comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad mesiẽ. quȩ appellat᷑ pluuia se¬
rotina: agris palestine. aruisq sici¬
entib uł maxiie necessaria ẽ: ut
quando herba turgeret in messem.
& tricicũ parturiretinimia siccita¬
te marcesceret. Significat aũt uer¬
num tẽpꝰ ex tremi mensis aprilis:
aquousq ad messem frum̃ti tres m̃ses
suꝑ sunt. maius. iuniꝰ. iuliꝰ. ꝓmesse

Expanded text:
em, quae appellatur pluvia serotina, et agris Palaestinae arvisque sitientibus vel maxime necessaria est: ut quando herba turgeret in messem et triticum parturiret, nimia siccitate aresceret. Significat autem vernum tempus extremi mensis Aprilis, a quo usque ad messem frumenti, tres menses supersunt. Maius, Junius, Julius. Pro messe
Abbreviated transcription (Latin):
uindemiȩ : & pluttiã suꝑ ciuitatẽ
unã: & suꝑ ciuitatẽ unam ñ pluã.
Pars una rigabit᷑: & pars suꝑ quã ñ
pluã arefiet. Et congregabunt᷑ duȩ
& tres ciuitates in ciuitatẽ unã ut
bibant aquã. & ñ saciabunt᷑. &e ñ

Expanded text:
am super civitatem unam, et super civitatem unam non pluam. Pars una irrigabitur; et pars super quam non pluero, arefiet. Et congregabuntur duae et tres civitates in civitatem unam, ut bibant aquam, et non satiabuntur: et non
Abbreviated transcription (Latin):
aride. Nam basan &e hec intelligit
In monte samariȩ sunt: cui &e in
oseȩ dr̃. Aufer uitulũ tuũ sama¬
ria. & rursũ in eodẽ. Quia sedu¬
cens erat uitulus tuus samarla. Et
ideo in montẽ samariȩ quia sẽꝑ en¬
gunt᷑ in suꝑbiã. & sibi sublimia re¬
ꝓmittunt. Samaria quoq custodia
dr̃. ñ quo custodiant sermones dñ
s quo custodes preceptoꝵ eiꝰ eẽ se
iactent: qui calũpniam faciunt ege¬
nis. & confringunt pauꝑes. E genũ
& pauꝑem intellige eccłi asticũ ui¬
rum: qui ueritatis simplicitate con¬
tentꝰ. hereticoꝵ supellectilẽ. & elo

Expanded text:
ligitur, in monte Samariae sunt, cui et in Osee dicitur: Aufer vitulum tuum, Samaria. Et rursum in eodem, Quia seducens erat vitulus tuus, Samaria : et ideo in monte Samariae, quia semper eriguntur in superbiam, et sibi sublimia repromittunt. Samaria quoque custodia dicitur, non quo custodiant sermones Domini: sed quia custodes praeceptorum ejus esse se jactent. Quae calumniam faciunt egenis, et confringunt pauperes. Egenum et pauperem 267 intellige ecclesiasticum virum, qui veritatis simplicitate contentus, haeretic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mortificationẽ menbroꝵ corpora¬
lium. ueniamꝰ ad mortẽ israelis:
ut omia in nobis ꝑturbationũ in
centiua moriant᷑. Percutit ds̃ quic¬
quid robustũ in malis ẽ. & ꝑuer¬
sa Erigit᷑ iuuentute. ne ad sene¬
cdutẽ usq ꝑueniat: E quosq tͣdit
capciuitati. ne ꝑ p̃cipitia labant᷑
inferni: Et ascendere facit putre¬
dinem castroꝵ in nares eoꝵ. ut sua
peccata cognoscant. & putere sen¬
tiant.Dicantq cũ dauid. Putrue¬
runt & corrupte sunt cicatrices
meȩ:a faciȩ insipientiȩ mee. Cũq
hec sanantis uoto dĩxerit. nec sic
quidẽ reuersi sunt ad me dicit
dñs. Subuerti uos sicut subuerat
ds̃ sodomam & gomorrã. & facti

Expanded text:
 mortificationem membrorum corporalium, veniamus ad mortem Israelis, ut omnia perturbationum in nobis incentiva moriantur. Percutit Deus quidquid robustum in malis est, et perversa erigitur juventa, ne ad senectutem usque perveniat, equosque tradit captivitati, ne per praecipitia labantur inferni: et ascendere facit putredinem castrorum in nares eorum, ut sua peccata cognoscant, et putere sentiant, dicantque cum David: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Cumque haec sanantis voto fecerit, nec sic quidem reversi sunt ad eum, dicit Dominus. Subverti vos sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham, et facti
Abbreviated transcription (Latin):
tur iure uictoriȩ: seruans tamen
ceptã uaccarũ metaphorã: ut quas eẽ
nes narret in contis uł in scutis eẽ
portandas: & sicut lebes feruentis¬
simus minutos pisces parit in uol¬
uit. ita & uaccas basan absq ullo
ordine captiuitatis miseriis oppri
planari potest. Aꝑta uobis ẽ capti¬
uitatis uia. & cum lebetes ur̃i fue¬
rint exusti. ex ibitis altera contra
alteram. Scđm hebreoꝵ idyoala. qui
ꝓ eo qd nos dicimꝰ mutuo uł uicis¬
sim mulierẽ & mulierẽ: hoc ẽ alte¬
rã contra alteram uocant. Et ꝓici¬
emini inquit in locis armecdie quȩ
uocant᷑ armona. Deniq syminacꝰ
ita int̾pretatus ẽ. & ꝓiciemini in ar
aquila monte armona. theodotio
pit: qui uentri & gulȩ seruientes
recte appellant᷑ uacce pinguissime

Expanded text:
tur jure victoriae: servans tamen tur jure victoriae: servans tamen coeptam vaccarum metaphoram, ut quas esse nes narret in contis vel scutis esse portandas. Et sicut lebes ferventissimus minutos pisces pariter involvit: ita et vaccas Basan absque ullo ordine captivitatis miseriis opprimplanari potest: Aperta vobis est captivitatis via, et cum lebetes vestri fuerint exusti, exibitis altera contra alteram, secundum Hebraeorum idioma, qui pro eo quod nos mutuo vel vicissim, mulierem et mulierem, hoc est, alteram contra alteram vocant. Et projiciemini, inquit, in locis Armeniae, quae vocantur Armona  . Denique Symmachus ita interpretatus est: Et projiciemini in Armm Remmam, Aquila montem Armona, Theodotio cipit, qui ventri et gulae servientes, recte appellantur vaccae pinguissimae,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ur̃is. id est pastorib ꝑ quos re-¬
ges incelligimꝰ. Date nobis &e bibemꝰ:
id est iubete tantũ. & nos cuncta ua¬
stabimꝰ. Ex eo aũt qđ posuit date
nobis &e bibemꝰ. & ñ dixit date et
comedemꝰ. ebrietatẽ eoꝵ significat
in uino atq luxuria: quę statũ m̃¬
tis euertunt. Iurauit itaq dñs in¬
scõ suo uł insemet ipso. uł infilio. uł
in templo. uł in omĩ qui sc̃s ẽ. Et ap¬
pellat᷑ templũ dei: qđ uentura sit
dies ñ longe. & post multa scła.
Sed iam imminens dies captiuitatis
& angustiȩ. in quo uaccȩ eleuantur
in contis. & reliquiȩ earũ in ollis
feruentib: ꝓ quo in bebraico & ap̃
aquilã scriptũ ẽ in lebetib piscicu¬
loꝵ. Pro contis quoq qd̃ hebraice
clipeos. syminacus & .lxx. arma:
solus theodotio doyata. quẽ nos
secuti condos uł hastas int̾pretati
sumꝰ. Hoc aũt significat qđ capian¬
tur in p̃lio. & portent᷑ atq auferan

Expanded text:
dominis vestris, id est, pastoribus, per quos redominis vestris, id est, pastoribus, per quos reges intelligimus, Date nobis, et bibemus, id est, jubete tantum, et nos cuncta vastabimus. Ex eo autem quod posuit, date nobis, et bibemus: et non dixit, date et comedemus, ebrietatem earum significat in vino atque luxuria, quae statum mentis evertunt. Juravit itaque D in semetipso, vel in Filio, vel in Templo, vel in omni qui sanctus est et appellatur templum Dei, quod adventura sit dies non longe et post multa saecula, sed jam imminens, dies captivitatis et angustiae, in quo vaccae leventur in contis, et reliquiae earum in ollis ferventibus, pro quo et in Hebraico 266 et apud Aquilam scriptum est in lebetibus pisciculorum. Pro contis quoque qui Hebraice clypeos: Symmachus et LXX, arma; solus Theodotio δόρατα, quem nos secuti, contos vel hastas interpretati sumus. Hoc autem significat, quod capiantu
Abbreviated transcription (Latin):
estis in monte samariȩ. quȩ oppri¬
mitis pauꝑes. & conculcatis egenbir
quȩ dicitis dñis ur̃is date nobis. b¬
rauit dñs ꝑ scõs suos quia ecce di¬
es uemient suꝑ uos . & tollent uos in
armis. & eos qui nobiscũ sunt in
ollis. negotiatores pestilentes: & ei¬
ciemini nude contra inuicẽ: & ꝓi¬
ciemini suꝑ montẽ reman dic̃ dñs
basanitides. aquila & theodotio
ipsum uerbum hebraicũ basan: nos
symmachi interp̃tationẽ secuti qui
ues saginate ⁊ uaccas pingues int̾p̃¬
sati sumus. Loquit᷑ aũt ad princi¬
pes isrł. & optimates quosq decem
tribuum. qui deliciis ac rapinis ua¬
cabant. ut audiant sermonẽ dei.&
ñ aratores boues. sed uaccas pingues
de armento eẽ se nouerint: siue quȩ
nutriant᷑ in pascuis basan. quȩ sunt
loca herbarũ fertilissima. Bac ꝑ hoc
significat eos ñ agricult᷑ȩ. s ĩmolati¬
om et esui p̃paratos. Uos uaccȩ pin¬
gues estis in montȩ samariȩ. & hu-¬
miles quosq confritgitis. & dicitis

Expanded text:
estis in monte Samariae, quae opprimitis pauperes, et conculcatis egenos, quae dicitis dominis vestris: Date nobis r sanctos suos, quoniam ecce dies venient super vos, et tollent vos in armis, et eos qui vobiscum sunt in ollis, negotiatores pestilentes, et ejiciemini nudae contra invicem, et projiciemini super montem Remmam, dicit Dominus. Basanitidis: Aquila et Theodotio ipsum verbum Hebraicum BASAN  ; nos Symmachi interpretationem secuti, qui ves saginatae, vaccas pingues interpretati sumus. Loquitur autem ad principes Israel et optimates quosque decem tribuum, qui deliciis ac rapinis vacabant, ut audiant sermonem Dei, et non aratores boves, sed vaccas pingues de armento se esse noverint, sive quae nutriantur in pascuis Basan, quae sunt loca herbarum fertilissima: ac per hoc significat eos, non agriculturae, sed immolationi et esui praeparatos. Vos vaccae pingues estis in monte Samariae, et humiles quosque confringitis, et dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
&e astroꝵ cursu ac uarietate tẽpoꝵ
urbib & popłis accidisse: suꝑ unã
urbẽ & agros eiꝰ pluere se dic̃. & ab
altera ẏmbrẽ suspendere: ut du¬
ȩ̃ & tres ciuitates ꝑgant ad aliã ci-¬
uitatẽ. & tam̃ ñ sacient᷑ aquarũ
potib. Cumq hec fecerit ñ inpe

Expanded text:
et astrorum cursu, ac varietate temporum urbibus et populis accidisse, super unam urbem et agros ejus pluere se dicit, et ab altera imbrem suspendere: ut duae et tres civitates pergant ad aliam civitatem, et tamen non satientur aquarum potibus. Cumque haec fe
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis ab utentis Comeden¬
tesq ea in matura. & absq sua dul¬
cedine ꝑdant robur dentiũ ne pos¬
sint dura cõmolere: & in aluiũ toto
corpori ꝓfutura transmittere. Hunc
stuporẽ dentiũ. cẏboꝵq penuriam
dabo &e in cunctis urbib atq in
om̃ib locis ur̃is: ut patiamini fam̃
sermonis dĩ÷ & eiꝰ panis qui de cȩlo
descendit. & de quo in psalmis scͥp¬
tum ẽ. Panẽ angłoꝵ manducauit hͦ.

Expanded text:
testimoniis abutentes, comedentestimoniis abutentes, comedentesque ea immatura et absque sua dulcedine, perdant robur dentium: ne possint dura commolere, et in alvum toto corpori profutura transmittere. Hunc stuporem dentium ciborumque penuriam dabo et in cunctis urbibus, atque in omnibus locis vestris, ut patiamini famem sermonis Dei, et ejus panis qui de coelo descendit , et de quo in Psalmis scriptum est: Panem angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
scribamꝰ eam triplicit in cordib
nr̃is. in uniꝰ dei sententiã coartan¬
tes. Debemꝰ enĩ scripturã scãm pri¬
mũ scđm litterã intelligere. faci¬
entes inethica quecumq p̃cepta
sunt. scđo iuxta allegoriam id est
intelligentiã sp̃italẽ: t̾cio sedm
fut᷑oꝵ beatitudinẽ. U os aũt pͥmam
inquit & scdam contempnences di-¬
em. spãlia uobis quedã figmenta
componitis: sine fundam̃to &e pari¬
etib cectum in suꝑ imponentes. Hec
dr̃. impietatis fine contenti: s le-¬
dentes. & singłis doginatib suis quȩ
ꝑuerso corde simulauerũt confusi¬
ones & testimonia sociare conati
sunt: siue sacrificauer̃ defermento
uobis afermento: idest doctrina fa-¬
riseoꝵ. Et hec fecerunt ñ errore s
studio: ñ fortuita uoluntate. sed
maloꝵ caritate plenissima. Unde
Dabo inquiens uobis stuporẽ dentiũ:
acerbam comederit. stupebunt den-¬
tes eiꝰ. ut ñ bene scripturarũ sc̃arũ

Expanded text:
scribamus eam tripliciter in cordibus scribamus eam tripliciter in cordibus nostris in unius dici sententiam coarctantes. Debemus enim Scripturam sanctam, primum secundum litteram intelligere, facientes in ethica quaecumque praecepta sunt. Secundo juxta allegoriam, id est, intelligentiam spiritualem. Tertio secundum futurorum beatitudinem. Vos autem primam, inquit, et secundam contemnentes diem, spiritualia vobis quaedam figmenta componitis sine fundamento, et parietibus tectum desuper imponentes. Nec quos dicitur, impietatis fine contenti: sed ledentes, et singulis dogmatibus suis, quae perverso corde simularunt, confessiones et testimonia sociare conati sunt: sive sacrificaverunt de fermento, vobis a fermento, id est, doctrina Pharisaeorum . Et haec fecerunt non errore, sed studio: non fortuita voluntate, sed majorum charitate plenissima. Unde inus: 271 Dabo, inquiens, vobis stuporem dentium, acerbam comederit, stupebunt dentes ejus: ut non bene Scripturarum sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
ce feci indigentiam panis ñ in
una urbe. s in cunctis urbib ur̃is
nec in uno loco s in om̃ib locis ue¬
stris. Cumq hoc fecerim ñ puni¬
ens. s occasionẽ tribuens penitentiȩ:
nec sic quidem estis reuersi ad me
dicit dñs. Hec nuixta hebraicũ di¬
ximus. Transeamꝰ ad lxx int̾pre¬
tes: & quid nobis uixta anagogẽ
uideat᷑ in singulis breuit̃ dissera¬
mus. Neq enim si in ucraq edicio¬
ne utrumq dicere uoluerimꝰ: libro¬
rum patit᷑ magnitudo. Ingressi
estis in bethel idest in domũ dei qd̾
sentit᷑ eccłia. Et impie egistis in
dominũ. illiꝰ p̃cepta calcantes. In gal¬
gala aũt qd̃ int̾precat᷑ reuelatio.
siue uolutabrũ. impietates multi¬
plicastis: sc̃arũ nobis scripturarũ
scientiã uẽdicantes: & dum erigi
stias urãs. die t̾cio decimas ur̃as.
transfigurati in angłm lucis. Et
triplicem intelligentiã scriptura¬
rũ de qua nobis p̃ceptũ ẽ. ut de¬

Expanded text:
Et feci indigentiam panum, non in Et feci indigentiam panum, non in una urbe, sed in omnibus urbibus vestris; nec in uno loco, sed in omnibus locis vestris. Cumque hoc fecerim, non puniens, sed occasionem tribuens poenitentiae: nec sic quidem reversi estis ad me, dicit Dominus. Haec juxta Hebraicum diximus: transeamus ad LXX interpretes, et quid nobis juxta anagogen videatur in singulis, breviter disseramus; neque enim si in utraque editione utrumque dicere voluerimus, librorum patitur magnitudo. Ingressi estis in Bethel, id est, in domum Dei, quod sentitur Ecclesia: et impie egistis in Dominum, illius praecepta calcantes. In Galgala autem, quod interpretatur revelatio, sive volutabrum, impietates multiplicastis, sanctarum vobis Scripturarum scientiam vindicantes: et dum erigimstias vestras, die tertia decimas vestras, transfigurati in angelum lucis: et triplicem intelligentiam Scripturarum de qua nobis praeceptum est, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliȩ in diẽ t̾cium remaneant.
Q d̾ si remanserint: in munde sint.
Est gͥ sensus. Immundas cotidie ui¬
ctimas cȩdite: & contaminata offer¬
te sacrificia. & sacrificade de fer¬
mento laudẽ. Qd̃ uixta p̃cepta mo¬
ỹsi deo penitꝰ ñ offert᷑. Pro laude
int̃pretatꝰ ẽ aquila: quȩ hebraice
dr̃ thoda. Et uocate inquit uo¬
luntarias oblationes: quas hebrei
qd̃ latine epulum possumꝰ appel¬
lare. Cumq hoc feceritis impieta¬
tẽ ur̃am omnib nunciate: ut ñ
solum fecisse. s & alios docuisse ui¬
deamini. Hec aũt p̃cipio & imꝑa¬
tiuo mͦ loquor: ut ur̃ȩ satiffaciam
uoluntati: quia sic egistis. & sic
uolustis filii isrł dic̃ dñs ds̃. Qua¬
ꝓpt̃ & ego dedi uobis stuporẽ den¬
tium ut lxx transtuler̃: quos in
hoc loco ꝓpt̾ simplicitatẽ uerbi
secuti sumus: siue munditiã den¬
tiũ. ut int̾precati sunt aquila et
syminacꝰ : ut ꝑ mundos dentes fa¬
mis magnitudinẽ demonstrarent:

Expanded text:
ne aliae in diem tertium remaneant: ne aliae in diem tertium remaneant: quod si remanserint, immundae sint. Est igitur sensus: Immundas quotidie victimas caedite, et contaminata offerte sacrificia, et sacrificate de fermento laudem, quod juxta praecepta Moysi Deo penitus non offertur. Pro laude interpretatus est Aquila, quae Hebraice dicitur THODA  . Et vocate, inquit, voluntarias oblationes, quas Hebraeiquod Latine epulum possumus appellare. Cumque hoc feceritis, impietatem vestram omnibus nuntiate: ut non solum fecisse, sed et alios docuisse videamini. Haec autem praecipio, et imperativo modo loquor, ut vestrae satisfaciam voluntati, quia sic egistis et sic voluistis, filii Israel, dicit Dominus Deus. Quapropter et ego dedi vobis stuporem dentium, ut LXX transtulerunt, quos in hoc loco propter simplicitatem verbi secuti sumus: sive munditiam dentium, ut interpretati sunt 270 Aquila et Symmachus, ut per mundos dentes, famis magnitudinem demonstrarent.
Abbreviated transcription (Latin):
am panũ in omnib locis ur̃ĩs: &
ñ estis reuersi ad me dic̃ dñs. Pri¬
mũ ystoriȩ fundamenta iaciamus.
Oisrł miserabilis iam tͥ uicina capti¬
uitas: iã tͥ assẏriꝰ instat exercitꝰ. fac
qđ libet. age impiȩ. cũ ydolis lib̾e
fornicare. Ut quanto tu fueris ĩpu¬
dentior. tantũ mea suꝑ tormentis
tuis iustior uideat᷑ sententia. Uen¬
dm̃. Uenite ad galgalam locũ ido¬
latriȩ de qua ꝑ oseȩ locutꝰ sum.
om̃is malicia eoꝵ in galgalis: Et
rursii in eodẽ. Frustra in galgala
bubus immolantes. Cumq uene¬
ritis ad galgalam: multiplicate p̃¬
uaricationẽ. Quicquid enĩ ibi ege¬
ritis p̃uaricatio contra dm̃ ẽ: cui
idola p̃tulistis. Et afferte mane
uictimas uras: ne in scelere sit ui¬
la dilatio. Tribus dieb decimas ue¬
stras. siue ut int̾pretatꝰ ẽ syminacꝰ
t̃cia die decimas ur̃as. Cuiꝰ locis
nobis uidet᷑ explanatio. In leuiti¬
co legimus p̃ceptum eẽ nequãdo
hostie in diem alterũ seruent᷑. &

Expanded text:
am panum in omnibus locis vestris, et non estis reversi ad me, dicit Dominus. Primum historiae fundamenta jaciamus: O Israel miserabilis, jam tibi vicina captivitas, jam Assyrius instat exercitus: fac quod libet, age impie: cum idolis libere fornicare, ut quanto tu fueris impudentior, tanto mea super tormentis tuis justior videatur sententia. VenDeum. Venite ad Galgalam locum idololatriae, de qua per Osee locutus sum: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et rursum in eodem: Frustra erant in Galgala bobus immolantes . Cumque veneritis ad Galgalam: multiplicate praevaricationem. Quidquid enim ibi egeritis, praevaricatio contra Deum est, cui idola praetulistis. Et afferte mane victimas vestras, ne in scelere sit ulla dilatio. Tribus diebus decimas vestras: sive, ut interpretatus est Symmachus, tertia die decimas vestras. Cujus loci haec nobis videtur explanatio: in Levitico lege praeceptum est , ne quaedam hostiae in
Abbreviated transcription (Latin):
nos qđ dño libat᷑ intemplo. de quo
in zacharia sub libam uocabulo
legimꝰ Aꝑi libane portas tuas. Cũ
Sͦ tanta rerum habundantia sit
futura. o ephraĩ omnnis qui agis
la: simulachra contẽpne. Ego enĩ
sum᷑ qui humiliaui te. & ego exal¬
tabo te. siue ego exaudiã ce diri-¬
gã. & faciam eũ ut abietẽ uiren¬
tẽ: ut de illo iuxta hebreos dici¬
tur inpsalmo. abies domꝰ eiꝰ. Aut
certe ego ero qͣsi iumperꝰ conden¬
sa:ut sub mea umbra requiescat:
naturã ut semꝑ floreat: sẽꝑ nouõ
afferat fructus: &e nũꝙ̃ deponat
uirorem suũ. Hec iumperꝰ sub n̾b
sua quiescentib. ne mundi huiꝰ
ardore feriant᷑. & ꝑcutiat estꝰ ei¬
put eoꝵ. sic̃ quondam ꝑcussit &

Expanded text:
quod Domino libatur in templo, de quo quod Domino libatur in templo, de quo in Zacharia sub Libani vocabulo legimus: Aperi, Libane, portas tuas . Cum ergo tanta rerum abundantia sit futura, o Ephraim omnis, qui agisla, simulacra contemne: ego enim sum qui humiliavi te, et ego exaltabo te, sive ego exaudiam et dirigam, et faciam eum quasi abietem virentem, ut de illo juxta Hebraeos dicatur in psalmo: Abies domus ejus . Aut certe ego ero quasi juniperus condensa, ut sub mea umbra requiescat. naturam, ut semper floreat, semper novos afferat fructus, et numquam deponat virorem suum. Haec juniperus sub umbra sua quiescentibus, ne mundi hujus ardore feriantur, et percutiat aestus caput eorum, sicut quondam percussit et
Abbreviated transcription (Latin):
odorẽ quasi liban. uel turis. qđ
aioriͦ. apud grecos & hebreos.
ce mons appellat᷑ &e chus uel cer-¬
te montes liban. qui fertilissimꝰ
&e uirens densissimis arboꝵ comis
ꝓtegitur. ita ut possit dicere oli
ua:xp̃i bonus odor sumꝰ. Qui au¬
tem conuersi fuerint ad dnm. ac¬
cipient conuersionis suȩ p̃miũ:
ut sedeant in umbra eiꝰ & dicant:
sub umbra eiꝰ concupiui & sedi.
&e fructus eiꝰ dulcis ẽ in ore meo.
Cumq sederint in umbra illiꝰ ui-
abuntur tritico.hoc ẽ rerum
omĩum habundantia. Qđ aũc ħ
hebrietas ñ adeuersionẽ m̃tis. s ad
copiam rerũ omiũ significet. uer¬
siculus ille declarat dicens. Uisi¬
tasti t̾ram & mebriasti eã: & ioseph
os. & dñs loquens ad apłos. come¬
dite amci & bibite. ce inebria
inebriari dr̃. Deniq sequit᷑. Et flo¬
rebit quasi uinea: memorialeͤ si c̃
uinũ libam. Uinum aũt libani
possumꝰ appellare mixtũ & condi-¬
tum thimiamate. ut odorem sua¬
uissimũ habeat. uł uinũ libani.

Expanded text:
uris, quod μωνύμως apud Graecos et Hebraeos et mons appellatur, et thus, vel certe montis Libani, qui fertilissimus et virens, densissimis arborum comis protegitur, ita ut possit oliva dicere: Christi bonus odor sumus . Qui autem conversi fuerint ad Dominum, accipient conversionis suae praemium, ut sedeant in umbra ejus et dicant: Sub umbra ejus requievi et sedi, et fructus ejus dulcis est in ore meo . Cumque sederint in umbra illius, viabuntur tritico, hoc est, rerum omnium abundantia. Quod autem hic ebrietas non eversionem mentis, sed copiam rerum 161 omnium significet, versiculus ille declarat, dicens: Visitasti terram et inebriasti eam . Et Joseph os . Et Dominus loquens ad apostolos: Comedite, amici mei, et bibite, et inebriaminebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit quasi vinea memoriale ejus sicut vinum Libani. Vinum autem Libani possumus appellare mixtum et conditum thymiamate, ut odorem suavissimum habeat, vel vinum Libani
Abbreviated transcription (Latin):
ligens & sciet hec : Quia rectȩ
uiȩ dñi ce iusti ambulabunt in
Seis: p̃uaricatores uͦ corruent meis.
Ilxx. Quis sapiens & intelliget ħ.
Saut intelligens & cognoscet eaͤ
infirmabunt᷑ in illis. Quando
dicit quis sapiens &e intelliget
hec intelligens &e cognoscet ea
obscuritatẽ uoluminis & difficulta¬
tẽ explanationis ostendit. Si autẽ
ipse qui scͥpsit. uł dificile uł ĩposfi¬

Expanded text:
s et sciet haec? quia rectae viae Domini, et justi ambulabunt in eis, praevaricatores vero corruent in eis. LXX: Quis sapiens et intelliget haec, aut intelligens et cognoscet ea? infirmabuntur in illis. Quando dicit: Quis sapiens et intelliget haec? intelligens et cognoscet ea? obscuritatem voluminis et difficultatem explanationis ostendit. Si autem ipse qui scripsit, vel difficile
Abbreviated transcription (Latin):
damͥ regẽ & pͥncipẽ.  dedi tͥ re¬
gẽ inira mea. &e habui infurore
meo: Peo qđ lex int̃p̃tati sunt ha¬
bui: om̃s abstuli transtuler̃. Infelix
isrł &e dignꝰ maledictione ꝑpetu¬
a. qͥ intantũ impietatis descendit
ꝓfundũ: ut soliꝰ dĩ saluet᷑ miscdia.
Pocest aũt in hebreo ce hoc sensu le¬
gi. Dispeas isrł: qr nichil tͥ reliquũ
ẽ. nͥ ut mea solum clem̃tia conser-¬
ueris. In lex aũt alt̃ ẽ sensus. Cor¬
ruptiom tuxisrł quis auxiliabit᷑.
idẽ captiuitati tuȩ. & ultime ser¬
uituci quis ferre pocerit auxili
ẽ rex tuus de qͦ dicebas ad samu¬
el. constituȩ suꝑ nos regẽut uidi¬
cet nos. sic̃ & gentes habent cetere:
Cumq ille contͣ diceret. responde

Expanded text:
 regem et principem, et dedi tibi regem in ira mea, et habui in furore meo. Pro eo quod LXX interpretati sunt habui, omnes abstuli transtulerunt. Infelix Israel et dignus maledictione perpetua, qui in tantum impietatis descendit profundum, ut solius Dei salvetur misericordia. Potest autem in Hebraeo et hoc sensu legi: Dispereas, Israel, quia nihil tibi reliquum est nisi ut mea solum clementia conserveris. In LXX autem alter est sensus: Corruptioni tuae, Israel, quis auxiliabitur? id est, captivitati tuae et ultimae servituti quis ferre poterit auxiliui? Ubi est rex tuus, de quo dicebas ad Samuel: Constitue super nos regem, ut judicet nos: sicut et gentes habent caeterae . Cumque ille contradiceret, respon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ potentiã dilexit. Et dix̃ ephraĩ.
Ueruntam̃ diues effectꝰ sũ mnueni
requiẽ mͥ. Om̃s labores eiꝰ ñ inue¬
nientur ei: ꝓpt̾ iniqͥtates inquib
peccauit. Monuerat uidã ut con¬
seruaret atq iudiciũ: & sꝑaret in

Expanded text:
iam dilexit: et dixit Ephraim: Verumtamen dives effectus sum: inveni requiem mihi, omnes labores ejus non invenientur ei, propter iniquitates in quibus peccavit. Monuerat Judam ut conservaret atque judicium, et speraret in
Abbreviated transcription (Latin):
gabiles uiȩ illiꝰ: qui ᷤ enĩ possit
absq xp̃o docente cognoscere qͥd
ignificet ihe zrael. quid sororeiꝰ
tera quȩ sine lege dĩ multo sessu¬
ra sit tẽporeꝰ eo qđ sit pactũ cũ
bestiĩs t̾rȩ & cũ uolatilib celi:
Q uid sit dd̃ ad quem popłs reu̾sꝰ
sit. cuiꝰ sit die t̾cia resurrectio. &
egressus eiꝰ diliculo cõparetͥ: Quȩ
sit pluuia pͥma &e nouissima : qͥs

Expanded text:
gabiles viae ejus ! Quis enim potest absque Christo docente cognoscere quid significet Jezrael: quid soror ejutera, quae sine lege Dei multo sessura sit tempore: quod sit pactum cum bestiis terrae, et cum volatilibus coeli: qui sit David ad quem populus reversurus sit, cujus sit die tertia resurrectio, et egressus ejus diluculo comparetur: quae sit pluvi
Abbreviated transcription (Latin):
portet᷑ inbrachiis. &e ducat᷑ infu¬
niculis caritatis: qͣ sit. qͥ int̾ficit
mortẽ. & siccauit uenas eiꝰ. & fon¬
tes arefaciat. & diripiat uasa qͤ
in chesauros condica tenebantur:
& cetera quȩ longũ ẽ terere: Un¬
de quicũq sc̃s ce iustꝰ ẽtrectas:
uias dñi eẽ cognoscit. Uias aũt
dñi eẽ cognoscimus lectionẽ ue¬
teris ce noui testam̃ti.⁊ sc̃arũ in¬
telligentiã scͥpturarum. In his uis
qui ambulat: nͥ conuertat᷑ ad dñm
&e ablatum ab eo fuerit uelam̃ qđ
erat ante oculos moysi rectũ iter
inuenire ñ poterit. Sin aũt dixe¬
rit cũ dauid. reuela ocłos meos &
considerabo mirabilia de lege tu¬
aAmbulabit in eis & xp̃m in¬

Expanded text:
in brachiis, et ducatur in funiculis charitatis: qui sit qui 163 interficiat mortem, et siccet venas ejus et fontes arefaciat, et diripiat vasa quae in thesauro condita tenebantur, et caetera quae longum est retexere? Unde quicumque sanctus et justus est, rectas vias Domini esse cognoscet. Vias autem Domini esse cognoscimus lectionem veteris et novi Testamenti, sanctarum intelligentiam Scripturarum. In his viis qui ambulat, nisi convertatur ad Dominum et ablatum ab eo fuerit velamen, quod erat ante oculos 164 Moysi, rectum iter invenire non poterit. Sin autem dixerit cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua , ambulabit in eis, et
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ qͦ & suum ⁊⁊ multoꝵ effuder̃
sanguinẽ. ueniet suꝑ caput eoꝵ:
&e obꝓbria quib dñm blasphema-¬
fuit. Loquente ephraĩ horror in¬
uasit isrł: &e deliqunt in baal. &
suo: qͣs similicudinẽ idoloꝵ facta
artificũ totũ ẽ. Ipsi dicunt ĩmo¬
iate homines: uitulos ad orantes.
lxx. Iuxta uerbũ ephraĩ iustifica¬
tiones accepit ipse in isrł: & posuit
ut peccaret: & fecer̃ sibi conflati

Expanded text:
suum et multorum effuderunt sanguinem, veniet super caput eorum, et opprobria quibus Dominum blasphemavdam Dominus eorum fuit. Loquente Ephraim horror invasit Israel et deliquit in Baal, et suo quasi similitudinem idolorum: factura artificum totum est, his ipsi dicunt: immolate homines, vitulos adorantes. LXX: Juxta verbum Ephraim justificationes accepit ipse in Israel, et posuut peccaret, et fecerunt sibi conflatile
Abbreviated transcription (Latin):
nã:. hereticus. dogma qđ finrit.
Q ui uniuersa hec deseruerit. id est
assur. & equum. & oꝑa manuũ
suarũ: reuertetur ad dñm & pla¬
cabit patrẽ suũ: a quo fuerat ab¬
iectus. Sanabo contritiones eoꝵ.
diligam eos sponcanee: quia
auersus ẽ furor m̃s ab eo. E ro qͣsi

Expanded text:
na, haereticus dogma quod finxit; na, haereticus dogma quod finxit; qui universa haec deseruerit, id est, Assur et equum et 159 opera manuum suarum, revertetur ad Dominum, et placabit patrem suum a quo fuerat abjectus. Sanabo contritiones eorum, diligam eos spontanee, quia aversus est furor meus ab eo Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
Et in alio loco. filii alieni m̃titi st̾
ꝑdidit patrẽ. Quidã pupillũ ex¬
posuit eũ qui amalo patre reces¬
serit diabolo: et iccirco dei miscłia
subleuetur. Ad om̃e quoq dogma
ꝑuersum cotidie ꝓpħa loquitur:
et sectatores eius ad pęnitentiam ꝓ¬
uocat dicens. Conuertimini ad do¬
minum dm̃ ur̃m qui corruistis. si
ue languistis: dni ꝑdita sanitate.
Tollite uobiscũ uerba. ueram fidei
confessionẽ: oe dicite. Aufer iniqͥ
dñi credere: quam qui obtule¬
rit ei. nequaꝗͣ. sꝑabit in rege
assirio. de quo crebro diximꝰ.
Nec ascendet suꝑ equum. quẽ p̃ce¬
pit dñs nequaꝗͣ multiplicandũ:
quẽ habens pharao. cũ suo ẽ de¬
mersus equitatu. Onis enĩ hereti-¬
cus ascendit equos ꝑ suꝑbiam: qͦs
in errore suo ipse generauit. Et
nequaꝗͣ ult dicent oꝑib ma¬
nuum suarũ. quȩ ipsi artifici
eloquio confinxer̃. dii nr̃i.Gu-¬
losi uent̃ ẽ dg̃ auarꝰ colit mãmo¬

Expanded text:
ii alieni mentiti sunt ii alieni mentiti sunt perdidit patrem. Quidam autem pupillum exposuit eum qui a malo patre recesserit diabolo, et idcirco Dei misericordia sublevetur. Ad omne quoque dogma perversum quotidie propheta loquitur, et sectatores ejus ad poenitentiam provocat, dicens: Convertimini ad Dominum Deum vestrum, qui corruistis, sive elanguistis, Domini perdita sanitate: tollite vobiscum verba, veram fidei confessionem et dicite: Aufer iniquirectionem Domini credere: quam qui obtulerit ei, nequaquam sperabit in rege Assyrio, de quo crebro diximus. Nec ascendet super equum quem praecipit Dominus nequaquam multiplicandum , quem habens Pharao, cum suo est demersus equitatu . Omnis enim haereticus ascendit equos per superbiam, quos in errore suo ipse generavit. Et nequaquam ultra dicent operibus manuum suarum, quae ipsi artifici eloquio confinxerunt, dii nostri. Gulosi venter deus est: avarus colit mammo
Abbreviated transcription (Latin):
plantaria. Et accipe inquit bonũ.
Nisi enim tuleris mala nr̃a bonũ tͥ
qdđ offeramꝰ habere ñ possumꝰ: Iu¬
xta illud qđ alibi scͥptum ẽ. De¬
clina amalo &e facbonũ. Et redde¬
mus ait uitulos labioꝵ nr̃oꝵ. Pro
uitulis qui hebraice appellantur
dine. Uituli aũt labioꝵ: laudes in
deo sunt. & grãrũ actio. Sacrifici¬
um enĩ deo: sp̃c contribulatꝰ. Igit᷑
illo iam tempore carnalib uicti-¬
mis reꝓbatis. placabilis deo hosti¬
a ẽ. pura confessio. Qui redditu¬
ros ẽẽ seEdunt labioꝵ uitulos.
&e dĩ laudes ꝑpetĩ uoce canituros.
ceiam illud reꝓmittunt. qđ neqͦꝗͣ
in assiriis spem habeant. nec suꝑ
equos egiptios. quia fallar ȩquus ad
salutẽ: & ultra ñ adorent oꝑa ma¬
nuũ suarũ. uitulos aureos quos
indan bethelq conflauerant: & id¬
ẽ popłi isrł: de quo dixerat. filiꝰ
pͥmogenitꝰ m̃s isrł. Et filios genui
& exaltaur. ipsi aũt me sp̃uerunt.

Expanded text:
plantaria: et accipe, inquit, bonum: plantaria: et accipe, inquit, bonum: Nisi enim tuleris mala nostra, bonum tibi quod offeramus, habere non possumus, juxta illud quod alibi scriptum est: Declina a malo, et fac bonum, et reddemus, ait, vitulos labiorum nostrorum . Pro vitulis qui Hebraice appellantur dine. Vituli autem labiorum, laudes in Deo sunt et gratiarum actio: Sacrificium enim Deo spiritus contribulatus . Igitur illo jam tempore carnalibus victimis reprobatis, placabilis Deo hostia est pura confessio. Qui reddituros se esse dicunt labiorum vitulos, et Dei laudes perpeti voce canturos, etiam illud repromittunt quod nequaquam in Assyriis spem habeant, nec super equos Aegyptios, quia fallax equus ad salutem , et ultra non adorent opera manuum suarum, vitulos aureos, quos in Dan Bethelque conflaverunt, et idest, populi Israel, de quo dixeras: Filius primogenitus meus Israel . Et: Filios genui et exaltavi, ipsi aute
Abbreviated transcription (Latin):
uertere isrł ad dñm dm̃ tuũ:
qr infirmatꝰ es ininiquitatib tu¬
is. Sumite uobiscũ sermones. &
reuertimini ad dnm: dicite ei.
Ut ñ tollatis imquicatẽ. s assumatis
bonum: &e reddemꝰ fructũ labi¬
oꝵ nr̃oꝵ. Assur ñ saluabit nos:
suꝑ equum ñ ascendemꝰ. Neqͣꝗͣ
ultra dicemꝰ dii nr̃i opera ma¬
nuũ nrarĩi qui inte ẽ. miserebit᷑
popͣłi. Peunte samaria & uiris eiꝰ.
& paruulis & pregnantib occisis.
elisis atq discissis. totꝰ isrł ad pe¬
intentiã ꝓuocat᷑: ut qui infirma¬
tus ẽ. siue corruit iminiquitatibꝰ
suis. reuertat᷑ ad medicũ & recipi-¬
at sanitatẽ⁊ uł stare incipiant qͥ
corruerant: docet᷑q qͦmͦ debeat
agere penitentiam. Tollite inqͥt
uobiscum uerba idest p̃ces: & de¬
lictoꝵ confessionẽ: & conuẽtimini
ad dũm tam uerbis quã oꝑibus.
&e dicite ei. Oinnẽ aufer iniquica¬
tem inichil languoris in nobis & ru¬
ine pͥstine derelinquas. ne rursũ
mali seminis pullulent rediuiua

Expanded text:
vertere, Israel, ad Dominum Deum tuum, quia infirmatus es in iniquitatibus tuis: sumite vobiscum sermones, et revertimini ad Dominum, dicite ei ut non tollatis iniquitatem, sed assumatis bona, et reddemus fructum labiorum nostrorum. Assur non salvabit nos, super equum non ascendemus, nequaquam ultra dicemus: Dii nostrii, operibus manuum nostrarum: qui in te est miserebitur pupilli. Pereunte Samaria. et viris ejus, et parvulis et praegnantibus occisis, elisis atque discissis, totus Israel ad poenitentiam provocatur: ut qui infirmatus est, sive corruit in iniquitatibus suis, revertatur ad medicum et recipiat sanitatem, vel stare incipiat qui corruerat: doceturque quomodo debeat agere poenitentiam. Tollite, inquit, vobiscum verba, id est, preces, et delictorum confessionem, et convertimini ad Dominum tam verbis quam operibus; et dicite ei: Omnem aufer iniquitatem, nihil languoris in nobis et ruinae pristinae derelinquas, ne rursum mali seminis pullulent redi viva
Abbreviated transcription (Latin):
minum saluatorẽ qui dicit in
cantico canticoꝵ. Ego flos cãpi
&e lilium conualliũ. Q loqui¬
tur ad sponsã sua quȩ ñ habet
rugã neq maculã. Sic̃ liliũ
in medio spinarũ. sic ꝓxima
mea in medio filiarũ. Cumq
creuerimꝰ in dño. mitemꝰ radi¬
ces nr̃as sic̃ arbores libani. quȩ
quantum in auras consurgunt
uertice. tantum radicẽ inima de¬
mergunt: ut nulla tempestate qͣ¬
ciantur. s stabili mole consistant.
Harum arboꝵ rami. huc illucq ten¬
dunt᷑: ut ueniant ualatilia cęli
ce habitent in eis: Ne forsican pu¬
taremꝰ quia dixerat erumpet ra-¬
dix eiꝰ. siue mutet radices suas qͣsi
ubanus. de cedris eum loqui &
infructuosis arborib. scm̃ uirũ
oe conuersum ad dñm. oliue fruc¬
⁊ifere cõparat: quȩ dicit in alio

Expanded text:
minum Salvatorem, qui dicit in minum Salvatorem, qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium , et loquitur ad sponsam suam, quae non habet rugam neque maculam: Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Cumque creverimus in Domino, mittemus radices nostras sicut arbores Libani, quae quantum in auras consurgunt vertice, tantum radicem in ima demergunt, ut nulla tempestate quatiantur, sed stabili mole consistant. Harum arborum rami huc illucque tenduntur, ut veniant volatilia coeli et habitent in eis. Et ne forsitan putaremus, quia dixerat, erumpet radix ejus, sive emittet radices suas quasi Libanus, de cedris eum loqui et infructuosis arboribus, sanctum virum et conversum ad Dominum, olivae frugiferae comparat, qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
spicuȩ atq aꝑte:uł absq ulla
dubitatione. Diligit aũt dñs dili¬
gentes sȩ: de quibus ce in alio lo¬
co ait. Ego diligentes me diligo.
a ui enim pri irascebar eis. ꝓpt᷑ pec¬
cata quȩ fecerant: nẽ miserebor
ꝓpt̾ clementiam meã. Et ero eis
qͣsi ros. ut fornacẽ babiloniã. &
caminum estuantis incendii meo
rore restringũa. qui & ꝑ isaac pa-¬
triarcam ad iacob seriũi meũ
locutꝰ sum: de rore cȩli erit
habitaculũ tuũ. Quomͦ enĩ dñs
sit credentib lum̃. uia. ueritas
panis. uinea. ignis. pastor. agnꝰ.
ianua.uermis. & cetera: Sic qui
indigemꝰ illiꝰ miscđiam. & pec¬
catoꝵꝰ febrib estuamus: in rorẽ
mibis uertitur. Ad quẽ dicit
isaias. Ros enim qui ate ẽ. sa¬
nitas eoꝵ ẽ. Et in deuteronomii
cantico. moẏses loquitur. Descen-¬
dant sic̃ ros uerba mea. Cũ aũt
nos dñs suo rore resꝑserit. & sic¬
cicatẽ pectoris nr̃i suis pluiiis
irrigauerit. geminabimꝰ ĩmo
florebimꝰ ut liliũ. imitantes do¬

Expanded text:
spicue atque aperte, vel absque ulla dubitatione. Diligit autem Dominus diligentes se, de quibus et in alio loco ait: Ego diligentes me diligo . Qui enim prius irascebar eis propter peccata quae fecerant: nunc miserebor propter clementiam meam. Et ero eis quasi ros; ut fornacem Babylonicam, et caminum aestuantis incendii meo rore restinguam, qui et per Isaac patriarcham ad Jacob servum meum locutus sum: De rore coeli erit habitaculum tuum. Quomodo enim Dominus fit credentibus lumen, via, veritas, panis, vinea, ignis, pastor, agnus, janua, vermis, etc.: sic qui indigemus illius misericordia, et peccatorum febribus aestuamus, in rorem nobis vertitur, ad quem dicit Isaias: Ros enim qui a te est, sanitas 160 eorum est . Et in Deuteronomii Cantico Moyses loquitur: Descendant sicut ros verba mea . Cum autem nos Dominus suo rore resperserit, et siccitatem pectoris nostri suis pluviis irrigarit, germinabimus, immo florebimus ut lilium, imitantes Do
Abbreviated transcription (Latin):
triticor & germinabunt quasi ui¬
Inea. Memoriale eiꝰ sic̃ uinũ liba¬
ni. Ephraun: quid mͥ ultra idolae
Ego exaudiam ce dirigã eũ: ego
ut abietẽ uirentẽ. ex me fructꝰ
tuus inuentꝰ ẽ.Lxx. Sanabo ha¬
bitatores eoꝵ. diligam eos mani¬
feste: quia auersa ẽ ira mea ab
eis. Ero quasi ros: isrł florebit ut
lilium. & mittet radices suas. qͣsi
libanus ibunt rami eius. Et erit
quasi oliua fructifera: & odoril¬
lius quasi libani. Conuertentur
&e sedebunt sub umbra eiꝰ. bibess
ce in ebriabunt᷑ frum̃to: & efflo¬
rebit quasi uinea. Memoriale eiꝰ.
sic̃ unum liban. Ephraĩ quid
ei ultra & idolis: Ego humilia¬
ui eum: & ego confortabo illum.
Ego sic̃ iumiperus coidensa: ex me
fructus tuus inuentꝰ ẽ. Conuer¬
sis ad pęnitentiã &e instar pupil¬
li patrẽ quẽ relinquer̃ cognos¬
centib: respondit ds̃. Sanabo
contritiones uł habitacula eoꝵ.
inquib fuerant uulnerati siue

Expanded text:
tritico, et germinabunt quasi vinea. Memoriale ejus sicut vinum Libani. Ephraim quid mihi ultra idola: ego exaudiam et dirigam eum: ego ut abietem virentem, ex me fructus tuus inventus est. LXX: Sanabo habitatores eorum: diligam eos manifeste, quia aversa est ira mea ab eis, ero quasi ros: Israel florebit ut lilium, et mittet radices suas quasi Libanus: ibunt rami ejus, et erit quasi oliva fructifera, et odor illius quasi Libani, convertentur et sedebunt sub umbra ejus: bibent et inebriabuntur frumento, et efflorebit ut vinea memoriale ejus quasi vinum Libani Ephraim. Quid ei ultra et idolis? ego humiliavi eum, et ego confortabo illum, ego sicut juniperus condensa: ex me fructus tuus inventus est. Conversis ad poenitentiam, et instar pupilli patrem quem reliquerant cognoscentibus, respondit Deus: Sanabo contritiones, vel habitacula eorum in quibus fu
Abbreviated transcription (Latin):
cans insipientẽ ad se dicit. in oꝑib
prudentiȩ panes occultos libent᷑
actingitꝰ & aquȩ furtiue dulcedi-¬
nẽ ^ce fnescit insipiens qm̃ t̾rigene
apud eam pereunt: & inꝓfundũ
infermi incurrant. Quicqͥd enm
ñ licet. magis desid̾at᷑: & qđ rari¬
tate dulce ẽ: assiduitate in ama¬
ritudinẽ uertit᷑. Et mel distillat
de labiis mulieris meretricis quȩ
ad tẽpꝰ inpinguat fauces insipi¬
entis: nouissime aũt amariꝰ felle
inuenit᷑: & acutiꝰ magis quã gla¬
diꝰ utrimq acutꝰ. Quicũq t̾ri¬
gena ẽ. & de cęlo ñ nascit᷑. incfici¬
tur eiꝰ amplexib: & ligat᷑ insticis
iectuloꝵ & insipientiȩ pedes dedu-¬
cunt eos qͥ utunt᷑ ea cum morte
ad inferos. Int̾ mortẽ aũt & infe¬
ros: hoc int̃ ẽ. Mors ẽ. qua anima
separat᷑ a corpore. Infernꝰ locꝰ in quo
anime recludunt᷑ siue in refrigerio.
siuie inpenas. ꝓ qualitate meritoꝵ.
Hoc diximꝰ ut ostendemꝰ id mortẽ

Expanded text:
cans insipientem ad se, dicit in opibus cans insipientem ad se, dicit in opibus prudentiae: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem bibite: et nescit insipiens, quoniam terrigenae apud eam pereunt, et in profundum inferni incurrunt. Quidquid enim non licet, magis desideratur, et quod raritate dulce est, assiduitate in amaritudinem vertitur. Et mel distillat de labiis mulieris meretricis, quae ad tempus impinguat fauces insipientis, novissime autem amarius felle invenitur, et acutius magis quam gladius utrimque acutus . Quicumque tgena est, et de coelo non nascitur, interficitur ejus amplexibus, et ligatur institis lectulorum, et insipientiae pedes deducunt eos, qui utuntur ea, cum morte ad inferos. Inter mortem autem et inferos, hoc interest: Mors est, qua anima separatur a corpore: infernus, locus in quo animae recluduntor, sive in refrigerio, sive in poenis, pro qualitate meritorum. Hoc diximus, ut ostenderemus, id mortem
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. Manum aũt mortis appe¬
llac oꝑa quib int̾fe̾cit iuxta il¬
lud qđ scͥptũ ẽ. In manu linguȩ:
mors &e uita. Liberat aũt om̃s
dñs & redimit inpassione cru-¬
cis. & effusione sanguinis sui. qͣn-¬
do anima eiꝰ descendit in infernũ.
& caro eiꝰ ñ uidit corruptionẽ: &
ad ipsam mortẽ atq infernum
locutꝰ ẽ. ero mors tua omors. Ic¬
circo enĩ mortuus sũ: ut tu amea
morte moriaris. Ero morsus tuus
inferne.qui om̃s tuis faucib de¬
necessicatẽ. & qđ nullus sit hoĩũ
qͥuiuat & ñ uideat mortẽ. clem̃¬
tissimꝰ pat̾ sententiȩ recordatur
siue ꝓph̾a intelligens fragilitatẽ
suã. & conditionẽ carnis humane:
consolatio ait abscondita ẽ. ab ocu-¬
lis meis. Et ẽ. sensus. Non ualeo con-¬
solari. quicquid m̃te conceꝑo do¬
lorẽ meũ ñ potest mitigare: cer-
nus frẽs diuidit. Quicquid gͥ se¬
parat frẽs infernꝰ ẽ appellandꝰ &e
marime mulier meretrix. quȩ uo-¬

Expanded text:
um mortis appellat opera quibus interficit, juxta illud quod scriptum est, In manu linguae mors et vita . Liberat autem omnes Dominus, et redemit in passione crucis et effusione sanguinis sui, quando anima ejus descendit ad infernum, et caro ejus non vidit corruptionem, et ad ipsam mortem atque infernum locutus est: Ero mors tua, o mors . Idcirco enim mortuus sum, ut cum mea morte moriaris. Ero morsus tuus, inferne, qui omnes tuis faucibus denecessitatem, et quod nullus sit hominum qui vivat et non videat mortem , clementissimus pater sententiae recordatur Sive propheta intelligens fragilitatem suam, et conditionem carnis humanae: Consolatio, ait, abscondita est ab oculis meis, et est sensus: Non valeo consolari, quidquid mente concepero, dolorem meum non potest mitigare, cerneinter fratres dividit. Quidquid igitur separat fratres, infernus est appellandus: et maxime mulier meretrix, quae vo
Abbreviated transcription (Latin):
taq qđ ille in resurrectionẽ intp̃¬
tatꝰ ẽ dñi: nos alit̃ int̾p̃tari nec
possumꝰ. nec audemꝰ. Pocest mor̾.
& infernꝰ. & diabolus accipi. qͥ xͥ
morte iugulatꝰ ẽ. De qͦ &e in isa¬
ia loquitur. Deuorauit mors in¬
ualescens: & postea sequit᷑. Abstu-¬
lt dñs omnẽ lacrimã: ab om̃i
facie. Duos aũt frẽs int̾ se mor¬
te diuisos iuxta historiã illiꝰ tem¬
poris. quidã isrł & iudã incelli¬
gunt: ut qđ tc̃ figurabat᷑ in par¬
de. nc̃ sentiat᷑ in toto ⁊ & cũ omni
humano genere isrł & iudas ube-¬
randus sit & redimendus. In eo
loco in qͦ lxx transtuler̃ ubi ẽ m ᷤᷤ¬
usa tua. & nos diximꝰ ero mors
tua: simmacꝰ int̃p̃tatꝰ ẽ. ero pla¬
ga tua. Quinta editio & aquila
ubi sunt sermones tui: qđ hebra¬
ice scribit᷑ debarach. legentes
dabar. hoc ẽ uerbũ ꝓdeber. qđ
inq̃p̃catur mors. uixta illud qđ
in isaia legimꝰ. Mortẽ misit dñs
in iacob. ⁊uenit in isrł: hoc ẽ deba

Expanded text:
taque quod ille in resurrectionem interpretatus est Domini, nos aliter interpretari nec possumus, nec audemus. Potest mors, et infernus et diabolus accipi, qui Christi morte jugulatus est, de quo et Isaias loquitur: Devoravit mors invalescens . Et postea sequitur: Abstulit Dominus omnem lacrymam ab omni facie. Duos autem fratres inter se morte divisos, juxta historiam illius temporis, quidam Israel et Judam intelligunt: ut quod tunc figurabatur in parte, nunc sentiatur in toto, et cum omni humano genere Israel et Judas liberandus sit et redimendus. In eo loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui? quod Hebraice scribitur DABARACH  : legentes DABAR, hoc est, verbum, pro DEBER, quod interpretatur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem misit Dominus in Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ꝓeo qđ nos int̃p̃tati sumꝰ ero
mors tua omors. ero morsus tuus
inferne.Lxx. transtuler̃ ubi est
causa tua mors. ubi ẽ stimulus
tuus inferne: ꝓ quo apłs posuit
absorta ẽ mors in contentionẽ libi
ẽ mors contentio tua. ubi ẽ mors
aculeus tuus : & exponens uirtu¬
tẽ destimonirintulit. Aculeus

Expanded text:
 Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne, LXX, transtulerunt: Ubi est causa tua, o mors? ubi est stimulus tuus, inferne? Pro quo Apostolus posuit: Absorpta est mors in contentione; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et exponens virtutem testimonii intulit: Aculeus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib urbib tuis. &e iuidices tui
de quib dixisti. damͥ regẽ & pͥn¬
cipes. Dabo tibi regẽ infurore
meo: &e auferã in indignatione
mea .lix. Corruptioni tu eisrł
quis auxiliabit᷑: Ubiẽ rextuus:¬

Expanded text:
omnibus urbibus tuis; et judices tui, de quibus dixisti: Da mihi regem et principes: dabo tibi regem in furore meo, et auferam in indignatione mea. LXX: Corruptioni tuae, Israel, quis auxiliabit
Abbreviated transcription (Latin):
meo: & ab laturus in indignatiõe
mea ꝓditꝰ ẽ om̃is heretic: ⁊corrup¬
tioni traditꝰ. Qui enĩ corrũpit tẽ¬
plũ dĩ. corrumpet illũ dñs. Et in
nullo alio ht̃ auxiliũ nͥ insola
miscdia dĩ: quã penitudine con¬
sequit᷑. Huiꝰ rex &e iudices diabo¬
lus ẽ.ce demones. siue om̃s pͥncipẽ
dogmatũ ꝑuersoꝵ: qui eos dempo¬
re necessitatis & angustiȩ lib̃are
ñ poder̃. qui dati sunt infurore.
& auferent᷑ in indignatione: ñ
reges. alioquin ñ auferet quos
sponte dederat: s qđ dimiseric
eos uoluncatib suis. ut comeden¬
tes & incrassaci carnib nausia¬
rent.⁊ uomerent ꝑ nares suas¬

Expanded text:
meo, et ablaturus in indignatione meo, et ablaturus in indignatione mea. Perditus est omnis haereticus et corruptioni traditus; qui enim corrupit templum Dei, corrumpet illum Dominus: et in nullo alio habet auxilium, nisi in sola misericordia Dei, quam poenitudine consequitur. Hujus rex et judices diabolus est et daemones, sive omnes principes dogmatum perversorum, qui eos tempore necessitatis et angustiae liberare non poterunt, qui dati sunt in furore, et auferentur in indignatione: non reges: alioquin non auferret quos sponte dederat, sed quod dimiserit eos voluntatibus suis: ut comedentes et incrassatis carnibus, nausearent, et evomerent
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ &eiã nos sic̃ & om̃s gentes: &
iudicabit nos rex nr̃. & egredie-¬
t᷑ ante nos. & pugnabit ꝓ nobis.
De quo gͦ tͥ ꝓmiseras qđ tua bella
bellaret. nc̃ innecessitate subue¬
niat: &e uniuersas urbes tuas libe-¬
ret de seruitute. Ubi sunt uidi¬
ces tui. ubi reges: Tu enĩ dixisti:
da mͥ regẽ & principes. Itaq de¬
di tibi saulẽ regẽ infurore meo:
intancũ ut indieb mensis pluui-¬
am demonstrarẽ contͣ naturã ui-¬
deȩ ꝓuintiȩ. Et̃ abstuli inquit in
indignatione mea. regẽ uideli-¬
cet sedechiã: ut quẽ cũ furore
decdam. tollerẽ indignatione.
Aui arbitrant᷑ datũ infurore re¬
gẽ iheroboan filiũ nabath: &
ablatũ inindignatione. oseę ulti¬
mũ regẽ decẽ tribuum. Hoc qd̾
exposuimꝰ deditͥ regẽ. ⁊ abstuli
regẽ in indignatione mea: hebrei
adfuturũ tẽpꝰ refer̃. Eo inquit
tẽpore qͦ dicebas damͥ regẽ &
pͥncipes. ego tͥ respondebã ꝑ sa¬
iuelẽ qd daturꝰ tͥ ẽẽm infurore

Expanded text:
nes, et judicabit nos rex noster, et egredietur ante nos, et pugnabit pro nobis. De quo ergo tibi promiseras, quod tua bella bellaret, nunc in necessitate subveniat, et universas urbes tuas liberet de servitute. Ubi sunt judices tui? ubi reges? 150 Tu enim dixisti: Da mihi regem et principes: itaque dedi tibi Saulem regem in furore meo; intantum ut in diebus messis pluviam demonstrarem contra naturam Judaeae provinciae. Et abstuli, inquit, in indignatione mea regem, videlicet Sedeciam: ut quem cum furore dederam, tollerem cum indignatione. Alii arbitrantur datum in furore regem Jeroboam filium Nabath, et ablatum in indignatione Osee ultimum regem decem tribuum. Hoc quod exposuimus, dedi tibi regem et abstuli regem in indignatione mea, Hebraei ad futurum tempus referunt. Eo, inquit, tempore quo dicebas: da mihi regem et principes; ego tibi respondebam per Samuelem, quod daturus tibi essem in furore