comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. quibq congruens auditoribus
erat. Sic rusticanis plebib loquebatur ac
si semꝑ in rure nutritꝰ: sic cec̾is quibq ge¬
ueril hominum. uelut si omnem uesti¬
gandis eoꝵ oꝑib oꝑam impendisset. Lit¬
teratus apud eruditos: apud simplices sim¬
plex: apud spũales uiros ꝑfectionis et sapĩe
affluens docum̃tis omnib se coaptabat. om̃s
cupiens lucrifacere xp̃o. Cautꝰ erat artifici¬
osissime obseruare quod ad papam euge¬
nium scͥbens de sui cordis plenitudine eruc¬
uge si incidant int̾dum
inquit feren de fortassis: referende
nunqͣm. Int̾ueniendum caute et pruden¬
ter nugacitati. Prorumpendũ sane in
serium qͥd. quod ñ mͦ utilit̾. sed et libent̾
audiant: ut suꝑsedeant ociosis. Quam
uͦ placabilem ⁊ ꝑsuasibilem. quãꝙ eru¬
ditam linguam dederit ei deus. ut sciret
quẽ ⁊ qͣndo deberet ꝓferre sermonem:
quib uidelicet consolatio uel obsecratio.

Expanded text:
noverat, quibusque congruens auditoribus noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem investigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine erucNugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. » 7. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio,
Abbreviated transcription (Latin):
sordes nunqͣm. Nimirum animi fore incli¬
ces aiebat: aut negligentis. aut in aniter
apud se głantis. aut glori am foris affec¬
tantis humanã. Incessus eius et habitus
omnis. modestus. et disciplinatꝰ: p̃ferens
humilitatem: redolens pietatem: exhibers
grãm. exigens reuentiam ⁊ solo uisuleci¬
ficans et edificans uituentes. De risu dici¬
inus quod ex ore eius freq̃uter audiuimꝰ:
dum cachinnos religiosoꝵ hominũ mira¬
retur. non meminisse se a pͥmis annis sue
conu̾sionis aliqndo sic risisse. ut ñ potius
ad ridendum qͣm ad repͥmendũ sibi ium
facere oporteret: et risuisuo stimulũ ma¬
gis adhibere qͣm frenum. Uocem illi in in¬
ualido corpore. ualidam satis intelligibilẽ¬
q contulerat: qui in opus p̃dicationis se¬
gregauerat illum ex utero matͥs sue.
ermo ei quotiens oportuna inue¬
mebatur occasio. ad quascunq ꝑso¬
nas de edificatione animarum: ꝓ ut tam̃
singuloꝵ intelligentiam mores et studia

Expanded text:
sordes nunquam. Nimirum animi fore indisordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam frenum. valido corpore validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum intelligentiam, mores et studia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ etiã lausenen sem totius diei itinere ꝑ¬
gens. penitꝰ eum uidit: aut se uidere non
iudit. Cum enim uesꝑe facto de eodem
lacu socii colloquerentur. int̾rogabat cos uͥ
ille lacus eẽt: et mirati sunt uniu̾si.
esiderauerat tam̃ ab iuicio omnimͦ
subthere se uegociis: et nusqͣm egre¬
di sed̾ in monasterio residere. Quod et po¬
stmodum ex defectu corporis. occasionẽ
iuenisse se repittans oportunam. aliqͣn¬
do statuit et aliqñdiu tenuit: donec il¬
lum exire coegit necessitas gͣuis eccłie dei
et sũmi pontificis. atꝙ omniũ alb̃m sui
ordinis iussio: quib ꝑ omnia tanqͣm patͥb
deferebat. ipse omnium pat̾. Ex quoꝵ eciã
mandato. nouissimis quidem annis. pret̾
cucullam ⁊ tunicam laneo panno in mo¬
dum clamidis decurtate. et pilleo simili
utebatur: int̾ tantos languores corporis
et labores. uullis unqͣm uti pellib acquies¬
cens. In uestib ei pauꝑtas semꝑ placuit:

Expanded text:
cum etiam Lausanensem totius diei itinere pcum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uir uenerabilis insidebat. minꝰ neglectum:
minꝰ p̃ferens pauꝑtatem. Nec silentio p̾ssit
emulator uirtutis quod iñ te concepit: sed
locutus uni e fr̃ib aliquatenꝰ suꝑhoc mo¬
ueri sese confessus est. et mirari. Cũq ille ad
patrem scm̃ quod audierat retulisset: ñ ini¬
nus ipse miratus quale illud ẽẽt stram̃tum
querebat: quod ita scilicet a claraualle car¬
tusiam usq uenisset. ut nunqͣm illud uidis¬
set. nunqͣm considerasset: et usꝙ in horam
illam quale eẽt omnino nesciret. Neꝙ enĩ
suum erat animal illud: s a quodam mo¬
nacho clumacensi auuncło suo: ⁊ in sua uici¬
uia demoranti fuerat cõmodatum: et erat
sicut sibi sternere ille solebat. Quod u̾bum
sepediccus pͥor audiens: in eo potissimũ
mirabatur. quod sic ille dei famulus foris
oculos circũcidisset. intus animũ occupas¬
set: ut quod ipse pͥmo offenderat usir hoc
ille tanti itineris spacio ñ uidisset. Iuxta la¬

Expanded text:
Vir venerabilis insidebat, minus neglecta, Vir venerabilis insidebat, minus neglecta, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutus uni e fratribus, aliquatenus super hoc moveri sese confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset, omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta la
Abbreviated transcription (Latin):
tus solotenus adoraret. Uidens autemseruꝰ
one. sc̃itate conspicuum. coram se ꝓcidentem
ruens ante eum: et ita demũ susceptꝰ in os¬
culo pacis: humilitatem suam tanti uiri ue¬
neratione ⁊fusam. non sine graui gemitu
causabatur. In cuius pectore singularem
obtinuit ex eo tempore locum: ut fierent
deinceps duo illi filii splendoris cor unũ
et anima una: et se inuicem fruerent᷑ in
xp̃o. Sicut enim regina saba de salomo¬
ne testatur: ut̃q sese in alt̾o. longe ampliꝰ
qͣm fama uulgasset inuenisse gratulabat᷑.
Cartusie quoꝙ a uiro reuentissimo suigone
pͥore. et a cet̾is frĩb. eodem affectu et eadem
uen̾atione susceptꝰ ẽ seruus xp̃i: exultantib
illis in gaudio. quia qualem eum ꝑ epłam
pͥus nouerant. calem inuenerĩt ⁊ p̃sentem
eterum cum in reliquis omnib
edificarent᷑. unum fuit quod p̃dictum
priorem carcusiensem aliqͣtenus mouit:
stramentũ uidelicet animalis. cui idem

Expanded text:
tus solo tenus adoraret. Videns autem Servutus solo tenus adoraret. Videns autem Servuone, sanctitate conspicuum, coram se procidentem, ruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tedeinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus eodem affectu et eadem veneratione susceptus est Servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem
Abbreviated transcription (Latin):
tem aliquam sustineret: libere secum ha¬
bitans et deambulans in latitudine cordis
sui: et ibidem exhibens xp̃o ut mon ere a¬
lios ipse solebat. cenacłm grande stratũ
Omnis ei ad meditandum hora breuis:
locꝰ omnis congruus erat. frequent̾ tam̃ li¬
cet sic affectꝰ. diuino urgente metu. ĩmo
urgente spũ. studium hoc lucris uberi¬
orib postponebat: doctus querere non
quod sibi erat utile. sed quod multis. Alt¬
oquin in quolibet cetu hominũ uel tu¬
inultu. nisi eius intentionem causa de¬
posceret: tota facilitate animum colli¬
gens. interiori qͣdam quã ubiq ipse si¬
bi circumferebat solitudine fruebatur:
nil ꝓrsus attendens quod sonaret uel appa¬
dei famulus annos aliquot in clara¬
ualde ꝑegisset: subiit animum eius ut san¬
ccum hugonem. granꝯpolitanu ep̃m. et
cartusienses fres deuotionis gr̃a uisitaret.
uerent̾ suscepit. diuinam intelligens in eius¬
dem hospitis uisitatione p̃sentiam: ut ꝓstia¬

Expanded text:
tem aliquam sustineret: libere secum hatem aliquam sustineret: libere secum habitans, et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Omnis ei ad meditandum hora brevis, locus omnis congruus erat. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, imo regente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat; doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu hominum vel tumultu, nisi ejus intentionem causa deposceret, tota facilitate 1118 animum colligens, interiori quadam, quam ubique ipse sibi circumferebat, solitudine fruebatur, nihil prorsus attendens quod sonaret vel appaDei Famulus annos aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret. verenter suscepit, divinam intelligens in ejusdem hospitis sui visitatione praesentiam, ut prostra
Abbreviated transcription (Latin):
fideli seruo iuxta desiderium cordis sui
dispensatio suꝑna ꝓuiderat: ut nec
fructus ei deesset abstinentie singularis:
et odiosam semꝑ admirationẽ declina¬
ret sub umbra necessitatis. De uino qͥdẽ
sepius nobis ipse dicebat: decere mona¬
chum qͣndo sumere oporteret. sic gustare
illud ne exinanisse calicem notaretur.
Quod sic ipse seruabat: quotiens sibi umũ
patiebatur apponi. ut ñ modo post unũ
notũ. scd pust torũ qualecũq pͣndium suũ.
uasculum in quo ei ꝓpinabatur. uix ali¬
quando uideret᷑ minus plenum. amen¬
inus E ¶ suła reportari.
quidem stare pot̾at. sed erat sedeis
pene iugiter ⁊ rarissime mouebatur:
quotiens subfrahere se negocus pocerat.
aut orans. aut legens. aut scribens. aut in¬
sistens doctrine et fratrum edificationi:
aut in sacra meditatione ꝑsistens. In quo
nimirum studio spũali obtinuerat gr̃am
singłarem ut ñ tedium in illo. ñ difficulta¬

Expanded text:
fideli servo, juxta desiderium cordis sui, fideli servo, juxta desiderium cordis sui, dispensatio superna providerat, ut nec fructus ei deesset abstinentiae singularis, et odiosam semper admirationem declinaret sub umbra necessitatis. De vino quidem saepius nobis ipse dicebat, decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiebatur apponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propinabatur, vix aliquando videretur minus plenum a mansula reportari. Minus quidem stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur. Quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scribens; aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi; aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali obtinuerat gratiam singularem, ut non taedium in illo, non difficulta
Abbreviated transcription (Latin):
iusdem ꝓfessionis sibi cõmunia non seccã¬
tur. In ipsis tam̃ cõmunib erat illi singu¬
laris puritas: et deuotio non cõmiinis
Michil negligeus: et minima queq cũ
studio et intentione tractabat: ex ꝓp̾a si¬
quidem exꝑientia diffinire solitꝰ sapien¬
tem. cui queq res sapiunt ꝓ ut sunt.
pͥmis fere annis sic euasit illece¬
bras gule: ut ipsam quoq sapoꝵ
discrecionem ex magna parte ꝑdiderit.
Quotiens piasibi ministrantiũ fraude
deceptus: liquores ꝓ aliis alios sumpsit.
Nam et oleum sibi ꝑ errorem aliqͣndo
ꝓpinatum bibit: et penitꝰ ignorauit.
Nec prius id cognitum: qͣm suꝑueniens
quidam labia eius miraretur inuncta.
Cibus eius bucella panis in aqua calida
penitus emolliti: cum exiguis sorbitun¬
culis erat. Modicus ille quidem: sed non
modicam eius partem crudam reicere
stomachus. ne qua illi foret in cibo uolup¬
tas: quemisumere ꝑicłm: sumptum te¬
uere dolor: reicereꝰ miseria. Sic nimirũ

Expanded text:
usdem professionis sibi communia non sectatur. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat. Ex propria siquidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia sibi ministrantium fraude deceptus, liquores pro aliis alios sumpsit? Nam et oleum sibi per errorem aliquando propinatum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
sed et retro tp̃rib difficile qͥs inuenie¬
OTUR pꝰꝗͣ uoti sui cõpos. monachos
suos indiuinis reb ad omniũ imita¬
tionẽ singłarit̾ florere conspexit: omnẽ
p eis sollicitudinẽ infuturũ extendẽs.
publice excõmumcatioĩs et eterne dãp¬
natioĩs uindictam ꝓtulit in omnẽ homi
nem. qͥcũq eis ad nocendũ ꝑtinax et
malicios incũberet: dein auctoritatis
suc sigillo roboratã paginã fecit: inqua
sub cadem contestatioe decreuit: ne qui
pͥmam monachor illor consuetudinem
ĩmutare p̃sumat : ne qͥs abbatẽ ad aliqð
loco standi potestatẽ habeat sine licẽtia
abbatis: ne qͥs aduocatus aut subdefen¬
sor: nͥ quẽ uoluerit abbas eidem mo¬
nast̾io ł bonis eiꝰ ꝯstituatur. Et ut maior
his institutioib inẽet auctoritas : pͥuile¬
giũ apłice sedis romã ꝑgens expetut:¬
quod ad huc inpace et concordia

Expanded text:
sed et retro temporibus difficile invensed et retro temporibus difficile invent quam voti sui compos, monachos suos in divinis rebus ad omnium imitationem singulariter florere conspexit, omnem pro eis sollicitudinem in futurum extendens, publicae excommunicationis et aeternae damnationis vindi eis ad nocendum pertinax et malitiosus incumberet. Deinde auctoritatis suae sigillo roboratam paginam fecit, in qua sub eadem contestatione decrevit, ne quis primam monachorum illorum consuetudinem immutare praesumat: ne quis abbatem ad aliquod loco standi potestatem habeat sine licentia abbatis: ne quis advocatus aut subdefensor, nisi quem voluerit abbas, eidem monasterio vel bonis ejus constituatur. Et ut major his constitutionibus in esset auctoritas, privilegium apostolicae sedis Romam pergens expetquod adhuc in pace et concordia
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Cõmotioĩs et indignatioĩs regie ñ
inscius: iturꝰ ad palatiũ dõ me uob̃q
cõmendo. Uos clipeꝰ meꝰ estis: uos p̃si¬
dium meũ estis: uos inqͣm filii dilectis¬
sum oĩa mea estis. Nulla mͥ spes in mi¬
litib meis⁊ nil p̾sumptioĩs est in armiᷤ
eoꝵ: in fide loquor: maior mn fiducia
in uob̃ est: quã in omnib ilł. Itaq
sit in benrignitate saluatoris : & in po¬
testate ur̃e dilectionis: qualit̾ a rege
ła suis excipiar. His dictis ꝓfectus est.
mari rex a feruore cord sui desistẽs : cũ
paulo ante necẽ ultimũq si copia fie¬
ret ext̾miniũ annoni et oĩb que eius
ẽent minaret᷑: eo ueniente qͣsi diumni¬
tus ĩpulsus surgens: oscłm pacis ei cũ
inagna dilectiõe porrexit. Qͣ ꝓpter in
stuporẽ uersi qͥq circũstantiũ: ad in
uicem susurrabant. Ubi ñc ire. ubi
habite: In his oĩb dñica uox conside
cantes głificabo. E.t reuera ñ mͦ trr̃is

Expanded text:
ait: Commotionis et indignationis regiae non ait: Commotionis et indignationis regiae non inscius, iturus ad palatium, Deo me vobisque commendo. Vos clypeus meus estis: vos praesidium meum estis: vos, inquam, filii dilectissimi, omnia mea estis. Nulla mihi spes in militibus meis, nil praesumptionis est in armis eorum. In fide loquor: major mihi fiducia est in vobis, quam in omnibus illis. Itaque sit in benignitate Salvatoris, et in potestate vestrae dilectionis, quemadmodum a rege vel a suis excipiar. His dictis, profectus esonit terminum mari , » rex a fervore cordis sui desistens, cum paulo ante necem, ultimumque, si copia fieret, exterminium Annoni et omnibus, quae ejus essent, minaretur, eo veniente, quasi divinitus impulsus surgens, osculum pacis ei cum magna dilectione porrexit. Quapropter in stuporem versi quique circumstantes, inter se susurrabant: Ubi nunc irae? ubi habitae? In his omnibus Dominica vox considercantes glorificabo . » Et revera non modo nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
la mat̾: om̃s ut se dilligens. singłis cõ¬
patiebatur. & animã suã ꝓ unoqͦq pa¬
ratꝰ impendẽ. Hoc eiꝰ insigeberg. ħ in
saleuelt. ħ in grascaf. locis scilicet pꝰ ab
eo ꝯstructis studiũ erat: ħͥ mos. ħ insti
orro a rege grauissimis tutio.¬
sepenum̾o dissidens inumcitis.
nunc qͥdẽ insũmã familiaritatẽ. et pe¬
ne in regni consortrũ ab ipso assumeba
equũ et bonũ ꝑperã ag̾ebant᷑. uehem̃t̾
detestaret᷑.&. accerrime ĩpugnaret. cum
contumelia de palatio eiciebatum. et ad
extinguẽdũ nom̃ eiꝰ totũ regni robur ꝯci¬
tabatur. His uicissitudinib ꝑ plures
annos cũ rege concertationẽ habẽs : sc̃ꝑ
uelut ad turrẽ fortituduns recurrens:
sigeb̾gensiũ fr̃m p̃ces in auxiliũ ascurit.
Unde quodã tẽꝑe rege pessimis adu̾¬
sum se ꝯsilus inflãmato. ꝑgens adcuri¬
am fr̃ib in horti cultura gen̾alit̾ reꝑtis

Expanded text:
la mater. Omnes ut se diligens, singulis comla mater. Omnes ut se diligens, singulis compatiebatur, et animam suam pro unoquoque paratus impendere. Hoc enim in Sigeberg, hoc in Salevel, hoc in Grascaf, locis scilicet post ab eo constructis, studium erat, hic mos, haec instiorro a rege gravissimis saepe numero dissidens inimicitiis, nunc quidem in summam familiaritatem pene in regni consortium ab illo assumebataequum et bonum perperam gerebantur, vehementer detestaretur, et acerrime impugnaret, cum contumelia de palatio ejiciebatur, et ad exstinguendum nomen ejus, totum regni robur concitabatur. Hic vicissitudinibus per plures annos cum rege concertationem habens, semper velut ad turrim fortitudinis recurrens, Sigebergensium fratrum preces in auxilium ascivit. Unde quodam tempore rege pessimis adversum se consiliis inflammato, pergens ad curiam, fratribus in horti cultura generaliter repertis,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ĩpiũ quantulibet grauib publice seu
pͥuate rei negotus ĩplicitꝰ teneret᷑. ilico ex
occupatis manib surgeret. & õe qđ ius¬
sissent instar uilis mancipii exequeret᷑.
Cibos sũma industria confectos cocidie.
dum adesse potuisset ip̃e eis inferebat:
ipse appouebat : ipse potũ miscebat :
ipse quasi diuinas int̾ ħ singłor exos¬
culabatur manꝰ: ip̃e reficientib ad
omne obseqͥum quolibet famulo ꝓmp¬
tior paratiorq assistebat. intentusq
lectori: pꝰquã omne minist̾rũ ꝑegissec:
in ascensu graduũ satis humili sede cõ
tentus qͥescebat. Silentium qͦq ac cet̾as
monasterii ꝯsuetudines. dũ int̾ eõ diu̾¬
saret᷑ ita attentꝰ solli citꝰq seruabat: ac
si ꝓ excessib suis ip̃e qͦq cotidie in capi¬
tulo eoꝵ causam dicturꝰ et sententiam
accepturꝰ foret. Nullus umqͣm pater
tali circa filios ducebatur affectu: nul¬

Expanded text:
eorum imperium, quantumlibet gravibus publicae sub eorum imperium, quantumlibet gravibus publicae sub privatae rei negotiis implicitus teneretur, illico ex occupatis manibus surgeret, et omne quod jussissent, instar vilis mancipi exsequeretur. Cibos summa industria confectos quotidie, dum adesse potuisset, ipse eis inferebat, ipse apponebat, ipse potum miscebat, ipse quasi divinas inter haec singulorum exosculabatur manus, ipse reficientibus ad omne obsequium quolibet famulo promptior paratiorque assistebat: intentusque lectori, postquam omne ministerium peregisset, in ascensu graduum, satis humili contentus sede, quiescebat. Silentium quoque ac caeteras monasterii consuetudines, dum inter eos versaretur, ita attentus sollicitusque servabat, ac si pro excessibus suis ipse quoque quotidie in capitulo eorum causam dicturus, et sententiam accepturus foret. Nullus unquam pater tali erga filios ducebatur affectu, nul
Abbreviated transcription (Latin):
gorria. alii ex clomaco. alui ex sigeberg.
alii ex alus monasterus monachos euo¬
cantes: diuim serrrien scolã in suis sin¬
głi monasterris instituert: adeoq
breui conualuit felicis huiꝰ facti emu¬
latio. ut pauca intra galliã monasteria
uideamꝰ que iam noue huiꝰ institutioĩs
iugũ subacta receperint.
pse uͦ monachos suos iuxta quod in
fructuaria cõꝑerat cernẽs artissimis ui¬
uere disciplinis. ec conu̾satiois eoꝵ opi¬
mione longe lateq uulgata multos ad
mũdi ꝯtẽptũ inflãmari: & eoꝵ magiste¬
rio se in uia dei erudiendos tradere:
magnas deo gr̃as referebat. quod ñ ꝯfun¬
disset eũ ab expectatiõe sua. Omnẽ qͦq
diligentiã adhibebat: ne quã car rerũ.
qͥb corporis imbecilitati consulendum
sit penuriã sustin̾ent. Honorabat ac
uen̾abat᷑ eos ut dños suos. nec solũ abbi
sed decanis etiã monast̾ri ita subditus
dictoq obtemꝑans erat. ut ad primũ

Expanded text:
Gorzia, alii ex Cluniaco, alii ex Sigeberg, Gorzia, alii ex Cluniaco, alii ex Sigeberg, alii ex aliis monasteriis monachos evocantes, divini servitii scholam in suis singuli monasteriis instituerunt: adeoque brevi convaluit felicis hujus facti aemulatio, ut pauca intra Galliam monasteria videamus, quae non jam novae hujus institutionis jugum subacta receperint. Ipse vero monachos suos, juxta quod in Fructuaria compererat, cernens arctissimis vivere disciplinis, et conversationis eorum opinione longe lateque vulgata, multos ad mundi contemptum inflammari, et eorum magisterio se in via Dei erudiendos tradere, magnas Deo gratias referebat, quod non confudisset eum ab exspectatione sua. Omnem quoque diligentiam adhibebat, ne quam earum rerum, quibus corporis imbecillitati consulendum sit, penuriam sustinerent. Honorabat ac venerabatur eos, ut dominos suos: nec solum abbati, sed decanis etiam monasterii ita subditus dictoque obtemperans erat, ut ad primum
Abbreviated transcription (Latin):
& exquisitissimis eccłe ornam̃tis illu¬
strauit. & amplissimis atq in mrulto¬
rũ fr̃m usus sufficientib p̃dus locu¬
pletauit.
UOq in oĩb teutonici regni mo¬
nasteriis ceru̾et antiquũ illũ re¬
głaris discipline feruorẽ ad modum
refriguise: et monacͥos a uita cõmuni
ad rem familiarem curã omnẽ studrũ¬
q conu̾tisse. graui tedio angebatur. ani¬
miꝰ eiꝰ. qͦd ingentib expensis nͣl dõ dignũ
ꝯfecturꝰ putaret᷑. Int̾ea contigit. ut pro
causa rei publice romã ꝑgeret. Cũq
nasteriũ qðdam. eui fructuaria no-¬
m̃ est. causa oĩonis diu̾tit. Ibi ad mi¬
ratus monachoꝵ artissimã et scdm re¬
in oꝑe dei ꝓbatissimos secum rediens
adduxit. et eos ad tradendũ galliis eiꝰdẽ
discipline formulã insigeberg cõstituit:
pͥorib monachis qͦs aliunde asciuerat.
honorifice in locũ suũ remissis. Qd eiꝰ
factũ imitari cet̾i galliarũ ep̃i. alii ex

Expanded text:
et exquisitissimis ecclesiae ornamentis illuet exquisitissimis ecclesiae ornamentis illustravit, et amplissimis atque in multorum fratrum usus sufficientibus praediis locupletavit. Cumque in omnibus Teutonici regni monasteriis cerneret antiquum illum regularis disciplinae fervorem admodum refrixisse, et monachos a vita communi ad rem familiarem curam omnem studiumque convertisse, gravi taedio angebatur animus ejus, quod ingentibus expensis nihil Deo dignum confecturus putaretur. Interea contigit ut pro causa rei publicae Romam pergeret. Cumque nasterium quoddam, cui Fructuaria nomen est, causa orationis divertit. Ibi admiratus monachorum artissimam et secundum rein opere Dei probatabduxit, et eos ad tradendum Galliis ejusdem disciplinae formulam, in Sigeberg constituit, prioribus monachis, quos aliunde asciverat, honorifice in locum suum remissis. Quod ejus factum imitati caeteri Galliarum episcopi, alii ex
Abbreviated transcription (Latin):
consecratioĩs officiũ ad altaris ministe¬
riũ palliatꝰ stecit. yͥ cũ in ꝯtricione
sp̃s & cõpunctiõe coro se ip̃m mactans.
corpouis et sangͥnis xp̃i cõfic̾et sacram̃¬
tũ: int̾ ocłos et manꝰ repente globus
igneus emicãs trem̃da uoluebat᷑ uisi¬
one: qͥ pauilatĩ se colligẽs totꝰ est illapsꝰ
calici. Expauit sacerdos: & ut ip̃e re¬
tulit p̃timore extͣ se pene factus. here¬
bat qͥd ageret. Tem̾ariũ iudicabat ul¬
tra manꝰ ad b̃ndictionẽ calicis extend̃e:
quẽ tante maiestatis p̃sentia repleu̾at:
& ediu̾so culpã formidabat. si desistens
unrru̾sał eccle ritũ infring̾et. Tandem
occurrit aĩo sp̃u scõ reuelante qđ sui
erat officii bñdictiones solitas ꝑcurre̾:
ceterũ diuine dignatioĩs fuise qđ ui¬
sum ẽ. que &̃ inuisibilit̾ iã cotidie ope¬
raret᷑. His et similib electionẽ suꝑnã
suis arridẽ ceptis gratant̾ accipiens
locũ augustissimis edificiis excoluit.

Expanded text:
fficium ad altaris ministerium palliatus stetit. Ubi cum in contritione spiritus et compunctione cordis seipsum mactans, corporis et sanguinis Christi conficeret sacramentum, inter oculos et manus repente globus igneus emicans, tremenda volvebatur visione. Isque paulatim se colligens, totus est illapsus calici. Expavit sacerdos, et ut ipse retulit, prae timore extra se pene factus, haerebat quid ageret. Temerarium judicabat ultra manus ad benedictionem calicis extendere, quem tantae majestatis praesentia repleverat: et e diverso culpam formidabat, si desistens, universalis Ecclesiae ritum infringeret. Tandem occurrit animo, Spiritu sancto revelante, quod sui erat officii, benedictiones solitas percurrere: caeterum divinae dignationis fuisse, quod visum est, quae etiam invisibiliter id quotidie operaretur. His et similibus electionem supernam suis arridere coeptis gratanter accipiens, locum augustissimis aed
Abbreviated transcription (Latin):
icquoq corã om̃i popło. et militibus
multis manum imponens. ambulare
cum fecit. sine dilacione: ec stupentib
uniuersis. quo prius fuerat deportatus
plaustrum sequebatur incolumis. Similic̃
t puerum. qui et ipse adieb multis. neunũ
quidem passum pocerat ambulare signa¬
unt uͥ castrũ ẽ egressus ecstacim libere am
castrum: qđb rena ab indigenis nomi¬
nat᷑. Illic tͣnseunte uiro dĩ ꝑorationẽ et
bñdictionem eius puella clauda gressũ
recepit. Ubi uͦ egressus ẽstipem querebat

Expanded text:
ic quoque coram omni populo et militibus ic quoque coram omni populo et militibus multis manum imponens, ambulare eum fecit sine dilatione; et stupentibus universis, quo prius fuerat deportatus, plaustrum sequebatur incolumis. Similiter et puerum, qui et ipse a diebus multis ne unum quidem passum poterat ambulare, signavit, ubi castrum est egressus; et statim libere ambrum, quod Brena ab indigenis nominatur. Illic transeunte viro Dei, per orationem et benedictionem ejus puella clauda gressum recepit. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
demmiracłm.iam int̃uicinos et nocos fac¬
tum ẽ. nequis obiceret illud de euuglio. qͣn¬
ca audiuimus facta in chapharnaum. fac
t hic in patͥa cua. dderat enim uenerabilis
epe ungonensis godefridus. beatium qͦn¬
dam filius ꝓfessione: nune pat̃. officii dig¬
nicace: aderant et pͥncipes quidã et milites
terre nr̃e ñ pauci. Quarta fer̃. cum iam de¬
siderate ualli magis apppinquaret desi¬
deracus et ipse. mulc plicata sunt miracła
ticus honor non deerat ne ipsa qͥdẽ in t̾ra
sua. psa siquidẽ die. inuico campanie
cui nom̃ danamant. inhonore beace aga¬
the cuius festiuicas agebatur: inissaꝵ sollẽ¬
ma celebrauit. Necdum discesserat ab alta¬
ri. et ecceuir quidã cecum filium offerebat.
Cuius oculos spuco liniens tetigit: illu¬
minacus ẽ ipsa hora. In oppido cui no¬
men rosnax languidũ. et penicus debi¬
lem uirũ plaustro deporcabant: cui so¬
lum uidebatur suꝑeẽ sepulchrũ. Et hu¬

Expanded text:
dem miraculum jam inter vicinos et notos facdem miraculum jam inter vicinos et notos factum est, ne quis objiceret illud de Evangelio: Quanta audivimus facta in Capharnaum? fac et hic in patria tua . Aderat enim venerabilis episcopus Lingonensis Godefridus, beati Viri quondam filius professione, nunc pater officii dignitate. Aderant et principes quidam, et milites terrae nostrae non pauci. Quarta feria, cum jam desideratae Valli magis appropinquaret desideratus et ipse, multiplicata sunt miracula ticus honor non deerat, ne ipsa quidem in patria sua. Ipsa siquidem die in vico Campaniae cui nomen Davamant, in honore beatae Agathae, cujus festivitas agebatur, Missarum solemnia celebravit. Necdum secesserat ab altari, et ecce vir quidam caecum filium offerebat, cujus oculos sputo liniens tetigit, et illuminatus est ipsa hora. 43. In oppido cui nomen Rosnay, languidum et penitus debilem virum plaustro deportabant, cui solum videbatur superesse sepulcrum: et hu
Abbreviated transcription (Latin):
mouens manus. Ipsa die laudunum ueni¬
musu sexta frr. in monasterio beati ioħis.
illic enĩ hospitabamur c̃orã om̃ib
uIIr surdus auditum recepit. S abbato
quoq remiscum iam pararetur iter. cecũ
uno oculo puerum. ꝑ signum crucis pat̃
sc̃s illum inauit: astante clericorum et ci¬
erat purificationis beate marie: ec franco-¬
rũ rex ludouicus deuotissimus et xp̃ian¬
ssimus pͥnceps. cathala unum occunerat
uiro dei.Plurimi quoq expͥncipib utriꝰq
regni conuenerant: ec legati regis roma¬
norum et welphonis melici ducis: ut de
uia iherosolimitana cõmuni consilio tra¬
ctarecur. Quo uir dñi colloquio sic decentꝰ
ẽ ꝑbiduum illud. ut ad populum extre
nequiuerit: licet uehementissime defide¬
raret᷑. Oportebat enĩ generale bonum. uo¬
tis anceferre pͥuatis. gredienti uͦ tercia fe¬
ria.mulier quedam occurrit.aride manus
tum er:ut fieret ipsa hora sana. Et hoc qui¬

Expanded text:
movens manus. Ipsa die Laudunum venimovens manus. Ipsa die Laudunum venimus, ubi sexta feria in monasterio beati Joannis illic enim hospitabatur coram omnibus vir surdus auditum recepit. Sabbato quoque Remis, cum jam pararetur iter, caecum uno oculo puerum per signum crucis Pater sanctus illuminavit, astante clericorum et cierat Purificationis beatae Mariae: et Francorum rex Ludovicus, devotissimus et christianissimus princeps, Catalaunum occurrebat Viro Dei. Plurimi quoque ex principibus utriusque regni convenerant, et legati regis Romanorum, et Wolfonis inclyti ducis, ut de via Jerosolymitana communi consilio tractaretur: quo Vir Domini colloquio sic detentus est per biduum illud, ut ad populum exire nequiverit, licet vehementissime desideraretur. Oportebat enim generale bonum votis anteferre privatis. Egredienti vero feria tertia, mulier quaedam occurrit aridae manus s factum est ei, ut fieret ipsa hora sana. Et hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
rat. illic feria tercia ꝑ noctauie: nolens frau¬
dare filios uisitatione et consolatione patͣ¬
na. In ipso. Fane monast̾io mane frã.iiiͦi.
pͥusquam egrederetur. militem quendam
de regione eadem.qui adieb multis debi¬
uis pedib simulet crtrib ambulare non
poterat: benedictionis uirtuce fanauit:¬
ac referentem grãs ad sua remisit incolum̃.
Inuia quoq: surdus uir aure altera: recepit
auditum. In oppido cuinom̃ gom iuxta
monastiũ canonicoꝵ regłarium. quod mon¬
tẽ scĩ martimi uocant. nouo temporis nr̃t
martino audam puellam offerebant.at
currens et laudams dm̃. feria quinta in mo¬
nasterio quod hunblerias uocant: paralici¬
cã media parte corporis. filiam pacer ob¬
tulit uiro dei. Hec et manus et brachii et
tybie simul ec pedis etiam et lingue of¬
ficium: morbo inualescente ꝑdiderat. uͥ
uͦ signauit eam pat̾ beatus: sanata ẽ eui¬
dencissime loquens et ambulans. et libere

Expanded text:
rat. Illic feria tertia pernoctavit, nolens fraurat. Illic feria tertia pernoctavit, nolens fraudare filios visitatione et consolatione paterna. In ipso sane monasterio mane feria quarta, priusquam egrederetur, militem quemdam de regione eadem, qui a diebus multis debilis pedibus simul et cruribus ambulare non poterat, benedictionis virtute sanavit, referentem gratias ad sua remisit incolumem. In via quoque surdus vir aure altera recepit auditum. In oppido cui nomen Gom, juxta monasterium canonicorum Regularium, quod Montem-Sancti-Martini vocant, novo temporis nostri Martino claudam puellam offerebant. At currens et laudans Deum. Feria quinta in monasterio quod Humblerias vocant, paralyticam media parte corporis filiam pater obtulit Viro Dei. Haec et manus, et brachii, et tibiae simul et pedis, etiam et linguae officium morbo invalescente perdiderat: ubi vero signavit eam Pater beatus, sanata est, evidentissime loquens et ambulans, et libere
Abbreviated transcription (Latin):
cłi u̾itate. leuacierunt uocem magnifican¬
tes et laudantes. dm̃. qui dedic pocestatẽ
talem hominib. Gleuatus puer salutat
populum: et excilcat in gacidio eiuicas ca¬
meracensis loquentẽ audiens puerum qͥ
ex utero matris sue nec locutus ẽ. aliquan¬
do.nec audiuit. Ipsa die in domo epĩ uͥ ui
rum sc̃m̃ magna cum deuocione susceꝑat:
puelle mantis in ualida ad tactum eiussa¬
nata ẽ et extensa. Uespere quoq clatidam¬
ex longo tempore filiam pater obtulit:et
recepto gressu lȩcus reduxit adꝓpria. Cercia
feria aridas manus duas sa nauic: et mulie
curationum. Pucrum quoq cecum cũ iã egre¬
deretur illuminauit in porca: et in cãpoad¬
lescentẽ surdum fecic audire. et mucum lo¬
qui coram uniuerso elero et poplo ciuita¬
tis. Ualcellam uocant monasterium tͥbrab
ipsa ciuitate milib distans: quod idẽ pacer
nr̃ missis olim a claraualle fr̃ib edificaue¬

Expanded text:
culi veritate, levaverunt vocem magnificanculi veritate, levaverunt vocem magnificantes et laudantes Deum qui dedit potestatem talem hominibus. Elevatus puer salutat populum, et exsultat in gaudio civitas Cameracensis, loquentem audiens puerum, qui ex utero matris suae nec locutus est aliquando, nec audivit. Ipsa die in domo episcopi, ubi Virum sanctum magna cum devotione susceperat, puellae manus invalida ad tactum ejus sanata est et extensa. Vespere quoque claudam longo tempore filiam pater obtulit, et recepto gressu laetus reduxit ad propria. Tertia feria aridas manus duas sanavit, et mulier 1185 curationum. Puerum quoque caecum, cum jam egrederetur, illuminavit in porta, et in campo adolescentem surdum fecit audire, et mutum loqui coram universo clero et populo civitatis. 41. Valcellam vocant monasterium tribus ab ipsa civitate millibus distans, quod idem Pater noster missis olim a Clara-Valle fratribus aedificave
Abbreviated transcription (Latin):
populus ec non compͥmeret. accedentibus
gͦ ceceris ad oblationem: puer adductus est
surdus et mucus ex utero matrissue. hic
in ꝓximouico natus: mulais eoꝵ qui astaban
non incognitus erat. Eeperat auõ qui addu¬
xerac obsecrare hominem dĩut puero ma¬
num tmponere dignarecur:s nosconcursũ
populi mecuentes ꝓhibuimus dicentes ut fi¬
nita missa adduceret eum. Preuenit tñ expe¬
ctationem illam: untutis effectus. Offerens e¬
nim puer.sacracã manum exmore osculatꝰ
ẽ: ec ꝑtransiit. Nec mora accedens unus ex mi
cens. or cͥii: quod latine interp̃tatur audis cu.
ꝓtinus autem idipsum puer quoq respon¬
ditdicens or thu. Surdus nimirum ex ucero
ea tantum loquebatur: que ex ore inter¬
rogantis audiussec. Addidic gͦ miles loqui.
ad cum. et docebat inuocare dm̃: et beatã
unginem nominare. Singula uͦ incunc¬
tanter pucro respondence: qui ꝓpius asta¬
bant cleriȩi conuenerunt. Cognitaq mira¬

Expanded text:
populus, et non comprimeret. Accedentibus populus, et non comprimeret. Accedentibus ergo caeteris ad oblationem, puer adductus est surdus et mutus ex utero matris suae. Hic in proximo vico natus, multis eorum qui astabant non incognitus erat. Coeperant autem, qui adduxerant, obsecrare Hominem Dei, ut puero manum imponere dignaretur: sed nos concursum populi metuentes, prohibuimus, dicentes, ut finita Missa, adducerent eum. Praevenit tamen exspectationem virtutis effectus. Offerens enim puer, sacratam manum ex more osculatus est, et pertransiit. Nec mora, accedens unus ex milcens: Oz tu? quod latine interpretatur, « Audis tu? » Protinus autem ad ipsum puer quoque respondit dicens: Oz tu? Surdus nimirum ex utero ea tantum loquebatur, quae ex ore interrogantis audivisset. Addidit ergo miles loqui ad eum, et docebat invocare Deum et beatam Virginem nominare, etc. Singula vero incunctanter puero respondente, qui propius astabant clerici convenerunt: cognitaque mira
Abbreviated transcription (Latin):
mucus ec surdus: et coram me p̃sentatuis au¬
diuic et locuuis ẽ ipsa hora. Uix cessauerat
dert iubilacio: et ecce senex claudus. erectus
ẽet ambulabat. Ibidem contigit. unde p̃
ceccris miraculis. ob̾tup. unimus: puere¬
nim cecus anatiuitate oꝑtis asbugine o¬
culis. si camen oculi dicendi erant. qtib nec
color nec officium.nec ipsa saltem quantitas
inerat ocłor: adimpositionem beate manꝰ
uisum recepit. Mulas hoc indicis ꝓbatumꝰ
uix credentes occulis nrĩs: quod talibuso¬
culis uisus possec mẽẽ. In ipso locoͬetiã ari¬
damulieris manus adepta ẽ sanitatem. Ex
hoc cum beacum uirum curbȩ compͥme¬
rent: uix deductus ẽ indomum regulari¬
um dericoꝵ. Ibi quoq plurima languen¬
tium beneficia conculit: s hec sunt. quorũ
certissime recordamur. Claudi duoibi erec
eccłia beatȩ mariȩ ad altare sublimius pat̃
sc̃s missarum sollemnia celebrauit: ut in e¬
minentiori loco positum. ec uidere posset

Expanded text:
mutus et surdus, et coram me praesentatus aumutus et surdus, et coram me praesentatus audivit et locutus est ipsa hora. Vix cessaverat cieri jubilatio, et ecce senex claudus erectus est et ambulabat. Ibidem contigit, unde prae caeteris miraculis obstupuimus. Puer enim caecus a nativitate, opertis albugine oculis si tamen oculi dicendi erant quibus nec color, nec officium, nec ipsa saltem cavitas inerat oculorum, ad impositionem beatae manus visum recepit. Multis hoc indiciis probavimus, vix credentes oculis nostris, quod talibus oculis visus posset inesse. In ipso loco etiam arida mulieris manus adepta est sanitatem. Ex hoc cum beatum Virum turbae comprimerent, vix deductus est in domum Regularium canonicorum. Ibi quoque plurima languentium beneficia contulit: sed haec sunt quorum certissime recordamur. Claudi duo ibi erectecclesia beatae Mariae ad altare sublimius Pater sanctus Missarum solemnia celebravit, ut in eminentiori loco positum videre posset
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in eodem itinere ꝓpe torrentẽ huns ante
transitum puer cecus illuminatus ẽ. pꝰ cͣn¬
situm due surde receperunt audicũ. Iam
apꝓpinquabamus hospicio: ec ecce clauda
mulier. ꝑ manus impositionem gressũre¬
cepit coram mulcitudine copiosa plebis:
que in occursum beatiuri de tota uenerat
regione. Alii quoq debiles et egrou. deside¬
rata adepti sunt beneficia: s longum ẽ sin¬
gulaqueq referre. Caleneenas nommant
oppidum. ubi ea nocte mansimus: oppidũ
grande ec populosũ. Illic sane priusquam
ingreseretur hospicium mulierem clauidã.
notissimam populo signans et erigenspa¬
ter sc̃s:. fecit coram om̃ib ambulare. Unde
ꝓfecti. dñca die uenimus cameracũ. Plu
racula contigerunt: s nose plurib ꝑauca
coli ginus. In eccłia beati ioħis post misse
celebrationem. ꝓuersurdus et mucus ex u¬
tero macris sue. audruit et loccitus ẽ et am¬
mirate sunt curbe. Hic iuxta me resederat

Expanded text:
tem in eodem itinere prope torrentem Huns ante tem in eodem itinere prope torrentem Huns ante transitum puer caecus illuminatus est: post transitum duae surdae receperunt auditum. Jam appropinquabamus hospitio, et ecce clauda mulier per manus impositionem gressum recepit coram multitudine copiosa plebis, quae in occursum beati Viri de tota venerat regione. Alii quoque debiles et aegroti desiderata adepti sunt beneficia. Sed longum est singula quaeque referre. Valencenas nominant oppidum, ubi ea nocte mansimus, oppidum grande et populosum. Illic sane, priusquam ingrederemur hospitium, mulierem claudam, notissimam populo, signans et erigens Pater sanctus, fecit coram omnibus ambulare. Inde profecti, dominica die venimus Cameracum. CAPUracula contigerunt: sed e pluribus pauca collegimus. In ecclesia beati Joannis, post Missae celebrationem, puer surdus et mutus ex utero matris suae audivit, et locutus est, et admiratae sunt turbae. Hic juxta me resederat
Abbreviated transcription (Latin):
moria el aberentur ħdrgtam̃ certisfi tax corda¬
mur. Surde duȩ auditum receperunt inuia:
et puer quidã unius oculiuisum. Nec lon¬
ge ꝓcesseramus: et ecce in campo mulier amis¬
sum ex longounius oculi lumen recepit. In
cadem strata capellula quadam surdis duo¬
b apredicto castro milib distans. illuc in oc¬
cursum uiri dei. uenerabilis conuenerat
mulcitudo ut faciem ciusuide hr rec: et
susciperet bñdictionẽ. Nec fraudauit ꝯ do¬
minus populi sui deuotionem: quin deside¬
rata eis uirtucis suȩ magnalia demonstra¬
rec Ibidem enim coram om̃ib senex quidã
qui uiginti ue dicebatur annis cecuis man¬
serat factus ẽ uidens: et mulier surda andi¬
uit non sine multa ipsorum et popłi exul¬
tatione. Alio quoq in loco cum substitis¬
set oblati sunt pueri duo quoꝵ uterq uno
tancum uidebat oculo: et mulier surda.
Nec ante dimotus ẽ: quam ec puerisuisum:
et mulieri reddidissec auditum. Adhucau¬

Expanded text:
moria elaberentur. Horum tamen certissime recordamoria elaberentur. Horum tamen certissime recordamur. Surdae duae auditum receperunt in via, et puer quidam unius oculi visum. Nec longe processeramus, et ecce in campo mulier amissum ex longo unius oculi lumen recepit. In eadem strata, capellula quaedam est duobus a praedicto castro millibus distans: illuc in occursum Viri Dei venerabilis convenerat multitudo, ut faciem ejus videret, et susciperet benedictionem. Nec fraudavit Dominus populi sui devotionem, quin desiderata eis virtutis suae magnalia demonstraret, Ibidem enim coram ommibus senex quidam, qui viginti, ut dicebatur, annis caecus manserat, factus est 1184 videns, et mulier surda audivit non sine multa ipsorum et populi exsultatione. Alio quoque in loco cum substitisset, oblati sunt pueri duo, quorum uterque uno tantum videbat oculo, et mulier surda. Nec ante dimotus est, quam et pueris visum, et mulieri reddidisset auditum. Adhuc au
Abbreviated transcription (Latin):
minatus e: et surdi d uo recepert̃ auditum in¬
ipso loco.ubi substiterat uc populo bñdi¬
cerer ec dimitteret cos. Mons uocatur castrũ
pͥmum in ꝓuincia hemnocensium:uͥ serca
feria ꝑnoctauimus. Illic mane sabbato pri¬
asq ꝓficcremur. senex quidam de pxima
uilla mulcis eoꝵ qui aderane: et philippo
nr̃o ñ in coqnitus: quẽ amultis tam annis
amiserat oculoꝵ lumen recepit: s et puer
quidam scolaris cecus altero oculo illumi¬
natus ẽ. tanta celeritate. ut non prius amo¬
ueret pater beacus manum. quãpuer cla¬
maret uideo dñe stupentib umtuersis. Hec
in hospicio facta sut coram uenerabili
ep̃o cameracensi mcholao. et elericis cius co¬
am et mulcis religiosis uiris. qui de totap¬
uincia occurrerant uiro dei. Hisdem qͦq
astantib cum egrederetur castrum mulię¬
ris aridam manum sanauie: et gressum red¬
didic claudo. Plurima ipso die miractila co¬
ruschauerunt: adeo ut multa ex ipsis ame¬

Expanded text:
minatus est, et surdi duo receperunt auditum minatus est, et surdi duo receperunt auditum ipso loco ubi substiterat, ut populo benediceret, et dimitteret eos. Mons vocatur castrum primum in provincia Haynonensium, ubi sexta feria pernoctavimus. Illic mane sabbato, priusquam proficisceremur, senex quidam de proxima villa multis eorum qui aderant, et Philippo nostro non incognitus, quod a multis jam annis amiserat, oculorum lumen recepit. Sed et puer quidam scholaris caecus altero oculo illuminatur tanta celeritate, ut non prius amoveret Pater beatus manum, quam puer clamaret, « Video, domine, » stupentibus universis. 38. Haec in hospitio facta sunt coram venerabili episcopo Cameracensi Nicolao, et clericis ejus etiam, et multis religiosis viris qui de tota provincia occurrerant Viro Dei. Iisdem quoque astantibus, cum egrederetur castrum, mulieris aridam manum sanavit, et gressum reddidit claudo. Plurima ipso die miracula coruscaverunt, adeo ut multa ex ipsis a me
Abbreviated transcription (Latin):
ta uicum quendã. pͥuerclaudus gressum
recepit. Ex hoc accessimus ad castrum qđ̃
nominant bint. unde tanta occurrit ho¬
minum mulcitudo: ut tocã camporum
planiciem populus oꝑiret. Illic puerum
clatidum humeris offerebant: quẽ uir do¬
mini signans deponi iussic uc ambulare.
Uix pocuit nouis gressib uia parari: can¬
tus erat cursus. cantusq tumuluus. Depo¬
situs camen ambulare cepie in medio
populi: et deducentes eũ in liberum cã¬
pum plurimi secesserunt. Aderat enim
mater. aderant ꝓpinqui eius. et multi
qui nouerant eum: ipsa sua exultatio¬
ne fidem miraculo facientes. Interumsa¬
ne dum secessisset cum puero pars non
modica populi. geminata leticia ẽ: etal¬
ter quoq puersimiliter claudus. simili¬
ter gressum recepit. Tercius in eadem planicie
claudus uir crectus ẽ. ec coram om̃ib ambu¬
labat: et currebat gratulabundus ec lau¬
dans. Prope idem castrum cecus unus illu¬

Expanded text:
ta vicum quemdam, puer claudus gressum ta vicum quemdam, puer claudus gressum recepit. Ex hoc accessimus ad castrum quod nominant Bins, unde tanta occurrit hominum multitudo, ut totam camporum planitiem populus operiret. Illic puerum claudum humeris offerebant, quem Vir Domini signans deponi jussit ut ambularet. Vix potuit novis gressibus via parari; tantus erat concursus, tantusque tumultus: depositus tamen ambulare coepit in medio populi, et deducentes eum in liberum campum plurimi successerunt. Aderat enim mater, aderant propinqui ejus et multi qui noverant eum, ipsa sua exsultatione fidem miraculo facientes. Interim sane dum secessisset cum puero pars non modica populi, geminata laetitia est, et alter quoque puer similiter claudus similiter gressum recepit. Tertius in eadem planitie claudus vir erectus est, et coram omnibus ambulabat, et currebat gratulabundus et laudans. Prope idem castrum caecus unus illu