comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim sine dubio compensatio bo¬
uelut in statera posita utraq part
Que di m̾serit: illa sͥ que momen¬
tum uergit oꝑarium uendicabit.
Si ergo multitudo malorum supe¬
rauerit : operarium suum ꝑtra¬
het adiehennam. Si uero ma¬
iora fuerint opera bonał sũma
ui obsistent et repugnabunt ma
lis: atq operarium ad requiem
enim exipso gehenne confinio.
reuocabunt: uerum etiam hoc
non tam ex nr̃o sensu. qͣm diuiniꝰ
scͥpturarum sermonib affirmat᷑.
Sic enim scͥptura ꝓnunciat dicenᷤ¬
scd̃m opera sua: id÷ bonis bona

Expanded text:
enim ibi sine dubio compensatio bovelut in statera posita utraque pars. Quae demerserit, illa sibi eorum quo momentum vergitur, operarium vindicabit. Si ergo malorum multitudo superaverit, operarium suum pertrahit ad gehennam: si vero majora fuerint opera bonorum, summa vi oblis, atque operatorem suum ad regionem  etiam gehennae confinio revocabunt. Verum haec non tam ex nostro sensu quam ex divinis Scripturarum sermonibus affirmantur, sic enim Scriptura pronuntiat dicensecundum opera
Abbreviated transcription (Latin):
natores uiso uestigio bestie. iam
qualis illa bestia sit. exꝑmento
uestigu cognoscunt: Ita nos que
inhoc mundo delectant uidentes.
intelligamus qͣnta sint celestia si
tanti mom̃rt ti uidentur ẽẽ derre¬
stria: & illa uelud iam nota concu¬
piscentes. ista retro faciamus. sic̃
uenatores uestigium post bestiã
festinantes. Auoquia sicut uena¬
tores frustrantur. si uestigium
tantum ammirantes bestias ñ
quesierint: sic officiꝑdi nos erimꝰ.
si caducis nimium inheseserimꝰ
hec ergo omnia q̃ inmundo de¬
lectant uestigia quedam sunt
celestium bonoꝵ. Non gͦ istis inhi¬
emus: s exꝑimento illorũ bonoꝵ
quib merito inhiandum ẽ. Num¬
qͥd idcirco se debet inaquã quis
mittere: qͥa sitim indiguit ex ea
refocilare: Aut ob hoc est ignis
amplexandus: quia uel ad coqn¬
dum. uel ad frigus arcendũ pro¬
eligere. Illos uͦ licet nolentes ad
querenda celestia salubrit im¬
pellere. xxix.
ya uͦ dementia ꝓtͣnsitoruis

Expanded text:
natores viso vestigio bestiae jam natores viso vestigio bestiae jam qualis illa bestia sit experimento vestigii cognoscunt, ita nos quae in hoc mundo delectant videntes, intelligamus quanta sint coelestia, si tanti momenti videntur esse terrestria, et illa velut jam nota concupiscentes, ista retro faciamus sicut venatores vestigium post bestiam festinantes. Alioquin sicut venatores frustrantur, si vestigium tantum admirantes, bestiam non quaesierint; sic officiperdi nos erimus, si caducis nimium inhaeserimus. Haec ergo omnia quae in mundo delectant, vestigia quaedam sunt coelestium bonorum. Non ergo istis inhiemus, sed experimento illorum bonorum, quibus merito inhiandum est. Nunquid idcirco se debet in aquam quis mittere, quia sitim indiguit ex ea refocillare? Aut ob hoc ignis est amplexandus, quia vel ad coquendum, vel ad frigus arcendum proeligere, illos vero, licet nolentes, ad quaerenda coelestia salubriter impellere. XXX. Qua vero dementia pro transitoriis
Abbreviated transcription (Latin):
lxeru cognosci ualerent. Nec se
um ad summa curant erigere.s
iacere: quoꝵ mentis obcecatio. in
tantum densata ẽ: ut idem cũ
illa iniusibilia sentire. ꝑ experim̃¬
tum nonualent: iam dubitent
utrum ne sit aliquid. qd̃ ocłis cor¬
poreis nonuidetur. nisi quib dã
uisibilib exemplis. eadem iuisibi¬
lia quodam mͦ monstrarentur.
iurta illud exemplum qd̃ beatus
gregorius indialogo ponit. de
matre que forte pregnans ceco car¬
cere dampnata sit. & ibi pariat¬
& nutriat: que si filio iam intelli¬
genti rerum mundialiũ species
narrare uoluerit ille qui nichil
nisi tenebras uidit: audire qͥdẽ
potest que mater dixerit: s ipsaᷤ
ut sunt species intelligere sine ex
pali omnimodis excludat: placu¬
it diuine ꝓuidentie quedam in
hoc mundo ereare: q̃ qͥnq sensib
corporeis placida uideantur. Ui¬
delicet quedam placent colore.q̃dã
odore quedam sapore. qdã sono.
quedam leni tact᷑u ut sicut ue¬

Expanded text:
dixerim, cognosci valent: nec se dixerim, cognosci valent: nec se jam ad summam curam erigere, sed jacere. Quorum mentis excaecatio in tantum densata est, ut iidem, cum illa invisibilia sentire per experimentum rei non valent, jam dubitent utrumne sit aliquid quod oculis corporeis non videtur, nisi quibusdam visibilibus exemplis eadem visibilia quodammodo monstrarentur, juxta illud exemplum quod beatus Gregorius in Dialogo ponit de matre, quae forte praegnans caeco carcere damnata sit, et ibi pariat, et nutriat: quae si filio jam intelligenti rerum mundalium species narrare voluerit, ille qui nihil nisi tenebras vidit, audire quidem potest quae mater dixerit, sed ipsas ut sunt species sine exppali omnimodis excludat, placuit divinae providentiae quaedam in hoc mundo creare, quae quinque sensibus corporeis placida videantur. Videlicet quaedam placent colore, quaedam odore, quaedam sapore, quaedam sono, quaedam levi tactu: ut sicut ve
Abbreviated transcription (Latin):
tim ut se mouerit turbabit uos.
Et item. Quid facietis: cum se
uoce ꝓpħ̃a dicit manducemus &
libam: cras enim moriemur. di¬
are solent. Cur d̾s diutias huius
nite creauit si eis ad libitum ut
nundebemus: s sufficere deberet .ill.
iis eloquii quo dicit᷑ Nolite dili¬
gere mundiũ: neq ea que inmun¬
do sunt. Quia si qͥs diligit mun¬
lum: non est caritas patris ineo.
Esiqͥs amicus eius uoluerit esse:
mmicus di constituitur. Et itẽ.
sui festinat ditari: non erit inno¬
uns. Qđ in esau exp̃ssum est. qui
intis edulium p̃occupare gestien᷑.
imogenita que erat suo tempore
cepturus amisit. Hec gͦ & multa
huusmodi sufficere deberent: qͥa
non potest solui scͥptura: si tam̃
hoc humano metitur exemplo.
sciendum qͥa postqͣm aparadysi
gudus decidimus: spiritalia ut
lint. cogitare nullomͦ ualemus.
Inde fact̾um ẽ. ut carnales quiq
nulla iam nouerint: nisi ea que
mporeis oculis palpando ut ita

Expanded text:
tim ut se moverit, turbabit vos, tim ut se moverit, turbabit vos, Et item: Quid facietis cum se mvoce propheta dicit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , dicere solent: Cur Deus divitias hujus vitae creavit, si eis ad libitum uti non debemus? Sed sufficere deberet illa vis eloquii, quo dicitur: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo , et si quis amicus ejus voluerit esse inimicus Dei constituitur . Et item: Qui festinat ditari, non erit innocens . Quod in Esau expressum est, qui lentis edulium praeoccupare gestiens, primogenita quae erat suo tempore percepturus amisit. Haec ergo, et multa hujusmodi sufficere deberent, quia non potest solvi Scriptura; si tamen hoc humano metitur exemplo, sciendum quia postquam a paradisi gaudiis decidimus, spiritualia, ut sunt, cogitare nullo modo valemus. Unde factum est, ut carnales quique nulla jam noverint, nisi ea quae corporeis oculis palpando, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
crificio relicti slint Nos qͦ genus
electum. regale sacerdotium. gen̾
sanct᷑a. populus acquisitionis. qͥb̃
manifestum est. magnum illud
pietatis sacramentũ. qͦd manife¬
stum ẽ in carne. iustificatum est¬
inspũ apparuit angłis. p̃dicatũ
ẽ gentib. creditum ẽ mundo. as¬
sumptum est ingła qui gustaui¬
mus ut idem ait apls celeste do¬
num & illuminati sumus. Habñ
tes qͦ tantam impositam nubẽ
testiũ. uidelicet unu̾isa ueteris.
ac noui testamenti instituta. cũ
deberemus deponere omne pondꝰ
& circumstans nos peccatũ & ꝑ
patientiã ad ꝓpositum currere.
certamen. rursus ad egena elem̃¬
ta deuoliumur: & uentos ut ait
ꝓpħa qͣsi dracones adtraximus.
rursus xp̃m crucifigentes. & ostñ¬
tui habentes. Quap̃pt̃ omnimo¬
dis timendum ẽ. ne fiat innobis
illud. quod terribilit apłs deta¬
libus ibi commemorat: Bicen¬
cendum ẽ. huiꝰ modi illud ios.
Scitote ẽẽ uidicium. E itẽ Sta¬

Expanded text:
crificio relicti sunt. Nos quoq. genus crificio relicti sunt. Nos quoq. genus electum, regale sacerdotiū, gēs sancta, populus acquisitionis, quibus manifestatum est magnum illud pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, iustificatū in spiritu, apparuit Angelis, prædicatū est gentibus, creditum est mundo, assumptū est in gloria: qui gustauimus, vt ait idem Apostolus, cœleste donum, & illtes quoque tantam impositam nubem testium, videlicet universa Veteris ac Novi Testamenti instituta, cum deberemus deponere omne pondus et circumstans nos peccatum, et per patientiam ad propositum currere certamen, rursus ad egena elementa devolvimur, et ventos, ut ait propheta, quasi dracones attraximus, rursus Christum crucifigentes et ostentui habentes. Quapropter omnimodis timendum est, ne fiat in nobis illud quod terribiliter Apostolus de talibus ibi commemorat. Dicendum est hujusmodi illud Job: Scitote esse judicium . Et item: Sta
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is morib inẽẽ demonstremus.
Nam erga illos adeo diuine ꝓui¬
dentie cura intendit: ut p̃ceteris
mortalib noua q̃dam eis & mag¬
nifica uitȩ instituta ꝓcurata sint.
Omnis quippe ut ita dicam natu¬
ra ad ministerium eruditionis
eoꝵ seruiuit: qui uidelicet post
omnia diuine uirtutis insignia.
post tantam głam sibi datã qͣm
hucusq mundus omnis miratur
caput uituli adorauerunt: postea
habentes demplum. & illa quib
cottidiana sacrificia consumma¬
bant habentes etiam ꝓphas alios
defunctos. alios suꝑstites. qui eos
& de actib p̾sentibꝰ informarent.:
& de antiquis di beneficiis com¬
monerent. q̃ inegypto fecerat cũ
eis. q̃ indeserto: que etiam intra
repmissionis cum ingressi sunt.
tam̃ in his omnib nichil ñsolum
non ꝓfecerunt. sed etiam in ipso
templo ydola coluerunt: & nunc
de gente ingentem. nunc de reg¬
no ad populum alterũ. transmi¬
grantes:sine lege.sine dõ.sine sa¬

Expanded text:
nostris moribus inesse demonstremus. nostris moribus inesse demonstremus. Nam erga illos adeo divinae providentiae cura intendit, ut prae caeteris mortalibus nova quaedam et magnifica vitae instituta procurata sint. Omnis quippe, ut ita dicam, natura ad ministerium eruditionis eorum servit, qui videlicet post omnia divinae virtutis insignia, post tantam gloriam sibi datam, quam hucusque mundus omnis miratur, caput vituli adoraverunt, postea habentes templum, et illa quibus quotidiana sacrificia consummabant, habentes etiam prophetas alios defunctos, alios superstites, qui eos et de actibus praesentibus informarent, et de antiquis Dei beneficiis commonerent, quae in Aegypto fecerat cum eis, quae in deserto, quae etiam in terra repromissionis, cum ingressi sunt: tamen in his omnibus nihil non solum non profecerunt, sed etiam in ipso templo idola coluerunt, et nunc de gente in gentem, nunc de regno ad populum alterum transmigrantes sine lege, sine Deo, sine sa
Abbreviated transcription (Latin):
S raptores utinã q̃ eos supplicia
maneant: uel ut cumq addisce¬
rent. homo ille cui dictum ẽ. stul¬
te hac nocte repetunt animã tuã
abs de: q̃ p̃parasti cuius erunt: ñ
condempnat᷑ quod aliena rapue¬
rit: s quod inmultitudine diui¬
tiarum suarum głatus sit S neq
ille purpuratus ꝓpt̃ rapinã inte¬
rut sed quia elemosinam nonfec̃.
Quales gͦ sunt xp̃iani raptores.
uel quid merentur qui fr̃s suos
occidunt. ꝓ quib animas ponere
iubentur: Occidunt inqͣm dum¬
affligunt: qm̃ non solum qͥrapit.
s: qui mercẽnarium defraudat.:
maligno positus. ꝑsuasum
est tamen hominib timẽ
dm̃: & non solum non diligere
mundum.s: etiam contempnere.
ut ꝓ amore sequentis uite. semet¬
ipsos ad quelibet dormenta tra¬
diderint. Nunc uͦ cum uniu̾sa ad
eruditionem xp̃ianorum ꝑtinẽt.
& uerbis & eremplis dilucidata
sunt: tamen simul om̃ia contẽp¬
nuntur: ut uideorum ꝑu̾sitatem

Expanded text:
Sed raptores vtinam quæ eos supplicia Sed raptores vtinam quæ eos supplicia maneant, vel vtcunque addiscerent. Homo ille cui dictum est, Stulte, hac nocte repetent animam tuam abs te, quæ præparasti cuius erunt? Non cōdemnatus quod aliena rapuerit, sed quod in multitudine diuitiarum suarum gloriatus sit. Sed neq. ille purpuratus propter rapinā interiit, sed quia eleemosynam nō fecit. Quales ergo sunt Christiani raptores, vel quid merentur, qui fratres suos occidunt, pro quibus animas ponere iubentur? Occidunt, inqaffligunt, quoniam non solum qui rapit, sed qui mercenarium defraudat, maligno positus, persuasum est tamen hominibus timere Deum, et non solum non diligere mundum, sed et contemnere, ut pro amore sequentis vitae semetipsos ad quaelibet tormenta tradiderint; nunc vero cum universa ad eruditionem Christianorum pertinent et verbis et exemplis dilucidata sunt, tamen ista simul omnia contemnuntur, ut Judaeorum perversitatem
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. & om̃s gressus eoꝵ con¬
iderat. Tunc enim ds̃ non consi¬
derare nequitiam credebatur: q̃n
uolentus iste malum quod pote¬
rat inulte ꝑpetrabat: & magna
or patientia. qͣsi quedam negligñ¬
ta putabatuꝵ. S eat nunc: & ad
quam libet uolentiam p̃sum̃do
prumpat. Uoluntatum suarum
ncquitias impleat aliena rapiat.
innocentum opp̃ssione sacietur.
e quia necdum ꝑcutitur. uias
suas a domino aut non uideri
cristimet. aut quod peius est ap¬
ꝓbari. Ueniet ꝓfecto ueniet. eter¬
na & repentina ꝑcussio. & tunc
cognoscet cunct᷑a ado ꝓspici. qñ
torum retributionem dampna¬
n. Tunc inpena sua ocłos apertt
qͥs dui tenuit elausos inculpa.
lunc considerasse om̃ia uerũ iu¬
dicem sentit. q̃n malorum suoꝵ
meritum iam euadere sentien¬
do nonpossit. Tamen quemlibet
saptorem ut inexameroi de¬
bene si lurus ille piscis significat.
qui cum iugit̃ alios pisces deuo¬
ret: ipse tameN capitur & uorat᷑

Expanded text:
hominum, & omnes vias eorum conhominum, & omnes vias eorum considerat. Tunc enim Deus non cōsiderare nequitiam credebatur, quando violētus iste omne malum quod poterat inulte perpetrabat, & magna eius patientia quasi quædam negligentia putabatur. Sed eat nunc, & ad quamlibet violentiā præsumēdo prorūpat, volūtatum suarum nequitias impleat, aliena rapiat, innocētum oppressione satietur, & quia necdum percutitur, vias suas a Domino aut non videri existimet, aut quod peius est, approbari. Veniet profecto, veniet æterna & repentina percussio, & tunc cotorum retributione damnari. Tunc in poena sua oculos aperit quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc considerare omnia verum judicem sentit, quando malorum suorum meritum jam evadere sentiendo non possit. Tamen quemlibet raptorem, ut in Exameron dibene silurus ille piscis signifiqui cum iugiter alios pisces deuoret, ipse tamē capitur & voratur.
Abbreviated transcription (Latin):
minatio iaculatur in eos: nisi re¬
sipuerint
ONgͦ letentur cum diui¬
dunt spolia. remordeantur.
illius uerbi memoria: qͦ
dicitur. Ne qui p̃daris: non ne
& ipse p̃daberis: & quod in iob
ꝑhibetur. Auferetur uiolentus
absq manu. Uidet enĩ raptor
qͦs rapit: sed eos qui inmorte il¬
lum rapturi sunt: non uidet. Au¬
fertur itaq absq: manu qui ui¬
olentus manu fuit: quia subito
exitu urgente. inuisibilit̃ rapit᷑
qui uisibilit rapiebat: & rapto¬
res suos non uidet: & tam̃ aditc̃tũ
impellitur. Nunc enim dũqͥsq:
iuolentus qͦs uoluerit oppͥmit.¬
dum omne quod nequit̃ concu¬
piscit exercere ꝑmittitur: fit
sepe ut inmaiores cordis cecita¬
te ꝓsiliat & quia non statim
ꝑcutitur. quia pena eiꝰ inposte¬
rum differtur. nequiciam suã
aut ado non uideri putet. aut
hanc ei non displicere eredat.
linde ce eandem nequitiam corri¬
gor negligit. ꝓ qua nonstatim ulti¬
onem incurrit. S suꝑiori uerbo.
&eão subiungit᷑. Ocłi eius suꝑ uia

Expanded text:
minatio iaculatur in eos, nisi resipuerint. Non ergo lætentur, & diuidant spolia, remordeantur illius verbi memoria, quo dicitur, Væ qui prædaris, nonne & ipse prædaberis? & quod in Iob perhibetur, aufertur violentus absq. manu. Videt enim raptor quos rapit, sed eos qui in morte illum rapturi sunt nō videt, aufertur itaq. absq. manu qui violentus manu fuit, quia subito exitu vrgente inuisibiliter rapitur, qui visibiliter rapiebat, & raptores suos non videt, & tamen ad exitū impellitur. Nūc enim dum quisque violētus quos voluerit oppdum omne quod nequiter concupiscit, exercere permittitur, fit saepe ut in majore cordis caecitate prosiliat, et quia non statim percutitur, quia poena ejus in posterum differtur, nequitiam suam aut a Deo videri non putet, aut hanc et non displicere credat. Unde et eamdem nequitiam corrigere negligit, pro qua non statim ultionem incurrit. Sed superiori verbo de Deo subiungitur. Oculi eius super vias
Abbreviated transcription (Latin):
hunam uitam uel penȩ trahant: qͦs
imia non inuitant Inchamo et
heno inquit: marillas eorũ con¬
sringe. De malis qui non emen¬
dantur: illic sequit᷑. Si non audi¬
erint. transibunt ꝑ gladiũ & non c̃¬
sumentur stulticia. id÷ tribulan¬
dir quidẽ. sed quia non mutat
ithiops pelle suã. fiet qͦd superiꝰ
meodem iob de eis dicctur. Mori¬
intur sed non sapientia. Graus
quippe stulticia ineis ẽ. qͦs iniqui¬
sas sic obligat: ut eos aculpa nec
pena compescat. Qui dum correp¬
donis flagella contempnunt: ne¬
asse ẽ ut tanto illic grauius uidi¬
atur: q̃ͣnto hic maioris ꝓuiden¬
tie grãm calcant. xli

Expanded text:
bonam vitam vel poenae trahant quos bonam vitam vel poenae trahant quos praemia non mutant: In camo et freno, inquit, maxillas eorum constringe . De malis vero qui non emendantur, illic sequitur: Si non audierint, transibunt per gladium, et non consumentur stultitia , id est, tribulantur quidem, sed quia non mutat Aethiops pellem suam, fiet quod superius in eodem Job de eis dicitur, morientur, sed non in sapientia . Gravis quippe stultitia in eis est, quos iniquitas sic obligat, ut eos a culpa nec poena compescat: qui dum correptionis flagella contemnunt, necesse est ut tanto illic gravius judicentur, quanto hic majoris providentiae gratiam calcant. XLI
Abbreviated transcription (Latin):
extollitur: nec malis frangit᷑. Ma¬
lus aũ idcͥco adũsitate punitur:
quia felicitate corrumpit᷑. Int ẽ gͦ
plurimũ qualis sit qui affligitur
Sicut enim siungentum & cenum
pari pulsu exagitentur: hoc sua¬
uiter fłaglat. illud fetidũ exalat
ita manet dissimilitudo passorũ
etiam insimilitudine passionum.
E sicut sub igne aurum rutilat
palea fumat. & sub eadẽ tritura.
frumenta purgant᷑. palee comini¬
nuuntur: ita communis qlibet
mbulatio bonos purificat malos
aterminat. Boni namq dm̃ lau¬
dunit. se accusant: mali murmurañ.
& turbato regni statu: q̃libet fla¬
gitia qͣnto licentius. tanto freq̃ntiꝰ
efrenatiusq patrare solent. Debo¬
nis qui peccata sua flagellis cognoᷤ¬
cunt & emendant: scͥptum ẽ Si
fuerint incatenis. & uinciantur
funib pauꝑtatis: indicabit eis oꝑa
oꝵ ut reũtantur ab iniquitate.Q
ubentis di uerba non audiunt. uer
herib ferientis ammonent᷑: ut ad

Expanded text:
extollitur, nec malis frangitur: maextollitur, nec malis frangitur: malus autem idcirco adversitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Interest ergo plurimum qualis sit qui affligitur. Sicut enim si unguentum et coenum pari pulsu exagitentur, hoc suaviter fragrat, illud fetidum exhalat; ita manet dissimilitudo passorum etiam in similitudinem passionum. Et sicut sub igne aurum rutilat, palea fumat, et sub eadem tritura frumenta purgantur, paleae comminuuntur, ita communis quaelibet tribulatio bonos purificat, malos exterminat. Boni namque Deum laudant, se accusant mali, murmurant, et turbato regni statu quaelibet flagitia quanto licentius, tanto frequentius effrenatiusque patrare solent. De bonis, qui peccata sua flagellis cognoscunt, et emundant, scriptum est: Si fuerint in catenis et vinciantur funibus paupertatis, judicabit eis opera eorum, ut revertantur ab iniquitate . Qui jubentis Dei verba non audiunt, vereribus ferientis admoventur, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ tribuere constat qͣm rogat᷑:
& preces nr̃as uinq affectib. qͥa
scdm id quod oportet orare nesci¬
mus: & sepe cont nos petimꝰ esti¬
mantes esse ꝓnobis.A
lacuit qͥppe diuine ꝓuiden¬
tie p̃parare inposterum bo¬
na iuistis. quib nonfruentur
iniusti: & mala impiis quibus
non excrucientur boni. Ista ũ
temporalia bona & mala ut̃sq
uoluit ẽẽ communia: ut necbo¬
na cupidius appetantur. q̃ mali
qͣ habere cernunt᷑: nec mala tur¬
piter euitentur. quib & boni ple¬
rumq afficiuntur: Inhis autem
bonis ꝓsꝑis uel adũsis q̃ nunc ut
dirimus. mixtim ꝓcurrunt: patien¬
tia di uel seueritas. hac dispensa¬
tione disponit᷑. Inꝓsperis namq
patientia fouet bonos. & ad peni¬
tentiam inuitat malos. In adu̾ss
uͦ: seueritus ad patientiã erudit
bonos. Inter est autẽ plurimũ q̃lis
sit usus. uel earũ rerum qͥ ꝓspere:
uel earũ rerum que dicunt᷑ adu̾se
Nambonus nec temꝑalib bonis

Expanded text:
Deum tribuere constat quam rogatur, Deum tribuere constat quam rogatur, et preces nostras vinci affectibus, quia secundum id quod oportet orare nescimus, et saepe contra nos petimus aestimantes esse pro nobis. XLI. Placuit quippe divinae providentiae praeparare in posterum bona justis, quibus non fruentur injusti, et mala impiis quibus non excrucientur boni. Ista vero temporalia bona et mala utrisque voluit esse communia, ut nec bona cupidius appetantur, quae mali quoque habere cernuntur, nec mala turpiter evitentur, quibus et boni plerumque afficiuntur. In his autem bonis prosperis vel adversis, quae nunc, ut diximus, mistim procurrunt, patientia Dei vel severitas hac dispensatione disponitur. In prosperis namque patientia fovet bonos, et ad poenitentiam invitat malos: in adversis vero severitas ad patientiam erudit bonos. Interest autem plurimum qualis sit usus vel earum rerum quae prosperae, vel earum rerum quae dicuntur adversae. Nam bonus nec temporalibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
uisu. a sua durttia conũtantur.
Nam qui inuisibiliũ fide non de¬
nentur: moueri nonnumquã
uisibilib miraculis solent. Sed
idcuco suꝑ afflictos diuina iuitꝰ
plerumq non agitur: q̃m ut sup̃
dictum ẽ. afflictores eoꝵ illumina¬
ri nonmerent᷑. Siue gͥ propt̃ aduer¬
sarios nr̃os. siue ꝓpt pacientie nr̃e
ꝓbationem tribulatio ꝓtendatur.
absperanda miscđia nonlassemur
quia tunc ꝓbabitur desiderium
bonorũ. c̃um aliqua adũsitate eis
resistitur ꝓbati uͦ: melius exaudi¬
untur. Quam scilicet ꝓbationẽ
atq exauditionẽ inter angustias
fieri: psalmista docet. dicens. Ex¬
audiui te in abscondito tempesta¬
tis. idest inter fluctus afflictio¬
num: ꝓbaui de apud aqͣm contra¬
dictionis. Ceterum ut beatus ie¬
ronimus inepistola adephesios
scd̾a ꝑhibet. uixta imbecillitatẽ
homines postulant. que eqͥs con¬
ducibilia uident᷑. at uͦ quantum
adrei ipsiꝰ ꝑtinet ueritatẽ. plus

Expanded text:
visu a sua duritia convertantur. visu a sua duritia convertantur. Nam qui invisibilium fide non tenentur, moveri nonnunquam visibilibus miraculis solent. Sed idcirco super afflictos divina virtus plerumque non agitur, quoniam, ut supra dictum est, afflictores eorum illuminari non merentur. Sive igitur propter adversarios nostros, sive propter patientiae nostrae probationem tribulatio protendatur, a speranda misericordia non lassemur, quia tunc probabitur desiderium bonorum cum aliqua adversitate eis resistitur. Probati vero melius exaudiuntur, quam videlicet probationem atque exauditionem inter angustias fieri Psalmista docet, dicens: Exaudivi te in abscondito tempestatis , id est, inter fluctus afflictionum probavi te apud aquam contradictionis. Caeterum, ut beatus Hieronymus in epistola ad Ephesios secunda perhibet, juxta imbecillitatem homines postulant, quae eis conducibilia videntur. At vero quantum ad rei ipsius pertinet veritatem, plus
Abbreviated transcription (Latin):
idere pacientiam tuam.
It autem de ꝓtelatione
p̃cum adhuc aliquid dicat᷑.
cum afflicti clamant ex se qͥ¬
d spe merentur audiri . s. tam̃¬
eorum p̃ces obmeritum differunt᷑
oppͥmentiũ. ut scͥptum ẽ. Ciama¬
bunt & non exaudiet: ꝓpt̾ suꝑbi¬
am malorũ. Ac si diceret. Reatus
ꝑsecutoꝵ ꝓhibet: ne afflicti exau¬
diantur. lustus quippe &e miseri-¬
cors ds: & suos ꝑmittit dempora¬
liter oppͥmi. & iuolentorum neqͥ¬
tiam inmaniter augeri: ut dum
istorum uita purgatione deritur
illorum nequitia compleatur. Nle¬
rumq: enim fideles intribulatio
ds̃ facto aliquo miracło liberat
uirtutem suam ipsis etiam ꝑsecu¬
torib innotescat: ut inde adũsa¬
rios ineternum redimat: uñ suoˢ
temporalit saluat. Uñ ꝓpħa ait.
sropt̃ inimicos meos eripe me. Qzi
diceret. Propt̃ me qͥdem eripi de
temporali tribulatione non appe¬
to: s tam̃ eripi propt̃ inimicoᷤ con¬
cupisco: ut dum me saluari mira¬
biliter uiderint: ipso miraculi

Expanded text:
videre patientiam tuam. XL. videre patientiam tuam. XL. Ut autem de protelatione precum adhuc aliquid dicatur, cum afflicti clamant, ex se quidem saepe merentur audiri, sed tamcorum preces ob meritum differuntur opprimentium, ut scriptum est: Clamabunt et non exaudiet propter superbiam malorum ; ac si diceret: Reatus persecutorum prohibet ne afflicti exaudiantur. Justus quippe et misericors Deus et suos permittit temporaliter opprimi, et violentorum nequitiam immaniter augeri, ut dum justorum vita purgatione teritur, illorum nequitia compleatur. Plerumque enim fideles in tribulatioDeus facto aliquo miraculo liberat, virtutem suam ipsis etiam persecutoribus innotescit, ut inde adversarios in aeternum redimat unde suos temporaliter salvat. Unde Propheta ait: Propter inimicos meos eripe me . Quasi diceret: Propter me quidem eripi de temporali tribulatione non appeto, sed tamen eripi propter inimicos concupisco, ut dum me salvari mirabiliter viderint, ipso miraculi
Abbreviated transcription (Latin):
spei se collocat: si bona dĩ ad me¬
moriam reuocat si mala q̃boniꝰ
aus reddidit non excuset: si ꝑpen¬
dit qd abeo iuste meruit. qͥd acce¬
pis. Sigͥ uel accepta adõ bona uł
mala a se gesta afflictus conside¬
ret nec penas qͣs patit᷑ accusabit
nec asperanda miscdĩa lassescet
q itiam fuerat. si nulla beneficia
pcessissent. Auoquin quomͦ stab
ilud. iuxta ẽ dominus his qui
tribulato sunt corde. ut beatus
martinus indubitant̃ affirmat.
qui captus alatronib cum nil fa¬
ae mutaretur. & requisitus an
ameret: respondit nunqͣm se tã
securum fuisse. quia sciret mise¬
ncordiam domini maxime in
temptationib adeẽ: Beatus qͦ
antonius cum amalignis spiriti¬
b: ita affectus ẽẽt. ut uix illorũ
plage uel illius constantia digne
considerari possit. tandem portẽ¬
ds illis euanescentib infusa celi¬
tus luce recreatus: dixit. Iħu ubi
eras huc usq: Et uox ad eum.
Antoni: hic eram: sed expectabã

Expanded text:
spei se collocat, si bona Dei ad mespei se collocat, si bona Dei ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit non excuset, si perpendit quid ab eo juste meruit quod accepit. Si igitur vel accepta a Deo bona, vel mala a se gesta afflictus consideret, nec poenas quas patitur accusabit, nec a speranda misericordia lassescet, quae etiam fuerat si nulla beneficia praecessissent. Alioquin quomodo stabit illud: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde , ut beatus Martinus indubitanter affirmat, qui captus a latronibus cum nil facie mutaretur, et requisitus an timeret, respondit nunquam se tam securum fuisse, quia sciret misericordiam Domini maxime in tentationibus adesse. Beatus quoque Antonius cum a malignis spiritibus ita affectus esset, ut nec vel illorum plagae, vel illius constantia digne considerari posset, tandem portentis illis evanescentibus infusa coelitus luce recreatus dixit: Jesu, ubi eras hucusque? et mox ad eum: Antoni, hic eram, sed exspectabam
Abbreviated transcription (Latin):
subiungens. numquid ñ ipse ẽ
pater tuus qui creauit de: q¬
cetera. Ac si diceret. Qui uos be¬
nigne condidit. nec sine causa
cruciari. nec perire neglecte per¬
mittit. E item uocem desperan¬
tis iniob. Et non dixit ubi est qͥ
fecit me. Nam ut intercio morali¬
um uolumine dicitur. cuncta q̃
hominib fiunt occulto di consi¬
lio ueniunt: & ipse disponit qͣn¬
tum unumquẽq aut ꝓsperitas
aut adũsitas sequatur: ne ele¬
ctos aut inmoderata ꝓsperitas
eleuet: aut nimia adu̾sitas gra¬
uet. Isqͥs inter p̃ssuras despera¬
tione frangitur: eum a quo fac̾tus
est minime contemplatur. Nam
ut dictum est qui quod nonerat
fecit: fac̾tum sine gub̃natione
nullatenus deserit. Hinc ambrosi
Si qͥs operator negligat oꝑis sui
curam. & deserat ac destituat. &
quod ipse condendum putauit.
non putare qd̃ fecerit: sum ma
inclementia est. S cum ista nos
desꝑationis ꝓcella conturbat.
concuss a mens cicus inportum

Expanded text:
subjungens: Nunquid non ipse et subjungens: Nunquid non ipse et pater tuus, qui creavit te? etc. Ac si diceret: Qui vos benigne condidit, nec sine causa cruciari nec perire neglecte permittit. Et item voce desperantis in Job, et non dixit: Ubi est qui fecit me? Nam, ut in tertio Moralium volumine dicitur, cuncta quae hominibus fiunt, occulto Dei consilio veniunt, et ipse disponit quantum unumquemque aut prosperitas aut adversitas sequatur; nec electos aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Quisquis inter pressuras desperatione frangitur, eum, a quo factus est, minime contemplatur. Nam, ut dictum est, qui quod non erat fecit, factum sine gubernatione nullatenus deserit. Hinc Ambrosius: Si quis operator negligat operis sui curam, et deserat ac destituat, et quod ipse condendum putavit, non putet quod fecerit, summa inclementia est. Sed cum ista nos desperationis procella conturbat, concussa mens citius in portum
Abbreviated transcription (Latin):
Spes enim q̃ differtur: occidit
animã. Ac si gͦ diceret. Quasi de¬
seris me: dum clamantem aduo¬
tum non exaudis.S: dum hoc ꝙ
insipienter postulo dissimulas.
melius me exaudis: qm̃ oportu¬
niora ꝓcuras. Contra hoc aũ qd̃
ea q̃ patimur d̃s non considerare
putatur. cum scͥptura diceret. neq
enim frustra audiet ds subiun¬
gitur. & om̃ps singłorum causaᷤ
intuetur. quia uidelicet p̃ces au¬
dit qͣs audire dissimulat: & qd̃
qͥsꝙ patitur non ignorat. Qui uͦ
pondere ꝑcussionis uel murmu¬
rare uel desꝑare cogitur: auctorẽ
miscđie & nature sue dm̃ consi¬
deret. hinc enim rex dauid angu¬
stus p̃ssus: ad spem sese recollige¬
bat dicens. Obmutui &e non ape¬
riuos meũ: qm̃ tu fecisti Consi¬
derauit enim qui benigne eum
qui non erat condidit᷑ hunc ꝓ¬
fecto conditum non nisi iuste ꝑ¬
cussit. I inc moy ses cum mur¬
murantes repͥmeret: dirit. Ge¬
neratio p̾ua heccine reddis dño:

Expanded text:
Spes enim, quae differtur, occidit Spes enim, quae differtur, occidit animam. Ac si ergo diceretur: Quasi deseris me dum clamantem ad votum non exaudis, sed dum hoc quod insipienter postulo dissimulas, melius me exaudis, quoniam opportuniora procuras. Contra hoc autem quod ea quae patimur Deus non considerare putatur, cum Scriptura diceret: Neque enim frustra audit Deus, subjungitur, et Omnipotens singulorum causas intuetur . Quia videlicet preces audit, quas audire dissimulat, et quod quisque patitur non ignorat. Qui vero pondere percussionis vel murmurare vel desperare cogitur, auctorem misericordiae et naturae suae Deum consideret. Hinc enim rex David angustiis pressus ad spem sese recolligebat, dicens: Obmutui, et non aperui os meum; quoniam tu fecisti . Consideravit enim, quod qui benigne eum, qui non erat, condidit, hunc profecto conditum non nisi juste percussit. Hinc Moyses, cum murmurantes reprimeret, dixit: Generatio prava, haeccine reddis Domino?
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsum. Non gͦ negligit huma¬
nos actus: qͥppe qͦs hic frequent
aut punit aut remunerat. S ut
dict᷑um ẽ ipse considerat: qualit̃ eõ
uel nunc uel inposterum det̃minat.
¶si nunc omne peccatũ manifesta
pena plec̾teret: nichil ultimo ui¬
dicio seruare putaret᷑. Rursus si
nullum nunc peccatum puniret:
nulla eẽ diuina ꝓuidentia crede¬
retur. Afflicti uͦ dum clamant.
si tardius eraudiuntur.dũ cla¬
mor eor q̃si negligitur. spes in¬
firmatur: & suꝑnum adutoriũ
deesse creditur: qm tardius im¬
petratur. Quo contra scͥptum est.
Neq enim frustra exaudiet ds̃.
Nonfrustra inquit. s: utiliter: ple¬
riq exaudiuntur ad uotum . s
non ad salutem: ut sathanas qñ
beatum iob expetut. Ad hec alii
non aduotum sed ad salutẽ: ut
beatus apłs. Hinc psalmista. Ds̃
ms clamabo ꝑ diem: & non exau¬
dies: & deinde. Et nocte: & non
ad insipientiam mͥ. Innocte ela¬
mat: cuius exauditio ꝓtelatur.

Expanded text:
universum. Non ergo negligit humauniversum. Non ergo negligit humanos actus; quippe quos hic frequenter aut punit, aut remunerat; sed, ut dictum est, ipse considerat qualiter eos vel nunc, vel in posterum determinat. Qui si nunc omne peccatum manifesta poena plecteret, nihil ultimo judicio servare putaretur: rursus si nullum nunc peccatum puniret, nulla esse divina providentia crederetur. Afflicti vero dum clamant si tardius exaudiuntur, dum clamor eorum quasi negligitur, spes infirmatur, et supernum adjutorium deesse creditur, quoniam tardius impetratur. Quo contra scriptum est: Neque enim frustra exaudiet Deus . Non frustra, inquit, sed utiliter. Plerique exaudiuntur ad votum, sed non ad salutem, ut Satanas quando beatum Job expetiit. Ad haec alii non ad votum, sed ad salutem, ut beatus Apostolus. Hinc Psalmista: Deus meus, clamabo per diem, et non exaudies ; et deinde: Et nocte, et non ad insipientiam mihi . In nocte clamat, cujus exauditio protelatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aciuntur dum eleuantur: ce subi¬
to in desolatione erunt. Ni ergo
qͥ iustificant cor suum. & flagel¬
lantur tota die: facti sunt nunc
qͥdem ut uimentum. sed erunt
semꝑ cum dõ. Licet gͥ multiplicit̃
afficiaris: non desperes oꝑa bona
si qua sunt do displicuisse: Qm̃ut
siͥptum ẽ cum te consumptũ puta¬
ueris.orieris ut lucifer: & meridi¬
anus fulgor consurget tibi IN
onnulli res humanas dm̃
curare non estimant: qm̃
fortuitis casib ferri uident᷑.
duxilium uͦ diuinum sibi ad eẽ
diffidunt: marime cump̃ces eoꝵ
inuicesimo quinto moraliũ libro.
tque d̃s omnia respicit: eque cun¬
ta disponit qui ubiq p̃sens non
localit̃ tenetur: nec uaria curan¬
do uariat᷑. Sic gͦ diuina iudicia
ntenduntur suꝑ una animam.
sicut suꝑ unã urbem: & sicut suꝑ
unam gentẽ sic suꝑ uniu̾sam ge¬
neris humani multitudinẽ. sic
summa regit: ut etiam extrema
non deserat: Nec uniu̾so deest cũ
disponit unũ. nec uni. cũ disponit

Expanded text:
ejiciuntur dum elevantur, et subiejiciuntur dum elevantur, et subito in desolatione erunt. Hi vero qui justificant cor suum et flagellantur, tota die facti sunt, nunc quidem ut jumentum, sed erunt semper cum Domino. Licet igitur multipliciter afficiaris, non desperes opera bona, si qua sunt, Deo displicuisse; quoniam, ut scriptum est, cum te consumptum putaveris, orieris ut Lucifer, et meridianus fulgor consurget tibi in Nonnulli res humanas Deum curare non aestimant, quoniam fortuitis casibus fieri videntur, auxilium vero divinum sibi adesse diffidunt, maxime cum preces eoinc in Moralium libro XXV, aeque Deus omnia respicit, aeque cuncta disponit, ubique praesens nec localiter tenetur, nec varia curando variatur. Sic ergo divina judicia intenduntur super unam animam, sicut super unam urbem; et sicut super unam gentem, sic super universam generis humani multitudinem, sic summa regit ut etiam extrema non deserat, nec universo deest cum disponit unum, nec uni cum disponit
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Ducunt inbonis dies sud̃
& inpuncto ad infernũ desceꝵ¬
dunt. Sic gͦ & nunc quilibet m̃te
infirmi cum uident sceleratos qͦq
letis successib ꝓsperari: in nocen¬
tes uͦ freq̃nter luctu. & penuria
premi: scit᷑ quia ut supradictũ ẽ
nichil interra sine causa fit. Qͥa
ce si d̃s causas flagelli quo boni
oppͥmuntur. & ꝓsperitates quib
mali fulciuntur. ds̃ non aperit.
eo tam̃ iustas esse indicat: quo eaᷤᷤ
nulla: nisi que do placuerint pos¬
sumus. Iusta sunt gͥ cuncta que
patimur: quia eo ordinante nob
eueniunt: qui iniuste nicħ uelle
potest. Ergo diuina iudicia ꝑ que
bonis adũsitas euenit. & malis
ꝓsperitas non audaci sermone
discucienda sunt : sed formido¬
loso silentio ueneranda. Non gͥ
discutias cur ita uel nonita fits
ad finem utͥusq respice. Dauid .i.
indisquirendo laborabat. qͦusq
intellexit innouissimis eoꝵ. Et
uidit quod illi qui suꝑbia tenent᷑

Expanded text:
diceret: Ducunt in bonis dies suos, diceret: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad infernum descendunt . Sic ero, et, nunc quilibet mente infirmi cum vident sceleratos quosque laetis successibus prosperari, innocentes vero frequenter luctu et penuria premi, sciunt quia, ut supradictum est, nihil in terra sine causa fit; quia etsi Deus causas flagelli, quo boni opprimuntur, et prosperitates, quibus mali fulciuntur, Deus non aperit, eo tamen justas esse indicat, quo eas inulla nisi quae Deo placuerint possumus. Justa sunt igitur cuncta, quae patimur, quia eo ordinante nobis eveniunt, qui injuste velle nihil potest. Ergo divina judicia, per quae bonis adversitas evenit, et malis prosperitas, non audaci sermone discutienda sunt, sed formidoloso silentio veneranda. Non igitur discutias, cur ita vel non ita fit: ad finem utriusque respice. David enim in disquirendo laborabat, quousque intellexit in novissimis eorum, et vidit quod illi qui superbia tenentur,
Abbreviated transcription (Latin):
consolaturum sperabas. quatinuꝰ
dum seforis abhominib ledi. &
intus ado destitui consideraret.
incontumeliam tanto audatius
qͣnto & desperatius erupisset. A¬
dõ namq diabolus idposse fieri
p̃sumebat: ut nonsolum de quoli¬
bet aliquo. seod etiam de ipso iob
cuiꝰ similis tunc non erat: ad dm̃
diceret. Tange cuncta q̃ possidet:
& tunc uidebis quod infaciem
benedicat tibi. Uerum sic isdem
iob contra utraq mu¬
nitus ꝑstitit. Nam contͣ
murmurati onem ȩquitatem
uidicis ad memoriam reducit.
dicens. Scio quia si uoluerit ho
contendere cum dõ: nonpoterit
respondere unum ꝓmille. & itẽ.
hon respondebo si quippiam iusti
habuero:s: meum uidicem de¬
p̃cabor. Contra desperationẽ uͦ
holocaustorum compassionis. ca¬
stitatis. humilitatisq uel multo¬
rum talium reminiscebatur: ita
ut diceret Non rep̃hendit me cor
meum in omni uita mea. De ma¬
lorum uͦ ꝓsperitate non mouebat᷑
qͣm finem eoꝵ considerabat cum

Expanded text:
consolaturum sperabas: quatenus consolaturum sperabas: quatenus dum se foris ab hominibus laedi, et intus a Deo destitui consideraret, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatius erupisset. Adeo namque diabolus id posse fieri praesumebat, ut non solum de quolibet aliquo, sed etiam de ipso Job, cujus similis tunc non erat, ad Deum diceret: Tange cuncta quae possidet, et tunc videbis quod in faciem benedicat tibi . Verum sic isdem ob contra utraque munitus perstitit. Nam contra murmurationem aequitatem judicis ad memoriam reducit, dicens: Scio quia si voluerit homo contendere cum Deo, non poterit respondere unum pro mille ; et item: Non respondebo si quidpiam justi habuero, sed meum judicem deprecabor . Contra desperationem vero holocaustorum compassionis, castitatis, humilitatisque, vel multorum talium reminiscebatur, ita ut diceret: Non reprehendit me cor meum in omni vita mea . De malorum vero prosperitate non movebatur, quoniam finem eorum considerabat cum
Abbreviated transcription (Latin):
que subcelo sunt: quia eadẽ cun¬
ctis eueniunt iusto & impio: et
cetera. Uñ & corda filiorũ hominỹ
replentur malicia & contemptu.
Scit enim diabolus hunc ordinẽ
rerum. quod uidelicet quidam ꝑ
afflictiones ꝑuenire soleant aut
ad murmurations̃. aut ad despe¬
rationem: & idõ cum p̃dictũ iob
ad temptandũ expetiͤ¬
set: omnẽ substantiam
eius pessum de dit. s & om̃e
eiꝰ corpus afflixit: non quod eum
pauperem aut egrũ facere deside¬
raret. s ut ꝑ molestias exterius
illatas. eius conscientiam fatiga¬
re posset:animiq uirtute nuda¬
ta. ut impie aliquid de diuinita¬
te sentiret. Ad hoc enim & nunciõ
callide direrit. ut unus pͥus dice¬
ret. Sabei fecerunt tres turmas. &
tulerunt omnia:. & tunc ignis di
cecidit de celo: et tactas oues pu¬
erosq consumpsit. Quasi dicẽt:
pensa quia frustra tot dm̃ hostuᷤ
placare uolusti cuiꝰ iram toleras:
quem te inhumanis adu̾sitatib

Expanded text:
quae sub coelo sunt, quia eadem cunquae sub coelo sunt, quia eadem cunctis eveniunt justo et impio , etc. Unde et corda filiorum hominum replentur malitia et contemptu. Scit enim diabolus hunc ordinem rerum, quod videlicet quidam per afflictiones pervenire soleant, aut ad murmurationem, aut ad desperationem. Et ideo cum praedictum Job ad tentandum expetisset, omnem substantiam ejus pessumdedit, sed et omne corpus ejus afflixit: non quod eum pauperem aut aegrum facere desideraret, sed ut per molestias exterius illatas ejus conscientiam fatigare posset, animique virtute nudata ut impie aliquid de divinitate sentiret. Ad hoc enim et nuntios callide direxit, ut unus prius diceret: Sabaei fecerunt tres turmas, et tulerunt omnia, et tunc ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves puerosque consumptis . Quasi diceret: Pensa quia frustra tot Deum hostiis placare voluisti, cujus iram toleras, quem te in humanis adversitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ante diabolo maxime sub¬
repit: quod mali ꝓsperantur. &
boni comprimunt᷑. Exhoc enim
st ut uel dm̃ non curare debene
gestis. infirmus animus suspicet᷑.
sicut uxor beati tobie afflicti. que
ei dicit. manifeste uana facta est
spes tua. & cetera. & gedeoN. si
dominꝰ nob̃cum ẽcur apprehen¬
derunt nos omnia hec: uel iuidi¬
cium eius non esse iustum. Neq
enĩ ista mediocͥs questio ẽ. eur ma¬
lis bene ẽ. & bonis male: qnqͥde
Dicit ieremias. Quare uia impio¬
rum ꝓsperatur:: ꝓpe es tu ori eoꝵ.
& longe arenib eor ꝙ daiud.
Mei autem pene moti sunt pedes:
qa delaui inpeccatorib pacẽ pec¬
catoꝵ uidens. E malachias tali¬
bus resistens: laborare inquit feci¬
stis dñm insermonib ur̃is. E di¬
xistis. Inquo: In eo cum diceretis.
Omnis qui facit malum: bonus ẽ
inconspertu domini:& tales ei
placent. E iob. Cur impii uiuuñ:¬
Et multa que sequuntur huius¬
modi. Quod & salomoꝵ insinuan᷑
hoc est ait pessimum int̃ omnia

Expanded text:
ante diabolo maxime subante diabolo maxime subrepit, quod mali prosperantur, et boni comprimuntur. Ex hoc enim fit, ut vel Deum non curare de bene gestis infirmus animus suspicetur, sicut uxor beati Tobiae afflicti quae ei dicit manifeste: Vana facta est spes tua , etc. Et Gedeon: Si Dominus nobiscum, cur apprehenderunt nos omnia haec, vel judicium ejus non esse justum? Neque enim ista mediocris quaestio est, cur malis bene est, et bonis male: quando Dicit Jeremias: Quare via impiorum prosperatur? prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Et David: Mei autem pene moti sunt pedes, quia zelavi in peccatoribus pacem peccatorum videns . Et Malachias talibus resistens: Laborare, inquit, fecistis Dominum in sermonibus vestris. Et dixistis: In quo? in eo cum diceretis: Omnis qui facit malum bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent . Et Job: Cur impii vivunt? multa quae sequuntur hujusmodi. Quod et Salomon insinuans: Hoc est, ait, pessimum inter omnia
Abbreviated transcription (Latin):
contagia secat: q̃ inesse medulli¬
tus reꝓbat. Abscidit uirus putre¬
dinis. ferro tribulationis: & quo
uoces egri audire dissimulat: eo
egritudinis finem ꝓcurat. Quod
autem creatura creatoris udiciũ
discutere. nec debeat nec poszit:
apłs ostendit. qui cũ de ꝓfundi¬
tate diuinorsi iuidicioꝵ diceret:
o altitudo diuiciarũ sapientie &
scientie dĩ. & cetera: addidit. o
homo tu qͥs es qui respondeas
dõ. homo qͥppe abhumo uocat᷑
Respondere gͦ dõ nonposse con¬
uincitur. qui homo nominatur:
quia ꝑ hoc quod de humo sũptꝰ
est. suꝑna iudicia discutere ido¬
neus non est. Quia gͥ hec inuest¬
gare non sufficimus: restat ut
sub eius dispositionib humilt
taceamus: ne forte si eausa distri¬
ctionis eius discuciatur: amplius
discussa ꝓuocetur. Uitari namq
ius suꝑni consilii nequaqͣm potest:
sed eius pondera sibi magna uir¬
tute leuigat: qui se sub eiꝰ nutib
frenat: &e hec subiecto cordis hu

Expanded text:
contagia secat, quae inesse medullicontagia secat, quae inesse medullitus reprobat. Abscidit virus putredinis ferro tribulationis, et quo voces aegri audire dissimulat, eo aegritudinis finem procurat. Quod autem creatura Creatoris judicium discutere nec debeat nec possit, Apostolus ostendit, qui cum de profunditate divinorum judiciorum diceret: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, etc., addidit: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Homo quippe ab humo vocatur. Respondere ergo Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia per hoc quod de humo sumptus est, superna judicia discutere idoneus non est. Quia igitur haec investigare non sufficimus, restat ut sub ejus dispositionibus humiliter taceamus, ne forte si causa districtionis ejus discutiatur, amplius discussa provocetur. Vitari namque vis superni consilii nequaquam potest, sed ejus pondera sibi magna virtute levigat, qui se sub ejus nutibus frenat, et haec subjecto cordis hum
Abbreviated transcription (Latin):
quilinium humiliauerit: adhuc
multa inme corrigenda uisus erꝰ
dep̃hendit: ꝓ quib si parcere nol¬
let: iuste tormentum exaggerare
posset. Qui etiam postqͣm tanta
actalia pacienter ꝑtulit. q̃ om̃ia
secula stupescunt. nequaqͣm de
uictoria głatur: sed dicit Ip̃se me
rep̃hendam: & ago penitentiam.
bere abscondit. non putabimus
nos derelictos. ut qͥdã facere so¬
lent. in ꝓsꝑis quidem dm̃ benedi¬
centes uxta illud. confitebitur
tibi cum bene feceris ei: s in ad¬
uersis deficientes iuxta illud. in
miserus nonsubsistent & uehis
qui ꝑdiderunt sustinentiã: sed
magis amabimus uidicem qͥ
ut circa reos suos transitoria pena
qͣsi uirgis flagellat: ut eos age¬
henna uelut asuspendio furcaꝵ
absoluat. Ut enĩ supͣ dictum est
tanto patientius eger ferram̃tũ
medici tolerat: qͣnto putridum
conspicit esse quod secar. & qͣnt̃
ꝑipsam sectionẽ salutis medelã
sperat. Ds quippe indernus est
medicus: & peccatorum anobis

Expanded text:
quilinium humiliaverit, adhuc quilinium humiliaverit, adhuc multa in me corrigenda visus ejus deprehendit, pro quibus si parcere nollet, juste tormentum exaggerare posset. Qui etiam postquam tanta ac talia patienter pertulit, quae omnia saecula stupescunt, nequaquam de victoria gloriatur, sed dicit: Ipse me reprehendo, et ago poenitentiam .bere abscondit, non putabimus nos derelictos, ut quidam facere solent, in prosperis quidem Deum benedicentes, juxta illud: Confitebitur tibi cum benefeceris ei ; sed in adversis deficientes juxta illud: In miseriis non sustinent . Et: Vae his qui perdiderunt sustinentiam . Sed magis amabimus judicem, qui idcirco reos suos transitoria poena quasi virgis flagellat, ut eos a gehenna vel a suspendio furcarum absolvat. Ut enim supradictum est, tanto patientius aeger ferramentum medici tolerat, quanto putridum esse conspicit quod secat, et quantum per ipsam sectionem salutis medelam sperat. Deus quippe internus est medicus, et peccatorum a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
t uero: neq iudicioꝵ¬
tas: ad liquidum penetra¬
ri pot̃. Iudicia inquit domini aby¬
sus multa. E itẽ. Qs intelligit
miscđias dñi : At tam̃ intelligẽ
necesse est: qͥa iustum est qͦd pati¬
mur. ut int̃ q̃s libet angustias ñ
murmuremꝰ sed dicamꝰ Iustuᷤ
es domine: & rectum uidiciũ
tuũ. E item quod alius ꝓpħa
dicit. Increpationem domini su¬
stinebo: quia peccaui. Intelliga¬
mus qͦ quia uixta ullud iob qͥ
afflictus fuerit. erit gła. dicamꝰ
Nam si equitas uidicii conside¬
retur. murmuratio cessabit
qͥa ualde iniustum ẽ ut reus
udicem incuset: cum digna fa¬
ctis eque receperit. Nos enim ut
beato iob impbatur multũ mi¬
nima exigimur: qͣm meretur ini¬
quitas nr̃a. Quod & ipse qͣmuis
ore iudicis incomparabilit lauda¬
tus sit: de se fatetur dicens. Cum
expleuerit uoluntatem suã inme:
adhuc muita alia p̃sto sunt ei. Ac
si diceret. Cum sublatis omnib tã
reb qͣm filiis. cum etiam consũp¬
ta uermib earne. meusq ad ster¬

Expanded text:
t vero neque judiciortas ad liquidum penetrari potest. Judicia, inquit, Domini abyssus multa ; et item: Quis intelligit misericordias Domini? Attamen intelligere necesse est, quia justum est qur, ut inter quaslibet angustias non murmuremus, sed dicamus: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Et item quod alius propheta dicit: Increpationem Domini sustinebo quia peccavi . Intelligamus quoque quia, juxta illud Job, qui afflictus fuerit, erit in gloria . Nam si aequitas judicii consideretur, murmuratio cessabit, quia valde injustum est, ut reus judicem incuset, cum digna factis aeque receperit. Nos enim, ut beato Job improbatur, multum mnima exigimur quam meretur iniquitas nostra. Quod et ipse, quamvis ore judicis incomparabiliter laudatus sit, de se fatetur, dicens: Cum expleverit in me voluntatem suam, adhuc multa alia praesto sunt ei . Ac si diceret: Cum sublatis omnibus tam rebus quam filiis, cum et consumpta vermibus carne, me usque ad ster