comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribus utraq hoc est sacerdotali
& regni cognatione semꝑ ad inuicẽ
probatur esse coniuncta Potuit au-
tiore tẽpore fieri: datis nuptũ fe
minis de tribu in tribũ. ut mani¬
festo beatã dĩ genitricẽ quȩ de
tribu regia descendit. cũ tribu sa¬
cerdotali cognationẽ generis ha¬
buisse constara: quod mysteriis cę¬
lestibus aptissime congruit: Opor¬
tebat nãq ut apparens in mundo
mecdiator dei & hominũ. de utraq
carnis originẽ haber&: quia nimi¬
rũ ipse in humanitate assũpta.
utramq habiturus erat personam.¬
& sacerdotis scilicet & regis: Siqui¬
cdem de regia eius potestate qua
electis suis regnũ perhemne tribu¬
it: de presens sc̃i euangłii lectio tes¬
tatur: quia regnabit in domo ia-¬
cob in ȩternũ. & regna eiꝰ non erit
finis: Porro de pontificali dignita¬
te illiꝰ in qua pro nr̃a redẽptione
hostiã suȩ carnis offerre dignatꝰ
est: testat᷑ propħa qui ait. Tu es
sacerdos in ẽt̾nũ. scđm ordinem

Expanded text:
et tribus utraque, scilicet sacerdotalis et regia cognatione semper ad inuicem probatur esse coniuncta. Potuit autetiori tempore fieri datis nuptum minis de tribu in tribum, ut manifeste beatam Dei genitricem, quae de tribu regia descendit, cum tribu sacerdotali cognationem generis habuisse constaret, quod ministeriis coelestibus aptissime congruit. Oportebat namque ut apparens in mundo mediator Dei et hominum de utraque tribu carnis originem haberet, quia nimirum ipse in humanitate assumpta utramque habiturus erat personam, sacerdotis scilicet et regis. Siquidem de regia ejus potestate, qua electis suis regnum perenne tribuit, et praesens sancti Evangelii lectio testatur: quia regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Porro de pontificali ejus dignitate, in qua pro nostra redemptione hostiam suae carnis offerre dignatus est, testatur Propheta, qui ait: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ceret esse nasciturũ: Nec mirandum
uta hystoriã quod elisabeth cognata
dicatur mariȩ: cũ superius hȩc de
domo cdauid. illa de filiabus aaron
orta esse narrat᷑: Legimus nãq quod
clauid ortus est uxorẽ acceperit:
uidelicet elisabeth filiam anunadab
sororẽ naason. qui fuit dux tribus
uda in deserto cũ egrederent᷑ ex
egypto: Pursusq regnantibꝰ dauid
posteris. legimꝰ quod ioiada pontifex
maximus uxorem habuerit de tribu
regali: hoc est iosabeth filiã ioram
regis: Ipse ẽ. ioiada. cuius filium
tachariã uirũ ȩque scissimũ lapi

Expanded text:
ceret esse nasciturum. Nec mirandum ceret esse nasciturum. Nec mirandum juxta historiam, quod Elizabeth cognata dicatur Mariae, cum superius haec de domo David, illa de filiabus Aaron orta esse narratur. Legimus namque quod David ortus est, uxorem acceperit, videlicet Elizabeth filiam Amminadab, sororem Naason, qui fuit dux tribus Juda in deserto, cum egrederentur ex Aegypto. Rursusque regnantibus David posteris legimus, quod Joiada pontifex maximus uxorem habuerit de tribu regali, hoc est, Josabeth, filiam regis Joram. Ipse est Joiada, cujus filium Zachariam virum aeque sanctissimum lapi
Abbreviated transcription (Latin):
solis luce. uel ardore designatur:
qui nos ueritatis. & scientia illustrat.¬
& amore inflamat Unde ipse per
propħam dicit: Uobis autẽ timen¬
tibus nomen meũ: orietur sol iusti.¬
ciȩ: Cuiꝰ uidelicet solis radios
beata uirgo suscepit: quando dñm
concepit: Sed idem sol. id ẽ. diuini.¬
tas redẽptoris nr̃i tegmine se hu¬
manȩ naturȩ. quasi umbraculo quo¬
dam obtexit: qua mediante uirgi¬
nis eũ uiscera ferre sufficerent:
Sic q uirtus altissimi obumbrauit
ei. dũ diuina ap̃i podentia et eam
prȩsentialit̾ impleuit: & ut capi ab
illa posset substantia se nr̃ȩ fragili¬¬
tatis obiubit Et ecce elisabeth cog¬
nata tua: & ipsa concepit filium in
senectute sua: Non quasi incredulã
exemplis hortatur ad fidem: sed ut
bene iam credenti quȩ audierat.⁊
ampliora suꝑnȩ dispensationis mi¬
racula replicat. Ut quȩ dir̃m uirgo
erat paritura: prȩcursorẽ quoq dñi
de anu ac diu sterili parente cognos.¬

Expanded text:
solis luce vel ardore designatur, solis luce vel ardore designatur, qui nos veritatis scientia illustrat et amore inflammat; unde ipse per prophetam dicit: Vobis autem timentibus nomen meum orietur sol justitiae . Cujus scilicet solis radios beata Virgo suscepit, quando Dominum concepit. Sed idem sol, id est, divinitas Redemptoris nostri, tegumine se humanae naturae quasi umbraculo quodam obtexit, quo mediante Virginis eum viscera ferre sufficerent: sicque virtus Altissimi obumbravit ei, dum divina Christi potentia et eam praesentialiter implevit, et ut capi ab illa posset substantia se nostrae fragilitatis obnubilavit. Et ecce Elizabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Non quasi incredulam exemplis hortatur ad fidem, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat, ut quae Dominum virgo erat paritura, praecursorem quoque Domini de anu ac diu sterili parente cognos
Abbreviated transcription (Latin):
uocabit᷑ filius dei Qua de scĩfica.¬
tione sp̃c concipies: scm̃ erit quod
gignetur: Congruit conceptioni
natiuitas. ut quȩ contra humanȩ
conditionis morem uirgo concipis:
supra humanȩ consuetuduus modũ
dei filiũ generes: Om̃s quippe ho¬
mines in iniquitatibꝰ concipimur.
&̾ in delictis nascimur: Quotquot
autẽ donante dõ ad uitã preordi¬
nati sumus ȩt̾nam: ex aqua & spũ
sco renascimur Solus uero redẽptor
ñr ꝓ nobis incarnari dignatus.
mox sc̃s natus est: quia sine iniqui¬
tate conceptus est: Possumꝰ sane
in eo quod dicit᷑. & uirtus altissimi
obumbrabit tibi : altius quidclam
de sacramento dñicȩ incarnationis
intelligere: Obumbrari enĩ nobis
dicimꝰ. cũ feruente meridiano sole:
uel arborẽ mediã. uel aliud quod¬
libet umbraculi genus inter nos
& solẽ opponimꝰ: quo artlorẽ eiꝰ uel
lucẽ nobis tolerabiliorẽ reddamus:
Redẽptor igitur nr̃ non immerito

Expanded text:
vocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificavocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Congruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto renascimur. Solus vero Redemptor noster pro nobis incarnari dignatus, mox sanctus natus est: quia sine iniquitate conceptus est. Possumus sane in eo quod dicitur, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, altius quiddam de sacramento Dominicae incarnationis intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus cum, fervente meridiano sole, vel arborem mediam, vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus vel lucem nobis tolerabiliorem reddamus. Redemptor ergo noster non immerito
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ modis in ea diuinȩ suȩ po¬
tentiȩ efficaciã ostendit: quia et
mentẽ illiꝰ adeo quantũ humana
fragilitas patitur. ab omui uitiorũ
sorde castificauit: ut cȩlesti esset
cligna partuꝰ & in utero illiꝰ scm̃
ac uenerabile redẽptoris nr̃i corpꝰ
sola sui oꝑatione creauit Id ẽ. nul¬
lo iirili interueniente attactu :
sacroscãm de carne uirginis car¬
nẽ de intemerata formauit: Qũẽ¬
enĩ prius aperte sp̃m scm dixit:
hunc ipsũ denuo uirtutẽ altissimi
nominauit: Iuxta quod dñs cum
eiusdẽ sp̃c aduentũ discipłis pro¬
mitteret: ait: Et ego nutto ꝓmissũ
patris mei in uos: Uos autẽ sedete
in ciuitatẽ: quo adusq induamini
uirtute ex alto Obumbrauit autẽ
beatȩ dei genitrici uirtus altissimi:
quia sp̃c sc̃s cor illiꝰ cũ impleuit.
ab om̃i ȩstu concupiscentiȩ carnalis
tẽperauit: E mundauit a desideriis
tẽporalibus: ac donis cęlestibꝰ mentẽ
simul illius consecrauit. & corpus:

Expanded text:
duobus modis, in ea divinae suae potentiae efficaciam ostendit: quia et mentem illius adeo, quantum humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, ut coelesti digna esset partu; et in utero illius sanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui operatione creavit: id est, nullo icarnem de carne Virginis, sacrosanctam de intemerata formavit. enim prius aperte Spiritum sanctum dixit, hunc ipsum denuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominus, cum ejusdem Spiritus adventum discipulis promitteret, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus Altissimi: quia Spiritus sanctus cor illius cum implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, emundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius consecravit, et corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
ratrix meritis prȩcipius etiam no¬
mine testioniũ reddit Inter¬
pretatur enĩ stella maris & ipsa
quasi sidus eximũ. inter fluctꝰ
scłi labentis. gr̃a priuilegii spe¬
cialis refulsit: Ingressus a ͤtẽ an¬
gelus ad eã: dixit fue gr̃a ple¬
na: dñs tecũ : bene dicta tu in
mulieribus: Quȩ salutatio quan¬
tũ humanȩ consuetudini inaudi¬
ta: tantũ est beate marie digni¬
tati congrua: Uere &enĩ gr̃a erat
plena: cui diuino inunere colla¬
tũ est. ut prima inter feminas
głosissimũ dõ uirginitatis munꝰ
offerrae: Unde iure angłico as¬
pectu simul. & asfatu meruit per¬
frui: quȩ angłicã studuit uitam
unitari Uere gr̃a erat plena:
cui ipsũ per quẽ gr̃a & ueritas facta
est: iħm xp̃m generare donatũ ẽ
Et idõ uere dñs cũ illa erat :
quã &e prius nouo castitatis amo¬
re a terrenis ad celestia deside¬
randa sustulit: & postmodũ me¬
diante humana natura. omni

Expanded text:
trix meritis praecipuis etiam notrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari. Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit: plurimȩ a patribus ra-¬
tionabiles causȩ proferuntur: E
quibus permaxima ẽ. ne uel stu¬
pri rȩa dãpnaretͦ: si uirũ non
habens: filiũ procrearet: Peinde.
ut in his etiã quȩ domestica cura
naturaliter exigebat : puerpera
solatio sustentaret᷑ iurili Oporte¬
bat ergo beatã mariã habere ui¬
rũ: qui & testis integritatis eius
certissimus: & nati ex ea dñi ac
saluatoris nr̃i ẽẽt. nutritius fidis¬
simus. quiq & pro eo paruulo scd̾m
legẽ hostias ad tẽplũ deferret :
&ꝰ eũ instante ꝑsecutionis articulo
in egẏptũ cũ matre ferr& ac refer-¬
ret: aliaq illi per plura quȩ as¬
sũptȩ humanitatis fragilitas pos¬
cebat. necessaria ministraret: Nec
multũ obfuit. si quis illũ ad tem-¬
pus eius filiũ credidit: cũ prȩdi¬
cantibus apłis post ascensionẽ eiꝰ.
cunctis palã credentibꝰ. quod de
uugine natus e̾et. patuerit. Hec
prȩtereundũ. quod beata dei ge-¬

Expanded text:
voluerit, plurimae a patribus ravoluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei ge
Abbreviated transcription (Latin):
rentes hominibꝰ angłi designant᷑
ex nomine Uerũ quotiẽs cũq fit.
idõ utiq fit : ut etiã nomine ipso
quod monstraturi ueniant insi¬
nuent: Eabriel nãq fortitudo
dicitur: Q merito tali nomine
prefulget : qui nascituro in carne
dõ testimoniũ ꝑhibet: De quo pro¬
pheta in psalmo Dñs inquit
fortis & potens: dñs potens in
prelio: Illo numirũ prȩlio. quo
potestates aerias debellare: et
ab earũ tẏrannide mundũ uera¬
ebat eripere: Ad uirginẽ despon¬
satã uiro cuĩ nomen erat ioseph
de domo claiid: Non tantũ ad¬
ioseph: sed etiã pertinet ad mariã:
Legis nãq erat prȩceptũ: ut de
sua quisq tribu ac familia du¬
ceret uxorẽ: Apło qͦq attestante
qui ad tuotheũ scribens ait:
ortus est dñs: quia eiꝰ incorrupta
genitrix. uerã de Ftyrpe dauid
originẽ duxit: Cur autẽ ipse
non de simplici uirgine sed de
desponsata uiro concipi. & nasci.

Expanded text:
rentes hominibus angeli designantur rentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo DaJoseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait:ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicaret: per quã nos abiecta
uetustate noxia. renouari. atq
uiter filios lĩ cõputari possimꝰ
Ut ergo ad ꝓmisse salutis me¬
reamur dona ꝑtingere: pri.¬
mordiũ eius intenta curemus
aure percipere: Missus ẽ. in qͥt
angłs gabriel a dõ. in ciuitatẽ
galileȩ cui nom̃ natareth: ad
uirginẽ desponsatã uiro cui no
men erat ioseph Aptũ ꝓfecto
humane restaurationis princi¬
piũ ut angłs a dõ mitteretur
ad uirgurẽ partu consecrandã
duuno. quia prima ꝑditionis
humane fuit causa: cũ serpens
a diabolo mittebat᷑ ad mulierẽ
suꝑbiȩ sp̃u decipiendã: Immo
ipse in serpente diabolus uenie¬
bat : qui genus humanũ deceptis
parentibus primis. un mortalita¬
tis gła nudaret Quia ergo mors
intrauit per feminã: apte redit
& uita ꝑ feminã: Illa a diabolo
seducta. per serpentẽ uiro gustũ
necis obtulit: hȩc edocta a deo
ꝑ angłm mundo auctorẽ salutis
edidit: Missus ẽ. ergo angłs gabri
el: Naro autẽ legimus: quia appa¬

Expanded text:
ecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam fecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia appa
Abbreviated transcription (Latin):
sternere: a rege proposita extine¬
tis allophilis numerosa prepucia
reportare: regnũ ex promissione
percipere: cunctũq urłiticiun
popłm sine ulla post modũ con¬
tradictione possidere :  tamen
in cunctis se despicit: qui in suis
oculis se esse humilẽ cõfitetur:
agunt. de semet ipsis uilia senti¬
unt: quid in sua excusatione
dicturi sunt. qui sine opere uir¬
tutis intumescunt: Sed &si quȩ¬
libet adsint oꝑa: nulla sunt.
nisi ex humilitate condiantur:
Mranda quippe actio cũ elatione:
non eleuat. sed grauat: Qui enĩ
sine humilitate uirtutes congre¬
gat : in uento puluerẽ portat:
& unde aliquid ferre cęrnitur:
inde deterius cȩcatur: In cunctis
ergo quȩ agitis fr̃s mei radicẽ
boni operis hunulitate. denete:
nec quibus iam suꝑiores. sed quibꝰ
adhuc inferiores estis aspicite:
Ut dũ meliora nobis exẽmpla
proponitis: ad maiora semper
ascendẽ ex humilitate ualeatis:¬

Expanded text:
sternere, a rege proposita exstincsternere, a rege proposita exstinctis allophylis numerosa praeputia reportare, regnum ex promissione percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla postmodum contradictione 1461 possidere? Et tamen in cunctis se despicit, qui in suis oculis se esse humilem confitetur. ortia, de semetipsis vilia sentiunt, quid in sua excusatione dicturi sunt qui sine opere virtutis intumescunt? Sed etsi quaelibet bona adsint opera, nulla sunt, nisi ex humilitate condiantur. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
uiros attendite: quia & quos
agere aliqua parua conspici¬
tis: quȩ in eis lateant bona
nescitis Magnus ergo esse iuiꝰ¬
quisq studeat: sed tamen ali¬
quo modo esse se nesciat:⁊ ne
dũ sibi magnitudinẽ arrogan¬
ter tribuit amittat: Hinc et
Hinc paulus ait: Nolite pru¬
dentes esse apud uos inet ipsos:
Hinc contra suꝑbi entẽ saulẽ
dicitur Cũ esses paruulus
in oculis tius: caput in tribu¬
bus isrł factus es Acsi aperte
diceretur Cũ tu te paruulũ
conspiceres: ego te pre cȩteris
magnũ feci: Quia uerotu te
inagnũ conspicis: a me paruus
ȩstimaris: Quo contra cũ dauid
regni sui potentiã corã archa dñi
saltando despiceret: dixit: Ludã
& uilior fiam plus quã factus
sũ: & ero humilis in oculis meis
Quẽ enĩ non extolleret ora leo¬
nũ frangere: ursorũ brachia
dissipare: despectis prioribus
fr̃ibus eligiꝰ reprobato rege ad
regni gubernacula ungiꝰ timen.¬
dũ cunctis uno lapide goliam

Expanded text:
vestros attendite, quia et quos vestros attendite, quia et quos agere aliqua prava conspicitis, quia in eis lateant bona nescitis. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Hinc eteHinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra superbientem Saul dicitur: 1460 Cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es . Ac si aperte diceretur: Cum tu te parvulum conspiceres, ego te prae caeteris magnum feci. Quia vero tu te magnum conspicis, a me parvus aestimaris. Quo contra cum David regni sui potentiam coram arca foederis Domini saltando despiceret, dixit: Ludam et vilior fiam plus quam factus sum, et ero humilis in oculis meis . Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam
Abbreviated transcription (Latin):
dignus soluere corrigiã calciam̃¬
ti eius. nisi aperte. & humiliter.
suã ignorantiam profiteri: Acsi
patenter dicat Quid mrũ si mͥ
ille prȩlatus est. quẽ post me
quidem natũ considero. Sed nati¬
uitatis eius mysteriũ non appre¬
impletus. nura scientia emicat.
& tamen illud de se insinuat.
tutẽ custodiant: cũ quȩdam mi¬
rabiliter sciunt. illud aute men¬
tis oculos student reuocare quod
nesciunt: Ut cdũ ex parte alia
infirmitatẽ suã considerant: ex
ea parte qua perfectus est. eorũ
se animus non extollat Scien¬
tia & enĩ uirtus est: humilitas
etiã custos uirtutis Restat
ergo ut in omne quod scit sese
mens deprimat: ne qđ uirtus
scientiȩ congregat: uentus ela-¬
tionis tollat: Cũ bona fratres
agitis: semꝑ ad inemoriam
acta mala reuocate: ut dum
caute culpa conspicitur: num¬
quã de bono opere incaute
animus lȩtetur: Suꝑiores in¬
uicẽ eos maxime qui uobis
cõmissi non sunt. proximos

Expanded text:
dignus solvere corrigiam calceamedignus solvere corrigiam calceamenti ejus, nisi aperte et humiliter suam ignorantiam profiteri? Ac si patenter dicat: Quid mirum si ille mihi praelatus est, quem post me quidem natum considero, sed nativitatis ejus mysterium non appreimpletus, mira scientia emicat et tamen illud de se insinuat qtutem custodiant, cum quaedam mirabiliter sciunt, illud ante mentis oculos student revocare quod nesciunt, ut dum ex parte alia infirmitatem suam considerant, ex ea parte qua perfectus est eorum se animus non extollat. Scientia etenim virtus est, humilitas etiam custos virtutis. Restat ergo ut in omne quod scit sese mens deprimat ne quod virtus scientiae congregat ventus elationis tollat. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam male acta revocate, ut dum caute culpa conspicitur nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Superiores invicem, eos maxime qui vobis commissi non sunt, proximos
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tamen intelligi & aliter
potest: Quis enĩ nesciat. quod
calciamenta ex mortiuis anima¬
libus fuiit: Incarnatus uero
dr̃s ueniens quasi calciatus ap.¬
paruit: qui in diuinitate sua
morticinã nr̃e corruptionis assũp¬
sit: Unde etiã. ꝑ ꝓpħam dicit
In iclumeã extendã calciamentũ
meũ. Per idumeã quippe gentilitas.
per calciamentũ uero. assũpta
mortalitas designatur: In idumeã
ergo dñs calciamentũ suũ sẽ ex¬
tendere asserit: quia dũ ꝑ carnẽ
gentibꝰ innotuit:ͥ quasi calciata
ad nos diunitas uenit: Sed
huius incarnationis misterium.
humanus oculus penetrare non
sufficit: Inuestigare enĩ nullate¬
nus potest: quomodo corporatur
uerbũ. quomodo sũmus & iuuifi¬
cator sp̃c. intra uterũ matris ani¬
matur. quomodo is qui initium
non habet : existit & concipitur:
Corrigia ergo calciamenti est
mysterii. Ioħes itaq soluere cor¬
rigiã calciamenti eius non ual&e:
quia incarnationis eius myste¬

Expanded text:
Quod tamen intelligi et aliter Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat, quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? In carne vero Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Unde etiam per Prophetam dicit: In Idumaeam extendam calceamentum meum . Per Idumaeam quippe gentilitas, per calceamentum vero assumpta mortalitas designatur. In Idumaeam ergo Dominus calceamentum se extendere asserit quia dum per carnem gentibus innotuit, quasi calceata ad nos divinitas venit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit; investigare enim nullatenus potest quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo etiam is qui initium non habet, existit et concipitur; corrigia ergo calceamenti est mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis ejus myste
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hec paulo superius dicens. etiã
prȩlationis causas eius aperuit:
cũ subiunxit: Quia prior me erat:
Acsi aꝑte dicat Inde me etiã posł
natus superat: quo eũ natiuitatis
suȩ tẽpora non angustant Nã qui
per matrẽ in tẽpore nascitur: sine
matre. ex patre generat᷑: Cui qͣntȩ
reuerentiȩ humilitatẽ debeat: sub¬
dendo manifestat. Cuius non sũ
dignus soluere corrigiã calciam̃ti:
Nos apud ueteres fuitꝰ ut si
quis eam quȩ sibi cõpeteret ac-¬
cipere uxorẽ nollet: illi calciam̃¬
tũ soluer&. qui ad hanc sponsus
iure propinquitatis ueniret: Quid
sc̃ȩ sponsus apparuit. de quo et
isdem ioħes dicit: qui habet spon-¬
sam sponsus est: sed quia ioħem
homines xp̃m esse putauerunt.
quod isdem ioħes negat. recte se
idignũ esse ad soluendã corrigiã
calciam enti denuntiat̃: Acsi aper
te dicat: Ego redẽptoris uestigia
denudare non ualeo: quia sponsi
nomen michi urmerito non usurpo:

Expanded text:
Sed haec paulo superius dicens, etiam Sed haec paulo superius dicens, etiam praelationis ejus causas aperuit cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus. Cui quantae reverentiae humilitatem debeat subdendo manifestat: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti . Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum 1459 solveret qui ad hanc sponsus jure tae Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si apete dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã protinus adiungit: Ego baptito
in aqua: medius autẽ ur̃m stat quẽ
uos nescitis: Ioħes non spũ. sed aqua
baptizat: quia peccata soluere non ua¬
lens: baptizatorũ corpora per aquam
lauat: sed mentẽ per ueniã non la¬
uat Cur ergo baptirat qui peccata
per baptisiũ non relaxat. nisi ut
precursionis suȩ ordinẽ seruans:
qui nasciturũ nascendo preuenerat:
baptiztaturũ quoq dnm̃ baptitando
preueniret: Et qui predicando factus
est precursor xp̃r baptirando etiam
precursor eius fieret imitatione
sacramenti: qui inter hȩc misterium¬
i medio hominũ & stetisse asserit.¬
& nesciri: quia per carnẽ dñs appa¬
rens. & uisibilis extitit corpore. et
inuisibilis maiestate: De quo etiã
subdit: Qui post me uenit: ante
me factus est: Sic nãq dicitur.
ante me factus ẽ: acsi dicat᷑. ante
me positus: Post me ergo uenit:
quia postmodũ natus Ante autẽ
factus est: quia michi prȩlatus:

Expanded text:
Nam protinus adjungit: Ego baptizo Nam protinus adjungit: Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia, peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed tamen mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat, nisi ut, praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret; et qui praedicando factus est praecursor Christi, baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti? Qui inter haec mysteriumin medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate. De quo etiam subdit: Qui post me venit, ante me factus est. Sic namque dicitur: Ante me factus, ac si dicatur, Ante me positus. Post me ergo venit, quia postmodum natus; ante me autem factus est, quia mihi praelatus.
Abbreviated transcription (Latin):
diligit me. sermonẽ meũ seruabit: et
pater meus diligit eũ. & ad eũ uenie¬
mus: & mansionẽ apud eũ faciemus:
Quisquis ergo in suꝑbiã mentẽ eleuat:
quisqͥs auaritiȩ ȩstibus arhelat. qͥs qͥs
se luxuriȩ inquinationibus polluit:
cordisł ostiũ contra ueritatẽ claudit:
Et ñe ad se dñs ueniat: claustra ani¬
mi s exis uitiorũ dãpnat. Sed adhuc
qui missi sunt percunctant᷑: Quid ergo
baptitas si tu non es helias. neq xp̃c.
neq propħa: Quod quia non studio cog¬
noscendȩ ueritatis. sed malicia exer¬
cende ȩmulationis felicitur: euangłista
tacite innotuit: qui subuixit dicens.
& qui missi fuerant: erant ex pharisȩ¬
is Acsi aperte dicat Illi ioħem de suis
actibus requirunt: qui doctrinã nesci.¬
unt quȩrere. sed inuidere: Sed sc̃s
quisq etiã. cũ peruersa mente requi¬
ritur: de bonitatis suȩ studio non
mutatur Unde iobs quoq ad uerba
inuidiȩ : prȩdi camenta respondit uitȩ

Expanded text:
t me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo baptizas, si tu non es Christus, neque Elias, neque propheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, Evangelista tacite innotuit cum subjungit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac si aperte dicat: Illi Joannem de suis actibus requirunt, qui doctrinam nesciunt quaerere, sed invidere. Sed sanctus quisque etiam cum perversa mente requiritur, a bonitatis suae studio non mutatur. Unde Joannes quoque ad verba invidiae praedicamenta respondit vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam carnis Hic erit magnus:
&e filius altissimi uocabit᷑: Confi¬
tere eũdẽ etiã dm̃ uerũ de deo
uero: & ȩterno patri filiũ sẽꝑ e̾ẽ.
coeternũ: Quod autẽ futuro tẽpore
dicitur. hic erit magnꝰ. & filiꝰ altis¬
simi uocabit᷑. nemo ita intelligen¬
dũ putet: quod dñs xp̃c ante par¬
dũ uirginis non fuerit: sed ita hoc
potius dictũ intelligamꝰ ⁊ quia po¬
tentiã diuinę maiestatis quã dĩ
filius ȩternaliter habuit: hanc idẽ
homo natus ex tẽpore acceperit: ut
una in duabus naturis ꝑsona e̾ẽt.
mediatoris ac redeptoris nr̃i E dabit
illi dr̃s ds̃: sedẽ dauid patris eius:
Sedẽ cdauid. regnũ dicit isrłiticȩ
plebis: quod suo tẽpore dauid iuben¬
te pariter adiuuante dño. fideli de¬
uotione gubernauit. Dedit ergo
dñs redẽptori nr̃o sedem clauid patris
eius: quando hunc de genere dauid
incarnari disposuit: ut popłm quem
dauid tẽporali imꝑio rexit: ipse gr̃a

Expanded text:
tiam carnis. Hic erit magnus, tiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus Christus ante partum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redemptoris nostri. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari dispDavid temporali imperio rexit, ipse gratia
Abbreviated transcription (Latin):
quodq uirginẽ matrẽ decebat.
dm̃ filiũ procreauit: Quȩ post¬
quã more humanȩ fragilitatis
& uisione angłica. & in solita ẽ.
salutatione turbata: mox idem
angłs eam repetito sermone ne
cimeat hortat᷑: Quod q maxime
timorẽ pellere confueuit: quasi
bene cognitã ac domesticam.
ꝓprio eam nomine uocat Et
quare gr̃a plenã diceret: diligen¬
ter edocet: He timeas inquit
maria: inuenisti enũ grãm apud
dm̃. ecce concipies in utero. et
paries filiũ : & uocabis nomen
eiꝰ iħm Hic erit magnꝰ: & filius
altissimi uocabit᷑ Notandus sol¬
lerter ordo uerborũ. & tanto
artius est cordi inserendus: quan-¬
to manifeste padet. quia in his
tota redeptionis nr̃ȩ sũma consistit:
Nã manifestissime dm̃ iħm. id est
saluatorẽ nr̃m. & uerũ dĩ patris.
& uerũ homnis matris filium
predicant: Ecce inqͥt concipies in
utero: & paries filiũ: Agnosce
uerũ hdnc hominẽ: ueram de
carne uirginis assũpsisse substan¬

Expanded text:
atrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Dominum Jesum, id est, Salvatorem nostrum, et verum Dei Pattris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substan
Abbreviated transcription (Latin):
onis dona continua ꝓtectione gu-¬
bernat: Regnat in futura. cũ eosdẽ
finito statu tẽporalis exilii. ad ha-¬
bitationẽ patriȩ cęlestis introdu-¬
cit: in qua presenti eius uisione
semꝑ admoniti: nil aliud agere
quã eius uacare laudibꝰ gaudent:
Dixit autẽ maria ad angłm: Quo¬
modo fiet istud. qm̃ uirũ non cog¬
nosco: Quo modo fieri potest: ut
concipiam. pariamq filiũ quȩ in
castimonia uirginitatis uitã con-¬
sũmare disposui: Non autẽ quasi
increcdula uerbrs angeli. quomodo
hȩc unpleri ualeant requirit : sed
certa quia oportebat impleri quod
&e tunc ab angelo audiebat & prius
a propħa dictũ legerat: quo id ordi¬
ne cõplendũ sit interrogat: Quia
uidelicet ꝓpħa qui hoc futurũ pre-¬
cdixit. quomodo fieri posset non dixit:
sed angło dicendũ reseruauit:
Respondens ergo angłs dixit ei: Sp̃c¬

Expanded text:
onis dona divina protectione guonis dona divina protectione gubernat. Regnabit in futuro, cum eosdem finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare disposui? Non autem quasi incredula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant, inquirit, sed certa quia oportebat impleri quod et tunc ab angelo audiebat, et prius a propheta dictum legerat, quo id ordine implendum sit, interrogat: quia videlicet propheta qui hoc futurum praedixit, quomodo fieri posset non dixit, sed angelo dicendum reservavit. Respondens ergo angelus dixit ei: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
decantabat: Benedictus qui uenit
in nomine dñi rex isrł & iuxta
aliũ eugłistã. Benedictũ quod uenit
regnũ patris nr̃i dauid Aderat
enĩ tẽpus: quo redẽpto per eius
sanguinẽ mundo rex agnosceretur:
Non solũ domus clauid sed & totius
ȩccłiȩ. immo omĩum conditor et
rector scłorũ: Unde recte angelus
postquã dixit &̃ dabit illi dñs ds̃
sedẽ dauid patris eiꝰ: continuo sub¬
iunxit & regnabit in domo iacob
in ȩt̃nũ: Domũ nãq iacob ȩccłiam
dicit unuersã que ꝑ fidẽ et con¬
fessionẽ xp̃i ad patriarcharum
pertinet sortem: siue in his qui de
patriarcharũ styrpe carnis originẽ
duxerunt: seu in illis qui de aliis
nationibꝰ carnaliter editiꝰ sp̃uali
lauachro sunt in xp̃o renati: In
qua uidelicet domo regnabit in
ȩternũ: & regra eiꝰ non erit finis:
Regnat quippe in eo in presenti
uita: cũ electorũ corda per fidem
& dilectionẽ suã urhabitans regit.
atq ad ꝑcipienda suꝑnę retributi¬

Expanded text:
enit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium conditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidem et confessionem Christi ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit in aeternum, et regni ejus non erit finis. Regnat quippe in ea in praesenti vita, cum electorum et dilectionem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributi
Abbreviated transcription (Latin):
solũ poterat redẽptorẽ prȩdicare: sed
etiã demonstrare: quisnã sit contunuo
expruit cũ subiungit: Ego uox cla¬
mantis in deserto Scitis fr̃s lem̃i qͥa
uingenitus filius. uerbũ patris uo¬
catur: ioħe attestante qui ait: In prin¬
cipio erat uerbũ: & uerbũ erat apud
locutione cognoscitis: quia prius uox
sonat: ut uerbũ postiodũ possit audiri
Iohannes uocem se esse asserit: quia

Expanded text:
solum poterat Redemptorem praedicare, sed solum poterat Redemptorem praedicare, sed etiam demonstrare, quisnam sit continuo exprimit, dum subjungit: Ego vox clamantis in unigenitus Filius Verbum Patris vocatur, Joanne attestante, qui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud locutione cognoscsonat, ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis est. si eiusdẽ ueritatis sermo¬
nibus concors non est: Sed si subtilit̃.
ueritas ipsa requirat᷑ : hoc qđ iter se
contrariũ sonuit quomodo contrariũ
non sit: inuenit᷑ Ad tachariã namq
prȩcedet ante illũ in spũ. & uirtute
heliȩ: Qui iccirco uenturus in sp̃u. &
uirtute heliȩ dicitur: quia sicut helias
prȩuenit primũ: Sicut ille precursor
uenturus est iudicis: ita iste p̃cursor
factus est redẽptoris Ioħes igitur in
spũ helias erat: in persona helias non
erat Quod ergo dñs fatetur de sp̃ũ.
hoc ioħs denegat de ꝑsona Quia et
iustũ sic erat. ut & discipłis dñs spũa¬
lem de iohanne sententiã dicerae: et
ioħs iscdem. turbis carnalibus. non de
suo spũ sed de corpore responderet
Contrariũ ergo ueritati uidetur esse.
quod ioħs sonuit: sed tamen a ueritatis
tramite non recessit: qui cũ se etiam
propħam negat. quia uidelicet non

Expanded text:
Veritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermoVeritatis est, 1457 si ejusdem Veritatis sermonibus concors non est? Sed si subtiliter veritas ipsa requiratur, hoc quod inter se contrarium sonuit, quomodo contrarium non sit invenitur. Ad Zachariam namque praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae . Qui idcirco venturus in spiritu et virtute Eliae dicitur, quia sicut Elias praevenit primum. Sicut ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor est factus Redemptoris. Joannes igitur in spiritu Elias erat, in persona Elias non erat. Quod ergo Dominus fatetur de spiritu, hoc Joannes denegat de persona, quia et justum sic erat, ut et discipulis Dominus spiritalem de Joanne sententiam diceret, et Joannes idem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur esse quod Joannes sonuit, sed tamen a veritatis tramite non recessit. 2. Qui cum se etiam prophetam negat, quia videlicet non
Abbreviated transcription (Latin):
Nam confessus est. & non negauit:
Confessus est: quia non sũ ego xp̃c:
Sed qui dixit non sũ: negauit plane
quod erat: sed non negauit qđ erat:
ut ueritatẽ loquens. eius membrũ
fieret: cuius sibi nomen fallaciter
non usurpar&e: Cũ ergo non uult
appetere nomen xp̃i: factus ẽ. mẽbrũ
xp̃i: Quia dũ infirmitatẽ suã studuit
humilit̃ agnoscere: illius celsitudinẽ
meruit uerater obtinere: Sed cũ ex
lectione. alia redẽptoris nr̃i sententia
ad mentẽ reducitur: ex huius nobis¬
lectionis uerbis. quęstio ualde im¬
plęxa generat᷑: Alio quippe inr loco
inquisitus a discipłis dñs de aduen
tu heliȩ: respondit Helias iã uenit:
& non cognouerunt eũ. sed fecerunt
in eo quȩcũq uoluerunt: Q si uultis
scire: ioħs ipse ẽ. helias: Requisitus
autẽ ioħs: dicit: non sũ helias: Quid
est hoc fĩs lim̃i. quia quod ueritas affirnat:
hoc propħa ueritatis negat: Ualde
namq urter se luasa sunt: ipse est.
et non sum: Quomodo ergo propheta

Expanded text:
 non negavit, et confessus est, quia non sum ego Christus. Sed quia dixit, Non sum, negavit plane non erat, sed non negavit quod erat; ut veritatem loquens, ejus membrum fieret cujus sibi nomen fallaciter non usurparet. Cum ergo non vult appetere nomen Christi, factus est membrum i, quia dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquisitus a discipulis Dominus de Eliae adventu, respondit: Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Et si vultis scire, Joannes ipse est Elias . Requisitus autem Joannes, dicit: Non sum Elias. Quid est hoc, fratres charissimi, quia quod Veritas affirmat, hoc propheta Veritatis negat? Valde namque inter se diversa sunt Ipse est et Non sum. Quomodo ergo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
magis quid ueritas ipsa decer¬
nit. sedulo corde scrutemur:
sequentes exemplum beati pe¬
tri qui pretis errantium sectis
uere fidei archanum quod
cognouerat. indua oris confes¬
sione ꝓtulit. insuꝑabili cordis
cura seruauit: Ham defiducia
confessionis hoc loco cognoui¬
mus: deuirtute autem unicȩ in
xp̃m dilectionis ipse alibi testa¬
testur. Quicum discederent
abeo quidã discipuloꝵ eius: di¬
ceret q ille adduo decim. Num¬
quid et uos uultis abire. Res¬

Expanded text:
magis quid veritas ipsa decermagis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abire? res
Abbreviated transcription (Latin):
testatis accipit: ut omnesper
orbem credentes intellegant.
quia quicũq ab unitate fidei
uel societatis illius quolibet
modo semet ipsos segregant.
tales nec uinculis peccatorum
ab solui. Nec ianuam possint
regni cȩlestis ingredi: Unde
nos necesse ẽ. tota intentio fra
sacramenta discere. et congru¬
entia fidei oꝑa demonstrare:
Necesse est om̃i uigilantia mul¬
tiplices subtiles que portarum
inferi cauere insidias: quatenꝰ
iuxta psalmistȩ uocem de his
aduiuante dño eripiatq adad¬
nuntiandos eius laudes portas
filiȩ syon. hoc est gaudia me¬
reamur suꝑnę ciuitatis intra¬
re: Nec sufficere nobis ad salu¬
tem arbitremur. si turbis ne¬
glegentium. uł quorum libet
indoctorum fide uel actibus
ad aequemur. quibus in lit te¬
ris sacris unica est credendi pa-¬
riter et iuuendi regula prę¬
scripta. sed quotiens cũq nobis
errantiũ in geruntur exempla:
nos cõfestim au̾tentes oculos
mentis nr̃e. ne uideant unitatẽ.

Expanded text:
testatis accipit, ut omnes per testatis accipit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde nos necesse est tota intentione, fsacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est, gaudia mereamur supernae civitatis intrare. Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
tis peccantium causis quoscũ¬
que humiles. ac uere pęniten¬
tes aspxerit : hos iam atimore
ꝑpetuȩ mortis miserans absol¬
uat: Quos uero inpeccatis quȩ
egerint ꝑsistere cognouerit
illos ꝑerennib subpliciis obli¬
gandos insinuet Unde alias
dñs. de correpto semel Et ite¬
rum actertio. sed non peniten¬
ti fr̃e p̾cepit dicens. sin autẽ
eccł̃iam non audierit. sit tibi
sicut ethnicus et publicanus
Et neleue quisquã putaret
eccłiȩ iudicio condemnari. mox
terribilit᷑ ad iunxit: A men¬
amen dico uobis: quȩcũq al¬
ligaueritis super terrani er̃t
liguata &incȩlo: &e quȩcũq¬
solueritis suꝑ terram: erunt
soluta et inceso Om̃i igitur
electorum eceliȩ uixta modũ
culparũ uel penitentiȩ ligan¬
di ac soluendi datur auctori
tas Sed idõ beatus petrus
qui xp̃m uera fide confessus.
uero est. Amore secutus.
specialit̾ claues regni cęlorũ
et principatũ iudiciariȩ po¬

Expanded text:
tis peccantium causis, quoscuntis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspperpetue mortis miserans absolvit, quos vero in peccatis, que egerint, persistere cognoverit, illos perhennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias dominus de correpto semel et iterum ac 3, sed non penitente fratre precepit dicens: Sin autem ecclesiam non audierit: Sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et ne leve quisquam putaret ecclesie se iudicio condempnari, mox terribiliter adiunxit: Amen dico Vobis, quecumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in celsolveritis super terram, erunt soluta et in coelo. Omni igitur electorum Ecclesiae juxta modum culparum vel poenitentiae ligandi ac solvendi datur aucttas, sed ideo beatus Petrus, qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae po
Abbreviated transcription (Latin):
regni cȩlestis donatus ẽ. ut
constaret omibus. quia absq
ea confessione ac fide regni
cȩlorũ nullus posset intrare
Claues autẽ regni cęlorum.
ipsã discernendi scientiam.
potentiã q nominat: qua
dignos recipere ii regnum.
inclignos secludere deberet
a regno: Unde manifeste
subiungit: Et quod cumq
ligaueris super terram. erit
ligatũ in cęlis & quodcũq
solueris super terrã: erit so
lutũ & in cęlis: Quȩ̃ soluen¬
di ac ligandi potestas quã¬
uis soli petro data uideatur
a dño. absq ulla tamen
dubietate noscendum est.
quia & cęteris apłis datur.
ipso teste qui post passionis
resurrectionisq suȩ triũ phũ
apparens eis insufflauit &e di¬
xit om̃ib. Accipite spm̃ scm̃¬
quoꝵ remiseritis peccata: re¬
mittũtur eis Et quorũ reti¬
nueritis retentasunt: Nec ñ
etiam nunc in ep̾is ac presbite¬
ris om̃i eccłiȩ officium idẽ
com mittit᷑ ut uidelicet agni¬

Expanded text:
regni coelestis donatus est, ut regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipite Spiritumum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur, ut videlicet agni