comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligenter quid ille responderit. Inuenietis eius
conuicta conuicia. Culpat enim me quasi deri¬
dens. qͦd uerisimilia ꝓponã. qui non uideam
ueritatem. Repetitis etiam uerbis meis. et di¬
midiata sententia: dicis inquit. Ecce stat ꝑfidus
baptiraturus. At ille qui baptirandus ẽ ꝑfidiã
eius ignorat. Demnde subiungit. Quis est istȩ
aut unde ꝓsiluit: Quasi unussit aut duo. et ñ
talib utrobiq plena sint omnia. Quid ex me
querit quid ᷤ nam sit iste aut unde ꝓsiliat. ac ñ
potius curumspicit & uidet raras ẽẽ ȩccłias. ut
in urbib. uł inrurib quȩ non habeant in eͥ̾mi¬
nib detectos. et aclericatu deiectos hominescũ
laterent. bonosq se uideri uellent. cum mali es¬
sent. & castos putari cum essent adulteri: Nem¬
pe ficti erant. nempe sp̃s sc̃s eos sicut scͥptum
ẽ fugiebat. Ex istoꝵ gͦ adhuc latitantium tur¬
ba: ꝓsiluit ille ꝑfidus quem ꝓposui. Quid ex

Expanded text:
ligenter quid ille responderit: inuenietis eius ligenter quid ille responderit: inuenietis eius conuicta conuicia. culpat enim me quasi deridens, quod ueri similia proponam, qui non uideam ueritatem; repetitis etiam uerbis meis et dimidiata sententia dicis inquit: ecce stat perfidus baptizaturus, at ille qui baptizandus est perfidiam eius ignorat. deinde subiungit: quis est iste aut unde prosiluit? quasi unus sit aut duo et non talibus utrobique plena sint omnia. quid ex me quaerit quisnam sit iste aut unde prosiluit, ac non potius circumspicit et uidet raras esse ecclesias uel in urbibus uel in ruribus. quae non habeant in criminibus detectos et a clericatu deiectes hamines? eam laterent bonosque se uideri uellent, cum mali essent, et castos putari, eum essent adulteri, nempe ficti erant, nempe spiritus sanctus eos, sicut scriptum est, fugiebat. ei istorum ergo adhuc latitantium turba prosiluit ille perfidus quem proposui. quid ex
Abbreviated transcription (Latin):
baptitatos esse constiterit: & ubi ẽ inquit qͦd
addidisciens ut non dicerem qui fidem aꝑfi¬
dosumpserit. s qui fidem sciens a ꝑfido sum¬
pserit non fidem ꝑcipit s reatum: Ecepitgͦ
fidem ñ reatum. qui nesciens sumpsit a ꝑfi¬
do. et ideo quero unde ꝑcepit. Ubi coartat᷑
respondet. Discutere debuit. Esto. Debuit non
fecit. aut non ualuit. Quid de illo censetis. Ab¬
lutus ẽ annon: Si ablutus ẽ.quero unde.N
enim eum maculosa non sc̃e dantis conscien¬
tia quã nescuuit abluere potuit. Si autẽ non
ẽ ablutus: iubete ut abluatur. Non iubetis.
Ergo ablutus ẽ. Dicite unde. Dicite saltem uos
qͦd ille non dix̃. Eadem quippe uerba ꝓpono
quiaͣ respondere ñ potuit. Ecce stat ꝑfidus ba¬
pticaturus. At ille qui baptirandus ẽ: ꝑfidiã
eius ignorat. Quid eum accepturum ẽẽ arbi¬
tramini. utrum fidem an reatum : Sufficiũt
huc usq ꝓposita. Respondete aut querite di¬

Expanded text:
baptizatos esse constiterit?- Et ubi est, inquit, quod baptizatos esse constiterit?- Et ubi est, inquit, quod addidi sciens, ut non dice- rem: \'qu.i fidem a perfido sumpse\'ritJ, sed: qui fidem scietis aperfido sumpserit non fidem percipit sed reatum\'? percepit ergo fidem, non reatum, qui nesciens sumpsit a perfido, et ideo quaero unde perceperit. ubi coartatus respondet: \'discutere debuit.\' esto, debuit. non fecit aut non ualuit. quid de illo censetis ablutus est an non? si ablutus est, quaero unde; non enim eum maculosa non sancte dantis conscientia quam nesciuit abluere potuit. si autem non est ablutus, iubete ut abluatur. non iubetis: ergo ablutus eat. dicite unde. dicite saltem uos quod ille non dixit. eadem quippe uerba propono quibus respondere non potuit: ecce stat perfidus baptizaturus, at ille qui baptizandus eat perfidiam eius ignorat. quid eum accepturum esse arbitramini, utrum fidem an reatum? sufficiunt huc usque proposita. respondete ant quaerite di
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tibi breuiter dico. et tu baptistam discut̾e.
& ab eo discuti debuisti. Grespondere. Curcum¬
stat eum intam multis locis tanta hominũ
multitudo quȩ baptirata ẽ ab eis. qui cũ priꝰ
iusti & casti uiderentur. postea nudatis crimi¬
nib conuicti atq deiecti funt. et se putat e¬
uadere huiꝰ interrogationis iuiolentiam. qua
querimus unde abluatur accipientis con¬
scientia. quando maculosam non sc̃ȩ dantis ig¬
norat. si conscientia sc̃e dantis attenditur quȩ
abluat accipientiᷤ quia breuiter discutienduᷤ
esset baptista. Nichil infelicius. quam non con¬
sentire ueritati. qu a ita quisq concluditur.
ut exitum inuenire ñ possit. Querimꝰ a quo
accipiat fidem: qui nesciens aꝑfido baptirat᷑.
Respondetur. Discutere debuit baptiratorem
suũ. Ergo quia non discutit eum et fidẽ ⁊̃ ne¬
sciens sumit aꝑfido. non fidem ꝑcipit s rea¬
tum. Cur itaq non denuo baptirantur. quos
aꝓditis atq conuictis cum adhuc laterent

Expanded text:
hoc tibi breuiter dico: et tu baptistam discutere et ab eo discuti debuisti.s o respondere! circumstat eum in tam multis locis tanta hominum multitudo quae baptizata est ab eis, qui cum prius iusti et casti uiderentur, postea nudatis criminibus conuicti atque deiecti sunt, et se putat euadere huius interrogationis uiolentiam, qua quaerimus unde abluatur accipientis conscientia, quando maculosam non sancte dantis ignorat, si conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, quia breuiter dicit discutiendum esse baptistam. nihil infelicius quam non consentire ueritati, qua ita quisque concluditur, ut exitum inuenire non possit. quaerimus a quo accipiat fidem qui nesciens a perfido baptizatur. respondetur: discutere debuit baptizatorem suum\'. ergo quia non discutit eum et fidem etiam nesciens sumit a perfido, non fidem percipit sed reatum? cur itaque non denuo baptizantur quos a proditis atque conuictis, cum adhuc laterent,
Abbreviated transcription (Latin):
mum p̃parare lect̾oris. et pauca eius uerba
prima contumeliosa magis quam ad rem
ꝑtinentia preterire ait inquam. Conscientia
nanq dantis attendidur quȩ abluat accipi¬
entis. Quid si lateat dantis conscientia. &
fortasse maculosa sit. quomͦ poterit accipi

Expanded text:
mum praeparare lectoris et pauca eius uerba mum praeparare lectoris et pauca eius uerba prima contumeliosa magis quam ad rem pertinentia praeterire: ait, inquam: \'conscientia namque dantis attenditur quae abluat accipientis.\' quid si lateat dantis conscientia et fort
Abbreviated transcription (Latin):
nis exercuit. Nusquã tamen dixit unde ablua¬
tur accipientis conscientia. cũ maculosã dantiᷤ
ignorat. At gͦ inter strepitum eius grandem uł
post strepitum. et numis ut putat ipse derribilẽ.
lente ut dicitur et bene hoc ipsum repeto: ut
respondeatis exposco. Si conscientia sc̃e dantis
attenditur quȩ abluat accipientis. unde ẽ ab¬
luendus qui maculosam conscientiam dantis
ignorat. Et ꝑtotam eius epłam adhoc non in¬
aliquis urm. Hec omnia que dicit inte. ad ħ
ualere uoluit ut de deformaret ac ꝑde illos qͥb
communicas. ne ulteruis alicuius momenti
ẽẽ de existiment. uł ipsi uł hi quos ad tu̾rã com¬
munionem draducere interis. Cȩttrum ex quo
ꝓposuit uerba epłe tuȩ: ex illo considerandũ
ẽ. utrum nichil ad illa responderit. Ita gͦ facia¬
mus. Ex ipso ꝓrsus loco scripta eius conside¬
remus. Excepto gͦ proemio quo uolui ani¬

Expanded text:
nis exercuit, nusquam tamen dixit, unde abluanis exercuit, nusquam tamen dixit, unde abluatur accipientis conscientia, cum maculosam dantis ignorat. at ego inter strepitum uel post strepitum eius grandem et post strepitum ejus grandem, et nimis ut putat ipse terribilem, lente, ut dicitur, et bene hoc ipsum repeto, et ut respondeatis exposco: Si conscientia sancte dantis attenditur, quae abluat accipientis; unde est abluendus, qui maculosam conscientiam dantis ignorat? Et per totam ejus Epistolam ad hoc non inaliquis vestrum: Haec omnia quae dixit in te, ad hoc valere voluit, ut te deformaret, ac per te illos quibus communicas, ne ulterius alicujus momenti esse te existiment uel ipsi uel hi, quos ad uestram communionem traducere niteris. ceterum ex quo proposuit uerba epistulae tuae, ex illo considerandum est utrum nihil ad illa responderit.\' ita ergo faciamus: ex ipso prorsus loco scripta eius consideremus. excepto ergo prooemio, quo uolui ani
Abbreviated transcription (Latin):
tholica fuerit qͦd ei placet de illorum baptis¬
mo dicat et scribat nesciens. aut nescire se fin¬
gens. ñ illicite appellari cathecuminos tan¬
quam eis bapdismus quandoq debeatur: s
eos hoc uocari qui etiam auditores uocantur.
quod uidelicet tanquam meliora et maiora
p̃cepta obseruare non possunt. quȩ obscruan¬
tur ab eis quos electorum nomine discernendoᷤᷤ
et honorandos putant. Me etiam prb̃rm fuis¬
se manicheorum. uł falsus ut fallens mirabili
temeritate contendat. Uerba quarti libri mes¬
confessionum mearum quȩ ꝑse ipsa et de mul¬
tis ante et postea dictis manifestissima sunt
legentib. sub quo ei uidetur intellectu ꝓponat
atq arguat. furem me deniq uerboꝵ suoꝵ
qͦd duo subtrarerim: tanquam eis repositis
uictor exultet. Inhis certe omnib sic̃ legendo
cognoscere uł recognoscere poteritis impetum
quidẽ linguȩ suȩ quo libuit ambitu iactatio¬

Expanded text:
tholica fuerit, quod ei placet de illorum baptistholica fuerit, quod ei placet de illorum baptismo dicat et scribat, nesciens aut nescire se fingens non illic ita appellari catechumenos, tamquam eis baptismus quandoque debeatur, sed eos hoc uocari, qui etiam auditores uocantur, quod uidelicet tamquam meliora et maiora praecepta obseruare non possunt, quae obseruantur ab eis, quos electorum nomine discernendos et honorandos putant. me etiam presbyterum fuisse Manicheorum uel falsus uel fallens mirabili temeritate contendat, uerba quarti libri Confessionum mearum, quae per se ipsa et de multis ante et postea dictis manifestissima sunt legentibus, sub quo ei uidetur intellectu proponat atque arguat, furem me denique uerborum suorum, quod duo subtraxerim, tamquam eis repositis uictor exultet. In his certe omnibus, sicut legendo cognoscere uel recognoscere poteritis, impetum quidem linguae suae quo libuit ambitu iactatio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendisse se gestiat. conficentem eulogias pa¬
nis simpliciter et hilariter datas. ridiculo no¬
mine uenenose dupitudinis ac furoris infa¬
met. et de ur̃o corde tam male sentiat ut ama¬
toria maleficia data mulieri. marito non so¬
lum conscio. uerum etiã credi sibi posse presti¬
mat qͦd de me adhuc prb̃ro scripsit iratus or¬
dinator futurus ep̃atus mei uelit ualere aduer¬
sus me: quod autẽ asc̃o concilio de hoc quod
in nos ita peccauit. ueniã petiuit et meruit.
nolit ualere ꝓme. ita xp̃ianȩ mansuctudinis
et precepti euangłici uł nescius ut ipstas oblit᷑.
ut etiam qͦd fr̃i ut sibi ignosceretur humiliter
postulanti clementer ignotum ẽ criminetur.
ꝑgat etiam sermone multiloqu o. s plane ua¬
niloquo. inea quȩ ꝓrsus ignorat. uł in quib
potius abutitur ignorantia plurimoꝵ. et ex
confessione cuiusdã feminȩ qͦd cathecuminã
se dixerit manicheoꝵ. quȩ scĩmonialis in ca¬

Expanded text:
prehendisse se gestiat confitentem. eulogias paprehendisse se gestiat confitentem. eulogias panis simpliciter et hilariter datas ridiculo nomine uenenosae turpitudinis ac furoris infamet et de uestro corde tam male sentiat, ut amatoria maleficia data mulieri marito non solum conscio, uerum etiam fauente credi sibi posse praesumat. quod de me adhuc presbytero scripsit iratus ordinator futurus episcopatus mei, uelit ualere aduersus me, quod autem a sancto concilio de hoc, quod in nos ita peccauit, ueniam petiuit et meruit, nolit ualere pro me, ita Christianae mansuetudinis et praecepti euangelici uel nescius uel oblitus, ut etiam, quod fratri ut sibi ignosceretur humiliter postulanti clementer ignotum est, criminetur. Pergat etiam sermone multiloquo sed plane uaniloquo in ea, quae prorsus ignorat uel in quibus potius abutitur ignorantia plurimorum, et ex confessione cuiusdam feminae, quod catechumenam se dixerit Manicheorum quae sanctimonialis in ca
Abbreviated transcription (Latin):
lecticum criminetur: immo non me. sed ip¬
sam dialectieam uelut mentiendi artificem
in populare iudicium ream deuocet. et ineã
quamlibet fragosissimo strepitu aduocati foren¬
sis ora distendat. Dicat quicquid uult apud
imꝑitos. unde stomachentur docti. illudant᷑
indoc̾t. Me ꝓpter rethorieam tertulli orato¬
ris aquo accusatus ẽ paulus uocabulo deno¬
tet. sibi ꝓpter aduocationem inqua potentiã
quondã suam iactͥat ꝑacliti nomen imponat.
atq obhoc secognominalem sp̃s scĩ non esse
s fuisse deliret manicheoꝵ immundicias li¬
bentissimȩ exaggeret easq inme latrando
detorquere conetur. ignotorum mͥ et notoꝵ
gesta recitet damnatoꝵ et qͦd ibi amicus qͦndã
m̃s magis ad defensionem suã me nomina¬
uit absentem. in calumniam preuidicati crimi¬
nis nescio quo nouo et suo iure conuertat. Ti¬
tulos epłarum mearum a se uł asuis sic̃ es pla¬
cuit inscriptos legat et tanqͣm me ieis com¬

Expanded text:
lecticum criminetur, immo non me, sed iplecticum criminetur, immo non me, sed ipsam dialecticam uelut mentiendi artificem in populare iudicium ream deuocet et in eam quamlibet fragosissimo strepitu aduocati forensis ora distendat. dicat quidquid uult apud imperitos, unde stomachentur docti, illudantur indocti. me propter rhetoricam Tertulli oratoris, a quo accusatus est Paulus, uocabulo denotet, sibi propter aduocationem, in qua potentiam quondam suam iactat, paracleti nomen imponat atque ob hoc se cognominalem spiritus sancti non esse, sed fuisse deliret. Manicheorum immunditias libentissime exaggeret easque in me latrando detorquere conetur. ignotorum mihi et notorum gesta recitet damnatorum et, quod ibi amicus quondam meus magis ad defensionem suam me nominauit absentem, in calumniam praeiudicati criminis nescio quo nouo et suo iure conuertat. titulos epistularum mearum a se uel a suis sicut eis placuit inscriptos legat et tamquam me in eis com
Abbreviated transcription (Latin):
dit conscĩa nanq sc̃ȩ dantis attendit᷑ q̃ abluat
accipientis: Nam ut noueritis non ame fuis¬
se subtractum: nichil inquisitionẽ meam im¬
pedit additum. nichil eius subleuat defec̾tio¬
nem: Ad ipsa enim uerba rursus interrogo:
et utrum respondit quero. Si conscientia sc̃
dantis addenditur. quȩ abluat accipientis.un¬
de abluitur accipientis conscientia. quando
dantis conscientia maculosa ẽ. et hoc acceptu¬
rus ignorat: Ad hoc respondere flagitate ne
minem relicta causa conuiciose alienari ꝑmit¬
tite. Si conscientia sc̃e dantis attenditur. ui¬
dete quia non dixi conscientia dantis.s addi¬
di scẽ dantis. si conscientia inquam sc̃ȩ dantiᷤ
attenditur quȩ abluat accipientis. unde gͥab
luendus ẽ qui accipit baptismum. cum dan¬
tis polluta conscientia ẽ. et hoc ille qui ẽ ac¬
cepturus ignorat: Eat nunc. et anhelis pul¬
monib ac turgidis faucib me tanquã diꝰ¬

Expanded text:
dit: conscientia namque sancte dantis attenditur quae abluat dit: conscientia namque sancte dantis attenditur quae abluat accipientis? nam ut noueritis non a me fuisse subtractum, nihil inquisitionem meam impedit additum, nihil eius subleuat defectionem. ad ipsa enim uerba rursus interrogo et utrum responderit quaero: si conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, unde abluitur accipientis conscientia, quando dantis maculosa conscientia est et hoc accepturus ignorat? ad hoc responderi flagitate nec hominem relicta causa conuiciose alienari permittite. si conscientia sancte dantis attenditur — uidete quia non dixi \'conscientia dantis\', sed addidi \'sancte dantis\' —, si conscientia, inquam, sancte dantis attenditur quae abluat accipientis, unde igitur abluendus est qui accipit baptismum, cum dantis polluta conscientia est et hoc ille qui est accepturus ignorat? Eat nunc et anhelis pulmonibus ac turgidis faucibus me tamquam dia
Abbreviated transcription (Latin):
cunctȩ mundiores sunt. quos ꝑuersa mundh¬
cia aqua sua contigit inquinari: ulud quod se¬
quitur tenui discutiendum et refellendum.
qͦd ait. Conscientia namq dantis attendic
quȩ abluat accipientis. Et quesiui unde ab¬
luendus sit qui accipit baptismum. cũ dan¬
tis polluta conscientia ẽ: et hoc ille qui ẽ ac¬
cepturus ignorat. Legite nunc eius copiosissima
maledicta quȩ in me inflatus et iratus effudit.⁊
et uidete utrum querenti mͥ responderit unde
sit abluendus qui accipit baptismum. cũ dan¬
tis polluta conscientia ẽ: et hoc ignorat accipi¬
ens. Obsecro uos querite attente. om̃s excutite
paginas. om̃s dinum erate uersiculos. oĩa u̾ba
uersate. om̃s sillabas enucleate. et dicite mͥ si
inueneritis ubi responderit cũ dantis polluta
conscientia ẽ. unde sit eius abluenda qui hoc
accepturus ignorat. Quid enim adrem perti¬
nuit. quia uerbum addidit qͦd ame diceret
fuisse subtractum. atq ita se scripsisse conten¬

Expanded text:
cunctae mundiores sunt, quos peruersa munditia aqua sua contigit inquinari, illud quod sequitur tenui discutiendum et refellendum quod ait: conscientia namque dantis attenditur quae abluat accipientis, et quaesiui. unde abluendus sit qui accipit baptismum, cum dantis polluta ■ conscientia est et hoc ille qui est accepturas ignorat. Legite nunc eius copiosissima maledicta quae in me inflatus et iratus effudit, et uidete utram quaerenti mihi responderit, unde sit abluendus qui accipit baptismum, cum dantis polluta conscientia est et hoc ignorat accipiens. obsecro uos, quaerite attente, omnes excutite paginas, omnes dinumerate uersiculos, omnia uerba uersate, omnes syllabae enucleate et dicite mihi, si inueneritis, ubi responderit, cum dantis polluta conscientia est, unde sit eius abluenda qui hoc accepturus ignorat. Quid enim ad rem pertinuit, quia uerbum addidit, quod a me diceret fuisse subtractum, atque ita se scripsisse conten
Abbreviated transcription (Latin):
disse scriptis meis. ut intelligatis quia ueri¬
tatis inopia coactus sit causam relinquere.
et in hominẽ qui eam sic egit. ut respondere
ille non posset quȩ potuit maledicta iactare.
Quamquam tanta manifestatione clarent q̃
dicturus sum: ut etiãsi studio partium &
odio mei ur̃ȩ mentes ame alienentur. tantũ¬
mͦ si utraq legatis certe apud uosmetipsos ĩ
cordib ur̃is uerum me dixisse fateamini. Ego
enim respondens prime parti scriptoꝵ eius
quȩ tunc imanus meas uenerat pret̃mis¬
so conuicioso et sacrilego multiloquio. uͥait.
bis baptisma nobis obiciunt hi qui sub no¬
mine baptismi animas suas reo lauachro
polluerunt. quib equidem obscenis sordes

Expanded text:
disse scriptis meis, ut intellegatis, quia ueridisse scriptis meis, ut intellegatis, quia ueritatis inopia coactus sit causam relinquere et in hominem, qui eam sic egit, ut respondere ille non posset, quae potuit maledicta iactare. quamquam tanta manifestatione clarent quae dicturus sum, ut, etiamsi studio partium et odio mei uestrae mentes a me alienentur, tantummodo si utraque legatis, certe apud uosmet ipsos in cordibus uestris uerum me dixisse fateamini. Ego enim respondens primae parti scriptorum eius, quae tone in manus meas uenerat, praetermisso conuicioso et sacrilego multiloquio, ubi ait: bis baptisma nobis obiciunt hi qui sub nomine baptismi animas suas reo lauacro polluerunt, quibus equide
Abbreviated transcription (Latin):
autem ignobilitatem et infamiã. Si gͦ sum dĩ
seruus. et miles ñ reꝓbus. quamubet disertus
conuiciator inme petilianus existat nunqͥd
moleste ferre debeo. qͦd m armorum sinistroꝵ
faber sollertissimus ꝓcuratus ẽ: Opus ẽ ut
his in adiutorio dñi mei ꝑitissime dimicem
& eis illum feriam contra quem inuisibilit̃
pugno: qui ꝑuersissima et antiquissima a¬
stucia callide intendit & agit ut ꝓpder hec pe¬
tilianum oderim. ac sic preceptum. xp̃i qͦd ait
diligite inimicos ur̃os. implere ñ possim. Qͦd
ame auertat miscd̃ia eius qui me dilexit &
tradidit se ꝓme ut pendens in cruce diceret
Pater ignosce illis quia nesciunt quid faciũt:
meq de petiliano et de talib inimicis meis
dicere doceres. Dñe ignosce illis quia nesciũt
quod locuntur. Pinde sumpetiauero a uobis
sicut intendi. ut remoto ab animis urĩs oĩ
studio partiuim. inter me & petilianum ȩqͥ
iudices sitis. ostendam uobis non eum respon

Expanded text:
autem ignobilitatem et infamiam. Si ergo sum dei autem ignobilitatem et infamiam. Si ergo sum dei seruus et miles non reprobus, quamlibet disertus conuiciator in me Petilianus existat, numquid moleste ferre debeo, quod mihi armorum sinistrorum faber sollertissimus procuratus est? opus est ut his in adiutorio domini mei peritissime dimicem et eis illum feriam, contra quem inuisibiliter pugno, qui peruersissima et antiquissima astutia callide intendit et agit, ut propter haec Petilianum oderim ac sic praeceptum Christi, quod ait: diligite inimi- CO8 uestros, implere non possim. quod a me auertat eius misericordia qui me dilexit et tradidit se pro me, ut pendens in cruce diceret: pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt, meque de Petiliano et talibus inimicis meis dicere doceret: \'domine, ignosce illis, quia nesciunt quid loquuntur. Proinde si impetraro a uobis, sstudio partium, inter me et Petilianum aequi judices sitis; ostendam vobis non eum res
Abbreviated transcription (Latin):
num. atq huiuismͦi carnẽ et sanguinem.
s aduersus principatus et potestades. et re¬
ctores talium tenebrarũ quales sunt om̃s
aduersarii ueritatis. quib utinam dicamꝰ.
fuistis aliquando tenebre. nunc autemlur
in dño. Hanc gͦ miliciam militantib ser¬
uis dĩ. quecunq abimmicis conuicia cri
minosa dicuntur: quȩ apud maliuolos et
tremere credulos malã famã faciant. arma
sinistra sunt: etiã diabolus his expugnat᷑
Cum enim ꝑ bonam famã ꝓbamur utrum
nos in suꝑbiam ñ extollamus. & ꝑ malã
famã ꝓbamur. utrum inimicos eos ipsos
a quib nobis configitur diligamus: per
arma iusticiȩ dextra et sinistra diabolum un¬
cimus. Quȩ cum apłs commemorasset dicens.
ꝑ arma iusticiȩ a dextra & simstra. continuo
tanqͣm exponens quid dixerit. ꝑ glam inqͥt
& ignobilitatem. ꝑ infamiam et bonam fa¬
mam. & cetera talia. głam scilicet & bonam
famam numerans in armis dextris: in sinistͥs

Expanded text:
num atque huiusmodi carnem et sanguinem, num atque huiusmodi carnem et sanguinem, sed aduersus principatus et potestates et rectores talium tenebrarum — quales sunt omnes aduersarii ueritatis, quibus utinam dicamus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino —, hanc ergo militiam militantibus seruis dei quaecminosa dicuntur, quae apud malevolos et temere credulos malam famam faciant, arma sinistra sunt; etiam his diabolus expugnatur. Cum enim per bonam famam probamur utrum nos in superbiam non extollamus, et per malam famam probamur utrum inimicos eos ipsos a quibus nobis confingitur, diligamus, per arma justitiae dextera et sinistra diabolum vincimus. Quae cum Apostolus commemorasset dicens, Per arma justitiae dextera et sinistra; continuo tanquam exponens quid dixerit, Per gloriam, inquit,  ignobilitatem, per infamiam et bonam famam et cetera talia, gloriam scilicet et bonam famam numerans in armis dextris, in sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
mentum requirit. cui hoc solum ẽ ꝓbare qͦd
dicit: quia ei quẽ maximȩ odistis copiosis¬
simȩ maledicit. Nam qm̃ diuinȩ scripturȩ
testimonia cũ ꝓ eccłia catholica tam densa
tam clara recitantur uobis dolentib remanet
mutus. elegit materiam ubi uobis fauentib
loquatur. et uictus uerum simulans. statu
talia uł etiam sceleratiora dicat in me. Michi
sat ẽ ad rẽ quã nẽ ago: qͦd qualiscunq in
ea sim.tamen ȩccłia ꝓ qua loquor inuicta ẽ.
Homo sum erum de area.xp̃i. Palea si malus:
granum si bonus. Non ẽ huiꝰ areȩ uentila¬
brum. lingua petiliani. Ac ꝑ hoc quicqͥdĩ
eius paleam mali etiã direrit: uere nullomͦ
frumentis eius preiudicat. Quicqͥd autem
in ipsa frumenta maledict̾oꝵ calumniarũ¬
q iact̾auerit. fides eoꝵ exercetur interris. m̾¬
ces augetur in cęlis. Scĩs enm dĩ seruis.
scẽq dõ militantib. non aduersus petilia¬

Expanded text:
mentum requirit, cui hoc solum est probare quod mentum requirit, cui hoc solum est probare quod dicit, quia ei quem maxime odistis copiosissime maledicit. nam quoniam diuinae scripturae testimonia cum pro ecclesia catholica tam densa et tam clara recitantur, uobis dolentibus remanet mutus, elegit materiam ubi uobis fauentibus loquatur et uictus. uerum si miliens tantum talia uel etiam sceleratiora dicat in me, mihi sat est ad rem quam nunc ago, quod, qualiscumque in ea sim, tamen ecclesia pro qua loquor inuicta est. Homo sum enim de area Christi, palea si malus, granum si bonus. non est huius areae uentilabrum lingua Petiliani, ac per hoc, quidquid in eius paleam mali etiam uere dixerit, nullo modo frumentis eius praeiudicat, quidquid autem in ipsa frumenta maledictorum calumniarumque iactauerit, fides eorum exercetur in terris, merces augetur in caelis. sanctis enim dei seruis sancteque deo militantibus non aduersus Petilia
Abbreviated transcription (Latin):
gnade area dm̃ca excussa simul cũ t̾ra ⁊ palea
introrsũ traho. iniuriã resilientis pulu̾is suffero:
cum dñi mei oues ꝑditas diligenter inquiro.
spinosarum linguarũ ueprib laceror: Obsecro
uos depomte paululum studia partium. atq
inter me & petilianum cum aliqua equitate
iudicade. Ego eccłiȩ causam uolo ut noueritiᷤ.
ille ut meam. Ad quid aliud. nisi quia testib
meis quos in causa ȩccłiȩ constanter adhibeo.
non audet dicere ne credatis. ꝓphȩ sunt enĩ
aduersus hominem. et ur̃o aduersus alienũ
facile creditis: Et si quos uitȩ meȩ testes adhibu¬
ero quid magnum ẽ ut dicat non eis ẽẽ creden.¬
quisqͥs ꝓme ullum uerbum fecerit. inimieus
parti donati. ac ꝑ hoc ur̃ continuo deputabi¬
tur: Regnat itaq petilianus. quando inme
quelibet conuicia iaculatur: ei om̃s ac clama¬
tis. & plauditis. Hanc sib inuenit uncibilẽ
causam. s iudicib uob̃. nec testem nec argu¬

Expanded text:
grana de area dominica excussa simul cum terra et palea grana de area dominica excussa simul cum terra et palea introrsum traho, iniuriam resilientis pulueris suffero uel, cum domini mei oues perditas diligenter inquiro, spinosarum linguarum uepribus laceror? obsecro uos, deponite paululum studia partium atque inter me et Petilianum cum aliqua aequitate iudicate. ego ecclesiae causam uolo ut noueritis, ille ut meam. ad quid aliud, nisi quia testibus mei?, quos in causa ecclesiae constanter adhibeo, non audet dicere ne credatis — prophetae sunt aduersus hominem et uestro aduersus alienum facile creditis? et si quos uitae meae testes adhibuero, quid magnum est, ut dicat non eis esse credenquoniam quisquis pro me ullum uerbum fecerit inimicus parti Donati ac per hoc uester continuo deputabitur? regnat itaque Petilianus; quando in me quaelibet conuicia iaculatur, ei omnes acclamatis et plauditis. hanc sibi inuenit uincibilem causam, sed iudicibus uobis; nec testem nec argu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quieumq me nostis suꝑfluo loquor
exhis quȩ nota ẽẽ hominib posfunt. Hi uͦ
qui me non nouerunt: non ita iniqui esse de¬
bent inme: ut magis de. mecredant petiliano
quam uobis.Nam si laudanti amico creden¬
dum non ẽ: nec inmico detrahenti. Restant
ea quȩ occulta sunt hominis: ubi sola conscien¬
tia testis ẽ. quȩ destis ẽe apud homines non po¬
test. Inhis me petilianus manicheum eẽ dicit:
loquens de aliena conscientia. Hoc ego me ñ eẽ
dico: loquens de me conscientia. Eligite cui cre¬
datis. ueruntamen qm̃ nec ista breui ac facili
mea defensione opus ẽ ubi questio non de qua¬
licumq unius hominis merito. s de sc̃e eccłiȩ
ueritate uersatur:. ad uos etiam mͥ plura dicen¬
dasunt. quicunq in parte donati.petiliani.q̃
in me scripsit maledicta legistis. Quȩ ab illo ñ
audirem. si ur̃am ꝑditionẽ contemnerẽ si cari¬
tatis xp̃ianȩ uiscera ñ haberẽ. &d gͦ mirũ si cũ

Expanded text:
uobis quicumque me nostis superfluo loquor uobis quicumque me nostis superfluo loquor ex his, quae nota esse hominibus possunt; hi uero, qui me non nouerunt, non ita iniqui esse debent in me, ut magis de me credant Petiliano quam uobis. nam si laudanti amico credendum non est, nec inimico detrahenti. restant ea quae occulta sunt hominis, ubi sola conscientia testis est, quae testis esse apud homines non potest. in his me Petilianus Manicheum esse dicit, loquens de aliena conscientia; hoc ego me non esse dico, loquens de mea conscientia. eligite cui credatis. uerumtamen quoniam nec ista breui ac facili mea defensione opus est, ubi quaestio non de qualiscumque unius hominis merito, sed de sanctae ecclesiae ueritate uersatur, ad uos etiam mihi plura dicenda sunt, quicumque in parte Donati Petiliani quae in me scripsit maledicta legistis, quae ab illo non audirem, si uestram perditionem contemnerem, si caritatis Christianae uiscera non haberem. Quid ergo mirum si. cum
Abbreviated transcription (Latin):
quod mͥ uel congregali ur̃o. uł certe cani ur̃o
conuiciatur quilibet inimicus. dum mͦ me
magis ꝓ ur̃a quam ꝓ mea defensione latrare
compellat. Qu a tamen si opus esset ad cau¬
sam breuissima facillimaq uterer: totũ scib¬
cet uitȩ mee tempus antequam ꝑciperem
baptismum xp̃i. quantum ad meas cupidi¬
tates erroresq attinet. cum omnib imꝓbanᷤ
et detestans. ne ietus temporis defensione
meam głam querere uiderer non ile qui
me ꝑ grãm suam et ame ipso liberauit. Unde
illam uitam meam cum uituꝑari audio: quo¬
libet animo idfaciat qui hoc facit. non usq a¬
deo sum ingratus ut doleam. Quantum qͥppe
ille accusat uicium meum: tantum ego lau¬
domedicum meum. Quid gͦ iam de illis p̃¬
teritis atq abolitis malis meis defendendiᷤ
laborem. de quib petilianus multa quidẽ
falsa dixit s plura uera non dixit: De dem¬
pore autem uitȩ meȩ qͦd ẽ post baptismum

Expanded text:
quod mihi uel congregali uestro uel certe cani uestro quod mihi uel congregali uestro uel certe cani uestro conuiciatur quilibet inimicus, dummodo me magis pro uestra quam pro mea defensione latrare compellat. qua tamen si opus esset ad causam, breuissima facillimaque uterer, totum scilicet uitae meae tempus, antequam perciperem baptismum Christi, quantum ad meas cupiditates erroresque attinet, cum omnibus improbans et detestans, ne in eius temporis defensione meam gloriam quaerere uiderer, non illius qui me per gratiam suam et a me ipso liberauit. unde illam uitam meam cum uituperari audio, quolibet animo id faciat qui hoc facit, non usque adeo sum ingratus ut doleam; quantum quippe ille accusat uitium meum, tantum ego laudo medicum meum. quid ergo iam de illis praeteritis atque abolitis malis meis defendendis laborem, de quibus Petilianus multa quidem falsa dixit, sed plura uera non dixit? de tempore autem uitae meae, quod est post baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
S plane illud quod datur potest. qͦd cognitũ e
cipiatur: securissime accipiat᷑. Nisi enĩ sc̃a uer¬
ba essent ex cathedra moysi non diceret uenta
uua de spinis. quia nunquam de spinarũ radi¬
cib oritur. S cũ se spinosis sepib palmes in¬
tis implicuit: non ideo fructus qui illic pendet
horretur: s spina cauetur: uua decerpitur. Itaq
ut sepe dixi et uehementer inculco. qualesc̃q
nossimus securi estis qui dm patrem et eius
ȩccłiam matrem habetis. Quamius enim simul
hedi cũ ouib pascantur: ñ stabunt ad dexte¬
ram. Quamuis simul palea cum tritico tritu¬
retur: non intrabit in horreum. Quamuis simol
pisces mali cum bonis intra retia dm̃ca natẽt.
non mittentur in uascula. Nemo enim gloriet᷑
nec in homine bono.nemobona dei fugiat nec
in homine malo. Hȩc uobis xp̃iani catholici.
si catholica dilectione retinetis cum sitis urꝰ
grex. de uno pastore securus.non nunis curo.

Expanded text:
sed plane illud quod datur potest, quod cognitum esed plane illud quod datur potest, quod cognitum ecipiatur, securissime accipitur. nisi enim sancta uerba essent ex cathedra Moysi, non diceret ueritauua de spinis, quia numquam de spinarum radicibus oritur; sed cum se spinosis saepibus palmes uitis implicuit, non ideo fructus qui illic pendet horretur, sed spina cauetur, uua decerpitur. Itaque, ut saepe dixi et uehementer inculco, qualescumque nos simus, securi estis qui deum patrem et eius ecclesiam matrem habetis. quamuis enim simul haedi cum ouibus pascantur, non stabunt ad dexteram; quamuis simul palea cum tritico trituretur, non intrabit in horreum; quamuis simul pisces mali cum bonis intra retia dominica natent, non mittentur in uascula. nemo glorietur nec in homine bono, nemo bona dei fugiat nec in homine malo. Haec uobis, christiani catholici fsi catholica dilectione retinetis, cum sitis unus grex de uno pastore securus, non nimis curo,
Abbreviated transcription (Latin):
gneq sentitis. securi estis qualescunq nos
simus. quia in illo spes ur̃a ẽ. quem uobis
exillius suꝑ uos miscdia predicamꝰ. uerum
etiam quicumq nr̃a dispensatione etiam sa¬
cramentũ scĩ baptisimi ꝑcepistis: eadem secui¬
ti estis. Nonitaq nos s xp̃m indiuistis: nec uoᷤᷤ
interrogaui utrum ad me conuertemin s
ad dm uiuum. nec utrum in me crederetis.
s inpatrem et filium ⁊ sp̃m sc̃m. Eͦd si uera¬
ci animo respondistis. saluos uos fecit non
carnis depositio sordium. s conscientiȩ bonȩ in¬
terrogatio. non conseruus s dñs. non precos
iudex. Neq enim uere sicut petilianus in con¬
sideratẽ dixit conscientia dantis. uł qͦd addidit
eonscientia sc̃a dantis attenditur:: quȩ abluat
accipientis. Cum enim hoc datur qͦd dĩ ẽ dat
etiam non sc̃a conscientia. Quȩ certe siue sit
scã. siuie non sca. ab accipiente inspici ñ potest.

Expanded text:
gneque sentitis, securi estis, qualescumque nos gneque sentitis, securi estis, qualescumque nos simus, quia in illo spes uestra est quem uobis ex illius super uos misericordia praedicamus: uerum etiam quicumque nostra dispensatione etiam sacramentum sancti baptismi percepistis, eadem secusto baptizati estis. non itaque nos, sed Christum induistis, nec uos interrogaui utrum ad me conuerteremini, sed ad deum uiuum, nec utrum in me crederetis, sed in patrem et filium et spiritum sanctum. quodsi ueraci animo respondistis, saluos uos fecit non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, non conseruus, sed dominus, non praeco, sed iudex. neque enim uere, sicut Petilianus inconsiderate dixit, conscientia dantis uel quod addidit: conscientia sancte dantis attenditur quae abluat accipientis. cum enim hoc datur quod dei est, sanctum dat etiam non sancta conscientia. quae certe, siue sit sancta siue non sancta, ab accipiente inspici non potest;
Abbreviated transcription (Latin):
det ueritas criminis. quod mͥ ꝓdest si me con¬
tinuis laudib totus mundus attollat Ita
nec. malã conscientiam sanat laudantis pre¬
conium. nec bonam uulnerat conuiciantis oꝑ¬
ꝓbrium. Nec sic tamen decipitur spes ur̃a
quȩ in dño ẽ: etiam si forte in occulto tales si¬
mus. quales nos putari cupit inimicus. quia
ñ eam postustis in nobis. nec umqͣm hoc au¬
distis a nobis. Securi gͦ estis qualescunq noᷤ
simus: qui dicere didicistis. in dño sperans
non infirmabor. Et in dño sꝑabo: non time¬
bo quid faciat mͥ homo. Eteis qui uos ad
hominum suꝑboꝵ terrenas altitudines se¬
ducere moliuntur. respondere nostis. Indño
confido. Quomͦ dicitis ammȩ meȩ transmigͣ
inmontem sicut passer: Nec tantum uos qͥb
in nobis ipsa xp̃i ueritas placet quantumc̃q
ꝑ nos et ubicunq predicatur:. et quia eam
quantulocunq nr̃e lingue ministenio li¬
benter auditis: etiam de nobis bene beni¬

Expanded text:
det ueritas criminis, quid mihi prodest, si me condet ueritas criminis, quid mihi prodest, si me continuis laudibus totus mundus attollat? ita nec malam conscientiam sanat laudantis praeconium nec bonam uulnerat conuiciantis opprobrium. nec sic tamen decipitur spes uestra quae in domino est, etiamsi forte in occulto tales sumus, quales nos putari cupit inimicus, quia non eam posuistis in nobis nec umquam hoc audistis a nobis. securi ergo estis, qualescumque nos simus, qui dicere didicistis: in domino sperans non mouebor et: in deo sperabo, non timebo quid faciat mihi homo et eis, qui uos ad hominum superborum terrenas altitudines seducere moliuntur, respondere nostis: in domino confido. quomodo dicitis animae meae: transmigra in montem sicut passer? Nec tantum uos, quibus in nobis ipsa Christi ueritas placet, quantumcumque per nos et ubicumque praedicatur, et quia eam quantulocumque nostrae linguae ministerio libenter auditis, etiam de nobis bene beni
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ nobis sapientia & iusticia. et scĩfi¬
catio. & redemptio. ut quemadmodum scri¬
ptum ẽ. qui gloriatur in dño gloriet᷑. Qui
cum dicat gaudete ⁊ exultate merces enim
ur̃a multa ẽ in eclis. si quod dictum ẽ ꝓpt̃
iusticiam et ꝓpter me: in bona conscientia
teneo: quisquis uolens detrahit fame mes
nolens addit mercedi meȩ. Neq enim me
ille suo uerbo tantumm edocuit: et non
etiam suo firmauit exemplo. Seguere san¬
ctarum scripturarum fidem: inuenies axp̃m re¬
surrexisse amortuis. ascendisse in cȩlum. sedere
ad dexteram patris. Sequere criminationes
inimicoꝵ: iam putabis eum de sepulchro fu¬
ratum ẽẽ a discipulis. Quid gͦ nos quantum
ipse donat defendentes domũ eius abinimi¬
cis eius aliud sperare debemꝰ: Si patrem fami¬
lias beelrebub uocauerunt. quantomagis do¬
mesticos eius: Si gͦ toleramus: et conregna¬
bimus. Si autẽ ñ aurem solam ꝑeutit iracun¬
dia criminantis. uerum etiã conscientiã mor¬

Expanded text:
ustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum scriptum est, qui gloriatur in domino glorietur. qui cum dicat: gaudete et exultate, merces enim uestra multa est in caelis, si, quod dictum est propter iustitiam et propter me in bona conscientia teneo, quisquis uolens detrahit famae meae, nolens addit mercedi meae. neque enim me ille suo uerbo tantummodo edocuit et non etiam suo firmauit exemplo. sequere sanctarum scripturarum fidem: inuenies Christum resurrexisse a mortuis, ascendisse in caelum, sedere ad dexteram patris. sequere criminationes inimicorum: iam putabis eum de sepulcro furatum esse a discipulis. quid ergo nos, quantum ipse donat, defendentes domum eius ab inimicis eius aliud sperare debemus? si patrem familias Beelzebub uocauerunt, quanto magis domesticos eius! si ergo toleramus, et conregnabimus; si autem non aurem solam percutit iracundia criminantis, uerum etiam conscientiam mor
Abbreviated transcription (Latin):
nescientem dixisse accipio meos quod absit. Re
uera enim absit ut tui sint: qui iam ad eatho¬
licam transeunt. Nec sic transeunt ut baptirati
ni sint: s ut m̃i socii sint. Baptirati autem
xp̃i nobiscum sunt. Explicit liber .ii. eiꝰdem

Expanded text:
nescientem dixisse accipio: meos quod absit. re uera enim absit ut tui sint, qui iam ad catholicam transeunt nec sic transeunt ut baptizati nostri sint, sed ut socii nostri sint, baptizati autem Christi nobiscum sint. LIBER TER
Abbreviated transcription (Latin):
beo gaudere et exultare: quia merces mea mul¬
ta ẽ incȩlis. Nleq enim intuendum ẽ qͣm sit
amarum s quam falsum quod audio. et qͣm
uerax ꝓcuius nomine hoc audio. et cui dicit᷑
unguentum effusum ẽ nomen tuum. Et meri¬
to fraglat in omnib gentib. Citius odorem.
isti qui nobis maledicunt: in una affrice Par¬
ticula conantur includere Cur itaq feramus ĩ¬
digne quod nos infamant qui glorie.xp̃i sic
detrahunt. quorum parti contentioniq inimi¬
cum ẽ. quod de illius adcȩlos ascensione. &
de nominis eius tanquam unguenti effusio¬
ne tanto ante predictum ẽ. exaltare suꝑ celos
ds̃. et suꝑ omnem derram gloriam tua: ħ et
talia diuina testimonia nos aduersus huma¬
na uaniloquia ꝓferentes: abinimicis glorie
xp̃i acerba obꝓbria sustinemꝰ. Dicant qͦd uo¬
lunt dum ille nos exhortetur dicens. Beatiqͥ
ꝑsecutionem patiuntur ꝓpt̃ iusticiam: quia
ipsorum ẽ regnum cȩlorum. Beati eritis cum

Expanded text:
beo gaudere et exultare, quia merces mea mulbeo gaudere et exultare, quia merces mea multa est in caelis. neque enim intuendum est quam sit amarum, sed quam falsum quod audio et quam uerax pro cuius nomine hoc audio et cui dicitur: unguentum effusum est nomen tuum. et merito fragrat in omnibus gentibus, cuius odorem isti qui nobis maledicunt in una Africae particula conantur includere. cur itaque feramus indigne quod nos infamant, qui gloriae Christi sic detrahunt, quorum parti contentionique inimicum est quod de illius ad caelos ascensione et de nominis eius tamquam unguenti effusione tanto ante praedictum est: exaltare super caelos, deus, et super omnem terram gloria tua? Haec et talia diuina testimonia nos aduersus humana uaniloquia proferentes ab inimicis gloriae Christi acerba obprobria sustinemus: dicant quod uolunt, dum ille nos exhortetur dicens: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quia ipsorum est regnum caelorum. beati eritis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nib quos xp̃o lucrari cupimus actitantes. atq
intercȩtera scãm ȩccłiam quam indĩ litteris
ꝓmissam legimus. et sicut ꝓmissa ẽ inom̃ibꝰ
gentib reddi cernimꝰ predicantes. ab his qͦs
ad eius pacificum gremium attrahi cupimꝰ.
pactione gratiarum flammas meruimus
odioꝵ. quasi nos eos in ea parte li gauerimꝰ.
ꝓ qua non inueniunt quid loquant᷑ aut nos
mandauerimus tanto ante ꝓph̃is et apłis. ut
in libris sius nulla testimonia ponerent: quib
pars donati ȩccłia xp̃i ẽẽ doceatur. Et nos qui¬
dem kñi eum falsa crimina audimꝰ. ab eis qͦs
offendimꝰ predicando eloquia ueritatis. et er¬
roris uaniloquia conuincendo. habemꝰ sieut
nostis abundantissimam consolationem. Nã
si meis quib me criminantur testimonium
conscientiȩ meȩ non stat contra me inconspe¬
ctu dĩ. quo nullus ocłs mortalis indenditur. ñ
solum contristari non debeo. uerum etiam de¬

Expanded text:
nibus quos Christo lucrari cupimus actitantes atque nibus quos Christo lucrari cupimus actitantes atque inter cetera sanctam ecclesiam, quam in dei litteris promissam legimus et sicut promissa est in omnibus gentibus reddi cernimus, praedicantes ab his, quos ad eius pacificum gremium attrahi cupimus, pro actione gratiarum flammas meruimus odiorum, quasi nos eos in ea parte ligauerimus, pro qua non inueniunt quid loquantur, aut nos mandauerimus tanto ante prophetis et apostolis, ut in libris suis nulla testimonia ponerent, quibus pars Donati ecclesia Christi esse doceatur. et nos quidem, carissimi, cum falsa crimina audimus ab eis, quos offendimus praedicando eloquia ueritatis et erroris uaniloquia conuincendo, habemus, sicut nostis, abundantissimam consolationem. nam si in eis quibus me criminantur testimonium conscientiae meae non stat contra me in conspectu dei, quo nullus oculus mortalis intenditur, non solum contristari non debeo, uerum etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq : & tunc insemet ipso tantum głam
habebit: & non in altero. Unusquisq enim ꝓ¬
prium onus portabit. Onus uidelicet reddendȩ
reddet. Non itaq amplius inuicem iudicemus.
Nam quantum attinet ad onera mutuȩ caritatis.
inuicem onera ur̃a portate. et sic adimplebitis
legem xp̃i. Qui enim putat se ẽẽ aliquid cum
nichil sit se ipsum seducit. Sufferamus ego
inuicem in dilectione: satis agentes seruare uni¬
tatem sp̃s inuinculo pacis. Extra qͣm quisqͥs
colligit: non cum xp̃o colligit. Quisquis autẽ
non cum xp̃o colligit: spargit. Proinde siue
de xp̃o. siue de eius ȩccłia. siue de quacumq
alia re quȩ ꝑtinet adfidem uitamq urãm.
non dicam nos. nequaqͣm comparandi ei qui
dixit. licet si nos. s omnino qͦd secutus adiecit.
si angłs decęlo uobis annunciauerit pret̃ qͣm
quod in scripturis legalib et euangłicis acce¬
pistis: anathema sit. Hȩc uobis cum et cũ om¬

Expanded text:
unusquisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam unusquisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit, onus uidelicet reddendae reddet. non itaque amplius inuicem iudicemus. nam quantum attinet ad onera mutuae caritatis, inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse aliquid cum nihil sit, se ipsum seducit. sufferamus ergo inuicem in dilectione, satis agentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, extra quam quisquis colligit non cum Christo colligit, quisquis autem non cum Christo colligit spargit. Proinde siue de Christo siue de eius ecclesia siue de quacumque alia re, quae pertinet ad fidem uitamque uestram, non dicam nos nequaquam comparandi ei qui dixit: licet si nos, sed omnino quod secutus adiecit: si angelus de caelo uobis annuntiauerit praeterquam quod in scripturis legitimis et euangelicis accepistis, anathema sit. haec uobiscum et cum om
Abbreviated transcription (Latin):
rant. partim non discussa et non ꝓbata demere
credere formidauerant. partim iudicib eccłia¬
sticis ad quos transmare tota causa ꝑducta ẽ
qualiacunq illa essent pacifiea humilitate
reliquerant. uos gͦ sca germina unicȩ matris
catholicȩ: huiusmodi sceleris et erroris exem¬
plum subditi dño quanta potestis uigilantia
precauete. Quantalibet doctrinȩ ac famȩ lu¬
ce prefulgeat. lapidemq se eẽ iactet preciosũ.
quis quis uos trahere uoluerit pꝰ seipsunt merĩ¬
tote qͥd ula mulier fortis & una. uni amabilis ui¬
dieat illum sequar qm̃ ipse me. xp̃ianum fecit:
aut illum sequar. qm̃ ipse me baptirauit. Neq
qui plantat ẽ aliquid. neq qui rigat: s qui
merementum dat ds̃. Et d̃s caritas ẽ: & qui
manet in caritate. in dõ manet. et ds̃ inillo ma¬
net Nullus etiam predicans nomen xp̃i. et ge¬
stans ac ministrans sacramentum xp̃i: seqñ¬
dus ẽ contra unitatem xp̃i. Opus suũ ꝓbet

Expanded text:
rant, partim non discussa et non probata temere rant, partim non discussa et non probata temere credere formidauerant, partim iudicibus ecclesiasticis, ad quos trans mare tota causa perducta est,. qualiacumque illa essent, pacifica humilitate reliquerant. Uos ergo, sancta germina unicae matris catholicae, huiusmodi sceleris et erroris exemplum subditi domino quanta potestis uigilantia praecauete. quantalibet doctrinae ac famae luce praefulgeat lapidemque se esse iactet pretiosum, quisquis uos trahere uoluerit post se ipsum, mementote quod illa mulier fortis et una uni amabilis uidicat: \'illum sequar, quoniam ipse me christianum fecit\' aut: ilium sequar, quoniam ipse me baptizauit\'. neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus; et deus caritas est, et qui -manet in caritate in deo manet et deus in illo manet. nullus etiam praedicans nomen Christi et gestans ac ministrans sacramentum Christi sequendus est contra unitatem Christi. opus suum probet
Abbreviated transcription (Latin):
nem flagrantia sc̃ȩ indignationis igneseant.
ut cum ea uolunt ante tempus colligere simul
eradicerur et triticum. Cuius peccati isti rei
tenerentur. etiã si uera crimina traditorib qͦs
insimulabant se obiecisse monstrarent: qm̃ si¬
mulnon solum abiniquis. quorum societatem
uelut euitabant s etiam abonis fidelib iN
omnib gentib constitutis. quib ea que se noᷤ¬
se dicebant ꝓbare non poterant. impia p̃sum¬
ptione separati sunt: secumq multos apud qͦs
aliqua auctoritate preualebant. et qui minus
intelligere poterant unitatem ȩccłiȩ toto orbe
diffusȩ ꝓ alienis peccatis nullom esse deseren¬
dam trarerunt in eandem ꝑniciem. ut etiam si
ipsi scirent uera crimina quibdam se obicere.
eo mͦ ꝑtret infirmus in eorum scientia ꝓpter
quem xp̃c mortuus ẽ. dum offensus malis alie¬
nis. int̾imebat in se bonum pacis qͦd habebat
cum frĩb bonis. Qui partim talia non audie¬

Expanded text:
nem flagrantia sanctae indignationis ignescant, nem flagrantia sanctae indignationis ignescant, ut, cum ea uolunt ante tempus colligere, simul eradicetur et triticum. cuius peccati isti rei tenerentur, etiamsi uera crimina traditoribus quos insimulabant se obiecisse monstrarent, quoniam simul non solum ab iniquis, quorum societatem uelut euitabant, sed etiam a bonis fidelibus in omnibus gentibus constitutis, quibus ea quae se nosse dicebant probare non poterant, impia praesumptione separati sunt secumque multos, apud quos aliqua auctoritate praeualebant et qui minus intellegere poterant unitatem ecclesiae toto orbe diffusae pro alienis peccatis nullo modo esse deserendam, traxerunt in eandem perniciem, ut, etiamsi ipsi scirent uera crimina quibusdam se obicere, eo modo periret infirmus in eorum scientia, propter quem Christus mortuus est, dum offensus malis alienis interimebat in se bonum pacis quod habebat cum fratribus bonis, qui partim talia non audie