comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quod uidelicet quinq ex hisqͥ po¬
siti sut ad dexteram partem tẽpli
& .y. ad sinistram: magis in eis qui¬
narii numeri sunt intuenda my¬
steria. Inutraq &enim parte
templi sunt positȩ bases luterũ:
ut utriq dei populo sacri fontis
gr̃a designaretur eẽ. pandenda.
ꝙ quinq sunt inutraq parte:
ut sicut in expositione maris
quod .s. cubitis altum ẽ. iam dixi¬
mus. demonstraretur typicȩ. uni¬
inuno mari.xii. bobus suꝑposito
unitas exprimitur baptismatis.
quȩ ꝑ apłos toto erat orbi p̃dican¬
da: ita etiam ꝑduos ordines lute¬
rum mysticȩ oftenditur. quia gen¬
tilitas cum uidea inunum fidei
consortium ꝑ baptismatis erat
undam colligenda. Quod autẽ
quatuor cubitorum longitudinis.
& quatitor cubitorum latitudinᷤ.
& trium cubitoꝵ altitudinis.
bases singulȩ fuere. facile intellec¬
tu ẽ. Longitudo &enim ad pati¬
entiam longanumitatis : latitudo
ad dilatationem dilectionis. altitu¬

Expanded text:
est, quod videlicet quinque ex his poest, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templiet quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt positae bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur esse pandenda. Et quinque sunt in utraque parte sicut in expositione maris, quod quinque cubitis altum est, jam diximus demonstraretur typice, uniin uno mari duodecim bobus superposito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbi praedicanda, ita etiam per duos ordines luterum mystice ostenditur quia gentilitas cum Judaea in unum fidei consortium per baptismatis erat undam colligenda. Quod autem quatuor cubitorum longitudinis, et quatuor cubitorum latitudinis, et trium cubitorum altitudinis, bases singulae fuere, facile intellectu est. Longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ portandis erant luteribus
prȩparate. quomodo ipsi luteres
e& lauachri spiritalis cuius&
mare typum gerebant. Si quidẽ
& uerba dierum narrant qd om̃ia
in eis quȩ holo caustum offeren¬
da erant lauabantur. Holocau¬
stum autem domini generaliter
omis electorum multitudo potest
intelligi: quȩ uixta uocem prȩ¬
cursoris baptizata ẽ. ab ipsoin
spũ scõ & igni. Sicut ergo sacerdo
tes qui inmari lauabant᷑. formã
expͥmunt eorum qͥ ꝑbaptisina
efficiuntur summi consortes
sacerdotii. quod ẽ. in dnõ iħu
dem figuram aptissime p̃tendunt
qui post ablutionem baptisini gra-¬
tia scĩ spc̃ implentur. Lauatur
namq inlutere ostia: cum quis
sidelium aqua baptismi ꝑfundi¬
tur. Offertur uͦ in holocaustum:
cum ꝑ impositionem manus epĩ do
portandos luteres .x. sunt bases
facte. poterat ita my stycȩ inter¬
prȩtari. quia mynistri lauacri
uitalis ad ȩt̾nę̧ gaudia beatitudiniᷤ
quȩ denario solent numero figu

Expanded text:
quae portandis erant luteribus quae portandis erant luteribus praeparatae, quomodo ipsi luteres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare typum gerebant. Siquidem et Verba dierum narrant, omnia in eis quae in holocaustum oblaturi erant lavabant: holocaustum autem Domini generaliter omnis electorum multitudo potest intelligi, quae juxta vocem praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igni. Sicut ergo sacerdtes, qui in mari lavabantur, formam exprimunt eorum qui per baptisma efficiuntur summi consortes sacerdotii, quod est in Domino Jea eorumdem figuram aptissime praetendunt, cum post ablutionem baptismi gratia Spiritus sancti implentur. Lavatur namque in lutere hostia, cum quis fidelium aqua baptismi perfunditur. Offertur vero in holocaustum, cum per impositionem manus episcopiportandos luteres decem sunt bases factae, potest ita mystice interpretari quia ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis, quae denario solen
Abbreviated transcription (Latin):
tres. Ipsa ẽ. & ephi. quod illi epha
nuncupant. Sed ephi ad mensu¬
ram ꝑtinet uariarum frugum.
tritici. ordei. legiminum: batus
uero ẽ. inspecieb liquidis. uino.
oleo. aqͣ. Itaq batꝰ quia certe nor¬
ma m̃sure ẽ. oꝑa designat ȩqͥta¬
tis & iusticiȩ: quib hi qͥ inremissi¬
onem peccatorum baptirantur
necesse habent institui. Batos
quippe nulle capiebat mare: cũ
a qua baptismatis plebem uidȩo¬
rum abluens. ad regnum cȩleste
transmisit. Recipiebat & alis
mille: cumetiam turbas nationũ
codem fonte renatas & oꝑib iusti¬
ce reconfirmatas. eiusdem reg¬
niphennis fecit ẽẽ. participes.
Et fecit
bases .x. ereas quattuor cubi¬
torum longitudinis bases
singulas &. iiiͬi. cubitorum latitu¬
dimis. ꝙ trium cubitorum altitu
ainis Multiphariȩ & multimo¬
dis una eademq nrẽ salutis sa-¬
cramenta. prefigurantur. Nam
boues mare portantes designati
sunt: designantur etiam ꝑbases

Expanded text:
tres. Ipsa est ephi, quod illi epha tres. Ipsa est ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque Batus, quia certae norma mensurae est, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi, qui in remissionem peccatorum baptizantur, necesse habent institui. Batos quippe mille capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Judaeorum abluens, ad regnum coeleste transmisit. Recipiebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas et operibus justitiae confirmatas ejusdem regni perennis fecit esse participes. « Et fecit bases decem, quatuor cubitorum longitudinis bases singulas, et quatuor cubitorum latitudinia. Multifarie et multis modis, una eademque nostrae salutis sacramenta praefigurantur. Namqboves mare portantes designati sunt, designantur etiam per bases
Abbreviated transcription (Latin):
nisi harum firma certitudo uir¬
tutum mentẽ accipientium si¬
mul & oꝑa confirmet. Labiũq
eiꝰ qͣsi labium calicis & folium re¬
pandi lilii. Perlabium quippe cali¬
cis gustus dominicȩ passionis: ꝑsol¬
um repandi lilii patefacta claritaᷤ
resurrectionis ipsuis exprimitur.
Quo milia batos capiebat. Millena¬
rius namq numerꝰ ꝓsignificatione
ꝑfectionis solet poni inscripturis.
quia nimirum denarius numerus
quadratum solidũ fac̃. Decem quip¬
pe decies ducta: centum faciunt.
Quȩ uidelicet figura iam quadrata.
sed ad huc plana ẽ: uerũ ut in altitu¬
dine surgat & solida efficiatur. mus
ꝓfecto numero stabilis & insupera¬
bilis & uelut conquadrata uistoꝵ
conscientia de signatur. Qcumq
enum ueteris quadratum: stabit.
Sic & animus elecꝰtorum nullo temp¬
tationum occursu nouit a statu sue
rectitudinis unclinari. Batus autẽ.
hȩbreorum mensura. ẽ: quam ipsi
bath nomuiant. Habetis modios

Expanded text:
nisi harum firma certitudo virnisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium simul et opera confirmet « Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis gustus Dominicae passionis, per folium repandi lilii patefacta claritas resurrectionis ipsius exprimitur. « Duo millia batos capiebat, etc. » Millenarius namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia nimirum denarium numerum quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducta centum faciunt: quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena non est. Verum ut in altitudinem surgat, et solida efficiatur, multperfecto numero stabilis et insuperabilis et velut conquadrata justorum conscientia designatur; quocunque enim verteris quadratum, stabit. Sic et animus electorum nullo tentationum occursu novit a statu suae certitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi Bath nominant, habens modios
Abbreviated transcription (Latin):
uersis quadrati orbis partibus fi¬
dem prȩdicant sc̃ẽ trinitatis. Quo¬
rum posteriora uniuersa in trin¬
secus latitabant. Intrinsecus nã¬
q latitant uniuersa boum poste¬
riora. quia qua mercede scĩ p̃di¬
catores imꝑpetuum donentur.
interni arbitris examine iamdis-¬
positum ẽ: s nobis quiad huc
foris sumus manet omnimodis oc¬
cultum. Quib tam̃ hoc eẽ. oc¬
cultum nullatenus potest. qd
omĩs qui lauacrum baptismi ad sa¬
lutem accipit. & ad uitã: fidẽ. spẽ.
& caritatem debet habere. nec
sine his tͥb uirtutib qͥsq aliqͥd
iam operari. neq intrare ad uitã¬
urtam ualet. Unde recte sub¬
iungitur. Grossitudo autem
luteris trium unctiarumerat.
Grossitudo autem luteris mma¬
re: firmitas ẽ. urtutis in baptis¬
mo. Qtrium unctiarum ẽ. hȩc
grossitudo: dum robore fidei spei
& dilectionis ꝑceptio baptismi
cominunitur. Neq aliter ꝓficu¬
um. eẽ. accipientib ostenditur:

Expanded text:
versis quadrati orbis partibus fiversis quadrati orbis partibus fidem praedicant sanctae Trinitatis. « Quorum posteriora universa intrinsecus latitabant. » Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad vitam valet. Unde recte sequitur: « Crassitudo autem luteris trium unciarum erat. » Crassitudo etenim luteris in mari, firmitas est virtutis in baptismo. Et trium unciarum est haec crassitudo, dum robore fidei, spei et dilectionis, praeceptio baptismi communitur, neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
relatione. quia uas erat inmodũ
fialȩ repandum ac diffusum. quia
xxx. cubitis circuitus quos habebat
inlabio usq ad.x. est cubitos coar¬
tatum. Sculptura aũ histriata
ẽ: quȩ hystorias rerum aliquas imi-¬
tatur. Unde recte ꝑ sculpturas
hẏstriatas quib mare circiunda¬
batur. exempla sunt priorum
temporum designata. quȩ neces¬
se ẽ. nos sollerter intueri: ut
placuerunt abinitio. qua obsti¬
natione inscelerib ꝑdurarint.
quanta infelicitate obscelera
perierunt reꝓbi. Et stabat su¬
perduodecim boues e quib tres
respiciebant adaquilonem. &
tres adoccidentem. & tres ad me¬
ridiem. & tresadorientem. Quo¬
ꝙ om̃s qui uice eorum regendã
in xp̃o susceꝑunt ȩccłiam scãm.
Qui nimirum boues. mare sibi
suꝑ impositum portant: cum
tum sibi ȩuangelizandi officium ꝓ¬
ꝓmpta implere de uotione sataguni.
Tres adaquilonem. & tres ad occi-¬
dentem. tres admeridiem. & tres
ad orientem respiciunt: cum inumi¬

Expanded text:
relatione quia vas erat in modum relatione quia vas erat in modum phialae repandum ac diffusum, quod a triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem est cubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum designata; quae necesse est nos solerter intueri, ut placuerint Deo ab initio; qua obstinatione in sceleribus perdurarint, quanta infelicitate ob scelera perierint reprobi. « Et stabat super duodecim boves: e quibus tres respiciebant ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem. » Duoet omnes qui vice eorum regendam in Christo susceperunt Ecclesiam sanctam. Qui nimirum boves mare sibi super impositum portant, cum tum sibi evangelizandi officium prompta implere devotione satagunt. Tresque ad Aquilonem, et tres ad Occidentem, et tres ad Meridiem, et tres ad Orientem respiciunt, cum in uni
Abbreviated transcription (Latin):
bonis studuerit insistere oꝑibus.
Alioquin diabolus qui exierat
de homine si hunc a bonis actib
uiderit uacare: multiplicius re¬
dit. facitq noiussima hominis
illius peiora pͥorib Unde aꝑte
subditur. Et resticula. xxx.
cubitorum cingebat illud ꝑcircui¬
tum. Per resticulam namq dis¬
ciplina preceptorum cȩlestium qͦ
a nr̃is uoluptatib religamur
potest aꝑte signari. scriptura di¬
cente. quia funiculus triplex
difficile rumpitur: quia nimirũ
obseruatio mandatorum dĩ quȩ
incordib electorum fide ꝙ spe
& dilectione suꝑnȩ retͥbutionis fir¬
mata ẽ. nullo temporalium rerũ
potest obstaculo dissolui. Et sculp¬
tura fubter labium circuibat il¬
lud decem cubitis ambiens mare:
duo ordines sculpturarum hystri¬
atarum erant fusiles. Cum prȩ¬
dictum sit supra quod resticula.
.xxx. cubitorum mare circiierit.
& nunc additur quod sculptura
hoc subter labium posita decem
cubitis ambierit: patet ex utraq

Expanded text:
bonis studuerit insistere operibus. bonis studuerit insistere operibus. Alioquin diabolus, qui exierat de homine si hunc a bobis vacare actibus viderit, multiplicius redit, facitque « novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur. « Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum, etc. » Per resticulam namque disciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluntatibus religamur, potest apte signari, Scriptura dicente: « Quia funiculus triplex difficile rumpitur . » Quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fide, spe et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. « Et sculptura subter labium circumibat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. » Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum mare circumierit, et nunc addatur, quod sculptura haec subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. designatur: cum. eẽ.
.x. cubitorum a labio usq ad labi¬
um ꝑhibetur. Decem namq p̃cep¬
tis in lege dominus omĩa quȩ facẽ¬
re debemus exp̃ssit. denario eq̃
mercedẽ benefactorum signaust.
cum hunc inuinea laborantibus
aandum. eẽ. p̃dixit. Erat gͦ mare
x. cubitorum a labio usq adlabiũ.
quia a primo baptizato in nomine
ħu xp̃i usq ad ultimum qui infine
seculi crediturus & baptizandus ẽ.
omnis fidelium chorus. unam eandẽ¬
q uiam ueritatis ingredi. & cõmui¬
nem debet a domino coronam spe¬
rare iusticiȩ. Rotundum erat in
circuitu: ut orbis uniuersus ingi¬
ro lauacro uitȩ a sorde peccator
designaretur eẽ. mundandꝰ. De qͦ
bene subditur .u. cubitorum alti¬
tudo eius: quia nimirum quicquid
uisu. quicquid auditu. qͥcqͥd olfactu.
quicquid gustu. quicquid tactu de¬
linquimus. totum hoc nob̾ grã dei
ꝑ ablutionẽ uiuifici fontis relaxat.
S ñ sufficit. prȩteritorum remissio
peccatorum: si non quisq deinceps

Expanded text:
sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario aeque mercedem bene factorum significavit, cum hunc in vincula laborantibus dandum esse praedixit . « Erat ergo mdecem cubitorum a labio usque ad labium, » quia a primo baptizato in nomine Jesu Christi, usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus, unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur: « Quinque cubitorum altitudo ejus. » Quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
re fusile .x. cubitorum a labio usq
ad labium rotundum in circuitu.
Mare hoc fusile: insiguram lauachti
salutaris quo inremissionem pecra¬
torum emundamur factum est.
Namq sacerdotes in eo lauaban¬
tur:ut uerba dierum aperte te¬
stantur. Sacerdotes autem con¬
stat om̃s electos tipice inscriptu¬
ris uocari: eo quod sut membra
summi sacerdotis domini nr̃i iħu
xp̃i. Et recte huic uasi scriptu¬
ra maris nom̃ indidit. in memori¬
am uidelicet maris rubri. inquo
prius ꝑextinctionẽ ȩgẏptiorum
& populi dei liberationem. bap¬
tismi forma prȩcessit: exponen¬
te apło ac dicente. Qm̃ patres
nr̃i om̃s subnube fuerunt. & om̃s
mare tͣnsierunt. & om̃s in moy se
baptizati sunt. innube & nma

Expanded text:
re fusile decem cubitorum, a labio usque re fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium, rotundum in circuitu, etc. » Mare hoc fusile in figuram lavacri Salvatoris, quo in remissionem peccatorum emundamur, factum est. Namque sacerdotes in eo lavabantur, ut Verba Dierum aperte testantur . Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint membra summi Sacerdotis, Domini nostri Jesu Christi. Et recte huic vasi Scriptura maris nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit, exponente Apostolo ac dicente: « Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes transierunt mare, et omnes in Moyse bapt
Abbreviated transcription (Latin):
erȩx it columpnam scd̃am: & uoca¬
uit nomen eius booz: Hoc est in
robore. Dextra columpna ut supͣ
docꝰtorum: qui primitiuam inihe¬
rosolima instituerunt ȩccłiam:
secunda. eorum qui ad predican¬
dum gentib destinati sunt. Uel
certe dextra columpna eos signi¬
ficat: qui uenturum incarne
dominum ꝓpħando predixerañ:
scda illos qui hunc iam uenissȩ.
& mundum suo sanguine rede¬
misse testantur. & apte simili
sebantur: cum una firmit as
altera inrobore dicta ẽ. ut una¬
fidei & oꝑis fortitudo cunctis in¬
eẽ. doctorib monstraretur nr̃i¬
q temporis inercia tacite no¬
taretur: ubi se non nulli doc¬
tores sacerdotes. & columpnas
domus dei uidiatq appellari
uolunt: cum nichil inse ꝓrsus
firme fidĩ ad contempnendas
seculi pompas ac desideranda bo¬
ua inuisibilia nicħ habeant ro-¬
boris ad corrigendos: nil industriȩ
saltem ad intelligendos eoꝵ qͥb p̃¬
lati sunt errores. Fecit quoq ma¬

Expanded text:
erexit columnam secundam et vocaerexit columnam secundam et vocavit nomen ejus Booz, » hoc est in robore. Dextra columna, ut supradoctorum, qui primitivam in Hierosolyma instituerunt Ecclesiam. Secunda eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextra columna eos significat, qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant. Secunda illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili sebantur columnae, cum una, firmitas: altera in robore, dicta efidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia tacite notaretur, ubi se nonnulli doctores, sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda bona invisibilia, nil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelligendos eorum quibus praelati sunt errores. « Fecit quoque ma
Abbreviated transcription (Latin):
re delectat: illam regni ꝑhen¬
nis sublimitatem potest non
in congruȩ designare. quam nec
ocłs uidit. nec auris audiuit. nec
incor hominis ascendit: quȩ pre¬
parauit ds̃ diligentib sẽ. Uerũ¬
quia eadem suꝑnorum societas
cuuum utriusq populi fidelib
tribuitur: recte subiungitur.
Malo granatorum autem ducenti
ordines erant incircuitu capitel¬
li sccłi. Diximus enim malogra¬
nata ueltotius scẽ eccłiȩ. uel
singulorum quorumq fideliũ
typum tenere. Centenarius
uͦ numerus qui ad dexteram
in ȩt̃nȩ beatitudinis figura poni
consueuit. Dupplicatur autem hic
numerus malogranatorum incir¬
cuitu capitelli secundi: ut insinu¬
etur mysticȩ. quod utriusq testa¬
menti populus adunandus in xp̃o.
atq ad ȩt̃ne uitȩ sit intro ducen¬
duscoronam. Et statuit duasco¬
lumpnas in porticu templi. Cumq
statusset columpnam dexteram.
uocauit eam nomine iachim:quȩ
interprȩtatur firmitas. Similit̃

Expanded text:
re delectat, illa regni perenre delectat, illa regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam « nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . quia eadem supernorum societas civium utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur. « Malogranatorum autem ducenti ordines erant, in circuitu capitelli secundi. » Diximus enim malogranata, vel totius sanctae Ecclesiae, vel singulorum quorumque fidelium typum tenere. Centenarius vero numerus, qui ad dexteram in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice, quod utriusque testamenti populus adunandus in Christo, atque ad aeternae vitae sit introducendus coronam. « Et statuit duas columnas in porticu templi. Cumque statuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Joachim, » quae interpretatur firmitas. « Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
Constat autemabsq ulla ꝓrsus du¬
bietate: quia columpna ꝙͣ. .xii. cu¬
bitorum restis ambiebat .iiii. cubi¬
tos habebat grossitudinis. Omĩs
enim circulus quantum ht̃ spacii
indiametro: tantum ht̃ ter ingyro.
Deniq mare eneum qr diametrũ
habebat .x. cubitoꝵ ut insequen¬
tib legitur: consequenter habebat
siue latitudinem seu designet al¬
titudinem nichilominꝰ ratio figu¬
re ꝑspicua ẽ: quia non nisi per
ȩuangelium ex optatissima illa
mundo uox insonuit. Pȩniten¬
tiam agite apꝓpinqͣbit enun
regnum cęlorum. Quod uͦ seq̃r.¬
&rursum alia caprtella insum-¬
mensuram columpnȩ erant tan¬
tȩ amplitudinis quantȩ erat &
columpna. cuiustam̃ altitudo quan¬
ta fuerit minime narratur. Hȩc
autem capitella qualiacumq
& quanta cumq fuerint. non
enim mensuram eoꝵ aꝑte scͥptu¬
ra designat: more liliorum ui¬
dentur. ẽẽ. ad posita. De quoꝵ
factura. si quid mysticum inqͥre¬

Expanded text:
Constat autem absque ulla prorsus duConstat autem absque ulla prorsus dubietate quod columna, quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat grossitudinis. Omnis enim circulus quantum spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum quia diametrum habebat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequenter habebat sive latitudinem, seu designet altitudinem, nihilominus ratio figurae perspicua est, quia non nisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonuit: « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Quod verrursum alia capitella in summensuram columnae tantae amplitudinis quanta erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit minime narratur. Haec autem capitella qualiacunque et quantacunque fuerit non enim mensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse apposita. De quorum factura si quid mysticum inquire
Abbreviated transcription (Latin):
scientes inquit quia tribulatio
pacientiam operatur. patientia
autem ꝓbationem: ꝓbatio uero
spem. C apitella autem quȩ erars
suꝑ capita columnarum. quasi
oꝑe lilii fabricata erant inporticu
ii. cubitorum. Quid enim ꝑlilia.
nisi suꝑnȩ claritas patͥȩ. atq ĩmor¬
talitatis fiorib redolens paradisi
aesignatur amenitasꝰ Quid per
iiii. cubitos. nisi euangelicꝰ sermo.
qui introitum nob̃ ȩt̃nȩ illius bea¬
titudinis ꝓmittit. & iter qͦ ad hanc
ꝑueniatur ostendit. Cum gͦ scĩ
doctores ꝓmissa nob̾ limina regni
cȩlestis. in .iiii. scĩ euangelii li¬
bris ostendunt: quasi capita co¬
lumpnarũ opꝰ in se lilii .iiii. cubi¬
torum exhibent. Ubi notandũ
iuxta litteram. quia cum opꝰ lilii
incapitellis . iiͦiͦi. cubitoꝵ eẽ. memo¬
ratur. neq additur latitudinis
aut altitudinis. lectoris utiq iudi¬
cio utrum mnaltitudine anin lati¬
tudine intelligi debeat. relictũ ẽ.

Expanded text:
Scientes, inquit, quia tribulatio Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem . » « Capitella autem, quae erant super capita columnarum, quasi opere lilii fabricata erant, in porticu quatuor cubitorum. » Quid enim per lilia, nisi supernae claritas patriae atque immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui introitum nobis aeternae illius beatitudinis promittit, et iter quo ad hanc perveniatur ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum, opus in se lilii quatuor cubitorum exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, neque additur, latitudinis, aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
logranatis erant ingyro circumda¬
ta : quia doctores scõs necesse ẽ. pͥoꝵ
uitam fidelium ad memoriam re-¬
uocare.eorumq semꝑ exemplis
actus suos ac sermones omĩ ex par¬
te cõmunire. ne si forte aliter quã
illorum ht̃ regula uixerint aut do¬
cuerinterrent. Cum uero dictum
sit de reciaculis ut tegerent capi¬
tella quȩ erant suꝑ fummitatem
malogranatoꝵ: uidet᷑. iuxta ordinẽ
oꝑis ipsius quia malogranata fue¬
rint facta incircurtu capitellorum
a parte inferiori. atq eisdem malo¬
granatis orirentur reciacula. qͥb
capitella ex parte aliqua tegerent᷑.
Patetq figura my sterii. quare re¬
ciacula suꝑ summitatem fuerit
malogranatorum ad nexa: quȩ ad unã
pene significationẽ siue ꝑsonarum
seu uirtutum ꝑtinent spũalium.
Scimus enim uirtutes de uirtutib
nasci. & scõs ambulare de uirtute
inuirtutem: donec uideatur dĩ de¬
orum insyon. Qu a uirtute. nusle
potest maior dicĩ UInde & apłs.

Expanded text:
logranatis erant in gyro circumdalogranatis erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est priorum vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque semper exemplis actus suos ac sermones omni ex parte communire, ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella, quae erant super summitatem malogranatorum, videtur juxta ordinem operis ipsius quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patetque figura mysterii, quare retiacula super summitatem fuerint malogranatorum adnexa, quae ad unam pene significationem sive personarum seu virtutum pertinent spiritalium. Scimus enim virtutes de virtutibus nasci, et sanctos ambulare « de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion ; » qua virtute nulla potest major adiri. Unde et Apostolus: «
Abbreviated transcription (Latin):
pitella & enim uolumina diui-¬
norum eloquiorum: retiacula
sunt uincula mutuȩ dilectionis.
Et reciacłis deguntur capitella:
cum sacra eloquia ut ita dixerĩ.
dono caritatis undiq ꝓbantur
ẽt̃. uestita. Nam & in eisquȩ in
scripturis non intelligimus. ca¬
ritas latet: & in eis quȩ intelligi¬
mus caritas late patet. Bene
autem de eisdem retiaculis siue
capitellis adiungitur: quȩ erant
suꝑ summitatem malogͣnators.
Malogranata namq quoꝵ nat᷑a
ẽ. uno foris corticȩ multa interiꝰ
granata. circunidare: aptx in
figura scẽ ponuntur eccłiȩ: que
catholico unius fidĩ munimine
innumera electorum agmina solet
includere. Potest autem & uniꝰ¬
cuiusq iusti uitam moresq desig¬
nare: qui uelut plurima grana
uno cortice circumplectens. multa
cogitationum uirtutumq spũali¬
um insignia ne forte defluant. fir¬
ma. fidei & humilitatis curat
uallare custodia. & apto ꝓrsus
mẏsterio capita colum pnarum ma¬

Expanded text:
pitella enim volumina divipitella enim volumina divinorum eloquiorum retiacula sunt vincula mutuae dilectionis; et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia ut ita dixerim dono charitatis undique probantur esse vestita. Nam et in eis quae in Scripturis non intelligimus charitas latet, et in eis quae intelligimus charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: « Quae erant super summitatem malogranatorum. » Malogranata namque quorum natura est uno foris cortice multa interius grana circumdare apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine innumera electorum agmina solet includere. Potest autem et unusquisque justi vitam moresque designare, qui, velut plurima uno cortice grana, circumplectens multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis curat vallare custodia. Et apto prorsus mysterio capita columnarum ma
Abbreviated transcription (Latin):
suum retiacula erant incapitel¬
lo utroq: quia patres utriusq te¬
stamenti ꝑ grãm unius eiusdem¬
q sp̃c septiformis. ut eẽnt. electi
acceperunt. Et fecit colump¬
nas & duos ordines ꝑcircuitum
reciaculorum singuloꝵ. ut te¬
gerent capitella. Ouo quidem
ordines erant retiaculorum in¬
gyro capitelli. sed uterq ordo sep¬
templiciuersuum numero curre¬
bat: donec circumacto capitello
rursum insemet ipsum quasi cir-¬
culo facto rediret. Nec figura sacra¬
menti in abscondito ẽ. quare duo
ordines sint reciaculorum eiꝰ: cum
constet geminȩ discretionis. ẽẽ. uir¬
tutem dilectionis. quod uidelicet
deum ex toto corde. tota anima.
nos ipsos amare precipimur.
Sed uterq ordo ille. uii. ht̃ uersu¬
um retiacula: quia nec deusab
ꝓximus. Facta sunt autem recia¬
cula hȩc: ut tegerent capitellah
quia omnis scripturȩ sc̃e pagina
cum recꝰte intelligitur. grãm per
omĩa caritatis sonat ac pacis. Ca¬

Expanded text:
rsuum retiacula erant in capitelrsuum retiacula erant in capitello utroque, quia patres utriusque testamenti per gratiam unius ejusdemque spiritus septiformis, ut essent electi, acceperunt. « Et fecit columnas et duos ordines per circuitum retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella. » Duo quidem ordines erant retiaculorum ingyro capitelli, sed uterque ordo septemplici versuum numero currebat, donec, circumacto capitello, rursum in se ipsum, quasi circulo facto, rediret. Nec figura sacramenti in abscondito est, quare duo ordines sint retiaculorum, cum constet geminae discretionis esse virtutem dilectionis, quando videlicet Deum ex toto corde, tota anima, nos ipsos, amare praecipimur. Sed uterque ordo ille septem habet versuum retiacula, quia nec Deus abproximus. Facta sunt autem retiacula haec, ut tegerent capitella, quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis. circumamicta uarietate
diuersorum charismatum. Uel cer¬
te multiplȩx contextio cathenaꝵ
& retis expansio. multi farias electoꝵ.
ꝑ sonas insimiat. Quȩ cum u̾bis
scõrum p̃dicatorum fidelit̃ abscul¬
tando atq obȩdiendo ad herent :
quasi columpnarum capitib suꝑ
conex ionis cunctis aspecꝰtantib
prebent. Septena uersuum
retiaciacula incapitello uno:
& septena retiacula incapitello
altero. Septenario namq nume¬
ro spc̃ sc̃ĩ solet gr̃ã designari: io¬
hanne attestante inapocalipsi.
qui cum uidisse sediceret agnum
habentem cornua septem & ocłos
septem: mox exponendo subiunx̃.
qui sunt septem spc̃ dei missi in
uniuersam t̾ram. Quod ꝓpħa
ysaias aꝑtius explicat: cum de
nascituro incarne dnõ loquens.
& requiescet inquit suꝑ eum spc̃¬
dnĩ. spc̃ sapientiȩ. & intellectus.
spc̃ consilii. & fortitudinis. spc̃ sci¬
entie. & pietatis: & replebit eũ
sp̃c timoris dnĩ. Septena ergo u̾¬

Expanded text:
lectionis, circumamicta varietate lectionis, circumamicta varietate diversorum charismatum. Vel certe multiplex contextio catenarum, et retis expansio, multifarias electorum personas insinuat: quae cum verbis sanctorum praedicatorum fideliter auscultando atque obediendo adhaerent, quasi columnarum capitibus supculum suae connexionis cunctis aspectantibus praebent. « Septena versuum retiacula in capitello uno, et septena retiacula in capitello altero. » Septenario namque numero Spiritus sancti solet gratia designari, Joanne attestante in Apocalypsi , qui cum vidisse se diceret agnum habentem cornua septem et oculos septem, mox exponendo subjunxit, qui sunt septem spiritus Dei missi in universam terram. Quod propheta Isaias apertius explicat, cum de nascituro in carne Domino loquens: « Et requiescet inquit super eum spntellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini . » Septena ergo ve
Abbreviated transcription (Latin):
hiscapitib erant suꝑposita. duo
sunt testamenta: quorum medi¬
tationiatq obseruantiȩ. doctores
scĩtoto & animo subduntur & cor¬
pore. Unde bene utrumq capitel¬
lum .u. cubitos habebat altitudi¬
nis: quia nimirum quinq libris
scriptura mos saicȩ logis comprȩ¬
hensa ẽ: &.u. etiam scłi ȩtat̾es
tota ueteris instrumenti series cõ¬
plexa ẽ. Nouum uͦ testamentũ
nonalia nob̾ aliqua prȩdicat: quã
quȩ moy ses prȩdicanda ꝑ hoc. eẽ.
dum retis & cathenarum sibi in ui¬
cem miro oꝑe contextarum. utrũq
libro paralipomenon ita scriptum
ẽ. Nec non & quasi catenulas
inretiaculo: & suꝑ posuit eas ca¬
pitib columpnarum. Species nã¬
q catenarum & similitudo retis
incapitellis. uarietas ẽ. uirtu¬
tum spiritualium inscĩs: de qua
domino cantat᷑ in psalmis. Astitit
regina a dextris tuis inuestitu
de aurato circumamicꝰta uarie¬
tate. hoc ẽ. inuestitu fulgidȩ di¬

Expanded text:
his capitibus erant superposita, duo his capitibus erant superposita, duo sunt testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores sancti toto et animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis, quia nimirum quinque libris Scriptura Mosaicae legis comprehensa est. Quinque etiam saeculi aetates tota Veteris Testamenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Moyses praedicanda per hoc esse dum retis, et catenarum sibi invicem miro opere contextarum, utrumquelibro Paralipomenon ita scriptum est: Nec non et quasi catenulas in oraculo et superposuit eas capitibus columnarum . Species namque catenarum, simin capitellis, varietas est virtutum spiritualium in sanctis: de qua Domino cantatur in Psalmis: « Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato, circumamicta varietate : » hoc est, in vestitu fulgidae di
Abbreviated transcription (Latin):
columpnam utramq: cum quisq
doctor siue iudȩis siue gentibus
p̃dicare missus. ea tantum facere
curat ac docere. quȩ scã ꝑ apłos
accepit ac didicit ȩccłia. Namsi
quis aliter uiuere siue p̃dicare uo¬
luerit. & uel apłica decreta sꝑue¬
re. uel ꝓsuo libitu noua quȩ libet
statuere maluerit: non est talis co¬
lumpna templo dei apta. quia dũ
apłica statuta sequi contempnit.
quasi uel ȩxilitate inerciȩ suȩ. uel.
elationis tumide grossitudine.xii.
cubitorum lineȩ ñ conuenit. Quo
quoq capitella fecit : quȩ pone-¬
rentur suꝑ capita columpnarũ
fusilia ex er̃e. Quinq cubitorum
altitudinis capitellum unum: &.
S. cubitorum altitudinis capitel¬
lumalterum. Capita & enim co¬
lumpnarum hoc ẽ. suꝑna parsea¬
rum. prȩcordia sunt fidelium doc¬
torum: quorum deo deuotis cogi¬
tationib sicut capite membra. ita
ipsorum omnia & oꝑa dirigunt᷑
& uerba Duo autem capitella quȩ

Expanded text:
columnam utramque, cum quisque columnam utramque, cum quisque doctor, sive Judaeis seu gentilibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere, quae per apostolos accepit ac didicit Ecclesia. Nam si quis aliter vivere, sive praedicare voluerit, et vel apostolica decreta spernere, vel pro suo libito nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta: quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae, vel elationis vitio, de grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. « Duo quoque capitella fecit, qua ponerentur super capita columnarum fusilia ex aere, quinque cubitorum altitudinis capitellum unum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum, etc. » Capita etenim columnarum, hoc est suprema pars earum, praecordia sunt fidelium doctorum, quorum Deo devotis cogitationibus, sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae
Abbreviated transcription (Latin):
gelii uenerit. habeat paratos eos
qui sibi iter salutis & uerbo de¬
monstrent & exemplo. Uel certe
quia de eisdem columpnis in li¬
bro paralipomenon ita scriptũ
ẽ. ipsasq columpnas posuit in
uestibulo templi unam a dextͥs
mentis habendum. eẽ. doceant.
Notandum sane in hac sententia
paralipomenon quam posui. qd̃
ea porticus templi etiam uesti
dotes. int̾ porticum & altare de¬
bet intelligi. Bene autẽ utͣꝙ colup
&. uiii. faciunt. Tria uero ad fidẽ
ad oꝑationem. quod in eo dierũ
numero mundus sit factꝰ : luce
clarius ẽ. & tria ꝑsex multipli¬
cantur: cum iustus ex fide uiuit.
cognitionemq piȩ credulitatis
exsecutione bone actionis accu¬
prȩdicator quisq egregius. palam
cunctis insinuat. non insiꝑ fidem
& oꝑa iusticiȩ nos ad suꝑnȩ gaudia
uitȩ posse ꝑuenire. Et linea
cubitorum . xii. ambiebat colump¬
.xii. norma ẽ. apostolice instituti¬
onis. Quȩ nimirum linea ambit

Expanded text:
gelii venerit, habeat paratos eos gelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo. Vel certe, quia de eisdem columnis in libro Paralipomenon ita scriptum est: « Ipsasque columnas posuit in vestibulo templi, unam a dextris mentis habendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, qea porticus templi etiam vestibdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque coluet octo faciunt. Tria vero ad fidem ad operationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est . Et tria per sex multiplicantur, cum justus et fide vivit , cognationemque piae creexsecutione bonae actionis accupraedicator quisque egregius palam cunctis insinuat non nisi per fidem et opera justitiae nos ad supernae gaudia vitae posse pervenire. « Et linea cubitorum duodecim ambigebat colum norma est apostolicae institutionis: quae nimirum linea ambit
Abbreviated transcription (Latin):
bantur columpne. eẽ. dextras de¬
derunt mͥ & larnabe societatis:
ut nos ingentib. illi autemincir¬
cumcisione. Quib uerbis quasi
exponere uidetur mysterium
columpnarum materialium: &
quiduidelicet figurauerit. & qͣ¬
re duȩ sint facte. Apłos namq
& doctores cunctos spũales sig¬
nificant. fortes nunirum fide atq
oꝑe: & contemplatione ad suꝑna
erectos. Duȩ sunt autẽ: ut ꝙ
gentes & circumcisionem p̃dican¬
doinȩccłiam introducant. Sta¬
bant inporticuante fores templi:
& ingressum illius suo decore ac
pulchritudine ex utraq parte
mirabiliter ornabant. Ostium
autem templi dominus ẽ: quia
nemo uenit ad patrem nisi ꝑ ipsum.
sicut alibi dicitur. Ego sum osti¬
um. ꝑme si quis introierit: sal
uabitur. Qͦd uidelicet ostium
columpne abutroq latere coram
positȩ circumstant: cumministri
sermonis utriq populo introitũ
regni cȩlestis ostendunt. ut siue a
luce scientiȩ legalis quisq siue
ex rigore gentilitatis ad fidem euan-¬

Expanded text:
tur columnae esse, dextras dederunt mihi et Barnabae societatis: ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione . Quibus verbis quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium, et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolos namque et doctores cunctos spiritales significant, fortes nimirum fide atque opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae enim sunt, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum . Et sicut alibi dicit: Ego sum ostium: per me si qvabitur . » Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere coram positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt; ut sive a luce scientiae legalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad fidem Evan
Abbreviated transcription (Latin):
labro tab̾naculi factum ẽẽ. legumnꝰ.
cuius & stipes medius & calami ex ip¬
so ꝓcedentes. cum scifis & sꝑulis.
lilia scribuntur habuisse ꝑpluri¬
ma. Floresautem lilii ut sepe dic¬
tum ẽ. amenitatem semꝑ uiren¬
tis terrȩ iuuentium designant.
de qua dicit beatus petrus regene¬
ratos nos a domino inspemuiuam.
inhereditatem incorruptibilem.
& incontaminatam. & immarces¬
sibilem conseruatam incęlis. Et be¬
ne lilii flores aurei incandelabro
sunt facti domus domini. qr scͥp¬
cura diuina sprȩtis temporalib
gaudiis: ad appetenda nos bona
patriȩ cȩlestis ꝓuocare consueuit.
& quomͦ erectum inaltitudine
candelabrum lilii flores & lucer¬
nas ht̃ aureas incapite: ita electi
om̃s quuneadem scriptura sacra
continentur. erecto ad suꝑna sen-¬
su. cȩlestia bona a dnõ quesisse & ꝑ-¬
cepisse ꝓbant᷑.
t cardines ostiorum domus
templi irterioris sci scõꝵs

Expanded text:
labro tabernaculi factum esse legimus, labro tabernaculi factum esse legimus, cujus est stipes medius, et calami ex ipso procedentes, cum scyphis et sperulis lilia scribuntur habuisse perplurima. Flores autem lilii, ut saepe dictum est, amoenitatem semper virentis terrae viventium designant: de qua dicit beatus Petrus regeneratos nos a Domino in spem vivam, in haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conservatam in coelis . Et bene lilii flores aurei in candelabro sunt facti domus Domini, quia Scriptura divina spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit. Et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita electi omnes qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona a Domino quaesisse et percepisse probantur. « Et cardines ostiorum domus templi interioris Sancti s
Abbreviated transcription (Latin):
lucerna pedib meis uerbum tuũ
domine. M lumensemitis meis.Can¬
delabra autem harum lucernaꝵ
sc̃i sunt om̃s: qui sua & corda & cor¬
pora ferendis domini mandatis hu¬
mili semꝑ intentione supponunt.
Quisquis enim innullo ꝓpͥam se
qui curat uoluntatem: uerum in
omtub quȩ scriptura sacra dicit
adtendit. eiusq se subicere man¬
datis satagit. auscultare ꝓmissis:
quasi candelabrum domus dĩ aure¬
um. aureas eius gestat lucernas:
quia castra corporis sui membra ca¬
stasmentis cogitationes ad facienda
quȩ deus iubet subponere conten¬
dit. & hoc tam fixa intentione
quam candelabrum necesse est
firmit̾ ad suꝑna erectum impo¬
sitassibi lucernas nonsolum absq
ruina: sed etiam absq ulla statꝰ
sui motione seruare. Quod uͦ cũ
dixisset & candelabra aurea.U.
ad dexteram. & .u. ad sinistram.
contra oraculum ex auro primo.
labrorum inmodum sit lilii repan¬
di deformata. quomodo incande¬

Expanded text:
« Lucerna pedibus meis verbum tuum, « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. » Candelabra autem harum lucernarum sancti sunt omnes, qui sua et corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisqqui curat voluntatem, verum in omnibus quae Scriptura sancta dicit attendit, ejusque se subjiciens mandatis, satagit auscultare promissa, quasi candelabrum domus Dei aureum, aureas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra, castae mentis cogitationes, ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit; et hoc tam fixa intentione, quam candelabrum necesse est firmiter, ad superna erectum, impositas sibi lucernas, non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui motione servare. Quod vero, cum dixisset: « Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistracontra oraculum ex auro puro; elabrorum, in modum sit lilii repandi deformata, quomodo in cande
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ ciuitatis aspectant. ut huiꝰagnitionẽ
ac desiderit̃ nr̃is cordib infundant. et
eos qui originẽ carnis e terra habent. ad
appetendã promerẽdamq incelestib
sedem perpetue mansionis accen¬
dant:. Si autem queris quio
inter candelabra. & lucernas eorꝑ
ꝙ pcȩ distat. possumus recte intel¬
ligere. lucernas. eẽ. uiros scõs qui
oleo spc̃ scĩ infusi. & ipsi igne dilec¬
tionis ardent incorde. Expxrimis lu¬
cem scientiȩ prȩferunt in lingua.
candelabra autem quȩ has lucernaᷤᷤ
insublimȩ tollunt. ut longe latȩq:
uideri possit: inȩccłia scripturam
ẽẽ sacram. quȩ scõrum nob̾ uirtu¬
tes & doctrinam sua lectione de mon¬
strat. Cui uidelicet interprȩtatio¬
nannuit. sermo domini quod di¬
eit de iohanne. Ille erat lucerna
ardens & lucens. Possumus etiam
ita aptissimȩ dicere. quia lucernȩ
diuina sunt eloquia uxta illud
psaliniste quod & supra posuimus:

Expanded text:
ernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant: et eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet? possumus recte intelligere lucernas esse viros sanctos, qui oleo Spiritus sancti infusi, et ipsi igne dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae praeferunt in lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollunt ut longe lateque videri possint in Ecclesia Scripturam esse sacram, quae sanctorum nobis virtutes et doctrinam sua lectione demonstrant. Cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne: « Ille erat lucerna ardens et lucens . » Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posuimus:
Abbreviated transcription (Latin):
lucernas de suꝑ aureas. Sicut enim
mensȩ inty po sc̃ẽ scͥpturȩ recte po¬
nuntur. quia & esurientib iustici¬
am panem uerbi dei ministrant.
& uasa ferunt mynisterii cȩlestis io
ẽ. iustorum nob̾ actus in exemplum
ꝓponunt : ita etiam aptissimȩ ꝑ
candelabra. eadem diuina eloquia
figurantur. uidelicet quia lucem sa¬
pientiȩ errantib ꝓferunt. Hinc
& enim psalmista. Lucerna inqͥt
pedib meis u̾bum tuum dñe. ꝙ lu¬
men semitis meis. Hinc etiam sa¬
lomon ait. quia mandatum lucer¬
candelabͣ. ex his que de m̃sis tractauimꝰ.
facillime pacet: Cũ uͦ dixisset. qͥnq: adȩtͥs
et qͥnq: a sinistris: conuienient᷑ addidic.
contͣ oraculũ: Oraculũ nãq tͥierat archa.
ut sepe dictũ ẽ. aditũ designat patrie
cȩlestis: uͥ xp̃s indextera dĩ sedet. pat̃noꝵ
utiq consciꝰ archanorũ: candelabra
tẽpli aurea. contra oractibũ sc̃ posita: qͥa
diuuna eloqͥa semꝑad habitationẽ suꝑ¬

Expanded text:
lucernas desuper aureas. » Sicut enim lucernas desuper aureas. » Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae recte ponuntur, quia et esurientibus justitiam panem verbi Dei ministrant, et vasa fuerunt ministerii coelestis, id est justorum nobis actus in exemplum proponunt: ita etiam aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psalmista: « Lucerna, inquit, pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . » Hinc etiam Salomon ait: « Quia mandatum lucercandelabra, ex his quae de mensis tractavimus facillime patet. Cum vero dixisset, « quinque a dextris et quinque a sincontra oraculum. » Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus in dextera Dei sedens, paternorum utique conscius arcanorum. Et candelabra templi aurea, contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia semper ad habitationem sup
Abbreviated transcription (Latin):
las. & mortariola. & tur ribula. de
auro purissimo. Udriȩ autem p̃¬
cordia scõrum designantur: aqua
sapientiȩ & uino compunctionis
repleta. Fuscinule quoq quibus
carnes prȩparantur. idem prȩdica¬
res. quorum uerba sunt ut stumu¬
li. & uelut claui inaltum defixi.
qui suis auditorib cybum spirita¬
lis intelligentie administrant:
prȩfigurantur. Quorum uidelicet
officium ẽ. corpus & sanguinem
domini credentib distribuere. in¬
fidelib ab negare. Dequib inse¬
quentib dicet᷑. Fialȩ namq apłi
& doctores pleni uitalib aquis.
Mortariola quippe. scõrum pe¬
nitentium laborem passionemq
tolerantiȩ qͥb mortificantur mem¬
bra eorum suꝑ terram. Turibula
autem figurant uirtutes oꝑm uł
scilicet orationes scõꝵ. quibus
odor suauitatis ad dm̃ ascendit ex
conscientia pura & fide ñ ficta.
t candelabra XXix.¬
aurea : U. ad dexteram. ꝙ
.U.ad sinistram cont᷑ oracłin
exauro primo. & quasi lilii flores ꝙ

Expanded text:
a de auro purissimo. » Hydriae enim praecordia sanctorum signant, aqua sapientiae et vino compunctionis repleta; fuscinulae quoque quibus carnes praeparantur, iidem praedicatores, quorum verba sunt ut stimuli, et velut clavi in altum defixi: qui suis auditoribus cibum spiritalis intelligentiae administrant, praefigurantur: quorum videlicet officium est corpus et sanguinem Domini credentibus distribuere, infidelibus abnegare, de quibus in sequentibus dicetur. Phialae namque apostoli et doctores pleni vitalibus aquis. Mortariola quippe sanctorum poenitentium labor passioque tolerantiae, quibus mortificantur membra eorum super terram. Thuribula autem figurantur virtutes operum, vel scilicet orationes sanctorum, quibus odor suavitatis ascendit ad Deum, ex conscientia pura et fide non ficta. « Et candelabra aurea quinque ad dexteram et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro puro et quasi lilii flores, et