comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim cadit iustus & resurgit: impii
autem infirmabuntur in malis. Quan
omnes decidentes. Deciderat iob a gła
pristinę lucis temporalium rerum quib
nttebat ad tempus: dec iderat a gła do¬
mus suȩ. Uultis nosse quantum decide¬
rat: In stercore sedebat: & confirmaiit
re quo ꝑ totum corpus per cussus erat
responderet itrori temptanti quã so¬
lam sibi diabolus reliquerat adiutri¬
cem: locuta es tamquam una ex insi¬
pientib mulierib Sibona susc epimꝰ
de manu domini: mala non fustinebi¬
mus: Quomꝰ confirmauierat deciden¬
tem: Confirmat añs omnes deciden¬
tes. Cum ceciderit inquit non con¬

Expanded text:
enim cadit justus et resurgit; impii enim cadit justus et resurgit; impii autem infirmabuntur in malis . Quando omnes decidentes.» Deciderat Job a gloria pristinae lucis temporalium rerum, quibus nitebat ad tempus, deciderat a gloria domus suae. Vultis nosse quantum deciderat? In stercore sedebat: et confirmavitre quo per totum corpus percussus erat, responderet uxori tentanti, quam solam sibi diabolus reliquerat adjutricem: «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus: si bona percepimus de manu Domini, mala non sustinebimus» ? Quomodo confirmaverat decidentem! «Confirmat Dominus omnes decidentes. Cum ceciderit,» inquit, «
Abbreviated transcription (Latin):
Preualit dũs aduersus eos: & ext̃mimna¬
bit om̃s dees gentium terre: & adorabt̃
eum unus quisq de loco suo. Nempe
iam p̾̃ualuit: & ex terminat omĩt deos
gentium terre. Nonne & hoc facit: & hoc
reddit. aute oculos omnium. Ponit solu¬
tionẽ debitoꝵ suoꝵ. Quedam reddidit
sub maioribꝰ nr̃is que nos nonuidimus:
quedam reddidit temporibus nr̃is que
illi non uiderunt. Per omnes generationes
reddidit que scripta sunt. & qͦd restat
uonei creditur his om̃ib redditis:
Quid restat: Ecce fecisti rationem.
Tanta reddidit: numquid ꝓpter paua
dec identes Non om̃s omnino deciden¬
tes: sed mnodo quodã decidentes: Et eñi
multi decidunt ab eo: multi autem de¬
cidunt. a cogitationib suis. Si habeant
malas cogitationes decidunt ab eis.
& confirinat dominus om̃s decidentes.
Qui aliquit amitunt in isto scło ex
siunt abiecti: & tamen scĩ dei sunt:
tamquã decidentes sunt: sed confirnat
dominus omnes decidentes: Septies

Expanded text:
Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca decidentes?» Omnes omnino decidentes, sed modo quodam decidentes. Etenim multi decidunt ab eo; multi autem decidunt a cogitationibus suis . Si habebant malas cogitationes, decidunt ab eis, et «confirmat Dominus omnes decidentes.» Qui aliquid amittunt in isto saeculo fiunt abjecti, et tamen sancti Dei sunt; tanquam decidentes sunt. Sed «confirmat Dominus omnes decidentes.» Septies
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ. descendentibus in lacum: leccator cũ uene¬
rit inꝓfundum maloꝵ contempn&. Illi descẽ¬
dunt in lacum. qui &iam confessionem ꝑdunt:
contra quos dr̃ non coartet suꝑ me puteus os
suum. hanc ꝓfunditatẽ lacum appellat plerũ¬
q scriptura. In quã ꝓfunditatem cũ uenerit pec¬
cator: contempn&. Iuid ẽ. contempnet: lam
nec ullam ꝓuidentiã deputit: aut si deputat.
ad eam se ꝑtinere ñ putat. Proponit sibi peccan¬
di licentiam. sine spe uenię habenis iniquita¬
tis effusis. non dicit reuertar ad dm̃. ⁊ reu̾tetur ad
me. nec audit. conu̾timim ad me. ⁊ conu̾tar. aduos.
qm̃ ueniens inꝑfunctum maloꝵ contempnit.
Amortuo enĩ inquit. tanquam qui ñ sit. perit con¬

Expanded text:
Quid est, «descendentibus in lacum? Peccator, cum veneQuid est, «descendentibus in lacum? Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet» . Illi descendunt in lacum, qui etiam confessionem perdunt: contra quod dicitur, «Ne coarctet super me puteus os suum» . Hanc profunditatem lacum appellat plerumque Scriptura, in quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit con
Abbreviated transcription (Latin):
atitra. uetera transier̃. In sp̃ũ suo uet̾a transier̃:
inspũ tuo noua ficta sunt. Neau̾tas ficiẽ tuã
arne Au̾tisti asꝑͥbo. Et enĩ aliquando abundabã.
unhabundantia mea elatus eram. Ego dixi ali¬
quando in habundantia mea: ñ mouebor inęter¬
num. Dixi ñ inouebor in habundantia inea: igno¬
rans iustitiam tuam. ⁊ constituens meam. s cu
dñe inuoluntate tua p̾sticisti decori meo uirtu¬
tem. Dixi mbabundantia mea ñ mnouebor. Ue¬
rum aut̃ ate mͥerat: quicquid habundabam.
Et ut hoc ꝓbarẽ ate mͥ fuisse: au̾tisti faciẽ tuã et
factus sum conturbatus. Post hanc conturbationẽ.
inqua factus sum quia au̾tisti faciem tuam. post
tedium sp̃s mĩ. post conturbatũ cor meum. mine
ex eo quod auerticti faciem tuam: iam factus sum
t̾ra sine aqua tibi. ne au̾tas ficiẽ tua. Au̾tisti a
suꝑbo: redde humili. Ne au̾tas faciem tuã ame
quia si au̾t̾is similis ero descendentibus in lacũ.

Expanded text:
o vetera transierunt, in spiritu tuo nova facta sunt . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor;» verum autem a te mihi erat quidquid abundabam. Et ut hoc probares a te mihi fuisse, «avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus» . Post hanc conturbationem in qua factus sum, quia avertisti faciem tuam; post taedium spiritus mei, post conturbatum cor meum in me, ex eo quod avertisti faciem tuam; jam factus sum sicut terra sine aqua tibi: «Ne avertas faciem tuam.» Avertisti a superbo, redde humili. «Ne avertas faciem tuam a me;» quia si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.»
Abbreviated transcription (Latin):
a pparuit arida amina mea: irriga eam. quia uelut
quando sic sitio ad inflammandã sitĩ meam: ł lu¬
uiam differebas. ut haurieus imbiberem. ñ respuerẽ.
quod influeres. Si gͦ idõ differebas iã da: qm̃ anima
mea uelud t̾ra sine aqua tibi. Cito exaudi me dñe:
defecit sp̃s m̃s. Impleat me sp̃s tuiis. quia defecit
sp̃s m̃s. Ipsa ẽ. causa ut cito exaudias: quia defecit
sp̃s meus. Factus sũ ia pauꝑ spũ: beatum me fac in
suo extollitur contra dm̃ Fiat in illo bene qđ alibi
scriptum ẽ. auferes sp̃m eoꝵ ⁊ deficient. ⁊ inpullue¬
rem suum conu̾tentur: ut confitentes dicant. Me¬
confirma me. ne sim puluis quem ꝓicit uentus a
faciȩ t̾re Cito exauci me dñẽ. Catt defecit sp̃s m̃s¬
ut deficerem. ⁊ inpuluerem meum conuerterer.
idicerem tibi. Anima mea uelut t̾ra sine aqua
tibi. fãc quod iillo &iam psalmo sequitur. Eit¬
te sp̃m tuum ⁊ creabuntur Auferes spm eorũ.

Expanded text:
apparuit arida anima mea; irriga eam, quia «velutapparuit arida anima mea; irriga eam, quia «velutquando sic sitio, ad inflammandam sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ideo differebas, jam da; quoniam «anima mea velut terra sine aqua tibi. Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus.» Impleat me spiritus tuus, quia «defecit spiritus meus:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in suo extollitur contra Deum. Fiat in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitentes dicant, «Meconfirma me, ne sim pulvis quem projicit ventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit sput deficerem, et in pulverem meum converterer, et dicerem tibi, «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» fac etiam quod in illo psalmo sequitur, «Emittes spiritum tuum, et creabunt
Abbreviated transcription (Latin):
& t̾remore. ut delect& in conualle oꝑari artificẽ nr̃m.
meditatus sum. Uidi gͦ. uinspexi oꝑatua. quiani¬
cbil boni eẽ. intiobis potest. insi abste fiat qui nos fe
cisti. Et quid feci. cum uiderem ate om̃e cla¬
tum optimũ n omẽ donũ ꝑfectum desursumẽẽ:
descendens a patre liumnum. apiu quẽ ñ ẽ. cõmuta¬
tio. nec mom̃iti u obumbratio: Cũ hoc uiderem: a¬
uersus aboꝑe malo. quod fecerã in me. extendi ma¬
nus meas ad te. Extendi inquit manus meas adte.
antia mea uelud t̾ra sine aquatibi. Complue in¬
quit me. ad faciendũ fructũ bonum. Dñs enim
dabit benignitatem: ut t̾ra nr̃a det fructum suũ.
Extendi manus meas adte: anima mea uelud terra
ñ possum. Annma mea uelud t̾ra sine aqua tibi :
quia sitiuit anima mea ad dm̃ fontem uuum.
quando uenã. nisi quando uenerit.:
Siauit anima mea indm̃ uiuũ: quia anima mea
uelud t̾ra sine aqua tibi. Abundat mare : inundat:
copiosum ẽ. Fluctuat. s amarũ ẽ: discretaẽ. aqua.

Expanded text:
 tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrumeditatus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia nihil boni esse in nobis potest, nisi abs te fiat, qui nos fecisti. 11. «vers.» 6. Et quid feci, cum viderem a te omne datum optimum, et omne donum perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus mn possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
bucellam uidas. intrauit in eum satanas. Et iste
dauid ꝑsecutionem pateretur defilio suo. quã mul¬
tos uidas implet satauas indigne accipientes bucel¬
lam adiudiciũ suum: Qui enĩ manducat ⁊bibit
indigne. iudiciũ fibi manducat ⁊bibit. Nlon malũ
est quod datur. s bonũ malo inudicium datur.
B ene cẽ. ñ potest: male accipienti quod bonũ ẽ. Ergo
exime me ab iminicis meis. qr ad te confugi. Quo enĩ
fugerẽ: quo abirem asuũ tuo: Si ascendero incelum
tu ibi es.. descendero

Expanded text:
buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te confugi.» Quo enim fugerem? «Quo ibo a spiritu tuo? Si ascendero in coelum, tu ibi es: si descendero
Abbreviated transcription (Latin):
me deunmicis ineis. Non ego hic inimicos homines cogi¬
to. Non ẽ. uob colluctatio. ad u̾sus carnem ⁊ sangui¬
nem. Sed adi̾sus quos: Ad u̾sus prinoipes. i potesta¬
tes. rectores mundi. Cuiꝰ mundi: Non enĩ celriterrę.
Hon eium regunt quod ñ fecer̃ rectores mundi. Sed
cuius mundi: Tenebrarũ harum. Quarũ tenebra¬
rum: Qtiq iniquoꝵ. Fiustis enim aliquando tene¬
bre : nrunc aũt lux indño. Rectores mundi tenebra¬
rum harum: rectores iniquorum. Contra hos habe¬
tis luctam̃. Magum p̃liũ nobis ẽ. hostem ñ uidere.
⁊uincere. Ad u̾sus rectores mundi tenebrarũ harũ.
diabolũ scilic& .⁊ angłos eiꝰ : ñ illius mundi rectores
de quo dr̃. ͥnnundus eum ñ cognouit. Exime me ab
municis meis dñẽ. qr ad tẽ confugi. Deinumicis
meis: ñ udam. s qui impleuit udam. Illum patior
uisum: illum expugno non uisum. Accepit enim

Expanded text:
de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogide inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sed adversus quos? «Adversus principes et potestates, rectores mundi.» Cujus mundi? Non enim coeli et terrae; non enim regunt quod non fecerunt. «Rectores mundi;» sed cujus mundi? «Tenebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum harum;» diabolum scilicet et angelos ejus : non illius mundi rectores,de quo dicitur, «Et mundus eum non cognovit» . «Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim
Abbreviated transcription (Latin):
qua in grediar. Idõ lucernam ꝓpheticã accendit.
idõ ipsum dñm tanquam intesta carnis misit. qui
xiam dicer&. ex qͣuit uelut testa uirtus mea. Am¬
bula ad ꝓphetiam: ambula id lucertiã p̃dictoꝵ
fut᷑oꝵ: ambula ad u̾ba dĩ. Nondum uides u̾bum
imprincipio: dm̃ aput dm̃. ambula ad formã scrui:
uaui adte: non contra te. Apud te fons uitȩ. Ad te
leuaui anmã meã. Tanqũa uas ad fontẽ adtuli.
Exime me de mimicis meis dñe: quia ad te confugi.
Qui aliquando ate fugi. ad te confugio. Fugit enĩ
adam a facie dĩ: ⁊ abscondit se int̾ ligna paradysi.
ut de illo diceretur in libro iob. Tanquã seruus
fugiens dnñ suum: ⁊consecutus ẽ. umbrã. Fugit̃
a ficie dñi. ⁊ conseoutus ẽ. u̾brã. Abumbrã enĩ fugit.
int̃ ligna paradisi. Se si ꝑmauserit inumbra.
ne postta dicat: transier̃ om̃a tanquã umbra: exime¬

Expanded text:
qua» «ingrediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; qua» «ingrediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in principio, Deum apud Deum ; ambula ad formam servi, i animam meam. «Levavi ad te,» non contra te. Apud te fons vitae . «Ad te levavi animam meam,» tanquam vas ad fontem attuli: Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam servus fugiens Dominum suum, et consecutus umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «E
Abbreviated transcription (Latin):
its tanquam lucernȩ mobscuro loco. donec dies
elucescat.: ⁊ lucifer oriatur incordibus nr̃is. Ma¬
ne gͦ appellat post finem scłi. cum uidebimis. qđ
in scło credimus. Mane gͦ exaudies uocem meam:
mane ad stabo tibi icontemplabor. Auditã fac
qd̃ ñ uidemus sꝑanus. ꝑpatientiam expectamꝰ.
Patientiam querit nox : letitiam donabit dies.
enĩ me stfficit sꝑare. s aliquid opus ẽ. iagere.
I uare aliquid agere. Im̃ dic̃ in alio psalmo
quisiui. Quomͦ exquisisti: Mamibus meis nocte
coram eo: ⁊ ñ sum deceptus. M.anibus querenduse. ĩnote
oꝑibus coram eo. Cum eĩ facis elemosinã nõli
tubam canere ante te. ⁊pat tuus qui uid& in
occulto. redd& tibi. Quia gͦ ita sꝑandumẽ. in ane.
nita nox ista toleranda ẽ: imipsa patientia donec
dies lucescat. ꝑseuerandum ẽ: quid int̾ea hic agen¬
dum. ne forte ꝑ te ipsum acturus es aliquid ut me¬
rearis ꝑduci ad mane: Notam fic mͥ dñe. uiã in

Expanded text:
ae lucenti in obscuro loco, donec dies illucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris» . «Mane» ergo appellat, post finem saeculi, cum viderimus quod in saeculo credimus. «Mane» enim «exaudies vocem meam; mane astabo tibi et contemplabor» . «Auditam fac quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Patientiam quaerit nox, laetitiam donabit dies. enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmoquisivi. Quomodo exquisisti? «Manibus meis nocte coram eo; et non sum deceptus» . Manibus quaerendus est in nocte eribus. «Coram eo: Cum enim facis eleemosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Notam fac mihi, Domine, viam in
Abbreviated transcription (Latin):
docueris ficiam uoluntatem meam: deser& me dĩ m̃s.
Doce me ut ficiam uoluntatẽ tuam. quia tu ẽs ds̃ mĩs.
Doce me. Non enĩ tu es dĩ m̃ĩ. nego ero magist̃ mñs. slide¬
te quemadmodum grã cõm̃detur. Hoc tenete. hoc in¬
bibit: hoc uob̃ decorde nullus excutiat. non habeitis
Zelumdĩ. s ñ scđ̾m scientiam. ne ignornntes dĩ iustitiã¬

Expanded text:
docueris, faciam voluntatem meam, et deseret me Deus meus. «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam tu es Deus meus. Doce me:» non enim tu es Deus meus, et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ast quo crucifixiͦs aiam uelum templi concissum
ast. Deniq ille arma posuit tanquam onera sacram̃¬
toꝵ uet̾is legis: ⁊ ipsam legem accepit. Iumq enim
lipides. quinq libros moysi significant. Tulit gͦ illo s
quinq lapides deflumiine. Hostis. quid sit fluiius.
inmnundum. Erant gͦ influmine tanquã inpopło
illo primo lapides: ernit illic inutiles: uacabant:
ichil ꝓderant. transilũt supr⁊ fluuius. Iuid fecit
dauid: Et lex illa utilis eẽt. accepit gr̃am. Lex enĩ
sine gra impleri ñ potest. Penitudo enĩ legis. caritas.

Expanded text:
st; quo crucifixo etiam velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanquam onera sacramentorum Veteris Legis; et ipsam Legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine. Nostis quid sit fluvius. in mundum. Erant enim in flumine tanquam in populo illo. Primo lapides erant illic inutiles et vacabant, nihil proderant, transibant super fluvios. Sed quid fecit David? Ut lex illa utilis esset, accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest. Plenitudo enim legis charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
me. Non nobis dñe ñ nobis. s̃ nomini tuo da gloriam.
Ropt̃ nom̃ tuũ dnẽ iuuicabis me in tua iustitia ñ inimnea:
ñ quia ego merui: s quia tu misereris. Nam si meum os¬
tenderem meritum: nchil ate mererer: insi suppliciũ.
A uulsisti merita mea: inseriusti cdona tua. Ropt̾ nom̃tu¬
um dñe: uuificabis me intua iustitia. Educes de tribu¬
latione auimã meam. uintua miscda adint̾itũ dedu¬
ces inimicos meos: ⁊ ꝑdes em̃s tribulantes anmã meã.
quonam seriuis tuus ego sint.¬

Expanded text:
bis, sed nomini tuo da gloriam . «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua misericordia ad interitum deduces inimicos meos. Et perdes omnes tribulantes animam meam; quoniam servus tuus sum ego.
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ debitoribꝰ nrĩs: & cũ eis dictũ fuerit. quare hoc
dicitis: quȩ debita ur̃aRespondeant: qͥm̃ ñ iustificabit᷑
in conspectu tuo om̃is uiuens: qm̃ ꝑsecutꝰ ẽ inimicꝰ animã

Expanded text:
timus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc timus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare hoc dicitis? quae debita vestra? Respondeant, «Quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens.»
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectꝰ si. Deniq fr̃s ut cito agnoscatis: ipsi didicer̃ orare
qđ oramꝰ: ipsis data .ẽ. regula postulandi arurisꝑtto cele¬
stiꝰ. Sic orate inqͥt. Et cũ quędĩ p̃misisset: posuit & hoc
ut dicerent arietes nrĩ. duces ouiũ. & p̃cipua mẽbra pa-¬
storis. & congregatoris uniꝰ gregis: didicer̃ dicere. Di¬
mitte nob̃ debita nrã: sicut &. nos dimittinꝰ debitoribꝰ¬
nr̃is. N dixtr̃. grãs tͥ qͥ dimisisti nob̃ debita nrã: sic̃ &
nos dimitͥtimꝰ debitoribꝰ nris: sed dimite. sic̃ dimittinꝰ.
Drabant autẽ utiq iã fideles: utiq iã apłi. Nã ista oratio
dnĩca: magis fidelibꝰ dat᷑. Si debita illa tantũmꝰ dicerent᷑.
quȩ ꝑ baptismũ dimittunt᷑. cathecuminis corgrue¬
ret magis orare. dimitte nob̾ debita nr̃a. Dicant gͦ
apłi: dicant: dimitte nob̾ debita nrã. sic̃ & nos diunit¬

Expanded text:
perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitorib. Non dixerunt, Gratias tibi, qui dimisisti nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptismum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimit
Abbreviated transcription (Latin):
uens. Inc utiq uiuens: in carne uiuens: moriturꝰ uiuenc
natꝰ hõ ex homunibꝰ uidͥns. de adã. ada uiuens. Omĩs itaq
uiuens: iustificari forit potest corã se: ñ corãte. Q tͦ
corã se: Sibi placens: tͥ displicens. Corã te autẽ ñ iustifi-¬
cabit᷑ omĩs uiuens. Noli gͦ mec̾ int̾re in uidiciũ: dnẽ dẽ ñs̃.
Quantũlibet mͥ rectꝰ uidtar: ꝓducistu de thesiurb euo
regłam: coaptas me ad eã: & prauus inuenior. Ne in¬
tres in iudiciũ cũ seruo tuo. Bene cũ seruo tuo. Indig¬
qͥdẽ tuo: qr uob̃ dico amicis meis ñdiceres: nͥ ex seruis.
Amicos tuipse fecisti. Tu licae dicas amicũ: ego confittor
seruũ. Miscła indigeo: fugitiuus redeo. Pacẽ quȩro: ñsũ
dignꝰ uocari filiꝰ tuus. Ne intres in iudiciũ cũ seruo tuo:
qm̃ ñ iustificabit᷑ in ẽspectu tuo om̃is uiuens. Ante mor¬
de quor ꝓle dicit᷑: afferit dno filios arictũ: Ex his. ẽ paulꝰ:

Expanded text:
ne vivens, moriturus vivens, natus homo, ex hominibus vivens, de Adam, Adam vivens; omnis ita vivens justificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare in judicium, Domine, Deus meus. Quanturegulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior. «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum servo tuo.» Indigamico tuo: quia, «Vobis dico amicis meis» , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante morde quorum prole dicitur: «Afferte Domino filios arietum» ? Ex his Paulus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ti inxp̃o iħu. inoꝑibus bonis. Noligͦ putare te aliquid
oꝑari: nͥ inquantũ malus es. Au̾tte abopere tuo inte: ad
opus illius qui fec̃ te. Ipse form&. iipse quod formaue¬
rat ⁊i tu ext̾̃minatti retori&. Et eiũ sis: ipse oꝑatus ẽ.
ut bonus sis. Si bonus es ipse oꝑatur. Cum tremore in¬
quit. ⁊ tinore urãm ipsoꝵ salutẽ oꝑanran. Si nrãm.
ipsoꝵ salutem oꝑamur. quare cũ timore. quare cũ
tremore. cũ sit inpotestate inrã quod oꝑaiur: Audi

Expanded text:
to Jesu in operibus bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse operatus est; ut bonus sis, si bonus es, ipse operatur. «Cum tremore,» inquit, «et timore vestram ipsorum salutem operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum tremore, cum sit in potestate nostra quod operamur? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
gnorantes enĩ dĩ iusticiã. & suã uolentes constituere: iusti¬
ciȩ dĩ ñ. s̃. subiecti. Qui gͦ uolunt constituere iusticiã suã
qͥ qđ bene fecerint sibi ĩputant: qđ male dõ: om̃ino ꝑuer¬
si. Deniq recti erunt: cũ hocipsũ conuerterint. ꝑuersꝰ
idõ. qr qđ male dõ: qđ bene tͥ: Rectꝰ eris. quando qđ ma-¬
lefeceris tͥ: qđ bene feceris dõ. Nenĩ ex ipio iuste uiueres:
nͥ ab illo iustꝰ factꝰ: qͥ iustificat ĩpiũ. Ergo inqͥt inueritate
tua exaudi me in tua iusticia: ñ in mea: ut inueniar in
illo ñ habens meã iusticiã. quȩ ex lege.ẽ. sed eã quȩ ex fide.
audi me. Ad me enĩ cũ respicio: nichil aliud meũ quã pec¬
defraudauimꝰ animas nras. & uescisti: Tanꝗͣ dicentes.
Fecimꝰ qđ iussisti: quare ñ reddis qđ ꝓmisisti: Respondet
tͥ ds̃. Ut accipias qđ ꝓmisi ego dabo: ut faceres quare ac-¬
ciꝑes ego dedi. Deniq suꝑbis talibꝰ: loquit᷑ ꝓpħa. Qͥd uul-¬

Expanded text:
constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui ergo volunt constituere justitiam suam? Qui quod bene fecerint, sibi imputant, quod male, Deo: omnino perversi. Denique recti erunt, cum hoc ipsum converterint. Perversus ideo, quia quod male, Deo; quod bene, tibi: rectus eris, quando quod male fec ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi me, in tua justitia,» non in mea; ut «inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam quae est ex fide» . audi me.» Ad me enim cum respicio, nihil aliud meum quam pecdefraudavimus animas nostras, et nescisti» ? tanquam dicentes: Fecimus quod jussisti; quare non reddis quod promisisti? Respondet tibi Deus: Ut accipias quod promisi, ego dabo; ut faceres, quare acciperes, ego dedi. Denique superbis talibus loquitur propheta: «Quid vul
Abbreviated transcription (Latin):
ine int̾rã rectã. quia sp̃c ms malus. dedux̃ me int̾ram
pu̾sam. Et quid ego meru: Quȩ mea oꝑa bona sine
tuo adiutorio computantur. unde impettarem digmisq
cc̃m deduci abspũ tuo int̾ram rectam: Auę oꝑa mea:
uł ꝙ̃ meriti mea: Propt̃ nom̃ tuum dñe uiuificabis me.¬

Expanded text:
me in terram rectam.» Quia spiritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusque essem deduci a Spiritu tuo in terram rectam? Quae opera mea, vel quae merita mea? «Propter nom
Abbreviated transcription (Latin):
ditorẽ. Quare hoc : Ut qͥd hoc nͥ ut & hoc intelligeret. qͥcqͥd
inse boni eeͥt. ab illo factũ et: ne ignorans di iusticiã & suã
uolens c̃stituere: iusticiȩ dĩ subiectꝰ ñ etͥt: ut ei conueni

Expanded text:
ditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid ditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens constituere, justitiae Dei subjectus non esset ; ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ: udete uocẽ una. Nunqͥd apparet ipse tͣnsitꝰ
sps meus. A gnoscinsꝰ tristis. ẽ anima mea usp ad mortẽ:
sed & ilic nos eramꝰ. Transfigurauit enĩ inse corpꝰ Inumnili¬
fixus. ẽ. cruci cũ ipso. In me cont̾batũ ẽ. cor meũ. In me
inquit: ñ inalus. Illi enĩ me deseruer̃: & illi qui inhe ser añ
retesser̃: & meipsũ qr mori uidebant. Aliud aliqͥd putauer̃:
ce alitrone uicti st̃. qͥ tc̃ credidit quando aꝑsi defecer̃. Inde¬
ad mẽbra. Memoratꝰ sũ dierũ antiquoꝵ. Nunquid memo¬
ratꝰ.e. ille. dicrũ antiquoꝵ: ꝑ quẽ factꝰ. ẽ. omĩs dies: Sed lo¬
quit᷑ corpus. loquit᷑ unqͥuisq illiꝰ grã iustificatꝰ. inherens illi
in caritate & deuotꝰꝗ  humilitate loquit᷑ &. dicit. Memoratꝰ
sũ dierũ antiquoꝵ: meditatꝰ sũ in om̃ibꝰ oꝑibꝰ tuis: & nichil
culũ facta .ẽ. Quęsiui in oꝑe artificẽ: & in conditis om̃ibꝰ con¬

Expanded text:
ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non apparet ipse transitus ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non apparet ipse transitus s est in me spiritus meus.» Agnoscimus, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilifixus est cruci cum illo . «In me turbatum est cor meum. In me,» inquit, non in aliis. Illi enim me deseruerunt, et illi qui inhaeserant recesserunt, et me ipsum quia mori videbant, aliud aliquid putaverunt; et a latrone victi sunt, qui tunc credidit , quando illi defecerunad membra. «Memoratus sum dierum antiquorum.» Numquid memoratus est ille dierum antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia culum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus con
Abbreviated transcription (Latin):
s̃posit᷑ mortis. oꝑis mali ꝑsuasor. supplicii exactor: uẽ¬
niet inqͥt: & in me nichil inueniet. Quid . ẽ. in me ni-¬
chil inueniet: Nullã culpã: nichil quare mori debtã.
Sed ut sciant om̃s q uoluntatẽ inqͥt patris mei ficio. sur¬
gite eamꝰ hinc. Ut moriar inqͥt: uoluntatt̃ patris mei
facio. s autẽ morte sũ dignꝰ: nichil feci unde moriar.
sed facio urdt moriar: ut illi ꝑinnocentis mortt̃ lib̾ent᷑:
qui habebant quare morerent᷑. Collocauer̃ me in tene¬
brosis. tanꝗͣ in infernis: tanꝗͣ in sepulchro: tanꝗͣ in ip.¬
sa passione: uelut mortuossȩcłi: eũ qͥ dicit. fact᷑ sũ sic̃
hõ sine adiutorio in mortuis lib. Qͥd. ẽ. lib: Quare lib̾:
Quia om̃is qͥfacit peccatũ. seruus. ẽ. peccati. Deniq ñ
soluera a uincłis: nͥ libͣ auincłis. Ille lib̾ mortẽ occidit:
uincłm uinxit: captiuitatẽ captiuauit: & colloc auer̃

Expanded text:
praepositus mortis, operis mali persuasor, supplicii exactor; «Vepraepositus mortis, operis mali persuasor, supplicii exactor; «Venit,» inquit, «et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sQuia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverun
Abbreviated transcription (Latin):
Contͣ hos uigilemꝰ: ut dicere possimꝰ. Nr̃a aut̃ conuersatio.:
incęlis.ẽ. Humiliauit inqͥt in t̾ra uitã meã: inimicꝰ. Col¬
locauer̃ me in tenebrosis: sic̃ mortuos sȩcli. Hoc acapite ex¬
peditiꝰ audistis. s expeditiꝰ hoc in capite agnosctis. Ille enĩ
ꝓ nob̾ mortuus factꝰ ẽ: sed ũ mortuus sȩcli. Qui enĩ
mortui st̃ sȩcli : Et qͦmͦ ille ñ erat mortuus sȩcli :
Mortui sȩcłi. merito mortui: mercedẽ recipientes ini¬
quitatis: & mortẽ ducentes ex peccati ꝓpagine: exilla
uoce qua dicit᷑. Ego enĩ in iniquitate conceptꝰ sũ: &
in peccatis mat̾ mea me inutero aluit. Uenit autẽ
ille ꝑ uirginẽ assumens carnẽ. ñ iniquitatẽ carnis:
assumens carnẽ mundã: mundatricẽ. Illũ autẽ quẽ
peccatorẽ putabant. tanꝗ̃ mortuũ sȩdi deputabant.
At ille qui in alio psalmo dixit. quȩ ñ rapui tc̃ exsolue¬
bã: & qͥdixit in euanglio. eece uenit pͥnceps mundi.

Expanded text:
 conversatio in coelis est» . «Humiliavit,» inquit, «in terra vitam meam» inimicus. 8. «Collocaverunt me in tenebrosis, sicut mortuos saeculi.» Hoc a capite expeditius auditis, et expeditius hoc in capite agnoscitis. Ille enim pro nobis mortuus factus est, sed non mortuus saeculi. Qui enim mortui sunt saeculi? et quomodo ille non erat mortuus saeculi? Mortui saeculi, merito mortui, mercedem recipientes iniquitatis, et mortem ducentes ex peccati propagine; ex illa voce qua dicitur: «Ego enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit» . Venit autem ille per virginem assumens carnem, non iniquitatem carnis, assumens carnem mundam mundatricem. Illi autem quem peccatorem putabant, tanquam mortuum saeculi deputabant. At ille qui in alio psalmo dixit, «Quae non rapui, tunc exsolvebam» ; et qui dixit in Evangelio, «Ecce venit princeps mundi,»
Abbreviated transcription (Latin):
In om̃ibꝰ gͦ dĩ oꝑibꝰ meditatione om̃iũ oꝑũ di. gram insi
iudai nuat: grãm cõmendat: grãm se inuenisse
głatur. gram qua gratis salui facti sumꝰ. qr oegra
tollis ignorans dĩ iusticiã: Dedisti forte aliqͥd ut
saluus et̃s. Quid dedisti ut hõ eẽs: Respice gͦ conditorẽ
uitę tuę: substantię ⁊iusticię & salutis auctor ẽ. Medi¬
tare in facturis manuũ eiꝰ: qr & iusticiã quȩ inte . ẽ. ad
manũ eiꝰ inuenies ꝑtinere. Audi apłm hoc te docentẽ.
N ex oꝑibꝰ inquit: ne forte qͥs extollat᷑. Oꝑabona ñ habeinꝰ:
Habemꝰ plane. Sed uide quid sequit᷑. Ipsi enĩ sumꝰ fignĩtũ :¬
dixit : ipsiꝰ sumꝰ figm̃tũ. Forte naturã qua homines
sumus connemoratre uoluit. hoc appellato frginto:
on plane: Deoꝑibus loquebatur. Nlon inquit exoꝑibus

Expanded text:
 meditatione omnium operum Dei gratiam insinuat, gratiam commendat, gratiam se invenisse gloriatur, gratiam qua gratis salvi facti sumus: quia et tollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus planedixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato figmento? Non plane; de operibus loquebatur: «Non,» inquit, «ex operibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ nullũ afferentes: sed suspirate in ęt̾nã hie¬
rłm. Quo p̃cedit spes urã : sequat᷑ uita urã. Ibi
mͦ. Desuꝑ amplectit᷑. secũ in illa ciuitate: ę qua
les anglis di. Non auderemꝰ hoc suspicari de nob̾
nͥ ꝓmittera ueritas. Hoc gͦ concupiscite frs̃. hoc
cupiditatib urĩs. Hostis maior ÷: occidat᷑ ad
petrã. Breuis hostis. ẽ: clidat᷑ ad petrã. Et ma¬
iores in petra occidite: & minores ad petram
elidite. Petra uincat. In petra ȩdificamini: si ñ
nultis tolli aut afluuio. aut auentis. aut a
pluuia. Si uultis armati ce̾. contͣ tẽptationes
in sȩcło: crescat & roboret᷑ desidiũ inerłm ȩt̃nȩ

Expanded text:
ctum nullum afferentes. Sed suspirate in aeternam Jectum nullum afferentes. Sed suspirate in aeternam Jerusalem; quo praecedit spes vestra, sequatur vita vestra: ibi modo desuper: amplectetur secum in illa civitate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo concupiscite, fratres, hoc cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armati esse contra tentationes in saeculo, crescat et rob
Abbreviated transcription (Latin):
Ad te gentes uenient ab extremo t̾rȩ: & dicent.
Uere mendaciũ coluer̃ patres nr̃i: uanitatẽ
quȩ illis ñ ꝓfuit. Iã uiuenes dicunt qͥ occisi
erant pariuili. sequendo ipsas uanitates: ꝓi¬
ciendo autẽ uanitates & reuiuiscendo in dm̃
ꝓficiant & retribuant babyloniȩ. Q.ualẽ re¬
tributionẽ illi retribuent : Quã retribuit
nob̾. Paruuli eiꝰ uicissim effocent᷑: ĩmo paruu¬
li eiꝰ uicissĩ elidant᷑ & moriant᷑. Qui st̃ parauli
babiloniȩ: Nascentes malȩ cupiditates. St enĩ
qui cũ uitete cupiditate rixant᷑. Quando nas¬¬
citur e cupiditas.Anteꝗͣ robur faciat aduer¬
sũ te mala consuetudo. Paruula c̃. enĩ cupiai¬
tas: anteꝗ̃ praitę consuetudinis robur atiẽ ꝑie
Cũ paruula. ẽ: elide eã. Sed times ne elisa ñ
cẽ cantate cantica syon. Quã libent̃ audistis:
tã libentiꝰ agite qđ audistis: si ñ uultis eͥeͥ sa¬
lices babyloniȩ : pasti de fluminib eiꝰ & fru¬

Expanded text:
extremo terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt» «patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» . Jam juvenes dicunt, qui occisi erant parvuli sequendo ipsas vanitates: projiciendo autem vanitates, et reviviscendo in Deum proficiant, et retribuant Babyloniae. Qualem retributionem ei retribuent? Quam retribuit nobis. Parvuli ejus vicissim offocentur; imo parvuli ejus vicissim elidantur, et moriantur. Qui sunt parvuli Babyloniae? Nascentes malae cupiditates. Sunt enim qui cum vetere cupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consuetudo, cum parvula est cupiditas, nequaquam pravae consuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non cem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, et fru
Abbreviated transcription (Latin):
petrã. Ipsa . ẽ. retributio. Quid enĩ nob̃ fecit ista
babilonia : lã cantauimꝰ in illo psalmo: sermo¬
nes mniquoꝵ p̃ualuer̃ aduersũ nos. Quando
enĩ nati sumꝰ. par uulos nos inuenit ista con¬
fusio sȩcłi huiꝰ : & offocauit nos erroꝵ diuer.¬
soꝵ uanis opinionib adhuc infantes. Natꝰ
infans futurꝰ ciuis hierłm. & in p̃destinatio
ne iã ciuis: sed interĩ captiuatꝰ ad tẽpus. qͥd
discit amare nͥ qđ insusurrauerint parentes:
Instruunt & docent illũ auariciã: rapinas.
nũ & ligaturarũ. Quid facturus. ẽ. adhuc
infans anima tenera: attendens ad maio¬
res quid agant. ut qđ eos uidit facere hoc
sequarur : Babilonia gͦ ꝑsecuta. ẽ paruu¬
los nos: sed ds̃ dedit nob̾ agnitionẽ sui iã
grandib. ut ñ sequeremur errores paren

Expanded text:
petram.» Ipsa est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: «Sermones iniquorum praevaluerunt adversus nos» . Quando enim nati sumus, parvulos nos invenit ista confusio saeculi hujus; et offocavit nos errorum diversorum vanis opinionibus adhuc infantes. Natus infans futurus civis Jerusalem, et in praedestinatione Dei jam civis, sed interim captivatus ad tempus, quando discit amare, nisi quod insusurraverint parentes? Instruunt et docent illum avaritiam, rapinas, num et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit agere hoc sequatur? Babylonia ergo persecuta est parvulos nos; sed Deus dedit nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non sequeremur errores paren
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne de uita ęt̾na quęrens. quasi de canticis
syon int̾rogauit: Serua mandata: ait illi dñs.
Et ille de fastu cũ audisset: respondit. Iã om̃ĩa
hȩc inqͥt ĩpleui a iruentute mea. Q dñs dixit
quasi consiliũ ad uitã ęt̃nã. & tã diu nos lau-¬
dant quã diu respondeamꝰ qđ quȩ rant. Dedit
de illo docum̃tũ. tanꝗͣ nob̃ dicturis aliquan¬
do talib hominib. Quomͦ cantabimꝰ canticũ
dnĩ in t̾ra aliena : Ecceait uis c̾e̾. ꝑfectꝰ: Ua¬
de uende omĩa quȩ habes & di pauꝑib & habe¬
bis thesaurũ in cęlo: & ueni sequere me. Ut
discat multa cantica de canticis syon. priꝰ impe¬
dimenta reiciat: expeditꝰ ãbulet. neullo onere p̃gͣuet᷑. &¬
discet aliqͥd decanticis syon. Ille aut̃ c̃tristatꝰ᷑. abscessit.
Dicamꝰ post illũ. Quomodo cantabimꝰ canticũ
dñ in t̾ra aliena : Et ille qͥdẽ discessit. spẽ tam̃

Expanded text:
Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audisset, «Jam omnia haec,» inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tio ñ es hinc. aliunde es. ne cũ illi qͥ tͥ dicunt
cantate nob̾ uerba canticoꝵ. dicite nob̾ hymnũ.
cantate nob̾ de canticis syon. quasi amant᷑ a
te. & affectas amiciciã eoꝵ: & cũ times talib
displicere. incipiat te deiectari babylonia. &
obliuiscaris hierłm. Hoc gͦ timens. uide qͥd
subiciat : uide quid sequat᷑. Passus. ẽ. enĩ homo
iste qui cantabat: et ipse homo sumꝰ nos. si uo¬
lumꝰ. Passꝰ. ẽ undiq talia int̾rogantes. & adu-¬
latione blandientes: mordacit᷑ rep̃hendentes.
falso laudantes. qđ ñ capiunt exigentes: qͦ ple¬
ni st̃ fundẽ nolentes. & int̾ turbas taliũ tanquã
ꝑiclitans. erexit animũ ad recordationẽ syon:
& constrinxit se talis anima iuratione quadã.
le int̾rogantul: quȩrentiũ. & discere nolentiũ.
Ecce inde erat ciuis ille qͥ dñm int̾rogauit. Ma¬
gister bone: quid faciã ut uitã ę̧t̾nã conseqͥr :

Expanded text:
non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticorum, dicite nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anima juratione quadam, le interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam consequar?»
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ea capis. Oportet ut exinaniaris qͦ plenꝰ es: ut
possis impleri qͦ manis.es. Ergo noli facile huic
aliquid dicere. Lignũ .ẽ. salicis: lignũ .ẽ. sttxile:
dignũ sit aꝑiri. Ille te ĩpleuit. qͥ me captiuũ dux
ipse tͣe int̾rogat de te. Astutꝰ ẽ. dolose quęrit.
Non quęrit ubͣdis cat: sed quid repħendat. Ego
nob̾ hymnũ: cantate nob̾ de canticis syon. Qͥa
respondemꝰ: Babylonia te portat: ⁊ babilonia
te continet: babylonia te nutrit: babilonia¬
adȩ. te loquit᷑. Non nosti caꝑe: nͥ qđ fulget ad
tẽpꝰ. Etna meditari ignoras: ñ capis qđ int̾ro¬
gas. Quomͦ cantabimꝰ canticũ dnĩ in t̾ra aliena:¬
ueritatẽ quantulac̃q nostis: & uidett quã
necesse sit ut tales patiamini irrisores: exactores
ueritatis. pleuos falsitatis. Respondete illis exi
dnĩ in t̾ra aliena: Sed uide qͦmͦ uerseris int̾
cos opople dĩ. o corpus xp̃i. o generosa ꝑegrina

Expanded text:
non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprehendat. Ernobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignoras, non capis quod interrogas. «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra alienaveritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigDomini in terra aliena?» 12. Sed vide quomodo verseris inter eos, o popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio
Abbreviated transcription (Latin):
cia : attendis qr crescit & continentia. Quare
tã cȩcus es ut amurcã fluentẽ ꝑ plateas ui¬
deas: olcũ in gemellario ñ uideas: Et hoc
ñ sine causa. Qui enĩ male uersant᷑: publice
noti st̃. Qui autẽ se conuertunt ad diũ: &
a sordib malarũ cupiditatũ purgant᷑. occulti
st̃: qr & in ipso & exipso torculari amurca aꝑte
fluit oleũ: occulte eliquat᷑. Acclamastis ad
ista. & gaudetis adista: qr iã potestis sedẽ
suꝑ flumina babilonis & flere. Illi autẽ qͥ ca¬
ptiuos duxer̃ nos. quando intͣnt in corda ho¬
minũ. & int̾rogant nos ꝑ corda linguas eoꝵ
qͦs possident & dicunt nob̃. cantate nob̾ uer¬
ba cauticoꝵ. reddite nob̃ rationẽ aduentꝰ xpi.
& quȩ. ẽ. alia uita: uolo cređe: doce me ratio¬
nẽ. quare mͥ ĩꝑas ut credã: respondeo illi & di¬
Co. Ohomo qͦmꝰ ñ uis tͥ imꝑem ut credas: Plenꝰ
es malis cupiditatib. Si dicã bona illa hierłm.:

Expanded text:
tia; attende quia crescit et continentia. Quare tia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurũ in cȩlo: & sequunt᷑ dñm. Dicis illis.
Ecce quid attulit xp̃c. Quã multi faciunt ista
ut distribuant res suas egenis. & fiant pau¬
ꝑes ñ necessitate sed uoluntate : sequentes
dñm: sꝑantes regnũ cęloꝵ. Irriadent isti qͣsi
stultos: & talia in quiunt bona attulit xpc̃
ut ꝑdat homo ressuas: & cũ egenis dat re-¬
maneat egenꝰ Quid gͦ facies: Bona xpĩ
cui dedisti locũ in corde tuo. Priora tẽpora
respicis: & quasi lȩtiora uident᷑ tͥ fuisse tẽ¬
pora pͥstina. quȩ sic erant tanꝗͣ oliuȩ penden¬
tes in arbore ducentib uentis: quasi quadã
lib̾tate aurȩ ꝑfruentes uago qͦdã desidio suo.
Uentũ.ẽ. ut oliua mitteret᷑ in torculari.
ñ enĩ sẽꝑ pendẽ habebat in arbore. Iã finis
ẽ. anni. Non sine causa inscribunt᷑ psalmi
quidã ꝓtorcul arib. In arbore libtas: in tor¬
cularib p̃ssura. Cũ gͦ res humanę conte-¬
runt᷑ & p̃munt᷑: attendis qr crescit auari.¬

Expanded text:
thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Chriscui dedisti locum in corde tuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mittenon enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avari