comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
docti. dicere possunt cum apło: non eñi igno¬
ramus asstutias eius.Deniq quã non ne¬
gligenter te oporteat audire non meum.s
ipsius apłi de hac re consilitim. immo p̃cep¬
tum aꝑte clamantis. fugite fornicationem:
istius nunc tam turpiter lapsi fr̃is:suꝑ quo
et nrãm dignatus es consulere paruitatem:
te doceat exꝑimentum. De quo quidẽ miror
quid tibi uistim fuent. metam remotum
expetere consultorẽ. ctm ꝓpe habeas turũ
sapientem nr̃i ordinis. et tue p̃cipue domꝰ
amatorẽ. W ill̃m scilicet abbatẽ scitheo dici.
S et apud p̃monstratum non ambigo ui¬
ros ẽẽ consilii: qui in reb dubus enodandis
et prudentes sint. et fideles. Ucruncamen
quia sic tibi placuit. uideris tucur ita pla¬
cuerit: ego labia mea non ꝓhibebo. Iam
ipse confessus fuiss. et curandus foret. et ñ
effugandus. Nunc autẽ qm̃ tanti mali ali¬
unde fetor emersit: nichilominꝰ quidẽ

Expanded text:
docti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignodocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non meum, sed ipsius Apostoli de hac re consilium, imo praeceptum, aperte clamantis, Fugite fornicationem , ipsius nunc tam turpiter lapsi fratris super quo et nostram dignatus es consulere parvitatem te doceat experimentum. De quo quidem miror, quid tibi visum fuerit me tam remotum expetere consultorem, cum prope habeas virum sapientem nostri Ordinis, et tuae praecipue domus amatorem, Guillelmum scilicet abbatem Sancti-Theoderici. Sed et apud Praemonstratum non ambigo viros esse consilii, qui in rebus dubiis enodandis et prudentes sint et fideles. 2. Verumtamen quia sic tibi placuit, videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Siipse confessus fuisset, et curandus foret, et non effugandus. Nunc autem, quoniam tanti mali aliunde fetor emersit, nihilominus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tu quod tenes. hostięq caudam iunge ca¬
piti.ac tunicam dei gra iam polimitam.
cura facere et talarem: qm̃ cepisse nil pro¬
derit. si quod absit non ꝑseuerare conti¬
gerit. Et hic sit epłe finis: ubi du de fine
boni comonitus es. Ad abbatẽ lucam.
et bonum ualde rarumꝰ stendisti.
dum minoris de non solũ non con¬
tempseris monica. s grãs in suꝑ retuleris
monitori: prudenter utiq: non aquo. s qͥd
monereris attendens. Grãs ago et ipse deo:
quod mea p̃sumptio grãm egit magis.
quã indignationem meruerit. Tenentes
itaq tuȩ tante humilitatis insigne: am¬
pliori iam fiducia monemus. quod et
pͥus monuimꝰ: Obseeramus ꝑsanguinẽ
illum qui ꝓanimab fusus est. ne tanti
emptarum paruipendatur ꝑicłm. qđ
maxime ex uirorum et feminarũ coha¬
bitatione. non immerito timetur: ab
his qui inscola dei diu iam contra diabol
temptam̃ta luctati. ꝓpria exꝑientia e¬

Expanded text:
 quod tenes, hostiaeque caudam junge ca quod tenes, hostiaeque caudam junge capiti, ac tunicam, Dei gratia jam polymitam, 83 cura facere et talarem; quoniam coepisse nil proderit, si quod absit! non perseverare contigerit. Et hic sit epistolae finis, ubi tu de fine boni commonitus es. EPISTOLA LXXIX.et bonum valde rarum ostendisti, dum minoris te non solum non contempseris monita, sed gratias insuper retuleris monitori, prudenter utique non a quo, sed quid monereris attendens. Gratias ago et ipse Deo, quod mea praesumptio gratiam egit magis, quam indignationem meruerit. Tenentes itaque tuae tantae humilitatis insigne, ampliori jam fiducia monemus quod et prius monuimus. Obsecramus per sanguinem illum qui pro animabus fusus est, ne tanti emptarum parvipendatur, periculum, quod maxime ex virorum et feminarum cohabitatione non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tentamenta luctati, propria experientia e
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ꝓuehat. s sue potins alterutrum
plurimum detrahant dignitatis. quan¬
do nec cłicum decet regis ut dictũ est cẽ. uo¬
cariue dapiferum. et incħominus regem
nisi in manti utiq fortium regni gub̃na¬
cula possidere: mirum ualde quomodo
utraq potestas hoc patitur. quod uł ȩccłia
non abicit diaconum militarem. uł curia
clericum pͥncipem non contempnit. Et
acrius ista et multiplicius incuilcare uolu¬
eram.ac fortassis deburã: nisi epłaris bre¬
uitas suꝑsedendum indiceret. Maximeq
quia te offendere tieritus sum. peꝑci homi¬
it. quippe quẽ tibi aiunt. familiarib iam
olim amiciis eẽ de uinctum. S nollemte
labere contra ueritatẽ amicum.¬
or ꝑr Si tamen ꝑsistis uerum de amcũ
ꝓba: et da oꝑam quomͦ et ipse amicus sit
ueritatis. Gunc de mum uere erunt ami¬
ciciȩ. si ueritatis fueruit federate consor¬
tio. Quod si ille non ad quieuerit tibi. tene¬

Expanded text:
utrum provehat, sed suae potius alterutrum utrum provehat, sed suae potius alterutrum plurimum detrahant dignitatis, quando nec clericum decet regis, ut dictum est, esse vocarive dapiferum, et nihilominus regem, nisi in manu utique fortium, regni gubernacula possidere; mirum valde quomodo utraque potestas hoc patitur quod vel Ecclesia non abjicit diaconum militarem  al. militem, vel curia clericum principem non contemnit. 13. Et acrius ista et multiplicius inculcare volueram, ac fortassis debueram, nisi epistolaris brevitas supersedendum indiceret; maximeque quia te offendere veritus sum, peperci homini, quippe quem tibi aiunt familiaribus jam olim amicitiis esse devinctum. Sed nollem te habere contra veritatem amicum. Si tamen persistis, verum te amicum proba, et da operam quomodo et ipse amicus sit veritatis. Tunc demum verae erunt amicitiae, si veritatis fuerint foederatae consortio. Quod si ille non acquieverit tibi, tene
Abbreviated transcription (Latin):
calis constat non ẽẽ dignitatis regum sti¬
pendiis militare: sic nec regiȩ maiestatis.
rem fortium amministrare ꝑclericos Deni¬
q quis nam regum suȩ umquã militiȩ
clericũ p̃fecit inbellem: et non magis quẽ¬
cauit indignum. laicȩ cuuitiscũq ꝑsone
mancipari obsequuis : Ipsum certe quod
gestat incapite signum: plas regius decet
fastus quam famulatus. Itemq regale
fastigium. magis arinis quam psalmis
mnittitur. Sane sialteri forte ut assolet
accessisset quod detrahitur alteri. qtio uel
regis uidelicet humiliatio clericum ampliꝰ
sublimasset. aut cłici certe de iectio regio
contulisset honori:ut u̾bi grã. si nobilis
aliqua mulier uiro ntibat plebeio. illa
quidem minuitur ex illo. s ex illa crescit
ille.si ita inquam uel rex excłico. uel ełieus
er rege ꝑficeret.malum qtiod ex parte
fuiss. ut cũq forsitan tołari debuerat.
Nunc autẽ cum utrius libet diminutio ne¬

Expanded text:
calis constat non esse dignitatis regum sticalis constat non esse dignitatis regum stipendiis militare, sic nec regiae majestatis, rem fortium administrare per clericos. Denique quisnam regum suae unquam militiae clericum praefecit imbellem, et non magis quemcavit indignum, laicae cujuscumque personae mancipari obsequiis? Ipsum certe quod gestat in capite signum, plus regius decet fastus, quam famulatus; itemque regale fastigium magis armis, quam psalmis innititur. Sane si alteri forte ut assolet accessisset quod detrahitur alteri, quo vel regis videlicet humiliatio clericum amplius sublimasset, aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi gratia, si nobilis aliqua mulier viro nubat plebeio, illa quidem minuitur ex illo, sed ex illa crescit ille; si ita, inquam, vel rex ex clerico, vel clericus ex rege proficeret, malum, quod ex parte fuisset, utcumque forsitan tolerari debuerat. Nunc autem, cum utriuslibet diminutio ne
Abbreviated transcription (Latin):
tamen tam eum quam regis delectat
uocitari dapiferum. Onoua et erosa per¬
uersitas. Itane plus decet hominis ꝗtiã
dei famulũ nominari:ac terren quam
celestis diei regis officialẽ. alcioris ducit̾
dignitatis : Quiclero militiam. forum
ante ponit eccłie: diuinis ꝓfecto humana.
cȩlestib p̃ferre terrena conuineitur. Eigo
pulerius est uocari dapiferum: ꝗtĩa deca¬
num.quam archidiachonum: Ost equ¬
dem. s laico. non clerico militi. non dia¬
cono. Mira s ceca ambitio. magis imis
quam sũmis delectari: et cui ftines cecide¬
rant in p̃claris. insaciabili desiderio am¬
plerari stercora: et ꝓnichilo habere derrã
desiderabilẽ. Confundit penitus ordines.
et utroq officio delicate satis abutitur.
dum et hinc eum delectat pompa nonmi¬
litia sccularis: et illinc questus. noncul¬
tus religionis. In quoquis facile non ad¬
uertat. quantũ sit dedecoris. non minus
utiq regno. quam sacerdotio: Ut eñi cleri¬

Expanded text:
tamen tam eum quam Regis delectat tamen tam eum quam Regis delectat vocitari dapiferum. O nova et exosa perversitas! itane plus decet hominis quam Dei famulum nominari? ac terreni, quam coelestis Regis dici officialem, altioris ducitur dignitatis? Qui clero militiam, forum anteponit Ecclesiae; divinis profecto humana, coelestibus praeferre terrena convincitur. Ergo pulchrius est vocari dapiferum, quam decanum, quam archidiaconum? Est equidem, sed laico, non clerico; militi, non diacono. 12 Mira, sed caeca ambitio, magis imis quam summis delectari; et cui funes ceciderant in praeclaris, insatiabili desiderio amplexari stercora, et pro nihilo habere terram desiderabilem! Confundit penitus ordines, et utroque officio delicate satis abutitur, dum et hinc eum delectat pompa, non militia saecularis, et illinc quaestus, non cultus religionis. In quo quis facile non advertat quantum sit dedecoris, non minus utique regno quam sacerdotio? Ut enim cleri
Abbreviated transcription (Latin):
pucetur ministerio: siue quod regis dapi¬
fer mysteriis alcaris insergiat. Quis sane
non miretur. immo et de testetur unius
ẽ ꝑsone. et armatum armatam ducere
militiam. et alba stolaq indutum. inme¬
dio ecclie ꝓnunciare euangłm. tuba in¬
dicere bellum militib. et iussa episcopi po¬
pulis intimare: Nisi forte quod intole¬
rabilius est. erubescit euuangłm de quo
uas electionis ad modum głatur. et con¬
funditur uideri clericus: magisq hono¬
rabile ducit putari se militem. curiam
ecelie p̃fert. regis mensam altari xp̃i: et
calici dñi. calicem demoniorũ. Quod pla¬
ne credibilius exeo uidetur. quia cum
honores non paucos.s: quantos nec cano¬
nes nisi inuiti patiuntur. teneat in ec¬
elesia: unius tam̃ quem et inpalatio as¬
sectitus est magis ut aiunt głatur ex no¬
mine: quam ceterorum quolibet appella¬
ri.Cumq sit archidiachonus. decanus.
p̃positusq indiuersis eccliis: niehil hoꝵ

Expanded text:
putetur ministerio, sive quod Regis dapiputetur ministerio, sive quod Regis dapifer mysteriis altaris inserviat. Quis sane 82 non miretur, imo et detestetur, unius esse personae et armatum armatam ducere militiam, et, alba stolaque indutum, in medio ecclesiae pronuntiare Evangelium; tuba indicere bellum militibus, et jussa episcopi populis intimare? Nisi forte quod intolerabilius est erubescit Evangelium, de quo Vas electionis admodum gloriatur ; et confunditur videri clericus, magisque honorabile ducit putari se militem; curiam Ecclesiae praefert, Regis mensam altari Christi, et calici Domini calicem daemoniorum. Quod plane credibilius ex eo videtur, quia, cum honores non paucos, sed quantos nec canones nisi inviti patiuntur, teneat in Ecclesia, unius tamen, quem et in palatio assecutus est, magis, ut aiunt, gloriatur ex nomine, quam caeterorum quolibet appellari. Cumque sit archidiaconus, decanus, praepositusque in diversis Ecclesiis nihil horum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum em̃ carpuntur uicia. et inde scan¬
dalum oritur. ⁊pse sibi scandali causa est.
qui fecit quod argui debeat. ñ ille qui
arguit. Deniq nec cautior sũ int̾bo. nec
circũ spectior in sensti. illo qui ait. Melius
est ut scandalum oriatur: quã ueritas
relinquatur. Quamquã nescio quid pro¬
sit. si quod mundus clamat ego tacuero.
om̃iumq passim narib imiecto fetore solꝰ
dissimulo pestem: nec audco nasum contra
pessimũ pucorẽ ꝓpͥa munire manu. Cuiꝰ
enim cornon indignatur. cuiꝰ uel clam
lingua non submurmurat.diaconem con¬
cra euangłi deo et mãmone pariter mi¬
nistrantẽ. sic quippe sublimatũ honorib
cccłasticis. ut. nec episcopis inferior indeat᷑.
sic implicatum militarib officiis ut p̃fe¬
ratur et ducib: Rogo quid hoc est mon¬
stri. ut cum et clericus et miles simul ui¬
di uelit. neutrũ sit: Par satis utrobiq
abusio. siue quod diaconus mensȩ regiȩ de¬

Expanded text:
. Cum enim carpuntur vitia et inde scan. Cum enim carpuntur vitia et inde scandalum oritur, ipse sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat, non ille qui arguit. Denique nec cautior sum in verbo, nec circumspectior in sensu, illo qui ait: « Melius est ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur. » Quanquam nescio quid prosit si quod mundus clamat ego tacuero, omniumque passim naribus injecto fetore solus dissimulo pestem, nec audeo nasum contra pessimum putorem propria munire manu. 11. Cujus enim cor non indignatur, cujus vel clam lingua non submurmurat, diaconum contra Evangelium Deo et mammonae pariter ministrantem, sic quippe sublimatum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis inferior videatur, sic implicatum militaribus officiis ut praeferatur et ducibus? Rogo quid hoc est monstri, ut, cum et clericus et miles simul videri velit, neutrum sit? Par satis utrobique abusio, sive quod diaconus mensae regiae de
Abbreviated transcription (Latin):
cere non possumus:nisi forte mutati
pͥus incipiant et ipsi odisse quod̃ fuimꝰ
et sic demum quod sumus diligere.
Oue nr̃is temporib orte sunt inecelia
nouȩ et execrande p̃sumptiones: qua¬
rum una. ut pace tua commemorem.
tua est illa pristine conu̾sationis in so¬
lentia. S hec auctore deo emendata est
ipsi adglam.tibi ad coronam:ad gaudi¬
um nob̃. om̃ib ad exemplum. Potest
etiã facere deus. ut citius et suꝑ altera
consolemur. Quam sane odiosam ad¬
modum nouitatem. et uereoꝵ ꝓferre in
medium: et p̃cermittere grauor. Urgec
quippe linguam int̾iba dolor: s cimor
ligat. Timor dum taxat nequẽ offen¬
dam. si palã fccero qđ me mouet: qm̃ ue¬
ritas nonnũquã odium parit. Uerunp¬
tamen de huiusmodi odio. ipsam que
parit illud: ita me audio consolantem.
Necesse est ait ut uemant scandala. Nec
me ut estimo cangit om̃mo quod scqͥtur.
Ie autẽ homini illi ꝑ quem scandalũ uenit

Expanded text:
cere non possumus; nisi forte, mutati, cere non possumus; nisi forte, mutati, prius incipiant et ipsi odisse quod fuimus, et sic demum quod sumus diligere. 10. Duae nostris temporibus ortae sunt in Ecclesia novae et exsecrandae praesumptiones, quarum una ut pace tua commemorem tua est illa pristinae conversationis insolentia. Sed haec auctore Deo emendata est, ipsi ad gloriam, tibi ad coronam, ad gaudium nobis, omnibus ad exemplum. Potest etiam facere Deus ut citius et super altera consolemur. Quam sane odiosam admodum novitatem et vereor proferre in medium, et praetermittere gravor. Urget quippe linguam in verba dolor, sed timor ligat. Timor duntaxat ne quem offendam, si palam fecero quod me movet, quoniam veritas nonnunquam odium parit. Verumtatem de hujusmodi odio, ipsam, quae parit illud, ita me audio consolantem: Necesse est, ait, ut veniant scandala. Nec me, ut aestimo, tangit omnino quod sequitur: Vae autem homini illi per quem scandalum venit
Abbreviated transcription (Latin):
ctulcedinem.iam incocepit crescere in
salutem.iam et ex co satiatus eructuat
dicens. Meliora sunt ub̃a tua uino: fra¬
glantia unguentis oꝑcimis. Et hoc
ad matrem. Uerum item gustato ac ꝓ¬
bato quam suauis est dñs: ut uere patre
dulcissimum ait ad ipsum. Quã magna
multitudo dulcedinis tue dñe. quam ab¬
scondisti timentib te. Impletum est pro¬
fecto desideriũ nr̃m. Olim eñ cum dolens
cernerem tanta te auiditate de labus ad¬
ulantium mortis escam. peccati sugere
fomitem: oꝑtans tibi et gemens intra me
aiebam. Quis michi det te frẽm meum
sugentem ubera matris meȩ : Sint pro¬
cul iam ate blandi ac fraudulenti lactato¬
res.qui cum in faciem te benedicerent. ꝓ¬
bris om̃ium atq ludibriis exponebant:
et eorum p̃sens euge orbis tibi fabulam
pariebat. inmo ce fabulam orbi. Si mu¬
sitant etiam nunc: dicito illis. Si adhuc
uobis placerem: xp̃i seruus non cẽm. Quib
in malis placuimus ȩque et in bonis pla¬

Expanded text:
dulcedinem, jam in eo coepit crescere in dulcedinem, jam in eo coepit crescere in salutem; jam et ex eo satiatus eructat, dicens: Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . Et hoc ad matrem. Verum item gustato, ac probato quam suavis est Dominus, ut vere patrem dulcissimum, ait ad ipsum: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! . Impletum est profecto desiderium nostrum. Olim enim, cum dolens cernerem tanta te aviditate de labiis adulantium, mortis escam, peccati sugere fomitem, optans tibi et gemens, intra me aiebam: Quis mihi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae? . Sint procul a te jam blandi ac fraudulenti lactatores, qui, cum in faciem te benedicerent, probris omnium atque ludibriis exponebant et eorum praesens Euge orbis tibi fabulam pariebat, imo te fabulam orbi. Si mussitant etiam nunc, dicito illis: Si adhuc vobis placerem, Christi servus non essem . Quibus in malis placuimus, aeque et in bonis pla
Abbreviated transcription (Latin):
suaue quidem. s uenenosum. s morciferũ
Molliti sunt inquit sermones eius bocẽ
adulatoris suꝑoleum: et ipsi sunt iacula.
et uinum: quod animnȩ insolentis in fun¬
dat uulnerib. Siquidem dolentis. eo
quam corde uiderit esse contrito: oleo mi¬
sericordie consuciit de linire cristiciam.
Ubi corripit. uinum infundit: oleum. eũ
blandicur. Et quidem uinum absq odio.
oleum sine dolo. Proinde non omĩs laus
adulatio: sicut nec omĩs reprehensio de ami¬
mi rancore descendit. Beacus qui dicere
potest. Corripiet me iustus in misedia
et increpabit me. oleum autẽ peccatoris
non impinguet caput meum. Quod ubi
longe fecisti ate: dignum te ꝓbasti oleo et
lacte scõrum. Querant sibi iam in paruuus
babilonis dulces s truces matres. quib
lac mortis emulgeant: quos blandis mul¬
ceant fauorib. ac flaminis nutriant
sempit̾nis. Nam eccłie alumnus. erube¬
rib sapientie lactis melioris exptus

Expanded text:
suave quidem, sed venenosum, sed mortiferum. suave quidem, sed venenosum, sed mortiferum. Molliti sunt, inquit, sermones ejus, hoc est adulatoris, super oleum, 81 et ipsi sunt jacula . et vinum, quod animae insolentis infundat vulneribus. Siquidem dolentis, et quem  al. quam corde viderit esse contrito, oleo misericordiae consuevit delinire tristitiam. Ubi corripit, vinum infundit; oleum, cum blanditur: et quidem vinum absque odio, oleum sine dolo. Proinde non omnis laus adulatio, sicut nec omnis reprehensio de animi rancore descendit. Beatus qui dicere potest: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum ; quod ubi longe fecisti a te, dignum te probasti oleo et lacte sanctorum. 9. Quaerant sibi jam in parvulis Babylonis dulces, sed truces matres, quibus lac mortis emulgeant, quos blandis mulceant favoribus ac flammis nutriant sempiternis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus sapientiae, lactis melioris expertus
Abbreviated transcription (Latin):
est de oleo peccatoris: quo tuum quondã
caput inpinguare solebant. Laudamus
te: qm̃ tu facis unde. Non nos sane adula¬
mur. s inte dei inunere adimpletur qđ
psallis. Qui timent te uidebunt me et le¬
tabuntur: quia in uerbo tuo suꝑsperaui.
Et item. Collaudabunt multi sapientiam
cius. Enn tuam quam plures predicant sa¬
picntiam: s qui pͥorem decestati sunt in¬
sipientiam. Uolo te talium p̃coniis delecta¬
ri. qui tam tuncant palpare uicia. quam
decrectare turtutib. Ueri isti sunt latida¬
tores: qui ita bona laudare soleant. ut lae¬
tarc in malis non noticrint. Sunt enim
ficti laudatores. ueri autem detractores:
quos seriptura cõmemorat dicens. Uani
filii hominum. mendaces filii hominum
in stateris: ut decipiant ipsi de uanitate
in idipsum. Hii plane sunt deuitandi:
iurta consilium sapientie dicentis. Fili
si te lactauerint peccatores: ne adquiescas
cis. habent ergo et lac et oleum peccatores.

Expanded text:
est de oleo peccatoris, quo tuum quondam est de oleo peccatoris, quo tuum quondam caput impinguare solebant. Laudamus te, quoniam tu facis unde non nos sane adulamur; sed in te Dei munere adimpletur quod psallis: Qui timent te, videbunt me, et laetabuntur, quia in verbo tuo supersperavi ; et item: Collaudabunt multi sapientiam ejus . En tuam quam plures praedicant sapientiam, sed qui priorem detestati sunt insipientiam. 8. Volo te talium praeconiis delectari, qui tam timeant palpare vitia, quam detrectare virtutibus. Veri isti sunt laudatores, qui ita bona laudare soleant, ut lactare in malis non noverint. Sunt enim ficti laudatores, veri autem detractores, quos Scriptura commemorat, dicens: Vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum . Hi plane sunt devitandi, juxta consilium Sapientis dicentis: Fili, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Habent ergo et lac et oleum peccatores,
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Nil quippe simile habet quod loqui¬
mur. illorũ blandiciis qui dicunt bonũ
malum. et malum bonum:atq ita quẽcũq
beatificant. inerrorem inducunt. Blanda.
s piculosa laus: cum laudatur peccator in
desideriis animȩ suȩ et iniquus benedicit᷑.
Noster qualiscumq fauor de caritate ꝓcedit:
et ueritatis limitem ꝓut sapimus non ex¬
cedit. Sectirus gloriatur. qui in dño głatur.
hoc est inueritate. Hos. non malum bonũ:
s malum diximus qđ malum erat. Ierum
simalis audacter cum uidimus oblatrauimꝰ:
nunc cum ad bona uentum est. silere debe¬
mus.et non magis testimonium ꝑbibere
bono: Alioquin corrosores fuisse contunei¬
mur non correctores.et mordere quã emen¬
dare maltumus. si bonis obmutescimus:
qui intantum reclamauimꝰ malis. Iustus
corripit. in miscdia: peccator adulatur
in impietate. ille ut curet. iste ut occultet
quoderat curandum. Nichil tibi apudeos
qui timentes dnm głificant suspicandũ

Expanded text:
tet. Nil quippe simile habet quod loquitet. Nil quippe simile habet quod loquimur, illorum blanditiis qui dicunt bonum malum, et malum bonum , atque ita quemcumque beatificant, in errorem inducunt. Blanda, sed periculosa laus, cum laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Noster qualiscumque favor de charitate procedit, et veritatis limitem, prout sapimus, non excedit. Securus gloriatur qui in Domino gloriatur, hoc est in veritate. Nos non malum bonum, sed malum diximus quod malum erat. Verum si malis audacter, cum vidimus, oblatravimus, nunc, cum ad bona ventum est, silere debemus, et non magis testimonium perhibere bono? Alioquin corrosores fuisse convicimur, non correctores, et mordere quam emendare maluimus, si bonis obmutescimus, qui in tantum reclamavimus malis. Justus corripit in misericordia, peccator adulatur in impietate: ille, ut curet; iste, ut occultet quod erat curandum. Nihil tibi apud eos qui timentes Dominum glorificant, suspicandum
Abbreviated transcription (Latin):
ns ciuib magis spectare libet. nil regi
summo iocundius exhibetur. Qtudem̃
aliudest quod ait sacrificium laudis
honorificabit me : Osiguis habcret
oculos aꝑtos. quos orando ꝓpha puero
reuelauit. inderet ꝓculdubio qtiẽ ad¬
modum p̃ueniunt pͥncipes coniuncta
psallentib. in medio iuuencularum
tmpanistriarum. Uideret inquam
qua cura. quoue tripudio incer sunt
cantantib.ad sunt orancib. in sunt
meditantib. suꝑ sunt quiescentib: or¬
dinantib et ꝓcurantib p̃sunt. Agno¬
scunt nimirum suꝑnę potestates con¬
ciues suos. et ꝓhis qui hereditatẽ capi¬
unt salutis. sollicite congaudent: con¬
fortant. instruunt ꝓtegunt. ꝓuident¬
q om̃ib. om̃s in om̃ibr felicem ego me
dixerim qui adhuc inuam ista et si non
uidere qm̃ absens sum. certe uel audire.
Ceterum uos fr̃s longe feliciores: quib ea
datum est et actitare. Porro suꝑ omnes
benedictus: quem canti pͥmatu boni. totiꝰ

Expanded text:
ernis civibus magis spectare libet, nil Regi ernis civibus magis spectare libet, nil Regi summo jucundius exibetur. Quid enim aliud est quod ait: Sacrificium laudis honorificabit me? O si quis haberet oculos apertos, quos orando propheta puero revelavit! videret procul dubio quemadmodum praeveniunt principes conjuncti psallentibus, in medio juvencularum tympanistriarum . Videret, inquam, qua cura quove tripudio intersunt cantantibus, adsunt orantibus, insunt meditantibus, supersunt quiescentibus, ordinantibus et procurantibus praesunt. Agnoscunt nimirum supernae postestates concives suos, et pro his qui haereditatem capiunt salutis, sollicite congaudent, confortant, instruunt, protegunt, providentque omnibus omnes in omnibus. Felicem ego me dixerim qui adhuc vivam, ista etsi non videre, quoniam absens sum, certe vel audire. Caeterum vos, fratres, longe feliciores, quibus ea datum est et actitare. Porro super omnes benedictus, quem tanti primatu boni totius
Abbreviated transcription (Latin):
icus: nullus ad scã curiosis accessus.
Nulla iam cumociosis confabtilatio
ꝑmiscetur: solitus ꝑtierorũ auc puella¬
rum strepitus non auditur. Solis pu¬
eris xp̃i de quib dicitur. ecce egoet pu¬
eri mei mecum. locus sẽs ꝑuius et ex¬
positus. diuinis tantum laudibz. ac
saeris soluendis uotis. debita sollicitu¬
dine et reuerentia custoditur. Quam
leta martyres aure. quorum ꝑ maxi¬
ma locum ipsum turba nobilitat. hoꝵ
clamores puerorũ. strepitusq ꝑcipi¬
unt: quib et uicissim non minori uti¬
q sue affectionis clamore respondent.
laudate pueri dñm: latidate nomen
domim. Et rursum. Psallite deo nr̃o
psallite. psallite regi nostro psallite.
Dum manib pectora. genib patuim̃ta
tunduntur. uotis et deuotis precibus
altaria cumulantur: sordent gene lacri¬
mis gemitib atq suspirus iugiunt
diuersoria. et ꝓforensib causis. canticis
spiritalib sacra tecta resultant: nil suꝑ¬

Expanded text:
itus, nullus ad sancta curiosis accessus. itus, nullus ad sancta curiosis accessus. Nulla jam cum otiosis confabulatio permiscetur, solitus puerorum aut puellarum strepitus non auditur. Solis pueris Christi, de quibus dicitur, Ecce ego et pueri mei mecum , locus sanctus pervius et expositus, divinis tantum laudibus ac sacris solvendis votis, debita sollicitudine et reverentia custoditur. Quam laeta martyres aure, quorum permaxima locum ipsum turba nobilitat, horum clamores puerorum strepitusque 80 percipiunt! quibus et vicissim non minori utique suae affectionis clamore respondent: Laudate, pueri, Dominum; laudate nomen Domini ; et rursum, Psallite Deo nostro, psallite; psallite regi nostro, psallite . 6. Dum manibus pectora, genubus pavimenta tunduntur, votis et devotis precibus altaria cumulantur, sordent genae lacrymis, gemitibus atque suspiriis mugiunt diversoria, et pro forensibus causis, canticis spiritualibus sacra tecta resultant, nil sup
Abbreviated transcription (Latin):
nib aporcis margaritam. cuiꝰ studio
et industria. uulcani officina studiis
uidetur mancipata celestib. immosta
deo habitatio reddita. et in id potius
quodante fuit exsynagoga sachane
resticuta. Sane non adconfusionem
ciniuspiam. siue impperium. p̃terita
mala reteximus: s ut excomꝑatione
ueterum. notutatis decus gratius ue¬
nustiusq appareat: quia tunc recentia
iocundius bona clarescunt. cum fue¬
rint malis comparata priorib. Simi¬
lia ex simib innotescunt. s ex contra¬
rus contraria aut placent amplius
aut displicent. Iunge nigra candidis.
et mutua collatione in ꝓprio queq
colore distinctius enitescunt. Sic feda
ad mota pulcris pulcriora reddunt:
magis feda redduntur. Ne qua tam̃
offensionis uel confusionis subrepat
occasio: replicamus et nos uobis illud
apostoli. Et hoc quidem fuistis. s ab¬
luciestis. s sanctificati estis. Iam nul¬
lus secularib indomum dei patet ad¬

Expanded text:
nibus, a porcis margaritam; cujus studio nibus, a porcis margaritam; cujus studio et industria Vulcani officina studiis videtur mancipata coelestibus, imo sua Deo habitatio reddita; et, in id potius quod ante fuit, ex synagoga Satanae restituta. 5. Sane non ad confusionem cujuspiam sive im properium praeterita mala reteximus, sed ut, ex comparatione veterum, novitatis decus gravius venustiusque appareat, quia tunc recentia jucundius bona clarescunt, cum fuerint malis comparata prioribus. Similia ex similibus innotescunt, sed ex contrariis contraria aut placent amplius, aut displicent. Junge nigra candidis, et mutua collatione in proprio quoque colore distinctius enitescunt. Sic foeda admota pulchris, pulchriora reddunt, magis foeda redduntur. Ne qua tamen offensionis vel confusionis subrepat occasio, replicamus et nos vobis illud Apostoli: Et hoc quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Jam nullus saecularibus in domum Dei patet ad
Abbreviated transcription (Latin):
celestia meditari. Porro continentie.
labor. et rigor disciplinȩ: psalmorum
hymnorumq dulcedine releuantur.
Pudor de p̃teritis: noue conuersationis
temperat austeritatẽ. Is autẽ qui in p̃¬
senti ꝑpadientiam capitur bone consci¬
entie fructus. futtirorũ quoq bonorũ
opatur desideritm quod non frustrabi¬
tur: et spem que non confundit. Uentti¬
ritimor iudicii:. pio cedit frat̃ne carita¬
tis exercitio. ¶aritas quippe: foras
mittit timorem: Tedium et accidiam:
ꝓculpellit sanctarũ uarietas obser¬
uationum. Et hec reteximus ad lau¬
dem et głam dei. tanquam om̃ium au¬
c̾toris: non tamen sine urã. tanquam
ipsius coadiutoris in om̃ib. Potuit
quidem ea ipse agere sine uobis.s ma¬
luit uos oꝑum habere consortem: ut
haberet et głe. Increpabat saluator
quos dam: quod orationis domũ spe¬
luncam latronum facerent. Habebit
ergo sine dubio cõmendatum. qui ere¬
gione oꝑam dedit uindicare sem̃ a ca¬

Expanded text:
coelestia meditari. Porro continentiae coelestia meditari. Porro continentiae labor et rigor disciplinae psalmorum hymnorumque dulcedine revelantur. Pudor de praeteritis novae conversationis temperat austeritatem. Is autem qui in praesenti per patientiam capitur bonae conscientiae fructus, futurorum quoque bonorum operatur desiderium, quod non frustrabitur, et spem, quae non confundit. Venturi timor judicii pio cedit fraternae charitatis exercitio; charitas quippe foras mittit timorem . Taedium et acediam procul pellit sanctarum varietas observationum. Et haec reteximus ad laudem et gloriam Dei, tanquam omnium auctoris; non tamen sine vestra, tanquam ipsius coadjutoris in omnibus. Potuit quidem ea ipse agere sine vobis; sed maluit vos operum habere consortem, ut haberet et gloriae. Increpabat Salvator quosdam, quod orationis domum speluncam latronum facerent . Habebit ergo sine dubio commendatum, qui e regione operam dedit vindicare sanctum a ca
Abbreviated transcription (Latin):
ammiratione et laude dignissimtm
non habetur: Q uamqua non huma¬
num s diuinum ꝑfecto sit opus. tanto¬
rum simul et tam repentina immuta¬
tio. Incelestib magnum suscitat gau¬
dium unius peccatoris conuersio: quid
dotius congregationis: Quid et istius:
Locus quippt ab antiqtio nobilis et re¬
gie dignitatis exsticerat: palacii causis
regumq exercitib deseruire solebat.
Sine cunctatione et fraude sua cesari
reddebantur: s nonetiã deo que dei
sunt ꝑsoluebantur eque fidelicer.
Quod atditumtis: non quod uidimus
loquimur. Olatistrum ipsum monaste¬
rii. frequenter ut aiunt stipari militi¬
burgeri negocus. iurgus ꝑsonare. pa¬
tere interdam et feminis.Quia inter
hecceleste. quid diuinum. quia spũiale
poterat cogitariͦ Nunc uero uacatur
inibi deo. studetur continentie. discipli¬
ne inuigilatur: lectionib scĩs intendi¬
tur. Iuge quippe silentium: et ab om̃i
strepitti seculariũ ꝑpetua quies. cogit

Expanded text:
admiratione et laude dignissimum admiratione et laude dignissimum non habetur? Quanquam non humanum, sed divinum profecto sit opus, tantorum simul et tam repentina immutatio. In coelestibus magnum suscitat gaudium unius peccatoris conversio; quid totius congregationis? quid et istius? 4. Locus quippe ab antiquo nobilis, et regiae dignitatis exstiterat; palatii causis regumque exercitibus deservire solebat. Sine cunctatione et fraude, sua Caesari reddebantur; sed non etiam Deo quae Dei sunt persolvebantur aeque fideliter. Quod audivimus, non quod vidimus, loquimur: claustrum ipsum monasterii frequenter, ut alunt, stipari militibus, urgeri negotiis, jurgiis personare, patere interdum et feminis. Quid inter haec coeleste, quid divinum, quid spirituale poterat cogitari? Nunc vero vacatur inibi Deo, studetur continentiae, disciplinae invigilatur, lectionibus sanctis intenditur. Juge quippe silentium, et ab omni strepitu saecularium perpetua quies cogit
Abbreviated transcription (Latin):
ritorum actingere: Sed absit ut ꝓ nr̃e fi¬
dei. spei ue angustus. in mensa dei pietas
estimetur: quii quoduult in quio uult
oꝑatur: accelerans opus. et alleuans onis
Quid enim: Tua certe. non et cuorum
errata: scorum carpebat zelus. Tuis ñ
ipsorum excessib succensebant. solamq
in ꝑsonam tuã. nonetiam in abbatiam:
fratern. ũ susurrium inmurmurabat.
Solum deniq te incausam uocauerant.
Tuce corrigeres: et nil residuũ quod pate¬
ret caltimnie. Te inquã mutato: mox oĩs
tumultus concideret. quiesceret strepitꝰ.
Solumq ac totum erat quod nos moue¬
bat. tuus ille scilicet habitus et apparatꝰ
cum ꝓcederes: quod paulo insolentior ap¬
pareret. De poneres fastum. habitumq
mutares: et facile om̃ium quiescere po¬
terat indignatio. Qcterum tuet fecisti
satis causantib: et adiecisti quoa meri¬
to collaudemus. O uidenim iam inhuma¬
nis oꝑib iure laudabitur: si hoc sũma

Expanded text:
ritorum attingere? Sed absit ut pro nostrae firitorum attingere? Sed absit ut pro nostrae fidei speive angustiis immensa Dei pietas aestimetur, qui quod vult, in quo vult operatur, accelerans opus, et allevans onus! Quid enim? tua certe, non et tuorum errata, sanctorum carpebat zelus; tuis, non ipsorum excessibus succensebant, solamque in personam tuam, non etiam in abbatiam fraternum susurrium immurmurabat. Solum denique te in causam vocaverant. Tu te corrigeres, et nil residuum quod pateret calumniae. Te, inquam, mutato, mox omnis tumultus concideret, quiesceret strepitus. Solumque ac totum erat quod 79 nos movebat, tuus ille scilicet habitus et apparatus cum procederes, quod paulo insolentior appareret. Denique deponeres fastum, habitumque mutares, et facile omnium quiescere poterat indignatio. Caeterum tu et fecisti satis causantibus, et adjecisti quod merito collaudemus. Quid enim jam in humanis operibus jure laudabitur, si hoc summa
Abbreviated transcription (Latin):
coherens. aut illam saluabit secum: aut
non potest nisi idẽ cum illis subire ꝑicłm.
liter suis. s affectu compassionis non con¬
tentionis assensu: pre cõmuni exilio et ser¬
uitute contempsit natale solum ac ꝓpͥã
bus libere manere in patria liberum fuit:
s maluit captitius ab duci cum populo.
cui se fore et in ipsa captiuitate nouerat
necessarium. Paulus eodem ꝓculdubio
spũ optans anathema esse etiam ab ipso
tio: dura sicut inferus emulatio. Uidetis
quorum uos imicatorem ꝓbaueritis: Sed
addo adhuc quem pene p̃ter miseram
et scm dauid qui cernens dolensq popłi
stragem. angelo ꝑcutienti festinus occur¬
rit: et in se potius domumq patris sui
diuinam transferri flagitat ultionem.
Quis hanc tibi ꝑfectionem ꝓponebat :
Ego tanta fateor audire de te. et si desidera¬
bam:non camen sꝑabam.Quis nempe
tecrederet saltu ut ita dicam repentino
summa occupare uirtatũ: sublimia me¬

Expanded text:
cohaerens, aut illam salvabit secum, aut cohaerens, aut illam salvabit secum, aut non potest nisi idem cum illis subire periculliter suis, sed affectu compassionis, non contentionis assensu, prae communi exsilio et servitute contempsit natale solum ac propribus libere manere in patria liberum fuit; sed maluit captivus adduci cum populo, cui se fore  al. forte et in ipsa captivitate noverat necessarium. Paulus eodem procul dubio spiritu optans anathema esse ab ipso etiam tio, dura sicut infernus aemulatio . Videtis quorum vos imitatores probaveritis? Sed addo adhuc quem pene praetermiseram et sanctum David, qui, cernens dolensque populi stragem, angelo percutienti festinus occurrit, et in se potius domumque patris sui divinam transferri flagitat ultionem . 3. Quis hanc tibi perfectionem proponebat? Ego tanta fateor audire de te, etsi desiderabam, non tamen sperabam. Quis nempe te crederet saltu, ut ita dicam, repentino summa occupare virtutum, sublimia me
Abbreviated transcription (Latin):
fit plerumq ut in manu fortitam gratã
quam inopinatam obtineat salutem
suis. hostib confusionem. Fugant tan¬
dem quos fugiebant. stiꝑant quos pene
sustincbant uctores. Et qui prius ꝑi¬
clitabantur de uita: post modũ exul¬
tant et de uictoria. S quid nos tam re¬
ligiosum tam forte factum secularib
comꝑamus: quasi exempla nobis de ip¬
sadesint religione : Annon liquido certꝰ
erat deo pollicente moyses siquidem ꝑ¬
issec popłs cui p̃erat. se non solum parit̃
ꝑiturum non essẽ. sed insuꝑ et missum
iringentem magnam : Et tamenquo
affectu. quostudio. quib pietatis uisce¬
rib irritantib stibuenit obuiat iras¬
centi: Deniq et se obiciens ꝓ delinquen¬
tib:. ait. Si dimittis. dimitte. sin aut̃e
dele me de libro cuo quem seripsisti:
fidelis aduocatus. qui qm̃ nonquerit
que sua sunt: facile obtinet omne quod
quȩrit. Plane benignus. qui tanquã captit
unitum menbris genti suȩ firma caritate

Expanded text:
fit plerumque ut in manu forti tam gratam fit plerumque ut in manu forti tam gratam quam inopinatam obtineat salutem suis, hostibus confusionem. Fugant tandem quos fugiebant, superant quos pene sustinebant victores; et qui prius periclitabantur de vita, postmodum exsultant de victoria. 2. Sed quid nos tam religiosum, tam forte factum saecularibus comparamus, quasi exempla nobis de ipsa desint de religione? An non liquido certus erat Deo pollicente Moyses, si quidem perisset populus cui praeerat, se non solum pariter periturum non esse, sed insuper et missum iri in gentem magnam? Et tamen quo affectu, quo studio, quibus pietatis visceribus irritantibus subvenit, obviat irascenti? Denique et se objiciens pro delinquentibus ait: Si dimittis, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo quem scripsisti . Fidelis advocatus, qui, quoniam non quaerit quae sua sunt, facile obtinet omne quod quaerit. Plane benignus, qui tanquam caput unitum membris, genti suae firma charitate
Abbreviated transcription (Latin):
refundere. atq ita implere sategisti qđ
legitur. Qui audit. dicat ueni. Et illud.
Quod dico uobis intenebris dicite in lumi¬
ne et quod in aure auditis. p̃dicate
suꝑ cecta. Sic strenuus in bello miles.
immo sic pius ac fortis militum dux. ubi
suos forte conspexerit in fugam uersos.
iamq hostili passim gladio trucidari:
et si se uel solum uideat euadere posse. li¬
bet camen mori magis cum illis. sine
quib uiuere pudet. Proinde stat inp̃¬
lio. fortiter dimicat. et inter eruentos
gladios ꝑmedias acies hac illacq dis¬
currens: uoce et ense terret quantum ua¬
let aduersarios. animat suos. Ubi acrius
insistere hostem. sociisq grauius comꝑit
imminere ꝑiculum: ibi ad est. Ocurrit
ferienti. ꝑcunti suiccurrit: eo quippe mo
riꝑatus ꝓsingłis. quo desꝑatus de uniu̾¬
sis At uero dum patilisꝑ retentare. et re¬
tardare nititur insequentes. stios uero qͦs
ualet erigit corruentes. reuocat fugientes:

Expanded text:
refundere, atque ita implere sategisti quod refundere, atque ita implere sategisti quod legitur: Qui audit, dicat: Veni ; et illud: Quod dico vobis in tenebris, 78 dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sic strenuus in bello miles, imo sic pius ac fortis militum dux, ubi suos forte conspexerit in fugam versos, jamque hostili passim gladio trucidari, etsi se vel solum videat evadere posse, libet tamen mori magis cum illis, sine quibus vivere pudet. Proinde stat in praelio, fortiter dimicat, et inter cruentos gladios per medias acies hac illacque discurrens, voce et ense terret quantum valet adversarios, animat suos. Ubi acrius insistere hostem, sociisque gravius comperit imminere periculum, ibi adest. Occurrit ferienti, pereunti succurrit, eo quippe mori paratus pro singulis, quo desperatus de universis. At vero, dum paulisper retentare et retardare nititur insequentes, suos vero quos valet, erigit corruentes, revocat fugientes;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rogatiua matri uirgini seruaretur:
Primum equidem est tempus. scđm
locus. tercium modus: quartum. electio ꝑso¬
ne uirginalis. Hoc responde frib qui me
rep̃hendunt. quod dixcrim ad latidem
uirginis ideo positũ esse a deo: ne cuiforte
uel beatorũ angłorum suũ consiliũ deus
priusquã uirgini reuelasse putet᷑. excep¬
to dum taxat archangło gabrihele. Su¬
um consilium dixi. non de opere. sed de
oꝑis tempore: de loco. de modo. de ꝑsone
.xiit sermo bonus interram
nostram: in bonum sine du¬
bio bonis cooꝑaturus. adqͥs¬
cumq ꝑuenerit. Enimcero
auddientes omnes qui timent detm qͣnta
fecit anime tue. gaudent et stupent suꝑ
tanta et tam subita mutatione dextere
excelsi. Ubiq in dño laudatur anima tua
audiunt mansueti et letantur. et miran¬
tur etiam qui te non nouerunt sed tantũ
te deum glorificant. Auget uero gaudiũ
et miractilum pariter. quod salutis con¬
silium celitus in fusum tibi ꝓtinus tuis

Expanded text:
praerogativa matri Virgini servaretur? praerogativa matri Virgini servaretur? Primum equidem est tempus, secundum locus, tertium modus, quartum electio personae virginalis. Hoc responde fratribus, qui me reprehendunt quod dixerim ad laudem Virginis, ideo positum esse a Deo, ne cui forte vel beatorum Angelorum suum consilium Deus priusquam Virgini, revelasse putetur, excepto duntaxat archangelo Gabriele. Suum consilium dixi, non de opere, sed de operis tempore, de loco, de modo, de personae Exiit sermo bonus in terram nostram, in bonum sine dubio bonis cooperaturus, ad quoscumque pervenerit. Enim vero audientes omnes qui timent Deum, quanta fecit animae tuae, gaudent et stupent super tanta et tam subita mutatione dexterae Excelsi. Ubique in Domino laudatur anima tua, audiunt mansueti et laetantur; et mirantur etiam qui te non noverunt  al. viderte Deum glorificant. Auget vero gaudium et miraculum pariter, quod salutis consilium, coelitus infusum tibi, protinus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
timbra cum sola et in sola turgine sola
trinitas conceptũ fuerat oꝑatura diui¬
num. Ad hoc quoq inuestigandũ miste¬
rium minus se idoneum conficet̾ magnꝰ
ille iohannes: cum se indignũ ꝑhibet
soluere corrigiam calciamenti. S et
ipsam uirginem rogo unde ꝓbabitur
ex nomine uel ex facie ande cognicam
angłis. quod ipsa uidelicet esset quam
deus elegerit in matrem sibi. excepto
dum taxat archangło. eui et seruanda
ab inicio tradita fusse credenda est:
Porro autẽ si diabolus eam nec post
conceptionem agnouit. ioseph utiq
desponsatione deceptus: credi potest
et sanctis angłis uel ante minime
innotuisse. quod ipsa uidelicet esset
dei mater futura. Sane et enim rȩꝓbi
sp̃c. et si destituti sunt participatione
gratie spiritalis: non tamen uiuacitate
industriȩ naturalis. Uides ne in quan¬
tis salua fide. et ueritate scripturarum.
diuinũ angłi consilium poterant igno¬
rasse: presertim ut horum recielandorũ

Expanded text:
umbra cum sola, et in sola Virgine, sola umbra cum sola, et in sola Virgine, sola Trinitas conceptum fuerat operatura divinum. Ad hoc quoque investigandum mysterium minus se idoneum confitetur magnus ille Joannes, cum se indignum perhibet solvere corrigiam calceamenti. Sed et ipsam Virginem, rogo, unde probabitur ex nomine, vel ex facie ante cognitam Angelis, quod ipsa videlicet esset quam Deus elegerit in matrem sibi, excepto duntaxat archangelo, cui et servanda ab initio tradita fuisse credenda est! Porro autem si diabolus eam nec post conceptionem agnovit, Joseph utique desponsatione deceptus; credi potest et sanctis Angelis vel ante minime innotuisse, quod ipsa videlicet esset Dei mater futura. Sane etenim reprobi spiritus, etsi destituti sunt participatione gratiae spiritualis, non tamen vivacitate industriae naturalis. 22. Videsne, in quantis, salva fide et veritate Scripturarum, divinum Angeli consilium poterant ignorasse, praesertim ut horum revelandorum
Abbreviated transcription (Latin):
pondisse contenditur. memor utiq p̃fati
testimonii qm̃ nazarcus uocabitur. non
tamen ꝑinde quod innazareth conceptꝰ
fcierit iħs. eum agnouisse constabit. cũ
multe alie cause occurrere potuissent.
cur illud ꝓpħa p̃dixerit. Potuit gͦ et de
conceptionis loco ut ꝓpħas sic et angłos
diuinum latuisse consilium. Modum
deinde illũ tã incomp̃hensibilẽ quem
et uirgo sollicita requisiuit: unde queso
doceri queam angłis fuisse p̃cognitum ͤ
Michi uero ui detur. ne ipsi quidẽ ut pa¬
ce eius dixerim qui nunciabat. Quod
et ipse fatetur: sieius uerba diligenter
aduertimus. Respondens quippe. sp̃c
doceatur de om̃ib quorum ipse sibi non
p̃sumit scientiam. et discat exꝑiendo. qd̃
audiendo non poterat: Deniq sub iun¬
git. Et uirtus altissimi obumbrabit tͥ
ex pressius ꝓfecto significans modum
secretissimũ archani in comp̃hensibilis
et ineffabilis sacramenti: quo quasi in

Expanded text:
pondisse contenditur, memor utique praefati pondisse contenditur, memor utique praefati testimonii, quoniam Nazaraeus vocabitur: non tamen perinde, quod in Nazareth conceptus fuerit Jesus, cum agnovisse constabit; cum multae aliae causae occurrere potuissent, cur illud propheta praedixerit. Potuit ergo et de conceptionis loco, ut Prophetas, sic et Angelos divinum latuisse consilium. 635 21. Modum deinde illum tam incomprehensibilem, quem et Virgo sollicita requisivit, unde, quaeso, doceri queam Angelis fuisse praecognitum? Mihi vero videtur, ne ipsi quidem ut pace ejus dixerim qui nuntiabat: quod et ipse fatetur, si ejus verba diligenter advertimus. Respondens quippe, Spiridoceatur de omnibus, quorum ipse sibi non praesumit scientiam, et discat experiendo quod audiendo non poterat? Denique subjungit: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi ; expressius profecto significans modum secretissimum arcani incomprehensibilis et ineffabilis sacramenti, quo quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
exom̃ib: et tamen tota fidutia instabant
monstrantes. scripturas non loqui xp̃m
uenire a galilea cuiꝰ nazarethciuitas eẽ
cognoscitur. Plus sane ad manum fuit
eis testimonium de ꝓpħ̃a. ex quo regi
locum seiscitanti natiuitatis. ineunctan¬
ter bethleem responderunt. Itaq natus
in bechleem xp̃e est. et in iherłm passus:
et utrumq aꝑte p̃dixisse ꝓpħas manifes¬
cum est. Conceptus eque est et innararech
cruicate galilec. nec tamen insum est occur¬
rere quippiam uel nichodemo. ꝑ quod siue
galileam siue nazareth. ad xp̃i aduentũ
undecumq ꝑtinere. doccret. Sic quoq na¬
thanahel doctus et ipse in lege: philippo
nuncianti iħm filium iosepha naz arech.
mox sub interrogacione ad mirando respon¬
dit Anarareth inquit potest aliquid boni
esse: Nimirum ad mirans quod anazareth
xp̃c nunciaretur: quod ex nulla penicus
scriptura recoleret. Aut si non interrogan¬
do quidem s magis affirmando illud res¬

Expanded text:
ex omnibus: et tamen tota fiducia instabant, ex omnibus: et tamen tota fiducia instabant, monstrantes Scripturas non loqui Christum venire a Galilaea, cujus Nazareth civitas esse cognoscitur. Plus sane ad manum fuit eis testimonium de propheta, ex quo Regi locum sciscitanti nativitatis, incunctanter Bethlehem responderunt. Itaque natus in Bethlehem Christus est , et in Jerusalem passus; et utrumque aperte praedixisse Prophetas manifestum est. Conceptus aeque est et in Nazareth civitate Galilaeae: nec tamen visum est occurrere quidpiam vel Nicodemo, per quod sive Galilaeam, sive Nazareth ad Christi adventum undecunque pertinere doceret 20. Sic quoque Nathanael, doctus et ipse in lege, Philippo nuntianti Jesum filium Joseph a Nazareth, mox sub interrogatione admirando respondit: A Nazareth, inquit, potest aliquid boni esse? Nimirum admirans quod a Nazareth Christus nuntiaretur, quod ex nulla penitus Scriptura recoleret. Aut si non interrogando quidem, sed magis affirmando illud res