comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
helisei quanta sunt merita: eni
prima incuutate hospitali¬
tas. filiorum ẽ. magna fecun¬
ditas. Dum enim sterilitatẽ
auertit aquarũ: successionẽ lar¬
gitur hereãum. Non enĩ hoc
hominẽ. aut uni domi p̾stitit
medicinam: s totius enutatis
popłm reparauit. Si enĩ tardiꝰ
hoc fecisset: interueniente steri¬
litate. senescentib cunctis cuii¬
tas sine habitatore remanserat.
Igitur helyseus dumcurauit a¬
quam eurauit ⁊ plebem: ⁊ dum
fontem benelixit undarum. et¬
marum. Nam sicut scificatione
eius de octultis terre uenis. aqͣ¬
sana processit. Non enim sola
tantum fluenta benednt he¬
liseus. que fontium iamgremio
tenebantur: sed ⁊ illa que humi¬
do terre solo ad huc indiscreta pay¬
latim erant in posterum deflu¬
xura. Unde ait scriptura ad hoc¬
exitus aquarum benedixisse
heliseum ut stillantem aquã
prius sc̃ificatio susciꝑet quam
sinus fontis includeret. Igit᷑
beat ueritatem: hoc ẽ. requira¬

Expanded text:
Elisaei quanta sint merita, cujus Elisaei quanta sint merita, cujus prima in civitate hospitalitas filiorum est magna fecunditas. Dum enim sterilitatem avertit aquarum, successionem largitur haeredum. Non enim hoc hominem, aut unius domui praestitit medicinam, sed totius civitatis populum reparavit. Si enim tardius hoc fecisset, interveniente sterilitate, senescentibus cunctis, civitas sine habitatore remansisset. Igitur Elisaeus, dum curavit aquas, curavit et plebem; dum fontem benedixit undarum, qmarum. Nam sicut sanctificatione ejus de occultis terrae venis aqsana processit. Non enim sola tantum fluenta benedixit Elisaeus, 314 quae fontium jam gremio tenebantur; sed et illa, quae humido terrae solo indiscreta, paulatim erant in posterum defluxura. Unde ait Scriptura ad exitus aquarum benedixisse Elisaeum, ut stillantem aquam prius sanctificatio susciperet quam sinus fontis includeret. Igiturbeat veritatem; hoc est requira
Abbreviated transcription (Latin):
Mirum ergo in modum. plus
helyas gratie dimisit in terris:
quam secum portauit ad celos.
Et licet ipse ad altiora totus
transfertur corpore: apud fi¬
lium tamen maiore ꝑmanet
sanctitate. De helisei autem
meritis quid dicamus. cuiꝰ
hec pͥma laus. quod patrem
uoluit grã superare: dum dari
sibi ampliuis postulat. qmͣ scit
apud eum esse qui possidet : A¬
uarꝰ quidem ẽ. inpetendo: Ced
iooneus in promerendo. Dum
enum a patre plus exigit quam
habebat: facit eum mexitis suiꝰ
plus prestare quam poterat.
Nam cum idem heliseus post
ascensum sui uenisset iericho:
rogatus acuub ut in eadem
consisteret ciuitate. dixerunt
ad illum. Commoratio opidi
bona ẽ: sed aque male et steriles
sunt. Tunc precepit sibi dari
uas fictile. et recondito in eo
sale. ueniens adexitus aquaꝵ.
piecit inaquas dicens. hec di¬
cit dominus. Sanaui aquas
istas: non erit exeis moriens ne¬
q sterilis. Et sanate sunt aque.
usq in hunc diem. Uidete ergo

Expanded text:
Mirum ergo in modum! Elias Mirum ergo in modum! Elias plus gratiae dimisit in terris quam secum portavit ad coelos, et licet ipse ad altiora latus totus transfertur corpore, 313 apud filium tamen majore manet sanctitate. De Elisaei autem meritis quid dicamus? cujus haec prima laus est, quod patrem voluit gratia superare, dum dari sibi amplius postulat, quam scit apud eum esse qui possidet. Avarus quidem est in petendo, sed idoneus in promerendo. Dum enim a patre plus exigit quam habebat, fecit eum meritis suis plus praestare quam poterat. Nam cum idem Elisaeus post ascensum magistri sui venisset Jericho, et rogatus a civibus, ut in eadem consisteret civitate, dixerunt ad illum: Commoratio oppidi bona est, sed aquae malae et steriles sunt ; tunc praecepit sibi dari vas fictile, et recondito in eo sale veniens ad exitus aquarum projecit in aquas, dicens: Haec dicit Dominus: sanavi aquas istas, non erit ex eis moriens, nec sterilis. Et sanatae sunt aquae usque in hunc diem . Videte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
facilius intelligimꝰ hoc temꝑe
malignitatẽ hostium uinci pos¬
se. quam morum. Eigo heliam
angłi ad celum ꝑferunt: heliseũ
angłi interris custodiunt. Qd
mirum si angłi qui magisteũ
portauerunt. discipulum tuebã¬
tur: et noticia quadam obseqͥa
que patͥ exhibuerant. etiam filio
sanctitatis. Recte autem helyse̾.
helye sp̃itał filius aicitur: qui
ascendens in celum. spm̃ dupli¬
cem ei sue grẽ dereliquit. Cum
enum data eẽt facultas heliseo.
ut peteret quod uellet prius ꝙͣ
ab eo reciperetur helyas: peti¬
uit ut duplex sp̃s helie fieret
in ip̃o. Tunc dixit helyas. Du¬
re petisti: sed fiet tibi. Oheredi¬
tas preciosa: inqua plus here¬
di relinquitur quam habetur.
plus consequit᷑ qui accipit. ꝙͣ
possidet qui largitur. Preciosa
plane hereditas que dum a
patre transfertur ad fidelium:
meritorum quodam fenore du¬
plicatur. Igitur helyas cũ sim¬
plicem sanctitatis ip̃e haberet
sp̃m: heliseo duplicem dereliqt᷑.

Expanded text:
facilius intelligimus hoc tempore facilius intelligimus hoc tempore malignitatem hostium vinci posse quam morum. Ergo Eliam angeli ad coelum perferunt: Elisaeum angeli in terris custodiunt. Quid mirum si angeli, qui magistrum portaverant, discipulum tueantur, et novitia quaedam obsequia quae patri exhibuerant, etiam filio sanctitatis. Recte ergo Elisaeus Eliae spiritalis filius dicitur, quia ascendens ad coelum spiritum duplicem ei suae gratiae dereliquit. Cum enim data esset facultas Elisaeo ut peteret quod vellet, antequam ab eo raperetur Elias, petivit ut duplex spiritus Eliae fieret in ipso. Tunc dixit Elias: Dura petisti, sed fiet tibi . O haereditas pretiosa! in qua plus haeredi relinquitur quam habetur, plus consequitur qui accipit, quam possederit qui largitur. Pretiosa plane haereditas, quae dum a patre transfertur ad filium, meritorum quodam fenore duplicatur. Igitur Elias, cum simplicem sanctitatis ipse haberet spiritum, Elisaeo duplicem reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
ihis sunt eadem uita uł scĩcas
Conuersatio enun conectit. qͣs
separat elementum: ci iliu̾sis u¬
cet corporib diuidant᷑: hisclem
tamen actib coniungunt᷑. At¬
q ideo fit: ut scĩ sibi quõdam
consortio choherentes. a se iui¬
cem non discedant: ⁊ modo an¬
głi ad terras ueniant. mͦ homĩcs
ad celestia transferant᷑: ac ꝓfec¬
Ru meliore quib uita cominu¬
ius ẽ. incipiunt illis uiuendi
etiam elementa eẽ. commnunia
S dicit aliquis. Fr̃equent̃ au¬
duumꝰ. angłos ad homines des¬
cendisse. Audire etiam cupimꝰ:
quando homines ad celestia tnͣs¬
inigrarent. Manifesta res ẽ: et
impromptu posita. Helias ma¬
gister helysei. nonne angłis du¬
centib raptus ad celumẽ. ⁊ qua¬
driga ignea impositus quasim
quodam tͥumpho uictor ascen¬
dit: Uictor enim extiterat. nõ
gentium barbararum: s scła¬
rium uoluptatum. Siquidem
grauiores inimici sunt prauz
mores. quam hostes infesti: et

Expanded text:
in his sit eadem vita vel sanctitas: in his sit eadem vita vel sanctitas: conversatio connectit quos separat elementum, et licet diversi corporibus dividantur, iisdem tamen actibus conjunguntur. Atque ideo fit ut sancti sibi quodam consortio cohaerentes a se invicem non discedant; et modo angeli ad terras veniant, modo homines ad coelestia transferantur; ac profectu meliore, quibus vita communis est, incipiunt illis vivendi etiam elementa esse communia. Sed dicit aliquis: Frequenter audivimus angelos ad 312 homines descendisse: audire etiam cupimus quomodo homines ad coelestia transmigrarint. Manifesta res est, et in promptu posita. Elias magister Elisaei nonne angelis ducentibus raptus ad coelum est, et quadriga ignea impositus, quasi in quodam triumpho victor ascendit? Victor enim exstiterat non gentium barbararum, sed saecularium voluptatum; siquidem graviores inimici sunt pravi mores quam hostes infesti; et
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerauit: et uniꝰ ꝓph̾e meri¬
tis. omnis ẽ. hostium numerꝰ
captiuatus. Que caterue regũ.
que turba militum. dalẽ uicto¬
riam ꝑ petrarunt: ut ita hostes
ꝓsternerent. ut de ilł nullus
occumberet: Hec ẽ. uera. hec ĩ¬
ceuenta uictoria: ubi sic adu̾¬
saruis uincitur. ut de iuncen¬
irum forsitan de co¬
uideatur. quoddem.
lysei gram describentes. diximꝰ
in defensionẽ ipsius decelis au¬
xilia descendisse: ⁊ armatoᷤ eqͥ¬
tes siue quadrigas ei diuinitꝰ
affuuisse: extitisse etiam circa ip¬
sum quadrigam igneam. Mi¬
ret᷑ ecelo. cꝰ animꝰ sẽꝑ ĩ celoẽ: Sic̃ ait
si nr̃a conu̾satio in celis ẽ: et cele¬
stium conuersatio potest esse
nobiscum. hoc est ut qui uita ui¬
uimus angłorum: recte consor¬
tium mereamur. Est ergo sc̃ẽ
iiuentib quedã inter se cogna¬
tio: iunctio: atq societas. ⁊ Iec
interest. uteum in celis mane¬
ant an un terris: angłici sint
habitꝰ an humani: dũ in mundo

Expanded text:
vulneravit, et unius prophetae merivulneravit, et unius prophetae meritis omnium est hostium numerus captivatus. Quae catervae regum, quae turbae militum talem victoriam perpetrarunt, ut ita hostes prosternerent ut de ipsis nullus occumberet? Haec est vera, haec incruenta victoria, ubi sic adversarius vincitur, ut de vincenirum forsitan videtur, quod lisaei gratiam describentes diximus, in defensionem ipsius de coelis auxilia descendisse, et armatos equites, sive quadrigas ei divinitus adfuisse; astitisse etiam circa ipsum quadrigam igneam. Maretur e coelo cujus animus semper in coelo est? Sicut ait  et coelestium conversatio potest esse nobiscum: hoc est, ut qui vita vivimus angelorum recte eorum consortium mereamur. Est sane sancte viventibus quaedam inter se cognatio, junctio atque societas: nec interest utrum in coelis maneant an in terris, angelici sint habitus an humani, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
sua hebitudinem pupillarũ
detegeret: qui meritis suis ca¬
liginem nubium penetrauit.
Hecessario ergo sanctus helise¬
us hoc facto ministro formido¬
loso p̾stitit securitatem. cui iã
refuderat clartatem: et remo¬
uit ab eo formidinem cordis.
munerans beneficio. ab soluit
um. Minus timere cepit: post¬
quam plus uidere ꝓmeruit.
Nam et pacem parit̾ ꝓmeruit.
⁊ iusum. In montib cernuntꝰ
armati. Apparet eos uere descen¬
disse de celo: quorum aduentus
primum in montib reperit᷑
Ip̃a enun locorum ꝓrimitas
hoc demonstrat: quod descenden¬
tes de celo. non nisi uiga colliũ
sibi uicina calcauerint. Tunc gͥ
orauit heliseusi et omnẽ hosti¬
lem exercitum cecitate ꝑcussit.
Non mirum si aduersariis in¬
tulit cecitatem qui famulo lar¬
gitus est claritatem: et si hostib
aufert uisum. qui ministro p̾¬
stat aspectum. Ubi sunt qui di¬
cunt. plusquam preces scõrum
bominũ arma posse: Ecce una
oratio helysei. totum exercitum

Expanded text:
sua habitudinem pupillarum sua habitudinem pupillarum detegeret, qui meritis caliginem nubium penetravit? Necessario ergo S. Elisaeus hoc facto ministro formidoloso praestitit securitatem, cui jam refuderat claritatem, et removit ab eo formidinem cordis, munerans beneficio, absolvit um. Minus timere coepit, postquam plus videre promeruit; nam et pacem pariter promeruit, et visum. In montibus ergo cernuntur armati. Apparet eos vere descendisse de coelo, quorum adventus primum in montibus esse reperitur. Ipsa enim locorum proximitas hoc demonstrat, quod descendentes de coelo nonnisi juga collium sibi vicina calcaverint. Tunc igitur oravit Elisaeus, et omnem hostilem exercitum caecitate percussit. Non mirum si adversariis caecitatem intulit, qui famulo largitus est claritatem; et si hostibus auferret visum, qui ministro praestitit aspectum. Ubi sunt qui dicunt plus quam preces sanctorum hominum arma posse? Ecce una oratio Elisaei totum exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et nesciunt. Hec ẽ. enim pi¬
etas saluatoris: ut int̾ueniat
saluti. ac non se ꝓdat aspectui.
Sentiatur beneficiil. et non cer¬
natur obtutib. Unde errat.
qui putat cum ꝓspere aliquid
gesserit: ꝓpͥa se fortitudine su¬
ꝑasse. Scire et enim debet. qued
aduersarii. meritis magis quã
iurtute uncuntur: et non tã
uirtute. quam sanctitate supe¬
rantur: sicut sanctus heliseus
hostes suos. non armis suꝑabat.
Coratione uincebat. Nam cũ
idem ministro suo ad depellen¬
dum eius timorẽ. plures ad eẽ.
diceret defensores: nec metum
ab illo posset auferre: tunc ora¬
uit ad dnm̃ dicens. Domine. aꝑi
oculos eius: ut uideat. Et aꝑti
sunt oculi eius. ⁊ uidit: et ecce
mons totus plenus equitatu
um: et reliqua. Oratio ergo ppħe.
aꝑuit oculos yueri. Non mirũ.
si nouos inserit oculos: qui no¬
ua ꝓmeretur auxilia. Aut cur
non acies ꝓducat obtutitum: qͥ
acies instruxerat angłorum:
Cur inquam non orationem

Expanded text:
tur, et nesciunt. Haec enim est pitur, et nesciunt. Haec enim est pietas Salvatoris, ut interveniat saluti, ac se non prodat aspectu, sentiatur beneficiis, et non cernatur obtutibus. Unde errat qui putat, cum prospere aliquid gesserit, propria se fortitudine superasse. Scire enim debet quod adversarii meritis magis quam virtute vincuntur, et non tam virtute quam sanctitate superantur; sicut S. Elisaeus hostes suos non armis superabat, sed oratione vincebat. Nam cum eidem ministro suo, ad depellendum ejus timorem, plures adesse diceret defensores, nec metus ab illo posset auferri; tunc oravit ad Dominum, dicens: Domine, aperi oculos ejus ut videat. Et aperti sunt oculi ejus, et vidit, et ecce mons totus plenus equitatu , et reliqua. Oratio ergo Prophetae aperuit oculos pueri. Non mirum ssi novos senserit 310 oculos, qui nova promeretur auxilia. Aut cur non acie producat obtutum, qui acies instruxit angelorum? Cur, inquam, non oratione
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝓxime conspectum ꝑcutit
ad uersarium: oratio autem eti¬
am longe positum uulnerat ini¬
micum. Sic namq helyseus ꝓpħa¬
cum eum uellet rex syrie capti¬
uare. ac sue sub dere ditiom:
multisq eum armatorum cin¬
xisset agminib: non ẽ. terri¬
tus. non turbatus. s annunti¬
anti puero ait. Noli timere.
plures enim nobiscum sunt.
quam cum illis. Ofides sanc̾ti
tuit terrenas in sidias: quia
celestia ad eẽ. sibi nouit auxilia.
Olures inquit nob̾cum sunt: ꝙͣ
cum ilł. Mira res. Olures e celo
defensores meretur sanctitas:
quam interris oppugnatores
addunt improbitas. Plures no¬
biscum sunt: quam cum illis.
uidete beatitudinis meritũ.
Propheta nuntiat etiam de mł¬
titudine: cum puer adhuc in¬
certus sit de salute. Spũales o
ꝑspicit armatorum numerum.
et ille ñ cernit defensionis in¬
dicium. Quanta ẽ. diuina mi¬
sericordia. Defertur hominibͦ
beneficium: nec uidetur auxi¬
lium. Periclitantes consequun¬

Expanded text:
nisi proxime conspectum percutit nisi proxime conspectum percutit adversarium; oratio autem etiam longius positum vulnerat inimicum. Sic namque S. Elisaeus propheta, cum vellet eum rex Syriae captivare ac suae subdere ditioni, multisque eum armatorum cinxisset agminibus, non est territus, non turbatus; sed ait nuntianti puero: Noli timere: plures enim nobiscum sunt quam cum illis . O fides sancti tuit terrenas insidias, quia coelestia adesse sibi novit auxilia. Plures enim nobiscum sunt, quam cum illis. Mira res! Plures de coelo defensores meretur sanctitas, quam in terris oppugnatores adduxit improbitas. Plures nobiscum sunt, quam cum illis. Videte beatitudinis meritum. Propheta nuntiat etiam de multitudine, cum puer adhuc incertus sit de salute. Spiritales perspicit armatorum numerum, et ille non cernit defensionis indicium. Quanta est divina misericordia! Defertur hominibus beneficium, nec videtur: auxilium periclitantes consequun
Abbreviated transcription (Latin):
epe diaisse me me¬
mini. quod ho¬
stium tumultꝰ
bellicos tiere
Aninime debeamus: nequam¬
libet copiosam hostium multi¬
dinem formidare: qm̃ sicut ait
dominus. maior ẽ. qui in nob̾
ẽ. quam qui in hoc mundo. hoc
ẽ. potentior est ad ꝓtegendos fa¬
mulos suos xp̃c quam diabołꝰ
ad instigando inimicos. Quam¬
ius enim idem diabolus colligat
sibi turbas et crudeli eas armet ĩ¬
sania: tamen facile destruuntur:
qr meliorib ppłm sim̃ saluator cͥcun¬
dat auxiliis. Ait enĩ ꝓpħa. iͣmittit an¬
gls dñi ĩ cͥtuitu tim̃tiũ eũ. et enpiet
eos. Qd̃ si angłs dñi timentes eũ
de ꝑicł̃is erip̃. non pot̾ ticre bar¬
barum. qui timuerit saluatorẽ.
Nec potest metuere hostis impe
a nob̾ expellit hostilem. Arma
autem hec nr̃a sunt quib sal¬
uator instruxit: oratio miscłia.
atq ieiunium. Ieiunium enim
melius. quam murꝰ tuetur: mi¬
sericordia faciluis lib̾at. quam
rapina: oratio longuis uuln̾at.
qua saguta. Sagita enim non¬

Expanded text:
epe dixisse me memini quod hos tumultus bellicos timere minime debeamus nec quamlibet copiosam hostium multitudinem formidare; quoniam sicut ait Dominus, Major est, qui in nobis est, quam, qui in hoc mundo . Hoc est potentior est ad protegendos famulos suos Christus, quam diabolus ad instigandos inimicos. Quamvis enim idem diabolus colligat sibi turbas, et crudelis eas armet insania, tamen facile destruuntur, quia melioribus populum suum Salvator circumdat auxiliis; ait enim propheta: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum et eripiet eos . Quod si angelus Domini timentes eum de periculis eripit, non potest timere barbarum, qui timuerit Salvatorem, nec potest metuere hostis impeta nobis expellit hostilem. Arma autem haec nostra sunt quibus nos Salvator instruxit, oratio, misericordia, atque jejunium: jejunium enim melius quam murus tuetur; misericordia facilius liberat quam rapina; oratio longius vulnerat quam sagitta. Sagitta enim non
Abbreviated transcription (Latin):
cerne causam meam de gente
non scã. Non discerne penã
meam. Nam hanc habet igens
non sc̃a. Discerne causam meã.
ñ habet nisigens scã. Causam
gͦ uob̾ eligite. causam bonam
et iustam tenete. et inaduito¬
rio domini nuliam penamti
martyrum il¬
potius aliqͥd
martyrum auduumꝰ paulo
ante beatum paulum apłm
p̾dicantẽ. Quis nos inquit¬
seꝑabit acaritate xp̃is Ista

Expanded text:
cerne causam meam a gente cerne causam meam a gente non sancta . Discerne, non poenam meam; nam habet hanc et gens non sancta; sed causam meam, quam non habet nisi gens sancta. Causam ergo vobis eligite, causam bonam et justam tenete, et in adjutorio Domini nullam poenam martyrum potius aliquid martyrum audivimus paulo ante beatum apostolum Paulum praedicantem, Quis nos separabit a charitate Christi? Ista
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Itaq resurgens dñs
commendat petro oues suaᷤ.
illi negatori. S negatori. qr
presumptori: postea pastori.
quia amatori. Nam quare
ter interrogat amantem:
nisi ut compungat t̾ negan
grãdei: quod priꝰ non potuit
tidutia sui. Nam postea ꝙͣ
illi oues non petri s dñicõ¬
mendauit. ut ñ pasceret si¬
bi s dnõ. annuntiauit ei
passionem futuram: quã
primo ꝑdiderat. qm̃ p̾pro¬
pere festinabat. Cum senue¬
feret quo tu nonuis. Hoc aũ
dixt: significans qua mor¬
te clarifuaturꝰ cẽt dñm. Fãc¬
tumẽ. ꝑ uenit petrus ad paᷤᷤ¬
sionẽ. qui lacrimis dilue¬
rat negationẽ: et quod pro¬
miserat saluator non potuit
auferre temptator. Martyres
itaq intus honoremus in
tab̾naculo pastoris. in mem¬
bris pastoris: habentes grãm.
non audaciam: pietatem ñ
temeritatem: constanuam.
non ꝑtinatiam: collectionẽ.
ñ disꝑsionẽ. Proinde si uul¬
tis martẏres uere imitari:
causam uob̾ eligite ut dica¬

Expanded text:
tatem. Itaque resurgens Dominus tatem. Itaque resurgens Dominus commendat Petro oves suas, illi negatori; sed negatori, quia praesumptori; postea pastori, quia amatori. Nam quare ter interrogat amantem, nisi ut compungat ter neganPetrus gratia Dei, quod primo non potuit fiducia sui. Nam posteaquam illi oves, non Petri, sed suas commendavit, ut non pasceret sibi, sed Domino, annuntiavit ei passionem futuram, quam primo perdiderat; quoniam praepropere festinabat. Cum senioferet quo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Dominum . Factum est, pervenit Petrus ad passionem, qui lacrymis diluerat negationem. Quod ei promiserat Salvator, non potuit auferre tentator. itaque intus honoremus in tabernaculo pastoris, in membris pastoris, habentes gratiam, non audaciam; pietatem, non temeritatem; constantiam, non pertinaciam; collectionem, non divisionem. Proinde si vultis martyres veros imitari, causam vobis eligite, ut dica
Abbreviated transcription (Latin):
inscrutabilia sunt iuditia eiꝰ:
et inuestigabiles uie ipsius.
Sequens ꝑ omma uestigia x
petrus turbatur ⁊ negat: res¬
picitur et plorat: ut flecus
dilueret. quod timor in fece¬
rat. Non fuit illa petri de¬
sertio: s eruditio. Amorem
quippe domino int̾ rogante
incorde suo: p̾sumpserat se
pro eo etiam moriturum. Ui¬
rib suis hoc tͥbuebat. Nisi
paulisꝑ a regente de serc̾tur.
non sibi de monstraretur.
Ausus ẽ. dicere: aniniam meã
pro te ponam. Animam suã
ꝓxp̃o presumpserat se posi¬
quo negandus posuit libe¬
rator. Teniq cum timore tur¬
batur. sicut dominus p̾dice¬
rat: der negans eum ꝓ quo
cut scptum ẽ. respexit eum
dominus. At ille fleuit ama
re.Amara erat recordatio ne¬
gationis: ut dulcis eẽt gr̃a
redemptionis. Nisi desertus.
non negaret: nisi respectus.
non fleret. Odit dominus p̾¬
sũptores de uirib suis: et ti¬
morem istum ineis quos di¬
ligit tanquam medlicus se¬
eat. Secando quidem infert
dolorem: s fumat pꝰea sani¬

Expanded text:
tabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sequens per omnia vestigia Christi Petrus conturbatur, et negat: respicitur, et plorat; fletus tergit quod timor infecerat. Non fuit illa Petri desertio, sed eruditio. Amare quippe Dominum interrogatus in corde suo praesumpserat se pro eo etiam moriturum. Viribus suis hoc tribuerat: nisi paulisper a regente desereretur, non sibi demonstraretur. Ausus est dicere, Animam meam pro te ponam. Animam suam pro Christo praesumptor se posiquo nondum posuerat Liberator. Deniqicut Dominus praedixerat, ter negat eum, pro quo cut scriptum est, Respexit illum Dominus. At ille amare flevit . Amara erat recordatio negationis, ut dulcis esset gratia redemptionis. Nisi desertus, non negaret; nisi respectus, non fleret. Odit Deus praesumptores de viribus suis, et tumorem istum in eis, quos diligit, tanquam medicus secat. Secando quidem infert dolorem: sed firmat postea sani
Abbreviated transcription (Latin):
quo sexuis discernitue.: ⁊ sexus
uterq miscetur: uxor non
habet potestatem corporis sui.
sediur. Gaudebas: erigebas te:
iactabas te. benedixit apłs:
optime dixit uas electionis.
uxor non habet potestatem cor¬
poris sui. sed uir. quia ego sum
dominꝰ. Laudasti: Audi quod
sequitur. Audi quod non uis:
rogo ut uelis. Quid ẽ. hoc: au¬
di.Similiter ⁊ uir dominꝰ ille.
summiliter ⁊uir. non habet po¬
testatem corporis sui: s mulier.
Hoc libenter auch. uitium ti¬
bi tollitur: non dominiũ. Ad¬
ulteria tua ꝓhibentur: non
femine subrigunt᷑. Tu uir es:
ostende. Uir enim a uirtute
uel uirtus a uiro. Habes gͦ
iurtutem uince libidinem. My¬
lieris inquit caput:uir. Gi
caput es: duc ⁊ sequatur. S
uide quo ducas. Caput es :
duc. Sequatur. S noli ire:
quo nonuis ut sequatur. Ne
inp̾cipiciũ ruas: uide ut
recͥto tranite gͣdiaris. Sic uos
parate intrare ad illam no¬
uam nuptam: ad illam pul¬
chram ornatam uiro suo: ñ

Expanded text:
quo sexus discernitur, et sexus quo sexus discernitur, et sexus uterque miscetur; Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Gaudebas, erigebas te, jactabas te. Bene dixit Apostolus, optime dixit Vas electionis: Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Quia ego sum dominus. Laudasti: audi quod sequitur, audi quod non vis, rogo ut velis. Quid est hoc? Audi: Similiter et vir; dominus ille; similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Hoc libenter audi. Vitium tibi tollitur, non dominium: adulteria tua prohibentur, non feminae subriguntur. Tu vir es, ostende: vir enim a virtute, vel virtus a viro. Habes ergo virtutem? Vince libidinem. Mulieris, inquit, caput vir . Si caput es, duc, et sequatur: sed vide quo ducas. Caput es, duc quo sequatur: sed noli ire quo non vis ut sequatur. Ne in praecipitium ruas, vide ut recto tramite gradiaris. Sic vos parate intrare ad illam novam nuptam, ad illam pulchram, ornatam viro suo, non
Abbreviated transcription (Latin):
les inteent. quales non ĩdrent.
Nolite eẽ. tales qualer nonri¬
traturos audistis: inmame for¬
nicatores. TIam cum sptura
commemorasset cos qui non
intrabunt. ibi etiam nomi¬
nauit homicidas: non erpa¬
iustis. Nominauit fornica¬
tores: auliuii quia pectora
tutudistis. Ego audui. ego
audimi. ego uidi: et quod non
sonitu: uidi in pectorib uei.
quando tutudistis pectora ura.
Eicrte inde pectatum. Nam pec¬
tora tundere. et hec eadem fa¬
cere: nil ẽ aliud quam peccã
paiumentare. fres mei. fan
mei. estote casti: amate casti¬
tatem. Amplectimini castita¬
tem. diligite munditiam: qr
d̾s auctor munditie indem¬
plo suo quod estis uos. eme
querit. ꝓcul a templo expel¬
lit inmundos. Sufficiant
uos uults uxorib ur̃is. Nõ
uis abilla fiat aliquid p̾ter
te. noli facere aliquid pret
ip̃am. Tu dominus e. ila
ancilla. Deus fecit utrumq
Sara inquit scriptura obse¬
quebatur abrahe: dominum
eum uocans. Uerumẽ. Istis

Expanded text:
ales intrent, quales non intrent. ales intrent, quales non intrent. Nolite esse tales, quales non intraturos audistis: maxime fornicatores. Nam cum Scriptura commemorasset eos qui non intrabunt, ibi etiam nominavit homicidas: non expavistis. Nominavit fornicatores : audivi quia pectora tutudistis. Ego audivi, ego audivi, ego vidi: et quod non sonitu, vidi in pectoribus vestris, quando tutudistis pectora vestra. Ejicite inde peccatum: nam pectora tundere, et haec eadem facere, nihil est aliud quam peccata pavimentare. Fratres mei, filii mei, estote casti, amate castitatem, amplectimini castitatem, diligite munditiam: quia Deus auctor munditiae in templo suo, quod estis vos, eam quaerit; procul a templo expellit immundos. Sufficiant vos vultis uxoribus vestris. Non vis ab illa fiat aliquid praeter te: noli facere aliquid praeter ipsam. Tu dominus es, illa ancilla: Deus fecit utrumque. Sara, inquit Scriptura, obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans . Verum est; istis
Abbreviated transcription (Latin):
bebis. S habes iam aliquid ca¬
ritatis. Nec hoc tͥ impute. Quid
enim habes quod non accepi¬
stis Habes. habes iam aliquad
caritatis: pete ut augeat. pete
ut ꝑficiat: quousq ꝑuenias
ad illam mensam. qua maior
in hac uita nonẽ. Maiorem
hac caritatem nemo habet:
quam ut animam suam ꝑo¬
nat ꝓamicis suis. accessisti
pauper: recedis diuss. immo
non recedis sed manendo di¬
ues eris. Abillo martyros ac¬
ceꝑunt: quod pro illo passi
sunt. Credite. abulo accepe¬
runt. pat̾ familias dedit ill̃
unde illum pascerent. Ipsum
habemus: ab ip̃o petamus.
Et si accipere minus digui su¬
mus: ꝑ amicos ipsius qui eum
de ipsius dono pauerunt. pe¬
tamus. Orant ip̃i ꝓ nob̾. ut
pot̾ homo accipere quicquã:
nisi fuerit ei datum de celo.
Ergo et quod habemus de ce¬
lo accepimus: et ut plus ha¬
beamus de celo accipimus:¬
Ip̃a est cuutas: que de celo des¬
cendit. T̃ ales simus: ut intre¬
mus in eam. Audistiꝰ enim qͥ¬

Expanded text:
bebis. Sed habes jam aliquid chabebis. Sed habes jam aliquid charitatis? Nec hoc tibi imputes: Quid enim habes quod non accepisti ? Habes jam aliquid charitatis? Pete ut augeat, pete ut perficiat, quousque pervenias ad illam mensam, qua major in hac vita non est. Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. Accessisti pauper, recedis dives: imo non recedis, sed manendo dives eris. Ab illo martyres acceperunt quod pro illo passi sunt: credite; ab illo acceperunt. Paterfamilias dedit illis unde illum pascerent. Ipsum habemus, ab ipso petamus. Et si accipere minus digni sumus, per amicos ipsius, qui eum de ipsius dono paverunt, petamus. Orent ipsi pro nobis, ut potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo . Ergo et quod habemus, de coelo accepimus; et ut plus habeamus, de coelo accipimusIpsa est civitas, quae de coelo descendit: tales simus, ut intremus in eam. Audistis enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e iohannes euagl̃ista in
sam potentis. Nostis fideles ad
quam mensam accedistis. Re¬
colite scripturam dicentem.
Cum accedis ad mensam poten¬
tis: scito quoniam oportet ta
lia te preparare. ad quam m̃¬
sam potentis accedis: Quitibi
exhibet se ip̃m: non mensam
coquorum arte conditam.
Exhibet tibi xp̃c suam men¬
sam: scilicet semet ip̃m. Accede
adhanc mensam: et saturare.
Esto pauꝑ: et saturaberis. E¬
dent pauperes ⁊ saturabunt᷑.
Scito qm̃ talia te oportet pre¬
parare. Ut intelligas ex posi¬
de enim nesciebas quid sit: cũ
accedis ad mensam potentis.
scito qm̃ talia oportet de prepa¬
rare. Au di expositorem. Sicut
xp̃c animam suam ꝓ nob̾ po¬
suit: sic et nos debenius talia
p̾parare. Qͥd ẽ talia p̾parare:. aiãs ꝓ¬
frib pone̾. Ut saturareris: pauper
accessisti. Unde talia p̾parab:
Ab ip̃o qui te inuitauit pete:
ut habeas unde illum pascas.
Nisi ip̃e tibi dederit: nichil ha¬

Expanded text:
et ipse Joannes evangelista in et ipse Joannes evangelista in nsam potentis: nostis fideles ad quam mensam acceditis: recolite Scripturam dicentem, Cum accedis ad mensam potentis, scito quoniam oportet te talia praeparare . Ad quam mensam potentis accedis? Qui tibi exhibet se ipsum, non mensam coquorum arte conditam: exhibet tibi Christus suam mensam, scilicet semetipsum. Accede ad hanc mensam, et saturare. Esto pauper, et saturaberis. Edent pauperes, et saturabuntur . Scito quoniam talia te oportet praeparare. Ut intelligas, Jote enim nesciebas quid sit, Cum accedis ad mensam potentis, scito quoniam talia te oportet praeparare. Audi expositorem: Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus talia praeparare. Quid est, talia praeparare? Ai donum. Ut saturareris, pauper accessisti: unde talia praeparabis? Ab ipso qui te invitavit pete, ut habeas unde illum pascas. Nisi ipse tibi dederit, nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
honorem
martyrib exhi¬
micos honoramus. Quertte
que caula eos amicos xp̃i fe¬
cerit: Ip̃e xp̃c ostendit. Aic
enim. hoc est preceptum meũ:
ut diligatis inuicem. Dili¬
gunt inuicem: qui histrio¬
nes spectant. Diligunt in uicẽ:
qui simul se in popinis inebͥ¬
ant. Diligunt inuicem: mala
sibi conscientia sociati. Cumgͦ
buit distinguere dilectionem.
fecit utiq: audite. Cumenĩ
duisset. hoc ẽ. p̾ceptum meũ
ut diligatis inuicem: mox ad¬
didit sicut ego dilexi nos. Sic
diligite inuicem: ꝓpt̾ regnum
delppt̾ uitam ẽt̾nam. Amate
simul: s me. Amaretis inuicẽ
si simul diligexitis histrionẽ.
Magis diligite inuicem. si¬
mul amando eum qui dis
adhuc. tanquam diceremus
ei. Et quomodo nos dilexisti.
ut sciamus et nos quemad¬
modum nos diligere debea¬
mus: Audite. Maiorem hac
caritatem nemo habet: quã
ut animam suam ponat ꝓ
amnicis suis. Sic diligite in¬
iucem: ut unusquisq animã
suam ponat ꝓceteris. Hoc e¬
nim martyres fecerunt. Qd̾

Expanded text:
honorem martyribus exhimicos honoramus. Quaeritis quae causa eos amicos Christi fecerit? Ipse Christus ostendit: ait enim, Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem. Diligunt invicem qui histriones simul spectant, diligunt invicem qui simul se in popinis inebriant, diligunt invicem mala sibi conscientia sociati. Cum erbuit distinguere dilectionem. Fecit utique: audite. Cum enim dixisset, Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem; mox addidit sicut ego dilexi vos. Sic diligite invicem, propter regnum Dei, propter vitam aeternam. Amate simul, sed me. Amaretis invicem, si simul diligeretis histrionem: magis diligite invicem, simul amando eum qui dispadhuc: tanquam diceremus ei, Et quomodo nos dilexisti, ut sciamus et nos quemadmodum nos diligere debeamus? Audite: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Sic diligite invicem, ut unusquisque animam suam ponat pro caeteris. Hoc enim martyres fecerunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nauigant. Adꝑiculum unde
cotidie ꝑiclitantur hominȩ
saciat. Capitale crimen ẽ.fas¬
sitas: et tamen comminuit᷑
herelitas. Si ergo hoc meret᷑
temporał̃ cupĩditas: quare
xp̃ihereditas. Auarꝰ dicet ĩ
corde suo. qui forte non audet
lingua sua: quis nos separa¬
bit̾ a carite xpristi. Tribula¬
tio anangustia. an ꝑsecutio.
Possunt et auaridicere auro:
ꝓpt̾ te occidimur tota die. Op¬
⁊ auari. Discerne angustias
meas. Paciuntur angustias
et auari. Discerne mortem
meam. Pro auro moriunt᷑
et auari. Quidẽ discerne
causam meam: Propt̾ te
morte afficimur tota die.
causa. ubi ergo discreta cau
sa: certa ẽ. uctoria. Siergo cau
mamus: amemus ineis nõ
passiones. s causam passio¬
nũ. Nam si amauerimꝰ passi¬
ones tantum multos inuen¬
turi sumus: qui peiora paciũ¬
tur incausis malis. S causam
attendamus. Crucem xpristi
attendite: ibi erat xp̃c. ibi i
latrones. Similis pena: s dis¬
similis causa. ynus latro cre¬

Expanded text:
navigant ad periculum. Unde navigant ad periculum. Unde quotidie periclitantur homines,prohibet. Capitale crimen est falsitas, et tamen comminuitur haereditas. Si ergo hoc meretur temporalis cupiditas, quare haereditas? Avarus dicit in corde suo, qui forte non audet in lingua sua: Quis nos separabit a cupiditate auri? Tribulatio? an angustia? an persecutio? Possunt et avari dicere auro: Propter te occidimur tota die. Op avari. Discerne angustias meas: patiuntur angustias et avari. Discerne mortem meam: pro auro moriuntur et avari. Quid est, Discerne causam meam? Propter te morte afcimur tota die. causa. Ubi discreta est causa, ibi certa est victoria. Si ergo causmamus. Amemus in eis, non passiones, sed causas passionum. Nam si amaverimus passiones tantum, multos inventuri sumus qui pejora patiuntur in causis malis. Sed causam attendamus, crucem Christi attendite: ibi erat Christus, ibi erant et latrones. Similis poena, sed dissimilis causa. Unus latro cre
Abbreviated transcription (Latin):
reant adiuitie. Modo elige.
modo pugna mͦuideamus.
sinon sine causa cantasti.
letamini in domino ⁊ exul¬
tate iusti. Modo iudeamus.
si non sine causa audisti. qͥs
nos seꝑabit acaritate xpistiͨͤ
Et quidem p̾ter misit omnia
morare: cui blanditur mũ¬
dus. Quare: Quia certami¬
na mẽm p̃nuntiabat. Illa
certamina: ubi uicerunt ꝑ¬
secutionẽ. famem. sitim ege¬
statem ignominiam. ad extre¬
mum timorem mortis.⁊ho¬
monet nos apłs: ut prefe¬
ramus caritatem dĩ mundo
Quantaᷤ angustias paciunt᷑.
qui uolunt res raꝑe alienaᷤ.
an ꝑsecutio ait: et ipsa non
frangit. auaritia tenetur
auarus: rapit ac timet pe¬
nam: estuat in rapinam. Mł¬
ti enim famem pacuntur.
dum acquirunt et faciunt
lucra. Quib p̾cpimus ie¬
iunare: et excusant de stoma¬
cho. Uacat illos tota die soli¬
dos numerare: et ieiuni dor¬
miunt. An nuditas: Et qͥd
dicam de nuditate: Cotidie
negociatores de naufragio¬
nudi euadunt: et iterum

Expanded text:
reant divitiae: modo elige, reant divitiae: modo elige, modo pugna; modo videamus si non sine causa cantasti, aetamini in Domino, et exsultate, justi: modo videamus si non sine causa audisti, Quis nos separabit a charitate Christi? Et quidem praetermisit omnia, morare, cui blanditur mudus. Quare? Quia certamina martyrum pronuntiabat. Illa certamina, ubi vicerunt persecutiones, famem, sitim, egestatem, ignominiam, ad extremum timorem mortis, homonens Apostolus ut praeferamus caritatem Christi mundo. Quantas angustias patiuntur qui volunt rapere res alienas. An persecutio, ait? et ipsa non frangit, avaritia terretur. Avarus rapit, ac timet poenam, ac aestuat in rapina: multi enim famem patiuntur, dum acquirunt et faciunt lucra; quibus praecipimus jejunare, et excusant de stomacho. Vacet illis tota die solidos enumerare, et jejuni dormiant. An nuditas? ut quid dicam de nuditate? Quotidie negonudi evadunt, et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
afficimur totadie: de putati
sumus ut oues occisionis. Sed
inhis omnib superamus ꝓpt
eum qui dilent nos. Hec est
uox mrm̃: omnia tolerape.
ec de se nichil p̾sumere. Illũ
ailigere qui gliatur in luis.
ut qui głatur indomino glo¬
rietur. Nouerant et illi:
quos nos cantauimus pau¬
lo ante. Letammi ind̾no. et
exultate iusti in deo. Si uisti
in dño letantur: in iusti non
nouerunt letare nisi mhos¬
seculo. S ip̃a ẽ. pͥma aties de¬
bellanda. Orimo iuincende
sunt delec̾tationeo: et pꝰea
dolores. Quomodo pot̾ suꝑa¬
re mundum seiientem. qur
non potest suꝑare blandien¬
tem. Glanditur hic mundus.
pollicendo honores. auutias.
uoluptates. Minatur his
mundꝰ: intentando dolorez.
egestates. humilitates. Qs
non contempnet quod pol¬
licetur: Quis non suꝑare
pot̃ quodminat᷑. Habere
delectationem suam diutta.
lis arriculus temptationis
acciderit. ut duo nemant eͥ
et iusticia ut non possis Ha¬
bere utrumq. sed simisee ie
manus ad arutias. necesse

Expanded text:
eputati sumus ut oves occisionis. Sed in his omnibus superamus per eum qui dilexit nos . Haec est vox martyrum, omnia tolerare, et de se nihil praesumere, illum diligere qui glorificatur in suis: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Noverant et illud quod nos cantavimus paulo ant . Si justi in Domino laetantur, injusti non noverunt laetari nisi in saeculo. Sed ipsa est prima acies debellanda: primo vincendae sunt delectationes, et postea dolores. Quomodo potest superare mundum saevientem, qui non potest superare blandientem? Blanditur hic mundus, pollicendo honores, divitias, voluptates: minatur hic mundus, intentando dolores, egestates, humilitates. Qui non contemnit quod pollicetur, quomodo superare potest quod minatur? Habent delectationem suam divitiae: lis articulus tentationis inciderit, ut duo haec veniant in et justitia, et non possis habere utrumque, sed si miseris manum ad divitias, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
mendas. Quem credis uentu
descensurus. habebo te ho¬
die inparadyso: non alteri
commendatum. s mecum.
Ad homuines enim mortales
et ad ip̃os mortuos descen¬
it humilitas mea: de ua¬
radyso nunquam aiscessit
dinitas mea. Ita facte ft̃
tres cruces: tres cause. Unꝰ
latronum xp̃o insultabat
alter sua mala confessus.Xͥ
plicium: s tͥbunal. De cruee
quippe insultantem damp¬
nauit: credentem liberauit.
Timede insultantes gaudete
credentes. Hoc faciet inclari¬
tate. quod fecit in humilitate.

Expanded text:
mendas, quem credis venturmendas, quem credis venturnfernum descensurus, habebo te hodie mecum in paradiso, non alteri commendatum, sed mecum. Ad homines enim mortales et ad ipsos mortuos descendit humilitas mea; de paradiso autem nunquam discessit divinitas mea. Ita factae sunt tres cruces, tres causae: unus latronum Christo insultabat; alter, sua mala confessus, Chplicium, sed tribunal: de cruce quippe insultantem damnavit, credentem liberavit. Timete insultantes, gaudete credentes: hoc faciet in claritate, quod fecit in humilitate.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt latro indolore: quod pe¬
trus ꝑdidit intimore. Sce¬
lus admisit: crucem ascendit.
causam mutauit: paradisũ
comꝑauit. Meruit omnino
causam mutare: qui non cõ¬
tempsit in xp̃o similitudi¬
nem pene. Iudei contempse¬
runt miratula facientem:
ille credidit in cruce pendẽ¬
tem. Consortem crucis dñm
agnouit: et regno celorũ.
latro uiolentus credendo isi
fecit. Tunc inxp̃o latro cre¬
aidit quando fidis apłica¬
trepidauit: ideoq audire
meruit. hodie mecum eris
inparadyso. hoc quidem si¬
bi ip̃e non presumpserat
magne quidem se miscłie
commendabat: s sua meri¬
ta cogitabat. Domine inqͥt
memento mei: dum ueneris
ua regnum tuum. Quousq
suum ille se inpenis fiturũ
sperabat: s saltu meius ad¬
uentum miscłiam in se fieri
flagitabat. ꝓinde se latro sua
merita cogitans differebat:
sclominus latroni quod despe¬
rauerat offerebat. Tanquam
dicens. Tu petis ut memineeĩ
tui ddum uenero in regnum

Expanded text:
isivit latro in dolore, quod Peisivit latro in dolore, quod Petrus perdiderat in timore: scelus admisit, crucem acausam mutavit, paradisum comparavit. Meruit omnino causam mutare, qui non contempsit in Christo similitudinem poenae. Judaei contempserunt miracula facientem, ille credidit in pendentem. Consortem crucis Dominum agnovit, et in regnum coelorum latro violentus credendo vim fecit. Tunc in Christo latro credidit, quando fides aptrepidavit. Merito audire meruit, Hodie mecum eris in paradiso. Hoc quidem sibi ipse non promiserat: magnae quidem se misericordiae commendabat, sed et sua merita cogitabat. Domine, inquit, memento mei, dum veneris in regnum tuum. Quousque suum, ille se in poenis futurum sperabat, et saltem in ejus adventum misericordiam in se fieri flagitabat. 3. Proinde latro sua merita cogitans differebat; sed Dominus latroni quod desperaverat offerebat, tanquam diceret: Tu petis ut meminerim tui cum venero in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
non magna un¬
uirtus est. Ipsa
enim est utilis uirtus: inmo
ipsa ẽ. uera sola dicenda uirtꝰ.
que non militat typo s deo.
Ammonet nos caritas ura
loqui: eamq ammonere decet.
ita sollempnia martyrum ce¬
lebrare: ut uestigia mr̃m se¬
quendo delectet imitari. Nõ
nob̾: quoniam unum p̾ciũ
datum ẽ. ꝓomnib nobis.
Illud ergo pͥcipue commonẽ¬
di estis. quod assidue commo¬
neri. et semꝑ cogitare debetis:
quod mrẽm dei non facit pe¬
na s causa. Iusticia enim no¬
stra non cruciatib delectat᷑
ciatur: s quare paciatur. Ut
enim cruce domini nos sig
erat tͥum ceuefixorum: ⁊ um
medio dñs. qui int̾ iniquos
deputatus ẽ. Ouos latrones
hinc atꝙ inde posuerunt. s¬
causam similem non habu¬
crunt. Laterib pendentis
aduingebantur: s longe se¬
parabantur. Illos facmora
bia: ulum cruufixerant nr̃a
ueruntamen in uno ip̃orum
satis apparuit: quantum ua¬
leret noncruciatus penden¬
tis. s pietas confitentis. Acqͥ¬

Expanded text:
non magna virtus ipsa est enim utilis virtus, imo ipsa est vera et sola dicenda virtus, quae non militat typho, sed Deo admonet nos Charitati vestrae loqui, eamque admonere, ita solemnia martyrum celebrare, ut vestigia martyrum sequendo delectet imitari. Non nobis: quoniam unum pretium datum est pro omnibus nobIllud ergo praecipue commonendi estis, quod assidue commoneri, et semper cogitare debetis, quod martyrem Dei non facit poena, sed causa. Justitia enim nostra, non cruciatibus, delectattiatur, sed quare patiatur. Ut enim cruce dominica nos sierat trium crucifixorum, in medio Dominus, qui inter iniquos deputatus est . Duos latrones hinc atque inde posuerunt: secausam similem non habuerunt. Lateribus pendentis adjungebantur, sed longe separabantur. Illos facinora sua, illum crucifixerunt nostra. Verumtamen etiam in uno ipsorum satis apparuit, quantum valeret, non cruciatus pendentis, sed pietas confitentis. Acqu
Abbreviated transcription (Latin):
uat inse. caput suum seruat
tatem columbarum. Cauenda
enim sunt uenena serpentis.
uibi imitatio ꝑiclitabatuꝵ:¬
et ubi erat quod timeretur
Columbam uero securꝰ inuta¬
re. attende columbas insoci¬
re simul uolant: simul pas¬
cunturꝰ nolunt eẽ. sole. com¬
munione gaudent. Caritate
columbe quod plerumq ad¬
uertimus inter se rixartur
decelulis siuis: quodammodo
pacata illa contentio ẽ. Nun¬
quid que rirantur separant᷑¬
Non. Simul uolant: simul
pascuntur: ⁊ ip̃a inter eos pa¬
cata est rixa. uidete riram co¬
iumbarum. apłs dicit. Siq̾
uerbo nr̃o nonobaudat ꝑe
płam. hunc notate: et noli¬
te cominisceri cũ eo. Eece riea.
S attende quia columbarũ
rixa ẽ. non luporum. Conti¬
nuo subiecit. Et ñut ĩ micum
eum estimetis: sed corripite ut
frẽm. Columba amat ⁊ qͣndo
rixatur: lupus odit ⁊ quando
blanditur. Columbarum gͦ
simplicitatem habentes. et
astutiam serpentum denen¬
tes sollempnia mẽm celebea¬
te insobrietate mentiss nõ

Expanded text:
ervat in se, caput suum servat tatem columbarum? Cavenda enim erant venena serpentis; ibi imitatio periclitabatur, ibi erat quod timeretur: columbam vero securus imitare. Attende columbas in soci simul volant, simul pascuntur, nolunt esse solae, communione gaudent, charitatem columbae, quod plerumque advertimus, inter se rixantur de cellulis suis, quodam modo pacata contentio est. Numquid quia rixantur, separantur? Simul volant, simul pascuntur, et ipsa inter se pacata est rixa. Videte rixam columbarum. Apostolus dicit: Si quis verbo nostro non obaudit per epistolam, hunc notate, et nolite commisceri cum eo. Ecce rixa: sed attende quoniam columbarum rixa est, non luporum. Continuo subjecit: Et non ut inimicum existimetis, sed corripite ut fratrem . Columba amat et quando rixatur: lupus odit et quando blanditur. Columbarum ergo simplicitatem habentes, et astutiam serpentum, solemnia martyrum celebrate in sobrietate mentis, non
Abbreviated transcription (Latin):
Et paulus apłs tibi dicit. Etui
te ueterem hominẽ cum ac¬
tib sius: ⁊ induite nouum.
habens ergo quod imiteris
in serpente: noli mori ꝓue
tustate: sed pro ueritate. er
moritur procommodo dem¬
porali: ꝓuetustate moritue.
Cum exutus fueris omni ista
uetustate: imitatꝰ es affutiã
serpentis. Imitare tu illum.
et in hoc serua caput tuum.
Quid ẽ. serua caput tuum:
Tene apud te xp̃m. forte ali¬
quis ur̃m aduertit aliquan¬
do cum uoluerit occidere ser¬
pentem: quomodo ꝓcapite
suo totum corpꝰ obicit ictibꝰ
ferientis. Illud inse feriei nõ
uult: ubi se nouit uitam ha¬

Expanded text:
Et Paulus apostolus tibi dicit: Exuite Et Paulus apostolus tibi dicit: Exuite vos veterem hominem cum actibus suis, et induite novum . Habes ergo quod imiteris in serpente. Noli mori pro vetustate, sed pro veritate. Qui moritur pro commodo temporali, pro vetustate moritur. Cum autem exutus fueris omni ista vetustate, imitatus es astutiam serpentis. Imitare illum et in hoc: serva caput tuum. Quid est, serva caput tuum? Tene apud te Christum. Si forte aliquis vestrum advertit aliquando, cum voluerit colubrum occidere, quomodo pro capite suo totum corpus objicit ictibus ferientis. Illud in se feriri non vult, ubi se novit vitam ha
Abbreviated transcription (Latin):
diffuse. Audiamus ergo quid
monuit quicoronas ꝓmisit.
agonem proposuit. S qui
spectat certantes: adiuuat
laborantes. Huiꝰmodi certa¬
men induit. Esto te ait astut
ut serpentes: et simplices sic̃
columbe. Hoc qui intellexcerit
et tenuerit: secuiꝰ moritur.
quia ñ morit᷑. Nemo enĩ debec
securꝰ mori. nisi qui se nouit
sic morrturum: ut mors in il¬
lo moriatur. ⁊ uita coronet᷑.
sepius dixerimus: quid sit eẽ.
simplices ut columbe. ⁊ astu¬
tos ut serpentes. Si iam sim¬
plicitas columbarum iticlic¬
ta ẽ. nobis: astutia serpentis.
quid facit in simplicitate co¬
lumbe : Amo incolumba qd̃
fel non habet: tueo inser¬
pente quod uenenum ha¬
bet. Noli ex omni parte hor¬
rere serpentem: habet quod
oderis: habet quod imitteris
Serpens enim cum fuerit
senectute p̃grauatus. ⁊ sen¬
serit pondera uetustatis. co¬
artat se ꝑcau̾nam: et ponit
tunicam ueterem ut nouus
exultet. Imitare illum tu xͥ¬
ane: qui audis xp̃m dicentem.
intrate ꝑ angustam portam.

Expanded text:
s. Audiamus ergo quid monuit, qui coronas promisit, et agonem praemisit; et qui exspectat certantes, adjuvat laborantes. Cujusmodi certamen indixit? Estote, inquit, astuti ut serpentes, et simplices sicut columbae. Hoc qui intellexerit et tenuerit, securus moritur, quia non morietur. Nemo enim debet securus mori, nisi qui se noverit sic moriturum, ut mors in illo moriatur, vita coronetur. saepius dixerimus, quid sit esse simplices ut columbae, astuti ut serpentes. Si jam simplicitas columbarum indicta est nobis, astutia serpentis quid facit in columbae simplicitate? Amo in columba quod fel non habet: timeo in serpente quod venenum habet. Noli ex omni parte horrere serpentem: habet quod oderis, habet quod imiteris. Serpens enim cum fuerit senectute praegravatus, et senserit pondus vetustatis, coarctat se per cavernam, et deponit tunicam veterem, ut novus exultet. Imitare illum, christiane, qui audis Christum dicentem, Intrate per angustam portam .
Abbreviated transcription (Latin):
lupus int̾ multas oues ueni¬
at: quantacumq sunt ouiũ
milia. uno lupo in medio¬
misso turbantur. Et si nõ om̃s
lanientur:om̃s tamen ter¬
rentur. Qualis ergo ẽ. ista ra¬
tio. quale consilium. qualis
potestas. nec lupum ad oues
ad mittere: s in lupos oues
oues pauce. Cum multi lupi
occiderent paucas oues: con¬
uersi sunt lupi. et facte sunt

Expanded text:
lupus inter multas oves veniat, quantacumque sint ovium millia, uno lupo in medio turbabuntur: et si non omnes laniantur, omnes tamen terrentur. Qualis ergo erat ista ratio, quale consilium, qualis potestas, nec lupum ad oves admittere, sed in lupos oves oves paucae. Cum enim multi lupi occiderent paucas oves, conversi sunt lupi, et facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
piscatorem: qui dum maris ꝓ¬
funda rimatur: ad altissimũ
maiestatis eterne pue¬
nit archanum. leutr hii ita¬
q sunt eccłiarum columpnie.
petrus et paulus. quos ⁊ uita
seĩssuma uenerabilem ꝓdixat
ad mortem. ⁊ gloriosus occalus
fecit eẽ. ꝑpetuos: quos ñ solum
honoramus ut mrẽs. s ut ma¬
gistros patres q mim̃ ueneramͣ.
qui eccłiam dei. et celestis pre¬
dicationis doctrina et pii sang̃¬
nis effusione fundarunt. See¬

Expanded text:
piscatorem, qui dum maris propiscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae pervenit arcanum. Hi itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt.