comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmoꝵ celebritate die claudere: cũ ipse
aues ad grati ficandũ psalterii suauitate
ꝑsultent. et eius ad głam non uersuum
dulcedine ꝑsonare. euiꝰ laude uolueres
modulata cantilena ꝓnunciant: Imi¬
tare gͦ fr̃ minutissimas aues. mane et
uesꝑẽ creatori grãs referendo. & si es de¬
uotior. imitare lucinam. eui qm̃ ad
dicendas laudes dies sola ñ sufficit. noc¬
turna spacia ꝑuigili cantilena decrit
&tui gͥ laudib tuis diẽ uincens. oꝑi tuo adde
nocturna curricula: et insominẽ suscep¬
ti laboris industriam. psalterii serie con¬
solare. & qr de his auib m̃tionẽ feci. q̃
noctib uigilant. nolo te imitatorẽ. eẽ.
noctuȩ. que licet ꝑ noctem uigilet. per
diem tamen pigra uel ceca. ẽ: quȩ gran¬
dib ocłis tenebrarũ caligines diligit.
splendorẽ solis horrescit. Mirum enim
ininodum illuminat᷑ obscuritate: cecat᷑¬
luce. Istud animal hereticoꝵ sigura. ẽ:

Expanded text:
psalmorum celebritate diem claudere; cum ipsae psalmorum celebritate diem claudere; cum ipsae aves ad gratificandum psalterii suavitate persultent; et ejus gloriam non versuum dulcedine personare, cujus laudem volucres modulata cantilena pronuntiant? Imitare ergo, frater, minutissimas aves mane et vespere Creatori gratias referendo; et si es devotior imitare lusciniam, cui quoniam ad dicendas laudes dies sola non sufficit, nocturna spatia pervigili cantilena decurrit; et tu igitur laudibus tuis diem vincens operi tuo adde nocturna currentia curricula, et insomnem suscepti laboris industriam psalterii serie consolare. Et quia de his avibus mentionem feci quae noctibus vigilant, nolo te imitatorem esse noctuae, quae licet per noctem vigilet, per diem tamen pigra vel caeca est, quae grandibus oculis tenebrarum caligines diligit, splendorem solis horrescit, mirum enim in modum illuminatur obscuritate, luce caecatur. Istud animal haereticorum figura est
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc aut̃ ut faciamus fr̃s. non solum docem᷑
ratione. s etiam ammionemͣ exemplis. Non¬
ne enim uidemꝰ minutissimas aues. cum
illucescentem diem aurora ꝓducit. in qͥ¬
bdã nidoꝵ cubiculis uaria dulcedine ꝑ¬
sonare. et id studiose agere priꝰꝗͣ ꝓcedant.
ut ereatorẽ suum qr loquela non possunt.
suauitate demulceant. et quẽa dmodum
modulis ꝓbat obsequium. ita ut uideat᷑
Quid gͦ sibi uult ista certis temporib dis¬
posita cantilena. et uigis intentio. nͥ gr̾aꝵ
quedã sit immodata confessio: Pastori
enim suo auis innoxia qr sermone ñ
potest. suauitate blandit᷑. Habent enĩ
et aues pastorem suum. sicut ait dñs.
Respicite uolatilia cęli. qm̃ non nent neq
metunt: et pat̾ ur̃ qui ÷ in celis pascit
illa. At quib tandem cibꝰ pascunt᷑ aues
uiles escas gras agunt. tu preciosissimis
epulis pasceris. et ingratꝰ es: Quis gͥ nou
erubeseat sensum bominis habens sine

Expanded text:
Hoc autem ut faciamus, fratres, non solum docemur Hoc autem ut faciamus, fratres, non solum docemur ratione, sed etiam admonemur exemplis. Nonne videmus et minutissimas aves, cum illucescentem diem aurora producit, in quibusdam nidorum cubiculis varia dulcedine personare, et id studiose agere, priusquam procedant, ut Creatorem suum, quia loquela non possunt, suavitate demulceant; et quemadmodum modulis prodat obsequium; ita ut videaturQuid ergo sibi vult ista certis temporibus disposita cantilena et jugis intentio, nisi gratiarum quaedam sit immoderata confessio? Pastori enim suo avis innoxia, quia sermone non potest, suavitate blanditur; habent enim et aves pastorem suum, sicut ait Dominus: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, et Pater vester, qui in coelis est, pascit illa . At quibus tandem cibis pascuntur aves? opter 300 viles escas gratias agunt, tu pretiosissimis epulis pasceris, et ingratus es. Quis igitur non erubescat, sensum hominis habens, sine
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ defendit: ut malicia in imicoꝵ homi¬
nũ repellatꝰ cenebris. que ñ potẽ benig¬
nitate depelli: et ꝑacem fessis p̃stet obseuꝰ¬
ritas. quã ñ p̃stabat humanitas. Dũ enim
nescit homo ubi suum adu̾sarium ꝑseq̃t᷑
pacem quã uolens pr̃are noluit. p̾stat
inuitus. Debemꝰ gͦ surgentes gr̃as ap̃o
agere. et omne dĩ opus in signo facere
saluatoris. Nonne cum adhue gentilis
eẽs. solebas signa ꝑ quirere. quȩ signa. qͥb
reb eẽnt ꝓsꝑa. magna inquisitione col¬
ligere: lam nẽ nolo erres in numero. Scĩo
qr in uno signo xp̃i. omĩum rerũ ÷ tota
ditur. ad celum usq ꝑueniet. In hoc ĩgit᷑
nomine om̃s actus nr̃i dirigendi. & ad
ipsũtotiꝰ uite nr̃e cõmotio referenda. qr
debemꝰ ꝑ psalterium laudem dicere. et
głam eiꝰ modulata su auitate conciñe:
quo oꝑum ur̃oꝵ consũmato certamine.
ueluti uictores requiem mereamur. et
laboris quedã palma sit. soporis obliuo.

Expanded text:
cem defendit; ut malitia inimicorum homicem defendit; ut malitia inimicorum hominum repellatur tenebris, quae non potest benignitate depelli; et pacem fessis praestet obscuritas, quam non praestabat humanitas; dum enim nescit homo ubi suum adversarium persequatur, pacem, quam volens praestare noluit, praestat invitus. Debemus ergo surgentes gratias Deo agere, et omne diei opus in signo facere Salvatoris. Nonne cum adhuc gentilis esses, solebas signa perquirere, quae signa, quibus rebus essent prospera, magna inquisitione colligere? Jam nunc nolo erres in numero; scito quia in uno signo Christi omnium rerum est tuta ditur, ad 299 coelum usque perveniet. In hoc igitur nomine omnes actus nostri dirigendi sunt, et ad ipsum totius vitae nostrae commotio referenda; quidebemus per psalterium laudem dicere, et gloriam ejus modulata suavitate concinere, quo, operum nostrorum consummato certamine, veluti victores requiem acquiramus, et laboris quaedam palma sit soporis oblivio.
Abbreviated transcription (Latin):
fides xͥ quã prandii sagina comedatur:
et plus reficiat homine dñi ei nominis
frequens inuocatio. quã epularum mul¬
tiplex et copiosa collatio: meliusq pascat
esurientem religio quã sagina. Omnia
xp̃o uult socio uł teste compleri: hac sei¬
licet ratione. ut bona ipso auetore facia¬
mus; mala ꝓpt̾ ipsius contub̾nium de¬
clinemꝰ. Erubescit enim mala facere:. qu¬
scit xp̃m se hab̾e participẽ. Xp̃c aũt in
Ergo cum dilucło surgimꝰ. debemꝰ priꝰꝗͣ
ꝓcedamͦ e cubicło. gr̃as agere saluatori.
quia nos quiescentes & dormientes in lec¬
custodit hominẽ. qui ita resolutꝰ in sõnũ.
et oblitus suĩuigoris humani a se alie¬
nus efficit᷑. ut uesciat qͥd ipse sit. ubinã
diis genꝰ hominũ ipse custodiat. qr id
uigilat. Debeo gͦ illi grãs. qr ut ego se¬
curus dormiam. ille ꝑuigilat. Ipse enĩ
nos ituros cubitum. quodã gremio qui¬
etis suscuit. et thesauros pacis reconditos
seruat: et caliginũ quadã tuitione in lu¬

Expanded text:
fides Christi quam prandii sagina comedatur, et plus reficiat hominem dominici nominis frequens invocatio quam epularum multiplex et copiosa collatio, meliusque pascat esurientem religio quam sagina. Omnia,Christo velut socio vel teste compleri, hac scilicet ratione, ut bona ipso auctore faciamus; mala propter ipsius contubernium declinemus. scit Christum se habere participem. Christus autem in Ergo cum diluculo surgimus, debemus, priusquam procedamus e cubiculo, gratias agere Salvatori, pietatis, qui nos quiescentes et dormientes in leccustodit hominem? qui ita resolutus in somnum, et oblitus sui vigoris humani, a se alienus efficitur, ut nesciat quid ipse sit, ubinam diis genus hominum ipse custodiat; quia id igilat, debeo ergo illi gratiam qui, ut ego securus dormiam, ille pervigilat. Ipse enim nos Deus ituros cubitum quodam gremio quietus suscipit, et thesauro pacis recondito servat, et caliginum quadam tuitione in lu
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunare debemꝰ: et miscd̃iam dĩ cunetoꝵ
abstinentia deplorare. Nã quale sit hoc.
xꝑianum ꝓ salute sua ñ face᷑: qđ pecudes
ꝓhominum salute fȩcere: Nisi qd̃ stolidior
peccude. ẽ: qui indito ꝓ se a sacerdote ieui¬
nio. ñ ieuinat. Nonne enĩ peccus ÷. qui ñ
intelligit quid illi unmineat. qͥd incum
bat: & pecus quidẽ uidens declinat fo¬
ueam: cauet p̃cipiaᷤ. tu aũt ñ uisieunan¬
do ꝑicłm declinare qd cernis: Desꝑatioĩs
enim genꝰ ÷. tunc te manducare. cum absti¬
nere debeas: tc̃ gaude. cum debeas deplo¬
rare. De hac desꝑatione apłs dicit: qd a nob̾
aũtat dͥs. Manducem᷑ et bibam᷑: eras enĩ
moriemur. leuinemꝰ gͦ fr̃s sine int̾missioe:¬

Expanded text:
i cunctorum abstinentia implorare. Nam quale sit hoc Christianum pro salute sua non facere quod pecudes pro hominum salute fecerunt? Nisi quod stolidior pecude est, qui indicto pro se a sacerdote jejunio non jejunat; nonne enim pecus est, qui non intelligit quid illi immineat, quid illi incumbat? Et pecus quidem videns declinat foveam, cavet praecipitia. Tu autem non vis jejunando periculum declinare quod cernis? Desperationis enim genus est tunc te manducare, cum abstinere debeas, tunc gaudere, cum debeas deplorare. De hac desperatione Apostolus dicit quod a nobis avertat Deus: Manducemus et bibamus: cras enim moriemur . Jejunemus
Abbreviated transcription (Latin):
iximus anteriore dñica niniuitas
in tribulatione positos. diuini¬
rent: s. ꝓpria deuotione saluarent. Nam
ñ statim desꝑauerunt de salite sua. qr
audierunt appħa cũ se ciuitatis menib¬
subũtendos. S. qͣnto ꝓximũ annunciabat᷑
excidium. tantomagis religiosis actib ar-¬
mabant᷑. Nec reliquert̃ eũtendam eiuita¬
tẽ suam. s in ea ponius ꝑmansert̃: sapientes
scilicet᷑. ut quȩ ciuium uexabat᷑ peccatis.
ciuium oratioĩb saluaret᷑: et cui ꝑdicionẽ
mala conũsatio intulerat. ei salutẽ religi¬
osa deuotio c̃ferret. Iustum enim erat᷑.
ut qͦs passa fuãt peccatores: eosdem hab̾et
ꝓprios defensores Ciuitati enĩ. ñ nͥ ꝓpter
eiuium peccata infert᷑ excidium. Desine
gͦ peccare: et ciuitas ñ ꝑibii. Qd fugis pa¬
triam: Siuissaluus. eẽ: tua potiꝰ peccata
subt̃fuge. Situ peccare desieris: uictꝰ :
inuni cus. Dicit ad abraham scͥptura di¬
uina: ꝑdecẽ iustos patriã posse saluari.

Expanded text:
iximus anteriore dominica Ninivitas in tribulatione positos Divinirent, sed propria devotione salvarent. Nam non statim desperaverunt de salute sua; quia audierant a propheta cum civitatis se moenibsubvertendos. Sed quanto proximum annuntiabatur excidium, tanto magis religiosis actibus armabantur; nec reliquerunt evertendam civitatem suam, sed in ea potius permanserunt, sapientes scilicet, ut quae civium vexabatur peccatis, civium orationibus salvaretur; et cui perditionem mala conversatio intulerat, ei salutem devotio religiosa conferret. Justum enim erat ut quos fuerat passa peccatores, eosdem haberet proprios defensores. Civitati enim nonnisi propter civium peccatum infertur excidium. Desine ergo peccare, et civitas non peribit. Quid fugis patriam? Si vis salvus esse, tua potius peccata subterfuge. Si tu peccare desieris, victus est inimicus. Dicit ad Abraham Scriptura divina per decem justos patriam posse salvari.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtatẽ: a diurnis epulis abstinere. Additur
exercitui numerus. cum in tali deuotione
etiam infantia militare compellit᷑. Pietas
enim ẽẽ credit᷑: in tali causa paruulis qͦq
cibi substantiam denegare. Non enim suf¬
ficiebat ad placandum deum. peccantiũ
satisfactio. nͥ senioꝵ quoq peccata. pariui¬
loꝵ innocentia deploraret: et fletib alienis
delicta sua uiuent᷑ ablueret. Ista aut̃t om̃a
nesciat. ut quotienscunq tribulationib
ꝑurgem᷑ ad hec p̃sidia concurramꝰ. btputa.
adu̾sarius imminet: inimicꝰ in ꝓmptu .ẽ.
leuinemꝰ. et uincimmꝰ. Solent quidem hoĩes
quocienscũq necessitatẽ arduam patiunt᷑.
ad ꝓximas gs auxilii causa destinare le¬
gatos. Nos qd : meli ͥ legationẽ ad dm̃ ꝑ ie¬
unia destinemꝰ. Ab ipso imploremꝰ auxilia:
ad ipsum nos corde et orationib conferamꝰ.
Auxilium enim non aliunde rogando peti¬
uert̃: s de suis ieum ando iuscerib exeger̃.

Expanded text:
aetatem a diurnis epulis abstinere. Additur aetatem a diurnis epulis abstinere. Additur religioso exercitui numerus, cum in tali devotione etiam infantia militare compellitur. Pietas enim esse creditur in tali causa parvulis quoque cibi substantiam denegare; non enim sufficiebat ad placandum Deum peccantium satisfactio, nisi seniorum quoque peccata parvulorum innocentia deploraret, et fletibus alienis delicta sua juventus ablueret. Ista autem, fratnesciat, ut quotiescunque tribulationibus perurgemur ad haec praesidia concurramus; ut puta, adversarius imminet, inimicus in promptu est, jejunemus et vincamus. Solent quidam homines, quotiescunque necessitatem arduam nimis patiuntur, ad proximas gentes auxilii causa destinare legatos. Nos, quod est melius, legationem ad Deum per jejunia destinemus; ab ipso imploremus auxilia, ad ipsum nos corde et orationibus conferamus; auxilium enim illi non aliunde rogando petiverunt, sed de suis jejunando visceribus exegerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ sue meminii. ubi potentiam diuini¬
tatis agnouit. Obliuiscit᷑ gͦ seregẽ. eẽ. dum
ꝓicit purpuram. dũ diadema deponit. Cilicio
aut̃ uestit᷑ et sacco:. ieunus ꝑseuerat. ora¬
tionib immorat᷑. Mira res. dum se regem
homiuum. eẽ. non meminit: rex incipit. eẽ.
iusticiȩ. Religiosus gͥ pͥnceps. non ꝑdidit
imꝑium: s mutauit. Principatum ãn mi¬
litaris discipline tenuit: nunc cȩlestium
disciplinaꝵ obtinet pͥncipatum. Non inꝗ̃
ꝑdidit imꝑium: quia siue ferro sue iusticia
ꝓciiium salute pͥmꝰ inuigilat. Primꝰ plane
ininglat: quia ut tota ciuitas ieiunaret.
famem sibi rex pͥmꝰ indix̃. ut solus omĩũ &u¬
causa pͥor cepit esurire ꝗͣ miles. Necesse enĩ
erat. ut qui potentior cunctis fu̾at: deuo¬
tior fierae uniu̾sis. Exemplo gͥ suo p̃parat
religionis exercitum: ñ armis. s sola deuo¬
tione munitũ. lubet omnẽ sexum. omnẽ

Expanded text:
tentiae suae meminit, ubi potentiam Divinitentiae suae meminit, ubi potentiam Divinitatis agnoscit. Obliviscitur ergo se regem esse, dum projicit purpuram, dum diadema deponit, cilicio autem vestitur et sacco, jejuniis perseverat, orationibus immoratur. Mira 303 res: dum se regem hominum esse non meminit, rex incipit esse justitiae. Religiosus igitur princeps non perdidit imperium, sed mutavit. Principatum enim ante militaris disciplinae tenuit, nunc coelestium disciplinarum obtinet principatum. Non, inquam, perdidit imperium, quia sive ferro, sive justitia, pro civium salute primus invigilat: primus plane invigilat; quia, ut tota civitas jejunaret, famem sibi rex primus indixit, et solus omnium causa prior coepit esurire, quam miles; necesse enim erat ut qui potentior caeteris fuerat, devotior fieret universis. Exemplo igitur suo praeparat religioni exercitum, non armis, sed sola devotione munitum: jubet omnem sexum, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tis induerent. Scilicet ut exinde remediũ
ꝑciꝑent. unde his ꝑditio coiingebat: hoc ÷
ut iram diuinitatis quã luxuriando ꝓuo¬
cauerant. abstinendo lłnirent: et offeusã
quam in eos suꝑbia contraxerat. humili¬
tas mitigaret. Dicit᷑ enim in illa tͥbulatiõe
ipse rex deposita imꝑiali purꝑura. regali
ambitione submota. m̃bra sua cilicio p̃cin¬
xisse: atq in sacco et ciuere sedieb ac noc¬
tib uolutasse. Sapiens gͦ rex: qui scirer
quemadmodum adu̾sa sͥ. suꝑare deberet.
Postes enim uirtute suꝑabat: dñm aũt humi¬
litate uincebat. Sapiens plane rex: qui
intellig̾e̾t quib armis uteret᷑ ꝓ temporis
qualitate. Cum enĩ insidiant᷑ illi homines
app̃hendit arma bellica: cum irascit᷑ ei ds̃
corripit arma iusticie. Sapiens inꝗͣ rex
quiꝓ salute ciuium peccatorẽ se magis con¬
fitetur ẽẽ ꝗͣ regem. Obliuiscitur enĩ se regẽ
ẽẽ. ubi dm̃ regem omĩum ꝑtimescit: nec po¬

Expanded text:
tis induerent; scilicet ut exinde remedium tis induerent; scilicet ut exinde remedium perciperent unde eis perditio contingebat; hoc est, ut iram Divinitatis, quam luxuriando provocaverant, abstinendo lenirent, et offensam quam in eos superbia contraxerat humilitas mitigaret. Dicitur 302 enim in illa tribulatione ipse rex, deposita imperiali purpura, regali ambitione submota, membra sua cilicio praecinxisse, atque in sacco se diebus ac noctibus volutasse. Sapiens ergo rex, qui sciret quemadmodum adversa sibi superare deberet; hostes enim virtute superabat, Deum autem humilitate vincebat. Sapiens plane rex, qui intelligeret quibus armis uteretur pro temporis qualitate; cum enim insidiantur illi homines, apprehendit arma bellica; cum irascitur ei Deus, corripit arma justitiae. Sapiens, inquam, rex, qui pro salute civium, peccatorem se magis confitetur esse quam regem; obliviscitur enim se regem esse, ubi Deum regem omnium pertimescit; nec po
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam postulemꝰ: si aliquis in nos pecca¬
uit. ueniam dare parati sinꝰ. & ꝓ inimicis
nr̃is oremꝰ. Ñ expectamꝰ uindicari fr̃s. Qͥd
⁊ uindicari. nͥ malo alieno pasci: Scio co¬
tidie uenire homines. genua figere. fron¬
te t̾ram concutere. aliqn̾do lacrimis lotũ
uultũ suum rigare: et in ista tanta humi¬
litate ac ꝑturbatione dicere. Dñe uindica
me. occide inimicum meum. Plaue ora ut
occidat inimicũ tuum. & saluet frẽm cu¬
um. Occidat imiiciciam. seruet naturã.
Dic ora ut uindicet te ds̃. Pereat qui te ꝑse¬
quebat᷑. s maneat quitͥ reddat᷑ fix .ii.
egimus in ꝓphetis cũ nimie ciuitati
subuersio diuinitus inmineret. et iuxta
sententiam dei destruendi illã tempꝰ in-¬
grueret: consistentes in ea aliud non habu¬
isse p̃sidium. nͥ ut abiectis copiosis epulis
ieuuna continuata susciꝑent. et diuitiaꝵ
ambitione seposita. humilitate se pauꝑta¬

Expanded text:
veniam postulemus; si aliquis in nos peccaveniam postulemus; si aliquis in nos peccavit, veniam dare parati simus, et pro inimicis nostris oremus. Non exspectemus vindicari, fratres. Quid est, vindicari, nisi malo alieno pasci? Scio quotidie venire homines, genua figere, frontem terrae concutere, aliquando vultum suum lacrymis rigare; et in ista tanta humilitate ac perturbatione dicere: Domine, vindica me, occide inimicum meum. Plane ora, ut occidat inimicum tuum, et salvet fratrem tuum: occidat inimicitias, salvet naturam. Sic ora, ut vindicet te Deus: pereat qui te persequebatur, sed maneat qui tibi reddatur. egimus in prophetis , cum Ninive civitati subversio divinitus immineret, et juxta sententiam Dei destruendi illam tempus ingrueret, consistentes in ea aliud non habuisse praesidium, nisi ut abjectis crapulosis epulis jejunia continuata susciperent, et divitiarum ambitione seposita, humilitate se pauperta
Abbreviated transcription (Latin):
ad frẽm tuum. qui in te peccaun. uͦt ult᷑
ab illo petere ueniam. Debent int̾ uos. eẽ.
alii pacifici. aui illum obuirgent. ut a
te prius ueniam petant. Tu tantũ paratus
esto ignoscere. ꝓrsus paratꝰ esto ex corde di¬
mittere. Si paratus es dimittere. iã dimisisti.
Habes adhuc qđ ores. Ora ꝓ illo ut ut petat
a te ueniam. Quia scis ei nocere si ñ petat.
ora ꝓ illo ut petat. Dic dño in oratione tua.
Dñe scis me ñ peccasse in illum frẽm meum.
s illũ potus peccasse in me: et obeẽ illi qd̃
peccauit in me. si ueniam ñ petat a me.
Ego bono aĩo peto. ut ignoscas ei. Ecce dixi
Caudeam et ego de pace ur̃a. qͥ c̃tristor litib
uris. ut om̃s donantes uob̾metipsis siqͥs
ht̃ adũsus aliquem querelam. securi aga¬
mͦ pascha. securi celebremus eiꝰ passionem:
neminẽ peccauit. & ꝓpe in illũ oĩs mundꝰ
peccauit. nec exegit supplicia. s ꝓmisit
p̃mia. Habemus gͦ ipsum testem in cordi¬

Expanded text:
ad fratrem tuum qui in te peccavit, et ultro ad fratrem tuum qui in te peccavit, et ultro ab illo petere veniam. Debent inter vos esse alii pacifici, qui illum objurgent, ut a te prius veniam petat: tu tantum paratus esto ignoscere, prorsus paratus esto ex corde dimittere. Si paratus es dimittere, jam dimisisti. Habes adhuc quod ores: ora pro illo, ut petat a te veniam; quia scis ei nocere si non petat, ora pro illo ut petat. Dic Domino in oratione tua: Domine, scis me non peccasse in illum fratrem meum, sed illum potius peccasse in me, et obesse illi quod peccavit in me, si veniam non petat a me; ego bono animo peto ut ignoscas ei. CAPUT VIGaudeam et ego de pace vestra, qui contristor litibus vestris: ut omnes donantes vobismetipsis, si quis habet adversus aliquem querelam, securi agamus Pascha, securi celebremus ejus passionem, neminem peccavit, et prope in illum omnis mundus peccavit; nec exegit supplicia, sed promisit praemia. Habemus ergo ipsum testem in cordi
Abbreviated transcription (Latin):
alloquar. in quos alii peccauerunt: et illi
qui in eos peccauerunt. ueniam pet̾e no¬
luerunt. Illos enim iam sum allocitꝰ qͥ pe
ne discordie ur̃ȩ remaneant. credo qr cogi¬
tastis aliqui in cordib ur̃is. qui scitis uos
uenistis qd non ipsi in eos peccaueritis.
s illi in uos. & si non mͦ mͥ loquimini. qr
meum ÷ loqui in hoc loco: ur̃m aut̃ tac̾e
&eaudire. tam̃ forte cogitando loquimini:
& dicitis uobis. Uolo concordare. s ille me
lesit: ille in me peccauit. et non uult ueniã
postulare. Quid gͦ: Dicturus sum uade
ad illum. et tu pete ueniam: Absit. Nolo m̃¬
tiaris. nolo dicas damͥ ueniam: qui te
nosti non peccasse in fr̃m tuum. Quid enĩ
tͥ ꝓdest. cum tu tuus fuĩs accusator: Qd
ex petis tͥ ignosci. ab eo queni ñ lesisti. aut
in quẽ noñ peccasti: Nicħ tͥ ꝓdest. Nolo
facias. Nosti bene: discussisti. scis qr in te
peccauit. ñ tu in illum. Scio inqͥt. Ista tua
scientia: sit tua sententia. Noli uenire

Expanded text:
alloquar, in quos alii peccaverunt, et illi qui in eos peccaverunt, veniam petere noluerunt. Illos enim jam sum allocutus, qui ne discordiae vestrae remaneant; credo quia cogitastis aliqui in cordibus vestris, qui scitis vos venistis quod non ipsi vos in eos peccaveritis, sed illi in vos. Etsi non modo mihi loquimini, quia meum est loqui in hoc loco, vestrum autem tacere et audire; tamen forte cogitando loquimini, et dicitis vobis, Volo concordare, sed ille me laesit, ille in me peccavit, et non vult veniam postulare. Quid ergo? dicturus sum, Vade ad illum, et tu pete veniam? Absit. Nolo mentiaris: nolo dicas, Da mihi veniam, qui te nosti non peccasse in fratrem tuum. Quid enim tibi prodest, cum tu fueris tuus accusator? Quid expetas tibi ignosci, ab eo quem non laesisti, aut in quem non peccasti? Nihil tibi prodest, nolo facias: nosti, bene discussisti, scis quia in te peccavit, non tu in illum. Scio, inquit. In ista tuta scientia, sit tua conscientia. Noli venire
Abbreviated transcription (Latin):
ieunus et orationib et elemosinis ꝓpĩquemꝰ.
O ⁊̃ eium ipse. semꝑ miserieors. ieiunꝰ et sẽs
.ẽ. Atq ideo qui uult ꝓximͦ deo. ẽẽ. debet
s etiã pecudes legimꝰ ieninasse. Mira res.
Ieuinat ꝓ ciuitatis peccato: quẽ peceati con¬
ditio non constringit. Unde et nos fĩs tem¬

Expanded text:
nis propinquamus. Deus enim ipse misericors, jejunus, et sanctus est; atque ideo qui vult proximus Deo esse, debet sed etiam pecudes legimus jejunasse. Mira res: jejunat pro civitatis peccato, quem peccati conditio non constringit. Unde et nos, frat
Abbreviated transcription (Latin):
et noluit tͥ dicere: dimitte mͥ qd̃ in te pecca¬
ui.Abundant uerba ista. Utinam illa ds
eradicet de agro suo. hoc÷ de cordib ur̃is
Quam multi sunt enĩ qui sciunt se peccasse
in fr̃s suos. et nolunt dicere dimitte inichi.
Non erubuerunt peccare. et erubescũt roga¬
re. Non erubuerunt peceare de iniqͥtate:
et erubescunt de humilitate. Ipsos gͦ in
diam cum fr̾ib urĩs. et reuocatis uos
ad uos: et considatis uos: et iustum iudi¬
cium fertis inuos intus incordibus
ur̃is : & muenitis uos ñ debuisse face¬
re quod fecistis. ñ debuisse dicere qd̾
dixistis: petite ueniã fr̃s afr̃ib ur̃is.¬

Expanded text:
et noluit tibi dicere, Dimitte mihi quod in te peccaet noluit tibi dicere, Dimitte mihi quod in te peccavi. Abundant verba ista: utinam illa Deus eradicet de agro suo, hoc est de cordibus vestris. Quam multi sunt enim, qui sciunt se peccasse in fratres suos, et nolunt dicere, Dimitte mihi. Non erubuerunt peccare, et erubescunt rogare: non erubuerunt de iniquitate, et erubescunt de humilitate. CAPUT V. Ipsdiam cum fratribus vestris, et revocatis vos ad vos, et consideratis vos, et justum judicium fertis in vos, intus in cordibus vestris, et invenitis vos non debuisse facere quod fecistis, non debuisse dicere quod dixistis; petite veniam fratres a fr
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus: Si non es dicturꝰ nicħ es accep¬
turus. Si aũt dicturus. falsũ es dicturus.
rgo dic: et uerum dic. Quomͦ dicturus es
uerum. qui fr̃i tuo uoliusti relaxare pet¬
lor. O quisquis es: si tam̃ es. qui dixisti
fr̃i tuo dimitte mͥ qd̃ in te peccaui: si di¬
xisti ex toto corde. si uera humilitate. non
ficta caritate. quomͦ ds uidet in corde. un¬
de dixisti. s ille noluit tͥ dimittere: noli
eẽ.sollicitꝰ. serui estis ambo habentes dñm:
conseruo tuo debes. noluit tͥ dimitt̾e inter¬
pella dñm amboꝵ. Qd̃ tͥ dimiserit dñs.
si potest exigat seruus. Dico aliud. Amino
nui eum qui noluit dimitt̾e frĩ suo. c̃ petat
ille dimitti sͥ. ut faciat qd nolebat. ne qͣndo
orat. non accipiat qd̃ desiderat. Ammomis
illum qui petiuit ueniam peccati sui a frẽ
fuo. et non accepit. ut in eo qd̃ ñ impetrausi
a fr̃e suo: securus sit de dño suo. Est et ali¬
ud qd̾ ammoneam. Peccauit in te fr̃ tuus.

Expanded text:
dicturus? Si non es dicturus, nihil es accepdicturus? Si non es dicturus, nihil es accepturus: si autem dicturus, falsum es dicturus. Ergo dic, et verum dic. Quomodo dicturus es verum, qui fratri tuo noluisti relaxare peclor, o quisquis es, si tamen es, qui dixisti fratri tuo, Dimitte mihi quod in te peccavi: si dixisti ex toto corde, si vera humilitate, non ficta charitate, quomodo Deus videt in corde unde dixisti, sed ille noluit tibi dimittere, noli esse sollicitus. Servi estis ambo, habetis Dominum: conservo tuo debes, noluit tibi dimittere; interpella Dominum amborum. Quod tibi dimiserit Dominus, si potest, exigat servus. Dico aliud: Admonui ergo eum qui noluit dimittere fratri suo, cum petat ille dimitti sibi, ut faciat quod nolebat; ne, quando orat, non accipiat quod desiderat. Admonui et illum qui petivit veniam peccati sui a fratre suo, et non accepit; ut in eo quod non impetravit a fratre suo, securus sit de Domino suo. Est et aliud quod admoneam: Peccavit in te frater tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
uet. qndo ht̃ orare. Quando uenturus ẽ
qui tͥ uoluit dimittere. qd̃ in eum forte
peccasti. qnͣdo uenturus ÷ ad orationẽ. qͥd
faccurus ẽ: dicet. Pat̃ nr̃ qui es in celis:
Dicat. accedat. Scĩficetur nomen tuum. Adhuc
dic. Aduenia  regnum tuum. Sequere. fiat
uoluntas tua. sicut in cęlo et in t̾ra. Ad huc
ambula. Panem nr̃m cotidianum da nob̃
hodie. Dixisti. Qd̃ sequit᷑ uide. ne forte ueł¬
iam tͣnscende. et aliud dicere. Non ÷ qua
transire possis. ibi teneris. Dic gͦ. et uerum
dic. Nut si non habes quaredicas dimit¬
te nob̾ debita nr̃a: noli dic̾e. Ee ubi ÷ illud.
qđ idem apłs dixit. si dixerimꝰ qr pecca¬
tum non habemꝰ. nof ipsos seducimꝰ. et
ueritas in nob̃ñ est: Siaũt mordet consci¬
entia fragilitatis. et in hoc scło u̾q ab un
debita: s qd sequit᷑ uide. N oliusti enim di¬
mit̾e peccatũ fr̃i tuo: idictorꝰ es sicut ⁊ nos
dimittimꝰ debitorib nostris. An non es

Expanded text:
vet, quando habet orare. Quando venturus est, vet, quando habet orare. Quando venturus est, qui tibi noluit dimittere quod in eum forte peccasti, quando venturus est ad orationem, quid facturus est? Dicat: Pater noster, qui es in coelis. Dicat, accedat: Sanctificetur nomen tuum. Adhuc dic: Veniat regnum tuum. Sequere: Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Adhuc ambula: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Dixisti: quod sequitur vide ne forte velis transcendere, et aliud dicere. Non est qua transire possis, ibi teneris. Dic ergo, et verum dic: aut si non habes quare dicas, Dimitte nobis debita nostra, noli dicere. Et ubi est illud quod idem apostolus dixit: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est ? Si autem mordet conscietra. Sed quod sequitur vide. Noluisti enim dimittere peccatum fratri tuo, et dicturus es, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . An non es
Abbreviated transcription (Latin):
tenis oneratꝰ. nullo carcere inclusus. Rea¬
tu tam̃ ligatus. ẽ. Noli illum putare sine
carcere. eẽ. Carcer eiꝰ. cor eiꝰ .ẽ. Cum audis
qui odit frẽm suum. in tenebris ÷ usq
adhuc. ne forte contempnas tenebras. ad¬
uigit et dicit Qͥ odit frẽm suum. homi¬
cida ẽ. Odis frẽm tuum. et sec urꝰ es ambislas.
et concordare non uis: quãuis ideo ds̃
spacium det. Ecce iam homicida es: s
adhuc uiuis. Si dm̃ iratum hab̾es. cum
odio frĩs subito raꝑeris. Paren ds tͥ. parce
tu tibi. Concorda cum fr̃e cuo. At forte
tu uis: et ille ñ uult. Sufficiat tͥ. Ha¬
bes unde illum doleas. te soluisti. Dic si
uis concordare. et ille ñ uult. dic securus.
Dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut et nos dimitti¬
Uis cum illo recordare. uis ei dicere. fr̃
ignosce mͥ. qr peccaui inte. Ille ñ uult
ignoscere. ñ uult dimittere debitũ qd̃ ei
debes: non uult tͥ dimittere. Ipse obser¬

Expanded text:
tenis oneratus, nullo carcere inclusus: reatenis oneratus, nullo carcere inclusus: reatu tamen ligatus est. Noli illum putare sine carcere esse: carcer ejus, cor ejus est. Cum audis, Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc: ne forte contemnas tales tenebras, adjungit, et dicit: Qui odit fratrem suum, homicida est. Odis fratrem tuum, et securus ambulas? et concordare non vis, quamvis ideo Deus spatium det tibi? Ecce jam homicida es, et adhuc vivis: si Dominum iratum haberes, cum odio fratris subito rapereris. Parcit Deus tibi, parce tu tibi, concorda cum fratre tuo. At forte tu vis, et ille non vult? Sufficiat tibi. Habes unde illum doleas: te solvisti. Dic, si vis concordare, et ille non vult; dic securus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittivis cum illo concordare, vis ei dicere: Frater, ignosce mihi quod peccavi in te. Ille non vult ignoscere, non vult dimittere debitum: quod ei debes, non vult tibi dimittere. Ipse obser
Abbreviated transcription (Latin):
filium. Irascit᷑. ut cotrigat. S: ꝓpt̾ea irascit᷑
ut corrigat. amando irascit᷑. ꝓptea dictũ
ẽ. festucam in ocło frĩs tui uides: trabẽ
aut in ocło tuo ñ uides: Culpas iram¬
in alio. et cenet᷑ odium in temetipso: In
comparatione odu: ira festuca ÷. S se
festucam si nutrias. trabes erit: si euellas
hannis cum eiꝰ epła legeret᷑ debuit uos
t̾rere sententia. Ait enĩ. Tenebre transier̃.
in tenebris ÷ usq adhuc. S forte tales
tenebras. ẽẽ homo putet. quales panuntꝰ
in carcerib inelusi. Utinã tales. ẽẽnt. &¬
tamen in talib nemo uult. ẽẽ. In his aut̃
carcerum tenebris. possũt includi in no¬
centes. In talib aut̃ enim tenebris inclu
quales sunt iste tenebre. de quib diccum
÷. qui odit frẽm suum in tenebris ÷ usq
adhuc: In alio loco dicit. Qui odit frẽm
suum. homicida. ẽ. Q uiodit frẽm. suum.
ambulat. exit. intrat: ꝓcedit. Nullis ca¬

Expanded text:
filium: irascitur, ut corrigat. Si propterea irascitur filium: irascitur, ut corrigat. Si propterea irascitur ut corrigat, amando irascitur. Propterea dictum est: Festucam in oculo fratris tui vides; trabem autem in oculo tuo non vides . Culpas in alio iram, et tenes odium in te ipso. In comparatione odii, ira festuca est. Sed festucam si nutrias, trabes erit. Si evellas annis, cum ejus Epistola legeretur, debuit vos terrere sententia. Ait enim: Tenebrae transierunin tenebris est usque adhuc . Sed forte tales tenebras esse homo putet, quales patiuntur in carceribus inclusi. Utinam tales essent! Et tamen in talibus nemo vult esse. In his autem carcerum tenebris possunt includi et innocentes. In talibus enim tenebris inclusquales sunt istae tenebrae, de quibus dictum est, Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc? In alio loco dicit: Qui odit fratrem suum, homicida est . Qui odit fratrem suum, ambulat, exit, intrat, procedit, nullis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ies isti sc̃i quos agimus in obser¬
uatione qͣdragesimȩ ammonens
nos de fr̃na concordia lo qui uob.¬
ut quicunq ht̃ adũsus alium quęrelam.
fimat: ne finiatur. Nolite ista contempnere
fr̃s mei. Cum enĩ uita ista mortalis et
iusto. sine qualib cũq peccatis. unũ. ẽ. re¬
medium ꝑ qd uiuere possimꝰ. qr docuit
nos magister ds̃ dicere in oratione. Di¬
mitte nob̾ debita nr̃a. sicut et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Pactũ et placitum
cum deo fecimꝰ: et conditionẽ soluendi
debiti incantione subscripsimꝰ. Puitte
nob plena fiducia petimus: siẽ et nos di¬
nuttimꝰ. Siaut non dimittimꝰ. dimitti
nob peccata ñ putem: nec nos ipsos fal¬
lamͦ. Homo se non fallat: ds neminem
fallit. H umanũ ÷ rrasci. uͣt utinã nec
hoc possemꝰ. Humanũ : irasci. s non debet
iracundia tua natus surculus breuis
suspicionib irrigari. & ad trabẽ odii
puenire. Aliud÷ enĩ ira: aliud odium.
Nam sepe etiam pat̾ irascit᷑ filio: s ñ odit

Expanded text:
ies isti sancti, quos agimus in observatione Quadragesimae, commonent nos de fraterna concordia loqui vobut quicumque habet adversus alium querelam, finiat, ne finiatur. Nolite ista contemnere, fratres mei. Cum enim vita ista mortalis et justo sine qualibuscumque peccatis; unum est remedium per quod vivere possimus, quia docuit nos magister Deus dicere in Oratione: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Pactum et placitum cum Deo fecimus, et conditionem solvendi debiti in cautione subscripsimus. Dimitti nobis plena fiducia petimus, si et nos dimittimus: si autem non dimittimus, dimitti nobis peccata non putemus; ne nos ipsos fallamus. Homo se non fallat, Deus neminem fallit. Humanum est irasci: et utinam nec hoc possemus. Humanum est irasci: sed non debet iracundia tua, natus surculus brevis, suspicionibus irrigari, et ad trabem odii pervenire. Aliud est enim ira, aliud odium. Nam saepe etiam pater irascitur filio, sed non odit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & ds̃ in xp̃o donauit uob̃ facite.
ioribus. laicis & clericis. dico & mͥ ipsi:
om̃s audiamus. om̃s timeamus Si
uiuendi accepimus Non ideo morim᷑:
Adhuc enim uiuimus: nondum damp¬
nati sumus Cum uiuimus. faciamus
quod ait pat̃: qui erit iudex. & peta¬
mus ueniam a fr̃ibus. quos forte
peccando. in eos aliquid offendimus.
aliquid lesimus Sunt ꝑsone humiles.
ꝓordine scłi huius. a quib si petas ue¬
niam. ex tolluntur insuꝑbiam: Hoc
ẽ quod dico Aliquando dñs homo:
peccat inseruũ suum: Quod & si
ille dñs ẽ. ille seruus. ambo tamen
sanguine redempti sunt: Tamen
durum udetur. ut hoc etiam iubeam. hoc
p̃cipiam. ut si forte dñs peccat in seruum
suu iniuste litigando. iniuste cedendo:
dicat illi ignosce mͥ. damͥ ueniam. Non qi
non debet facere. s ue ille incipiat suꝑbire.
Quid gͦ: Aute oculos peniteat dei eum. aute
ocłos dei peniteat cor suum. & si nou pot̃

Expanded text:
sicut et Deus in Christo donavit vobis : facite, joribus, laicis et clericis: dico et mihi ipsi. Omnes audiamus, omnes timeamus. Si vivendi accepimus, non ideo morimur: adhuc enim vivimus, nondum damnati sumus: dum vivimus, faciamus quod jubet Pater, qui erit Deus judex; et petamus veniam a fratribus, quos forte peccando in eos aliquid offendimus, aliquid laesimus. Sunt personae humiles pro ordine saeculi hujus, a quibus si petas veniam, extolluntur in superbiam: hoc est quod dico; aliquando dominus peccat in servum suum: quia etsi ille dominus est, ille servus; ambo tamen sanguine redempti sunt. Tamen durum videtur ut hoc etiam jubeam, hoc praecipiam, ut si forte dominus peccat in servum suum injuste litigando, injuste caedendo; dicat ille, Ignosce mihi, da mihi veniam. Non quia non debet facere, sed ne ille incipiat superbire. Quid ergo? Ante oculos Dei poeniteat eum, ante oculos Dei puniat cor suum: et si non pot
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to uł sẏmbolo. nemo potẽ uitȩ et̃nȩ su¬
bstantiam ꝓmereri. E quia duas eũgłm
describit molentes. atq unã ęccłam di¬
ximus salubrit molere. alterã quã nͥ syna¬
sa ꝑ moysen et ꝓpħas. s imitilit̾ molit. sic̃
dicit apłs de iudeis. Emulationẽ dei hñt:
s non scdm scientiã. Inutilit̾ inꝗͣ molit
synagoga: quia massam suam xͥ doctrina
non temꝑat. Atq ideo uitandum p̾cepit
synagoge dñs. ẽẽ. ferm̃tum: dic̃s. Cauete
uos aferm̃to phariseoꝵ. Temꝑatũ ÷ enĩ

Expanded text:
mento, vel symbolo, nemo potest vitae aeternae sumento, vel symbolo, nemo potest vitae aeternae substantiam promereri. 6. Et quia duas Evangelium describit molentes, atque unam Ecclesiam diximus salubriter molere; alteram quam nisi Synasa per Moysen et prophetas: sed inutiliter molit, sicut dicit Apostolus de Judaeis: Aemulationem Dei habent, sed non secundum scientiam . Inutiliter, inquam, molit Synagoga; quia massam suam Christi doctrina non temperat. Atque ideo evitandum praecepit Synagogae Dominus esse fermentum, dicens: Cavete vobis a fermento Pharisaeo
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝓ salute nr̃a qui ÷ p̃ciosus sanguis.
effusus. ẽ: ut ammixtioẽ su om̃e genus
humanũ solidaret: qd̃ ꝑdiu̾sa ant̾ea re¬
solutum iacebat. Sic enĩ uelut ferm̃tũ
qđdam. nos qui farina exgentib uide¬
bam᷑. eẽ. adhesimꝰ. Nos inquã qui ꝑto
tum orbẽ disꝑsi et diuisi penitus iace¬
bamus. uigore passionis xp̃i in ipsius
tionib in pulueris modũ at̾rȩ facie iac¬
tabam᷑: asꝑsione sangͥnis dũi in massã
soliditatis eiꝰ aggregam᷑. Mulier aũt
illa que dicitur abscondisse in farina
doctrinã xp̃i in cordib nr̃is conatur
abscondere: Ipsa inꝗͣ ÷ mulier. q̃ in alio
loco etiam molere dr̃. sicut ait dñs. Ert̃
due molentes. una assumnerur: et una
minuit: ut emolitos eos eos in fariuȩ mo¬
dum: aptos faciat ferm̃to dñici sangͥnis
adherere. ferm̃tum enĩ dixerim: totã dñ
passionem. Ferm̃tum enim salutis nr̃e:
symbolum ipsũ qd tradit᷑: sine quo fer¬

Expanded text:
ejus pro salute nostra, qui est pretiosus sanguis, ejus pro salute nostra, qui est pretiosus sanguis, effusus est; ut admixtione sui omne genus humanum solidaret; quod per diversa antea resolutum jacebat; sic enim velut fermentum quoddam nos, qui farina ex gentibus videbamur esse, adhaesimus. Nos, inquam, qui per totum orbem dispersi et diminuti penitus jacebamus, vigore passionis Christi in ipsius tionibus in pulveris modum a terrae facie jactabamur, aspersione sanguinis Domini in massam soliditatis ejus accrevimus. 5. Mulier autem illa, quae dicitur abscondisse in farina doctrinam Christi in cordibus nostris conatur abscondere? Ipsa, inquam, est mulier, quae in alio loco etiam molere dicitur, sicut ait Dominus: Erunt duae molentes, una assumetur, et una minuit; ut emollitos eos in farinae modum aptos faciat fermento Dominici sanguinis adhaerere. Fermentum enim dixerim totam Domini passionem; fermentum enim salutis nostrae est symbolum ipsum, quod traditur, sine quo fer
Abbreviated transcription (Latin):
litate paruus. imbecillitate delectus.
tanta intrinsecus sapientiȩ uircute polle¬
bat. ut doctrinã ipsius mundus ipse
uix caꝑet. Qui cum se cępit ꝑ totum
orbẽ diuinitatis uigore diffundere: sta¬
tim omne hominum genꝰ in substantiã
suam sui potestate ꝑtraxit: ut et uigũ
cum homo dñis ihe unus et solus. ẽẽt in
mundo. tanꝗͣ ferm̃tum in massa recon
et ipse fermentũ: tam sͥ utilis. quã idoneꝰ
uniũsis: et de sua certus salute. et de alioꝵ
adquisitione securus. Sicut gͦ ferm̃tũ
cum in cumulum consꝑgendũ ẽ fari¬
narũ. confringitur. cõminuitur. dissipat᷑
et ipsum omne dissoluit᷑ ut disꝑsã illã
farine multitudinẽ in unũ iugorem
constͥngat. atq: insolidum opus redigat.
qđ in pulueris modũ ipsa diminutioe
languebat. faciatq coniunetione sui
utilem massam. qd̾ ꝓpria dissolutione
confractus. laceratꝰ. et dissolutus. ẽ. et suecꝰ

Expanded text:
litate parvus, imbecillitate dejectus, litate parvus, imbecillitate dejectus, tanta intrinsecus sapientiae virtute pollebat, ut doctrinam ipsius mundus ipse vix caperet: qui cum coepit per totum orbem divinitatis vigore transfundere, statim omne hominum genus in substantiam suam sua potestate protraxit; ut et jugum cum homo Dominus Jesus unus et solus esset in mundo tamquam fermentum in massa recondet ipse fermentum, tam sibi utilis, quam aliis idoneus universis; et de sua certus salute, et de aliorum acquisitione securus. 4. Sicut igitur fermentum cum in cumulum conspergendum est farinarum, confringitur, comminuitur, dissipatur, et ipsum omne dissolvitur; ut dispersam illam farinae multitudinem in unum sui vigore constringat, atque in solidum corpus redigat, quod in pulveris modum ipsa diminutione languebat; faciatque conjunctione sui utilem massam, quod propria dissolutione sis passionibus confractus, laceratus et dissolutus est, et succus
Abbreviated transcription (Latin):
simplex. natura cõmune. tantã fortitu¬
dinẽ intrinsecus gerit: ut cũ reconditũ
fuerit in farina. suocus eiꝰ hoc totã mas¬
sam faciat. ẽẽ. qđ ipse ẽ. E ita se ꝑ uniu̾¬
sum cumulũ asꝑsionis suȩ uigore dif¬
fundit: ut omnẽ ipsam magnitudinem
pollinis faciat ferm̃tũ. Ac sic res ipsa for¬
titudine suamolẽ sibi ꝓprii uigoris ad qͥ¬
rit. Hoc aũt faciunt mulieres. ut uiris
suis salubriorem panẽ & cibũ utilẽ dili¬
genter exhibeant. S qm̃ lexspiritalis ÷.
it euangłm specialit̾ parabolarũ narra¬
tione subsistit: iudeamꝰ qđ sit ferm̃tum:
quȩ mulier: quid farina. legimus in scõ
euangłio. dicente dño. xp̃o de seipso. Nisi
granum tritici cadens in t̾ra mortuum
fu̾it. ipsũ solum manet. Si aut̃ mortuũ
suit: multũ fructũ affert. Ergosi triticũ
tritico fieri solet. Recte gͦ ferm̃to dñs cõ¬
parat᷑: qui cum. ẽẽt. specie homo. humi¬

Expanded text:
simplex, natura commune tantam fortitusimplex, natura commune tantam fortitudinem intrinsecus gerit, ut cum reconditum fuerit, succus ejus hoc totum massam faciat esse quod ipse est, et ita semper universum cumulum aspersionis 370 suae vigore diffundit, ut omnem ipsam magnitudinem pollinis faciat fermentum, ac sic res ipsa fortitudine sua molem sibi proprii vigoris acquirit. Hoc autem faciunt mulieres, ut viris suis salubriorem panem et cibum utilem diligenter exhibeant. Sed quoniam lex spiritualis est, et Evangelium spiritaliter parabolarum narratione subsistit; videamus quid sit fermentum, quae mulier, quid farina. 408 3. Legimus in sancto Evangelio, dicente Domino Christo de se ipso: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergo si triticum tritico fieri solet: recte ergo fermento Dominus comparatur, quia cum esset specie homo, humi
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa censura sit pietas. Que idõ
circa negligentiores filios adhibetur:
ut timore discant qđ amore neglex̾ant
Non qd̃ om̃s filios ñ equalit diligat pat̾:
s qd̾ indulgentia patris sit. ꝓ diu̾sitate
moꝵ exhibere pietatis affectiĩł ut
blandũ filium exhortatione ꝓuocet. con¬
tumacẽ uͦ austeritate conueniat: de utri¬
usq tam̃ correctione securus: qm̃ hunc
amore u̾berat. illũ seueritate castigat.
stea uͦ. frurctũ pacificũ exercitatis ꝑ eam
reddet uisticiȩ. Igit᷑ qm̃ tot tractatib
meis ꝓfecisse uos credoͬ libet qͦdã uob̃̾
diuinarũ disserere litterarũ: ut intellige
qua id qđ dixero fidei uiuacitate capiatis.
A it enĩ dñs in scõ euangłio. Cui simile esti¬
mabo regnũ dei: Simile ⁊ ferm̃to. quod
acceprũ mulier abscondit in farina. do¬
nec fẽm̾tatũ ÷ totum. fermenti uim atq
uirtutem. omnib notã. ẽẽ non dubiũ. ẽ.
Nanicum sit magnitudine pariũi. specie

Expanded text:
et ipsa censura sit pietas, quae ideo et ipsa censura sit pietas, quae ideo circa negligentiores filios adhibetur, ut timere discant, quod amare neglexerant. Non quod omnes filios non aequaliter diligat pater, sed quod indulgentia patris sit pro diversitate morum exhibere pietatis affectum; ut blandum filium exhortatione provocet, contumacem vero austeritate conveniat, de utriusque tamen correctione securus; quoniam hunc amore verberat, illum severitate castigat, stea vero fructum pacificum exercitatis per eam reddet justitiae . Igitur quoniam tot tractatibus meis profecisse vos credo, libet quaedam vobis divinarum disserere litterarum, ut intelligam quod id quod dixerim, fidei vivacitate capiatis. Ait Dominus in sancto Evangelio: Cui simile aestimabo regnum Dei? Simile est fermento, quod acceptum mulier abscondit in farina, donec fermentatum est totum . Fermenti vim atque virtutem omnibus notam esse non dubium est. Nam cum sit magnitudine parvum, specie
Abbreviated transcription (Latin):
et reliqͣ. Uides gͦ odiues. qi st̃ tuȩ incer¬
te diuitȩ. Quiã gͦ aurũ congregas in qͦ
nulla certa fiducia. ẽ: Auri tui auaricia
cesset. et t̾ra. ẽ soliditui cupiditas auferat᷑.
et sordes sunt. Aurũ enĩ et argentum:. uilis
÷ et abiecta materies. Ubiaũt increuit
humana concupiscentia. tunc et his sp̃eb
accreuit ambitio. Aurũ enĩ & argentũ
non p̃ciosum natura instituit: s hominũ
uoluntas effecit: Fr̃ .U. Sermo beati
fr̃s. qud̃ ex qua die uob̾cũ. ẽẽ. cepi.
non cessaui omĩb uos dñicis am¬
monere mandatis. et partĩ hor¬
tando. partim increpando. p̃cepta uob
ingerere: ita ut plerisq pus pat̾. fuerm.
nonnullis aut̃ durus magist̾ extiterim:
atrẽ enĩ me sͥ gratulatꝰ. ẽ: quisq sermonẽ
meũ libent᷑ amplexꝰ ÷. Durũ aut̃ magi¬
strũ sensit. qui conscientiã suã p̾dicatiõe
mea ꝑcussam. eẽ. condoluit. Sed nichil
mea int̾est. dum mͦ siue pietate siue
censura xp̃c annunciet᷑ in uob: quãuis

Expanded text:
erare . Vides ergo, o dives, quia sunt tuae incertae divitiae. Quid ergo aurum congregas, in quo nulla certa fiducia est? Auri tui avaritia cesset, et terra est: solidi tui cupiditas auferatur, et sordes sunt. Aurum enim et argentum vilis est et abjecta materies: ubi aurum increvit humana concupiscentia, tunc et his speciebus accrevit ambitio; aurum enim et argentum non pretiosum natura instituit, sed hominum voluntas effecit. SERMO XLItres, quod ex qua die vobiscum esse coepi, non cessavi omnibus vos dominicis admonere mandatis, et partim hortando, partim increpando, praecepta vobis Divinitatis ingerere; ita ut plerisque plus pater fuerim, nonnullis autem durus magister exstiterim. Patrem enim me sibi gratulatus est, quisquis sermonem meum libenter amplexus est: durum autem magistrum sensit, qui conscientiam suam praedicatione mea percussam esse condoluit. Sed nihil mea interest, dummodo sive pietate, sive censura Christus annuntietur in vobis; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
tu xp̃iane si es utilis. meminisse debes
cuiꝰ panẽ comedis: et ei laudẽ dicere.
Dic mͥ. siñ cum aliqͥd detuo euicũq lar.¬
giris. expectas ut tͥ grãs agatꝰ ut bñdicat
domũ de qua ei humͦnitas sit tributa:
Qui si forte grãs ñ agit: quẽadinodũ a te
denotat᷑ ingratus: lt̃a gͦ & a nob̾ expectat
qui nos pascit ds̃. ut ꝓp̃stitis ab eo escis.
illi gr̃as referamꝰ: et saturati donis ipsiꝰ.
laudes dicamꝰ. Hȩc enĩ beneficioꝵ ÷ retri¬
butio diumnoꝵ: ut cum refecti fuerimus.
bene uos conficeam᷑ acceptos. Cet̃m. si acci¬
pientes diuina mun̾a. taciti et ĩmemores
fuerimꝰ: tanꝗͣ ingrati et indigni. eoꝵ sub.¬
ministratione fraudabim᷑. ut dm̃ quem
bñficiis ñ cognoscimꝰ. malis ingerentib
requiramꝰ: & adu̾sis stimulem᷑ ad rogan
mus ad laudes referendasmͦ in tribu¬
latione trepidi existamꝰ ad ꝑicła deploranda:¬

Expanded text:
tu Christiane, si es utilis, meminisse debes tu Christiane, si es utilis, meminisse debes cujus panem comedis, et ei laudem 296 dicere. Dic mihi num, si aliquid de tuo cuicunque largiris, exspectas ut tibi gratias agat, ut benedicat demum de quo ei humanitas sit tributa? Cui si forte gratias non agit, quemadmodum a te denotatur ingratus? Ita ergo et a nobis exspectat qui nos pascit Deus, ut pro praesititis ab eo escis gratias referamus, et saturati donis ipsius laudes dicamus. Haec enim beneficiorum est retributio divinorum, ut cum refecti fuerimus, bene nos confiteamur acceptos. Caeterum, si accipientes divina munera, taciti et immemores fuerimus, tanquam ingrati et indigni eorum subministratione fraudabimur; ut Deum, quem beneficiis non cognovimus, malis ingruentibus requiramus, et ad ersis stimulemur ad rogandmus ad laudes referendas, modo in tribulatione trepidi existamus ad pericula deploranda