comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sordens piaculis. future discussionis
metu. et ipse ꝓ quolibet reperiendo
suffragio anxius staret. Sic pauperẽ
confusione pleñ ad ianuas linquens:
criptam intrauit. A cuiꝰ facie miser de¬
clinans in angulũ cripte sese ꝯtulit:
suꝑne pietatis aures creb̾s feriens p̃cib
non incredulus uisioni sue: nec minꝰ
arrogans fidem euuangłicis dictis. oĩs
qui petit accipit. et qͥ querit inuenit.
et pulsanti aꝑietur. Diu itaq gemitꝰ
et suspiria suppliciter eo trahente: qͥdã¬
ministrantiũ clericoꝵ. ħ ipsa postea
testatꝰ. miseratioĩs intuitu peluũ cum
aqua desideranticlã porrexit: quã
a manib sacerdotis ad sacrificiũ acce¬
dentis suscipiens : ñ sine diuine uo¬
luntatis instinctu ꝓ hoc ipso reserua¬
uerat. Qͣ mox faciẽ totã cecꝰ fideliter
abluens: expectationis sue moras iã
ampliꝰ nulli cõquestꝰ est: qui fugatis
teneb̾s serenissime lucis diẽ. sͥtunc pͥ¬

Expanded text:
sordens piaculis, futurae discussionis sordens piaculis, futurae discussionis metu et ipse pro quolibet reperiendo suffragio anxius staret. Sic pauperem confusione plenum ad januas relinquens, cryptam intravit. Ab ejus vero facie miser declinans, in angulum cryptae sese contulit, supernae pietatis aures crebris feriens precibus, non incredulus visioni suae, nec minus arrogans fidem evangelicis dictis: « Omnis qui petit, accipit: et qui quaerit, invenit: et pulsanti aperietur . » Diu igitur gemitus et suspiria suppliciter eo trahente, quidministrantium clericorum, haec ipsa postea testatus, miserationis intuitu pelvim cum aqua desideranti clam porrexit, quam a manibus sacerdotis ad sacrificium accedentis suscipiens, non sine divinae voluntatis instinctu pro hoc ipso reservaverat. Qua mox faciem totam caecus fideliter abluens, exspectationis suae moras jam nulli amplius conquestus est: quippe qui, fugatis tenebris, serenissimae lucis diem sibi tunc pr
Abbreviated transcription (Latin):
enerabił pontifex die quadã missa¬
rum sollemnia celebraturꝰ. criptã
sigebergensis eccłe ministͥs ꝓsequẽtibus
tempus et locum ratus. eius conspecti¬
bus se supplicit̾ adhibuit. fidem ex iri¬
sione se collegisse testatus. quod ea qͣ
damnatꝰ erat cecitate liberari posset.
si quam usui manirũ suarũ exhibi¬
tam ꝓiecisset aquã. hanc dũtaxat ip¬
se meretur: unde male uacantes hu¬
midos redderet orbes. Non ħ equant¬
iiter humilitatis custos accipieus. Ma¬
gis p̃sentiũ existimationẽ ueritꝰ quã
diuine bonitati diffisus. hoĩem abiecit
asꝑrina inuectione: fallacẽ eũ et impo¬
storem causatꝰ: qͥ respectu paruissime
stipis odiose fraudulentie que necat
ammã se subdidisset. reuera ficte uisi¬
onis eum ex corde suo uerba ꝓtulisse.
cum siquid de beneficio diuine mise¬
rationis eius miseria exegisset: potiꝰ
hoc illis patrocinantib agendũ foret
quor ꝓbata scitas omni mũido iam
olim enitirisset: non eiꝰ qui cotidianis

Expanded text:
is pontifex die quadam missarum solemnia celebraturus, cryptam Sigebergensis ecclesiae, ministris prosequentibus,tempus et locum ratus, ejus conspectibus se suppliciter exhibuit, fidem ex visione se collegisse testatus, quod ea, qua damnatus erat, caecitate liberari posset, si quam usui manuum suarum exhibitam projecisset aquam, hanc duntaxat ipse mereretur, unde male vacantes humidos redderet orbes. Non haec aequanimiter humilitatis custos accipiens, magis praesentium existimationem veritus, quam divinae bonitati diffisus, hominem asperrima abjecit invectione, fallacem eum et impostorem causatus, qui respectu parvissimae stipis, odiosae fraudulentiae, quae necat animam, se subdidisset: revera fictae visionis eum ex corde suo verba protulisse, cum si quid de beneficio divinae miserationis ejus miseria exegisset, potius hoc illis patrocinantibus agendum foret, quorum probata sanctitas omni mundo jam olim enituisset: non ejus, qui quotidianis
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis sue rationis ocło crebrius exa¬
minãs. ne forte deceptionis ministra
fu̾it: a deo se p̃monitũ euident agno¬
uit. Sic teneb̾s ad ingressũ diei recedẽ¬
tib ip̃c certꝰ ex uisione qͥd fac̃et. ad cõ¬
secrationis officiũ letꝰ ꝓcessit: ex p̃dus
metropolitane sedis eam ꝙͣ sine dãno
NTER hec iugis illi erat ꝯsuetudo: cessan¬
te strepitu puplice dispositioĩs. ad psal¬
mos et orões recurrere semꝑ. P orro sic̃
ꝑ imbecillitatis humane defectũ ñon¬
tatione psalmoꝵ cũ ipso ꝑ uices tedio

Expanded text:
visionis suae, rationis oculo crebrius exavisionis suae, rationis oculo crebrius examinans, ne forte deceptionis ministra fuerit, a Deo se praemonitum evidenter agnovit. Sic tenebris ad ingressum diei recedentibus, ipse certus ex visione quid faceret ad consecrationis officium laetus processit, ex praedio metropocum quo jugis illi erat consuetudo, cessante strepitu publicae dispositionis, ad psalmos et orationes recurrere semper. Porro sicut per imbecillitatis humanae defectum nontati
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua dedicationis celebria. Cui ꝓti¬
nus assistens uir camcie anglicꝰ. uul¬
tu roscus claritate simul et auctoritate
ssimam cerneret personam imꝑt̾itus
rit apls. Dotẽ que cõpecit assignatam
habeus: hoc quod cupis legittime po¬
teris assequi: Qua presul inquisitiõe
conscientiã suam conuentã intelligens:
id sc dixit ex animi delib̾atione ꝓposuis¬
se: licet ad p̃sens dotis suffragio destitu¬
eretur. ne benedictionẽ ꝓ qua uen̾at
diutius suspenderet: qͣnͣdoquidem
in ꝓcrastinatione dotis. diuimis nil ob¬
eẽt seruitiis: quã se uita comite sciret¬
in breui reꝑturum: et ex more traditu¬
rum. Hoc inqͥt apłs eccl̃astica iura non
habent: ut sine dotis cõm̃datione. spõsa
xp̃i tͥalamis admisceat᷑. Unde ne trãsgreᷤ¬
sionis huiꝰ occasione grauiꝰ peccet᷑. ex nr̃e
potestatis auctoritate tͥ concedimus:
ut quotiens neccessitas ȩxegerit. ab his
gilauit continuo pontifex: ordinẽq

Expanded text:
quamdam dedicationis celebritatem. Cui protiquamdam dedicationis celebritatem. Cui protinus assistens vir canitie angelicus, vultu roseus, claritate simul et auctoritate ssimam cerneret personam, manens imxit apostolus: Dotem, quae competit, assignatam habens, id quod cupis, legitime poteris exsequi? Quia praesul inquisitione conscientiam suam conventam intelligens, id se dixit ex animi deliberatione proposuisse, licet ad praesens dotis suffragio destitueretur, ne benedictionem, pro qua venerat, diutius suppenderet: quandoquidem in procrastinatione dotis divinis nil obesset servitiis, quam se, vita comite, sciret brevi reperturum, et ex more traditurum. Hoc, inquit apostolus, ecclesiastica jura non habent, ut sine dotis commendatione, sponsa Christi thalamis admisceatur. Unde ne transgressionis hujus occasione gravius peccetur, ex nostrae potestatis auctoritate tibi concedimus, ut quoties necessitas exegerit, ab his,gilavit continuo pontifex, ordinemque
Abbreviated transcription (Latin):
ccidit p̃tea ut eccłola quãdã noue
constructionis infra partes regi¬
minis sui sitã. die quada scĩficaturus
cum suis cõueniret: dos autẽ uinde le¬
gitima nõis ecłe fieret attitulatio nꝰqͣ
reꝑibat᷑ ad manꝰ: p̃dus que acqͥsierat
alus ecclis in elemosinã ab eo diftͥbutis.
Hac ꝓre multis estuans cogitatioi¬
bus. diem ad noctis ingressũ ꝓtrax̃:
eccłastica sanctione sciens inhiberi.
sine dotis priuilegio talib in¬
seruire negotiis. Porro ne diuinũ
seruiciũ qualibet dilatione demn¬
ceps illic postpon̾et᷑: tũ quidẽ deli¬
b̾abat insistendũ ꝯsecrationi: pꝰ aut̃
et ꝓ dote sollicitiꝰ satagendũ. Huiꝰ¬
modi definitionẽ pꝰ uarias retracta¬
tiones anmo concipiens. in sõnũ reso¬
lutus ẽ: ⁊ ecce ꝑ uisũ contẽplabatur se
ꝓpe qͦddami altare consessum accepis¬
se.pontificali cultu splendide circũ¬
datum: eam uero speciem ꝓtendentẽ
ut putaret᷑ iamiaq ꝓcessurus ad

Expanded text:
Accidit ut ecclesiolam quamdam novae constructionis, intra partes regiminis sui sitam, die quadam sanctificaturus, cum suis conveniret. Dos autem, unde legitima nominis ecclesiae fieret articulatio, nusquam reperiebatur ad manus, praediis, quae acquisierat, aliis ecclesiis in eleemosynam ab eo distributis. Hac pro re multis aestuans cogitationibus, diem ad noctis ingressum protraxit. ecclesiastica sanctione sciens inhiberi, sine dotis privilegio talibus inservire negotiis. Porro divinum officium qualibet dilatione deinceps illic postponeretur, tunc quidem deliberabat insistendum consecrationi, post autem et pro dote sollicitius satagendum. Hujusmodi definitionem post varias retractiones animo concipiens, in somnum resolutus est: et ecce per visum contemplabatur se prope quoddam altare consedisse, pontificali cultu splendide circumdatum: eam vero speciem praetendentem, ut putaretur jam jamque processurus ad
Abbreviated transcription (Latin):
dictoq obtemꝑans erat. ut ad primũ
eoꝵ ĩpiũ quantulibet grauib publice seu
pͥuate rei negotus ĩplicitꝰ teneret᷑. ilico ex
occupatis manib surgeret. & õe qđ ius¬
sissent instar uilis mancipii exequeret᷑.
Cibos sũma industria confectos cocidie.
dum adesse potuisset ip̃e eis inferebat:
ipse appouebat : ipse potũ miscebat :
ipse quasi diuinas int̾ ħ singłor exos¬
culabatur manꝰ: ip̃e reficientib ad
omne obseqͥum quolibet famulo ꝓmp¬
tior paratiorq assistebat. intentusq
lectori: pꝰquã omne minist̾rũ ꝑegissec:
in ascensu graduũ satis humili sede cõ
tentus qͥescebat. Silentium qͦq ac cet̾as
monasterii ꝯsuetudines. dũ int̾ eõ diu̾¬
saret᷑ ita attentꝰ solli citꝰq seruabat: ac
si ꝓ excessib suis ip̃e qͦq cotidie in capi¬
tulo eoꝵ causam dicturꝰ et sententiam
accepturꝰ foret. Nullus umqͣm pater
tali circa filios ducebatur affectu: nul¬

Expanded text:
dictoque obtemperans erat, ut ad primum dictoque obtemperans erat, ut ad primum eorum imperium, quantumlibet gravibus publicae sub privatae rei negotiis implicitus teneretur, illico ex occupatis manibus surgeret, et omne quod jussissent, instar vilis mancipi exsequeretur. Cibos summa industria confectos quotidie, dum adesse potuisset, ipse eis inferebat, ipse apponebat, ipse potum miscebat, ipse quasi divinas inter haec singulorum exosculabatur manus, ipse reficientibus ad omne obsequium quolibet famulo promptior paratiorque assistebat: intentusque lectori, postquam omne ministerium peregisset, in ascensu graduum, satis humili contentus sede, quiescebat. Silentium quoque ac caeteras monasterii consuetudines, dum inter eos versaretur, ita attentus sollicitusque servabat, ac si pro excessibus suis ipse quoque quotidie in capitulo eorum causam dicturus, et sententiam accepturus foret. Nullus unquam pater tali erga filios ducebatur affectu, nul
Abbreviated transcription (Latin):
factũ imitari cet̾i galliarũ ep̃i. alii ex
gorria. alii ex clomaco. alui ex sigeberg.
alii ex alus monasterus monachos euo¬
cantes: diuim serrrien scolã in suis sin¬
głi monasterris instituert: adeoq
breui conualuit felicis huiꝰ facti emu¬
latio. ut pauca intra galliã monasteria
uideamꝰ que iam noue huiꝰ institutioĩs
iugũ subacta receperint.
pse uͦ monachos suos iuxta quod in
fructuaria cõꝑerat cernẽs artissimis ui¬
uere disciplinis. ec conu̾satiois eoꝵ opi¬
mione longe lateq uulgata multos ad
mũdi ꝯtẽptũ inflãmari: & eoꝵ magiste¬
rio se in uia dei erudiendos tradere:
magnas deo gr̃as referebat. quod ñ ꝯfun¬
disset eũ ab expectatiõe sua. Omnẽ qͦq
diligentiã adhibebat: ne quã car rerũ.
qͥb corporis imbecilitati consulendum
sit penuriã sustin̾ent. Honorabat ac
uen̾abat᷑ eos ut dños suos. nec solũ abbi
sed decanis etiã monast̾ri ita subditus

Expanded text:
factum imitati caeteri Galliarum episcopi, alii ex factum imitati caeteri Galliarum episcopi, alii ex Gorzia, alii ex Cluniaco, alii ex Sigeberg, alii ex aliis monasteriis monachos evocantes, divini servitii scholam in suis singuli monasteriis instituerunt: adeoque brevi convaluit felicis hujus facti aemulatio, ut pauca intra Galliam monasteria videamus, quae non jam novae hujus institutionis jugum subacta receperint. Ipse vero monachos suos, juxta quod in Fructuaria compererat, cernens arctissimis vivere disciplinis, et conversationis eorum opinione longe lateque vulgata, multos ad mundi contemptum inflammari, et eorum magisterio se in via Dei erudiendos tradere, magnas Deo gratias referebat, quod non confudisset eum ab exspectatione sua. Omnem quoque diligentiam adhibebat, ne quam earum rerum, quibus corporis imbecillitati consulendum sit, penuriam sustinerent. Honorabat ac venerabatur eos, ut dominos suos: nec solum abbati, sed decanis etiam monasterii ita subditus
Abbreviated transcription (Latin):
& exquisitissimis eccłe ornam̃tis illu¬
strauit. & amplissimis atq in mrulto¬
rũ fr̃m usus sufficientib p̃dus locu¬
pletauit.
UOq in oĩb teutonici regni mo¬
nasteriis ceru̾et antiquũ illũ re¬
głaris discipline feruorẽ ad modum
refriguise: et monacͥos a uita cõmuni
ad rem familiarem curã omnẽ studrũ¬
q conu̾tisse. graui tedio angebatur. ani¬
miꝰ eiꝰ. qͦd ingentib expensis nͣl dõ dignũ
ꝯfecturꝰ putaret᷑. Int̾ea contigit. ut pro
causa rei publice romã ꝑgeret. Cũq
nasteriũ qðdam. eui fructuaria no-¬
m̃ est. causa oĩonis diu̾tit. Ibi ad mi¬
ratus monachoꝵ artissimã et scdm re¬
gule instituta conu̾sationẽ .xii. ex ip̃is
in oꝑe dei ꝓbatissimos secum rediens
adduxit. et eos ad tradendũ galliis eiꝰdẽ
discipline formulã insigeberg cõstituit:
pͥorib monachis qͦs aliunde asciuerat.
honorifice in locũ suũ remissis. Qd eiꝰ

Expanded text:
et exquisitissimis ecclesiae ornamentis illuet exquisitissimis ecclesiae ornamentis illustravit, et amplissimis atque in multorum fratrum usus sufficientibus praediis locupletavit. Cumque in omnibus Teutonici regni monasteriis cerneret antiquum illum regularis disciplinae fervorem admodum refrixisse, et monachos a vita communi ad rem familiarem curam omnem studiumque convertisse, gravi taedio angebatur animus ejus, quod ingentibus expensis nihil Deo dignum confecturus putaretur. Interea contigit ut pro causa rei publicae Romam pergeret. Cumque nasterium quoddam, cui Fructuaria nomen est, causa orationis divertit. Ibi admiratus monachorum arctissimam, et secundum Regulae instituta conversationem, duodecim ex eis in opere Dei probatissimos secum rediens abduxit, et eos ad tradendum Galliis ejusdem disciplinae formulam, in Sigeberg constituit, prioribus monachis, quos aliunde asciverat, honorifice in locum suum remissis. Quod ejus
Abbreviated transcription (Latin):
stiuitate paschali. ñ solũ cõmunionem
ta fuerat benignissime restituit. Sic
grauis illa tẽpestas que sp̃u diabolico
suscitata. totã concusserat coloniã ꝯqͥcuit:
pat̃ filios. filui patrẽ recognouer̃t: archi¬
ep̃s amaritudine. ppłs metu et sollicitu¬
dine. eiuitas lib̾ata est solitudine. Igit᷑¬
cdilectissimꝰ deo p̃sul ultimũ agens an¬
nũ. dilectũ sͥmõtẽ plus solito frequẽta¬
bat: singłis dieb singłisq noctib fre¬
quẽtans altaria singła. se ꝓsternẽs in
faciem corã singulis. flens et oians ꝓsta¬
tu ꝑiclitantis eccłe. suãq animã creatori

Expanded text:
stivitate paschali – stivitate paschali – ta fuerant, benignissime restituit. Sic gravis illa tempestas, quae, spiritu diabolico suscitata, totam concusserat Coloniam, conquievit: pater filios, filii patrem recognoverunt: archiepiscopus amaritudine, populus metu et sollicitudine, civitas liberata est solitudine. LIdilectissimus Deo praesul ultimum agens annum, dilectum sibi montem plus solito frequentabat, singulis diebus, singulisque noctibus frequentans altaria singula, se prosternens in faciem coram singulis flens et orans pro statu periclitantis Ecclesiae, suamque animam Creatori
Abbreviated transcription (Latin):
post multos dies beate huiꝰ mansionis
consortiũ. et scõꝵ patrũ quos aspexisti
consessum. uoti cõpos ꝑcipies. Nane
facto cũ familiari cuidã suo uisionem
retulisset: ille sapienter rẽ comciens.
macula inqͥt ħ uesti tuie illita. nichil
ria iniurie cimnũ tuoꝵ quite auno su¬
ꝑiore colonia expuler̃t: quib te dui¬
ne pietatis respectu. iã olim oportuerat
admissi huiꝰ ueniã dedisse. Hec quod
bona uenia dixerĩ pectori tuo tena¬
tius quam equũ sit insidens. et ama¬
rissimo merore contra fas m̃item tuã
decoquens: ceteram sc̃issime conuersa¬
tionis tue claritatẽ molesta quadam
caligine obducit & obseurat. Archiep̃s
conscientie sue testimonio conuictꝰ ne infi¬
ciaret᷑ qd̾ audiebat. reatũ suũ humilit̃
agnouit: statimq destinatis circũqͣq
nuntus. ciues om̃s colome quos in ul¬
tionẽ in iurie sue excõmumcatos urbe
fugerat ad se euocauit: eisq ꝓxima fe¬

Expanded text:
post multos dies beatae huius mansionis post multos dies beatae huius mansionis consortium et sanctorum patrum, quos aspexisti, consessum voti compos percipies.' Mane facto, cum familiari cuidam suo visionem retulisset, ille sapienter rem coniciens: 'Macula', inquit, 'haec vesti tuae illita nihil ria iniuriae civium tuorum, qui te anno superiore Colonia expulerunt, quibus te divinae pietatis respectu iam olim oportuerat admissi huius veniam dedisse. Haec, quod bona venia dixerim, pectori tuo tenacius quam equum sit insidens et amarissimo merore contra fas mentem tuam decoquens, caeteram sanctissimae conversationis tuae claritatem molesta quadam caligine obducit et obscurat.' Archiepiscopus conscientiae suae testimonio convictus, ne inficiaretur quod audiebat, reatum suum humiliter agnovit, statimque destinatis circumquaque nunciis cives omnes Coloniae, quos in ultionem iniuriae suae excommunicatos urbe fugaverat, ad se evocavit, eisque proxima fe
Abbreviated transcription (Latin):
micti om̃s stoł pontificalib. et haben¬
tes uestẽ instar mins candidam. Ipse
quoq candidis ad modũ ac p̃ciosis ue¬
stibus indutus sͥ uidebat᷑⁊ sed partẽ
candentis uestim̃ti cã scilicet qua pectꝰ
tegebatur. sordida quedã ac fecda caligo
obduxerat: ac cet̾m cultus eiꝰ splendorẽ
sua feditate plurimũ obfuscabat qͣtñ ipse
nimio rubore ꝑfus obiecta manu teg̃e
ac celare: ne inspicientiũ offenderet
optutum conabatur. Uidit p̃terea int̃
eos sͥ quoq sedem: miri decoris paratam
Quam cum occupare gaudio et
exultatione estuans ꝓperaiet: surgẽs arnol
dus uuormaciensis ep̃s modesta uoce eũ
ꝓhibuit: dicens reuerendos patres qui
assiderent nolle eũ in suũ admittere con¬
sessũ: ꝓptea qđ uestem eiꝰ ħ turpis inacu¬
la fedaret. Cumq iussus cedere loco flens
confectoq nimiũ aĩo egrederetur. insecu
lam tantum hanc que uestem tuiam in¬
fecit maturius ablui p̃cipe: qura non

Expanded text:
micti omnes stolis pontificalibus, et habenmicti omnes stolis pontificalibus, et habentes vestem instar nivis candidam. Ipse quoque candidis admodum atque pretiosis vestibus indutus sibi videbatur: sed partem candentis vestimenti, eam scilicet, qua pectus tegebatur, sordida quaedam ac foeda caligo obduxerat, ac caeterum cultus ejus splendorem sua foeditate plurimum offuscabat: quam tamen ipse nimio rubore perfusus, objecta manu regere ac celare, ne inspicientium offenderet obtutum, conabatur. Vidit praeterea inter eos sibi quoque sedem miri decoris paratam: quam cum occupare, gaudio et exsultatione aestuans, properaret, surgons Arnolfus Wormaciensis episcopus modesta voce eum prohibuit, dicens reverendos patres, qui assiderent, nolle eum in suum admittere consessum, propterea quod vestem eius turpis haec macula fedaret. Cumque iussus loco cedere flens confectoque nimium animo egrederetur, insecutlam tantum hanc, quae vestem tuam infecit, maturius ablui precipe, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ olin ab egilb̃to nundonẽsiũ ep̃o. qͣn¬
dam ꝑpetuo dicendam confessor ei factꝰ
accepisset or̃onẽ : ad eius noticiã nullo
poterat ingenio ꝑting̃e: donec directis
ad cũ litteriᷤᷤ ordinẽ eiꝰ exrescͥptoꝵ annota¬
b inquib hec accidit reuelatio. quadra¬
gesimales ferie successerãt: et dilectus
dñi p̃t̾ite ualitudinis defectũ necdum
uniꝰ sõmũ sue felicissime dissolutionis
p̃sagum. in hũc modũ asperit. Uisus est
sibi domũ quandam omni decore int̾
et foris resplendentem intrare. Et ecce in
subsellus iudicialib tanquã ad concili¬
um sollemint̃ euocati residebant. Heri¬
bertus coloniensis archiep̃s : Bardo mo¬
gontinꝰ archiep̃s: Poppo. et euerardus
treurrenses archiep̃i: arnoldus uuorna¬
ciensis ep̃s. et alii quã plures galliarũ
cp̃i. quor alios ip̃e incarne nouerat.
alios fama tantũ ł lectione cõꝑerat: a¬

Expanded text:
cum olim ab Egilberto Mindonensium episcopo quacum olim ab Egilberto Mindonensium episcopo quamdam perpetuo dicendam confessor ei factus accepisset orationem, ad ejus notitiam nullo poterat ingenio pertingere, donec directis ad eum litteris, ordinem ejus ex rescriptorum annotabus, in quibus haec obtigit revelatio, Quadragesimales feriae successerant, et dilectus Domini praeteritae valetudinis defectum necdum cujusdam, somnium suae felicissimae dissolutionis praesagum, in hunc modum aspexit: Visus est sibi domum quamdam, omni decore intus et foris resplendentem, intrare: et ecce in subselliis judicialibus, tanquam ad concilium solemniter evocati, residebant Heribertus Coloniensis archiepiscopus, Bardo Moguntinus archiepiscopus, Boppo et Everhardus Trevirenses archiepiscopi, Arnulphus Wormatiensis episcopus, et alii quamplures Galliarum episcopi, quorum alios ipse in carne noverat, alios fama tantum vel lectione compererat: a
Abbreviated transcription (Latin):
que uiderat ł minimũ eis cõmunicasset.
hoc solũ ad omnẽ inqͥsitionẽ eor cdolens
mũdo. Porro crescente ꝑ dies infirmi¬
tate. cũ eẽt sͥ mortis suspitio cotidiana:
pͥmates cleri coloniensis ad se accersiẽs
postulauit. & sub testificatione diuim
noĩs t̾ribilit᷑ adiurauit: ne cons ensum
sirũ his ũqͣ accomodarent. qͥb conue¬
niret alibi quã in sigeberg corporis eiꝰ
repositio dicens. Si desicn mei uob ĩ¬
sistentib ꝓcesserit effectus. hicq mͥ se¬
pultura cesserit: tam et si m̃itoꝵ meoꝵ
cedentem oĩa. ur̃e ut spero de me hauri¬
ent aures: qđd in magne consolatioĩs. ĩ
magne spei patrociniũ uob̃ et colome
nẽ suꝑ hac re singłis eis dantib discesse¬
it: ip̃e uͦ sensim recolligens uires debili¬
tate illã corꝑis euasit: memoriã autem
luit: ita ad uisionis illiꝰ maiestatẽ ext̃ritꝰ
et extra se factus erat. Id ex eo innut᷑ qͦd

Expanded text:
quae viderat, vel minimum eis communicaret. quae viderat, vel minimum eis communicaret. Hoc solum ad omnem inquisitionem eorum dolens mundo. Porro crescente per dies infirmitate, cum esset sibi mortis suspicio quotidiana, primates cleri Coloniensis ad se accersiens, postulavit, et sub testificatione divini nominis terribiliter adjuravit ne consensum suum iis unquam accommodarent, quibus conveniret alibi, quam in Sigeberg corporis ejus repositio, dicens: Si desiderii mei vobis insistentibus processerit effectus, hicque mihi sepultura cesserit, tametsi meritorum meorum cedentem omnia, vestrae, ut spero, de me haurient adhuc aures, quod in magnae consolationis, in magnae spei patrocinium vobis et Coloninem super hac re singulis ei dantibus, discesserunt. Ille vero sensim recolligens vires, debilitatem illam corporis evasit, memoriam autem luit: ita ad visionis illius majestatem exterritus, et extra se factus erat. Id ex eo innuitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dicunt᷑ ep̃i. mei pecc̃oris utiq similitu¬
dinc̃ p̃ferentib: quib nom̃ ñ uita sacer¬
dotũẽ. & graue suspiriũ a pectore trahẽs:
actonitis et ardentiꝰ huiꝰ ũbi radicẽ inue¬
stigantib respondit. Sol in nonã iãiãq
uergebat horã: et ego curui meo p̃sidens
it̃ accclerabã. In aerem autẽ me uisũ expa¬
dente. scissis ex inꝓuiso celis omĩa desuper
aꝑta. ocłisq meis ñ mͦ m̃tis s et corporis ꝑuia
remansert: expauitq cor meũ et dissoluiꝰ
sum. nec remansit in me qͥcquã uiriũ: cer¬
tusq: sum languoris huiꝰ ĩmanitatẽ inde
me collegisse. At uͦ ñ alit̃ illã terribilẽ uisio¬
nẽ intuitus sũ. quã cũ uos mͦ cõtẽplor corꝑa¬
les in uos acies: nec reoi quicquã eoꝵ malor
que t̾ris ĩminẽt ꝑ om̃s secuturas etates. et
ꝑ ip̃m cuũ. ocłor meor acumina latuisse.
Precordiisq palpitantib altiꝰ ingenus¬
um ĩportuntate in hoc adduci ut eoꝵ

Expanded text:
mei, peccatoris utique, similitudinem praeferentibus, quibus nomen, non vita, sacerdotum est. Et grave suspirium a pectore trahens, attonitis et ardentius hujus verbi radicem investigantibus, respondit: Sol in nonam jamjamque vergebat horam, et ego in curru meo residens, it r accelerabam. In aerem me visum expandente, scissis ex improviso coelis, omnia desuper aperta, oculisque meis non modo mentis, sed et corporis, pervia remanserunt: expavitque cor meum, et dissolutus sum, nec remansit in me quidquam virium: certusque sum, languoris hujus immanitatem inde me collegisse. At vero non aliter illam terribilem visionem intuitus sum, quam vos modo contemplor, corporales in vos quae terris imminent per omnes secuturas aetates, et per ipsum aevum, oculorum meorum acumina latuisse, precordiisque palpitantibus, altius ingemisum importunitate ad hoc adduci, ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
et tanquam uniũsor uita penderet in
ancipiti. monasteriũ cum impetu petie¬
r̃t: illud corde meditantes. illud ore ru¬
minantes. dñe salua nos ꝑimꝰ. His uero
quib egrediendi claustrũ undecũq licen¬
cia offerebatur. cubiculũ ep̃i certatĩ adeun¬
tib ÷ ceteri chor irrũpentes. septem psalmos
cũ letanus luctuose ꝓsequebantur. om̃s
pectora tundentes: om̃s fletꝰ et suspiria
emittentes: et quanta caritate erga patrẽ
amantissimũ filii affic̃entur: sͥ ip̃is singłi
testimoniũ eristentes. Int hec ille dolore
graui laborans: clamores insolitos magis

Expanded text:
et tanquam universorum vita penderet in et tanquam universorum vita penderet in ancipiti, monasterium petierunt, illud corde meditantes, illud ore ruminantes: « Domine, salva nos: perimus . » His vero, quibus egrediendi claustrum undecunque licentia offerebatur, cubiculum episcopi certatim adeuntibus, caeteri chorum irrumpentes, septem psalmos cum litaniis luctuose prosequebantur, omnes pectora tundentes, omnes fletus et suspiria emittentes, et quanta charitate erga patrem amantissimum filii afficerentur, sibi ipsis singuli testimonium existentes. Inter haec ille dolore gravi laborantes, clamores insolitos magis
Abbreviated transcription (Latin):
antistes uiã que tendẽtib in sigeberg ꝑuia
est: curru subuectꝰ cũ suis incessit .C. umq
die quadam psalmis et oĩonib uacans:
animũ in suꝑna leuasset: instante iã hora
nona. ñ in extasi nec in uisione sõmi. sed
sicut carneis oclis aspici solet. celos super
se aꝑiri uidit: et ut olim ꝓpharũ eximius
uamel horrore concussꝰ ac tremore mẽbris
oĩb dissolutus est. aĩ qͦq robur om̃e ꝯcidit.
Transmissis uie ꝓposite interuallis ꝑ bidu¬
um nil incõmodi ꝑtulit. in mõte degens:
p̃ter qd a ñmnulł quasi qui sese excessisset
infirmitaᷤᷤ ut spes oĩs auferet᷑ noctem eũ¬
saltem suꝑuiuere. Erat autem crepuscu¬
lũ uesꝑtinũ: fr̃sq finitis cõpletorus sese
reccꝑant in dormitoriũ. Hox gͥ ut huiꝰ
batione concusso. res ꝑ om̃s anguloᷤ ceno¬
bi diffundebat᷑. fiebatq concursus hĩc in
fr̃m signo quo collig̾ent᷑ uehementiꝰ ꝑur¬
gente. Agebat om̃s pͥauor intolerabilis:

Expanded text:
ctione, viam quae tendentibus in Sigeberg pervia est, curru subvectus, cum suis incessit. Cumque die quadam psalmis et orationibus vacans, animum in superna levasset, instante jam hora nona, non in exstasi, nec in visione somni, sed sicut carneis oculis aspici solet, coelos super se aperiri vidit: et ut olim prophetarum eximius Daniel, horrore concussus ac tremore, membris omnibus dissolutus est : animi quoque robur omne concidit. Transmissis viae propositae intervallis, per biduum nil incommodi pertulit, in monte degens, praeter quod nonnullis, quasi qui sese excessisset, invasit, ut spes omnis auferretur, noctem illam eum supervicturum. Erat autem crepusculum vespertinum, fratresque, finitis Completoriis, sese receperant in dormitorium. Mox igitur ut hbatione concusso, res per omnes angulos coenobii diffundebatur, fiebatque concursus hinc inde fratrum, signo, quo colligerentur, vehementius perurgente. Angebat omnes pavor intolerabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod: qͥ momini opere dedit confes¬
sionem dõ: qͥ curauit gentẽ suã et lib̾a¬
uit illam a ꝑditione: cuiꝰ bona stabili
mor qualitate sũmo sacerdotio: post
p̃uaricationis: qͥnimmo solito crudeli¬
or uitam eius longo cruciatu ceteris in¬

Expanded text:
opere suo dedit confessionem Deo : » « qui curavit gentem suam, et liberavit eam a perditione : » cujus « bona stabilitmoribus dignus summo sacerdotio: post praevaricationis: imo solito crudelior, vitam ejus longo cruciatu caeteris in
Abbreviated transcription (Latin):
in egͥtudine qua mortuus est alienis fo
infirmꝰ insuis liminib ip̃e uisitare non
p̃ualens. ad se uisitandũ plerũq deferri
fecerat. habitu ꝓpͥo carens: interim ab ali¬
quo canonicor contegi necessariũ habe¬
bat. O quantꝰ ecclarũ ille defensor excitit:
quam ĩpentrabił inimicis xp̃i murus:
non ex ill in quos ꝓpħia dirigitur. non
ascendistis exadũso nec opposuistis murũ
ꝓdomo isrł. ut starecis in p̃lio in die dñi:
qui sũmi pastoris imitator bonꝰ. animã
suam ꝓ ouib suis obtulit: dũi nũqͣm
more m̾cennarii lupis ingruentib ces¬
sit: sed semꝑ eos aut uerbo seuerissime
increpationis. aut gladio iustisime ex¬
cõmunicatioĩs insecutꝰ est: interdũ etiã
impudentiores quasi militari manu
deterrens. Porro contra om̃s: or̃ois in¬
uicte scutũ aripiens. Extant eius innu¬
randi cuncta que pertulit ab impus.

Expanded text:
in aegritudine, qua mortuus est, alienis foin aegritudine, qua mortuus est, alienis fouos jam infirmus in suis liminibus ipse visitare non praevalens, ad se visitandum plerumque deferri voluit, habitu proprio carens, interim ab aliquo canonicorum contegi necesse habuit. O quantus ecclesiarum defensor ille exstitit, quam impenetrabilis inimicis Christi murus: non ex illis, in quos prophetia dirigitur: « Non ascendistis ex adverso, nec opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini : » qui summi Pastoris imitator bonus, animam suam pro ovibus suis obtulit , dum nunquam more mercenarii lupis ingruentibus cessit: sed semper eos aut verbo severissimae increpationis, aut gladio justissimae excommunicationis insecutus est, interdum etiam impudentiores quasi militari manu deterrens, porro contra omnes orationis invictae scutum arripiens. Exstant ejus innurari omnia, quae pertulit ab impiis.
Abbreviated transcription (Latin):
tan fidem excedit. sepe nec nũmũ. et ꝓpe
nec nũmi p̃ciũ sub sui iuris custodia
reperit. Qͥcqͥd enim ab huiꝰ muni di¬
uitib ł emĩdo. ł in p̃cariã accipiendo. uel
aliter acquisierat:. mox in pauꝑes ł eccle¬
siarũ ministros expendit: hoc ꝓpositũ
habens ne minimã salcm rem in omni
ꝓpͥecatis sue iure moriens pꝰ se relinqͤret.
Deniq nẽ mrultis. nẽ pauciorib. aut certe
singlis e fr̃ib nris corã eo positis: qͥd ĩqͥd
hominũ estimatio me quasi magnum
diuitẽq celebrat: En exceptis utensilib
capellule ministeruq pontificał et hoc
anulo: nescio me saltem unũ hocdie pos¬
sidere denarrum. Hec enim in explebilis
auaricie thesauros meis congero clausts:
unde ł regis.ł suor uita periclitet᷑. aut
ingluuies sacietur : eoꝵ edacitati me sa¬
tis in hoc obuiante: ut nec assem unum
ocłos claudens. int̾ ungues eor relinqͣm
Cuiꝰ uerbi qͥs finis fuerit patet ex eo. qdđ

Expanded text:
tan fidem excedit, saepe nec nummum et prope tan fidem excedit, saepe nec nummum et prope nec nummi pretium sub sui juris custodia reperit. Quidquid enim ab hujus mundi divitibus vel emendo, vel in precariam accipiendo, vel aliter acquisierat, mox in pauperes, vel ecclesiarum ministros expendit: hoc propositum habens, ne minimam saltem rem in omni proprietatis suae jure moriens post se relinqueret. Denique nunc multis, nunc paucioribus, aut certe singulis e fratribus nostris, coram eo positis: Quid, inquit, hominum aestimatio me quasi magnum divitemque celebrat? En exceptis utensilibus capellulae, ministeriique pontificalis et hoc annulo nescio me saltem unum hodie possidere denarium. Nec enim inexplebilis avaritiae thesauros meis congrego claustris, unde vel regis, vel suorum vita periclitetur, aut ingluvies satietur, eorum edacitati me satis in hoc obviante, ut nec assem unum oculos claudens, inter illorum ungues relinquam. Cujus verbi quis finis fuerit, patet ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
confirmamꝰ et corroboramꝰ abbatiã illam
ĩppetuũ: ne qua ꝑsona magna ł parua.
non aliqͥs successoꝵ tuoꝵ. ñ rex. aut comes.
nullus inquã hominũ ex ea quicquã
addestructionẽ loci demoliri audeat:
uerum omnib inibi collatis atq confe¬
rendis pax sit ꝑmanẽs et inconuulsa. et
pͥma ista qua mͦ instituuntur apud mo¬
nachos ꝑmaneat consuetudo. sitq illis
de abb̃e lib̃a electio. Siqͥs huiꝰ nr̃i pͥuilegii
temere uiolator extiterit: ꝑpetui anathe¬
matis uincłis se innodandũ nouerit. nͥ
forte resipiscens digne satisfecerit. Quͦ
pia deuotione obseruator ẽẽ studuerit:
pecc̃oꝵ suoꝵ omniũ consequatur ueniã.
et et̾ne beatitudiniᷤᷤ głam m̾eatur.
N qͥb pape dictis facile datur adutere.
quante sc̃itatis et uen̾ationis iste nr̃oꝵ
tpr̃m singłaris p̃sul in pectore tanti pon¬
tificis habitus sit. quem uirũ religiosũ
et reuera tã operib quã noĩe ep̃m sic ui¬

Expanded text:
amus et corroboramus abbatiam illam in perpetuum: ne qua persona magna vel parva, non aliquis successorum tuorum, non rex aut comes, nullus, inquam, hominum ex ea quidquam ad destructionem loci demoliri audeat: verum omnibus inibi collatis atque conferendis, pax sit permanens et inconvulsa: et prima ista, quo modo instituuntur, apud monachos permaneat consuetudo, sitque illis de abbate libera electio. Si quis hujus nostri privilegii temere violator exstiterit, perpetui anathematis vinculis se innodandum noverit, nisi forte resipiscens, digne satisfecerit. Qui vero pia devotione observator esse studuerit, peccatorum suorum omnium consequatur veniam, et aeternae beatitudinis gloriam mereatur. » In quibus papae dictis facile datur advertere, quantae sanctitatis et venerationis iste nostrorum temporum singularis praesul in pectore tanti pontificis habitus sit, quem virum religiosum, et revera tam operibus quam nomine episcopum, sic vi
Abbreviated transcription (Latin):
rande ꝑsone: qͥb glã par dr ab uniũsali
a duob. in ulla diminutioe maiestatͤ eiꝰd̃
et głe. His ita catholica ueritate se habẽti¬
bus: ut qͥd clerici tui blasphemias sine
correptione p̃teris: Eam quã cũ patre
et sp̃u sco cõmunem possideo głam mͥ
subtrahit: in duarũ uocabulo ꝑsonarũ
me qui media tͥnitatis ꝑsona sũ: ad om¬
nem głe decantationẽ tͣnͣsiliens. Protinuᷤ
ercitato sacerdote imago que indebatur
euanuit. Admirans autem in cõsicsatione
uisiomis tam ꝑspieue : moras quas interĩ
patibatur donec ad consuetudinales ym¬
bus discerñe: quod intellectuali sensu ꝑ
ercessum iam acceꝑat. Obseruãs itaq dili¬
gentissime psallentis os diacom: solito festi¬
nantiꝰ ultimũ psalmi u̾siculũ ipse termi¬
nem intercepit ꝑsonã. duas dicẽs: nec ultͣ
sequentiũ psalmoꝵ modulatio ꝓcessit. do¬
nec ab ep̃o correptionẽ audiẽs: ex ordine

Expanded text:
randae personae, quibus gloria par dicitur ab universali randae personae, quibus gloria par dicitur ab universali a duobus in ulla diminutione majestatis ejusdem et gloriae. His ita catholica veritate se habentibus, ut quid clerici tui blasphemias sine correptione praeteris? Eam, quam cum Patre et Spiritu sancto communem possideo, gloriam mihi subtrahit, in duarum vocabulis personarum me, qui media Trinitatis persona sum, ad omnem gloriae decantationem transiliens. Protinus excitato sacerdote, imago quae videbatur, evanuit. Admirans autem in consideratione visionis tam perspicuae, moras quas interim patiebatur, donec ad consuetos hymbus discernere, quod intelligibili sensu per excessum jam acceperat. Observans itaque diligentissime psallentis diaconi os, solito festinantius ultimum psalmi versiculum ipse termine intercepit personam, duas tantum dicens. Nec ultra sequentium psalmorum modulatio processit, donec ab episcopo reprehensus ex ordine
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ uersuũ enuntiationibꝰ ĩ cã deciit
appellationes resonant. mediã sẽꝑ id est
filii transiliret ꝑsonã. Qm fidi contraria
et omnino fugiendã negligentiã cũ ne¬
noctis unus silentio. qͥ escendi gr̃a iacẽs
in lecto: palpeb̾ͥs nec dũ plene sopore cõ¬
glutinatis. ex ea desuꝑ parte ꝙͣ uertice
respiciebat. sonũ aure ꝑcepit negligẽter
et corrupte ꝑcurrentis. gła patͥ. et sp̃ui
scõ: ac denuo repecentis id tp̃m. media
ꝑ celeritatẽ int̾missa dictiõe: factꝰq repẽte
sicut inextasi. quendã cuiꝰ cdaritas et habi¬
tus humanũ excedebant modũ in maie¬
state qua dei filiũ decebat contra se stantẽ
aspex̃. Qͥ radiantib ocłis in ora stupentis
tͥb sinistre manꝰ digitis pͥmũ eoꝵ ddextro
retigit indice dicens. ecce pater: moxq
scdm. ecce filiꝰ: post ħ et t̾ciũ. ecce sp̃s sc̃s:
et uocem intra fauceᷤᷤ paululũ cohibes:
ecce tres ait in una deitate simmliter ado¬

Expanded text:
iis llationes resonant, mediam semper, id est Filii, transiliret personam. Quam fidei contrariam, et omnino fugiendam negligentiam cum nenoctis cujusdam silentio quiescendi gratia jacens in lecto, palpebris necdum plene sopore depressis, ex ea desuper parte, quam vertice respiciebat, sonum aure percepit negligenter et corrupte percurrentis, Gloria Patri et Spiritui sancto, ac denuo repetentis idipsum, media per celeritatem intermissione dictione: factusque repente tanquam in exstasi, quemdam, cujus claritas et habitus humanum excedebat modum, in majestate, qua Filium Dei decebat, contra se stantem aspexit: qui radiantibus oculis in ora stupentis tribus sinistrae manus digitis, primum eorum dextro tetigit indice, dicens: Ecce Pater: moxque secundum, Ecce Filius: post haec et tertium, Ecce Spiritus sanctus, et vocem intra voces paululum cohibens, Ecce tres, ait, in una Deitate similiter ado
Abbreviated transcription (Latin):
lios deic S cum postera die doloris ue¬
hem̃tia. ñ adeo iacentem cruriãs recuꝑ¬
andi uires m̃tis aliquantulã ei facultatẽ
indulsisset: abbas tres ꝓbe uite fr̃s ad cũ
misit. qui sic in ea necessitate expedit. ad
confessionẽ ł ad rerũ suarũ dispositionẽ
cũ hortarent᷑: utq nouelle suc constru¬
tioni inquantũ tũc licuisset ꝓspic̃e ñ neg¬
ligeret. Qͥb iuxta sensum hc̃ cũ lectulo assi¬
derent hortam̃tis suis cũ mulcẽtib. idq
querentib umec cur filus suis quib alia

Expanded text:
is edebat. Sed cum postera die doloris vehementia non adeo jacentem crucians, recuperandi vires mentis aliquantulam ei facultatem indulsisset. Abbas tres probae vitae fratres ad eum misit, qui, sicut in ea necessitate expedit, ad confessionem, et ad rerum suarum dispositionem eum hortarentur, utque novellae suae constructioni, inquantum tunc licuisset, prospicere non negligeret. Quibus juxta sensum hunc, cum lectulo assiderent, hortamentis suis eum mulcentibus, idque quaerentibus unice, cur filiis suis, quibus alia
Abbreviated transcription (Latin):
as aduersus innocentiã dõ dilecti ponti¬
ficis exercens. cedib. rapinis. & incendris
ꝑom̃e ferebatur episcoprũ: ad deuasta¬
tionẽ patrie p̃sidio fretꝰ in p̃dicti mõtis
uertice. Hunc iustis exigentib causis.
anatͥematis sententia feriens archiep̃s:
tande ad satifactionẽ coactũ. captiuũq
traxit. Q coloniam uenriẽs. ad eiꝰ uestigia
ruit supplex et penitẽs: & accepto cõmu¬
moĩs et indulgentie loco: ꝓ gr̃a se recõ¬
ciliantis ep̃i beato. petro mõtẽ sigebgen¬
sem dono contradidit. Tunc dii desi¬
deratum cernẽs sibi p̃sul patere nego

Expanded text:
ias adversus innocentiam Deo dilecti pontiias adversus innocentiam Deo dilecti pontificis exercens, caedibus, rapinis et incendiis per omne ferebatur episcopium, ad devastationem patriae praesidio fretus in praedicti montis vertice. Hunc justis exigentibus causis, anathematis sententia feriens archiepiscopus, tandem ad satisfactionem coactum captivumque traxit. Qui Coloniam veniens, ad ejus vestigia ruit supplex et poenitens, et accepto communionis et indulgentiae loco, pro grata se reconciliantis episcopi, beato Petro montem Sigebergensem dono contradidit. Tunc diu desideratum cernens sibi praesul patere nego
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib negligentẽ mea tulerit infelici¬
tas: quam maxime monachis hactenus
inutił uixi. Et cum pectꝰ feriens ħ dixiss.
ocłis ad sidã leciatis cũ expansione manu¬
um corde et ore subumxit. Te p̃cor uite
mortisq dñator et sũme pater. te p̃cor
ut huius lucis inducias m concedas:
donec tuo mun̾e ꝓficuũ qͥd. &̃ in huiꝰ
religioĩs uiros elaborẽ. Q uoce celos
penetͣnte domũ regressus. pͥmo mane
beati petͥ lim̃ adiit: ubi residens in crip¬
ta secretiꝰ et psallens. a qͦdam suꝑuieniẽ¬
te sene ĩ his ubis est p̃monitꝰ. Ne mora
sit uen̾ande p̃sul in extruendo reqͥei
tue loco: quẽ dõ p̃destinante in mõte
qͥ a pretͥfluente fluurio sigeberg cogno¬
minatur habeb̃. Dixerat: et ab astanti¬
Cuiꝰ ab hinc intentio ñ aliud quã id
dic noctuq uoluens: qualit̾ ad finem
ꝑuen̾it expediendũ est.
alatinꝰ comes henricus uir potẽtie
sclaris et gle. tunc tẽporis inimictt¬

Expanded text:
in omnibus negligentem mea tulerit infeliciin omnibus negligentem mea tulerit infelicitas, quam maxime monachis hactenus inutilis vixi. Et cum pectus feriens haec dixisset, oculis ad sidera levatis cum expansione manuum, corde et ore subjunxit: Te precor, vitae mortisque dominator, et summe pater, te precor, ut hujus lucis inducias mihi concedas, donec tuo munere proficuum quid et in hujus religionis viros elaborem. Qua voce coelos penetrante, domum regressus, primo mane limen beati Petri adiit: ubi residens in crypta secretius et psallens, a quodam superveniente sene his verbis est admonitus: Ne mora sit, venerande praesul, in exstruendo requiei tuae loco, quem Deo praedestinante in monte, qui a praeterfluente fluvio Sigeberg cognominatur, habebis. Dixerat, et ab astantiCujus ab hinc intentio non aliud, quam id, die noctuque volvens, qualiter ad finem pervenerit, expediendum est. XIX. Palatinus comes saecularis et gloriae tunc temporis inimicit
Abbreviated transcription (Latin):
comes: ñ alius qͥs potẽs. ñ episcopꝰ. ñ ip̃e
demq rex exceptus est. qͥ non habitũ
suũ aliter excoleret. comã equaret. gestꝰ
quoq suos co p̃sente temparet. Ipse uͦ
consũmationẽ pͥmi templi qđ ceperat.¬
scdo copuis cõtractis. scĩ georgii martiriᷤᷤ
eccł̃am foris murũ ꝯstruxit annuis red¬
ditib abundantẽ. iuxta qđ exigebat il¬
lic congregatio facta clericor.¬
em cum totus inant̾iora respic̾et.
eoꝵ que retrosunt oblitꝰ. in secreto criꝰ¬
oam noctis ꝓfunda qͥete resolutis om̃ib
tes aure cord̃ et corporis auduuit. graui¬
terq suspirans ad p̾b̃m quẽdã occultoꝵ
suor scientissimũ ait. Numqͥd cord̃ tui
ianuã ñ pulsat. qd̃ in tota colonia sopi¬
tis omnib hi soli diuine seruitutis sol¬
licitudinẽ habentes: hoc tẽꝑe noctis ad
psallendũ dõ consistunt: Et me qͥdem
nicħ dignũ ministͥs eius exhibentẽ. cum

Expanded text:
comes, non alius quis potens, non episcopus, non ipse comes, non alius quis potens, non episcopus, non ipse denique rex exceptus est, qui non habitum suum aliter excoleret, comam aequaret, gestus quoque suos eo praesente temperaret. XVII. consummatione do copiis contractis, S. Georgii martyris ecclesiam extra murum construxit, annuis redditibus abundantem, juxta quod exigebat illic congregatio facta clericore cum totus in anteriora respiceret, eorum quae retro sunt oblitus, in secreto cujusdam noctis profunda quiete resolutis omnibustes aure cordis et corporis audivit, graviterque suspirans, ad presbyterum quemdam occultorum suorum scientissimum ait: Nunquid cordis tui januam non pulsat, quod in tota Colonia sopitis omnibus, hi soli divinae servitutis sollicitudinem habentes, hoc tempore noctis ad psallendum Deo consistunt? Et me quidem nihil dignum ministris ejus exhibentem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ gradus capitolii se reclinãs: uix pũcto
temporis ođis in soporẽ clausis surrexit.
Cuius contͥcioĩs et abiectiõis uͥtꝰ ñ facile cre¬
debat᷑ in eo: q̃nqͥdẽ familiarissimis suis
ñ semꝑ innotuerit: & ip̃e publicis obseqͥis
uallatꝰ incedens. aspectu ip̃o tremĩdus et
et glosus scł̃i dignitatib fu̾it : qͥ t̃n inter
pauꝑes xͥ degẽs. mitis et humił semper
extitit. Nam ut a fr̃ib nr̃is accepimꝰ: cũ
eis residens ñnũquã subridendo intulit.
Quã magnũ quamq tribilẽ omnib
aulicis ueniẽs. ad eos me ingero:
qͦmͦ caput erecto collo cͥcumduccus
seuos ocłos in unũquẽq retorqueo:
totũ me cõponens illi sub cuiꝰ uestigia
sint omĩa ritura. cũ tam̃ it̾ ħ paui¬
dus atq timidus. longe deicctior intꝰ
incedã. quã ulli patescat fidei. Hec suis
ipse de se confessꝰ est.
eterum quotiẽs curie necdũ p̃sens
ad ẽẽ nunciabat᷑. ñ laicꝰ. ñ clericꝰ. nõ

Expanded text:
ingressu capitolii se reclinans, vix puncto temporis oculis in soporem clausis, surrexit. Cujus contritionis et abjectionis virtus non facile credebatur in eo, quandoquidem familiarissimis suis non semper innotuerit, et ipse publicis obsequiis vallatus incedens, aspectu ipso tremendus et gloriosus saeculi dignitatibus fuerit; qui tamen inter pauperes Christi degens, mitis et humilis semper exstitit. Nam ut a fratribus nostris accepimus, cum eis residens, nonnunquam subridendo intulit: Quam magnum, quamque terribilem omnibus aulicis, veniens ad eos, me ingero? quomodo caput erecto collo circumducens, saevos oculos in unumquemque retorqueo, totum me componens illi, sub cujus vestigia sint omnia ruitura? cum tamen inter haec pavidus atque timidus, longe dejectior intus incedam, quam ulli patescat fidei. Haec suis ipse de se confessus est. Caeterum quoties curiae necdum praesens adesse nuntiabatur, non laicus, non clericus, non
Abbreviated transcription (Latin):
rata ÷: qd̵ anno dñice incarnatioĩs mil¬
lesimo sexagesi mo sexto. x. kalendas octo¬
bͥs nõĩ sc̃i michaeł archangłi specialit̾
assignans : in honore omniũ celestrum
uͥtutũ sub patrocinio głosi ducis mau¬
cis aram sc̃ificante. cũ in eã reliquias
impon̾et: lux igneo celitꝰ radians
fulgore parit̾ introire. uisa est. Exqͦ¬

Expanded text:
ationis millesimo sexagesimo sexto, decimo Kalendas Octobris, nomini S. Michaelis archangeli specialiter assignans, in honore omnium coelestium Virtutum sub patrocinio gloriosi ducis Maucis aram sanctificaret, et in eam reliquias imponeret, lux igneo coelitus radians fulgore, pariter introire visa est. X
Abbreviated transcription (Latin):
catiorib escis ex m̃sa ꝑse ip̃m in hoc re¬
seruatis: p̃terea matͥb eoꝵ familiarius
suas illi miserias cõquerentib. necessa¬
ria misericordit̃ ĩpendens. Cum enĩ
ẽẽt erga cunctos mopes misericors et
cõpassibił. circa pauperculas tñ & earũ
infantulos speciali quadã miseratiõe
oucebatur. Qd̃ huiꝰmodi femine exꝑim̃¬
to cognoscentes: explorato ñnũquã tẽ¬
ꝑe in plateis sese gregatĩ optulerunt:
paruulos suos ei cũ clamore supplices
obicie ntes. Interdum tͣnͣsiens et plassi¬
tudine diutine exspectatiõis. in soporẽ
u̾sos conspiciens. eiꝰ modi puerulos exe¬
sos et seminudos: aliquem eor quẽ nec
dignũ ocłis quis arbitraret᷑. pie se adhi¬
bens materna uice ex oscłari cepit. Que¬
dam etiam ꝓpͥos ñ habentes. alienos in¬
fantulos expetierunt: in dubiũ haben
onuste sarcinuł eiꝰ ꝯspectui p̃sentarent᷑.
NteR ħ sollemnnis ei mos erat.

Expanded text:
catioribus escis ex mensa per seipsum in hoc recatioribus escis ex mensa per seipsum in hoc reservatis; praeterea matribus eorum, familiarius suas illi miserias conquerentibus, necessaria misericorditer impendens. Cum enim esset erga cunctos inopes misericors et compatiens, erga pauperculas tamen et earum infantulos speciali quadam miseratione ducebatur. Quod hujusmodi feminae experimento cognoscentes, explorato nonnunquam tempore, in plateis sese gregatim obtulerunt, parvulos ei suos cum clamore supplices objicientes. Interdum transiens, et prae lassitudine diutinae expectationis in soporem versos conspiciens ejusmodi puerulos exesos et seminudos, aliquem eorum, quem nec dignum oculis quis arbitraretur, pie ad se adhibens, materna vice exosculari coepit. Quaedam etiam proprios non habentes, alienos infantulos expetierunt, in dubium habentonustae sarcinulis, ejus conspectui praesentarentur. Inter haec solemnis ei mos erat,