comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iat uelamen suꝑ faciem suam.
reintuerentur filii isrl̃. Ideo
honebat uelamen:qm̃ splendo¬
rem uultus eius ferre non po¬
trant. causa peccati: Quo
liblato: potestas datur uiden¬
digloriã dei. usq adfinẽ eius
Quia camdiu non reuelatur.
quam diu relicꝰta lege conuer¬
antur ad gratiam fidei: et sic
iuactiatur: Accedente enĩdig¬
ntate. ꝑfidẽ euacuatur indig¬
ntas: Sed obtunsi sunt sensus
urũusq inodiernũ diem:
Gamdiu obtunsos dicit: quã¬
diui noncredunt. quȩ obtunsio:
infidelitatis causa obuenit:
deo conu̾sis adfidem acuitur
aciesmentis: ut uideant di¬
utni luminis splendorẽ: Id
ipsum uelamen in lectione ue¬
teris testam̃ti manet. dũ non
Obtunfio hec. inlectione exodi
maneti quã diucredant. Non
eñ reuelat᷑. nisi credant. In xp̃o
em̃ euacuatur. hoc ẽ. ꝑfidem
xp̃iauferetur tielamen.Amo¬
doeñ delicto: incipient uidere
Qllod obstante peccato uidere
non poterant. Sedusq inhodi¬
ernum diem cum legitur mos¬

Expanded text:
iem suam, ne intuerentur filii Israel . Ideo ponebat velamen, quoniam splendorem vultus ejus ferre non poterant, causa peccati, quo sublato, potestas datur videndi gloriam Dei usque ad finem ejus; quia tamdiu non revelatur, quamdiu relicta lege, convertantur ad gratiam fidei, et sic evacuatur. Accedente enim dignitate per fidem, evacuatur indignitas. Sed obtusi sunt sensus eorum usque in hodiernum diem. Tamdiu obtusos dicit, quamdiu non credunt. Quae obtusio infidelitatis causa obvenit; ideo conversis ad fidem acuitur acies mentis, ut videant divini luminis splendorem. Hoc ipsum velamen in lectione veteris Testamenti manet, dum non Obtusio, ait, haec in lectione Exodi manet, quamdiu credant. Non enim revelatur, nisi credant; in Christo enim evacuatur, hoc est per fidem Christi aufertur velamen; amoto enim delicto, incipient videre quod, obstante peccato, videre non poterant. 178 Sed usque in hodiernum diem, cum legitur Moy
Abbreviated transcription (Latin):
biles fuerunt qui extrinsecus
legem habebant: quanto ma¬
gis nos qui u̾ba exore xp̃i in
ende suscepimus: Honinta¬
bulis lapideis: s intabulis cordis
carnalib. N unc legem ueterẽ
pulsat: quȩ primum data in la¬
pideis tabulis abolita est.: fractis
tabuilis submonte amoyse. no¬
ua autem lex inanimo scribit᷑:
ab spu scribitur ut maneat. He¬
tera autẽ p̃cepta: deficiente mu¬
ndo cessabunt: Quomodo ergo
differt lex alege: ita differ̃ dispen¬
satores illius legis adispensato¬
rib legis fidei: Ecce quẽ admo¬
dum ostẽdit. quia illud extra ho¬
minẽ seribitur: ut eum forinsecꝰ
cordis dixit: non carnalis pruden¬
tiȩ s tanquam uitentis sensũq
habentis incõparatione lapidis.
est cornonintelligens: Iudei¬
legem acceperunt. ad significan¬
dam duritiam eorũ: sicut uelam̃
morsi ostendebat uelamencor¬
dis eorũ. quã uis et nos legẽ xp̃i
seriptam habeamꝰ tam̃ pͥmo.
non quali absentes s p̃sentes
scriptis tabulis corde nr̃o dñi

Expanded text:
biles fuerunt qui extrinsecus legem habebant, quanto magis nos qui verba ex ore Christi in corde suscepimus! Fibulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Nunc legem veterem pulsat, quae primum data in lapideis tabulis abolita est, fractis tabulis sub monte a Moyse. Nova autem lex in animo scribitur , ab Spiritu scribitur, ut maneat: vetera autem praecepta, deficiente mundo, cessabunt. Quomodo ergo differt lex a lege; ita differunt dispensatores illius legis a dispensatoribus legis fidei. Fidudum ostendit, quia illud extra hominem scribitur, ut eum forinsecus cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis est cor non intelligens, elegem acceperunt, significante duritiam eorum: sicut velamen Moysi ostendebat velamen cordis eorum. Quamvis et nos legem Christi scriptam habeamus, tamen primo non quasi absentes, sed praesentes scriptis tabulis corde nostro Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: quia peccatum ꝑ bonũ
oꝑatum est dampnationem:
Non aut̃e om̃s qui xp̃iam ap¬
pellantur. ad xp̃m transeunt:
s quib aufertur uelam̃ quod
inlectione ueteris testam̃ti
manet: Qui sunt inuetere
testamento inpediente uela¬
mine: nec uetus intelligunt.
nec nouum: Qui autẽ transe¬
unt ad xp̃m: remoto uelamine.
ꝑ nouum. intelligunt et uetus
et nouum: Nam nec glorifica
te: ꝓpter excellentẽ gloriã.Ma¬
nifestum est. non eẽ factum glo¬
riosum: qđ uisum est inuultu
moysigloriosũ: Quando enim
nulli ꝑfuit gloria uultꝰ eiꝰ: non¬
obfuit. licet non suo uitios pec¬
cantĩ. tamen in hac parte glã
nonest Illa autẽ ẽ. magis gloria.
que abundat ingratia. ut pu¬
rificati homines dono dei ab¬
stersa caligine possint uidere
gloriam xp̃i Ad cõparationem
enim głe euangłii. obumbratur
gła legis: sicut ortu solis.lum̃
lucerne cecatur:cum camen suo
tempore magnum uideatur
habere fulgorem: Si enĩ quod¬

Expanded text:
tionis, quia peccatum per bonum tionis, quia peccatum per bonum operatum est damnationem. 29. Non autem omnes qui Christiani appellantur, ad Christum transeunt: sed quibus aufertur velamen, quod in lectione Veteris Testamenti manet. Qui enim sunt in Vetere Testamento, impediente velamine nec Vetus intelligunt, nec Novum: qui autem transeunt ad Christum, remoto velamine per Novum, intelligunt et Vetus et Novum . te, propter excellentem gloriam. Manifestum est non esse factum gloriosum, quod visum est in vultu Moysi gloriosum . Quando enim nulli profuit gloria vultus obfuit, licet non suo, sed peccantium vitio, tamen in hac parte gloria non est. Illa autem magis est gloria, quae abundat in gratia, ut purificati homines dono Dei, abstersa mentis caligine, possint videre gloriam. Ad comparationem gloriae Evangelii obumbratur gloria legis: sicut orto sole lumen lucernae caecatur, cum tamen suo tempore magnum videatur habere fulgorem. Hoc o
Abbreviated transcription (Latin):
qodest agar: s nouum in quo
nonsumus ancille filii. s liberȩ:
qua lib̾tate xp̃c nos liberauit:
et camen lex scã est: et manda
ostendens: occasione inquit
accepta. peccatum ꝑmanda¬
tum oꝑatum est in me omnem
concupiscentiam: ꝑquod man¬
datum: nisiquodait. Concu¬
piscentiam nesciebam. nisi lex
diceret. nonconcupisces: Num¬
quid malũ est. non concupiscere:
mmo marime bonum: Bona
stergolex que hoc dicit:subi
nonadẽ. uituficans sp̃s. hec
ipsa lex que bonũdr̃. occidit:
quia peccatiuirtus est: cũ ꝑillã
opatur omnẽ concupiscentiã.
inflãmatã de ꝓhibitione: qđ
non extinguitur ꝑiubentem
Ideo ait: peccatũ ut appareat
peccatum. ꝑbonũ michioꝑatũ
est mortẽ: Honenĩait ꝑ malũ.¬
s ꝑbonum: hic eiugilent si
possunt manichei:qui legem
dei atq eiꝰ ministrũ moy sen
ceco et furioso corde reprehen¬
dunt: Ideo quippe est ministra¬
tio mortis: quia peccatum ꝑ
bonum oꝑatum est mortem:
Ideo est ministratio dampna¬

Expanded text:
 Novum in quo non sunt ancillae filii, sed liberae, qua libertate Christus nos liberavit . Et tamen Lex sancta est, et mandate Apostolus ostendens, Occasione, inquit, accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Per quod mandatum, nisi quod ait, Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces? Numquid malum est non concupiscere? Imo maxime bonum. Bona est ergo Lex quae hoc dicit: sed ubi non adest vivificans spiritus, haec ipsa Lex quae bonum dicit, occidit: quia peccati virtus est, cum per illam operatur omnem concupiscentiam, inflammando prohibitione; quod non exstinguitur per jubentem Ideo ait, Peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Non enim ait, Per malu bonum. Hic evigilent, si possunt, qui Legem Dei atque ejus ministrum Moysen caeco et furioso corde reprehendunt. Ideo quippe est ministratio mortis, quia peccatum per bonum operatum est mortem: ideo est ministratio damna
Abbreviated transcription (Latin):
maculati peccato. uulcũ morsi
descendenti de monte cũ lege
accepta intabulis intueri non
poterant: quia gloriosa facta
erat facies eiꝰ. ne apeceatorib
psit aspici. quia digni erant
nte: que nunc ingloria eua¬
natur. ꝑ legem sp̃s. cum accep

Expanded text:
maculati peccato in vultum Moysi, descendentis de monte cum lege accepta in tabulis, intueri non poterant; quia gloriosa facta erat facies ejus ne a peccatoribus posset aspici, qui digni erant morte . Quae nunc gloria evacuatur per legem S
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misit: quia dicturus erat. tan¬
to maius se ministeriũ suscepis¬
se quã moyses:quantomauis ẽ.
nouũ testam̃tũ alege: ne quid
sarrogare uideretur: qđ ideo
dicebat: ut eos et afalsis apłis
reuocaret: et ne aliquid meritis
suis a sscriberet: adiecit. Sed
testamenti. Quamuis p̃ferat
apłicam dignitatẽ: indei cam̃
laude ꝓrũpit: non istud meritis
humanis a sscribens s eiꝰ gratie.
quid ignatus ẽ. ꝓuita humana
salutarẽ p̃dicationẽ ordinare.
Quia quos lex uetus reos tenebat.
saluaret: data remissione peca¬
ad hoc datȩ sunt moysiut con¬
dempnentes legem occideret
lex fidei que non scribit᷑. s ani¬
mo continetur. uiuificat reos
mord conu̾tentes tam̃ se: ut
iustificati. de cetero non peccent:
Recte gͦ data fuerat lexut timor
eẽt peccandi: S quia fragile est
genꝰ humanũ:Micdĩa dei data
est inp̃dicatione apłis: ut dona¬
tis peccatis euaderent mortẽ.

Expanded text:
emisit, quia dicturus erat, tanto majus se ministerium suscepisse quam Moyses, quanto majus est Novum Testamentum a lege, ne quid sibi arrogare videretur: quod ideo dicebat, ut eos et a falsis apostolis revocaret, et ne aliquid meritis suis ascriberent. A nobis at. Quamvis praeferat apostolicam dignitatem, in Dei tamen laudem prorumpit, non istud meritis humanis ascribens, sed ejus gratiae, qui dignatus est pro vita humana salutarem praedicationem ordinare, quae quos lex vetus reos tenebat, salvaret, data remissione peccaad hoc datae sunt Moysi, ut contemnentes Legem occideret lex fidei quae non scribitur, sed animo continetur, vivificat reos mortis; convertentes tamen se, ut justificati, de caetero non peccent. Recte ergo data fuerat Lex, ut timor esset peccandi: sed quia fragile est genus humanum, misericordia Dei data est in praedicatione apostolis ut donatis peccatis, evaderent mortem
Abbreviated transcription (Latin):
spła. salutis indiciũ est. Recte
npait. quia salus corinthiorũ
meorde erat apłi: et eorũ quicũ
iloerant: Semꝑenim de salute
irum cogitabant: Cum ergo
meorde sunt apłi et eorũ qui
um ipso erant. epła sunt scripta
meordib eorum: quia qui sẽꝑ
alicuiꝰ memor est. scriptus est
manimo eius Quȩ scit᷑ et legit᷑
ab om̃ib hominib manifesta¬

Expanded text:
stoli salutis indicium est. Recte ergo ait quod salus Corinthiorum in corde erat Apostoli, et eorum qui cum illo erant; semper enim de salure eorum cogitabant. Cum ergo in corde sint Apostoli, et eorum qui cum ipso erant, epistola sunt scripta in cordibus eorum; quia qui semper alicujus memor est, scriptus est in animo ejus. Quae cognoscitur et legitur ab omnibus hominibus: manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
iter abeã inuoluntatẽ di ue¬
randum est.quod apłs dei.
adopꝰ sc̃m euangłii ꝓficiscens.
expectet: donec obsecrationib
impetret. non solũ prosꝑũ
sibi iter fieri: sedet inuolun¬
tatem dei prosꝑum fieri:
non semꝑ prosperitas itine
speris utunt᷑ successib et ex¬
ultant inꝓsperitatib suis:
sed non est talis ꝓsperitas ex
ꝓsperũ iter non habeo : nisi
me uoluntas dei quȩ omĩa
nouit. et inbonis om̃ib nos

Expanded text:
iter habeat, ut in voluntate Dei verandum quod Apostolus Dei, ad opus sancti Evangelii proficiscens, exspectat donec obsecrationibus impetret non solum prosperum sibi iter fieri, sed in voluntate Dei prosperum fieri; non  prosperis utuntur successibus, et exsultant in prosperitatibus suis, sed non est talis prosperitas in prosperum iter non habeo, nisi me voluntas Dei, quae omnia novit, et in bonis omnibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur apl̃s. nequis quam
putaret etiam uerum iuran¬
do.peccare:.sed potius intel¬
legeret. humanae fragilitatis
corda. non iurando tutius
aꝑiurio conseruari. Quiser¬

Expanded text:
uenitur. ne quisquam putaret etiam uerum iurando peccari. sed potius intellegeret humanae fragi. litatis corda non iurando tutius a periurio conseruari. qui
Abbreviated transcription (Latin):
non uult abapło audire.
ꝑ quod peccatum inueniat᷑
inpartulo: utrum ꝑ uolun¬
tatem. an ꝑnuptias. an ꝑ
parentes:ecce atidiet ꝑqͥd:
atidiat et taceat: ꝑ quod pec¬
catum inueniat᷑. inpartiu¬
lo: Punius delictum inqͥt
dixit ad condemnationem
ꝑadam: om̃s ad iustificatio¬
non om̃s eos.qui moriuntur
in adam. transferat. rp̃s ad
uitam: S om̃s dixit. acq
om̃s: quia sicut sine adam
nullus ad mortẽ: ita sine
xp̃onullus ad uitam: Sicut
dicimꝰ delitterarum magis¬
tro. si inciuitate solus est. õs
istehic litteras docet:non
quia om̃s discunt. s quia
dixit. eos de ipsostñ om̃s mul¬
tosq significans: Sicut

Expanded text:
on uult ab apostolo audire. per quid peccatum inueniatur in paruulo: utrum per uoluntatem an per nuptias an per parentes? ecce audiat per quid, audiat et taceat, per quid peccatum inueniatur in paruulo: per unius delictum, inquidixit ad condemnationem per Adam et omnes ad iustificationon omnes eos, qui moriuntur in Adam, transferat Christus ad uitam. sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, ita sine Christo nullus ad uitam; sicut dicimus de litterarum magistro, si in ciuitate solus est: omnes iste hic litteras docet, non quia omnes discunt, sed quia dixit, eosdem ipsos tamen omnes multosque significans: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiam . iusti constituen¬
tur multi: Qui multi. nisi
quos iam paulo ante omnes
dixerat: Uide quemadmo¬
dum comm̃dat unum et unũ.
id est adam et xp̃m: Illũ ad
condemnationẽ. hunc ad ici¬
stificationem: Cum tanto pꝰ
adam uenerit xp̃s incarne:
ut sciamus etiam antiquos
iustos quicumq ẽẽ potuer̃t.
non nisi ꝑ eandem fidem libe¬
ratos. ꝑquam liberamur et
nos. fidem scilicet incarnatio¬
sicut aͬnobis adnuntiatur:
Ideo hic xp̃m hominẽ dicit cũ
sit et ds̃: nequis existimet
etiam ꝑfidem incarnationis
eius. qua et homo xp̃s dicit᷑
potitis se liberari: Sententia
quippe ista destrui non potest:
de qua et alibi dicit. ꝑunti
hominem mors: et ꝑuntm
hominem resurrectiomortu¬
orum: Sicut eniminadam
omnes moriuntur.sic et in

Expanded text:
obedientiam justi constituuntur multi. Qui multi, nisi quos jam paulo ante omnes dixerat? 14. Vide quemadmodum commendat unum et unum, id est Adam et Christum; illum ad condemnationem, hunc ad justificationem, cum tanto post Adam venerit Christus in carne: ut sciamus etiam antiquos justos, quicumque esse potuerunt, nonnisi per eamdem fidem liberatos, per quam liberamur et nos; fidem scilicet incarnatiosicut nobis facta annuntiatur. Ideo idem Christum hominem dicit, cum sit et Deus, ne quis existimet etiam per fidem incarnationis ejus, qua et homo Christus dicitur, potuisse liberari. Sententia quippe ista destrui non potest, de qua et alibi dicit: Per unum hominem mors, et per unum hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntu
Abbreviated transcription (Latin):
ntes. cuiꝰ pedem sibi ñ uenire
deprecat᷑ sc̃s ille cantator. qui
dixit. In lumine tuo uidebimꝰ
lumen:abipsolumine incom¬
mutabilis ueritatis auersi st̃:
Et obscuratum est insipiens
cor eorum. Non enim sapiens
cor. quam uis cognouissent
dm̃: sed insipiens potius: qͥa
non sicut dm̃glorificauerunt.
aut gratias egerunt. Dixit
enĩ homini: ecce pietas est
sapientia. de ꝑhoc dicentes¬
s se esse
sapientes:quod non aliter
intellegendum est.nisi hoc
ipsum sibi tribuentes: stulti

Expanded text:
ntes, cuius pedem sibi non uenire ntes, cuius pedem sibi non uenire deprecatur sanctus ille cantator qui dixit: in lumine tuo uidebimus lumen, ab ipso lumine incommutabilis ueritatis auersi sunt et obscuratum est insipiens cor eorum. non enimsapiens cor, quamuis cognouissent deum, sed insipiens potius, quia non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt. dixit enim homini: ecce pietas est sapientia. ac per hoc dicentes se esse sapientes, quod non aliter intellegendum est nisi \'hoc ipsum sibi tribuentes,\' stulti
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia enim ipsius: acreatu¬
ra mundi ꝑea quȩ facta st̃
intellecta conspiciuntur.
Si enim ea quȩ uident᷑ tam
p̃elara abillo fact᷑a sunt.
ut quidam illa. deos puta¬
rent: quanto magis facto¬
rem sempit̃num intellẽge¬
ad modũ non eos dixerit
ueritatis ignaros: sed quod
ueritatem ininiquitatem
detinuerint: quia occurre¬
bant animo ut quereretur.
unde illis eẽ potuerit cogni¬
tio ueritatis. quib ds̃ legem
non dederat: Neq hoc tacuit.
unde habere potuerint. Per
uisibilem namq creaturam.
ꝑuienisse eos dixit ad intelli¬
gentiam inuisibilis creatoris:
qm̃ reuera sit᷑ magna ingenia
querere prestiterunt: sic inue¬
nire potuerunt. Ubi gͦ impie¬
tas: quia uidelicet cum cogno¬
uissent dm̃: non sicut dĩnglo¬
rificauerunt. aut gratias egert:
s euanuerunt incogitationib
suis. Corum ꝓpriȩ uanitas
morb est. qui se ipsos seducunt:
dumutidentur sibi aliquid
ẽẽ. cum nichil sint. Deniq hoc
tumore suꝑbie sese obumbra¬

Expanded text:
sibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Si enim ea quae videntur tam praeclara, ab illo facta sunt, ut quidam illa deos putarent, quanto magis factorem sempiternum intelligeadmodum non eos dixerit veritatis ignaros, sed quod veritatem in iniquitate detinuerint. Quia vero occurrebat animo, ut quaereretur unde illis esse potuerit cognitio veritatis, quibus Deus legem non dederat; neque hoc tacuit unde habere potuerint: per visibilia namque creaturae pervenisse eos dixit ad intelligentiam invisibilium Creatoris. Quoniam revera, sicut magna ingenia quaerere perstiterunt, sic invenire potuerunt. Ubi ergo impietas? Quia videlicet cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorifieauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis. eorum proprie uanitas morbus est, qui se ipsos seducunt, dum uidcntur sibi aliquid esse, cum nihil sint. denique hoc tumore superbiae sese obumbra
Abbreviated transcription (Latin):
in iniustitiam detinent. Qui
cumq ꝑuisibiles et mutabi¬
les creaturas. hominib de¬
monstrauerunt colendam
idolorum culturam. De qͥb.
quod notum est dei. manife¬
stumẽ in ilł. Omĩs creatu¬
ra ostendit. se non ẽẽ dm̃: sed
ẽẽ alium quiceam fecerit :
Cuius seruitio paraere ne¬
cesse sit. Naturaliter enim¬
enim pocest scire de deo.quod
sit. et quod iustus sit: et ipsã
creaturã non ẽe a semet ipsa:
quia maior ꝑomĩa om̃ib
nulla est: quia om̃s se alteru¬
trum uincunt:alie: magni¬
tudine. ut celum: aliȩ. clari¬
tate. ut sol lunam uel stellas.¬

Expanded text:
in injustitia, quicunque per visibiles et mutabiles creaturas, hominibus demonstraverunt colendam idolorum culturam. Veritatem quod notum est Dei, manifestum est in illis. Omnis creatura ostendit se non esse Deum, sed esse alium qui eam fecerit, cui servitio parere necesse sit, naturaliter enim potest scire de Deo quod sit, et quod justus sit, et ipsa creatura non esse a semetipsa, quia major per omnia omnibus nulla est, quia omnes se alterutram vincunt, aliae magnitudine, ut coelum; aliae claritate ut sol, et luna, vel stella
Abbreviated transcription (Latin):
facit: sicut domini est salus.
quia saluos facit. Exfide in¬
fidem: Dicit enm alioloco:
nos autem reuelata facie glo¬
riã dñi speculantes: ineandẽ
imaginem transformamur
gelii. qua nunc credentes in¬
luminantur. Ingłam ipsius¬
incõmutabilis et manifeste
ueritatis. qua tunc cõmutati
ꝑfruentur. Ita exfide tiborũ.
quib nunc credimus. quod
nondum uidemus. infidem
rerũ. qua inȩt̃num quod nũc
credimus obtinebimꝰ: ubi con¬

Expanded text:
facit, sicut domini est salus, facit, sicut domini est salus, qua saluos facit. efidem » . Dicit enim et alio loco: « Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur gelii, quo nunc credentes illuminantur, in incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtinebimus.
Abbreviated transcription (Latin):
enim dei est. in salutẽ om̃i¬
uirtꝰ est quam deuicta mor¬
te. homini uitam ꝑditam
reddere: quamuis infirmi¬
tas id est humanitas. mu̾
tute. hoc est indiuinitate.
incredibilis uideatur in¬
duab appellationib ome
hominum censuerant genꝰ:
Idest. uel grecum dicentes
ẽẽ unum quẽq uł barba¬
rum. et distinctio eorũ tał
fuerat: ut om̃is qui grecus
noneẽt barbarus haberet᷑.
sed multo ueriore distincti¬
one utitur paulus. Iudeos
primum dicens: et pꝰ modũ
grecos:.postremo barbaros.
Cum eñĩ greci quia ipsi legi¬
b utebantur. om̃s reliquos
tanquam sine legib uiuen¬
tes barbaros appellaue¬
rint: merito iudei etiam
ipsis grecis abapło p̃feru¬
ntur: quia et ante ipsos.
legib uiuere ceper̃t. et leges
eorum adeoet non abhomini¬
b ꝓmulgatȩ sunt. Iusticia
enim dei ineo reuelatur. Hec¬
est iustitia dei: que intestam̃to
ueteri uelata. innouo reuelat᷑
Que ideo iustitia deidicitur:
quod inꝑtiendo eam. iustos

Expanded text:
enim Dei est in salutemvirtus est quam devicta morte, homini vitam perditam reddere, quamvis infirmitas, id est humanitas, in virtute, hoc est in divinitate, incredibilis videatur induabus appellationibus omne hominum censuerunt genus, id est, vel Graecum dicentes esse unumquemque vel Barbarum, et distinctio eorum talis fuerat, ut omnis qui Graecus non esset, Barbarus haberetur; sed multo veriore distinctione utitur Paulus, Judaeos primo dicens et postmodum Graecos, postremo Barbaros: cum enim Graeci, quia ipsi legibus utebantur, omnes reliquos tanquam sine legibus viventes Barbaros appellarunt, merito Judaei etiam ipsi Graecis ab Apostolo praeferuntur, quia et ante ipsos legibus vivere coeperunt, et leges eorum a Deo et non ab hominibus promulgatae sunt. Justitia enim Dei in eo revelatur, eest iustitia dei, quae in testamento uetere uelata in nouo reuelatur; quae ideo iustitia dei dicitur, quod inpertiendo eam iustos
Abbreviated transcription (Latin):
In crastraum .i. infittarũ
re presentib concedit. Uñ
mur. nequem gͣuaremꝰ.
de futuris que diuina pro¬
curat ordinatio. ñ conue

Expanded text:
In crastinum. In futurum, de praesentibus concedit: unde mur ne quem gravaremus . De futuris quae divina procurat ordinatio, non conve
Abbreviated transcription (Latin):
te mundi penduli uolupta¬
tis odore floris mundicia at¬
tracti cum adolescentib post
mum sacͣmenta de duob fõ¬
tib .s. dilectionis dei. ⁊ proxia
gr̃a remissionis abliutn.⁊ as¬
cendentes spe celestia secretam.
mundis cordis ocuł intuem
miliato cum simplici corde
uescendentem ad mansueros
rigitur. Seati pacifici: q. f.d.

Expanded text:
te mundi, pendulae voluntatis odore floris munditia tracti, cum adolescentibus post mi sacramenta de duobus fontibus dilectionis, Dei et proximi, a gratia remissionis abluimur, et ascendentes spe coelestia secreta mundis cordis oculis intuemiliato, cum simplici corde descendentem ad mansuetos, rigitur, Beati pacifici, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
centes. Exaudita estoro tua
des nazarenum⁊⁊ ego ques
amo arguo.⁊ castigo ⁊um
centi dabo edere de lignouite¬
qd̾ est in para diso dei mei.
mus gr̃am pr̃o gra. catualia
decoslantur: sp̃ualia uiuificã¬
tur.dessante umbra adest ĩu¬
tas.Iohannes incarcere.lex ĩ
uidea iłx ingalylea salus ingẽ¬
tibus.¬

Expanded text:
centes: Exaudita est oratio tua. tes Nazarenum. Et, Ego quos amo, arguo, et castigo: et, Vincenti dabo edere de ligno, quod est in paradiso Dei mei. mus gratiam pro gratia, carnalia decollantur, spiritualia vivificantur: cessante umbra, adest veritas. Joannes in carcere, lex in Judaea, Jesus in Galilaea: salus in gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. Facians hic tria tab̾nacula.
tibiunum.moysi unum. ⁊ helye unum. Non enĩ scie¬
snt̃ quid diceret. Erant enim timore exterriti. Et fc̃a est

Expanded text:
e, et faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Non enim sciebat, quid diceret. Erant enim timore exterriti. Et facta est
Abbreviated transcription (Latin):
pro suis. uł aliorum pec̃ca¬
tis. qui est ahirriguo infe¬
nori. s qui fit ab irriguo
suꝑiori: est exdesid̾io cele¬
sti patrie. illelauat pre¬
sentes sordes. hic accẽclit
acrius et̾norum am atores
qui autem peccata deposu¬
it. mores mansuecudine
correxit. flerit ⁊̃. iama pot̃
esurire. ⁊fitire insticiam ꝙ
prius ñ pot̾at. hec uirtuĩ sñ
spñ fortitulinis ñ impletͦ

Expanded text:
Pro suis vel aliorum peccatis, qui est ab irriguo inferiori, sed qui fit ab irriguo superiori est ex desiderio coelestis patriae. Ille lavat praesentes sordes, hic accendit acrius aeternorum amatores. Qui autem peccata deposuit, mores mansuetudine correxit, flevit etiam, jam potest esurire et sitire justitiam, quod prius non poterat. Haec virtus sine spiritu fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
quidam iridaicam mille an
iustorum doginatiz auit q̃n
om̃ia q̃ pp̃ deum dimisimꝰ
iultiplici nobis fenore st̃
reddenda. insꝑ tunta et̾na¬

Expanded text:
iae, Judaicam mille annnem justorum dogmatizant, quando omnia quae propter Deum dimisimus, multiplici nobis sint foenore reddenda, insuper et
Abbreviated transcription (Latin):
a.sponsa. in uno oculorũ
tuorum ⁊ inuno erine col¬
litui. Oculus⁊ crinis sapĩa¬
de cum oeteris cdieitur. ꝓoł
datum est uosse myst̾im

Expanded text:
a sponsa, in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui. Oculus et crinis, sapiJudae cum caeteris dicitur: Vobis datum est nosse mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quadrantem uorañt
calculatores qrtam par¬
dem cuiusq rei .s. loci. tẽ¬
poris pecunie. forsitangͦ
hie quartam partem si

Expanded text:
 Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, veluti loci, temporis, pecuniae. Forsitan ergo hic quartam partem sic
Abbreviated transcription (Latin):
trefamilias furdomũ
ꝑforat. quiadum a
inprouisa mors carmᷤ
habitaculum irrupte.
furi autem resistere⁊ si
iugilaret. quia aduẽ

Expanded text:
trefamilias, fur domum perfodit; quia dum a improvisa mors carnis habitaculum irrumpit,ium trahit. Furi autem resisteret, si animo vigilaret; quia ei
Abbreviated transcription (Latin):
peramminiua n Ea in qĩione qñ
misi uos sñ sacculo.
uobis aliquid. At illi
dixert nõ
dicit duas corꝑis sũmi¬
tates ñ eẽ uelandas. nͨ
assuetam ni deb̾e mol

Expanded text:
n misi vos sine sacculo vobis aliquid? At illi dixerunt: dicit duas corporumtates non esse velandas, nec assuetam fieri debere mol
Abbreviated transcription (Latin):
is. Hii dominum sequuti
sig̃rant eos qui in scłari adh
habitu pouti exteriorib q̃ pꝰ¬
siderit: uene uti norunt. qui
recte .u. panib aluntur. qi¬
quia necc̃e ẽ ut tales lega¬
lib ad huc preceptis iustru¬
antur. Qui autera mundo
omnino renuntiant. ⁊ qͣ¬
tuor sunt milta a. ui. pani

Expanded text:
is. Hi Dominum secuti, significant eos qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti norunt. Qui recte quinque panibus aluntur: quia necesse est ut tales legalibus adhuc praeceptis instruantur. Qui autem mundo omnino renuntiant, et quatuor sunt millia et septem pani
Abbreviated transcription (Latin):
Ac̃. Prima satb̃i dilucło
consemunt uentum est
ad monum̃tum iam fa¬
ctumerat q solus matix
ait. de terremotu. ⁊ ieuolu¬
do lapide. ⁊ territis custodi¬
b. Uenit autem mara ma¬
gdalene ceteris feruẽtior
Uñ iohannes de ea comme¬
morat tactas aliisque cũ
ea fuerant. iudensq lapi¬
dem sublatum. antequã
diligentius inspiceret. Ax¬
dem sublatum corpuscu¬
curut nuntians petro ⁊ ro¬
hanni qui etiam cucuie¬
runt ad monusntum. ⁊ ñ
inuento corpore creclidert
qd̾ maria dyoerat ab la¬

Expanded text:
. Prima Sabbati. Diluculo consentiunt, ventum est ad monumentum et jam factum erat quod solus Matthaeus ait de terraemotu, et revoluto lapide, et territis custodibus. Venit autem Maria Magdalena. Caeteris ferventior. Unde Joannes de ea commemorat tacitis aliis quaecunque de ea fuerunt. Vidensque lapidem sublatum antequam diligentius inspiceret, credens sublatum corpus, cucurrit, nuntians Petro et Joanni, qui etiam cucurrerunt ad monumentum, et non invento corpore, crediderunt quod Maria dixerat, subla
Abbreviated transcription (Latin):
pro pec̾is absolutur. ut ag¬
nus occiditur. pars compni
semper mactatur. pars cͥoͦ¬
mini qui ẽ magister coꝵ

Expanded text:
pro peccatis absolutorum, ut agnus occiditur. Pars Domini semper mactatur; pars diaboli, qui est magister eo
Abbreviated transcription (Latin):
tione. dem̃uulgatis his
quem templo fc̃a di¬
ctaue fuerant. se ama¬
gissensit illusũ. ⁊ in¬
pueros occidit.

Expanded text:
tione. Deinde vulgatis his quae in templo factave fuerant, se a Magis sensit illusum, pueros occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sedebat rognantem indi¬
dicans. qui in natuuitate
stando bellatirrum signi¬
ficauerat. Super lapidẽ
quo moninnentim clay¬
cebatur ut claustra infer¬
noꝵ superata doc̃et. Mar¬
la candida. qd̃ potest
mouere. nisi intelliga¬
mus uel matheum ta¬
cuisse de illo angelo quẽ
inttrantes uid̾ant. Uł mar¬
chum de illo quem foris
luper lapidem uisderunt.¬

Expanded text:
Sedebat ergo regnantem indicans, qui in nativitate stando, bellaturum signaverat. Sedebat super lapidem quo monumentum claudebatur, ut claustra inferorum superata doceret. la candida , quod potest movere, nisi intelligamus vel Matthaeum tacuisse de illo angelo, quem intrantes viderunt, vel Marcum de illo, quem foris super lapidem viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuosas lacrun as pulsãt
forisrekicde. ĩi cligcour. qd̃
emerunt oleum. qr nul¬
lo iam remanente de ali¬
gustiis redeunt ad implo¬
ratienem dei.

Expanded text:
tuosas lacrymas pulsant foris relictae. Non dicitur quod emerunt oleum: quia nullo jam remanente gaudio de aligustiis redeunt ad implorationem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
dignationis inccepat. ⁊ li¬
uors̃. s docet maiorem eẽ
qui minoo fuent. ⁊ domi¬
num quascrinissit. frustr̃a
pi gͥ aut illiad maiora tͣ¬
spirant aut hi supilloꝵ
desideno doient. cum ad sñ¬
mitatem iratutum ñ potẽ¬
cia .s humilitas ducat. Su¬
um demq proponitexm¬
plum ut sidicta pariupen¬
cerent. ad oꝑa erubescant

Expanded text:
ncrepat et livoris, sed docet majorem esse qui minor fuerit, et dominum qui servus sit. Frustra igitur, aut illi ad majora suspirant aut hi super desiderio eorum dolent, cum ad summitatem virtutum non potentia sed humilitas ducat. Suis denique proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, ad opera erubescerent.
Abbreviated transcription (Latin):
stinas com̃isationes hĩte
uoluntatem. s ũ uires ꝑ¬
uementi. ĩo ihesus obui¬
amexit. ⁊ misertus curat
ut picnia fideĩ statim pre¬
mnium habeat. Ecce quã¬
tum delectatur: deuotio¬
ne credentium.

Expanded text:
stinas conversationes. Habent voluntatem, sed non vires perveniendi. Ideo Jesus obviam exit, et misertus curat, ut plena fides statim praemium habeat. Ecce quantum delectatur devotione credentium.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Socessit. ñ fugit timore
s secessit partens inimiciᷤ.̃. ̃¬
ne hornicidium homicsor¬
o ungerent. daus exemꝰ¬
plum iritande tem̾itatis.⁊
sccessit ut probaret fidem
credentium. uñ. ⁊ cum au¬

Expanded text:
Secessit. Non fugit timore, sed secessit parcens inimicis ne homicidium homicidio jungerent, dans exemplum vitandae temeritatis. Vel secessit, ut probaret fidem credentium; unde: Et cum au
Abbreviated transcription (Latin):
basa phises. her conue¬
naimnt ut deceantur. ⁊ ĩ¬
fimmcurentur. lic̾ ma¬
theu̾is apercedicit.: lliut
temptando decipiant
has eniin deuocio pietati
illos actlucit stimulus
liuoris.

Expanded text:
. Hae conveniunt, ut doceantur, et infirmi curentur, sicut Matthaeus aperte dicit: Illi ut tentando decipiant. Has enim devotio pietatis: illos adducit stimulus livoris.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spm̃ scm dirigamꝰ. Item
sicuat ẽ trina tempt̾o cupidi¬
tatis. ita ⁊ timoris. Est enĩ o¬
cupiscentia carins. ꝯcupis¬
centia oculorum. Ambitio
scłi. ẽ. ⁊ timor mortis ⁊ timor

Expanded text:
 sanctum dirigamus. Item sicut trina est tentatio cupiditatis, ita et timoris. Est enim concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, ambitio saeculi: est et timor mortis, timor
Abbreviated transcription (Latin):
plex ẽ modui p̃nie. Primus.
errores⁊ omnia mala ante
baptimum abremratiare
⁊ condempnareq: necc̃e est
baptismum lapsos ꝑ pũiã¬

Expanded text:
plex est modus poenitentiae. Primus, errores et omnia mala ante baptismum abrenuntiare et condemnare: quod necesse est baptismum lapsos p
Abbreviated transcription (Latin):
S.Tiupitudinem fabłe
opponunt. ut resurronẽ
siue filus defiicti: om̃ib
reprobis congriunt qui
ꝑ totam uitam que tot¬
no opere sterilessunt qui¬
b uintim morientibus
ad ultimum.⁊ ip̃a ninu¬
daua conilsatio moritur
.i. tranlit qͣi uxor infecunda. ꝙͣ
illi sñ fiustubomioꝑis tͣusegerunt.

Expanded text:
Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionem sine filiis defuncti, omnibus reprobis congruunt: qui per totam vitam quae seno opere steriles sunt, quibus viritim morientibus ad ultimum et ipsa mundana conversatio moritur, est, transit, quasi uxor infecunda, quam illi sine fructu boni operis exegerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mediꝰ nocte negat. in galli
cantis penicet. post resurio¬
nem sub luce quem ter ne¬
gau̾at. t̾ seamare professus
est. qr ꝙ intenebri obluuo¬
nis errauit sperate iam lucis
uere lucis presentia pleneqͥc
quid mutauerat: erexireme¬
moratione. Mysticegallus
auquis docc̃or est qui somp¬
nolentos increpans aie. E¬
iugilate iusti.⁊ nolite poc¬
care ꝙ petnus añ primum¬

Expanded text:
Media nocte negat, in galli cantu poenitet, post resurrectionem sub luce quem ter negaverat ter se amare professus est: quia quod in tenebris oblivionis erravit, speratae jam lucis verae ludquid nutaverat erexit. Mystice, gallus aliquis doctorum est, qui somnolentos increpans, ait: Evigilate, justi, et nolite peccare . Quod Petrus an
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hacllit ne glieturde
quo uere maladicũt᷑
etiam addit p̃p̃ me. qr
aliqñ falsa dicuntur
ꝙ accidit tem̃itate ho¬
minum. ñ tñ propter
nõ sequuntur.

Expanded text:
addit ne glorietur de quo vere mala dicuntur. Etiam addit: Propter me, quia aliquando falsa dicuntur, quod accedit temeritate hominum, non tamen propter non sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
a me. Inuanum autem me colunt docentes doctrinas.⁊
precepta hominum. derelinquentes mandata dei . tenẽ¬
tes᷑ nadit̾ones hominum. baͣpͤͨtismata urceorum. ⁊ ca¬
licum. ⁊ aliasmua h iisfacitis multa ⁊ cdicrtillis. Bñ
urium facitis preceptum dei ut traditionem ur̃am s̃¬
uetis. Moyses enim dixit. Honora
patrem tuum. et
matrem tuam.¬

Expanded text:
doctrinas et praecepta hominum. Relinquentes enim mandatum Dei, tenetis traditionem hominum, baptismata urceorum et calicum; et alia similia his facitis multa. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditionem vestram servetis. Moyses enim dixit, Honora patrem tuum et matrem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
instareminatisunt.¬
Muttrin nomine xp̃i
rum primussymõ ma¬
gus cuiͣ auscultabant
om̃s qui erant in sama¬
ria. a minimo usq ad¬
maximum dicentes
hic est uirtus dei. q̃ uo¬
carur magna coꝙ mul¬
to tp̃r magicisartib de

Expanded text:
instare minati sunt.ti in nomine Christi rum primus Simon Magus, cui auscultabant qui erant in Samaria a minimo usqmaximum dicentes: Hic est virtus Dei qcatur magna: eo quod multo tempore magicis artibus de
Abbreviated transcription (Latin):
Timor dei corngit.tumor
hominum distert. s uolui¬
tadem ñ aufeit unde. iaui¬
drores ułlit ad citmen qͥs
aliqũ suspendit a crame.

Expanded text:
Timor Dei corrigit, timor hominum differt, sed voluntatem non aufert: unde et avidiores reddit ad crimen quos aliquando suspendit a cTimor Dei corrigit, timor
Abbreviated transcription (Latin):
Io hannes figuram legis
de codem parcrtẽ ꝑgeniti so¬
ciant młidelitatem. Qd̃ qr
uecat iohannes: tanquã
lex clansa tenetur. ⁊ uocẽ
dare ñ ꝑmititur. ad ulti¬
iuptatis. s altat filia .i ex
fidelitate orta ⁊ postulado
acdli: ad delicias suas cap¬

Expanded text:
oannes figuram tenet de eodem parente progeniti sociavit infidelitatem, quam quia vetat Joannes tanquam lex, clausa tenetur, et vocem dare non permittitur. Ad ultiinfidelitate orta, et postulat addi ad delicias suas cap
Abbreviated transcription (Latin):
tanto labore umpetrarunt
Data enim oprione sibiꝑ
ihu. latronem pro salua¬
tore int̾fectorem elegerũt
Ñ itogͦ salutem ⁊ uitam
ꝑdiderunt. il atrocinus ac
seditionib in tm̃ se subdi¬
derunt. ut regnum᷑. ⁊pñam
Multas crc̃ones doclit pyla¬
tus lib̾andi saluatorem. pͥ¬
mo iusto conferens latro¬
nem. deinde inferens. Quid
gͦ uultis faciam regi ude¬
orum: Cumq respondis¬
sent: crutifigatur. ñ statĩ
acquieuit. s scdđm sugge¬
stionem uxoris quaemanda¬
ũat eiut matheus dicit. su¬
chil tibia nsto illi. Respon¬
dens ait. Quid euimmalife¬
cit. ꝙ dicendo iħm absoluit.

Expanded text:
toto labore impetraverunt. Data enim optione sibi, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem elegerunt. Merito ergo salutem et vitam perdiderunt et latrociniis ac seditionibus in tantum se subdiderunt, ut regnum et patriam Multas occasiones dedit Pilatus liberandi Salvatorem, primo justo conferens latronem, deinde inferens: Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum? Cumque respondissent: Crucifigatur, non statim acquievit, sed secundum suggestionem uxoris quae mandaverat ei ut Matthaeus dicit: Nihil tibi et justo illi , respondens ait: Quid enim mali fecit? Quod dicendo, Jesum absolvit.
Abbreviated transcription (Latin):
more limpidum liquorẽ
ñ tenet.⁊ quisquilias mmi¬
mundas colligit. Sanlon
cat̾uas iuudeorum.⁊ demo
num hic sterint. ⁊ fontẽ ꝑ¬
hennis uite sitientib no¬
bis .i. corporisuo aꝑit.
Sic temꝑat responsum ut
u̾m dicat. nec tñ calump¬
lato qui inuitus fert sen¬

Expanded text:
more limpidum liquorem non tenet; et quisquilia immunda collegit. Samson catervas Judaeorumnum hic sternit, et fontem perennis vitae sitientibus nobis id est, corpori suo aperit.Sic temperat responsum, ut verum dicat, nec tamen calumnlato qui invitus fert s
Abbreviated transcription (Latin):
B. All. De synagoga secessit
ad mare. ⁊ c̃. Iudeam reliquit
ad gentesuenit cum discipł
gentium adiit. ⁊ su multos
uenientes ad sesuscepit ⁊ desi¬
deratam salutem declit. Uñ¬

Expanded text:
. De synagoga secedit ad mare, etc. Judaeam relinquit, ad gentes venit cum discipulgentium adiit: et sic multos ad se venientes suscepit, et desideratam salutem dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
magr̃is eccłie. ł principib
terre. hn g si de manifestiᷤ
iulicent. que .s. sunt con¬
iuncta. ł confessa ⁊̃ nõ te¬
mere iudicant. Si autẽ
de incertis iudicant tem̃e¬
hec iudicia prohibet.
⁊ inqͣmale: mn eadem pu¬
nieris. De huscinm agitur
inquib uł temere iucicã¬
tes offendumis. ⁊ recte agẽ¬
des excusamur ⁊ iõ addic. ĩ
qͣ m̃sura ⁊ iuste quorũ no¬
luntas ñ habuit finem pec¬
candi. qͣmuis cunfine pec¬
cau̾tut. nõ hñt finem ulti¬
onis. ⁊ quib iudicium fuit
ce. uno.c. de alio. ita facit d̾s
et ñ inique. ut illi.⁊ mnet̃¬

Expanded text:
incipibus terrae. Hi ergo si de manifestis judicent, quae scilicet sunt convicta, vel confessa, non temere judicant; si autem de incertis, temere judicant haec judicia prohibet. a male, in eadem punieris. De his enim agitur in quibus vel temere judicantes offendimus, vel recte agentes excusamur; et ideo addit: In qua mensura. Et juste quorum voluntas non habuit finem peccandi, quamvis cum fine peccaverint, non habent finem ultionis; et quibus judicium fuit de uno, centum de alio. Ita facit Deus, et non inique ut illi in aete
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dampnare. qͣm emenda¬
reut si plemi odio. ł inuidia
⁊ malicia dampnent ineo
q deliquit iraque est ut
festuca. odium. ut trals.
iratus alicui. aliqñ uult
eum corrgi. qui cłio hoc
uelle nequit.⁊ ĩo impossi¬
bile d̾r. ut festucam fratri
cemiat. qui trabem gestat.
priulgͦ trabs odii inuidie
simułonis.⁊ totus malitie
reicienda est. ut sic misccłit᷑.
mus increpare irc suie ꝑ¬
sit illi cor rectõ. sine ñ. nos
tñ de simplicitate nriocli
simussecuri.

Expanded text:
 damnare quam emendare. Ut si pleni odio vel invidia, vel malitia, damnent in eo quod delinquit ira; quae est ut festuca, odium, ut trabs. Iratus alicui vult aliquando eum corrigi; qui odit hoc velle nequit: et ideo impossibile dicitur ut festucam fratri demat, qui trabem gestat; prius ergo trabs odii, invidiae, simulationis et totius malitiae rejicienda est, ut sic misericordimus increpare: ut, sive prosit illi correctio, sive non, nos tamen de simplicitate nostri oculi simus securi.
Abbreviated transcription (Latin):
fugit inegyptum sicut na¬
tus est. ut corruptam repara¬
ret naturam. sic fugit ut
fugaces renocaret. Ex frigit.
sacramenti fuit. ñ timoris
ut exemplum fugiencti
daret iuũ. ñ sugit mortẽ
qui moriueñat. nec insi¬
dias expauit. qui uenerat aperire u̾sucias diaboli. de hac fi¬
ga predixit ysaias. Ecce dominus astendet super nubemle

Expanded text:
Fugit in Aegyptum sicut natus est, ut corruptam reparet naturam. Sic fugit, ut fugaces revocaret. Quod fugit, sacramenti fuit non timoris, ut exemplum fugiendi daret suis. Non fugit mortem qui mori venerat: nec insidias expavit qui venerat aperire versutias diaboli. De hac fuga praedixit Isaias: Ecce Dominus ascendet super nubem le
Abbreviated transcription (Latin):
alis. que de angustus
litt̾e egrediensin subli¬
mi loco recipte salua¬
torem.Nam qui ad¬
huc occidentem ut̾am
hendit in uerbis dei.¬

Expanded text:
ritalis est, quae de angustiis litterae egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteriritus in verbis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
despicitur. paucas ibi uirtu¬
tes fecit. ⁊ signã. ne penitus
excusabiles sint: maiora
signa cotidie in gentib
facit. nõ tam in corpoꝵ saua¬
tione qm animarum.

Expanded text:
despicitur, paucas ibi virtutes fecit et signa, ne penitus excusabiles sint. Majora quotidie in gentibus signa facit, non tam in corporum sanatione quam animarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Habito confilio: ordo
uart̃onis illuc tͣusit.
Tanc abiit unus de
gaturad consilutm sa¬
cerdotum. Redit autẽ
ad eumdiemqui erat
aute .ui. dies pasche di

Expanded text:
Habito consilio ordo narrationis illuc transit, tunc abiit unus de gatur ad consilium sacerdotum. Redit autem ad eum diem, qui erat ante sex dies paschae di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tibi iħu fili dei altissimi: Adiuro
de per deum: ne me torqueas. Dicebat
enim illi. Exi sp̃c̃ inmunde ab homĩe.
Et interrogabat eum. Qd̃ nomen ti¬
bi est: Et dicit ei. Legio nomen m ẽ.
quia multi summs

Expanded text:
 tibi Iesu Fili Dei summi adiuro te per Deum ne me torqueas dicebat enim illi exi spiritus inmunde ab homine et interrogabat eum quod tibi nomen est et dicit ei Legio nomen mihi est quia multi sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Q humana fragili¬
tate contrahitur re¬
nillibile est. si congͤ¬
gatio ñ deseratur cũ
uero di aholica obsti¬

Expanded text:
 humana fragilitate contrahitur, remissibile est, si congregatio non deseratur. Si vero diabolica obsti
Abbreviated transcription (Latin):
posse exhortando de uisibi¬
lib ad imuusibilia transeãt
uel utriq sexin predicado
⁊ de bonis morib informã¬
do geminauit accepta ta

Expanded text:
posse exhortando, ut de visibilibus ad invisibilia transeant. Vel utrique sexui praedicando, et de bonis moribus informando geminavit accepta ta
Abbreviated transcription (Latin):
aquẽ bauilans occurt ut
ostendatur huius pasce mỹ
lauachiuni gr̃e. Lagena fra¬
gilitatem designat eorum
thesaurum istnm iniiasis ti¬
ctilib. Parant pascha disci¬
płi. ubi aque infertur la¬
gena ut adce tempus insi¬
nuent quo cultorib uẽtis
pasche typicus de limine
ac postib fuor anferatur.¬

Expanded text:
aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mylavacrum gratiae, lagena fragilitatem designat eorum thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli, ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent, quo cultoribus veri paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ad impletum dicitur. quia anteqͣm fieret legentib
erat semirpletum. quiaꝙ inltt̾a sonabat aliquid

Expanded text:
Adimpletum dicitur: quia antequam fieret legentibus erat semiplenum, quia quod in littera sonabat, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
B. Ipse dominus prius cͤ¬
cem suam portaiit sicut
iohannes dicit.post iste
symon. de quo ⁊ abii di¬
cunt.⁊hoc satis congruo

Expanded text:
. Ipse Dominus primo crucem suam portavit, sicut Joannes dicit: Post iste Simon, de quo et alii dicunt, et hoc satis congruo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui inaing̃ric̃. Mira dm̃
pacientia. prius aixit. Unꝰ
ex uobis tradet me ꝑseu̾at
proditor in malo aꝑͥtius ar¬
guit.⁊ tñ ñ proprie designat.
iudas alus contristatis.⁊ ma¬
num retrahentib a cibis. te¬
m̃itatem.⁊ impudentia qͣ
cominum tͣdit:⁊ manum¬

Expanded text:
Qui intingit. Mira Domini patientia. Prius dixit: Unus ex vobis tradet me, perseverat proditor in malo. Apertius arguit: et tamen non proprie designatur. Judas aliis contristatis et manum retrahentibus a cibis temeritate et impudentia qua Dominum t
Abbreviated transcription (Latin):
tum temeraue presumit
Ille dominum uendit. qͥ
eius timore. ⁊ amore negle¬
cco. t̾rena ꝑ illo. ⁊ caduca.
ĩmo.⁊ criminosa diligere

Expanded text:
tum temerare praesumit. Ille Deum vendit, qui, ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa diligere
Abbreviated transcription (Latin):
mam namq horam ueni¬
et̾ne. quia ante crucem a¬
braam erat in inferco.⁊
nitencti. ut cum intellexiᷤᷤ¬
set cogit̾ones suas p̃sciri
a deo pñiterẽ eum fc̃i surñ
tñ ex nomine designat. ne
apeite redargittus impu¬
dentior fiat mitat crimen
ĩ num̾um. ut conscuis pe¬
uitentiam agat.

Expanded text:
mam namque horam veniae aeternae: quia ante crucem Abraham erat in inferno, et nitendi, ut cum intellexisset cogitationes suas praesciri a Deo, poeniteret eum facti sui. Non tamen ex nomine designat, ne aperte redargutus impudentior fiat. Mittit crimen in numerum: ut conscius poenitentiam agat.
Abbreviated transcription (Latin):
absorta mors fuerit in
ĩmemoria priora. cuo
abstulit dominus sordẽ¬
filie syon auferens gẽm
iacrimam ab ocuł sc̃oꝵ.¬

Expanded text:
absorpta mors fuerit in memoria priora, cum abstulerit Dominus sordefiliae Sion, auferens omnem lacrymam ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
Martꝰ dicit dominua
fuisse in domo: cum
mulierin domum.s.
dit et u̾bum. dedit ĩcel¬
lgereꝙ ambo tacue¬
runt. ⁊ cum silentio i¬
gressisunt.⁊ita cetera

Expanded text:
Marcus dicit Dominum fuisse in domo, cum mulier in domum, sed dit ei verbum, dedit intelligere quod ambo tacuerunt, et cum silentio ingr
Abbreviated transcription (Latin):
I. Arl. Mulier ẽ mat
nt̃a romana eccła na¬
ta demoniaca eccideta¬
ui harbaries. cutul fideᷤᷤ
fectt de carne ouemi. mi¬
cas intelłos q̃rit. ni panẽ

Expanded text:
iunt. Mulier est mater nostra Romana Ecclesiae. Nata, daemoniaca occidentalis barbaries, cujus fides fecit de cane ovem. Micas intellectus quaerit, non panem
Abbreviated transcription (Latin):
iutor streminis int̃ ui¬
te negocia. qui sican¬
dalum̃ est inloge dei:
melius ẽ illo preciso
saluari qͣm cum illo
dampnari.

Expanded text:
jutor strenuus intra vitae negotia: qui si scandalum est in lege Dei, melius est illo praeciso salvari, quam cum illo damnari.
Abbreviated transcription (Latin):
Nota ꝙͣ in aliam maris ri¬
pam suie iordanis naingi
o ꝑuenerunt. s tͣnsito auiqͦ
freto.⁊ stagno proximos
eusdem regionis locos abi¬

Expanded text:
a non in aliam maris ripam sine Jordanis navigio pervenerunt. Sed transito aliquo freto vel stagno, proximos ejusdem regionis locos adi
Abbreviated transcription (Latin):
¶B. Sequattꝰ est eũ.
Lut᷑as plenius. ⁊ relic¬
tis oninib sequutus
est eum. sequitur.qͥ¬
ñ dam corporis gresso
quam mentisaffecto
possit sequiomnuia

Expanded text:
. Secutus est eum. Lucas plenius: Et relictis omnibus secutus est eum . Sequitur, qunon tam corporis gressu quam mentis affectu possit sequi, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uato: multos ad do¬
minum cogit. ñ potest
tacere beneficium ⁊̃ ius¬
sus ab eo qui dedit. pre¬
neis suiunt laudib. ⁊ propͥ¬
foris cum petro exeunt. ⁊ in¬
destis locis sunt quos elegit do

Expanded text:
vatio multos ad Dminum cogit. Non potest tacere beneficium, sus ab eo qui dedit. Prnis serviunt laudibus, et proprforis cum Petro exeunt: et inertis locis, quae elegit Do
Abbreviated transcription (Latin):
Et chadeum. qui est
corculus .i. cordis custoᷤᷤ
qui suat corsuum om̃i
custodia. Mundicia
namq cordis uidedurꝰ.¬
trum mundum

Expanded text:
Et Thaddaeum, qui est, corculum, id est, cordis cultor: qui conservat cor suum omni custodia. Munditia namque cordis Detrum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
la deocensinsyn agagis eoꝵͣ ⁊ predicans euuangelium re¬
tẽ.  idens autem turbas: misert¬
esties quia erant᷑ uexarseietes
sicut oues nõ habentes pastorem.
Tunc dicit discipulissius. Messis

Expanded text:
uangelium retem. uidens autem turbas miserteis, quia erant uexati et iacentes sicut ones non habentes pastorem. tunc dicit discipulis suis: messis