comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do circumloquam᷑: quanꝗͣ pleriq punctũ
appellent. non qͦd omĩs figyre mediũ. s qͦd
solius circuli uel pilȩ tenet. tam & siminuᷤ
nobis de uocabuł laborandum ẽ ado Asser
tior. ac̃. Uides certe etiam quantũ ualeat¬
punctũ. Nam abipso incipit linea: ipso t̾mi¬
natur. figuram rectis lineis nullã uidemus
posse fieri nisi ipso angulus claudatur. Dem¬
de undecunq linea secari potest. ꝑ ipsum seca¬
tur: cũ ipsum omĩno nullã in se admittat
sectionem. Hulla linea lineȩ: nisi ꝑ ipsũ copu¬
latur. Postremo cum cȩteris planis figuris.
Nam de altitudine adhuc nichil diximus.
eam etiam preponendam ratio demonstra.¬
uit. quȩ circulo clauditur ꝓpter summã
equalitatem: quȩ alia ipsius equalitatiᷤᷤ mo¬
deratio ẽ quan punctũ in medio constitu¬
tum: Multa de huius potentia dici poñt᷑:
s adhibeo modum: & tibi ipsi cogitanda
plura ꝑmitto. ados ane ut uidetur. N enĩ

Expanded text:
do circumloquamur: quanquam plerique punctum do circumloquamur: quanquam plerique punctum appellent, non quod omnis figurae medium, sed quod solius circuli vel pilae tenet; tametsi minus nobis de vocabulis lab. A. Vides certe etiam quantum valeat. Nam ab ipso incipit linea, ipso terminatur; figuram rectis lineis nullam videmus fieri posse, nisi ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineae, nisi per ipsum copulatur. Postremo cum caeteris planis figuris nam de altitudine adhuc nihil diximus eam praeponendam ratio demonstraverit quae circulo clauditur, propter summam aequalitatem; quae alia ipsius aequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
si figura nondum sit. cuiꝰ mediũ intelliga.¬
mus: illud enĩdico linee principiũ aquo
incipit longitudo: quod uolo sine ulla lon¬
gitudine intelligas. Nam si longitudinẽ
intelligis: nequaquã ꝓfecto intelligis unde
ipsa incipit longitudo. adoTale omĩno. ag̃
Hoc gͦ quod iam te intelligere uideo: poten¬
tissimũ omĩum quȩ demonstrata sunt. &¬
siquide hoc ẽ quod nulła diuisionẽ patiatur:
xpunctũ uocatur: cum mediũ tenet figyres
autem principiũ linee ẽ. uł lineis. aut punctifinᷤᷤ
uł cũ omĩno aliquid notat quod sine parti¬
b intelligendum sit. nec tamen obtineat fi¬
gurȩ medium: signum dicit᷑. Est gͦ signũ:
notasine partib. Est autẽ punctum. nota
mediũ figyre tenens. Ita fit ut om̃e punctũ
etiam signũ sit: non autẽ omẽ signũ punc¬
tum uideatur. Uolo enĩ dehis nominib in¬
ter nos conuenire. ut minus indisputan¬

Expanded text:
si figura nondum sit cujus medium intelligasi figura nondum sit cujus medium intelligamus? Illud enim dico lineae principium a quo incipit longitudo, quod volo sine ulla longitudine intelligas. Nam si longitudinem intelligis, nequaquam profecto intelligis unde ipsa incipit longitudo. E. Tale omnino. A. Hoc ergo quod jam te intelligere video, potentissimum omnium, quae demonstrata sunt. Siquidem hoc est, quod nullam divisionem patiatur; et punctum vocatur, cum medium tenet figurae: si autem principium lineae est vel lineis, aut etiam finis; vel cum omnino aliquid notat quod sine partibus intelligendum sit, nec tamen obtineat figurae medium, signum dicitur. Est ergo signum nota sine partibus. Est autem punctum, nota medium figurae tenens. Ita fit ut omne punctum etiam signum sit, non autem omne signum punctum videatur. Volo enim de his nominibus inter nos convenire, ut minus in disputan
Abbreviated transcription (Latin):
admittit Est gͦ latitudine prestantior: antu
aliter existimas: ado Ita prorsus ratio cogit
fateri ut dicis. ag̃. lam queramꝰ si placet u¬
trũ sit aliquid in ista rõne quod omĩno non
queat diuidi ÷ erit enĩhoc multo etiã quã il¬
la linea melius. Nam lineam cernis ex di¬
uerso innumerabiliter secari posse. Itaq tibi
ipsi hoc inueniendũ dimitto. adõEgo illud
puto non posse diuidi quod mediũ in figu¬
ra ponebamus:unde in extrema linee du¬
cuntur. Nam sidruiditur. longitudine aut
etiã latitudine carere non potest.S si longi¬
tudinẽ solam habet: non iam unde ducun¬
tur linee.s ipsa linca ẽ. si uero etiã latitudi
nẽ: aliud desiderat mediũ. a quo in extͤma
latitudinis linee ducantur. Utrũq autẽ
hec ratio respuit. Id erit gͥ qͦd diuidi neqͥat.
ag̃. Recte dicis. S non ne tͥ tale aliquid ui
detur. etiam illud unde linea ducitur: &¬

Expanded text:
admittit: est ergo latitudine praestantior. An tu admittit: est ergo latitudine praestantior. An tu aliter existimas? E. Ita prorsus ratio cogit fateri ut dicis. 18. A. Jam quaeramus, si placet, utrum sit aliquid in ista ratione, quod omnino non queat dividi; erit enim hoc multo etiam quam illa linea melius. Nam lineam cernis ex diverso innumerabiliter secari posse, itaque tibi ipsi hoc inveniendum dimitto. E. Ego illud puto non posse dividi, quod medium in figura ponebamus, unde in extrema lineae ducuntur. Nam si dividitur, longitudine aut etiam latitudine carere non potest. Sed si longitudinem solam habet, non jam unde ducuntur lineae, sed ipsa linea est. Si vero etiam latum est, aliud desiderat medium a quo in extrema latitudinis lineae ducantur. Utrumque autem hoc ratio respuit. Id erit igitur quod dividi nequeat. A. Recte dicis. Sed nonne tibi aliquid tale videtur etiam illud unde linea ducitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
or ratio docuerit lineam in sola longitudi¬
ne intelligi. nec quicꝗͣ latitudinis usurpa.¬
re: & ideo ꝑ longũ qua ducitur diuidi ñ
posse: utrum tibi uideatur figura queli¬
bet sine latitudine inueniri. ado. Nullomͦ.
az̃. Quid: ipsa latitudo potest ne longitu¬
dinẽ non habere. quãuis latitudo sola sit.
quẽ admodũ suꝑius longitudinẽ sine la¬
titudine intelleximꝰ: annon potest: ado
uideo non posse. as. uides gͦ &x illud nisi fal¬
lor. quod latitudo ab om̃i parte diuidiqueat:
linea uero ꝑ longum non queat. ado. Manife¬
stum ẽ.ac̃. Quid gͦ putas pluris habendum id
qͦd diuidi potest: anid qͦd non potest: ado
P rofecto id qͦd non potest. ag̃. Preponis gli¬
neam latitudini : Nam si quod diuidiñ potẽ
p̃ponendum ẽ: preponamus necesse ẽ & id
quod nimꝰ diuidi potest. Latitudo enĩ ex
om̃i parte diuiditur: longitudo uͦ non i¬
si ex diuerso. Nam ꝑlongum diuisionẽ non

Expanded text:
or ratio docuerit lineam in sola longitudior ratio docuerit lineam in sola longitudine intelligi, nec quidquam latitudinis usurpare, et ideo per longum qua ducitur dividi non posse, utrum tibi videatur figura quaelibet sine latitudine inveniri. E. Nullo modo. A. Quid? ipsa latitudo potestne longitutudinem non habere, quamvis latitudo sola sit, quemadmodum superius longitudinem sine latitudine intelleximus; an non potest? E. Video non posse. A. Vides etiam illud, nisi fallor, quod latitudo ab omni parte dividi queat, linea vero per longum non queat. E. Manifestum est. A. Quid ergo putas pluris habendum? quod dividi potest, an id quod non potest? E. Profecto id quod non potest. A. Praeponis igitur lineam latitudini. Nam si quod dividi non potest, praeponendum est; praeponamus necesse est etiam id quod minus dividi potest: latitudo autem ex omni parte dividitur, longitudo vero non nisi ex diverso, nam per longum divisionem non
Abbreviated transcription (Latin):
quadrata quot sunt. & quot intriangula:
ado. Quatuor hic: & tres ibi. ag̃. Quid: mi¬
nime omĩum quȩ rursũ & quot sunt in fi¬
gura utraq : ado Totidem scilicet eȩ quȩ in
media latera ducuntur. ag̃. uerissime mͥ
uideris dicere: neq hic opus ẽ diutius ĩmo¬
rari. Ad id enĩ qͦd uolumus satis ẽ.nã & ma¬
gnã equalitatẽ hic seruari ut opinor uides:
& tam̃ nondum ex om̃i parte ꝑfectam. adđo.
Omĩno uideo: & que illa figura sit que ha¬
beat summã equalitatẽ nosse uehem̃ter ex¬
pecto. ac̃. Quam censes nisi eam cuiꝰ & extre¬
mitas sibi concors ẽ undiq. nullo angulo e¬
qualitatem ꝑturbante: & acuiꝰ medio ad õs
extremitates ꝑartes. pares lineȩ duci posst̃:¬
ado. lam ut opinor intelligo. Nam illã figu¬
ram quȩ una linea in circulũ ducta t̃mina¬
tur: michi uideris describere. ag̃. Recte in¬
telligis. Nunc itaq illud considera. cũ suꝑi¬

Expanded text:
quadrata quot sunt, et quot in triangula? quadrata quot sunt, et quot in triangula? E. Quatuor hic, tres ibi. A. Quid? minimae omnium quae rursum, et quot sunt in figura utraque? E. Totidem, scilicet eae quae in media latera ducuntur. A. Verissime mihi videris dicere, neque hic opus est diutius immorari; ad id enim quod volumus satis est: nam et magnam aequalitatem hic servari, ut opinor, vides, et tamen nondum ex omni parte perfectam. E. Omnino video, et quae illa figura sit quae summam aequalitatem habeat, nosse vehementer exspecto. Cmitas sibi concors est undique, nullo angulo aequalitatem perturbante, et a cujus medio ad omnes extremitatis partes pares lineae duci possunt? E. Jam, ut opinor, intelligo: nam illam figuram quae una linea in circulum ducta terminatur, mihi videris describere. A. Recte intelligis. Nunc itaque illud considera, cum superi
Abbreviated transcription (Latin):
recta linea donec ueniat ad angulos. sum¬
ma equalitate p̃dita ẽ. S cumꝰ ex diũso
latere alia coniungitur linea & angulũ
facit. nonne censes hoc ipsum ẽẽ inequale:
antibi figyre pars quȩ linea clauditur. cũ
illa parte quȩ angulo concluditur. congͣ¬
ere uidetur equalitate aut similitudine:
ado. Nullomͦ. & me pudet temeritatis mee:
eoenĩ ductus sum: qͦd & angulos in ea pares
inter se & latera cernerem.S quis ñ uide¬
at eoꝵ laterum ab angulis magnã differen¬
tiame ag̃. Accipe aliud inequalitatis aꝑtis¬
simũ indiciũ. Certe enĩ cernis uł illam fi¬
gurã triangulã parib lineis constantem:
uł istam quadratam habere aliqͦd mediũ.
ado Cerno plane. ag̃. Quid ab eod̾e medio cũ
lineas adom̃s figore partes ducimus: pare ᷤᷤ¬
ne tibi ducilineȩ uidentur an impares: ado
Impares prorsus. Nam longiores eas neces¬
se est eẽ: quas in angulos ducimꝰ. ac̃. Iste in

Expanded text:
recta linea donec veniat ad angulos, sumrecta linea donec veniat ad angulos, summa aequalitate praedita est; sed cum ex diverso latere alia conjungitur linea, et angulum facit, nonne censes hoc ipsum esse inaequale? An tibi figurae pars quae linea clauditur cum illa parte quae angulo concluditur, congruere videtur aequalitate aut similitudine? E. Nullo modo: et me pudet temeritatis meae; eo enim ductus sum, quod et angulos in ea pares inter se et latera cernerem: sed quis non videat eorum laterum ab angulis magnam differentiam? A. Accipe aliud inaequalitatis apertissimum indicium: certe enim cernis, vel illam figuram triangulam paribus lineis constantem, vel istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad omnes figurae partes ducimus, paresne tibi duci lineae videntur, an impares? E. Impares prorsus: nam longiores eas necesse est esse, quas in angulos ducimus. A. Istae in
Abbreviated transcription (Latin):
miror. ac̃. Age nunc. quia inequalitati eqͣ¬
litatẽ iure preponis: nec quisquã omĩno
ẽ ut opinor humano sensu p̃ditus. cui ñ id
uideatur: queramus si placet figurã in qͣ
sũma equalitas inueniri queat: quecũq enĩ
erit ea. cȩteris sine dubitatione p̃feretur. ađo.
rũ iam quantũ satis uidebatur facta men¬
tio ẽ. ea uideatur excellere quȩ quatuor li¬
neis parib totideq anguł parib constet:
is parib clauditur. non inueniebamus.
adest huic parilitas contrarioꝵ. Nam line¬
e linea: & angulus angulo ut cernis ẽ con¬
trarius. adõtauͦ est ut dicis. ag̃. habetne
summã equalitatẽ: an aliter tibi uidet᷑:
Nam si habet. frustra ut institueramꝰ a-
liam querimꝰ. Si autẽ non habet: uolo ut
id ipsum mͥ abs te demonstretur adõ.Ui.¬
detur michi habere. Nam ubi & anguli
pares & lineȩ sunt: ubi dep̃hendam in eqͣ¬
litatẽ non uideo.ag̃. Ego aliud sentio. Nã

Expanded text:
miror. A. Age nunc, quia inaequalitati aequmiror. A. Age nunc, quia inaequalitati aequalitatem jure praeponis, nec quisquam omnino est, ut opinor, humano sensu praeditus, cui non id videatur; quaeramus, si placet, figuram in qua summa aequalitas inveniri queat: quaecumque enim erit, ea caeteris sine dubitatione praeferetur. E. rum jam quantum satis videbatur facta mentio est, ea videatur excellere, quae quatuor lineis paribus, totidemque angulis paribus constet: is paribus clauditur, non inveniebamus, adest huic parilitas contrariorum: nam lineae linea, et angulus angulo est, ut cernis, contrarius. E. Ita vero est, ut dicis. A. Habetne summam aequalitatem, an aliter tibi videtur? Nam si habet, frustra, ut institueramus, aliam quaerimus; si autem non habet, volo ut idipsum mihi abs te demonstretur. E. Videtur mihi habere: nam ubi et anguli pares et lineae pares sunt, ubi deprehendam inaequalitatem non video. A. Ego aliud sentio: nam
Abbreviated transcription (Latin):
distinctionẽ arbitraris ne ullã ẽẽ. siomĩa
sint paria: ut nichil omĩno inter se diffe¬
rant: adõ. Nullomͦ. ag̃. G iusticia seruari
non potest nisi in reb inquib seruarur sit
quȩda ut ita dicam imparilitas: ce dissimi¬
litudo ado Intelligo. ag̃. Cum gͥ fatemur i¬
stas figuras de quib agimus inter se ẽẽ dis¬
similes. illam scilicet quȩ trib & hanc quȩ
quatuor angulis constat. cum ambe pari¬
b lineis fiant. non ne uidetur tibi quȩdã
retenta usticia. ut illa quȩ habere non po¬
test parilitatem contrarioꝵ inconcussam te¬
neat anguloꝵ equalitatem: in hac uero¬
in qua tanta ẽ contrarioꝵ congruentia.il¬
la lex anguloꝵ admittat non nullã in eqͣ¬
litatẽ Hoc gͦ cum me multũ moueret. que.¬
rendum abs te uisum ẽ quonã mͦ ista ueri.¬
tate. equitate. equalitate delectarere. ado
Iam cerno quid dicas: & non mediocrit᷑ ad¬

Expanded text:
distinctionem arbitrarisne esse ullam, si omnia distinctionem arbitrarisne esse ullam, si omnia paria sint, ut nihil omnino inter se differant? E. Nullo modo. A. Ergo justitia servari non potest, nisi in rebus in quibus servatur, sit quaedam, ut ita dicam, imparilitas et dissimilitudo. E. Intelligo. A. Cum igitur fateamur istas figuras, de quibus agimus, inter se esse dissimiles, illam scilicet quae tribus, et hanc quae quatuor angulis constat, cum ambae paribus lineis fiant; nonne videtur tibi quaedam retenta justitia, ut illa quae habere non potest parilitatem contrariorum, inconcussam teneat angulorum aequalitatem: in hac vero quia tanta est contrariorum congruentia, illa lex angulorum admittat nonnullam inaequalitatem? Hoc ergo cum me multum moveret, quaerendum abs te visum est, quonam modo ista veritate, aequitate, aequalitate delectarere. E. Jam cerno quid dicas, et non mediocriter ad
Abbreviated transcription (Latin):
in ea equalitas ualet. ag̃ quid gͦ istam quȩ
quatuor lineis rectis parib conficitur: censes¬
in ea pares sint. annon putas: Lideo pos¬
se. ac̃. Quonamͦ : adoSi duo contractiores:
duo aꝑtiores sint. ag̃. Uides ne etiam quẽ ad¬
modum &e ambo contractiores: & ambo aꝑti
uari potuit cernis equalitatẽ: cernis enĩ
ꝑfecto fieri non posse.ut cum quatuor pa¬
rib lineis figura ꝑficitur. non aut om̃s. aut
certe uł bini anguli pares sint: qͦq tam̃ st̃ pa
ria sibi ex contrario respondere.ado.Cerno.
& firmissime teneo. ag̃. Nichil ne te mouet e¬
tiam inhis reb tanta & tam inconcussa quȩ¬
a iusticia: ado Q uonã modo: ag̃. Quia ni¬
chil ut arbitror dicimus iusticiam ẽẽ: nisi e¬
quitatem. Equitas autem: ab equalitate qͣ¬
dam uidetur appellata. S quȩ inhac uirtu¬
te equitas: insi ut sua cuiq tribuantur:
Porro cuiq sua nisi quada distinctione tri¬
bui non possunt: an aliter putas: ado. Ma¬
nifestum: & prorsus assentior. ag̃. Q uid

Expanded text:
et. A. Quid ergo? istam quae quatuor rectis paribus lineis confit, censesin ea pares sint, an non putas? E. Video posse. A. Quonam modo? E. Si duo contractiores, duo apertiores sint. A. Videsne etiam quemadmodum et ambo contractiores, et ambo apertioa servari potuit, cernis aequalitatem: cernis enim profecto fieri non posse, ut cum quatuor paribus lineis figura perficitur, non aut omnes, aut certe vel bini anguli pares sint; quaeque tamen paria sunt, sibi ex contrario respondere. E. Cerno, et firmissime teneo. 15. A. Nihilne te movet etiam in his rebus tanta et tam inconcussa quaedam justitia? E. Quonam modo? A. Quia nihil, ut arbitror, dicimus esse justitiam nisi aequitatem: aequitas autem ab aequalitate quadam videtur appellata. Sed quae in hac virtute aequitas, nisi ut sua cuique tribuantur? Porro sua cuique, nisi quadam distinctione tribui non possunt. An aliter putas? E. Manifestum est, et prorsus assentior. A. Quid?
Abbreviated transcription (Latin):
tum certissimũ. quomanifestumfiat in eẽ
mentẽ homini sine dñatu. His quippe inẽ.
Agunt enĩ talia quȩ agi sine mente non pos¬
sent. Nontam̃ regnat: namstulti sunt.
Neq regnum mentis: nisi sapiennũ ẽẽ ꝑcog¬
ntum ẽ.or. Mirum ẽ hoc iam fuisse a nob̾
in supiorib confectum: & mͥ quid respon¬
derem ñ potuisse inmentẽ uenire. S alia¬

Expanded text:
ntum certissimum, quo manifestum fiat inesse ntum certissimum, quo manifestum fiat inesse mentem homini sine dominatu. His quippe inest; agunt enim talia, quae agi sine mente non possent: non tamen regnat; nam stulti sunt, neque regnum mentis nisi sapientium esse, percognitum est. E. Mirum est hoc jam fuisse a nobis in superioribus confectum, et mihi quid responderem, non potuisse in mentem venire. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis uicissim homines demonstrauit ut
ratio paterentur: nisi aliquo excellerent.
Id autẽ non inueniebamꝰ incorpore. Ita c̃
in ammo ẽẽ appareret: quid aliud appel¬
landũ ẽẽt quam ratio ñ comꝑimꝰ: quã pꝰt.¬
ea & mentẽ & sp̃m uocari recordati sumꝰ.
S si aliud ratio aliud mens: constat certe
ñ nisi mentẽ uti posse ratione. Ex quo illd̾̃
conficitur. eum qui rationẽ habet: mente
carere non posse .or Probe ista reminiscor.
ac tenco.a. Quid illud: credisne domitoreᷤᷤ
beluarũ nisi sapientes eẽ non posse: eosenĩ
sapientes uoco. quos ueritas uocari iubet.
id ẽ qui regrio mentis om̃i libidinis subiuga¬
tione pacati sunt. or. Ridiculum ẽ tale̾ pu¬
tare istos. quos uulgo mansuetarios nun¬
cupant. uel etiam pastores. aut bubulcos.
aut aurigas. quib omĩb domitũ pecus
subiectum uidemus: & quoꝵ industria in¬
domitũ subici. ac̃. En igitur habes docum̃¬

Expanded text:
ab eis vicissim homines, ut demonstravit ab eis vicissim homines, ut demonstravit ratio, paterentur nisi aliquo excellerent. Id autem non inveniebamus in corpore: ita cum in animo esse appareret, quid aliud appellandum esset quam ratio, non comperimus; quam postea et mentem et spiritum vocari recordati sumus. Sed si aliud ratio, aliud mens, constat certe nonnisi mentem uti posse ratione. Ex quo illud conficitur, eum qui rationem habet, mente carere non posse. E. Probe ista reminiscor ac teneo. A. Quid? illud credisne, domitores belluarum nisi sapientes esse non posse? Eos enim sapientes voco, quos veritas vocari jubet, id est, qui regno mentis omni libidinis subjugatione pacati sunt. E. Ridiculum est tales putare istos, quos vulgo mansuetarios nuncupant, vel etiam pastores aut bubulcos, aut aurigas, quibus omnibus domitum pecus subjectum videmus, et quorum industria indomitum subjici. A. En igitur habes docume
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens uidetur :br. Nescio alius quismͥ
sapiens homo uideri possit: si hic non ui¬
detur. ac. Credo te etiam illud scire: pleros.¬
q homines stultos eẽ .or. Hoc quoq satis
constat. ac̃. At si stultus sapienti ẽ contra¬
rus. qm sapientẽ comꝑimꝰ: quis etiã stul.¬
tus sit ꝓfecto iam intelligis.or. Cui non ap¬
pareat hunc eẽ. in quo mens sũmã potesta¬
tem non habet:as. Quid igitur dicendũ.
cum homo ita c̃ affectus. de eẽ illi mentẽ:
an quauis insit. cam carere dñatu: or hoc
potius quod ad ultimũ sub iecisti. aõPeruel¬
lem abste audire quib documentis ꝑcep¬
tum habeas mentẽ in eẽ homini: quȩ suum
non exerat principatum. or. Utinam tuaᷤᷤ
istas partes facere uelles. Nam ñ michi fa¬
cile est sustinere quod ingeris. ag̃. Illud sal¬
tẽ facile ẽ tibi recordari quod paulo ante
diximus. quẽ adiodũ bestiȩ mansuefac¬
te ab hominib ac domitę seruiant: quod

Expanded text:
sapiens videtur? E. Nescio alius quis mihi sapiens videtur? E. Nescio alius quis mihi sapiens homo videri possit, si hic non videtur. A. Credo etiam te illud scire, plerosque homines stultos esse. E. Hoc quoque satis constat. A. At si stultus sapienti est contrarius, quoniam sapientem comperimus, quis etiam stultus sit, profecto jam intelligis. E. Cui non appareat hunc esse, in quo mens summam potestatem non habet? A. Quid igitur dicendum, cum homo ita est affectus? deesse illi mentem; an, quamvis insit, eam carere dominatu? E. Hoc potius quod ultimum subjecisti. A. Pervellem abs te audire, quibus documentis perceptum habeas, mentem inesse homini, quae suum non exserat principatum. E. Utinam tuas istas partes facere velles: nam non mihi facile est sustinere quod ingeris. A. Illud saltem facile est tibi recordari, quod paulo ante diximus, quemadmodum bestiae mansuefactae ab hominibus ac domitae serviant: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ras non uidentur. nec tamen in homine ip¬
so sũma sunt.: ut iocari & ridere: qͦd hu¬
manũ quide s infimũ hominis iudicat:
quisqͥs denatura humana rectissime iu¬
dicat. Dẽinde amor laudis ce głe & affecta¬
tio dñandi: quȩ tam̃ sibestiarũ non sun.
ñ tamen earũ rerũ libidine. bestus melio¬
res nos eẽ arbitrandum ẽ. Nam et iste appe¬
titus cum ratiom subditus non ẽ. miseros
facit. Nemo autẽ ciuiquã. miseria se prepo¬
nendum putauit. Hisce gͥ anime motibus
cum ratio dñatur: ordinatus homo di¬
cendus ẽ. Non enĩ ondo rectus aut ordo¬
omĩno appellandus ẽ: ubi deteriorib me¬
liora subiciuntur. Antibi ñ uidetur.  or.¬
Manifestum ẽ. ac̃ Ratio ista gͦ uel mens uł
sp̃c. cum irrationabiles animi motus regit.
id scilicet dñatur in homine cuidñatio le¬
ge debetur: ea quã ȩternã ẽẽ comꝑimus.õr.
constitutus atq ordinatus ẽ. non ne tibi

Expanded text:
ras non videntur, nec tamen in homine ipras non videntur, nec tamen in homine ipso summa sunt, ut jocari et ridere: quod humanum quidem, sed infimum hominis judicat, quisquis de natura humana rectissime judicat. Deinde amor laudis et gloriae, et affectatio dominandi, quae tametsi bestiarum non sunt, non tamen earum rerum libidine bestiis meliores nos esse arbitrandum est. Nam et iste appetitus cum rationi subditus non est, miseros facit. Nemo autem cuiquam miseria se praeponendum putavit. Hisce igitur motibus animae cum ratio dominatur, ordinatus homo dicendus est. Non enim ordo rectus, aut ordo appellandus est omnino, ubi deterioribus meliora subjiciuntur: an tibi non videtur? m est. A. Ratio ista ergo, vel mens, vel spiritus cum irrationales animi motus regit, id scilicet dominatur in homine, cui dominatio lege debetur ea quam aeternam esse comperimus. E. constitutus atque ordinatus est, nonne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
lua est quod uolo dicere hoc quicqͥd ẽ quo
pecorib homo p̃ponitur. siue mens. siue
sp̃c siic utrumq rectius appellatur. Nã
utrumq in diuinis libris inuenimꝰ. si do¬
minetur atq imperet cȩt̾is quib cũq ho¬
mo constat:. tunc eẽ hominẽ ordinatissi¬
mũ. Uidemꝰ enĩ habere nos non solũ cum
pecorib: s etiam cum arbustis & stirpibus
multa cõmunia. Namq alim̃tum cor¬
poris sumere. crescere gignere. uigere. arbo¬
rib quoq tributũ uidemꝰ: quȩ infima qͣ¬
dam uita continentur Uidere autẽ atq
audire. & olfactu. gustu. tactu. corporali¬
a sentire posse. bestias & acrius plerasq ꝗͣ
nos: cernimꝰ & fatemur. Adde uires. & ua¬
lentiam firmitatẽq mẽbrors. & celeritates.
anonnullis etiã uincimur genus tam̃ ip¬
sum rerũ est nobis certe cum beluis cõmu
uitare molestias: ferine uite omĩs actio ẽ.
Sunt alia quedam. quȩ iam cadere infe¬

Expanded text:
lud est quod volo dicere: hoc quidquid est, quo lud est quod volo dicere: hoc quidquid est, quo pecoribus homo praeponitur, sive mens, sive spiritus, sive utrumque rectius appellatur nam utrumque in divinis Libris invenimus, si dominetur atque imperet caeteris quibuscumque homo constat, tunc esse hominem ordinatissimum. Videmus enim habere nos non solum cum pecoribus, sed etiam cum arbustis et stirpibus multa communia: namque alimentum corporis sumere, crescere, gignere, vigere, arboribus quoque tributum videmus, quae infima quadam vita continentur; videre autem atque audire, et olfactu, gustu, tactu corporalia sentire posse bestias, et acrius plerasque quam nos, cernimus et fatemur. Adde vires et valentiam firmitatemque membrorum, et celeritates a nonnullis etiam vincimur. Genus tamen ipsum rerum est nobis certe commune cum belluet vitare molestias, ferinae vitae omnis actio est. Sunt alia quaedam, quae jam cadere in fe
Abbreviated transcription (Latin):
horũ duoꝵ uidetur eẽ prestantius: or Qͥd
putas: nisi scientiã uitȩ.ag̃. Melior ne tibi
uidetur uite scientia quã ipsa uita. anfor-¬
te intelligis suꝑiorem quanda & sinceriorẽ
uitam esse uitam ẽẽ scientiã: qm̃ scire nemo
potest nisi qui intelligit: Intelligere autẽ
quid ẽ. nisi ipsa luce mentis illustrius ꝑfec¬
tiusq uiuere: quare tu michi in fallor non
intȩ aliud aliquid: s cuida uitȩ meliorem
uitã p̃posiusti. or. Optime omĩno & cogno¬
iusti &e explicasti sententiã meã: si tamẽn
scientia mala eẽ nunquã potest. ad̃ Nullo
mͦ arbitror: nisi cum translato uerbo sei¬
entiam ꝓ expientia dicimus. Exꝑiri enĩ.
non semꝑ bonum ẽ: sicut exꝑiri suppli¬
cia. Illa uero quȩ ꝓprie ac pure scientia no¬
minatur. quia ratione atq intelligentia
paratur: mala ẽẽ qui potest or̃. Teneo ce i¬
stam differentiam: ꝑ sequere cȩtera. ac̃. Il¬

Expanded text:
horum duorum videtur esse praestantius? E. Quid horum duorum videtur esse praestantius? E. Quid putas, nisi scientiam vitae? A. Meliorne tibi videtur vitae scientia quam ipsa vita? an forte intelligis superiorem quamdam et sinceriorem vitam esse scientiam, quam scire nemo potest, nisi qui intelligit? Intelligere autem quid est, nisi ipsa luce mentis illustrius perfectiusque vivere? Quare tu mihi, nisi fallor, non vitae aliud aliquid, sed cuidam vitae meliorem vitam praeposuisti. E. Optime omnino et cognovisti et explicasti sententiam meam: si tamen scientia mala esse nunquam potest. A. Nullo modo arbitror, nisi cum translato verbo scientiam pro experientia dicimus: experiri enim non semper bonum est; sicut experiri supplicia: illa vero quae proprie ac pure scientia nominatur, quia ratione atque intelligentia paratur, mala esse qui potest? E. Teneo et istam differentiam: persequere caetera. C
Abbreviated transcription (Latin):
apparet: quid aliud rectius quã rationẽ
uocauerime at̃. Uide gͦ quam facile fiat
deo adiuuante quod homines difficillimũ
putant. Nam ego fateor tͥ questionẽ istam
quȩ ut intelligo t̃minata ẽ. tam diu nos
retenturã putaueram: quã fortasse omia
que dicta sunt ab ipso nĩȩ disputationis ex¬
ordio. Quare accipe iam ut deinde ratioco¬
nectatur. Nam credo te non ignorare id qͦd
scire dicimus. nichil ẽẽ aliud quã ratione
habere ꝑceptum. or. Ita ẽ. ac̃ Qui gͦ scit se
uiuere : ratione ñ caret.or. Consequens est.
as. Uiuunt autẽ bestie: & sicut iam emicu¬
it. rationis exꝑtes sunt. or. Manifestum ẽ.
ã Ecce gͥ iamnosti quod ignorare respon¬
deras. non om̃e quod uiuit scire se uiuere:
quaquã om̃e quod se uiuere sciat. uiuat
necessario. or. Non mͥ est iamdubiũ. ꝑge
quo intenderas. Aliud enĩ eẽ iniuere. aliud
scire se luiuere: satisdidici. ag̃. Quid gͦ tibi

Expanded text:
apparet; quid aliud rectius, quam rationem apparet; quid aliud rectius, quam rationem vocaverim? A. Vide quam facile fiat Deo adjuvante, quod homines difficillimum putant. Nam ego, fateor tibi, quaestionem istam, quae, ut intelligo, terminata est, tamdiu nos retenturam putaveram, quam fortasse omnia quae dicta sunt ab ipso nostrae disputationis exordio. Quare accipe jam, ut deinde ratio connectatur: nam credo non te ignorare, id quod scire dicimus, nihil esse aliud quam ratione habere perceptum. E. Ita est. A. Qui ergo scit se vivere, ratione non caret. E. Consequens est. A. Vivunt autem bestiae, et sicut jam emicuit, rationis expertes sunt. E. Manifestum est. A. Ecce igitur jam nosti, quod te ignorare responderas, non omne quod vivit scire se vivere, quanquam omne quod se vivere sciat, vivat necessario 17. E. Non mihi est jam dubium; perge quo intenderas: aliud enim esse vivere, aliud scire se vivere, satis didici. A. Quid ergo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dine seruiat: utrũ tibi ullo mͦ fieri posse
uideatur. ut bestia quęlibet ĩmanis uel
feritate. uł corpore. uel etiã sensu quolibet
acerrima. pari uice sibi hominẽ subiuga¬
re conetur: cum corpus eius. ser ui seu clã
multȩ interimere ualeant.or̃. Nullo mo¬
do istuc fieri consentio. ac̃. Bene sane. S itẽ
dic mͥ. cum manifestũ sit uirib cęterisq of¬
ficiis corporis a plurimis bestiis hominẽ
facile suꝑari: quȩ nam res sit qua homo
excellit. ut ei nulla bestiarũ. ipse autem
multis imꝑare possit. Anforte ipsa ẽ quȩ
ratio uel intelligentia dici solet: or. Non in¬
uenio aliud: quando quidẽ inammo ẽ id
quod beluis antecellimꝰ: quȩ si exanimes es¬
sent: dicerem nos eo prestare qͦd animũ ha¬
bemꝰ. Nunc uͦ cum & illa sint animalia. id
quod eoꝵ animis ñ inẽ ut subdantur no¬
bis. in est autem nr̃is ut eis meliores simus.
qm neq nichil. neq paruũ aliquid eẽ ciii uis

Expanded text:
dine serviat; utrum tibi ullo modo fieri posse dine serviat; utrum tibi ullo modo fieri posse videatur. ut bestia quaelibet immanis vel feritate vel corpore, vel etiam sensu quolibet acerrima, pari vice sibi hominem subjugare conetur, cum corpus ejus seu vi seu clam multae interimere valeant. E. Nullo modo istuc fieri posse consentio. A. Bene sane: sed item dic mihi, cum manifestum sit, viribus caeterisque officiis corporis a plurimis bestiis hominem facile superari, quaenam res sit qua homo excellit, ut nulla ei bestiarum, ipse autem multis imperare possit? an forte ipsa est quae ratio vel intelligentia dici solet? E. Non invenio aliud, quandoquidem in animo est id quo belluis antecellimus: quae si exanimes essent, dicerem nos eo praestare, quod animum habemus. Nunc vero cum et illa sint animalia, id quod eorum animis non inest ut subdantur nobis, inest autem nostris ut eis meliores simus, quoniam neque nihil, neque parvum aliquid esse cuivis
Abbreviated transcription (Latin):
ipso sit ordinatissimus. Nam ex homimbꝰu¬
na lege sociatis: popłs constat. Que lex
ut dictum ẽ temporalis ẽ. ꝙ dicmͥ utrum
certissimũ tibi sit uiuere te. or. Hoc uͦ quid
certius responderim: aõ. Quid illud: pote¬
ne dinoscere aliudẽe uiuere. aliud nosse se
uiuereõr. Scio quid̾e nemine se nosse uiue¬
re nisi uiuentẽ: s utruĩ omĩs uiuens noue¬
rit se uiuere ignoro. ac̃. Quã uellem ut cͦ¬
dis. ita etiam scires pecora ratione carere:
cito nr̃a disputatio ab ista questione transi¬
ret. S qm̃ uescirete dicis longam sermocina¬
tionẽ moues. Neq enĩ talis res ẽ. qua pret̾¬
missa ꝑgere inea quȩ intendimꝰ tanta cone¬
xione rationis. quanta opꝰ ẽẽ sentio. sinamͦ.
Dic itaq mͥ cum sepe uiderimꝰ bestias ab
hominib domitas. id ẽ non corpꝰ bestiȩ tan¬
tum.s & anmã ita homini subiugatam.
ut uoluntati eiꝰ sensu quoda & consuetu¬

Expanded text:
ipso sit ordinatissimus: nam ex hominibus uipso sit ordinatissimus: nam ex hominibus una lege sociatis, populus constat; quae lex, ut dictum est, temporalis est. Et dic mihi utrum certissimum sit tibi vivere te. E. Hoc vero quid certius responderim? A. Quid? illud potesne dignoscere, aliud esse vivere, aliud nosse se vivere? E. Scio quidem neminem se nosse vivere, nisi viventem; sed utrum omnis vivens noverit se vivere, ignoro. A. Quam vellem ut credis, ita etiam scires pecora carere ratione; cito nostra disputatio ab ista quaestione transiret: sed quoniam nescire te dicis, longam sermocinationem moves. Neque enim talis res est, qua praetermissa pergere in ea quae intendimus, tanta connexione rationis, quanta opus esse sentio, sinamur. Dic itaque mihi, cum saepe viderimus bestias ab hominibus domitas, id est, non corpus bestiae tantum, sed et animam ita homini subjugatam, ut voluntati ejus sensu quodam et consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
atq iustum: quod non ex hac ȩterna sibi
homines deruauerint: Nam si popłs ille qͦ¬
dam tempore iuste honores dedit. quoda
rursus iuste non dedit: hȩc uicissitudo tẽ¬
poralis ut ẽẽt iusta. ex illa eternitate trac¬
ta ẽ: qua semꝑ iustum ẽ grauẽ popłm ho¬
nores dare. leuem non dare. An tͥ aliter
uidetur: or. Assentior. ag̃. Ut gͥ breuit᷑
eternȩ legis notionẽ quȩ impressa nobis ẽ.
quantũ ualeo uerbis explicẽ. ea ẽ qua ius¬
tum ẽ ut omĩa sint ordinatissima. Tu si
aliter existimas: ꝓme. or. Quid tibi uera
dicenti contradicam: non habeo. as̃. Cũgͦ
hec sit una lex ex qua ille om̃s temꝑales ad
homines regendos uariantur: numideo
ipsa uariari ullo mͦ potest: dr̃. Intelligo
omĩno ñposse. Neque enĩ ulla uis. ullus
castis ulla rerũ labes unquã effecerit: ut
iustum non sit. omĩa ẽẽ ordinatissinia. aG̃.¬
Age nẽ iudeamus homo ipse quomͦ in se¬

Expanded text:
atque legitimum, quod non ex hac aeterna sibi atque legitimum, quod non ex hac aeterna sibi homines derivarint: nam si populus ille quodam tempore juste honores dedit, quodam rursus juste non dedit; haec vicissitudo temporalis ut justa esset, ex illa aeternitate tracta est, qua semper justum est gravem populum honores dare, levem non dare: an tibi aliter videtur? E. Assentior. A. Ut igitur breviter aeternae legis notionem, quae impressa nobis est, quantum valeo verbis explicem, ea est qua justum est ut omnia sint ordinatissima: tu si aliter existimas, prome. E. Quid tibi vera dicenti contradicam non habeo. A. Cum ergo haec sit una lex, ex qua illae omnes temporales ad homines regendos variantur, num ideo ipsa variari ullo modo potest? E. Intelligo omnino non posse: neque enim ulla vis, ullus casus, ulla rerum labes unquam effecerit ut justum non sit omnia esse ordinatissima. Age nunc, videamus, homo ipse quomodo in se
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mͦ ambe in una ciuitate sinul ẽẽ pos¬
sint: nũ diceinus aliquã earũ iniustam cẽ
& ferri minime debuisse: or Nullo mo¬
do. ac̃. Appellemus gͦ istam legem si placet
temporalem: quȩ quãquã iusta sit. cõmu¬
tari tamen iuste ꝑ tempora potest. or.
Appellemus. ag̃. Quid illa lex que suma
ratio nominatur. cui semꝑ obtemꝑandũ
ẽ. & ꝑ quã mali miserã. boni beatam uita
merentur. ꝑquã demq illa quã tempora¬
lem uocandam diximꝰ recte fertur. recteq
mutatur: potestne cuipiam intelligenti.
ñ incõmutabił eternaq uideri: An potest
aliquando iniustum eẽ ÷ ut mali miseri.
boni autẽ beati sint: Aut ut modestus &
grauis popłs ipse sibi magistratus creet: dis¬
solutus uero & nequã. ista licentia careat:
or̾. Uideo hanc eternam ẽẽ atq in cõmuta¬
bilem legem. ac̃. Simul etiam te uidere ar¬
bitror. in illa temporali nichil ẽẽ legitimũ

Expanded text:
nullo modo ambae in una civitate simul esse posnullo modo ambae in una civitate simul esse possint; num dicemus aliquam earum injustam esse, et ferri minime debuisse? E. Nullo modo. A. Appellemus ergo istam legem, si placet, temporalem, quae quanquam justa sit, commutari tamen per tempora juste potest. E. Appellemus. 15. A. Quid? illa lex quae summa ratio nominatur, cui semper obtemperandum est, et per quam mali miseram, boni beatam vitam merentur, per quam denique illa quam temporalem vocandam diximus, recte fertur, recteque mutatur, potestne cuipiam intelligenti non incommutabilis aeternaque videri? An potest aliquando injustum esse ut mali miseri, boni autem beati sint; aut ut modestus et gravis populus ipse sibi magistratus creet, dissolutus vero et nequam ista licentia careat? E. Video hanc aeternam esse atque incommutabilem legem. A. Simul etiam te videre arbitror in illa temporali nihil esse justum
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet: ag. Ergo si ppłs sit bene moderatꝰ
& grauis. cõmunisq utilitatis diligentissi¬
mus custos. in quo unꝰ quisq minoris rem
priuatam quã publicam pendat÷ nonne
recte lex fertur quahuic ipsi popło liceat
creare sibi magistratus. ꝑ quos sua res id
ẽ publica administretur: or. Recte ꝓrsus.
ag. Porro si paulatim deprauatus idem
ppłs rem priuatã rei publice preferat. atq
habeat uenale suffragiũ. corruptusq ab e¬
is qui honores amant. regim̃ inse flagici¬
osis consceleratisq cõmittat: nonne item
recte siquis tunc extiterit uir bonus qui
plurimũ possit. adimat huic popło pote¬
statem dandi honores. & in paucoꝵ bono¬
rũ uł etiam unius redigat arbitriũ: or.
& id recte. ag̃. Cum gͦ duȩ iste leges ita sibi
uideantur ẽẽ contrariȩ. ut una earũ ho¬
norũ dandoꝵ ppło tribuat potestatẽ. au¬
ferat altera: & cum ista scd̾a ita lata sit. ut

Expanded text:
dubitet? A. Ergo, si populus sit bene moderatus dubitet? A. Ergo, si populus sit bene moderatus et gravis, communisque utilitatis diligentissimus custos, in quo unusquisque minoris rem privatam quam publicam pendat; nonne recte lex fertur, qua huic ipsi populo liceat creare sibi magistratus, per quos sua res, id est publica, administretur? E. Recte prorsus. A. Porro si paulatim depravatus idem populus rem privatam rei publicae praeferat, atque habeat venale suffragium, corruptusque ab eis qui honores amant, regimen in se flagitiosis consceleratisque committat; nonne item recte, si quis tunc exstiterit vir bonus, qui plurimum possit, adimat huic populo potestatem dandi honores, et in paucorum bonorum, vel etiam unius redigat arbitrium? E. Et id recte. A. Cum ergo duae istae leges ita sibi videantur esse contrariae, ut una earum honorum dandorum populo tribuat potestatem, auferat altera; et cum ista secunda ita lata sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inspicianius diligenter si placet. quousq
ꝑlegem istam que popłos in hac uita co¬
hibet. malefacta ulciscenda sint: de inde
quid restet qu̾d ꝑ diuinã ꝓuidentiã in e¬
uitabilius secretoq puniatur. or. Cupio
nã hoc ego infinitum puto. ag. Immo ad¬
esto anuno: & rationis uias pietate fretus
ingredere. Nicħ enim tã arduũ atq diffi¬
cile: quod non deo adiuuante planissimũ
atq expeditissimũ fiat. In ipsum itaq sus¬
pensi atq ab eo auxilium deprecantes: qͦd
instituimꝰ queramꝰ. & prius responde mͥ
utrũ ista lex quȩ litteris ꝓmulgatur. ho¬
minib hac uita uiuentib opituletur. or
Manifestum ẽ. Nam exhis hominib: u¬
tiq ppłi ciuitatesq consistunt. ag. Quid.
ipsi homines & popłi: eiuscdene generis rerũ
sunt ut interire mutariue non possint.e¬
terniq omĩno sint. an uͦ mutabiles tem¬
poribq subieoti sunt: or. Mutabile plane
atq tempori obnoxiũ hoc genus ẽẽ quis

Expanded text:
ispiciamus diligenter; si placet, quo usque per legem istam quae populos in hac vita cohibet, malefacta ulciscenda sint: deinde quid restet, quod per divinam providentiam inevitabilius secretoque puniatur. E. Cupio,nam hoc ego infinitum puto. A. Imo adesto animo, et rationis vias pietate fretus ingredere. Nihil est enim tam arduum atque difficile, quod non Deo adjuvante planissimum atque expeditissimum fiat. In ipsum itaque suspensi atque ab eo auxilium deprecantes, quod instituimus, quaeramus. Et prius responde mihi, utrum ista lex quae litteris promulgatur, hominibus hanc vitam viventibus opituletur. E. Manifestum est: nam ex his hominibus utique populi civitatesque consistunt. A. Quid? ipsi homines et populi, ejusdemne generis rerum sunt, ut interire mutarive non possint, aeternique omnino sint? an vero mutabiles temporibusque subjecti sunt? E. Mutabile plane atque tempori obnoxium hoc genus esse quis
Abbreviated transcription (Latin):
ne ista quide tam & si habeat potestatẽ: co¬
get mentẽ seruire libidini. or Istuc ꝓrsus
nemo ẽ: qui non sine ulla cunctatione fa¬
teatur. ão. Ergo relinquitur. ut q̃i regnan¬
ti menti compotiq uirtutis. quicquid par
aut prelatum ẽ. non eam facit seruã libidi¬
nis. ꝓpter iusticiam: quicquid autẽ inferiꝰ
e. uon possit hoc facere ꝓpter infirmitatem:
sicut ea quȩ inter nos constiterunt docent:
nulla res alia mentẽ cupiditatis comitẽ fa¬
eit quã ꝓpria uoluntas. & liberũ arbitrium.¬
o Nichĩ tam necessariũ restare uideo. aõ.
Sequitur iam: ut tibi uideatur iuste illã
ꝓpeccato tanto penas pendere. or. Negare
non possum. ac. Quid gͦ: num ista ip̃sa pe¬
na parua eristimanda ẽ. qͦd ei libido dnat᷑.
expoliatamq uirtutis opulentia ꝑdiu̾sa
inopem atq indigentem trahit: nunc fal.
sa ꝓueris approbantem. nc̃ etiã defensan¬
tem: nnc imꝓbantem q̃ antea ꝓbauisset.

Expanded text:
ne ista quidem, tametsi habeat potestatem, cone ista quidem, tametsi habeat potestatem, coget mentem servire libidini. E. Istud prorsus nemo est qui non sine ulla cunctatione fateatur. A. Ergo relinquitur ut quoniam regnanti menti compotique virtutis, quidquid par aut praelatum est, non eam facit servam libidinis propter justitiam; quidquid autem inferius est, non posssicut ea, quae inter nos constiterunt, docent, nulla res alia mentem cupiditatis comitem faciat, quam propria voluntas et liberum arbitriumE. Nihil tam necessarium restare video. 22. A. Sequitur jam ut tibi videatur juste illam pro peccato tanto poenas pendere. E. Negare non possum. A. Quid igitur? Num ista ipsa poena parva existimanda est, quod ei libido dominatur, exspoliatamque virtutis opulentia, per diversa inopem atque indigentem trahit, nunc falsa pro veris approbantem, nunc etiam defensitantem, nunc improbantem quae antea probavisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter legem quide non reprehendo quȩ
tales ꝑmittit interfici: s quo pacto istos
defendam qui interficiunt. non inuenio.
or. Multo minus ego inuenire possũ. cur
hominib defensionem queras: quos reos
nulla lex tenet. ag̃. Nulla fortasse: s earũ
legum quȩ apparent & ab hominib legun¬
tur. Nam nescio utrum non aliqua uehem̃¬
tiore ac secretissima lege teneantur: sinicħ
rerumẽ quod non administret diuina ꝓ¬
uidentia. Quomͦ enĩ apud eum sunt isti
peccato liberi: qui ꝓhis reb quas contẽ¬
ni oportet. humana cede polluti sunt:¬
or. uidetur gͦ mͥ & legem istam q̃ popło
regendo scribitur recte ista ꝑmittere. &
dnunã ꝓuidentiã uindicare. Ea enĩ uin¬
do & ꝓbo istam quãuis inchoatam minꝰq
pfectam. tamen fidentem. & sublimia que¬
dam petentẽ distinctionẽ tuã. Uidetur enĩ
tibi lex ista quae regendis ciuitatib fertur.
multa concedere. atq impunita relinque¬

Expanded text:
propter legem quidem non reprehendo, quae propter legem quidem non reprehendo, quae tales permittit interfici; sed quo pacto istos defendam qui interficiunt, non invenio. 13. A. Multo minus ego invenire possum, eur hominibus defensionem quaeras, quos reos nulla lex tenet. E. Nulla fortasse, sed earum legum quae apparent, et ab hominibus leguntur: nam nescio utrum non aliqua vehementiore ac secretissima lege teneantur, si nihil rerum est quod non administret divina providentia. Quomodo enim apud eam sunt isti peccato liberi, qui pro iis rebus quas contemni oportet, humana caede polluti sunt? Videtur ergo mihi et legem istam, quae populo regendo scribitur, recte ista permittere, et divinam providentiam vindicare. Ea enim vindo et probo istam, quamvis inchoatam minusque perfectam, tamen fidentem et sublimia quaedam petentem distinctionem tuam. Videtur enim tibi lex ista, quae regendis civitatibus fertur, multa concedere atque impunita relinque
Abbreviated transcription (Latin):
uium causa ium hostilem eadem ui repel¬
li iubet. sine libidine obtemꝑari: & de õĩ¬
b ministris qui uire atq ordine potesta¬
tib quibq subiecti sunt: id dicipotest.
S illihomines lege inculpata: quomodo
inculpati queant ẽẽ non uideo. Honem̃
eos lex cogit occidere: s relinquit in potesta¬
te. Liberum eis itaq ẽ neminẽ necare ꝓ hisre¬
b quas inuiti possunt amittere: & obhoc
amare non debent. Deuita enĩ fortasse
cupiam sit dubiũ utrũ animȩ nullo pa¬
cto auferatur: dum boc corpus interimi¬
tur. S si auferri potest: contempnenda
ẽ.Sinon potest: nichil metuendũ. De pu¬
dicicia uero quis dubitauerit quinea sit
in ipso animo constituta: quandoqͥdẽ
uirtus ẽ: unde auiolento stupratore:
nec ipsa eripi potest. Q uicqͥd gͥ ereptu¬
rus erat ille qui occiditur: id totum in¬
nr̃a potestate non ẽ. Quare quẽ admodũ
nrm appellandum sit: non intelligo. Qua¬

Expanded text:
vium causa vim hostilem eadem vi repelvium causa vim hostilem eadem vi repelli jubet, sine libidine obtemperari: et de omnibus ministris, qui jure atque ordine potestatibus quibusque subjecti sunt, id dici potest. Sed illi homines lege inculpata, quomodo inculpati queant esse, non video: non enim lex eos cogit occidere, sed relinquit in potestate. Liberum eis itaque est neminem necare pro iis rebus quas inviti possunt amittere, et ob hoc amare non debent. De vita enim fortasse cuipiam sit dubium, utrum animae nullo pacto a uferatur, dum hoc corpus interimitur: sed si auferri potest, contemnenda est; si non potest, nihil metuendum. De pudicitia vero quis dubitaverit, quin ea sit in ipso animo constituta, quandoquidem virtus est? unde a violento stupratore eripi nec ipsa potest. Quidquid igitur erepturus erat ille qui occiditur, id totum in potestate nostra non est: quare quemadmodum nostrum appellandum sit, non intelligo. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ite insidiatur: quã eum qui suã tuetur
occidi. & multo ẽ immanius. inuitũ ho¬
minẽ stuprũ ꝑpeti: quã eum aquo illa¬
uis infertur. ab eo cui inferre conatur
int̾um. Iam uͦ miles in hoste interficiendo
minister ẽ legis. Quare officium suũ faci¬
le nulla libidine impleuit. Porro ipsa
lex que tuendi ppłi causa data ẽ : nulliuᷤ
ubidinis argui potest. Si quidẽ ille qui
tulit. sidei ussu tulit. idẽ quod p̃cepit e¬
terna iusticia: expers omĩno libidinis
id agere potuit. Si autem ille cum aliqua
libidine hoc statuit: non ereo fit ut ei legi
cum libidine obtemꝑare necesse sit: quia
bonalex. & a non bono fieri potest. Non
enĩ si quis uerbi causa tyrannicã potesta¬
tem nactus ab aliqͦ cui hoc condueit preci¬
um accipiat. ut statuat nulli licere. uł ad
conugiũ feminã rapere: ꝓpt̾ea mala lex
erit quia ille iniustus atq corruptus hãc
tulit. ag̃. ẜ otest gͦ illi legi quȩ tuendoꝵ ci¬

Expanded text:
vitae insidiatur, quam eum qui suam tuetur, vitae insidiatur, quam eum qui suam tuetur, occidi. Et multo est immanius invitum hominem stuprum perpeti, quam eum a quo vis illa infertur, ab eo cui inferre conatur, interimi. Jam vero miles in hoste interficiendo minister est legis; quare officium suum facile nulla libidine implevit. Porro ipsa lex, quae tuendi populi causa lata est, nullius libidinis argui potest. Siquidem ille qui tulit, si Dei jussu tulit, id est quod praecepit aeterna justitia, expers omnino libidinis id agere potuit: si autem ille cum aliqua libidine hoc statuit, non ex eo fit ut ei legi cum libidine obtemperare necesse sit; quia bona lex et a non bono ferri potest. Non enim si quis, verbi causa, tyrannicam potestatem nactus, ab aliquo cui hoc conducit, pretium accipiat, ut statuat nulli licere vel ad conjugium feminam rapere, propterea mala lex erit, quia ille injustus atque corruptus hanc tulit. Potest ergo illi legi quae tuendorum ci
Abbreviated transcription (Latin):
libertate. siue ꝓpudicicia. sine ulla inter¬
ficiatur libidine. or. Quomͦ possum arbi¬
trari carere istos libidine: qui ꝓhis reb
digladiantur. quas possunt anuitere inui¬
ti: Aut si non possunt: quid opus ẽ ꝓhis
usq ad hominis necẽ ꝓgredi: ag̃. Non gͦlex
iusta ẽ que dat potestatem uł iiatori ut
latronẽ ne ab eo ipse occidatur occidat: uł
cuipiã uiro aut feminę ut uolenter sibi
stupratorẽ irruentem ante illatũ stu¬
prũ si possit. int̾imat. Nammiliti etiã ui¬
betur lege ut hostem necet. aqua cede sitẽ¬
pauerit᷑. ab imꝑatore penas luit. Num
istas leges inustas. uł potius nullas dice¬
re audebimꝰ: nam mͥ lex ẽẽ non uidetur:
quȩ iusta ñ fuerit. or. Legem quidẽ satis eẽ
uideo munitã contra huiuscemodi accusa¬
tionem: que in eo ppło quẽ regit. minorib
malefactis. ne maiora cõmitterentur dedit
licentiã. Multo ẽ enĩ mitius eũ qui alienȩ

Expanded text:
libertate, sive pro pudicitia, sine ulla interlibertate, sive pro pudicitia, sine ulla interficiatur libidine. E. Quomodo possum arbitrari carere istos libidine, qui pro iis rebus digladiantur, quas possunt amittere inviti: aut si non possunt, quid opus est pro his usque ad hominis necem progredi? A. Non ergo lex justa est, quae dat potestatem vel viatori ut latronem, ne ab eo ipse occidatur, occidat; vel cuipiam viro aut feminae ut violenter sibi stupratorem irruentem ante illatum stuprum, si possit, interimat. Nam militi etiam jubetur lege, ut hostem necet: a qua caede si temperaverit, ab imperatore poenas luit. Num istas leges injustas, vel potius nullas dicere audebimus? Nam mihi lex esse non videtur, quae justa non fuerit. 12. E. Legem quidem satis video esse munitam contra hujuscemodi accusationem, quae in eo populo quem regit, minoribus malefactis ne majora committerentur, dedit licentiam. Multo est enim mitius eum qui alienae