comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
par uulis in cxp̃o lac uob̾ potũ dedi. ñ ey¬
bum. Es significabant illi qͥ adnin p̾cede¬
bant laudantes: in qͦs ipse dñs hoc testimonio us
ẽ. cum diecntibꝰ udeis ut eos corriꝑ&. respondit.
Non legistis. ex ore. infantium & lactentium ꝑfecisti
laudem: Bene non ait fecisti: sed ꝑfecisti laudẽ
S̾unt enim in ȩccłus etiã hi qui iam ñ lacte po¬
tantur. sed uescuntur eybo: qͦs idem apłs signi¬
ficat dicens. Sapientiam loquimur ut̾ ꝑfectos.
Sed non exhis solis ꝑficiunt᷑ eccłe: quia si soli es¬
sent. ñ consuleret᷑ generi humano. Consulitur
aut̃. eũ illic qͦ ñdum capaces cognitionis spũali
lis hr̃storię. quę ꝓ salute nr̃a pꝰ patriarchas
& ꝓpħias ab excellentissima dĩ uirtute atq sa¬
pientia: etiam. suscepti hominis sacram̃to amini¬
nistrata ẽ. in qua salus ẽ omni credenti: ut
auctoritate commonitꝰ p̃ceptis inseruiat. quibꝰ
purgat᷑ unꝰ quisq & in caritate radicatꝰ. atq

Expanded text:
parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non cibum . Quos significabant illi qui Dominum praecedebant laudantes; in quos ipse Dominus hoc testimonio usus est, cum dicentibus Judaeis ut eos corriperet, respondit: Non legistis, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem Bene autem non ait, Fecisti; sed, perfecisti laudem. Sunt enim in Ecclesiis etiam hi qui non jam lacte potantur, sed vescuntur cibo; quos idem Apostolus significat, dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos : sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum splis historiae, quae pro salute nostra post Patriarchas et Prophetas ab excellentissima Dei Virtute atque Sapientia etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti: ut auctoritate commotus praeceptis inserviat, quibus purgatus unusquisque et in charitate radicatus atque
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑim: ubi fortitudine noui testamenti.
qͣsi neruo qͦdam duricia ueteris flera & edo¬
mita ẽ. Hinc tamqͣm sagitȩ emittuntur apłi:
uł diuina p̃conia iaculantur. Quas sagntas ar¬
dentibꝰ oꝑatꝰ ẽ: id ẽ qui ꝑ cussi diuino amore fla¬
grarent. Qua enim alia sagitta ꝑcussa ẽ que
dicit. inducite me in domum uini. constitui¬
te me int̾ unguenta. constipate me int̾ mella.
sagitis accenditur. qui redire ad dm̃ cupiens.
& ab ista ipsa ꝑegrinatione remeare. ad u̾sus
detur tͥ aut quid adiciatur tͥ adu̾sus linguã
dolosam: Sagnte potentis acutȩ cum carbo¬
nibꝰ uastatorus: id ẽ quibꝰ ꝑcussus atq uflã¬
matꝰ tanto amore ardeas regni cȩlorum. ut
omnium resistentium. & a ꝓposito reuocare
uolentium linguas contempnas. & ꝑsecutiones
eorum derideas dicens. Os me separa  bit
a caritate. xp̃i : Tribulatio. an angustia. anꝑse¬
cutio. an fames. an nuditas. an ꝑiculũ. an gla

Expanded text:
fortitudine Novi Testamenti, quasi nervo quodam, duritia Veteris flexa et edomita est. Hinc tanquam sagittae emittuntur apostoli, vel divina praeconia jaculantur. Quas sagittas ardentibus operatus est, id est, quibus percussi divino amore flagrarent. Qua enim alia sagitta percussa est, quae dicit: Inducite me in domum vini, constituite me inter unguenta, constipate me inter mella sagittis accenditur, qui redire ad Deum cupiens, et ab ista peregrinatione remeans, adversus detur tibi, aut quid adjiciatur tibi adversus linguam dolosam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastetoribus : id est, quibus percussus atque inflammatus tanto amore ardeas regni coelorum, ut omnium resistentium et a proposito revocare volentium linguas contemnas, et persecutiones eorum derideas, dicens: Quis me separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an
Abbreviated transcription (Latin):
ctis oꝑamur. possunt eẽ nota hominibꝰ: sed qͦ
animo fiant. & qͦ ꝑ illa ꝑuenire cupiamꝰ. solus
sunt officia medicinȩ: unum qͦ sanatur infir¬
mitas. alterum qͦ sanitas custoditur. Iuxta il¬
lud pͥmum dictum ẽ in suꝑiore psalmo: mise
rum u hoc psalmo dr̃. si ẽ iniquitas in manibꝰ
meis. si reddidi retribuentibꝰ mͥ mala: decidam gͦ
ab inimicis meis ianis. Ibi enĩ infirmꝰ ut lib̾et᷑:
hic iam sanꝰ ne corrumpat᷑ orat. Luxta illud ibi
dr̃. saluum me fac ꝓpt̾ miscđiam tuam: iuxta
Ibi enim ut a morbo euadat remedium: hic
aut̃ ne in morbum recidat tuicionem petit.
luxta illud dr̃. saluum me fac dñe scdm mĩam¬
qͥ saluos facit rectos corde. Et illa eium & ista
saluos facit: sed illa ex egritudine ad salutem
tns fert. hȩc in ipsa salute conseruat. Itaq ibi
misericors ẽ auxilium. qͥa nullum hab& meritũ
peccatoꝵ. qͥ adhuc iustificari desidat. eredens

Expanded text:
ctis operamur, possunt esse nota hominibus; sed quo ctis operamur, possunt esse nota hominibus; sed quo animo fiant, et quo per illa pervenire cupiamus, solus sunt officia medicinae; unum quo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta illud primum, dictum est in superiore psalmo, Miserrum, in hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis; ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitur, Salvum me fac propter misericordiam tuam: juxta itiam meam; ibi enim ut a morbo evadat, remedium, hic autem ne in morbum recidat, tuitionem petit. Juxta illud dicitur, Salvum me fac, Domiqui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit. Sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Ibi itaque misericors est auxilium, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlis natura humana trans fundit᷑. Scrutans
saurus nr̃. id ẽ in cęlis: scrutans etiam renes.
& ꝑspiciens ñ nos ad quiescere carr & sangui¬
ni. sed delectari in dño. dirigit iustum in ip¬
sa conscientia coram se. ubi nullus hominũ
uid&. sed solus ille qͥ ꝑspicit qͥd qͥsq cogit&. &
qͥd quemq delect&e. Finis enim curę delecta¬
tio ẽ : quia eo quisq curis & cogitationibꝰ niti¬
tur. ut ad suam delectationem ꝑueniat. U id&
gͥ euras nr̃as qui scrutatur eor. uid&s aut̃ fi¬
nes eurarum id ẽ delectationes. qui ꝑscrutat᷑
renes: uit cum inuenerit non ad concupiscen¬
tiam carnis. neq ad concupiscentiã oculorum.
neq ad ambitionẽ scłi. quȩ omnia transeunt
tamquam umbra. inclinare curas nr̃as. sed ad
gaudia rerum ȩt̃narum sustolli. quȩ nulla com¬
mutatione uiolantur. dirigit iustum serutans
corda & renes ds̃. Oꝑa enim nr̃a quȩ factis & di¬

Expanded text:
prolis natura humana transfunditur. Scrutans prolis natura humana transfunditur. Scrutans saurus noster , id est in coelis; scrutans etiam renes, et perspiciens non nos acquiescere carni et sanguini , sed delectari in Domino, dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui perspicit quid quisque cogitet, et quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est; quia eo quisque curis et cogitationibus nititur, ut ad suam delectationem perveniat. Videt igitur curas nostras, qui scrutatur cor: videt autem fines curarum, id est delectationes, qui perscrutatur renes; ut cum invenerit, non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi, quae omnia transeunt tanquam umbra , inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione violantur, dirigat justum, scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra, quae factis et di
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit. Et dirige iustum. scrutans corda.
& renes ds̃. Quomͦ gͦ iustꝰ dirigi potest.
nͥ in occulto: quando etiam illa quę in initio
tempoꝵ xp̃ianorum cũ adhuc ꝑsecutione se¬
cularium hominum scĩ p̃merent᷑. miranda
uidebantur hominibꝰ: nunc pꝰqͣm in tanto
culmine nom̃ cepit eẽ. xp̃ianum. creuit h̃po¬
crisis. id ẽ simulatio. eorum scilic& qͥ nomine
xp̃iano malunt hominibꝰ placere qͣm dõ: Quomͦ
gͦ dirigit᷑ iustꝰ in tanta confusione simulationis
nͥ dum scruta t᷑ corda & renes ds̃. uidens om̃iũ
cogitationes. quȩ nomine cordis significatȩ st̃.
& delectationes quȩ nomine renum intelligunͣ:
Recte quippe tẽporalium & t̾renarũ rerũ de¬
lectationibꝰ tribuitur: quia & ipsa. pars ẽ in¬
ferior hominis. & ea regio ẽ. ubi carnalis gene¬
rationis uoluptas habitat. ꝑ quã in hanc. erũp¬
nosam & fallacis lȩticiȩ uitam ꝑ successionẽ

Expanded text:
 dicit: Et diriges justum, scrutans corda  dicit: Et diriges justum, scrutans corda et renes Deus. Quomodo ergo justus dirigi potest, nisi in occulto; quando etiam per illa quae initio temporum christianorum, cum adhuc persecutione saecularium hominum sancti premerentur, miranda videbantur hominibus, nunc postquam in tanto culmine nomen coepit esse christianum, crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet qui nomine christiano malunt hominibus placere quam Deo? Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi dum scrutatur corda et renes Deus, videns omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes, quae nomine renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur; quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est ubi carnalis generationis voluptas habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam, per successionem
Abbreviated transcription (Latin):
anima uista ẽ & innocens. ñ ꝑ se hab̾e : sed
ꝑ illustrantẽ & illuminantẽ dm̃. De hac enĩ
dicit in alio psalmo: tu illuminabis lucer
erat ille lumen : sed testimonium ꝑhibebat
de lumine. Ille erat lucerna ardens & lucen᷑.
si lucerna ardens & luceris dicer&. Iudiea me
scđm flaminam quȩ suꝑme ẽ. id ẽ ñ qua sũ
ego: sed qua fulgeo accensa de te. Consum¬
metur autem nequitia peccatorum. Consum¬
met᷑ inquit. ꝑficiatur seđm illud qͦd ẽ in apo¬
calipsi. iustus iustior fiat: & sordidꝰ sordeseat
adhuc. Uidetur enim consummata nequitia
hominum: qui crucifixerunt filium dei.
Sed eorum maior ẽ. qͥ noluer̃ recte. uiuere. &
oder̃ p̃cepta ueritatis: ꝓ quibꝰ erucifixꝰ ẽ filiꝰ
dei. Consummetursinquit nequitia pecca¬
torum. id ẽ ꝑueniat᷑ ad summã nequitiam:
ut possit iustum uenire uidicium. Sed qm̃
ñ solum dictum ẽ. sordidꝰ sordescat adhuc.
sed etiã dictum ẽ. iustꝰ iustior fiat: ad nectit¬

Expanded text:
usta est et innocens, non per se habere, sed per illustrantem et illuminantem Deum; de hac enim dicit in alio Psalmo, Tu illuminabis lucernquia non erat ille lumen, sed testimonium perhibebat de lumine . Ille erat lucerna ardens et lucens . si lucerna ardens et lucens diceret: Judica me secundum flammam quae super me est, id est, non qua sum ego, sed qua fulgeo accensa de te. 9. vers. 10. Consummetur autem nequitia peccatorum. Consummetur, inquit, perficiatur, secundum illud quod est in Apocalypsi: Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc . Videtur enim consummata nequitia hominum qui crucifixerunt Filium Dei; sed eorum major est qui nolunt recte vivere, et oderunt praecepta veritatis pro quibus crucifixus est Filius Dei. Consummetur ergo, inquit, nequitia peccatorum; id est, perveniatur ad summam nequitiam, ut possit justum jam venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus sordescat adhuc, sed etiam dictum est, Justus justior fiat, annectit et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd resurgendo & in cęlum ascendendo
fecisse intelligitur. Ita enim glorificatꝰ᷑: de¬
dit spm̃ scm̃. Qui ante glorificationem eiꝰ
dari non poss&: sicut in eugłio positum ẽ.
Sp̃s autem ñdum erat datꝰ: qͥa iħe ñdum
erat głificatus. Regressus gͦ in altũ ꝓpt̃
congregationem populorum. misit sp̃m scm̃:¬

Expanded text:
quod resurgendo et in coelum ascendendo quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum, misit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ęxurge dñe ds̃ m̃s in p̃cepto qͦd manda¬
sti. Id est quia humilitatem p̃cepisti: humi¬
lis appare. Et tu pͥor imple qͦd p̃cepisti: ut
exemplo tuo uincentes suꝑbiam. non possi¬
deantur a diabolo. qui adu̾sus tua p̃cepta
suꝑbiam ꝑsuasit dicens. Manducate & aꝑi¬
congregatio populorum circum dabit te.
Duplex intellectus ẽ. Congregatio enim po¬
pulorum. siue credentium siue ꝑseqͤntium
potest accipi: quorum utrumq eadem dñi
nr̃i humilitate factum ẽ. Quã contempnens
ꝑseqͤntium multitudo: circum dedit eũ. De
qua dictum ẽ. quare fremuer̃ gentes. & ppłi
meditati sunt inania. Credentiũ aut̃ ꝑ eiꝰ
humilitatẽ multitudo ita eum circũdedit.
ut uerissime diceretur. oeettas ex parte isrl
facta ẽ : ut plenitudo gentium intrar&. Ꝙ
tem tuam: & possessionem tuam t̾̃minos t̾re.
Et ꝓpt̾ hanc in altum regredere. Id ẽ & ꝓpt̃
hanc congregationem regredere in altum :

Expanded text:
Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandaEt exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti: id est, quia humilitatem praecepisti, humilis appare; et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam, non possideantur a diabolo, qui adversus tua praecepta superbiam persuasit, dicens: anducate, et apericongregatio populorum circumdabit te. Duplex intellectus est. Congregatio enim populorum, sive credentium, sive persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini nostri humililate factum est: quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum, de qua dictum est, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? credentium autem per ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret ; tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Et propter hanc in altum regredere: id est, propter hanc congregationem regredere in altum;
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ sit: qui eum lapidaret᷑ dixit. dñe ne sta¬
tuas illis hoc peccatum: An & iste adu̾sus
homines non hȩc p̃catur: sed adu̾sus diabo¬
lum & angłos eiꝰ. quorum possessio peccato¬
res & impii homines sunt: Non gͦ seuiens
sed misericors. adu̾sus eum orat quisquis
orat: ut ei auferatur ista possessio ab illo
Año qui iustificat impium. Cum enim usti¬
ficatur impius. ex impio fit iustꝰ: & ex pos¬
sessione diaboli migrat in templum dei.
Et qm̃ pena ẽ ut cuiq auferatur possessio
in qua dominari desidat: hane pęnã
dicit iram dĩ adu̾sus diabolum. ut desi¬
nat possidere qͦs possid&. Exurge dñẽ
in ira tua. Exurge hic. appare dixit: huma¬
nis uidelic& & latentibꝰ uerbis. quasi ds̃ dor¬
miat. cum in secretis suis incognitus lat&.
Exraltare in finibꝰ inimicorum meorũ. Fines
dixit ipsam possessionem. ubi uult dm̃ potiꝰ
exaltari. id ẽ honorari & glorificari qͣm dia¬
bolum : dum impii iustificant᷑ & laudant dm̃.

Expanded text:
qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrat in templum Dei; et quoniam poena est, ut cuique auferatur possessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et laudant Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ neq abiit in consilio impiorum. neq
nocte. Iusto lex posita non ẽ: ut dicit
apłs. Sed aliud ẽ ẽẽ in lege: aliud sub lege.
Qui ẽ in lege. scđm legemꝰ agit: qui ẽ sub
lege. scđm legem agitur. Ille gͦ liber ẽ: iste
seruus. Deuide aliud ẽ lex quȩ scribitur
&ͥ imponitur seruienti: aliud lex quȩ m̃te
conspicitur. ab eo qui ñ indig& litteris. Me¬
ditabitur die. ac nocte. aut sine int̾missione
intelligendum ẽ : aut die in lȩticia. nocte.
in tribulationibꝰ. Dicitur enum. Abraham
diem meum uidit: & gauisus ẽ. Et de tribu¬
lignum qͦd plantatũ ẽ secus decursus aqua¬
rum: id ẽ aut scđm ipsam sapientiã quȩ dig¬
nata ẽ hominem susciꝑe ad salutẽ nr̃am:
ut ipse homo sit lignum plantatum secus
decursus aquarũ. Potest enim hoc intellec¬
tu accipi. qͦd in alio psalmo dr̃. fluuius dĩ

Expanded text:
qui neque abiit in consiliqui neque abiit in consilinocte. Justo non est lex posita, ut dicit Apostolus ; sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulignum quod plantatum est secundum decursus aquarum: id est, aut secundum ipsam Sapientiam, quae dignata est hominem suscipere ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum decursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Fluvius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃uco accipiendum ẽ:
beatꝰ uir qui non abiit
in consilio impiorum: sic̃
homo t̾renꝰ qui uxori
consensit. decepte a ser¬
pente. ut dĩ p̃cepta
p̃terir&. Et in uia pec.¬
catorum non stetit. Sͥa
uenit quidam in uia. pec¬
catorum. nascendo sicut pecca¬
tores. sed ñ stetit : quia eum ñ tenuit illece¬
bra secularis. Et in cathedra pestilentiȩ ñ
sedit. Noluit regnum t̾renum cũ suꝑbia.
que cathedra pestilentiȩ idõ recte intelli¬
gitur: quia ñ fere quisquam ẽ qͥ careat
amore dominandi. & humanã ñ appetat
głam. Pestilentia ẽ enim morbus late ꝑua¬
gatꝰ : & om̃s. aut pene om̃s inuoluens.
Quamqͣm accõmodatiꝰ accipiat᷑ eathedra
pestilentiȩ. ꝑniciosa doctrina: cuiꝰ sermo
ut cancer serpit. Deinde considandus est
ordo u̾borum: abiit : stetit: sedit. Abiit
enim ille: cũ recessit a dõ. Stecit: cũ dele¬
ctatꝰ ẽ peccato. Sedit: eũ in sua suꝑbia con¬
firmatꝰ redire ñ potuit. nͥ ꝑ eum lib̾atꝰ.

Expanded text:
Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia confirmatus, redire non potuit, nis per eum liberatus,
Abbreviated transcription (Latin):
DÑe quid multiplicati st̃ qͥ tribulant me:
multi insurgunt adu̾sum me. Et qͣm plerũq
coaceruatione uitiorum subrepit desꝑatio
sanitatis. tamqͣm ipsis uitiis insultantibꝰ ani¬
mę. uł etiã diabolo & angłis eiꝰ ꝑ nerias sug¬
gestiones ut desꝑemꝰ oꝑantibꝰ: uerissime dr̃.
Multi diẽt animȩ meȩ: ñ ẽ salꝰ illi in dõ eius.
Tu aut̃ dñe susceptor m̃s es. Hȩc eñi spes ẽ:
qͦd naturam humana in xp̃m susciꝑe dignatꝰ
ẽ. Qła mea: ex illa regula ne qͥs sibi aliqͥd
tribuat. Et exaltans caput meum. Siue ip¬
sũ qͥ om̃ium nr̃m caput ẽ: siue uniꝰ cuiꝰq¬

Expanded text:
 quid multiplicati sunt qui tribulant me, multi insurgunt adversum me? Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; haec enim spes est, quod naturam humanam in Christo suscipere dignatus est. Gloria mea: ex illa regula, ne quis sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omnium nostrum caput est, sive uniuscu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ad eos: quia immaculata ẽ uia eiꝰ. Elo¬
quia dñi igne examinata. Eloquia dñi. igne
eraminationis ꝓbant᷑. Protector ẽ om̃iũ sꝑan¬
tium uise. Et om̃s qͥ ñ in seipsis. sed in illo spe¬
rant. eadem tribulatione ñ consumunt᷑. Spes

Expanded text:
veniat ad eos; quia immaculata est via ejus. Eloveniat ad eos; quia immaculata est via ejus. Eloquia Domini igne examinata: eloquia Domini igne tribulationis probantur. Protector est omnium sperantium in se: et omnes qui non in seipsis, sed in illo sperant, eadem tribulatione non consumuntur; spes
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd homines uident. sed in conspectu ocłorũ
uident᷑ et̃na st̃: qͦ ꝑtin& altitudo spei. Cum
scõ sc̃s eris. Est etiã occulta ꝓfunditas: qua
intelligeris cũ scõ sc̃s. qͥa tu scĩficas. Et
innocente innocens eris. qͥa nulli noces: sed
criniculis peccatorũ suorũ unꝰqͥsq c̃strin
eligis eligeris. Et eũ ꝑu̾so subu̾teris.
Um̃ tu populum humilem saluũ facies. Hoc
muliabis. Ignorantes autẽ dĩ uisticiam & suã
uolentes statuere: humiliabis. Om̃ tu illumi¬
ex nob: sed tu illuminabis lucernã meã dñe.
Ds m̃s illumina tenebras meas. Nlos en̾i pec¬
catis nr̃is tenebrȩ sumꝰ: sed d̾s m̃s illumina¬
bis tenebras meas. Qm̃ te eripiar a temptati
one. Sm̃ ñ a me sed a te eruar a temptatione.
Et in dõ meo transgrediar murum. Et ñ in
me. sed in do meo hic transgrediar murũ: qu̾e
uit̾ homines & cȩlestem ierłm. peccata erexert̃.
Ds̃ m̃s immaculata c̃ uia eiꝰ. Ds̃ m̃s ñ uenit
in homines. nͥ mundauerint uiam fidĩ. qua

Expanded text:
onspectu oculorum videntur aeterna sunt, quo pertinet altitudo spei. Cum sancto sanctus eris. Est etiam occulta profunditas qua intinnocente innocens eris, quia criniculis peccatorum suorum unusquisque consteligis, eligeris. Et cum perverso m tu populum humilem salvum facies. Hoc miliabis: ignorantes autem Dei justitiam, et suam volentes constituere , humiliabis. 29. ex nobis, sed tu illuminabis lucernam meam, Domine. Deus meus illuminabis tenebras meas. Nos enim in peccatis nostris tenebrae sumus, sed Deus meus illuminabit tenebras meas. Quoniam a te eripiar a one. « Quoniam non a me, sed a te, eruar a tentatione. Et in Deo meo transgrediar murum. Et non in me, sed in Deo meo transgrediar murum, quem inter homines, et coelestem Hierusalem peccata erexerunt. » s meus, immaculata est via ejus: Deus meus non venit in homines, nisi mundaverint viam fidei qua
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stituã domui isrł. pꝰ dies illos dic̃ dñseb
bo leges meas in m̃tẽ eorum: & in cordi oꝵ
scribam eas: Ecce quomͦ uoluit istã leg̃ sibi
poni a dño: ñ sic̃ iniustis & non subditis
ad uetus testam̃tum ꝑtinentibꝰ posita ẽii
tabulis lapideis: s sic̃ scĩs filiis liberȩ as¬

Expanded text:
constituam domui Israel, post dies illos, dicit Dominus: Dabo leges meas in mentes eorum, et in cordibus eorum scribam eas ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis ad Vetus Testamentum pertinentibus posita est in tabulis lapideis
Abbreviated transcription (Latin):
Factorum: Non. sed ꝑlegem fidei. Hȩc ẽ
lex fidei qͣ credimꝰ. & oramꝰ ꝑ gr̃am nobis
donari. ut faciamꝰ qͦd ꝑ nosmoe ipsos ĩple¬
re ñ possumꝰ: ne ignorantes iusticiã dĩ. &¬
nr̃am uolentes c̃stetuere. uisticiȩ di ñ si᷑
subiecti. In lege itaq factorũ ẽ di iuben¬
tus est qͦdammͦ si dici potest pͥscribit ut
impetr&e cȩtera quȩ ñdum ẽ consecut᷑. Ait
enim. Uiam ueritatis elegi: iudicia tua ñ
sum oblitꝰ. Adhesi testimoniis tuis añẽ
noli me c̃funde. Uiam ueritatis elegi tibi
currerem: iudicia tua ñ sũ oblitꝰ ut curre¬
rem. Adhesi testimoniis tuis cũ currerem:
dñe noli me cfundere. Quo curro ꝑtenda:
quo tendo ꝑueniã. Non autẽ uolentis neq
currentis: sed miserentis ẽ dĩ. Deniq se¬
quit᷑. Uiam mandatorũ tuorũ cucurri:

Expanded text:
factorum? Non. Sed per legem fidei. Haec est factorum? Non. Sed per legem fidei. Haec est lex fidei qua credimus et oramus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque factorum est Dei jubentus est, quodammodo, si dici potest, praescribit, ut impetret caetera quae nondum est consecutus. Ait enim: «Viam veritatis elegi; judicia tua non sum oblitus. Adhaesi testimoniis tuis; Domine, noli me confundere. Viam veritatis elegi,» ubi currerem: «judicia tua non sum oblitus,» ut currerem. «Adhaesi testimoniis tuis,» cum currerem: «Domine, noli me confundere;» quo curro pertendam, quo tendo perveniam. Non enim volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Denique seq
Abbreviated transcription (Latin):
& dic̃. Uiam iustificationũ tuarũ insinua
mͥ. Wel ut ñ nulli codices habent. instrue
me: qͦd exp̃ssiꝰ de greco dr̃. fac me intellige¬
re. Et exercebor in mirabilibꝰ tuis. I psas
iustificationes ampliores. quas ꝓficiendo cu¬
pit app̃hendere: mirabilia dĩ uocat. Sunt
gͦ quȩdam dĩ iustificationes ita mirabiles:
ut humana infirmitas ab eis qui exꝑti ñ st̃.
ñ ad eas posse ꝑuenire credat᷑. nde labo¬
rans iste. & carũ difficultate qͦdãmͦ fatigatꝰ
adiungit. Dormitauit anima mea inquit¬
p̃ tedio: confirma me in uerbis tuis. Qd est
dormitauit: nͥ aspe refriguit. quȩ se app̃¬
se me iã sentio. decidã dormitando. Confir¬
ma me itaq in eis u̾bis tuis quȩ iã teneo.
que iã facio: ut ex eis ad alia possim ꝓficien
tionũ dĩ sic ambulare: ut homo facile possit
cens: uiam iniquitatis amoue ame: Et qͥa
Qua sege: nͥ lege fidei: Audi apłm. U bi¬

Expanded text:
et dicit, «Viam justificationum tuarum insinua et dicit, «Viam justificationum tuarum insinua mihi;» vel, sicut nonnulli codices habent, «instrue me:» quod expressius de graeco dicitur, «fac me intelligere». «Et exercebor in mirabilibus tuis.» Ipsas justificationes ampliores, quas proficiendo cupit apprehendere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humana infirmitas ab eis qui experti non sunt, non ad eas posse pervenire credatur. Unde laborans iste, et earum difficultate quodam modo fatigatus, adjungit: «Dormitavit anima mea prae taedio; confirma me in verbis tuis.» Quid est, «dormitavit,» nisi ab spe refriguit qua eas se apprse me jam sentio, decidam dormitando: confirma itaque me in eis verbis tuis quae jam teneo, quae jam facio, ut ex eis ad alia possim proficietionum Dei sic ambulare, ut homo facile possit cens: «Viam iniquitatis amove a me?» Et quia Qua lege, nisi lege fidei? Audi Ap
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Qͦd. qͥd est aliua. nͥ scđm ꝓmissum
tuii : ł ilius ꝓmissionis uult ẽẽ. ñ filius
lationis: ut scđm gr̃am firma sit ꝓmis¬
s omi semini. Hoc ẽ eñĩ uerbum ꝓmissio¬
ns in ysa ac uocabitut tibi semen. Hoc est
son qui filii carnuis. hi filii dĩ: sed filii ꝓmis¬
sionis deputantꝰ in semine. Nam quid erat
ise ꝑseipsum: in eo qͦd sequit᷑ confitet᷑. Uias
neas enunciaui. & exaudisti me. Nonnul
sea. Doce me istificationes tuas. Confessꝰ
suias meas: delesti eas. doce me tuas. Sic
beme ut agã: ñ ut tantũmͦ sciam. qͥdͥ
agere debeam. Sic̃ enĩ dictũ ẽ de dño đͦd ni
nouerat peccatũ. & intelligtt᷑ ñ fecerat. sic
& iusticiã ille uere dicendus ẽ nosse. qͥ facit.
Proficientis: hȩc oratio ẽ. Nam utiq siom̃i¬
no ñ facer&. ꝓfecto illa suꝑiora ñ dicer&
seruus autẽ tuus exercebat᷑ in iustificatiõib¬
tius. Non gͥ in quibꝰ exercebat᷑. has uult a dño
discere: sea ab istis ad alias ꝓficiendo uelut

Expanded text:
missum tuum? Filius promissionis vult esse, non filius elationis; ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini. Hoc est enim verbum promissionis: «In Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, Non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine» . Nam quid erat ipse per seipsum, in eo quod sequitur, confitetur: «Vias meas enuntiavi, et exaudisti me.» Nonnulli s ea. «Doce me justificationes tuas.» Confessus sum vias meas, delesti eas; doce me tuas. Sic doce me, ut agam; non ut tantummodo sciam quid agere debeam. Sicut enim dictum est de Domino quod «non noverat peccatum» , et intelligitur, non fecerat; sic et justitiam ille vere dicendus est nosse, qui facit. Proficientis haec oratio est. Nam utique si omnino non faceret, profecto illa superiora non diceret: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Non ergo in quibus exercebatur, has vult a Domino discere; sed ab istis ad alias proficiendo, velut
Abbreviated transcription (Latin):
cias exsaturare cupienti: & que longe alio
modo placeant iudici. recta uoluntate pec¬
cata punienti. Ille quippe redait bonum
iustum ẽ. utiq bonum ẽ. Punt gͦ ñ dele¬
ctatione alienę miseriȩ qͦd ẽ malum ꝓ ma¬
lo: sed dilectione iusticie qͦd c̃ bonũ ꝓ malo.
Itaq nec luminis cȩci scripturarum calũp¬
nient opinantes qͦd ds̃ peccata ñ puniat.
nec quasi malum ꝓ malo reddat. sibi blan¬
diantur iniusti. Audiamꝰ gͦ deinde qͥd
diuinꝰ sermo contexat. & in u̾bis quasi
fuerit: nunc de uno loquitur psalnius.
Suꝑiꝰ aut̃ dixerat locuti sunt adu̾sum
me lingua dolosa: & sermonibꝰ odii cir¬
cum dederunt me: & expugnauer̃ megͣtis.
Pro eo ut me diligerent detrahebant mͥ.

Expanded text:
tias exsaturare cupienti, et quam longe alio tias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis: pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
reatꝰ illoꝵ. Nam qͥd nocere potuer̃ ꝑseqͤntes:
uoluntate ñ necessitate morientẽ: Sed iy¬
sum odium ẽ crimen maximũ ꝑseqͤntis.
qͣmuis sit uoluntaria pena patientis. Satis
autem exposuit quemadmodum supͣdixerit
ꝓ eo ut diligerent me: quia dilectionem
non utcumq sed dilectioni eiꝰ debebant.
cum hic addidit ꝓ dilectione mea. Hanc
dilectionem. in eugłio commemorat: ubi
re filios tuos. tanquam gallina pullos su¬
os sub alas suas: & nolusti. Deinde que pro
ipsa impietate recipiant: incipit ꝓphetare.
Ceo modo illa dicit. tanquam ulciscendi
cupiditate opt& uti fiant: cum dicantur
futura certissima uerctate. & ꝑ dĩ iustici¬
am suꝑ tales digna uentura. Quem mo¬
dum futura pͣdicendi uelut speciem male
optandi qͥdam non intelligentes. pitant
odium odio & malo animo malũ animũ
reddi : qm̃ reuera paucoꝵ ẽ di noscere. qͦmͦ
placeat pęna iniquoꝵ accusatori in imici¬

Expanded text:
reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque, sed dilectioni ejus debebant; cum hic addidit, «pro dilectione mea.» Hanc dilectionem in Evangelio commemorat, ubi re filios tuos, tanquam gallina pullos suos sub alas suas et noluisti» . 7. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimici
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦndo aliqͦs sentimꝰ ingratos. ñ solum non
reddentes bona. sed insuꝑ reddentes mala ꝓ
bonis. nos oremꝰ. Et ipsi qͥdem ꝓ aliis uł se¬
uientibꝰ uł dolentibꝰ & in fide ꝑiclitantibꝰ.:
nos uͦ etiam ꝓ nob̾ pͥmitꝰ. ut animũ nr̃m
dõ miserante atq opitulante uincamꝰ. qͦ fe¬
rimur in ulciscendi cupiditatẽ: cũ detrahit᷑
siue p̾sentibꝰ siue absentibꝰ nob̃̾. Deinde cũ
xp̃i patientiam recordam᷑. tanquam ipso
excitato. sic̃ factũ ẽ cũ dormir& in naui. qͥ
ꝑturbationẽ cordis nr̃i tempestatẽq tranqͥl¬
lat animo sedato atq placato. oremꝰ etiam
ꝓ ipsis detractoribꝰ nr̃is: ut securi dicamus.
mittimꝰ. Sed ille dimittebat: qͥ peccatũ qͦd
ei dimitteret᷑ utiq ñ habebat. Sequit᷑ aut̃.¬
Et posuer̃ adu̾sum me mala ꝓ bonis. Et
quasi qͤreremꝰ quȩ mala ꝓ quibꝰ bonis: & odiũ
inquit ꝓ dilectione mea. Hic ẽ om̃is & magnꝰ

Expanded text:
ut quando aliquos sentimus ingratos, non sut quando aliquos sentimus ingratos, non sreddentes bona sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus, et ipsi quidem pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis; deinde dum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est dum dormiret in navi, qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque pacato, oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus, mittimus; sicut et ille dimittebat qui peccatum quod ei dimitteretur utique non habebat +. AEt posuerunt adversum me mala pro bonis.» Et quasi quaereremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus
Abbreviated transcription (Latin):
Sr d aes. qd erabat. Sed qͥd meliꝰ intel¬
narine detirahebant: quando ue¬
illud. homini quẽ quasi uincerent illude¬
bant. De qua cruce. ille dixit. Pat ignos¬
ce illis: quia nesciunt qͥd faciunt. Et qmͣ
in ꝓfundo malignitatis reddebant ipsi ma¬
la ꝓ bonis. ille in summo benignatatis red¬
debat bona ꝓ malis: quãquam bene intelli¬
gat᷑ etiam ꝓ discipulis suis orasse. qͦd etiã
ante. passionẽ suam dix̃. ne deficer& fides
eoꝵ: qͣndo ipse pendens in ligno ut commen¬
dar& patientiam. ñ ostendebat potentiam
intͣ u̾ba detrahentiũ. qͦs poss& diuina po¬
testate delere. Sed nob̃ utiliꝰ erat qͦd patien¬
tie p̃bebat exemplum. qͣm si suos inimicos
sine dilatione ꝑdendo. ad hoc ȩdificar& ut
impatient̃ festinareniꝰ de his qͦs malos patim᷑
uindicari : cũ scriptum sit. melior ẽ patiens
qͣm fortis. Docent gͥ nos diuina eloquia do¬
minico exemplo: cum audimꝰ ꝓ eo ut dilige¬
rent me detrahebant mͥ. ego autẽ orabam:

Expanded text:
 dixit quid orabat; sed quid melius intelenim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illudebant; de qua cruce ille dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt:» ut quoniam in profundo malignitatis reddebant ipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem suam dixit, ne deficeret fides eorum , quando ipse pendens in ligno, ut commendaret patientiam, non ostendebat potentiam inter verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobis utilius erat quod patientiae praebebat exemplum, quam si suos inimicos sine dilatione perdendo, ad hoc nos aedificaret, ut impatienter festinaremus de his quos malos patimur vindicari: cum scriptum sit: «Melior est patiens quam vir fortis» . Docent igitur nos divina eloquia dominico exemplo, cum audimus, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi; ego autem orabam;»
Abbreviated transcription (Latin):
retributionũ. duȩ pͥores ꝑtinent ad inse
ut retribuant᷑ mala ꝓ malis. bona pir
malũ ꝓ bono retribuit. Hȩc autẽ quits
loco posui : pͥmitꝰ necessaria est. Nisien
ds̃ retribuer& bona ꝓ malis: nulsom cs
quibꝰ retribuer& bona ꝓ bonis. Cids i

Expanded text:
retributionum duae priores pertinent ad iustitiam ut retribuantur mala pro malis, bona pro malum pro bono retribuit. Haec autem, quam tertio loco posui, primitus necessaria est: nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro bonis. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
lutꝰ: cũ om̃ibꝰ quȩ illi obȩdientes fȩcimꝰ. dixi¬
mꝰ cogitauimꝰ: nec nobis deinceps languor
iste obeẽt. qͣmuis ineẽt. si desidiis eiꝰ illicitis
nullis um qͣm obȩdientiã p̃beremꝰ. siue oꝑati¬
one. siue locutione. siue tacita assensione.
donec etiã ipse sanaret᷑: cũ id qͦo poscim᷑
eẽt impletũ. siue dicentes ueniat regnum
tuum. siue dicentes libera nos a malo. Sed
uł cegtiatu ob ediamꝰ. qnao aaluersusao¬
ra ueglantioꝰ quȩdam incautis osusco
surrepunt. que si aduerius nos mnlur
ee si non singula siuis motisꝰ gon coni sni
tani aceruo nos obruunt. S ipt hure¬

Expanded text:
lutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, dixilutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor iste obesset, quamvis inesset, si desideriis ejus illicitis nullis unquam obedientiam praeberemus, sive operatione, sive locutione, sive tacita assensione; donec etiam ipse sanaretur, cum id quod poscimus esset impletum, sive dicentes, «Veniat regnum tuum;» sive dicentes, «Libera nos a malo» : sedl cogitatu obediamus; quando adversus majora vigilantibus, quaedam incautis minuta subrepunt quae si adversus nos colligantur, etsi non singula suis molibus conterunt, omnia tamen acer
Abbreviated transcription (Latin):
guore omimꝰ salui erimꝰ: cum & animo & corpo¬
re immortales facti fuerimꝰ. Quappt̾ & quia
in uiis dñi ambulamꝰ. ñ obedimꝰ desidiis pec¬
euti: & qͥa non sumꝰ sine peccato. habemꝰ de¬
sid̾ia peccati: ac ꝑ hoc iam nos ea ñ oꝑamur
non eis obediendo. sed qd in nobis habitat
peccatum eadem commouendo. Non enĩ qͥ
opantur iniquitatẽ id est qͥ obȩdiunt desi¬
derus peccati: in uiis dnĩ ambulauer. Sed
adhuc qͣrendum ẽ quȩ petamꝰ dimitti nob
qͣndo dicimꝰ dõ. dimitte nobis debita nr̃a. al
trum que nos oꝑamur. qͣndo peccati desidis
obedimꝰ: an ipsa desidia dimati nob uolumꝰ
que nos ñ oꝑam᷑. sed qͦd habitat in nob pecca¬
tum. Quantũ qͥdem ego saꝑe possum. U¬
guoris illiꝰ & infirmitatis. unde illicita desi¬
deria commouent᷑. qͦd peccatũ appellat apłs
uniuersus reatus sacram̃to baptismatis ẽ so¬

Expanded text:
guore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpoguore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpore immortales facti fuerimus. Quapropter et quia in viis Domini ambulamus, non obedimus desideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo; sed quod in nobis habitat peccatum, eadem commovendo. «Non enim qui operantur iniquitatem,» id est, obediunt desideriis peccati, «in viis» Domini «ambulaverunt.» 2. Sed adhuc quaerendum est quae petamus dimitti nobis, quando dicimus Deo, «Dimitte nobis debita nostra:» utrum quae nos operamur, quando peccati desideriis obedimus; an ipsa desideria nobis dimitti volumus, quae nos non operamur, sed quod habitat in nobis peccatum. Quantum quidem ego sapere possum, languoris illius et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptismatis est so
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo peccatũ qͦd habitat in nobis oꝑat᷑ in
nobis: tẽ nos id ñ oꝑari. qͣndo nequaquã¬
ei uoluntas nr̃a consentit: & ten& etiam
corporis membra. ne obȩdiant desiđiis eiꝰ.
Quid enĩ oꝑat᷑ peccatũ nolentibꝰ nob̃: nͥ sola
illicita desid̾ia: Quibꝰ si uoluntatis ñ adhi¬
beatur assensus: mouetur quidem. nonnullꝰ
affectus. sed nullus ei relaxat᷑ effectus. Hoc
p̃cepit idem apłs: ubi dicit. Non gͦ regna
peccatum in ur̃o mortali corpore. ad obedi¬
endum desidiis eiꝰ: nec exhibeatis m̃bra ur̃a.
arma iniquitatis peccato. Sunt itaq desidia
peccati: quibꝰ nos ꝓhibuit obedire. Oꝑat g
peccatum nȩc desideria: quibꝰ si obedimꝰ. &
nos oꝑamur. Si autẽ obtemperantes apło ñ
eis obȩdimꝰ: non illud nos oꝑamur. sea quod
in nobis habitat peccatũ. Si autẽ desi deria
nulla haberemꝰ illicita: nec nos nec peccatũ.
mali aliqͥd oꝑaret᷑ in nobis. Motum porro il¬
liciti desideris. cui ñ obȩdiendo non eũ noc

Expanded text:
atur in nobis, tunc nos id non operari, quando nequaquam voluntas nostra ei consentit, et tenet etiam corporis membra ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria, quibus si voluntatis non adhibeatur assensus, movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus? Hoc praecepit idem Apostolus ubi dicit: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus; nec exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato» . Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. Operantur ergo peccatum haec desideria; quibus si obedimus, et nos operamur: si autem obtemperantes Apostolo non obedimus eis, non illud nos operamur, sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo non eum nos
Abbreviated transcription (Latin):
catum uiȩ ñ tribuit᷑. qd adeuianten
mittatur: sed in uia fidei ꝓ non peccims
habent᷑. quibꝰ peccata non imputant. Ne
quibꝰ apłs paulus iusticiam fidei cõm̃dans
in psalmo scriptũ cẽ monstrauit. Bati
remissȩ st̃ inquitates: & quorum tecta sĩ
peccata. Beatus uir. cui ñ imputauit dũ
enat iniquitas: quȩ est infidelitas. In ha
autẽ uia. id est in fide pia. quisquis an¬
bulat: aut peccatũ ñ oꝑatur. aut si qud
a deuiante committit᷑. ꝓpt̾ uiam ñ impuiti¬
t᷑. & tanqͥm ñ fuerit oꝑatꝰ accipit᷑ Et ico
bene etiam sic intelligitꝰ: ñ enim qui opon
iniqͥtatem in uiis eiꝰ ambulauer̾: ut hu
iniquitatẽ significauerit qͣ recedit ifile
aut ñ accedit ad fidem. Quẽ a dmatĩ tnt
ait dñs de uideis. si ñ uenissem peccatuĩn
haberent. nec utiq sine pͥeocato erant anl¬

Expanded text:
catum viae non tribuitur, quod a deviante committitur, sed in via fidei pro non peccantibus habentur, quibus peccata non imputantur. De quibus apostolus Paulus justitiam fidei commendans , in psalmis scriptum esse monstravit: Beatiremissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: beatus vir cui non imputavit Dominus via Domini illa alienat iniquitas, quae est infidelitas. In hac autem via, id est, in fide pia, quisquis ambulat, aut peccatum non operatur, aut si quid a deviante committitur, propter viam non imputatur, et tanquam non fuerit operatus accipitur. Et ideo beneiniquitatem, in viis ejus ambulaverunt;» ut hanc iniquitatem significaverit, quae recedit a fide, aut non accedit ad fidem. Quemadmodum enim ait Dominus de Judaeis, «Si non venissem, peccatum non haberent» ; nec utique sine ullo peccato erant, an
Abbreviated transcription (Latin):
tiatione futurorum liberato abomi piur
& capte untate pegrinationis. & ab oni oxi¬
etiam retribuentis bona ꝓ malis. conien¬
entisime adiunctũ ẽ. qm in scłm inscu¬
domꝰ aaron. Et qm̃ utriq sunt timents
dnmͣ: ipsi enim sunt pusilli cũ magnisi
in alio psalmo bene insinuati cordibꝰ ur̃is qus
numero nos om̃s in eiꝰ gra qui bonꝰ ẽ & in se¬
culũ miscđia eiꝰ. sociatos eẽ gaudeamꝰ: qm
exauditi sunt qͥ dixer̃. adiciat dñs suꝑ uos

Expanded text:
tiatione futurorum liberato ab omni labore et captivitate peregrinationis, et ab omni permietiam retribuentis bona pro malis, convenientissime adjunctum est, quoniam indomus Aaron, et quoniam utrique sunt timentes Dominum. Ipsi enim sunt pusilli cum magnis, jam in alio psalmo bene insinuati cordibus vestris: quorum numero nos omnes, in ejus gratia qui bonus est et in saeculum misericordia ejus, sociatos esse gaudeamus; quoniam exauditi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
forma prę filus hominum. Responait t̃
nob. U bi uiderim queris: In forma dci.
Et unde uidisti ii forma dĩ: Quomꝰ uiditi
in forma dei : Quia inuisibilia eius. ꝑeaqe
facta sunt. intellecta: conspiciuntur. Bens.
optime: accepi. agnoui. & quem uiderisa
qualem uideris . & ubi uideris. & unde ii¬
deris. Quem uidisti: Sponsum nr̃m. Qua¬
lem uidisti: Speciosus forma p̃filiis homi¬
num. Ubi uidisti: Cum in forma di eẽt.
Unde uidisti: Per ca quę facta sunt intda¬
lecta. conspiciuntur. U id eamꝰ & iste qule
dicat. alius ꝓpħa. sed non alius sp̃s. Hel
enim discordant utt̃ se. Exhibuit nobis
ille. speciosus forma pre filiis hominum:.
exhibeat & iste qͦd ait. uidimꝰ eum. & sill
habebat speciem neq decorem. U nus qł.
testimonium. Ibi habeo speciosum forises
filiis hominum. qui cũ in forma di eẽs. N
pinam arbitratꝰ ẽ eẽ equalis dõ. ibi dixita

Expanded text:
Respondit enim nobis, Ubi viderim, quaeris? «In forma Dei.» Et unde vidisti in forma Dei? quomodo vidisti in forma Dei? Quia «invisibilia ejus per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur» . Bene, optime; accepi, agnovi et quem videris, et qualem videris, et ubi videris, et unde videris. Quem vidisti? Sponsum nostrum. Qualem vidisti? Speciosum «forma prae filiis hominum.» Ubi vidisti? «Cum in forma Dei esset.» Unde vidisti? «Per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur.» Videamus et de isto quid dicat alius propheta, sed non alius spiritus; non enim discordant inter se. Exhibuit nobis ille speciosum forma prae filiis hominum, exhibeat et iste quod ait, «Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem.» Unus aposperhibet testimonium. Ibi habeo speciosum forma prae filiis hominum: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Ibi dix
Abbreviated transcription (Latin):
nem comburentẽ in tͣra ipsoꝵ. Et ꝑcussit
umeas eorum & ficulneas eorum: & contri¬
uit lignum finium eorum. Dixit ꝙ ue¬
nit locusta: & brucus. cuiꝰ non erat nu¬
miris. Et comedit omne fenum in tͣra
arum: ꝙ comedit omne̾ fructũ t̾re eoꝵ.

Expanded text:
nem comburentem in terra ipsorum. Et percussit vineas eorum et ficulneas eorum: et contrivit lignum finium eorum. Dixit, et venit locusta, et bruchus: cujus non erat numerus. Et comedit omne fenum in terra eorum: et co
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis desidium tuum: renouabitur ut aqͥ¬
lȩ iuuentꝰ tua. Ecce retributiones. Quid debe¬
batur peccatori. nisi supplicium: Quid de¬
bebatur blasphemo: nisi gehenna ignis ar¬
dentis: Non ipsa retribuit. ne expauescas:
ne exhorrescas: ne sine amore timeas. Noli
obliuisci om̃s retributiones eiꝰ bonas: & mu¬
tare iam ne exꝑiaris retributiones. Quid:
Dicam malas: Si iustas: non malas. A te
teris mala: mala sunt. Si enim iusta sunt:
bona sunt. Sed tͥ patienti hȩc: mala sunt.
Non uis ut mala sint tͥ: quȩ uista sunt dĩ:
Non sit mala in conspectu dĩ iniqͥtas tua.
Non enam cessauit uscare. aut uocatum
neglexit instruere: aut instructum᷑ ꝑficcre.
aut ꝑfectum neglexit coronare. Qd dicis:
Quia es peccator: Conuertere. & accipe re¬
tributiones istas: ꝓpitius fit om̃ibꝰ iniquita¬
tibus tuis. P ost remissionẽ peccatoꝵ. corpꝰ
infirmum geris : necesse ẽ sint quedã desi¬
deria carnalia quȩ titillent. & quȩ tͥ sug¬

Expanded text:
in bonis desiderium tuum: renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Ecce retributiones. Quid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debebatur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, ne exhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te teris mala, mala sunt: si enim justa sunt, bona sunt; sed tibi patienti haec mala sunt. Non vis ut mala sint tibi, quae justa sunt Dei? Non sit mala in conspectu Dei iniquitas tua. Non enim cessavit vocare, aut vocatum neglexit instruere, aut instructum cessavit perficere, aut perfectum neglexit coronare. Quid dicis? Quia es peccator? Convertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi sug