comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝵ ꝓficiunt adiniquitatẽ. et roborantur mi¬
nores. S eqͣr. Illuc congregati st̃ miliii. alt̾ad
alt̾m. M ilui cong̾gati st̃: quia cupidi et rap¬
tores sibi consociant᷑. et incõmune rapinis in
et legite. Unũ ex eis ñ defuit: alt̾ alt̾m ñ quȩ¬
siuit. Quia quod exore meo ꝓcessit: ille man¬
dauit. et sp̃s eius ipse cong̾gauit ea. Librũ
dñi fortasse dicit istum quẽ dño iubente sc̃p¬
sit. Inquo p̃cipit diligenti inuestigatione
requiramus quid he uolueres et bestiȩ quas
nunc posuit fignificent: idẽ agni et hẏrci.&
tauri et arietes. atq onocrotalus. et eritiuˢ
et ibis & coruus & cet̾a huiꝰ modi. Singła q̃
q enim certam iureꝓbis significationẽ ha¬
bent: et unũ exeis nondefuit. sed omĩa sũt
in illis hȩc. Alter exarietib uł ibic ib siue
pilosis. aut miluus alt̾m non quesiuit: qͥa
sese pariter absq labore inquisitionis in¬

Expanded text:
rum proficiunt ad iniquitatem, et roborantur mirum proficiunt ad iniquitatem, et roborantur minores. Sequitur « Illuc congregati sunt milvi alter ad alterum. » Milvi congregati sunt, quia cupidi et raptores sibi consociantur, et in commune rapinis inhet legite: unum ex eis non defuit, alter alterum non quaesivit: quia, quod ex ore meo processit, ille mandavit, et spiritus ejus congregavit ea. » Librum Domini fortasse dic istum, quem Domino jubente scripsit, in quo praecipit, ut diligenti investigatione requiramus quid haec volucres et bestiae, quas nunc posuit, significent, id est agni et hirci, et tauri, et arietes atque onocrotalus, et ericius, et ibis, et corvus et caetera hujusmodi. Singula enim quaeque certam in reprobis significationem habent, et unum ex eis non remansit, sed omnia haec sunt in illis. Alter ex arietibus vel ibidibus sive pilosis aut milvis alterum non quaesivit, quia sese pariter absque labore inquisitionis in
Abbreviated transcription (Latin):
pedes colligit: quia cuncta iniquitatis suȩ
uestigia abscondit. Caput subtrahit: quia
miris defensionib nec inchoasse prauũ aliqͥd
ostendit. Et quasi sp era in manu tenentis
remanet: quia his qui corripit cuncta que
iam ñ cognouerat subito amiitens. in uolu¬
tum intra conscientiam peccatorem tenet:¬
& qui totum iam dep̃hendendo uiderat. ter¬
g uersatione prauȩ defensionis illusus. to¬
tum pariter ignorat. E oueam gͦ eritius inre¬
ꝓbis habuit: quia malitiosa mens sese in¬
tra se colligens. intelligens intenebris defẽ¬
sionis abscendit. Sed qitia ñ sufficit his qui eiꝰ¬
modi ft̃ qͦd sic se tenebrosis latibulis abscon¬
dunt. nisi & alios ad eius dem uersutiȩ ꝑu̾si¬
tatem informent: enutͥsse catulos eritiꝰ đr.
Qͥ & circumfodit: quia semꝑ isti tales undi¬
q ꝑscrutant᷑. & causas exeusationum inqui¬
runt. Et fouit catulos inumbra eius simula¬
tionis ac defensionis: qͥa fub ꝓtectione in a¬

Expanded text:
pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit, quia miris defensionibus nec inchoasse se pravum aliquid ostendit, et quasi sphaera in manu tenentis remanet, quia is qui corripit cuncta quae jam cognoverat, subito amittens involutum intra conscientiam peccatorem tenet; et qui totum jam deprehendendo viderat, tergiversatione pravae defensionis illusus totum pariter ignorat. Foveam ergo ericius in reprobis habuit, quia malitiosa mens sese intra se colligens in tenebris defensionis abscondit. Sed quia non sufficit his, qui ejusmodi sunt, quod sic se tenebrosis latibulis abscondunt, nisi et alios ad ejusdem versutiae perversitatem informent, enutrisse catulos ericius dicitur. Qui et circumfodit, quia semper isti tales undique perscrutantur, et causas excusationum inquirunt. Et fovit catulos in umbra ejus simulationis ac defensionis, quia sub protectione majo
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma faciȩ qđ ostendunt quasi exratione
scĩtatis ẽ. sed corpus bestiale ẽ qđ seqͣꝵ: qͥa
ualde iuqua st̃ quȩ sub boni specie moli¬
untur. Ibi gͦ cubauit lamia et inuenit sibi
requiẽ: qm̃ intermundi amatores nutͥtur
ypochritarũ fictio. Eritii autẽ nomine
nalitiosaꝵ m̃tium defensio designat᷑. E ri¬
tius eni eum app̃hendit᷑ eiꝰ ⁊ eapũ ⁊ pedes
& corpus om̃e conspicit᷑: sed mox ut app̃hen¬
sus fuĩt. semet ipsum insꝑam colligit. pe¬
des introrsus subtrahit. caput abscondit: &¬
intra tenentis manus totum simul amittit᷑ qd
totũ simul antea uidebat᷑. Sic nimir̃ simł uitiose
m̃itẽ st̃ c̃ ĩ suiꝰ excessib comp̃hiendunt᷑. Caput
enim eritii ceritur : quia quo initio pecca¬
tor adculpam accesserit uidet᷑. Pedes eritii
conspiciunt᷑: quia quib uestigiis neqͥtia sit
ꝑpetrata cognoscitur. Et tam̃ ad ductis re¬
pẽte excusationib malitiosa mens introrsꝰ

Expanded text:
prima facie, quod ostendunt, quasi ex ratione prima facie, quod ostendunt, quasi ex ratione sanctitatis est. Sed corpus bestiale sequitur, quia valde iniqua sunt, quae sub boni specie moliuntur. Ibi ergo cubavit lamia, et invenit sibi requiem, quoniam inter mundi amatores nutritur hypocritarum fictio. Ericii autem nomine malitiosarum mentium defensio designatur. Ericius enim, cum apprehenditur, ejus et caput et pedes et corpus omne conspicitur, sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur, quod totum simul antea videbatur. Sic nimirum, sic malitiosae mentes sunt, cum in suis excessibus comprehenduntur. Caput enim ericii cernitur, quia quo initio peccator ad culpam accesserit, videtur. Pedes ericii conspiciuntur, quia, quibus vestigiis nequitia sit perpetrata, cognoscitur; et tamen adductis repente excusationibus malitiosa mens introrsus
Abbreviated transcription (Latin):
irrationabiles motus tendit. Et quasi homo
inbestia desinit: dum culpa ꝑrationis
imaginẽ inchoans. usq ad irrationabilẽ
effectum trahit. Nam sepe edendi delecta¬
tio seruit gule: et seruire sesimulat neces¬
sitati nature. Cumq uentrem ingluuies
extendit: m̃bra inluxuriam erigit. Pilo¬
sus gͦ alt̾ ad alt̾m clamat. cum ꝑpetrata ne¬
quitia ꝑpetrandã neqͥciã ꝓuocat. ⁊ ꝗͣsi qua
dam cogitationis uoce. cõmissa iam culpa
culpam adhuc quȩ comittat᷑ inuitat. Pilo¬
sus alt̃ ad alt̃m clamat: qͣndo subaliqua ra¬
ciocinandi specie ꝑu̾sam mentẽ culpa su¬
bsequens exoccasione culpe p̃cedentis il¬
laqueat. Cumq hanc peccata dura atq as¬
ꝑa depͥmunt: qͥsi conuocati in ea coneordit̃
et fouit mumbra eius. Per lamiã hypo¬
crite designant᷑ : ꝑ eritium uͦ malitiosi qui¬
Q qui diu̾sis se defensionib contegunt.
corpus bestiale. Sic et om̃s hypochrite in

Expanded text:
irrationales motus tendit. Et quasi homo irrationales motus tendit. Et quasi homo in bestiam desinit, dum culpam per rationis imaginem inchoans, usque ad irrationalem effectum trahit. Nam saepe edendi delectatio servit gulae, et servire se simulat necessitati naturae, cumque ventrem in ingluviem extendit, membra in luxuriam mergit. Pilosus autem alter ad alterum clamat, cum quitia ad perpetrandam nequitiam provocat, et quasi qua dam cogitationis voce commissa jam culpa ad culpam adhuc, quae comitatur, invitat. Pilosus ergo alter ad alterum clamat, quando sub aliqua ratiocinandi specie perversam mentem culpa subsequens ex occasione culpae praecedentis illaqueat, cumque hanc peccata dura atque aspera deprimunt, quasi convocati in ea concorditeret fovit in umbra ejus. » Per lamiam hypocritae designantur, per ericium vero malitiosi quique, qui diversis se defensionibus contegunt. , sed corpus bestiale. Sic et omnes hypocritae in
Abbreviated transcription (Latin):
lubrici figurant᷑ et elati: Greco quippe e¬
loquio onos asimus dr̃. Et̃ appellatione asi¬
ni luxuria designatur: ꝓpħa attestante qͥ
ait. Ut carnes asinoꝵ carnes eoꝵ. Tauri au¬
Onocentauri gͦ sũt: qui subiecti luxurie
uitiis. in de ceruicem erigunt unde humi¬
liari debuerant. Qui carnis suȩ uolupta¬
tib seruientes: expulsa longe uerecun¬
dia ñ solum se amitt̾e rectitudinẽ non do¬
lent: sed adhuc etiam de oꝑe confusionis
gaudent. Onocentauris gͦ demonia oc¬
currũt: quia maligni sp̃s ualde eis aduo¬
tum deseruiunt. quos de eis gaude con¬
spiciunt quȩ flere debuert̃. Ybi apte
subiungitur. Et pilosus clamabit alt̃ ad
alt̃m. Qui nanq alii pilosi appellatione
incubos uocant. Quoꝵ nimirũ formaab
humana effigie incipit: sed bestiali extre¬
mitate t̃̾minat᷑. Pilosi gͦ nomine cuiꝰ libet
peccati asꝑitas designatur: qđ et si qͣndo qͦsi¬
ab obtentu rationis incipit. semꝑ tam̃ ad

Expanded text:
lubrici figurantur et elati? Graeco quippe elubrici figurantur et elati? Graeco quippe eloquio ὄνος asinus dicitur, et appellatione asini luxuria designatur, propheta attestante qui ait: Ut carnes asinorum carnes eorum . Tauri auOnocentauri ergo sunt qui, subjecti luxuriae vitiis, inde cervicem erigunt, unde humiliare debuerunt; quia carnis suae voluptatibus servientes, expulsa longe verecundia, non solum se amittere rectitudinem non dolent, sed adhuc etiam de opere confusionis gaudent. Onocentauris autem daemonia occurrunt, quia maligni spiritus valde eis ad votum deserviunt, quos de his gaudere conspiciunt, quae flere debuerunt. Ubi aperte subjungitur: Et pilosus clamabit alter ad alterum. Qui namque alii pilosi appellatione incubos vocant? quorum nimirum forma ab humana effigie incipitur, sed bestiali extremitate terminatur. Pilosi ergo nomine cujuslibet peccati asperitas designatur; quod si quando quasi obtentu rationis incipit, semper tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et paliurus inmunitionib eius. Paliurꝰ
quippe tanta spmarũ circundatione dense¬
scit ut p̃asꝑitate tangi iux possit. Tales
ris peccatoꝵ aculeis circun dati. ne¬
quaqm acorrigente tangi pati unt᷑
Intus gͥ urtica et spina nascit᷑. et foris
in munitione paluirꝰ: qͥa minores in¬
iqui mala quelibet faciunt. sed ea neqͥ¬
simi maiores tuentur. Seqnͣ Et erit cu¬
bile draconum et pascua strutionum.
Qꝰ occurrent demonia onocentauris: &
pilosus clamabit alt̃ ad alt̾m. Quid ꝑ
dracones nisi malitia: Quid uͦ struc¬
tionum nomine nisi hypocͥsis desig¬
nat᷑: Strur tio quippe spẽm uolandi ht̃
sed usum uolandi ñ habet : quia et hy¬
pocrisis cunctis intuentib imaginẽ
de se scĩtatis insinuat: sed tenere uir
te draco cubat. et strutio pascitur: quia
et latens malitia callide degitur: et intu¬
entium ocłis simulatio bonitatis antefert᷑.
Quid autẽ onocentauroꝵ nomine nisi &¬

Expanded text:
Et paliurus in munitionibus ejus. Paliurus Et paliurus in munitionibus ejus. Paliurus quippe tanta spinarum circumdatione densescit, ut prae asperitate tangi vix possit. Intus ris peccatorum aculeis circumdati nequaquam a corrigente tangi patiuntur. Intus urtica et spina nascitur, et foris in munitione paliurus, quia minores iniqui mala quaelibet faciunt, sed ea nequissimi majores tuentur. Sequitur: « Et erit cubile draconum et pascua struthionum: et occurrent daemonia onocentauris et pilosus clamabit alter ad alterum . Quid per dracones, nisi malitia? quid vero struthionum nomine, nisi hypocrisis designatur? Struthio quippe speciem volandi habet, sed usum volandi non habet, quia et hypocrisis cunctis intuentibus imaginem de se sanctitatis inte draco cubat, et struthio pascitur: quia et latens malitia callide tegitur, et intuentium oculis simulatio bonitatis antefertur. Quid vero onocentaurorum nomine nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Seqͣr. Nobiles eius ñ ert̃ ibi÷ regem potiꝰ
in uocabunt. Nobiles eius st̃ electi: qui int̾
reꝓbos nascunt᷑ in hoc scło uł conu̾santur.
Qui ñ erunt ibi. idẽ in illa damp̃natione
ꝑpetua: seddum ad iuxerint. inuocabunt
regem xꝑm. et saluabit eos. Seqͣr. Et om̃s
pͥncipes eius erunt innichilũ. Principes eiꝰ
sunt potentes scłi et sapientes. Qui indie
ultionis erunt innichilum: qͥa nil eis ua¬
lebit potestas ipsorũ. uł sapientia. seu forti¬
tudo. Sed ante diem illius damp̃nationis
quid int̾im in hac babilone fiat audiamꝰ.
urtice ⁊ et paliurus inmunitionib eius.
Quid ꝑ urticas nisi cogitationũ prtirigi¬
nesͤ. Quid uͦ ꝑspinas msi punctiones uitio¬
rum accipimus: In domib gͦ babilonis
urtice & spine pullulant: quia inconfu-¬
sis iniquoꝵ m̃tib et desid̾ia cogitationum
surgunt quȩ exasꝑant. et oꝑm peccata q̃
pungant. Sedhec agentes habent etiam ne¬
quiores alios defensores suos. Unde et addit᷑.

Expanded text:
 Nobiles ejus non erunt ibi, regem potius invocabunt. » Nobiles ejus sunt electi, qui inter reprobos nascuntur in hoc saeculo vel conversantur. Qui non erunt ibi, id est in illa damnatione perpetua, sed dum advixerint invocabunt regem Christum; et salvabit eos. Sequitur. « Et omnes principes ejus erunt in nihilum. » Principes ejus sunt potentes saeculi et sapientes, qui in die ultionis erunt in nihilum, quia nil eis valebit potestas eorum, vel sapientia seu fortitudo. Sed ante diem illius damnationis, quid interim in hac Babylone fiat, audiamusurticae, et paliurus in munitionibus ejus. » Quid per urticas, nisi cogitationum prurigines, quid vero per spinas nisi punctiones vitiorum accipimus? In domibus ergo Babylonis urticae et spinae pullulant, quia in confusis iniquorum mentibus et desideria cogitationum surgunt, quae exasperent, et operum peccata, quae pungant. Sed haec agentes habent etiam nequiores alios defenso
Abbreviated transcription (Latin):
b dieb usq ad consũmationẽ scłi. Nos uͦ
beneficiis eius ingrati. retro sumus conu̾¬
si ad uttia scłi. deqitib nos lib̾auerat. Uel
qđ ait. conu̾si st̃ retͦrsum ad habitationẽ
paradisi quã peceando reli qͤ ramꝰ. potest for¬
fitan intelligi. Post hec dereliquiis genti¬
lium quȩ in ydolatͥa ꝑman̾e maluerunt
subdit. Confundant᷑ confusione qui confi¬
ddurit inseulptili÷ qui dicunt conflatili uoᷤ
diinr̃i. Non ait eos dic̾e conflatili tuesds
tulo. Isti sut̃ dii tui isrł qͥte eduxer̃ det̾ra
egipti. Qui enum ydolum colit. unuĩ dm̃
qui uerus ẽ deseruit: & plurib dis qͥ
falsi sut se seruũ exhibuit. Illuminatis au¬
tẽ gentilib ubiq et directis. atq cultorib
idoloꝵ confusis. icrepat dñs iudeoꝵ duri¬
subicit. Quiscȩcus nisi seruus m̃s ⁊ et sur¬
dus nisi adquẽ nuntios meos misi: Cecꝰ
quippe ẽ ille ppłs qui semꝑ extimore dõ

Expanded text:
bus diebus usque ad consummationem saeculi . Nos vero bus diebus usque ad consummationem saeculi . Nos vero beneficiis ejus ingrati retro sumus conversi ad vitia saeculi, de quibus nos liberaverat. Vel quod ait: Conversi sunt retrorsum, ad habitationem paradisi, quam peccando reliqueramus, potest forsitan intelligi. Post haec de reliquiis gentilium, quae in idololatria permanere maluerunt, subdit: « Confundantur confusione, qui confidunt in sculptili, qui dicunt conflatili: Vos dii nostri. » Non ait eos dicere conflatili: « Tu etulo: « Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti . » Qui enim idolum colit, unum Deum, qui verus est, deseruit, et pluribus diis, qui falsi sunt, se servum exhibuit. Illuminatis autem gentilibus ubique et directis atque cultoribus idolorum confusis, increpat Dominus Judaeorum duri Quis caecus nisi servus meus? et surdus, nisi ad quem nuntios meos misi? » Caecus quippe est ille populus, qui semper ex timore Deo
Abbreviated transcription (Latin):
fluenta eiugłii usq inremota occe ain.
loca manare facit. uł inunu̾sas gentes ex¬
ub̾are: ut gentes ꝑ insulas expͥmant᷑. Ꝙ
stagna arefecit: quia ꝓfunditatẽ scientie
iudeoꝵ quȩ muno ppło quasi inuno loco
torpebat siccauit. Arefacta ẽ enĩ sapientia
scbarum et phariseoꝵ. Ula uͦ est. ille qui ait.
Ego sum ui a. Semite autẽ ꝓpħȩ sũt. Unde
et inuenietis refrigerium animab ur̃is
Antiquas enim semitas appellat ꝓpħas: qͥ
om̃s omẽm uiam singłarit̾ bonam ostendt̃.
semitas dñs cecos gentiles ducit illumina¬
tis iam cordib eoꝵ. Siue ꝑuiam scientie dĩ
et ꝑsemitas ꝓph̾ales ambulare facit eos. Po¬
suit eñ tenebras uet̾is ignorantiȩ corã eis
inlucem uere scientiȩ ⁊ et praua eoꝵ corda
ꝑimiquitatem distorta rectificauit. Seoͧꝵ.
retrorsum. Nȩc quȩ dictast̃ compleuit nob̃
dñs ⁊ et ñ dereliquit nos. sed ẽ nob̾cum omĩ¬

Expanded text:
fluenta Evangelii usque in remota Oceani fluenta Evangelii usque in remota Oceani loca manare facit; vel in universas gentes exuberare, ut gentes per insulas exprimantur. Et stagna arefacit, quia profunditatem scientiae Judaeorum, quae in uno populo quasi in uno loco torpebat, exsiccavit. Arefacta est enim sapientia Scribarum et Pharisaeorum. Via vero ille est, qui ait: « Ego suet invenietis refrigerium animabus vestris . » Antiquas enim semitas appellat prophetas, qui omnes unam viam singulariter bonam ostendunt, semitas Dominus caecos gentiles ducit illuminatis cordibus eorum. Sive per viam scientiae Dei et per semitas prophetales ambulare facit eos. Posuit enim tenebras veteris ignorantiae coram eis in lucem verae scientiae, et prava eorum corda per iniquitateretrorsum. » Haec, quae dicta sunt, complevit nobis Dominus, et non derelinquit nos, sed est nobiscum omni
Abbreviated transcription (Latin):
Qui et dissipat infurore suo tẽ om̃s reꝓbos
et absorbet idẽ. inꝑfundum abyss̃ uidicioꝵ
tos facit & colles: ut non remaneat meis ha¬
bitor. Q uid em̃ ꝑmontes et colles accipitur.
nisi suꝑbi pͥncipes huiꝰ scłi. Quid uͦ ꝑ habita¬
tores montium. nisi ppłs expͥmit᷑ quẽ pͥnci¬
pes regendo portant: Nam sicut montessu¬
stinent eultores suos: ita pͥncipes pondus
eoꝵ sustinent quos regunt᷑. Desertos gͥfaci¬
et dñs inuidicio montes et colles: quia suꝑ¬
bis pͥncipib omẽm potentiam p̃lationis
auferet. Sed et gram̃ eoꝵ ex siccabit qm̃ uenu¬
statem carnał actoĩs eoꝵ aresc̾e̾ faciet. ut con¬
cremari possit. Hec de sedo ad uentu suo do¬
minꝰ ẽ loquitus: atq dehis quȩ in pͥmofu¬
erat acturus subiungit Et ponam flumi¬
qͣs ignorauert̃ ambulare eos faciam ꝑonã
tenebras coram eis inlucem et praua inre¬
tta. Flumina qͥppe posuit in insulas: qͣm

Expanded text:
Qui et dissipat in furore suo tunc omnes reprobos, Qui et dissipat in furore suo tunc omnes reprobos, et absorbet, id est in profundum abyssi judiciorum tos facit et colles, ut non remaneat in eis habitator. Quid enim per montes et colles accipitur nisi superbi principes hujus saeculi? Quid vero per habitatores montium nisi populus exprimitur, quem principes regendo portant? Nam sicut montes sustinent cultores suos, ita principes pondus eorum sustinent, quos regunt. Desertos ergo faciet Dominus in judicio montes et colles quia superbis principibus omnem potentiam praelationis auferet. Sed et gramen eorum exsiccabit, quoniam vetustatem carnalis actionis eorum arescere faciet, ut concremari possit. Haec de secundo adventu suo Dominus locutus est, atque de his, quae in primo fuerat acturus, subjungit: « Et ponam flumiquas ignoraverunt ambulare eos faciam: ponam tenebras coram eis in lucem, et prava in directa. » Flumina quippe posuit in insulas, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
colles et om̃e gram̃ eoꝵ exsiccabo. Qui qͦndam
sicut agnus coram tondente se ommutuit & ñ ape¬
ruit os suũ. nẽ uociferabit᷑ et clamabit. Et qͥ
suos hostes ita se confortauit. ut ligari et fla¬
gellari posset abeis et crucifigi. nẽ ut mimi¬
cos suos punat confortabitur suꝑ eos dieens
Tacui. semꝑsilui. et cȩt̾a. Sed qͦmͦ sẽꝑ siluit⁊ qͥ
ñ cessauit: Siluit qͦq ꝑ iudicium⁊ sed ñ silu¬
it ꝑ p̃ceptum. Patiens quidẽ nẽ ẽ: qͥa peccato¬
res du sustinet ut resipiscant. Parturiens
uͦ cum dolore eicit qđ intus dui eum pon¬
dere portauit. Post longum gͦ silentiũ sicut
parturiens dñs loquit᷑: quia qͦd apud se nẽ
tacitus tolerat. multione qͣndoq iudicii qͣsi
cum dolore manifestat. Qui semꝑ siluerat
sic̃ parturiens loquit᷑: quiaqui sine ultioẽ
diu facta hominũ ꝑtulit. qͣndo eum feruore
examinis quasi eum dolore m̃tis ostendit qͣn¬
te ammadu̾sionis sententiã intus seruau̾it

Expanded text:
colles, et omne gramen eorum exsiccabo. » Qui quondam sicut agnus coram tondente se obmutuit, et non aperuit os suum, nunc vociferabitur, et clamabit; et qui suos hostes ita super se confortavit, ut ligari et flagellari posset ab eis et crucifigi, tunc, ut inimicos suos puniat, confortabitur super eos, dicens: « Tacui, semper silui, » etc. Sed quomodo semper siluit, qui non cessavit? Siluit, quidem per judicium, sed non siluit per praeceptum. Patiens quoque nunc est, quia peccatores diu sustinet, ut resipiscant. Parturiens vero cum dolore ejicit, quod intus diu cum pondere portavit. Post longum ergo silentium sicut parturiens Dominus loquitur; quia, quod apud se nunc tacitus tolerat, in ultione quandoque judicii quasi cum dolore manifestat. Qui semper siluerat, sicut parturiens loquitur, quia qui sine ultione diu facta hominum pertulit, quandoque cum fervore examinis quasi cum dolore mentis ostendet, quantae animadversionis sententiam intus servaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
test creatoriͤ Et si nat᷑alit̾ non potiustsᷤ¬
hoc scire⁊ nũquid saltem ñ audistis ap̃di¬
catorib: & nunqͥd hoc non annuntiatũ
ẽ uob̾ abinitio: qͦtiens audistis quia ĩpͥn¬
cpio creaiit ds celum & t̾ram: Ibi eñ quis

Expanded text:
test Creatori? Et si naturaliter hoc non potesttest Creatori? Et si naturaliter hoc non potestis scire, nunquid saltem non audistis a praedicatoribus? Et nunquid hoc non annuntiatum est vobis ab initio? Quoties audistis, quia « in principio creavit Deus coelum et terram , » ibi enim, quis
Abbreviated transcription (Latin):
et omĩa que meo sũt: hic celi & t̾re cum sit
dñs. ñ inmanu factis templis habitat nec
manib humanis colitur. indigens aliqͦ:
cimꝑse det omĩb uitam et inspiratio¬
nẽ. &. omĩa. & post pauca. Genus gͦ cum
simus dĩz non debemus estimare auro et
argento aut lapidi. sculpture artis et cogi¬
tationis hominis. diuinũ eẽ simile. Luxta
tͦpologiam uͦ possumꝰ dicẽ qͦd increpent᷑.
pͥncipes hereticorũ diu̾sa ydola de suo cor¬
de fingentes: uł eloquii uenustate qͦd in¬
terp̃tatur argentum. uł splendore auri
qđ refertur ad sensum uł ligno imputͥ bi¬
li quȩ uiliora sunt doginata et ꝑpetua
putant᷑ afingentib. et dialectica arte fir¬
ment᷑ ne moueant᷑ et corruant. sed solida
Nunqͥd non audistis: Nunquid ñ annun¬
tiatum ẽ abinitio uob̃: N unquidũ intel¬
lexistis fundam̃ta t̾rȩs Nunqͥd nat᷑ali inge¬
ino ñ scitis. quia nulla creat᷑a similari po¬

Expanded text:
et omnia, quae in eo sunt, hic coeli et terrae cum sit et omnia, quae in eo sunt, hic coeli et terrae cum sit Dominus, non in manufactis templimanibus hominum colitur indigens aliquo, cum ipse det omnibus vitam, et inspirationem et omnia . » Et post pauca: « Genus ergo cum simus Dei, non debemus aestimare auro aut argento aut lapidi sculpturae artis, et cogitationis hominis divinum esse simile . Juxta tropologiam vero possumus dicere, quod increpentur principes haereticorum, diversa idola de suo corde fingentes; vel eloquii venustate, quod interpretatur argentum; vel splendore auri, quod refertur ad sensum; vel ligno imputribili, quae viliora sunt dogmata: et perpetua putentur a fingentibus, et dialectica arte firmentur, ne moveantur enunquid non audistis? nunquid non annuntiatum est ab initio vobis? nunquid non intellexistis fundamenta terrae? » Nunquid naturali ingenio non scitis, quia nulla creatura similari po
Abbreviated transcription (Latin):
ei simile. qui librauit inponde montłs. et
colles instateras Aut argentariꝰ laminis
argenteis faciet eius imaginẽ de quo dictũ:
rit quomͦ statuat simulachrũ qđ non moue¬
at᷑. Ordo ꝓpħicȩ dispensationis diligenteꝵ
ẽ intuendus: quia pͥmo dñi omĩa ẽcumple¬
cti et sustaentare docet. dm̃ omĩpotentem
ẽẽ declarat. eum et sapientiam eius in com¬
p̃hensibilẽ et qͦd adimm̃sitatẽ eius ommes
gentes quasi nichil deputent᷑. Deinde opi¬
nionẽ illam quȩ de idolis erat aꝑta ratioe
deuincit: qđ omĩum dñs qui et inc̾cum¬
scͥptus ẽ. & mim̃sus ẽ. templis nequeat in¬
cludi saxeis. aut imagine aliqua figͣari:
qd omĩs beneficii largitor sangume uicti¬
marũũ egeat aut placetur: qđ omĩum
deniq creator et gub̾nator non possit ho
metallis aut simulachris estimari. Nam
et apłs simili modo philosophatus ẽ ap̃
athemenses dicens. Ds̃ qui fecit mundũ

Expanded text:
ei simile sit qui libravit in pondere montes et ei simile sit qui libravit in pondere montes et colles in statera? Aut argentarius laminis argenteis faciet ejus imaginem de quo dictum erit, quomodo statuat simulacrum, quod non moveatur. » Ordo propheticae disputationis diligenter est intuendus, quia primo Deum omnia circumplecti et sustentare docet, deinde omnipotentem esse declarat eum, et sapientiam ejus esse incomprehensibilem, et quod ad immensitatem ejus omnes gentes quasi nihil reputentur; deinde opinionem illam, quae de idolis erat, aperta ratione devincit, quod omnium Dominus, qui et incircumscriptus est, et immensus est, templis nequeat includi saxeis, aut imagine aliqua figurari, quod omnis beneficii largitor sanguine victimarum non egeat, aut placetur; quod omnium denique Creator et gubernator non possit hommetallis et simulacris aestimari. Nam et Apostolus simili modo philosophatus est apud Athenienses, dicens: « Deus, qui fecit mundum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ insimulachris suis. Quod autẽ p̃mise¬
rat quia gentes quasistilla situle reputate ft̃.
adhuc innuit subnngendo qm̃ om̃s gentes
quasi non sint sic sũt coram eo. Nam quia re¬
cesserunt ab eo qui solus ueracit᷑ ait ego sum
qui fum. merito sic ẽẽ dicunt᷑ quasi ñ sint. qm̃
ad ñ ẽẽ tendunt ꝑnequitiam licet omĩno nicħ
ẽẽ nequeaut. Ostenso itaq quia ĩm̃susẽ deus:
omp̃s. & omĩa nouit. & qͦd om̃s gentes ꝓnichilo
reputate sũt eius magnitudinis: redarguit
ei. Nunquid sculptile conflauit faber. aut
artifer auro figurauit illud. et laminis ar¬
genteis argentarius: Cum sit ds incͥcumseͥ¬
ptꝰ ⁊ in corꝑeus: eui fecistis eum simiłe fabͥ¬
cantes uob̾ ex mat̾ia dm̃. fut qͣm imaginẽ
ponetis ei qui sp̃s ẽ. Nunquid faber conflauit
aliqd̃ sculptile simile ei. qui m̃sus ẽ pugillo
aquas. et cȩlos pondauit palmo: Auit arti¬
fex auro figauit illud sumulachrũ. qđ sit

Expanded text:
Deum in simulacris suis. Quod autem praemiseDeum in simulacris suis. Quod autem praemiserat, quia gentes quasi stilla situlae reputatae sunt, adhuc innuit subdendo, quoniam omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo. Nam quia recesserunt ab eo qui solus veraciter ait: « Ego sum qui sum , » merito sic esse dicuntur, quasi non sint, quoniam ad non esse tendunt per nequitiam, licet omnino nihil esse nequeant. Ostenso itaque, quia immensus est Deus omnipotens, et omnia novit, et quod omnes gentes pro nihilo reputatae sunt ejus magnitudini, redarguit ei? » VERS. 19.-- « Nunquid sculptile conflavit faber, aut aurifex auro figuravit illud, et laminis argenteis argentarius? » Cum sit Deus incircumscriptus et incorporeus, cui fecistis eum similem fabricantes vobis ex materia deum? Aut quam imaginem ponetis ei, qui spiritus est? Nunquid faber conflavit aliquod sculptile simile ei qui mensus est pugilo aquas et coelos ponderavit palmo? Aut aurifex auro figuravit illud simulacrum quod
Abbreviated transcription (Latin):
stat̾e qd leui pond̾e flectitur inqualibet
partem: quia mente ft̃ instabiles. et abȩqͥ¬
tate semꝑ exorbitantes. Hoc et inlibro sapi
ante te ẽ orbis t̾raꝵ: tanqͣm gutta roris añ¬
lucani qui descendit inĩram. Prominimo
itaq estimant᷑ apud dm̃. uniu̾si qui imũ¬
do st̃ nequitiã sectantes. Sed et insule ma¬
ris cum habitatorib suis reputate st̃ quasi
puluis exiguuis. qui inradiosolis cernitur ad
imaginẽ dĩ. Libanus autẽ mons ẽ mire mag¬
nituliniꝰ arborib abundans et uberrimis
pascius. Sed libamis cum lignis et antinalib
sius non sufficit adholocaustum dm̃i: quia e¬
tiam si cuncta animalia quȩ pascunt᷑ in liba¬
no immolarent᷑ ei et ligna quȩ ibi sunt omĩa
succident᷑ ad comburenda holocausta: ñ satis
ẽẽ possent ad placandã tantam maiestatẽ. Hec
dic̃ ut errorem gentiliũ destrueret. qui san¬
guine pecorum estimabant se posse placare

Expanded text:
staterae, quod levi motu flectitur in quamlibet staterae, quod levi motu flectitur in quamlibet partem, quia mente sunt instabiles, et ab aequitate semper exorbitantes. Hoc etiam in libro Sante te est orbis terrarum, tanquam gutta roris, antelucani, quae descendit in terram . » Pro minimo itaque aestimantur apud Deum universi, qui in mundo sunt, nequitiam sectantes. Sed et insulae maris cum habitatoribus suis reputatae sunt quasi pulvis exiguus, qui in radio solis cernitur ad magnitudinem Dei. Libanus autem est mons mirae altitudinis, arboribus abundans et uberrimis pascuis. Sed Libanus cum lignis et animalibus suis non sufficit ad holocaustum Domini, quia, etsi cuncta animalia, quae pascuntur in Libano, immolentur ei, et ligna quae ibi sunt omnia succiderentur ad comburenda holocausta, non satis esse possent ad placandam tantam majestatem. Haec dicit, ut errorem gentilium destrueret, qui sanguine pecorum aestimabant se posse placare
Abbreviated transcription (Latin):
tq prudent᷑ agendo ꝑ omĩa: Nullus ei qui¬
cun q horum suggesfit: quia ꝑseipsum oĩa
potest. et omĩa scit. Sed cum tante magnitu¬
dinis atq potentie ac sapientie ds ẽẽ mons¬
tratus sit: iudeamus qͥd illi qui de eo falsa
sentiunt estim̃tur apud eum. Seqͣr. Ecce¬
gentes quasi stilla situle. et quasimom̃tũ
statere reputate st̃. Ecce insule quasi pul¬
uis exiguus: et libanus ñ sufficiet ad succẽ¬
dendũ. et animalia eius non sufficient ad
holocaustum. Omĩs gentes quasi ñ sint sic ft̃
sũt ei. Sentes ydolis seruientes reputate st̃
abeo quasi stilla fitule idẽ ꝓnichilo. sic̃ stilla
aquȩ decidens exsitula ꝓminimo ducit᷑ apor¬
tante qͥa uelut auase decid̾unt ab eccłia fi¬
delium midolatͥam. Momentũ uͦ dr̃ a mo¬
tu. idẽ mimiina inclinatio libre. & celerrima
in alterutrã partẽ que fit exparuo ponde.
Gentes gͦ reputate sc̃ dõ quasi momentum

Expanded text:
tque prudenter agendo per omnia? Nullus ei quitque prudenter agendo per omnia? Nullus ei quidquam horum suggessit, quia per se ipsum omnia potest, et omnia scit. Sed cum tantae magnitudinis atque potentiae ac sapientiae Deus esse monstratus sit, videamus quid illi, qui de eo falsa sentiunt, aestimentur apud eum. Seqgentes quasi stille situle: et quasi momentum instatere reputate sunt. Ecce insule quasi pulvis exiguus et Libanus non sufficiet ad succendendum: et animalia eius non sufficient ad holocaustum. Omnes gentes quasi non sint sic sunt sunt ei. » Gentes idolis servientes reputatae sunt ab eo quasi stilla situlae, id est pro nihilo, sicut stilla aquae decidens ex situla pro minimo ducitur a portante, quia velut a vase deciderunt ab Ecclesia fidelium in idololatriam. Momentum vero dicitur a motu, id est minima inclinatio librae, et celerrima in alterutram partem, quae fit ex parvo pondere. Gentes ergo reputatae sunt Deo quasi momentum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis adiuirit sp̃m dñi: aut quis consilia¬
rius eius fuit. & ostendit illi: Cum quo
imit consilium et iustruxit eum. et docu¬
it eum semitã iusticie: et erudunt eum sci¬
opĩns ẽ. Aut quis consiliariꝰ eius fuit : et
ostendit quid agere deb̾et: Subaudi nul¬
lus: quia nouit omĩa aiec aliunde scien¬
tiã accepit. quia ipse ẽ fons sapientie: in
quo sũt om̃s thesauri sapientiȩ & scientie
absconditi. Cum quo miit consilium ut
instrueret᷑ ab eo: Sub audi cum neĩe: qm̃¬
et̃naliter omĩa scit. In quo etiam sorte uoca¬
ti sumus p̃destinati scđm ꝓpositũ eiusqui oꝑa-¬
t᷑omĩa scdm consilium uoluntatis suȩ. Et
quis docuit eum semitã iusticiȩ. idẽ ꝑ qͣm
uiam subtilitatẽ uisticiȩ suȩ duce̾t. eis mise¬
rando quib iustum erat. et eis irascendo qͥ
tia: Pullus: quia sine imtio seit uniu̾sa.
Et quis uiã prudentiȩ ostendit illi: ꝑ quam
incecłet eligendo bona. et respuendo mala. a¬

Expanded text:
Quis audivit spiritum Domini, aut quis consiliarius eius fuit et ostendit illi? Cum quo iniit consilium et instruxit eum, et docuit eum semitam iustitie, et erudivit eum sciomnipotens est. Aut quis consiliarius ejus fuit, et ostendit ei quid agere debeat? subaudi: nullus, quia novit omnia, nec aliunde scientiam accepit, et ipse fons sapientiae, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Cum quo iniit consilium ut instrueretur ab eo? subaudi: cum nemine, quoaeternaliter omnia scit. « In quo etiam sorte vocati sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui operatur omnia secundum consilium voluntatis suae . » Et quis docuit eum semitam justitiae, id est per quam viam subtilitatem justitiae suae duceret eis miserando quibus justum erat, et eis irascendo quitia? Nullus, quia sine initio scit universa. Et quis viam prudentiae ostendit illi, per quam incederet eligendo bona, et respuendo mala a
Abbreviated transcription (Latin):
cantium uł infidelium expͥmit. Istigͦ possi¬
debunt t̾ram illam quȩ sieut pix ardebit
di. Nut certe de magna illa babilone licet
nom̃ eius hic taceatur intelligamus hec
omĩa.N unc enim possident illam onoero¬
talus et eritius. et ibis & coruus habitant
inea÷ qm̃ hi qui talib appellari nominib
meruerunt. ꝑurque conu̾sationis studiũ
ciues eius fc̃. SeqͣR. Et extendetur suꝑeos
m̃sura. ut redigatur ad nichilũ: e ꝑpen-¬
dicułm indesolationẽ. Suꝑt̾ram ardentẽ ex¬
tendetur mensura ut redigatur ad nchilũ:
quia peccatores ȩt̾naliter ibi deficient sccdnim̃su
cio. Et ꝑpendicłm indesolationẽ idẽ
indemo litionem÷ quia dampnati ibi
dissipabunt: et discerpent᷑ suppliciis. iuix¬
ta arbitͥum iusticiȩ sũmi opificis. Perpen¬
dicułm enim uocatur quo cementariima-¬
ceriam ad rectitudinẽ deducunt ÷ uł arcus
equa rotunditate curuant. Desolatio aũt

Expanded text:
cantium vel infidelium exprimit. Isti ergo possicantium vel infidelium exprimit. Isti ergo possidebunt terram illam, quae sicut pix ardebit,di. Aut certe de magna illa Babylone licet nomen ejus hic taceatur, intelligamus haec omnia. Nunc enim possident illam onocrotalus et ericius, et ibis, et corvus habitant in ea, quoniam hi, qui talibus appellari nominibus meruerunt, per iniquae conversationis studium cives ejus sunt. Sequitur: « Et extendetur super eam mensura, ut redigatur ad nihilum, et perpendiculum in desolationem. » Super terram ardentem extendetur mensura, ut redigatur ad nihilum, quia peccatores aeternaliter ibi deficient secundum mecio. « Et perpendiculum in desolationem, » id est in demolitionem, quia damnati ibi dissipabuntur, et discerpentur suppliciis juxta arbitrium justitiae summi opificis. Perpendiculum enim vocatur, quo coementarii maceriam ad rectitudinem deducunt, vel arcus aequa rotunditate curvant. Desolatio autem
Abbreviated transcription (Latin):
crotalus et ericuis: et ibis et coruus habi¬
tabunt in ea. O nocrotalus ẽ auis que sic
uocatur. eo qd in modum cimbali sonũ in
aqua rostro faciat. Crotalon enim grece chr
ꝑaquam potest accipi: quid ꝑ onocrotalũ
nisi p̃dicatores illi designantur. qui caritatẽ
non habentes facti funt siẽ aes sonans aut
cymbalum tinniens: Eritius autẽ animal
ẽ spinis ac sentib ꝓpilis obsitum ÷ et uuln̾anᷤ
quicqͥd tetigerit. Iqͥd ꝑ ericium figurat᷑ insi
peccator quisq uitioꝵ punctionib circun da¬
tus: qui mala responsione eor eius uuln̾at qͥc̃q
eum tangere corripiendo temptat : Ibis uͦ
idẽ ciconia aius ẽ lenta ÷ et ꝓꝑter aquas habi¬
tans. sed in eis minime natans. Et quid ꝑi
bieẽ nisi illi signant᷑ qui scͥpturas freq̃nter
audiunt. sed lenti st̃ adfaciendum. nec inea¬
rum intelligentia natant. quia nec attin¬
gunt illam: Corius autem nigredinẽ pec¬

Expanded text:
crotalus, et ericius, et ibis, et corvus habicrotalus, et ericius, et ibis, et corvus habitabunt in ea. » Onocrotalus est avis, quae sic vocatur, eo quod in modum cymbali sonum in aqua rostro faciat. Κρόταλον crotalon enim Graece aquam potest accipi, quid per onocrotalum nisi praedicatores illi designantur, qui charitatem non habentes facti sunt « sicut aes sonans aut cymbalum tinniens . » Ericius autem animal est spinis ac sentibus pro pilis obsitum, et vulnerans quidquid tetigerit: et quid per ericium figuratur nisi peccator quisque punctionibus vitiorum circumdatus, qui mala responsione cor ejus vulnerat, quicunque eum tangere corripiendo tentat? Ibis vero, id est ciconia avis est lenta et propter aquas habitans, sed in eis minime natans. Et quid per Ibidem nisi illi signantur, qui Scripturas frequenter audiunt, sed lenti sunt ad faciendum, nec in earum intelligentia natant, quia nec pertingunt ad illa? Corvus autem nigredinem pec
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃ta discurrunt. Terra enm erit inpi¬
cem ardentem nocte & die: quiã omĩb pe¬
naꝵ uarietatib t̾ra sicut pix ardebit. Nec
extinguet᷑ insempit̾num: sed et̃naliter aR¬
dens eruciabit impios: ut nun qͣm millis
scłis careant supplicio. qui inhac uita nun¬
quã uoluer̃t carere peccato. Uł in die cruci¬
abunt᷑ reꝑbi. qͣndo cogitabunt miferno de
gła scõꝵ t et innocte. dum consid̾aiu̾nt im¬
manitatem damp̃nationis suȩ. Sed t̾rȩ huiꝰ
ardentis ascendet fumus agen̾atione inge¬
n̾ationem: quia et intemꝑe gen̾ationis
hebreorum fidelium quȩ p̃cessit aduentum
saluatoris.⁊ ĩ tp̃r generationiᷤᷤ xͥanorũ q̃ seqͣr¬
funis incẽdii huiꝰ ꝑdurat. et per¬
acto iudicio desolabitur in scła scłorũ om̃s
quos tenuerit: quia om̃e remedium eis
auferet. Seqͣr. Non erit transiens ꝑeai⁊
quia non erit quis quã iustorum qui uisi¬
tet eos. Seqͣrͣ. Et possidebunt illam ono¬

Expanded text:
tormenta discurrunt. Terra enim erit in pitormenta discurrunt. Terra enim erit in picem ardentem nocte ac die, quia in omnibus poenarum varietatibus terra sicut pix ardebit, nec exstinguetur in sempiternum, sed aeternaliter ardens cruciabit impios, ut nunquam in illis saeculis careant supplicio, qui in hac vita nunquam voluerunt carere peccato. Vel in die cruciabuntur improbi, quando cogita bunt in inferno de gloria sanctorum; et in nocte, dum consideraverint immanitatem damnationis suae. Sed terrae hujus ardentis ascendet fumus a generatione in generationem, quia in tempore generationis Hebraeorum fidelium, quae praecessit adventum Salus incendii perdurat, et peracto judicio desolabitur in saecula saeculorum omnes, quos tenuerit, quia omne remedium eis auferet. Sequitur: « Non erit transiens per eam, » quia non erit quisquam justorum, qui visitet eos. VERS. 11.-- « Et possidebunt illam ono
Abbreviated transcription (Latin):
eius agen̾atione ingen̾ationem: desolabit᷑
eorum sanguine idẽ infernus: et nc̃ de eadẽ
t̾ra plenius loquens subiungit quia conuer¬
tentur torrentes eius impicem. R efert autẽ
indialogo beatus. pp̃. g̃gorius fluugum inlo¬
cis penalib aquodam qui huc reu̾sus ẽ ui¬
sum fuisse: in quo multi cruciabant᷑ et exeo
nebula fetoris exurgebat. Sed et cȩt̾ipatres
ortodoxi sepe scͥpserunt similia. Torrentes
gͦ credibile ẽ in inferno ẽẽ : inquib animȩ
damp̃natoꝵ decoquunt᷑. Qui uidelicet tor¬
rentes conu̾tentur inpicem: quia similes
erunt pici feruenti: ut quicqͥd tetigerint
incendant et teneant. Et humus eius cõ¬
uertentur insulphur: quia sinul ardebit.
& fetorem grauissimũ exalabit. Et erit t̾ra
enis inpicem ardentem. quia sic̃ pix arde¬
bit ibi t̾ra. Quid uͦ ꝑnoctem et diem desi¬
gnatur. ibi enim ꝑpetua nox ẽ. nisi penai᷑
mutabilitas: Semꝑ enim ꝑ uaria miseri

Expanded text:
eius a generatione in generatioeius a generatione in generatioeorum sanguine, id est infernus, et nunc de eadem terra loquens plenius subjungit, quia convertentur torrentes ejus in picem. Refert autem in Dialogo beatus Gregorius fluvium in locis poenalibus a quodam, qui huc reversus est, visum fuisse, in quo multi cruciabantur, et ex eo nebula fetoris ascendebat. Sed et caeteri Patres orthodoxi saepe scripserunt similia. Torrentes ergo credibile est in inferno esse, in quibus animae damnatorum decoquuntur. Qui videlicet torrentes convertentur in picem, quia similes erunt pici ferventi, ut, quidquid tetigerint, incendant et teneant. Et humus ejus convertetur in sulphur, quia simul ardebit, et fetorem gravissimum exhalabit. Et erit terra ejus in picem ardentem, quia sicut pix ardebit ibi terra. Quid vero per noctem et diem designatur ibi enim perpetua nox est nisi poenarum mutabilitas? Semper enim per varia miseri
Abbreviated transcription (Latin):
dens: Inebriabitur itaq t̾ra eorum sangͥ¬
ne. et humus eorũ adipe pinguium ⁊ qͥa
tartarus immod̾ate replebitur eoꝵ mor¬
te. que ꝑ amissionẽ sangͥnis intelligitur:
et combustione que lique facto ad ipe in
nus retͥbutionũ iudicii syon. Cunc erit
dies ultionis dñi. qmͣ de suis hostib sumet
Et tunc erit annus inquo syon idẽ eccłia
potestate iudicii accepta. ꝑsecutorib fus
retͥbuet qđ merent᷑. Tunc enim stabunt
iusti in magna constantia ad uersus eos qͥ
se angustia uer̃t. Unde et in apocalippsi dr̃
eis de iniqua babilone. In pocło qͦ miscuit
uobis miscete illi dupplum Dies autẽ et
annus. uł tempus iudicii designat. uł spa¬
cium illud int̾minabile qđ erit post fineo¬
scłi. Seqͣr. Et conuertentur torrentes eius inpi¬
cem: et humus eius insulphur. Et erit t̾ra
eius inpicem ardententem nocte & die÷ nos
extinguetur insempt᷑uum. frl scendet fumꝰ

Expanded text:
dens? Inebriabitur itaque terra eorum sangudens? Inebriabitur itaque terra eorum sanguine, et humus eorum adipe pinguium, quia tartarus immoderate replebitur eorum morte, quae per amissionem sanguinis intelligitur, et combustione, quae liquefacto adipe indnus retributionis Sion. » Tunc erit dies ultionis Domini, quam de suis hostibus sumet, et tunc erit annus, in quo Sion, id est Ecclesia potestate judicii accepta persecutoribus suis reddet, quod merentur: « Tunc enim stabunt justi in magna constantia adversus eos, qui se angustiaverunt . » Unde et in Apocalypsi dicitur eis de iniqua Babylone: « In poculo, quo miscuit vobis, miscete illi duplum . » Dies autem et annus vel tempus judicii designat, vel spatium illud interminabile, quod erit post finecii Sion et convertentur torrentes eius in picem et humus eius in sulphur et erit terra eius in picem ardentem nocte et die non extinguetur in sempiternum ascendet fumus
Abbreviated transcription (Latin):
quo uegetatur. et sustentat᷑. et uiuit: de¬
bet intelligi. Qđ qui effudit siue scanda¬
lo siue ꝑu̾sitate doctͥne. indie iudicii effũ¬
detur exeo÷ cum etiam id qd̃ habebat uita¬
le cogetur amitt̾e. ut ꝑpetualiter moriat᷑.
Itemq qm̃ anima carins ut moyses ait ĩ
sanguine ẽ: ꝑ effussionem sanguinis desig¬
natur amissio uite. idẽ mors illa reꝓboꝵ
ȩt̾na. Adeps uͦ int̾ioris hominis suꝑbia
cordis ẽ: quȩ mentẽ hebetat et grauat.
Unde scͥptum ẽ. Incrassatum ẽ cor ppłi
huius. Nam sicut pinguedo corꝑis excibo¬
rum habundantia generari solet : sic suꝑ¬
bia cordis excopia diuitiaꝵ. Quid gͦ ꝑ adip¬
em pinguium nisi suꝑbia diuitum figura¬
tur : Solet autẽ ignis calore adeps liquȩ¬
fieri ignemq citius accendẽ in iectus et
ꝑ ascẽ. & quid ꝑ adipem igne solutũ de¬
bet intelligiͭ nisi suꝑbia reꝓboꝵ inincẽ¬
diis gehennalib sine fine tabescens et ar¬

Expanded text:
quo vegetatur, et sustentatur, et vivit, dequo vegetatur, et sustentatur, et vivit, debet intelligi, quod qui effuderit sive scandalo sive perversitate doctrinae, in die judicii fundetur ex eo, cum etiam id quod habebat vitale, cogetur amittere, ut perpetualiter moriatur. Itaque quando « anima carnis, ut Moyses ait, in sanguine est , » per effusionem sanguinis designatur, amissio vitae, id est mors illa reproborum aeterna. Adeps vero interioris hominis superbia cordis est, quae mentem hebetat et gravat. Unde scriptum est: « Incrassatum est cor populi hujus . » Nam sicut pinguedo corporis ex ciborum abundantia generari solet, sic superbia cordis ex copia divitiarum. Quid ergo per adipem pinguium nisi superbia divitum figuratur? Solet autem ignis calore adeps liquefieri ignemque citius accendere injectus et pascere. Et quid per adipem igne solutum debet intelligi nisi superbia reproborum in incendiis gehennalibus sine fine tabescens et ar
Abbreviated transcription (Latin):
tient᷑. Unde scͥptum ẽ: qm̃ iudicium durissi¬
nrum inihis qui p̃sunt fiet. Exiguo eñĩ con¬
cedetur miscdia÷ potentes aũt potenter tor¬
m̃ta patientur. Seqr̃. Inebriabit᷑ t̾ra eoꝵ san¬
guine: et humus eorum adipe pingurum.
Quid ꝑt̾ram uł humum eorum uisi infer
abitur hec t̾ra eoꝵ sanguine et adipe: cum
lam eoꝵ corꝑa post resurrectionẽ immorta¬
lia sint et incorruptibilia. qmuis sensum
doloris et tc̃ habentia. nec sit necesse. ut qui
nunc pingues st̃ cum eadem pinguedine
resurgant: Sanguinẽ gͥ et adipem aliter
oportet intelligi. Nam et alibiscͥptum est.
Q uicun q estudit humanũ sanguinẽ fun¬
det᷑ sangiis illius. Quȩ sententia scđm lit¬
t̾am stare non ꝑotest. M ulti eñi effulerunt
humanũ sangͥnem. quoꝵ sanguis in hac in¬
ta effusus non ẽ: et ridicłosum uidebitur ut
in resurrectione mortuoꝵ dicat quis fundi
sanguinẽ eoꝵ. Sanguis gͥ hominis uitale

Expanded text:
cientur. Unde scriptum est, quoniam « judicium durissicientur. Unde scriptum est, quoniam « judicium durissimum in his, qui praesunt, fiet. Exiguo enim concedetur misericordia: potentes autem potenter tormenta patientur . » Sequitur: « Inebriabitur terra eorum sanguine, et humus eorum adipe pinguium. » Quid per terram vel humum eorum nisi infernabitur haec terra eorum sanguine et adipe, cum jam eorum corpora post resurrectionem immortalia sint et incorruptibilia, quamvis sensum doloris et tunc habentia, nec sit necesse, ut qui nunc pingues sunt, cum eadem pinguedine resurgant? Sanguinem igitur et adipem aliter oportet intelligi. Nam et alibi scriptum est: « Quicunque fuderit humanum sanguinem, fundetur sanguis illius . » Quae sententia secundum litteram stare non potest. Multi enim effuderunt humanum sanguinem, quorum sanguis in hac vita effusus non est: et ridiculosum videbitur, ut in resurrectione mortuorum dicat quis fundi sanguinem eorum. Sanguis igitur hominis vitale,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra t̾renus ÷ scds homo de cęlo cȩlestis. Qualis
terrenus tales & t̾rem÷ & qualis cȩlestis tales
et cęlestes. Uictima gͦ dñi immolaturmboe¬
ra: qm̃ peccatores occidunt᷑ intͥbulatione.
Et int̾ fectio magna fit int̾ra edom idẽ in
t̾ra derren: qm̃ om̃s qui st̃ ade similes ꝑi¬
untur. qui sicut portauerãt imaginẽ t̾rem.
potentib. Cum eis quos supͣ dixit descended̃
unicornes : idẽ cum agnis et hẏrcis et arie¬
tib. Qͥ d autem unicornes appellat nisi u¬
ꝑatores illos qui monarchiam totius mun-¬
di tenuert. ut alexander et cesar et augus¬
tus et antixp̃c: Quid uero tauros nisi cȩt̾os
reges qui cornib regni suos impetebant ad¬
u̾sarios: Quid autẽ potentes nisi reliquos
scłi pͥncipes: Descendunt gͥ unicornes in in¬
fernum cum eis: quia & sũmi imꝑatores eũ
cȩt̾is peccatorib in baratrum damp̃natioĩs
illiꝰ corruent. Et tauri cum potentib : quia
reges cum siuis optimatib ignominiose dei¬

Expanded text:
coelo coelestis. Qualis terrenus, tales et terreni, et qualis coelestis, tales et coelestes . » Victima ergo Domini immolatur in Bosra, quoniam peccatores occiduntur in tribulatione. Et interfectio magna fit in terra Edom, id est in terra terreni, quoniam omnes, qui sunt Adae similes, perimuntur, qui sicut portaverunt imaginem terrenipotentibus. » Cum eis, quos supra dixit, descendent unicornes, id est cum agnis et hircis et arietibus. Quid autem unicornes appellat nisi imperatores illos, qui monarchiam totius mundi tenuerunt, ut Alexander et Caesar et Augustus et Antichristus? Quid vero tauros, nisi caeteros reges, qui cornibus regni suos impetebant adversarios? Quid autem potentes, nisi reliquos saeculi principes? Descendunt igitur unicornes in infernum cum eis, quia et summi imperatores cum caeteris peccatoribus in barathrum damnationis illius corruent: et tauri cum potentibus, quia reges cum suis optimatibus ignominiose deji
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm ascendat suꝑ cor ur̃m. Gladium enĩ
fug̾e est.inminentẽ sententiã fut᷑i iudicii
penitendo p̃cau̾e. S: quis qͥs hunc gladium
fugit: non debet stare sed ad xꝑm m̾itobo¬
ne actionis festinant̃ ꝓpinquare. &. filiȩ tuȩ
delat̾e surgentꝰ. Oelat̾e redemptoris incruce
te ac passione eius ꝓfectum capiunt. qͣm
de diuinttate. cet̾isq mist̾iis. Unde talib
gent filie tuȩ. & notandum qđ filii idest
robusti dicant᷑ qui de longe ueniunt: & filiȩ
idest inbetilles animȩ quȩ delat̾e surgunt:
quia iuxta sententiam exugłicam ille de¬
bitor plus feneratorem diligit: cui plus ab
eo donat᷑. Cui autẽ minus dimittt᷑: minꝰ
diligit. Aut de longe idẽ de remotis t̾re.
filii uenturi dicunt᷑ & delat̾e idẽ ꝑximis¬

Expanded text:
Jerusalem ascendat super cor vestrum . » Gladium enim Jerusalem ascendat super cor vestrum . » Gladium enim fugere est imminentem sententiam futuri judicii poenitendo praecavere. Sed quisquis hunc gladium fugit, non debet stare, sed ad Christum merito bonae actionis festinanter propinquare. « Et filiae tuae de latere surgent. » De latere Redemptoris in crucete ac passione ejus profectum capiunt, quam de divinitate caeterisque mysteriis. Unde talibusgent filiae tuae. Et notandum quod filii, id est robusti dicuntur, qui de longe veniunt, et filiae, id est imbecilles animae, quae de latere surgunt. Quia juxta sententiam Evangelicam ille debitor plus feneratorem « diligit, cui plus ab eo donatur: cui autem minus dimittitur, minus diligit . » Aut de longe, id est de remotis terris filii venturi dicuntur, et de