comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit ꝯstructio uł ritus cab̾nacłi. qͥd signi¬
ficauĩt altare incensi: qͥd archa: qͥd ꝓpiti
atoriũ. qd duo cherubm: qͥd ꝓrsus uł qͣle
fuerit illud. qͦd intendens dñs ad moy¬
sen. inspice ait: ⁊ fac sed̾m exemplar. quod
tͥ inmonte monstraui. S ñ erant ꝓ¬
phetȩ in diẽb illis. fere ex quo reedifica¬
tũ ẽ templũ. pꝰ captiuitatẽ babylonam.
⁊ nouissimꝰ duodecim ꝓpħarũ malachi¬
tauit. Hinc in pͥmo machabeoꝵ libro
scͥptũ ẽ. Et factaẽ. tribulatio magna
nib iheremiȩ uł ipm̃ iheremiam di¬
risse. de ppłi ꝯgregatione. de maiestatis
dñĩ apparitiõe. uł futa nube. scd̾m simili¬
tudinẽ nubis. quȩ in monte synai mani¬
festata ẽ. moysi: uł quȩ salomoni. indedica¬
tione templi: nos hic in p̃senti scͥptura scͥ¬
bentium teneamꝰ intentionem: qui a fac¬
ta ħ uł dicta iheremis. frĩb qͥ erant ꝑ egy¬

Expanded text:
erit constructio vel ritus tabernaculi, quid signierit constructio vel ritus tabernaculi, quid significaverit altare incensi, quid arcatorium, quid duo Cherubim, quid prorsus vel quale fuerit illud quod intendens Dominus ad Moysem: « Inspice, ait, et fac secundum exemplar quod tibi in monte monstravi. » Sed non erant prophetae in diebus illis fere ex quo reaedificatum est templum post captivitatem Babylonicam. Et novissimus duodecim prophetarum Malachitavit. Hinc in primo libro Machabeorum scriptum est: Et facta est tribulatio magna nibus Iheremię vel ipsum Iheremiam dixisse de populi congregatione, de maiestatis domini apparitione vel futura nube secundum similitudinem nubis, quę in monte Synai manifestata est Moysi vel quę Salomoni in dedicatione templi, nos in presenti scriptura scribentium teneamus intentionem; quia facta hęc vel dicta Iheremie, fratribus, qui erant per Ęgy
Abbreviated transcription (Latin):
inunũ. Cunc utiq apparuit gła d̾i. gła
filii d̾i. cũ resurrectione mortuoꝵ efful¬
gentis: ⁊ extunc ẽ. nubes sicut manifesta¬
batur moysi ubi legẽ accepit: i sicut fuit
nubes. ubi salomon templũ dñi edificauit.
Nubes inquam similiter extunc ẽ.: scił. ce
citas udeoꝵ: cuiꝰ in ꝓdigiũ factȩ sunt ills
nubes. Usq ad illud tempꝰ ignotũ erit ait
iheremias ubi sit tab̃nacłm ⁊⁊ archa ei al¬
tare incensi: idẽ. ñ cognoseet᷑ a ppłis uł gen¬
tib. quoꝵ uł qualium exemplaria celesti¬
um illa fuerunt. xxii
uł etiã illi quib scͥꝑserunt hunc ꝓ¬
logum.ita ut tu nunc dicis ⁊ sicut minc
ecoła xp̃i intelligit᷑: ꝓphetica iheremie dic¬
ta intellexert᷑: Ad hec inquam. Putas ne.
udei qui de regione udea scͥpserunt.
aut iudei ꝑ egyptum quib scͥpserunt. ꝓ¬
phete fuerunt: aut ꝓpħicũ intellectum
ea que sub uelamine legał aut ꝓpħicȩ
lict̾ȩ latebant intellexerunt: quid uolu¬

Expanded text:
in unum. Tunc utique apparuit gloria dei, gloria filii dei cum resurrectione mortuorum effulgentis; et extunc est nubes, sicut manifestabatur Moysi, ut legem accepit, et sicut fuit nubes, ubi Salomon templum domini ędificavit, nubes, inquam, similiter extunc est, scilicet cęcitas Iudeorum, cuius in prodigium factę sunt illę nubes. Usque ad illud tempus ignotum erit, ait Iheremias, ubi sit tabernaculum et archa et altare incensi, id est: non cognoscetur a populis vel gentibus, quorum vel qualium exemplaria cęlestium illa fuerunt. 22. vel etiam illi, quibus scripserunt hunc prologum, ita ut tu nunc dicis et sicut nunc ecclesia Christi intelligit, prophetica Iheremię dicta intellexerunt? Ad hęc inquam: putasne Iudei, qui de regione Iudeę scripserunt, aut Iudei per Ęgyptum, quibus scripserunt, prophetę fuerunt aut propheticum intellectum ea, quę sub velamine legalis aut propheticę litterę latebant, intellexerunt, quid volu
Abbreviated transcription (Latin):
salomon petiit ut locus scĩficaret᷑ magno
do. manifestabat hec:⁊ ut sapĩam habens.
obtulit sacͥficium dedicationis ⁊ ꝯsũmati¬
onis templi̾siẽ ⁊ moyses orabat ad dnm̃:
n descendit ignis de celo. ⁊ ꝯsũpsit holoca
onsolatio hec oportunaxxiG ustum.¬
tune extrat: magnã ꝓ legitimo dei
templo qͦd erat in iherosolimis. suꝑ exal¬
tans coronã spei.ne. uł ꝓpt̾ hoc. quia ñ
habebat tab̾nacłm.⁊ archam. ⁊ altare in¬
censi. uidetur egyptio templo ñ p̃ferri:¬

Expanded text:
Salomon petiit, ut locus sanctificaretur magno Deo. Manifestabat haec, et ut sapientiam habens, obtulit sacrificium dedicationis et consummationis templi, sicut et Moyses orabat ad Dominum, et descendit ignis donsolatio hęc opportuna tunc exstitit magnam pro legitimo dei templo, quod erat in Iherosolimis, superexaltans coronam spei, ne vel propter hoc, quia non habebat tabernaculum et archam et altare incensi, videretur Ęgyptio templo non p
Abbreviated transcription (Latin):
net sic iubere. Ait enĩ doctor gentiũ. om̃ibꝰ
omĩa factuissum. ut om̃s adquirerẽ. Modo
ouunitatis oꝑatio adsit munĩ suo ⁊ quem

Expanded text:
net sic iubere. ait enim doctor gentium: omnibus omnia factus sum, ut omnes adquirerem. modo diuinitatis operatio adsit muneri suo et quem
Abbreviated transcription (Latin):
deret spes. ñ ne nimis ultͦneas añ porcos marga¬
ritas ꝓiecisset: Nimirũ ñ solũ illas conculeas¬
sent. uerũ etiã conu̾si in eos sperare aud. entes.
crudelit̾ elisissent. S ene gͥ usa ẽ. dei sapientia.
curiositate nimia regis furiosi: qͥa ꝑ instantẽ
potentiã. ꝑ potentẽ eiꝰ instantiã &eiram mag¬
nã. dũ eg̾essa sententia sapientes intͥficiunt᷑:
dũ interĩ querit᷑ daniel ce socii eius ut ꝑeant:
dũ int̾ inducias ab ec postulatas cuncti sapien¬
tes sub gladio pendent morituri nͥ saltẽ ille
referendo somniũ cõmuni ꝑiculo ferat p̃sidi¬
ũ. ꝑ hec inꝙͣ. cuncti a maiore usq ad minimũ
cũ rege ipso attenti fiunt ad audiendũ. parati
ad suscipiendũ: desiderantissimi &e ualde doci¬
les ad intelligendũ. beniuoli ad collaudandũ.
Ita demũ dignũ duxit u̾bũ d̾i semet ip̃m in
mediũ ꝓferri: quia ꝓfecit tempꝰ &e causa ut talẽ

Expanded text:
deret spes, nonne nimis ultroneas ante porcos margaderet spes, nonne nimis ultroneas ante porcos margaritas proiecisset? Nimirum non solum illas conculcassent, verum etiam conversi in eos sperare audentes crudeliter elisissent. Bene igitur usa est dei sapientia curiositate nimia regis furiosi, quia per instantem potentiam, per potentem eius instantiam et iram magnam, dum egressa sententia sapientes interficiuntur, dum interim quęritur Danihel et socii eius, ut pereant, dum inter inducias ab eo postulatas cuncti sapientes sub gladio pendent morituri, nisi saltem ille referendo somnium communi periculo ferat presidium, per hec inquam cuncti a maiore usque ad minimum cum rege ipso attenti fiunt, ad audiendum parati, ad suscipiendum desideratissimi et valde dociles ad intelligendum, benevoli ad collaudandum. Ita demum dignum duxit verbum dei semetipsum in medium proferri, quia profecto tempus et causa ta
Abbreviated transcription (Latin):
se actũ ẽẽ reminisceret᷑. attonitꝰ atq confusꝰ.¬
t ille quidẽ aduemiendũ
e consequendũ qd̾ sͥ effugerat somutũ.
erudelit̾ auidus ae auide crudelis extitit. dum
infurore ce tra magna p̃cepit. ut perirent om̃s
sapientes babylonis: qͥa sominũ ñ poterant
indicare sibi ds̃ autẽ ce u̾bum eiꝰ ula crudeli¬
tate eus eo nesciente misedit̾ utebat᷑. In quo:
In eo udeł. ut reuelaturꝰ tam gͣnde misteriũ priꝰ
om̃s attentos faceret. Mysteria nãq u̾bi dei.
margaritȩ sunt: arioli uͦ ce magi. & malefici. &
chaldei simul cũ rege suo cuncti babylonii. por¬
ci erant: corã qualib margaritȩ eiꝰ modi inittẽ¬
dȩ ñ sunt. Si damel aut alius quis desociis uł
concaptiuis eiꝰ somniũ ulud uidisset. & iit̾preta¬
tionẽ eiꝰ coram babyloniis exposuisset. in conso¬
lationẽ captiuoꝵ. quoꝵ in futuro di regno pen¬

Expanded text:
se actum esse reminisceretur attonitus atque confusse actum esse reminisceretur attonitus atque confust ille quidem ad inveniendum et consequendum, quod sibi effugerat somnium, crudeliter avidus et avide crudelis exstitit, dum in furore et ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis, quia somnium non poterant indicare sibi. Deus autem et Verbum ejus illa crudelitate ejus, eo nesciente, misericorditer utebatur. In quo? In eo videlicet, ut revelaturus tam grande mysterium prius omnes attentos faceret. Mysteria namque verbi dei margaritę sunt, arioli vero et magi et malefici et Chaldei simul cum rege suo cuncti Babylonii porci erant, coram qualibus margaritę eiusmodi mittendę non sunt. Si Danihel aut alius quis de sociis vel concaptivis eius somnium illud vidisset et interpretationem eius coram Babyloniis exposuisset in consolationem captivorum, quorum in futuro dei regno pen
Abbreviated transcription (Latin):
derim᷑ ñ illũ u̾bo siue consilio dei putimꝰ ad¬
missũ. immo auisu qͦ dignꝰ ñ erat sciamꝰ ita
cũ indignatione repulsum. Nam ħ ipsum
qd̃ dicit ce menti confusus ignoro qͥd uiderĩ:
e qd̾ itẽ dictũ ẽ sõniũ sugit ab eoͥ satis innu¬
it. qd̾ talit̾ somuiando irã contͣ se ꝓuocau̾it:
ut quodãmͦ diceret᷑ illi somnianti. t̃ u qͦmͦ
qͥcqͣm de huiꝰm᷑i somniare p̃sũpsisti:s ce¬
nĩ u̾acit̾ p̃sũptuosa ce sirꝑba cogitatio causa
fuit eiusdẽ somnii. sicut ce ip̃e testat᷑ daniel:
tu inqͥens rex cogitare cepisti instͣ tu tuo.
qͥd eẽt fut᷑m pͦt hec. Quasi iã aliqͥd factum
eẽt in eo qd ip̃e erat rat rex: ce qͣsi regno suo
mauis uł meliꝰ aliqͥd fieri ñ posset. cogitabat
quid eẽt futurũ pͦt hec. Respondit cogitatõĩbꝰ
eiꝰ ds̃. ita ut ille merebat᷑: scił ut ñ quidẽ in¬
tellig̾et nec ferre posset̾. s tam̃ quippiã cͥca

Expanded text:
derim, non illum verbo sive consilio dei putemus adderim, non illum verbo sive consilio dei putemus admissum, immo a visu, quo dignus non erat, sciamus iusta eum indignatione repulsum. Nam hoc ipsum quod dicit: Et mente confusus ignoro, quid viderim, et quod item dictum est: Somnium fugit ab eo, satis innuit, quod taliter somniando iram contra se provocaverit, ut quodammodo diceretur illi somnianti: Tu quomodo quidquam de huiusmodi somniare presumpsisti? Etenim veraciter presumptuosa et superba cogitatio causa fuit eiusdem somnii, sicut et ipse testatur Danihel: Tu, inquiens, rex cogitare cępisti in stratu tuo, quia esset futurum post hęc. Quasi iam aliquid factum esset in eo, quod ipse erat rmagis vel melius aliquid fieri non posset, cogitabat quid esset futurum post haec. Respondit cogitationibus ejus Deus, ita ut ille merebatur, scilicet ut ne quidem intelligeret, nec ferre posset, sed tamen quidpiam circa
Abbreviated transcription (Latin):
sõniũ uidit. homo inuistus & pessimꝰ. recte mi¬
rartim. ppt̾ indignitatẽ eiꝰ. si ñ ipso fuisset cõ¬
la ẽ conuentio xp̃i ad belial: sic nulla ẽ pars
aĩe impie cũ uibo deiꝰ. nula comuno stulto
& iniquo cũ consilio dei.Est autẽ ce erat in
illo tali somnio u̾bum uerũ: ce consiliũ dei ꝓ¬
fundũ. Quomͦ gͦ aĩa stulti ce impii aĩa disciͦ¬
sa. & nulla saltem diuini nominis religione
cõposita ꝯtinere posset rem tanti sacram̃ti.
qͣm uiderat: Non qͥsqͣm illud obiciat. quod
pharao somniũ uidit & memoria tenuit:
cedicat. quȩ uentura erant ostendit ds̃ pha¬
raoni. qͥa uidelicet nec ille pharao tã impiꝰ
erat ut nabuchodonosor. nec somuiũ eiꝰ p̃sa¬
gũ uenturȩ famis. ullomͦ ꝑtinuit ad somni¬
um nabuchodonosor qd̾ p̃sagũ fuit et̾ni
regni de Igit᷑ qm uidit quidẽ som¬
niũ. s mente inquit confusus ignoro qd̃ ui¬

Expanded text:
somnium vidit, homo injustus et pessimus, recte misomnium vidit, homo injustus et pessimus, recte miraremur propter indignitatem ejus, si non ipso fuisset conla est conventio Christi ad Belial , sic nulla est pars animae impiae cum Verbo Dei, nulla communio stulto et iniquo cum consilio Dei. Est autem, et erat in illo tali somno verbum verum, et concilium Dei profundum. Quomodo ergo anima stulti et impii, anima discissa et nulla saltem divini nominis religione composita continere posset rem tanti sacramenti, quam viderat? Non quisquam illud obiciat, quod Pharao somnium vidit et memoria tenuit, et dicat, que. ventura erant, ostendit deus Pharaoni, quia videlicet nec ille Pharao tam impius erat ut Nabuchodonosor, nec somnium eius presagum venturę famis ullo modo pertinuit ad somnium Nabuchodonosor, quod presagum fuit ęterni regni dei. Igitur quoniam vidit quidem somnium, sed mente, inquit, confusus ignoro quid vi
Abbreviated transcription (Latin):
factus de uͥgine absq manib complectentiũ.
rex regũ ẽ ce dñs dñantiũ Sacram̃tũ istud tẽ
ꝑ danihelẽ ce socios eius reuelatũ. magnã ce
oportunã consolationẽ p̃buit humilitati
captiuoꝵ: in sua captiuitate spẽ quã habe bat̃
de ꝓmissione dei suspirantiũ. Quantã enĩ
putas illos habuisse mesticiã. & cordis lassi¬
tudinẽ qͣm suspiriosã: cũ uiderent tardare
regnũ dei. & interea regna mũdi caputq reg¬
noꝵ regnũ babylonis. qͣsi sub sole matuti¬
no. paratis residere in soliis. & subsilire incur¬
rib & inequis: Oportune gͦ tale somniũ tm̃
ꝯtinens mysteriũ merentiũ fatigationi sub¬
uenit. ut scirent iã tẽ in pacientia sua possi¬
dere aĩas suas. ñ aspiciendo p̃sentia̾. s ꝓspici¬
endo fut᷑a: statũq maloꝵ instantiũ ꝯsolan¬
do. ꝑspem futuroꝵ bonoꝵ.¬
U od ñ ip̃e danihel. aut alius qͥs deo
dignus: s nabuchodonosor tale tm̃q

Expanded text:
ne absque manibus complectentium rex regum est et dominus dominantium. Sacramentum istud tunc per Danihelem et socios eius revelatum magnam et opportunam consolationem prebuit humilitati captivorum, in sua captivitate spem quam habebant de promissione dei suspirantium. Quantam enim putas illos habuisse mestitiam et cordis lassitudinem quam suspiriosam, cum viderent tardare regnum dei et interea regna mundi caputque regnorum regnum Babylonis quasi sub sole matutino paratis residere in soliis et subsilire in curribus et in equis? Opportune ergo tale somnium tantum continens mysterium merentium fatigationi subvenit, ut scirent iam tunc in patientia sua possidere animas suas non aspiciendo presentia, sed prospiciendo futura statumque malorum instantium consolando per spem futurorum bonouod non ipse Daniel, aut alius quis Deo dignus, sed Nabuchodonosor tale tantumque
Abbreviated transcription (Latin):
cõminui & ꝯsumi mni¬
festũ ẽ regnũ aureũ qd̾ tc̃ eiat babylonis. reg¬
nũ medoꝵ ce ꝑsarum qd̃ successit argenteũ. reg¬
nũ ercũ qd̃ deinde fuit macedonũ. regnũ ro¬
nianoꝵ qd̃ qͦndam erat ferrcũ. iã aut̃ ex mag¬
ua parte cepit ẽẽ lutesi. U idemꝰ sic factũ eẽ &
fieri scd̃m qd̾ ille uidit᷑ qͥa demonte abscisus

Expanded text:
comminui et consumi manifestum est regnum aureum quod tunc erat Babylonis, regnum Medorum et Persarum quod successit argenteum, regnum aereum quod deinde fuit Macedonum, regnum Romanorum quod quondam erat ferreum, jam autem ex magna parte coepit esse luteum. Videmus sic factum esse et fieri, secundum quod ille vid
Abbreviated transcription (Latin):
ũ cedentẽ ppłos in indignatione plaga in sana¬
bili. subicientẽ in furoe gentes: ꝑ sequentẽ cru¬
delit̾. ip̃e ñ sic arbitrabatur. &e cor eius ñ ita esti¬
mabat: scilicet qd̾ eo sic agente uisitaret dñs in
u̾ga iniqͥtates filioꝵ & inuerberib. peccata eoꝵ :
s infortitudine inqͥt manꝰ mes feci: &e in sap̃ia
mea intellexi. H oc tale erat. ac si głetur secu¬
ris contͣ eum qui secat in ea᷑: aut si exaltet᷑
serra contͣ eũ a quo trahit᷑. uł si eleuet᷑ uirga
contͣ leuantẽ se. & exaltet᷑ baculus qͥ utiq lig¬
nũ ẽ. Nam qd głatus contͣ dm̃ fuerit. c&e cor
eius exaltatũ. &e eleuatũ nimis. illud satis indi¬
cat qd̾ in ꝑsona eius diabolus arguit᷑. qͥ utiq.
ꝓpt̾ suꝑbiam ce exaltationẽ mordinatã de cȩlo
noscit᷑ cecidisse: rex suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. Su¬
mes ait dñs parabolã istam contra regẽ baby¬
lonis: ce dices. Q uomͦ cessauit exactor: qͥeuit tri¬

Expanded text:
in indignatione plaga insanabili, subjicientem in furore gentes, persequentem crudeliter . » Ipse non sic arbitrabatur, et cor ejus non ita aestimabat, scilicet quod eo sic agente visitaret Dominus in virga iniquitates filiorum, et in verberibus peccata eorum, sed in fortitudine, inquit, manus meae feci, et in sapientia mea intellexi. Hoc tale erat ac si glorietur securis contra eum, qui secat in ea, aut si exaltetur serra contra eum a quo trahitur, vel si elevetur virga contra levantem se et exaltetur baculus, qui utique lignum est, Nam quod gloriatus contra deum fuerit et cor eius exaltatum et elevatum nimis, illud satis indicat, quod in persona eius diabolus arguitur, qui utique propter superbiam et exaltationem inordinatam de celo noscitur cecidisse rex super omnes filios superbie. Sumes, ait dominus, parabolam istam contra regem Babylonis et dices: Quomodo cessavit exactor, quievit tri
Abbreviated transcription (Latin):
Iccͥco regnũ ulud de mimero capitũ draco¬
nis ñ extitit: qͥa ꝓmissionis locũ ñ lacemuit.
quãuis lacerare uoluerit: s qd̾ ab eodẽ clima¬
te postmodũ surrexit regnũ babylonis. t̃¬
ciũ rectȩ computat᷑ capud draconis in qͦ
& facies ẽ. leonis. ut legimꝰ inuisione dani¬
helis aił certe qm̃ regnũ assyrioꝵ ꝓpter
magnitudinẽ suꝑbȩ potentie uł potentis

Expanded text:
draconis non exstitit, quia promissionis locum non laceravit, quamvis lacerare voluerit, sed quod ab eodem climate postmodum surrexit regnum Babylonis, tertium recte computatur caput draconis, in quo et facies est leonis, ut legimus in visione Danielis, vel certe quoniam regnum Assyriorum propter magnitudinem superbae potentiae vel potent
Abbreviated transcription (Latin):
ac possessorem et̾nȩ confusionis. Babylon illa.
ce ihersm t̾rena. imaginẽ siue similitudinẽ nob̃
demonstrant in semetipsis duarũ partiũ uni¬
u̾se creature rationalis: qͣrũ una ciuitas d̾i u-¬
uentis alter dicit᷑ & ẽ ciuitas diaboli. Altera ex
hoib bonis ceangłis bonis: alt̾a constat ex ho¬
minib malis & angłis malis. ꝓꝓterea cũ au¬
dimꝰ dd̾ dicentẽ in sp̃u. suꝑ flumina babyloĩs
illic sedimꝰ efleuimꝰ. u̾acit̾ illũ de semet ipso
qͦ hoc dicere sentimꝰ: qͥa ñ quidẽ ad uliꝰ baby¬
lonicȩ captiuitatis tẽpora ꝑuenit. immo longe
p̃cessit. s in illa erat captiuitate. sic̃ ce omes
electi dei: cuiꝰ simititudinẽ. in ea qͣm futuram
ỹuidebat illi ppło. sp̃ualit̾ intellexit. I gitur
effectu quidẽ ut supͣ dictũ ẽ. nabuchodonosor
extitit dñi seruus. s uoluntate. satelles diabo

Expanded text:
ac possessorem eternę confusionis. Babylon illa ac possessorem eternę confusionis. Babylon illa et Iherusalem terrena imaginem sive similitudinem nobis demonstrant in semetipsis duarum partium universę creaturę rationalis, quarum una civitas dei viventis, altera dicitur et est civitahominibus bonis et angelis bonis, altera constat ex hominibus malis, et angelis malis. Propterea cum audimus David, dicentem in spiritu: « Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, veraciter illum de semetipso quoque hoc dicere sentimus, quia non quidem ad illius babylonicę captivitatis tempora pervenit, immolonge precessit, sed in illa erat captivitate sicut et omnes electi dei, cuius similitudinem in ea, quam futuram previdebat illi populo, spiritualiter intellexit. Igitur effectu quidem ut supra dictum est Nabuchodonosor exstitit domini servus, sed voluntate satelles diabo
Abbreviated transcription (Latin):
ongrus nunirũ sic in illũ hoĩem tanꝗͣ¬
in diabolũ. sic indiabolũ tanqͣm in
hoĩem illũ uehem̃t̾ inuehit᷑ fortitudo u̾bi dei:
qͥa filius suꝑbiȩ regi suo diabolo ꝓpͥa qͣdam
similitudine ualde similia gessit. Diabolus
nãq. genꝰ humanũ. in pͥmis parentib de cȩ¬
lesti ihrłm duxit captiuũ. ce nabugodonosor.
unicũ tẽ temꝑis dei ppłm captiuauit ab illa
t̾rena iherłm: quȩ illuis suꝑnȩ ciuitatis mag¬
uam & notam gessit similitudinẽ. Nam in
suꝑna iherłm ds̃ uidet᷑. in ista t̾rena iħerłm
solũ erat templũ in quo ds̃ ad orabat᷑. O ropte¬
rea sicut sola tunc illa ciugtas dd̾. diuini cultuᷤ
habuit religionẽ ĩta cõmune cũ suꝑna ciuita¬
nom̃. ita rem. qͦ que significat᷑ noĩe. habuerit.
Alioqͥn. iã ñ eẽt simmilitudo: s idẽ.Itaꝙ sic̃ dd̾.
suꝑnȩ ihersm. sic nabugodonosor rex iuiꝰ ba¬
by lonis. diabolũ significaust. pͥncipẽ mundi:

Expanded text:
ongrue nimirum sicut illum hominem tanquam diabolum, sic in diabolum, tanquam in hominem, illum vehementer invehitur fortitudo Verbi Dei, quia filius superbiae regi suo diabolo propria quadam similitudine valde similia gessit. Diabolus namque genus humanum in primis parentibus de coelesti Hierusalem duxit captivum, et Nabuchodonosor unicum tunc temporis Dei populum captivavit ab illa terrena Hierusalem, quae illius supernae civitatis magnam et notsalem Deus videtur, in ista terrena Hierusalem solum erat templum, in quo Deus adorabatur. Propterea sicut sola tunc illa civitas David divini cultus habuit religionem, ita commune cum superna civitanomen, ita rem quoque quae signatur nomine, habuerit, alioquin jam non esset similitudo, sed idem. Itaque sicut David supernę Iherusalem, sic Nabuchodonosor rex illius Babylonis diabolum significavit, principem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
UIs audiuit ñ quomͦ malus ille seruus.
eo temꝑe u̾bo dei. u̾bo deo cooꝑat᷑us sit.
Quis ñ audiuit. quis nescit nocẽ illã deiauram̃¬
tũ illud u̾bi di: Semel inquit iuraui in sc̃o meo:
si dd̾ mentiar: Quid uirasti dã ce in qͦ ñ mentirꝰ

Expanded text:
 audivit, quomodo malus ille servus, eo tempore Verbo Dei, Verbo Deo cooperatus sit? quis non audivit? quis nescit vocem illam Dei, juramentum illud Verbi Dei: « Semel, inquit, juravi in sancto meo, si David mentiar . » Quid jurasti, Deus? et in quo non mentiris,
Abbreviated transcription (Latin):
la. Itẽ ad illũ qͥ suꝑaturꝰ erat .i. ad gaiũ cesarem:
ita dictũ refert. S ellantẽ geminis tenuit te gal¬
lia lustris. Pars quota t̾rarũ : fãcili si p̃sia pauea
gesseris euentu.⁊ roma sub eg̾it orbem. & ita fac¬
tũ ẽ. Sũma hoꝵ q̃ dicta st̃. ista ẽ. ꝑ discrepanti
am teste &e ferri q̃rti .i. romani regni. ciuiles
discordias recte posse intelligi. Nunc ad ordinẽ¬
erat nabuchodonosor contͣ statuã aurtã quã

Expanded text:
la. Item ad illum, qui superaturus erat, id est ad Gaium Cesarem la. Item ad illum, qui superaturus erat, id est ad Gaium Cesarem ita dictum refert: Bellantem geminis tenuit te Gallia lustris Pars quota terrarum? Facili si prelia pauca Gesseris eventu, tibi Roma subegerit orbem, et ita factum est. Summa horum, quę dicta sunt, ista est per discam testae et ferri, quarti, id est, Romani regni civiles discordias recte posse intelligi. Nunc ad ordineerit Nabuchodonosor
Abbreviated transcription (Latin):
uidisti pedũ &e digitoꝵ partẽ testeã ce partẽ fer¬
ream: regnũ diuisũ erit. qd̾ tam̃ de plantario
ferri orietur .i. ex nimia fortitudine. sub oriente
inuidia fiet. ut regnũ diuidat᷑. & ħ ip̃m repe¬
titur dicendo. Quia aut̃ uidisti ferrũ mixtũ
testȩ ex luto: cõmiscebunt᷑ qͥdẽ humano semi¬
ne. s fi adherebunt sͥ. sic̃ fcirũ ñ potest misce¬
ri teste. Cũ magna admiratione hoc accipien¬
dui ẽ: qͥa ñ solũm concuies.: uersi etiã consangui¬
nei fuert᷑. ita ut pompeuis. gaii cesaris gener::
ce antomꝰ octouiam sororuis existeret. &e tam̃
ferisi testȩ misceri. e tãdu discesser̃t: donec parꝰ
infirmior uicta decessit. I bi pars partẽ. unius
eiꝰdẽ romanȩ uͥtutis. ita uelocit̾ & fortit̾ suꝑauit:
ut pars q̃ uicta ẽ luteȩ testȩ:. pars autẽ q̃ uicit fer¬
ro possit comꝑari. Una acies patit᷑ bellũ. gerit al¬
tera. ait auctor in signis: descͥbens illa ciuilia bel¬

Expanded text:
ti pedum et digitorum partem testeam et partem ferream, regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur, » id est ex nimia fortitudine, suboriente invidia fiet, ut regnum dividatur. Et hoc ipsum repetitur, dicendo: « Quia autem vidisti ferrum mistum testa ex luto, commiscebuntur quidem humano semine, sed non adherebunt sibi, sicut ferrum non potest misceri testę. Cum magna admiratione hoc accipiendum est, quia non solummodo concives verum etiam consanguinei fuerunt, ita ut Pompeius Gaii Cesaris gener et Antonius Octoviani sororius existeret, et tamen uam potest ferrum teste misceri; et tamdiu discesserunt, donec pars infirmior victa decessit. Ibi pars partem unius eiusdem Romanę virtutis ita velociter et fortiter superavit, ut pars, que victa est, luteę testeę, pars autem, quę vicit, ferro possit comparari. Una acies patitur bellum gerit altera, ait auctor insignis describens illa civilia bel
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiles. ꝑ quas & int̾quas id̾e octouianꝰ augus¬
tus romanoꝵ monom archũ effectus ẽ: cuius¬
in dieb lapis de monte sine manib abscisus ẽ:
qͦ regnante. xp̃c de uirgine natus ẽ. cuiꝰ & succes¬

Expanded text:
civiles, per quas et inter quas idem Octavianus Augusciviles, per quas et inter quas idem Octavianus Augustus Romanorum monarcha effectus est, in cujus diebus lapis in monte sine manibus abscissus est, quo regnante
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. iħe xp̃c. respiciamꝰ. qualit̾ tẽ se habuerit
regnũ romansi. qd̾̃ sinc dubio significatũ ẽ per
ferrũ. Nam qd̾ dicit. in dieb autẽ regnoꝵ illor:
id̾e ẽ ac si dicat. cũ regna hec sͥ ordine suecesse¬
rint. suscitabit ds celi regnũ qd̾ stabit inetͥnũ.¬
G IT U A in pedib statue. ꝑ insociabilia .xx.¬
signa rerũ. serri & testȩ. licet arbitrari significatũ
fuisse id qͦd acciderat romanis. qͣndo xp̃c na¬
tus ẽ de uͥgine. Quid enĩ accũ fuerat: Hoc numi¬
rũ qͦd ꝑ maximas quiles discordias romana
potentia in regnũ &e monomarehĩa deuencut.
Quis alas ñ audunt discordias. Qs ignorat illa
ciuuilia bella: D efatigat᷑ ẽ mund̾. & adhue fati¬
gatur scolasticis lectitantib. historiogͣphis de¬
narrantib. puerisqͦ retractantib. romanoꝵ fe¬
re omiũ maximeq magni pompeii. ce gaii ce¬
saris discordias inmitesi discordias inͣ pacabileᷤ :
itemq antonii ce octouiani augusti pugnas

Expanded text:
hristus. Respiciamus, qualiter tunc se habuerit regnum Romanum, quod sine dubio significatum est per ferrum. Nam quod dicit: « In diebus autem regnorum iliorum, » idem est ac si dicat: Cum regna haec sibi ordine successerint, suscitabit Deus coeli regnum, quod in aeternuIgitur in pedibus statuae per insociabilia signa rerum ferri et testae, licet arbitrari significatum fuisse id quod acciderat Romanis, quando Christus natus est de Virgine. Quid enim acciderat? Hoc nimirum quod per maximas civiles discordias Romana potentia in regnum et monarchiam devenerat. Quis illas non audivit discordias? quis ignorat illa civilia bella? Defatigatus est mundus, et adhuc defatigatur, scholasticis lectitantibus, historiographis denarrantibus, puetis quoque retractantibus, Romanorum fere omnium, maximeque Pompeii, et C. Caesaris discordias immites, discordias impacabiles. Itemque Antonii et Octaviani Augusti pugnas
Abbreviated transcription (Latin):
pius ere suo cont᷑ dm̃ usus ẽ: agente ꝑ eũ diabo¬
lo. ut u̾bum ꝓmissionis ce testamentũ dei. de
cordib eoꝵ aboleret: quib data uł ad quor pa¬
tres ꝓmissio facta ẽ. s cͥpserat enĩ anthiochus
omi regno s aͣgͦstante diabolo. ut eẽt omĩs ppłs
unꝰ. E rant aut̃ udei ĩmo ce om̃is syria. sub reg
tͣnseuntib iudeis mnidẽ cũ ceteris qͥ subregno
eius erant ppłis. ꝑirent ꝓmissio. cũ ꝓmissionis
iã nusqͣm eẽt expectatio: Qd̃ qͥa facere nolue¬
r̃t quidã ꝑ pauciꝰ. int̾ cetera mala q̃ ilis intulit.¬
ħ sũmũ fuge. qd̾ septem frĩb iã dicas & matri
illoꝵ. sartagines &e ollas ȩneas succensas crude¬
lit̾ ad mouit. Num parua hec e̾ causa. ut reg¬
nũ illud. ꝑ uentrẽ eneũ. & enea statuȩ femora.
intelligi debeat: Orct̾ea infemorib eneis cum
crudelitate intellige turpitudinẽ: qͥa uideł dũ

Expanded text:
pius aere suo contra Deum usus est, agente per eum diabopius aere suo contra Deum usus est, agente per eum diabolo, ut verbum promissionis et testamentum Dei de cordibus eorum aboleret, quibus data, vel ad quorum patres promissio facta est. Scripserat enim Antiochus omni regno suo agitante diabolo, ut esset populus unus. Erant autem Iudei immo et omnis Syria sub regnotranseuntibus Iudeis in idem cum cęteris, qui sub regno eius erant, populis periret promissio, cum promissionis iam nusquam esset exspectatio? Quod quia facere noluerunt quidhoc summum fuit, quod septem fratribus iam dictis et matri illorum sartagines et ollas ęneas succensas crudeliter admovit. Num parva hęc est causa, ut regnum illud per ventrem eneum et ęnea statuę femora intelligi debeat? Preterea in femoribus eneis cum crudelitate intellige turpitudinem, quia videlicet, dum
Abbreviated transcription (Latin):
to aurũ suꝑ argentũ. nunqͥd idẽ ip̃m regnĩ ꝑ¬
sarũ &e medoꝵ tanto copiosus fuit regno greco¬
rũ &e regno romanoꝵ qͣnto. ere ce ferro p̃ciosius
e argentũ. I taq quã ꝓpt̾ causam nabuchodo¬
nosor siue regnũ eiꝰ. ꝑ aurut: ꝓpt̾ eandẽ regnũ me¬
doꝵ & ꝑsarum recte intelligit᷑ ꝑ argentũ: qͥa ui¬
delicet hic auro. illic argento armatus. nitebat᷑
diabolus p̃pedire. ne ad impleret᷑ ꝓmissionis
ꝑ eris metallũ in eadẽ statua recte acci¬
pimꝰ significatũ ẽẽ regnũ grecoꝵ. Quid enĩ regñ
illud egit: Q uid fec̃ ilic diaco diabosꝰ. de diaboli
satelles anthiochus: Sarthaginib suis &e ollis
eneis crudelit̾ usus ẽ. Septẽ nanq fr̃ib cũ ma¬
tre app̃hensis. iuissit sartagines &e ollas eneas suc¬
ocendi. cesingulos eor. cute capitis cũ capillis
abstracta. man᷑ũ ac pedũ sũmitatib p̃cisis. ad¬
huc spirantes in sartagine torreri. T̃alit̾ ille ĩ¬

Expanded text:
to aurum super argento, nunquid idipsum regnum Persarum et Medorum tanto copiosius fuit regno Graecorum et regno Romanorum, quanto aere et ferro pretiosius est argentum? Itaque propter quam causam Nabuchodonosor sive regnum ejus per aurum propter eamdem regnum Moedorum et Persarum recte intelligitur per argentum. Quia videlicet hic auro, illic argento armatus nitebatur diabolus praepedire, ne adimpleretur promissionis aeris metallum in eadem statua, recte accipimus signatum esse regnum Graecorum. Quid enim regnum illud egit? quid fecit illic draco diabolus, et diaboli satelles Antiochus? sartaginibus suis et ollis aeneis crudeliter usus est. Septem namque fratribus cum matre apprehensis jussit sartagines et ollas aeneas succendi, et singulis eorum cute capitis cum capillis abstracta, manuum ac pedum summitatibus praecisis, adhuc spirantes in sartagine torreri . Taliter im
Abbreviated transcription (Latin):
dei. contͣ u̾bũ ꝓ missionis. qd̃ ñ eẽt uñ adimplere¬
t᷑. si diaboli uoluntatẽ qͥ ĩs aniebat maman conse¬
cutus fuisset effectꝰ. Sane qd̃ dixit danihel ad
nabuchodonosor. tues gͦ caput aureũ. de post hȩc.
consurget regnũ aliud. minꝰ te. libent̾ sic accipimꝰ

Expanded text:
dei, contra verbum promissionis, quod non esset unde adimpleredei, contra verbum promissionis, quod non esset unde adimpleretur, si diaboli voluntatem, qui insaniebat in Aman, consecutus fuisset effectus. Sane quod dixit Danihel ad Nabuchodonosor: Tu es ergo caput aureum, et post hęc consurget regnum aliud minus te libenter sic accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intentio opusculi. lapis erat tc̃ añ qͣm caro fie¬
ret: & nẽ ẽ. postqͣm caro factũ ẽ. e ꝑ ip̃m & cũ ip̃o.
&e in ipso singła regna suis temporib. ꝑ cussa at¬
q contrita sunt: & in nouissimo ita cõminuenda
st̃. ut qͣsi in fauillã redigant᷑. &e quasi fauillȩ que
uento arrepta ẽ. nullus eoꝵ locus inueniat᷑. xuii.¬
I s e t gͥ intueri: qͥa sicut regnũ babylo¬
nicũ. siue nabuchodonosor rex auro suo
lapidẽ ulũ ꝓuocauit. scił u̾bũ dei filtũ dei.ͥ quẽ &
confessũ illũ eẽ recte miram᷑ dicentẽ. & sp̃es qͣrti.
tra se concitauit. Dixit enĩ regi assuero. Si tͥ pla¬
cet: decerne ut ꝑeat gens iudeoꝵ. &e decẽ milia ta¬
lentorũ appendã archariis gare tuȩ. dixitꝙ ad
esi rex. Argentũ. qd̾ polliceris. tuũ sit. de ppło age
qd̃ tͥ placet. Numirũ ñ paruȩ ꝯsid̾ationis ẽ. aut
iudaice gentis uniu̾sale ext̾miniũ cont᷑ ꝓpositũ

Expanded text:
est intentio opusculi, et lapis erat tunc antequam caro fieest intentio opusculi, et lapis erat tunc antequam caro fieret, et nunc est postquam caro factum est, et per ipsum et cum ipso et in ipso singula regna suis temporibus percussa atque contrita sunt, et in novissimo ita comminuenda sunt, ut quasi in favillam redigantur, et quasi favillae, quae vento arrepta est, nullus locus eorum inveniatur. igitur intueri, quia sicut regnum babylonicum sive Nabuchodonosor rex auro suo lapidem illum provocavit scilicet verbum dei, filium dei, quem et confessum illum esse recte miramur dicentem: Et species quarti tra se concitavit. Dixit enim regi Assuero: Si tibi placet, decerne, ut pereat gens Iudeorum et decem milia talentorum appendam archariis gazę tuę, dixitque ad eum rex: Argentum quod polliceris, tuum sit, de populo age, quod tibi placet. Nimirum non parve, considerationis est aut Judaicae gentis universale exterminium, contra propositum
Abbreviated transcription (Latin):
iũ. eur regnũ romanoꝵ ꝑ tybias ferreas. & pedes
partim ferreos. partĩ fictiles significatũ sit uł sig
tatũ ẽ regnĩ medoꝵ atd ꝑsarũ ic̾co ꝑ arggentũ
significatũ et̃. qͥ a tanto uilius extitit regno baby¬
lonio: qͣnto aurũ uilius estimat᷑ argenco. qd̾. ex
historiis comꝓbare haut difficile e. Regnũ autẽ
grecoꝵ ꝑ eris metallũ iccͥco significatũ ẽẽ aunt:
qͥa es ce durũ. & uasde sonoꝵ ẽ: ce greci fortes. & max¬
imȩ fucrunt eloquentes. N eruntam̃ licet sensus
isteuerus ce bonus sit. nr̃i ratio ꝓpositi causas ad¬
huc alias suggͥit: qͥa uideł delectabile ẽ ꝓpͥas ꝓposse
redd̾̃e uł inuenire catisas. quib regna illa sapidẽ
illũ contͣ se ꝓuocauerĩt: qͥ abscisus de monte. sine
manib statuam ꝑcussit: ce contͥuit atq cõminu¬
it. Nerbũ nanꝙ dei cuiꝰ uictoriã celebrare. p̃sentis

Expanded text:
rum, cur regnum Romanorum per tybias ferreas et pedes rum, cur regnum Romanorum per tybias ferreas et pedes partim ferreos, partatum regnum Medorum atque Persarum idcirco per argentum significatum esse, quia tanto vilius exstitit regno Babylonio quanto auro vilius estimatur argentum, quod ex hystoriis comprobare haud difficile est. Regnum autem Grecorum per eris metallum idcirco significatum esse aiunt, quia es et durum et valde sonorum est, et Greci fortes et maxime fuerunt eloquentes. Verumtamen licet sensus iste verus et bonus sit, nostri ratio propositi causas adhuc alias suggerit, quia videlicet delectabile est proprias pro posse reddere vel invenire causas, quibus regna illa lapidem istatuam percussit, et contrivit atque comminuit. » Verbum namque Dei, cujus victoriam celebrare praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
psalterii. & simphonie &e omĩs gn̾s musicoꝵ: ut
festiua sonoꝵ suauitate inebriati om̃s ppłi. ce
trib ce linguȩ caderent. ad orando statuã aure¬
am hoĩs corruptibił. qd̾ u̾s cadere e̾ .xui.
aus am puto idoneã apparere. cur uł ip̃e
nabuchodonosor. caput aureũ dictus sit.
uł in manu babylonis ẽẽ aureus calix: qͥa iudelicet
capitalẽ insamã idolatriȩ subleuauit ille facien¬
do statuã aureã tam magnã. tãq oꝑosam. tantis
impensis. stultissimo labore usq ad statũ ꝑducen¬
dam: euiꝰ fuluo aspectu cũ mitsica ut iã dictũ est
dulcedine sic inebriari uł dementari poterant
aĩe mortaliũ cupidȩ. sic̃ quis in ebriat᷑ pleno calice.
Iam nẽ ce ulud dicere res ipsa admonet. cur regnũ
medoꝵ atq ꝑsarũ ill regno succedens. ꝑ argentũ
in pectore. & brachiis statuȩ qͣm nabuchodonosor
somniauit.cur regnũ grecoꝵ ꝑ es uentͥ s & femo¬

Expanded text:
psalterii et symphonię et omnis generis musicorum, ut psalterii et symphonię et omnis generis musicorum, ut festiva sonorum suavitate inebriati omnes populi et tribus et lingue caderent adorando statuam auream hominis corruptibilis, quod vere cadere est. 16. ausam puto idoneam apparere, cur vel ipse Nabuchodonosor caput aureum dictus sit, vel in manu Babylonis esse aureus calix, quia videlicet capitalem insaniam idolatrię sublevavit ille faciendo statuam auream tam magnam tamque operosam tantis impensis stultissimo labore usque ad statum perducendam, cuius fulvo aspectu cum musicę ut iam dictum est dulcedine sic inebriari vel dementari poterant animę mortalium cupide, sicut qui inebriatur pleno calice. Iam nunc et illud dicere res ipsa admonet, cur regnum Medorum atque Persarum illi regno succedens per argentum in pectore et brachiis statue, quam Nabuchodonosor somniavit, cur regnum Grecorum per es ventris et femo
Abbreviated transcription (Latin):
dentes adorate statuã aurxã qͣm constituit na¬
buchodonosor ͤ S iqͥs autẽ ñ ꝓstratꝰ ad orauerit:
cadẽ hora mittet᷑ infornacẽ ignis ardentis. Nulla
usqͣm scͥptura memunit quẽquã ante illũ tantũ
hũisse fundande idolatͥȩ studiũ. tam horribile ne
dicam p̃ciosũ conflasse uł fudisse simulachrũ:
tam crudele ꝓcultu idoli. ꝓposuisse edictũ. Recte
gͦ calix aureus babylon dicit᷑ ꝑ ꝓpħam. inebrianᷤ
omẽm t̾ram: recte nichilominꝰ uniu̾sitas impioꝵ.
idolatͥȩ studentiũ scͥbitur uł demonstrat᷑. habenᷤ
poculũ aurcũ in manu sua. plenũ ab homina¬
tionũ &e inmundicie fornicationis eiusiae infronte
eius scͥptum mysteriũ: babylon magna. mater
fornicationũ & abhominationũ t̾re. C alicẽ siue
poculũ babylonis. dulcem intelligimꝰ deceptio¬
nẽ eiusmiͥ uł similẽ illi quã tc̃ ꝓpinabatrex illiꝰ.
nomĩe ae re. babylonis. ii ad illiciendos ppłos ad¬
hibuit sonitũ tube. fistule. & eythare. sambuce

Expanded text:
nstituit Nabuchodonosor rex. Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis . » Nulla usquam Scriptura meminit quemquam ante illum tantum habuisse fundandae idololatriae studium, tam horribile, ne dicam pretiosum conflasse, vel vidisse simulacrum, tam crudele pro cultu idoli proposuisse edictum. Recte ergo calix aureus Babylon dicitur per prophetam inebrians omnem terram, recte nihilominus universitas impiorum idololatriae studentium scribitur vel demonstratur: « Habens poculum aureum in manu sua plenum abominationum et immunditię fornicationis eius et in fronte eius scriptura mysterium, Babylon, magna mater fornicationum et abominationum terrę. Calicem sive poculum Babylonis dulcem intelligimus deceptionem eiusmodi vel similem illi, quam tunc propinabat rex illius nomine et re Babylonis, ubi ad illiciendos populos adhibuit sonitum tubę, fistulę et cytharę, sambucę,
Abbreviated transcription (Latin):
mile peccatũ. sententia pęnȩ simił licet
multo clem̃tior cõp̃hendit. scͥptura di¬
cente.E misie eũ dñs ds̃ de ꝑadiso uolup¬
tatis. ut oꝑaret᷑ t̾ram. de qͣ sũptũ ẽ. ẜ qũu
ꝓfecto iudiciũ. ut ut̾q. quia gr̃ãm ꝑdi¬
dit. in ulud reiceret᷑. unde existendi mi¬
ciũ sũpsit. hic int̾ram ꝑadiso det̾iorem:
ille. in aerem cȩlo inferiorẽ. Heruntam̃.
his nc̃ omissis. in beatorũ felicitate an
fuerint. ut illis continuo nicħ deeẽt
qui absq ꝓfectu perfectus semꝑ fu¬
isse uł ẽẽ credendꝰ sit.

Expanded text:
mile peccatum, sententia pene simili, licet mile peccatum, sententia pene simili, licet multo clementiori comprehendit, Scriptura dicente: « Emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram, de qua sumptus est . » Aequum profecto iudicium, ut uterque, quia gratiam perdidit, in illud reiceretur, unde existendi initium sumpsit, hic in terram paradyso deteriorem, ille in aerem cęlo inferiorem. Verumtamen his nunc omissis in beatorum felicitate angfuerint, ut illis qui absque profectu perfectus semper fuisse vel esse credendus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tati. ut de aeria sub̃a dicant᷑ uł credant᷑
facti: cũ tam̃ firinit̾ teneant ut necessa¬
riũ ẽ uerũ corpꝰ xp̃i. de t̾rena suba sũptũ¬
ascendit: & sedet nc̃ ad dext̾am maiesta¬
tis in excelsis. Quis aut̃ nesciat᷑ t̾rȩ mo¬
lem siue sub̃am elem̃to aeris multo gͣ¬
uiorẽ siue inferiorẽ. multoꝙ feculenti¬
orem eẽ : ẽ erra nãꝙ: cet̾oꝵ quedã fex
elem̃torũ ẽ. Quis rursus nesciat genꝰ
humanũ delimo t̾rȩ formatũ. in resur¬
rectione. ad societatẽ & eqͣlitatẽ scõꝵ ꝑ¬
uentum ẽẽ angeloꝵ: iamq hoĩem ex
ẽẽ facti de aere. dũ regem & dñm ipsoꝵ.
quẽ ipsi adorant constet hab̾e corpꝰ de
limo t̾re. Ad summũ. ruina sp̃uũ apꝰ¬
tatarũ. qͣ ut iam dictũ ẽ. de celo in acrẽ
lapsi sunt. eodẽ mͦ ꝯuincit eos qͦd ñ
nat᷑a de celo fuerint. s de aere inferiori
ds̃ illuc eos tͣnstułit. sic̃ hoĩem. ꝓpt̾ si¬

Expanded text:
tati, ut de aeria substantia dicantur vel credantur tati, ut de aeria substantia dicantur vel credantur facti, cum tamen firmiter teneant, ut necessarium est, verum corpus Christi de terrena substascendit, et sedet nunc ad dexteram Majestatis in excelsis. Quis autem nesciat, terrae molem sive substantiam elemento aeris multo graviorem sive inferiorem, multoque feculentiorem esse? Terra namque caeterorum quaedam fex elementorum est. Quis rursus nesciat genus humanum de limo terrae formatum, in resurrectione ad societatem, et aequalitatem surum esse angelorum? Iamque hominem ex esse facti de aere, dum regem et dominum ipsorum, quem ipsi adorant, constet habere corpus de limo terrę. Ad summum ruina spirituum apostatarum, qua ut iam dictum est de cęlo in aerem lnatura de coelo fuerint, sed ex aere inferiori Deus illuc eos transtulerit, sicut hominem propter si
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ sentit. eiꝰq sensui. ñ solũ ratio uerũ etiã
qd̃ maiꝰ ẽ. scͥpture uoluntas diligent̾ ꝯsi¬
d̾ata ualde consentit. Qd̃ siqͥs dubitare
uolu̾it. dicat ipse cũ locꝰ extͣ celũ ae t̾ram
nałꝰ sit: angłi. qͥ utiq locales st̃ ce cͥcũ scͥpti.
qͦ in loco eẽ potuerint. si añ creat̾onẽ cęli ce
t̾re fu̾ant conditi qd̃ si querit᷑ unde sint fac¬
ti: qͥ tam głosi st̃ & splendidi: responderi
ut cũꝙ potest qd̾ de aeris sub̃a facti sunt.
habent enĩ cea doctorib taetũ ñ ẽ eõ ha¬
bere corꝑa acreał que tam̃ in sc̃is angłis
felicit̾ immutata fc̃. ut dicant᷑ &e sint cor¬
pora celestia. P orro apostate angłi. ab illa
felicitate lapsi.rursus in aeriam quali¬
tatẽ conu̾si sunt: nec aeris uliꝰ puriora
spacia. s caliginosa ista tenere st̃ ꝑmis¬
siͥqͥ eis quasi carcer ẽ. usq ad diẽ iudigi.
Nonnullos forte hoc dicto ꝯtingit offen¬
di: putantes ñ conuenire angłoꝵ digni¬

Expanded text:
nus sentit, ejusque sensui non solum ratio, verum etiam, quod majus est, Scripturae voluntas diligenter considerata, valde consentit. Quod si quis dubitare voluerit, dicat ipse, cum locus extra coelum et terram nullus sit, angeli qui utique locales sunt et circumscripti, quo in loco esse potuerint, si ante creationem coeli et terrae fuerant conditi. Quod si quaeritur unde sint facti, qui tam gloriosi sunt et splendidi, responderi utcunque potest, quod de aeris substantia facti sint. Habent enim, et a doctoribus tacitum non est, eos habere, corpora aeria, quę tamen in sanctis angelis feliciter immutata sunt, ut dicantur et sint corpora celestia. Porro apostate. angeli ab illa felicitate lapsi rursus in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed caliginosa ista tenere sunt permissi, qui eis quasi carcer est usque ad diem iudicii. Nonnullos forte hoc dicto contingit offendi putantes non convenire angelorum digni
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ. E rgo & hoc fac̃e debuit. & facere
iussus ẽ. ꝓfi ħaͥ scilicet leuare planctũ.
habitat in introitu maris. negociationi
ppłoꝵ. ad insulas multas. O tyre. du dix¬
isti: ꝑ fecti decoris ego sum: & cet̾a. Tyrꝰ
nãꝙ genꝰ humanũ. uł p̾sens designat

Expanded text:
teritum: ergo et hoc facere debuit et facere teritum: ergo et hoc facere debuit et facere jussus est propheta, scilicet, levare planctum, es Tyro, quae habitat in introitu maris, negotiationi populorum ad insulas multas: O Tyre, tu dixisti, perfecti decoris ego sum , » etc. Tyrus namque genus humanum, vel praesens designat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare tribũ. dixerunt. Qͥs ñ ascendit in
exertitũ dñi deuniu̾sis tͥbub isrr.ce ec
ce inuenti sunt habitatores iabes gala¬
ad in illo exercitu ñ fuisse. M iserunt
itaq decem milia uiros robustissimos:
&e p̃ceꝑunt eis. I te & ꝑcutite habitato¬
res iabes galaad in ore gladii. tam uxo
debuissent. Iuxta hanc similitudinẽ ñ
absurdȩ uł incongruȩ credi pot̾. pͥores
scõs fecisse angłos. id qd̾ facite iubetur
hõ ꝓpħa. &e u̾bi dei auditor̃ scilicet leuaᷤ¬
se planccũ suꝑ illũ regem tẏri. id ẽ. pͥn¬
cipem huiꝰ mundi: ita ut gauderent
quidẽ. illo deiecto factam ẽẽ concordiã
in sublimib dei. s dolerent in minutã
erat ꝓpħe uł cuilibet homini. ut le¬
uaret planctũ suꝑ lapsum pͥmi homĩs.
s o nanq ꝑ preuaricationẽ labente. non
partis aliqͣntȩ detͥment̃. s totiꝰ massȩ
totiꝰ gen̾is humani constat euenisse in¬

Expanded text:
perare tribum, dixerunt: Quis non ascendit in perare tribum, dixerunt: Quis non ascendit in exercitum domini de universis tribubus Israel? Et ecce inventi sunt habitatores labes Galaad in illo exercitu non fuisse. Miserunt itaque decem milia viros robustissimos et preceperunt eis: Ite et percutite habitatores labes Galaad in ore gladii tam uxoredebuissent. Iuxta hanc similitudinem non absurde vel incongrue credi potest priores sanctos fecisse angelos, id quod facere iubetur homo propheta et verbi dei auditor, scilicet levasse planctum super illum regem Tyri, id est principem huius mundi, ita ut gauderent quidem illo deim sublimibus Dei, sed dolerent imminutam erat prophetae vel cuilibet homini, ut levaret planctum super lapsum primi hominis. Eo namque per praevaricationem labente, non partis aliquantae detrimentum, sed totius massae, totius generis humani constat evenisse in
Abbreviated transcription (Latin):
amissis. orbata ciuitas: diminuta ẽ. res¬
publica. E. xemplũ. de sacͣ ꝓferre libet¬
u m ꝓscelere
ciuitatis gabaa quȩ erat intribu
beniamm. filii ifrł cõmune contͣ filioᷤᷤ
beniamin bellum suscepissent᷑. uicisseñ:
atq semel &e it̾m frustra congressi t̾cio
tandẽ conflictu ita uicissent. & intͥfe¬
cissent eos. ut ñ remanerent ex eis nͥ
sexccuti uire: uener̃t om̃s ui domũ dei
in sylo. ce in conspectii eius sedentes usq
ululatu ceꝑunt fiere dicentes. Quare
ut hodie una trib aufexet᷑ ex nob̾. Rur¬
sus q alt̾a die consurgentes &e holocau¬
sta dño offerentes. fleb̾ant ce dicebant:
ablata ẽ una trib de isrł. Non utiq pe¬
nitebat eos qd̃ fr̃es suos uicissent. & occi¬
dissent iure p̃lis. s quod causa uł malũ
accidisset. ꝓpt̾ quod sic oportuiss fieri.
Deniq int̾ ip̃m ploratũ. dũ consilium
quererent qualit̾ ablatam posset recu¬

Expanded text:
omissis orbata civitas, diminuta est resomissis orbata civitas, diminuta est respublica. Exemplum de sacra proferre libet scelere civitatis Gabaa, quę erat in tribu Beniamin, filii Israel commune contra filios Beniamin bellum suscepissent, vicissent atque semel et iterum frustra congressi tertio tandem conflictu ita vicissent et interfecissent eos, ut non remanerent ex eis nisi sexcenti viri, venerunt omnes in domum dei in Sylo et in conspectu eius sedentes usque e ut hodie una tribus auferretur a nobis? Rursusque altera die consurgentes et holocausta domino offerentes flebant et dicebant: Ablata est una tribus de Israel. Non utique pęnitebat eos, quod fratres suos vicissent et occidissent iure prelii, sed quod causa vel malum accidisset, propter quod sic oportuisset fieri. Denique inter ipsum ploratum, dum consilium quererent, qualiter ablatam possent recu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi dñi disciplina: cuiꝰ p̃ceptũ ẽ. ut tanti
adu̾sarii rumam in recuꝑ abilẽ plangat
ꝓpħa. Nũ ce in celo beatis sp̃itib illis exul¬
tantib ꝓ ipsius u̾bi uictoria. planctũ sr̃
eiꝰmodi creat᷑am leuare iubebat ꝓ eo qd̃
in illa iuenta fuiss iniqͥtas c qd̃ ꝑdidis¬
set eã u̾bum ip̃m. ꝑditione sempit̾na:
Nescit hõ uiuens quid laudantes ce iubi¬
lantes dicant angłi: &e siqͥs audiuit quic¬
qͣm ex eoꝵ dictis. ñ annuntiauit hõib
totũ quod audiuit. quia dicta illoꝵ ar¬
chana sunt. & ñ licet ea homini loqui.
Neruntam̃. pꝰ qͣm incarnatũ id ip̃m u̾¬
bum. ꝑ crucẽ &e sangͥnẽ suũ de eodẽ adu̾¬
sario rursus tͥumphauit. iã ħ ẽ. cur debe¬
at plangi. uł suꝑ cũ planctꝰ leuari. An¬
tea uictor exercitus u̾bi dei. uictͥx celoꝵ
milicia om̃ĩs sic inꝑfectũ pot̾at hab̾e¬
gaudiũ: quomͦ. bello ciuili ꝑ acto. mul¬
gat: qͥa iudelicet tot uł tantis eiuib

Expanded text:
ini disciplina, cuius preceptum est, ut tanti adversarii ruinam irrecuperabilem plangat propheta. Num et in celo beatis spiritibus illis exsultantibus pro ipsius verbi victoria planctum super eiusmodi creaturam levare iubebat pro eo, quod in ea inventa fuisset iniquitas, et quod perdidisset eam verbum ipsum perditione sempiterna? Nescit homo vivens, quid laudantes et iubilantes dicant angeli, et si quis audivit quidquam ex eorum dictis, non annuntiavit hominibus totum quod audivit, quia dicta illorum arcana sunt, » Verumtamen postquam incarnatum idipsum Verbum per crucem et sanguinem suum, de eodem adversario rursus triumphavit; jam non est cur debeat plangi, vel super eum planctus levari. Antea victor exercitus Verbi Dei, victrix coelorum militia omnis, sic igaudium, quomodo bello civili peracto, mulgat, quia videlicet, tot vel tantis civibus