comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& si ei auferatur dolens dicitbrachiũ ꝑdidi. & ei
qui abstulerit dicit. brachiũ meũ astulisti ꝓiusti
onitelligebant xͦ. qͦ dictus sit silius brachium ꝑatrisꝑquod
pater operatus e. om̃ia: Ne hoc non intellegendo & in sui
erroris tenebrispermanendo. similessint ipsisiudais. de
quib dictuest. Et brachium ducuireue latũ est.
hic oecurrit alt̾a questio dequaquidẽ ut conpetenter
aliquid disputetur. & oms eiꝰ latebrosissimisinis ꝑscru¬
tentur & excutidoitur ut dignumẽ: nec mearii uiriũ
ee arbitror ⁊iecangustiarum tẽporis. necurȩ capaci¬
tatis. ⁊ camenquia t̾ransire adalia ura expectatione
nonsinimur. nisialiquid inde dicamus : accipite qđ
Ab illo incrementum poscite. qui nos planta reposuit
&rigare.⁊ Quiasicut dicit apostoł. neq quiplantat e.
aliquidneq quirigat . sed qui incrementudat deus. ꝙ
quiclagͦ. interse musitant: & ubipossunt aliquan¬

Expanded text:
t si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei t si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo quomodo dictus sit Filius Patris brachium, per quod Pater operatus est omnia; ne hoc non intelligendo, et in sui erroris tenebris permanendo, similes sint Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quodab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
deipatris unigenitus filius. sicut none. paterni
corporis menbrũ. ita nonẽ. cogitabile. ułsonabile
ac. trausitoriuubũ : quia cuom̃ia peripsũ facta
sunt dĩubum erat. Cumgͦ. audimus brachium
dĩpatris eẽ. dĩsilium. anob obstrepat consua udo
carnalis sed quantum illo donante possumus dĩuir¬
tutẽ & sapientia cogitemus ꝑ quã facta sunt̃ om̃i::
Tale quippe brachium necpor rectũ ostenditur
nec collectũ contraitur. : Nonẽ. enimipsequipa¬
ter. sed unũ sunt ipseod pater. & aequalis patriu¬
biq totus ẽ. sicut pater.:Nea aliquapateat  occasio
tisquiasolus ẽ. pater : sibrachiumeiꝰ ẽ. filius. ꝗ ruon
b aliis adres alias trans ferunturi :: Propter aliquasi¬
militudinẽ aiam in locutionib: cotidianis derusibili¬
b & notissim is reb: : Quantomagis in nobis ut nob¬
ineffabilia qualit̃ cũq: dicantur quȩ dicisicutisunt
om̃i non possunt : Nã& homo alter̃ homine ꝑquẽ
sol& agere quicquid agit : brachiusuũ appellati q¬

Expanded text:
Dei Patris Filius, sicut non est paterni corporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum facta sunt, Dei Verbum erat. 3. Cum ergo audimus brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater; et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio tis quia solus est Pater, si brachium ejus est Filius; non o verba de rebus aliis ad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: e
Abbreviated transcription (Latin):
uocx deccelo sonante mons tratus. cum in monte tans¬
siguratus. cum mira cula focit multa. cum multos
sanauit atq mundauit. cum de paucis simis pani¬
b tantam multitudinem pauit. cum uentis & fluc¬
tib inperauit. cũ mortuos suscitauit. &iter̃ clarisica
bo cum resurg& a mortuis cum mors eiultra nondomina¬
bitur. cum exaltabit ur suꝑ caelos deus. & suꝑ omnẽ
terram gloria eiꝰ :: Turba ergo quae stabat & audebat.
dicebat tonitruum factũ eeͥ Et liidicebant: angłsei¬
locutus ẽ.: Nespondit iħs. & dixit. : Non propter me uox
hȩcuenit: s& propter uos.: hic ostendit il lauoce
non sibundicatum. quodiã sciebat.: sed eis quib: indica¬
rioportebat. Sicut aautẽ illauox non propter eum s&:
propter alios diuinitate facta e. sic nimaeiꝰ non propter
eums& proprer alios uoluntate tur bata e.: Adtende

Expanded text:
voce de coelo sonante monstratus, cum in monte transfiguratus, cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit, cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit: et iterum clarest, cum resurgeret a mortuis, cum mors ei ultra non dominabitur, cum exaltabitur super coelos Deus, et super omnem terram gloria ejus. « Turba autem quae stabat et audiebat, dicebat tonitruum factum esse. Alii autelocutus est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me haec vox venit, sed propter vos. Hic ostendit illa voce non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter alios divinitate facta est; sic anima ejus, non propter eum, sed propter alios voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
nis. oculo sutnonuide ant & aures utnonaudient. usq iho¬
dier numdiem .÷ Vudistis srs propositã questionẽ.
Nempe quã prost indasit cernitis : sed responde musut possu¬
mus. : Non poterant crede requia hoc esaias prophaa
predixit Hocautẽ proph&a predixit : quia deus hocsu¬
turũee presciuit.: Quare aute non poterant. si ame
quȩratur : citorespondeo quianolebant. Malam
quippe eorũ uoluntitẽ preniditdeus. & ꝑ propheta pre¬
nunitiauit. nonti auit ille cui abscondifutura nonpos sunt.:
Sedalia causam inquis dicit prophaent non uoluntatis eoꝵ.
quã causam dicit prophaea. quiadedit illis ds̃ spm̃ conpune¬
tionus. oculos ut nonuideant . & aure sutnonaudiant : &
excecauit oculoseorum &fudurauit eorũcor &iam
hoc eorum uolunta tẽmerius se respondeo. Sic em̃ excos¬
cat. si c obdurat deus deserendo & non adiuuando : quodoc¬
culto iudicio facere potest inͥquo non potest. s hoc om̃ino
pi&as religiosorũ in c̃cus sũ deb& inuiolatũq seruare.

Expanded text:
aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaias propheta praedixit: hoc autem Propheta praedixit, quia Deus hoc futurum esse praescivit. Quare autem non poterant, si a me quaeratur, cito respondeo, quia nolebant: malam quippe eorum voluntatem praevidit Deus, et per Prophetam praenuntiavit ille cui abscondi futura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam causam dicit Propheta? Quia dedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare;
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ea non poterant credere: quia iterũdicit ysaias. Exce¬
cait oculos eorũ. & indurauit coreorũ: Ut qđẽ gra¬
uius ad dñ referatur causa qua non crediderunt
deo Quiꝰ dipsa propheticas oiptinatestatur : Mamsi
arbitrem hoc dictudedia bolo quodex caȩtauit o¬
culos eoꝵx &corindurauit. Lab orandũe. quomo¬
doillorũ culpã qui anoncrediderunt possi m. os¬
tendere dequi bus dicitur non poterant credere
dein dequidrespondebimus dealio prophetȩ ipsius testi¬
monio qđ posuit apłs paulus dicens .: Quodquerebat
urł. hornone. consecutꝰ: elictio autẽ consecutae C eri

Expanded text:
e, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum; ut, quod est gravius, ad Deum referatur causa qua non crediderunt, Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod posuit Paulus apostolus dicens: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus; electio autem cons
Abbreviated transcription (Latin):
unũ scio qui a cecus cũ essem modo ideo: dixer̃ ergo illi.
quid fecit tibi quo modo e peruit tibi oculos. & illeiam
sto ma cans aduersus duritiã iudȩorũ. & excecouidens
non ferens cȩcos. respondit eis. dixi uob iã & au distis.
quid iterũ uultis audire : Nũ quid & uos uultis discipu¬
li eiꝰ fieri: quid ẽ num quid & uos nisi quia ego iã sum.

Expanded text:
unum sciunum sciQuid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judaeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos, respondit eis: Dixi jam vobis, et audistis; quid iterum vultis audire? Numquid et vos vultis discipuli e
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uide at nescimus: & dixert̃ : Ipsũ in t̃rogate.
&da tẽ hab& ipse dese loqua t᷑: Filius quidẽ nr̃t est: sed
iuste cogerem᷑ lo qui ꝓ infante . qui a ipse ꝓse lo qui Ñ
poss&l. Olim lo quit᷑ modo uid& : Cecũ anatiuitate no¬
uimus. loquentẽ olimscimꝰ. Viden tẽ modo uidemus
ipsum in t̃rogate. ut instru a mini : Quid nob̵ calum¬
niamini : Haec dixer̃ paren tes eiꝰ. qui a timebant
iudȩos Iam enĩ conspira uerant iudȩi ut si quis eũ
confite ret᷑ xp̃m extra sina gogã fier&.Iã enin
erat malũ fieri extrasi nago gã illi ex pelle¬
bant sed xp̃s ex cipiebat propterea parentes eiꝰ
dixeruNt &la tẽ hab& ipsum int̃rogate. Voca ueriuNt
ergo rursus hominẽ qui fuerat cȩcus. et dixeruał ei.
nega quod accepisti. Hoc pla ne non ẽ gloriã da redõ sed
dm̃ potius blas phemare. Da in quid gła dõ. Nos cimꝰ qui a
peccator ẽ hic homo. Dix̃ ergo ille. Si peccator est nescio.

Expanded text:
cimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confitererat malum extra synagogam fieri. Illi expellebant, sed Christus excipiebat: propterea parentes ejus dixerunt: quia aetatem habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominem, qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Nega quod accepisti. Hoc plane non est gloriam Deo dare, sed Deum potius blasphemare Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio;
Abbreviated transcription (Latin):
legitur: Nominat hostiũ nominat ouile. nominat
oues: Cõmendat haec omnia: sed non dũ exponit:
Lega mꝰ ergo qui auenturũ ẽ. ad ea uerba in qui¬
biis nob̵ aliqua quȩ dixit dign&ur exponere : Ex
quorũ ex positione dabit nob̵ fortasse &iam illa
quȩ non ex posuit intellegere :as cit enĩ. mani¬

Expanded text:
t. « Nominat ostium, nominat ovile, nominat oves: commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba, in quibus nobis aliqua, quae dixit, dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit intelligere. Pascit enim mani
Abbreviated transcription (Latin):
deris incordetuo quia ds̃ illum suscitauit amortuis . saluus eris.
Lorde enĩ creditur adiustitiã: ore autẽ confessio sit ad salutem
Unde inactib: apostolorũ legitur : fide mundans cordaeorum :
Et in aepisto lasuabeatus paus: sic & uos inquid baptisma sal uos fa¬
cit : non carnis depositiosordium : s& conscientiae bonȩ inter ro¬
gatio: hoc est uerbũ fidei. quod predica mus: Quo.sine dubio.
ut munda repossit consecratur & baptis mus: xp̃s quippe. Ro¬
biscum uitis. cumpatre agrico la: dilexit aeclesiam : & seipsum
tradidit pro ea: Lege apłm : & uide quid ad iuingat: Vt eam sc̃ ĩ n
car& inquid : mundans eam lauacro aquae. in uerbo Mundati¬
oigitur nequa quã fluxo & lab Uitribuer ur aelemento :
nisi adder& ur. in uerbo: Hoc uerbũ sideitãtũ ual& ineclesia
lum mundo infantẽ : quã uis nondũ ualentem corde credere
adiusticiam & oreconsit eriad salutẽ: Totũ hoc sit per uerbũ:
dequo dñs ait: Iamuos mundiestis : propterꝰ sermonẽ quod lo

Expanded text:
um suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum : et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit, consecratur et Baptismus. Christus quippe biscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradcaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia lum mundet infantem, quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: Jam vos mund
Abbreviated transcription (Latin):
Iui seniest ina cuita sic mundus. ut non sit magis magisq: mundandus.
Vbi sidexerimus quia pectatũ non habemus. nos ipsos seducimus.
& ueritas in nobis non est : Siautẽ confessi suerimus percata
nr̃a : sidelis est &liustus. quidimitt& nobis pet catanra :  mun¬
d& nos ab om̃i iniqui tate Mund& utiq mundos. hoc est fruc¬
⁊ uosos : ut tanto sint fructuosiores quanto fuerint mun¬
diores: Iam uos mundiestis. propter sermonẽ qu ẽ locutus
sum uobis : Iuarenonait mundiestis. propt̃baptis mũ quold̾ti
estis. sađ ait propter uerbum quod locutus sum uobis : nisi
quia & inaqua uerbũ mundat: Detrahe uerbũ : & quidest
aqua. nisiaqua: Accedit uerbum adelementũ : & sit sacramen¬
tum. & iam ipsum tãquã uisibile uerbum Nam& hoe utiq: dixe¬
aqua. ut corpustangat. & cor abluat : nisi faciente uerbo . non
quiadicitur. sed qua creditur : Nam in ipso uerbo aliud estsonus tran¬

Expanded text:
Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in no fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate » : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. 3. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum, hoc est, veaquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus tran
Abbreviated transcription (Latin):
quã deagricola dicerc quod in fructuosos palmiteftollat.
fructuo sosautẽ purga. ut plus afferant fructũ : Continuo
c iamseipsum mundatorem palmitũ ostendens. Iamuos
inquid mundiestis. propter sermonẽ quẽ locutus sum uobis
Ecceos ipse mundator est palmitum . quod est agricolȩ non
uitis offit̾ium: quia cꝰ iam palmites operarios suos fecit:
nam & sinondent incre mentũ : inpendunt tame naliquiꝰd
lo : quid autẽ paulis : ministri ꝑquoscredidistis. Et unicui¬
q: sicut dñs dedit : Egoplantaui apollorigauit: Et hoc
ergosicut unicuiq dñs dedit: non itaq: desuo: Iam uero
quod sequitur. sed deus incrementũ dedit: non ꝑ illos sed ꝑse
ipsum facit: Excedit hoc humanã humilitatẽ:  excedit᷑
angłicã sublimitatẽ : nec om̃i noꝑtin& nisi ad agrico lamtri
ł uferre potuis sent: Et tam̃ omem quifert fructũ purgat
agncola ut fructũ plus afferat : Fert sructũ quiamun¬
dus est : atq ut plus afferat purgatur ad huc:

Expanded text:
quam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod lo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Et hoc ergo sicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trintum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc.
Abbreviated transcription (Latin):
tauulnerũ loca usq: ad apłithomȩ confessionẽ. quisealit̃ credi¬
turũ nonesse p̃dixerat . post acceptũ ei in sufflatione spm̃ scm̃.
post uerba insuas aures eiꝰ ore ꝓlata. sic̃ misitme pat̃ & egomit¬
touos quorũ remiseritis peccataremittunt᷑ eis. & quoꝵreti¬
nueritis retenta s. sulnto siunt sic̃fuerant . ñ hominũ sed pisciũ
piscatores hisergͦ quos hoc mou& respondendũ est : non eos
fuis se ꝓhibitos artesua licita scilic& atq: concessa uictũ necessarium
querere . sui a platꝰ integritate seruata . si quando unde uiuerent aliuo
ñ haberent : Nisi forte quispiã reputare audebit aut dicere apłm
paulũ non ꝑtinuis seadeoꝵ ꝑfectionẽ qͥrelictis om̃ib: xp̃msecutis
qm̃ nequẽ quã eoꝵ grauar& quib: euuangłm p̃dicabat suũ uictũ suis
plus om̃ib: illis laborare ut neq: cessar& ab euuangłio p̃dicando neq:

Expanded text:
ta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter credita vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedixerat; post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata, Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quornueritis retenta sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem, qui, relictis omnibus, Chrism ne quemquam eorum gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque
Abbreviated transcription (Latin):
diues tristis absceder& cuidixerat . uade & uende om̃ia quȩ habes & da pau-¬
perib: & habebis thesaurũ incȩlo & uenise quereme dicer & eipetrus
dierant ne moponens manũ suꝑ aratrũ & respiciens retro. abtus
estregnocȩloꝵ. Idđ si fecissent de functo iħu. prius quã resurrexiss&
amortuis qđ quidẽ non poterant . qm̃dies quocrucifixus est totus
eos tenebat adtentos usq: ad eiꝰ sepulturã quȩ ante uesperũ facta ẽ.
Sequens aut̃ dies erat sabbati quando eis patriũ morẽ seruantib: ope¬
rariutiq: non licebat᷑ Tertio uero die dñs resurrex̃ eosq: reuocauit
ad spemquã de illo non habereiã ceperant : Tamensituncfecissent.
put aremꝰ eos illa quȩ animas eoꝵ occupauerat desperatione fe¬
cisse. Nunc uero posteũ sibide sepulcrore dditũuiuũ: post oblatã
suis oculis & manib: non solũ uidendã uerũ etiã tangendã adq:
palpandã rediuiuȩ carnis euidentis simã ueritatẽ: post inspec¬

Expanded text:
 cui dixerat: Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me , diceret ei Petrusdierant, Nemo ponens manum super aratrum, respiciens retro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu prius quam resurrexisset a mortuis quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est totos eos tenebat attentos usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat Sabbati, quando eis patrium morem servantibus operari utique licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant, tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat desperatione fecisse; nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem; post inspec
Abbreviated transcription (Latin):
debit quispiã. & cur non inuenit cũ dñs ꝑmiserit dicens querite
primũ regnũ dĩ &iustitiã eiꝰ & hȩcomĩa apponent᷑ uobis Pror
t᷑ opposuit quinon obaliud credendus est eis ingessis se penuri¬
ã qua cõpellerent᷑ i repiscatũ : nisi dispositũ uolens exibere mi¬
raculũ ut simul & p̃dicatores euuangłii siui pascer& & ipsũ eui an¬
geliũ toꝰtosacramento qđ erat denumeropisciũ cõmendatur:
auger&: dequare &iã nos qđ ipse apposuerit dicere iã debemus:
dicit ergosymonpetrus : uadopiscari: dicunt ei quicũ illo erant.
Uenimus & nostecũ : Et exier̃ & ascender̃ innauĩ & illa nocte nihil
prendider̃. Mane aut̃ facto stetit iħs inlittore : ñ tamen cognouer̃
discipłi qr iħs est. Dicit eis iħs sueri nũqͥd pulmentariũ habetis : Respon

Expanded text:
debit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserat dicens: Quaerite debit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserat dicens: Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia apponentur vobis ? Protur apposuit, qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam, qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et nos tecum. Et exierunt et ascenderunt in navem: et illa nocte nihil apprehenderunt. Mane autem jam facto stetit Jesus in littore; non tamen cognoverunt discipuli quia Jesus est. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
unt in qͥđ altari cõpertiunt᷑. Sic & dñs ordinauit his qui euuangłi
adnuntiant de euuangłio uiuere. Ego aut̃ nullius hoꝵ usussum.
Satisigit᷑ a ꝑtũ est ñ imperatũ sed potestate apłis positũ : ut alii¬
unde ñuiuerent nisi ex euuangłio. & ab eisquib: euuangłin
acceperint a ꝓuintialib xp̃i. Vnde idem ipse miles e gregius.
paulo superius dehacre dixerat. Iuis militauit suis sapendis
umquã : qđ tamen ipse fatiebat : qu plus om̃ib: illis laborabat:
Si ergͦbeat᷑ pauł ut eapotestate quã ꝓfectocũceteris eui ã¬
głii p̃dicatorib: habebat ñ cũ ce teris uteret᷑. sed suostipendiu¬
militar& negentes a nomine xp̃i penitꝰ alienas doctrina eiꝰ quasi
uenale soffender& Alit̃ educat᷑. artẽ quã non nouerat didic̃.
ut dũ sus manib: transigit᷑ doctor nullus grauaret᷑ auditor÷
quanto magis beatꝰ petrus quiiã piscator fuerat. qđ nouerat fec̃.
Siad presens illud tẽpꝰ aliud unde uiuerẽ non inuenit: sed respon¬

Expanded text:
rtiuntur; sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendimilitaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus tranquanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus aliud unde viveret, non invenit? Sed respon
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit: illud qđ sequit᷑ magis etiã sidẽ gentiũ predicat atq
cõmendat᷑: beatiqͥ nonuider̃ & credider̃. Preteriti tẽporis usus
est uerb̵: tãquã ille qͥd qđ erat futurũ insua nouerat p̃destina¬
tione iã factũ Sediã sermoiste aꝓlixitate coibendus est : do¬
nabit dñs ut de insquȩ restant alias disputem.¬

Expanded text:
crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat. Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputem
Abbreviated transcription (Latin):
Videbat tangebatq: hominẽ : & consitebat᷑ dñm quẽ non uidebat neq
tangebat. Sed ꝑ hoc qđ uidebat atq: tangebat : illudĩã remota dubi¬
tatione credebat. Dic̃ eiiħs. Qui a uidistime credidisti beatiqͥ nonuide¬
runt & credider̃. Non ait tetigistime sediudistime .: Im̃ generalis
quodã modo sensus est uisus : Nã & ꝑ alios quatuor sens nominari sol&.
uelud cũ dicimꝰ audi & uide quãbene son&: olfac & uide quã bene oleat:
gusta & uide quãbene sapit : tange & uide quãbenecaleat: ubiq: sonu¬
it uide cũ uisus ꝓpͥe non neget᷑ ad oculos ꝑtinere. Vnde & hic ipse
te in latꝰ meũ qͥd aliud ait quãtange & uide nec ta menoculos
illehabebat indigito. Ergͦsiue intuendo siue etiã tangendo
qi uidistime in qͥt credidisti. Iuãuis dicipossit non ausũ fuis se discipłm¬
tangere : cũ se offerr& ille tangendũ. Non enĩ scriptũ est & tetigiti
thomas: sed siue aspiciendo tantũ siue etiã tangendo uiderit &

Expanded text:
Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Nonssus est. Non ait tetigisti, sed « vidisti, » quia generalis quodam modo sensus est visus; nam per alios quatuor nominari solet velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse eas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse disciptangere cum se offerret ille tangendum. Non enim scriptum est: Et tetigit Thomas, sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et
Abbreviated transcription (Latin):
ergͦ itr̃ madsem& ipsos discipłi idest ubi habitabant . & unde ad monu¬
mentũ cucurrerant. Caria aut̃ stabat ad monumentũ foris plo¬
rans: Viris eñisedentib: infirmiorẽ sexũ in eodẽ loco fortiorfiebat
affect: & oculi quid ñm quesierant & ñ inuenerant . lacrimis ĩauaca¬
ergͦfler& inclinauit se& ꝓspex in monumentũ . Cur hoc fecerat:
nescio. Non enĩ nesciebat non ibies seiã quẽ querebat. quando qui¬
dem in de sublatũ & discipłis ipsa nuntiauerat . & illi ad monumentũ
uenerant & non solũ intuendo sed etiã intrando corpꝰdñiquȩ si¬
erant nec inuenerant : Iuid sibi ergͦ uult qđ istacũ fler& rursũ
in monumentd̃ inclinata ꝓspex̃ utrũ qđ nimiũ dolebat. nec suis nec
illoꝵ oculis facile putabat esse credendũ anpotius diuino instine
tu animo eiꝰ effectũ est ut ꝓspicer&. Prospexeni & iudit duos anglos

Expanded text:
ergo iterum ad semetipsos discipuli id est, ubi habitabant, et unde ad monuergo iterum ad semetipsos discipuli id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant; Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Viris enim redeuntibus, infirmiorem sexum in eodem loco fortior figebat affectus. Et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam vacaergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum. Cur hoc fecerit nescio. Non enim nesciebat non ibi esse jam quem quaerebat; quandoquidem inde sublatum et discipulis ipsa nuntiaverat; et illi ad monumentum venerant, et non solum intuendo, sed etiam intrando corpus Domini quaesierant, nec invenerant. Quid sibi ergo vult quod ista cum fleret, rursum in monumentum inclinata prospexit? Utrum quod nimium dolebat, nec suis nec illorum oculis facile putabat esse credendum? An potius divino instinctu in animo ejus effectum est ut prospiceret? Prospexit enim, Et vidit duos angelo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qđ seqͥt᷑ non hoc indicat. Iuid sibi eñĩ uult qđ stati adiunx̃. non¬
dũ eñi sciebant scripturã qi opor ter& eũ amortuis resurgere.
Non eriͦ eũ credidit resurrexisse : quẽ nesciebat oportere re¬
surgere. Iuider gͦuidit qͥd credidit : uidit scilie& in ane monu¬
mentũ & credidit qđ dixerat mulier. eũ de monumento esse sub latum.
Nondũ eni sciebant scripturã qi oporter& eũ a mortus resurgere :
&ideo quando id ab ipso dño audiebant . quamuis aꝑtissime diceret᷑
consuetudine audiendi ab illo parabolas non intellegebant : & aliqͥd
aliud eum significare credebant . Sed eaquȩ sequunt᷑ in sermonẽ aliũ
differam.¬
ublatũ esse dñm demonumento
discipłis eiꝰ petro & iohanni nuntiauerat mariamagdalenȩ: qͦ illi
uenientes inuener̃ solalinte amina quib: corpfuerat in uolutũ. Et quid

Expanded text:
sed quod sequitur, hoc non indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit, Nonsed quod sequitur, hoc non indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit, Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportet eum a mortuis resurgere? Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quamvis apertissime diceretur; consuetudine audiendi ab illo parabolas, non intelligebant, et aliquid aliud eum significare credebant. Sed ea quae sequuntur in sermonem alium differamSublatum esse Dominum de monumento discipulis ejus Petro et Joanni nuntiaverat Maria Magdalene; quo illi venientes invenerunt sola linteamina quibus corpus fuerat involutum. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
quomđ uenerint atq ait Currebant aut̃ duosimul &cr̃. ubios¬
tendit qđ precurrens ad monumentũ uenerit prior alius illedis¬
cipłs quẽ se ipsũ significat : sed tã quã de alio cuncta narrat. Et cũ se
inclinass& inquit uidit posita linte amina non tamen introuiit.
Venit ergͦsymonpetrus sequens eũ & introiit in monumentũ : &¬
ista significant. nequaꝗͣ idput auerĩ : sed ad alia festinamꝰ in quib:
inmorari questionis uł obscuritatis alicui necessitate cõpellim᷑.
Nã iftaquȩ ꝑse ipsa manifestas. quid singula etiã significent.¬
querere sc̃ȩ quidem delitiȩ s̃: sed otiosoꝵ qđ non sum nos: Tunc
ergͦ introuuit & ille discipłs qui uenerat primꝰ ad monumentũ
Prioruenit & posterior intrauit . Neq: hoc utiq: uacat : sed mihi
adistañ uacat. Et uidit inqͥt & credidit hic non nulliparũ ad¬
tendentes putant hociohannẽ credidisse. qđ iħs resurrexerit

Expanded text:
quomodo venerint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi osquomodo venerint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit alius ille discipulus quem seipsum significat, sed tanquam de alio cuncta narrat. Et cum se inclinasset, inquit, vidit posita linteamina, non tamen introivit. Venit ergo Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, ista significant? Nequaquam hoc putaverim. Sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae quaerere, sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. Tunc ergo introiit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum. Prior venit, et posterior intravit. Neque hoc utique vacat, sed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et credidit. Hic nonnulli parum attendentes, putant hoc Joannem credidisse, quod Jesus resurrexit;
Abbreviated transcription (Latin):
Vna aut̃ sabbati maria maglalenȩ uenit mane cũ adhuc tenebrȩ
essent ad monumentũ. & uidit lapidẽ sublatũ amonumento. Vna
pellat. quã matħs solus in euuangłistis primã sabbat i nominauit.
Cucurrit erͦ &uenitadsy monẽ petrũ & ad aliũ discipłmquẽ ama¬
batiħs & dic̃ eis Tuler̃ dñm de monumento & nescimꝰ ubi posuer̃ eũ.
pensiore caritatis. uł famili aritatis affectu. Sed hoc inplurib: codi¬
cib: quos in ꝑmtuhabumꝰ. non inuenimꝰ. Exuit ergͦ si mon petrus & ille
alius discipłs & uener̃ ad monumentũ. Currebant aut̃ duosimul: & ille¬
alius discipłs prȩcucurrit citius petro &uenit primꝰ ad monumentũ.
aduertenda hic & cõmendanda recapitulatio quomodoreditũ est
adid qđ fuerat pret̃missũ & tam̃ quasi hoc sequeret᷑ adiuinctũ est.
Cũ enĩ iã dixiss& uener̃ ad monumentũ regressus est ut narrar&

Expanded text:
agdalene venit mane, cum adhuc tenebrae agdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monumento. Una pellat: quam Matthaeus solus in evangelistis primam Sabbati nominavit. Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus; et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. ropensiore charitatis vel famulatus affectu; sed hoc in pluribus codicibus quos in promptu habuimus, non invenimus. 7. Exiit ergo Petrus et ille alius discipalius discipulus praecucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda recapitulatio, quomodo reditum est ad id quod fuerat praetermissum, et tamen quasi hoc sequeretur, adjunctum est. Cum enim jam dixisset: Venerunt ad monumentum, regressus ut narret
Abbreviated transcription (Latin):
& aloes quasi librascentũ. Nonita distinguendũ ẽ ut dicamꝰ
primũ ferens mnixturã myrrȩ : sed ut qđ dictũ ẽ primũ ad su¬
ergo intelli gendũẽ ad iħm nontunc solũ sedtune primũ uenissẽ
nichodemũ : Ventitasse autẽ postea ut fier& audiendo discipu¬
lus qđcerte modo inreuelatione corporis beatis simistepha¬
n. fere om̃ib: gentib: declarat᷑. Acceper̃ ergo corpus iħu a& lita¬
uer̃ illud linte iscũ aromatib: sic̃ mos est iudeis sepelire . Nonmi
sepelire Ita quippenis fallor ammonuit inhui modioffitus quȩ mor¬
tuis exibent᷑. morẽ cuiusq gentis esse seruand .ĩ. Erat aut̃ in lo coubi
conceptꝰ est it anemo in hoc monumento ante illũ nemopost illũ¬
sepultꝰ .ẽ. Ibiergͦ ꝓpt̃ parasceuenuidȩ oꝵ qr iuix taerat monumen¬
tũ posuer̃ iłm. Acceleratã uult intelligi sepultur ane adues¬
perascer& quando iã ꝓpt̃ parasceuen quã cȩnã pura uidȩ i latiniusi¬
tatius
a pđ nos uocant facere aliquidtale ñ licebat.

Expanded text:
 ut dicamus, primum ferens misturam myrrhae, sed hoc quod dictum est « primum » ad suergo intelligendum est, ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum: ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus. Quod certe modo in revelatione corporis beati Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire. Non mihs est sepelire. Ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis, quae mortuis exhibentur, mortem cujusque gentis esse servandam Erat autem in loco ubi conceptus est. Ita in hoc monumento acmo ante illum nemo, t. « Ibi ergo propter parasceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. » Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret, quoniam jam propter parasceven, quam coenam puram Judaei usitatius apud nos vocant, facere aliquid non licebat.
Abbreviated transcription (Latin):
dixitmihi. Cũ ergͦ eã sero die illo una sabbatoꝵ &e foresessere
clause ubierant discipłi congregatiꝓpt̃ metũ iudȩ oruuenit¬
ios astetit in medio &dic̃ eis. Pax uob. Et cũ hocdixis s& ostendit
u smanꝰ & latꝰ. Claui enĩmanꝰ fixer̃ lancealatꝰ eiꝰ a peruerat.
ubi ad dubitantiũ corda sananda uulnerũsunt seruatauesti¬
gia. Moliaut̃ corporis ubi diuinitas erat hostia clausa ñ obstiter̃.
Ille quippe ñ eis aꝑtis intrare potuit . quonascente uirginitas matris

Expanded text:
dixit mihi. Cum esset ergo sero die illa una Sabbatorum, et fores essent clausae ubi erant discipuli congregati propter metudicit eis: Pax vobis. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. » Clavi enim manus fixerant, lancea latus ejus aperuerat: ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas matris
Abbreviated transcription (Latin):
quid & tenuer̃ pedes eiꝰ & adorauer̃ eũ. hoc aiohanne prȩt̃missũ
est. sedamatheo uerũ dictũ Restat ergͦ ut in aliqͦd in his uerbis
lateat sacramentũ. Iđ siue in ueniam. siue inuenire minime
ualeamꝰ: in esse tamen nullo modo dubitare debemꝰ. Aut ergͦ
sic dictũ est nolime tangere. nondũ enĩascendi ad patrẽ me ũ.
didit nisicũ ascendis s& incȩlũ ad ꝑatrẽ. Aut sic in secrediuoluit
ił .s. hoc ẽ. sic sespiritalit̃ tangi. qđ ipse& pater unũ sint . Ei. quippe
intimis sensib: quodã modo ascendit ad patrẽ. quisic in eoꝓsĩcerit
ut patri agnoscat aequalẽ. Alit̃ non recte tangit᷑ idest alit̃
in eũ non recte credit᷑. Poterat aut̃ in eũ siccredere maria ut
re id est noli in me sic credere que ad modũ ad hucsapis: Noli
tuũ sensũ hucusq ꝑtendere. qđ ꝓtefact arus sum: nec tran¬

Expanded text:
quit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum quit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Joanne praetermissum est, sed a Matthaeo verum dictum. Restat ergo ut aliquod in his verbis lateat sacramentum; quod sive inveniamus, sive invenire minime valeamus, inesse tamen nullo modo dubitare debemus. Aut ergo sic dictum est, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum, stum non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem: aut sic in se credi voluit Jesus, hoc est, sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit ut Patri agnoscat aequalem: aliter non recte tangitur, id est, aliter non recte in eum creditur. Poterat autem sic credere Maria, utre: id est, Noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis; noli tuum sensum huc usque pertendere quod pro te factus sum, nec tran
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m. dm̃meũ & dm̃ ur̃m Estinistis uerb: qđ breuit̃ quidẽ sed tamen
attentius ꝑ tractare debemꝰ. Ils quippe mulierẽ quȩ illũ magistrũ
nolime tangere : & tã quã huiꝰ ꝓhbitionis causaquereret᷑ ad iunx̃.
Nondũ enĩ ascendiad patrẽ meũ. Iuid est hoc sistans interranon
tangit᷑ sedens incȩlo quomodo ab hominib: tangeret᷑ : quicerte
ante ꝗͣ ascender& discipłis se tangendũ obtulit : sic̃ lucas euuange¬
sic̃ me uidetis habere: uł quando dix̃ discipło thomȩ : inferdigitũ
tuũ huc & udemanꝰ meas & asfermanũ tuã & mitte inlatus meum.
cendiss& uoluisse setangi. amulierib: aut̃ noluisse nisicũ ascendis¬
s& ad patrẽ : sed nec sic qͥuell& desipere sineret᷑ . Legunt᷑ etiam
femine postre surrectionẽ. ante quã ad patre ascender& teti¬
gisse iłim in quib: etiam erat ipsa maria magdalenȩ narrante
matheo qđ occurrerit illis iħsdicens auete . Ille aut̃ accesser̃ in¬

Expanded text:
um vestrum. » Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debemus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum Noli me tangere? Et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit, nondum enim ascendi ad Patrem meum. tangitur, sedens in coelo quomodo ab homine tangeretur? qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit, dicens, sicut Lucas evange: vel quando dixit discipulo Thomae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. d Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
iħsest dicit eiħs Mulier qͥd ploras quẽ quȩris : illa existimans quia
hortolanꝰ ess& dicit ei. Dñe situsustulistieũ dicitomihi ubi posuisti
eũ &egoeũ tollã Dic̃ eiiħs. Maria : conuersa illa dix̃ Rabboni: qđ¬
hominẽ a qͦ benesitiũ postulabat hicrecolebat doctorẽ. a quo
discernere humana & diuina discebat. Appellabat dñincuiꝰ
ancillanonerat . ut ꝑ eũ ꝑuenir& ad dñm̃cuiꝰ erat. Alit̃ ergͦdñm
dix̃ sustuler̃ dñm meũ : alit̃ aut̃ dñe situ sustulistieum
sũ ut uider & iħim quando eũ putauit esse ortolanũ. &cũ illo utiq: lo¬
quebat᷑ quomodorurs conuersa dr̃ ut eidicer& rabboni. nisi qitunc
conuersa corpore qđ nonerat putauit : nunc corde conuersa qđ

Expanded text:
er, quid ploras? quem quaeris? Illa existimans quia er, quid ploras? quem quaeris? Illa existimans quia hortulanus esset, dixit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Dixit ei Jesus: Maria! Conversa illa, dixit: Rabboni, qhominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. sum ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret, Rabboni; nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat, putavit, nunc corde conversa, quod
Abbreviated transcription (Latin):
in albis sedentes unũ ad capđ & unũ ad pedes ubi positũ fuerat corpꝰ i u. Iuid
est qđ imnꝰ ad capđ. & ad pedes alt̃ sedebant : anqm̃ quigrece anglidicunt᷑.
latinȩ s̃ nuntii. Isto modo xp̃ieuuangłmuelut a capite usq: ad pedes
ab initio usq ad finẽ significabant essenuntiandũ. Dicunt eulli. Mu¬
lier qͥd ploras : dicit eis . q tuler̃ dñm meũ & nescio ubi posuer̃ eũ. angli¬
ũ nuntiabant . It a enĩ dixerant qͥd ploras acsidicerent plorarenoli
Atillaputans eos int̃rogas se nescientes causas ꝓdit lacrimarũ ql tu¬
qđ utiq simul est & uerbũ & anima & caro : crucifixũ tamen& sepultũ :
cũ solaeiꝰ sepulta sit caro. Et nescio inquid ubi posuer̃ eũ. hecerat
causa maioris doloris qi nesciebat quo ir& ad consolandũ dolorẽ:
sedhora iauenerat quaid qđ nuntiatũ quodam modo fuerat ab
angłis flereꝓhibentib: gaudiũ succeder& fletib Deniq hȩccũ
dixiss& conuersa est retrorsũ & uidit iħmstantẽ : & ñ sciebat qr

Expanded text:
bis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod unus ad caput, et ad pedes alter sedebat? An, quoniam qui graece Angeli dicuntur, latine sunt nuntii, isto modo Christi Evangelium velut a capite usque ad pedes, ab initio usque in finem significabant esse nuntiandum? Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posueruut eum. Angium nuntiabant? Ita enim dixerunt Quid ploras? ac si dicerent: Plorare noli. At illa eos putans interrogasse nescientes, causas prodidit lacrymarum: Quia tuque est simul et Verbum et anima et caro, crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quia nesciebat quo iret ad consolandum dolorem. Sed hora jam venerat qua id quod nuntiatum quodammodo fuerat ab angelis flere prohibentibus, gaudium succederet fletibus. Denique cum haec dixisset, conversa est retrorsum, et vidi
Abbreviated transcription (Latin):
minuetis exeo. Et iterũ alia scriptura dic̃. Uidebunt inquẽ
cõfixer̃. Duotestimonia de scripturis reddidit : singulis re¬
b: quas factas fuisse narrauit . Nã qr dixerat ad iħmautẽ cũ
ꝑtin& testimoniũ os non cõminue tisẽxeo. Qđ p̃ceptũ ẽ. eis qui
celebrare pascha uissis ouis inmolationẽ inueterile gequae
dominicae passionisum bra p̃ces serat: unde pascha nr̃m inmo¬
latus est xp̃s de quo & i saiasꝓphetap̃dixerat. Si c̃ouisadim¬
molandũductus est. Itẽ qr subiunexerat dicens. sed unꝰmili¬
tũ lancealatus eiꝰ aperuit : Adhocꝑtin& alterũ testimonium.
uidebunt inquẽ confixer̃ : ubi ꝓmissus ẽ . xp̃sinea quacrucifixus ẽ
carneuenturus Post haec autẽ rogauit pilatũ sosephabari¬
mathia eo qđ ess& discipulusi ħu. ut toller& iħucorpus: & ꝑmi¬

Expanded text:
minuetis ex eo . Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem minuetis ex eo . Et iterum alia Scriptura dicit: Videbunt in quem pupugerunt . » Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus, quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat: « Ad Jesum autem cum pertinet testimonium: « Os non comminuetis ex eo. » Quod praeceptum est his, qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae Dominicae passionis umbra praecesserat. Unde Pascha nostrum immolatus est, de quo et Isaias propheta praedixit: « Sicut ovis ad immolandum ductus est . Item quia subjunxerat dicens, Sed unus militum lancea latus ejus aperuit; ad hoc pertinet alterum testimonium, Videbunt in quem confixerunt: ubi promissus est Christus, in ea qua crucifixus est carne venturus. 4. « Post haec autem rogavit Pilatum Joseph ab Arimathia eo quod esset discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
abat qđ noe in latere arcȩ hostiũ facere iussus est qua in tra¬
rent animalia quȩ non erant diluuia peritura : quib: pre¬
sigurabat᷑ eccła Propt̃ hoc prima mulier facta ẽ. deuiri
lateredormientis & appellata ẽ. eua materq: uiuorum:
Magnũ quippe significauit bonũ: ante magnũ preuaricatio¬
nis malũ. Hic scđsadam inclinato capite incrucedormiuit.
ut inde formaret᷑ ei coniux quȩ delatere dormientis effluxit
Omor sunde mortui reuiui sc̃unt . quid isto sanguine mundius :
quiduulnere istosa lubrius: & quidit inquid testimoniũ ꝑhibuit :
&uerũ ẽ eiꝰ testimoniũ. Et ille scit qr uera dic̃ ut & uoscredatis
Nondix̃ ut & uossciatis sedut credatis. Scit enĩ quiuidit cuiꝰ
credat testimoniũ quiñ uidit. Magis autẽ ad fidẽ ꝑtin& ere
dere quã uidere : Nã quid ẽ aliud credere quã sidẽ ac cõmo¬
dare : facta senĩ haec inquid ut scriptura impleat᷑ : os ñ com

Expanded text:
abat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quia intraabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quia intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc, prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata est vita, materque vivorum. Magnum quippe significavit bonum, ante magnum praevaricationis malum. Hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quod de latere dormientis effluxit. O mors unde mortui reviviscunt! Quid isto sanguine mundius? quid vulnere isto salubrius? 3. Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit, et verum est testimonium ejus: et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit, ut et vos sciatis; sed ut credatis: scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Fa