comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia nouissimecum morte destruit᷑
et tunc primo sit sermo qui scrip¬
tus est. Ubi est mors stimulus turs:
Hiis sextribulationib iusti in pre¬
senti purgantur probantur. et libe¬
rantur. Purgantur adueniam.
probantur ad gratiam. liberantur
ad gloriam. ut gloriari merito pos¬
sint et dioere cum propheta. disru¬
pisti uincula mea tibi sacrificabo
hostiam laudis. sperans et confi¬
dens quod in septima non tangat
me malum tremende dampnatio¬
nis. Quod autem in principio lec
illis que in psalmo expressimus
consonare iudetur. Iam ergo ad.
lectionem enuangelicam acceden¬
tes. in quo etiam predictis concinat
ideamus. ¶ Primo igitur atten¬
dendum est quod quando fit uox
defirmamento. stare etiam ipsa
cherubin. et alas suas subuittere
perhibentur. Duo cherubin ser¬
monem prophecicum. et uerbum
apostolicum que precesserunt:
non immerito intelligimus. eo.
quod plentcudinem scientie conti

Expanded text:
quia novissime cum morte destruitur; et tunc primo fit sermo, qui scriptus est: Ubi est mors stimulus tuus? His sex tribulationibus justi in praesenti purgantur, probantur, et liberantur. Purgantur ad veniam, probantur ad gratiam, liberantur ad gloriam, ut gloriari merito possint, et dicere cum Propheta: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis , sperans et confidens quod in septima non tangat me malum tremendae damnationis. Quod autem in principio lectillis quae in psalmo expressimus, consonare videtur. Jam ergo ad lectionem evangelicam accedentes, in quo etiam praedictis concinat, videamus. Primo igitur attendendum est quod quando fit vox de firmamento, stare etiam ipsa cherubim et alas suas submittere perhibentur . Duo cherubim sermonem propheticum et verbum apostolicum, quae praecesserunt, non immerito intelligimus, eo quod plenitudinem scientiae conti
Abbreviated transcription (Latin):
amore dignus sit an odio. sed
omnia i posterum reseruantur
incerta. Hec deportis principali¬
b ad presens dicta sufficiant.
Nam sunt forte alie porte. secũ¬
dariᷤ quib alie quinq que m
hesdra nommnantur non inꝰ¬
uenienter aptari possunt. sed
hec alias. Iamergo cum prophe¬
ta in ciuitatem intrantes. quid
intus audrerit. quid uidereᷤtab¬

Expanded text:
amore dignus sit an odio , sed amore dignus sit an odio , sed omnia inposterum reservantur incerta. Haec de portis principalibus ad praesens dicta sufficiant. Nam sunt forte aliae portae secundariae, quibus aliae quinque quae in Esdra nominantur , non inconvenienter aptari possunt, sed haec alias. Jam ergo cum propheta in civitatem intrantes, quid intus audierit quid vider
Abbreviated transcription (Latin):
ta gregum. Propter illud quod
dictum est. populus eius et oues
pascueeius introite portas erus
in confessione. Num quidnum
uidertur uelut quidam greges
ad portam congregari cum hen¬
Clando currit populus festinanᷤ.
ab episcopo confirmarit uide¬
at si porta sterqiilinii. tercia
dici possit. cnĩa stercus peccati relin¬
quitur. et corpus culum terre uelut
stereus uilissimum commendatur.
uideat si quarta dici debeat porta
uidicialis. ad quar qui non dig¬
nii. accedunt. udicium sibi man¬
ducant et bibunt. uiderat etiam
si his portis congrue possit aptari
et de altitudine earum speulan¬
do ualeat comprehendi. quid sit
latitudo. longitudo. sublimitas
et profundum. Uideat si latitudo
ꝯgruat temperantie: coartatiom.
secundum illud. intribulatione
dilatasti michi. Si longitudo for¬
titudinis longuammitati. Si
sublimitas: prudentie circum¬
spectioni. Si profundum. iusti¬
cie ancipiti. et incerte eonelusi¬
oni. quia nescit homo. utium

Expanded text:
ta gregum, propter illud quod ta gregum, propter illud quod dictum est: Populus ejus et oves pascuae ejus, introite portas ejus in confessione . Nunquid non videntur velut quidam greges ad portam congregari, cum anhelando currit populus festinans ab episcopo confirmari? Videat, si porta sterquilinii tertia dici possit, cum jam stercus peccati relinquitur, et corpusculum terrae velut stercus vilissimum commendatur. Videat, si quarta dici debeat porta judicialis, ad quam qui non digni accedunt, judicium sibi manducant et bibunt. Videat etiam, si his portis congrue possit aptari, et de altitudine earum speculando valeat comprehendi, quid sit latitudo, longitudo, sublimitas, et profundum. Videat si latitudo congruat temperantiae coarctationi, secundum illud: In tribulatione dilatasti mihi , si longitudo fortitudinis longanimitati, si sublimitas prudentiae circumspectioni, si profundum justitiae ancipiti et incertae conclusioni, quia nescit homo, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
omnem suam iusticiam reputat et
ad merita se conuertens soluis xp̃i
iusticie memoratus. eam patris ofu¬
lis representat. nec aliuo iam qͣm
misericordie oleum expostulans.
sicuta planta pedisusq aduer¬
ticem. non esse in se sanitatem con¬
ficetur. sic a planta pedis usq ad
uerticem. non solum oleo uisibili
perungi. sed etiam interiorem ho¬
minem unccioner misericordie
totum perfundi credit et gloriat᷑.
talia syon in portis siris annunti¬
at talia de portis speculando cla¬
rius intuetur. S quia intrareges¬
tientib. camdium eirea portas mo¬
rari. chodiosum forte uidebitur.
multa que de his portis dicenda
occurrunt legentib speculanda
relinquo. dans tantum occasione
sapienti. ut sapientior fiat. uide¬
at igitur lectoret i iidie si primã
hoꝵ portarum in hes dra. porta
piscrum prefigurauerit. propter
illud quod dictum est petro. faci¬
am tefieri piscatorem hominum.
Uideat. si secunda debeat dici por¬

Expanded text:
omnem suam justitiam reputat, et omnem suam justitiam reputat, et ad merita se convertens, solius Christi, justitiae memorans, eam Patris oculis repraesentat: nec aliud jam, quam misericordiae oleum expostulans, sicut a planta pedis usque ad verticem non esse in se sanitatem profitetur, sic a planta pedis usque ad verticem non solum oleo visibili perungi, sed etiam interiorem hominem unctione misericordiae totum perfundi credit et gloriatur. Talia in portis suis annuntiat, talia de portis speculando clarius intuetur. Sed quia intrare gestientibus tandiu circa portas morari taediosum forte videbitur, multa quae de his portis dicenda occurrunt, legentibus relinquo speculanda, dans tantum occasionem sapienti, ut sapientior fiat. Videat ergo lector et judicet si primam harum portarum in Esdra porta piscium praefiguraverit , propter illud quod dictum est Petro: Faciam te fieri piscatorem hominum . Videat, si secunda debeat dici por
Abbreviated transcription (Latin):
suam uolentes statuere iusticiã.
iusticie dei on fuerunt sub¬
iectideo dengnorantes iuistici¬
am euanueruint in oogitatiomi¬
b suis. se ex se. et per se. sapien¬
tes. fordes. temꝑtatos. et iustos
fieri posse dicentes. S ciuitas sy¬
onuerius phẏlosophando desu¬
is portis aliter sprcislatur. aliter
predicande anmuntiat. dicetis.
michi ad herere deo bonum est.
ponere in domino deo spem me¬
am. ut annuntiem omnes pre¬
dicationes tuas in portis fiie sy¬
on. In porta siquidem eriertali
annuntiat. quia nemo potest
esse continens msi deus det.
In aquilonari. fortitudo mea
et laus mea dominus. In austra¬
li. Omnis sapientia a domino
deo est. In occidẽtali cum i amñ
solum homo exrerior deficit. sed
etiam inderior portam mertisfer¬
ream horrescit confitende an¬
nuntiat. et anrunti ando cum
propheta exclamat dicens.
Inte dñe sperauiñ cenfundar
mneternum. in iusticia tua libe¬
rame. Iam eerte de iusticia sua
diffidens et se eoram se statueus
uelut paraum mensteuate

Expanded text:
titiam, justitiae Dei non fuere subjecti: ideo Dei ignorantes justitiam, evanuerunt in cogitationibus suis, se ex se et de se sapientes, fortes, temperatos, et justos fieri posse dicentes. Sed civitas Sion verius philosophando de suis portis aliter speculatur, aliter praedicando annuntiat dicens: Mihi adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam: ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . In porta siquidem orientali annuntiat, quia nemo potest esse continens, nisi Deus det . In aquilonari, Fortitudo mea et laus mea Dominus . In australi, Omnis sapientia a Domino Deo est . In occidentali, cum jam non solum homo exterior deficit, sed etiam interior portam mortis ferream horrescit, confitendo annuntiat, et annuntiando cum Propheta exclamat dicens: In te Domine, speravi, non confundar in aeternum; in tua justitia libera me . Jam certe de justitia sua diffidens, et se coram se statuens, velut pannum menstruatae
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas glorie multa illa mi¬
randa fecit. atq gloriesa. sed̾mꝯ
hominum : existimadionem.
Cuius autem laudis auidi. et
glorie eupidi essent. in magnis
illis et preclaris uiris. Marcho
catone et gaio cesare. qui sue¬
tempore ingenti uirtute. diu̾¬
sis morib magni fuisse per hi

Expanded text:
cupiditas gloriae multa illa micupiditas gloriae multa illa miranda fecit atque gloriosa secundum hominum existimationem. » Cujus autem laudis avidi et gloriae cupidi essent, in magnis illis et praeclaris viris Marco Catone et Caio Caesare, qui sutempore ingenti virtute diversis moribus magni fuisse perhi
Abbreviated transcription (Latin):
suos enues sit hodie. gloria et
dominatio. ac quaniti apud an¬
tiquos extiterit. ipsa nos edoceat
udrs romana. Deilla siqiidem
sic ait. Augustinus. ueteres pri¬
miq romani. sicut eorum do¬
oet istoria. Laudiserant daudi.
peccurae liberales. gloriam in¬
gentem duuitias honestas uo¬
lebant. hanc ardentissime dile¬
xerunt. propter hancuruere
uoluerunt. pro hac etiam mo¬
rinon dubitauerunt. ceteras
cupiditates. in genti glorie cu¬
piditate presserunt. ipsam de¬
niq patriam sud. quoniaoo
serire uidebatur in glorium.
dominariet imꝑere gloriosũ.
prius omni studio liberam. do¬
minam esse concupierunt. Hĩc
est quod regalem dominationẽ
non ferentes. armua imꝑia bi¬
nosq consules. sibi fecerunt. qͥ
consules aꝓpellatisunt. a con¬
sulendo. Expulso itaq rege tar¬
quinio. et consulib institutis.
ciuitas incredibilem ad epta est
libertatem. et tantum breui cre¬
uit. qͣntũ głie cupido incesse¬
rat. Laudis ergo auiditas. et

Expanded text:
suos cives sit hodie gloria et suos cives sit hodie gloria et dominatio, ac quanti apud antiquos exstiterit, ipsa nos edoceat urbs Romana. De illa siquidem sic ait Augustinus : « Veteres primique Romani, sicut eorum docet historia, laudis erant avidi, pecuniae liberales, gloriam ingentem, divitias honestas volebant. Hanc ardentissime dilexerunt, propter hanc vivere voluerunt, pro hac etiam mori non dubitaverunt: caeteras cupiditates ingenti gloriae cupiditate presserunt. Ipsa denique patriam, quoniam servire videbatur inglorium, dominari et imperare gloriosum, prius omni studio liberam, domini esse concupierunt. Hinc est quod regalem dominationem non ferentes, annua imperia binosque consules sibi fecerunt; qui consules appellati sunt a consulendo. Expulso itaque rege Tarquinio, et consulibus institutis, civitas incredibilem adepta est libertatem; et tantum brevi crevit, quantum gloriae cupido incesserat. Laudis ergo aviditas et
Abbreviated transcription (Latin):
loriosa dicta
sunt dete:
ciuitas dei. Ex his dicta sunt. ci¬
uitatis domini uirtutum. firm¬
tatem decorem. et commoditatem.
propbeta describente. immo per
prophetam spiritu sancto reue¬
lante. manifeste lam comprehendi¬
seiudemur. hec enim momiu
ciuitate. sicut superius dietum
est sp̃aliter attendi. et precipue
assolent commendari. unde ⁊
prophetam hec nobis uolens os¬
tendere. express ius infundam̃¬
tis expressit firmitatem: in mu¬
ris. pulchritudinem. commodi¬
tatem. commendauit inportis.
Quod quia satis iam expremis¬
sis uidetur patuisse: superflu¬
um dicimus replicare. Sciens
igitur propheta non in his so¬
lis etiam ederne cuntatis ꝑfec¬
tionem felicitatis consistere et
ad metienda celestia exterrenis
ad conspicienda inusibilia per
isibilia. ad insolita per assueta
nos uolens deducere postea q̃
prediximus illud quod sum¬
mopere in ciuitate tecrena so¬
let desiderari. gloriam seilicet
et dominationem in cruitate
domm prosequendo describit.

Expanded text:
loriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Ex his quae dicta sunt, civitatis Domini virtutum firmitatem, decorem et commoditatem Propheta describente, imo per Prophetam Spiritu sancto revelante, manifeste jam comprehendisse videmur. Haec enim in omni civitate, sicut superius dictum est, specialiter attendi, et praecipue assolent commendari. Unde et Propheta haec volens ostendere, expressius in fundamentis expressit firmitatem, in muris pulchritudinem, commoditatem commendavit in portis. Quod quia satis jam ex praemissis videtur patuisse, superfluum duximus replicare. Sciens igitur Propheta, non in his solis etiam aeternae civitatis perfectionem felicitatis consistere, et ad metienda coelestia ex terrenis, ad conspicienda invisibilia per visibilia, ad insolita per assueta nos volens deducere; post ea quae praediximus, illud quod summopere in civitate terrena solet desiderari, gloriam scilicet et dominationem, in civitate Domini prosequendo describit d
Abbreviated transcription (Latin):
Terra autem eius. caro est intema¬
te beate uirginis mar ie. de qua
xpisti caro processit. de sola dñi
benedictione: sancti spiritus ope¬
ratione concepta. cuuis benedi¬
ctionis mẏsteria moy sezm spixi¬
tu mirabiliter preuidens. mirabi¬
lus sub tanto uerborum ir uolu¬
cro prenuntiare curauit dicens.
Deponnis et rore celi et abysso

Expanded text:
Terra autem ejus caro est intemeraTerra autem ejus caro est intemeratae beatae Virginis Mariae, de qua Christi caro processit, de sola Domini benedictione sancti Spiritus operatione concepta, cujus benedictionis mysteria Moyses in Spiritu mirabiliter praevidens, mirabilius sub tanto verborum involucro praenuntiare curavit, dicens: De pomis et rore coeli, et abysso
Abbreviated transcription (Latin):
tis beneficiis dominum benedicit.
dicens cum propheta. Elamabo
ad deum altissimum deum qui
benefecit michi. Misit de celo et
liberauit me. Misit deus misericor¬
diam suam et ueritatem suam et
per hec quasi celi poma dulcissima
liberauit me. De pomis fructuum
solis et lune homo a deo benecdiett᷑.
cum donis spiritalib et temporalib
bonis abeo cumulatur. De uertioe
autem montium antiquorum siue
de pomiscollium eternorium ad tͥ¬
ram frugib plenam descendit be¬
nedictio: cum de sublimitate uite.
siue doctrine. doccorum ortodoxoꝵ
rentrum: inferiores. quiq ac de¬
biles adiuuantur. Latent tamen
sublimiora quedam in hiis uerb̃
subtiliter enucleentur: porte de qͣ
loquimur dignitatam et gloriam
plenius reserabrnt Ioseph siqui¬
dem dominum nestrum i hesum
xpistum non solum nomire.s
et fratrum uenditione egypti
dominatione et occultorum pro¬
ꝑhecica interpretatione aperte
prefigurasse. nemo qui dubitet

Expanded text:
itis beneficiis Deum benedicit, itis beneficiis Deum benedicit, dicens cum Propheta: Clamabo ad Deum altissimum, Deum qui benefecit mihi. Misit de coelo et liberavit me. Misit Deus misericordiam suam, et veritatem suam ; et per haec quasi coeli poma dulcissima liberavit me. De pomis fructuum solis et lunae homo a Deo benedicitur, cum donis spiritualibus et temporalibus bonis ab eo cumulatur. De vertice autem montium antiquorum, sive de pomis collium aeternorum, ad terram frugibus plenam descendit benedictio, cum de sublimitate vitae sive doctrinae doctorum orthodoxorrentium, inferiores quique ac debiles adjuvantur. Latent tamen sublimiora quaedam in his verbis subtiliter enucleentur, portae de qua loquimur, dignitatem et gloriam plenius reserabunt. Joseph siquidem Dominum nostrum Jesum Christum, non solum nomine, sed et fratrum venditione, et Aegypti dominatione, et occultorum prophetica interpretatione aperte praefigurasse, nemo qui dubitet.
Abbreviated transcription (Latin):
citur a populis. sed sicut gratis ac¬
cepta: ita et gratis danda pie est
distribuenda. Distribuitur aũt
in minores a maiori benedictio
spiritalis aut in precando eis bo¬
na que nondum habent sicut est
illud quod dictum est rebecce a
parentib. Crescas in mille milia:
et possideat semen tuum portas
inimicorum cuorum. aut congra¬
tulando eius pro bonis que iam
habent sicut illud raguhelis ad
thobiam. Benedictio sit tibi fili
mi: quia boni et optimiuira fi¬
lius es : aut prophecando sicut
fuit benedictio moysi ad ioseph
dicentis. De benedictione dnĩ
terra eius.depomis celi et rore
atq abyssiͦ subiacente. depomis
fructim solis aclune. de uer¬
tice antiqͦrum montium. de po¬
mis collium eternorum. de frugi¬
b terre et de plenitudine euus. In
quib uerbis saluo altiori mysterio.
predicta triplex benedictio inueni¬
tur expressa. De pomis enim et
rore celi et ab ipso subiacente pro¬
cedit benedictio. cum ex intimo
cordis affeccu homo pro gratu¬

Expanded text:
cetur a populis; sed sicut gratis accepta, et ita et gratis danda, pie est distribuenda. Distribuitur autem in minores a majori benedictio spiritualis, aut imprecando eis bona quae nondum habent, sicut est illud, quod dictum est Rebeccae a parentibus: Crescas in mille millia; et possideat semen tuum portas inimicorum suorum . Aut congratulando eis pro bonis quae jam habent, sicut illud Raguelis ad Tobiam: Benedictio sit tibi, fili mi, quia boni et optimi viri filius es . Aut prophetando, sicut fuit benedictio Moysi ad Joseph dicentis: De benedictione Domini terra ejus, de pomis coeli, et rore, atque abysso subjacente. De pomis fructuum solis ac lunae, de vertice antiquorum montium, de pomis collium aeternorum, et de frugibus terrae, et de plenitudine ejus . In quibus verbis salvo altiori mysterio praedicta triplex benedictio invenitur expressa. De pomis enim et rore coeli, et abysso subjacente procedit benedictio, cum ex intimo cordis affectu homo pro gratu
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq seqͥtur. Nam hoc legendo inueni
cerunt. a do dilecti eiusq fideles fuert̃.
sic̃ moyses & helyas. & helyseus. multi¬
q alñ. qui in uita sua miracła multa pa¬
trarunt. Petrus. E qui amitꝰ di
ce fidelis eius ẽ. de d̾o uł ex parte cłi falso
qͥcqͣm eum ñ dicere necc̃e est. M ue

Expanded text:
Utique sequitur. Nam hoc legendo invenimcerunt, Deo dilecti eique fideles fuerunt, sicut Moyses, Elias, et Eliseus, multique alii, qui in vita sua miracula plura patrarunt . PETRUS. Et qui amicus Dei et fidelis ejus est, de Deo vel ex parte Dei falso quidquam eum non dicere nece
Abbreviated transcription (Latin):
usq sati ostensum sit qd̃ nicħ ꝑ artẽ
magicam. ĩmo ꝑ di uͥtutem ut ꝓpħe
alii. homo ille cũcta patiu̾t: dicas uolo.
cur se ũ ꝓpham s di filium uocare p̃¬
sumpserit. Petrus. Ideo sane fecit
qr ueraciter filius dei firit. Qđ̃ cũ su¬
ꝑiꝰ auctoritatib multis oftenderimus.
cum de ip̃o qd̃ łs ce homo fuĩt ageremꝰ:
iam id ult̾ius ꝓbare ñ indigemꝰ. Qđ̃ si
etiam uelis in angͦtam inde disputatõ

Expanded text:
usque satis ostensum sit quod nihil per artem magicam, imo per Dei virtutem, ut prophetae alii, homo ille cuncta patraverit, dicas, volo, cur se non prophetam, sed Dei Filium vocare praesumpserit. PETRUS. Ideo sane fecit, quia veraciter Filius Dei fuit. Quod cum superius auctoritatibus multis ostenderimus, cum de ipso quod Deus et homo fuerit ageremus , jam id ulterius probare non indigemus. Quod si etiam velis, in angustam
Abbreviated transcription (Latin):
ri deberet ostende: P Possum utiq.
Dicit namq dauid in psalmo. Dies su¬
ꝑ aies regis ad dicies: annos eiꝰ usque
in diem gn̾ationis ce gn̾ationis. De qͦ
tempꝰ quo ante passionẽ xͦ in mundo
iuxit notari ꝓpħa uoluit. ꝑ dies autẽ
quos suꝑ dies addiciendos ẽẽ dixte.
qͦs ce sine det̾minatione posuit. tempꝰ
pꝰ eiꝰ resurrectonem intellexit. qł & fi¬
ne carit᷑m ẽẽ signauit cũ addidit. annos
enis usq indiem gñationis & gn̾atio¬
nis.In ysaia qͦ legit᷑. Nũc consurgam
dic̃ dñs. nric exalrabor.nẽ sublenador.
E hec tria dñs sic intelligi uoluit. Qd enĩ
ait. nc̃ consurgam. de resurrectione fui
corꝑis demorte dixit: qd aũ sequit᷑. nc̃
exalrabor. de ascensu suo intuliti terem̃
ne ce gła in se credentram addidit.
iam dudum de hoc querere disposi. nẽ
de eo si placet qͣliter factũ credas. michi
postulo respondert: ꝓhibet namq ra¬

Expanded text:
ri deberet ostendere? PETRUS. Possum utique. ri deberet ostendere? PETRUS. Possum utique. Dicit namque David in psalmo: Dies super dies regis adjicies, annos ejus usque in diem generationis et generationis . De quo tempus quo ante passionem Christus in mundo vixit, notari Propheta voluit; per dies autem quos super dies regis adjiciendos esse dixit, quos et sine determinatione posuit, tempus post ejus resurrectionem intellexit, quod ne cariturum esse signavit, cum addidit, annos ejus usque in diem generationis et generationis. In Isaia quoque legitur: Nunc consurgam, dicit Dominus, nunc exaltabor, nunc sublevabor . Et hic tria Dominus intelligi voluit. Quod etiam ait: Nunc consurgam, de resurrectione sui corporis, de morte dixit, quod autem sequitur: Nunc exaltabor, de ascensu suo in coelum intuline et gloria in se credentium addidit.jamdudum de hoc quaerere disposui, nunc de eo, si placet, qualiter factum credas mihi postulo responderi. Prohibet namque ra
Abbreviated transcription (Latin):
cũ meo d̾iras habitauĩt: Moyses. Nõ.
Detrus. Cum gͦ nullam obculpã
qͣm a̾misiss immo ꝓsaluandis siris so¬
lũmͦ mortem susceꝑit. ñ quid ñ merito
nis sic exigiti s cur adeo suscitari festi¬
nauit. & ñ q̃usq boni alii qui mortui
pła omiserunt: quin ce ꝓ ade delicto mor¬
adinfernũ ut inde bonos educeree ip̃e ai¬
descendit. Cum gͦ om̃ia ꝓpt̃ que uene¬
rat iam complesset: nec foret ulteriꝰ
tt ita dicam qͥa fact᷑s ẽet. merito die
t̾cia resurrexit. Pret̾ea etiam enoch ce
helẏas qr scĩ uiri ac digni fuerunt. sicc̃
credimus & nos & uos adhuc uuuint: &¬
licet in fine mundi morit᷑i᷑: statu tñ
uoluit suscitari ñ debuit : Ido etiã eũ
suscitare necc̃e fuit. ut siẽ ꝑmortẽ suam
descendens ad inferos de iire diaboli mor¬
tuos liberauit:. itace ꝑ resurrectõem suã
de eiꝰdem diaboli tyrannide uenturos
liberaretr qr cum eum resur rexisseaui
quaꝓpħarum auictoritate qđ suscita¬

Expanded text:
cum in eo deitas habitaverit? MOYSES. Non. PETRUS. Cum ergo nullam ob culpam, quam admisisset, imo pro salvandis suis solummodo mortem suscepit, nunquid non merito nis sic exigit. Sed cur adeo suscitari festinavit, et non quousque boni qui mortui plura commiserunt, quin et pro Adae delicto morad infernum, ut inde bonos educeret, ipse descendit. Cum ergo omnia propter quae venerat jam complesset, nec foret ulterius, ut ita dicam, quod facturus esset, merito die tertia resurrexit. Praeterea etiam Enoch et Elias, quia sancti viri ac digni fuerunt, sicut credimus et nos et vos, adhuc vivunt , et licet in fine mundi morituri, statim tamvoluit suscitari non debuit? Ideo etiam eum suscitari necesse fuit, ut sicut per mortem suam descendens ad inferos de jure diaboli mortuos liberavit, ita et per resurrectionem suam de ejusdem diaboli manu, venturos liberaret, quia cum eum resurrexisse audiqua prophetarum auctoritate quod suscita
Abbreviated transcription (Latin):
qđ & filiis &e filiab suis ad consolandum
eum suꝑ filio suo ioseph cong̾gatis: noluit
in qͣ sepeliunt᷑ om̃s. intelligi uoluit. Ac si
diceret. Quousq moriar. & int̾ra cũ filio
meo sepeliar: qͥn & in ip̃o int̾itu semꝑ lugebo.
Petrus. Non est uerum qđ dicis. Scie¬
bat enim qđ filius suus in terra ñ erat se¬
pultus. immo putabat qđ ab aliqua bestia
ẽet deuorat᷑. hoc gͦ dixit scđm aiam: qr ad
filiũ meum lugens ad inferos descendam.
Acsi diceret. Quia mortuus est filius m̃s
moriar: ⁊ apud inferos uͥ aĩa eiꝰẽ. & om̃s
aĩe mortuorũ lugens ueniã. Quin & hoc

Expanded text:
quod et filiabus suis ad consolandum quod et filiabus suis ad consolandum eum super filio suo Joseph congregatis, noluit in qua sepeliuntur omnes, intelligi voluit. Ac si diceret: Quousque moriar? et in terra cum filio meo sepeliar, quin et interitu ipso semper lugebo. PETRUS. Non est verum quod dicis. Sciebat enim quod filius suus in terra non erat sepultus, imo putabat quod ab aliqua bestia esset devoratus. Hoc ergo dixit secundum animam: Quia ad filium meum lugens ad inferos descendam. Ac si diceret: Quia mortuus est filius meus, moriar, et ad inferos ubi anima ejus est, et omnes animae mortuorum, lugens deveniam. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
a de qua ꝓcedit ira ce huicemõi cogitatõe
in eo cõmouet᷑. ce sic ille calescit᷑. arascitu.
atq. & qͦmagis calescit magis &e colera mo¬
uet᷑. doñ omĩno irascat᷑ : ⁊ sic mediocͥtas
⁊ temꝑies illa mesticie. atq leticie qͣm pͥus
habebat destriut᷑. Si uͦ de rumore illo ita
qdđ eum ñ pigeat meditet᷑. nec colera mo¬
uetur. nec ip̃e homo calescit. aut irascit᷑.
nec ab eo temꝑies illa seꝑatur. Moyses.
Hoc sane credimꝰ nos qđ & consilio serpen¬
tis adam peccaiũt. & ex eiꝰ pecto homo
oĩs mortis aadictus sit. Doctores namq
nr̃i multos fuisse iuros attestant᷑. qͥ nͥs
pentis consilio & ade pecc̃o nullatenus mo
mortem descendint ñ credimꝰ. Quare si
inde aliquam auctoritatẽ habeas. mͥ p̃¬
cor illam ostendas. Petrus. Breui¬
ter quidem tͥ illud aꝑiam. ẜ tñ ĩ mul¬
las inde auctoritates manifestas ĩdu¬
cam. In genesi namq de iacob legitur.

Expanded text:
a de qua procedit ira, ex hujuscemodi cogitatione a de qua procedit ira, ex hujuscemodi cogitatione in eo commovetur, et sic ille calescit atque irascitur, et quo magis calescit, magis et cholera movetur, donec omnino irascatur, et sic mediocritas et temperies illa moestitiae atque laetitiae quam prius habebat destruitur. Si vero de rumore illo ita quod eum non pigeat meditetur, nec cholera movetur, nec ipse homo calescit aut irascitur, nec ab eo temperies illa separatur. MOYSES. Hoc sane credimus nos, quod et consilio serpentis Adam peccaverit , et ex ejus peccato omnis homo morti addictus sit. Doctores namque nostri multos fuisse viros attestantur, qui nisi serpentis consilio et Adae peccato nullatenus morfernum post mortem descenderint non credimus. Quare si inde aliquam auctoritatem habeas, mihi precor illam ostendas. PETRUS. Breviter quidem tibi illud aperiam, sed tamen nonnullas inde auctoritates manifestas inducam. In Genesi namque de Jacob legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sicam ꝓpt̾ p̃cepti transg̾ssionẽ eam quã
in su i compositione adam habuĩt ami¬
riem hab̾e debuisset. ut ire & mesticie. co¬
medendi atq bibendi acceterorũ. qͦrum
nullus in homine suꝑ habundat aut
decrescit nͥ ex elem̃toꝵ suꝑhabundã¬
tia uł dinunutiõe qͣlitatum. Cũ uͦ ei
diabolus diũ sui p̃ceptum tͣnsgredi. con¬
suluit. ip̃e aũ inde cogitauit tta qđ ce fa¬
cere elegit. nec anima ut posset ꝓhibu¬
it. iam ex tunc peccare. & equalitatẽ sũã
exuere incepit. qr tẽꝑiem illam amisit.
&e quo ñ ĩdigebat immo sibi uetitũ fu¬
erat. comedere exoptauit. &e sic gradatĩ
ꝓculdubio nec peccaret. nec eqͣlitatem a¬
mitteret. Uerbi grã. Qũeadmodũ cũ
qͥs nec miniũ letus est nec niiũ tͥstis.
s in utͦq eqͣt. si rumorẽ de se talem au¬
diat. qͦ ⁊ irasci etiam siñ uelit ualeat. ⁊p̃e
uͦ suꝑ illo sic cogitauĩt ut etiam egre fe¬
rat hoc qđ audierit: colera quidem rube¬

Expanded text:
sicam propter praecepti transgressionem, eam, quam in sui compositione Adam habuerat, amiriem habere debuisset, ut irae et moestitiae, comedendi atque bibendi, ac caeterarum quarum nulla in homine superabundat aut decrescit, nisi ex elementorum superabundantia vel diminutione qualitatum. Cum vero ei diabolus Domini sui praeceptum transgredi consuluit, ipse autem inde cogitavit, ita quod et facere elegit, nec anima ut posset prohibuit, jam extunc peccare et aequalitatem suam exire incoepit, quia temperiem illam amisit, et quo non indigebat, imo sibi vetitum fuerat, comedere exoptavit, et sic gradatim procul dubio nec peccaret nec aequalitatem amitteret, verbi gratia, quemadmodum cum quis nec nimium laetus est, nec nimium tristis, sed in utroque aequalis, si rumorem tunc talem audiat, quo et irasci et non, si velit, valeat, ipse vero super illo sic cogitaverit, ut etiam aegre ferat hoc quod audierit, cholera quidem rube
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃e salomoruis magna extiterat. que ad
discendam sapĩam oportunitatẽ mag¬
uidiam ce trmorem regni sui amittendi
hoc feceruit. Mirari igitur non debet.
si legis doctores ce scribe inuidie uene¬
no xp̃m occiderint: cum ꝑ eum głam
&e dignitatem suã amissuros se ẽe timu¬
eriit. Moyses. Ueri simile ẽ qđ
ilicis. Uleruntñ ad huc aͥ miror uehem̃t
licet de eodem alibi quesierim. miror c̃
hoc nempe sua magna bonitate fecit.
dum incruice penderet ꝓnobis dicentis.
Dater dimitte eis: ñ enim sciunt qͥd fati

Expanded text:
quae ad discendum sapientiam, opportunitatem maginvidiam et timorem regni sui admittendi hoc fecerint. Mirari igitur non debes, si legis doctores et Scribae invidiae veneno Christum occiderint, cum per eum gloriam et dignitatem suam amissuros se esse timuerunt. MOYSES. Verisimile est quod dicis. Verumtamen adhuc etiam miror vehementer, licet de eodem alibi quaesierim, miror, inicaverit. PETRUS. Hoc nempe sua magna bonitate fecit dum in cruce penderet, dicentis: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtus sue ommpotentie tanta sit. qł qt̃q
modo factum fui̾t: possibile fuit es̃ ut
placuit. Q  si inde cum ficteli aliqͦ age¬
rem: aliud sane ñ respondem. Qra uõ
tu incredalus es. & nil nͥ gͦssum quid. &
qđ qͣi paipari possit intelligis. idło aliqͣn

Expanded text:
tus omnipotentiae tanta sit quod quocunque modo factum fuerit, possibile fuit esse ut placuit. Quod si inde cum fideli aliquo agerem, aliud sane non responderem. Quia vero tu incredulus es, et nil nisi grossum quid, et quod quasi palpari possit intelligis
Abbreviated transcription (Latin):
o manuũ tuarũ: E dicet his plagatꝰ sum
in domo eoꝵ qͦs diligebã. S omoyses si
a̾o placce adhuc tempꝰ ueniet qͦ & nepo¬
tes patrũ suoꝵ neqͥtiã recognoscẽt. oe eoꝵ
pecc̃a condolendo plangent. & dolebunt.

Expanded text:
 dicet: His plagatus sum in domo eorum quos diligebam . Sed, o Moyses, si Deo placet, adhuc tempus veniet quo et nepotes patrum suorum nequitiam recognoscent, et eorum peccata condolendo plangent et dolebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cum stupore ãmiror ego uehem̃ti:
qł cũ tp̃e illo cum płes fu̾nt uiri
inteuectu magno &s sapĩa p̃diti. neqͣꝙͣ¬
eum talem fuisse ꝑceꝑuit. Qd̃ si agnouert.
quare fidem eiꝰ doctͥuamq respuerunt. &
ex inuidia hoc fecerunt. q ꝑeum uidełe¬
dignitatẽ suã ac famã amittẽ timuer̃t
ci hiuc simile inuenimꝰ tp̃r ieroboam
regis isrł factum ẽẽ. Mortuo qͥppe sa¬
lomone in duo diuisum ẽ regnũ eiꝰ scͥp¬
tura attestante. optinuitq partẽ unam
filius eiꝰ ro  boam: partem uͦ altãm
seruis eiꝰd̾ iheroboam. Accepto aũ
iheroboam cum obtunatib suis cõ¬
ascenderet. forsan aliq̃n ibidem remanẽt.
partiq roboam adhereret. &e tra dignitatẽ
suã iheroboam amittẽt. sic̃ ead̾ scͥptura do
coe dicens. Dix̃q iheroboam incorde suo.
Nunc reu̾tetiti regnũ ad domũ dauid: si

Expanded text:
ego vehementi quod cum tempore illo complures fuerint viri, intellectu magno ac sapientia praediti, nequeum talem fuisse perceperint. Quod si agnoverunt, quare fidem ejus doctrinamque respuerunt, et ex invidia hoc fecerunt, quia videam ac famam amittere timuerunt . Et huic simile invenimus tempore Jeroboam regis Israel factum esse. Mortuo quippe Salomone, in duo divisum est regnum ejus, Scriptura attestante, obtinuitque partem unam filius ejus Roboam, partem vero alteram servus ejus Jeroboam. Accepto autem Jeroboam cum optimatibus suis conascenderet, forsan aliquando ibidem remaneret, partique Boboam adhaereret, et ita dignitatem suam Jeroboam amitteret, sicut e et dixit Hieroboas in corde suo: nunc reuertetur regnum Dauid. si
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Moyses. Ylacet. Petrus.
Qͥ itaq ꝑ uirtutem oꝑatur di. potest¬
nie qͥcqͣm absq ip̃ius dĩ uoluntate o¬
ꝑari: Moyses. Necc̃e est ut mͥ uide¬
tur ut qui ꝑ uͥtutem di facit aliquid.
nullatenꝰ nisi uoluntate eiꝰd̃ di illud

Expanded text:
SES. Placet. PETRUS. Qui itaque per virtutem operatur Dei, potestne quidquam absque ipsius Dei voluntate operari? MOYSES. Necesse est, mihi videtur, quod qui per virtutem Dei facit aliquid, nullatenus nisi voluntate ejusdem Dei illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ea aũ in arte nichromantica legitur:
De cecis aũ. de eis quicł qui ceci nascunt᷑.
ceͤdicit phisica: qd̃ eos illuminare uale¬
at medicina. Assitha uͦ magus testat᷑.
qd ꝑ artem nicrhomanticã eis u̾aciter
lumen ñ reddit᷑. ¶Esse potest. S de
mortius qͥd dices. cum ĩdem assitha ꝑhibe¬
at qd eos suscitare & cum eis loqͥ homo
possit. & in libro suo qd fieri ualeat mo¬
dum ostendit. & ex alia parte in libͦ re¬
gum. legat᷑. ut diximꝰ. quałr ꝑ mulierẽ
tetirr: s inter di opus & illud qd ꝑ ma
gicã artẽ fit in resuscitatione mortuoꝵ.
distantia ingens habet᷑. Mortui enĩ ꝑ ma¬
gum aliꝙͥ suscitati. ultra qͣm longa ẽ
umbra sua. ambulare ñ posft̾. s cũ ad
eiꝰ sinem ueni̾nt. in t̾ram mortui reci¬

Expanded text:
am in tota necromantica legitur De caecis autem, de eis qui caeci nascuntur, contradicit physica quod eos illuminare valeat medicina. Assitha vero magus testatur quod, per autem necromanticam, eis veraciter lumen non reddatur. MOYSES. Esse potest. Sed de mortuis quid dices, cum idem Assitha perhibeat quod eos suscitare et cum eis loqui homo possit, et in libro suo quo fieri valeat modum ostendit, et ex alia parte in libro Regum legatur, ut diximus, qualiter per mulierem tatur. Sed inter Dei opus et illud quod per artem magicam fit, in resuscitatione mortuorum, distantia ingens habetur. Mortui enim per magum aliquem suscitati, ultra quam longa est umbra sua ambulare non possunt, sed cum ad ejus finem venerint, in terram mortui reci
Abbreviated transcription (Latin):
physicam. an potius ꝑ uͥtutem di facta
Et ego etiam de minorib inquirendis
multũ ñ curo. Si enĩ de maiorib ostende¬
ris. qđ ꝑ uͥtutem di facta sint: de mino¬
rib ñ dubitabo. P Sapient̾ loqueris
& ego ite dicis. rea concedo: qua re de qͣli¬
liter illuminati responderi uolo. P
qͣm ꝑ di uirtutẽ curari potest. Qã si ꝑ
medicinam uł ꝑ potiones int̾ĩus uł ꝑ
unctiones purgatur exteriꝰ. Cum autẽ
medicinam aliqͣm oꝑari ab eo homoñ
qł leꝓsum unũ mundauĩt Pettꝰ.
Falsum sane est qł eum curaut̾e: ip̃e nõ
ꝑ magicam artem suã ocłos hõrũ decepit:
⁊ qđ in re ñ erat uidi effecit. Cuiꝰ rei argum̃¬
tum est. qđ eger post aliqͦt tẽpꝰ in eandem
egͥtudinẽ lecidit. & licet ext̃ius cutẽ suam
ut alii mundam aspicẽnt. ñqͣm tñ ut

Expanded text:
quam, an potius per virtutem Dei facta Et ego etiam de minoribus inquirendis multum non curo. Si enim de majoribus ostendetis, quod per virtutem Dei facta sunt, de minoribus non dubitabo. PETRUS. Sapienter loqueris. Et ego, ut dicis, ita et concedo, quare de quolialiter mvel per Dei virtutem curari non potest. Quod si per medicinam, vel per potiones interius, per unctiones purgatur exterius. Cum autem medicinam aliquam operari ab eo homo noquod leprosum unum mundaverit? PETRUS. Falsum sane est quod eum curaverit; ipse vero per magicam artem suam oculos hominum decepit, et quod in re non erat videri effecit. Cujus rei argumentum est. quod aeger post aliquod tempus eamdem aegritudinem recepit, et licet exterius cutem suam, ut alii, mundam aspiceret, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad domum suam die altera uenissee: qđ
factre cogitabat & uolebat. effectũ reppertt.
Cũ uͦ nec ilie qui nauem cõbussit. nec ille qͥ
domũ deiecte. ꝓ uoluntate hostis sui cõplen¬
da: s odio & iuidia fec̾it: qͥd de eis iudica¬
bis: Hoyses. Ego sane eos ce reos ẽe iudico
dicis fecissent. Neqͣqͣm uͦ sic fecerunt.ĩmo iͦt
Quia &e magus fuit. ce ꝑ artem magicã filios
isrł inerrorem induxit: & post hoc filium

Expanded text:
cum ad domum suam die altera venisset, quod cum ad domum suam die altera venisset, quod facere cogitabat et volebat, effectum reperit. Cum vero nec ille qui navim combussit, nec ille qui domum dejecit pro voluntate hostis sui complenda, sed ex odio invidiaque fecerit, quid de eis judicabis? MOYSES. Ego sane et eos reos esse judicodicis fecissent. Nequaquam vero sic fecerunt, imo ustoQuia et magus fuit, et per artem magicam filios Israel in errorem misit,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ exibunt. qͣmdui in hc sua neqͥtia ꝑma¬
nebt᷑. Qd̃ aũ ce rei ce m̃to sint & cõdẽpnati.
ꝑ simile ostendam tͥ: & tu etiã ip̃e rectum ẽẽ
tudicabis. Moyses. Ego sane cũ audiemo
si rectum ẽ rectũ ẽẽ iudicabo. ¶ Habebat
gͥ h̃o qͥdam nauẽ unam. &e erat uoluntas
etus cõbure ulam. uͭ & clauos eiꝰ seorsũ ha¬
bet. &e sibi de lignis carbones facẽt. Hoc aũ eo
cogitante. qͥdam ĩimicꝰ ip̃ius. noctu ad na¬
uem uenit ce nescius uolunitatis eius odio
cam combussit. Mane aũ facto. homo p̃die¬
tͦ ut uolebat clauos qͥđ naiis sue in parte
una. ĩ alia uͦ carbones eax iuenit.tem
aliid. Erat domꝰ quedã lapidea iuro cuidã.
qͣm destruere uellet. ut de lapidib ulisus
aliud qͦddam edificium sibi fac̾et: forte
qͥdam hostis eiꝰ ita eam die quadam deiecit
qd nec suꝑ lapidem lapis remansit: & hoc
ñ ꝓ illius quam nesciebat uoluntate com¬
plenda. s ꝑ odrum fecit. Uir autem p̃dictꝰ

Expanded text:
nem exibunt, quandiu in hac sua nequitia permanebunt. Quod autem et rei et merito sint condemnati, per simile ostendam tibi, et tu etiam ipse rectum esse judicabis. MOYSES. Ego sane cum audiero, si rectum est, rectum judicabo. PET homo quidam navim unam, et erat voluntas ejus comburere illam, ut et clavos seorsum haberet, et sibi de lignis carbonem faceret. Hoc autem eo cogitante, quidam inimicus ejus noctu ad navem venit, et nescius voluntatis hujus, odio am combussit. Mane autem facto, homo praedictus ut volebat clavos quidem navis suae in parte una, in alia vero carbonem invenit. Item aliud: Erat domus quaedam lapidea viro cuidam, quam cum destruere vellet, ut de lapidibus aliud quoddam aedificium faceret, forte quidam hostis ejus ita die quadam dejecit, quod nec super lapidem lapis remansit, et hoc non pro illius quam nesciebat voluntate complenda, sed per odium fecit. Vir autem praedictus,
Abbreviated transcription (Latin):
tñ uͥ tantum artis magice adisc̾e̾. potuit
ut ꝑ eam in uinum aꝙͣ conu̾terit: de
qͥnq panib hõiũ milia qͥnq refecerit:
leꝓsos. ydropicos q sanauĩt: claudis g̃ssũ.
furtis auditũ. imitis uerbũ. cecis qͦ isũ
reddiderit. & qd maius omnib est mor
ne doctores nr̃i qd in egypto eam addidic.¬

Expanded text:
artis magicae addiscere potuit, ut per eam in vinum aquam converterit : de quinque panibus, hominum millia quinque refecerit , leprosos , hydropicosque sanaverit , claudis gressum, surdis auditum, mutis verbum , caecis quoque visum reddiderit, et, quod majus omnibus est, morne doctores nostri quod in Aegypto eam addidici
Abbreviated transcription (Latin):
unus. Am̃. Titulus de resurrectiõe.
Moyses.
ucusq satis ostensum est
de hoĩe illo qł uoluntate
spontanea ꝓ gñe huma¬
no mortem susceꝑit redim̃do. Nũt aũ de eo
tecũ loqͥ uolo qd sicut in tue fidĩ expo¬
sitione dixisti. die resurrex t̾cio. Q bene
qͥdem ẽẽ potuit. cum cłitatis plenitudo
ut dicis in ip̃o habitaui̾t. ceteros q mor¬
tuos uite reddidit ut se ip̃m refusci¬
tauĩt. S hoc mͦ quero ate: si postqͣm
resurrex̃ ds ⁊ homo ut pͥus fuĩt. necne.
etrus. Credo ꝓcul dubio q sic fuit.
Cum enĩ eiꝰ aĩa a corꝑe soluta ad inferos
ut inde bonos exiperet descendit. ñqͣm
ab ea diuinitas Recessiti unde &e cum ad
corpus remeauit. semꝑ cum ea femã¬
&e homo &e ds erit. M Satis reor qͥa
sic credas: s restat adhuc unum. quod
mͥ uolo edisseras. Cũ enĩ ñ ob aliã cãm
qͣm ut filios adam de diaboli rugo eri¬
ꝑet. carnem susceꝑte: pꝰqͣm ut dicis il¬
lua compleuit ut uoluit: quare iterũ

Expanded text:
nus. Amen. TITULUS XI. De resurrectione MOYSES. Hucusque satis ostensum est de homine illo quod voluntate spontanea pro genere humano mortem susceperit redimendo. Nunc autem de eo tecum loqui volo, quod, sicut in tuae fidei expositione dixisti, die resurrexit tertio. Et bene quidem esse potuit, cum deitatis plenitudo, ut dicis, in ipso habitaverit , caeterosque mortuos vitae reddiderit, ut seipsum resuscitaverit. Sed hoc modo quaero a te si, postquam resurrexit, Deus et homo ut prius fuerit, necne? PETRUS. Credo procul dubio quia sic fuit. Cum enim ejus anima a corpore dissoluta ad inferos ut inde bonos eriperet descendit, nunquam ab ea divinitas ipsa recessit. Unde et cum ad corpus remeavit, semper cum ea permanet homo et Deus erit. MOYSES. Satis reor quia sic credas, sed restat adhuc unum de quo mihi volo respondeas. Cum enim non ob aliam causam quam ut filios Adam de diaboli jugo eriperet carnem susceperit, postquam, ut dicis, illud complevit, ut voluit, quare iterum
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ aĩe cum eas in inferno credas ñ fu
De hoc etiam queso responde. si unqͣm uel
logeris uł audieris qͣusq altius potestas eo¬
rum qui nichromantia arte oꝑantur.
possit ascendere. Musq ad firmanẽ¬
tum tm̃mͦ. P etrus. Et potest illud
uetulis in ꝓuerbio dictum ẽẽ audieris:
tm̃ habes in hoc qͣntũ ħt diabolus in
celo. Petrus. Nunc itaq uolo ut di¬
cas quemadmodũ crclas factũ qđ in libro
legitur pͥmo regum. samuelẽ scilicet ꝑmu
lierem que phytonẽ habebat fuscitatũ.
uerum ne fuit siue faneasticũ᷑: Q¬

Expanded text:
sanctorum animae, cum eas in inferno credas non fusanctorum animae, cum eas in inferno credas non fu. PETRUS. De hoc etiam, quaeso, responde, si unquam vel legeris vel audieris, quousque altius potestas eo in necromantica arte operantur, possit ascendere. MOYSES. Usque ad firmamentum tantummodo. PETRUS. Et potest illud vetulis in proverbio dictum esse audieris, tantum habes in hoc, quantum habet diabolus in coelis. PETRUS. Nunc igitur volo dicas quemadmodum credas factum quod in libro legitur primo Regum , Samuelem scilicet per mulierem quae pythonem habebat suscitatum, verumne enim fuit sive fantasticum?
Abbreviated transcription (Latin):
moysiqui cum filios iset ammonẽt fa¬
c̃ẽ p̃cepta dm̃ & eis p̃diceret que mñ p̃mi¬
a ẽẽnt habit᷑i: nicħ unqͣm de beatitu
dine pollicit᷑ est para dysi: notũ enĩ ex
tunc iam fuerat om̃ib neminẽ. illum
ẽẽ intraturũ añmortem xꝑi. Moyses.
Non ob hoc opinor qđ dixisti de ꝑaclyso
loqui moyses distulit. s agnouit quia
magis his uisibilib bonis que sũmoꝑe
exoptabant ad obediendũ dĩ p̃ceptis am¬
monẽ. ⁊ p̃sentib malis laborib q: quos
timebant ab iniqͥtatib suis posset abst̃¬
rere qͣm si de fut᷑is suppliciis p̾diceret. añ. Teu
celesti qͣm nesciebant beatitudine.P
Praua est ista optino. Llam ce si de dupli¬
ci p̾mio. & duplici cũ eis ageret suppliti¬
o: tantomagis & ad malum fugiendũ.
⁊ ad bonũ armonẽt amplectendum. Pret̃
ea siuis ostendam tͥ sccłm tuã ip̃ius cre¬
dulitatẽ. scõꝵ aĩas in ĩferno fuisse. & sub

Expanded text:
Moysi, qui cum filios Israel admoneret faMoysi, qui cum filios Israel admoneret facere praecepta Domini, et eis praediceret quae inde praemia essent habituri, nihil unquam de est paradisi. Notum enim jam extunc fuerat omnibus neminem illuc esse intraturum ante mortem Christi. MOYSES. Non ob hoc opinor quod dixisti de paradiso loqui Moyses distulit, sed agnovit quia magis vel his visibilibus bonis quae summopere exoptabant, ad obediendum Dei praeceptis admonere, vel praesentibus malis laboribusque quos timebant, ab iniquitatibus suis posset absterrere; quam si de futuris suppliciis praediceret, aut coelesti quam nesciebant beatitudine. PETRUS. Prava est ista tua opinio. Nam si et de duplici praemio, et de duplici cum eis ageret supplicio, tanto magis et ad malum fugiendum, et ad bonum admoneret amplectendum. Praeterea autem si vis ostendam tibi secundum tuam ipsius credulitatem, sanctorum animas in inferno fuisse, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc aũ qđ ait &e eruet aiãm suã de ma¬
nu inferi: insinuat. nullam tp̃e suo aĩam
de inferni manu potuisse seruari. Eze¬
chiasqͦ ut in ysaia legimꝰ licet bonꝰ homo
⁊ sc̃s fiãt sicurt in or̃one sua testat᷑. ip̃e cũ
dicit. obsecro dñe mem̃to queso qͦm am
bulanĩm coram te in uĩtate ⁊ corde ꝑfecto
⁊ qđ bonũ ẽ in ocłis tuis fecerim. licoe in¬
qͣm tam sc̃s fuerit. ad inferm̃ tñ se descen¬
surũ ẽẽ ostendit cũ in seqͣntib dicit. Ego
dixi in dimidio dierum meoꝵ: uadam
ad portas inferi. ¶Si ita est ut asseris.
dicitis defunctorũ. una cum animabus
ĩpioꝵ in loco uno demorate sunt. P
Nerum ꝓfecto ẽ qđ in obsc̾cate om̃s. accene¬
bͥs: s ñ erant om̃s in locis penalib sine su¬
ppliciis: nam uixta m̾ita sua rebbuebatar
singłis. Uñntamen om̃s in inferno & sub
iure erant diaboli. nullus enĩ mortuus
ab adam usq ad mortẽ xꝑi claustͣ deui¬
tauit inferm. E hoc ꝑcipimꝰ ex nerbis

Expanded text:
hoc autem quod est, et eruet animam suam de manu inferi, insinuat nullam tempore suo animam de inferni manu potuisse servari. Ezechias quoque ut in Isaia legimus licet bonus homo et sanctus fuerit, sicut in oratione sua testatur ipse cum dicit: bulaverim coram te in veritate et in corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim , licet, inquam, sanctus fuerit, ad infernum tamen se descensurum esse ostendit, cum in sequentibus dicit: Ego dixi, in dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi . MOYSES. Si ita est ut asseris, dicitis, defunctorum, una cum animabus impiorum in loco uno demoratae sunt. PVerum profecto est, quod in obscuritate omnes ac tenebris, sed non erant omnes in locis paenalibus, sive suppliciis, nam juxta merita sua retribuebatur singulis, verumtamen omnes in inferno et sub jure erant diaboli. Nullus enim mortuus ab Adam usque ad mortem Christi claustra devitavit inferni, et hoc percipimus ex verbis
Abbreviated transcription (Latin):
tͣe quam corpus atq fortioris q pecc̃o illias¬
sensum p̾buit. & cum posset ñ restitre. s¬
& omĩs aĩa que corꝑi ex corruptõne illa
ꝓgenito se miscuit. ob culpam illã cũ de
corꝑe exiret. celi summitatẽ qđ sue erat na¬
ture transcende iam uequiuit: immo
in infĩori aere hic ꝓꝑe t̾ram remansit.
Q uẽ in locum qi ip̃a quasi aduena deue¬
nit. suus autem erat .i. diaboli. ꝓpt̾ hoc
diabolus suꝑ eam potestatẽ habuit: ce de¬
sidium suũ qđ ip̃e desidauãt completũ
fuit. Quia uͦ etiam ade pecc̃m duplex fu¬
it. sp̃uale scilicet ce corꝑale: sp̃uale quidͥ
qr diabolo potius qͣm dõ credẽ qđ ad spi¬
ritũ ꝑtinet. & obedire elegit: corꝑale aũ
qr se in uetiti fructus dulcedine qđ suũ
ip̃e sustinuit. Moyses. Satis cõpo¬
site ut mͥ uidet᷑ ordinateq egisti. qͣliter

Expanded text:
turae quam corpus, atque fortioris, quia peccato illi asturae quam corpus, atque fortioris, quia peccato illi assensum praebuit, et cum posset non restitit, omnis anima quae corpori ex corruptione illa progenito se miscuit, ob culpam illam cum de corpore exiret, coeli summitatem quod suae erat naturae transcendere jam nequivit, imo in inferiori aere hic prope terram remansit. Quem in locum quia ipsa quasi advena devenit, civis autem erat diaboli, propter hoc diabolus susiderium suum quod ipse desideraverat, completum fuit. Quia vero etiam Adae peccatum duplex fuit, spirituale scilicet et corporale: spirituale quidem, quia diabolo potius quam Deo credere, quod ad spiritum pertinet, et obedire elegit, corporale autem, quia se in vetiti fructus dulcedine, quod sui ipse sustinuit. MOYSES. Satis composite ut mihi videtur ordinateque egisti, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses. Placet qđ dicis. S cum ut as¬
seris &e mori ⁊ non mori potuerit: quare mor¬
talitas ĩ mortalitatẽ sciꝑauit. ita ut usq ho¬
die omĩs homo mortalis sit: Phoc ẽ
qd explanare disposui.⁊ hec est causa cur ĩ
potestatẽ diaboli adam deuenerit. Cum gͦ
creatoris obedientiã transire cordi eiꝰ immi¬
sit: sitꝑ eo cogitauit. Nostqͣm uͦ cogitauit.
elegit. Postquam elegit: obtauit. Postqͣm
obtauit: effecit. Cum aũ fecit: peccauit. pꝰ¬
qͣm uͦ peccauit: equalitatem quam habe¬
bat. & sic immortalitatem amisite᷑ & om̃i¬
no ut compositoꝵ nat᷑a est mortalitatem
suscepit. ult̾i̾us ita qdđ ab eo seꝑari ñ potu¬
it. Uñ ⁊ huiꝰcemodi diffinitõnem recepit.
qͥ de eiꝰ semine ꝓcessit. nat᷑am eandem et
ip̃e habuit. Est qͥppe iustũ ut si qͥd de ali
o ꝓdeat: nat̾e eius similitudinem recipi¬
at. Anuna uͦ adam cum subtilioris ẽẽt na¬

Expanded text:
MOYSES. Placet quod dicis. Sed cum ut asMOYSES. Placet quod dicis. Sed cum ut asseris et mori et non potuerit, quare mortalitas immortalitatem superavit, ita quod usque hodie omnis homo mortalis sit? PETRUS. Hoc est quod explanare disposui, et haec est causa cur in potestatem diaboli Adam devenerit. Cum ergo Creatoris obedientiam transire cordi ejus immisit, super eo cogitavit; postquam vero cogitavit, elegit, postquam elegit, optavit; postquam optavit, et fecit, cum autem fecit, peccavit; postquam vero peccavit, qualitatem quam habebat et sic immortalitatem amisit, et omnino ut compositorum natura est mortalitatem suscepit, ita quod ulterius ab eo separari non potuit, unde et hujusmodi diffinitionem recepit, qui de ejus semine processit, naturam eamdem, et ipse habuit. Est quippe justum, ut si quid de alio prodeat, naturae ejus similitudinem recipiat. Anima vero Adam cum subtilioris esset na