comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: diuini accipit᷑ desempit̾na gen̾atio¬
ne sapiencie dei : qͣm fides sinceris
ex ipsa eęncia patris genitꝰ ẽ .& rur¬
sum de eodẽ ysayas ait exꝑsona pa¬
tris. Ego ero illi .i. ad honorẽ illiꝰ in
infiliũ. Hoc ⁊ semꝑ ẽ. s deo dicitur
erit: quia ab hominibꝰ id sciet᷑ indie
iudicii. Quodã enĩ mͦ locucionis dic̃
script᷑a remi eẽ uł fieri: cum ĩnotesc̃.
Põtest cam̃ ⁊ scd̾m carnẽ ħ accipi
dictum. Et enĩ caro cõimunicat altioribꝰ sic̃
⁊ diuinitas humilibꝰ ꝯmunicire digna

Expanded text:
est. Divinius accipitur de sempiterna generatione Sapientiae Dei, quam fides sincerrimex ipsa essentia Patris genitus est. Et rursus, de eodem Isaias ait ex persona Patris: Ego ero illi, id est ad honorem illius, in in Filium. Hoc et semper est. Sed ideo dicitur erit, quia ab omnibus id scietur in die judicii. Quodam enim modo locutionis dicit Scriptura rem esse vel fieri, cum innotescit. Potest tamen et secundum carnem hoc accipi dictum. Etenim caro communicat altioribus, sicut et divinitas humilibus communicare digna
Abbreviated transcription (Latin):
ubi prius intelligit᷑ filius: qui ẽ si¬
ꝑioi et excellentior unuisis. de mds
ad humilia descendit subdeus: que
ꝯstituit heredẽ. Senide ad alta re¬
Ait dicens: ꝑ quẽ fec̃. ꝑ ostea adal¬
cum sũt splendor. Seinde humilia
loquit᷑ purgationẽ ꝑecc̃orũ faciens.
Iude ad alta narrando reutit᷑: selet
addext̾am mnaiestatis. Sequit᷑. Tan¬
Inpsalmo tam̃ ait. Paulo minꝰ mino
ꝙ. sic̃ illud scd̃m humanã nat᷑am. ita
⁊ hoc scđm diuinã dictũ eẽ posset
intelligi: nisi adderet᷑ effect᷑. ꝑ q̃d̃
apperit᷑. qd̃ hic loquit᷑ de eo scdm
caruem. Nam scd̃m hoc qd̃ patris
substantie ꝯsubstanc̾ał agnoscit᷑: ñ ẽ
fact s natus. de. eo gͦ sermo u̾sat᷑
imor fuit angłis passione: ⁊ ma¬
ior ac melior ⁊̃ gr̃e plenitudine. de
qua ȩtiam ip̃i angłi ad mẽsurã acci¬
piunt. Ideo ait. ꝓ. ip̃e xp̃s tanto
melior .i. dignior angłis ẽ effect᷑.i¬

Expanded text:
ubi proprius intelligitur Filius, qui est suubi proprius intelligitur Filius, qui est superior et excelad humilia, subdens, quem constituit haeredem. Deinde ad alta redit, dicens, per quem; postea ad alcum sit splendor. Deinde humilia loquitur, purgationem peccatorum faciens; inde ad alta narrando revertitur, sedet ad dexteram majestatis. TanIn Psalmo tamen ait: Paulo minus minoet sicut illud secundum humanam naturam, ita et hoc secundum divinam dictum esse posset intelligi, nisi adderetur effectus, per quod aperitur quod hic loquitur de eo secundum carnem. Nam secundum hoc quod Patris substantiae consubstantialis agnoscitur, non est factus, sed natus. De eo ergo sermo versatur minor fuit angelis passione, et major ac melior etiam gratiae plenitudine, de qua etiam ipsi angeli ad mensuram accipiunt. Ideo ait et ipse Christus: Tanto melior, id est dignior, angelis est effect
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ remanet. nec inexcelsis ꝑdurat:
s ueluti quib̾dã gͣdibꝰ nunc ad alta
fastigia subleuat᷑: nunc ad inferiora
declinatur. Slc̃ eĩ qui infantulũ
quẽpiam. ad excellenciora uult pau¬
lati sensinq subrige: gradatĩ ħ fac̃
ab inferioribꝰ adsuꝑiora ꝯscendẽs. de¬
unde cũ sursũ ꝑuenit. obscuritatib
ac ddefectionibꝰ eũ fatigari uidẽs: post
alta deponit eiun ad infiora. quo
respirare atq aiñum recreare ua¬
leat. Post iten ᷑ refectꝰ fuerit: ad alia
alta sustollit. Ita circa hebreos be¬
at fac̃ apłs. quos paulati ad noti¬
ciã dĩ erigit inter alta: memoraus
hunulia. ibiq magistri sui uestigia
ꝯsequens. Nam ⁊ ĩpe sic faciebat᷑.
aliquando quidẽ in altiora discipłõᷤ
suos subleuabat aliqͣudo eos ad
inferiora imbecillitatis eorũ gr̃a re¬
uocabat. nequaqͣm eos ꝓliao tem
Ita inhac tota serie facit apłs. Sci
enĩ alta cõmemorat dicens nifilio.

Expanded text:
libus remanet, nec in excelsis perdurat, libus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique magistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempita in hac tota serie facit Apostolus. Prius enim alta commemorat, dicens, in Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
comdat eum ꝑdignitatẽ. Quasi cru
cẽ sustinuit ut nos apcc̃is purga¬
ret. ⁊ ip̃e qui ita humiliat ẽ: sedet
.i. quiescit ⁊ regnat sublimatꝰ ad
dext̃am maiestatis eiꝰ .i. ad equali¬
tatẽ patris.⁊ locat ũ imparadiso
unde adam excidit: sed in excelsis
idest suꝑ om̃ia ⁊ loco ⁊ dignitate.
Inexcelsis enun dicens. nõ in loco
cludit dm̃. s ostendit hominẽ. xp̃m
om̃ibꝰ altiorẽ. ⁊ om̃ib eminentio
trauit. Cõsesus enĩ nichil demõs¬
trat aliud: nͥ hõ noris eq̃litatẽ. Cõ¬
templare sapientiã pauli. Inmo ñ
sapientiã pauli: s sp̃s scĩ uurare
grãm. Nõ enĩ suã intelligẽtiã. m̃te
ꝓpria ꝓcreauit: s sp̃s sc̃s infudit.
Actende gͦ ꝑquales apłica sapientia
eos subleuat gradus.⁊ qualit̾ eos
ad ip̃m apicẽ pietatis ad duc̃. ubi
item anteqͣm defic̾ent.⁊ eos obscu¬
ritas occuparec: uide quomͦ eos
adinferiora reuocauit. Qudoq eiñ
altiora insonat. Nec semꝑ in humi¬

Expanded text:
commendat eum per dignitatem. Quasi dicat: Crucem sustinuit, ut nos a peccatis purgaret, et ipse qui ita humiliatus est, sedet, id est quiescit et regnat sublimatus ad dexteram majestatis ejus, id est ad aequalitatem Patris, et locatus non in paradiso, unde Adam excidit, sed in excelsis, id est super omnia loco et dignitate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem omnibus altiorem et omnibus eminentiortravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Contemplare sapientiam Pauli, imo non sapientiam Pauli, sed Spiritus sancti mirare gratiam. Non enim suam intelligentiam mente propria procreavit, sed Spiritus sancti infudit. Attende ergo per quales apostolica sapientia eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim e vero altiora insonat, nec semper in humi
Abbreviated transcription (Latin):
modo iuideret᷑ inciꝑe. Hodie dicit:
possit ȩtiam ille dies intelligi quo
xp̃c scd̾m hominẽ uatus est: tam̃
quia hodie p̃sentiã significat. atq in
eͥtͣnitate nec p̃titum quic qͣm ẽ quasi

Expanded text:
modo videretur incipere. Hodie dicit, possit etiam ille dies intelligi quo Christus secundum hominem natus est, tamen quia hodie praesentiam significat, atque in aeternitate, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nom: ꝓprietate ostendit no adoptio¬
nem. R insi ex ⁊ ꝓprius filius: nrõ
possi. ex hoc apłs amͣplituame honori
aserere. Propu anĩt filius. ẽ de ipso
patre genitꝰ. Siaũt adopcionis gra
eet filius: nõ solum patre s etiani au¬
nom̃ habuit. çui enĩ angłorũ utiq
nec ⁊ maioribꝰ. dix̃ aliqͣndo nec etiã
postq̃m ꝯfirmati s̃ quidã. alis sadẽ¬

Expanded text:
atem ostendit, non adoptionem, quia nisi esset proprius Filius, non posset ex hoc Apostolus amplitudinem honoris asserere. Proprius autem Filius est de ipso Patre genitus. Si autem adoptionis gratia esset Filius, non solum Patre, sed etiam annomen habuit, cui enim angelorum, utique nec etiam majoribus, dixit aliquando, nec etiam postquam confirmati sunt quidam aliis cade
Abbreviated transcription (Latin):
firunter habut qͣndo resurrex̾ ⁊ as¬
cendit.X. qr hoc possed babere ⁊ ñ
p̃illis: addit ꝑ̃illis. Nam dum mor¬
talis fuit. diffeiens nom̃ babuit: qr
angłi ministrabat ei. ꝑost qͣm in mor¬
talis. magis differens. quia houora
p̃illis . el hereditauit .i. habuit no
ualae differens anñe angłorũ. H e no¬
inẽ qd̾ ẽ suꝑ om̃e nom̃. scilicet as si¬
ue filius aĩ. Id̾ reu̾a digniꝰ est illo:

Expanded text:
firmiter habuit, quando resurrexit et ascendit, et quia hoc posset habere, et non prae illis. Addit prae illis. Nam dum mortalis fuit differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei, postquam immortalis magis differens, quia honorabprae illis, vel, haereditavit, id est habuit nomvalde differens a nomine angelorum, hoc est nomen quod super omne nomen, scilicet Deus, sive Filius Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
homo factus ut rdi solem. ꝑsplendo¬
iẽ enĩ ⁊ ꝓpinqͥtatẽ declarauit gęncie.
et ostendit qd nob̃ patrẽ insinuat: et
tensio eėntie patris. Idẽ ꝯfimilis ꝑ om̃ia
⁊ ꝯsubstãtiał. ⁊ inꝑsona alius. ꝑ hoc
enĩ qd̃ dic̃ fig̾a substãcie: aꝑte osten

Expanded text:
actus, ut radius solem. Per splendorem enim et propinquitatem declaravit essentiae, et ostendit quod nobis Patrem insinuat, et tensio essentiae Patris, id est consimilis per omnia consubstantialis, et in persona alius. Per hoc enim quod dicit figura substantiae, aperte os
Abbreviated transcription (Latin):
lum ũ duo. E dicit̾ fili glia de glia
sic̃ lum̃ de lumine. pͥncipiũ de pͥncipio:
et deus de deo. slõ tam̃ duo dii s uiꝰ.
Nlon duo p̃ͥncipia s unum. Splendor
aut̃ ⁊ figura sic̃ ⁊ inago. ꝓprie ad
ꝑsonam filii referuit᷑: ⁊ relatiue di¬
et cet̾a. Supͣ dictũ ẽ qr ꝑ ip̃m fecit
omĩa. hic ei nunc sũmam auctorita¬
tis atribuit: ex eo qd̃ cũ auctoritate cũc¬
ta gub̃nat ⁊ ꝯtinet. Sic̃ enĩ ab eo cre¬
ata s̃ oñna : ita ꝑeum ĩmutabilẽ ꝯs¬
uant᷑. Crẽatoris aut̃ om̃ipodentia:
causa ẽ subssistendi om̃i cieature.
Que untꝰ si abeis que ꝯdidit regendi
aliqͣndo cessaret: simul om̃iũ uerũ
species ⁊ natã concidet. Ideo dñs

Expanded text:
lumen, non duo. Et dicitur Filius gloria de gloria, sicut lumen de lumine, et principium de principio, et Deus de Deo, non tamen duo dii, sed unus, non duo principia, sed unum. Splendor autem et figura, sicut et imago proprie ad personam Filii referuntur et relative dietc. Supra dictum est, quia per ipsum fecit omnia. Hic ei nunc summam auctoritatis attribuit, ex eo quod cum auctoritate cuncta gubernat et continet. Sicut enim ab eo creata sunt omnia, ita per eum immutabilem conservantur. Creatoris enim omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae, quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species et n
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ nat᷑e. Nõ minor eo. qr est ds̃
deileo. ũ homo ex homine natꝰ eiꝰdẽ
substancie ẽ.⁊ equs exquo. Ecce ali¬
ud similitudinis genꝰ id ductũ est.¬
Rd hic in uenit᷑: quid laudat᷑: certe
eq̃litas substancie hic laudat᷑. Iui at̾
de ẽ: eq̃litas temp̃ris. In illo aut̃ ge¬
ñe similitudimᷤᷤ qd̃ dedim de splen¬
dore ignis: equalitate nat᷑e nõ ĩueniꝰ:
s co euitatẽ. Idibi laudat᷑: co euitas.
Qd de est: eq̃litas uat̾e. Cõ iunge que
laudas. Increat̾is enĩ de ẽ aliqͥd qd̾ lau¬
des. In creatore nͥ de ẽẽ potest. qr qd̃
in uenis ĩ creatuia: acreatore artifice
ꝓcessit. Inpͥmo gene similituduus
.i. in co euius: in ueuis ⁊ laudas
coeuitatẽ. ꝓ coeuitate tribue ileo coȩt̾

Expanded text:
ejusdem naturae, non minor eo, quia est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejusdem substantiae est, et equus ex equo. Ecce aliud similitudinis genus est adductum, quid hic invenitur? quid laudatur? Certe aequalitas substantiae hic laudatur. Quid autem deesse? aequalitas temporis. In illo autem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil deesse potest, quia quod invenis in creatura a Creatore artifice processit. In primo genere similitudinis, id est in coaevis, invenis et laudas coaevitatem, pro coaevitate tri
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃orũ faciens ⁊ cet̾a. ꝓ ostquã os¬
tendit eius excellentiã. qua cuncta
creauit ⁊ gub̃nat: humilitatis eiꝰ
benignitatẽ hic cõmẽdat. Cõmonoe
enĩ nos crucis. mox et iesurrectioni
et ascensionis: ubi ait. Sedet ad dex¬
hic dic̃. iam ad nos ꝑtinet: quos a

Expanded text:
peccatorum faciens, et caetera. Postquam ospeccatorum faciens, et caetera. Postquam ostendit ejus excellentiam qua cuncta creavit et gubernat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, ehic dicit jam ad nos pertinet quos a
Abbreviated transcription (Latin):
nucia. Ideoq eĩ potestatẽ ꝯmendãs
apłs ait. Et ip̃e filiꝰ ẽ portansq .i.
tinens ⁊ gubuans omĩa u̾bo: id est so¬
lo imꝑio uirtutis sue .i. potentie ⁊
bonitatis sue: que ñ minor. apparet
gub̃nãdo qͣm creando. O mĩa enĩꝰ
facilitatẽ ꝯtinendi uoluit designare
ꝑ methaphorã illorũ. qui sine ullo la¬
bore: uerbo uł digito mouent aliqͥd
uel efficuĩt. ita xp̃s molẽ creature
maguitudinẽq : sine labore cõtinet
et gub̃nat. Item. Adtende qd̃ cum
se .bi ait. ꝑ quẽ fecit. ĩanqͣm fa¬
c̃ẽ ip̃e nõ posset si ei nõ porrexiss:
pater dext̾am: uel tanqͣm aliquod
instrum̃tũ fu̾it patris oꝑantis.S
si abeo gub̾uant᷑ om̃ia. nonne ab ip̃o
fact̾a s̃: Non gͦ ut tu heretice suspi¬
caris manit̾. tanqͣm aliq̃d instum̃¬
tum existit. neq ꝑeũ pat̾ dicit᷑ fecis¬
se tanqͣm ip̃e fac̾e nõ poss : s sic̃ di¬
citur pater iudicare ꝑfiliũ qr iudi¬

Expanded text:
 Ideoque ejus potestatem commendans Apostolus, ait: Et ipse filius est portans, id est continens et gubernans, omnia verbo, id est solo imperio, virtutis suae, id est potentiae et bonitatis suae quae non minor apparet gubernando quam creando; omnia enim facilitatem continendi voluit designare, per metaphoram illorum qui sine ullo labore verbo vel digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernat. Item, attende quod cum se, ubi ait, per quem fecit, tanquam facere ipse non posset. Si enim porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ut tu, haeretice, suspicaris inaniter, tanquam aliquod instrumentum existit: neque per eum Pater dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset, sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judi
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. Magnꝰ ẽ: qui ñ se iõ magnũ pu¬
tat: qr diues ẽ. Qͥ aut̃ ideo se mag¬
uũ putat: suꝑbꝰ ⁊ egenꝰ ẽ. in carne
crepat. in corde m̃dicat. inflatꝰ ẽ:
ñ plenus. Et ne se spẽ ꝑdidisse arbi
Illa: unde bona fatiamꝰ. Ista unde boĩ
efficiam᷑. Modo qͥd fatiant de sius diui¬
tiis: qͤrant p̃cipe diuites bene ag̾e : ⁊
et ħ facile ⁊̃ uł ita .x ad hoc sint faci¬
les. & p̃cipe illis ꝯ municare .i. ꝯmu
uia putare que hut. ⁊ thesaurizare si¬
bi fundam̃tũ bonũ .i. uͥtutes firmas
ñ tantũ oꝑa: ⁊ ħ infut᷑um. Idẽ in op
ñ alicuiꝰ p̃sentis: s fut᷑i boni. ad qd̃:

Expanded text:
gnus est qui non se ideo magnum putat quia dives est. Qui autem ideo se magnum putat, superbus et egenus est, in carne crepat, in corde mendicat, inflatus est non plenus. Et ne se spem perdidisse arbitilla, unde bona faciamus; ista, unde boni efficiamur. Si vero quid faciant de suis divitiis quaerant, praecipe divites bene agere, etet hoc facile etiam, vel ita, et ad hoc sint faciles. Et praecipe illis communicare, id est communia putare quae habent, et thesaurizare sibi fundamentum bonum, id est virtutes firmas, non tantum opera: et hoc in futurum, id est in opus, non alicujus praesentis, sed futuri boni, ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
secunt᷑. Subseqͣnt̃ ad iuditũ subsecũt᷑
illa que occulta s̃: qr nec ip̃a latebt̃
suo tempre. s palam fient indie uidi¬
ciĩ: sic̃ ⁊ de bonis factis intelligendũ
ẽ Hñ subiungit. Similit᷑ ⁊ facta bo¬
ua quedam manifesta s̃. ⁊ nõ ẽ opus
ꝓbari. Et illa bona que alit̾ se habẽt.
manifestis gͥ iudicemꝰ: occulta uͦ dĩ ui¬
dicio teluiquamꝰ qr ⁊ ip̃a absdi nõ p¬
sunt siue bona siue mala sint: cum
tempꝰ aduenit q̃ manifestẽt᷑ Hel ita.
&e agit tantũ dep̃senti iudicio homi
discussionẽ. Quorũdã aũt peccata
Similit̾ aũt ⁊ facta bona queddã ma¬
nifesta s̃: ⁊ ñẽ opus ꝓbari. X. illa
bona que alit̃ se babent .i. ñ s̃ nota.¬

Expanded text:
Vel, subsequuntur ad judicium. Subsequuntur illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt suo tempore, sed palam fient in die judicii, sic et de bonis factis intelligendum est. Unde subjungit: Similiter et facta bona quaedam manifesta sunt, et non est opus probari, et illa bona quae aliter se habent, manifestis ergo judicemus. Occulta vero Dei judicio relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive bona, sive mala sint, cum tempus advenerit quo manifestentur. Vel ita: Et agit tantum de praesenti judicio homindiscussionem; quorumdam autem peccata, Similiter autem et facta bona, quaedam manifesta sunt, et non est opus probari. Et illa bona quae aliter se habent
Abbreviated transcription (Latin):
si uir eccłiasticꝰ maxime qͥ sublimẽ
tenet locũ: diuitiis huiꝰ scł̃i studeat.
Qͥa ñ solũ sibi ip̃i s ⁊cet̾is obest: qui¬
bus ꝯtͣriã dat forma. Sectare uͦ uisti¬
ciã. faciendo unicuiq qd̃ ius exigit:
qd̃ ñ cupidꝰ fac̃. Pietatẽ ut egenti ꝯdescẽ¬
das: qd̃ ñ cupidꝰ. Fidẽ u̾am. Qͥ u̾am fi¬
dem de deo h̃t: ũ cupit in miseriis fie¬
ri diues. nec pluris ẽ ei mũdꝰ: qͣm
nec alii ẽ mansuetꝰ. Certa bonũ c̃tam̃

Expanded text:
iasticus, maxime qui sublimem tenet locum, divitiis hujus saeculi studeat; quia non solum sibi ipsi, sed et caeteris obest, quibus contrariam dat formam. Sectare vero justitiam, faciendo unicuique quod jus exigit quod non cupidus facit; pietatem, ut egenti condescendas, quod non cupidus; fidem, veram. Qui veram fidem de Deo habet, non cupit in miseriis fieri dives, nec pluris est ei mundus quam nec alii est mansuetus. Certa. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Adu̾sus ȩtiã iupietatẽ arrianorũ. nouũ
nom̃ patres homo usyon credidunt:
s ũ rem nouam tali nomine signauer.
Hoc em̃ uocat᷑ homo usẜon: qd̃ ẽ unius
eiusdemq substancie. Nlam si om̃is no¬
datum nouũ do uob̃. Il eͤ testam̃tum
appellaret᷑ nouũ. llec cantaret uniũ¬
sa ȩccłia canticũ nouũ. Ꝙ deuitãs etiã
opposiciones stiencie: falsi nominis. Idẽ
que falso nñe stientia dicit᷑. Im̃ scientiã¬
quidã ꝓmittentes qui fidẽ qͣsi ĩꝑiciã
rident excidunt afide. semꝑ manẽte

Expanded text:
Adversus etiam impietatem Arianorum novum nomen patres homousion condiderunt, sed non rem novam tali nomine significaverunt. Hoc enim vocatur homousion, quod est unius ejusdemque substantiae. Nam si omnis nodatum novum do vobis , ut testamentum appellaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum novum. Et devitans etiam oppositiones scientiae falsi nominis, id est quae falso nomine scientia dicitur. Quam scientiaquidam promittentes, qui fidem quasi imperitiam rident, exciderunt a fide, semper manentes
Abbreviated transcription (Latin):
s. ȩt̾nã. quȩ ñ ẽ fugitiua ⁊ uana: ut
hec uita. Id plurã: Otr mothee de po¬
pͥum: uedens eũ attentum. Custodi
de positũ. Scilicet qd̃ ego et ds̃ tibi
cõm̃dauimꝰ. deuitas ũ p̾sis illud cus¬
todire: nouitates uocũ. ñ onĩs: s ꝓfa¬
postasis. que uar habet se ad ꝑsonar

Expanded text:
 ut haec vita. Quid plura? O Timothee, proprium reddens eum attentum, custodi depositum, scilicet quod Deus et ego tibi commendavimus, devitans, ut possis illud custodire, novitates vocum, non omnes, sed profapostasis, q
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽ ȩt̾na cũ patre. ł iõ recte iitel¬
ligit᷑. q̃m scđm nat᷑am qͣm ds ẽ: ne¬
mo uidit nec uidere potest. S pot̾it
aliqͣndo: si de illis ẽ de quibꝰ dicit᷑.
Beati mũdo corde : qm̃ ip̃i deũ uid̃¬
bũt. Sequit᷑. Cui deo: idẽpatri ⁊ filio
⁊ spui sc̃o: ẽ honor acreat̾is. ⁊ głia¬

Expanded text:
ideo recte intelligitur quem secundum naturam qua Deus est nemo vidit, nec videre potest, sed poterit aliquando, si de illis est de quibus dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cui Deo, id est Patri, et Filio, et Spiritui sancto est honor, a creaturis, et g
Abbreviated transcription (Latin):
incid̾e intemptationẽ ⁊ laqueũ di¬
boli: ħ agit de his qͥ diuites s̃: mo¬
nes ñ sꝑare indiuiciis. Et qr dix ma¬
la uenire excupiditate.⁊ ꝯtra sua
inlaqͥum diabłi: tam̃ ñ s̃ penit̾ ab¬
iciendi diuites: s postiꝰ p̃cipe diui¬

Expanded text:
tionem et laqueum diaboli. Hic agit de his qui divites sunt, monens non sperare in divitiis; et quia dixit mala venire ex cupiditate, et contra suasin laqueum diaboli, tamen non sunt penitus abjiciendi divites, sed potius praecipe divi
Abbreviated transcription (Latin):
hede uitã et̾nam. Idẽ ñ quetas isi
uitã ȩt̾nam. Id̾ debes qr in eam uoca¬
tus es: ñ in aliud. ẜ. ħ ẽ qd̾ subdit. In
qͣm habendã uocatꝰ es. ꝙ. etam idõ
debes: qi ꝯfess̾ eiam corã młtis teᷤ¬
iam deo ⁊ cet̾a. Precepta dat rectori
eccłie: magna uigilantia atq ꝓuidẽ
ñ solum exorthoi. s etiã p̾cipio tͥ
coram deo patre qͥ inuificat om̃ia

Expanded text:
aeternam, id est non quaeras nisi vitam aeternam: quod debes, quia in eam vocatus es, et non in aliud. Et hoc est quod subdit: In quam habendam vocatus es, et, etiam ideo debes, quia confessus es jam coram multis tesibi. Praecepta dat rectori Ecclesiae magna vigilantia atque providNon solum exhortor, sed etiam praecipio tibi coram Deo Patre, qui vivificavit omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
eo nsũt. Illis aũt qui iam druiteᷤ
alnio dicit᷑ in sequeti scilicet ñ su ꝑbe
saꝑo: s diie pauꝑibꝰ. & ad dit. Et in ci¬
unt in desidra multa que di uicie
nutruit᷑ . ⁊ inutiła &e nociua qd̾ penus
i. quom̃ nocent: ostendit subdes. Que
defid̾ia ingunt homines in int̾itũ cor¬
porum ⁊ ꝑdicionẽ am̃arũ. Radix .ii.
gn̾alis. ẽ om̃ii malorũ cupiditas: plus
habenai qm oportet. Hãs: ⁊ diabł ce¬
ciait et pͥmi homines. Aliqui libri ha¬
bent radix om̃iũ maloꝵ ẽ auaricia:
habet philargiria. Si gͦ auaricia habet᷑

Expanded text:
unt. Illis autem qui jam divites sunt, aliud dicitur in sequenti, scilicet non superbe sapere, sed dare pauperibus, et addit: Et incidunt in desideria multa, quae divitiae nutriunt, inutilia et nociva: quod pejus est. Et quomodo nocent ostendit, subdens: Quae desideria mergunt homines in interitum corporum, et perditionem animarum. Radix enim generalis omnium malorum est cupiditas plus habendi quam oportet. Hac et diabolus cecidit, et primi homines. Aliqui libri habent: Radix omnium malorum est avaritia, habetur philargia. Si ergo avaritia
Abbreviated transcription (Latin):
si sapiẽtes s̃ sui. sub iugo infidliũ qͥb
uident᷑ suꝑiores. arbitrent᷑ dños suos
dignos om̃i honore bene seruiendo
eis. Sciendũ ẽ quosdã p̃dicasse ꝯmu¬
sp̃uali lib̾tate utiq uerũ ẽ. ñ de car¬

Expanded text:
si sapientes sint, servi sub jugo infidelium, quibus videntur superiores, arbitrentur dominos dignos omni honore, bene serviendo eis. Sciendum est quosdam praedicasse commutuali lib
Abbreviated transcription (Latin):
.i. p̃exammacione nichil facias. aiusticia
declinando maliã partẽ. Quafi. ante qͣm
aliqͥd facias p̃examina ⁊ abexaminatio ẽ
no declines n alud: qͣm examinatio inue¬
nit. E post hec om̃ia. manꝰ nemini cito ĩ¬
posueris. Id ẽ ñ cito ordines. s sepe ꝓba:
et si sapies ⁊ si religios uideat᷑ .&. si in ꝯsi¬
date ordinas: neq cõmunicaiũs ꝯsensu.
pocis alienis: que p̃t ordinationẽ fac. fir¬
ea palpat: ⁊ cum possit corrig̾e̾. corripe
negligit. Et ce ipm qd̃ alios indicas: castũ
de castitate monuit. hac occasione in mo¬
noli ad huc sic̃ ꝓri aqͣm bib̾e. s ut̾e uino
modico. Sic enĩ nõ nocet castitati S tere
dico: ꝓpt̃ tuuĩ stomacũ ubi sedes ẽ egͥtudi¬
nis. ⁊ freq̾ntes infirmitates .s. ip̃os access
Nuc̃ sp̃uale ꝯsiliũ ei dat ut se ip̃m salubri
et post medicorũ suffragia reqͥrant. ĩ em¬
ꝑandũ ẽ enĩ ut si fieti pocest. ceptũ obse¬

Expanded text:
 examinatione nihil facias a justitia declinando in aliam partem. Quasi dicat: Antequam aliquid facias praeexamina, et ab examinatione non declines in aliud quam examinatio invenit, et post haec omnia, manus nemini cito imposueris, id est non cito ordines, sed saepe proba, et si sapiens, et si religiosus videatur, et si inconsiderate ordinas. Neque communicaveris consensu peccatis alienis, quae post ordinationem facit. Firea palpat, et cum possit corrigere et corripere negligit. Et teipsum, qui alios judicas, castum de castitate monuit hac occasione immonoli adhuc sicut prius aquam bibere, sed utere modico vino; sic enim non nocet castitati. Utere, dico, propter tuum stomachum, ubi sedes aegritudinis, et frequentes infirmitates, scilicet ipsos accessus. Nunc speciale ei consilium dat, ut eum salubri et post medicorum suffragia requirant. Temperandum est enim, ut si fieri potest coeptum obse
Abbreviated transcription (Latin):
x. n aliqͣndo illd̃ aliqͣndo illd fec̃imꝰ.
ꝯcordiã script̾arũ tenebimꝰ. atq infaciẽ¬
do nõ errabimꝰ. S dic̃ m̃ aliquis. Qu̾an¬
do faciam illud: & qͣndo illd̾ Intendite
⁊ uidete: quid qͣndo fac̾ẽ debeamꝰ. s uti¬
nam face̾ pigri ñ simꝰ. Q̾ m̃ inte peccaũ
corripe eũ int̾te ⁊ ip̃m solũ. Quare: qr
inte peccaũ. Iuidẽ qd̾ inte peccauit: tu
scis qd̃ peccauit. Indo gͦ inte peccauit .i.
qͣndo tuscis qd̾ peccauit. tuc̃ secreto ar¬
gue. ne si publice argueris nõ sis correc¬
tor: s ꝓditor. Ut iustꝰ ioseph de maria fẽc̃.
solus suspicans adultiũ. Quãndo aũt pa¬
lam peccat᷑: palã arguendũ ẽ .U.t at̾ p̃sbit̃
ñ accuset᷑. Testor coram deo patre: ⁊ año

Expanded text:
aliquando illud fecerimus concordiam Scripturarum tenebimus, atque in faciendo non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando faciam illud, quando illud? Intendite et videte quid quando facere debeamus, sed utinam facere pigri non simus: quando in te peccaverit, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? quia in te peccavit Quid est in te peccavit? Tu scis quod peccavit. Quando ergo in te peccavit, id est quando tu scis quod peccavit, tunc secreto argue, ne si publice argueris, non sis corrector, sed proditor, ut justus Joseph de Maria fecit solus suspicans adulterium. Quando autem palam peccatur, palam arguendum est, ut autem presbyter non accusetur. Testor
Abbreviated transcription (Latin):
iõ opus pietatis faciunt .i. p̃dicãt: ut
lucrũ temp̃ralẽ abauditoribꝰ accipiant.
bet ille: cui sua parua suffigut. qͣndo
riendo possumꝰ aufferre quid .i. aliqͥd
de nũdõs  ñ iob. Nud exiui de uto ma¬

Expanded text:
o opus pietatis faciunt, id est praedicant ut lucrum temporale ab auditoribus accipiant, bet ille cui sua parva sufficiunt, quando riendo possumus auferre quid, id est aliquid de mundo. Unde Job: Nudus exivi de utero ma
Abbreviated transcription (Latin):
ripit nõ amari. ⁊ idõ occasione habi¬
ta facile accusat᷑: ꝯtra hoc monet dicẽs.
Adũsus aũt p̾sbitum. noli acciꝑe ac¬
cusacionẽ: nͥ sub duobꝰ aut tͥbus des¬
tibꝰ duo sufficiũt: si adeo ꝓbati s̃. hoc
iõ dicit qr nõ facile ẽ accusanda ꝑsona
tes qui manifesti s̃: argue coram oib

Expanded text:
ripit non amari, et ideo habita occasione facile accusatur, contra hoc monet dicens: Adversus autem presbyterum noli accipere accusationem, nisi sub duobus aut tribus testibus. Duo sufficiunt, si a Deo probata sunt. Hoc ideo dicit, quia non facile est accusanda persona tes, qui manifesti sunt, argue coram omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ipõ oꝑe uisibili. Q qui manu nõ
fatiunt: corde facuint. Multo ⁊̃ meliꝰ
est: ut etiam manibꝰ fiat. Nec dedigne¬
tur quod fecit xp̃c: facere rp̃ianus.
Qui enim ad pedes fratrum inclina¬
tur: ei incorde uł ercitatur. uł si iam
inerat: osirmatur humilitatis affec¬
tus. Q si subministrauit patientib
cribulationem incarcere: uł huimodi.
Qiuid ꝑsingula: Si omne opus bonũ
subsecuta ẽ humiliter. Ad olescentio¬
res autem uiduas quarum sanguiᷤᷤ
feruet: deuita. Idest uota castitatis ea¬
rum. ne usq adeo cures: ut eas eccłie
alimoniis sustentandas suscipias.
Phibet adolescentulas uiduas: in
bac suscipi ꝓfessione. Lubrice enun
etati: facile credi non debet. Eum .ii.
ta: quia hoc sepe contingit. quod cũ
inaliis:i. cum udelitiis egerint ui¬
Ipẽ dico: hñtes dampnationem ꝓfr¬

Expanded text:
etiam in ipso opere visibili: et qui manu non etiam in ipso opere visibili: et qui manu non faciunt, corde faciunt, multo etiam melius est ut etiam manibus fiat, nec dedignetur quod fecit Christus facere Christianus. Qui enim ad pedes fratrum inclinatur, ei in corde vel excitatur, vel si jam inerat confirmatur humilitatis affectus. Et si subministravit patientibus tribulationem in carcere, vel hujusmodi. Quid per singula? Si omne opus bonum subsecuta est humiliter. VEres autem viduas, quarum sanguis fervet, devita, id est nota castitates carum, non usque adeo cures ut eas Ecclesiae alimoniis sustentandas suscipias. Ambrosius Prohibet adolescentulas viduas in hac suscipi professione: lubricae enim aetati facile credi non debet. Cum enim. ta, quia hoc saepe contingit, quod cum in aliis, id est cum in deliciis egerint viIpse dico, habentes damnationem, pro fr
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis autem non ht̃ curam suorum unia¬
rime domesticorum ut sunt patres: ⁊ fr̃e.
li. quia hic nondum uĩtatem nouit uł
ꝓmisit. E nota quod ait domesticorum.
Qui tam domestici sunt ut parentes
filiis: uł parentibꝰ filii. Iõ ip̃e magr̃ scõꝵ
insinuans qd̃ afsliis pus eura impenden¬
da ẽ parentibꝰ: de se ipõ exemplum ostitu¬
it. qũ decruce matrem ioħnni ꝯmenda¬
uit: altum ꝓse quodammꝰ filium eci pro¬
uidit. uidua ut ẽ dictum. iam uã ⁊ deso¬
lata eligatur: que eccła pascatur alimo
tus ẽ fomes libidinis. E que fuĩt uror
unius uiri: ꝓpter supradictum sacͣm̃tũ.
Inoꝑibꝰ bonis testimonium hñs. Si fili¬
os educauit fideliter. si ospitio recepit
pauꝑes. si lauit pedes sc̃oꝵ p̾dicator. qͦs
tunc susciꝑe ꝑicłosum erat. faciamꝰ hoc
inuicem humiles: quod humiliter fec̃
excelsꝰ. Magna ẽ uihxc conmendatio hu¬
militatis. ⁊ facuint hoc sͥ inricem fr̃s:

Expanded text:
Si quis autem non habet curam suorum et maSi quis autem non habet curam suorum et maxime domesticorum, ut sunt patres, et fratrli, quia hic nondum veritatem novit vel promisit. Et nota quod ait, domesticorum, qui tam domestici cuique sunt ut parentes filiis, vel parentibus filii. Ideo ipse magister sanctorum insinuans quod a piis filiis cura impendenda est parentibus, de seipso exemplum constituit, quando de cruce matrem Joanni commendavit, et alterum pro se quodammodo filium ei providit . Vidua ut jam dictum est vera et desolata, eligatur, quae Ecclesiae pascatur alimontus est fomes libidinis, et quae fuerit uxor unius viri, propter supradictum sacramentum, in operibus bonis testimonium habens, si filios educavit fideliter, si hospitio recepit pauperes, si lavit pedes sanctorum praedicatorum, quos tunc suscipere periculosum erat. Faciamus hoc invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est in hoc commendatio humilitatis. Et faciunt hoc sibi invicem fratres
Abbreviated transcription (Latin):
Nam alia ñ. E hẽ qo̾ ait. Nami que in
delitiis hꝰ mundi ẽ uuens omuni uita:
mortua ẽ manima. Uiduam talem ẽẽ deb̃e
signnificat. ut oftendat se iõ secundaᷤᷤ nup¬
tias ꝯtempsisse: ut instaret discipline do¬
minice. Si enim sub nñe uidue. delitis
uł luxurie uacet: uiuens mortua habẽ¬
da ẽ: qr genꝰ imposture ẽ. Honorẽ uidue
hbr̃e uellem mnon obsequi dõ aliud agẽ
⁊ aluid ꝓfitĩ: cum ꝓfiteatur religionem.
Q his uidius p̃cipe ħ. ut non sint indeli¬
tiis. uit sint urep̾hensibiles. qr non ẽ eis
occasio mundi. Tantam diligentiam ac¬
tuum uł morum uduam uult habe. ut
rephendi non possit. Amota enun aspe
mundane ꝯu̾sationis ⁊corporis curãdi
offitio. ad dm̃ se ꝯtulit. ut ꝓbabilẽ agat
uitã. Sublatis enim occasionibꝰ mundi:
que aditus solent aꝑire pccis: potest bora
ou̾satõ incolumis ꝑmanẽ. Siquis aũ suo
si domum h̃t eam regat. Si autem hoc
negligit: insideli detĩor ẽ. E ħ̃ ẽ quod ait.

Expanded text:
nam alia non. Et hoc est quod ait, Nam quae in deliciis, hujus mundi est, vivens, communi vita mortua est in anima. Viduam talem esse debere significat, ut ostendat se ideo secundas nuptias contempsisse ut instaret disciplinae Dominicae. Si enim sub nomine viduae deliciis vel luxuriae vacet, vivens mortua habenda est, quia genus imposturae est honorem viduae habere velle, et non obsequi Deo, et aliud agere, et aliud profiteri, cum profiteatur religionem. Et his viduis praecipe, hoc ut non sint in deliciis, et ut sint irreprehensibiles, quia non est eis occasio mundi tantam diligentiam actuum vel morum. Viduam vult habere, ut reprehendi non possit. Amota enim a spe mundanae conversationis et corporis curandi officio, ad Deum se contulit, ut probabilem agat vitam. Sublatis enim occasionibus mundi quae aditus solent aperire peccatis, potest bona conversatio incolumis permanere. Si quis autem. si domum habet, eam regat; si autem hoc negligit, infideli deterior est: et hoc est quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tristent᷑ indigentia sumptuũ: ⁊ga
or enĩ fit si nõ humiliet᷑ in opia.
ꝙ crescit in illo auctoritas cũ indet
se etzam impsenti laboris sui fruc¬
cum ꝑciꝑe. nõ ut abundet: s ut

Expanded text:
contristentur indigentia sumptuum, sed or enim fit, si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praesenti laboris sui fructum percipere, non ut abundet, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. W quare ħ dix̾it: pandit subdẽs.
.u. sic nullam occasionẽ maledicłi .i.
ẽ. Ei enĩ gratũ ẽ. de nob̾ male loqui
x nõ sine causa uolo ita. Iam eñ que¬
dam tales post uotũ ꝯtinẽtie. ꝯuerse¬

Expanded text:
Et quare hoc dixerit, pandit, subdens: et sic nullam occasionem maledicti, id est. Ei enim gratum est de nobis male loqui, et non sine causa volo ita. Jam enim quaedam, tales post
Abbreviated transcription (Latin):
bus qui eam aluerunt. Io debec ħ facẽ
que ht filios. illos regat que autem uã
uidua ẽ. ⁊desolata .i. non hñs domũ:
necte ae chẽ ꝓremotione totius mali.
s oron̾ibꝰ que sunt ꝓadeptõne bonortum.
nocte ac die. slam si altter fac̃ mortua ẽ.
Uñ suli. Nam q̃ indelitiis ẽ iiuenᷤ mor

Expanded text:
bus, qui eam aluerunt. Ideo debet hoc faQuae habet filios, eos regat. Quae autem vera vidua nt pro remotione totius mali, et orationibus, quae sunt pro adeptione bonorum, nocte ac die. Nam si aliter facit, mortua est. Un
Abbreviated transcription (Latin):
efficax. s languẽs circa questiões ⁊
puguas ũborũ .i. inexpeditꝰ ad soluẽ¬
ium : s semꝑ circa unũ. Recte ait
langues N eñ recusãdo fidẽ penitꝰ
morit᷑. nes adu̾itatis stientiã ꝯualesc̃.
s quasi repetitis accessionibꝰ: languet
circa qͥstiores & pugnas uͥborũ. ⁊ ues¬
tio enĩ erat. an ali qͥs eȩt suus. cũ
om̃s exeisdẽ ꝑatibꝰ sint orti: ⁊ onĩs
rp̃s redemit. Item uborũ pugne ui¬
debant᷑: qi dñs dic̃. Si filius uos li

Expanded text:
x, sed languens circa quaestiones et pugnas verborum, id est inexpeditus ad solvendum, sed semper circa. Unde recte ait, languens: non enim recusando fidem penitus moritur, nec ad veritatis scientiam convalescit, sed quasi repetitis accessionibus languet circa quaestiones et pugnas verborum. Quaestio enim erat an aliquis esset servus, cum omnes ex eisdem patribus sint orti, et omnes Christus redemit. Item, verborum pugnae videb
Abbreviated transcription (Latin):
magnã rem uili uendũt. Accipiant
gͦ sustentationẽ necessitatis appło: mnce¬
dem dispensagonis a dño. Non enĩ
appło iedditur quasi m̃ces illis. qui
sibi inkaritate euangłii seruiut: s tã¬
quam stipendiũ datur. quo ut pos¬
suit laborare pascant᷑. Et ille duplex
uerbo. Idẽ inhexortatione scieuciũ:
et doctrina necientiũ. d̾ inde de ext̾io¬
ri honore ꝓbat auctoritate scripture.

Expanded text:
magnam rem vilipendunt. Accipiant ergo sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim a populo redditur quasi merces illis qui sibi in charitate Evangelii serviunt, sed tanquam stipendium datur: quo ut possint laborare, pascantur, et ille duplex verbo, id est in exhortatione scientium, et doctrina nescientium. Deinde de exteriori honore
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uenient: cũ exultaeione portãtes
manipulo suõ. X accipit᷑ ħ debonis tm̃.¬
U. el dde bonis ⁊ malis: ita potest dici.
debeant hab̾e se enga subdtros. hie ad
subitos loqͥtur: docẽ qͣm̾ se debeant
hab̾e erga magistroᷤ. Qͥ si. p̾lati ita se
habeant ũ dixi. is aũt qͥ catezi atur.
i. initruit᷑ ⁊ si solo u̾bo ñ exemplo: cõmu¬
nicet ei ĩ om̃ibꝰ bonis qͦ ille diẽ ñ ĩmalis.
si ea agit. U el lex sit tb dux: ñ homo.
Id est qui u̾bũ audiens ẽ. cõmuẽ se
doctori exibeat recipiendo: ⁊ oꝑe ĩplẽ¬
do que ille dixit.& ne qͥs dicat ñ debeo
age. nͥ qd̃ ĩ illo uideo: subdit. Nolite er¬
rare.Q si. error ẽ ħ dic̾e: ⁊ si inde uos
excusatis apd̾ hoĩnes. Ds̃ tñ ñ uridet᷑:

Expanded text:
autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos . Et accipitur hoc de bonis tantum. Vel de bonis et malis ita potest dici. debeant se habere erga subditos, hic ad subditos loquitur, docens quo se debeant habere erga magistros. Quasi dicat: Praelati ita se habeant, ut dixi. Is autem qui catechizatur, id est instruitur, etsi solo verbo, non exemplo, communicet ei in omnibus bonis quae ille dicit, non in malis si ea agit, ut lex sit tibi dux non homo, id est qui verbum audiens est, communem se doctori exhibeat recipiendo et opere implendo quae ille dixerit. Et ne quis dicat: Non debeo agere, nisi quod in illo video, subdit: Nolite errare, quia error est hoc dicere. Et si inde vos excusatis apud homines, Deus tamen non irridetur,
Abbreviated transcription (Latin):
głiam. U el itaͦ x sic .i. sic ac̃tus suos ꝯsid̾et.
seiens neminẽ deb̾e głiari. se mundũ habe
cor: in se ipso habebit głiam ⁊ ñ in alt̾o.
I ẽ insui ñ mnalt̾iꝰ ꝯsideracione głiabit᷑.
Nulli enĩ se ante ponit᷑. ne qͦmqͣm uidicat
ũ uere sit uistꝰ. Qͥ enĩ uere iustꝰ ẽ: alt̾tm
sibi pponit. qr plus sua mala seit qͣm
alt̾iꝯ: qͦꝵ cognicio sibi głia ẽ. Gauder
enĩ dum cognoseit morbum suum: qͣm
debet. Nã de suo iudicabitur. Unus qͥsq

Expanded text:
ius Vel ita, et sic, id est si actus suos consideret, sciens neminem debere gloriari se mundum habere cor, in seipso habebit gloriam et non in altero, id est in sui, non in alterius consideratione gloriabitur. Nulli enim se anteponit, nec quemquam judicat ut vere sit justus. Qui enim vere justus est, alterum sibi praeponit, quia plus sua mala scit quam alterius, quorum cognitio sibi gloria est. Gaudet enim dum cognoscit morbum suum quem debet, nam de suo judicabitur. Unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯspic̃: dum alio intentũ ĩ suis actibꝰ raꝑe
ꝯtendit. S nec paulꝰ mũdũ cupit. nec
mundꝰ eum : u in duobꝰ mortius neut̃
neutrũ uidet. Qͥagͦ nͨ paulꝰ mũdi głiã
querebat: nec amũdi głia ipse qͤrelat᷑.¬
E ideo ⁊ se mindo. ⁊ muncdũ sibi: cruci¬

Expanded text:
m conspicit, dum alio intentum in suis actibus rapere contendit; sed nec Paulus mundum cupit, nec mundus eum: ut in duobus mortui neuter neutrum videt. Quia igitur nec Paulus mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur, ideo et se mundo et mundum sibi cruci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmendauit. Qd ẽ gnde ludibum ĩꝑiis.
deformitatẽ x ñ erubescamꝰ  sueneremͥ.
De formitas enĩ x nte formati Ntisi de¬
t̃ormis ilłe ẽẽ uolitiss. tu formam qͣm
ꝑdidisti ñ recepisses. Pendebat gineri
¶do
nr̃a erat. In hac gͦ deformitate głiem᷑: cuiꝰ
signũ infrõte portamꝰ. De hac de formita¬
te ñ erubescamꝰ: s gaudeamꝰ cũ apło qui¬

Expanded text:
 ludibrium impiis, deformitatem Christi non erubescamus, sed veneremur. Deformitas enim Christi te format; nisi deformis ille esse voluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat enim do nostra erat. In hac ergo deformitate gloriemur, cujus signum in fronte portamus. De hac deformitate non erubescamus, sed gaudeamus cum Apo
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ uult ꝑturbulentas ꝯtenciones tetium
sibi fieri de re: qͣntũ satis erit exposita.
Uel sic̃ ing̾co legitur. De cet̾o: nemo mͥ¬
laborem exibeat uel p̾stet. scilie ũ rurs
ĩ ub necessitatẽ habeam laborandi. laborẽ
eñi p̾stat magistro: qͥ alit̾ sentit qͣm do¬
cuit. Dico ũ nemo sit molestꝰ mͥ: cui utiq
ñ ẽ facienda molestia. Ego eñi porto in
corpore mõ ꝓfidelibꝰ. stigmata dñi iħ .i.¬

Expanded text:
Non vult per turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re quae tum satis erat exposita. Vel sicut in Graeco legitur: De caetero nemo laborem mihi exhibeat, vel praestet, scilicet ut rursus in vobis necessitatem habeam laborandi. Laborem enim 162 praestat magistro qui aliter sentit quam docuit. Dico ut nemo sit molestus mihi, cui utique non est facienda molestia. Ego enim porto in corpore meo, pro fidelibus stigmata Domini
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑit. Qd̾ illi uisũ ẽ stultieia: apło t᷑ac¬
tum ẽ sapiencia ⁊ głia. Noli gͦ erubes¬
c̃e decruce xͥ. Recole frontem tuam
ne lingnã expauescas alienam. De qͣ
cruce. ũ ñ erubesc̾emꝰ: eã in ipsa fronte
i. inpudoris domicilio locauimꝰ. Idõ eñĩ
crux infronte cdengum ubi ełt sedes
ũecundie figit᷑. ut de mĩe eiꝰ fides ñ
erubescat: ⁊ magis dĩ głiam qͣm homi¬
num diligat. Signum uet̾is testam̃ti¬
cͥcumcisio inlatenti carne: signum¬
noui tesꝰtam̃ti crux in lib̾a fronte. Ibi
enĩ occłtato: hic reuelatio ẽ. Idõ illud

Expanded text:
it: quod illi visum est stultitia, Apostolo factum est sapientia et gloria. Noli ergo erubescere de cruce Christi, recole frontem tuam, ne linguam expavescas alienam: de qua cruce ut non erubesceremus, eam in ipsa fronte, id est pudoris domicilio locavimus. Ideo enim crux in fronte credentium, ubi sedes est verecundiae figitur, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam honum diligat. Signum veteris Testamentiircumcisio in latenti carne, signumnovi Testamenti crux in libera fronte. Ibi enim occultatio, hic revelatio est: ibi
Abbreviated transcription (Latin):
sẽpsit. Qsi. u firmiꝰ p̾dicta teneatis: ui¬
dete qͣlibꝰ litt̾is: scͥpsi ub mã manu. ũ
sciatis hanc epłam ame missã: ⁊ ꝑ ħ
opus fuit ũ seb̾em: qr pseudo instant.
int̾idelibꝰ ĩ carne.i. incarnalibꝰ obseruã¬
tiis: hi cogunt uos circũçidi inꝓbitate

Expanded text:
si dicat: Ut firmius praedicta teneatis, videte qualibus scripturis scripsi vobis mea manu, ut sciatis hanc Epistolam a me missam, et per hoc Opus fuit ut scriberem, quia pseudo instant. infidelibus, in carne, id est in carnalibus observantiis, hi cogunt vos circumcidi, improbitat
Abbreviated transcription (Latin):
scelerati s̃.⁊ ꝑseq̃ntes eccłiam bencta¬
ciendũ sit: testis ẽ d̾s qͥ dic̃. Benefa¬
ette his qͥ uos oderite. Diligite inmu¬
adu̾sum nos hostilẽ aũim gnrant. qr
⁊ ipsi homines sũt. R ħ exemplodi
patris astruit᷑. qͥ solẽ suũ fac̃ oriri suꝑ¬
bonõ ⁊ maloᷤ ⁊ pluit suꝑ uistos ⁊ in¬
iustos. Sũt tam̃ qͥestimat elemosinas
dari oport̾e. ne ꝯtͣ dm̃ conemͣ si eis uolumꝰ
fub uenire qͦs ipse uult punire: adibent᷑
⁊ĩ testimonia scẽ scͥpture. Dic̃ eñĩ sept᷑a.
Da miscd̾iam ⁊ ne scipias pc̾corẽ. ⁊ ĩpiis ⁊¬

Expanded text:
iam benefaciendum sit, testis est Deus qui dicit: Benefacite his qui oderunt vos, diligite inimiadversum nos hostilem animum gerant; quia et ipsi homines sunt. Et hoc exemplo Dei Patris astruitur, qui solem suum facit oriri suuit super justos et injustos . Sunt tamen qui aestimant eleemosynas dari oportere, ne contra Deum conemur, si eis volumus subvenire quos ipse vult punire. Adhibent etiam testimonia sanctae Scripturae. Dicit enim Scriptura: Da misericordiam, et ne suscipias peccatorem, et i
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia uitia ⁊ fouet: ⁊ qͥ oĩa que fac̃.
⁊ siqͣ bona uideant᷑. idõ fac̾ ũ carnalit̾
ei bene sit: ⁊ qͥ delege carnalit̾ sentit:
de carne ⁊ metet ꝯuenientẽ messẽ¬
⁊ scilies corrupcionẽ. Nichil enĩ melia
ꝯuenit᷑ carni: qͣm corrupcio. Qͥ aũt

Expanded text:
a vitia et fovet, et qui omnia quae facit, etsi qua bona videantur, ideo facit ut carnaliter ei bene sit, et qui de lege carnaliter sentit, de carne et metet convenientem messem, scilicet corruptionem. Nihil enim melius convenit carni quam corruptio. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
alio: nec ꝓicit in alt̾um. ałia que cũ altis
⁊ ꝓ aliis pͦt̾antur. Itẽ. łpt̾ ddiu̾sos hoĩes
ħ lic. Cõtͣ eos enĩ qͥ putant hoĩnẽ alienis
inqͥnari pce̾is: dic̃ unus qͥsq onꝰ suũ por¬
tabit. Alieno qͥdẽ pcc̾o nullꝰ inqͥnat᷑. nͥ ꝯsẽ¬
d.hendo uel unitãdo: fec̾it siũ. Itẽ. Cõtia
negligentes qͥnullũ curãt corrig̾e. seci¬
qd̾ alienis ñ ꝯtaminẽtur pec̾is: diẽ m
uicẽ oña portate. Bña infirmitati ĩ¬
uicẽ portamꝰ dũ lenitate iram alt̾rus
sustinemꝰ. ⁊ dũ ei qͥ lefit. si petit ĩdulge¬

Expanded text:
e cum aliis et pro aliis portantur. Item, propter diversos homines haec dicit. Contra eos enim qui putant hominem alienis inquinari peccatis, dicit, unusquisque onus suum portabit. Alieno quidem peccato nullus inquinatur, nisi consentiendo vel imitando fecerit suum. Item, contra negligentes qd alienis non contaminentur peccatis, dicit: Invicem onera portate. Onera infirmitatis invicem portamus, dum lenitate iram alterius sustinemus, et dum ei qui laesit, si petit, indulge
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ .s. p̾lati ⁊ subditi. ñ deficiamꝰ faciẽtes
bonũ: qr ñ debet de fic̾e oꝑando: qͥnõ
deficiet ĩ mettẽdo. Si hõõ ñ inposuerit finẽ
oꝑi: nec d̃s̃ inponet remunationi. Qͣntũ¬
& qͣntum auiditas inqͥrentis se dilata¬
u̾it: tm̃ se aꝑiet ad p̃mium. manꝰ retͥbu¬
qͥ fortis erit ad seminandũ: fortis erit

Expanded text:
t praelati et subditi, non deficiamus, facientes bonum, quia non debet deficere operando qui non deficiet in metendo. Si homo non imposuerit finem operi, nec Deus imponet remunerationi. Quantuet quantum aviditas inquirentis se dilataverit, tantum se aperiet ad praemium manus retribucit, quia qui fortis erit ad seminandum, fortis erit
Abbreviated transcription (Latin):
&t si ñ eadem om̃ibꝰ possunt exiben dilee¬
honis officia. que fribꝰ maxime sunt¬
exibenda: que faciliores ⁊ ꝓpensiores
inbono cͥca fr̾s õe debemꝰ. qr sumꝰ ĩ uicẽ
mb. Si enĩ incunctos lib̃tatis t̾rena la¬
xant᷑: maxime ĩdomesticoᷤ .i. ĩ xͥanoc

Expanded text:
eadem possint exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime exhibenda, quia faciliores et propensiores in bono circa fratres esse debemus, quia sumus invicem membra. Si enim in cunctos libertatis frena laxantur, maxime in domesticos, id est in C
Abbreviated transcription (Latin):
desidia hortat᷑: dicens Is aũt qͥ catezi¬
zatur .i. initruit᷑ u̾bo. cõmunicet ei qͥ
se catezi zat: in oĩbꝯ bonis sius. Id est
om̃ia bona sua. faciat ei cõmunia.
U sitatum enĩ p̾ceptum ẽ. ũ p̾dicatori
u̾bi dĩ. p̃beat necessaria ille cui p̾dica¬
ait. Cum mali sitis: nostis bona data

Expanded text:
eria hortatur dicens: Is autem qui catechizatur, id est instruitur, verbo communicet ei qui se, catechizat in omnibus bonis suis, id est omnia bona sua faciat ei communia. Usitatum enim praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria ille cui praedicaait: Cum mali sitis, nostis bona data
Abbreviated transcription (Latin):
uidicat. se eẽ aliqͥd magnũ cõparatione
peccatis: eũ tam̃ niehil sit ex se. uel ni¬
chil sit cõparacione spu̾alis qͥ totũ dat
gr̾e: ipse se sedducit. id est diuidit au̾itate.
Nõ eum sedticũt laudatores eũ. s ipse pociꝰ.
quia cum ipse sibi sit p̾sentior qͣm illi
mauult se in illis querere: qͣm in se ipso
Ideo subdit. Opus aũt fuum ⁊ ct. Qsi. ñ
ũ phariseꝰ qͥ dicebat. Nõ sum sic̃ ceti ho¬
minum. Q ñ re: s fallacit̾ iustus erat.¬
sciens si qͥd boni habet se adõ accepisse. &
si qͥd mali ẽ ase fore: habebit głiam inse¬
met ipso. Id est głiabit᷑ ĩ dõ. qͣm habet in se
portans oleum seciun: ⁊ nõ in alto Sic. ap.
fiet. ut ds̃ qͥ ẽ in eo sit głia eiꝰ: ⁊ nichil aliud

Expanded text:
judicat se esse aliquid, magnum comparatione peccantis, cum tamen nihil sit ex se, vel nihil sit comparatione spiritualis qui totum dat gratiae, ipse se seducit, id est dividit a veritate; non eum seducunt laudatores ejus, sed ipse potius, quia cum ipse sibi sit praesentior quam illi, mavult se in illis quaerere quam in seipso. Ideo subdit: Opus autem. Quasi dicat: Non ut Pharisaeus qui dicebat: Non sum sicut caeteri hominum, qui non re, sed fallacitsciens si quid boni habet, se a Deo accepisse; et si quid mali est, a se fore, habebit gloriam in semetipso, id est gloriabitur in Deo quem habet in se portans oleum secum, et non in altero, sic enim fiet, ut Deus qui est in eo sit gloria ejus, et nihil aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dr̃ punctũ ł nota: aliq̾ ferro fac̃ta.
Ꝙ ẽ sensꝰ. Ideo ñ deboe fieri mͥ molestta qͥr
ego habeo alios ꝯflictꝰ ⁊ c̃tamina: q̃ in

Expanded text:
ur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est sensus: ideo non debet fieri mihi molestia, quia ego habeo alios conflictus, et certamina quae in