comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n ꝑ hoc unum sunt. qr inuno baptismo
renati una uniꝰ regenerantis baptismi di-¬
spensatio sit: Hunquid ñ & idem agunt.
nunꝗd ñ in uno unum sunt.:I taq qui ꝑ
rem eandem unum sunt. natura etiam
unum sunt non tantum uoluntate: qͥa
& ipsi res eadem effecti sunt. ut ei dem
rei atq efficientiȩ sint ministri. Proficit¬
autem semꝑ contradictio stultoꝵ ad stul¬
ticiȩ demonstrationem. qr quş ingenio
insipientis aut ꝑuersȩ intelligentiȩ ad¬
uersum ueritatẽ coaptant᷑. dum & incon¬
cussa & immobilis est. neceẽ est. ut que e
diuerso sunt i falsa intelligãt᷑ i stulta. la¬
borantes enĩ heretici fallere ꝑ id quod di¬
ctum ẽ. ego & pat̾ unum sumꝰ. ne naturȩ
in his unitas & in differens diuinitatis sub¬
stantia crederet᷑. s ex dilectione mutua.
& ex uoluntatũ concordia unũ ẽẽnt. exem¬
plũ unitatis istiꝰ ut suꝑiꝰ demonstrauimꝰ
etiã ex dictis dñicis ꝓtulerunt. ut omnes

Expanded text:
non per hoc unum sunt, quia ipsi in uno baptismo non per hoc unum sunt, quia ipsi in uno baptismo renati una unius regenerantis baptismi dispensatio sint? numquid non idem agunt? numquid non in uno unum sunt? Itaque qui per rem eamdem unum sunt, natura etiam unum sunt, non tantum voluntate: quia et ipsi res eadem effecti sunt, et ejusdem rei atque efficientiae sint ministri. autem semper contradictio stultorum ad stultitiae demonstrationem: quia quae ingenio insipientis aut perversae intelligentiae adversus veritatem coaptantur, dum et inconcussa et immobilis est, necesse est ut quae e diverso sunt, et falsa intelligantur et stulta. Laborantes enim haeretici fallere per id quod dictum est: Ego et pater uuum sumus , ne naturae in his unitas et indifferens divinitatis substantia crederetur, sed ex dilectione mutua et ex voluntatum concordia unum essent, exemplum unitatis istius, ut superius demonstravimus, etiam ex dictis dominicis protulerunt: Ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qui in hȩc renati sunt. unitatẽ uoluntatĩ
asseribe. Si ũ regenerati in uniꝰ uitȩ qͣꝙ
ȩternitatis naturam sunt. ꝑ quod anima eoꝵ
& corunumẽ: cessat in his assensus unitatis
qui unum sunt in cidem regeneratione na-
das aures audientiũ corrupto dictoꝵ. sensu
aliqua ex his ementita cõpingimꝰ.s sanȩ
doctrina formã tenentes. quȩ sincera sułs
sapimus & p̃dicamus. Docet enim apl
ex natura sacramentoꝵ ee hanc fidelium
unitatẽ ad galathas scribens Quot qͦt enĩ
in xp̃o baptirati estis. xp̃m indiustis: non
inest uideus neq grecus. ñ in est seruus
neq liber. ñ in ẽ masculus neq femina:
om̃s enim uos unũ estis in xp̃o hũ. Quod u¬
nũ sunt in tanta gentiũ conditionũ. sexu¬
um diuersitate. nunquid ex assensu uo¬
luntatis ẽ. aut ex sacramenti unitate. qr
faciet. cum ꝑ idunum sint. q̃d uno xp̃o ꝑ
qui plantat alrigat unum st̃. Hiunquid

Expanded text:
qui in haec renati sunt, unitatem voluntatis qui in haec renati sunt, unitatem voluntatis adscribe. Si vero regenerati in unius vitae atque aeternitatis naturam sunt, per quod anima eorum et cor unum est; cessat in his assensus unitas, qui unum sunt in ejusdem regeneratione natudas audientium aures corrupto dictorum sensu aliqua ex his ementita compingimus: sed sanae doctrinae formam tenentes, quae sincera sunt sapimus, et praedicamus. Docet enim Apostolus ex natura sacramentorum esse hanc fidelium unitatem, ad Galatas scribens: Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non inest Judaeus neque Graecus, non inest servus neque liber, non inest masculus neque femina; omnes 219 enim vos unum estis in Christo Jesu . Quod unum sunt in tanta gentium, conditionum, sexuum diversitate; numquid ex assensu voluntatis est, aut ex sacramenti unitate, quifaciet, cum per id unum sint, quod uno Christo per qui plantat, et qui rigat, unum sint; numquid
Abbreviated transcription (Latin):
extra sapientiã sit. qui xp̃m aut ignorat
aut odit. ut isti qui maiestatis dominum
& regem scłoꝵ &e unigenitũ d̾m creaturam
dĩ uolunt potiꝰ eẽ quamfiliũ. & cũ stulte
mentiant᷑. stultiꝰ tamen in defensione m̃¬
oacii sui sapiunt. Dilata enĩ nunc pauli
num erãt. Utiq ꝑfidem. ꝑ eam enĩ aĩa
& cor unsi omniũ erat. & introgo utrum
fides una. anne altera sit una certe eciã
ipso apło auctore. unã fidem sicuti unum
d nm̃ & unum baptismũ. & unam spem. &
id ÷ ꝓ uniꝰ fideinaturã unum om̃s erant.
quom̃ ñ naturalem iniis intelligis unitatẽ
qui ꝑ naturã unius fid̾i unum sunt. om̃s
enĩ renati erant ad innocentiã. ad unmor¬
talitatẽ. ad cognitionẽ dĩ. ad spem fidei.
& si hȩc ñ possunt sibi eẽ diuersa. qr &e spẽ
una est. & d̾s unus. sicut & dñs unus est.
&e baptisma regenerationis unũ ẽ. si hȩc as¬
sensu potiꝰunum sunt qua natura: his qͦq

Expanded text:
extra sapientiam sit, qui Christum aut ignorat, extra sapientiam sit, qui Christum aut ignorat, aut audit: ut isti, qui majestatis Dominum, et Regem saeculorum, et unigenitum Deum creaturam Dei volunt potius esse quam filium: et cum stulte mentiantur, stultius tamen in defensione mendacii sui sapiunt. Dilata enim paululum etnum erat. Utique per fidem: per eam enim anima et cor unum omnium erat. Et interrogo, utrum fides una, anne altera sit? Una certe, etiam ipso Apostolo auctore , unam fidem, sicuti unum Dominum, et unum baptisma, et unam spem, et  per unius fidei naturam unum omnes erant; quomodo non naturalem in his intelligis unitatem, qui per naturam unius fidei unum sunt? Omnes enim renati erant ad innocentiam, ad immortalitatem, ad cognitionem Dei,ad spei fidem. Et si haec non possunt sibi esse diversa, quia et spes una est, et Deus unus, sicuti et Dominus unus est, et baptisma regenerationis unum est: si haec assensu potius unum sunt, quam natura; his quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ id qđ idẽ uolunt unũ sint. & illud qd̾
ẽ in actib apłoꝵ huic defensioni sue a¬
ptant. Multitudinis aut̃ credentium
erat anima & cor unum: ut animaꝵ
& cordiũ diuersitas incorunum atq a¬
nimã ꝑ conuenientiã eiꝰ dem uolunta¬
tis unita sit. uł illud quod ad corinthi¬
os scribitur. Qui plantat aut & qui ri¬
gat. unũ sunt: Ut ñ differente ministe¬
rio ad salutẽ. & meiꝰdem sacramenti ꝓ¬
postulans ait. ñ ꝓhis tͣantũ rogo. s &¬
ꝓ his qui credituri sunt ꝑ uerbum eoꝵ
in me. ut om̃s unum sint. sicut tu pater
inme & ego in te. ut & ipsi sint in nobis.
ut quia homines refundi in dm̃ ñ posst.
uł ipsi inuicem in unũ atq in discre¬
tum aceruum coire id quod unum
sunt. ex unitate sit uoluntatis: cum
& om̃is deo placita agunt. & ipsi ni dissenti¬
entib int̾ se animoꝵ motib eoeant. atq
tta unum eos et non natura efficiat s uo

Expanded text:
per id quod idem volunt, unum sint. Et illud, quod per id quod idem volunt, unum sint. Et illud, quod est in Actibus Apostolorum, huic defensioni suae aptant: Multitudinis autem credentium erat anima et cor unum ; ut animarum et cordium diversitas, in cor unum atque animam per convenientiam ejusdem voluntatis unitas sit. Vel illud, quod ad Corinthios scribitur: Qui plantat autem, et qui rigat, unum sunt : ut non differente ministerio ad salutem et in ejusdem sacramenti ppostulans, ait: Non pro his autem rogo dituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint sicut, tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis : ut quia homines refundi in Deum non possunt, vel ipsi invicem in unum atque indiscretum acervum coire, id quod unum sunt, ex unitate sit voluntatis, cum et omnes Deo placita agant, et ipsi non dissidentibus inter se animorum motibus coeant; 218 atque ita unum eos esse non natura efficiat, sed v
Abbreviated transcription (Latin):
fesso ꝓbato q firmaret. dixit: ego & pat̾
unum sumus si scitisme. scitis & patrem
meum: & qui me uidet. uidec & patrem:
& pater qui in me manec. ipse facit oꝑa
sua & credite mͥ quia pat inme: & ego in
Natiuitatem suam in nomine patris
expressit. cognosci patrem in se cognito
docet. unitatem naturȩ fatetur. cũ pat̃
in se uiso uidetur: inseparabilem se a
patre testatur. cum inmanente in se
manet patre. fiduciam conscientiȩ te¬
nec. cum his dictis suis credi postulat
ex oꝑatione uirtutis atq ita in hac ꝑ¬
fectȩ natiuitatis beatissima fide. uiciũ¬
omne & duoꝵ dõꝵ & di singłaris extĩgui¬
t᷑. cum qui unum sunt non sit unus: & qui
ñ unus est. ñ tamen ab eo qui ẽ ita ex aliqͦ
differat. ut uterq non unii sint. Hec igit᷑¬
tã absolute dicta aty intellecta:
intellecta:
tam̃ stultissimo im¬
pietatis
ganda cor¬
rumpunt. Id enim quod ait. ego
quod ait. ego

Expanded text:
fesso probatoque firmaret dixit: Ego et Pater fesso probatoque firmaret dixit: Ego et Pater unum sumus: et, Si scitis me, scitis et Patrem meum: et, Qui me vidit, vidit et Patrem: et, Pater, qui in me manet, ipse facit opera sua: et, Credite mihi, quia Pater in me, et ego in Nativitatem suam in nomine patris expressit, cognosci Patrem in se cognito docet. Unitatem naturae fatetur, cum Pater in se viso videtur. Inseparabilem se a Patre testatur, cum in manente in se manet Patre. Fiduciam conscientiae tenet, cum his dictis suis credi postulat ex operatione virtutis. Atque ita in hac perfectae nativitatis beatissima fide, vitiomne, et duum deorum, et Dei singularis exstinguitur: cum qui unum sunt, non sit unus; et qui non unus est, non tamen ab eo qui est, ita ex aliquo differat, ut uterque non unum sint. 5. EGtam absolute dicta atque intellecta, tamen stultissimo impietatis anda corrumpunt. Id enim quod ait: Egquod ait: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxium sit. nec solitarii atq unuis
natura id inse habeat conditionis ut
apłicam fidem doctrinisspiritalibus
assecuti. & beate ȩternitatis spem in
patris &. filii confessione sectantes.
demonstratio di & dĩ ex lege saẽm̃to.
neq unius di fidem excedentes. neq non
responsionis ordinem sumpsimꝰ. ut ueram
ex dõ patre natiuitatẽ unigeniti dĩ doce¬
remus. quia ꝑ eã & ds̃ uerus eẽt. neq a
tura uniꝰ dĩ ueri eẽt alienus. ac sic ñeq
ds negari posset. neq ipse aliꝰ dici d̃s̃. qͥa¬
& dm̃ natiuitas p̃staret: & natura in eo
uniꝰ dĩ ex dõ eũ indm̃ alterum ñ separa-¬
ret & quanꝗͣ ad id nos cõmunis intelli-¬
gentiȩ sensus impelleret. ne in natura e¬
ad̾e naturarũ nomina conuenirent. &
ñ unũ eẽnt quib id quod sunt ñ differ¬
ret ingenere: tam̃ ipsis hoc dĩu nr̃i ꝓfes¬
sionib placuit ostendi. Qui cum freqͣn¬
ter fidi ac spei nr̃ȩ dm̃ unum intimas

Expanded text:
obnoxium sit, nec solitarii atque unius obnoxium sit, nec solitarii atque unius natura id in se habeat conditionis, ut apostolicam fidem doctrinis spiritalibus assecuti, et beatae aeternitatis spem in Patris et Filii confessione sectantes, demonstrato Dei et Dei ex lege sacramento, neque unius Dei fidem excedentes, neque nonresponsionis ordinem sumpsimus, ut veram ex Deo patre nativitatem unigeniti Dei doceremus; quia per eam et Deus verus esset, neque a natura unius Dei veri esset alienus; ac sic neque Deus negari posset, neque ipse alius Deus dici; q nativitas praestaret, et natura in eo unius Dei ex Deo, eum in Deum alterum non separaret. Et quamquam ad id nos communis intelligentiae sensus impelleret; ne in natura eadem naturarum nomina convenirent, et non unum essent, quibus id quod sunt non differret in genere: tamen ipsis hoc Domini nostri professionibus placuit ostendi, qui cum frequenter fidei ac spei nostrae Deum unum intimass
Abbreviated transcription (Latin):
erit. cum natura ñ sinat. ut ubi alius est
ibi unussit: aut ibi sit unus. ubi alius sit.
Deinde cum facilitatẽ credentis atq au¬
dientis arte subdolȩ huiꝰ assertionis eliise
ex natura sit. qr generale hoc nomen inẽo
innullo eã quȩ uere sola est uniꝰ dĩ fidem
destruat: & ꝑ hoc pat̾ filio maior sit. qͥa
differente natura cumñ nisi ds̃ unꝰ ẽ.
maior pat̾ sit ꝓpͥetate nature. sit q hic
nuncupatus filius. & creatio ex dĩ uolun¬
tate subsistens. qr & minor patre sit. &
ds̃ non sit. qͥa d̃s̃ unus din alium eẽ ñ
patitur. & qui minor ẽ. neceẽ ẽ ut na-¬
turȩ ab eo qui se est maior alienȩ sit.
& in quid̾e quam ridiculi in eo sunt. p̃-¬
scribentes do. cum asserunt ex uno na-¬
sci nichil posse: qr unuiersarum rerũ
ex duoꝵ coniunctione natiuitas est:
Dm̃ aut̃ indemutabilem nullam ex se
natiuitatẽ tribuere posse nascenti: qr
nec accessioni id qd non demutatur

Expanded text:
erit: cum natura non sinat, ut ubi alius est, erit: cum natura non sinat, ut ubi alius est, ibi unus sit: aut 216 ubi sit unus, ubi alius sit. Dehinc cum facilitatem credentis atque audientis, arte subdolae hujus assertionis eluseriex natura sit; quia generale hoc in eo nomen in nullo eam, quae vera sola est, unius Dei fidem destruat: et per hoc Pater filio major sit, quia differente natura, cum non nisi Deus unus est, major Pater sit proprietate naturae; sit que hic nuncupatus filius, et creatio ex Dei voluntate subsistens, quia et minor Patre sit; et Deus non sit, quia Deus unus Deum alium esse non patitur, et qui minor est, necesse est ut naturae ab eo, qui se est major, alienae sit. Et hi quidem quam ridiculi in eo sunt, praescribentes Deo, cum asserunt, ex uno nasci nihil posse, quia universarum rerum ex duorum conjunctione nativitas est: Deum autem indemutabilem nullam ex se nativitatem tribuere posse nascenti; quia nec accessioni id quod non demutatur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ toto aduersuspiȩ fidei ueritatẽ impie¬
tatissuȩ ingeniola laborare. ut aduer¬
sus eos qui religiosi sunt uincant᷑ ẽẽ irre¬
ligiosi. & ultra spem uitȩ nĩȩ uitȩ suȩ de¬
sꝑatione potioressint & plus impendant
cogitationis ad falsa. quã nos doctrinȩ apta¬
mus aduera. Piis enimfidei nr̃ȩ ꝓfessioni¬
b has impiȩ ꝑfidiȩ suȩ contradictiones
elaborauerunt. ut pͥmum requirant. u¬
trum ne nobis infide ds unussit. dein¬
de subiciant. an etiã xp̃c ds̃ sit. postre¬
mo anpat̃ maior sit filio. ut cum audie¬
rint in ꝓfessione dm̃ unum. utant᷑ ea
ad id. ne xp̃c ds̃ sit. Li on enĩ de filio
querunt andeus sit: s intantũ uolunt de
xͦ interrogando ne filiꝰ sit. ut sĩplicis fidei
hominẽ captantes. ꝑuniꝰ eũ dĩ fidẽ axp̃i
nii subtilitate contendunt eũ dicunt:
Siunus ẽ quisquisille aliꝰ uidebit᷑ eẽ. iam
non ẽ. Quod si alius est. iamunus hic non

Expanded text:
est, toto adversus piae fidei veritatem impieest, toto adversus piae fidei veritatem impietatis suae ingenio laborare: ut adversus eos, qui religiosi sunt vincant esse irreligiosi; et ultra spem vitae nostrae vitae suae desperatione potiores sint; et plus impendant cogitationis ad falsa, quam nos doctrinae aptamus ad vera. Piis enim fidei nostrae professionibus has impiae perfidiae suae contradictiones elaboraverunt, ut primum requirant, utrumne nobis in fide Deus unus sit; deinde subjiciant, an etiam Christus Deus sit; postremo, an Pater major sit Filio: ut cum audierint in professione Deum unum, utantur ea ad id, ne Christus Deus sit. Non enim de Filio quaerunt, an Deus sit: sed id tantum volunt, de Christo interrogando, ne filius sit; ut simplicis fidei hominem captantes, per unius eum Dei fidem a Christi nii subtilitate contendunt, cum dicunt, Si unus est, quisquis ille alius videbitur esse, jam non erit. Quod si alius est, jam unus hic non
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas dĩ solitarium dm̃ sineret. nec na¬
tiutas ꝑfecta diuersarum naturarũ
nomina indiis duob admitteret. D u¬
plex aut̃ nobis in refellendis eoꝵ uani¬
loquiis. cͣaẽ ut pͥmũ q̃ sũt sc̃a &e perfe¬
cta & sana doceamus. neq sermo noster
ꝑ deflexus quosdã atq ãfractus ober¬
rans. & ex deuiis atq erraticis cunicuł
emergens. ueritatẽ querat potiꝰ quam
ostendat. tunc deinde ut quȩ ab illis
inaniũ ac fallacium sententiarum
argutiis ad speciẽ ueriblandientis aptan¬
tur: ea ipsa conscientiȩ omniũ ridicula
eẽ & inȩpta pandamꝰ. Li on enim suf¬
ficit nobis docuisse quȩ pia sunt: nisi pi¬
issimꝰ ea eẽ ꝑ id intelligant᷑. dum quȩ im-¬
pia sunt re¬
tib uiris naturȩ
ac studii ẽ.
totosse ad beate
spei alicuiꝰ ob¬
tempus p̃parare. ne in aliquo minor sit
expectatione ꝓcinctus. ita istis heretico
furore amentib sollicitudinis maximȩ

Expanded text:
tivitas Dei solitarium Deum sineret, nec nativitas Dei solitarium Deum sineret, nec nativitas perfecta diversarum naturarum nomina in diis duobus admitteret. Duplex autem nobis in refellendis eorum vaniloquiis cura est, ut primum quae sunt sancta et perfecta et sana doceamus, neque sermo noster per deflexus quosdam atque anfractus oberrans, et ex deviis atque erraticis cuniculis emergens, veritatem quaerat potius quam ostendat: tum deinde ut quae ab illis inanium ac fallacium sententiarum argutiis ad speciem veri blandientis aptantur, ea ipsa conscientiae omnium ridicula esse et inepta pandamus. Non enim sufficit nobis docuisse quae pia sunt, nisi piissima ea esse per id intelligantur, dum quae impia sunt retibus viris naturae ac studii est, totos se ad beatae spei alicujutempus praeparare, ne in aliquo minor sit exspectatione procinctus; ita istis haeretico furore amentibus sollicitudinis maximae
Abbreviated transcription (Latin):
Ac michi quidẽ eã c̃ommemorandȩ huiꝰ
apłicȩ sententiȩ fuit causa. quia homines
mente ꝑuersi. & ꝓfessione fallaces. & spe in¬
anes. & sermone uiꝑei. contradicendi nob̃
necessitatem imponunt. dum lȩtales do¬
ctrinas & morbidas intelligentias. & corru¬
ptas uoluntatessimplicitati audientiũ
ꝑ speciẽ religionis insinuant. id apud eõ
precmissa apłicȩ p̃dicationis sincerita¬
te agentes. ne pat̾ pat̾ sit. ne filius filiꝰ
sit. ne ds̃ ds̃ sit: ne fides fidessit. Quoꝵ
uȩsanis mendaciis renitentes.usq eo ĩa
sermonem responsionis nr̃e tecendim.
ut cum dm̃ & dm̃. & uerum dm̃ in deo
uero demonstrassemus ex lege: tum de¬
inde ꝑfectam ac uerã unigeniti dĩ nati¬
uitatẽ ex euangelicis atq aplicis doct¬
nis ostenderemus. Postremo ut uerũ
dm̃ dĩ filium & indifferentis a patre
naturȩ. eodẽ p̃dicationis nr̃e cursu do¬
ceremus: itaut nec singularẽ dm̃ fides
eccłȩ. nec duos deos ꝓfiteret᷑. cum nec na¬

Expanded text:
Ac mihi quidem ea nunc commemorandae hujus apostolicae fuit causa, quia homines mente perversi, et professione fallaces, et spe inanes, et sermone viperei, contradicendi nobis necessitatem imponunt: dum lethales doctrinas, et morbidas intelligentias, et corruptas voluntates, simplicitati audientium per speciem religionis insinuant: id apud eos praetermissa apostolicae praedicationibus sinceritate agentes, ne Pater pater sit, ne Filius filius sit, ne Deus deus sit, ne fides fides sit. Quorum vesanis mendaciis renitentes usque eo jam sermonem responsionis nostrae tetendimus, ut cum Deum et Deum, et verum Deum in vero Deo demonstrassemus ex lege; tum deinde perfectam ac veram unigeniti Dei nativitatem ex evangelicis atque apostolicis doctrinis ostenderemus; postremo ut verum Deum Dei filium et indifferentis a Patre naturae, eodem praedicationis nostrae cursu doceremus: ita ut nec singularem Deum fides Ecclesiae, nec duos deos profiteretur; cum 215 nec na
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ fiducia ẽ. ut dicat. ego inpatre & pater
in me. & rursũ. Omĩa que patrissunt. mea
sunt. H ichil enĩ ei ex deo deest. quo o¬
perante & loquente & uiso. ds & oꝑatur &
loquit᷑. & udet᷑. Li on sunt duo inuniꝰ¬

Expanded text:
tiae fiducia est, ut dicat: Ego in Patre, et Pater tiae fiducia est, ut dicat: Ego in Patre, et Pater in me : et rursum: Omnia quae Patris sunt, mea sunt . Nihil enim ei ex Deo deest, quo operante et loquente et viso, Deus et operatur et loquitur et videtur. Non sunt duo su
Abbreviated transcription (Latin):
reddebat. Consulens itaq humane infirmi-¬
tati ds̃: ñ incertauerbor nuditate fidẽ do-¬
cuit. Hi amq cũ credendi necessitatẽ dicti
dominici auctoritas sola p̃staret: tam̃ sensũ
nr̃m ꝑ intelligentiã editȩ rationis institu¬
it. ut id quod dixerat ego & pat̾ unũ sumꝰ
ꝑ causamipsã unitatis exposite noscerem:
Dicit enĩ se ꝑ loquentẽ loqui. & ꝑoꝑantẽ
uideri. & ꝑ reconciliantẽ reconciliare. &
manere se in eo qui inse maneret. Quero
quo alio ad intelligentiȩ nr̃e sensum expo¬
sitionis suȩ uti potuerit aptiore sermone.
ut unũ eẽ intelligerent᷑: quã isto quoꝑ na-
tiuitatis ueritatẽ & naturȩ unitatẽ. qͥcqͥd
filius ageret & diceret: id infilio pat̃ & lo¬
queret᷑ & ageret. Li onest hoc itaq na¬
turȩ specie a sealienȩ. neq ꝑ creationẽ in
dm̃ cõparatȩ. neq exportione di in deum
natȩ. s ꝑfecta natiuitate indm̃ꝑfectũge¬
nite diuinitatis. cuiꝰ hȩc naturalis conscien¬

Expanded text:
ravit. --Consulens itaque humanae infirmitati Deus non incerta verborum nuditate fidem docuit. Namque cum credendi necessitatem dicti dominici auctoritas sola praestaret, tamen sensum nostrum per intelligentiam editae rationis instituit: ut id quod dixerat: Ego et Pater unum sumus , per causam ipsam unitatis expositae nosceremus. Dicens enim se per loquentem loqvideri, et per reconciliantem reconciliare, et manere se in eo qui in se maneret: quaero quo alio ad intelligentiae nostrae sensum expositionis suae uti potuerit aptiore sermone, ut unum esse intelligerentur, quam isto, quo per nativitatis veritatem, et naturae unitatem, quidquid Filius ageret ac diceret, id in Filio Pater et loqueretur et gereret? Non est hoc itaque naturae a se alienae, neque per creationem 251 in Deum comparatae, neque ex portione Dei in Deum natae; sed perfecta nativitate in Deum perfectum genitae divinitatis, cujus haec naturalis conscien
Abbreviated transcription (Latin):
testes in hierłm. & in om̃n iudea. & samaria
& usq adultimũ terrȩ. Promissionẽ patͥs
quȩ de ore eiꝰ audita ẽ expectari iubet:
certe etiã nunc eiꝰ pat̾nȩ ꝓmissionis eloqͥ¬
um ẽ ꝑ hasigit᷑ uircutũ efficientias mani¬
festatio sp̃c ẽ neq enĩ i occulto est sp̃c
donũ. ubi sermo sapientiȩ ẽ. & uerba uitę
audiunt᷑. uł ubi diuinȩ cognitionis scien¬
tia ẽ. ne pecudũ modo ꝑ ignorantionẽ dĩ

Expanded text:
 Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae . Promissionem Patris, quae de ore ejus audita est, exspectari jubet. Certe etiam nunc ejus paternae promissionis eloquium est. Per has igitur virtutum efficientias manifestatio Spiritus est. Neque enim in occulto est Spiritus donum, ubi sermo sapientiae est, et verba vitae audiuntur: vel ubi divinae cognitionis scientia est, ne pecudum modo per ign
Abbreviated transcription (Latin):
ita ad unitatẽ patͥs ꝓficeremꝰ. cum qͥ in eo
in eo naturalit̾ inee̾mꝰ. ipso in nobis natu¬
ralit̾ ꝑmanente: Quã aut̃ in nobis natu¬
ralis hȩc unitas sit: ipse ita testatus est.
Qui ede̾t carnẽ meã & sanguinẽ meubi¬
bẽt: in me manet. & ego in eo. N on enĩ
quis in eo erit. nisi in quo ipse fuerit. eiꝰ
tantum ipse assumptã habens carnẽ. qui
suã sumpserit: ꝑfectȩ aut̃ husꝰ unitatis
sacramentũ suꝑtꝰ iam docuerat. dicens.
Sicut misit me uuius pat. & ego uixio ꝑ
patrẽ. & qui manducauerit carnẽ meam.
mͦ ꝑ patrem uiuit: eodem mͦ nos ꝑ carnem
eiꝰ uiuimus. Om̃is enĩ comparatio ad in-¬
telligentiȩ formã p̃sumitur. ut id de qͦ
agitur. scdm ꝓpositum exemplũ asseqͣmͣ.
hȩc qͦ uitȩ nr̃e causa est. quod in nobis car¬
nalib manentem ꝑ carnẽ xp̃m habemus.
uicturis nobis ꝑ eum ea conditione qͣ ui¬
uit ille ꝑ patrẽ. Si gͦ nos naturalit̾ scdĩ

Expanded text:
ita ad unitatem Patris proficeremus, cum qui in eo ita ad unitatem Patris proficeremus, cum qui in eo in eo naturaliter inessemus, ipso in nobis naturaliter permanente. Quam autem naturalis in nobis unitas sit, ipse ita testatus est: Qui edit carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Non enim quis in eo erit, nisi in quo ipse fuerit, ejus tantum ipse assumptam habens carnem, qui suam sumpserit. Perfecte autem hujus unitatis sacramentum superius jam docuerat dicens: Sicut misit me vivus Pater, et ego vivo per Patrem, et qui manducaverit meam carnem, omodo per Patrem vivit, eodem modo nos per carnem ejus vivemus. Omnis enim comparatio ad intelligentiae formam praesumitur, ut id de quo agitur secundum propositum exemplum assequamur. Haec ergo vitae nostrae causa est, quod in nobis carnalibus manentem per carnem Christum habemus, victuris nobis per eum ea conditione qua vivit ille per Patrem. Si ergo nos naturaliter secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tate carnis & sanguinis ñ relictus est
ambigendi locus nunc enĩ & ipsiꝰ dñi
ꝓfessione & fide nr̃a uere caro est. &
uere sangius ẽ: & hȩc accȩpta atq hau¬
in nobissit. An ne hoc ueritas nonẽ:
Contingat plane his uerum non esse.
dum secum hoc quod nossumus in dõẽ.
Quã autẽ in eo ꝑsacramentũ cõmuni¬
catȩ carnis & sanguinissimuis. ipse te¬
stat᷑. dicens. & hic mundus me iam nõ
uidet. uos aut̃ me uidebitis. qm̃ ego ui¬
& uos in me. & ego in uobis. Si uolun¬
tatis tantum unitatem intelligi uell
cur gradum quendam atq ordinem
consummande unitatis exposuit. nͥ
ut cum ille in patre ꝑ naturã diuinita¬
tatis eẽt. nos contra in eo ꝑ corporalẽ eiꝰ
natiuitatẽ. & ille rursum in nobis ꝑ sacra¬
mentoꝵ in eẽ mysteriũ crederetur. ac sic
ꝑfectasmediatorẽ unitas doceret᷑. cum nob̃
in se manentib ipse maneret inpatre.
& in patre manens maneret in nobis. &

Expanded text:
tate carnis et sanguinis non relictus est tate carnis et sanguinis non relictus est ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione, et fide nostra vera caro est, et vere sanguis est. Et haec accepta atque hauChristus in nobis sit. Anne hoc veritas non est? Contingat plane his verum non esse, dum secum hoc quod nos sumus, in Deum est. Quam autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testatur dicens: Et hic mundus me jam non videt; vos autem me videbitis, quoniam ego viet vos in me, et ego in vobis . Si voluntatis tantum unitatem intelligi vellet, cur gradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit, nisi ut cum ille in Patre per naturam divinitaesset, nos contra in eo per corporalem ejus nativitatem, et ille rursum in nobis per sacramentorum ejus inesse mysterium crederetur: ac si perfecta per Mediatorem unitas doceretur, cum nobis in se manentibus ipse maneret in Patre, et in Patre manens, maneret in nobis, et
Abbreviated transcription (Latin):
innobis. unum in his eẽ nos faciunt.
Si uere igit᷑ carnem corporis nr̃i xp̃c
assumpsit. & uere homo ille qui ex ma¬
Ri a natus fuit. xp̃c ẽ. nosq uere sub
mẏsterio carnẽ corporis sui sumimus.
& ꝑ hoc unũ erimus qr pat̾ in eo est &¬
ille innobis. quomͦ uoluntatis unitas
asserit᷑. cum naturalis ꝑ sacramentu
ꝓprietas ꝑfectȩ sacramentum sit uni¬
tatis: Li on est humano aut scłi
sensu in dei reb loquendum: neq
ꝑ uiolentiam atq impudentem p̃dica¬
tionem cȩlestium dictoꝵ sanitati alienȩ
atq impiȩ intelligentiȩ extorquenda
ꝑuersitas est. Quȩ scripta sunt legamꝰ.
& quȩ legerimus intelligamus. & tum ꝑ¬
fectȩ fidei officio sungemur. De natura¬
li enĩ in nobis xp̃i ueritate quȩ dicimꝰ.
nisi ab eo dicimꝰ stulte atq impie dici¬
mus: ipse enim ait. Caro mea uere ẽ
esca. & sanguis m̃s uere est potus. Qui
edet carnem meã. & bibet sanguinem
meũ. in me manet & ego in eo. De ueri¬

Expanded text:
in nobis unum in his esse nos faciunt. Si vere igitur carnem corporis nostri Christus assumpsit, et vere homo ille qui ex Maria natus fuit Christus est, nosque vere sub mysterio carnem corporis sui sumimus, et per hoc unum erimus, quia Pater in illo est, et ille in nobis; quomodo voluntatis unitas asseritur, cum naturaliter per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis? Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum. Neque per violentiam aut impudentem praedicationem coelestium dictorum sanitati alienae, atque impiae intelligentiae extorquenda perversitas est. Quae scripta sunt legamus, et quae legerimus intelligamus, et tunc perfecto fidei officio fungemur. De naturali enim in nobis Christi veritate quae dicimus nisi ab eo discimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim dixit: Caro mea vere est esca; et sanguis meus vere est potus. Qui edit carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. De Veri
Abbreviated transcription (Latin):
dei sp̃m in nobis manere testatus ẽ. nec di¬
uersũ a se eẽ sp̃m amortus excitati ihu. &¬
spma mortius excitantis ihm. ueniunt
enĩ atq habitant in nobis & rogo utrũ
comitatu diuersitatũ uenient mansio¬
nẽ q facient. anunitate naturȩ. Sed
obnitit᷑ doctorgentiũ ñ duos scilicet sp̃s¬
credentib. Non ẽ cohabitatio. s habita¬
tio ẽ. sub sacramento tam̃ cohabitatio¬
nis.habitatio. dũ neq duohabitant: nec
ab alio diuersus habitator ẽ. e st enimin

Expanded text:
nec diversum a se esse Spiritum a mortuis excitati et Spiritum a mortuis excitantis. Veniunt enim, atque habitant in nobis: et rogo utrum comitatu diversitatum venient, mansionemque facient, an unitate naturae? Sed obnititur doctor gentium, non duos spirituscredentibus. Non est cohabitatio, sed habitatio est: sub sacramento tamen cohabitationis habitatio, dum neque duo habitant, neque ab alio diversus habitator est. Est enim in
Abbreviated transcription (Latin):
illud euangłicum: ego & pat unũ sumͦ:
docet apłs unitatẽ ẽẽ naturȩ. ñ solitu¬
dinẽ unionis seribens corinthiis. ꝓpter
quod notũ facio uobis. qr nemo insp̃u
dei dicit anathema ihu. Seisne nuinc
heretice. in quo sp̃u dicas xp̃m creatu¬
rã: Cum enĩ in anathemate sint qui
seruierunt creaturȩ potiꝰ quam creato¬
ri: xp̃m creaturam confitens. quissis
intellige. qui non ignores qum in ma¬
ledicto sit religio creaturȩ: & quid seqͣt᷑
aduerte. & nemo potest dicere dñm ih̃m.¬
nͥ inspu sco. Sentisne quid tibi de sit. xͦ
negando quod suũ est: Siꝑ naturam dei
roris animaris: qr nemo nͥ in spũ sco dñm iħm

Expanded text:
illud evangelicum: Ego et Pater unum sumus , docet Apostolus unitatem esse naturae, non solitudinem unionis, scribens Corinthiis: Propter quod notum facio vobis, quia nemo in Spiritu Dei dicit anathema Jesum. Scisne nunc, haeretice, in quo spiritu dicas Christum creaturam ? Cum enim in anathemate sint, qui servierunt creaturae 233 potius quam Creatori ; Christum creaturam confitens, quid sis intellige, qui non ignores quin in maledicto sit religio creaturae. Et quid sequatur adverte: Et nemo potest dicere Domi . « Sentisne, quid tibi desit, Christo negando quod suum est? Si per naturam Dei roris animaris: quia nemo, nisi in Spiritu sancto Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ic cuco demonstrata st̃ necessario: ut in
quã cũq se licet partẽ heretica
falsitas contulisset: finib tamen
atq p̃scriptis ueritatis euangłicȩ con¬
cluderet᷑. H abitat enim in nobis xp̃c.¬

Expanded text:
 sunt demonstrata necessario, ut in quamcumque se licet partem haeretica falsitas contulisset, finibus tamen atque praescripto veritatis evangelicae concluderetur. Habitat enim in nobis C
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur om̃ia in om̃ib. Unicuiq aũt dat᷑
manifestatio sp̃c: adid qd̾ utile ẽ. In presen¬
ti sermone qͣdrimoda significatio intel¬
sp̃c. atq ut datio utilitatis in manife¬
statione sp̃c nosceret᷑: continuo subie¬
ctũ ẽ. huic quidem ꝑ sp̃m dat᷑ sermo
sapientie. alii aut̃ sermo scientie scd̃m

Expanded text:
ur omnia in omnibus. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus, ad id quod utile est . In praesenti sermone quadrimoda significatio intelSpiritus. Atque ut datio utilitatis in manifestatione Spiritus nosceretur; continuo subjectum est: Huic quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii a
Abbreviated transcription (Latin):
in datione utilitatis sp̃c manifestationẽ.
absolutã habet incelligentiã. C õmemora¬
tũ enĩ ẽ. ꝑ quas dationũ utilitates hȩcẽẽt
sp̃c manifestatio. Inhis namq diuisionũ
uirtutib ñ incerta doni huiꝰ ostensio ẽ. de
quo dñs ad apłos dixerat. p̃cipiens his ne-
ioħes baptirauit aqua. uos aut̃ sp̃u sc̃o tin¬
guemini. que & accipietis ñ post multo
hos dies & rursu. S accipietis uirtutem

Expanded text:
datione utilitatis Spiritus manifestationem, absolutam habet intelligentiam. 234 Commemoratum enim est, per quas dationum utilitates haec esset Spiritus manifestatio. In his namque divisionum virtutibus non incerta doni hujus ostensio est, de quo Dominus ad Apostolos dixerat, praecipiens his, ne Joannes baptizavit aqua, vos autem Spiritu sancto tingemini, quem et accipietis non post multos hos di
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ille qui electionis ẽ uas & gentiũ
doctor scd̾m ueritatis intelligentian
fide romanȩ plebis ante laudata. uolens
enim naturȩ unitatẽ in patre & filio doce¬
re ita ait. uos aut̃ non iam estis incarne.
siquis autẽ sp̃m xp̃i non habet: me¬

Expanded text:
enim ille, qui electionis est vas et gentium doctor, secundum veritatis intelligentiam fide Romanae plebis ante laudata. Volens enim naturae unitatem in Patre et Filio docere, ita ait : Vos autem non estis in carne, Si quis autem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
o uobis dicere. s non potestis illa portare
mͦ cum uenerit ille parichitꝰ sp̃c uerita¬
tis. diriget uos in om̃i ueritatr. N on eñĩ
loquet᷑ a semet ipso. s quȩ cũq audierit
loquet᷑. & futura annuntiabit. Ille me
honorificabit. q̃m de meo accipiet. & an-¬

Expanded text:
 vobis, sed non potestis illa modo portare.  vobis, sed non potestis illa modo portare. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, diriget vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso: sed quaecunque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis. Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et an
Abbreviated transcription (Latin):
tec filius a patre. & sp̃c ueritatis ẽ qui
a patre ꝓcedit. Excutiat igit᷑ inge¬
nii sui aculeos om̃is hereticoꝵ scola. &
querat nunc quod uł mentiri ignoran-¬
tib possit. & doceat quid sit hoc quod
fu̾ius mitcit a patre. Quimittit. po¬
testatẽ suam in eo quod mittit. ostendit:
s quod apatre mittit. quid intelligimꝰ.
utrũ acceptũ. aut dimissũ. aut genitũ:
Nam hor neceẽ est unũ aliquid signifi¬
cet. quod a patre missurus ẽ. & missurꝰ
a patre ẽ eum sp̃m ueritatis. qui a pat᷑
ꝓcedit. Iam gͦ non est accȩptio. ubi de¬
monstrata ꝓcessio ẽ. Suꝑ est ut con¬
firmemus in eosentẽntiã nr̃am. utrum
in hoc consistentis egressionẽ agniti
an genitiꝓcessionem existimeniꝰ Neq
in hoc nunc calũpnior libertati intelli¬
gentiȩ utrum expatre anex filio spiritũ
dñs reliquit: nã sub bisdem dictis hec
ita locutus ẽ. Adhuc multa uobis habe

Expanded text:
tet Filius a Patre, et Spiritus veritatis est qui tet Filius a Patre, et Spiritus veritatis est qui a Patre procedit. Excutiat ingenii sui aculeos omnis haereticorum schola, et quaerat nunc quod vel mentiri ignorantibus possit, et doceat quid sit hoc quod Filius mittit a Patre. Qui mittit, potestatem suam in eo quod mittit ostendit: sed quod a Patre mittit quid intelligimus? Utrum acceptum, aut dimissum, aut genitum? Nam horum necesse est unum aliquid significet, quod a Patre missurus est, et missurus a Patre est eum Spiritum veritatis qui a Patre procedit. Jam vero non est acceptio, ubi demonstrata processio est. Superest ut confirmemus in eum sententiam nostram, utrum in hoc consistentis egressionem, an geniti processionem existimemus. Neque in hoc mundo nunc calumnior libertati intelligentiae, utrum ex Patre an ex Filio Spiritum inus reliquit. Nam sub iisdem dictis ita haec locutus
Abbreviated transcription (Latin):
de manu patͥs. dum eo cognito pat̾ cognit᷑
ẽ. dum eo uiso pat̾ uisus ẽ. dum qͦ loqͥt᷑
manens inse pat̾ loquit᷑. dum inoꝑante
se oꝑatur pat̃. dum ipse in patre est: & in
uitas. nonefficit uoluntas s potestas. s̃i
loquit᷑ unanimitas. s natura: qr non unũ
ẽ creari. & nasci. neq uelle id ipsũ ĩ. quod &
posse. neq concordare idem ẽ q̃d manere.
trẽ & filium: nã hoc solent heretici mentiri.
ut cũ solam concordiam adunitatẽ si ñ re¬
cipimus: discordes eosa nobis affirmari lo-¬
quant᷑. S audiant quã a nobis unanui¬
tas ñ negetur. Unum sunt pat̾ & filius na-¬
tura. honore. uircute. nec natura eade po¬
test uelle diuersaz & audiant ad huc na¬
turȩ sibi cum patre unitatẽ filiũ testantẽ:
ait enĩ. Cum uenerit aduocatus ille qͣm
ego mittam uobis a patre sp̃m ueritatis
qui apatre meo ꝓcedit: ille testificabit᷑
de me. Aduocatus ueniet. & hunc mit

Expanded text:
de manu Patris ; dum eo cognito Pater cognitus de manu Patris ; dum eo cognito Pater cognitus est; dum eo viso Pater visus est; dum quae loquitur, manens in se Pater loquitur; dum in operante se operatur Pater; dum ipse in Patre est, et initas; non efficit voluntas, sed potestas; non loquitur unanimitas, sed natura: quia non unum est creari, et nasci; neque velle id ipsum est, quod et posse; neque concordare idem est, quod manere. trem et Filium: nam hoc solent haeretici mentiri, ut cum solam concordiam ad unitatem non recipimus, discordes eos a nobis affirmari loquantur. Sed audiant quam a nobis unanimitas non negetur. Unum sunt Pater et Filius natura, honore, virtute: nec natura eadem potest velle diversa. Et audiant adhuc naturae sibi cum Patre unitatem Filium testantem; ait enim: Cum venerit advocatus ille, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre meo procedit, ipse testificabitur de me . Advoca
Abbreviated transcription (Latin):
nature. H ex aut̃ iccirco cõmemorata a nobis
sunt. qi uoluntatis tantũ inpͣatrem ⁊ filtum
unitatẽ heretici mentientes. unitatis nr̃ȩ ad
am utebant᷑ exemplo. tanquã nobis ad filiũ.
& ꝑ filiũ ad patrẽ obsequio tantũ ac uolunta¬
te religionis unitis. nulla ꝑ sacramentum
carnis &e sanguinis naturalis cõmunionis ꝓpͥ¬
etas indulgeret᷑. cũ & ꝑ honorẽ nobis datũ
difilii. & ꝑmanentẽ in nobis carnalit̾ filiũ.
& in eo nobis corporalit̾ & inseparabilit̾ uni¬
tis mysteriũ uerȩ ac naturalis unitatissit
ỹdicandũ. R esponsũ igit᷑ a nobis e stulti¬
ciȩ furentiũ ad demonstrationẽ tantũ ina¬
nis mendacii. ne imꝑitosfallerent uanȩ
ac ridiculȩ assertionis errore. C eterũ fideᷤ
euangłica responsionis nr̃ȩ necessitate non
nec ꝑ sacramentũ dispensationis unum s̾t.
s ꝑ naturȩ natuitatẽ. dum nichil in eo
ex se ds̃ eum gignendo degenerat: unũ ÷̃
dum qͥ de manu eiꝰ s̃ rapiunt᷑. ñ rapiunt᷑

Expanded text:
§ 4. Haec autem idcirco commemorata a nobis sunt, quia, voluntatis tantum inter patrem et filium unitatem haeretici mentientes unitatis nostrae ad Deum utebantur exemplo, tanquam nobis ad filium, et per filium ad patrem obsequio tantum ac voluntate religionis unitis, nulla per sacramentum carnis et sanguinis naturalis communionis proprietas indulgeretur, quum et per honorem nobis datum Dei filii, et permanentem in nobis carnaliter filium, et in eo nobis corporaliter et inseparabiliter unitis mysterium verae ac naturalis unitatis sit erta. --Responsum igitur a nobis est stultitiae furentium, ad demonstrationem tantum inanis mendacii: ne imperitos fallerent vanae ac ridiculae assertionis errore. Caeterum fides evangelica responsionis nostrae necessitate non Nec per sacramentum dispensationis unum sunt, sed per naturae nativitatem, dum nihil in eo ex se Deus eum gignendo degenerat. Unum sunt, dum quae de manu ejus non rapiuntur, non rapiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi potiꝰ constituunt quã accipiunt. sen¬
su humanȩ in anitatis inflati. dũq̃ uolt̃sa¬
piunt. & nolunt saꝑe quȩ uera sunt: cũ sapi¬
entia hec ueritas sit. ea intdum sape quȩ
nolis. Sequit᷑ uͦ hanc uoluntatis sapientiam
sermo stulticie: qr neceẽ ẽ quod stulte sapit᷑.
stulte & p̃dicet᷑. Iamuͦ stulta p̃dicatio qnͣ¬
tum malũ ẽ audientiũ. cum seducuntur
insententia stulticiȩ subopinione sapien¬
tiȩ: & iccirco apłs hunc de his ordinẽ tenuit
dicens. Sunt enimmuiti & ñ subditi. uani¬
loqui & seductores. C ontradicendũ itaq
C̃ & impietati insolenti. & insolentiȩ uani¬
loquȩ. & uaniloquio seducentu nn & cont᷑¬
dicendum ꝑ doctrinȩ sanitatem. ꝑfidei¬

Expanded text:
ipsi potius constituunt, quam accipiunt, senipsi potius constituunt, quam accipiunt, sensu humanae inanitatis inflati, dum quae volunt sapiunt, et nolunt sapere quae vera sunt: cum sapientiae haec veritas sit, ea interdum sapere quae nolis. Sequitur vero hanc voluntatis sapientiam sermo stultitiae: quia necesse est quod stulte sapitur, stulte et praedicetur. Jam vero stulta praedicatio quantum malum est audientium, cum seducuntur in sententiam stultitiae sub opinione sapientiae? Et idcirco Apostolus hunc de his ordinem tenuit dicens: Sunt enim multi et non subditi, vaniloqui et seductores. Contradicendum itaque est, et impietati insolenti, et insolentiae vaniloquae, et vaniloquio seducenti: et contradicendum per doctrinae sanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ religionis instruꝑxit. Inom̃ib te ipsũ
bonoꝵ factoꝵ prebens exemplũ. docen¬
tem cũ ueneratione uerbũ sanum. ir¬
rep̃hen: sibilẽ: ut aduersariꝰ reuereat.
nichil habens turpe aut malum de nob̾
dicere. Ki onignorauit doctor hic
gentium & ex conscientia loquentis
magister. morbidi eloquii grassatura eẽ con¬
tagia. & aduersum sanitatẽ uerboꝵ fidelĩ
de seuiturã doctrinȩ pestiseram corrupti¬
onem. quȩ impiȩ intelligentiȩ suȩ luem
usq ad ipsam sedem animȩ demergens ꝓ¬
fundo serperet malo. ex his enimait st̃ qͦ
sermo ut cancer serpit: latenti semꝑ sub¬
reyenti q contagio sanitatẽ ꝑuersȩ m̃tis
inficiens. ob id quod sani sermonis in ep̃o
uoluit eẽ doctrinam fidi conscientiã. &
exhortationũ scientiã. ad uersũ impias &
mendaces & uesanas contradictiones obti-¬
nentẽ. Multi enim sunt qui simulantes
fidem. ñ subditi sunt fidei. sibiq fidem

Expanded text:
dae religionis instruxit: In omnibus te ipsum dae religionis instruxit: In omnibus te ipsum bonorum factorum praebens exemplum docentem cum veneratione verbum sanum, irreprehensibile; ut adversarius revereatur, nihil habens turpe aut malum de nobis dicere Non ignoravit doctor hic gentium, et, ex conscientia loquentis magister, morbidi eloquii grassatura esse contagia, et adversum sanitatem verborum fidelium desaevituram doctrinae pestiferae corruptionem, quae impiae intelligentiae suae luem usque ad ipsam sedem animae demergens, profundo serperet malo. Ex his enim ait: Quorum sermo ut cancer serpit , latenti semper subrepentique contagio sanitatem pervasae mentis inficiens. Ob quod sani sermonis in Episcopo voluit esse doctrinam, fidei conscientiam, 214 et exhortationum scientiam, adversum impias et mendaces et vesanas contradictiones obtinentem. Multi enim sunt, qui simulantes fidem non subditi sunt fidei, sibique fidem
Abbreviated transcription (Latin):
fidei uerbum. ut potenssit ex hortari ad
doctrina sanam. & contradicentes reuin¬
cere sunt enĩ multi & ñ subditi. uanilo¬
qui & seductores. Ita enĩ quȩ ꝓpria disci¬
pline ac moꝵ sunt adsacerdotii meritũ
utilia eẽ significat. si etia hec quȩ ad docen¬
dȩ ac tuendȩ fidĩ scientiam necessaria s̃.
int̾ reliqua ñ deerunt: ꝙ ñ statĩboniat¬
q utilis sacerotis ẽ. aut tantũmꝰ in nocen¬
teragere. auc tantsimodo scient p̃dica¬
re: cũ & innocens sibi tantũ ꝓficiat nisi
doctussit: & doctussine doctrinȩ sit au¬
ctoritate.nisi innocenssit Nonenĩ apo¬
stolicus sermo ꝑbitatis honestatisq p̃¬
ceptis hominẽ tantum scło conformat
ad uita: neq rursũ ꝑ doctrinȩ scientiã
seriba synagoge instituit ad legem. sed
ꝑfectum eccłe principẽ ꝑfectis maxima¬
ru uirtutũ bonisinstruit: ut & uita eiꝰ
ornet᷑ docendo: & doctrina uiuendo:
D eniq ipsum illum ad quẽ ei sermo e¬
rat tytum istiꝰmodi decreto consũman¬

Expanded text:
fidei verbum, ut potens sit exhortari ad doctrinam sanam, et contradicentes revincere. Sunt enim multi et non subditi, vaniloqui et seductores . Ita enim quae propria disciplinae ac morum sunt, ad sacerdotii meritum utilia esse significat, si etiam haec quae ad docendae ac tuendae fidei scientiam necessaria sunt, inter reliqua non deerunt, quia non statim boni atque utilis sacerdotis est, aut tantummodo innocenter agere, aut tantummodo scienter praedicare: cum et innocens sibi tantum proficiat, nisi doctus sit; et doctus sine doctrinae sit auctoritate, nisi innocens sit. Non enim apostolicus sermo probitatis honestatisque praeceptis hominem tantum saeculo conformat ad vitam, neque rursum per doctrinae scientiam scribam Synagogae instituit ad legem: sed perfectum Ecclesiae principem perfectis maximarum virtutum bonis instituit, ut et vita ejus ornetur docendo, et doctrina vivendo. Denique ipsum illum, ad quem ei sermo erat, Titum istiusmodi decreto consumman
Abbreviated transcription (Latin):
qr datio doni quȩ obtinet᷑ in sp̃u. hec ta¬
men indulta ꝑ sp̃m sit. Consũmat autẽ
has dationũ diuisiones hoc mͦ. H ec autẽ
omĩa oꝑat᷑ unus atq idem sp̃c. diuidens
unicuiq ꝓut uult. Hiunc igit᷑ quero
quis h ec sp̃c oꝑetur diuidens unicuiq: ꝓ¬
ipsũ significatum eẽ aliquis loqui auidebit.
contradicet apłs cur se uiciose lector in¬
telligat. ait enĩ suꝑiꝰ. & diuisiones oꝑa¬
tionũ sunt. idem aut̃ ds̃. qui oꝑat᷑ om̃ia
in om̃ib alius ẽ gͦ qui diuidit. & aliꝰ est

Expanded text:
quia datio doni, quae obtinetur in Spiritu, haec tamen indulta per Spiritum sit. Consummat autem has dationum divisiones hoc modo: Haec autem omnia operatur unus et idem Spiritus, dividens unicuique sicut vult . Nunc igitur quaero, quis haec Spiritus operetur, dividens unicuique pipsum significatum esse loqui aliquis audebit, contradicet Apostolus, cur se vitiose lector intelligat: ait enim superius: Et divisiones operationum sunt, idem autem Deus qui operatur omnia in omnibus. Alius est ergo qui d
Abbreviated transcription (Latin):
ti spẽ tam̃ dĩsit xp̃m a mortuis excitan¬
tis & quero nc̃ in spũ dĩ utrum naturã.
anrem naturȩ significatã existimes. Hon
idem ẽ enĩ natura. quod naturȩ res. sicut
ñ ide ẽ homo & q̃d hominis c̃. nec id̾e est

Expanded text:
tu Dei Christum a mortuis excitantis. Et quer o nunc, in spiritu Dei utrum naturam an rem naturae significatam existimes. Non idem est enim natura, quod naturae res est; sicuti non idem est homo et quod hominis est, nec idem est
Abbreviated transcription (Latin):
bͣ Afilio gͥ accipit: qui & ab eo mittit᷑. i apat̾
procedit. E int̾rogo utrũ id ipsũ sit afilio
acciꝑe: quod apatre ꝓcedere. Quodsi differe
credit᷑ int̾ acciꝑe afilio &e apatre ꝓcedere: c̾te
id ipsũ atq unũ eẽ existimabit accipꝰe qd̾¬

Expanded text:
 Filio accipit, qui et ab eo mittitur, et a Patre procedit. Et interrogo utrum idipsum sit a Filio accipere, quod a Patre procedere? quod si nihil differre creditur inter accipere a Filio et a Patre procedere, certe idipsum atque unu
Abbreviated transcription (Latin):
tate naturȩ. a patre enĩ ꝓcedit sp̃c ueri¬
tatis. s a filio apatre mittit᷑: omĩa quę
patris sunt. filii sunt: & iccirco quic quid
accipiet. a filio accipit. ille mittendus.
qr filii sunt uniuersa quę patrissunt
N atura itaq in om̃ib tenet suã legẽ
& quod unũ ambo sunt. eiꝰde in utroq
ꝑ generationẽ natiuitatẽ q duunita¬
tis significatio ẽ: cum id quod accipi&
a patre sp̃c ueritatis. id filius dandum
a se ec fateat᷑. Ni on ꝑmittenda itaq
ad impie intelligentiȩ libertatẽ hereti¬
ca ꝑuersitas ẽ. ut dictũ hoc dm̃ quod qr
omĩa quȩ patrissunt sua sint iccuto a

Expanded text:
itate naturae. A Patre enim procedit Spiritus veriitate naturae. A Patre enim procedit Spiritus veritatis: sed a Filio a Patre mittitur. Omnia quae Patris sunt, Filii sunt: et idcirco quidquid accipiet, a Filio accipiet ille mittendus, quia Filii sunt universa quae Patris sunt. Natura itaque in omnibus tenet suam legem, et quod unum ambo sunt, ejusdem in utroque per generationem nativitatemque divinitatis significatio est: cum id quod accipiet a Patre Spiritus veritatis, id Filius dandum a se esse fateatur. Non permittenda itaque ad impiae intelligentiae libertatem haeretica perversitas est: ut dictum hoc Domini, quod quia omnia quae P