comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q heresi uenientes ñ baptizentur sed
tantum manus illis imponatur inpe¬
nitentiam: obseruetur hec diuina et
sc̃a traditio. Si uero ubiq heretici ni¬
chil aliud quam aduersarii & anti¬
xp̃i nominantur: si uitandi &e ꝑuer¬
si & a semet ipsis damnati ꝓnuntian¬
tur: quale ẽ ut uideantur damnatia
nobis non esse. quos constet apłica con¬
testatione a semet ipsis damnatos esse.
ut nemo infamare apłos debeat. qͣsi
illi hereticorum baptismata ꝓbauernt.
aut eis sine eccłiȩ baptismo commu¬
nicauerint. quando talia de hereticis
ticȩ pestes acriores ꝓrupissent: necdũ¬
quoq martion ponticus de ponto
emersisset. cuius magister cerdon sub
romã uenit quem marcion secutus
additis ad crimen augmentis. impu¬
dentius cȩteris & abruptius in deum
patrem creatorem blasphemare insti¬
tuit: & hereticum furorem sacrilegis
armis contra ȩccłam rebellantẽ scele¬
ratius &e grauius armauit. Quod si

Expanded text:
que haeresi uenientes non baptizentur, sed que haeresi uenientes non baptizentur, sed tantum manus illis inponatur in paenitentiam, obseruetur diuina haec et sancta traditio. si uero ubique haeretici nihil aliud quam aduersarii et antichristi nominantur, si uitandi et peruersi et a semet ipsis damnati pronuntiantur., quale est ut uideantur damnandi a nobis non esse quos constet apostolica contestatione a semet ipsis damnatos esse? ut nemo infamare apostolos debeat, quasi illi haereticorum baptismata probauerint aut eis sine ecclesiae baptismo communicauerint, quando talia de haereticisticae pestes acriores quoque Marcion Ponticus de Ponto emersisset, cujus magister Cerdon sub Romam venit; quem Marcion secutus, additis ad crimen augmentis, impudentius caeteris et abruptius in Deum patrem creatorem blasphemare instituit, et haereticum furorem sacrilegis armis contra Ecclesiam rebellantem sceleratius et gravius armavit. III. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
gula baptismata. & diuersa peccata habe-¬
ant. hic cum omnium baptismo commu¬
nicans. uniuersorum delicta insinum
suum coa ceruata congessit & precepit
nichil aliud innouari nisi quod tradi-¬
tum est:qͣi is innouet qui unitatem
tenens.unum baptisma uni ȩccłȩ uen¬
dicat: & non ille utiq qui unitatis ob¬
litus. mendacia & contagia ꝓphanȩ
tinctionis usurpat. Nichil innouetur
inquit nisi quod traditum est. Unde
est ista traditio. utrum ne de dñica et
euangelica doctrina uel auctoritate des¬
cendens.ande apłorum mandatis atq
epłis ueniens: Sa enim scienda esse q̃
scripta sunt testat᷑ dñs et p̃monet
ad iħũ naue dicens. Non recedet liber
legis huius ex ore tuo: & meditaberis
in eo die & nocte: ut obserues facere
omnia quȩ scripta sunt in eo. Itẽ dñs
apłos suos mittens mandat baptira¬
re gentes: & docere ut obseruent om¬
niã quecunq ille precepit. Si gͦ aut
epłis uel actis continet᷑: ut a quacun¬

Expanded text:
gula baptianata et diuersa peccata habegula baptianata et diuersa peccata habeant, hic cum omnium baptismo communicans uniuersorum delicta in sinum suum coaceruata congessit. et praecepit nihil aliud innouari nisi quod traditum est, quasi is innouet qui unitatem tenens unum baptisma uni ecclesiae uindicat, et non ille utique qui unitatis oblitus mendacia et contagia profanae tinctionis usurpat nihil innouetur, inquit, nisi quod traditum est. unde est ista traditio? utrumne de dominica et euangelica auctoritate descendens an de apostolorum mandatis adque epistulis ueniens? ea enim facienda esse quae scripta sint Deus testatur et praemonet ad Iesum Naue dicens: nonrecedet liber legis huius ex ore tuo, et meditaberis in eo die et nocte, ut obserues facere omnia quae scripta sunt in eo. item Dominus apostolus suos mittens mandat baptizari gentes et doceri at obseruent omnia quaecumque ille praecepit. si ergo aut orum epistulis uel actis continetur ut a quacum
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus. pompeio fr̃i
salutem.Quam quam
plene ea quȩ de hereti¬
cis baptitandis dicenda
sunt. complexisi mus in epłis quarũ
ad te exempla transmisimus. frat᷑ km̃e:
tamen quia desiderasti in noticiã tuam
ꝑferri. quid michi ad litt̾as nr̃as stepha¬
nus fr̃ nr̃ rescripserit: misi tibi rescͥpti
rorem denotabis: qui hereticorũ causã
contra xp̃ianos & contra ȩccłam dei as¬
serere conatur.Nam inter cȩtera uel
suꝑba. uel ad rem non ꝑtinentia uel si¬
bi ipsi contraria. quȩ imꝑite atq im¬
ꝓuide scripsit: etiam illud adiunxit.
ut diceret. Si qui sunt ergo a quacun¬
q heresi uenientes ad uos. nichil in no¬
uetur nisi quod traditum ẽ: ut manus¬
illis imponatur in penitentiam: cum
ipsi heretici ꝓpriȩ alterutrũ ad se ueni¬
entes non baptizent: sed communicent
tantum.Aquacunq heresi uenientem
baptizari in ȩccła uetuit. id est omniũ
hereticorũ baptismata iusta & legittima¬
esse iudicauit: & cum singulȩ hereses sin-¬

Expanded text:
yprianus Pompeio fratri salutem. Quamquam plene ea quae de haereticis baptizandis dicenda sunt complexi sumus in epistolis quarum ad te exempla transmisimus, frater charissime, tamen quia desiderasti in notitiam tuam perferri quid mihi ad litteras nostras Stephanus frater noster rescripserit, misi tibi rescripti rorem denotabis, qui haereticorum causam contra Christianos et contra Ecclesiam Dei asserere conatur. Nam inter caetera vel superba, vel ad rem non pertinentia, vel sibi ipsi contraria, quae imperite atque improvide scripsit, etiam illud adjunxit ut diceret: Si quis ergo a quacumque haeresi venerit ad vos, nihil innovetur nisi quod traditum eillis inponatur in paenitentiam, cum ipsi haeretici proprie alterutrum ad se uenientes non baptizent, sed communicent tantum. A quacumque haeresi uenientem baptizari in ecclesia uetuit, id est omnium haereticorum baptismata iusta esse et legitima iudicauit. et cum singulae haereses sin
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ consecuti esse uideantur: &e tantus ho¬
nor habeatur hereticis: ut inde uenietẽ
ñ ĩt̾roget᷑ utrũne loti sint aut ꝑfusi. utrũne cly¬
u ei sint an ꝑipatetici.apud nos autem
deintegra fidei ueritate detra hitur: &
baptismo ȩccłiastico maiestas sua cescĩ¬
sentiamus: nemini prescribentes. quo¬
minus statuat quod putat unusqͥsq
prepositus. actus sui rationẽ dño reddi¬
turus. scłm quod beatus apłs paulus
in epła sua ad romanos scribit adicit.
Unusquisq nr̃m ꝑ se rationẽ dabit.
Non gͦ nos inuicem iudicemus. Optote

Expanded text:
nae consecuti esse videantur, et tantus honae consecuti esse videantur, et tantus honor habeatur haereticis ut inde venientes non interrogentur utrumne loti sint an perfusi, utrumne clinici sint an peripatetici, apud nos autem de integra fidei veritate detrahatur, et Baptismo ecclesiastico majestas sua et sanctisentiamus, nemini praescribentes quominus statuat quod putat unusquisque praepositus actus sui rationem Domino redditurus, secundum quod beatus apostolus Paulus in epistola sua ad Romanos scribit et dicit: Unusquisque nostrum pro se rationem dabit. Non ergo nos invicem judicemus . Opto t
Abbreviated transcription (Latin):
beratur. Nã sic̃ scorpii ⁊ sẽpentes qͥisicco p̃ua¬
lent. in aquam precipitati preualere non
possunt. aut sua uenena retinere: emt
appellant᷑. &tamen ꝑnos cdata a dño po¬
testate calcant᷑. ꝑmanere ultra in hominis
sp̃s sc̃s habitare ñ possunt. Hoc deniq &
reb ipsis exꝑimur. ut necessitate urgente
inegritudine baptirati. & gr̃am consecuti.
careant immundo sp̃u. quo antea moue
cȩlestis gr̃ȩ ꝑ fidei increm̃ta ꝓficiant: &e
contra.sepe nonnulli de illis qui sani bap¬
tirant᷑. si post modũ peccare ceꝑint. sp̃uim¬
mundo redeunte quatiant᷑.:ut manifes¬
tumsit diabolũ prius in baptismo afide
credentis excludi. si postea defecerit regre¬
di: nisi iustum quibdam uidetur. ut illi
qui extra ȩccłam apud aduersarios & an-¬
tixp̃os ꝓphana aqua polluunt᷑ bapti¬
zati iudicentur: hi uͦ qui mȩccła bapti¬
tantur minus indulgentiȩ & gr̃ȩ diui¬

Expanded text:
beratur. Nam si sicut scorpii et serpentes, qui in sicco praevaberatur. Nam si sicut scorpii et serpentes, qui in sicco praevalent, in aquam praecipitati praevalere non possunt aut sua venena retinere, sic appellantur, et tamen per nos data a Domino potestate calcantur, permanere ultra non possuntSpiritus sanctus habitare. XVI. Hoc denique et rebus ipsis experimur, ut necessitate urgente in aegritudine baptizati et gratiam consecuti careant immundo spiritu quo antea movebcoelestis gratiae per fidei incrementa proficiant. Et contra saepe nonnulli de illis qui sani baptizantur, si postmodum peccare coeperint, spiritu immundo redeunte quatiuntur; ut manifestum sit diabolum in Baptismo fide credentis excludi, si fides postmodum defecerit, regredi. Nisi si justum quibusdam videtur ut illi qui extra Ecclesiam apud adversarios et antichristos profana aqua polluuntur baptizati judicentur, hi vero qui in Ecclesia baptizantur minus indulgentiae et gratiae divi
Abbreviated transcription (Latin):
in rege pharaone.qui diu reluctatus in
sua ꝑfidia remoratus.tamdiu resistere
potuit e preualere donec ad aquam ue¬
niret. quo cum uenisset. & uictus & extinc¬
tus est. Mare autem illud sacramentum
baptismi fuisse: declarat beatus apłs diceis.
Nolo enim uos ignorare fr̃s. quia patres
nr̃i omnes sub nube fuerunt. & omnes
mare transierunt. & omnes in moyse bap¬
tizati sunt in nube & in mari. E addit di¬
cens. Hȩc omnia figurȩ nr̃ȩ fuerunt. Quod
hodie etiam geritur ut ꝑ exorcistas uoce
humana & potestate diuina flagelletur. &
uratur. & torqueatur diabolus: & cum exi¬
re se &e homines dei dimittere sepe dicat. in
eo tamen quod dixerit fallat:de quod per
pharaonẽ prius gestum est. eodem menda¬
cio obstinationis & fraudis exerceat. Cum
tamen ad aquam salutarem atq ad baptis¬
mi scĩficationẽ uenitur. scire debemus &
fidere. quia illic diabolus opprimitur: &
homo deo dicatus diuina indulgentia li¬

Expanded text:
in rege Pharaone, qui diu reluctatus et in in rege Pharaone, qui diu reluctatus et in sua perfidia demoratus tam diu resistere potuit et praeualere donec ad aquam ueniret: quo cum uenisset, et uictus est et extinctus. mare autem illud sacramentum baptismi fuisse declarat beatus apostolus Paulus dicens: nolo enim uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt et in nube et in mari. et addidit dicens: haec autem omnia figurae nostrae fuerunt. quod hodie etiam geritur, ut per exorcistas uoce humana et potestate diuina flagelletur et uratur et torqueatur diabolus, et cum exire se et homines Dei dimittere saepe dicat, in eo tamen quod dixerit fallat et id quod per Pharaonem prius gestum est eodem mendacio obstinationis et fraudis exerceat. cum tamen ad aquam salutarem adque ad baptismi sanctificationem uenitur, scire debemus et fidere homo Deo dicatus divina indulgentia li
Abbreviated transcription (Latin):
postmodum secuturam. ȩqualiter omnibꝰ
diuidi sine serus uarietate. sine annorum
discrimine. sine acceptione ꝑsonȩ: super
omnẽ dei populũ gr̃ȩ sp̃ualis munus
infundi. Plane eadem gr̃a sp̃ualis quȩ
equaliter in baptismo a credentib sumit᷑.
in conuersatione atq actu nr̃o postmodũ
uel minuitur uel augetur. E in eugłio
dm̃ cum semen ȩqualiter seminatur s
ꝓ uarietate t̾rȩ aliud absumitur. aliud
in multiformem copiam. uel tricesimi. uł
sexagesimi. uel centesimi numeri fructu
exuberante cumulatur. Adhuc uero cũ
singuli ad denarium uocentur. quid est.
ut quod a deo ȩqualit̃ distribuit᷑ humana
interpretatione minuatur: Quod si aliqͥs
in illo mouetur: quod quidam de his qui
egri baptizantur. spiritib adhuc immun¬
dis temptant᷑. sciant diaboli nequitiam ꝑ¬
tinacem usq ad aquam salutarem ualere:
in baptismo uero omne nequitiȩ suȩ ui¬
rus amittere. Quod exemplum cernimꝰ

Expanded text:
postmodum secuturam aequaliter omnibus postmodum secuturam aequaliter omnibus diuidi sine sexus uarietate, sine annorum discrimine, sine acceptione personae, super omnem Dei populum spiritalis gratiae munus infundi. plane eadem gratia spiritalis quae aequaliter in baptismo a credentibus sumitur in conuersatione adque actu nostro postmodum uel minuitur uel augetur, ut in euangelio dominicum semen aequaliter seminatur, sed pro uarietate terrae aliud absumitur, aliud in multiformem copiam uel tricesimi uel sexagesimi uel centesimi numeri fructu exuberante cumulatur. adhuc uero . cum singuli ad denarium uocentur, quid est ut quod a Deo aequaliter distribuitur humana interpretatione minuatur ? Quod si aliquis in illo monetor quod quidam de his qui aegri baptizantur spiritibus adhuc inmundis temptabantur, sciat diaboli nequitiam pertinacem usque ad aquam salutarem ualere, in baptismo uero omne nequitiae suae uirus amittere. quod exemplum cernimus
Abbreviated transcription (Latin):
tizari non possunt.qui iam baptismo ȩc¬
clesiastico scificati sunt. cur in fide sua &
dñi indulgentia scandalizentur.An con¬
secuti sunt quidem gr̃am dñicam. sed bre¬
uiore.& minore mensura muneris diumi
ac sp̃s scĩ: ut habeantur quidem xp̃iani
nonsint tamen cȩteris adequandi: Quin
immo sp̃s sc̃s non de mensura datur: sed
suꝑ credentẽ totus infundit᷑. Nam si dies
omnib ȩqualiter nascit᷑. & si sol suꝑ om̃s
pari & ȩquali luce diffundit᷑. quantoma¬
gis xp̃s sol &e dies uerus. in ȩccła sua lum̃
eternȩ utȩ pari ȩqualitate largitur: Hu¬
ius ȩqualitatis sacram̃tum uidemus in
exodo esse celebratum. cum de cȩlo manna
deflueret: & futurorum prefiguratione
alimentum panis eȩlestis & cybum xp̃i
uenientis ostenderet. Illic enim sine discri¬
mine uel sexus uel etatis. gomor a singu¬
lis ȩqualiter colligebatur: unde appare¬
bat xp̃i indulgentiam ce cȩlestem gr̃am

Expanded text:
tizari non possunt qui iam baptismo ectizari non possunt qui iam baptismo ecclesiastico sanctificati sunt, cur in fide sua et Domini indulgentia scandalizentur? an consecuti sunt quidem gratiam dominicam, sed breuiore et minore mensura muneris diuini ac spiritus sancti, ut habeantur quidem christiani, non sint tamen ceteris adaequandi ? Quin immo spiritus sanctus non de mensura datur sed super credentem totus infunditur. nam si dies omnibus aequaliter nascitur et si sol super omnes pari et aequali luce diffunditur, quanto magis Christus sol et dies uerus in ecclesia sua lumen uitae aeternae pari aequalitate largitur? cuius aequalitatis sacramentum uidemus in Exodo esse celebratum, cum de caelo manna deflueret et futurorum praefiguratione alimentum panis caelestis et cibum Christi uenientis ostenderet. illic enim sine discrimine uel sexus uel aetatis gomor singulis aequaliter colligebatur. unde apparebat Christi indulgentiam et caelestem gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
nos.sed clynicos uocant.non inuenio¬
unde hoc nomen assumant:nisi forte
qui plura & secretiora legerunt apuo
yppocratẽ uel soranum. clynicos istos
deprehenderunt. Ego enim qͥ clynicũ¬
illum de ȩuangelio noui. scio paralitico
illi & debili ꝑ longua ȩtatis curricula
in lecto iacenti. nichil infirmitatem suam
obfuisse: quo minus ad firmitatẽ cȩlestẽ
plenissime ꝑueniret. nec tantum indul¬
gentia dñica excitatum de grabbato: sed
ipsum grabbatum suum reparatis & deue¬
getatis uirib contulisse. & iccirco quantũ
fide conciꝑe. a sentire nob̾ datur measen¬
tentia hȩc est. ut xp̃ianus iudicetur legi¬
timus: quisq fuerit in ȩccła. lege ⁊ iure fi¬
dĩ diuinã gr̃ãm consecutus. Aut si aliqͥs
existimet eos nichil consecutos. eo quod
ab aqua salutari tantum ꝑfusi sint: si
manes &uacui sunt. non decipiant᷑. ut
si incommodum languoris euaserint
&e conualuerunt baptizent᷑: si autem bap¬

Expanded text:
nos sed clnos sed clunde hoc nomen adsumant: nisi forte qui plura et secretiora legerunt, apud Hippocratem uel Soranum clinicos istos deprehenderunt. ego enim qui clinicum de euangelio noui scio paralytico illi et debili per longa aetatis curricula in lecto iacenti nihil infirmitatem suam obfuisse quo minus ad firmitatem caelestem plenissime perueniret, nec tantum indulgentia dominica excitatum de grabato esse, sed ipsum grabatum suum reparatis et uegetatis uiribus sustulisse. et idcirco quantum fide concipere et sentire nobis datur, mea sententia haec est, ut christianus iudicetur legitimus quisque fuerit in ecclesia lege et iure fidei diuinam gratiam consecutus. aut si aliquis existimat eos nihil consecutos eo quod ab aqua salutari tantum perfusi sint, si inanes et uacui sunt, non decipiantur, ut si incommodum languoris euaserint et conualuerint, baptizentur. si autem bap
Abbreviated transcription (Latin):
omnib immundiciis ur̃is & ab omnibꝰ
simulachris ur̃is emundabo uos: e da¬
bo uob̾ cor nouum & sp̃m nouum dabo
in uobis Item innumeris. E homo qui
fuerit immundus usq ad uesꝑam. hic
purificabitur die tercio. & die septimo¬
ceerit mundus. Si autem non fuerit
purificatus die tercio &e die septimo. ñ
erit mundus. ext̃minabitur anima il¬
la de isrł: quia aqua asꝑsionis non est
suꝑ eum sparsa. Et iterum. & locutus
est dñs ad moy sen dicens. Accipe leui-¬
tas de medio filiorum isrł: ⁊ purifica¬
bis eos. &ita facies eis purificat̾oẽ. eorũ.
Circumsperges eos aqua purificationis.
&iterum. Aqua asꝑsionis: purificatio
est. UInde apparet asꝑsionẽ quoq aquȩ
instar lauachri salutaris obtinere: et
quando hȩc in ȩccła fiunt. ubi sit & ac¬
cipientis &e dantis fides integra. stare
omnia.& consummari ac ꝑfici posse ma¬
iestate dñi & fidei ueritate. Porro autẽ
quod quidam eos salutari aqua & fide
legitima. xp̃i gr̃am consecutos. ñ xp̃ia¬

Expanded text:
stris, et ab omnibus simulacris vestris emundabo vos, et dabo vobis cor novum, et spiritum novum dabo in vobis . Item in Numeris: Et homo qui fuerit immundus usque ad vesperam, hic purificabitur die tertio et die septimo, et mundus erit. Si autem non fuerit purificatus die tertio et die septimo, non erit mundus, et exterminabitur anima illa de Israel, quoniam aqua aspersionis non est super eum sparsa . Et iterum: Et locutus est Dominus ad Moysen dicens: Accipe levitas de medio filiorum Israel, et purificabis eos. Et ita facies eis purificationem eorum. Circumsperges eos aqua purificationis . Et iterum: Aqua aspersionis purificatio est . Unde apparet aspersionem quoque aquae instar salutaris lavacri obtinere et quando haec in Ecclesia fiunt, ubi sit et accipientis et dantis fides integra, stare omnia et consummari ac perfici posse majestate Domini et fidei veritate. XIII. Porro autem quod quidam eos salutari aqua et fide legitima Christi gratiam consecutos non christia
Abbreviated transcription (Latin):
uo inter collegas pacis & concordiȩ uin¬
culo. quedam ꝓpria quȩ apuo se semel
sũt usurpata retinere. Qua in re nec
nos uim cuiquam facimus. aut legem
p̃positus. rationem actus sui dño reddi¬
turus. Optamꝰ te frat km̃e. semꝑ bene

Expanded text:
uo inter collegas pacis et concordiae uinuo inter collegas pacis et concordiae uinculo quaedam propria quae apud se semel sint usurpata retinere. qua in re nec nos uim cuiquam facimus aut legem unusquisque praepositus, rationem actus sui Domino redditurus. optamus te, frater carissime
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam eius quam ille sanguine suo cõpa¬
rauit ae condidit dissipasse:quam ȩuan¬
gelicȩ pacis & dilectionis oblitum. con¬
hostili discordiȩ furore pugnasse: qui
&e si ipsi postmodum ad ȩccłam rede-¬
unt. restituere tamen eos & secum reuo¬
eare ñ possunt: qui ab eis seducti & fo¬
ris morte preuenti. extra ȩccłam sine
communione & pace ꝑierunt. Quoꝵ
animȩ in die iudicii de ipso manibus
expetuntur: qui ꝑditionis auctores
&e duces extiterunt. Et iccirco facile ẽ
talib reuertentib ueniam dari: non
tamen debet in domo fidei ꝑfidia ꝓmo¬
ueri. Nam quid bonis & innocentib
atq ab eccła non recedentib reseruamꝰ.
&pro honore communi. & ꝓ simplici
dilectione ꝑtulimus:credentes etiam
tibi ꝓ religionis tuȩ. & fidei ueritate
placere:quȩ ae religiosa pariter & uera
sunt. Cẽterum scimus quosdam quod
semel imbiberint nolle deponere:nec
ꝓpositum suum facile mutare: & sal¬

Expanded text:
ecclesiam eius quam ille sanguine suo paecclesiam eius quam ille sanguine suo parauit et condidit dissipasse, quam euangelicae pacis ac dilectionis oblitum conhostilis discordiae furore pugnasse? qui etsi ipsi postmodum ad ecclesiam redeunt, restituere tamen eos et secum reuocare non possunt qui ab eis seducti et foris morte praeuenti extra ecclesiam sine communicatione et pace perierunt, quorum animae in die iudicii de ipsorum manibus expetentur qui perditionis auctores et duces extiterunt. et idcirco satis est talibus reuertentibus ueniam dari, \' non tamen debet in domo fidei perfidia promoueri. nam quid bonis et innocentibus adque ab ecclesia non recedentibus reseruamus, ssime, et pro honore communi et pro simplici dilectione pertulimus, credentes etiam tibi pro religionis tuae et fidei ueritate placere quae et religiosa pariter et uera sunt. ceterum scimus quosdam quod semel inbiberint nolle deponere nec propositum suum facile mutare, sed sal
Abbreviated transcription (Latin):
&e auctoritate commun. ut etiam si qui
presbiti aut draconi. in ȩccła catholica priꝰ
sacrificia foris falsa ce sacrilega offerre cona¬
tisunt. eos quoq hac conditione suscipicũ
reuerti ceꝑint. ut communicent laici. &
satis habeant quod admittunt᷑ ad pacẽ
qui hostes pacis extiterunt: nec debere
eos reuertentes apud nos ordinationis &
honoris arma retinere. quib contra nos
rebellauerant. Oportet enim sacerdotes &
ministros qui altari &e sacrificiis deserui¬
unt. integros atq immaculatos esse: cum
dñs as inleurtico loquatur & dicat. Homo
in quo fuerit macula & uicium ñ accedet
offerre dona ddeo: item in exodo precipiat
cedicat: & sacerdotes qui accedunt ad dñm
dm̃ sc̃ificentur: ne forte derelinquat illos
dñs. Ꝙ iterum. Et̃ cum accedunt ad alta
re ministrare: non adducent in se delictũ
ne moriantur. Quod autem maius potest¬
esse delictum. aut quȩ macula deformi¬
or quam aduersus xp̃m stetisse: quam

Expanded text:
et auctoritate communi, ut etiam si qui et auctoritate communi, ut etiam si qui presbyteri aut diaconi uel in ecclesia catholica priussacrificia foris falsa ac sacrilega offerre conati sint, eos quoque hac condicione suscipi cum reuertuntur ut communicent laici et satis habeant quod admittuntur ad pacem qui hostes pacis extiterint, nec debere eos reuertentes eadem apud nos ordinationis et honoris arma retinere quibus contra nos rebellauerint. oportet enim sacerdotes et ministros qui altari et sacrificiis deseruiunt integros adque inmaculatos esse, cum Dominus Deus in Leuitico loquatur et dicat: hin quo fuerit vitium et macula non accedet offerre dona Deo. Item in Exodo XIX, 22: Et sacerdotes qui accedunt ad Dominum Deum sanctificentur, ne forte derelinquat illos Dominus. Et iterum: Et cum accedunt ministrare ad altare sancti, non adducent in se delictum, ne moriantur. quod autem maius potestesse delictum aut quae macula deformior quam aduersus Christum stetisse, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dei Inuenimus enim etiam in actis a¬
płorum hoc esse ab apłis custoditum.
e salutaris fidei ueritate seruatum: ut
cum in omo cornelii centurionis suꝑ
ethnicos qui illie aderant fidei calore
feruentes. in dño toto corde credentes
descendisset sp̃s sc̃s quo adimpleti uariis
linguis dm̃ benedicerent. nichilominus
tamen beatum apłm petrum diuini pre¬
cepti atq euangelii memorem precepisse
ut baptiarentur idem illi qui iam fu¬
erant sp̃u sc̃o pleni: ut nichil preter¬
missum uideretur. quo minus ꝑ omnia
diumi precepti. atq euangelii lege. apłi¬
ca mysteria seruarentur. Baptismum au¬
tem nonesse quo heretici utuntur. nec qͥc¬
est in epła quȩ ad quintum collegam nr̃m
in mauritania constitutũ suꝑ ea re scͥpta
est: ⁊tem in littis quas college nr̃i ad coep̃os
innumidia presidentes ante fecerunt cuiꝰ
utriusq epłe exempla subdidi. Addimus
plane. & adiungimus frat᷑ k̃me. consensu

Expanded text:
Dei . Invenimus enim etiam in Actis ADei . Invenimus enim etiam in Actis Apostolorum , hoc esse ab Apostolis custoditum, et salutaris fidei veritate servatum, ut cum in domo Cornelii centurionis super ethnicos qui illic aderant fidei calore feruentes, in Dominum toto corde credentes descendisset spiritus sanctus. quo adimpleti uanis linguis Deum benedicerent, nihilo minus tamen beatum apostolum Petrum diuini praecepti adque euangelii memorem praecepisse ut baptizarentur idem illi qui iam fuerant sancto spiritu pleni, ut nihil praetermissum uideretur quo minus per omnia diuini praecepti adque euangelii legem apostolica magisteria seruarent. baptismum autem non esse quod haeretici utuntur nec quicest in epistula quae ad Quintum collegam nostrum in Mauretania constitutum super ea re scripta est, item in litteris quas collegae nostri ad coepiscopos in Numidia praesidentes ante . fecerunt, cuius utriusque epistulae exempla subdidi. Addimus plane et adiungimus, frater carissime, consensu
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus & cȩteri stepha¬
no fr̃i salutem. Ad quedã
disponenda. & consilii
cominunis examinatio¬
ne limandda. necesse habuimus frat᷑ km̃e.
tib cogere & celebrare concilium: in quo
multa quidem ꝑlata atq tractͥata st̃
sed de eo uel maxime tͥ scribendum.
decum tua grauitate ac sapientia con¬
ferendum fuit. quod magis ꝑtinet ad
sacerdotalem auctoritatem. & ad ȩccłȩ
catholicȩ unitatem pariter ac dignitatẽ
de diuinȩ dispositionis ordinatione ue¬
nientẽ. eos qui sunt foris extra ȩccłam
tincti. & apud hereticos & scismaticos pro¬
phanȩ aquȩ labe maculati quando ad
nos atq ad eccłam quȩ una est uene¬
rint baptitari oportere. eo quod parũ
sit eis manum imponere ad accipien¬
dum sp̃m sc̃m: nisi accipiant ȩccłȩ
baptismum. Tunc enim demum plene
scificari. & esse filii dei possunt. si sacra¬
mento utroq nascantur: cum scͥptũ
sit. nisi quis denuo natus fuerit ex aqͣ
&e sp̃u. non potest introire in regnum

Expanded text:
YPRIANUS ET CAETERI STEPHANO FRATRI SALUTEM. I. Ad quaedam disponenda et consilii communis examinatione limanda necesse habuimus, frater chartibus, cogere et celebrare concilium. In quo multa quidem prolata atque transacta sunt: sed de eo vel maxime tibi scribendum, et cum tua gravitate ac sapientia eonferendum fuit, quod magis pertineat et ad sacerdotalem auctoritatem, et ad Ecclesiae catholicae unitatem pariter ac dignitatem de divinae dispositionis ordinatione venientem, eos qui sunt foris extra Ecclesiam tincti, et apud haereticos et schismaticos profanae aquae labe maculati, quando ad nos atque ad Ecclesiam, quae una est, venerint, baptizari oportere; eo quod parum sit eis manum imponere ad accipiendum Spiritum sanctum, nisi accipiant et Ecclesiae Baptismum. Tunc enim demum plene sanctificari et esse filii Dei possunt, si Sacramento utroque nascantur, cum scriptum sit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
& a foro nitris. & cȩteris quoq adiumen¬
tis. & solio. & piscina opus sit: quibꝰ ablui
& mundari corpusculum possit. Aliter
credentis pectus abluitur: aliter mens
hominis. ꝑfidiȩ merito mundatur. In
sacramentis salutarib: necessitate co¬
gente. & deo indulgentiam suam largi¬
ente.totum credentib conferunt diui¬
na compendia. Nec quemqͣm mouere
debet quod asꝑgi uel ꝑfundi uidentur
egri. cum gr̃am dñicam consecuntur: qͣn¬
do scriptura diuina ꝑ iezechiel ꝓpħam
loquatur & dicat. E asꝑgam suꝑ uos¬

Expanded text:
 aphronitris et caeteris quoque adjumen aphronitris et caeteris quoque adjumentis et solio et piscina opus sit, quibus ablui et mundari corpusculum possit. Aliter pectus credentis abluitur, aliter mens hominis per fidei merita mundatur. In sacramentis salutaribus necessitate cogente, et Deo indulgentiam suam largiente, totum credentibus conferunt divina compendia. Nec quemquam movere debet quod aspergi vel perfundi videntur aegri cum gratiam dominicam consequuntur, quando Scriptura sancta per Ezechielem prophetam loquatur et dicat: Et aspergam su
Abbreviated transcription (Latin):
nitur ut hic accipiatur quod illic nec
est nec dari potest: manifestum ẽ nec re¬
remissionẽ peccatorum dari ꝑ eos posse.
quos constet sp̃m sc̃m non habere. Et
iccirco ut scdm diuinam dispositionem
possint: eccłȩ baptismo baptirandi st̃
omnes omnino qui ab aduersariis & an
etiam fili km̃e quid michi de illis uide¬
tur qui in infirmitate & languore grãm
dei consecunt᷑: an habendi sint legiti¬
mi xp̃iani. eo quod aqua salutari non
sint loti sed ꝑfusi. Qua in parte nemi¬
ni uerecundia & modestia nr̃a preuidi¬
cat: quo minus unusquisq quod pu¬
tat sentiat. & quod senserit faciat. Nos
quantum concipit mediocritas nr̃a esti¬
mamus in nullo mutilari & debilitari
illic posse contingere. ubi plene & tota fi¬
de &e dantis a sumentis accipitur. quod
de diuinis munerib hauritur. Neq enĩ
sic insacramento salutari delictorũ con¬
tagia ut in lauachro carnali &e scłart¬
sordes & cutis & corporis abluuntur: nt¬

Expanded text:
nitur ut hic accipiatur quod illic nec nitur ut hic accipiatur quod illic nec est nec dari potest, manifestum est nec remissionem peccatorum dari per eos posse quos constet spiritum sanctum non habere. et idcirco ut secundum diuinam dispositionem possint, ecclesiae baptismo baptizandi sunt omnes omnino qui ab aduersariis et anetiam, fili carissime, quid mihi de illis nideotnr qui in infirmitate et languore gratiam Dei consecuntur, an habendi sint legitimi christiani, eo quod aqua salutari non loti sint sed perfusi. qua in parte nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quo minus unusquisque quod putat sentiat et quod senserit faciat. nos, quantum concipit mediocritas nostra, aestimamus in nullo mutilari et debilitari illic posse contingere, ubi plena et tota fide et dantis et sumentis accipitur quod de diuinis muneribus hauritur. neque enim sic in sacramento salutari delictorum contagia ut in lauacsordes cutis et corporis abluuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m non possunt.: & in hoc ipsoa
nob̾ tementur: ut ostendamus omnino¬
q sua peccata dimittant᷑. pbat & decla¬
rat in ȩuangelio suo dñs ꝑ eos solos pos¬
se peccata dimitti: qui habeant sp̃m sc̃m.
Post resurrectionẽ enim discipulos suos
mittens: loquitur ad eos ae dicit. Sicut
misit me pater: & ego mitto uos. Hoc
cum dixisset: insufflauit & dixit eis. ac¬
tis retenta sunt. Quo in loco ostendit.
eum solum posse baptizare. & remissio¬
nẽ peccatorum dare: qui habeat sp̃m scm̃.
huc esset in matris utero constitutus. ut
certum esset atq manifestum baptiza¬
re non posse: nisi eos qui habeant sp̃m
sc̃m̃. Itaq qui hereticis atq scismaticis
patrocinantur.dicant nob̾ anhabeant
sp̃m sc̃m: an non habeant.Si habent. cur
illic baptizatis. cum ad nos ueniunt
Ibi si fuit: dari potuit. Si autem foris
cuncti heretici & scismatici ñ habent
sp̃m sc̃m. & ideo apud nos manus impo¬

Expanded text:
spiritum sanctum non possint, in hoc ipso a spiritum sanctum non possint, in hoc ipso a nobis tenentur ut ostendamuque peccata sua remittantur, probat et declarat m euangelio suo Dominus per eos solos posse peccata dimitti qui habent spiritum sanctum. post resurrectionem enim discipulos suos mittens loquitur ad eos et dicit: sicut misit me pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, insufflauit et ait illis: actis, tenebuntur . Quo in loco ostendit eum solum posse baptizare et remissionem peccatorum dare qui habeat Spiritum sahuc esset in utero matris constitutus , ut certum esset atque manifestum baptizare non posse nisi eos qui habeant Spiritum Sanctum. Itaque qui haereticis sive schismaticis patrociniantur, respondeant nobis an habeant Spiritum sanctum, an non habeant. Si habent, cur illic baptizatis, quando ad nos veniunt,us sit ubi si fuit dari potuit? Scuncti haeretici et schismatici non dant spiritum sanctum et ideo apud nos manus inpo
Abbreviated transcription (Latin):
minabunt᷑: docens scilicet & ostendens.
omnes omnino cum auctorib supplicio
coniungi. qui fuerint eorum peccato con¬
taminati. Quȩ gͦ merita apud eos esse cir¬
ca dm̃ possunt. quib supplicia diuinitꝰ
irrogantur: Aut quomodo tales iustifi¬
care baptizatos possunt. qui hostes sacer¬
dotum aliena & illicita & nullo sibi iure
concessa. usurpare conantur: Quos tamen
ipsos non miramur ꝓsua prauitate con¬
tendere. asserant necesse est singuli quiq
quod faciunt: nec uolunt uicti facile suc¬
cumbere. quamuis sciant id quod faciant
non licere: illud mirandum ẽ immo indig¬
nandum potius & dolendum . xp̃ianos an¬
tixp̃o assistere: & preuaricatores fidei atq
ȩcclȩ ꝓditores intus in ipsa ȩccła. contra ec¬
clesiam stare. Qui quamuis ꝑtinaces ali¬
as & indociles. uel hoc tamen confiten.¬
tur. quod uniuersi siue heretiei siue
scismatici non habeant sp̃m sc̃m. & ido
baptizare quidem possunt.dare autẽ

Expanded text:
minantur', docens scilicet et ostendens minantur', docens scilicet et ostendens omnes omnino cum auctoribus supplicio coniungi, qui fuerint eorum peccato contaminati. Quae ergo apud eos merita esse circa Deum possunt quibus supplicia diuinitus inrogantur? aut quomodo tales iustificare et sanctificare baptizatos possunt qui hostes sacerdotum aliena et inlicita et nullo sibi iure concessa usurpare conantur? quos tamen ipsos non miramur pro sua prauitate contendere. adserant necesse est singuli quique quod faciant, nec uolunt uicti facile succumbere, quamuis sciant id quod faciant non licere. illud mirandum est, immo indignandum potius et dolendum, christianos antichristis adsistere et praeuaricatores fidei adque ecclesiae proditores intus in ipsa ecclesia contra ecclesiam stare. qui quoniam pertinaces alias et indociles uel hoc tamen confitentur quod uniuersi siue haeretici siue schismatici non habeant spiritum sanctum, et ideo baptizare quidem possint, dare autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficere quȩ agunt. aut impetrare aliqͥd
conatib illicitis de deo possunt. qͥ contra
dm̃ quod eis non licet moliunt᷑: Qua re
qui nouatiano siue cȩteris eius modi scis¬
maticis patrocinant᷑. frustra contendunt
baptizari & scificari illic aliquem posse:
ubi constet baptirantes baptirandi licen¬
tiam non habere. Atq ut magis intelli¬
gi posset. contra eiusmodi audaciam.
quȩ sit censura diuina: inuenimus. in
tali facinore non solum duces & aucto¬
res. sed & participes. penis destinari. nisi
se a communione malorum separauerint.
precipiente ꝑ moysen dño & dicente. Se
paramini a tabernaculis hominũ istoꝵ
durissimoꝵ: & nolite tangere ab omnib
quȩ sunt eis. ne simul ꝑeatis in peccato
penas statim ꝓimpia communione ꝑsol¬
ueret. Quo exemplo ostenditur & ꝓbat᷑
qui se scismaticis contra prepositos & sa¬
cerdotes irreligiosa temeritate miscuernt
luctus. omnes qui manducant ea conta¬

Expanded text:
perficere quae agunt aut impetrare aliquid perficere quae agunt aut impetrare aliquid inlicitis conatibus de Deo possunt qui contra Deum quod eis non licet moliuntur? quare qui Nouatiano siue ceteris eiusmodi schismaticis patrocinantur frustra contendunt baptizari et sanctificari illic aliquem salutari baptismo posse ubi constet baptizantem baptizandi licentiam non habere. Adque ut magis intellegi posset contra eiusmodi audaciam quae sit censura diuina, inuenimus in tali facinore non solum duces et auctores sed et participes poenis destinari, nisi se a communione malorum separauerint, praecipiente per Moysen Domino et dicente: separamini a tabernaculis istorum hominum durissimorum, et nolite tangere ab omnibus, quae sunt eis, ne simul pereatis in peccato poenas statim pro impia communione persolveret. Quo exemplo ostenditur, et probqui se schismaticis contra praepositos, et sacerdotes irreligiosa temeriluctus, omnes qui manducant ea conta
Abbreviated transcription (Latin):
esse & ꝓficere sacrificia irreligiose & illici¬
te contra ius diuinȩ dispositionis oblata.
Turibula quoq ipsa in quib incensum
illicite fuerat oblatum. ne in usu decet̾o¬
essent sacerdotib. sed potius indignati¬
onis & diuinȩ ultionis memoriam corri¬
gendis posteris exiberent: iussu dñi con¬
flata atq igni purgata in lamminas du¬
ctiles ꝓducunt᷑. & affigunt᷑ altari: scd̃m
quod loquitur scriptura diuina. Memo¬
riale filiis isrł inquit. ut ñ accedat qͥs¬
quam alienigena qui ñ est ex semine a¬
aron. ponere incensum ante dm̃: ut ñ
sit sicut chore. Etamen illi scisma non
fecerant: nec foras egressi contra dei sacer
dotes impudenter atq hostilit rebella¬
uerant. Quid nunc hi ȩccłam scindentes
atq contra pacem & unitatem xp̃i rebel¬
les. cathedram sibi constituere & pͥmatũ
assumere. & baptizandi atq offerendi¬
licentiam uendicare conantur: quomodo

Expanded text:
esse et proficere sacrificia irreligiose et illiciesse et proficere sacrificia irreligiose et illicite contra jus divinae dispositionis oblata. Thuribula quoque ipsa in quibus incensum illicite fuerat oblatum, ne in usu de cetessent sacerdotibus, sed potius indignationis et ultionis diuinae memoriam corrigendis posteris exhiberent, iussu Domini conflata adque igne purgata in laminas ductiles producuntur et adfiguntur altari secundum quod loquitur scriptura diuina. memoriale, inquit, filiis Israel ut non accedat quisquam alienigena qui non est ex semine Aaron inponere incensum ante Dominum ut non sit sicut Core. et tamen illi schisma non fecerant nec foras egressi contra Dei sacedotes impudenter atque hostiliter rebellaverant, quod nunc hi ecclesiam scindentes, et contra pacem atque unitatem Christi rebelles, cathedram sibi constituere, et primatum assumere, et baptizandi atqlicentiam uindicare conantur. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
bis non discrepare:sciat quisq hoc oppo¬
nendum putat. primum ñ esse nob̾ ae scis¬
maticis unam simboli legem. neq eandẽ
interrogationẽ. Namcum dicunt credis
remissionẽ peccatorũ. & uitam ȩt̃nam. per
scãm ȩccł̃am: mentiunt᷑ int̾rogationem.
quando non habeãt ȩcclam. Tunc deinde
uoce sua ipsi confitentur. remissionẽ pec
non habentes.ostendunt remitti illic ñ¬
posse peccata. Quod uero eundem quem
hoc adiuuare tales potest. Nam ce chore
e dathan &e abyron. cum sacerdote aaron
& moyse eundem dm̃ nouerant. parile¬
ge & religione uiuentes. unum & uerũ
dm̃. quicolendus. atq inuocandus erat
inuocabant: tamen quia loci sui minis¬
terium transgressi contra aaron sacerdo¬
tem. qui sacerdotium legitimũ dignati¬
one atq ordinatione dñi ꝑceꝑat. sacrisi¬
candi sibi licentiam uendicauerunt diui¬
nitus ꝑcussi penam statim ꝓ illicitis cona¬
tib rependerunt: nec potuerunt rata

Expanded text:
bis non discrepare: sciat quisque hoc oppobis non discrepare: sciat quisque hoc opponendum putat primum non esse unam nobis et schismaticis symboli legem neque eandem interrogationem. nam cum dicunt credis in remissionem peccatorum et uitam aeternam per sanctam ecclesiam, mentiuntur interrogatione, quando non habeant ecclesiam. tunc deinde uoce sua ipsi confitentur remissionem peccase, quam non habentes ostendunt remitti illic peccata non posse. Quod uero eundem quem hoc adiuuare taet Dathan et Abyron cum sacerdote Aaron et Moyse eundem Deum noverant, pari lege et religione viventes unum et verum Deum, qui colendus atque invocandus fuerat, invocabant: tamen quia loci sui ministerium transgressi contra Aaron sacerdotem, qui sacerdotium legitimum dignatione Dei atque ordinatione perceperat, sacrificandi sibi licentiam vendicaverunt, divinitus percussi poenas statim pro illicitis conatibus rependerunt, nec potuerunt rata
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͣm dicere. aquam baptismi salutarẽ
& gr̃am cȩlestem communẽ cum scismaticis
esse posse:cum quib nec trestris nec scłaris
potus debeat esse communis: Fauet ad¬
hoc in ȩuangelio dñs: & maiore intelligen¬
tiȩ luce manifestat: quod hi idem qui se¬
tc̃ atͥbu iuda beniamin sciderant. & iero¬
solimis derelictis samariam secesserant.
inter ꝓphanos agentiles computarent᷑
Nam cum primum discipulos suos in mi
nist̾ium salutis mitteret: mandauit aedix̃.
In uiam gentium ne abieritis. de in ciuitates
samaritanorum ne intraueritis. Ad iude¬
os prius mittens: gentiles adhuc prec̾iri
iubet. Addendo autem & ciuitates samari¬
tanorum debere omitti. ubi erant scisma¬
tici: ostendit scismaticos gentilib adeqͣri.
Quod si aliquis opponit ut dicat. eandẽ
nouatianum legem tenere. quã catholica
eccła teneat. eodem symbolo qͦ & nos bap¬
hoc usurpare eum potestatẽ baptizandi
posse. quod uideatur in int̾rogatione a no¬

Expanded text:
 quisquam uestrum dicere aquam baptismi salutarem  quisquam uestrum dicere aquam baptismi salutarem et gratiam caelestem communem cum schismaticis esse posse, cum quibus nec terrestris  nec saecularis potus debeat esse communis? satiat adhuc in euangelio suo Dominus et maiorem intellegentiae lucem manifestat quod tunc a tribu Juda et Benjamin sciderant, et Hierosolymis derelictis Samariam secesserant, inter profanos et gentiles computarentur. Nam, quum primum discipulnisterium salutis mitteret, mandauit et dixit: in uiam nationum ne abieritis et in ciuitatem Samaritanorum ne intraueritis. ad Iudaeos prius mittens gentiles adhuc praeteriri iubet: addendo autem et ciuitatem Samaritanorum debere omitti, ubi erant schismatici, ostendit schismaticos gentilibus adaequari. Quod si aliquis illud opponit nt dicat eandem Nonatianum legem tenere quam catholica ecclesia teneat, eodem symbolo quo et nos baphoc usurpare eum potestatem baptizandi posse quod uideatur interrogatione baptismi a no
Abbreviated transcription (Latin):
tura diuina. ubi a tͥbub duab iudȩ & beia¬
inin. decem trib scissȩ sunt: & relicto rege
suo alterum sibi constituerunt. E indig¬
natus ẽ inquit dñs in omni semine isrł
&e dimouit eos. & dedit eos in direptionẽ
donec abiceret eos a facie sua. quia dissi¬
patus est isrł a domo dauid. & constitue¬
runt sibi ieroboam filium nabath. Indig¬
natum esse dñm dixit. & eos in ꝑditionẽ
dedisse. quod abunitate dissipati essent:
atq alterum sibi regem constituissent. &¬
tanta indignatio dñi extitit aduersus il¬
los.qui scisma fecerant: ut etiam cũ homo
dei ad ieroboam missus esset. qui ei pecca¬
ta sua exꝓbraret atq ultionẽ futuram
prediceret. panem quoq: apud eos edere
&e aquam bibere uetaretur. quod cum ñ
custodisset. &e contra preceptum dei pran-¬
sisset. statim diuinȩ censurȩ maiestate ꝑ¬
cussus est ut inde regrediens. impetu ac
morsu leonis in itinere necaretur. & audet

Expanded text:
tura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniatura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniamin decem tribus scissae sunt et relicto rege suo alterum sibi foris constituunt: et indignatus est, inquit, Dominus in omni semine Israel et dimouit eos et dedit eos in direptionem donec abiceret eos a facie sua, quia dissipatus est Israel a domo Dauid, et constituerunt sibi regem Hieroboam filium Nabat. indignatum esse Dominum dixit et eos in perditionem dedisse quod ab unitate dissipati essent adque alterum sibi regem constituissent. et tanta indignatio Domini extitit aduersus illos qui schisma fecerant, ut etiam cum homo Dei ad Hieroboam missus esset qui ei peccata sua exprobraret adque ultionem futuram praediceret, panem quoque apud illos edere et aquam bibere uetaretur. quod cum non custodisset et contra praeceptum Dei prandisset, statim diuinae censurae maiestate percussus est, unde regrediens inpetu ac morsu leonis in itinere necaretur. et audet
Abbreviated transcription (Latin):
dicente. ds qui inhabitare facit unanimes
indomo: Deniq unanimitatẽ xp̃ianã
firmã sibi atq ĩ separabili caritate conexa
quando dñs corpus suum panem uocat.
de multorũ adunatione g̃noꝵ ꝯ gestũ ppłm
nr̃m quem portabat. indicat adunatũ:
& quando sanguinẽ suũ uinũ appellat.
de botris atq acinis plurimis expressũ.
atq in unum coactum. gregem nr̃m sig¬
nificat. commixtione adunatȩ multitu¬
dinis copulatum.Si nouatianus huic pa¬
ni dm̃ico adunatus est. si xp̃i poculo et
ipse commixtus est: poterit uideriumci¬
ce ȩccłastici baptisim habere gr̃am posse.
sieum constiterit unitatem ȩcclȩ tenere.
Deniq quam sit inseparabile unitatis
sacram̃tum. & quam sine spe sint & ꝑdi¬
tionem sibi maximam de dei indignati¬
one acquirant. qui scisma faciunt. & re¬
licto ep̃o alium sibi foris pseudo ep̃m cõ¬
stituunt: declarat in libris regum scrip¬

Expanded text:
dicente: Deus qui inhabitare facit unanimes dicente: Deus qui inhabitare facit unanimes in domo? denique unanimitatem christianam firma sibi adque inseparabili caritate conexamquando Dominus corpus suum panem uocat de multorum granorum adunatione congestum, populum nostrum quem portabat indicat adunatum: et quando sanguinem suum uinum appellat de botruis adque acinis plurimis expressum adque in unum coactum, gregem item nostrum significat commixtione adunatae multitudinis copulatum. si Nouatianus huic pani dominico adunatus est, si Christi poculo et ipse conmixtus est, poterit uideri et unici ecclesiastici baptismi habere gratiam posse, si eum constiterit ecclesiae unitatem tenere. Denique quam sit inseparabile unitatis sacramentum et quam sine spe sint et perditionem sibi maximam de indignatione Dei adquirant qui schisma faciunt et relicto episcopo alium sibi foris pseudoepiscopum constituunt, declarat in libris Regnorum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus explanat: docens &e precipi¬
ens hereticum uitandum esse. ut ꝑuersũ
&e peccatorẽ. & a semet ipso damnatum. Hic
est enim qui reus sibi erit: non ab ep̃o eiec¬
tus sed sponte de ȩccła ꝓfugus. & heretica
presumptione a semetipso damnatus. E
iccirco dñs insinuans nob̃ unitatem de di-¬
uina auctoritate uenientem: ponit aedicit.
Ego & pater unumsumus. Ad quam unita¬
tem redigens ȩccłam suam: denuodicit. &¬
erit unus grex & unus pastor. Si autem
grex unus. quomodo potest gregi annu¬
merari qui innumero gregis non est: Aut
pastor haberi quomodo potest.qui manen¬
te uero pastore. & in ȩccła dei ordinatione¬
dei succidua presidente. nemini succedens.
&e a seipso ipse incipiens. alienus fit dñicȩ
pacis. ac diuinȩ unitatatis inimicus. non
habitans indomo dei id est in ȩccła di. in
qua non nisi concordes atq unanimes
habitant. loquente inpsalmis sp̃u sc̃o &e

Expanded text:
apostolus Paulus explanat docens et praecipiapostolus Paulus explanat docens et praecipiens haereticum uitandum esse ut peruersum et peccatorem et a semet ipso damnatum. hic est enim qui reus sibi erit, non ab episcopo eiectus, sed sponte de ecclesia profugus, haeretica praesumptione a semet ipso damnatus. Et idcirco Dominus insinuans nobis unitatem de diuina auctoritate uenientem ponit et dicit: ego et pater unum sumus. ad quam unitatem redigens ecclesiam suam denuo dicit: et erit unus grex et unus pastor. si autem grex unus est, quomodo potest gregi adnumerari qui in numero gregis non est aut pastor haberi quomodo potest qui manente uero pastore et in ecclesia Dei ordinatione succedanea praesidente nemini succedens et a se ipse incipiens alienus fit et profanus, dominicae pacis ac diuinae unitatis inimicus, non habitans in domo Dei id est in ecclesia Dei, in qua non nisi concordes adque unanimes habitant, loquente in psalmis spiritu sancto et
Abbreviated transcription (Latin):
q aut tenere eccłam nullomodo potest.
qui in ȩccła ordinatus non est. Foris enĩ
separabilis atq indiuiduȩ domus uni¬
tatem tenere. manifestat scripturȩ diui-¬
nȩ fides:cum de sacramento paschȩ ae
agni. qui agnus. xp̃m designabat: scͥp¬
tum est. Indomo una comedetur: non
eicietis de domo carnem foras. Quod itẽ
circa raab quȩ ipsa quoq typum por¬
tat ȩccłȩ. ex pressum undemus: cui man¬
datu &e dicitur. Patrem tuum &e matrẽ
tuam. & fr̃s tuos. & totam domum patris
tui: colliges ad te ipsam in domum tuam:
& omnis qui exierit ostium domus tuȩ
foras reus sibi erit. Quo sacramento de¬
claratur. in unam domum solam. idest
in ȩccłam uicturos & interitum mundi
euasuros: colligi oportere. Quisq autem
de coulectis foras exierit. id est si quisquã
in ȩccłam gr̃ãm consecutus exierit & ab
ȩccła recesserit: reum sibi futurum. id est
ipsum sibi quod ꝑeat imputaturũ. Quod

Expanded text:
que aut tenere Ecclesiam nullo modo potest que aut tenere Ecclesiam nullo modo potest us in ecclesia non est. Foris autem separabilis adque indiuiduae domus unitatem tenere manifestat scripturae diuinae fides, cum de sacramento paschae et agni qui agnus Christum designabat scriptum est: in domo una comedetur, non eicietis de domo carnem foras. quod item circa Raab quae ipsa quoque typum portabat ecclesiae expressum uidemus, cui mandatur et dicitur: patrem tuum et matrem tuam et fratres tuos et totam domum patris tui colliges ad te ipsam in domum tuam, et omnis qui exierit ostium domus tuae foras reus sibi erit. quo sacramento declaratur in unam domum solam id est in ecclesiam uicturos et ab interitu mundi euasuros colligi oportere, quisque autem de collectis foras exierit, id est si quis quamuis in ecclesia gratiam consecutus recesserit et ab ecclesia exierit, reum futurum, id est ipsum sibi quod pereat inputaturum. quod