comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m dĩ. in quo signati estis in diem redẽp¬
tionis. Cum beneagimus: gaudet in nob̾
ꝓficere utilitatib nr̃is. Sicut dictum est
adomino. Ita gaudium erit in celo ĩuno
peccatore penitentiam agente. Gaudet
indiget leticia. ita econtrario si obedien¬
tes ei non fuerimus contristatur. quia ñ
habet profectum in nob̃. Uult enuim noꝰ
ꝑtinere aduitam non tamen sic contri¬
statur ut patiatur: quippe cum impas¬
sibilis sit. Sed cum eum contristatum
dicit. nr̃i causa hoc significat. qr deserit
nos. eo quod leserimus eum contempnen¬
do monita eius. Contristatio itaq eius
indignitas ẽ nr̃a. quȩ filios nos dĩ pro¬
hibet appellari. Ipse ẽ enim sp̃c sanctus.
qui significat filios dei manens in nobis.
Omnis amaritudo. & ira. & indignatio
&r clamor. & blasphemia. auferatur auo¬
bis cum omni malicia. Omina hecquȩ
ꝑniciem possunt prestare animis. amo¬
uenda memorat. Piram enum fit indig¬

Expanded text:
sanctum Dei, in quo signati estis in diem redempsanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis. Cum bene agimus, gaudet in nobisproficere utilitatibus nostris, sicut dictum est a Domino: Ita gaudium erit in coelo in uno peccatore poenitentiam agente . Gaudet indiget laetitia; ita, e contrario, si obedientes ei non fuerimus, contristatur, quia non habet profectum in nobis; vult enim nos pertinere ad vitam. Non tamen sic contristatur, ut patiatur, quippe cum impassibilis sit: sed cum eum contristatum dicit, nostri causa hoc significat; quia deserit nos eo quod laeserimus eum, contemnendo monita ejus. Contristatio itaque ejus indignitas nostra est, quae filios nos Dei prohibet appellari; ipse enim est Spiritus sanctus, qui sanctificat filios Dei, manens in nobis. Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia. Omnia haec quae perniciem possunt praestare animis, amovenda memorat; per iram enim fit indig
Abbreviated transcription (Latin):
riret sibi in futurum. qui enum cessat a
furto: ueniam potest habere non głãm.
uid enim magnum. aut cuius meritiẽ
ab alienis temꝑare : Ad meritum enim
ꝓficit. cum quis de ꝓprio tribuit egenis.
mius sermo malus deore ur̃o ñ ꝓcedat.
Sed siquis bonus ad edificationem fidei
ut det grãm audientib. In dei seruo
omnia bona debent uideri: nec ex aliqͣ
parte puritas eius debet maculari.:
uid eiui prodest mundam intam ha¬
bere et os sordidum: cum dicat do¬
minus quod unus quisq uerbis suis aut
iustificabitur aut condempnabiturr
ec eredibile potest uideri beneiiuere
eum qui male loquatur. Male enim
loqui ad multa trahitur uitia. Potest
enim male loqui qui turpiter fatur.
&e qui detrahit bonis. et qui cum dolo
fabulatur. & qui mentitur. hec horiorẽ
prestant. Bone enim &e sobriȩ fabulȩ
dant grãm. exemplum audientib. ut
honorificent dm̃ in uerbis eius edifica¬
ti in fidem xp̃i. Q nolite contristari sp̃m

Expanded text:
rizet sibi in futurum; qui enim cessat a rizet sibi in futurum; qui enim cessat a furto, veniam potest habere, non gloriam. Quid enim magnum, aut cujus meriti est ab alienis temperare? Ad meritum enim proficit, cum quis de proprio tribuit egenis. Omnis sermo malus de ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus. In Dei servo omnia debent bona videri, nec ex aliqua parte puritas ejus debet maculari. Quid enim prodest mundam vitam habere, et os sordidum; cum dicat Dominus quod unusquisque verbis suis aut justificabitur, aut condemnabitur ? Nec credibile potest videri bene vivere eum, qui male loquatur; male enim loqui ad multa trahit vitia. Potest enim male loqui, qui turpiter fatur, et qui bonis detrahit, et qui cum dolo fabulatur, et qui mentitur. Haec horrorem praestant; bonae enim et sobriae fabulae dant gratiam, et exemplum audientibus; ut honorificent Deum in verbis ejus, aedificati in fide Christi. Et nolite contristare Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem ꝑcutit. Sol non occidat super
iracundiam ur̃am: neq locum detis
diabolo. Iram transire uult nec retine¬
ri i pectore: ut die orta. cum die deci¬
dat: quia si in animo manserit. dat occa¬
sionem diabolo głandi. Necesse ẽ enum
iratus anmus mal cogitet. qd cupit
diabolus: Inuenit enim m̃tem paratã
ad malum cui se inserens effectu suo
decipit hominem factum ad uitam: quia
hominis cogitare est. diaboli implere
Qui furabatur iam non furetur. Magis
autem laboret oꝑando manib. quod bo¬
uum ẽ: ut habeat unde tribuere necessi¬
tatem patienti. Ut noui hominis conuer¬
satio maneat: hortatur ne rursum ad p̃¬
terita uitia & p̃terita redeatur. Et nicħ
proderit nouum dici. quando uetus hoõ
malis oꝑib approbat᷑. non solum gͦ xp̃ianꝰ
aliena non tollere iubctur. sed cede
labore suo penuriam patientib submini¬
strare: ut bonis oꝑibus deditus rependat
quȩ prius abstulerat: & de cetero thesau¬

Expanded text:
aliquem percutit. Sol non occidat super aliquem percutit. Sol non occidat super iracundiam vestram: nolite locum dare diabolo. Iram transire vult, nec retineri in pectore, ut die orta, cum die decidat, quia si in animo manserit, dat occasionem diabolo gloriandi. Necesse est enim iratus animus mala cogitet, quod cupit diabolus; invenit enim mentem paratam ad malum, cui se inserens, affectu suo decipit hominem factum ad vitam; quia hominis cogitare est, diaboli implere. Qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret, operando manibus quod bonum est; ut habeat, unde tribuat necessitatem patientibus. Ut novi hominis conversatio maneat, hortatur ne rursum ad praeterita vitia et peccata redeatur; nam nihil proderit novum dici, quando vetus esse homo malis operibus approbatur. Non solum ergo christianus aliena non tollere jubetur, sed et de labore suo penuriam patientibus subministrare; ut bonis operibus deditus, rependat quae prius abstulerat, et de caetero thesau
Abbreviated transcription (Latin):
Q uoniam irasci quis ñ potest prohiberi.
quippe cum ira motus sit. Naturalis con¬
ceptus ex causis. qui solet ad ꝓfectum ꝑ¬
tinere delinquentis: iccuro irascendum
dicit: sed commonet ne ꝑiram peccetur.
olt mus enim modum egredi dum iras¬
cunur & uiuenimur ipsi peccare qui pec¬
cantes arguimus.: dum plus irascunur.
& amplius oneramus peccantem quam
meretur. Hoc ergo docet. ut ipsa ira cũ
moderatione sit: neq nimium quis
iustum se prebeat delinquenti. Quia so¬
lent quidam sic peccare ut tantis plagi
afficiendi uideantur. quantas ñ possunt
ferre: & qui poterat forte corrigi: Tollit᷑
de uita. non sine peccato irascentis. Hinc
est unde salomon. Noli inquit iustus
ẽẽ multum: quia est qui ꝑit insuo usto
unitatores dĩ eẽ debemus. qui temꝑatã
habet iusticiam. Cum enim iustum eẽt
plecti iniquos. patientia sua suffert eos.
ut aliqui ex eis corrigantur. Nos ipsos
seruos suos peccantes patitur. nec cito

Expanded text:
Quoniam irasci quis non potest prohiberi Quoniam irasci quis non potest prohiberi quippe cum ira motus sit naturalis, conceptus ex causis, qui solet ad profectum pertinere delinquentis 244 idcirco irascendum dicit , sed commonet ne per iram peccetur. Solemus enim modum egredi, dum irascimur et invenimur ipsi peccare, qui peccantes arguimus, dum plus irascimur, et amplius oneramus peccantem, quam meretur. Hoc ergo docet, ut ipsa ira cum moderatione sit neque nimium quis justum se praebeat delinquenti: quia solent quidam sic peccare, ut tantis plagis afficiendi videantur, quantas non possunt ferre: et qui poterat forte corrigi, tollitur de vita, non sine peccato irascentis. Hinc est unde Salomon: Noli, inquit, justus esse multum; quia est qui perit in suo justo . Sed imitatores Dei esse debemus qui temperatam habet justitiam; cum enim justum esset plecti iniquos, patientia sua suffert eos, ut aliqui ex eis corrigantur. Nos ipsos servos suos peccantes patitur, nec cito
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ creatus est in ueritate & iusticia
Iustum ce uerum est. rectam uiam sequi.
Hic autem rectam uiam sequitur: qui de¬
uotus creatori suo in uoluntate eius
ambulat. quam gentilitas nescit. In¬
notiatus enim sp̃u mentis: nouum ho¬
enim induitur. qui ꝑ fidem renatus in
ut uixta dm̃ creatus uideatur. In eo
enim quis creatus est. in quo saꝑit. Et
ideo: quia ueritas & iusticia dĩ agentili¬
bus ignoratur. Cum enim credentes de¬
um agnoscunt creatorem. seruantes man¬
data eius: & iusticia & ueritate creantur.
ꝓꝑter quod deposito mendatio. loquimi¬
ni ueritatem unusquisq cum ꝓximo
suo: quomam sumus inuicem m̃bra:
Quia inueritate & iustĩa creati sumus
renati in baptismate. iccuro ut in eo ma¬
neamus. mendacium deponere iubemur
assumpta ueritate: nec dolo aliquid cum
frẽ agere. ut quia unius corpr̃is m̃bra su¬
mus. causis nr̃is in ueritate inuicem fa¬
ueamus. Irascimini ce nolite peccare.

Expanded text:
Deum creatus est in veritate et justitia. Deum creatus est in veritate et justitia. Justum et verum est rectam viam sequi: hic autem rectam viam sequitur, qui devotus creatori suo in voluntate ejus ambulat, quam gentilitas nescit. Innovatus enim spiritu mentis novum hoenim induitur, qui per fidem renatus in ut juxta Deum creatus videatur: in eo enim quis creatus est, in quo sapit; et ideo veritas et justitia Dei a gentilibus ignoratur. Cum enim credentes Deum agnoscunt creatorem, servantes mandata ejus, in justitia et veritate creantur. Propter quod deposito mendacio, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo ; quoniam sumus invicem membra. Quia in veritate et justitia creati sumus, renati in baptismate; idcirco ut in eo maneamus, mendacium deponere jubemur, assumpta veritate, nec dolo aliquid cum fratre agere; ut quia unius corporis membra sumus, causis nostris in veritate invicem faveamus. Irascimini et nolite peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
audisse. ⁊ in illo docti ẽe uideant᷑. Ip̃s enim de
de docet qͥd sit & quantus credendus
sit. & quȩ spes in eo sit: & quales de¬
beant cẽ credentes. Qui enim didicit
xp̃m. scit illum amortus resurre xisse.
ut forma eẽt fidelib. Ideoq magna
spes c̃ pre ista morte. amantibudeum
Ut deponatis secundum priorem conuer¬
sationem ueterem hominem: qui corrũ.¬
pitur secundum desideria erroris. Qui
xp̃m audiuit: hoc didicit ut recederet
a conuersatione pristina: quam ueterem
hominem nuncupat. ꝓpder preteritum
ignorantiȩ tempus. Homo itaq unus
atq idem est. qui si pristina uicia sequi¬
tur uetus dicitur: si autem in nouitate
untȩ ambulat. alienus a seculari errore
qui est siue in actu siue in sensu. rudis
dr̃. Non utiq substantia carnis aut a
ulterum sensum & turyem uitam. Reno¬
uamini autem sensu mentis ur̃e: et in¬
duimini nouum hominem. qui scđm

Expanded text:
audisse, et in illo edocti esse videantur: Christus enim de audisse, et in illo edocti esse videantur: Christus enim de se docet quid sit, et quantus credendus sit, et quae spes in eo sit et quales debeant esse credentes. Qui enim didicit Christum, scit illum a mortuis resurrexisse; ut forma esset fidelibus, ideoque magna spes est pro ista morte amantibus Deum. Ut deponatis secundum priorem conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. Qui Christum audivit, hoc didicit; ut recederet a conversatione pristina, quam veterem hominem nuncupat propter praeteritum ignorantiae tempus. Homo itaque unus atque idem est, qui, si pristina vitia sequitur, vetus dicitur: si autem in novitate vitae ambulat, alienus a saeculari errore, qui est sive in actu, sive in sensu, rudis dicitur; non utique substantia carnis aut anulterum sensum, et turpem vitam. Renovamini autem sensu mentis vestrae, et induimini novum hominem, qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione. nolentes sc subicẽ legi fider. qͥa ꝓbi¬
bet uoluptatem ꝓpt̾ spem futurȩ uite.
Quam hi iccirco ridendam censent. ut iu¬
re dehonestare se & aliena appetere aui¬
dacupiditate uideantur. quasi post hãc
transpunctionem nulla sit uita. Uos au¬
tem non ita didicistis xp̃m. si tamen
illum audistis. et in illo edocti estis. sic̃
est ueritas in ihu. Manifestum ẽ. xp̃i¬
anos non desꝑationem post mortẽ hanc
didicisse: s spem ad utrumq. Fidelibus
enim uita ꝑfidis uero promutitur
mors.quȩ est pena ȩterna.ut siue
mors siue uita in xp̃o discatur. quia
qui eum sequitur. ꝑ eum resurget ad
uitam. Qui uero discernit se ab eo ꝑ
eum mancipabitur gehennȩ: Iꝑsoe¬
nim iudicante dampnabitur. Et q̃m
sunt quidam in eccła. qui sub nomine
sicut & ẽ inquit ueritas in ihu. ut sitta
docti st̃ ut ẽ u̾itas iniħii. tc̃ xp̃m didicisse ⁊ illũ

Expanded text:
operatione, nolentes se subjicere legi fidei; quia prohioperatione, nolentes se subjicere legi fidei; quia prohibet voluptatem propter spem vitae futurae, quam hi idcirco ridendam censent, ut jure dehonestare se, et aliena appetere avida cupiditate videantur, quasi post hanc transpunctionem nulla sit vita. Vos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis, et in illo edocti estis, sicut est veritas in Jesu. Manifestum est christianos non desperationem post mortem hanc didicisse, sed spem ad utrumque; fidelibus enim vita, perfidis vero promittitur mors, quae est poena aeterna; ut sive mors, sive vita in Christo discatur; quia qui eum sequitur, per eum resurget ad vitam: qui vero discernit se ab eo, per eum mancipabitur gehennae; ipso enim judicante, damnabitur. Et quoniam sunt quidam in Ecclesia, qui sub nomine Sicut est, inquit, veritas in Jesu; ut si ita docti s
Abbreviated transcription (Latin):
no. ut non ambuletis sicut &e gentes ã¬
bulant in uanitate m̃tissue: obscurati tii¬
tellectu. alienati a fide deiꝑ ignorantiã
quȩ est in ipsis. Manifestato creatore &x
ratione ostensa quam sequi debeat cira¬
tura in fide dĩ sui dum taxat. contestatur
illos indm̃.ut non aliter incedant uel
sentiant quam docentur: ne similes gen¬
tilibus inteniantur. qui nec fidem reci¬
piunt nec conuersationem quã mandat
lex. Obscurum habentes sensum. ne con¬
templentur diuini nominis ueritatem.
ana enim sectantes quȩ sunt idolatria.
infrenantur a diabolo. ne unius dĩ iter
incedant: ut socios illos suȩ ꝑditionis
ilis & duriciam cordis illorum. qui des¬
perantes semet ipsos tradiderunt inpu-¬
diciciis in oꝑationem immundiciȩ oĩs
& auariciȩ. Gentiles futurȩ resurrecti¬
onis desꝑatione cecitatem cordis hab̾e
significat. quasi enim ultra ñ futuri.
uitam suam contaminant. Turpissima

Expanded text:
no, ut non ambuletis, sicut et gentes amno, ut non ambuletis, sicut et gentes ambulant in vanitate mentis suae, obscurati intellectu, alienati a fide Dei propter ignorantiam, quae est in ipsis. Manifestato creatore, et ratione ostensa, quam sequi debeat creatura, in fide Dei sui dumtaxat, contestatur illos in Deum, ut non aliter incedant vel sentiant, quam docentur; ne similes gentilibus inveniantur, qui nec fidem recipiunt, nec conversationem, quam mandat Lex, obscurum habentes sensum, ne contemplentur divini nominis veritatem. Vana enim sectantes, quae sunt idololatria, infrenantur a diabolo; ne unius Dei iter incedant, ut socios illos suae perditionis citatem cordis illorum, qui desperantes, semetipsos tradiderunt impudicitiis in operationem immunditiae omnis, et avaritiae. Gentiles futurae resurrectionis desperatione caecitatem cordis habere significat. Quasi enim ultra non futuri vitam suam contaminant turpissima
Abbreviated transcription (Latin):
num corpus appellat. Sieut enim m̃bra
cum sint unius corporis. diuersa tamen
sunt actu & dignitate: ita & creatura
condita est adeo ꝑ xp̃m. ut a cherubun
&e serapbim potentis quȩ sub sede dĩ s̃.
t angłis quos ipse dominus scõs appellat.
quasi quedam concatenatio sit usq ad
firmamentum ordinata descendens.
ut totum & iunctum sit. & meritis ta¬
mendiscernatur. Meritis dico. ñ solum
officiorum s & naturarum. Nec enim
quia iuncta dicit omnia. unius erunt
naturȩ: s quod in corpr̃e m̃bra faciunt
discreta officiis non natura: ita ce in his
ominibus. non membra sed naturȩ ipsȩ. fa¬
ciant distinctiones. Hoc est ergoquod labo¬
ratur. ut ad imum sensum redigatur cre¬
atura & insensu unum sit corpus. Dum
omnium una ꝓfessio ẽ. ut concordet in ca¬
ritate creatoris ad suum ꝓfectum. Ree¬
dificat enunse in templum domini: De¬
strueta enim fuerat dementia & furore
diaboli. Hoc ergo dico &r testor in domi¬

Expanded text:
num corpus appellat. Sicut enim membra num corpus appellat. Sicut enim membra cum sint unius corporis, diversa tamen sunt actu et dignitate: et ita creatura condita est a Deo per Christum, ut a Cherubim et Seraphim potentiis, quae sub sede Dei sunt, et Angelis quos ipse Dominus sanctos appellat , quasi quaedam concatenatio sit, usque ad firmamentum ordinata descendens; ut totum et junctum sit et meritis tamen discernatur: meritis dico non solum officiorum, sed et naturarum. Nec enim quia juncta dicit omnia, unius erunt naturae: sed quod in corpore membra faciunt discreta officiis, non natura; ita et in his omnibus non membra, sed naturae ipsae faciunt distinctiones. Hoc est ergo quod laboratur, ut ad unum sensum redigatur creatura, et in sensu unum sit corpus, dum omnium una professio est, ut concordet in charitate Creatoris ad suum profectum; 243 reaedificat enim se in templum Domini, destructa enim fuerat dementia et furore diaboli. Hoc ergo dico et testor in Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc dicit cẽ ueritatem:ut amorem xp̃i
respicientes quo dilexit nos ce tradidit
se ꝓ nobis: omnia subiciamus ei. Sci¬
entes quia omnium auctor ẽ. uite ut
quasi caput membra subdantur: & si
alii errore uł maliuolentia non fatent᷑
omnia caput habere xp̃m. quia ab ip¬
so facta sunt uoluntate patris. Nos ta¬
men qui catholicȩ fidei adheremus. hoc
omni deuotione &e cura agere debemus:
ut huic fidei non dampnum s lucrũ
afferamus ꝑsistentes in hac asseueratio¬
ne. ut comprimantur prauȩ m̃tis collo¬
quia aduersus ueritatem armata. Ex
quo totum corpus compactum et co
edificationem sui incaritate. Qua ra¬
tione xp̃m caput ẽẽ omnium dixerit.
docet. Ex ipso enun inquit om̃e corpꝰ
id est omnis chorus arcangłorum a
potentiarum. principum. ⁊ potestatũ
subsistit. Q uamuis enim singula hec
numeros ꝓprios habeant. ce sut legi¬
ones. ut ipse dominus dixit: quia ab
uno. tamen ꝑ unum s̃: simul omnia u¬

Expanded text:
Hanc dicit esse veritatem, ut amorem Christi Hanc dicit esse veritatem, ut amorem Christi respicientes, quo dilexit nos, et tradidit se pro nobis, omnia subjiciamus ei, scientes quia omnium auctores vitae, ut quasi capiti membra subdantur; ut si alii errore vel malevolentia non fatentur omnia caput habere Christum, quia ab ipso facta sunt voluntate Patris; nos tamen qui catholicae fidei adhaeremus, hoc omni devotione et cura agere debemus, ut huic fidei non damnum, sed lucrum afferamus, perseverantes in hac asseveratione; ut comprimantur pravae mentis colloquia adversus veritatem armata. Ex quo totum corpus compactum et conaedificationem sui in charitate. Qua ratione Christum caput esse omnium dixerit, docet; ex ipso enim, inquit, totum corpus, id est, omnis chorus Archangelorum et Potentiarum, Principatuum et Potestatum subsistit. Quamvis enim singula haec numeros proprios habeant, et sint legiones, ut ipse Dominus dixit ; quia tamen ab uno et per unum sunt, simul omnia u
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei. Ut ultra non simus paruuli
neq fluctuantes. & circumferamur
omni uento doctrine. in nequitia ho¬
minum. inastucia ad remedium erro¬
ris. Fundatos & stabiles eẽ nos uult ĩ
disciplina fidei catholicȩ: quam petrus
apłs reuelante dõ professus ẽ: Nec uen¬
tilari oberrantes ꝑ diuersarum heresũ
pestilentiosas asseuerationes. neqͥcia
humana inuentas: ut ꝑ has fallentes
immici sub ueri nomine error possit
afferri. Hoc enim remedium ẽ falsita¬
tis: ut sub pretextu ueritatis inducat
errorem. Et non solum sub ueri nomine.
sed &e ne sicut ante acceptam fidem sen¬
sui humiles uagabamur ꝑdiuersos er¬
rores. fideles facti discurreremus fragiles
& dubii. de spe promissa commonet. qr
iam xp̃iani facti. fundati eẽ debent. quia
ambiguitas in fide nr̃a non est. Comm̃¬
datur enim uirtute ꝓdigioꝵ. Ueritatem
autem facientes in caritate. augeamus
in ipsum omnia: qui est caput xp̃c:

Expanded text:
Filii Dei. Ut ultra non simus parvuli, Filii Dei. Ut ultra non simus parvuli, neque fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae in nequitia hominum, in astutia, ad remedium erroris. Fundatos et stabiles esse nos vult in disciplina fidei catholicae, quam Petrus apostolus, revelante Deo, professus est , nec ventilari nos oberrantes per diversarum haeresum pestilentiosas asseverationes nequitia humana inventas; ut per has fallentis inimici sub veri nomine error possit afferri. Hoc enim remedium est falsitatis, ut sub praetextu veritatis inducat errorem: et non solum sub veri nomine, sed et ne, sicut ante acceptam fidem sensu humiles vagabamur per diversos errores, fideles facti discurreremus fragiles, et dubii de spe promissa, commonet; quia jam christiani facti, fundati esse debent, quia ambiguitas in fide nostra non est; commendatur enim virtute prodigiorum. Veritatem autem facientes in charitate, augeamur in ipso per omnia, qui est caput Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
re aaron leuitȩ. Nunc enim omnes
ex genere sunt sacerdotali: Dicente petro
apło. Iuia estis inquit genus regale & sa¬
cerdotale. Ideoq ex populo potest fieri sa¬
cerdos. In edificationem corpr̃is xp̃i. Ec¬
clesiȩ ordinationem ad compaginationẽ
humani generis inꝓfessionis unitate dic̃
compositam: ut diuersi dignitate. in xp̃o
omnes sint. unum caput habentes xp̃m.
hoc est auctorem uite. Donec occurramus
omnes in unitate fidei. & agnitione filii
dei. Tamdiu dicit manere ordinationẽ:
quamduui cuncti destinati ad uitam uniꝰ
sint fidei in cognitionem xp̃i. In uirũ
ꝑfectum. in mensuram etatis plenitudi¬
nis xp̃i. Ita elaborandum hortatur. ut ꝑ¬
fectio fidci apprehendatur. cuius hȩcratio
sed in plenitudine diuinitatis quasi ꝑ¬
fectus ds̃ habeatur. Nec enim ꝑfectum
dicens uirum. tempr̃ali etate & mensura
significat: sed ꝑ hoc dictum ꝑfectos nos
uult fieri in plenitudine intelleciꝰ diumitatiꝰ

Expanded text:
re Aaron Levitae : nunc autem omnes re Aaron Levitae : nunc autem omnes ex genere sunt sacerdotali, dicente Petro apostolo: Quia estis genus regale et sacerdotale; ideoque ex populo potest fieri sacerdos . In aedificationem corporis Christi. Ecclesiae ordinationem ad compaginationem humani corporis in professionis unitate dicit compositam; ut diversi dignitate in Christo omnes sint unum, unum caput habentes Christum, hoc est, auctorem vitae. . Donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionem Filii Dei. Tamdiu dicit manere ordinationem, quamdiu cuncti destinati ad vitam unius sint fidei in cognitionem Christi. In virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Ita elaborandum hortatur, ut perfectio fidei apprehendatur: cujus haec ratiosed in plenitudine divinitatis quasi perfectus Deus habeatur. Nec enim perfectum dicens, virum temporali aetate et mensura significat: sed per hoc dictum perfectos nos vult fieri in plenitudine intellectus divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia gub̃nari eccła. Quia si omnes
eadem possent. irrationabile eẽt & uul¬
garis res ce ulissima uideretur. Hinc
gͦ est. unde nunc neq diaconi in ppło
predicant. neq clerici uł laici baptitatł
neq quocumq die credentes tingunt᷑.
nisi egri. Ideo non ꝑ om̃ia conueniunt
scripta apłi ordinationi quȩ nc̃ in eccła
est. quia hec inter ipsa primordia sunt
scripta. Nam &e timotheum prb̃m a
se creatum ep̃m uocat. quia primi
prb̃i. ep̃i appellabantur. ut recedente
eo. sequens ei succederet. Deniq apud
egyptum prb̃i consignant. si presens
non sit ep̃c. Sed quia ceperunt sequen¬
tes prb̃i indigni inueniri ad primatus
tenendos. immutata ẽ ratio ꝓspiciente
consilio: ut non ordo sed meritum crea¬
ret ep̃m. multorum sacerdotum iudicio
constitutum. ne indignus temere usur¬
paret. & eẽt multis scandalum. In
lege nascebantur sacerdotes. ex gene¬

Expanded text:
videntia gubernari Ecclesia; quia si omnes videntia gubernari Ecclesia; quia si omnes eadem possent, irrationabile esset et vulgaris res, et vilissima videretur. Hinc ergo est, unde nunc neque diaconi in populo praedicant, neque clerici vel laici baptizant, neque quocumque die credentes tinguntur, nisi aegri. Ideo non per omnia conveniunt scripta Apostoli ordinationi, quae nunc in Ecclesia est; quia haec inter ipsa primordia sunt scripta. Nam et Timotheum presbyterum a se creatum episcopum vocat; quia primi presbyteri episcopi appellabantur; ut recedente eo, sequens ei succederet. Denique apud Aegyptum presbyteri consignant, si praesens non sit episcopus. Sed quia coeperunt 242 sequentes presbyteri indigni inveniri ad primatus tenendos, immutata est ratio, prospiciente Concilio, ut non ordo, sed meritum crearet episcopum, multorum sacerdotum judicio constitutum, ne indignus temere usurparet, et esset multis scandalum. In Lege nascebantur sacerdotes ex gene
Abbreviated transcription (Latin):
officia ordinata: aliter composita res
ẽ quam ceꝑat. Primum enim om̃s do¬
cebant & om̃s baptizabant: quibꝰcũq
dieb uel temporib fuisset occasio. Nec
enu philippus dempus quesunt aut
diem quo eunuchum baptiraret. neq
ieiunium interposuit: Neq paulus
&e sileas tempus distulerunt quo opti¬
oncm carceris baptirarent cum om̃ib
eius. Neq petrus clericos habuit aut
diem quesiuit. quando cornelium cũ
nelium ab ioppe. Ad huc enim pret̃ .uiͭi.
diaconos nullus fuerat ordinatus. Ut
ergo cresceret plebs & multiplicaretur.
ominib inter inicia concessum ẽ. & euan¬
głizare. & baptirare. & scripturas in eccła
explanare. Atubi autem omnia loca cir¬
cumplexa ẽ eccła: conuenticula consti¬
tuta sunt. & rectores. & cetera officia ec
clesiis sunt ordinata: ut nullus declero
auderet qui ordinatus non ẽẽt presume¬
re officium quod sciret non sibi creditũ
uł concessum. & cepit alio ordine & pro¬

Expanded text:
officia ordinata, aliter composita res officia ordinata, aliter composita res est, quam coeperat. Primum enim omnes docebant, et omnes baptizabant, quibuscumque diebus vel temporibus fuisset occasio; nec enim Philippus tempus quaesivit, aut diem quo eunuchum baptizaret , neque jejunium interposuit: neque Paulus et Silas tempus distulerunt, quo Optionem carceris baptizarent cum omnibus ejus ; neque Petrus diaconos habuit, aut diem quaesivit, quando Cornelium cum nelium ab Joppe; adhuc enim praeter septem diaconos nullus fuerat ordinatus. Ut ergo cresceret plebs et multiplicaretur, omnibus inter initia concessum est et evangelizare, et baptizare, et Scripturas in Ecclesia explanare; at ubi omnia loca circumplexa est Ecclesia, conventicula constituta sunt, et rectores, et caetera officia in Ecclesiis sunt ordinata; ut nullus de clericis auderet, qui ordinatus non esset, praesumere officium, quod sciret non sibi creditum vel concessum. Et coepit alio ordine et pro
Abbreviated transcription (Latin):
explanatores s̃ scripturaꝵ : quamuis in¬
ter ipsa primordia fuerint ꝓpħȩ sicut
agabus. Et quatuor urgines. ꝓpħantes.¬
sicut continet᷑ in actis apłorum. s ꝓpt̃ ru¬
dimenta fidei commendanda. Nunc au¬
tem interpretes. ꝓpħȩ dicuntur. Eugłistȩ
diaconi sunt: sicut fuit philippus. Quã¬
quam non sint sacerdotes: euglirare ta¬
men possunt sine cathedra. quemadmo
pastores possunt eẽ lectores: qui lectioẽ
saginent popłm audientem: quia non in
si comꝑescunt & uerberant inquietos.
solebant imbuere. sicut mos uideorũ
est: quorum traditio ad nos transitum fe¬
cit. quȩ ꝑ negligentiam obsoleuit. Int
istos post epm plus eẽ intelligitur. quia
ꝓpter reseratum occultum scriꝑturaꝵ
spei uerba depromit. Iui ordo nunc pot̃
ẽẽ presbiterii. Nam in ep̃o om̃s ordines
sunt: quia primus sacerdos ẽ. hoc est
minysterio fidelium. Iamen postquam
omnib locis eccłȩ sunt constitutȩ. et

Expanded text:
explanatores sunt Scripturarum; quamvis inexplanatores sunt Scripturarum; quamvis inter ipsa primordia fuerint prophetae, sicut Agabus, et quatuor virgines prophesicut continetur in Actibus apostolorum propter rudimenta fidei commendanda : nunc autem interpretes prophetae dicuntur. Evangelistae diaconi sunt, sicut fuit Philippus; quamvis non sint sacerdotes, evangelizare tamen possunt sine cathedra, sicut et Pastores possunt esse lectores, qui lectione saginent populum audientem; quia non in si compescunt et verberant inquietos: solebant imbuere, sicut mos Judaeorum est, quorum iraditio ad nos transitum fecit, quae per negligentiam obsolevit. Inter istos post episcopum plus esse intelligitur, qui propter reseratum occultum Scripturaruspei verba depromit, qui ordo nunc potest esse presbyterii. Nam in episcopo omnes ordines sunt: quia primus sacerdos est, hoc est,ministerio fidelium. Tamen postquam in omnibus locis Ecclesiae sunt constitutae, et
Abbreviated transcription (Latin):
orum: ut quotquot cupidi eius c̃ẽnt. libe¬
rarentur. Nec poterat non ascendere:
qui ad hoc descenderat. ut ui potestatis suȩ
calcata morte. cum captius quorum causa
pati se ꝑmisit. resurgeret. Iui descendit
Sipse ẽ. qui ascendit suꝑ omnes celos: ut
adimplercioĩa: Hoc est quod dicit dñs.
nemo ascendit in celum: nisi qui descen¬
dit de celo. filius hominis. qui ẽ in cȩlo.
Q uod quidem & in psalmo continetur.:
Ait enim. A summo cęlo egressio euis: et
regressus eius usq ad summum eius.
Hic ergo descendens e celis in t̾ram: homo
natus ẽ. Post mortiuis descendit adinfe¬
ros. ex quib tercio die resurgens ante
omnes mortales. ascendit suꝑ cunctos
celos: ut illusam mortem ostenderet cre¬
aturȩ. Ee ipse dedit quosdam quidem
apłos: quosdam autem ꝓpħas: alios uͦ
eugłistas: Q uosdam uero pastores & ma¬
gistros. ad consummationemscõꝵ in opꝰ
ministerii. Apłi ep̃i sunt. Propħȩ uͦ

Expanded text:
orum, et quotquot cupidi ejus essent, libeorum, et quotquot cupidi ejus essent, liberarentur. Nec poterat non ascendere, quia ad hoc descenderat; ut vi potestatis suae, calcata morte, cum captivis quorum causa pati se permisit, resurgeret. Qui descendit, ipse est qui et ascendit super omnes coelos, ut impleret omnia. Hoc est, quod dicit Dominus: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Quod quidem et in psalmo continetur; ait enim: A summo coelo egressio ejus, et regressus ejus usque ad summum ejus . Hic ergo descendens e coelis in terram, homo natus est: post mortuus descendit ad inferos, ex quibus tertio die resurgens, ante omnes mortales ascendit super cunctos coelos; ut illusam mortem ostenderet creaturae. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, quosdam vero pastores et magistros ad consummationem sanctorum in opus ministerii. Apostoli episcopi sunt ; prophetae vero
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. in conditione tenebat. abstulit
consentientes gͥ: & ascendens inde incelos
indux̃: Ex quibus aliquanti resurgenteᷤᷤ
incorporib multis apparuerunt ad te¬
stimonium euictȩ mortis: Ut qui forte
xp̃i resurrectionem credituri ñ eẽnt. ex
horum resurrectione quos mortuos sci¬
rent. rei fierent. Hos enim uiderunt
quos agnoscerent dudum uixisse: quã¬
uis captiui inuiti &e alieni ducantur.
saluator tamen & suos duxit. & uoluntarios.
Apparentia enim sua dum lacessit deside¬
rantes liberari. cepisse illos dr̃. Quod aũt
descendit quid ẽ. nisi quia etiam descen
dit in inferiora terrȩ: Uerum ẽ. quia ideo
descendit ut ascenderet: non sicut homi¬
nes qui ad hoc descenderunt. ut illic re¬
manerent. Exsententia enim tenebant᷑
Tapud inferos: quȩ sententia saluatorem¬
N tenere non poterat: quia uicit peccatum.
ATriumphato gͦ diabolo descendit in cor
terrȩ. ut ostensio eius predicatio eẽt mortu¬

Expanded text:
peccatis in conditione tenebant, abstulit peccatis in conditione tenebant, abstulit consentientes sibi, et ascendens inde in coelos induxit . Ex quibus aliquanti resurgentes in corporibus, multis apparuerunt ad testimonium evictae mortis; ut qui forte Christi resurrectionem credituri non essent, ex horum resurrectione, quos mortuos scirent, rei fierent; hos enim viderunt, quos agnoscerent dudum vixisse. Quamvis captivi, inviti et alieni ducantur; Salvator tamen et suos duxit, et voluntarios. Apparentia enim sua dum lacessit desiderantes liberari, cepisse illos dicitur. Quod autem ascendit, quid est, nisi quia etiam descendit prius in inferiora terrae? Verum est quia ideo descendit, 241 ut ascenderet; et non sicut homines, qui ad hoc descenderunt, ut illic remanerent. Ex sententia enim tenebantur apud inferos, quae sententia Salvatorem tenere non poterat; quia vicit peccatum. Triumphato ergo diabolo, descendit in cor terrae; ut ostensio ejus praedicatio esset mortu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquem sine dubio in nobis ẽ. In paganis
non est: quia pater xp̃i eẽ negaturab illis.
liniciuq autem nr̃m data est gr̃a secundũ
mensuram donationis dñi nr̃i iħu xp̃i.¬
unc nequia diersa in hominibus dona
sunt. putarentur officere unitati:. Hoc pur-¬
gat non ẽẽ contrarium: quia in donis of¬
ficiorum diuersitas est non nature: uni¬
cuiq autem tantum dari dicit gr̃ȩ quan¬
tum donare dignatus fuerit dominus.
Non tamen sine equitatis mensura: quia
unicuiq ꝓ uirib tribuit. ut tantum
hauriat quantum sitit. Propter quod
dicit. ascendit in altum. captiuam dux̃
captiuitatem: dedit dona hominib. Hoc
scriptum ẽ in psalmo. Lxuii. Dona tam̃
hȩc post triumphos cepit largiri. Uin¬
cens est enim mortem. exaltatus ĩcruce:
sicut ipse dixerat. Ait enim. Cum exalta¬
tus fuero a terra: omnia traham ad me:
xpoliauit inferos: cum captiuos quos ex
preuaricatione adȩ aut ꝓpriis captos

Expanded text:
per quem sine dubio in nobis est: in paganis per quem sine dubio in nobis est: in paganis non est; quia Pater Christi negatur esse ab illis. Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Dunc ne, quia diversa in hominibus dona sunt, putarentur officere unitati, hoc purgat non esse contrarium; quia in donis officiorum diversitas est, non naturae. Unicuique autem tantum dicit dari gratiae, quantum donare dignatus fuerit Dominus; non tamen sine aequitatis mensura, quia unicuique pro viribus tribuit; ut tantum hauriat, quantum sitit. Propter quod dicit : Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus. Hoc est scriptum in haec post triumphos coepit largiri; vincens enim mortem, exaltatus est in cruce, sicut ipse dixerat. Ait enim: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me . Exspoliavit inferos, cum captivos quos ex praevaricatione Adae, aut propriis captos
Abbreviated transcription (Latin):
fendere. necedere uideatur. Hinc oritur
discordia. quȩ corrumpit pacis federa.
li num corpus & unus sp̃c. ita ut uocati
estis in una spe uocationis ur̃e. Propt̃
pacem &e concordiam hec subiecit. ut quia
unum corpus ẽ eccła. unum sapiat po¬
pulus quia unum ẽ quod creditur. Linꝰ
dominus. una fides unum baptisma.
unus ds̃ & pater omnium: qui suꝑ om̃s
ẽ. & per omnes et in omnib nob̾. Ad huc
unitatem commendat. ut quia unitas
est ad quam uocamur in nullo dissenti¬
amus. Si enim unus ẽ dominus. id est
iħs xp̃s sicut & ipse ait in eugłio: quia ma¬
heç q̃ e numerat unitatis sunt: Concor¬
dant enim in omnib. patrem tamen dm̃.
quia nulli debet. quod ẽ suꝑ om̃ia eẽ dix̃.
et ꝑ omnes. Ideo peromines: quia ex eo om̃s.
necesse est: super hȩc omnia sit quȩ ex eo
sunt: & in omnibus nobis. id est fidelib
n nobis est enim ꝑ confessionem: quia eũ
fatemur:& quia sp̃m suum dedit nobis.

Expanded text:
fendere; ne cedere videatur. Hinc oritur fendere; ne cedere videatur. Hinc oritur discordia, quae corrumpit pacis foedera. Unum corpus, et unus spiritus, ita ut vocati estis in una spe vocationis vestrae. Propter pacem et concordiam haec subjecit; ut quia unum corpus est Ecclesia, unum sapiat populus; quia unum est, quod creditur. Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et pater omnium, qui super omnes est, et per omnes, et in omnibus nobis. Adhuc unitatem commendat, ut quia unitas est ad quam vocamur, in nullo dissentiamus. Si enim unus est Dominus, id est, Christus, sicut et ipse ait in Evangelio: Quia mahaec quae enumerat, unitatis sunt, concordant enim in omnibus. Patrem tamen Deum, quia nulli debet quod est, super omnia esse dixit, et per omnes. Ideo per omnes, quia ex eo omnes: et necesse est ut super haec omnia sit, quae ex eo sunt. Et in omnibus nobis, id est, fidelibus. In nobis est enim per confessionem; quia eum fatemur, et quia spiritum suum dedit nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
obsecrat infirioᷤ ut bñ se agñtes possĩt salutarẽ
reciꝑe ualitudinẽ ita ⁊ magist̾ gentiũ hortat᷑
ut fidi sue digna oꝑa facienteᷤ possint ꝑciꝑe
quȩ promissa sunt scĩs: sciens głȩ suȩ
ẽẽ. huius rei profectum. Cum omni
humilitate animi &e modestia: cum mag¬
nanimitate sufferentes inuicem incari &¬
tate. sollicite seruantes unitatẽ sp̃u iN
uinculo pacis. Nunc dissensionem ꝓhi-¬
bet: Caritati autem studendum monet:
ne sp̃m unitatis & pacis amitrant. Ac
ꝑ hoc. ut inuicem se sufferant cum pati¬
entia. Modestia enim profectum parit:
Iuia cum se inuicem tolerant: cum lenita¬
te animi monentes corriguntur ad effec¬
tum: Et pax in eis manebit. ꝑquam fi¬
lii non dĩ inmerito uocabuntur: quia
dixit dominus. Beati pacifici quoniam
filii dĩ uocabuntur. ꝑturbatio enim uł
inquietudo contentionem facit. quȩ so¬
let etiam ea que malã nouit. uelle de¬

Expanded text:
obsecrat infirmos, ut bene se agentes possint salutarem obsecrat infirmos, ut bene se agentes possint salutarem recipere valetudinem; ita et magister gentium hortatur, ut fidei suae digna opera facientes, possint percipere quae promissa sunt sanctis, sciens gloriae suae esse hujus rei profectum. Cum omni humilitate animi et modestia, cum magnanimitate, sufferentes invicem in charitate, sollicite servantes unitatis spiritum in vinculo pacis. Nunc dissensionem prohibet, charitati autem studendum monet; ne spiritum unitatis et pacis amittant: ac per hoc ut invicem se sufferant cum patientia. Modestia enim profectum parit; quia cum se invicem tolerant, cum lenitate animi monentes, corriguntur ad effectum, et pax in eis manebit, per quam Filii Dei non immerito vocabuntur; quia dixit Dominus: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Perturbatio enim vel inquietudo contentionem facit, quae solet etiam ea, quae mala novit, velle de
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quoq xp̃i ineffabilem & supra¬
cminentem scientiȩ humane profitetur.
bundantius quam petimus. aut intelligi
in omnia scła scłorum amen. Ad patris
personam hȩc refert. ut quia melius scit
quȩ utilia &e quȩ non þetenda sunt. et
quando danda. & qualia. &e quanta opus
sinit: ipse gubernet prouidentia & uirtu¬
te sua sͥ credentes. cui ideo gła in xp̃o iħu.
quia per ipsum omnia prestat nob: & qr
populo quem sͥ adoptare dignatus est.
n claritate enu filiorum gła patris est:
icente domino. Sicluceat lumen ur̃m co¬
ram hominibus. ut uideant oꝑa ur̃a bona.
& magnificent patrem ur̃m qui in celis
est. in scła scłorum amen: Idẽ in eternum
ueritas. Obsecro itaq uoᷤ fr̃s ego uinctꝰ rn
domino: ut digne ambuletis uocatione
qua uocati estis. Hortatur eos. ut recte
incedentes in preceptis domini. ad ꝓmis¬
sam głam possint uenire Sic̃ enĩꝑit̾ medicꝰ

Expanded text:
tatem quoque Christi ineffabilem, et supertatem quoque Christi ineffabilem, et supereminentem scientiae humanae profitetur. bundantius, quam petimus aut intelligimin omnia saecula saeculorum. Amen. Ad Patris personam haec refert; ut quia melius scit quae utilia, et quae non petenda sunt, et quando danda, et qualia, et quanta opus sint; ipse gubernet providentia et virtute sua sibi credentes. Cui ideo gloria in Christo Jesu, quia per ipsum omnia praestat nobis: et quia populo, quem sibi adoptare dignatus est. In claritate enim filiorum gloria patris est, dicente Domino : Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum, qui in coelis esUT IV. Obsecro itaque vos, fratres, ego vinctus in Domino, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis. Hortatur eos, ut recte incedentes in praeceptis Domini, ad promissam gloriam possint pervenire. Sicut enim peritus medicus
Abbreviated transcription (Latin):
impar sit : Ac ꝑ hoc. suꝑeminet huma¬
na comm̃ta. Hoc ergo uult nos scire. qr
sensus nr̃ assequi non potest. nec ꝑspice¬
re. ꝓfunditatem beneficiorum xp̃i erga
nos: utꝑinde semperei suplices & deuot:
Et qui debitis nulla ratione satisfacere pos¬
sumus: uł in fide eius usq ad mortem ꝑ¬
seueremus. Ille enim ꝓ magnificentia.
maiestatis suȩ ea gessit pro nob̃ quȩ sĩ
digna sunt: ut & nos inquantum ei pos¬
sumus famulemur. Ut impleammni i
omnem plenitudinẽ dĩ. Quia fides neq
in solo patre integra ẽ neq in solo filio
ꝑfecta. Ideo adiecit. ut impleamini ait¬
in omnem plenitudinem dĩ. Ut con¬
fessione & gr̃arum actione sicut patri ita
& filio honorificentia reseruetur: & om̃ia
que adeo patre sunt. ꝑ filium facta & re-¬
staurata credandur. ut sit plena ꝑfectio
diuinitatis in ꝓfessione credentium. Hicħ
enim deerit xp̃iano. quando dm̃ patrẽ
ꝑomnia immensum eẽ cognoscit: Cari¬

Expanded text:
impar sit, ac per hoc supereminet humaimpar sit, ac per hoc supereminet humana commenta? Hoc ergo vult nos scire, quia sensus noster assequi non potest, nec perspicere profunditatem beneficiorum Christi erga nos; ut perinde semper ei simus supplices et devoti, et qui debitis nulla ratione satisfacere possumus, vel in fide ejus usque ad mortem perseveremus. Ille enim pro magnificentia majestatis suae ea gessit pro nobis, quae sibi indigna sunt; ut et nos in quantum possumus, ei famulemur. Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei. Quia fides neque in solo Patre integra est, neque in solo Filio perfecta, ideo adjecit: Ut impleamini in omnem plenitudinem Dei; ut confessione et gratiarum actione sicut Patri, ita et Filio honorificentia reservetur: et omnia quae a Deo Patre sunt, per Filium facta et restaurata credantur; ut sit plena perfectio divinitatis in professione credentium. Nihil enim deerit christiano, quando Deum Patrem per omnia immensum esse cognoscit: chari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa enim de finito modo concluditur.
excedit. Nec enim clauditur. sed om̃ia
intra se habet: ut solus ineffabilis & infi¬
nicus habeatur. Et gr̃ȩ huic insufficient̃
aguntur: qui cum tantus sit. dignatus est
ꝑ xp̃m. hominem uisitare. peccatis et
morti subiectum. Cognoscere quoq
suꝑeminentem scientie caritatẽ. xp̃i.
P ost dĩ patris infinitam ⁊ incomprehen¬
sibilem cognitionem & in enarrabilem
clementiam. xp̃i quoq agnoscere nos
uult caritatem: quia suꝑeminentis est
scientiȩ & sub intelligitur humane ut
suꝑ scientiam hominum habeatur dilec¬
tio xp̃i. Quis enim potest colligere cari
hominis causa homo nasccretur: Dein¬
de moreretur ꝓ hominibus. ꝓ scruis dñs
pro creatura creator. pro impiis pius:
royter quid ita dilexit nos: aut ut quid
nr̃m hab̾et. qui nullius indiget: Num¬
quid non caritas hȩc suꝑ scientiam ho¬
minum ẽ:aut quis hominum hanc po.¬
terit caritatem alicui exhibere: quamꝗͣ

Expanded text:
Sphaera enim definito modo concluditur: Sphaera enim definito modo concluditur:  et excedit; nec enim clauditur, sed omnia intra se habet, ut solus ineffabilis et infinitus habeatur: et gratiae huic insufficienter agantur, quia cum tantus sit, dignatus est per Christum hominem visitare peccatis et morti subjectum. Cognoscere quoque supereminentem scientiae charitatem Christi. Post Dei Patris infinitam et incomprehensibilem cognitionem et inenarrabilem clementiam, Christi quoque agnoscere nos vult charitatem; quia supereminentis est scientiae, et subintelligitur humanae; ut super scientiam hominum habeatur dilectio Christi. Quis enim potest colligere mystehominis causa homo nasceretur, deinde moreretur pro hominibus, pro servis dominus, pro creatura creator, pro impiis pius? Propter quid ita dilexit nos? aut ut quid nostrum haberet, qui nullius indiget? numquid non charitas haec super scientiam hominum est? aut quis hominum hanc poterit charitatem alicui exhibere; quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
qui &e dei patris est.detur nobisut uice
eius tutos prestet nos. si ei assentiamus.
ut occulta reuelet. ꝑquem utiq ipsum ui
nobis habitare ambigere non debemus.
st enim hic alius paraclitus inter quos ꝑ¬
sonarum distantia ẽ. non nature. quia &
de eius accipit &e a deo procedit. Inquibus
enim naturȩ unitas ẽ: inuicem sui sunt.
nde dicit dominus. om̃ia patris. mea suił:
ce mea omnia patris. Ut incaritate radica¬
ti &e fundati. possitis comprehendere cum
scĩs omnibus: quȩ sit latitudo. & longitu¬
do. & altitudo & profundum. Hoc p̃stare
ut fundati simus incaritate dĩ deuincti
benesicus eiuis: ce possimus cum scĩs quis
cognoscere dm̃. omnia excedentem maie¬
state uirtutis suȩ. Cum enim dic̃ latitudo
& longitudo & altitudo. & profundum:
hoc utiq significat. ut sicut in spera tanta
iongitudo: quanta latitudo. & tanta alti-
tudo quantum ꝓfundum: ita & in deo oĩa
equalia sint immensitate infinitatis.:

Expanded text:
qui et Dei Patris est, detur nobis; ut vice qui et Dei Patris est, detur nobis; ut vice ejus tutos praestet nos, si ei assentiamus, ut et occulta revelet; per quem utique ipsum in nobis habitare ambigere non debemus. Est enim hic alius paraclitus, inter quos personarum distantia est, non naturae; quia et de eo accipit, et a Deo procedit . In quibus enim naturae unitas est, invicem sui sunt; unde dicit Dominus: Omnia Patris mea sunt, et mea omnia Patris . Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum. Hoc praestare ut fundati simus in charitate Dei, devincti beneficiis ejus, et possimus cum sanctis, qucognoscere Deum, omnia excedentem majestate virtutis suae. Cum enim dicit: Latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum; hoc utique significat, ut sicut in sphaera tanta lontudo quantum et profundum, ita et in Deo omnia aequalia sunt immensitate infinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
paternitas in cęlo & in terra nominat᷑:
ut det uobis secundum diuitias maie¬
statis suȩ uircutem confirmari in spũ
suo. Hoc flexis genib precari se dicit:
ut quia dignatus est aduocare gentes ad
cognoscendum mysterium uoluntatis eiꝰ.
Hoc etiam donet quia diues ẽ: ut nutu eiꝰ
firmentur inspũ. Hoc ẽ. ut non illos ꝑ¬
turbent carnalia exitia illata a ꝑfidis .s.
sint stabiles: exsꝑectantes in futuro huiꝰ
rei mercedem. In interiore homine ha
bitare xp̃m per fidem in cordib ur̃is.
In eo pecit eos magis firmari ut nonã¬
bigant s mag̃ c̃dant xp̃m habitare in se
eis ꝑ dei donum infundat: ut certi sint
de xp̃o quod uuit. & filius dĩẽ. Et ha¬
bitat ꝑ fidem in cordibus nr̃is: ut cum
fidem eius habemus in cordib nr̃is. ipsũ
habere uideamur. Quod eo ꝓficit. ut se¬
curi simus de auciliis eius quia ñ deserit
nos sed semper ad est ꝓpter fidem suam ꝗͣ
uidet in nob̃: quippe cum ideo sp̃c eius

Expanded text:
ternitas in coelis et in terra nominatur; ut det vobis secundum divitias majestatis suae virtutem confirmari in Spiritu suo. Hoc flexis genibus precari se dicit, ut quia dignatus est advocare gentes ad cognoscendum mysterium voluntatis ejus, hoc etiam donet, quia dives est, ut nutu ejus firmentur in Spiritu, hoc est, ut 239 non illos perturbent carnalia exitia illata a perfidis: sed sint stabiles, exspectantes in futuro hujus rei mercedem. In interiore homine Christum habitare per fidem in cordibus vestris. In eo petit eos magis firmari, ut non ambigant, sed magis credant Christum habitare in se,eis per Dei donum infundat, ut certi sint de Christo quod vivit, et Filius Dei est, et habitat per fidem in cordibus nostris, ut cum fidem ejus habemus in cordibus nostris, ipsum habere videamur. Quod eo proficit, ut securi simus de auxiliis ejus; quia non deserit nos, sed semper adest propter fidem suam, quam videt in nobis: quippe cum ideo Spiritus ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Deo gr̃as in om̃ibus donis eius agere iu¬
bemur: qui etiam adoptare nos digna¬
tus est ꝑ xp̃m filium ꝓprium. ꝑ quem cog¬
nouimus eum. ce didicimus in spũ dm̃
se subiciens ꝓpter timorem xp̃i. qui hu¬
eres uiris suis subdite sint. sicut dño:
quoniam ur caput est mulieris. sicut
ce xp̃c caput est ecclȩ ipse saluatorcor¬
dite eẽ uiris naturali lege iubentur: qr
mulieris auctor uirẽ. Unde sicut domino
inquit. ita uiris subdite eẽ debent. Hinc
unde subieeta ẽ illi: ita ce a iuiro mulier.
ut sit subdita. In co tamen distat. quia
mulier consubstantialiᷤ ẽ uiro: eccła aũt
in nomine potest non in natura parti-¬
cipari xp̃o. Uiri diligite uxores ur̃as sic̃¬

Expanded text:
Deo gratias in omnibus donis ejus agere jubemur, qui etiam adoptare nos dignatus est per Christum Filium proprium, per quem cognovimus eum, et didicimus in Spiritu Dse subjiciens propter timorem Christi, qui hueres uiris suis subditae sicut domino: quoniam uir caput est mulieris, sicut Christus caput est ecclesiae, ipse saluator coriris naturali lege jubentur, quia mulieris auctor vir est; unde sicut Domino, inquit, ita viris subditae esse debent. Hinc unde subjecta est illi; ita et viro mulier, ut sit subdita. In eo tamen distat, quia mulier consubstantialis viro est: Ecclesia autem in nomine potest, non in natura participari Christo. Viri, diligite uxores vestras, sic