comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ pauꝑ factus ÷ ꝑ peccatũ qͥ prius diues fuit inurtutib ⁊ corree¬
tionib : recte semit ipsũ liberaute: du sufficiat adexortatione ꝓ pͥam
Uerutam̃. nec hic integrũ deseconfidat. Quisemil aut infirmatus est
exortatione ⁊ consilio egens: cõputat apud sema ipsũ id ÷̃ secũ trac¬
tat et disceptat᷑. Cõputabit aut ab anno qͦ semet ipsũ uendidit ei.
usq ad ann iubelei siue remissionis. Aqͦ uidelicet peccans eguit con¬
silio ⁊ doctrina usq du integrã et omi modã ꝑ agat ꝑ agat peniten¬
tiã. in qͣ rtnissionẽ accipiens ꝑqͣlis fiatei. quipenit᷑ npeccauit
sã penitentiã eĩ remissionẽ ad p̃hendere ⁊ p̃cedere possit. Sicut
eni qͥ pecuniã reddit redep̃torian sͫ  imissionis ex pectare opꝰ
ñ habebat. Erat aut quinqͣ gesim qͥuibeleus dicebat᷑. Sic qͥ
peccats a ddelendũ illuo ꝑ qͣlessiue pares iurtutes exqͥrit: p̃ce¬
cdit penitentiã actionib bonis se redimens. Qđ demonstrae ⁊icheus

Expanded text:
rtutibus et correctionibus, recte se semetipsum liberavit, dum sufficiat ad exhortationem propriam, verumtamen nec hic integrum de se confidat, ut qui semel aut infirmatus est, exhortatione et consilio egens, computat apud semetipsum, id est, secum tractat et disceptatur. Computabit autem ab anno quo semetipsum vendidit ei, usque ad annum jubilaei sive remissionis, a quo videlicet peccans eguit consilio et doctrina, usque dum integram et omnimodam peragit poenitentiam, in qua remissionem accisam poenitentiam est remissionem apprehendere et praecedere possit. Sicut enim qui pecuniam reddit redemptori annum remissionis exspectare opus non habebat, erat autem quinquagesimus, qui jubilaeus dicebatur: sic qui peccatum ad delendum illud, aequales sive pares virtutes exquirit, praecedit poenitentiam actionibus bonis se redimens: quod demonstrat Zachaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
& posthoc atq scissimũ. Ut ineo cognosceres. ꝗd & aliis comune. & ꝗd inse
ꝓpriũ hab&. In ipso enĩ gentiũ uocatio. ñ p̃dicari solũ. sed & operari cȩ
pit. qͣndo parthi ⁊ medi ⁊ elamitȩ. & qͥ habitant mesopothamiã. iudtã
& pã philiã. om̃sq reliq gentes qs lucas denumerauit. audire a płos
linguis suis magnalia di loquentes. p̃dicantesq cȩperunt. Nullũ gͦ opis
seruile in illo diefaciamꝰ id ÷ qdđ ad seruitutẽ ꝑtinet s legitom̃ sẽpiterꝵ
in cunctis habitaculis ⁊ generationib nr̃is sertiemꝰ. Nihil seruile operan
nec remanentes spicas colligetis . sed pauperib et perezrinis dimit tetis
ꝓpt̃ qđ ea custodiri : ⁊ scđm litterã oporta: Sed maius eoꝵ lucrõ. con¬
tẽplatio possidet Iuaut̃ hoc in eis nota. q cũ similia his superius p̃ce¬
pisset. nr̃ tam ea dẽ sanciuit. Hoc aut̃ uerboꝵ ipsa inmitatio demons¬

Expanded text:
et post hoc atque sanctissimum, ut in eo cognosceres quid cum aliis commune, et quid in se et post hoc atque sanctissimum, ut in eo cognosceres quid cum aliis commune, et quid in se proprium habet. In ipso enim gentium vocatio non praedicari solum, sElamitae, et qui habitabant Mesopotamiam, Judaeam et Pamphyliam, omnesque reliquae gentes quas Lucas dinumeravit, audire Apostolos linguis suis magnalia Dei loquentes praedicantesque coeperunt. Nullum ergo opus servile in illo die faciamus, id est, quod ad servitutem pertinet, sed legitimum sempiternum in cunctis habitaculis et generationibus nostris servemus, nihil servile operandnec remanentes spicas colligetis, sed pauperibus et peregrinis dimittetis pter quod ea custodiri et secundum litteram oportet, sed majus eorum lucrum contemplatio possidet. Tu autem hoc in eis nota, quia cum similia his superius praecepisset, non tamen eadem sancivit. Hoc autem verborum ipsa immutatio demons
Abbreviated transcription (Latin):
sic. Et se parabit ea sacerdos separatione cũ panib primitiarũ ante
dnm̃. cũ duob Agnis. significabant cui dño. cedentq inusus ciꝰ id ÷ sa¬
cerdoti. offerentes ca uidelicet xpõ. Ipse enĩ nr̃ sacerdos. ipse nr̃
etiã dñs ẽ. Ipsius sicut panes primitiaro. sic ⁊ azni mandatoꝵ p̾dictoꝵ
sunt Ipse enĩ erat qͥin paulo loq̃bat᷑. ipse omĩa quȩ dictas obtulit
Pacẽ enĩ de qͣ paulus mandat. primꝰ dnis discipulis adnuntiauit. et scĩ¬
uirginidix̃. Propterea i Id nascet᷑ exte scm̃. uoc abit᷑ filius di. Ueri¬
tam̃ siuis diei deqͦsermo ẽ cõp̃hendere excellentiã: confirmationẽ
eoꝵ quȩ deeo dictas respice. Et uocabitis hunc diem celebrimũ
atq scĩssimũ. Om̃e opusseruile ñ facietis in eo. Legitinũ sc̃pit̾na
erit incunctis habita culis ⁊ generationib ur̃is. Quid gͦ inea est
qđ in his excellet. etce enĩ & alios dies scõs appellat. Sed& de
hoc primo inquit. & appellabitis hunc diem celeberrimõ

Expanded text:
sic: Et separabit ea sacerdos separatione cum panibus primitiarum ante Dominum, cum duobus agnis, significans cui Domino; cedentque in usus ejus, id est, sacerdoti offerenti ea, videlicet Christo. Ipse enim noster sacerdos, ipse noster etiam Dominus est, ipsius sicut panes primitiarum, sic et agni mandatorum praedictorum sunt. Ipse enim erat qui in Paulo loquebatur: ipse omnia quae dicta sunt obtulit; pacem enim de qua Paulus mandat, primus Dominus discipulis annuntiavit, et sanctidixit: Propterea et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Verumtamen, si vis diei de quo sermo est comprehendere excellentiam, confirmationem eorum quae de eo dicta sunt respice: Et vocabitis hunc diem celeberrimum atque sanctissimum: omne opus servile non facietis in eo; leerit in cunctis habitaculis et in generationibus vestris. Quid ergo in ea est quod in his excellit: ecce enim et alios dies sanctos appellat, sed et de hoc primum, inquit, et appellabitis hunc diem celeberrimum,
Abbreviated transcription (Latin):
quã deouib inmaculatũ offeret ut acceptabilesit Om̃is macula
Ic nẽrit meo. solũ sacerdotes apollutione mundos eẽ. sed & oblati¬
ones quȩ a populo offerurt᷑ p̃cipit. ut tucognoscas qͥes fidelis dõ
& qͥ oblatio ei ꝑ holo cauftẽ intellegibilissacrificii factus es qr omĩ
pollittionẽ muidã eẽ conũsationẽ tuã oport& & inpollutt̃q admo¬
cmĩa eis tra dere discentib p̃cepit gentibus Attenĩ . E untes docete oms
gs baptiz antes eos in nomine patro & filii & sp̃is scĩ. docentes eos

Expanded text:
ptabile sit, omnis macula ptabile sit, omnis macula non erit in eo. Non solum sacerdotes a pollutione mundos esse, sed et oblationes quae a populo offeruntur praecipit: ut tu cognoscas, qui es fidelis Deo, et qui oblatio ei per holocaustum intelligibilis sacrificii factus es, quia omni pollutione mundam esse comversationem tuam oportet, et impollutam, quemadmoomnia eos tradere discentibus praecepit gentibus. Ait enim: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, docentes e
Abbreviated transcription (Latin):
admisticũ ⁊ tribile & celeste accedunt Adquẽ qͥ temete acceden
ñ simplicit᷑ peccant. iniqͥtarẽ delict sui portare dicunt᷑. Delictũ aut̃
ꝓpͥe alegis latoredr̃ petcatũ qđ in dm̃ cõmittit᷑. ea quȩ ad hoc ꝑti¬
nent in sacrificiis quȩ pdelictis offerunt᷑. pridẽ ostendim̃. Unde & nc̃
cũ dixisset peforte sustineant iniqͥtatẽ suq̃ delicti: rec te subdidit.
dñs ad moysen dicens. Loquere ad aaron & adfilios ei. & ad omssi
lꝯos istł. dicesq adros. Homo dedomoisrł & de aduenis qͥ habitant
apuduos. qͥ obtuleriroblatione suã uł uota soluens uł sponte offeres.
quicꝗd illud obuulerit in holocaustõ inhlet. dni ut offerat᷑ ꝑuos.
masculus inmacula t᷑ erit ex bub & ex oiub et ex capris. Simacu¬
lã habuerit. ñ offereris neq erit acceptabilẽ Homo qͥ obtulerit
uictimã pacificoꝵ dnõ. ał uota soluens uł sponte offerens. tã debub

Expanded text:
ad mysticum et terribile et coeleste accedunt: ad quem, qui temere accedunt, ad mysticum et terribile et coeleste accedunt: ad quem, qui temere accedunt, non simpliciter peccant, iniquitatem delicti sui portare dicuntur. Delictum autem proprie a legislatore dicitur peccatum, quod in Deum committitur, et ea, quae ad hoc pertinent in sacrificiis, quae pro delictis offeruntur, pridem ostendimus. Unde et nunc, cum dixisset: Ne forte sustineant iniquitatem delicti sui, recte subdidit: Equere ad Aaron et filios ejus, et ad omnes filios Israel, dicesque ad eos: Homo de domo Israel et de advenis qui habitant apud vos, qui obtulerit oblationem suam, vel vota solvens, vel sponte offerens, quidquid illud obtulerit in holocaustum Domini, ut offeratur per vos, masculus immaculatus erit ex bobus, et ex ovibus, et ex capris: si maculam habuerit, non offeretis, neque erit acceptabile: homo qui obtulerit victimam pacificorum Do
Abbreviated transcription (Latin):
derit ignorans eoꝵ uirtutẽ sic̃ deximꝰ: addit quintã eiꝰ suꝑeo
uł cũ eo. ⁊ dabit sacerdoti inscuariũ. Scĩficationẽ enĩ roystici
sacrificii. & a sensibilib ad intellegibilia translatione. siue cõ¬
mutationẽ ei qͥuerus ẽ sacerdos. uidelicet xpõoport& dari. ide
ipsi deeis mira culũ cedere ⁊ ĩputare. qr priusuirtutẽ ⁊ platõ
abro uerbũ quȩ uident᷑. ta scĩficatas quã cunctũ carnis exceduqͥ
sensũ. Recte gͦ addidit nec contaminabunt filioꝵ istł q̃ offerunt
dño. ne forte sustineant iniqͥtatẽ delicti sui. cũ scĩficata comede¬
rint. Quienĩ xp̃osuoꝵ ministerior sci ficationẽ imputant. &¬
ad dentes sibimet ipsis quintã quȩ plata ẽ. uidelicet uerbũ tius
qđ nr̃os̃ ꝓducit sens ad sublimiora ñ contaminant scã scõꝵ. ut po¬
te qͣlia oportet deeis intellegentes. s nec indi cunt suꝑ se iniqͥtatre ini¬
qͥtatẽ delicti in comedendo scã scõꝵ. Nec eni ut ad cõmimẽ cibũ. sed nc̃

Expanded text:
sicut diximus, addit quintam ejus super eo vel cum eo, et dabit sacerdoti in sanctuarium: sanctificationem enim mystici sacrificii, et a sensibilibus ad intelligibilia translationem sive commutationem ei, qui verus est sacerdos, videlicet Christo, oportet dari, id est, ipsi de eis miraculum cedere et imputare, quia per ejus virtutem et prolatum ab eo verbum, quae videntur tam sanctificata sunt, quam cunata filiorum Israel, quae offerunt Domino, ne forte sustineant iniquitatem delicti sui, cum sanctificata comederint. Qui enim Christo suorum ministeriorum sanctificationem imputant, et addentes sibimetipsis quintam quae prolata est, videlicet verbum ejus, quod nostros producit sensus ad sublimiora, non contaminant Sancta sanctorum, ut pote qualia oportet de eis intelligentes, sed nec inducunt super se, iniquitatem delicti in comedendo Sancta sanctorum; nec enim ut ad communem cibum, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
morsen dics. Lo querr ad filios isrł. & dices adeos. Hxcsunt feriȩ
dni. quas uocabitis scãs. Sex dieb facietis opꝰ. dies septim̃ quia sab¬
bati reqͥes ẽ uocabit̾ sc̃s. Omẽ opus ñ facietis ineo. Sabbatõ dni est
sed & in littera ipsa intentionẽ int̃ ponentẽ sps. Dicensenĩ h ee st̃
eriȩ dni qͥͦs uo cabitisscas. hȩc s̃ festiuitates ieȩ max subdidit
Sed dieb facitis opꝰ. Oporta qͥdem hoc tacere: dicere aute que
secunt᷑ Dies septimiꝰ qe sabbat redes e. uocibit sĩ Scofirisconetas¬

Expanded text:
 dices ad eos: Hae sunt feriae Domini, quas vocabitis sanctas: Sex diebus facietis opus: dies septimus, quia sabbati requies est, vocabitur sanctus. Omne opus non facietis in eo: sabbatum Domini est  interponentem spiritus. Dicens enim: Hae sunt feriae Domini, quas vocabitis sanctas, hae sunt festivitates meae, mox subdidit: Sex diebus facietis opus. Oportet quidem hoc tacere, dicere autem quae sequuntur: Dies septimus quia sabbati requies est, vocabitur sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. etiã sacerdos effectꝰ ÷ Recte gͦ hic magnꝰ sacerdos ut pote qͥ semet ip¬
sũ ꝑ nob hostiã ⁊ oblationẽ obtulit appellat᷑. Propt qđ &e seruos frs di¬
cere suospassus ÷ id ÷ scõs. qui seꝑ eiꝰ facumt uoluntatẽ. Aiteni Qui¬
lezi dics̃ ñ solũ qr unctionis uterq memoriã fac. sedqr sic̃ dd excelle¬
resemet ipsũ in ipsa unctione suis participib ꝓteftat᷑. Qdeni dix̃ prȩ
participib: suꝑ par ticipes tuos sine aliqͣ dubietate intellezit᷑ sic eũ
etiã legis lator maximũ dix̾ int̃ frs̃ suos. id ÷ superiorẽ. Qdaut̃

Expanded text:
rum, etiam sacerdos effectus est. Recte ergo hic magnus sacerdos, ut pote qui semetiprum, etiam sacerdos effectus est. Recte ergo hic magnus sacerdos, ut pote qui semetipsum pro nobis hostiam et oblationem obtulit, appellatur; propter quod et servos frere passus est, id est sanctos, qui semper ejus faciunt voluntatem. Ait enim: Quilegi dicens, non solum quia unctionis uterque memoriam facit, sed quia sicut David excellere semetipsum in ipsa unctione suis participibus protestatur. Quod enim dixit: prae participibus, super participes tuos sine aliqua dubietate intelligitur; sic eum etiam legislator maximum dixit inter fratres suos, id est, superiorem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
eni baptizatoi. quã baptizatus apparuit. Unde eu scĩficatũ neqͣ¬
quã negare possumꝰ. id tam̃ ineo factu usibilit̃ ñ inurnimꝰ. ante quã ad
ministeriũ baptirandi uenir&. Hoc & delatro neillo cuisecu crucifi¬
xo dñsdit. hodie mecũ tris in paradso. Neq eni sine scĩficatione in ui¬
fuisse atq ꝓfiusse sine uisibilib sacram̃tis: quȩ ꝓtẽpoꝵ diuersitate
mutatas ut alia tẽ fuerint. ⁊ aliamꝰ sint. Uisibilẽ uͦ scificationẽ quȩ
tis tam̃. nec suꝑflua uidicata ẽ usibilis scĩficatio. quã in iusibilis iã
p̃cesserat. Qiuis ÷ sacerdos magnus int frĩ suos. nisiutiq illede qͦ¬
doxit dd mag̃ nus dns & magna uirtus eiꝰ ⁊ sapientiȩ eiꝰ non ÷ nume¬
rus: quis enĩ uirtutẽ eiꝰ considerare. qs numerare sapientiã aut cõp̃¬
hendete potest : qr cũ dĩ sit ꝓpt̃ dispensationẽ actoꝵ ꝓnob mysterio¬

Expanded text:
enim baptizator, quam baptizatus apparuit . Unde eum sanctificatum nequenim baptizator, quam baptizatus apparuit . Unde eum sanctificatum nequaquam negare possumus: id tamen in eo factum visibiliter non invenimus antequam ad ministerium baptizandi veniret. Hoc et de latrone illo, cui secum crucifixo Dominus ait, Hodie mecum eris in paradiso . Neque enim sine sanctificatione invifuisse atqumutata sunt, ut alia tunc fuerint et alia modo sint, uisibilem uero sanctificationem, quae ti sunt tamen; nec superflua iudicata est uisibilis sanctificatio, quam inuisibilis iam praecesserat. dixit David: Magnus Dominus et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Quis enim virtutem ejus considerare, quis numerare sapientiam aut comprehendere potest? quia cum Deus sit propter dispensationem actorum pro nobis mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uusibiliũ sacrimtoꝵ. Nx sine ista scificatione in uisibilis grt̃.
uisiblia sacranta qud ꝓsunt  cncrito ait̃ quȩritur utrro
etiam ista iniusibilis scĩficatio si ne uisibilib sacram̃tis. quib ho¬
mo uisibilit̃ scĩ ficatur. parit nihil ꝓsit: qd utiq absurdũ ẽ. lo¬
lerabilius enĩ quisq dixerit si ne illis istã noneẽ. quã si furrit ñ ꝓdesse.
cũiffasit om̃ĩs itilitas illoꝵ. sedetiã hoc qđ sineillis ista ⁊̃ esse ñ possȩt¬
quomͦ rectedicat᷑. intuendũ ÷. Nibil quippe ꝓfuit simoni mago uisibilis
baptismꝰ: cuiscĩ ficatio inuisibilis defuit.: Sed qͥb ista inuisibilis qm̃ af
fuit ꝓfuit. etiã. uisibilia sacram̃ta ꝑceperant. similit̃ baptizari. Nec
tam̃ moy ses qͥuisibilit̃ sacerdores scĩficabat. ubi fuerit ipse ipsis sacrifici¬
is uł oleo scificat᷑ ostendit᷑ inuisibilit uͦ sc̃fi catõ regare quis audeat.
Cui tanta grã p̃minebant: hoc& de iohẽ baptista dicipotest. Frius

Expanded text:
sine ista sanctificatione inuisibilis gratiae uisibilia sacramenta quid prosunt? merito autem quaeritur, utrum etiam ista inuisibilis sanctificatio sine uisibilibus sacramentis, quibus uisibiliter homo sanctificatur, pariter nihil prosit: quod utique absurdum est. tolerabilius enim quisque dixerit sine illis istam non esse quam si fuerit non prodesse, cum in ista sit omnis utilitas illorum. sed etiam hoc, quod sinequomodo recte dicatur intuendum est: nihil quippe profuit Simoni Mago visibilis baptismus, cui sanctificatio invisibilis defuit. Sed quibus ista invisibilis quoniam adfuit, profuit, etiam et visibilia sacramenta perceperunt similiter baptizatitamen Moyses, qui visibiliter sacerdotes sanctificabat, ubi fuerit ipse ipsis sacrificiis vel oleo sanctificatus, ostenditur: invisibiliter vero sanctificatum negare quis audeat, cujus tanta gratia praeeminebat? Hoc et de Joanne Baptista dici potest: prius
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ animã mortuã ñ ingredietur. Quomꝰ autꝰ anima mortt᷑. cũ sit con¬
dita in mortalis : Audifii ꝓphetã dicentẽ : Anima q̃ peccauerit. ipsamo¬
riet᷑: impietatis utiq morte hac÷ enĩ anime mors. quã maximȩ
gentes passȩs. quȩ neclegẽ dĩ necaliã eiꝰ scientiã habuerunt. Super
animã gͦ mortua uł adomnẽ mortuu ñ ingrediet᷑. qr et siomniu pitca¬
effusa ĩ pietate ⁊ idolatriadr̃. Et nec suꝑ patre ⁊ maite suꝑ populu
uidelicet iudeoꝵ ex quib ẽ scđin caruẽ. & ꝓpterea appellat᷑ ei pat̾¬
& mat̃ contiminabit᷑. Nec descis egrediet᷑ N si peccatoribas¬
Magis aut cuessẽ bonus. ueni ad corpꝰ. coinqͥnatuõ Nont gͥ contaminatus
inmatre : s nec in patre qͥdẽ. Nihil eni ioseph ingeneratione eiꝰ pret̃ mi
nisteriui p̃stiti ⁊ afficas. unde et ꝓfideli ministerio patrs ei uocabulõ
scripturta concesst sicenĩ maria ipsa dic̃ in eugłio. Ecce ego & p̾ater

Expanded text:
nem animam mortuam non ingredietur. Quomodo autem anima moritur cum sit condita immortalis, audi prophetam dicentem: Anima quae peccaverit ipsa morietur, impietatis utique morte. Haec est enim animae mors quam maxime gentes passae sunt quae nec legem Dei, nec aliam ejus scientiam habuerunt. Super animam ergo mortuam, vel omnem mortuum non ingredietur, quia etsi omnium peccaeffusa impietate et idololatria dicitur. Et nec super patre et matre, super populum videlicet Judaeorum, ex quibus est et mater, contaminabitur; nec de sanctis egredietur; et si peccatoribMagis autem cum essem bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Non est ergo contaminatus in matre, sed ne in patre quidem. Nihil enim Joseph in generatione ejus praeter mysterium praestitit et affectum, unde et pro fideli ministerio patris ei vocabulum Scriptura concessit. Sic enim Maria ipsa dicit in Evangelio: Ecce ego et pater
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ inhnis duobi : Quȩ tanta uirt᷑ qł meritũ. quo exaenta mlia&co
ampliũ liberent᷑ abmteritu uastators : Ego arbitror qđ inmoxs
lex significet᷑ quȩ docet homines scentiã & morẽ dĩ in aaron supplian¬
didõ & obsetrandicũ ferma csistat: Sigͦ accedit aliquando intignur
nob ł uniuerso poplõ bñ & sententis ultionis ꝓcedat adõ redent lit̃¬
re ꝓde lictis. supplicare ꝓculpis cessibit c̃tmnuo racindia & indigni¬
no c̃ qͥ estet ꝓpiciabit̃ dñs quasi moysc & adronint̃ etdentib ꝓ nobis
& ꝓuniuer so popło supplicantib Siuiͦ aliquando oniat᷑ intignatio

Expanded text:
 meritum, quo sexcenta millia et eo amplius liberentur ab interitu vastatoris? Ego arbitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo re pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. Propitiabitur Dominus, quasi Moyse et Aaron intercedentibus pro nobis et pro universo populo supplicantibus. Si vero aliquando oriatur indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pnori popło dita ÷ insinuare Mensa uͦꝰ quȩ in parte a quilonis
stabat: ea quȩ nobiss̃ donata dĩ beneficia designare Recte candela G̃¬
ꝑomã adgrãm eugłu respicit Huic uidelicet testimoniũ ꝑhibens
&x phanc sensu spiritali reuelandã ẽ ẽ significans. Fecitꝙ aaron&
im posuit lucernas suꝑ cande labrũ. ut prȩceperat dñs moysi
Lucerne septẽ septẽ s̃ dona sp̃s scĩ quȩ & indño acrede p̃tore nr̃õ cuonc¬

Expanded text:
quae priori populo data est insinuare. Mensa vero quae in parte aquilonis quae priori populo data est insinuare. Mensa vero quae in parte aquilonis stabat, ea quae nobis donata sunt Dei beneficia designare, Recte candelam Evangelii respicit, huic videlicet testimonium perhibens: et per hanc se sensu spiritali revelandam esse significans. Fecitque Aaron et imposuit lucernas super candelabrum, ut praeceperat Dominus Moysi. Lucernae septem, septem sunt dona Spiritus sancti, quae et in Domino redemptore nostro cunc
Abbreviated transcription (Latin):
sã panũ ꝓpositionis: c̃traeã partẽ quã cande labrõ respicit
lucere debebt̃ Mensa & candelabrũ tab naculi tẽ poralia dĩ be¬
ne ficiade signant. quib in p̃senti reficim & inlumaͥ nam̃ : ut his
in terĩ c̃fortati & adiuti crescente grã meritoꝵ ad panẽ ange¬
loꝵ incȩlis manducandũ & ad uidendũ uerã mundilucẽ intra¬
reualeamꝰ Iuȩ s̃ ambo extrauelũ : qm̃ in hac solũ modo uita uel
scripturis scis acdoctorib uł ceteris rede p̃tionis nr̃ȩ sacram̃¬
tiso p̾ habemꝰ. infuturo aut̃ scło ibi dns palã de patre ał nun¬
tiab nobis: id ÷ palã patrẽ ostendet nobis Diximꝰ aut̃ alibi
qr latꝰ tab̾naculi meridianũ antiquã dĩ plebẽ significaret.
quȩ prior lucẽ diunȩ cognitionis prior seruorẽ diuinȩ leccionis acce¬
pit pr suͦ septẽ trionilis cidẽ tab naculi c̃gregatã degentibȩccdam
tinccione etiã cand i abrũ qđ in parte australicollocat᷑: potest grãm

Expanded text:
cit, lucere debebunt. Mensa et candelabrum tabernaculi temporalia Dei beneficia designant, quibus in praesenti reficimur et illuminamur, ut his interim confortati et adjuti, crescente gratia meritorum, ad panem angelorum in coelis manducandum, et ad videndum veram mundi lucem intrare valeamus. Quae sunt ambo extra velum: quoniam in hac solummodo vita, vel Scripturis sanctis ac doctoribus vel caeteris redemptionis nostrae sacrametis opus habemus, in futuro autem saeculo ubi Dominus palam de Patre annuntiabit nobis, id est, palam Patrem ostendet nobis. Diximus autem supra, quia latus tabernaculi meridianum, antiquam Dei plebem significaret, quae prior lucem divinae cognitionis, prior fervorem divinae dilectionis accipit. Pars vero septentrionalis ejusdem tabtinctione, etiam candelabrum, quod in parte australi collocatur, potest gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tepore qͥsuor funtra celebrant᷑. sic̃ eis septẽ dicb. quib scificabitir.
descis ẽ exire plibit᷑. ñ autẽ sẽper. Sane siuxoresducere ut filiosgg¬
nere n uetabunt᷑ sumi te sacer dotes: magna orti quȩstio cũlexenai
conui gali concubtno ĩmundũ hominẽ dicat usq aduesptrã. etia co
ibluerit corpꝰ sucs aqͣ ⁊ iubcat᷑ sumis sacerdos ꝓpt incensu continations
bis indit cotidie intare ultri uelũ ubitrat altart incinsi: pore quc̃quã
imundũ ad scã faseã accedere. Quomꝰ id cotidit sũm sacerdos im¬
plebat. ii filios pereabat: Nãsi ȩgritudo illi accidisset. q locoei funge¬
ret᷑ si qͥs inquirat. responderi pocest qđ gtã dĩ ñe grotabat Nũ ꝗd
sicetiã defilioꝵ pertatione responderi potest : unde fit conse quens

Expanded text:
 funera celebrabantur, sicut et septem diebus quibus sanctificabatur de sanctis est exire prohibitus,. non autem semper. sane si uxores ducere uel filios gignere non uetabantur summi tunc sacerdotes, magna oritur quaestio. cum lex etiam coniugali concubitu inmundum hominem dicat usque ad uesperam, etiam cum abluerit corpus suum aqua, et iubeatur summus sacerdos propter incensum continuationis bis in die cotidie intrare intra uelum, uimmundum ad sancta fas esset accedere, quomodo id quotidie summus sacerdos implebat, si filios procreabat? Nam si aegritudo illi accidisset, quis loco ejus fungeretur? Si quis inquirat, responderi potest quod gratia Dei non aegrotabat. Nunquid sic etiam de filiorum procreatione responderi potest? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qđ leuitas pͥmogenitis filioꝵ isrł sibi ds̃ deputat itaut numeratis
pͥmogenitis popłi qui plures inuentis quã erat numer̃ leuitaꝵ argen¬
ꝙsidis ꝓunodatis qđ ꝓpeccorib ñ ÷ factũ cũ & peccora leuitaꝵ ꝓ
cõputabant᷑ filii leuitarũ Manebat enĩ in posteris eadẽ trib quȩ
posset ꝓpͥmogenitis posteriorib cõputari. nisi qr illud iustũ ftt
ut qͥnascerent̃ deillis quiũ ad portionẽ dñ ꝑtinebant ꝓtã pͥmo¬
genitis quaderey ptoexier̃ ũds̃ ꝓpnos haberet tãꝓ suor de suis¬
nec possent ꝓillis iuste cõputari quide inceps pͥmogentti dõdebebant᷑
Deuniuer so quippe popło & deuniuersis pecorib popłi data ÷ portio dõ
ꝓprimogenitis : & hȩc portio erat lȩuitȩ & pecoraeoꝵ lãsi quid genuissent̃
dĩerat. Nom poterat hoc tãꝙ apopło dari qđ alienũ erat Ac ꝑ hoc debita

Expanded text:
 Leuitas pro primogenitis filiorum Israhel sibi deus deputat, ita ut numeratis primogenitis populi, qui plures inuenti sunt quam erat numerus Leuitarum, argenod pro pecoribus non est factum, cum et pecora Leuitarum pro conputabantur filii Leuitarum — manebat enim in posteris eadem tribus, quae posset pro primogenitis posterioribus conputari — nisi quia illud iustum fuit, ut qui nascerentur de illis qui iam ad portionem domini pertinebant datam pro primogenitis qunec possent pro illis juste computari, qui deinceps primogeniti Deo debebantur. De universo quippe populo et universis pecoribus populi, data est portio Deo pro primogenitis: et haec portio erat Levitae et pecora eorum. Jam si quid genuissent Dei erat, non poterat hoc tanquam a populo dari, quod alienum erat. Ac per hoc debita
Abbreviated transcription (Latin):
furtu non ÷ nai qͣndo alieno occulte ablato ꝓximꝰ leditur &
calunia nonẽ nisi qͥndo falsi criminis obiectione pximꝰ leditur
illo quis quã siut nemoledatur. Pro inde magna qͥstio dem¬
datio. utrũ possit aliqͥndo iustẽ eẽ m̃datio facile solueret᷑
fortasse si sola p̃cepta intuerem᷑ ñ ex ẽpla. Nã quidisto p̃cep¬
to ab solutus. ñ mentiemimi  sic enĩ dictus : quomq̃ facis
tibi idolũ. quod factũ non porest ab qndo iusix̃ cẽ & quo mado dieõ

Expanded text:
furtum non est, nisi quando alieno occulte ablato proximus laeditur, et furtum non est, nisi quando alieno occulte ablato proximus laeditur, et calumnia non est. nisi quando falsi criminis objectione proximus laeditur:illo quisquam, sive nemo laedatur. Proinde magna quaestio de mendacio, utrum possit aliquando justum esse mendacium, facile solveretur fortasse si sola praecepta intueremur non exempla. Nam quid isto praecepto absolutius, non mentiemini? Sic enim dictum est quomodo non facies tibi idolum, quod factum non potest aliquando jus
Abbreviated transcription (Latin):
calũ pma faciat unꝰ quisq ꝓximo mirũ siñto p̃cepto continetur
qđ ibi positũ ẽ. Neq falsũ testimonis̃ dices adusus ꝑximũ tinuo:¬
Qm̃ neq cilũnia sine m̃datio fueri potest̃: qđ falsu teftimonii gẽ¬
neralttate condudit᷑ Sed uirũ hit ali qͥ cõ pensatione adiitten¬
dasint. magna questio ẽ. sicut dtm̃datio pene om̃ib udet᷑. Qđ ubi
nemoledit ꝓsalute in tiendũ ẽ. utrũ gͦ ita ⁊ defurto. anfurtũ fie
ni potest ubinullus ledt̃ quiimmo fieri potest etiã qnͣdo ei ciufit
consulit̃ tã quã sisiqusq hemin uolenti se occidere gladiũ furet᷑
Na calũm nescio itrũ cuquã adei utilrtate fieri possti. nui
forte qđ ad maĩ gaudiũ fiebat qͥ postra stuerent᷑. qđ ioseph desc ipho
calunabat᷑ fr̃ib suis. quib etia exploratioms falsũ cri m̃ inten¬
derit. quãquã si definitiomb ista det̾minare tẽptemꝰ. fortasse

Expanded text:
calumniam faciet unusquisque proximo, mirum si non eo praecepto continetur calumniam faciet unusquisque proximo, mirum si non eo praecepto continetur quod ibi positum est, Neque falsum neque calumnia sine mendacio fieri potest, quod falsi testimonii generalitate concluditur. Sed utrum haec aliqua compensatione admittenda sint, magna quaestio est, sicut de mendacio pene omnibus videtur, quod ubi nemo laeditur, pro salute mentiendum est. utrum ergo ita et de furto? an furtum fieri non potest, ubi nullus laeditur? quin immo fieri potest, etiam quando ei cui fit consulitur, tamquam si quisquam homini uolenti se occidere gladium furetur. nam calumnia nescio utrum cuiquam ad eius utilitatem fieri possit. nisi forte quod ad maius gaudium f etiam explorationis falsum crimen intenderat; quanquam si definitionibus ista determinare tentemus, fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
tiaut̃ ut nc̃ semet ipsos cognationi abrahe subinferentes. ⁊ ad dm̃ aate¬
dentes mͦ ꝑfidẽ. Ggo hoc qd legit᷑ Ñoccides ñ adidterabis: doceant &
iudeor doctores. Iuicuq aut̃ necessariã habent contẽplationẽ & in¬
terp̾tationẽ ueluti ea ques demundationib. desacrificiis. ⁊ alia
similia: doctorib ȩcđe cedant. & quedecidunt dem̃ sura eorum
Id e÷ quȩ cũq arnunt eos trans gredientia q̃ uiddicit ignorant. Hioser¬
go racemossibi met colligere udei. ⁊ in suis diuitus thesaurizart
nĩ posis̃. quia cor uttã minimes zelati. Pauperi aut̃ eos. ⁊ ꝓselrore¬
linquunt. Nobiscũ enĩ s ꝓphetę. et quor quor iusti apud populõ
uidẽo᷑ fuer̃. intantũ ut memoriacor. a nobannis singulis hono¬
rent᷑. qđ apud illos ñ fit. ut exprrimto cognoscat᷑ ueridicũ dium
ꝓximũ suu. Non ꝑiurabis in nomine meo. sĩ pollues nom̃ dĩ tui. ego dñs
Illud defurto positũ ÷ in decalogo: qđ aut̃ dicit neq m̃tiemini. neq

Expanded text:
cognationi Abrahae subinferentes, et ad Deum accedentes, modo per fidem. Ergo hoc quod legitur: Non occides, non adulterabis, doceant et Judaeorum doctores, quaecunque autem necessariam habent contemplationem et interpretationem, veluti ea quae sunt de mundationibus, de sacrificiis et alia similia, doctoribus Ecclesiae cedant. Et quae decidunt de messura eorum, id est, quaecunque cernunt eos trans gredientia, quae videlicet ignorant. Hos ergo racemos sibimet colligere Judaei et in suis divitiis thesaurizare non possunt, quia eorum vitam minime sunt zelati, pauperi autem eos et proselyto relinquunt. Nobiscum enim sunt prophetae, et quotquot justi apud populum Judaicum fuerunt, intantum ut memoriae eorum a nobis annis singulis honorentur, quod apud illos non fit, ut experimento cognoscatur veridicum divinum proximum suum, non perjurabis in nomine meo. Non pollues nomen Dei tui: ego Dominus. Illud de furto positum est in Decalogo: Quod autem dicit, neque meutiemini, neque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iusuirandũ non p̾bere. postquã tam urauit ñ custodire: q uia talia
sactam̃ta nec initiũ sumere dĩ uult. sed nec sumnentia ad finẽ ꝑueni
tui. Quomͦ aut̃ quis illud ꝓfanat dico. id÷ male faciendo. ꝗe ius¬
utandũ trans gredi ñ potest. at qͥ ds̃ ꝑ quẽ uirauit. intantũ bona

Expanded text:
eum jusjurandum non praebere; postquam tamen juravit, non custodire, quia talia eum jusjurandum non praebere; postquam tamen juravit, non custodire, quia talia sacramenta nec initium sumere Deus vult, sed nec sumentia ad finem perventui. Quomodo autem quis illud profanat dico, id est, malefaciendo, quia jusjurandum transgredi non potest, nam Deus per quem juravit intantum bona
Abbreviated transcription (Latin):
Ingrediet᷑ indomũ furis ⁊ piuri. Sed & om̃ĩb peccatis. coope¬
rat᷑ mendatiu. Deuitemꝰ aut̾ & mendatix. in qͦ quidã subspecie
ueritatis delinquunt. caluniã facientes pecimo magis m̃te quã
lingua quȩ ad modũ hniqͥdixer̃ dẽd nõ. hic dix̃. Possũ soluere tem¬
plũ hoc. ⁊ imrib dieb ȩdificare illud. Locutus fuerat qͥdẽ hȩc
dñs qndo iudei adeũ dixert̃. Qđ signũ ostendis nob̶ qe hec facis.
ipse aut adeos Solute teplo hoc ⁊ intib dieb edificabo illud
Sedniscđm illa dics hoc intentionẽ scđm quã hi qͥ comra eũ testi¬
moniũ dicebant dixert̃. Dicebat eni detẽplo corporis sui: illi aut
hȩc sicut detẽplo chicta iudeoꝵ adseuerabant. unde eos ⁊ falsos teftes
qđ iuste custo dtͥ uelum q̃le illad fur. qd hero disfilia¬
herodiadis iurans ioħis baptistȩ caput abscidit. Oportebat enihos

Expanded text:
Ingredietur in domum furis et perjuri . Sed et omnibus peccatis coopeIngredietur in domum furis et perjuri . Sed et omnibus peccatis cooperatur mendacium. Devitemus autem et mendacium, in quo quidam sub specie veritatis delinquunt, calumniam facientes proximo magis mente quam lingua, quemadmodum hi qui dixerunt de Domino: Hic dixit, Possum solvere templum hoc, et in tribus diebus aedificare illud ; locutus fuerat quidem haec Dominus quando Judaei ad eum dixerunt: Quod signum ostendis nobis quia haec facis? ipse autem ad eos: Solvite templum hoc, et in tribus diebus aedificabo illud, sed non secundum illam dicens hoc intentionem secundum quam hi qui contra eum testimonium dabant dixerunt, dicebat enim de templo corporis sui, illi autem haec sicut de templo dicta Judaeorum asseverabant: unde eos et falsos testes quod injuste custoditur, veluti quale illud fuit quod Herodes filiaHerodiadis jurans, Joannis Baptistae caput abscidit ; oportebat enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sit data m̃datio. Ubi aut uenia dat᷑. manifestũ ÷ eẽ peccatõ ledil.¬
lud cauendũ ẽ. nerta quisq ex istimet eti cĩ ceteris peccatis. si ꝓpt̃ libe¬
rationes homin fiant: itaueniã posse concedi. MNulta enĩ mala into¬
lerabilia ⁊ nimis̃ deteftanda istõ consecunt᷑ errorẽ. Tines nobis bone
conuersationis legis lator ostendii: simulq & peccata quã adsein Es¬
uicẽ habeant cognationẽ tradit Quȩ enĩ nos parua putamꝰ. maxina
sunt. si qͥdẽ inm̃datio singulis ut ita dicamꝰ dieb solemꝰ delinquere.
uł ioco uł studio. Similiterq iuris uirandi p̾uaricatione. Hxc aut̃
intantũ s̃ praua: ut ea furto coniunger&. Q recte ꝗe furto ope¬
rat᷑ plerũq mendatiũ. Propt qđ ⁊acharias ꝓpheta falcẽ quã con
contra fures eã ⁊ contra ꝑiures. exacutã demonstrauit. Attenĩ.

Expanded text:
sit data mendacio, ubi autem venia datur, manifestum est esse peccatum. Sed ilsit data mendacio, ubi autem venia datur, manifestum est esse peccatum. Sed illud cavendum est, ne ita quisque existimet etiam caeteris peccatis si propter liberationes hominum fiant, ita venia posse concedi: multa enim mala intolerabilia et nimium detestanda istum consequuntur errorem. Fines nobis bonae conversationis legislator ostendit, simulque et peccata quam ad se invicem habeant cognationem tradit. Quae enim nos parva putamus, maxima sunt, siquidem in mendacio, singulis ut ita dicam diebus solemus delinquere, vel loco, vel studio, similiterque jurisjurandi praevaricatione. Haec autem intantum sunt prava, ut ea furto conjungeret, et recte, quia furtum operatur plerumque mendacium, propter quod Zacharias propheta falcem quam contcontra fures eam et contra perjuros exacutam demonstravit: ait enim:
Abbreviated transcription (Latin):
test Et noccdes. qm̃ cũ homo uiste occidit᷑. lex eũ occidit ñtu. Nũ¬
quid ita potest cũ homo iuste m̃tit᷑ lex intit᷑: sed exẽpla faciunt dif¬
ficillimã questionẽ Mentites obstetrices aegyptiȩ. & bona illis dĩ
retribuit Mentiti ẽ raab ꝓ explorałorib terrȩ: & idec liberata ẽ
An ex qͦdictũ ÷ in lege ñ inentiemini. ex illo intellegendũ ÷ nec intali
causa licere m̃datiũ inqͣli causa legit᷑ raab eẽ m̃tita. sed magis cre¬
dibile ẽ qr iniustũ erat m̃datiũ ⁊ tdeo ꝓhibitũ: non qͥa phibito
ideo factũ iniustõ. Fortassis gͦ sicut de obstetricib diximꝰ. ñ hoc
in eis remuneratũ qd mentites. sid qđ infantes hebreos liberauer
ut ꝓpt̾ hanc miscdiam illud peccatõ uenialeset factu. ntam̃ exifti¬
met᷑ ñ fuisse peccatũ. Sic etiã dera ab intellegendũ ÷ remunera¬
tã iilla liberatione ex ploratoꝵ. ut ꝓpt̃ eandẽ explorationẽ uora

Expanded text:
uste occiditur, lex eum occidit non tu. Nunquid ita dici potest, cum homo juste mentitur, lex mentitur? sed exempla faciunt difficillimam quaestionem. Mentitae sunt obstetrices Aegyptiae, et bona illis Deus retribuit; mentita est Raab pro exploratoribus terrae, et ideo liberata est. An ex quo dictum est in lege, non mentiemini, ex illo intelligendum est, nec in tali causa licere mendacium, in quali causa legitur Raab esse mentita? Sed magis credibile est, quia injustum erat mendacium, ideo prohibitum? non quia prohibitum, ideo factum injustum? fortassis ergo sicut de obstetricibus diximus, non hoc in eis remuneratum, quod mentitae sunt, sed quod infantes Hebraeos liberaverunt, ut propter hanc misericordiam illud peccatum veniale, sit factum, non tamen existimetur non fuisse peccatum: sic etiam de Raab intelligendum est remuneratam in illa liberatione exploratorum, ut propter eamdem explorationem venia
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimȩ qͣnͣdo ebrei egressis exegrpto inchainancã reporta¬
uer̃ sic em̃ eos c̃iurauerat ioseph Misticcaũt ossa ioseph siugnifi¬
cant mortẽ redẽptoris nr̃i Quẽ ueri israhelite deegrpto istiũ
mundi ubi crucifixꝰ ÷ scđm cirnẽ tollentes transser insichẽ in
partẽ agri quẽ emerat acob centũ nouellis ouib. cũ pussiomis ei

Expanded text:
 Aegypto, in Chananaeam reportaverunt. Sic enim eos conjuraverat Joseph. Mystice autem ossa Joseph significant mortem Redemptoris nostri, quem veri Israelitae de Aegypto istius mundi, ubi crucifixus est secundum carnem, tollentes transferunt in Sichem, in partem agri quem emerat Jacob centum novellis ovib
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦꝰ uerũsit cũd etribudan superu scriptũ sit qđ eos hostes eoꝵ ñ ꝑ¬
miserint de scendere inuallẽ: & p̃ualuerint eis in montib Sedq̃d dixi¬
mͦ cũ xii filios icob seriptura in mesopotamia natos cõmemorasset
ubi ñ fuerat nat̾ beniamm: hoc etiã h cintellegendũ ÷ qͥa ꝓuniuerso
popło undec̃ĩ trib depinta tȩ s̃ caregula quȩ aliis scripturaꝵ locis nob̵
satis in notuit Causa aũt̃ siquȩrit̃ curhec trib ineasorte quȩ illi
obuenit ñ obtinuerit sufficientes t̃ras & abeis a qͥb tenebant᷑ afflic¬
tasit: indi quidc̃ setreto c̃silio ẽẽ credendũ : Gerũtam̃ cũ iacobsi¬
liossuos benediceret. tali adix̃ deistodm ut deipsi tribu existi¬
met᷑ ex surrectur antixp̃s. Undenc̃ plura dicere ñ suscipimꝰ
cũ etiã sic solui possit hȩc questio qͥa ñ restttit quisquã ante

Expanded text:
quomodo verum sit, cum de tribu Dan superius scriptum sit, quod eos hostes eorum non pquomodo verum sit, cum de tribu Dan superius scriptum sit, quod eos hostes eorum non permiserint descendere in vallem, et praevaluerint eis in montibus . Sed quod diximus cum duodecim filios Jacob Scriptura in Mesopotamia natos commemorasset, ubi non fuerat natus Benjamin ; hoc etiam hic intelligendum est, quia pro universo populo undecim tribus deputatae sunt ea regula, quae aliis scripturarum locis nobis satis innotuit. causa autem si quaeritur, cur haec tribus in ea sorte, quae illi obuenit, non obtinuerit sufficientes terras et ab eis a quibus tenebantur adflicta sit, in dei quidem secreto consilio esse credendum est. uerum tamen cum Iacob filios suos benediceret, talia dixit de isto Dan, ut de ipsa tribu existimetur exsurrecturus Antichristus. unde nunc plura dicere non suscepimus. cum etiam sic solui possit haec quaestio, quia non restitit quisquam ante
Abbreviated transcription (Latin):
aduener̃: i tauult intellogi qͥ icũũ illi c̃trap̃ceptũ dm̃ fecissent
quibrdã parcendo &illis septẽ gentib & eos obedientes ficiendo
ad huc t̃nint̃ eos saluierant Ideo cũ dixisset ex om̃ib uerb addit
bonis. qͥ añdũ euenerint maledicta c̃tẽptorib & trans gressorib
c̃stituta Restatgꝰ hoc q̃d att. de dit dñsisrł ominẽ t̃rã quã iuraue¬
illis gentib reliqͥe c̃terendȩ & & t̃minande uł alus usq ad flu¬
m̃ euftaten aut subiugandę si ñ resisterent aut ꝑdende tam̃¬
inusũ eoꝵ relitȩ s̃ inqͥb &xercerent᷑ necarnalib affectibr&
cupiditatib insirm. repentinã tãquã rerũ tẽporaliũ ꝓspe¬
ritatẽ modeste acsalubrit̃ sustne reñ possent. shelaticitius in¬
terirent Ađoportune alio loco demonstribit Vmisgͦ illis t̾ra
data ÷ qͥa & illa pars quȩ ñdũdata fuerat in possessionẽ. iã da¬
quis quã antefaciẽ illoꝵ abomĩb inimicis eoꝵ. quȩri pocest

Expanded text:
ult intelligi, quia cum jam illi contra praeceptum Domini fecissent, quibusdam parcendo ex illis septem gentibus, et eos obedientes faciendo, adhuc tamen inter eos salvi erant. Ideo cum d« bonis, » quia nondum advenerant maledicta contemptoribus et transgressoribus constituta. Restat ergo ut hoc quod ait: « Dedit Dominus Israel omnem terram quam juraveillis gentibus reliquiae conterendae et exterminandae uel ex aliis usque ad flumen Euphraten aut subiugandae. si non resisterent, aut perdendarentur, ne carnalibus affectibus et cupiditatibus infirmi, repentinam tanquam rerum temporalium prosperitatem modeste ac salubriter sustinere non possent, sed elati citius interirent, quod opportune alio loco demonstrabitur. Omnis ergo illis terra data est; quia et illa pars quae nondum fuerat in possessionem daquisquam ante faciem illorum ab omnibus inimicis eorum, quaeri potest
Abbreviated transcription (Latin):
Alongitudine sermonis ꝓferebant: tueoꝵ uestigia sagicraer
prudent̃q sequendo : cõmutico melli fluoq cõ p̃hendis sermone
Sreui enĩ exixsitione succincta utait isidor᷑ doctor egegiu. ñ si¬
ciunt dȩplrutate fastidiũ ꝓlrxa gͦ & octulta tedet oratio. breuis
& aꝑtadelectat Ideo urãm de pͥcor clem̃tiã ut plectis istiũ epłȩ
lit terulis & slura uoluntas itaoportere iudicauerit: iubeatis
ponere quẽ m rngaui auob̾ rescribere. ut poscentis & pͥstantis pu¬
rit̃ iffect pareat &effectꝰ int̃cedentẽ ꝓ nob urambeatitudinẽ
ds̃ di filiũ ibonoꝵ auctor: om̃iũ ꝑpetuo c̃seruet incolum̃ẽ
Reliqͥus dilec tissimȩ quas flagtasti iportitorẽ hor apicũ tiaons¬
misi Dereliqͦ soas me &x intimom̃tis affectu ꝓmptũ sẽꝑq para¬
tũ inom̃ib quę ur̃a p̾cipere decreuerit uoluntas Fr̾nitatẽ

Expanded text:
a longitudine sermonis proferebant, tu eorum vestigia sagaciter a longitudine sermonis proferebant, tu eorum vestigia sagaciter prudenterque sequendo, commatico mellifluoque comprehendis sermone: brevi enim expositione succincta, ut ait Isidorus doctor egregius, non faciunt de prolixitate fastidium; prolixa ergo et occulta taedet oratio, brevis et aperta delectat. Ideo vestram deprecor solertiam ut perlectis istius epistolae litterulis, et si vestra voluntas ita oportere judicaverit, jubeatis ponere quem mihi rogavi a vobis rescribere, ut poscentis et praestantis pariter affectus pareat et effectus. Intercedentem pro nobis vestram beatitudinem Deus Dei Filius, qui bonorum actor est omnium, perpetuo conservet incolumem. Reliquias, dilectissime, quas flagitasti, per portitorem horum apicum transmisi; de reliquo scias me ex intimo mentis affectu promptum semperque paratum in omnibus quae vestra praecipere decreverit voluntas; fraternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
gũ supna adiuuante gr̃a: parit̃ꝙ ueterũ umitentẽ auctoritite.
multa ualit̃ scribendo dictasse Iua ꝓpt̃ causi familiaritatis
urãm obsecro familuaritatẽ : ut inseribere. mihiq tua diri gere
studeas opuscula quȩ exueterũ ȩclȩsiasticoꝵ sententus qnu¬
si flores diuersis ex pratis electidomũ h̃i ornant & que cũq
se amantẽ decorant. Deniq qͥa postulata mͥ eredo qđ ccedis. mitto
membrana inqͣb opto eos uͥmũ suscipiã libros quossuꝑeptaticũ
urm̃ cõ posuit angeniũ Nontñ ꝓpt̾ea istaposco quasi de sint nob̃
istiũ operis scriptoris. habem nãq arigenẽ. uictorinũ. Ambro¬
siũ hieronimũ. cussianũ : sidorũ. augustinũ. fulgentiũ. atq
pontificẽ insignẽ eloquentissi mũq gregeriũ: & ceteros patres
quoꝵ nominaꝰ ñ necesse tibi credimus enumerari qͥuitantũ
tues̃ industrie cogniti: ut ueracit᷑  illoꝵ lingua ur̃m dice¬
re possimser monẽ. ut qđ illi mirapuleritudine aemimi¬

Expanded text:
gum, superna adjuvante gratia, pariterque veterum innitente auctoritate, multa utiliter scribendo dictasse: quapropter, causa familiaritatis, vestram obsecro fraternitatem ut mihi scribere mihique tua dirigere studeas opuscula, quae ex veterum ecclesiasticorum sententiis, quasi flores ex diversis pratis electi, domum Domini ornant et quemcunque se amantem decorant; denique, quia postulata mihi credo quod concedas, mitto membranas in quibus, opto, eos primum suscipiam libros quos super Eptaticum vestrum composuit ingenium. Non tamen propterea ista posco quasi desint nobis istius operis scriptores: habemus namque Origenem, Victorinum, Ambrosium, Hieronymum, Cassianum, Isidorum, Augustinum, Fulgentium, atque pontificem insignem, eloquentissimum Gregorium et caeteros Patres, quorum nomina non necesse tibi credimus enumerari. Qui in tantum tuae sunt industriae cogniti, ut veraciter illorum linguam vestrum dicere possim sermonem, cum quod illi mira pulchritudine ac nimi
Abbreviated transcription (Latin):
adrescibendã transmisi: quos cũreapero Nẽplir eortibi s ortp¬
tũ destinabõ Iha naue uͦ epositione. bone memorie fiduricho tra
sidi uoluntas ÷ tibi cõmittere curaibo. Añsola illa so& om̃iquę

Expanded text:
ad rescribendum transmisi, quos cum recepero, exemplar eorum tibi scripad rescribendum transmisi, quos cum recepero, exemplar eorum tibi scriptum destinabo. Jesu Nave vero expositionem bonae memoriae Friduricho, Trasi Dei voluntas est, tibi committere curabo; et non solum illa, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
tis lit teris scititis taȩ quas ad paruititẽ mcã dirigere oluiti
ualde gauisussu eo qđ cuã solertẽ in eis aguoscebã industria & in
studio diuinaꝵ lit teruꝵ florens ingeniũ Undȩ ꝓhoc sapplex dõ
grãs egi: quia & tibididit in legissuę meditatione deuotũ habe¬
re exis citiõ. & popło suo inde silubre ꝑcipere docum̃tũ lgã
quia pat̾nitas tua Anra exiguitate adhoc aliqntulũ dignat᷑a:
quȩ rere solatiũ: ꝓpt̃ amorẽ dĩ & uram etũ in eo dileccionẽ
humile in hoc opere ꝓfiteor me uobẽe uelle seruitorẽ: & bonis tu¬
di qͣntũ diuina gr̃a annuerit beniuolũ adiutorẽ: ditantũ si¬
at uoluntas in p̾stando effectũ quidedit & uoluntatẽ Dece¬
tero qͥa dignat es mͥ scribere quaten nrm opus calu suꝑepta¬
ticũ diricȩrẽ : feciqnͣtũ potui & nouissimã partẽ illiã hoc÷
direxi Prior ũ libror cõmtarios hoc: ponattuchi mo¬
ỹsi quos petente sc̃o uiro fre tulfo non sine labore edidi ⁊ ̃sibi

Expanded text:
d parvitatem meam dirigere voluisti, valde gavisus sum, eo quod tuam solertem in eis agnoscebam industriam, et in studio divinarum litterarum florens ingenium: unde pro hoc supplex Domino gratias egi, quia et tibi dedit in legis suae meditatione devotum habere exercitium, et populo suo inde salubre percipere documentum. Igitur quia paternitas tua a nostra exiguitate ad hoc aliquantulum dignata est quaerere solatium, propter amorem Dei et vestram etiam in eo dilectionem humilem, in hoc opere profiteor me vobis esse velle servitorem, et boni studii, quantum divina gratia annuerit, benevolum adjutorem; Dei tantum fiat voluntas in praestando effectum, qui dedit et voluntatem. De caetero, quia dignatus es mihi scribere quatenus nostrum opusculum super Eptaticum tibi dirigerem, feci quantum potui, et novissimam partem illius, hoc modo direxi. Priorum vero librorum commentarios hoc est, Pentateuchi Moysi, quos petente sancto viro Freculfo, non sine labore edidi, jam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
insichẽ parte agriquẽ e Omerat ucoba filusem mor patris
siche centũ nouellis ouib. & fut inpossessionẽ silioꝵ iosepħ
& ipse cũ uixisset annos centũ & decẽ uirtute mirabilis & om̃a
ratione disponens: potestatẽq suã humilit̃ agens Qdutiq hui¬
modi felicitatis ei causa fuit apud ȩgẏptios. & aliunde scilicet
uenientes. & talẽ qualẽ dudũ dixim passo calũ niã Mlor tuis

Expanded text:
emor patris Sichem centum novellis ovibus, et fuit in possessionem filiorum Joseph. » et ipse, cum vixisset annos centum et decem, virtute mirabilis, et omnia ratione disponens, potestatemque suam humiliter agens. Quod utique hujusmodi felicitatis ei causa fuit apud Aegyptios, et aliunde scilicet venientes, et talem qualem dudum diximus, passo calumniam. Mortui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ inluctũ & cantica eoꝵ in lam̃tationẽ Nompotuer̃ diẽ festũ
celebrire in loco q ĩc elegit qͥñs ds̃. a nosqdẽ ñ ddumꝰ adillos qͥa
nerit uob parsinhoc altari uł nheredi tate dñi : srpsi sponte sua
altare uerũ & cylestẽ pontisice refutar̃: & eo usꝙ infelicita tes
eiss ut & maginẽ ꝑderent & ñ susciperent ueritatẽ. & ideo dr̃c

Expanded text:
unt diem festum celebrare in loco quem elegit Dominus Deus. Et nos quidem non diximus ad illos, quia non erit vobis pars in hoc altari, vel in haereditate Domini, sed ipsi sponte sua altare verum et coelestem pontificem refutarunt, et eo usque infelicitates eis sunt, ut et imaginem perderent, et non susciperent veritatem. Et ideo dic