comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit dñi est salus & suꝑ popłm eius benedictio
eius. Aut dñe tua ẽ salus & suꝑ popłm tuuĩ bene¬
dictio tua : sed eũ incipera& dñi est salus ñ adillũ
audis primo adte : demde ad. e nẽ putes aliũ
esse: ꝓhac orabit adte om̃is sc̃s: intẽpore opor¬
timo Veruntamen indluuio aquarum mul¬
tarum: acl eum non aispreximabunt : Ruid :
indiluuio aquarũ multarum : qui natant indiluuio
aquarũ multarũ : non a ł ꝓpinquant ad dm̃ Quidẽ
dilininĩ aquarũ multarũ : multiplicitas aiariarũ
doctr iarũ: Intendite fr̃s: Multȩ aquȩ sunt . Uariȩ¬

Expanded text:
ixit, Domini est salus, et super populum ejus benedictio ejus: aut, Domine, tua est salus, et super populum tuum benedictio tua: sed cum inciperet, Domini est salus, non ad illum, hic cum audis primo ad te, deinde ad eum, ne putes alium esse; Pro hac orabit ad te omnis sanctus, in tempore opportuno. Verumtamen in diluvio aquarum multarum, ad eum non appropinquabunt. Quid est, in diluvio aquarum multarum? Qui natant in diluvio aquarum multarum, non appropinquant ad Deum. Quid est diluvium aquarum multarum? Multiplicitas variarum doctrinarum. Intendite, fratres. Mult
Abbreviated transcription (Latin):
& gaueleo: & gemo: Haudeo in spe. gemo ad huc
m̃re  Exultatio mea redi me me  Spe gaudentes
ait ergo recte exultatio mea redime me.. Unde
redime me: seq̃r Intribulatione patientes  Exul¬
tatio mea redime me: Iam iustificatus erat: & apłs¬

Expanded text:
et gaudeo, et gemo: gaudeo in spe, gemo adhuc et gaudeo, et gemo: gaudeo in spe, gemo adhuc in re. Exsultatio mea, redime me. Spe gaudentes, ait Apostolus. Ergo recte, Exsultatio mea, redime me. Unde redime me? Sequitur, In tribulatione patientes . Exsultatio mea, redime me. Jam justificatus erat et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mei & iam cũ confitemur peccata ꝑstreprre
circa nos aquȩ illȩ diluuii : Nonsumus in
ipso diluuio: sed circumdamur ab ipsodiluuio::
Premunt nos : sed non oł primunt Vrgent nos:
sed ñ demergunt.: Iuid gͦ tu facis quia in medio
diliuuo es. ambulans in hoc scło  non enĩ audit
tales doctores. non audit tales suꝑbos aut non
ex uerbis eoꝵ quotidianas patitur incorde suo
ꝑsecutiones: Quid gͦ dicat iste iã iustificatus
& p̃fumens de do : quia circumda: ur diluuio
isto: Tumihi es refugiũ : apressura quȩ circũ¬
de  dit me Refugunt illi uł addeos suos.
uł ãdemones fuos. uel ad uires suas. uel ad de¬
fensionẽ peccatoꝵ suoꝵ. mͥ in isto diluuio non
est refugiũ nisi tua pressura quȩ circũ dedit
me : Exultatio mea : redime me : Siiam exultas:
quiduis redimi ꝰ exultatio mea redime me
Audiuocẽ gaudi exultatio mea Audio gemitũ:
redime me Gaudes & gemis: ita in quiđ:

Expanded text:
mei, etiam cum confitemur peccata, perstrepunt mei, etiam cum confitemur peccata, perstrepunt circa nos aquae illae diluvii. Non sumus in ipso diluvio, sed circumdamur ab ipso diluvio. Premunt nos, sed non opprimunt, urgent nos, sed non demergunt. Quid ergo tu facies, quia in medio diluvio es, ambulans in hoc saeculo? Num enim non audit tales doctores, non audit tales superbos, aut non ex verbis eorum quotidianas patitur in corde suo persecutiones? Quid ergo dicat iste jam justificatus et praesumens de Deo, qui circumdatur diluvio isto? Tu mihi es refugium a pressura quae circumdedit me. Refugiant illi, vel ad deos suos, vel ad daemones suos, vel ad vires suas, vel ad defensionem peccatorum suorum: mihi in isto diluvio non est refugium nisi tu, a pressura quae circumdedit me. 20. Exsultatio mea, redime me. Si jam exsultas, quid vis redimi? Exsultatio mea, redime me. Audio vocem gaudii, Exsultatio mea: audio gemitum, Redime me. Gaudes, et gemis. Ita, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Haec aqua in nullis aliengenarũ libris ẽ: non me¬
picureis. non in storcis non in manicheis non inpla¬
tonicis Ubi cũq & iam inueniunt᷑ obtima p̃cepta
morũ & disciplinȩ. ħmlitatis tam̃ ista non in¬
uenitur. in ahumilitatis huius Aliunde manat :
a xp̃ouenit. Hec uia abillo ẽ : quicũ essa altus
humilis uenit Iuid enim aliud docuit humilian¬
do se. factus obȩdiens usque ad mortem mortẽ
autẽ crucis  quid aliud docuit soluendo quod
non debebat. ut nos ad ebito liberar& : : quid
aliud docut baptizatus qui peccatũ non habebat.
crucifixus. qui reatũ non habebat : quid aliud
docuit nisi hanc humilitatẽ : non in merito ait:
egosũ uia & ueritas& uita  In harc gͦ humili¬
tate : ꝓpinquatur addm̃: quia ꝓpe est dñs his
qui obtriuerunt cor: Indiluuio autẽ aquarũ
multarũ extollentiũ se adcersus dm̃ & do¬
centiũ suꝑbas impietates : ad eum non a łꝓpin

Expanded text:
Haec aqua in nullis alienigenarum libris est, non in eHaec aqua in nullis alienigenarum libris est, non in epicureis, non in stoicis, non in manichaeis, non in platonicis. Ubicumque etiam inveniuntur optima praecepta morum et disciplinae, humilitas tamen ista non invenitur. Via humilitatis hujus aliunde manat: a Christo venit. Haec via ab illo est, qui cum esset altus, humilis venit. Quid enim aliud docuit humiliando se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ? Quid aliud docuit solvendo quod non debebat, ut nos a debito liberaret? Quid aliud docuit baptizatus qui peccatum non fecit, crucifixus qui reatum non habebat? Quid aliud docuit, nisi hanc humilitatem? Non immerito ait: Ego sum via et veritas et vita . In hac ergo humilitate propinquatur ad Deum, quia prope est Dominus his qui obtriverunt cor . In diluvio autem aquarum multarum extollentium se adversus Deum, et docentium superbas impietates, ad Deum non appropin
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m : dicitur Bibe aquã detuis uasibus: & de
puteoꝵ tuoꝵ fontib: Ad istos fontes non acce¬
dunt impii : sed credentes in eũ qui iustificat
impiũ. Iam iustificati accedunt: Aliȩ aquȩ mul
paulo ante dicebã: Alia doctrina est. fatũ mihi
fecit: alia doctrina casus mihi fecit. fortuna fec̃
Casib reguntur homines: nulla ꝓuidentia ali.¬
quid geritur & ipsa doctrina est Alius dixit :
Est genus tenebrarũ couraria quȩ rebellauitꝰ
aduersus dm̃ ipsa facit peccare homines: In hoc
ħlinuo aquarũ multarũ: addm̃ non ad ꝓpinqͥa¬
bunt Quȩ est illa aqua uera quaemanat dem
timo fonte purȩ uenȩ ueritatis uȩ illa aqua ẽ
fr̃s. nisi quȩ docet confiteri dño ͤ quȩ ẽ. illa aqua
mer: sana animã meã quia peccaui tibi hȩc aqua
confessionis peccator̃ ẽ. Haec aqua humliationis
cordis: hȩc aqua uiȩ salutaris abicientis se. Nihil
de se p̃sum̃tis. nihil suȩ potentiȩ suꝑbȩ tribuentis:

Expanded text:
tum, dicitur: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Ad istos fontes non accedunt impii, sed credentes in eum qui justificat impium , jam justificati accedunt. Aliae aquae multpaulo ante dicebam. Alia doctrina est, Fatum mihi fecit. Alia doctrina, Casus mihi fecit, fortuna fecit. Si casibus reguntur homines, nulla providentia aliquid geritur: et ipsa doctrina est. Alius dixit, Est gens contraria tenebrarum, quae rebellavit adversus Deum, ipsa facit peccare homines. In hoc diluvio aquarum multarum ad Deum non appropinquabunt. Quae est illa aqua, illa vera quae manat de intimo fonte purae venae veritatis? Quae illa aqua est, fratres, nisi quae docet confiteri Domino? Quae est illa aqua, mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi? Haec aqua confessionis peccatorum, haec aqua humiliationis cordis, haec aqua vitae salutaris, abjicientis se, nihil de se praesumentis, nihil suae potentiae superbe tribuentis.
Abbreviated transcription (Latin):
milla che iustus iudex: Non solũ autẽ mͥsed &
om̃ib quidiligunt aduentũ eius Udete quẽ ad¬
modũ exultat: uenturus ad passionẽ : Ergo gau¬
det coronandus : contristatur coronaturus:
Quidigitur portabat infirmitatẽ quorũdã quia
ueniente tribulatione. uel morte contristantꝰ᷑:
Seduidete quomͦ eos ducit in directionẽ cordis
Ecce tu uolebas inuere non uolebas tͥ aliqͥd accidere
sed ds̃ aliud uoluit Due uoluntates sunt: sed uo¬
luntas tua corrigatur aduoluntatẽ di: Non
uoluntas di. detorqueatur ad tuã Praua est
enĩ tua: regula ẽ. illa St& regula : ut qđ pra¬
uum ẽ. ad regulã corrigatur : Videte : quomodo
sed uide rectũ cor: Uerũ tamen non qđego uolo
sed qđ tuuis pater Hoc gͦ fao gaudens in ins quȩ
tibi accidunt Ꝙsi euenerit dies ille ultimus:
gaude: Aut sisus rspit humana cuiusdã uolunta¬
tis fragilitas: cito drigatur inhm̃᷑utsis in eis
quib: dicitur głamini om̃s recti corde:¬

Expanded text:
stus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Videte quemadmodum exsultat, venturus ad passionem. Ergo gaudet coronandus: contristatur coronaturus. Quid igitur portabat? Infirmitatem quorumdam, qui veniente tribulatione vel morte contristantur. Sed vide quomodo eos ducit in directionem cordis. Ecce tu volebas vivere, non volebas tibi aliquid accidere; sed Deus aliud voluit: duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, regula est illa: stet regula, ut quod pravum est, ad regulam corrigatur. Videte quomodo Sed vide rectum cor: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . Hoc ergo fac, gaudens in his quae tibi accidunt: et si venerit dies ille ultimus, gaude. Aut si subrepit humanae cujusdam voluntatis fragilitas, cito dirigatur in Deum; ut sis in eis quibus dicitur, Gloriamini omnes recti corde
Abbreviated transcription (Latin):
te letificar&: contristatus ut te consolaretur
Potuit enĩ utique sinet istitia esse dñs: iturus
ad passionẽ: Si potuit miles nom potuit imꝑator
quomodo potuit miles : a łtende paulũ exultantem :¬
ꝓpinquantẽ passioni : Ego autẽ lã inquit immolor :¬
& tẽpus resolutionis meȩ instat Honũ certãm̃
certaui : cursũ consũmaui fidem seruaui Decetero¬

Expanded text:
te laetificaret; contristatus est, ut te consolaretur. te laetificaret; contristatus est, ut te consolaretur. Potuit enim utique sine tristitia esse Dominus, iturus ad passionem. Si potuit miles, non potuit imperator? Quomodo potuit miles? Attende Paulum exsultantem, propinquantem passioni: Ego autem jam, inquit, immolor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de
Abbreviated transcription (Latin):
pspm̃ scm̃ quidatus est nobis: Sic est gͦ rectũ cor
fr̃s Cuicũq aliquid accidit: dicat. Dñs dedit: dñs
qui abstulit : cui abstulit : quando ab stulit : fit nom̃
dni benedictũ : & non dix̃ dñs dedit diabolus abs¬
tulit: Intenda gͦ caritas ur̃a : ne forte chcatis hȩc
mihi chabolus fecit: Prorsus ad dm̃tinĩ referfla¬
gellũ tuũ : quia nec dabolus aliquid tibi facit.
nisi ille ꝑmittat qui de suꝑ hab& potestatẽ. aut
adpęnã aut ad disciplinã. Ad penã impii. ad dis¬
ciplinã filii Flagellat autẽ : omnẽ filiũ quẽ reci¬
pit: Nete sine flagello futurũ speres. nisi forte
cogites exheredari Hagellat omnẽ filiũ quẽ re¬
cipit: Ita ne omnẽ : ubi te uolebas abscondere:
omnem:& nullus exceptus. nillus sine flagello
eritꝰ Quidait omnẽ : uis audre Quã ⁊ donmem :¬
&iam unicus sine peccato: ñ tam̃ sine flagello
Unde ipse unicus portans infirmitatẽ tua & p̃fi
sioni. ex homine quẽ gerebat contristatũs ut

Expanded text:
sanctum qui datus est nobis . 26. Sic est ergo rectum cor, fratres. Cuicumque aliquid accidit, dicat: Dominus dedit, Dominus is abstulit? quid abstulit? cui abstulit? quando abstulit? Sit nomen Domini benedictum. Et non dixit, Dominus dedit, diabolus abstulit. Intendat ergo Charitas Vestra, ne forte dicatis: Haec mihi diabolus fecit. Prorsus ad Deum tuum refer flagellum tuum, quia nec diabolus tibi aliquid facit, nisi ille permittat qui desuper habet potestatem, aut ad poenam, aut ad disciplinam: ad poenam impii, ad disciplinam filii. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Nec te sine flagello speres futurum, nisi forte cogitas exhaeredari. Flagellat omnem filium quem recipit. Itane omnem? Ubi te volebas abscondere? Omnem: et nullus exceptus, nullus sine flagello erit. Quid? ad omnem? Vis audire quam omnem? Etiam Unicus sine peccato, non tamen sine flagello. Unde ipse Unicus portans infirmitatem tuam, et prsioni, ex homine quem gerebat contristatus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sub arbore ficiuidite : Sub arbore ficierat : sub conditi¬
one carnis eeat Sub conditione carniserat : qr impietã¬
te ꝓpagriis tenebatur: Sub illa arbore ficierat inqͥa
gemitur in alio psalmo Ecce enĩ ininiquitatib con¬
ceptussum Sed uidt eũ ille. qui uenit cũ gr̃a. Iuid
est uidit eũ imisertus ẽ enis Ergo hominem sine dolo

Expanded text:
sub arbore fici, vidi te . Sub arbore fici erat, sub conditisub arbore fici, vidi te . Sub arbore fici erat, sub conditione carnis erat. Si sub conditione carnis erat, quia impietate propaginis tenebatur; sub illa arbore fici erat, in qua gemitur in alio psalmo: Ecce enim in iniquitate conceptus sum . Sed vidit eum ille qui venit cum gratia. Quid est, Vidit eum? Miser
Abbreviated transcription (Latin):
ETRUOEŨ TeCTA SUNT EECCATA. Beatus uꝵ
ciu non imputauit dñs peccatũ : nec est in sp̃u
eius dolus Iam psalmus incipit & incipit in¬
tellectus: In tellectus gͦ uel intelligentia ipsa ẽ: ut
noueris nec iactare tẽ debere demeritis tuis. nec
p̃sumere dem punitate peccati Psalmienĩ titulus
intelligentia : ut te noueris peccatorem Consequens
in telligentia ẽ. ut cũ exfide ꝑdilectionẽ bene ceꝑis
opari. nec hoc uirib: tuis sed gr̃e di deputaueris.
Ita non erit dolus in corde tuo hoc ẽ. in .or. e inte¬
riore tuo : nec aliud in labus abebis aliud in cogita¬
tione: Non eris de illis phariseis. dequib dictũ : est:
simles estis monumentis de albatis : Aforis quidem
apparetis hominib: iusti : in tus autẽ pleniestis dolo
& inquitate. Qui ergo cũ sit miquus iustumsȩ p̃tendi
nonne dolosus est: Nonẽ ille nathanahel: de quo
dñs dicit: ecce uere ifraelita in quodolus non est : Un¬
de autẽ iillo natanahele dolus ñ erat: cũ esses in qͥt

Expanded text:
uorum tecta sunt peccata. Beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum, nec est in ore ejus dolus. Jam Psalmus incipit, et incipit intellectus. Intellectus ergo vel intelligentia ipsa est, ut noveris nec jactare te debere de meritis tuis, nec praesumere de impunitate peccati. Psalmi enim titulusintelligentia, ut te noveris peccatorem. Consequens intelligentia est, ut cum ex fide per dilectionem bene coeperis operari, ne hoc viribus tuis, sed gratiae Dei deputaveris. Ita non erit dolus in corde tuo, hoc est in ore interiore tuo; nec aliud in labiis habebis, aliud in cogitatione. Non eris de illis Pharisaeis, de quibus dictum est: Similes estis monumentis dealbatis; a foris quidem apparetis hominibus justi, intus autem pleni estis dolo et iniquitate . Qui ergo cum sit iniquus justum se praetendit, nonne dolosus est? Non ille Nathanael est, de quo Dominus dicit: Ecce vere Israelita in quo dolus non est? Unde autem in illo Nathanaele dolus non erat? Cum esses, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
gladium suum uibrabit : frameam suã splen¬
dificabit positum est Quo uerbo conue¬
nientissime significari arbitror. ultimum
dominicȩ claritatis aduentum : quando ex
ipsius ꝑsona intelligitur. quod aliuꝰ psalmꝰ
habet᷑ Libera dñe abimpus animã meam.
frameam tuam ab inimicis manus tuae :
Arcum suum tetendit : & parauit illum : Non
passim uerborum tempora pretereunda s̃ :
qđ gladium defuturo dixit uibrabit: ar¬
cum dep̃terito tetendit Deinde prȩceriti
temporis consequuntur uerba : Et ItUP¬

Expanded text:
gladium suum vibrabit, frameam suam splengladium suum vibrabit, frameam suam splendificabit positum est: quo verbo convenientissime significari arbitror ultimum Dominicae claritatis adventum; quandoquidem ex ipsius persona intelligitur quod alius psalmus habet: Libera, Domine, ab impiis animam meam, frameam tuam ab inimicis manus tuae . Arcum suum tetendit, et paravit illum. Non passim verborum tempora praetereunda sunt, quod gladium de futuro dixit, vibrabit; arcum de praeterito, tetendit: deinde praeteriti temporis consequuntur verba.
Abbreviated transcription (Latin):
nimis eorum ministrorum qui p̃ceptis ueri¬
tatis obtemperant ꝑ quos iubetur eciam
inferioribus ministeris. quiuocantur angłi
iracundie ad punienda peccita : quos iam
Nonꝓpt̃ iusticiam qua nongaudent. sed
ꝓpter malitiam poena humana delectat:
Nonergo ds̃ iram adducit ꝑsingulos dies:÷
idẽ non ꝑsingulos dies adundictam coni¬
gregat m̃inistros suos Nunc enim patien¬
tia dĩ adpenitentiam inuitat: ultimo uero
tempore. cumibi homines ꝓpter duritiam
suam & cor inpoenitens. thes aurizauerint¬
amini: suum inquit gladium uibrabit Potest
ipse homo dominicus gladius dĩ intelligis
acutus idẽ framea quem non uibrauit pri¬
mo aduentu. sed tam quã inuagina humilita¬
tis abscondit. Uibrabit᷑ autem : cũ secundo
aduentu ueniens uidicare uiuos & mortuos.
in manifesto splendore claritatis sue. iustis
suis lumen & terrores impus coruscabit.
Nam in alus exemplaribus proeo quod est

Expanded text:
nimis eorum ministrorum qui praeceptis verinimis eorum ministrorum qui praeceptis veritatis obtemperant; per quos jubetur etiam inferioribus ministeriis qui vocantur angeli iracundiae, ad punienda peccata, quos jam non propter justitiam, qua non gaudent, sed propter malitiam poena humana delectat. Non ergo Deus iram adducit per singulos dies, id est, non per singulos dies ad vindictam congregat ministros suos: nunc enim patientia Dei ad poenitentiam invitat; ultimo vero tempore, cum sibi homines propter duritiam suam et cor impoenitens, thesaurizaverinttimini, inquit, gladium suum vibrabit. Potest ipse homo Dominicus gladius Dei intelligi bis acutus, id est framea, quam non vibravit primo adventu, sed tanquam in vagina humilitatis abscondit: vibrabit autem, cum in secundo adventu veniens judicare vivos et mortuos, in manifesto splendore claritatis suae, justis suis lumen, et terrores impiis coruscabit. Nam in aliis exemplaribus, pro eo quod est
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dñs ne commouear : deinde subiungit
ꝓpter hoc delectatum ẽ. cormeum : ut renes
eum increpare potuerint nondelectari
Nonitaq in renibus. sed ibi facta est delecta¬
tio ubi aduersus renum increpationẽ ꝓuisus
est ds̃ ad extris eẽ : id est incorde: OS̃ IODEX¬
nisids̃ quiuidicat populos: Iste uistus qui
reddet unicuiq secundum opera sua:
Ipse fortis: quietiam ꝑsecutores impios
cumsit potentissimus ꝓnrã salute tolerauit.
Ipse longanimis : quietiam ipsos qui ꝑsecu¬
tisunt Non statim post resurrectione ad su¬
plicium rapuit: sed sustinuit ut sẽ aliquan¬
do ad salutem abilla impietate conuerteret: :
Et adhuc sustinet : seruans ultimo iuditio
ultimam poenam : & nunc usq inuitans pec¬
catores ad poenitentiam : Nonirã adou
ceris PERSINIOULOS DIES Significatius
fortasse dicitur iram adducens. quã iras¬
cens : Et ita in exemplaribus grecis inueni¬
mus ut non sit in ipso ira quapunit sed ina¬

Expanded text:
mihi Dominus, ne commovear; deinde subjungit, mihi Dominus, ne commovear; deinde subjungit, Propter hoc delectatum est cor meum : ut renes eum increpare potuerint, non delectare. Non itaque in renibus, sed ibi facta est delectatio, ubi adversus renum increpationem provisus est Deus a dextris esse, id est, in corde. 12. venus, qui judicat populos? Iste justus, qui reddet unicuique secundum opera sua . Ipse fortis, qui etiam persecutores impios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse patiens, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit: ut se aliquando ad salutem ab illa impietate converterent, et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitecens per singulos dies. Significantius fortasse dicitur, iram adducens, quam irascens et ita in exemplaribus graecis invenimus: ut non sit in ipso ira qua punit, sed in a
Abbreviated transcription (Latin):
Nã phantasmata rerum temporalium que sibi
animus fingit. cum spe uana mortaliq: iac¬
tantur. Quamuis in anibus imaginibus af¬
ferant sepe delͥram insanamq lecitiam : non
tamen cordi hec delectatio sedrenib tribuen¬
da ẽ : quia ille om̃s imaginationes de inferio¬
rib hoc ẽ terrenis carna libusq rebus attrac¬
tȩ suntiita fit ut scrutans corda & renes ds̃
& ꝑspiciens incorde rectas cogitationes in re¬
nibus nullas delectationes iustum auxiliũ
p̃beat rectis corde : ubi mnundis cogitationibus
suꝑne delectationes sociantur : Etideo in alio
psalmo cum dixisset insuꝑ & usq ad noctem
increpuerunt me renes mei : subiecit deauxi¬
liodicens Prouidebam dnm̃ in conspectu meo
semꝑ: quoniã ad extris ẽ mihi nec cõmouear:
Ubi ostendit suggestiones tantum se arenibus
passum. non etiam delectiones : quassĩ pateret̃
utiq commoueretur Dixit autẽ ad extris est

Expanded text:
Nam phantasmata rerum temporalium, quae sibi Nam phantasmata rerum temporalium, quae sibi animus fingit, cum spe vana mortalique jactatur, quamvis inanibus imaginationibus afferant saepe deliram insanamque laetitiam, non tamen cordi haec delectatio, sed renibus tribuenda est; quia illae omnes imaginationes de inferioribus, hoc est terrenis carnalibusque rebus, attractae sunt. Ita fit, ut scrutans corda et renes Deus, et perspiciens in corde rectas cogitationes, in renibus nullas delectationes, justum auxilium praebeat rectis corde, ubi mundis cogitationibus supernae delectationes sociantur. Et ideo in alio psalmo cum dixisset, Insuper et usque ad noctem increpaverunt me renes mei, subjecit de auxilio, dicens: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi ne commovear . Ubi ostendit suggestiones tantum se a renibus passum, non etiam delectationes, quas si pateretur, utique commoveretur. Dixit autem, A dextris est
Abbreviated transcription (Latin):
meum ad nõ. qui saluos facit rectos corde: Sie¬
nim medicinam exhibet qua sanemur in firmi :
quanto magis eam quacus todiamur sani : Qm̃
si cumadhuc peccaitores essemus xpc̃ ꝓnobis¬
erius abira ꝑ ipsum: Iustum auxiliũ meum
adño qui saluos facit rectos corde: Dirigit
uistum scrutans corda & renes ds̃ Iusto au¬
tem auxilio. saluos facit rectos corde Non
sicut scrutatur corda & renes. ita saluos facit
rectos corde & renibus. quia cogitationes:
& malae sunt in prauo corde. & bone in recco
corde. Delectationes autem Nonbone. ad
renes ꝑtinent. quia inferiores sunt atq t̾renȩ :
Bone uero non adrenes. sed ad ipsum cor:
Propterea nonita dici possunt recti renibus.
sicut dicuntur recti corde : cumiam ubi cogi¬
tatio. ibi & delectatio est Qđ fieri non po¬
test : nisi cum diuina atq aeterna cogitant᷑:
Dedisti inquiđ̃ letitiam in corde meo: cũ dixis¬
set signatum ẽ suꝑnos lumeni uultus tui dnẽ:

Expanded text:
meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si emeum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si enim medicinam exhibet, qua sanemur infirmi, quanto magis eam qua custodiamur sani? Quoniam si cum adhuc peccatores essemus, Chriserimus ab ira per ipsum 11. Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Dirigit justum, scrutans corda et renes Deus: justo autem auxilio salvos facit rectos corde. Non sicut scrutatur corda et renes, ita salvos facit rectos corde et renibus: quia cogitationes et malae sunt in pravo corde, et bonae in recto corde; delectationes autem non bonae ad renes pertinent, quia inferiores atque terrenae sunt, bonae vero non ad renes, sed ad ipsum cor. Propterea non ita dici possunt recti renibus, sicut dicuntur recti corde, cum jam ubi cogitatio, ibi et delectatio est: quod fieri non potest, nisi cum divina atque aeterna cogitantur. Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo, cum dixisset, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine .
Abbreviated transcription (Latin):
firmus sum : iuxta hoc alterum in hocpsalmo
dicitur: si est iniquitas inmanib: meis.: si red di-¬
di retribuentib mihi mala: decidam gͦ ab ini¬
micis meis in anis: Ibi enim infirmus ut libere¬
tur : hiciamsanus Ne corrum patur orat :
Iuxta illud ibi dicitur. Saluũ mesac propter
miscđiam tuam : iuxta illud hocdiciturꝰ. Iudi¬
morbd̃ euadat remedium : hic autẽ ne inmor¬
bum recidat: tuitionem p&it Iuxta illud di
uixta hoc dicit᷑: iustum auxilium meum ad nõ.
qui saluos facit rectos corde Eilla enim &ista:
saluos facit Sed illa exegritudine ad salutẽ
trans fert : hec in ipsa salute conseruat:
Itaq ibi misericors auxilium ẽ: quia nullum
hab et meritum peccator quiad huc iustifica¬
ridesiderat. credens in eum qui iustificat im¬
pum: hic autẽ iustum auxilium est . qułiam
usto tribuitur. Dicait gͦ ibi peccator. quidixit
retribuentibus mihi mala: iustum auxilium

Expanded text:
infirmus sum: juxta hoc alterum, in hoc psalmo infirmus sum: juxta hoc alterum, in hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis; ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitur, Salvum me fac propter misericordiam tuam: juxta istud hic dicitur, Judia morbo evadat, remedium, hic autem ne in morbum recidat, tuitionem petit. Juxta illud dicordiam tuam; juxta hoc dicitur, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit; sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Itaque ibi misericors auxilium est, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium ; hic autem justum auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo ibi peccator qui dixit, retribuentibus mihi mala, Justum auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
Finis enim cure delectatio ẽ : quia eo quisq cu¬
ris & cogitationibus putitur : ut ad suam delecta¬
tionem ꝑueniat Uid et igitur curas nras : qui
scrutatur cor Ud et autem fines curarum. id est
delectationes qui ꝑscrutatur renes: ut cum inue¬
nerit. non ad concupiscentiam carnis. Neq: ad con¬
cupiscentiam oculorum: Neq ad ambitionem
seculi quȩ omĩa transeunt tam quam umbra. in¬
clinare curas nrãs sed ad gaudia rerũ aet̃na-¬
rum sustolli quȩ nulla commutatione uiolan¬
tur: Dirigit uistum scrutans corda & renes ds̃:
Oꝑa enim nrã quȩ factis & dictis operamur. pos¬
sunt eẽ. nota hominibus : sed quo animo fiant.
& quo ꝑ illa peruenire cupiamus. solus ille no¬
uit quiscrutatur corda &renes ds̃ : IVSRo
RECTOs COROE. Duosunt officia medicinȩ. Unũ¬
quosanatur infirmitas : alterum quosanitas
custoditur : Iuxta illud primum dictum est
insuperiore psalmo : miserere mei dnẽ qm̃ in

Expanded text:
Finis enim curae delectatio est: quia eo quisque cuFinis enim curae delectatio est: quia eo quisque curis et cogitationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scrutatur cor: videt autem finem  Al. fines curarum, idest, delectationes, qui scrutatur renes: ut cum invenerit non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi quae omnia transeunt tanquam umbra inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione variantur, dirigat justum scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus: sed quo animo fiant, et quo 37 per illa pervenire cupiamus, solus ille novit, qui scrutatur corda et renes Deus. rectionem corquo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta illud primum, dictum est in superiore psalmo, Miserere mei, Domine, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
creuit ypocrisis id est simulatio eorũ scilicet
qui nomine xpĩano malunt hominibus pla¬
cere quam dõ  Quomodo gͦ dirigitur ustus in
tanta confusione simulationis Nisi dũ scruta¬
tur corda & renes ds̃. uidens om̃ium cogitati¬
ones quȩ nomine cordis significatȩ sunt & de¬
lectationes quȩ nomine renum intelligunt᷑
Recte quippe temporalium & terrenarũ rerum
delectatio renibus tribuitur: quia & ipsã pars
est inferior hominibu . Ec ea regio ẽ. ubi
carnalis generationis uoluptas habitat. ꝑ
quamin hanc acrumꝑ nosam & sallacis lȩcitiȩ
uitam ꝑ successionem ꝓlis natura humana trans¬
esse ubiest chesaurus nr̃ id est incelis. scrutans
etiam renes. & ꝑspiciens nonnos ad quiescere car¬
ni & sanguini. sed delectari in domino : dirigit
uistum in ipsa conscientia coram se ubi nullus
hominum  uidetꝰ. Sed solus ille qui ꝑspicit
quid quisq cogitet. & quid quemq delectet:

Expanded text:
crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet qui nomine christiano malunt hominibus placere quam Deo? Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi dum scrutatur corda et renes Deus, videns omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur, quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est, ubi carnalis generationis voluptas habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam per successionem prolis natura humana transesse ubi est thesaurus noster , idest, in caelis: Scrutans et renes, et prospiciens non nos acquiescere carni et sanguini, sed delectari in Domino: dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui prospicit quid quisque cogitet, quid quemque delectet.
Abbreviated transcription (Latin):
am meam suꝑme: Tam quã silucerna ar¬
dens & lucens diceret iudicame scđm
flammam quȩ suꝑme̾ est: idest nonqu&
sum ego sed qua fulgeo accensa dete
quod est ina pocalypsim : Iustus iustior fiat
& sordidus sordescat adhuc. Uidetur enim
consummata: hominum. qui crucifixerunt
filium dĩ : sed eorum maior ẽ. qui nolueruNT
recte uiuere. & oderunt p̃cepta ueritatis ꝓ
quib crucifixus est filius di : Consũmetur
gͦ inquit nequitia peccatorum : idẽ ꝑuenia¬
tur ad summam nequitiam : ut possit uistum¬
iam uenire uiditium Sed qm̃ nonsolũ dictum
est. sordidus sordesccit adhuc. sed etiã dic¬
ETDIRICE IUS RAUSCRUTATIS CORDAETRE¬
NES ÕS. Quomodo gͦ uistus dirigi potest
Nisi inocculto quando etiam illa quȩ initio
temporum xp̃ianorum cuinadhuc ꝑsecutio¬
nem secularium hominum scĩ p̃merentur mi¬
randa uidebantur hominibus. Nunc pꝰquam
intanto culmine: Nomen coepit esse xp̃ianum.

Expanded text:
am meam super me, tanquam si lucerna aram meam super me, tanquam si lucerna ardens et lucens diceret: Judica me secundum flammam quae super me est, id est, non qua sum ego, sed qua fulgeo accensa de te.quod est in Apocalypsi: Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc . Videtur enim consummata nequitia hominum qui crucFilium Dei : sed eorum MAJOR est, qui nolunt recte vivere et oderunt praecepta veritatis, pro quibus crucifixus est Filius Dei. Consummetur ergo, inquit, nequitia peccatorum: idest, perveniatur ad summam nequitiam, ut possit jam justum venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus sordescat adhuc: sed etiaEt diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo ergo justus dirigi potest, nisi in occulto; quando etiam per illa quae initio temporum christianorum, cum adhuc persecutione saecularium hominum sancti premerentur, miranda videbantur hominibus, nunc postquam in tanto culmine nomen coepit esse christianum,
Abbreviated transcription (Latin):
Scdui iostitiã MEAΜ: ET SCDm INNOCEΝ¬
IIAMMEÃ SUPERME: Illa ẽ. uera in noceri¬
tia : que nec inimico nocet : Itaq bene seuidi¬
cari postulat scđm in nocentiam suã quiue¬
redicere potuit : si reddidi retribuentibus
mihi mala.: Quod autem addidit suꝑme. ñ
adinnocentiam tantum. sed aduistitiã quoq
sub audiri potest: ut iste sit sensus Iudicame
dnẽ sedm iustitiam meam. & scđm in nocen¬
centia suꝑ me est : Quo additamento
demonstrat idipsum quod anima iusta
est &mnocens. Nonꝑ se habere sedꝑ
illus trantem & illummantem deum.
Dehac enim dicit in alio psalmo tuillũ¬
minabis lucernam meam dnẽ Et de
iohanne dicit᷑ : quia Nonerat ille lum̃:
sed testimonium ꝑ hibebat. delumine: Ille
erat: ardens & lucens: Lumen gͦ illudun¬
de animȩ tamquã lucernȩ accindun¬
tur. non alieno sed ꝓpriosplendore pre¬
fulget: quod est ip̃sa ueritas: Ita gͦ dicit᷑
scđm iusticiam meam & scđm innocenti¬

Expanded text:
secundum justitiam meam, et secundum innocensecundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam super me. Illa est vera innocentia, quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidi 36 retribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest, ut iste sit sensus: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, et secundum innocencentia super me est. Quo additamento demonstrat id ipsum quod anima justa est et innocens, non per se habere, sed per illustrantem et illuminantem Deum; de hac enim dicit in alio Psalmo, Tu illuminabis lucernam meam, Domine ; et de Joanne dicitur, quia non erat ille lumen, sed testimonium perhibebat de lumine . Ille erat lucerna ardens et lucens . Lumen ergo illud unde animae tanquam lucernae accenduntur, non alieno, sed proprio splendore praefulget, quod est ipsa veritas. Ita ergo dicitur, secundum justitiam meam, et secundum innocenti
Abbreviated transcription (Latin):
huius loci expositio sine p̃uiditio alterius
alicuius melioris aut paris : conuenientis¬
sime sequitur Dñs iudiccit populos: Siue
enim in altum regressus ẽ. cum post resurrec¬
tionem ascendit incȩlum. bene sequitur:
Oñs uidiccit populos: quia in de uenturus ẽ.
iudicare uiuos & mortuos. Siue in altum
regrediatur cum peccatore s xpĩanos dese¬
rit intelligentia ueritatis quia deipso ad¬
uentu dictum est Putas ueniens filius homi¬
nis. inueniet fidem suꝑ terram.: Dñs ergo
fecte᷑ orat : uide quẽ ad modum nontimeat
uditu diem: & uere securo desiderio dicat
scđiam potius implorans dĩ. quã cõmemorans
ullum meritum suum : qm̃ filius dĩ peccatores
uenit uocare inpoenitentiam: Itaq ibi dixe¬
rat. Saluum mefac dnẽ ꝓpt̃ miscđiam tuam :
idẽ. Non ꝓpter meritum meum: Nunc autẽ
quoniam uocatus. tenuit & seruabit p̃cep¬
ta quȩ accepit: audet dicere Iooicauł otiẽ

Expanded text:
hujus loci expositio, sine praejudicio alterius hujus loci expositio, sine praejudicio alterius alicujus melioris aut paris, convenientissime sequitur, Domiminus judicat populos. Sive enim in altum regressus est, cum post resurrectionem ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; quia inde venturus est judicare vivos et mortuos: sive in altum regrediatur cum peccatores christianos deserit intelligentia veritatis; quia de ipso adventu dictum est: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Dominus ergo erfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat sericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum. Quoniam Filius Dei peccatores venit vocare in poenitentiam , itaque ibi dixit, Salvum me fac propter misericordiam tuam, idest, non propter meritum meum. Nunc autem quoniam vocatus tenuit, et servavit praecepta quae accepit, audet dicere, Judica me
Abbreviated transcription (Latin):
intelliguntur heretici Propt̃ corũ iniqui¬
tatem : refrigescet caritas multorum
Cum ergo inecclesus. hoc ẽ in illa congrega¬
tione populorum atq gentium ubi nomen
xpĩanum latissime ꝑuagatum est. tanta
erit abundantia peccatorum. quȩ iam
exmagna parce sentitur: Honne illa hic¬
predicitur: que ꝑ alium quoq prophetam
denuntiata ẽ. fames uerbi: Nonne & ꝓpt̃
hanc congregationem peccatis suis ase lum̃
ueritatis ab alienantem ds̃ in altũ regredi¬
tur: idest ut aut non. autꝰ perpaucis de
quib dictum ẽ. beatus qui ꝑ seuera uerit
usq infinem hic saluus erit. teneatur & ꝑ¬
cipiatur sincera fide & ab omnium praud¬
rum opinionum labepurgata : Nonergo
congregationem regredere. idẽ. secede rur¬
sũs in altitudinem secretorũ tuorum. &iã
ꝓpt̃ hanc congregationem populorum quȩ
habet nomeri tuum & facta tua non facit:
Sed siue superior siue istasit congruentior.

Expanded text:
intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquiintelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesiis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hicpraedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem peccatis suis a se lumen veritatis abalienantem, Deus in altum regreditur, id est, ut aut non, aut a perpaucis, de quibus dictum est, Beatus qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , teneatur et percipiatur sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgata? Non ergo congregationem in altum regredere; id est, secede rursus in altitudinem secretorum tuorum, etiam propter hanc congregationem populorum quae habet nomen tuum et facta tua non facit. 8. Sed sive superior, sive ista sit congruentior
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio credentium circumdabit te
psã enim humilitate exaltatus est : id est
non est intellectus. ut ad hoc referatur.
idẽ cum appares humilis altus esto : ut
non intelligant inimici mei Iusto autem sunT
peccatores inimici : & pio impui Et congre¬
gatio populorum circumdabit te id est
ꝑ hoc ipsum quod nonte in telligunt quite
crucifigunt. credent inte gentes : atq: ita
congregatio populorum circumdabitte:
Sed quod sequitur siuere hoc significat. plus
doloris habet quliam incipit sentiri: quã
lȩtitiae qͥa intelligitur: Sequitur eni. Et
propthanc in altum regredere: id est & ꝓp¬
terꝰ congregationem generis humani qua
ecłȩ referte sunt. in altum regredere  idẽ.
rursus desine intelligi: Quidẽ. ergo & ꝓp¬
ter hanc. nisi quid& istate offensura ẽ. ita
ut uerissime prȩnuncies dicens. Putas cũ
uenerit filius hominis inueniet fidẽ super
terram  item dicit de depseudo ꝓphecis: qui

Expanded text:
congregatio credentium circumdabit te. congregatio credentium circumdabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; ut ad hoc referatur, od mandasti; id est, cum appares humilis, altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et pio impii. Et congregatio populorum circumdabit te: id est, per hoc ipsum quod non te intelligunt qui te crucifigunt, credent in te Gentes, atque ita congregatio populorum circumdabit te. Sed quod sequitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem generis humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid est ergo, Et propter hanc, nisi quia et ista te offensura est; ita ut verissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tionem regredere in altum: quod resurgen¬
do & incęlum ascendendo fecissẽ intelligit᷑:
Ita enim glorificatus. dedit spm̃ scm̃ qui ante
glorificationem eius dari non posset : sic
ineuangelio positum est Sp̃s autem non¬
dum erat datus : quia iħs nondum erat.
clarificatus : Regressus ergo in altum ꝓpt̃
congregationem populorum : misit spm̃
scm̃. Quo impleti p̃dicatores euangelui:
orbem terrarum ecclesus implenerunt:
Potest & sic iste sensus intelligi Exurge dñe
inira tua. & exaltare in finib: inimicorum
meorum : idẽ exurge imratua. & nonte in¬
telligant inimici mei: ut hoc sit exaltare :
idẽ. altos efficere. Ne intelligaris: quod re¬
fertur adillud silentium Sicenimꝰ de hac
exaltatione: in alio psalmo dicitur : Etas¬
cendit suꝑ cherubim & uolauit : & posuit
tenebras latibulum suum : Qua exaltatione
id ẽ. occultatione cumte merito peccatorũ
suorum nonintellexerint quite crucifigent:

Expanded text:
tionem regredere in altum; quod resurgentionem regredere in altum; quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum, misit Spiritum sanctum; quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum Ecclesiis impleverunt. 7. Potest et sic iste sensus intelligi: Exsurge, Domine, in ira tua, exaltare in finibus inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltatione, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum non intellexerint qui te crucifigent,
Abbreviated transcription (Latin):
exaltari potius idẽ honorari & glorificari
quam diabolum : dũ impii ustificantur et
militatem p̃cepisti: humilis appare Et
tuprior imple qđ precepisti : ut exemplotuo
uincentes suꝑbiam non possideant᷑ adiabolo:
quia aduersus tua p̃cepta suꝑbiam ꝑsua sit
dicens: Manducte & aperientur uobis
lectus est Congregatio enim populorum
siue credentium sue ꝑsequentium potest
accipi: quorum utrumq eadem dnĩ nr̃i hu¬
militate factum est: quã contẽpnens ꝑse¬
quentium multitudo: circum dedit eum:
dequa dictum est: Quare fremuer̃ gentes
& popłi meditatisunt in ania : credentium
autem ꝑeiꝰ humilitatem multitudo ita eum
circum dedit ut uerissime diceretur. Ceci¬
tas exparte inisrł facta est : ut plenitũdogen¬
tium intraret : Et illud Postula ame & dabo
tibi gentes hereditatem tuam: & possessionem
tuam terminos terre FT PROP T̃haric it al¬
RM AEΕREΟERΕ. Idẽ & ꝓpt̃ hanc congrega¬

Expanded text:
exaltari potius, id est honorari et glorificari, exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et militatem praecepisti, humilis appare; et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam, non possideantur a diabolo, qui adversus tua praecepta superbiam persuasit, dicens: anducate, et aperientur vobis lectus est. Congregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini nostri humililate factum est: quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum, de qua dictum est, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? credentium autem per ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret ; et illud, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et propter hanc in altum regredere: id est, propter hanc congrega
Abbreviated transcription (Latin):
fectum dicimus: adiram ꝓuoeat dm̃
Nonne uidendum ẽ. Nepocius ille ꝑfectus sit :
qui cum lapidaretur dixit᷑. Oñe nestatuas
illis hocpeccatum : An & iste non aduersus
homines hec p̃catur. sed aduersus diabolum
& angłos eus: quorum possessio peccatores
atq impi homines sunt : Non ergo seuiens
sed misericors aduersus eum orat: quis quis
orat ut ei auferatur ista possessio ab illo
dño qui iustificat impium Cum enĩ uisti¬
ficcitur impius ex impio fit uistus: Et ex
posessione diaboli. migrat intemplum dĩ:
Et quoniam poena ẽ. ut cuique auferat᷑ pos¬
sessio inqua dominari desiderat: hanc poe¬
nam dicie irã dĩ aduersus diabolum: ut de¬
sinat possidere quos possidet Exurge dnẽ
inira tua Exurgehic appare dixit: Hu¬
manis uidelicet & latantib: uerbis : quasi ds̃
dormit cum in secretis suis in cognitꝰ latet
EXALTARE INFITIBUS ITUMICORŨ MEORUM
Fines dixit ipsam possessionem. ubi uult dm̃

Expanded text:
fectum dicimus, ad iram provocat Deum? fectum dicimus, ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei; et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum
Abbreviated transcription (Latin):
manducabis: Et peccatori homini diccũ est.
terra es & int̾ram ibis Et gloriam meam
inpuluerem deducat. Hic est ille puluis.
quempicit uentus a faciȩ terrȩ : suꝑ boruns
scilicet uana & in epta iactantia .&. inflata¬
& non solida: tamquã uento elatus pulue¬
ris globus: Recte itaq mposuit głam: quã
nonuult inpuluerem deduci Uult enĩ eam
solidam habere in conscientia: ubi corã dõ
nulla ẽ. iactantia : Qui głatur inquit. in dño
glorietur : Ista soliditas in puluerẽ deducit᷑.
cientiȩ ubi solus ds̃ hominem probat. uelit
apud homines gloriari Hinc ẽ. qđ alibi dicit :
s conteret ossa placentium hominibus : Qui
enim bene didicit uł exꝑtus ẽ. uitiorum supe¬
randorum gradus: intelligit hoc uitium
in anis głȩ uel solum ułmarime cauendum
essc̃ ꝑfectis : Quo primo enim uitiola psa est
anima: hoc ultimum uincit. Initium.
autem omĩs peccati: suꝑbia Et initium

Expanded text:
manducabis; et peccatori homini dictum est, manducabis; et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae, superborum scilicet vana et inepta jactantia, et inflata non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia coram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur,onscientiae, ubi solus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium
Abbreviated transcription (Latin):
eruditaf scriptum ẽ melior ẽ. qui uincit
iram : quã qui capit ciuitatem Si reddi¬
di retribuentib: mihi mala: decidã merito
abinimicis meis inanis Iurare uidecur
ꝑ execrationẽ qͥuod est grauissimum iuris¬
uirandi genus: cũ homo dicit si illud fẽci.
illud patiar Sed aliud ẽ. uiratio inore ui¬
rantis.: aliud in significatione ꝓphecantis:
Hic enim dicit. quiduere contingat homiru¬
bus qui reddunt retribuentib mala: non
quod sibi aut alicui quasi iure uirando in
Iterum inimicum singulari numero Nomi¬
nans. illum magis magisq manifestat:
quem superius uelud leonem appellauit
uisibilem mortem. in potestate habereñ
possunt: Diabolus autem quas animas ꝑse¬
cutus comp̃henderit : possidebit: Et con¬
culcet in terram uitam meam Idẽ. concul¬
cando t̾ram faciat uitã meam: cybum
scilicet suum Nonenim tantum leo. sed eciã
serpens appellatus ẽ: cui dictum est. Terram

Expanded text:
us scriptum est: Melior est qui vincit us scriptum est: Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem . Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Jurare videtur per exsecrationem, quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetantis: hic enim dicit quid vere contingat hominibus qui reddunt retribuentibus mala; non quod sibi, aut alicui, quasi jurejurando impet comprehendat. Iterum inimicum singulari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram