comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maioris excellentiȩ quã pat̾ suus effectꝰ ẽ. Ideo¬
q dignus fuit cuius memoriã dñs. etiã uiuente
patre quasi sũmi sac̃dotis faceret. Et dicelut
eis. Sabbatũ. ꝓpter hominẽ factũ ẽ ⁊ n̾ homo
ꝓpter sabbatum. Maior ẽ cura sanitatis. ⁊ uita
hominis. quã cͦtodia sabbati adhibenda. Sic enĩ
& mandatũ ẽ sabbatũ custodiri. ut tamen sine¬
cessitas esset. reus ñ eet. qͥsabbatũ uolasset. Ideo
sabbato curumcidi ñ est ꝓhibitum.qi necesse
erat fieri. Hã ⁊ iosue muros iherico. septẽ dieb
cũ exercitu circuiuit. ⁊̃ machabei necessitate in¬
stante sabbato pugnabant. Unde discipulis e¬
surientibꝰ. qđ licitũ ñ erat inlege. necessitate
famis factum ẽ licitũ. Ialis hec causa ẽ. quał
hodic inicuriis legitimis. ubi siquis eger ie¬
iuniũ corruꝑit. nulla ratione reus tenetur. lta¬
q dñs ẽ filius hominis. etiã sabbati. Si inquit

Expanded text:
majoris excellentiae quam pater suus effectus est. Ideomajoris excellentiae quam pater suus effectus est. Ideoque dignus fuit cujus memoriam Dominus etiam vivente patre quasi summi faceret sacerdotis. Et dicebat eis: Sabbatum propter hominem factum est, et non homo propter Sabbatum. Major est cura sanitati et vitae hominis, quam custodiae Sabbati adhibenda. Sic enim et mandatum est sabbatum custodiri, ut tamen si necessitas esset, reus non esset qui sabbatum violasset. Ideo Sabbato circumcidi non est prohibitum, quia necesse erat fieri. Nam et Josue muros Hiericho septem diebus cum exercitu circuivit. Et Macchabaei necessitate instante Sabbato pugnabant. Unde discipulis esurientibus, quod licitum non erat in lege, necessitate famis factum est licitum. Talis haec causa est, qualis hodie in jejuniis legitimis: ubi si quis aeger jejunium corruperit, nulla ratione reus tenetur. Itaque Dominus est Filius hominis, etiam Sabbati. Si, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
turũ eẽ populoꝵ. siue qđ om̃s uitã sacerdota¬
lẽ debemus unitari. suie quia om̃s filii ȩcđiȩ
sac̃dotes siit. Ungunur enĩ insacerdotium
scm̃. offerentes nosinet ipsos deo hostias spiri¬
tales. Dequa tota hẏstoria. ꝓcaptu nr̃o pleniꝰ
in expositione libri regũ dixunus. ⁊ de mensa
ac panib ꝓpositionis in libro expositionis ta
pͥncipẽ sacerdotũ ꝓachunelech appellat. ni¬
chil habet dissonantie. Ambo ⁊ enĩ fuerunt
illic cũueniens dauid panes petiit ⁊ accepit.
achunlech iudelicet princeps sac̃dotũ ⁊ abi¬
athar filiꝰ eiꝰ. Occiso aut̃ achimelechasaule
cũ uiris domus suȩ. generis sac̾dotalis oeto¬
ginta quinq fugit abiathũr ad dauto. et co¬
mes factus ẽ. totiꝰ exilii eiꝰ. Postea regnante eo sũ¬
mi sacerdotii. ⁊ ipse gradum accepit. ac tototẽ¬
pore regni illiꝰ inpontificatu ꝑseuerans. multo

Expanded text:
turum esse populorum, sive quod omnes vitam sacerdotaturum esse populorum, sive quod omnes vitam sacerdotalem debemus imitari, sive quia omnes filii Ecclesiae sacerdotes sunt. Ungimur enim in sacerdotium sanctum, offerentes nosmetipsos Deo hostias spirituales. De qua tota historia pro captu nostro plenius in expositione libri Regum diximus, et de mensa ac panibus propositionis, in libro expositionis tabprincipem sacerdotum pro Abimelech appellat, nihil habet dissonantiae. Ambo etenim fuerunt illic, cum veniens David panes petiit et accepit, Abimelech videlicet princeps sacerdotum, et Abiathar, filius ejus. Occiso autem Abimelech a Saule, cum viris domus suae generis sacerdotalis octoginta quinque, fugit Abiathar ad David et comes factus est totius exsilii ejus. Postea regnante eo summi sacerdotii et ipse gradum accepit, ac toto tempore regni illius in pontificatu perseverans, multo
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ ueteris recor dant᷑ hystorie. quando
dauit fugiens saul uenit in nobe. ⁊ abachime¬
lech sacerdote suscept᷑. postulauit eybos. qͥcũ
panes laicos ñhaberet. dedit eis consecratos.
quib ñlicebat uesci nͥ solis sacerdotibꝰ ⁊leuitis.
⁊ hoc tantũ int̾rogauit simundi essent pueri
amulierib. ⁊ illo respondente abheri & nudiꝰ
tͣtius. ñ dubitauerit panes dare. meliꝰ arbitra¬
et de famis ꝑiculo homines libare. quã deo of¬
ferre sacrifitium. Hostia enĩ deo placabilis. ho¬
minũ salus ẽ. Opponit gͦ dñs. ⁊ dicit. Si et
dauid sc̃s ẽ. ⁊ achimelech pontiphex a uob ñre¬
p̃henditur .s. legis ut̾q mandatũ ꝓbabili ex¬
cusatione trans gressi sunt. ⁊ fames in causa ẽ
spicas insabbato manu confricant illi panes
comederunt leuiticos. Et ad sabluti sollẽpni¬
tatẽ accedebunt. neomeniarũ dies. quib in con¬
iuiuio requisitꝰ fugit. exaula regia. figurate
tos. ostendit sac̃dotalẽ cibum. adusum transi¬

Expanded text:
Pharisaeorum, veteris recordatur historiae: quando David fugiens Saulem venit in Nobe, et ab Achimelech sacerdote susceptus, postulavit cibos; qui cum panes laicos non haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et Levitis . Et hoc tantum interrogavit, si mundi essent pueri a mulieribus, et illo respondente ab heri et nudius tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitra, de famis periculo homines liberare quam Deo offere sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit ergo Dominus, et dicit: Si et David sanctus est, et Achimelech pontifex a vobis non reprehenditur, sed legis uterque mandatum probabili excusatione transgressi sunt, et fames in causa estspicas in Sabbato manu confricant, illi panes comederunt Leviticos. Ibi et ad Sabbati solemnitatem accendebant neomeniarum dies, quibus in convivis requisitus fugit ex aula regia. Figurate tos, ostendit sacerdotalem cibum ad usum transi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm manifeste dm̃ aut dei eẽ filiũ. s tantũ
uirũ fortiorẽ se p̃dicat. Nonenĩ rudes audi¬
tores tanti capiebant archina sac̃menti. qđ
filius dei et̾nus homine ad sũpto exiurgi¬
ne denuõ natꝰ ẽẽt inmundũ. s paulatim
pagnitionẽ glorificatȩ humanitatis intro¬
ducendi erant adfidem diuinȩ et̾nitatis.
Quib tamen quasi latent̃ quodã modo ac
uelato sermone. dm̃ hunc esse uerũ declarat.
dũ eum spũ sco baptiaturũ ẽẽ confirmat.
CTu enũ dubiũ nullũ posse aliũ grã scĩ sp̃c.

Expanded text:
num manifeste Deum aut Dei esse Filium, sed tantum virum se fortiorem praedicat. Non enim rudes adhuc auditores tanti capiebant arcana sacramenti, quod Filius Dei aeternus homine assumpto ex Virgine denuo natus esset in mundo, sed paulatim, per agnitionem glorificatae humanitatis, introducendi erant ad fidem divinae aeternitatis. Quibus tamen quasi latenter quodam modo ac velato sermone Deum hunc esse verum declarat, dum eum Spiritu sancto baptizaturum esse confirmat. Cui enim dubium, null
Abbreviated transcription (Latin):
gauerit. intelligat uel animã more scriptura¬
rũ ꝓhomine positã. sicut dicit᷑. hȩ sunt ani¬
me que exicrunt defemore iacob. uel quod
illa miracula ꝓpt̾ animȩ salutẽ faciebant.
uł quod ipsa manus sanatio. salutẽ animȩ sig¬
nificabat. quȩ abonis ut p̾dixi cessans oꝑibus.
aridã quodã modo dexterã uidebatur. Atilli
tacebant. Circumspiciens eos cũira contrista¬
tos. suꝑ cecitate cordis eoꝵ dicit homini. Ex¬
tende manũ tuã. Et extendit. Et restituta ẽ
manꝰ illi. Sarianda marꝰ arida iubet᷑ extendi.
quia infructuose debilitas anumȩ. nullo me¬
liꝰ ordine. quã elemosinarũ largitate curat᷑.
Unde ioħes baptista turbis sciscitantibꝰ quid fa¬
cerent. ut ñ uelud arbores aridȩ mitterentur
inignẽ hoc solum p̃cepit. qui habet dias tuni¬
cas. det ñ habenti. ⁊ qͥhabet escas similit̾ faciat.
Et in ecdiastico dicitur. Fili ñsit manꝰ tua adac¬
cipiendũ porrecta. ⁊ addandũ collecta. frustra

Expanded text:
mam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob , vel quod illa miracula propter animae salutem faciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodammodo dexteram habere videbatur. At illi tacebant. Et circumspiciens eos cum ira, contristatus super caecitate cordis eorum, dicit homini: Extende manum tuam. Et extendit; et restituta est manus illi. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosa debilitas animae nullo melius ordine, quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista, turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecipit: Qui habet duas tunicas, det non habenti. Et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum correpta . Frustra
Abbreviated transcription (Latin):
plicet. s ad ño sabbati ꝓbat᷑. qr qui solã litte¬
re suꝑficiẽ sequunt᷑. nec uerã mentiũ refecti¬
onẽ nosse. nec adint̾nã ꝑuenire anunarũ re¬
quiẽ uolunt. Unde temeritas eoꝵ merito ueri¬
tatis orȩ confunditur. dũ subditur. Et ait il
lis Numq̃ legistis quid fecent dͥ auit. ꝗͣ done¬
cessitatẽ habuit. ⁊ esuriit ipse et qͥcu̾eo erant.
qͦmodo introuut domũ dei sububiathar pͥnci¬
pe sac̃dotum. ⁊ panes ꝓpositionis manducauit.

Expanded text:
 Domino Sabbati probatur, quia qui solam litterae superficiem sequuntur, nec veram mentium refectionem nosse, nec ad internam pervenire animarum requiem norunt. Unde temeritas eorum merito Veritatis ore confunditur, dum subditur: Et alis numquam legistis quid fecerit David quando necessitatem habuit et esuriit ipse et qui cum eo erant quomodo introiit in domum Dei sub Abiathar principe sacerdotum et panes propositionis mandu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc humili satis factione castigemus. Hec
erũ nob sepiꝰ fit causa flagelloꝵ eternoꝵ in¬
nocentes ⁊ iustos. obaigmenta p̃mioꝵ flagelloꝵ
ꝑfectoꝵ ẽ. et donũ spiritale uiroꝵ uerberibꝰ

Expanded text:
et hoc humili satisfactione castigemus. Haec et hoc humili satisfactione castigemus. Haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est, et donum speciale vir
Abbreviated transcription (Latin):
te curari. uit ad glãm dei saluantis siue ꝑse
ipsum. siue ꝑfamulos suos. sicut cecus ineiuiã
gelio. qui neq ipse peccauit. neq parentes eiꝰ.
s. ut manifestarentur ꝯꝑa dei in illo. sicut lata
ochus. ⁊ herodes. quiuterq suo temꝑe aduers᷑
dm̃ repugnantes. qđ tormentoꝵ penas in gehen¬
na ꝑpetuo passuri eẽnt p̾sentium adflic̃ti¬
onũ miscria cunctis ostendebunt quib con¬
gruit illud ꝓpħȩ. ⁊ duplici contri tione con¬
tere eos. Unde necesse ẽ ui om̃ib quȩ tempo¬
ralit᷑ aduersa patimur cũ humilitate dño
g̃s agimus. ⁊ infirmitatis nr̃ȩ conscii decol¬
latis nob̾ remediis gtulemur. Necesseẽ ut
ad conscientiã nrũm reuersi sollerter. oꝑa nr̃a
simul et cogitationes exploremus ⁊ quie qͥd nos
peccasse dep̃hendimus. digna castigatione pur¬
gemus. Iuicqͥd dehis quȩ nos recte fecisse cre¬
delumus. uitio nob elationis ꝑisse coꝑimus.

Expanded text:
te curari. Aut ad gloriam Dei salvantis sive per te curari. Aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio, qui neque ipse peccavit neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo. Sicut Lazarochus et Herodes, qui utrique suo tempore adversus Deum repugnantes, quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum misera cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione contere eos. Unde necesse est in omnibus quae temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehendimus, digna castigatione purgemus; quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quã qu̾ã eiusdẽ uirtutis sit. et corporis ⁊ anime
uitia dimittere. Et datur nob̾ intelligentia
ꝓpter peccata plerasq euenire corpoꝵ debilita¬
tes. ⁊ idcirco forsitan priꝰ dimittuntur pecca¬
ta. ut causa debilitatis ablata sanitas restitu¬
atur. Iunq si quidẽ sunt differentiȩ causarũ.
ꝓquib in hac uita molestiis corporalibꝰ afflig¬
mur Aut enĩ admerita augenda ꝑpacienti¬
ã. iusti corpis infirmitate griuantur ut bea¬
ti patres lob. ⁊ łobias. ⁊ innumeri martyres in
utroq testamento. aut ad custodiã uirtutũ ꝑcep¬
tarũ ne suꝑbia tẽptante dispeant. sicut. apłs pau¬
lus. cui ne eum magnitudo reuelationũ exta¬
leret.datus ẽ stimulus carnis suȩ angłe sathans
qui eum cola ficaret. aut adintelligenda ⁊ cor¬
rigenda peccita nr̃a. si cut maria soror a aron
in heremo obuerba temeritatis ⁊ suꝑbiȩ lepra
nisi dimisis peccatis. pͥmo potuit abinfirmita¬

Expanded text:
quanquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae quanquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Et idcirco forsan prius peccata dimittuntur, ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quinque siquidem sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravamur, ut beati patres, Job et Tobias et innumeri martyres in utroque Testamento. Aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant, sicut apostolus Paulus, cui ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae, qui eum colaphizaret. Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepnisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
ds eẽ ꝓbatur. qr duittere peccata quasi deus
potest. Uerum deo testimoniũ reddunt s ꝑso¬
nã xp̃i negando falliuit᷑ Ẽrrant itaq uidei.
peccata posse dimittere. eiuangłi uerbis de¬
uicti. negare ñ audent. uichilomuiꝰ dm̃ nega¬
re ñtunent. Atipse ꝑfidos saluare desid̾ans. et
occultoꝵ cognitione et uirtute oꝑm. dm̃ se ee̾
qͥ potest corda occulta cognosccre ⁊ quodã modo
tacens loquitur. Fadẽ maiestate ⁊ potentia. qua
cogitationes ur̃is intueor. possum ⁊ hominibꝰ
delicta dimitterȩ Eruob̾ intelligite. quid pi¬
raliticꝰ consequat᷑. Quid ẽ faciliꝰ dicere pariliti¬
co. dimittunt᷑ tibi peccata. andicere surge tol
le grabbatũ tuũ ⁊ ambula: Inter dicere a face¬
re. multa distantia ẽ Utrum sint parilitico
peccata dimissa. solus nouerat. qͥ dimittebat.
Surge autẽ ⁊ ambula tam ille qui surgebat quã
hi qui surgentẽ uidebunt. ad phare poterant.
Eit igitur carnale signũ. ut ꝓbetur spuitale

Expanded text:
se probatur, qui dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt; sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, m esse et peccata posse dimittere, Evangelii verbis devicti, negare non audent, nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse qui possit cordis occulta cognoscere, et quodammodo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus peccata dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere: dimittuntur tibi peccata tua; an dicere: surgle grabatum tuum, et ambula? Inter dicere et facere multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit ergo carnale signum ut probetur spiritale,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ contẽpnere. ac fidei firmitate suꝑare doce¬
ret. Deniq ad uenientẽ ad se ibi turbã plurimã
docet ibi publicanũ detheloneo uocatũ. aplm̃
⁊ euuanglistã facit ibi multos peccatores ꝑpe
nitentiã correctos. sua dignos cena suoꝵ audi¬
tu reddit archanoꝵ. atq abundis tiunentibꝰ ac
cecis cupiditatũ fallentiũ sequestratos. ad soli¬
ditatẽ quicte coriũsationis. quȩ cͣ inspe celesti¬
ũ bonoꝵ ꝑtrahit. Nã sequitur. Et cũ preterir&

Expanded text:
tus contemnere ac fidei firmitate superare docetus contemnere ac fidei firmitate superare doceret. Denique advenientem ad se ibi turbam plurimam docet. Ibi publicanum de teloneo vocatum apostolum et evangelistam facit. Ibi multos peccatores per poenitentiam correctos sua dignos coena, suorum auditu reddit arcanorum, atque ab undis tumentibus, ac cetis cupiditatum fallentium sequestratos ad soliditatem quietae conversationis, quae est in spe coelestium bonorum pertrahit. Nam sequitur: Et cum praeter
Abbreviated transcription (Latin):
sione accepta peccatoꝵ. adint̾nã sui custediam
cũipsose corpore refert. nequid pꝰueniã unde
iterũ iuste feriatur admittat. Et statĩ ille
surrexit. sublato grabbato abiit corã hominib
ita ut murarentur om̃s. ⁊ honorificarent dm̃
dicentes. quia nũquã sic uidimus. Quã miran¬
da diuine potentiȩ uirtꝰ. ubi nulla temꝑis int̾¬
ueniente morula. iussa saluatoris. salus festina
comitat᷑. Merito qui adfuerant dãpnatis blas¬
phemiȩ iaculis adlaudẽ tantȩ maiestatis stu¬
pentiã corda conuertunt. Et egressus ẽ rursꝰ
addmare. om̃isq turha ueruebat ad eum. et do¬
cebat eos. Pocens incapharnaũ dñs. uirtutẽ doc¬
trinȩ suȩ celestẽ paralitici curatione cõmen¬
dabiat. Q uofacto egressꝰ ẽ admare. ut ñ solum
cuuulẽ uitã hominũ. inuiã ueritatis instruer&.
uerũ etiã habitatoribꝰ maris euuangłiũ regni
p̃dicaret eosq fluc tiuagoͣ rerum labentiũ imor¬

Expanded text:
sione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam sione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid post veniam unde iterum juste feriatur, admittat. Et statim ille surrexit, et sublato grabato, abiit coram omnibus, ita ut mirarentur omnes, et honorificarent Ddicentes, Quia nunquam sic vidimus. Quam miranda divinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussu Salvatoris salus festina comitatur! Merito qui adfuerant, damnatis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt. Et egressus est rursus ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos. Docens in Capharnaum Dominus, virtutem doctrinae suae coelestem paralytici curatione commendabat. Quo facto egressus est ad mare, ut non solum civilem vitam hominum in via veritatis institueret, verum etiam habitatoribus maris Evangelium regni praedicaret, eosque fluctivagos rerum labentium mo
Abbreviated transcription (Latin):
dimittendi peccata. ait paralitico. Tibi dico
surge. tolle griblutũ tuũ. ⁊ uade indomũ
tuã. Si et deus ẽ iurta psalmistã. qui quan
tũ oriens aboccasu. elongat a nob̾ iniquita¬
tes nras. ⁊ filiꝰ hominis potestatẽ int̾ci dunit¬
tendi peccata. ergo idem ipse ⁊ deus et filiꝰ homi¬
peceata dimittere possit. ⁊ idẽ deus xp̃c phuma¬
nitatis suę fragilitatẽ ꝓpeccatorib mori.Spiri¬
talit̾ autẽ gͣrabbato surgere ẽ. animã se acarna¬
lib desiderus. ubi egra iacebat abstrahere. gra¬
batũ uͦ tollere ẽ. ipsam quoq carne̾ ꝑcontinen¬
tiȩ frena correptã. spe celestiũ p̃mioꝵ adelitus
segregare terrenis. Sublato autẽ grabbato do¬
mũ ire adparadysũ redire ẽ. Hec ⁊ enĩ uera ẽ¬
domꝰ nr̃a. quȩ hominẽ prima sũscepit. ñ uire a¬
missa s fraude. tandẽ restituta ꝑeum. qͥ fraudu¬
lento hosti nichil debuit Auter. sanꝰ qui langu
erat. domũ reportat grabbatũ. cũ anima remis¬

Expanded text:
co surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Si et Deus est juxta Psalmistam qui quantum distat oriens ab occasu, elongavit a nobis iniquitates nostras, et Filius hominis potestatem habet in tttendi peccata: ergo idem et ipse Deus et Filius homipeccata dimittere possit, et idem Deus Christus per humanitatis suae fragilitatem pro peccatoribus mori. Spiritaliter autem de grabato surgere, est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra jacebat, abstrahere. Grabatum vero tollere, est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabbato domum ire, ad paradisum redire est. Ipsa est enim vera domus, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter. Sanus qui erat domum, reportat grabatum, cum anima remis
Abbreviated transcription (Latin):
uttrare adaudiendũ ualiumꝰ ad qͦs tam̃ et si
foris positos. ũba suȩ doc trinȩ facit ꝑuenire.
uis extra synagogã inqua ipse p̾dicabat in¬
uentos. euuangelii sui fecit esse participes. Et
uenerant ferentes adeum paralyticũ. qͥ aqua¬
tuor portabatur. Curatio paraltici huiꝰ sal¬
uationẽ designat animȩ pꝰdiuturnã illecebrȩ
carnalis inertiã ad xp̃m suspirantis. quȩ pͥm̃o
om̃iũ ministris. qui eã subleuent ⁊ xp̃o ad fe¬
rant idẽ bonis doctoribꝰ qui sp̃e sanationis
opemq int̾cessionus suggerant indiget. Suibe¬
ne quatuor fuisse referuntur. siue q quatuor
sc̃i euuangłii libris om̃iũ p̃dicantiũ uirtus.
om̃is sermo firmat᷑. seu quia quatuor sunt
uirtutes. quibꝰ ad ꝓmerendã sospitatẽ fidutia
mentis erigit᷑. Dequibꝰ in ȩternȩ sapientiȩ

Expanded text:
intrare ad audiendum valuimus, ad quos tamen etsi intrare ad audiendum valuimus, ad quos tamen etsi foris positos, verba suae doctrinae fecit pervenire, vis extra synagogam in qua ipse praedicabat inventos, Evangelii sui fecit esse participes. Et venerunt ferentes ad eum paralyticum, quia a quatuor portabatur. Curatio paralytici hujus salvationem designat animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspiromnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene quatuor fuisse referuntur, sive quia quatuor sancti Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapien
Abbreviated transcription (Latin):
te miriculũ. secedit indesertũ. ibiq conuenien¬
tes adse turbas. benigna pietate suscipit. ut os¬
tendat se magis quictã ⁊ ascłi curis remotã
diligere uitã. atq obhuiꝰ appetitũ se sanandis
curaꝰ adhibere corꝑib Et quidẽ more huma¬
no quasi freqͣrtiã se querentiũ declinans. no¬
lebat manifeste inciurtatẽ introire. s allegõ¬
ricȩ docebat. qr tumultuosis carnaliũ m̃tib
aptã siui marufestationẽ ueritas n̾ exhibet. s
qͣscumq abillecebris rerum temꝑaliũ uiderit
esse discretos. his suoꝵ lucẽ donoꝵ largitꝰ infun¬
dit Uerum qu nec carnales suꝑna pictas dese¬
rit qͥctiã his grẽ sue uisitationis ꝑquã ⁊ ipsi
nientibꝰ loquit᷑ uerbũ. ac sanato paralitico plu¬
rib occasionẽ int̾nę sanationis quȩ ẽ infide
ti coruener̾ ut ñ caꝑent. neq adianuã. nrãm
ꝓpͥe saluationẽ qͥdegentib ad fidẽ uenimus
de signat quia p̾dicante inuidea dño necdũ

Expanded text:
te mundatum, secedit in desertum, ibique convenientes ad se turbas benigna pietate suscipit, ut ostendat se magis quietam, et a saeculi curis remotam diligere vitam, atque ob hujus appetitum sanandis curam adhibere corporibus. Et quidem more humano quasi frequentiam se quaerentium declinans, nolebat manifeste civitatem introire, sed allegorice docebat, quia tumultuosis carnalium mentibus apertam sui manifestationem veritas non exhibet, sed quoscunque ab illecebris rerum temporalium viderit esse discretos, his suorum lucem donorum largius infundit. Verum quia nec carnales superna pietas deserit, quin etiam his gratiam suae visitationis per quam ipsi nientibus loquitur verbum, ac sanato paralytico, pluribus occasionem internae sanationis, quae est in fide, ti convenerunt, ut non caperent, neque ad januam , nostram proprie salvationem, qui de gentibus ad fidem venimus, designat. Quia praedicante in Judaea Domino, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
mraculi. nouitatẽ dominicȩ admirant᷑ doc¬
trinȩ. atq adinquisitionẽ eoꝵ qͣ uudierant.
ꝑea quȩ uidebant excitant᷑. Quia nimirũ ad
hoc fiebant signa. quȩ uel ipse dñs in ad sũpto
homine facielut. uel discipulis facare dedit.
ut ꝑhec euu inglio regni dei qđ p̃dicabat᷑
certius crederetur dũ hii qui çlestia t̾rigenis
gaudia futura ꝓmittebant çelestia int̾rs
ac diuna oꝑa monstrabant. Serum discipłi.
ut puri homines. donante dño cuncta gerebant
at aũs ipse singłans iurtute potentie. et sanita¬
tes ac miracula opabatur et quȩ apat̾ie audie¬
bat. loqueluat᷑ in mundo. Nã ⁊ priꝰ teste eiuiiã¬
gelio erat docens quasi potestatẽ habens. et

Expanded text:
irantur doctrinae, atque ad inquisitionem eorum quae audierant per ea quae viderant excitantur. Quia nimirum ad hoc fiebant signa quae vel ipse Dominus in assumpto homine faciebat, vel discipulis facere dedit, ut per haec Evangelio regni Dei, quod praedicabatur, certius crederetur, dum hi qui coelestia terrigenis gaudia futura promittebant, coelestia in terris ac divina opera monstrabant. Verum discipuli ut puri homines donante Domino cuncta gerebant. At Dominus ipse singularis virtute potentiae et sanitates ac miracula operabatur, et quae a Patre audiebat, loquebatur in mundo. Nam et prius teste Evangelio erat docens
Abbreviated transcription (Latin):
sanato adno dicitur. Ecce sanꝰ factꝰ es. ĩa noli
peccare. ne deteriꝰ tͥ aliquid contingat. Fili inqͥt
dimittuit᷑ tibi peccata. Omira humilitas. des¬
pectũ ⁊ debilẽ totisq menbroꝵ compagibꝰ disso¬
lutũ . filiũ uocat. quẽ sac̃dotes ñ dignabant᷑ ad¬
tingere. Aut recte ideo filiũ quia dimittunt᷑
ei pecita sua intuendũ sane quanti ꝓpͥa cuĩq
fides apid dm̃ ualeat. ubi tantũ ualiuit aliena:
ut totus homo repente hoc ẽ iteriꝰ exteriꝰq iã sal¬
uatꝰ exsurgeret. alioꝵq merito aliis relaxarent᷑

Expanded text:
sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Fili, inquit, dimittuntur tibi peccata. O mira humilitas! despectum et debilem totisque membrorum compaginibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignarentur attingere. Aut recte ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Intuendum fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur
Abbreviated transcription (Latin):
riis adnotitiã. xp̃i ꝑuenit᷑. hoc ẽ ad eiꝰ humilita¬
tẽ fidei pictate descenditur. Et bene domꝰ ihũ.
uixta alteriꝰ euuangłistȩ narrationẽ. tegulis
ẽẽ contecta repperitur. quia subcontẽptibili
litterarum uelamine si adsit qͥreseret. diuina
spiritalis gr̃ȩ uirtus inuenietur. Denudatio
enĩ tegularũ indomo iħu. aꝑtioẽ uiuilitate
littere sensus spiritalis ⁊ archanoꝵ cȩlestium.
ꝗ autẽ cũ grabbato deponit᷑ infirmus. significat
abhomine inista adhuc carne constituto xp̃m
debere cognosci. Cũ uidissent autẽ iħc fidem
peccata. Curaturꝰ hominẽ a paralysi. dñs pͥmo
peccatoꝵ uincula dissoluit. ut ostendet eum ob
nerus culparũ artuũ dissolutione fuisse dãpna¬
tum. nec nͥhis relaxatis menbroꝵ posse recuꝑati¬
one sanari. Sic ⁊ illi paralitico qui uixta ꝓbati¬
cã piscinã dui motũ Et frustrap̾stolabatur

Expanded text:
riis, ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitariis, ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu juxta alterius evangelistae narrationem tegulis esse contecta reperitur, quia sub contemptibili litterarum velamine si adsit qui reseret divina, spiritualis gratiae virtus invenietur. Denudatio etenim tegularum in domo Jesu apertio est in vilitate litterae sensus spiritualis et arcanorum coelestium. Quod autem cum grabato deponitur infirmus, significat ab homine in ista adhuc carne constituto Christum debere cognosci. Cum vidisset autem Jesus fidem peccata. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum artuum dissolutione fuisse damnatum, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuput. Et cũ ñ poseit osfere cũ ali p̃turbu.
nudauer̃ tectũ ubi erat. Desiderant paraliticũ
xp̃o offerre. s turba int̾posita. ab omĩ parte se¬
cludunt᷑. qr sepe anima pꝰ infimi torporis desi¬
diã addnm resipiscens. suꝑnę grẽ remedio cu¬
piens innouari. prisce consuetudinis obstaculo
retardatussepe int̾ ipsas orationes secrete dulce¬
dinis. ⁊ quasi suaue cũ dño conloqͥum. turha
cogitationũ utt̾ueniens. aciem mentis ne xp̃e
uideat᷑ impedit. Et quid int̃ hȩc agendũ:
N onutiq in infimis exteriꝰ qͦturbȩ tumultuant᷑
remanendũ . s tectũ domus inqua xp̃c docet
ascendendũ. idẽ sacrȩ scripture sublimitas ẽ ap¬
petenda. lexq dñi cũ ps almista die noctuq me¬
ditanda. Inquo enĩ corrigit uiuenior uiã suã
Incustodiendo inquit sermones tuos. Et pate¬
facientes submerser̃ grabbatũ. inquo paraliticꝰ
iacebat. Pate facto tecto eger ante ihm quasi
submittit᷑. quando reseratis scripturarũ miste¬

Expanded text:
cupant. Et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudaverunt tectum ubi erat. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte intercluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur impedit. Et quid inter haec agendum? Non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et patefacientes, submiserunt grabatum in quo paralyticus jacebat. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia, reseratis Scripturarum myste
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. lbat autẽ dñs ad conuiua peccator. ut occa¬
sionẽ haberet docendi. ⁊ spirttales inuitatoribꝰ
siuis p̃beret cibos. Deniq cũ frequent᷑ ꝑgere adcon¬
uiuiũ describatur. nichil refert aliud. nisi quia
ibi fecerit. quid docuerit. ut & humilitas dñi ẽ¬
undo ad peccatores. ⁊ potentia doc trinȩ eiꝰ inc̃¬
uersione penitentiũ de monstret᷑. Et scribȩ ⁊¬

Expanded text:
es. Ibat autem Dominus ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cibos. Denique cum frequenter pergere ad convivia describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in conversione poenitentium demonstraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
post edificatas in om̃ibꝰ gentib eccłias. laudatũq
ineis nomen dñi saluatoris. a solis ortu usq ad
occasũ repente nega̾t filiũ dei. quẽ demones
mortali adhuc carnis habitu indutũ. filiũ ẽẽ
dei apta uoce ꝓfitent᷑. Sic enũ sequit᷑ xxuiii.¬
i clamabant dicentes. Tues filiꝰ dei. Etue

Expanded text:
post aedificatas in omnibus gentibus ecclesias, laudatumque post aedificatas in omnibus gentibus ecclesias, laudatumque in eis nomen Domini salvatoris, a solis ortu usque ad occasum, repente negant Filium Dei, quem daemones mortali adhuc sub habitu carnis indutum, Filium esse Dei aperta voce profitentur. Sic enim sequitur: Et clam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥfidẽ eiꝰ ac dilectionẽ uero corde suscipit. Com¬
primunt cum. qͥ carnalibꝰ cogitationib aut etiã
factis pacẽ eoꝵ. inquib ueritas manere consue¬
uerit. turbant. Unde apte qͥeũ tetiger̃ saluati
eẽ ꝑhibent᷑ qu nunirũ ueri fides ⁊ dilectio sa¬
naliũ m̃tes fugiens. ad eos potiꝰ qui fluxã scłi
glãm sunul ⁊ obiectionẽ sꝑnere didicer̃. ueni¬
re & mansionẽ apud eos facere gaudet. Iuotqͦt
bant᷑. s infirmi simplici intentione obtinende
salutis. demoniaci autẽ uel potiꝰ habrtantes in
eis demones. uiduuni timoris coacti. nec solũ
ad ꝓcidendũ ei. uerũ etiã ad confitendã eiꝰ ma¬
iestatẽ cũpulsi. ꝑculsi enĩ p̾sentia uirtutis eiꝰ
ac nimiũ ꝑterriti. nequaquã celare audebatł̃
quẽ filiũ dei eẽ ĩaiamq cognouerant. Ubi sa¬
tis semꝑq arrianoꝵ ẽ miranda. uel potiꝰ dolenda

Expanded text:
qui fidem ejus ac dilectionem vero corde suscipit. Comqui fidem ejus ac dilectionem vero corde suscipit. Comprimunt eum qui carnalibus cogitationibus, aut etiam factis pacem eorum, in quibus veritas manere consueverat, turbant. Unde apte qui eum tetigerunt salvati esse perhibentur, quia nimirum vera fides et dilectio sanalium mentes fugiens, ad eos potius qui fluxam saeculi gloriam simul et abjectionem spernere didicerunt, venire et mansionem apud eos facere gaudet. Quotquot undis: sed infirmi simplici intentione obtinendae salutis, daemoniaci autem vel potius habitantes in eis daemones, vi divini timoris coacti, nec solum ad procidendum ei, verum etiam ad confitendum ejus majestatem compulsi. Perculsi enim praesentia virtutis ejus, ac nimium perterriti, nequaquam celare audebant, quem Filium Dei esse jamjamque cognoverant. Ubi satis superque arianorum est miranda vel potius dolenda
Abbreviated transcription (Latin):
conparemt. Sed dñs uenit admare cũ discipulis.
multaq turba adiuersis ꝓuintus secuta ẽ eum.
qr p̃dicantib apłis corda gentiũ adut. ⁊ pꝰquã
incis dilectã sibi domũ ꝓpitiꝰ consecrauit. iã
multas ad se uenientes benigne suscepit. ac de¬
sidate salutis donauit ẽẽ compotes. Q uibꝰ apte
congruit qđ sequit᷑. Et dix̃ discipuł suis. ut in
nauicula sibi deserurent. ꝓpter turbã. necom¬
pͥmerent eum. Multos enĩ sanalut. ita ut irrũ¬
erent incum. ut illũ tangerent. N. auicula ⁊ erum
deseruiens dño inmari. eccłia ẽ congͣgata degen¬
tib. ⁊ fiuctus seculi labentis libere mentis iur¬
tute trans gressa. Iue quanto fuiu cordis amplius
precipienda gr̃ai. sui conditoris dilatat. tanto
sublimiꝰ cunctis transeuntiũ rerũ uoluminibꝰ.
quasi fluctib pelagi estuantib. nauicula uen¬
tis agitata. secundis insultat. Distat aut̃. inter

Expanded text:
comparantur. Sed Dominus venit ad mare cum discipulis, comparantur. Sed Dominus venit ad mare cum discipulis, multaque turba a diversis provinciis secuta est eum, quia praedicantibus Apostolis corda gentium adiit. Et postquam in eis dilectam sibi domum propitius consecravit; jam multos ad se venientes benigne suscepit, ac desideratae salutis donavit esse compotes. Quibus apte congruit quod sequitur: Et dixit discipulis suis, ut in navicula sibi deservirent propter turbam, ne comprimerent eum. Multos etenim sanabat, ita ut irruerent in eum, ut illum tangerent. Navicula etenim deserviens Domino in mari, Ecclesia est, congregata de gentibus, et fluctus saeculi labentis liberae mentis virtute transgressa. Quae quanto sinum cordis amplius recipiendae gratiae sui conditoris dilatat, tanto sublimius cunctis transeuntium rerum voluminibus, quasi fluctibus pelagi aestuantis navicula ventis agitata secundis insultat. Distat autem inter
Abbreviated transcription (Latin):
sti oppinione tantũ ducti uirtutũ eiꝰ congesto
diendũ eum. opemq salutis flagitandã. Unde
mor suȩ uoluntatis ac desideri is consequi me¬
rentur affectũ. plurimas adño sanitates ut in
sequentibꝰ legitur. Ubi et exemplũ dedit suis.
si iuna curtate ꝑsequutionẽ paterent᷑ in al¬
terã fugiendi. Uenitq paułꝰ exemplo simul et
p̃cepto dñi edoctꝰ. fugit edamasco. ubi insidi¬
is appetebutur prauoꝵ. S inde digressus. innu¬
meros alibi quise ad pietatẽ sequerent᷑ popłõs
inuenit. luxta uͦ legis allegoriã dñs. in eo qđ egͦ ss̃
desynagoga secessit admare. ibiq uenientẽ ad
se plurimã pꝰpuli multitudinẽ sanaturꝰ ac doc¬
turꝰ excepit. nrãm manifeste saluationẽ p̾figu
rauit. ad qͦs uenire ꝑfidẽ relicta obꝑfidiã iudea
dignatꝰ ẽ. Recte enĩ incredulȩ. diu ac diuersis
erroꝵ confractibꝰ iactate nationes. instabilita¬
te amaritudinis obscurate fluctuantis pelagi

Expanded text:
sti opinione tantum ducti virtutum ejus, congesto diendum eum, opemque salutis flagitandam. Unde mox suae voluntatis ac desiderii consequi merentur effectum, plurimis a Domino sanatis, ut in sequentibus legitur. Ubi et exemplum dedit suis, si in una civitate persecutionem paterentur, in alteram fugiendi. Denique Paulus exemplo simul et praecepto Domini edoctus, fugit ex Damasco, ubi insidiis appetebatur pravorum. Sed inde digressus, innumeros alibi, qui se ad pietatem sequerentur, populos invenit. Juxta vero leges allegoriae, Dominus in eo quod egressus de synagoga secessit ad mare, ubique venientem ad se plurimam populi multitudinem sanaturus ac docturus excepit, nostram manita ob perfidiam Judaea dignatus est. Recte enim incredulae diu ac diversis errorum anfractibus jactatae nationes, instabilitati, amaritudini, obscuritati fluctuantis pelagi
Abbreviated transcription (Latin):
lestationibꝰ exuberantiũ pascit᷑ uoluntatũ. Itaq
dñs libent᷑ ingͣditur. et in eiꝰ qui credid̾it recũ¬
bit affectu. Et hoc ẽ bonoꝵ oꝑũ spiritale con¬
uiuiũ. qͦdiues populꝰ eget. ⁊ pauꝑ epulatur
Publicani autẽ sicut etiã nomine ꝓbat᷑ appel¬
lant᷑ hii qui uectigalia publica exigunt. siue
qui conductores surt uectigaliũ fisci uel rerũ
publi carũ nec ñ ⁊ hii qui seculi huiꝰ lucra ꝑne
gocia sec tant᷑. Fodem uocabulo censent᷑. quiui

Expanded text:
lectationibus exuberantium pascitur voluptatum. Itaque lectationibus exuberantium pascitur voluptatum. Itaque Dominus libenter ingreditur, et in ejus, qui crediderit, recumbit affectu: et hoc est bonorum operum spiritale convivium, quo dives populus eget, pauper epulatur. Publicani autem sicut etiam nomine probant, appellantur hi qui vectigalia publica exigunt, sive qui conductores sunt vectigalium, fisci, vel rerum publicarum: nec non et hi qui saeculi hujus lucra per negotia se
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset. reliquid ꝓpria qui raꝑe solebat aliena.
ꝑfectãq nob̾ abrenunciationis seculi formã tri¬
buens. ñ solũ lucra reliquid uectigaliũ .s ⁊ ꝑiculũ
contẽpsit. qđ̃ eueruri poterat a principib seculi
qr uectigaliũ iationes inꝑfectas. atq cõpositas
reliquerit. Tanta enĩ cupiditate sequendi dnm
ductus ẽ ut innullo ꝓrsus huiꝰ uitȩ respectum
uł cogitationẽ sibunet reseruauerit. Siquidem
ipse dñs quihune exterĩ humana alloquitione.
ut sequeret᷑ uocauit. intꝰ diuina inspiratione ut
mox uocantẽ seqͣretur accendit. ipse inuisibilit̃
quomͦ obsequendũ eẽt edocuit. Propt̃ qđ ille me¬
rito obȩdientis dũ humana contẽpnens negotia
deserit. doniinicoꝵ fidelis dispensator factus ẽ
talentoꝵ. Et factum ẽ cum accumberet indomox¬
lueas. q fecerit ei conuiuiũ magnũ leui. indo¬
mo sua. Iđ nusterioꝵ figuris apte congruit Qui
enĩ domicilio xp̃m recepit int̾no. maxinis de¬

Expanded text:
pria, qui rapere solebat aliena: perfectamque nobis abrenuntiationis saeculi formam tribuens non solum lucra reliquit vectigalium, sed et periculum contempsit quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas atque incompositas reliquerit; tanta enim cupiditate sequendi Deum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservaverit. Arguit ipse Dominus, qui hunc exterius humana allocutione, ut se sequeretur, vocavit, intus divina inspiratione, ut mox vocantem sequeretur, accendit, ipse invisibiliter, quomodo sequendum esset, edocuit. Propter quod ille merito obedientiae, dum humana contemnens negotia deserit, dominicorum fidelis dispensator factus est talentorum. Et factum est, discumbente eo in domoLucas, quia fecerit ei convivium magnum Levi in domo sua: quod mysteriorum figuris apte congruit. Qui enim domicilio Christum recipit interno, maximis de
Abbreviated transcription (Latin):
illa scilic&. ut extenta manu saluators. hoc ẽ
incarnato dei u̾bo. humanãq contingente na¬
turã. aberroris prisci uarietate mundent᷑. possint¬
q cũ apłis audire. iã uos mundi estis. ꝓpter ser¬
monem quẽ locutꝰ sũ uob̾. ⁊ qui diutius abho¬
muiabiles apopulo dei erant castis segͣgati.
ia aliquando templo reddi. ⁊̃ sac̾doti queant of¬
ferri. illi utiq cui dicit᷑ tues sac̾dos inet̾nũ au¬
dientes ab apło. templũ enĩ dei sc̃m est qͥd estis

Expanded text:
. Illa, scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est . Illa, scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est incarnato Dei Verbo, humanamque contingente naturam, ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutminabiles a populo Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi et sacerdoti queant offerri, illi utique, cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum , audientes ab Apostolo: Templum enim Dei sanctum est, quod estis
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ illis. Ostende se sacerdoti ilbetur.
ut intelligeret sac̃dos eum ñlegis ordine . s dĩ
grã supra legem eẽ curatum. offerre aut̃ sacri¬
fitiũ. ut ostendet dñs q legẽ ñ solueret .s. aq
impleret. qͥ secundũ legẽ gradiens. supra legẽ
sanaret eos. qͦs remedia legis ñ sanauerant. Et
bene addidit intestimoniũ illis. hoc ẽ si dño
credant. sumpietatis lepra discedat. Suod sĩ
quẽ mouet quomͦ dñs mosaicũ uideatur appro¬
hare sacrifitiũ. cum id ñrecepit eedia. memi¬
holocaustũ suũ. slon autẽ oportebat offerii sig¬
nificantia sacrifitia. priusquã illud quoi sis¬
nificabatur confirmatũ ẽẽt contestatione ipłoꝵ¬
p̾dicantiũ. ⁊ fide credentiũ populoꝵ. Suia uero
typice uiriste peccatis lauguidũ genus de sig¬
nat humanũ. recte n̾̃solũ leprosus uerũ etiam
iurta eiiuiangeliũ lucȩ plenus lepra fuisse des¬
cribitur. Om̃s enĩ peccauerant. ⁊ egent gła dei

Expanded text:
tur frangere. Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Offerre autem sacrificium, ut ostenderet Dominus quia legem non solveret, sed impleret: qui secundum legem gradiens, supra legem sanaret eos quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit In testimonium illis, hoc est, si Deo credant, si impietatis lepra discedat. Quod si quem movet quomodo Dominus Mosaicum videatur approbare sacrificium, cum id non receperit Ecclesia, memiholocaustum suum. Non autem oportebat auferri significantia sacrificia priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione apoaedicantium, et fide credentium populorum. Quia vero typice vir iste peccatis languidum genus designat humanum, recte non solum leprosus, verum etiam, juxta Evangelium Lucae, plenus lepra fuisse describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tatis asserunt. uniꝰ utiq asserunt potestatis. Itaq
quasi potestatẽ habers sariandi ⁊ iubendi auc¬
toritatẽ. ꝯpandi testimoniũ ñ refugit. Uolo enĩ
dicit ꝓpter fotinũ. imꝑat ꝓpter arrium tan¬
git ꝓpter manicheũ. Et lex quidẽ tangi lepsos
ꝓhibet .S. quia dñs legis ẽ ñ ebsequit᷑ legi sea
legẽ facit. Nongͦ ideo tetigit. quia sine tactu
mundare ñ poterat. s ut ꝓbaret quia subiectꝰ
ñ erat legi. nec contagiũ timebat ut homines:
s qr contaminari ñ poterat. qui alios lib̾abat.
Lepra tactu dñi fugatur. quȩ solebat contamina¬
re tangentẽ. Suulq illud mirabile qđ eo sana¬
dare. Habes uoluntatẽ etiã habes pietatis affec¬
tum. Nongͦ ut pleriq latinoꝵ putant iungen¬
dum ẽ ⁊ legendũ uolo mundare. s separatumn
ut pͥmũ dicat uolo. deinde impet mundare.
Et cõminatus ẽ ei statim ⁊ eiecit illũ ⁊dic̃ ei.

Expanded text:
tatis asserunt, unius utique asserunt potestatis. Itaque tatis asserunt, unius utique asserunt potestatis. Itaque quasi potestatem habens sanandi, et jubendi auctoritatem, operandi testimonium non refugit. Volo enim dicit propter Photinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundari non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi. Nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugatur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanadare. Habes voluntatem, etiam habes pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant jungendum est et legendum Volo mundare, sed separatum, ut primum dicat volo, deinde imperet, mundare. Et comminatus est ei statim, et ejecit illum, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
s adimplere. ille qui excludebatur alege. pur¬
gari se dñ potestate p̾sumens. ñ exlege s sup̃
legẽ eẽ grãm iudicabut. qͣl eꝑsi maculã posset ab¬
luere. Uerum ut indño potestatis auctoritas.
ita in illo fidei constantia de clarat᷑. Iile infaciẽ
ꝓcidit. qͦdhumilitatis ẽ ⁊ pudoris. ut unꝰ quisq
de sue ute maculis erubescat. S quia confessionẽ
uerecundia ñ repssit. ostendit uulnꝰ. remediũ
postulauit. Et illa religionis ⁊ fidei plena con¬
fessioẽ Suus inquit. potes me mundare. Inuo¬
dñi ñ quasi pietatis in credulꝰ dubitauit. sed
quasi conluuionis suȩ conscius ñ p̃sumit. Iħ̾c¬
eum ait illi. uolo mundare. Et cũ dixisset. sta
tim discessit. abeo lepra. ⁊ mundatꝰ ẽ. Nichil me¬
diũ ẽ uit̾ opus dei. atq p̾ceptũ. quia inp̃cepto
ĩ opus. Deniq dixit. ⁊ facta sunt. Uides igit᷑
qͥd dubitari ñ potest. quia uoluntas dei potes¬
tas ẽ Si gͦ uoluittas eiꝰ potestas ẽ. qͥunꝰ uolun¬

Expanded text:
 purgari se domini potestate praesumens non ex lege, sed supra legem esse gratiam iudicaret, quae leprosi maculam posset abluere. uerum ut in domino potestatis auctoritas ita in illo fidei constantia declaratur. ille in faciem procidit, quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae uitae maculis erubescat, sed confessionem uerecundia non repressit. ostendit uulnus, remedium postulauit, et ipsa religionis et fidei plena confessio est: si u i s, inquit potes me mundare. in uoautem domini non quasi pietatis incredulus addubitauit, sed quasi conluuionis suae conscius non praesumsit. cespondit: uolo, mundare. et ctim discessit ab eo lepra, et mundatus est. Nihil medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit et facta sunt . Vides ergo quod dubitari non potest quin voluntas Dei potestas sit? Si ergo voluntas ejus potestas est, qui unius volun
Abbreviated transcription (Latin):
petunt⁊ magne sublimitatissit. qđ eor opa
taceri ñ possunt. Nongͣ añs uoluit quicꝗ̃ fic¬
ri ⁊ minime potuit. s. quid uelle eiꝰ menbra
debeant qͥdue dehis ctiã nolentibꝰ fiat. doc¬
trinȩ magisterio exemplũ aedit. Et iterũ in¬

Expanded text:
 eorum opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri, et minime potuit. Sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. Post
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ ita ut iã ñ posset manifeste inci¬
uitatẽ intioue s foris in desertis locis eẽ ⁊ conue¬
niebant ad eum undiq Uniꝰ ꝑfecta saluatio.
multas addñm cogit turbas. Ut enĩ ipse sẽ in¬
teriꝰ exteriꝰq doceret ce sanatũ. nequaq̃ ꝑcep¬
tũ benefitiũ. uel abipso aquo accepit iusius ta¬
cet. quin potiꝰ euuangłistȩ funct offitio. mor
egressus cepit p̾dicare ⁊ diffamare sermonem.
nde merito querit᷑ quid nãsit quod añs ñnul
la quȩ gessit abscondi ussit. ⁊ nec adhorã po¬
tuerunt abscondi. Humquid iuugenitꝰ filiꝰ
patri ⁊ spũi sc̃o coeternus hac inre uelle habuit.
qđ implere ñ potut : S notandũ q̃d redẽptor
nr̃ ꝑmoitale corpꝰ om̃e qđ egit. hoc nob in exẽ¬
plo actionis tribuit. Miraculũ nãq faciens.
i taceri uissit. et tam̃ tacer ñ potuit ut uide¬
lica clecti eiꝰ exempla doc trine illiꝰ sequen¬
tes. in magnis que faciunt latere quide ucl

Expanded text:
ita ut jam non posset manifeste in civitatem introire, sed foris in desertis locis esset: et conveniebant ad eum undique. Unius perfecta salvatio, multas ad Dominum cogit turbas: ut enim ipse se interius exteriusque doceret esset sanatum, nequaquam perceptum beneficium, ut ab ipso a quo acceperat jussus, tacet: quin potius evangelistae functus officio, mox egressus coepit praedicare et diffamare sermonem. Unde merito quaerila quae gessit abscondi jussit, et nec ad horam potuerunt abscondi. Nunquid enim unigenitus Filius, Patri et Spiritui sancto coaeternus, hac in re velle habuit quod implere non potuit? Sed notandum quod Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplo actionis praebuit. Miraculum namque faciens et taceri jussit, et tamen taceri non potuit, ut videlicet electi ejus, exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt latere quidem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium dñs salutari. omia lustrit incessu. ⁊
nunc indesertis. nunc inciuitate nunc adma¬
re. doctrinȩ celestis & uirtutũ dona turbis
muustrit. nunc inmonte soł orit nunc labo¬
rantes inmari ne ꝑire debeant adiuuat. ubiq
munera imꝑtit salutis. ut om̃s gradus ac con¬
ditiones ad suã gram ꝑtinere demonstiat.

Expanded text:
hominum Dominus, salutari omnia lustrat incessu, et nunc in desertis, nunc in civitate, nunc ad mare doctrinae coelestis, et virtutum dona turbis ministrat. Nunc in monte solus orat, nunc laborantes in mari ne perire debeant, adjuvat. Ubique munera salutis impartitur, ut omnes gradus ac conditiones ad suam gratiam pertinere demonstret.