comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es ipsa sapientia : deniq quia ñ es tũ ipse
qͦd habes. si amiseris quod habes: redis
ut ñ habeas. & aliqͣndo resumis. aliqͣndo
amittis. Quomodo oculus nr̃ ñ in se ipso
habet inseparabilit̾ lucem: aꝑitur ⁊ ca¬
pit.clauditur & amittit: ñ sic ẽ d̾s dĩ
filius. ñ sic ẽ u̾bum patris. ñ sic ẽ ũbum
q ñ sonando transit. s nascendo manet
Sic habet sapientiam ut ipse sit sapien¬
tia. faciatq sapientes. Sic habet uitam
ut ipse sit uita faciatq uiuentes. Hoc
ẽ quod maius ẽ omnib. Attendit ioħs
ipse eugłista cȩlum & terram uolens
dicere de filio dĩ. attendit ⁊ transcendit
Cogitauit supͣ cȩlum milia exercitꝰ angłoꝵ
cogitauit & transcendit uniuersa. Sic̃
aquila nubes sic sua mente creaturam
transcendit magna omnia: ꝑuẽnit ad
illud qͦd maius ẽ. omnib & dixit. In
principio erat u̾bum. S irille cuius ẽ
uerbum: ido ait. Qͦd dedit mͥ pat̃. idẽ

Expanded text:
es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam: transcendit magna omnia, pervenit ad illud quod majus est omnibus; et dixit, In principio erat Verbum . Sed quia ille cujus est Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
quando & filius ñ erat. absit ut aliq̃n
nobis hoc dici pot̃. Aliqͣndo filiĩ hominũ
eramus. Filii di ñ eramus. Nos enĩ filios
đi gr̃a fecit. illum natura: quia ita natꝰ ẽ:
Q ñ ẽ ut dicas. ñ erat anteqͣm natꝰ erat
Nunqͣm enim ñ natꝰ erat. quia patri co-¬
eternus erat. Qui sapit capit. qui ñ
capit credat : nutriatur. & capiet u̾bũ
dĩ semꝑ cum patre. & semꝑ uerbum.
& quia u̾bum idõ filius. Semꝑ gͦ filius.
& semꝑ equalis. Non enim crescendo
s nascendo equalis ẽ. qui semꝑ natus
ẽ de patre filius. de d̾o ds. de ȩterno
coeternus. Pater aut̃ ñ de filio ds̃. filiꝰ
de patre ds̾. Iđo pat̾ filio gignendo de¬
dit ut ds ẽẽt. gignendo dedit ut sibi
coeternus ẽet.gignendo dedit ut eqͣlis
eẽt. H oc ẽ qd mauis ẽ omnib. Quomodo
uita filius. & habens uitam filius:
quod habet hoc ẽ. tu aliud es: alius habes
Uerbi gr̃ã. habes sapientiam. Nunqͥd tu

Expanded text:
quando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquanquando erat, et Filius non erat: Absit ut aliquannobis hoc dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis. Non enim crescendo, sed nascendo aequalis est, qui semper natus est de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; ideo Pater Filio gignendo dedit ut Deus esset, gignendo dedit ut sibi coaeternus esset, gignendo dedit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Q ñ ꝑibunt inet̾num. subaudis
tanqͣm eis dixerit. uos ꝑibitis meter¬
num. Quia ñ estis ex ouib meis. Ñ
rapiet eas quisqͣm de manu mea. Intentiꝰ
accipite. Later meus qd dedit mͥ: maiꝰ ẽ
omnib. Quid pot̾ lupus: Quid potest
fur &e latro: ñ ꝑdunt. nisi adinceritum
p̃destinatos. De illis aut̃ ouib de quib
dicit apłs. nouit dominꝰ qui sunt eiꝰ.
& quos p̾sciuit ipsos & p̃destinauit. qͦs
aut̃ p̃destinauit ipsos & uocauit. quos
aut̃ uocauit ipsos. ⁊iustificauit. qͦs aut̃
iustificauit ipsos & głificauit: de ouib
iftis nec lupus rapit. nec fur tollit. nec
latro interficit. Securus ẽ de numero
& item ad patrem. Pater meus qd dedit
mͥ. maiꝰ omnib ẽ. Quia dedit filio pat᷑
maius omnib. isi ut ipse illi esset
unigenitꝰ filius: Quid est gͦ dedit. ĩã
erat cui daret. Angignendo dedit: nã
si erat cui daret. ut filius ẽẽt. erat ali¬

Expanded text:
tatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tatis. 6. Et non peribunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid potest lupus? quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus, de quibus dicit Apostolus, Novit Dominus qui sunt ejus ; et, Quos praescivit, ipsos et praedestinavit; cavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit : de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero  de manu mea: et item ad Patrem, Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid dedit Filio Pater majus omnibus? Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, ali
Abbreviated transcription (Latin):
oues. Estote oues. Ques credendo sunt
oues. pastorem sequendo sunt oues. re¬
demptorem ñ contempnendo sunt ouẽ
ꝑ ostium intrando sunt oues. ex eundo
& pascua inueniendo sunt oues. Qmͦ
uidebat eos ad sempit̾num interitum
p̃destinatos. ñ ad uitam et̃nam sui san¬
gumis precio comꝑatos. Oues meȩ uo¬
cem mean audiunt. & ego cognosco eas
& sequuntur me. & ego uitam et̾nam
do eis. Ecce sunt pascua. Q si recolitis.
suꝑuis dixerat. & ingredietur & egre¬
dietur: & pascua inueniet. Ingressi
sumus credendo. egredimur mouendo:
S quomodo ꝑ ostium fidĩ ingressi sumꝰ.
sic fideles de corꝑe exeamus. Sic enim
ꝑ ipsum ostium egredimur: ut pascua
inuenire possimus. Bͥ ona pascua. uita
eterna dr. Ibi nulla herba arescit. to¬
tum uiret. totum uiget. Solet enim¬
quȩdam herba dici. semꝑ uiuere. Ibi
solum uiuere inuenitur. Uitã et̾nam
inquit dabo ouib meis. Uos calumniã
ꝓpterea queritis. qr de uita p̾senti cogi¬

Expanded text:
oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves redemptorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua inveniendo sunt, oves vitavidebat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. 5. Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tuos sub pedib tuis: si gͦ dauid in sp̃u
dicit eum dñm. qͦm filius eiꝰ eiꝰ : ñ negauit
s interrogauit: ne quis hoc cum audie¬
rit putet q dominꝰ iħc negauerit se
ret: cecos sic eum inuocantes ñ illumi¬
naret. Transibat enim aliqͣndo. ⁊ duo
ceci sedentes iuxta uiam clamauerunt:
Misere nr̃i filii dł. Qua uoce audita mi¬
seratus ẽ. stetit. sanauit. lumen dedit. ꝙr
nomen agnouit. Dicit & apłs paulus:
Qui factus ẽ ei exsemme dauid scđm
carnem. Q̾ ad timotheum. Memor esto
de semine ad̃ originem maria uirgo
solum sapiebant de semine dd: calum¬
marentur q sibi arrogaret as regia
potestate. Plus ẽ quod eis respondit:
sili de filio dauid uolebant calumniari.
ille filium dĩ se ẽẽ respondit. Q qͦmͦ:
Audite.Respondic eis iħc. Loquor uob̾.
& ñ creditis. Oꝑa quȩ ego facio in nomi¬
ne patris. hȩc testimonium ꝑhibent¬
de me. S uos ñ creditis qr ñ estis ex
ouib meis. iam supͣ didicistis. ꝗͦ sint

Expanded text:
s sub pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se ret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto de semine David originem Maria virgo solum sapiebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium s non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Jam supra didicistis quae sint
Abbreviated transcription (Latin):
lexerunt. sic responderunt. Domine. si
dormit saluus erit. Solet enim ẽẽ
somnus egrotantium. salutis indicium:
Dixerat aut̃ iħc de morte eiꝰ. Illi aut̃
putauerunt. quia de dormitione som¬
ni diceret. Tunc gͦ dixit eis iħc ma-

Expanded text:
lexerunt, sic responderunt: Domine, si lexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem ur̃am. habent omnes animȩ
cum de scło exierint diuersas receptio¬
nes suas. habent gaudium bone male
tormenta. S cum facta fuerit resur¬
rectio. & bonorum gaudium amplius
erit. & malor cormenta grauiora:
qͣndo cum corꝑe torquebunt᷑. Recepti
in fine accepturi sunt qͥ ꝓmisit ds:
ꝓ missa enini ẽ. resurrectio etiam carnis.
mortis consumptio. uita eterna cũ angłi
Hocomnes simul accepturi sumus. Nã
requiem quȩ continuo pꝰ mortẽ dat᷑ si
ea dignus ẽ: tunc accipit quisq cum
moritur. Priores acceꝑunt patriarchȩ. uide¬
te ex quo requiescunt. Posteriores ꝓphe
recentius apłi. multo recentiores sc̃i mr̃s
cotidie boni fideles. & alii mista requie
iam dui sunt. alii ñ tamdiu. aliĩ in¬
Cum uͦ ab hoc sonmo euigilabunt. si.¬
mul omnes quod ꝓmissum ẽ accep¬
turi sunt. Lazarus amicus nr̃ dormit.
s uado ut asonnno exsuscitem eum:
Dixerunt gͦ discipuli. Quomodo intel¬

Expanded text:
Charitatem vestram, habent omnes animae, Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora; quando cum corpore torquebuntur. Recepti in fine accepturi sunt quod promisit Deus: promissa enim est resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum Angelis. Hoc omnes simul accepturi sumus: nam requiem quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt Patriarchae: videte ex quo requiescunt: posteriores Prophetae, recentius Apostoli, multo recentiores sancti Martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii pCum vero ab hoc somno evigilabunt. Simul omnes quod promissum est accepturi sunt. 11. Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intel
Abbreviated transcription (Latin):
S quomodo inter ẽ.impsis qui cotidie
dormiunt & ex surgunt quid quisq ui¬
deat in somnis. alii sentiunt leta sonmnia
alii corquentia. ita ut eugilans dormire
timeat. ne ad ipsa iterum redeat: sic
imusquisq hominũ cum causa sua dor¬
mit. cum causa surgit. & int̾ ẽ quali
custodia quisq recipiat᷑. ad iudicẽ pꝰea
ꝓ ducendus. Nam & receptiones incusto¬
dia ꝓmeritis causarum adhibentur:
Aliõs iubentur custodire lictores. huma¬
num et mite officium. atq ciuile. Aliĩ
tradunt᷑ optionib: alii mittunt᷑ in carcerẽ
& in ipso carcere ñ omnes. s ꝓ meritis
grauior causarum inima carceris con¬
truduntur. Sicut gͦ diuersȩ custodiȩ.
agentium mofficio. sic diuersa custodia
mortuorum. & diuersa merita resur¬
gentium. Receptꝰ ẽ pauꝑ. receptꝰ ẽ diues:
s ille in sinu abrahe. ille ubi sitiret. &
guttam ñ inueniret. Habent gͦ omnes
animȩ ut ex hac occasione instruam

Expanded text:
Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam
Abbreviated transcription (Latin):
cadente successit mathias. & duo dena¬
rius numerus mansit. S̃ g frustra
diem p̃dicent hore diem illustrent᷑ a
die. hore illuminent᷑ adie. & ꝑ horarũ
p̾dicationẽ credat mundus indiem:
Hoc gͦ ait de compendiome sequimini.
siñ uultis offendere. Q pꝰ ħ dicit eis:
Lazarus amicus nrͣ dormit. s uado
ut a somno exsuscitem eum. Uerum
dixit. Sororib mortuus erat. domino
dormiebat. ħominib mortuus erat.
qui eum suscitare ñ poterant. Nam
dñs tanta facilitate excitabat de se-¬
pulchro. qͣnta tu ñ excitas dormientẽ
de lecto. G scđm potentiam suam dix̃
dormientẽ. quia & alii mortui dicti sc̃
in scripturis. sepe dormientes. sic̃ apłs
dicit. De dormientib aut̃ nolo uos ig¬
norare fr̃s. ut ñ contristemini sicut
& ceteri qui spem ñ habent. Ido &
ipse dormientes appellauit. quia re¬
surrecluros p̾nuntiauit. Dormit ẽ
omnis mortuus: & bonus & malus:

Expanded text:
cadente successit Matthias, et duodenacadente successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non ergo frustra diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, Me sequimini, si non vultis offendere. 9. Et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Verum dixit. Sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant: nam Dominus tanta eum facilitate excitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem: quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit, De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nenio se gͦ palpet. de suo sathanas ẽ.
de di beatus ẽ. Quid ẽ enim de suo. nͥ
de peccato suo: tolle peccatum.⁊ qͥd ẽ.
tuum : iustitia inquis de meo ẽ. Qͥd enĩ
habes qd ñ accepisti: cum gͦ uellent dare
consilium homines dõ. discipłi magistro.
serui dño. egri medico: corripuit eos ⁊ ait:
Nonne duodecim horȩ sunt diei: si quis
ambulauerit indie. ñ offendit. Me se¬
quimini. si ñ uultis offendere. Nolite mͥ
consilium dare. quos a me consilium opor¬
tet acciꝑe. Quo gͦ ꝑtinet. nonne xiiͣ
horȩ sunt diei : quia ut diem se eẽ os¬
tenderet. xiͥi discipłos elegit. Si ego sũ
inquit dies & uos horȩ. nunquid hore
diei consilium dant : Hore diem se.¬
quuntur. ñ horas dies. Si gͦ illi horȩ.
quid ibi iudas: & ipse inter duodecĩ
horas. Si hora erat. lucebat. Si lucebat.
quomodo diem ad mortem tradebat.:
s dñs in hoc uerbo ñ ipsum iudam. s
successorem eiꝰ p̾uidebat. Tuda enim

Expanded text:
Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, Nemo ergo se palpet; de suo satanas est, de Dei beatus est. Quid est enim de suo, nisi de peccato suo? Tolle peccatum, quod est tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini, si non vultis offendere: nolite mihi consilium dare, quos a me consilium oportet accipere. Quo ergo pertinet, Nonne duodecim horae sunt diei? Quia ut diem se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si ego sum, inquit, dies, et vos horae, numquid horae diei consilium dant? Horae diem sequuntur, non dies horas. Si ergo illi horae, quid ibi Judas? Et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat; si lucebat, quomodo diem ad mortem tradebat? Sed Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ipsius praevidebat. Juda enim
Abbreviated transcription (Latin):
dit petrus inter ceteros & ait. Absit
ate dñe. ꝓpitius tibi esto. ñ fiet istud
& continuo dominꝰ. Redi pꝰme sathanas.
ñ enim sapis quȩ dĩ sunt. s que homi¬
num. Q paulo ante confitens filiumdi
laudem meruerat. Audierat enm:
Beatus es symoN bariona. quia ñ tibi
reuelauit caro & sanguis. s pat̾ m̃s qͥ
in celis ẽ. Cui dixerat beatus es. illi
dicit redi retro sathanas. qr beatꝰ ñ a
se erat. S unde: quia ñ tibi reuelauit
caro ⁊ sanguis. s pater m̃s qͥ in cęlis ẽ:
Ecce unde beatus ñ de tuo s de me.ñ qr
pat̾ ego. s quia omnia quȩ habet pat᷑
mea sunt. Si beatus de ipsius dñi. satha-¬
nas de cuius : ibi dicit. Rationẽ quippe
reddidit beatitudinis. ut diceret ñ caro
& sanguis tibi reuelauit hoc. s pat̾ ms̃
qui incelis ẽ. Hec ẽ causa beatitudinis
tue. Qͦd uͦ dixi redi pꝰme sathanas. au¬
di ⁊̃ huius rei causam. ñ enim sapis
que d̃i sunt. s que sunt hominum:

Expanded text:
dit Petrus inter caeteros, et ait, Absit dit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi esto, non fiet istud. Et continuo Dominus, Redi post me, satanas, non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum. Et paulo ante confitens Filium Dei laudem meruerat: audierat enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis  beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
illuc: Respondit iħc. Nonne duodecim
hore sunt diei : Quid sibi uult ifta re¬
sponsio: illi dixerunt. Mͦ te lapidare
ut te lapident: & dominꝰ. Nonne xͣii
indie ñ offendit. qr lucem hꝰ mundi
uidet. Si aut̃ ambulauerit in nocꝰte
osfendit. quia lux ñ ẽ in eo. De die
quidem loquutꝰ ẽ. s in nr̃a intelligen¬
tia quasi adhuc nox ẽ. Inuocemꝰ diẽ
ut pellat noctem. & cor lumine illus¬
tret᷑. Q uid enini dñs dicere uoluit:
qͣntum mͥ uidetur. qͣntum sublucet alti¬
tudo ꝓfunditasq sententiȩ redarguere
uoluit dubitationẽ illorum infidelitatẽ:
uoluerunt enim consilium dare dño ne
moreret᷑. qui uenerat mori ne ipsi mo¬
rerent᷑. Sic ⁊̃ quodam alio loco petrus
sc̃s diligens dñm. s adhuc ñ plene in¬
telligens cur uenisset: timuit ne more¬
retur. Q uitȩ displicuit. id ẽ ipsi dño:
Nam cum indicaret discipłis quid eẽt
iherosolimis a iudeis passurus: respon¬

Expanded text:
illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim illuc? Respondit Jesus: Nonne duodecim horae sunt diei? Quid sibi vult ista responsio? Illi dixerunt: Modo te volebant ut te lapident? Et Dominus: Nonne duodecim in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt: si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esset Jerosolymis passurus a Judaeis, respon
Abbreviated transcription (Latin):
ñẽ ad mortem. s ꝓ gła dĩ. ut głificet᷑ filius
di ꝑ eam. ꝑ qͣm: ꝑ illam infirmitatem:
Diligebat aut̃ iħc martham. ⁊ sororem eiꝰ
mariam & lazarum. Ille languens. ille
tristes. omnes dilecꝰti. S diligebat eos &
languentium saluator. immo ⁊̃ mortuoꝵ
suscitator. & tristium consolator. Ut gͦ
andiuit quia infirmat᷑. tunc quide man¬
sit in eodem loco duob dieb. Nuntiaue¬
runt g illȩ. mansit illic ille. Tam diu
tempꝰ anctum ẽ. quousq quatr iduum
compleret᷑. Nam ñ frustra mͥ qr forte
immo quia certe & ipse numerus dierũ
intimat aliquod sacramentum. Deinde
pꝰ ħ. dicit discipłis suis. Eamus iniudeã
iterum. ubi pene fuerat lapidatꝰ. qui
ꝓpterea inde discessisse uidebat᷑ ne la¬
p̾idaret᷑. Discessit enim ut homo. s in
redeundo quasi oblitus infirmitatem
ostendit potestatem. Eamus inquit in
iudeam. Deniq hoc dicto. uidete qͣm¬
admodum discipuli territi fuerunt:
Dicunt ei discipłi. Rabbi. nunc quere¬

Expanded text:
 Filius Dei per eam. Per quam? Per illam infirmitatem. 7. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tunc quidem mansit in eodem loco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illi; mtempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum. Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum ubi pene fuerat lapidatus; qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. Denique hoc dicto, videte quemadmodum discipuli territi fuerunt. Dicunt ei discipuli: Rabbi, nunc quaere
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ & ur̃o cum loquor. Resenim qͣlib&
ꝓrsus qualicumq excellentia si muta¬
bilis ẽ: ñ uere ẽ. Nonenim ẽ ibi uerum
ẽẽ. ubi ẽ & nͣ ẽẽ. Quicquid enim mutari
in capite albescentis senis: pulchritudo
mortua ẽ. in corꝑe fessi & incurui senis
Mortuȩ sunt uires incorꝑe languentis.
mortua ẽ statio in corpe ambulantis. mor¬
tua ambulatio in corꝑe stantis. mortua e¬

Expanded text:
onem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, onem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, prorsus qualicumque excellentia, si mutabilis est, non vere est; non enim est ibi verum esse, ubi est et non esse. Quidquid enim mutari in capite albescentis senis, pulchritudo mortua est in corpore fessi et incurvi senis, mortuae sunt vires in corpore languentis, mortua est statio in corpore ambulantis, mortua est ambulatio in corpore stantis, mortua e
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a : Quis nam sufficit sonus : quȩ suppe¬
tit eloquentia : que uires intelligendi.
que facultas ꝑferenda : Dicam g domino
iħu xͦ. dicam & audiat me. Credo p̾sen¬
tem. omnino ñ dubito. ipse enim dicit.
eorum quȩ fecisti : Nunquid cęlum ñ ẽ :
Nunquid terra ñ ẽ : N unquid ñ sunt ea
homo ipse cui loqueris ñ ẽ: Nunquid
angłs quem mittis ñ ẽ: si omnia sunt
hec quȩ ꝑ te facta sunt: qͥd ẽ qͦd tibi
ꝓprium quiddam tenuisti. ipsum esse
quod aliis ñ dedisti. ut tu solus ess es:
Nam qͦmͦ audio ego sum qui sum quasi
alia ñ sint. & qͦm audio nisi crediditis
quia ego sum : illi enim ñ erant qͥ audi¬
ebant: Q̾ si peccatores erant. homines
erant. Qͥa gͦ facio: quid ẽ ipsum esse
dicat cordi. intꝰ dicat. intꝰ loquat᷑. homo
interior audiat. mens capiat. Uerȩ ẽe ẽ:
quelibet omnino. quasi cepi disputare.
& destiti querere : forte qͦd audiui
uolo loqui. auditui meo det exultati-¬

Expanded text:
vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppevestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi? 10. Dicam ergo Dominoisto, dicam, et audiat me. Credo praesentem, omnino non dubito; ipse enim dixit, eorum quae fecisti? Numquid coelum non est? numquid terra non est? numquid non sunt ea homo ipse cui loqueris non est? numquid angelus quem mittis non est? Si omnia sunt haec quae per te facta sunt, quid est quod tibi proprium quiddam tenuisti ipsum esse, quod aliis non dedisti, ut tu solus esses? Nam quomodo audio, Ego sum qui sum; quasi alia non sint? et quomodo audio, Nisi credideritis quia ego sum? Illi enim non erant qui audiebant? Et si peccatores erant, homines erant. Quid ergo facio? Quid sit ipsum esse, dicat cordi, intus dicat, intus loquatur; homo interior audiat, mens capiat vere esse: est  aliqua, quaelibet omnino: quasi coepi disputare, et destiti quaerere; forte quod audivi volo loqui, auditui meo det exsultati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dictum sit ego sum qui sum: Q qͥ ẽ
misit me ad uos. Q si forte capet moy¬
ses. illi ad quos mitebat᷑ qñ caperent:
Diftulit gͦ dñs qd caꝑs homo ñ posset:
& addidit q caꝑe posset. Adiunxit enĩ
& ait. Ego sum ds abraham. & ds ysaas.
& đs iacob. Hoc potest cape. Nam ego
fum qui sum. Quȩ mens pot̾ caperer
Quid gͦ nos : Audebimus ne aliquiã
dicere ex hoc qd dictum ẽ ego sum qͥ sũ.
uł potius ex hoc qͥ dñm dic̃e audistis.
nisi credideritis qr ego sum moriemini
in peccatis ur̃is: itane his uerbis meis
tantillis & pone nullis audebo disputare
ego sum: Aud ebo ipsum dñm int̾rogare:
Audite me interrogantẽ potiꝰ qͣm disputan¬
tem. magis querentẽ qͣm p̾sumentẽ. potiꝰ
ĩpse dñs. qui ubiq ẽ. Audiat int̾rogãdi
affectum. & intelligendi prestet effectũ.
Nam ego quib uerbis & si forte aliquid
capio ꝑducere possum qd capio ad corda

Expanded text:
quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum, quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, audebo disputare eritis quia ego sum? Audebo ipsum Dominum interrogare: audite me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius ipse Dominus qui ubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda
Abbreviated transcription (Latin):
hoc credideritis qr ego sum: moriemimi
in peccatis ur̃is. Multum ẽ. q ait ipsũ
ego sum. q sic dixerat. & ds moysi. Ẽ go
sum qui sum. Quis digne eloquatur
qͥd sit sum : mittebat ds̃ ꝑ angłm suĩ
seruum suum moy sen. ad liberandum
ex egypto ppłm suum. Legistis qͣ audisis
& nostis. commemoro tam̃. Mictebat tre¬
mentem. ex cusantẽ. s obedientẽ. Cũ gͦ
excusaret. ait do qͦm loqui in cȩlo inte¬
qui misit te. quid eis dicam: & dñs
ad illum. Ego sum qui sum. & repetiuit
Dices filiis isrł. Qͥ ẽ misit me ad uos.
Non ait & ibi ego sum ds̃. aut ego sũ
mundi fabricator. aut ego sũ om̃nium
rerum creator. aut ego sum ipsiꝰ ppłi
liberandi ꝓpagator: s hoc tancum. Ẽgo
sum qui sum. Hec dices filiis isit. Qẽ¬
ñ addidit qui ẽ ds ur̃. qui ẽ ds patrum
ur̾orum. s hoc tantum dixit. qͥ ẽ misit
me aduos. ⁊ orte multum erat & ad
ipsum moy sen. sicut multum ẽ ⁊ ad
nos. & multomagis ad nos incelligere

Expanded text:
hoc credideritis quia ego sum, moriemini hoc credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia sic dixerat et Deus Moysi, Ego sum qui sum. Quis digne eloquatur quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelst Deus qui misit te, quid eis dicam? Et Dominus ad eum, Ego sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum ipsius populi liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israester, qui est Deus patrum vestrorum, sed tantum hoc dixit, Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
rarentur: qͣm rei de illo effuso tenerent᷑.
Quis desꝑet sii cruce latro saluatꝰ ẽ
ante paululum homicida. pꝰ paululũ
accusatꝰ. conuictus. dampnatꝰ suspensꝰ
liberatꝰ : Noli mirari. Ubi conuictus.
ibi dampnatꝰ: s ibi liberatꝰ. ubi mutatꝰ.
In hoc gͦ ppło cui dominꝰ loquebatur.
erant etiam qui inpeccato suo fuerat
morituri. erant ⁊̃ qui in ipsum qui
loquebat᷑ fuerant credituri. ⁊ ab om̃i
peccato liberandi. Tam̃ hoc attende q
ñ credideritis qr ego sum: ego sum.
Quid ÷ nichil addidit. Qͥ qr mchil
addidit: multum ẽ. qd comendauit:
Expectabat᷑ enim ut diceret qͥd eẽt.
nec tamen dixit qͥd. Expectabat᷑ ut
diceret forte nisi credideritis qr ego
sum xͦ. nisi credideritis qr ego sum
filius di. nisi credideritis qr ego sum
u̾bum patris. nisi credideritis qr ego
sum conditor mundi. nisi credideritis ꝙ
ego sum hominum formator & reforat
creator & recreator. factor. & refactorn

Expanded text:
rarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: rarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in pemorituri, erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. Tamen hoc attendite quod ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ego sum hominis formator et reformator, creator et recreator, factor et refactor: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
erant spes erat ablata. Illi seuiebãt
illi timebant: inimo ũ timebant sed
iam desꝑabant. Reuocabat eos in
spem. Adiunxit enim. Si ñ credi-¬
deritis quia ego sum: moriemini in
peccatis ur̃is. oͦ si credideritis quia ego
sum: ñ moriemini in peccatis urĩs. Red¬
dita spes ẽ desꝑantib: excitatio facta est
dormientib: cordib euigisauerunt. Inde
plurimi crediderunt: sicut eugłii ipsiꝰ
consequentia testant᷑. Erant enim illic
membra xp̃i. quȩ ñdun adheserant cor¬
pori xp̃i. & in illo ppło a quo crucifixꝰ ẽ.
a quo in ligno suspensus ẽ. a quo pendens
irrisus ẽ. a quo lancea uulneratꝰ ẽ. aquo
felle & aceto potatus ẽ: erant membra
xp̃i ꝓ quib dixit. Pat᷑ ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt. Qͥa aut̃ conũso
ñ ignoscitur. si fusus xͥ sanguis ignoscit᷑:
Quis homicida desperet. si in spem red̾
runt inde multi donatus ẽ eis sanguis
xp̃i: ut magis eum biberent quo libe¬

Expanded text:
erant, spes erat ablata: illi saeviebant, erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideritis qsum, non moriemini in peccatis vestris. « Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus; cordibus evigilaveplurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem reddirediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo libe
Abbreviated transcription (Latin):
nati estis. S tamen si in me inquit
credideritis. cum peccato quidẽ nati
estis. s in peccato ur̃o morituri ñ estis:
Tota gͦ infelicitas iudeoꝵ ipsa erat: ñ
peccãtum habere. s in peccatis mori:
Hoc ẽ qđ debet fugere omnis xꝑianus:
ꝓpt̃ hoc adbaptismum curritur. ꝓpt̾
hoc qui egreditudine uł aliunde ꝑieli¬
tantur. sibi desiderant subueniri:
ꝓ pt̃ hoc etiam suggens paruulus a
matre piis manib ad ȩccłam fertur.
ne sine baptismo exeat: & in peccato
quo natus ẽ moriatur. In felicissima
condicio. misera sors istors: qui de
ore uertdico audierunt. in peccatis
uris moriemini. Unde tamen hoc eis
contingat expouit. Si enim ñ credi-¬
deritis qr ego sum : moriemini in pec¬
catis ur̃is. Credo fr̃s. in illa multitu¬
dine quȩ dñm audiebat: Ut eos
fuisse qui credituri erant. Quasi in
omnes autẽ ꝓcesserat seuerissima
illa sententia. in peccato ur̃o morie¬
mini: ac ꝑ hoc & illis qui credituri

Expanded text:
nati estis, sed tamen si in me, inquit, nati estis, sed tamen si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas Judaeorum ipsa erat, non, peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis christianus: propter hoc ad Baptismum curritur; propter hoc qui aegritudine vel aliunde periclitantur, sibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis vestris moriemini. 7. Unde tamen hoc eis contingat, exponit: Si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Credo, fratres, in illa multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ moriemini in peccatis ur̃is:
Nemo gͦ dicat fr̃s. de hoc mundo ñsũ:
Quiꝰquis es homo: ds hoc mundo es:
S uenit ad te qui fecit mundun:
& liberauit te de hoc mundo. Si de¬
lectat te mundus : semꝑ uis ẽẽ in mun¬
dus. Si aut̃ iam ñ te delectat hic mun¬
dus: iam tu es mundus. Ueruntamen
si aliqua infirmitate adhuc te delec¬
tat hic mundus. habitẽt in te qui
mundat. & eris mundus. Si autem
fueris mundus. ñ remanebis ĩ mun-¬
do nec audies qd audierunt iudei.
moriemini in peccatis ur̃is. Om̃s enini
cum peccato nati sumus. om̃s uiuendo
ad id q nati eramus ad didimus. magisq
de mundo facti sumus. qͣm tunc qͣndo
de parentib nr̃is nati sumus. Et ubi
c̃ẽmus. si ñ ille ueniret qͥ ñ habebat
omiino peccatum. ut solueret omne
peccatum: in quem iudei qr ñ crede¬
bant. merito audierunt. moriemini
inpeccatis ur̃is: qr ñ habẽres peccatũ
nullomodo potiustis. qui cũ peccato

Expanded text:
dictum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. dictum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. Nemo ergo dicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic mundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ego ñ sum de hoc mundo. Dixigͦ uob̾.
qr moriemini in peccatis uris. Expo¬
suit nobis sr̃s quid intelligi uolue¬
rit : uos de mundo hoc eftis. Ido qͥppe
dixit uos de hoc mundo estis. quia
peccatores erant. quia miqui erant.
qũfideles erant. qr terrena sapiebat:
Nam quid uobis uidet᷑ de scĩs apłis:
quantum inter erat inter iudeos &
apłos: qͣntum inter tenebras ⁊ lucem.
quantum inter fidem & infidelitatẽ.
quantum inter piotatem & impretatẽ.
quantum inter spem & desꝑationem.
quantum inter caritatẽ ⁊ cupiditatẽ:
M ultum gͦ inter erat. Quid gͦ quia
tantum inter erat. apłi de mundo¬
ñ erant: Si cogitatis qͦmͦ nati sunt
& unde uenerint. qr omnes ex adã
uenerant: de hoc mundo erant. Sed
quid eis ait ipse dñs: Ego uos de
mundo elegi. Qui gͦ erant de mundo.
facti sunt ñ de mundo. & ꝑtinere cepe¬
runt ad eum ꝑ quem factus ẽ mundꝰ:
Isti aut̃ remanserunt ẽẽ de mundo. qͥbꝰ

Expanded text:
ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis suit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et lucem, quantum inter fidem et infidelitatem, quantum inter pietatem et impietatem, quantum inter spem et desperationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse de mundo, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
enim erat de hoc mundo. ꝑ quem factꝰ ẽ
mundus : Omnes de mundo pꝰ mundũ.
quia pꝰ mundus. & sic homo de mundo:
Prius aut̃ xͦ : deinde mundus. Ante mun¬
erat uerbum. & omnia ꝑ ipsum facta st̃
Sic gͦ erat ille de suꝑnis. De quib suꝑnis:
de aere: absit. Ibi & aues uolitant. Ne
cȩlo qđ uidemus: & hoc absit. Ibi istelle
& sol. & luna. circumeunt. De angłis:
neq hoc intelligatis. Per illum & angłi
facti sunt : ꝑ quem omnia facta sunt.
chil illo suꝑuis qui u̾bum genuit eqͣle
sibi coet̾num sibi. unigenitum sine tẽꝑe.¬
ꝑ quem conderet temꝑa. Sic gͦ accipe xp̃m
de suꝑnis. ut excedas cogitatione tua õe
q factum ẽ. uniuersam omnino creaturã.
omne corpꝰ. omnẽ conditum spm̃. omnẽ
rem qͦ quomͦ mutabilem. totum excede
sicut excessit ioħs. ut contingeret in
principio erat u̾bum. & uerbum erat ap̃
dm̃. & ds erat u̾bum. Ego gͦ inquit
de suꝑnis sum. Uos de hoc mundo esls.

Expanded text:
enim erat de mundo, per quem factus est enim erat de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de mundo: prius autem Christus, deinde mundus; querat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunt, per quem omnia facta sunt. hil illo superius, quia Verbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum sibi, sineper quem conderet tempora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis:
Abbreviated transcription (Latin):
tes & scd̃m carnem iudicantes. & totum
carnalit̾ audientes atq sapientes: dixe¬
runt. Nunquid int̾ficiet semetipsum.
q dicit quo ego uado uos ñ potestis¬
uenire: Stulta uerba. & omnino insipien¬
tiȩ plena. Qͥd enim : ñ poterant illo ueni¬
re quo ille ꝑrexisset. si interficeret sema¬
ipsum : Nunquid ipsi ñ erant morituri:
Qͥd ẽ gͦ nunquid interficiet semet ipsum.
quia dixit quo ego uado uos ñ potestis
uenire: Si de morte hominis diceret.
quis hominũ ñ morit᷑ : Sͦ quo ego uado
dixit. ñ quo itur admortem: s quo ibat
ipse pꝰ mortem. Illi itaq ñ intelligentes:
terram sapiebant quid ait: & dicebat eiꝰ:
Uos deorsum estis. ideo terram sapitis. qr
sicut serpens terram manducatis. Qͥd ẽ
terram manducatis: terrenis pascimini.
cerrenis delectamini. terrenis inhiatis.
sursum cor ñ habetis. Uos. deorsum estis.
ego de suꝑnis sum. uos de mundo hoc¬
estis. ego nͦ sum de hoc munolo. Quomͦ

Expanded text:
tes, et secundum carnem judicantes, et totum tes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes atque sapientes, dixerunt: Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos nvenire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexit, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Nunquid interficiet semetipsum, quia dixit, Quo ego vado, vos nos potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non intelligentibus terram sapiebant. Quid ait? Dicebat eis, Vos deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis. Quid est, Terram manducatis? terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos deorsum estis: Ego de supernis sum. Vos de mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
animã xͥ. s qͦmͦ eam iudei quesierunt:
Illi enim ut haberent: illi ut ꝑderent.
Deniq isti quia sic querebant more malo.
cordẽ ꝑuerso: quid sequutus adiunxit:
Queretis me. & ne putetis quia bene me
queretis. In peccato ur̃o moriemini. Hoc ẽ
xp̃m male querer e. inpeccato suo mori:
hoc ẽ illum odisse. ꝑ quem solum poss&e
saluus ẽẽ. Cum enim homines quorum
spes in deo ẽ ñ debeant mala reddere
nec ꝓmalis. reddebant isti mala ꝓ bonis
Prenuntiauit gͦ illis dñs. dixitq senten¬
tiam prescius qd in suo peccato morerent᷑.
Deniq adiungit. Quoͣ: uado. uos ñ potes¬
tis uenire. Hoc & discipłis suis alio loco
dixit. nec tamen eis dixit. in peccato
ur̾o moriemini. Qͥd aut̃ dixit: Qͦd &
dilationem. Qnͣdo enim hoc discipulis
dñs loquebat᷑. tunc ñ poterant uenire
quo ille ibat: s postea uenturi erant:
Isti aut̃ nunqͣm. quib prescius dixit.
in peccato ur̃o moriemini. His aut̃ au¬
ditis uerbis. qͦmͦ solent carnalia cogitan¬

Expanded text:
i, sed quomodo eam Judaei quaesierunt: illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddebant isti mala pro bonis. Praenuntiavit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. 3. His autem auditis verbis, quomodo solent carnea cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
do. Si exhortat᷑ & obsecrat apłs ut
reconoiliemur do: inimici eramus đõ:
Nemo enir reconciliat᷑. nisi ex inimi-¬
citiĩ s. Inimicos aut̃ nos ñ natura. s
peccata fecerunt. Inde inimici illius:
unde serui peccati. Non ht̃ ds liberos
inimicos. necesse ẽ serui sint. Q̾ serui
remanebunt. nisi ab illo lib̃ent᷑ cui
peccando inimici ẽẽ uoluerunt. Ob
aurem ne audiat. s peccata ur̃a sepa¬
rant inter̃ uos & dm̃. Quia gͦ ñ recon¬
ciliamur nisi ablato qd in medio est. &
posito qͭ in medio sit: ẽ enim mediũ
separans. s contͣ ẽ. mediator reconcili¬
ans: medium separans ẽ. peccatum.
mediator reconcilians dominꝰ ẽ. xp̃c.¬

Expanded text:
Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsaurem ne audiat, sed peccata vestra separant inter vos et Deum . Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator reconcilians; medium separans est peccatum, mediator reconcilians est Dominus J
Abbreviated transcription (Latin):
genui ad seruitutẽ. Q int̾pellatur
ep̃c. & nisi cur et oꝑam impendere
ne ingenuitas opprimat᷑. in misericors
deputat᷑. Ad xp̃m omnes fugiamus
contͣ peccatum dm̃ lib̾atorem int̾pel¬
lamus uenales nos petamus. ut eiꝰ
sanguine redimamur. Dicit enĩ ds̾:
Gratis uenundati estis. Q̾ sine ar-¬
gento redimemini. sine pretio. s ñ¬
ur̃o. q meo. hoc dominꝰ dicit:
Ipse enim p̾cium dedit. ñ argentũ
s sangumem suum. Nam nos serui ⁊ egeni
remanseramus. Liberat gͦ & ab hac ser-¬
uitute solus dominꝰ. Qui illam ñ habuit.
ipse de illa liberat. Solus enim in hao
carne uenit sine peccato. Nam quos
uidetis in manib matrum paruulos
ferri. ñdum ambulant: ⁊iam sunt
compediti. Raxerunt enim de adam.
q soluatur a xp̃o. Etinet ⁊ ad ipsos
cum baptizantur ista grã qͣm dominus
pollicetur quia de peccato solus lib̃are
legatione fungimur tanqͣm dõ exhor¬
uos xp̃o obsecret. Qͥd : Reconciliamini

Expanded text:
genui ad servitutem, et interpellatur genui ad servitutem, et interpellatur episcopus: et nisi curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini . Sine pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad ipsos, cum baptizantur, ista gratia quam Dominus pollicetur; quia de peccato solus liberarelegatione fungimur, tanquam Deo exhorus obsecret. Quid? Reconciliari