comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fcreaturã. montes. aera. cȩlos. si¬
desa. sedes. dñationes. pͥncipatus. pote¬
states. om̃s angłos. om̃s archangłos. tͣns¬
cendens omnia: in pͥncipio u̾bũ uidit.
& bibit. Suꝑ omnẽ creaturã uidit: ⁊ de
pectore dñi bibit. Ipse . ẽ. enĩ ioħs eu̾głista
sc̃s. quẽ p̾cipue diligebat iħe: ita ut su¬
ꝑ pectus eiꝰ discumbet. Ibi erat hoc secre¬
tum: ut inde bib̾et᷑. quod in euangłio
ructaret᷑. felices qui audiunt & intelligt̃
Seq̃ntis felicitatis sunt: qͥ ⁊ si ñ intelligt̃
da ur̃a fr̃s mei. qnͣtũ potestis erigite:
qͥcqͥd uob̾ ꝑ imaginationẽ cuiꝰlibet cor¬
poris occurrerit respuite. Si occurrerit
tͥ uerbũ dĩ. quomͦ cogitas lucem solis
huiꝰ: qͣntũlib& pandas. qnͣtũlib& exten¬
das. nullos eius lucis fines in cogitatiõe
constituas: ad u̾bũ dĩ nicħ ÷. Quicqͥd
tale cogitat anima: minꝰ ÷ in parte quã
in toto. Cogita u̾bũ uͥq totũ. Intelligite

Expanded text:
ra, coelos, sidera, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, omnes Angelos, omnes Archangelos, transcendens omnia, in principio Verbum vidit, et bibit. Super omnem creaturan, vidit, de pectore Domini bibit. Ipse est enim Joannes evangelista sanctus, quem praecipue diligebat Jesus; ita ut super pectus ejus recumberet . Ibi erat hoc secretum, ut inde biberetur, quod in Evangelio ructuaretur. Felices qui audiunt et intelligunt. Sequentis felicitatis sunt, qui et si non intelligunt, da vestra, fratres mei; quantum potestis, erigite: quidquid vobis per imaginationem cujuslibet corporis occurrerit, respuite. Si occurrerit tibi Verbum Dei, quomodo cogitas lucem solis hujus, quantumlibet pandas, quantumlibet extendas, nullos ejus lucis fines in cogitatione constituas; ad Verbum Dei nihil est. Quidquid tale cogitat anima, minus est in parte, quam in toto. Cogita Verbum ubique totum. Intelligite
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ cum ium̃tis. quousq ueniret ad
nos fons uite. fons uite uenit ad nos. &
fons uitȩ mortuus : ꝓpt̾ nos. Negabit
uitam suam. qui nob erogauit mortem
suam: Ipsa ÷ salus. que ñ ÷ uana. Quare:
cies dñe. Homines ꝑtinentes ad hominẽ.
ilii aut hominum. ꝑtinentes ad filium
hominis. sub tegiine alarũ tuaꝵ sꝑa¬
bunt. Constituite uob̃ ante ocłos. duos
hoĩes. Erigite fidẽ. euigilet cor ur̃m. Rt¬
cordamini hominẽ in quo decepti sumꝰ
recordamini hominẽ a quo redempti sum̃
lle homo. nunqͥd filiꝰ hoĩs: Adã homo
due se dic̃ filium hois. ut faciat nos re¬
cordari hominẽ. qͥ ñ fuit filiꝰ hõis. Ut
recordem᷑ in illo mortẽ: in isto uitã. In
illo peccatum. in isto remissionẽ peccatoꝵ
n illo uinculũ. in isto lib̾tatẽ. In illo dã¬
pnationẽ. in isto absolutionẽ. Duo gͦ isti
homines significati sunt & in his u̾bis.
homines ⁊ nm̃ta saluos facies dũe. Ho

Expanded text:
salutem cum jumentis, quousque veniret ad nos fons vitae: fons vitae venit ad nos, et fons vitae mortuus est propter nos. Negabit vitam suam, qui nobis erogavit mortem suam? Ipsa est salus, quae non est vana. Quare? cies, Domine: Homines, pertinentes ad hominem. Filii autem hominum, pertinentes ad Filium hominis, sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Constituite vobis ante oculos duos homines. Erigite fidem, evigilet cor vestrum: recordamini hominem in quo decepti sumus; recordamini hominem a quo redempti sumus. Ille homo numquid filius hominis? Adam homo due se dicit filium hominis, ut faciat nos recordari hominem qui non fuit filius hominis: ut recordemur in illo mortem, in isto vitam; in illo peccatum, in isto remissionem peccatorum; in illo vinculum, in isto libertatem; in illo damnationem, in isto absolutionem. Duo ergo isti homines significati sunt in his verbis, Homines et jumenta salvos facies, Domine.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum facta st̃. et ecce u̾bũ caro factũ ÷
et habitauit in nob̾: AAudite unde factũ
.ẽ. Certe credentib in nomine eiꝰ. dedit
potestatẽ filios dei fieri. Nec ipsi quib
dedit potestatẽ filios dei fieri. putent un¬
possibile. eẽ. filios dei fieri. Uerbũ caro
faccum ÷: et habitauit in nob. Nolite pu¬
tare multũ. eẽ. uos fieri filios dĩ. pt̃ uos
filius hominis fact̾ ÷: qui erat filius dei.
Si factus : ipse ut minus. eẽt. qd plus erat.⁊
non potest facere ex eo ꝗd minꝰ eramus.
ut aliquid plus. eẽ. possimꝰ: Descendit ad

Expanded text:
per ipsum facta sunt: et ecce Verbum caro factum est, et habitavit in nobis? Audite unde factum est. Certe credentibus in nomine ejus dedit potestatem filios Dei fieri. Nec ipsi quibus dedit potestatem filios Dei fieri, putent impossibile esse filios Dei fieri. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Nolite putare multum esse ad vos, fieri filii Dei: propter vos filius hominis factus est, qui erat filius Dei. Si factus est ipse, ut minus esset qui plus erat; non potest facere ex eo quod minus eramus, ut aliquid plus esse possimus? Descendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
carne suam ipse creauit matrẽ suam.
Clegit in qua conciꝑetꝰ: creauit de qua cre¬
uerbũ humanum forte aliquid simile
potest. quãuis longe imꝑar. longe discre¬
tum. Ex uulla particula comꝑandum.
tam̃ uob̃ aliqua similitudine insinuandĩ
Ecce. ego u̾bum qd uob̾ loquor in corde
meo p̾riꝰ habui. Processit adte. nec recessit
ame: Item¬

Expanded text:
carnem suam: ipse creavit matrem suam. Elegit in qua conciperetur, creavit de qua creVerbum humanum forte aliquid simile potest; quamvis longe impar, longe discretum, ex nulla particula comparandum, tamen vobis aliqua similitudine insinuandum. Ecce ego verbum quod vobis loquor, in corde meo prius habui; processit ad te, nec recessit a me: coe
Abbreviated transcription (Latin):
nos ãmonuit eũgłicũ capitulũ. mag¬
nũ. diuinũq s certũ. Hoc enĩ pͥncipiũ
euangłii scĩ iołns eructaun: quia de pec¬
tore dñi bibit. Recordamini enĩ ut lectũ
głista in sinu dñi discumbebat. Qd̃ aꝑte
exponere uolens. ait. suꝑ pectꝰ dñi: ut in¬
telligeremꝰ quid dixerit in sinu dñi. Ille
gͦ qui suꝑ pectus dñi recũbebat. putam̃
quid bibebat᷑ N putem᷑: s põtẽmꝰ. Modo
enĩ et nos audiuimꝰ. qͥd bibam̃. In pͥncipio

Expanded text:
elicum capitulum, magnum divinumque secretum. Hoc enim principium Evangelii sanctus Joannes ructuavit, quia de pectore Domini bibit. Recordamini enim, et lectum gelista in sinu Domini discumbebat. Quod aperte exponere volens, ait, Super pectus Domini : ut intelligeremus quid dixerit, in sinu Domini. Ille enim qui super pectus Domini discumbebat, putamus quid bibebat? Non putemus, sed potemus: modo enim et nos audivimus quod bibamus. CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
antea accepturi. nͥ cũ ad illũ uenerimꝰ
qͥuenit ad nos. ⁊ cum illo. eẽ. ceꝑimus
qui mortuus ÷ ꝓ nobis. Itẽ eiusde e¬
er hos dies sicut recolit den¬
caritas ur̃a sollempitt̃ legunt᷑
euangłice lectiones: ad resurrec¬
tionem am̃ ꝑtinentes. Om̃s enĩ
euangłiste quatuor. neq de passione neq
de resurrectione eiꝰ tacere potuer̃. Nam
qr multa fecit dñs iħc. non om̃s omnia
scripserunt. S alius ista: aliꝰ illa. Sũma
tam̃ concordia ueritatis. Multa etiã cõme¬
Imorat iol̾s euangłista facta ẽẽ dñi nr̃i¬
Tanta scͥpta sunt: qnͣta nc̃ legi debuert̃
Ut aut ostendant᷑ euangłistę om̃s quatu¬
or in eo qd̾ sumul om̃s dicunt. ⁊ ñ p̃tinti¬
tuut. id ÷ uł de passione. uł de resur-¬
rectione xp̃i. non int̾̃ seducisse comr̃ia
ualde oꝑosus: labor. Nonnulli uͦ puta¬
uerumt eos int̾̃ se. ẽe. contrarios: cum ipsi
ẽẽnt. contrarii animȩ suȩ. Ꝙ ideo data:

Expanded text:
non accepturi, nisi cum ad illum venerimus, non accepturi, nisi cum ad illum venerimus, qui venit ad nos, et cum illo esse coeperimus, qui mortuus est pro nobis. SERMO er hos dies, sicut recolit Charitas vestra, solemniter leguntur evangelicae lectiones ad resurrectionem Domini pertinentes. Omnes enim Evangelistae quatuor, neque de passione, neque de resurrectione ejus tacere potuerunt. Nam quia multa fecit Dominus Jesus, non omnes omnia conscripserunt: sed alius ista, alius illa; summa tamen concordia veritatis. Multa etiam commemorat Joannes evangelista facta esse a Domino Jtanta scripta sunt, quanta nunc legi debuerunt. Ut autem ostendantur Evangelistae omnes quatuor, in eo quod simul omnes dicunt et non praetermittunt, id est, vel de passione, vel de resurrectione Christi, non inter se dixisse contraria, valde operosus est labor. Nonnulli enim putaverunt eos inter se esse contrarios, cum ipsi essent contrarii animae suae. Et ideo data est
Abbreviated transcription (Latin):
qd hic habes. qđ hic abundat. Mandu¬
cauit tecum. qđ abundabat in cella mi¬
seriȩ tuȩ. Acetũ hic bibit: fel hic bibit.
Ecce qđ in cella tua inuenti. ⁊ ad magnã
m̃sam suam. te inuitauit. Mensa celi.
m̃sam angłoꝵ. uͥ ipse panis ÷. Descendeis
gͦ. ⁊ ista mala in ueniens in cella tua.
non decdignatꝰ ÷ talẽ m̃sam tuã. ꝓmisit
tibisuam. & quid nob̾ dicit: Credite uos
sum dedignatus mala m sȩ ur̃e. Malũ
tuum tulit. et bonum suum ñ dabit:
Utiq dabit. Uitam suam ꝓmisit nob̾. s
in credibiliꝰ ÷ qd̾ fecit. mortẽ suam p̃roga¬
uit nob̾. Tanꝗͣ dic̃ẽt. Ad uitam ineam
uos inutto. ubi nemo morit᷑. uͥ ulere uita
beata ÷. uͥ cib non corrumpit᷑. uͥ reficti᷑.
et non deficit᷑. Ecce quo uos inuito. Ad re
postremo ad meipsum. Ad uitã meã uos
inuito. N uittis credere qr dabo uob̃ uitã
meam. tenete pignꝰ mortẽ meam. Modo gͦ
dum in ista carne corruptibili uiumꝰ.
moꝵ mutatione cum xp̃o moriam᷑. amo¬

Expanded text:
 nisi quod hic abundat? Manducavit tecum, quod abundat in cella miseriae tuae. Acetum hic bibit, fel hic habuit. Ecce quid in cella tua invenit. Sed ad magnam mensam suam te invitavit, mensam coeli mensam Angelorum, ubi ipse panis est. Descendens ergo et ista mala inveniens in cella tua, et non dedignatus est talem mensam tuam, et promisit tibi suam. Et quid nobis dicit? Credite, cresum dedignatus mala mensae vestrae. Malum tuum tulit, et bonum suum non dabit? Utique dabit. Vitam suam promisit nobis: sed incredibilius est quod fecit. Mortem suam praerogavit nobis: tanquam diceret, Ad vitam meam vos invito, ubi nemo moritur, ubi vere vita beata est, ubi cibus non corrumpitur, ubi reficit et non deficit. Ecce quo vos invito, ad regpostremo ad me ipsum, ad vitam meam vos invito. Non vultis credere quia dabo vobis vitam meam? Tenete pignus mortem meam. Modo ergo cum in ista carne corruptibili vivimus, morum mutatione cum Christo moriamur, amo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tem ur̃am. s uentrẽ implere uellem.
⁊ pon̾e uob panes quib saturaremini:
nonne panes meos diuideretis int̾ uoss
N unqͥd possent panes mei ad unũquẽq
ur̃m ꝑuenire: Si ad unũ ꝑuenirent: ceti
nil hab̾ent. Ecce loquor: et om̃s habetis.
Parum: qr om̃s habetis: & oms. totũ ha¬
betis. ꝑ uenit ad om̃s totũ. ad singłos to¬
tum. O mirabilia u̾bi mei. Quidꝰ ÷ gͦ
ũbũ dei: Aliud audite. Dixi. Qd dixi
ꝓcessit ad uos: & ñ recessit a me. ꝑuenit ad uoᷤ.
uec separatũ ẽ. ame. Anteꝗͣ dice̾m. ego habebam:
laudate cȩlestia. Creatura sum creatura
estis. & tanta miracła fiunt. de u̾bo nieo.
incorde meo. in ore meo. in uoce mea.
in aurib ur̃is. in cordib ur̃is. Quid ÷
creator: Odñe. audi nos. fac uos: qr
fecisti nos. fac nos bonos: qr fecisti nos
homines illuminatos. Isti albati: illu¬
nunati. audiumt ꝑme uerbũ tuum. Ii¬
luminati enĩ gr̃a tua: assistunt tͥ. Hic÷
dies quẽ fecit dñs. S hoc laborent. hoc

Expanded text:
mentem vestram, sed ventrem implere vellem, et ponerem vobis panes quibus saturaremini; nonne panes meos divideretis inter vos? Numquid possent panes mei ad unumquemque vestrum pervenire? Si ad unum pervenirent, caeteri nihil haberent. Ecce loquor, et omnes habetis. Parum est quia omnes habetis: et omnes totum habetis. Parvenit ad omnes totum, ad singulos totum. O mirabilia verbi mei! Quid est ergo Verbum Dei? Aliud audite. Dixi: quod dixi, processit ad vos, et non recessit a me. Pervenit ad vos, nec separatum est a me. Antequam dicerem, ego habebam, laudate coelestia. Creatura sum, creatura estis: et tanta miracula fiunt de verbo meo in corde meo, in ore meo, in voce mea, in auribus vestris, in cordibus vestris. Quid est Creator? O Domine, audi nos. Fac nos, quia fecisti nos. Fac nos bonos, quia fecisti nos homines illuminatos. Isti albati, illuminati, audiunt per me verbum tuum. Illuminati enim gratia tua assistunt tibi. Hic est dies quem fecit Dominus. Sed hoc laborent, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qđ creata sunt et creantꝰ uniuĩsa. coar¬
taret se in uirginis carne: duntiteret
mundu: deseret angłos: et in utero uniꝰ
femine includeret: Non nosti adiuma
cogitare. Uerbu dĩ tͥ loquor homo: de

Expanded text:
 et creata sunt et creantur universa, coarctaret se in virginis carnem; dimitteret mundum, et desereret Angelos, in utero unius feminae includeretur? Nec nosti divina cogitare. Verbum Dei tibi loquor, o homo, de
Abbreviated transcription (Latin):
icr̾am. Non gͦ in pͥncipio fec̃ ds̃ u̾bũ: quia in pͥn¬
cipio erat uerbum. hoc uerbum quod
in pͥncipio erat. ubi erat: Sequere. &
u̾bũ erat apud dm̃. S solem audiendo
cotidie humana u̾ba: uile hab̾e nom̃
ũbi. Hic noli habere uile nom̃ uerbi:
a erat ubum: hoc idem ubũ erat. in pͥn¬
cipio apud dni. Onia ꝑ ipsũ facta sunt: et
aduuate pauꝑtate sermoni nri. Qđd̃ dice
potuero audite. qd non potuero cogitate.
Quis comphandat u̾bum manens. Omã
ũba nr̃a sonant et tͣnseunt. Qͥs comphen¬
dat u̾bũ manens. nͥ in ipso maneat: uis
comp̃h ende ubũ manens: Noli seqͥ fui
uium carnis. Caro qͥppe ista fluuꝰ÷. Nne
eni manat. tanꝗͣ de fonte quodã secreto
in mari. Contẽpnamꝰ siuiuũ istũ: manan¬

Expanded text:
terram . Non ergo in principio fecit Deus Verbum: quia, In principio erat Verbum. Hoc Verbum quod in principio erat, ubi erat? Sequere: Et Verbum erat apud Deum. Sed solemus, audiendo quotidie humana verba, vile habere nomen hoc Verbi. Hic noli habere vile nomen verbi: Deus erat Verbum. Hoc, id est Verbum, erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facadjuvate paupertatem sermonis nostri. Quod dicere potuero, audite: quod non potuero, cogitate. Quis comprehendat Verbum manens? Omnia verba nostra sonant et transeunt. Quis comprehendat Verbum manens, nisi qui in ipso manet? Vis comprehendere Verbum manens? Noli sequi flumen carnis. Caro quippe ista fluvius est: non enim manet. Tanquam de fonte quodam secreto in mari. Contemnamus fluvium istum manan
Abbreviated transcription (Latin):
rim: quia ẽ alacer. mitis et sũpplex. Colũ¬
ba.ẽ: quia scõs suos eẽ p̾cepit et colũbas.
dicens. Estote simplices sicut colũbȩ. Qd
suꝑ uenit columba. Intelligo mysteriũ:
agnoseo etiam sacram̃tũ. Colũba enĩ
ipsa ẽ. quȩ nunc ad eccłam xp̃i in ba¬
ptisino uenit. quȩ quondã ad archã noe
tatem annuntians oliuȩ ramo: modo huic
et̾nitatẽ conferens diuinitatis indicio.
Tunc signum pacis ore afferens: mͦ ipsa
pacem xp̃m su substantia suꝑfundens.
n iordane gͥ baptizatus ⁊ dñs. Multa
mirabilia in hoc flumine sepiꝰ ficta. eẽ.¬

Expanded text:
rim; quia est alacer, mitis et simplex. Columrim; quia est alacer, mitis et simplex. Columba est, quia sanctos suos esse praecepit ut columbas, dicens: Estote simplices sicut columbae . Qusupervenit columba. Intelligo mysterium, agnosco etiam sacramentum; columba enim ipsa est, quae nunc ad Ecclesiam Christi in baptismo venit, quae quondam ad arcam Noe tatem annuntians olivae ramo, modo huic aeternitatem conferens divinitatis indicio. Tunc signum pacis ore afferens, modo ipsa pacem Christum sui substantia superfundens. 5. In Jordane igitur baptizatus est Dominus. Multa mirab
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut dicit petrus. Qui peccatũ non fec̃:
nec inuentus. ẽ. dolus in ore eius. Sed
ꝓpt̾ nos utiq: qui multoꝵ criminum
peccatis obnoxii. opus habebamꝰ. ut in
xp̃i baptismo purgarem᷑. Atq ideo
uenit dñs ad lauacrũ: ñ ut purificet᷑ ipsen
s ut nob̃ aquarũ fluenta purificet:
x quo enĩ ille m aqͣs mersit. ex eo omĩũ
credentium peccata deleuit. Necesse. ẽ
aut. ut omium peccata deleuerit. qui
om̃ium peccata suscepit: sicut ait euan
glista. Hic . ẽ. agnꝰ dei: hic ÷ qui tollit
peccata mundi. Mirũ gͦ in modum
unꝰ mergit᷑: et salus omnium reparatꝰ.¬

Expanded text:
sicut dicit Petrus: Qui iniquitatem non fecit, sicut dicit Petrus: Qui iniquitatem non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus propter nos utique qui, multorum criminum peccatis obnoxii, opus habebamus ut in Christi baptismate purgaremur: atque ideo venit Dominus 425 ad lavacrum, non ut purificetur ipse aquis, sed ut nobis aquarum fluenta purificet. Ex quo enim ille in aquis se mersit, ex eo omnium credentium peccata delevit. Necesse est autem ut omnium peccata deleverit, qui omnium peccata suscegelista: Hic est agnus Dei, hic est qui tollit peccata mundi . Mirum ergo in modum unus mergitur, et salus omnium reparat
Abbreviated transcription (Latin):
epipħȩ die. hactenꝰ adño mirabi¬
lia facta eẽ c̃memorant: ut rogat᷑
ad nuptias. aquȩ substantiam in uini
spẽm cõmutaret. ac liquorẽ fontium in
meliorẽ usum sui bñdictione transferret
ministros hausisse aquã de puteis. uinũ
in ydriis inuenisse: atq utiliore dispen¬
dio ꝑdidisse quo impleuerant.: repꝑisse
qđ deerat: Tunq primũ hoc mirabili
signo. diuinitatis suȩ declarasse uirtutẽ.
Ionnulli aũt in hac scã die ab ioħe bap¬
tizatũ eum in iordane testant᷑: atq in
lauacri eius grã int̾fusse loq̃ndo dm̃
patrẽ: scm̃ quoq sp̃m descendisse. Nec
mirũ si in dñi lauacro mysterium non
defuit trinitatis. cum nr̃m lauacrum
trinitatis compleat sacram̃tũ. Neq enĩ
poterat dñs non primũ circa se exhibere.
qd̃ erat postea humano generi p̃cepturꝰ.
cum omnia non sui causa. s nr̃ȩ gr̃a
salutis efficeret. Aut nunquid ꝓpt̾ se
baptizari uoluit: cum peccatũ ñ hab̾et:

Expanded text:
niae die hactenus a Domino mirabilia facta esse commemorant, ut rogatus ad nuptias aquae substantiam in vini speciem commutaret, ac liquorem fontium in meliorem usum sui benedictione transferret, ministros hausisse aquam de puteis, vinum in hydriis invenisse, atqdio perdidisse quod impleverant, reperisse quod deerat: tuncque primum hoc mirabili signo divinitatis suae declarasse virtutem. Nonnulli autem in hac sancta die ab Joanne baptizatum eum in Jordane testantur, atque in lavacri ejus gratia interfuisse loquendo Deum Patrem, sanctum quoque Spiritum descendisse. Nec mirum si in Domini lavacro mysterium non defuit Trinitatis, cum nostrum lavacrum Trinitatis compleat sacramentum; neque enim poterat Dominus non primum circa se exhibere, quod erat postea humano generi praecepturus, cum omnia non sui causa, sed nostrae gratia salutis efficeret. 2. At numquid propter se baptizari voluit, cum peccatum non haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: ĩta et imitati sunt mr̾es. et anmas
suas ꝓ fr̃ib posuerunt.: atq ut ista popłoꝵ
tanꝗͣ germinum copiosissima fertilitas sur¬
geret. t̾ram suo sanguine rigauerunt. frue¬
tus gͦ laboris illoꝵ: etiam nos sumꝰ. Mira¬
mur eos: miserant᷑ nos. Ciratulamur eis.
p̃cant᷑ ꝓnob̾. Ill i corpora sua tanquã uesti.¬
m̃ita ꝓstrauerunt. cum pullus dñm por¬
tans in ierłm duceret᷑: nos saltim uelut
ramos de arborib cedentes. de seripturis
scĩs ymnos laudesq decerpimꝰ. quas in com¬
mune gaudium ꝓferamꝰ. Om̃s tam̃ eidẽ
dño paremꝰ: eundẽ magistrũ sequim᷑.: ẽundẽ
pͥncipem comitam᷑: eidẽ capiti subiungim᷑:
ad eandem ierłm tendimꝰ: eandẽ sectamur
caritatem: eandem amplectim᷑ unitatem:

Expanded text:
posuit: ita et imitati sunt martyres, et animas posuit: ita et imitati sunt martyres, et animas suas pro fratribus posuerunt, atque ut ista populorum tanquam germinum copiosissima fertilitas surgeret, terram suo sanguine irrigaverunt. Fructus laboris ergo illorum etiam nos sumus. Miramur eos, miserantur nos. Gratulamur eis, precantur pro nobis. Illi corpora sua tanquam vestimenta straverunt, cum pullus Dominum portans in Jerusalem duceretur: nos saltem velut ramos de arboribus caedentes, de Scripturis sanctis hymnos laudesque decerpimus, quas in commune gaudium proferamus . Omnes tamen eidem Domino paremus, eumdem magistrum sequimur, eumdem principem comitamur, eidem capiti subjungimur, ad eamdem Jerusalem tendimus, eamdem sectamur charitatem, eamdemque amplectimu
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo fidelium: in qua głosissim i
mr̃es p̃cipua sui honoris luce fulgebunt :
ipsas corpora in quib indigna torm̃ta ꝑpes¬
si sunt. eis digna in ornam̃ta uertentur.
uotissime celebremꝰ: sobria hilarite. casta
congregatione. fideli cogitatione. fidenti
p̾dicatione. Non parua pars imitationis
est: melioꝵ congaudere uirtutib. Illi
magiu nos paru. s benedix̃ dñs pusillos
cum magnie. Precesserunt: preminuerunt.
Si eos sequi non ualemus actu: sequamur
affectu. Si non gła: certe leticia. Si non
meritis: uotis. Si non passione: compassioẽ.
Si non excellentia: conexione. Non nobis pa¬
rum uideatur qđ eius corporis m̃bra sumꝰ:
euius et illi quib equiꝑari ñ possimꝰ. Qͥa
si unum m̃brum patit᷑: compatiunt᷑ omã
m̃bra. Ita cum glorificat᷑ unũ m̃brũ. con¬
gaudent omnia m̃bra. Cła capiti: unde
consulit᷑ et suꝑiorib manib. et infimis pe¬
dib. Sicut ille unus animam suam ꝓ nob̾

Expanded text:
multitudo fidelium: in qua gloriosissimi multitudo fidelium: in qua gloriosissimi martyres praecipua sui honoris luce fulgebunt, ipsaque corpora in quibus indigna tormenta perpessi sunt, eis digna in ornamenta vertentur. votissime celebremus, sobria hilaritate, casta congregatione, fideli cogitatione, fidenti praedicatione. Non parva pars imitationis est, meliorum congaudere virtutibus. Illi magni, nos parvi: sed benedixit Dominus pusillos cum magnis . Praecesserunt, praeeminuerunt. Si eos sequi non valemus actu, sequamur affectu: si non gloria, certe laetitia: si non meritis, votis: si non passione, compassione: si non excellentia, connexione. Non nobis parum videatur quod ejus corporis membra sumus, cujus et illi, quibus aequiparari non possumus. Quia si unum membrum patitur, compatiuntur omnia membra: ita cum glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Gloria capiti, unde consulitur et superioribus manibus, et infimis pedibus. Sicut ille unus animam suam pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quis t̾reno docere possit exemplo. & hȩc qͥ
quãuis iam nullis possit scłi hunis felici¬
tatib uel suauitatib comparari parua
particula ꝓmissionis: immo solatium di¬
lationis. Ueniet aũt retributionis dies.
ubi corporib redditis totus homo recipiat
qđ meretur. Ubi et illius diuitis m̃bra q̃
quondam temporali purpura decorabant᷑.
ȩterno igne torreant᷑ et caro pauꝑis ulce¬
rosi mutata int̾ angłos fulgeat. q̃ uãuis
etiam nunc ille guttã ex digito pauꝑis
apud inferos sitiat: et ille in sinu iusti de¬
liciose requiescat. Sicut enim plurimum
distat int̾ leticias miseriasue sommantiũ
et uigilantium: ita multum interest int̃
torm̃ta uel gaudia mortuoꝵ et resurgen¬
tium: non quod sp̃c defunctorum sicut
dormientium necesse sit falli: s qđ̃ alia . ẽ.
ammaꝵ sine ullis corporib requies. alia
cum corporib cęlestib claritas et felici¬
tas angłoꝵ. quib equabit᷑ resurgentium

Expanded text:
quis terreno docere possit exemplo? CAPUT V. 5quis terreno docere possit exemplo? CAPUT V. 5quamvis jam nullis possit saeculi hujus felicitatibus vel suavitatibus comparari, parva particula promissionis agitur, imo solatium dilationis. Veniet autem retributionis dies, ubi corporibus redditis, totus homo recipiat quod meretur. Ubi et illius divitis membra quae quondam temporali purpura decorabantur, aeterno igne torreantur, et caro pauperis ulcerosi mutata inter Angelos fulgeat: quamvis etiam nunc ille guttam ex digito pauperis apud inferos sitiat, et ille in sinu justi deliciose requiescat . Sicut enim plurimum distat inter laetitias miseriasve somniantium et vigilantium; ita multum interest inter tormenta vel gaudia mortuorum et resurgentium: non quod spiritus defunctorum sicut dormientium necesse sit falli; sed quod alia est animarum sine ullis corporibus requies, alia cum corporibus coelestibus claritas et felicitas Angelorum, quibus aequabitur resurgentium
Abbreviated transcription (Latin):
Uicit in eis qui iuxit in eis: ut qui non sͥ.
s illi uixerunt. nec mortui morerentur.
Ipse eis exhibebat spĩtales delicias. ne sen¬
tirent corporales molestias: quantũ non
defectioni s exercitationi sufficeret. Nã
ubi erat illa femina. qnͣdo ad asꝑrimã
uaccam se pugnare non sensit: et qnͣdo
futurum. eẽt. qđ iam fua̾t inquisiuit:
Ubi erat: Quid uidens. ista non uiderat:
quo fruens. ista non senserat. Quo amore
alienata: quo spectaculo auocata: quo po¬
culo inebriata: & adhuc herebat nexi¬
b carnis. adhuc moribunda m̃bra ge¬
stabat: adhuc corruptibili corpore gra-¬
uabat᷑. Quid cum resolutȩ his uinculis
animȩ mr̃m post labores ꝑiculosi certa¬
minis. triumphis angłicis exceptȩ. atq
refectȩ sunt. ubi non eis dr̃. implete quod
iussi. s accipite qđ ꝓmisi : Qua nunc io¬
cunditate sp̃italit̾ epulant᷑. quã securi m
dño. et quam sublimi honore gloriant᷑:

Expanded text:
Vicit in eis qui vixit in eis; ut qui non sibi, Vicit in eis qui vixit in eis; ut qui non sibi, sed illi vixerunt, nec mortui morerentur. Ipse eis exhibebat spirituales delicias, ne sentirent corporales molestias; quantum non defectioni, sed exercitationi sufficeret. Nam ubi erat illa femina, quando ad asperrimam vaccam se pugnare non sensit, et quando futurum esset quod jam fuerat, inquisivit? Ubi erat? Quid videns, ista non viderat? Quo fruens, ista non senserat? Quo amore alienata, quo spectaculo avocata, quo poculo inebriata? Et adhuc haerebat nexibus carnis, adhuc moribunda membra gestabat, adhuc corruptibili corpore gravabatur. Quid, cum resolutae his vinculis animae martyrum post labores periculosi certaminis, triumphis angelicis exceptae atque refectae sunt, ubi non eis dicitur, Implete quod jussi; sed, Accipite quod promisi? Qua nunc jucunditate spiritualiter epulantur? Quam securi in Domino, et quam sublimi honore gloriantur,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ erumpnosȩ uitȩ nescio quȩ suauitas.
tantusq in natura utcumq uiuentiũ
horror mortis: ut nec illi mori uelint
qui ꝑ mortẽ aduitam transeunt. in qua
tam iocunditatem metumq moriendi:
caritate sincera. spe certa. fide non ficta.
tergum relinq̃ntes. in anteriora se extendt̃:
hec uariȩ sibilantis calcantes caput serpen-¬
tis ascendunt. Omniũ qͥppe uictor ẽ cu¬
piditatum. qui tanꝗͣ ty rannũ subiugat
amorem uitȩ huius: cuiꝰ satellites sunt
om̃s cupiditates. Hec ẽ omnino quo in
hac uita uit uinculo teneat᷑: quisqͥs ui¬
tȩ ipsius amore non tenetur. Timoriaũt
mortis: et corporales dolores solent uitũq
conferri. Nam aliqͣndo ille. aliquando
iste uincit in homine. Mentitur tortꝰ
ne moriat᷑: Mentit᷑ & moriturꝰ ne torque¬
atur. Uerum dicit non ferendo torm̃ta:
ne ꝓ se m̃tiendo torqueat᷑. S suꝑet hoꝵ
runt: nec mori nec dolere timuerunt.

Expanded text:
hujus aerumnosae vitae nescio quae suavitas, hujus aerumnosae vitae nescio quae suavitas, tantusque in natura utcumque viventium horror mortis, ut nec illi mori velint, qui per mortem ad vitam transeunt, in qua tam jucunditatem metumque moriendi charitate sincera, spe certa, fide non ficta mtergum relinquentes, in anteriora se extendunt. Haec varie sibilantis calcantes caput serpentis ascendunt. Omnium quippe victor est cupiditatum, qui tanquam tyrannum subjugat amorem vitae hujus, cujus satellites sunt omnes cupiditates. Nec est omnino quo in hac vita vinculo teneatur, quisquis vitae ipsius amore non tenetur. Timori autem mortis et corporales dolores solent utcumque conferri. Nam aliquando ille, aliquando iste vincit in homine. Mentitur tortus, ne moriatur; mentitur et moriturus, ne torqueatur. Verum dicit, non ferendo tormenta, ne pro se mentiendo torqueatur. Sed superet horum runt: nec mori, nec dolere timuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
riant᷑: tam̃ multis ⁊ magnis conatib.
agant necito moriant᷑. & morte aufe¬
randa nicħ fieri potest: & ꝓ ea differen¬
da fit quicqͥd fieri potest. Certe omni a¬
nmȩ laborare molestum ẽ. & tam̃ etiã
ab his a quib nicħ seu mali seu boni pꝰ
hanc uitam sꝑat᷑: omnib laborib agit᷑.
ne labor omnis morte siniatur. Quid
illi qui uel errore. post mortẽ futuras fal¬
sas et carnales delicias suspicant᷑. ł recta
fide quetem qnͣdam in effabilit̾ tranquil¬
lissimam et beatissimã sꝑant. nonne etiã
ipsi satagunt. & magnis curis agunt. ne
cito moriant᷑: Quid sͥ enĩ aliud uolunt
ꝓuietu necessario tot labores. tanta seruitꝰ
siue medicine. siue alioꝵ obsequioꝵ. quã
uel exigunt egroti. uel exhibet᷑ egrotis:
nisi ne ad terminum mortis cito ueniat᷑
Quanti itaq comꝑanda .ẽ. in futura uita
nulla mortis illatio: cuiꝰ tam p̃ciosa ẽ. in
hac uita sola dilatio: Tanta quippe ÷ etiã

Expanded text:
riantur, tamen multis et magnis conatibus riantur, tamen multis et magnis conatibus agant ne cito moriantur. Pro morte auferenda nihil fieri potest, et pro ea differenda fit quidquid potest. Certe omni animae laborare molestum est: et tamen etiam ab his, a quibus nihil seu boni, seu mali, post hanc vitam speratur, omnibus laboribus agitur, ne labor omnis morte finiatur. Quid illi, qui vel errore post mortem futuras falsas et carnales delicias suspicantur, vel recta fide quietem quamdam ineffabiliter tranquillissimam et beatissimam sperant, nonne etiam ipsi satagunt, et magnis curis agunt ne cito moriantur? Quid sibi enim aliud volunt pro victu necessario tot labores, tanta servitus, sive medicinae, sive aliorum obsequiorum, quam vel exigunt aegroti, vel exhibetur aegrotis, nisi ne ad terminum mortis cito veniatur? Quanti itaque comparanda est in futura vita nulla mortis illatio, cujus tam pretiosa est in hac vita sola dilatio? Tanta quippe est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
s longe uoluntate dissimili. Illi claman¬
do faciebant. qđ morden do bestie non ĩple¬
bant: nos aut & qđ fecerunt impii. mise¬
ramur. et qđ pii passi sunt. ueneram᷑. Iu
uiderunt oculis carnis. qđ cordis imma¬
nitati refundent: nos aspicimꝰ oculis cor¬
dis qđ illis ereptum. ẽ. ne uiderent. Illi
mortua letati sunt corpora mr̃m: nosm̃¬
tes mortuas dolemꝰ illoꝵ: Iili sine lumi¬
ne fidei mr̃es putauert̃ extinctos. nos fide¬
lissimo intuitu cernimꝰ coronatos. Deniq
illoꝵ insultatio: facta ÷ nr̃a exultatio. Eẽ
hec quidẽ religiosa et sempit̾na: illa uͦ tc̃
impia. nunc plane iam nulla. Premia
mr̃m lim̃i maxima credimꝰ: et rectissime
credimus. S si certamina diligent̃ intu¬
eamur: nequaꝗͣ illa tam magna. eẽ. mi-¬
rabim᷑. Nam uite huiꝰ. quamuis laborio¬
se ac temporalis. tam̃ tanta dulcedo ẽ. ut
cum homines non possint efficere ne mo¬

Expanded text:
sed longe voluntate dissimili. Illi clamansed longe voluntate dissimili. Illi clamando faciebant, quod mordendo bestiae non implebant. Nos autem et quod fecerunt impii, miseramur, et quod pii passi sunt, veneramur. Illi viderunt oculis carnis, quod cordis immanitati refunderent: nos aspicimus oculis cordis, quod illis ereptum est, ne viderent. Illi mortua laetati sunt corpora martyrum, nos mentes mortuas dolemus illorum. Illi sine lumine fidei martyres putaverunt exstinctos, nos fidelissimo intuitu cernimus coronatos. Denique illorum insultatio facta est nostra exsultatio. Et haec quidem religiosa et sempiterna: illa vero tunc impia, nunc plane jam nulla. CAcharissimi, maxima credimus, et rectissime credimus. Sed si certamina diligenter intueamur, nequaquam illa tam magna esse mirabimur. Nam vitae hujus quamvis laboriosae ac temporalis, tamen tanta dulcedo est, ut cum homines non possint efficere ne mo
Abbreviated transcription (Latin):
et inm̃bris pigeat cogitare. qđ in factis ñ
potuit apparere. Calcatꝰ. ẽ. gͦ draco pede ca¬
sto et uictore uestigio: cum erectȩ demon¬
strarent᷑ scalȩ. ꝑ quas beata ꝑpetua iret ad
dm̃. Ita caput serpentis antiqui. qđ fuit
p̃cipitium feminȩ cadenti: gradus factum ẽ
hoc certamine fortiꝰ. qͣuid hac uictoria glo¬
riosiꝰ. Tunc cum bestiis scã obicerentur
corpora: toto amphiteatro fremebant gs̃.
et popłi meditabant᷑ in ania: s qui habi¬
tat in celis irridebat eos. & dñs subsanna¬
bat eos. Nunc aũt posteri illoꝵ quorũ
uoces in carne mr̃m impie seuiebant:
merita mr̃m pis uocib laudant. Heq¬
enim tunc tanto concursu hominũ ad
eos occidendos cauea crudelitatis impleta
est: qnͣto nuncad eos honorandos. eccła pi¬
etatis implet᷑. Omni anno spectat cũ reli¬
gione caritas: qđ uno die cum sacrilegio
cõmisit impietas. Spectauerunt et illi:

Expanded text:
et in membris pigeat cogitare, quod in factis non et in membris pigeat cogitare, quod in factis non potuit apparere. Calcatus est ergo draco pede casto et victore vestigio, cum erectae demonstrarentur scalae, per quas beata Perpetua iret ad Deum. Ita caput serpentis antiqui, quod fuit praecipitium feminae cadenti, gradus factum esthoc certamine fortius? quid hac victoria gloriosius? Tunc cum bestiis sancta objicerentur corpora, toto amphitheatro fremebant gentes, et populi meditabantur inania. Sed qui habitat in coelis, irridebat eos, et Dominus subsannabat eos . Nunc autem posteri illorum, quorum voces in carnem martyrum impie saeviebant, merita martyrum piis vocibus laudant. Neque tunc tanto concursu hominum ad eos occidendos cavea crudelitatis impleta est, quanto nunc ad eos honorandos ecclesia pietatis impletur. Omni anno spectat cum religione charitas, quod uno die cum sacrilegio commisit impietas. Spectaverunt et illi,
Abbreviated transcription (Latin):
odiernus dies anniu̾saria repli¬
catione nob in memoriam reuocat
et quodãmͦ rep̾sentat diem. quo scẽ
famulȩ dei ꝑpetua & felicitas coronis
mr̃ii decorate. ꝑpetua felicitate floruerunt.
etiam suum nom̃ in p̃mio. Exhortationeseaꝵ
in diuinis reuelationib triumphosq pas¬
sionum cum legerent᷑ audiuimꝰ: eaq: omnia
uerboꝵ digesta. et illustrata luminib aure
ꝑcepimus. m̃te spectauimꝰ. religione honora¬
umꝰ: caritate laudauimꝰ. Debetur tam̃ enã
a nob̾ tam deuoce celebritati sermo osterit¬
dit sollempnis: quem si meritis eaꝵ im¬
parem ꝓfero. impigrũ tam̃ affeccũ gaudio
tante festiuitatis exhibeo. Quid enĩ glosius
his feminis: quas uiri mirantur facilius
quam imitant᷑: S hoc illiꝰ potissimum
laudis. ẽ: in quẽ credentes. et in euiꝰ nom̃
fideli studio concurrentes scđ̾m interiorẽ
hominem. nec masculus. nec femina inuem-¬
untur: ut etiam in his quȩ sunt feminȩ
corpore. uirtꝰ m̃tis sexum carnis abscondat:

Expanded text:
odiernus dies anniversaria replicatione nobis in memoriam revocat, et quodam modo repraesentat diem, quo sanctae famulae Dei Perpetua et Felicitas coronis martyrii decoratae, perpetua felicitate floruerunt, etiam suum nomen in praemio. Exhortationes earum in divinis revelationibus, triumphosque passionum, cum legerentur, audivimus; eaque omnia verborum digesta et illustrata luminibus, aure percepimus, mente spectavimus, religione honoravimus, charitate laudavimus. Debetur tamen etiam a nobis tam devotae celebritati sermo solemnis, quem si meritis earum imparem profero, impigrum tamen affectum gaudio tantae festivitatis exhibeo. Quid enim gloriosius his feminis, quas viri mirantur facilius, quam imitantur? Sed hoc illius potissimum laus est, in quem credentes, et in cujus nomine fideli studio concurrentes, secundum interiorem hominem, nec masculus, nec femina inveniuntur; ut etiam in his quae sunt feminae corpore, virtus mentis sexum carnis abscondat,
Abbreviated transcription (Latin):
nis głe comitatu. etiam uiri mr̃es fuerunt:
eodem ipso die. etiam uiri fortissimi passi¬
one uicerunt: nec tam̃ eundẽ diem suis
nominib comm̃dauerunt. Qđ non ideo
factum ÷ quia feminȩ uiris morũ digni¬
tate p̾latȩ sint: s quia et muliebris infir¬
mitas inimicum antiquũ miracło maiore
deuicit: et uirilis uirtus. ꝓpter ppetuam fe¬
lititatem certauit. In natłi bĩ gregorii. ip̃.¬

Expanded text:
nis gloriae comitatu etiam viri martyres fuerunt, nis gloriae comitatu etiam viri martyres fuerunt, eodem ipso die etiam viri fortissimi passione vicerunt; nec tamen eumdem diem suis nominibus commendaverunt. Quod non ideo factum est, quia feminae viris morum dignitate praelatae sint: sed quia et muliebris infirmitas inimicum antiquum miraculo majore devicit, et virilis virtus propter perpetuam felicitatem certavit.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Sicut enim exemplo gloriosissimicer¬
taminis ut imitem᷑ hortant᷑: ita suis nomi¬
nib munus inseparabile nos accepturos
eẽ. testant᷑. Ambe inuicem teneant: inuicẽ
nectant. Alterã sine altera non sꝑamꝰ. Nam
nec ꝓdest ꝑpetua. si felicitas non sit. & felici¬
tas deserit. si ꝑpetua non sit. Hȩc de uoca¬
bulis mr̃m quib consecratꝰ ẽ dies: ꝓ tp̃r
quaꝵ sunt ista uocabula. sicut audiuimꝰ
cum earum passio legeretur: sicut memo.¬
riȩ traditum nouimꝰ. istȩ tantarũ uirtutũ
atq meritorum. non solum feminȩ uerũ
etiam mulieres fuerunt. Quaꝵ alt̾a &
mat᷑. ut ad infirmitatem sexus impatien¬
tior adderet᷑ affectus. ut in omnib eas hostis
attemptans. tanꝗđ ñ ualentes dura et
crudelia ꝑsecutionis onera sustinere: cessu¬
ras sibi continuo. et suas crederet mox fu¬
turas. S illȩ interioris hominis cautissi¬
mo et fortissimo robore om̃s eius obtuler̃

Expanded text:
rent. Sicut enim exemplo gloriosissimi cerrent. Sicut enim exemplo gloriosissimi certaminis ut imitemur hortantur; ita suis nominibus munus inseparabile nos accepturos esse testantur. Ambae invicem teneant, invicem nectant. Alteram sine altera non speramus. Nam nec prodest perpetua, si felicitas non sit; et felicitas deserit, si perpetua non sit. Haec de vocabulis Martyrum, quibus consecratus est dies, pro tempore quarum sunt ista vocabula, sicut audivimus, cum earum passio legeretur, sicut memoriae traditum novimus, istae tantarum virtutum atque meritorum, non solum feminae, verum etiam mulieres fuerunt. Quarum altera et mater, ut ad infirmitatem sexus impatientior adderetur affectus, ut in omnibus eas hostis attentans, tanquam non valentes dura et crudelia persecutionis onera sustinere, cessuras sibi continuo, et suas crederet mox futuras. Sed illae interioris hominis cautissimo et fortissimo robore omnes ejus obtuderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrib uerum etiam ipsoꝵ mr̃m p̾mium
defuisse uideret᷑. Hoc enim erat nom̃ am¬
barum: qd̃ młnꝰ ẽ omĩum. Nam cur omnia
mres ꝑferunt: nͥ ut ꝑpetua felicitate głent᷑
Hoc gͦ illȩ uocabant᷑: ad qđ cuncti uocantur.
Et ideo cum. ẽẽt. in illo certamine. plurimꝰ
comitatus. harum duaꝵ nominib om̃iũ
÷ significata ꝑ hempnitas: omĩum signata
uarum sc̃arum mr̃m festum diẽ
hodie celebramꝰ: non solum e¬
minuerunt excellentib in pas-¬
ꝯtanto labore pietatis.
et felicitas nomina duarum: s merces:
omnium. Neq enim om̃s mr̃es in certa¬
mine passionis atq confessionis ad tempꝰ
fortit̾ laborarent. nͥ ut ꝑpetua felicitate¬
gaudent. Diuina gͦ prudentia gub̃nante.
iste non solum mr̃es. uerum etiam comun¬
ctissimȩ comites. sicut factum ÷ eẽ debuerunt.
ut unum suȩ głe diem signarent: cõmunẽq
sollempnitatem celebrandã posteris ꝓpaga¬

Expanded text:
tyribus, verum etiam ipsorum martyrum praemium tyribus, verum etiam ipsorum martyrum praemium defuisse videretur. Hoc enim erat nomen ambarum, quod munus est omnium. Nam cur omnia martyres perferunt, nisi ut perpetua felicitate glorientur? Hoc ergo illae vocabantur, ad quod cuncti vocantur. Et ideo cum esset in illo certamine plurimus comitatus, harum duarum nominibus omnium est significata perennitas, omnium signata uarum sanctarum martyrum festum diem hodie celebramus, quae non solum eminuerunt excellentibus in pastanto labore pietatis met Felicitas nomina duarum, sed merces est omnium. Neque enim omnes martyres in certamine passionis atque confessionis ad tempus fortitgauderent. Divina ergo providentia gubernante istae non solum martyres, verum etiam conjunctissimae comites, sicut factum est, esse debuerunt, ut unum suae gloriae diem signarent, communemque solemnitatem celebrandam posteris propaga
Abbreviated transcription (Latin):
p̃buit assensum. seruauit affectũ. Oderat
quippe in illo stultitiam. non naturam: et
eius infidelitatem. non originem suã. Maio¬
re gͥ gła tam dilectum patrem male suaden¬
tem fortit reppulit: quẽ uapulantẽ uidere
sine merore non potuit. inde dolor ille et¬
nicħ retraxit robori fortitudinis: & aliquid
addidit laudib passionis. Diligentib enum
dm̃: omnia cooꝑant᷑ iubonum. felicitas uͦ
riendo: femineam conditionem. feminea
uoce testata est. Non aberat euȩ pena: sed
aderat mariȩ gr̃a. Eocigebat᷑ qđ mulier de¬
bebat: opitulabat᷑ quod uirgo pepererat.
Deniq editus. ẽ partus: in maturo mense
maturus. Actum ÷ enĩ diuinitꝰ. ut non
suo tempore onus uteri poneret᷑: ne suo tẽ¬
pore onor mr̃ii differret᷑. Actũ ÷ inquam
diuinitꝰ. ut in debito die fetus ȩderet᷑. dũ
tam̃ tanto comitatui debita felicitas redde¬
retur. ne si defuisset. non solum socia mar¬

Expanded text:
praebuit assensum, servavit affectum. Oderat praebuit assensum, servavit affectum. Oderat quippe in illo stultitiam, non naturam; et ejus infidelitatem, non originem suam. Majore igitur gloria tam dilectum patrem male suadentem fortiter repulit, quem vapulantem videre sine moerore non potuit. Proinde et dolor ille nihil retraxit robori fortitudinis, et aliquid addidit laudibus passionis. Diligentibus enim Deum omnia cooperantur in bonum . CAPUT riendo femineam conditionem feminea voce testata est. Non aberat Evae poena, sed aderat Mariae gratia. Exigebatur quod mulier debebat: opitulabatur quem Virgo pepererat. Denique editus est partus, immaturo mense maturus. Actum est enim divinitus, ut non suo tempore onus uteri poneretur, ne suo tempore honor martyrii differretur. Actum est, inquam, divinitus, ut indebito die fetus ederetur, dum tamen tanto comitatui debita Felicitas redderetur: ne si defuisset, non solum socia mar
Abbreviated transcription (Latin):
certasse cum diabolo. lllo quippe certamine.
in uirum ꝑfectum etiam ipsa currebat.:
in m̾suram ętatis plenitudinis &ͥ. Merito
ille uetus. ac ueterator inimicus. ne ullas
p̃teriret insidias. qui ꝑ feminam deceꝑat
uirum: qr uirilit̾ secum agentem feminã
sensit. ꝑ uirum eam suꝑare temptauit.
Nec maritum subposuit: ne illa quȩ iam
suꝑna cogitatione habitabat in cęlis. suspi¬
cionem desiderii carnis erubescendo. ꝑma-¬
neret fortior. S patrem uerbis deceptionis
instruxit: ut religiosus animus qui non
molliret᷑ uoluptatis instinctu. pietatis imn.¬
petu frangeret᷑. Ubi scã ꝑpetua. tanta patͥ
moderatione respondit: ut nec p̃ceptũ iuo¬
laret. quo debetur honor parentib: nec do¬
lis cederet. quib altior agebat inimicus.
Qui undiq suꝑatꝰ. eundẽ patrẽ eius uirga
ꝑcuti fecit: uit cuius uerba contempserat.
saltem uerb̃a condoleret. Ibi uero doluit
illa senis parentis iniuriam: & eui non

Expanded text:
certasse cum diabolo. Illo quippe certamine certasse cum diabolo. Illo quippe certamine in virum perfectum etiam ipsa currebat, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Merito ille vetus ac veterator inimicus, ne ullas praeteriret insidias, qui per feminam deceperat virum, quia viriliter secum agentem feminam sensit, per virum eam superare tentavit. Nec maritum supposuit, ne illa quae jam superna cogitatione habitabat in coelis, suspicionem desiderii carnis erubescendo permaneret fortior; sed patrem verbis deceptionis instruxit, ut religiosus animus, qui non molliretur voluptatis instinctu, pietatis impetu frangeretur. Ubi sancta Perpetua tanta patri moderatione respondit, ut nec praeceptum violaret, quo debetur honor parentibus, nec dolis cederet, quibus altior agebat inimicus. Qui undique superatus, eumdem patrem ejus virga percuti fecit; ut cujus verba contempserat, saltem verbera condoleret. Ibi vero doluit illa senis parentis injuriam; et cui non
Abbreviated transcription (Latin):
efulget et preminet int̾ comites
mr̃es: et meritũ et nomen ꝑpetuȩ
et felicitatis scaꝵ dĩ famularũ. Nã
ibi est corona głosior ubi sexus in¬
firmior: quia ꝓfecto uirilis animus in
feminas maius aliquid fecit. qͣndo sub tan¬
to pondere fragilitas feminea non defecit:
Bene in heserant᷑ uni uiro: eui uirgo casta.
unica exhibetur eccła. Bene inquam inhe¬
serant illi uiro. a quo uirtutẽ traxerant
qua resisterent diabolo: ut feminȩ ꝓster¬
nerent inimicum. qui ꝑ feminã ꝓstraue-¬
rat uirum. Iile in eis apparuit inuictus:
quiꝓ eis factus est infirmus. Ille eas ut me¬
teret. fortitudine impleuit: qui eas ut se¬
minaret. semetipsũ exinaniuit. Ille eas ad
hos honores laudesq ꝑduxit: qui ꝓ eis
obꝓbria et cͣimina audiuit. Ille fecit femi¬
nas uirilit̾ et fidelit̾ mori: qui pro eis dig¬
natus ÷ de femina misericordit̃ nasci. De
tueri: quale sibi beata ꝑpetua de seipsa re-¬
uelatum. ẽẽ. narrauit. Ueͥrum se factani:

Expanded text:
efulget et praeeminet inter comites martyres et meritum et nomen Perpetuae et Felicitatis, sanctarum Dei famularum. Nam ibi est corona gloriosior, ubi sexus infirmior. Quia profecto virilis animus in feminas majus aliquid fecit, quando sub tanto pondere fragilitas feminea non defecit. Bene inhaeserant uni viro, cui virgo casta unica exhibetur Ecclesia . Bene, inquam, inhaeserant illi viro, a quo virtutem traxerant, qua resisterent diabolo: ut feminae prosternerent inimicum, qui per feminam prostraverat virum. Ille in eis apparuit invictus, qui pro eis factus est infirmus. Ille eas ut meteret, fortitudine implevit; qui eas seminaret, semetipsum exinanivit. Ille eas ad hos honores laudesque perduxit, qui pro eis opprobria et crimina audivit. Ille fecit feminas viriliter et fideliter mori, qui pro eis dignatus est de femina misericorditer nasci. CAtueri, quale sibi beata Perpetua de se ipsa revelatum esse narravit, virum se factam
Abbreviated transcription (Latin):
gerent᷑. ꝑdito quippe templo. sacrificio.
sacerdocio. ipsoq regno. in paucis uere¬
rib sacram̃tis. nom̃ genusq custodiut̃:
ne ꝑmirti gentib sine discretione disꝑe¬
ant: aut testimonium ueritatis amit¬
tant: uel ut cain accipiente signũ. ut
eum nullus occidat. qui frẽm iustum
inuidus et suꝑbꝰ occidit. Hoc nimirũ
etiam & in qͥnqͣgesimo oçetauo psalmo
non incongruent̾ intelligi potest: uͥ¬
corporis loquit᷑ & dicit. D̾s̃ ms̃ de¬
nec occideris eos: neqͣndo obliuscant᷑
legis tuȩ. In eis qͥppe muicis. fidei
xp̃iane demonstrat᷑ gentib quomͦ pro
pħatꝰ ẽ xp̃c: ne forte cum uidissent.
tanta manifestatione impleri ꝓpħias.
putarent easdẽ scripturas a xp̃ianis
rent᷑. quȩ completa cernunt᷑. ꝓferunt᷑
gͦ codices a iudeis: atq ita ds̃ demons¬
trat nob̾ bona. int̾ inimicos nr̃os.
ꝑdidit. ne obliuiscerent᷑ legis ipsius:
quam ꝓpterea legendo. et quędam eiꝰ

Expanded text:
gerentur. Perdito quippe templo, sacrificio, gerentur. Perdito quippe templo, sacrificio, sacerdotio, ipsoque regno, in paucis veteribus sacramentis nomen genusque custodiunt; ne permixti gentibus sine discretione dispereant, et testimonium veritatis amittant: velut Cain accipiente signum, ut eum nullus occidat, qui fratrem justum invidus et superbus occidit . Hoc nimirum etiam in quinquagesimo octavo psalmo non incongruenter intelligi potest, ucorporis loquitur et dicit: Deus meus dene occideris eos, ne quando obliviscantur legis tuae . In eis quippe inimicis fidei Christianae demonstratur Gentibus quomodo protus: ne forte, cum vidissent tanta manifestatione impleri prophetias, putarent easdem Scripturas a Christianis rentur, quae completa cernuntur. Proferuntur ergo codices a Judaeis, atque ita Deus demonstrat nobis in inimicis nostris;  penitus perdidit, ne obliviscerentur legis ipsius: quam propterea legendo, et quaedam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimꝰ. Pilatꝰ ex gentib manꝰ lauit.
iudei mortem xp̃i petentib: qr sangͥne
quẽ iuidȩi fuder̃ nr̃a peccata diluimus.
S de testimonio pilati ꝑ titulũ in qͦ
disserendi locus: qđ passionis. ẽ. tempꝰ.¬
Nc̃ qd̾ attinet ad manifestationẽ nati
uocabulo. epipħa nominat᷑. qua ma¬
nifestari gentib cȩpit. cum eũ magi
adorauerunt: q̃ restant pauca dicamꝰ.
Ham etiam. atq etiam considare delec¬
tat. quẽadmodũ magis querentib uͥ
eis ab cedentib. magos ad eum locum.
in quo infans erat. eadẽ illa stella ꝑ¬
duxit: ut ostenderet᷑ qr et ciuitatem
poterat demonstrare: s ad hoc se ali-¬
qnͣtulum subtraxerat. ut uidei posseñ
int̾rogari. Ad hoc aut̃ sunt udei int̾¬
rogati: ut demonstraret᷑ eos. ñ ad suã
s ad gentium saludem & agnitionẽ
testimonia diuina portare. Proppter
hoc enim illa gens a regno suo expul¬
sa ẽ. et disꝑsa ꝑ t̾ras: ut eius fidei ertꝰ¬
cuiꝰ inimici sunt. ubiq testes fieri co¬

Expanded text:
. Pilatus ex Gentibus manus lavit, Judaeis mortem Christi petentibus ; quia sanguine quem Judaei fuderunt, nostra peccata diluimus. Sed de testimonio Pilati per titulum, in quo disserendi locus: quo passionis est tempd attinet ad manifestationem nati ae graeco vocabulo Epiphania nominatur, qua manifestari coepit Gentibus cum eum Magi adoraverunt, quae restant pauca dicamus. Nam etiam atque etiam considerare delectat, quemadmodum Magis quaerentibus ubi eis abscedentibus, Magos ad eum locum in quo infans erat, eadem stella perduxit; ut ostenderetur quod et civitatem poterat demonstrare, sed ad hoc se aliquantum subtraxerat, ut Judaei possent interrogari. Ad hoc sunt autem interrogati Judaei, ut demonstraretur eos non ad suam, sed ad Gentium salutem et agnitionem testimonia divina portare. Propter hoc enim illa gens regno suo pulsa est et dispersa per terras, ut ejus fidei cujus inimici sunt, ubique testes fieri co