comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑam cunctis indigentib exhibe¬
re curauit. ⁊ colla singłoꝵ ipse manu su¬
a rasit. ⁊ purulentias scabies ꝙ ꝑ hirsuto¬
rum corpoꝵ uepres unguib extͣrit. et un¬
gentis delibutos candidis uestib qͣsi modo
regen̾atos induit. Cum autem sol appro¬
pinquaret occasui: ⁊ nullus iam remane¬
ret qui talib indigeret obsequiis. intrauit
ipse in balneũ. et eriens mnundata consci¬
Cumq iam ad eccłiam ꝓcederet. callidꝰ
adu̾sarius ꝓpositum illius uiolare cupi¬
ens. ut contra uotum suũ aliquem pau¬
ꝑum ñ lotum ep̃c dimitt̾et. assumptaspẽ
fedissimi. luridissimiꝙ leꝑsi sanie flui¬
di. pannis tabo rigentib amicti. gressu
trem̃te nutabundi. nunia raucedine mi¬
serandi. ante lim̃ eccłie se illi obuiam
tulit. C̃unc sc̃s antistes instinctu diumo
reg̾ssꝰ. ut cognoscẽt quali nuꝑ mimico
succumbẽt. extractis albis aquã sine mo¬

Expanded text:
ad vesperam cunctis indigentibus exhibead vesperam cunctis indigentibus exhibere curavit et colla singulorum ipse manu sua rasit et purulentias scabiesque per hirsutorum corporum vepres unguibus extraxit et unguentis delibutos candidis vestibus quasi modo regeneratos induit. Cum autem sol appropinquaret occasui et nullus iam remaneret, qui talibus indigeret obsequiis, intravit ipse in balneum et exiens mundata consciCumque iam ad ęcclesiam procederet, callidus adversarius propositum illius violare cupiens, ut contra votum suum aliquem pauperem non lotum episcopus dimitteret, assumpta specie fędissimi luridissimique leprosi, sanie fluvidi, pannis tabo rigentibus amicti, gressu tremente nutabundi, nimia raucedine miserandi, ante limen ęcclesię se illi obvium tulit. Tunc sanctus antistes instinctu divino regressus, ut cognosceret, quali nuper inimico subcumberet, extractis albis aquam sine mo
Abbreviated transcription (Latin):
lucis ipsius: ⁊uite p̃sentis cum salitas sue
desꝑatione correptus ẽ. ut ultra nec man¬
ducare uellet aut bibere. aut spem suam
in saluatore omniũ ꝑditoꝵ pon̾e confidet.
Cũ autẽ pͥma hec ebdomada .xlͫ gereren¬
tur. suggerebant ei p̃fati patres. ut qͥa
diabolica se illusione deceptum cognos¬
ceret. acͥorib ieiuniis ⁊ cont̾tione cordis.
elemosinarum largitate mom̃taneũ
illud pecc̃m. suꝑ ducẽ extenuare. uł ab¬
luere niteret᷑. Qui ut erat optime insti¬
tutus. eoꝵ consilio parens. ut et diaboli
maliciam confunderet. ⁊ ap̃ innocentie
restitutorem cõmissi ueniam impetra¬
ret. biduans uł triduans se ieuiniis
affligens. somni quietem sugiens. pau
trans. eoꝵꝙ pedes abluens. uestesq et
pecunas uixta facultatem illis offereis.
iultra impende uolens. die scõ salbati
paschalis płima dolia de tota ciuitate
postulauit. ⁊ calidaᷤ balneas amane usq

Expanded text:
lucis ipsius et vitę praesentis cum salutis suę lucis ipsius et vitę praesentis cum salutis suę desperatione correptus est, ut ultra nec manducare vellet aut bibere aut spem suam in salvatore perditorum ponere confideret. Cum autem hęc prima ebdomada XLmę gererentur, suggerebant ei praefati patres, ut, quia diabolica se illusione deceptum cognosceret, acrioribus ieiuniis et contricione cordis elemosinarum largitate momentaneum illud peccatum superducere, extenuare vel abluere niteretur. Qui, ut erat optime instructus, eorum consilio parens, ut et diaboli maliciam confunderet et apud innocentię restitutorem commissi veniam impetraret, biduanis vel triduanis se ieiuniis affligens, somni quietem fugiens, pauptrans eorumque pedes abluens vestesque et pecunias iuxta facultatem suam illis offerens et ultra impendere volens, die sancto sabbati paschalis plurima dolia de tota civitate postulavit et calidas balneas a mane usque
Abbreviated transcription (Latin):
oc quia seita obtulit occasio extͥn¬
secꝰ inserto ñ abre iudetur etiam
cet̾a que isdem temporib memoria dig¬
na gesta sunt. stili officio religare. Erat
qͥdam epc in francia noua. mire sq̃ta¬
tis ⁊ abstinentie. in comꝑabilis etiam lib̾a¬
litatis ⁊ miscd̃ie. Cuiꝰ bonitate inuidus
omĩs iusticie hostis antiquꝰ. nimiũ exas¬
ꝑatus. tale illi desid̾ium edende car¬
nis in dieb.xł  iimisit. ut se absꝙ re¬
ẽstinatione moriturum putaret. nil
eiusmodi recrearet᷑ edulio. Consilio tandẽ
ratus. ut carnes ꝓ recuꝑatione sanitatis ac¬
ciꝑet. ⁊ postea ꝑ totum annũ more solito se
maceraret. ne ipsis in obediens ⁊ utte sue
pditor inueniretur. eoꝵ cedens auctori¬
tati ⁊ ultima necessitate constrictus. pa¬
rum quid de quadrupedante carne mi¬
sit in buccam. Quod cũ masticare cepit¬
⁊ gustum illius sensu palati tenuissime
ꝑcepiss. tanto mox tedio. fastidio. uł odio.
ñ solum carnum. seu cet̾arũ escarũ. s et

Expanded text:
oc, quia se ita obtulit occasio, extrinsecus inserto non ab re videtur etiam cetera, quę isdem temporibus memoria digna gesta sunt, stili officio religare. Erat quidam episcopus in Francia nova mirę sanctitatis et abstinentię, incomparabilis etiam liberalitatis et misericordię. Cuius bonitate invidus omnis iusticię hostis antiquus nimium exasperatus tale illi desiderium edendę carnis in diebus XLmę inmisit, ut se absque recrastinatione moriturum putaret, nisi eiusmodi recrearetur edulio. Consilio tandem ratus, ut carnes pro recuperatione sanitatis acciperet et postea per totum annum more solito se maceraret, ne ipsis inobędiens et vitę suę proditor inveniretur, eorum cedens auctoritati et ultima necessitate constrictus, parum quid de quadrupedante carne misit in buccam. Quod cum masticare cępit et gustum illius sensu palati tenuissime percępisset, tanto tedio, fastidio vel odio non solum carnium seu cęterarum ęscarum, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
bilium relatoꝵ testimonio: lecturis
ricꝰ. sinceritate u̾itatis laudand̾. dic̃
nobilẽ illũ exułe anselmũ. cũ qͦ parit̃
omnis religio exulabat marcenni¬
acũ uenisse: ut hugonis cluniacen¬
sis abbis conscĩe. que relas curaꝵ su¬
Mꝵ ing̾eret. Ibi cũ de rege wilłmo
sermo uolutaret᷑: abb̃em p̃dictum
dixisse: Exima nocte. regemillum.
añ d̃m ductum ⁊⁊ adiudicatũ. libra¬
to iudicio tͥstem damnationis subis¬
se sententiã. Id qͦmͦ nosset. nec ipse
tc̃ exposuit: nec aliqͥs audientium
requisiuit. Uerũtñ. ꝓ contuitu re¬
ligionis eius. nulli p̃sentiũ. de fide
dictoꝵ. in hesit ambiguum. Eiuserat
utȩ hugo: eiꝰ famȩ: ut om̃s. eius suspi¬
cerent eloqui umimirarent᷑ consiliũ:
quasi ex celesti adito. insonusset ora¬
cłm. Nec multo post. ut dicemꝰ. rege¬
occiso. uenit nuncius: sedem suam

Expanded text:
bilium relatorum testimonio lecturis ricus sinceritate veritatis laudandus, dicit nobilem illum exulem Anselmum, cum quo pariter omnis religio exulabat, Marcenniacum venisse, ut Hugonis abbatis Cluniacensis conscientiae querelas curarum suarum ingereret. Ibi, cum de rege Willelmo sermo volutaretur, abbatem praedictum dixisse, proxima nocte regem illum ante Deum ductum, et adjudicatum librato judicio, tristem damnationis subiisse sententiam. Id quo modo nosset, nec ipse tunc exposuit, nec aliquis audientium requisivit: veruntamen, pro contuitu religionis ejus, nulli praesentium de fide dictorum inhaesit ambiguum. Ejus erat vitae Hugo, ejus famae, ut omnes ejus suspicerent eloquium, mirarentur consilium, quasi ex coelesti aditu insonuisset oraculum. Nec multo post occiso, ut dicemus, rege, venit nuncius ut sedem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunium. circumsedere:. tentoriis.
circum muros. transito amne. loca¬
tis. ꝑspectaq difficultate expugnan¬
drͣtimiditati quoꝵdam obuiandum
arbitrati: omnes parit̾ ꝓceres sacra¬
m̃to fecere. ob sidioni ñ ponendas fe¬
rias:: quo ad uel ui uel ingenio p̃n¬
deretur ciuitas. ꝙ ut quod intende¬
bant facilius implerent: castra cis
fluuium constituert̃ multa. ⁊ qͥbus
impositi milites. excubias p̃tend̾ent.
aoxianꝰ quoq ciuitatis admiratꝰ. ui¬
dens francos ñ ioco ⁊ ieiune agere:
s ciuitatem serio impetere: sansado¬
lem filium. ad soldanũ imꝑatorem ꝑ¬
sidis misit.⁊ qui francaoꝵ audaciam
exponens. suppetias oraret. Soldanꝰ
apud ꝑsas. qui apud romanos augꝰ¬
tus: totiꝰ orientis.:⁊ omniũ sarracenoꝵ
rector. Quod. ideo ut estimo. tam di¬
u manet ⁊ ꝓpagatur imꝑium: qd̾
gens illa ut dixi parũ bellicosa. ⁊ ui¬
uacis sanguinis inops. semel accep¬
tum nescit dediscere seruitium⁊ig¬

Expanded text:
ad Junium circumsedere, tentoriis ad Junium circumsedere, tentoriis circum muros amne transito locatis: perspectaque difficultate expugnandi, timiditati quorundam obviandum arbitrati, omnes pariter proceres sacramento fecere obsidioni non ponendas ferias quoad vel vi vel ingenio prenderetur civitas; et, ut quod intendebant facilius implerent, castra cis fluvium constituerunt multa, quibus impositi milites castra praetenderent. Aoxianus quoque civitatis admiratus, videns Francos non joco et jejune agere, sed civitatem serio impetere, Sansadolem filium ad Soldanum imperatorem misit, 555 qui, Francorum audaciam exponens, suppetias expeteret. Soldanus apud Persas qui apud Romanos Augustus, totius orientis et omnium Saracenorum rector. Quod ideo, ut aestimo, tamdiu manet et propagatur imperium, quod gens illa parum ut dixi bellicosa, et vivacis sanguinis inops, semel acceptum nescit dediscere servitium, ig
Abbreviated transcription (Latin):
est maximo muro circundata. mon¬
tem etiam menib circumplexa: a sele¬
ctis ꝑ orbem ciuitatib p̃lata: Menib
tuta montib ardua: magis in genio
ꝗͣ.ui. si unqͣm capiat᷑. optinenda. flu¬
uius illi ꝓximus. quem mͦ fernum.
qͦndam oruntem uocatum intelligo:
.xii. ab urbe miliario. accipitur pe¬
lago. fluentis rapacib.⁊ ipso impetu
frigiorib: salubris auretemꝑie:sani¬
tati me detur cuncȩ. Cõmeatum qͦxꝑ
nauium. oppidanis inuehens. ⁊ ꝑseue¬
rantiam obsidentium. qͣntolibet tp̃r
uen̾abile uocabulum excogitatum:
inde paulus huiusce religionis incen¬
tutũ ⁊ fomes. ad p̃dicandum ꝓcessit.
Ibi beatus petrus primi cathedram se-¬
dit antistitii: in cuius honore funda¬
ta illic eccłia. toto turcoꝵ tp̃re illiba¬
ta ꝑmansit. Nec minꝰ alt̾a. in honore
sc̃ẽ mariȩ consecrata. decore sui. spec¬
tantium ocłos tenebat. Mirum in
modum: ut cuius ꝑsequebantur fidẽ.

Expanded text:
est maximo muro circumdata, monest maximo muro circumdata, montem etiam moenibus complexa; a Selectis civitatibus praelata; moenibus tuta, montibus ardua; magis ingenio quam vi, si unquam capiatur, obtinenda. Fluvius illi proximus, quem modo Fernum, quondam Orontem vocatum intelligo, duodecimo ab urbe milliario accipitur pelago, fluentis rapacibus, 554 et ipso impetu frigidioribus, salubris aurae temperie saluti medetur civium; commeatum quoque navium oppidanis invehens, perseverantiam obsidentium quantolibet tempore venerabile vocabulum excogitatum. Inde Paulus, hujusce religionis incentivum et fomes, ad praedicandum processit. Ibi beatus Petrus primi antistitii cathedram sedit; in cujus honore fundata illic ecclesia toto Turcorum tempore illibata permansit: nec minus altera, in honore sanctae Mariae consecrata, decore sui oculos spectantium tenebat; mirum in modum, ut cujus persequebantur fidem r
Abbreviated transcription (Latin):
lasso statim silium pulsu. defectum
suum ostendentes. Erat enim asia. t̾ra
quondam frugum feracissima. ita mo¬
derno ⁊ antiquo tpr̃e turcis seuienti¬
b expilata: ut uix raro ex̾citui ali¬
moniam ministrare sufficeret ⁊ ne¬
dum tante multitudini: q̃ totas sege¬
tes depastura. totos amnes epotatu¬
ra uideretur. Estimabant᷑ enim. cum
a nicea discessere: septinginta milia.
Pars reliqua. uel ferro int̾empta. ł
ualitudine minuta: maior domos
racleam uenere. Ibi signum in celo
uidere. modo enssis fulminei figura¬
tum: mucrone u̾sus orientem ꝓten¬
to. Iamq a kłis iulii cum niceam de¬
seruerant. octobris mensis none uol¬
uebantur: qñ antiochiam siriȩ ue¬
nere. Cuiꝰ situm cum memorarem
nͥ auiditatem meam p̃occupasset ã¬
brosiana in egesippo facundia: simł
⁊ qd̾ u̾eor. ne mͥ u̾tatur uicio. qd tam
frequent̾ in dig̾ssionib ꝑegͥnatur
narratio. Uerũtam̃ qͣntum susceptio¬

Expanded text:
lasso statim ilium pulsu defectionem lasso statim ilium pulsu defectionem suam ostendentes. Erat enim Asia, terra quondam frugum feracissima, ita moderno et antiquo tempore Turcis saevientibus expilata, ut vix raro exercitui alimoniam ministrare sufficeret, nedum tantae multitudini, quae totas segetes depastura, totos amnes epotatura videretur: aestimabantur enim cum a Nicea discessere 553 septingenta millia, pars reliqua vel ferro interemta vel valetudine minuta, major domos racleam venere; ibi signum in coelo viderunt modo ensis fulminei figuratum, mucrone versus orientem protento. Jamque a Kalendis Julii , cum Niceam deseruerant, Octobris mensis nonae volvebantur, quando Antiochiam Syriae venere: cujus situm commemorarem, nisi aviditatem meam praeoccuparet Ambrosiana in Egesippo facundia, simul et quod vereor ne mihi vertatur vitio quod tam frequenter in digressionibus peregrinatur narratio. Veruntamen quantum suscepti o
Abbreviated transcription (Latin):
bello intenti: s solis lacͥmis ⁊ p̃cib
auras implentes. Nec rimabatur
hostis uulneri aditum: s in no¬
thos fortunam emittens: nun qͣm.
ꝓ densitate cuneoꝵ. in anem refe¬
rebat manum. Sola erat mortis
oilatio: qd̾ quia iuxta qͦddam ha¬
rundinetũ pugnabatur. equi t᷑coꝵ
impediti. liberis ñ exultabant cͣsib
Sed tandem uisis ante signanis. op¬
timatum uenientiumꝰ. nr̃i. ex arũ¬
cineto ꝑ deunt: ⁊ acclamato signo
militari. ds uult. dissipatos ordines ho¬
stium inuadunt: sociis. ut ex alt̾a par¬
te feriant. innuentes. Ita turci. cum
utͥnq p̃merent᷑: nescio quid dirum
stridentes: ululatib in celum auctis.
diffugere. Nec solito more pugna fu¬
gaci usi: s abiectis arcub. maiꝰ ali¬
quid quam humanũ timorem. ꝯtimi¬
a tͥum dierum fuga testati sunt. Nec
erat qui eos fugaret: quia equi nr̃oꝵ.
uix ieuino cespite uitam sustentan¬
tes: alacrem ꝑsecutionem negabant.

Expanded text:
bello intenti, sed solis lachrymis et precibus bello intenti, sed solis lachrymis et precibus auras implentes. Nec rimabatur hostis vulneri aditum, sed in nothos fortunam emittens, nunquam pro densitate cuneorum inanem referebat manum. Sola erat mortis dilatio, quod, quia juxta quoddam arundinetum pugnabatur, equi Turcorum impediti liberis non exultabant cursibus. Sed tandem visis antesignanis optimatum venientium, nostri ex arundineto prodeunt; et acclamato signo militari, « Deus vult! » dissipatos ordines hostium invadunt, sociis ut ex altera parte feriant innuentes. Ita Turci, cum utrinque premerentur, nescio quid dirum stridentes, ululatibus in coelum actis diffugere; nec solito more pugna fugaci usi, sed, abjectis arcubus, majus aliquid quam humanum timorem continua trium dierum fuga testati sunt. Nec erat qui eos fugaret; quia equi nostrorum, vix jejuno cespite vitam sustentantes, alacrem persecutionem negabant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiȩ: qͣm francoꝵ suspeccȩ poten¬
tiȩ. Iussit tñ distribui aurum et
argentum. optimatibͥ nummos
ereos. inferioub.nese irremune¬
ratos quererent᷑. Ita turci. qui iam
asie. quam romaniam dicunt. eufra¬
te transito possed̾ant: in suꝑioreᷤᷤ ter¬
ras fuga concessere. Uerũtñ ausist̃
obsidione soluta. excitum ultra ꝓ gre¬
dientem incessere: auctore quodam
solimanno: cui dñium totiꝰ romaniȩ
agg̾ssus est: ut ferreo imbre sagit¬
tarum mundante. ꝑt̾riti om̃s. in¬
cunctant̾ dorsanudarent. Et tum
forte dux godefridus. ⁊ hugo ma¬
gnꝰ.⁊ raimundꝰ. aliam uiam inua¬
serant: ut et inimicoꝵ solum po¬
pularentur largiꝰ ⁊ suis pabula cõ¬
pararent faciluis. At uͦ normannꝰ
ancipiti discrimine ꝑmotꝰ: aduen¬
tum turcoꝵ expeditis cursorib.
godefrido ⁊ cet̾is ꝑtutos tramites
intimauit. Illi more nescii. signis
in hostem ꝯu̾sis: socios eripuere

Expanded text:
perfidiae, quam Francorum suspectae potenperfidiae, quam Francorum suspectae potentiae. Jussit tamen distribui argentum et aurum optimatibus, nummos aereos inferioribus, ne se irremuneratos quererentur. Ita Turci, qui jam Asiae, quam Romaniam dicunt, Euphrate transito possederant, in superiores fuga terras concessere; veruntamen ausi sunt, obsidione soluta, exercitum ultra progredientem incessere, auctore quodam Solimanno cui dominium totius Romaniae aggressus est, ut, ferreo imbre sagittarum inundante perterriti, omnes incunctanter dorsa nudarent. Et tum forte dux Godefridus, et Hugo magnus, et Raimundus aliam viam invaserant, ut et inimicorum solum popularentur latius, et suis pabula compararent facilius. At vero Normannus, ancipiti discrimine permotus, adventum Turcorum, expeditis cursoribus, Godefrido et caeteris per tutos tramites intimavit. Illi, morae nescii, signis in hostem conversis, socios eripuere
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Spiridion: uirgines. agatha. lucia:
omnesq postremo scĩ: quoꝵ corpora.
illuc ex omnib regionib. imꝑatores
conuehere potuerunt.
ormannus itaq ⁊ blesensis comi¬
tes hominium suum greco ꝓstituere.
nam iam flañorita transierat: ⁊ id fa¬
cere fastidierat: qd̾ se meminisset na¬
tum ⁊ educatum libere. Alt̾ data fide
multe utrinq mortes actę sunt:
cum ab oppidanis facile insubiectos
teloꝵ omnium gen̾a rotarentur.⁊
nec alicuius. licet inertissimi manꝰ.
in confertos frustraretur. Qum et
exanmatoꝵ cadauera un cis ferreis
in murum trahebant: lu dibrio
nrõꝵ ex carnificanda: uel ablatis ue¬
stib deicienda. Boluerunt id fran¬
cianec pͥus abstiterunt ferro exer¬
cere dolorem: qͣm turq. extremis
clandestinos nuncios. imꝑatori se
dedidere. Ille qui nichil p̃ter com¬
modum suum pensare nosset. de¬
nunciauit francs ut abirent: ma¬
lens urbem seruari turchoꝵ aꝑte

Expanded text:
nus, Spiridion; virgines, Agatha, Lucia; nus, Spiridion; virgines, Agatha, Lucia; omnesque postremo sancti quorum corpora illuc ex omnibus regionibus imperatores convehere potuerunt. § 357. Normannus itaque et Blesensis comites hominium suum Graeco prostraverunt; nam jam Flandrita transierat, et id facere fastidierat, quod se meminisset natum et educatum libere. Alii, data fidemultae utrinque mortes actae sunt: cum ab oppidanis facile in subjectos telorum omnia genera rotarentur, nec alicujus licet inertissimi manus in confertos frustraretur. Quin et exanimatorum cadavera Turci uncis ferreis in murum trahebant, 551 ludibrio nostrorum excarnificanda, vel ablatis vestibus denudanda. Doluerunt id Franci: nec prius abstiterunt ferro exercere dolorem, quam Turci, extremis clandestinos nuncios imperatori se dedidere. Ille, qui nihil praeter commodum suum pensare nosset, denunciavit Francis ut abirent; malens urbem servari Turcorum apertae
Abbreviated transcription (Latin):
poli ⁊ in roma: seqñtes tm̃ in constã¬
tinopoli. Constantinꝰ. leo. Constantiꝰ.
Pimichael. basiliꝰ. Leo. Alexander. Con¬
stantinꝰ. Romani duo. Niceforꝰ. focas.
constantinꝰ. Eh eodora imꝑatͥx. Micha¬
el. Sachiꝰ. Constantinꝰ. Romanꝰ. dioge¬
nes. Niceforus. B̾utamiꝰ. michael. hic.
ꝑ alexium depulsus imꝑio: ad guis¬
chardum in appuliam. clãdestinã
fugam composuit. Traditaq ei pote¬
state: aliqͥd se opinatus ẽ. effecisse qd̾
noceret alexio. Unde guischarclo¬
magna aggrediendi increuit animꝰ:
ut inani spe m̃tiretur sibi posse ad qͥ
ri ꝑ industriam:⁊ qd̾ alt̾ amiserat
ꝑ ignauiam. Sed qͣntum istis ꝓfec̾it:
p̃cedens liber patefecit. Est in ea ciui¬
tate lignum dñi: ab helena deiero¬
solimis delatum. Requiescunt ibi a¬
alii plures. Lucas euglista: Martyres
innum̃abiles: confessores. Iohannes cri¬
sostomus. Basilius. Gregorius nazanre¬

Expanded text:
poli et in Roma; sequentes tantum in Constanpoli et in Roma; sequentes tantum in Constantinopoli: Constantinus, Leo, Constantinuslus, Michael, Basilius, Leo, Alexander, Constantinus, Romani duo, Nicephorus Focas, Constantinus, Theodora imperatrix, Michael, Sachius, Constantinus, Romanus Diogenes, 550 Nicephorus Butanius, Michael: hic, per Alexium depulsus imperio, ad Guiscardum in Apuliam clandestinam fugam composuit; traditaque illi potestate, aliquid se opinatus est fecisse quod noceret Alexio. Unde Guiscardo aggrediendi magna increvit animus, ut inani spe mentiretur sibi acquiri posse per industriam quod alter amiserat per ignaviam; sed quantum istis profecerit praecedens liber patefecit. Est in ea civitate lignum Domini ab Helena de Ierosolymis delatum. Requiescunt ibi aalii plures; Lucas evangelista, martyres innumerabiles; confessores, Johannes Chrysostomus, Basilius, Gregorius Nazianze
Abbreviated transcription (Latin):
constantinus omnib
tinum magnum imꝑatores: quoꝵ ħ
sunt nomina. Costantius.filiꝰ eiꝰ. Iuls¬
Ualens. Theodosius maior. archadiꝰ.
nianꝰ. Hic litt̾is ⁊ bellis nobilis. fecit
in constantinopoli eccłiam. duuinȩ
phiam cognominauit: opꝰ ut fert̃.
omnib ꝑ orbem edificiis magnis¬
centiꝰs quodq certa rerũ faciȩ inspe¬
ccum. uincat ampullata ũba refe̾n¬
tium. Iustinꝰ minor: tyberiꝰ. Mauricꝰ
pͥmꝰ grecus. Phocas. ẽraclius. heraclonaˢ.
mam ueniens:⁊ quod reliquũ erat or¬
natus antiqui corradens: tegulis ⁊̃ ere¬
is fastigia eccłiaꝵ nudauit: triumpho
scł apud constantinopolim dehisce
manubiis inhians. S enim infelicit̾
illa cessit auiditas: quia continuo a¬
pud siracusas extinctꝰ: sarracenis
alexandriam deferentib. omnes il¬
las reliquit exuuias. Constantinꝰ. Iusti¬
nianꝰ. leo scd̃s. Tibius. It̾m iustinianꝰ
shilippꝰ a nastasius. Theodosius. leo .iiiͦ.
hi om̃s regnauert̃ ⁊ in constantino¬

Expanded text:
Constantinus omnibustinum Magnum, imperatores quorum haec sunt nomina: Constantinus filius ejus, JuliValens, Theodosius major, Archadius,nianus hic, literis et bellis nobilis, fecit in Constantinopoli ecclesiam Divinaephiam cognominavit; opus, ut ferunt, omnibus per orbem aedificiis magnificentius, quodque certa rerum facie inspectum vincat ampullata verba referentium; Justinus minor, Tiberius, Mauricius, primus Graecus, Focas, Heracmam veniens, et quod reliquum erat ornatus antiqui corradens, tegulis etiam aereis fastigia ecclesiarum nudavit, triumpho scilicet apud Constantinopolim de hisce manubiis inhians; sed ei infeliciter illa cessit aviditas, quia, continuo apud Siracusas extinctus, Saracenis Alexandriam deferentibus omnes illas reliquit exuvias, Constantinus, Justinianus, Leontius, Tiberius, iterum Justinianus, Philippicus, Anastasius, Theodosius, Leo tertius. Hi omnes regnaverunt et in Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. alii carnes ium̃toꝵ ͥ alii co¬
ria aquis mollita: quidam carduoᷤ
parum coctos. ꝑ abrasas fauces. u¬
tero demittebant: quidam. uł mu¬
res. uel talium quid deliciarum. pos¬
centib aliis uenundabant: ⁊ esurire
sustentabat. ꝓlato ieiunꝰ uenditor au¬
ro. Nec defuere. qui cadau̾a cadau̾i¬
b infarcirent. humanis pasti carni¬
b: longe tam̃ ⁊ in montib ⁊ ne ni¬
dore carnis adustȩ cet̾i offendentur.
ẜlures spe reꝑiende alimonie. ig¬
notis uagabantur semitis: ⁊ a la¬
truncłis uiaꝵ gnaris trucidabant᷑.¬

Expanded text:
rentur. Alii carnes jumentorum, alii corentur. Alii carnes jumentorum, alii coria aquis mollita, quidam carduos parum coctos per abrasas fauces utero dimittebant; quidam vel mures, vel talium quid deliciarum, poscentibus aliis venundabant, et esurire sustinebat prolato jejunus venditor auro. Nec defuere qui cadavera cadaveribus infarcirent, humanis pasti carnibus; longe tamen et in montibus, ne nidore carnis adustae caeteri offenderentur. Plures, spe reperiendae alimoniae, ignotis vagabantur semitis; et a latrunculis, viarum gnaris, trucidabant
Abbreviated transcription (Latin):
manum pͥus ad francos: post ad te¬
utones declinauit: orientale. ap̃
pͥncipem sansodales missus. uiam
studio celerabat iuuenili: pat̾ int̾m
in custodia urbis imꝑatorio ñ dee¬
rat muneri. Nec contenta uirtꝰ in¬
clusoꝵ sua tutari: nr̃os ultͣ lacesse¬
bant: crebro illos ⁊ subito. pabulante ᷤᷤ¬
⁊ nundinantes aggressi: nam de in¬
uentis nauib pontem faciente. nun¬
dinas ultra fuuium instituerant.
hostes audacter ꝓpellere: ut ñqͣm su
ꝑiorem głam eos paterent᷑ referre.
Cuius contumeliȩ ultionem. in siros
⁊ armenios. ciuitatis indigenas. tͦrti
refundebant: balistis ⁊ petrariis. ca¬
pita int̾emptoꝵ. in castra francoꝵ
emitcentes: ut illos eo mͦ ad dolorem
statis omnib circa urbẽm. quȩ ad
uictum p ot̾ant parari. tem̾aria fa¬
mes. quȩ ⁊̃ tuta expugnare solet. ex¬
ercitum in cessere ceꝑat: adeo. ut ñdũ
surgentib in altam segetem culimis
quidam siliquis fabarum. ñdũ ad¬
ultarum. ꝓ sũmis deliciis amplecte¬

Expanded text:
um prius ad Francos, post ad Teutones declinavit; orientale apud ncipem Sansadoles missus, viam studio celerabat juvenili; pater interim, in custodia urbis, imperatorio non deerat muneri. Nec contenta virtus inclusorum sua tutari, nostros ultro lacessebat; crebro illos, et subito, pabulantes et nundinantes aggressa, nam, de inventis navibus pontem facientes, nundinas ultra fluvium constituerant. hostes audacter propellere, ut nunquam eos superiorem gloriam paterentur referre: cujus contumeliae ultionem in Syros et Armenios, civitatis indigenas, Turci refundebant ; balistis et petrariis capita interemtorum 556 in castra Francorum emittentes, ut illos eo modo ad dolorem statis omnibus circa urbem quae ad victum poterant parari, temeraria fames, quae tuta etiam expugnare solet, exercitum incessere coeperat; adeo ut, nondum surgentibus in altam segetem culmis, quidam siliquas fabarum nondum adultarum pro summis deliciis amplecte
Abbreviated transcription (Latin):
accidit. peccĩs illiꝰ ꝯtigisse: qd̾ iniuria
fu̾it. illum sacrato tumulari loco: qͥ
tota uita petulans ⁊ lubricꝰ: moriens
Ingentia p̾sumens : ⁊ ingentia si pen¬
sa parcaꝵ euolu̾e. ł iuolentiam fortu¬
nȩ abrumꝑe:⁊ eluctari potuisset fac¬
turus. Tanta erat uis animi: ut qdli¬
bet sibi regnum ꝓmitt̾e auderet.
Deniq ante ꝓximam diem mortis in¬
t̾rogatus. ubi festum suũ in natali
teneret: respondit: Pictaius. Qd̃ co¬
mes pictauiensis. ierosolimã ire ge¬
stiens: ei t̾ram suam ꝓ pecunia in¬
uadͥaturꝰ dicebatur. Ita pat̾nis pos¬
sessionib ñ ꝯtentꝰ. maiorisq głe spe
raptatus: indebitis incubabat hono¬
rib.Uir. sacrati ordinis hominib. ꝓ
damno animȩ. cuiꝰ salutem reuoca¬
re neq̃ant maximȩ misa̾ndꝰ: stipendi¬
ariis militib ꝓ copia donatiuoꝵ mi¬

Expanded text:
accidit, peccatis illius contigisse, quod iniuria accidit, peccatis illius contigisse, quod iniuria fuerit illum sacro tumulari in loco, qui tota uita petulans et lubricus moriens ingentia praesumens, et ingentia, si pensa Parcarum evolvere, vel violentiam fortunae abrumpere et eluctari potuisset facturus Tanta vis erat animi, ut quodlibet sibi regnum promittere auderet. Denique ante proximam diem mortis interrogatus ubi festum suum in natali teneret , respondit Pictavis, quod comes Pictavensis, lerosolymam ire gestiens, ei terram suam pro pecunia invadaturus dicebatur. Ita paternis possessionibus non contentus, majorisque gloriae spe raptatus, indebitis incubabat honoribus Vir sacrati ordinis hominibus pro damno animae, cujus salutem revocare laborent, maxime miserandus; stipendiariis militib
Abbreviated transcription (Latin):
alias int̾im intento: ipse alt̾m ceruu.
qͥ forte ꝓpt̾ tͣnsibat ꝓst̾neret: insciꝰ
⁊ impotens. regium pectꝰ. ds̃ bone. le¬
tali arundine traiecit. Sauciꝰ ille. nul¬
lum u̾bum emisit: s ligno sagittȩ.
qͣntũ extra corpꝰ extabat. effracto. ⁊¬
moxq supͣ uulnꝰ cadens: mortem ac¬
cełauit. Accurrit walteriꝰ: s qr nec
sensum nec uocem hausit: ꝑnicit̾ cor¬
nipedem insiliens: bñficio calcariũ.
ꝓbȩ euasit. Nec uͦ fuit. qui ꝑsequeret᷑.
illis comuentib istis. miserantib: om¬
nib pꝰtremo alia molientib. Pars.
receptacula sua munire: pars. furti¬
uas p̃das agere: pars. regem nouũ
iamiamq circũ spicere. Pauci rusti¬
canoꝵ cadauer in reda caballaria cõ¬
positum. xiiitoniã in ep̃atum de uexere:
cruore undatim ꝑ totamuiã stillante.
Ibinfra ambitum turris. multoꝵ ꝓ
cerũ ꝯuentu. paucoꝵ planctũ t̾re tͣdi¬

Expanded text:
alias interim intento, ipse alterum cervum alias interim intento, ipse alterum cervum qui forte propter transibat prosterneret, inscius et impotens regium pectus Deus bone! lethali arundine trajecit. Saucius ille nullum verbum emisit; sed ligno sagittae quantum extra corpus extabat effracto, moxque supra vulnus cadens, mortem acceleravit . Accurrit Walterius; sed, quia nec sensum nec vocem hausit, perniciter cornipedem insiliens, beneficio calcarium probe evasit. Nec vero fuit qui persequeretur, illis conniventibus, istis miserantibus, omnibus postremo alia molientibus; pars receptacula sua munire, pars furtivas praedas agere, pars regem novum jamjamque circumspicere. Pauci rusticanorum cadaver, in rheda caballaria copositum, Wintoniam in episcopatum devexere, cruore undatim per totam viam stillante. Ibi infra ambitum turris, multorum procerum conventu, paucorum planctu, terrae tradi
Abbreviated transcription (Latin):
cunctatꝰ ẽ an in siluã. siẽ intendãt ad
iret. suadentib amicis. ne suo dispendio.
u̾itatem somnioꝵ exꝑiret᷑. Itaꝙ ante
cibum uenatu abstinuit: serus negoci¬
is cruditatem in domitȩ m̃tis eructuais.
ferunt. ea die largit᷑ epulatũ: crebri¬
orib qͣm ꝯsueu̾at poculis. frontem se¬
renasse. Mox gͥ pꝰ cibum. in saltũ ꝯtũ¬
dit. paucis comitatꝰ: qͦꝵ familiarissi¬
mꝰ erat. Walt̾iꝰ. cognom̃to tirel: qui
de francia. lib̾alitate regis adductꝰ. ue¬
n̾at. Is cet̾is ꝑ moram uenationis. qͦ
quẽq casꝰ tułat. disꝑsis: solus cũ eo
remanserat. Itaꝙ phebo in occeanũ
ꝓcliui: rex ceruo ante se tͣnseunti.
extento neruo:⁊ emissa sagita. ñ
adeo seuũ uulnꝰ inflixit. Buitilȩ ad¬
huc fugitantem. uiuacitate ocłoꝵ
ꝓsecutꝰ: opposita. cont᷑ uiolentiã sola¬
riũ radioꝵ. manu. Tum walt̾iꝰ. pul¬
chrũ facinꝰ animo part᷑iensrut rege

Expanded text:
cunctatus est an in sylvam sicut intenderat cunctatus est an in sylvam sicut intenderat iret, suadentibus amicis ne suo dispendio veritatem somniorum experiretur. Itaque ante cibum venatu abstinuit, seriis negotiis cruditatem indomitae mentis eructuans; ferunt, ea die largiter epulatum, crebrioribus quam consueverat poculis frontem serenasse. Mox igitur post cibum in saltum contendit, paucis comitatus; quorum familiarissimus erat Walterius cognomento Tirel, 509 qui de Francia, liberalitate regis adductus, venerat. Is, caeteris per moram venationis, quo quemque casus tulerat, dispersis, solus cum eo remanserat. Jamque Phoebo in Oceanum proclivi, rex cervo ante se transeunti, extento nervo et emissa sagitta, non adeo saevum vulnus inflixit; diutile adhuc fugitantem vivacitate oculorum prosecutus, opposita contra violentiam solarium radiorum manu. Tunc Walterius pulchrum facinus animo parturiens, ut, rege
Abbreviated transcription (Latin):
dignaretur archiep̃c.
radiũꝙ cruoris. in celumusq ꝓtentũ.
lucem obnubilare: diem int̾polare.
Itamclamata scã maria. somno excus¬
sus: lum̃ inferri p̃cepit: ⁊ cubicula¬
rios a se discedere uetuit. Tunc aliqͦt
horis antelucanis: ñ nicħ uigilatũ.
Daulopꝰ cũ iam aurora diem inuehe¬
re meditaret᷑: monachꝰ qͥdam tͣnsma¬
rinꝰ retulit rob̾to filio haimonis. ui¬
ro magnatum pͥncipi somniũ. qd̃
eadem nocte de rege uidat. mirũ⁊
bat. circunstantes despiciens. Tum
crucifixũ mordicus app̃hendens: bra¬
chia illi corrosi̾t: crura pene trunca¬
u̾it. Crucifixũ diu tolerasse. s tan¬
dem pede ita regem depulisse: ut
supinꝰ cad̾et. Ex ore iacentis. tam ef¬
fusam flaminã exisse: ut fumeoꝵ
uoluminũ orbes:ĩ sid̾a lambe̾nt.
hoc somniũ robtꝰ ñ negligendũ ar¬
bitratꝰ: regi ꝯfestim qd ei a secretis
erat. intulit. At ille cachinnos inge¬
eicentũ solidos. Multũ tñ motꝰ. diu

Expanded text:
dignaretur archiepiscoradium cruoris in coelum usque protentum lucem obnubilare, diem interpolare. Ita, inclamata sancta Maria, somno excussus, lumen inferri praecepit, et cubicularios a se discedere vetuit. 508 Tunc aliquot horis antelucanis nonnihil vigilatum. Paulo post, cum jam aurora diem invehere meditaretur, monachus quidam transmarinus retulit Roberto filio Hamonis, viro magnatum principi, somnium quod eadem nocte de rege viderat, mirumbat, circumstantes despiciens. Tunc, crucifixum mordicus apprehendens, brachia illi corroserit, crura pene truncaverit. Crucifixum diu tolerasse, sed tandem pede ita regem depulisse ut supinus caderet: ex ore jacentis tam effusam flammam exisse, ut fumeorum voluminum orbes etiam sidera lamberent. Hoc somnium Robertus non negligendum arbitratus, regi confestim, quod ei a secretis erat, intulit: atille cachinnos ingeei centum solidos. » Multum tamen motus, diu
Abbreviated transcription (Latin):
genti gͦ ⁊ num̾osa uirtutũ grã. p̃t̾ita¬
rum offensaꝵ molem obumbrauit:
desertitudinis ⁊ litt̾arum copia. nec
celsitudini suspiciendꝰ. fuit ꝙ herber¬
tus mutatus. ut lucanꝰ decurione di¬
xit. momentum ⁊ mutatio rerum:
sic̃ tep̃re istius regis simoniȩ causidi¬
cus: ita post̾ius ꝓpulsator inuictus
neꝙ ab aliis fieri uoluit: qd̾ a se
p̃sumptum qͦ dam iuuenili feruore.
indoluit. Pre se semꝑ ut aiunt. fe̾ns
ieronimi dictum. Errauimꝰ iuueneᷤ.
enĩdemꝰ senes. Postremo quis in illiꝰ
facti laudem digne ꝑgat: qd̾ tam
nobile monast̾ium ep̃c ñ multum
pecuniosꝰ fecerit. in quo nichil
frustra desideres. ł in edificioꝵ sub¬
limiũ sp̃e. uel in ornam̃ toꝵ pulc̾¬
tudine. uel in monachoꝵ religioe.

Expanded text:
genti ergo et numerosa virtutum gratia, praeteritagenti ergo et numerosa virtutum gratia, praeteritarum offensarum molem obumbravit; disertitudinis et literarum copia, nec celsitudini suspiciendus. Fuitque Herbertus mutatus, ut Lucanus de Curione dixit, « momentum et mutatio rerum: » sicut tempore istius regis symoniae causidicus, ita posterius propulsator invictus, neque ab aliis fieri voluit quod a se praesumptum quondam juvenili fervore indoluit; prae se semper, ut aiunt, ferens Ieronymi dictum, « Erravimus juvenes, emendemus senes. » Postremo quis in illius facti laudem digne pergat, quod tam nobile monasterium episcopus non multum pecuniosus fecerit; in quo nihil frustra desideres, vel in aedificiorum sublimium specie, vel in ornamentorum pulchritudine, vel in m
Abbreviated transcription (Latin):
tiaclem̃tissimȩ sedis. tt̾m reciꝑe meru¬
it: qd̾ romani. sanctiꝰ ⁊ ordinatiꝰ cense¬
ant. ut eccłiaꝵ omnũ sũptꝰ. suis potiꝰ
marsupiis seruiant: qͣm qͦꝵlibet regũ
usib militent. Ita heb̾tus domũ reu̾sꝰ:
sedem ep̃alem. quȩ qndam fuerat in¬
helman. ⁊ tunc erat apud tedford: ad
insignem mercimoniis :⁊ ppłoꝵ freq̃n¬
tia uicum tͣnstulit. nomine norwie.
Ibi monachoꝵ cong̾gationem. num̃o
⁊ religione ꝑ celebrem instituit: om¬
nia eis necessaria. ex nũmis mercatꝰ
domesticis. ꝓuidens scł successoꝵ q̃ re¬
leͥ nullas de ep̃io t̾ras monachis lar¬
gitꝰ ẽ: ne illi. dei famulos fraudarent
uictualib. ⁊ si quid donatũ ostendissẽt.
qd̃ suis compet̾et reb. Pret̾ea ap̃ ted¬
ford. monachos cluniacenses instituit:
quod sint illiꝰ cenobii ꝓfessores ubiq
pene gentium disꝑsi: locupletes in scło:
⁊ splendidissimȩ religionis in deo. In¬

Expanded text:
tia clementissimae sedis iterum recipere merutia clementissimae sedis iterum recipere meruit; quod Romani sanctius et ordinatius censeant, ut ecclesiarum omnium sumptus suis potius marsupiis serviant, quam quorumlibet regum usibus militent. Ita Herbertus, domum reversus, sedem episcopalem quae quondam fuerat inHelmam, et tunc erat apud Thetford, ad insignem mercimoniis et populorum frequentia vicum transtulit, nomine Norwic. Ibi monachorum congregationem numero et religione percelebrem instituit, omnia iis necessaria ex nummis mercatus domesticis: providens scilicet successorum querelae, nullas episcopii terras monachis largitus est; ne illi Dei famulos fraudarent victualibus, si quid donatum offendissent quod suis competeret rebus. Praeterea 519 apud Thetford monachos Cluniacenses instituit, quod sint illius coenobii professores, ubique pene gentium dispersi, locupletes in seculo et splendidissimae religionis in Deo. In
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iohem in bathoniam:̃ cestrensis ꝑ rob̾¬
tum in couentreiã: tedfordensis ꝑ herb̃¬
tus cognom̃to losingua. qd̃ ei ars adu¬
lationis impeg̾at᷑ ex alb̃e ramesie. emit
ep̃atum ⁊ edfordensem: patre quoꝙ suo
rob̃to. eiꝰdem cognominis. mabbatiã
uoratoniȩ intruso. fuit gͦ uir ille mag¬
nꝰ manglia symonie fomeᷤ. abbatiam
ep̃atumq nũmis aucupatus: pecunia
scił. regiam sollicitudinẽ in uiscans:⁊
bilans. Uñ quidam eg̾gie tunc tp̃rs u̾¬
sificans: ait.
Surgit in eccłia monstrũ genitore losingua:
S imonidũ secta: canonũ uirtute resecta:
Petre nimis caroas: nã sẏmon ad ardua tẽptat:
Si p̃sens eẽs: ñ symon ad alta uolaret.
ꝑ Qͥd ñ sꝑemꝰ. si nũmos possideamꝰ :
Orania nũmꝰ ht̃: qd̾ uult facit ad dit ⁊ aufert.
tis. aboleuit penitentia. Romã ꝓfectꝰ
set̾uorib annis: uͥ loci. simonicũ et
bacłm ⁊ anulum deponens: indulgn¬

Expanded text:
per Joannem in Bathoniam, Cestrensis per Robeper Joannem in Bathoniam, Cestrensis per Robertum in Coventreiam, Thetfordensis per Herberrtus, cognomento Losinga, quod ei ars adulationis impegerat, ex abbate Ramesiensi emit episcopatum Thetfordensem; patre quoque suo Roberto, ejusdem cognominis, in abbatiam Wintoniae intruso, Fuit ergo vir ille magnus in Anglia smoniae fomes, abbatiam episcopatumque nummis aucupatus; pecunia scilicet regiam sollicitudinem inviscans, etbilans; unde quidam egregie tunc temporis versificus ait: Surgit in ecclesia monstrum, genitore Losinga, Symonidum secta, canonum virtute resecta. 518 Petre, nimis tardas, nam Symon ad ardua tentat; Si praesens esses, non Symon ad alta volaret. ue. Quid non speremus si nummos possideamus? Omnia nummus habet; quod vult facit, addit, et aufert. tis abolevit poenitentia. Romam profectus severioribus annis; ubi loci, symonicum et baculum et annulum deponens, indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
turis reniteant: ⁊ solem ad lacunar
sollicitent. at uͦ illi ea q̃ pͥma morta¬
les falso estimant an scd̾is hñtes : omẽ
studium. in ornandis morib ponunt:
magisꝙ amant. splendidas m̃tes qͣm
auratas uestes: scientes qd̃ benefaccoꝵ
retͥbutio optima ẽ: munda fruicon
iugore regulȩ inflect̾e: illi contra.
nitunt᷑. Non multũ suꝑ ẽẽ uite suę
dicentes: nec tam diu se uicturos ꝙͣ.
uixere. Sꝑare se duraturos in ꝓposi¬
to. ⁊ successuris fict᷑os exemplo: qui
si flexi fuerint. peccabunt. Et ꝓfec¬
tofiet ꝓ humana debilitate: C ꝑpe¬
tua lex ẽ. ut nichil maximis laborib
partum. du possit ꝯsistere. S ut oĩa
que de illis dicta sunt. ł dici possunt.
in summã confa̾m: sunt hodie mo¬
nachi cistergenses. omniũ monachoꝵ
ex̾citium: studioꝵ specłm: desidiosoꝵ
oestrum:¬
Iis tp̃rib. inanglia tres ep̃atꝰ. ex an¬
tiquis sedib transiere alias. Wellensis.

Expanded text:
turis renideant, et solem ad lacunar turis renideant, et solem ad lacunar sollicitent. At vero illi, ea quae prima mortales falso aestimant in secundis habentes, omne studium in ornandis moribus ponunt, magisque amant splendidas mentes quam auratas vestes; scientes quod benefactorum retributio optima est, munda frui conjugo regulae inflectere, illi contra nituntur: 517 non multum superesse vitae suae dicentes, nec tam diu se victuros quam vixere: sperare se duraturos in proposito, et successuris futuros exemplo, qui si flexi fuerint peccabunt. Et profecto fiet pro humana debilitate; cujus perpetua lex est, ut nihil maximis laboribus partum diu possit consistere. Sed ut omnia quae de illis dicta sunt, vel dici possunt, in summam conferam, sunt hodie monachi Cistellenses omnium monachorum exercitium, studiosorum speculum, desidiosorum oestrumis temporibus in Anglia tres episcopatus ex antiquis sedibus transiere alias; Wellensis
Abbreviated transcription (Latin):
guũ: qr incolatum istum fastidiens:
patͥam ꝯtinuo amore desideret. Pħ
fauorabilis cunctis habet᷑: qr d̾s amo¬
rem uiri quẽ diligit. in animos homi¬
num dignant̾ refundit. Quo circabe¬
atum se computat terre illius indi¬
gena: quisqͥs ꝑ illius manũ pecuni¬
as suas tͣnsmittit ad d̾m. Plura qͥ dem
ille acce̾pit: s paucis in suossuoꝵ ꝙ
usus expensis: cet̾a in egenos: ⁊ monasti¬
oꝵ edificationem. confestim disꝑtit. Est
erim ste pħi marsupium: omniũ egen¬
tium publicum erarium. Abstinentiȩ
illĩ est in dicium: quod nichil ibi. sicut in
cet̾is cenobiis. iudeas fulgare auro: re¬
nitere gemma: micare argento. Nam
ut gentilis ait: in scõ quid facit aurũ:
Nos insacratis uasis parum putamus
accum: nͥ crassi crustam metalli obũ¬
bret honor lapiduml̃ł toparioꝵ. flam¬
ma :⁊ ametistoo uiola. ł smaragdoꝵ
lux herbida: nͥ tunicȩ sac̾dotates auro
ludant: nͥ multicolorib parietes pic¬

Expanded text:
guum; quia, incolatum istum fastidiens, guum; quia, incolatum istum fastidiens, patriam continuo amore desideret. Per haec favorabilis cunctis habetur, quia Deus amorem viri quem diligit in animos hominum dignanter refudit. Quocirca beatum se computat terrae illius indigena quisquis per illius manum pecunias suas transmittit ad Deum. Plura quidem ille accipit; sed, paucis in suos suorumque usus expensis, caetera in egenos et monasteriorum aedificationem confestim dispertit. Est enim Stephani marsupium omnium egentium publicum aerarium. Abstinentiae illius est indicium, quod nihil ibi, sicut in caeteris coenobiis, videas fulgurare auro, renidere gemma, micare argento; nam, ut Gentilis ait, « in sancto quid facit aurum? » Nos in sacratis vasis parum putamus actum nisi crassi crustam metalli obumbret honor lapidum, vel topaziorum flamma, vel ametistorum viola, vel smaragdorum lux herbida; nisi tunicae sacerdotales auro ludant; nisi multicoloribus parietes pic
Abbreviated transcription (Latin):
niam. Cuiꝰ uoluntatem. monachi ap̾
molismum residui cognoscentes: uͥ¬
bis qͥbdam. inc̾tum. an ⁊ epłis ꝑ obe¬
dientiam pape. astu qͦdam eũ admo¬
nast̾ium retrahunt:: uolentem co¬
gentes. Quasi tnim defatigatꝰ imꝑ¬
bitate supplicum. angustos parietes
reliquit pauꝑm: augustiorem repe¬
tens thrnum. Secuti eum ex cistellis
om̃s qui cũ eo uen̾ant: p̃t̾ octo. Illi.
pauci nũo. s multi m̃ito: albem al¬
b̾icum q̃ndam ex suis pͥorem stpħm
ꝯstituunt. Nec ille in uita moratus
plꝰ octennio: sup̃mo felicit̾ ꝯuentꝰ ẽ
ar bitrio. Tum haud dubie nutu di¬
dux olim facti totius. speciale ⁊ insig
m̾itum: testantur abbatiȩ .xui. iam
na dei tuiba. circũ positos. tum u̾bo.
tũ exemplo. in celum dirigit: nicħ
infra p̃ceptũ faciens. Sermone co¬
mis: facie ioꝯdus: animo semꝑ indño
letꝰ. hinc palam p̃clari uultus gaudiũ:
hinc. clamillud desuꝑ ueniens irri¬

Expanded text:
niam. Cujus voluntatem monachi apud niam. Cujus voluntatem monachi apud Molesmum residui cognoscentes, verbis quibusdam incertum an et epistolis, per obedientiam papae astu quodam ad monasterium retrahunt, volentem cogentes. Quasi enim diffatigatus improbitate supplicum, angustos parietes reliquit pauperum, augustiorem repetens thronum. Secuti eum ex Cistellis omnes qui cum eo venerant, praeter octo. Illi pauci numero, sed multi merito, abbatem Albericum quendam ex suis, priorem Stephanum constituunt. Nec ille in vita moratus plus octennio, supremo feliciter conventus est arbitrio. Tum, haud dubie nutu didux olim facti totius, speciale et insigne meritum testantur abbatiae sexdecim 5na Dei tuba, circumpositos tum verbo, tum exemplo, in coelum dirigit, nihil infra praeceptum faciens: sermone comis, facie jocundus, animo semper in Domino laetus. Hinc palam praeclari vultus gaudium, hinc clam, illud desuper veniens irri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad est: qr m̃sa eius cũ ꝑegͥnis et pau¬
ꝑib est semꝑ. Nichominꝰ ubicũꝙ sit.
u̾boꝵ ⁊ obsonioꝵ abstemiꝰ: qr nec ip̃i
nec aliis unqͣm. nisi duo fercula ap¬
ponunt᷑. sagim̃ ⁊ carnes ñ qͣm nͥ in¬
firmis. Ab idib septembͥs usq in pa¬
scha: nulliꝰ festiuitatis contuitu. p̃t̃
dies dñicos: nͥ semelin die ieiunium
soluunt. Nunqͣm claustrum. nͥ causa
oꝑandi eg̾diuntur: nec ibi nec usqͣm.
nͥ abb̃i aut pͥori inuicem collo q̃ntes.
Horas canonicas indefesse ꝯtinuant:
nulla appendicia extͥnsecꝰ adicientes:
p̃t̾ uigiliam ꝓ defunctis. Hospitum¬
⁊ infirmoꝵ curam hñtes: importabiles
corporib sius ꝓ ammarum remedio.
ꝯminiscunt᷑ cruces. ¶ hec abb̃as ille
pͥmo ingenti impetu ⁊ ipse faciebat: ⁊
alios facẽ compellebat. S tp̃ris int̾res¬
su penituit: hõ delicate nicͥtꝰ:i egre
ferens tam diutinam ciboꝵ parsimo¬

Expanded text:
non adest, quia mensa ejus cum peregrinis et paunon adest, quia mensa ejus cum peregrinis et pauperibus est semper. Nihilominus, ubicunque sit, verborum et obsoniorum abstemius; quia nec ipsi nec aliis unquam nisi duo fercula apponuntur, sagimen et carnes nunquam 515 nisi infirmis. Ab idibus Septembris usque ad Pascha nullius festivitatis contuitu, praeter dies Dominicos, nisi semel in die jejunium solvunt. Nunquam claustrum nisi causa operandi egrediuntur; nec ibi, nec usquam, nisi abbati aut priori invicem colloquentes. Horas canonicas indefesse continuant, nulla appenditia extrinsecus adjicientes, praeter vigiliam pro defunctis. Cantuet infirmorum curam habentes, importabiles corporibus suis pro animarum remedio comminiscuntur cruces. § 337. Haec abbas ille primo ingenti impetu et ipse faciebat et alios compellebat; sed temporis intercessu poenituit homo delicate nutritus, et aegre ferens tam diutinam ciborum parcimo
Abbreviated transcription (Latin):
lineum uestiunt: nec illud qd̾ subtili¬
t̾ texit᷑ laneum: qd̾ nos staminiũ uoca¬
mꝰ. Nunqͣm femoralia. nͥ in itinere dire¬
cti hñt: quȩ reu̾tentes. lota. restituũt.
Ouas tuncas cũ cucullis hñtes: hie me
augm̃tum ñ adiciunt: s estate si uo¬
lunt. leuam̃ accipiunt. Uestiti dor¬
miunt: ⁊ cincti: nec ullo tpr̃e pꝰ matu¬
tinas ad lectos redeunt: s ita horã
matutinaꝵ temꝑant: ut ante laudes
lucescat. Ita regule incubantes: ut
nec iota unum. nec apicem p̃t̾eundũ
putent.Statim pꝰ laudes. pͥmã cant̃:
pꝰ pͥmã. in oꝑa. horis ꝯstitutis exeutt̃.
Quicqͥd faciendum ł cantandũ est:
die sine alia lucerna. consũmant. Nullꝰ.
ex horis diurnis. nlł ex ꝯplecorio ũꝗͣ.
deest: p̃t̾ infirmos. Cellararius ⁊ hos¬
pitalarius. pꝰ auditum ꝯpletoriũ serui¬
unt hospitib: sũmo tñ studio seruan¬
curam circũ ferens. Solummͦ edentib

Expanded text:
lineum vestiunt, nec illud quod subtililineum vestiunt, nec illud quod subtiliter texitur laneum, quod nos staminium vocamus; nunquam femoralia, nisi in itinere directi, habent, quae revertentes lota restituunt. Duas tunicas cum cucullis habentes, hyeme augmentum non assumunt; sed aestate, si volunt, levamen accipiunt. Vestiti dormiunt et cincti, nec ullo tempore post matutinas ad lectos redeunt: sed ita horam matutinarum temperant, ut ante laudes lucescat; ita regulae incubantes, ut nec iota unum nec apicem praetereundum putent. Statim post laudes primam canunt, post primam in opera horis constitutis exeunt; quicquid faciendum vel cantandum est die sine aliena lucerna consummant. Nullus ex horis diurnis, nullus ex completorio unquam deest, praeter infirmos: cellararius et hospitarius post auditum completorium serviunt hospitibus, summo tamen studio servancuram circumferens: solummodo edentibus
Abbreviated transcription (Latin):
medullam regulae inuestigandã. Ita du
ofr̃s electi. in quib scĩa litt̾aꝵ cũ religi¬
one quadraret: qͥ uicaria collatione.
auctoris regłe uoluntatem inqͥrerent:
inqͥsitam aliis ꝓponerent: albas sedulo
agere. ut totꝰ conuentꝰ assentiret᷑. S qͥa:
difficile a sensib hominũ auellit᷑. qd̾ ex
antiquo insed̾it: qr in uiti expuunt.
qd̃ pͥma saliua cõbib̾int: pene om̃s sus¬
ciꝑe recusarunt res nouas: qr antiqͣs
albe suo cenobium derelinquunt: ꝓ¬
ñciantes ñ posse regłe puritatem cus¬
todiri. in loco uͥ ⁊ opum cong̾ies: ⁊ ci¬
boꝵ indig̾ies. ⁊̃ reluctantem animũ of¬
focarent. Igit᷑ cistellas uenere. locum
pͥus saltuosum:: nc̃ ita frequenti religi¬
one monachoꝵ ꝑspicuum: ut diuinita
suffragio archiep̃i uiennensis qͥ nc̃ a
płicꝰ ẽ: memorabile ⁊ omni scło uen̾a¬
bile opꝰceptarunt. ¶ Et pła certe uidñ¬
t᷑ asꝑa: s hec p̃cipue. Nicħ pelliceũ. aut

Expanded text:
medullam regulae vestigandam. Ita duo medullam regulae vestigandam. Ita duo fratres electi, in quibus scientia literarum cum religione quadraret, qui, vicaria collatione, auctoris regulae voluntatem inquirerent, inquisitam aliis proponerent. Abbas sedulo agere ut totus conventus assentiretur: sed quia difficile a mentibus hominum avellitur quod ex antiquo insederit, quia inviti expuunt quod prima saliva combiberint, pene omnes suscipere recusarunt res novas, quia antiquabbate suo coenobium derelinquunt; pronunciantes non posse regulae puritatem custodiri in loco ubi et opum congeries et ciborum indigeries etiam reluctantem animum offocarent. Igitur Cistellas venere, locum 514 prius saltuosum, nunc ita frequenti religione monachorum perspicuum, ut Divinitatsuffragio archiepiscopi Viennensis, qui nunc ao venerabile opus coeptarunt. § 336. Et plura certe videntur aspera, sed haec praecipue: nihil pelliceum aut