comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cir nessint uerbidũ si tam̃ ñ quasi in firmis olera dut quisi pucris lic¬
tis alimoniã p̃feram Si ꝑfecti loqͥm̃ si robusta si forti carnos uob
uerbid̃ ad ponimꝰ comedendis Ubieñi mistic̃ sermo ubi dogmitic̃ atri¬
nitatis fide repletꝰ ꝓsert᷑ acsolidus. ubni fucuriscłi Amoto uclamine lit¬
tero legis spiritalis sacra m̃ ta pandunt᷑. ubis pes anime auul sidet̃ris
incellecta uesa & corde purificato: Illeuert festiuitaaes pascȩ immolat
sacrificiũ &ediẽ festũ agit cũdõ & cũ angłis ci Post huanc imimo c̃tinu¬
atã hiuc festuitas seqͥt᷑ arimoꝵ quã merico elebrabis fiext̃mincsom¬
ne fer m̃tũ malitiş & nequitiȩ aibanimatua & rrima sinceritatis &ueri¬
tias custodias Neꝙ enĩputindũ ÷ om̃i potentẽ dm̃ leges homionib
ꝓferm̃to scribe̾ : & ꝓpt̃ ca iubere ext̃minari animã depopło siqua for¬
ce parĩ aliquid ferm̃ai huiꝰ exfarina c̃spsi indomo sua habuisse dep̃¬

Expanded text:
carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim mysticus sermo, ubi dogmaticus et Trinitatis fide repletus profertur ac solidus, ubi futuri saeculi, amoto velamine litterae, legis spiritalis sacramenta panduntur, ubi spes animae a vulsa de terris intellectu vesci et corde purificato, ille vere festivitates paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo et cum angelis ejus. Post hanc imo continuata huic festivitas seq nequitiae ab anima tua, et azyma sinceritatis veritatisque custodias. Neque enim putandum est omnipotentem Deum, leges hominibus pro fermento scribere, et propterea jubere exterminari animam de populo, si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse depr
Abbreviated transcription (Latin):
que ÷ ei quuners & segnis ÷ de costatu in qͦ nonreste c̃sistit: & tran¬
seundũ ad aliũ statũ. tã quã uirga c̃pulso id ÷ ueritaite doctronȩ
uirga. quiaut̃ ꝓsic̃ adiustitiã ascendit ei inflore: ascendit aut̃¬
reliq uirtutes Nã de uirga aaron quomꝰ res gestisit ut & florens
& germinans cleccionẽ sacerdotii eiꝰ diumit᷑ indicaret. in hoc libro
scriptura narrauit: Et tam̃ deipsa uirga in exododr̃ : ut in scĩs scoꝵ
do : qđ utiq longe ante p̃ceptũ ÷ quã ipsũ tab̵ naculũ fabricitũ ꝑ¬
fectũq consisterit stetit aut̃ pͥmom̃se scđi anni ex qͦ deȩgyp¬
to egressis : & liberiste incipit ascđo mense eidẽ anni scđi pͥmodie
m̃sis. Unde clarũ ÷ ista silibroꝵ ordinẽ confiderem ꝑrecapitu la¬
tionẽ id ÷ pͣteritoꝵ retordationẽ cõmemorari : quȩ putant quimin
diligent̃ intendunt eodẽ facta ordinequ narrant᷑ Dix̃q dñs adaa¬

Expanded text:
quo non recte consistit; et transeundum ad alium statum, tanquam virga compulso, id est, veritate doctrinae virga; qui autem proficit ad justitiam, ascendit ei in flore: ascendit extus. nam et de uirga Aaron, quomodo res gesta sit, ut et florens et germinans electionem sacerdotii eius diuinitus indicaret, in hoc libro scriptura narrauit. et tamen de ipsa uirga in Exodo dicitur, ut in sanctisdo: quod utique longe ante praeceptum est, quam ipsum tabernaculum fabricatum perfectumque consisteret. stetit autem primo mense secundi anni, ex quo de Aegypto egressi sunt, et liber iste incipit a secundo mense eiusdem anni secundi primo die mensis: unde clarum est ista, si librorum ordinem consideremus, per recapitulationem, id est praeteritorum recordationem commemorari, quae diligenter intendunt, eodem facta ordine quo narrantur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ  cũascends sit nubes ataib raculo postra ꝓmonebt̃ fili isił
Iuãuis a ipsu qđ dictũ : pea sideeet plena posset esse sententii
Dende seqt dic̃s Et in loco uli cũq steterit nubes ibicastric̃ locabt̃
siluisrł Hoc aut̃ totũ qđ faciebant ad p̃ceptũ dñi reserens
ita cõplectit᷑ Perp̃ceptũ inqit̃ dñi castra c̃locabt̃ filusrł
x ꝑpceptũ dñi ꝓmonebt̃ Prȩceptũ dnĩ appellat signũ ipsũ
qđ siebat innube siuc cũ staret obumbrans tab naculũ ut astra
csisterent: siue cũ ascendisset atq ultrimoueret᷑: ut eã eleuatis
castris sequerent᷑ Mutauit sane in hac sententia narrations
modũ Ecãquã p̃dicens atq p̃nuntians uerba suturi tẽ pori

Expanded text:
 cum ascendisset nubes a tabernaculo, postea promovebunt filii Israel. Quamvis et ipsum quod dictum est postea, si deesset, plena posset esse sententia. Deinde sequitur dicens: Et in loco ubi steterat nubes, ibi castra collocabant filii Israel. Hoc autem totum quod faciebant ad praeceptum Domini referens, ita complectitur. Per praeceptum Domini, inquit, castra collocabunt filii ceptum domini promouebunt. praeceptum domini appellat signum ipsum quod fiebat in nube, siue cum staret obumbrans tabernaculum, ut et castra consisterent, siue cum ascendisset atque ultra moueretur, ut eam eleuatis castris sequerentur. mutauit sane in hac sententia narrantis modum et tamquam praedicens atque praenuntians uerba futuri temporis
Abbreviated transcription (Latin):
luit errore substrauit Sedista angłm dĩ quẽ homo uidere¬
non potuit & uidit &deculit & locuta ÷. ut agnosceremꝰ poste¬
riorib sub aduenta magni Angłi dĩ gentilẽ illã plebẽ mutata
duritiȩ: solidatisq natura solutis dõ linguis locuturã. ita ut
quȩerat subiecta ꝑfidiȩ. in uocẽ fidei & confessionis crũ peret
licet & caro nr̃a Animalsit: plerũq enĩ caro ꝑ molestias tacta fla¬
gello suo m̃ti dm̃ indicat quẽ mens ipsicarni p̃sidens nonuidebat.
itaut anxietate sp̃s ꝓficere in hoc mundo cupientis. uelut it̃ ten¬
dentisimpediat : donec ei inuisibilẽ quisibi obuiat in notescat
gale mutũ : qđ in hominis uoce loquens ꝓlibuit ꝓpħȩ insipien¬
tiã in sanꝰ quippe homo a subiugali muto corripit᷑: quandoela¬
tamens humilitatis bonũ qđ tenere debeat. ab afflicta car¬
ne memorat᷑. Setdhũ correptionis honũ idarco balaam

Expanded text:
luit errore, substravit. Sed ista angelum Dei quem homo luit errore, substravit. Sed ista angelum Dei quem homo non potuit, et vidit et detulit et locuta est, ut agnosceremus posteribus, sub adventu magni Angeli Dei gentilem illam plebem, mutata duritiae stoliditatisque natura, solutis Deo linguis, locuturam; ita ut quae erat subjecta perfidiae in vocem fidei et confessionis erumperet, licet et caro nostra animalis est. 4. Plerumque enim caro per molestias tacta flagello suae menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat; ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis, impediat, donec ei invisibilem, qui sibi obviat, innotescat. gale mutum , quod in hominis voce loquens prohibuit Prophetae insipientiam. Insanus quippe homo a subjugali muto corripitur, quando elata mens humilitatis bonum, quod tenere debeat, ab afflicta carne memoratur. Sed hujus correptionis donum idcirco Balaam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓs pestullos quidẽ ꝑemisst. a sinã dũt seruasset quȩ uidit & reueri¬
ta ÷ eũ quiuenit aduneã &stat int̃ uineas: cõp̃ssit tam̃ pedes seden¬
tis suꝑse in maceriã. & deo forte non potest ambulare illtet sessor
laã mercedis cupidus. nunc eisedet iħis Necmireris sieũ quẽ dixim
scribaꝵ & doctoꝵ popłi fermã tenere: uid eas ꝓphetantẽ dexp̃o
Hoc enĩ fetisse legimꝰ. & caxphan: quidix̃ Expedit uob̾ utiñ homomo¬
tat: etiã si psuentiã mereat᷑: si redeat ad apostolidictũ. qui ad
istares piciens Ait Siue ꝓphetiȩ abolebunt᷑: siue linguȩ cessibt̃.
siue scienta i destruet᷑. Et quid÷ gͦ qđ ꝑmanet : Fides inquiđ &
nũ quã cadtt: ideo suꝑ ꝓphetiã. suꝑ sentiã. suꝑ sidẽ. suꝑ ipsũ etĩ
mar tiriũ ut paulus docet caritas habendi ÷ & caritas ex colendi
laam tipũ gentilitatis tenet: quã quondã ipsebalaã idi seductor
idolatriȩ quasi brutũ animal & nulla ratione renitens. quouo¬

Expanded text:
quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor laam mercedis cupidus, nunc ei sedet Deus. Nec mireris, si eum quem diximus scribarum et doctorum populi formam tenere, videas prophetantem de Christo. Hoc enim fecisse legimus et Caipham, qui dixit: Expedit vobis ut unus homo ptet, etiam si praescientiam mereatur, sed redeat ad Apostoli dictum, quo ad ista respiciens ait: Sive prophetiae abolebuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur. Et quid est ergo quod manet? Fides, inquit, et nunquam cadit; ideo super prophetiam, super scientiam, super fidem, super ipsum etiam martyrium, ut Paulus docet, charitas habenda est, et charitas excolenda elaam, typum gentilitatis tenet, quam quondam ipse Balaam, id est, seductori idololatriae, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo vo
Abbreviated transcription (Latin):
germmabit Sed &illud scđo in loco dicm̃ qe si c̃ inhis ꝓmissionẽ suã
ds̃ inquadruplũ dedit & multa plura a p̃ciosiora largit᷑ :÷ quãꝓ
misit : multo magis in om̃ib scripturȩ locis ubi aliqͣ dĩ ꝓmussio
c̃ tinet᷑ si qͥ tam̃ adeã ꝑuenire mereat᷑ infuturo nulti plicet᷑ p̃pa¬
rabit᷑ & sic uert cõplelit᷑ illud qđ a płsdic̃ q ocuł ñ uidit necauris

Expanded text:
illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro multipliciter praeparabitur; et sic
Abbreviated transcription (Latin):
gȩ duodetĩ absq urga Aaron. Quascũ posuisset mox sescorã hõ
intab naculo testimonii. sequent die regress inuenit germinus¬
se urgã laron oidomo leuui e corgemilb gẽms rapes int
flores QIuifolus dilitatis in imigdalas deformitis. Ecce ger mina¬
flores & germinauit nuces Cũ gͦ desologermine fuisset ꝓmissũ:
uide quanta largit᷑ ds̃ ut ñ solũ germ̃ ꝓduxerit s & frondes &
non solũ frondes s & flores & ñ solũ flores ꝓ& fruet Iuidigtt᷑ ÷¬
ex mortuis sacram̃tũ Virga enĩ arida germinat : cũ corpͥextino¬
tũ coeperit reuiuis cere Quȩ s̃ aut̃ quattuor ista quȩ surgenti corpo¬
ri pͣstabunt᷑. Vt seminacũ in corruptione resurgat in incorrup¬
tione & seminatũ in infirmitate surgat in uirtute & semina tũ inig¬
nominia surgat ingłi. & seminatũ corp̾dnimale surgat corp̾spoꝰ¬
ritale ista s̃ quat tuor quȩ uirga aridi corporismĩ inresurratione¬

Expanded text:
e duodecim absque virga Aaron quas cum posuisset Moses coram Domino e duodecim absque virga Aaron quas cum posuisset Moses coram Domino in tabernaculo testimonii sequenti die regressus invenit germinasse virgam Aaron in domo Levi et turgentibus gemmis eruperant flores qui foliis dilatatis in amigdalas deformati sunt protuflores, et germinavit nuces . Cum ergo de solo germine fuisset repromissum, vide quanta largitur Deus; ut non solum germen produxerit, sed et frondes; et non solum frondes, sed et flores; et non solum floresex mortuis sacramentum. Virga itum coeperit reviviscere. Quae sunt autem quatuor ista, quae resurgenti corpori praestabuntur? Ut seminatum in corruptione, surgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate, surgat in virtute; et seminatum in ignominia, surgat in gloria; et seminatum corpus animale, resurgat corpus spirituale . Ista sunt quatuor, quae virga arida corporis
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ Hocigit᷑ modo in om̃ib sctipturs tralicis hũ facra m̃ti ratio
ꝑcurrit Sic& sapientia monet ut describamꝰ ea nobs incordetripli¬
cit̃: Ad respondendũ inqui ̃uerbũ ueritatis his quiꝓposerint nob
Sic tres puteos fodit ssuc patri archi: quoꝵ solus ille t̃tiũ ab eolati¬
tudo ł Ampli tudo neminat᷑ Ex dut̃ sacram̃tũ sacer dotale &iurga
uuicis id circo arbitror eti ̃ heronũ quierat unꝰ & sacerdotib ini¬
thoth uidis seur gĩnuceã & ꝓphetasse dcea illaquȩ sciptas. ⁊ de
uirga nucea ł deleb ete siue olla succensi quasi osterderet phȩc in
uirga nucea uitã ẽẽ. & in lebete suctenso ce mortẽ. Uita eũ a mors
ponit̾ ante faciẽ nram̃ Et ÷ uita quidẽ xp̃s insacram̃to nucis mors
aut̃ dubolus infigura lebetis succensi Siergo pecciueris portio¬
nẽ tuã pones cũ lebete succenso. Sidut̃ iiste egers efficiet᷑ portio
tua inurga nucea cũ magno pontifi& Sed& incanticis canticoꝵ

Expanded text:
buntur. Hoc igitur modo, in omnibus Scripturis, triplicis hujus sacramenti ratio percurrit. Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriarcha , quorum ille solus tertius ab eo latitudo vel amplitudo nominatur. Qui autem sacramentum sacerdotale, et virga nucis, idcirco arbitror etiam Jeremiam, qui erat unus ex sacerdotibus Anathoth , vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt; vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa, quasi ostenderet per haec in virga nucea vitam esse, et in lebete succenso esse mortem. Vita enim et mors ponitur ante faciem nostram. Et est vita quidem Christus in sacramento nucis, mors autem diabolus in figura lebetis succensi. Si ergo peccaveris, portionem tuam pones cum lebete succenso. Si autem juste egeris, efficitur portio tua in virga nucea cum magno pontifice. Sed in Canticis canticorum
Abbreviated transcription (Latin):
nit. s in qͣ resurraeno facta ẽ.⁊ mampulus intellezibilis oblatus÷
ut & hoc ꝓbaret qr noua conũsatio q̃ nos renouauit liberando a cor¬
ratis sacrificiũ nouũ dño. ex omib habitationib uris. Panes primitiar
duos. ex duab. decimis simibȩ fermtate. qͦs coquetis in primicias dnĩ. &
offeretis cũ panib. uii agnos anniculos in maculatos. ⁊ uitulũ de ariñto

Expanded text:
nit, sed in qua resurrectio facta est, et manipulus intelligibilis oblatus est, ut et hoc probaret, quia nova conversatio, quae nos renovavit, liberando a corretis sacrificium novum Domino, ex omnibus habitationibus vestris; panes primitiarum duos ex duabus decimis similae fermentatae, quos coquetis in primitias Domini, et offeretis cum panibus septem agnos i
Abbreviated transcription (Latin):
tant in montib suꝑbiȩ ꝑcucient eosatq concident. ꝑsequentes
usꝙ horma A malechitȩ enĩ populus lingens singuinẽ & cana¬
nei negociantes suic motꝰ. horma anathema interp̾tat᷑ Cęles¬
tes gͦ nequitic quȩmteritũ nrm̃ desiderant & t̃rens cupnditatibus

Expanded text:
tant in montibus superbiae, percutient eos atque concident, persequentes tant in montibus superbiae, percutient eos atque concident, persequentes usque Horma. Amalechitae enim populus lingens sanguinem, et Chananaei negotiantes sive motus. Horma anathema interpretatur. Coelestes ergo nequitiae, quae interitum nostrum desiderant, et terrenis cupiditatibus
Abbreviated transcription (Latin):
Descenditq a malechites & hananeũ quihabitalunt in monte.
& ꝑcutienseos atq concidens. ꝑsecutꝰ ÷ eosusq adorma Omira
ꝓt̃ uitas humanȩ m̃tis : ehorrenda stultitia ꝑmalitiã exceca¬
ti cordis Mandat ds̃ suis ꝓmissionib crede re&e desuapo¬
tentia c̃fidere. sicq t̃rã possidendã intrare. Huic huma na
stultitia rennuit credere. &iussis sꝑnit obtẽ perare salu¬
cis denegat conferre Atilli contenebrati contra uoluntatẽdei
cã uolunt inuadere. Iuoꝵ imitatores utinã nr̃is tẽporib nonhi¬
beremꝰ Sunt eñi ꝓdolor non pauci moder no tẽpore: qui licet ue¬
teres desui ꝓt̃uia redarguant & incredulita tẽ ipsoꝵ repͣhendan.
nichil ominꝰ ipsi in morib eoꝵ sequaces existunt. qui necbonis pro¬
missis ꝑdiunã legẽ adipiscendis instabt̃. nec ꝓhibitis malis peccin¬
do se implicare cessant. Sed sic̃ nec illis ita necistis hȩc ꝑtinatia
cedet in ꝓsperũ Nãspiritales dmalechitȩ &chinanei qui habi¬

Expanded text:
t in monte, et percutiens eos atque concidens, persecutus est usque ad Horma. O mira protervitas humanae mentis, et horrenda stultitia per malitiam excaecati cordis. Mandat Deus promissionibus credere, et de sua patientia confidere, sicque terram possidendam intrare. Huic humana stultitia renuit credere, et jussis spernit obtemperare salueis denegat conferre. At illi contenebratim, contra voluntatem Dei eam volunt invadere. Quorum imitatores, utinam nostris temporibus non haberemus. Sunt enim proh dolor! non pauci moderno tempore, qui licet veteres de sua protervia redarguant, et incredulitatem eorum reprehendant, nihilominus ipsi in moribus ipsorum sequaces existant: qui nec bonis promissis per divinam legem adipiscendis instant, nec prohibitis malis peccando se implicare non cessant. Sed sicut nec illis, ita nec istis haec pertinacia cedet in prosperum. Nam spirituales Amalechitae et Chananaei, qui habi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a filus isr ł opor tet relinqui in regnotur pitudinis & dedeco¬
ris uiuentẽ : s decet i fraheliticã uir tutẽ excidere &rese careturpa
& pia queq inamo reȩdi ficare. att honesta acreliguosa plantare
Deregno seon non÷ scriptũ ut nullus uiuus relinquat᷑. nec deregno mo¬
ab. forte enĩ exillis op̃ habemꝰ aliqua. & nonnulliseoꝵ ꝓuite huiago

Expanded text:
relinqui in regno turpitudinis et dedecoris viventem, sed decet Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare, atque honesta ac religiosa plantare. De regno Seon non est scriptum. Et nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑoccidentẽ litterã designant᷑. hȩc om̃a tãquã nucis corticẽ ꝓiae. Scđo
in loco ad munim̃ta teste ꝑuenies: in quo uł moralis doctrina uł ratio
continentiȩ designat᷑ Iuȩ necessaria quidẽs ad custodũ etꝵ quȩser¬
uant᷑ intrinsetꝰ : fringenda tam̃ quandap & sine dubio dissoluendas
Vt siuerbi causa dicamꝰ abstinentia ciboꝵ & castigatio cor poris donec su¬
mꝰ in corpore isto cor ruptibili & passibili sine dubio necessaria Cũ
Aut̃ c̃fractũ fuerit acresolutũ & resurre cionis tẽpore in corrupa¬
bile excor rupaibili redditũ atipex animali spiritale nĩa labore ad¬
fliccions nec abstinentiȩ castigatione. s qualitate sui nulla ũ cor¬
poricor ruptela dominibit᷑ Sicgꝰ & nunc netessaru abftnentiȩ ratioiua¬

Expanded text:
occidentem litteram designantur: haec omnia tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo occidentem litteram designantur: haec omnia tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta testae pervenies: in quo vel moralis doctrina vel ratio continentiae designatur, quae necessaria sunt ad custodiam eorum quae servantur intrinsecus, frangenda tamen quandoque, et sine dubio dissolvenda sunt. Ut si verbi causa dicamus, abstinentia ciborum, et castigatio corporis, donec sumus in corpore isto corruptibili et passibili, sine dubio necessaria est. Cum autem confractum fuerit ac resolutum, et resurrectionis tempore incorruptibile ex corruptibili redditum, atque ex animali spiritale, non jam labore afflictionis, nec abstinentiae castigatione, sed qualitate sui, nulla jam corpori corruptela dominabitur. Sic ergo et nunc necessaria abstinentiae ratio vi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ Deq scriptũ ÷ Exut urga deradice iesse : & flos deridice
eiꝰ ascendit Scilicet xp̃s. quifuturȩ tẏpũ passionis p̃serens candido
fidei lumine & passionis sangume purpurabut. flos uirginũ. corona
martyrũ : grã c̃tinentiũ Itẽ gopologicȩ om̃ĩs quaꝓ princeps crib
& popłi habet urgã Nonenĩ potest qis regere populũ: nisi habeat
Iinduultis in uirga ueniã aduos aut incaritate spũ q mansuetuidins
om̃s gͦ principes cribuũ habtant necesse ÷ urgas suas syunꝰ solus sic̃ scrip¬
ruit. & om̃s credulitats hoscredentiũ popłoꝵ attulit fructꝰ. Iuis dut̃
iste ÷ fruct᷑ quẽ ad culit : Nucisinqit̃ uifruit quidẽ pͥmo indum̃to
Amar̾ ÷. sequenti munit᷑ ac tegit᷑ t̃tio sum̃tẽ pasit acnutrit Talisgͦ ÷
in adiutorio xpĩ doc trina legis& ꝓphetaꝵ Primo litterȩ faciessatis a¬
mara ÷. quȩ cirtũ cisionẽ carnis p̃cipit quȩ de sac rificus mandit : & ct̃ quȩ¬

Expanded text:
t virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet , scilicet Christus, qui futurae typum passionis praeferens, candido fidei lumine, et passionis sanguine purpurabat flos virginum, corona martyrum, gratia continentium. Item tropologice, omnes quoque principes tribus et populi habent virgam. Non enim potest quis regere populum nisi habeat vQuid vultis? In virga veniam ad vos, aut in charitate spirituque mansuetudinis ? Omnes ergo principes tribuum, habeant necesse est virgas suas, sed unus solus est sicut Scripruit, et omnis credulitatis hos credentium populorum attulit fructus. Quis autem est iste fructus quem attulit? Nucis, inquit. Qui fructus quidem primo indumento amarus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in auditorio Christi, doctrina legis et prophetarum. Primo litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
reuerti inegyptũ. Alii uͦ duo bona nuntiant &xco hortant᷑ po¬
pulũ ꝑmaner e infide dicentes: Sidiligit nos dñs. introduat
nos ad t̃rã hanc Sed populus infidelitatis desperatione p̃ceps
agit᷑ & ad lapidandoseos quibona nuntiant ꝓsilit. Maiestas
uͣ dñĩ ꝓtegit eos innubibus. Et dix̃ dñs ad mox sen feriã eos
morte & interimã eos. & faciã te & domũ patris tui innationẽ

Expanded text:
ntiant, et cohortantur populum permanere in fide dicentes: Si diligit nos Deus, introducet nos in terram hanc. Sed populus infidelitatis desperatione praeceps agitur, et ad lapidandos eos, qui bona nuntiant, prosilit: Majestas Domini vero protegit eos in nubibus, et dixit Dominus ad Moysen: Feriam eos morte et inte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ mane & osei nonc̃fringant. sed omnẽ ritũ phase diligent᷑ ob¬
ĩesi seruent Panes quippe sine ferm̃to comedit. qui recta opera sine
corruptione uanegłe exercet. Iuimandata miscđiae sine admuix¬
tione peccati exibet: ne ꝑuerse diripiat. Lactuȩ uͦ agrestes
ualde amares: Carne s uꝰ agni cũ lactucis agrestibis edendȩ ut
cũ corpꝰredep̃toris accipimꝰ nos ꝓpeccatis nrĩs infletib affliga¬
m̃. quatinꝰ ipsi a maritudo poenitentiȩ abstgat am̃tis stomacho
ꝑuersȩ imorẽ uitȩ Nonrema nebit inquit ex eo quicquã usque¬

Expanded text:
que mane, et os ejus non confringant, sed omnem ritum phase diligenter obque mane, et os ejus non confringant, sed omnem ritum phase diligenter obestibus. Panes quippe sine fermento comedit qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata mistione peccati exhibet, ne perverse desipiat. Lactucae vero agrestes alibus: ‘Carnes agni cum lactucis agrestibus sunt edende ut cum corpus redemptoris accipimus nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatinus ipsa amaritudo penitentie abstergat a mentis stomacho peruerse humorem uite
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmonib fornicati in mundi uidebant᷑ inanima : salubriuꝰ con¬
fessione mundati ad scđam natiuitatẽ quasi in scđo m̃se transi¬
re pͣcipiunt᷑ Duo siquide int̃ positas ꝓquib pascha pͥmũ facere
quis libet ñ poterait Hoc ÷ simmundus su ꝑ anima siue in uia ꝓcul
fuerit : Inmundus ÷ in anima : quidiabolica inlusione ꝑidoloꝵ cul¬
turã &peccatoꝵ enor mitatẽ polluit᷑ Inuia ÷ ꝓcul: qui uerbũ
salutis dudiens deserere idola &dĩ fidẽ ꝑcipere eligit. sed tam̃ non
di carnes igniiuubent᷑ q extra scam̃ ȩccłam ueriagni carnescor¬
pꝰ uidelicet dominicũ edere non licet. Gentilis gꝰ popłsqr pͥmũ pas
ab om̃i inmunditia petcatoꝵ dom restitut᷑ ubi phase d nõ ritefa¬
cere licet iuxta uesperã mundi cũ azimis & lacbicis a grestib
agnũ comedant. quib pͣceptũ ÷ ut ñ relinquant exeo quippiã us¬

Expanded text:
daemonibus fornicati, immundi videbantur in anima, salubri vero condaemonibus fornicati, immundi videbantur in anima, salubri vero confessione mundati, ad secundam nativitatem, quasi in secundo mense transire praecipiuntur. Duo si quidem interposita sunt pro quibus pascha primum facere quilibet non poterat, hoc est si immundus super anima, sive in olica illusione, per idolorum culturam, et peccatorum enormitatem, polluitur. In via est procul, qui verbum salutis audiens, deserere idola, et Dei fidem percipere eligit; sed tamen nondi carnes agni jubentur, quia extra sanctam Ecclesiam veri agni carnes, corpus videlicet Dominicum, edere non licet. Gentilis ergo populusab omni immunditia peccatorum, domique restitutus, ubi phase Domino rite facere licet, juxta vesperam mundi cum azymis et lactucis agrestibus agnum comedant; quibus praeceptum est ut non relinquant ex eo quidpiam us
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ se scđo xiiiima die m̃ sis aduesperã Cũ arimis & lactucis agres¬
tib comedent illud Non relinquent ex eo quippiã usq mane
id ÷ su ꝑmortuo quȩ rerent quomodo pascha facerent q m̃o
portebat cos ab inmunditus septẽ dieb purisi caris cđm lgẽ
consuluit dnm̃ moy ses & responsũ accepit cuucũ ꝓtale aliquidac¬
disset ł tã in longinquoitinere constitutꝰ eet̃ ut ñ posset occur¬
rere alio m̃se eũ facere debere pascha. ꝓpt̃ diẽ mñsis quartũ de¬
cimũ ubi lunȩ numȩrꝰ obser uabat᷑ Sed siquȩ rat᷑ quid facerent
si forte talis inmunditia etiã ad scđm m̃sẽ occurreret. arbitror
m̃ se obseruarent. aut certe pascha ñegisse tali necessitate adcul¬
pã non ꝑtineret. Sed quid sibi uelit scđm misteriũ qđ hi quilon¬
giũ habitant ł in mundi inanima fuerant. inscđo m̃se paschaiussis
facere : Iđ nimirũ intypũ intellegit᷑ popłigentiũ. quicũ om̃ib

Expanded text:
ecima die mensis ad vesperum, cum azymis et lactucis agrestibus comedent illud. Non relinquent ex eo quidpiam usque mane, id est, super mortuo, quaererent quomodo pascha facerent, quoniam oportebat eos ab immunditiis septem diebus purificari secundum legem, consuluit Dominum Moyses, et responsum accepit, cuicunque tale aliquid accidisset, vel tam in longinquo itinere constitutus esset, ut non posset occurrere, alio mense eum facere debere pascha, propter diem mensis quartumdecimum, ubi lunae numerus observabatur. Sed si quaeratur quid facerent si forte talis immunditia etiam ad secundum mensem occurreret, arbitror sse, ut tertio mense observarent, aut certe pascha non egisse tali necessitate, ad culpam non pertinere. Sed quid sibi velit secundum mysterium, quod hi qui longius habitant, vel immundi in anima fuerint, in secundo mense pascha jussi sunt facere? Quod nimirum in typum intelligitur populi gentium, qui cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lestia dedecoris intumescunt: Ponderosus gꝰ ẽ. qͥtotis cogttationib
dlasciuiã defluens. pondus turpitudinis gestat in cordẽ. Et quãuis
praua ñ exerceat opere: ab his tam̃ ñ euellit᷑ mente Nec adusu
bonioperis inaꝑto ualet adsurgere. qe grauat hunc in abditis pondus
ba&ur. Pepro fceto dilutre aliena delicta ñualeat. quẽ adhuc ꝓpͥa
deuastant Quia in maculatũ ec̃ comitrsatione & animo sacerdotẽ
q sacerdotus sortiturus ẽ p̃ceptt dics. Oporias ep̃m intep̃henibilẽ
esse. sicut dĩ dispens itorem. Qiuis aut̃ in rẽp̃hensibilis nisi inpollutus:
Deinde unde colligit᷑ in rep̃hensibilẽ eũ eẽ a qualib maculis. aut passion¬
b carendo: in sub sequendo ostendit. Nonsuꝑbũ. ñ iracundũ ñ unolentõ.
ñ ꝑcussorẽ. ñ turpis iucricupidũ. s hospitalẽ. benignũ. castõ. iustũ. scm̃.

Expanded text:
destia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus destia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente, nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus betur, ne profecto diluere aliena delicta non valeat is quem adhuc propria devastant, quia immaculatum esse conversatione et animo sacerdotem qui sacerdotium sortiturus est, praecepit, dicens: Oportet episcopum irreprehensibilem esse, sicut Dei dispensatorem . Quis autem irreprehensibilis, nisi impollutus. Deinde unde colligatur irreprehensibilem eum esse a qualibus maculis aut passionibus carendo, in subsequendo ostendit: Non superbum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri cupidum: sed hospitalem, be
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ inoperatione superari. In petiginẽ qͦq: in corpore. quis qͥs a uaritia
uastat᷑ inm̃te. Iuȩ sun pariuis ñ compescit᷑: nimirũsine m̃ sura dila tat᷑.
inpetigo quippe sine dolore corp̃ &ccupat. iabsq occupati tedio excres¬
cens mẽbroꝵ decorẽ fedat: qe & auaritia captianim dũ qͣsi delectat.
exulcerat. dũ adipiscenda queq cogitationi obicit: adinimicitias ac¬
cendit. Et dolorẽ in uulnere ñ facit: ꝗ estuanti arimo exculpa habun¬
dantiã ꝓmittit Scd dec&r mebroꝵ ꝑinpetiȩta ẽ ꝑdit᷑. qr aliarũ q̃ͦꝙ
uirtittõ puldiritudo ꝑ hanc deprauat᷑. & qͣsi totũ corpꝰ ex asperit.
q ꝑ aniuersa uitix animũ subplantat F aulo adistante qͥait Ra¬
dixomnts̃ maloꝵ ẽ cupiditas. Ponderosus uͦ ẽ. qͥturptaidinẽ ñ exer¬
cit inoptre. sed tam̃ ab hac cogitatione continua sine moderamirte
quippe t̃ ponderis. cũ humor uiscerũ. aduiris labit᷑. quȩ ꝓfecto cũ mo¬

Expanded text:
quisquis avaritia vastatur in mente, quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia captivam animam, dum quasi delectat, exulcerat, dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam promittit. Sed decor membrorum pe exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hoc cogitatione continua sine moderamine quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
sumat denoctis umbra uictoriã. Dcinde mensẽ primũ anniqui&
nouoꝵ uocat᷑ in qͦ pischa celebremꝰ adtendim Ipse aut̃ ÷ ñsis inqͦ
mundus iste format & homo ÷ prim in paradisi sede locat᷑. quia ꝑrinꝰ
musteru solle p̃nuit aus primã nos stolã recerturos. primũ suꝑ nȩ
beatitudinis regnũ aquo in longinquã regionẽ discestimꝰ. nosrepetaitu¬

Expanded text:
sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni, qui et sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni, qui et Novorum vocatur, in quo pascha celebremus attendimus. Ipse autem est mensis in quo mundus iste formatus, et homo est primus in paradisi sede locatus. Quia per hujus mysteria solennitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus nos repetitu
Abbreviated transcription (Latin):
mensis Nistere lunã Iuotiens gͦdiẽ dnicũ mox aduentante quinta deci¬
ma luna habemꝰ. nichil nrm̃ tempꝰ paschali alegali dissonit. quãuis
alus sacramentoꝵ generib eiusde paschę sollep̃nia colimꝰ Iuotiens
uͦ scđo uł tertio ł quarto ł quinto ł sexto ł septimo ab hinc die idem
dominic occurrerit. nec sic quidẽ legẽ aut ꝓphetas solum Nãsic̃ tot
paschaliũ obseruantia cerimoniarũ. itaetiã tẽpus quoagi pͣcepta ÷
totũ misteria sacra redolet In pͥmis nãq equi nocciũ transgredi in
dominici paschȩ celebratione uxta legis decreta curim. ut uidelicet
sollẽ pnitas inqua mediatordi & hominũ destructa potestati tenebra¬
rũ mundo lucis it̃ apcruit : etĩ tẽporis ordine foras quid intꝰ habe¬
at ostendat. Et quȩ nobis aet̃ nebratitudins lum̃ ꝓmittit. tunc
maxime celebret. cũ solis lum̃ annuo ꝓficiens increm̃to primã

Expanded text:
mensis existere lunam. Quoties ergo diem Dominicum mox adventante decima quinmensis existere lunam. Quoties ergo diem Dominicum mox adventante decima quinta luna habemus, nil nostrum tempus paschale a legali dissonat, quamvis aliis sacramentorum generibus ejusdem paschae solennia colimus. Quoties vel tertio, vel quarto, vel quinto, vel sexto, vel septimo abhinc die, idem Dominicus occurrerit, nec sic quidem legem aut prophetas solvimus. Nam sicut tota paschalium observantia caeremoniarum, ita etiam tempus quo agi praeceptum est totum, mysteria sacra redolet. In primis namque aequinoctium transgredi in Dominicae paschae celebratione juxta legis decreta curamus, ut videlicet solemnitas in qua mediator Dei et hominum, destructa potestate tenebrarum, mundo lucis iter aperuit, etiam temporis ordine foras, quid intus habeat, ostendat. Et quae nobis aeternae beatitudinis lumen promittit, tunc maxime celebratur, cum solis lumen annuo proficiens incremento, primam
Abbreviated transcription (Latin):
trib argum̃toꝵ inditus paschale tẽp̾sit obseruari p̾ceptũ. uidelict
ut pꝰ equi nocciũ xm̃se pͥmo. ut t̾tia ei septimana id ÷ auesperaquis¬
la ÷ nobis a tẽ pore dominice pesurreccionis inposita. ut cũequi¬
noccio transceni o lunã pͥmim̃sis quartã decimã uespere ortũ
facere uiderimꝰ. ñ stat̃ ad faciendu pascha resiliamꝰ. sed dnĩ cũ
diẽ quo ipse puscha id ĩ transitũ demorte aduitã. decorruptione
ad incorruptionẽ. de poena ad głam resurgendo facere dignat᷑:
ex pectante sinipso tandẽ congrua paschȩ sollepnia celebrem
Quid siq̃s obiecerit nonȩ qui noccis memoriã sed tantũ pͥmi mensis
& t̃tiȩ in eoseptimanȩ posuisse legiferũ. stiat quia & siequi noc¬
tiũ nominatĩ non ex primit in hoc tam̃ ipso qđ ad pleni luniꝰ pri¬
mimensis pascha faciendũ p̃cipit. equi noccis transcen sum¬
quȩ prima transito aqui noccio plenũ suũ globũ ostenderit. primi

Expanded text:
tribus argumentorum indiciis paschale tempus sit observari praeceptum, videlicet ut post aequinoctium, ut mense primo, ut tertia ejus septimana, id est, a vesperla est nobis a tempore dominicae resurrectionis imposita, ut cum aequinoctio transcenso lunam primi mensis decimam quartam vespere ortum facere viderimus, non statim ad faciendum Pascha prosiliamus, sed Dominicum diem quo ipse Pascha, id est, transitum de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de poena ad gloriam, resurgendo facere dignatus est, expectantes, in ipso tandem congrua Paschae solennia celebremus. Quod si quis objecerit non aequinoctii memoriam, sed tantum primi mensis, et tertiae in eo septimanae posuisse Moysen, sciat quia etsi aequinoctium nominatim non exprimit, in hoc tantum ipso quod a plenilunio primi mensis Pascha faciendum praecipit, aequinoctii transcenduquae prima transito aequinoctio plenum suum globum ostenderit, primi
Abbreviated transcription (Latin):
tas Uñ qisꝙ igit᷑ nrm̃ inflãmaquȩ uaccã uorat cedrũ. ysopũ.
coccũ bistinctũ mittat: id ÷ in sacrisiciũ passionis dominicȩ spẽ fi¬
dẽ & caritatẽ exibeat: ne passio nẽ redep̃toris sui sine causa dudi¬
at. siñ adhȩc etiã o pera necessariosei̾ungat : de qͥb trib paulus
a płs dic̃ nunc aut̃ manet fides spescaritas. maior aut̃ ÷ hiscari¬
tas Unde & hccoce extrema ponit᷑: qr udelicet fide spe cõple¬
ta. cũ ad ȩt̃nã patriã uenerimꝰ. sola in nobis caritas ad ultimũ
multiplicat᷑ Potest istesacer dos uł hnis quiuaccȩ carnes pellẽ¬

Expanded text:
sopum, sopum, coccum bis tinctum mittat, id est, in sacrificium passionis Dominicae spem, fidem, charitatem exhibeat, ne passionem Redemptoris sui sine causa audiat si non ad haec etiam opera necessario subjungat. De quibus tribus Paulus apostolus dicit: Nunc autem manet fides, spes, charitas; major autem his est charitas . Unde et hic coccus extrema ponitur, quia videlicet fide, spe completa, cum ad aeternam patriam venimus, sola in nobis charitas ad ultimum multiplicabitur. Potest iste sacerdos vel is qui vaccae carnes, pelle
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑmansuetudinẽ humilititis agimꝰ. quicqiđ ꝑ ignẽ caritatis
exibemꝰ in spũ passioms domimnicȩ tingere debem̃ : ut omẽ qđ in nobi
illũ mitem̃ a quot Nã siextraimitationẽ passionis ciꝰ aliquid agom
ñ tã uir tutẽ quã uitiũ agimꝰ Mit tat᷑: inflã im̃a quȩ uaccãuo¬
ra ysopus id ÷ humilitas cordis nr̃ ueritatẽ man suetudinis ex
ad mixtione dominiȩ passi onis trabat Mittat᷑ in flãmã quȩ tac¬
cã uorat bis tincta coce : id ÷ caritas quȩ nos adamandũ dm̃ xpx¬
mũ exitat. assidue nos c̃tẽ plari passio nẽ dominicã cõpellat
utinipsa discat opera recta quȩ faciat Potest tam̃ etiã alit̃ in¬
tellegi : ut ꝑcedrũ significet spes quȩ alta appeat ꝑ ysopũ uͦ¬
quȩ etiã calore suo stomachi inmunditiã purgat signi ficet᷑ fides
quȩ inimis ad uersa ȩ quanimit̃ tolerat & quid exante actispecta¬
tis contractũ fuerat mundat ꝑcoccũ quoꝙ utdictũ: ex pͥmit᷑ cari

Expanded text:
quid per mansuetudinem humilitatis agimus, quidquid per ignem charitatis habemus, in spiritu passionis Dominicae tingere debemus, ut omne quod in nobis est illum imitetur a quo est, ne si extra imitationem passionis ejus aliquid agimus, non tam virtutem quam vitium agamus. Mittatur ergo in flammam quae vaccarat hyssopus, id est humilitas cordis nostri veritatem mansuetudinis, ex admistione Dominicae passionis trahat. Mittatur in flammam, quae vaccam vorat bis tinctus coccus, id est charitas, quae nos ad amandum Deum et proximum excitet, assidue nos contemplari passionem Dominicam compellat, ut in ipsa discat opera recta quae faciat. Potest tamen etiam aliter intelligi, ut per cedrum significetur spes, quae alta appetit; per quae etiam calore suo stomachi immunditiam purgat, significatur fides, quae in imis adversa aequanimiter tolerat, ut quod ex anteactis peccatis contractum fuerat, mundet. Per coccum quoque, ut dictum est, expri
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine ñ redimet᷑. sed morte morietur. Quȩ dift¬
tentia ẽ anathema zare et scĩficare scđ̾m litterã : ꝑ ea qu&
superius discussas ostendimꝰ. Ubi hoc qđ anathematizatũ ẽ nullo
modo inusõ humanũ: nullius ne quidẽ sacerdotis fas eẽ re̾uer¬
ti diximꝰ. scđm amalechitarũ historiã. Ñsolũ aut̾ hoc. sed
qe quȩ cũq iure belli ualde mimicis cũ quib ñ õ portebat
amicitiã iungere spolia sumebant. pꝰ uctoriã ⁊ dep̃dationẽ
hec faciebant anahena. et ñ asenet ipsis sydõ p̾cipiente
Ergo & nos quodcũq in tellegibilib immicis id ÷ dȩmonib pugnan¬
tes cũ quib nob̾ ñ licet amicitias coniungere. contra qͦs inimicitias
& incõ mutabiles habemꝰ. propt̾ quos dñs dicebat. N uem pacẽ mie¬

Expanded text:
 sed morte morietur. Quae differentia est inter anathematizare et sanctificare secundum litteram per ea quae superius discussa sunt ostendimus, ubi hoc quod anathematizatum est nullo modo in usum humanum, nullius, ne quidem sacerdotis, fas esse reverti, diximus, secundum Amalecitarum historiam. Non solum autem hoc, sed quia quaecunque jure belli ac de inimicis cum quibus non oportebat amicitiam jungere, spolia sumebant post victoriam et depraedationem, haec faciebant anathema, et non a semetipsis, sed Deo praecipiente: Ergo et nos quodcunque intelligibilibus inimicis, id est daemonibus, pugnantes, cum quibus nobis non licet amicitias jungere, contra quos inimicitias et incommutabiles habemus. Propter quod Dominus dicebat: Non veni mi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudu ꝑ pontificẽ uerũ dõ obtuli Sol&e si rapinã bonoꝵ meoꝵ cũgau¬
dio sustineã : & si tribulationes sipduꝑta tẽ siqualescũꝙ c̃cumelias
gaudens tolerẽ: est mim aiste scđo in loco ex fructibo sps̃ frust᷑ gaudis
Nã sigaudeã dereb sđi dehonorib dediuitus: falsas ista gaudia. exua¬
nitatibuani tatũ Siuͦꝰ inmalis gaudeã & exultẽ dealioꝵ ru¬
inis. ista iã ñso lũ uana s & diabolica gaudia: immo nec gaudia

Expanded text:
rapinam bonorum meorum cum gaudio sustineam, et si tribulationes, si paupertatem, si qualemcumque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et si exsultem de aliorum ruinis, ista etiam non solum vana, sed et diabolica gaudia: imo nec gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
incordib coꝵ urgionib hofts. Terrebit eossonitus foli uolamis . et ito fugion
qsugladũ. Cadent nulosequente: ⁊ corrueit singuli suꝑ frs suos qͦ sibella fugems
Adͥ eti cdehis aliqͥ remanserint. tabescent ini m qͥtatib suis int̾ra mimnicoꝵ siorẽ.
& ꝓpt peccata parrõ suoꝵ ⁊ sua affligent᷑. donet conftreant᷑ inqͥtatessus.
& maloꝵ suoꝵ quib p̃ uaricatis inme: & ãbulauer exa dũ somihi: Ambulabo
Eͥ etego contra eos ⁊ in dicã illos intrã hostilẽ. donec erubescat in circũ cisa mens
coꝵ: Tc̃ orabunt ꝓimpitt̾atib suis. ⁊ recordabor foederis mei qđ pepigi cũ iacob
& isaac ⁊ abrahã. terrȩ qͦq memor ero. Quatũ relicta fueritabeis. cõplace¬
bit sibins abbatis sius patiens solitudnẽ ꝓpt llos ipsiũ rogabunt ꝓ peccatissuis:
eo qđ abiecerint iudiciamta ileges meas despexerint. At tam̃ cũ essent
intr̃a hostili ñ penti abieci eos. neq sic despexi ut consumerent᷑. ⁊irritõ

Expanded text:
tus folii volantis, et ita fugient quasi gladium: cadent, nullo persequente, et corruent singuli super fratres suos quasi bella fugienQuod si et de iis aliqui remanserint, tabescent in iniquitatibus suis, igentur: donec confiteantur iniquitates suas, et majorum suorum, quibus praevaricati sunt in me, et ambulaverunt ex adverso mihi. Ambulabo igitur et ego contra eos, et inducam illos in terram hostilem, donec erubescat incircumcisa mens eorum: tunc orabunt pro impietatibus suis. Et recordabor foederis mei, quod pepigi cum Jacobet Isaac et Abraham terrae quoque memor ero quae cum relicta fuerit ab eis conplacebit sibi in sabbatis suis patiens solitudinem propter illos ipsi vero rogabunt pro peccatis suis eo quod abiecerint iudicia mea et leges meas despexerint et tamen etiam cum essent in terra hostili non penitus abieci eos neque sic de
Abbreviated transcription (Latin):
estimationẽ etꝰ redimet᷑. et addet quintã partẽ pretii.
Ad d& quintã: cũ intellecto ei doctrina offerens. insa pientia
eũ gubnans. et ñ insipientꝰ regens. Insensati enĩ patrd et domini
& magistri ẽ oboedientia. quȩ adse ꝑtinẽt docere siliũ. uel
discipulu uł seruũ. ⁊ dis ponere eiꝰ uitã. ut scdm legis scientia¬
operetur. ꝑ mittereq eũ indoctũ esse in lege et imperitum:
Addat igit᷑ subiectioni & doctrinę intellectũ. ipse enisolus
in p̃senti minus ẽ. Propt qđ dixit: Add& quinta partẽ p̃tii.
q p̃tiũ habet: oboedientia. Unde ñ ait estimabit eũ sacerdos
sicut supr& dixit. sed sicut olim p̃tiũ habentẽ: Si aut̃ ñ re¬
demerit quis filiũ. aut seruũ. Aut discipulũ p ossidet ipsusen
eũ redimeree: i ꝑ prudenti adͥmon enone sȩnlatũ efficere.

Expanded text:
imationem ejus redimetur, et addet quintam partem pretii. Addet quintam, cum intellectu ei doctrinam offerens, in sapientiam eum gubernans, et non insipienter regens; insensati enim patris, et domini, et magistri est obedientiam, quae ad se pertinet, et docere filium, vel discipulum, veoperetur, permittereque eum indoctum esse in lege et imperitum. Addat igitur subjectioni et doctrinae intellectum. Ipse enim solus in praesenti minus est, propter quod dixit: Addet quintam partem pretii, quia pretium habet obedientia. Unde non ait: Aestimavit eum sacerdos sicut supra dixit, sed sicut olim, pretium habentem. Si autem non redemerit quis filium, aut servum, aut discipulum quem possidet; ipsius enim eum redimere est, et per prudentem admonitionem sensatu
Abbreviated transcription (Latin):
somihi: egod q̃q contrauos aduers incedã et ꝑcutiã uossepties ꝓptꝰ peccata ura an¬
dicãq suꝑ uos gladũ ultorẽ forderis mei. Cuq̃ fugeritis adarbes. matã pestilen¬
tia minedio utiꝰ et trademin hostrõ manb. Fostquã consrigero ba culũ panisuri.: eta
ut decc̃ mulieres inclibano coquant panes ⁊ reddant eos ad pondus. et comedetis
& ũ saturabimim. Calibus distinctionib ñ frufitalegis lator usus ẽ Na minc qui¬
dem ait sinaut nec sic oboedieritis mihi de inde quasdã correptiones denumerans
sub infert Siabula ueritis exadũ somihi & rurs̃ plagas alias exponens ad didit
Qđ sinet sic uoluerits recipere disciplina. s abidaueritis exadũsomͥ. Sed ideo ut
dixihis difrinctionib usus e. qr frequent̾ xpissuscipere populi uideoꝵ uoluit.
illi aut̃ ñ oboediebant ita ut ad eosclamar&. Hirtus alẽ hierłm quȩ oceidis ꝓphe¬
tis a sapidas cos qͥ adit missis. Quotiens uolui congrrgre filioftuos sicut

Expanded text:
ontra vos adversus incedam, et percutiam vos septies propter peccata vestra, inducamque super vos gladium ultorem foederis mei. Cumque confugeritis in urbes, mittam pestilentiam in medio vestri, et trademini in hostium manibus, postquam confregero baculum panis vestri: ita ut decem mulieres in uno clibano coquant paneet non saturabimini. Talibus distinctionibus non frustra legislator usus est. Nam nunc quidem ait: Sin autem nec sic obedieritis mihi; deinde quasdam correptiones denumerans, subinfert: Si ambulaveritis ex adverso mihi; et rursus, alias plagas exponens addidit: Quod si nec sic volueritis recipere disciplinam, sed ambulaveritis ex adverso mihi. Sed ideo, ut diximus, his distinctionibus usus est, quia frequenter Christus suscipere populum Judaeorum voluit, illi autem non obediebant, ita ut ad eos clamaret: Jerusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas et lapidas eos qui ad te missi sunt, quotiens volui congregare
Abbreviated transcription (Latin):
tur̃ ciꝰ ꝑtineat adhibendũ. Sod quomꝰ solet aꝑte toru intellegi. ita
ꝑputationẽ om̃is cultura significata ẽ. & ꝑagrũ ariui atq. uinra. cũ
& illũ semmari. ⁊ hanc pitari ꝓhibutt: omẽ agri genꝰ intellegendum ÷
deqͥb. tacuit. Eduero ait & crunt sabbata terre sc̃a tibi. puero tuo & puel¬
lȩ tuȩ ⁊cet̃. satis a peruit Nec dñm agri ꝓhibitũ uescieis ꝗñ adi ibita cultura
illo Anno sponit nascant᷑ si fruct᷑ rtdigere ꝓhibitũ. Sic gͦ ꝑmuissus ÷ aliquid
inde escã sumert. quomꝰ traasiens ut hoc solu caper&: qdslati uescendo con¬

Expanded text:
turam ejus pertineat, adhibendum; sed quomodo solet a parte totum intelligi, ita turam ejus pertineat, adhibendum; sed quomodo solet a parte totum intelligi, ita putationem omnis cultura significata est; et per agrum atque vineam, cum et illum seminari, et hanc putari prohibuit, omnis agri genus ide quibus tacuit. quod uero ait: et erunt sabbata terrae esca tibi et puero tuo et puellae tuae et cetera, satis aperuit nec dominum agri prohibitum uesci eis, quae non adhibita cultura illo anno sponte nascantur, sed fructus redigere prohibitum. sic ergo permissus est aliquid inde in escam sumere, quom
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓpterea t̾ra reqͥescat. qm̃ hoc fit. Reqͥem eni terrȩ septimo utiq
anno uult intellezi: qͦ iussit nihil inea quẽ quã operari ꝑagri cultura
Sed nimirũ longũ x ꝑbaton facit obscuritatẽ huic sensui Uidet̾ ergo
hic eẽ ordo uerboꝵ. Cũ introierius intr̃a quã ẽgo dabo uob̵. ⁊ reqͥtuent
t̾ra quã ego dabo uob sabbata dnĩ: quȩ abse surgunt. agrũ tuu ñ metes &
uuã sc̃ĩficationis tuȩ ñ iundemiabis: Annus reqͥ escendierit t̾rȩ. Et ert
sabbata tr̃e escatibi ⁊ puerotuo. ⁊ puellȩ tuae ⁊ mercennariotuo ⁊ inqͥ¬
& ait. sex anmisieminab Agrũ tirõ. ⁊ sexannis pitab uineã tuã. ⁊ congre¬
gab fructũ tui. A moaut uiino sabbata reqͥeserit t̾rȩ. sabbita dm̃¬
Agrũ tiũ ñ seminab. ⁊ uitẽ tuã ñ pitabis. Et ꝑ hoc qd̾ ait ñ putab. om¬
nt̃ culturã eo anno ꝓhibitã debemꝰ accipere. Neq enĩ siputanda ñ ÷
a randa ẽ : aut admini culis suspendenda uł qđ libit aliud qđ ad cul¬

Expanded text:
cum propterea terra requiescat, quoniam hoc fit. requiem enim terrae septimo utique anno uult intellegi. quo iussit nihil in ea quemquam operari per agriculturam. sed nimirum longum hyperbaton facit obscuritatem huic sensui. uidetur ergo hic esse ordo uerborum: cum introieritis in terram quam ego do uobis et requieuerit terra quam ego do uobis, sabbata domini: quae ab se surgunt <ab> agro tuo non metes et uuam sanctificationis tuae non uindemiabis. annus requiescendi erit terrae. et erunt sabbata terrae esca tibi et puero tuo et puellae tuae et mercenario tuo et inquiet ait: sex annis seminabis agrum tuum et sex annis putabis uitem tuam et congregabn putabis. Et per hoc quod ait, non putabis, omnem culturam eo anno prohibitam debemus accipere. Neque enim si putanda non est, aranda est, aut adminiculis suspendenda, vel quodlibet aliud, quod ad cul
Abbreviated transcription (Latin):
quicũ plurimoꝵ plurima sustuliss et. neguit sa cco et cinere & lacrimis &
oratione. Inc enĩ nobis ẽ annꝰ remissionis: fic̃ omia habent᷑ quȩ nob fruc¬
tificent enissionẽ. N indiguit ait: qr peccataqͥdẽ erant pecimaria. ip¬
seaut̃ ea qua a brepta fuerant ꝓmisit reddere in qͥdruplũ. Dimidiũ aut

Expanded text:
qui cum plurimorum plurima sustulisset, non eguit sacco et cinere, et lacrymis et qui cum plurimorum plurima sustulisset, non eguit sacco et cinere, et lacrymis et oratione. Hic enim nobis est annus remissionis, sic omnia habens quae nobis fructificent remissionem. Non indiguit autem, quia peccata quidem erant pecuniaria; ipse autem ea quae abrepta fuerant promisit reddere in quadruplum, dimidium autem