comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nbi lis cum terra obtegeretur. uideri per¬
spicua luna Non poterat idest eccłai: siue
ipsorum martyrum cedibus. & tanta ef¬
fusione sanguinis. Lã quã illo de fectu eo
obscuratione qua cruentã faciem luna ue-¬
detur ostendere. Anomine xp̃iano deter¬
rebantur in firmi: In quo terrore. uerba do¬
losa & sacrilega iaculabantur pececito¬
res ut etiam rectos corde peruercereNt:
Potest & dehis pecccitoribus intellegi quos
ecłe continet: quod tunc inuenta occasione
huuis lunȩ obscurȩ multa commiseriNt.
que nobis obꝓbria nunc obiciuntur abhe¬
recicis. cum eorum auctores ea fecisse dicant᷑:
Sedquo quomodo sehabeat quod in obscura
luna factum ẽ : nunc catholicͦ nominie
coto orbe disfuso. atq celebrato. quid
mih est in cognitis ꝑcurbari : In drĩo
enim confido: nec audio dicentes animę
meȩ transinigra in montem sicut passer :
Q m̃ ecce pecettores intenderunt arcũ.
ut sagittent in obscura luna rectos cor

Expanded text:
nebulis cum terra obtegeretur, videri pernebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea fecisse dicantur. Sed quoquo modo se habeat quod in obscura luna factum est, nunc catholico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
cere animum aut non libet aut monuaccit.
aut animus ipse nonualet: sacis est lunã
popularibus oculis in tueri: & non querere
obscura scausas. sed cum omibus & increm̃ta
eus & complementa & detrimenta sentire :
Quȩ si ꝓpt̃ea deficit ut m renouetur : etiã
ipst imperite multitudim demonstrat ec¬
cdesie figuram inqua creditur resurrectio
mortuorum Peinde querendum est quid in
hoc psalmo accipiatur obscura luna: inqua
pecccitores sagutare parauerunt rectos cor¬
de. Nonenim un omodo dici obscura luria
potest : Nã &cum finitur menstruis cursib
& cum eiꝰ fulgar nubilo int̃polatur. et cum
plena deficit : dici potest obscura lunici
otest gͦ & de ꝑsecutorib martsrum intellegi
quod sagitare uoluerint in obscura luna
rectos corde. siue adhuc in eccłȩ nouitate.
qua nondum terris maior effulserat. Nee¬
& gentilium supersticionum tenebras uice¬
rat siue linguis blasphemorum &xp̃ianũ¬
ttorum nomen male diffamantium quasi

Expanded text:
cere animum aut non libet, aut non vacat, cere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: sive linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
deat atq inde omnino niona ppareat :
quici tunc illa pars que lustratur sur¬
sum est adcelum. ad terram aut̃ illam
quã radiare sol non pocest: Ergo & scđm
hanc opinionẽ luna intelligitur ecła qđ
suũ lumeri nonhabeat. seda bunigenito
dĩ filio quimultis locis in sanctis scriptu¬
ris allegoricȩ solapellatus ẽ. in lustrtur:
Quẽ nescientes & cernere nonualentes he¬
retici quidã. adistum solem corporeum
ceuisibilem qđ commune lumen est carnis
hominum atq musccirũ sensus simplicium
conantur auertere & non nullorum auer¬
tunt. Qui quamdui Nonpossunt interiorẽ
lucem ueritatis mente contueri simplici
fide catholica contenti eẽ. Nolunt. quae
una paruulis salus ẽ & quo uno lacte ad
firmitatem solidioris cibi certo robore per¬
uenitur Quelibet gͦ duarum isttirũ opini¬
onum uera sit congruenter accipitur allego¬
rice luna ecđa. Aut sinistis obscuritati¬
bus magis nego tusi quam fructuosis exer¬

Expanded text:
deat atque inde omnino non appareat; deat atque inde omnino non appareat; quia tunc pars illa quae illustratur, sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Ergo et secundum hanc opinionem, luna intelligitur Ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito Dei Filio, qui multis locis in sanctis Scripturis allegorice sol appellatus est, illustratur. Quem nescientes et cernere non valentes haeretici quidam, ad istum solem corporeum et visibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur avertere, et nonnullorum avertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem veritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis exer
Abbreviated transcription (Latin):
carnali obscura est & aliquando spiritalis
parsinbonis operibus apparet hominib
aliquando autẽ in conscientia latet. adõ
tantum modo nota ẽ cũ solo corpore ap¬
paret hominibus : sicut contingit cũ ora¬
mus incorde & quasi nihil agere uidem.
dum non ad terram sed rursum corhabere
uibemur addnm̃: Alii autẽ dicunt tion
habere lunã lumen proprium: sed a sole
illus trari: sed quando cumillo est eã partẽ
adnos habere quo non ł lustratur. & ideo
Nihil inea lucis uideri. Cum autẽ incipit
abillo recedere inlustrari ab ea etiã partẽ
quã habet ad terram & necessaria incipe-¬
nre a cornib: donec fiat quinta decima con¬
tra solem. Tunc enim sole occidente orit᷑.
ut quisquis occidentem solem obseruaue¬
rit cum eum ceperit Non uidere. conuer¬
sus ad orientem lunã surgere uideat :
atq inde exalia parte cumeiceperit pro¬
pinquare illam partem ad nos conuerte¬
re qua inlustratur. donec ad cornua re¬

Expanded text:
carnali obscura est, et aliquando spiritalis carnali obscura est, et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet, ac Deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videamur, dum non ad terram, sed sursum cor habere jubemur ad Dominum. Alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole illustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere qua non illustratur, et ideo nihil in ea lucis videri; cum autem incipit ab illo recedere, illustrari ab ea etiam parte quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quintadecima contra solem; tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem observaverit, cum eum coeperit non videre, conversus ad Orientem, lunam surgere videat; atque inde ex alia parte cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua re
Abbreviated transcription (Latin):
conuerti ut uideri anobis possit: & ideo
p̃rius corniculatam apparere Nã & sifa¬¬
cias pilam & dimidia parte candidam
obscura est ante oculos habeas. Nihilcan¬
doris uides : Et cũ ceperis illã candidam
partem adoculos conuertere : si paulatim
facias. prima cornuaccindoris uidebis:
Deinde paulatim crescit: donec cota pars
candens opponatur occulis. & nihil obscu¬
re alterius parcis uideatur: Quod si pau¬
latim perseueres ad huc conuertere: incipit
obscuritas apparere & candor minui: do¬
nec iterum ad cornua redeat. & postremo
totus aboculis auertatur : acrursus obscura
illa parssola possit uideri: quod fieri di¬
cunt cumlumen lune uideur crescereus¬
que ad quintam decimam : & rursus usq
ad tricesimam minui & redire ad cornua.
donec poenitus ruhil inea lucis appci¬
reat: Sođm hanc opinionem luna in al¬
legoriam significcit ecclesiam : qđ expar¬
te spirit᷑ali lucet ecđai. expcirte autem

Expanded text:
converti, ut videri a nobis possit, et ideo converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. Nam et si facias pilam ex dimidia parte candidobscura est ante oculos habeas, nihil candoris vides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos convertere, si paulatim facias, primo cornua candoris videbis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens opponatur oculis et nihil obscurae alterius partis videatur. Quod si perseveres adhuc paulatim convertere, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertatur, ac rursus obscura illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam lunam, et rursus usque ad tricesimam minui et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet Ecclesia: ex parte autem
Abbreviated transcription (Latin):
quas illi carnaliter interprecando a
uenenatas inde sententias emittunt :
Parauerunt sagittas in pharetra eadem
uerba scilicet. quȩ scripturarum aucto¬
ritate iaculaturi sunt: in cordis occulto
arauerunt ut sagittent in obscura luna
rectos corde: ut cum senserint ecclesiȩ
lumine propter multitudinem impe¬
ritorum & carnalium obscurato. non
se posse conuinci: corrum pant mores
bonos colloquiis malis : Sed contrais¬
tos omnes terrores dicendum est in dño
confido Luna uero quã congruenter sig¬
nificet eccłam: meminime promisisse
in hoc psalmo consideraturum Ouȩsunt
deluna oppĩniones ꝓbabiles : Harum
autem quȩ uera sit. aut non omnino aut
difficilli me arbitror posse hominẽ scire :
Sum enim quęritur unde lumen habeat:
alii dicunt suum habere. sed globũ eius
dimidium lucere. dimidiũ autẽ obscurũ
essẽ Dũ autem mouetur incirculo suo: ean¬
dem ꝑartem qua lucet paulatĩ ad t̃ras

Expanded text:
quas illi carnaliter interpretando, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum auctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut difficillime arbitror posse hominem scire. Cum enim quaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem movetur in circulo suo, eamdem partem qua lucet, paulatim ad terras
Abbreviated transcription (Latin):
dicendumꝰ
n ono confido: quomodo dicitis animae
meae crans inigra in montẽ sicut passer o
U num montem teneo inquo confido quomꝰ
dicitis ut aduos transeam. tam quã multi sint
xp̃i  Aut siuos montes: eẽ dicitis ꝑsuꝑbiã.
oportet quidem eẽ passerem pennatam
iurtutibus & preceptis dĩ. Sedea ipsa prohi¬
bent uolare inistos montes & in superbis
hominibus spem collocare : Abeo domum
ubi requiescam : quia in dño confido Nã
& passer inuenit sibi domum : & factus est
dñs refugium patuperi. Diccimus gͦ cota fi¬
ducia nedum xpm̃ apud hereticos querimꝰ
amittamus : in dño confido: quomodo dicitis
animȩ meȩ. trans migra in montẽ sic̃ passer o¬
Qm̃ ecce peccatores intenderunt arcum pa¬
rauerunt sagutas sitas infaretra ut sagit¬
tent in obscura luna rectos corde: Terro¬
res istisunt comminantium nobis de
peccatoribus : ut ad se tamquã adiustos.
transeamus : Ecce inquiunt peccatores
tecenderunt arcum Credo scripturas

Expanded text:
dicendum: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? unum montem teneo in quo confido, quomodo dicitis ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido: nam et passer invenit sibi domum , et factus est Dominus refugium pauperi . Dicamus ergo tota fiducia, ne dum Christum apud haereticos quaerimus, amittamus: In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passerce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. Terrores isti sunt comminantium nobis de peccatoribus, ut ad se tanquam ad justos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas,
Abbreviated transcription (Latin):
impiorum est rex sapiens : & inmitat illis
rotum malorum Secundum altitudinẽ
tuam multiplicasti filios hominum : Quia
est & in temporalib multiplicatio quȩ auer¬
tit abunitate dĩ : unde corpus quod corrũ¬
pitur cid grauat unimam. & deprimit ter¬
rena in habitatio sensum multa cogitantem:
Aultiplicantur autem iusti scđm altitudinẽ

Expanded text:
est impiorum rex sapiens, et immittit illis est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum . Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Quia est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit ab unitate Dei; unde corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem : multi
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte dñs ex sequitur cata matheum:
beati pauperes sp̃ũ beati mites: beati lu¬
gentes: beati qui esuriunt & siciunt uisti¬
tiam beati misericordes: beati mundo cor¬
des: beati pacifici Dequibus sentertus sep¬
temꝰ : totum illum sermonem produdłctũ
eẽ. anim aduerti potest Nam octaua ubi
dictum est beati qui ꝑsẽcutionem patiunt᷑
propt̃ iustitiam: ipsum ignem significcet qͦ
septemi pliciter probatur argentum.
Qui sermo cum terminatus:. eẽt : dictum est.
Frat enim docens eos tamquam potestatem
habens : Nontam quã scribȩ eorum: quod
& custodies nos a generatione hac in aet̃nũ:
ic tamquam in opes & pauperes: ibi tãquã
bulant: idest intem poralium rerum cupidi¬
tate: quȩ septem dierum rep&itionum circu¬
itu tamquam rota uoluitur & ideo noni
perueniunt in octauum. idest i inet̃num:
proquo iste psalmus titulatus est Ita et
persalomonem dicitur: Uenti lator enim

Expanded text:
in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: Beati pauperes spiritu, beati mites, beati lugentes, beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, beati misericordes, beati mundo corde, beati pacifici : de quibus sententiis septem totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Qui sermo cum terminatus esset, dictum est, Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scribae eoet custodies nos a generatione hac et in aeternum: hic tanquam inopes et pauperes, ibi tanquam ircuitu impii ambulant: id est, in temporalium rerum cupiditate, quae septem dierum repetito circuitu, tanquam rota volvitur; et ideo non perveniunt in octavum, id est in aeternum, pro quo iste psalmus titulatus est. Ita et per Salomonem dicitur: Ventilator enim
Abbreviated transcription (Latin):
bodrum spiritalium egentes. filium suũ
dignatus est mittere Inde autem inci
salutari : Non dixit quid ponat sed in sa¬
lutari. Inxpo accipiendum est: scđm illud:
qm̃ uiderunt oculi mei salutare tuum.
& ideo intellegitur in illo posiussẽ quod
admiseriam in opum auferendꝰm .&. con¬
solandum gemitum pauperum ꝑtinet
Fiducialiter agam in eo Secumdum illud
Hlec persona ipsius prophetȩ est:
E loquia dñĩ eloquia casta:
Casta dicit: sine corruptione simulationis:
Multi enim p̃dicant ueritatem noncaste
qui ei uendunt illam precio cõmoditatũ
ad nuntiarent noncastȩ̃ Argentum igne
examinatum terre : Ipsã eloquia dñi ꝑtri¬
bulationes probata peccatoribus : Pur¬
gatum septuplum: Pertimorem dĩ pͥer
pietatem: ꝑscientiam: ꝑ fortitudinẽ: per
consilium: ꝑ intellectum : persapientiam
Nam septem sunt etiam beatitudinis gra¬
dus : quos in eodem sermone quem habuit

Expanded text:
bonorum spiritualium egentes, Filium suum bonorum spiritualium egentes, Filium suum dignatus est mittere; inde autem incipsalutari. Non dixit quid ponat; sed in salutari, in Christo accipiendum est, secundum illud, Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum : et ideo intelligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemitum pauperum pertinet. Fiducialiter agam in eo; secundum illud eloquia casta. Haec persona ipsius Prophetae est. Eloquia Domini, eloquia casta: casta dicit, sine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio commoditatum d Christum annuntiarent non caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicimus. defecit frumentum. aut
defecit pecunia Qm̃ diminutȩ sunt ue¬
ritates afiliis hominum : Ueritas una
est : qua mlustrantur animȩ sc̃ȩ̃ : Sed qm̃
multe sunt animȩ. inpsis multȩ̨ uerita¬
tes dici possunt : sicut ab una faciȩ multȩ
inspetulis imagines apparent: Uana lo
Proximum omnem hominem oportet in¬
telleͥgi: qui nemo est cum quo sit oꝑan¬
dum malum Et dilectio proximi malũ
non operatur : Labia dolosa in corde et
corde locuti sunt uana. Quodbisait in
corde & corde : duplexcor. significcit
uersa dixit nequisse exceptum putet :
sicut apłs dicit: inomnem animam ho¬
minis operantis malum : iudaci primum
nificantur : in sermone suo spemponen¬
tes ad homines decipiendos & dõnon sub
miseratus est . quod rectorem nonhaberet :
cumbene possit obtemperare Unde etiã
dictum ẽ. in euangelio: messis multa : ope¬
raru autem pauci Hoc autẽ deꝑsona
dĩ patris accipiendum : qui ꝓpter in opes
& pauperes. id est inopia & paupertate

Expanded text:
cum dicimus, Defecit frumentum, aut, Defecit pecunia. Quoniam diminutae sunt veritates a filiis hominum. Veritas una est, qua illustrantur animae sanctae: sed quoniam multae sunt animae, in ipsis multae veritates dici possunt; sicut ab una facie multae in speculis imagines apparent. 3. versProximum omnem hominem oportet intelligi: quia nemo est cum quo sit operandum malum; et dilectio proximi malum non operatur . Labia dolosa, in corde et corde locuti sunt mala. Quod bis ait, in corde et corde, duplex cor significat. 4versa, dixit, ne quis se exceptum putet, sicut Apostolus dicit: In omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum nificantur, in sermone suo spem ponentes ad homines decipiendos, et Deo non smiseratus est, quod rectorem non haberet, cum bene posset obtemperare. Unde etiam dictum est in Evangelio: Messis multa, operarii autem pauci . Hoc autem ex persona Dei Patris accipiendum est, qui propter inopes et pauperes, id est inopia et paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
non ne abipso audis: non est seruus dño suoma
ior. et ñ est discipłs suꝑ magistrũ Illȩ ꝓte
beltur : gͦ tene directũ oculũ tuũ metunobet
p̃ira: define abira et de relinque furorẽ ne sub¬
emuleris ut malignesrias qͣs imitando eũ qui
malignȩ facien dõ floret ad tẽpus: ne subemuleris
nabuntur. Sed felicitatẽ eõꝵ uideo : Crede illi
quidicit Exterminabunt: quia melius ille uidet
quã tu cuiꝰ oculũ turbare ira ñ potest . mqui
maligne agunt: excerminabuntur : Sustinentes
autẽ dm. Non enĩ aliquẽ fallacẽ: sedutique ipsa

Expanded text:
Nonne a ipso audis: Non est servus major domino Nonne a ipso audis: Non est servus major domino suo, et non est discipulus super magistrum ? Ille pro te bebatur? Ergo tene directum oculum tuum, ne turbetur prae ira: Desine ab ira, et derelinque indignationem. Ne subaemuleris ut maligne facias: quasi imitando eum qui maligne faciendo floret ad tempus. Ne subaemuleris, exterminabuntur. Sed felicitatem eorum video. Crede illi qui dicit: Exterminabuntur: quia melius ille videt quam tu, cujus oculum turbare ira non potest. Quoniam qui maligne agunt, exterminabuntur. Sustinentes autem Dominum. Non enim aliquem fallacem,
Abbreviated transcription (Latin):
finis eiꝰ in ꝓfundũ inferni ꝑducit : Ua uͦ tua angus¬
ta est: et pauci ingrediuntur ꝑ eã Sed aquam
latitudinẽ ꝑueniat : debescogitare Ne subemu¬
leris eũ quĩ ꝓspatur inuia sua. In homine faciente ini¬
quitatem desine abira: et derelinque furorẽ:
Quid stomacharis. qͥd ꝑ iracundam et in dignatio¬
nẽ istã aut blasphemas. aut  blasphemas in ho¬
mine faciente iniquitatẽ : desine abira : etde rȩ¬
linque furorẽ. Nescis quod tȩ ꝓuocet ira ista:
diccurus dõ es . qr immicus est̃ illuc ꝓgit. Ecce
ille quare felix ẽ. et ille infelix: uide qͥd pariat
oculus m̃s Auis oculus nisi fidei : Interrogo oculũ
fidei tuȩ Credidisti in xp̃m. quare credidisti: qͥed
murmura aduersuf xp̃m murmũra aduersus
.llũ : quando uides in fidelẽ felicẽ.:Iuid tibi ꝓmisit
felicitatis : ꝗͥd nisi in resurrectione mortuorum:
dignaris serue discipłe. quod dñs qđ magiste:

Expanded text:
finis ejus in profundum inferni perducit. Via vero tua angusfinis ejus in profundum inferni perducit. Via vero tua angusta est, et pauci ingrediuntur per eam : sed ad quam latitudinem perveniant debes cogitare. Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Quid stomacharis? Quid per iracundiam et indignationem istam aut blasphemas, aut prope blasphemas? In homine faciente iniquitatem, desine ab ira, et derelinque furorem. Nescis quo te provocet ira ista? Dicturus es Deo quia iniquus est, illuc pergit. Ecce ille quare felix est, et ille infelix est? Vide quid pariat: oculus meus . Quis oculus, nisi fidei? Interrogo oculum fidei tuae: Credidisti in Christum; quare credidisti? Quid murmura adversus Christum, murmura adversus illum, quando vides infidelem felicem. Quid tibi promisit felicitatis? Quid nisi in resurrectione mortuorum? dignaris, serve discipule, quod Dominus, quod magister?
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ potes lã enĩ ille potest dare : sed tu ñ potes
acciꝑe Exercere oꝑib labora inuinea. Finito die:
pete mercedem fidelis est : quite adduxit ad ui¬
neã Subditus esto h̃o: et obsecra eũ : Ecce fatio
Subditus sũ : et obsecro eũ: Sed quid tibi uidetur :
uicinus ille nequã. male agens et florens: furta
eiꝰ adulteria eius. rapinas eius. ego noui. In om̃ib
elatus. suꝑbus. ꝑ iniquitatẽ exaltatus non me
dignatur agnoscere : In his quomꝰ durabo : morbus
ille est. bibe contra Ne subemulari eũ qui ꝓspe¬
ratur in uia sua. Prosꝑatur : sed in uia sua Laboras:
ne felicitas : qͣm̃ iter impioꝵ peribit: Nouit dñs¬
inas iustoꝵ : et iter impioꝵ peribit. Hasuias am¬
bula: qͥs nouit dñs : Etsi laboras in eis: nonte fal¬
lunt. Ma uͦ impioꝵ : felicitas transitoria: finita
uia : ꝑacta felicitas. Quare : quia uia illa lata est.

Expanded text:
nondum potes. Jam enim ille potest dare, sed tu non potes nondum potes. Jam enim ille potest dare, sed tu non potes accipere. Exercere operibus, labora in vinea: finito die pete mercedem: fidelis est qui te adduxit ad vineam . Subditus esto Domino, et obsecra eum. 9. Ecce facio; subditus sum Domino, et obsecro cum. Sed quid tibi videtur? Vicinus ille nequam, male agens et florens est; furta ejus, adulteria ejus, rapinas ejus ego novi; in omnibus elatus, superbus, per iniquitatem exaltatus non me dignatur agnoscere: in his quomodo durabo? Morbus ille est, bibe contra: Ne subaemuleris eum qui prosperatur in via sua. Prosperatur, sed in via sua: laboras, ne felicitas; quoniam iter impiorum peribit. Novit Diras justorum, et iter impiorum peribit . Has vias ambulas quas novit Dominus; et si laboras in eis, non te fallunt. Via vero impiorum felicitas transitoria: finita via, peracta est felicitas. Quare? Quia via illa lata est,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quale sit iuditiũ tuũ ad huc ñ apparet : Inisto scło:
quasi noxest: Iuando educet iuditiũ tuũ ueluđ
meridiem : cũ xp̃s apparuerit uita ur̃a. tunc et uos
apparebitis cũ ipso ingła. Cũ uenerit uiditudies.
et uenerit xp̃c. et c̃ gregauerit om̃s gentes uidican¬
das. Quid erit tunc: impius ubi abscondet ꝑfidiã
suã. cũ uidero fidẽ meam : ergo mͦ quid angultiȩ¬
et tẽptationes et tribulationes : Et beatus qui p̃durat:
quia qui ꝑseuerauerit usq infinẽ. hic saluuserit :
Necedat in sultatorib neeligat hic florere. et exar
Subditus esto dño : et obsecra eũ. Hoc est sit uit᷑a tua:
obedire p̃ceptis eiꝰ Hoc est enĩ subditũ illi eẽ. et ob¬
secrare : donec det qđ ꝓmisit Perseuerat bonum
opus: ꝑseret et gratio : Oportet enĩ semꝑorare :
et ñ deficere: In quo appares subditus : in faciendo
qđ p̃cepit Sed mercedem ñdũ accipis. forte qui a ciꝑe

Expanded text:
et quale sit judicium tuum, adhuc non apparet: in isto saeculo et quale sit judicium tuum, adhuc non apparet: in isto saeculo quasi nox est. Quando ergo educet judicium tuum velut meridiem? Cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et vosapparebitis in gloria . Cum venerit judicii dies, et venerit Christus, et congregaverit omnes gentes judicandas, quid erit tunc? Impius ubi abscondet perfidiam suam, cum videro fidem meam? Ergo modo quid? Angustiae, tribulationes et tentationes. Et beatus qui perdurat: quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec cedat insultatoribus, ne eligat hic florere ut ex arSubditus esto Domino, et obsecra eam. Hoc sit vita tua, obedire praeceptis ejus. Hoc est enim subditum illi esse, et obsecrare, donec det quod promisit. Perseveret bonum opus, perseveret et oratio. Oportet enim semper orare, et non deficere . In quo appares subditus? Faciendo quod praecepit. Sed mercedem nondum accipis, forte quia capere
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autẽ cȩperis uidere qđ credidisti. e ducetur iufti¬
Iustus enĩ : ex fide uiuit : Et educet uelũ lum̃iustitã
tuã . Etiuditiũ tuũ sicut medem: Hoc est clarũ lum̃.
Parũ erat dicere ut lum̃: Lum̃ iã dicimꝰ et cũ albescit:
Lum̃ dicimꝰ et cũ soloritur. Sed numquã est clarior
lux. quã in medio die Non solũ gͦ educet sicut lumen
iustitiã tuã. sederit iudiciũ tuũ sicut meridies. Modo
enĩ iudicas sequi xp̃m: Hoc ꝓpofuisti. hoc elegistihoc ÷
iuditiũ tuũ: nemo tibi ostendit qđ ꝓmisit : Promisso¬
rem adhuc tenes. ex hibitorem autẽ expectas: Iu
ditio gͦ tue sidei elegisti sequi qđ ñ uĩdes: In abscon¬
dito est uiditiũ tũu: ad huc rep̃henditur: et i ride¬
tur ab infidelib Quid credidisti: quid tibi xp̃s
ꝓmisit : qc in mortalis eris. et dabit tibi petitio
nẽ cordis tui. Ubi est hoc : quando dabit: quan
disse te qđ nondum uides: Et hoc iu ditiũ tuum.

Expanded text:
Cum autem coeperis videre, quod credidisti, educetur Justus enim ex fide vivit . 7. Et educet velut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem: hoc est clarum lumen. Parum erat dicere, ut lumen. Lumen enim jam dicimus et cum albescit, lumen dicimus et cum sol oritur: sed nunquam est clarior lux quam medio die. Non solum ergo educet sicut lumen justitiam tuam, sed erit judicium tuum tanquam meridies. Modo enim judicas sequi Christum, hoc proposuisti, hoc elegisti, hoc est judicium tuum: nemo tibi ostendit quod promisit: promissorem adhuc tenes, exhibitorem autem exspectas: in judicio ergo fidei tuae elegisti sequi quod non vides. In abscondito est judicium tuum, adhuc reprehenditur et irridetur ab infidelibus: Quid credidisti? Quid tibi Christus promisit? Quia immortalis eris, et dabit tibi vitam aeternam? ubi est hoc? quando dabit? quanddisse te quod nondum vides. Et hoc est judicium tuum:
Abbreviated transcription (Latin):
quom anũ mittis & unde tollis: Ac uis ad quirere
hac pdis ad quiris pecumã. ꝑdis innocentiã : ẜiuigi¬
la potuis cortuũ qui uolebas ad quirere pecunia.
et ꝑdis innocentiã ꝑde potus pecuniã custodi in¬
nocentiã: et uide direccionẽ. Quia dirigec te ds̃
ut om̃ia quecũq uult uelis & tu Ipsa ẽ. enĩdiree¬
tio : Nã situnolis qđ ds̃ uult : curis eris. & praui¬
tas tua ñ te ꝑmittet placari recto : Custotiio
centiã uide directionẽ : et noli putare quia fini¬
ta ista uita finitus est homo : quia sunt
reliquiȩ homim pacifico : Exllicit SeRoro

Expanded text:
quo manum mittis, et unde tollis. Hac vis acquirere, quo manum mittis, et unde tollis. Hac vis acquirere, hac perdis: acquiris pecuniam, perdis innocentiam. Evigilet potius cor tuum: qui volebas acquirere pecuniam et perdis innocentiam, perde potius pecuniam: Custodi innocentiam, et vide directionem, quia diriget te Deus, ut omnia quaecumque vult, velis et tu: ipsa enim est directio. Nam si tu nolis quod Deus vult, curvus eris, et pravitas tua non te permittet planari recto. Custodi ergo innocentiam, vide directionem: et noli putare quia finita ista vita, finitus est homo; quia sunt reliquiae homini pacifico. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ pax. uita tua pax: ds̃tuus pax. Quic qͥddesi¬
deras pax tibi erit : ex hic durũ qđ tibi ẽ ñ tibi po¬
test eẽ: argentũ. Qđ umũ est: ñ potest tibi ẽẽ
panis: Iđ tibi lux ẽ. ñ potest tibi eẽ potus Neus
tuus totũ tibi erit. Manducabis eum : nesuris:
Bibes eũ : ne sitias Inlum maberis abeo: nesis cȩcus
Fulceris ab eo: nedeficias. Possidebit te totũ inte¬
grũ : totus in teger angustias ibi ñ patieris cũ eo.
cũ quo possides: totũ habebis. totũ habebit. qui a¬
& tu et ille unũ eritis qđ unũ totũ et ille habebit :¬
qui uos possidet. H& sunt reliquiȩ homini
pacifico: hoc cantauimꝰ. Qui uersus longe quidẽ
est᷑ inisto psalmo. ab̾is tractatis uersibus sed
quia et ipsũ cantauimꝰ ad ipsũ d audere debemꝰ.
Tu tantũ securus esto: custodi innocentiã: preciosa
res est : Furar:ͥius aliquid eredo ut ad quiras: uide

Expanded text:
tua pax, vita tua pax, Deus tuus pax. Quidquid desitua pax, vita tua pax, Deus tuus pax. Quidquid desideras, pax tibi erit. Quia hic aurum quod est, non potest tibi esse argentum; quod vinum est, non potest tibi esse panis; quod tibi lux est, non potest esse potus: Deus tuus totum tibi erit. Manducabis eum, ne esurias; bibes eum, ne sitias; illuminaberis ab eo, ne sis caecus; fulcieris ab eo, ne deficias; possidebit te totum integrum, totus integer. Angustias non ibi patieris cum eo cum quo totum possides: totum habebis, totum et ille habebit; quia tu et ille unum eritis, quod unum totum et ille habebit qui vos possidet. Hae sunt reliquiae homini pacifico. Hoc cantavimus: qui versus longe quidem est in isto psalmo ab his tractatis versibus. Sed quia ipsum cantavimus, ad ipsum claudere debemus. Tu tantum securus esto; custodi innocentiam, pretiosa res est. Furari vis aliquid, credo, ut acquiras: vide
Abbreviated transcription (Latin):
flagellantur inde res humanȩ emendantur
inde: peccatori illi redditur hoc qđ debetur :
Ettam̃ factũ est de illo unde ꝓficiat pius unde
deficiet impius : Queres locũ eius & ninuenies:¬
Man sueti autem hereditate possidebunt terram .::
Terra est illa dequa sepe locuti sumus iherłm sc̃a :
que libabitur deperegrinatione ista. et in ȩter¬
nũ uiuit cũ do. et dõ Ergo. hereditate posside¬
bunt terrã. Auȩ erunt diuitiȩ ipsoꝵc : et delec¬
tabuntur in multitudine pacis. Delectetur hic
impius ille in multitudine auri : in multitudine
argenti : inmultitudine mancipioꝵ᷑: inmulti¬
tũdine postremo odaͦrũ rosarũ. uiolentiȩ
latissimoꝵ. et luxuriosoꝵ c̃iuuioꝵ hȩc est poten¬
tia: cuiꝰ im uides iste flos est quite delectat:
nonne et si sem ꝑsic eẽt plangendus eẽt : quȩrunt
autẽ delitiȩ tuȩ : Et delectabuntur in multitu¬
dine pacis : Aurũ tuũ pax. argentũ tinuĩ pax. p̃diẽ

Expanded text:
flagellantur inde res humanae, emendantur flagellantur inde res humanae, emendantur inde pii. Peccatori illi hoc reddetur quod debetur: et tamen factum est de illo unde proficiat pius, unde deficiat impius. Quaeres locum ejus, et non inveniesMansueti autem haereditate possidebunt terram. Terra est illa de qua saepe locuti sumus, Jerusalem sancta, quae liberabitur de peregrinatione ista, et in aeternum vivet cum Deo et de Deo. Ergo haereditate possidebunt terram. Quae erunt deliciae ipsorum? Et delectabuntur in multitudine pacis. Delectetur hic impius ille in multitudine auri, in multitudine argenti, in multitudine mancipiorum, in multitudine postremo baiarum, rosarum, vinolentiae, lautissimorum et luxuriosorum conviviorum. Haec est potentia cui invides, iste flos est qui te delectat? Nonne etsi semper sic esset plangendus esset? Quae erunt autem deliciae tuae? Et delectabuntur in multitudine pacis. Aurum tuum pax, argentum tuum pax, praedia
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ illũ d q ñ futuris eternus ñ cẽt: Et tamen¬
quidillic futurũ sit eis utrũ om̃ino consupto
andolor ancruciatus ñ tacuit dñs dicens. Nbi
erit ploratus & stridordentiũ. Auo mg plorabuns
& fridebunt dentib: si nonerunt quo modo rabu
adhuc pusillũ et ñ erit peccator. nisiquomodo
in sequenti uersu exposint. et queres locũ euis et non
muenie ud est locũ eius : usũ eius: Habet enĩaliquẽ
uida ad trahendũ xp̃m Est ergo in hac uita : qđ agatur
depeccatore: hic ẽ. gͦ locus eius quamodo ẽ. infornace
aurisicis locuspaleȩ: Ardec palea et aurũ purgatur
Sic seuit imꝑius ut iustus ꝓbetur: led cũ transi¬
erit tẽpus ꝓbationis nre quando nonerunt qui
ꝓbentur nonerunt ꝑ quos ꝓbentur : Nunquid
qr diximꝰ ñ erunt qui ꝓbent᷑ ñ erunt ipsi: sed
peccatoris inuenies. Depeccatore fe̾cit ds̃ flagel¬
quando enĩ facit hoc : dat peccatori potest̾atẽ:

Expanded text:
ignem illum nignem illum nquid illic futurum sit eis, utrum omnino consumptio, an dolor et cruciatus, non tacuit Dominus dicens: Ibi erit ploratus et stridor dentium . Quomodo ergo plorabunt et stridebunt dentibus, si non erunt? Quomodo ergo hic Adhuc pusillum, et non erit peccator, nisi quomodo in sequenti versu exposuit, Et quaeres locum ejus, et non invenies? Quid est, locum ejus? Usum ejus. Habet enim aliquem Juda ad tradendum Christum. Est ergo in hac vita quod agatur de peccatore. Hic est ergo locus ejus, quomodo est in fornace aurificis locus paleae. Ardet palea, ut aurum purgetur: sic saevit impius, ut justus probetur. Sed cum transierit tempus probationis nostrae, quando non erunt qui probentur, non erunt per quos probentur. Numquid quia diximus, Non erunt qui probentur, non erunt ipsi? Sed peccatoris, invenies. De peccatore fecit Deus flagelquando enim facit hoc; dat peccatori potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quondã ulcero sũ pauperem diues ille suꝑb et ste¬
rilis in mediis suis tormentoꝵ uidit. longe requies¬
centẽ: In illa requie positus certe securũs expectas
iuditu diẽ quando recipias et corpus quando
inmuteris ut angło ȩqueris Ergo quantũ est
qđ festinamꝰ et dicimꝰ quando erit: tardũ erit:
hoc dicturi filu nr̃i : hoc dicturi nepotes nr̃i
et cũ finguli quiq sibi succerentes hec dicturi
sunt sic transit qđ adhuc pusillũ futurũ est quẽ¬
ad modũ trans ut totũ qđ iã preteritũ est Om
firme: adhuc pusillũ et ñ erit peccator : et quȩres
locũ eius et ñ inuenies: Ostendit quiꝰ dixit nonerit
nec torquebutur Iã ergo securitas data est pec¬
catari ut dicat łaciã qcqd uolo quã du inuo.
postea nero: Nonerit quidoleat ñ erit quitor¬
queatur Et ubi est ite mignẽ eternũ qui para¬
tos est diabolo et angłis eius sed forte mirsi in

Expanded text:
quondam ulcerosum pauperem, dives ille superbus et stequondam ulcerosum pauperem, dives ille superbus et sterilis in mediis suis tormentis vidit a longe requiescentem . In illa requie positus, certe securus exspectas judici diem, quando recipias et corpus, quando immuteris, ut angelo aequeris. Ergo quantum est quod festinamus, et dicimus: Quando erit? Tardum erit? Hoc dicturi filii nostri, et hoc dicturi nepotes nostri: et cum singuli quique sibi succedentes haec dicturi sunt, sic transit quod adhuc pusillum futurum est, quemadmodum transiit totum quod jam praeteritum est. O infirme! Adhuc pusillum, et non erit peccator. 11. Et quaeres locum ejus, et non invenies. Ostendit, quid dixit, non erinec torquebitur: jam ergo securitas data est peccatori, ut dicat: Faciam quidquid volo quamdiu vivo, postea non ero. Non erit qui doleat, non erit qui torqueatur? Et ubi est, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Sed forte missi in
Abbreviated transcription (Latin):
ras. heri Padam ille depara diso lapsus est: tot
scł a emensa uoluta sunt : Ubi sunt p̃terita tẽpora:
sic pauca quȩ restant: utiq transibunt : Si toto illo
tẽpore uiueres ex quo adã de paradiso dimissus est
usq inhodier nũ diem : certe uideres uitã tuã non
fuisse hiuturnã quȩ sic auolasset : Unius autem
cuiusq hominis uita quanta est: ad dequantos¬
libet annos. duc longissimã senectutẽ quid est:
nisi aura est matutia : ergolongesit diesiuditu.
quando erit retributio in iustoꝵ. et iustoꝵ : tuus
certe ultimꝰ dies longe ab eẽ ñ potest. ad huc te
prȩnira : Iualis enĩ exieris dehac uita: talis redde¬
ris illiuitȩ : Post uitã istã prauã ñdũ eris. ubi eruas
scĩ quib dicetur Uenite benedicti patris mer̃ꝑci¬
pite regnũ qđ uobis paratũ est abinitiomundi::
Nundũ ibi eris quis nescit : sediã poteris ibi eẽ : ubi illũ

Expanded text:
ras: heri pene ille de paradiso lapsus est. Tot ras: heri pene ille de paradiso lapsus est. Tot saecula emensa et evoluta sunt. Ubi sunt praeterita tempora? Sic pauca quae restant, utique transibunt. Si toto illo tempore viveres, ex quo Adam de paradiso dimissus est usque in hodiernum diem; certe videres vitam tuam non fuisse diuturnam, quae sic avolasset. Unius autem cujusque hominis vita quanta est? Adde quantoslibet annos, duc longissimam senectutem, quid est? Nonne aura est matutina? Ergo longe sit dies judicii, quando erit retributio injustorum et justorum: tuus certe dies ultimus longe abesse non potest. Ad hunc te praepara. Qualis enim exieris de hac vita, talis redderis illi vitae. Post vitam istam parvam nondum eris ubi erunt sancti, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Nondum ibi eris, quis nescit? Sed jam poteris ibi esse, ubi illum
Abbreviated transcription (Latin):
utiq om̃pm. Sustinentes autẽ hm ipsi heredita¬
te possidebunt terrã. Ruã terrã nisi illãierim
cuius amore qui ex arde scȩt ꝑueniet ad pacepis
festinass cito erit qđ tibi diuest: infiremitas
facit diu uider qđ litu est. Quomͦin uenun ut
desideria eg otorũ nihiltã dui quã ut calirste¬
enti. eeperetuo Mtiq seftnatur asus mefocoet
esfeteqeiẽt infirmus. Iuando fiec quando cott
quando dabir: celerittas e. millis qͥ tibiseruunt.
Sed infirmitas tua : diuturnũ putat. ꝗđ cito agitur:
Ergo uidete medcũ nr̃m infirmoblandentẽ di
centi quã diudurabo quã diuerit : Et adhuc pusil¬
lũ et ñerit peccator Inter percatores certegemis:
de peccatore gemis: pusillũ et ñ erit. Ne forte quia
tibi doi sustinentes autẽ dñm ipsi hereditate possi¬
debrint terrã sufanentiã istã longissimãputes:
modicũ sustine sine fine accipies qđ sufgnes:
annos ab adã usq in hodiernĩ diẽ : curre: uscriptu¬

Expanded text:
m. Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. Quam terram, nisi illam Jerusalem, cujus amore qui exardescit, perveniet ad pacem? 1Festinas: cito erit quod tibi diu est. Infirmitas facit diu videri quod cito est. Quomodo inveniuntur desideria aegrotorum? Nihil tamdiu, quam ut calix sitienti tempe infirmus. Quando fiet? quando coquetur? quando dabitur? Celeritas est in illis qui tibi serviunt, sed infirmitas tua diuturnum putat quod cito agitur. Ergo videte medicum nostrum blandientem infirmo dicenti: Quamdiu durabo? quamdiu erit? Et adhuc pusillum, et non erit peccator. Inter peccatores certe gemis, de peccatore gemis: pusillum, et non erit. Ne forte, quia tibi dixi, Sustinentes autem Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram, ne sustinentiam istam longissimam putes; modicum sustine, sine fine accipies quod sustines. annos ab Adam usque in hodiernum diem, percurre Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ait fenũ: hoc intelligimꝰ olera prati : Olera pͣti uilia
quȩdã sunt : et suꝑficiẽ terre tenentia: altam
radicẽ ñ habent. pinde ꝑhiemen uirent A tubi
sol estatis feruescere cȩperit: arescunt: Modo
ergo tẽpus est hiemis gła tua ñdũ apparet ⁊
sedsi alta radix ÷ caritatis tuȩ sicut multarũ
arborũ ꝑhiemẽ. transit frigus. uenit estas.
idest iuditiidies: tunc aresest uiror feni:
Tunc apparebit arborũ gła : Mlortui enĩ eftis
ait apłs. Quomodo uidentur arboresꝑhiemẽ
quasi aridȩ quasi mortuȩ. Ergoque spessi
mortui sumus: intus est radir: ubi est radix
arescit qͥ sic habet radicẽ: quando autẽ uer
dignitas folioꝵ. et ub̃tas fructuũ locuple¬
tat i quando hoc erit audi qđ sequltur

Expanded text:
ait foenum, hoc intelligimus olera prati. Vilia ait foenum, hoc intelligimus olera prati. Vilia quaedam sunt, et superficiem terrae tenentia, altam radicem non habent. Proinde per hiemem virent: at ubi sol aestatis fervescere coeperit, arescent. Modo ergo tempus est hiemis, gloria tua nondum apparet: sed si alta radix est charitatis tuae, sicut multarum arborum per hiemem, transit frigus, veniet aestas, id est judicii dies: tunc arescet viror foeni, tunc apparebit arborum gloria. Mortui enim estis, ait Apostolus: quomodo videntur arbores per hiemem, quasi aridae, quasi mortuae. Ergo quae spes, si mortui sumus? Intus est radix: ubi radix nostarescit qui sic habet radicem? Quando autem eritdignitas foliorum, et ubertas fructuum locupletat? quando hoc erit? Audi quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
intet pellare uitã ipsoꝵ mores nequissi mos
uides facultates copiosissimas perspicis : et dicit
cortuũ. nullũ eẽ iuditiũ diuinũ : om̃ia casibus
fier et fortuitis motib: uentilari Nã sids̃
inqͥs res humanas respiceret. floreret illius
iniquitas. et mea innocentia laboraret : om̃is
morb anime. habet inscripturis medicam̃tũ
suũ Iui gͦ sic agrotat ut ista dicat incorde
suo. bibat potionẽ psalmihuius Quid est : iterũ
aspiciam  Quid dicebas. Sud dicebã inquis
nisi qđ uides : maliflorent. bonilaborant
Quomodo ista uidet ds̃. accipe bibe Ipse tibi
h&c dequo ista murmuras teperauit potionẽ : tantũ
neretuses salubrimũ poculũ : ac comoda ꝑ aurẽ
os cordis et bibe quod audis Exelicii ꝑRe
emuleris facientes iniquitatẽ. Am tãquã
pradcito cadent: Quod tibi longũ uidetur. c̃ito
est dõ. Subiunge te dõ: et t̾ibĩ cito erit. Iđ

Expanded text:
interpellare vitam ipsorum: mores nequissimos interpellare vitam ipsorum: mores nequissimos vides, facultates copiosissimas perspicis; et dicit cor tuum nullum esse divinum judicium, omnia casibus ferri et fortuitis motibus ventilari. Nam si Deus, inquis, res humanas respiceret, floreret illius iniquitas, et mea innocentia laboraret? Omnis morbus animi habet in Scripturis medicamentum suum: qui ergo sic aegrotat, ut ista dicat in corde suo, bibat potionem psalmi hujus. Quid est? Iterum inspiciamus quid dicebas? Quid dicebam, inquis, nisi quod vides? Mali florent, boni laborant: quomodo ista videt Deus? Accipe, bibe: ipse tibi hanc, de quo ista murmuras, temperavit potionem: tantum ne recuses saluberrimum poculum; accommoda per aurem os cordis, et bibe quod audis: Noli aeaemuleris facientes iniquitatem. Quoniam sicprati cito cadent. Quod tibi longum videtur, cito est Deo: subjunge te Deo, et tibi cito erit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
unstratu hismilitatis rogantes dm̃ c rosa ꝑffes¬
so habet bonos habet fictos : Proinde etiã erins
uoius udsumetur : et imnus relinquetur: Ad quã¬
uũqs te ꝑfessione c̃uerteris parite pati fuctos
Alio quin site ñ paraueris inuenies qđ ñ sꝑabus
et deficies aut ꝑtur baberis. Adom̃ia gͦ paratũ¬
te faciti quit᷑ loquit᷑ cũ tẽpus est re ilsil ogen¬
di ndũ uidicuandi. et tibi audiendi ñdũ frustra
penitendi Est enĩ modo penitentia ñ frustra
Tprittune frustra : Non enĩ tune ñ pepulis ic
bomines male uix isse. sed nullomodo ellisiufti
ba tunc exerceat iuditiũ. Iab: nunc nontacetur:
Antacetur arguat qͥsq: murmuret : si non ꝑtotũ
orbem hec scriptura recitatur. atque cantatur:
male iuuentes felices rerũ istarũ copia circũ¬
fluere sinos ẽẽ : suꝑbis dignitatib eminere: in¬
columen habere domũ : gaudia suoꝵ. obsequia
dientiũ: excellentissimas potentias: nibil triste

Expanded text:
in strato infirmitatis rogantes Deum. Et ipsa profesin strato infirmitatis rogantes Deum. Et ipsa professio habet bonos, habet fictos: proinde etiam ex his unus assumetur, et unus relinquetur. Ad quamcumque professionem te converteris, para te pati fictos: alioquin si te non paraveris, invenies quod non sperabas, et deficies aut perturbaberis. Ad omnia ergo te paratum facit qui tibi loquitur, cum tempus est et illi loquendi, nondum judicandi, et tibi audiendi, nondum frustra poenitendi. Est enim modo poenitentia non frustra: erit tunc frustra. Non enim tunc non poenitebit homines male vixisse: sed nullo modo illis justim, tunc exerceat judicium. Ideo nunc non tacetur. An tacetur? Arguat quisque, murmuret, si non per totum orbem haec Scriptura recitatur atque cantatur; male viventes felices, rerum istarum copia circumfluere, sanos esse, superbis dignitatibus eminere, incolumem habere domum, gaudia suorum, obsequia clientium, excellentissimas potentias, nihil triste
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ñ recedunt : sed tam̃ etibi alubene oꝑ int᷑.
alii male Alu sibi faciunt amicos demãmona
iniquitatis aquib recipiantur intabnacula
eterna : quib dicetor: Esuruu et dedistis mibi
manducare Aluista negleͥgunt : quib dicetꝰ
ibi. Esuriui. et ñ de distis miħi manducare:
Pinde qr de his qui uersantur innegotiis et oꝑib
huiꝰ mundi alii diͣunt bene facere indigeñtib
alii neglegunt tã quã deduab in molendino.
unaddsumetur. et una relinquetur. Lectũ
autẽ positũ arbitror ꝓquiete quia sunt qui
neq actiones mundi pati uolunt. sicut sunt
c̃uigati homines habentes domos. familias.
filios. neq aliquid in ȩccła agunt. sicut p̾po¬
sitiueluti in agri cultura lãborantes sed uelud
ad huc in firmm secedunt ad otiũ et quietiẽẽ. di¬
ligunt: uel uti memores infirmitatis suȩ non
se cõmittentes magnis actionib : et quodã oꝰ

Expanded text:
mundi non recedunt: sed tamen et ibi alii bene operantur; mundi non recedunt: sed tamen et ibi alii bene operantur; alii male; alii sibi amicos faciunt de mammona iniquitatis, a quibus recipiantur in tabernacula aeterna , quibus dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare alii ista negligunt, quibus dicitur ibi: Esurivi, et non dedistis mihi manducare . Proinde, quia de his qui versantur in negotiis et operibus hujus mundi, alii diligunt benefacere indigentibus, alii negligunt: tanquam de duabus in molendino una assumetur, et una relinquetur. Lectum autem positum arbitror pro quiete: quia sunt qui neque actiones mundi pati volunt, sicut sunt conjugati homines habentes domos, familias, filios; neque aliquid in Ecclesia agunt, sicut praepositi velut in agricultura laborantes; sed velut ad haec infirmi, secedunt ad otium, et quieti esse diligunt; veluti memores infirmitatis suae, non se committentes magnis actionibus, et quodammodo