comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hocest ab in manitate sunt enimin¬
Sentia gentrabducrum et aequa¬
licimontium corporaqualis cctus
excepitionam caius aluus tantema¬
nitudinis fuit utinstur obcinere in¬
ferni. Dicente prophoa. Excu¬
diuit medeuentre inferm
Ette marinacbeluȩ quaesi quando
suꝑnatunt fluctibus admares
insulas putesmontes altis simos
summis ad caclum uerticibus emi¬
nerc quinon actanecinlitoribus sed
in adhanticimaris profundo di¬
cuntur uideri ut corum conspectu
nautȩ nauigandi in illis locis p̃sump¬
tiones reuocentur nec seg regata
terroris usurpent. Physologus
autm dec& odicit. qm̃ sit amen cre¬
ditur ducis naturas hab&. Pri¬
ma esł sicsuricrit aperiet os suum
et maximus odor ut suciuis exit ex
orccius iuit minores piscesiocun¬
dentur cius suauitate et congregemur
om̃s in orcipsius et cumimplaum fuerit
os cius dauditorepiscis eegluttit eos.
Magnaut̃ pisces tt profectinonaop¬
pinquint saltimodonicius. sccunda uero

Expanded text:
hoc est ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret inferni, dicente Propheta2, 3: 'Exaudivit me de ventre inferni.' tudinis cete, quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad caelum uerticibus eminere! quae non in acta nec in litoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur uideri, ut eorum conspectu nautae a nauigandi in illis locis praesumptione reuocentur nec secreta terrore mortis usurpent. Physiologus autem de ceto dicit; quoniam, si tamen creditur, duas naturas habet. Prima est, si esurierit, aperit os suum; et maximus odor et suavis exit ex ore ejus, ita ut minores pisces jucundentur ejus suavitate, et congregentur omnes in ore ejus, et, cum impletum fuerit os ejus, claudit os piscis, et glutit eos. Magni autem pisces et perfecti non appropinquant saltem ori ejus. Secunda vero
Abbreviated transcription (Latin):
Ciparissus arbor grecedicitur qđ
caputqus a rotunditate inacarmi x
alcurotunditas hinco fraccuscius
conus quia roranditastius cedis c̃
ferae ciparis sidicuntur huias lig¬
num̃ cabro peneproximam habet
uirtutem. Templorum quo quȩ
trabibus aptum inpenetrabili solidi¬
tate num quam oneri cedet sed ecrqui
in principio fuerit firmitate ꝑse¬
uerat antiquicipress̃ ramos pro¬
perogu constituere solebant ut odo¬
rem cadaucrum dum ureretur
opprimerent locundita codoris

Expanded text:
Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ferae cyparissi' dicuntur. Huius lignum cedro pene proximam habet irtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris
Abbreviated transcription (Latin):
Cincius clatarona &minus latasemi¬
cincium et utrius queminima cingulum
nam acineo ꝑdiminutionem cingulum
nominatum cinctoautiubentes in exor¬
tationem campescri uerccundia uelaban
unde& cam pestris dicebantur

Expanded text:
Cinctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utriusque diminutivum cingulum. Nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem juvenes in exercitatione campestri verecunda velabant, unde et campestris dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
cequodam nomen trax̃ quẽ mortuum
finices dicunt antiquiorem que ioue
fuisse asserunt plurima iacetcam pis
rccipiens ab occiduo lrciam. A meridio
mare si cilicum At ergomontis tuuri iuga¬
hanc cignus aminis intersecat. Maremur¬
bium hab& tarsiminea a coricus oppidum
est unde crocum plurimum aoptimumue¬
nit spiramine flagrantior & colore
plus auro¬

Expanded text:
ce quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, antiquioremque Jove fuisse asserunt. Plurima jacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis THanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore plus aure
Abbreviated transcription (Latin):
Ceruixuocata quod ꝑotim partem
cerebrum ad modullam spinediri¬
gatur qua sicerebriuia. Vne¬
res autm plurtclitantum numero
ceruices dicebant prius ortensius
ceruicem singularit᷑ dixit
Ceruix autem numerõ singulari
membrum ipsum significat.
frangere ceruices

Expanded text:
em vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigatur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant. Primus Ostensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsum signfrangere cervices
Abbreviated transcription (Latin):
Cimia herba propt similitudinem
cimicis dictet unde ct̃amgreci cori¬
onuuocauer nascitur in locis aspe¬
ris atqueculus¬
Cimici her&ici ab inmunditiae in pu¬
denlice nunccupati contra humanam
enim uere cundiam in propatulo
coire cum coniugibus eis mos erat
ur coreconcubere quia coniugium ius¬
tumest pablice idp̃dicantes agendũ
ut canes inuicis et plateis unde &aca¬
nibus quoruuitam imitabantur &iã
uocabulum nomque traxerunt

Expanded text:
Cimicia propter similitudinem cimicis. Unde et eam Graeci κορίον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque culm. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum esse, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tis uindulo adunata dicta acuub ide ab ipsis
in colis urbis proro quod plurimorum cons¬
ciscat & continuat uitas Namurlis ipsa
maenia sunt ciuitas autemnonsaxa sed habi¬
tatores uocantur Tres iucem sunt sacio¬
cates familiarum urinum genca ciuitates
automaut coloniae aut municipia autuici
au cascolla aut pagiappellantur ciutas
prepriaedicitur qua nan adaene serlal

Expanded text:
tis vinculo adunata, dicta a civibus, id est ab ipsis incolis urbis pro eo quod plurimorum consciscat et contineat vitas. Nam urbs ipsa moenia sunt, civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. autem, aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. 8. Civitas proprie dicitur quam non advenae, sed eodem
Abbreviated transcription (Latin):
plumas exuant. Quantum a utem tem¬
pus inpenderint in fetibus educandis
tantum et ipseinuicm a pallis suisalunt
iconiam his paniuocant lignum longũ
quo in ortis auriunt aquas. Dictum¬
Auc̃ leuanois adeponentis rostrum
hiuchi endihabent tempus miluorum
scapubis suscepti propaerbrcues & par¬
uos uolatus neꝑ longa aeris spatici
fatigati deficiant horum saliuae cica¬
das gignit. Oua passseris nidore ꝑta
comedit et scaobicit. Quac illa sus¬
cepta et fouet et nutrit idem dicuntur

Expanded text:
plumas exuant. Quantum autem templumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntcant Hispani lignum longum, quo in hortis hauriunt aquamavis levantis et deponentis rostra, Hi veniendi tempus habent, milvorum scapulis suscepti, 101 propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cicadas gignunt, ova passeris nido reperta comedit et sua objicit quae ille suscepta et fovet et nutrit. 68. Passer
Abbreviated transcription (Latin):
quod eousque frequenti testificatione
percrebunt ut congrua mercederemu¬
nerationis inuenerit. Nam roma¬
norumusupia aiuis uocatur et qdiuix
upuimperitiori consulto senatus delitum
dicitur. Hoc ẽauis. in communemer uer
habent ergoauesistac decr&a patrum
ad propriac insignae clementia e.
Puscnimfilius patrum pius oportuit
iudicio p̃dicari habent&iã uniuersorum
surfragia namretribatiobeneficiorum
Pclargosus enim ciconiadicitur. uirtus ita¬
que abhis nomen acccpitcumi religauo
gratia rum ciconiac uocabulo nuncuiatur.
icmiacauos uocattic a sonoquo crepitãn
quasi cicaniac quemsonum oris potius cẽ
quam uocisquia eum quatienterostro
faciunt. Heueris nuncia e socieactis comi¬
tes serpentum hostes maria transuolant
in asiam collecco agmine pergunt.
Cornices ducescas paedunt ctipscetis quasi
exercitus prosequuntur. Eximicillis
cir casilios pictus. Namadeo nidos
inpensius fouent. ut ssiduo incubito

Expanded text:
quod eo usque frequenti testificatione quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum dicitur hoc istae aues in commune meruerunt. habent ergo aues istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam retributio beneficiorum ; πέλαργος enim ciconia dicitur. uirtus itaque ab his nomen accepit, cum relatio gratiarum ciconiae uocabulo nuncupatur.iconiae vocatae a sono, quo crepitant, quasi cicaniae, quem sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae societatis comites, serpentium hostes maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipse quasi exercitus prosequitur. Eximia illis circa filios pietas. Nam adeo natos impensius fovent, ut assiduo incubitu
Abbreviated transcription (Latin):
cundi ordinem seruant
Comices aut deducunt cas acdirigunt
et uelut quibus dam turmis spaticibus
prosequuntur. Ad eoutadiumenta
quaedam ud lantibus aduersus inimicas
dues conferre credantur et proprus pe¬
riculibella alicna suscipere. Cuius rei
indicium c̃quia nulla ꝑ interucillum aliqd
temporis residerc in illis locis repꝑtum
et quiacum uu lncribus reuerientes
mani fesca quadam sanguinis uocc ode¬
ris quadoquuntur indicus grauibus
et certaminum subis se conflictum & qua¬
ac prudentiam ciconiae auis dem̃tia
considerandum quam nemopotest
exemplum quidem inrationa bilium
quis quam nr̃orum imitari poterit . Nã
de posin patris acus ꝑ longeuum seneo¬
tutis plcmarum tegmine alarum que
remiginudatus.
Circum stantes soboles pennis
propriis fouet et quiddicat conlatio
cibo pascit quando et am ipsa reparat
natura dis pendia uninde at quehinc
subleuantes senem fulcro alcrum sua¬
rum ad uolandum exerceant & pris¬
tinos usus de suac&iam reducentpiipa¬

Expanded text:
undi ordinem seruant. undi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac dirigunt et uelut quibusdam exuere stipatricibus prosequuntur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in illis locis repperiuntur et quia cum uulneribus reuertentes manifesta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grauium se certaminum subisse conflictum. qac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde sublevantes senem fulcro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos usus desueta jam revocent pii pa
Abbreviated transcription (Latin):
tem poribus alex andriimpera¬
toris primus conscripsit.
Postquem probatis simi auctores.
cusebius cesariensis. Teofilus
alexan drinus prosper quoque
natione aquitanus atque uictorius
amplificatis eius dem festiuita¬
tis rationibus multi plices circu¬
los edider. Cuius quidem ratio¬
nembeatissimus crrillus alexan¬
drina curbis cp̃s in nonaginta
quinque annos ꝑquinquennies
decies nouics calculans quoto Rđ¬
dic uł luncie debecet paschalis sol¬
lemnitas celebrari summabreui
dige stum sit et quacsi incirculodis¬
positum ordinem conplatatur
annorum sincuataetate & sinecalloit¬
rore. Vnde faccum ẽ ut cui que materie
simplici formitare facca delia uocaree.
Hince dater culum dictum quod or dinẽ
habecit statum annorum
Ciconiae aues quas ferunt colletto profi¬
cisci agminesi quo ꝑ gendum patant &¬
simulplerisque cirta orientem loci mue¬
hiet quasi tesser amilitari pariter om̃s
moueri excrcitum cum signis suis per¬
geresi com̃suiandi comitandi et p̃rȩ¬

Expanded text:
temporibus Alexandri imperatoris primus conscripsit. Post quem probatissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophilus Alexandrinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevdigestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum. Ciconias ferunt collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praee
Abbreviated transcription (Latin):
quaenouem libros attulie tarqui¬
nio prisco in quibus erant decr&
romana conscriptapsa est ut dictum¬
est ermea dequaueacilius ultima
crmciuit iam carminis acas
piscis eius demnominis candida&
oblonga p̃sagarehis ferunt mag
signatranquilitatis ultem pestatis

Expanded text:
quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta. Ipsa est et Cumaea, de qua Virgilius: Ultima Cumaei venit jam carminis aetas. piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ermbala aciabula quaedam sunt
quac percus sa inuicem si
tan unt et faciun
laquia cum ballemati simul
ꝑcuciuntur

Expanded text:
mbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt, et sonum la, quia cum ballematia simul percutiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod sutotus plumis albis
nulluenim meminitcignum nigrũ
oloenim grec& otumi dicitur
Cignus autem a canendo est appella¬
tus coquod carminis dulcediñemodu¬
latis uocibus fundit ideotuit sua¬
uiter cum canere quia collumlon¬
redderemodulcitiones ferunT.
in  perboreis partibus praccinen¬
tibus chicarides olores plurimos
ad uola recptequead modũ conciere
Olores autem latinum nomen ẽnam
grece cignidicuntur nauteucrosibi
alos hunc optant naute quia senon
mergitinundas
Cign amnis cilitiae deccur omonie
ꝓgrediens miram a quarum habens
suautatem el quia quiequid cundi¬
dum ecignum gentili lingua siridicaN
und eamni huic nom̃. datum qui auci¬
noet aestate quandaniues soluuntur¬
cumescit reliquis anni temporibus
tenus ẽ et quietus

Expanded text:
tus, quod sit totus plumis albus. Nullus enim meminit cygnum nigrum. Olor enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum lonreddere modulationes. Fertur in hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi ales. Hunc optant nautae quia se non mergit in undasnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Unde et amni huic nomen datum, quia tumet aestate, quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est et quietus.
Abbreviated transcription (Latin):
Cerimoniac apud latinos dicuntur
sa cramentti quecipud grccos orgia
uocantur. Proptercitaut uisum ÷
doctoribus acarendi appelluri ccri¬
monias quasi carimonias
coquod caque in sacris diuinis
offcrantur in suo usu id carerent
oms quod nom̃ &iam inusuest
litterarum scarum. Alii ccri¬
monias propriae inobseruationib:
iuda corum Credunt abstinentiã
scilic& quarundam sc̃ãrum secunda
uerem legem coquod obseruintis
carcant hisrebus quibus scabstinuer¬

Expanded text:
Cerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. Quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii cerimonias proprie in observationibus Judaeorum credunt, abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his rebus, quibus se abstinue
Abbreviated transcription (Latin):
nosius Celades insulcia quarum est aborien¬
te ergoprima rocidus aseptentrio¬
ne tenedos.
Ameridie. carputos iutcunb¬
Aboriente finiunturlitonbus
A sicie aboriente mariicario
a septentrionem aria egeo
Ameridiemari charphatiosuntiat
omnes delades numero ł¬
Cicdades in sule antiquitus gretia
fuerunt quas in decidades autu¬
mant dictas quodlic& spatus
longioribus ad elo prouetue
in orbem tam̃ circadelum sitae suns
Namorbem cidongrailoquuntur
quidam ucro non quuod inorbon
digestac sed propt scopulos quac
circa eu eandemrunt dicccs
putant ciclades hec in ellesponto
inter egeum et malrum mare
tenentes a septentrione in
mcridiem ilicaui gena¬
Aborienio hocca sum milia ducenta
metro polis carum rodus
Ciclaminos herba grecedicca a quoda
quicidos ao catus est qui prunam
uirtutem huius herbae nucnit .si¬
ue quod habetit radicem rotundam
grecienim cicle notundauocant
cuius radixaut sucus siue non fue¬
ritadmixtus ebriosos facit nascrur
in locis siluosis etagris

Expanded text:
nsulae Cyclades, quarum est ab oriente prima Rhodos, a septentrine Tenedos, a meridie Carpathos, abab oriente finiuntur littoribus Asiae, ab occidente mari Icario, a septentrione mari Aegaeo, a meridie mari Carpathio. Sunt autem omnes Cyclades numero Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cycladas autumant dlongioribus a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sunt, et orbem cyclon Graii loquunturquod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eadem sunt, dictas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Maleum mare ginta tres, tenentes a septentrione in meridiem milia quingenab oriente in occasum milia ducenta. Metropolis earum RhodosGraece dicta a quodam qui Cyclos vocatus est, qui primus virtutes huius herbae invenit; sive quod habeat radicem rotundam: Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cuius radix aut sucus, si vino fuerit admixtus, ebrios facit. Nascitur in locis silvosis et agris
Abbreviated transcription (Latin):
tibus medioestu arbusta rum puntur
coquod imagis calorem meridianis calorib:
quo puriorem aerem intemporisao¬
trahunt spueo
cantu resonant clicriores
icatrix est obductio uulneris
naturalem calorem partib: seruanis
dicta quod obducat uulnera
Atque obeecat¬

Expanded text:
tibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis attrahunt spiritu, eo cantus resonant clarioresicatrix est obductio vulneris, naturalem colorem partibus servans, dicta, quod obducat vulnera, atque obca
Abbreviated transcription (Latin):
traumorum lapidum duo genera sun
unum quem germania mittitchris¬
tallim. similem splend& tantum co¬
rulco eisi sub diuo positus fuerit
fulgorem rapit sidertum
Ccraunicim alicrum his paniaie inlusi¬
tiet qualiicis utignis haccaduersus
uim sulgorumopitulari sercur sicredi¬
mus Dictaaut̃ cerauna qm̃alibinon
inuenitar quam in loco fulmine iccopro¬
ximogrece enim fulmen

Expanded text:
rauniorum duo genera sunt: Unum quod Germania mittit crystalli similem, splendet tamen caeruleo; et si sub divo positus fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusiti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem Ceraunia, quoniam alibi non inveniuntur quam in loco fulminis ictui proximo. Graece enim fulmen
Abbreviated transcription (Latin):
ccarii. cetedicitur genus marinae
beluȩ ab hocgenere ab usiue pis cato¬
res cecarii dicuntur et quitraciunt a
que expiscibus fiuntut sint lingua¬
minarii quiex cor poribuspiscium
humorem liquent

Expanded text:
etarii. ‘Cete’ dicitur genus marinae beluae. Ab hoc uero genere abusiue piscatores cetarii dicuntur et qui tractant ea, quae ex piscibus fiunt. Vt sunt liquaminarii, qui ex corporibus piscium humorem liquant
Abbreviated transcription (Latin):
Cinnamum dictum quod cortex eius in mo¬
dum cannaesitrotundus & gracilis gig¬
ntiur auum inirdiae x a& hiopiae regi¬
onibus fruco abreuiduorum tonlum cu¬
bicorum colore sabnigroulcinerco tenuis¬
simarum uirgar nam quod incrassitu¬
dinc extenditur despectuie quod uero
grãcibus ꝑuenerit eximiam quod cum con¬
frangitur ui sibile spiramtum emittit
adimaginem nebulce scupulueris
in nariut quidam patant acitabulam qui
ꝑcussa in modulos aitantur

Expanded text:
Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulverisinari, ut quidam putant, acitabula quae percussa in modulos concitantur
Abbreviated transcription (Latin):
ris augusticȩsarta noncupatco in quacor
prophetarum idem anicodor
Cacsaream mauritanicacoppidum iuba rex
maurorum in honoren cȩsaris agust con¬
didit quam eius nominc cesartam appl¬
labit sicut hcrodes aliam cesartamin
palestinaquȩnunc urbs est darissima

Expanded text:
ris Augusti Caesaream nuncupatam, in qua Corprophetarum, dein AntipatrCaesaream Mauritaniae oppidum Juba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex ejus nomine Caesaream appellavit, sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima
Abbreviated transcription (Latin):
Cerusa. fithoc modo inucsechim
aceto accrrimo impl&o sarm̃ta
amenecin eodem uasculo conlocab
acsuꝑ sarm̃ta tabulcs plumbitna¬
issimas pones deindeucis diligen¬
tissime claudis inlimes quence
aliquid inspiraminis exeat p̾
dies autem triginta uas a peritur
et ex distillecuonetabulurum ĩna¬
iacerussa inuenitur quod ablatu
et areficcum teritur acque icerum a coco
admixto in pastillis diuiditar et in sole
siccatur ha cobseruantia si lammina saercas
sermentis suꝑ pones craginem ereant.
calaintium

Expanded text:
Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt ergocerui uł quando inigmi¬
nesuo ambulant uł quandon attin¬
do alicstrarum partes peiunt
onera capitum suerum sup inuicm
et supra illos alii consequentes co
deindecilii donec agm̃ finiatur.
Illc autemunus quipendos capitis
in primatupos tabat fatigutus
re ditud posteriora ut alterei
succedat quiportetquod portabat
atqueilli fatigationem suam recreat
posico capite sicut et c&eri poneban
itcucissim. portando quod graue
est & ui ampugunt & inuicom
non deserunt

Expanded text:
iciat. Cervi quoque quando in agmine suo ambulant, vel quando natando alias terrarum partes petunt, onera capitum suorum super invicet supra illos alii consequentes, et deinde alii donec agmen finiat. Ille autem unus qui pondus capitis in primatu portabat, fatigatus redit ad posteriora ut alter ei succedat qui portet quod portabat, atque ille fatigationem suam recreat, posito capite, sicut et caeteri ponebant. Ita vicissim portando quod grave est, et viam peragunt et invicem non deserunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ccesarum nom̃ a iulio cocpitquibello ciuili
commnoto primus ronanorum singularem¬
obtinuit principatum. Cacsar aũt dicius
quod caesomortu ae matris utero prolatus
eductus que fucrat uel quodam cacsarie
natus sit a quoctimperatoo es sequentes
cesares dicti coquod comaties sent quienim
exacio utero eximebantur cesonos et cesa¬
res appellabantur

Expanded text:
Cesarum nomen a Iulio cepit, qui bello civili commoto primus roobtinuit principatum. Caesar autem dictus, quod caeso mortuae matris utero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum caesarie natus sit, a quo et imperatores sequentes 422 Caesares dicti eo quod comati essent. Qui enim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur
Abbreviated transcription (Latin):
Cilones uocantur homines angusti capi¬
tis & longictas pirationem non habent
cilones uero cinnas piratione scriptibre¬
uioribus labiis homines uocitantur quod
unde achilem quoque ferunt nominatum

Expanded text:
Cilones’ uocantur homines angusti capitis et longi et aspirationem non habent; ‘chilones’ uero cum aspiratione scripti “a breuioribus labiis homines” uocitantur, quod unde Achillem quoque ferunt esse nominatum
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt quib
cis leones i capreas
nutrientem. quibus lam
Ardenum quibus dam plenum ser¬
pentibus hunebdloro fons habitabi¬
lem fecit undecimeram dicuur ci¬
ferox ethorrens prima adulescntia
utleo dimidiumuttac tempus lucidis¬
simum ut capra coquõd acutissimeci¬
deat tunesit senetus casibus infle¬
xiscdraco

Expanded text:
aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellerophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occiferox et horrens prima adolescentia, ut leo, dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat, tum fit senectus casibus inflexis, draco
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar agustus terraconensis spaniae
opidum accsurc agusto cisitum & nomi¬
natum loci amenitate et delidis praestan¬
cius ciuitatibus spaniciecuncts atque
inlustrius. flores scorum martrrum
sepulcuris

Expanded text:
esaraugusta Terraconensis Hispaniae oppidum a Caesare Augusto et situm et nominatum, loci amoenitate et deliciis praestantius civitatibus Hispaniae cunctis atque inlustrius, florens sanctorum martyrum sepulturis
Abbreviated transcription (Latin):
Ceruidicti: a poton certiton id est a cornib
cerati enim grecccornua dicuntur hi ser¬
pentum in imici cum segricuatos in firmi¬
tate ꝑsenserint spunarium cosextri¬
hunt de cauernis & saperata ꝑnitiae
uenenicorum pabulo repartidur diptap¬
non herbã ipsi prodiderunt
Namcopastiex cuuunt accipias sagitas.
Mirantur aut sibillum fiscularum erectis
auribus a cutcaudunt submissis nibilsi¬
quando in mensa flumina uł maria
trans natant capita climibus pcedentium
suꝑponunt sibi que in uicon succedentesnul¬
lum luborem ponderis sentiunt
interemptionem maiorisitiin ardes cunt
Peremptis que serpentibus ad fontes

Expanded text:
Cervi dicti apo ton ceraton, id est, a cornibus. Cerata enim Graece cornua dicuntur. Hi enim serpentum inimici cum sese gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superata pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum: arrectis auribus acute audiunt, submissis niquando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiuntinteremptionem majori siti inardescit, peremptis serpentibus ad fontes
Abbreviated transcription (Latin):
acnaculum dictum a communione uescendi
undeet cenubium congregatio. antiqui eñĩ
pablice & in commune uescebantur
necillis conuiuium singularterat ne in
occulto di liciȩluxoriã gignerent

Expanded text:
naculum dictum a communione vescendi, unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice, et in commune vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sphera undique condudattrã
inmediomundi molelibratton ane
m&ina partade suꝑ ul ut discus as¬
operiat sed quic defidet gitur seriptira¬
rum breuier dicndinest defigura cli
noluisse i staido cerchomines nullisalu

Expanded text:
sicut sphaera undique concludat terram sicut sphaera undique concludat terram in media mundi mole libratam, an eam ex una parte desuper velut discus operiat? Sed quia de fide agitur Scriptura breuiter dicendum est de figura caeli noluisse ista docere homines nulli salu
Abbreviated transcription (Latin):
Arbitrantur siquidem & indauid¬
num cro corum nihil sibi psumat
humina temeritts feciicuit᷑ cados
ds̃ non in formes uel in confusos sed
oris circuli cacdum proprio discr&o
terminum aequa libus undiq: spa¬
tuis collatum extendit atque in co
uiruites spiritalium creaturarum
consiiuitcuius quidem celincturã
artifex mundids̃ a quastem perauit
ne confla gratio superiori signis in¬
serioraclem̃ta succenderentur. Ochino
circulum instrioris clinouum farmised
multiplicimotu solidabit noncupans cam
firmam̃tum propt sustontaaionum su¬
periorum aquarum
adum. Grecouo cabulo uranus dicitur
Apud latinos aut̃ propterct cdum
appellatur quia in prossa stellarum
lumina uduti signa habens tam quã
cdamtum dicitur sicutar gentum qđ
signis minentibus refulgens cdum
tinus quae forma & figura clice
credenda sit secundum scripturas
nostras multi enim multum dispu¬
tun dehisrobus quas maioo epru¬
dentia non siauctores comiiserunt

Expanded text:
arbitrantur. Siquidem in eccarbitrantur. Siquidem in eccnumero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, sedoris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem superiorum aquarumum Graeco vocabulo οὐρανὸς dicitur; apud Latinos autem propterea coelum appellatur, quia impressa stellarum lumina, veluti signa, habens, tanquam coelatum dicitur, sicut argentum, quod signis eminentibus refulget, coelatum quae forma et figura caeli esse credenda sit secundum scripturas nostras. multi enim multum disputant de his rebus, quas maiore prudentia nostri auctores omiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatus quod sit firmam̃tum utrum ipsum
quod in supcrioribus celumappellcuit
annaliud. & siduo cdicn plures Nams qpo
unum cadum cẽdicunt necalarius celifaciẽ
cum esse umahabent ut ipsicuant potuis¬
se sufficere subsiantiam qm̃ cum omnis
supcriorcedo & expensa nibi lreliqui fuit
quod ad cedificationem sctundicditertiouero¬
pficcr&. Aliiueroinnumeros clos & mun¬
dos essecisserunt quo sinrident sui. Non
cadum essenon possit nec patinatura
ut aut secundum Aut tertium sit nccopera¬
torissui Autidoncum aut maltos faccr&
Itac quenos non solum secundum sẽd&icim
tercium caclum cẽnegare non possumus
cuma postolus rtiptum setidter ciumedũ
scripturarum suc rum testificatiomo
in illo laudantium ch̃m constituit
choro quem imitantes philosophis epꝰ¬
tom stellarum tsolis & lunci eglobo¬
rum consonum motum introduxer̃
quorum orbis ul potius globus con¬
nexcmemorant omnia quod sibi¬
innexos udut insertos uersirir& ro
& contruria&eris motum frri

Expanded text:
us quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus coelum appellavit, an aliud, et sint duo coeli, an plures. Nam sunt qui unum coelum esse dicant, nec alterius coeli faciendi, cum esset una hyle, ut ipsi aiunt, potuisse suppeteresuperiori caelo esset expensa, nihil reliqui fuit quod ad aedificationem secundi caeli tertiiue proficeret. alii uero innumeros caelos et mundos esse adserunt, quos inrident sui — noncaelum esse non possit nec pati naturam, ut aut secundum aut tertium sit, nec operatoris uirtutem idoneam, ut multos caelos Itaque nos non solum secundum, sed etiam tertium coelum esse negare non possumus, cum Apostolus raptum se ad tertium coelum scriptorum suorum testificatione in illo laudantium Dominum constituit choro . Quem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et lunae, globorum consonum motum introduxerunt, quorum orbibus vel potius globis connexa memorant nexos et velut insertos versari retro et contrario caeteris motu ferri
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc sine nouerit. nec nom firmam̃q: cogere
ut siuritaclum patemus firmam̃tum enim
non propt siationem sed propt̃ firma uaitꝰ
aut propter intrans gressibilem tminum
superiorem & instrioruma quarum uocatu
intelligerelic&. Necsi ueritus celum
sture ꝑsuci serit in pedirinos circuitus
siderum nechoc intellegere possumus & abip¬
sis quippequi hoc curiosissime & ociosissi me
quȩ sicrunt inuentum c̃&xiam caclo non
inoto si sola sidera mouerentur ficripotuis¬
scomnia quȩ inipsis siderum conuersatio¬
nibus animaduersi atque romp̃hensa sunt

Expanded text:
hoc sane nouerint nec nomen firmamenti cogere, ut stare caelum putemus — firmamentum enim non propter stationem, sed propter firmitatem aut propter intransgressibilem terminum superiorum et inferiorum aquarum uocatum intellegere licet — nec, si ueritas caelum stare persuaserit, inpediri nos circuitu siderum, ne hoc intellegere possimus. et ab ipsis quippe, qui haec curiosissime et otiosissime quaesiuerunt, inuentum est etiam caelo non moto, si sola sidera mouerentur, fieri potuisse omnia, quae in ipsis siderum conuersionibus animaduersa atque conprehensa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inturso geniculatonodos habeat occul¬
tos ut canna sicut diciar fossa cacca
qua coccultu est hace potuidactain¬
terficit Hancm
carcirem socrates luibit & expira¬
uit psiusdicere sorbitio collit qua
diracituta haecdum hominib.
uenenum sitcapellus efficit
pinguos

Expanded text:
in thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut canna; sic dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit. Hanc in carcere Socrates bibit, et expiravit. Persius: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues
Abbreviated transcription (Latin):
Ceres primacpit uti frugibus ingreaia&
habere segetes trans latis aliunde seminib:
huius meminit ouidius dicens. primaceres
unco glelum dimouituratro. prima deđ
fruges alimenta quȩ mitia terris

Expanded text:
Ceres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro; Prima dedit fruges, alimentaque mitia terris
Abbreviated transcription (Latin):
Cero fercriumdictum adeportandis
cercis quando legendum est cuangi¬
lium aut sacrificium offerendum:
Tmenimacceduntur luminaria
ab cis etdeportantur non ad efsu¬
gandas tenebras dum soleodem
tempore rutilet sed ad signumlatii¬
tiae demons trandum ut subtypo
luminis cooporclis illeduxostenda¬
tur dequa in cuangeliologitur Trat
lux uera que in luminat omnem bomi

Expanded text:
ceroferarii dicuntur a deportandis cercis, quando legendum est evangelium aut sacrificium offerendum: tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur: non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur; Erat lux vera, quae illuminat omne
Abbreviated transcription (Latin):
Carustes serpensdictus coquod in
capite cornua hab eat similia ari&ũ
cerasta enim grecicamua uocant
s aut̃ illiquadrigemina corucaleo
quorum ostentatione uclut escas
in licens sollicitata animali perimit.
Iotum enim corp̾tegit arcnis nec
ullum indicium sui pꝰb& nisi exca
parte qua inuitatqs aues uł cinima¬
lia capit est cnim flexuosus plus
quam alii serpentes itacut spinam
non babereuidecitur

Expanded text:
Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta cardinem ꝑagentibus ut caelũ
siest nobi s occultus alius cardo exedia
ueracesicut spera. si aut nullu salius
cardo est udut discus rotori uideatur
Quibus respondeomultum subtilibus
& laboriosis rationibus isto ꝑquiri
utuere pcipiatur utrũ itor anita sit

Expanded text:
iuxta cardinem peragentibus, ut caelum, iuxta cardinem peragentibus, ut caelum, si est alius nobis occultus cardo ex alio uertice, sicut sphaera, si autem nullus alius cardo est, uelut discus rotari uideatur. quibus respondeo multum subtilibus et laboriosis rationibus ista perquiri, ut uere percipiatur, utrum ita an ita sit
Abbreviated transcription (Latin):
pellem quid enimtam diuersum d
sibi caduersum quam planapellis
exiensioet camerae curucic conuexio
Illaigitur a pud nos camerȩ similitudo
&iam secundumlitieram accepra
non in pedit cosspheram dicent bene
quippecreditur secundum cam par¬
aemquae suꝑ nos est declifigura scrip¬
tura loqui uoluisset. Siergo spera
Nonẽ exuna pariccamera est ex
qua pariecadum terram contingit
Si autem spera est undique camera ẽ
forte conmentum sed ipsenraccame¬
tiram quomodo possituidendum est
Sicnim camera non solum curua
scd&iam plana ratadicitur profec¬
to & pellis non solum in planum ucrũ
&iaminrotundum sinum extenditur
nam et uter & uesica pellis st.
Demotu &iam cadi non nulli fr̃sques¬
tionem mouent utrum st&. annomo¬
uetitor quia si mouctur inquiunt:
quomodo firmamtũ c̃. si aut sicit quo¬
modo sidera in illo fixa creduntur
Ab orienteus que ad ocadentem cirtum¬
eunt sept entrionibus breuiores giros

Expanded text:
pensum. quid enim tam diuersum et sibimet aduersum quam plana pellis extensio et camerae curua conuexioilla quidem apud nos camerae similitudo etiam secundum litteram accepta non inpedit eos qui sphaeram dicunt. bene quippe creditur secundum eam partem, quae super nos est, de caeli figura scriptura loqui uoluisse. si ergo sphaera non est, ex una parte camera est, ex qua parte caelum terram contegit; si autem sphaera est, undique camera est. forte commentum, sed ipsi nostrae cameteram quomodo possit, uidendum est. si enim camera non solum curua, sed etiam plana recte dicitur, profecto et pellis non solum in planum, uerum etiam in rotundum sinum extenditur. nam et uter et uesica pellis est. De motu etiam caeli nonnulli fratres quaestionem mouent, utrum stet anne moueatur. quia, si mouetur, inquiunt, quomodo firmamentum est? si autem stat, quomodo sidera, quae in illo fixa creduntur, ab oriente usque ad occidentem circumeunt septentrionibus breuiores gyros
Abbreviated transcription (Latin):
iude Censores apuducteres romanoserant
eenimnom̃ censeris dignitasiudici¬
alis censcreenim iudicare est intten¬
sores sunt patrimonionum iudices
acensoris appellacti

Expanded text:
13. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas judicialis. Censere enim judicare est. Item censores sunt patrimoniorum judices, a censu aeris appellati
Abbreviated transcription (Latin):
nominati. hiabnegant xp̃m natum
passum fuis seuł mortuum sed simul
passionem existimant id est duo prin¬
cipia contraria dicuntur asseren¬
tes dm̃ legis non c̃ẽpatrem xp̃i nec
bonum sediustum patremuero xpi
bonumi deresurrectionem simul

Expanded text:
oniani negant Christum natum passumque fuisse uel mortuum, sed simulasse passionem existimant. Idem duo principia contraria dicunt, adserentes Deum legis non esse patrem Christi nec bonum, sed iustum, patrem uero Christi bonum. Idem resurrectionem simul
Abbreviated transcription (Latin):
C essio es ł propriae rei conces siosicut cillud
Cado iurtie propinquititis. cedere
cnimdicimus qua si contndere idaquȩ
propra sunt namaliena resttiuimus
concdimus Namcalcrepro¬
pricedicnur qui conira uericutemn
alcericonsentit ut exicrocessita¬

Expanded text:
Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus quasi concedere, id est, quae propria sunt; nam aliena restituimus, non cedimus. Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri consentit, ut CiceroLi
Abbreviated transcription (Latin):
antarticos uocatur coquod contrarius sit
circuloquẽ arti con nominamus
Quintus circulus exemerinos tropicos
quia latinis hiemalis siue brumalis ap
ꝑuenerit hiemem his qui ad a qui lonem
sunt facit. acfeciteaut his qui in austri
partibus commorantur

Expanded text:
antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis apppervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commorantur
Abbreviated transcription (Latin):
alia scptem climata cadi quasi septẽ
iunac ab oriente i noccidentem stib
quibus & mores hominum dis pares
atque animalia specicilit diuersa
nascantur que uocatas alocisquib¬
dam famosis quorũ primumẽ me¬
septimum brustenus
dequix que ciaculas caeli
one cli quinque sunt quarum
temptriesua in coluntur quaedaminnta¬
nitate frigoris ud caloris in abitab les
existunt quacideoronae
dactione spercexistunT. Quorum primus
circulus ideoarticos appellatur eoquod
intracum arccorum signa inclusa ꝓspici
tropicos dicitur quia in eo circuicns sol
aquilonis finibus acstcitem facit et altra
cum circulum non transit sed statim
reuertitur e inde tropicus appellatur.
Tercius cirtulus humncrinos quia latinis
ideo acqui nocticilis appellatur. coquod
solcum ad cum orbẽꝑuenerit aequi noctiũ
facit. Himerinoscnimlatinc diesdicitur
atquenox quo circulo dimidia pars sperae
consc̃utorespicitur: Quartus circulus

Expanded text:
alia septem climata caeli, quasi septem alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Meseptimum BorusthenesDe quinque circulis coeli. 2. Zonae coeli quinque sunt, quarum temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo, eductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspictropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝓcracli aboriente& occidente
semelindic& in noc euerti turuigin¬
tiquattuor horarum spaciis quib: sol
cursum suum supratram & subera
sua uolubilitcaecondudit
deceliri iacecatli
anta cliritate spera cdidicitar
currere ut nisi aduersus p̃cipitem
eiuscursum astra curitrentquatam
remorarentmundiruinam faceret¬
quatiu or sunt ex quibus prima
pars orintadis ÷ undealique stelle
oriuntur situnda occidem clis est ubi
nobis aliquestellcoccidunt : Tercia sep¬
tentrionabs estubi solꝑuit in dieb
maioribus Ouartaaustrabisubi sal
ꝑuenit noctibus maioribus. Orien sautꝰ
abortusolis enunccupatus. Occidens
quoddiem faciat occidere atquc intrire.
Abscondit enim lum̃ mundo ettene¬
bris suꝑinducit. Septentrio aut a scp¬
tm stellis axis uocatus que in ipsore¬
uolutepuiantur. Hic proprie&
facit mediumdiem quasimedies:
ułquiatunt purius micat& aer
merum enim purum dicitur s& eñi¬

Expanded text:
Sphaera caeli ab oriente et occidente Sphaera caeli ab oriente et occidente semel in die et nocte vertitur viginti quattuor horarum spatiis, quibus sol cursum suum super terras et sub terras sua volubilitate concluditDe celeritate caeli. Tanta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceretquattuor sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autem exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie faciat medium diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
caclatum. In pressasigna habeat
stellarum distinxitenim illudd s̃ daris
luminibus & impleuit sole scilic&
& lunce orbe fulgente & astrorom
micantium splendentibus signisad
quodaer perspicuus sit & aspe¬
culandum purior¬
Speraceli est species quo ed am in ro¬
tundum formatt cuius centrum
terra x. exomnibus partibus ac¬
qualiter condusa hanos peram
nec principium haberedicunt necter¬
minum. Id eo quod in rotundum
qua si circulus. unde incipia tu łubi
desinit non facile conp̃hendatar¬
Philosophiaut᷑ mundi septem celos
id est planacis globorum consono
motu introduxer: quoram orbi
connexa memorantomnia quos sibi
quorum unus c̃septentrionalis
quinum quã occiditappellatur que
borcus Alter australis quinum quã
udetur cicustronotius dicitur
his duobus polis moueri speram
clidicunt & commutucius sidera
inca fixa aborienttus quemocciden¬
tem circum ir eseptentrionibus
brcuior esgiros uxtci cardinem ꝑagentib¬
decius oeco spene cunsu

Expanded text:
caelatum inpressa signa habeat caelatum inpressa signa habeat t. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adquod aer perspicuus sit et ad speculandum puriorera coeli est species quaedam in rotundum formata, cujus centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt, nec terminum, ideo quod in rotundum quasi circulus, unde incipiat, vel ubi desinat, non facile comprehenditurPhilosophi autem mundi septem coelos, id est, planetas globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus connexa memoranquorum unus est septentriqui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius diciturHis duobus polis moveri sphaeram coeli dicunt, et cum motu ejus sidera in ea fixa ab Oriente, usque ad Occidentem circumire, Septentrionibus breviores gyros juxta cardinem peragentibeiusdem sphaerae cursu.
Abbreviated transcription (Latin):
lidum nec remissum Vnde & tronitrui
qui concepti intra sinum nubium spucãse
uchementer cruptores diserint magno
concrepant sonitu attenim scriptura
firmans tronitrua ad firmitate egofir¬
mam̃tum est nunccupatum uł quod diui¬
tauirtute firmatum esł sicut scriptura
nos docet dicens. Laudate cum in fir¬
suꝑ caput tuum ferreum & terratua
aera. Treumergocelum est quod ul
imberrumpitur. Estctiam ferreum cadũ
subobscurasaer praessus atque nebulo¬
suscolore ferruginco. quandorigori fri¬
goris stringitur tratuncueluti suꝑ capat
nr̃m humor sus pensus uidetur & ꝑ mom̃¬
dicnur aer & psalmus uolucres cdiap¬
pellat cummani festum sit aucsin art
uolare & nosin consuctudine huncaerẽ
celuma ppellamus namcum descreno
uł nubilo querimus aliquando dicimꝰ
qualis estcer aliquando qualectelũ¬
Occęlo eius que nomine
Cclum philophi rocundum uolubileat¬
que ardens cẽdixeruntuocatum que
hoc nomine coquod tamquam uas

Expanded text:
lidum nec remissum. unde et de tonitribus, lidum nec remissum. unde et de tonitribus, quae concepto intra sinum nubium spiritu, cum se uehementer erupturus inliserit, magno concrepant sonitu, ait scriptura: firmans tonitru. a firmitate ergo firmamentum est nuncupatum uel quod diuina uirtute firmatum sit, sicut et scriptura nos docet dicens: laudate eum in firserreum ergo caelum, quod nullimber rumpitur. est etiam ferreum caelum subobscurus aer pressus atque nebulosus colore ferrugineo, quando rigore frigoris stringitur terra. tunc ueluti super caput nostrum umor suspensus uidetur et per momedicitur aer. Et psalmus volucres coeli appellat, cum manifestum sit aves in aere volare; et nos in consuetudine hunc aerem coelum appellamus; nam cum de sereno vel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: Qualis est aer? Aliquando: Quale eo et eius nomine. Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas