comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uando gͦ ille qui omnia potest.
p̾uaricatorem adueram penitẽ¬
ciam compungit: quid aliud queso
quam ꝑpetualem culpam. et eo ip̃o
ꝑpetualem penam t̾minabilem fac̃e
Sic utiq sic transit pena in penam.
et̾na in transitoriam: et qui prius
tenebatur debito dampnationis. mͦ
iam tenetur debito expiationis. Ec̃¬
ce habetis. quod penȩ obligatio uer¬
satur cura duo. aliud namq ẽ debi¬
tum dampnationis. et longe aliud de¬
bitum expiationis. Eece iam aꝑte te¬
nemus. sicut ex suꝑiorib cognouimꝰ.
quod duo considantur cura obligati¬
onem culpe: duo similiter cura obli¬
gationem pene. Nam cum in culpe
obligatione ut dictum ẽ. inuenis
uiniulum captiuitatis. et unuilũ
ser uitutis. Ex iunculo captiuitatis il¬
laqueatur: ne redeat ad faciendum
bonum: ex uinculo seruitutis attra¬
hitur et exagitatur ad augendum
malum: utrumq autẽ ad dampna¬
tionis augmentum. Similit᷑ in obli¬
gatione penȩ constat ꝓculdubio ge-¬
minum uindm eẽ: uinculum dam¬

Expanded text:
uando ergo ille qui omnia potest praevaricatorem ad veram poenitentiam compungit, quid aliud, quaeso, quam perpetualem culpam, et eo ipso perpetualem poenam terminabilem facit? Sic utique, sic transit poena in poenam, aeterna in transitoriam, et qui prius tenebatur debito damnationis, modo jam tenetur debito expiationis. Ecce habetis quod poenae obligatio versatur circa duo. Aliud namque est debitum damnationis, et longe aliud debitum expiationis. Ecce jam aperte tenemus, sicut ex superioribus cognovimus, quod duo considerantur circa obligationem culpae, duo similiter circa obligationem poenae. Nam in culpae obligatione, ut dictum est, invenis vinculum captivitatis, et vinculum servitutis. Ex vinculo captivitatis illaqueatur ne redeat ad faciendum bonum, ex vinculo servitutis attrahitur, et exagitatur ad augendum malum. Utrumque autem ad damnationis augmentum. Similiter in obligatione poenae constat procul dubio geminum vinculum esse, vinculum dam
Abbreviated transcription (Latin):
nientis hominis odorem sentit: quia
discretus homo. ꝑ bonam uel malam
famã. alios licet longe remotos: cog¬
noscit. Cum gͥ anser odorem suꝑueni¬
entis hominis sentit. nocte clamare
re debet. In capitolio quondã roma
damor discreti frĩs. Clamor anseris
a capitolio suo reppulit hostem gal¬
hostem reppulit antiquũ. Clamor an¬
seris urbem romanã ab impetu ho¬
stium seruauit immunẽ: clamor dis¬
creti fr̃is ne turbetur a ꝑu̾sis. custo¬

Expanded text:
nientis hominis odorem sentit, quia nientis hominis odorem sentit, quia discretus homo per bonam, vel per malam famam alios, licet longe remotos, cognoscit. Cum igitur anser supervenientis hominis odorem sentit, nocte clamare det, clamare debet. In Capitolio quondam Romanclamor prudentis fratris. Clamor anseris a Capitolio repulit hostem Galhostem repellit antiquum. Clamor anseris urbem Romam ab impetu hostium servavit immunem; clamor prudentis fratris, ne turbetura perversis, custo
Abbreviated transcription (Latin):
uati. citius a claustris ȩxeunt: quia t̾ra¬
rum diu̾sitates norunt. De andeRe:
nser uigilias noctis assiduitate
clangoris testatur. Nullum aũt
animal ita oorem hõis sentit: ut anser.
Unde et clangore euis gallorum ascensꝰ
suam bene iugilatites: significare pot̃
Anserum. due sunt species. domesticie
uidelicet et campestres. Campestres in
altum et ordinate uolant. illosq designãt:
qui remoti at̾renis. ordinem bene uinẽ¬
di diseruant. Domestice uͦ in uicis si¬
seipsas rostris lacerant. illos sig̾eant: qͥ
et si conuentus amant. loquacitati tñ.
et detractioni uacant. Campestres an¬
seres om̃s sunt coloris cineritii: nec aliꝗͣ.
sticis uͦ ñ solum habet᷑ color cineritius:
s etiam uarius uel albus. In cãpestrib
habetur color cinericiꝰ .i. in his qui a se¬
culo sunt remoti: penitentie uilis ha¬
bitus. Hii ũ qui in urbib uel in uicis
habitant: pulcrioris coloris uestem por¬
tant. anser precet̾is animalib suꝑue¬

Expanded text:
ati, citius a claustris exeunt, quia terrarum diversitates norunt. CAP. XLVI.  vigilias noctis assiduitate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser. Unde et clangore ejus Gallorum ascensusam bene vigilantes significare potest. » Anserum duae sunt species, domestici scilicet et campestres. Campestres in altum et ordinate volant, illosque designant qui remoti a terrenis, ordinem bene vivendi servant. Domestici vero in vicis siseipsos rostro lacerant, illosque significant qui etsi conventus ament, loquacitati tamen et detractioni vacant. Campestres anseres omnes sunt coloris cinericii, nec aliquemsticis vero non solum habetur color cinericius, sed etiam varius vel albus. In campestribus habetur color cinericius, id est in iis qui a saeculo sunt remoti, poenitentiae vilis habitus. Ii vero qui in vicis vel in urbibus habitant pulchrioris coloris vestem portant. Anser prae caeteris animalibus superve
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. actionũ seqñtium distͥbu¬
tionẽ: ꝑ sudorẽ. confessionẽ. Cũ
aliquis intentionẽ suã laudat.
et ꝑ hoc qd̃ male gessit conscius
excusat. credit᷑ ẽẽ uituꝑabilis
huiꝰ purgatio sudoris: qͥa sudor
confessioniᷤ poros ñ aꝑit. qͦs ex¬
cusatio clausos ꝑobstinationẽ

Expanded text:
corpus actionum sequentium distribucorpus actionum sequentium distributionem, per sudorem confessionem. Cum igitur aliquis intentionem suam laudat, et hoc quod male gessit sibi conscius excusat, creditur vituperabilis esse hujus purgatio sudoris, quia sudor confessionis poros non aperit, quos excusatio clausos per obstinationem
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo uircutis in loco
decoctionis: uł debilitas uirtimᷤ
in loco decoctiomi. Primꝰ decor¬
tionis locꝰ est stomãchus. epar.
seds: cet̾a menbra. t̾cius. Cum
enĩ cybũ anime coquit᷑ instoma¬
cho memorie ꝑrecordationẽ
incalore epatis ꝑ dilectionẽ. in
cet̾is menbris. ꝑ oꝑationẽ: tũc
fortitudo uirtutis est in loco de¬
coctionis. Si uͦ sequit᷑ debilitaᷤᷤ
uirtutis. signum ẽ mortis.
cio ꝑsudorẽ. Sicut inquolibet
infirmo aꝑiunt᷑ carnis pori.
ut ꝑsudorem fiat purgatio in¬
orbi: sic ꝑ confessionẽ pecc̃i. fit
laudabilis purgatio animi.
Laudat᷑ etiam sudor mediocͥs:
sihabeat᷑ in om̃ib menb̾s. Cũ
um menbroꝵ fortitudinẽ qd̾ est
signum boni designat. Simiłr
oportet. ut sudor confessionis
fiat de pecc̃o cuiꝰlibet oꝑationis
Cũ aũ sudor fit tm̃ inquadã corꝑiᷤᷤ
parte. uelut incapite: conting̃
exmenbroꝵ debilitate. Morali
ter: ꝑegrũ intelligimꝰ animum.
ꝑ caput. intentionẽ. ꝑreliquũ

Expanded text:
udo virtutis in loco decoctionis, vel debilitas virtutis in loco decoctionis. Primus decoctionis locus est stomachus, hepar secundus, caetera membra tertius. Cum autem cibus animae decoquitur in stomacho memoriae per recordationem, in calore hepatis per dilectionem, in coeteris membris per operationem, tunc fortitudo virtutis est in loco decoctionis. Si vero sequitur debilitas virtutis, signum est mortis. gatio per sudorem. Sicut enim in quolibet infirmo aperiuntur carnis pori, ut per sudorem fiat purgatio morbi, sic per confessionem peccati fit laudabilis purgatio animi. Laudatur etiam sudor mediocris si habeatur in omnibus membris. Cum um membrorum fortitudinem quod est signum boni designat. Similiter oportet ut sudor confessionis fiat de peccato cujuslibet operationis. Sed cum sudor fit tantum in quadam corporis parte, velut in capite, id contingit ex membrorum debilitate. Moraliter autem per aegrum intelligimus animum, per caput intentionem, per reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
mentis uiuant: ut capilli idẽ
cogitationes discrete crescant
nec defluant. Oportet it ut ocłiᷤᷤ
cordis pec̃ci morbum diligent̾
inspicias. humiłr confitearis:
amare peniteas. Hoc aũ medi¬
camine facies: ut inhereant
capiti capilhi. idẽ ꝓuide cogita¬
tiones. Acapite siquidẽ capilli
quandoq defluunt .⁊ interrã
cadunt. ⁊ hoc fit quotiens co¬
gitationes mentis t̾renis inbi¬
ant et t̾rena concupiscunt. In¬
herent uͦ capiti: quotiens in he¬
rent diuine maiestatis cõtẽpla¬

Expanded text:
mentis juvant, ut capilli, id est mentis juvant, ut capilli, id est cogitationes discretae crescant, nec defluant. Oportet enim, ut oculis cordis peccati morbum diligenter inspicias; humiliter confitearis, amare poeniteas. Hoc autem medicamine facies, ut inhaereant capiti capilli, id est providae cogitationes. De capite siquidem capilli quandoque defluunt, et in terram cadunt, et hoc fit quoties cogitationes mentis terrenis inhiant, et terrena concupiscunt. Inhaerent vero capiti, quoties inhaerent divinae majestatis contempla
Abbreviated transcription (Latin):
mus mens est capt int̾ioris hoĩs:
capilli uͦ capitis. sunt discrete co¬
gitationes mentis. Predictus aũ
fumꝰ. moralit̾ est ꝓuidentia habi
⁊ exꝓuidentia discrete cogita¬
tiones ꝓdeunt quȩ secretum
mentis abscondunt. Qui aũ
hoc fumo caret: caluus fiet. Si¬
milit̾ animꝰ qui mnagendis rebꝰ
ꝓuidentiã ñ ht̃: caluus appa-¬
ret. Nec discrete cogitationes
mentẽ coopiunt: s qd̾ interiuᷤᷤ
latec. ext̾ius uidentib aꝑtum
reddunt. Nulle igit᷑ mediq¬
ne ꝓderunt: uͥ discrete cogita¬
tiones desunt. Si autẽ fumu
extoto amittit᷑ s solũ exaliquo
humore inficiat᷑ ⁊ infirmitaznã¬
cit᷑. q̃ alopitia uocat᷑. ex colore cu¬
tis ip̃iꝰ loci pot̾it cognosci. exquo
humore hec infirnutaᷤ oriat᷑. Di
enĩ citͥna est. calida ⁊ sicca: nec
dubitamꝰ excolera exortam tẽ
rubea. Sic̃ N in passionario legr
oportet ut myrobalano. citno.
absinthiũ est amarissimũ. Hec
enĩ tͥa cũ suis similib ꝓuidentiã

Expanded text:
mus, mens est caput interioris hominis, capilli vero capitis sunt discretae cogitationes mentis. Praedictus autem fumus moraliter est providentia habitx providentia discretae cogitationes prodeunt, quae secretum mentis abscondunt. Qui autem hoc fumo caret, calvus fiet. Similiter animus, qui in agendis rebus providentiam non habet, calvus apparet. Nec discretae cogitationes mentem cooperiunt, sed quod interius latet, exterius videntibus apertum reddunt. Nullae vero medicinae proderunt, ubi discretae cogitationes desunt. Si autem fumus ex toto non amittitur, sed solum ex aliquo humore inficiatur, et infirmitas nascatur quae alopecia vocatur, ex calore cutis illius loci poterit cognosci ex quo humore haec infirmitas oriatur. Si enim activa est, calida et sicca, non dubitamus ex cholera exortam esse rubra. Sicut autem in Passionario legitur, oportet, ut myrobalano, id est Absinthium est amarissimum. Haec enim tria cum suis similibus providentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ni ñ oportet litigare: s mansue¬
tum eẽ ad om̃s. Solet aũ infir¬
mitati u̾ticem dolentiũ. nocẽ
multiloquiũ. S ut infirmo
ꝑfectum possis prestare reme
silentiũ. De capillis cadentibꝰ.
apillus exfumo grosso et
calido nascit᷑: qd̾ exigneis
et incensis est humorib. qͦ cres¬
cente crescunt ⁊ capilli. ut pote
ab ip̃o nutͥt. Hunc fumum qui
ꝑdiderit.⁊ capillos ꝑdit. ꝓ qua¬
litate gͦ fumi erunt capilli: sic̃
mentantib. Quod si fumꝰ oĩo
defu̾it: ꝑeunt in hominib capi¬
lli ⁊ fuint calui. Quib mille
medicine subueniunt: nec am¬
pliꝰ conie crescunt. Si aũ fumꝰ ex¬

Expanded text:
suetum esse ad omnes . Solet autem infirmitati vertice dolentium nocere multiloquium. Sed ut infirmo perfectum possis praestare remedsilentium. CAP. XXI. De capillis cadentibus. Capillus ex fumo grosso et calido nascitur, qui ex igneis et incensis est humoribus. Quo crescente crescunt et capilli, utpote ab ipso nutriti. Hunc fumum qui perdiderit, et capillos perdit. Pro qualitate ergo fumi erunt capilli, sicutmentantibus. Quod si fumus omnino defuerit, pereunt in hominibus capilli, et fiunt calvi. Quibus nullae medicinae subveniunt, ut amplius comae crescant. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. lites. generant᷑. S ut dicit᷑.
lis ꝑlitem male diuidrͣ. Oportet
autẽ ne huic in firmitati auxili¬
um medicine desit: qm̃ hꝰ modh
morb uelut cancer serpit. Uñ
enĩ ꝓficiunt ad impietatẽ. ⁊ ser¬
mo eoꝵ ut cancer serpit. Et in eo

Expanded text:
gitur, lites generantur. Sed ut dicitur, gitur, lites generantur. Sed ut dicitur, lis per litem male dirimitur. Oportet autem ne huic infirmitati auxilium medicinae desit, quia hujusmodi morbus velut cancer serpit. Undeenim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpi
Abbreviated transcription (Latin):
eius descendet. Suꝑiꝰ diximꝰ cap̃t
int̾ioris homini. eẽ mentem. Hũc
autem uerticem capitis possumꝰ
appellare mentis rationem. Sic̃
enim uertex capitis in dexteram
⁊ sinistram partem capillos di¬
uidit: sic ratio mentis bonaᷤ et
malas cogitationes discernit.
Inuerticẽ eius iniquitaᷤᷤ descend̾:
dum malicia pec̾ci rationẽ sub
uerticis hoc mͦ solet fieri: ut ca¬
put in duas partes uideat᷑ scin¬
Di.Induas partes caput scindi¬
tur: dũ ratio mentiᷤꝰ ad diu̾sa
partit᷑. Oportet aũ si hec infir¬
mitas contingat alicui. ut capt̃
ta .i. doct̾na corrigendo ligatur.
Hoc enim medicamine agitͣ: ut
mentis ratio ad unũ colligatur.
Uñ ⁊ psalmista. Uerũtamen d̾s
confringet capita inimicoꝵ suoꝵ:¬
micorum. sunt menteᷤᷤ suꝑboꝵ.
Uertex capilli. est uersutia questi¬
onum indisputatione subtili.
loꝵ moralit̾ comparat᷑. Cũ autẽ
mens ꝑ diu̾sas questioneᷤ spar¬

Expanded text:
ejus descendet . Superius diximus caput ejus descendet . Superius diximus caput interioris hominis esse mentem, nunc autem verticem capitis possumus appellare mentis rationem. Sicut enim vertex capitis in dextram et sinistram partem capillos dividit, sic ratio mentis bonas et malas cogitationes discernit. In verticem hominis iniquitas descendit, dum malitia peccati rationem sibi tis hoc modo solet fieri, ut caput in duas partes videatur scindi. In duas partes caput scinditur, dum ratio mentis ad diversa partitur. Oportet autem si haec infirmitas contingat alicui, ut caput id est doctrina correctrice ligatur. Hoc enim medicamine agitur, ut mentis ratio ad unum colligatur. Unde et Psalmista: Verumtamen Deus confringet capita inimicorum suomicorum sunt mentes superborum. Vertex capilli est versutia quaestionum in disputatione subtili. lorum moraliter comparatur. Cum autem mens per diversas quaestiones spar
Abbreviated transcription (Latin):
głiat᷑. Tumor siquidẽ capitis
est elatio mentis. Et qui oder̃t
me extulert̃ caput. Exdollentia
capitis. est suꝑbia mentis. Qui
oderunt te inquit. Qui odiunt
ñ obediunt. Qui aũ. diligit:
libens obedit. Uñ. Siquis dilig¬
me sermonẽ meum seruabit.
dilectionis. Oportet autẽ oleo
uiolatico caput ung̾e: ut possiᷤ
calorem tumoriᷤ mitigare. Uio¬
la est humilis herba quȩ dum
de t̾ra nascit᷑: ñ ꝓcul at̾ra ꝓce¬
ritate seꝑatur. Dieũ igit᷑ hu¬
militatis. placat suꝑbiã mentiᷤ
Caue tñ. ne oleum pecc̾oris in¬
pinguet cap̃t tuũ. Oleũ pec¬
catoris. est blancdi :Omentũ
adulationis. ut Hoc aũ¬
oleum tumorẽ tͣ : capitis ñ
destruit: s auget ⁊ nutrit. Ut
aũ ad plenũ sanare ñ possis tu¬
moris morbum: habe tecũ salo¬
monis oleum. Aic .4. Oieũ de ca¬
pite tuo ñ deficiat. Uñ ggius.
Non deficiat oleum de capite idẽ
eius:⁊ inu̾ticem ip̃iꝰ iniqͥtaᷤ

Expanded text:
gloriatur. Tumor siquidem capitis gloriatur. Tumor siquidem capitis est elatio mentis. Et qui oderunt te extulerunt caput . Extollentia capitis est superbia mentis. Qui oderunt te, inquit, qui odiunt non obediunt. Qui autem diligit, libens obedit. Unde Domime, sermonem meum servabit . dilectionis. Oportet autem oleo violaceo caput ungere, ut possis calorem tumoris mitigare. Viola est humilis herba, quae dum de terra nascitur, non procul a terra proceritate separatur. Oleum igitur humilitatis sedabit superbiam mentis. Cave tamen ne oleum peccatoris impinguet caput tuum . Oleum peccatoris est blandimentum adulationis. Hoc autem tumorem capitis non destruit, sed auget et nutrit. Ut autem ad plenum sanare possis tumoris morbum, habe tecum Salomonis oleum. Ait enim: Oleum de capite tuo non deficiat . Unde Gregorius: « Non deficiat oleum de capite, » id est, m ipsius iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ legis: oleo roseaceo cap̃t un¬
gis. S anteqͣm oleum infundaᷤs
oportet ad huc caput radere: idẽ
morbi destruis:⁊ fomento frigidi
olei. feruorem caloris p̃mis. fu¬
ge igit᷑ estum carnis. quere um¬
bram diuine ꝓtectionis: roga sũ
in die belli. Ne tradas me a desi¬
derio meo pecc̃or. Repetitio nõiᷤ.
affectum suscitat pietatis. Uirtꝰ
inquit salutis meȩ. Ip̃e enĩ cuili¬
bet homini. dat uires saluanch.
Ip̃e est refugium et uirtꝰ. adutor
belh: est ꝓsꝑitas mundi. Que diẽ
belli eẽ drͣ. quia caro adu̾sus sp̃m
in eo cotidie pugnat.⁊ multociers
alt̾abalt̾o. suꝑat᷑. Calor diei. est
ardor mali desid̾ii. Suꝑ poñ igit᷑
capit. idest mente summꝰ medi¬
cus umibra. id est patientiȩ ꝑse¬
u̾antis sustinentiã. ne nimiꝰ calor
mali desiderii mentẽ grauet:
ne a desid̾io suo iustum pecc̃ori
conformet. Dolor etiam capiti
extumore nascit᷑: quotiens ex
habundantia boni oꝑis animꝰ

Expanded text:
sanctorum legis, oleo rosaceo caput unsanctorum legis, oleo rosaceo caput ungis. Sed antequam oleum infundas oportet caput radere, id esmorbi destruis, et fomento frigidi olei fervorem calorum premis. Fuge igitur aestum carnis, quaere umbram divinae protectionis. Roga summuper caput meum in die belli. Ne tradas me a desiderio meo peccatori, etc. Repetitio nominis affectum suscitat pietatis. Virtus, inquit, salutis meae. Ipse enim cuilibet homini dat vires salvandi. Ipse enim est refugium, et virtus adjutor belli est prosperitas mundi. Quae dies belli esse dicitur, quia caro adversus spiritum in eo quotidie pugnat, et multoties alter ab altero superatur. Calor dici est calor mali desiderii. Superponit igitur capiti, id est, menti summus medicus umbram, id est, patientiae perseverantis sustinentiam, ne nimius calor mali desiderii mentem gravet, ne a desiderio suo justum peccatori conformet. Dolor etiam capitis ex tumore nascitur, quoties ex abundantia boni operis animus
Abbreviated transcription (Latin):
fleuit. Conu̾tet᷑ dolor eiꝰ in qͥt
dauid incapt̃ eius. Dolor capi¬
tis est appetitꝰ nimiȩ cupiditatiᷤ.
Qui dolor incaput eiꝰ conu̾tit᷑:
qñ mens desid̾io rerũ temꝑa¬
lium anxie cruciat᷑. Ecce in qͥt
parturit iniusticiã. et cõcepit
tatẽ. Concep̃ dolorẽ mali desid̾ii
incogitatione. parturit in iusti¬
ciã circumueniendo frẽm in lo¬
cutione: male possidendo pe¬
ꝑit iniquitatẽ in oꝑatione. H
aũ dolor aliqñ nascit᷑ extumore:
aliqñ excalore. Calor est nimie
cupiditatiꝰ ardor. Ut igit᷑ sanꝰ
fieri debeas:morbi mat̾iam
subtrahere ñ obmittas. Disꝑsit
inqͥt dedit pauꝑib. Q pau
ꝑib tͥbuit. nullius temꝑalis
cõmodi retͥbitionẽ querit. Si
igit᷑ largiendo q̃ possides con¬
tempseris mundũ: anxie cupi¬
ditatis minues appetitũ. Nec
tm̃ mat̾iam morb subtiahes:
s etiã oleo roseaceo unges. Huiꝰ¬
modi siquidẽ oleum frigide nat᷑e
cruor mr̃m. Dum enim passioneᷤ

Expanded text:
it. Convertetur dolor ejus, inquit David, in caput ejus . Dolor item capitis est morbus nimiae cupiditatis. Qui dolor in caput convertitur, quando mens desiderio rerum temporalium anxie cruciatur. Ecce, inquit, parturit injustitiam, concepit itatem . Concepit dolorem mali desiderii in cogitatione, parturit injustitiam circumveniendo fratrem in locutione, male possidendo peperit iniquitatem in operatione. Hic autem dolor aliquando nascitur ex calore, aliquando ex tumore. Calor est nimiae cupiditatis ardor, ut igitur sanus fias, morbi materiam subtrahere non omittas. Dispersit, inquit, dedit pauperibus, juibus tribuit, nullius temporalis commodi retributionem quaerit. Si igitur largiendo quae possides, contempseris mundum, anxiae cupiditatis minues appetitum. Nec tantum materiam morbi subtrahes, sed etiam oleo rosaceo caput unges, hujusmodi siquidem oleum frigidae naturcruor martyrum. Dum enim passiones
Abbreviated transcription (Latin):
bet spem. quia si p̾cisũ fu̾it. rur¬
głam rursus ad uitę uiriditatẽ
uenit. Huius rami pullulañ:
ut ex resurrectione illiꝰ multi¬
plicati. longe lateq fidele̾ creᷤ¬
cant. Fructꝰ huiꝰ arboris. ẽ caro
xp̃i et sanguis. Qui ex hoc frue¬
tu se ipsos cibant: ȩt̃nȩ uitȩ sa¬
lutẽ abq serupulo dubitatiõi
expectant. Lignũ uͦ uitȩ qd̾ est
in medio claustri futurȩ beati¬
tudinis. idẽ sapĩa dei patͥs. fuit
ab inicio creaturȩ eybꝰ angłoꝵ:
incarnata uͦ dei sapĩa facta est
redẽptio peccõꝵ. salus iustoꝵ.
Sub ramis huiꝰ arboris. id est
srib tutela diuine ꝓtectionis.
iusti resident: aspectu eiꝰ delec¬
tant᷑. &. amenitate gaudent.
satiant᷑ fruciꝰ dulcedine. id est

Expanded text:
bet spem, quia si praecisum fuerit, rurgloriam, rursus ad vitae viriditatem venit. Hujus rami pullulant, ut ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles crescant. Fructus hujus arboris est caro Christi et sanguis. Qui ex hoc fructu seipsos cibant, aeternae vitae salutem absque scrupulo dubitationis exspectant. Lignum vero vitae quod est in medio claustri futurae beatitudinis, id est, sapientia Dei Patris, fuit ab initio creaturae cibus angelorum; incarnata vero Dei Sapientia facta est redemptio peccatorum, et salus justorum. Sub ramis hujus arboris, id est sub tutela divinae protectionis, justi resident, aspectu ejus delectantur, et amoenitate gaudent; satiantur fructus dulcedine, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ u̾itate iustus afficitur: in ȩ¬
ternȩ uitȩ uiriditate recuꝑat᷑.
Et qui hic uirebat ꝑ fidem illic
uirescit ꝑ speciẽ. & rami eius
pullulant. qͥa plerũq ex passi¬
one iusti.fideles quiq ad amo¬
rem cȩlestis patͥȩ multiplican¬
tur: et uiriditatem uitȩ sp̾itał
accipiunt. dũ hunc ꝓ dõ forti¬
ter egisse gratulant᷑. Ex fruc¬
tugͥ ligni iusticie qͦd in me¬
dio moralis claustri ponit᷑:
anima cũ suis uirtutib sa¬
tiat᷑. Est etiã lignũ uite. scd̾m
formã humanitatis xp̃c in

Expanded text:
pro veritate justus afficitur, in aepro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per spem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex passione justi, fideles quique ad amorem coelestis patriae multiplicantur: et viriditatem vitae spiritualis accipiunt, dum hunc pro Deo fortiter egisse gratulantur. Ex fructu igitur ligni justitiae, quod in medio moralis claustri ponitur, anima cum suis virtutibus satiatur. Est et lignum vitae secundum formam hu
Abbreviated transcription (Latin):
dece.ne sumat de ligno uitȩ.
Arbor uͦ iusticͥe. quȩ est lignũ
uitȩ. in claustro animȩ ponit᷑.
ut animi in eo uirtutes delec¬
tentur. Est autẽ animȩ claustr̃:
contemplationis sec̾tum. Plan¬
tatur aut̃ arbor iustiȩ in terra
bonȩ uoluntatis. radicatur ĩ
ꝓfundo humilitatis. crescit ꝑ
desidium. expandit ramos ꝑ
exemplũ: dat fructũ boni oꝑi.
cibat esurientẽ dulcedine con¬
templationis. De hoc ligno ꝑ
beatum iob dicit᷑. lignũ habet
spem. Si p̃cisum fu̾it. rursũ
uirescit: & rami eiꝰ pullulant
Uude beatus gregoriꝰ in moralib.
Ligni noĩe aliqͣndo erux. aliqñ
uir iustus: aliqñ incarnata¬
uͦ dei sapĩa figurat᷑. In ligno
siqͥdem crucis. habemꝰ spem
salutis. Od uͦ hic de ligno d̾R
iusticiȩ cuiuslibet hominiꝰ as¬
signatur. Lignũ enĩ habet sp̃e:
quia futurȩ beatitudinis uistꝰ
expectat retͥbutionẽ. Si p̃cisũ
su̾it: rursũ uirescit. Unde beat᷑
Gregoriꝰ. Cũ in morte passionis

Expanded text:
e . Arbor vero justitiae, quae est lignum vitae, in claustro animae ponitur, ut animi virtutes in eo delectentur. Est autem animae claustrum contemplationis secretum. Plantatur autem arbor justitiae in terra bonae voluntatis, radicatur in profundo humilitatis, crescit per desiderium, expandit ramos; per exemplum dat fructum boni operis, cibat esurientem dulcedine contemplationis. De hoc ligno per beatum Job dicitur: Lignum habet spem: si praecisum fuerit rursum virescit, et rami ejus pullulant . Unde beatus Gregorius in Moralibus: « Ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aliquando vero incarnata Dei Sapientia figuratur. » In ligno siquidem crucis habemus spem salutis. Quod vero hic de ligno dicitur, justitiae cujuslibet hominis assignatur. Lignum enim habet spem, quia futurae beatitudinis justus exspectat retributionem. Si praecisum fuerit, rursum virescit. Unde B. Gregorius: Cum in morte passionis
Abbreviated transcription (Latin):
pratelli qd̵ future comꝑauimꝰ
amenitati. ponit᷑ lignũ uitȩ:
ut uita sit in amenitate. Non
est enĩ felix amenitas: cũ uita
coartat᷑ intͣ mortis metas. Sed
cũ uita sine fine fu̾it. tẽ ameni¬
tas uitȩ cũ uita felix erit. ita ut
audiat homo. qd ꝑ ꝓpham dR
a dño: longitudine dierumie¬
plebo eũ. & ostendã illi saluta¬
re meũ. Longitudo tempori. e
spaciũ et̃nitatis. ostensio salusa¬
ris. uisio saluatoris. Hoc aut̃ sa¬
uitare. est lignũ uitȩ. Diu̾sa st̃
ligna uitȩ. Est enĩ lignũ uitȩ ar¬
bor quedam mat̾ialis.quȩ a pͥn¬
cipio fuit in medio paradisr. ẽ
et lignũ uitȩ. qͣsi arbor quedã
iusticia in medio moralis clau¬
stri. Est etiã arbor uitȩ. xp̃c in
medio ȩcclĩȩ. S in medio clau¬
stri futurȩ beatitudinis. ẽ qͣsi
lignũ uitȩ sapĩa dĩ patris: ne pͥ

Expanded text:
pratelli quod futurae comparavimus amoenitati ponitur lignum vitae, ut vita sit in amoenitate. Non est enim felix amoenitas, cum vita arctatur intra mortis metas. Sed cum vita sine morte fuerit, tunc amoenitas vitae cum vita felix erit, ita ut audiat homo quod per Prtudine dierum replebo eum, et ostendam illi salutare meum : longitudo temporis est spatium aeternitatis; ostensio salutaris est visio Salvatoris. Hoc autem salutare est lignum vitae. Diversa sunt ligna vitae: est enim lignum vitae arbor quaedam materialis, quae a principio fuit in medio paradisi. Est et lignum vitae quasi arbor quaedam justitia in medio moralis claustri. Est etiam arbor vitae Christus in medio Ecclesiae. Sed in medio claustri futurae beatitudinis est quasi lignu
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdem future uite. qͣsi uiriditaᷤᷤ
pͣtelli. m̃tes suꝑnoꝵ ciuiũ refic̃¬
sua nouicate. Nich enĩ ibi uetu¬
uitate suȩ uiriditatis absq du¬
bio ꝑmanebit. Nec in uere cres¬
cet. nec in autumno deficiet. nͨ
calore siccabit᷑ ȩstatis: nec maR¬
cescet frigorib hyemis. Ibi enĩ
ñ erit uarietas temporis: ubi
semꝑ ẽ idemtitas ȩt̃nitatis. Un
de ioh̾es in apocalipsi dic̃. quia

Expanded text:
siquidem futurae vitae, quasi viriditas siquidem futurae vitae, quasi viriditas pratelli mentes suate. Nihil enim ibi vetunovitate suae viriditatis absque dubio permanebit. Nec in vere crescet, nec in autumno deficiet; nec calore siccabitur aestatis, nec marcescet frigoribus hiemis. Ibi enim non erit varietas temporis, ubi semper est identitas aeternitatis. Unde B. Joannes in Apocalypsi dicit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
strũ ꝑfectȩ beatitudinis ꝑuen̾it:
in eo assidue legens. in scientia
diuine ꝑfectus erit. De hoc libͦ
qͥdam sapiens dic̃: qd̾ eiꝰ origo
sit ȩt̃na. incorruptibilis ẽentia.
cognitio. uita. Seͥptura in dele¬
bilis. inspectus desið̾abilis. do¬
ctrina facilis. scĩa dulcis. ꝓfun¬
ditas inꝑscrutabilis. u̾ba innu¬
merabilia: et tam̃ unũ u̾bum
omĩa. Huiꝰ libri litterȩ. in clau¬
stro humanitatis xp̃i st̃ scͥptȩ:
s auro diuinitatis illumina¬
te. Qui gͥ ad inspectionẽ illius
libriꝑueniet: cruditus scientia
iriditas pratelli qd̾ est in
medio materialis claustri.
ocłos claustraliũ reficit: &. eos
alacriores ad legendũ reddit. Est
enĩ natura coloris uiridu̾at ocłoᷤ¬
foueat obtentu suȩ uisionis. Si¬
milit̾ uiriditas pratelli qd̾ ẽ in
medio cęlestis claustri. ocłõs suꝑ¬
noꝵ ciuium recreat: & eossemꝑ
sua nouitate confortat. Amenitã

Expanded text:
strum perfectae beatitudinis pervenerit, strum perfectae beatitudinis pervenerit, in eo assidue legens, in scientia divinae legis perfectus erit. De hoc libro quidam sapiens dixit quod « ejus origo sit aeterna, incorruptibilis essentia, cognitio vita, scriptura indelebilis, inspectus desiderabilis, doctrina facilis, scientia dulcis, profunditas instructibilis, verba innumerabilia: et tamen unum verbum omnia. » Hujus libri litterae in claustra humanitatis Christi sunt scriptae, sed auro divinitatis illuminatae. Qui igitur ad inspectionem illius libri perveniet, eruditus scientia Viriditas pratelli, quod est in medio materialis claustri, oculos claustralium reficit, et eos alacriores ad legendum reddit. Est enim natura coloris viridis, ut ofoveat obtentu suae visionis. Similiter viriditas pratelli, quod est in medio coelestis claustri, oculos supernorum civium recreat, et eos semper sua novitate confortat. Amoenitas
Abbreviated transcription (Latin):
mandata cȩlestia oꝑe suo exp̾s¬
sacernuntur. Et iudicati suÑ
mortui ex his quȩ scͥpta erant
in libris. q̃m in ostensa uita iu¬
toꝵ. quasi in expansione libroꝵ.
legunt bonũ qd̾ fac̾e noluerũt.
atq dãpnant᷑ ex eoꝵ cõꝑatiõe
lib̃ uitȩ ẽ. ipsa uisio iudiciᷤ ad¬
uenientis: in quo quasi scrip¬
tũ ẽ om̃e mandatũ. qͥa qͥsquiᷤ
cũ uidit. mox teste conscĩa. qͥc¬
qͥd ñ fecit. intelligit. Lib̃ ẽe d̾R¬
etiã lib̾ uitȩ: qͥa iustũ lib̾at ab
ȩt̃na morte .&. in futuro remu¬
nerat ꝑpetua lib̾tate. Et quos
in p̾senti lib̾at a culpa: in fu¬
turo reddet immunes apena.
Unde beatꝰ iacobus. Sap̃ia qͣ
de sursum ẽ. pͥmũ qͥdem pudi¬
ca ẽ: deinde pacifica. Pudica. sic̃
in pastorali ligit᷑: qͥa caste intel¬
ligit. Pacifica uͦ. qͥa ꝑ elationẽ
minime se a ꝓximi sui societate
disiungit. Qui gͥ sapĩam quȩ
de sursum uenit diligit. qͣsi in
libro uite legit. Cũ aut̃ ad clau¬

Expanded text:
mandata coelestia opere sic expressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quoniam in ostensa vita justorum quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt, atque damnantur ex eorum comparatione Liber vitae, est ipsa visio judicis advenientis: » in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox teste conscientia quidquid non fecit intelligit. Liber esse detiam liber vitae, quia justum liberat ab aeterna morte, et in futuro remunerat perpetua libertate. Et quos in praesenti liberat a culpa, in futuro reddet immunes a poena. Unde beatus Jacobus: Sapientia, quae desursum est, primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica, sicut in Pastorali legitur, quia caste intelligit; pacifica vero, quia per elationem minime se a proximi sui societate disjungit. Qui igitur sapientiam, quae desursum venit, diligit, quasi in libro vitae legit. Cum autem ad clau
Abbreviated transcription (Latin):
les quiq ex dono g̾re cȩlestis et¬
am u̾ibum doctrinȩ ꝑcipiant:
atq de u̾itatis pabulo qd̾ ipsi
dulcit̃ ĩntͥnsecus ruminant.
et ꝓximos suos suauit̃ pa̾cafs.
Et deuoraui illũ: et erat in ore
meo dulcis tanqͣm mel. Liber
qui deuorat᷑ &. comedit᷑. dulcᷤ
in ore tanqͣm mel efficit᷑. In eiꝰ
tur. cuiꝰ uitȩ uiscera mandatis
illius replent᷑. q̃m ei suauis ẽ
ad loquendũ. cui intius exp̾s¬
sa fu̾it ad inueniendũ. Nam
uita reꝓba intͣ conscĩam remor¬
det. Et cũ deuorassem librũ:
amaricatꝰ ẽ uent̃ meus. Unde
beat᷑ Gregoriꝰ suꝑ ierechielẽ. In
iheremias dic̃. Uentrẽ meum
doleo. Uentrẽ quippe doluit
qui m̃tis afflictionẽ sensit. d
sciendũ ẽ. quia cui sermo dei
in ore cordis dulcis ẽẽ ceꝑlt.
huiꝰ ꝓcul dubio contͣ semet ip̃m
anmus amarescit. St̃ et alii li¬
bri. de quib iohes dicit in apo¬
calipsi. Et libri inqͥt aꝑti sunt.

Expanded text:
les quique ex dono gratiae coelestis etles quique ex dono gratiae coelestis etiam verbum doctrinae percipiant, atque de veritatis pabulo, quod ipsi dulciter intrinsecus ruminant, et proximos suos suaviter pascant. Et devoravi illum, et erat in ore meo dulcis tanquam mel. Liber qui devoratur, et comeditur, dulcis in ore sicut mel efficitur. In ejus tur, cujus vitae viscera mandatis illius replentur, quoniam ei suavis est ad loquendum, cum interius expressa fuerit ad inveniendum. Nam vita reproba, et conscientia remordet. Et cum devorassem librum, amaricatus est venter meus. Unde beatus Gregorius super Ezechielem: « In Jeremias dicit: Ventrem meum doleo . Ventrem quippe doluit, qui mentis afflictionem sensit. Sed sciendum est quia, cum sermo Dei in ore cordis dulcis esse coeperit, hujus procul dubio contra semetipsum animus amarescit. Sunt et alii libri, de quibus Joannes dicit in Apocalypsi: Et libri, inquit, aperti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& erat in ore meo dulce tanqͣm
mel. E cũ deuorassem librum:
amaricat᷑ ẽ uent̃ meus. Unde
beat᷑ Gregoriꝰ. librũ deuoramus:
cũ u̾ba uitȩ cũ auiditate sumi¬
mus. In quo deuorationis u̾bo. qͥd
aliud qͣm corpor pigritiȩ ñrȩ re¬
teria & ꝑ nosmet ipsos non re¬
quirimꝰ. et inuiti dicta ab aliis
audimꝰ: librũ gͦ deuoramꝰ . &. co¬
medim᷑: dũ u̾bũ di legimꝰ. Mul¬
ti aut̃ legunt . & ab ipsa lectioẽ
ieiuni st̃. Multi uocẽ p̃dicati¬
onis audiunt. s pꝰt uoc̃ẽ uacui
& ieiuni recedunt: qͥa &. sim̃te
intellectũ sacri eloquii ꝑcipiũt.
obliuiscendo et non seruando
quȩ audierint. hȩc in cordis
uiscerib ñ reponunt. Legunt
aut̃ et ieiun a lectione ñ st̃. qͥ
intelligunt & seruant ea in qͥ¬
bus laborant. Hii scm̃ librum
deuorant & comedunt. & ieui¬
ni ñ sunt: qͥa p̃cepta uitȩ quȩ
sensus caꝑe potuit. memoria
ñ amisit. Et fit plerũq ut ta¬

Expanded text:
et erat in ore meo dulcis tanquam et erat in ore meo dulcis tanquam mel. Et cum devorassem librum, amaricatus est venter meus . Unde beatus Gregorius: « Librum devoramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. » In quo devorationis verbo, quid aliud quam torpor pigritiae nostrae reteria per nosmetipsos non requirimus, et inviti dicta ab aliis audimus. Librum ergo devoramus et comedimus. dum verba Dei legimus. Multi enim legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt. Multi vocem praedicationis audiunt, sed post vocem vacui et jejuni recedunt. Quia etsi mente intellectum sacri eloquii percipiunt, obliviscendo, et non servando quae audierint, haec in cordis visceribus non reponunt. Legunt autem, et jejuni a lectione non sunt, qui intelligunt, et servant ea in quibus laborant. Hi sanctum librum devorant, et comedunt, et jejuni non sunt, quia praecepta vitae quae sensus capere potuit, memoria non amisit. Et fit quandoque ut ta
Abbreviated transcription (Latin):
peccasti: similit̃ et ipsi peccant.
Om̃s enĩ peccauer̃t. et egent
gła di. Et exiuit unus pͦt aliũ:
ut sequerent᷑ p̃cedentẽ diabłm
De eo enĩ d̾r .&. egressus ẽ satan
a facie dñi. Eg̾ssus ẽ aut̃. ñ ut
beatũ iob sanaret: s ut afflig̾et.
Similit̃ isti ñ ad hoc conuene¬
rant. ut mulierẽ in adult̾io
dep̾hensam lib̾arent: s ut lapi¬
darent. Non ẽ aut̃ iusticia legi
ut aliquẽ iudicet: quẽ ꝓprii
delicti conscĩa remordet. Uade
inqͥt: & ampliꝰ noli peceare. Ua
in uia mandatoꝵ dĩ: uade ꝑ se¬
mitas iusticiȩ. Noli peccare. Et
si qnͣdoq compellat animum
carnis fragilitas: repugnet uo¬
luntas. Hii tres libri. idẽ. lib̃
rationis. correctionis & grȩ.
scbuntur in uno codice. Hic co¬
dex ẽ diuina scͥptura. de quo ꝑ
ioh̃em in apocalipsi dicit᷑. Et
uidi angłm descendentẽ de cȩ¬
lo .&. habebat in manu sua li¬
brũ aꝑtum. Et accepi librũ de
manu anglĩ . & deuoraui illũ:

Expanded text:
peccasti, similiter et ipsi peccant. peccasti, similiter et ipsi peccant. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei .-- Et exivit unus post alium , ut sequerentur praecedentem diabolum. De eo enim dicitur: Egressus est Satan a facie Domini . Egressus est autem, non ut beatum Job sanaret, sed affligeret. Similiter isti non ob hoc venerant, ut mulierem in adulterio deprehensam liberarent, sed ut lapidarent. Non est autem justitia legis, ut aliquem judicet, quem proprii delicti conscientia remordet. Vade, inquit, et jam amplius noli peccare. Vain via mandatorum Dei; vade per semitam justitiae. Noli peccare. Et si quandoque compellat animum carnis fragilitas, repugnet voluntas. Hi tres libri, id est, liber rationis, correctionis et gratiae, scribuntur in uno codice. Hic codex est divina Scriptura, de quo per Joannem in Apocalypsi dicitur: Et vidi angelum descendentem de coelo, et habebat in manu sua librum apertum. Et accepi librum de manu angeli, et devoravi illum,
Abbreviated transcription (Latin):
uł calamꝰ ẽ digitus. id ẽ beni¬
gnitas scĩ sp̃s. Hoc calamo scri¬
buntur tabulȩ moysi. De eodẽ
dixerunt in egypto magi: hic
ẽ digitus d̾i. Pargamenũ ẽt̾ra.
idẽ. corda t̾renis desidiis plena.
desiccata a sanguine & pilis. ⁊d
ẽ a suꝑfluitate & carnalib de¬
sid̾iis: libri mat̾ia ẽ penitentia:
sententia de miscðia. Intentio
circa causã u̾satur: ad hoc ent̃
intendit. ut pecc̃ori misereat᷑.
Si autẽ cui parti philosophiȩ
supponat᷑. queritur: ethicȩ sup¬
ponit᷑. Ethica. ẽ moralis scĩa.
in hoc enĩ libro agit᷑: ut destru¬
ant᷑ pͣui mores. & boni super¬
edificent᷑. Reddit lectorẽ beni¬
uolũ reddit: dũ pacatũ dimitcit.
Reddit atcentũ: dũ ꝓmittit fu¬
turȩ retributionis p̃miũ. Redd̾¬
etiam docilem: dũ cęlestib doctͥ¬
nis instruit legentis mentem.
Ubi sunt inquit qͥ te accusabãt:
Uade et ampliꝰ noli peccare for¬
sitan qui te accusabant. sic̃ tu

Expanded text:
vel calamus, est Dei digitus, id est benivel calamus, est Dei digitus, id est benignitas Spiritus sancti. Hoc calamo scribuntur tabulae Moysi. De eodem dixerunt in Aegypto magi: Hic est digitus Dei . Pergamenum est terra, id est corda terrenis desideriis plena, desiccata a sanguine et pilis, id est a superfluitate et carnalibus desideriis. Libri materia, est poenitentia, sententia, de misericordia. Intentio circa causam versatur, ad hoc enim intendit, ut peccatori misereatur. Si autem cui parti philosophiae supponatur quaeritur, ethicae supponitur. Ethica est moralis scientia. In hoc enim libro agitur, ut destruantur pravi mores, et boni superaedificentur. Reddit lectorem benevolum reddit, dum peccatum dimittit. Reddit attentum, dum promittit futurae retributionis praemium. Reddit docilem, dum coelestibus doctrinis instruit legentis mentem. Ubi sunt, inquit, qui te accusabant? vade et jam noli amplius peccare: forsitan qui te accusabant, sicut tu
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Lib̃ uͦ diuinȩ sapĩe qui ẽ
ab et̃no scͥptus a d̾o. ñqm ẽ cor¬
ruptus. semꝑ idem ꝑmanet.
nec ullius m̃dacii maculam
inse habet. Cũ aliqͥs cogitat quid
agere debeat. & hoc rõnabiliter
disponit: qͣsi in libro rationis le¬
git. Cum uͦ peccat. & correptus
penitet: qͣsi in libro correetioniꝰ
legendo studet. Si autẽ accusatꝰ
ab aliquo. audiat a magistro. uͥ
sunt qui te accusabant. uade
& ampliꝰ noli peccare: legit in
libro gr̃ȩ. Iħs aut̃ inclinanꝰse
deorsum: digito sebebat in t̃sa
habes nẽ scͥptorem libri & ti¬
tulũ. habes pennã uł calamũ:
habes etiã pargamenũ. Inclina¬
uo. est miserentis dĩ condescen¬
sio. Scͥptor ẽ iħs. id ẽ saluator.
Concurrunt hȩc om̃ia. ut qͥ
sc inelinat saluet: qͣtinus qui
condescendit salutẽ p̾stet: Titu¬
lus in hoc oꝑe. incipit liber
gr̃ȩ. Non enĩ p̃cesserant m̾ita.
ut dimitt̾entur peccata: s di¬
mittunt᷑ p̃cedente gr̃a. Penna

Expanded text:
tus. Liber vero divinae sapientiae, qui est tus. Liber vero divinae sapientiae, qui est ab aeterno scriptus a Deo, nunquam est corruptus, semper idem permanet, nec mendacii maculam in se habet. Cum aliquis cogitat quid agere debeat, et hoc rationabiliter disponit, quasi in libro rationis legit. Cum vero peccat, et correptus poenitet, quasi in libro correctionis legendo studet. Si autem accusatus ab aliquo audit a Magistro: Ubi sunt qui te accusabant? vade, et jam noli amplius peccare ; legit in libro gratiae: Jesus autem inclinans se deorsum digito scribebat in terram . Habes nunc scriptorem libri et titulum, habes pennam et calamum, habes etiam pergamenum. Inclinatio est miserentis Dei condescensio. Scriptor est Jesus, id est Salvator. Concurrunt haec omnia, ut qui se inclinat salvet, quatenus qui condescendit salutem praestet. Titulus in hoc opere incipit: Liber gratiae. Non enim praecesserant merita, ut dimitterentur peccata, sed dimittuntur, praecedente gratia. Penna
Abbreviated transcription (Latin):
fine uiuent. De libro uite.
Wi in claustro ꝑfectȩ bea¬
titudinis resident: ꝓcul
dubio diuinȩ sapĩȩ lectioni
student. Nec retrahit eoᷤ aliqͣ
necessitas corꝑis: nec aliquod
impedim̃tũ laboris. Qui enĩ
in claustrõ ꝑfectȩ beatitudinĩ
manent. nullo indigent:s
postpositis omĩb curis. attente
legunt in libro uitȩ. Quatuor
sunt libri uitȩ. Unus seriptus
fuit in paradiso. aliꝰ in deserto.
t̃eius in templo: qͣitus scͥptuᷤ ab
et̃no. adhuc hab ecur in cȩlesti
claustro. Primꝰ scͥptus ẽ ad̾o in
corde hominis. seds a moyse ĩ
tabulis lapideis. t̾eius a xp̃o ĩ
t̾ra: qͣrtus in p̃scientia diuina.
Primꝰ ẽ lib̃ rationis. scds correi¬
tionis. tc̃ius gr̃ȩ. qͣrtus diuins¬
sapĩȩ. Lib̃ qui in paradiso ẽ sc̃p¬
tus: ibidem ẽ corruptꝰ. nec em̃¬
datus. Lib̃ a moyse in deserto
scͥptus. multotiens ẽ corruptꝰ.
et multotiens em̃datus. Laber
intemplo scͥptus .& a iuideis
accusatus: ñ ẽ tam̃ ado reꝓba¬

Expanded text:
II. De libro vitae. Qui in claustro perfectae beatitudinis resident procul dubio divinae sapientiae lectioni student. Nec retrahit eos aliqua necessitas corporis, nec aliquod impedimentum laboris. Qui enim in claustro perfectae beatitudinis manent, nullo indigent, sed postpositis omnibus curis attende legunt in libro vitae. Quatuor sunt libri vitae: primus scriptus fuit in paradiso, secundus in deserto, tertius in templo, quartus scriptus ab aeterno, et adhuc habetur in coelesti claustro. Primus scriptus est a Deo in corde hominis, secundus a Moyse in tabulis lapideis, tertius a Christo in terra, quartus in praescientia divina. Prima est liber generationis, secundus correctionis, tsapientiae. Liber qui in paradiso est scriptus, ibidem est corruptus, nec emendatus. Liber a Moyse in deserto scriptus, multoties corruptus est, et multoties emendatus. Liber in templo scriptus, est a Judaeis accusatus, non est tamen a Deo reproba
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrto. Tempꝰ nr̃e mortalitatis ĩqͥt.
qͣndoq tnsiturũ ẽ. ut penituᷤᷤ ñ
sit: angło hic in sacͦ eloquio at¬
testante qͥ ait. ꝑ uiuentẽ ĩ scła
quia tempꝰ iam ñ erit. Nama
si ꝓpħ̾a dicit. erit tempꝰ eoꝵ in
nomine temꝑis eoꝵ defectum
uocauit: ostendens qd̾̃ sine fi
manȩ uarius defectus. Nonm
fundit᷑ p̃dicta uiriditas habũ¬
dantia pluuiȩ. s infusione
roris: quia non eget p̾dicatiõe.
s rore diuinȩ contemplationis.
Ubi enĩ unusquisq om̃ia scien¬
tem sciet: ibi nemo doctrina p̃di¬

Expanded text:
. Tempus nostrae mutabilitatis ita quandoque transiturum est, ut penitus non sit, angelo in sacro eloquio attestante, qui ait: Per viventem in saecula, quia tempus jam non erit. Nam etsi Propheta dicit: Erit tempus eorum in nomine temporis eorum defectum vocavit, ostendens quod sinarius defectus. Non infundetur praedicta viriditas abundantia pluviae, sed infusione roris, quia non eget praedicatione, sed rore divinae contemplationis. Ubi enim unusquisque omnia scientem sciet, ibi nemo doctrina praedi
Abbreviated transcription (Latin):
lum petulantiȩ. hedum lasciuiȩ:
taurũ suꝑbiȩ. Sepissime enĩ gau¬
det animꝰ uanitate. carnis desidio
delectat᷑. inflatur scientia: hono¬
rib sublimari desid̾at. Offert aũ
caustũ ponant᷑ suꝑ contͥcionis
altare. Intuet᷑ etiã ocło diecioniᷤᷤ
licet longe positus dũ aꝑtc᷑ tem¬
plum. ipsius templi pulcͥtudur̃.
dũ in conu̾sis quib libet ꝑ exem¬
plũ boni oꝑis. foras apparentẽ
attendit moꝵ uenustatẽ. ad dñm

Expanded text:
lum petulantiae, haedum lasciviae, lum petulantiae, haedum lasciviae, taurum superbiae. Saepissime enim gaudet animus vanitate, carnis desiderio delectatur, inflatur scientia, honoribus sublimari desiderat. Offert autecaustum ponantur super contritionis altare. Intuetur etiam oculo discretionis licet longe positus dum aperitur templum ipsius templi pulchritudinem, dum in conversis quibuslibet per exemplum boni operis foris apparentem attendit morum venustate
Abbreviated transcription (Latin):
signant᷑ corda carnaliũ. qui ꝑ hoc
qd̃ in cõmuni et simplici fide
manent ad edificiũ tẽpli ꝑtinẽt.
nec tam̃ tales sunt. ut ꝑ se hostias
immolent. s in manu sacerdotũ e¬
as offerunt. ut ꝓ eis orent. Hostias
ctiã offerunt: dũ ex habundantia
rerũ qͣs possident. egentes qͦsq siue
ministros eccłiȩ offerendo pascunt.
De infimis ad dñm clamant. dũd̃
ꝓfundo t̃renȩ habitationis erui to¬
to desidio m̃tis exoptant. Longe a
templo remoti sunt. et tam̃ in tem¬
plũ intuitũ dirigunt. auri fulgo¬
rem et pulcritudinẽ oꝑis admirã¬
tur. dũ uiroꝵ sublimiũ uitã qͣm
atting̾e nequeunt effectu. piȩ de¬
uotionis uen̾ant᷑ affectu. S et ex¬
t̾ius atͥum. moralit̃ designat recor¬
dationẽ pecc̃õꝵ. Adducunt᷑ ibidẽ
ut sacerdotib offerant᷑ pecudes. dũ
ad memoriã correctionis reducũt᷑
motus animales. Hoc aut̃ fit cũ
animꝰ ad memoriã reducit uitu¬

Expanded text:
signantur corda carnalium. Qui per hoc signantur corda carnalium. Qui per hoc quod in communi et simplici fide manent, ad aedificium templi pertinent. Nec tamen tales sunt, ut per se hostias immolent, sed in manu sacerdotum eas offerunt, ut pro eis orent. Hostias etiam offerunt, dum ex abundantia rerum, quas possident, egentes quosque sive ministros Ecclesiae offerendo pascunt. De infirmis ad Dominum clamant, dum de profundo terrenae habitationis erui toto desiderio mentis exoptant. Longe a templo remoti sunt, et tamen in templum intuitum dirigunt. Auri fulgorem et pulchritudinem operis admirantur, dum virorum sublimium vitam, quam attingere nequeunt effectu, piae devotionis venerantur affectu. Sed exterius atrium moraliter designat recordationem peccatorum. Adducuntur eodem, ut sacerdotibus offerantur pecudes dum ad memoriam recordationis reducuntur motus animales. Hoc autem fit, cum animus ad memoriam reducit vitu
Abbreviated transcription (Latin):
critudinis tantę sublimitatem
ascend̾e festinas. necesse ẽ ut ꝑ
gradus uirtutũ pedetentim ascen¬
das. Attende gͥ dispositionẽ edificii
mat̾ialis: ut in te dispon̾e possiꝰ
mat̾iam et ordinẽ sp̾italis. Erat
enĩ in mat̾iali edificio templi atri
sacerdotes susciꝑint eas. Erat autẽ
et aliud atͥum qd̾ uocabat᷑ sacerdo¬
tum: in quo erat mare eneum po¬
sitũ ad abluendas manꝰ et pedes
sacerdotũ. Ibidem erant luteres ad
abluendas hostias: ibi altare eneũ
ad immolandũ eas. Sequit᷑. et por¬
ticus templi in qua salomon duas
colũpnas ȩreas fixit: inde et tẽplũ
in quo m̃sȩ aureȩ et candelabra
aurea. in quo et altare aurcũ ante
ostiũ oracłi positũ. Erat etiam in
int̾iori domo oracłm in quo erat
archa federis: in qua erant tabulȩ
legis. Immorem᷑ itaq in his quȩ
p̃libauimꝰ: ut ex ipsis aliqͥd ad e
ecit salomon basilicam gnͣ¬
dem̃. id ẽ. ext̾ius atͥum. in quode¬

Expanded text:
chritudinem tantae sublimitatis chritudinem tantae sublimitatis ascendere, festinas, necesse est ut per gradus virtutum pedetentim ascendas. Attende igitur dispositionem aedificii materialis, ut in te disponere possis materiam et ordinem spiritualis. Erat enim in materiali aedificio templi atriususciperent eas sacerdotes. Erat autem et aliud atrium, quod vocabatur sacerdotum, in quo erat mare aeneum positum ad abluendas manus et pedes sacerdotum . Ibidem erant luteres ad abluendas hostias, ibi altare aeneum ad immolandum eas. Sequitur: Et porticus templi, in qua Salomon duas columnas aereas fixit, inde et templum, in quo mensae aureae, et candelabra aurea, in quo et altare aureum ante ostium oraculi positum . Erat etim in interiori domo oraculum, in quo erat arca foederis, in qua erant tabulae legis. Immoremur itaque in his, quae praelibavimus, ut ex ipsis aliquid ad aFecit Salomon basil cam grandem , id est, exterius atrium, in quo de
Abbreviated transcription (Latin):
tum auro. int̾iuis seilicet intenti¬
onis puritate. ext̾ius bonorum
exemplorũ splendidissima clarita¬
te: Hoc enĩ aurũ fulget in paui¬
into oraculi contemplationis.
sationis. Suꝑ hoc pauim̃tum
derii firmit̃ ambulas. Istud kĩne
ẽ oratorium animȩ. in hoc orato¬
rio si ꝓnus ores. aurũ ñ t̾ram uide̾.
ubi enĩ ẽ puritas m̃tis. ñ apparet
puluis t̾renȩ cupiditatis. Nichil
enĩ erat in int̾iorib templi qd ñ
tegeret᷑ ut ait scͥptura puritate
auri. Si enĩ respicis uides aurũ.
quia dũ contemplaris cȩlestia pu¬
re diligis dm̃: dũ respicis parieceᷤ.
aurũ uides. quia dũ diligis proxi¬
mũ. ut pure diligas ipsũ. diligis
ꝓpter d̃m. Nicħ̾ enĩ erat in tẽplo
qd̾ ñ tegeret᷑ auro: qͥa in ꝑfectorũ
nentis dilectionis puritate. Sed
qͥa nemo cito fit summꝰ. & iustuᷤ¬
in initio accusator ẽ sui. et iterũ
ad ȩdificiũ qd̾ ẽ in monte oportet
ꝑ gradus ascende̾: iecirco si ad pul¬

Expanded text:
itum auro, interius scilicet intentionis puritate, exterius bonorum exemplorum splendidissima claritate. Hoc enim aurum fulget in pavimento templi contemplationis, rsationis. Super hoc pavimentum derii firmiter ambulas. Istud est, charissime, oratorium animae. In hoc oratorio si pronus ores, aurum non terram vides. Ubi est enim puritas mentis, non apparet pulvis terrenae cupiditatis. Nihil enim erat in interioribus templi, quod non tegeretur, ut ait Scriptura, puritate auri. Si enim respicias sursum, vides aurum, quia dum contemplaris coelestia, pure diligis Deum. Dum respicis parietes, aurum vides, quia dum diligis proximum, ut pure diligas ipsum, diligis propter Deum. Nihil erat in templo quod non tegeretur auro , quia in perfectorum nentis dilectionis puritate. Sed quia nemo cito fit summus, et justus initio accusator est sui , et iterum ad aedificium, quod est in monte, oportet per gradus ascendere: idcirco si ad pul