comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s hominis uidelicet sp̃s elationis:: quia ꝑ occul¬
tam grãm. ad amorem d̃ĩ temperata de suꝑ mensu¬
ra proficimus. quanto in nob̃ cotidie de dĩ sp̃u uir¬
tutis crescit t̃anto nost̃ sp̃s deficit. Qui sp̃s erroris
quia non anob̃ subito ponitus amputat᷑ bene
paulisꝑ defecisse ꝑhibet᷑. Tunc uero indo plene
proficimus. cum anob̃ip̃is penitus de fecerimus.
hec itaq crescentium mensure uirtutum sc̃i ui¬
ri uocibus gradus dicunt᷑. Plectus i enim quisq
arudim̾ti sui priusteneritudine inchoans: ad ro¬
busta pꝰ modum ⁊ fortia conualescit. Quod aꝑte
in euangłio de monstrat ueritas dicens.Sic ẽ.
regnum dei quemadinodum si homo iactet se¬
m̃tem int̾ra. et dormiat ⁊ exsurgat nocte ac
die. ⁊ sem̃ germminet ⁊ increscat dum nescit ille.
Quiꝰ nimir̾ seminis increm̃ta denuntians ad¬
iungit. Ultro enĩ t̾ra. fructificat pͥmum her¬

Expanded text:
spiritus hominis, videlicet spiritus elationis? Et quia per occulspiritus hominis, videlicet spiritus elationis? Et quia per occultam gratiam ad amorem Dei temperata desuper mensura proficimus, quanto in nobis quotidie de Dei spiritu virtus crescit, tanto noster spiritus deficit. Qui spiritus erroris, quia non a nobis subito penitus amputatur, bene paulisper defecisse perhibetur. Tunc vero in Deo plene proficimus, cum a nobis ipsis funditus defecerimus. Hae itaque crescentium mensurae virtutum, sancti viri vocibus gradus dicuntur. Electus etenim quisque a rudimenti sui prius teneritudine inchoat, ad robusta postmodum et fortia convalescit. Quod aperte in Evangelio demonstrat Veritas, dicens: Sic 721 est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo sementem in terram, et dormiat, et exsurgat nocte ac die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille . Cujus nimirum seminis incrementa denuntians, adjungit: Ultro enim terra fructificat, primum her
Abbreviated transcription (Latin):
noscere: et preuidendo nuntiare. S int̾ hec
seiendum e̾. quia cum eiusdem sacrii eloquii
iap̃cepta cogitamus: cumq m̾tem auite corrũ¬
ptibilis amore diuertimus. quasi quib dam cor¬
dis passib adintĩora properamus. Nenio autẽ
infima de serens: repente fit summus. quia ad
obtinendum. ꝑfectionis meritum dum cotidie
mens in altum ducit᷑: ad hoc proculdubio ue¬
lud adcensionis cuiusdam gradib ꝑuenitur.
Uñ hic quoq apte subiungit᷑. ꝑ singulos gra-¬
meritorum gradib ꝑpsalmistam dicit᷑. Am¬
bulabunt de uirtute inuirtutem. De his ite¬
rum sanctam eccl̃iam contem platus ait . Deus¬
in gradib eus cognoscitur: dum suscipiet eam.
Neq enim sicut dictum ẽ. repente ad summa per¬
uenitur: s aduir tutum celsitudinem ꝑ increnĩta
mens ducitur. hinc namq ẽ. quod propheta isdẽ
it̾um dicit. Exercitatus sum: et defecit paulisꝑ
sp̃s meus. Quid ẽ. itaq quod ait. sp̃s meus nisi

Expanded text:
noscere et praevidendo nuntiare. Sed inter haec noscere et praevidendo nuntiare. Sed inter haec sciendum est quia cum ejusdem sacri eloquii praecepta cogitamus, cumque mentem a vitae corruptibilis amore divertimus, quasi quibusdam cordis passibus ad interiora properamus. Nemo autem infima deserens, repente fit summus, quia ad obtinendum perfectionis meritum, dum quotidie mens in altum ducitur, ad hoc procul dubio velut ascensionis quibusdam gradibus pervenitur. Unde hic quoque apte subjungitur: CAmeritorum gradibus per Psalmistam dicitur: Ambulabunt de virtute in virtutem . De his iterum sanctam Ecclesiam contemplatus, ait: Deusin gradibus ejus dignoscitur, dum suscipiet eam . Neque enim, sicut dictum est, repente ad summa pervenitur, sed ad virtutum celsitudinem per incrementa mens ducitur. Hinc namque est quod Propheta idem iterum dicit: Exercitatus sum, et defecit paulisper spiritus meus . Quid est itaque, quod ait: Spiritus meus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tergo portauit. Hoc ergo atramentarium uiro
lineis uestito in herere considerat: qui dicit.
Et librum scribat ipse qui udicat. S cur bea¬
te iob abeo qui uidex ẽ. librum scribi desideras:
circundem illum quasi michi coronam. Librũ
quippe in humero portare est: scripturam sacrã.
operando ꝑficere. Et notandum quam ordinate
describitur. et prius in hunero portare et post¬
modum sicut corona circũdari: quia uidelicet
sacri eloquii mandata sibene mͦ portantur in oꝑ
e. post nob̾ toronam uictorie exhibent in retri¬
butione. Heatus autem iob cur scribi librum
auidice postulat: qui ad testam̃ti noui ꝑuenire
tempora non ualebat. S sicut sepe iam dic¬
tum est electorum uocib utitur: atq exeorũ
significatione postulat quid pro futurum
cis ꝑomĩa preuidebat. Ipse namq ꝑ sp̃m hunc
apud se librum iam dudum tenebat: quem
ꝑgrãm aspirationis acceperat: et uiuendo cog¬

Expanded text:
tergo portavit. Hoc ergo atramentarium viro tergo portavit. Hoc ergo atramentarium viro lineis vestito inhaerere considerat, qui dicit: Et librum scribat ipse qui judicat. Sed cur, beate Job, ab eo qui judex est, librum scribi desideras? circumdem illum quasi coronam mihi. - Librum quippe in humero portare est, Scripturam sacram operando perficere. Et notandum quam ordinate describitur, et prius in humero portari, et postmodum sicut corona circumdari. Quia videlicet sacri eloquii mandata, si moere, post nobis coronam victoriae exhibent in retributione. Beatus autem Job cur scribi librum a judice postulat, qui ad Testamenti Novi pervenire tempora non valebat? Sed sicut saepe jam dictum est, electorum vocibus utitur, atque ex eorum significatione postulat, quod profuturum eis per omnia praevidebat. Ipse namque per spiritum, hunc apud se librum jamdudum tenebat, quem per gratiam aspirationis acceperat et vivendo cog
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itus in manu eiusquia una queq genera¬
tio singulis quibq etatib euoluta. ante redem¬
ptoris aduentum insua operatione habuit. um̃
penam dampnationis sumpsit. Uir quoq unꝰ
inmedio eorum uestitus lineis: quia redẽptor
nr̃ et tam de sacerdotali tribu iuxta carnem
genus habere dignatus ẽ. uestitus lineis ueni¬
re ꝑhibetur. Uel certe quia linum deterra. ñ
autem sicut lana decorruptibili carne nascit᷑:
qui indum̃tũ sui corporis ex matre uirgine.
non autem excorruptiõe commixtionis sum¬
psit: profecto ad nos uestitus lineis uenit. Et
atramentarium scriptoris adrenes eius. In re¬
nib: posterior corporis pars e. Et quia ipse domi¬
nus post quam pronob̾ mortuus ẽ. resurrexit et
ascendit incelum. et tunc testam̃tum nouum ꝑ
apłos scripsit uir iste at tram̃tarium adrenes ha¬
buit. Qui enim scripturam noui testam̃t pot¬
quam dicessit condidit: atram̃tarium quasi ã

Expanded text:
interitus in manu ejus, quia unaquaeque generainteritus in manu ejus, quia unaquaeque generatio singulis quibusque aetatibus evoluta, ante Redemptoris adventum in sua operatione habuit, unde poenam damnationis sumpsit. Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, quia Redemptor noster, etiam de sacerdotali tribu juxta carnem parentes habere dignatus, vestitus lineis venire perhibetur. Vel certe quia linum de terra, non autem sicut lana de corruptibili carne nascitur, quia indumentum sui corporis ex matre virgine, non autem ex corruptione commistionis sumpsit, profecto ad nos vestitus lineis venit. Et atramentarium scriptoris ad renes ejus. In renibus posterior corporis pars est. Et quia ipse Dominus postquam pro nobis 720 mortuus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, tunc Testamentum Novum per apostolos scripsit, vir iste atramentarium ad renes habuit. Qui enim scripturam Testamenti Novi postquam discessit condidit, atramentarium quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quia nil uł minimi mandati in discussione
pretereat: quo udelicet. constat quia librũ
scripsit ip̃e qui iudicat. Quem scilicet librum
noui testamenti.qr ip̃e ꝑse humani geueris re¬
demptor in extremo conderet. bene ierechiel pro¬
pħeta denuntiat dicens. Ecce sex uiri ueniebat̃
deuia porte superioris que respicit ad aquilonẽ:
et unius cuiusq uas interitus in manu eius.
Uir quoq unus in medio eorum uestitus lineis:
ratram̃tarium scriptoris adrenes eius. Quid
namq aliud insex uiris uenientib nisi sex eta¬
tes humani designat᷑ genens: Que de uia por¬
te superiorisueniunt: quia aconditione paradisi
sicut abingressu mundi asuꝑiorib generationi¬
bus euoluuntur. Que porta ad aquilonem res¬
picit: q̃uia uidelicet mens humani generis i¬
ciis aꝑta nisi calorem caritatis tleserens torpo¬
rem mentis appeteret: ad hanc mortalitatis la¬
titudinem non exisset. Et uniu cuiusq uas

Expanded text:
est quia nihil vel minimi mandati sine discussione est quia nihil vel minimi mandati sine discussione praetereat. Quo videlicet constat quia librum scripsit ipse qui judicat. Quem scilicet librum Novi Testamenti, quia ipse per se humani generis Redemptor in extremo conderet, bene Ezechiel propheta denuntiat, dicens: Ecce sex viri veniebant de via portae superioris, quae respicit ad Aquilonem, et uniuscujusque vas interitus Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, et atramentarium scriptoris ad renes ejus . Quid namque aliud in sex viris venientibus nisi sex aetates humani generis designantur? Qui de via portae superioris veniunt, quia a conditione paradisi, sicut ab ingressu mundi, a superioribus generationibus evolvuntur. Quae porta ad Aquilonem respicit, quia videlicet mens humani generis vitiis aperta, nisi calorem charitatis deserens torporem mentis appeteret, ad hanc mortalitatis latitudinem non exisset. Et uniuscujusque vas
Abbreviated transcription (Latin):
enim adhuc tim̃ti populo lex . ẽ. transmissa ꝑ
seruum: diligentib uero filiis enuangłii grã
est collata ꝑdominum: qui adredemtionem nr̃ã
ueniens nouum nob testam̃tum condidit. sed
de eiusdem nos testam̃ti mandato discutiens.
quandoq etiam iudex uenit. necessarium ñ ẽ.
ut ꝑ expositionem clarescat. quia librum scri¬
bit ipse. qui iudicat. Ipsa enĩ ꝑ se ueritas dicit.
pater non iudicat quemquam: s iudiciũ om¬
ne dedit filio. Erit ergo tunc auctor iuditii.
quia nunc ẽ. conditor libri: ut tunc districtius
exigat quod modo mansuetuis uibet. Sic nãꝙ
cotidie conspicimus. quod magistri pueris elem̃-¬
ta litt̾arum blandientes imponant: s hec abeis
seuientes exigunt. Et quedant cum mansuetu¬
dinine. cum uerbere exquirunt. Blanda namq
nunc consonant eloquii diuini mandata: sed
erunt aspera inexactione sentienda. Mansue¬
ta modo ẽ. ammonitio uocantis:s tunc dis¬
tricta uentura ẽ. iusticia iudicis. Eoq certum

Expanded text:
enti adhuc populo lex est transmissa per servum, diligentibus vero filiis Evangelii gratia est collata per Dominum, qui ad redemptionem nostram veniens novum nobis testamentum condidit, sed de ejusdem nos testamenti mandato discutiens, quandoque etiam judex venit, necessarium non est ut per expositionem clarescat quia librum scribit ipse qui judicat. Ipsa enim per se Veritas dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Erit ergo tunc auctor judicii, qui nunc est conditor libri, ut tunc districtus exigat quod modo mansuetus jubet. Sic namque quotidie conspicimus quod magistri pueris elementa litterarum blandientes imponunt, sed haec ab eis saevientes exigunt; et quae dant cum mansuetudine, cum verbere requirunt. Blanda namque nunc sonant eloquii divini mandata, sed erunt aspera in exactione sentienda. Mansueta modo est admonitio vocantis, sed tunc districta ventura est justitia judicis, eo quod certum
Abbreviated transcription (Latin):
atq exinfirmitatis sue melius cognitione cõ¬
ualescunt. Aurum gͦ robur noncreditur: sũ
accepto ingenio fiducia. non habetur. Quod be¬
ne salomon admones ait. Habe fiduciam in
uomino extoto corde tuo: ⁊ nei nitaris pru¬
dentie tue. Dicat ergo. Si putaui aurum ro¬
bur meum: ⁊ obriro dixi fiducia mea. Ne siaꝑ¬
te fateatur dicens. Nec que ueracit̾ intellexi
meo ingenio tribin: nec m̃tipropͥe. siqua egis¬
se me bona contigit hec principalit̾ deputarii.
Qui ad huc subtilius humilitatem sui nobis
cordis insimians: adiungit dicens. Si letatus¬

Expanded text:
atque ex infirmitatis suae melius cognitione conatque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae, si qua egisse me bona contigit, haec principaliter deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuans, adjungit dicens: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. ut inchorare nos cotidie credeamꝰ.
Nec aborret drationis ordine quod auro dici¬
mus ingenium designari: quia sicut inor¬
nam̃to aurum. subponit᷑ ut gemmarum¬
uesuꝑ ordo disponatur: ita clara sc̃orum inge¬
nia diuinis munĩb humilit̾ substernunt᷑.:
distincta suꝑ se graciarum dona ꝑcipiut̃.
Et nisi quid simile aurum cum sapientia
haberet: quidam sapiens minime dixisset.
Sapientia absconsa et thesaurus innistis.
que utilitas inutrisq: Sancti autem uiri
robur suum aurum non depritant: quiaqnͣ¬
tolibet ingenio fulgeãt uil se ẽẽ. exsius uirib
pensant. Et eum sentire omnia ualent̾ posst̃.
pͥus in telligere semet ipsos cupiunt: quati¬
nus lum̃ ingenii more soł priꝰ illustret locum
inquo oritur. ⁊ pꝰ modum cet̾a adque proce¬
dendo dilatatur: ne si intendendo cognoscendĩ
aliis semet ipsos nesciant. ibi solis raduis ubi
outur tenebrescat. Ingenii itaq urtutem ad
cognoscendam propͥam: in firmitatem dirige.

Expanded text:
necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitdesuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt, et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dSapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
git. hominib non abscondit:quatinus en ius¬
ticie sit gła declinasse peccatum: ⁊ iusticie custo¬
uia quod ñ potuit declinare prodidisse uideat᷑.
uiriste cui libet magnus in uirtutib siuis mͥ
certe sublimis apparet etiam in peccatis suis.
tur integritatem iusticie: mrent᷑ uiscã pieratis.
ego in eo ñ minime ad miror confessionem humil¬
limam peccatoꝵ quam tot sublimia gesta iuitu¬
tum. Scio enim quia infirmitatis uerecundia
plerumq grauioris ẽ. certaminis cõmissa pec¬
cata prodere quã ñ admissa uitare. Et unũ¬
quodq malum quamuis robustius uitetur:
tam̃ humiliꝰ prodit᷑. Beatus ergo iob qui tot
magnis oꝑib fultꝰ. confit̾i culpam ñ erubuit:
ostendit inuirtutib. quam humilis fuit. S
quia ex humilitate uera. secura semꝑ aucto¬
ritas nascitur ut tanto foras nil metuat: qͣn¬
to ad rerum culmina animus ꝑelationis de¬
siderium non anhelat. expressa confessione

Expanded text:
git, hominibus non abscondit, quatenus ei et jusgit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. tur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione
Abbreviated transcription (Latin):
non magis peccator. s iustus uideri appetit.
cum peccatorem sequisq nullo arguente con¬
fitet᷑. S confessionis uĩtatem probat: cum al¬
ter malum qd̃ fecimꝰ increpat. Quod si suꝑ¬
be defendimus. liquet quia peccatores nos ex
nob̾ ficte dicebamus. Uñ summopere. curandum
E. ut malaque fecimus. et sponte fateamur: et
hec aliis arguentib non negemus. Su ꝑ bieqͥ p¬
peuicurm e̾. ut quod de se fateriqͥsq qͣsi sua sponte
dignat᷑: hoc sͥ dici ab aliis dedignet᷑. Beatꝰ itaciob
nouerat uiuere: ⁊ tam̃ non uerebatur cul pas uo¬
ce confessionis aperire. S notandum quod suꝑ¬
ius urtutes suas loquitꝰ. infernis peccatũ fate.¬
tur. hincenim li quido demonstrat. quam ue¬
ra debonis suis dixerat qui noluit tacẽ de mał.
Uñ certissime apparet. quante mundicie mom¬
nipotentis di oculis fuerit. qui ⁊ uitauit mala
ne committeret. ⁊ tam̃ que eum cõmitt̾e conti¬

Expanded text:
Non magis peccator, sed justus videri appetit, Non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem se quisqfitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab aliis dedignetur 34. Job noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Unde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere conti
Abbreviated transcription (Latin):
dum nos exparte punuint ext̃ius. ipsi int̾ius
ꝑfecte puniant᷑. Quia igitur sinus secretum
mentis accipitur: insinu iniquitatem celare
ẽ. hanc inconscientie latibulis occultare. nec
ꝑconfessione detegere:s ꝑ de fensionem uelare.
lomon quoq ait. Qui abscondit ascelera sua
ñ dirigetur: qui autem confessus fuerit et de¬
reliquerit ea mĩam consequetur. S int̾ hec sci¬
endum ẽ. quod plerumq homines ⁊ culpas cõ¬
fitent᷑. ⁊ humiles ñ sunt. Nam multos noui¬
mus. qui arguente nullo pecatores seeẽ. con¬
fitentur:cum uero deculpa sua fuerint fortas¬
se correpti. defensionis patrocinium queri uit
ne peccatores eẽ. uideantur. Q si tc̃ cũ id spontedict̃
peccatoreᷤ se ẽẽ ueratihumilitate cognosc̾ent: c̃ arguim
uere c̃fessioĩsst̃: si cũ qͥsq se peccatorem dicit.
id de se dicenti alt̾i non contra dicit. Dsamqͥa¬
scriptum ẽ. iustus in pͥncipio accusator e̾. sui:

Expanded text:
dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. lomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam consequetur . 33. Ficta esendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cverae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Scriptum est: Justus in principio accusator est sui .
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. quẽ uidelicet fornax lingue consumpsit:
Si autem fauores suos audiens ad suꝑni iudicii
considerationem redeat ac nede his apud occul¬
tum arbitrem grauetur metuit:quasi expur-¬
gationis igne. ad magnitudinem claritatis.
excrescit. Etun ĩcendium trepidationis susti¬
nec: inde clarius fulget. Beatus gͥ iob. quia
nequaquam deoperatione se p̃tulit. fidenter
dicit. Si uidi solem cum fulgeret. Quia uero
hc̃ ad iudicii int̾ioris intuitu fama laudabilis
non diuertit: ad iungit. Et lunam incedentem
clare. Quia opinionis sue gracia animum de¬
uinci nec tacita cogitatione protinus permisit:
sitorio fauori ñ renitit᷑. ad hoc usq pertrahit᷑
ut laudet ip̃a quod facit conditioni que p̃mis¬
sa est: sic congrue subinfertur. qua dicitur:et

Expanded text:
fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, nec tacita cogitatione permisit, protinus sitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
it ac trepidus ad conscientiam recurrit:⁊quic¬
quid illic in ẽ. rep̾hensibile corrigit. Dum .N.
bona sua in notuisse formidat: subtilitatẽ
secutur examinis ꝑtimescens. si qua inse
mala occulta sunt amputat. Pauet naniq
si saltem talis d̃o ñ ostendit᷑. qualis abhomi¬
nib putatur. ⁊ neq contentus ẽ. ut inquod
potuit in notescere in hoc debeat remanere.
Iam enim de bonis suis quasi retributionem
d. factam estimat nisi eis et alia que ab homi¬
nib nesciuntur ad iungat. Uñ bene ꝑsalomo¬
nem dr. Sicut probatur inconflatorio argen¬
tum.⁊ infornace aurum. ita probatur homo
laudantis ore. Argentum quippe uł aurum si
reprobum ẽ. igne consumit᷑. si probum uero.
igne de claratur. Sic nimir̾ e̾.⁊ sensus oꝑantis.
Nam qualis sit. in eo quod laudatur ostendit᷑
Si enim se auditis suis laudibus extollit. quid is¬
te aliud quam aurum uł argentum reꝓbum

Expanded text:
it, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum
Abbreviated transcription (Latin):
quesierat quasi de braino operis letatur. At cõ¬
tra si cor ueracit̾ humileẽ. bonaque de seaudit
aut minime recognoscit. et quia falsa dicunt᷑
metuit. aut certe si ad esse ea sibi ueracit᷑ scit.
eo ip̃o formidat. ne abt̾na d̾i retributione sint
perdita. quo hec considerat hominib diuul¬
gata. pauetq uehement̾. ne spes futuri mu¬
neris: in mercede ꝑmutet᷑ transitorii fauoris.
laudum suaꝵ igne crucietur. atq abomni tor¬
poris sui rubigine merore cogit ationis exqͦ¬
quatur. Cauta ⁊ enim consideratione trepi¬
dar. ne aut de his inquib laudat᷑. ⁊ ñ sunt.
manis d̃i iudicium inueniat aut de his inqͥ¬
bus laudat᷑ : sunt: competens p̃mium ꝑdat.
Uñ plerumq fit. ut sicut iniustus exlaude
sua polluit᷑: ita uir iustus audita sua laude
purget᷑. Nam dum bona que agit ab homini¬
bus proferri cognoscit. subtile eognoseit con¬
tra se ut dictum ẽ. extremi iudicii exam̃ metu¬

Expanded text:
quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At conquaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur transitorii favoris. laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metu
Abbreviated transcription (Latin):
munere de gra sue laudis hilarescit: despec¬
to enim honore conditoris. semet ip̃m plus
a mare conuincit᷑: cuiꝰ preconiis letatur. Quã¬
uis ñ numꝗͣ. etiã scĩ uiri debona sua opinio¬
ne gaudent: s cum ꝑhanc admeliora profice¬
re audientes pensant. Nec iam de opinione
sua. s de proximorum gaudent utilitate: qi
aliud ẽ. fauores querere.⁊ alud de prouectib
exultare. Quare in re necesse ẽ. ut cum audien¬
tium utilitati non proficit: m̃tem nram fama
laudabilis non eueleuet. s fatiget. Cum enĩ
humane lingue attestatione laudamur : occul¬
ta pulsatione requirimur. quid de nob̃ ip̃i sen¬
tiamus. Suꝑba et enim mens etiam cum de se
faisa bona diciuit᷑ exultat: quia ñ apudd̾m qͣli¬
ter uniat. s apud homines qualit̃ innotescat
excogitat. Iudicium enim de se omnipotentis
dei. despiciens. et solum mͦ hominum querens
int̾auditas laudes attollitur: ⁊ que hoc solum

Expanded text:
munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecmunere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. Et sunt non nulli quos laus ita inflat:
ut usq ad uerba elationis ꝑtrahatNuidam uͦ
ut p̾diximus. hoc ip̃m patefacere quod eleuan¬
tur erubescunt atq auditis siuis preconiis ex¬
tolluntur. s tam̃ usq ad elationis uerba ñ
exeunt: et gaudere se intalib ñ ostendunt.
Uñ beatus iob qͥa nouerat arrogantem se ñ
solum nullo mͦ in uerbis. senam in cogitatio¬
ne quoq tacita minime fuisse. postquam dixit
si uidi solem. cum fulgeret. ⁊ lunam inceden¬
tem clare illico subdidit: ⁊ letatum ẽ. in abscõ¬
dito cormeum. Qua uidelicet attestatione. qͥd
nob̃ innuitur. nisi qd̃ magno metu ⁊ circum¬
spectione opus ẽ. ne nemens nr̃a uinquam s̃
sius laudib uł tacita letetur: Qiisquis enu
quasi claritatem lune fa me sue magnitudi¬
nem conspicit. sibiq in occulto mentis gau¬
dium facit. cui iste nisi auctori se p̃tulit. cuiꝰ
dono ut bene operetur. ꝑcipit. ⁊ tam̃ in eius

Expanded text:
tiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, tiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, illico subdidit: CAPUT VIII. itum.---Qua videlicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
te laudis uentus grauior radicitus euellat.
S int̾ hec sciendum ẽ. quia ne in moderatis
laudib eruamur. plerumq miro rectoris nr̃i
moderamine et iam de detractionib lacerari ꝑ¬
mittimur: ut cum nos uox laudantis eleuat:
lingua detrahentis humiliet. Quia ⁊ arborse¬
peque unuis uenti in pulsu. ita impellitur.
ut pene iam erui posse uideatur. alteruis ediũ¬
so uenientis fiatu erigitur. et que hac expar¬
te inflexionem ꝑtulit: abalia ad statum redit
Uñ et illa arbor alte radicata: quasi int̾ aduer¬
santes uentos fixa steterat que dicebat. ꝑglã
et ignobilitatem: ꝑ in famiã ⁊ bon ã famã.
Sepe enim laus bene agentis aurib in solent̃
ad mota dum foras sermonib ꝑstrepit ̃tꝰ qͣndã
mentis ꝑtacitum elationis tempestatẽ gin¬
nit. fitq ut hoc quod animus de humanis
fauorib gaudet. ñ facile ext̾ius ostendat: s
tam̃ corruptionis uim ñ tenuit̾ interius sen¬

Expanded text:
tae laudis ventus gravior radicitus evellat.tae laudis ventus gravior radicitus evellat. inter haec sciendum est quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sen
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad prouectus magni latitudinem. Sed
cum quemlibet sua intelligentia extollit:ar¬
bor que oriri poterat. in semine putriuit. Cũ
uero pꝰ operationem bonam. elationis peste cor¬
rumpitur: quasi iam orta siccatur. Cum aut̃
neq intelligentia neq operatio corrumpit. s
excrescente magnitudine dum fauor laudan¬
tium seqͥt᷑. atq abstatu suo bens operantis
animum uertit: liguarum uentos arbor ꝑ¬
tulit. ⁊ omne qd̾ in ea robustum creuerat. cẽ¬
pestas fame radicitus euulsit. Quo enimar¬
bor altius ad suꝑiora surrexerit: eo uentorum
uim uehem̃tius sentit. Quia quo plusquisq
laudantium fiatu fatigatur. Siitaq ad hue
arbor insemine ẽ. metuendum ẽ. ne ip̃a scĩe
cognitione putrescat. Si iam aduirgults̃
prodit. curandum ẽ. nehãc manus elatio¬
nis tangat: atq aniriditate sue actionis are¬
faciat. Si autem ualenti robore iam ad alta
se subleuat: ualde formidandum ẽ. ne ad mo¬

Expanded text:
usque ad profectus magni latitudinem. Sed usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisqulaudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admo
Abbreviated transcription (Latin):
Et sunt non nulli quos nec operatio propͥa ex¬
tollit. s cum laudari ab hominib. pro hac ea¬
dem bona oꝑatione ceperint: ip̃i hominũ fa¬
uorib de uicti. quasi magnos se quosdam in su¬
a cogitatione conspiciunt. atq acordis custodi¬
a dissoluunt᷑. Hi profecto et si fulgentem solem
uidere noluerunt. lunam tam̃ clare inceden
tem respiciunt. Quia uit huius uite tenebras
Uum inopinis sue clarirate a nimum defigũt.
humilitatis grãm quasi exnocturno lumine
amittunt. Et intuentes lunam se non uidẽt
quia semet ipsos nescire incipiunt: dum m̾¬
tis oculos in transitorium fauorem defigunt.
crementa conspicimus arbustorum. Uis quip¬
pe fut᷑e arboriᷤ priꝰ ĩ semine ẽ. postmodum in ortu:
atq in extremum producitur in ramis. Sic ni¬
mirum sic uniuꝰ cuiusq uirtus succrescit ope¬
rantis. Seminat᷑ namq ĩ ĩtelligentia. oritur
inoꝑatione: atq adultimum conualescit

Expanded text:
Et sunt nonnulli quos nec operatio propria exEt sunt nonnulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare item respiciunt qui inter hujus vitae tenebras, dum in opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem defigunt. crementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit
Abbreviated transcription (Latin):
que adobtinendum uirtutis it̾ se dirigit qua¬
si in lune lumine gressus pouit. S sicut exali¬
ena opinione proficimus: sic plerumq si lau
de se extrinsecus habere considerat: illud obli¬
uiscitur ad quod introrsus anhelabat. Q uia
rupitide multis diuitiis gaudere despent.
Quia uero eum magnitudo operis non in¬
flauit: solem fulgentem ñ uidit. Quia autẽ
illum nec fama laudabilis extulit: clare in¬
cedentem lunam nequaquam uidit. Sunt
enim ñ nulli qui eo in elationem corruunt. qͦ
ꝑsubtilem in telligentiam. uł que ñ faciunt:
bona cognoscunt. Hinimirum suꝑ multis
diuitiis letantur cum quelib summa in tel¬
ligendo repperiunt:atq in elatione ipsis in¬
uentis corrumpunt᷑. Sunt uero ñ nulli quoᷤᷤ
in telligentia quidem ñ eleuat: s exhibita
operatio exaltat. Qui dum actiones suas res¬
piciunt: a pud m̃tem suam sͥ. cet̾os de dignã¬
do pꝰ ponunt. hi uidelicet si inmultis diuiti¬

Expanded text:
quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quaquae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut ex aliena opinione proficimus, sic plerumque, si fade se extrinsecus haberi considerat, illud obliviscitur ad quod introrsus anhelabat. Vet. rupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis diviti
Abbreviated transcription (Latin):
operationẽ rectam. si amore uirtutis. s de lec¬
tatione laudis accendunt. Et ꝓfecto liquet. qi
sicut natura solis ẽ. ut queq attigerit accen¬
dat et siccet: ita lunaris ignis ẽ. propͥum. ut
quicquid contigerit exurat quidem. s exuren¬
do humidum reddat. Ad uitam igitur bonã:
alios ꝑamorem di affectus recti oꝑis. alios uero
amor laudis in flaminat. S cum recti operis
humore siccamur. Cum uero quem adopus
bonum laudis amor ꝓuocat. c̃cupita fama qͣi
luna attingit: quia iudelicet eius animũ et
accendit et resoluit. Ascendit scilicet adexercitiũ
operis: resoluit uero ad concupiscentiam fauo¬
ris. Prerumq tam̃ ad exercenda oꝑa: aliena noᷤ
utilit̾ exempla ꝑsuadent. Et cum mente humi¬
li opinionis aliene bona suscipimus: nr̃a uel
ad melius bona producims. uł ad bonũ ma¬
la ꝑmutamus. Eumq nos de uita proximi fa¬
me splendor irradiat mens nr̃a ut p̾diximus

Expanded text:
operationem rectam non amore virtutis, sed delecoperationem rectam non amore virtutis, sed delectatione laudis accendunt. Et profecto liquet quia sicut natura solis est ut quaeque attigerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat. Sed cum recti operis humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercenda bona opera aliena nos utiliter exempla persuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus,
Abbreviated transcription (Latin):
apte quoq incedentem clare. Lunam subdidit.
quia uidelicet. pꝰ opus bonum faina laudabilis
sequitur: ꝑ quam celebre nom̃ in hac presentis
uite nocte possedit᷑. Si enim uerum ẽ. qd̃ quidã
putant. in lustrationem lunam ꝑ occultum cir¬
culum aradio solis accipere. ut possit lucem
nocturnis cursib exhibere: ab huiꝰ significatioĩs
ordine hec quoq suspicio ñ abhorret. fama quip¬
pe abono oꝑe uires accipit: ⁊ fauoris grãm quasi
claritatem luminis asꝑgit. Est aliud inlunia: qd̵
ꝑsimilitudinem bona spargenti fama conueni¬
at. Lux namq enis. etiam intenebrũ tempore
iter ambulantib ostendit. Quia ⁊ dũde aliena
uita lux laudis emicat: alios ad exercicium bo¬
ni operis illustrat. Eumq illius opinio clara
cognoscitur: huic quasi ꝑgenti initinere. exem¬
pli lum̃ prebetur. S ñ nuinquam opus quod
abaliena opinione sumitur:minus mundo
desiderio in animo format᷑. dsam in firme m̃¬
tes cum bona dealiis audiunt: aliquandose ad

Expanded text:
apte quoque incedentem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum, fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si autem verum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut possit lucem nocturnis cursibus exhibere, ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam quasi claritatem luminis aspergit. Est et aliud in luna quod per similitudinem bona spargenti famae conveniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad
Abbreviated transcription (Latin):
his qui subẽ. uissis obtemperat: oportet ut his
qui p̾est curam sollicitudinis ac pietatis impen¬
dat. Sicq fir ut dum studiose nunc seruire nob
inuicem ꝑcaritatem nitimur. qͣndoq cum uͦ
domino cõmuni exultatione dominemur.Sed
tionis exhibent. aliis inuident. bonum quod
habent: atq ideo iam ueracit̾ ñhñt. Quibus
recte ꝑiocobum dicitur. Quod sirelum amax
habetis int̾ uos et contentiones sunt incordi

Expanded text:
is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is is qui subest jussis obtemperat, oportet ut is qui praeest curam sollicitudinis ac pietatis impendat. Sicque fit ut dum studiose nunc servire nobis invicem per charitatem nitimur, quandoque cum vero Domino communi exsultatione dominemur. Vetionis exhibent, aliis invident bonum quod habent, atque ideo jam veraciter non habent. Quibus recte per Jacobum dicitur: Quod si zelum amarum habeti
Abbreviated transcription (Latin):
Quidadhec nos pastores dicimus. qui ad uentũ
districti iudicis p̾currentes officium quidem p̃¬
conis suscipimus. s alim̃ta eccłiastica mitti man¬
ducamus. Exigimꝰ qd̃ nr̃o debetur corpori: sed
non impendimꝰ qd̃ subditorum debemꝰ cordi.
Ecce uir sc̃s tot in hoc seculo pignorib obstric¬
tus: inter occupationes innumeras liber adstu-¬
dium predicationis fuit. Qui fructus terre num¬
quam sine pecunia comedit. quia nimirum sub¬
ditis uerbum bone acrionis reddidit: aquib fruc¬
tum corporee seruitutis accipit. Hoc namq de¬
bet ommipotentido omnis qui p̾ẽ. populo. hoc
qui multis. hoc qui pauciorib preẽ. ut sic debi¬
taminift̾ia asubditis exigat: quatinus ipse etiam
quid semꝑ ammomitionib debeat sollicitus ad¬
tendat. Om̃snãq qͥ sub. dispensatione conditoriᷤ
uicario nob̃ minist̾io ungimur. sub unoac uero
opertet ut his qui pre ẽ. seruiat aduerbum. sum

Expanded text:
Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero o ut is qui praeest serviat ad verbum. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
contra rectorem querit᷑ uberioris uite homineᷤᷤ
adlam̃ta ꝑ uenire. Sulcitaq exterra sunt. et
tamen a terre uocabulo distingunt᷑:. quia hiqui
in scã eccł̃ia mentem suam laborare sacre medita¬
tionis excolunt. cetĩs fidelib tanto meliores S̾t.
quanto ꝑ accepta semina fecundiores operũ
fruges reddunt. Et sunt ñ nulli qui scĩs plebib
p̾lati uite quidem stipendia execcłiastica lar-¬
debita ñ impendunt. Contra quos exemplum
sc̃i uiri recte subiungit᷑. cum ab eo ꝓtinus subin¬
fertur. Si fructus eius comedi absq pecunia. fru
ctus et enim terre absq pecunia comed̾e ẽ. ex eccłia
tione auctoris uoce dr. Oportuit te commnitetere
pecuniam nummularis. et ueniens ego recepissẽ
utiq quod meum erat cum usura. Tregͥ fruclꝰ ab̾q¬
pecunia comedit. qͥ eccl̃iastica cõmoda ad usũ corꝑiˢ
ꝑcip̃: s exhortationis minist̾iũ popło ñ impendit.

Expanded text:
contra rectorem queritur uberioris vitae homines contra rectorem queritur uberioris vitae homines ad lamenta pervenire. Sulci itaque et ex terra sunt, et tamen a terrae vocabulo distinguuntur, quia hi qui in sancta Ecclesia mentem suam labore sanctae meditationis excolunt, caeteris fidelibus tanto meliores sunt, quanto per accepta semina fecundiores operum fruges reddunt. Et sunt nonnulli qui, sanctis plebibus praelati, vitae quidem stipendia ex eccinisteria non impendunt. Contra quos adhuc exemplum sancti viri recte subjungitur, cum ab eo protinus subinfertur: Si fructus ejus comedi absque pctus enim terrae absque pecunia comedere est, et Ecclesiae tione Auctoris voce dicitur: « Oportuit te committere pecuniam meam nummulariis, et veniens ego recepissem utique quod meum erat cum usura . » pecunia comedit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit.
Abbreviated transcription (Latin):
qua faciant: fitq ut ipsi subiectis noceant qui
prodesse debuerunt. Que dum rudes quiq
conspiciunt cõmoti contͣ rectorem murmurat.
nec tn̾ ualde proximĩ ꝑ compassionẽ dolent. Cũ
uero hii quiiam aratro lectionis adtritisunt.
atq ad frugẽ boni oꝑis exculti. grauariuł in¬
minimis in nocentes aspiciunt. ꝑcompassionẽ
ꝓtinus ad lam̾ta uertunt᷑: qr uelud sua plangut̾.
alienis corporib dampnis ingemisce: quanto
iam edocti sunt: ñ dolere de suis. O mĩs gͦ qui p̃¬
est si ꝑu̾sa in subditis exercet. contra hunc. tra
clamat. et sulci deflent:quia contra euis iustici¬
am. rudes quidem popłi inmurmurationis
uocib erumpunt. S ꝑfecti quiq proprauo eiꝰ.
oꝑe sese infletib affligunt. quodq imperiti cla¬
mant. et non dolent. hoc probatioris uite subiec¬
ti deflent. ⁊tacent. Cum clamante gͦ t̾ra sulco
plangere ẽ: ꝑ hoc unde multitudo fidelium iꝰte

Expanded text:
qua faciant, fitque ut ipsi subjectis noceant qui qua faciant, fitque ut ipsi subjectis noceant qui prodesse debuerant. 725 Quae dum rudes quique conspiciunt, commoti contra rectorem murmurant, nec tamen valde proximis per compassionem dolent. Cum vero hi qui jam aratro lectionis attriti sunt, atque ad frugem boni operis exculti, gravari minimis innocentes aspiciunt, per compassionem protinus ad lamenta vertuntur; quia velut sua plangunt  tanto sciunt de alienis corporalibus damnis ingemiscere, quanto jam edocti sunt, non dolere de suis. Omnis ergo qui praeest, si perversa in subditis exercet, contra hunc terra clamat, et sulci deflent, quia contra ejus injustitiam rudes quidem populi in murmurationis vocibus erumpunt, sed perfecti quique pro ejus pravo opere sese in fletibus affligunt. Quodque imperiti clamant et non dolent, hoc probatioris vitae subjecti deflenplangere est per hoc unde multitudo fidelium juste
Abbreviated transcription (Latin):
preponit᷑: ut subiectoꝵ animꝰ quasi substra¬
ta t̾ra p̾dicatioĩs illiꝰ semine fecundet᷑. S terra
contra possessorẽ clamat:. si contra eum quis p̃
ẽ. aliquid iustum uł pͥuata domus. uł scã eccl̃ia
murmurat. Clamare quippe t̾ram ẽ: contra regẽ¬
tis mesticiam racionabilit̃ subiectos dolere. Ubi
recte subiungitur. Et cum ea sulcienᷤ deflent.
adusum hominum aliquod alim̃tum profert:
fruges uero exarata. ad sacietatem parit. Et st̃
non nulli qui nullo lectionis eullo ex hortatioĩs
uomere proscissi. quedam bona quamuis mi¬
nima. tamen exsemet ipsis proferunt qua¬
si t̾ra nec dum exarata. Sunt uero non nulli
qui ad audiendum semꝑ atq retinendũ scĩs p̃¬
tis duricia qi quodam lingue uomere. scissi.
semina exhortationis accipiunt:⁊ fruges bom
operis ꝑsulcos uoluntarie afflictionis reddut᷑
Sepe sͦi contingit. ut hiqui p̾sunt in iusta ali¬

Expanded text:
praeponitur, ut subjectorum animus quasi substrapraeponitur, ut subjectorum animus quasi substratae terrae praedicationis illius semine fecundetur. Sed tecontra possessorem clamat, si contra eum, qui sibi praeest, aliquid justum vel privata domus vel sancta Ecclesia murmurat. Clamare quippe terrae est, contra regentis injustitiam rationabiliter subjectos dolere. Ubi recte subjungitur: Et cum ea sulci ejus deflent. ad usum hominum aliquod alimentum profert, exarata vero fruges ad satietatem parit. Et sunt nonnulli, qui nullo lectionis, nullo exhortationis vomere praecisi, quaedam bona, quamvis minima, tamen ex semetipsis proferunt, quasi terra necdum exarata. Sunt etiam nonnulli, qui ad audiendum semper atque retinendum, sanctis prntis duritia, quasi quodam linguae vomere scissi, semina exhortationis accipiunt, et fruges boni operis per sulcos voluntariae afflictionis reddunt. Saepe vero contingit ut hi qui praesunt injusta ali