comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiro uiro: uirguiem castam exhibere
xp̃o. & quia huiꝰ uirginitatis corrup¬
tor diabolus cauendus ẽ. continuo
ipse apłs cum dixisset desponsaui uos
um uiro. uirginem castam exhibere: xp̃o:
adiunxit. et ait. Timeo aũt ne sicut
serpens euam seduxit.. uersutia sua:
sic et ur̃i sensus corrumpantur a castita¬
te quȩ ẽ in xp̃o iħu. Incorpore uirgini¬
tatem pauce habent: incorde om̃s ba¬
bere debent. Sigͦ ab illicitis abstinentia
bona ẽ. unde uirginitas nom̃ accepit.
et si oꝑa bona laudabilia st̃ quȩ signi¬
ficantur lampadib quare quinq ad¬
mittuntur. et quinq repelluntur:Si et
uirgo ẽ. et lampades fert. et tam̃ non ad¬
mittitur: ubi se uidet. qui nec uirginita¬
tem ab illicitis seruat. nec oꝑa bona uo¬
lens habere. intenebris ambulat: De¬
ẽ: ab illicitis sacrificioꝵ nidorib auertit
odoratum: ab illicitis sacrificiorũ cibis
auertit gustum᷑ fugit complexĩ alie¬
ne: frangit panẽ esurienti: hospitem

Expanded text:
i viro virginem castam exhibere Christo. Et quia hujus virginitatis corruptor, diabolus cavendus est, continuo ipse Apostolus cum dixisset, Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo; adjunxit et ait, Timeo autem, ne sicut serpens Evam seduxit in versutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . In corpore virginitatem paucae habent: in corde omnes habere debent. Si ergo ab illicitis abstinentia bona est, unde virginitas nomen accepit, et opera bona laudabilia sunt, quae significantur lampadibus; quare quinque admittuntur, et quinque repelluntur? Si et virgo est, et lampades fert, et tamen non admittitur; ubi se videt qui nec virginitatem ab illicitis servat, nec opera bona volens habere in tenebris ambulat? est, qui ab illicitis sacrificiorum nidoribus avertit odoratum, ab illicitis sacrificiorum cibis avertit gustatum, fugit complexum alienae, frangit panem esurienti, hospitem
Abbreviated transcription (Latin):
uentilator: qui diuidet malos abonis.
Crit etiã corporalis separatio: quã mͦ
sp̃ialis p̃cedit. Amalis. corde semꝑ dis¬
uinguini: Ad tempus caute corpore
copulamini. Nec tam̃ negligentes si¬
tis incorrigendis ur̃is. ad curam sci¬
licet ur̃am quo quo mͦ ꝑtinentt s. mo¬
nendo.docendo. hortando. terrendo: qui¬
buscumq modis potestis agite. ne cũ
inuenitis inscripturis et in exemplis
scõrũ. siue qui ante. siue qui post
dñi aduentũ in hac uita fuerunt. qͦd
mali bonos inunitate non maculãt:
efficiamini pigri ad corrigendos ma¬
los. Buob modis non te maculat ma¬
lus. Si non consentias: et si redarguas.
Hoc ẽ. non communicare: non consen¬
tire. Communicatur qͥppe:quando¬
facto eius. consortiũ uoluntatis uł
apꝓbationis adiungitur. Hoc gͦ nos
admonens apłs. ait. Nolite cominu¬
nicare oꝑib infructuosis tenebrarũ.
& quia parũ erat non consentire. si
sequeretur negligentia discipline:
magis aũt inquit᷑ redarguite. U ide

Expanded text:
entilator, qui dividet malos a bonis. Erit etiam corporalis separatio, quam modo spiritualis praecedit. A malis corde semper disjungimini; ad tempus caute corpore copulamini. Nec tamen negligentes sitis in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram quoquo modo pertinentibus, monendo, docendo, hortando, terrendo. Quibuscumque modis potestis, agite. Nec, cum invenitis in Scripturis et in exemplis sanctorum, sive qui ante, sive qui post Domini adventum in hac vita fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. Duobus modis non te maculat malus: si non consentias, et si redarguas: hoc est, non communicare, non consentire. Communicatur qfacto eius consortium voluntatis vel approbationis adiungitur. Hoc ergo nos admonens apostolus ait: 'Nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum'. Et quia parum erat non consentire, si sequeretur neglegentia disciplinae: 'magis', inquit, 'redarguite'. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ ꝓpt̃ea ad oro. quod adiuini
tate suscepta atq deitati unita ẽ:
ut non aliũ atq aliũ s unũ eundẽq
dm̃ et hominẽ dĩ filiũ ẽẽ confitear.
Deniq si bominẽ separaueris adõ
ut photinus. uł paulus samosatenus.
illi ego nunquã credo nec seruio. Ue¬
lud si quis nr̃m aut purpurã aut
diadema regale iacens inueniat.
nunquid ea conabitur adorare:
Cũ uͦ earex fuerit indutus. ꝑiculũ
mortis incurrit. si ea simul cũ rege
adorare quis contempserit: itaeti¬
am in xp̃o dño humanitatẽ ñ solam aut
nudam s diuinitati suȩ unitam. unum
di filiũ. dĩ uerũ et hominẽ uerũ siqͥs

Expanded text:
nitatem, pnitatem, pepta, atque deitati unita est: ut non alium atque alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Dei Filium esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, ut Photinus, vel Paulus Samosatenus; illi ego nunquam credo, nec servio. Velut si quis nostrum aut purpuram, aut diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea simul cum rege quis adorare contempserit: ita etiam in Christo Domino humanitatem non solam aut nudam, sed divinitati suae unitam, unum Dei Filium, Deum verum, et hominem verum si
Abbreviated transcription (Latin):
nitum. Ad quod breuit̃ respondendũ
ẽ Sicreatus ẽ. utiq et serius: quia
om̃e quod ereatũ ẽ. necesse ẽ ut cre¬
atori deseriuat. Ꝙsi seruus ẽ filius. quo¬
modo informa dĩ constitutus. formam
serui accepit: Seruus eñi. formã ser¬
iu acciꝑe ñ potest. Item dicunt non
natura eẽ dm̃ filiũ: s creatum. Ad¬
uersus huiꝰ modi questiones solito res¬
pondendũ ẽ: quia si natura ds̃ non ẽ
filius s creatura:. nec colendus ẽ om̃i¬
no. nec ut ds̃ ad orandus. Dicente apło.
Et coluer̃t et seruier̃t creature potiꝰ
quã creatori: qui ẽ benedictus in
scła. Q ad galathas. S tc̃ ignorantes
dm̃: his qui natura non st̃ dii serui¬
ebatis. S illi ad hec replicabunt: et
dicent. Quid carnẽ eius quã creatu¬
ram eẽ ñ negas. simul cũ diuinita¬
te adoras: atq ei ñ minus quã di¬
uinitati deserius: Ego dñicã car¬
nem immo ꝑfectam in xp̃o huma¬

Expanded text:
nitum. Ad quod breviter respondendum nitum. Ad quod breviter respondendum est: si creatus est, utique et servus; quia omne quod creatum est, necesse est ut Creatori deserviat: et si servus est Filius, quomodo in forma Dei constitutus formam servi accepit ? Servus enim servi formam accipere non potest. Item dicunt non natura esse Dei Filium, sed creatum. Adversus hujusmodi quaestiones solito respondendum est: quia si natura Deus non est Filius, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo, Et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula ; et ad Galatas, Sed tunc ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, serviebatis . Sed illi ad haec replicabunt et dicent: Quid, quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, atque ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo huma
Abbreviated transcription (Latin):
sole natus replet orbem t̾rarũ. et ta¬
men agenitore suo ñ absciditur ali¬
quando nec recedit: ita et filuis ex
patre genitus. ubiq dum sit. inpatre
semꝑmanet. Et sicut substancialit̃
splendor insole ẽ. et sol insplendore:
ita substancialit̾ pat̾ infilio. et filius
inpatre ẽ. Et sicut soli et splendori
una substantia dum sit. ñ tam̃ ẽ una
ꝑsona quia nec solem splendorẽ eẽ.
nec splendorẽ dicimus solem: quia
scimus qͦd sol genuit splendorẽ. splen¬
dor uͦ natus ex sqle ẽ: ita et pat̾ et fi¬
lius cum sint unitis essentiȩ. ñ tam̃ st̃
unius ꝑsone̾. sicut iam suꝑuis ad ple¬
num memoraiumus. Et sicut solsplen¬
dore et calefacit et illuminat. et sic¬
cat. et soluit. et excandidat. et deni¬
grat. et omĩa quȩ ei ãdõ inuncta st̃
oꝑatur: ita et patrẽ ꝑunigenitũ filiũ
suũ omĩa legimus fuisse oꝑatũ. Crea
tum inquiunt eẽ filiũ apatre. ñ ge¬

Expanded text:
sole natus replet orbem terrarum; et tasole natus replet orbem terrarum; et tamen a genitore suo non abscinditur aliquando, nec recedit: ita Filius ex Patre genitus ubique dum sit, in Patre semper permanet. Et sicut substantialiter splendor in sole est, et sol in splendore; ita substantialiter Pater in Filio, et Filius in Patre est. Et sicut soli et splendori una substantia dum sit, non tamen est una persona; quia nec solem splendorem esse, nec splendorem dicimus solem; quia scimus quod sol genuit splendorem, splendor vero natus ex sole est: ita et Pater et Filius, cum sint unius essentiae, non tamen sunt unius personae, sicut jam superius ad plenum memoravimus. Et sicut sol per splendorem et calefacit, et illuminat, et siccat, et solvit, et excandidat, et denigrat, et omnia quae ei a Deo injuncta sunt operatur: ita et Patrem per unigenitum Filium suum omnia legimus fuisse operatum. tum inquiunt esse Filium a Patre, non ge
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eñi scribens ad hebreos. de fi¬
lio dicit: Qui ẽ inquit splendor
głȩ: et figura substantie eius. Uide¬
amus gͦ quid cause ẽ: quod filium
splendorẽ nominauit. Splendorem
eñi nisi fallor ñ dicimus: nisi aut so¬
lis aut lunȩ aut cuiuslibet certi lu¬
minis. Quid gͦ ẽ : Nunquid tam in¬
sanimus. ut apłm putemus tam in¬
estimabilem illam diuinitatis specit.
soli aut igni assimilasse: Absit.S
ut exemplo illo intelligamus. quia
sicut splendor ex substantia solis nas¬
citur: ita et filiũ ex substantia patri
genitũ. Et sicut ñ ẽ sol aut ignis pri¬
or splendore suo. licet ex illa nascat
s ex quo sol aut ignis ꝓcessit. simul
et cũ eo splendor eiuis apparuit. ns
dici potest splend̾or sole ł igne posterior. cũ
aturis aliqͥd inuenit᷑ qđ e nascat᷑ & pꝰsteriꝰ
ñ sit agenitore suo: cur hochetice ĩ cͥatore fie¬
ri posse desꝑes: Accipe etiam huiꝰ rei
aliã similitudinẽ. Sicut splendor ex

Expanded text:
Quid enim scribens ad Hebraeos de FiQuid enim scribens ad Hebraeos de Filio dicit? Qui est, inquit, splendor gloriae, et figura substantiae ejus . Videamus ergo quid causae est quod Filium splendorem nominavit. Splendorem enim, nisi fallor, non dicimus nisi aut solis, aut lunae, aut cujuslibet certi luminis. Quid ergo est? Numquid tam insani sumus, ut Apostolum putemus inaestimabilem illam divinitatis speciem soli aut igni assimilasse? Absit: sed ut exemplo illo intelligamus, quia sicut splendor ex substantia solis nascitur, ita et Filium ex substantia Patris genitum. Sic et non est sol aut ignis prior splendore suo, licet ex illo nascatur; sed ex quo sol aut ignis processit, simul et cum eo splendor ejus apparuit; nec dici potest splendor sole vel igne posterior; cum aturis aliquid invenitur, quod et nascatur, et posterius non sit a genitore suo; cur hoc, haeretice, a Creatore fieri posse desperes? Accipe etiam hujus rei aliam similitudinem. Sicut splendor ex
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ generauit. Aut si ut ratio ue¬
ra ꝑmittit: dũ ñ eẽt. genitus ẽ. Erit
utiq patre posterior. Ad quã rem nobis
ñ aluid agendum ẽ. nisi ut tam gran¬
di hereticorũ malicie. exemplis apłi¬
cis resistamꝰ: quibiis facile sapientia
scłaris eliditur. Dũ gͦ nobis memorata
suꝑuus obiecerint: dicimꝰ nos. Sicut
solũ patrẽ semꝑ et sine initio ingeni¬
tum nouimus: ita filiũ semꝑ et sine
initio expatre genitum confitemur
Nec alia aliqua causa ẽ. quȩ diuisionẽ
faciat ꝑsonarũ: nisi quod hic ingeni¬
tus ẽ. et ille genitus Adẽ. hic pat̾ ẽ. et
filius: quia ut diximus ñ ẽ genitus.
s: ipse genuit. Et filius semꝑ filius ẽ.
nunquã pat̃: quia non genuit s ge
ipse inmedio ꝓuocandus ẽ: qui pre¬
uidens eunomii arriiq maliciam.
exemplis rerũ uisibiliũ. inuisibilem
et inenarrabilem et in comp̃hensi¬
bilem rem. in quantũ potuit uł res
ipsa ꝑmisit. explanare conatus ẽ.

Expanded text:
alterum generavit: aut si, ut ratio vealterum generavit: aut si, ut ratio vera permittit, dum non esset genitus est; erit utique Patre posterior. Ad quam rem nobis non aliud agendum est, nisi ut tam grandi haereticorum malitiae exemplis apostolicis resistamus, quibus facile sapientia saecularis eliditur. Dum ergo nobis memorata superius objecerint, dicimus: Nos sicut solum Patrem semper, et sine initio ingenitum novimus; ita Filium semper et sine initio ex Patre genitum confitemur. Nec alia aliqua causa est quae divisionem faciat personarum, nisi quod hic ingenitus est, et ille genitus, id est, hic Pater est et  nunquam filius; quia, ut diximus, non est genitus, sed ipse genuit: et Filius semper filius est, nunquam pater; quia non genuit, sed gipse in medio provocandus est, qui praevidens Eunomii et Arii malitiam, exemplis rerum visibilium, invisibilem, et inenarrabilem, et incomprehensibilem rem, in quantum potuit vel res ipsa permisit, explanare conatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tium. antequã celũ uł tra uł tempo¬
ra fierent. genuit me: Hoc ẽ. ut sine
tempore et sine initio se apatre geni¬
tum demonstraret. Namut totũ bre¬
uiter comp̃hendã: xp̃c filius dĩ ds et
homo. scđm diuinitatẽ ante tempora
sine micio in enarrabilit apatre geni¬
tus ẽ. sicut ysaias dicit. Generationẽ
eus quis en arrabit: Noiussimo aũt
tp̃re. scd̾m humanitatẽ creatus est.
Adueniens em̃ diuinitas in uterũ uir¬
ginis marie: auctoritate illa qua in
paradiso adam de limo formauit. car¬
nẽ sibi ex substantia ipsiꝰ mariȩ fabri¬
cauit: quã ꝓsalute nr̃a suscipiens. et
sibi coadimans. natus ẽ ds̃ et homo.
Quã generationẽ matħs enarrat. di¬
cens. Xp̃i aũt generatio sic erat: et
modi uenenatũ componere syllogis¬
mũ: dicentes. Si coet̾nũ patri creditis
filiũ. dicite quesumꝰ dum eẽt. genitus
ẽ. andũ ñ eẽt. Sidũ eẽt. duo ergo in¬
geniti ante fuert̃: et postinodũ unꝰ

Expanded text:
tium, antequam coelum, vel terra, vel tempotium, antequam coelum, vel terra, vel tempora fierent, genuit me: hoc est, ut sine tempore, et sine initio se a Patre genitum demonstraret. Nam ut totum breviter comprehendam, Christus Filius Dei, Deus et homo, secundum divini tatem ante tempora, sine initio, inrationem ejus quis enarrabit ? Novissimo autem tempore secundum humanitatem creatus est. Adveniens enim divinitas in uterum virginis Mariae, auctoritate illa qua in paradiso Adam de limo formavit, carnem sibi ex substantia ipsius Mariae fabricavit: quam pro salute nostra suscipiens, et sibi coadunans natus est Deus et homo. Quam generationem Matthaeus enarrat dicens, Christi autem generatio sic erat , smodi venenatum componere syllogismum, dicentes: Si coaeternum Patri creditis Filium, dicite, quaesumus, dum esset genitus est, an dum non esset? Si dum esset, duo ergo ingeniti ante fuerunt, et postmodum unus
Abbreviated transcription (Latin):
cte. ut idem atq idem xp̃c ds̃ et ho¬
mo. aliquando res aut agat aut loqͥ¬
tur humanas. aliquando uͦ diuinas.
Sicut ẽ ille  quod dormi t innaui. et
quod imꝑat uentis et mari: aut quod
esurierit. et quod quinq milia homi¬
num de quinq panib et duob pis¬
cibus saturauit. Postremo quod mori¬
tur. et quod lazarũ quatriduanum
auctoritate diuina iubeat amortius
reuocari. Ex quo mirari ñ debes si xp̃c
de humanitate sua dixerit. dñs crea¬
uit me initio uiarũ suarũ inoꝑa sua÷
quia subsequens dictũ. qu id diuini¬
tati conueniebat. priori p̃misso osten¬
dit. dicens. ante scłm fundauit me:
ininicio priusquã t̃ram faceret. et
priusquã abyssos faceret. priusquã
ꝓdirent fontes aquarũ. priusquam
montes stabilirent᷑. ante om̃s aũt col¬
les genuit me. Hoc ẽ dicere. Licet
creauerit me ds̃. ut iniciũ uiarũ su¬
monstrarem. s ante scłm. id ẽ ante ini¬

Expanded text:
ctae, ut idem atque idem Christus Deus et hoctae, ut idem atque idem Christus Deus et homo aliquando res aut agat aut loquatur humanas, aliquando vero divinas: sicut est illud quod dormit in navi, et imperat ventis et mari; aut quod esurierit, et quod quinque millia hominum de quinque panibus et duobus piscibus saturaverit; postremo, quod moritur, et quod Lazarum quatriduanum auctoritate divina jubeat a mortuis revocari. de humanitate sua dixerit, Dominus creavit me initio viarum suarum in opera sua: quia subsequens dictum, quid divinitati conveniebat, priori praemisso ostendit dicens, « Ante saeculum fundavit me initio priusquam terram faceret, et priusquam abyssos faceret, priusquam prodirent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur: ante omnes autem colles genuit me. » Hoc est dicere, Licet creaverit me Deus, ut initium viarum amonstrarem; sed ante saeculum, id est, ante ini
Abbreviated transcription (Latin):
mo priusquã t̃rã faceret. priusquã ꝓ¬
duceret fontes aquarũ. priusquam
montes stabilirent᷑: ante aũt om̃s col¬
les genuit me. Aduersus quos: itares¬
pondemꝰ. Multi quidẽ doctissimi ui
runt: quã salomon ad iudicandũ re
renitimur: s ipsius ueritatis auxilio
roborati. ubicũq duxeritis. sequim᷑.
Primo quidẽ et suꝑuis diximꝰ licet
unã ꝑsonã in xp̃o credamꝰ. duas tam̃
substantias id ẽ naturas ẽẽ fatemur.
diuinitatis scilicet et humanitatis:
assumptricis et assumpte: creatricis
et create. Que tam̃ substantiȩ ñ st̃ cõ¬
fusȩ s unite. atq in una eadẽq ꝑ¬
sona inseparabiles: et insua semꝑ ꝓ
prietate manentes. Quappt̃ unicuiq¬
substantie. ꝓpria utiq aptanda sunt.
id ẽ. infirmitates humanitati que crea¬
ta ẽ: signa uero uł mirabilia diuinita¬
ti quȩ creauit. Intantũ eñi hee due
nature sibimet unitȩ st̃ atq coniun¬

Expanded text:
itio priusquam terram faceret, priusquam pitio priusquam terram faceret, priusquam prodirent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur: ante omnes autem colles genuit me » ? Adversus quos ita respondemus: Multi quidem doctissimi viri, runt, quam Salomon ad judicandum regrenitimur; sed ipsius veritatis auxilio roborati, ubicumque duxeritis sequimur. Primo quidem, ut superius diximus, licet unam personam in Christo credamus; duas tamen substantias, id est, naturas esse fatemur, divinitatis scilicet et humanitatis, assumptricis et assumptae, creatricis et creatae: quae tamen substantiae non sunt confusae, sed unitae, atque in una eademque persona inseparabiles, et in sua semper proprietate manentes. Quapropter unicuiqsubstantiae propria utique aptanda sunt, id est, infirmitates humanitati, quae creata est; signa vero vel mirabilia divinitati, quae creavit. In tantum enim hae duae naturae sibimet unitae sunt atque conjun
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Item de singulis. quibus homo cõ
inhis singłis. xp̃c. Uerũ hec om̃ĩa ñ
rit. si diligeretis me. gauderetis utiq
quia uado ad patrẽ. Quia nature hu¬
mane gratulandũ ẽ. eo quod sic assũp¬
ta ẽ a uerbo unigenito. ut inmortals
constitueretur incelo: atq ita fieret
t̾ra sublimis. ut incorruptibilis pul¬
uis sederet ad dexterã patris. Hoceñ
modo se iturũ dixit ad patrẽ. Nam ꝓ¬
fecto adillũ ibat: qui cũ illo erat.S:
hocerat ie ad eũ et recedere a nobis.
mutare atq inmortale facere quod mor¬
tale suscepit ex nobis: et leuare incelũ
quod fuit int̾ra ꝓnob̾. Quis ñ hinc gau¬
deat. qui sic diligit. xp̃m ut et suã na¬
turam iam inmortalẽ gratulet᷑ in xp̃o:
atq id se sꝑet futurũ eẽ ꝑ xp̃m: Obi¬
cunt nob̾ arriani creaturã dĩ filiũ:
asserentes quidẽ qͦd salomon adhȩc
ex ꝑsona xp̃i consentit. et dicit. Dñs
creauit me in principio uiarũ suarũ
moꝑa sua: ante scł m fundauit me. in¬

Expanded text:
vi. Item de singulis quibus homo consin his singulis Christus. Verum haec omnia non xit, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Nam profecto ad illum ibat qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut et suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id se speret futurum esse punt nobis Ariani, creaturam Dei Filium asserentes: Quid est quod Salomon ad hoc ex persona Christi consentit et dicit, « Dominus creavit me in principio viarum suarum in opera sua; ante saeculum fundavit me in
Abbreviated transcription (Latin):
puer. xp̃c etiã parentib suis iinorerat:
quando paruuliis maiorib sicut scrip¬
ut homo: et calumpniaris dõ: Ille
in se naturam comm̃dat humanam:
tu in illo audes deformare diuiiã:
Infidelis. ingrate: ideo ne tu minuis
eum qui fecit te. quia dicit ille qui
factus ẽ ꝓpt̃ te: Equalis eñi patri fi¬
luis ꝑ quẽ factus ẽ homo: ut minor
eẽt patrs factus ẽ homo. Quod nisi fie¬
ret᷑. quid eẽt homo: Dicat plane dĩs
et magister. Si diligeretis me. gaude
retis utiq quia uado ad patrẽ. quia
pat᷑ maior me ẽ. Cũ discipulis audiamꝰ
uerba doctoris: ñ cũ alienis sequamur
astuciã deceptoris. Agnoscamus gemi¬
nam substantiã xp̃i: diuinã scilicet.
qua equalis ẽ patri: humanã qua ma¬
ior ẽ pat̾. Utrumq aũt simul. ñ duo.

Expanded text:
Christus etiam parentibus suis minor erat, quando parvus majoribus, sicut scriploquitur ut homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magiretis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem simu
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Neq id tantũ s etiã seipso: quia
idem ipse informa dĩ. maior ẽ seipso.
quod etiã sola caro eius insepulchro
meruit appellari. Nam quid aliud cõ¬
fitemur. cum dicimꝰ credere nos inuni¬
genitum filiũ dĩ. qui sub pontiopila
ꝑ hoc cũ credimiis indĩ filiũ qui sepultꝰ
ẽ: ꝓfecto filiũ dĩ dicinus et carnẽ. quȩ
exinanuit. ñ formã dĩ amittens. s for¬
mam serui accipiens. maior ẽ et seip¬
so: quia maior ẽ forma dĩ que amissa
non ẽ. quã serui quȩ accepta ẽ. Quid
itaq mirum uł quid indignũ. si scd̾in
hanc formã serui loquens ait dĩ filius.
pat̾ maior me ẽ. Et si scdin dĩ formã
loquens. ait idem ipse dĩ filus. ego et
pat̃ unũ sumus: Unũ st̃ eni. scđm id
quod ds erat uerbũ: et maior ẽ pat̃.

Expanded text:
sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilaoc cum credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens, ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est P
Abbreviated transcription (Latin):
me ẽ. ł quod gͦ filius non ẽ ȩqualis patri.
ꝑ hoc erat iturus ad patrẽ: aquo et uentu¬
rus ẽ uiuos iudicaturus et mortuos. ꝑ il¬
lud aũt quo ẽ equalis gignenti unige¬
nitus. nunquã recedit apatre. s cũ illo
ẽ ubiq totus. pari diuinitate. quã nul¬
lus continet locus. Cum eñi informa dei
eẽt. sicut apłs loquitur: ñ rapinã arbi¬
tratus ẽ eẽ seequalẽ dõ. Quomͦ enĩ rapi¬
na possit eẽ natura:. quȩ ñ erat usurpa¬
ta. s nata: Semet aũt ipsũ exinaniuit:
formã serui accipiens. Non gͦ amit¬
tens illam. s accipiens istam. Eo modo
se exinaniens. quo hic minor appare¬
bat quã apud patrẽ manebat. ⁊ orma
qͥppe serui accessit: ñ forma dĩ recessit.
Hec ẽ assumpta: ñ illa consumpta.
ꝓpt̃ hanc dicit. pat̾ maior me ẽ: ꝓpter
illam uͦ. ego et pat̾ unũ sumꝰ. Hoc ad¬
tendat arrianus: et hac attentione
sit sanus. ne contentione remaneat in

Expanded text:
me est. Per quod igitur Filius non est aequalis Patri, me est. Per quod igitur Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, in quo venturus est vivos judicaturus et mortuos. Per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, a
Abbreviated transcription (Latin):
et uenio ad uos. Si diligeretis me gau¬
deretis utiq quia uado ad patrẽ: quia
pat maior me ẽ. Hinc gͦ turbari et
formidare poterat cor illoꝵ. quod ibat
ab eis quamuis uenturiis ad eos: ne
forsitan gregem lupus hoc int̾uallo
inuaderet. pastoris absentia. S aqui¬
bus homo abscedebat. ds ñ relinque¬
bat: quia idem ipse. xp̃c. homo et ds̃.
Ergo et ibat quod ꝑid homo erat: et
manebat ꝑ id quod d̃s erat. Ibat ꝑ id
qͦd uno loco erat: manebat ꝑ id quod
ubiq erat. Cur itaq turbaretur et
formidaret cor. quando sic deserebat
oculos. ut ñ desereret cor: Quamiuis
ds̃ ẽtiã qui nullo loco continetur. dis¬
cedat ab eorũ cordib qui eũ relin¬
quunt morib ñ pedib: et ueniat
ad illos. qui conuertuntur ad eũ ñ fa¬
cie s fide: et accedunt ad eũ m̃te ñ
carne. Ut aũt intelligerent scd̾m id
quod homo erat eũ dixisse. uado et
uenio aduos: adiecit. atq ait. Si di¬
ligeretis me. gauderetis utiq quia

Expanded text:
enio ad vos: si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vado ad Patrem; quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos: ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non derelinquebat: et idem ipse Christus homo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia
Abbreviated transcription (Latin):
bi displiceat quod es: si uis ꝑuenire ad
quod nondũ es. Nam ubi tibi placui¬
sti: ibi remansisti. Si aũt dixeris. suf¬
ficit: et ꝑisti. Semꝑ adde: semꝑ am¬
bula: semꝑ ꝓfice. Noli inuia remane¬
re: noli retro redire: noli deuiare.
Remanet. qui non ꝓficit. retro redit:
qui ad ea reuoluitur. unde iam absces

Expanded text:
tibi displiceat quod es, si vis pervenire ad id tibi displiceat quod es, si vis pervenire ad id quod nondum es. Nam ubi tibi placuisti, ibi remansisti. Si autem dixeris, Sufficit; et peristi: Semper adde, semper ambula, semper profice: noli in via remanere, noli retro redire, noli deviare. Remanet, qui non proficit; retro redit, qui ad ea revolvitur unde jam absces
Abbreviated transcription (Latin):
uiatores dixisse. ñ habitatores. ñ pos¬
sessores: audi quod sequitur. Quotqͦt
gͦ ꝑfecti. hoc sapiamus: et siquid aliter
sapitis. nefortȩ subrepat uobis. quiauos
aliquid estis. Qui eñi seipsũ putat eẽ
aliquid cũ nichil sit. seipsũ seducit: &
qui se putat aliquid scire. necdũ scit
que a dmodu oportet scire; Ergo et si
quid aliter sapitis quasi pariuli: id qͦq
ds̃ uobis reuelabit. Ueruntam̃ in quo ꝑ¬
uenimus. in eo ambulemus: ut reuelet
nobis ds̃. et quod alit̃ sapunus. In quo
ꝑuenimꝰ. ũ in eo remaneamꝰ: s ieo am¬
bulemus. Uidetis. quia uiatores sumꝰ
Dicitis quid ẽ ambulare: Breuit̃ dico.
ꝓsicere: ne forte ñ intelligatis. et pigri¬
us ambuletis.  ficite fr̃s mei: discuti¬
te uos semꝑ sine dolo: sine adulatione:
sine palpatione. Non enĩ aliquis ẽ te¬
cum intus: cui erubescas. et iactes te.
Est ibi: s cui placet humilitas. Ipse te
ꝓbet. Proba et te ipsũ. tu ipse. Semꝑti

Expanded text:
viatores eum dixisse, non habitatores, non posviatores eum dixisse, non habitatores, non possessores; audi quod sequitur: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Et si quid aliter sapitis, ne forte subrepat vobis, quia vos aliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit . Et qui se putat aliquid scire, necdum scit quemadmodum oportet scire . Ergo, Et si quid aliter sapitis, quasi parvuli; id quoque vobis Deus revelabit. Verumtamen in quo pervenimus, in eo ambulemus. Ut revelet nobis Deus et quod aliter sapimus, in quo pervenimus, non in eo remaneamus, sed in eo ambulemus. Videtis quia viatores sumus. Dicitis, Quid est ambulare? Breviter dico, Proficere; ne forte non intelligatis, et pigrius ambuletis. Proficite, fratres mei, discutite vos semper sine dolo, sine adulatione, sine palpatione. Non enim aliquis est intus tecum, cui erubescas, et jactes te. Est ibi, sed cui placet humilitas, ipse te probet. Proba et te ipsum tu ipse. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
nocte nñ possumꝰ. Mane adstabo tibi: &
contemplabor. Ergo ego inquit me ñ
arbitror apphendisse. Unũ aũt. Quid¬
gͦ facio: Que retro oblitus. in ea quȩ
ante st̃ ex tentus: scđ̾m intentionem
sequor. Adhuc sequor ad palmã suꝑ¬
nȩ uocationis dĩ ini xp̃o iħu. Adhucse¬
quor. adhuc ꝓficio: adhuc ambulo. ad¬
huc inuia sum: adhuc me extendo: non¬
dum ꝑueni. Ergo si et tu ambulas. si te
extendis: si ea quȩ uentura st̃ cogitas:
obliuiscere preterita: noli in ea respice¬
re. ne ibi remaneas ubi respexeris. Me¬
intote uxoris loch. Quotquot gͦ ꝑfecti
hoc sapiamus. Bixerat non sum ꝑfectꝰ.¬
et dicit. quotqͦt ꝑfecti hoc sapiamus.
Egome ĩ arbitror apphendisse: non
quia iam acceꝑim. aut iam ꝑfectussim:
et dicit. quotquot ꝑfecti hoc sapiamꝰ.
ł fecti et ñ ꝑfecti. ꝑfecti uiatores: non¬
dum ꝑfecti possessores. & ut noueris ꝑ¬
bulant. ꝑfecti uiatores st̃. Ut scias eum¬

Expanded text:
nocte non possumus. Mane astabo tibi, et nocte non possumus. Mane astabo tibi, et contemplabor . Ergo, Ego, inquit, me non arbitror apprehendisse. Unum autergo facio? Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor. Adhuc sequor: ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Adhuc sequor, adhuc proficio, adhuc ambulo, adhuc in via sum, adhuc me extendo, nondum perveni. Ergo si et tu ambulas, si te extendis, si ea quae ventura sunt cogitas; obliviscere praeterita, noli in ea respicere, ne ibi remaneas ubi respexeris. Mementote uxoris Lot . Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et dicit quotquot perfecti hoc sapiamus; ego me non arbitror apprehendisse, non quia jam acceperim aut jam perfectus sim, et dicit quotquot perfecti hoc sapiamus, perfecti et non perfecti. Perfecti viatores nondum perfecti possessores. 27. LANFR. bulant, perfecti viatores sunt: ut scias
Abbreviated transcription (Latin):
inministerio laboro: Et dñs. Martha
martha: circa multũ es occupata. Por¬
rounũ ẽ necessariũ. Maria meliorem
partẽ elegit: quȩ ñ auferetur ab ea. Tu
bonã. s ista meliorẽ. Tu bonã ÷ bonũ
ẽ eni conuersari mn obsequio scõꝵ: sed
istameliorẽ. Deniq quod tu elegisti
transit. Ministras esurientib minis¬
tras sicientib: ministras lectulos dor¬
mituris: prebes domũ babitare uo¬
lentibus. Om̃ia ista transeunt. Erit
tempus ubi nemo esuriat. nemo sici¬
at: nemo dormiat. Ergo cura tua au¬
feret᷑ ate. Maria meliorẽ partẽ elegit
quȩ ñ auferetur ab ea. Non auferet᷑.
Contemplari elegit: uerbo uiuere ele¬
git. Qualis erit uita de uerbo. sine
uerbo: Modo ista uiuebat de uerbo.
s sonante uerbo. Erit uita de uerbo:
nullo sonante uerbo. Ipsũ uerbũ uita ẽ.
Similes ei erimus: qm̃ uidebunus eũ
sieuti e. Ipsa erat una: ut contempla¬
remur delectationẽ dñi. Hoc inscłi huiꝰ

Expanded text:
in ministerio laboro? Et Dominus: Martha, in ministerio laboro? Et Dominus: Martha, Martha, circa multum es occupata. Porro unum est necessarium. Maria meliorem partem e sed ista meliorem. Tu bonam bonum est enim conversari in obsequio sanctorum, sed ista meliorem. Denique quod tu elegisti, transit. Ministras esurientibus, ministras sitientibus, ministras lectulos dormituris, praebes domum habitare volentibus: omnia ista transeunt. Erit tempus ubi nemo esuriat, nemo sitiat, nemo dormiat. Ergo cura tua auferetur a te. Maria meliorem elegit partem, quae non auferetur ab ea. Non auferetur: contemplari elegit, verbo vivere elegit. Qualis erit vita de Verbo sine verbo? Modo ista vivebat de Verbo, sed sonante verbo. Erit vita de Verbo, nullo sonante verbo. Ipsum Verbum vita est. Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ipsa erat una, ut contemplaretur delectationem Domini. Hoc in saeculi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tror apphendisse. Unũ aũt. Hoc ie¬
non arbitror apphendisse. Unum.¬
Multa babeo: et unũ ñdũ app̃hendi
Unã pecii adño: banc requirã. Quo
petisti: Quid requiris: Ut inbabit
quid: Ut contempler delectatione
dñi. Iysũ ẽ unũ: quod se dicebat ñ¬
dũ app̃hendisse apłs. Et quanti
illius lectionis. ubi due sorores dmm
susceꝑunt. martha et maria. Cesil
recolitis. Martha in multo ministi¬
rio conuersabatur: et occupata
erat circa curã domus. Quippe di¬
minũ hospitio recepat.: et discipi¬
loseuis. Satagebat quoq om̃i cura re¬
ligiosissima: ne sc̃i apud eam ullam
paterent᷑ inuiriã. Cũ gͦ eẽt occupata
cira multũ ministeriũ.: maria soror
euis sedebat adpedes dñi. et uerbũ eiꝰ
audiebat. Illa in labore stomacabun¬
da quod illã uideret sedentẽ. et de suis
laborib nichil curantẽ: int̾pellauit
dñm. Placet inquit tibi dñe. quodso¬
nor mea deseruit me. et ecce tantum

Expanded text:
tror apprehendisse. Unum autem: hoc notror apprehendisse. Unum autem: hoc non me arbitror apprehendisse. Multa habeo, et unum nondum apprehendi. Unam petii a Domino, hanc requiram. Quid petisti, aut quid requiris? Ut inhabitee meae. Utquid? Ut contempler delectationem Domini . Ipsum est unum, quod se dicebat nondum apprehendisse Apostolus: et quantum illius lectionis, ubi duae sorores Dominum susceperunt, Martha et Maria. Certe recolitis: Martha in multo ministerio conversabatur et occupata erat circa curam domus; quippe Dominum hospitio receperat et discipulos ejus. Satagebat omni cura religiosissima, ne sancti apud eam ullam paterentur injuriam. Cum ergo esset occupata circa multum ministerium, Maria soror ejus sedebat ad pedes Domini, et verbum ejus audiebat. Illa in labore stomachabunda, quod illam videret sedentem, et de suis laboribus nihil curantem, interpellavit Dominum: Placet, inquit, tibi, Domine, quod soror mea deseruit me, et ecce tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ge ẽ. s iusticiã que ẽ ex fide. xp̃i. quȩ
ẽ exdeo: dicit mͦ. Si quomͦ occurram
in resurrectionẽ mortuoꝵ. Quare di¬
niea. Tc̃ aũt sequatur mea: si ñ sit
mea. Si quomͦ occurrã: ñ quia iam
acceꝑim. aut iam ꝑfectussim. Cȩpe¬
runt mirari. qui hoc audiebant di¬
centẽ apłm: ñ quia iam acceꝑim.
aut iam ꝑfectus sim. Quid ẽ. quod
nondũ acceꝑat: fidẽ habebat᷑ uir¬
tutem habebat: spem habebat᷑: carita¬
te flagrabat: uirtutes oꝑabat᷑. inuic¬
tissime p̃dicabat: om̃s ꝑsecutiones to¬
lerabat: in om̃ibus patiens. amans
eccłam: sollicitudo  om̃ium eccłarũ
corde gestans: quid nondũ acceꝑat:
Non quia iam acceꝑim: aut iam ꝑfe¬
ctussim. Quid ẽ quod dicis: Dicis
et miramur: dicis. et stupemus. Noui¬
mus eũ. quẽ audiamꝰ. Quid dicis:
me ñ arbitror apyhendisse. Nolite
inqͥt inme. falli. Plus me ipse noui:
quã uos. Si nescio quid mͥ desit: nes¬
cio quid adsit: Ego me ipsũ ñ arbi¬

Expanded text:
ge est, sed justitiam quae est ex fide Christi, quae est ex Deo; dicit modo, Si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. Quare dimea. Tunc autem sequetur mea, si non sit mea. Si quo modo occurram. Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Coeperunt mirari, qui hoc audiebant dicentem Apostolum: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Quid est quod nondum acceperat? Fidem habebat, virtutem habebat, spem habebat, charitate flagrabat, virtutes operabatur, invictissime praedicabat, omnes persecutiones tolerabat, in omnibus patiens, amans Ecclesiam, sollicitudinem omnium Ecclesiarum corde gestans: quid nondum acceperat? Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Quid est quod dicis? Dicis, et miramur; dicis, et stupemus. Novimus enim quid audiamus: quid dicis? me non arbitror apprehendisse. Nolite, inquit, in me falli: plus me ipse novi quam vos. Si nescio quid mihi desit; nescio quid adsit. Ego me ipsum non arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ctum ẽẽ. qui inuocauerit nom̃ dñi sal¬
uuserit: quasi afebre. aut apeste. aut
apodãgra. aut aliquo corporis dolore:
Nonsie. S saluus erit. iustus erit: quia
ñ e opus sanis medicus. s male habenti¬
bus. Exposuit cũ dixit. Non ueni uo¬
care iuistos s peccatores. Uidete gͦ quod¬
sequitur. Et iueniar inquit in illo. nõ
habens meã iusticiã que ex lege ẽ. qͣuis

Expanded text:
ctum esse, Qui invocaverit nomen Domini, salctum esse, Qui invocaverit nomen Domini, salvus erit; quia a febre, aut a peste, aut a podagra, aut aliquo dolore corporis? Non sic, sed salvus erit, justus erit. Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Exposuit cum dixit, Non veui vocare justos, ssequitur. Et inveniar, inquit, in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ficant eam. Nloli gͦ uelle habere tuã¬
iusticiã. Certe ex lege ẽ. Nempe exle¬
ge ẽ. Certe ds̃ dedit legem. Et quia
iusticia ex lege ẽ: non sit tua. Apłs
pauliis lo quitur. Amantes iusticiam
suã: ñ calumpnient᷑. Ecce ubi illum
habes. Apĩ. lege: audi. uide: tuã uisti¬
ciam noli habere. Stercora illã depu¬
tãt apłs: quamius sit exlege. tamen
quia sua. Ignorantes eñi dĩ iusticiã. et
suã uolentes constituere: iusticie dĩ ñ
st̃ subiecti. Noli putare quia xp̃ianus
uocaris. ideo te ñ posse offendere in la¬
pidem offensionis. Cuiꝰ gr̃am denegas:
in ipsum offendis. Muiuis ẽ offendere
tua non sit. Sacerdotes tuu inquit indu¬
antur iusticiã. Uestis accipitur: ñ cum
capillis nascitur. Lecora de suo uestiuit.
Hanc p̃dicat apłs paulus. Adeo tibisit.
Geme ut impetres: plora ut impetres.
crede ut impetres. Qui inuocauerit no¬
men dñi: saluis erit. Anputatis sic di¬

Expanded text:
ficant eam . Noli ergo velle habere justficant eam . Noli ergo velle habere justitiam tuam. Certe ex lege est, nempe ex lege est: certe Deus dedit legem, et quia justitia ex lege est, non sit tua. Apostolus Paulus loquitur: mihi amantes justitiam suam non calumnientur. Ecce ubi illum habes: aperi, lege, audi, vide. Tuam justitiam noli habere: stercora illam deputat Apostolus, quamvis sit ex lege, tamen quia suam. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere justitiae, Dei non sunt subjecti . Noli putare quia christianus vocaris, ideo te non posse offendere in lapidem offensionis. Cujus gratiae derogas, in ipsum offendis. Minus est offendere non tua sit. Sacerdotes tui, inquit, induantur justitiam . Vestis accipitur, non cum capillis nascitur: pecora de suo vestiuntur. Hanc praedicat apostolus Paulus: a Deo tibi sit. Geme ut impetres, Plora ut impetres, crede ut impetres. Qui, inquit, invocaverit nomen Domini, salvus erit . An putatis sic di
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ sp̃m scm̃ qui datus ẽ nob̃. Offn¬
derunt gͦ illi in lapidẽ offensionll
it pecrã scandali: et ait de illis. fr̃s.
bona uoluntas quidẽ cordis mer:. et
dtpͥcatio ad dm̃ ꝓipsis in salutẽ. De¬
pcatur. apłs ꝓñ credentib ut credãt¬
pauersis ut conucrtant᷑. Uidetis qͥa
ncc ipsa conuersio. sine dĩ adiutorio:
Depcatio inquit ad dm̃ ꝓillis insalu¬
tem. T̃estimoniũ eñi ꝑhibeo: quia ze¬
lum dĩ babent. Sic habebat et ipse.
elũ dĩ babebat. S quomͦ ipse habe¬
lit: Quomꝰ illi habebant: S ñ scdm
sientiã. Quid ẽ. hoc non scđm scientiã:
Ignorantes eñi dĩ iusticiã: et suã uolen¬
tes constituere. Unde iste correctus:
llon habens meã iusticiã. Illi suã uolũt
consticuere. Adhuc eos delectat inster¬
core iacere. Ego non habeo meã iusticiã
cat impiũ. Tolle te: tolle inquã te a
te. Impedis de. Si tu te ȩdificas: ru¬
nam edificas. Nisi dñs edificauerit
domũ: inuanũ laborauerunt qui ȩdi¬

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis . Offenderunt ergo illi in lapidem offensionis, et petram scandali. Et ait de illis: Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis in salutem. Deprecatur Apospro aversis, ut convertantur. Videtis quia nec ipsa conversio sine Dei adjutorio. Deprecatio, inquit, ad Deum pro illis ad salutem. Testimonium enim perhibeo, quia zelum Dei habent. Sic habebat et ipse: zelum Dei habebat. Sed quomodo ipse habebat? Quomodo illi habebant: Sed non secundum scientiam. Quid est hoc, non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere. Unde iste correctus inquit, Non habens meam justitiam. Illi volunt suam constituere, adhuc eos delectat in stercore jacere. Ego non habeo meam justitiam, ratia. Tolle te, tolle, inquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedi
Abbreviated transcription (Latin):
potes. Nam si fallere posses. quid non
fecisses: Ergo et concupiscentiã tuã
malã ñ amor tollit: s tuor premit.
Adouile uenit lupus: latratu canũ.
suas iniquitas: et iusticia ñ habet:
Delectat malũ: et ñ delectat bonũ:
Delectat om̃ino.S diĩs dabit suaui¬
tatem: et tra nr̃a dabit fructũ suũ.
Ille nisi prior det suauitatẽ: terra
nr̃a ñ habebit nisi sterilitatẽ. Hanc
gͦ iusticiã concupiuit apłs: delectatus
ẽ: memor fuit dĩ. et delectatus ẽ. Concu¬
piuit anima eiꝰ. et estuauit in atria
dñi: et uiluert om̃ia quȩ ꝓ magno ha¬
bebat. facta st̃ dampna. detrim̃ta. ster¬
ꝑ sequebat᷑. scđ̾m emulationẽ pat̾narũ
traditionũ. Inde erat quia suã usticiã
constituebat: ñ iusticiã dĩ quęrebat.
Uidete eñi. quia inde ꝑsequebatur
eccłam. Quid gͦ dicimus: Ait aliolo

Expanded text:
potes. Nam si fallere posses, quid non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum suas iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavitatem, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. Hanc ergo justitiam concupivit Apostolus, delectatus est: memor fuit Dei, et delectatus est : concupivit anima ejus, et aestuavit in atria Domini ; et viluerunt omnia quae pro magno habebat, facta sunt damna, detrimenta, sterpersequebatur secundum aemulationem paternarum traditionum ; inde erat, quia suam justitiam constituebat, non justitiam Dei quaerebat. Videte enim, quia inde persequebatur Ecclesiam. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
do penã: fit quidẽ scłm iusticiam
que ex lege ẽ. homo sine querli
Non furatur. ñ adulterat: ñ dicit
falsũ testimoniũ: ñ facit homicidi¬
um᷑: ñ concupiscit rem ꝓximi su.
Potest boc: Potest fortassis. Unde:
Timore penȩ. Quamquã qui abl¬
te pęne non concupiscit.: puto quia cõ¬
cupiscit. Terrore ingenti armoꝵ atq
celoꝵ. et circumdantis forsitan multi¬
tudinis. uł obuiã euntis. et iam leo re¬
uocatur apreda. et cam̃ leo uenit. leo
celit. Predã ñ rapuit: ñ maliciã posu¬
N. Sitalis adhuc iusticia ẽ. quia iuisti¬
cia tibi consulis ne torquearis: quid
magnũ ẽ. pęnã timere: Quis eam ñ
tmet: Quis latro: Quis sceleratus:
Quis nefaruis: S hoc intẽ. uit timo¬
rem tuũ timorẽq latronis: quod la¬
tro timet I leges hominũ. et ideo
tieit latro. Qcinui: quia sꝑat se fal¬
lere leges hominũ. Tu aũt eius leges
times. cius penã tunes: quẽ fallere ñ

Expanded text:
ndo poenam; fuit quidem secundum justitiam, ndo poenam; fuit quidem secundum justitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscit rem proximi sui: potest hoc, potest fortassis; unde? Timore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non
Abbreviated transcription (Latin):
quit lucrifaciã: et inueniar in illo
ñ habens meã iusticiã quȩ ex lege est.
Si meã dixerat: quare addidit exle¬
ge: Si eñĩ exlege ẽ. quomͦ tua ẽ: Li¬
quid tu tibi imposiusti legem: Dsle¬
gem dedit: ds̃ legem imposuit: ds̃¬
te legi suȩ obtemꝑare p̃cepit. Lexsi
nonte doceret. quẽadmodũ uiuere
deberes: quomͦ posses habere iustici¬
am sine querela scđm legem: Si scd̃m
legem habes: quomͦ dicis. ñ habens
meã iusticiã quȩ exlege ẽ. s eam quȩ¬
ut potero: reuelet melius qui uos pos¬
sidet: donet &e intellectũ. et affectũ.
Donabit eñi effectũ: si donauit affec¬
tum. Hoc ẽ eñi quod uolo diccre. le¬
ge dĩ ꝓposita. Ipsa eñi dixit. Nonc̃o¬
cupisces. Lege gͦ dĩ ꝓposita. excepts
illis carnalib sacram̃tis quȩ fuert̃ un¬
brȩ futuroꝵ lege dĩ ꝓposita. quisq
tiunuerit. et siuis uirib eam imple
re se putauerit posse: et fecerit qus

Expanded text:
quit, lucrifaciam, et inveniar in illo, quit, lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Si meam dixerat, quare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quomodo dicis, Non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed eam quut potero: revelet melius qui vos possidet, donet et intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod volo dicere: lege Dei proposita, ipsa enim dixit, Non concupisces : lege ergo Dei proposita, exceptis illis carnalibus sacramentis, quae fuerunt umbrae futurorum: lege Dei proposita quisquis timuerit, et suis viribus eam implere se posse putaverit, et fecerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
unpedimtũ fuisse apło. ne ueniret ad
xp̃m: nec eũ uenisse ad xp̃m. nisi hoc
quod fuit scđin iusticiã quȩ inlege ẽ
sine querela. int̾ cdampna et detrim̃ta
et stercora computasset. Sequamur
gͦ. et accedamiis aliquantũ: neforte.
in ipsis uerbis apłi elucescat nobis ali¬
quid unde ista remoueat᷑ et soluatur
obscuritas. Detrim̃ta inqͥt credidi hec
om̃ia. et stercora existimaui: ut xp̃m
lucrifaciã. Intendite obsecro. Damp¬
na. detriũita. stercora. ista existima¬
ui: inquibus etiã illud cominemo¬
ro quod fueru sine querela. scđm
iusticiã quȩ in lege ẽ. Existimaui
ego hȩc om̃ia detrim̃ta et stercora.
ut xp̃m lucrifaciã: et inueniar
inillo ñ habens meã iusticiã quȩ ex
lege ẽ. Qui p̃uenistis intellectu ex¬
positionẽ: arbitramini uos. tanquã
ueloces inuia cũ tardiorib ambula¬
re Celeritas aliquantulũ repͥmat᷑:
ne comes tardior deserat᷑. Ut xp̃m in¬

Expanded text:
impedimentum fuisse Apostolo, ne veniret ad impedimentum fuisse Apostolo, ne veniret ad Christum; nec eum venisse ad Christum, nisi hoc quod fuit secundum justitiam, quae in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifaciam. Intendite, obsecro. Damna, detrimenta, stercora ista existimavi, in quibus etiam illud commemoro, quod fuerim sine querela secundum justitiam, quae in lege est. Exstercora, ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam quae ex lege est. Qui praevenistis intellectu expositionem, arbitramini vos tanquam veloces in via cum tardioribus ambulare. Celeritas aliquantum reprimatur, ne comes tardior deseratur. Ut Christum, in