comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam: ideo eum posuit unde natisumus: ñ
eum quem imitati sumus. Dicit᷑ quidem
et pat̾̃ tuus: quem fueris imitatus. fĩlu
mei inquit quositerum parturio. Qui
identidem dicit. Imitatores mei estote. Et
ꝓpt̃ ipsam imitationem dicit᷑ impiis.
Uos a patre diabolo estis. Nam constat
incatholica fide. quod diabolus nec ge¬
nerauit nr̃am naturam. nec condidit.
Sola in illa seductio est p̃cedentis: imita¬
tio consequentis. Deniq quomꝰ dictumẽ.
de adã in qͦ oms peccauerunt: legat᷑ mͥ
alicubi. oms̃ indiabolo peccauerunt. Ali¬
ud ẽ illo p̃cedente et seducente peccare.
aliud in illo peccare. Qui scd̃m ꝓpaginẽ
carnis in illo eramus om̃s antequã na¬
ti eẽmus:tanquam inparente.tanqũa
in radice ibi eramus.Sic uenenata ẽ ista
arbor. ubi eramus.Nam quia addiabolũ
hoc ẽ pͥncipem peccati. et uere pͥmũ pecca¬
torem non ꝑtinet origo s imitatio: cũ de
illo scriptura loqueret᷑: inuidia inquit

Expanded text:
tam, ideo cum posuit unde nati sumus, non tam, ideo cum posuit unde nati sumus, non eum quem imitati sumus. Dicitur quidem et pater tuus, quem fueris imitatus: Filii mei, inquit, quos iterum parturio . Qui itidem dicit: Imitatores mei estote . Et propter ipsam imitationem dicitur impiis: Vos a patre diabolo estis . Nam constat in catholica fide, quod diabolus nec generavit nostram naturam, nec condidit: sola in illo seductio est praecedentis, imitatio consequentis. Denique quomodo dictum est de Adam, In quo omnes peccaverunt; legatur mihi alicubi, Omnes in diabolo peccaverunt. Aliud est illo praecedente et seducente peccare, aliud in illo peccare. Quia secundum propaginem carnis in illo eramus omnes, antequam nati essemus, tanquam in parente, tanquam in radice ibi eramus: sic venenata est ista arbor, ubi eramus. Nam quia ad diabolum, hoc est, principem peccati, et vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed imitatio; cum de illo Scriptura loqueretur, Invidia, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio serpentis. Quid ad hec dicis: Satis¬
ne hoc est: Unum aliquid acutissimũ
quod ab eis ꝓfertur paululũ attendite.
Cum cȩperint urgeri uerbis apłi dicentis.
ꝑ unũ hominem peccatũ intrauit in mun¬
dum. et ꝑ peccatum mors. et ita in om̃s ho¬
mines ꝑtransiit in quo om̃s peccauerunt.
quȩ uerba nescio quis non intelligat. in
quib uerbis nescio utrum quisquã exp̃o¬
sitorem requirat: conantur respondere
& diccre. Idõ dictum ẽ hoc ab apło. qr
primus peccauit adam: et qui postea
peccauerunt. illum imitando peccaue¬
runt. Hoc quid ẽ aliud: quã conari
tencbras aꝑto lumini offindere: feccatũ
ꝑ unũ hominẽ intrauit inmundũ. et per
peccatum mors: et ita in oms homines ptͣn¬
siit. in quo om̃s peccauerunt. Propt̃ imita¬
Respondeo. Prorsus non pͥmus peccauit
adam. Si pͥmum peccatorem quȩris. di¬
abolumuide.S humani generis massã
uolens ostendere apłs de origine uenena¬

Expanded text:
tatio serpentis. Quid ad haec dicis? Satistatio serpentis. Quid ad haec dicis? Satisne hoc est? 15. quod ab eis profertur, paululum attendite. Cum coeperint urgeri verbis Apostoli dicentis, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . quae verba nescio quis non intelligat; in quibus verbis nescio utrum quisquam expositorem requirat: conantur respondere, et dicere, ideo dictum hoc ab Apostolo, quia primus peccavit Adam, et qui postea peccaverunt, illum imitando peccaverunt. Hoc quid est aliud, quam conari tenebras aperto lumini offundere? Peccatum per unum hominem ipeccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Propter imita CAPUT XV. Respondeo prorsus: Non primus peccavit Adam. Si primum peccatorem requiris, diabolum vide. Sed humani generis massam volens ostendere Apostolus de origine venena
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos numerabis: nec iudicare ullo
modo alit̃ audebis.si non uis eẽ aꝑtus he¬
reticus. Ergo idõ habent uitam et̃nam:
huiꝰ fidei ꝓmittere uitam ȩternam. Qui aũt
incredulus ẽ filio. et qui non credit infiliũ.
non habet uitam: s ira dei manet suꝑ cũ.
Non dixit ueniet suꝑcum: s manet super
eum. Respexit originem cum ait. Ira dĩ ma¬
net suꝑ cum. Quam respiciens et apłs. dix̃.
fuimus et nos aliquando natura filii ire.
Non accusamus naturam. Nature auctor.
ds̃ ẽ. Adeobona ẽ instituta natura: s ꝑ malã
uoluntatem a serpente uiciata ẽ. Idõ qͦd fuit
in adam culpe. non naturȩ: nobis ꝓpaga¬
tis factum ẽ iamnaturȩ. Ab hoc uicio na¬
turȩ cum quo nascit᷑ homo. non liberat n¬
si qui natus ẽ sine uicio. Abhac carne pec¬
cati non liberat nisi ille quinatus ẽ sine
peccato. ꝑsimilitudinẽ carnis peccati. Ab
hoc ueneno serpentis. non liberat nisi exal¬

Expanded text:
parvulos numerabis: nec judicare ullo parvulos numerabis: nec judicare ullo modo aliter audebis, si non vis esse apertus haereticus. Ergo ideo habent vitam aeternam: hujus fidei, promittere vitam aeternam. Qui autem incredulus est Filio, et qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, Veniet super eum; sed, manet super eum. Respexit originem, cum ait, Ira Dei manet super eum. Quam respiciens et Apostolus dixit, Fuimus et nos aliquando natura filii irae . Non accusamus naturam. Naturae auctor Deus est. A Deo bona est instituta natura: sed per malam voluntatem a serpente vitiata est. Ideo quod fuit in Adam culpae, non naturae, nobis propagatis factum est jam naturae. Ab hoc vitio naturae, cum quo nascitur homo, non liberat nisi qui natus est sine vitio. Ab hac carne peccati non liberat nisi ille qui natus est sine peccato per simili tudinem carnis peccati. Ab hoc veneno serpentis non liberat nisi exal
Abbreviated transcription (Latin):
ret dñs. qui benefecerunt inquit in resur¬
rectionem uitȩ: qui mala egerunt in resur¬
rectionem iudicu. Utiq iudicium ꝓdam¬
natione posuit. Et tu aliter audes dissere¬
re.aut credere: Qui non eredit iam iudica¬
tus ẽ. Alio loco. Qui credit infilium. habet
uitam ȩtnam: quam tu paruulis ꝓmitte¬
bas non baptizatis. Qui credit infiliũ: habet
uitam ȩternam. S habet inquit et qͥ non
credit paruulus: quamuis non habeat re¬
gnum dei.S uide quod sequit᷑. Qui autẽ
incredulus ẽ filio. non habet uitam: s ira dĩ
manet suꝑ cum. Ubi ponis paruulos bap¬
tiratos: ꝑfecto innumero credentium.
Nam ideo ex consuetudine ȩccłiȩ antiqua
canonica. fundatissima. paruuli baptirati. fi¬
deles uocant᷑. Et sic de his querimꝰ. Iste infans
xp̃ianus ẽ: Respondetur. Xp̃ianus. Cathe¬
cuminus. an fidelis: fidelis utiq a fide: fi¬
des a crescendo. Inter credentes gͥ. baptizatos

Expanded text:
ret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii : utique judicium pro damnatione posuit. Et tu aliter audes disserere aut credere? Qui non credit, jam judicatus est. Alio loco: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: quam tu parvulis promittebas non baptizatis. Qui credit in Filium, habet vitam aeternam. Sed habet, inquit, et qui non credit parvulus, quamvis non habeat regnum Dei. Sed vide quod sequitur: Qui autem incredulus est Filio, non habet vitam; sed ira Dei manet super eum . Ubi ponis parvulos baptizatos? Profecto in numero credentium. Nam ideo et consuetudine Ecclesiae antiqua, canonica, fundatissima, parvuli baptizati fideles vocantur. Et sic de his quaerimus: Iste infans christianus est? Respondetur: Christianus. Catechumenus, an fidelis? Fidelis; utique a fide, fides a credendo. Inter credentes igitur baptizatos
Abbreviated transcription (Latin):
talis caro sine ullo omnino peccato: ut propt̃ si
militudinem damnaret peccatũ in carne. ñ¬
ꝓpt̃ ueram iniquitatem. Uera iniquitas in
xp̃o non fuit: s mortalitas in illo fuit. Pec¬
catum non suscepit. s pęnam peccati susce¬
pit. Suscipiendo sine culpa pęnam. et cul¬
pam sanauit et penam. Ecce quomͦ fiunt
ista. qͦd admiratus nichodemus dixerat.
Quomodo possunt ista fieri. Sic. Cum sana¬
mur: non quia merem᷑. Ecce quomͦ fiunt ista.
Modo ubi michi paruulos ponis: Iam dicis
nullo ueneno sautiati sunt: Aufer eos a con¬
spectu exaltati serpentis. Si autem ñ aufers.
sanandos dicis: uenenatos confiteris. Dein¬
legeretur: Qui credit in eum non iudicatur.
Qui aut̃ẽ non credit.iam iudicatus ẽ. Et hic
quęris medium homo de medio. et disputas.
et attenderis. nec attendis. qui credit in eũ
maxime illo testimonio aꝑtissimo. eui nemo
ẽ qui contradicat. De resurrectione cũ age¬

Expanded text:
talis caro sine ullo omnino peccato. Ut de peccatotalis caro sine ullo omnino peccato. Ut de peccato, propter similitudinem, damnaret peccatum in carne, propter veram iniquitatem. Vera iniquitas in Christo non fuit: sed mortalitas in illo fuit. Peccatum non suscepit, sed poenam peccati suscepit. Suscipiendo sine culpa poenam, et poenam sanavit et culpam. Ecce quomodo fiunt ista. Quod admiratus Nicodemus dixerat, Quomodo possunt ista fieri? Sic enim sanamur, non quia meremur. Ecce quomodo fiunt ista. Modo ubi mihi parvulos ponis? Jam dicis, Nullo veneno sauciati sunt. Aufer eos a conspectu exaltati serpentis. Si autem non aufers, sanandos dicis, venenatos confiteris. legeretur? Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est . Et hic quaeris medium homo de medio, et disputas, et attenderis, nec attendis: Qui credit in eum,maxime illo uno testimonio apertissimo, cui nemo est qui contradicat. De resurrectione cum age
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̃sentis scł̃i quem parturiuit infirmitas:
et non inuenit uitam futuri scłi quẽ partu¬
tem in heremo: ut omnis a serpente ꝑcussus
intueretur exaltatum et sanaret᷑. Adam pͥ¬
mus accepit morsum serpentis. Cũ ueneno
gͦ natus ẽ in carne peccati: fit saluus in xͦ.
sequitur qui scribit. in similitudinẽ carnis
peccati. Quia non de complexu maritali. sed
de utero uirginali. misit in similitudinẽ car¬
nis peccati. Ut quid hoc: Ut de peccato dã¬
naret peccatum in carnẽ. De peccato pecca¬
tum: de serpente serpentem. S de similitu
dine.quia in xp̃o nullum peccatum: s sola si¬
militudo carnis peccati. Ideo exaltatus ser¬
pens.s ereus. Exaltata ẽ similitudo carnis
peccati. ut sanaret᷑ origo peccati: quia misit
ds̃ filium suũ insimilitudinẽ carnis pecca¬
ti. non similitudinẽ carnis. nam uera caro
ẽ. s in similitudinẽ carnis peccati. qͥa mor¬

Expanded text:
tam praesentis saeculi, quem parturivit infirmitas; tam praesentis saeculi, quem parturivit infirmitas; et non invenit vitam futuri stem in eremo, ut omnis a serpente percussus intueretur exaltatum, et sanaretur: imus accepit morsum serpentis cum veneno. Ergo natus in carne peccati, fit salvus in Chrisequitur qui scripsit, in similitudine carnis peccati; quia non de complexu maritali, sed de utero virginali. Misit in similitudine carnis peccati: utquid hoc? Ut de peccato damnaret peccatum in carne : de peccato peccatum, de serpente serpentem. Quis enim dudine, quia in Christo nullum peccatum, sed sola similitudo carnis peccati. Ideo exaltatus serpens, sed aereus; exaltata est similitudo carnis peccati, ut sanaretur origo peccati. Quia misit Deus Filium suum in similitudine carnis peccati. Non in similitudine carnis; nam vera caro est, sed in similitudine carnis peccati; quia mor
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Alioquin. ꝑisset. Hoc est enim omnis
qui credit in eum non ꝑeat s habeat uitã
atdendat exaltatum. quẽ negabas habere ser¬
pentis uenenũ. Immo si faues ei.si mouet te in¬
nocentia inuita ꝓpria: noli negare tractum
aliquem reatum de uita pͥma. non sua s pa¬
rentis sui. Noli negare: confitere uenenũ. ut
poscas medicamentũ. Aliter non sanat᷑. Aut
ut quid ei dicis ut credat: Hoc enim respon¬
detur a portante paruulũ. Ad uerba aliena
sanatur: quia ad factum alienum uulnerat᷑.
Credit iniħm xp̃m. fit interrogatio. Respon¬
detur credit. Pro non loquente. ꝓsilente. ꝓ
flente. et flendo quodãmͦ ut subueniatur
orante. respondetur. et ualet. An etiam hoc
serpens ille ꝑsuadere conat᷑ quia ñ ualet:
Absit a cordibus qualiumcunq xp̃ianors.
Ergo respondetur et ualet: conspiratione
quadam communicat sp̃c. Credit in altero:
quia peccauit in altero. An uero inuenit ui¬

Expanded text:
tum: alioquin perisset. Hoc est enim, Omnis tum: alioquin perisset. Hoc est enim, Omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam attendat exaltatum, quem negas habere serpentis venenum. Imo si faves ei, si movet te innocentia in vita propria, noli negare tractum aliquem reatum de vita prima, non sua, sed parentis sui primi. Noli negare; confitere venenum, ut poscas medicamentum: aliter non sanatur. Aut utquid ei dicis ut credat? Hoc enim respondetur a portante parvulum. Ad verba aliena sanatur, quia ad factum alienum vulneratur. Credit in Jesum Christum? fit interrogatio: respondetur, Credit. Pro non loquente, pro silente, pro flente, et flendo quodam modo ut subveniatur orante, respondetur, et valet. An etiam hoc serpens ille persuadere conatur, quia non valet? Absit a cordibus qualiumcumque Christianorum. Ergo respondetur, et valet. Conspiratione quadam communicat spiritus; credit in altero, quia peccavit in altero. An vero invenit vi
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo: Audi similitudinẽ quȩ sequit᷑.
Et sicut moyses exaltauit serpentem inhere¬
mo. sic oportet exaltari filium hominis. Ut
omnis qui credit in eum non pereat.s habe¬
at uitam ȩt̃nam. Unde tibi non uidebatur
peccatores homines posse fieri membra xp̃i:
id est illius qui nullum haberet omnino¬
peccatũ: Serpentis morsu moriebaris. ⁊dõ
crucifigitur xp̃c. Ideo fundit sanguinẽ
xp̃c. in remissionem peccatoꝵ. Quia ꝓpt̃
peccatum. id ẽ serpentis uenenũ. sicut exal¬
tauit moyses serpentem in heremo unde sa¬
narent᷑ qui in illo deserto aserpentib mor¬
debantur. et illum exaltatum attendere
uidebantur. et quisquis attenderet sana¬
bat᷑: sic oportet exaltari filiũ hominis. ut
omnis qui credit in eum. idest qui attendit
exaltatum. qui non erubescit confixum. qͥ
in cruce xp̃i głatur non pereat: s habeat ui¬
tam ȩtñam. Nonpereat. Unde: Credendo in
eum. Unde non pereat: Attendendo exalta¬

Expanded text:
Quomodo? Audi similitudinem quae sequitur: Quomodo? Audi similitudinem quae sequitur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in eremo, sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde tibi non videbatur peccatores homines posse fieri membra Christi, id est, illius qui nullum omnino haberet peccatum? Serpentis morsu movebaris: ideo crucifigitur Christus, ideo fundit sanguinem Christus in remissionem peccatorum; quia propter peccatum, id est, serpentis venenum, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, unde sanarentur qui in illo deserto a serpentibus mordebantur, et illum exaltatum attendere jubebantur, et quisquis attenderet, sanabatur; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in eum, id est, qui attendit exaltatum, qui non erubescit crucifixum, qui in cruce Christi gloriatur, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Non pereat, unde? Credendo in eum. Unde non pereat? Attendendo exalta
Abbreviated transcription (Latin):
nis descendit de celo. Nonne filius hoĩs
in t̾ra factus ẽ: Nonne filius hominis ꝑ
mariam factus ẽ: Sed ohomo noli inqͥt
separare:quem uolo copulare.Parum ẽ.quia
filius hominis descendit. Xpc cnim descen¬
dit. idemq filius hominis qui filius dei ẽ.
sedet in cȩlo. Qui ambulabat in t̾ra. ince¬
ꝑsone int̾ra filius dei: ꝓpter eandem uni¬
tatem ꝑsone ẽẽ ꝓbauimus in cȩlo filium
Hominis. ex his uerbis domini: filius ho
ne. nonne int̾ra constituto atq conspicuo
petrus dicit: tu es xp̃o filius dei uiui: Er
peccatum non habet: nec originale traxit.
nec suum ad didit. Extra uoluptatem car¬
nalis libidinis uenit: non ibi fuit complexꝰ
maritalis: de uirginis corpore non assum¬
psit uulnus. s medicamentũ. Non assum¬
psit quod sanaret: sed unde sanaret. Quantũ
ad peccatum ꝑtinet dico. Solus gͦ ille sine
peccato. Quomodo erunt membra eius sine¬
peccado: quorum uulnus ẽ. sine peccato:

Expanded text:
nis descendit de coelo. Nonne filius hominis nis descendit de coelo. Nonne filius hominis in terra factus est? nonne filius hominis per Mariam factus est? Sed, o homo, noli, inquit, separare, quem volo copulare. Parum est quia Filius hominis descendit Christus enim descendit, idemque filius hominis qui Filius Dei est; sedet in coelo, qui ambulat in terra. In coepersonae in terra Filius Dei, propter eamdem unitatem personae esse probavimus in coelo filium hominis, ex his verbis Domini, Filius homnae, nonne in terra constituto atque conspicuo Petrus dicit, Tu es Christus Filius Dei vivi peccatum non habet, nec originale traxit, nec suum addidit: extra voluptatem carnalis libidinis venit, non ibi fuit complexus maritalis: de Virginis corpore non assumpsit vulnus, sed medicamentum; non assumpsit quod sanaret, sed unde sanaret: quantum ad peccatum pertinet, dico. Solus ergo ille sine peccato: quomodo erunt membra ejus, quorum nullus est sine peccato?
Abbreviated transcription (Latin):
qui de cȩlo descendit. filius hominis qͥ est
in celo. In t̾ra erat. et incelo se ẽẽ dicebat. Et
quod. ẽ. maius. in celo filium hominis. ut unã
demonstraret in utraq natura ꝑsonam: et
in eo quod dei filius erat equalis patri. uer¬
bum dei in pͥncipio ds̃ apud dm̃. et in eo qͦd
filius hominis erat assumens animã huma¬
nam.et carnẽ humanã. et indutꝰ hominẽ
exiens adhomines.Quia ihoc utroq: non
duo xp̃i sunt. nec duo filii dei. s una ꝑsona.
unus xp̃c dei filius. idemq unus xp̃c. non
alius hominis filius. s dei filius scd̃m a¬
uinitatem. hominis filius. scđm carnem.
Quis autem nr̃m quiparum aduertimus
aut parũ sapimus.non potius itauellet
distinguere. filius dei incęlo. et filius ho¬
minis in t̾̃ra: S nec sic diuideremꝰ: et ita
diuidendo duas ꝑsonas induceremꝰ. Non
ascendit in celum inquit. nisi qui de celo
descendit filius hominis. filius gͦ homi¬

Expanded text:
qui de coelo descendit, Filius hominis qui est qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . In terra erat, et in coelo se esse dicebat; et quod est majus, in coelo Filium hominis: ut unam demonstraret in utraque natura personam, et in eo quod Dei Filius erat aequalis Patri, Verbum Dei in principio Deus apud Deum, et in eo quod filius hominis erat, assumens animam humanam et carnem humanam, et indutus hominem, exiens ad homines: quia in hoc utroque non duo christi sunt, nec duo filii Dei sed una persona, unus Christus Dei Filius, idemque unus Christus, non alius, hominis filius; sed Dei, Filius secundum divinitatem, hominis filius secundum carnem. Quis autem nostrum, qui parum advertimus, aut parum sapimus, non potius ita vellet distinguere, Filius Dei in coelo, et Filius hominis in terra? Sed ne sic divideremus, et ita dividendo duas personas induceremus, Non ascendit in coelum, inquit, nisi qui de coelo descendit Filius hominis. Filius ergo homi
Abbreviated transcription (Latin):
quare dico. idõ baptizandisunt. ut habeant
regnum dei. Idõ dicis. Ideo inquit. Uide ta¬
men ꝓpt̃ illa que supra diximus. neforte non
inuenias uitam ȩt̃nam. preter regnum dĩ.
Multum aꝑta sunt dicta. de duab illis par¬
tibus dextra et sinistra: ubi nullum in medio
dedit locum uite sule regno. Parum te hoc
corrigit: parum ammonet: ipsam mecũ
lectionem unde hanc sententiam ptulisti
regnum cȩlorum. non baptiratis paruulis
nolle ꝓmittere: quia sententia dni apta
c̃. nisi quis renatus fuerit ex aqua et spũ.
non intrabit in regnum celorum.Non ibi
aduertisti cum quereret nichodemus. quo¬
modo ista fierent. id est quomͦ renasceret᷑
homo. quomͦ denuo nasceret᷑. qm̃ non po¬
test utiq iterum introire in uterũ matris
et denuo nasci: quid audierit a dño. quid
audierit a magistro bono. quid audierit
qũeadmodum fiat. etiam similitudinẽ po¬
suit: s pͥus ait. Nemo ascendit incelũ. nisi

Expanded text:
quare dico: Ideo baptizandi sunt, ut habeant quare dico: Ideo baptizandi sunt, ut habeant regnum Dei. Ideo dicis? Ideo, inquit. Vide tamen, propter illa quae supra diximus, ne forte non invenias vitam aeternam praeter regnum Dei. Multum enim aperta sunt dicta de duabus illis partibus, dextra et sinistra, ubi nullum in medio dedit locum vitae sine regno. Parum te hoc corrigit? parum admonet? Ipsam mecum lectionem, unde hanc sententiam protulisti, regnum coelorum non baptizatis parvulis nolle promittere, quia sententia Domini aperta est, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum. Non ibi advertisti, cum quaereret Nicodemus, quomodo ista fierent, id est, quomodo renasceretur homo, quomodo denuo nasceretur; quoniam non potest utique iterum introire in uterum matris, et denuo nasci; quid audierit a Domino, quid audierit a magistro bono, quid audierit quemadmodum fiat, etiam similitudinem posuit. Sed prius ait: Nemo ascendit in coelum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
turum inregnum cȩloꝵ.resistamus ambo.
et aduersus eius insidiosissima iacula. scutũ
re rationis humanȩ:assumantur arma
diuina. Assumite inquit apłs armaturã
dei. Ecce simul dicamus homini huic.¬
Xp̃ianus es: xp̃ianus inquit. Audi ȩuan¬
głium qui uis non baptiratos paruulosmit¬
tere in regnum cȩlorum: audi euangłm.
Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spũ sco.
non intrabit in regnum dei.Dominisenten¬
tia est. Huic non resistit nisi non xp̃ianus.
Repulsus ẽ ille: remanet michi tecum certa¬
men: et forte unde uicisti bono illiꝰ. inde bo¬
no uinceris tuo.Nam quem uicisti. si durꝰ
non ẽ docuisti. Noli gͦ durus ẽẽ et tu: simul
teneamus interim istam sententiam. Nisi
quis renatus fuerit ex aqua et spũ scõ: non
intrabit in regnum dei. Ideo inquis paruu¬
lo non baptizato. polliceri regnum dĩ ñ pos¬
sum:contra aꝑtam domini sententiã. Ecce
quare dico regnum dei non habebunt. ecce

Expanded text:
turum in regnum coelorum, resistamus ambo, turum in regnum coelorum, resistamus ambo, et adversus ejus insidiosissima jacula scutum frae rationis humanae, assumantur arma divina. Assumite, inquit Apostolus, armaturam Dei . Ecce simul dicamus huic homini: Christianus es? Christianus, inquit. Audi Evangelium, qui vis non baptizatos parvulos mittere in regnum coelorum; audi Evangelium: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei. Domini sententia est: huic non resistit, nisi non christianus. Repulsus est ille, remanet mihi tecum certamen: et forte unde vicisti bono illius, inde bono vinceris tuo. Nam quem vicisti, si durus non est, docuisti. Noli ergo esse durus et tu: simul teneamus interim sententiam istam, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei. Ideo, inquis, parvulo non baptizato polliceri regnum Dei non possum contra apertam Domini sententiam. Ecce quare dico: Regnum Dei non habebunt. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Ego infirmitatẽ meam his uerbis munio: et
Hac cautela circumseptus aduersus sagittas
ratiocinationum tuarũ muratus asisto. S
tu bellator hoc ẽ fortis ratiocinator. Huic re¬
sponde qui tibi dicit. Prorsus inmnocens par¬
uulus et immunis ab omni peccato. et ꝓpͥo
et originali. non solum uitam etñam habe¬
bit. sed etiam regnum celoꝵ. Hoc est iustum.
Qui nichil malihabet: quare aliquia. bom
non habet:S scioinquit. Unde scis: Quia
dñs dixit. Tandem uenisti. Non quia cͦ tu
ratiocinaris. s quia dñs dixit .L.audo pla¬
ne: hoc sanum ẽ.Sicut homo non inuemi¬
sti rationem: fugis ad auctoritatem. App¬
bo prorsus approbo. benefacis. Non muenis
quid respondeas ad auctoritatem fuge.: non
ibi te ꝑsequor. non inde expello: immo fug¬
entem recipio. et amplector. Profer gͦ audo
ritatem. stemus in ea simul. contra cõmu¬
nem inimicum. Quia enim paruulus non
baptizatus. non intrat in regnũ celoꝵ. et
tu dicis. et ego. Illi gͦ communi ad uersario.

Expanded text:
Ego infirmitatem meam his verbis munio, et hac cautela circumseptus, adversus sagittas ratiocinationum tuarum muratus assisto. Sed tu, bellator, hoc est, fortis ratiocinator, huic responde, qui tibi dicit: Prorsus innocens parvulus, et immunis ab omni peccato, et proprio et originali, non solum vitam aeternam habebit, sed etiam regnum coelorum. Hoc est justum. Qui nihil mali habet, quare aliquid boni non habet? sed scio, inquis. Unde scis? Quia Dominus dixit. Tandem venisti. Non ergo quia tu ratiocinaris, sed quia Dominus dixit. Laudo plane hoc, sanum est: sicut homo non invenisti rationem, fugis ad auctoritatem. Approbo, prorsus approbo. Bene facis; non invenis quid respondeas, ad auctoritatem fuge: non ibi te persequor, non inde expello; imo fugientem recipio et amplector. 8. Sententia dritatem, stemus in ea simul contra communem inimicum. Quia enim parvulus non baptizatus non intrat in regnum coelorum, et tu dicis et ego. Illi igitur communi adversario,
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. Quam caritatem laudans atq com¬
mendans apłs: int̾ cȩtera eius bona. dixit eã
et cuncta sufferre. Caritas inquit magnant¬
ma ẽ. Et paulopost ait. Omnia tolerat.Qnͣ¬
to gͦ maior est inscĩs caritas dei. tantomagis
magis ẽ in peccatorib cupiditas mundi:
tantomagis ꝓ eo quod concupiscit᷑ omnia
tolerant᷑. Ac ꝑhoc inde ẽ patientia iustoꝵ¬
uera. unde ẽ in eis caritas dei:et inde est
patientia iniquoꝵ falsa. unde ẽ in cis cu¬
piditas mundi. Propt̃ quod apłs iohannes.
nolite inquit diligere mundũ:nec ea que
inmundo sunt.Siquis dilȩxerit mundũ:

Expanded text:
eorum. Quam charitatem laudans atque comeorum. Quam charitatem laudans atque commendans Apostolus, inter caetera ejus bona dixit eam et cuncta sufferre. Charitas, inquit, magnanima est. Et paulo post ait: Omnia tolerat . Quanto ergo major est in sanctis charitas Dei, tanto magis major est in peccatoribus cupiditas mundi, tanto magis pro eo quod concupiscitur, omnia tolerantur. ac per hoc inde est patientia uera iustorum, unde est in eis caritas dei; et inde est patientia falsa iniquorum, unde est in eis cupiditas mundi. propter quod dicit Iohannes apostolus: nolite diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. si quis dilexerit mu
Abbreviated transcription (Latin):
idonca ẽ iniquorum uoluntas deo ñ adiu¬
uante. ut se ipsi incruciatib ꝓ iniquita¬
te et ante quam ab aliis crucient᷑ exerceant:
idonea ẽ uoluntas moras uitȩ huiꝰ aman¬
tium. ut dõ non adiuuante int̃ atrocissi¬
ma et longa tormenta inmendacio ꝑseue¬
rent. ne sua facinora confitentes iubeant᷑
occidi: et non ẽ idonea iustoꝵ uoluntas.
nisi eis uires desuꝑ suggerant᷑. quaslibet
penas uł ipsius decore iusticiȩ. uł et̾̃nȩ uite
amore ꝑferre: Qui hec dicunt ñ intelli
gunt et quenq iniquortanto esse ad quȩcunq
mala ꝑferenda duriorem.quanto in eo ma¬
ior ẽ cupiditas mundi: & quẽq iustoꝵ tan¬
to ẽẽ ad quecũq mala ꝑferenda fortiorem.
quanto meo ẽ maior caritas dei.S cupidi¬
tas mundi initiũ habet ex arbitrio uolun¬
tatis: ꝓgressum ex iocunditate uoluptatis:
firmamentũ ex uinculo consuetudinis. Ca¬
rum:ꝑquem diffundit᷑ caritas in cordib¬

Expanded text:
idonea est iniquorum uoluntas deo non adiuidonea est iniquorum uoluntas deo non adiuuante, ut se ipsi in cruciatibus pro iniquitate et, antequam ab aliis crucientur, exerceant; idonea est uoluntas moras uitae huius amantium, ut deo non adiuuante inter atrocissima et longa tormenta in mendacio perseuerent, ne sua facinora confitentes iubeantur occidi, et non est idonea iustorum uoluntas, nisi eis uires desuper suggerantur, quaslibet poenas uel ipsius decore iustitiae uel aeternae uitae amore perferre? Qui haec dicunt, non integunt et quemque iniquorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda duriorem, quanto in eo major est cupiditas mundi; et quemque justorum tanto esse ad quaecumque mala perferenda fortiorem, quanto in eo est major charitas Dei. Sed cupiditas mundi initium habet ex arbitrio voluntatis, progressum ex jucunditate voluptatis, firmamentum ex vinculo consuetudinis: Charum, per quem diffunditur charitas
Abbreviated transcription (Latin):
grauiora patiant᷑. uel sͥ placendo. et aman¬
do p̃sumptionẽ suam. eadem ipsa suꝑbissi¬
ma uoluntate sustineant: hoc illis dicendũ
t̃rena. animalis. diabolica.Cur enĩ non sit.
suꝑborum falsa patientia: sicut suꝑboꝵ ẽ
falsa sapientia: Aquo ẽ autem uera sapien¬
tia. ab illo et uera patientia. Huic autẽ can¬
tat ille spũ pauꝑ. Deo subiecta ẽ anima mea:
qm̃ ab ipso ẽ patientia mea. S respondent:
et loquunt᷑ dicentes. Si uoluntas hominis
sine ullo adiutorio dei uirib liberi arbitrii
tam multa grauia et horrenda ꝑfert. siue¬
in animo siue in corpore. ut mortalis uitȩ
huiꝰ et peccatoꝵ delectatione ꝑfruat᷑: cur
non codem mͦ cadem ipsa uoluntas hominis.
eisdem uirib liberi arbitrui. non adhoc ex¬
spectans se diuinitus adiuuari. s sibi natu¬
rali possibilitate sufficiens. quicqͥd laboris
uł doloris ingerit᷑ ꝓ iusticia et uita et̃na.
patientissime sustinet: An uero inquiunt

Expanded text:
grauiora patiantur uel sibi placendo et amangrauiora patiantur uel sibi placendo et amando praesumptionem suam eadem ipsa superbissima uoluntate sustineant, hoc illis dicendum est terrena, animalis, diabolica . Cur enim non sit superborum falsa patientia, sicut superborum est falsa sapientia? A quo etia, ab illo est et uera patientia. huic enim cantat ille spiritu pauper: deo subiecta est anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. Sed respondent et loquuntur dicentes: sicut uoluntas hosine ullo Dei adjutorio viribus liberi arbitrii tam multa gravia et horrenda in animo siue in corpore, ut mortalis uitae huius et peccatorum delectatione perfruatur, cur non eodem modo eadem ipsa uoluntas hominis eisdem uiribus liberi arbitrii non ad hoc expectans se diuinitus adiuuari, sed sibi naturali possibilitate sufficiens quidquid laboris uel doloris ingeritur, pro iustitia et uita aeterna patientissime sustinet? an uero, inquiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Obprobrium cis qui abundant: et de¬
spectio suꝑbis. Non gͦ ẽ ista patientia pau¬
perum: quȩ nonꝑit inȩternum. Hi enĩ pau¬
peres. ab illo eam diuite accipiunt. cui dicit᷑.
ẽ omne datum optimum.: et omne donũ ꝑfec¬
tum. Ad quem clamat egenus et pauꝑ. qui
laudat nomen eiꝰ. et petendo. querendo. pul¬
sando. dicit. Os̃ ms̃ eripe me de manu pecca¬
coris. et de manu legem p̃tereuntis et iniqui. qm̃
tu es patientia mea dñe: spes mea aiuiuentute
mea. Isti autem qui abundant. et egere ad de¬
um dedignantur: ne ab illo accipiant ueram
patientiam. de sua falsa głantes. consiliũ ino¬
pis uolunt confundere: qm̃ dñs spes eius est.
Nec attendunt cum homines sint. et suȩ id
est humanȩ uoluntati tantũ tribuunt: in
illud se incurrere quod scriptũ ẽ. Maledi¬
ctus omnis qui spem suam ponit in homine.
Unde etiam si eis contingat ut aliqua dura
et asꝑa. uel ne displiceant hominib. uł ne

Expanded text:
mo: obprobrium eis qui abundant et demo: obprobrium eis qui abundant et despectio superbis, non est ergo ista patientia pauperum, quae non perit in aeternum. hic enim pauperes ab illo eam diuite accipiunt, cui dicitur:est omne datum optimum et omne donum perfectum, ad quem clamat egenus et pauper, qui laudat nomen eius et petendo, quaerendo, pulsando dicit: deus meus, eripe me de manu peccatoris, de manu legem praetereuntis et iniqui. quoniam tu es patientia mea, domine, spes mea a iuuentute mea. isti autem, qui abundant et egere ad dominum dedignantur, ne ab illo accipiant ueram patientiam, de sua falsa gloriantes consilium inopis uolunt confundere, quoniam dominus spes eius est, nec adtendunt, cum homines sunt et suae, id est humanae uoluntati tantum tribuunt, in illud se incurrere. quod scriptum est: maledictus omnis qui spem suam ponit in homine. unde etiamsi eis contingat, ut aliqua dura et aspera, uel ne displiceant hominibus uel ne
Abbreviated transcription (Latin):
litate tua patientiam habe: qm̃ in igne ꝓba¬
tur aurũ et argentum. homines uero recep¬
tibiles. in camino humiliationis. Et aliolo¬
co legit᷑. fili ne deficias in disciplina dñi. ne¬
q fatigeris cum ab illo increparis. Quẽ enĩ
diligit dñs corripit. flagellat autẽ omnẽ fi¬
lium quem recipit. Quod hic positum ẽ. fili¬
um quem recipit: hoc insupradicto testimonio
ẽ homines receptibiles. Hoc enimiustum ẽ.
ut qui de pristina filicitate paradisiꝓpter
contumacem deliciarum appetentiã dimissi
sumus. ꝑ humilem molestiarũ patientiam
recipiamur. fugaces mala faciendo. reduces
mala patiendo. Ibi contra iusticiam facientes.
hic ꝓiusticia patientes. Sed uera patientia que
huiꝰ ẽ nomine digna uirtutis: querendum ẽ
unde sumat᷑. Sunt enim qui eam tribuunt
uiribus uoluntatis humanȩ: non quas ha¬
bent ex diuino adiutorio:s: quas ex libero ar¬
bitrio. Error autem iste suꝑbus ẽ. Eorum ẽ
enim qui abundant: de quibus dicit᷑ inpsal¬

Expanded text:
m in igne probatur aurum et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis. et in alio loco legitur: fili, ne deficias in disciplina domini neque fatigeris cum ab illo increparis; quem enim diligit dominus, corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit. quod hic positum est \'filium quem recipit,\' hoc in supra dicto testimonio est: homines receptibiles. hoc enim iustum est, ut qui de pristina felicitate paradisi propter contumacem deliciarum appetentiam dimissi sumus, per humilem molestiarum patientiam recipiamur, fugaces mala faciendo, reduces mala patiendo, ibi contra iustitiam facientes, hic pro iustitia patientes. Sed uera patientia, quae huius est nomine digna uirtutis, quaerendum est unde sumatur. sunt enim, qui eam tribuant uiribus uoluntatis humanae. non quas habent ex diuino adiutorio, sed quas ex libero arbitrio. error autem iste superbus est; eorum est enim qui abundant, de quibus dicitur in psal
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo dixitapłs. non rapinam arbitratꝰ
esse ȩqualis dõ:sinonȩqualis dõ:Si autẽ
pat̾ ds̃. ille non ds̃: quomodo ȩqualis:
Ubi gͦ ille ait. ds̃ erat uerbum: ibi iste. non
rapinam arbitratus ẽ esse ȩqualis deo. Et
ubi ille. u̾bum caro factum ẽ. et habitauit
in nobis: ibi iste semet ipsum ex inaniuit
formam serui accipiens. Attendite. ꝑhoc
&ͦ quod homo factus ẽ. ꝑ hoc quod uerbũ ca¬
ro factum ẽ. et habitauit in nobis: ꝑhoc se¬
met ipsum exinaniuit. formam serui acci¬
piens.Quid enim exinanuit: Non ut a¬
mitteret diumitatẽ: s ut indueret huma¬
nitatem: Apparens hominib quod non
erat antequam homo ẽẽt. Sicapparendo
se exmaniuit: id est reseruans dignitatem
maiestatis. et offerens carnem indumentum
humanitatis. Pid gͦ quod semet ipsũ exina¬
niuit formam serui accipiens. formam dĩ¬

Expanded text:
Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, si non est aequalis Deo? Si autem Pater Deus, ille non Deus, quomodo aequalis? Ubi ergo ille ait, Deus erat Verbum; ibi iste, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Et ubi ille, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; ibi iste, Sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Attendite: per hoc ergo quod homo factus est, per hoc quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; per hoc semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Quid enim exinanivit? Non ut amitteret divinitatem, sed ut indueret humanitatem, apparens hominibus quod non erat, antequam homo esset. Sic apparendo se exinanivit, id est, reservans dignitatem majestatis, et offerens carnem indumentum humanitatis. Per id ergo quod semetipsum exinanivit formam servi accipiens :
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ scriptura p̃dicat. Ea enim quȩ dixi.
dicta sunt ante assumptam carnẽ. Nunc
bum inquit caro fac̾tum est: et habitauit
in nobis. Nam qui dixerat inpͥncipio erat
uerbum. et uerbum erat apud dm̃. et ds̃
erat u̾bum. hoc erat inpͥncipio apuddm̃.
omnia ꝑipsum facta stint. et sine ipso fa¬
ctum ẽ nichil: frustra nobis diuinitatẽ
uerbi p̃dicaret. si uerbi humanitatem ta¬
ceret. Ut enim illud uideam. hic mecum
agitur. Ut purget adillud contemplan¬
dum. infirmitati meȩ ipse subuenit: sus¬
cipiendo de natura humana. ipsam na¬
turam humanam. factus ẽ homo: uenit
cũ iumento carnis ad eum qui iacebat
in uia uulneratꝰ. ut paruam fidem nr̃am.
incarnationis suȩsacramento informa¬
ret atq nutriret: faceretq serenum in¬
tellectum ad uidendum quod nunquã
amisit. ꝑid quod suscepit. Esse enĩ ce¬
pit homo: ẽẽ non destitit ds̃. Ergo hec
est p̃dicatio domini nrĩ iħu xp̃i. scd̃m¬

Expanded text:
quem Scriptura praedicat. Ea enim quae dixi, quem Scriptura praedicat. Ea enim quae dixi, dicta sunt ante assumptam carnem. Nunc ptura: Verbum, inquit, caro factum est, et habitavit in nobis . Nam qui dixerat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; frustra nobis divinitatem Verbi praedicaret, si Verbi humanitatem taceret. Ut enim illud videam, hic mecum agitur; ut purget ad illud contemplandum, infirmitati meae ipse subvenit. Suscipiendo de natura humana ipsam naturam humanam, factus est homo. Venit cum jumento carnis ad eum qui jacebat in via vulneratus , ut parvam fidem nostram incarnationis suae sacramento informaret atque nutriret, faceretque serenum intellectum ad videndum quod nunquam amisit per id quod suscepit. Esse enim coepit homo, esse non destitit Deus. Ergo haec est praedicatio Domini nostri Jesu C
Abbreviated transcription (Latin):
sinuare uobis uolui: ut quod ds̃ exhi¬
bet incorporalibus rebus. ualeat uob̃.
ad credenda ea quȩ nondum uidetis de
spiritalibus uerbis. S iam ad meliora
transeamus. Nam uerba sonant. et abe
ciam constitutus in istis partib occiden¬
talib: cogitat. iusticiam consticutus in
oriente. Unde fit ut ille totam iusticiã
cogitet. et ille totam: et ille totam uide¬
at. et ille totam: Nam qui uidet iustici¬
am scđm quam gerat aliquid: ipse iuste
gerit. Uidet intus: agit foris. Unde ui¬
det intus : si nichil sibi p̃sto ẽ: Quia ip¬
se enim inparte positus ẽ: ad eandẽ par¬
tem non ꝑuenit alterius cogitatio. Cũ
autem idem uideas mente tu hic positꝰ.
quod uidet illetam longe positus. et totũ
tibi luceat. totum illi uideatur:quia ea
quȩ diuina et incorporea sunt ubiq fc̃
tota: crede uerbum. totum inpatre. totũ
inutero. Crede hoc de uerbo dei: qui est
ationem: alium modum insinuandi xͫ

Expanded text:
sinuare vobis volui, ut Deus quod exhisinuare vobis volui, ut Deus quod exhibet in corporalibus rebus, valeat vobis ad credenda ea, quae nondum videtis de spiritualibus verbis. Sed jam ad meliora transeamus. Nam verba sonant, et abeutiam constitutus in istis partibus occidentalibus, cogitans justitiam constitutus in oriente, unde fit ut ille totam justitiam cogitet, et ille totam? et ille totam videat, et ille totam? Nam qui videt justitiam, secundum quam gerat aliquid, ipse juste gerit. Videt intus, agit foris. Unde videt intus, si nihil sibi praesto est? Quia ipse in parte positus est, ad eamdem partem non perveniet alterius cogitatio? Cum autem idem videas mente tu hic positus, quod videt ille tam longe positus, et totum tibi luceat, totum illi videatur; quia ea quae divina et incorporea sunt, ubique sunt tota; crede Verbum totum in Patre, totum in utero. Crede enim hoc de Verbo Dei, qui est ationem, alium modum insinuandi Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factum ẽ: in illo uita erat. Et uita erat
lux hominũ: et lux intenebris lucecet te¬
nebre eam non comp̃henderunt. Miran¬
da et stupenda ũba hȩc. pͥus quam intelli¬
gantur amplectenda sunt. Partem alio¬
istam. ad om̃s tamen ꝑueniret unus cibus.
ur̃o. Sic quasi quidam cibus et potus ũ¬
borum. nunc apponit᷑ auribus ur̃is. Ta¬
men totum ad om̃s ꝑuenit. An forte cũ
loquor. alius sibitollit unam sillabam.
alius alteram: aut alius unum ũbũ. ali
alterum uerbũ: Sita ẽ. tot uerba dictu¬
rus sum quot homines uideo:ut adoms
ꝑueniant uł uerba singula. Et facile
quidem plura dico quam hic sunt ho¬
mines: et omnia ad om̃s ꝑueniunt. Uer¬
bum gͦ hominis non diuiditur ꝑ sillabas
ut om̃s audiant: et uerbum dĩ ꝑfrusta
conciditur. ut ubiq sit: Nunquid hec
fr̃s sonantia atq transeuntia. illi incom¬
mutabilit̃ ꝑmanenti uerbo. ulla expar¬
te comparanda arbitram᷑: aut ego qͥ a
hoc dixi comparaui: S quoquomͦ in¬

Expanded text:
est, in illo vita erat; et vita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Miranda et stupenda verba haec, et priusquam intelligantur, amplectenda sunt. Si ciistam: ad omnes tamen perveniret unus cibus; . Sic quasi quidam cibus et potus verborum nunc apponitur auribus vestris; et tamen totum ad omnes pervenit. An forte cum loquor, alius sibi tollit unam syllabam, alius alteram? aut alius unum verbum, alius alterum verbum? Si ita est, tot verba dicturus sum, quot homines video, ut ad omnes perveniant vel verba singula. Et facile quidem plura dico, quam hic sunt homines: sed omnia ad omnes perveniunt. Verbum ergo hominis non dividitur per syllabas, ut omnes audiant; et Verbum Dei per frusta conciditur, ut ubique sit? Numquid haec, fratres, sonantia atque transeuntia verba illi incommutabiliter permanenti Verbo ulla ex parte comparanda arbitramur? aut ego quia haec dixi, comparavi? Sed quoquo modo in
Abbreviated transcription (Latin):
rerum gestarum quas in euangłio cogno¬
sumptionem carnis. Alter modus ẽ:cum as¬
sumpta carne iam idem ds̃ qui homo. et
idem homo quids̃. scđm quandam sue ex¬
cellentie ꝓprictatem. qua non cȩteris coeqͣ
legit᷑ et intelligit᷑. Tercius modus ẽ. quodã
modo totus xp̃e inplenitudine ȩccłiȩ. id.ẽ
caput et corpus. scđm plenitudinem per¬
fecti cuiusdamuiri. in quo uiro singuli
membra sumus: quod credentibus p̃di¬
catur. et prudentib agnoscibile offert̾.
Non omnia testimonia seripturarũ. tam
multa sunt. angusto tempore siue recolere.
siue explicare possumus: quibus omnia
tria ista genera ꝓbemus. S tamen omnia¬
non possumus improbata relinquere: ut
quibusdam cõmemoratis testimoniis. cȩte¬
ra quȩ commemorare non sinimur.ꝓpter
angustias temporis. ꝑuos ipsos iam obser¬
uare inscripturis et inuenire possitis.

Expanded text:
rerum gestarum, quas in Evangelio cognosumptionem carnis. Alter modus est, cum assumpta carne jam idem Deus qui homo, et idem homo qui Deus, secundum quamdam suae excellentiae proprietatem, qua non caeteris coaequlegitur et intelligitur. Tertius modus est quodam modo totus Christus, in plenitudine Ecclesiae, id est, caput et corpus, secundum plenitudinem perfecti cujusdam viri, in quo viro singuli membra sumus. Quod credentibus praedicatur, et prudentibus agnoscibile offertur. Non omnia testimonia Scripturarum tam multa angusto tempore sive recolere sive explicare possumus, quibus omnia tria ista genera probemus: sed tamen non omnia possumus improbata relinquere, ut quibusdam commemoratis testimoniis, caetera quae commemorare non sinimur propter angustias temporis, per vos ipsos jam observare in Scripturis et invenire possitis.
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis impenditur: quandoqͥdem
dñs subleuabat indigentiam pauꝑum etiã
ex his loculis. quos exopib implebat alioꝵ.
Quod si forte quis dixerit. nec illos debiles
et mendicos quos dominus iussit potius
inuitari. nec illos quibꝰ solebat de loculis
erogare. peccatores fuisse. ideo non esse
consequens ut ꝓpter hec euangłica testi¬
monia etiam peccatores a miscđib susci¬
pi uł pasci iubeant᷑. illud attendat qͦd iã
suꝑius memoraui: quia utiq peccatores
et maxime scelerati sunt. qui oderunt et ꝑ¬
sequunt᷑ eccłiam. De quibus tamen dicit᷑.
Bene facite his. qui oderunt uos. Et hoc.
exemplo dei patris astruit᷑: qui fac̃ solẽ suũ
oriri suꝑbonos ⁊ malos ⁊ pluit iustos ⁊ iniu¬
stos. Nongͦ suscipiamꝰ peccatores ꝓpt̃ qͦd sunt
peccatores. S tamen eos ipsos quia et ho¬
mines sunt:humana consideratione tra¬
ctemus. Persequamur in eisꝓpriam ini¬
quitatem: misereamur cõmunem condi¬

Expanded text:
humanitatis impenditur; quandoquidem humanitatis impenditur; quandoquidem Dominus sublevabat indigentiam pauperum, etiam ex iis loculis, quos ex opibus implebat aliorum. Quod si forte quis dixerit, nec illos debiles et mendicos, quos Dominus jussit potius imitari, nec illos quibus solebat de loculis erogare, peccatores fuisse; ideo non esse consequens, ut propter haec evangelica testimonia, etiam peccatores a misericordibus suscipi vel pasci jubeantur: illud attendat quod jam superius memoravi, quia utique peccatores et maxime scelerati sunt, qui oderunt et persequuntur Ecclesiam: de quibus tamen dictum est, Bene facite his, qui oderunt vos . Et hoc exemplo Dei Patris astruitur, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Non ergo suscipiamus peccatores propter quod sunt peccatores; sed tamen eos ipsos, quia et homines sunt, humana consideratione tractemus. Persequamur in eis propriam iniquitatem; misereamur communem condi
Abbreviated transcription (Latin):
gem suam: patri regenti ꝓlem suam: iudici
regenti ꝓuinciam suam: regi regenti gentẽ¬
suam. Om̃s hii cum bonisunt. eis quos re¬
am regentes regit. dant oꝑam ut idem ip¬
si quos regunt. et conseruent᷑ homines et
ꝑeant peccatores. Ita implent qͦd seriptũ
est. Da miscđdiam. et ne stiscipias peccatorẽ.
Ne hoc in illo saluum. quod peccatorẽ ue¬
lint: Et impiis et peccatoribus redde uindi¬
ctam. Et in hoc ipsum qͦd impii et peccato¬
res sunt. delcat᷑ in eis. Bene fac humili. ꝓpt̃
hoc qͦd humilis ẽ: et ne dederis impio ꝓpt̃
hoc qͦd impius ẽ. Qm̃ et altissimus odio
habet peccatores: et impiis reddet uindictã.
Qui tamen.quia non solũ peccatores et im¬
pii. uerũ etiam et homines sunt. facit ori¬
ri solem suum suꝑ bonos et malos: et plu¬
it suꝑ iustos et iniustos. Ita nulli homini
claudenda ẽ miscđdia: nulli peccato impu¬
da elemosina. que quibusq pauꝑibus iure

Expanded text:
gem suam, patri regenti prolem suam, judici gem suam, patri regenti prolem suam, judici regenti suam: omnes hi cum boni sunt, eis quos ream regentes regit, dant operam, ut illi quos regunt, et conserventur homines, et pereant peccatores. Ita impleut quod scriptum est, Da misericordiam, et ne suscipias peccatorem: ne hoc in illo salvum, quod peccator est, velint. Et impiis et peccatoribus redde vindictam: et in hoc ipsum, quod impii et peccatores sunt, deleatur in eis. Bene fac humili, propter hoc quod humilis est; et ne dederis impio, propter hoc quod impius est: quia ob hoc Altissimus odihabet peccatores, et impiis reddet vindictam. Qui tamen, quia non solum peccatores et impii, verum etiam et homines sunt, facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Ita nulli homini claudenda est misda eleemosyna, quae quibusque pauperibus jure
Abbreviated transcription (Latin):
ne cuiquam peccatori. ꝓpterea bene facias.
quia peccator est: ut bene autem facias es
qui te odit. non quia peccator.s quia ho¬
mo ẽ. Ita utrunq p̃ceptum tenebis: nec ad
uindicandũ remissus. nec ad sub ueniendũ
inhumanus.Omnis enim qui recte ar¬
guit peccatorem: quid aliud quam non uult
eum ẽẽ peccatorem: Odit gͦ in illo. qͦd et ds̃
odit: ut ꝑimat᷑ quod homo fecit: et liberet᷑
quod as̃ fecit. Peccatum quippe homo fec̃.
ipsum autem hominẽ ds̃. Et duo ista noĩa
cum dicimus. homo peccator: non utiq fru¬
stra dicunt᷑. Quia peccator est corripe: et¬
quia homo ẽ miserere.Nec omnino libera¬
bis hominẽ: nisi eum ꝑsecutus fueris pec¬
catorem. Huic officio omĩs inuigilat disci¬
plina. sicut cuiq regenti apta et accõmodata
ẽ: Non solum epõ regenti plebem suam. sed
etiam pauꝑi regenti domum suam: diuiti re¬
genti familiam suam. marito regenti coniu¬

Expanded text:
ne cuiquam peccatori propterea bene facias, ne cuiquam peccatori propterea bene facias, quia peccator est: ut bene quid facias ei qui te odit, non quia peccator est, sed quia homo est. Ita utrumque praeceptum tenebis, nec ad judicandum remissus, nec ad subveniendum inhumanus. Omnis enim qui recte arguit peccatorem, quid aliud quam non vult eum esse peccatorem? Odit ergo homo quod et Deus odit: ut perimatur quod homo fecit, et liberetur quod Deus fecit. Peccatum quippe homo fecit, ipsum et hominem Deus. Et duo ista nomina cum dicimus, Homo peccator, non utique frustra dicuntur. Quia peccator est, corripe; quia homo est, miserere. Nec omnino liberabis hominem, nisi eum persecutus fueris peccatorem. Huic officio omnis invigilat discipest, non solum episcopo regenti plebem suam, sed etiam pauperi regenti domum suam, diviti regenti familiam suam, marito regenti conju