comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aicunt ex inantte exmanite. qͦusq ad fũ¬
damentũ in ea. In his sermonib adden-¬
dum ẽ. ꝑueniamꝰ. ut nobis integra possit
constare sententia. Quȩ figura apud ma¬
gistros scłariũ litterarũ dr eclipsis id ẽ
defectus. quando uerba ex industria su¬
spendimꝰ. ut pret̾missa desidabilius exqͥ¬
rantur. Gerba sunt gͦ ista filiorũ edom
ꝑsequentiũ popłm xp̃ianũ. a similitudi¬
ne tracta cisternȩ. unde si aqua sedule tol¬
litur. usq ad fundamentũ cius sine du¬
bio ꝑuenitur. s quid illis ꝓderat scli
istiꝰ luicẽ adimere talib qũ magis in ipso
fundamento eternã uitã possidere ui¬
piquaius cuneta eis huiꝰ scli ꝓbent᷑ au¬
ferri. Sic dũ ꝑsecutores catholicã religi
onẽ exhaurire cupierũt felicissimas atqi:
copiosissimas coronas martirib contu¬
qͥ retribuet tͥ retributionẽ aam quam
retribuisti nobis. filia babylonis bene

Expanded text:
dicunt: Exinanite, exinanite, quousque ad fundicunt: Exinanite, exinanite, quousque ad fundamentum in ea. In his sermonibus addendum est, perveniamus, ut nobis integra possit constare sententia. Quae figura apud magistros saecularium litterarum dicitur ellipsis, id est defectus, quando verba ex industria suspendimus, ut praetermissa desiderabilius exquirantur. Verba sunt ergo ista filiorum Edom persequentium populum Christianum, a similitudine tracta cisternae, unde si aqua sedule tollitur, usque ad fundamentum ejus sine dubio pervenitur. Sed quid illis proderat saeculi istius lucem adimere talibus, quando magis in ipso fundamento aeternam vitam possidere vipi, quamvis cuncta eis hujus saeculi probentur auferri. Sic dum peonem exhaurire cupiunt, felicissimas atque copiosas coronas martyribus contu retribuit tibi retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Filia Babylonis bene
Abbreviated transcription (Latin):
supra omnia plus amari. Hic tamen uer¬
sus. ⁊ suꝑior pocest etiã illis conuenire. qͦs
supra diximꝰ esse captiuos. Memento dñe
exinanite exinanite usq ad fundam̃tũ
in ea. U enit ad scdam sectionẽ popłs he¬
breorũ ubi conuersus ad dir̃m deprecat᷑.
ne inultos discedere patiatur. qͥ eccłam dĩ
seuissima increpatione dilacerant. E dom
alii sanguinũ. aluii terrenũ incerp̃tandũ
esse putauerunt. Quod tamĩ utrũq ad
carnalia uicia referieͥ posse non dubuĩ
est. Isti sunt gͦ filii edom. qui xp̃ianũ po¬
płm sunt grauissime ꝑsecuti: nec aliqua
satisfactione conuersi sunt. Hos in illa
sequestratione bonorũ dep̃cant᷑ in memo¬
riam redire. ut eos debita possit pęna su¬
scipe Hoc enĩ dicit̃ sic̃ sepe memoratũ ẽ
ꝓpħie affeccui non maledicentis uoto. In il¬
lis enĩ impietas nr̃a non querit᷑: qͥ dm̃ es¬
cimatione dãpnandi sunt. Addidit. qui

Expanded text:
supra omnia plus amari. Hic tamen versupra omnia plus amari. Hic tamen versus et superior potest etiam illis convenire, quos supra diximus esse captivos. Vers. 8.  ad fundamentum in ea. Venit ad secundam sectionem populus Hebraeorum: ubi conversus ad Dominum deprecatur ne inultos discedere patiatur, qui Ecclesiam Dei saevissima increpatione dilacerant. Edom, alii sanguineum, alii terrenum interpretandum esse putaverunt; quod tamen utrumque ad carnalia vitia referri posse non dubium est. Isti sunt ergo filii Edom qui Christianum populum sunt gravissime persecuti, nec aliqua satisfactione conversi sunt. Hos in illa sequestratione bonorum deprecatur in memoriam redire, ut eos debita possit poena suscipere. Hoc enim dicitur sicut saepe memoratum est prophetiae affectu, non maledicendi voto. In illis enim pietas nostra non quaeritur, qui Domini aestimatione damnandi sunt. Addidit, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uiris ⁊ sũma se honestate tractantibus:
Principiũ leticiȩ est. filius natus. sic̃ zacha¬
rie de iohanne contigit. qͥ ei angłica uo¬
re ꝓmissus ẽ. Est etiam de filio qui post
cempora longa reusus ẽ. qdđ ide in eugłio
ꝑ parabolam dictum legitur: qñ lȩtissimꝰ
pater uiculũ saginatũ in eius conuiuatio¬
ne mactauit. uel post infirmitatẽ sanitas
corporis resticuta ut ezechiȩ regi contigit.
cui post egritudinẽ ualidissimã qͥndecim¬
q annorũ spacia legimꝰ attributa. Uerbo¬
rum qͦ ipsorũ dicta pensanda sunt. Nam
pͥncipiũ leticie semꝑ ualidũ. semꝑ amplis¬
simũ est. quando in ipsis inicus uoluntas
accendit᷑ gaudiorũ. dum calore animi in
lenciã rapimͣ. quãuix puenire credebamꝰ
Omnia si quidẽ subita uiolenta sunt. ⁊ qđ
diuturnũ in hoc scło fuerit incepescit.
Quaꝓpter ad exaggerand ũ fidei calorẽ pͥnci¬
pio leticiȩ illam dici p̃ponit. quã decet

Expanded text:
viris et summa se honestate tractantibus, viris et summa se honestate tractantibus, principium laetitiae est filius natus, sicut Zachariae de Joanne contigit, qui ei angelica voce promissus est . Est etiam de filio, qui post tempora longa reversus est, quod idem in Evangelio per parabolam dictum legitur, quando laetissimus pater vitulum saginatum in ejus convivatione mactavit . Vel post infirmitatem sanitas corporis restituta, ut Ezechiae regi contigit, cui post aegritudinem validissimam quindecim annorum quoque spatia legimus attributa. Verborum quoque ipsorum dicta pensanda sunt. Nam principium laetitiae semper validum, semper amplissimum est, quando in ipsis initiis voluntas accenditur gaudiorum, dum calore animi in laetitiam rapimur, quam vix provenire credebamus. Omnia siquidem subita violenta sunt, et quod diuturnum in hoc saeculo fuerit, intepescit. Quapropter ad exaggerandum fidei calorem, principio laetitiae illam dicit praeponi, quam decet
Abbreviated transcription (Latin):
iuscitur. ibi in regno dnĩ minime colloca¬
rłm. in pͥncipio leticiȩ meȩ. P roponitur
penalis scda conditio. ut in dnĩ laudib ob¬
mutescat. si oblitus fuerit ierłm. qđ mag¬
nũ habent p̃mium xp̃iani. Quid enĩ ꝓ¬
batur eẽ deteriꝰ. quã illud non posse loqui.
unde consueuit malicina p̃stari: ꝑ salmo¬
dia ẽ enĩ consolatio flentiũ. cura dolenti¬
um sanitas egrotorũ. Hoc anime remedi¬
um. hoc miseriarũ omniũ cognoscit᷑ eẽ
suffragiũ. Nam qui cali munere pͥuatur.
ab omni beneficio consolationis exclu¬
dit᷑. Sequitur. si ñ p̾posuero ierłm in p̾ͥn¬
cipio leticiȩ meȩ. Sunt quidem pͥncipia
mundanȩ lȩticiȩ. ut auaro aurũ inueni¬
re. luxurioso pulchr̃a feminã. suꝑbo iac¬
tantiã. S absit ut hec pͥncipia leticie. ꝓ¬
pħali conueniant scĩtati. Quinimmo
dicamꝰ que honesta sunt. s tam̃ eccłȩ scẽ
non debeant ullatenꝰ ante ferri: grauib

Expanded text:
viscitur, ibi in regno Domini minime collocaviscitur, ibi in regno Domini minime collocam in principio laetitiae meae. Proponitur poenalis secunda conditio, ut in Domini laudibus obmutescat, si oblitus fuerit Jerusalem, quod magnum habent praemium Christiani. Quid enim probatur esse deterius quam illud non posse loqui, unde consuevit medicina praestari? Psalmodia est enim consolatio flentium, cura dolentium, sanitas aegrotorum. Hoc animae remedium, hoc miseriarum omnium cognoscitur esse suffugium. Nam qui tali munere privatur, ab omni beneficio consolationis excluditur. Sequitur, si non praeposuero Jerusalem in principio laetitiae meae. Sunt quidem principia mundanae laetitiae, ut avaro aurum invenire, luxurioso pulchram feminam, superbo jactantiam. Sed absit ut haec principia laetitiae prophetali conveniant sanctitati; quinimo dicamus quae honesta sunt, sed tamen Ecclesiae sanctae non debeant ullatenus anteferri. Gravibus
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ in lege peccati quȩ ẽ in mẽbris meis.
ste gͦ concupiscentiȩ quȩ nos iure capti¬
uitatis illaqueant. frequent᷑ nobis sua¬
deut. ut psalmodie uerba in locis ꝓfa¬
nis atq spectaculis gesticulatione nefan¬
dissima canere debeamꝰ. S: eis consenti
endũ non eẽ. presens doctrina declarat.
quando admonet int̾ra aliena idest intͣ
actus uiciosos qui sunt adeo alieni hu¬
num diĩ non esse cantandũ. Terba enĩ
dnĩ scã debent esse scõrum scriptum ẽ
enĩ: ne miseritis margaritas ur̃as ante
porcos. His ergo monet nullatenus esse
ꝓpha eccłam dei numqͣ. penitus obliu¬
sci conditionẽ sibi grauissimã ponens.
quia necesse est ita ficri. si ierłm contige¬
rit non amari. O extera quippe bonorũ
se uaq ꝓpħ̃a duris quidem uinculis. s̾ne¬
quaꝙͣ nouis. ut ipse a dnĩ saluatoris me¬
moria decidat si ierłm ab eius mente di¬
scesserit. Ipsa est enĩ mater fideliũ. patria
felicium. regio beatorũ. quã qui hic obli¬

Expanded text:
centem in lege peccati, quae est in membris meis . Istae igitur concupiscentiae quae nos jure captivitatis illaqueant, frequenter nobis suadent, ut psalmodiae verba in locis profanis atque spectaculis gesticulatione nefandissima canere debeamus. Sed eis non esse consentiendum praesens doctrina declarat, quando admonet in terra aliena, id est inter actus vitiosos qui sunt a Deo alieni, hymnum Domini non esse cantandum. Verba enim Domini sancta, debent esse sanctorum; scriptum est enim: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . His ergo monet nullatenus esse propheta Ecclesiam Dei nunquam penitus oblivisci, conditionem sibi gravissimam ponens, quia necesse est ita fieri, si Jerusalem contigerit non amari. Dextera quippe bonorum se itaque propheta duris quidem vinculis, sed nequaquam novis, ut ipse a Domini Salvatoris memoria decidat, si Jerusalem ab ejus mente discesserit. Ipsa est mater fidelium, patria felicium, regio beatorum, quam qui hic obli
Abbreviated transcription (Latin):
te cua qm̃ magnificasti suꝑ nos nomen
scm̃ cuũ. Templum scm̃ est dnĩ beate
incarnationis aduentus quẽ etiã nc̃
cotidie adorat eccła. dum corpus ⁊ sang̾¬
nẽ ipsius inter sũmi mysterii sacram̃ta
uenerat᷑ s adoratio illa ꝑfecta est quã
confessio beata comitat᷑. Dicit enĩ super
in iscđiam ⁊ ueritatẽ dnõ confitendum.
Miscdia est qđ sine cuiusquã meritis ad
lbandos nos uenire dignatus est. ueri¬
tas quia ꝓpħarũ suorũ ꝓmissa cõpleuit.
sta enĩ qui puro corde confitit᷑. reuera

Expanded text:
ficasti super nos nomen sanctum tuum. Templum sanctum est Domini beatae incarnationis adventus, quem etiam nunc quotidie adorat Ecclesia, dum corpus et sanguinem ipsius inter summi mysterii sacramenta veneratur. Sed adoratio illa perfecta est, quam confessio beata comitatur; dicit enim, Super misericordiam et veritatem Domino confitendum. Misericordia est, quod sine cujusquam meritis ad liberandum nos venire dignatus est. Veritas, quia prophetarum suorum promissa complevit. Ista enim qui puro c
Abbreviated transcription (Latin):
sum cũ  angłis canere uideatur. Ad¬
iecit qͦ in conspectu eorũ it eam angłi
non solum audire uerum etiam ꝓbent᷑
intendere Illud enĩ dicimus respicere:
qd potest serenis mentib intueri Siue
ila .i. tompus significat qũ popls beatoꝵ
post resurrectionẽ cum celestib creaturis

Expanded text:
canere videatur. Adjecit quoque, in conspectu angelorum, ut eam angeli non solum audire, verum etiam probentur intendere. Illud enim dicimus respici, quod potest serenis mentibus intueri. Sive illud tempus significat, quando populus beatorum post resurrectionem cum coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis expellit demonia. uaria ĩmissi¬
one crassantia. Quorũ uoluntas neꝙͣ
testate tollantur. Occide dñe forces re¬
ges. ⁊ libera seruos humiles. eripe tibi
deuotos. ne ille nefandissimꝰ eos sibi fa-¬

Expanded text:
a nobis expellit daemonia, varia immissia nobis expellit daemonia, varia immissione grassantia; quorum voluntas nequab eorum potestate tollantur. Occide, Domine, fortes reges, ut liberes servos humiles: eripe tibi devotos, ne ille nefandissimus eos sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
repetitus est. expositio suꝑiꝰ dicta suffi
quando eos a nobis potentie sue urtute
remouerit. Ercuttit aut̃ dixit. camq̃ pul¬
uerẽ ꝓicit. ut de hacceleritate ⁊ uirtutẽ
diuinitatis ostenderet. ⁊ illos trenas sordeseẽ
enĩ euadunt. qui mundi istius mala ꝑ¬
transeunt. Ceterũ qͥ in istis heserte. ad p̃¬
mia diuina non ꝑuenit. Desertus enim
ideo dr̃ mundus. qr diuina electione
pͥuatur. Et merito sic uocat᷑: quia ad se
uenientẽ non recipit auctorẽ. Qui edu
de petra rupis qñ sterilia corda morta¬
liĩ salutaris riuulos fecerit ꝓferre lacͥ¬
marũ. ut qui sunt ꝓpͥa siccitate steriles
reddant diuina largitate manabiles.
Oe petra rupis ad auxesim positum ẽ qm̃
ñ parua s ingentia ⁊ dura saxa sunt q̃
in magnitudine rupis erigunt᷑. Qui
ges magnos: qñ in corde nr̃o impia de¬
suderia celestis miserator extincrerit.
Tunc enĩ nos uiuunꝰ. dũ illa moriuintur.
⁊ contraria sorte necesse est nos occũbere

Expanded text:
repetitus est, expositio superius dicta sufquando eos a nobis potentiae suae virtute removerit. Excutit autem dixit, tanquam pulverem projicit, ut de hac celeritate et virtutem divinitatis ostenderet, et illos terrenas sordes esse enim evadunt qui mundi istius mala pertranseunt. Caeterum qui in istis haeserit, ad praemia divina non pervenit. Desertus enim ideo dicitur mundus, quia divina electione privatus. Et merito sic vocatur, quia ad se venientem non recepit Aude petra rupis, quando sterilia corda mortalium salutares rivulos fecerit proferre lacrymarum; ut qui sunt propria siccitate steriles, reddantur divina largitate manabiles. De petra rupis ad auxesim positum est, quoniam non parva, sed ingentia et dura saxa sunt, quae in magnitudinem rupis eriguntur. Verges magnos, quando in corde nostro impia desideria coelestis miserator exstinxerit. Tunc enim nos vivimus, dum illa moriuntur; et contraria sorte necesse est nos occumbere,
Abbreviated transcription (Latin):
batur iterasse. Seon quidẽ interp̃tatus et¬
cemptatio oculorũ: alter uͦ arbor infrue¬
uiosam amorreis exacerbatio. quȩ omĩa
uidentur ad diabolũ ꝑtinere Ipse ẽ enĩ
arbor infructuosa: ipsa exacerbatio .s
hec in nobis dñs occidit. quando nos ad
coaceruans. basan confusio Qui enĩ co¬
oceruat peccata nrã. ab solute diabolus ẽ.
fusus abscedit. Nerum hec ⁊ taliadñi uͥtute
interfecta iacent. quando nos eriꝑe a cam
pessima obnori etate dignat᷑. Sc dedict̾rã
rationis ingreditur:⁊ quãuis historia
de hebreis dicere uideat᷑. cam̃ hoe ⁊ ad
popłm xp̃ianum aptissime refertur. qm̃
beatitudo illa quȩ illis fuerat pollicita.
expulsis qui sua iniquitate cecid erunt:
scis ac fidelib xp̃ianis ꝓmisse beredita¬
tis p̃mia conferunt᷑. Meminerimꝰ autẽ
qđ in hac qͦ diuisione ꝑ qnq uersus
duo decima species definitionis ꝑmane¬
at. quã in scd̾a parte iam dixumus. He
seruo suo. illos sequestratꝰ dnĩ ussionib

Expanded text:
iam. C Seon quidem interpretatur tentatio oculorum, sive arbor infructuosa. Amorrhaeus, exacerbatio, quae omnia videntur ad diabolum pertinere. Ipse est enim arbor infructuosa, ipse est exacerbatio. ec in nobis Dominus occidit, quando nos ad coacervans, Basan confusio. Qui enim coacervat peccata nostra, absolute diabolus est. fusus abscedit. Verum haec et talia Domini virtute interfecta jacent, quando nos eripere a tam pessima obnoxietate dignatur. Vers. 22. rationis ingreditur. Et quamvis historia de Hebraeis dicere videatur, tamen hoc et ad populum Christianum aptissime refertur: quoniam beatitudo illa quae illis fuerat pollicita, expulsis qui sua iniquitate ceciderunt, sanctis ac fidelibus Christianis promissae haereditatis praemia conferuntur. Meminerimus autem quod et in hac quoque divisione per quinque versus duodecima species definitionis permaneaservo suo, illos sequestrat qui Domini jussionibus
Abbreviated transcription (Latin):
hactenus dicta sunt quȩ ꝑse creauerit scã
ditunitas ñc in scda parte referunt᷑ qua¬
lia in mundo ꝑangłos seruosq suȩ pie¬
tatis effecerit. quȩ duodecima eit species
definicionis. quã greci cataponon. latimi
ꝑ laudem dicunt. Hȩc ꝑ duodecĩ hos u̾¬
sus tracta. ꝑmanet usq ad diuisionem.
Etqm̃ historia nota ẽ uideamꝰ qͥd spiri¬
calit̃ magis possit incelligi. Percussit egip¬
quȩ putabat᷑ esse p̃cipua. Nã luxus. suꝑ¬
bia. auaricia qͣsi pͥmitiua sunt mnundi ip¬
sa .it. pͥma generat pessimꝰ uent̃ & ueld̾ caro
filios amplectit᷑. dum rerũ istarũ cupidi¬
tate gratulat᷑. Hȩc dñs ꝑcussit: qũ a re¬
gulis suȩ diuinitatis exdusit. Mortua
enĩ iacent. que a uite auctore submota st̃.¬

Expanded text:
Hactenus dicta sunt quae per se creaverit sancta Divinitas, nunc in secunda parte referuntur qualia in mundo per angelos servosque suae pietatis effecerit. Quae duodecima est species definitionis quam Graeci κατ' ἔπαινον, Latini per laudem dicunt. Haec per hos duodecim versus tracta, permanet usque ad divisionem. Et quoniam historia nota est, videamus quid hic spiritualiter magis possit intelligi. Percussit Aegypquae putabatur esse praecipua; nam luxus, superbia, avaritia, quasi primitiva sunt mundi. Ipsa enim primo generat pessimus venter, et velut charos filios amplectitur, dum rerum istarum cupiditate gratulatur. Haec Dominus percussit, quando a regulis suae divinitatis exclusit. Mortua enim jacent quae a vitae Auctore submota s
Abbreviated transcription (Latin):
inuincibilẽ ꝑtinet actionẽ. brachium
excelsũ. ad omĩpotentiã dnĩ singłarem.
Fortis enĩ actio a brachio uenit excelso qm̃
effectus rerũ. suũ demonstrat semꝑ au¬
rubrũ induodecĩ diuisiones dixerunt
esse partitũ: quantas trib constat fuisse
uideorũ. In eo enĩ hic płali numero po.¬
situm est in diuisiones. ne putaremus
inare rubrũ uno itinere fuisse tͥnsmissũ.
S. pot̾ hoc ispiritaliter congruent̃ aduer.
tRubrũ mare est scłi istius ꝑmirca
ꝓfunditas. quã multis cuuisionib tran¬
simus. qnͣdo conuersi ad cerrã uiuentiũ
ani munere festinamus Alter enĩ ꝑ ele¬
alter ꝑ uirginitatẽ. alter ꝑ excellentissi¬
mã caritatẽ. Sic multis diuisionib ꝑ

Expanded text:
invincibilem pertinet actionem; brachium excelsum, ad omnipotentiam Domini singularem. Fortis enim actio a brachio venit excelso, quoniam effectus rerum suum demonstrat semper auRubrum in duodecim divisiones dixerunt esse partitum, quantas tribus fuisse Judaeorum: ideoque hic plurali numero positum est, in divisiones, ne putaremur mare Rubrum uno itinere fuisse transmissum. Sed potest hoc et spiritualiter congruenter adverti. Rubrum mare est saeculi istius permixta profunditas, quam multis divisionibus transimus, quando conversi ad terram viventium 463 Domini munere festinamus. Alter enim per elealter per virginitatem, alter per excellentissimam c
Abbreviated transcription (Latin):
forte significat angłos. potestates. chronos.
dñationes. qͥ pietate scĩssima cȩlesti lu¬
mine radiant. Dicendo enĩ magna. om¬
nib uident᷑ ante posita quȩ corporaliter
omĩs uisibilis creatura declarat᷑. Nsus
sermone loqui. sicͥ alibi ait. dedit eis po¬
testatẽ filios dei fieri. Spiritalit̃ autẽ po¬
test intelligi. qñ scĩs suis solẽ sapientiȩ¬

Expanded text:
ngelos, potestates, thronos, dominationes, qui pietate sanctissima coelesti lumine radiantur. Dicendo enim magna, omnibus videntur anteposita quae corporaliter omnis visibilis creatura declaratur. Usus sermone loqui, sicut ait alibi: Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Spiritualiter autem potest intelligi, q
Abbreviated transcription (Latin):
canticum dnĩ: in terra aliena: Addunt
aliud pondus dolorib suis. ut usq ad
hoeludibriũ se ꝑuenisse defleant. quatinꝰ¬
dei carmina reuerenda hominum passi
tas paganis dicere qđ sola plebs dnĩ con¬
sueuit audire. Suꝑb enĩ ⁊ arrogans uic¬
tor uult sibi lusus ⁊ delicias dedei can¬
cicis exhiberi. Quib respondendum ẽ.
quomͦ cantabimꝰ canticũ dnĩ in terra
aliena: S ut magis illã partẽ quã cepi¬

Expanded text:
canticum Domini in terra aliena? Addunt aliud pondus doloribus suis, ut usque ad hoc ludibrium se pervenisse defleant; quatenuDei carmina reverenda hominum passimtas paganis dicere, quod sola plebs Domini consuevit audire. Superbus enim et arrogans victor vult sibi lusus et delicias de Dei canticis exhiberi. Quibus respondendum est, 465 Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Sed ut magis illam partem quam c
Abbreviated transcription (Latin):
tio est enĩ rerum gestarũ collecta exposi¬
tio. Onĩ autẽ res gestas narrare: laudare ẽ.
psum ẽ gͦ qđ suꝑius dirit qͥ fecit mirabi¬
lia magna solus qm̃. hȩc non ꝑ creaturas
s sola uirtute suȩ diuinitatis oꝑatus ẽ
Nam qđ dicit celos ĩ ĩtellectu fecit: potentiã
ipsã dispositionis expressit. Ille enĩ non
facit. aliquaͥ uidendo. nec aliorũ fabricas
emulando: s qͥcqͥd in intellectu sue maie¬
statis disposuit. hoc ⁊ ad effeccũ momĩcanea
oꝑatione ꝑducit. ꝑfectio enĩ terum uoluntas
ipsius ẽ. Nec morã recipit quod ille decreue¬
rit. Sic enĩin suꝑiori psalmo dictũ ẽ. Om̃ĩa
quecũq uoluit dñs fecit in cȩlo & in terra:
Inintellectu gͦ cȩlos fecit: q nulla confusiõe:
nulla in ordinatioe: nulla informitate crea¬
ti sunt. s distincti atq compositi creatoris¬

Expanded text:
tio est enim rerum gestarum collecta expositio est enim rerum gestarum collecta expositio. Domini autem res gestas narrare, laudare est. Ipsum est ergo quod superius dixit: Qui fecit mirabilia magna solus: quoniam hoc non per creaturas, sed sola virtute suae divinitatis operatus est. Nam quod dixit, coelos in intellectu fecit, potentiam ipsam dispositionis expressit. Ille enim non facit aliqua videndo, nec aliorum fabricas aemulando; sed quidquid in intellectu suae majestatis disposuit, hoc et ad effectum momentanea operatione perducit. Perfectio enim rerum voluntas ipsius est; nec moram recipit quod ille decreverit. Sic enim in superiore psalmo dictum est: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit in coelo et in terraIn intellectu ergo coelos fecit, quia nulla confusione, nulla inordinatione, nulla informitate creati sunt, sed distincti atque compositi, i
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodũ ⁊ds̃ deorũ. Nã ⁊ dños dici-
mus scõs. dicimꝰ angłos. s dñs dñorum
ille solus est cui cuncta deseruiunt.
pse etiã sc̃s scõrum. ipse rexregũ. ⁊ omĩ¬
um potestatũ meffabilit̃ culm̃ excelsũ.
Quis enĩ dubitet supra omnia esse qͥ ⁊ cre¬
are omĩa ⁊ uniuersa p̃ualet continere.
Qui fecit mirabilia magna solus. qm̃. Si c̃
temini: ita ⁊ ꝑ hos om̃s uersus qͥuariant᷑
usq ad finẽ. confitemini subaudiendũ ẽ
nobis plena possit constare sententia. ma¬
xiine quandoqͥdem in hac similitudine desinit
psalmus. Dicitur itaq fecisse mirabilia mag¬
na solus. quasi ñ ⁊ ꝑ angłos ⁊ ꝑ apłos. ⁊ ꝑ¬
alios seruos suos. diuersarũ uirtutum
signa monstrauerit s hic memoratur
fecisse solu iͥ u̾bo suo oditiones rerũ fabͥcas¬
se monstratur. quando ⁊ ipsa ministeria
eum creasse non dubiũ est. Sic enĩ sentien¬
dum: sequentia declarant. Qui fecit celos
deꝓinit᷑ ꝑnarrationẽ preconialẽ. Narra¬

Expanded text:
quemadmodum et Deus deorum. Nam et dominos sanctos dicimus angelos; sed Dominus dominorum ille solus est cui cuncta deserviunt. Ipse etiam Sanctus sanctorum, ipse Rex regum, et omnium potestatum ineffabiliter culmen excelsum. Quis enim dubitet supra omnia esse, qui et creare omnia, et universa praevalet continere? Vers. 4. Qui fecit mirabilia magna solus, quoniam temini, ita et per hos omnes versus qui variantur usque ad finem, confitemini subaudiendum estnobis plena possit constare sententia; maxime quando et in hac similitudine desinit psalmus. Dicitur itaque fecisse mirabilia magna solus, quasi non per angelos et per apostolos servos suos 462 diversarum virtutum signa monstraverit. Sed hic memoratur fecisse solus, ubi Verbo suo conditiones rerum fabricasse monstratur, quando et ipsa ministeria eum creasse non dubium est. Sic enim sentiendum sequentia declarant. Vers. 5. Qui fecit coelos depromitur per narrationem praeconialem. Narra
Abbreviated transcription (Latin):
tum reficim᷑. ut nulla delectatio simił
esse uideaturꝰ redicemꝰ itaq mͦ ut eum
in ȩternũ cum angłis laudare meream᷑:
s ipse hic donet uotum. qui ibi collatu
terum nobis alleluia dicendum est. grã
quidem semꝑ nouũ. s peedentib exposi¬
tionib omunio not issimũ. Huic psalmꝰ
subiectus est. qͥ simili uerborũ assona¬
tione cantatur. Ouiersas enĩ res inchoat
s in uua conuenientia uociferationis
exultat. Cuiꝰ uersus unifines non imꝓ¬
be dicimus uocitandos. sicut in c xuii.¬

Expanded text:
tum reficimur, ut nulla delectatio similis tum reficimur, ut nulla delectatio similis esse videatur. Praedicemus itaque modo, ut eum in aeternum cum angelis laudare mereamur. Sed ipse hic donet votum, qui ibi collaturXV. Alleluia. Iterum nobis Alleluia dicendum est, gratia quidem semper novum, sed praecedentibus expositionibus omnino notissimum. Huic psalmus subjectus est, qui simili verborum assonatione cantatur. Diversas enim res inchoat; sed in unam convenientiam vociferationis exsultat; cujus versus unifines non improbe dicimus vocitandos, sicut in cent
Abbreviated transcription (Latin):
ne famulant᷑. sic oĩs popls ꝑ diuersas par¬
tes deuotus dñm laudare precipit᷑. Be
nedictus dñs ex syon. qͥ babitat in ierłm.
Laudes dinsuꝑiꝰ aliis celebrare p̃cepit. Ne
exemplo boni magistri ipse qͦ qđ ad mo¬
nebat impleuit Dicit enima benedictus do¬
minꝰ. iquẽ dum̃ dixerat. euidenter desig¬
nat. regem scilicet xp̃m. qͥ ex syon id est ec¬
clam sua sc̃a incarnatione uisitauit.
Ipse est qui habitat in iherłm que diuer¬
sorũ scõrum congregatione construitur.
⁊ rogis sui presentia ȩterna felicitate lȩtat᷑
irabilis psalmus Conclusio.¬
ad deuotissimos popłos instruendos
N ichil enim pꝰ tanta beneficia reddere pos¬
sumus. nisi ut sicut in pͥncipus dietum ẽ.
dñm nrm̃ trina confessione predicemus.
ita non sit ⁊ in ipsa laude diuersitas. Hec
est reueralaus que nos reficit. hoc pa¬
bulũ quo anima deuota saginat᷑. Ipsa ẽ
enĩ remuneratio nrã quȩ ⁊ oꝑatio. in qͣ tan¬

Expanded text:
ne famulantur. Sic omnis populus per diversas parne famulantur. Sic omnis populus per diversas partes devotus Dominum laudare praecipitur. Venedictus Dominus ex Sion, qui habitat in Jerusalem. Laudes Domini superius aliis celebrare praecepit, nunc exemplo boni magistri ipse quoque quod admonebat implevit. Dicit enim: Benedictus Dominus. Et quem Dominum dixerat evidenter designat, Regem scilicet Christum, qui ex Sion, id est Ecclesiam suam sancta incarnatione visitavit. Ipse est qui habitat in Jerusalem, quae diversorum sanctorum congregatione construitur, et Regis sui praesentia aeterna firabilis psalmus ad devotissimos populos instruendos. Nihil enim post tanta beneficia reddere possumus, nisi ut sicut in principiis dictum est Dominum nostrum trina confessione 461 praedicemus. ita non sit et in ipsa laude diversitas. Haec est revera laus quae nos reficit, hoc pabulum quo anima devota saginatur. Ipsa est enim remuneratio nostra quae et operatio, in qua tan
Abbreviated transcription (Latin):
que possunt fugere subtoetũ aitt ꝓdesse
derisa sint. ut quos pͥma cõmonitio non
correxisset. repetita denuo uerecundia ꝑ
gentiliũ nominũ falsitatẽ sententia dig¬
na prolata est. ut collacis sensib careaut.
qͥ dos insensatos sibimet effecerunt. Con¬
uenunt talib ꝑsonis reuera quȩ dicta st̃.
Omnni enĩ racione deseritur om̃i prudentia uacuat
qͥusq ad hoc ꝑuenit. ut ñ ꝓ futura s sua
potius colere uideatur exitia. Et intuere
qm̃ fabricatores ⁊ cultores idolorũ cõplec¬
gressu laudes dnĩcas scorum dic̃ ore &¬
lebrandas: s in his duob uersib ꝑ officia
diuersa discurrens: Admonet uͦ dño it
laus fideliuĩ debeat ꝑsonare: In isrł si e¬
neraliter om̃s ponitar iustos. qͥ diui¬
na contemplatione gratulat. qͦs post ea e¬
numerat speciatim. In aaron enĩ sac̃dotes
in leui. reliqui ministri: ad postremum
qui dũo in qualibet ꝓbabili conũsatio¬

Expanded text:
quae possunt fugere sub tectum, aut prodesse quae possunt fugere sub tectum, aut prodesse derisa sunt; ut quos prima commonitio non correxisset, repetita denuo verecundia pegentilium numinum falsitatem, sententia digna prolata est; ut collatis sensibus careant, qui deos insensatos sibimet effecerunt. Conveniunt talibus personis revera quae dicta sunt. Omni enim ratione deseritur, omni prudentia vacuatur, qui usque ad hoc pervenit, ut non profutura, sed sua potius colere videatur exitia. Et intuere, quoniam fabricatores et cultores idolorum complecgressu laudes dominicas sanctorum dicit ore celebrandas. Sed in his duobus versibus per officia diversa discurrens admonet, ut vero Domino laus fidelium debeat personare. In Israel, generaliter omnis ponitur justus, qui divina contemplatione gratulatur, quos postea numerat speciatim; in Aaron enim sacerdotes, in Levi reliqui ministri. Ad postremum qui Domino in qualibet probabili conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
palpabunt. pedes habent ⁊ non ambula¬
bunt. non clamabunt in gutture suo Neq
enĩ est sp̃s in ore ipsorũ. N enit etiam
add alias species diffinitionũ. simulacbra
significans atq determinans ꝑ id quod
implere non possunt. Dic̃ enĩ. os habẽt
inon loquentur. Quid ꝓdest os qđ non
loquit᷑: quid oculus qͥđ non uidet. quid
auris quȩ non audit: quid nares quȩ non
odorantur. qͥd manꝰ quȩ ñ palpabunt. qͥd
pedes qui non mouentur: E ocabula st̃
enim uana: non officia ꝓfutura. nomina
sine reb presumptio caduca. non ueritas
firma Quid homines mnurõ exitio no¬
xia deliramenta ꝑquiritis. cur quȩ uos
destruant fabricatis:. Quanto digniꝰ au
ctori ur̃o subdamini. ⁊ desinatis errorem
colere quẽ fecistis. ꝗnde iheremias ꝓph̃a
in epła sua iudeos cõmonens dicit. nam
lingua eorũ polluta. a fabro autẽ inaura¬
ta ⁊ inargentata falsa sunt: ⁊ non posst̃
loqui. Et uerũ. bestiȩ meliores sunt illis.

Expanded text:
t non ambulabunt, non clamabunt in gutture suo: neque enim est spiritus in ore ipsorum. Venit etiam ad alias species definitionum; simulacra significans atque determinans per id quod implere non possunt. Dicit enim: Os habent et non loquentur. Quid prodest os quod non loquitur? quid oculus qui non videt? quid auris quae non audit? quid nares quae non odorantur? quid manus quae non palpant? quid pedes qui non moventur? Vocabula enim sunt vana, non officia profutura; nomina sine rebus; praesumptio caduca, non veritas firma. Quid homines in vestro exitio noxia deliramenta perquiritis? Cur quae vos destruant fabricatis? Quanto dignius ut Auctori vestro subdamini, et desinatis errorem colere quem fecistis. Unde Jeremias propheta in epistola sua Judaeos commonens, dicit: Nam linguae eorum politae a fabro; ipsa autem inaurata et inargentata falsa sunt, et non possunt loqui . Et iterum: Bestiae meliores sunt illis,
Abbreviated transcription (Latin):
astrologi qui sũmõ rerũ stellarũ adminis¬
trationib datis: lunã. ⁊ stellas in potestatẽ
noctiũ fuisse concessas. Nunqͥdadimꝑiũ
ñ ad obsequiũ ista sunt condita. Canqͥd
creator ageret: si uitas hominũ stellis tͣns¬
agere ꝑmisisset: M erico uos repudiant ip¬
si q̃ philosophi. qͥ cantã potestatẽ uisibilib
reb messe dicitis. ut arbitriũ collatis auc¬
tori. Nobis autẽ ex his alter sensus spiritał
radiare. Hec omnia in potestate noctis id ẽ
in scłi istius cenebris data sunt. ut ꝑ eos
elliginosa reluceant corda mortaliũ Qui¬

Expanded text:
astrologiqui summam rerum stellarum administrationibus datis, lunam et stellas in potestate noctium fuisse concessas. Nunquid ad imperium, non ad obsequium ista sunt condita? Nam quid Creator ageret, si vitas hominum stellis transigere permisisset? Merito vos repudiant ipsi quoque philosophi, qui tantam potestatem visibilibus rebus inesse dicitis, ut arbitrium tollatis Auctori. Nobis autem ex his alter spiritualis sensradiare. Haec omnia in potestate noctis, id est in saeculi istius tenebris data sunt, ut per eos caliginosa reluceant corda mortaliu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aquas: qm̃. Postquã de cęlis dix̃. conse¬
quens qͦ fuit. ut de terra loqueret᷑. Nam
⁊ hanc fecit uuntellectu. Ipse est enĩ intel¬
lectus. qͥ cuncta cõplexus est: ⁊ potentiã
sue dispositionis impleuit .s. ꝑ qͥramus
cur hic dixerit terrã positam suꝑ aquas cũ
dicat iob. qͥ suspendit cerrã in nichili e
alibi. qͥ suspendit trib digitis molẽ tenꝑ
qđ nomen est ei: S neutrũ sibi noscitur
esse contrariũ. qm̃ terrã dicere potutt suꝑ
aquas esse. etiã cum multo spacio distare
uideret᷑. Sic enĩ ⁊ celũ dicimꝰ supͣnos. dum
tam̃ aeris magna spacia int̾esse noscant᷑

Expanded text:
 ejus. Postquam de coelis dixit, consequens fuit ut de terra quoque loqueretur; nam et hanc fecit in intellectu. Ipse est enim intellectus qui cuncta complexus est, et per potentiam suae dispositionis implevit. Sed perquiramus cur hic dixerit, terram positam super aquas, cum dicat Job: Qui suspendit terram in nihilo . Et alibi: Qui suspendit tribus digitis molem terrae, quod nomen est ei ? Sed neutrum sibi noscitur esse contrarium, quoniam terram dicere potuit super aquas esse, etiam cum multo spatio distare videretur; sic enim et coelum dicimus supra nos, dum tamen aeris magna spatia interesse noscan
Abbreviated transcription (Latin):
nia cõmunia. Sic camen pars ista lau¬
dabitur. si illa animi concordia quam su¬
ꝑius diximus. non neget᷑. Nam ut hanc
adunationẽ non mediocre aliquod bo¬
num. s intelligeres esse mirabilem: sub
misticis comparationib usq ad finem
laus eam digna ꝓsequit᷑. ut res pͣciosis¬
sima cum sui p̃comi grã iungeretur.¬
in orã uestimenti eius. Incipit suꝑioris
uersus ꝑ comparationes subcilissimas
facta declaratio. Priscis enim temporib
alii ungebant᷑ in reges. alii in ꝓpłus. alu
mini xpi. sicut ⁊ alia mulca. quȩ illis tem¬
porib siguraliter agebant᷑ Geniens autẽ
inuisibiliter unctus: dñs xpc̃. ceterũ cor
poraliter unccus fuisse non legitur. rex
onimipotens. ꝓpħa mirabilis. pontifex et̃¬
nus. qui se immaculatũ ꝓ peccatoribus
obtulit immnolandum. De isto autẽ un¬

Expanded text:
 32. Sic tamen pars ista laudabitur, si illa animi concordia quam superius diximus, non negetur. Nam ut hanc adunationem non mediocre aliquod bonum, sed intelligeres esse mirabile, sub mysticis comparationibus usque ad finem, laus eam digna prosequitur, ut res pretiosissima cum sui praeconii gratia jungeretur.in oram vestimenti ejus. Incipit superioris versus per comparationes subtilissimas facta declaratio. Priscis enim temporibus alii ungebantur in reges, alii in prophetas, mini Christi, sicut et alia multa quae illis temporibus figuraliter agebantur. Veniens autem invisibiliterporaliter unctus fuisse non legitur Rex omnipotens, Propheta mirabilis, Pontifex aeternus, qui se immaculatum pro peccatoribus obtulit immolandum. De isto autem un
Abbreviated transcription (Latin):
clusione dicemus. Oi uisio
er uniuersũ psalmũ ꝓpħa loquit᷑
qui quãuis totus uelut celeste cam¬
strũ decoris repeticionib quasi aureis
regulis uideatur intextus unde spirita¬
lia bona tamquã dulcia poma conui¬
uiis ȩccłasticis offerantur: Tamen in illis
capitaneis uersib qui uarie dicuntur.
pͥma parte magnificentia dnĩ exponit᷑.
itotius orbis conditio declaratur. Sccd̃a par¬
t miracula referuntur. quȩ fecerit in egi¬
pto ⁊ ingente uideorũ Tercia descendit
ad xp̃ianos. beneficia dnĩ consquent᷑ enu¬
merani. ut ꝑ hanc repeticionẽ unũ aucto¬
iẽ omniũ rerũ esse cognosceres.
siuĩ inesse pulcherrimã uarietatẽ. in fi¬
ne autẽ consimilem repeticionẽ. Et id̃o
capita cantu uersuũ exponenda sunt.
sines autẽ eorũ qͥ uno cenore repetuntur.
semel cantũ declarasse sufficiat. Hoc tam̃
munit̃ ꝑcinere. hic autẽ non unũ ex du¬
ob s utrĩq accipiendũ est. Docet enĩ bea¬

Expanded text:
emus. Divisio Per universum psalmum propheta loquitur, qui quamvis totus velut coeleste canistrum, decoris repetitionibus quasi aureis regulis videatur intextus, unde spiritualia bona tanquam dulcia poma convivis ecclesiasticis offerantur: tamen in illis capitaneis versibus qui varie dicuntur, prima parte magnificentia Domini exponitur, et totius orbis conditio declaratur. Secunda parte miracula referuntur, quae fecerat in Aegypto et in gente Judaeorum. Tertia descendit ad Christianos, beneficia Domini consequenter enumerans, ut per hanc repetitionem unum auctorem rerum omnium esse cognoscereversuum inesse pulcherrimam varietatem, in fine autem consimilem repetitionem, et ideo capita tantum versuum exponenda sunt; fines autem eorum, qui uno tenore repetuntur, semel tantum declarasse sufficiat. Hoc tamenmuniter pertinere. Hic autem non unum ex duobus, sed utrumque accipiendum est; docet enim bea
Abbreviated transcription (Latin):
dib sufficienter expleuit. scdo ingressu
ꝓpħicus sermo conuertit᷑ ad errorẽ genti¬
um destruendum. Quȩ figura apudgͣ¬
maticos dr̃ sarcasmos. id est hostilis irri¬
sio. quȩ usq ad palmã penetrat. cũ ma¬
nifesta ueritate conuincit. Quappter si¬
mulachra gentium ritusq deridet. ne
aurea signa deosq colat argenteos. ⁊ pu¬
tetͣ homini prestare qđ cepit ab homine:
quanto melius consulunt. si elisa fran¬
gantur. Tunc uere aliquid ꝓsunt. si ad
pecunias crans lata desceudunt. Quocira
deus ipsorum non eraudiet integer. s p̾stat
pocius iniminutus. Et considera qni ꝑ spe¬
aes diuersarũ diffinitionũ pulcherrimꝰ
aictorum ordo descendit. Hic enim desig¬
nantur simulachra ꝑ illud unde sunt.
id est aurũ argentũ. metallorũ scilicet qua¬

Expanded text:
ufficienter explevit, secundo ingressu propheticus sermo convertitur ad errorem gentium destruendum. Quae figura apud grammaticos dicitur sarcasmos, id est hostilis irrisio, quae usque ad palmam penetrat, cum manifesta veritate convincit. Quapropter Simulacra gentium ritusque deridet, ne aurea signa deosque colat argenteos, et putetur homini praestare quod coepit ab homine. Quanto melius consulunt, si elisa frangantur? Tunc vere aliquid prosunt, si ad pecunias translata descendunt. Quocirca deus ipsorum non exaudit integer, sed praestat potius imminutus. Et considera, quoniam per species diversarum definitionum pulcherrimus dictorum ordo descendit. Hic enim designantur simulacra per illud unde sunt, id est aurum et argentum, metallorum scilicet qua
Abbreviated transcription (Latin):
rectitas data. qui eam suis offensionibus
amiserunt. s sub illorũ prefiguratione
terra repmissionis datur sine dubio xpĩ¬
anis. quam eterna pace possideant. Nã ut
istam deb̾es aduertere. repetit. hereditatem
isrł popło suo. Isrł̃ enim interpretat᷑ sicut se¬
pe iam dictum est. uir uidens dm. Popło

Expanded text:
reditas data, quia eam suis offensionibus reditas data, quia eam suis offensionibus amiserunt; sed sub illorum praefiguratione terra repromissionis datur sine dubio Christianis, quam aeterna pace possideant. Nam ut istam deberes advertere, repetit, haereditatem Israel populo suo. Israel enim interpretatur sicut saepe jam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. Merito gͦ confusionis rex conelu¬
quando nobis iter illud salutare conclu¬
dit in confusione nos uefanda derelinqͥt.
in qua ille teterrimꝰ regnat. Unde i ciuitas
eius baby lonia dr. quȩ it em confusio no¬
minat᷑. s hȩc omnia uirtus diuina des¬
truit quando nos ad miscđiȩ sue dona
ꝑducit. Addidit. iomnia regna chanaan
occidit. Chanaan interp̾tatur humilia¬
tio: s non illa que ꝑducit ad dñm. Nã
⁊ illi humiliati dicunt᷑. qui de honore
scõ decidunt.:⁊ pessima conuersatione
merguntur. Sicut in alio psalmo dicit.
⁊humiliauit calũpniatorẽ Nam si hu¬
miliatio ⁊ ad penam minime ꝑtineret.
non legeret᷑. qui se exaltat hunuliabitur.
Qua ꝓpter hanc humiliationẽ quȩ in ma¬
lo intelligenda est. ille solus occidit. qui
priora illa non ad litterã debere suscipi.
s spiritali erpositione sentiri. Nam ter¬
ra ꝓmissionis isrłitico popło non est he¬

Expanded text:
confusio. Merito ergo confusionis rex concluconfusio. Merito ergo confusionis rex concluquando nobis iter illud salutare concludit, in confusione nos nefanda derelinquit, in qua ille teterrimus regnat. Unde et civitas ejus Babylonia dicitur, quae item confusio nominatur. Sed haec omnia virtus divina destruit, quando nos ad misericordiae suae dona perducit. Addidit, et omnia regna Chanaan occidit. Chanaan interpretatur humiliatio: sed non illa quae perducit ad Dominum. Nam et illi humiliati dicuntur, qui de honore sancto decidunt, et pessima conversatione merguntur; sicut in alio psalmo dicitur: Et humiliabit calumniatorem . Nam si humiliatio et ad poenam minime pertineret, non legeretur: Qui se exaltat, humiliabitur . Quapropter hanc humiliationem, quae in malo intelligenda est, ille solus occidit, qui priora illa non ad litteram debere suscipi, sed spirituali expositione sentiri. Nam terra promissionis Israelitico populo non est hae
Abbreviated transcription (Latin):
quod nobis salus: illis uulnus est. Oeci¬
ait etiam in nobis reges fortes. cũ sp̃s ĩmun¬
dos peccatorum labe dñantes. emundati¬
one delictorũ redait extraneos. Qui meri¬
co in uoluntate sua dicunt̾ occisi. qi nos
ertinguere minime ualuerunt. Seon re
ges filii isrł dnõ fauente ꝓstraueruitt.
hic duo tantũ memorantur. scilicet ut
ꝑinterpretationẽ istorũ nominũ. ad il
lam significantiam ducerem᷑ quȩ hodie¬
q in nõbis agitur. Seon interpretatur
temptatio ocłorũ. A morrei amaricantes
designat. Amara siquidem uicia sunt.
quȩ nos ab illa beatitudine iocundissi¬
ma deducunt. Hȩc habent diabolum
regem. qui est ce mptatio ocłorum qͥndo
se transformat in angłm lucis. ut ꝑ co¬
lorem atq speciem bouitatis deuotorũ
aninias assidua temptatione subuertat. Is¬
ta diuinitas in nobis occidit. quando fide¬
lium mentes a tali seruitute libauerit. Seqͥt᷑.
iog regem basan. Og conclusio dr. basan

Expanded text:
quod nobis salus, illis vulnus est. Occiquod nobis salus, illis vulnus est. Occidit etiam in nobis reges fortes, cum spiritus immundos peccatorum labe dominantes, emundatione delictorum reddit extraneos. Qui merito in voluntate sua dicuntur occisi, quia nos exstinguere minime valuerunt. Vers. 11ges filii Israel, Domino favente, prostraverint, hic duo tantum memorantur; scilicet ut per interpretationem istorum nominum, ad il am significantiam du ceremur quae hodie in nobis agitur. Sehon interpretatur tentatio colorum, Amorrhaei amaricantes designant. Amara siquidem vitia sunt, quae nos ab illa beatitudine jucundissima deducunt. Haec habent diabolum regem, qui est tentatio colorum, quando se transformat in angelum lucis ; ut per colorem atque speciem bonitatis devotorum animas assidua tentatione subvertat. Ista Divinitas in nobis occidet, quando fidelium mentes a tali servitute liberaverit. Sequitur, Et Og regem Basan. Og conclusio dicitur, Basan
Abbreviated transcription (Latin):
palam atq uisibiliter euenisse manifes¬
tum est. Signum est enum res preter speciẽ
quam ingerit sensib ur̃is aliud aliquid
ex se faciens in cogitationẽ uenire. sicut
uestigio uiso. transisse animal cuiꝰ uestigi¬
um est cogitamus. Dictum est uͭ signũ ab
co qđ significet. ꝓdigia quasi porio dicia
idest longe p̃dicentia. Hoc ⁊ hodie facit.
quando animas fideles ꝑ aliqua p̃missa
signa conuertit. Pharao inter p̃tat᷑ dissipa¬
ao: ⁊ cui aptius dabitur nisi diabolo qui
huimanũ genus crudeli uoto ꝑsequitur:
n omnes seruos eius. homines significat.
qui ipsius uoluntatib obsecundant. Illiꝰ
eium famuli dicimur: cui consentanea
mente seruimus: ⁊ideo diabolus cũ mi¬
nistris submergitur. quando fonte salu¬
tari xp̃ianus popłs a nefando errore libat̃
uas:. que nos intus uelut barbare natio¬
nes semꝑ affligunt. Has ꝑcussas dictt. qñ
satisfactione penitentiũ uulnerant᷑. Nam

Expanded text:
palam atque visibiliter evenisse manifespalam atque visibiliter evenisse manifestum est. Signum, est res praeter speciem quam ingerit sensibus nostris aliud aliquid ex se faciens in cogitationem venire; sicut, vestigio viso, transiisse animal cujus vestigium est cogitamus. Dictum est vero signum ab eo quod significet. Prodigia quasi porro digia, id est longe praedicentia. Hoc et hodie facit, quando animas fideles per aliqua praemissa signa convertit. Pharao interpretatur dissipatio. Et cui aptius dabitur nisi diabolo, qui humanum genus crudeli voto persequitur? In omnes servos ejus, homines significat, qui ipsius voluntatibus obsecundant. Illius enim famuli dicimur cui consentanea mente servimus. Et ideo diabolus cum ministris submergitur, quando fonte salutari Christianus populus a nefando errore liberatvas, quae nos intus, velut barbarae rationes, semper affligunt. Has percussas dicit, quando satisfactione poenitentium vulnerantur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad pecus. Ista miracula frequenter
ad intelligendã dni potentiam repetit
sermo ꝓpħicus. ut aduertamus non ealu¬
aliter facta. s in magnã incelligentiam
soquentis etatis fuisse p̃missa Nam si con¬
sideremus altius. ⁊ hodie talia fiunt. egi¬
tus hic mundus ẽ qui diuersis cladib.
affligit popłm xp̃ianum. s dnĩ urtute
potentia q terret᷑. Egiptus autẽ signifieat
fideles. n in ipso duris laborib ingrauent᷑.
rimogenita enĩ mundi quasi egipti ꝑcu¬
tit. quando natos homines in originali
peccato potentiȩ sue inspiratione corrigit.
b homine usq ad pecus id est a prudenti¬
orib huius scłi usq ad mansuetos ⁊ sim¬
plices uiros. Omnes enim nisi ꝑ grãm do¬
mini liberent᷑. adiabolo uelut pha
na ⁊ ꝓdigia. quando in passione ipsius ter¬
ra contremuit. saxa disrupta sunt. ⁊ mul¬
ti scorum ad ciuitatẽ dnĩ supata moitis
loge uenerunt. qđ in medio mundi id est

Expanded text:
i ab homine usque ad pecus. Ista miracula frequenter i ab homine usque ad pecus. Ista miracula frequenter ad intelligendam Domini potentiam repetit sermo propheticus; ut advertamus non casualiter facta, sed in magnam intelligentiam sequentis aetatis fuisse praemissa. Nam si consideremus altius, et hodie talia fiunt. Aegyptus hic mundus est qui diversis cladibus affligit populum Christianum; sed Domini virtute potentiaque terretur. Aegyptus autem significat ias, ipso duris laboribus ingraventur. Primogenita enim mundi, quasi Aegypti percutit, quando natos homines in originali peccato potentiae suae inspiratione correxerit. Ab homine usque ad pecus, id est a prudentioribus hujus saeculi usque ad mansuetos et simplices viros. Omnes enim nisi per gratiam Domini liberentur, a diabolo velut Pharna et prodigia, quando in passione ipsius terra contremuit saxa dirupta sunt, et multi sanctorum ad civitatem Domini, superata mortis lege, venerunt; quod in medio mundi, id est
Abbreviated transcription (Latin):
deuotos a peccatis diluunt: ⁊ ymbre eis
salutis infundunt. unde spiritales germi¬
nẽtfructus & in mata messe dño p̾stante co¬
alescant. Addidit. qui ꝓducit uentos
de thesauris suis. Uentos non imꝓbe po¬
ni mus apłos. quorũ predicatio totũ mũ¬
dum camquã uentus celerrimus ꝑcurrit.
De quib alio loco scͥptum ẽ. sagittas suas
ardentib effecit. Nam ipsis quoq uentis
pennȩ ꝓ discursus celeritate tribuuntur.
Ait enĩ. ⁊ ascendit suꝑ cherubin ⁊ uolauit
uolauit suꝑ pennas uentorũ. Subnectit
de thesauris suis. unde reuera spiritales
poterant ꝓdire diuiciȩ. Et nota qđ per
hos octo uersus diuersis modis augmen¬
co quodam laudis magnalia dnĩ dulcis¬
sima uarietate descͥbit. Quod schema
đr auxesis. latine augmentũ. qm̃ ꝑ certos
gradus semꝑ ascendit. Quappter expla¬
nationẽ sensuũ non piget srequenter ite¬
rare. quando ipsa quoq auetoritas sine
fastidio eadem monstratur assumere.

Expanded text:
devotos a peccatis diluunt, et imbrem eis devotos a peccatis diluunt, et imbrem eis salutis infundunt. Unde spiritales germinent fructus, et in maturam messem Domino praestante coalescunt. Addidit: « Qui producit ventos de thesauris suis. » Ventos non improprie ponimus apostolos: quorum praedicatio totum mundum tanquam ventus celerrimus percucurrit. De quibus alio loco scriptum est: « Sagittas suas ardentibus efficit . » Nam ipsis quoque ventis pennae per discursus sua celeritate tribuuntur; ait enim: « Transcendit super cherubin et volavit, volavit super pennas ventorum. » Subnectit: « de thesapoterant prodire divitiae. Et nota quod per hos octo versus diversis modis augmento quodam laudis magnalia Domini dulcissima varietate describit. Quod schema dicitur auxesis, Latine augmentum; quoniam per certos gradus semper ascendit. Quapropter explanationem sensuum non piget frequenter iterare, quando ipsa quoque auctoritas sine fastidio eadem monstratur assumere.