comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Qͥa non summe bona s̃: non sunt ds
Bonum ergo qd uitiari non potest: đs est:
uitiari: quia ꝑse ipsa nicħ s̃. Per ipsum autẽ
partim non uitiant᷑: partim uitiata sanantuR.
uoluntas ea faciendi quȩ uetat summa & inti¬
ma ueritas. Ita homo de paradiso in hoc scłm
expulsus ẽ: id÷ ab et̃nis ad temporalia: acopiosiᷤ
ad egena: a firmis ad infirma. Nongͦ abono sub¬
stantiali ad malum substantiale: quia nulla sul¬
stantia malum ẽ: ss abono eterno. ad bonum tẽ¬
porale: abono sp̃itali. adbonum carnale: abono
intelligibili. ad bonum sensibile: abono sũmo.
ad bonum infimum. E st gͥ quoddã bonum. qd̃
sidiligit anima rationalis peccat: quia infra illã
ordinatum ẽ. Quare ipsum peccatum malum::
non ea substantia quȩ peccando diligit᷑ son
ergo arbor illa malum ẽ. quȩ in medio paradi¬
so planta scribit᷑: s diuii precepti tͣnsgressio.
Quȩ cum consequent̾ habet iustam dãpnatio¬

Expanded text:
sunt: quia non summa bona sunt, non sunt Deus. sunt: quia non summa bona sunt, non sunt Deus. Bonum ergo quod vitiari non potest, Deus estvitiari, quia per seipsa nihil sunt: per ipsum autem partim non vitiantur, partim vitiata sanantur. voluntas ea faciendi quae vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum expulsus est, id est ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma: non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia malum est; sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
& omne quod nondum ẽ. inquantum eẽ potẽ:
ex dõ habet. Quod alio modo sic dr̃. Omne for¬
matum inquantum formatum ẽ. & omne quod
nondum formatum ẽ in quantum formari pot̃e
ex dõ h̃t. Nulla autẽ res optinet integritatem
naturȩ sue: nisi in suo genere salua sit. Ab eo ẽ aũ
om̃is salus a quo ÷ omne bonum: & om̃e bonũ
nitioso studio uane uictorie caligant atq turbã¬
tur: facile intelligit omnia que uitiant᷑ & mori¬
untur bona ẽẽ: quanquã ipsum uitium. & ipsa
mors malum sit. Nisi enim salude aliqua priua¬
rentur: non eis nocer&. uitium uł mors. S si ñ
nocer& uitium uł mors: nullomͦ eẽt uitium. Si
gͦ suluti adu̾sacur uitium: & nullo dubitante salꝰ
bonum ẽ: bona sunt om̃ia quib adu̾sat᷑ uitium:
Quib autẽ adũsatur uitium: ipsa uitiantur:
Bona sunt gͦ quȩ uitiant᷑. Ss ido uitiant᷑: quia
non summe bonas̃. Quia gͥ bona sunt: ex do

Expanded text:
et omne quod nondum est, in quantum esse potest, et omne quod nondum est, in quantum esse potest, ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, in quantum formatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; at omne bonum ernicioso studio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit, omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: sed si non noceret vitium, nullo modo esset vitium. Si ergo saluti adversatur vitbonum est; bona omnia sunt, quibus adversatur vitium; quibus autem adversatur vitium, ipsa vitiantur: bona sunt ergo quae vitiantur; sed ideo vitiantur, quia non summa bona sunt. Quia igitur bona sunt, ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
minimaspẽs minimũ bonum .e. Omne autẽ
bonum: aut s. aut exdo ẽ. E igo exd̃o ẽ etiã
minima sp̃es. Sane quod de spetie: hoc etiã
de forma dici potest. Neq enim frustra tam
spcciosissimum quam etiã formosissimũ in lau¬
de ponitur. Idigitur ẽ unde fecit ds omnia.
quod nullam sp̃em habet. nullamq formam:
quod nichil ÷ aliud quam nichil. Nlam illud
quod in comꝑatione ꝑfectorum informe dr̃:
s habet aliquid forme quamuis exiguum q̃¬
uis inchoatum: nondum ẽ nichil: ac per hoc
id quoq in quantum ẽ. non ẽ nisi ex d̃o. Qua¬
propter etiã side aliqua informi materia factꝰ
ẽ mundus: hȩc ipsa facta ÷ de om̃ino nichilo. slã
& quod nondum formatum ẽ. tam̃ aliquo modo
ut formari possit inchoatum ẽ: di beneficio forma¬
bile ẽ. Bonum ẽ enim ẽẽ formatum. Nonnullũ
eigo bonum ÷ & capacitas formȩ: & ido bonoꝵ
om̃ium auctor qui prestitit formã. ipse fecit q̃
posse formari. Ita omne quod ẽ in quantum :

Expanded text:
minima species minimum bonum est. Omne autem bonum, aut Deus, aut ex Deo est. Ergo ex Deo est etiam minima species. Sane quod de specie, hoc etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem habet, nullamque formam; quod nihil est aliud quam nihil. Nam illud quod in comparatione perfectorum informe dicitur, si habet aliquid formae, quamvis exiguum, quamvis inchoatum, nondum est nihil, ac per hoc id quoque in quantum est, non est nisi ex Deo. propter etiam si de aliqua informi materia factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quantum est;
Abbreviated transcription (Latin):
eentiam ea que deficiunt. id÷ ad nichilũ tendunt.
unt : quia mutabilia sunt. Quare mutabilias:
Quia non summe sunt. quare non summe sunt:
&a inferiora sunt. eo a quo facta sunt. Quis ea
sent. Ipsum enim quantumc̃q eẽ bonum est:
quia sumum bonum e. summe eẽ. Unde fecit:

Expanded text:
essentiam, ea quae deficiunt, id est ad nihilum tendunt, essentiam, ea quae deficiunt, id est ad nihilum tendunt, unt? Quia mutabilia sunt. Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea sent. Ipsum enim quantumcumque esse, bonum est; quia summum bonum est summe esse. Unde fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur ꝓpłs nr quib iudei tenebant᷑ uł ad huc
tenentur potest dicere non posse fieri ut unus
pat̾familias iustissimus. aliud imperet eis qͥb
seruitutẽ duriorẽ utilem iudicat. aliud eis qͦs
in filiorũ gradum adoptare dignat᷑. Si audem
p̃cepta uitȩ mouent qd in ueti lege minora sunt.
in eugłio maiora: & icdo putatur non ad unum
dm utraq ꝑtinere: potest qui hoc putat ꝑt̾bari.
siunus medicus alia ꝑministros suos imbecilli¬
oribus. alia ꝑscipsum ualentiorib p̃cipiat ad
repandam uł optinendam salutẽ. St enim ars
medicine cum eadem maneat. neq ullo pacto
ipsa mutetur. mutat tam precepta languentibꝰ
quia mutabilis ẽ nr̃a ualitudo: ita diuina ꝓui¬
dentia cum sit ipsa omnino in cõmutabilis. mu¬
tabili tam̃ creature uarie subuenit: & ꝓdiu̾sitate
morborũ aliis alia iubet aut uetat. ut auitio uñ
mors incipit. & ab ipsa morce ad nat᷑am suam &

Expanded text:
tenetur populus noster, quibus Judaei tenebantur vel adhuc tenetur populus noster, quibus Judaei tenebantur vel adhuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare dignatur. Si autem praecepta vitae movent, quod in veteri Lege minora sunt, in Evangelio majora, et ideo putatur non ad unum Deum utraque pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos imbecillioribus, alia per seipsum valentioribus praecipiat ad reparandam, vel obtinendam salutem. Ut enim ars medicinae, cum eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus, quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit, et pro diversitate morborum alias alia jubet aut vetat; ut a vitio unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et
Abbreviated transcription (Latin):
ea dirigitur quȩ aꝑtissime dicta sunt. & si ea
tantum eẽnt quȩ facillime intelligunt᷑: nec
studiose quereret᷑. nec suauit inueniret̾ ueritas.
sleq si eẽnt in scͥpturis sacramenta. & in sac̃¬
mentis non eẽnt signacula ueritatis: satis cũ
cognicione actio conueniret. Nunc uͦ qm̃ pi¬
etas timore inchoatur: caritate ꝑficitur: ppłs
timore constrictus tempore seruitutis in ue¬
derilege multis sacramentis onerabat᷑. Noc
enim utile talib erat ad desidandam grãm
uenit ab ipsa dĩ sapientia homine assumpto.
a quo in libtatem uocati sumus: pauca sac̃m̃¬
continerent. Multa uͦ que ppło hebreo. hoc ÷
sub eodẽ uno do compedite multitudini impo¬
sita erant. ab actione remota sunt: quȩ in fide
atq int̾pretatione manserunt. Ita nunc nec
seruilit alligant: & exercent lib̾alit animum:
quisquis autẽ icło negat utrumq testam̃tum
ab uno do eẽ posse. quia non eisde sacramentis

Expanded text:
ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent quae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter inueniretur ueritas. neque si essent in scripturis sacramenta et in sacramentis non essent signacula ueritatis, satis cum cognitione actio conueniret. nunc uero quoniam pietas timore inchoatur, caritate perficitur, populus timore constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacenim utile talibus erat ad desiderandam gratvenit ab ipsa Dei Sapientia homine assumpto, a quo in libertatem vocati sumus, pauca sacramentinerent. Multa vero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno Deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt. Ita nunc nec serviliter alligant, et exercent liberaliter animum. 34. Quisquis autem ideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia non eisdem sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
taeiis in terris ꝑhominẽ quẽ susciꝑe digna¬
tus e: disciplina morum fuit. Resurrectio uͦ
euis a mortuis. nich̃ hominis ꝑire nate. cum
om̃ia salua sint do. satis indicauit: & quẽadmo¬
dum cuncta seruiant creator suo. siue ad uin¬
dictam peccatorũ siue ad hominis lib̾ationẽ.
quãq  facile corpus animȩ seruiat. cum
ipsa subicitur do. Quib ꝑfectis. non solum
nulla substantia malum ẽ. qd fieri numqͣm
potest: s etiã nullo malo afficitur. qd̃ fieri per
peccatum & uindictam potuit. Et hȩc ẽ disci¬
plina naturalis xp̃ianis minus intelligentib
plenafide digna. intelligentib autẽ. omni er¬
rore purgata. lam uͦ ipse totius doctrinȩ modꝰ
partim aptissimus. partim similitudinibus.
in dictis. in factis. in sacramentis. ad omnẽ aĩe
instructionẽ exercitationẽq accõmodatus:
quid aliud quam rationalis disciplinȩ regłam
impleuit: Nam & mystiorum expositio. ad

Expanded text:
ta ejus in terris, per hominem quem suscipere dignata ejus in terris, per hominem quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. Resurrectio vero ejus a mortuis, nihil hominis perire naturae, cum omnia salva sunt Deo, satis indicavit, et quemadmodum cuncta serviant Creatori suo, sive ad vindictam peccatorum, sive ad hominis liberationem, quamque facile corpus animae serviat, cum ipsa subjicitur Deo. Quibus perfectis non snulla substantia malum est, quod fieri numquam potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et uindictam potuit. et haec est disciplina naturalis christianis minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus quid aliud quam rationalis disciplinae regulam impleuit? nam et mysteriorum expositio ad
Abbreviated transcription (Latin):
set hora qua ut homo moreret: de cruce cog¬
nitam matre cõmendauit discipło. quẽ pre
cet̾is diligebat. Satellites uoluptatũ diuitiaᷤ.
pnitiose ppłi appetebant: pauꝑ eẽ uoluit. ho¬
noribus &. imꝑus inhiabant: rex fieri noluit.
Carnales filios magnum bonum putabant:
tale conugium prolemq contempsit. Con¬
tumelias suꝑbissime horrebant: om̃e genus
contumeliarũ sustinuit. In iurias intolerabiles
ẽẽ arbitrabant᷑. Que maior iniuria: quã iustũ
in nocentẽq dam: nari: Dolores corporis exe¬
crabant᷑: Fagellatus atq cruciatus ẽ. Mori
metuebant: morte multatus ẽ. Ignominiosiᷤ¬
simum mortis genus crucem putabant: cru¬
cifixus ẽ. Omnia quȩ habere cupientes non
uitabamus: carendoinliafecit: Omnia que¬
de
do deiecit. Non enim ullum pecẽm cõmitti
pocest. nisidum petunt᷑ eaquȩ ille concẽpsit:
aut fugiunt᷑ quȩ ille sustinint. Tota itaq ui¬

Expanded text:
set hora, qua ut homo moreretur, de cruce cogset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendavit discipulo, quem prae caeteris diligebat . Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales filios magnum bonum putabant: tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis exsecrabantur: flagellatus atque cruciatus est. Mori metuebant: morte multatus est. Ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est. Omnia quae habere cupientes non recte vivebamus, carendo vilefecit. Omnia quae do dejecit. Non enim ullum peccatum committi potest, nisi aut dum appetuntur ea quae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinuit. 32. Tota itaque vi
Abbreviated transcription (Latin):
celsum locum int̾ creat̾as habeat humana
natura: qd non solum uisibilit. nam id potãt
& in aliquo ethereo corpore ad nr̃orii aspectu¬
um tolerantiã temꝑato: sed hominib in u̾o
homine apparuit. Ipsa enim nat᷑a suscipien¬
da erat. que lib̾anda. Et ne quis forte sexus
a suo creatore se contemptũ putaret: uirum
suscepit. natus ex femina ẽ. Nichil egit ui. so
omnia suadendo. & monendo. Ueteri quippe
scruitute transacta. tempus lib̾tatis illuxerat:
& oportune iam homini suadebat᷑ atq salu¬
briter. quã libero eẽt creatꝰ arbitrio. Miracłis
conciliauit fidem do qui erat: passione hõi
quẽ regebat. Ita loquens ad turbas ut deus.
nunciatã sͥ matrem negauit. & tam̃ ut ȩ¬
uangłium loquit. puer parentib subditus
erat. Doctrina enim ds apparebat: etatibus
homo. Item aquam conũsurus in uinum
ut ds: dicit. recede a me mulier. mͥ& tͥ qͥd est:
Nondum uenit hora mea. Cum autẽ uenis¬

Expanded text:
celsum locum inter creaturas habeat humana celsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethereo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit: ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. Et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina. 31. Nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. Veteri quippe servitute transacta, tempus libertatis illuxerat, et opportune jam homini suadebatur atque salubriter, quam libero esset creatus arbitrio. Miraculis conciliavit fidem Deo qui erat, passione homini quem gerebat. Ita loquens ad turbas ut Deus, nuntiatam sibi matrem negavit : et tamen, ut Evangelium loquitur, puer parentibus subditus erat . Doctrina enim Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venis
Abbreviated transcription (Latin):
posita omni suꝑbia. uni do uero collum sub¬
dere: nichil de se ipso ficde: illi uni se regendum
tuendumq cõmitcere. Ita ipso duce. homobo¬
ne uoluntatis. molestias huius uite. in usum
fortitudinis uertit. In copia uͦ uoluptatum.
prosꝑis q successib temꝑalium temꝑantiã suã
probat & roborat: acuit in temptationib pru¬
dentiam: ut non solum in eas non inducatur.
s fiat etiam uigilantior: & in amorẽ ueritatis
oportunitatib quȩ mira sapientia eiꝰ ordinan-¬
tur: de quib aut ñ ÷ tractandum. aut inter
pios ꝑfectosq tractandum ẽ.: nullomͣ bene¬
ficientiꝰ consuluit gen̾i humano. quam cũ
ipsa di sapientia. id÷ unicus filius consub¬
stantialis patri. & coet̃nus totum hominẽ
susciꝑe dignatus ẽ. & u̾bum caro factum ẽ.
&habitauit in nob̾.Ita enim demonstrauit
carnalibus & non ualentibus intueri mente
ueritatẽ. corporeisq sensib deditis. quam ex¬

Expanded text:
posita omni superbia uni Deo vero collum subposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non inducatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem veritatis, opportunitatibus, quae mira sapientia ejus ordinantur, de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Sapientia Dei, id est unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignatus est, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam ex
Abbreviated transcription (Latin):
llau̾ q̃ factas̃. eiꝰ bono maigent. sũmoscilica  bono: id ÷
summa essentia.Mmus aut̃ sunt quam erant.
cum panimȩ peccatum minus adillum mo¬
uentur.nec tam̃ penitus separant᷑: nam om̃ino
nulla essent. Quod autẽ affectib contingit aĩe:
hoc locis corpori. Nam illa mouetur uolun
tate consensit. Nam si necessitate id fecisset: nul¬
lo peccati crimmne teneretur. quod uͦ corpus
timum. pꝰ pecc̃m factum ÷ imbecillosum. &
morti destinatum: quanquã iusta uindieta¬
in peccato sit: plus tam̃ clementiȩ dñi quam
seueritatis ostendit. Ita enim nobis suadetur.
a corporis uoluptatib. ad ȩt̾nam essentiam ue¬
ritatis. amorẽ nr̃m oportere conũti. Et ẽ iu¬
sticie pulchritudo. cum benignitatis gratia
concordans: ut qm̃ bonoꝵ inferiorũ dulcedi¬
ne decepti sumus: amaritudine penarum e¬
rudiamur. sam ita etiã nr̃a supplicia diuina
ꝓuidentia modata sunt. ut etiã m hoc corꝑe
tam corruptibili. ad iusticiã dende liceret: & de¬

Expanded text:
ae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur volunttique voluntate consensit. Nam si necessitate id fecisset, nullo peccati crimine teneretur. CAPUT XV.-- Poetimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam nostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibili ad justitiam tendere liceret, et de
Abbreviated transcription (Latin):
nomina ẽẽ :÷ ad. Non dubito quando quide
fator ea significare aliquid. Si autẽ res ipse
quas significant. quid singule appellentur.
d nominent᷑ incerroges: respondere ñ pos¬
sim. nisi eas ipsas partes orationis quas no
rationem labefaedet dicendo apłis non u̾¬
borum s rerum auctoritatẽ eẽ tribuendã.
quaobrem fundamtum ꝓsuasionis huiꝰ
nontam ee firmum quã putamus: fieri
enm posserut paulus quaqͣm dixerit pre¬
cepitq rectissime. minus tam̃ recte locutꝰ
ut cum ait. e. in illo erat: presertim cum se
ipse impitum in sermone fateatur. Quo
tandem modo istum refellendũ arbit̾ris:
ad ilichil habeo quod contradica: & te o¬
m ut alique de illis iepꝑias quib t̃borũ
notitia summa conceditur: cuiꝰ auctorita¬
te potius id quod cupis efficies. ao. min
enuim t uidetur idonea remotis auctorta¬
tibus ipsa ratio. qua demonstrat᷑ omnibꝰ
partibus orationis significari aliquid. &

Expanded text:
nomina esse? Ad. Non dubito, quandoquidem nomina esse? Ad. Non dubito, quandoquidem fateor ea significare aliquid Si autem res ipsae quas significant, quid singulae appellentur, id est nominentur, interroges; respondere non possum, nisi eas ipsas partes orationis, quas nomrationem labefactet dicendo, Apostolo non verborum, sed rerum auctoritatem esse tribuendam; quamobrem fundamentum persuasionis hujus non tam esse firmum quam putamus: fieri enim posse ut Paulus, quanquam vixerit praeceperitque rectissime, minus tamen recte locutus sit, cum ait, Est in illo erat; praesertim cum se ipse imperitum sermone fateatur? quo tandem modo istum refellendum arbitraris? Ad. Nihil habeo quod contradicam, et te oro ut aliquem de illis reperias, quibus verborum notitia summa conceditur, cujus auctoritate potius id quod cupis efficias. Aug. Minus enim tibi videtur idonea, remotis auctoritatibus, ipsa ratio, qua demonstratur omnibus partibus orationis significari aliquid, et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus. & non illud quod his duab sillab̾
significatur. in illo fuisse arb. itraremuR
ad Incelligo ac sequor ao. Quid illud. n¬
ne intelligis etiam nichil inter se ẽe. utrũ
quisq dicat. uiitus appellatur: an uirtus
nominatur: ad. Manifestum ẽ. aõ Ergo
ita manifestum ẽ nichil intereẽ utrum
quis dicat ẽ appellatur. an ẽ nominat᷑:
quodiilo erat. ad. Uideo & hic nichil di¬
stare. ad. Iam ne etiam uides quid uelim
ostendere: ad. Nondum id sane. aõ. lta¬
ne tu non uides nom̃ eẽ id quo res aliqua
nominadur: ad. Hoc plane mebil certius
uideo.ao. Nides engo e nom eẽ. Si quidẽ
illud quod erat in xp̃o. ẽ nominatur. ad
segare ñ possum. ao. At si exte quererem
que sit pars orationis. ẽ: non opinor nom̃
sed ubum eẽ diccies. cum id ratio etiã nom̃
&e docucrit. ad. lta prorsus ut dicis. aõ.
Qum adhuc dubitas alias quoq pardes
oratioms eodem modo quo demonstrauim̃

Expanded text:
Virtus, et non illud quod his duabus syllabis Virtus, et non illud quod his duabus syllabis significatur, in illo fuisse arbitraremur. Ad. Intelligo ac sequor. Aug. Quid? illud nonne intelligis etiam nihil interesse utrum quisque dicat, Virtus appellatur, an, Virtus nominatur? Ad. Manifestum est. Aug. Ergo ita manifestum est, nihil interesse utrum quis dicat, Est appellatur, an, Est nominatur quod in illo erat. Ad. Video et hic nihil distare. Aug. Jamne etiam vides quid velim ostendere? Ad. Nondum sane. Aug. Itane tu non vides nomen esse id quo res aliqua nominatur? Ad. Hoc plane nihil certius video. Aug. Vides ergo, Est nomen esse, siquidem illud quod erat in illo, Est nominatur. Ad. Negare non possum. Aug. At si ex te quaererem quae sit pars orationis, Est; non opinor nomen, sed verbum esse diceres, cum id ratio etiam nomen esse docuerit. Ad. Ita est prorsus ut dicis. Aug. Num adhuc dubitas alias quoque partes orationis eodem modo, quo demonstravimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cutius accende quid dicam: si tam̃ dicere id
ut uolo ualuero. Nam uerb̃ de uerb̃ agere
tam implicatum ẽ: qͣm digitos digitis in¬
serere. & confricare. Ubi uix dinoscitur nͥ
ab eo ipso qui id agit. qui digiti pruriant.
& qui auxilientur prurientib. ad. En toto
animo adsum. nam ista hec similitudo me
intendissimũ fecit. as. Uerba cerde sono. &
littis constant. ad.lta ẽ. ac̃. Ergo ut eapo¬
dissimum auctoritate utamur quȩ nobis
carissima ẽ cum ait paulus apłs. ñ erat
in xp̃o ẽ. & non. sed ẽ in illo erat: ñ opinor
putandum ẽ tres istas litt̃as quas enunci¬
amus cum dicimus ẽ. fuisse in xp̃o. s illd̃
potius quod istis tribus litt̃is significac᷑. ad
Tlerum dicis.ao. Incelligis igitur eum qui
risser uirtꝰ in illo erat. ñ utiq dixisse accipetur nisi
undus appellaret᷑ quod in illo erat. ne duaᷤᷤ
istas sillabas quas enuntiamus cum dicimꝰ

Expanded text:
cutius attende quod dicam, si tamen id dicere, cutius attende quod dicam, si tamen id dicere, ut volo, valuero: nam verbis de verbis agere tam implicatum est, quam digitos digitis inserere et confricare; ubi vix dignoscitur, nisi ab eo ipso qui id agit, qui digiti pruriant, et qui auxilientur prurientibus. Ad. En toto animo adsum, nam ista haec similitudo me intentissimum fecit. Aug. Verba certe sono, et litteris constant. Ad. Ita est. Aug. Ergo ut ea potissimum auctoritate utamur, quae nobis charissima est, cum ait Paulus apostolus, Non erat in Christo Est et Non, sed Est in illo erat , non opinor, putandum est tres istas litteras, quas enuntiamus cum dicimus, est, fuisse in Christo, sed illud potius quod istis tribus litteris significatur. Ad. Verum dicis. Aug. Intelligis igitur eum qui xisset, Virtus in illo erat; non utique aliud dixisse acciperetur, nisi, virtus appellatur quod in illo erat: ne duas istas syllabas quas enuntiamus, cum dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
pronomina ẽe:uia.iex. mulier. aurum. ar¬
gentum. nomina: quib plenus quam illiᷤ
ꝑnominib res significate sunt. ad. Clid̃o
& assentior as Tu eigo nunc michi pau¬
cas conunctiones quaslibet enuntia. ad
Et q: at atq ad. hec omnia quȩ dixisti:
non t uidentur eẽ nomina : ad. Non om¬
nino. as. Ego saltm tͥ recte locutus uide¬
orꝰ: cum dicerem hec omnia quȩ dixisti:
ad. Recte prorsus: & iam intelligo quam
mirabiliter ostenderis. me nomina enunci¬
asse. Non enim alter de his recte dici po¬
duisset hȩc omnia. Sed enim uercor adhuc
ne propt̾ea mͥ recde locutus iudearis. quod
has quatuor comunctiones ediã uerba ẽe
non nego. ut ideo de his rect̃e dici potuert.
Si autẽ a me queras quȩ sit pars oracioĩs
uerbũ: inl aliud respondebo quã nomen.
Quare huic nomini fortasse ꝓnom adiun¬
ctum est ut illa recta eẽt locutio tua.
Acute quide falleris: sed ut falli desinas a¬

Expanded text:
pronomina esse; vir, rex, mulier, aurum, arpronomina esse; vir, rex, mulier, aurum, argentum, nomina, quibus plenius quam illis pronominibus res significatae sunt. Ad. Video et assentior. Aug. Tu ergo nunc mihi paucas conjunctiones quaslibet enuntia. Ad. Et, que, at, atque. Aug. Haec omnia quae dixisti, nonne tibi videntur esse nomina? Ad. Non omnino. Aug. Ego saltem tibi recte locutus videor, cum dicerem, Haec omnia quae dixisti? Ad. Recte prorsus; et jam intelligo quam mirabiliter ostenderis me nomina enuntiasse: non enim aliter de his recte dici potuisset, Haec omnia. Sed enim vereor adhuc, ne propterea mihi recte locutus videaris, quod has quatuor conjunctiones etiam verba esse non nego; ut ideo de his recte dici potuerit, Si autem a me quaeras quae sit pars orationis, Verba; nihil aliud respondebo quam, Nomen. Quare huic nomini fortasse pronomen adjunctum est, ut illa recta esset locutio tua. 14. Aug. Acute quidem falleris, sed ut falli desinas, a
Abbreviated transcription (Latin):
Animadũdo. as̃. Duo ergo quędam contin¬
gunt: cum aliquid tale uoce proferimus. ad.
ita ẽ. aõ Quid si horum duoꝵ ex uno appel¬
lata sunt uerba. ex altero nomina. uerba scł
a uerberando. nomina tͦi a noscendo: ut illud
primũ ab auribus. hoc audẽ scđm ab aĩmo
uocan meruerit: ad.Concedam. cũ osten¬
deris quom recte possimus omnia uerba
nomina dicere. as. Facile ÷ nam credo te ac¬
cepisse. ac tenere pronom̃ dictum qd̃ ꝓ ip¬
so nomine ualeat: rem tam̃ nocet minus
plena significatione. quã nom̃. Nam ut o¬
pinor ita deffimuit ille. quẽ gramatico red¬
didisti. ꝑronom̃ : pars orationis: que pro
ipso nomine posita. minus quidem plene.
idem tam̃ significat. ad. Recordor & pro¬
bo. as̃. Uides gͥ scdm hanc diffinitionẽ
nullis nisi nominib seriure. & pro his soł
pomposse pronomina. uelut cum dicimꝰ
hic uia. ipse rex. eadem mulier hoc aurũ.
illud argentum: hic ipse. eadem. hoc illud

Expanded text:
Animadverto. Aug. Duo ergo quaedam continAnimadverto. Aug. Duo ergo quaedam contingunt, cum aliquid tali voce proferimus. Ad. Ita est. Aug. Quid, si horum duorum ex uno appellata sunt verba, ex altero nomina; verba scilicet a verberando, nomina vero a noscendo, ut illud primum ab auribus, hoc autem secundum ab animo vocari meruerit? 13. Ad. Concedam, cum ostenderis quomodo recte possimus omnia verba nomina dicere. Aug. Facile est: nam credo te accepisse ac tenere pronomen dictum, quod pro ipso nomine valeat, rem tamen notet minus plena significatione quam nomen. Nam, ut opinor, definivit ille ita, quem grammatico reddidisti: Pronomen est pars orationis, quae pro ipso posita nomine, minus quidem plene, idem tamen significat. Ad. Recordor et probo. Aug. Vides igitur secundum hanc definitionem nullis nisi nominibus servire, et pro his solis poni posse pronomina, velut cum dicimus, Hic vir, ipse rex, eadem mulier, hoc aurum, illud argentum: hic, ipse, eadem, hoc, illud
Abbreviated transcription (Latin):
potis ne inuenire quid distent. preter diũ¬
sum in littis sonum: ad. Non potero: nec
om̃ino distare aliquid putabo.as. Quid. si
omnia quidem que uoce articulata cum
aliquo significatu proferunt᷑. & uerba sunc
& nomina. sed tam̃ alia de causa uerba. & alia
de causa nomina sunt. nichil. ne distabit int̃
nomen & tibum: ad. Q mͦ istuc sit non intel¬
ligo. aõ. Noc saltm indelligis omne colora¬
tum uisibile eẽ: & omne uisibile coloratum:
quamuis hec duo uerba distincte differen¬
terq significent. ad. Intelligo. aõ. Quid gͦ
si ita & omne ũbum nom̃. & omne nomen
u̾bum ẽ. quamius hec ipsa duo nomina. uł
duo uerba.id nom̃ & ũbum. differentem ba¬
beant significationẽ: ad. Iam uideo posse
id accidere: sed quomͦ id accidat expecto ut
ostendas. as. Omne quod cum aliquo signi¬
ficatu ardiculata uoce prorumpit. animad¬
u̾tis ut opinor & aurem ũberare. ut sentiri.
&memorie mandari.ut nosci possit. ad

Expanded text:
poterisne invenire quid distent, praeter divepoterisne invenire quid distent, praeter diversum in litteris sonum? Ad. Non potero, nec omnino distare aliquid puto. Aug. Quid, si omnia quidem quae voce articulata cum aliquo significatu proferuntur, et verba sunt et nomina; sed tamen alia de causa verba, et alia de causa nomina sunt? nihilne distabit inter nomen et verbum? Ad. Quomodo istud sit non intelligo. Aug. Hoc saltem intelligis, omne coloratum visibile esse, et omne visibile coloratum, quamvis haec duo verba distincte differenterque significent. Ad. Intelligo. Aug. Quid si ergo ita et omne verbum nomen, et omne nomen verbum est, quamvis haec ipsa duo nomina, vel duo verba, id est nomen et verbum, differentem habeant significationem? Ad. Jam video posse id accidere: sed quomodo id accidat, exspecto ut ostendas. Aug. Omne quod cum aliquo significatu articulata voce prorumpit, animadvertis, ut opinor, et aurem verberare, ut sentiri; et memoriae mandari, ut nosci possit. Ad.
Abbreviated transcription (Latin):
illa que ab hoc significant᷑. cũ dicimus. si
uel. nam. namq insi ergo. qm̃. & similia. nã
hec illo uno significant᷑. nullo autẽ horum
unum illud quadrisillabũ significatur. ad
Nideo & quenam signa sint inuicẽ significã¬
tia. cupio cognoscere. ao. T̃u ergo nescis. cũ
dicius nom. & ũbum. duo uerba nos dicẽ.
ad. Scio. ac̃. Qͥ d. illud nescis cũ dicimus no¬
men & ũbum. duo nomina nos dicere: ad.
Id quoq scio. ao. Scis igitur tam nomen
uerbo quã etiã u̾bum nomine significari.
ad. Assentior. as̃. Potes ne dicere ex
co quod duĩse scribunt᷑ & sonant. qͥd inder
se differant᷑: ad. Possum fortasse. nam id eẽ
uideo. quod paulo ande dixi. Uerba enim
cum dicimus. omne quod articulata uoce
cum aliquo significatu profertur. significamꝰ.
Unde omne nom̃. & ipsum cum dicimus no¬
men u̾bum ẽ: at non omne u̾bum ẽ nom̃.
nom ũbum ẽ. ita omne u̾bum nomen eẽ.

Expanded text:
illa quae ab hoc significantur, cum dicimus, Si, illa quae ab hoc significantur, cum dicimus, Si, vel, nam, namque, nisi, ergo, quoniam, et similia; nam haec illo uno significantur, nullo autem horum unum illud quadrisyllabum significatur. Ad. Video, et quaenam signa sint se invicem significantia, cupio cognoscere. Aug. Tu ergo nescis, cum dicimus, Nomen et verbum, duo verba nos dicere? Ad. Scio. Aug. Quid? illud nescis, cum dicimus, Nomen et verbum, duo nomina nos dicere? Ad. Id quoque scio. Aug. Scis igitur tam nomen verbo, quam etiam verbum nomine significari. Ad. Assentior. Aug. Potesne dicere, excepto eo quod diverse scribuntur et sonant, quid inter se differant? Ad. Possum fortasse; nam id esse video quod paulo ante dixi. Verba enim cum dicimus, omne quod articulata voce cum aliquo significatu profertur, significamus; unde omne nomen, et ipsum cum dicimus, Nomen, verbum est: at non omne verbum nomen est, nomen verbum est, ita omne verbum nomen esse?
Abbreviated transcription (Latin):
& utiq omnia u̾ba signa sunt. ac. Quid
in hoc dissillabo cum dicimus u̾bum. ĩne
tale aliquid contingit: Nam si omne qđ
cum aliquo significatu articulata uoce ꝓ¬
fertur. hoc dissillabo significatur: etĩã ipsũ
genere hoc includitur. ad. Ita s̃ ao. Quid
nomen.nonne similiter habe: Nam &
omnium generum nomina significat: &
ipsum nom generis neutri nomen ẽ. Ansi
exte quererem que pars orationis nomer
posses michi recte respondere nisi nomen:
ad. Uerum dicis. ao. Sunt ergo signa: que
inter alia que significant. & se ipsa signifi¬
cent. ad. Sunt. ac. Nium tale tͥ uidetur hoc
quadrisillabum signũ cũ dicimus conun¬
ctio : a Nullomodo. Nam ea quȩ signi¬
ficat ñ sunt nomina: hoc autẽ nom̃ ẽ. a
ueniamus signa que se inuice significent. ut
queadmodũ hoc ab illo. sic illud abhoc sig¬
nificetur: Non enim ita sunt inder se hoc
quadrisillabũ. eum dicimus conunctio u

Expanded text:
et utique omnia verba signa sunt. Aug. Quid? et utique omnia verba signa sunt. Aug. Quid? in hoc disyllabo cum dicimus, Verbum, nonne tale aliquid contingit? Nam si omne quod cum aliquo significatu articulata voce profertur, hoc disyllabo significatur, etiam ipsum hoc genere includitur. Ad. Ita est. Aug. Quid? nomen nonne similiter habet? Nam et omnium generum nomina significat, et ipsum nomen generis neutri nomen est. An, si ex te quaererem quae pars orationis nomen, posses mihi respondere recte, nisi, nomen? Ad. Verum dicis. Aug. Sunt ergo signa quae inter alia quae significant, et seipsa significent. Ad. Sunt. Aug. Num tale tibi videtur hoc quadrisyllabum signum, cum dicimus, Conjunctio? Ad. Nullo modo: nam ea quae significat, non sunt nomina; hoc autem nomen est. veniantur signa quae se invicem significent, ut quemadmodum hoc ab illo, sic illud ab hoc significetur: non enim ita sunt inter se hoc quadrisyllabum, cum dicimus, Conjunctio, et
Abbreviated transcription (Latin):
unitisaliter omnia que significant aliquid.
ub etiã tĩba ẽẽ inuenimus: dicimus idem
signa militaria quȩ iam proprie. signa no¬
minantur. quo uerba non ꝑtinent. & tam̃
si tͥ dicerẽ ut omnis equus animal. ñ tam̃
omne animal equus: ita omne uerbum
signum. ñ audẽ omne signum uerbum est.
nichil ut opinor dubitares. ad. lam indel¬
ligo & prorsus assentior hoc interẽe. mnt̃
unitĩsale illud u̾bum & nom̃. quod inc̃
animal & equum. ao. Scis ne etiã cum
dicimus animal aliud eẽ hoc trissillabũ
nom quod uoce ꝓlatum ẽ. aliud quod si¬
gnificat: ad. Iam hoc supra concessi de om¬
nibus signis & significabilib. Num
omma signa ł uidentur aliud significare
quã sunt. sicut hoc trissillabum cum dm̃s
animal nullomͦ idem significat. qd̃: ipsum:
ad Non sane. Nam cum dicimus signũ.
non solum signa cet̾a quęcumq sunt. sed
etiã se ipsum significat. E st enim u̾bum.

Expanded text:
universaliter omnia quae significant aliquid, universaliter omnia quae significant aliquid, ubi etiam verba esse invenimus. Dicimus item signa militaria, quae jam proprie signa nominantur, quo verba non pertinent. Et tamen si tibi dicerem, ut omnis equus animal, non autem omne animal equus est, ita omne verbum signum, non autem omne signum verbum est, nihil, ut opinor, dubitares. Ad. Jam intelligo, et prorsus assentior, hoc interesse inter universale illud verbum et nomen, quod inter animal et equum. 10. Aug. Scisne etiam, cum dicimus, Animal, aliud esse hoc trisyllabum nomen, quod voce prolatum est, aliud id quod significatur? Ad. Jam hoc supra concessi de omnibus signis et significabilibus. Aug. Num omnia signa tibi videntur aliud significare quam sunt, sicut hoc trisyllabum, cum dicimus, Animal, nullo modo idem significat quod est ipsum? Ad. Non sane: nam cum dicimus, Signum, non solum signa caetera quaecumque sunt, sed etiam seipsum significat; est enim verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: non omnia significantur & noĩe.
Nam & illud. si quod in capite ht̃ abste ꝓ¬
positus uĩsus. & hoc ex. de quo iam que
agentes in hec duce ratione ꝓuenimus
uerba sunt. nec tam̃ nomina. & talia mul¬
ta inueniunt᷑. Quam obiem cum omnia
nomina uba sint. non autẽ omnia uerba
nomina sint: planum ẽẽ arbitror quid
inter uibum distet & nom. id: int̾ fignum
signi enis. quod nulla alia signa significat.
& signum signi eius quod rursus alia si¬
gna significat᷑. aõ. Concedis ne omnẽ equũ
amimai ẽẽ: nec tam̃ omne animal equum
ce: ad. Quis dubitauerit: ao. hoc ergo
inter nom̃ & u̾bum qd̃ inter equum &e
animal int̾est: nisi forte ab assentiendo id
te reuocat. quod dicimus & alio modo ũ¬
bum quo signifantur ea que ꝑ tempora
declinant᷑. ut scribo scripsi. lego legi. que
manifestum: non ẽẽ nomina. ad. Dixist
om̃ino: quod me dubitare faciebat. as.
Nete istud moucat. dicimus enĩ ea signa

Expanded text:
cantur, non omnia significantur et nomine. cantur, non omnia significantur et nomine. Nam et illud, si, quod in capite habet abs te propositus versus, et hoc, ex, de quo jam diu agentes in haec duce ratione pervenimus, verba sunt, nec tamen nomina; et talia multa inveniuntur. Quamobrem cum omnia nomina verba sint, non autem omnia verba nomina sint, planum esse arbitror quid inter verbum distet et nomen, id est inter signum signi ejus quod nulla alia signa significat, et signum signi ejus quod rursus alia significat. Aug. Concedisne omnem equum animal esse, nec tamen omne animal equum esse? Ad. Quis dubitaverit? Aug. Hoc ergo inter nomen et verbum, quod inter equum et animal interest. Nisi forte ab assentiendo id te revocat, quod dicimus et alio modo verbum, quo significantur ea quae per tempora declinantur, ut scribo scripsi, lego legi, quae manifestum est non esse nomina. Ad. Dixisti omnino quod me dubitare faciebat. Aug. Ne te istud moveat. Dicimus enim et signa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊nom̃ ũbũẽ. qñqͥdẽ id uidemus ẽ aliqͦ significatu arti¬
cuiata uoce proferri. Et cumdicimus discitum ho¬
minẽ bonis u̾bis uti: etia nominib utiq utitur. & c̃
seni domino apud terentium seruus retulit
bona uerba queso: multa ille etia nomina
dixerat. ad. Ad sentior. ac. Concedis igitur
his duab sillabis quas edimus cũ dicimꝰ
t̾bum. nomen quoq significari: & ob hoc
illud huius signum eẽ. ad Concedo. ao
hoc quoq respondeas uelim. cum u̾bũ
signum sic̃ nominis. & nom̃ signum sic flumi¬
nis. & sumen signum sit rei quȩ iam uidi
potest. ut inter hanc rem & flum. id: signũ
eius. & inter hoc signum & nom̃. qd̃ huuiᷤˢ
signi signum ẽẽ dixisti: quid intersit. aui¬
quid interẽe arbitieris. ad. Inder signum
nominis quod ũbum ẽẽ comꝑimus. & pp¬
sum nom cuius signũ ÷. hoc distare intelligo
quod ea que significantur. nomine & u̾bo
significant᷑ Ut enim nom̃ u̾bum ÷: ita &
flumen tĩbum ẽ. Quȩ aut̃ uerbo signifi¬

Expanded text:
 quandoquidem id videmus cum aliquo significatu articulata voce proferri; et cum dicimus disertum hominem bonis verbis uti, etiam nominibus utique utitur; et cum seni domino apud Terentium servus retulit, Bona verba quaeso , multa ille etiam nomina dixerat. Ad. Assentior. Aug. Concedis igitur iis duabus syllabis quas edimus, cum dicimus, Verbum, nomen quoque significari, et ob hoc illud hujus signum esse. Ad. Concedo. Aug. Hoc quoque respondeas velim. Cum verbum signum sit nominis, et nomen signum sit fluminis, et flumen signum sit rei quae jam videri potest, ut inter hanc rem et flumen, id est signum ejus, et inter hoc signum et nomen quod hujus signi signum est dixisti quid intersit; quid interesse arbitraris inter signum nominis, quod verbum esse comperimus, et ipsum nomen cujus signum est? Ad. Hoc distare intelligo, quod ea quae significantur nomine, etiam verbo significantur; ut enim nomen est verbum, ita et flumen verbum est: quae autem verbo signifi
Abbreviated transcription (Latin):
significari: & ita ut pret̃ sonum littarum ni¬
chil intersit. quantum ad generale nomen
quod inter octo pardes orationis ita est.
ut alias septem non contineat. ad. Intelligo.
ag̃. At hoc ẽ quod dixi: sese inuicem signi¬
ficare uocabulum & nomen.ad.Tenco. Sed
quero quid dixeris. cum etiã se ipsa signifi¬
cent cum aliis pardib orationis.aõ. Non¬
ne suꝑior ratio docuit nos omnes partes
oradionis & nomina posse dici & uocabu¬
la: id÷ & nomine & uocabulo posse signi¬
ficari: ad. lta ẽ. ã. Quid. ipsum nomen
id ÷ sonum istum duab sillabis expressum.
si ex de queram quid appelles: nonne recte
michi respondebis nomen: ad. Nom̃ recte.
ag̃. Non ita se significat hoc signum. qđ
quatuor sillabis enuntiamus: cũ dicimus
coniunctio. hoc enim nomen inter illa
quȩ significat numerari non potest: ad.
accipio. ac. Id est quod dictum est nom̃
se ipsum significare cum aliis quȩ significat.

Expanded text:
significari; et ita ut praeter sonum litterarum nisignificari; et ita ut praeter sonum litterarum nihil intersit, quantum ad generale nomen quod inter octo partes orationis ita est, ut alias septem non contineat. Ad. Intelligo. Aug. At hoc est quod dixi, se invicem significare vocabulum et nomen. 18. Ad. Teneo, sed quaero quid dixeris, Cum etiam seipsa significant cum aliis partibus orationis. Aug. Nonne superior ratio docuit nos, omnes partes orationis, et nomina posse dici et vocabula, id est et nomine et vocabulo posse significari? Ad. Ita est. Aug. Quid? ipsum nomen, id est sonum istum duabus syllabis expressum, si ex te quaeram quid appelles, nonne recte mihi respondebis, Nomen? Ad. Recte. Aug. Num ita se significat hoc signum quod quatuor syllabis enuntiamus cum dicimus, Conjunctio? Hoc enim nomen inter illa quae significat, numerari non potest. Ad. Recte accipio. Aug. Id est quod dictum est nomen seipsum significare cum aliis quae signi
Abbreviated transcription (Latin):
as age nunc dic michi quȩ ibi sint u̾ba:
que nomina. ad.Serba ibi uideo ẽẽ: plac.
& displic&: Nomina uͦ quid aliud. quam
si. & quia: ac̃. Has ergo duas comunctio¬
nes etiam nomina ẽẽ satis probatum ẽ.
ad̃. Prorsus satis. ã. Potes ne ipse perte
in aliis partibus orationis hoc idem ad
eandem regłam docere: ad. Dossum. aG.
utrum sicut omnia uerba nomina. & oĩa
nomina uerba ẽẽ comꝑimus: ita tͥ & om̃ia
nomina uocabula. & omma uocabula noĩa.
ẽẽ uideantur. a. Plane inder hȩc quid di¬
stet preter diu̾̃sum sillabarum sonum: ñ
uideo. a. Nec ego int̾m resisto. quãquam
non desint qui etiã significatione ista disc̃¬
nunt: quoꝵ sententiã modo considerare ñ
opus ẽ. Sed ceite animadũtis ad ea iam si¬
gna nos ꝑuenisse quȩ se inuicẽ significent
nulla preter sonum distantia: & quȩ se ipsa
significent cum cet̾is omnib partib oratiõr.
ad. Non intelligo. ag̃. Non ergo indelligis ꝙ
nomen uocabulo. & uocabulum nomine

Expanded text:
c mihi quae ibi sint verba, quae nomina. Ad. Verba ibi video esse, placet, et, displicet: nomina vero quid aliud quam, si, et, quia? Aug. Has ergo duas conjunctiones etiam nomina esse satis probatum est. Ad. Prorsus satis. Aug. Potesne ipse per te in aliis partibus orationis hoc idem ad eamdem regulam docere? Ad. Possum. CAPUutrum sicut omnia verba nomina, et omnia nomina verba esse comperimus, ita tibi et omnia nomina vocabula, et omnia vocabula nomina esse videantur. Ad. Plane inter haec quid distet praeter diversum syllabarum sonum non video. Aug. Nec ego interim resisto, quanquam non desint qui etiam significatione ista discernunt, quorum sententiam modo considerare non opus est. Sed certe animadvertis ad ea jam signa nos pervenisse, quae se invicem significent, nulla praeter sonum distantia, et quae seipsa significent cum caeteris omnibus partibus orationis. Ad. Non intelligo. Aug. Non ergo intelligis et nomen vocabulo et vocabulum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
libris qd contra futurum aliquando manicheũ
nunc ad ħ qd intenderam redeamus. Nam &
historiam uetis testamenti. & ethimologiam.
& analogiam. in nouo testamento inueniri satis
ut puto demonstratum ẽ. De allegoria restat o¬
stendere. Ipse liberator nr̃ in eugłio allegoria u¬
titur ex ueti testamento. Generadio inquit hȩc
Q &̃ ipsam exodi historiam. future xp̃iane ple¬
bis allegoriam fuisse significat ad corinthios e¬
pistola prima. Nolo autẽ uos ignorare fr̃s. qm̃
paties nr̃i omnes sub nube fuerunt. & omnes ꝑ¬
mare transier̃. & om̃s in moyse baptizati sunt in

Expanded text:
libris, quod contra futurum aliquando Manichaeumlibris, quod contra futurum aliquando Manichaeumnunc ad hoc, quod intenderam, redeamus. Nam et historiam ueteris testamenti et aetiologiam et analogiam in nouo testamento inueniri satis, ut puto, est demonstratum; de allegoria restat ostendere. ipse liberator noster in euangelio allegoriam utitur ex uete Apostolus ipsam Exodi historiam futurae Christianae plebis allegoriam fuisse significat, ad Corinthios Epistola prima: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
cur in quatuor ȩngłi libris eam ualere aliqͥd
putant: inquibs haut scio. an multo plura pro¬
portione sint. quã in illo libro eẽ potuerunt que
acorruptorib int̾iecta credi uolunt: Ss nimirũ
illud÷ qd̾ michi uidetur. qd̾ peto placidissimo ac
serenissimo mecũ iudicio consides. Nosti enim qd̃
auctoris sui manichei ꝑsonam in apłoꝵ nume¬
rum inducere molientes: dicunt sp̃m scm quem
dñs discipłis suis se missurum eẽ ꝓmisit. ꝑ ipsũ
ad nos uenisse. ltaq si illos actus apłoꝵ accipe¬
rent inquibs euident̃ aduentus sp̃c sc̃i predicat᷑.
ñ inuenirent quomͦ id immissum ẽẽ dicerent No¬
lunt enim nescio quos corruptores diunorũ li¬
brorum. ante ipsius manichei tp̃ra fuisse: Cor¬
rupisse autẽ illos qui iudoꝵ legem ȩugłio miᷤ¬
cere cupiebant. Hoc de sp̃u sc̃o dicere nequeunt:
nͥ forte diuinasse illos asserant. & posuisse ĩ suis

Expanded text:
cur in quattuor euangelii libris ea ualere aliquid cur in quattuor euangelii libris ea ualere aliquid putant, in quibus haud scio an multo plura sint proportione quam in illo libro esse potuerunt, quae a corruptoribus interiecta credi uolunt ? sed nimirum illud est, quod mihi uidetur, quod peto placidissimo et serenissimo iudicio mecum consideres. nosti enim, quod auctoris sui Manichaei personam in apostolorum numerum inducere molientes dicunt spiritum sanctum, quem dominus discipulis se missurum esse promisit, per ipsum ad nos uenisse. itaque si illos Actus apostolorum' acciperent, in quibus euidenter aduentus sancti spiritus praedicatur, non inuenirent, quomodo id inmissum esse dicerent. uolunt enim nescio quos corruptores diuinorum librorum ante ipsius Manichaei tempora fuisse, corrupisse autem illos, qui Iudaeorum legem euangelio miscere cupiebant. hoc de spiritu sancto dicere nequeunt, nisi forte diuinasse illos adserant et posuisse in suis