comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsam surgere adiutã cernis
Sepe autẽ p̃dicator erroris. huy mun¬
d diuitib iungitur: qui ꝓeo qđ ter¬
renis occupationib incubant: dicto¬
rum dep̃hendẽ astutias ignorant.
Et cum potentes eẽ exterius ambiur̃:
ꝑu̾sȩ p̃dicationis laqueo. sine labore
capiuntur. Unde. & subditur. De¬
trarit fortes infortitudine sua. In for¬
titudine quippe suȩ prauitatis. for¬
tes quosq detrahit: cum ꝑsui erroris
astutiam. mundi huius potentes ra
muncd elegit ds̃. ut confundet for¬
tia. fortitudo autẽ ꝑuersi p̃dicatoriᷤ
ẽ electa scientia locutionis: qͣ inflat̃.
ceteros despicit: atq incontemptu
omnium. qͣsi singlariter apudse ꝑi¬
tus intumescit Qui magna de se
sentens.szuera de dño ignorans:. lon¬
ge afidei cognitione dsiungituꝵ:
& tamen uideri fidei p̃chicator cona¬
tur. Unde. adhuc subditur. Et cũ¬
mundo ꝑuersus qͥsq p̃dicator. qͦ¬
credere rennuit: quia de deo uera

Expanded text:
semetipsam surgere ad vitam cernit. semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis occupationibus incubant, dictorum deprehendere astutias ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis laqueo sine labore capiuntur. Unde et subditur: traxit fortes in fortitudine sua. - In fortitudine quippe suae pravitatis fortes quosque detrahit, cum per sui erroris astutiam mundi hujus. potentes rapmundi elegit Deus, ut confundat fortia . » Fortitudo autem perversi praedicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei praedicator conatur. Unde adhuc subditur: Cmundo perversus quisque praedicator, qucredere renuit, quia de Deo vera
Abbreviated transcription (Latin):
stit. Rectȩ gͦ. ñsolum stenlis. s etiã ñ
pariens dr̃: quȩ suo sensu ut diximꝰ.
adbone cogitationis ꝓlem. nec cum
infirmata fu̾it fetatur. Qdtamen:¬
intelligi etiã de hereticis p̃dicantib
pot̃. ynusquisq enĩ p̃dicator errors .
dum plebẽ extra unitatem eccłiȩ
positam docet ꝓfecto sterilem et eã
quȩ parere ñualet. pascit:quia ei
usum sui laboris impendit. quȩ spi¬
ritales fructus nequaqͣm reddit.
Bene autem uiduȩ ñfacit: qͥa uide¬
licet sc̃ȩ uniu̾sali eccłiȩ. cuius uirad¬
uersa mortis ꝑtulit: uiuere. ac deser¬
iuire contempnit uiduȩ enĩ benefa¬
cere ẽ: in eius quȩ mortui uiri sui a¬
more atteritur. consolatione labora¬
re. Unde & psalmistȩ uoce. hȩc eadẽ
uidua. scilicet sca eccłia queritur:
dicens Consolantẽ me quesiui. &
non inueni: Tc̃ solum quippe conso¬
lantem inuenit: cum exea morte
quam uir eius ꝑtulit. multos int̾

Expanded text:
stit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non stit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fetatur. am de haereticis praedicantibus potest. Unusquisque enim praedicator erroris, dum plebem extra unitatem Ecclesiae positam docet, profecto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit. Bene autem viduae non facit, quia videlicet sanctae universali Ecclesiae, cujus vir adversa mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Viduae enim benefacere est in ejus quae mortui viri sui amore conteritur consolatione laborare. Unde et Psalmistae voce haec eadem vidua, scilicet sancta Ecclesia queritur, dicens: Consolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra
Abbreviated transcription (Latin):
cere negligit: qͥa carnis desideriis
seruiens: curã animȩ uitãq contẽ¬
pnit.Tota nanq intentione omĩq:
studio cogitat. quã sine ullis neceᷤ¬
sitatib caro moritura subsistat:
et curare animȩ uitã despicit: q̃.
uł inmorte uł inbeatitudine. ꝓcul
dubio imꝑpetuo uiuit. Rectȩ aut̃
cũ diceretur. pauit sterilem: ꝓtinꝰ
adiungit᷑ etque ñparit. Quasdã
nanq ex sacra hystoria feminaᷤ nõ¬
iumus sterles exstitisse: sedtamen
intempore extremo pepisse. Caro au¬
tem ñ solũ sterlis: sed etiã q̃ ñ parit
dr: quia suo sensu bonas cogitatio¬
nes gignere. nec multimis ualet. Aui¬
gore enĩ iam ꝓprio deficit: & tamen
adhuc tnsitoria concupiscere ñ desi¬
stit. Iamq apͥstmo robore lassata. pe¬
ne abipso quẽ diligit mundo repelli¬
tur: ettamen adhuc annisu imꝓbo.
obtinere temporalia conatur: Agere
iã ꝑuersa non sufficit: sedtamen co¬
gitare uel quȩ ñ agit. nequaqͣm desi¬

Expanded text:
 quia carnis desideriis serviens, curam animae vitamque contemnit. Tota namque intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis necessitatibus caro moritura subsistat, et curare animae vitam despicit, quae vel in morte vel in beatitudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cum diceretur: Pavit sterilem, protinus adjungitur: Et quae non parit. Quasdam namque ex sacra historia feminas novimus 536 steriles exstitisse, sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro autem non solum sterilis, sed etiam quae non parit dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio deficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo obtinere temporalia conatur. Agere jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desi
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Dedit ei d̃s locum peniden¬
te: et ille abutitur eo. insuꝑbia.
Quisquis delinquit et uiuit: idcͥco
hunc huina dispensatio ininiqͥ¬
tate tolerat: ut abiniquitate com¬
pescat. S qui hutius toleratur nec

Expanded text:
 Dedit ei Deus locum poenitentiae, et ille abutitur eo in superbia. Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
creditur: qͥa eos qͦs inse suscepit:
quasi inquadam abysso suȩ im¬
mensitatis absorbet. Itaq cum
diceret. saluabit te deore angu¬
sto latissimȩ : apte subiunxit:
Quia enim ꝑpeccatum tenditur
adinfernum: quem a peccato
saluat: de ore angusto liberat.
Quem uͦ de ore angusto eripit:
ab inferni ꝓfundo sub dicit.
Nam sicut qui inputeo mergit᷑
pudei fundo retinetur: ita cor¬
ruens quasi in quodã fund lo¬
co  consisteret anima: si semel
lapsa maliqua se peccat men¬
sura retineret Ss cum peccato
inquo labitur. non potest esse
contenta: dum cotidie ad dete¬
riora adicitur: qͣs inputeo qͦ
cecidit. fundũ non inuenit. quo
figatur. Esset enim fundus
putei:si fuisset mensura pec¬
cati. Unde bene alias dr̃. Pecca¬
dor cum uenerit in ꝓfundum
maloꝵ: contempnit. Redire
nanq dissimulat: qͥa miserer

Expanded text:
creditur, quia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorbet. Itaque cum diceret: Salvabit te de ore angusto latissime, apte subjunxit: quia enim per peccatum tenditur ad infernum, quem a peccato salvat, de ore angusto liberat. Quem vero de ore angusto eripit, ab inferni profundo subducit. Nam sicut qui in puteum mergitur putei profundo retinetur, ita corruens quasi in quodam fundi loco consisteret anima, si semel lapsa in aliqua se peccati mensura retineret. Sed cum peccato in quod labitur non potest esse contenta, dum quotidie ad deteriora dejicitur, quasi in puteo quo cecidit fundum non invenit quo figatur. Esset enim fundus putei, si fuisset mensura peccati; unde bene alias dicitur: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Redire namque dissimulat, quia miserer
Abbreviated transcription (Latin):
dona despiciunt: & ꝓcarnalib uo¬
luptatib laboriosa hui uitȩ itine¬
ra.etiã lacrimis plena concupisct̃.
Contempnunt habere ubi
spiritaliter gaudeant: & desideran¬
der appetũnt ubi & carnaliter ge¬
mant.Horum itãq uecordiam. ue¬
ridica iob uoce rep̃hendat: quia ni¬
mirum ꝑuerso itdicio. turbata tͣn-¬
quillis: dura lenib: asꝑa mitibtͣn¬
sitoria et̾nis: suspecta securis ante¬
ponunt. hoꝵ uecorhiȩ. sc̃a eccł̃ia
recordetur. cũ seuis extrinsetus ad¬
uersitatib p̃mitur: qͦs intra se uelut
fideles continuit. s eoꝵ uitã aduer¬
santem fidei chu tolerauit: et cheat.
Qui inter huiuscemodi letabantur.
&ẽe subsentib. delicias computa¬
bant. Qui nimirũ mala quȩ agunt:

Expanded text:
dona despiciunt, et pro carnalibus vodona despiciunt, et pro carnalibus voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrymis plena, concupiscunt; contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desideranter appetunt, ubi et carnaliter gemant. Horum itaque vecordiam veridica voce Job reprehendat, quia nimirum perverso judicio, perturbata tranquillis, dura lenibus, aspera mitibus, transitoria aeternis, suspecta securis anteponunt. Horum vecordiae sancta Ecclesia recordetur, cum saevis extrinsecus adversitatibus premitur, quos intra se velut fideles continuit, sed eorum vitam adversantem fidei diu toleravit, et dicat: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant, quia nimirum mala quae agunt
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uesana iniquoꝵ mens ꝓl̃
se assequi asꝑa carnalit̃ qͣm tenere
blanda spintalit̃ gaudet̃. Plus acer¬
bitade fatigationis: quã quieqs
dulcedine pascit᷑ Qd̃ aptȩ insemet¬
ipso nob̾ isrłiticus ppłs ostendit.
qui dum refectionem mannȩ de¬
suꝑ ꝑciꝑet: ab egypto ollas car¬
nium. pepones. porros. cepas q
concupiuit. Quid enĩ signat᷑ in man¬
na: nͥ esca gr̃e suaue sapiens. adrefec-¬
tionem interioris uitȩ. bene uacan¬
tib desuꝑ data: Et qͥd pollas car¬
mum: nͥ carnalia oꝑa. uir tribula
tionũ laborib qͣsi ignib excoquen¬
da: Quid ꝑpepones: nͥ t̾rene dulce¬
dines: Quid ꝑporros. ac cȩpas ex¬
primitur quȩ plerũq qͥ comedunt.
lacrimas emittunt: nͥ difficultas
& ñ sine luctu agitur. & tamen cũ
lacrmis amat᷑ Manna gͥ deseren¬
tes.cũ peponib ac carnib. porros
cȩpasq quesierunt: qͥa uidelicet ꝑ¬
uersȩ mentes. dulcia ꝑgrãm quieqs

Expanded text:
tamen vaesana iniquorum mens plus tamen vaesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritualiter gaudet, plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur. Quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit , qui dum refectionem mannae desuper perciperet, ab Aegypto ollas carnium, pepones, porros, cepasque concupivit. Quid enim signatur in manna, nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium, nisi carnalia opera, vix tionum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae dulcedines? Quid per porros ac caepas exprimitur, quae plerumque, qui comedunt, lacrymas emittunt, nisi difficultas non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum peponibus ac carnibus porros cepasque quaesierunt, quia videlicet perversae mentes dulcia per gratiam quietis
Abbreviated transcription (Latin):
eqam si liceat. Qd uidelicet iugũ.
dñs adiscipuloꝵ ceruice soluebat:
cum dicebat. Attendite uob̃̾: ne
grauent᷑ corda ur̃a. incrapula &
ebrietate. Ilico adiunxit: & incu¬
ris huius uitȩ: & supueniat in
uos repentina dies illa. Etrursus.
Uenite adie om̃s qͥ laboratis &one¬
rati estis: & ego uos reficiã. Tolli¬
te iugum meũ suꝑ uos: & hscite
ame quia mitis sũ. & humilis cor¬
de. Quid ẽ. enĩ dño mitem se niina¬
gisterio atq humilem dicere: nisi
relictis exercendȩ elationis diffictil¬
tatib. plenȩ quedã bene uiuendi
itinera demonstrare: S qͥa prauoꝵ
mentes. plus pasꝑa elationis. qͣm
ꝑblanda humilitatis ac mansue¬
tudinis delect̾antur: ẽẽ subsentib.
delicias deputant.Dura enĩ ꝓa
more scłi. qͣsi quȩdã mollia ac dde¬
lectabilia ferre. parati sunt: dũ in
hac uita. rerum culmina app̃hen
mundi laborib imꝑat: sc̃ȩ quie¬
ts dulcechnẽ ꝑsuadet: &

Expanded text:
etiam si liceat. Quod videlicet jugum etiam si liceat. Quod videlicet jugum Dominus a discipulorum cervice solvebat, cum dixit: Attendite vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Et in curis hujus vitae; et superveniat in vos repentina dies illa. Et rursus: Venite ad 655 me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quid est enim Domino mitem se in magisterio atque humilem dicere, nisi relictis exercendae elationis difficultatibus plana quaedam bene vivendi itinera demonstrare? Sed quia pravorum mentes plus per aspera elationis quam per blanda humilitatis ac mansuetudinis delectantur, esse sub sentibus delicias deputant. Dura enim prae amore saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre parati sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehenmundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet; et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi insensibilitate ebrietatis. ig¬
norat. Mundi enim glam siti¬
ens. dum multas ꝓea tribula¬
tiones repꝑit.: amarum ẽ qđ bibit:
s qͥa hoc nimis in hianter sũpsit:
eiusdẽ amaritudinis malũ discer¬
nere iã. p̃ipsa ebnetate ñsufficit.
Lmant enĩ ꝑuersi homines ꝓhurꝰ
mundi gła. etiã tribulationes:
cunctisq ꝓea sudorib libent̃ ser¬
uiunt: & grauium laboꝵ iugo. de-¬
uotissimȩ colla submittunt. Quod
bene. sub ephraim specie. oseȩ pro¬
pħante describitur: qui ait Ephra¬
im uitula. docta diligere trituiram
Titula enĩ triturȩ laborib assueta:
relaxata. plerumq adeundẽ labo¬
ris usum. etiã non compulsa reu̾¬
titur. Ita prauor mens hui mun¬
di seruitio dedita. & rerũ tempo¬
ralium fatigationib assueta: etiã¬
si sibi liberȩ uacare liceat: sub esse
camen terrenis sudorib festinat.
Etut sub miserȩ conuersationis dri¬
turam laboret: querit ut aiugo ser¬

Expanded text:
quasi insensibilitate ebrietatis, igquasi insensibilitate ebrietatis, ignorat. Mundi quisque gloriam sitiens, dum multas pro ea tribulationes reperit, amarum est quod bibit; sed quia hoc nimis inhianter sumpsit, ejusdem amaritudinis malum discernere prae ipsa ebrietate non sufficit. mant enim perversi homines pro hujus mundi gloria etiam tribulationes, cunctisque pro ea sudoribus libenter serviunt, et gravium laborum jugo devotissime colla submittunt. Quod bene sub Ephraïm specie Osee prophetante describitur, qui ait: Ephraim vitula docta diligere trituram . Vitula enim triturae laboribus assueta, relaxata plerumque ad eumdem laboris usum etiam non compulsa revertitur. Ita pravorum mens hujus mundi servitiis dedita, et rerum temporalium fatigationibus assueta, etiamsi sibi libere vacare liceat, subesse tamen terrenis laboribus festinat, et usum miserae conversationis trituram laboris quaerit, ut a jugo mun
Abbreviated transcription (Latin):
Lȩtant᷑ itaq sed subsentib: quia
reb quidẽ temporalib gaudẽt:
sedtamen dũ dispensare sine tͥbu¬
latione eadem temporalia ñ ua¬
lent: ea cura pungunt᷑ miseri. qͣ
p̃muntur. Manent subsentib:
ec hoc ipsum. delicias estimant:
qͥa & dura quidẽ exp̃sentis uite
amore tolerant: &tamen affecta
nimiȩ cupiditatis obligati. labo¬
rem eiusdem tolerantiȩ: uolupta¬
tem putant. Unde rectȩ ieremiaᷤ.
totiꝰ inse humanȩ conu̾sations
spẽm sumens.: ꝑlamentũ querit᷑
dicens. Inebriauit me absinthio.
ytenim supiori iã parde p̃diximꝰ:
ebrius quisq qđ patitur. nescit.
Qui uͦ absinthio debriat᷑ et hoc qd̃
sumpsit amarũ ẽ: ettam̃ non in¬
telligit eandẽ amaritucdinẽ qua
replecur. Humanum gͥ genus rec-¬
do di iuchcio inuoluptatib suis
sͥ dimissum. atq peasdẽ uolup¬
tates spontaneis tribulationib
traditũ. absinthio ẽ ebrium: qͥa
amore tolerat: & tam̃ eandẽ ama¬
ritudinem. cecitate cupiditats.

Expanded text:
etantur itaque, sed sub sentibus, quia rebus quidem temporalibus gaudent, sed tamen dum dispensare sine tribulatione eadem temporalia non valent, ea cura punguntur miseri qua premuntur. Manent sub sentibus, et hoc ipsum delicias aestimant, quia et dura quidem ex praesentis vitae amore tolerant, et tamen affectu nimiae cupiditatis obligati, laborem ejusdem tolerantiae voluptatem putant. Unde recte Jeremias totius in se humanae conversationis speciem sumens, per lamentum queritur, dicens: Inebriavit me absynthio . Ut enim in superiori jam parte praediximus , ebrius quisque quod patitur nescit. Qui vero absynthio debriatur, et hoc quod sumpsit amarum est, et tamen non intelligit eamdem amaritudinem qua repleto Dei judicio in voluptatibus suis sibi dimissum, atque per easdem voluptates spontaneis tribulationibus traditum, absynthio est ebrium, quia amore tolerat, et tamen eamdem amaritudinem caecitate cupiditatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis ꝑdunt. Stult sunt gͦ & igno¬
biles: qͦs. ab ȩc̃nȩ herecditatis consor¬
dio repellit seruitus mentis. Scͥptũ
quippe ẽ. Omnis qͥ fac̃ peccatum:
seruus ẽ peccati. Et uoce egregii p̃¬
dicatoris dr. Sapientia hui mun¬
d: stulticia ẽ. apud dm. Qui gͦ
dum terrena saꝑent abintima ge¬
nerositate repulsi sunt: stult simul.
& ignobiles fuerunt. Quoꝵ dum
pleriq actus imitantur: filii stul¬
torum &ignobilium fiunt. Dũq
eos sensib ac morib secͣuntur. &
stulti sunt. qͥa uerã sapientiã non
intelligunt: & ignobiles: qͥa nulla
sp̃s libertate renouant᷑. S hi. quã¬
uis iniquorum actus exerceant:
plerumq tam̃ in hac uita occu¬
pant loca iustorũ: atq eoꝵ se fili¬
os estimant: quoꝵ ꝓhonoris con¬
cupiscentiã officia exterius admi¬
nistrant. Quos sẽa eorreptio adco¬
gnitionẽ su reuocat: ut uidelicet
inprauis desideriis posit. quoꝵ

Expanded text:
sitatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignositatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignobiles, quos ab aeternae haereditatis consortio repellit servitus mentis. Scriptum quippe est: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et voce egregii praedicatoris dicitur: Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum . Qui ergo dum terrena saperent ab intima generositate repulsi sunt, stulti simul et ignobiles fuerunt. Quorum dum plerique actus imitantur, filii stultorum et ignobilium fiunt; dumque eos sensibus ac moribus sequuntur, et stulti sunt, quia veram sapientiam non intelligunt, et ignobiles, quia nulla spiritus libertate renovantur. Sed hi quamvis iniquorum actus exerceant, plerumque tamen in hac vita occupant loca justorum, atque eorum se filios aestimant quorum per honoris concupiscentiam officia exterius administrant. Quos sancta correptio ad cognitionem sui revocat, ut, videlicet, in pravis desideriis positi, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
deserere: et qͥd in ȩternitate nobiliꝰ.
qͣm cum deo iudices uenire: Hoꝵs
scilicet uidicum nobilitas. salomo¬
ne attestante. memoratur: cũ hoc
qd iã p̃fatus sum dr. Nobilis ĩpor¬
tis uir eius: quando sederit cum se¬
natorib terrȩ. Yalde quippe nobi¬
les considerat: qͦs senatores uocat.
Hanc inse nobilitatem paulus aspe¬
xerat: cum cognationi conchitoris
ꝑsp̃m iunctus. dicebat. Genus gͥ
cum simus dr̃ñ debemꝰ estimare
auro. aut argento. aut lapidi scul¬
turȩ artis &cogitationis hominis.
& adoptiuȩ recreati. Tanto gͦ ad hãc
nobilitatem quisq erigitur: qͣnto
ꝑacceptam imaginẽ adsimilitudi¬
nem illi eximitatione renouatur.
At contra. sunt stult & ignobiles: qͥ.
dum suꝑnam sapientiam semet¬
ipsos sequentes. fugiunt: insua igno¬
rantia. qͣsi mabiecta ꝓlis uilitate so¬
piuntur. Quo em̃ id ad qđ condit
sunt ñ intelligunt: eo etiã cognatio¬
dionem acceptȩ ꝑimaginẽ genero¬

Expanded text:
deserere? Et quid in aeternitate nobilius deserere? Et quid in aeternitate nobilius quam cum Deo judices venire? Horum scilicet judicum nobilitas Salomone attestante memoratur, cum hoc quod jam praefatus sum dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Valde quippe nobiles considerat, quos senatores vocat. Hanc in se nobilitatem Paulus aspexerat, cum cognationi conditoris per spiritum junctus dicebat: Genus ergo cum simus Dei, non debemus aestimare auro, vel argento aut lapidi sculpturae artis, et cogitationi het adoptive recreati. Tanto ergo ad hanc nobilitatem quisque erigitur, quanto per acceptam imaginem ad similitudinem illius ex imitatione renovatur. At contra sunt stulti et ignobiles, qui supernam sapientiam semetipsos sequentes fugiunt, in sua ignorantia, quasi in abjectae prolis vilitate sopiuntur: qui quo id ad quod conditi sunt non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem genero
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum nob̃ ẽ. qđ alii intͣ scãm
eccłiam uocant᷑ stulq sed tamen
nobiles: alii uͦ sunt stulti. et igno¬
biles.Stult nanq hicunt᷑ sed eẽ
ignobiles nequeunt: qͥ carnis pru¬
dentiã contempnentes. ꝓfuturam
sibi stulticiã appetunt: et adnobi¬
litatẽ internȩ ꝓlis untutis noui¬
tate subleuantur: qui stultã sapi¬
entiam mund despicunt: & sapi¬
entẽ di stulticiã concupiscunt. Scͥp¬
tum quippe ẽ. Qđ stultũ ẽ dĩ sapi¬
enty ẽ hominib. Hanc nos stul¬
ticiã. paulus comp̃hendere admo¬
net: dicens. Si qͥs uidetur inder uoᷤ
sapiens ẽe in hoc scło. stultus fiat.
ut sit sapiens. Hanc stulticiã qui
ꝑfecte secuti sunt: uoce sapientiȩ
audire meruerunt. uos qui secũt
estis me. in regeneratione cũ sed̾it
sedebitis & uos suꝑ duodecim thro¬
nos. iucheantes duodecim trib isrł.
Ecce relinquentes temporalia: głam
potestatis ȩternȩ mercati sunt Qo
itaq in hoc mundo stultiꝰ quã sua

Expanded text:
Sciendum nobis est quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad nobilitatem internae prolis virtute novitate sublevantur. Qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientiam Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est: « Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . » Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet dicens: « Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens . » Hanc stultitiam qui perfecte secuti sunt, voce sapientiae audire meruerunt: « Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Ecce relinquentes temporalia gloriam potestatis aeternae mercati sunt. Quid itaque in hoc mundo stultius quam sua
Abbreviated transcription (Latin):
qđ admirent᷑ uident. S qͥd ista de
peccantib hcimꝰ: cũ ipsos qͦ oꝑa¬
tores iusticiȩ. tanta ꝓuehi in dispen¬
satione uideamꝰ: Alius nanq. do¬
num scientiȩ accipit: & tamen ad
iurtutem mirȩ abstinentiȩ ñ ꝑtin¬
git. Alius. magna abstinentiȩ uir-¬
tuite accingitur: nec tam̃ insũmȩ
scientiȩ contemplatione dilatat᷑.

Expanded text:
quod admirentur vident. Sed quid ista de quod admirentur vident. Sed quid ista de peccantibus dicimus, cum ipsos quoque operatores justitiae tanta pervehi dispensatione videamus ? Alius namque donum scientiae accipit, et tamen ad virtutem mirae abstinentiae non pertingit. Alius magna abstinentiae virtute accingitur, nec tamen in summa scientiae contemplatione dilatatur.
Abbreviated transcription (Latin):
inspirando d̃s inhabitat. qͣnta scĩ¬
tate fulgeat. ad confusionem suã
peccatorib demonstratur: ut inil¬
la bonum qđ negligunt. uideant:
et inseipsis. malum qđ oꝑantur.
erubescant. Metiri uͦ ẽ. fabricã. pen¬
sare subtiliter iustore urtã. S dũ
metimur fabricamꝰ. necesse ẽ. ut ex
cunctis quȩ facimꝰ erubescam᷑: qͥa
bonoꝵ uitã qͣnto subtilius per¬
sando discutimꝰ: tanto seuerius in
nobis omnia iniq gesta. repbamꝰ.
bene autem ꝑꝓph̃am d̾r: ut osten¬
dat templum. Quia enim iustoꝵ
rectitudinem peccator considerare
cdissimulat: saltim hanc exuoce pre¬
dicationis agnoscat. Templum qͥp¬
pe peccatorib ostendere ẽ sponte
sua considerare nolentib rectoꝵ
oꝑa narrare. Qui itaq sic̃ diximꝰ
pduici adsumia desiderant᷑ semꝑ
necesse ẽ ut melioꝵ ꝓfectib inten¬
dant: quatinus tanto districtiꝰ inse¬
culpas iudicent: qͣnto in illis alty

Expanded text:
inspirando Deus inhabitat, quanta sanctiinspirando Deus inhabitat, quanta sanctitate fulgeat, ad confusionem suam peccatoribus demonstratur, ut in illa bonum quod negligunt videant, et in seipsis malum quod operantur erubescant. Metiri vero fabricam est pensare subtiliter justorum vitam. Sed dum metitur fabricam, necesse est ut ex cunctis quae fecimus erubescamus, quia bonorum vitam quanto subtilius pensando discutimus, tanto severius in nobis omnia inique gesta reprobamus. Bene autem prophetae dicitur ut ostendat templum. Quia enim justorum rectitudinem considerare peccator dissimulat, saltem hanc ex voce praedicantis agnoscat. Templum quippe peccatoribus ostendere est sponte sua considerare nolentibus rectorum opera narrare. Qui itaque, sicut diximus, perduci ad summa desiderant, semper necesse est ut meliorum provectibus intendant, quatculpas judicent, quanto in illis altius,
Abbreviated transcription (Latin):
tate fuerit inclinata: quia ipsiꝰ diei
internum lumen cernimꝰ: nequa¬
quam iã appetimꝰ. ut adamorem
eius ꝑ aliorum exempla flagremus.
Nunc autẽ qͥa necdum eũ intueri pos¬
sumus: summoꝑe necesse ẽ ut eoꝵ
qui illum ꝑfecte secuti sunt conspec¬
tis actionib. incitemur. Intueam᷑ gͦ.
qͣm puichra ẽ agilitas sequentium:
& uideamus qͣm turpis sit hebiti¬
do pigrorum.Statim nanq ut be-¬
ne agentium gesta respicimus: nos¬
metipsos confusione intima ulciscen¬
tẽ iudicamus. Mox uerecundia m̃¬
tem concutit: mox iustȩ seuiens rea¬
tus addicit& uehementer hoc etiã
displicet. qđ adhuc fortasse durpit̃
libet: Vnde bene perechielem dicit᷑
F ili hominis: ostende domui isrł
templum:ut confundantur abini¬
quitatib suis: & metiantur fabri¬
cam:ut erubescant exomnib que
fȩcerunt. Templũ quippe di filiis is¬
rahel adconfusionem ostenchtur:
qͣndo uniuscuiq iusti anima qͣm

Expanded text:
tate fuerit inclinata, qua ipsius diei tate fuerit inclinata, qua ipsius diei internum lumen cernimus, nequaquam jam appetimus ut ad amorem ejus per aliorum exempla flagremus. Nunc autem, quia necdum eum intueri possumus, summopere necesse est ut eorum qui illum perfecte secuti sunt conspectis actionibus incitemur. Intueamur ergo quam pulchra est agilitas sequentium, et videamus quam turpis sit tepitudo pigrorum. Statim namque ut bene agentium gesta conspicimus, nosmetipsos confusione intima ulciscente judicamus. Mox verecundia mentem concutit, mox juste saeviens reatus addicit, et vehementer hoc etiam displicet quod adhuc fortasse turpiter nde bene per Ezechielem dicitur: Fili hominis, 768 ostende domui Israel templum, ut confundantur ab iniquitatibus suis, et metiantur fabricam, et erubescant ex omnibus quae fecerunt . Templum quippe Dei filiis Israel ad confusionem ostenditur, quando uniuscujusque justi anima, quam
Abbreviated transcription (Latin):
s eis ꝑcaritatem currentib. si qua
obstacula de impedimento tempora¬
litatis obuiant. tanseunt: & dati con¬
templationis saltib. adsuꝑna con¬
scendunt. Qui. ut hec agant᷑ p̃ceden¬
tium scõrum exempla conspiciunt:
unde. &mliliis pasc i referuntur. ed
enĩ lilia. nͥ illoꝵ uita declaratur. qui
ueraciter dcunt: xp̃i bonus odor
sumus deo: flecti gͦ ut assequi sũma
p̃ualeant: conspecta odorifera & can¬
dida iustoꝵ uita sadiant᷑ Iã quidẽ
uidere dnm sigunt: iam de eius con¬
templatione satiari. caritats estib
mardescunt:s quia inhac uita põ.¬
sit. necdum ualent᷑ ꝑp̃cedentium
interim patrum exempla pascunt᷑
Unde. & aptȩ illic tempꝰ de ipso lilioꝵ
pastu definitur. dũ dr. Donec aspi¬
ret dies: & inclinentur umbre. Tan¬
dui quippe refici iustoꝵ exemplis
indigemus: donec p̃sentis mortali¬
tatis umbras. ȩterno de aspirante.
transeamꝰ. Cum uͦ huius temporali¬
tatis umbra. transacta hac mortali¬

Expanded text:
s per charitatem currentibus, si qua obstacula de impedimento temporalitatis obviant, transeunt, et latis contemplationis saltibus ad superna conscendunt. Qui ut haec agant, praecedentium sanctorum exempla conspiciunt, unde et in liliis pasci referuntur. Quid enim per lilia, nisi illorum vita declaratur, qui veraciter dicunt: « Christi bonus odor sumus Deo? » Electi ergo ut assequi summa praevaleant, conspecta odorifera et candida justorum vita satiantur. Jam quidem videre Deum sitiunt, jam de ejus contemplatione satiari charitatis aestibus inardescunt; sed, quia in hac vita positi necdum valent, praecedentium interim Patrum exemplis pascuntur. Unde et apte illic tempus de ipsorum liliorum pastu definitur, dum dicitur: « Donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. » Tandiu quippe refici justorum exemplis indigemus, donec praesentis mortalitatis umbras aeterno die aspirante transeamus. Cum enim hujus temporalitatis umbra transacta hac mortali
Abbreviated transcription (Latin):
bona adprimos suos exemplatͣns¬
mittant. Occultent᷑ gͦ studio. neces¬
sitate. publicentur: & eoꝵ occulta¬
tio. sit custodia ꝓpria: eorum pu¬
blicatio. sit utilitas aliena. Rursũ.
quia scriptum ẽ neq accendunt
lucernã & ponunt eã submodio:
sed suꝑ candelabrum. ut luceat om

Expanded text:
bona ad proximos suos exempla transbona ad proximos suos exempla transmittant. Occultentur ergo studio, necessitate publicentur; et eorum occultatio sit custodia propria, eorumque publicatio sit utilitas aliena. Rursum quia scriptum est: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ inuestigabã. Int̃ hȩc lectoris ani¬
mus forsitan querat:cur beatus
iob suas tã subtilit̃ uirtutes enume¬
rat. Scõrum quippe uiroꝵ ẽ bona
quȩ fecerint occultare: ne contin¬
gateos lapsum elationis incurre¬
re. Unde ꝑsemetipsam uerita ͤ dc̃.
Attendite ne iusticiã urãm faciatis
corã hominib: ne uideamini abeiᷤ
Hinc ẽ etiã. qđ duos cȩcos iurta ui¬
am sedentes illuminans: p̃cepit. di¬
cens. Uidete: neqͥs sciat. De quibus.
ilico scriptum ẽ: qͥa illi abeuntes.
diffamauerunt eũ ꝑtotã terrã illã.
S querendum nobis ẽ: qͥo sit hoc.
qđ ipse omp̃s cui hoc ẽ uelle qđ
posse le taceri uirtutessuas uoluit.¬
& tamen abhis qͥ illuminati sunt.
qͣsi inuitus indicatur: ñ qͦd seruis
suis se sequentib eremplũ decdit:
ut ipsi quidem untutes suas occul¬
tari desiderent: & tamen ut alii eoꝵ
exemplo ꝓficiant. ꝓdantur iuiti.
Et facta quidẽ sua occultando. se ip¬
sos custodiant. s dũ ꝓdunt᷑ inuiti:

Expanded text:
 publicanda.---Inter haec lectoris animus forsitan quaerat cur beatus Job suas tam subtiliter virtutes enumeret. 623 Sanctorum quippe virorum est bona quae fecerint occultare, ne contingat eos lapsum elationis incurrere. Unde per semetipsam Veritas dicit: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini aHinc est etiam quod duos caecos juxta viam sedentes illuminans, praecepit dicens: Videte, ne quis sciat . De quibus illico scriptum est quia illi abeuntes diffamaverunt eum per totam terram illam. Sed quaerendum nobis est quid sit hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et taceri virtutes suas voluit, et tamen ab his qui illuminati sunt quasi invitus indicatur, nisi quod servis suis se sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur inviti, et facta quidem sua occultando seipsos custodiant, sed dum produntur inviti,
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis nanq arbor in suo robore
uuta terrã uasta subsistit: s cre¬
scendo suꝑiꝰ angustatur: et qͣnto
paulisꝑ sublimior: tanto maltũ
subtilior redditur. Palma uͦ. mino¬
ris amplitudinis abimis inchoat:
&& iurta ramos ac fructus. amplio¬
ri robore exurgit. Et quȩ tenuis ab
imis ꝓficit: uastior. ad summa suc¬
crescit. Quib itaq alia arbusta.
nͥ terrenis mentib inueniuntur
eẽ similia: inferius uasta. supius
angusta: Quia nimirũ om̃s hui
scłi dilectores. int̾renis reb fortes s̃:
incȩlestib. debiles. Nã ꝓtemporali
gła usq admortẽ desudare appe¬
tunt: et ꝓspe ꝑpetua ne parũ qͥdẽ
inlabore subsistunt.Sterrenis lu¬
cris. quaslibet iiurias tolerant: &
ꝓcelesti mercede. uel teniuissimi u̾¬
reno iudici. dodo etiã die assistere¬
fortes sunt:moratione uͦ coram
dño. uel unius horȩ momento laᷤ¬
santur: Sepe. nuchitatẽ deiectionẽ.
famem: ꝓacquirendis chuiciis atq

Expanded text:
Omnis namque arbor in suo robore Omnis namque arbor in suo robore juxta terram vasta subsistit, sed crescendo superius angustatur; et quanto paulisper superior, tanto in altum subtilior redditur. Palma vero minoris amplitet juxta ramos ac fructus ampliori robore exsurgit; et quae tenuis ab imis proficit, vastior ad summa succrescit. Quibus itaque alia arbusta nisi terrenis mentibus inveniuntur esse similia, inferius vasta, superius angusta? quia nimirum omnes hujus i dilectiones, in terrenis rebus sunt fortes, in coelestibus debiles: pro temporali gloria usque ad mortem desudare appetunt, et pro spe perpetua ne parum quidem in labore subsistunt: pro terrenis lucris quaslibet injurias tolerant, et pro coelesti mercede vel tenuissimas urefortes sunt, in oratione vero coram Domino vel unius horae momento lassantur. Saepe nuditatem, dejectionem, famem, pro acquirendis divitiis atque
Abbreviated transcription (Latin):
tis autẽ difficultatib scã eccłia. ad
fide statum uenit: & ꝓcollectione
plurimorũ. in eiusdẽ fide gła diu¬
tius stare concupiscit. Sic̃ palma
gͦ multiplicare se dies credidit: quȩ.
emergente subito demptationis ar¬
ticulo: pacis suȩ grãm. & tardȩ afide¬
lib adept̃a: & cicius ab infidelib
interceptã dolet. Nec immerito.
iustoꝵ uita. palmȩ comparatur:
quia scilicet palma inferr tactu
aspa ẽ: & qͣsi aridis corticib obuo¬
luta: suꝑius uͦ: & uisu & fructib pul¬
chra. Inferius. cortcum suarũ inuo¬
lutionib angustatur: s supiꝰ am¬
plitudine pulchrȩ uiriditatis expan¬
ditui: Sic quippe ẽ. electoꝵ uita:
despecta inferius. suꝑiꝰ pulchra.
Inima ista. qͣsi multis cortitib ob¬
uoluitur: dũ innumeris tribulati¬
onib angustatur: insũma uͦ illa.
qͣsi pulchrȩ uiriditatis foliis. am¬
plitudine retributionis expandi¬
tur. habet quidẽ aliud palma: qͦ.
cunctis arborum generib differt.

Expanded text:
em difficultatibus sancta Ecclesia ad fidei statum venit, et pro collectione plurimorum in ejusdem fidei gloria diutius stare concupiscit. Sicut palma ergo multiplicare se dies credidit, quae, emergente subitae tentationis articulo, pacis suae gratiam et tarde fidelibus adeptam, et citius ab infidelibus interceptam dolet. Nec immerito justorum vita palmae comparatur, quia scilicet palma inferius tactu aspera est, et quasi aridis corticibus obvoluta, superius vero et visu fructibus pulchra. Inferius corticum suarum involutionibus angustatur, sed superius amplitudine pulchrae viriditatis expanditur. Sic quippe est electorum vita despecta inferius, superius pulchra. In ima ista qvolvitur, dum innumeris tribulationibus angustatur, in summo vero illa quasi pulchrae viriditatis foliis amplitudine retributionis expanditur. Habet quidem cunctis arborum generibus differt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hoc loco. nidi nomine expri¬
mitur: ñ tranquilla quies fidei.
qua unusquisq infirmꝰ nutritur:
Multitudo qͥppe illa bonoꝵ. quȩ
ꝑsecutionũ temporib fuerit de¬
prehensa: nutrimentoꝵ suorũ
ces. quasi innido.sic inloco qͥe¬
ts explere se credidit. Nã nisi scã
eccłia infirmos quosq filios. nc̃
mnido pacis enutriret: psalmi¬
sta ñdiceret. Et enim passer inue
nit sibi domũ: & turtur nidũ sibi.
ubi reponat pullos suos.Iã qͥppe
domũ inuenit passer: qͥa ȩternũ
cȩli habitaculũ nr̃ redemptor in¬
trauit. Etturtur inuenit nidum:
qͥa sc̃a eccłia amore conditoris af¬
fect̾a. crebis gemitib utitur: & ue¬
lut nidum sibi. idest pacatissimã
fidei quietem construit: inqua
crescentes filios. qͣsi plumescenteᷤ
pullos. quousq: adsupiora uoleñ.
caritats gremio calefactos fouet.
Igitur. quia tunc erunt. qui pacis
tempore se adsupna migrare.id:
anido euolare crediderunt: eorũ
uox. beati iob. uoce p̃uenit᷑ cũ ait.

Expanded text:
Quid hoc loco per nidi nomen exprimitur, nisi tranquilla quies fidei, qua unusquisque infirmus nutritur? Multitudo quippe illa bonorum, quae persecutionum temporibus fuerit deprehensa, nutrimentorum suorum dies quasi in nido, sic in loco quietis, explere se credidit. Nam nisi sancta Ecclesia infirmos quosque filios nunc in nido pacis enutriret, Psalmista nit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suos. Jam quippe domum invenit passer, quia aeternum coeli habitaculum noster Redemptor intravit. Et turtur invenit nidum, quia sancta Ecclesia amore conditoris affecta, crebris gemitibus utitur, et velut nidum sibi, id est pacatissimam fidei quietem construit, in qua crescentes filios quasi plumescentes pullos, quousque ad superiora evolent, charitatis gremio calefactos fovet. Igitur quia tunc erunt qui pacis tempore se ad superna migrare, id est a nido evolare crediderunt, eorum vox beati Job voce praevenitur, cum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
peatus iob sollicitudinẽ gerens:
ait. Et̾causã quã nesciebã : diligen¬
tissimȩ inuestigabam. Quȩ scilicet
uerba. etiã ꝑuocẽ eccłiȩ: adinterp̃¬
tationẽ typicam possumꝰ non in¬
conuenienter referre. Ipsa qͥppeꝑ
electos suos cũmala carnaliũ iu¬
dicat. hoc qd nescit inuestigat:
quia mala quȩ nescit opando in¬
uestigat.ꝑiuchciũ corrigendo.
Scã itaq eccłia. cũ in iustoꝵ fuerit
adtempꝰ imꝓbitate compressa: re¬
miniscitur. cens. Causã quã ne¬
sciebã: diligentissimȩ inuestigabã.
Ac si aꝑte dicat. Mala quȩ melectis
meis agendo ñnouerã: ininiqͥs
hominib districte iudieando ple¬
ctebam. Etquia nunc uirtute pre¬
dicationis suȩ diabolum conterit:
atq de eius ore. uniuscusq quẽ
suscepit animã rapit: sequitur

Expanded text:
beatus Job sollicitudinem gerens, beatus Job sollicitudinem gerens, ait: Et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam. Quae scilicet verba etiam per vocem Ecclesiae ad interpretationem typicam possumus non inconvenienter referre. Ipsa quippe per electos suos cum mala carnalium judicat, hoc quod nescit investigat, quia mala quae nescit operando investigat per judicium corrigendo. Sancta itaque Ecclesia cum injustorum fuerit ad tempus improbitate compressa, reminiscitur dicens: Causam quam nesciebam diligentissime investigabam. Ac si aperte dicat: Mala quae in electis meis agendo non noveram, in iniquis hominibus districte judicando plectebam. Et quia nunc virtute praedicationis suae diabolum conterit, atque ex ejus ore uniuscujusque quem suscipit animam rapit, sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
bo utrum clamorẽ qͥuenit adme.
ope compleuerint: an ñ ẽ ita: ut
sciens.cur ante ꝓbationẽ. qͣsi dubi¬
tatꝰ: nͥ ut grauitatis nob̾ exemplũ
ꝓponat. ne mala hominũ ante
p̃sumamꝰ credere. quã ꝓbare: Ftec¬
ce panglos adcognoscenda mala
descendit: moxq facinorosos ꝑ¬
cutit: atq ille patiens: ille mits.
ille dequo scriptũ ẽ tu autẽ dñe¬
uirtutum. cũ tranquillitate iu¬
dicas: ille dequo rursum serp¬
tum ẽ dñs patiens ẽ redlitor
intanto crimine inuolutos in¬
ueniens.qͣsi patientiã pretermi¬
sit: & diẽ extremi iudcii expec¬
tare adiuindict̾am noluit᷑ sed eo
igne iuchciiante iudicii diem
preuenit.Ecce malum. & quasz
cum difficultate crechdit cũ au¬
duit: etcamen sine tarchitate ꝑ¬
cussit.cum uerum cognoscendo
reppit: ut uidelicet nobis daret
exemplũ.qđ maiora crimina. &
tardȩ credenda sunt. cũ audiunt᷑:
etcicius punienda sunt: cũ ueraci¬
ter agnoscunt᷑. Huiꝰ gͦ diligentiȩ

Expanded text:
bo utrum clamorem qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita, ut sciens, cur ante provocationem quasi dimittit, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, moxque facinorosos percutit, atque ille patiens, ille mitis, ille de quo scriptum est: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; ille de quo rursum scriptum est: Dominus patiens est redditor , in tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante judicii diem praevenit: et ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audivit, et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit; ut nobis videlicet daret exemplum quod majora crimina et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius punienda sunt cum veraciter agnoscuntur. Hujus ergo diligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ. qua etiã calciamus pedem:
minima ñdespexit: dicat. Et cau¬
cdum uideo: neadꝓferendam sen¬
tentiã unquã precipites eẽ debea¬
mus:. ne demere indiscussa iud¬
cemus:nequelibet mala audita
nos moueant: ne passim chict̾a. si¬
ne ꝓbatione credamus.qd ꝓfec¬
to ꝑpetrare ꝑtimescimꝰ: si auctoris
nr̃i subtilius facta pensem̃. Ipse
quippe.ut nos aprecipitata sen¬
tentiȩ ꝓlatione compesceret: cũ
omnia nuda &apta sint oculis
eius.mala tamen sodomȩ noluit
audita iudicare: qui ait. Clamor¬

Expanded text:
faciem, qua etiam calceamus pedem? faciem, qua etiam calceamus pedem? minima non despexit, dicat: dum video ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos mone probatione credamus? quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensamus. Ipse quippe ut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait: Desc
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorib qͥ aptȩ deseruant. de¬
sunt: debent. hi qͦ qͥ spiritalib
oonis pleni sunt. eorum in¬
firmitati condescendere: terre¬
nisq illoꝵ necessitatib. inqͣntũ
decenter ualent. caritatis con¬
descensione seruire. Nec tedere
animũ debet. si sensus eius con¬
templationi spintalium semꝑ
intentus. aliquando ꝓdispen¬
sandis reb minimis. qͣsi mino¬
ratus inflectitur: quando illud
uerbum. ꝑ qđ constat omnia
creata ut ꝓdesset hominib: as¬
sumpta humanitate. uoluit pau¬
lominus abangłis minorari Qd
gͦ mirũ. si homo ꝓpt̃ hominem se¬
aitrahit: dũ creator hominũ &
angłorum. formã hominis. ꝓpt̃
hominẽ suscepit:Nec tam̃ mino¬
ratur sensus cũ sic attrabit᷑: quia
tanto subtilius supiora penetrat:
quanto humilius ꝓamore condi¬
doris. nec inferiora contempnit.
Quid indignum nob̾ uel difficile
ẽ si supra infraq animũ ducimꝰ:
qͥeadem manu corpis lauamus

Expanded text:
exterioribus qui apte deserviant deexterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui spiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescendere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est, si supra infraque animum ducimus, qui eadem manu corporis lavamus
Abbreviated transcription (Latin):
ri ualeat. apuluere custoditur.
Pes uͦ. tunc suũ officium rectȩ ꝑa¬
git: cum suscipiendũ t̾rȩ pulue¬
rem ñrefugit. Quȩ tam̃ corporis
menbra. uicissim sib sua officia
imptiendo copulantur: ut pes
ocłis currat: & ocłs. pechi ꝓspiciat.
Sic itaq. sic scẽ ȩccłiȩ menbra de¬
bent. et officio ẽẽ distinct̾a: et cari¬
tate comuncta: ut summi uiri
eors uiam ꝓuideant qui inter¬
renis negotiis uacant᷑. Q tenꝰ uelut
adlum̃ ocłoꝵ. pes ambulet. de rursũ.
qͥcqͥd t̾rens negotiis implicati a¬
gunt᷑. Hoc admaioꝵ utilitatẽ refe¬
rant: ut pes. cuiꝰ uia ꝓspicit᷑ñ sib
tantũmͦ: s etiã ocłis gͣdiat᷑. Sũ itaq
sͥ inuicẽ alt̾na administ̃tione conue¬
niunt: miro mͦ agit᷑ ut qͥa electi qͥ
uicissim sibimet impendendo qͦd
ualent. faciunt: eoꝵ fiant oꝑa etiã
quȩ face̾ ipsi ñpossunt. S int̃ hȩc
sciendũ est: qͥa cũ ꝓrimoꝵ caufiˢ

Expanded text:
ri valeat, a pulvere custoditur. ri valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte peragit, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus pedi prospiciat.Sic itaque sic sanctae Ecclesiae membra debent et officio esse distincta, et charitate conjuncta, ut summi viri eorum viam provideant, qui in terrenis negotiis vacant, quatenus velut ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem referant, ut pes cujus via prospicitur, non sibi tantummodo, sed etiam oculis gradiatur. Dum itaque sibi invicem alterna administratione conveniunt, miro modo agitur, ut quia electi quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere ipsi non possunt. 45. Necsciendum est quia cum proximorum causis
Abbreviated transcription (Latin):
ñcoguntur inferiora bona dispo¬
nere: exerq ualeant bonis suꝑio¬
rib deseruire. S curandum ma
gnoꝑe ẽ: ut hi qui donis spiri¬
talib emicant. nequaqͣm ꝓparimoꝵ
infirmantum negocia funditus
deserant: sedhȩc. & aliis quib ch¬
gnum ẽ. tractanda committant.
Unde moyses qͦ. ad populum uiros
ꝓse septuaginta constituit: ut qͣn¬
to se abexteriorib causis absconde¬
ret: tanto ardentiꝰ interna pene¬
traret. Sicq fit: ut ec summi uirs
magis adspiritalia dona ꝓficiañ:
dũ eoꝵ mentem. res infimȩ non
conculcant: & rursum uiri inȩc¬
cłia ultimi. sine bono oꝑe non ui¬
uant: dum inreb exteriorib inue.¬
niunt recta quȩ agant. Scã qͥppe
ȩccłia sic consistit unitate fideliũ.
sic̃ corpꝰ nr̃m unitum ẽ. compage
menbroꝵ. Alia nanq sunt men¬
bra incorpore. quȩ intuendȩ luci
deseruiunt: alia. quȩ atactu t̾re.
minimȩ disiunguntur. Oculus
quippe. luc intendit᷑: & nececa¬

Expanded text:
non coguntur inferiora bona disponon coguntur inferiora bona disponere, exercitati valeant bonis superioribus deservire. gnopere est ut hi qui donis spiritalibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia funditus deserant, sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant. Unde Moyses quoque ac populum viros pro se septuaginta constituit, ut quanto se ab exterioribus causis absconderet, tanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut summi viri magis ad spiritalia dona proficiant, dum eorum mentes res infimae non conculcant; et rursum viri in Ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus inveniunt recta quae agant. Sancta quippe Ecclesia sic consistit unitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque sunt membra in corpore quae intuendae luci deserviunt, alia quae a terrae tactu minime disjunguntur. Oculus quippe luci intenditur, et ne caeca
Abbreviated transcription (Latin):
Ettamen paulus apłs dic̃ Con¬
temptibiles qui sunt in ecclesia:
illos constitiite adiudicandũ.
Auditores etenĩ suos aduirtutẽ
sapientiȩ. ad linguarum genera.
succendebat: icens. Emulamini
spiritalia: magis autem ut ꝓphe¬
deqs.S quia spiritalia dona non
caꝑent. siterrena eos negotia de¬
pressissent: longe ante premisit.
chieens. Contemptibiles qui suis
inȩccłia: illos constituite adiudi¬
candum. Ac si aꝑtȩ dicat. Qui mi¬
noris meriti sunt inȩccłia. et nul¬
lis magnoꝵ donoꝵ turtutib pol¬
lent: ipsi de t̾renis negotiis iudi¬
cent: quatinus ꝑqͦs magna neqͤ¬
unt bona: minora suppleantur:
Quos. & contemptibiles nominat:
ettam̃ sapientes uocat: cũ dcit.
qui possit iudicare int̾frẽm suũ:
Qua exre. quid colligit᷑: qͥ ut hi.
terrenas causas examinent. qui
exteriorum rerũ sapientiã ꝑce¬
perunt: Qui autẽ spiritalib do¬
nis ditati sunt: ꝓfecto derrenis ñ
debent negotiis implicari: utdũ

Expanded text:
Et tamen Paulus apostolus dicit: ConEt tamen Paulus apostolus dicit: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Auditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, dicens: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Ac si aperte dicat, qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, cum dicit: qui possit judicare 627 inter fratrem suum ? Qua ex re quid colligitur, nisi ut hi terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt? Qui autem spiritalibus donis ditati sunt, profecto terrenis non debent negotiis implicari, ut dum