comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod eum antequam damnaretur bapti¬
zatum non fuisse. qm̃ nemo nostrum nouit
nemo conuincit. Uerum hȩc ut uolet qͥsq
accipiat: dum tamen de baptismo ñ prese̾¬
batur saluatoris precepto huius latroms ex¬
emplo:⁊ non baptitatis pariuuilis nemo pro¬
mittat inter damnationem regnumq cȩloꝵ
quietis uł felicitatis euiuslibet atq ubilib
quasi medium locum. Hoc enim eis etiam
heresis pelagiana ꝓmisit: quia nec damna¬
tionem metuit paruulis quos nullũ putat
habere originale peccatum: nec sperat eis re¬
gnum cȩlorum.si non ꝑuemunt ad baptisma¬
tis sacramentũ. Iste autem cũ confiteatur par¬
uulos origiali obstrictos ẽẽ peccato: eis etiã
regnum cȩloꝵ non baptiratis ausus ẽ poli¬
ceri: quod nec illi ausi sunt. qui eos asserunt
sine ullo prorsus ẽẽ peccato. Ecct qualib se
laqueis p̃sumptionis innectat: nisi eũ talia
scripsisse peniteat. De fr̃e autem sc̃ẽ ꝑpetuȩ

Expanded text:
quod eum, antequam damnaretur, baptiquod eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur saluatoris praecepto huius latronis exemplo et non baptizatis parunlis nemo promittat inter damnationem regnumque caelorum quietis uel felicitatis cuiuslibet atque ubilibet quasi medium locum. hoc enim eis etiam heresis Pelagiana promisit, quia nec damnationem metuit paruulis, quos nullum putat habere originale peccatum, nec sperat eis regnum caelorum, si non perueniunt ad baptismatis sacramentum. iste autem cum confiteatur paruulos originali obstrictos esse peccato, eis etiam regnum caelorum non baptizatis ausus est polliceri, quod nec illi ausi sunt, qui eos asserunt sine ullo prorsus esse peccato. ecce qualibus se laqueis praesumptionis innectat, nisi eum talia scripsisse paeniteat! De fratre autem sanctae Perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
tis terrore marcuerat. eius resurrectione reui¬
uisceret. Illi enim desperauerunt de morien¬
de. ille sperauit in commoriente. Refugerunt
illi auctorem uite: rogauit ule consortẽ pene.
Doluerunt illi tanquam hominis mortem: cre¬
didit ille regnaturum eẽ post mortem. Dese¬
ruerunt illi sponsorem salutis: honorauit uie
socium crucis. Inuenta ẽ in eo mensura mr̃is.
qui tunc in xp̃m credidit: quando defccerunĩ
qui futuri erant martyres. Et hoc quidẽ ocłis
dñi clarum fuit: qui non baptitato tanquam
martyrii sanguine abluto. tantam felicitatem
statim contulit. Sed etiã nr̃m quis ñ conside¬
ret. quanta fide. quanta spe. quanta caritate
mortem ꝓ rp̃o uiuente susciꝑe potuit: qui ui¬
tam inmoriente quesiuit: Huc accedit quia
non incredibiliter dicit᷑ latronem qui tunc cre¬
didit iurta dñm crucifixum aqua ila que de
uulnere lateris eius emicunt. anquam sacra¬
tissimobaptismo fuisse ꝑfusum: ut omittã

Expanded text:
tis terrore marcuerat, eius resurrectione reuitis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium crucis. inuenta est in eo mensura martyris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit. sed etiam nostrum quis non consideret, quanta fide, quanta spe, quanta caritate mortem pro Christo uiuente suscipere potuit, qui uitam in moriente quaesiuit? hue accedit, quia non incredibiliter dicitur latronem qui tunc credidit iuxta dominum crucifixum aqua illa, quae de unlnere lateris eius emicuit, tamquam sacratissimo baptismo fuisse perfusum, ut omittam
Abbreviated transcription (Latin):
ficia sacerdotum. Eece aliud unde nunquam
exiturus ẽ insi eum dixisse peniteat. Qͥs enim
offerat corpus xp̃r. nisi ꝓ eis qui menbra sunt xͥ
Ex quo autem ab illo dictum ẽ nisi qui renatus
fuerit exaqua &. spũ. non potest intrare in re¬
gnum dĩ.⁊ alio loco. qui ꝑdiderit ammã suam
ꝓpter me inueniet eam: nemo fit menbrũ xp̃i.
Unde & latro ille non ante crucem dñi sectator.
sed in cruce confessor: de quo nonnunquã pre¬
iudicium captatur siue temptatur contra ba¬
ptismatis sacramentum: a cypriano sc̃o inter
martyres computatur. qui suo sanguine ba¬
pticantur: quod plerisq non baptratis feruen¬
de ꝑsecutione ꝓuenit Tanto namq pondere
appensum ẽ tantumq ualuit apud eum qui
hȩc nouit appendere quod confessus ẽ. dñm
crucifixum: quantum si fuisset ꝓ dño crucifi¬
xus. Tunc enim fides eius de ligno floruit.
quando discipulorum marcuit. isi cinꝯ mor¬

Expanded text:
ificia sacerdotum. ecce aliud, unde numquam ificia sacerdotum. ecce aliud, unde numquam exiturus est, nisi eum dixisse paeniteat. quis enim offerat corpus Christi nisi pro eis, qui membra sunt Christi? ex quo autem ab illo dictum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo fit membrum Christi liristo. Vnde et latro ille non ante crucem domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mor
Abbreviated transcription (Latin):
inherere peccato: quod tolerabiliter diceretur:
si non iste uerbis suis implicaretur:dicens
quod meruerit anima ẽẽ peccatrre. unde se
ommino non liberat:nisi hoc eum dixisse pe¬
niteat. De illis autem paruulis qui morte p̃¬
uemiuntur priusquam bapticentur in xp̃o.
cum respondere uoluisset:ausus ẽ eis ꝓmit¬
tere non solum paradysum. uerum etiam re¬
gnum cȩlorum: non inueniens qua exiret: ne
deum ammas innocentes dicere cogeretur
eterna morte damnare. quas nullo merito
p̃cedente peccati. carm inserit peccatrici. S
ut cumq sentiens quid mali dixerit sine ulla
xp̃i gr̃a redimi animas paruulorum in ȩt̾nam
tutam. regnumq cȩlorum. et meis posse sol¬
ui originale peccatum. sine xp̃i baptismo. in
quo fic remissio ommum peccatoꝵ. Uidens
ergo inquam se ꝓfunditatem naufragosi
gurgitis iecerit: sane inquit ꝓ eis oblationes
assiduas. & offerenda iugiter scõꝵ censeo sac̾¬

Expanded text:
inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur, inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur, si non iste uerbis suis inplicaretur dicens quod meruerit anima esse peccatrix. unde se omnino non liberat, nisi hoc eum dixisse paeniteat. De illis autem paruulis qui morte praeueniuntur, priusquam baptizentur in Christo, cum respondere uoluissct, ausus est \'cis promittere non solum paradisum, uerum etiam regnum caelorum\' non inueniens, qua exiret, ne deum animas innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati carni inserit peccatrici. sed utcumque sentiens quid mali dixerit sine ulla Christi gratia redimi animas paruulorum in aeternam uitam regnumque caelorum et in eis posse solui originale peccatum sine Christi baptismo, in quo fit remissio peccatorum, uidens ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis iecerit: sane, inquit, pro eis oblationes assi- duas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerit anima merito: de qua pęna liberat
gr̃a sine merito. Dicat: ut quod dirit.aliqua
si ualuerit ratione defendat. Non enim hoc eri¬
gerem: nͥ ipse dirisset quod anima meruerit
ẽẽ peccatrix. Dicat mentum eius: utrũ bonum
fuerit. anne malum. Si bonum: quo meritobo¬
no uenit in malum.Si malum: unde aliquod
malum meritum. ante omne peccatum. Itẽ
dico. Si bonum: non ergo eam gratis. s scd̃m
bonum: ac sic gr̃a iam non ẽ gr̃a. Si autem
malum: quero quod sit. An quod uenit in car¬
nem: quo non uenisset. nͥ apud quem non ẽ
iniquitas ipse misisset: Nunquam gͥ nisi se
in peiora precipitans. hanc suam senteutiã
moliretur astruere:qua dirit quod anima
meruit ẽẽ peccatrir.Et de his quidem par¬
uulis quoꝵ in baptismo diluitur originale
peccatum. inuenit qualitereumq qͦd diceret:
qm̃ prescientia cłi predestinatis in uitam et̾¬
nam.nichil obesse potuisset.paulisꝑ alieno

Expanded text:
peruenerit anima merito, de qua poena liberat peruenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit aliqua, si ualucrit, ratione defendat. non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat meritum cius utrum bonum fuerit anne malum. si bonum, quo merito bono uenit in malum? si malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? item dico: si bonum, non ergo cani gratis, sed secundum tum bonum, ac sic gratia iam non erit gratia; si autem malum, quaero quod sit. an quod uenit in carnem, quo non uenisset, nisi apud quem non est iniquitas ipse misisset? numquam igitur nisi se in peiora praecipitans hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit, quod anima meruerit esse peccatrix. et de his quidem paruulis, quorum in baptismo diluitur originale peccatum, inuenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia dei praedestinatis in uitam aeternam nihil obesse potuisset paulisper alieno
Abbreviated transcription (Latin):
illo dicerem: forsitan succenseret. Uerbu ft̃
eius: quib premissis proposuit questio¬
nem: in qua ipsa sara quib collisus nau¬
fragauit ostenderet. Adhoc enim ꝑdue¬
tus ẽ. & tam horrendis cautib ilatus. im¬
pulsus. infirus. ut eruere se nisi emer¬
dando quod dixit. omnino non possit:
non ualens ostendere. quo merito amma
sit fact̾a peccatrix: quam dicere non t¬
inuit ante om̃e suum peceatum. meruis¬
se fieri peccatricem. Quis tam immane
supplicium meretur sine peccato: ut mna¬
liena imquitate conceptus. antequam ere¬
at deuiscerib matris. iam non sit sine pec¬
cato: De hac autem pena paruulorum
animas qui regenerautur in xp̃o: nullis eo¬
rum precedentib meritis. gratuita liberat
gr̃a: Alioquin: gra iam non ẽ gr̃a. Proinde
iste homo ualde intelligens eui displicet in
tanta ꝓfunditate & si non docta tamen cauta
nr̃a cunctatio: dicat si podest in hanc pęnam qͦ

Expanded text:
illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis gratuita liberat gratia; alioquin gratia iam non est gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio. dicat, si potest, in hanc poenam quo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe non potuit: tamen neq in peceato reman¬
sit: quia in xp̃o prefigurata. in peccato ẽẽ non
debuit. sicut ẽẽ non potuit. Quid ẽ quod dicit
peccatrix ẽẽ non potuit. uł in peceato eẽ non
potuit: nisi eredo si non ueraret in carnem:
Neq enim potuit originali peccato ẽẽ peccat᷑s.
aut quomͦ in originali peccato ẽẽ nisi ꝑcarnẽ.
gram liberari apeccato: sed non uidem unde
meruerit herere peccato. Quid ẽ gͦ quod dic̃
si peccatrix ẽt meruit non tamen in peccato re¬
mansit: Si enim abillo querã eur non i
peccato remanserit: rectissime respondebit. ꝗͦd
de anima paruuli fuerit liberata peccatrix:
sic etiam dicat unde meruerit ẽẽ peceatrir.
Sed quid dicit: Em hoc quod prelocutus ẽ
contigit: Namq ut istam questionem sib
ꝓponeret. ait. Alia substruuntur obꝓbria q̃¬
rulis murmurationib oblatrantum: et ex¬
cussi quasi quodam turbine. idẽntidem int̃
immania saxa couidiur: Hoc siego de

Expanded text:
o remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. quid est quod dicit \'peccatrix esse non potuit\' uel \'in peccato esse non potuit\' nisi, credo, si non ueniret in carnem? neque enim potuit originali peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato esse nisi per carnem, i per gratiam liberari a peccato, sed non uidemus unde meruerit haerere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respondebit: \'qude anima paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est contigit? namque, ut istam quaestionem sibi proponeret, ait: alia substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de
Abbreviated transcription (Latin):
in parady sum hoc est locum tante feli¬
citatis mittantur. et beatas mansiones
indomo dei patris habere mereantur:s
illud cum potius penituerit. qd̃ eis mi¬
noris beatitudinis extra regnum cȩloꝵ con¬
cesserit sedes: adiunxit atq ait. Aut si for¬
te quispiam reluctetur latronis animȩ dino¬
eratis. interim temporarie collatum parady¬
sũ nam suꝑeẽ illis adhuc in resurrectione
premiũ regni cȩ̨loꝵ. quanquã sententia
illa pͥncipalis obsistat. quia qui ñ renatꝰ

Expanded text:
in paradisum, hoc est locum tantae feliin paradisum, hoc est locum tantae felicitatis, mittantur et beatas mansiones in domo dei patris habere mereantur, sed illud eum potius paenituerit, quod eis minoris beatitudinis extra regnum caelorum concesserit sedes —, adiunxit atque ait: aut si forte quispiam reluctetur latronis animae uel Dinocratis interim temporarie conlatum paradisum — nam superesse illis adhuc in resurrectione praemium regni caelorum quamquam sententia illa princip
Abbreviated transcription (Latin):
sipiscentem ac dolentem: et quod istasen¬
serit. immo uero etiam scripserit. corre¬
ctione saluberrima penitentem. S hoc
inquit exemplo machabeoꝵ in pͣlio ca¬
dentium. astruo faciendum. Qui cum
furtm de interdictis auferrent. atq in
ipso certamine cecidissent: a sacerdotib
ait inuenimus hoc initum fuisse consi¬
lium: ut quoꝵ animas ex uetito reatus
obstrinxerat. sacrificioꝵ oblatio repararet.
Ita istud dicit quasi ꝓmcircumcisis illa
oblata legerit sacrificia: sicut hȩc nr̃a pro
non baptiratis censuit offerenda. Circun¬
cisio quippe fuit illius temporis sacram̃¬
tum: quod p̾figurabat nr̃i temporis ba¬
ptismum. Ueruntamen iste in sui com¬
paratione qualis posterius apparuit:
tolerabilius adhuc errat. Nam uelut pe¬
nituerit eum. non quod debuit penitere.
idest quod ausus fuerit asserere non ba¬
ptiratis relaxari originale peccatum. atq
indulgentiam dari omniũ peccatoꝵ. ut

Expanded text:
sipiscentem ac dolentem et quod ista sensipiscentem ac dolentem et quod ista senserit, immo uero etiam scripserit correctione saluberrima paenitentem. sed hoc, inquit, exemplo Machabeorum in proelio cadentium astruo faciendum, qui cum furtim de interdictis auferrent atque in ipso certamine cecidissent, a sacerdotibus, ait, inuenimus hoc initum fuisse consilium, ut quorum animas ex uetito reatus obstrinxerat, sacrificiorum oblatio repararet. ita istuc dicit, quasi pro incircumcisis illa oblata legerit sacrificia, sicut haec nostra pro non baptizatis censuit offerenda. circumcisio quippe fuit illius temporis sacramentum, quod praefigurabat nostri temporis baptismum. Verum tamen iste in sui comparatione qualis posterius apparuit tolerabilius adhuc errat. nam uelut paenituerit eum — non quod debuit paenitere, id est quod ausus fuerit asserere non baptizatis relaxari originale peccatum atque indulgentiam dari omnium peccatorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet baptismum. solui in paruulis ori¬
ginale peccatum. Deniq ut aliquatenꝰ
in hac causa. uł sero ad ecclesiȩ sacramen¬
ta confugiat: prohis sane inquit obla¬
tiones assiduas. et offerenda iugiter scõꝵ
censeo sacrificia sacerdotum. Habeto istũ
si placet etiam censorem. si parũ fuerat
habere doctorem: ut sacrificium corporis
xp̃i etiam ꝓhis offeras. qui xp̃o non sunt
incorporati. Rem quippe tam nouam. atq
a disciplina ȩcclesiastica. et aregula ueri¬
tatis alienam. cum libris suis auderet
inserere:non ait puto. non ait existimo.
non ait arbitror. non ait saltem sugge¬
ro. uel dico. sed censeo: ut scilicet si offen¬
deremur nouitate seu ꝑuersitate senten¬
tiȩ: terrerem auctoritate censurȩ. Uide¬
ris tu fr̃ quomodo sustinere possis istũ
docentem.Catholici tamen qui sanum
sapiunt sacerdotes.quibus & te oportet
adiungi. absit ut acquiescant istum au¬
dire censentem. quem potius optant re¬

Expanded text:
scilicet baptismum solui in paruulis oriscilicet baptismum solui in paruulis originale peccatum. denique, ut aliquatenus in hac causa uel sero ad ecclesiae sacramenta confugiat: pro his sane, inquit, oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. habeto istum, si placet, etiam censorem, si parum fuerat habere doctorem, ut sacrificium corporis Christi etiam pro his offeras, qui Christo non sunt incorporati. rem quippe tam nouam atque a disciplina ecclesiastica et a regula ueritatis alienam cum libris suis auderet inserere, non ait \'puto\', non ait \'existimo\', non ait \'arbitror\', non ait saltem \'suggero\' uel \'dico\', sed \'censeo\',ut scilicet, si offenderemur nouitate seu peruersitate sententiae, terreremur auctoritate censurae. uideris tu, frater, quomodo sustinere possis istum docentem; catholici tamen qui sanum sapiunt sacerdotes, quibus et te oportet adiungi, absit ut adquiescant istum audire censentem, quem potius optant re
Abbreviated transcription (Latin):
uł rogatistarum diuisione liberare: ut
ipsam domum dei patris querat diuide¬
re. et aliquam cius partem extra regnũ
cȩloꝵ ponere: ubi non baptitati ualeant
habitare. Et quo pacto ipse regnum cęloꝵ
se intraturum eẽ p̃sumit: de quo regno in
quanta uult parte. domũ ipsius regis
excludit: Sed de latrone illo. qui iuxta
dñm crucifixus sperauit in dñm etiam cru¬
cifixum. et de fr̃e sc̃ẽ ꝑpetuȩ dinocrate ar¬
gumentatur. quod etiam non baptiratis
dari possit indulgentia peccatoꝵ. et sedes
aliqua beatoꝵ:quasi quisquam cui ñ crede¬
re nefas esset. huic indicauerit quod non
fuerint baptizati. De quib tam̃ in eo libro
quem scripsi ad fr̃em nrm renatum: pleniꝰ
quid mͥ iudetur exposui. Quod tua dilec¬
tio poterit nosse. si non spreueris legere:
Nam ille petenti non poterit denegare.
Estuat tamen iste: atq horrendis suffoca¬
tur angustiis. Attentius enim fortasse ꝗͣ
tu quid mali dicat attendit: preter xp̃i

Expanded text:
uel Rogatistarum diuisione liberare, ut uel Rogatistarum diuisione liberare, ut ipsam domum dei patris quaerat diuidere et aliquam eius partem extra regnum caelorum ponere, ubi non baptizati ualeant habitare. et quo pacto ipse regnum caelorum se intraturum esse praesumit, de quo regno in quanta uult parte domum ipsius regis excludit? sed de latrone illo, qui iuxta dominum crucifixus sperauit in dominum etiam crucifixum, et de fratre sanctae Perpetuae Dinocrate argumentatur, quod etiam non baptizatis dari possit indulgentia peccatorum et sedes aliqua beatorum; quasi quisquam, cui non credere nefas esset, huic indicauerit quod non fuerint baptizati. de quibus tamen in eo libro, quem scripsi ad fratrem nostrum Renatum, plenius quid mihi uideretur exposui. quod tua dilectio poterit nosse, si non spreueris legere; nam ille petenti non poterit denegare. Aestuat tamen iste atque horrendis suffocatur angustiis; adtentius enim fortasse quam tu quid mali dicat adtendit praeter Christi
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. non intrabit inregnum cęloꝵ: p̃cipue
quia multas eẽ mansiones apud patrem
suum dñs ꝓfidetur. in quib designantur
merita multa et diuersa mansoꝵ: ut hic
non baptizatus ꝑducatur adueniam. ba¬
ptiratus ad palmam: quȩ ẽ parata ꝑ gra¬
tiam. Cernis hominẽ paradysum atq
mansiones quȩ sunt apud patrem a re¬
gno separare çȩloꝵ:ut etiam non bap¬
tizatis. abundent loca sempiternȩ felicitatis.
Nec uidet cum ista dicit. ita se nolle baptirati
cuiuspiam paruuli mansionẽ a cęloꝵ regno
separare: ut ipsam dei patris domum. ut ali¬
quaspartes eius inde separare nontimeat.
Neq enim dñs iħs inuniuersitate creatu¬
rȩ. uł in qualibet uniuersitatis parte: sed
indomo patris mei dixit. multȩ mansio¬
nes sunt. Quomͦ gͦ erit in dei patris domo
non baptiratus:cum dm̃ patrem habere
non possit. nisi renatus: Non sit ingratus
deo. qui cum dignatus ẽ. adonatistarũ

Expanded text:
sancto, non intrabit in regnum caelorum, praecipue sancto, non intrabit in regnum caelorum, praecipue quia multas esse mansiones apud patrem suum dominus profitetur, in quibus designantur merita multa et diuersa mansorum, ut hic non baptizatus perducatur ad ueniam, baptizatus ad palmam, quae est parata per gratiam. cernis hominem paradisum atque mansiones, quae sunt apud patrem, a regno separare caelorum, ut etiam non baptizatis abundent loca sempiternae felicitatis. nec uidet. cum ista dicit, ita se nolle baptizati cuiuspiam paruuli mansionem a caelorum regno separare, ut ipsam dci patris domum uel aliquas partes eius inde separare non timeat; neque enim dominus Iesus in uniuersitate creaturae uel in qualibet uniuersitatis parte, sed: indomo patris mei, dixit, multae mansiones sunt. quomodo ergo erit in dei patris domo non baptizatus, cum deum patrem habere non possit nisi renatus ? non sit ingratus deo, qui eum dignatus est a Donatistarum
Abbreviated transcription (Latin):
trantur. si de hac uita rapti celeriter fue¬
rint. nec ad annos quos homines ꝓ ma¬
gno diuino munere sibi exoptant. ꝑuenire
potuerint. Quale ẽ autem dicere infantes
p̃destinatos baptismo uitȩ p̾sentis. ante¬
quam renascant᷑ in xp̃o occiduo p̃ueniri:
uelut aliqua uis fortunȩ seu fati. siue cuiꝰ li¬
bet rci. non ꝑmittat dm̃ quod p̃destinauit
implere: Et quomodo ipse illos rapit: qͥa
placuerunt illi: An eos et ipse p̃destinat
baptizari: et ipse quod p̃destinauit non si¬
int fieri: Sed attende quid adhuc audeat:
cui displicet intanta huius profunditate
questionis. cautior quam scientior nr̃a cun¬
ctatio. Ausim dicere inquit. istos ꝑuenire
posse ad originalium indulgentiã pecca¬
toꝵ: non tamen ut cȩleste inducantur in
regnum: sicuti latroni confessio quidem
sed non baptirato. dñs non cȩloꝵ regnũ tri¬
buit. sed paradifum:cum utiq iam ma¬
neret. qui non renatus fuerit ex aqua et spũ

Expanded text:
trantur, si de hac uita celeriter rapti fuetrantur, si de hac uita celeriter rapti fuerint nec ad annos, quos homines pro magno diuino munere sibi exoptant, peruenire potuerint. quale est autem dicere \'infantes pracdestinatos baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, occiduo pracueniri\', uelut aliqua uis fortunae seu fati siue cuiuslibet rei non permittat deum quod praedestinauit inplere? et quomodo ipse illos rapit, quia placuerunt illi ? an eos et ipse praedestinat baptizari et ipse quod praedestinauit non sinit fieri ? Sed adtende quid adhuc audeat, cui displicet in tanta huius profunditate quaestionis cautior quam scientior nostra cunctatio: ausim dicere, inquit, istos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, non tamen ut caeleste inducantur in regnum, sicuti latroni confesso quidem sed non baptizato dominus non caelorum regnum tribuit, sed paradisum, cum utique iam maneret: qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
tis illum educere: placita enim erat deo
anima eius: et consummatus inbreui re¬
pleuit tempora longa. Quis istum de di¬
gnetur habere doctorem: Ergone par¬
uuli quos plerunq uolunt homines
baptirari. et dum currit᷑ ante moriun¬
tur. si retardarentur in ista paululum
uita. ut baptizati continuo morerent᷑.
malicia mutaret intellectum eoꝵ. et fi¬
ctio deciꝑet animam eoꝵ: et ne hoc illis
contingeret subuentum ẽ illis ut an¬
te raperentur quam baptirarentur:
In ipso gͦ baptismate mutarent᷑ inpeius. et
fictione deciperentur: si post baptisma ra-¬
perentur. O ammiranda atq sectanda: im¬
mo uero detestanda et execranda doctrina.
Sed hoc de urã prudentia qui affuistis cũ
recitare ista p̃sumpsit. et de tua maxime
ad quem scripsit. et cui recitatos libros tͣ¬
didit: ut credituros uos ẽẽ confideret. de
non baptizatis infantib esse scͥptum. qd
de omniũ scõꝵ immaturis ȩtatib scrip¬
tum ẽ: cum quib male actum stulti arbi¬

Expanded text:
tis illum educere; placita enim erat deo anima eius, et: consummatus in breui repleuit tempora longa a. quis istum dedignetur habere doctorem ? ergone paruuli, quos plerumque uolunt homines baptizari et. dum curritur, ante moriuntur, si retardarentur in ista paululum uita, ut baptizati continuo morerentur, malitia mutaret intellectum eorum et fictio deciperet animam eorum et, ne hoc eis contingeret, subuentum est illis, ut ante raperentur quam baptizarentur? in ipso ergo baptismate mutarentur in peius et fictione deciperentur, si post baptisma raperentur. o ammiranda atque sectanda, immo uero detestanda et exsecranda doctrina! sed hoc de uestra prudentia, qui affuistis, cum recitaret, iste praesumpsit et de tua maxime, ad quem scripsit et cui recitatos libros tradidit, ut credituros nos esse confideret de non baptizatis infantibus esse scriptum, quod de omnium sanctorum inmaturis aetatibus scriptum est, cum quibus male actum stulti arbi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam indictis ꝑ ignorantiam non catho¬
licis: ipsa est correctionis p̃meditatione.
ac p̾paratione catholicus. Sed iste sit
modus huiꝰ uoluminis: ubi requiescat
paululum lector: ut ad ea quȩ sequunt᷑
eius intentio ab alio renouetur exordio:¬

Expanded text:
etiam in dictis per ignorantiam non cathoetiam in dictis per ignorantiam non catholicis, ipsa est correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste sit modus hujus voluminis, ubi requiescat paululum lector, ut ad ea quae sequuntur, ejus intentio ab alio renovetur exordio
Abbreviated transcription (Latin):
ris: immo uͦ eas fidelib uerbis et lit¬
teris expugnaueris:laudabilior eris
censor inte ipsum: quam si quemlibet
alium recta ratione rep̃henderes: et
mirabilior eoꝵ emendator. quam si nun¬
quam illa sensisses. Adsit dñs tuȩ menti:
et tantam spũi tuo spũ suo facilitatẽ hu¬
militatis. lucem ueritatis. dulcedinẽ carita¬
tis. pacem pietatis infundat: ut uictor tui
animi eẽ malis inueris. quã cuius libet
contradicentis in falsis. Absit autẽ ut te
arbitreris hȩc opinando afide catholica
recessisse. quauis ea sint fidei aduersa ca¬
tholicȩ: si coram deo cuius innulliꝰ corde
oculiis fallitur. ueraciter te dixisse respicis.
non te tibi ipsi eẽ credulum ꝓbari ea quȩ
dixeris posse. ac studere te semꝑ etiam ꝓ¬
priam sententiam non tueri. si improbabi¬
lis detegatur: eo quod sit tibi cordi. ꝓprio
damnato iudicio. meliora magis et quȩ
sint ueriora sectari. Iste quippe animus

Expanded text:
ris, immo uero eas fidelibus uerbis et litris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo facilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut uictor tui animi esse malis in ueris quam cuiuslibet contradicentis in falsis. absit autem ut te arbitreris haec opinando a fide catholica recessisse, quamuis ea fidei sint aduersa catholicoculus fallitur, veraciter te dixisse respicis, « non te tibi ipsi esse credulum, probari ea quae dixeris posse; ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, eo quod sit tibi cordi, proprio damnato judicio, meliora magis et quae sint veriora sectari. » Iste quippe animus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis uitȩ preueniunt᷑ oeciduo. scriptũ
ẽẽ raptus ẽ ne malicia mutaret illiꝰ intelle¬
ctum: et cętera quȩ in eam sententiam
insapientiȩ libro leguntur. Nonum. ali¬
quas mansiones esse extra regnum dei:
earum quas eẽ dñs dixit in domopatris
qui sine baptismo xp̃i ex hac uita emigra¬
uerint: interim non tre in regnũ. s in ꝑa¬
radisum: postea uero in resurrectione mor-¬
tuorum etiam ad regni cęloꝵ beatitudinẽ
ꝑuenire. Hȩc interim undecim. multũ
aꝑteq ꝑuersa. et fidei catholicȩ aduersa.
nunc iam nichil cuncteris exstirpare atq
abicere ab anmo. a uerbo. abstilo tuo:si
uis ut te non solum ad altaria transisse
catholica. sed uere catholicum esse gau¬
deamus. Nam hec si ꝑtinaciter singula
defenduntur: tot hereses facere possunt.
quot opiniones esse numerantur. Quo¬
circa considera quam sit horrendum. ut
om̃s sint in uno homine: que damna¬
biles essent insingulis singule. Sed si
tu pro eis nulla contentione pugnaue¬

Expanded text:
Christo praeueniuntur occiduo, scriptum esse: raptus est, n e malit ia mutar et illius intellectum, et cetera quae in eam sententiam in Sapientiae libro leguntur\'; nonum \'aliquas mansiones esse extra regnum dei earum quas esse dominus dixit in domo patris qui sine baptismo Christi ex hac uita emigrauerint interim non ire in regnum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaue
Abbreviated transcription (Latin):
& ipso eloquio habeat multa emendanda.
& animia exundantia reprimenda: quod
in illo tib quoq ut uiro graui. sicut tua
indieant scripta displicuit. S hoc uł fa¬
cile corrigitur. lł sine detrimento fidei.a
leuib mentib amatur: toleratur a grauib
Habemꝰ enim iam quosdam spumeos in ser¬
mone:sed infide sanos. Non itaq desꝑan¬
dum ẽ. etiam hoc in isto quamuis sit tole¬
rabile. si ꝑmanserit: posse tamen expurga¬
ri & temperari. atq ad integrum & soli¬
dum ut ꝑduci uł reuocari modum:. p̃ser¬
tim qui iuuenis ẽẽ ꝑhibetur: ut qͦd minus

Expanded text:
in ipso eloquio habeat multa emendanda in ipso eloquio habeat multa emendanda et a nimia exundantia reprimenda, quod in illo tibi quoque ut uiro graui, sicut tua indicant scripta, displicuit. sed hoc uel facile corrigitur uel sine detrimento fidei a lenibus mentibus amatur, toleratur a granibus; habemus enim iam quosdam spumeos in sermone, sed in fide sanos. non itaque desperandum est etiam hoc in isto, quamuis sit tolerabile, si permanserit posse tamen expurgari et temperari atque ad integrum et solidum uel perduci uel reuocari modum. praesertim quia iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
inccrtus: melits arbitror meliora sentire:
qͣm in explorata culpare. Fortassis enim a¬
more mei fecit: sciens ad mesuenire posse
quod scripsit: dum in eis reb errare me ñ
uult. in quib se potius errare non putat. E
ideo debeo etiam eius habere gratam beni¬
uolentiam: cuius me necesse ẽ imꝓbare sen¬
tentiam. Ac ꝑ hoc in eis quȩ ñ recte sapit.
adhuc leniter corrigendus michi uidetur.
non asꝑe detestandus: presertim qͥa sicut
audio nuꝑ catholicus factus ẽ: quod ei gra¬
tulandum ẽ. Caruit enim donatistarum
uł potius rogatistarum diuisione & erro¬
re quo antea tenebat᷑ si tamen catholicam
ueritatem sicut oportet intelligat: ut uere
de illius conuersione gaudeamus. Habet
enĩ eloquium quo possit explicare quȩ
sentit: unde cum ulo agendum ẽ eiq ob¬
tandum. ut rec̾ta sentiat: nec faciat es se
delectabilia:. quȩ sunt inutilia: & quȩ diser¬
ta dixerit. uera dixisse uideatur: quamins

Expanded text:
incertus, melius arbitror meliora sentire incertus, melius arbitror meliora sentire quam inexplorata culpare. fortassis enim amore mei fecit sciens ad me peruenire posse quod scripsit, dum in eis rebus errare me non uult, in quibus se potius errare non putat. et ideo debeo etiam eius habere gratam beniuolentiam, cuius me necesse est inprobare sententiam. ac per hoc in eis quae non recte sapit adhuc leniter corrigendus mihi uidetur, non aspere detestandus, praesertim quia, sicut audio, nuper catholicus factus est, quod ei gratulandum est. caruit enim Donatistarum uel potius Rogatistarum diuisione et errore, quo antea tenebatur, si tamen catholicam ueritatem sicut oportet intellegat, ut uere de illius conuersione gaudeamus. I Habet enim eloquium, quo possit explicare quae sentit. unde cum illo agendum est eique optandum, ut recta sentiat. ne faciat esse delectabilia, quae sunt inutilia et quae diserta dixerit uera dixisse uideatur; quamuis et
Abbreviated transcription (Latin):
quandoquidem putasti me sic accepturũ
quasi tumͥ iniuriam feceris. notum faci¬
endo quod alius fecit. Quantum autem
hoc absit ab animo meo uide: ut ne ab illo
quidem me passum iniuriam conquerar.
Cum enim aliter quedam quam ego saꝑet.
nunquam debuit reticere. Unde mͥ gratum
ẽẽ debet. quod ita non tacuit: ut id etiam
legere possimus. Deberet quidẽ tantum
scribere potius ad me quam ad alterum de
me: sed quod mͥ eẽt ignotus. non ẽ ausus
se mͥ ingerere. in meorũ refutatione dic̾toꝵ
Nec consulendtum me putauit. ubi sibi ui¬
detur minime dubitandam: sed plane cog¬
nitam & cerdam tenere sententiam. Obtem¬
perauit autem anneo suo: a quo se ut seri¬
beret dicit ẽẽ compulsum. Et si quid int̃
disputandum quod in meam contumeli¬
am redundaret expressit: non eum con¬
uiciantis uoluntate crediderim: sed diu̾¬
sa sentientis neces sitate fecisse Ubi enim
mͥ animus erga me hominis ignotus ẽ &

Expanded text:
quando quidem putasti me sic accepturum, quando quidem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi iniuriam feceris notum faciendo quod alius fecit. quantum autem hoc absit ab animo meo, uide, ut ne ab illo quidem me passum iniuriam conquerar. cum enim aliter quaedam quam ego saperet, numquidnam debuit reticere ? unde mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. debuisse quis dixerit eum scribere potius ad me quam ad alterum de me; sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim mihi animus erga me hominis ignotus est et
Abbreviated transcription (Latin):
inctritatem tuam erga
nos renate fr̃ carissime.
& fraternam beniuolen¬
dam. ac mutuȩ dilectio¬
nis affectum: ꝓbatum quidem & antea te¬
nebamus. Uerum nunc ꝓbatiorem nobis a¬
miea diligentia demonstrasti. quod mͥ duos
libros. eius quidem hominis quẽ penit᷑
ignorabam. nec tamen ideo contemnendi.
uincentii uictoris. sic enim prenotatum
ibi nomen eius inueni. ꝓrimae preterita¬
estate misisti: quamuis mͥ eo quod absens
fuissem. in autumn fine sint redditi. Qͦ mͦ
enim tu carissimꝰ m̃s posses ut deberes in
meam non ꝑferre noticiam. cum in manꝰ
tuas uenissent cuiuslibet hominis quales¬
cumq littere licet ad alium scribentis. ub
tamen nomen commemoraretur & legere¬
tur meum: ita ut contradiceretur uerbis me¬
is. quȩ in quibdam opusculis edidissem:
Hoc itaq fecisti: quod sincerissimus & di¬
lectissimus amicus m̃s facere debuisti. S
hinc angor paululum: quod adhuc tuȩ scĩ¬
tad̃ minus quam uellem cognitus sum:

Expanded text:
Sinceritatem tuam erga nos, Renate frater carissime, et fraternam beniuolentiam ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus, uerum nunc probatiorem nobis amica diligentia diligentia, quod mihi duos libros eius quidem hominis, quem penitus ignorabam. nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris — sic enim praenotatum ibi nomen eius inueni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hominis qualescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis quae in quibusdam opusculis edidissem? hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuae sanctitati minus quam uellem cognitus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
sufflatur. Hanc gͦ tam molestam & tam ꝑ¬
fundam enitens enodare questionem: iñto
inquit ꝑ carnem priscam reparat habitudi¬
nem. quam uisa fuerat paulisꝑ amisisse. ꝑ
carnem:ut ꝑ eam incipiat renasci.ꝑ quam
meruerat inquinan.Cernis nem pe homi¬
nem ausum susciꝑe. quod iuires eius exce¬
dit: intam immane precipitium decidisse.
ut diceret inquinari animam meruisse ꝑ car¬
nem: cum dicere nullomꝰ possit. unde hoc
meritum traxerit ante carnem.Si enm a
carne incipit meritum habere peceati.dicat

Expanded text:
sufflatur, hanc ergo tam molestam et tam prosufflatur, hanc ergo tam molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem: merito, inquit, per carnem priscam reparat habitudinem, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. cernis nempe hominem ausum suscipere quod uires eius excedit in tam immane praecipitium decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere
Abbreviated transcription (Latin):
uero quod om̃s fatentur. mutabilis ẽ. Non
ergo de ipso: quia non ẽ immutabilis sieut
ipse.Si autem de nulla re alia facta ẽ:de ni¬
chilo fact̾a ẽ ꝓculdubio.sed abipso. Quod
uero eam non sp̃m. s corpus ẽẽ contendit:
quid aliud uult efficere. quam nos non ex
amma & corpore. s ex duob. uel etiã trib
constare corporib:Cum enim spũ anima⁊
corpore constare nos dicit. & omĩa hec tria
corpora ẽẽ asserit: ꝓfecto ex trib corporib nos
putat esse compactos. In qua opinione qͣnta
eum sequatur absurditas:illi potius quam
tibi demonstrandum puto. Uerum iste tole¬
rabilis error ẽ hominis:qui nondum co¬
gnouit esse aliquid. quod cum corpꝰ nonsit:
corporis tamen quandam similitudinem
gerere possit.Illud plane quis ferat quod
in scđo libro cum questionem difficillimã
soluere conaretur de originali peccato quate¬
nus ad corpus ammamq: ꝑtineat:si anima
non de parentib trahitur:sed adeo noua ĩ¬

Expanded text:
uero, quod omnes fatentur, mutabilis est: non ergo de ipso, quia non est inmutabilis sicut ipse. si autem de nulla alia re facta est, de nihilo facta est procul dubio, sed ab ipso. Quod uero \'eam non spiritum, sed corpus esse\' contendit, quid aliud uult efficere quam nos non ex anima et corpore, sed ex duobus uel etiam tribus constare corporibus? cum enim \'spiritu, anima et corpore constare nos\' dicit et \'omnia haec tria corpora esse\' asserit, profecto ex tribus corporibus nos putat esse conpactos. in qua opinione quanta eum sequatur absurditas, illi potius quam tibi demonstrandum puto. uerum iste tolerabilis error est hominis, qui nondum cognouit esse aliquid, quod cum corpus non sit corporis tamen quandam similitudinem gerere possit. Illud plane quis ferat, quod in secundo libro, cum quaestionem difficillimam soluere conaretur de originali peccato, quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus trahitur, sed a deo noua in
Abbreviated transcription (Latin):
dum. & quam sit a corde catholico secluden¬
dum longeq fugiendum: uides. Ita qͥppe
anima ut de flatu facta. uł dĩ flatꝰ factꝰ ẽ ipsa.
ut non de ipso sit. sed ab ipso de nichilo crra¬
tasit Neq enim sicut homo quando suf¬
flat. non potest de nichilo flatum facere. s
quem de isto aece ducit. hunc reddit: ita dõ
putandum ẽ. auras aliquas cireum fusas
iam fuisse. quarum exiguam quandã par¬
ticulam spirando traheret. & respirando
refunderet. quando in hominis faciem
sufflauit. eiq illo mͦ animã fecit. Q uod ⁊
si ita esset: nec sic de ipło sed de subiacenti re
aliqua flabili posset ẽ quod flauit. Sed ab¬
sit ut negemꝰ omnipotentem de nichilo fla¬
tum uite facere potuisse quo fieret homo in
animam uiuam: atq in eas contrudamur

Expanded text:
dum et quam sit a corde catholico secludendum et quam sit a corde catholico secludendum longcque fugiendum uides. ita quippe anima uel de flatu facta uel dei flatus factus est ipsa, ut non de ipso sit, sed ab ipso de nihilo creata sit. neque enim sicut homo, quando sufflat, non potest de nihilo flatum facere, sed quem de isto acre ducit, hunc reddit, ita deo putandum est auras aliquas circumfusas iam fuisse, quarum exiguam quandam particulam spirando traheret et respirando refunderet, quando in hominis faciem sufflauit eique illo modo animam fecit. quod et si ita esset, nec sic dc ipso, sed de subiacenti re aliqua flabili posset esse quod flauit. sed absit, ut negemus omnipotentem dc nihilo flatum uitae facere potuisse, quo fieret homo in animam uiu
Abbreviated transcription (Latin):
culosum. uł ꝑniciosum: si cum laudatur
eloquentia. pͥsuadeatur insipientia: & p̃ci¬
oso pͥoculo bibatur pestistra potio. Ut
emi iam incipiam demonstrare quȩ p̃cipue
fint in eius disputatione uitanda: animam
dicit adõ quidam factam. nec dĩ ẽẽ partem
siue naturam: quod omnino uerum ẽ. Sed
cum eam non uult ex nichilo factam fateri.
& aliam nullam ereaturam unde sit facta
commemorat. atq illi ita dat auct̃orem dm̃.
ut neq exnullis exstantib. id÷ ex nichilo.
neq ex aliqua re quȩ non ẽ. qͦd ds̃ ẽ. s de se ip¬
so eam fecisse credatur: nescit eo se reuolui.
quoᷤ declinasse se putat: ut seilicet nichil ali¬
ud amma quam dĩ natura sit: ac sic conseqñ¬
ter. & de dĩ natura fiat aliquid ab eodem dõ
cui faciendo. materia de qua facit. sit ipse qͥ
facit: Ac ꝑ hoc & cdi sit natura mutabilis.
& mutata indeterius eiusdem ipsius dĩ. ab
eodem ipso dõ natura damnetur: qͦd ꝓ tua
fideli intelligentia quam non sit opinan¬

Expanded text:
laudatur eloquentia persuadeatur insipientia et in pretioso poculo bibatur pestifera potio. Vt enim iam incipiam demonstrare, quae praecipue sint in eius disputatione uitanda, \'animam\' dicit \'a deo quidem factam nec dei esse partem sine naturam\', quod omnino uerum est. sed cum eam non uult ex nihilo factam fateri et aliam nullam creaturam unde sit facta commemorat atque ita illi dat auctorem deum, ut neque ex nullis exstantibus, id est ex nihilo, neque ex aliqua re, quae non est quod dens est. sed \'de se ipso eam fecisse\' credatur, nescit eo se reuolui, quod declinasse se putat, ut scilicet nihil aliud anima quam dei natura sit ac sic consequenter et de dei natura fiat aliquid ab eodem deo, cui faciendo materia, de qua facit, sit ipse qui facit, ac per hoc et dei sit natura mutabilis et mutata in deterius eiusdem ipsius dei ab eodem ipso deo natura damnetur. quod pro tua fideli intellegentia quam non sit opinan
Abbreviated transcription (Latin):
pe eos dĩ quos sanaturus ẽ peccatores pre¬
noscit non facit. Nam si eas animas libe¬
rat apeccato. quas innocentes & mundas
implicuit ipse peccato. uulnus sanat qͦd
intulit nobis: non quod inuenit in nobis.
Auertat autem ds̃. & omnino absit ut di¬
camus quando lauacro regenerationis
ds̃ mundat ammas paruulorum.tc̃ eum
mala sua corrigere quȩ illis ipse fecit. cũ
eas nullum habentes peccatum. peceat᷑ci
cari. cuius originali peccato contamina

Expanded text:
pe dei eos quos sanaturus est peccatores praepe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit, non facit. nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas inplicuit ipse peccato, uulnus sanat quod intulit nobis, non quod inuenit in nobis. auertat autem deus et omnino absit, ut dicamus, quando lauacro regenerationis deus mundat animas paruulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cuius originali pecc
Abbreviated transcription (Latin):
nitum habuit.q uom̾ habuit. quȩ ante car¬
nem nichil. malifecit: Si autem hoc meri¬
tum ex dõ dicitur habuisse:quis hoc audi¬
at̃. quis ferat. quis dici impune ꝑmittat:
Non enim hoc loco queritur quid meruerit
ut iudicaretur damnanda post carnem:
sed quid meruerit ante earnem ita damna¬
ri:aut inguinanda mitteretur in earnem.
Explicet hoc si potest. qui ẽ ausus dicere in¬
quinari animam meruisse ꝑ carnem. Item
alio loco cum eandem qua se ipse implicue¬
rat uelut explicandam ꝓponeret questio¬
nem: tanquam exꝑsona aduersariorum
ait. cur inquiunt ds̃ animam tam iniuista
animaduersione multauit.ut in corpꝰ eam
peccati religare uoluerit. tum consortio ear¬
nis peccatrix ẽẽ incipit. que peccatrix esse
non potuit: In huius questionis tanquã
scopuloso gurgite debuit utiq cauere nau¬
fragium:nec eo se committere unde se non
eruet transeundo:sed forte redeundo id:
penitendo. Nam de prescientia dĩse
titur liberare: sed frustra. Prescientia qͥp¬

Expanded text:
ritum habuit, quomodo habuit, quae ante carnem nihil mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur habuisse, quis hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda mitteretur in carnem. explicet hoc, si potest, qui est ausus dicere inquinari animam meruisse per carnem. Item alio loco, cum eandem, qua se ipse inplicuerat, uelut explicandam proponeret quaestionem, tamquam ex persona aduersariorum ait: cur, inquiunt, deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? in huius quaestionis tamquam scopuloso gurgite debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo. nam de praescientia dei se nititur liberare, sed frustra. praescientia quip
Abbreviated transcription (Latin):
solum corpꝰ. siue scđm totum. quo constat
humana natura. Nichil enim horum tan¬
quam certum affirmamus: sed quid hoꝵ
uerum sit adhuc querimus: et uir ꝑ mu¬
lierem. siue expatre tota hominis natura
ducatur. quȩ ꝑmulierem nascitur: siue
sola caro. unde adhuc questio ẽ:Omnia
tamen ex deo.unde nulla questio ẽ. id ẽ
et corpꝰ et anima et sp̃s et uiri et mulie¬
ris. Et si enim non exdeo nata uł tra¬
cta sunt uł manarunt. ita ut eius na¬
ture sint: tamen ex deosunt. A quo enĩ
creata. condita. facta sunt: ab illo habetꝰ

Expanded text:
solum corpus siue secundum totum. quo constat solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent