comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excogitare potuit qđ isti. ut in oculos clericoꝵ
nr̃oꝵ calcem & acctum mitterent: quoꝵr m̃bra
etiã cȩdera plagis horrendis uulneribq sauci¬
arunt: Depredant᷑ etiã domos aliq̃s ⁊ incendt̃.
fructus aridos diripiunt. humidos fundunt.
⁊ talia cęt̾is cõminando multos etiã rebaptiza¬
re̾ compellunt. ꝑridie ꝗͣ ad te ista dictaui ex
uno loco ꝑ huiꝰ modi terrores quadraginta
⁊ octo animȩ michi rebaptizate renunciate s̃.
Piangendas̃ hȩc ñ miranda. & exclamandum
suam a tantis malis lib̾et nos. Nam qͥd utiq
sꝑandum sit generi humano cũ hec & in ꝑ¬
phietis & inȩugłio tando ante p̃dicta sint:
Non itaq debemus tam nob̾ipsis ẽẽ contrarii
ut credamus qñ leguntur:. & queramus qͣndo
cõplentur. s potiꝰ & illi qͥ increduli fuerant. cũ
hȩc inscĩs libris conscͥpta legerent uł audirent.
nc̃ saldem credẽ debent cũ compleri iã uideant

Expanded text:
excogitare potuit, quod isti, ut in oculos clericorum excogitare potuit, quod isti, ut in oculos clericorum nostrorum calcem et acetum mitterent, quorum membra etiam cetera plagis horrendis uulneribusque sauciarunt? depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos diripiunt, humidos fundunt et talia ceteris comminando multos etiam rebaptizari compellunt. pridie, quam ad te ista dictauuno loco per hujusmodi terrores quadraginta et octo animae mihi rebaptizatae nuntiatae sunt. 2. Plangenda sunt haec, non miranda, et exclamandum suam a tantis malis liberet nos. Nam quid utique sperandum fuit generi humano, cum haec et in Prophetis et in Evangelio tanto aute praedicta sint? Non itaque dut credamus, quando leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel audirent, nunc saltem credere debent, cum compleri iam uident,
Abbreviated transcription (Latin):
ctoriano: augustmꝰ
indño salutẽ. Litte
tuȩ impleuerunt grandi
dolore cor nr̃m. quib pecisti ut ꝓlixo oꝑe aliqͣ
respondem. cũ talib malis magis ꝓlixi gemitꝰ
& fietus ꝗͣ ꝓlixi libri debeant᷑. Totus quippe¬
mundus tantis affligit᷑ cladib. ut pęne pars
nulla t̾rarum fit uͥ ñ talia qualia scͥpsisti com¬
mittantur atq plangant᷑. Nam ante paruũ
tẽpus etiam millis solidudinb egypti uͥ mo¬
nasteria seꝑata ab om̃i strepidu quasi secura de¬
legerant abarbaris int̾fecti s̃ fr̃s. Iam uͦ quȩ mͦ
in regionib italiȩ. quȩ ingallus nefaria ꝑpetͣ¬
ta sint etiã uos ladere ñ arbitror. De hispanis
quoq tot ꝓuincns q̃ abhis malis diu uidebant᷑
ĩtactȩ cȩper iãtalia nuntiari. S qͥd longe iius:
Ecce in regione nr̃a hippomensi q̃m eã barbari
ñ attigerunt. clericorũ donatistarũ & cicũcel¬
lionum latrocinia sic uastant ȩccłas. ut barbaroꝵ
facta fortasse mitiora sint. Qͥs enĩ barbarus

Expanded text:
CTORIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTKM. Litterae tuae impleuerunt grandi dolore cor nostrum, quibus petisti, ut prolixo opere aliqua responderem, cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus mundus tantis affligitur cladibus, ut pene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. Nam ante parvum tempus, etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu, quasi secura delogerant, a barbaris interfecti sunt fratres. Jamvero quae modo in regionibus Italiae, quae in Galliis nefaria perpetrata sint, etiam uos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot prouinciis, quae ab his malis diu uidebantur intactae, coeperunt iam talia nuntiari. sed quid longe imus? ecce in regione nostra Hipponiensi, quoniam eam barbari non adtigerunt, clericorum Donatistarum et Circumcellionum latrocinia sic uastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora sint. quis enim barbarus
Abbreviated transcription (Latin):
ritate puniuit. Lege tam̃ etiã unus illorũ qͥ
sexto loco patiebatur: quid dicat. Ita enim
scͥptumẽ. Et post hunc. sextum applicuert̃.
Cum hic tormentis excruciatꝰ moreretur: dix̃.
Noli de seducere. ꝓpt̃ nos hȩc patimͣ peccantec
in dm̃ nr̃m. & facta s̃ hȩc digna nob̾. Tu aut̃
noli de putare impunitũ futurũ: qͥ adu̾sum
dm̃ i legẽ eius legib tuis pugnare uoluisti:
Uides etiã isti quã humiliter &e ueracit̃ sapianł.
qͥ ꝓ suis peccatis se flagellari adño confitent᷑:
de quo scͥptumẽ. Quẽ enĩ diligit dñs corri¬
pit. Nagellat autẽ omnẽ filiũ quem recipit:

Expanded text:
ritate puniuit. lege tamen, etiam unus illorum, qui ritate puniuit. lege tamen, etiam unus illorum, qui sexto loco patiebatur, quid dicat; ita enim scriptum est: Et post hunc sextum applicauerunt. cum hic tormentis excruciatus moreretur, dixit: Noli te seducere; s propter nos haec patimur peccantes in deum nostrum et facta sunt haec digna nobis. tu autem noli te putare inpunitum futurum, qui aduersus deum et legem eius legibus tuis pugnare uoluisti\'. uides etiam, isti quam humiliter et ueraciter sapiant, qui pro suis peccatis se flagellari a domino confitentur, de quo scriptum est: Quem enim diligit dominus, corripit; flagellat autem omnem. filium, que
Abbreviated transcription (Latin):
nebar. Uide quẽadmodũ sua pecc̃a prius
dixit. & postea ppłi sui. & hanc d̃i commen¬
dat iusticiam. & hanc dĩ laudem dicit: qr
ñ iniuste s ꝓpeccatis eoꝵ flagellat etiã ip̃os
scõs suos. Si gͦ dicũt ista qͥ excellentissima
scĩtade ignes & leones curca se innoxios ha¬
buerunt.: qͥd nos oportet dicere in humili¬
tate nr̃a qͥ tam longe illis impares sumus
qͣntãcunq iusticiam seruare uideamuꝵ᷑
S ne aliquis existimet illos dĩ seruos quos
dicis abaibaris intersectos sie ilam euadere
mortẽ debuisse. quomͦ dres illi uiri ab ignibꝰ.
& damel aleonib lib̾atus ẽ: sciant illa ꝓpt̾ça
facta miracula. ut eos uerũ dm̃ colcre credent
reges aquib milla supplicia tradebantur:
Hoc enim erat inocculto iudicio & miscłia dĩ:
ut illis regib eo modo consuleret ad salutẽ.
Antiocho autẽ regi qͥ machabeos penis crudelibꝰ
interemit. noluit ita consulere: s eorũ glorio¬
sissimis passionib cor duri regis acriore seue¬

Expanded text:
ei —. uide quem ad modum sua peccata prius dixit et postea populi sui. et hanc dei commendat iustitiam et hanc dei laudem dicit, quia non iniuste sed pro peccatis eorum flagellat etiam ipsos sanctos suos. si ergo ista dicunt, qui excellentissima sanctitate ignes et leones circa se innoxios habuerunt, quid nos oportet dicere in humilitate nostra, qui tam longe illis inpares sumus, quantamcumque iustitiam seruare uideamur? 10 Sed ne aliquis existimet illos dei seruos, quos dicis a barbaris interfectos, sic illam mortem euadere debuisse, quo modo tres illi uiri ab ignibus et Danihel a leonibus liberatus est, sciant illa propterea facta miracula, ut eos uerum deum colere crederent reges, a quibus in illa supplicia tradebantur. hoc m enim erat in occulto iudicio et misericordia dei, ut illis regibus eo modo consuleret ad salutem. Antiocho autem regi, qui Machabaeos poenis crudelibus interemit, noluit ita consulere, sed eorum gloriosissimis passionibus cor duri regis acriore seue
Abbreviated transcription (Latin):
In ipsa qͦq resurrectione ñ facile ẽ dm̃ uidere.
nisi his qui corde sunt mundo: & ido beati
mundo corde. ipsi enim dm̃ uidebunt. Hinc
iam de illo scło dicere exorsus ẽ. uͥ dm̃ uidebt̃.
ñ om̃s qui resurgent: s qui resurgent ad uitã
de qualib ipse dñs dixit. cum presens ñ uidet᷑:
qui diligit mc. mandata mea custodit. & qui
diligit me diligetur apatre meo. & ego diligã

Expanded text:
in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his, qui corde sint mundo, et ideo: Beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt\'. hinc iam de illo saeculo dicere exorsus est, ubi deum uidebunt non omnes, qui resurgent, sed qui resurgent ad uitam de qualibus dixit ipse dominus, cum praesens non uideretur: Qui diligit me, mandata mea custodit, et: Qui diligit me. d
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ẽ.: nec sentitur incessu. sicut aliqñ cum
in ꝑadiso deambularet ad uesꝑam. Uides quẽ
admodũ uir sc̃s enitatur mentes nr̃as ab om̃i¬
bus carnis sensibꝰ seuocare. ut aptas faciat ad
uidendum dm̃. Et tam̃ quid agit talis exͥn¬
secus plantator & rigator:. nisi intrinsec oꝑet᷑
quidat increm̃tum ds̃:. Qͥs enim sine adiu¬
torio sp̃c dĩ cogitare ualet eẽ aliqͥd. magisq
c̃ẽ quã om̃ia q̃ ꝑcorpus sentiunt᷑ quod nec
inloco uideatur. nec querendum sit oculis.
nec audiat᷑ affatu. nec tactu teneatur. nec
sentiatur incessu. & uideatur tam̃. s in corde
mundo: Neq enĩ de hac uita ille loquebat᷑.
cum hoc diceret. qñqͥde ab hoc scło in qͦ ds̃
apparuit. ñ sicuti ẽ. s in specie qua uoluit.
quib uoluit. satis discreuit scłi futuri uitã
discretione aꝑtissima uͥ ait. Et quid mirũ
si inp̃senti scło. nisi q̃n uult dñs ñ udetuꝵ:

Expanded text:
ditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum ditus est, nec sentitur incessu sicut aliquando, cum in paradiso deambularet ad uesperam. Vides, quem ad modum uir sanctus enitatur mentes nostras ab omnibus carnis sensibus seuocare, ut aptas faciat ad uidendum deum. et tamen quid agit talis extrinsecus plantator et rigator, nisi intrinsecus operetur, qui dat incrementum, deus? quis enim sine adiutorio spiritus dei cogitare ualeat esse aliquid magisque esse quam omnia, quae per corpus sentiuntur, quod nec in loco uideatur nec quaerendum sit oculis nec audiatur affatu nec tactu teneatur nec sentiatur incessu et uideatur tamen sed corde mundo? neque enim de hac uita ille loquebatur, cum hoc diceret, quando quidem ab hoc saeculo, in quo deus apparuit non sicuti est, sed in specie qua noluit, quibus uoluit, satis discreuit saeculi futuri uitam discretione apertissima, ubi ait: \'Et quid mirum, si in praesenti saeculo, nisi quando uult, dominus non uidetur?
Abbreviated transcription (Latin):
Qdesidio flagrabat moyses. cui loqui ad d̾m
facic ad faciem non sufficiebat. & dicebat:
Ostende michi demetipsum manifeste: ut uide¬
am de. Tanquã diceret. quod in psalmo ex eo¬
dem desiderio canitur. satiabor cũ manife¬
stabitur gła tua. Quo desid̃io ardebat & phi¬
lippus. & sic sadiari cupiebat: dicens ostende
nobis patrem & sufficit nobis. De hac uisio¬
ne loquens eius etiã ipse amator & desicła
tor ambrosius. non in loco inquit ds uidet᷑
sicut ad ilicem mambre. sicut in monte sy¬
na. s mundo corde. Et sequit᷑. Sciens qͥd
de sideret. & quid estuet & quid speret. Nec
corporalibꝰ inqͥt ds̃ oculis queritur. quibus se
ostendit abrahe. isaac. iacob. & aliis in hoc scło.
nec curcũscribit᷑ uisu propt̃ illud quod dictũ:
postiora mea uidebis. nec tactu tenetur. sicut¬
etiã luctatus ẽ cum iacob. nec auditur affatu.
sicut ñ solum a dot scĩs. uerũ etiã adiabolo au¬

Expanded text:
quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum quo desiderio flagrabat Moyses, cui loqui ad deum facie ad faciem non sufficiebat et dicebat: Ostende mihi temet ipsum manifeste, ut uideam te, tamquam diceret, quod in psalmo ex eodem desiderio canitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua; quo desiderio ardebat et Philippus et sic satiari cupiebat dicens: Ostende nobis patrem et sufficit nobis. de hac uisione loquens eius etiam tor Ambrosius: Non in loco, inquit, Deus videtur, sicut ad ilicem Mambre, sicut in monte Sina; sed mundo corde. Et sequitur, sciens quid desideret, et quid aestuet, et quid speret: Nec corporalibus, inquit, oculis Deus quaeritur, quibus se ostendit Abrahae, Isaac, Jacob, et aliis in hoc saeculo; nec circumscribitur visu, propter illud quod dictum est, Posteriora mea videbis ; nec tactu tenetur, sicut luctatus etiam est cum Jacob ; nec audisicut non solum a tot sanctis uerum etiam a diabolo au
Abbreviated transcription (Latin):
exclusi st̃. qm̃ mundo corde ñ ft̃. Ae ꝑ hoc qͦd scͥp¬
cum ẽ in libꝰ iobuenisse angłos in conspectũ di que¬
nisse cũ eiᷤᷤ diabolũ: ñ ideo diabol dm̃ uidisse cre¬
dendus ẽ. Ipsi enĩ dietisunt uenisse
in conspectũ di. nonds in conspectum eorũ.
Ueniunt autẽ inconspectum nr̃m que uidemꝰ.
non aquib uidemur. Uenerunt g̃ sicut in
multis codicib legit᷑ ut assisterent coram
dõ: ñ ut coram ipsis ds. Nec opusẽ hoc loco
immorari. ut ꝓuirib nr̃is conemͣ ostendẽ
quomͦ & hoc temporalit̃ fiat: cum in di cõs¬
pectum semꝑ sint om̃ia. Nunc enĩ queritur
quom uideatur ds̃. ñ ea specie quã in isto sclo
quibdam uoluit apparere. quando ñ solum
cũ abraham alus iustis. uerũetiã cum cam
fr̃ĩcida locutꝰ est: s quomͦ uideatur in illo re¬
gno ubi cũ filii eius uidebunt sicuti ẽ. Tunc
quippe saciabitur in bonis desidium eorum.

Expanded text:
exclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per hoc, quod scripexclusi sunt, quoniam mundo corde non sunt. ac per hoc, quod scriptum est in libro Iob uenisse angelos in conspectu dei et uenisse cum eis diabolum, non ideo diabolus deum uidisse credendus est. ipsi enim dicti sunt uenisse in conspectu dei, non deus in conspectu eorum. ueniunt autem in conspectu nostro, quae uidemus, non a quibus uidemur. uenerunt ergo, sicut in multis codicibus legitur, ut adsisterent coram domino, non ut coram ipsis deus. nec opus est in hoc loco inmorari, ut pro uiribus nostris conemur ostendere, quo modo et hoc temporaliter fiat, cpectu semper sint omnia. Nunc enim quaeritur, quo modo uideatur deus non ea specie, qua et in isto saeculo quibusdam uoluit apparere, quando non solum cum Abraham aliisque iustis uerum etiam cum Cain fratricida locutus est, sed quo modo uideatur in illo regno, ubi eum filii eius uidebunt, sicuti est. tunc quippe satiabitur in bonis desiderium eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nis quam curcũspecte loquatur. iam de his
qui infuturo scło uidebunt dm̃. Neq emĩ
om̃s s qui digni sunt. Resurgent enĩ ⁊ digni
& indigni. regno illo uͥ uidebitur ds̃. qͣm om̃s
qui in monumentis s̃ audient uocẽ eiꝰ ⁊ ꝓcedent:
s cum magna differentia. Nam qui bene fe¬
cerunt in resurrectionẽ uitȩ. qui autẽ male
egerunt. in resurrectionẽ iudicii. Hic iudici¬
um penam ȩt̾nam significat. sicut etiã ilid̃
dictum ẽ. qui ñ credit iam iudicatus ẽ. Qd̃
gͦ ait sc̃s ambrosius. neq is qui dm̃ uidere
noluerit potest dm̃ uidere: quid aliud intel¬
ligi uoluit. nisi qui mundando cordi curã
tantȩ rei dignam ñ uult impendere. ñ uult
dm̃ uidere: Tide ꝓinde quid adiungat: nec
mloco inquit ds uidetur.s mundo corde. Qd
euidentiꝰ. quid expressius dici potuit. Abhac
igitur uisione diabolus & angłi eius & om̃s
cum eis impii sine ulla nebula dubitationis

Expanded text:
nis, quam circumspecte loquatur iam de his, nis, quam circumspecte loquatur iam de his, qui in futuro saeculo uidebunt deum; neque enim omnes, sed qui digni sunt. resurgent enim et digni et indigni regno illo, ubi uidebitur deus, quoniam omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent, sed cum magna differentia; nam qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. hic iudicium poenam aeternam significat, sicut etiam illud dictum est: Qui non credit, iam iudicatus est. Quod ergo ait sanctus Ambrosius \'neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere\\ quid aliud intellegi uoluit, nisi quia is, qui mundando cordi curam tanta re dignam non uult inpendere, non uult deum uidere? uide proinde, quid adiungat: \'Nec in loco\', inquit, \'deus uidetur sed mundo corde\\ quid euidentius, quid expressius dici potuit? ab hac igitur uisione diabolus et angeli eius et omnes cum eis impii sine ulla nebula dubitationis
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos om̃s ꝑtincat quod dictum ẽ. uidebi¬
mus eum sicuti ẽ. s dicendo nos copiam ñ
meremur. quia dm̃ uidendi gr̃am ñ habe¬
mus. de hoc scło se loqui significauit: ubi
reditatem ȩt̾nam ꝑtinentib. nulla uł tali
specie se demonstrat. Infuturo autẽ scło
qui regnum accepturi sunt quod eis ab im¬
uidebunt: nec in illo regno nisi tales eruil
Attende itaq quid adiungat. iam de illose¬
culo dicere incipiens. Q quid mirũ inqͥt
si in p̃senti scło nisi quando uult dominꝰ
non uidetur: In ipsa quoq resurrectione
non facile ẽ dm̃ uidere: nisi eis qui corde sunt
mundo. Et ideo beati mundo corde:
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Quantos beatos iã
enumerauerat. & tam̃ uidendi his dm̃ ñ ꝑ¬
miserat facultatẽ. Si g hi qui mundo suĩ
corde dm̃ uidebunt. utiq alii non uidebt̃.
Neq enim dm̃ indigni uidebunt. neq his qͥ
dm̃ uidere noluerit. potest eum uidere Cer¬

Expanded text:
ad eos omnes pertineat, quod dictum est: Videbiad eos omnes pertineat, quod dictum est: Videbimus eum sicuti est, sed dicendo nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus de hoc saeculo se loqui significauit, ubi reditatem aeternam pertinentibus nulla uel tali specie se demonstrat. in futuro autem saeculo, qui regnum accepturi sunt, quod eis ab inuidebunt nec in illo regno nisi tales erunt. Adtende itaque, quid adiungat iam de illo saeculo dicere incipiens: et quid mirum\', inquit, si in praesenti saeculo nisi quando uult dominus non uidetur? in ipsa quoque resurrectione non facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiset, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt neque is, qui deum uidere noluerit, potest deum uidere. cer
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ. ñ sicut ista nat᷑a uidetur. s uolun¬
tate uisus ẽ. spetiȩ qua uoluit apparens. la¬
tende natura. atq in se inc̃omutabilit̾ ꝑma¬
nente. Eo aut̃e modo quo uidetur sicuti
ẽ. nunc fortasse uidetur a quibꝰdam angłie.
a nobis autem tunc ita uidebitur. cũ eis
facti fuerimus ȩquales. Deinde cũ addidis¬
set. quia nec potestates cȩlorũ sicut seraph¬
in.nisi cũ uolunt & quẽ admodum uolt̃
uidentur. ut hinc etiam comceret᷑. q̃nta
sit inuisibilitas trinitatis: cam̃ inquit &¬
si potestas ñ ÷ uidendi ẽ gratia promendi.
ut uidẽ possimus: & ido qui habuit grãm.
meruit copiam. Nos copiam ñ meremur
quia dm̃ uidendi gr̃am ñ habemus. His
utiq uerbis qui ñ sua docet. s eugłm expo¬
nit. ñ hoc uoluit intelligi. quod quidã eoꝵ
uidebũt dm̃. qͥdam uͦ ñ uidebunt. quibus
credentibꝰ dedit potestatẽ fiuios dĩ fieri. cũ

Expanded text:
uisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uolunuisus est, non sicut ista natura uidetur, sed uoluntate uisus est specie, qua \'uoluit, apparens latente natura atque in se incommutabiliter permanente. eo autem modo, quo uidetur, sicuti est, nunc fortasse uidetur a quibusdam angelis, a nobis autem tunc ita uidebitur. cum eis facti. fuerimus aequales. ! Deinde cum addidisset, quia nec potestates caelorum sicut Seraphin, nisi cum uolunt et quem ad modum uolunt, uidentur, ut hinc etiam coniceretur, quanta sit inuisibilitas trinitatis: Tamen, inquit, \'etsi potestas non est uidendi, est gratia promerendi, ut uidere possimus. et ideo, qui habmeruit copiam. Nos copiam non meremur, quia Deum videndi gratiam non habemus. His itaque verbis quibus non sua docet, sed Evangelium exponit, non hoc voluit intelligi quod quidam eorum videbunt Deum, quidam vero non videbunt, quibus credentibus dedit potestatem filios Dei fieri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nut opinor negligent̾ sua u̾ba respiciens: sed
quia usitatiꝰ in loquendo solemus oculis at¬
tribuere uisionẽ. sicut speciẽ corꝑi. Nam &
hec. mos loquendi crebrius usurpat in rebus
quȩ locis continent᷑. uariant᷑q coloribꝰ. S
si nulla species eẽt mente contuenda ñ dice¬
retur ille speciosus forma p̃filuis hominũ:
neq enim hoc scđ̾m carnẽ dictum ẽ ⁊ non
scđm sp̃em sꝑitalem. Dicit᷑ gͣ & sp̃es ꝑtineis
ad mentis obtutum. s quia usitatius in cor¬
porib dicit᷑ uł in similitudinib corporũ:
ido dixit species uidetur. uirtus uͦ narratur
Illa oculis. hȩc mente comphendit᷑. ꝓinde
narrante unigenito qui ẽ insinu patͥs nar¬
rationabilis munda & sc̃a impletur dĩ uisi¬
one ineffabili. quã tunc consequem. cum
equales angłis facti fuerimus quia sicut
uidentur ista uisibilia sensib corꝑis nota. dm̃
nemo uidit unquã. Qm̃ si aliq̃n eo modo

Expanded text:
non, ut opinor, negligenter sua verba respiciens, sed non, ut opinor, negligenter sua verba respiciens, sed quia usitatius in loquendo solemus oculis attribuere visionem, sicut speciem corpori. Nam et hic mos loquendi crebrius usurpatur in rebus, quae locis continentur, varianturque coloribus. Sed si nulla species esset mente contuenda, non diceretur ille « speciosus forma prae filiis hominum . » neque enim hoc secundum carnem dictum est et non secundum speciem spiritalem. dicitur ergo et species pertinens ad mentis obtutum; sed quia usitatius in corporibus dicitur uel in similitudinibus corporum, ideo dixit: \'Species uidetur, uirtus uero narratur; illa oculis, haec mente comprehenditur\'. proinde narrante unigenito, qui est in sinu patris, narrationalis munda et sancta impletur dei uisione ineffabili, quam tunc consequemur, cum aequales angelis facti fuerimus, quia, sicut uidentur ista uisibilia corporis sensibus nota, deum nemo uidit umquam, quoniam. si aliquando eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
aut oculis comp̃hendit. uidit enĩ ad utrũq
referendũ ẽ. restat ĩqͥrere qͦm angłi dm̃ uideanł.
ꝓpter illud quod ex eugłio comemoraui angli
eorũ semꝑ uident faciem patͥs mei. Si enimri
ipsis ñsicuti ẽ. s latente sua nadura in speciȩ
qua uoluerit apparet. magis magisq requi¬
rendum ẽ. quomͦ eum uidebimus sicuti ẽ: &
sicut moyses desidauit cũ peteret ut ds̃ qui
in conspectu eiꝰ erat. ostenderet illi semetipsũ:
Hoc enĩ nob̾ sũmum p̃mium in resurrectioe
ꝓmittitur. quod erimus equales angłis dei.
Ac ꝑhoc si nec ipsi eũ uident sicuti ẽ. quomͦ
nos ita uisuri sumus cũ eis ȩquales in resur¬
rectione facti fuerimus : S uide quid conse¬
quenter dicat nr̃ ambrosius. Deniq inquit
cum additur. unigenitus filius ipse narra¬
claratur. Species enim uidetur: uirtus uero
narratur. Illa oculis: hȩc mente cõprehendit.
paulo ante dix̾at uisionem ad utrũnq re¬
ferendam. nc̃ cam ñmenti s oculis dedit.

Expanded text:
is comprehendit. « Vidit » enim ad utrumque referendum est. Restat inquirere quomodo angeli Deum videant, propter illud quod ex Evangelio commemoravit: « Angeli eorum semper vident faciem Patris mei . » Si enim et ipsis non sicuti est, sed latente sua natura in specie qua voluerit, apparet, magis magisque requirendum est quomodo eum nos videbimus sicuti est, et sicut Moyses desideravit cum peteret ut Deus, qui in conspectu ejus erat, ostenderet illi semetipsum . Hoc enim nobis summum praemium in resurrectione promittitur, quod erimus aequales angelis Dei. Ac per hoc si nec ipsi eum vident sicuti est, quomodo nos ita visuri sumus, cum eis aequales in resurrectione facti fuerimus? Sed vide quid consequenter dicat noster Ambrosius. Denique, inquit, cum additur, « unigenitus Filius ipse narraclaratur. Species enim videtur, virtus vero narratur. Illa oculis, haec mente comprehenditur. » Qui paulo ante dixerat visionem ad utrumque referendam, nunc eam non menti sed oculis dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
mus tͥ dño dõ nr̃o. miserationes & ꝓpitiationes
qm̃ recessimus ce ñ audiuimꝰ uocem dm̃ di nr̃i
ut ẽẽmus in p̃ceptis legis huiꝰ que dedit in cõ¬
spectu nr̃o inmanu seruoꝵ eĩ ꝓpħarum. &¬
& om̃i isrł. peccauer̃ adu̾sus legem tuam.
& declinauer̃ ne audirent uocem tuam:⁊
suꝑuenit nob̾ maledictio. & iusiurandũ
quod scͥptum ẽ in lege moysi serui dĩ quia
peccauimꝰ. & statuit sermones suos quos
locutus ẽ ad nos & ad iudices nr̃os qui iudi
cabant nob̾ suꝑducere nos mala magna q̃
nunquã facta s̃ sub om̃i cęlo. scd̾m ea quȩ
facta s̃ in ierłm sicut scͥptum ẽ in lege moysi.
omnia mala hȩc uenerunt ad nos & ñ roga
legem tuam fecimus dñe in om̃i miscdia dua
Au̾tatur itaq impetus tuus. & ira tua aciuitate

Expanded text:
mino Deo nostro miserationes et propitiationes, quoniam recessimus, et non audivimus vocem Domini Dei nostri, ut essemus in praeceptis legis hujus quam dedit in conspectu nostro in manu servorum t omnis Israhel peccauerunt aduersus legem tuam et declinauerunt, ne audirent uocem tuam, et superuenit nobis maledictio et iusiurandum, quod scriptum est in lege Moysi serui dei, quoniam peccauimus, et statuit sermones suos, quos locutus est ad nos et ad iudices nostros, qui iudiala magna, quae numquam facta sunt sub omni caelo secundum ea, quae facta sunt in Hierusalem; sicut scriptum est in lege Moysi, omnia mala haec uenerunt ad nos et non rogauilegem tuam fecimus. domine, in omni misericordia tua auertatur itaque impetus tuus et ira tua a ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
in nob. Piom̃ km̃e etiã illis quorũ u̾ba dicis te
ferre ñposse qm̃ dicunt si nos peccatores ista me¬
ruimus. quare & serui dĩ barbarorũ ferro ꝑempti
s̃. & anciue dĩ captiue ductȩ s̃: Humilit̃ & uera¬
citer. & pie responde. Quantãlib& em̃ iusticiam
seruemꝰ. qͣntãlib& dño obedientiã exhibeamus.
Et tam̃ lege qͥd illic dicat azarias unus extribus.
qui aꝑiens os suũ in medio ignisdixit. Benedi¬
ctus es dñe ds̃ patrum nr̃orũ. & laudabile ⁊ glo¬
riosum nom̃ tuũ in scła. qm̃ iustus es iom̃ib
que fecisti nob̾ & omnia oꝑa tua uera. & recte
inȩ tuȩ. & omnia iudicia tua ueritas. nudicia
ueritatis fecisti ꝑ om̃ia quȩ intulisti nobis. &
& iudicio intulisti nob̾ hȩc om̃ia propt̃ peccata

Expanded text:
inde, carissime, etiam illis, quorum uerba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbarorum ferro perempti sunt et ancillae dei captiuae ductae sunt?\' humiliter et ueraciter et pie responde: Quantam libet enim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, et tamen lege, quid illic dicat Azarias, unus ex tribus aperiens os suum in medio ignis dixit: Benedictus es, domine deus patrum nostrorum, et laudabile et gloriosum nomen tuum in saecula, quoniam iustus es in omnibus, quae fecisti nobis, et omnia opera tua uera et rectae uiae tuae et omnia indicia tua ueritas et iudicia ueritatis fecisti per omnia, quae intulisti nobis et m i
Abbreviated transcription (Latin):
derrȩ. tͥ dñe iusticia. nob̾ aut̃e confusio faciei.
sicut dies hic uiro iuda & habitantibus ierłm.
ce om̃i isrł̃ qui ꝓximis̃ & qͥ longe s̃ in omni t̾ra
inqua eos disseminasti ibi ꝓpt̃ contumatiam

Expanded text:
terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio faciei, terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio faciei, sicut dies hic, uiro Iuda et habitantibus Hierusalem et omni Israhel, qui proximi sunt et qui longe sunt in omni terra, in qua eos disseminasti ibi propter contumaciam
Abbreviated transcription (Latin):
sapientior ꝗͣ daniel & qͥ ponitur in drib iustis¬
unus. quos dicit ds solos se lib̾aturum. osten¬
dens utiq in illis tres quasdam formas iustoꝵ.
quosita se lib̾aturum dicit. ut nec filios suos
secum liberent. s ipsi soli lib̾entur. noe. damel
modum in captiuitade positus pectata ñ tm̃
ppłi sui. uerũetiam sua confideatur: & prohis
dicat ꝑiusticiam di se ad illam captiuitatis
penam & obꝓbria ꝑuenisse. Sic enĩ scͥptumẽ
& dedi faciem meã ad dñm dm̃ ut quererem p̃¬
ces & obsecrationes in ieiunationib & sacco.⁊
p̃catus sum dñm di icũ. & confessus sum &
dixi. Dñe ds m̃s magne & mirabilis qͥ seruas
testam̃tum tuum. & miscdiam diligentib de.
& seruantib p̃cepta tua. peccauimꝰ. adu̾sꝰ legẽ
fecimus. impie egimus. & recessimus & declina¬
uimus ap̃ceptis tuis. & a iudicus tuis. & non

Expanded text:
sapientior quam Danihel? et qui ponitur unus in tribus iustisapientior quam Danihel? et qui ponitur unus in tribus iustis, quos dicit deus solos se liberaturum ostendens utique in illis tres quasdam formas iustorum, quos ita se liberaturum dicit, ut nec filios suos secum liberent, sed ipsi soli liberentur, Noe, Danihel e, quem ad modum in captiuitate positus peccata non tantum populi sui uerum etiam sua confiteatur et pro his dicat per iustitiam dei se ad illam captiuitatis poenam et opprobria peruenisse. sic enim scriptum est: Et dedi faciem meam ad dominum deum, ut quaererem preces et obsecrationes in ieiunationibus et s sacco, et precatus sum dominum deum meum et confessus sum et dixi: Domine deus magne et mirabilis, qui seruas testamentum tuum et misericordiam diligentibus te et seruantibus praecepta tua, peccauimus, aduersus legem fecimus, impie egimus et recessimus et declinauimus a praeceptis tuis et a iudiciis tuis et non
Abbreviated transcription (Latin):
omnia que intulisti nob̾ uero iudicio intuli¬
sti. & tradidisti nos in manus inmicissimoꝵ
iniquorũ tranffugarũ. &e regi mitisto & pessi¬
mo. ultra uniu̾sam derram. Et nunc ñ est ut
possimus apire os. uere confusio & obꝓbrium
facti sumus seruis tuis. & eisqui de colunt. ne
abstuleris miscdiam duã a nob̃ ꝓpt̃ abraham.
qui a de dilectus ẽ. & ꝓpt̃ isaac seruum duum.¬
⁊ issł scm̃ duum. quib locutꝰ es multiplicatũ
de sem̃ eorũ ut astra cȩli & harenam maris. Qm̃n
dñe minimi facti sumus p̃ominib nationib:
&e sumus humiles hodie interra ꝓpt̃ pecc̃a nr̃a
Uides certe frader quales uiri quã sc̃i quã fortes
in medio tribulationis. uͥ tam̃ eis parcebatur.
& eos iurere ipsa flamia uerebatur. peccata sua
confidebant᷑ ꝓ quib se digne & iuste humiliar
nouerant. nec dacebant. Nũqͥd etĩã meliores eẽ
possumꝰ ipso daniele de quo ꝑ ie dechielem ꝓ¬
phetam dicit ds ad pͥncipem tyri. nũquid du

Expanded text:
cio intulisti et tradidisti nos in manus iniquorum inimicissimorum transfugarum et regiis iniusto et pessimo ultra uniuersam terram. et nunc non est nobis, ut possimus aperire os; uere confusio et opprobrium facti sumus seruis tuis et eis, qui te colunt. ne abstuleris misericordiam tuam a nobis propter Abraham, qui a te dilectus est, et propter Isaac seruum tuum sanctum tuum, quibus locutus es multiplicaturum te semen eorum ut astra caeli et harenam maris, quoniam, domine, minimi facti sumus prae omnibus nationibus et sumus humiles hodie in terra propter peccata nostra. uides certe, frater, quales uiri, quam sancti, quam fortes in media tribulatione, ubi tamen eis parcebatur et eos urere ipsa flamma uerebatur, peccata sua eonfitebantur, pro quibus se digne et iuste humiliari nouerant nec tacebant. Numquid etiam meliores esse possumus ipso Danihele, de quo per Ezechielem prophetam dicit dominus ad principem Tyri: Numquid tu
Abbreviated transcription (Latin):
cua ẽ. S tam̃ qd eadem fide creditur ab est
⁊ ab aspectu corꝑis nr̃i sic̃ abest corpus in quo
xp̃c resurrexit. & ab aspectu mentis alterius
sic̃ abest ab aspectu mentis meȩ fides tua:
quamuis eã ẽẽ in te credam. cũ eã ñ uideam
corꝑe. qd nec tu potes. nec mente quod tu
podes. sicut ego meã quam tu non potes.
Nemo enim scit quid agatur in homine. nisi
sp̃c hominis qui in ipso ẽ. donec ueniat dñs¬

Expanded text:
cua est. sed tamen, quod eadem fide creditur, abest cua est. sed tamen, quod eadem fide creditur, abest et ab aspectu corporis nostri, sicut abest corpus, in quo Christus resurrexit, et ab aspectu mentis u alterius, sicut abest ab aspectu mentis meae fides tua, quamuis eam esse in te credam, cum eam non uideam corpore, quod\' nec tu potes, nec mente, quod tu potes, sicut ego meam, quam tu non potes. nemo enim scit, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est, donee 10 ueniat d
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ipse qui loquit᷑ uidet. ille uͦ qui audit. ñ
eã uidet s credit. Resurrectio autem xp̃i p̃
terita ẽ: quã nec illi uider̃ homines qui tc̃
fuerunt. Nam qͥ uider̃ uiuentẽ xp̃m quem
uidant morientẽ. ipsam tam̃ resurrectionẽ
cũ fieret ñ uider̃ s eam certissime credidert̃.
uidendo ⁊ tangendo uiuum.quẽ nouerant
mortuũ. Nos totum credimus ⁊ qd resurre¬
xerit. & qđ ab hominib tunc uisus ⁊ condre¬
ctatus sit:⁊ qd nunc uiuat in cęlis nec iam
moriatur. & mors ei ultra ñdñabit᷑. Res aũc
ipsa nec corꝑis nr̃i sensib adest sicut ad est
hoc celum & terra: nec nr̃e mentis obtutibus
sic̃ adest fides ipsa qͣ hoc credimus. S iam
satis ut puco ista mea p̃locutione recognoui¬
sti qͥd sit uidere uł mente uł corꝑe. ⁊ quid ab
eis distet credere. qđ quidem fit mente. & ui¬
detur mente. qm̃ menti nrȩ fides nr̃a conspi¬

Expanded text:
idem ipse, qui loquitur, uidet; ille uero, qui audit, non idem ipse, qui loquitur, uidet; ille uero, qui audit, non eam uidet, sed credit. resurrectio autem Christi praeterita est, quam nec illi uiderunt homines, qui tunc fuerunt; nam qui uiderunt uiuentem Christum, quem uiderant morientem, ipsam tamen resurrectionem, cum fieret, non uiderunt, sed eam certissime crediderunt uidendo et tangendo uiuum, quem nouerant mortuum. nos totum credimus, et quod resurrexerit et quod ab hominibus tunc uisus et contrectatus sit et quod nunc uiuat in caelis nec iam moriatur et mors ei ultra non dominetur. res autem ipsa nec corporis nostri sensibus adest, sicut adest hoc caelum et terra, nec nostrae mentis obtutibus, sicut adest fides ipsa, qua hoc credimus. Sed iam satis, ut puto, ista mea praelocutione recognouisti, quid sit uidere uel mente uel corpore et quid ab eis distet; credere. quod quidem fit mente et uidetur mente, quoniam menti nostrae fides nostra conspi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat. qͥd ei prodesse possit qd credit. Uidet
uoluntatẽ. qͣ accessit ad suscipiendã religio¬
nem. Uidet etiã ipsius resurrectionis qͣndam
imaginẽ in animo suo factam. sine qua intel¬
ligi ñ potest quicqͥd factum corꝑalit̃ dicitus
siue credatur siue ñ credatur. S ut puto distin¬
guis quomͦ uideat fidem suã qua credit. & qͦ
modo uideat illã resurrectionis imaginem
in aĩo suo factam. quã sic̃ audit uidet. etiã
qui ñ credit. hec gͦ omĩa uidet parc̃ corꝑe.
partim mente. Uoluntatẽ uͦ eius a qͦ audit
ut credat ⁊ ipsam xp̃i resurrectionẽ ñuidet
s credit Et tam̃ eam uidere dicitur quodã
mentis obtutu. magis scđm testimoniorum
fidem. quã rerum p̃sentia creditarũ. Illa enĩ
quȩ uidet adsunt sensib uł animi uł corꝑis:
quamuis uoluntas eius a quo audit ut credat
ñ sit prec̾ita s maneat in loquente. ꝗͣ inseipso

Expanded text:
cogitat, quid ei possit prodesse, quod credit; uidet cogitat, quid ei possit prodesse, quod credit; uidet uoluntatem, qua accessit ad suscipiendam religionem; uidet etiam ipsius resurrectionis quandam imaginem in animo suo factam, sine qua intellegi non potest, quicquid factum corporaliter dicitur, sine credatur siue non credatur. Sed, ut puto, distinguis, quo modo uideat fidem suam, qua credit, et quo modo uideat illam resurrectionis imaginem in animo suo factam, quam, si hoc audit, uidet, etiam qui non credit. Haec ergo omnia uidet partim corpore partim mente. uoluntatem uero eius, a quo audit, ut credat, et ipsam Christi resurrectionem non uidet, sed credit ; et tamen eam uidere dicitur quodam mentis obtutu magis secundum testimoniorum fidem quam rerum praesentia creditarum. illa enim, quae uidet, adsunt sensibus uel animi uel corporis; rporis, quamuis uoluntas eius, a quo audit, ut credat, non sit praeterita, sed maneat in loquente. quam in se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
credatur qd ñ uidetur. Unde ⁊ apłs petrꝰ dic̃.
inquẽ modo ñ uidendes creditis: ⁊ ipse dñs.
beati qui ñ uiderunt ⁊ credider̃. Cũ itaq dr̃
homini crede xp̃m resurrexisse amorduis: si
credit. atdende qͥd uideat. attende qͥd credat.
⁊ utrũq discerne. Uidet hominẽ cuiꝰ audit
uocem. ⁊ ipsa uox in uisis corporalib de pu¬
tatur. scđm ea quȩ supra diximus. Hȩc duo
s testis ⁊ destimoniũ. quoꝵ ad oculos unum.
ad aures alderũ ꝑtinet. S hunc testẽ fortasse
aliorũ destimoniorũ auctoritate confirmat.
diuinarũ scl scͥpturarum. ułquorumlib&
aliorũ quib ẽ motus ad fidem. Scͥpturȩ ad
uisa ꝑtinent corꝑis. oculoꝵ si eas legit. uł au¬
rium si audiuit. Uidet autẽ animo quicquid
figuris litt̾arum sonisue significari intellex̃.
Uidet ipsam fidem suã: qͣ se credere sine cunc¬
tatione respondet. Uidet cogitationẽ: qua

Expanded text:
credatur, quod non uidetur. unde et apostolus Petrus dicit: credatur, quod non uidetur. unde et apostolus Petrus dicit: In quem modo non uidentes creditis, et ipse dominus: Beati, qui non uiderunt et crediderunt. Cum itaque dicitur homini: \'Crede Christum resurrexisse a mortuis\', si credit, adtende, quid uideat, adtende, quid credat, et utrumque discerne. uidet hominem, cuius audit uocem, et ipsa uox in uisis corporalibus deputatur secundum ea, quae supra diximus. haec duo sunt, testis et testimonium, quorum ad oculos unum, ad aures alterum pertinet sed hunc testem fortasse aliorum testimoniorum auctoritate confirmat, diuinarum scilicet scripturarum uel quorumlibet aliorum, quibus est motus ad fidem. scripturae ad uisa pertinent corporis: oculorum, si eas legit, uel aurium, si audiuit. uidet autem animo. quicquid figuris litterarum sonisue significari intellexit; uidet ipsam fidem suam, qua se credere sine cunctatione respondet; uidet cogitationem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
s qr nos uidisse sine dubio recordamur or
scimus. Constat gͦ nr̃a conscientia ex uisis
rebus ⁊ creditis. s in his quȩ uidimus uł uide¬
mus. nos ipsi testes sumus. in his autẽ q̃ cre¬
dimus aliis testib mouemur ad fidem cũ
carum rerum quas nec uidisse nos recolimꝰ
nec uidemus dantur signa uł in uocib uel
inlitt̾is. uł in quibꝰq docum̃tis. quib uisis
ñ uisa credantur. Non autẽ immerito scire
nos dicimus. ñ solum ea q̃ uidimus aut uide¬
mus. uerum & illa q̃ idoneis ad quanq rem
cõmoti destimoniis uł testib credimꝰ. Porro
si scire ñ incongruent̾ dicimur etiã illud qd
certissimũ credimus. hinc factum ẽ ut etiã
recte credita ⁊ si ñ assint sensib nr̃is uidere
mente dicamur. Scientia qͥppe menti tͥbu¬
itur: siue ꝑ corꝑis sensus. siue ꝑipsum anims̃.
aliqͥd ꝑceptum cognitumq retineat. ⁊ fides
ipsa mente utiq uidetur. quamuis hoc fide

Expanded text:
sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et sed quia nos uidisse sine dubio recordamur et scimus.\'. Constat igitur nostra scientia ex uisis rebus et creditis. sed in his, quae uidimus uel uidemus, nos ipsi testes sumus, in his autem, quae credimus, aliis testibus mouemur ad fidem, cum earum rerum, quas nec uidisse nos recolimus nec uidemus, dantur signa uel in uocibus uel in litteris uel in quibusque documentis, quibus uisis non uisa credantur. non autem inmerito scire nos dicimus non solum ea, quae uidimus aut\' uidemus, uerum et illa, quae idoneis ad quamque rem commoti testimoniis uel testibus credimus. porro si scire non incongruenter dicimur etiam illud, quod certissimum credimus, hinc factum est, ut etiam recte credita, etsi non adsint sensibus nostris, uidere mente dicamur. scientia quippe menti tribuitur, siue per corporis sensus siue per ipsum animum aliquid perceptum cognitumque retineat, et fides ipsa mente utique uidetur, quamuis hoc fide
Abbreviated transcription (Latin):
sensib atq intꝰ michi p̃sens ẽ. Siquis u mͥin¬
dicet uoluntatẽ suam. cuiꝰos ⁊ uox m p̃sens
ẽ. tam̃ qr ipsa uoluntas ꝗͣ mͥ indicat. latet
sensum corꝑis ⁊ animi mei.credo ñ uideo.
aut si eũ mentri existimo ñcredo. ⁊ si forde
ut dicit ita sit. Credunt᷑ gͦ illa q̃ absunt a
sensib nr̃is. si uidetur idoneum quod eis
testimoniũ ꝑhibetur. Uidentur autẽ quȩ
sensus. cernendi. audiendi. olfaciendi. gustan¬
di. tangendi. uisus quidẽ in eis p̃cipue ocłis
attributus ẽ. ueruntam̃ hoc uerbo utimur
& incȩt̾is. Neq enim tantum dicimꝰ uide
oleat. uide qͥd sapiat. uide ꝗͥd caleat. Nec
quia dixi ea credi q̃ absunt asensibus nr̃is sic
accipiant᷑. ut inter illa deputent᷑ quȩ aliqñ
uidimus. & nos uidisse retinemꝰ. certiq sum
enim int̾ credita s inter uisa deputant᷑. udo
nota sunt: ñ quia fidem habuimꝰ aliis testib.

Expanded text:
sensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi insensibus atque intus mihi praesens est. si quis uero mihi indicet uoluntatem suam, cuius os et uox mihi praesens est, tamen, quia ipsa uoluntas, quam mihi indicat, latet sensum corporis et animi mei, credo, non uideo aut, si eum mentiri existimo, non credo, etsi forte, ut dicit, ita sit. creduntur ergo illa, quae absunt a sensibus nostris, si uidetur idoneum, quod eis testimonium perhibetur; uidentur autem, quaesensus, cernendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, tangendi, uisus quidem in eis praecipue oculis adtributus est, uerum tamen hoc uerbo utimur et in ceteris. neque . enim tantum dicimus: \'Voleat\'; \'Vide, quid sapiat\'; \'Vide, quid caleat\'. nec, quia dixi ea credi, quae absunt a sensibus nostris, sic accipiatur, ut inter illa deputentur, quae aliquando uidimus et nos uidisse retinemus certique sumenim inter - credita sed inter uisa deputantur et ideo nota sunt, non quia fidem habuimus aliis testibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ̾ in corꝑis mentis ue conspectu nec adest. nec
affuisse recolitur. sic̃ sine parentib creatũ adã.
⁊ natũ ex uirgine passumq resurrexisse xp̃m.
ñ ad sunt sicut adest ista lux quȩ oculiscernit᷑.
aut uoluntas qua nunc aliqͥd uolumus. quȩ
mente conspicitur. S quia hec distinctio fal¬
sa ñ ẽ. ꝓfecto illa p̃structio minus habebat.
qd̾ inter credere ⁊ aliqͥd p̃sens mente conspicẽ.
ne om̃im unum atq idem putaretur. parũ
clara fuerat elocutione discretum. Qd g̾dici¬
mus: Nunc satis ẽ ut inter uidere dm̃ ⁊ crede.
hoc distare dicamus. quia p̃sentia uidentur
credunt᷑ absentia. Plane forsitan satis ÷ si pre¬
sentia illa hoc loco intelligamus dicta. que
p̃sto sunt sensibib siue animi siue corporis:
unde etiã ducto uocabulo p̃sentia nominãt᷑
Sic enim hanc lucem corꝑis sensu. sic ⁊ meam
uoluntatẽ plane uideo qr p̃sto: animi mei

Expanded text:
quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec quod in corporis mentisue conspectu nec adest nec adfuisse recolitur sicut sine parentibus creatum Adam et natum ex uirgine passumque resurrexisse Christum. non adsunt, sicut adest ista lux, quae oculis cernitur, aut uoluntas, qua nunc aliquid uolumus, quae mente conspicitur. sed quia haec distinctio falsa non est, profecto illa praestructio minus habebat, quod inter credere et aliquid praesens mente conspicere, ne omni modo unum atque idem putaretur, parum clara fuerat elocutione discretum. Quid ergo dicemus ? num satis est, ut inter aidere et credere hoc distare dicamus, quia praesentia uidentur, creduntur absentia? plane forsitan satis est, si praesentia illa hoc loco intellegamus dicta, quae praesto sunt sensibus siue animi sine corporis, unde etiam ducto uocabulo praesentia nominantur. sic enim hanc lucem corporis sensu, sic et meam uoluntatem plane uideo, quia praesto est animi mei
Abbreviated transcription (Latin):
questionem. s te atq alios qui ista lecturis
p̃struit. quales seu eorũ seu quorũlib& scͥp¬
torum iudices ẽẽ debeatis. ne uł scire uos opi¬
nemini qđ nescitis. uł demere credatis quod
neq corꝑis sensibus. aut animi contuitu in
eiꝰdem rei quȩ cognoscenda ẽ euidentia ꝑce-¬
pistis. neq canonicarũ scͥpt᷑arum auctoritate
uenre: Nnulli enim putant ipsum quod
uicimus credere cũ res uera creditur. hoc so¬
lum ẽẽ mente contueri. Qd si ita ẽ. fallitur
ista nr̃a suꝑior p̃locutio. inqua distinximus
aliud ẽẽ aliqͥd sentire ꝑcorpus. sic̃ incelo solẽ.
⁊ in terra montẽ. arborem. corpusue qdlib&.
⁊ aliud mentis intuitu rem nichilominꝰ eudñ¬
tem. sic̃ nr̃a uoluntas a nob̾mecipsis intꝰ aspi¬
citur cũ aliqͥd uolumus. uł cogitatio cum co¬
gitamus. uł memoria cũ recordam᷑. uł tale ali¬
quid in animo sine corpore: aliud autẽ credere

Expanded text:
quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, quaestionem, sed te atque alios, qui ista lecturi sunt, praestruit, quales seu meorum seu quorumlibet scriptorum iudices esse debeatis, ne uel scire uos opinemini, quod nescitis, uel temere credatis, quod neque corporis sensibus aut animi contuitu in eiusdem rei, quae cognoscenda est, euidentia percepistis neque canonicarum scripturarum auctoritate, uendus est? nonnulli enim putant ipsum, quod dicimus credere, cum res uera creditur, hoc solum esse mente contueri. quod si ita est, fallitur ista nostra praelocutio, in qua distinximus aliud esse aliquid sentire per corpus sicut in caelo solem et in terra montem, arborem corpusue quodlibet et aliud mentis intuitu rem nihilo minus euidentem, sicut nostra uoluntas a nobismet ipsis intus aspicitur, cum aliquid uolumus, uel cogitatio, cum cogitamus, uel memoria, cum recordamur, uel tale aliquid in animo sine corpore, aliud autem credere,
Abbreviated transcription (Latin):
uł audiendo didicimus nulla om̃ino credidis¬
semus. uñ sciremus ẽẽ ciuitates uͥ nũqͣ fuimus.
uł a romulo conditã romã. uł ut de ꝓpioribus
loquar. constantinopolim a constantino. Uñ
postremo sciremꝰ. qͥnam parentes nos ꝓcreauis¬
sent. quib patrib auis maiorib geniti ẽẽmꝰ
Talium quippe cũ plurima sciamus. ñ tam̃ ea
uł ullo sensu p̃sentia sic̃ solem. sic̃ nr̃i animi
uoluntatẽ. uł canonicorũ eloquiorũ auctori¬
tate. sic̃ adam fuisse pͥmum hominem. aut
xp̃m in carne natum. passumq resurrexisse
didicimus. s aliis referentib de quorũ testimo¬
nio in hoc dumtaxat rerum genere minime
dubitandũ eẽ putauimꝰ In quib si alicubi
fallimur. credendo uł ita ẽẽ qđ ita ñ ẽ. uel ñita
ẽẽ qd ita ẽ. nicħ ꝑiculi ẽe iudicamus. si ñ sit
contra illam fidem qua pietas informatur.
Hȩc p̃locutio mea ñdum ꝓpositam discutit

Expanded text:
uel audiendo didicimus, nulla omnino credidisuel audiendo didicimus, nulla omnino credidissemus, unde sciremus esse ciuitates, ubi numquam fuimus, uel a Romulo conditam Romam uel, ut de propioribus loquar, Constantinopolim a Constantino? unde postremo sciremus, quinam parentes nos procreauissent, quibus patribus, auis, maioribus geniti essemus? talium quippe cum plurima sciamus, non tamen ea uel ullo sensu praesentia sicut solem, sicut nostri animi uoluntatem uel canonicorum eloquiorum auctoritate sicut Adam fuisse primum hominem aut Christum in carne natum passumque resurrexisse didicimus sed aliis referentibus, de quorum testimonio in hoc dum taxat rerum genere minime dubitandum . esse putauimus. in quibus si alicubi fallimur credendo uel ita esse, quod ita non est, uel non ita esse, quod ita est, nihil periculi esse iudicamus, si non sit contra illam fidem, qua pietas informatur. haec praelocutio mea nondum propositam discutit
Abbreviated transcription (Latin):
res. sapores. feruores. & siquid.
tangendo sentiamus. aut ita uideas mei̾&.
intuitu. ut uides uitam. uoluntatẽ. cogitatio¬
nem. memoriã. intelligentiã. scientiã. fidẽ tuã.
⁊ qͥcqͥd aliud mente conspicis. atq ita ẽẽ ñtm̃
credendo s plane uidendo ñ dubitas. hoc me
iudices ostendisse. Qd autẽ ñ sic ostendero. ut
aut corꝑis aut animi sensu uisum ꝑceptumq
tencatur. ⁊ tam̃ dixero aliqͥd qđ aut uerum
qͥdem. aut falsum ẽẽ necesse sit. s nullo illorũ
duorũ genere uideatur. restat ut tantum mͦ
credatur. uł ñ credatur. S si diuinarũ scͥpt᷑arõ
firmat᷑ auctoritate: sine ulla dubitatione cre¬
dendum ẽ. Aliis uͦ testib uł testimoniis quibꝰ
aliqͥd credendum ẽẽ suadetur. tͥ credẽ uł ñcredẽ
liceat. qͣntum ea momenti ad faciendã fidem
mus. hoc ÷ in p̃senti ap̾arentia ñ sensimus uł
mente uł corꝑe. neq de scͥpt᷑is scĩs uł legendo

Expanded text:
res, sapores, feruores et si quid res, sapores, feruores et si quid tangendo sentimus, aut ita uideas mentis intuitu, ut uides uitam, uoluntatem, cogitationem, memoriam, intellegentiam, scientiam, fidem tuam et quicquid aliud mente conspicis atque ita esse non tantum credendo sed plane uidendo non dubitas, hoc me iudices ostendisse. quod autem non sic ostendero, ut aut corporis aut animi sensu uisum perceptumque teneatur, et tamen dixero aliquid, quod aut uerum quidem aut falsum esse necesse sit, sed nullo illorum duorum genere uideatur, restat, ut tantum modo credatur uel non credatur. sed si diuinarum scripturarum tate, sine ulla dubitatione credendum est. aliis uero testibus uel testimoniis, quibus aliquid credendum esse suadetur, tibi credere uel non credere liceat, quantum ea momenti ad faciendam fidem mus, hoc est in praesenti apparentia non sensimus uel mente uel corpore neque de scripturis sanctis uel legendo