comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
digitꝰ. in cordib hominũ oꝑatꝰ est. ut uoluntas ꝓm¬
dib habentib notas: nͨ sentientib ut uetꝰ lex. lapiᷤᷤ
enĩ non sig̾eat: insi durissimã uoluntatẽ. ⁊ adu̾suᷤᷤ
d̃m. inflexibilem. s in tabulis cordis .i. in cordibus
latis: ex caritate.⁊ carnalib .i. mollib. qr habent
affectum implendi. & sensum habentib: qr intelli
ñ lapideis: tanqͣm sute sine sensu. E iduciã

Expanded text:
digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas promdibus habentibus notas, nec sentientibus ut vetus lex. Lapis enim non significat nisi durissimam voluntatem, et adversus Deum inflexibilem; sed in tabulis cordis, id est in cordibus latis ex charitate, et carnalibus, id est mollibus, quia habent effectum implendi; et sensum habentibus, quia intelligunt, non lapideis tanquam sint sine sensu. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
quimt̾ uos tales suit¬
qr nec om̃s hoc ageb̾ãt.
s quidã int̾̃ illos. Et
sciendũ. qͥa hoc ẽ facͥfi¬
cium xp̃ianoꝵ. ut multi: unũ corpꝰ sint in xp̃o.
hoc enĩ in sacͣmento altaris. fidelib noto d̾mõ¬
strat᷑ eccłie. quȩ in ea re qͣm offere: sig̾catur. Sic̃
enĩ ꝑams ex multis gͣnis oficit᷑. ita. ex multis
fidelium menbris: sca constate eccłia. qui crea¬
toris sui participatione congaudent: cuiꝰ mu¬
nere scĩ sunt. ⁊ unũ. qd̃ in seqnti ostendit᷑. ubi
ait. M ulti unũ corpꝰ sumꝰ in xp̃o. Qd non pot̃ fi̾.
nͥ sapiant ad sobrietatẽ. qd̾ hic p̾cipit. Sequit᷑.

Expanded text:
t inter vos tales, quia nec omnes hoc agebant, d quidam inter illos. Et sciendum quia hoc est sacrificium Christianorum, ut multi unum corpus sint in Christo. Hoc enim in sacramento altaris fidelibus voto demonstratur Ecclesiae, quae in ea re quam offert significatur. Sicut enim panis ex multis granis conficitur, ita ex multis fidelium membris sancta constat Ecclesia, qui Creatoris sui participatione congaudent; cujus munere sancti sunt et unum, quod et in sequenti ostenditur, ubi ait: Multi unum corpus sumus in Christo . Quod non potest fieri, nisi sapiant ad sobrietatem, quod hic praecipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. nͥ unde &e ip̃a fides:i. a sp̃u sc̃o: slon enĩ esset
in nob̃. nͥ diffun detur in cordib ꝑ sp̃m. C aritas
aut̃ di dicta ẽ. diffundi in cordib nr̃is. ñ qua nos
ipse diligit: s qua nos facit dilectores suos. sic̃
iusticia dei d̾r:. qua nos iusti eiꝰ mun̾e efficim᷑. & do¬
mini salus: qua nos saluat. & fides xp̃i: qua nos
fideles facit. Unus gͦ sp̃s ẽ: qui duos timores
facit. Duo enĩ hic timores insumant᷑. unus. qͥ
ẽ in ꝑfecta caritate . s. timor castus. alt̾. qui ñ
est in caritate.s. seruilis. in quo: quamuis deo
credat᷑. non tñ in dm. & si bonũ fiat: ñ tñ bene.
slemo enĩ inuitus bene facit. etiam si bonumẽ.
qd facit. Hii aut̃ duo timores. faciunt duoge¬
nera seruorum. Est cnĩ seruus. qui ẽ &e filius.
qͥ timet dominũ. & honorat patrẽ. Uñ ꝑ ma¬
lachiam dñs ait. Si dñs sum. ubi ẽ timoriñs:¬
Si pat̾: ubi ẽ amor ms: & ẽ seruus qͥ timet
penam: s ñ diligit iusticiam. Et q de timorib

Expanded text:
sancto? Non enim esset in nobis nisi diffunderetur in cordibus per spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus munere efficimur, et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. Unus ergo spiritus est qui duos timores facit. Duo enim timores hic insinuantur, unus qui est in perfecta charitate, scilicet timor castus, alter qui non est in charitate, scilicet servilis, in quo quamvis Deo credatur, non tamen in Deum: etsi bonum fiat, tamen non bene. Nemo enim invitus bene facit, etiam si bonum est quod facit. Hi autem duo timores faciunt duo genera servorum. Est enim servus qui est et filius, qui timet dominum et honorat patrem. Unde per Malachiam DSi pater, ubi est amor meus? Et est servus qui timet poenam, sed non diligit justitiam. Et quia de timoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicioutiq suo: aliqñ aꝑto. aliquan do occł¬
to. semꝑ aũt. iusto. Ꝙ nota. qd ds dicit᷑ oꝑa
ri in cordib hominum. ad inclinandam uo¬
luntatem eoꝵ ad malũ. Od ñ ita est intelli¬
gendum: quasi d̃s maliciam imꝑtiat: s qr
sicut apponit gr̾am: uude inclinatur hoĩum
uoluntas ad bonũ. ita subtrahit quibdam.
qua subtracta. incuruatur eorũ uoluntas
ao malum. Sequit᷑. Qui cõmutauerunt.¬

Expanded text:
to, aliquando occulto semper autem justo. Et nota quod dicitur Deus operari in cordibus hominum ad inclinandam voluntatem eorum ad malum: quod non ita intelligendum est, quasi Deus malitiam impertiat, sed quia sicut apponit gratiam, unde inclinatur hominum voluntas ad bonum, ita subtrahit a quibusdam, qua subtracta incurvatur voluntas eorum ad malum. Quia commutaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃o actu oꝑent᷑ turpitudinẽ tantani:¬
ut afficiant corꝑa sua contumeliis qͣntum
ad naturam .i. ut corpora nat᷑alit̃ repugnan¬
tia. qͣdam in aplicarent: & uicio aptiora face
sunt:. ñ modo in desid̾ia praua. s de̾ in ĩmun¬
das actiones. ⁊ ꝯtumeliosas. quib afficiunt &¬
inficiunt corꝑa sua. ipsi dico: habentes hec:
ado. cedit his. atqꝑ consenat iincit᷑. capit᷑.
trahit᷑. possidetur. A quo enĩ quis uictus est.
huic ⁊ seruus addictus est.⁊ fit pecẽm conse¬
quens. p̾cedentis pena peccati. Uł ita. afficiãt
corpa. ip̃rdico: agentes ⁊tumelias in semr. ip̃iᷤ
.i. m̃ suo sexu .s. masculi cum mascłis. femine
Qui gͥ dicit dm homines adista ñ cogere: s
dign̾os deseri tantum deserere: iussime dicit.
Deserit aut̃ dcus ñ apponendo gr̃am:. uł appo¬
sitam subtrahendo. M anifestum ẽ enim dm̃
oꝑari m cordib hominũ: ad inclinandas uo¬

Expanded text:
ut ipso actu operarentur turpitudinem tantut ipso actu operarentur turpitudinem tantut afficiant corpora sua contumeliis, quantum ad naturam, id est ut corpora naturaliter repugnantia, quadam vi applicarent, et vitio aptiora facersunt, non modo in desideria prava, sed et in immundas actiones et contumeliosas, quibus afficiunt et inficiunt corpora sua. Ipsi dico habentes haec, a Deo cedit his atque consentit: vincitur, capitur, trahitur, possidetur. A quo enim quis victus est, huic et servus addictus est; et fit peccatum consequens poena praecedentis peccati. Vel ita, afficiant cor, ipsi dico agentes, contumeliis in semetipsis, id est in suo sexu, masculi cum masculis, feminae Qui ergo dicit Deum homines ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere, verissime dicit. Deserit autem Deus non apponendo gratiam, vel appositam subtrahendo. Manifestum est enim Deum operari in cordibus hominum ad inclinandas vo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ꝑmittere. ñ: incita¬
re. aut ĩmitt̾e. Prece¬
dentib quippe culpa¬
rum causis. iure oe¬
tur. & tradunt᷑ desid̾ns. Ista u̾o pecc̾a qͥa de su¬
ꝑbia sunt. ñ solum pecc̃a. s etiã supplicia sunt.
Omne quippe pecem. qd̃ tñ citiꝰ penitendo ñ te¬
git᷑ aut pecem est. & oausa peccati: aut pec̾em
est. & pena pecẽi. Pcct̃m nanq qd̾ ꝑ peniten¬
tiam ñ diluit᷑. suo pond̾c mox ad aliud trahit᷑.¬
pec̃e est. quia iusto iudiciod̃s cor peccantis ob¬
nubilat. ut p̾cedentis peccati m̾ito.: etiam in
alia cadat. Quẽ cnĩ lib̾are noluit. deserendo ꝑ¬
.i. quia cultum &c religionẽ di ymaginib tra¬
diderunt. qđs tradidit illos. io subtrahendo
entic: in plura & grauia pecc̾a collapsi sunt.¬
Tradidit dico. pͥus in desid̾ia cordis. Cordis di¬
co: qd erat. eoꝵ .i. a d̾o sibupsis relictum. a qͥ¬
b sic paratũ erat. ñ. a deo. &e postea tradidit
illos. in ĩmundiciã .i. in actum ĩmundicie.

Expanded text:
ermittere, non incitare aut immittere. Prdentibus quippe culparum causis, jure etur, et traduntur desideriis. Ista vero peccata, quia de superbia sunt, non sOmne quippe peccatum, quod tamen citius poenitendo non tergitur, aut peccatum est et causa peccati, aut peccatum et poena peccati. Peccatum namque quod poenitentia non diluit ipso suo pondere mox ad aliud trahit.peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo p quia cultum et religionem Dei imaginibus tradiderunt, Deus tradidit illos, id est subtrahendo entiae, in plura et grauia peccaTradidit, dico, prius in desideria cordis, cordis dico; quod erat eorum, id est a Deo sibi ipsis relictum, a quibus sic paratum fuit, non a Deo, et post ea tradidit illos in immunditiam, id est in actum immunditiae,
Abbreviated transcription (Latin):
coit᷑ excusationẽ. Uñ dr̃ in sententiolis sesti
ris. anult̃ est. Contingit aut̃ sepe contrahi
mat̾monium: in quo hec bona non reꝑiunt᷑.
qͥa nec fides seruatur. nec ꝑles religiose educa¬
tur. Hec de his suffieiant᷑. Qĩ. fornicatio fug¬
enda est: s nubere licet. & hoc est quod att̃
De quib aut scripsistis mͥ .i. de his q̃ seripsi¬
stis m. hoc dics. honun ẽ hoi ñ tang̾e muliete
Propt̾ forni¬
nicationẽ uitandam:
unusquisꝙ¬
ñ alienam uxorem.¬
ñ concubinam. hoc
idõ dr: ut excludan

Expanded text:
i a crimine. Unde in sententiolis Sexti i a crimine. Unde in sententiolis Sexti ris, adulter est. Contingit autem saepe contrahi conjugium, in quo haec bona non reperiuntur: quia nec fides servatur, nec proles religiose educatur. Haec de his sufficiant. Quasi dicat: Fornicatio fugienda est, sed nubere licet. Et hoc est quod ait: De quibus autem scripsistis mihi, id est, de hisforninicationem vitandam unusquisnon alienam, uxorem,n concubinam. Hoc ideo dicitur, ut excludan
Abbreviated transcription (Latin):
cultum. sieutie u̾o .i. nec om̃ino illegitime: nec
sunt ꝑmanere. quib dam accidentib causis. &
.s. fides. ꝓles. sacram̃tum. fides: ne cum alio uel
alia. cocatur. Ples: ut religiose educetur. Sacra¬
ientũ: ne comugium separetur. Seꝑatio aut̃:¬
gemina ẽ. corporalis.s. & sacramentalis: Cor¬
uł ex cõmumi consensu. qͣd̾ int̾dum fit: causa
religionis. Sac̃memalit̾ uo. seꝑari nequeunt:
dumuiuunt. si plene legitimo sint ꝑsone. Et
attende: qd̾ t̾cium bonũ coniugii: dr sacramen¬
tum. Idõ. non qi sit ip̃m ꝯiugium. s qͥa ciꝰdem rei
nalis. qui est int̾ coniuges. ita: ut uł ñ sit pecra¬
tum. uł sit ueniale. Quando eni causa ꝓlis con¬
randigr̃a. ñ habet culpam. Concupiscentię uo
⁊ concupiscentia uturt᷑ inuicci ultra necessi¬
tatem liberos ꝓcreandi: ponam in his pecc̃is
ꝓ qͥb eotidie dicimꝰ. dimitte nob̾ debita ur̃ a.si¬

Expanded text:
cultum. Neutrae vero, id est nec omnino illegitimae, nec cultum. Neutrae vero, id est nec omnino illegitimae, nec sunt permanere quibusdam causis accidentibus, et  fides, proles, sacramentum: Fides, ne cum alio vel cum alia coeatur. Proles, ut religiose educetur. Sacramentum, ne conjugium separetur. Nolitgemina est, corporalis scilicet et sacramentalis. Cori ex communi consensu, quod interdum fit causa religionis; sacramentaliter vero separari nequeunt, dum vivunt, si plene legitimae sint personae. Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, ideo non quia sit ipsum conjugium, sed quia ejusdem rei nalis, qui est inter conjuges, ita ut vel non sit peccatum vel sit veniale. Quando enim causa prolis conrandi gratia non habet culpam; concupiscentiae uero ti concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro quibus quotidie dicitur, Dimitte nobis debita nos
Abbreviated transcription (Latin):
floratio uirginitatis: s pactio coniugalis:. ma¬
tͥmonium facit. Causa uo ꝓpt̾ quam contͣhi de¬
bet: est. ꝓcreatio ꝓlis. ⁊ uitatio forneationis.
Sunt & aliȩ cause honestȩ ut iuimicoꝵ re¬
coneliatio ⁊ pacis reintegratio. &e hui modi.¬
ꝑsone aut̃ legitunc: ad matͥmonium sunt:
iuxta institutionẽ ȩccłiȩ. Alie nanq fuere legi¬
timȩ: in exordio nr̃ȩ originis. ⁊ ante legẽ moysi.
alie. sub lege. aliȩ: intẽpore gr̃e. Item. in pͥmi¬
tiua eccłia: quedam erant legitime: quȩ mͦ ñ st̃.
Et earum quȩ mͦ legitimȩ sunt: uł illegitimȩ.
quedam: sunt plene legitimȩ. quedã. om̃ĩno il¬
legitime. quedam: neutre. Plenc legitimȩ sunt:
quas non impedit: uotum continentiȩ. uł ordo.
uł cognatio. uł dispar cultus. uł conditio. uł na¬
ture frigiditas. Omnino aut̃ illegitime sunt:¬
ꝑ uotum. ꝑ ordinẽ. ꝑ cognationẽ. ꝑ disparem

Expanded text:
floratio virginitatis, sed pactio conjugalis mafloratio virginitatis, sed pactio conjugalis matrimonium facit. Causa vero propter quam contrahi debet, est procreatio prolis, vitatio fornicationis. Sunt et aliae causae honestae, ut inimicorum reconciliatioPersonae autem legitimae ad matrimonium sunt, juxta institutionem Ecclesiae. Aliae namque fuere legitimae in exordio nostrae originis, et ante legem Mosi. Aliae sub lege, aliae in tempore gratiae. Item in primitiva Ecclesia quaedam erant legitimae, quae modo non sunt; et earum quae modo legitimae sunt vel illegitimae, quaedam sunt plene legitimae, quaedam omnino illegitimae, quaedam neutrae. Plene legitimae sunt quas non impedit votum continentiae, vel ordo, vel cognatio, vel dispar cultus, vel conditio, vel naturae frigiditas. Omnino autem illegitimae per votum, per ordinem, per cognationem, per disparem
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾ent: quia hoc placu¬
it cornithiis: qui non¬
oblectabant᷑ hac senten¬
tia: hoc solum abapło
distinguat. ¶ Hic dicendum ẽ breuit᷑: qͥd sit
comugium. & quȩ sit efficiens causa coniugii.
ce causa: ꝓpt̾ quam contrahi debeat. & quȩ sint
legitime ꝑsone: ad contrahendum matͥmoniũ.
& quȩ sint bona comugii:. quib excusatur carna¬
li coitus. Comugium itaq siue matͥmonium:
ẽ: maritalis contunctio maris & femine. inter
legitimas ꝑsonas indiuiduam uitȩ consuetudi¬
nem retinens. Hac aut̾ descriptione: matͥmo¬
nium fidelium ac legitimorum tm̃ includit᷑:
&e ẽ bona res coniuigium. Est enĩ unũ de sacm̃¬
& eas miracło cõmendauit. Hoc etiã ꝑ hoc appa¬
ret: quia pͥmum coniugium int̾ primos pa
nubat. Mat̾monu aut̃ efficiens causa ẽ. consen¬
sus maritaliꝰ de pͥsenti. ꝑ u̾ba exp̃̾ssus. scd̾m ald̾.
nicholai pape. Sufficiat solus scm leges coꝵ
consensꝰ: de quoꝵ ꝯiunctione agit᷑. quisi solus

Expanded text:
dicerent, quia hoc non placuit Corinthiis, qui nonelectabantur hac sententia, hoc solum ab Aposdistinguat. Hic dicendum est breviter quod sit conjugium, et quae sit efficiens causa conjugii, et causam propter quam contrahi debeat, et quae legitimae sint personae ad contrahendum matrimonium, et quae sint bona conjugii quibus excusatur carnalis coitus. Conjugium utique, sive matrimonium, est maritalis conjunctio maris et feminae inter legitimas personas, individualem vitae consuetudinem retinens. Hac autem descriptione matrimonium fidelium ac legitimorum tantum includitur, et est bona res conjugium. Est enim unum de sacrameet eas miraculo commendavit. Hoc etiam propter hoc apparet, quia primum conjugium inter primos panubat. Matrimonii autem efficiens causa est consensus maritalis de praesenti per verba expressus, secundum illud Nicolai papae: Sufficiat solus secundum legem eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur. Qui si solus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ corpꝰ xp̃i. pars oblatȩ incalicem missa: corpꝰ
xp̃i: qd̾ iam resurrexit: ionstrat. pars come¬
sta: ambulantẽ adhuc suꝑ t̾ram. pars in altari:
usq ad finẽ remanens misse: corpora sc̃oꝵ uͦꝰq
in finẽ scłi: in sepulchris lacentia. Sequitur.

Expanded text:
est corpus Christi: pars oblatae in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit monstrat; pars comesta, ambulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem remanens missae, corpora sanctorum usque in finem saeculi in sepulcris jacentia. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ex his scõꝵ testimoniis liquet. uerũ etrã corpꝰ
xp̃i ec̃ maltari.⁊ ñ modo a bonis: ucrum etiã
a malis: sumi. His etiã quedã uident᷑ repug¬
nare: quȩ silentio p̃tereunda ñ sunt. Att enĩ
augͦtinus. Bonꝰ accipit sacramentum: &e rem
sacram̃ti. Malus uͦ: sacramentũ.⁊ ñ rem. Ad
qd̾ dicimus sacramentum bic apellari: corpꝰ
dñi de uirgine sumptũ. rem aut̃. spũalem
carnẽ xp̃i. quȩ est unitas fidelium. Bonus

Expanded text:
ex his sanctorum testimoniis liquet verum Christi corpus esse in altari, et non modo a bonis, verum etiam a malis sumi. His autem quaedam videntur repugnare quae silentio praetereunda non sunt. Ait enim Augustinus: Bonus accipit sacramentum et rem sacramenti, malus vero sacramentum et non rem. Ad quod dicemus sacramentum hic appellari corpus Domini de Virgine sumptum; rem autem spiritualem carnem Christi quae est unitas fidelium. Bonus
Abbreviated transcription (Latin):
& mortis. Ostendit. apłs ex his u̾bis: myste¬
rium eucaristie: int̾ cenandum celebratum.
ñ cenam eẽ. M edicina enĩ sp̃ualis est. quȩ cp̃
reuentia degustata: purificat. sͥ deuotum. &
memoria ẽ nr̃e redemptionis. ut redemptorsᷤ
nr̃i memores: maiora ab eo ꝯsequi mereamur.
& qr in morte xp̃i lib̾ati sumus: huiͦ: meden¬
do ce bibendo carnẽ. & sanguinẽ: memores
eẽ debemꝰ. in hoc consecuti norium testam̃tũ
qd̾ est noua lex. que obedientem sͥ: tradit. cȩ¬
lestib regnis. Testamentum gͦ sanguine con¬
stitutum est. qr beneficii diuim sanguis te

Expanded text:
Ambrosius Ostendit Apostolus ex his verbis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritalis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum, et memoria est nostrae redemptionis, ut Redemptoris nostri memores, majora ab eo consequi mereamur. Et quia in morte Christi liberati sumus, hujus in edendo et bibendo carnem et sanguinem memores esse debemus, in hoc consecuti novum testamentum, quod est nova lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis. Testamentum ergo sanguine constitutum est, quia beneficii divini sanguis te
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃iconutitur. ¶ Solet etiam q̃ri: quale
dederit apłis. Dicimus. quale tunc erat .i. pas¬
sibile. ⁊ mortale. ¶ P reterea queri solet: si ñ
est ibi substantialis conusio: ut quibdam pla¬
eet: s quod̾a locutionis tropo dicatur. transire:
uł conuerti. hoc in illud: eo .s. qd̾ sub illis accid̃n¬
qd̾. illi respondent: uł in p̃iacentẽ mat̾iam reso¬
lutam. uł in nichilum redactam. qd̾ pot̾ ille fa
certũ non sit: sine assertione nob̃ qd̾ uidet᷑. dici¬
mꝰ. Qd̃ sinon animo introducendi heresim: sed
obliuione p̾termittit᷑: ñ id̃o minꝰ ꝯficitur. ue¬
runtainen gͣuit̾ pumiendũ est. Nec greci aqͣm
addunt. ¶ Illud etiã sciendũ: qd̾ a brutis ar̃a

Expanded text:
pus Christi convertitur. Solet etiam quaeri quale dederit apostolis, dicemus quale tunc erat, id est passibile et mortale. Praeterea quaeri solet si non est ibi substantialis conversio uti quibusdam placet, sed quodam locutionis tropo dicatur transire vel converti hoc in illud, eo scilicet quod sub illis accidenquod illi respondent, vel in praejacentem materiam resolutam, vel in nihilum redactam, quod potest ille facecertum non sit, sine assertione quod nobis videtur, dicemus. Quod si non animo introducendi haeresim, sed oblivione praetermittitur, non ideo minus conficitur. Verumtamen graviter puniendum est, nec Graeci aquam addu
Abbreviated transcription (Latin):
le: istud myst̾ium. Uñ ambꝵ. Quid queris na¬
turc ordinem in xp̃i corpore: cum p̾ter natu¬
ram sit ip̃c dñ partus ex uirgine: Cred̾e iube¬
mur. discutt ñ ꝑmittum. ¶ Sciendum etiam:
qd̾ licet diu̾se sint ibi species panis & uini: ñ
tam̃ duo sacramenta dici debent: s unum. Qd̾.
sub utraq spẽ idem sumit᷑. ¶ Seiendũ etiam:

Expanded text:
us: Quid quaeris naus: Quid quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam fit ipse Domini partus ex Virgine, credere jubemur, discutere non permittimur. Sciendum etiam quod licet diversae sint ibi species panis et vini, non tamen duo sacramenta dici debent, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Scien
Abbreviated transcription (Latin):
brosiꝰ. Nichil falsum putandum ẽ: in sacͥficioue¬
ritatis. uł sicut fit: in magoꝵ p̾stigiis. ubi. de¬
lusione quadam falluntur ocłi. ut iideant eẽ:
qd̃ non ẽ. Ad qd̾ illi dicunt. slon fallit nos uisus:
ceptionẽ: sic fit. Alii dicunt: qd ib fit fractio.
ñ quid̾e in corpore: s in ipsa forma. sacram̃tali¬
panis. Qd uidetur apłs uelle dicens. Pams quẽ
uita manducat᷑. nec quando manducat᷑ : partes
de illo facimꝰ. & quidẽ in sacramento sic fit. Item.¬
Unusquisq partem suam accipit. ꝑ partes mã¬
ducat᷑. & manct integer. Cecc: ex his patet: quod
integrum & incorruptum corpus xp̃i manduca¬
tur. & si fractio. uł partitio ibi c̃: ñ in ipõ: s in sa¬
cramento eẽ uidetur. Alii dicunt. qd̾ ibi sit frac¬
tio. ⁊ nulliꝰ rei. qi uichil ibi frangit᷑. Sicut enim
sunt ibi accidentia sine subiccto: sic ułnͨ mirabilit̾
pot̾ esse ibi fractio in accidenti. uł sinc omni re:¬

Expanded text:
brosius ait: Nihil falsum putandum est in sacrificio vebrosius ait: Nihil falsum putandum est in sacrificio veritatis, vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad quod illi dicunt: Non fallit nos visus nceptionem sic fit. Alii dicunt quod ibi fit fractio, non quidem in corpore, sed in ipsa forma panis sacramentali, quod videtur Apostolus velle dicens: Panis quem us manducatur de illo facimus, et quidem in sacramento sic fit. ItemUnusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et manet integer. Ecce ex his patet quod integrum et incorruptum corpus Christi manducatur, et si fractio vel partitio ibi est, non in ipso est, sed in sacramento esse videtur. Alii dicunt quod ibi fit fractio et nullius rei, quia ibi nihil frangitur. Sicut enim sunt ibi accidentia sine subjecto, sic mirabiliter potest ibi esse fractio in accidenti, et sine omni re
Abbreviated transcription (Latin):
cidentib sub quib priꝰ erat sub̃a panis: ⁊ uini:
post ꝯsecrationẽ: est sub̾a corꝑis & sanguinis.
quib tñ. ipsum corpꝰ ñ afficitur. Nlos aut̃ in cer¬
ta relinq̃ntes: qd ex auctoritatib certum est:
unt. nec in eo fundantur. Si uoqueritur. ubi
fundent᷑: dicimus. nob̾ potiꝰ uideri: qd̾ sint si¬
ne subiecto: quam in subiecto. ¶De fractio¬
ne etiam illa queri solet: que ibi fieri uidetur:
cuiꝰ res. uł in qua re: sit. Cumq ñ sit ibi alia
substantia qͣm corpꝰ xp̃i si in aligua suba est.
in ip̃o corpore ec̃ uidet᷑. s econtͣ. cũ ipsũ corpꝰ̾ incor¬
ruptibile sit. qͥa ĩmortale est: & imꝑassibile: in
ip̃o non posse eẽ uidet᷑. Unde. & xp̃c carnalẽ redar¬
sicut aliam: in partes eẽ diuidendam. &e morsib
lacerandam. Id̾o plures dicunt: qd̾ non est ibi
fractio. s uidetur tantũ. quib obicit᷑. qd̾ ait am¬

Expanded text:
cidentibus sub quibus prius erat substantia panis et vini, cidentibus sub quibus prius erat substantia panis et vini, post consecrationem est substantia corporis et sanguinis, quibus tamen ipsum corpus non afficitur. Nos autem incerta relinquentes, quod ex auctoritatibus certum est unt, nec in eo fundantur. Si vero quaeritur ubi fundentur, dicimus nobis potius videri quod sint sine subjecto quam in subjecto. De fractione etiam illa quaeri solet, quae ibi fieri videtur cujus rei vel in qua re sit, cumque ibi non sit alia substantia quam corpus Christi, si in aliqua substantia est, in ipso corpore esse videtur, sed contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit, quia immortale est et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Unde et Christus redarsicut aliam in partes esse dividendam et morsibus lacerandam. Ideo plures dicunt quod non est ibi fractio, sed videtur tantum. Quibus objicitur, quod Am
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro eũ facie ad faciem sicut est: uideamꝰ.
Ilud quoq huic u̾itati contraire uidetur. qd̾
u̾itas dixit. Non hoc corpꝰ qd̾ uidetis: mandu¬
caturi estis. ⁊ bibitur illum sanguinẽ: quẽ fu¬
suri sunt: quime crucifigent. s sac̃mentum
aliqd cõmendaui uob̃ Ex his u̾bis. calump¬
matores uitatis audaciam sumunt: oblatran¬
di nob̾. quib ne amodoerrare liceat: illud in¬
uolutum euoliumus. Non hoc corpꝰ. ⁊c̃ .i. ñ in
bac specie mandueaturi estis: s in sacram̃to.
ñ morsib disce̾ptum & laceratũ. ut putatis. s
integrum. ⁊ illesum. ¶ Cumaũt panis ⁊ ui¬
num a scĩs dicat᷑: & a cunctis fidelib credatur
tͣnsire in substantiã corꝑis ⁊ sanguinis: que¬
sit illa conu̾sio: an formalis: an substantialis:
queri solet. qd̾ aut̃ formalis ñ sit: manifestum
ẽ. qr forma panis c uini.: remanet. Utrum uo̾
fiat illa. nec tñ illa augetur. Nec concedunt:
qd̾ hec cẽ illa. uere dici possit. Alii enĩ sic dicitt

Expanded text:
in futuro eumdem facie ad faciem, sicut est, videamus. Illud quoque huic veritati contraire videtur quod Veritas dixit: Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifigent, sed sacramentum aliquod commendavi vobis. Ex his verbis calumniatores veritatis audaciam sumunt oblatrandi nobis, quibus ne amodo errare liceat, illud involutum evolvimus. Non hoc corpus, etc., id est non in hac specie manducaturi estis, sed in sacramento non morsibus discerptum et laceratum, ut putatis, sed integrum et illaesum. Cum autem panis vel vinum a sanctis dicatur, et a cunctis fidelibus credatur transire in substantiam corporis et sanguinis, qut illa conversio an formalis an substantialis aeri solet. Quod autem formalis non sit manifestum est, quia forma panis et vini remanet. Utrum vero fiat illa, nec illa augetur, nec concedunt quod haec esse illa vero dici possit. Alii autem sic dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ xp̃i sub sacram̃to.⁊ ñ rem .i.unitatem
eccliẽ. & ẽ. bonꝰ. manducat sp̃ualit᷑ ⁊ sacͣ
mentalit̾. Malus uͦ satͣmentalit̾ tantum.
Item. Non manducans: manducat. & mandu¬
cans: ñ manducat .i. ñ manducans sacͣmen¬
taliter: manducat sp̃ualit̾. & econu̾so. Ad¬

Expanded text:
em Ecclesiae. Et est: Bonus manducat spiritualiter et mentaliter; malus vero sacramentaliter tantum. Item: Non manducans manducat, et manducans non manducat, id est non manducans sacramentaliter, manducat spiritualiter, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i caro. Item. Sermo xp̃i. qui potuit ex nichi¬
lo facere. qd ñ erat: ñ potest ea que sunt mu¬
tare in¶ id qd̾ñerãt : Item. eusebius. In¬
uisibilis sac̾dos: iusibiles creaturas: in sub̃am
corꝑis &e sangumis sui: ũbo suo: secreta pote

Expanded text:
itur. Item: Sermo Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt mutare in id quod non erant? Item Eusebius: Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbi sui sec
Abbreviated transcription (Latin):
qd de uirgine sumꝑsit. qr sicut corpus xp̃i
ex multis menbris puris: & ab omĩ macula
peccati ĩmunib cõstat. ita: & unitas eccłia¬
stica. ex multis ꝑsonis mundis & ĩmacłatis.
consistit. In cuius rei typo:. facta c̃ archa do¬
mini de lignis sethim. quȩ sunt imputͥb¬
dedit. ¶ Cum aut̃ totus xp̃t subspecie pa¬
nis: totus sub spẽ uimi sumatur: cur ñ in
una: s in duab dedit: Ido̾: ut ostend̾etur
xp̃c t otam humanã naturam .i. animam
a phisicis ẽẽ dr̃. Iõoꝙ gͦ in duab specieb cele¬
Deo uͦ apponit᷑ aqͣ: ut ostendat᷑ nr̃a redẽptio

Expanded text:
d de Virgine sumpsit; quia sicut corpus Christi ex multis membris puris et ab omni macula peccati immunibus constat, ita et unitas ecclesiastica ex multis personis mundis et immaculatis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis techni, quae sunt imputribidedit. Cum autem totus Christus sub specie panis, totus sub specie vini sumatur, cur non in una, sed in duabus dedit? Ideo ut ostenderetur Christus totam humanam naturam, id est animam a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celeIdeo vero apponitur aqua, ut ostendatur nostra redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
nus est corpꝰ & sanguiᷤᷤ
qd accipit. hoc qd̾ dixi:
facite. hoc ẽ corpꝰ meũ
accipite & manducate
in meam cõmem orõne.¬

Expanded text:
nus est corpus et sanguis quod accipit. Hoc, quod dixi, facite, id est corpus meum accipite et manducate, in meam commemora
Abbreviated transcription (Latin):
&e detentus: ad lucem re¬
surrectionis uenit. tc̃¬
inqͣm. Accepit panẽ &
gr̾as agens. de reꝑatio¬
ne hominũ sic futura:
dedit: ut in unitate
maneant. Et dũ fregit:¬
spontaneam suã passi¬
onẽ ostendit. fregit aũ:¬
in sacramento.s. scd̾m¬

Expanded text:
 detentus ad lucem resurrectionis venit Tquam, accepit panem, et gratias agens, de repane hominum sic futura; dedit, ut in unitate maneant; et dum fregit,spontaneam suam passionem ostendit. Fregit auin sacramento, sc
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum. alterũ: qd est sacramentum ⁊ res.
ni. Sacramentũ ⁊ res: caro xp̃i ꝓpria. ⁊ sangͥs.
Res ⁊ ñ sacramentum ẽ: mystica caro xp̃i Por¬
ro: spccies illa uisibilis: sacramentum ẽ ge¬
mine rei. contente.s. & significate. Sacramen¬
tum uo est. sacre rei signum. at ⁊ species
illa: utranq rem signat. ⁊ utriusq gerit ex¬
p̾ssam similitudinẽ. Nam sicut panis p̾ cet̾is
cibis corpus reficit: & sustentat: & uinum
hominẽ letificat:. atq in ebriat. sic caro xp̃i.
int̾iorem bominẽ: magis cct̾is gratiis sp̃uali¬
ter reficit. & sagiat. quẽ & sanguis xp̃r.¬
reddat. Unde. C alix tuus inebrians: qͣm p̾cla¬
rus ẽ. Habet etiam similitudinẽ: cum re sig¬
nificata tantũ. que ẽ unitas fidelium. quia
ae ex plurib acinis uinũ in unũ ꝯfluit: sic
ex multis fidelium ꝑsonis: unitas eccłie con

Expanded text:
sacramentum, alterum quod est sacramentum et res, sacramentum, alterum quod est sacramentum et res, s. Res et non sacramentum est mystica Christi caro. Porro species illa visibilis sacramentum est geminae rei, contentae scilicet et significatae. Sacramentum vero est sacrae rei signum, et species illa utramque rem significat, et utriusque rei gerit expressam similitudinem. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem magis caeteris gratiis spiritualiter reficit et saginat, quem et sanguis spirreddat. Unde: Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Habet etiam similitudinem cum re significata tantum, quae est unitas fidelium, quia et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & ab eccłia deinceps frequentaretur.¬
¶ Sub alia uo specie Ido tradidit: & a fidelib¬
sumendum deinceps instituit. ut fides ha¬
beret meritum. que ñ est de his que uiden¬
tur. quia fides ñ habet meritum. eui huma
ret ocłs. qd̾ teneret manus. Et ne ab iere¬
dulis. nob insultaret᷑. In hac aut̃ specie t᷑¬
didit: qͥa res huiꝰ species: exp̃ssam habet simi¬
litudinem: cum utraq re huiꝰ sacram̃ti. con¬
tenta.s &c significata. ⁊ significata: &e ñ con¬
tenta. Res contenta.⁊ significata: ẽ caro xp̃i.
quam de uirgine traxit. ⁊ sangus:quẽ pro
nob̾ fudit. Res aut̃ significata. & ñ conten¬
ta: est unitas eccłiȩ. in p̃destinatis. uocatis.
iustificatis. & glorificatis. hec ẽ duplex caro
xp̃i. Unde iere ait. Duplicit̾ intelligitur ca
roxp̃i. uł illa quȩ crucifixa est & sepulta: uł
ilia sp̃ualis atq diuina. de qua ip̃e dicit. Caro
mea: ue est cibi. & sanguis m̃s: uere est potꝰ.

Expanded text:
tur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur.tur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sub alia vero specie ideo tradidit, et a fidelibus deinceps sumendum instituit, ut fides haberet meritum quae non est de his quae videntur, quia fides non habet meritum cui, h. ret oculus quod teneret manus, et ne ab incredulis nobis insultaretur; in hac enim specie tradidit 99 quia res hujus speciei expressam habet similitudinem cum utraque re hujus sacramenti, contenta scilicet et significata, et significata et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata, et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis vocatis, justificatis et glorificatis. Haec est duplex caro Christi. Unde Hier. ait: Dupliciter intelligitur caro Christi, vel illa quae crucifixa est et sepulta, vel illa spiritualis atque divina de qua ipse dicit: Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere est potus .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ anima nr̃a simitur. & effusꝰ est: sicut p̃figu¬
rauit moyses. dicens.Caroinquit.: ꝓ corpore
nr̃o offertur.sanguis uo: panima. Iõoq ñ man¬
ducandum eẽ sanguinẽ lex p̾cipit. ¶Et qͥa
de corpore domini plenor hic tractatus oceur¬
rit: breuit̾ que de sacramento corporis ⁊ san-¬
maiestatis transiturus: celebrato sacramento
uet̾is pasce: post typicum agnũ in ultimo cor¬
pus suum & sanguinẽ: in speciem panis & ui¬
iii.tradidit discipłis suis. ubi diligent᷑ adu̾ten¬
dum est: qͣre post typiciagni sacramentum:
Deĩn: quarc aqua admisccat᷑. post: quida bo
¶ Sciendum gͥ. ido post celebratum uetꝰ pas¬
cha. dominũ corpꝰ suum & sanguinẽ dedisse
discipłis. ut oftend̾et uet̾is legis sacram̃ta
cessatura. Int̾ quȩ: p̾cipuum erat agni pas¬
chalis sacramentum.⁊ noue legis sacramen¬
ta subs tituenda. Int̾ que: excellit dominici
corporis sacramentum. Iõo etiã post alia de¬
dit: ut memorie discipłoꝵ tenaeius infig̾e̾¬

Expanded text:
 anima nostra sumitur. Et effusus est sicut praefiguravit Moses, dicens: Caro, inquit, pro corpore nostro offertur; sanguis vero pro anima . Ideoque non manducandum esse sanguinem lex praecipit. Et quia de corpore Domini plenior hic tractatus occurrit, breviter quae de sacramento corporis et sanmajestatis transiturus celebrato sacramento veteris Paschae, post typicum agnum in ultimo corpus suum et sanguinem in specie panis, vini tradidit discipulis. Ubi diligenter animadvertendum est quare post typici agni sacramentum sDeinde quare aqua admisceatur, post quid a bon Sciendum igitur ideo, post celebratum vetus Pascha, Dominum corpus et sanguinem suum dedisse discipulis, ut ostenderet veteris legis sacramenta cessatura inter quae praecipuum erat agni paschalis sacramentum, et novae legis sacramenta instituenda inter quae excellit Dominici corporis sacramentum. Ideoque etiam post alia dedit, ut memoriae discipulorum tenacius infigere
Abbreviated transcription (Latin):
orem.dolet se ñ eẽ con¬
similẽ. hormieidiis. płali¬
ter dicit. qr sunt. homi¬
cidia actus & uolunta¬
tis: contentione. Contñ¬
tioc̃. impugnatio u̾i̾ta¬
tis. ꝑ ofroentiam clamo¬
ris. dolo. Dolus est. q̃n
tas. cumult᷑ non potest
uł de beneficus gr̃as ñ
referre. susurrones. int̾
anicos. discordias semi¬
nantes. detractores: qͥ
alioꝵ bona negant: ul
inutunt. Et ne leuia
putentur. susurratio:
sunt: addit de eis: do
odibiles & ꝯtumeliosos:
qui dictis uł factis con¬
tumelias & turpia in

Expanded text:
orem, dolet se non esse consimilem. Homicidiis, pluraliter dicit, quia sunt homicidia actus et voluntatis. Contentione. Contentio est impugnatio veritatis per confidentiam clamoris. Dolo. Dolus est quandtas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, qui aliorum bona negant vel invertunt, et ne levia putentur susurratio sunt, addit de eis: Deo odibiles, et contumeliosos, qui dictis vel factis contumelias et turpia inf
Abbreviated transcription (Latin):
qd regiones soluunt.
Cui debetis uectigal:¬
reddite uectigal. Uecti¬
gal dicitur stipendiũ.¬
qd datur dñis. quan¬
dop patrias uehunt᷑.¬
Uł tributum dr. quod

Expanded text:
d regiones solvunt; cui debetis vectigal,reddite vectigal. Vectigal dicitur stipendiod datur dominis quando per patrias vehuntel tributum dicitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ricator le¬
gis es:
cͥeumcisio exigit: s. ut cre¬
das in xp̃m. circumcisio
tua carnalis. facta ẽ p̃puciũ.

Expanded text:
ricator legis sis, rcumcisio exigit, scilicet ut credas in Christum, circumcisio tua, carnalis, facta est praeputiu
Abbreviated transcription (Latin):
ricator legis sis: ⁊c̃¬
larl Qĩ. tunc ꝑdest cir¬
cumcisio: si legem
obserues. si autem
p̾uaricator legis siᷤ.
.i. si non imples qd̃

Expanded text:
ricator legis es; quasi dicat: Tunc prodest circumcisio si legem observes; si autem praevaricator legis sis,  si non imples quod
Abbreviated transcription (Latin):
corde est ꝯfitens. & illa
ẽ uera cͥcumcisio: quȩ ẽ
cordis. Ip̾adico: facta:
ñ littera .i. ñ lapideis
cultͥs. ut litta legis in

Expanded text:
confitens. Et illa est vera circumcisio, quae est cordis, ipsa, dico, facta in littera, id est non lapideis cultris, ut littera legis in
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜ. si diabolus malti¬
tudine le nos osteñdat.¬
subornatꝰ fallaciis patͥs
sui: ad seducendũ nos.¬
do. neq pro¬
sidiabolus monstret in¬
fernum. & minet᷑ pre¬
cipicium. Uł: neq altit᷑.¬

Expanded text:
 si diabolus in altitudinem se nobis ostendatsubornatus fallaciis patris sui, ad seducendum nos; neque prosi diabolus monstret infernum, vel mineturcipitium; vel, neque altit
Abbreviated transcription (Latin):
missionc dĩ dicentis.¬
ñ te deseram. neq de¬
relinqͣm. quia noq mor¬
neꝙ mors.
qͣm minatur: neq ui¬
ta ꝓmissa. separabit¬
me a d̃o. neq angłi:
minor ordo. neq pͥn
ior ordo. neq uirtuteᷤᷤ¬

Expanded text:
centisn te deseram neque derelinquam . Quia neque mors, quam minantur; neque vita promissa separabitme a Deo, neque angeli, minor ordo, neque jor ordo, q
Abbreviated transcription (Latin):
neq adu̾sa. Uñ salomon
ait. Diuitias & pauꝑta¬
des ne dederis mͥ. ne re¬
plctus: mendax fiam.
iurem nom̃ dei mei. Mul

Expanded text:
neque adversa. Unde Salomon ait: Divitias et pautes ne dederis mihi, ne repletus mendax fiam, erjurem nomen Dei . Mul
Abbreviated transcription (Latin):
in subiectione m̃tis. &
głificantes dm: ꝑsim¬
plicttate cõmunicõtiiᷤᷤ
.i. qr ur̃a cõmunia repu¬
tatis. & hoc simplici
animo facitis.Uł pro
aliis cõmunicant: sõ¬
mumcationis dico fac¬
tos ⁊ inalios scõs om̃s

Expanded text:
tis, et glorificantes Deum pro simplicitate communicationis, id est vestra communia reputatis, et hoc simplici animo facitis. Vel praliis communicant. Communicationis, dico, factos et in alios omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcedit: iusticia &e uita
iusticia est: scĩtas. &e¬
unt fruges .i. etͥna re¬
muneratio. Inctem̃ta
luntas dandi. ꝓ quib
&e hic uirtutesꝰ. & in
futo gła augebit᷑. ut
tis in omnem
augebit. &e res ⁊ uo¬
luntatẽ daudr. ut uo¬
locupletati sed̾m ur̃am
reputationẽ iomĩb¬
.i. momi statuuro. ha¬
bundetis in simplici¬
.i. simpliciammo fac¬
tam. Simplicitatẽ di¬

Expanded text:
cedit justitia et vita. Justitia est sanctitas eunt fruges, id est aemuneratio. Incrementa luntas dandi, pro quibus et hic virtutes et in gloria augebitur. Ut t: In tantum augebit, et res et voluntatem dandi, ut volocupletati, secundum vestram reputationem in omnibin omni statu vestro, abundetis in simplici simplici animo factam. Simplicitatem, di
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sine fine. Iustus ẽ: qui bona mundi. fine et̾ni pre¬
mii: cõmuma reputat. Et nota. qd hoc exemplo:
ad sargiendũ scĩs. inuitat. Si em̃ huiꝰ qui pauꝑib
ducand̃. ñ ad suꝑfluita¬
tem. & in tantũ p̃tabit:¬
qd̃ et̾iam multiplica

Expanded text:
 sine fine. Justus est qui bona mundi fine aeterni praemii communia reputat. Et nota quod exemplo hoc ad largiendum sanctis invitat. Si enim hujus qui pauperibus ducandum, non ad superfluitatem, et in tantum praestod etiam multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
ego ita moneouos.s:
ds potens est. ułita con¬
tinua. Ego moneo uos
ita. &e nolite diffidere:
qͥad̃s potens ẽ fac̾e ha¬
bundare in uob̾. uł in cor

Expanded text:
Ego ita moneo vos, sed Deus potens est. Vel ita continet. Ego moneo vos ita, et nolite diffidere, quia Deus potens est facere abundare in vobis, vel in cor
Abbreviated transcription (Latin):
put destinauit .i. p̃ordi¬
nauit: in corde suo .i. in
consilio rationis. qͥa sun¬
uiti darent. ñ ꝑdesset
eis. qr qͥ muitus dat ꝓp¬
ter p̃sentem pudorem:
det. si c̃ pposuit incorde
suo: se uelle dare. ñ dec
ex tͥsticia. aut ex necessi.

Expanded text:
ut destinavit, id est praeordinavit, in corde suo, id est in consilio rationis, quia si inviti darent non prodesset eis. Quia qui invitus dat propter praesentem pudorem, det, sicut proposuit in corde suo, se velle dare, non det ex tristitia, aut
Abbreviated transcription (Latin):
rentum concubitus. ob hoc. filioꝵ ex eorudem
carne nascentium: ñ pot̾ sinc pecc̃o eẽ ꝯceptus.
ubi. pecẽm in paruulos ñ transmitat ꝓpagano.
s libido. Nec fecunditas nature humane. fatit
hoiẽs cum pecc̃o nasei. s feditas libidinis. quã
homines hñt: ex illius pͥmi iustissima ꝯdepna¬
tione pecẽi. Id̃o beatus dauid ppt̾ originale pec¬
catum: qͦnaturalit̾ obstrict filii sunt ire: dicit.
eẽ originale pecẽm. Originale pecẽm dĩ. qd ex
uiciosa originis nr̃e oditione ꝯtrabit᷑. Non enim
¶ Ecce breuit̾ assignatũ est. quidsit originale pec¬
catum. & quare dicatur: originale. & quare impu¬
tetur posteris. & quom in baptismate remitatur.
ut .s. ñ remaneat post bapt̃m: culpa. s pena.⁊ il¬
lud qd remanet.: iam nͭ dominẽt. si ꝑ seueret hõ
ingr̃abaptismi. Ioõ caute ait. Beati qͥrũ. re. ini
qͣntum ad penam. & quoꝵ pcc̃ea: actualia: tec
ado ad penam. quia hoc ẽ dmunde pec̃ca. quod¬

Expanded text:
rentum concubitus, ob hoc filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato esse conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propagatio, sed libido; nec fecunditas naturae humanae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent ex illius primi justissima condemnatione peccati. Ideo beatus David, quamvis de lecatum quo naturaliter obstricti filii sunt irae, dicit: esse originale peccatum. Originale autem dicitur, quia ex vitiosa originis nostrae conditione trahitur. Non enim  Ecce breviter assignatum est quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale, et quare imputetur posteris, et quomodo in baptismate remittatur, ut scilicet non remaneat post baptismum culpa, sed poena: et illud quod remaneat non jam dominetur, si perseveret homo in gratia baptismi. Ideo caute ait: Beati quorum remissaequantum ad poenam, et Quorum peccata, actualia, tecta Deo ad poenam, quia hoc est Deum videre peccata. O
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd beatitudo ex gr̃a
concessa ẽ: an etiam his qui exgentib sunt:
Deinde huiꝰ questionis rõnem apit. dicens.
sensu legis loq̃ntes.¬
abraham. qd iustus
ẽ ꝑ fidem. & cum hoc
constet. Quomͦ gͦ re¬
put. est : i. in quo sta¬
tu: cum eẽt inecum¬
cisione: anetiam in

Expanded text:
d beatitudo ex graticoncessa est, an etiam his qui ex gentibus sunt? Deinde hujus quaestionis rationem aperit dicens; sensu legis loquentes,Abraham quod justus per fidem. Et cum hoc constet, quomodo ergo reputata est, id est in quo sttu, cum esset, in circumcisione, an etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽm .s. fomes pecẽi. qui dr ꝯcupiscentia. uł cu¬
piscibilitas. siue lex menbroꝵ. siue languor na¬
ture. & aliis noĩb. Iua aut̃ ꝯcupiscentia. uł ꝯcu¬
piscibilitas. que dr fomes pecc̃u añ bapt̾m: cul¬
pa est. & pena. Post bapt̾m aut̃: pena ẽ. ⁊ñculpa.
que pariuilũ habilẽ ꝯcupiscere: s ñ ꝯcupiscere

Expanded text:
cet fomes peccati, qui dicitur concupiscentia, vel concupiscibilitas, sive lex membrorum, sive languor naturae, et aliis nominibus. Ista aut concupiscentia, vel concupiscibilitas quae dicitur fomes peccati, ante baptismum culpa est et poena; post baptismum autem poena est et non culpa, quod parvulum habilem concupiscere, vel non concupiscere
Abbreviated transcription (Latin):
miiii:agendas. scił
ad sac̃dotium. & ma¬
trem eius: carne. &
meam: beneficiis.
Pro sanctitate eiuᷤ.
uocat eam apostolꝰ
matrem suam. cui
filium preponit:
pro ȩcclesiastico offi¬
cio. S alutate an¬
sincritum. flegon¬
trobam. & hermã.
&e qui cum eis suit

Expanded text:
mini agendas, scilicet ad sacerdotium; et matrem ejus, carne; et meam, beneficiis. Haimo Pro sanctitate ejus vocat eam Apostolus matrem suam, cui filium proponit pro ecclesiastico officio. Salutate Asyncritum, Phlegontrobam, Hermem; et qui cum eis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dit apłe. ñ esse peccandỹ.¬
ꝓpt̾ infirmI hc dicit. quid deinceps sit
agendum .s. ut seruiatur¬
qͥ possit se excusare. quia¬
ur̃e. nullꝰ ẽ. qui ñ possit bñ oꝑari. saltem: uo¬
lunt̾ate. qd̃ item est ꝑ gr̃am. & ne religio xp̃rana.

Expanded text:
dit Apostolus non esse peccandum. Hic dicit quid deinceps sit agendum, scilicet ut serviaturqui possit se excusare, quia nullus est qui non possit bene operari, saltem voluntate, quod it
Abbreviated transcription (Latin):
s ex corde .i. anummi
iudicio. quia ꝑ na¬
ex uoluntate: ñ ex¬
AC timore obedistis fi¬
dei. De hoc aut̃ gr̃as
ẽetis tales. mͦ ñ estis:¬
sticIẜ. uos dicotendentes: in eam formã
doctne .i. in doctrina quȩ est forma nr̃a. Doc¬
trina euangłii est forma:. que ymaginẽ dei
deformatam restituit. In eam formam dico:
in qͣm formam: ñ ꝑ uos. s gr̃a d̾i. traditiestiᷤ.
ae̾ ꝑ hoc. lib̾ati estis: & hoc ꝑ alium: a peccato.

Expanded text:
animi judicio, quia per nax voluntate non ex timore obedistis fidei. De hoc autem, ago essetis tales, modo non estis, vos dico tendentes in eam formam doctrinae, id est in doctrinam quae est forma nostra. Doctrina Evangelii est forma quae imaginem Dei deformatam restituit. In eam formam, dico in quam formam non per vos, sed gratia Dei, traditi estis, et per hoc liberati estis, per alium, a peccato, id
Abbreviated transcription (Latin):
qua humanum dico: quia maiora deberẽ dic̾e:
si possetis ferre. quia plus seruituns debetis
iusticiȩ: qͣm pecc̃o. s parco infirmitati ur̃e. ñ exi¬
gens plus boma a uob̃: quã fecistis mali. scqͣr.¬
Sicut enĩ. ⁊c̾. Hic osten¬
emMdit. illuo humanũ. pudo¬
rem incutiens illis: dum
dicit. ut hoc saltẽ depen¬
Dant iusticiȩ: qd prius

Expanded text:
qua humanum dico, quia majora deberem dicere si possetis ferre, quia plus servitutis debetis justitiae quam peccato; sed parco infirmitati vestrae non exigens plus boni a vobis, quam fecistis mali. Sicut enim, etc. Hic ostendit illud humanum, pudorem incutiens illis dum dicit, ut hoc saltem dependant justitiae, quod prius
Abbreviated transcription (Latin):
qd oe fiet utiq. quia aut
decaluabitur: aut ton¬
debitur. qd̾ constat eã
nolle. ce hoc ita ait. Nã
si non uelatur mulier
tondeatur. Siuͦ. Qͣ
mulier non uelata: decal¬
U s si turꝑe est mulieri¬
Al. tonderi aut decalua

Expanded text:
d et fiet utique quia aut decalvabitur aut tondebitur. Quod constat eam nolle. Et hoc ita ait: Nam si non velatur mulier, tondeatur. Si vero. Quasi ier non velata decalatur; sed si turpe est mulieri tonderi aut decalva
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ut in om̃ib ꝑfecti si¬
tis. Et qr hoc uolo:⁊ oro:¬
Ido: absens scribo uob̃.¬
hoc ut p̾sens:. ñ agam
in uob̾. duriꝰ quã uolo.
qd̃ utiꝙ possem: si mala¬
bec̾itis. sed̾m potestate

Expanded text:
 ut in omnibus perfecti sitis; et quia hoc volo et oro,o absens scribo vobis ut praesens non agam, in vobis durius, quam volo: quod utique possem, si malaceretis, secundum potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multi potentes: lata dnatione. n maulai¬
nobiles: genis claritate. pͥmo nulli tales fue¬
runt int̾ doctores. xp̾ianş fidei. qñ duode¬
cimapłi sunt electi. uł ñ multi dicte. ñait:
null. forsan ꝓ se: qui solus int̾ apłos sclariũ
lit̾arum ꝑitꝰ: & t̾renarũ opũm diues: roma¬
ne dignitatis parentela conspicuus fuit. qͥ
tam̃. hec nichili pendit: nec usus ẽ eis S d
Cignaros mundane
redigat: sapientes.

Expanded text:
n multi potentes, lata dominatione; non mulnobiles, generis claritudine. Primo nulli tales fuerunt inter doctores Christianae fidei, quando duodecim apostoli sunt electi. Vel non multi dicit, non ait nulllitterarum peritus, et terrenarum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, nec usus est eis. Seignaros mundanaesipientiam redigat sapientes.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit eiꝰᷤ dare q̃ ip̃e ẽ: potuit eis dare: ut ip̃i es¬
sent. qd ip̃e ẽ. Ad qd dicimꝰ. qd̾ ñ potuit eis xp̃c
dare: ut eẽnt qd ip̃e c̃. ⁊ tñ potuit eis dare. po¬
testatẽ quam habet .i. pote statẽ qua pos¬
sent remitt̾e pecc̃a. qd̾ ip̃e solus pot̃. hec ẽ enĩ.
qͣm dicit potestatẽ baptisii. s. potestas remit¬
tendi pecc̃a. ẜ otuit gͦ eis dare auctoritatẽ bap¬
tismi. quib contulit minist̾ium. ita tñ. ut ipe
pͥncipalis auctͥor exist̾et. Potestatẽ uo quȩ ip̃e
ẽ. siue posse suum. qd c̃ suum eẽ: cis potuisse
dare ñ dicimꝰ. qualit̾ dicimꝰ. eum dedisse nob̾.
scire qd̃ ipse scit. & dedisse ꝓpħis. scientiã fut᷑o¬

Expanded text:
potuit eis dare, quae ipse est, potuit eis dare ut ipsi espotuit eis dare, quae ipse est, potuit eis dare ut ipsi essent quod ipse est. Ad quod dicimus quod non potuit eis Christus dare, ut essent quod ipse est, et tamen potuit eis dare potestatem quam habet, id est potestatem qua possent remittere peccata, quod ipse solus potest. Haec est enim quam dicit potestatem baptismi, scilicet potestas remittendi peccata. Potuit ergo eis dare auctoritatem baptismi quibus contulit ministerium, ita tamen ut ipse principalis auctor existeret. Potestatem vero qua ipse est, sive posse suum quod est suum esse, eis potuisse dare non dicimus, qualiter dicimus cum dedisse nobis scire quod ipse scit, et dedisse prophetis scientiam fut