comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio cũ quib lib& uideat᷑ eẽ uirtuti¬
b soluit᷑. nisi ꝑ caritatis uinculũ pa¬
tientia seruet᷑. Sua enĩ bona ꝑdit oꝑa.
qui aliena mala renuit ꝑpeti. Feruore
quippe iracundi sp̃c lesus quisq a dile¬
ctione resilit: & cum se exterius ñ to
lerat. grauare intus se ꝑ amissũ lum̃
caritatis obscurat. Nec uid& iam quo
tendat pedem boni oꝑis: qui oculum
ꝑdidit dilectionis. S scĩ uirt humerꝰ
a iunctura sua ñ cadit: qͥa uidelic&
eius dilectio a socialis uitȩ concordia
ꝑ impatientiã ñ recedit: eiꝰq brachiũ
minime frangit᷑. quia om̃is eiꝰ oꝑatio
in comunctione humeri. id. ẽ in cari¬
tatis conexione custodit᷑. S qͦ conside¬
ratione bona hȩc cuncta ȩgerit. atq
a malis om̃ib sese abstinuerit. ad¬
tantȩ similitudinis pensemꝰ si possu¬
mus qͣntũ in scõ uiro fuerit uis ti¬
moris. F luctus enĩ cũ tum̃tes desuꝑ
imminent. cũq eam quã deferunt

Expanded text:
atur esse virtutibus, solvitur, nisi per charitatis vinculum patientia conservetur. Sua enim bona perdit operari qui aliena mala renuit perpeti. Fervore quippe iracundi spiritus laesus quisque a dilectione resilit, et cum se exterius gravari non tolerat, intus se per amissum lumen charitatis obscurat; nec videt jam quo tendat pedem boni operis, qui oculum perdidit dilectionis. Sed sancti viri humerus a junctura sua non cadit, quia videlicet ejus dilectio a socialis vitae concordia per impatientiam non recedit. Ejusque brachium minime frangitur, quia omnis ejus operatio in conjunctione humeri, id est in charitatis connexione custoditur, Sed qua consideratione bona haec tanta egerit, atque a malis omnibus sese abstinuerit, adae similitudinis pensemus, si possumus, quanta in sancto viro fuerit vis timoris. Fluctus etenim cum tumentes desuper imminent, cumque eam quam deferunt
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ p̃uidit: Unde summoꝑe formi¬
dandũ. ẽ nobis illud tantȩ districtio¬
nis exam̃. Constat autẽ quia in hac
uita cũ ꝑcutit. si ꝑcussionẽ correptio¬
sequit᷑. disciplina patris. ẽ ñ ira iudi¬
cis: amor corrigentis.ẽ. ñ districtio pu¬
nientis. Ex ipso gͦ p̃senti uerbere. iu¬
dicia ȩt̃na pensanda sunt. Hinc s enĩ
debemꝰ. quomͦ ferat᷑ illa quȩ repbat:
si ferre mͦ uix ual& eiꝰ ira quȩ purgat.

Expanded text:
timorem praevidit? Unde summopere formitimorem praevidit? Unde summopere formidandum nobis est illud tantae districtionis examen. Constat autem quia in hac vita cum sequitur, disciplina patris est non ira judicis, amor corrigentis est, non districtio punientis. Ex ipso ergo praesenti verbere judicia aeterna pensanda sunt. Hinc etenim quomodo feratur illa quae reprobat, si
Abbreviated transcription (Latin):
dicii aduentũ intenta m̃te considerat.
ꝓfecto uids. quia tantꝰ pauor ĩmin&.
qͣntũ ñ solum tẽ uidere. s se etiã nẽ
p̃uidere ꝑtimescat. Consideratione
nãq tanti terroris metu animꝰ palpi¬
tat: & intentionis suȩ ocłos declinans.
intueri qͦd p̃uid& recusat. Bene gͦ dr̃.
& pondus eius ferre ñ potui: qm̃ quia
cũ suꝑnȩ maiestatis uĩ ad iudiciũ ue¬
nientis terrorẽq tanti examinis con¬
siderando animus conat᷑ exquirere.
mox ad sem& ipsũ refugiens. sese expa-¬
uescit inuenisse. S int̾ hȩc sciendũ
est. quia beatus iob ista de se loquit᷑.
laudat᷑ & flagellatꝰ. Si igit᷑ saltem ad
meritoꝵ ꝓuectum ita ꝑcussus. ẽ. qͥ sic
timuit: qͦmͦ feriendus. ẽ qͥ contẽpnit:
Quomͦ dep̃ssura sunt dĩ iudicia eos qui
se eleuant: si & illos ad tẽpꝰ deprimuis
qui hȩc semꝑ in humilitate formidan:
Quom pondus dĩ potĩt ferre qͥ despicit:
si hoc & ille in uerbere ꝑtulit qui ꝑti

Expanded text:
derat, profecto videt quia tantus pavor imminet, quantum non solum tunc videre, sed se etiam nunc praevidere pertimescat. Consideratione namque tanti terroris metu animus palpitat, et intentionis suae oculos declinans, intueri quod praevidet recusat. Bene ergo dicitur: Et pondus ejus ferre non potui, quia cum supernae majestatis vim ad judicium venientis terroremque tanti examinis considerando animus conatur exquirere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur laudatus et flagellatus. Si igitur saltem ad meritorum profectum ita percussus est qui sic timuit, quomodo feriendus est qui contemnit? Quomodo depressura sunt Dei judicia eos qui se elevant, si et illos ad tempus deprimunt qui haec semper in humilitate formidant? Quomodo pondus Dei poterit ferre qui despicit, si hoc et ille in verbere pertulit qui per
Abbreviated transcription (Latin):
nũ negocia subeunt. dũ grauare uel
in minimis timent: ipsi contra iusti¬
ciam grauari neqͣqm refugiunt.
Sciunt qͥppe qͥa om̃is humana iusti¬
cia iniusticia eẽ rep̃hendit᷑: si diui¬
nitus districte iudicet᷑. Vnde hoc
quod sibi competit cauent uehem̃ter
exigere: ne eoꝵ actꝰ suꝑnã rectitudi¬
nem contingat subtilit̃ examinare.
S ut inueniri iusti in diumo exami¬
ne ualeant: plerũq apud humana
iudicia grauari se & iniuste patuiN.
Beatͦ aut̃ iob uitȩ suȩ celsitudinẽ nar¬
rans. & multa st̃ & mira quȩ dixit.
s quia plerũq humana mens renuit
bona credere quȩ nescit oꝑari. male¬
dicꝰti sibi sententiã ꝓtinꝰ subicit. si
qua hoꝵ quȩ dixerat oꝑe ñ impleuit.

Expanded text:
tia subeunt, dum gravare vel in minimis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam refugiunt. Sciunt quippe quia omnis humana justitia injustitia esse reprehenditur, si divinitus districte judicetur. Unde hoc quod sibi competit cavent vehementer exigere, ne eorum actus supernam rectitudinem contingat subtiliter examinare. Sed ut inveniri justi in divino examine valeant, plerumque apud humana judicia gravari se et injuste patiuntur. Beatus autem Job vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumque humana mens renuit bona credere, quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus subjicit, si qua horum quae dixerat opere non implevit,
Abbreviated transcription (Latin):
In eo gͦ qͦd ait. si leuaui suꝑ pupillum
manũ meã cũ uiderit me in portam
suꝑiorẽ. mirã uirtutẽ patientiȩ ser¬
uasse se asserit: qui grauari se a ꝑso¬
nis minimis. nec contra hoc qͦd sibi
iuste cõpetere pot̃at declinauit. Qd
tam̃ si minime fecerit. adiungit. hu¬
merus ms̃ a iunctura sua cadat: qͥa
nimirũ qui patientiã seruare contẽp¬
nit. socialẽ uitã citius ꝑ impatientiã
deserit. Aiuinctura enĩ humerꝰ ca¬
dit: cũ aduersitatis aliqͥd animꝰ fer¬
re ñ ualens. fratnã concordiã relinqͥt.
Et quasi m̃brũ separat᷑ a corpore: cum
is qui oꝑari bona pot̾at. a bonoꝵ om¬
niũ abscidit᷑ uniuersitate. Neq enĩ
seruari umqͣm concordia. nisi ꝑ solam
patientiã uals. Crebro nãq in hu-¬
mana actione nascit᷑. unde mentes
hominũ uicissim a sua unitate ac
dilectione separent᷑: & nisi ad aduer¬
sa toleranda se animus p̃paros ꝓcul¬
dubio humerus corpori ñ inheret.

Expanded text:
super pupillum manum meam, etiam cum viderem me in porta superiorem, miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se a personis minimis, nec contra hoc quod sibi juste competere poterat, declinavit. Quod tamen si minime fecerit, adjungit: Humerus meus a junctura sua cadat. Quia nimirum qui patientiam servare contemnit socialem vitam citius per impatientiam deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversitatis aliquid ferre animus non valens, fraternam concordiam relinquit; et quasi membrum separatur a corpore, cum is qui operari bona poterat a bonorum omnium abscinditur universitate. Neque enim unquam servari concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, proculdubio humerus corpori non inhaeret.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi ñ amittant. Per quȩ pietatis
uiscera hȩc eadem uera mat̾ agnoscit᷑.
quia om̃e magisteriũ in examine ca¬
ritatis apꝓbat᷑: & sola totũ acciꝑe me
ruit. quẽ quasi totũ concessit: qͥa fi¬
deles p̃positi ꝓ eo qͦd ex bonis discipłis
sius. non solũ aliis laudẽ ñ inuident.
s utilitatẽ eis etiam ꝓuectus exorant:
ipsi & integros & uiuente filios reci¬
piunt. qͣndo in sup̃mo examine ex eoꝵ
uita ꝑfectȩ retributionis gaudia con
sequunt᷑. Hȩc paucis ꝑ excessũ diximꝰ.
ut auditoꝵ ꝓgenies ꝑ doctoꝵ negli¬
gentiam qualit̃ extinguit᷑ monstrare¬
mus: quia quisqͥs iuxta hoc qͦd loquit᷑.
quaqͣm actione dormiens extinxit: atq
ideo fident̃ dicit. si qͦminus p̃dicta cõ¬
pleuit: serã. & alius comedat. & ꝓgeni¬
es mea eradicet᷑. Qui adhuc se de inqͥ¬
natione praui oꝑis discutiens. subdi

Expanded text:
discipuli non amittant. Per quae pietatis discipuli non amittant. Per quae pietatis viscera, haec eadem mater vera agnoscitur omnino, quia magisterium in examine charitatiruit, quae quasi totum concessit: quia fideles praepositi pro eo quod ex bonis discipulis suis, non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem eis etiam provectius exorant ipsi, et integros et viventes filios recipiunt, quando in superno examine ex eorum vita perfectae retributionis gaudia conntur. Haec paucis per excessum diximus, ut auditorum progenies per doctorum negligentiam qualiter exstinguitur monstraremus, quia quisquis juxta hoc quod loquitur quaquam actione dormiens exstinxit, atque ideo fidenter dicit: Si quominus praedicta complevi, Seram, et alius comedat, et progenies mea eradicetur. Qui adhuc se de inquinatione pravi operis discutiens, subdi
Abbreviated transcription (Latin):
districti iudicis demonstrat. Ubi &¬
illud sollerter .ẽ. intuendũ. qͦd uiuers
filius prius diuidi p̃cipit᷑. ut soli post¬
modũ matri reddat᷑: quia in hac ui¬
ta quasi partyri concedit᷑ uita disci-¬
puli dũ ex illa ñnũqͣm alter apud
dñm meritũ. alter uͦ apud homineᷤᷤ
laudẽ habere ꝑmittit᷑. S falsa mat̾
cum quẽ ñ genuit occidi ñ metuit:
qͥa arrogantes magistri & caritatis
ignari. si plenissimũ nom̃ laudis ex
alienis discipłis consequi nequeuñ.
eoꝵ uitã crudelit̃ insequunt᷑. Inui¬
diȩ enĩ face succensi. nolunt aliis
uiuere: qͦs se conspiciunt ñ posse pos¬
sidere. Unde illic ꝑuersa mulier cla¬
mat: nec m̃s sit nec istius. Ut enĩ¬
diximus. qͦs sibi obsequi ñ uident ad
głam temporalem: eos aliis inui¬
dent uiuere ꝑ ueritatẽ. Uera autẽ
mat̃ satagit. ut eius filius saltem
apud extrancum sit & uiuat: qͥa conce¬
ant: si tam̃ integritatẽ uitȩ hii idem

Expanded text:
districti districti illud solerter intuendum est, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur, quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud hominem laudem habere permittitur. Sed falsa mater eum quem non genuit occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere quos se conspiciunt non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat, Nec mdiximus, quos sibi obsequi non vident ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit ut ejus filius saltem apud extraneam sit et vivat. Quia et conceant, si tamen integritatem vitae iidem
Abbreviated transcription (Latin):
gligentia occidit. Neq enĩ torpenti
nobis. ẽ. m̃te transeundũ. qͦd apud
salomonẽ mulier filiũ quẽ uigilans
lactare consueuerat. dormiens int̃¬
emit: qͥa nimirũ magistri uigilan¬
tes quidẽ scientia. s uita dormientes.
auditores suos qͦs ꝑ uigilias p̃dica¬
tionis nutriunt. dũ qͦd dicunt fa¬
cere negligunt. ꝑ somnũ torporis occi¬
dunt: & negligendo opprimunt. quos
alere uerboꝵ lacte uidebant᷑. Vnde
plerũq dum ipsi rep̃hensibilit̃ uiuuq̃.
& habere discipłos uitȩ laudabilis ne¬
queunt. alienos sibi attrahere conag᷑
quatinus dũ bonos se habere seqͥces
ostendunt. apud iudiciũ hominũ ex¬
cusent mala quȩ agunt: & quasi ꝑ
subditoꝵ uitã mortiferã tegant negli¬
gentiam. Vnde illic mulier qͥa filiũ
extinxit ꝓpriũ: quęsiuit alienũ. S tam̃
ueram matrẽ. salomonis gladius inue¬
nit: quia uidelic& cuiꝰ fructꝰ uiuat.
uel cuiꝰ intereat. extremo examine rra

Expanded text:
gligentia occidit. Neque enim torpenti gligentia occidit. Neque enim torpenti nobis est mente transeundum quod apud Salomonem mulier filium, quem vigilans lactare consueverat, dormiens interemit , quia nimirum magistri vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt facere negligunt, per somnum torporis occidunt, et negligendo opprimunt quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, et alienos sibi attrahere conantur, quantenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi per subditorum vitam mortiferam tegant negligentiam. Unde illic mulier filium quia exstinxit proprium, quaesivit alienum. Sed tamen veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine ira
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ait. Beati qui seminatis suꝑ om̃
aqͣs. Sc̃ȩ quippe ȩccłȩ p̃dicatores suꝑ
om̃s aqͥs seminare conspexit: qͥ cunc¬
tis late popłis intȩ uerba qͣsi cȩlestis
panis grana tradidert̃. Comedere aut̃
est. bonis oꝑib saciari. Unde ꝑsem&¬
ipsam ueritas dicit. Ms̃ cib ẽ. ut fa¬
ciam uoluntatẽ eius qui misit me
Si gͦ ea quȩ p̃tulit facere p̃t̾misit. ait.
seram. & alius comedat: acsi aꝑte di¬
cat. Qͦd os meum loquit᷑: ñ ego. s alt̃
oꝑetur. Predicator quippe prauus. qͥa
suis uocib morib discrepat. ieiunus
serit qͦd alius manducat: qͥa suo semi¬
ne ipse ñ pascit᷑. qͣndo a uerbi sui re-¬
titudine praua actione uacuatur.
Et quia plerũq discipuli in cassũ bona
audiunt. cum ex magistri uita oꝑm
exemplo destruunt᷑. recte subiungit᷑.
& ꝓgenies mea eradicet᷑ Doctoris enĩ¬
ꝓgenies eradicatur. qͣndo is qui per
uerbũ nascit᷑. ꝑ exemplũ necat᷑. quia
quẽ lingua uigilans gignit. uitȩ ne¬

Expanded text:
a ait: Beati qui seminatis super omnes aquas . Sanctae quippe Ecclesiae praedicatores super omnes aquas seminare conspexit, quia cunctis late populis verba vitae, quasi coelestis panis grana, tradiderunt. Comedere autem est bonis operibus satiari. Unde per semetipsam Veritas dicit: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me . Si ergo ea quae protulit facere praetermisit, ait: Seram, et alius comedat. Ac si aperte dicat: Quod os meum loquitur, non ego, sed alter operetur. Praedicator quippe 686 qui a suis vocibus moribus descrepat, jejunus serit quod alius manducet, quia suo semine ipse non pascitur, quando a verbi sui rectitudine prava actione vacuatur.Et quia plerumque discipuli incassum bona audiunt, cum ex magistri vita operum exemplo destruuntur, recte subjungitur: Et progenies mea eradicetprogenies eradicatur quando is qui per verbum nascitur per exemplum necatur, quia quem lingua vigilans gignit, vitae ne
Abbreviated transcription (Latin):
it. S cum largitatẽ m̃tis suȩ indicat
quia ad uotũ se pauꝑib concurrisse
manifestat: necesse. ẽ. ut quęramꝰ. ne
lum̃ miscđiȩ dationis tarditate fusca¬
uerit. Unde subiungit. Et si ocłos ui¬
duȩ expectare feci. Petentẽ se uiduam
exspectare noluit: ut ñ solũ ex mune¬
re. s etiã ex celeritate muneris bonoꝵ
operũ merita auger&. Unde alias
scriptũ . ẽ. Ne dicas amico tuo. uade. &
reuertere. & cras dabo tͥ: cũ statĩ possis
dare. S ñnulli solent exteriꝰ multa
largiri: cõmunis autẽ uitȩ grãm re¬
pellentes. habere pauꝑes socios in do-¬
mestica conuersatione refugiunt. Un¬
de beatꝰ iob ut ñ solum se insinus ex¬
teriꝰ multa p̃buisse. s apud se qͦsq ino¬
pes etiam in domestica conuersatione
recepisse: ꝓtinus adiungit. Si comedi¬

Expanded text:
 cum largitatem mentis suae indicat, quia ad votum se pauperibus concurrisse manifestat, necesse est ut quaeramus ne lumen misericordiae dationis tarditate fuscaverit. Unde subjungit: Et oculos viduae expectare feci. Petentem se viduam exspectare noluit, ut non solum ex munere, sed etiam ex celeritate muneris, bonorum operum merita augeret. Unde alias scriptum est: Ne dicas amico tuo, vade et revertere, cras dabo tibi, cum statim possis dare . Sed nonnulli solent exterius multa largiri, communis autem vitae gratiam repellentes habere pauperes socios in domestica conversatione refugiunt. Unde beatus Job, ut non solum se insinuet exterius multa praebuisse, sed apud se quosque inopes etiam in domestica conversatione recepisse,
Abbreviated transcription (Latin):
erit arbitrii. ut cũ ipso ꝓficer&: liqͣt
tam̃ quia eius arbitrii ñ fuit. ut cũ ipso
tuti nil tribuit: qui ꝓfecto testatur
quia hoc ex conditionis munere accep̃.
Bonum gͥ qͦd a conditione habuisse se in¬
timat. liqu& ꝓculdubio qͥa ad laudem
creatoris narrat: indicans ab ipso se
accepisse ut pius e̾et. a quo accepit ut
e̾e̾t: quia sicut suo oꝑe in ut̃o conditꝰ ñ
fuit. ita nec sua uirtute ab ut̃o piꝰ fuit.
S pensandũ nobis. ẽ. qͦd asserit. creuit
mecũ. Nonnulli enĩ qͦd ad ȩtatẽ cres¬
cunt. ab innocentia decrescunt. Elec¬
tis uͦ cũ foris ȩtas corporis. intͦ si dici
liceat. crescit ȩtas uirtutis. Sequitur.¬

Expanded text:
oficeret, liquet tamen quia ejus arbitrii non fuit ut cum ipso tuti nil tribuit, qui profecto testatur quia hoc ex conditionis munere accepit. Bonum igitur quod a conditione habuisse se intimat, liquet procul dubio quia ad laudem conditoris narrat, indicans ab ipso se accepisse ut pius esset, a quo accepit ut esset, quia sicut suo opere in utero conditus non fuit, ita nec sua virtute ab utero 692 pius fuit. Sed pensandum nobis est, quod asserit: Crevit mecum. Nonnulli enim quoad aetatem crescunt, ab innocentia decrescunt. Electis vero cum foris aetas corporis, intus, si dici liceat, crescit aetas virtutis. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Si leuaui suꝑ pupillũ manũ meã: etiã¬
cum uiderent me in porta suꝑiorẽ.
Mos apud uetẽs fuit. ut ad portã senio¬
res sederent: qui certantiũ uirgia
iudiciaria examinatione distringe¬
rent: quatinꝰ urbẽ in qua concordit̃
oporter& uiuere. discordes minime in¬
nisi id qͦd agebat᷑ in porta: Sicut
enĩ pugnare castra dicimꝰ. ꝓ eo quod
pugnatur ex castris: ita iudiciũ qͦd
in porta agi consueuerat. porta nomi¬
nat᷑. In porta gͦ se suꝑiorẽ uids: qͥ se
melioris partis eẽ in iudicio ȩqͥtatis
merito conspicit. B eatus gͥ iob qͥa nec
tẽ contra pupillũ manũ exercuit. cũ
se etiã ꝑ iusticiȩ meritũ potiorẽ uidit:

Expanded text:
Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem. - Mos apud veteres fuit, ut ad portam seniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione distinguerent, quatenus urbem, in qua concorditer oportebat vivere, discordes minime innisi id quod agebatur in porta? Sicut enim pugnare castra dicimus, pro eo quod pugnatur ex castris; ita judicium, quod in porta agi consueverat, porta nominatur. In porta ergo se superiorem videt, qui se melioris partis esse in judicio aequitatis merito conspicit. Beatus igitur Job, quia nec tunc contra pupillum manum exeruit, cum se etiam per justitiae meritum potiorem vi
Abbreviated transcription (Latin):
seruo meo. & cũ ancilla mea: cũ discep¬
tarent aduersũ me. Qui enĩ iudica¬
ri cum seruis ancillisq ñ renuit: li¬
quido indicat qͦd contra nullũ umqͣm
ꝓximũ apud se tumidus fuit. Int̃ hȩc
N on enim longe suꝑuis dixit. uidebant
me iuuenes & abscondebant᷑. & senes as¬

Expanded text:
servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. - Qui enim judicari cum servis ancillisque non renuit, liquido indicat quod contra nullum unquam proximum apud se tumidus fuit. Inter haec aNon enim longe superius dixit: « Videbant me juvenes, et abscondebantur, et senes as
Abbreviated transcription (Latin):
na .ẽ. uirtꝰ humilitatis: considerata ȩqͣli¬
tas conditionis. Om̃s nãq homines na-¬
tura ȩquales sumꝰ: s accessit dispensa¬
torio ordine. ut quibdã p̃lati uidea¬
mur. Si igit᷑ hoc a m̃te deprimimus
qͦd temporalit̃ accessit: inuenimꝰ citiꝰ
quid naturalit̃ sumꝰ. Plerumq enĩ se
animo accepta potestas obicit: eũq
tumidis cogitationib fallit. Manu
gͦ humillimȩ considerationis: depri¬
mendus. ẽ. tumor elationis. Si enim
apud sems. ipsam mens descendit de
uertice culminis: citius planiciem in¬
uenit naturalis ȩqualitatis. Nam ut
p̃fati sumus om̃s homines natura eqͣ¬
les genuit. s uariante meritoꝵ ordi¬
ne. alios aliis dispensatio occulta post¬
ponit. Ipsa autẽ diuersitas quȩ acces¬
sit ex uicio. recte. ẽ. diuinis iudiciis
ordinata: ut qͥa om̃is homo it̃ uitȩ ȩque
ñ gradit᷑. alt̃ ab alto regat᷑. Scĩ autẽ
uiri dum p̃sunt. ñ in se potestatẽ ordi
desse. Sciunt enĩ qͦd antiqui patres

Expanded text:
tis, considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor elationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata, ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt, non in desse. Sciunt enim quod antiqui patres
Abbreviated transcription (Latin):
habendi desideriũ deseruisse. Sed qͥd si
ipsa uellent pauꝑes. quȩ fortasse acciꝑe
ñ expedir&: An quia in scriptura sacra¬
dici pauꝑes humiles solent. ea sola ȩsti¬
manda sunt quia acciꝑe pauꝑes uoluis.
quȩ humiles petunt: Et ꝓcul dubio opor¬
tet ut incunctant̃ det᷑. quicqͥd cũ uera
humilitate requirit᷑: id ẽ qͦd ñ ex desi¬
derio s ex necessitate postulat᷑. Nam
ualde suꝑbire.ẽ. extra metas inopiae
aliquid desiderare. Vnde & suꝑbe pe
sunt ueracit̃ pauꝑes. qui inflati suꝑbiȩ
spũ ñ sunt. quos aꝑte ueritas exprimit
cũ dicit. beati pauꝑes sp̃u. recte nẽ ꝑ¬

Expanded text:
habendi desiderium deseruisse. Sed quid, si habendi desiderium deseruisse. Sed quid, si ipsa vellent pauperes quae fortasse accipere non expediret, an, quia in Scriptura sacrafici pauperes humiles solent, ea sola aestimanda sunt, quae accipere pauperes volunt, quae humiles petunt? Et procul dubio oportet ut incunctanter detur quidquid cum vera humilitate requiritur, id est, quod non ex desiderio, sed ex necessitate postulatur. Nam valde jam superbire est, extra metas inopiae aliquid desiderare. Unde et per supesunt veraciter pauperes, qui inflati superbiae spiritu non sunt, quos aperte Veritas exprimit, cum dicit: « Beati pauperes spiritu ,
Abbreviated transcription (Latin):
rapit᷑. filius hominis uocat᷑: ut ductꝰ
ad cęlestia hominẽ se eẽ meminerit
Ac si eum diuina uox uerbis aꝑtiorib
ãmoneat dicens. Mem̃to qͥd sis: ne
de his ad quȩ raperis extollaris: s al¬
titudinẽ reuelationis. tempera memo¬
ria memoria conditionis. Ex eo gͦ
colligendũ . ẽ. qͣnta cõmunis naturae
memoria in corde deprimi debeat ter¬
renȩ potestatis tumor: si ex humani¬
tatis uocabulo agit᷑. ne cogitationis
elatio ex secretis cȩlestib generetur.
Cuius uidelie& humanitatis bene beatꝰ
iob semꝑ recordationẽ tenuit. qui ait.
N umquid ñ in ut̃o fecit me. qui & illũ
oꝑatꝰ. ẽ: & formauit in uulua unus:
Acsi aꝑte dicat. Cur ñ ȩque debeamꝰ
in cuiꝰlib& negotii iudicio discuti: qͥ ꝑ
conditoris potentiã sumꝰ ȩqualit̃ facti:
S: quia castitatis eiꝰ atq humilitatis ac¬
ta cognouimꝰ: nẽ liberalitatis oꝑa cog¬
bant ꝑauꝑib: & ocłos uiduȩ exspecta¬

Expanded text:
rapitur, filius hominis vocatur , ut ductus rapitur, filius hominis vocatur , ut ductus ad coelestia, hominem se esse meminerit. Ac si eum divina vox verbis apertioribus admoneat dicens: Memento quid sis, ne de his ad quae raperis extollaris, sed altitudinem revelationis tempera memoria conditionis. Ex eo ergo colligendum est quanta communis naturae memoria in corde deprimi debeat terrenae potestatis tumor, si ex humanitatis vocabulo agitur, ne cogitationis elatio ex secretis coelestibus generetur. Cujus videlicet humanitatis bene beatus Job semper recordationem tenuit, qui ait: Nunquid non in utero fecit me, qui et illum operatus est, et formavit in vulva unus? Ac si aperte dicat: Cur non aeque debeamus in cujuslibet negotii judicio discuti, qui per conditoris potentiam sumus aequaliter facti? Sed quia castitatis ejus atque humilitatis acta cognovimus, nunc liberalitatis opera cogbant, pauperibus, et oculos viduae exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
uiciũ qͦd corrigat᷑: ñ de excellentia po-¬
testatis. s de ęqualitate conditionis
gaudent: ꝙ ñ solũ ab eis metui. s etiã
plusqͣm necesse ẽ. honorari refugiunt.
Neq enim leue se ꝑpeti dãpnũ humilita¬
tis credunt: si ab eis ꝓ merito fortas¬
se ordinis pluris ȩstiment᷑. Hinc. ẽ enĩ
qͦd primus pastor ȩccłȩ cũ adorante se
cornelio suꝑ se sibi honorẽ uider& obla¬
tum. ad ȩqualitatẽ conditionis suȩ ci¬
tius recurrit dicens. Surge & ego ho¬
mo sum. Os enim nesciat qͦd condito¬
ri suo homo debeat & ñ homini ꝓster¬
ni: Qa gͦ humiliari sibi plus quam
debuit ꝓximũ uidit: ne ultra huma¬
nitatis metas mens intumescer&. ẽẽ
se hominẽ recognouit: quatinꝰ illati si¬
bi honoris elationẽ franger& exconsi¬
derata ȩqualitate conditionis. Hinc
a iohanne angłs adoratꝰ. creaturam se
eẽ cognoscit dicens. Uide ne feceris:
conseruus tuus sum & fratrũ tuorũ.¬
Hinc ꝓpħa cum ad uidenda sublimia

Expanded text:
vitium quod corrigatur, non de excellentia potestatis, sed de aequalitate conditionis gaudent; et non solum ab eis metui, sed etiam plus quam necesse est honorari refugiunt. Neque enim leve se perpeti damnum humilitatis credunt, si ab eis pro merito fortasse ordinis pluris aestimentur. Hinc est enim quod primus pastor Ecclesiae, cum, adorante se Cornelio, super se sibi honorem videret oblatum ad aequalitatem conditionis suae citius recurrit, dicens: Surge, et ipse ego homo sum . Quis enim nesciat quod conditori suo homo debeat et non homini prosterni? Quia ergo humiliari sibi plus quam debuit proximum vidit, ne ultra humanitatis metas mens intumesceret, esse se hominem recognovit, quatenus illati sibi honoris elationem frangeret ex considerata aequalitate conditionis. Hinc a Joanne angelus adoratus, creaturam se esse cognovit, dicens: Vide ne feceris; conservus tuus sum, et fratrum tuoruHinc propheta, cum ad videnda sublimia
Abbreviated transcription (Latin):
si contempsi iudiciũ subire cũ seruo
meo. & cum ancilla mea: cũ discepta¬
rent aduersũ me s digne conside¬
rare ualeat huiꝰ uiri tam sublimia
uirtutũ moderamina: in qua tanta
est auctoritas regiminis ut ad silen¬
tiũ restringant᷑ duces: tanta humi¬
litas cordis. ut ex ȩquo aduenire ad
certamine seruis ȩqualis: in cȩtu prin¬
cipũ memor regiminis: in certamine
famuloꝵ memor conditionis. Se qͥppe
sub uero dño famulũ conspicit: ideo
cordis altitudine suꝑ famulos ñ ex¬
tollit. Unde ꝓtinus subdidit. Quid¬

Expanded text:
e cum servo meo et ancilla mea, cum 689 disceptarent adversum me. Quis digne considerare valeat hujus viri tam sublimia virtutum moderamina? In quo tanta est auctoritas regiminis, ut ad silentium restringantur duces: tanta humilitas cordis, ut ex aequo ad judicium certamine servis aequalis; in coetu principum memor regiminis, in certamine famulorum memor conditionis. Se quippe sub vero domino famulum conspicit, ideoque cordis altitudine se super famulos non extollit. Unde et protinus subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩstimans. si solus comeder&. qͦd dñs om¬
niũ cõmunit̃ creass&. Quȩ ꝓfecto cõ¬
munio conuersationis ee cũ talib in¬
tra domesticos parietes deb&: ex quib
ȩt̃nȩ ꝓficiant merita retributionis:
Unde sẽs uir ñ quẽlib& s ad mandu-¬
candũ sociũ pupillũ habuisse se ꝑhi¬
b&. S tanta hȩc pietatis uiscera utrũ
a sem& ipso habuerit. an a conditoris
sui gr̃a sit consecut᷑ innotescat. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
s omnium communiter creasset. Quae profecto communio conversationis esse cum talibus intra domesticos parietes debet, ex quibus aeternae proficiant merita retributionis. Unde sanctus vir non quemlibet, sed ad manducandum socium pupillum se habuisse perhibet. Sed tanta haec pietatis viscera utrum a semetipso habuerit, an conditoris sui gratia sit consecutus, innotescat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
actionib in herer&: qͣm censura disci¬
plinȩ ñ sinebat in cogitatione ꝓficere:
N eq enĩ culpa ad opꝰ ꝓdire ꝑmittit᷑ si
intͦ ubi nascit᷑ extinguat᷑. Si aut̃ temp¬
tationi in corde nascenti festine ñ resi¬
stit᷑: hac eadẽ qua nutrit᷑ mora robo¬
ratur: & existens foris in oꝑib uinci
uix p̃ual&s: quia ipsam intꝰ m̃brorũ
dominã m̃tẽ captiuã ten&. Quia uͦ¬
uir ses̃ suꝑiora omĩa sub conditione
intulit: si hȩc umqͣm ꝑpetrauerit. sen¬
tentia se maledictionis astringit dicers.

Expanded text:
actionibus inhaeret, quam censura disciactionibus inhaeret, quam censura disciplinae non sinebat in cogitatione proficere? Neque enim culpa ad opus prodire permittitur, si intus ubi nascitur exstinguatur. Si autem tentationi in corde nascenti festine non resistitur, hac eadem qua nutritur mora roboratur; et existens foris in operibus, vinci vix praevalet, quia ipsam intus membrorum dominam mentem captivam tenet. Quia in superiora omnia sub conditione intulit, si haec unquam perpetraverit, sententia se maledictionis astringit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. pepigi fȩdus cum ocłis meis. ut
ne cogitarẽ quidẽ de uirgine: ꝑpendeis
etiã qͦd ñnũqͣm in m̃te orit᷑. s huic
obortȩ ocłi ꝑuerse famulant᷑. ait. &¬
si secutꝰ. ẽ ocłs m̃s cor meũ: acsi aꝑte
dicat. Nec passim uidere uolui quȩ
concupiscerẽ: nec uidendo umqͣm se¬
cutus sũ quȩ concupiui. Dicat gͦ. & si
secutus. ẽ. ocłs m̃s cor meũ: quia & si
quid umqͣm illicitũ mens eiꝰ ut uide¬
lic& humana concepit. altioris disci¬
plinȩ magisterio constrictꝰ. sequi se ꝑ
illicita sibiq famulari ocłos noluit.
Pensemꝰ ad hȩc conscientias nr̃as: & qͦn¬
ti culminis uir iste fuerit. ex nr̃i cor¬
dis deiectione uideamꝰ. Ecce si qͦ illi¬
cita aliqͥndo cogitauit: qͥa ea citiꝰ intͣ
archana cordis gladio scĩ uigoris extin¬
xit. ꝑuenire illa usq ad oꝑa ñ ꝑmisit.
Unde ut p̃misimꝰ ilico subiungit. & in
manib meis adhesit macula. Qndo
enĩ macula in manib. id ẽ culpa in¬

Expanded text:
t ne cogitarem quidem de virgine. Perpendens etiam quod nonnunquam in mente oritur, sed huic obortae oculi perverse famulantur, ait: Si secutus est oculus meus cor meum. Ac si aperte dicat: Nec passim videre volui quae concupiscerem, nec videndo unquam secutus sum quae concupivi. Dicat ergo: Si secutus est oculus meus cor meum, quia et si quid unquam illicitum mens ejus, ut videlicet humana, concepit, altioris disciplinae magisterio constrictos sequi se per illicita sibique famulari oculos noluit. Pensemus ad haec conscientias nostras, et quanti culminis vir iste fuerit, ex nostri cordis dejectione videamus. Ecce si qua illicita aliquando cogitavit, quia ea citius intra arcana cordis gladio sancti vigoris exstinxit, pervenire illa usque ad opera non permisit. Unde, ut praemisimus, illico subjungit. Et si in manibus meis adhaesit macula. Quando enim macula in manibus, id est culpa
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad udicandũ dñs: & cũ quęsierit.
quid respondebo illi: Qui ut sẽꝑ cor
in humilitate deprimat: nequaqͣm in
eis dẽ famulis conspicit. qͦd sibi statꝰ. ẽ
dispar: s qͦd natura cõmunis. U nde

Expanded text:
rit ad judicandum Deus? et cum quaesierit, rit ad judicandum Deus? et cum quaesierit, quid respondebo illi? Qui ut semper cor in humilitate deprimat, nequaquam in eisdem famulis conspicit, quod sibi status est dispar, sed quod natura communis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
bo illi: Qui uenturũ iudicẽ cogitat
indesinent̃: cotidie rationũ suarũ
in melius causas parat: qͥa ȩternum
dñm tremore cordis intuet᷑: iure tẽ¬
poralis dominii subiectos moderari
compellitur. Perpendit enĩ nichil eẽ
qͦd temporalit̾ p̃est cęteris. qͣndo illi
ad reddendã rationẽ sub est. qͥ sine.
fine dominat᷑. Sepe nãq transitoria
potestas animũ ꝑ abrupta elationis
rapit: & quia eo quisq extollit᷑. quo se
e̾ẽ suꝑ alios uid&. illũ oport& qui su
ꝑest se semꝑ aspiciat: ut ex eiꝰ metu
qui supra om̃ia. ẽ crescentẽ intrinsecꝰ
animi tumorẽ p̃mat. Intuet᷑ enĩ qui
ut ex consideratione dñi. decrescat tu¬
mor falsȩ dominationis. Vnde beatꝰ
iob quia eius iudiciũ qui suꝑ om̃ia ẽ.
metuit: hic ad eius iudiciũ temporale¬
famulis ȩqualis uenit dicens. Si con¬
tempsi uidiciũ subire cũ seruo meo. &
cũ ancilla mea: cũ disceptarent aduer¬
sum me. Qd enĩ faciam cũ surrexe¬

Expanded text:
Qui venturum judicem cogitat, indesinenter quotidie rationum suarum in melius causas parat; qui aeternum Dominum tremore cordis intuetur, jura temporalis dominii super subjectos moderari compellitur. Perpendit enim nil esse quod temporaliter praeest caeteris, quando illi ad reddendam rationem subest qui sine fine dominatur. Saepe namque transitoria potestas animum per abrupta elationis rapiesse super alios videt, illum oportet qui super est, semper aspiciat, ut ex ejus metu qui supra omnia est crescentem intrinsecus animi tumorem premat. Intuetur enim qui se sit, ut ex consideratione veri domini, decrescat tumor falsae dominationis. Unde beatus Job, quia ejus judicium qui super omnia est metuit, hic ad temporale judicium famulis aequalis venit, dicens: Si contempsi judicium subire cum servo ment adversum me. Quid enim faciam cum surrexe
Abbreviated transcription (Latin):
lari more tyrannidis exigit: suisq
uoluptatib ocłos seruire compellit:
atq ut ita dicã fenestras luminis ad
tenebras aꝑit oȩcitatis. Unde scĩ uiri
cum sinistra pulsari delectatione se
sentiunt. ipsa ꝑ quȩ formȩ species ad
m̃tẽ ingredit᷑. disciplinȩ magisterio
lumina restringt̃: ne prauȩ cogitati¬
onis uisio lenocinata famulet᷑. Quȩ
si unqͥm subtilit̃ custodiri negligit᷑
cogitationis immundicia ꝓtinꝰ ad oꝑa¬
tionem transit. Unde & mox subdit᷑.

Expanded text:
lari more tyrannidis exigit, suisque lari more tyrannidis exigit, suisque voluptatibus oculos servire compellit, atque, ut ita dicam, fenestras luminis ad tenebras aperit caecitatis. Unde sancti viri cum sinistra pulsari delectatione se sentiunt, ipsa per quae formae species ad mentem ingreditur disciplinae magisterio lumina restringunt, ne pravae cogitationi visio lenocinata famuletur. Quae si unquam subtiliter custodiri negligitur, cogitationis immunditia protinus ad operationem transit.
Abbreviated transcription (Latin):
custodiunt: qͣnto se pulsari sinistri
morib uel transitorie dedignant᷑.¬
oris uigoris custodiã ad exteriorũ
m̃broꝵ disciplinã rediit: ut si quid
fortasse cor illicitũ concupiscer&. p̃ssꝰ¬
ꝑ disciplinȩ magisteriũ ocłs uidere
recusar&. Sicut enim sepe tẽptatio ꝑ
ocłos trahitur: sic ñnũqͣm concepta in¬
trinsecus. compellit sibi extrinsecus
ocłs deseruire. Nam plerũq res quȩ¬
lib& innocenti m̃te respicit᷑: s ipso
conspectu animus concupiscentiȩ gla¬
dio confodit᷑. Non enĩ ut exempli cau¬
sa iam diximꝰ dauid uryȩ coniugẽ
ideo studiose respexerat qͥa concupie¬
rat: s potius ideo concupiuit. qͥa in¬
caute respexit. Fit uͦ rectȩ retributi¬
onis examine: ut qui exteriori negli¬
gent̃ utit᷑ in interiori ocło ñ iniuste
cȩcet᷑. Sepe autẽ iam intrinsecꝰ concu¬
piscentia dominat᷑. & illecebrat᷑ animꝰ
ad usus suos sensus corporeos famu¬

Expanded text:
custodiunt, quanto se pulsari sinistris custodiunt, quanto se pulsari sinistris motibus vel transitoriae delectatoris vigoris custodiam ad exteriorum membrorum disciplinam redit, ut si quid fortasse cor illicitum concupisceret, pressus disciplinae magisterio oculus videre recusaret. Sicut enim saepe tentatio per oculos trahitur, sic nonnunquam concepta intrinsecus compellit sibi extrinsecus oculos deservire. Nam plerumque res quaelibet innocenti mente respicitur, sed ipso conspectu animus concupiscentiae gladio confoditur. Non enim, ut exempli causa jam diximus, 685 David Uriae conjugem ideo studiose respexit, quia concupierat, sed potius ideo concupivit quia incaute respexit. Fit vero rectae retributionis examine ut qui exteriori negligenter utitur, interiori oculo non injuste caecetur. Saepe autem intrinsecus concupiscentia dominatur, et illecebratus animus ad usus suos sensus corporeos famu
Abbreviated transcription (Latin):
at. Acsi patent̃ fateatur dicens.
Quantũ ad humanȩ uitȩ modũ. nulla
in me rep̃hendenda iam uideo: s nisi
mediator dĩ & hominũ cũ subtilioriᷤᷤ
uitȩ p̃ceptis appareat. qͣntũ adhuc a
uera simplicitate discrepẽ ñ cogno¬
sco. Rectꝰ uͦ ordo seruat᷑: si prius in
uanitate. s postmodũ pes in dolo fe¬
stinasse dr̃. Uanitas quippe ad leui
tatem: dolus uͦ ad maliciã ꝑtinet.
Et plerũq ñnulli ad quȩdã post mali¬
ciosa ꝑueniunt: quia priꝰ leuia non
iter rectitudinis. ꝑ consensũ reliqͥt
erroris. Quasi gͦ tot gressus extra
uiã ponimꝰ: quot ꝑuersis desideriis¬
a cęlestis uitȩ delectatione separam᷑
Ut enim p̃fati sumꝰ adhuc carnis cor¬
ruptibilis pondere grauati. neqͦ qͣm
ualemus sic uiuere: ut nulla nos pos¬
sit culpȩ delectatio pulsare. S ali-¬
ud.ẽ. nolentẽ tangi: aliud consenti¬
entẽ animũ perimi. Sc̃i aut̃ uiri
tanto uigilantiori se circũspectione

Expanded text:
at. Ac si patenter fateatur, dicens: at. Ac si patenter fateatur, dicens: Quantum ad humanae vitae modum, nulla in me reprehendenda jam video; sed nisi Mediator Dei et hominum cum subtilioris vitae praeceptis appareat, quantum adhuc a vera simplicitate discrepem, non cognosco. Rectus vero ordo servatur, si prius in vanitate, et postmodum pes in dolo festinasse dicatur. Vanitatatem, dolus vero ad malitiam pertinet. Et plerumque nonnulli ad quaedam post malitiosa perveniunt, quia prius levia non iter rectitudinis per sensum relinquit erroris. Quasi vero tot gressus extra viam ponimus, quot perversis desideriis coelestis vitae delectatione separamur. Ut enim praefati sumus, adhuc carnis corruptibilis pondere gravati nequaquam valemus sic vivere, ut nulla nos possit culpae delectatio pulsare. Sed aliud est nolentem tangi, aliud consentientem animum perimi. Sancti autem viri tanto vigilantiori se circumspectione
Abbreviated transcription (Latin):
certam̃. aspicientes in auctorẽ fidei.
& consũmatorẽ iħm: qͥ ꝓposito sibi gau¬
dio sustinuit crucẽ. confessione con¬
tempta. Ad hoc itaq dñs apparuit
in carne. ut humanã uitã ammonen¬
do excitar&: exempla p̃bendo accen¬
der&: moriendo redimer&: resurgen¬
iob iure redarguenda repperit. ad ex¬
cedentẽ om̃ia redemptoris uitã m̃tis
ocłos tendit: ut in illa cognoscat. ipse
quid minus habeat. cũ dicit. Si ambu¬
laui in uanitate. & festinauit in dolo
pes nĩs: appendat me in statera iusta:
& sciat ds̃ simplicitatẽ meã. Ac si aꝑte
dicat. Si qua uiqͣm leuit̃. si qua ꝑni¬
ciose ꝑpetraui: dĩ & hominũ mediator
appareat. ut in eius uita cognoscã. an
ego ueracit̾ simplex fui. Qui enĩ ut
diximus suoꝵ tempoꝵ iuros excesse¬
rat: mediatorẽ dĩ & hominũ qͣrebat.
ut illo pensatꝰ agnoscer&. si uitã sim¬
plicẽ uere tenuiss&. Dicat gͦ. Appen¬
dat me in statera iusta: & sciat ds̃
simplicitatẽ meã: qͦd. ẽ scire me faci¬

Expanded text:
tes in auctorem fidei et consummatorem Jesum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem, confusione contempta . Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accenderet, moriendo redimeret, resurgenJob jure redarguenda reperit, ad excedentem omnia Redemptoris vitam mentis oculos tendit, ut in illa cognoscat ipse quid minus habeat, cum dicit: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus, appendat me in statera justa, t sciat Deus simplicitatem meam. Ac si aperte dicat: Si qua unquam leviter, si qua perniciose perpetravi, Dei et hominum Mediator appareat, ut in ejus vita cognoscam an ego veraciter simplex fuerim. Qui enim, ut diximus, suorum temporum viros excesserat, Mediatorem Dei et hominum quaerebat, ut in illo pensatus agnosceret si vitam simplicem vere tenuisset. Dicat ergo: Appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Quod est scire me faci
Abbreviated transcription (Latin):
occulti iudicis ocłis castitatis testimo¬
nio ñ apꝓbant᷑. Om̃s qͥppe uirtutes
in conspectu conditoris sui uicaria o
ꝑa subleuant: ut qͥa una uirtꝰ sine
alia uel nulla ẽ. om̃ino. uel minima.
uicissim sua coniunctione fulciant᷑.
Si enim uel castitatẽ humilitas dese¬
rat. uel humilitatẽ castitas relinqͣt:
apud auctorẽ humilitatis & castita¬
Ses gͥ uir ut ab auctore suo in bonis
reliquis possideri mereat᷑. cordis
mundiciã custodiens dicat Pepigi
fȩdus cũ ocłis meis: ut ne cogitart̃¬
quidem de uirgine. Quã enĩ partẽ
haber& ds̃ in me desuꝑ: & hereditatẽ
dicens. Habere me possessionẽ suam
excelsoꝵ conditor renuit: si mens mea
ante conspectũ illiꝰ in infimis deside¬

Expanded text:
occulti judicis oculis castitatis testimoocculti judicis oculis castitatis testimonio non approbantur. Omnes quippe virtutes in conspectu conditoris vicaria ope se sublevant, ut quia una virtus sine alia vel nulla est omnino, vel minima, vicissim sua conjunctione fulciantur. Si enim vel castitatem humilitas deserat, vel humilitatem castitas relinquat, apud auctorem humilitatis et munditiaa? Sanctus igitur vir ut ab auctore suo in bonis reliquis possideri mereatur, cordis munditiam custodiens, dicat: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarquidem de virgine. Quam enim partem haberet Deus in me dicens: Habere me possessionem suam excelsorum conditor renuit, si mens mea ante conspectum illius in infirmis deside
Abbreviated transcription (Latin):
litur: secreta cogitationis polluere ni¬
re & uentre repes. Serpens uidelic&
uentre repit: qͦndo hostis lubricus
ꝑ humana m̃bra sibim& subdita. usq
ad expletionẽ oꝑis luxuriã exercet.
Serpens aut̃ repit pectort. qͣndo eosqͦs
in oꝑe luxuriȩ ñ uals. polluit in cogi¬
tatione. Alius itaq luxuriã iã ꝑpe¬
trat actione: huic serpens repit ex
uentre. Alius aut̃ ad ꝑpetrandã uer¬
sat in m̃te: huic serpens repit ex pee
ctore. & postmodũ repere uentre des
nam etiam in cogitatione tenuit. una
custodia serpentis pectus uentremq
suꝑauit dicens. Pepigi fedus cũ oculis
meis: ut ne cogitarẽ quidẽ de uirgi
ne. Quã nimirũ cordis mundiciam
quisqͥs adipisci ñ appetit: qͥd aliud
qͣm eiusdẽ a se mundiciȩ auctorem
excelsis: Aesi aꝑte dicat. Si mentẽ
in cogitatione polluero: eiꝰ qͥ mun¬
diciȩ auctor. ẽ. esse hereditas neqͦꝗͣ
possum. Nulla enĩ bona st̃ cȩt̃a: si

Expanded text:
litur, secreta poliuere cogitationis molitur litur, secreta poliuere cogitationis molitur re et ventre repes . Serpens videlicet ventre repit, quando hostis lubricus per humana membra sibimet subdita usque ad expletionem operis luxuriam exercet. Serpens autem repit pectore, quando eos quos in opere luxuriae non valet polluit in cogitatione. Alius itaque luxuriam jam perpetrat actione, huic serpens repit ex ventre. Alius autem perpetrandam versat in mente, huic serpens repit ex pectctore, et postmodum repere ventre descnam etiam in cogitatione tenuit, una custodia serpentis pectus ventremque superavit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgi. Quam nimirum cordis munditiam quisquis adipisci non appetit, quid aliud quam ejusdem a se munditiae auctorem excelsis? 6. Utin cogitatione polluero, ejus qui munditiae auctor est, esse haereditas nequaquam possum. Nulla enim bona sunt caetera, si
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. qm̃ omĩs qui uiderit mulierẽ
ad concupiscendũ eam: iam mechatꝰ ẽ.
eam in corde suo. Per moysen quippe
luxuria ꝑpetrata: ꝑ auctorẽ uͦ mun¬
diciȩ luxuria cogitata dampnat᷑. Hinc
est qͦd discipłis primꝰ ȩccłȩ pastor dic̃
Propt̃ qͦd succincti lumbos m̃tis ur̃ȩ. so¬
brii & ꝑfecti. sperate in eam quȩ offer¬
tur uobis grãm. Lumbos enĩ carnis
restringere. Hinc.ẽ. qͦd angłs qui io¬
hannẽ alloquit᷑. zona aurea suꝑ ma-¬
millas cinctus ce̾ ꝑhibet᷑. Quia enĩ
testam̃ti noui mundicia etiã cordis lu¬
xuriam refrenat: angłs qui in eo ap¬
paruit. in pectore cinctꝰ uenit. Quem
bene tona aurca restringit: qͥa qͥs quis
suꝑnȩ patriȩ ciuis. ẽ ñ iã timore sup¬
plicii. s amore caritatis immundiciã
deserit. Malũ uͦ luxuriȩ. aut cogita¬
tione ꝑpetrat᷑. aut oꝑe. Callidus uͦ ad¬
uersariꝰ nr̃. cũ ab effectu oꝑis expel-¬

Expanded text:
vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem vobis, quoniam omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in coluxuria perpetrata, per auctorem vero munditiae luxuria cogitata damnatur. Hinc est enim quod discipulis primus Ecclesiae pastor dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam ; lumbos enim carnis restringere. Hinc est quod angelus qui Joannem alloquitur, zona aurea super mamillas cinctus esse perhibetur, quia enim Testamenti novi munditia et cordis luxuriam frenat, angelus qui in eo apparuit in pectore cinctus venit, quem bene zona aurea stringit, quia quisquis supernae patriae civis est, non jam timore supp luxuriae aut cogitatione perpetratur, aut opere. Callidus namque adversarius noster, cum ab effectu operis expel
Abbreviated transcription (Latin):
riorem fructũ ꝑ exteriorẽ uisũ ꝑdi¬
dit: ꝑ ocłm corporis. ꝑtulit p̃dam cor-¬
dis. Unde nobis ad custodiendam cor-¬
dis mundiciã. exterioꝵ quoq sensuũ
disciplina seruanda .ẽ Nam qͣntalib&
uirtute mens polleat: qͣntalib& graui¬
tate uigeat: carnales tam̃ sensus pue-¬
rile quiddã exteriꝰ ꝑstrepunt: & nisi
interioris grauitatis pondere. & quasi
iuuenili quodã uigore refrenent᷑ ad
fluxa quȩq & leuia m̃tẽ eneruẽ tra-¬
qͦd in eo fluxũ. ac puerile. caro sapere
potuit. iuuenili sapientiȩ uigore re¬
stringat. Ait enĩ. Pȩpigi fedus cum
ocłis meis. Et quia ñ in se actionem
tantummͦ. s etiã cogitationẽ luxuriȩ
extinxit: secut᷑ adiunxit. ut ne cogi¬
tarẽ quidẽ de uirgine. Sciebat nimi¬
rũ luxuriã in corde ẽẽ refrenandam:
r&: & ab electis suis ñ solũ luxuriam
carnis. s etiam cordis aboleret dicens.
scriptũ . ẽ. ñ adulterabis: ego aut̃ dico

Expanded text:
riorem fructum per exteriorem visum perdiriorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde nobis ad custodiendam cordis munditiam exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt, et nisi interioris gravitatis pondere et quasi juvenili quodam vigore refrenentur, ad fluxa quaeque et levia mentem enervem traquod in eo fluxum ac puerile caro sapere potuit, juvenili sapientiae vigore restrinxit. Ait enim: Pepigi foedus cum oculis meis. Et quia non in se actionem tantummodo, sed et cogitationem luxuriae exstinxit, secutus adjunxit: Ut ne cogitarem quidem de virgine. Sciebat nimirum luxuriam esse in corde refrenandam, et, et ab electis suis non solum luxuriam carnis, sed etiam cordis aboleret, dicens: Scriptum est: Non adulterabis; ego autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
luctaminis manu soluit᷑. Ne gͦ qͤdã
lubrica in cogitatione uersemꝰ: ꝓui¬
dendũ nobis. ẽ quia intueri ñ dec&.
qͦd ñ lic& concupisci. Ut enĩ munda
mens in cogitatione uerset᷑. a lasci¬
uia uoluptatis suȩ deprimendi suñ
oculi quasi quidã raptores ad culpã.
N eq enim eua lignũ uetitũ contigiss&.
nisi hc̃ prius incaute respicer&. Scrip¬
tum quippe. ẽ Uidit mulier qͦd bonũ
e̾e̾t lignũ ad uescendũ. & pulchrũ ocu¬
lis. aspectuq delectabile: & tulit de
fructu illisꝰ & comedit. Hinc gͦ pensan¬
dum. ẽ qͣnto debemus moderamine er¬
ga illicita uisũ restringere nos qui
mortalit̾ uiuimꝰ. si & mat̾ uiuentiũ
ꝑ ocłos ad mortẽ uenit. Hinc etiã sub
udeȩ uoce quȩ exteriora uidendo con-¬
cupiscens. bona interiora ꝑdiderat. ꝓ¬
pħa dicit. Ocłs m̃s dep̃datus. ẽ. animã
meã. Concupiscendo enĩ uisibilia. in¬
uisibiles uirtutes amisit. Que gͦ inte¬

Expanded text:
luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam luctaminis manu solvitur. Ne ergo quaedam lubrica in cogitatione versemus, providendum nobis est; quia intueri non decet quod non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur a lascivia voluptatis suae deprimendi sunt oculi, quasi quidam raptores ad culpam. Neque enim Eva lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incaute respiceret. Scriptum quippe est: Vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile; et tulit de fructu illius, et comedit . Hinc ergo pensandum est quanto debeamus moderamine erga illicita visum restringere nos qui mortaliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens bona interiora perdiderat, propheta dicit: Oculus meus depraedatus est animam meam . Concupiscendo enim visibilia, invisibiles virtutes amisit. Quae ergo inte