comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucrifaceret: quod utiq non fecit. Non enĩ
alicubi sacrificauit idolis. aut adorauit
illa figmenta: ac ñ potius libere tanquã
martyr xp̃i detestanda ac uitanda monst̃¬
uit. De nullis igitur apłicis actibus siue
sermonib isti proferunt imitanda exempla
mentiendi. De ꝓpheticis gͦ factis seu dictis
ideo sibi uidentur habere quod ꝓferant:
quia figuras p̾nunciatiuas putant esse
mendacia: eo qͦd mendaciis aliquando fc̃¬
similia. Sed cum referuntur ad eas res ꝓp¬
terquas significandas ita facta uł dicta st̃.
reperiuntur significationes eẽ ueraces: ac
ꝑ hoc nullomͦ esse mendaces. Mendaciũ
quippe ẽ: falsa significatio. cum uolunta¬
te fallendi. Non est autem falsa significatio.
ubi et si aliud ex alio significatur: uerũ ẽ
tamen quod significatur. si recte intelliga¬
tur. Sunt quȩdam eiusmodi etiam salua¬
ꝓpħa esse dignatus ẽ. Talia sunt illa. ubi
de muliere quȩ fluxum sanguinis patie¬

Expanded text:
lucri faceret: quod utique non fecit. non enim lucri faceret: quod utique non fecit. non enim alicubi sacrificauit idolis aut adorauit illa figmenta, ac non potius libere tamquam martyr Christi detestanda et uitanda monstrauit. de nullis igitur apostolicis actibus siue sermonibus isti proferunt imitanda exempla mentiendi. de propheticis ergo factis seu dictis ideo sibi uidentur habere, quod proferant, quia figuras praenuntiatiuas putant esse mendacia, eo quod mendaciis sunt aliquando similia. sed cum referuntur ad eas res, propter quas significandas ita facta uel dicta sunt, reperiuntur significationes esse ueraces, ac per hoc nullo modo esse mendacia. mendacium est quippe falsa significatio cum uoluntate fallendi. non est autem falsa significatio, ubi, etsi aliud ex alio significatur, uerum est tamen quod significatur, si recte intellegatur. Sunt quaedam eius modi etiam saluaphetarum propheta esse dignatus est. talia sunt illa, ubi de muliere, quae fluxum sanguinis patie
Abbreviated transcription (Latin):
simulabat: hoc libertas pauli arguebat.
Quod gͦ ait. omnib omnia factus sum. ut
om̃s lucrifacerem: compatiendo id fecit
non mentiendo. fit enim quisq tanquã
ille eui uult subuenire. quando tanta mi¬
sericordia subuenit: quanta sibi subueniri
uellet. si esset ipse in eadem miseria consti¬
tutus. Itaq fit tanquam ille. ñ quia fallit
illum: sed quia se cogitat sicut illum. Un¬
de illud ẽ eiusdem apłi quodiam supra cõ¬
memoraui. Fr̃s si p̃occupatus fuerit ho¬
mo in aliquo delicto: uos qui spiritales estis
instruite huiꝰmodi in spũ mansuetudinis:
intendens te ipsum. ne et tu tempteris.
Nam si ꝓpterea quia dixit factus sũ uide¬
is tanquam iudeus. et his qui sublege erant.
tanquam sub lege. idõputandus ẽ m̃daci¬
ter suscepisse legis ueteris sacramenta: debu¬
it et gentium idolatriam eodem modo men¬
tiendo susciꝑe : quia dixit etiam his qͥ sine
lege erant tanqu̾a sine lege se factum. ut eos

Expanded text:
simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. quod ergo ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, conpatiendo id fecit, non mentiendo. fit enim quisque tamquam ille, cui uult subuenire, quando tanta misericordia subuenit, quanta sibi subueniri uellet, si esset ipse in eadem miseria constitutus. itaque fit tamquam ille, non quia fallit illum, sed quia se cogitat sicut illum. unde illud est eius apostoli, quod iam supra commemoraui: fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansuetudinis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. nam si propterea quia dixit: factus sum iudaeis tamquam iudaeus et his qui sub lege erant tamquam sub lege. ideo putandus est mendaciter suscepisse legis ueteris sacramenta, debuit et gentium idololatriam eodem modo mentiendo suscipere, quia dixit etiam his, qui sine lege erant, tamquam sine lege se factum, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
iudaica consuetudine retinendo et agendo¬
ñ se inimicũ legi ꝓpħisq monstraret : ab¬
sit ut mendaciter eum fecisse credamus.
De hac quippe re satis ẽ eius nota sententia:
qua fuerat constitutum. nec iudeos qͥ tunc
in xp̃m credebant prohibendos eẽ a pat̃¬
nis traditionibus. nec ad eas gentiles cũ
xp̃iani ficrent esse cogendos ⁊ ut illa sacram̃¬
ta quȩ diuinitus p̃cepta eẽ constaret. ñ tan¬
quam sacrilegia fu gerentur: nec tamen
putarẽtur sic necessaria. iam nouo testam̃¬
to reuelato:tanquam sine his quicunq
conuerterentur ad dm̃ salui esse non pos¬
sent. Erant enim qui hoc putabant atq
p̃dicabant. quamuis iam recepto xp̃i ȩuan¬
gelio: et eissimulate consenserant petrus
et barnabas: idõq cogebant gentes iudai¬
zare. Id enim erat cogere:sic ea necessaria
p̃dicare. tanquam et recepto ęuangłio
nulla sine illis salus esset in xp̃o. Hoc er¬
ror quorundam putabat: Hoc timor petͥ

Expanded text:
iudaica consuetudine retinendo et agendo noiudaica consuetudine retinendo et agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus nec ad eas gentiles, cum christiani fierent, esse cogendos, ut ilia sacramenta, quae diuinitus praecepta esse constaret, non tamquam sacrilegia fugerentur nec tamen putarentur sic necessaria iam nouo testamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio. et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant gentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, hoc timor Petri
Abbreviated transcription (Latin):
Infiguris autem qͦd uelut mendaciũ dici¬
tur: bene intellectum. uerum inuenitur.
Apłi uero in epłis suis aliter locuti sunt.
aliterq conscͥpti adtus apłoꝵ ĩam uidelicet
reuelato testamento nouo. qͦd illis figuris
ꝓpħicis uelabatur. Deniq intot ȩpłis
apłicis atq in ipso tam grandi libro inquo
actus eorũ canonica ueritate narrantur:
non inuenit᷑ talis aliquismentiens. ut de
illo abistis admentiendi licentiam ꝓpo¬
natur exemplum: quandoquidẽ illa pe¬
tri et barnabȩ simulatio quam gentes iu¬
daizare cogebant. merito rep̾hensa atq
correcta est: et ne tunc noceret. et ne po¬
steris adimitandum ualeret. Cum enim
uidisset apłs paulus quia non recte ingre¬
diuntur ad ueritatem ȩuangelii: dixit pe¬
tro coram omnib. Situ cum iudeus sis gen¬
tiliter et non iudaice uiuis: quomodo gen¬
tes cogis iudaizare: Id autem quod ipse fe¬
cit. ut quasdam obseruationes legittimas

Expanded text:
in figuris autem quod uelut mendacium diciin figuris autem quod uelut mendacium dicitur, bene intellectum uerum inuenitur. apostoli uero in epistulis suis aliter locuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc noceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas
Abbreviated transcription (Latin):
lunt adhibere diuinas: ut prius ostenda¬
mus non nulla quȩ ibi putant᷑ esse men¬
dacia: non esse quod putantur. si recte in¬
telligantur. Deinde siqua ibi mendacia
manifesta sunt: imitanda non esse. Tercio
contra om̃s hominum opiniones quib
uidetur aduiri boni officium ꝑtinere.
aliquando mentiri: omnimodo tenendũ
indoctrina religionis. nullo mͦ esse men¬
tiendum. Hec enimtria tibi excquenda pau¬
lo ante commendaui: et quodammꝰ in¬
iunxi. Ad ostendenda gͦ quȩdam quȩ pu¬
tantur inscripturis esse mendacia. non ea
esse quod putantur si recte intelligantur.
non tibi parum aduersus istos ualere ui¬
deatur: quod non de apłicis sed de ꝓpħi¬
cis litteris inueniunt uelut exempla men¬
tiendi. Illa quippe omnia que nominat̃i
commemorant ubi sit quisq mentitus.
in eis libris leguntur. in quibus ñ solum
dicta. uerum etiam facta. multa figurata
conscripta sunt: quȩ et figurate gesta st̃.

Expanded text:
lunt adhibere diuinas: ut prius ostendalunt adhibere diuinas: ut prius ostendamus nonnulla, quae ibi putantur esse mendacia, non esse quod putantur, si recte intellegantur; deinde, si qua ibi mendacia manifesta sunt, imitanda non esse; tertio contra omnes omnium opiniones, quibus uidetur ad uiri boni officium pertinere aliquando mentiri, omni modo tenendum in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum. haec enim tria tibi exequenda paulo ante commendaui et quodam modo iniunxi. Ad ostendenda ergo quaedam, quae putantur in scripturis esse mendacia, non ea esse quod putantur, si recte intellegantur, non tibi parum aduersus istos ualere uideatur, quod non de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mendacia. si eo modo intelligantur quo
intelligenda sunt. uł imitanda non esse
etiam quȩ manifestum ẽ esse mendacia :
uł certe adultimum. de hissaltem rebus
que ad doctrinam religionis ꝑtinent.
nullo mͦ esse mentiendum. Sic enim ucre
funditus euertuntur. dum euertitur ubi
delitescunt: ut eo ipso minime sectandi
et maxime cauendi udicentur. quo se ad
occulendam heresim suam proficentur ẽẽ
mendaces. Hoc ineis est primitus expugnan¬
dum: hoc eorum uelut idoneum munimã
ueritatis ictibus feriendum atq deicien¬
dum. Nec eis quam non habebant alia la¬
tebra quo fugiant est p̾benda: ut si forte
abhis produntur quos conati fuerint se¬
ducere nec poterunt. dicant. temptare illos
uoluimus: qm̃ prudentes catholici docu¬
erunt ad inueniendos hereticos sic esse fa¬
ciendum. Sed aliquanto commendatiꝰ
oportet ut dicam. cur ista michi uideat᷑
triꝑtita ratio disputandi aduersus eos qͥ
patronos mendaciis suis scripturas uo¬

Expanded text:
mendacia, si eo modo intellegantur, quo mendacia, si eo modo intellegantur, quo intellegenda sunt, uel imitanda non esse etiam quae manifestum est esse mendacia, uel certe ad extremum de his saltem rebus, quae ad doctrinam religionis pertinent, nullo modo esse mentiendum. sic enim uere funditus euertuntur, dum euertitur, ubi delitiscunt: ut eo ipso minime sectandi et maxime cauendi iudicentur, quo se ad occultandam haeresim suam profitentur esse mendaces. hoc in eis est primitus expugnandum, hoc eorum uelut idoneum munimentum ueritatis ictibus feriendum atque deiciendum. nec eis quam non habebant, alia latebra, quo confugiant, est praebenda, ut, si forte ab his produntur, quos conati fuerint seducere nec potuerint, dicant: temptare illos uoluimus, quoniam nos prudentes catholici docuerunt ad inueniendos haereticos id esse faciendum. sed aliquanto commendatius oportet ut dicam, cur ista mihi uideatur tripertita ratio disputandi aduersus eos, qui patronas mendaciis suis scripturas uo
Abbreviated transcription (Latin):
ut prodita pateant: ne dum uolumus
ad indaginem hominum ꝑuenire.ipsas
falsitates sinamus tanquam insuꝑabiles
ꝑmanere: cum potius debeamus et in
latentium cordibus destruere falsitates:
quam parcendo falsitatibus inuenire fal¬
laces. Porro inter illa dogmata eoꝵ quȩ
subuertenda sunt. etiam hoc est utiq qͦd
dogmatizant. ad occultandam religionem
religiosius debere mentiri: intantum ut
non solum de aliis rebus ad doctrinam ñ
mentiendum sit. ne patescat alienis: ut
uidelicet negandus sit xp̃c quo possit
inter inimicos suos latere xp̃ianus. Etiã
hoc obsecro te dogina impium nefariũq
subuerte: propt̃ quod astruendum argu¬
mentantes de scripturis colligunt testi¬
monia: quibus uideantur non solum
ignoscenda uł toleranda: uerum et hone¬
randa mendacia. Adte igitur ꝑtinet se¬
ctam detestabilem cum refellis. sic accipi¬
enda monstrare ista testimonia scriptura¬
rum: ut uel doceas non esse quȩ putant᷑

Expanded text:
ut prodita pateant, ne, dum uolumus ut prodita pateant, ne, dum uolumus ad indaginem hominum fallacium peruenire, ipsas falsitates sinamus tamquam insuperabiles permanere, cum potius debeamus et in latentium cordibus destruere falsitates quam parcendo falsitatibus inuenire fallaces. porro inter illa dogmata eorum, quae subuertenda sunt, etiam hoc est utique quod dogmatizant, ad occultandam religionem religiosos debere mentiri, in tantum ut non solum de aliis rebus ad doctrinam relmentiendum sit, ne patescat alienis, ut uidelicet negandus sit Christus, quo possit inter inimicos suos latere christianus. etiam hoc, obsecro te, dogma inpium nefariumque subuerte, propter quod astruendum argumentantes de scripturis colligunt testimonia, quibus uideantur non solum ignoscenda uel toleranda, uerum et honoranda mendacia. ad te igitur pertinet, sectam detestabilem cum refellis, sic accipienda monstrare ista testimonia scripturarum, ut uel doceas non esse quae putantur esse
Abbreviated transcription (Latin):
cumbent in regno dei: et ecce sunt no¬
uissimi qui erant primi. et sunt pͥmi
qui erant nouissimi. Sic enĩ quodam
modo minor maioris primatũ frater
abstulit: atq in se transtulit frĩs. Cum
igitur tam uera. tamq significentur
ueraciter: quid hic debet putari factũ
dictum ue mendaciter: Cum enĩ quȩ signi¬
ficantur. non utiq nunc sunt in ueri¬
tate. sed sunt seu p̾terita. seu p̃sentia.
seu futura: proculdubio uera signifi¬
catio ẽ. nullumq mendacium. Sed
nimis longum est in hac significatio¬
ne prophica enucleate cuncta rimari.
in quib palmam ueritas habet: quia ut
significanda p̃nunciata sunt. ita conseqͣn¬
do claruerunt. Neq id isto sermone susee¬
pi. quod ad te magis ꝑtinet. qui priscilli¬
anistarum latebras aꝑuisti: quantũ ad
eoꝵ attinet doginata falsa atq ꝑuersa:
ne ita inuestigata uideantur. quasi docen¬
da fuerint. et non redarguenda. Magis
gͦ fac. ut expugnata iaceant. quȩ fecisti

Expanded text:
cumbent in regno dei. et ecce sunt nocumbent in regno dei. et ecce sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant nouissimi. sic enim quodam modo minor maioris primatum frater abstulit atque in se transtulit fratris. cum igitur tam uera tamque significentur ueraciter, quid hic debet putari factum dictumue mendaciter? cum enim quae significantur, non utique non sunt in ueritate, sed sunt seu praeterita seu praesentia seu futura, procul dubio uera significatio est nullumque mendacium. sed nimis longum est in hac significatione prophetica enucleate cuncta rimari, in quibus palmam ueritas habet, quia ut signi- ficando praenuntiata sunt, ita consequendo claruerunt. Neque id isto sermone suscepi, quod ad te magis pertinet, qui Priscillianistarum latebras aperuisti, quantum ad eorum adtinet dogmata falsa atque peruersa, ne ita inuestigata uideantur, quasi docenda fuerint et non redarguenda. magis ergo fac, ut expugnata iaceant, quae fecisti
Abbreviated transcription (Latin):
libus membra contexit. Si causam ꝓpri¬
am requirimus: mendaciũ putabimus.
Hoc autem fecit. ut putaretur esse qͥ ñ erat.
Si autem hoc factum ad illud ꝓpt̃ qͦd si¬
gnificandum reuera factum est referat᷑:
ꝑhedinas pelles peccata: ꝑ eum uero qui
eis se oꝑuit ille significatus ẽ. qui non
sua sed aliena peccata portauit. Uerax gͦ
significatio: nullomͦ mendacium recte di¬
ci potest. Ut autem infacto: ita et in uer¬
bo. Nam cum ei pater dixisset. quis estu
fili: ille respondit. Ego sum primogenitꝰ
tuus. Hoc si referatur adduos illos gemi¬
nos: mendacium uidebitur. Si autem
ad illud propter quod significandum
ista dicta conscripta sunt: ille est hic in¬
telligendus incorpore suo quod est eius
ȩccłia. qui de hac re loquens ait. Cum ui¬
deritis abraham. &. ysaac. & iacob et
omnes prophetas in regno dei. uos autẽ
expelli foras : et uenient ab oriente. et
occidente. et aquilone. et austro. et ac¬

Expanded text:
libus membra contexit. si causam proxilibus membra contexit. si causam proximam requiramus, mentitum putabimus; hoc enim fecit, ut putaretur esse qui non erat; si autem hoc factum ad illud propter quod significandum reuera factum est referatur, per haedinas pelles peccata, per eum uero, qui eis se operuit, ille significatus est, qui non sua, sed aliena peccata portauit. uerax ergo significatio nullo. modo mendacium recte dici potest. ut autem in facto, ita et in uerbo. nam cum ei pater dixisset: qui es tu, fili? ille respondit: ego Esau primogenitus tuus. hoc si referatur ad duos illos geminos, mendacium uidebitur; si autem ad illud, propter quod significandum ista gesta, dicta, conscripta sunt, ille est hic intellegendus in corpore suo, quod est eius ecclesia, qui de hac re loquens ait: cum uideritis Abraham et Isaac et Iacob et omnes prophetas in regno dei, uos autem expelli foras. et uenient ab oriente et occidente et aquilone et austro, et ac
Abbreviated transcription (Latin):
cia iudicanda sunt: sed locutiones actio¬
nesq ꝓphetieȩ. ad ea quȩ uera sunt intelli¬
genda referende. Quȩ propterea figuratis
uelut amictibus obteguntur. ut sensum
pie querentis exerceant: et ne nuda ac
promta uilescant. Quamius quȩ aliis
locis aꝑte ac manifeste dicta didicimus.
cum ea ipsa de abditis eruuntur: quodã
modo in nrã cognitione renouant᷑. et re¬
nouata dulcescunt. Nec mnuidentur
discentibus quod his modis obscurant᷑.
sed commendant᷑ magis: ut quasi sub¬
tracta desiderentur ardentius. et inue¬
niantur desiderata iocundius. Tamen
uera non falsa dicuntur: qm̃ uera non
falsa significantur. seu uerbo. seu facto:
Que significantur enimautiq ipsa dicunt᷑.
putantur autem mendacia: qm̃ non ea qͦ
uere significantur dicta intelligunt᷑. sed
ea quȩ falsa sunt dicta esse credunt᷑. Hoc¬
autem ut exemplis fiat planius: idipsũ
quod fecit iacob attende. Hedinis certe pel¬

Expanded text:
cia iudicanda sunt, sed locutiones actiocia iudicanda sunt, sed locutiones actionesque propheticae ad ea, quae uera sunt intellegenda, referendae. quae propterea figuratis uelut amictibus obteguntur, ut sensum pie quaerentis exerceant et ne nuda ac prompta uilescant. quamuis quae aliis locis aperte ac manifeste dicta didicimus, cum ea ipsa de abditis eruuntur, quodam modo in nostra cognitione renouantur et renouata dulcescunt. nec inuidentur discentibus, quod his modis obscurantur, sed commendantur magis, ut quasi subtracta desiderentur ardentius et inueniantur desiderata iucundius. tamen uera, non falsa dicuntur, quoniam uera, non falsa significantur seu uerbo seu facto. quae significantur enim, utique ipsa dicuntur. putantur autem mendacia, quoniam non ea quae uera significantur, dicta intelleguntur, sed ea, quae falsa sunt, dicta esse creduntur. hoc ut exemplis fiat planius, id ipsum, quod Iacob fecit, adtende. haedinis certe pel
Abbreviated transcription (Latin):
abolus. et innumerabilia talia dicentur
esse mendacia. Quid quod hȩc tropica lo¬
cutio usq ad eam ꝑuenit quȩ appellat᷑
antifrasis. ut dicatur abundare qͦd non
est. dicatur dulce quod acidum ẽ. lucus
quod non luceat:parce quod ñ parcant:
Unde illud est inscripturis scĩs. si ñ in
faciem benedixerit tibi: quod diabolus
ait de scõ iob. et intelligitur. maledixerit.
Quo uerbo. et nabuthei fictum crimen
a calumniantib nominatum ẽ. Dic̾tũ
est enim quod benedixerit regi. hoc est
maledixerit. Hiom̃s modi locutionum
mendacia putabunt᷑: si locutio uł actio
figurata. inmendacio deputabitur. Si
autẽ non est mendacium quando ad in¬
telligentiam ueritatis alia ex aliis signifi¬
cantia referuntur: ꝓfecto non solum id qͦd
fecit aut dixit iacobut benediccretur. sed
neq illud quod ioseph uelut illudendis
locutus ẽ fr̃ibus. nec quod dauid simula¬
uit insaniam. nec cȩtera huiꝰmodi menda¬

Expanded text:
abolus et innumerabilia talia dicentur abolus et innumerabilia talia dicentur esse mendacia. quid? quod haec tropica locutio usque ad eam peruenit, quae appellatur antiphrasis, ut dicatur abundare quod non est, dicatur dulce quod acidum est, lucus, quod non luceat, parcae, quod non parcant. unde illud est in scripturis sanctis: si non in faciem benedixerit tibi, quod diabolus ait domino de sancto Iob et intellegitur <maledixerit>. quo uerbo et Nabuthei fictum crimen a calumniantibus nominatum est. dictum est enim, quod benedixerit regi, hoc est maledixerit. hi omnes modi locutionum mendacia putabuntur, si locutio uel actio figurata in mendacio deputabitur. si autem non est mendacium, quando ad intellegentiam ueritatis aliud ex alio significantia referuntur, profecto non solum id quod fecit aut dixit Iacob patri, ut benediceretur, sed neque illud quod Ioseph uelut inludendis locutus est fratribus nec quod Dauid simulauit insaniam nec cetera huius modi menda
Abbreviated transcription (Latin):
matre fecit aucdore. ut patrem fallere uide¬
retur: si diligenter et fideliter atcendatur.
non ẽ mendacium. sed mysterium. Quȩ
si mendacia dixerimus: om̃s etiam parabo¬
lȩ ac figurȩ significandarũ quarũq rerũ.
que non adꝓprietatem accipiendȩ sunt.
sed in eis aliud ex alio ẽ intelligendum: di¬
centur ẽẽ mendacia. Quod absit omnino.
Nam qui hoc putat: tropicis etiam tam mul¬
tis locutionibus omnib potest hanc im¬
portare calumniam: ita ut nec ipsa que
appellatur metafora. hoc est de. reꝓpͥa
ad rẽ ñ propriam uerbi alicuiꝰ usurpata
translatio. possit ista ratione mendaciũ
nuncupari. Cum enim dicimus fluctua¬
re segetes. gemmare uites. floridam iuuen¬
tutem. mueam caniciem: ꝓculdubio flu¬
ctus. geminas. florem. niuem. quia in
his rebus non inuenimus inquas hec uer¬
ba aliunde transtulimus: ab istis men¬
dacia putabuntur. Et petra xp̃c. et cor la¬
pideum iudeorum: Item leo xp̃c. et leo di¬

Expanded text:
matre fecit auctore, ut patrem fallere uidematre fecit auctore, ut patrem fallere uideretur, si diligenter et fideliter adtendatur, non est mendacium, sed mysterium. quae si mendacia dixerimus, omnes etiam parabolae ac figurae significandarum quarumque rerum, quae non ad proprietatem accipiendae sunt, sed in eis aliud ex alio est intellegendum, dicentur esse mendacia: quod absit omnino. nam qui hoc putat, tropicis etiam tam multis locutionibus omnibus potest hanc inportare calumniam, ita ut et ipsa quae appellatur metaphora, hoc est de re propria ad rem non propriam uerbi alicuius usurpata translatio, possit ista ratione mendacium nuncupari. cum enim dicimus "fluctuare segetes, gemmare uites, floridam iuuentutem, niueam canitiem", procul dubio fluctus, gemmas, florem, niuem quia in his rebus non inuenimus, in quas haec uerba aliunde transtulimus, ab istis mendacia putabuntur. et petra Christus et cor lapideum iudaeorum, item leo Christus et leo di
Abbreviated transcription (Latin):
set. idest non eos posse portare quȩ dicere
noluit: occultaret quidem nichilominus
aliquid ueritatis: sed posse hoc recte fieri
forsitan nesciremus: aut non tanto firmare¬
mur exemplo. Unde qui asserunt esse aliqͣn¬
do mentiendum: non conuenienter cõme¬
morant abraham hoc fecisse de sara. qͣm
sororem suam dixit. Non enim dixit non
est uxor mea. sed dixit soror mea est: qͦd
erat reucra tam propinquo genere. ut so¬
ror non mendaciter diceretur. Quod et po¬
stea iam sibi ab illo qui abduxerat ea reddi¬
ta confirmauit: respondens illi et dicens.
Et uere soror mea est de patre non de matre:
hoc est de paterno genere non materno.
Aliquid gͦ ueritacuit. non falsi aliquid di¬
xit: quando tacuit uxorem. dixit sororẽ.
Hoc et filius eius ysaac fecit. Nam et ip¬
sum nouimus ꝓpinquam suam coniugẽ
fuisse sortitum. Non est gͦ mendacium.
cum silendo absconditur uerum: sed cũ lo¬
quendo promitur falsum. Iacob autẽ qͦd

Expanded text:
set, id est non eos posse portare, quae dicere set, id est non eos posse portare, quae dicere noluit. occultaret quidem nihilominus aliquid ueritatis, sed posse hoc recte fieri forsitan nesciremus aut non tanto firmaremur exemplo. unde qui asserunt esse aliquando mentiendum, non conuenienter commemorant Abraham hoc fecisse de Sarra, quam sororem suam dixit. non enim dixit: non est uxor mea, sed dixit: soror mea est, quod erat reuera tam propinqua genere, ut soror non mendaciter diceretur. quod et postea iam sibi ab illo qui abduxerat ea reddita confirmauit, respondens illi et dicens: et uere soror mea est de patre, non de matre, hoc est de paterno genere, non de materno aliquid ergo ueri tacuit, non falsi aliquid dixit, quando tacuit uxorem, dixit sororem. hoc et filius eius fecit Isaac; nam et ipsum nouimus propinquam suam coniugem fuisse sortitum. non est ergo mendacium, cum silendo absconditur uerum, sed cum loquendo promitur falsum. Iacob autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
fiant: et in quibus uideatur peccari
potius si non fiant. Et p̾cipue de menda¬
ciis hoc in hominum opinione p̃ualuit:
ut peccata non putentur illa mendacia.
quinimmo et recte facta esse credant᷑: qͣn¬
do quisq pro eius eui falli expedit utili¬
tate mentitur: aut ne aliis noceat qui no¬
citurus uidetur: nisi mendaciis euitetur.
Ad hec mendaciorum genera defendenda:
plurima de scripturis scĩs suffragari putan¬
tur exempla. Non autem hoc est occulta¬
re ueritatem: quod est proferre mendaciũ
Quamiuis enim omnis qui mentit᷑ uelit
celare quod uerum ẽ: non tamen omnis
qui uult qͦd uerum ẽ celare mentitur.
Plerunq enim uera non mentiendo occu¬
limus: sed tacendo. Neq enim mentitus
est dñs: ubi ait. multa habeo uobis dice¬
re: sed non potestis illa portare modo.
Uera tacuit. non falsa locutus ẽ: quibus
uerbis audiendis eosminus idoneos iudi¬
cabat. Quod si eis hoc ipsum non indicas¬

Expanded text:
fiant, et in quibus uideatur peccari fiant, et in quibus uideatur peccari potius, si non fiant. et praecipue de mendaciis hoc in hominum opinione praeualuit, ut peccata non putentur illa mendacia, quin immo et recte facta esse credantur, quando quisque pro eius cui falli expedit utilitate mentitur, aut ne aliis noceat, qui nociturus uidetur, nisi mendaciis euitetur. ad haec mendaciorum genera defendenda plurima de scripturis sanctis suffragari putantur exempla. non autem hoc est occultare ueritatem, quod est proferre mendacium. quamuis enim omnis qui mentitur uelit celare quod uerum est, non tamen omnis, qui uult quod uerum est celare. mentitur. plerumque enim uera non mentiendo occulimus. sed tacendo. neque enim mentitus est dominus, ubi ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. uera tacuit, non falsa locutus est, quibus ueris audiendis eos minus idoneos iudicauit. quodsi eis hoc ipsum non indicas
Abbreviated transcription (Latin):
um cȩdi faciat innocentem: ne amicus
eius etiam ipse innocens in domo eius
auiolentis improbis uapulet. Sed cer¬
te dauid nullo mͦ recte dicitur iurare de¬
buisse se esse facturum: quod postea cerneret
se facere non debere. Unde constat qͦd non
omnia quȩ a scĩs uł iustis uiris legimꝰ facta
transferre debemus in mores: sed etiam hinc
discere quam late pateat. et ad quos usq
ꝑueniat quod apłs ait. Fratres et si p̃occu¬
patus fuerit homo in aliquo delicto: uos
qui spũales estis instruite huiusmodi in
spũ lenitatis: intendens te ipsum:. ne et tu
tempteris. Pre occupationes enĩ sunt iste
inquibus delinquitur: dum qͥd faciendũ
sit aut ad horam non uidetur. aut et qͥd
uiderit uncitur: ut scilicet fiat peccatũ
cum uł latet ueritas. uł compellit infir¬
mitas. In omnib autem actibus nr̃is
maxime etiam bonos turbant compen¬
satiua peccata: itaut nec peccata existi¬
mentur. si habeant tales causas ꝓpt̃ quas

Expanded text:
um caedi faciat innocentem, ne amicus um caedi faciat innocentem, ne amicus eius etiam ipse innocens in domo eius a uiolentis inprobis uapulet. sed certe Dauid nullo modo recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed etiam hinc discere, quam late pateat et ad quos usque perueniat, quod apostolus ait: fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. praeoccupationes enim sunt istae, in quibus delinquitur, dum, quid faciendum sit, aut ad horam non uidetur aut et qui uiderit uincitur, ut scilicet fiat peccatum, cum uel latet ueritas uel conpellit infirmitas. In omnibus autem actibus nostris maxime etiam bonos turbant conpensatiua peccata, ita ut nec peccata existimentur, si habeant tales causas, propter quas
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato ꝓprio sustinerent. Deniq ñ
se ipse stuprandas quamuis promascu¬
lis feminas ꝓ illis hospitibus obtulerunt:
ne reas faceret. non ꝑpessio libidinis ali¬
enȩ. sed suȩ consensio uoluntatis. Nec pa¬
ter earum hoc inse fieri ꝑmittebat. cũ
hoc facere conarentur quibus hospites
non prodebat: quamuis minus mali eẽt
quod inuno. quam si fieret in duobus.
Sed quantum poterat resistebat: ne ipsũ
quoq ullus proprius macularet assen¬
sus: quem libidinosus furor etiam si pre¬
ualuisset corporis uiribus: tam̃ non con¬
sentientem. non maculasset alienus. In
filiabus autẽ non peccantibus nec ip̃se
peccabat: quia non eas peccare si op¬
primerentur inuite. sed peccantes fer¬
re faciebat: Tanquam si ab improbis
ut serui sui cȩderentur offerret: ne hos¬
pites eius paterentur miuriam. De qua
re non disputabo.quia longum est:
utrum uł dominus iurȩ suȩ potestatis
recte sic utatur in seruo. ut seruum su¬

Expanded text:
sine peccato proprio sustinerent. denique non sine peccato proprio sustinerent. denique non se ipsae stuprandas quamuis pro masculis feminas pro illis hospitibus obtulerunt, ne reas faceret non perpessio libidinis alienae, sed suae consensio uoluntatis. nec pater earum hoc in se fieri permittebat, cum hoc facere conarentur, quibus hospites non prodebat, quamuis minus mali esset, quod in uno, quam si fieret in duobus, sed quantum poterat resistebat, ne ipsum quoque ullus proprius macularet assensus, quem libidinosus furor etiamsi praeualuisset corporis uiribus, tamen non consentientem non maculasset alienus. in filiabus autem non peccantibus nec ipse peccabat, quia non eas peccare si opprimerentur inuitae, sed peccantes ferre faciebat: tamquam si ab inprobis ut sui serui caederentur offerret, ne hospites eius paterentur caedis iniuriam. de qua re non disputabo, quia longum est, utrum uel dominus iure suae potestatis recte sic utatur in seruo, ut seruum su
Abbreviated transcription (Latin):
timeas. nichil cures. non expauescas. ñ
horrescas. non contremiscas: Quis hȩc
uł illoꝵ uł sceleratorum socius hospiti
dicere auderet: Sed plane rectissime dice¬
retur: age quicquid potes. ne fiat quod
merito times. Sz non de timor iste compel¬
lat. ut facias quod inse filiȩ tuȩ fieri si
uoluerint: facient cum sodomitis te au¬
ctore nequiciam. Si autem noluerint:
patientur a sodomitiste auctore uiolenti¬
am. Noli facere magnum scelus tuũ: dũ
maius horrescis alienum. Quantũlibet
enim distet inter tuum et alienum: hoc
erit tuũ: illud alienum. Nisi forte ꝓ de¬
fensione huiusuiri in eas se quispiam
coartet angustias: ut dicat qm̃ acciꝑe
quam facere prestat iniuriam. Hospites
autem illi non erant utiq facturi iniuri¬
am: sed passuri. Maluit uir iustus filias
suas iniuriam pati. quam hospites suos
eo iure quo filiarum dominus erat. et
nouerat non eas peccare si id fieret: qͥa
peccantes potius quibus non consentirent.

Expanded text:
timeas, nihil cures, non expauescas, non timeas, nihil cures, non expauescas, non horrescas, non contremescas? quis haec uel illorum sceleratorum socius hospiti pio dicere auderet? sed plane rectissime diceretur: age quidquid potes, ne fiat, quod merito times, sed non te timor iste conpellat, ut facias, quod in se filiae tuae fieri si uoluerint, facient cum Sodomitis te auctore nequitiam; si autem noluerint, patientur a Sodomitis te auctore uiolentiam. noli facere magnum scelus tuum, dum maius horrescis alienum: quantumlibet enim distet inter tuum et alienum, hoc erit tuum, illud alienum. nisi forte pro defensione huius uiri in eas se q\'Q.ispiam coartet angustias, ut dicat: quoniam accipere quam facere praestat iniuriam, hospites autem illi non erant utique facturi iniuriam, sed passuri, maluit uir iustus filias suas iniuriam pati quam hospites suos eo iure, quo filiarum dominus erat et nouerat non eas peccare, si id fieret, quia peccantes potius, quibus non consentirent,
Abbreviated transcription (Latin):
istum ut temere iuraret ira turbauit. De¬
niq si de ambob interrogando ut dice¬
rent cur hȩc fecerint fas nobis esset in¬
quirere:posset ille respondere.Timor
et tremor uenerunt suꝑ me: et contexe¬
runt me tenebrȩ. Posset etiam iste. turba¬
tus est pre ira oculus meus: ut non mira¬
remur. uł illum in timoris tenebris. uł
istum oculo turbato non uidisse qͦd ui¬
dendum fuit: ne facerent quod facien¬
dum non fuit Et sco quidem dauid iu¬
stius dici potuit. quod nec irasci quidem¬
debuerit. quamuis ingrado: et reddenti
mala probonis. Sed et si ut homini ira
subrepsit: non utiq tantum debuit p̃ua¬
lere. ut se facturum iuraret: quod aut se¬
uiendo faceret aut pcierando non faceret.
Illi autem inter sodomitarũ libidinosas
insanias constituto. quis auderet dicere:¬
hoc etiam si tui hospites in tua domo qͦ
eos intrare humanitate iuiolentissima
compulisti. ab impudicis apprehensi.
et oppressi muliebria patiantur nichil

Expanded text:
istum, ut temere iuraret, ira turbauit. deistum, ut temere iuraret, ira turbauit. denique si de ambolus interrogando, ut dicerent cur haec fecerint, fas nobis esset inquirere, posset ille respondere: timor et tremor uenerunt super me et contexerunt me tenebrae, posset etiam iste: turbatus est prae ira oculus meus, ut non miraremur uel illum in timoris tenebris uel istum oculo turbato non uidisse, quod uidendum fuit, ne facerent quod faciendum non fuit. Et sancto quidem Dauid iustius dici potuit, quod nec irasci debuerit, quamuis ingrato et reddenti mala pro bonis, sed etsi ut homini ira subrepsit, non utique tantum debuit praeualere, ut se facturum iuraret, quod aut saeuiendo faceret aut peierando non faceret; illi autem inter Sodomitarum libidinosas insanias constituto quia auderet dicere: etiamsi tui hospites in tua domo, quo eos intrare humanitate uiolentissima conpulisti, ab inpudicis apprehensi et oppressi muliebria patiantur, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
lere nec ualeret. sic etiam iusti animũ turba¬
ri. ut uellet facere quod non humani timo¬
ris nebulosa tempestas. sed diuini uiris tͣn¬
quilla serenitas si consulatur a nobis faci¬
endum non esse clamabit: et iubebit po¬
tius. ut sic nr̃a peccata caueamus. ne ul¬
lorum prorsus alienorum peccatoꝵ timo¬
re peccemus.Aliena quippe ille uir iu¬
stus timendo peccata. quȩ nisi consenti¬
entes inquinare non possunt. ꝑturbatꝰ.
non attendit suum: quo uoluit subdere
filias libidinibus impiorum. Hȩc quan¬
do inscripturis scĩs legimus: non ideo
quia facta credimus etiam facienda ere¬
damus: ne uiolemus p̾cepta. dũ passim
sectamur exempla. An uero quia iurauit
dauid se occisurum esse nabal. et clemer¬
ti consideratione non fecit. ꝓpterea illũ
imitandũ esse dicemus: ut temere iure¬
mus nos esse facturos. quod non esse fa¬
ciendum postea uideamus: Sed sicut il¬
lum timor ut prostituere filias uellet: sic

Expanded text:
lere nec ualeret, sic etiam iusti animum potuisse turbalere nec ualeret, sic etiam iusti animum potuisse turbari, ut uellet facere, quod non humani timoris nebulosa tempestas, sed diuini iuris tranquilla serenitas, si consulatur a nobis, faciendum non esse clamabit et iubebit potius, ut sic nostra peccata caueamus, ne ullorum prorsus alienorum peccatorum timore peccemus. aliena quippe ille uir iustus timendo peccata, quae nisi consentientes inquinare non possunt, perturbatus non adtendit suum, quo uoluit subdere filias libidinibus inpiorum. haec quando in scripturis sanctis legimus, non ideo, quia facta credimus, etiam facienda credamus, ne uiolemus praecepta, dum passim sectamur exempla. an uero, quia iurauit Dauid se occisurum esse Nabal et clementia consideratiore non fecit, propterea illum imitandum esse dicemus, ut temere iuremus nos esse facturos, quod non esse faciendum postea uideamus? sed sicut illum timor, ut prostituere filias uellet, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Si se ita rerum uerset incursus. ut aliter
alii non se abstineant a peccatis. nisi minus
aliquanto. sed tamen peccantib nobis. ita
ut omnino ubi dixerit inimicus qui habu¬
crit huiusmodi potestatem. nisi tu scelera¬
tus fueris ego sceleratior ero. aut nisi tu hoc
scelus feceris ego talia plura faciam. scelus
nobis uideamur admittere. si uelimus asce¬
lere temperare.hoc sapere quid est. nisi de¬
sipere uł potius insanire:Amea quippe
iniquitate non ab aliena siue in me. siue
in aliis ꝑpetrata. michi ẽ cauenda damna¬
tio. Anima enim quȩ peccauerit: ipsa mo¬
rietur. Si ergo peccare ne grauius uł in
nos. uł inquos libet alii peccent ꝓculdubio
non debemus: considerandum ẽ in eo qͦd
fecit loth. utrum exemplum sit quod imi¬
tari debeamus: an potius quod uitare.
Magis enim uidetur intuendum et notan¬
dum. cum tam horrendum malũ ex impi¬
etate flagiciosissima sodomitarũ suis im¬
penderet hospitibus. quod cuperet depel¬

Expanded text:
si se ita rerum uerset incursus, ut aliter si se ita rerum uerset incursus, ut aliter alii non se abstineant a peccatis, nisi minus aliquanto, sed tamen peccantibus nobis, ita ut omnino ubi dixerit inimicus, qui habuerit huius modi potestatem: nisi tu sceleratus fueris, ego sceleratior, aut: nisi tu hoc scelus feceris, ego talia plura faciam, scelus nobis uideamur admittere, si uelimus ab scelere temperare. hoc sapere quid est nisi desipere uel potius insanire? a mea quippe iniquitate, non ab aliena siue in me siue in aliis perpetrata mihi est cauenda damnatio; anima enim, quae peccauerit, ipsa morietur. Si ergo peccare, ne grauius uel in nos uel in quoslibet alii peccent, procul dubio non debemus, considerandum est in eo, quod fecit Loth, utrum exemplum sit, quod imitari. an potius quod uitare debeamus. magis enim uidetur intuendum et notandum, cum tam horrendum malum ex inpietate flagitiosissima Sodomitarum suis inpenderet hospitibus, quod cuperet depel
Abbreviated transcription (Latin):
tantum id uolens animo. uerum et offereis
uerbo: et si illi assensi fuissent. impleturꝰ
et facto. Sed si hanc peccatis aperuerimus
uiam. ut committamus minora. ne alii
maiora committant: lato limite immo
nullo limite. sed conuulsis et remotis
omnib terminis. infinito spacio cuncta
intrabunt atq regnabunt. Quando enĩ
fuerit definitum peccandum eẽ homini
minus. ne alius peccet amplius: ꝓfecto
a furtis nr̃is stupra cauebuntur aliena.
et incesta stupris: et siqua impietas ui¬
sa fuerit peior incestis: incesta quoq fa¬
cienda dicentur a nobis. Si eo modo agi
potuerit. ut illa impietas non cõmitta¬
tur ab aliis. et in singulis quibusq ge¬
neribꝰ peccatorum et furta profurtis. et stu¬
pra prostupris. et incesta pro incestis. et
sacrilegia prosacrilegiis facienda putabun¬
tur: nr̃a proalienis: non solum minora ꝓ
maioribus. uerum etiam si ad ipsa sũma
et pessima ueniatur. pauciora ꝓpluribus.

Expanded text:
tantum id uolens animo, uerum et offerens tantum id uolens animo, uerum et offerens uerbo et, si illi assensi fuissent, inpleturus et facto. sed si hanc peccatis aperuerimus uiam, ut committamus minora, ne alii maiora committant, lato limite, immo nullo limite, sed conuulsis et remotis omnibus terminis infinito spatio cuncta intrabunt atque regnabunt. quando enim fuerit definitum peccandum esse homini minus, ne alius peccet amplius, profecto et furtis nostris stupra cauebuntur aliena et incesta stupris et si qua inpietas uisa fuerit etiam peior incestis, incesta quoque facienda dicentur a nobis, si eo modo agi potuerit, ut illa inpietas non committatur ab aliis: et in singulis quibusque generibus peccatorum et furta pro furtis et stupra pro stupris et incesta pro incestis et sacrilegia pro sacrilegiis facienda putabuntur, nostra pro alienis, non solum minora pro maioribus, uerum etiam si ad ipsa summa et pessima ueniatur, pauciora pro pluribus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicantur. Quis enĩ dubitet esse grande pec¬
catum: si pater filias suas prostituat for¬
nicationibꝰ impiorum: Et tamen extitit
causa qua hocuir iustus debere se face¬
re existimaret: quando sodomitȩ nefario
libidinis impetu. hospitibus cius irrue¬
bant. Ait enim. Sunt michi duȩ filiȩ
quȩ non cognouerunt uirum: ꝓducam
illas ad uos. et utimini eis quomodo pla¬
cuerit uobis: tantum inuiros istos ne
faciatis iniquum. ꝓpterea quia intraue¬
runt subtectum tignorum meoꝵ. Quid hic
dicemus: Nonne ita illud scelus qͦd sodo¬
mitȩ hospitibus illius uiri iusti facere cona¬
bantur horremus : ut quicquid fieret
ne hoc fieret arbitrem᷑ ẽẽ faciendũ: Mouet
etiã maxime ꝑsona facientis. quȩ merito iu¬
sticiȩ liberabatur a sodomis: ut qm̃ minꝰ
malum est feminas quam uiros ꝑpeti stu¬
prum: etiam hoc ad iusticiam iusti illiꝰ
ꝑtinuisse dicatur: quod infiliabus hoc
maluit fieri quam in hospitibus suisꝰ ñ

Expanded text:
dicantur. quis enim dubitet esse grande pecdicantur. quis enim dubitet esse grande peccatum, si pater filias suas prostituat fornicationibus inpiorum? et tamen extitit causa, qua hoc uir iustus debere se facere existimaret, quando Sodomitae nefario libidinis inpetu hospitibus eius inruebant. ait enim: sunt mihi duae filiae, quae non cognouerunt uirum; producam illas ad uos, et utimini eis, quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum, propterea quia intrauerunt sub tectum tignorum meorum. quid hic dicemus? nonne ita illud scelus, quod Sodomitae hospitibus illius uiri iusti facere conabantur, horremus, ut quidquid fieret ne hoc fieret, arbitremur fuisse faciendum? mouet etiam maxime persona facientis, quae merito iustitiae liberabatur a Sodomis, ut, quoniam minus malum est feminas quam uiros perpeti stuprum, etiam hoc ad iustitiam iusti illius pertinuisse dicatur, quod in filiabus hoc maluit fieri quam in hospitibus suis, non
Abbreviated transcription (Latin):
quam stupra. Sunt autẽ utraq pecca¬
ta. quamuis alia leuiora. alia grauiora:
ita ut leuius habeatur furtum qͦd con¬
cupiscendo. qũã stuprum qͦd subuenien¬
do committitur. In suo quippe genere.
aliis eiusdem generis peccatis leuiora fi¬
unt quȩ bono animo uident᷑ admitti. cũ tñ
et ipsa alterius generis peccatis ipso suo
genere leuioribus inueniantur esse gra
uiora. Grauius est auaricia. quã miseri¬
cordia furtum facere: itemq stuprum
giauius est luxuria. quam miscdia ꝑ¬
petrare. Et tamen grauius ẽ adulterare
misericordia: quam furari auaricia.
Neq nunc agitur quid sit leuius siue
grauius: sed quȩ sint peccata uł non sint.
Nemo enim dixerit debuisse peccare ubi
constat esse peccatum: sed debere dici¬
mus. si ita uł ita peccatum est ignosci.
uł non ignosci. Uerum quod fatendũ
est. ita humanos animos quȩdam compen¬
satiua peccata ꝑturbant. ut etiam puten¬
tur debere laudari: ac potius recta facta

Expanded text:
lege quam stupra; sunt autem utraque peccalege quam stupra; sunt autem utraque peccata, quamuis alia leuiora, alia grauiora, ita ut leuius habeatur furtum, quod concupiscendo, quam stuprum, quod subueniendo committitur. in suo quippe genere aliis eiusdem generis peccatis leuiora fiunt, quae bono animo uidentur admitti, cum tamen et ipsa alterius generis peccatis ipso sue genere leuioribus inuviora. Gravius est enim avaritia, quam misericordia furtum facere; itemque stuprum gravius est luxuria, quam misericordia perpetrare: et tamen gravius est adulterare misericneque nunc agitur, quid sit leuius siue grauius, sed quae sint peccata uel non sint. nemo enim dixerit debuisse peccari, ubi constat esse peccatum; sed debere dicimus, si ita uel ita peccatum est, ignosci uel non ignosci. Verum, quod fatendum est, ita humanos animos quaedam conpensatiua peccata perturbant, ut etiam putentur debere laudari, ac potius recte facta
Abbreviated transcription (Latin):
nec corporis genitalia. nec alia m̃bra
flagiciis exhibere debeamus. ut pris¬
cillianistas inuenire possimus: quid nos
lingua. quid totum os nr̃m. quid organũ
uocis offendit. ut hȩc exhibeamus arma
peccato. tantoq peccato. ubi dm̃ nr̃m ut
priscillianistas app̃hensos abignorantiȩ
blasphemiis seruemus. sine excusatione
ignorantiȩ blasphememꝰ. Dicet aliquis.
Ergo equandus ẽ fur quilibet ei furi qͥ
misericordiȩ uoluntate furatur: Quis
hoc dixerit: Sedhorum duoꝵ ñ ideo ẽ
quisquam bonus: quia peior est unus.
Pcior est enim qui concupiscendo: quã
qui miserando furatur. Sed si furtum
omne peccatum est: ab omni furdo absti¬
nendum ẽ. Quis enim dicat esse pec¬
candum: etiam si aliud sit damnabile.
aliud ueniabile peccatum: Nune autẽ
querimus. si hoc aut illud quisq fecerit.
quis non peccabit. siue peccabit: non
quis grauius leuiusue peccabit. Nam
et ipsa furta. leuius utiq lege puniunt᷑

Expanded text:
nec corporis genitalia nec alia membra nec corporis genitalia nec alia membra flagitiis exhibere debeamus, ut Priscillianistas inuenire possimus, quid nos lingua, quid totum os nostrum, quid organum uocis offendit, ut haec exhibeamus arma peccato tantoque peccato, ubi deum nostrum, ut Priscillianistas adprehensos ab ignorantiae blasphemiis eruamus, sine excusatione ignorantiae blasphememus? Dicet aliquis: ergo aequandus est fur quilibet ei furi qui misericordiae uoluntate furatur? quis hoc dixerit? sed horum duorum non ideo est quisquam bonus, quia peior est unus. peior est enim, qui concupiscendo quam qui miserando furatur; sed si furtum omne peccatum est, ab omni furto est abstinendum. quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit damnabile, aliud ueniale peccatum? nunc autem quaerimus. si hoc aut illud quisque fecerit, quis non peccabit siue peccabit, non quis grauius leuiusue peccabit. nam et ipsa furta leuius utique puniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
num. ideo ñ quid fiat. sed quare fiat esse
querendum: ut quȩcunq propter bonas
causas facta inueniuntur. nec ipsa mala
esse iudicentur: At si iusticia merito pu¬
nit furem etiam qui dixerit et ostende¬
rit. ideo se subtraxisse suꝑflua diuiti ut
preberet necessaria pauperi: si merito
punit falsarium. etiam qui se ideo te¬
stamentum alienum corrupisse docue¬
rit. ut ille heres esset qui facturus inde
fuerat elemosinas largas. non ille qͥ nul¬
las. ⁊ si merito punit et adulteriũ. etiã
qui demonstrauerit misericordia se fe¬
cisse adulterium. ut ꝑ illam cũ qua fe¬
cit de morte hominem liberaret: po¬
stremo ut adrem de qua questio ẽ ꝓprꝰ
accedamus: si merito punit eum qui
feminȩ alicui priscillianstarum tur-¬
pitudinis conscie ꝓpt̾ ea se adulterino
concubitu miscuit. ut ad eoꝵ latebras
ꝑueniret: obsecro te cum dicat apłs.
ne exhibeatis membra ur̃a arma ini¬
quitatis peccado. et ideo nec manus

Expanded text:
num ideo non quid fiat, sed quare fiat esse num ideo non quid fiat, sed quare fiat esse quaerendum, ut, quaecumque propter bonas causas facta inueniuntur, nec ipsa mala esse iudicentur? at si iustitia merito punit furem, etiam qui dixerit et ostenderit ideo se subtraxisse superflua diuiti, ut praeberet necessaria pauperi; si merito punit falsarium, etiam qui se ideo testamentum alienum corrupisse docuerit, ut ille heres esset, qui facturus inde fuerat elemosynas largas, non ille, qui nullas; si merito punit adulterum, etiam qui demonstrauerit misericordia se fecisse adulterium, ut per illam, cum qua fecit, de morte hominem liberaret; postremo, ut ad rem, de qua quaestio est, propius accedamus, si merito punit eum, qui feminae alicui Priscillianistarum turpitudinis consciae propterea se adulterino concubitu miscuit, ut ad eorum latebras perueniret: obsecro te, cum dicat apostolus: nec exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato et ideo nec manus