comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ꝑegrinorũ corpora collocen¬
tur. Qd quidem. ꝓuidentia factũ
puto: ut p̃cium saluatoris. ñ pecca¬
torib sumptũ p̃beat. s ꝑegrims¬
requiẽ subministret: ñ sacrilegis
sit adluxũ. s defũctis sit ad sepul¬
crum: ut iam exinde xp̃c et uiuos
sanguinis sin passione redimat:
et mortuos p̃ciosa passione susci¬
piat. Precio gͦ dñici sanguinis:
ager figuli comparat᷑ Legimus in
scripturis. qđ totiꝰ grm̃s humani
salus redempta fit sanguine salua¬
toris: sic̃ ait apłs petrus. Non enĩ
redempti estis corruptibilib auro
uel argento: s p̃cioso sanguine
agni immacłati et in contamina¬
san A guis ẽ dñi: uide gͦ qͥa illo¬
ñ tam redempta sit agrit̾rena fra¬
gilitas: quã totiꝰ mundi in columi¬
tas sempit̾na. Ait cnĩ euanglista:
Non eñi uenit xp̃c ut iudicet᷑ mun¬
dum: s ut saluet᷑ mundus ꝑ ipsum.
Uide inqũa. ne pecunia illa non
tam comparatio sit agri parua¬

Expanded text:
in quo peregrinorum corpora collocenin quo peregrinorum corpora collocentur. Quod quidem providentia Dei factum puto; ut pretium Salvatoris non peccatoribus sumptum praebeat, sed perrequiem subministret; non sacrilegis sit ad lusum, sed defunctis sit ad sepulcrum; ut jam exinde Christus et vivos sanguinis sui passione redimat, et mortuos pretiosa passione suscipiat. Pretio ergo Domini sanguinis ager figuli comparatur. Legimus in Scripturis, quod totius generis humani salus redempta sit sanguine Salvatoris, sicut ait apostolus Petrus: Non enim redempti estis corruptibilibus auro, vel argento, sed pretioso sanguine quasi agni immaculati et incontaminasanguis est Domini, vide ergo quia illa non tam redempta sit agri terrena fragilitas, quam totius mundi incolumitas sempiterna. Ait namque evangelista, Non enim venit Christus ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Vide, inquam, ne pecunia illa non tam comparata sit agri par
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓxima dominica
p̃dicasse: qđ iudas sca¬
Urioth ꝓpria sententia
condemnatus. ad phariscos do¬
minici mercedem sanguinis re
portaret: & actus penitentia. re¬
fuderit uenditionis precium:
s conscientie sue non resoluerit
scelus. Deniq pꝰ redditum p̃cium.
laqueo se suspendit: ut qͥ se multa¬
uerat pecunia: multaret & ui¬
ta. Intelligens enim quantũ scelꝰ¬
admiserit: non sufficit tor ei sa¬
crilegii carere mercede. ñcareret
et salute. Dignum enĩ se morti
iudicauit: quod xp̃m uitã omin¬
um tradidisset. Scuerissimꝰ igit᷑
iudex sui uuidas: uł mulciscendo
confidet᷑ quẽ negauerat intraden¬
do. Restituit gͦ pecuniã phariseis:
s nec pbarisei. eã libent̃ acciput.
Dicunt emĩ: illicitũ sͥ eẽ insuis eã
habere thesauris. Uidetegͥ. qͣnta
tus dñice sit pecunie: quã in de iu¬
das reicit: hinc pharisei in locu¬
los ñ recludt̃. Iusti em̃ sanguinis
p̃cium: ꝑtimescit iniquitas possi
sei. ut ex ea ager figuli comparet᷑.

Expanded text:
oxima Dominica praedicasse, quod Judas Iscarioth propria sententia condemnatus, ad Pharisaeos Dominici sanguinis mercedem reportarit, et actus poenitentia refuderit venditionis pretium; sed conscientiae suae non resolverit scelus. Denique post redditum pretium, laqueo se suspendit; ut qui se multaverat pecunia, multaret et vita. Intelligens enim quantum admiserit scelus, non suffecit ei sacrilegii carere mercede, nisi careret et salute. Dignum enim se morte judicat, quod Christum vitam omnium tradidisset. Severissimus igitur Judas sui judex, vel in ulciscendo confitetur, quem negaverat in tradendo. Restituit ergo pecuniam Pharisaeis; sed nec Pharisaei eam libenter accipiunt: dicunt enim illicitum sibi esse in suis eam habere thesauris. Vide igitur quanta vis dominicae sit pecuniae, quam inde Judas rejicit, hinc Pharisaei in loculos non recludunt. Justi enim sanguinis pretium pertimescit iniquitas possidsaei, ut ex ea ager figuli comparetur,
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. Remansit enĩ illis sine saluato¬
re ler exammis et truncata. Nã exeo
utiq iudȩi diuina ñ sapiunt: ex qͦ
sine capite eẽ cȩꝑunt. Iter gͥ fac̃ dño.
qͥ int̾ cet̾as conscientiȩ uirtutes.
matrimonii limitẽ ñ excedit: nec
comugii p̃scriptũ t̾minũ. adulteri¬
na ꝑmixtione cõmaculat. Sunt
eñ ñ nulli qͥcũ legib uxores duxe¬
rint. contͣ diumitatis legem sibi
sociant concubinas: ñ intelligen¬
tes qd contͣhendo matͥmonia. ꝓpͥis
se uinculis construxert̃. Qui eñi
legib: duc̃ uxore: ꝓfitet᷑ se contra¬

Expanded text:
ratur. Remansit enim illis sine Salvatoratur. Remansit enim illis sine Salvatore Lex exanimis et truncata; nam ex eo utique Judaei divina non sapiunt, ex quo sine capite esse coeperunt. 8. Iter igitur facit Domino, qui inter caeteras continentiae virtutes matrimonii limitem non excedit, nec conjugii praescriptum terminum adulterina permixtione commaculat. Sunt enim nonnulli qui cum legibus uxores duxerint, contra Divinitatis legem sibi sociant concubinas, non intelligentes quod contrahendo matrimonia, propriis se vinculis constrinxerunt: qui enim legib
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ hanc fragilẽ carnẽ nr̃am. quȩ
ante aduentũ xp̃i dñabatur ad
uicia. pꝰ aduentũ eiꝰ restricta sit
ad uirture: et q̃ ante luxurian¬
do dilatabat᷑ in pinguedinẽ. nc̃
abstinendo attenuat᷑ inꝑelle:
Exitũ uͦ eiꝰ qua beatũ legimꝰ: scilicet
qͦd psaltria regis filia. post illã
inimicã uoluptatẽ cap̃t eus pe¬
tierit. Qͥd mirũ si psaltria occi¬
dit ꝓpħam: Scimꝰ qͥa lipxuria
semꝑ ẽ mimica iustitiȩ: & quod
iniquitas sine cessatione ꝑsequit᷑
ueritatẽ. In qͦ facto: gͣnde my steri¬
um continet᷑. Nam utiq ista psal¬
tria.synagogae ẽ comparanda:quȩ
xp̃m. dum luxuriat᷑. occidit. Quod
aũt ista psaltria synagoga sit. dñs
saltastis. Curaũt a iohis corpore
caput ablatũ sit: manifesta res ẽ
Iob̃es sic̃ inscriptis astruit᷑: typũ
legis gerebat. De dño aut̃ legimus:
quia turi caput xp̃c ẽ. Ergo cuma
quodãm aiudeis legis cultoribꝰ sepa¬

Expanded text:
nisi hanc fragilem carnem nostram, quae nisi hanc fragilem carnem nostram, quae ante adventum Christi dominabatur ad vitia, post adventum ejus restrictam esse ad virtutem; ut quae ante luxuriando dilatabatur in pinguedinem, nunc abstinendo attenuaretur in pellem? 6. Exitum vero ejus quam beatum legimus, scilicet quod psaltria regis filia post illam mimicam voluptatem caput ejus petierit? Quid mirum si psaltria occidit prophetam ? Scimus quia luxuria semper est inimica justitiae, et iniquitas sine cessatione persequitur veritatem. In quo facto grande mysterium continetur; nam utique ipsa psaltria Synagogae est comparanda, quae Christum, dum luxuriatur, occidit. Quod autem ista psaltria Synagoga sit, dicit saltastis . 7. Cur autem a Joannis corpore caput ablatum sit, manifesta res est. Joannes, sicut Scripturis astruitur, typum Legis gerebat: de Domino autem legimus, quia viri caput Christus est . Ergo cum a quodammodo a Judaeis Legis cultoribus sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ipse aũt ioħs uestitũ habe¬
bat de pilis cameloꝵ: et ronapel¬
licia circa lũbos eiꝰ. Ssca aũt eius
erat: locuste ⁊ mel siluestre. Que
gͥ maior humilitas in ꝓpħa: quã
contẽptis mollib indtim̃tis. pilo¬
rum asꝑitate uestiri: Quȩ deuo¬
tior fides: qͣm p̃cinctũzona. pa¬
ratũ ẽẽ semꝑ ad omne seruitutis
obseqͥũ: Quȩ p̃clarior abstinen¬
tia: quã spretis uite huiꝰ delicuis.
stridulis uesci locustis. ac melle
usui erant:arbitror in his ipsis
ꝓpħiã fuisse. Nam utiq cum p̃¬
nuntiꝰ xp̃i. uestim̃tũ habebat. ca¬
moloꝵ asꝑitate contextũ: qͥd ali¬
ud significat. nisi q ipse xp̃c ad¬
ueniens. usurus eẽt indumento
humani corporis. qd̾ erat peccato¬
rũ aspitate densatũ: et qđ uelut
immundissimȩ bestie. hoc ẽ gen¬
cilis popłi circũdatꝰ exuuns. de¬
formitatẽ eiꝰ ipse gestaret: Zona
uͦ pellicia qͥd aliud demonstrat:

Expanded text:
ait: Ipse autem Joannes vestitum habeait: Ipse autem Joannes vestitum habebat de pilis camelorum, et zona pellicea circa lumbos ejus. Esca autem ejus erant locustae, et mel silvestre . Quae igitur major humilitas in propheta, quam contemptis mollibus indumentis, pilorum asperitate vestiri? Quae devotior fides, quam praecinctum zona paratum esse semper ad omne servitutis obsequium? Quae praeclarior abstinentia, quam spretis vitae hujus deliciis, stridulis vesci locustis ac melle usui erant, arbitror in his ipsis prophetiam fuisse. Nam utique cum praenuntius Christi vestimentum habebat camelorum asperitate contextum, quid aliud significat, nisi quod ipse Christus adveniens usurus esset indumentum humani corporis, quod erat peccatorum asperitate densatum: et quod velut immundissimae bestiae, hoc est, gentilis populi circumdatus exuviis, deformitatem ejus ipse gestaret? Zona vero pellicea quid aliud demonstrat,
Abbreviated transcription (Latin):
se recipit. nͥ conscientia reuocet᷑.
ne possit excusari: Conscientia
enĩ. reum suũ semꝑ tacita. sine
contradictione conuincit. & iudi¬
cat. Hodieq gͦ ioħes clamat. &¬
dicit. Parate iuã dñi: rectas faci¬
te semitas eiꝰ. Parate gͦ iubem᷑
uiam dñi: scilicet. ñ aggerẽ itine¬
ris: s fidei puritatẽ. Uñs enĩ non¬
t̾renam semitã carpit: s secreta
m̃tis incedit. Si qͥd gͥ in hac uia
fuerit morib asꝑum: crudeli¬
tate durũ: conu̾satione pollutũ:
iubem᷑ mundare. exequare. com¬
ponẽ: ut suꝑueniens dñs. ñ of¬
fendat in nob̃: s magis reꝑiat
uiã castitate purã: ꝓcliuẽ fide:
elemosinis eminente. Qͦd autẽ
tali itinere incedere soleat dñs:
ipse uiã parauit saluatori. Per
omĩa plane aduemente xp̃o.
tramite uiȩ sue coposuit. ⁊ direc̃.
Nam fuit utiq ieiunꝰ. humilis.
ꝑ arcꝰ ⁊ uirgo. Om̃s enĩ has uir¬
tutes eiꝰ euangłista describens:

Expanded text:
se recipit, nisi conscientia revocetur, se recipit, nisi conscientia revocetur, non potest excusari. Conscientia enim reum suum semper tacita sine contradictione convincit et judicat. 3. Hodieque ergo Joannes clamat et dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Parare ergo jubemur viam Domini, scilicet non aggerem itineris, sed fidei puritatem; Dominus enim terrenam semitam carpit, sed per secreta mentis incedit. Si quid igitur in hac via fuerit moribus asperum, crudelitate durum, conversatione pollutum, jubemur mundare, exaequare, componere; ut superveniens Dominus non offendat in nobis, sed magis reperiat viam castitate puram, proclivem fide, eleemosynis eminentem. Quod autem tali itinere incedere soleat Dominuipse viam paraverit Salvatori. Per omnia plane, adveniente Christo, tramitem viae suae composuit et direxit. Nam fuit utique jejunus, humilis, parcus et virgo; omnes enim has virtutes ejus Evangelista describens
Abbreviated transcription (Latin):
silentii nr̃i ueniã pete¬
remꝰ. qđ ꝓsalute cõmu¬
m.sac̾dotibꝰ etiã tacen¬
tib doctrina euangłica ñ taceat:
et qd silentiũ coꝵ suppleret diui¬
na sententia. Semꝑ enĩ diuina seri¬
ptura loquit᷑ & clamat:. sic̃ scͥptũẽ
de iohe. Ego uox clamantis indeser¬
to. Non enĩ tantũ illo intempore
clamauit ioħes. qͦ phariseis annun¬
tians dñm saluatorẽ dix̃. parate
uiã dñi. rectas facite semitas dĩnrĩ:
s & hodieq clamat in nob̃. et uocis
suȩ tonitruo deserta nr̃oꝵ concu¬
tit peccatoꝵ. Aclicet sc̃a martyrii
morte dormierit: uox tam̃ eius
uiuit. Dic̃ enĩ & nob̾ hodie: para¬
te uiam dñi. rectas facite semitas
uina clamat & loquit᷑ Uude et
ad cam diẽ ds̃. Uox sanguinis frĩs
tui clamat ad me. Nulla utiq san¬
giuinis uox ẽ: s clamare dicitur
re serm onibꝰ᷑: quã conscientie
ipsiꝰ criminatione constringe̾.
Quãuis enĩ malũ factũ. sim u̾
ba ꝓducat᷑. excusationẽ fortas¬

Expanded text:
silentii nostri veniam peteremus, quod pro salute communi, sacerdotibus etiam tacentibus, doctrina evangelica non taceat, et quod silentium eorum suppleret divina sententia; semper enim divina Scriptura loquitur et clamat, sicut scriptum est de Joanne: Ego sum vox clamantis in deserto . Non enim tantum in illo tempore clamavit Joannes, quo pharisaeis annuntians Dominum Salvatorem, dixit: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus ; sed et hodie clamat in nobis, et vocis suae tonitruo deserta nostrorum concutit peccatorum. Ac licet sancta martyrii morte dormierit, vox tamen ejus vivit; dicit enim et nobis hodie: Parate viam Domini, rectas facite semitas vina clamat et loquitur. 2. Unde et ad Cain dicit Deus: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me . Nulla utique sanguinis vox est, sed clamare dicitur re sermonibus, quam conscientiae ipsius 462 criminatione constringere. Quamvis enim malum factum si in verbo producatur, excusationem fortas
Abbreviated transcription (Latin):
cillȩ filiꝰ heres ñ ẽ: gͦ nec filiꝰ ẽ Cur
aũt querit᷑ tale contub̃mũ: de qͦ
susceptꝰ filiꝰ. nec successionis possit
heres ec̃. nͨ sanguinis: Nec enĩ ha-¬
bere pot hereditatis consortium:
suscipiunt᷑ adult̾i: qͥ patͥ. pudori
sint. ñ honori: Dic̃ scriptã: adul¬
sitalib morib p̃dita ẽ. ut mereat᷑
consortiũ: mereat᷑ et nom̃ uxoris.
Presta concubinȩ tuȩ lib̾tatẽ & nom̃
seruitiũ: & castitatẽ quã ꝓmisit cu¬
stodit. tam m̃te qͣm corpore. St̃ enĩ
pleriq qͥ singularẽ uitã ꝓponentes.
singuli eẽ ñ posst̃: s quert̃ sͥ contu¬
bernia. atq utinã fr̃m. Inuenis¬
ñ conuenit : et libentiꝰ ei conue¬
nit cũ sorore: qͥ ñ sequit᷑ seniorem.
utilia cõmonentẽ: et seqͥt᷑adolescen¬
tulã incongrua cachinnantẽ. Cuiꝰ
et si sincere corpꝰ sit: anima ñ pot̃
cũ a senioribꝰ arguunt᷑. dicentes:
Grauit̃ irascit᷑ ep̃c: patientior ẽẽ
deberet. Audigͦ optime clerice. A¬

Expanded text:
 heres non est, ergo nec filius est. Cur autem quaeritur tale conjugium, de quo susceptus filius nec successionis possit heres esse nec sanguinis? Nec enim habere potest hereditatis consortium suscipiuntur adulterini, qui patri pudori sint, non honori? Dicit scriptura: Adulsi talibus moribus praedita est, ut mereatur consortium, mereatur et nomen uxoris: praesta concubinae tuae libertatem et nomen servitium, et castitatem quam promisit, custodit tam mente, quam corpore. Sunt enim plerique qui singularem vitam proponentes, singuli esse non possunt, sed quaerunt sibi contubernia, atque utinam fratrum. Invenisnon convenit, et libentius ei convenit cum sorore: qui non sequitur seniorem utilia commonentem, et sequitur adolescentulam incongrua cachinnantem; ejus etsi sincerum corpus sit, anima non potest cum a senioribus arguuntur. Dicunt: Graviter irascitur episcopus, patientior esse deberet. Audi ergo, optime clerice:
Abbreviated transcription (Latin):
aut de t̾ris ad cȩlos meditam ascen¬
xp̃c dñs: qui priusꝗͣ rediret ad ce¬
los. ꝓmisit discipłis suis. dicens.
Cum aut̃ ascendero: rogabo adpa¬
trem meũ:⁊ mitcet uobis alium
paraclytũ. qͥ uob̃cũ sit inet̾nũ. sp̃m
ueritatis. Unde credendũ ẽ ad pa¬
trem ꝑuenisse xp̃m: cũ uidemꝰ ad
apłos descendisse paraclytũ. Cre¬
dendũ in quã ẽ sic̃ ait dd̃ de salua¬

Expanded text:
autem de terris ad coelos docemur ascennus, qui priusquam rediret ad coelos promisit discipulis suis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde credendum est ad Patrem pervenisse Christum, cum videmus ad apostolos descendisse Paracletum. Credendum, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
osse credo uos frs. que sit
ratio qd uenerabilẽ hanc
pentecosten diẽ ñ minore
leticia celebremꝰ. quã sc̃m pascha cu¬
rauimiꝰ. et qđ eadem deuotione. huiꝰ
sollempnitatis obseruantiã decur¬
rimꝰ: sic̃ illiꝰ obseqͥa festiuitatis im
pleuimꝰ. Tunc eñĩ sic̃ mͦ fecimꝰ ieu¬
nauimꝰ sabbo: uigilias celebraui¬
mus: orationib ꝑ noctant̃ institi¬
mus. Unde necesse ẽ: sumlis ob¬
seruantia. simalc̃ letitiã subsequat
Est letitia plane consimilis: Tunc
enĩ ab inferis resurgentẽ suscepi
citi. xp̃i p̃cabam aduentũ: modo
trepidi uł ienuni. paracliti. deside¬
ramus aduentũ. In omĩb enĩ ds̃ sa¬
luti ꝓuidit humane. Tc̃ enĩ nob̃

Expanded text:
os credo, fratres, quae sit ratio quod venerabilem hanc Pentecostes diem non minore laetitia celebremus quam sanctum Pascha curavimus, et quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festus. Tunc enim, sicut modo fecimus, jejunavimus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctantes institimus: unde necesse est, similem observantiam similis laetitia subsequatEst laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimciti praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in omnibus enim Deus saluti providit humanae; tunc enim no
Abbreviated transcription (Latin):
aduo.. catus ẽ. cũ assurgit. Iudex
plane iudeis ẽ: aduocatꝰ xp̃ianis.
hic enĩ stans apud patrẽ. xp̃ianoꝵ
licet peccantiũ causas exorat: ibi
residet cũ patre. phariseoꝵ ꝑseq̃n¬
tium peccata condempnans. Illis
indignans. uchem̃t̾ ulciscit᷑: his
int̾ueniens. lenit miscret᷑. Hic stat.
residet. ut condẽpnet uidȩ ꝓditoris

Expanded text:
advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat residet ut condemnet Judae proditoris
Abbreviated transcription (Latin):
rib ñ comqͥnauert̃. Refert gͣ ꝓpħa¬
dd̃. Dix̃ dñs dño meo: sede ad dexte¬
ram meã. Hoc ẽ. Dñs pat̾. dño dõ
xp̃o filio. thromi sui illũ offert sub¬
limem consessũ: et honoris gr̃a. ad
dert̾am sui illũ et̾na sede constitu¬
it. Legimꝰ aut̃ in actib apłoꝵ. di¬

Expanded text:
ribus non coinquinaverunt. Refert ribus non coinquinaverunt. Refert d: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus apo
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ. Dix̃ dñs dño meo: sede ad
dext̾̃am meã. Scd̾m consuetudinẽ
nr̃am illi consessus offert᷑: qͥ aliquo
ris grã ꝓmerct᷑ ut sedeat. Ita gͦ et
lum suꝑans. resurrectione sua in¬
ferna reseransaanꝗ̃ ꝑfecto oꝑe ad
celos uictor adueniens: audit a
deo patre. sede ad dext̾am mcã. Nec
mirũ. si unius sedis offert᷑ filio con¬
sessus a patre: qui unius ẽ substan¬
tie nat᷑a cũ patre. Cur aũt ad dexte¬
ram filius ẽe dicat᷑: moueat aliqũe
fortasse. Licet enĩ dignitatis gradꝰ
ñ sit. uͥ plenitudo diuinitatis ẽ. ta¬
men ideo addextãm sedet filius.
ñ quo p̃ferat᷑ patri: s ne inferior
ẽẽ credat᷑. Et ido ad dext̾am filius.
ad sinistram uͦ constituent᷑ hedi
Hecesse ẽ gͦ partẽ ouium primus
agnus optineat: et secuturo imma¬
culato gregi. locũ dux immaculatꝰ
anticipet: sic̃ ait ioħes in a pocaly¬
psidicens. Hii sunt qͥ sequunt᷑ agnũ¬
dĩ quo cũq uadit: qui se cũ mulie¬

Expanded text:
m: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo ris gratia promeretur, ut sedeat. Ita ergo elum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulie
Abbreviated transcription (Latin):
no p̃dicat᷑. Primo om̃iũ ds̃ qui m¬
re qͦmͦ potest: Deinde aut quali
subsellio sedeat ds̃ qui infinitus ẽ
et immensus: et intra se ipse mag
creaturaꝵ cuncta contineat: Hec
aũt̃ ꝓpt̾ea ascĩs uiris dicta arbitͦr
gis. sedere dr̃: ꝓbonitate int̾cessoris.
stare suggeritur. Ait em̃ beatꝰ apłs.¬

Expanded text:
dicatur. Primo omnium Deus qui ire quomodo potest? Deinde autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magis creaturam cunctam contineat. Haec autem propterea a sanctis viris dicta arbitrorgis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim beatus apos
Abbreviated transcription (Latin):
darent largitate. Raro igit᷑ hoc
tempore inuenimꝰ in xp̃iano po¬
pło locupletem: quia et si pleriq
indomibus auro sunt duites:
tam̃ meccłia iusticia sunt men
satiabile qđ rescruant. Dix̃ dñs
ad cham cum offerret munera:
Si recte offeras. recte audem ñ
diidas: peccasti. quiesce. Sio et
tu xp̃iane non recte diidis. qui
detanto auro tuo maiorem par¬
tem mamonc reseruas. quã dño
largiaris. Sic namq: ananias in
actibus apłoꝵ dũ putat se recte offer¬
qd ꝓmiserat. partem subtrahit:
sacrilegii simul condempnatur
et fraudis. Sacrilegii. quod deum
inpollicitatione fefellerit: frau¬
dis. qđ de integris mumeribꝰ por¬
tionem quandam putauerit sub¬
trahendam. Ait enim apłs petr̃.
cur non totum dederit qđ de se
ipse ꝓmiscrat: quid censemꝰ de
eo qui ñ uult reddere qđ alius
ritis deo: cum pͥmum grãm fidei

Expanded text:
rint largitate. Raro igitur hoc tempore invenimus in christiano populo locupletem; et si plerique in domibus auro sint divites, tamen in Ecclesia justitia sunt mendsatiabile quod reservant. Dicit Dominus ad Cain, cum offerret munera: Si autem recte offeras, recte autem non dividas, peccasti, quiesce . Sic et tu, christiane, non recte dividis, qui de tanto auro tuo majorem partem mammonae servas, quam Domino largiris. Sic namque Ananias in Actibus Apostolorum, dum putat se recte offerquod promiserat partem subtraxit, sacrilegii simul condemnatur et fraudis: sacrilegii, quod Deum in pollicitatione fefellerit; fraudis, quod integris muneribus portionem quamdam putaverit subtrahendam. Ait enim apostolus Pequod non totum dederit quod de suo ipse promiserat; quid censemus de eo qui non vult reddere quod aliiritis Deo, cum primum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dum saluatorem incra p̃torium ꝑse¬
cuti sunt. & p̾sidis eum iudicio con¬
dempnauerunt. In p̃torio gͦ auideis
innocentia oppͥmitur: secretum ꝓdi¬
tur: religio condempnat᷑. Cum enĩ
xp̃e oecidit᷑. omnis in eo ueritas et
iusticia condempnatur. qm̃ ipse est
innocentia. religio seĩtatis atq mis¬
terium.

Expanded text:
orem intra praetorium persecuti sunt, et praesidis eum judicio condemnarunt . In praetorio ergo a Judaeis innocentia opprimitur, secretum proditur, religio condemnatur. Cum enim Christus occiditur, omnis in eo veritas et justitia condemnatur; quoniam ipse est innocentia, religio sanctitatis, atque mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
admodum nemo ante eum: Zelo
taq uicit suꝑiores:. Ita et uos filii.
zelũ dei sumite: Exquirat uos zelus
dei et deuoret: ut unusqͥsq ur̃m dicat:
Exqͥsiuit me zelus domus tue. Apłs
dico: Ipse dñs ait: Zelus domꝰ tuȩ.
comedit me: Sit ergo dei zelus. non
iste humanus quem inuidia gene¬
rat: sit inter uos pax que suꝑat om¬
nem sensum. Amate uos inuicẽ Ni¬
chil cantate dulcius: nichil pace gͣ¬
tius: Et uos ipsi scitis quod precẽ¬
teris uos semꝑ dilexi. et diligo: qͣsi
unius patris filii. coaluistis in af¬
fectu germanitatis: Quȩ bona st̃
tenete. et ds pacis et dilectionis e¬
nt uobiscum in dño iħu cui est
honor gła magnificentia potestas
cum spiritu sc̃o in scła seculorum. Amͣ¬

Expanded text:
admodum nemo ante eum . Zelo admodum nemo ante eum . Zelo itaque ut vicit superiores, ita et vos, filii, zelum Dei sumite. Exquirat vos Dei zelus et devoret; ut unusquisque vestrum dicat: Exquisivit me zelus domus tuae . Apodico? Ipse Dominus ait: Zelus domus tuae comedit me . Sit ergo Dei zelus, non iste humanus quem invidia generat. 155. Sit inter vos pax, quae superat omnem sensum. Amate vos invicem. Nihil charitate dulcius, nihil pace gratius. Et vos ipsi scitis quod prae caeteris vos semper dilexi et diligo: quasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae bona sunt tenete, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum in Domino Jesu: cui est honor, gloria, magnificentia, potestas, cum Spiritu sancto in saecula saeculorum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum imꝑator iterauerat: ut ip̃se
ꝑsemecipsum nos conueiuret: Hega¬
tum ẽ. et exposita diuinȩ legis auc¬
toritate et serie lectionis. et heliodo¬
ri ꝑiculo: uix tandem radionem im¬
ꝑator accepit: Post etiam tẽptata
fuerat obreptio Sedd preuenit sẽs
ep̃c:. ut redderet uidue quod accepe¬
rat Fides interim salua est: Imp̃ssio
non ẽ. formidim: quia res non fideᷤ
uidum. hoc inter est. imꝓbus suo
delectatur bono:. inuidus torqueat᷑
alieno. Ille diligit mala: hic bona
odit. ut ꝓpe tolerabilior sit qͥ sibi
uult bene. quam qui male om̃i¬
bus:. Eilii ante factum cogitate: &
cum diutius cogitaueritis tunc
facite quod probatis. L audabili
morts cum occasio dat᷑. rapienda
est ilico. Dilata gła fugit. nec facile
comprehenditur fidem diligite. qm̃¬
ꝑ fidem et deuotionẽ iosias sibi ma.
gnum ab aduersanis amorẽ acqͥ¬
siuit: qm̃ celebrauit pascha dñi cũ
ẽẽt annorum decem et octo quẽ¬

Expanded text:
dentia munus hoc impleat. Sane si in dentia munus hoc impleat. Sane si in per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tentata fuerat obreptio; sed praevenit sanctus episcopus, ut redderet viduae quod acceperat. Fides interim salva est: impressio non est formidini; quia jam res, non fides idum hoc interest: improbus suo delectatur bono, invidus torquetur alieno: ille diligit mala, hic bona odit; ut prope tolerabilior sit, qui sibi vult bene, quam qui male omnibus. 133. Filii, ante factum cogitate: et cum diutius cogitaveritis, tunc facite quod probatis. Laudabilis mortis cum occasio datur, rapienda est illico. Dilata gloria fugit, nec facile comprehenditur. 108 154. Fidem diligite, qva, et quae nequaquam initiata videantur, sibi ab adversariis amorem acquisivit; quoniam celebravit pascha Domini, cum esset annorum decem et octo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
rare nonqueant. eccłe subsidio cohi-¬
beatur: si ostendatis plus apud uos
mandatum dñi quam diuitis ualere
gratiam: Memimistis ipsi. quotiens
aduersus regales umpetus ꝓuiduaꝵ
imimo ominum depositis certam̃
subierimus: Commune hoc uobis¬
cum michi recens eremplũ eclesie
ticinensis ꝓferam. quȩ uidue depo¬
situm quod susceꝑat amitcere peri¬
clitabatur. Interpellante emĩ eo qui
sibi illud imꝑiali rescripto uendica¬
re cupiebat. clerici contendebant auc¬
toritatem. honorati quoq et interces¬
sores dati: non posse p̃ceptis ĩꝑatoris
obuiari ferebant: Legebatur rescͥp¬
ti forma. direptio magistri. officioꝵ
statuta agens in reb imminebat:
Quid plura: Traditũ erat: Tamen
com municato mecũ consilio obsedit
sc̃s ep̃c ca conclauia. adque transla¬
tum illud depositum iudue cog¬
nouerat: Quod ubi non potuit au-¬
ferri. receptum subciro grafo. ẽ. Postea
iterum flagitabatur ex cyrogtafo: P̃¬

Expanded text:
rare non queant, Ecclesiae subsidio cohirare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus regales impetus pro viduarum, immo omnium depositis certamen hospes eram, et collegistis me . Et incum mihi. Recens exemplum Ecclesiae Ticinensis proferam, quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus imminebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato mecum consilio, obsedit sanctus episcopus ea conclavia, ad quae translatum illud depositum viduae cognoverat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirographo: pr
Abbreviated transcription (Latin):
lecicia mecuentib. metus suꝑbis. deiec¬
tiq eramicis heliodori quidam roga¬
bant oniam urtã poscentes ei. quonã
sup̃mum gerebat sp̃m: Rogante ita¬
q sacerdote summo. idem iuuenes ite¬
rum heliodoro apparuerunt isdem a¬
micti uestib et direrunt ad eũ. Onie
summo sacerdoti gr̃as age: ꝓpt̃ quẽ
tibi uita ẽ. redlita Tu aut̃ exꝑtus dĩ
flagella. uade et nuncia tus om̃ib.
qͣntam cognoueris templi religionẽ
et dei potestatem: His diccis non cõ¬
paruerunt: Heliodorus itaq recepto
spũ. hostiam dño optulit. ome sac̾¬
doti gr̃as egit. et cum erercitu ad
regem reuerat dicens. Siquẽ habes
hostem aut insidiatorem rerũ tuarũ
illuc cum dirige. et flagellatum re¬
cipies illum: Seruanda est igit᷑ filii
depositis fides. adhibenda ddiligen.¬
cia: Egregie hinc ur̃m enitescit in¬
nisterium.si suscepta impressio poten¬
tis quem uel iudua uel orfam tole¬

Expanded text:
laetitia metuentibus, metus superbis: dejeclaetitia metuentibus, metus superbis: dejectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscentes ei, quoniam supremum gerebat spiritum. 148. Rogante itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit mire thesauri, in quibus Christus est, in quibtis, quam vel vidua vel orphani tole
Abbreviated transcription (Latin):
tente sollicitudinem. Febant omnes
quod incontemptũ locus uenturus
foret. si nec in dei templo tuta fidi ser-¬
uarctur custodia: Accincdeq muliereᷤᷤ
pectus et clause uirgines pulsabant
ianuam: Ad muros alui currebant.
ꝑfenestras alii ꝑspectabant. om̃s ad
celum tendebant manus orantes ut.
suis dñs adesset legib. Heliodorus
aut neo. his territus. quod
Intenderat urgebat. et sadellitib
siuis crarium sepserat: cum subico
apparuit illi terribilis eques. armis
prefulgens aurcis. Equus autem eius
erat in signi ornatꝰ oꝑtorio: N. lu
quoq duo iuuenes apparucrunt
inuntute inclita. decore grado. cum
splendore głe speciosi amictu. qui
circumsteterunt cũ. et utraq er parte
flagellabant sacrilegũ sine ulla int̃¬
missione continuato uerbere. Quid
multa: Circumfusus caligine in t̾ram
concidit. et euidenti diume oꝑationis
indicio erammatus iacebat. nec ulla
spes in eo residebat salutis. Obhorta ẽ.

Expanded text:
tentae sollicitudinem. Flebant omnes, tentae sollicitudinem. Flebant omnes, quod in contemptum locus venturus foret, si nec in Dei templo tuta fidei servaretur custodia: accinctaeque mulieres pectus, et clausae virgines pulsabant januam: ad muros alii currebant, per fenestras alii prospectabant, omnes ad coelum tendebant manus, orantes ut suis Dominus adesset legibus. 147. Heliodorus autem nec his territus, quod intenderat, urgebat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta, decore grato, cum splendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est
Abbreviated transcription (Latin):
etiam omnium: fides enĩ exhibenda¬
arum et pupillorum. Demq hoc so¬
lo uiduarum nomine sicut in libris
machabcorum legimꝰ cõmendatũ
templo omne secruatũ est. Nam cũ
indicium factum esset pecunarũ. qͣs
in templo iherosolimis maximas repꝑi¬
n posse symon nefarius autiocho re¬
gi prodidit. missus in ierłm heliodor̃
ad demplum uenit. et sũmo sacerdoti
aꝑuit indicii inuidiam. et aduentus
sui causam: Tunc sacerdos deposita ec.
dirit uiduarum uiccualia et pupilloꝵ.
Quedam aut̃ hircati tobie uiri sancti
quȩ demonstrauit argenti talenta qͣ¬
draginta. auri uero ducenta erant: Q ͤ¬
cum heliodorus ereptum ire uellet. et
regis uindicare commodis. sacerdotes
ante altare iactauerunt se induti sa¬
cerdotales stolas. et dm̃ uiuum qͥ de
depositrᷤ legem dederat flentes inuo¬
cabant. custodem se preceptorum p̃¬
starc suorum. Uultus ucro et color
summi sacerdotis immutatus decla¬
rabat dolorem animi et mentis in.¬

Expanded text:
etiam omnium; fides enim exhibendaetiam omnium; fides enim exhibendaausa et pupillorum. 145. Denique hoc solo viduarum nomine, sicut in libris Machabaeorum legimus , commendatum templo omne servatum est. Nam cum indicium factum esset pecuniarum, quas in templo Hierosolymis maximas reperiri posse Simon nefarius Antiocho regi prodidit, missus in rem Heliodorus, ad templum venit, et summo sacerdoti aperuit indicii invidiam, et adventus sui causam. 146. Tunc sacerdos deposita esse dixit viduarum victualia et pupillorum: quaedam autem Hircani Tobiae viri sancti, eaque demonstravit. Argenti talenta quadraginta erant, auri vero ducenta. Quae cum Heliodorus ereptum ire vellet, et regis vindicare commodis, sacerdotes ante altare jactaverunt se, induti sacerdotales stolas: et Deum vivum qui de depositis legem dederat, flentes invocabant, ut custodem se praeceptorum praestaret suorum. Vultus vero et color summi sacerdotis immutatus declarabat dolorem animi, et mentis in
Abbreviated transcription (Latin):
stimantes suꝑiorem sibĩ Elec ẽ humili¬
tas si ml sibi quis anoget: et inferiorem
se ecͤ existimec. Ep̃e ut menbris suis uta¬
tur clencis. et maxime iinistris: qui sũt
uere filii Quem cuiq uident aptum
muneri: ei deputet Cum dolore ampu¬
tatur etiã quȩ putruit pars corporis:
et diu tractatur si possit sanari medica¬
mentis: Si non pocest: tunc a medicobo¬
no absciditur: Sic ep̃i affectus bom est.
ut optet sanari infirmos: serpentia
auferre:ulcera adurere:aliqua noz
abscidere: Postremo quod sanari non
potest: cum dolore absciderẽ W̾nde
pulchemimum illud preceptum magis
emmet:ut cogitemus non quȩ nr̃a
sunt. sed quȩ aliorum: Hoc enĩ modo.
nichil erit. quod uel irati nr̃o indulge¬
amus affectur: uel fauentes nr̃e plus
iusto dribuamꝰ aliquid uoluntati Hoc¬
sane diligenter tuendum ẽ. ut depo¬
sita uiduarum inte merata
maneant sine ulla uui seruentur of¬
fensione. non solum iuduarum. sc

Expanded text:
stimantes superiorem sibi. Haec est enim humilistimantes superiorem sibi. Haec est enim humilitas, si nihil sibi quis arroget, et inferiorem se esse existimet. Episcopus ut membris suis utatur clericis, et maxime ministris qui sunt vere filii; quem cuique viderit aptum muneri, ei deputet. 135. Cum dolore amputatur etiam quae putruit pars corporis, et diu tractatur, si potest sanari medicamentis: si non potest, tunc a medico bono absciditur. Sic episcopi affectus boni est, ut optet sanare infirmos, serpentia auferre ulcera, adurere aliqua, non abscidere: postremo quod sanari non potest, cum dolore abscidere. Unde pulcherrimum illud praeceptum magis eminet, ut cogitemus non quae nostra sunt, sed quae aliorum . Hoc enim modo nihil erit, quod vel irati nostro indulgeamus affectui, vel faventes nostrae plus justo tribuamus aliquid voluntati. sane diligenter intuendum est, ut deposita viduarum intemerata maneant, sine ulla serventur offensione, non solum viduarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
catus inuicti crims ornatum. p̃rogati¬
uam suȩ uircutis amisit. Influxit pe¬
cuma ingremium mulieris: et auiro
brosa pecumia: que habentes contami¬
nat. non habentes non iuuat Esto tñ
ut aliquando adiuuet pecunia infe-¬
riorem. tamen et ipsum desiderantem:
quid ad eum qui non desiderat. qui
requirit: qui auxilio eiꝰ non indiget.
studio non flectitur: Qͥd ad alios sit
ille copiosior qui habet: nunqͥd iccir¬
co honestior quia habet quo plerũq
honestas amittitur: quia habet quod
custodiat magis quam quod posside¬
at: Illud enĩ possidemus quo utim᷑:
quod aut̃ ultra usum ẽ. non utiq
habet possessionis fructum. sed custo¬
quod pecume condemptus. iustitie
uaritia declinare debemus. et omni
studio intendere. nequid faciamus
unqͣm contra iustitiam: sed in om̃i¬
bus gestis et oꝑib custodiamus eã:
si uolumus commendare nos dõ: ¶a¬
ntatem habeamus: unanimes simꝰ:
humilitadem sequamur: alterutrũ exi¬

Expanded text:
ncatus, invicti crinis ornatum, praerogatincatus, invicti crinis ornatum, praerogativam suae virtutis amisit. Influxit pecunia in gremium mulieris, et a viro brosa pecunia, quae habentes contaminat, non habentes non juvat. Esto tamen ut aliquando adjuvet pecunia, inferiorem tamen et ipsam desiderantem. Quid ad eum qui non desiderat, qui non requirit, qui auxilio ejus non indiget, studio non flectitur? Quid ad alios, si sit ille copiosior qui habet? Numquid idcirco honestior; quia habet quo honestas plerumque amittitur, quia habet quod custodiat magis quam quod possideat? Illud enim possidemus quo utimur: 102 quod autem ultra usum est, non utique habet possessionis fructum, sed custoquod pecuniae contemptus justitiae ritiam declinare debemus, et omni studio intendere, ne quid faciamus umquam adversus justitiam, sed in omnibus gestis et operibus custodiamus eam. 134. Si volumus commendare nos Deo, charitatem habeamus, unanimes simus, humilitatem sequamur, alterutrum exi
Abbreviated transcription (Latin):
oblatus dño negare non potuit: s
reprimendam lex data est: Propter
auaritiã balach putauit balaam
premiis posse temptari. ut maledice¬
ret popłm patrum: et uicisset aua¬
ritia: nisi dñs amaledicto eum ab¬
stinere uetuisset. Propt̃ auariciam
precipitatus achar in exitium dedu-¬
aerat totam plebem parcutum. Itaq
ihe naue qui potuit solem statuere ne
ꝓcederet: auaritiam hominum non po¬
tuit si stere. ne serperet Ad uocem eiꝰ
sol stecit: auaritia ñ stecit: Sole itaq
stante confecit iħc trium phum. aua¬
ricia aut̃ ꝓcedente pene amisit uic-¬
toriam: Quid fortissimum om̃ium
sanson. nonne dalilȩ mulieris auari¬
cia decepit: Itaq ille qui rugientem
leonem manib discerpsit. qui uinctꝰ.
et alienigenis traditus. nullo adiucore
solus dissolutis uineulis mille exhis
peremit uiros: qui funes intextis ner¬
uis uelut mollia sparti fila disrupit: is
suꝑ genua mulieris infixa ceruice dra¬

Expanded text:
oblatus Domino negare non potuit, sed oblatus Domino negare non potuit, sed reprimendam lex delata est. Propter avaritiam Balach putavit Balaam praemiis posse tentari, ut malediceret populum patrum: et vicisset avaritia, nisi Dominus a maledicto eum abstinere jussisset . Propter avaritiam praecipitatus Achar, in exitium deduxerat totam plebem parentum. Itaque Jesus Nave, qui potuit solem statuere, ne procederet , avaritiam hominum non potuit sistere, ne serperet. Ad vocem ejus sol stetit, avaritia non stetit. Sole itaque stante, confecit Jesus triumphum: avaritia autem procedente, pene amisit victoriam. 131. Quid fortissimum omnium Samson, nonne Dalilae mulieris avaritia decepit? Itaque ille qui rugientem leonem manibus discerpsit suis, qui vinctus et alienigenis traditus, sine ullo adjutore solus dissolutis vinculis, mille ex his peremit viros: qui funes intextis nervis velut mollia sparti fila disrupit; is super genua mulieris inflexa cervice tru
Abbreviated transcription (Latin):
utero matris sue portabat᷑: ait: Argen¬
tum et aurum non habeo: sed quod
habco do tibi In nomine iħiu xp̃i
narareni: surge et ambula Ataq
pecuniam non dedit: sanitatem de¬
dit. Quanto melius ẽ. salutẽ hab̃e
sine pecuma. quã pecuma sine salu¬
te: Suncrit claudus quod non spera¬
bat: pecumã non accepit qͣm sꝑabat:
Sed hec uix in scĩs dñi repperiunt᷑: ut
diuitie contẽptui sunt: Cecerum ita in¬
cubucrunt mores hominum in amini¬
ratione diuitiarum: ut nemo nͥ diues
honore dignus putetur: Neq hic receis
usus: sed iam dudum quod peius ẽ. in¬
oleuit hoc uitium humanis mentibus:
Siquidem cum iherico magna ciuitas
tubarum sacerdotalium sono corruis¬
set: et ih̾u naue. podretur uictoria: co¬
gnouit infirmatam ẽẽ uircutẽ populi
ꝑauaritiam atq auri cupiditatẽ: Nã
cum de spoliis urbis incense suftuliss
achar. uestem auream. et ducenta ar¬
genti didragina et regulã aureã

Expanded text:
utero matris suae portabatur, ait: Argenutero matris suae portabatur, ait: Argentum et aurum non habeo: sed quod habeo, do tibi. In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Itaque pecuniam non dedit, sanitatem dedit. Quanto melius est salutem habere sine pecunia, quam pecuniam sine salute! Surrexit claudus, quod non sperabat: pecuniam non accepit, quam sperabat. Sed haec vix in sanctis Domini reperiuntur, ut divitiae contemptui sint. cubuerunt mores hominum admiratione divitiarum, ut nemo nisi dives honore dignus putetur. Neque hic recens usus: sed jamdudum, quod pejus est, inolevit hoc vitium humanis mentibus. Siquidem cum Hiericho magna civitas tubarum sacerdotalium sono corruisset, et Jesus Nave potiretur victoria, cognovit infirmatam esse virtutem populi per avaritiam, atque auri cupiditatem. Nam cum de spoliis urbis incensae sustulisset Achar vestem auream, et ducenta argenti didrachmata, et linguam auream,
Abbreviated transcription (Latin):
id quod collatum ẽ sibi. arrogat me
nitis suis: quod uelud debitum acceꝑit.
uel ideo datum sit. coquod is qͥ dedit
Ita in accipiendo bencficio. eo ipso qͦd
acceꝑint diuites: dedisse magis quã
accepisse existimant. Pauꝑ uero et si
non habet unde reddat pecuniam: re¬
fert gr̃am: In quo cercum ẽ: qͦd plus
reddit quam acceꝑit: Pecuma enim
nummo soluitur: gr̃a nunquam exi¬
namtur. Reddendo uacuatur pecuma:
gr̃a aut̃ et habendo soluit᷑. et soluendo
retinetur: Deinde quod diues refugit. par-¬
per fatetur. quod sit obligatus debito:
sibiq subuentum. non honori suo dela-¬
tum putat: Gonatos sibi arbitratur
filios: uitam redditam: seruatam fa-¬
miliam: Quanto igitur melius apud
bonos. quam apud ingratos locare be¬
neficium: Ende dñs ad discipłos ait:
Nolite possidere aurum neq argentũ:
neq pecumia: Qua uelut falce: pul¬
lulantẽ inpectoribꝰ humanis succidit
auariciã: Petrus quoq claudo qui ex

Expanded text:
id quod collatum est sibi, meritis id quod collatum est sibi, meritis suis arrogat, quod velut debitum acceperit, vel ideo datum sit eo quod is qui dedit, Ita in accipiendo beneficio, eo ipso quod acceperint divites, dedisse se magis quam accepisse existimant: pauper vero etsi non habet unde reddat pecuniam, refert gratiam. In quo certum est quod plus reddat, quam acceperit; pecunia enim nummo solvitur, gratia numquam exinanitur. Reddendo vacuatur pecunia: gratia autem et habendo solvitur, et solvendo retinetur. Deinde quod dives refugit, pauper fatetur quod sit obligatus debito, sibique subventum, non honori suo delatum putat: donatos sibi arbitratur filios, vitam redditam, servatam familiam. Quanto igitur melius apud bonos, quam apud ingratos locare beneficium? 128. Unde Dominus ad discipulos ait: Nolite possidere aurum, neque argentum, neque pecuniam; ; quia velut falce, pullulantem in pectoribus humanis succidit avaritiam. Petrus quoque claudo, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cõmumonis periculum ẽ: etiã dis¬
simulare peccatum ẽ. non leue Quid¬
citius amantem remomerat: His enum
faueinus frequentius aquib referende
uicem sꝑamus gr̃e. Sed eo magis infir¬
mo et mopi nos studere conuenit: qͥa
ꝓeo qui non habet remunerationem
sꝑamus adño iħu xp̃o: qui sub spetie
conuiiui generalem uirtutum edidit
formam: ut his potius nr̃a conferamꝰ
beneficia. qui nobis ea non possunt re¬
presentare: dicens ad conuiuium atq
epulas. non cos qui diuites sunt: s pau¬
peres muitandos: Ountes cm̃ rogan ui¬
dentur: ut ipsi nobis reddant comunuii.
Pauperes quia non habent quod resti¬
tuant: cum acceꝑint remieratorẽ no¬
bis faciunt dñm: qui se ꝓpauꝑe obli¬
gandum obtulit. Ad ipsum quoq
scłi usum. collatio benesitii factͥa in pau¬
peres magis quam in locupletes uiuat:
quia diues dedignatur beneficiũ: et
pudec eum debitorem eͥe̾ gr̃e: Qͥn eciã

Expanded text:
ubi communionis periculum est, etiam disubi communionis periculum est, etiam dissimulare peccatum est non leve. Ccitius amantem remuneratur? His enim favemus frequentius, a quibus referendae vicem speramus gratiae. Sed eo 100 magis infirmo et inopinos studere convenit; quia pro eo qui non habet, remunerationem speramus a Domino Jesu : qui sub specie convivii generalem virtutum edidit formam: ut his potius nbeneficia qui nobis ea non possunt repraesentare, dicens: Ad convivium atque epulas non eos qui divites sunt, sed pauperes invitandos. Divites enim rogari videntur, ut ipsi quoque nobis reddant convivium; pauperes, quia non habent quod restituant, cum acceperint, remuneratorem nobis faciunt Dominum, qui se pro paupere obligandum obtulit. 127. Ad ipsum quoque saeculi usum collatio beneficii facta in pauperes magis quam in locupletes plus juvat; quia dives dedignatur beneficium, et pudet eum debitorem esse gratiae. Quin etiam
Abbreviated transcription (Latin):
impugnes. cuius crimen non depre-¬
henderis: Nam cum in omnib in ui¬
stitia cito offendat: tunc maxime in
eccłia. ubi equitatem c̾e̾ oportet ⁊ubi
equalitatem haber decet Qut nichil
sibi potentior umdicet: nichil plus u¬
surpet ditior: Siue em̃ pauꝑ siue diueᷤ
in xp̃o unum sunt: Nichil sanctior plꝰ
sibi arroget: ipsum enĩ par est e̾eͣ hu¬
miliorem: Sed nec ꝑsonam altenius ac¬
cipiamus imudicio Grã absit: ut cau¬
se menta deccruant. Nichil sic opimo¬
nem. uio fidem grauat. quam si in
iudicando podentiori dones causam in¬
ferioris :uel pauꝑem innocentem argu¬
as: diuitem ercuses reum culpe. Pronũ
quidem ẽ. genus hominum fauere
honoratiorib ⁊ ne lesos sese putent: ne
uict̾i doleant: Sed pͥmum si offensam
uereris: non recipias iudicium: Si sa¬
cerdos es. aut siquisquam alius: non
lacessas: Licet tibi silere in negotio dũ¬
taxat pecumario: quamqͣm sit constai¬
tic adesse cquitati. Incausa aut̃ dei.

Expanded text:
impugnes, cujus crimen non depreimpugnes, cujus crimen non deprehenderis. Nam cum in omnibus injustitia cito offendat, tum maxime in Ecclesia, ubi aequitatem esse oportet, ubi aequalitatem haberi decet; ut nihil sibi potentior plus vindicet, nihil plus usurpet ditior. Sive enim pauper, sive dives, in Christo unum sunt. Nihil sanctior plus sibi arroget; ipsum enim par est esse humiliorem. 125. Sed nec personam alterius accipiamus in judicio: gratia absit, causae merita decernant. Nihil sic opinionem, immo fidem gravat, quam si in judicando potentiori dones causam inferioris: vel pauperem innocentem arguas, divitem excuses reum culpae. Pronum quidem est genus hominum favere honoratioribus, ne laesos sese putent, ne victi doleant. Sed primum si offensam vereris, non recipias judicium: si sacerdos es, aut si quisquam alius, non lacessas. Licet tibi silere in negotio duntaxat pecuniario; quamquam sit constantiae adesse aequitati. In causa autem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sed magis tanqͣm memores gr̃e. humi¬
litatẽ tenere: neq offendi sacerdotem.
si aut presbit̃. aut minister. aut qͥsqͣm
de clero: aut misccłia. aut ienumo. aut
integritate. aut doct̾rina : aut dilectio¬
ne cristimationẽ accumulet suã Grã
enĩ ecclĩȩ laus doctoris ẽ. bonũ opus
alicuius predicari: ita tam̃ si nullo stu¬
lio fiat iactantie. Laudent enĩ unũ¬
quemq ꝓximorum labia. et non suũ¬
os: et cõmendent oꝑa non studia sua:
¶ecerum siquis non obedia ep̃o extol¬
lere atq eraltare sese desidetat: obum¬
brare merita ep̃i simulata affectiõe doc¬
trine aut humilitatis. aut miscdie: is a
uero deuius suꝑbit. qm̃ ueritatis ea ẽ. re¬
gula ut nichil facias cõmendandi tui
causa quo minor alius fiat: Neq siqͥd
boni habeas. id addeformationẽ alteriͤ
et uituꝑationẽ crerccas: Non defendas
improbum. et scã indigno cõmittenda¬
non arbititus Heq iterum urgeas et

Expanded text:
sed magis tamquam memores gratiae, humised magis tamquam memores gratiae, humilitatem tenere: neque offendi sacerdotem, si aut presbyter, aut minister, aut quisquam de clero, aut misericordia, aut jejunio, aut integritate, aut doctrina et lectione existimationem accumulet suam: Gratia enim Ecclesiae laus doctoris est. Bonum, opus 99 alicujus praedicari, ita tamen si nullo studio fiat jactantiae. Laudent enim unumquemque proximorum labia, et non os suum: et commendent opera, non studia sua. 123. Caeterum si quis non obediat episcopo, extollere atque exaltare sese desideret, obumbrare merita episcopi simulata affectatione doctrinae aut humilitatis, aut misericordiae, is a vero devius superbit; quoniam veritatis ea est regula, ut nihil facias commendandi tui causa, quo minor alius fiat: neque si quid boni habeas, id ad deformationem alterius et vituperationem exerceas. 124. Ne defendas improbum, et sancta indigno committenda arbitreris: neque iterum urgeas et