comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo respondentem eccłiam audiatis. Pro
humberto sicut rogaui uos iterũ rogo: ut
ur̃m ei cum poteritis nec consilium desit.
tatem et pacem. Quod de nr̃a infirmitate uos
audiui fuisse sollicitum: non mediocriter
gratum habeo In hoc quippe dum urãm erga
me agnosco dignationem: dm̃
quoq tos diligere non dubito. Quando eñi
tantillum tantus uel nosse dignaremini.
nisi ꝓpter deum : Cum ergo constet quod
diligitis deum. et me ꝓpter ipsum. miror
quomodo ad unam dei fidutia p̃sumptam
peticiunculam. nec iniustam ut puto nec
irracionabilem: a uobis tamen repulsus sũ.
Si aurum.si argentum. uel quodeumq huiꝰ¬
etiam non querens. iam plurima ur̃e largi¬
tatis beneficia suscepi. Hoc autẽ unum qđ
non merui: Quid enim: Ergo ne iudicatis
indignum uel michi ad petendum. uel tiobis
ad p̃bendum. ut homini xp̃iano quantolibet
apud uos crimine accusato. postquam se pur¬
gauit faciatis miscdiam: aut certe si non credi¬

Expanded text:
pro eo respondentem Ecclesiam audiatis. Pro pro eo respondentem Ecclesiam audiatis. Pro Humberto, sicut rogavi vos, iterum rogo; ut vestrum ei, cum poteritis, nec consilium desit, tatem et pacem. 1. Quod de nostra infirmitate vos audivi fuisse sollicitum, non mediocriter gratum habeo. In hoc quippe dum vestram erga me agnosco dignationem, Deum quoque vos diligere non dubito. Quando enim tantillum tantus vel nosse dignaremini, nisi propter Deum? Cum ergo constet quod diligitis Deum, et me propter ipsum; miror quomodo ad unam Dei fiducia praesumptam petitiunculam, nec injustam, ut puto, nec irrationabilem, a vobis tamen repulsus sum. Si aurum, si argentum, vel quodcunque hujuetiam non quaerens, jam plurima vestrae largitatis beneficia suscepi. Hoc autem unum, quod non merui? Quid enim? ergone judicatis indignum vel mihi ad petendum, vel vobis ad praebendum, ut homini christiano, quantolibet apud vos crimine accusato, postquam se purgavit, faciatis misericordiam? Aut certe, si non credi
Abbreviated transcription (Latin):
sime reddidi. Ubi pͥmum breuiter acue¬
iaciter insinuo. antiquũ nr̃m et diles¬
torem et dilectum. totis me caritatis uiscerib
et suscipere ut catholieum. et suspicere ut scm̃
et amplecti ut carissimum. Siquidem de inde¬
gritate fidei. credo ur̃ȩ confessionr: fame et o¬
pimoni de sanctitate: de affec̾tu quem erga
uos me habere ꝓtestatus sum ꝓprie conscien¬
tiȩ. Nam quod illius sententie quȩ meȩ sim¬
plicitati merito ut michi uidebatur scrupu¬
lum mouebat. oblitum uos ẽẽ fatemini: tam
libenter accipio. quam letus compendiosã
purissime ueritatis assertionem in litteris
urĩs nouissimis lego: ita ut me potius sensa
ur̃a non intellexisse. quam uos quippiam
mali sensisse pene crediderim. Deinde mode¬
stie ur̃e fraterna p̃sumptione consulo. qua
ne dum non ualentem ꝓse respondere repre¬
henditis. magis hoc ex caritatis inopia.
quam ueritatis fiducia descendere totam

Expanded text:
sime reddidi. Ubi primum breviter ac vesime reddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus et suscipere ut catholicum, et suscipere  al. venerari ut sanctum, et amplecti ut charissimum. Siquidem de integritate fidei, credo vestrae confessioni; famae et opinioni, de sanctitate; de affectu, quem erga vos me habere protestatus sum, propriae conscientiae. Nam, quod illius sententiae, quae meae simplicitati merito, ut mihi videbatur, scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini, tam libenter accipio, quam laetus compendiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali sensisse pene crediderim. Deinde modestiae vestrae fraterna praesumptione consulo, quatne, dum non valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam
Abbreviated transcription (Latin):
trinȩ salubrime. quod edificationis
spũalis est de p̃hendi. temerario dam¬
nare iudicio: Excepto quia inter ami¬
cos contra ueritatẽ nulla debet ẽẽ meti¬
culosa cum sit ꝑiculosa palpatio: quod
hoc me fatdeor mouit et mouet. quod il¬
lam inter nos iamante habitam de saera¬
mentis collationem. in pͥncipio p̃dicti
opusculi defendere et abstruere conatus
estis. In qua utiq collatione siur̃e sũmã
sententie bene meministis: an sensui con
corrigi. siquid aliquando aliter sapuistis.
lectissimo suo et olim et modo
dei grã sancto abbati hugoni:
fr̃ Berñde claraualle irreu̾be¬
ratum sincere dilectionis affectum. Ad
litteras ur̃e dignationis licet quidem bre¬
uiores quameupierim.longiores tamen
quam meruerim rescribere largiꝰ et debui
et uolui: s festinans nuncius non ꝑmisit
Ne tamen uacuus om̃ino recederet: pro
tantis quarum me debitorẽ agnosco.has
tantillas quas et uit expectauit. uelocis¬

Expanded text:
trinae saluberrimae, quod aedificationis trinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in principio praedicti opusculi defendere et astruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene meministis, an sensui convcorrigi, si quid aliquando aliter sapuistis. lectissimo suo, et olim, et modo, Dei gratia sancto abbati HUGONI, frater BERNARDUS de Clara-Valle, irreverberatum sincerae dilectionis affectum. Ad litteras vestrae dignationis, licet quidem breviores quam cupierim, longiores tamen quam meruerim, rescribere largius et debui, et volui: sed 49 festinans nuntius non permisit. Ne tamen vacuus omnino recederet, pro tantis, quarum me debitorem agnosco, has tantillas, quas et vix exspectavit, velocis
Abbreviated transcription (Latin):
arassimo fr̃i et coabbati suo hugo¬
ni: fr Bernardus debitum sin¬
cerissime dilectionis affectum. Hum¬
bertum istum in iuste ut aiunt exhere¬
datum. cuius nos ꝓdei amore apud urm
comitẽ causam tueri suscepimꝰ. de tr̃a
confidentes caritate. ur̃o patrocimo
committimus. ꝑuos ut fideliter sꝑamꝰ
terre pͥncipi. celi dño cooꝑante reconci¬
liandum: patrie. uxori. filiis. reb. et ami¬
cis suis resticuendum. Hoc autẽ satagen¬
do et egenum de manu peccatoris libera¬
bitis. et oppressoris ipsius nichilominus
saluti consuletis: nobis quoq uos non
mediocriter officiosum exhibebitis. s
et officiũ implendo pacificorũ. uobis
inter filios sedem in excelso collocabitis.
De cetero epłam illam quam ad me iam
olim scribere scĩtas ur̃a dignata est ñ
me sicut uos audisse audiui. incendio
tradidisse: s penes me adhuc seruare
noueritis. Quid enim hoc liuoris immo
furoris fuisset. opus utile et laudabile.
ubi nichil nisi quod sane fidei quod doc¬

Expanded text:
arissimo fratri et coabbati suo HUGONI, frater BERNARDUS, debitum sincerissimae dilectionis affectum. Humbertum istum, injuste, ut aiunt, exhaeredatum, cujus nos pro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committimus, per vos, ut fideliter speramus, terrae principi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doc
Abbreviated transcription (Latin):
tus: deintus responde et dic. Si consis¬
tant ad u̾sum me castra: non timebit
cor incum. Si exurgat aduersũ me p̃¬
lium: in hoc ego sꝑabo. Non enim con¬
funderis: cum sic loqueris inimicis
tuis in porta. Confido autẽ in dño. qđ
si ad primos ictus fortiter steteris. et
nec minis corum cesseris nec blandim̃¬
tis: cito conteres sathanan sub pedib
cuis: et tunc uidebunt recti et letabun

Expanded text:
tus, de intus responde, et dic: Si consistus, de intus responde, et dic: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum; si exsurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo . Non enim confunderis cum sic loqueris inimicis tuis in porta. Confido autem in Domino, quod si ad primos ictus fortiter steteris, et nec minis eorum cesseris nec blandimentis, cito conteres Satanam sub pedibus tuis: et tunc videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
henderas. Nemo quippe ꝑfectus. qui ꝑ fecti¬
or ẽẽ non appecit. Et in eoquisq ꝑfecti
pulsus de corde tuo. intus potestatem a¬
misit: foris seuiet quantum poterit. Et
ut aꝑtius loquar ͥ nescis quia pharisei scan¬
dalizati sunt. in hoc u̾bo quod fecistiꝰ S
memento non om̃ium scandalum magno
ꝑe curandum: iuxta responsionẽ dñi di¬
centis. Sinite illos: ccci sunt. duces cecoꝵs.
Melius est enim ut scandalum oriatur:
quam ueritas relinquatur. Memento qͥ
natus fuerit in ruinam et resurrectionẽ
multorum: et non mireris sicuquoq a¬
liis quidem sis odor uite inuitam᷑: aliis
odor mortis in mortẽ. Si maledictiones
intentauerint: si anathematum in cor¬
serint spicula: audi ysaac ꝓte respon¬
dentem. Qui maledixerit tibi sit ille ma¬
ledictus: et qui benedixerit tibi. bene¬
dictionib repleatur. S et tu muro inex¬
pugnabili conscientiȩ tuȩ circum muni¬

Expanded text:
henderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectihenderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectior esse non appetit; et in eo quisque perfectiopulsus de corde tuo intus potestatem amisit, foris saeviet quantum poterit. Et, ut apertius loquar, nescis quia Pharisaei scandalizati sunt in hoc verbo quod fecisti? Sed memento non omnium scandalum magnopere esse curandum, juxta responsionem Domini dicentis: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Melius est enim ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur . Memento, qui natus fuerit in ruinam et resurrectionem multorum ; et non mireris, si tu quoque aliis quidem sis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. Si maledictiones intentaverint, si anathematum intorserint spicula, audi Isaac pro te respondentem: 48 Qui maledixerit tibi, sit ille maledictus; et qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur . Sed et tu muro inexpugnabili conscientiae tuae circummuni
Abbreviated transcription (Latin):
tui iam dudum non medioeri fueram
affectus amore: nunc apparet dilec¬
tissime drogo. Et ante quidem totum pul¬
crum. totum erat amabile quđ̃ cernebaris:
s ego nescio quid aliud de te sutpra id quod ui¬
debam aut audiebam exte ex cellentiori dig¬
num tieneratione p̃senseram. Numquid forde
celestis sponsi cuius nunc arcius castis te
amplexib imp̃ssisti.iam tune uocem audie¬
ras dicentis ad pudicissimam turturem suã
animam tuã. tota pulera es amica mea. tota
pulera absq eo quod intrinsecus latet: Quid
fecisti: Quis hoc crederet: Sc̃mte ac religi¬
osissimum tota ciuitas ꝑsonabat. ita ut m¬
chil tibi addi posse crederetur ex om̃ĩbbonis.
et ta uelut e secularib unus. monasterium
tanquam seculum deserens. iam attritũ xp̃i
seruantiis submittere non erubescis: Ince
qua dicitur. Cum consũmatus fuerit homo:
tunc incipit. Indicium gͦ tuȩ consummatio¬
nis est quod nunc cepisti: et in quo arbitra¬
baris te non comprehendisse. iam compre¬

Expanded text:
tui jamdudum non mediocri fueram affectus amore, nunc apparet, dilectissime Drogo. Et ante quidem totum pulchrum, totum erat amabile quod cernebaris; sed ego nescio quid aliud de te supra id quod videbam aut audiebam ex te, excellentiori dignum veneratione praesenseram. Nunquid forte coelestis Sponsi, cujus nunc arctius castis te amplexibus impressisti, jam tunc vocem audieras dicentis ad pudicissimam turturem suam animam tuam: Tota pulchra es, amica mea; tota pulchra, absque eo quod intrinsecus latet? Quid fecisti? Quis hoc crederet? Sanctum te ac religiosissimum tota civitas personabat, ita ut nihil tibi addi posse crederetur ex omnibus bonis: et tu velut e saecularibus unus, monasterium tanquam saeculum deserens, jam attritum Christi isciplinae submittere non erubescis? In te qua dicitur: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Indicium ergo tuae consummationis est quod nunc coepisti; et in quo arbitrabaris te non comprehendisse, jam compre
Abbreviated transcription (Latin):
te adipsos est:. Deo autẽ gratias qui dedit
tiobis non uincia malo.s tuncere inbono
malum: quia non respondistis eis malũ
ꝓmalo. aut maledictum ꝓmaledicto. Por¬
ro illas quas adme aduersus p̃fatos abba¬
tes ante scͥpseratis litteras: nec studio nec
uoluntate mea.ad ipsorum noticiam p¬
uenisse sciatis. Et de his satis. Tempus ẽ.
ut non oblituscar mei.Glamat adtios
mea monstruosa uita: mea erũpnosa con¬
scientia. Ego enm quȩdam chimera mei
scłi: nec clericum gero. nec laicum. Nam
monachi iam dudum extii conuersationẽ:
non habitum: Nolo seribere de me.quod
uos ꝑalios atidisse existimo. quid actitẽ
quid studeam. ꝑ quȩ discrimina uerser
inmtindo: immo ꝑque iac̾ter p̃cipicia.
Si quominus atidistis. precor ut inqui¬
ratis: et scđm quod atidieritis. et consi¬
lium impendatis. et orationum stiffra

Expanded text:
te ad ipsos est. Deo autem gratias, qui dedit te ad ipsos est. Deo autem gratias, qui dedit vobis non vinci a malo, sed vincere in bono malum, quia non respondistis eis malum pro malo, aut maledictum pro maledicto. Porro illas, quas ad me adversus praefatos abbates ante scripseratis litteras, nec studio nec voluntate mea ad ipsorum notitiam pervenisse sciatis. Et de his satis. 4. Tempus est ut non obliviscar mei. Clamat ad vos mea monstruosa vita, mea aerumnosa conscientia. Ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero, nec laicum. Nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. Nolo scribere de me quod vos per alios audisse existimo, quid actitem, quid studeam, per quae discrimina verser in mundo, imo per quae jacter praecipitia. Si quominus audistis, precor ut inquiratis, et secundum quod audieritis, et consilium impendatis, et orationum suffra
Abbreviated transcription (Latin):
derit. siue hoc. siue alitia. me ignorasse
sciatis illtid eius consilitm. ne qtus di¬
cat quod meo instinctu id fecerit. Nam
quod ad me ꝑtinet. michi decrecum est
ubi oportune possem non solũ non impe¬
dire. s etiã totis uirib et ambab ut dr̃
trahere manib : tibi de grãque in eo est
deo fructificare tialeret. Otus dabit m
homines litteratos et scõs mecełiis dei
pre eẽ pastores: si nonmom̃ib certe inplu¬
rib. certe in aliquib saltem : Quid enim
si itiuenis aliqua olim iuuemilite̾r egisse
memoratur: Uetera transierunt. noua
facta sunt om̃ia. Consepultus est it̃m xp̃o
ꝑheremitȩ baptismum: ego olim sepulta
uicia retractabo: Iam quod abbas raricen¬
sis siue trecensis dtire dicuntur seripsisse
uobis. om̃ino cum auditui dure accepi: et
ctim accepero tempus non dissimulabo
quantum quidẽ caritas postulabit. et
familiaritas quȩ michi ꝑeorũ religiosita¬

Expanded text:
derit, sive hoc, sive aliud, me ignorasse derit, sive hoc, sive aliud, me ignorasse sciatis illud ejus consilium: ne quis dicat quod meo instinctu id fecerit. Nam quod ad me pertinet, mihi decretum est, ubi opportune possem, non solum non impedire, sed etiam totis viribus, et ambabus, ut dicitur trahere manibus, ubi de gratia, quae in eo est, Deo fructificare valeret. Quis dabit mihi homines litteratos et sanctos in Ecclesiis Dei praeesse pastores, si non in omnibus, certe in pluribus, certe in aliquibus saltem? Quid enim si juvenis aliqua olim juveniliter egisse memoratur? Vetera transierunt, nova facta sunt omnia. Consepultus est iterum Christo per eremi baptismum: ego olim sepulta vitia retractabo? 3. Jam quod abbas Caziacensis sive Trecensis dure dicuntur scripsisse vobis, omnino, cum audivi, dure accepi, et cum accepero tempus, non dissimulabo, quantum quidem charitas postulabit, et familiaritas, quae mihi pro eorum religiosita
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur: de quaetiã non gaudere et ñ
głari. minus est aꝑfecto. Porro inpro¬
posito ꝑfectionis apparere inꝑfectũ:
necius est. Orgo hie color michi infrẽ
natali displicuit. Otidem̃ et si castũ
id fuerit coram deo: Nempe oportet
ꝓtidere bona etiã coram hominibus.
S dicitis. Hon ipse grauiter tulit.: s
nos.Ad idem reuertitur. it̃m dico qđ
sentio. Qur uobis gratie fuerit non
uideo: nisi quia ipsi gratie ẽẽ sensistis:
Ios itidicate anhoc etim decuerit. pre¬
sertim innouitate tutȩ. Nam añ hanc
ut saltia eitis pace dixerim. non carti¬
it hac nota: an tiero nec etilpa. suȩ ipspꝰ
conscientiȩ relinquendum est. Et si for¬
dicitis electioni eius assentire rentuit:
Teritus ꝗtuppe at estimo linguas ob¬
trectatorum tietuit festinatam noui
heremitȩ ꝓmotionem: ne ut dixi lin¬
gua maliloqua diccre posset. hunc ẽẽ
quem semꝑ optauerat heremitȩ fructũ
Teruntam̃ quicquid dñs papa inten¬

Expanded text:
videatur, de qua etiam et non gaudere, et non videatur, de qua etiam et non gaudere, et non gloriari, minus est a perfecto. Porro in proposito perfectionis apparere imperfectum, naevus est. Ergo hic color mihi in fratre Natali displicuit. Quid enim, 248 etsi castum id fuerit coram Deo? Nempe oportet providere bona etiam coram hominibus. 2. Sed dicitis: Non ipse graviter tulit, sed nos. Ad idem revertitur. Iterum dico quod sentio. Cur vobis grave fuerit, non video, nisi quia ipsi grave esse sensistis. Vos judicate, an hoc eum decuerit, praesertim in novitate vitae. Nam ante hanc ut salva ejus pace dixerim non caruit hac nota: an vero nec culpa, suae ipsius conscientiae relinquendum est. Et quid si fordicitis, electioni ejus assentire renuerit? Veritus quippe, ut aestimo, linguas obtrectatorum, vetuit festinatam novi eremitae promotionem: ne, ut dixi, lingua maliloqua dicere posset, hunc esse, quem semper optaverat, eremi fructum. Verumtamen quidquid dominus Papa inten
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis ur̃e rescͥpto. comꝑi scͥpsisse
me aliqui quod me indicaret com¬
motum. tosq isttid non parum me¬
tuere. Uerum ia frustra. Nonest qđ
apuero ur̃o timendum sit uob̃ retie¬
rentissimi patres. qui uos inueritate¬
et diligo ut amicos: et suspicio ut sc̃os
Nisi forte noname. s michi pat̾no ti¬
iuistis affectu: quod motus uob̃ui¬
derer non exratione. aut si exratione.
forte pltisquam oporteret. Motus fa¬
teor fui. s ꝓuobis non contra tios: atq
id tenuiter satis. Si et hoc temere: s
non temere confiteor aduersum me
iniusticiam meamiet uos remittetis
temeritatem peccati mei. Ignoseite m̃
sic sum. Telus domus tr̃ȩ comedit me
Non patior plane quod inme est deco¬
lorari tantę specimen sc̃itatis. nam
corrumpi posse absit ut uerear. Pror¬
sus autem displicet iptilcherrimo
corpore non solum morb: s et netius.
Non plane bonus color. si scõrũ qtuis¬
piam anxie ferre abiectionem suam

Expanded text:
titudinis vestrae rescripto comperi, scripsisse titudinis vestrae rescripto comperi, scripsisse me aliquid, quod me indicaret commotum, vosque istud non parum metuere. Verum id frustra. Non est quod a puero vestro timendum sit vobis, reverendissimi patres, qui vos in veritate diligo ut amicos, et suspicio ut sanctos. Nisi forte non me, sed mihi paterno timuistis affectu, quod motus vobis viderer non ex ratione; aut si ex ratione, forte plus quam oporteret. Motus, fateor, fui, sed pro vobis, non contra vos, atque id tenuiter satis: si et hoc temere, sed non temere confiteor adversum me injustitiam meam, et vos remittetis temeritatem peccati mei. Ignoscite mihi: sic sum, zelus domus vestrae comedit me. Non patior plane, quod in me est, decolorari tantae specimen sanctitatis: nam corrumpi posse, absit ut verear. Prorsus autem displicet in pulcherrimo corpore non solum morbus, sed et naevus. Non plane bonus color, si sanctorum quispiam anxie ferre abjectionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciũ fac̃. nil ineccłia p̃ciosiꝰ mlopta¬
biliꝰ bonoutiliq pastore. Nc̃pe raraau
est ista . P mñ sictibi talis interdum rep¬
periatur. et occasio detur: confestim
iniciende sunt manus. et totis nisib
satagendum. ne qua tii. ne qua arte
maliciȩ fructuosa ꝓ motio ualeat pre¬
pediri. Ftidiuimus ineccłia ualentina
pari uotocleri et popłi electum ẽẽ pri¬
orem case dei. Mirum sibontis non fu¬
erit adopus: ad quod asstmicur. Sei¬
re uultis unde ia sꝑem: Boni hoc ho¬
lunt. nec potest bonus non ẽẽ. qui bo¬
nis placet. Nec minus ualidum michi¬
argumentum uidetur quod bonus sit:
simalis e regione displiceat. Decet seĩ¬
tatem urãm uotis assentire bonorum:
ne si abisto forte resilire contingat:a¬
lium quem nolletis studio et consensu
prauorum contingat recipere. Ad¬
amantissimis bernardo pͥori
portarum. et scĩs qui cumeo st̃:¬
frater bernardus careualł uocatus ab¬
bas. salutem in dño. Ex quodam bea¬

Expanded text:
tium facit, nil in Ecclesia pretiosius, nil optabilius bono utilique pastore. Nempe rara avis est ista. Proinde sicubi talis interdum reperiatur, et occasio detur, confestim injiciendae sunt manus, et totis nisibus satagendum, ne qua vi, ne qua arte malitiae fructuosa promotio valeat praepediri. Audivimus in ecclesia Valentina pari voto cleri et populi electum esse Priorem Casae-Dei. Mirum si bonus non fuerit ad opus ad quod assumitur. Scire vultis unde id sperem? Boni hoc volunt, nec potest bonus non esse qui bonis placet. Nec minus validum argumentum mihi videtur quod bonus sit, si malis e regione displiceat. Decet Sanctitatem vestram votis assentire bonorum: ne si ab isto forte resilire contingat, alium quem nolletis, studio et consensu pravorum contingat recipere. amantissimis, BERNARDO priori Portarum, et sanctis qui cum eo sunt, BERNARDUS Clarae Vallis vocatus abbas, salutem in Domino. 1. Ex quodam Bea
Abbreviated transcription (Latin):
sitamen hoc tam ipse quã etiã nos alii filii
uestri. aurã scã pat̾nitate potuerimtis ꝓ
Rogamts ꝓinde et omni instantia scip¬
plicamue ꝓpauꝑib monachis mosomen¬
sib. ut ab opp̃ssione quã fustinent sicut
ꝑlatorem p̃sentium nosse pot̾itis citius
liberentur: et abeis iniurie siue calũpnie
malignantiũ inmanutirã ualida ꝓpul¬
sentur. hoc enĩ est: ꝓquo pauꝑes delon¬
ge miserunt clamantes ad uos. Iamqͥle
responsum auob̃ oporteat reportare. doceat
uos amanttum tam iusticia quã pauꝑtas.
et p̃fati uiri qui ꝓcis interuenit. et uos non

Expanded text:
r eum expediatur: si tamen hoc tam ipse, quam etiam nos alii filii r eum expediatur: si tamen hoc tam ipse, quam etiam nos alii filii vestri, a vestra sancta Paternitate potuerimus proRogamus proinde, et omni instantia supplicamus pro pauperibus monachis Mosomensibus, ut ab oppressione quam sustinent, sicut per latorem praesentium nosse poteritis, citius liberentur, et ab eis injuriae sive calumniae malignantium in manu vestra valida propulsentur. Hoc enim est pro quo pauperes de longe miserunt clamantes ad vos. Jam quale responsum a vobis oporteat reportari, doceat vos amantium tam justitia, quam paupertas; et praefati viri, qui pro eis intervenit, et vos non
Abbreviated transcription (Latin):
templi uoluit monachari in ordine
nostro: nec defuerunt de nris qͥ
ci intali uoluntate assentirent. S cũ non
audent eum in suis claustris recipere qm̃
non licebat: occulte eum direxerunt ad
quandam abb̃iam que dr̃ uallis. mandan¬
tes et suggerentes abb̃i. ut nigrum habitũ
de alio ordine monachorum faceret ei tra¬
di. et sic eum reciperent: nostramq illi
darent. Et factum est ita. Res nobis in¬
notuit. et ꝑnos delata adcapłm est: capłi
decreto. ille fr̃ foras est missus. At fr̃s de tẽ¬
plo minime hoc contenti. licteras meħominꝰ
a urã maiestate ep̃o cathalauñsi atculert.
quib adbem sci urban nam is est qui mi¬
liti habitum tradiderat. ab introitu eccłie
stispenderet: donec se ur̃o conspec̾tui pre¬
sentaret. Inde est qͥd abbas de uallib quo
rogante ille fectt hoc. nil mali suspicatus.
conpulsus est in magna anxietate antmi.
frẽm latorẽ p̃sentium mict̾e ad pedes mĩȩ

Expanded text:
Templi voluit monachari in Ordine nostro: nec defuerunt de nostris, qui ei in tali voluntate assentirent. Sed cum non auderent eum in suis claustris recipere, quoniam non licebat, occulte eum duxerunt ad quamdam abbatiam, quae dicitur Vallis, mandantes et suggerentes abbati, ut nigrum habitum de alio Ordine monachorum faceret ei tradi; et sic eum reciperent, nostrumque illi darent. Et factum est ita. Res nobis innotuit, et per nos delata ad capitulum est. Capituli decreto frater ille foras missus est. At fratres de Templo minime hoc contenti, litteras nihilominus a vestra majestate episcopo Catalaunensi attulerunt, quibus abbatem Sancti Urbani nam is est qui militi habitum tradiderat ab introitu ecclesiae suspenderet, donec se vestro conspectui praesentaret. Inde est quod abbas de Vallibus, quo rogante ille hoc fecit, nil mali suspicatus, compulsus est in magna anxietate animi fratrem latorem praesentium mittere ad pedes miseri
Abbreviated transcription (Latin):
et archiep̃o debita ueneratione ser¬
uata: quem manus apłica conseerauit.
hoc ipse rex humiliter petit: hȩo nostra
umuersa eitramontana nimium iam
afflicta eccłia supplicit̃ dep̃catur. A¬
lioqum damus manus morti. tabes¬
centes et arescentes p̃timore et expec¬
tatione. quȩ suiꝑuenerunt umuerso
orbi. Si quidem dep̃catio inea suꝑhoc
ab anno pͥore. et peccatis meis exigentib.
dep̃cationem meam non exauditio s in¬
dignatio. indignationem autẽ desolatio

Expanded text:
et archiepiscopo debita veneratione seret archiepiscopo debita veneratione servata, quem manus apostolica consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspectatione, quae supervenerunt universo orbi. Siquidem deprecatio mea super hoc ab anno priore; et, peccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio; indignationem autem desolatio
Abbreviated transcription (Latin):
daliore singulariter iudicis tremendo
addicitur maledicto: quib putamus
benedictionib dignos. huius nequitiȩ
fugatores et ꝓpugnatores: De duob
non excusamus regem. Nam et iurauit¬
et illicite et ꝑseuerat inuste. Uerũ id
non uoluntate: s uerecundia. Nam
probro ducitur sicut optime nostis ap̃
francigenas iuramentum soluere. quã¬
libet male publice iuratum sit: qmuis
nemo sapiens dubitet illicita iuram̃ta
non ẽẽ tenenda. Ueruntamen ne inhoc
quidem excusari posse fatemur. Neq
enim excusare nos: s ueniam postula¬
re suscepimus. Uos uidete. an excusare¬
cum aliquatenus possit: ira. etas. ma¬
iestas. Poterit sine dubio. si miscđiam
iudicio suꝑ exaltandam decernatis:
quatinus uidelicet talis aliqua con¬
sideratio in rege et puerohabeatur. ut
hac ei uicetali quidem tenore parcat᷑.
quotale aliquid de cȩtero non p̃sumat:
Parcatur sane dixerim. si fieri possit
salua inom̃ib eccłie libtate. simul

Expanded text:
dali, ore singulariter Judicis, tremendo dali, ore singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobus non excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optime nostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quamvis nemo sapiens dubitet illicita juramenta non esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem excusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio, si misericordiam judicio superexaltandam decernatis: quatenus videlicet talis aliqua consideratio in rege et puero habeatur, ut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid de caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim, si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae libertate, simul
Abbreviated transcription (Latin):
satum conterant. et lignum fumigans
non extingant: et mag̃ in spũ uehem̃ti
conterunt naues charsis. Si denuntia¬
mus filiis cum apło. ut obediant patrib
ꝑomĩa: quasi aerem uerberamus. Si pa¬
trib loquimur. ne ad indignationem ꝓ¬
uocent filios: in nos potius corũ indigna¬
tionem ꝓuocamts. Nec delinquentes
satis facere: nec rectores seu correctores
condescendere ullatenus acquieseunt.
Om̃s suum stomacum secuntur. et totis
uirib funem indiu̾sa trahentes rum.¬
punt. Heu needum recenti ȩcełle plass
cicatrix occalluit: et rursum scindẽ
parant. rursus corpus xp̃i affigere
cruci. rursus fodẽ latus innoxium.
rursus uestimenta diuidere:atq
ipsam quod inipsis est tunicam in¬
consutilem. quãuis frustra. dirum¬
pere satagunt. Si qua in uob̾ sunt
uiscera piecatis. tantis uos opponite
malis: ne milla p̃cipue terra scissura
fiat. in qua solent sicut optime nostis
scissurȩ aliȩ resarciri. Namsi actor scan¬

Expanded text:
satum conterant, et linum fumigans satum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ipsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tantis vos opponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent, sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scan
Abbreviated transcription (Latin):
istitismodi pestem terra deglutiens.
uiuos transmisit ad inferos. Ostendit
et illa ꝑsequutio guib̾tina. siue burdi¬
ni temeritas: quos nostra iam dempora
exꝑta sunt. inter regnum et sacerdo¬
titm diuidentes. plaga pene incurabi¬
li. et castigatione crudeli. Ostendit et
illa quȩ nuꝑ adhuc post multam et mul¬
tifariam eccłie uexationem et uastatio¬
nem. tandem deo miserante finem accepre
rabies leonina. Merito ꝓinde saluator
in ȩuangłio. Ue inquit homini illi: ꝑ que
scandaltm uenit. Ue nob̃ qui uiuimus
plangere que ꝑtulimus: dolete que senti¬
mus. ticmere que expectamus. Et quod
peitis est adtam malum habitum huma¬
ne res deuenerunt:ut nec rei humiliar
uelint. nec iudices misereri. Dicimus
iniquis nolite iniq agere. et delinquen¬
tib. nolite exaltare cornu: et non audi¬
unt nos. quia domus exasꝑans est. Sup¬
plicamus his quorum est peccata argu¬
ere. peccantes seruare. ne calamum que¬

Expanded text:
istiusmodi pestem terra deglutiens, istiusmodi pestem terra deglutiens, vivos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo miserante finem accepit rabies Leonina. Merito proinde Salvator in Evangelio: Vae, inquit, homini illi per quem scandalum venit! Vae nobis qui vivimus, plangere quae pertulimus, dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. Dicimus iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu ; et non audiunt nos, quia domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quas
Abbreviated transcription (Latin):
metuere non oportebit: qm̃ facile emen¬
dabo. Scio scio. p̃sumpsi plusquam opor¬
tuit. parum actendens. quis cui scriptita¬
re p̃sumerem: et ad id quidẽ audendum
ur̃a me armarat benignitas: non negabi¬
tis. Urgebat deinde caritas amicorum:
et enim ꝑ pauca ꝓme scripsi si bene memi¬
ni.S nequid mmis:. Dabo si potero zelo
meo de cȩtero temꝑam̃tum. scientiam:
et ponam digitum meũ suꝑ os meum:
Golerabilius enim offendam aliquos ami¬
corum: quam multis p̃cib defatigem
xp̃m dñi. Et nunc quoq non sum scribe¬
re ausus uob̃de imminentib eccłie ꝑicłis.
et graui scismate quod timemus: ac plt¬
rimis que sustinemus incõmodis. Scͥpsi
ipsis audire pot̾itis. si scire plaeuerit quȩ
tuscuilanũ. et ger̃ cancelł. cc xxiii¬
Uantum malum scisma in eccłia
sit. et quam sit de testandum.
et om̃imodis deuitandũ: eui¬
denter quondam ostendit famosa ethor¬
renda mors uirorum illorum. quos ob

Expanded text:
metuere non oportebit, quoniam facile emenmetuere non oportebit, quoniam facile emendabo. Scio, scio, praesumpsi plus quam oportuit, parum attendens quis cui scriptitare praesumerem: et ad id quidem audendum vestra me armarat benignitas, non negabitis. Urgebat deinde charitas amicorum: etenim perpauca pro me scripsi, si bene memini. Sed ne quid nimis. Dabo, si potero, zelo meo de caetero temperamentum, scientiam; et ponam digitum meum super os meum. Tolerabilius enim offendam aliquos amicorum, quam multis precibus defatigem christum Domini. Et nunc quoque non sum ausus scribere vobis de imminentibus Ecclesiae periculis, et gravi schismate quod timemus, ac plurimis quae sustinemus incommodis. Scripsiipsis audire poteritis, si scire placuerit, quaeTUSCULANUM , ET GERARDUM CANCELLARIuantum malum schisma in Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob
Abbreviated transcription (Latin):
do homo exuit hominem. absens eram:
immo et ualde remotus. Audiui autẽ
ab his qui affuerunt. quod ipse fecerit
stium testamentum: et quod fecit. fecit
et scribi: et de reb suis quȩ uoluit. quib
uoluit ipse diuisit: quod residuum fuit.
duob abbatib assistentib tunc sͥ. et mͥ
pariter qui absens eram. diuidendum
commisit: quod nob̃ nota eẽnt loca pau¬
ꝑiora scõrum. Porro adbes illidomum
uenientes et non inuenientes me. deti¬
nebar enim tunc temporis ex ur̃o man¬
dato pacis querende negotiis:nichilo¬
minus pecuniam sicut eis uisum est di¬
uiserunt: me non solum non comiente s
et nesciente quid fecerint. Cedat iam
si placet manifestȩ in dignatio ueritati:
nec michi deinceps frons rugetur. aut
suꝑcilium deponatur. s solita redeat se¬
renitas blando et benigno uultus:ac suo
denuo sole leta facies induatur. Nam
quod item comꝑi displicuisse me in mul¬
tis scriptitationib meis. hoc me iam

Expanded text:
do homo exuit hominem, absens eram, do homo exuit hominem, absens eram, imo et valde remotus. Audivi autem ab his qui adfuerunt, quod ipse fecerit suum testamentum; et quod fecit, fecit et scribi: et de rebus suis quae voluit, quibus voluit, ipse divisit: quod residuum fuit, duobus abbatibus assistentibus tunc sibi, et mihi pariter qui absens eram, dividendum commisit; eo quod nobis nota essent loca pauperiora sanctorum. Porro abbates illi domum venientes, et non invenientes me detinebar enim tunc temporis ex vestro mandato pacis quaerendae negotiis, nihilominus pecuniam, sicut eis visum est, diviserunt, me non solum non connivente, sed et nesciente quid fecerint. Cedat jam, si placet, manifestae indignatio veritati, nec mihi deinceps frons rugetur, aut supercilium deponatur: sed solita redeat serenitas blando et benigno vultui, ac suo denuo sole laeta facies induatur. 202 3. Nam quod item comperi displicuisse me in multis scriptitationibus meis, hoc me jam
Abbreviated transcription (Latin):
do aliquid uł modicum eẽ. s nunc ut sentio
ꝓrsus ad nichilum redactus sum dum nesc¬
ui. Nec enim me dixerimonño nichilum tẽ
fuisse. cum octili drũ mei suꝑ puerũ suum
essent. et aures cius ad p̃ces meas: cũ omne
quod scriberem obuiis manib accepisset.
et uultu hylari ꝑlegisset. benignissime atq
plenissime ad omĩa postulata respondens.
Modo autem me merito non modicum dico
s nichilum: qm̃abheri et nudius tercius a¬
uercit faciem suam ame. Cur hoc: Quid
peccaui: Multum fateor sipe. euna cardina¬
lis yuonis bone memorie. meo arbitrio
distributa fuit. et non ad nutum ipsius:
quod utiq ad aures dñi mei fuisse ꝑlatum.
michi relatum est. S confido quia nunc huiꝰ
me. Non sum tam hebes: ut ignorem eccłie
ẽẽ. quicquid ille suarum rerum ñ dederit:
S iam audite simplicem ueritatem. Si fu¬
erit inuentum inore meo mendatium:ip¬
sum os meum condemnabit me. Quan¬

Expanded text:
do aliquid vel modicum esse: sed nunc, ut sentio, do aliquid vel modicum esse: sed nunc, ut sentio, prorsus ad nihilum redactus sum, dum nescivi. Nec enim me dixerim omnino nihilum tunc fuisse, cum oculi domini mei super puerum suum essent, et aures ejus ad preces meas: cum omne quod scriberem, obviis manibus accepisset, et vultu hilari perlegisset, benignissime atque plenissime ad omnia postulata respondens. Modo autem me merito non modicum dico, sed nihilum, quoniam ab heri et nudiustertius avertit faciem suam a me. Cur hoc? quid peccavi? Multum, fateor, si pecunia cardinalis Ivonis bonae memoriae meo arbitrio distributa fuit, et non ad nutum ipsius: quod utique ad aures domini mei fuisse perlatum, mihi relatum est. Sed confido quia nunc hujus me. Non sum tam hebes, ut ignorem Ecclesiae esse quidquid ille rerum suarum non dederit. 2. Sed jam audite simpliciter veritatem. Si inventum fuerit in ore meo mendacium, ipsum os meum condemnabit me. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa p̃sentire. s minime p̃cauere potui¬
mus.Quid plura: Ut non penitus de¬
solaretur terra. et om̃e regnũ in se ipsum
diuisum concideret.: compulsus est deuotis
tinus sententiam excõmunicationis a le¬
gato ur̃obone memorie magistro yuone
datam interram. et ꝑsonam adult̃i te ran¬
ni.qui caput et auctͥor extitit horũ om̃iũma
amoueri. Quod sane tamen p̃fatus pͥnceps
fecit p̃ce et consilio non nullorum fideliũ
sapientiumq uirorum. Dicebant nanq
id a uob̃ facile. et absq lesione eccłie impe¬
trari:dum in manu ur̃a sit eandem denuo
sententiam quȩ iuste data fuit incontinen¬
ti statuere. et in retractabiliter confirmare
quatinus et ars arce deludatur. et par ꝑ¬
inde obtineatur:. et qui głatur inmalicia.
et potens est in iniquitate. nchil inde lu¬
cretur. Multa habeo dicere uob̃. s non est
opus de om̃ib scribere. cum presens sit qui
innocentio: bernardus. Nichilum¬
id quod est. Rutabam me aliquan¬

Expanded text:
omnia praesentire, sed minime praecavere potuimus. Quid plura? Ut non penitus desolaretur terra, et omne regnum in se ipsum divisum concideret, com pulsus est ille devtenus sententiam excommunicationis, a legato vestro bonae memoriae magistro Ivone datam in terram et personam adulteri tyranni, qui caput et auctor exstitit horum omnium maamoveri: quod sane tamen praefatus princeps fecit prece et consilio nonnullorum fidelium sapientiumque virorum. Dicebant namque id a vobis facile et absque laesione Ecclesiae impetrari, dum in manu vestra sit eamdem denuo sententiam, quae juste data fuit, incontinenti statuere, et irretractabiliter confirmare: quatenus et ars arte deludatur, et pax proinde obtineatur; et qui gloriatur in malitia, et potens est in iniquitate, nihil inde lucretur. Multa habeo dicere vobis, sed non est opus de omnibus scribere, cum praesens sit qui Innocentium id quod est. 1. Putabam me aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
censem suscepit ad imꝑium urm̃: hoc
est maximum et pͥmum peccatum:
Ensanguis iste de mantieius exquirit᷑.
Qui retribuunt mala ꝓbomis detra¬
hunt ei:qm̃ sequitur bonitatem. Mul¬
ticlamant ad uos intoto corde suo.
ut iniuriam filii ur̃i et opp̃ssionẽ eccłie
digna anmadu̾sione tundicetis: et ar¬
tifices huiꝰ scełis cum ipso eorum capite.
eui quicquid libuit licuit. apłico ui¬
gore cohccatis: ut inuerticem ipsius
iniquitas eius descendat: Ad eundẽ. cexxi

Expanded text:
censem suscepit ad imperium vestrum, hoc censem suscepit ad imperium vestrum, hoc est maximum et primum peccatum. En sanguis iste de manu ejus exquiritur! Qui retribuunt mala pro bonis, detrahunt ei, quoniam sequitur bonitatem. Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut injuriam filii vestri et oppressionem Ecclesiae digna animadversione vindicetis, et artifices hujus sceleris cum ipso eorum capite, cui quidquid libuit, licuit, apostolico vigore coerceatis, ut in verticem ipsius iniquitas ejus descendat. EPISTOLA CCXVI
Abbreviated transcription (Latin):
abhis aquib resarciri debuerant. A¬
mici tui deus et ꝓximi tui. ad u̾sumce
appropinquauerunt et steterunt:
Nam qui mandatum tuum transgie¬
ditintur. non sunt alieni. non sunt
extranei ascũario tuo: s eorum hodie
locum tenent quib dixisti. si diligitis
me. mandata mea seruate. Comite
radulfum et uxoremeius deus coniunx¬
erat ꝓministros eccłie: et eccłia ꝑdm̃qll¬
dedit potestatem talem hominib
Quomodo quos ȩccłia coniunxit. dis¬
iunxit camera: Inquo facto illud
solum conuenienter ꝓuisum est: quod
intenebris facta sunt oꝑa tenebrarũ:
Qui enim male agit. odit lucem: et
non uenit ad lucem. ut non arguant᷑
oꝑa eius aluce Quid meruit comes
theobaldus: Quid peccauit homo il¬
le : Si peccatum est quod diligit iusti¬
ciam. et odit iniquitatem: non pot̃
excusari. Si peccatum est quod reddit
regi. quȩ regis sunt. et que sunt deidõ.
non pot̾ excusari. Si archiep̃m bituri¬

Expanded text:
ab his a quibus resarciri debuerant. Aab his a quibus resarciri debuerant. Amici tui, Deus, et proximi tui adversum te appropinquaverunt et steterunt . Nam qui mandatum tuum transgrediuntur, non sunt alieni, non sunt extranei a sanctuario tuo, sed eorum hodie locum tenent, quibus dixisti: Si diligitis me, mandata mea servate . Comitem Radulfum et uxorem ejus Deus conjunxerat per ministros Ecclesiae, et Eccldedit potestatem talem hominibus. Quomodo quos Ecclesia conjunxit, disjunxit camera? In quo facto illud solum convenienter provisum est, quod in tenebris facta sunt opera tenebrarum. Qui enim male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus a luce. Quid meruit comes Theobaldus? quid peccavit homo ille? Si peccatum est quod diligit justitiam et odit iniquitatem, non potest excusari. Si peccatum est quod reddidit Regi quae regis sunt, et quae sunt Dei Deo, non potest excusari. Si archiepiscopum Bituri
Abbreviated transcription (Latin):
rem: non tamen in meam mortem. Nec
ignoro ubi legerim.os quod mentitur.
occidit animam. Falsitatem ꝓinde nego.
importunitatem non excuso. ipsa inue¬
niat ueniam. cȩtera non timemus. Amie̾
est dñs autisiodorensis ep̃e. et p̃cipuus:
quis nesciat : Habet quã communioet
amico anxietatem: non falsitatem. Fide¬
lem ꝓdecano ipsius afferimus exeusati¬
onem: absolutionem exigimus. filii su¬
mus unius patris. quod solita p̾sũptio¬
ne loquor: quiestis uos. Confidimus
quia non repellet filios pater. s uolunta¬
tem timentium se faciet. et dep̃cationem
corum exaudiet. et lȩtos faciet illos.¬
Icriptum est. Quod deus cexx¬
coniunxit: homo non separet.
Surrexerunt uiri audaces: qui
non timuerunt coniunctos a deocont᷑
dm̃ disiungere: Neq id solum: insuꝑ
et adiecerunt coniungere non coniun¬
gendos addentes p̃uaricationẽ. La¬
cerant᷑ sacra eccłie: scinduntur ꝓhdo¬
lor uestes xp̃i. idq adcumulũ dolors.

Expanded text:
rem, non tamen in meam mortem. Nec enim rem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde nego, importunitatem non excuso: ipsa inveniat veniam, caetera non timemus. Amicus est dominus Autissiodorensis episcopus, et praecipuus; quis nesciat? Habet quam communicet amico anxietatem, non falsitatem. Fidelem pro decano ipsius afferimus excusationem, absolutionem exigimus. Filii sumus unius patris quod solita praesumptione loquor qui estis vos. Confidimus quia non repellet filios pater, sed voluntatem timentium se faciet, et deprecationem eorum exaudiet, et laetos faciet illosScriptum est: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Surrexerunt viri audaces, qui non timuerunt conjunctos a Deo contra Deum disjungere. Neque id solum, insuper et adjecerunt conjungere non conjungendos, addentes praevaricationem. Lacerantur sacra Ecclesiae, scinduntur, proh dolor! vestes Christi; idque, ad cumulum doloris,
Abbreviated transcription (Latin):
mei exstat adhuc incorde dñi mei.
et si qua portiuncła antiq gratie
inuenitur etiam nunc moculis eius apu¬
ero eius: liccat hanc exꝑiri uiro nobili et
um illi. et om̃ium quȩ ꝓ eo facere ualeo
debitorem: non solum quia ubicunq põt
honorat nos et nrõs: s ct ꝓpter ueritatem
et mansuetudinem et iusticiam:quȩ eum
etiam ap̃ uos reddere commendabilem pos¬
sunt. Et nisi fallor qui eum tribulant
falsi sunt: et non est more eorum ueritas:
Deniq uos ꝓbabitis: et non est michi u̾bis
laborandum suꝑhoc. Est p̃terea cumeo
interuentio adde pot̾: obnixe oro. ut in
suus petitionib exaudiatur. Arbitror
enim nullam illum facere. quȩ non dig¬
na sit exaudiri. ad eundem. cexix.
eribo uob̃ frequentissime uilis
uermiculus: et in hanc impellor
audatiam p̃cib amicorum. Fa¬
teor audax sum: s non mendax. Non
suspicetur dñs m̃s inore pueri sui in¬
uenire mendatium: in om̃ib quȩ ad ip¬
sum scripserit. Uolo amicis gerere mo¬

Expanded text:
mei exstat adhuc in corde domini mei, et si qua portiuncula antiquae gratiae invenitur etiam nunc in oculis ejus a puero ejus, liceat hanc experiri viro nobili et um illi, et omnium quae pro eo facere valeo debitorem: non solum quia ubicumque potest, honorat nos et nostros, sed et propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam, quae eum etiam apud vos commendabilem reddere possunt. Et, nisi fallor, qui eum tribulant, falsi sunt, et non est in ore eorum veritas. Denique vos probabitis, et non est mihi verbis laborandum super hoc. Est praeterea cum eointerventio addere potest, obnixe oro ut in suis petitionibus exaudiatur. Arbitror enim nullam illum facere, quae non digna sit exaudiri. EPISTOLA CCXV.ribo vobis frequentissime vilis vermiculus, et in hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere mo
Abbreviated transcription (Latin):
liis pauꝑum:diuitum quoq uinclis
et carcerib. Ipsa religiouenit in obꝓbri¬
um et contẽptum. Pbro ducitur apud
nos: saltem mentionem facere pacis:
Nusquam fides: nusquã innocentia
tuta. Amator innocentie. et pietatis
cultor comes cheobaldus:pene traditue
est manimam inimicorũ cius. Impul¬
sus est ut caderet. et dñs suscepit eum:
et gaudet quod iusticia et ur̃a obedien¬
tia in causa sit: apło acquiescens quiait.
Siquid patimini ꝓpter iusticiam: beati:
Et in euangłio. Beati qui ꝑsequucionem¬

Expanded text:
liis pauperum, divitum quoque vinculis et carceribus. Ipsa religio venit in opprobrium et contemptum. Probro ducitur apud nos saltem mentionem facere pacis. Nusquam fides, nusquam innocentia tuta . Amator innocentiae et pietatis cultor eomes Theobaldus pene traditus est in animam inimicorum ejus. Impulsus est ut caderet, sed Dominus suscepit eum; et gaudet quod justitia et vestra obedientia in causa sit, apostolo acquiescente, qui ait: Si quid patimini propter justitiam, beati : et in Evangelio: Beati qui persec
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑetur quod et se deceat. et uobis expe¬
diat. Habetis autem dñm notbertũ:
quem melius p̃sentem p̃sens de talib
interrogare potestis. Nam tanto uir
ille indiuinis aꝑiendis misterus nobis
ꝓmptior: quanto et deo ꝓpior eẽ cogno¬

Expanded text:
operetur, quod et se deceat, et vobis expeoperetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetis autem dominum Norbertum, quem melius praesentem praesens de talibus interrogare potestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis promptior, quanto et Deo proprior esse cogno