comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit tam̃ fieri. ut id qͦd uidemus. ñ sit aliud
meũ aliud tuũ: s unũ illud presto sit utri¬
q nr̃m. & simul ab utroq uideatur.or Ma¬
infestissimũ est. ac̃. Possumꝰ etiã unã aliquã
uocẽ simul audire. ut quãus alius sit au¬
ditus m̃s. aliꝰ tuus. non sit tam̃ alia mea.
&e alia tua uox. quã simul audimus: uel
alia pars eius auditu meo capiatur. & alla
tuo: s quicqͥd sonuerit. & unũ & totũ au¬
diendum simul assit ambob .or. & hoc ma¬
nifestum ẽ. as̃ lam etiã de cęteris sensib cor¬
poris licet anmadũtas qͦd dicimus: neq
omĩno illos quod ad hanc rẽ attinet ita se
habere ut illos duos oculorũ & auriũ: ne¬
q omĩno non ita. Nam quia ex uno aere
& ego & tu possumus implere spiramentũ.
& eius aeris affectionem odore sentire &i¬
tem. Quia ex uno melle. uł quolibet alio
cibo seu potu ambo gustare possumꝰ. & eius

Expanded text:
sit tamen fieri ut id quod videmus, non sit aliud sit tamen fieri ut id quod videmus, non sit aliud meum, aliud tuum; sed illud unum praesto sit utrique nostrum et simul ab utroque videatur. E. Manifestissimum est. A. Possumus etiam unam aliquam vocem simul audire, ut quamvis alius sit auditus meus, alius tuus, non sit tamen alia mea, et alia tua vox quam simul audimus, vel alia pars ejus auditu meo capiatur, et alia tuo, sed quidquid sonuerit, et unum et totum audiendum simul adsit ambobus. E. Et hoc manifestum est. 17. A. Jam etiam de caeteris sensibus corporis licet animadvertas quod dicimus, neque omnino illos, quod ad hanc rem attinet, ita se habere ut illos duos oculorum et aurium, neque omnino non ita. Nam quia ex uno aere et ego et tu possumus implere spiramentum, et ejus aeris affectionem odore sentire: et item quia ex uno melle, vel quolibet alio cibo seu potu ambo gustare possumus, et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. sentit m̃s: & tuũ. sentit tuus. Nam
ideo plerũq interrogor ab eo qui aliquid
uidet. utrũ hoc etiam ego uideam: quia e¬
go me uidere. aut non uidere sentio: non
ille qui non interrogat. as. Q uid ipsã ra¬
tionem. nonne unusquisq nr̃m habet suã.
quando quidẽ fieri potest. ut ego aliquid
intelligam. cum tu id non intelligis: nec u¬
trum intelligam tuscire possis. ego autem
sciam: or Manifestum ẽ etiam rationales
mentes. singłos quosq nrm singłas habere.
ac̃. Num etiam poteris dicere singłos soleᷤᷤ nos
habere quos uidemꝰ. aut lunas. aut lucife¬
ros. aut cetera huiusmodi: quauis suoqͥs¬
q ac ꝓprio sensu ista uideat :or. Nullo mo.¬
do istuc dixer̃i. as Possumꝰ gͦ uide unum aliquid
multi simul. cum sint sensus nr̃i in nobis
singulis singłi. quib omĩb illud unum
sentimus. quod simul uidemus: ut quam¬
uis alius sensus meus sit. & alius tuus. pos¬

Expanded text:
meum sentit meus, et tuum sentit tuus: nam meum sentit meus, et tuum sentit tuus: nam ideo plerumque interrogor ab eo qui aliquid videt, utrum hoc etiam ego videam, quia ego me videre aut non videre sentio, non ille qui interrogat. A. Quid? ipsam rationem nonne unusquisque nostrum habet suam? quandoquidem fieri potest ut ego aliquid intelligam, cum tu id non intelligis; nec utrum intelligam tu scire possis, ego autem sciam. E. Manifestum est etiam rationales mentes singulos quosque nostrum singulas habere. 16. A. Num etiam poteris dicere singulos soles nos habere quos videmus, aut lunas, aut luciferos, aut caetera hujusmodi, quamvis suo quisque ac proprio sensu ista videat? E. Nullo modo istud dixerim. A. Possumus ergo videre unum aliquid multi simul, cum sint sensus nostri nobis singulis singuli, quibus omnibus illud unum sentimus quod simul videmus; ut quamvis alius sensus meus sit, et alius tuus, pos
Abbreviated transcription (Latin):
aut si aliquid supͣ est. eum ipsũ dm̃ eẽ con¬
cedes. Quare siue supra sit aliquid siue ñ
sit: manifestũ erit dm̃ eẽ. cum ego qͦd ꝓmi¬
si eẽ supra rationẽ eodem ipso adiuuante
monstrauero. or. Demonstra gͦ quod pollice¬
poris meus idem sit qui tuus: anuero me¬
us. non sit nisi m̃s. & tuus. non sit nisi tuus:
quod si non ita eẽt: non possem ꝑoculoᷤᷤ me¬
os uidere aliquid qͦd tu ñ uideres. or Conce¬
do ꝓrsus: quãuis eiusdẽ generis. tam̃ sin¬
gulos nos habere sensus uidendi. uł audi¬
enddi. uł quosuibet alios ecteroꝵ. Non enĩso¬
lum uidere. s etiam audire potest aliquis
hominũ qͦd alius non audiat: & aliud ali¬
quid quolibet alio sensu quisquã sentire.
qͦd alius non sentiat. Unde manifestum ẽ.
& tuum ñ nisi tuũ: & meũ sensum. ñ esse
nisi meũ ad hoc idem respondebis de illo
etiam sensu interiore: an aliquid aliud: or
Nichil sane aliud. Nam & ille utiq sensum

Expanded text:
aut si aliquid supra est, eum ipsum Deum esse conaut si aliquid supra est, eum ipsum Deum esse concedes. Quare sive supra sit aliquid, sive non sit, manifestum erit Deum esse, cum ego, quod promisi, esse supra rationem, eodem ipso adjuvante monstravero. E. Demonstra ergo quod polliceporis meus idem sit qui tuus, an vero meus non sit nisi meus, et tuus non sit nisi tuus; quod si non ita esset, non possem per oculos meos videre aliquid, quod tu non videres. E. Concedo prorsus, quamvis ejusdem generis, tamen singulos nos habere sensus, videndi, vel audiendi, vel quoslibet alios caeterorum. Non enim solum videre, sed etiam audire potest aliquis hominum quod alius non audiat, et aliud aliquid quolibet alio sensu quisquam sentire quod alius non sentiat. Unde manifestum est et tuum nonnisi tuum, et meum sensum non esse nisi meum. A. Hoc idem respondebis de illo etiam sensu interiore? an aliquid aliud? E. Nihil sane aliud. Nam et ille utique sensum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior. as. Ita plane. Nam ipse huic tuȩ ra¬
tioni dedit tam de se pie uereq sentire: s
queso te si non inueneris eẽ aliquid supͣ
nostram rationẽ. nisiquod eternũ atq in cõ¬
mutabile ẽ. dubitabis ne hunc dm̃ dicere:
nam & corpora mutabilia eẽ cognoscis: & ip¬
sam uitã qua corpus animatur ꝑ affectus
uarios. mutabilitate ñ carere manifestũ
ẽ: & ipsa ratio cum mͦ ad uerum ꝑuenire ni¬
titur. modo non nititur: & aliquando ꝑue¬
nit. aliquando ñ ꝑuenit: mutabilis ꝓfecto¬
eẽ conuincitur. Que si nullo adhibito cor
neq ꝑ illum sensũ se inferiorẽ. s ꝑ se ipsam
cernit ȩternũ aliquid & in cõmutabile: si¬
mul & se ipsam inferiorem: & illũ oportet
dm̃ suũ ẽẽ fateatur:. or. Hunc plane fatebor
dm̃: quo nichil suꝑius ẽẽ constiterit. aG̃.
Bene habes. Nam mͥ satis erit ostendere ẽẽ
aliquid huius modi qͦd aut fateberis dm̃neẽ:

Expanded text:
superior. A. Ita plane: nam ipse huic tuae rasuperior. A. Ita plane: nam ipse huic tuae rationi dedit, tam de se pie vereque sentire. Sed, quaeso te, si non inveneris esse aliquid supra nostram rationem, nisi quod aeternum atque incommutabile est, dubitabisne hunc Deum dicere? Nam et corpora mutabilia esse cognoscis; et ipsam vitam qua corpus animatur, per affectus varios mutabilitate non carere manifestum est; et ipsa ratio cum modo ad verum pervenire nititur, modo non nititur, et aliquando pervenit, aliquando non pervenit, mutabilis esse profecto convincitur. Quae si nullo adhibito corpneque per ullum sensum se inferiorem, sed per seipsam cernit aeternum aliquid et incommutabile, simul et seipsam inferiorem, et illum oportet Deum suum esse fateatur. E. Hunc plane fatebor Deum, quo nihil superius esse constiterit. A. Bene habet: nam mihi satis erit ostendere esse aliquid hujusmodi, quod aut fateberis Deum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
b natura nr̃a completur ut homines simꝰ.
aliquid in ueniri posse prestantius quam
hoc qͦd inhis trib tcio loco posiumꝰ: nam &
corpus nos habere manifestum ẽ & uitam
quanda qua ipsum corpꝰ animatur atq
uegetatur: quȩ duo etiã in bestiis agnoscimꝰ:
& terciũ quiddã quasi aĩe nr̃e caput. aut
ocłm: aut si quid congruentius de ratione
atq intelligentia dici potest: quã non ha¬
bet natura bestiarũ. Quare uide obsecro u¬
trum aliquid inuenire possis: qͦd sit inna¬
tura hominis ratione sublimius. or. Nicħ
omino melius uideo. ag̃. Quid. si aliquid in¬
uenire poterimꝰ. quod non solum eẽ ñ dubi¬
tes. s: etiam ipsa nr̃a ratione prestantius: du¬
bitabis ne illud quicquid ẽ. din dicere : or. N
continuo si quid melius quã id qͦd in mea
natura optimũ ẽ. inuenire potuero: dm̃
ẽẽ dixerim. Non enĩ michi placet dm̃ appel¬
lare. quo mea ratio ẽ inferior: s quo ẽ nullꝰ

Expanded text:
us natura nostra completur ut homines simus, us natura nostra completur ut homines simus, aliquid inveniri posse praestantius, quam hoc quod in his tribus tertio loco posuimus? Nam et corpus nos habere manifestum est, et vitam quamdam qua ipsum corpus animatur atque vegetatur, quae duo etiam in bestiis agnoscimus, et tertium quiddam quasi animae nostrae caput aut oculum, aut si quid congruentius de ratione atque intelligentia dici potest, quam non habet natura bestiarum. Quare vide, obsecro, utrum aliquid invenire possis, quod sit in natura hominis ratione sublimius. E. Nihil omnino melius video. 14. A. Quid si aliquid invenire potuerimus, quod non solum esse non dubites, sed etiam ipsa nostra ratione praestantius? dubitabisne illud quidquid est, Deum dicere? E. Non continuo, si quid melius quam id quod in mea natura optimum est, invenire potuero, Deum esse dixerim. Non enim mihi placet Deum appellare, quo mea ratio est inferior, sed quo nullus est
Abbreviated transcription (Latin):
no sane.& uerissima ẽẽ consentio. as. Attende
iam utrũ etiam ratio de hoc interiore sensu
iudicet. lã cm̃ñ quero utrũ eam meliorẽ illo
eẽ dubites: quia non dubito id te iudicare:
quãqua ne ii quidẽ iam querendũ putẽ.
utrum de isto sensu iudicet ratio. Namq
uhis ipsis quȩ infra eam sunt idẽ in corpo¬
rib & insensib corꝑis. & isto interiore sensu.
quomodo sit aliud alio melius. & quã sit il¬
lis prestantior ipsa: quȩ tande nisi ipsa re¬
nuntiat: qͦd ꝓfecto nullo mͦ posset: niside
Hisipsa uidicaret. or Mlanfestumẽ. AcCũgͦ
eam naturã quȩ tantũ est. neq uiuit. neq
intelligit. sicutiẽ corpus exanime. p̃cedat
ea natura. quȩ non tantũ est. s etiam uiuit
nec intelligit sicuti ẽ amima bestiarũ: & rur¬
sus hanc p̾cedat ea. quȩ simul &e est. & ui¬
uit. & intelligit. sicut mens in hoĩe rationa¬
lis: num arbitraris in nob̾. id ẽ in his inqͥ¬

Expanded text:
no sane, et verissimno sane, et verissimjam utrum ratio etiam de hoc interiore sensu judicet. Jam enim non quaero utrum eam meliorem illo esse dubites, quia non dubito id te judicare: quanquam ne id quidem jam quaerendum putem, utrum de isto sensu judicet ratio. Namque in iis ipsis quae infra eam sunt, id est in corporibus et in sensibus corporis et isto interiore sensu, quomodo sit aliud alio melius, et quam sit illis praestantior ipsa, quae tandem, nisi ipsa renuntiat? quod profecto nullo modo posset, nisi de his ipsa judicaret. E. Manifestum est. A. Cum ergo eam naturam quae tantum est, nec vivit nec intelligit, sicuti est corpus exanime, praecedat ea natura quae non tantum est, sed etiam vivit, nec intelligit, sicuti est anima bestiarum; et rursus hanc praecedat ea quae simul et est et vivit et intelligit, sicut in homine mens rationalis; num arbitraris in nobis, id est in iis quib
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ẽ.rum qui uidicat. eo de quo iudi¬
cat. eẽ meliorem. as Cernis gͦ etiã istũ cor¬
poris sensum. de corꝑib quodã mͦ iudica¬
re. Ad illum enĩ ꝑtinet uoluptas & dolor:
cũ uellenter uel asꝑe corpore attingit᷑. Nã
sicut ille interior quid desit. uel satissit o¬
desit uł satis sit. colorib iudicat. Item. sicut
ille interior de auditu nrõ iudicat utrũ mi¬
nus an sufficient᷑ intentus sit: sic iudicat au¬
ditus ipse de uocib. quid earũ lenit influat.
aut aspere ꝑstrepat. Non necesse ẽ cęteroᷤᷤ sen¬
sus corporis psequi. Iam enĩ ut opior ani¬
maduertis quid uelim dicere: ita scilicet sen¬
sum illũ interiorem de istis corꝑis sensibus
nidicare. cũ eoꝵ & integritatem ꝓbat. & de¬
ditum flagitat: quẽ admodũ & ipsi corpori
sensus de corporib iudicant. assimites in eiᷤᷤ
lenem tactũ reicientes ꝙ contrariũ. or̃. Cer¬

Expanded text:
dubium est eum qui judicat, eo de quo judidubium est eum qui judicat, eo de quo judicat esse meliorem. A. Cernis ergo istum etiam corporis sensum de corporibus quodammodo judicare? Ad illum enim pertinet voluptas et dolor, cum vel leniter vel aspere corpore attingitur. Nam sicut ille interior quid desit vel satis sit ouid desit, vel satis sit coloribus judicat. Item sicut ille interior de auditu nostro judicat, utrum minus an sufficienter intentus sit; sic judicat auditus ipse de vocibus, quid earum leniter influat, aut aspere perstrepat. Non necesse est caeteros sensus corporis persequi: jam enim, ut opinor, animadvertis quid velim dicere, ita scilicet sensum illum interiorem de istis corporis sensibus judicare, cum eorum et integritatem probat, et debitum flagitat, quemadmodum et ipsi corporis sensus de corporibus judicant, assumentes in eis lenem tactum, rejicientesque contrarium. E. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam̃ uiuit. In quo cũ & ille interior repi¬
atur: cur eũ meliorẽ putes dic mͥ. Sienim
dixeris. quia ille istum sentit: ñ te credo
inuenturũ regłam qua fidere possimꝰ. om̃e
sentiens melius eẽ quã id qͦd ab eo sentitur.
ne fortassis ex hoc etia cogamur dicere om̃e
Hoc enĩ falsum ẽ: quia homo intelligit sapi¬
entiam. & non ẽ melior quã ipsa sapientia.
Quã obrem uide qua causa tibi uisum sit
sensum interiorem. huic senfui quo senti¬
mus corꝑa. eẽ p̃ferendũ. or Quia modera¬
torem &e udicem quendã huiꝰ. illum eẽ cog¬
nosco. Nama si quid huic inofficio suo ab¬
fuerit: ille tanquã debitum aministro fla¬
gitat. sicut pauloante disputatũ ẽ. Non it
se uidere aut non uidere. sensus oculi uidet.
& quia ñ udet. ñ potest quid sibi desit. aut
qui satis sit iudicare: s ille interior quo
admonetur & anima bestie aꝑire ocłin clau¬
sum: & qͦd deesse sentit. implere. Nulli autẽ

Expanded text:
etiam vivit: in quo cum et ille interior reperietiam vivit: in quo cum et ille interior reperiatur, cur eum meliorem putes dic mihi. Si enim dixeris, quia ille istum sentit, non te credo inventurum regulam qua figere possimus, omne sentiens melius esse quam id quod ab eo sentitur, ne fortassis ex hoc etiam cogamur dicere, omne Hoc enim falsum est; quia homo intelligit sapientiam, et non est melior quam ipsa sapientia. Quamobrem vide qua causa tibi visum sit, sensum interiorem huic sensui quo sentimus corpora, esse praeferendum. E. Quia moderatorem et judicem quemdam hujus illum esse cognosco. Nam et si quid huic in officio suo defuerit, ille tanquam debitum a ministro flagitat, sicut paulo ante disputatum est. Non enim se videre, aut non videre sensus oculi videt, et quia non videt, non potest quid sibi desit, aut quid satis sit judicare; sed ille interior, quo admonetur et anima bestiae aperire oculum clausum, et quod deesse sentit implere. Nulli autem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ iudicas: sensũ ipsum. anꝗ sensus attingit. d̃ Sensũ
scilicet as Quare:o quia meliꝰ est id quod
etiam uiuit: quã id quod tantũ ẽ as Quid
illum sensũ interiorem quẽ quide infra
rationem & adhuc nobis cõmunẽ cum be¬
stiis supius indagauimus: dubitabne hu¬
ic sensui p̃ponere quo corpꝰ attingimꝰ. et
quẽ iam ipsi corpori p̃ponendum ẽẽ dixi¬
sti:or. Nullomͦ dubitauerim. as̃. Etiã hoc
cur non dubites: uolo abs te audire. Non
eñ poteris dicere hunc sensum interiore
iam in eo genere trium illoꝵ eẽ ponendum.
qͣd etiam intelligit: s adhuc ineo quod & ẽ.
& uiuit. etiã si intellectu caret. Iste enĩ sen¬
sus in est bestus: quib intellectus ñ inesto
Que cum ita suit: quero cur p̃ponã sen¬
sum interiorẽ huic sensui quo corporalia
sentiuntur. cum sit uterq meo genere qͦd
uiuit. Sensũ autẽ istum qui corꝑa attin¬
git ideo p̃posiusti corꝑib. quia illa sunt
in eo genere quod tantum ẽ: iste uͦ ineo qͦd

Expanded text:
esse judicas? sensum ipsum, an quod sensus attingit? E. Sensum scilicet. A. Quare? E. Quia melius est id quod etiam vivit, quam id quod tantum est. 12. A. Quid? illum sensum interiorem, quem quidem infra rationem, et adhuc nobis communem cum bestiis superius indagavimus, dubitabisne huic sensui praeponere quo corpus attingimus, et quem jam ipsi corpori praeponendum esse dixisti? E. Nullo modo dubitaverim. A. Etiam hoc cur non dubites, volo abs te audire. Non enim poteris dicere hunc sensum interiorem jam in eo genere trium illorum esse ponendum, quod etiam intelligit, sed adhuc in eo quod et est et vivit, etiamsi intellectu caret: iste enim sensus inest et bestiis, quibus intellectus non inest. Quae cum ita sint, quaero cur praeponas sensum interiorem huic sensui quo corporalia sentiuntur, cum sit uterque in eo genere quod vivit. Sensum autem istum qui corpora attingit, ideo praeposuisti corporibus, quia illa sunt in eo genere quod tantum est, iste vero in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
ratiocinantib aduidendũ eẽ cõmunẽ. Qua¬
ꝓpter cum multa alia possint occurrere. q̃
cõmunit᷑ & tanquã publice p̾sto sunt ratio¬
cinantib. & ab eis uideantur m̃te atq ra¬
tione singłoꝵ quoriiq cernentiũ. eaq in¬
iuiolata. & incõmutabilia maneant: non
tam̃ inuitus acceꝑim quod ista ratio & ue¬
ritas numeri tͥ potissimũ occurrit. cũ ad
id qͥd interrogauerã respondere uoluisseᷤ.¬

Expanded text:
ratiocinantibus ad videndum esse communem. Quaratiocinantibus ad videndum esse communem. Quapropter cum multa alia possint occurrere, quae communiter et tanquam publice praesto sunt ratiocinantibus, et ab eis videantur mente atque ratione singulorum quorumque cernentium, eaque inviolata et incommutabilia maneant; non tamen invitus acceperim quod ista ratio et veritas numeri tibi potissimum occurrerit, cum ad id quod interrogaveram, respondere voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
tenarius: quartus octonarius. qui duplex
ẽ quarti. Atq ita ꝑ om̃s cȩteros hoc reꝑies.
qͦd in pͥma copula numeroꝵ idẽ uno & du¬
ob inuentum ẽ. ut quotus quisq numer
ẽ ab ipso pͥncipio totus post illũ sit duplus
ciꝰ. Hoc gͦ qͦd ꝑ om̃s numeros eẽ ĩmobile. fir¬
mũ incorruptũq conspicimꝰ: unde conspi¬
cimꝰs non enĩ ullus ullo sensu corporis. om̃s
numeros attingit. Innumerabiles enĩ suñ.
Unde gͦ nouimus ꝑ om̃s hoc eẽ. aut qͣ fan¬
tasia. uł fantasmate. tanquã certa ueritas
numeri ꝑ mnumerabilia tamfident᷑ nisi in
luce interiori conspicitur: quã corꝑal sen¬
sus ignorat: His & talib multis docum̃tis
coguntur fateri. quib disputantib ds̃ do¬
nauit ingeniũ. & ꝑtinacia caliginẽ caligi¬
nẽ non obducit. rationem uerĩtatẽq nũ¬
meroꝵ & ad sensus corporis non ꝑtinere. &
inuertigibilem sincerãq consistere: & omib

Expanded text:
tenarius, quartus octonarius, qui duplex tenarius, quartus octonarius, qui duplex est quarti. Atque ita per omnes caeteros reperies hoc quod in prima copula numerorum, id est uno et duobus inventum est, ut quotus quisque numerus est ab ipso principio, totus post illum sit duplus ejus. Hoc ergo quod per omnes numeros esse immobile, firmum incorruptumque conspicimus, unde conspicimus? Non enim ullus ullo sensu corporis omnes numeros attingit; innumerabiles enim sunt: unde ergo novimus per omnes hoc esse, aut qua phantasia vel phantasmate tam certa veritas numeri per innumerabilia tam fidenter, nisi in luce interiore conspicitur, quam corporalis sensus ignorat? 24. His et talibus multis documentis coguntur fateri, quibus disputantibus Deus donavit ingenium, et pertinacia caliginem non obducit, rationem veritatemque numerorum, et ad sensus corporis non pertinere, et invertibilem sinceramque consistere, et omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ est. Beinde qm̃ tenentes ordinẽ nume¬
rorũ post unũ duo uidemꝰ. qui numerus
ad unũ collatus duplus inuenitur: dupl
duoꝵ non consequenter adiungitur: s init̾¬
posito ternario. quaternariꝰ sequitur: qui
duplus ẽ duors. & hec ratio ꝑom̃s ceteros
numeros certissima &r incõmutabili lege p¬
tenditur: ut post unũ. id ẽ post primũ om¬
niũ numeroꝵ. ipso excepto primus sit. qui
duplum eiꝰ habet. Duo enĩ secuntur. Post se¬
cundũ autẽ idẽ post duo. ipso excepto. scds
sit qui duplũ eius habet. Post duo enĩ pͥmꝰ
ẽ ternariꝰ: seds quaternariꝰ. duplus scdi. Post
terciuĩ. id est ternariũ. ipso excepto. terciuiꝰ sit
qui cduplus ẽ eius. Post tercium enĩ idẽ p̾t
ternariũ. primꝰ est quat̾nariꝰ. scds quinari.
tereiꝰ senariꝰ. qui duplus ẽ tercu. Atq ita p̾t
quartũ ipso excepto. quartus habet duplũ
eiꝰ. Post quartum enĩ idẽ quat̾nariũ pri¬
nius ẽ quinarius: Scds senarius. terciꝰ sep¬

Expanded text:
 23. Deinde quoniam tenentes ordinem numerorum, post unum duo videmus, qui numerus ad unum collatus, duplus invenitur: duplus duorum non consequenter adjungitur, sed interposito ternario quaternarius sequitur, qui duplus est duorum. Et haec ratio per omnes caeteros numeros certissima et incommutabili lege pertenditur, ut post unum, id est post primum omnium numerorum, ipso excepto primus sit qui duplum ejus habet; duo enim sequuntur. Post secundum autem, id est post duo, ipso excepto secundus sit qui duplum ejus habet: post duo enim primus est ternarius, secundus quaternarius, duplus secundi. Post tertium, id est ternarium, ipso excepto tertius sit qui duplus est ejus: post tertium enim, id est post ternarium primus est quaternarius, secundus quinarius, tertius senarius, qui duplus est tertii. Atque ita post quartum, ipso excepto quartus habet duplum ejus: post quartum enim, id est quaternarium primus est quinarius, secundus senarius, tertius sep
Abbreviated transcription (Latin):
uenire. iudicabis ꝓfecto quantum inter
hanc disputationẽ & eas que sequuntur.
intersit: quantũq illa prestent. ñ modo
inuestigationis sagacitate s etiam maie¬
state rerum. & clarissima luce ueritatis. Pi¬
etas tantum assistat: ut nos diuina ꝓuiden¬
tia cursum quẽ instituimus tenere & ꝑfi¬
cere ꝑmittat. õr Cedo uoluntati tuȩ: & ei
meam iudicio & uoto libentissime adumn¬

Expanded text:
coeperimus, judicabis profecto quantum inter coeperimus, judicabis profecto quantum inter hanc disputationem, et eas quae sequuntur intersit, quantumque illae praestent, non modo investigationis sagacitate, sed etiam majestate rerum, et clarissima luce veritatis: pietas tantum adsit, ut nos divina providentia cursum quem instituimus, tenere et perficere permittat. E. Cedo voluntati tuae, et ei meam judicio et voto libentissime adjun
Abbreviated transcription (Latin):
eis sequendis subici: quib ad nutũ suũ du¬
cendis potiꝰ diuino ordine ac iure p̾latus ẽ.
& illud simul michi uidere iam uideor ab¬
solutum atq comꝑtum: quod post illam
questionẽ quid sit malefacere. deinceps in
stitueramus inquirere unde malefacimus.
Nisi em̃ fallor. ut ratio tractata monstrauit.
id facimus ex libero arbitrio uoluntatis.
S quero utrũ ipsum liberum arbitriũ qͦ
peccandi facultatẽ habere conuincimur.:
oportuerit nob dari ab eo qui nos fecit.
Uidemur enĩ non fuisse peccaturi.si isto
careremus. Et metuendum ẽ. ne hoc mo¬
do ds etiam inalefactorũ nrõꝵ auctor ex¬
istimetur. ac̃. Nullo modo istuc tuueris.
S ut diligentius requiratur: aliud tempꝰ
sumendum ẽ. Nam hȩc sermocinatio mo¬
dũ terminũq iam desiderat. Qua uelim
credas. magnarũ abditarũq rerũ inqui¬
rendarũ quasi fores eẽ pulsatas. Inquarũ¬
rerũ penetralia cum deo duce ceꝑimus

Expanded text:
eis sequendis subjici, quibus ad nutum suum dueis sequendis subjici, quibus ad nutum suum ducendis potius divino ordine ac jure praelatus est. Et illud simul mihi videre jam videor absolutum atque compertum, quod post illam quaestionem, quid sit male facere, deinceps quaerere institueramus, unde male faciamus. Nisi enim fallor, ut ratio tractata monstravit, id facimus ex libero voluntatis arbitrio. Sed quaero utrum ipsum liberum arbitrium, quo peccandi facultatem habere convincimur, oportuerit nobis dari ab eo qui nos fecit. Videmur enim non fuisse peccaturi, si isto careremus; et metuendum est ne hoc modo Deus etiam malefactorum nostrorum auctor exstimetur. A. Nullo modo istuc timueris: sed ut diligentius requiratur, aliud tempus sumendum est. Nam haec sermocinatio modum terminumque jam desiderat; qua velim credas magnarum abditarumque rerum inquirendarum quasi fores esse pulsatas. In quarum penetralia cum Deo duce venire
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio huius sermonis ꝓpositam. & in¬
deamus utrũ soluta sit. Nam querere
institueramus quid sit malefacere: & ꝓpt̃
hoc omĩa quȩ dicta sunt diximus. Quocir¬
ca licet nc̃ animaduertere & considerare.
utrũ aliud sit malefacere. quã neglectisre¬
b eternis. quib ꝑ se ipsam mens fruitur.
&e ꝑse ipsam ꝑcipit. & quȩ amans amitte¬
re non potest: temporalia & quȩ ꝑcorpu̾
partẽ hominis uilissimã sentiuntur. et
numquã ẽẽ certa possunt. quasi magna
&e miranda sectari. Nam hoc uno genere:
omĩa malefacta. id ẽ peccata. michi uiden¬
tur includi. Tibi autem quid uideatur:
expecto cognoscere. or Est ita ut dicis: & as¬
sentior omĩa peccata hoc unogen̾e contine¬
ri: cum quisq au̾titur adiuinis uereq
manentib. & ad mutabilia atq incerta
conuertitur. Quȩ quanquã in ordine
suo recte iocata sint. & sua qͣndam pulchritudinẽ
ꝑagant: ꝑuersi tam animi ẽ. & inordinati.

Expanded text:
in exordio hujus sermonis propositam, et viin exordio hujus sermonis propositam, et videamus utrum soluta sit; nam quaerere institueramus quid sit male facere, et propter hoc omnia quae dicta sunt, diximus. Quocirca licet nunc animadvertere et considerare, utrum sit aliud male facere, quam neglectis rebus aeternis, quibus per seipsam mens fruitur, et per seipsam percipit, et quas amans amittere non potest, temporalia et quae per corpus hominis partem vilissimam sentiuntur, et nunquam esse certa possunt, quasi magna et miranda sectari. Nam hoc uno genere omnia malefacta, id est peccata, mihi videntur includi. Tibi autem quid videatur, exspecto cognoscere. 35. E. Est ita ut dicis, et assentior, omnia peccata hoc uno genere contineri, cum quisque avertitur a divinis vereque manentibus, et ad mutabilia atque incerta convertitur. Quae quanquam in ordine suo recte locata sint, et suam quamdam pulchritudinem peragant; perversi tamen animi est et inordinati,
Abbreviated transcription (Latin):
&e aurũ ꝓpter auaros accusandũ putas aut
cibos ꝓpter uoraces. aut uinũ ꝓpter ebrio¬
sos. aut muliebres formas ꝓpter scortatoreᷤᷤ
&e adulteros atq hoc modo cetera: cũ p̃ser¬
tim udeas & igne bene uti medicũ & pa¬
ne scelerate ueneficum: or. Uerissimũ ẽ ñ
res ipsas. s homines qui eis male utuntur.
pimꝰ. &̃ quantũ lex temporał in iundican¬
do ꝓgredi possit inuentum ẽ. & rerũ duo
genera eternarũ & temꝑaliũ. duoq rursuᷤ
hominũ. alioꝵ eternas. aliorũ temꝑales
sequentiũ & diligentiũ. satis aꝑteq distin¬
cta sunt. quid autẽ quisq sectandum &
amplectendum eligat in uoluntate eẽ posi¬
tum constitit. nullaq re de arce dñandi re¬
ctoq ordine mentẽ deponi nisi uoluntate:
& ẽ manifestũ non rem ullam cũ ea quisq
male utitur. s ipsum male utentẽ eẽ argu¬
endũ:. referamus nos siplacet ad questionẽ

Expanded text:
et aurum propter avaros accusandum putas, aut et aurum propter avaros accusandum putas, aut cibos propter voraces, aut vinum propter ebriosos, aut muliebres formas propter scortatores et adulteros, atque hoc modo caetera, cum praesertim videas et igne bene uti medicum, et pane scelerate veneficum? E. Verissimum est, non res ipsas, sed homines qui eis male utuntur pimus, et quantum lex temporalis in vindicando progredi possit, inventum est; et rerum duo genera, aeternarum et temporalium, duoque rursus hominum, aliorum aeternas, aliorum temporales sequentium et diligentium, satis aperteque distincta sunt: quid autem quisque sectandum et amplectendum eligat, in voluntate esse positum constitit ; nullaque re de arce dominandi, rectoque ordine mentem deponi, nisi voluntate: et est manifestum, non rem ullam, cum ea quisque male utitur, sed ipsum male utentem esse arguendum: referamus nos, si placet, ad quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pena ñ ec̃t siue que ꝑiniuriã siue q̃ ꝑ talem uindi¬
ctam infertur hominib: si eas res quȩ inui¬
to auferri possunt. non amarent. or Id quo¬
q uideo. ac. Cum igitur eisdem reb alius
male. alius bene utatur: & is quidẽ qui
male. amore his inhereat atq implicet᷑.
scilicet subditus eis reb quas ei subditas
et̃ oportebat. & eabona sibi constituens qͥ¬
b ordinandis beneq tractandis. ipse esse¬
bonũ utiq deberet: ulle autẽ qui recte hiᷤ
utitur. ostendat quidẽ bona eẽ. s ñ sibi.
non enĩ eum bonũ meliorẽ ue faciunt. s
ab eo potius funt: & ideo ñ cis amore ad¬
glutinetur. neq uelut mẽbra sui animi fa¬
ciat. quod fit amando. ne cum resecari cȩ¬
ꝑint eum cruciatu ac tabe fedent. s eis to¬
tus suꝑferatur & habere illa atq regere c̃
opiis ẽ paratus. & amittere ac ñ habere pa-¬
ratior cum gͦ hec ita sint: nũ aut argentũ

Expanded text:
quod poena non esset, sive quae per injuriam, sive quae per talem vindiquod poena non esset, sive quae per injuriam, sive quae per talem vindictam infertur hominibus, si eas res quae invito auferri possunt, non amarent? E. Id quoque video. A. Cum igitur eisdem rebus alius male, alius bene utatur; et is quidem qui male, amore his inhaereat atque implicetur, scilicet subditus eis rebus quas ei subditas esse oportebat, et ea bona sibi constituens, quibus ordinandis beneque tractandis ipse esse utique deberet bonum: ille autem qui recte his utitur, ostendat quidem bona esse, sed non sibi; non enim eum bonum melioremve faciunt, sed ab eo potius fiunt: et ideo non eis amore agglutinetur, neque velut membra sui animi faciat, quod fit amando, ne cum resecari coeperint, eum cruciatu ac tabe foedent; sed eis totus superferatur, et habere illa atque regere, cum opus est, paratus, et amittere ac non habere paratior: cum ergo haec ita sint, num aut argentum
Abbreviated transcription (Latin):
Horũ omium quẽ ad modũ lexiua cuiq sua
distribuat. difficile & longum ẽ. explica¬
re: & plane ad id quod ꝓposuimꝰ non neces¬
sariũ. Satis est enĩ uidere non ultra por.¬
rigi huius legis potestatem inuindican¬
do: quã ut hec uel aliquid hoꝵ adimat.
att auferat ei quẽ punit Metu: cohercae
g ⁊adid quod uult torquet ac retorquet misero¬
rũ animos quib regendis accõmodata
ẽ. Dum enĩ hec amittere timent: tenent
in his utendis quendã modũ aptũ umn¬
culo ciuitatis. qualis ex huiuscemodi ho¬
minib constitui pocest. Non autẽ ulcisci.¬
tur peccatũ cum amantur ista: s cũ aliis
ꝑimꝓbitatẽ auferuntur. Quã obrẽ. ui¬
de utrumiam ꝑuentum sit adid quod
infinitũ putabas. Institueramus enĩque¬
rere. quatenus habeat ius ulciscendi ea
iex qua ipłi terreni eiuitates ꝙ gub̾nant᷑.
or. Uideo ꝑuentum. as̃. Uides gͣ etiã illud

Expanded text:
Horum omnium quemadmodum lex illa sua cuique Horum omnium quemadmodum lex illa sua cuique distribuat, difficile et longum est explicare, et plane ad id quod proposuimus non necesm. Satis est enim videre non ultra porrigi hujus legis potestatem in vindicando, quam ut haec vel aliquid horum adimat atque auferat ei quem punit. Metu coercet ergo, et ad id quod vult, torquet ac retorquet miserorum animos, quibus regendis accommodata est. Dum enim haec amittere timent, tenent in his utendis quemdam modum aptum vinculo civitatis, qualis ex hujuscemodi hominibus constitui potest. Non autem ulciscitur peccatum cum amantur ista, sed cum aliis per improbitatem auferuntur. Quamobrem vide utrum jam perventum sit ad id quod infinitum putabas. Institueramus enim quaerere, quatenus habeat jus ulciscendi ea lex qua populi terreni civitatesque gubernantur. E. Video perventum. 33. A. Vides ergo etiam illud,
Abbreviated transcription (Latin):
tissime iam ratio demonstrauit: eos qui tem
intelligis. or Teneo quod dicis. ao Iubet igi¬
tur eterna lex auertere amorẽ atempora¬
pax & societas humana seruetur quanta
bona: ut integra ualitudo. acum̃ sensuũ.
uires. pulchritudo. & si qua sunt cętera par¬
tim necessaria bonis artib. & ideo pluriᷤᷤ
pensanda: partim uiliora. Deinde libertaᷤ.
Que quide nulla ueraẽ: nisi beatoꝵ & legi
eterne adherentiũ. S eam lib̾tatem nc̃¬
cõmemoro: qua se liberos putant qui do¬
minos homines non habent: & quã desi¬
derant hi qui a diũs hominib manu¬
mitti uolunt. Deinde parentes. fr̃s. coniux.
liberi. ꝓpinqui. affines. familiares: & qui¬
cũq nob aliqua necessitudine adiuncti st̃.
Ipsa deniq cuitas quȩ parentis loco ha¬
beri solet. honores etiam & laus: & ea que
dicitur gła popłaris. ad extremũ: pecunia.
Quo uno nomine continentur omĩa. qͦr
iure dñi sumus: & quoꝵ uendendors aut
donandoꝵ habere potestatem uidemur.

Expanded text:
tissime jam ratio demonstravit, eos qui tempintelligis. E. Teneo quod dicis. 32. A. Jubet igitur aeterna lex avertere amorem a temporapax et societas humana servetur, quanta bona, ut integra valetudo, acumen sensuum, vires, pulchritudo, et si qua sunt caetera, partim necessaria bonis artibus, et ideo pluris pensanda, partim viliora. Deinde libertas, quae quidem nulla vera est, nisi beatorum, et legi aeternae adhaerentium: sed eam nunc libertatem commemoro, qua se liberos putant qui dominos homines non habent, et quam desiderant ii qui a dominis hominibus manumitti volunt. Deinde parentes, fratres, conjux, liberi, propinqui, affines, familiares, et quicumque nobis aliqua necessitudine adjuncti sunt. Ipsa denique civitas, quae parentis loco haberi solet; honores etiam et laudes, et ea quae dicitur gloria popularis. Ad extremum pecunia, quo uno nomine continentur omnia quorum jure domini sumus, et quorum vendendorum aut donandorum habere potestatem videmur.
Abbreviated transcription (Latin):
deo affici & peccantes miseria. & recte faci¬
entes beatitate. ac. Nichil resisto: s quero
illud alterũ quomͦ noueris nos abipso eẽ
Neq enĩ hoc nunc. s ab ipso nos uł pęnã
uł pͥmium mereri explicasti. or hoc quo
q aliunde non uideo eẽ manifestii: iisi qͦd
iam constat dm̃ uindicare peccata. Si qui¬
de ab illo e omĩs iusticia. Honeni ut alicu¬
uis ẽ bonitatis alienis p̾stare beneficia.ata
iusticie. iundicare in alienos. Unde mani¬
festum ẽ adeum nos ꝑtinere. quia non solũ
in nos benignissimꝰ in prestando.s etiam
iustissunus in tuindicando ẽ. Deinde exeo
ꝙ ego posui. tuq concessisti om̃e bonũerdõ eẽ. &̃¬

Expanded text:
Deo affici, et peccantes miseria, et recte faciDeo affici, et peccantes miseria, et recte facientes beatitate. 2. A. Nihil resisto: sed quaero illud alterum, quomodo noveris nos ab ipso esse. Neque enim hoc nunc, sed ab ipso nos vel poenam, vel praemium mereri explicasti. E. Hoc quoque non aliunde video esse manifestum, nisi quod jam constat Deum vindicare peccata. Siquidem ab illo est omnis justitia. Non enim ut alicujus est bonitatis alienis praestare beneficia ita justitiae vindicare in alienos. Unde manifestum est ad eum nos pertinere, quia non solum in nos benignissimus in praestando, sed etiam justissimus in vindicando est. Deinde ex eo quod ego posui, tuque concessisti, omne bonum ex D
Abbreviated transcription (Latin):
am si fieri potest explica michi: Mrosius.¬
quare dederit ds̃ homini liberũ arbit
pisset: peccare non posset. ag̃. lam enĩ cer¬
tum tibi atq cognitum ẽ dm̃ dedisse
homim hoc quod dari debuisse non pu¬
tas: or. Quantũ in suꝑiore libro intelli¬
gere michi uisus sum & habemus liberũ
uoluntatis arbitriũ. & non nisi inco pec¬
camus.ã. Ego quoq memini iã nobis id
factum eẽ ꝑspicuũ. S nunc interrogaui
utrũ hoc quod nos habere & quo nos pecca¬
re manifestũ est: dm̃ dedisse nob̃ scias. or.
Nullũ alium puto ab ipso enĩ fumꝰ: & siue
peccantes siue recte agentes ab illo pena me¬
remur aut premiũ. Hoc quoq utrum li¬
quido noueris. an auctoritate cõmotus
libenter etiam incognitũ credas: cupio
scire.&. Auctoritati quidẽ me primii de
hac re credidisse confirmo. S quid uerius
quã omne bonĩ ex deo ee. & om̃e iustum
bonũ eẽ & peccantib penã. recteq facienti¬
b p̾mium iustũ eẽ: Ex quo conficitur: a

Expanded text:
am, si fieri potest, explica mihi quare dederit Deus homini liberum voluntpisset, peccare non posset. A. Jam enim certum tibi atque cognitum est, Deum dedisse homini hoc, quod dari debuisse non putas? E. Quantum in superiori libro intelligere mihi visus sum, et habemus liberum voluntatis arbitrium, et non nisi eo peccamus. A. Ego quoque memini jam nobis id factum esse perspicuum. Sed nunc interrogavi utrum hoc quod nos habere, et quo nos peccare manifestum est, Deum nobis dedisse scias. E. Nullum alium puto. Ab ipso enim sumus; et sive peccantes, sive recte agentes, ab illo poenam meremur aut praemium. A. Hoc quoque utrum liquido noveris, an auctoritate commotus libenter etiam incognitum credas, cupio scire. E. Auctoritati quidem me primum de hac re credidisse confirmo. Sed quid verius quam omne bonum ex Deo esse, et omne justum bonum esse, et peccantibus poenam recteque facientibus praemium justum esse? Ex quo conficitur a
Abbreviated transcription (Latin):
beati ẽẽ cupiunt. possunt ne amare istam
legem: qua talib hominib miseria me¬
rito rependitur: d. Nullomͦ arbitror. ao
Nichil ne amantaliud.or Immo plurima.
ea scilicet in quib adipiscendis uł retinen¬
dis mala uoluntas illa ꝑsistit. ao. Opinor
te di cere diuitias honores. uoluptates &
pulchritudinẽ corporis: cȩteraq omina
quȩ possunt & uolentes non adipisci. et
amittere inuiti. or. Ista ipsa sunt. aõ Num
hec eterna eẽ censes. cum temporis uolu¬
bilitati uideas obnoxia: or. Quis hoc uel
dementissimus senserit: ad. Cum gͥ mani¬
temporalem. si quid equitatis sapis. quos
istoꝵ iudicas eternȩ legi. quos tẽporau eẽ sub¬
ros: unde omĩa quȩ iusta sunt iusteq ua¬
tere o lubet uͦ. as Quid de inde censes tem

Expanded text:
beati esse cupiunt? possuntne amare istam beati esse cupiunt? possuntne amare istam legem, qua talibus hominibus miseria merito rependitur? E. Nullo modo, arbitror. A. Nihilne amant aliud? E. Imo plurima; ea scilicet in quibus adipiscendis vel retinendis mala voluntas illa persistit. A. Opinor te dicere divitias, honores, voluptates, et pulchritudinem corporis, caeteraque omnia quae possunt et volentes non adipisci, et amittere inviti. E. Ista ipsa sunt. A. Num haec aeterna esse censes, cum temporis volubilitati videas obnoxia? E. Quis hoc vel dementissimus senserit? A. Cum igitur manitemporalem; si quid aequitatis sapis, quos istorum judicas aeternae legi, quos temporali esse subros; unde omnia quae justa sunt, justequJubet vero. A. Quid deinde censes temp
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus uoluntate homines miseros eẽ.¬
ñ ideo dicimus quod miseri eẽ uelint: s qͦd
mea uoluntate sunt. quã etiam his inuitis
miseria sequatur necesse ẽ. Quare ñ repug¬
nat suꝑiori rationi. qͦd uolunt om̃s beati
ẽẽ. nec possunt. Non enĩ uolunt om̃s recte
uiuere. cui umi uoluntati uita beata debe¬
tur: nisi quid habes aduersus hec dicere. or
duab legib referantur. as fiat. S dic mͥ
prius. utrũ qui recte uiuere diligit. eoq
ita delectatur. ut ñ solum ei rectum sit. s eti¬
am dulce atq iocundum: amet hanc lege
habeatq carissimã. qua uidet tributã ẽe
bone uoluntati beatam uitam: male. miserã. or
Amat omĩno ac uehement. Nam istam
ipsam sequens. ita uiuit. aõ Quid. cũ hanc
amat. mutabile aliquid amat ac tempo¬
rale: anstabile ac sempiternũ: or. Eternũ
sane atq incõmutabile. ãc Quid illi qͥ in
mala uoluntate ꝑseuerantes nicħominꝰ

Expanded text:
dicimus voluntate homines esse miseros, nodicimus voluntate homines esse miseros, non ideo dicimus, quod miseri esse velint, sed quod in ea voluntate sunt, quam etiam eis invitis miseria sequatur necesse est. Quare non repugnat superiori rationi, quod volunt omnes beati esse, nec possunt; non enim volunt omnes recte vivere, cui uni voluntati vita beata debetur: nisi quid habes adversus haec dicere. E. duabus legibus referantur. A. Fiat: sed dic mihi prius, utrum qui recte vivere diligit, eoque ita delectatur, ut non solum ei rectum sit, sed etiam dulce atque jucundum, amet hanc legem, habeatque charissimam, qua videt tributam esse bonae voluntati beatam vitam, malae miseram? E. Amat omnino ac vehementer: nam istam ipsam sequens ita vivit. A. Quid? cum hanc amat, mutabile aliquid amat ac temporale, an stabile ac sempiternum? E. Aeternum sane atque incommutabile. A. Quid illi qui in mala voluntate perseverantes, nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
q miserã uitam patitur: cum omĩno nemo
uelit misere uiuere ⁊ Aut quomͦ uolunta¬
te beatam uitã consequitur homo: cũ tam
multi miseri sint. & beati om̃s ẽẽ uelint:
An eo euenit quod alud ẽ uelle bene aur
male. aliud mereri aliquid ꝑ bonã uel
malã uoluntatẽ: Nlam illi quibeati sunt
quos etiã bonos eẽ oportet: non ꝓpterea
sunt beati. quia beate iuuere uoluerunt.
nam hoc uolunt etiam mali: s quia rec¬
te unie uolunt qd mali nolunt: Quã obrẽ
nichil mirũ est. quod miseri homines non
adipiscuntur qͦd uolunt: idẽ beatã uitam.
Iuud enĩ cui comes ẽ. & sine quo ea nemo
dignus ẽ. nemoq assequitur. recte scilicet
inuere: ñ itidem uolunt. Hoc enĩ ȩt̾nalex¬
illa ad cuiꝰ considerationẽ redire iam tẽpꝰ
ẽ. in cõmutabili stabilitate firmauit. ut
in uoluntate meritũ sit: in beatitate autẽ
&e miseria p̃miũ atq suppliciũ. Itaq cum

Expanded text:
que miseram vitam patitur, cum omnino nemo que miseram vitam patitur, cum omnino nemo velit misere vivere? Aut quomodo voluntate beatam vitam consequitur homo, cum tam multi miseri sint, et beati omnes esse velint? An eo evenit, quod aliud est velle bene aut male, aliud mereri aliquid per bonam vel malam voluntatem? Nam illi qui beati sunt, quos etiam bonos esse oportet, non propterea sunt beati, quia beate vivere voluerunt; nam hoc volunt etiam mali: sed quia recte, quod mali nolunt. Quamobrem nihil mirum est quod miseri homines non adipiscuntur quod volunt, id est, beatam vitam. Illud enim cui comes est, et sine quo ea nemo dignus est, nemoque assequitur, recte scilicet vivere, non itidem volunt. Hoc enim aetilla, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum et miseria praemium atque supplicium. Itaque cum
Abbreviated transcription (Latin):
bonis uelit: assequatur tantam rẽ tanta
facilitate. ut nichil aliud ei quã ipsũ uel¬
le sit habere quod uoluit. or Uere tibi di¬
couix me contineo quin exclamẽ leticia.
repente michi oborto tam magno & tam
in facili constituto bono. aõ atqui. hoc ip¬
sum gaudiũ quod huiꝰ boni adeptione
gignitur. cum tranquille & quiete ato
constanter erigit animũ. beata uita di¬
citur: nisi tu putas aliud eẽ beate uiuere.
quã ueris bonis certisq gaudere. or. lta
minũ non omĩb modis uelle atq optare
uitã beatam: or. Quis dubitat omnẽ ho¬
minẽ uelle: ad Cur gͥ eam non adipiscun¬
tur om̃s: Dixeramus enĩ atq conuen̾at
int̃ nos uoluntate illã mereri homines.
uoluntate etiã miserã.: & sic mereri ut acci¬
piant. Nunc uͦ existit nescio que repug.¬
nantia: & nisi diligenter despiciamus. ꝑ¬
turbare nititur suꝑiorẽ tam euigilatã
firmãq rationẽ. Quomͦ enĩ uoluntate qͥs¬

Expanded text:
bonis velit, assequatur tantam rem tanta bonis velit, assequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum velle sit habere quod voluit. E. Vere tibi dico, vix me contineo quin exclamem laetitia, repente mihi oborto tam magno, et tam in facili constituto bono. A. Atqui hoc ipsum gaudium, quod hujus boni adeptione gignitur, cum tranquille et quiete atque constanter erigit animum, beata vita dicitur: nisi tu putas aliud esse beate vivere, quam veris bonis certisque gaudere. E. Ita minum non omnibus modis velle atque optare vitam beatam? E. Quis dubitat omnem hominem velle? A. Cur igitur eam non adipiscuntur omnes? Dixeramus enim atque convenerat inter nos, voluntate illam mereri homines, voluntate etiam miseram, et sic mereri ut accipiant: nunc vero existit nescio quae repugnantia, et nisi diligenter dispiciamus, perturbare nititur superiorem tam evigilatam firmamque rationem. Quomodo enim voluntate quis
Abbreviated transcription (Latin):
cis as̃ Ac si hunc beatum recte iudicamus:
ñne recte miserũ. qui contrarie uoluntatis
ẽ : or. Rectissime. aõ Quid gͦ cause cur dubitan¬
dum putamꝰ. etiam si nunquã antea sa¬
pientes fuimus: uoluntate nos tamen
laudabilem & beatam uitam. uoluntate
turpem ac miserã mereri ac degere: or.
fateor huc certis. & minime negandis
reb eẽ ꝑuentum aõ. Uide etiam aliud. Nã
credo te memoria tenere.quã dixerimꝰ
eẽ bonam uoluntatẽ. Opinor enĩ ea di¬
cta ẽ. qua recte atꝙ honoste uiuere appe¬
timus. or Ita memini. as. Hanc gͦ uolun¬
tatem si bona itidem uoluntate diligam᷑
atq amplectamur reb q omĩb quas re¬
tinere non quia uolumꝰ possumꝰ antepo¬
namus: consequent᷑ ille uirtutes ut ra-¬
tio docuit animũ nr̃m incolent. quã ha¬
bere. id ipsum ẽ recte honesteq uiuere.
Ex quo conficitur. ut quisqͥs recte hone¬
steq ult uiuere. si id se uelle p̃fugacibꝰ

Expanded text:
cis. A. At si hunc beatum recte judicamus, cis. A. At si hunc beatum recte judicamus, nonne recte miserum, qui contrariae voluntatis est? E. Rectissime. A. Quid ergo causae est cur dubitandum putemus, etiamsi nunquam antea sapientes fuimus, voluntate nos tamen laudabilem et beatam vitam, voluntate turpem ac miseram mereri ac degere? E. Fateor huc certis et minime negandis rebus esse perventum. 29. A. Vide etiam aliud: nam credo te memoria tenere quam dixerimus esse bonam voluntatem: opinor enim, ea dicta est qua recte atque honeste vivere appetimus. E. Ita memini. A. Hanc igitur voluntatem, si bona itidem voluntate diligamus atque amplectamur, rebusque omnibus quas retinere non quia volumus possumus, anteponamus; consequenter illae virtutes, ut ratio docuit, animum nostrum incolent, quas habere idipsum est recte honesteque vivere. Ex quo conficitur ut quisquis recte honesteque vult vivere, si id se velle prae fugacibus
Abbreviated transcription (Latin):
cogunt omĩa. aõ. Quid uitã miserã. potes¬
ne ullo mͦ non iudicare fugiendam: or. &
magnoꝑe quide iudico: nichilq aliud a¬
gendum existimo. as̃. At laudabilem fu
giendã ꝓfecto non putas. or. Q uin etiã ap¬
petendam sedulo existimo. ao Nongͦ mise¬
ra ẽ que laudabilis uita ẽ. or hoc utiq seqͥ¬
tur. ac Nichil iam quantũ opinor diffici¬
le t ut assentiaris relinquitur: eam scilicet
quȩ misera ñ .c̃. beatam eẽ uitam. or. Ma¬
nifestissimũ est. as Placet igitur beatũ esse
hominẽ dilectorẽ bone uoluntatis suȩ. & p̃
illa contempnentẽ quodcunq aliud bonũ
dicitur: cuius amissio potest accidere etiã
cum uoluntas tenendimanet.or. Quidni
placeat quo suꝑiora quȩ concessimus ne¬
cessario trahunt :aõ. Bene intelligis. Sed
dic queso. ñ ne bonam suã uoluntatẽ dili¬
gere & tam magni existimare quã dictũ ẽ
ctiam ipsabona uoluntas ẽ: or Uerumdi¬

Expanded text:
cogunt omnia. A. Quid? vitam miseram potescogunt omnia. A. Quid? vitam miseram potesne ullo modo non judicare fugiendam? E. Et magnopere quidem judico, nihilque aliud agendum existimo. A. At laudabilem non fugiendam profecto putas. E. Quin etiam appetendam sedulo existimo. A. Non ergo misera est quae laudabilis vita est. E. Hoc utique sequitur. A. Nihil jam, quantum opinor, difficile tibi ut assentiaris relinquitur, eam scilicet quae misera non est, beatam esse vitam. E. Manifestissimum est. A. Placet igitur beatum esse hominem dilectorem bonae voluntatis suae, et prae illa contemnentem quodcumque aliud bonum dicitur, cujus amissio potest accidere etiam cum voluntas tenendi manet. E. Quidni placeat, quo superiora quae concessimus, necessario trahunt? A. Bene intelligis: sed dic, quaeso, nonne bonam voluntatem suam diligere, et tam magni aestimare quam dictum est, etiam ipsa bona voluntas est? E. Verum di