comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ uouũ: p̃cepta euuangĩm. que ñ posst̾ siesti¬
nere uidei: ne maior sassitra fiat. cũ quib ga¬
lathe p̃cepta legis misoebant in utros ueres
b maioꝵ deprauati. sinceritatẽ preceptoꝵ xͥ
nequeunt custodire.¬

Expanded text:
cepta Evangelii, quae non possunt sustinere Judaei, ne major scissura fiat, cum quibus Galatae praecepta legis miscebant in utres veteres bus majorum depravati, sinceritatem praeceptorum Christi nequeunt custodire
Abbreviated transcription (Latin):
docendi occasionem
habeat. ⁊ spĩtales ci¬
bos ĩpertiat. Eundo
litas ostenditur. ĩ
tiũ: paret dodrute
eiꝰ potentia.

Expanded text:
docendi occasionem habeat, et spirituales cibos impertiat. Eundo litas ostenditur: in tium patet doctrinae ejus potentia.
Abbreviated transcription (Latin):
in uineã qͥuam excolat ei locatur. Mnti¬
tur seruus unꝰ ⁊ alt̾ ⁊ tertiꝰ qui de fructu
accipiant. cũ lex. psalmodia. ꝓpħra qͣrũ
admonitionẽ ad bñ agendum seqͣtur
lgͣ. S missus seruus ꝯtumeliis affectꝰ¬

Expanded text:
si vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus ser
Abbreviated transcription (Latin):
hanc correptionẽ deridendo ⁊ flagellando nefandoꝵ d
sideriis exhibutt. ne usq ad crucisi gendũ seuirent.
ꝙ ⁊iuerba iohis euitangeliste. ⁊ ip̃a colit̾pna testant᷑
ad quã ligatus fuit dꝰ. que usq hodie dñici sangͥnis oer¬
neneso certa signa demonstrat. s licet pilatus hoc a¬
gat: insatiabilis sa crilegoꝵ furor ñ cessat. s magis in¬
stat. qr accusationẽ quã contra dr̃m deculerant sõlli¬
cita pilati int̾rogatione inder̃t euacuatã. tandẽ impu¬
dici ad solas p̃ces se conu̾tunt. uo qd̾ criminando uel
qͣi ratiotinando neqͥuerant: iã postulando ⁊ uocife¬

Expanded text:
Hanc correptionem deridendo et flagellando nefandorum desideriis exhibuit, ne usque ad crucifigendum saevirent. Quod et verba Joannis evangelistae, et ipsa columna testatur ad quam ligatus fuit Dominus, quae usque hodie Dominici sanguinis cernentibus certa signa demonstrat. Sed licet Pilatus hoc agat, insatiabilis tamen sacrilegorum furor non cessat, sed magis instat quia accusationem, quam contra Dominum detulerant, sollicita Pilati interrogatione viderant evacuatam. Tandem impudici ad solas preces se convertunt, ut quod criminando vel quasi ratiocinando nequiverant, jam postulando et vocife
Abbreviated transcription (Latin):
ħñc in side ciues ⁊ domestici
symon obediens. Cirene heres
int̾pretat᷑. Symon uenit de
uilla .⁊. de pago a quo paga¬
in qui a ciuitate dei aliem.
urbane st̃ qu̾ sationis igna¬
ri. S symon pago egrediẽs

Expanded text:
ci Simon obediens Cyreneae haeres interpretatur. Sed Simon venit de villa, id est de pago, a quo pagani, qui a civitate Dei alieni urbanae sunt conversationis ignari. Sed Simon pago egrediens
Abbreviated transcription (Latin):
lib cadite suꝑ nos ⁊ oꝑite
nos. cũ sue fiagilitatis me¬
mores. ingruente tẽptatio¬
nũ articulo. sublimiũ u¬
martyrio.ł quacũq alia uͥ¬
tute q̃runt exẽplis. monitiᷤᷤ.
p̃cib q defendi.

Expanded text:
libus: Cadite super nos, et operite nos, cum suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo, sublimium vmartyrio, vel quacunque alia virtute, quaerunt exemplis, monitis precibusque defendi.
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut p̃scripta
⁊ mox dioetur sic̃
postea signis ⁊ ꝓdi¬
giis manifestatur.
ut totꝰ liber deũ ⁊
hõtem natũ demõ¬
stret ꝙ ÷ credendũ
ut possit intelligi.
hic .ii. sensus deficit
tura s uͥtus. Qui ñ
credit: ñ intesligit:
uerbũ caro sim ÷.
Desponsatio
uxor sub crodia iun¬

Expanded text:
erat ut praescripta est et mox dicetur, sicut postea signis et prodigiis manifestatur, ut totus liber Deum et hominem natum demonstret: quod est credendum ut possit intelligi. Hic enim sensus deficit tura, sed virtus: qui non credit non intelligit verbum caro desponsatio uxor sub custodia
Abbreviated transcription (Latin):
rie. Quid ad xp̃m
gn̾atio ex dauid de¬
ducta ad ioseph.
etudo scripturarũ
ut ordo mulierũ
in gn̾ationib te¬
xat᷑. ⁊ ideo ñ per
mariã s per eoseph
gebatur acciꝑe: ne¬

Expanded text:
riae. Quid ad Christum generatio ex David deducta ad Joseph, etudo Scripturarum, ut ordo mulierum in generationibus texatur; et ideo non per Mariam, sed per Joseph gebatur accipere
Abbreviated transcription (Latin):
hec mulier uereconda simbria in tangit. fidelis acressit
religiosa credidit. saptens se ẽẽ sanatã cognoscit. Sic
plebs gentiũ que deo credidit. pcc̃m erubuit. ut deser¬
ret: fidẽ detulit ut cred̾et. deuotionẽ exhibuit ut roga¬
ret. sapĩam induit: ut sanitatẽ suã ⁊ ip̃a sentiret. fidu
tiã sũpsit: ut fateret᷑ qd pripuisset ali eñ.¬

Expanded text:
ec mulier verecunda fimbriam tangit, fidelis accessit, religiosa credidit: sapiens se esse sanatam cognoscit: sic plebs gentium quae Deo credidit, peccatum erubuit ut desereret, fidem detulit ut crederet, devotionem exhibuit ut rogaret, sapciam sumpsit, ut fateretur quod praeripuisset alien
Abbreviated transcription (Latin):
iuste occisũ dolebant: siue cuiꝰ moxtẽ se ĩpetrasse me¬
minerant. hunc in morte amplius głificatũ trene
xp̃o d̾m̃ tim̃tes: aꝑte ꝯfessionis uode głificant. Indei
ꝑcitientes solũ pectora: silentes dom̃ redeunt.
prius inimititias uideoꝵ. s in hoc extremo offitio:¬
minus curat de illis.

Expanded text:
juste occisum dolebant: sive cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremDomino Deum timentes, apertae confessionis voce glorificant: Judaei percutientes solum pectora, silentes domum redeunt.prius inimicitias Judaeorum, in hoc extremo officiohil curat de illis.
Abbreviated transcription (Latin):
cas ait. qr morti ꝓpinquans: lum̃ eiuian¬
gelii p̃dicauit iudcis. Exiens. duos: qr pꝰ re¬
surrectionẽ iudeis ⁊ gentib. de quib marcuᷤ
uñ ponit: qr gentib scabit.
Ec̃ce duo ceci. Reistis: uñ ꝯmemorat martꝰ
qr fuerat in illa ciuitate famosissimꝰ. qͥ ex
magna felicitate eiectus: notissime erat
miserie. Cecus nẽpe ⁊ mendicus. Uñ nom̃
eiꝰ memorat. Et nom̃ prĩs eiꝰ tymeꝰ. bartymei
altꝰ. ꝙ in aliis ñ faci e occurrit hic nͥ in iay¬
ro. qui ⁊ in illo loco nobilis fuit famosits. fa¬
mositas a̾ ssluminati: magnã famã intra¬

Expanded text:
cas ait, quia morti propinquans lumen Evangelii praedicavit Judaeis, exiens duos, quia post resurrectionem Judaeis, et gentibus. De quibus Marcus unum ponit, qui gentibus scribit. ecce duo caeci. De istis unum commemorat Marcus, quia fuerat in illa civitate famosissimus: qui ex magna felicitate ejectus notissimae erat miseriae. Caecus nempe et mendicus, unde et nomen ejus memorat, et nomen patris ejus Barthi in aliis non facile occurrit, nisi in Jairo, qui et in illo loco nobilis fuit. Famositas autem illuminati, magnam famam mira
Abbreviated transcription (Latin):
habito sermone de dilectione dei ⁊ ꝓxum. supponitur
e ͦ utriusq dilectionis. ñ tam in solo uerbo. ꝙͣ ioꝑis ex¬
hibitione Per istas .n. duai ĩorores: due signant᷑ uite spi¬
rituales. ꝑmarthã: oꝑib actitosa deuotio. qua ꝓximo
in caritate sotiam᷑. ꝑmariã: religiosa m̃tis utentio. ĩ
dei u̾bo. qua in dei amore suspiramꝰ. Actiua: panẽ uel
corꝑalem esurentt ł doctiine ignoranti tribuit. erran¬
dẽ aaigit. suꝑbũ ad humilitatẽ reuocat. que singuł
ecpediunit dispensat. Contẽplatiua: caritatẽ dei ⁊ ꝑxxͥ
ritiuet. s ao extiori actione qͥesat. soli conditoris desi¬
derio iheret. ⁊ calcatis om̃ib citris m̃di᷑ ad uidendã fati¬
em treatoris in ardescit. ⁊ deud̾at misceri su ꝑnis ciuib
de gt̾na in conspectu dñi incorruptione gaudenitib.
Interta a erat martha. quomͦ pascẽt dñm. hec ꝯui¬
uiũ parat dño. In coniuiio dñi: illa iã iocundatur.

Expanded text:
Habito sermone de dilectione Dei et proximi, supponitur exemplum utriusque dilectionis, non tam in solo verbo, quam in operis exhibitione. Per istas enim duas sorores, duae significantur vitae spirituales. Per Martham, operibus actuosa devotio, qua proximo in charitate sociamur. Per Mariam religiosa mentis intentio in Dei verbo, qua in Dei amore suspiramus. Activa panem vel corporalem esurienti, vel doctrinae ignoranti tribuit, errantem corrigit, superbum ad humilitatem revocat, quae singulis expediant dispensat: contemplativa, charitatem Dei et proximi retinet, sed ab exteriori actione quiescit, soli conditoris desiderio inhaeret, et calcatis omnibus curis ad videndum faciem Creatoris inardescit, et desiderat misceri supernis civibus, de aeterna in conspectu Domini incorruptione gaudentibus. intenta erat Martha: quomodo pasceret Dominum: haec convivium parat Domino, in convivio Domini illa jam jucundatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Incẽptando ꝯueniũt.
qui in doctrina ꝯͣrii ĩ
futati erant in ostẽ¬
sione denarii. tã uide¬
rant ⁊̃ saduceos ob¬
mutescere. s tñ ma¬
liuolentia ⁊ lutor:
nutrit ĩpudentiã.

Expanded text:
In tentando conveniunt qui in doctrina contrarii futati erant in ostensione denarii, jam viderant etiam Sadducaeos obmutescere, sed tamen malevolentia et livor nutrit impudentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
orbe predicandũ.¬
B. potand̾ qr sicut maria toto orbe qͦ
eccła ÷ diffusa głam meruit de ꝑio ob¬
sequio ꝙ dño deuote exhibuit: sic ⁊ iudaᷤᷤ
qui ei deccanit ꝑfidie nota longe lateq

Expanded text:
orbe praedicandum. Notandum, quod sicut Maria toto orbe quo est Ecclesia diffusa gloriam meruit de pio obsequio, quod Domino devote exhibuit: sic et Judas qui ei detraxit, perfidiae nota longe lateque
Abbreviated transcription (Latin):
Iess. Isle abiit ad principes ⁊ postiꝵ exiuit
intiaut in eũ sathanas. hec nox nocͥti:
gitur. Maria curit ad apłos ut dies diei
eructet ũbũ. Iudas adtudeos. ut nox
nocti indicet scĩam¬

Expanded text:
etc. Ille abiit ad principes: et postquam exivit, intravit in eum Sathanas. Hic nox nocti inmile juugitur . Maria currit ad apostolos ut dies diei eructet verbum; Judas ad Judaeos, ut nox nocti indicet sci
Abbreviated transcription (Latin):
Orima in ꝑadyso añ pct̾m in ꝓhibitione ligni. Seda
poit p̃uaricitionẽ ⁊ expulsionem de ꝑ adyso. de mui¬
tiplicatione humane ꝓpaginis. Tertia nce añ diluui¬
si de fabricanda archa. Qͥuarta poit dilur ũ de diu¬
si onib gentiũ. Quinta ab aham de circoncisione.
error corrũpit dũ carnałr que dico accipis. ⁊ ideo uora
ex decreto dei nͣliter regit᷑ illa etas. ñ ad et̾tia s ad ila
tp̃ĩalia appetenda. Si mulcent. hitanda. Si offendũt.
ꝯtentione q̃ me mouet. Iudei se p̃ferebant samari¬
tants ꝓ tẽplo ꝙ edificauit salomon in quo adbra¬

Expanded text:
rima, in paradiso ante peccatum in prohibitione ligni. Secunda, post praevaricationem et expulsionem de paradiso, de multiplicatione humanae propaginis. Tertia, Noe ante diluvium de fabricanda arca. Quarta, post diluvium de divisionibus gentium. Quinta, Abraham de circumcisione error corrumpit, dum carnaliter quae dico accipis, et ideo voca et decreto Dei naturaliter regitur illa aetas, non ad aeterna, sed ad ista temporalia appetenda si mulcent, vitanda si offendunt.contentione, quae me movet. Judaei se praeferebant Samaritanis pro templo quod aedificavit Salomon, in quo adora
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ carnatio reuelata fu̾it. s ꝑ meã p̃sentiã in carne:
fiẽt ueri adoratores.
Cũm deus sit sꝑt̃. ⁊ ñ corpꝰ. ñ querit corꝑeũ locũ in qͦ¬
posset docere. cũ eum iã dooentẽ ñ agnosie̾t: digna
erat cui xp̃e se manifestaret. uñ dicit. Ego sic̃ qui¬
loquor. messias. Qua manifestatione accepta: non

Expanded text:
incarnatio revelata fuit, sed per meam praesentiam in carne fient veri adoratores. Cum Deus sit spiritus et non corpus, non quaerit corporeum locum, mposset docere cum eum jam docentem non agnosceret, digna erat cui ipse se manifestaret, unde dicit: Ego sum Messias, qua manifestatione accepta non
Abbreviated transcription (Latin):
Si sciret pat̾ fa. ħesciente
prẽ familias fut dom̃ ꝑforat. qr dũ a sus
custodia spr̃ dormit: impuisa mors carniᷤᷤ
habitaculũ irrũpit. ⁊ ad supplitiũ trahit.
furi a̾ resisteret si ugilaret: qr aduentũ
iudicis occulte uenientẽ precauens: peni¬

Expanded text:
Si sciret, etc. Nesciente patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et ad supplicium trahit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum judicis occulte venientem praecavens
Abbreviated transcription (Latin):
ti eẽnt. ñc spetiałl
ad p̾latos lq̃. qui hu¬
mles. pͣdentes. nõ
appetentes boñ pt̃
cere oues.

Expanded text:
ti essent. Nunc specialiter ad praelatos loquitur qui humiles, prudentes, non appetentes bonum procere oves.
Abbreviated transcription (Latin):
Duo in lecło. qui otium eligunt ⁊ qͥetem.
Qui autẽ humana laude uł aliqua utioꝵ
corruptione monasticã uitã gesserit: relin¬
tos uidit. Noe. daniel. ⁊ iob .i. rectores. ꝯ¬
homiñ: tres supponit ꝑabolas. In pͥma agã
de laborantib in agro. ꝙ ÷ uͥdidit. uigilate

Expanded text:
Duo in lecto. Qui otium eligunt et quietemQui autem humana laude vel aliqua vitiorum corruptione monasticam vitam elegerit, relintos vidit, Noe, Daniel et Job, id est rectores hominum, tres supponit parabolas. In prima agit de laborantibus in agro, quod est ubi dicit: Vigilate
Abbreviated transcription (Latin):
cinam dom̃ ÷. Eõce sanus st̃s es iã noli
ꝑgrare. ne deterius tibi ꝯtingar.
.Quinq de cansis affliguntur hõies
molestiis carnis. Nut pp menta augen¬
da ut iob ⁊ martyres. aut pp̃ humilita

Expanded text:
 Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi contingat . Quinque de causis afficiuntur homines molestiis carnis. Aut propter merita augenda, ut Job et martyres. Aut propter humilita
Abbreviated transcription (Latin):
quesiert. quos eucᷤᷤ¬
dem rei cura moueᷤᷤ¬
set. uñ colligitur
lix a płib fuisse ob¬
tectũ. a phariseis.
a discipuł iohis. ⁊¬

Expanded text:
quaesierunt quos ejusdem rei cura movisset. Unde colligitur hoc a pluribus fuisse objectum, a pharisaeis, a discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
Nait insipientib che¬
bi. ut ꝓbet se tumorẽ
Cũ audis omĩa:
agnoscis om̃ipotentẽ.¬
pr̃is. cũ audis tradita.
confiteris filiũ cui per

Expanded text:
n ait, insipientibus et heut probet se tumorem Cum audis omnia, agnoscis omnipotentePatris. Cum autem audis tradita, confiteris Filium, cui per
Abbreviated transcription (Latin):
inchoandis uͥtutib uenena p᷑ue ꝑsuasionis obitiũt. Scor¬
ꝑiones: qui consũmandas untutes ad finẽ uitiare cõtend̾̃t
Malos spe eicere ⁊ alias uͥtutes facere
hoc agit. ad ꝯdẽpnationẽ eoꝵ qui inuocant. ł ad utili¬
tatẽ eoꝵ qui uident ⁊ audiũt. ut licet hõies despitiãt.
signa fatientes: deũ tñ honorent. ad cuiꝰ inuocationẽ
miracula fiũit. P hident᷑ gͦ gaudere de humiliatione
diatoli. qui pp̾su: ꝑbiã cecidit. s gaudeant de sua sub¬
limatione. ut ⁊ unde illi cecider̃t subleuati: isti ascẽ¬

Expanded text:
inchoandi virtutibus venena pravae persuasionis objiciunt; scorpiones, qui consummatas virtutes ad finem vitiare contenduntMalos spiritus ejicere et alias virtutes facere, hoc agit ad condemnationem eorum qui invocant, vel ad utilitatem eorum qui vident et audiunt: ubi licet homines despiciant signa facientes, Deum tamen honorant, ad cujus invocationem miracula fiunt. Prohibet gaudere de humiliatione diaboli, qui propter superbiam cecidit, sed gaudeant de sua sublimatione: ut unde illi ceciderunt sublevati, isti ascen
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta diuinitatis. xp̃c uero quẽ describt.
homo fuit de uirgine natus. uitulus:
in immolatione. leo in resierrectione.
aquila: in ascensione. Uel in homine:
humanitas. in uitulo sacerdotiũ. in leo¬
ne regnum. in aquila exprimitur diui

Expanded text:
cramenta Divinitatis. Christus vero quem describunt, cramenta Divinitatis. Christus vero quem describunt, homo fuit de virgine natus: vitulus in immolatione, leo in resurrectione, aquila in ascensione. Vel in homine humanitas, in vitulo sacerdotium, in leone regnum, in aquila exprimitur Divi
Abbreviated transcription (Latin):
Matheꝰ cum primo p̃dicasset eiłi in
iudea. uolens transire acd gentes pri¬
mus euuangłium scuipsit hebraice. ⁊ fr̃ĩ¬
b a quib ibat ad memoriam reliquit.
Sicut enĩ necesse fuit ad cõfirmationẽ
fidei euuangłm p̃dicari: sic ⁊̃ ꝯtra hereti¬
cos scribi. Cũm autẽ piures euu scripse
ñtiant trinitatis. ⁊ sunt qͣr quatuor ro¬
te in quadriga dñi. que uehit eũ ꝑ pre¬
dicationẽ euuangelii. et genꝰ humanũ
quadrifida morte peremptũ: eoꝵ erat p̃¬
dicatione uiuificandũ. unde ⁊ alioꝵ eu
uangelia deciderunt nec recepta sunt.
quia dñs nolebat p̾finitum numerũ
cassari: ꝓpter uirtutem sacram̃ti. Designã¬
tur ⁊̃ euuangelute quatuor siguns que
ñ sunt deceptorie. s iocundi misterii sibi
conscie. Matheus in homine intelligit᷑.
quia cura humanitatẽ xp̃i principalit̾
immoratur. Marthus in leone: quia agit
de resurrectione. lucas in uitulo: agens
de sacerdotio. Ioħes in aquila. scristens sa¬

Expanded text:
Matthaeus cum primo praedicasset Evangelium in Judaea, volens transire ad gentes, primus Evangelium scripsit Hebraice: quod fratribus a quibus ibat, ad memoriam reliquit. Sicut enim necesse fuit ad confirmationem fidei Evangelium praedicare, sic et contra haereticos scribi. Cum autem plures Evangelium scripsers fidem nuntiant Trinitatis, et sunt quasi quatuor rotae in quadriga Domini, quae vehit eum per praedicationem Evangelii, et genus humanum quadrifida morte peremptum eorum erat praedicatione vivificandum: unde et aliorum evangelia deciderunt, nec recepta sunt: quia nolebant praefinitum numerum cessari propter virtutem sacramenti. Designantur etiam evangelistae quatuor figuris, quae non sunt deceptoriae, sed jucundi mysterii sibi consciae. Matthaeus in homine intelligitur: quia circa humanitatem Christi principaliter immoratur. Marcus in leone, quia agit de resurrectione. Lucas in vitulo, agens de sacerdotio. Joannes in aquila, scribens sa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sotietate na¬
Etureut m̃titur
origenes. s offi¬
tii dignitate. si¬
cut ⁊ sac̾dotes
bia sacdotis cu

Expanded text:
n societate naturae, ut mentitur Origenes, sed officii dignitate: sicut et sacerdotes, bia sacerdotis cu
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃sumens. ñ ex lege s supͣ legẽ ẽe grãm indicaret.
q̃ leꝓsi maculã posset abluere.
Et extendit. Tetigit .n. pp̃ humilitatẽ ut nos doc̾et
nullũ sꝑnere ꝑ aliqͣ corꝑis maculatione. T̃angit ñ
dedignatꝰ. ĩ ꝑat᷑ ñ diffisus. ad hibet oꝑis testimonũt
manicheũ.

Expanded text:
te praesumens non ex lege, sed supra legem esse gratiam iudicaret, quae leprosi maculam posset abl 13.-- Tetigit. Propter humilitatem, ut nos doceret nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Tangit non dedignatus, imperat non diffisus, adhibet operis testimonium. Manichaeum.
Abbreviated transcription (Latin):
cauere debemꝰ eos qͥ¬
qr parũ distat in ui¬
tio falłe uł falli
ii fc̃o minus recto
occasionẽ dat ruine.

Expanded text:
cavere debemus eos qcum parum distet in vitio fallere vel falli. facto minus recto occasionem dat ruinae.
Abbreviated transcription (Latin):
Postqͣ dixit de resurrecti¬
oue anie: subdit de resur¬
rectione carius
Et pͥtatẽ ꝙͣ habet filiꝰ cũ
ꝑĩe in occulto. dedit pater
dei solis m̃dis corde ꝓmittit᷑¬

Expanded text:
Postquam dixit de resurrectione animae, subdit de resurrectione carnis. Et potestatem quam habet Filius cum Patre in occulto, dedit Pater Dei solis mundis corde promittit
Abbreviated transcription (Latin):
¶G. iora ꝙ loca reb ꝯueniunt. In monte
orat. transformatur. discipulis archana
sue marestatis aꝑit. In imo: a turba ex¬
cipit᷑. iniseroꝵ fetũ pulsat᷑. Sursũ disci¬
pulis archana regni reserat. deorsũ turb̾
poca infidelitatis expbrat. Sursũ uocẽ
pr̃is his qͥ audire poterant pandit. deor¬
sũ malos spr expellit. nc ꝓ meritoꝵ qͣlita¬
te aliis ascendere: aliis i desistit descende.¬

Expanded text:
. Nota quod loca rebus congruunt. In monte orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in imo a turba excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum vocem Patris his qui audire poterant pandit, deorsum malos spiritus expellit. Nunc pro meritorum qualitate aliis ascendere, aliis non desistit descende
Abbreviated transcription (Latin):
silios ⁊ corda filioꝵ ad pr̃es restituet ⁊
morti ꝙ detet. ⁊ ꝙ diu inuendo sustulit
sic ⁊ helyas muita passurus ÷. Restituet
gͦ oĩa. primo corda honuñ illicis tpt̃is
ad credendũ in xpm ⁊ resistendũ antrp̃o.
deinde ponet animã ꝓ xp̃o.¬

Expanded text:
filios, et cor filiorum ad patres. Restituet enim morti quod debet et diu vivendo sustulit,sic et Elias multa passurus est. Restituet ergo omnia. Primo, corda hominum illius temporis ad credendum in Christo, resistendum Antichristo. Deinde, ponet animam pro
Abbreviated transcription (Latin):
a qui ñ st̾ ⁊ terra eodẽ uerbo repositi st̾.
⁊ tgni seruati. siꝑte dorens qr ñ alii celi
stͥ igne ꝑiurri quã aqua ꝑditi .i. in ania
cubitis cacumina montiũ transcendit.
ultra aeris ethens q ꝯfinia ꝑuenit.¬

Expanded text:
iti sunt et igni reservati , aperte docens, quia alii coeli sunt igne perituri quam aqua perditi, id est, inania uindecim cubitis cacumina montium transcendit ultra aeris aetherisque confinia n
Abbreviated transcription (Latin):
cursus sicut humani defectus terreri: ita angelice
consolari. Econtra. semones si quos sua p̃sentia
territos senserint: amplrori horrore ꝯcutiunt.
Exaudita ÷ magis ꝙͣ petisti.
Rogasti ꝓ liberatione plebis: ⁊ donatꝰ ÷ tͥ p̃cursor
Multa diuina bñsitia hic congesta
Primũ dep̃cationis fructꝰ ℥. deinde sterilis partus.
tũ letitia płimoꝵ. ⁊ magnitudo uurtittis altissims¬
ĩ ꝓpħa ꝓmittit᷑. qͥnetiã ne qua eẽt dubitatio fu
um erat fut᷑us: abraham ÷ uocatus. Iacob qui de¬

Expanded text:
ua. Sicut humani defectus est terreri, ita benignitao solari. Contra, daemones si quos sua praesentia territos senserint, ampliori horrore concutiunt. Exaudita est magis quam petisti. Rogasti pro liberatione plebis, et donatus est tibi praecursor. Multa divina beneficia hic sunt congesta. Primum, deprecationis fructus, deinde sterilis partus. Tum laetitia plurimorum, et magnitudo virtutis, Altissim promittitur, quin etiam, ne qua esset dubitatio, fuum erat futurus, Abraham est vocatus. Sic Jacob, quia De
Abbreviated transcription (Latin):
ctis diuq fructu con¬
iugii priuatis ioh̃s
nasceret᷑. ut inopinu¬
to ortu ꝓlis ⁊ ip̃os do
nũ gratius afficeret.
⁊ ceteros stupor mira
subditur. Posuer̃t
õs qui audierant in
corde suo di. Quis ꝑ

Expanded text:
ctis diuque fructu conjugii privatis Joannes nasceretur, ut inopinato ortu prolis et ipsos donum Dei gratius afficeret, et caeteros stupor miracsubditur: Posuerunt omnes qui audierant in corde suo dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
uł ramos de arborib cedunt: qͥ in doctͥi¬
na ueritatis u̾ba ⁊ snĩas pr̃m de eoꝵ ex¬
cerpunt libus. ⁊ hec in uia dei ad antm̃
auditoris uenientis hu̾sli p̃dicatione
tur: clamabant. Precessit uidaicus ppͦ¬

Expanded text:
vel ramos de arboribus caedunt, qui in doctrina veritatis verba et sententias Patrum de eorum excerpunt libris. Et haec in via Dei ad animum auditoris venientis humili praedicatione praeibant. Praecessit Judaicus p
Abbreviated transcription (Latin):
minora maiorẽ habeant m̾cedẽ. hoc loco uł
iudeos ostendit de quali thesauro ꝓferant
blasphemiã: uł cũ suꝑtorib heret. ꝙ sic̾ bonꝰ
ho ñ potest ꝓferre mala: nec malus bona.
sic nec xp̃c mala: nec diabolus bona oꝑa potest
facere.

Expanded text:
m habeant mercedem. Hoc in loco, vel Judaeos ostendit de quali thesauro proferant blasphemiam. Vel cum superioribus haeret, quod sicut bonus homo non potest proferre mala, vel malus bona, sic nec Christus mala, nec diabolus bona opera potest facere.
Abbreviated transcription (Latin):
mutationeest: ad ec̾nitatẽ durabile ñ ÷. Et om̃e qd̾ a¬
pud me transtre cernit᷑. fixũ ⁊ siñe transitu tenet᷑. qr
sermo meꝰ qui transit: stũas manentes expͥmit.

Expanded text:
mutatione est, ad aeternitatem durabile non est, et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sermo meus, qui transit, sententias manentes exprimit.
Abbreviated transcription (Latin):
sauerunt. S apłi ne his aduenienti¬
b terreantur. ⁊ ne iherosolimã uideãq
deserant admonentur. qr ñ statĩ finis.
In qͦdragesim̃ .n. ⁊ scd̾m anũ desolatio ꝓ¬
nntie ⁊ ultim̃ uibis ac tẽpli excidiũ ꝓͣ¬

Expanded text:
saverunt; sed apostoli ne his adventantibus terreantur, et ne Hierosolymam Judaeamque deserant, admonentur, quia non statim finis. In quadragesimum enim annum desolatio provinciae et ultimum urbis ac templi excidium
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̾. Multi in noĩe xp̃i uenere antixp̃i
quoꝵ pͥmus symon magus cui abscul¬
sabant õs qui erant in samana a mi¬
uimo usq ad maxim̃ dicentes. Hic ÷ uͥ¬
tus dei q̃ uocatur magna . eo ꝙ multo

Expanded text:
ti sunt. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus Simon Magus, cui auscultabant omnes qui erant in Samaria a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei quae vocat
Abbreviated transcription (Latin):
ri possit. ⁊ capite sublato: uu̾sa int̾ se
m̃bra repugnant.
Ununitus a ꝓcuratũ ÷: ut patefcã per
orbem fidei euuangłioe gr̃a: ip̃m tẽplũ¬
cũ ccaimoniis dolletur. ne forte as ꝑitu¬
lus adhuc ac lactans in fide si uid̾et ma¬
nere illa a ꝓpħis frã. a dño instituta. ad¬
mirando sc̃m scl̃are paulatĩad iudaismũ
relaberetur. Nufertur gͦ umbra: ⁊ pau¬
latĩ tenet ueritas ꝑ orrem decĩarata.
Ierꝰ. preñtiat cladẽ nouissimi tpr̃is .i.
destructionẽ tẽpli cũ pleꝑe ⁊ uitt̾a sua de
q̃ua dr᷑. ĩapis suꝑ iapidẽ ũ reliuq̃t .i. us¬

Expanded text:
ri, et capite sublato universa inter se membra compugnant. utem procuratum est, ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia templucum caeremoniis tolleretur: ne forte aliquis parvulus adhuc, ac lactens in fide, si videret manere illa a prophetis facta a Domino instituta admirando sanctum saeculare, paulatim ad Judaismum relaberetur. Aufertur ergo umbra, et palmam tenet veritas per orbem declarata. Praenuntiat cladem novissimi temporis, id est destructionem templi cum plebe et littera sua. De qua: Lapis super lapide
Abbreviated transcription (Latin):
nos de trina nega¬
lapsũ qui male co¬
gitauimꝰ a deo ma¬
le locuti suꝰ ad
primos ⁊ male
tecimꝰ ad nosmet¬
ip̃os.

Expanded text:
nos de trina negaus, qui male cogitauimus de Deo, male locuti sumus ad proximos, male fecimus ad nos metipsos.
Abbreviated transcription (Latin):
B. Et tuuer̃t ⁊ c̃. Math̾s. Porro hoies
mirati st̃ dicentes. Qualts ÷ hic : ⁊c̾. ñ gͦ¬
discipitli. s alii qui in naici erant: mira¬
bantur de eo dubitantes cui mare ⁊ uentꝰ more magno. Et
obedunt uł ⁊̃ ip̃i discipidi recte hoĩes dc̃i

Expanded text:
. Matthaeus: Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est, etc. Ndiscipuli, sed alii qui in navi erant mirabantur, de eo dubitantes, cui mare et ventus obedirent. Vel etiam ipsi discipuli recte homines dicti,
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾sit inter emulos legis ⁊ gr̃e. qr qͥ legẽ secunt᷑: m̃tis
famẽ patient᷑ ecernã. Qui u in nitenoib uerbũ recepe¬
rũt: alim̃ti celestis ⁊ fontis ubertate recreati: esurire
⁊ sitire ñ posst̾. ⁊ ideo qui aĩo reiunant: murmnur᷑at
dicentes. Quare cũ pu. ⁊c̃  filii diaboli ueneñ serpen¬
tis diffundũt. Serpens pͥmã uocẽ emisit: dicens eue.
Quid utiq deus dixit. nolite manducate ex om̃i ligno:
hunc ĩmitant᷑ isti.

Expanded text:
em sequuntur, mentis famem patientur aeternam. Qui vero in interioribus verbum receperint, alimenti coelestis et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possunt, et ideo qui animo jejunant murmurant, dicentes: Quare cum publicanis, etc.? Filii diaboli, venenum serpentis diffundunt. Serpens primam vocem emisit, dicens Evae: Quid utique Deus dixit: Nolite manducare ex omni ligno? Hunc imitantur isti.
Abbreviated transcription (Latin):
tumultuant᷑ remanẽ¬
dũ. s tectũ domꝰ in q
xp̃c docet ÷ ascendend̾.
.i. sacre scͥpture subli¬
mittas ÷ appetenda.⁊

Expanded text:
tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum: id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda,
Abbreviated transcription (Latin):
di esse celebtandũ. siqua .it. lauacrum
Un. habemus thesaur̾ istũ in uasis ficti¬
lb parant pascha discipuli uͥ aq̃ infer¬
tur lagena. ut adesse tp̃s insynuent quo
cultorib ueti̾s pasche typicus de lun¬
ne ac postib cruor auferatur. ⁊ ad tol¬
lenda m̃di crimina uuifici fontis bap¬
tisma ꝯsecrerur.

Expanded text:
 esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum  autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli, ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent, quo cultoribus veri paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur.
Abbreviated transcription (Latin):
informasset. insinuans quid in eo fcmͣ sit. ⁊ de futuro
quałr cũ expectare debeant admonuisset. uertit sermo¬
nẽ ad turbas in quib pharisei erant ut inatheus in di¬
cat. qui nec pͥmũ aduentũ stm̃ credentes. nec scd̾m re¬
cte expectantes. si gũ de celo querebant tẽptantes. hos
gͦ arguit. qi si uessent actend̾e. poisent ex u̾bis ꝓpħ̾at̃¬

Expanded text:
informasset, insinuans quid in eo factum sit, et de futuro, qualiter eum exspectare debeant, admonuisset, vertit sermonem ad turbas, in quibus Pharisaei erant, ut Matthaeus indicat: Quia nec primum adventum factum credentes, nec secundum recte exspectantes, signum de coelo quaerebant tentantes. Hos ergo arguit, quia si vellent attendere, possent ex verbis p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯsũmande ꝑfectionis in nobis. ⁊ mat᷑atde ꝓ nobii studi¬
ũ passionis st̃bi testetut in ẽẽ. Qui cũ in se nil haberet u
dolerer: nr̃is tñ angebat᷑ erũpnis. s tp̃r mortis mestitiã
p̃tendebat. ꝙͣ ñ ex metu mortis sue. s mora recẽptionis
nce assũpserat.

Expanded text:
summandae perfectionis in nobis, et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur, qui cum in se nil haberet unde doleret, nostris tamen angebatur aerumnis, et tempore mortis moestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed mora redemptionis nostrae assumpserat.
Abbreviated transcription (Latin):
cui silius uolu̾it reuelare. Et̃ nemo nouit
tr̃q .N. illud subditũ refertur. uerto .n. suo:
pater se declarat. Uerbũ se ip̃m declarat. qr
mentis nr̃e lumenz.

Expanded text:
c. Seipsum revelare. Et nemo novit trumque enim illud subditum refertur. Verbo enim suo Pater se declarat. Et Verbum seipsum declarat, quia mentis nostrae lumen
Abbreviated transcription (Latin):
litatis acrepimꝰ. ne tenere discute̾ p̃sumamꝰ
suꝑna ꝯsilia de uocatione hoꝵ. ⁊ repulsione
didit : s sic deo placitũ ẽẽ dixit. ostendens qr
incustũ eẽ ñ potest: ꝙ usto placet. In oĩb gͦ
que ext̾ius dispoñtur: aꝑte causa bõms ÷ o¬

Expanded text:
litatis accipimus, ne temere discutere praesumamus superna consilia de vocatione horum, et repulsione didit, sed sic Deo placitum dixit, ostendens quia injustum esse non potest quod justo placet. In omnibus ergo quae exterius disponuntur, apertae causa ratio
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra eccłe statũ ꝯspicit. huic seruo peciiã negotiaturo
ꝯm̃dat. In altero modũ ꝯsũmati oꝑis examinat. hñc
prudenter laborantẽ ampliori gr̃a donat. illũ luxu¬
riosa sectantẽ ⁊̃ quo dederat puat. In indĩtio uͦ missti
qui ad decend̾ idonei ii debant᷑ ob uegligentiã fuã¬

Expanded text:
r statum conspicit. Huic servo pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinat. Hunc prudenter laborantem ampliori gratia donat, illum luxuriosa sectantem, etiam quod dederat privat. In judicio vero multi qui ad docendum idonei videbantur, ob negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
iuditioꝵ nr̃oꝵ exempla ustificata: sicut
in uiditiis dei ꝯꝑta habemꝰ. Uñ idẽ alibi.
Niuditiis .ii. tius timui. In quo .i. ueditio
uidicauermꝰ. iudicabitur de nobis. In hi
qͣtuor qͣlitatib st̾ timor. fides. spes. caritas
etmore nãq incipimꝰ. fide seruamꝰ ꝙ inci¬
pimꝰ. spe eriginir. caritate ꝯsũmamuR.
finis .ii. p̃cepti ÷ caritas. Hii st̃ quatuor

Expanded text:
trorum exempla justificata, sicut in judiciis Dei comperta habemus. Unde idem alibi: A mandatis enim tuis timui . In quo enim judicio judicabimus, judicabitur de nobis . In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque, incipimus, fide servamus quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ut ⁊ nos ꝑ p̾cepta dei atq manda¬
ta ac testimonia ⁊ exempla matitros post
in lacrimis timoris semen pñie iactaui¬
mus in t̾ra: nr̃os portantes caritatis ma¬
inpulos cũ gaudio metamꝰ in celo.

Expanded text:
em? Ut et nos per praecepta Dei et mandata ac testimonia atque exempla, maturos post in lacrymis timoris semina poenitentiae jactavimus in terra: nostros portantes charitatis manipulos, cum gaudio metamus in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
capitults. In . uiiͦi
canone: cũ luca co
planare dispono de¬
oẽ ⁊ octo uoedit sꝑa¬
ciatĩ capitulis q̃ simł¬

Expanded text:
capitulis. In octavo canone cum Luca complanare dispono, decem et octo incedit speciatim capitulis: quae sim
Abbreviated transcription (Latin):
Niuditiis .ii. tius timui. In quo .i. ueditio
uidicauermꝰ. iudicabitur de nobis. In hi
qͣtuor qͣlitatib st̾ timor. fides. spes. caritas
etmore nãq incipimꝰ. fide seruamꝰ ꝙ inci¬
pimꝰ. spe eriginir. caritate ꝯsũmamuR.
finis .ii. p̃cepti ÷ caritas. Hii st̃ quatuor

Expanded text:
udiciis enim tuis timui. In quo enim judicio judicaverimus, judicabitur de nobis. In his quatuor qualitatibus sunt, timor, fides, spes, charitas. Timore namque incipimus, fide servamus, quod incipimus, spe erigimur, charitate consummamur. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tra legatos sauromatarũ uehementi
furore ꝯmotus eruptione uenarũ flu¬
Iru sangͥnis expirauit. P ost consulatũ
gratiani t̾cio & eqͥtii septima decima
die mensis nouembris annouite qͥn¬

Expanded text:
tra legatos Sauromatarum vehementi furore commotus, eruptione venarum fluxu sanguinis exspiravit, post consulatum Gratiani tertium et Equitii  An. Dotra legatos Sauromatarum vehementi furore commotus, eruptione venarum flu
Abbreviated transcription (Latin):
ra pͥore conuige ualentimianꝰ hoc mͥ
durisse ꝓbat᷑ uxorẽ. Iustus iustme pa¬
ter cũ eẽt piceni iudex: constantutẽ¬
porib uidit in somnis qm̃ ex dextro
femore ĩꝑialẽ purpurã genuiss. sũ¬
q uisio ꝑmultos recitaret᷑ ad consã¬
tii aures usq ꝑuenit at ille conside¬
rans somniũtanqm imꝑator exea
nasceret᷑ mittens occidit iustũ. suiꝰ
filia iustina cũ orphana remansiss
a patre uirgo ꝑmansit posterioriu̾
uera secũ lauantẽ iustinã diutiꝰ mn.¬
speriss. pulcͥtudi uirginis obligataẽ
go iustina.: ut etiã ipsalic&. eẽt mu¬
lier: eiꝰ tam̃ amore sit capta. Uerũ imn¬
ꝑator eiꝰ sermone ꝯcepto iustinã du¬
cere tractabat uxorẽ. Non tam̃ seue¬
rã abicere ex qͣ gratianꝰ fuerat natꝰ
qͤm paulo ante firmarat imꝑatorẽ
Legẽ itaq ꝓtulit publice ꝑciuitats
ꝓpositã sancientẽ. ut liceret uolen¬
tib hab̾e duas urores. Cũq lex po¬
sica haberetur Iustine ipse ꝯunctꝰ¬

Expanded text:
ra priore conjuge Valentinianus hoc modo duxisse probatur uxorem. Justus Justinae pater, cum esset Piceni judex Constantii temporibus, vidit in somnis quoniam ex dextro femore imperialem purpuram genuisset. Cumque visio per multos recitaretur, ad Constantii aures usque pervenit. At ille considerans somnium, tanquam imperator ex eo nasceretur, mittens occidit Justum. Cujus filia Justina, cum orphana remansisset a patre, virgo permansit. Posteriore vevera secum lavantem Justinam diutius inspexisset, pulchritudine virginis obligata est, go Justina, ut etiam ipsa, licet esset mulier, ejus tamen amore sit capta. Verum imperator, ejus sermone concepto, Justinam ducere tractabat uxorem; non tamen Severam abjicere, ex qua Gratianus fuerat natus, quem paulo ante firmarat imperatorem. Legem itaque protulit publice per civitates proposita sancientem, ut liceret volentibus habere duas uxores. Cumque posita lex haberetur, Justinae ipse conjunct
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit qͥa religionsũ ñ eẽt talẽ uirũ ui¬
uare qͥdõ rebellis existeret. s mag̃ ẽẽ iu¬
stum ut eiꝰ suꝑbia se daret᷑. qd̾ ille dũmi¬
serrimꝰ agnouiss lic& maiori necessita¬
te constrictꝰ ñ tam̃ a suaminietate ces¬
sauit: s fuit ueritati rebellis. Terentiꝰ
gͥ inter ħ uictor reuersus ẽ abarmenia
uir optimꝰ &. pietate decent̾ ornatꝰ hc̃
iussit ualens poscẽ donaꝙ̃ uell&: at ille
qd̾ decebat piũ uirũ cogitare petut ñ¬

Expanded text:
a religiosum non esset talem virum juvare, qui Deo rebellis existeret; sed magis esse justum ut ejus superbia sedaretur. Quod dum ille miserrimus agnovisset, licet majori necessitate constrictus, non tamen a sua nimietate cessavit, sed Deo fuit et veritati rebellis. Terentius igitur inter haec victor reversus est ab Armenia, vir optimus et pietate decenter ornatus. Hunc ei jussit Valens poscere dona quae vellet. At ille quod decebat pium virum cogitare respon
Abbreviated transcription (Latin):
a necessitate saluare. S dic mͥ tranqͥl¬
lisime impator. Si puella ẽẽm incu¬
biculo residens. & ad lanã uacãs.
uderẽq pat̾nã domũ ignib concre¬
mari. qͥd ine facere ꝯgruebat: sedere
intꝰ & ardentẽ ꝯtempnẽ domũ. an
cette discurre uͥq aqͣm ferre flam¬
mas extingͤre credo qͥadicis hoc po

Expanded text:
a necessitate salvare. Sed dic mihi, tranquila necessitate salvare. Sed dic mihi, tranquillissime imperator: Si puella essem in cubiculo residens, et ad lanam vacans, videremque paternam domum ignibus concremari, quid me facere congrueret? Sedere intus, et ardentem contemnere domum; an certe discurrere, ubique aquam ferre, et flammas exstinguere? Credo quia dicis
Abbreviated transcription (Latin):
umẽ. Unũ tantũmͦ eiꝰ deb& dici qd̃
huic historie ualde congruit Ab¬
oree parde fluuiꝰ currit orontes circa
palatiũ. ameridie uͦẽ marima por¬
ticꝰ undiq t᷑res excelsas habens. Int̾
palatiũ uͦ & flum̃ platea ẽ qͦ egredien¬
tes ex urbe mittit ad suburbanos
agros. ꝑ hanc plateã dum transiss
a frates ad hostilia certaminapꝑa¬
bat. ut sacris ouib curas necessariaᷤ
exiberae: hunc de palatio respiciens
imꝑator. uilissimo pallio uidit in¬
ducũ. & in longeua senectute celerit̃
tes in qͦciuitas uniuersa pendene.
dicit ei imꝑator. Dic mͥ uͥuadis. At il¬
le sapienter respondit & ꝯgrue pil
tuo inqͥt orat᷑us imꝑio. Tc̃ imꝑato
Oportebat te domi inqt orare scd̃m
monachi cũ morẽ: at ille scĩssimꝰ op¬
timeinquit dicis: si sic qͦq ꝑmitl̃s
hoc me facẽ oportebat. & hoc hactenꝰ
egi donec xͥ oues pace pͥstina fruerent᷑
teneant᷑ necesse ẽ uͥq discurrẽ: easq

Expanded text:
Unum tantummodo ejus debet dici, quod huic historiae valde congruit. A Boreae parte fluvius currit Orontes nomine circa palatium; a meridie vero est maxima porticus, undique turres excelsas habens. Inter palatium vero et flumen platea est quae egredientes ex urbe mittit ad suburbanos 326 agros. Per hanc plateam dum transisset Aphraates, ad hostilia certamina properabat, ut sacris ovibus curas necessarias exhiberet. Hunc de palatio respiciens imperator, vilissimo pallio vidit indutum, et in longaeva senectute celeriter ates, in quo civitas universa penderet, dicit ei imperator: Dic mihi, ubi vadis? At ille sapienter respondit, et congrue: Pro tuo, inquit, oraturus imperio. Tunc imperator: Oportebat te domi, inquit, orare secundum monachicum morem. At ille sanctissimus: Optime, inquit, dicis, si sic quoque permitteres, hoc me facere oportebat. Et hoc hactenus egi, donec Christi oves pace pristina fruerenturteneantur, necesse est ubique discurrere, easque
Abbreviated transcription (Latin):
uerba qͣsi leges iminobiles estimabant.
Nunc uerbis pecuniisq flectens eu¬
doriꝰ egit ut barbari ꝯmunionẽ ãple¬
cterent᷑ impr̃is. Sic decipiens eos ac di-¬
cens. certam̃ eẽ uerboꝵ. ñ differentiã
dogmatũ. Qm̃ obrem actenꝰ gothima¬
iorẽ qͥdẽ patrẽ filio dicunt. creaturã
uͦ filiũ nequaqm dicere patiunt᷑. licae
hoc asserentib ꝯmunicare uideant᷑¬
abantiochia discedente confortatist
qͥab eo ꝑsecutionẽ patiebant᷑ &. ma¬
rime alerandrini. petro qͥppe reuer¬
tente de roma cumlitt̃s damasi ro¬
mane urbis antiatis confirmãtis cõ¬
substantialitatis fidẽ & petͥ ep̃i robo¬
rantis ordinationẽ Quo facto popłs
petrũ. S luciꝰ constantinopolĩ naui

Expanded text:
verba quasi leges immobiles aestimabant, hunc verbis pecuniisque flectens Eudoxius, egit ut barbari communionem amplecterentur imperatoris; sic decipiens eos, ac dicens certamen esse verborum, non differentiam dogmatum. Quamobrem hactenus Gothi majorem quidem Patrem Filio dicunt: creaturam vero Filium nequaquam dicere patiuntur; licet hoc asserentibus communicare videantab Antiochia discedente, confortati sunt qui ab eo persecutionem patiebantur, et maxime Alexandrini; Petro quippe revertente de Roma cum litteris Damasi Romanae urbis antistitis, confirmantis consubstantialitatis fidem, et Petri episcopi roborantis ordinationem. Quo facto, populus Petrum. Sed Lucius Constantinopolim n
Abbreviated transcription (Latin):
religione patͥam uiolari. multos ar¬
rianoꝵ suppliciis tradidit qͦs arria¬
ni martires nunc appellant Nouuͦ
pꝰ multũ denuo int̾ se barbari. cõ¬
pacatia uicinis gentib hunoꝵ dep̃¬
dabant᷑ Erpulsiq de ꝓpriis ad roma¬
noꝵ. loca confugiunt serure potiꝰ uolen¬
tes imꝑatori. hoc dũ cognouiss ualenꝰ
ncħ futuri ꝓuidens t̾ias cis tribuit tra¬
chiarũ arbitratꝰ p̃ꝑatũ se contra om̃s
barbaros habere solatiũ. ac ꝓpterea mi¬
lites decetero neglegebat. &. eos qͥ dudũ
contͣ hostes elaborauerant despiciens
ctiã collatores prouincie ꝑuicos & ciui¬
tates ꝓuno quoq mlite octoginta so¬
lidos erigebat qͥdudũ eoꝵ tributa re¬
le uauerat. hoc gͦ fuit miciũ ut illo tp̃r
romanoꝵ. res publica calamitatib sub¬
deret᷑ barbari uero cum trat̾iã teniuis¬
sent licent̾ romanorum ꝓ uintiã deua¬
stabant hec audiens ualens cũ ab ortho¬

Expanded text:
religionem patriam violari, multos Areligionem patriam violari, multos Arianorum suppliciis tradidit, quos Ariani martyres nunc appellant. Non vero post multum denuo inter se barbari compacati, a vicinis gentibus Hunnorum depraedabantur. Expulsique de propriis, ad Romanorum loca confugiunt, servire potius volentes imperatori. Hoc dum cognovisset Valens, nihil futuri providens, terras eis tribuit Thraciarum, arbitratus praeparatum se contra omnes barbaros habere solatium; ac propterea milites de caetero negligebat, et eos qui dudum contra hostes laboraverant despiciens, etiam a collatoribus provinciae per vicos et civitates pro unoquoque milite octuaginta solidos exigebat, qui dudum eorum tributa relevarat. Hoc ergo fuit initium ut illo tempore Romanorum respublica calamitatibus subderetur. Barbari namque cum Thraciam 329 tenuissent, licenter Romanorum provinciam devastabant. Haec audiens Valens, cum ab ortho
Abbreviated transcription (Latin):
Ion tamen ommino se abindignati¬
one suspendit s ꝓmorte imponenda
sacratissimis uiris decernebat erilia.
donec eiꝰ impetũ causa huiꝰmͦi tei pub¬
lice reinouiss. Barbaritrans histrũ
stituti qͥ uocant᷑ gothi ciuile bellũ
int̾ se duab partib cõmouert̃. Nmꝰ
p̃erat fridigernꝰ alteriꝰ athalaricus.
sũq p̃ualuiss athalancꝰ. fridegernꝰ
confugit ad romanoseoꝵ.q postula¬
uit auxiliũ: quo cognito. ualens p̃ce¬
pit trachie militib ut barbaris au¬
rilia cõmodarent hoc solatio uictꝰ
acbalaricꝰ ẽ etiã fuga uersus. Obhanc
gͦ causã fridigernꝰ uolens aliqd̃ bene¬
ficiũ repensare ualenti. cum suis oĩb
doginata eiꝰ religionis amplexus ẽ:
Uñ actenꝰ gothiarrian eẽ noscunt᷑
Tẽ etiã uulfilas gothoꝵ ep̃s lict̾as gothi
cas adinuenit. ⁊ scͥptas diuinas in
eam ꝯuertit lingͣm. Cũ gͥ ñ solũ fridi¬
gern. gothos. s etiã athelarici uul¬
filas edocerae. Tunc athalaricꝰ uidenꝰ

Expanded text:
on tamen omnino se ab indignatione suspendit, sed pro morte imponenda sacratissimis viris decernebat exsilia, donec ejus impetum causa hujusmodi reipublicae removisset. Barbari trans Histrum constituti qui vocantur Gothi, civile bellum inter se duabus partibus commoverunt: uni praeerat Fridigernus, alteri Athalaricus. Cumque praevaluisset Athalaricus, Fridigernus confugit ad Romanos, eorumque postulavit auxilium. Quo cognito, Valens praecepit Thraciae militibus ut barbaris auxilia commodarent. Hoc solatio victus Athalaricus est, etiam fuga versus. Ob hanc ergo causam Fridigernus volens aliquod beneficium repensare Valenti, cum suis omnibus dogmata ejus religionis amplexus est. Unde hactenus Gothi Ariani esse noscuntur. Tunc etiam VulphilasScripturas divinas in eam convertit linguam. Cum igitur non solum Fridigerni Gothos, sed etiam Athalarici Vulphilas edoceret, tunc Athalaricus videns
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ̃m &e tu aduersus eũ blasphemans
lingͣs plurinas incitasti. &. qͥei psa¬
lunt a sacͥs domib expulisti. Qiuieste
gͦ rebellare. & ille faciz bella cessare ted¬
de gregib pastores eximios& uicto¬
agens pugnare contendis. erꝑim̃to
cognosces qm durũ ẽ contrastinulũ
calcitrare Nã neq reuerteris & ereri¬
tũ uehem̃ter admittes: betranionaut
omini untute clarus uniuerse scytihe
p̃sul. habens z elo fidei cor accensũ ꝑcor¬
ruptione dgmatũ. & iniqͥtatib qͣs cont̃
scõs agebat ualentẽ sepe redarguit.
Clamans cũ sacratissimo dauid. Loqͦ¬
bat de testimoniis tius inconspectu
regũ & ñ confundebar Qua tam̃ grã
barbanarriano sint uiciati langore
nairabo. Temꝑe qͦtranseuntes histrũ
ꝯmunicarent. Dudũ enĩ diuinę scĩȩ radi¬
is ĩbuti. apłici dogmatib pascebant eom¬
mumo inꝗt uniꝰ dogmatiᷤᷤ. firmiorẽ fac̃

Expanded text:
am et tu adversus eum blasphemas linguas plurimas excitasti, et qui ei psallunt a sacris domibus expulisti. Quiesce ergo rebellare, et ille faciet bella cessare. Redde gregibus pastores eximios, et victol horum sic agens pugnare contendis, experimento cognosces quam durum est contra stimulum calcitrare . Nam neque reverteris, et exercitum vehementer amittes. Betranion autem omni virtute clarus, universae Scythiae praesul, habens zelo fidei cor accensum, pro corruptione dogmatum et iniquitatibus quas contra sanctos agebat, Valentem saepe redarguit: clamans cum sacratissimo David: Loquebar de testimoniis tuis in conspectu regum, et non confundebar . Qua tamen gratia barbari Ariano sint vitiati languore narrabo. Tempore quo transeuntes Histrum, communicarent. Dudum enim divinae scientiae radiis imbuti, apostolicis dogmatibus pascebantur. Communio, inquit, unius dogmatis fir
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r deliqͤit̃. Unde uidet᷑ qͥa gentes phri¬
gũ castiores qm alie magis eẽ noscunt᷑
tilissimã segregauerit sem& ipsũtam̃¬
ñ mutauit pasche festiuitatẽ. Nã scd̾m
iste celebrabat. Agit᷑ enĩ apud illos pa
fuere participes. facto ꝯcilio paucoꝵ.
rii flumnns iegłam ꝓtuleit̃. ut iude¬
os obseruent aryma facientes & cũ
eis agant pasche celebritatẽ Postea
tam̃ etiã nouatianoꝵ. eccła ꝓpt̃ illud
consiliũ noscit᷑ eẽ diuisa ẜotp̃r dũua x¬
lentimanꝰ imp̃r nullã heresẽ ꝑturbaite.
Post liberiũ tome damasꝰ ordinat᷑ ep̃s
simul & ursinꝰ ex diacono eiꝰ eccłe in ba¬
sione puniti remoto ursino damasus
sc̃itaq ap̃hesꝑiam damasus romanꝰ
& ambrosiꝰ mediolanꝰ spiritalib iacłis
feriebant hostes. Cũ qͥb etiã illi qͥ ad
longa fuerant exilia destinati. luderiꝰ
confortabant suos & ad uerfarios de¬
struebant: qͦs diuina ꝓuidentia gub̃¬

Expanded text:
tempore deliquerunt. Unde videtur quia gentes Phrytempore deliquerunt. Unde videtur quia gentes Phrygum castiores quam aliae magis esse noscuntur. tilissimam segregaverit semetipsum, non tamen mutavit Paschae festivitatem. Nam secundum iste celebrabat. Agitur enim apud illos Paserunt ejusque fuere participes, facto concilio paucorumrii fluminis, regulam protulerunt ut Judaeos observent azyma facientes, et cum eis agant Paschae celebritatem. Postea tamen etiam Novatianorum Ecclesia propter illud concilium noscitur esse divisa. SOCRlentinianus imperator nullam haeresim perturbaret, post Liberium Romae Damasus ordinatur episcopus, simul et Ursinus ex diacono ejus Ecclesiae in baimini animadversione punitis, remoto Ursino Damasus c itaque apud Hesperiam Damasus Romanus et Ambrosius Mediolanus spiritalibus jaculis feriebant hostes. Cum quibus etiam illi qui ad longa fuerant exsilia destinati, litteris confortabant suos, et adversarios destruebant. Quos divina providentia guber