comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauit in nobis. Huic autẽ sacratis¬
sime predicationi: etiam beati pau¬
li apłi doctrina concordat. dicen¬
tis. Hidete nequis uos decipiat
ꝑ philosophiam et mnanem fallaci¬
am. scđm traditionem hominum.
xp̃m: quia in ipso habitat omnis
plenitudo diuinitatis corporalit᷑:
et estis repleti in illo. Totum gͥ cor¬
pus implet tota diuinitas: et sicut
nichil deest illius maiestatis cuiꝰ
habitatione repletur habitaculii:
sic nichil deest corporis qđ ñ suo
habitatore sit plenum. Quod autẽ
dictum est. et estis repleti in illo. nr̃a
utiq est significata natura: ad qͦs
illa repletio ñ ꝑtineret. nisi dei uer¬
bum nr̃i sibi generis et animam et
corpus unisset. Agnoscendũ sane
dilectissimi et coto corde est confiten¬
dum: quod hȩc generatio qua et uer¬
bum et caro id est deus et homo. unꝰ
dei filius unusq xp̃c efficit᷑: supra
omnem originem humanȩ creatio¬
nis excellit. N ec enim aut ade de

Expanded text:
tavit in nobis. Huic autem sacratistavit in nobis. Huic autem sacratissimae praedicationi etiam beati Pauli apostoli doctrina concordat, dicentis: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, m: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Totum igitur corpus implet tota divinitas; et sicut nihil deest illius majestatis, cujus habitatione repletur habitaculum, sic nihil deest corporis, quod non suo habitatore sit plenum. Quod autem dictum est, Et estis repleti in illo, nostra utique est significata natura, ad quos illa repletio non pertineret, nisi Dei Verbum nostri sibi generis et animam et corpus unisset. CAP. IV. Agnoscendum sane, dilectissimi, et toto corde est confitendum, quod haec generatio qua et Verbum et caro, id est Deus et homo, unus Dei Filius unusque Christus efficitur, supra omnem originem humanae creationis excellit. Nec enim aut Adae de
Abbreviated transcription (Latin):
erat homo. utrumq ad id ꝑtinui¬
se ꝙ uerbum ẽ: ut scilicet ĩ xp̃o per
diuersitatem subȩ falsa fuerit
humanitas: ⁊ defectum mutabi
abolica inspiratione conceptas.
inmultoꝵ noxam ꝑ uasa ꝑdi¬
tionis effusas. olim catholica fi¬
des cui deus et magister est et au¬
xiliator obtriuit: exhortante et in¬
struente spĩi scõ per legis testifica¬
tionem. ꝑ uaticinia ꝓpħiarum. ꝑ eu
uangłicam tubam. apłicamq doc¬
trinam: ut constanter intelligen¬
terq credamus. quia sicut aitͦ be¬
tus iohannes. uerbum caro factũ
est et habitauit in nobis. In nobis
utiq quod sibi uerbi diuinitas co¬
aptauit: cuius caro de utero uirgi¬
nis sumpta nos sumus. Que si de
nr̃a idest uere bumana non esset
uerbum caro factum: non habitas¬
set in nobis. In nobis autem habita¬
uit. qui naturam nr̃i corporis suã
fecit: edificante sibi sapientia do¬
tio est manifestata: cum dictũ est.
Terbum caro factum est: et habi¬

Expanded text:
erat homo, utrumque ad id pertinuierat homo, utrumque ad id pertinuisse, quod Verbum est: ut scilicet in Christo et per diversitatem substantiae falsa fuerit humanitas, et per defectum mutabilabolica inspiratione conceptas, et in multorum noxam per vasa perditionis effusas, olim catholica fides, cujus Deus et magister est et auxiliator, obtrivit, exhortante et instruente nos Spiritu sancto per legis testificationem, per vaticinia prophetarum, et per evangelicam tubam apostolicamque doctrinam, ut constanter intelligenterque credamus quia, sicut ait beatus Joannes, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . In nobis ue, quos sibi Verbi divinitas coaptavit, cujus caro de utero Virginis sumpta nos sumus. Quae si de nostra, id est vere humana, non esset, Verbum caro factum non habitasset in nobis. In nobis autem habitavit, quia naturam nostri corporis suam fecit, aedificante sibi Sapientia dotio est manifestata, cum dictum est: Verbum caro factum est, et habi
Abbreviated transcription (Latin):
norentur bñficia diuina:: scient̃
caueantur mundana mendatia.
Quidam enĩ ex documentis natiui
ipsum amplius quam hominis fi¬
lium crediderunt: ñ putantes il¬
li asseribendam et̃ deitatem. quẽ
⁊primordia infantię ⁊ incrementa
corꝑea. passionum usq ad crucem
mortemq conditio. ñ dissimilem ce¬
teris mortalib appbasset. Aluuͦ
uirdutum ammiratione ꝑmoti &
originis nouitatem. ⁊ dictorum fa¬
ctorumq potentiam. ad diuinam
intelligentes ꝑtinere naturam. nichil
illi putauerunt nr̃e esse subȩ: to
tumq illud ꝙ corporee fuit actio¬
nis ⁊ formȩ. aut de sublimioris ge¬
neris ꝓ diisse materia. aut simula¬
tam carnis spẽm habuisse: ut uid̃e¬
tium ⁊ tangentium sensus. ludifi¬
catoria imagine falleretur. fuit
aut̃ inquib dam errantib etiam il¬
la ꝑsuasio. qua conarentur asserete.
ex ipsa uerbi sub̃a quiddã in car¬
nẽ fuisse conuersum: natoq iħ u
de maria uirgine nicħ maternę

Expanded text:
norentur beneficia divina, et scienter norentur beneficia divina, et scienter caveantur humana mendacia. CAP. II. Quidam enim ex documentis nativitipsum amplius quam hominis filium crediderunt, non putantes ipsi ascribendam esse deitatem, quem et primordia infantiae, et incrementa corporea, et passionum usque ad crucem mortemque conditio, non dissimilem caeteris mortalibus approbassent. Alii vero virtutum admiratione permoti, et originis novitatem, et dictorum factorumque potentiam, ad divinam intelligentes pertinere naturam, nihil illi putaverunt nostrae inesse substantiae, totumque illud quod corporeae fuit actionis et formae, aut de sublimioris generis prodiisse materia, aut simulatam carnis speciem habuisse, ut videntium et tangentium sensus ludificatoria imagine fallerentur. Fuit autem in quibusdam errantibus etiam illa persuasio, qua conarentur asserere ex ipsa Verbi substantia quiddam in carnem fuisse conversum, natumque Jesum ex Maria Virgine, n
Abbreviated transcription (Latin):
Epe ut nostis limĩ deex¬
cellentia festiuitatis ho¬
dierne. officium uob ser¬
monis salutaris impendimus: nec
ambigimus ita cordib ur̃is diui¬
nȩ pietatis resplenduisse uirture
ut quod uob fideẽ insitum. id sit
intelligentia comp̃hensum. S⁊ q
lum scđm dĩtatem de patre. s etia
scd̾m carnem de matre. ita faculta¬
tem humani excedit eloquii. ut
ipso qd digne ñ pot̃ explicam. sẽꝑexi¬
b̾at ratio disserendi. N quia lib̾um
sit diuersa sentire: s quia digni-¬
tati maiestatis nulla pot̾ lingua
sufficere. Magnitudo gͥ sacramen
reserati: integritati suȩ nec aufer¬
ri aliquid patitur nec augeri:
sic̃ ꝓpria ñ admittit. sic aliena nõ
recip̃. S multi opinionum suarũ
sequaces. ⁊q ñdum intellexerant pa¬
ratiores docere quam discere: sicut
ait apłs circa fidem naufragaue¬
rt̃. Quorum prauas compugnan¬
tesq sententias. breui significatioẽ
ꝑstringã: ut erroꝵ tenebris aueri¬
tatis luce discretis. ⁊ religiose ho¬

Expanded text:
epe, ut nostis, dilectissimi, de excellentia festivitatis hodiernae officium vobis sermonis salutaris impendimus; nec ambigimus ita cordibus vestris divinae pietatis resplenduisse virtutem, ut quod vobis fide est insitum, id sit etiam intelligentia comprehensum. Sed quia lum secundum deitatem de Patre, sed etiam secundum carnem de matre, ita facultatem humani excedit eloquii, ut ipso quod digne non potest explicari, semper exuberat ratio disserendi: non quia liberum sit diversa sentire, sed quia dignitati materiae nulla potest lingua sufficere. Magnitudo igitur sacramentorum fine reserati, integritati suae nec auferri aliquid patitur, nec inferri; et sicut propria non amittit, ita aliena non recipit. Sed multi opinionum suarum sequaces, et quod nondum intellexerant, paratiores docere quam discere, sicut ait Apostolus, circa fidem naufragaverunt ; quorum pravas compugnantesque sententias brevi significatione perstringam: ut errorum tenebris a veritatis luce discretis, et religiose ho
Abbreviated transcription (Latin):
ut si dona ipsius non irrita fecerimꝰ.
ꝑ ea quȩ dedit. mereamur acciꝑe qđ
promisit. Unde cohortaniur dileet¬
onem ur̃am: ut abstinentes ab omin
oꝑe malo. que sunt casta et iusta se¬
ctemini. Filii enim lucis: abicere
debent oꝑa tenebrarum. Itaq odi¬
a declinate: mendacia abicite: suꝑ
capiti suo menbra conueniant: ut
promissarum beatitudinum mere¬
amur esse consortes: ꝑ dñm nr̃m.¬

Expanded text:
ut si dona ipsius non irrita fecerimus, ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, supcapiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes: per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
uulorum primordia consecrabat:
ut disceretur neminem hominum di¬
uini incapacem esse sacramentiꝰ. qñ
etiam illa etas. gle esset apta martirii.
adoratorib xp̃i. uocationis nr̃e fidi¬
q primicias: et exultantib animis
beatȩ spei inicia celebremus. Ex in¬
de enim in ȩternam hereditatẽ ce¬
pimus introire: ex inde nobis xp̃m
loquentia scripturarum archana
patuerunt: et ueritas quam iudeoꝵ
obcecatio non recepit: omnib natio¬
nib suum lumen inuexit. Honore¬
tur itaq a nobis sacratissimus dies in
quo salutis nr̃ȩ auctor apparuit: et q̃
nos omnipotentem adoremus in ceł:
ac sicut illi de chesauris suis misticas
dño munerum species obtulerunt:
ita et nos de cordib nr̃is quȩ deo sunt
digna promamus. Quamuis enĩ om¬
nium bonorum sit ipse largitor: eti¬
ani ur̃ȩ tamen fructum querit in¬
dustriȩ. Non enim dormientib pro¬
uenit regnum celorum: s in manda¬
tis dei laborantib atq uigilantibus.

Expanded text:
vulorum primordia consecrabat: vulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas gloriae esset apta martyrii. adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quenos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus;
Abbreviated transcription (Latin):
co editi regis ambigerent: ur̃a erudi¬
tio prodit quod stella non docuit.
Cur uobis uiam quam aliis aꝑitis ob¬
struitis: Cur in urã infidelitate resi¬
det dubium: quod ex urã fit respon¬
sione manifestum: Locum natiuita¬
tis de scripturarum testimonio demõ¬
stratis: presentiam temporis de celi
et terrȩ attestatione cognoscitis: et ta¬
men ubi ad ꝑsequendum animus
herodis exarsit: ibi ad non creden¬
dum ur̃ sensus obduruit. Felicior
gͦ ignorantia infantium. quos ꝑse¬
cutor occidit: quam ur̃ã scientia qͣ
in sua ꝑturbatione consuluit. Nos
noluistis eius regnum reciꝑe: cuius
opidum potuistis ostendere. Illi po¬
tuerunt pro eo mori: quem nonduͣ
poterant confiteri. Ita xp̃c ut nullũ
ei cempus esset absq miraculo. ante
usum linguȩ potestatem uerbi taci¬
tus exerebat: et quasi iam diceret sin¬
te paruulos uenire ad me.talium ẽ
enim regnum celorum. noua gła coro¬
nabat infantes: et de inieus suis par¬

Expanded text:
co editi regis ambigerent, vestra erudico editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis par
Abbreviated transcription (Latin):
ceret natiuitas saluatoris. Iam ergo
ad eruditionem gentium propħicus
sermo cransibat: et prenunciatũ an¬
tiquis oraculis xp̃m. alieni genarum
corda discebant: cum uideorum infi¬
delitas ueritatem ore proferret. et
mendaciũ corde retineret. Noluer̃t
enim agnoscere oculis. quem de sacͥs
indicauerunt libris: ut quẽ non ad¬
orabant in infantie infirmitate hu¬
milem: postea crucifigerent in uir¬
tutum sublimitate fulgentem. Que
tia est. et tam indocta doctrina. In¬
terroganti ubi xp̃c nasceretur. ueracit᷑¬
et memoriter dicitis. quod legistis. in
bethleem iude. Sic enim scriptum
est ꝑ propħ̾am. Et cu bethleem terra
uida: non es minima inter principes
iuda. Exce enim exiet princeps: qui
regat popłm meum isrł. Hunc pͥn¬
cipen natum et pastorib angłi. et uo¬
bis nuntiauere pastores: hunc prin¬
cipem natum longinque orientaliũ
gentium nationes. insolito noui side¬
ris splendore didicerunt: et ne de lo¬

Expanded text:
ceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. CAP.tia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veracitet memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de lo
Abbreviated transcription (Latin):
errorib dedita. lam ad uicinam salu¬
cem ꝑ occultam grãm signaretur: et q̃
Merito gͥ dilectissimi dies iste mani¬
festatione diũ consecratus. specialem
in toco mundo obtinuit dignitatem:
quȩ in cordib nris digno debet splen¬
dore clarescere: ut rerũ gestarũ ordinẽ¬
non solum credendo. s etiam intelligẽ¬
do ueneremur. Quantam enĩ gr̃ãrũ
actionem debeamus dño. pro illumi¬
natione gentium: probat obcecatio
udeorum. Quid enim tam cecum qͥd
tam lucis alienum. quam illi sacerdo¬
ces et scribȩ isrłitarum fuerunt: qui
ꝑcunctantib magis et hero de queren
nium nasceretur. hoc responderunt
de ꝓpħico eloquio. quod indicabat stel¬
la de cęlo: Quȩ utiq poterat magos
iherosolimis pretermissis usq ad cu¬
nabula pueri. sicut post modum fe¬
cit. sua significatione ꝑducere: nisi
ad confutandam iudeorum duriciã
ꝑtinuisset. ut non solum ductu sid̾is
s etiam ipsorum ꝓfessione in notes¬

Expanded text:
erroribus dedita, jam ad vicinam saluerroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinenon solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerentnium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotes
Abbreviated transcription (Latin):
ut iħc natus. et credentib manifestꝰ.
et ꝑsequentib esset occultus. Iam cc̃
gͦ cȩli enarrauerunt głam dei. et in
omnem terram sonus ueritatis exi-¬
uit: quando et pastorib exercitus an¬
głorum saluatoris editi annuntiator
apparuit. et magos ad eum adorandũ
preuia stella ꝑduxit: ut a solis ortu us¬
q ad occassum. ueri regis generatio co¬
ruscaret: cum rerum fidem et regna
orientis. ꝑ magos discerent. et romanũ
imꝑium non lateret. Nam et seuicia
herodis uolens primordia suspecti sͥ
regis extinguere. huic dispensationi ne¬
sciens seruiebat: ut dum atroci intentꝰ
facinori. ignotum sibi puerum indis¬
creta infantium cede ꝑsequitur:⁊ anñ¬
tiatum cęlitus dominatoris ortum. in¬
signior ubiq fama loqueretur: quam
promptiorem ad narrandum diligen¬
tioremq faciebat. et suꝑne significa¬
tionis nouitas. et cruentissimi ꝑsequ¬
toris impietas. Tunc aucem etiam egip¬
to saluator illatus est: ut gens antiquis

Expanded text:
Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
et cibus racionis auferret. Nec sine illa
regione pararetur singularis hostiȩ
sacramentum: in qua primum occisio¬
ne agni salutiferum crucis signum.
ruditi. diem primiciarum nr̃arum.
et inchoationem uocationis gentium.
racionabili gaudio celebremus: grãs
agentes miscđi deo. qui dignos nos fe¬
cit sicut ait apłs. in partem sortis scõꝵ
in lumine: qui eripuit nos de potesta¬
ce teuebrarum. et cranstulit in regnum

Expanded text:
et cibus rationis auferret; nec sine illa et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum ruditi, diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et trans
Abbreviated transcription (Latin):
uiam. a relictis errorib abstinerent:
tum ut etiam herodis uacuarentur
insidiȩ. qui in puerum iħin impie¬
tatem doli ꝑ simulationẽ disponebas
officii. Unde quia spes istius erat so¬
luta cõmenti: in maiorem furorem
iracundia regis ardescit. Nam reco¬
lens tempus quod indicauerant ma¬
gi: in omnes bechleem pueros rabiem
crudelitatis effundit: et cede generali
uniuersȩ ciuitatis illius in ȩcernam
głam cransituram crucidat infantiam:
estimans fore. ut nullo illic paruulo ñ
occiso. occideretur et xp̃c. At ille qui
sanguinem suum pro mundi redẽpti¬
one fundendum. in aliam differret
etatem. egipto se parentum ministeri¬
o subuectus intulerat: repetens scilicet
hebreȩ gentis antiqua cunabula. et
principatum ueri ioseph maioris pro¬
uidentiȩ potestate disponens: ut illã
diriorem omni inedia famem qua e¬
giptiorum mentes ueritatis inopia la¬
borabant: ueniens de celo panis uite

Expanded text:
viam a relictis erroribus abstinerent. viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
atio tua: ubi de abraham patre du-¬
cta nobilitas: Nonne circumcisio
tua. prepucium facta est: Ecce ma¬
ior seruis mi nori: et alienigenis in
sortem tuȩ hereditatis intrantib. eius
testamenti quod in sola litcera tenes
recitacione famularis. Intret in pa¬
triarcharum familiam gentium ple¬
nitudo: et benedictionẽ in semine
abrahȩ qua se filii carnis abdicant.
filii promissionis accipiant. Ado¬
rent in crib magis omnes popłi uni¬
uersitatis auctorem: et non in udea
tantum deus. s in toto orbe sit notꝰ:
ut ubiq in isrł sit magnum nomen
eius. Qm̃ hanc electi generis digni¬
tatem. sicut infidelitas in suis poste¬
ris conuincit esse degenerem: ita fi
to autem dño magi. et omni deuoti¬
oue completa: scđm ãmonicionem
sonnii. non eodem quo uenerãt ra¬
nerãt itinere reuertuntur. O porte¬
bat enim ut iam in xp̃m credentes.
non ꝑantiquȩ conuersationis semi-¬
tas ambularent: s nouam ingressi

Expanded text:
atio tua ? Ubi de Abraham patre duatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fidto autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi
Abbreviated transcription (Latin):
nis claritate. uiri adhȩ c spectanda nͣ
inscii. magnitudinem significationiᷤ
intelligunt᷑: agente hoc sine dubio in
eorum cordib inspiracione diuina.
ut eos tante uisionis misterium non
lateret: et quod oculis ostendebatur
insolitum. animis non esset obscurũ.
Deniq officium suum cum religio¬
ne disponunt: et his se instruunt do¬
nis. ut adoraturi unum. tria se simul
credidisse demonstrent: auro hono¬
rantes ꝑsonam regiam: mirra huma¬
tatem: et in urbe regia ostendi sibi
postulant. quem ad regnandum di¬
dicerant procreatum. Conturbat᷑
hero des: timet saluti suȩ: metuit po¬
testati. Requirit a sacerdotib et do¬
ctorib legis. quid de ortu xp̃i scrip¬
tura predixerit: in noticiam uenit.
qd fuerat prophetatum. Ueritas il.¬
iuminat magos: infidelitas obcecat
magistros.Carnalis isrł non intelli¬
git quod legit: non uidet quod os-¬
tendit. Utitur paginis: quarum ñ
credit eloquiis. Ubi est uidee glori¬

Expanded text:
nis claritate viri ad haec spectanda non nis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrha humatatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, glori
Abbreviated transcription (Latin):
quando nemo poterat de suis meri
de apud iudeos us regium tenente:
ubi legitima regum successione ces¬
sante. et poͬtificum potestate destruc¬
ta. alienigena obtinuerat princi¬
patum: ut ueri regis ortus. illius ꝓ¬
phetiȩ probaretur uoce q dixerat᷑.
Non deficiet princeps ex iuda. neq
dux de femorib eius. donec ueniat
cui repositum est: et ipse est expecta¬
cio gentium. De quib quondam be¬
atissimo patriarche abrahȩ innume¬
rabilis fuerat promissa successio. ñ
carnis semine s fidei fecunditate ge¬
neranda: et ideo stellarum multitu¬
dimi comparata. ut ab omniũ genti¬
um patre. non terrena s cȩlestis pro¬
genies speraretur. Ad creandam gͦ
promissam poteritatem heredes in
siderib designati. ortu noui sideris
excirantur. ut in quo celi fuerat adhi¬
bitum cestimonium: celi famularet᷑
obsequium. Cõmouet magos remo¬
tioris orientis habitatores. stellis ceteris
stella fulgentior: et de mirandi lumi¬

Expanded text:
quando nemo poterat de suis meritquando nemo poterat de suis meritde apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi lumi
Abbreviated transcription (Latin):
UAMIIIS sciam dilectissimi
festiuitatis causa non
lateat: eamq sedm consuetudinem
ȩuangłicus uobis sermo reseraue¬
loqui de eadem quod dñs donarit
audedoꝰ ut in cõmuni gaudio. tanto
religiosior sit omniumꝰ pietas: quan¬
comagis oͣmnib fuerit intellecta sol¬
lempnitas. P rouidentia namq mni¬
scdie dei. dispositum habens pereun¬
ti mundo. in nouissimis cemꝑib sub¬
uenire. saluationem omnium genti¬
um prefiniuit in xp̃o: ut quia et cun¬
ctas nationes a ueri dei cultu impiꝰ
dudum error auercerat. et ipse pecu¬
llaris dei popłs isrł. ab institutis
legalib pene cotus exciderat: con¬
olusis omnib sub peccato. omniũ
misereretur. Deficiente enim ubi¬
q iusticia. et coto mundo in uana
et maligna prolapso. nisi iudicium
uersitas hominum sententiam dãp¬
nationis exciꝑet: s in indulgentiã
ira trans lata est. Et ut clarior fieret
exerende gre magnitudo: tunc pla¬
cuit abolendis peccatis hominum.
sacramentum remissionis afferri:⁊

Expanded text:
uamvis sciam, dilectissimi, festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraveloqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium versitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri,
Abbreviated transcription (Latin):
mortis: lux orta est eis. De quib idẽ
dieit ad dñm. Cientes quȩ te non no¬
uerunt inuocabunt te: et popli qui
te nesciebant ad te confugient. Hunc
diem abraham uidit. et gauisus est:
cum benedicendos fidei suȩ filios. in
semine suo quod est xp̃c agnouit: et
omnium se futurum gentium patit̃
credendo prospexit: dans głam deo
et plenissime sciens. qm̃ quod ꝓmisit
potens est et facere. Hunc diem dd̃¬
canebat in psalmis. dicens. Omnes
gentes quascumq fecisti uenient et
adorabunt coram te dñe: et glorifi¬
cabunt nomen tuum. Et illud. No¬
tum fecit dñs salutare suum: ante
conspectum gentium reuelauit ius¬
ticiam suam. Quod utiq exinde fi¬
eri nouimus: ex quo tres magos de
longinquitate sue regionis excitatos.
ad cognoscendum et adorandum
regem celi et terre. stella ꝑduxit. et rec

Expanded text:
idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David in psalmis canebat, dicens: Omnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. C
Abbreviated transcription (Latin):
uit infantie. Sectamini humilitatem:
quam dei filius discipulos suos doct¬
re dignatus est. Induite uos uirtutẽ
pacientie. in qua animas uras possi¬
tis ad quirere: qm̃ qui cunctorũ est
redemptio. ipse est omniũ fortitude
Que sursum sunt sapite: non que su¬
ꝑ terram. Per uiam ueritatis et uite
constanter incedite. Nec uos impedi¬
ant terrena. quib sunt parata cȩles¬

Expanded text:
vit infantiae. Sectamini humilitatem, vit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae constanter incedite; nec vos impediant terrena, quibus sunt parata coeles
Abbreviated transcription (Latin):
quod erat in substanciis ꝓpriũ. non
autem magis in regionem suam. et¬
crans lato iħu in egiptum ex amoni¬
tione diuina: ex ardescit frustrata in
meditationib suis herodis insania.
Necari omnes bethleem paruulos
iubet: et qm̃ quem metuat nescit in¬
fantem: generalem seuitiam in sus¬
pectani sibi tendit etatem. S quos
rex impius exunit mundo: xp̃e in¬
serit celo. Et quib nondum sangui¬
nis sui impendit redemptionem: iã
martirii crbuit dignitatẽ. F rigite gͦ
dilectissimi fideles animos ad corus¬
cantem grãm luminis sempiterni: et
impeusa humanȩ saluti sacramenta
uenerantes. studium urm his que ꝓ
uobis gesta sunt. subdite. Diligite cas¬
timonie puritatem: quia xp̃c uirgi¬
uitatis est filius. Abstinete uos a car¬
nalib desideriis quȩ militant aduer¬
sus animam: quẽadmodum nos pre¬
sens beatus apl̃s. suis ut legimus uer.¬
bis hortatur. Malicia paruuli estote:
quia dñs gle. mortalium se conforma¬

Expanded text:
quod erat in substantiis proprium, noquod erat in substantiis proprium, noautem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conforma
Abbreviated transcription (Latin):
prestat eternum. Quid in cõmutabi¬
lem dispositarum rerum ordinem
uertere: et aliorum facinus preoccu¬
pare conaris: Mors xp̃i. non est tem¬
poris tui. Ante condendum est euan¬
gelium: ante predicandum dei reg¬
num: ante sanitates donande: ante
sunt facienda miracula. Cur quod¬
est aliem futurum oꝑis. tui esse uis¬
criminis: et non habiturus effectũ
sceleris. in solum te reatum precipi¬
tas uoluntatis: Nichil hac molici¬
one proficis: nichil ꝑagis. Qui uolũ¬
tate natus est: arbitrii potestate mo¬
rietur. Consũmant gͦ magi deside¬
rium suum: et ad puerum dñm
uenunt. Ad orant in carne uerbũ:
in infantia sapientiam: in infirmi¬
tate uirtutem: et in hominis uerita¬
te dñm maiestatis: ut que sacramen¬
tum fidei suȩ intelligentieq mani¬
festent: quod cordib credunt. mune¬
rib protestantur. Thus deo. nur¬
ram homini. aurum offerunt regi:
scienter diuinam humanamq na¬
turam. in unitate uenerantes. quia

Expanded text:
praestat aeternum. Quid incommutabipraestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis escriminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium suum, et ad puerum Dominerveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate venerantes: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur. Dedit gͦ aspicientib intel¬
lectum: qui prestitit signum. Ec quod
fecit intelligi fecit inquiri: et se inue¬
niendum obtulit requisitus. Sequun¬
tur tres uiri. suꝑni luminis ductum:
et preuii fulgoris indicium. intenta
contemplatione comitantes: ad agni¬
tionem ueritatis. gr̃e splendore ducun¬
tur. Qui humano sensu significatũ sͥ
regis ortum estimauerunt in ciuitate
regia esse querendum: s qui serui su¬
sceꝑat formam. et non iudicare ue¬
nerat s uidicari: bethleem preele¬
git natiuitati: iherosolimam passio¬
ni. Herodes uero audiens iudeorũ
principem natuni. successorem sus¬
picatus expauit: et molitus necem
salutis auctori. falsum spondet obse¬
quium. Quam felix foret si magorũ
imitaretur fidem: et conuerteret ad
religionem. quod disponebat ad frau¬
dem. O ceca stulte emulationis impi¬
etas. Quid ꝑturbandum putas diui¬
num tuo furore consilium: Dñs mũ¬
di cemporale nonquerit regnum: qui

Expanded text:
videbatur. Dedit ergo aspicientibus intelvidebatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquisitus. CAP. II. Sequuntur tres viri superni luminis ductum, et praevii fulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceperat formam, et non judicare venerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ElebRato proximo die quo
intemerata uirginitas huma¬
nĩ generis edidit saluatorem: epipha¬
mȩ nobis dilectissimi ueneranda festi¬
uitas. dat ꝑseuerantiam gaudiorum:
ut inter cognatarum sollempnitatum
uicina sacramenta. exultationis uigor
et feruor fidei non tepescat. Ad omniũ
enim hominum spectat salutem. quod
infantia dei mediatoris et hominum
iam in unuerso declarabatur mundo.
cum adhuc exiguo detineretur oppidu¬
lo. Qũauis enim israeliticam gentem.
et ipsius gentis unam familiam delegis¬
set de qua naturam uniuerse humani¬
tatis assumeret: noluit tamen intra ma¬
terne habitationis angustias. ortus sui
lacere primordia: s mox ab omnibus
uoluit agnosci. qui dignatus est om
nib nasci. Trib gͥ magis in regione ori¬
entis. stella nouȩ claritatis apparuit: q̃
illustrior ceceris. pulchriorq siderib fa¬
cile in se intuentium ocłos animosq
conuerteret: ut confestim aduerteretur
non esse ociosum. quod tam insolitum

Expanded text:
elebrato proxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus voluit agnosci, qui dignatus est pro omnibus nasci. Tribus igitur magis in regione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis iterum in timore: s accepi.¬
stis sp̃m adoptionis filiorum in qͦ
clamamus abba pat̾. Dignum ẽ n
atq conueniens. ut testantis patris
uoluntas. ab adoptiuis filiis ĩpleat᷑: & dicen¬
te apło. si cõpatim᷑ ⁊ c̃glorificabim. sint humi¬
litatis xp̃i cõparticipes. qͥ sunt futuri fucure¬
głe coheredes. Honoretur in infan¬
tia sua dñs: nec addeitatis referã¬
tur iniuriam. exordia ⁊ incremen¬
ta corporea: qm̃naturȩ in commu¬
tabili. nec addit aliquidnat᷑a nr̃a
nec minuit. s qui insimilitudinẽ
carnis peccati dignatus ẽ homini¬
b eẽ conformis: inunitate dĩtati
patri ꝑmanet equalis: cum quo:

Expanded text:
in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Dignum est enim atque conveniens, ut testantis Patris voluntas ab adoptionis filiis impleatur; et dicente Apostolo, Si compatimur, et conglorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis Patri permanet aequalis; eum quo
Abbreviated transcription (Latin):
spũ uocat eum dñm dicens. dixit
dominus domino meo sede adex¬
tris in eis : Int̾ clusistis uob̾ iudĩ
intelligentie uiam: ⁊ dum solam
naturam carnis aspicitis: tota uo
ueritatis luce priuastis. Expectã
bulosa figmenta. dauid filium de
solastirpe corporea. dum spem
uram in homine tantum consti¬
tuitis. dm̃ dĩ filium repulistis:
bis ꝓdẽẽ nonpossit. Nam ⁊nos in¬
ipso initio eũgłicȩ p̃dicationis
instruimur. legentes. liber gnãti¬
urã impietate discernimur: quia
quem ex ꝓgenie dauid hominẽ
nouimus natũ: eum dem scđm
ꝙ uerbũ caro factum ẽ. dm̃ dõ pa¬
tri credimus coȩterum. Unde si
teneres o isrł tui nominis digni¬
tatem .x. ꝓpħicas enũtiationẽs ñ¬
obcecato corde ꝑcurreres: ysaias
tͥ cũgłicam panderet ueritatem: ⁊
ñ surdus audires eũ inspiratione¬
diuina dicentem: ecce uirgo inu

Expanded text:
s: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis ? Interclusistis vobis, o Judaei, intelligentiae viam, et dum solam naturam carnis aspicitis, tota vos veritatis luce privastis. Exspectanbulosa figmenta, David filium de sola stirpe corporea, dum spem vestram in homine tantum constituistis, Deum Dei Filium repulistis: bis prodesse non possit. Nam et nos inipso initio evangelicae praedicationis instruimur, legentes: Liber generativestra impietate discernimur, quia quem ex progenie David hominem novimus natum, eumdem, secundum quod Verbum caro factum est , Deum Deo Patri credimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes nobcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires divina inspiratione dicentem: Ecce Virgo 105
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretat᷑ nob̾cum ds̃. Quem si
in tanta ꝓpͥetate sacͥ uominis ñ
uidebas: in dauitica saltim uoce
didicisses: ne contra testificatio¬
nem noui ⁊ ueteris testamenti m
xp̃m dauid filium denegares. quẽ
dauid dnm̃ fateris. Qua ꝓpt̾ dilce¬

Expanded text:
interpretatum, Nobiscum Deus . Quem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificationem novi et veteris Testamenti Jesum Christum David filium denegares, quem David Dominum non fateris. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate dauid. Cuius p̃dicatiõĩs
summitati exultatio innumera¬
bilium uingitur angłoꝵ: ut ex¬
cellentius fieret testimoniũ. cui
militie celestis multitudo con¬
cineret. in bonorem dĩ unabe¬
nedictione dicentium: gła in ex¬
celsis dõ: ⁊ in terra pax homini¬
b bone uoluntatis. Dĩ gͦ gła ẽ.
ex matre uirgine xp̃i nascentis
infantia. ⁊ reꝑatiohumani gnĩs
merito in laudem sui referturaus¬
toris: Quia ⁊ ipse beate marię
missus a dõ gablibel angłs dixe¬
rat sp̃s sc̃s superueniet inte: &
uirtus altissimi obumbrabit tibi
bitur filius dĩ. In terra autẽ
illa pax conditur: que homines ef¬
fic̃ bonȩ uoluntatis. Quo enĩ spũ
de intemeratȩ matris uiscerib na¬

Expanded text:
civitate David . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Dei ergo gloria est ex matre Virgine Christi nascentis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; bitur Filius Dei . In terra autem illa pax conceditur, quae homines efficit bonae voluntatis. Quo enim Spiritu de intemeratae matris visceribus na
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ dilectissimi diem dnĩ celebrante.
qui ex omnib p̃teritorum tpum
dieb electus ẽ: licet dispensatio
actionum corꝑaliũ. sic̃ ȩt̃no consi¬
lo fuerat p̃ordinata transierit. to¬
taq redẽptoris humilitas in głam
paternȩ maiestatis euecta sit. ut
in nomine iħu omne genu flectat᷑
celestiũ t̾restriũ & infernoꝵ: ⁊̃ oĩs lingua c̃ficeat᷑¬
ipsum partũ salutiferȩ uirginis ad ora¬
mus: ⁊ illam uerbi ⁊ carnis indisso¬
lubilem copulam. ñminus susci¬
pimus in p̃sepi iacentem. quam
in throno paterne altitudinis cõ¬
sedentem. Immutabilis enim dĩ¬
tas. quamuis intra semetipsam
⁊ claritatem suam ⁊ potentiamꝯ
tineret: nontñ ideo ñ erat conser¬
ta nascenti. quia humano aspec¬
tui ñ patebat: ut ꝑ ueri hominis
inusitata primordia. ille agno¬
sceretur genitus. qui regis dd ⁊ do¬
minus eet̃ ⁊ filius. Ipse enĩ ꝓpħi¬
de adertris meis. Quo testimonio
sic̃ eugłium refert. confutata ẽ

Expanded text:
issimi, diem Domini celebrantes, qui ex omnibus praeteritorum temporum diebus electus est, licet dispensatio actionum corporalium, sicut aeterno consilio fuerat praeordinata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in gloriam paternae majestatis evecta sit, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatipsum partum salutiferae Virginis adoramus, et illam Verbi et carnis indissolubilem copulam non minus suspicimus in praesepe jacentem, quam in throno paternae altitudinis considentem. Immutabilis enim Deitas, quamvis intra semetipsam et claritatem suam et potentiam contineret, non ideo tamen non erat inserta nascenti, quia humano aspectui non patebat: ut per veri hominis inusitata primordia ille agnosceretur genitus, qui regis David et Dominus esset et filius. Ipse enim pde a dextris meis . Quo testimonio, sicut Evangelium refert, confutata est
Abbreviated transcription (Latin):
mi multumq suꝑemin
bumani eloquii facultatem. di¬
uini oꝑis magnitudo: ⁊ inde orit᷑
difficultas fandi. uñ adẽ ratio ñ
tacendi. Quia in iħuxp̃o filiodĩ
ñ solum ad diuinam eẽntiam s
etiam ad humanam spectat na¬
turam: qd dictum ẽ ꝑ ꝓpħam ge¬
nerationem eius quis enarrabit:
Utramq enim sub̃am inunam ꝑ¬
uenisse ꝑsonam. nisi fides credat:
sermo ñ explicat. &. ideo nũquã
materia defic̃ laudis. quia nũꝗͣ
suffic̃ copia laudatoris. Gaude¬
amus gͥ qđ ad loquendum tantȩ
miscđȩ sacramentum impares
amus nob̾ bonum eẽ ꝙ uincim᷑.
Nemo enim ad cognitionem ue¬
ritatis magis ꝓpinquat: quã qͥ
intellig̾ inreb diuinis. etiam si
multum ꝓfitiat. semꝑ sibi suꝑ¬
one defecit. Ne aut̃ infirmita.¬
tis nr̃e ꝑturbemur angustiis:
cemur: ut nob̾ natiuitatem dñi qͣ
uerbum caro factum ẽ. ñ tam p̃te¬
ritã recolere. quam p̃sentem uide¬
amur inspicere. Qd enĩ pastorib

Expanded text:
mi, multumque supereminet humani eloquii facultatem divini operis magnitudo; et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tacendi: quia in Christo Jesu Filio Dei non solum ad divinam essentiam, sed etiam ad humanam spectat naturam, quod dictum est per prophetam: Generationem ejus quis enarrabit ? Utramque enim substantiam in unam convenisse personam, nisi fides credat, sermo non explicat; et ideo numquam materia deficit laudis, quia numquam sufficit copia laudatoris. Gaudeamus igitur quod ad eloquendum tantum misericordiae sacramentum impares amus nobis bonum esse quod vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelligit in rebus divinis, etiamsi multum proficiat, semper sibi sup in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostrae perturbemur angustiis, cemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ꝓmissio dni ꝑ tanta etatum inter¬
ualla differri: nec ille sp̃e ueritatis quẽ
mundus non accepit impiorũ. ita septi¬
formem illã donorũ suorũ concinuit
largitatẽ. ut tot ȩcclȩ generationes sa¬

Expanded text:
tuit promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes s