facere
ꝑfectos uirtutib.⁊ bea¬
tos pontifices: accedntes
ꝑ singłos annos in sca
qͣs lex p̃cipit. quas offe
cessassent. ille hostie of¬
ferri. Iõo utiq. qd cul¬

Expanded text:
tus est Christus ad exhaurienda peccata, et ita opus erat, quia lex habens umbram  bonorum quae futura erant, non ipsam imit rem quam umbra, id est non ipsam veritatem, ut in pictura usquequo ponat quis colores, umbra quaedam est, subtractio enim umbra quaedam non imago, cum vero flores ipsos colorum quis imposuerit, tginem, nunquam potest facere perfectos virtutibus, et beatos pontifices accedentes, per singulos annos, in Sancta quas lex praecipit, quas offeressassent illae hostiae offerri. Ideo utique quod cul
Abbreviated transcription (Latin):
uiti estis a dõ .i. suo mun̾e
cognitores suosuos fecit.¬
Hoc gene̾ locutionis fre¬
qͣnter utit᷑ scriptura. Uñ¬
in psalmo.aic uir ꝓpħicꝰ.
Sic in scõ appariu tibi ite

Expanded text:
iti estis a Deo, id est suo munere cognitores suos nos fecit.Hoc genere locutionis frequenter utitur Scriptura. Unin Psalmo ait vir propheticus: Sic in sancto apparui tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
S illi ad hec replicabunt. & dicent. Q uid ẽ. qd̾
carnẽ euis: qͣm ereaturã esse ñ negas: simul cũ
diunitate adoras s&e ei ñ minꝰ quã diuinitat de¬
serus: Ego dnicam carnẽ: imo ꝑfectam in xpõ
eundẽq d̾mi &e hoĩem. difilium eẽ ꝯfitear. De¬
samosathenꝰ illinunqͣm eredo nec seruio. ue¬
luit siqͥs purpurã. uł diadema regale iacens
inueniat nunqͥd ea conabit᷑ adorare: Cũ u̾tex
ea fuerat indutꝰ ꝑicłm mortis incurrit. si eã
cũ rege adorare qͥs ꝯtẽpserit. Ita cẽ in xp̃o dño
humanitatẽ ñ solam: uł nuda. s diuinitati un

Expanded text:
 illi ad haec replicabunt et dicent: Quid, quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, atque ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo eumdemque Deum et hominem Filium Dei esse confitear. DeDeo, illi nunquam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati un
Abbreviated transcription (Latin):
tunc apłos cognitos dicit. S tunc cognosc̾e dicit᷑
q̃n ut cognoscatur facit. sic̃ d̾r quiesc̾e. cũ eiꝰ mune
reqͥescimus. Nẽ .N.t̃ẽ pͥmo cognou̾at eos d̃s p̾cog¬
intos iudelicet añ ꝯstitutionẽ mundi. s tunc ip̃i
eũ illiꝰ mun̾e: ñ suo m̃ito. uł sua facultate c̃ogno¬
uerant. ⁊ id̃o: maluit tropice loqͥ. ut tunc ab illo
cognitos dicet. cũ eis cognoscend̃se p̾stitit ⁊ u̾bũ
corrig̾e. quasi hoc minus recte dix̾it. qd ꝓprie dixe¬
rat: quã si uere. ut hoc sͥ arrogarent se potuisse:
qd̾eis posse ille donauat. Cuminqͣm cognouitis
qͣntum uiuat: ñ ꝑ se. s respectu gr̃e facit. Conu̾¬

Expanded text:
tunc Apostolus cognitos dicit; sed tunc cognoscere dicitur, quando ut cognoscatur facit, sicut dicitur quiescere cum ejus munere requiescimus. Non enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos videliceeum illius munere non suo merito vel sua facultate cognoverunt: et ideo maluit topice loqui, ut tunc ab illo cognitos diceret, cum eis cognoscendum se praestitit, et verbum corrigere, quasi hoc minus recte dixerit quod proprie dixerat; quam sinere ut hoc sibi arrogarent se potuisse quod eis posse ille donaverat. Cum, inquam, cognoveritis quantum juvat, non per se, sed respectu gratiae facit. Conver
Abbreviated transcription (Latin):
lerauant. & in ip̃is passionib. caritate timorẽ¬
uicant. Sine causagͦ. tanta passierant. qͥ a ca
ritate q̃ m eis tanta sustimierat: ad legẽ labi
enĩ factum d̃r: suꝑfluũ. qd̾ nec. ꝓdest. nec nocet.
hoc aũt ꝓdesse pot̾. si respiu̾nt᷑. hoc dic̃. ne despe

Expanded text:
erant, et in ipsis passionibus charitate timorerant, sine causa ergo tanta passi erant, qui a quae in eis tanta sustinuerat, ad legem labi enim factum dicitur superfluum, quod nec prodest, nec nocet. Hoc autem prodesse potest, si resipuerint. Hoc dicit ne despe
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & ꝑ p̾terita. in electione ꝓbabilem ostendit.
Nam ce qui. Qi ido labora sicut bonus miles. uł
ñ datur corona: nisi legitime militet. ut in
tit lexagonis. qd̾ nemo pot̾. nisi ab om̃ib que
illum agonẽ ĩpedire posst̃abstineat. Et quasu il¬
le quereret. un de gͦ uiuam: cum fodere ñ pos¬
sum: & m̃dicare ꝯfundar : Subdit. I aboran¬
implices te negocris.
est tñr: unde potes uiu̾e.¬

Expanded text:
t per praeterita in electione probabilem ostendit. Nam et qui. Quasi dicat: Ideo labora sicut bonus miles, vel  aliter non datur corona nisi legitime militet, ut in tit lex agonis, quod nemo potest nisi ab omnibus quae illum agonem impedire possunt abstineat. Et quasi ille quaereret: Unde ergo vivam, cum fodere non possim, et mendicare confundar? subdit: Laboranimplices te negotiis, est tamen unde potes vive
Abbreviated transcription (Latin):
cõmenda hominib fide¬
lib .i. sane fidi. qui ydo¬
nei erunt. uita: &e scien¬
tia: & facundia. & alios
docere. Illis enĩ debet cõ¬
mitti p̃dicatio diuina: qͥ
apti sunt illi officio Et tu
ipse. Iabora in p̾dicando
euangłio: contra hostes s¬
in sp̃ualib militans deo:
qui non pot̃ diuidi duob
contrariis seruis: sic̃ nemo
pot̾ seruire duob dominis:
implicat se scłarib negociiᷤ
quiblibet uł specialit᷑: ne¬
gocium scłare appellat: ut
quasi mercatum faciensqͥs:
litis. Ut gͦ sit bonus miles.
te cum indiget tymotħs
& nollet uictu cotidiano
ab eis sustentari. quibus
euangłium ministrabat:
nec in oꝑe corporali labo¬
rare posset. aliqua negocia
sibi q̃reret. quib anmi eiꝰ i¬
tentio implicaret᷑. Nam &¬
cum animꝰ occupat᷑. colli¬
gende cura pecumȩ: sine
labore corporis. ut facuitĩ
negociatores. & huiͦmodi.
Cura enĩ. non manib oꝑan¬
tur. Iõoq. ipsum animum
suum occupant habendi

Expanded text:
commenda hominibus fidelibus, id est sanae fidei, qui idonei erunt, vita et scientia et facundia, et alios docere. Illis enim debet committi praedicatio Dei qui apti sunt illi officio. Et tu ipse, labora in praedicando Evangelio contra hostes fiin spiritualibus militans Deo, qui non potest dividi duobus contrariis servis, sicut nemo potest servire duobus dominis, implicat se saecularibus negotiis quibuslibet. Vel specialiter negotium saeculare appellat, ut quasi mercatum faciens quislitis: ut ergo sit bonus miles te cum indigeret Timotheus, et nollet victu quotidiano ab eis sustentari quibus Evangelium ministrabat, nec in opere corporali laborare posset, aliqua negotia sibi quaereret quibus animi ejus implicarentur. Nam cum animus occupatur colligendae cura pecuniae sine labore corporis, ut faciunt negotiatores, et hujusmodi. Cura enim non manibus operantur, ideoque ipsum animum suum occupant habendi
Abbreviated transcription (Latin):
delictoꝵ sui corꝑis. Selicta eñ nr̃a sua dicit. quia
ea suscepit. ñ ad habendũ. s ad delendum. Atten
debent se fcoeles sacrificare. Alit̾ enĩ ad celestem
patriam ñ poterunt ꝑuenite. ꝑ ontifex. qͥ semel
in anno cum sangͥne int̾ibat: xp̃c est. qui anno
benignitatis semel in celum intrauit. ꝑ sangͥnẽ
suum. quẽ ꝓ peccis hominũ fudit. Hoc sigtan¬

Expanded text:
delictorum sui corporis . Delicta enim nostra sua dicit, quia ea suscepit, non ad habendum, sed ad delendum. Attenddebent se fideles sacrificare. Aliter enim ad coelestem patriam non poterunt pervenire. Pontifex qui semel in anno cum sanguine introibat, Christus est, qui anno benignitatis semel in coelum intravit per sanguinem suum quem pro peccatis hominum fudit. Hoc significan
Abbreviated transcription (Latin):
per epafroditum miserant:. gaude se dicit:
Premittens gͦ salutationem: ait. Daulus
&& tymotħs. Tymotheum apponit. qr hunc
erat ad eos missurus. ꝑ hoc eum qͦdam mͦ c̃õ¬
mendans: ut eade quẽ seribit ab eo bene

Expanded text:
per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. per Epaphroditum miserant gaudere se dicit. Praemittens ergo salutationem ait: Paulus et Timotheus. Timotheum apponit, quia hunc erat ad eos missurus, per hoc eum quodammodo commendans, ut eadem quae scribit ab eo bene
Abbreviated transcription (Latin):
Unde eos laudat apostolus. Hii autem
paulo per epafroditum aliquam substan¬
tiam romam miserant. quem cum hac
reinisit epła. in qua: cum presens non po¬
dest: munit eos contra duplex bellum. scił
tribulatoꝵ. & pseudo predicatorum. ut
galia a pseudo apłis nunquam recipi¬
arit. His: nec sc apłm nominat: qui a
nunquam de eo minus. uel contra eum
senserant. Id̃o ergo dignitatẽ supprimit. qr
deeo recte sentiebant. Et est intentio apo¬
stoli in hac epistola eohortaturi philippen¬
ses. ad patientiam contra tribulationes.
& ad constantiam: contra pscudo predica¬
tores. Modus talis. More solito: salutatio¬
nem premitut. Deinde. grãs deo agit: pro
eis. implorans eis maiora bona. ut uirtu¬
tibus crescentes: ad perfectionem ꝑuen¬
ant. Deinde: ad patientiam tribulationũ
monet: exemplo suo ⁊ xp̃i. ꝑ ostea: ut sibi
caueant a uersutiis pseudo apłorum. Tan¬
dem. mnoralem ammonitionem interserit.¬
& prope finem de gratia quam sibi romam

Expanded text:
Unde eos laudat Apostolus. Ambrosius Hi Paulo per Epaphroditum aliquam substantiam Romam miserant: quem cum hac remisit Epistola, in qua, cum praesens non potest, munit eos contra duplex bellum, scilicet tribulatorum et pseudopraedicatorum, ut galia a pseudoapostolis nunquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant. Ideo ergo dignitatem supprimit, quia de eo recte sentiebant. Et est intentio Apostoli in hac Epistola cohortari Philippenses ad patientiam contra tribulationes, et ad constantiam contra pseudopraedicatores. Modus talis: More solito salutationem praemittit, deinde gratias agit Deo pro eis, implorans eis majora bona, ut virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo suo et Christi, et postea ut sibi caveant a versutiis pseudoapostolorum, tandem moralem admonitionem interserit, et prope finem de gratia quam sibi Romam
Abbreviated transcription (Latin):
Nomen dig¬
nitatis ta¬
cet. qd̾ est
ñ erat opꝰ
auctorita¬
te: cum rec
tirent. Con¬
ditionẽ fate¬
tur: quia casto timore
xp̃o subditi: uere liberi
sunt. Sicut enĩ duo sua
timores: qui faciunt duc
gen̾a timentiũ: sic duȩ
scruitutes: quȩ faciunt
uuo gen̾a seruoꝵ. Est
enĩ timor. quẽ ꝑfecta

Expanded text:
Nomen dignitatis tacet quod est non erat opus auctoritate cum de tirent. Conditionem fatetur, quia casto timore Christo subditi vere liberi sunt. Sicut enim duo sunt timores qui faciunt duo genera timentium, sic duae servitutes quae faciunt duo genera servorum. Est enim timor qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad humilitatẽ inuitat & qr hos subnectit. o¬
stendit ñ eẽ aliquẽ ad eo ꝑfectum. qui ñ indi¬
geat. hac ãmonitione Uł paulꝰ scribit &e ty¬
motheus: om̃ib scĩs qͥ st̃ philippiᷤ. s cribit di¬
co. cum ep̃is & diaconib. qui eoꝵ bonum
pariter opͥtabant: & inscribendo: p̾mittitur
salutatio. in hunc modum. Gr̃a. s. remissio pec¬
Primum agit gr̃as dõ.
talia sunt. unde grͣas
ago do omium. s meo
pͥuato beneficio .i. inde
laudo łm: qui mͥ facit
qd̾ in uob̾ uolo. ago
dico. in om̃i memoria
ur̃i .i. quotiens memor
ur̃i fio. qd̃ utiq sũ: in
cunctis orationib
meis. habitis. semꝑ
congrius temporib
Grãs ago dico: ꝑ om̃ib¬
& hoc. cum gaudio.¬
ñ tristis de culpa ur̃a
ego dico: faciens de
quȩ ẽ in euangłio xͥ¬
munia fecistis. in euã¬
głio exaltando ⁊ hoc
a pͥma die conu̾sioniᷤᷤ
ure usq nunc. & ido:
amodo magis stan¬
dum ẽ. Confidens.

Expanded text:
ad humilitatem invitat; et quia hos subnectit, ostendit non esse aliquem a Deo perfectum qui non indigeat hac admonitione. Vel Paulus scribit et Timotheus, omnibus sanctis, qui sunt Philippis, scribit dico, cum episcopis et diaconibus, quia eorum bonum pariter optabant, et in scribendo praemittitur salutatio, in hunc modum. Gratia, scilicet remissio pecPrimum agit gratias Deotalia sunt. Unde: Gratias ago Deo omnium meo, privato beneficio, id est inde laudo Deum qui mihi facit quod in vobis volo, ago dico, in omni memoria vestri, id est quoties memor vestri fio. Quod utique sum, in omnibus orationibus meis, habitis semper, congruis temporibus. Gratias dico, pro omnibEt hoc cum gaudio, non tristis de culpa vera, ego dico, faciens depquae est in evangelio munia fecistis in Evangelio exaltando, et hoc a primo die conversionis vestrae usque nunc. Et ideo amodo magis standum est, confidens.
Abbreviated transcription (Latin):
mas om̃iũ diuisit. qr de p̾cipuis
diuisit abra istum melchisedech:
fuisse sem filium noe.
nonaginta annos habuisse. & abrahȩ ut ne¬
poti obuiasse. ⁊ panẽ in refectionẽ eius ⁊ suoꝵ
ꝓtulisse.⁊ ut sac̃dotem di. decimas accepisse. Sa¬
lemuͦ. plurimi dicunt: fuisse ierłm. s fuit op¬
pidum regionis sichem. ꝗo̾ & hodie salem dr.
ubi ex magnitudine ruinarum: palatium mel¬
chi sedech ostenditur. Uñ ⁊ in euangłio d̾r. Erat
ioħes baptizans in ennon iuxta salem. Et iste:
Primum quidẽ dictus est melchisedech. qd
int̾pretatur rex iusti

Expanded text:
sed divisit, quia de praecipuis dunt Hebraei istum Melchisedech fuisse Sem filium Noe. nonaginta annos habuisse, et Abrahae ut nepoti obviasse, et panem in refectionem ejus et suorum protulisse, et ut sacerdotem Dei decimas accepisse. Salem plerique dicunt fuisse Jerusalem, sed fuit oppidum regionis Sichem, quod et hodie Salem dicitur, ubi ex magnitudine ruinarum palatium Melchisedech ostenditur. Unde in Evangelio: Erat Joannes baptizans in Ennon, juxta Salem . Et iste quidem primum, dictus est Melchisedech, quod interpretatur rex justi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxi. suũ quẽ plus dĩ¬
ligit. dicens ita. Cog¬
alt̾m ñ docebit. quia¬
om̃s in futuro scient.
i iidebunt me. sic̃¬
sum. qd est ꝑfectio.
doceat. Scient dico¬
a minore. usq ad

Expanded text:
trem suum quem plus diligit, dicens ita: Cogalterum non docebit, quiaes in futuro scient id est videbunt me, sicsum quod est perfectio, doceat. Scient, dicoa minore usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit᷑ .s. mentis: bonum. sp̃s. bonium .i. in
telligibile bonum. cum dicitur: dabo. le .m. in¬
cos ñ formsecus t̾rentẽ legẽ formidaturos. s in¬
tͥnscc̃ habitantẽ ip̃am legis iusticiam. dilectu¬
ros. uñ. hec merces
addit᷑. Et ero. qͣ¬
scͥbam legem meã
inmentib eoꝵ. &¬
sic: ero ilł in d̾m. ⁊ ip̃i

Expanded text:
promittitur, mentis bonum, spiritus bonum, id est intelligibile bonum, cum dicitur, dabo leges eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intrinsecus habentes, ipsam legis justitiam dilectude et haec merces additur: Et ero; qScribam legem meam in mentibus eorusic ero illis in Deum, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃oꝵ:. ũn dictum ẽ. tradidit eos d̾s in repbũ
sensum. ⁊ c̃. sion ibi pecẽm. d̾i est. s uidictum.
Predestinatio gͥ d̃i. in bono ẽ. eiusꝙ effectus
bonus ẽ. Ille itaq oꝑatur hominẽ bonum
&e custodit. qui incõmutabilit̾ bonus ẽ. seꝑq
ab illo fieri & ꝑfici debemus ei iħente⁊¬
Propt̃ qd̾. Contulerat supra iudeos &e gen¬
tes ostendens qd utq
essent sub pecc̃o. nunc
ostendit. gentes fuisse

Expanded text:
bum sensum : non ibi peccatum Dei est, sed judicium. Praedestinatio igitur Dei in bono est, ejusque effectus bonus est. Ille itaque operatur hominem bonum et custodit qui incommutabiliter bonus est, semperque ab illo fieri et perfici debemus ei inPropter quod. Contulerat supra Judaeos et gentes, ostendens quod utrique essent sub peccato, nunc ostendit gentes fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea intellecta: querats
in xp̃o ꝑfecti fieri. Et rec¬
u ꝓhis quos ñ uidit sol¬
leit᷑ erat. qͣm ꝓhis. quib
p̃sens p̃dicau̾it. nec mio¬
ri affectu diligebat eos¬
qͦs non uidat. quã ect̃os
apud quos erat. ⁊ ñ so
qͥcunq ñ uiderunt fa¬
ciem meã in carne. & si
scientiã audierunt. &
ad hoc intendo: ut ipsi
ut consolen¬
t᷑ corda ipso¬
rum instruc
timcaritate:
& inom̃s di¬
uitias pleni¬
tudinis in¬
tellectꝰ mnag¬
nitione my¬
sterii dei pa¬
in quo sunt
ne inctłm hãnt. Dico instruct in agnitione di.
Ndico qͣntum ad oꝑa .s mnagnitione mift̾is. dei:
ut sciatis .s. qd̾ est sccretũ. ⁊ a pautis cognitum:
sit in substantia cum illo. ad quã cognitionem
sunt os thesauri .i. om̃s copię sapientie de di¬
uinis. sc̃ie. de humanis. s absconditi. & ido
ne miremini. si in xp̃o estis & eas mindum
inunistis qr ñ om̃ib patent. nisi his qui
dit: pot̃ se in hac mi¬
seria consolari. qr inde¬
dam: talis medicina

Expanded text:
 vobis, ut ea intellecta quaeratis in Christo perfecti fieri. Et rec his quos non vidit sollicitus erat, quam pro his quibus praesens praedicavit; nec minori affectu diligebat quos non viderat, quam caeteros apud quos erat. Et non squicunque non viderunt faciem meam in carne, etsi scientiam audierunt. Et ad hoc intendo ut ipsi ut consolentur corda ipsorum, instructi in charitate, et in omnes divitias plenitudinis intellectus in agnitione mysterii Dei Paquo sunt eant. Dico, instructi in agnitione Dei, non dico quantum ad opera, sed in agnitione mysterii Dei, ut sciatis, scilicet quod est secretum et a paucis cognitum, sit in substantia cum illo. Ad quam cognitionem sunt omnes thesauri, id est omnes copiae, Sapientiae de divinis, et scientiae, de humanis. Sed absconditi. Et ideo ne miremini si in Christo estis, et eas nondum invenistis, quia non omnibus patent, nisi his quidit, potest se in hac miseria consolari, quia pedam talis medicina
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ fouere in caritate. & ut ꝓmpti fierent ꝑ
epłam: agnition ẽ acciꝑe sacram̃ti d̾i in xp̃o.
adutentes. haseẽ sapientiȩ & scĩȩ diuitias. si ag¬
noscatur. xp̃c. inditatis suş plenitudine adoran¬
dus. Et ẽ ordo. ad hoc tendo: ut. cor iꝑ. ꝯ solatio a cei.¬

Expanded text:
 fovere in charitate, et ut prompti fierent per Epistolam agnitionem recipere sacramenti Dei, in Christo advertentes has esse sapientiae et scientiae divitias, si agnoscatur Christus, in deitatis suae plenitudine adorandus. Et est ordo: Ad hoc tendo, ut corda ipsorum c
Abbreviated transcription (Latin):
pot quisqͣm longitudinẽ sermonis abnuere.
hoc quippe erat qd̾ adu̾sarii faciebant. & ido: la¬
rem: in p̾dicatione
a me dimissũ in iter
qd̃ uolebat. uł ad p̃¬
dicandum directũ.¬
a carcere. in quo ãn¬
retentus fuerat. cũ
quo si celeriꝰ .. cele
riter uenit: uidebo

Expanded text:
t quisquam longitudinem sermonis abnuere: Haimo hoc quippe erat quod adversarii faciebant: et ideo larem in praedicatione; a me dimissum in iter quod volebat, vel ad praedicandum directa carcere in quo andetentus fuerat. Cum quo si celerius, id riter, venerit, videbo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾positos ur̃os
Sicut: genalit̾ om̃ib
scribit: ita gen̾alit̾¬
ditis. salutẽ oprat.¬
Salutare enĩ ẽ: salutẽ
ꝑhoc nota eum aro¬
ma scripsisse. Or̃ã.
.i. purgatio pec̃coꝵ.¬
I & alia dei munera:
sit: cum omnibus

Expanded text:
positos vestros. Sicut generaliter omnibus scribit, ita generaliteditis salutem optSalutare enim est salutem hoc nota eum ma scripsisse. Gratia, id est purgatio peccatet alia Dei munera sint cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
omi bono. ut uelitis.
& ut etiam oꝑe facia¬
tis uoluntatem etus.
.i. ea que ipse uult. Ap¬
tet uos ipse dico: faci¬
ens in uob̃ qd̾ placeat
coram se. quia ñ est ex
uob bonum.s ipse fa¬
cit. Nichil enim bo¬
in habere potestis:
nisi illo preuemente
&e subsequente:. faci¬

Expanded text:
bono, ut velitis, et ut etiam opere faciatis voluntatem ejus, id est ea quae ipse vult. Aptet vos dico, faciens in vobis quod placeat coram se, quia non est ex vobis bonum, sed ipse facit. Nihil enim boni habere potestis, nisi illo praeveniente et subsequenti. Faci
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ filii i ut eẽmus regnũ filii. de qͦ ip̃e dicit.
num. qͥ uere dñabant᷑ no¬
bis. Diabolꝰ enĩae angłi eiꝰ
captiuau̾ant p̾destinatoᷤᷤ
ad cłigłam. a redemptore
aut nr̃o: foras missi. qui
eleg uos de mundo.s rant de mundo: qn ad mun¬
Di pͥncipẽ ꝑtinebant. Uł ita. eripuit nos de.po.te.
nos de imo tartari: induxit in cȩlum. cũ uo filio suo
Iam enĩ eredentes qui fixa m̃te deuoti ft̃ excuntes
de secło duce dextre pat̾s angło: inducim᷑ in celum.
filii dico dilectionis suȩ. quẽ . s. diligit. ita &e nos. ꝑ
eum diliget sine eo: odiosi crimꝰ. Attende diligent̾:
qd dic̃. filu caritatis sue. Si caritas. qͣ pat̾ diligit
filiũ. &e patrem diligit filiꝰ. in esffabilit̾ cõmunionem
demonstrat amboꝵ. quid ꝯuenientꝰ. quam ut ille
ꝓpriedicat᷑ caritas: qui sp̃sẽ c̃munis ambob: Alio¬
quin. si i illa tͥnitate. solus sp̃s ẽ caritas. ꝓfecto.

Expanded text:
in regnum Filii, id est ut essemus regnum filii. De quo ipse dicit: num qui vere dominabantur nobis. Diabolus enim et angeli ejus captivaverant praedestinatos ad Dei gloriam, a Redemptore autem nostro foras missi qui delegi vos de mundo . Erant de mundo quando ad mundi principem pertinebant. Vel ita: Eripuit nos de potestanos de imo tartari, induxit in coelum cum vero Filio suo. Jam enim credentes qui fixa mente devoti sunt exeuntes de saeculo, duce dextrae Patris angelo, inducuntur in coelum. Filii, dico, dilectionis suae, quos scilicet diligit. Ita et nos per eum diliget; sine eo odiosi erimus. Attende diligenter quod dicit, filii charitatis suae. Si charitas qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum, quid convenientius, quam ut ille proprie dicatur charitas, qui spiritus est communis ambobus? Alioquin si in illa Trinitate solus Spiritus est charitas, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur bona fr̃ib
habuit. ꝑhennes penas patietur. Nota. qd̾
aliqͥs saluti om̃ĩum studet. ẽ utił ad omnia.
bundet sp̃ualib. & temporalium sufficien¬
tiam habeat ⁊ future. ut in futuro uitam
habeant etnam. Unde. dñs in euangłio ait
in temꝑalib necessariis. sicut ipse att. Pri¬
mum querite regnũ dei.⁊ hec omĩa adicien¬
riam. & in futuro: uutamȩt̾nam. Uñ salo¬
mon in canticis. leua eiꝰ sub capite meo.

Expanded text:
atur bona fratribus, habuerit, perennes poenas patietur. Nota quia aliquis salutis omnium studet, est utilis ad omnia, bundet spiritualibus, et temporalium sufficientiam habeat, et futurae, ut in futuro vitam habeat aeternam. Unde Dominus in Evangelio ait: in temporalibus necessariis, sicut ipse ait: Primum quaerite regnum Dei: et haec omnia adjicienriam, et in futuro vitam aeternam. Unde Salomon in Canticis: Laeva ejus sub capite meo,
Abbreviated transcription (Latin):
efficitur. Et pax dei.
ae dm sine qͦ humanus
labor inutilis ẽ: oro: ut
p̾stet effectum. ⁊ hoc
est. qd̾ ait. ꝙ pax dĩq̃¬

Expanded text:
efficitur. Et pax Dei. inum, sine quo humanus labor inutilis est, oratio ut stet effectum, et hoc est quod ait: Et pax Dei q
Abbreviated transcription (Latin):
nuite : Genui dicit: ne nouũ
hodie dicit: ne p̾terita gene
nẽ natꝰ est. tñ qi hodie p̃sentiam sig̃cat: atꝙ in
ȩt̾nitate nec p̃teritum quicqͣm est. quasi eẽ de¬
sierit: nec futurum quasi nundũ sit. s p̾sens
cipitur: de sempit̾na gen̾atione sapientie d̾i
saeẽntia patris genitus est. Et rursũ: de eode

Expanded text:
e. Genui dicit, ne novum Hodie dicit, ne praeterita genernem natus est, tamen quia hodie praesentiam significat, atque in aeternitate, nec praeteritum quidquam quasi esse desierit, nec futurum quasi nondum sit, sed praesecipitur de sempiterna generatione Sapientiae Dei, sa essentia Patris genitus est. Et rursus, de eode
Abbreviated transcription (Latin):
uit : ior & melior etiam: gr̃ȩ plenitudine.¬
de q̃. etiam ipsi angłi ad mensuram accipius.
sd̾o ait: & ipse xp̃c tanto melior. i dignior.
mit᷑ habuit qñ surrexit & ascendit. Et qr hoc
posset hr̃e: & ñ pre illis: addit p̃ illis. nãdum
mortalis fuit: differens nomen hũit.qr an¬
geli munstrabant ei postqͣm immortalis. ma¬
ess aifferens. quia honorabilior atꝙ p̃clarior
alis ꝑ omĩa extitit. sõoꝙ addit. p̾illis. uł hedi
.÷ nuncii. filii enim nom̃ ꝓprietate̾ oftendit.
ñ adoptionẽ. qͥa msi cẽt ꝓprius filius: ñ posset
ex hoc apłe. amplitudinem honoris asserere
ẜprĩ aut̃ filius est. de ipso patre genitꝰ. Si aut̃
adoptionis gr̃a esset filius: non solum patre:

Expanded text:
t major ac melior etiam gratiae plenitudine,de qua etiam ipsi angeli ad mensuram accipiunt. Ideo ait et ipse Christus: Tanto melior, id est dignior, miter habuit, quando resurrexit et ascendit, et quia hoc posset habere, et non prae illis. Addit prae illis. Nam dum mortalis fuit differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei, postquam immortalis magis differens, quia honorabilior atque praeclarior illis per omnia exstitit. Ideoque addit, prae illis, vel, id est nuntii. Filii enim nomen proprietatem ostendit, non adoptionem, quia nisi esset proprius Filius, non posset ex hoc Apostolus amplitudinem honoris asserere. Proprius autem Filius est de ipso Patre genitus. Si autem adoptionis gratia esset Filius, non solum Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
In psalmo tñ ꝓpħaait: pau¬
lominus minoratꝰ est ab
angłis. hic. eis dẽ melior d̾r.
&e sicut illud. sod̾m humanã
naturam: ita ce hoc scd̾m di¬
uinam dictum posset esse
intelligi: nsi adderetur. ef¬
tur de eo sed̾m carnẽ. nam
scd̾m hoc qd̃ patri substantiȩ

Expanded text:
In psalmo tamen ait: Paulo minus minoratus est ab angelis . Hic eisdem melior dicitur. Et sicut illud secundum humanam naturam, ita et hoc secundum divinam dictum esse posset intelligi, nisi adderetur eftur de eo secundum carnem. Nam secundum hoc quod Patris substan
Abbreviated transcription (Latin):
roadte ar¬
tythicum:
festina ad
me uenire
nichopoli
Ibienim sta¬
tuihyema
Hereticũ hoĩem. post.¬
i primãce scdam correcti¬
onem .i. postquã bis fe¬
ceris correctionẽ: deuita.
ħetici sunt: qui ꝑ u̾ba le
struunt u̾bis legis. ut pͣ¬
uitatẽ mentis suę: legis
auctoritate cõmendent.
qui uitandi sunt. qr fre¬
quentiꝰ correcti. exercita
tiores essent ad malum.
scient̾ peccat. ꝓpriouidi¬
cio ꝯdempnatus. P ropͥo
iudicio se ꝯdempnat: qui
errorẽ laudat ⁊ u̾itatem
uituꝑat. Cum misero
ad te: arthemam: uel ty¬
thicum: qui interim ꝓui¬
deat cretensib. dum̃ ad
uenire: quia uult eum
uidere causa affectus.
& ut pleniꝰ confirmet
in eccłiastica disciplina
Temam legis ꝑitum:
Ido hoc dicit: ñ qr periti¬
osior sit apollo: s quia
illis .i. ut quȩ ad uiaticũ
necessaria sint eis. ha¬
ne querant aliena. Et
quasi quis quereret.

Expanded text:
ro ad te ArTychicum, festina ad me venire Nicopolim: ibi enim statui hyemahaereticum hominem post primam et secundam correctionem, id est postquam bis feceris correctionem, devita. Haeretici sunt qui per verba legstruunt avitatem mentis suae legis auctoritate confirmet, qui vitandi sunt: quia frequentius correcti exerctiores essent ad malum. scienter peccat, proprio judicio condemnatus. Proprio judicio se condemnat, qui errorem laudat, et veritatem vituperat. Cum misero ad te Artemam vel Tychicum, qui interim provideat Cretensibus, dum ad venire, quia vult eum videre causa affectus, et ut plenius confirmet in ecclesiastica disciplina. Zenam legisperitum. Ideo hoc dicit, non quia peritior sit Apollo, sed quiaillis, id est ut quae ad viaticum necessaria sunt eis, hane quaerant aliena. Et quasi quis quaereret:
Abbreviated transcription (Latin):
pontificem: hoc tempore fidelib factam. legẽ
ostendens repbatam. ad ultimum etiã. de mo
misisse. & in eonoblocutum ut auditoꝵ mentes
erigeret. idest fidelium. quib scribit iud̃oꝵ. ne
quia multis malis: quȩ illis accid̾ant: ualde
afflicti & contriti erant: putarent ex hoc. se
inferiores cec̾is: ac miseriores: existere. Iõoq ut
eos consoletur: atq erigat. maiori gr̃a p̾ditos
in micio epłs suş declarat. qͥa antiquis quide:
pauli dic̾e ausi sunt. eo qd̾ nomen eiꝰ in tytulo
ñ habeat. & longe splendidiore atꝙꝑ facundio¬
re stilo: quã alis. resplendeat. s autꝰ barnabȩ.
aut luce. uł clem̃tis. uł tertuliani. Quib in ꝑm

Expanded text:
pontificem, hoc tempore fidelibus factam legem pontificem, hoc tempore fidelibus factam legem ostendens reprobatam. Ad ultimum etiam de morimisisse, et in eo nobis locutum ut auditorum mentes erigeret, id est fidelium quibus scribit Judaeorum, ne quia multis malis quae illis acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque erigat, majori gratia praeditos in initio Epistolae suae declarat, quia antiquis quidem Pauli dicere ausi sunt, eo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe splendidiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementi
Abbreviated transcription (Latin):
ultiphariam uel multi¬
pharie. Aulus doctor
egregius: gentium apłe:
ministerium suum uolens
ponorificare: iuxta qd̾ in
pła ad romanos ait.
gentium. honorifico ministerium meũ: temp¬
tans: si quomodo ad emulandũ ꝓuocem car¬
nem meam:ȩccłiis ebreoꝵ hanc epłam scripsit.
agens de eminentia xp̃i. scd̃m utranq naturã.
&e legis mosaieş mutilitate. astruens multis
modis. fidem iħu xp̃i. absq legalib sufficere
ad iusticiam. & salutem. legalia uͦ post xp̃i pas¬
sionẽ. ñ mͦ ñ ꝓficere. uerumetiam office. Quo¬
riumdam hebreoꝵ suꝑstitiosam traditionem
ercludens. qui xp̃m confitentes: legales ob¬
seruantias tenendas: putabant. & in huncer¬
rorem: quosoã etiã qui de gentilitate uenerant
ad xp̃m. sua auctoritate indixerant. Id̾̃o apłe
ꝓuidens gentib ne deinceps in hunc er rorẽ
hebreqꝵ auctoritate trahantur: iudeos quoq
ademulan dum ꝓuocans. qd ẽ honor ministe¬
rii sur: gr̃am dei hic cõmendat. ꝑ xp̃m:. uerum

Expanded text:
ultifariam, vel multifarie, etc. Paulus doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare juxta quod in Epistola ad Romanos ait: gentium, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam , Hebraeis hanc Epistolam scripsit, agens de eminentia Christi secundum utramque naturam, et legis Mosaicae inutilitate, astruens multis modis fidem Jesu Christi absque legalibus fieri ad justitiam et salutem, legalia vero post passionem non modo non proficere, verum etiam officere. Quorumdam Hebraeorum superstitiosam traditionem excludens, qui Christum confitentes legales observantias tenendas putabant, et in hunc errorem quosdam etiam qui de gentilitate venerant ad Christum sua auctoritate induxerant. Ideo Apostolus providens gentibus ne deinceps in hunc errorem Hebraeorum auctoritate trahantur, Judaeos quoque ad aemulandum provocans, quod est honor ministerii sui, gratiam Dei hic commendat per Christum verum
Abbreviated transcription (Latin):
scđm utranq naturam. humanã.s. & diuinam.
Postea: cõparat cum angłis. &e p̾fert. multa
iit᷑serens: de eiꝰ excellentia. scd̃m utranq nat᷑am.
Deinde: cõparat eum moysi: & p̾fert. Deinde:
multis rationib & auctoritatib grãm fidei.
umbre legis preferendam: declarat. & sac̾do¬
tium xp̃i. leuitico sac̾dotio. ⁊ testam̃tum nout̃
uet eusq sacͥficium unũ: multis illiꝰ sacficiis

Expanded text:
secundum utramque naturam, humanam scilicet et divinam. secundum utramque naturam, humanam scilicet et divinam. Postea comparat eum angelis et praefert, multa interserens de ejus excellentia secundum utramque naturam. Deinde comparat eum Moysi, et praefert; deinde multis rationibus et auctoritatibus gratiam fidei umbrae legis praeferendam declarat, et sacerdotium Christi Levitico sacerdotio, et Testamentum Novum Veteri, ejusque sacrificium unum multis illius sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
cut cet̾is ñ p̃posuit: qr ebreis odiosus erał. qͥb
legis destructor uidebat᷑. Quia gͦ: ñ eoꝵ. s ger¬
tium apłe erat. nom̃ suum odiosum eis: tacut
ne p̾scripti nominis inuidia. seq̃ntis utilita¬
suamq humilitatẽ ipse demonstrans: sui
nominis dignitatẽ noluit anteferre: nomi¬
nando se apłm. s m̾itum sui officii tacens: su
ꝑbis: ipse humilis ñ se apłm nominauit. ne
relucet facundia quã aliȩ. sane mirandũ ñ ẽ.
cum naturale sit unicuiꝙ plus in sua quam
aut̃ scripsit hebraica lingua. cuius sensum &
ordinẽ retinens lucas: post excessum eiꝰ: greco
sermone composuit. Non gͦ mirum. sim hac:
tanto doctrine fulget eloquio. ẜpulsatis gͥ
calumpniis adu̾santium ueritati. nullatenꝰ
ambigendum est: & banc fore pauli epłam.
In qua intendit: xp̃ieminentiam: &e fidei
sufficientiam. nec ñ & legis insufficientiã: & in¬
utilitatem ostend̾e. Modꝰ tractandi: talis ẽ.
&ẽ maior est eis. Deinde. cõmendat eũ alt̾natim.

Expanded text:
t caeteris non praeponit, quia Hebraeis odiosus erat, quibus legum destructor videbatur. Quia ergo non eorum, sed gentium Apostolus erat, nomen suum odiosum eis tacuit, ne praescripti nominis invidia sequentis utilitasuamque humilitatem demonstrans, sui ordinis dignitatem noluit anteferre nominando se Apostolum, sed meritum sui officii tacens, subis ipse humilis, non se Apostolum nominavit, ne relucet facundia quam aliae, sane mirandum non est, cum naturale sit unicuique plus in sua quam autem scripsit Hebraica lingua, cujus sensum et ordinem retinens Lucas post excessum ejus Graeco sermone composuit. Non ergo est mirum si in hac tanto doctrinae fulget eloquio. Propulsatis igitur calumniis adversantium veritati, nullatenus ambigendum est et hanc Pauli fore Epistolam, in qua intendit Christi eminentiam, et fidei sufficientiam, nec non legis insufficientiam et inutilitatem ostendere. Modus tractandi talis est: et major est in eis. Deinde commendat eum alternatim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ seruos habent. inui¬
dent ce contendunt.
& blasphemie indm.
qui aliena tollit sibi.
&e suspitiones male.
quasi hanc lib̾tatẽ fu¬
erimꝰ. adlucrũ. & oflic¬
tationes. pseudo p̾dica

Expanded text:
 servos habent, invident et contendunt: et blasphemiae in Deum, quia aliena tollit sibi; et suspiciones malae, quasi hanc libertatem finxerimus ad lucrum, et conflictiones pseudopraedica
Abbreviated transcription (Latin):
untur mui¬
die. conten¬
tiones.blas¬
phemiȩ. sus¬
picationesmr¬
le. conflicta¬
tiones homi¬
nummente
corruptoꝵ
& qui aueri¬
tate priuati
sunt existi¬
mantium
questumes¬
se pietatem:
st aut̃ que¬
stus magnꝰ.
pictas cum
sufficientia.
Nichilenuim
intulimꝰ in
hunc mun¬
dum. haud
dubiũ quia¬

Expanded text:
untur invidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum mente corruptorum, et qui veritate privati sunt, existimantium quaestum esse pietatem. Est autem quaestus magnus, pietas cum sufficientia. Nihil enim intulimus in hunc mundum: haud dubium qu
Abbreviated transcription (Latin):
tem .i. qri ido opus pi¬
etatis faciunt .⁊. p̃di¬
cant:. ut lucrum tẽpo¬
rale ab auditorib ac¬
cipiant. quia ꝑque¬
stu p̃dicant. non ꝓfu¬
turis. Est aũt. Mͣ.
q̃stus. s pictas est. lon¬
ge alius questꝰ. qr ẽ
tas cum sufficientia.
quã habet ille: cui
sua ꝑ arua sufficiunt.
qͣn homo plus non
desid̾at hab̾e. quam
neceẽ est. qd decet
Nicħ enim nascendo:
intulimꝰ in hunc inun¬

Expanded text:
t qui ideo opus pietatis faciunt, id est praedicant ut lucrum temporale ab auditoribus accipiant, quia pro quaestu praedicant, non pro futuris. Est autem. Quaquaestus, sed pietas est longe alius quaestus, quia est tas cum sufficientia, quam habet ille cui sua parva sufficiunt, quando homo plus non desiderat habere quam necesse est: quod decet. Nihil enim nascendo intulimus in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
epłam scribit apłe thessalo¬
nicensib. Thessalonica:. me¬
tropolis ẽ macedonie. q̃ est
ꝓuincia grecoꝵ. Thessaloni¬
censes gͦ: sunt macedones.
qui facile ab apłost orisi. nec ꝑ tribulationes:
cepta gr̃a ꝑmanentes: ad ꝓfectũ p̃mii uir¬
tutib aucti sint. meliora sectando. Tantȩ
enĩ fidi imbiberant sp̃m. ut spe futuroꝵ:
etiam a ciuib suis ñ credentib. ꝑicła deuo¬

Expanded text:
am scribit Apostolus Thessalonicensibus. Thessalonica metropolis est Macedoniae, quae est provincia Graecorum. Thessalonicenses ergo sunt Macedones, qui facile ab Apostolo conversi, nec per tribulationes, cepta gratia permanentes ad profectum praemii virtutibus aucti sunt meliora sectando. Tantae enim fidei imbiberant spiritum, ut spe futurorum etiam a civibus suis non credentibus, pericula devo
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ de resurrectione sentientes. ⁊ id̾̃o: nimis te¬
ab athenis. E t est intentio apłi in hac epła. pͣ
uos &e incorrectos corrig̾e. & bonos ad ꝑseue¬
rantiã. aliorumꝙ correctionẽ: cobortari. Mo¬
dus talis est. De more suo. salutationem p̃
mittit. qua p̾missa. de bonis eoꝵ gr̃as agit
cõmemorans: non solum fidem ce oꝑa: s etiã
conũsionis modum. & maloꝵ sustinentiam.
&e ut ad ꝑseuandum magis cos ꝓuocet. de
suis quoq laborib. & euangłu ueritate:.⁊ pri¬
dentiiit̾ eos ꝯu̾satione. & quanto affectu eos
desid̾et uid̾e. int̾serit. Deinde. prauos. ut a lux¬
uria. & ocio. & curiositate: contineant: obsect.
&e mnortuos resurrecturos confirmat. Circa
finẽ. moralis est instructio. ꝑ remittit autẽ
salutationem. dicenmd.¬

Expanded text:
 nimis ab Athenis. Et est intentio Apostoli in hac Epistola pravos et incorrectos corrigere, et bonos ad perseverantiam, aliorumque correctionem cohortari. Modus talis, mittit, qua praemissa de bonis eorum gratias agit, commemorans non solum fidem et opera, sed etiam conversionis modum et malorum sustinentiam.Et ut ad perseverandum magis eos provocet, de suis quoque laboribus, et Evangelii veritate, et prudenti inter eos conversatione, et quanto affectu eos desideret videre, interserit. Deinde pravos, ut a luxuria, et otio et curiositate contineant, obsecrat; et mortuos resurrecturos confirmat. Circa finem moralis est instructio. Praemittit autem salutationem, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
qr pot̾ auxiliari. Un. o uos
fr̃s scĩ. participes uocationis
celestis .i. uocati ad cȩlestia :i.
ad cȩlestem heditatẽ haben
itur ad dm. Idem ẽ enim pon¬
tifex. quod mediator. Pon¬
tificem dico. confessiomis ñe:
Hic incipit comꝑare xp̃m
moysi. sicut. supra cõꝑauit
cum. ꝓpħis &e angłis. moysi
uͦ ita comꝑat. ut sit p̃ moy¬
se fidelis. quia ñ suam. sed
patris głam quesiuit.non
enus mandata abscondit.
minem: ei .s. dõ patri: qui fe

Expanded text:
o vos, fratres sancti, participes vocationis coelestis, id est vocati ad coelestia, id est ad coelestem haereditatem habenditur ad Deum. Idem est enim pontifex qui mediator. Pontifex, dico, confessionis nostrHic incipit comparare Christum Moysi, sicut supra comparavit eum prophetis et angelis. Moysi vero ita comparat, ut sit prae Moyse fidelis, quia non suam, sed Patris gloriam quaesivit, non ejus mandata abscondit. minem ei, scilicet Deo Patri, qui fe
Abbreviated transcription (Latin):
b .s. qd̾natus. qd educat᷑. qd̾ cre¬
uit. qd̾ passus ẽ & mortuus. qͥ
supͣ. pat̾ne substantię figura
dictus ẽ. Debuit similari dico.
Idõ. ut fieret actu miserendi: mi¬
sericors. quod erat in natura.
& fidelis .s. nullum fallens: pon¬
tifex .i. mediator & pons. ad
deum. seipsum offerens ͤ in sacri¬
catus remoueret delicta popłi.
Qui bene potest hoc facere. In
eocnim in quo passus est ipse.
.i. ininferiori substantia .s. in car
alia litt̾a. potens est. & eis qui
temptantur auxiliari. de in¬
carnato hoc dicit: qui in carne¬
ne quam suscepit. multa seua
passus est. nouitq ꝑ exꝑim̃tũ
quȩ est ista tribulatio & temp¬
tatio patientium. ñ sicut d̃s. so¬
lum nouit passiones nr̃as. sẽd
licet impassibilis sit. scd̾m qd̾
ds: &e est sensus. potens est eis
auxiliari qui temptantur .i.
ut. probet. diabolus: ut de¬
cipiat. homo: ut sciat quod

Expanded text:
 quod natus, quod educatus, quod crevit, quod passus est et mortuus; qui supra paternae substantiae figura dictus est debuit similari Deo, ideo ut fieret actu miserendi misericors, quod erat in natura, et fidelis, scilicet nullum fallens, pontifex, id est mediator et pons ad Deum, seipsum offerens ei sacricatus removeret, delicta populi. Qui bene potest hoc facere. In eo enim in quo passus est ipse, id est in inferiori substantia, scilicet ialia littera, potens est et eis qui tentantur auxiliari. De incarnato hoc dicit, qui in carne quam suscepit multa saeva passus est, novitque per experimentum quae est ista tribulatio et tentatio patientium, non sicut Deus solum novit passiones nostras, sed licet quidem impassibilis sit secundum quod Deus. Et est sensus: Potens est eis auxiliari qui tentantur, id est ut probet; diabolus, ut decipiat; homo, ut sciat quod
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ds die illoiabyn regem chanaan cora filus
isrł & de sanson. qui ut legitur in libro uidiẽ
afflixit uehem enter philisteos. & de iepte. qͥ
cumiret ad pugnam contͣ hostes. uouit dño.
ritq ei filia. quã immolauit. Nec laudat᷑ iep¬
te qͦd filiam occidit. s qd̾ ꝑ fidem. do nuante.
hostes suꝑauit. Abraham uo:. ñ solum ñ cul¬
patur crudelitatis crimine. uerũ etiã laudat᷑
pietatis nomine. qd̾ filium: ñ scełate: s obedi¬
enter uoluit occidere. Et mito q̃ritur. utrum
proiussud̾i fit habendũ. qd̾ iepte filiam sib
occurrentẽ oceroit. cum id se uouit do ĩmolatu¬
rum. qd ei redeunti de p̾lio uictori: pͥmitus oc¬
currisset. Nec sanson alit̃ excusat᷑ qd̾ se ip̃m
cũ hostib ruina domus opp̾ssit: nisi quia sp̃s
latent̾ hoc uisserat. qͥ ꝑ illũ miracła faciebat:¬
Sequit᷑. Et de dauid. &
Dauid. samu

Expanded text:
ergo Deus die illo Jabin regem Chanaan coram filiis ergo Deus die illo Jabin regem Chanaan coram filiis Israel. Et de Samson, qui ut legitur in libro Judicum afflixit vehementer Philisthaeos. Et de Jephte, qui cum iret ad pugnam contra hostes vovit Domino, o, occurritque ei filia quam immolavit: nec laudatur Jephte quod filiam occidit, sed quod per fidem Deo juvante hostes superavit. Abraham vero non solum non culpatur crudelitatis crimine, verum etiam laudatur pietatis nomine quod filium non scelerate, sed obedienter voluit occidere. Et merito quaeritur utrum pro jussu Dei sit habendum quod Jephte filiam sibi occurrentem occidit, cum id se vovisset Deo immolaturum quod ei redeunti de praelio victori primitus occurrisset. Nec Samson aliter excusatur quod ipsum cum hostibus ruina domus oppressit, nisi quia Spiritus latenter hoc jusserat, qui per illum mirabilia faciebat. Et de David, et d
Abbreviated transcription (Latin):
ytiꝙ debctis duo testam̃
infidelib non ꝑibitis. Et¬
quid .&. multa fidei facta
dixi. & plura credentium
exempla posui. & qdad
huc dicã: Si uolo singła
ꝓsequi q̃ fide facta sunt :
Qiͣ infinita sunt. Defici¬
et enĩ me tempꝰ. epłe hu¬
rantẽ. de gedeon. qualit̃
accepto signo uelleris a
dño: iuit contra madia
ris. expugnauit ꝙ: eos:
noctu. ⁊ de barach. de qͦ
delbora ꝓphisses que udicabat isrł tempore illo:
p̃cepit barach. filio abynoen. ut assũmet decẽ
milia pugnatoꝵ secũ. ⁊ iret contͣ sysaram exer¬
ettus pͥncipẽ iabin. qui dixit se ire. si ip̃a cum eo
oris abner cynei. ubi cum absconditꝰ dormisset.
iabel. clauum tab̃nacłi ꝑeussũ cum malleo: de¬
fixit in cerebrũ eius usq ad t̾ram. & mortuus
ẽ. Et ecce: barach sequens sysaram ueniebat
egressaq iabel in occursum eiꝰ. dixit ei. uenii
ostend̾a tibi uirũ quẽ queris. qui cũ intrasset
uidit sysaram iacentẽ mortuum. humiliauit

Expanded text:
vos debetis duo Testamennfidelibus non peribitis. icat: Multa fidei facta dixi, et plura credentium exempla posui. Et quid adhuc dicam? Si volo singula prosequi quae fide facta sunt. Quasi dicat: Infinita sunt. Deficiet enim me tempus epistolae hurantem de Geaeon, qualiter accepto signo velleris a Domino ivit contra Madiaris, expugnavitque eos noctu; et de Barach, de quoDebora prophetissa, quae judicabat Israel tempore illo, praecepit Barach filio Abynoen ut assumeret decem millia pugnatorum: fecit; et iret contra Sisaram principem exercitus Jabin, qui dixit se ire, si ipsa cum eo oris Abercinei, ubi cum absconditus dormisset Jabel clavum tabernaculi percussum cum malleo defixit in cerebrum ejus usque ad terram, et mortuus est. Et ecce Barach sequens Sisaram veniebat, egressaque Jabel in occursum ejus, dixit ei: Veni et ostendam tibi virum quem quaeris. Qui cum introisset, vidit Sisaram jacentem mortuum . Humiliavit
Abbreviated transcription (Latin):
mum fideles transeunt.
&e eneis tubis clangenti¬
b. circuitu septẽ . di. Sic
huiꝰ mundi obstacłaca
ñ ꝑut cum. incred̾̃. ⁊ hoc.¬

Expanded text:
mum fideles transieruntet aeneis tubis clangentibus, circuitu septem dierum, sicut hujus mundi obstacula cnon periit cum incredulis. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nolite defice bnfaci¬
ñ nullis indigere.
ce ido monet. ne illi
berent: hac occasio¬
ne pigresc̾ent. Non
enĩm rep̾hensione
uenit: qui humanꝰ¬

Expanded text:
Nolite deficenonnullis indigere. Et ideo monet, ne illi berent, hac occasione pigrescerent. Non enim in reprehensionem venit qui human
Abbreviated transcription (Latin):
quiete. nicħ oꝑantes
sed de alienis: curiose
agentes. hoc modo:
mentur pasci. qd̃ fac¬
tũ. adhorret discipli¬
tes. manducent pa

Expanded text:
quiete, nihil operantes, sed de alienis, curiose agentes. Hoc modo merentur pasci, quod factum abhorret disciplites manducent pan
Abbreviated transcription (Latin):
& nos asꝑe increpa¬
bimꝰ illũ. &e ne cõmis¬
ceamini cũ illo ut
ofundat᷑ .i. erubescat
abiectus ab omib
qͣsimumcũ. ut õdio
habeatis eũ. s ex di¬
lectione corripite

Expanded text:
et nos aspere increpabimus illum, et non commisceamini cum illo ut confundatur, id est erubescat abjectus ab omnibuquasi inimicum, ut odio habeatis eum, sed ex dilectione corripite