comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat uendidit. quesitũestut᷑i findus
tem quia p̃dium ꝑꝙͣ a quaducebatur
alterius fuiffi. et quẽ aomodu̾ serut
sũmo fũdont uum fũdum aqua
ueniret. imponi alit nonpotuisẜi. quã
ut ꝑmedium q fundum duceretur.
Sic ead̃ seruitus enis fundi amiiti ali¬
ter non posset. nisicođ ip̃re etiã ꝑine¬
dium fundum aquidim dẽsii. aut oi̾¬
recte comodo seruiut constituã. ait.

Expanded text:
rat, uendidit. quaesitum est, num imus fundus tem, quia praedium, per quod aqua ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset aut omnirecte eo modo seruitutem constitutam ai
Abbreviated transcription (Latin):
babuerat. supiorẽ fordu̾uendiait. in
lege itadixerat ut a quã sulco iꝑto ẽ¬
tori educere infundum unferiorẽ
rccit liceat. siemptor exaliofundo aͥ¬
quã accpet eĩmn iferiorẽ ducereue¬
let. quesitum eft. inpossit idsuo ui¬
re facere uetne respofidit nichi im¬
pluisquã ꝙ ipsus fundi ficandi causa
dermaret iucinũ iferiorẽ recipere
debere.

Expanded text:
habuerat, superiorem fundum vendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere vellet, quaesitum est, an possit id suo iure facere nec ne. respondi nihil amplius, quam quod ipsius fundi siccandi causa derivaret, vicinum inferiorem recipere debere.
Abbreviated transcription (Latin):
talisẽt debet qualis eẽt fuma dum¬
taxat inmino concessio factaeet:
Seruius naniraliter ñ mamifacto
lecłe potist fũdum seruientẽ. queͣ¬
ad modũ sunbrio escat aqua iuruio.
aut ex agrisineum confluat aut. aqͦ
fom scdmriuim p in coipso inuen¬

Expanded text:
lis esset, si una dumtaxat initio concessio facta esset. Seruitus naturaliter, non manu facto laedere potest fundum seruientem: quemadmodum si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confluat aut aquae fons secundum riuum uel in eo ipso inuen
Abbreviated transcription (Latin):
fttͣtui uel satior tcto pedib ueł anguai¬
or potest. Ut tam̃ eã lantudint̃ b̃t.
qua ueicllũ ire poterit. Alicquim it̃ erii
nomua. ¶Silacus ꝑpetuus infundo
tuo est. nauigandi q̃ seruitus ut pue¬
niatur ad fundum uitinũ inpõnu porest
¶Sifimdus s iuens ut dui sẽuiis tebetur
publicaretur. utroq casudurant ser¬
uitutes. quia cũ sua conditione quisq¬

Expanded text:
titui uel latior octo pedibus uel angustior potest, ut tamen eam latitudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia. Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest. Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisq
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑunũ fundũ iero. ꝑaliũ nõ. ꝑtatũ
tẽpus quãto seruitus amittitur. an
retineã scrututẽ: et magis est. ut
aut tota amutatur aut toraretine¬
atur. Ioõq sinullo usus sũ. tota amit.¬
titur. siut uno totaseruntu.

Expanded text:
unum fundum iero, per alium non per tantum tempus, quanto servitus amittitur, an retineam servitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si vel uno, tota servatur.
Abbreviated transcription (Latin):
do actus mutrisq ea est que temon¬
strata est. Qd̾sinicħ. dictã est. ħ arbi¬
trio statuendũ ẽ inuia aliud uiris est
fiã sidictã lattuto nonẽ legumꝵq debit᷑.
oilocus s̃i ꝓdiecta latituoine noatiis est.
ꝑcũ qualibi iri potĩt Si auit p̃ter¬
totũ fũoum un axom̃t eligiua : dũtaxat
eius latitudiis quelege conp̃ensa est
ꝑquo ipso sidubitabitur arduri offii¬
um inuocandũ est. iͥ ꝯticiut.
um. Perquẽm locũ uiã alĩ cessero.
peuind̾ ali aque ductũ cedere non
poterꝯ ꝯ ⁊ et si aque ductũ alii cocesseis

Expanded text:
do actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur. Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autetotum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium inuocandum est. 14 PomponiusMucium. Per quem locum uiam alii cessero, per eundem alii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero,
Abbreviated transcription (Latin):
Sunichi eotẽ tẽmpore concesseris. et
ire agete ꝑtuũlocũ. ⁊ut frui eouis
ẽt̃. deinte ego tibi cõncesser. iusmͥ
unfrui nonẽt. n altt eolocouteris
frueris. quãut ut igere michi recte
cessero uisc̃e edificare. nichilominꝰ

Expanded text:
Si mihi eodem tempore concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte cessero ius esse aedificare, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdũrationẽ eius ħre debr: ⁊excusa¬
tionẽ recipe cã cognita iutputa si
fuit infamatus alitigitoribaut
summititie capitales int eñ ilui¬
gatores aut alteꝵ exlitigatorib¬
que postea ꝯtigit ideimunus remi¬

Expanded text:
dum rationem eius habere debet et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribquae postea contigit id ei munus remi
Abbreviated transcription (Latin):
ante eũdiemqui ꝯstitutus ꝯꝑmisso
erat: sn̾̃ã dicẽ nonpossit: diẽ ꝯꝑmissi
ꝓferre uisserat: alt̃ ex latgitorib
dicto audiens nonfuerat: ꝯsulebat᷑ :
possi ne abeo pecumã er ꝯꝑmissopeti

Expanded text:
ante eum diem, qui constitutus compromisso erat, sententiam dicere non posset, diem compromissi proferri iusserat: alter ex litigatoribus dicto audiens non fuerat: consulebatur possetne ab eo pecunia ex compromisso peti.
Abbreviated transcription (Latin):
doli. ma. exceptionẽ inpenepetitione
obstaturãsꝑh̃ae gͦ exceptionẽ q̃ dã appe¬
landi sp̃es ẽ. cũlice ⁊tretractaredesnã
arbitri. ¶ deoffitio arburitͣeͣtantib
sciendũest. oẽmtͣcͣtatũeẽ ex ip̃o ꝯpmisso
sumendũ: nec naluid illilicebit. q̃ꝙ
ibiut efficerepossit cautuẽ: ñ ergop li¬

Expanded text:
nae petitione obstaturam. per hanc ergo exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retractare de sententia arbitri. De officio arbitri tractantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso compromisso sumendum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit cautum est: non ergo quod li
Abbreviated transcription (Latin):
uł dãpnũdatũ est: nͥ si quiddãpno fatali
ꝯungit. ⁊n laboscb. si quidnauf eigio aut
turcau pones i stabulari. ꝙ excentes
negnisuũ recipiũ. Ceren. s extunegoturm
sinnrecipiũtnon tenebutur ꝯfiliꝰ.ẜ. aut¬

Expanded text:
damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aut tur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negotium receperunt, non tenebuntur
Abbreviated transcription (Latin):
parebił. si alioloco adẽẽ uisẜ it. Quid
tores facile eo loco uenre possĩt. S i sim
aliq̃locũ in honestũ adeei̾s it: puta in¬
popina ł inlupanariũ inmanus aitsi¬
ñ dubio impiae einonpareb̾r. q̃suãm

Expanded text:
parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid tores facile eo loci uenire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adespopinam vel in lupanarium, ut Vivianus ait, sine dubio impune ei non parebitur: quam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tea exbõĩsuri. iup̃tib factis aderibitiõe¬
iupris. ꝓmissas usuras reu̾surꝰ iur ⁊̃phep¬
etit. ¶ gener asorero dotẽ abbit̾atusoc¬
eri ẽto die dari ñ demõstrata reuelqͣti¬
tatestipła̾tꝰ fua̾t arbioqͦ. de tracto stpła¬

Expanded text:
nterea ex bonis uiri sumptibus factis, ad exhibitionepromissas usuras reuersus uir improbe petit. Gener a socero dotem arbitratu socerto die dari non demonstrata re uel quantitate stipulatus fuerat: arbitrio quoque detracto st
Abbreviated transcription (Latin):
cẽhẽtiũ ẜuatur. cẽteꝵ si ꝯuenent nẽ oĩo dosꝑ
et̾ar᷑. no ĩ dotata eĩt mulier ssi mulierpacia
sit ne ap̃liꝰ q pars dimidia dõtis asepetatur.
⁊penã stipłita sit. mela ait alt̾urto eã ꝯtẽtã
ẽẽ oportẽ. łexceptioe pacti accȩptãfacẽ peñ
obligatiõe ł exsipsat agat negãdã eiexce¬
ꝑtio¶ I sifũdo extimato ĩ dotẽ anonita
sit mulier ut q̃topłis uenient id ĩ dotesit.

Expanded text:
hentium servatur. ceterum si convenerit, ne omnino dos petatur, indotata erit mulier. Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: vel exceptione pacti et acceptl, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem. Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris venierit, id in dote sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uliere repetẽdũ qͣ locuplecior exeassol¬
idũ facta sit. ut puta siemit. qd̾ mulieri¬
auit. ꝗd iuĩfẽ. c̃ditori soluat. auñditori
uxonis. ¶ Uonsiqs donauit ẜuũ ita. ut
ñ obtẽꝑat uolũtan. ꝯstitutio diuimarti.

Expanded text:
uliere repetendum, quasi locupletior ex ea in solidum facta sit: ut puta si emit quiim interest, creditori soluat an uenditori? Uxori quis donauit seruum ita, ut non obtemperet uoluntati, constitutio diui Marci
Abbreviated transcription (Latin):
Sr. Postrem iudicatã:⁊ si ꝓuoratio
nonẽ intposita: tñ slegẽtur iudica¬
tũeẽ. uel ignot aripõt. anurdicatũ
sit. qr adhuc lis sube ẽpossit tͣnsaccio
fieri pot̃.¬
elsus .E. Donẽferendꝰ quigene¬
ralit̃ inhis que ex test̾o ei relictafr̃
nans egerit. si peacausetur de eoso¬

Expanded text:
. Post rem iudicatam etiam si prouocatio non est interposita, tamen si negetur iudicatum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri potestorum. Non est ferendus qui generaliter in his, quae testamento ei relicta sunt, transegerit, si postea causetur de ‹e›o so
Abbreviated transcription (Latin):
delite fuiss. tñsaccõuale in ꝯsulto p̃¬
fingi nlites poter᷑. ut tns accõ ⁊ĩ citra
p̃toris auctoritatẽ fiat ¶ Sieidem
alimta ip̃terea legatũ psente dieda.¬
tũsit. itñsactũ fis eitra p̃toris aue¬

Expanded text:
de lite fuisset: transactio valere inconsulto prfingi enim lites poterunt, ut transactio etiam citra praetoris fiat auctoritatem. Si eidem alimenta et praeterea legatum praesenti die datum sit, et transactum fuerit citra praetoris auc
Abbreviated transcription (Latin):
conoĩe expñsa cũus uris licitis resti.¬
tuatur. s pars dimidia eius ꝙexealite
mortuoꝙ stxho: puo nonteueri reu
qui ante puctũmorum nõfecrrat.
ul.U Sicebitor sitfũctuarius. ⁊ pacis¬
catur ẜiis in quo usũ friatũ habetne
abeo petatur. paciscendo meliorem ꝯ¬
ditione eius facit. Itsicditor eẽt

Expanded text:
eo nomine expensa cum usuris licitis resti‹tu›atur, sed pars dimidia eius, quod ex ea litemortuoque Sticho puto non teneri reum, qui ante pactum moram non fecerat.um. Si debitor sit fructuarius et paciscatur seruus, in quo usum fructum habet, ne ab eo petatur: paciscendo meliorem condicionem eius facit. item ‹si› creditor esset
Abbreviated transcription (Latin):
relictus ⁊ hu it̃ setnsigãt. ⁊ sinoptoris
auetoritato factatͣns acdo: rataẽe ñ
de bri. idemẽ ⁊ siager fu̾it in alimenta
orligitus. pr̃ nec pignus ad hocdatũ.
inconsulto p̃coro poreritliłuri. ar.¬
bntratup̃toris i ceuniũsi salimentiᷤᷤ
uel departe eor tr̃as igioportere plus
ꝗͣ manifestũẽ ¶ sip̃toraditus citracae
cognitonẽtñsigi pmis tstͣns accio
nulliꝰ eritmomenti. p̃rorienimea.
resquerenda ꝯmissaẽ. non negligẽ¬
da. nec donãda. s ⁊ sine deoĩb inquisi¬
erit: queoratiomandat. hoc ẽ decausa
deoõde ꝑsoĩs tr̃asi gentiũ: dicendũ ẽ.
quã ius dequib dãquesierit. tr̃is accoẽ¬

Expanded text:
 hi inter se transigant: sine praetoris auctoritate facta transactio rata esse non debet. idem est et si ager fuerit in alimenta obligatus: nam nec pignus ad hoc datum inconsulto praetore poterit liberari. Arbitratu praetoris vel de universis alimentis vel de parte eorum transigi oportere plus quam manifestum est. Si praetor aditus citra causae cognitionem transigi permiserit, transactio nullius erit momenti: praetori enim ea res quaerenda commissa est, non neglegenda nec donanda. sed et si non de omnibus inquisierit, quae oratio mandat, hoc est de causa de modo de personis transigentium, dicendum est, quamuis de quibusdam quaesierit, transac
Abbreviated transcription (Latin):
debitorideꝵ solutonẽ conuentus.
pactus ẽ. siea soluta int rap̃s initũtp̃e
nouẽent.ut ex pͥma caitione ab eope¬
titio ẽẽt. Quesitũẽ. ancũ posteriore
pae tosatis factũ nonsit. om̃e debitũ
ex p̾macauticẽ peripõt. R ẜ eaquep¬
ponerẽtur. posse ¶Lutius titius guũ
sem̃mensulariũcum quorationẽ
implicitã habekit ꝑꝑaccepta ⁊ data
debitorẽ sibi ꝯstitun. ⁊ abeo eplam¬

Expanded text:
debitor ad eorum solutionem conventus pactus est, si ea soluta intra praefinitum tempus non essent, ut ex prima cautione ab eo petitio esset. quaesitum est an, cum posteriore pacto satisfactum non sit, omne debitum ex prima cautione peti poponerentur, posse. Lucius Titius Gaium Seium mensularium, cum quo rationem Implicitam habebat propter accepta et data, debitorem sibi constituit et ab eo epi
Abbreviated transcription (Latin):
culutius titius ante hoc ci rõgriph.¬
obligationes manere insuacausa.
sit. ut quatenis facerepossit debitor
si quis actenus d̾sidãt conueniri: qua¬
tenus facultates patiun᷑.¬
ẜuumeum. hoc ẽ ne sollicites ut fur
seidebi toritud eristim as pactilꝰ sĩt
neabeo peteres. neꝙ iirei p̃soliłliur
debitor neꝙ pet̾nte sũmoriebit erce¬
ptione conuetionis. in cel sus.ł .xx.¬

Expanded text:
Lucius Titius ante hoc chirographobligationes manere in sua causasit ut, quatenus facere possit debitor, si quis hactenus desideret conveniri, quatenus facultates patiunseruum meum', hoc est: n‹e› sollicites ut fur sci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione conuentionis, ut Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .x. Qmcũtutorib suis desolaportioẽ
rat. adu̾sus eos dẽ turores ex ꝑsona ft̃is
sincuiłrs eestiteratagens. p̃scͥptidẽ
factetns accionis nonsũmouebr. ⁊nͣ̃t¬
accioquecũq fit dehis ũmdequib untcõ
uenientes placuit inĩ poĩtacreditur.

Expanded text:
 Qui cum tutoribus suis de sola portione rat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur. Transactio quaecumque fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis tnsigit. locupletior factus sit̃. eã so¬
linoẽ. inidꝙ facius ẽ lo̾cupletior. equis.¬
simũ erit meũ darirepeticionẽ. nec n¬
debet eralieno dãpno ẽe locupler. ¶Si
mannos singłos certaq̃ tilas aliẽni
fuĩt relicta hoĩ honestioris loci ułti
salarilan annuum. uł usus fu̾ctus.
tͣnsaccio⁊ si ne p̃tore fieri poterit.ceter
tus. dicotns acc̃oẽmeitra p̃torẽ factam
nullus õemomenti. Sicui nonnũ¬
mus adalim̃ta .s. frum̃tũ atꝙ oleiam ⁊¬

Expanded text:
de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: ‹in› quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repeti‹ti›onem: nec debet ex alieno damno esse locuples. Si in annos singulos certa quantitas alicui fuerit relicta homini honestioris loci ueluti salarium annuum uel usus fructus, transactio et sine praetore fieri poterit: cetertu‹s›, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad
Abbreviated transcription (Latin):
portionẽ eius ꝙ subreptũ atinodicitiar.
generał pacticonum ⁊ except iohis qui
fraud̃ artuo ꝯmissãignorantes trinse¬
ger̾obiti atur: decolout il it̃ replicaĩposse.
rocuł.ł.Sicũ funduꝯ meũ possedisses¬
ꝯuenissi m̾tecũ: ut eius possessionẽtino
traderes: uendicantem eũ fundũate.
non alũ me conuntonis exceptioneer¬
cludi debere: quãsi autiã tindidisses: aut
si tua cã idint̃nos cõueniss⁊. ⁊ ꝑrenon
starr quõminus ĩ deres.

Expanded text:
portionem eius, quod subreptum a Titio dicitur, generalis pacti conuenti exceptio his, qui fraudem a Titio commissam ignorantes transegerunt, obiciatur, de dolo utiliter replicari posse.rum. Si cum fundum meum possides, conuenisset mihi tecum, ut eius possessionem Attio traderes: uindicantem eum fundum a te non aliter me conuentionis exceptione excludi debere, quam si aut iam tradidisses, aut si tua causa id inter nos conuenisset et per te non staret quo minus traderes.
Abbreviated transcription (Latin):
conductioẽ. ceteriq similib ob¬
ligatioĩb q intẽgris om̃ib con¬
sensueor. qui int̃se obligatisunt
recedi posẜr oribiũ nonẽ oristoni
hoc ampliꝰ iudeliiur. si ea que me ex.
empto prarenbi oportet p̃stitissem
i̾tecum. utrarsus p̃stitis mͥãte¬

Expanded text:
conductione ceterisque similibus obligationibus qui‹n› integris omnibus consensu eorum, qui inter se obligati sint, recedi possit, dubium non est. Aristoni hoc amplius uidebatur, si ea, quae me ex empto praestare tibi oporteret, praestitissem mihi tecum, ut rursus praestitis m
Abbreviated transcription (Latin):
peietet. ⁊ iustacĩ coniaitionis fu¬
erit. nichominus colonus ad nõ¬
debitore acq ꝑet. tacite pactus uide.¬
turne untra dip̃e sortẽpetat. ¶Si
exalt᷑a parte irẽ exaltera in ꝑso¬
nã paetucenceptũ fu̾it. ulti nergo
petan: uel neatepetatur. ⁊ hre me¬
us ab om̃ib uob̾ petitionẽ lubebit

Expanded text:
peteret, et iusta causa conuentionis fuerit: nihilo minus colonus a dodebitore acceperat, tacite pactus uidetur, ne intra id tempus sortem petat. Si ex altera parte in rem, ex altera in personam pactum conceptum fuerit, ueluti ne ego petam uel ne a te petatur: heres meus ab omnibus uobis petitionem habebit
Abbreviated transcription (Latin):
trasigiuoluerntisi ⁊ siquis dalim̃tis
tr̃is egerit. nõhabebit necesse ⁊̃ ocha¬
bitatione ⁊ ceteris inuitus tͣrisiger¬
e poterit igͥ uel deom̃ib sim .ł. uelde.
quib dũ facere tris acc̃onẽ. decaleiari.

Expanded text:
transigi uoluerit. Sed et si quis de alimentis transegerit, non habebit necesse etiam de habitatione uel ceteris inuitus transigere: poterit igitur uel de omnibus simul uel de quibusdam facere transactionem. De calciario
Abbreviated transcription (Latin):
integris õĩb inque obligati ẽẽmus.
queniri ut abeo negotio disscederet᷑.
anintegrũ restautis his que ego
tibi p̃stitisse cõsentirem us. neqͥo
ũmonequeptinet. id soluendum
ap̃stinonegõ discedamus: quãut
noue qued ã obligationes inĩ nos

Expanded text:
emus, conueniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quiduentione, quae pertinet ad resoluendum a pristino negotio discedamus, quam ut nouae quaedam obligationes inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
uel que ad mittidebeat. ¶Eiusd̾p̃ro¬
ris notio obt̃ns accionẽerit. siue h¬
bitatio siñ uestrarium. siue dep̃di¬
is alimentũ legabrt᷑. hec oratioꝑti¬
paetadalimenta que testo uł codici¬
sl̃i fuerut relicta. siũ adtestamẽ¬
pũ fictis. siue ab intestato id̾eritdi¬
cendirisi mortis cãdonata fuu̾nt
relicta uel abeociumortis causadoã¬
ta sunt relictas ⁊ si oditionis i¬
plend̾ grã relatast̃ ad hue idem di¬
cem̾: plane d̾alim̃tis q̃mortis eã da
itisunt. licebit ⁊ sineptore auctore
tnsigi. siue igͥminẽses singłos suae
indies. siue mannos fuint relicta.
relicta: siusqudannos certos ĩeẽ.
in i restituat. ñcessabitoro: lie ⁊ ñ¬
non inannos singłos uideaturdere

Expanded text:
uel quae admitti debeat. Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur. Haec oratio pertinet ad alimenta, quae testamento uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis siue ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fuerint relicta uel ab eo, cui mortis causa donata sunt, relicta. sed et si condicionis implendae gratia relicta sunt, adhuc idem dicemus. pnata sunt, licebit et sine praetore aucto‹re› transigi. Siue igitur in menses singulos siue in dies siue in annos fuerint relicta, relicta, sed usque ad annos certos, idem enias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uideatur id re
Abbreviated transcription (Latin):
inssisti soluerettuocin legatũ fil so
debere eristimas ⁊ debitor pactuas sit
cũtitiosuo debitoreꝯ stauio neq tib
adu̾sus tuũcebitorẽ. neꝙ ip̃i adusus sũ¬
ũ acc̃onẽ ꝑẽptam.¬

Expanded text:
iussisti soluere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem peremptam
Abbreviated transcription (Latin):
nuidne hrditatẽ int̾sediuiser᷑. instru¬
mentis int̃poĩtis quib diuisissem am̃ña
Broitatẽ di xe runt. nicħꝙs comm¬
unereminsisse cauerunt: s p̾e aduode.
tp̃rmortis mat̾s sue. cognouer̃ pecu¬
nulla mentio instrum̃todisionis ꝯ

Expanded text:
unem hereditatem inter se diuiserunt instrumentis interpositis, quibus diuisisse maternam hereditatem dixerunt nihilque sibi commune remansisse cauerunt. sed postea duo tempore mortis matris suae, cognouerunt pecunulla mentio
Abbreviated transcription (Latin):
d .i.Neterib placi pactionẽ obscurã
n elambiguam. uenditori. ⁊ eiꝗlocauit
nocere. inquor. fuit po̾testatelegem a¬
ꝑ̾tiue conseribere¬
d̾.r. alepactu ꝓfiteorte Prinon põi¬
emcerta pecuma quatransegerat rõ
soluta uidicatis se satis facturũ uder
appellationis nullo alio d̾ pͥncipili eata
disc sso. iui tã ꝯuntionẽ ułi conse se
que t᷑. Ipostdiusitionebonoꝵ. ⁊ heris

Expanded text:
 Ueteribus placet pactionem obscuram uel ambiguam uenditori et qui locauit nocere, in quorum fuit potestate legem apertius conscribereorum. Tale pactum 'profiteor te non em certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisfacturum: iudex appellationis nullo alio de principali causa discusso iustam conuentionem uelut confess‹i› sequetur. Post diuisionem bonorum et aeris
Abbreviated transcription (Latin):
sitnea. mͥs sticꝰ p̃stetur. possũ effica¬
cũ destie hoagere. nulla ercepticẽ op.
d̾ petñdo pactiexcẽprio mͥ opponet᷑. a¬
lũ aũt hoĩemsiperarectẽ agã. ¶t
sipctus neħronatẽ petere. singlas
res ut ħra petã exeoꝙ pactũerit. pa

Expanded text:
i, sed Stichus praestetur: possum efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione oppouidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam. Item si pactus, ne hereditatem peterem, singulas res ut
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus sm̃ tutoris auetor itate pac¬
tus sit. nea debitoresuo petẽret. aut
ne intra certũ tp̃e ułti qnquniũ pe¬
teret: namnec solui eisintutor is
qetoritãte pot. crdiu̾soaut si pupi¬
lus pͥaciscatur neꝙ debeat a sepetere.¬
tunratũ habetur pactũ ꝯuntum.
qr meliorẽ ꝯditionẽsuam faicere ei
⁊ sinetutoris auetoritate concessũ
ẽ ¶s euratõfuriosi aut ꝓdigipac¬
tus si. nea furiosoaut ꝓdigopetere¬
tur. longeutile ẽ. curatoris recroi
ẜuus pactus si. nerp̃epeteret. mu¬

Expanded text:
pupillus sine tutoris auctoritate pactus sit ne a debitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueluti quinquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est. Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi seruus pactus sit, ne ipse peteret, inu
Abbreviated transcription (Latin):
utm̾ .xx. milia d̾beantur. nonna¬
scitur obligitio ultra .x. milia. re
m ñ põt oblgatio ee̾hi: nisiqua¬
tenus datũsit. ¶Quedã acõones. qͥ
ꝑpactũ ip̃o iuretollũtim ut miu¬
riaꝵ. It furti. ¶ depignore iure
honorarionascitur ex puero acc̃o to¬
lituraũt ꝑexceptionẽ quociens pa¬
ciscornepetã. ¶Si qui paciscatur.
nepetaturase. fi ut abħrdepetatur
ħrdi exception ꝓdit. ¶ Si pactus sĩ
tre qui paetus eratne a seneue asi.¬

Expanded text:
ut uiginti mihi debeantur, non nascitur obligatio ultra decem: re enim non potest obligatio contrahi, nisi quatenus datum sit. Quaedam actiones per pactum ipso iure tolluntur: ut iniuriarum, item furti. De pignore iure honorario nascitur ex pacto actio: tollitur autem per exceptionem, quotiens paciscor ne petam. Si quis paciscatur, ne a se petatur, sed ut ab herede petatur, heredi exceptio non proderit. Si pactus sim, tre, qui pactus erat, ne a se neue a
Abbreviated transcription (Latin):
ħre actionem. sĩ siquis ut suprare¬
rulimus inẜuitute pactus est. negit
marcelł. quoniã nonsolieiproficere.
si quidinẜuitute egn. pͣlb̾tatẽ. quod̾
inpãcti erceptioẽ admutendũẽ.s⁊¬

Expanded text:
re actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum es
Abbreviated transcription (Latin):
itadicitur s iñpa̾ciscendo idadactũ
sit. Neterũ si pacisear neatitioptiaad
ind̾ acc̃onẽ ad u̾sus me nõie eius instita¬
as: nonẽ danda paeti ꝯuĩm exceptio.
nam ꝙ ip̃i mutile ẽ nec defensorib¬
i seneneafiliopetatim. orig̃eẽnt pacti

Expanded text:
dicitur, si in paciscendo id actum sit. ceterum si paciscar, ne a Titio petas, deinde actionem aduersus me nomine eius instituas, non est danda pacti conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori se neue a filio petatur, magis est ut pacti
Abbreviated transcription (Latin):
rãuplacuer. ¶ Ilud nulla pactione ef¬
fĩpot. nedolus p̃steturmalusiq̃uis
siquis paeiscatur. nedepoiti agatiu
ip̃a id nict᷑iudeatur necoloagat. ꝙ pac¬
tũ ꝓdit. ¶pactaque tũrpẽ cam̃ cori¬

Expanded text:
ro placuerunt. Illud nulla pactione effici potest, ne dolus praestetur: quamuis si quis paciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem ca
Abbreviated transcription (Latin):
respuenda hodietñita demũ pac¬
ciohruꝰmoĩ creditorib obẽ. siconent¬
tuit inunũ. ⁊ comuni ꝯsensudelaue¬
ruit. queta parte debrti cõtentisuit:
siuero disentiant. t̃c p̃toris partes
necessaries. qui dicretosuo sequr

Expanded text:
n ita demum pactio huiusmodi creditoribus obest, si conuenerint in unum et communi consensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur
Abbreviated transcription (Latin):
ictuꝑtinentib quenon ad priblic̃a
lesionẽs adnẽ famili ar̃e resꝓitunt.
pacisci lic i. ¶Uam ide furto pacisci:
cionẽ ualẽ. nec qi contra iuris formã
factã non eẽseruãdã. ⁊ generałr qͦ¬
ciens pactũ aiure cõr remotũ ẽ. ẜua¬
ri hoc non oportet. nͨ legari. nec ius ĩu¬
randũde hoc idactũ nequis igit ẜ uan¬
sit int poĩta dehis quib pacisei non
da ¶Sianadua hrdntate pacisenur
ꝗ cũ ereditorib ut minus soluatur.
piscatur. quia sub ꝯditione scͥptus sue.¬
ħrdẽ iẜ uũ necessarium pure scͥpto᷑
paciscentes pͥ quã seinmisceant. pu¬
tat recte pacis ci: quod ueꝵ ẽ d̾ m̃

Expanded text:
pertinentibus, quae non ad publicam laesionem, sed ad rem familiarem respiciunt, pacisci licet: nam et de furto pacisci lpactionem ualere nec quasi contra iuris formam factam non esse seruandam.Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne quis agat seruansit interposita de his, pro quibus pacisci non da. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, piscatur, quia sub condicione heres sceruum necessarium pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod uerum
Abbreviated transcription (Latin):
lpa. icum ẽptore hrditatis pactũ
su factũ. ⁊ unditorħrditatis petat.
doli erceptronoe. nã eeqͦrese̾ptuẽ
adiuopio: utiles accõnes ẽptori ħr¬
ditatis dandas. merito adu̾sus uñi.¬
ditorẽ ħrditatis erceptiont doli.
debitorħrditariꝰ ut iꝑõt. Siisi int̃

Expanded text:
 cum emptore hereditatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petat, doli exceptio nocet. nam ex quo rescriptum est a diuo Pio utiles actiones emptori hereditatis dandas, merito aduersus uenditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
lipat. escͥptum aũt diuimarcisi
locrtur. qͣr cẽs creditores debeant ꝯre¬
nire ꝗd ergosiduadã ab sentes sunt.
nũerẽplũ psentium absentes seꝗde
hec pactionoceat. elegarã tractatur
sim̃oualeat pactiorioc ab sentes. ⁊ r̃tꝰ¬
pero inte formã adiuomarco dat̃a.
duĩupiũ rescͥpsisse. fiscũqquihis cãi¬
b in quib ypothecas nõnh̃. ⁊ cete¬
res pͥiulegiarios: exẽplũ creditoꝵ.

Expanded text:
Marci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante formam a diuo Marco datam diuum Pium rescripsisse fiscum quoque in his casibus, in quibus hypothecas non habet, et ceteros priuilegiarios exemplum creditorum
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ ĩ stipłano dotis cã facta ẽ.
nã añ nuptias malepetitur quasihoc
exp̃ssum fuiss⁊. inuptiis non seeutis.
ip̃oiure euanesit stipłatio. Id̾ uilia.¬
no placierfacto ĩ ꝯsalto cũ ꝯuenis¬

Expanded text:
mentum etiam stipulatio dotis causa facta est: nam ante nuptias male petitur, quasi si hoc expressum fuisset, et nuptiis non secutis ipso iure euanescit stipulatio. idem Iuliano place
Abbreviated transcription (Latin):
suobora fid iter hoc coretur destrue¬
ressupuatuum. si deceptus hoc feeñt.
Inẽ enĩdoło ⁊ fraus. Siue aũt abuntio
dolo .m. pactũ factuẽ. siuepͦ pactũdo¬
lomalo aliquid factũẽ. nocebit ex¬
ceptio. ꝑꝑt̃ hec uerba edien nequid¬

Expanded text:
bona fide, iterum hoc conetur destruere: superuacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
Siee int̾uallonon merut. nguale¬
statuto dilationis dos reodaatur fista¬
tĩ. hoc nualebit. neer pactonascatur¬
accone ꝯuenit. ut matores q̃ ꝯstitu¬
tes usure p̃stentur. locum non habe.

Expanded text:
si ex interuallo, non inerunt, nec ualenit, ne tempore statuto dilationis dos reddatur, sed statim: hoc non ualebit, ne ex pacto actconuenit, ut maiores quam statutae sunt usurae praestentur, locum non habebi
Abbreviated transcription (Latin):
ũs ipaciscar nenidicatiuł incẽsa
ediũagatur. hoc pactũ ual. ¶ Si paer¬
scar nenoru oꝑis nũtiationẽ erequã.
quidã putant. nonuałe pacionẽ. qi
inea rep̃toris in ꝑiumu̾set᷑. labo aũt.

Expanded text:
um. Si paciscar, ne pro iudicati uel incensarum aedium agatur, hoc pactum ualet. Si paciscar, ne operis noui nuntiationem exsequar, quidam putant non ualere pactionem, quasi in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ta queneꝙͥ dolo.m. neꝙ adu̾sus leges
2. q̃dã inrẽsunt. quedã in ꝑsonã. In
resunt qͦnẽs generałr paciscor nepe¬
tã. In ꝑsonã quociẽs. neaꝑsona perã.
Id ẽ nealutiotitiopetautrũ aũm¬

Expanded text:
ta, quae neque dolo malo, neque aduersus leges rum quaedam in rem sunt, quaedam in personam. in rem sunt, quotiens generaliter paciscor ne petam: in personam, quotiens ne a persona petam, id est ne a Lucio Titio petam. utrum au
Abbreviated transcription (Latin):
duor plimũuenudem placitum:
⁊ cõsens. ¶Conu̾ntioĩs u̾bũ generã¬
leẽ. adomia ꝑtinens: dequib ne¬
goti ꝯtrahendi.tñsigendiꝙ c̃ã
ꝯsenniunt. qunt̃se agt Namsicũ¬
ti ꝯuenire dicũtur. qui erdiu̾sis

Expanded text:
urium in idem placitum et consensus. Conventionis verbum generale est ad omnia pertinens, de quibus negotii contrahendi transigendique causa consentiunt, qui inter se agunt. Nam sicuti convenire dicuntur, qui ex di
Abbreviated transcription (Latin):
argentarui eiuod fur̃t ꝓfessionis
qr cĩnlocũ ⁊ inus succẽdant anen¬
tariipartib fungieuo debeit. Se
aũt ein argentariuc rationes suas
legauit. nouidet contineri ꝙ ui
trãderet renũtiatũ fuit nec ante¬

Expanded text:
argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius succedant argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes suas legauit, non uidebitur contineri, quia legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ant
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ oꝑaẽ. ut actus sui rationẽ dilig.¬
nterconsitiant. ¶ edraũt ratioitam
tesligitur. si acapiteedatur. Nlam
ranon acapite inspitiatur intelligi
np̃. scilie⁊ ut non totũ ciq codic̾t¬
tiendi dese̾bñdiꝙ potestas fiat. Siu
ea sola pars rationũ que ad istru¬
endũ aliquẽ ꝑtineat inspitiatur ⁊
desc̾tut᷑ ¶ Cũ aũt inid acc̃o competit
quãti agentis int̃sit. editas ritioẽs

Expanded text:
era est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio ni‹si a capite› inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem in id actio competit, quanti agentis intersit editas sibi rationes
Abbreviated transcription (Latin):
ne subrepta aut corrupta compe.¬
int conditio ⁊ dãpi iniurie acc̃õq
aꝙ ante non potumus it̃cepta
cautione plure. ⁊ obid admissimus
hocnẽ aliis instrum̃tis aut testib
barepossumus

Expanded text:
ne subrepta aut corrupta competit condictio et damni iniuriae actio: quia quod ante non potuimus intercepta cautione probare et ob id amisimus, hoc nunc aliis instrumentis aut testibus, robare possumus
Abbreviated transcription (Latin):
d.ł idiussorẽ sism̃ ad ieccioẽ bon¬
itatis iritici. ꝓ alid tͥticũ. spopõd̾it ꝙ¬
lib t̾ticũ dãdo reũ lib̾are p̾se exifti¬
mo areo aũ nõ aliud tͥticil repetere
potit ꝗͣ qͦ pessimo tͥtieo lib̾are se ast¬
ipt̾atore licuit iraq sigitꝰ fũĩt reis
qd̾ dãdo iẜe editori libari potiutf.¬
d̾fłori odire ⁊ fid̾ iussor idꝙ d̾ditꝯ¬

Expanded text:
iectione bonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id
Abbreviated transcription (Latin):
õdati agentib his exegtate udicis
tueri te igͣ siig̾rauer̃. excusata igr¬
ãtia ẽ. si scier ĩ chebat eis necesñ¬
tas ꝓuarãdi. cetoꝵ dolo uersati
eis nõ ꝑmisit: exeusatae eor ĩopia.

Expanded text:
andati agentibus his aequitate iudicis tueri te'. igitur si ignorauerunt, excusata ignorantia est: si scierunt, incumbebat eis necessitas prouocandi, ceterum dolo uersati eis non permisit? excusa
Abbreviated transcription (Latin):
ssecerũ idactu ẽẽt. ꝑ ꝑaicito ĩtellectu
ut hou̾ exbẽd̾e usoris admaritũ red¬
ir. p̾staute pat otis usuras nullã ae¬
nonẽ ꝑsuꝑ fore ad recipiẽdũ ꝙ neget᷑
ꝯsũptũ. qdsipat̃ puelle exibitionẽ eã¬
disse se doceat. acciõe mãdati ꝯpetͣe¬
Qutiꝰ titiꝰ fr̃is filioꝯmisit rex suax ad¬

Expanded text:
socerum id actum esset uel tacito intellectu, ut onus exhibendae uxoris ad maritum rediret praestante patre dotis usuras, nullam actionem superfore ad recipiendum quod negetur consumptum: quod si pater puellae exhibitionem mandasse se doceat, actionem mandati competere.Lucius Titius fratris filio commisit rerum suarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗn qͣnti nuĩdotoris ⁊̃ t̃sit dapna¬
id ipm ẽ pͥmũ potirͣt. d̾b mãdatort
renũtiare. ut is siulit alflus oꝑa
utitur. qͥsicũ p̾sit renũtiare cessa¬
uerit ꝗͥ timãdatoris ĩ t̾sit. tened̾r

Expanded text:
sit damnaid ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si uelit alterius opera utatur: quod si, c‹um› possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtũ ẽ. ũo recnssime reddat ex bonafi
de nͤ a ꝯuenit boñ fidei abnegare i der
qͥs accep̃. s debebit redoere ei a quo ace¬
epit. sic tũ sisine dolo os̃i ⁊ reddat. ħẽ:
ut nec culpe quid̾ suspitio sit  d̾nq
sabmꝰ i exꝑł iciat. addendone illa
Cã in t̾uenit qͣr putari possit. dñmre¬
ddrnolle. ħ ita : si potuit suspicari.
iusta .s. rationẽ motꝰ. oetm̃ sufficit b¬
onã fidẽ adeẽ .S. ⁊si añ eiꝰ rei furtũ
fecerat Suus: Sitũ ignorai is ap̾q̃

Expanded text:
situm est seruo rectissime reddet ex bona fide: nec enim conuenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus: ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is apud quem
Abbreviated transcription (Latin):
alioon nõ e̾ equũ aut querere
me alios creditoies. añt oogi dist¬
raere ꝙ nelim receptũ.aut pen¬
die ig hec aindice erũt despiel¬
lũoa ur neq delicatꝰ d̾bitor neꝙ

Expanded text:
alioquin non est aequum aut quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod uelim receptum aut tibi paendie igitur haec a iudice erunt dispicienda, ut neque delicat
Abbreviated transcription (Latin):
cuscyfredit nuptias. donͨ manzadoptio.
potõ udrẽ duc̾ẽ. eq̃: sime emãcipato illã
ĩpotestate retuu̾t potimꝰ uĩgi matͥnoĩo.
Itaq uolẽti geneꝵ adoptare suad̾t᷑ utfi
tadoptare. ut eniãcipett filiũ. ami

Expanded text:
onec manet adoptio: potero uxorem ducere. aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus iungi matrimonio. Itaque volenti generum adoptare suadetur, ut nurum velit adoptare, ut emancipet filium. Amitam
Abbreviated transcription (Latin):
imat ad huc ĩ eiꝰ potestate ẽ. aneũ. q̃ retinui¬
st̃. alienari uelit.
p̃to. alteꝵ qͦ alienare pꝰsit qr pꝰs põt alteꝵ re¬
dimere. anħ ñ deb recipi ut nullꝰ ĩ dotẽ sit.
c̃te expꝰfacto uideb̾r recte alienat᷑. illopꝰeare

Expanded text:
imat, adhuc in eius potestate est, an eum, quem retinuisset, alienari uelit.mpto alterum quoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto uidebitur recte alienatus illo poste
Abbreviated transcription (Latin):
iuditũ uenient. Nã aut bona fide ꝑ¬
cepit. ⁊ lucrari eũ oporiet sicosconsum¬
psit. aut mala fie. ⁊ condmoporiet
Si et siquis uititi nonpareat. infuct¬
denda artore. ueledifitio insine posi¬
to deponento. pariẽ uetius. contẽpna¬
bitur. ¶ Sicantur t̃num terecti

Expanded text:
iudicium uenient: aut e‹nim› bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet. Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur. Si dicantur termini deiecti
Abbreviated transcription (Latin):
ud p̃di a rustica. quãuis edifitia itue.¬
niant. Neq eñĩ multũ int̃ ẽ arbors
quis inconsinio. anedifinũpo̾ñt.¬
scurttatis grã ꝑ aliã regionẽ ficesd¬
rimere uitex uelit. potest ħ ficereꝑ
ex alterutrius p̃dio alii adiudican¬
dumsit quonõie iscui adiudicat᷑uꝵ¬

Expanded text:
d praedia rustica, quamuis aedificia interueniant: neque enim multum interest, arbores quis in confinio an aedificium ponat.scuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facereex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatu
Abbreviated transcription (Latin):
staut lib̾taus contẽpnari delebit.
uus deliquit siante cũ altero quine¬
siebat actũ sit et noxe dedidit ser¬
uũ iniquũ ẽ uilissimi hominis decli¬
tione alt̾m qqͣ libari Igitin aget᷑ icũ¬

Expanded text:
tae libertatis condemnari debebit, uus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dediderit seruum, iniquum est uilissimi hominis deditione alterum quoque liber
Abbreviated transcription (Latin):
tamdni seruidedendi ficultattab
bemu. Nec tantunnobis uerũcnũ
successorib nostris conicamt Itẽ
tur iure dĩni noxali utdinõ nora
dñs cõuenietur. aua
quoꝵ noxacaput sequitut ibide¬
fendendisunt. ubiteliguisse argu¬
entur. Itaꝙ seruo᷑ dñs cod loco ex¬
biłe decet. ubi una itulisse dicunt᷑.
ẽt carere om̃inum dominioporẽ. sieos
non defendant.
regindoꝵ¬

Expanded text:
edendi facultatem habemus: nec tantum nobis, uerum etiam successoribus nostris competent, item tur, iure dominii noxali iudicio nouus dominus conuenietur. 43 um noxa caput sequitur, ibi defendendi sunt, ubi deliquisse arguentur: itaque seruos dominus eodem loco exhibere debet, ubi uim intulisse dicentur et carere omnium dominio potest, si eos non defendat. REGUNDO
Abbreviated transcription (Latin):
sufferte. uł eidẽ ut ilii alio ex malesi¬
tio agenti nichilomimus tenetur.
condẽpnabitur. quãsimporestate bãt
doloue malo fecĩt quomins habet.
etiam ad sentes defendi posse placun
uitũ ꝓpnisint an alie̾nis Quõtapu¬
to acapicndũ. ut siconstet uelbonałi¬
de eiscriuis. etiam ab semos possñ de¬
fenor. ¶ Pretor ait. Siis uncims
porestait et̃ diceair negauit semłin

Expanded text:
sufferre, uel eidem uel alii ex alio maleficio agenti nihilo minus tenetur. condemnabitur, quam si in potestate habeat doloue malo fecerit, quo minus haberet. etiam absentes defendi posse placuitutrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi. Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur ne
Abbreviated transcription (Latin):
ũt teuide postea notaliuelit accor
tandi debeat aduersus actinẽ dari.
et sabinus puat non ec̃ tautam:
quasi dealiate sit iurnũ. hotẽ tuncã
fuisse inpotestate. ¶odou̾ ãm po

Expanded text:
uit, deinde postea noxali uelit actor andi debeat aduersus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
neͣ dispurandi ꝓutilitait cominum
reteota ẽẽ inuicrabilib reb pbaripo¬
test. unũ int̃m ꝓposuille contentusero.
Cũpluro trabem alicnã furandica̾sa su¬
stułit. quã finguli ferre nonpossent.
Neminẽ corũ em̃ tem̃ quia neminem
eoꝵ uumsit eam sustuliss
lfenus lib̾ .ii. digestoꝵ.. Sicxplagis
seruus mortinis eẽt. neq io meaitimi¬
sciennia aut dñi neglegentia actidisse
tucte demiutia ccuso eo agnur. ¶Ta¬
b̾narius una semita noctu sũplapitẽm
luctrnã posuerat quitiã p̃tiens eã sustułat.¬
bat. ⁊ fugientem retmebat. ille slagel¬
b̾narius ei quilucer nã sustullerat cui¬
lũ offend̾eat. consulebat numdãpnũ in¬
uiria nonuitetur tedisse. qm̃prior fla¬
gello ꝑcissus est. ⁊̃ espondi nisidata oꝑa
effodisset oculũ ñiudidãpnũ inurta
fecisfi. Culpacñi penes eũ quipͥor fla¬
gello ꝑcussit pesite. Sed si ałto noͣ
prior lapulasfi. ficũ eilucernã eiuꝑe
uelti rxatus eẽt. tab̾naru culpa fac¬

Expanded text:
disputandi pro utilitate communi recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent,neminem eorum teneri, quia neminem uerum sit eam sustulisse. 52 Alfenus libro secundo digestorum. Si ex plagis seruus mortuus esset neque id medici inscientia aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustubat et fugientem retinebat: ille flagelbernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percussus esset. respondi, nisi data opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa fac
Abbreviated transcription (Latin):
lidũ fu̾it condẽpnatus comimuni
diuidundo uł familie er tiscunte
suã partẽ cedendo securit atr̃ conseꝗ.
nec nescesse babebat susciꝑe iuoit¬
ut dumpaaro citednur. amntat actio¬
nem. Dm̃ eñi ꝑparte factus nonpotest
cusocio noxali exꝑiri. fortassis noc tõ¬
muniduidundo agerepollnt euisma¬
lesitii nõe qo ante cominunionem
admissum est. Quod siñpoiẽ. eiutẽti

Expanded text:
lidum fuerit condemnatus, communi diuidundo uel familiae erciscundae sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudiut, dum pars eiue data amittat actionem: dominus enim pro parte factus non potest cum socio noxali experiri. fortassis nec communi diuidundo agere possit eius maleficii nomine, quod ante communionem admissum est: quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ores legos pmiere ponͣt. ¶icit enim
secruõie cũdño agiposse noxaliiudi¬
tio. ut quod detur aquilia aduersusd
dñm nõ seruũ excusi sed dnͣm honer et
it. aliud ẽ eñi aũtorc̃ eẽ seruodeunqu¬
quenti aluit patidelĩquere.lio

Expanded text:
ores leges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur Aquilia aduersus dominum, non seruum excuset, sed dominum oneretit: aliud est enim auctorem esse seruo delinquenti, aliud pati delinquere. 4
Abbreviated transcription (Latin):
dño noxia noceat . recuus itaq dici¬
tut scicnã eius accipientã. qui ꝓbib̾e
porest. ⁊ hoc ui toro edicto inteugendũ
est. cutascientie ẽ uerbũ. ¶ Si
traneus seruus sciẽnte Etir. eũq
retdenero. noxalis actio inme dabi¬
tur. qui anõuitetur dño scientefeti¬
se. cũ cõ tp̃r clms nõ fuerim. ¶ Cniͣ

Expanded text:
no noxiam noceat? rectius itaque dicitur scientiam eius accipiendam, qui prohiber‹e› potest: et hoc in toto edicto intellegendum est circa scientiae uerbum. Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente fecisse, c
Abbreviated transcription (Latin):
quonouꝓbibebat sut intantũ ut
celsus putet ⁊ si fiũt alienatus seruus
intotũ uł inpartẽ uel manumissus
noxam capud nonsequi. Nainseruũ
nichil delquisse. quid ño iuba opit¬
peraũit. Et sanc suussit. potest hocdici.
Siaũt nonphibuit. quẽ ad modũ fac¬
tũ serui ex sabimus: celsustãm diferen

Expanded text:
prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus servus in totum vel in partem vel manumissus, noxam caput non sequi: nam servum nihil deliquisse, qui domino iubenti obtemperavit. et sane si iussit, potest hoc dici: si autem non prohibuit, quemadmodum factum servi excusabimus? Celsus tamen differen
Abbreviated transcription (Latin):
pusexeo qd deieitũ effusumue quide¬
rit lesũ fuĩt. iudextõputat mercedos ÷¬
medicis p̾stas. cet̾raq impendia quetu¬
curanone facta sunt. preterea oꝑara
quib caruit icariturus est obio ꝙ¬

Expanded text:
pus ex eo, quod deiectum effusumue quid erit, laesum fuerit, iudex computat mercedes medicis praestitas ceteraqcuratione facta sunt, praeterea operarum quibus caruit, aut cariturus est, ob
Abbreviated transcription (Latin):
similib q ꝑsonis dutur. Nã est penalis
et popularis bumincto siamus explu¬
rib desideratib lũc actionem ei potissi
gar ¶ Sed silibonocitũ sit ipsippetua er¬
it accio. Sed si alius uelit exꝑiri. annu
erit hec acuo. Nec oũ bt̃dib iure ħrbi¬
tario compent. ¶ Quiq̃pe qd̾ incor¬

Expanded text:
similibusque› personis: nam est poenalis et popularis: dummodo sciamus ex pluribus desiderantibus hanc actionem ei potissimgat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: sed si alius uelit experiri, annua erit haec actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod in cor
Abbreviated transcription (Latin):
iasset. eiq excidissi. et itanscunidã¬
puguid dedisser. seruius respondit.
ad exemplum huius actionisdario¬
portere actionẽ. Hãc enĩ nonconpe¬
terr palameit. qui anoq insuggtun¬
danoq inprectũ. tibula fuetat positi.

Expanded text:
isset eaque excidisset et transeunti damni quid dedisset, Seruius respondit ad exemplum huius actionis dari oportere actionem: hanc enim non competere palam esse, quia neque in suggrunda neque in protecto tabula fuerat posita.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: Conscquens eteñ suit prorẽ etĩ
mbunc casirꝓspiccre. ut siquid ubis
partib ediũ ꝑiculose positãcet nõ
ad om̃s ꝑtincut uł inquiliosito
dños ediũ fiue imhabitaent siue nõ
habebãt tamcn aliquid exposinuĩ his
ut quo consistetur. id posaũbãt. Icq¬
pe debemus posuũ siut in babit mio¬
posuit. uerũ ab alio positũ panam.
quare siseruus posũit. dñs aũt posi¬
tũ panapuit. nõnoxali iuditodñs.¬

Expanded text:
t: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non ad omnes pertinent uel inquilinos uel dominos aedium, siue inhabitent siue non, habent tamen aliquid expositum his ue quo consistetur, id posite debemus positum siue in habitatioposuit, uerum ab alio positum patitur: quare si seruus posuerit, dominus autem positum patiatur, non noxali iudi