comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ postea quam factum. ẽ factũ. ẽẽ
iux credunt: Nam qd̃ ita latent̃
et secreto. saluator descensurus ẽẽt in
urginem: iam ante. dauid ꝓpħa testa¬
tus est dicens. Descendet sicut pluuia
in uellus. Maud enim tam silenter &
sine strepitu fit. quam cum ymber
in lanȩ uellus infunditur: Nulliꝰ
aures sono uerberat: millus corp̾
humore reꝑcussi roris asꝑgit: s
sine inquietudine omnium. totum
ymbrem ꝑ multiplices effusum par¬
tes. toto corpore inse trahit: umus
meatus scissuiram nesciens: solida mol¬
liciȩ plures meatus p̃bens. & quod
clausum uidetur ꝑ densitatem: est
patulum ꝑ tenuitatem. Recte gͦ
mariam uelleri comparamus. quȩ
ita concepit dñm ut toto hauriret
corpore: nec eiusdem scissiiram corꝑi
paterit᷑: s. eẽt. mollis ad obseqͥum:
solida ad sc̃imonium. Recte inquam
maria uelleri comparat᷑: de euius fruc¬
tu. salutaria popłis uestim̃ta texunt᷑.

Expanded text:
quod posteaquam factum est, factum esse quod posteaquam factum est, factum esse vix credunt? 6. Nam quod ita latenter et secreto Salvator descensurus esset in Virginem, jam ante David propheta testatus est, dicens: Descendet sicut pluvia in vellus . Quid enim tam silenter et sine strepitu fit, quam cum imber in lanae vellus infunditur? Nullius aures sono verberat, nullius corpus humore repercussi roris aspergit: sed sine inquietudine omnium totum imbrem per multiplices effusum partes toto corpore in se trahit, unius meatus scissuram nesciens, solida mollitie plures praehens meatus: et quod clausum videtur per densitatem, est patulum per tenuitatem. 7. Recte ergo Mariam velleri comparamus, quae ita concepit Dominum, ut toto eum hauriret corpore, nec ejusdem scissuram corporis pateretur: sed esset mollis ad obsequium, solida ad sanctimonium. Recte, inquam, Maria velleri comparatur, de cujus fructu salutaria populis vestimenta texuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nouit: et reliqua. Ergo in natiuitate
dm̃: angłi parit̃ cum pastorib sunt
letati: excelsam deo dicentes głam.
Nam uicinis quodãmͦ & uinetis cho¬
ris. dei glam p̃dicauerunt. Unde et
eredo. eosdem angłos in eiusdẽ dñi
eadẽ festiuitate: simili nob̾eum leti¬
ciȩ uicinitate gaudere. Nam qui so¬
lent ꝓpt̾. xp̃i ortum alloqui pastores.
non inquirere sacerdotẽs. Siquidẽ
et qd̾ cunc ad illos suꝑ gregẽ suum
uigilias obseruantes. noc̃te in tem
pesta locuti sunt: huius temporis
mysterium designabat Nã illo facto
deserunt᷑. Hodierna gͥ die. seđ̾m carnẽ
natus est dñs: ita secreto ÷ ita silentio
ut ortum eius. scłm penitus ignora¬
ret. Ignorauit enin scłm: quiã et extͥ
suscepit filium quẽ gͥenuit: maria par¬
tum posuit quem sexus consuetudine
non creauit. Sic gͣ natus est dñs: ut
ortum eius nemõ futurũ suspicaret᷑:
nemno crederet: nemo sentiret. Quem¬
admodum crederent hoc futurum:

Expanded text:
novit , et reliqua. Ergo in nativitate novit , et reliqua. Ergo in nativitate Domini angeli pariter cum pastoribus sunt laetati, excelsam Deo dicentes gloriam; nam vicinis quodammodo et junctis choris Dei gloriam praedicaverunt. 4. Unde et credo eosdem angelos in ejusdem Domini eadem festivitate simili nobiscum laetitiae vicinitate gaudere; nam qui solent propter Christi ortum alloqui pastores, dium non inquirere sacerdotes. Siquidem et quod tunc ad illos super gregem suum vigilias observantes nocte ipesta locuti sunt, hujus temporis mysterium designabant. Nam illo facto deseruntur. Hodierna igitur die secundum carnem natus est Dominus ita secreto, ita silentio, ut ortum ejus saeculum penitus ignoraret. Ignoravit enim saeculum, quia et extra ceptum suscepit filium quem non genuit; Maria partum edidit quem sexus consuetudine non creavit. Sic igitur natus est Dominus, ut ortum ejus nemo futurum suspicaretur, nemo crederet, nemo sentiret. Quemadmodum crederent hoc futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
nib bone uoluntatis. Non qͥbcũq
hominib: s bonȩ uoluntatis homi¬
nib Ut intelligas pacẽ. xp̃i. non debiti
.ẽẽ. s meriti. Non enim eam meretur
conditio. s uoluntas. Hac gͦ uoce ꝑ¬
sultarunt angłi in illa nocte: qua pa-¬
stores nascentẽ dñm suꝑ gregem suũ
uigilias obseruantes. p̾mi p̃ omnib
dicdicerunt. Ipsi enim pͥmi ortum sal¬
uatoris: ante omnes homines nunci¬
antib angłis agnouerunt. Unde mi
rum. ẽ: qd̃ redemptͥonem scłi. ante pa¬
stores scłi potuerunt scire quã prin¬
cipes: Hon enim angłi annunciaue¬
runt regib: non uidicib: s homini¬
b rusticanis. Non gͦ iam mirandum
est. si xp̃i grãm. ante scire meruerit
inocentiã quã potestas: et priꝰ cog¬
noscere ueritatem simplex rusticatio.
quam suꝑba dñatio. Qd̃ enim cog¬
nouere pastores: pͥncipes cognoscere
nequiuerumt. Unde et beatꝰ apłs ait.
Quam nemo principum scłi huiꝰ cog¬

Expanded text:
nibus bonae voluntatis . Non quibuscumque nibus bonae voluntatis . Non quibuscumque hominibus, sed bonae voluntatis hominibus; ut intelligas pacem Christi non debiti esse, sed meriti; non enim eam meretur conditio, sed voluntas. 397 3. Hac persultarunt angeli in illa nocte, qua pastores nascentem Dominum super gregem suum vigilias observantes, prae omnibus primi didicerunt; ipsi enim primi ortum Salvatoris ante omnes homines, nuntiantibus angelis agnoverunt. Unde non mirum est quod redemptionem saeculi ante pastores saeculi potuerunt scire, quam principes; non enim angeli nuntiaverunt regibus, non judicibus, sed hominibus rusticanis. Non ergo jam mirandum si Christi gratiam ante scire meruerit innocentia, quam potestas: et prius cognoscere veritatem simplex rusticatio, quam superba dominatio; quod enim cognoverunt pastores, principes cognoscere nequiverunt. Unde et beatus Apostolus ait: Quem nemo principum saeculi ejus cog
Abbreviated transcription (Latin):
ua gratia. mini¬
uel quib laudib. hunc
diem natalis dñi predicẽ.
ꝓrsus ignoro.
n tanta enĩm festiuitate. ad magni¬
ficandum dm̃. humana loquela ñ
sufficit. Nam si tunc cum nascebat᷑
regnat : Suꝑgredit᷑ enim illiꝰ tempo¬
ris festiuitatem: arã sollempnitas. Ss¬
quidẽ tunc stupuerunt illi tantum
nascentem dñm: nos illum suscipim̾
nascentem. resurgentem pariter et
regnantem. Tanto gͥ facundior lau
nia conferamꝰ. Ee quia merito eos eqͥ¬
parare ñ possumꝰ: deuotione comitem.
hoc: in ea festiuitate. eadem qua illi
leticia. uos sententia ꝑsultemꝰ dicentes.
Ula in excelsis deo: et in gra pax home¬
nib bonȩ uoluntatis. Digna plane
et iusta sententia. quȩ in natiuitate
xp̃i. et deo honorem rep̃sentat in celis.
et hominib pacem rep̃sentat in t̾ris
Ante saluatoris enim ortum. nec cele¬
stia reuerentian deferebant. nec t̃re¬
ua requiem possidebant. S uidẽte
quid dicat ipsa sententia. Pax homi¬

Expanded text:
ua gratia, vel quibus laudibus hunc diem natalis Domini praedicem, prorsus ignoro; in tanta enim festivitate ad magnificandum Deum humana loquela non sufficit. Nam si tunc cum nascebaturregnat? Supergreditur enim illius temporis festivitatem nostra solemnitas: siquidem tunc stupuerunt illi tantum nascentem Dominum; nos illum suspicimus nascentem, resurgentem pariter et regnantem. Tanto igitur fecundior laudnia conferamus; et quia merito eos aequiparare non possumus, devotione comitemur; hoc est, in ea festivitate, eadem qua illi laetitia, nos sententia persultemus, dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Digna plane et justa sententia, quae in nativitate Christi et Deo honorem repraesentat in coelis, et hominibus pacem repraesentat in terris; ante Salvatoris enim ortum nec coelestia reverentiam deferebant, nec terrena requiem possidebant. Sed videte quid dicat ipsa sententia: Pax homi
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi diripiunt aliena. Agnosco ue¬
ram eẽ. sententiam. Ap̃m enĩ. ȩccła ra¬
puit synagoge: & aliene gentis regnum
uum faciendo possedit. Nam saluator mis¬
sus sub lege: nutritus iuxta legem: dũ
a iudeis negligit᷑: a gentib occupat᷑: &
dum a sacendotib ꝑditin: a peccatorib
inuenitꝰ. sicut ipse ait. Publicani et pecca

Expanded text:
sco veram esse sententiam: Christum enim Ecclesia rapuit Synagogae, et alienae gentis regnum vim faciendo possedit. Nam Salvator missus sub Lege, natus sub Lege, nutritus juxta Legem, dum a Judaeis negligitur, a gentibus occupatur: et dum a sacerdotibus perditur, a peccatoribus invenitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non indignatione ꝑcutit᷑. s miscdia
condonat᷑. Beata inquã uiolentiaꝰ. quȩ uĩ
patienti bonitatem elicit: et utilitatem.
tribuit inferenti. M ala res admittit᷑: &
de imuria nemo causatur. Uis admittit᷑
et religio ꝓpagat᷑. Quisqͥs enim uiolentior

Expanded text:
quae non indignatione percutitur, sed misericordia condonatur: beata, inquam, violentia, quae vim patienti bonitatem elicit, et utilitatem tribuit inferenti: mala res admittitur, et de injuria nemo causatur: vis admittitur, et religio propagatur. Quisquis enim violentior
Abbreviated transcription (Latin):
conciuem suum: quomͦ ht̃ susciꝑe ꝑegrinũ:
rgo ꝑordinem. prius declina a malo: et fac
bonum. Prius accinge lumbos: et tẽ accen¬
de lucernam. E eum feceris. securus expec¬
ta uitam. et dies bonos: quere pacem et se¬
quere eam. & tunc bona fronte dices dño.
eci qq iussisti: redde qd̃ ꝓmisisti Diñe

Expanded text:
civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem, prius declina a malo, et fac bonum: prius accinge lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum hoc feceris, securus exspecta vitam et dies bonos. Quaere pacem, et sequere eam: et tunc bona fronte dices Domino, Feci quod jussisti, redde quod promisisti. SE
Abbreviated transcription (Latin):
more mercedis. accensi: paramꝰ russioni eiꝰ
uires nr̃as. latera. lacertos. Quasi iussurꝰ :
onera grandia nos portare᷑: forte aliquid fo¬
dere forte aliquã machinã erigere. Non tibi
iussit rem laboriosam: s membrũ qđ inter
omnia m̃bra eito moues. ipsum tͥ p̾cepit co
et labor est tenere linguã: Cohibe linguã
tuam a malo: noli loqui m̃dacium:. nolilo¬
qui criminationes. ñoli loqͥ calũpniam.
noli loqui falsa testimonia: noli loqͥ blas¬
phemias. Cohibe linguã tuã a malo. Ui¬
de quomͦ irasceris: si quis de te male loquat᷑.
Quomͦ irasceris alteri. quando de te male lo¬
quit᷑. sic irascere tͥ. quando de altero male
loqueris. Labia tua ñȩ loquant᷑ dolum.
Q đ est intus in corde tuo. hoc dicatur foris.
Non aliuid pectus tegat. & aliud lingua ꝓ¬
ferat. Declina a malo. et fac bonum. Nam
quomͦ dicturus sum ei uesti nudum: qui
adhuc uult spoliare uestitum: Qui p̃mit

Expanded text:
more mercedis accensi, paremus jussioni ejus more mercedis accensi, paremus jussioni ejus vires nostras, latera, lacertos. Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? Non tibi jussit rem laboriosam, sed membrum quod inter omnia membra cito moves, ipsum tibi praecepit cohet labor est tenere linguam? Cohibe linguam tuam a malo. Noli loqui mendacium, noli loqui criminationes, noli loqui calumnias, noli loqui falsa testimonia, noli loqui blasphemias: Cohibe linguam tuam a malo. Vide quomodo irasceris, si quis de te male loquatur. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur: sic irascere tibi, quando de altero male loqueris. Labia tua ne loquantur dolum. uod est intus in corde tuo, hoc dicatur foris. Non aliud pectus tegat, et aliud lingua proferat. Declina a malo, et fac bonum. Nam quomodo dicturus sum ei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliare vestitum? Nam qui premit
Abbreviated transcription (Latin):
et cui rei utilis : timor dñi: Seqͥtur. Quis
:hõ qui uuit uitã. et diligit uidere dies
bonos. Responde mus oms. Nos uolumus.
Aq̃ sequit᷑ audiamꝰ. Cobibe linguã tuam a ma¬
Io. et labia tua ne loquant᷑ dolum. Modo
dic. Ergo iam diidum quando dicebam. qͥs
est homo qui uult uitam. et diligit uidere
dies bonos. omnes respondebamꝰ ego. Eia. re¬
spondeat mͥ aliquis. Ergo cohibe linguam
tuam a malo. et labia tua ne loqͣnt dolũ.
D ic mͦ. E rgo dies bonos et uitam uis: cohibe
linguam a malo non uis. et labia tua ne lo¬
qu̾ant᷑ dolum : ad mercedem alacer.: ad opꝰ
piger: et eui non oꝑanti reddit᷑ merces : Uti¬
namuł oꝑanti in domo tua uel oꝑanti: mer¬
cedem reddas. Nam scio. qr non oꝑanti non
reddis. Quare: Quia nicħ oꝑanti. nichil
debes. & ds̃ ꝓposuit mercedem. Quã mer¬
cedem: Uitam et dies bonos. Et qui sunt
boni: Uita sine fine: requies sine labore.

Expanded text:
et cui rei utilis est timor Domini, sequitur: Quis et cui rei utilis est timor Domini, sequitur: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Respondemus omnes, Nos volumus. Quod sequitur audiamus. Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Modo dic, Ego. Jamdudum quando dicebam, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondebamus, Ego. Eia respondeat mihi aliquis, Ego. Ergo, Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Dic modo, Ego. Ergo dies bonos et vitam vis; cohibere linguam tuam a malo non vis, et labia tua ne loquantur dolum? Ad mercedem alacer, ad opus piger. Et cui non operanti redditur merces? Utinam in domo tua vel operanti mercedem reddas. Nam scio quia non operanti non reddis. Quare? Quia nihil operanti nihil debes. Et Deus proposuit mercedem. Quam mercedem? Vitam et diboni? Vita sine fine, requies sine labore.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rimꝰ: sic et nunc quia desideratis uitã et
dies bonos. non uob possumꝰ dicere. nolite
desiderare uitam & dies bonos: s illud
dicimus. nolite hic querere in hoc seculo
uitam et dies bonos: ubi bon ẽẽ non posst̃
onne uita ipsa. morti similis est: Dies aũt
ipsi ꝓꝑantes transeunt. qr hodiernus dies
hest̾num excludit: crastinus ideo nascitur.
ut exeludat hoeliernum. Ipsi dies non stant.
tu quare cum illis uis stare: Desiderium
gͦ ur̃m qđ uultis uitã et dies bonos non
solum non repͥmo. s etiam uehem̃tiꝰ accendo.
rsus querite uitam: querite dies bonos: s
enim audire mecum consilium eiꝰ. qui no¬
uit ubi sint dies boni: et ubi sit uita: Au¬
dite non a me: sed mecum simul. Ait enim
nob̾ quidam. Uenite filii audite me. Con¬
curramꝰ et stemꝰ. et aures erigamꝰ. et corde intel¬
ligamꝰ patrẽ qͥ dix̃ ueuite filii audite ox. ũi¬
morẽ inqͥt dñi docebo uos. & qͣre uult doc̾e:

Expanded text:
quaerimus. Sic et nunc, quia desideratis vitam et quaerimus. Sic et nunc, quia desideratis vitam et dies bonos, non possumus vobis dicere, Nolite desiderare vitam et dies bonos: sed illud dicimus, Nolite hic quaerere in hoc saeculo vitam et dies bonos, ubi boni esse non possunt. Nonne vita ipsa morti similis est? Dies autem ipsi properantes transeunt; quia hodiernus dies hesternum exclusit: crastinus ideo nascitur, ut excludat hodiernum. Ipsi dies non stant: tu quare cum illis vis stare? Desiderium ergo vestrum, quo vultis vitam et dies bonos, non solum non reprimo, sed etiam vehementius accendo. Prorsus quaerite vitam, quaerite dies bonos: sed enim audire mecum consilium ejus, qui novit ubi sint dies boni, et ubi sit vita? Audite non a me, sed mecum simul. Ait enim nobis quidam: Venite, filii, audite me. Et concurramus, et stemus, et aures arrigamus, et corde intelligamus Patrem qui dixit, Venite, filii, audite me; timorem, inquit, Domini docebo vos. Et quam rem vult docere,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã sͥ de omĩum corde responderet᷑.
ego uolo. Sic dix̃. quis ÷ homo qͥ uult uitã.
et diligit uidere dies bonos: quẽ aamodũ
etiam ista hora qua uob̾ loquor cũ audi¬
stis ine dixisse. qͥs : homo qui uult uitam.
et diligit uid̃e dies bonos: om̃s respondi¬
stis in corde ur̃o. ego. Ham et ego qui uo¬
beum loquor: uitam uolo. et dies bonos.
đ queritis uos: hoc quero et ego. Quomͦ¬
si aurum uob̾ omnib ẽẽt necessarium.
et ego ad arum una uob̾cum ꝑuenire uel¬
lem. Et̃ eẽt alicubi in agro ur̃o. in loco uĩs
potestati subdito. et uiderẽ uos querentes
aurum. et dicerem uob̃ quid queritis. et¬
responderetis mͥ aurũ. et ego uob̃ dicerem
aurum q̃ritis. et ego aurum quero. quod
queritis. et ego quero. s non ibi queritis uͥ
possumus inuenire: gͦ audite me uͥ possimꝰ
inuenire. uobis non tollo locum uͥ ostendo.
immo sequam᷑ om̃s eum qͥ nouit uͥ sit qđ

Expanded text:
tanquam sibi de omnium corde responderetur, tanquam sibi de omnium corde responderetur, Ego volo: sic dixit, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Quemadmoduloquor cum audistis me dixisse, Quid est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondistis in corde vestro, Ego. Nam et ego qui vobiscum loquor, vitam volo et dies bonos: quod quaeritis vos, hoc quaero et ego. si aurum nobis omnibus esset necessarium, et ego ad aurum una vobiscum pervenire volens, et esset alicubi in agro vestro, in loco vestrae potestati subdito, et viderem vos quaerentes aurum, et dicerem vobis, Quid quaeritis? responderetis mihi, Aurum. Et ego vobis dicerem, Aurum quaeritis, et ego aurum quaero: quod quaeritis, et ego quaero; sed non ibi quaeritis ubi possimus invenire. Ergo audite me, ubi possimus invenire: vobis non tollo, locum vobis ostendo: imo sequamur omnes eum qui novit ubi sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
senescant᷑. Ipsum aũt diu uiuere. quid : nͥ
ad finem currere : Habiusti hest̾num diem:
habere uis et crastinũ diem. S cum iste
transierit et crastinus. minꝰ illos habes.
I deo optas. ut lucescat dies. ut ꝓpinquet tͥ.
quo tu non uis ꝑuenire. Exhibes aliquã
sollempnitatẽ amicis tuis: audis ibi a bene
optantib. Dicit᷑ tͥ. inultos annos uiuas.
Eueniat qđ illi dixerunt. Quid: Ut ueni.¬
ant anni et anni. Q ñ uis. ueniat finis
annoꝵ: Studia tua contraria sunt.
ut cotidianis magnis ꝑpetuisq laborib cu¬
piant ut tardius moriant᷑. q̃uanta cura
agendum ÷. ut nunꝗͣ moriant᷑: lude ne¬
inueniuntur. Ideo ammonet eadem scri¬
ptura: et dicit. Quis ẽ homo qui uult
uitã ẽt diligit uidere dies bonos: Si int̃¬
rogauit scriptura. ut sciret quid illi respon¬
deret᷑: sciens qđ om̃s homines uitã q̃rerent.
et dies bonos. d desiderio ipsoꝵ int̾rogauit.

Expanded text:
senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi ad finem currere? Habuisti hesternum diem, habere vis et crastinum diem. Sed cum iste transierit et crastinus, minus illum habes. Ideo optas ut lucescat dies, ut propinquet tibi quo tu non vis pervenire. Exhibes aliquam solemnitatem amicis tuis, audis ibi a bene optantibus dici tibi, Multos annos vivas: vis ut veniat quod illi dixerunt. Quid? Ut veniant anni et anni, et non vis veniat finis annorum? Studia tua contraria sunt: ut quotidianis, magnis perpetuisque laboribus cupiant, ut tardius moriantur; quanta cura agendum est, ut nunquam moriantur? Inde neinveniuntur. Ideo admonet eadem Scriptura, et dicit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogavit Scriptura, ut sciret quid illi responderetur: sciens quod omnes homines vitam quaererent, et dies bonos. Pro desiderio ipsorum interrogavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cincti. ad iusticiam ꝑtinet: & lucernȩ ar-
tia: hii sunt lumbi accinca. Et fac bonum:
hoc ÷ iusticia: hȩ sunt lucernȩ ardentes.
uere pacem et sequere eam: hȩc expectatio
futuri scłi. Ergo similes estote hominib ex¬
pectantib dñm suum. qnͣdo ueniat a nup
quid quȩrimꝰ in t̾ra. Dies bonos. ubi eos
inuenire non possumus. Scio enĩ quia
eos queritis: qnͣdo aut egrotatis. aut in tri¬
bulationib ur̃is quȩ abundant misto scło¬
qm̃ qñ ȩtas uergit ad finem & senex plenꝰ
⁊ querelis. et nullis gaudiis. int̾ om̃s tri¬
bulationes quib conterit᷑ genus humanũ
non q̃runt homines nͥ dies bonos. & uitã
uitate constringit᷑: ut uniũsa. ao scłi illiꝰ
genutib usq ad decrepitam senectutem Hoc
totum. modicum et breue est. & tam̃ quomͦ
querit᷑ ab hominib. Quanta diligentia. qnͣ¬
to labore. quanta cura. qnͣta uigilantia. qn¬
to oꝑe querunt homines. ut dui uiuant &

Expanded text:
cincti. Ad justitiam pertinet, Et lucernae ardecincti. Ad justitiam pertinet, Et lucernae ardetia, hi sunt lumbi accincti: Et fac bonum, haec est justitia, hae sunt lucernae ardentes: Quaere pacem et sequere eam, haec est exspectatio futuri saeculi: ergo, Similes estote hominibus expectantibus dominum suum quando veniat a nupquid quaerimus in terra dies bonos, ubi eos invenire non possumus? Scio enim quia eos quaeritis, quando aut aegrotatis, aut in tribulationibus estis, quae abundant in isto s aetas vergit ad finem, et senex plenus est querelis, et nullis gaudiis. Inter omnes tribulationes, quibus conteritur genus humanum, non quaerunt homines nisi dies bonos, et vitam vitate constringitur ad universi saeculi illius gemitus usque ad decrepitam senectutem. Hoc totum modicum et breve est: et tamen quomodo quaeritur ab hominibus? Quanta diligentia, quanto labore, quanta cura, quanta vigilantia, quanto opere quaerunt homines ut diu hic vivant et
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ et feruere. et lucere in oꝑib bonis: ħ
⁊ lucernas ardentes habere. Dix̃ enĩ ipse
dñs discipulis suis. alio loco euangłii. Hse¬
mo accendit lucernã. et pouit eam sub mo¬
dio. s suꝑ candelabrum: ut luceat omnib
qui in domo sunt. Ee ut ostenderet unde
dicebat. subiecit. et ait. Sic luceat lumen
ur̃m coram hominib. ut uideant bona fae¬
ta ur̃a: et glorificent patrem ur̃m qui
in celis. ẽ. Ideo lumbos rir̃os accinctos. eẽ. uo
luit.: et lucernas ardentes: Qid ÷ lumbos
accinctos: Declina a malo. Quid .ẽ. lucere.:
quid ÷ lucernas ardentes habere: hoc . ẽ.
et fac bonum. Quid. ẽ. qđ adiunxit etait.
et uos similes estote homins expectantib
dum suum qͣndo ueniat a nuptiis: nͥ qd̾
in illo psalmo sequit᷑. inquire pacem & ꝑse.¬
quere eam: Hȩc tria. hoc ÷ abstinentia a
tiuentia & iusticia. & spe uite ȩtñȩ. Ad
contiuentiam ꝑtinet: sint lumbi ur̃i ac¬

Expanded text:
debemus: et fervere et lucere in operibus bonis, hoc debemus: et fervere et lucere in operibus bonis, hoc est, lucernas ardentes habere. Dixit enim ipse Dominus discipulis suis alio loco Evangelii: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Et ut ostenderet unde dicebat, subjecit et ait: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facvestra, et glorificent Patrem vestrum qui inluit, et lucernas ardentes. Quid est, lumbos accinctos? Declina a malo. Quid est lucere? quid est lucernas ardentes habere? Hoc est, Et fac bonum. Quid est quod adjunxit et ait, Et vos similes estote hominibus exspectantibus dominum suum quando veniat a nuptiis: nisi quod in illo psalmo sequitur, Inquire pacem, et sequere eam? Haec tria, hoc est, abstinentia a tinentia, de justitia, et spe vitae aeternae . Ad continentiam pertinet, Sint lumbi vestri ac
Abbreviated transcription (Latin):
iĩs nr̃ ĩs xĩs et uenit ad hoĩes:
et abscessit ab hominib: et uen¬
turus est ad homnies. E tamen
hic erat qnͣdo uenit: nec recessit qñ
abscessit: et ad eos uenturꝰ est quib dix̃. ecce
summationẽ scłi. Scđ̃m gͦ formã serui quã
suscepit ꝓ nob. quodam tp̃r natus ẽ et occisꝰ
est: et resurrex̃. et iã ñ morit᷑. nec mors ei
ultra dominabit᷑. Scd̾m diuinitatẽ autẽ
qua equalis est patri. in hoc mundo erat. &
mundꝰ ꝑ ipsum factꝰ. ẽ: et mundus eum ñ
cognouit. De hoc audistis mͦ euangłm qđ
monuerit nos: cautos nos faciens. et uolens
eẽ. expeditos et paratos ad expectanda no
cedet requies quȩ non ht̃ finem: beati qui
participes facti fuerint. Frunt aut̃ tunc se¬
curi: qui mod̾o ñ sunt securi. E it̾m tc̃ ti¬
mebunt. qui mͦ timere nolunt. Ad hanc ex¬
pectationem. et ꝓpt̾̃ hanc spem. xp̃iam faca
abstinere nos debemꝰ ab omnib illictus con¬
cupiscentiis. hoc ÷ lumbos accinetos habere:

Expanded text:
s Christus et venit ad homines, et abscessit ab hominibus, et venturus est ad homines. Et tamen hic erat quando venit, nec recessit quando abscessit, et ad eos venturus est quibus dixit; Ecce summsuscepit pro nobis, quodam tempore natus est, et occisus est, et resurrexit, et non jam moritur, nec mors ei ultra dominabitur : secundum divinitatem autem, qua aequalis est Patri, in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . De hoc audistis modo Evangelium, quid monuerit nos, cautos nos faciens, et volens esse expeditos et paratos ad exspectanda nocedat requies, quae non habet finem. Beati qui participes facti fuerint. Erunt autem tunc securi, qui modo non sunt securi: et iterum tunc timebunt, qui modo timere nolunt. Ad hanc exspectationem et propter hanc spem christiani facti abstinere nos debemus ab omnibus illicitis concupiscentiis, hoc est, lumbos accinctos habere
Abbreviated transcription (Latin):
timeamꝰ. Habemꝰ p̃rogatiuam sangͥnis
nr̃i. In xp̃o enim caro nr̃a nos diligit
ego aũt dico in xp̃o et in eccła. Exulte¬
mus gͦ fr̃s sicut ait script᷑a in hac die
gratulam᷑. magis uota nr̃a curamꝰ. Qd
enim dicit ꝓpħa: Hic ÷ dies quẽ fecit
dñs. Bonus plane dies. qui lucẽ intulit
uniu̾sis. Uerum ñ huiꝰ scłi lucẽ. sed
resurrectionis ȩt̃nȩ. Lux enim ista non
caliginem noctis detulit. s mortis te¬
nebras amputauit. Bonus inquã dies.
et melior hic quã ille in quo primum
mundꝰ enituit. Ille enim hominib crea
lle mortẽ meruit: hic formidinẽ mortis
sepelitur. huiꝰ diei splendor etiam se¬
pulturas illuminat. Ad postremũ illiꝰ
diei lucem mortui non uident. huius
diei lum̃ etiam defimctis emicuit. sic̃
ait ꝓpħa. Qui sedebant in regione um¬
brȩ mortis. lux orta ÷ eis. Letemur gͦ
in hac die quȩ et uiuos circũ fulget. et

Expanded text:
timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Exsultemus ergo, fratres, sicut ait Scriptura, in gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bonus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed mortis tenebras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad ltem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis sepelitur, hujus diei splendor etiam sepulturas illuminat; ad postremum illius diei lucem mortui non vident, hujus diei lumen etiam defunctis emicuit, sicut ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . Laetemur ergo in hac die, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
ante cum deo uiueremꝰ in cęlis. quã cũ
hominib conu̾sarem᷑ in t̾ris. In salua¬
tore enim om̃s resurreximus. om̃s reuixs¬
mus. omnes ad celestia transinigrauimꝰ.
caro. sanguis. et portio. Ubi gͦ portio mea
regnat. regnare me credo. ubi dñat᷑ san
caro mea. megłosum. ẽẽ. cognosco. Quã¬
ius gͥ peccator de hac cõmunione gr̃ȩ
ñ diffidat: qr et si peccata nos ꝓhibent.
sub̃a nos requirit. & si delicta ꝓpria nos
excludunt. naturȩ cõmunio ñ repellit.
Nam p̃t̾ bonitatẽ diuinitatis. peculiarẽ
nob saluator debet affectum. scilicet qr
sicut ds̃ nr̃ i ipso ÷. ita et sanguis nr̃
diuinitas. necessitudinẽ exhib̾e debet
quẽ ipse gestat. ut quẽ causa mei susceꝑit ñ eiꝰ
causa qũe susceꝑit me requirat. Non inquã
tam ĩmittis ⁊ dñs. ut ñ indulgeat carni
suȩ. m̃bris suis: uiscerib suis. Ait sc̃s¬

Expanded text:
ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus;  sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur scaro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit; nam propter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, scilicet quia sicut Deus noster in ipso est, ita et sanguis noster bet praestare Divinitas, necessitudinem exhibere debet quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait s
Abbreviated transcription (Latin):
in hac die sẽs dauid sine exceptione ex¬
ultandum p̃cipit et letandum. in qua
die totiꝰ mundi gaudia celebrantur.
Cunctis exultandum. ẽ. quia cunctis ÷ sa¬
lutare. & ideo non adulatoria exhiben¬
da. nec fucata letitia. Quisq enim in xͥ
resurreccione letat᷑. letet᷑ potius quia in
xp̃o ipse surrex̃. In illo enim nr̃a portio.
nr̃a coditio. qui et mortem ꝑtulit et re¬
uixit. E licet nos adhuc resurrectio cor¬
pusculi maneat. cepimꝰ tam̃ in xp̃o ȩt̾na
uita iam uiuere. Unde quãuis fragilitatẽ
nr̃am acceleret immaturȩ mortis occa¬
sio. in saluatore tam̃ didicimꝰ prius resur-¬
gere quã ꝑire. Ante enim futurꝰ homo
resurrex̃ in xp̃o. quã uitã sortiret᷑ in
scło. Non enim tantum illi generationi¬
dñs resurrectionis p̾̃sticit gr̃am in euius
tp̃r resurrexit. s etiam secuturis postea
popłis hoc ꝓuidit. ut priꝰ eẽmꝰ de resur¬
rectione securi. quã de morte solliciti. &

Expanded text:
in hac die sanctus David sine exceptione exin hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujuspore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et
Abbreviated transcription (Latin):
illis erat eum iam ñ doctorẽ timere. s iu¬
dicem. ludicem inquã. non sui tantum.
s it crudelis sententiȩ suę. qua posteros¬
suos suis scelerib addixert̃ dicentes.
Sanguis euis suꝑ nos. et suꝑ filios nr̃os.
Crudelis sub tali sententia impietas ui¬
deoꝵ. quȩ facinore suo non solũ p̃sen¬
tes liberos dampnat. s etiam non natos
occiait. Qnͣtos enim uoce hac ad con¬
scientiam facinoris uocant. quos scientia
criminis non tenebat: Crudelis inquã
impietas. ꝗ̃ posteros ante in reatum uo¬
cat. quã ꝓdicat in lucem. ut priꝰ futis
contingeret peccare quam uiuere. Eru¬
enti plane genitores. qui ante parricidȩ
facci sunt quã parentes. et ante eos suis
scelerib assumpserunt. quã utrũ sangui¬
nis participes possent habere scirent.
Nongͥ mirandum ÷. si in saluatore tã eru¬
deles fuerunt. qui extiterunt in suos
posteros tam crudeles. Non ĩmerito

Expanded text:
illis erat eum jam non doctorem timere, sed juillis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
sola uircus resurrectionis aꝑire. Beniq
dicit sẽs euangłista. priꝰꝗͣ descendente
angło. magno t̾ram tremore fuisse
cõmotam. ut fundam̃ta tumuli mo¬
uerent᷑. et ꝑculsos pauore custo des qͥ
uen̾ant custodire mortuum. eẽ. factos
ut mortuos. Ut mortuos inquã. Bignũ
plane iudicium. si cum iustus resur¬
git. peccator emoritur. cũ reiuiuiscit
innocens. eiꝰ iut̾cipit᷑ immicꝰ. Nã ideo
nec ꝓgredientẽ dñm cerñe potuert̃.
qi criminosa: m̃tes t̾ror opp̾sserat. dũ
sustinere fulgorem resurrectionis rutilȩ
ñ ualebant. Maiore gͦ sollicitudine pha¬
risei dñm eustodiert̃ mortuum. quam
ꝑsecuti sunt uiuum. Siqͥdem causa illos
maior angebat. Intelligebant enĩ faci¬
lius fuisse apud suꝑos eũm despici. quã
redeuntem ab inferis posse contẽpnrꝰ &
cente apło. Resurgens aũt iam ñ morit᷑
mors illi ultra nõn dñabit᷑. Custo diebant
gͥ eum sollicite in sepulchro. qr necesse

Expanded text:
sola virtus resurrectionis aperiret. Denique sola virtus resurrectionis aperiret. Denique dicit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et cente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicit
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃ntẽ. conu̾santẽ. edentẽ. thomã quoq
clauoꝵ uuln̾a etiam digito contrectan¬
ten. ut hec omnia p̃t̾mittam. tam̃ fidẽ
nr̃am confirmat impietas uideoꝵ. Nam
sufficit ad cr̃ ꝙͣͥ litatem nob̃. eorum nuni¬
um cauta crudelitas. Q ͦ enim diligentiꝰ
custodierunt tumulũ. eo constat illum
manifestiꝰ sur rexisse. qͦ plures apposuere
custodes. eo plures testium reliquere. Hã
hoc ꝓcurauit diumna ꝓuidentia. ut resur¬
rectionis dñicȩ non solũ angli. ñ solũ
discipłi. s et testimonium ꝑhiberent.
qd̃ ÷ ampliꝰ inimici. Libentiꝰ gͦ accipimꝰ̃.
qd̾ eum diligentiꝰ obseruarunt. Credim̾
enim sub tot eustodib potusse illum
ꝓdire citiꝰ quã ꝑire. & de tumulo iure
dñm ꝓgredi quã discipłoꝵ fraude sub¬
duci. Tanta namq sollicitudine sepul¬
chrum obstrux̃ impietas. ut id non p̃¬
ualeret manꝰ humana destruere. ut nͥ

Expanded text:
loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
xultandum nob̃ ÷ fr̃s in hac
die quam fecit dñs continuata
letitia. et in eius festiuitate iugi
gla gratu landum. Nec enim quia nex
sollempnitati intũenit. gaudia nr̃a p̃ci¬
dit. nec quia obscuritas distinxit tem¬
pora uesꝑtina. resurrectionis lux uota
et̃na deseruit. Nobis enim heri et hodie
dies unꝰ. ds̃ ipse. ẽ. Quia sic dicit de salua¬
in ipso uiuuimꝰ. in ipso mouem᷑. in ipso
non morimur. E morim᷑ inquã. quia
sic̃ lucem xp̃i nulla peccati incessit obscu¬
ritas. ita et uiuentes in ea nulla tempo¬
ris assumit uetustas. Letemur gͦ in xp̃i
resurrectionis die. omnium enini com
munis est nr̃a leticia. Cõmunis plane.
quia om̃s illo resurgente surreximus
Omnium enim reuixit saluti. qui pro
omnium peccatis addictꝰ: passioni.
Resurrexit gͥ saluator a mortius. Noua res
et mira. s ht̃ hȩc assertio ueritatem. Hã
ut tactam ꝓpħarum oracula. angłorum
ministeria. aꝑta sepulchri penetralia. ip¬
sum dñm pꝰ resurrectionem cũ disciplis

Expanded text:
ultandum nobis est, fratres, in hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia sicut de Salvain ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionis die; communis emunis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ. Non enim ait renouabit᷑ ut
aquilaꝵ. s sicut aquilȩ uiuentus tua
Uniꝰ gͦ aquile renouandam in nob̃ asse¬
rit iuentutem. Quã unã et solã aqͥlã
recte xp̃m dñm dixerim. cuius iuuentꝰ
renouata est. tẽ cum a mortuis resurrex̃.
Depositis enim corruptelȩ corporalis exii¬
uiis: rediuiua carnis assumptione re¬
floruit. sicut ipse ait ꝑ ꝓpħam. & reflo¬
ruit caro mea. et ex uoluntate mea
confitebor illi. Refloruit inquit caro mea.
idete qͦ u̾bo usus :. Non ait floruit. s re¬
floruit. Non enĩ reflorescit. nͥ quod ante
florũit. floruit aũt caro dñi. cũ primũ
de mariȩ uirginis illibata uulua ꝓcessit.
Sicitt ait ysaias dicens. Exxiet uirga de ra¬
dice iesse: et flos de radice eiꝰ ascendet.
Refloruit aũt cum succiso ꝑ udȩos corꝑis
flore. rediuna de sepulchro resurrectiõis
gła germinauit. et. floris modũ. odorẽ
parit᷑ ⁊ nitorem. cunctis hominib ĩmor¬
talitatis afflauit. Odorem: bonoꝵ oꝑum

Expanded text:
ideamus; non enim ait: Renovabitur sicut aquilarum, sed sicut aquilae juventus tua. Unius ergo aquilae renovandam in nobis asserit juventutem, quam unam et solam aquilam recte Christum Dominum dixerim, cujus juventus renovata est tunc cum a mortuis resurrexit: depositis enim corruptelae mortalis exuviis rediviva carnis assumptione refloruit, sicut ipse ait per prophetam: Et refloruit caro mea, et ex voluntate mea confitebor illi . Refloruit, inquit, caro mea. Videte quo verbo usus est; non ait, floruit, sed refloruit: non enim reflorescit, nisi quod ante floruerit. Floruit autem caro Domini, cum primum de Mariae virginis illibata vulva processit, sicut ait Isaias dicens: Exibit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Refloruit autem, cum succiso per Judaeos corporis flore, rediviva de sepulcro resurrectionis gloria germinavit, et in floris modum odorem pariter et nitorem cunctis hominibus immortalitatis afflavit: odorem bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
illi de pennarum raritate fidutia. De
baptismatis gͥ gr̃a. hoc sc̃s psalmõ gra¬
phus ꝓpħauit. Nam utiq neophiti nr̃i
nuꝑ baptizati tanquã aquilȩ deposits
uetustatis exuiuis. noua sc̃ĩtatis indu¬
m̃ta sumpserunt. et fatiscentib antiqͥs
macłis. sicut plumis leuib rediuia
gr̃a immortalitatis ornantꝰ. ita ut in his
senectutis occidua peccata senuerint: iu¬
ta non senuerit. Tanquã aquila in piss¬
lum. sicut illi in infantiam reuocati.
Est eis scłi de conũsatione noticia. s ad est

Expanded text:
illi de pennarum raritate fiducia. De illi de pennarum raritate fiducia. De baptismatis igitur gratia hoc S. Psalmographus prophetavit. Nam utique neophyti nostri nuper baptizati, tanquam aquilae depositis vetustatis exuviis, nova sanctitatis indumenta sumpserunt, et fatiscentibus antiquis maculis, sicut plumis levibus, rediviva gratia immortalitatis ornantur: ita ut in his senectutis occidua peccata senuerint, vita non senuerit, tanquam aquila in pullum, sicut illi in infantiam revocati. Est eis saeculi de conversatione notitia, sed adest
Abbreviated transcription (Latin):
bitur ut aquilȩ uiuentus tuat. lntelli¬
gens ꝑ gr̃am baptisini occidua uitȩ nr̃ȩ
posse reuiuiscere. et iuuentute quadam
renouari posse. id qđ in nob̃ fuerat de¬
lictoꝵ uetustate collapsum. ut auteni
intelligas quia de gr̃a baptismatis ꝓpħa
loquitur. innouationem ipsam aquilȩ
comparauit. Quȩ auis assidua comuta¬
tione habitus sui longam diicere fert᷑
etatem. et uetussis iam̃ fatscentib plu-¬
mis. noua pennarum successione iuuene¬
scere. ita ut depositis antiquitatis exuiuiis:
rediunia indum̃toꝵ natiuitate se uestiat.
Unde intelligimꝰ: qđ senectutem aquilȩ ñ
sentiant m̃bra s plumȩ. De nouo gͦ se
uestit. et pullulantib pennis. uetusta
mat̃ tt̾m renouat᷑ in pullum. Pullis enĩ¬
tẽ comparanda ÷. qnͣdo radiantib plu¬
mis necẽẽ ÷ illi rursum meditari rudes
uolatus: et alaꝵ olim exercitata remigia
tanꝗͣ nouella uolucris intra nidum pi¬
gra compescere. Quãius ilk sit uolan¬
di notitia de consuetudine. deest cam̃

Expanded text:
aquilae juventus tua ; intelligens per gratiam baptismi occidua vitae nostrae posse reviviscere, et juventute quadam renovari posse id quod in nobis fuerat delictorum vetustate collapsum. Ut autem intelligas quia de gratia baptismatis propheta loquitur, innovationem ipsam aquilae comparavit, quae avis assidua commutatione habitus sui longam ducere fertur aetatem, et vetustis jam fatiscentibus plumis, nova pennarum successione juvenescere: ita ut, depositis antiquitatis exuviis, rediviva indumentorum nativitate se vestiat: unde intelligimus quod senectutem aquilae non sentiunt membra, sed plumae. De novo ergo se vestit, et pullulantibus pennis, vetusta mater iterum renovatur in pullum. Pullis enim comparanda est, quando radiantibus plumis necesse est illi rursum meditari rudem volatum, 186 et alarum olim exercitata remigia, tanquam novella volucris intra nidum pigra compescere; quamvis illi sit volandi notitia de consuetudine, deest tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nuꝑrime p̃dicasse: qđ homo
in iuniorem ȩtatem ꝑ iusticiam re¬
formet᷑. et quãuis fessus senio rur¬
sus in puerum innocentiȩ morib
renascatur. ita ut int̾ueniente myste¬
rio: ex uetulis tt̾m uideamꝰ infantes.
Innouatio enim quedam. ẽ: desinere
qđd eras. assumere qđ ante non fuas:
Innouatio in quam. ẽ unde et neophiti
n n cupant᷑. qđ nouitate quadã ue
tustatis in aculas abiecerunt. grãm
simplicitatis assumpserunt. dicente apło

Expanded text:
hoc nuperrime praedicasse quod homo in juniorem aetatem per justitiam reformetur, et quamvis fessus senio, rursus in puerum innocentiae moribus renascatur; ita ut interveniente mysterio ex vetulis iterum videamus infantes. Innovatio enim quaedam est desinere quod eras, assumere quod ante non fueras; innovatio, inquam, est, unde et neophyti nuncupantur, quod novitate quadam maculas vetustatis abjecerint, gratiam simplicitatis assumpse
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qđ ẽ sodomitarũ excidio. merito suo
loth solus lib̾auerit eiuitatẽ: qd̃ ualuit
ad saluandum uniꝰ gr̃a. ꝗͣ ad eu̾tendum
peccata multoꝵ. Exeumi enĩ illi de sodo¬
mis: hospicii causa fitit segor parua con¬
cedit᷑. Qđ si iusto hospicii donat᷑ eiuitas:
qͣnͣtomagis iusto patria conceditur

Expanded text:
autem quod de Sodomitarum excidio 308 meritis suis autem quod de Sodomitarum excidio 308 meritis suis Loth solus liberaverit civitatem: quod plus valuerit ad salvandum unius gratia, quam ad evertendum peccata multorum. Exeunti enim illi de Sodomis hospitii causa Segor parva conceditur. Quod si justo hospiti donatur civitas, quanto magis justo patria conceditur
Abbreviated transcription (Latin):
loqui cȩꝑis obiciet᷑ tibi: unde iste xxul.
unde iste fugitiuꝰ aduenit: Nã ⁊ nr̃am
ciuitatem opprimere nitit᷑. si c̃ patriam
suã opp̃ssit. lta aut̃ aporiabis. ita cont᷑¬
bab̾is: ut lib̾tati tue metuens. uerearis ne
ingenuitatis tuȩ ibi ñ inuenias asserto¬
rem. Michi crede. in aliena patria tanta
auditurus es: qͣnta in tua aliis sepe dixisti Ild̃
aũt nolo dicere: qd̃ qͣnius diuessis in
patria tua. ꝗͣuis copiis ꝑfruaris. statim
ut exieris de domo tua. pauꝑ & m̃dicuses.¬
icit gͦ ds̃ ad abrahã: ꝑ decẽ uistos ciuitatẽ
possẽ saluari Male gͥ de te sentis popłe
xp̃iane. si in tanto cetu nr̃o ad saluandã
ciuitatem decẽ iustos. ẽẽ. non credis. Dum
enim deseris patriã: ꝓfiteris ñ in ea. et̃.
diguos. quoꝵ meritis lib̾et᷑. At ego uere¬
or neomĩb in ea iustis relicas: tu solus
qͥ deseris inueniaris iniustus. S nolo de
decẽ iuistoꝵ numero te ꝑturbes. Legimus

Expanded text:
loqui coeperis, objiciatur tibi, unde iste exsulat, loqui coeperis, objiciatur tibi, unde iste exsulat, unde iste fugitivus advenit? Nam et nostram civitatem opprimere nititur, ut patriam suam oppressit? Ita aporiaberis, ita conturbaberis, ut libertati tuae metuens verearis ne ingenuitati tuae ibi non invenias assertorem. Mihi crede; in aliena patria tanta auditurus es, quanta in tua patria aliis saepe dixisti. Illud autem nolo dicere, quod quamvis dives sis in patria tua, quamvis copiis perfruaris; statim ut exieris de domo tua, mendicusicit ergo Deus ad Abraham per decem justos civitatem posse salvari. Male igitur de te sentis, popule Christiane, si in tanto coetu nostro ad salvandam 307 civitatem decem justos esse non credis. Dum enim deseris patriam, profiteris non in ea esse dignos quorum meritis liberetur. At ego vereor ne, omnibus in ea justis relictis, tu solus, qui deseris, inveniaris injustus. Sed nolo de decem justorum numero te perturbes. Legimus
Abbreviated transcription (Latin):
desolationẽ mereant᷑ offensam. In iustus
plane et impiꝰ ẽ. filius: qui ꝑiclitantem
possis te diuitẽ fecit. Nã siñ tͥ suppereret
sũptuum copiosa sub̾a. fugȩ p̾sidium ñ
hab̾es. Atq ideo auaricia ductꝰ. dum me¬
tuis diuitias tuas ꝑdere: impiꝰ in matrẽ
ẽẽ. ñ dubitas. Unde intelligimꝰ. plus te¬
peccuniȩ tuȩ c̃sulere: ꝗͣ saluti. Dic mͥ o
bone ciuis. Cur fugere disponis: cur patã
derelinqͥs: Captiuitatẽ fortasse metius.
Daueniam: ñ intelligis. Hescis qđ hec ÷ pͥma
captiuitas. patriam ñ uidere: et qd̃ grauiꝰ
Solet qui aliqͥd sceleris admiserit huiꝰmõi
pena dampnari. ut pellat᷑ patria. regio¬
nib incognits releget᷑ hoc gͥ malim
ꝓpria tͥ ꝓuides uoluntate: qd solet suppli¬
ci causa dampnatꝰ exciꝑe. S ponamꝰ te
forti. eẽ. animo: et equanimit᷑ tolerare pos¬
se ꝑegrinationis inuriam. Dic mͥ: qua int̾
extraneos lib̾tate uicturus. es: Non ne cũ

Expanded text:
desolationem mereantur. 306 Injustus plane et impius est filius, qui periclitantem possis, te divitem fecit. Nam si non tibi suppeteret sumptuum copiosa substantia, fugae praesidium non haberes; atque ideo avaritia ductus, dum metuis divitias tuas perdere, impius in matrem esse non dubitas. Unde intelligimus te plus pecuniae tuae consulere quam saluti. Dic mihi, o bone civis, cur fugere disponis? Cur patriam derelinquis? Captivitatem fortasse metuis, dare veniam non intelligis? Nescis quod haec est prima captivitas patriam non videre, et, quod gravius um sustinere? Solet, qui aliquid sceleris admiserit, hujusmodi poena damnari, ut pellatur patria, regionibus incognitis relegetur. Hoc igitur malum propria tibi provides voluntate, quod solet supplicii causa damnatus excipere. Sed ponamus te forti esse animo, et aequanimiter tolerare posse peregrinationis injuriam; dic mihi, qua inter extraneos libertate victurus es? Nonne cum
Abbreviated transcription (Latin):
atq gentiluum. T̃enebras amplectunt᷑
diaboli. lucem saluatoris horrescunt:
et grandib disputationum ocłis. cerut̃
uana. ñ respiciunt sempit̃na. Dehis ait
dñs. Ocłos hñt et non uident. in tenebͥs
ambulant. Sunt enim acuti ad suꝑ-¬
sticiosa. bebetes et diuina. Qͥ dũ se pu¬
tant subliinib euolare sermonib tanꝗͣ
noctue ueri luminis splendore turbant᷑.¬

Expanded text:
atque gentilium, qui tenebras amplectuntur atque gentilium, qui tenebras amplectuntur diaboli, lucem Salvatoris horrescunt, et grandibus disputationum oculis cernunt vana, non respiciunt sempiterna. De his ait Dominus: Oculos habent, et non videbunt: in tenebris ambulant . Sunt enim acuti ad superstitiosa, hebetes ad divina; qui dum se putant sublimius evolare sermonibus. tanquam noctuae veri luminis splendore turbant