comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do enim queritur causacur omnes salui¬
non fiant: responderi solet. quia hoc ipsi
nolunt. Quod quidem clici de paruulis
non potest.quorum nondum ẽ uelle seu
nolle. Nam quod infantuli motu faci¬
unt. si eorum uoluntati indicaretur esse
tribuendum. quando baptizantur cum
resistunt quantum possunt. etram nolen¬
tes eos saluos fieri diceremus. Sed aptiꝰ¬
dominꝰ in euangłio compellans impiam cun¬
tatem. quociens inquit uolui colligere filios
tuos sicut gallina pullos suos et noliusti tã¬
quam dei uoluntas suꝑata sit hominum uo¬
liuitate. et infirmissimis nolendo impeli¬
entib. non potuerit facere potentissimus
quod uolebat. & ubi ẽ illa omnipotentia
qua in celo et interra omnia quecunq uo¬
luit fecit. si colligere filios iherłm uolu¬
it et non fait: An pocius illa quidem fili¬
os suos ab ip̃o colligi noluit. s ea quoq no¬
lente filios eius collegit: ipse quos uoluit
quia in celo et in terra non quedam uo¬

Expanded text:
ndo enim quaeritur causa cur non omnes salvindo enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apDominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam vo
Abbreviated transcription (Latin):
suendo fieri quecunq fiunt male.
Non enim hoc nisi iusto uidicio sunit. Et ꝓ¬
fecto bonum ẽ omne quod iustum ẽ. Quam¬
iuis gͦ ea que mala sunt in quantũ mala
sunt non sint bona. tamen ut non sola bona
sed etiam suit et mala bonum ẽ. Nam nisi
eẽt hoc bonum. ut ẽẽnt ⁊ mala. nullomͥ
ẽẽ sinerẽtur ab om̃ipotenti bono cui pro¬
culdubio quam facile ẽ quod uult facere
tam facile ẽ quod non uult eẽ non sine¬
re. Hoc nisi credatur: ꝑiclitatur ipsum
nr̃e confessionis inicium. qua nos in dm̃
patrem om̃ipotentem credere confiremur.
Neq enim obaliud ueraciter uocat᷑ omp̃s
nisi qm̃ quicquid uult potest. nec uolun¬
tate cuiuspiam creature. uoluntatis imn¬
dum sit de dictum dẽo. quia ⁊ hoc ue¬
rissime apłs dixit qui omnes homineꝰ ult
saluos fieri. Cum enim non omnes sed mul¬
to plures non fiuint salui: uidetur utiꝙ ñ
fien. quodd̾s uult fieri. humana scilicet
uoluntate impediente uoluntatem dei. qnͣ¬

Expanded text:
sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus, periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Neque enim ob aliud veraciter vocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid vult potest, nec voluntate cujuspiam creaturae voluntatis omndum sit de Deo dictum, quia et hoc verissime Apostolus dixit, Qui omnes homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. fẽrtur etiam usq adeo fuisse bonis mcer¬
buꝰ inimicus. ut asseueraret quod nicbileni¬
quam obesset quorumlibet ꝑpetratio ac ꝑ¬
seuerantia peccatorum. sibuius que ab illo
dicebatur fidei particeps ẽẽt.

Expanded text:
sanctum. Fertur etiam usque adeo fuisse bonis morisanctum. Fertur etiam usque adeo fuisse bonis moribus inimicus, ut asseveraret quod nihil cuique obesset quorumlibet perpetratio ac perseverantia peccatorum, si hujus quae ab illo docebatur fidei particeps esset.
Abbreviated transcription (Latin):
eriani ab herio lu¬
quodam sunt nuncupati. Qui cum
ẽẽt prb̃r. doluisse fertur quodep̃c non
potuerit ordinari. ⁊ in arrianorum he¬
resim lapsus.ꝓpria quoq doginata ad¬
didisse nonnulla dicens offerii pro dor¬
mientib non oportere. nec statuta sollem¬
niter celebranda eẽ ieuinia. sed cum
quisq uoluerit ieuinandum ne uidea¬
turꝰ ẽẽ sub lege. Dicebat etiam prb̃m
ab ep̃o. nulla differentia debere discerii.
Quidam ꝑhibent istos sicut encratita ᷤ
uel apoctatitas non admittere ad cominu¬
iuonem suam nisi continentes. ⁊ hos qui
scło renunciauerint. ita. ut ꝓpria non pos¬
sideant. Ab esca tamen carnium non eo
abstinere dicit epiphanius. filaster uͦ
⁊ hanc eis tribuit abstinentiam.
ethiani abethio sunt uocati lu¬
idemq eunomiani. ab eunomo ethii
discipło. in quo nomine magis innotueĩt.
Eunomiꝰ quippe in dialectica p̃ualens. acu¬
tius ⁊ celebrius defendit hanc heresem dissimi¬
lem ꝑ omnia patri asserens filium. ⁊ filio sp̃m

Expanded text:
AERIANI ab Aerio quodam sunt, qui cum esset presbyter, doluisse fertur quod episcopus non potuit ordinari; et in Arianorum haeresim lapsus, propria quoque dogmata addidisse nonnulla, dicens offerri pro dormientibus non oportere; nec statuta solemniter celebranda esse jejunia, sed cum quisque voluerit jejunandum, ne videatur esse sub lege. Dicebat etiam presbyterum ab episcopo nulla differentia debere discerni. Quidam perhibent istos, sicut Encratitas vel Apotactitas, non admittere ad communionem suam nisi continentes, et eos qui saeculo ita renuntiaverint, ut propria nulla possideant. Ab esca tamen carnium non eos abstinere dicit Epiphanius: Philaster vero et hanc eis tribuit abstinentiam. LIV. AETIANI ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, dissimilem per omnia Patri asserens Filium, et Filio Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod in enangłio de diuite legi¬
mus. Pater abraham inquit diues
mute lazarum. ut intingat digitũ
ineam. quia crucior in hac flamina.
Quarta ẽ mors cum anima recepent
corpus. ut in ignem mittatur et̃num:
scm illud quod olñs in euangłio de
futuro iudicio dicit. Ite in ignem et̃¬
dam: in anuna mortuis ẽ. Sicut enim
corpus uiuit ex anima: ita anima ut be¬
ate uiuat. uiuit ex deo. Ergo deserta ade
anima a deo: iure dicitur mortua. ex qua

Expanded text:
illud quod in Evangelio de illo divite legiillud quod in Evangelio de illo divite legimus: Pater Abraham, inquit dives, mitte mihi Lazarum, ut digito meam, quQuarta autem mors, cum anima receperit corpus, ut in ignem mittatur aeternum, secundum illud quod Dominus in Evangelio de futuro judicio dicit: Ite in ignem aetedam, in anima mortuus est. Sicut enim corpus vivit ex anima, ita anima ut beate vivat, vivit ex Deo. Ergo defuncta anima Adae, jure dicitur mortua, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
retur᷑ scilicet ut bonus eẽt. ⁊ eustodiret
ut tutus ẽẽt. Quodlibet horum dicatur
siue homo paradysum oꝑaretur. ꝑ agri¬
culturam. ⁊ eustodiret ꝑ disciplinam siue
ipsum hominem ds oꝑaretur ut bonus eẽt
⁊ custodiret ut tutus eẽt. quodlibet horum
intelligas. rationem uterq intellectus non
mini mortem. die quo cibum uetitum teti¬
gerit. cur ea die non mortuus fuerit. Sic
enim scriptura dicit. In quacunq die do¬
mederitis ex eo: morte moriemin. Aỹs
Quatuor ẽẽ mortes scã scriptura euident̃
ostendit. Ptima mors anime. que suum
deserit creatorem. Cum enim desernerit¬
inquit dominus in euangłio. mortuos
sepelire mortuos suos. Eoce habes socłm
animam sepelientes mortuos. ⁊ quos se¬
peliunt sccłm carnem mortuos. Hec ita¬
ꝙ sententia duas mortes manifestissime
docet. unam animarum. alteram corpo¬
rum: Cercia soluis ẽ anime. quamdũ
ex hoc corpore exlerit patitur. sodm

Expanded text:
retur scilicet ut bonus esset, et custodiret retur scilicet ut bonus esset, et custodiret ut tutus esset. Quodlibet horum dicatur, sive homo paradisum operaretur per agriculturam, et custodiret per disciplinam; sive ipsum hominem Deus operaretur ut bonus esset, et custodiret ut tutus esset: quodvis horum intelligas, rationi uterque intellectus congminimortem die quo cibum vetitum tetigerit, cur eo die mortuus non fuit? Sic enim Scriptura dicit, In qua cumque die comederis ex eo, mQuatuor esse mortes sancta Scriptura manifestissime ostendit. Prima mors est animae, quae suum deserit creatorem: cum enim deserueriinquit Dominus in Evangelio mortuos sepelire mortuos suos . Ecce habes secundum animam sepelientes mortuos, et quos sepeliunt secundum carnem mortuos. Haec itaque sententia duas mortes manifestissime ostendit: unam animae, alteram corporum. Tertia solius est animae, quam dum ex hoc corpore exierit, patitur. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
partem. Atoto enim partem significat
posuit eum in paradyso uoluptatis
operaretur. ⁊ custodiret illum. Quid gͦ oꝑa¬
retur. ⁊ quid custodiret paradẏsum. an ali¬
ud aliquid: ays Ista sentencia duplicẽ
intelligentiam parit. Siue enim operare¬
tur homo paradysum. siue in paradyso
aliud oꝑaretur. non necessitate uictus. sed
delectatione oꝑabatur. Adhuc enim non pec¬
cauerat. nec ei spinas ⁊ tribulos t̃ra germi¬
nauerat. ut in sudore faciei sue ederet panẽ
suum. Hec nempe meruit peccatum. Ante
peccatum igitur. non indigentia non¬
ex necessitate. s sola ut diximus uolupta¬
te operabatur. paradysum ꝑ agͥculturam
⁊ custodiebat ꝑ disciplinam. Non contra
bestias neq cõntra aliqͣ animalia parady¬
sum custodiebat. s sibi scilicet ne amittẽt
peccando. quem custodire poterat obedi¬
endo. Siue ipsum hominẽ posuit ds̃ in
paradyso. ut oꝑaretur ⁊ custodiret. Oꝑa¬

Expanded text:
partem. A toto enim partem significavit; partem. A toto enim partem significavit; posuit eum in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret illum . Quid, rogo, operaretur et custodiret; paradisum, an aliud? RESP. Ista sententia duplicem intelligentiam parit. Sive enim operaretur homo paradisum, id est in paradiso aliquid operaretur, non necessitate victus, sed ad delectationem operabatur: adhuc enim non peccaverat, nec ei terra spinas et tribulos germinaverat, ut in sudore faciei suae ederet panem suum. Hoc nempe meruit post peccatum. Ante peccatum igitur non indigentia, non necessitate, sed sola, ut diximus, voluptate operabatur paradisum per agriculturam, et custodiebat per disciplinam. Non contra bestias neque contra animalia aliqua paradisum custodiebat, sed sibi, scilicet ne amitteret peccando, quem custodire poterat obediendo. Sive ipsum hominem posuit Deus in paradiso ut operaretur et custodiret: opera
Abbreviated transcription (Latin):
me uidere. oR fõns inquit sc̃a scrip
gabat. diliuiium erat. & quomodo terra
g̾minauerat herbam uirentem ⁊ facientem sem̃ :
aut quomodo babitabatur terra. si inuuer¬
sam terram aqua tegebat. Ays fons po
situs ẽ singłaris pro plurali numero. Hoc enĩ
si sollicite requiramus in scripturis sc̃is fre¬
quenter reꝑiemus. Habes nempe in psalmo.
Misit in eis muscam cauinam. ⁊ comedit eos.
⁊ ranam. ⁊ ext̃minauit eos. cum utq non
uua musca. nec una rana fuerit. & alibi. in
psalmo. Dixit ⁊ uenit locusta. non ait locuste
sed locusta. En habes singłarem numerum
pro plurali. scł̾m illud quod ait nobilissimus
poetarum quidam. Uterumꝙ armato milite
complet. Porro autem ꝑpter unitatem na¬
ture dictus ẽ unus fons. ut omnes intelli¬
gamus qui sunt in terra: quia quodam
modo om̃s ex uniꝰ abyssi natura mauant.
Nam quod ait irrigabat uniu̾sam faci¬
em terre. non totam terram rigabat sed

Expanded text:
me videre. QUAEST. XXX. Fons, inquit sancta Scriptme videre. QUAEST. XXX. Fons, inquit sancta Scriptgabat, diluvium erat. Et quomodo terra germinaverat herbam virentem et facientem semen? aut quomodo habitabat homo in terra, si universam terram aqua tegebat? RESP. Fons ibi ponitur singularis pro plurali numero. Hoc enim si sollicite requiramus, in Scripturis sanctis frequenter reperimus. Habes nempe in Psalmo, Misit in eos muscam caninam, et comedit eos; et ranam, et exterminavit eos : cum utique nec una musca, nec una rana fuerit. Et alibi in Psalmo dixit, Et venit locusta : non ait, locustae; sed, locusta. En habes singularem numerum pro plurali. Secundum id quod ait nobilissimus quidam poetarum, « Uterumque armato milite complent » . Porro autem propter unitatem naturae dictum est unus fons; ut omnes intelligamus qui sunt in terra: quia quodam modo omnes ex unius abyssi natura manant. Nam quod ait, Irrigabat universam faciem terrae, non totam terram rigabat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Totam terram aqua tegebat. sicur rarissima
nebula. Que postea in unum redacta atq
collecta ẽ. ut posset terre species apparere.
Qm̃ ⁊ terra longe late q subsidens. potuit
concauas partes prebere que confluen¬
tes aquas susciperent. ut arida appare¬
uangłio dicit. nemo bonus nisi solus ds̃:
aũs Quod homo sit bonus idem ipse do¬
minus in euangłio dicit. Homo bonus
de bono thesauro cordis sui. profert bona.
S ut hoc diceret. nemo bonus nisi solus
d̾s. illi scilicet respondebat qui uitam et¬
nam ab eo querebat. quem tantum homi¬
nem arbitrabatur dicens. magister bone.
Ideoq sic respondit dicens. Quidme dicis
bonum. nemo bonus nisi solus deus. idẽ ista for
mali pii et impii. non erit
eis bonum qui male agunt. Ergo ñe me
clicas sccłm hanc formam bonum. quam
uidebunt illi qui pupugerunt. Est alia
forma quam non uidebunt. impii. quam
non uidebunt nisi iusti. Socłm hanc for¬
mam bonus sum eis. qui digni fuerint

Expanded text:
Totam terram aqua tegebat sicut rarissima Totam terram aqua tegebat sicut rarissima nebula, quae postea in unum redacta atque collecta est, ut posset etiam terrae species apparere. Quamvis terra longe lateque subsidens, potuit concavas partes praebere, quae confluentes aquas susciperent, ut arida apparevangelio dicit, Nemo bonus, nisi solus Deus ? RESP. Quod homo sit bonus, idem ipse Dominus in Evangelio dicit: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Sed ut hoc diceret, Nemo bonus, nisi solus Deus; illi scilicet respondebat qui vitam aeternam ab eo quaerebat, illi qui tantum hominem arbitrabatur, dicens, Magister bone. Ideoque sic respondit, dicens, Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nisi solus Deus: id est, Forma mali, pii et impii, non erit eis in bonum qui mala agunt. Ergo non me dicas secundum hanc formam bonum, quam videbunt illi qui pupugerunt. Est alia forma, quam non videbunt impii, quam non videbunt nisi justi; secundum hanc formam bonus sum eis qui digni fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. & quomodo dictum ẽ fiat firmam̃¬
tum in medio aquarum. et diuidit aquaᷤ
ab aquis: aũs Quomodo ⁊ quales libet
sint aque ille quas scriptura dicit supra
celos esse. ẽẽ eas ibidem minime dubitemꝰ.
Sicut enim aque iste que ut quocunq sĩt
feruntur super aerem quod ẽ terciũ ele¬
mentum ita fieri posse arbitror. utaque
tenues atq subtiles ferantur suꝑ celum. Nam
ex hoc pondere elementorum multi philoso¬
phi resurrectionem carnis illudentes. non
posse fieri inquiunt ut homo qui utiq ext̃ra
factus ẽ. sit suꝑ celum. S hos ueritas con¬
uincit. que facit multa animalia terrena
uolitare in aere. ⁊ aquam ẽẽ suꝑ aerem et
ignem quod ẽ utiq quartum elementũ
ẽẽ in terra. Ergo dei potentia que hec facere
approbatur. facit ut ⁊ homo ⁊ aqua sit su¬
garentur. Ꝙ quo modo scriptura dicit
congregarentur aque que sub celo sunt
in locum unum. ⁊ appareat arida: Ayõ

Expanded text:
ignis. Et quomodo dictum est, Fiat firmameignis. Et quomodo dictum est, Fiat firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis ? RESP. Quomodo et qualeslibet sint aquae illae quas Scriptura docet supra coelos esse, eas esse ibidem minime dubitemus. Sicut enim nubes istae quae utique aquae sunt, feruntur supra aera, quod est tertium elementum; ita fieri posse arbitror, ut tenues atque subtiles ferantur supra coelum. Nam ex hoc pondere elementorum multi philosophi resurrectionposse fieri inquiunt ut homo, qui utique ex terra factus est, sit in coelo. Sed hos veritas convincit, qui facit multa animalia terrena volitare in aere, et aquam esse supra aerem, et ignem, quod est utique quartum elementum, esse in terra. Ergo Dei potentia quae haec facere approbatur, facit ut et homo et aqua sit subat? Et quomodo Scriptura dicit, Congregentur aquae quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida ? RESP.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad dauid. Quarta a dauid. usq ad
transinigrationem babylonis. Quinta a
agitur. donec excelsus ueniat ad iudicium.
Sexta gͥ etate. reformatur genus huma¬
num. ad unaginem dei. Profecto enim anni
decem ⁊ octo non solum sextates. set etiã
tria tempora eiudenter demonstrant. U¬
num scilicet ante legem. alterum sub le¬
ge. tercium sub gratia. Igitur et ip̃e annꝰ
senario numero continetur. habet enum di¬
es trecentos sexaginta quinq ⁊ quadran¬
tem. Sexies quippe sexageni. trecenti sexa¬
guita sunt. Remanent profecto dies quin
tem prodie ponas aparte totum. sex fa¬
ciunt. Ecce quantum dominꝰ me ad uiuit
de senarii numeri ꝑfectione. et si non quan¬
tum uolui. tamen quantum potui reddi
dus non sinit. ut sit aquarum substancia
super celos: Aqua enim coheret terre. ⁊ aer
coheret aque. ⁊ignis coheret aeri. Nullo
modo enim potest ẽẽ ut sodin elementum
quod ẽ aqua. sit supra quartum quod est

Expanded text:
usque ad David. Quarta a David usque ad usque ad David. Quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis. Quinta a agitur, donec Excelsus veniat ad judicium. Sexto itaque saeculo reformatur genus humanum ad imaginem Dei. Profecto enim anni decem et octo, non solum sex aetates, sed etiam tria tempora evidenter demonstrant: unum scilicet ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Igitur et ipse annus senario numero continetur. Habet enim dies trecentos sexaginta quinque. Sexies autem sexageni, sunt trecenti sexaginta. Remanent profecto dies quinqtem pro die ponas, a parte totum, sex faciunt. Ecce quantum me Dominus adjuvit, de senarii numeri perfectione, etsi non quantum volui, tamen quantum potui, reddidus non sinit ut sit aquarum substantia supra coelos. Aqua enim cedit terrae, et aer cedit aquae, et ignis cedit aeri. Nullo modo enim potest fieri ut secundum elementum, quod est aqua, sit supra quartum, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
astruunt udei in euangłio quod intel¬
ligitur de corpore domini. Quadragin¬
ta enim ⁊ sex anni pro dieb positi sunt.
Quadragnnta ⁊ sex dieb dicitur for¬
indiem parturitionis augmentari. q¬
dragies sexies quippe sem sunt. ducen¬
ti septuaginta sexi qui faciunt menseᷤᷤ
nouem. ⁊ dies decem. Computa gͦ ab octauo kalen¬
das aprilis quando passus ẽ dominꝰ tunc etiam
creditur fuisse conceptus. usq in diem octauo
kalendas ianuarii.⁊ reperies dies ducentos
sexaginta sex. qui constant per senarium nu¬
merum. Quod de illa muliere in euangłio quã
decem ⁊ octo annis curuauerat sathanas. quã
sanauit dñs. dicimus quia ⁊ ipsi anni sena¬
rium numerum habent. Ter seni. decem et¬
octo sunt. Illa utiꝙ mulier intelligitur ge
nus humanum. quod sexta etate scłi de cap¬
tiuitate diaboli dominus liberauit. Prima
etas est. abadam usq ad noe. Scda etas a
noe usq ad abraham. Tercia ab abrahai

Expanded text:
asserunt Judaei in Evangelio, quod intelasserunt Judaei in Evangelio, quod intelligitur de corpore Domini . Quadraginta et sex anni pro diebus positi sunt. Quadraginta et sex diebus dicunt infanin diem parturitionis augmentari. Quadragies sexies quippe seni, fiunt ducenti septuaginta sex, qui faciunt menses novem et dies sex. Computa ergo ab octavo calendas aprilis quando passus est Dominus nam et tunc etiam creditur fuisse conceptus, usque in diem octavum calendas januarii, et reperies dies ducentos septuaginta sex, qui constant per senarium numerum. Quid de illa muliere in Evangelio, quam decem et octo annis curvaverat satanas, quam sanavit Dominus, dicemus ? quia et ipsi anni senarium numerum habent. Ter enim seni octodecim sunt. Illa itaque mnus humanum, quod sexta aetate scilicet a captivitate diaboli Dominus liberavit. Prima aetas est ab Adam usque ad Noe. Secunda aetas est a Noe usque ad Abraham. Tertia ab Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
in anima fuit. sed incarne sola. Mors uero
nr̃a non in carne solum. sedetiam in anima¬
est. In anima ꝓpter peccatum: in carne ꝓpt̃
penam peccãti. Ille uͦ quia peccatum non
habuit: in anima non ẽ mortuus. sed tan¬
tum in carne. & hoc ꝓpter similitudinẽ
carnis peccati. quam de adam traxerat. Igͥ
surrectioni nr̃e. Due mortes nr̃e. et due
resurtectiones nr̃e. Due ⁊ due quatuor
sunt. Una ẽ mors domini: ⁊ una resurrec¬
et sex faciunt. Igitur simplũ dñi ⁊ duplũ
ntm̃. tres sunt. ⁊ tris partes habet se¬
cundum quod suptadiximꝰ senarius
numerus. Nam ⁊ triguita sex hore quib
dñs fuit in inferno. huic simplo ⁊ duplo
congruunt. Duodecim gͥ hore fuerunt
diurne. ⁊ iugiiti quatuor nocturne. Itẽ
iuginti quatuor ad duplam mortem
nram concinunt. et ille duodecim hore
ad mortem dñi simplam. Re uera enim
rium numerum habet. Quadraginta
⁊ sex annis edificatumesse templum

Expanded text:
fuit in anima, sed in carne sola. Mors vero fuit in anima, sed in carne sola. Mors vero nostra non in carne solum, sed et in anima: in anima propter peccatum, in carne propter poenam peccati. Ille vero quia peccatum non habuit, in anima non est mortuus, nisi tantum in carne; et hoc propter similitudinem carnis peccati, quam surrectio ejus. Duas mortes nostras, et duas resurrectiones nostras. Duae et duae, quatuor sunt: una morte Domini, et una resurrec, sex faciunt. Igitur simplum Domini et duplum nostrum tres sunt, et tres partes habent. Secundum quod supra diximus senarius numerus. Nam et triginta sex horae, quibus Dominus fuit in inferno, huic simplo et duplo congruunt, duodecim igitur fuerunt diurnae, et viginti quatuor nocturnae; igitur viginti quatuor ad duplam mortem ram concinunt, et illae duodecim horae ad mortem Domini simplam. Revera enim rium numerum habet. Quadraginta enim et sex annis aedificatum esse templum
Abbreviated transcription (Latin):
enuim surgit omnis numerus. Ergo duo di¬
uidi possunt. s pars eius unus ẽ. Igitur
diuisio duorum. inunum ⁊ untmẽ. Diui¬
sio trium inter unum ẽ. Quid aliud hic nu¬
merus ostendit nisi trinitatem que est ds̃ :
Que quãuis tres sunt ꝑsone. unum credũ¬
turꝰ in unitate nature. Quat̃narius scili¬
oet. duas partes habet. Nam quarta euiꝰ
unum. media eius duo. unum uidelicet¬
⁊ duo tria sunt. Ecce partes suas. nec ultͣ
excrescit nec completur. ⁊ ideo imꝑfectiis ẽ.
numerus. Quinarius non habet nͥ unũ
quod est quinta eius. Senariꝰ igitur numerꝰ
habet enim unum quod est sexta eius. Duo
numeri perfectionem sex dieb operatus est
omnem creaturam. Tres gͦ partes senarii
numeri demonstrant nob̃ trinitatem deũ.
in trinitate numeri mensure. ⁊ ponderis.
fecisse omnem creaturam. Plurimum igit᷑¬
ualere senarii numeri ꝑfectionem in scͥptu¬
lis scĩs frequenter inuenimus. Presertim ĩ

Expanded text:
enim surgit omnis numerus. Ergo duo dienim surgit omnis numerus. Ergo duo dividi possunt: sed pars eorum unum est. Igitur divisio duorum in bis unum est: divisio trium in ter unum est. Quid autem aliud hic numerus ostendit, nisi Trinitatem quae Deus est? quae quamvis tres sint personae, unum creduntur in unitate naturae. Quaternarius duas partes habet: nam quarta ejus, unum; media ejus, duo. Unum videlicet et duo tria sunt. Ecce partes suas; nec ultra excrescit, nec completur; et ideo imperfectus est numerus. Quinarius non habet nisi unum, quod est quinta ejus. Senarius ergo numerus  habet enim unum, quod est sexta pars ejus;numeri perfectionem, sex diebus operatus est Deus omnem creaturam. Tres ergo hae partes senarii numeri demonstrant nobis Trinitatem Deum, in trinitate numeri, mensurae, et ponderis, fecisse omnem creaturam. Plurimum valere senarii numeri perfectionem, in Scripturis sanctis frequenter reperimus, praesertim in
Abbreviated transcription (Latin):
atq in cominutabiliter omnes rationes cre¬
aturatum. Ac per hoc plus iudentur ab
angłis scĩs in uerbo dei ubi sunt uita quã
inseipsis. quia scientia angłorumin com¬
paratione dei quodammꝰ aduesꝑascit. Sit
gͦ in cognitione lucis dies primus. in cog¬
nitione firma menti. sccłs. incognitione dis¬
cretionis terre ⁊ maris tercius. incogni¬
tione solis ac lune ⁊ stellarum. quartus.
in cognitione reptilium ⁊ uolatilium qͥntꝰ.
in cognitione uimentorum ⁊ ferarum ul¬
ipsius hominis sextus. Neq enim hi di¬
es solares intelligendi sunt. sed illius di¬
ei unius quem intelligimus spĩtalem crea
turam. iclest angłicam sexies fac̃ta cogni¬
tio. Sexies fecit. ꝓpter senarii numeri ꝑfec¬
tionem. Sed de numero abimo ⁊ sup̃. usq¬
ad senarii numer ꝑfectionem. aliquid ni¬
bi ex scriptuns scĩs colligam. Libens ades¬
to. ⁊ te totum ad audiendum prepara.
Unus in numeris diuidi non potest. Ab ip̃o

Expanded text:
atque incommutabiliter omnes rationes creatque incommutabiliter omnes rationes creaturarum. Ac per hoc plus videntur ab angelis sanctis in Verbo Dei ubi sunt vita, quam in se ipsis; quia scientia Angelorum in comparatione Dei quodam modo vesperascit. Sic ergo in cognitione spirituum, dies primus; in cognitione firmamenti, secundus; in cognitione discretionis terrae ac maris, tertius; in cognitione solis ac lunae et stellarum, quartus; in cognitione reptilium et volatilium, quintus; in cognitione jumentorum et ferarum vel hominis, sextus. Neqes solares intelligendi sunt, sed ipsius diei unius, quem inteturam, id est, angelicam sexies facta cognitio. Sexies fecit propter senarii numeri perfectionem. Sed de numero et de senarii numeri perfectione, aliquid tibi ex Scripturis sanctis colligam. Libens adesto, et te totum ad audiendum praepara, unus in numeris dividi non potest. Ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dam ꝑsuꝑbiam p̃sciebat casuros. per in¬
commnutabilemem prescientie sue diuisit
inter bonos ⁊ malos malos appellans te¬
nebras. bonos appellans lucem. De his id¬
diem spĩtalem astrius de trraturam. Et qͦ¬
modo habiit uespere ⁊ mane:R̾ Om
namq creatura antequam tempore suo fieret:
in ipsodei uerbo erat. prius ab angłis cognos¬
cenda. et sic suo tempore facienda. Quaꝓpter
ipsius creature agnitio insemet ipsa uesꝑa erat¬
in deo autem mane. Quia plus iuidetur ip̃a
creatura in ddño. quã inse ipsa uideretur crea¬
ta. plus scilicet uidetur in arte qua facta
estr quam ipsa in se ipsa que facta ẽ. Propt̃
quod ait euangłista iohannes. Quod factũ
ẽ in ipso uita erat. Omnia gͥ que facta sunt
⁊ intam non habent: in ipso uerbo dei uita
sunt. in se ipsis non sunt uita. Celum. t̃ra.
lapis. uitam non habent: ⁊ tamen in dño
uita sunt. Uiuunt igitur in deosine inicio

Expanded text:
dam per superbiam praesciebat casuros per indam per superbiam praesciebat casuros per incommutabilitatem praescientiae suae, divisit inter bonos et malos. Malos igitur appellans tenebras, bonos appellans lucem: de bonidiem spiritualem astruis esse creaturam, et quomodo habuit vespere et mane ? RESP. Omnis creatura antequam tempore suo fieret, in ipso Dei Verbo prius erat ab Angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsa vesin Deo autem mane, quia plus videtur ipsa creatura in Domino, quam in seipsa videtur creatura. Plus scilicet videtur in arte qua facta est, quam in seipsa quae facta est. Propterea enim ait evangelista Joannes: Quod factum est in ipso vita erat . Omnia igitur quae facta sunt et vitam non habent, in ipso Verbo Dei vita sunt, in seipsis non sunt vita. Coelum, terra, lapis, vitam non habent, et tamen in Domino vita sunt. Vivunt igitur in Deo sine initio,
Abbreviated transcription (Latin):
quiras quomodo facta sunt. in uerbo deierat
ut fierent. Hoc ẽ enim dixit cłs fiat luc.
Neꝙ enim corporalib modis loquitur di¬
uina natura. nec quociens dicitur dixit.
totiens uerba formauit. Unum enim uer¬
bum genuit coetirum. ⁊ consubstantiale
sibi. in quo omnia ineffabiliter et intem
Oinne opus precedit uoluntas R¬
nr̃a. dum cogitamus quid oꝑari debeamus.
Nemo enim ignorans facit aliquid dum
cogitat qualiter fiant. que facienda cogi¬
tando disposuit. & cum hoc in homine ca¬
dere non possit: ut aliquid ignorans fa¬
ciat. quantomagis in deum. qui omnia ẽt̃¬
no ⁊ stabili consilio suo que uoluit fecit. nec
aliter facta. ⁊ aliter facienda uidit: Eo ita¬
q modo uidit facta. quo uiderat facienda.
essentia tenebrarum. & cut non dixit
scriptura. uidit ds̃ tenebras quod ẽent bone
sicut de luce dictum ẽ R Deu
bona ⁊ incommutabili bonitate creauit
omnes angłos bonos. ⁊ quia ex his quos¬

Expanded text:
quiras quomodo facta sint, in Verbo Dei erant, quiras quomodo facta sint, in Verbo Dei erant, ut fierent. Hoc est enim: Dixit Deus, Fiat lux. Neque enim corporalibus modis loquitur divina natura; nec quoties dicitur, Dixit, toties verba formavit. Unum enim Verbum genuit coaeternum et consubstantiale sibi, in quo omnia ineffabiliter et intempOmne opus praecedit voluntas nostra, dum cogitamus quid operari debeamus. Nemo enim ignorans aliquid facit, dum cogitat qualiter fiant quae facienda cogitando disposuit. Et cum hoc in hominem cadere non possit, ut aliquid ignorans faciat; quanto magis in Deum, qui omnia aeterno et stabili suo consilio, quae voluit, fecit, nec aliter facta et aliter facienda esse vidit? Eo itaque modo vidit facta, quo viderat facienda. essentia tenebrarum. Et cur non dixit Scriptura, Vidit Deus tenebras quod essent bonae, sicut de luce dictum est? RESP. Deus bona et incommutabili voluntate creavit omnes Angelos bonos. Et quia ex his quos
Abbreviated transcription (Latin):
enim precedit tẽpore. sed origine. Igitur pͥ¬
ma creatura lux. non ista que quarta die
deus est. quare non loco continetur aut dis¬
tenditur. neq temporum motionib sub¬
mode sane nominauit creaturam cui super¬
ferri dicerenir sp̃s scs. non localiter s poten¬
tialiter: Dominꝰ enim non ex indigentia fecit
opera sua : sed ex benesicientia. Neq eoꝵ
indiget que fecit. Indiguus quippe atꝙ
egenus amor. subiacet reb quas diligit.
Ideo dictus est suꝑferri creature sp̃s sc̃s.
lux. Indie dixit. an ante omnem diem:
Si in die dixit. temporaliter clixit. Si tẽ¬
poraliter cdixit. paliquam creaturam di¬
xit. Igitur nonẽ prima creatura lix. R
Hec in die dixit. nec temporalit̾ dixit. quia
ante omnem ꝓfecto creaturam u̾bum suum
diuuna scriptura paruulis cõ¬
gruens. ⁊ quodammͦ eos lactans ut profici¬
ant. et cibum spĩtalem capiant. uoluit sem¬
per ꝑ omnem creature formationem dictio¬

Expanded text:
enim tempore, sed origine. Igitur prenim tempore, sed origine. Igitur prima creatura lux non est ista quae quarta die ritus sanctus Deus est. Quare non continetur loco aut distenditur, neque temporum motionibus submodo sane nominavit creaturam, cui superferri diceretur Spiritus sanctus, non localiter, sed potentialiter dicitur. Non ex indigentia Deus fecit opera sua, sed ex beneficentia; neque horum indiget quae fecit. Indigus quippe atque egenus amor, subjacet rebus quas diligit. Ideo dictum est superferri creaturae Spiritum slux ! In die dixit, an ante omnem diem? Si in die dixit, temporaliter dixit: si temporaliter dixit, per aliquam creaturam dixit. Igitur non est prima creatura lux. RESP. Nec in die dixit, nec temporaliter dixit; quia ante omnem profecto creaturam Verbum suum divina Scriptura parvulis congruens, et quodam modo eos lactans, ut proficiant et cibum spiritualem capiant, voluit semper per omnem creaturae formationem dictio
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Scd̾o. factum ẽ sumamentum. ubi sol. et¬
luna discurrunt et sydera. Porro primus dies
ipse ẽ angłica natura. que primo celi nomine
nuncupata ẽ. Unde euidenter ostenditur pͥ¬
mum diem spiritalem factum. id est angłicam
naturam. hoc autem celum quod oculis cerm
quod ipse sit principium de se int̃rogantib
iudeis quis eẽt respondit. Principium qͥ
⁊ loquor uobis. Primo igitur uoluit celũ
⁊ tertam. uelut quandam spĩtalem corpora¬
lemq materiem dicere. ⁊ sic quẽadmodum
singillatim facta sunt ordinem texere. Qd
enim dixit celĩt hoc michi uidetur cdixis¬
se aquarum abyssum tenebrosam. ⁊ quo¬
dam modo fluitantem uitam. que nisi con¬
uertatur ad creatorem. ⁊ frat lux: non con¬
templatur trinitatem deum eẽ indeo. Neq
enim ita dicunus. ut ista materies p̃cedat¬
formam suam. sicut precedit lignum ar¬
chas. ⁊ sicut precedit uox uerbum. Neq

Expanded text:
ta est. Secundo enim factum esta est. Secundo enim factum esluna discurrunt, et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo coeli nomine nuncupata est. Unde evidenter ostenditur, primum diem spiritalem factum, id est, angelicam naturam, et hoc coelum quod oculis cernita est. Nam quod ipse sit principium, de se interrogantibus Judaeis quis esset, respondit, Principium qui et loquor vobis. Primo igitur voluit coelum et terram, velut quamdam spiritalem corporalemque materiam dicere, et sic quemadmodum singillatim facta sunt, ordinem texere. Quod enim dixit, coelum, hoc mihi dixisse videtur aquarum abyssum, tenebrosam Adae quodammodo fluitantem vitam, nisi convertatur ad Creatorem, et fiat lux, et contempletur Trinitatem Deum esse in Deum. Neque enim ita dicimus, ut ista materies pformam suam, sicut praecedit lignum arcam; sed sicut praecedit vox verbum: non
Abbreviated transcription (Latin):
suam dubitantib disciplis. et putantib
se sp̃m uidere. respondit. Palpate ⁊ uidete
quia spiritus carnem ⁊ ossa non habet. sicut
me uidetis habere. Ac ꝑ hoc credimus ho¬
minem. non tantum cum carne ⁊ ossib
sed etiam cum sanguine. uel quicquid ad
naturam eius ꝑtinet resurgere. sed sine ul¬
la corruptione erit illi semꝑ eterna uita.¬
eterna felicitas. contemplando tͥnitatem
deum. Igitur sicut iusti cum sua carne
ad et̃nam felicitatem. ita impii ad et̃nam
resurgent miseriam. Int̃& Genesis
principium est. in principio fecit ds celum
⁊ terram. Angłi postmodum facti sunt an
non: Si enu ante angłi facti sunt. non
prunum omnium fecit ds̃ celum ⁊ t̾ram.
N uando facta sunt simul sydera
ait scriptura. laudauerunt me om̃s angłi
mei uoce magna. Quarto enim die facta
sunt sydera. ⁊ iam angłi erant. Neq enim die tertio
neq scdo facti sunt. In his enim apparet que fac

Expanded text:
suam dubitantibus discipulis, et putantibus suam dubitantibus discipulis, et putantibus se spiritum videre, respondit: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Ac per hoc credimus hominem non tantum cum carne et ossibus, sed etiam cum sanguine, vel quidquid ad naturam ejus pertinet resurgere; sed sine ulla corruptione erit illi semper aeterna vita et aeterna felicitas, contemplando Trinitatem Deum. Igitur sicut justi cum sua carne ad aeternam felicitatem, ita impii ad aeternam resurgent miseriam. QUAEST. XXI. Genesis principium est: In principio fecit Deus coelum et terram . Angeli postmodum facti sunt, an non? Si enim ante Angeli facti sunt, non primo omnium fecit Deus coelum et terram. RESP. Quando facta sunt simul sidera, ait Scriptura, laudaverunt me omnes Angeli mei voce magna . Quarto enim die facta sunt sidera, et jam Angeli erant. Neque enim die tertio, neque secundo facti sunt. In his enim apparet quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
homini post resurrectionem attribuunt. quod
ualde absurdum considerantib ipsam sententi¬
am approbatur. Caro ⁊ sanguis inquit. reg¬
num dei non possidebunt. & hoc idem apłs
paulus exponens quodanrmodo subsequen¬
ter adiunxit. Neq corruptio in corruptelã
clicebant. Manducemus ⁊ bibamus: cras enĩ
moriemur. hos redarguens beatus apłs
paulus dicit. carnem ⁊ sanguinem. Hoc ẽ
opera carnis ⁊ sanguinis. non posse adipisci
regnum dei. Nam si proprie hic substancia
carnis accipienda ẽ. quid dicent de his qͥb
tem incarne non estis. s in sp̃u: Nunqͥd¬
nam romani carnem non habebant. quibus
apłs ista dicebat: S in carne inquit non es¬
tis. idest non estis carnales. non facitis oꝑa
carnis. que inimica sunt deo. que legi dei ñ
subiciuntur. Qui autẽ in carne sunt inqͥt
deo placere non possunt. Eoce qualis caro
regnum dei non possidebit. Nam quod
homo in eadem qua moritur carne resur

Expanded text:
homini post resurrectionem attribuunt. Quod homini post resurrectionem attribuunt. Quod valde absurdum considerantibus ipsam sententiam, approbatur. Caro et sanguis, inquit, regnum Dei non possidebunt. Et idem apostolus Paulus exponens quodam modo, subsecutus, adjunxit: Neque corruptio incorruptionem dicebant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Hos redarguit beatus Paulus apostolus, dicens, carnem et sanguinem, hoc est opera carnis et sanguinis, non posse adipisci regnum Dei. Nam si propria hic substantia carnis accipienda est, quid dicent de his quibus tem in carne non estis, sed in spiritu? Numquidnam Romani carnem non habebant, quibus Apostolus scribebat? Sed, in carne, inquit, non estis; id est, non estis carnales, non facitis opera carnis, quae inimica sunt Deo, quae legi Dei non subjiciuntur. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt . Ecce qualis caro regnum Dei non possidebit. Nam quod homo in eadem qua moritur carne resurg
Abbreviated transcription (Latin):
tem legi mentis sue. sed utiq meruit post
preuaricationem. Igitur animale corpus
habuit adam. secl ut non senesceret nec
deficeret. ꝑ illius ligni uirtutem qua
sustentabatur quod in paracdyso uite no¬
men acceperat. Quaꝓpter si dei preceptum
seruasset. obedientie merito in illud corpus
spĩtale quale sc̃ĩs in resurrectione ꝓmuti¬
tur. ꝑmansisset post modum commutandũ.
Ac per hoc poterat non mori: si deo pia o¬
bedientia cohesisset. Non enim sic factus
fuerat ut non posset mori. sicut cetere na
ture. que omnino mori non possunt. sed
ita ut obedientia immortalem. mobedi¬
entia mortalem faceret. Int̾& Ouid
ẽ quod olicit beatus apłs paulus. cãro
⁊ sanguis regnum dei non possidebunt:
Ex hoc testimonio multi minus intel. R¬
ligentes. ac ꝑ hoc heretici. asserunt hominem
non posse in eadem qua clefunctus est carnem
resurgere. sed tollentes ueram carnem nescio
quale corpus aereum. quod nunquam habuit

Expanded text:
tem legi mentis suae; sed utique promeruit post tem legi mentis suae; sed utique promeruit post praevaricationem. Igitur animale corhabuit Adam, sed ut non senesceret nec deficeret per illius ligni virtutem, quo sustentabatur, quod in paradiso vitae nomen acceperat. Quapropter si Dei praeceptum servasset, obedientiae merito in illud corpus spiritale, quale sanctis in resurrectione promittitur postmodum commutandum; ac per hoc poterat non mori, si Dei piae obedientiae cohaesisset; non enim sic factus fuerat, ut non pturae quae omnino mori non possunt: sed ita ut obedientia immortalem, inobedientia mortalem faceret. QUAEST. XX. Quid est quod dicit apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt? RESP. Ex hoc testimonio multi minus intelligentes, ac per hoc haeretice asserunt hominem non posse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollentes veram carnem, nescio quale corpus aerium quod nunquam habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem. ⁊ similicudinem nr̃am: responsio
mago dei inmente. idest in ratione et intelli¬
gentia ẽ. Ipsa itaꝙ mens quando cogitat ea
que sunt eterna. tunc uera imago dei dicen
apłs. Uir non debet uelare caput suum
cum sit umnago ⁊gloria dei. id est quantum¬
cunꝙ se extenderit inid quod et̃num est
tanto magis uide formaturꝰ ad imaginẽ
dei. & ideo non est cohibenda. ut inde se con¬
tineat. ac temperet. quando uͦ agit uel co¬
gitat que sunt temporaria. mulier appel
latur. tunc non est dicenda unago dei. ⁊
ꝓpterea debet uelare caput suum. ne ni¬
mia sit eius ad inferiora progressio. ⁊ cum
licita agit. illicita concupiscat. Int̃s
rimus homo mortalis factus anẽ un
mortalis: R Et mortalis sccłm¬
unam causam. et unmortalis sccłm aliã
causam. Tale itaꝙ corpus habebat primꝰ
homo. quale ⁊nos. s sine peccato. Nonenĩ
habebat legem in membris suis. repugnã¬

Expanded text:
imaginem et similitudinem nostram ? In imaginem et similitudinem nostram ? In mente scilicet, id est, in ratione et intelligentia, ipsa itaque mens, dum cogitat ea quae aeterna sunt, imago Dei dicends: Vir non debet velare caput suum, cum sit imago gloria Dei , id est, quantumcunque se extenderit in id quod aeternum est. Tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et ideo non est cohibenda ut se inde contineat ac temperet; quando vero ea agit vel cogitat quae sunt temporalia, mulier applatur: tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimia sit ejus ad inferiora progressio, et cum licita agit, illicita concupiscat. QUAEST. XIX. Primus homo mortalis factus est, an immortalis? RESP. Et mortalis secundum aliam, et immortalis secundum aliam causam. Tale itaque corpus habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
bonum potest eẽ sine malo. malum ñ
potest sine bono. nec potest ẽẽ malũ
ubi non fuerit bonum. Ac ꝑ hoc dicunꝰ
⁊ angłm bonum ⁊ angłm malum. ⁊ ho¬
minem bonum. ⁊ hominem malum. S
bonum quod angłs. malum. quodiucio¬
sum. Bonum quod homo. malum qd
iiciosum. Ideoq quando dicimus bonũ
naturam laudamus. quando clicimus
oreati sunt: Q si equales. eur ñ om̃s
firmi stabilesq fuerunt. Si uͦ in equa¬
les. quo merito ali prescientiam sue sta¬
bilitatis accipere meruerunt. Et alii fu¬
turum sue ruine casum minime pre¬
uidere potuerunt. aỹs Om̃s qͥdem
angłi equales creati sunt. S cadentib aliis
ꝑsuꝑbiam. ceteri domino pia obecdientia co¬
heserunt. accipientes certam scientiã sue
stabilitatis. quod illi nunquã habuenint.¬
& sic sunt gr̃ã dei in omnib
circundati. ut nunquam possint cadere a
beata uita. qua fruuntur dño coherentes.
dicitur ingenesi faciamus hominem ad

Expanded text:
bonum potest esse sine malo, sed malum non bonum potest esse sine malo, sed malum non potest esse sine bono, nec potest esse malum ubi non fuerit bonum. Ac per hoc dicimus et angelum bonum et angelum malum, et hominem bonum et hominem malum: sed bonum quod angelus, malum quod vitiosus; bonum quod homo, malum quod vitiosus. Ideoque quando dicimus bonum, naturam laudamus; quando dicimus creati sunt? Et si aequales, cur non omnes firmi et stabiles fuerunt? Si vero inaequales, quo merito alii praescientiae suae stabilitatem accipere meruerunt, et alii futurum suae ruinae casum minime praevidere potuerunt? RESP. Omnes quidem Angeli usdam per superbiam, caeteri Domino pia obedientia cohaeserunt, accistabilitatis, quam illi nunquam habuerunt. Et sic sunt gratia Dei in omnibus circumdati, ut nunquam possint cadere a beata vita, qua fruuntur Domino cohaerentes.itur in Genesi: Faciamus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
apparere. quia non possent oculis illam
claritatem ꝑspicere. Si antequam more¬
retur pro nob̾ ⁊ resurgeret. quando trans¬
figuratus ẽ inmonte discipłi sui eum ui¬
dere non potuerunt: sed pre timore inter¬
ram ceciderunt. quantomagis clarificata
ra tercia crucisixum. iohannes autẽ sexta.
Cui pocius credendum ẽ ex his duobrs
ars̃ & ille uerum dixit. et ille similiter.
Igitur hora tercia clamauerunt pilato
iudei. crucifige. crucifige eum. milites
autem hora sexta: crucifixerunt eũ.
Igitur quod illi lingua. isti manibus.
dnm̃. ideo euangłista posuit hora t̃cia.
ministerium impleuerunt. s etiam illi
qui clamauerunt. In eis enim completũ
ẽ. quod ait psalmografus. filii hominũ
dentes eorum arma ⁊ sagitte. et lingua
eorum machera acuta. uide qualem
gladium habuerunt. unde hora tercia
non abillo sit conditum. unde malũ.
auõ Malum natura non ẽ. sed pri¬
uatio boni hoc nomen accepit. Deniq

Expanded text:
apparere, quia non possent oculis suis talem apparere, quia non possent oculis suis talem claritatem perspicere. Si enim antequam moreretur pro nobis et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli sui eum videre non potuerunt, sed prae timore in terram ceciderunt; quanto magis, clarificata ra tertia crucifixum , Joannes autem sexta ; cui potius credendum est ex his duobus? RESP. Et ille verum dixit, et ille similiter. Nam hora tertia clamaverunt Pilato Judaei: Crucifige, crucifige eum . Milites autem hora sexta crucifixerunt eum. Igitur quod illi lingua, hoc isti manibus eDominum, ideo evangelista posuit hora tertia ministerium impleverunt, sed et illi qui clamaverunt. In eis enim completum est quod ait Psalmographus: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vides qualem gladium habuerunt, unde hora tertia non ab illo conditum sit, unde malum? RESP. Malum natura non est; sed privatio boni hoc nomen accepit. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
fiant presentia sunt. futura iam sunt fac¬
ta: quomodo dicitur cogniti a deo. insi faci¬
ente deo. ut cognoscamus dm̃: Sic et hic scͥ¬
bitur spiritus sc̃s gemere pronob̾. idest
gementes nos facere in fundendo nob̾cari¬
tatem in deum ⁊ prorimum. sicut dici¬
tur. letus dies. quiletos facit. aut tristis
qui tristes facit. aut leta epła que letos
facit. ita ⁊ hic gemere dicitur spiritꝰ sc̃s.
eo quod nos gementes facit. oR Cum
iudei signum peterent a domino ⁊ salua¬
tore nr̃o respondit illis. Generatio hec sig¬
buꝰ. itaerit filius homiris incorde t̃re
trib dieb ⁊ trib noctib. Approba ergo
parasceue.hora nona emiserit sp̃m. et
prima sabbati ante lucem que ẽ domun¬
ca. resurrexerit. Ecce non sunt tres dies
pleni. ⁊ tres noc̃tes. ayo Antiqui patres
quod in resubrectione fulgeant sicut sol
sed noluit in ea clarificatione discipłis siuis

Expanded text:
fiant, praesentia sunt; et futura jam facta sunfiant, praesentia sunt; et futura jam facta sunt: quomodo nunc dicimur cogniti a Deo, nisi faciente Deo ut cognoscamus Deum? Sic et hic scribitur Spiritus sanctus gemere pro nobis, id est, gementes nos facere. Infundit enim nobis charitatem in Deum et proximum. Sicut dicitur laetus dies, quod laetos facit: aut tristis, quod tristes facit; aut laeta epistola, quod laetos facit: ita et hic gemere dicitur Spiritus sanctus, eo quod nos gementes facit. QUAEST. XIII. Cum Judaei signum peterent a Domino Salvatore nostro, respondit illis: Generatio haec abus, ita erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Approba ergo parasceve, hora nona emiserit spiritum, et prima sabbati ante lucem quae est Dominica, resurrexerit. Ecce non sunt tres dies pleni, nec tres noctes. RESP. Antiqui patres quod in resurrectione fulgebunt sicut sol sed noluit in ea clarificatione discipulis suis
Abbreviated transcription (Latin):
Non loquitur a semet ipso. quia non
ẽ a se ipso. Pater enim a nullo ẽ natus.
filius a patre ẽ genitus. Spiritus sc̃s
a patre ⁊ filio procedens. ideo non loqui¬
tur a seipso. s quecunꝙ audit loquit᷑.
poraliter sed et̃naliter. non uisibilit̃
seclinuisibiliter. Loqui enim spiritas
scõ ẽ occulta inspiratione mentes nras docere. uix¬
ta quod dñs alibiait. Spiritus ubi uultꝰ
spirat. ⁊uocem eins audis: ⁊nescis unde ue¬
niat aut quouadat. Audire illi a se est esse
autem a se nonẽ. sed apatre. Ideoq quecũq
audit loquitur. orosiꝰ Quero quidsit quod
dicit apłs paulus ad romanos scribens. Nã
quid oremus inquit sicut oportet nescunꝰ.
s ipse spiritus. postulat pro nob̾ gemitibus
in enarrabilib. Qui autem scrutatͣ corda
scit quid desideret spiritꝰ. quia scłm deũ
postulat proscĩs. aũs Modus autẽ iste
locutionis. frequenter inscripturis scĩs inue¬
niturꝰ. sicut dicit ds ad abraham. Nunc
cognoui quod timeas deum: hoc ẽ oognos¬

Expanded text:
Non loquetur a semetipso, quia non est a semetipso. Pater enim a nullo est natus; Filius a Patre est genitus; Spiritus sanctus a Patre et Filio procedens. Ideo non loquitur a semetipso; sed quaecumque audit, loquitur. poraliter, sed aeternaliter: non visibiliter, sed invisibiliter. Loqui enim Spiritui sancto est occulta inspiratione mentes nostras docere, juxta quod Dominus alibi ait: « Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veit, loquitur. Audire illi esse est; esse autem a se non est, sed a Patre: ideo quaecumque audit, loquitur. QUAEST. XII. Quid est quod dicit apostolus Paulus ad Romanos scribens: Nam quid oremus, inquit, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Qui autem scrutatur corda, scit quid desideret Spiritus; quia secundum Deum postulat pro sanctis ? RESP. Modus iste locutionis frequenter in Scripturis sanctis invenitur, sicut dicit Dominus ad Abraham, Nunc cognovi quod timeas Deum ; hoc est, cognos