comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. gens ꝑmaner& hebrea. si dñi dĩ sui le¬
gib oboedir&: Sed qm̃ ds̃ nouerat hoc cam
ñ ee facturã. usꝰ ẽ eiꝰ etiã tẽꝑalib poenis. ad
exercendos in ea paucos fideles suos. & ad mo¬
nendos qͥ postea futuri erant in om̃ib gen¬
tib. qͦd eos admoncri oportebit. inqͥb altãm¬
ꝓmissionc̃ reuelato nouo testam̃to ꝑ in carnationẽ
xp̃i fuerat impleturꝰ:¬
uo eirca sic̃ oracula diuina ad abraham
isaac & iacob. & quecũꝙ alia signa uł
dicta ꝓpħica. insacris litt̾is p̃cedentib
facta sunt: ita etiam cetere ab
ssto regũ tẽpe ꝓphetię partĩ ꝑtinent ad gentẽ car¬
nis abrnhe. parti uero ad illud sem̃ eiꝰ. in qͦ bene¬
dicunt᷑ om̃s gt̃s cohcredes xp̃i ꝑ testam̃tũ nouum
ad possidendũ uitã et̾nã regnũꝙ cęloꝵ. Partĩ gͦ
ad ancillã qͦ in scruitute genãt. id est t̾renã ie

Expanded text:
minum gens permaneret Hebraea, si Domini Dei sui leminum gens permaneret Hebraea, si Domini Dei sui legibus oboediret. Sed quoniam Deus nouerat hoc eam non esse facturam, usus est eius etiam temporalibus poenis ad exercendos in ea paucos fideles suos et admonendos qui postea futuri erant in omnibus gentibus, quod eos admoneri oportebat, in quibus alteraomissionem reuelato nouo testamento per incarnationem Christi fuerat inpleturuocirca sicut oracula illa diuina ad Abraham saac et Iacob et quaecumque alia signa uel dicta prophetica in sacris litteris praecedentibus facta sunt, ita etiam ceterae ab isto regum tempore prophetiae partim pertinent ad gentem carnis Abrahae, partim uero ad illud semen eius, in quo benedicuntur omnes gentes coheredes Christi per testamentum nouum ad possidendam uitam aeternam regnumque caelorum; partim ergo ad ancillam, quae in seruitutem generat, id est terrenam Hie
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ꝑ in signẽ ducc̃ iħm naue ꝑ quẽ popłꝰ
ille in ꝓmissionis inductus ẽ t̾ram. expug¬
natis q gentib eam duodecĩ tribub quibꝰ¬
ds uisscrat diui sit. & mortuusc̃: neꝙ post
illũ toto tẽpore udicũ impleta fuerat ꝓ¬
missio dĩ de terra chanaan: a quodã flu¬
mine egipti. usq ad flum̃ magnũ eufra¬
ten. Nec tam̃ ad huc ꝓ phabatur futurũ.
sed expectabat᷑ implendũ. Impletũ ẽ aut̃
ꝑ dauid & eiꝰ filium salomonẽ. cuiꝰ regnũ
tanto quantũ ꝓmissũ fuerat spacio dilata¬
tũ ẽ: Uniusos quippe illos subdider̃. tribu¬
tariosq feccr̃. Sicgͥ in t̾ra ꝓmissionis sedmn
carnẽ. hocc̃ in terra chanaan sub his regi¬
b scm̃ abrahe fucrat c̃stitutũ. ut nichildẽ¬
inde suꝑ eẽt qͦ t̾rena illa dĩ ꝓmissio cõple¬
retur. nͥ ut in eadẽ t̾ra qͣntũ ad ꝓsꝑitatt̃ ad¬
tinet temꝑalem. ꝑ posteritatis successionc̃ in¬
concusso statu. usq ad mortalis huiꝰ sclĩ ter¬

Expanded text:
insignem ducem Jesum Nave, per quem populus ille in promissionis inductus est terram, expugnatisque gentibus, eam duodecim tribubus, quibus jusserat Deus, divisit et mortuus est: neque post illum toto tempore Judicum impleta fuerat promissio Dei de terra Chanaan, a quodam flumine Aegypti, usque ad flumen magnum Eufraten. Nec tamen adhuc prophetabatur futurum, sed expectabatur implendum. Impletum est autem  Dauid et eius filium Salomonem, cuius regnum tanto, quanto promissum fuerat, spatio dilatatum est; uniuersos quippe illos subdiderunt tributariosque fecerunt. Sic igitur in terra promissionis secundum carnem, hoc est in terra Chanaan, sub his regibus semen Abrahae fuerat constitutum, ut nihil deinde superesset, quo terrena illa Dei promissio conpleretur, nisi ut in eadem terra, quantum ad prosperitatem adtinet temporalem, per posteritatis successionem inconcusso statu usque ad mortalis huius saeculi ter
Abbreviated transcription (Latin):
nc referatur . s. er̃ sola duo genera. unũ quod ad
ierłm libãm. alterã quod ad utrãq ꝑtineat:
Michi aũ sicut multũ uident᷑ errare qͥ nullas res
gestas in eo genat lititrarũ aliquid aliud p̃ttridꝰ
quod comͦ gesit sunt significare arbitrantur. ita
multũ audere qͥ ꝓrsus om̃a ibi significationib al¬
legoricis in uoluta et̃ contendunt. Ideo triꝑtita.
ñ biꝑtita eẽ dixi Hoc cnĩ existimo ñ tam̃ culpans
eos qui potuer illic de quacũq re gesta scnsũ in¬
tellegentiȩ spãlis exculpere. scruatadũ taxit pͥ¬
mitus historic ueritait Cctm̃ quȩ ita dicunt᷑
ut reb humanitꝰ seu diuinitꝰ gestis siue geren¬
dis conuenire ñ posst̃. qͥs fidelis dubit& ñ eẽ in¬
anit̃ dicta. qͥs ea ñ ad intellegentiã spalem re¬
uoc& si possit. aut ab eo qui potest reuocanda
eẽ fattatur :¬

Expanded text:
ne referatur; sed erunt sola duo genera, unum quod ad ne referatur; sed erunt sola duo genera, unum quod ad Hierusalem liberam, alterum quod ad utramque pertineat. Mihi autem sicut multum uidentur errare, qui nullas res gestas in eo genere litterarum aliquid aliud praeter id, quod eo modo gestae sunt, significare arbitrantur, ita multum audere, qui prorsus ibi omnia significationibus allegoricis inuoluta esse contendunt. Ideo tripertita, non bipertita esse dixi. Hoc enim existimo, non tamen culpans eos, qui potuerint illic de quacumque re gesta sensum intellegentiae spiritalis exsculpere, seruata dumtaxat primitus historiae ueritate. Ceterum quae ita dicuntur, ut rebus humanitus seu diuinitus gestis siue gerendis conuenire non possint, quis fidelis dubitet non esse inaniter dicta? Quis ea non ad intellegentiam spiritalem reuocet, si possit, aut ab eo qui potest reuocanda esse fateatur
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ̃ comixtũ in libris ucterib canonicis. qͥb rerũ
gestarũ narrationes c̃tinent᷑. ualet plurimũ: mul¬
tũq excrcuit & exercet ingenia scrutantiũ lit¬
teras sacras. ut qͦd historicȩ p̃dictũ cõpletũ ꝙ le¬
gitur insecmine abrahe sedm̃ carnẽ. etiã in semi¬
ne abrahȩ fidem. quid implendũ allegoricȩ sig¬
nificet inquiritur. in tantũ ut quib dã iusũ sit
nichil et̃ in eisdem libris uł p̃nunciatũ & effec̃¬
tũ. uł effectũ quãuis ñ p̃nunciatũ. qͦd ñ insinu&
aliquid ad suꝑnã ciuitatẽ dĩ eiusq filios in hac
uita ꝑegrinos figurata significatione referndũ:
Ded si hoc ita est. iam biꝑtita ñ triꝑtita erunt
eloqͥa ꝓpħarũ. uł potius illarũ scripturarũ om̃ĩ¬
um quę ueteris testamenti appellatione censen¬
tur Nichil enĩ crit illic quod ad iherłm ter¬
renã tantũ ꝑtineat. si quicqͥd ibi de illa uł ꝓp
etiam ad ierłm celestem allegorica p̃figuratio¬

Expanded text:
ris ueteribus canonicis, quibus rerum gestarum narrationes continentur, ualet plurimum multumque exercuit et exercet ingenia scrutantium litteras sacras, ut, quod historice praedictum conpletumque legitur in semine Abrahae secundum carnem, etiam in semine Abrahae secundum fidem quid inplendum allegorice significet inquiratur; in tantum ut quibusdam uisum sit nihil esse in eisdem libris uel praenuntiatum et effectum, uel effectum quamuis non praenuntiatum, quod non insinuet aliquid ad supernam ciuitatem Dei eiusque filios in hac uita peregrinos figurata significatione referendum. Sed si hoc ita est, iam bipertita, non tripertita erunt eloquia prophetarum, uel potius illarum scripturarum omnium, quae ueteris instrumenti appellatione censentur. Nihil enim erit illic, quod ad Hierusalem terrenam tantum pertineat, si, quidquid ibi de illa uel pretiam ad Hierusalem caelestem allegorica praefiguratio
Abbreviated transcription (Latin):
filii homines scdm̃ dm̃ uiuentes ꝑegrmant᷑ in
t̾ris Ded st̃ in cis quedã qͣ ad utrãq ꝑtinere intel¬
legunt̃. ad ancillã ꝓpͥe. adlibãm figurate: Tri¬
ꝑtita itaꝙ̃repperiuntur doquia ꝓpharũ: Si
quidẽ aliq st̃ ad t̾renã ierłm spectantia. aliqͦ
ad edestẽ ñ nulla ad utrãq Exomplis uideo ꝓ¬
bandũ ec̃ quod dico Missus c̃ nathan ꝓphã qͥ
regẽ dauid arguer& de peccato gͣui . & oi qͥ secuta
st̃ mala futura p̃dicer&: Hec atꝙ huius modi
siue publice id est ꝓsalute uł utilitatt poplĩ. siuc
pͥuatĩ cũ ꝓsuis qͥsq reb diuina ꝓmereret᷑ doqͥa

Expanded text:
antur in terris; sed sunt in eis quaedam, quae ad utramque pertinere intelleguntur, ad ancillam proprie, ad liberam figurate. Tripertita itaque reperiuntur eloquia prophetarum, si quidem aliqua sunt ad terrenam Hierusalem spectantia, aliqua ad caelestem, nonnulla ad utramque. Exemplis uideo bandum esse quod dico. Missus est Nathan propheta, qui regem Dauid argueret de peccato graui et ei, quae consecuta sunt mala, futura praediceret. Haec adque huius modi siue publice, id est pro salute uel utilitate populi, siue priuatim, cum pro suis quisque rebus diuina promereretur eloquia,
Abbreviated transcription (Latin):
uante dĩ spũ considerata tractetur. uł
magis uł certe ñ minꝰ prenuncia uindis
futuris. quã p̃teritis enuncindis in uenietur
intenta: Et hoc ꝑscrutando indagare. ac
disserendo monstrare. quã sit operosũ atꝙ
ignorat qui hȩc uł mediocrit᷑ cogitat :
Deinde qr ea ipsa quȩ ad ꝓphetiam ñ ambi¬
gitur ꝑtinert: ita sunt multa de xp̃o regno¬
qͣ cȩloꝵ quȩ ciuitas dĩẽ: ut ad hoc aꝑiendũ
maior sit disputatio necessaria. quã huiꝰ oꝑis
modꝰ flagitat: ꝓ inde ita si potuero stilo mo¬
derabor meo. ut huic oꝑi in dĩ uoluntate ꝑ¬
agendo neo ea quȩ suꝑ sunt dicã. nec eaquȩ

Expanded text:
uante Dei spiritu considerata tractetur, uel uante Dei spiritu considerata tractetur, uel magis uel certe non minus praenuntiandis futuris quam praeteritis enuntiandis inuenietur intenta; et hoc perscrutando indagare ac disserendo monstrare quam sit operosum adquignorat, qui haec uel mediocriter cogitat? deinde quia ea ipsa, quae ad prophetiam non ambigitur pertinere, ita sunt multa de Christo regnoque caelorum, quae ciuitas Dei est, ut ad hoc aperiendum maior sit disputatio necessaria, quam huius operis modus flagitat. Proinde ita, si potuero, stilo moderabor meo, ut huic operi in Dei uoluntate peragendo nec ea quae supersunt dicam nec ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
eb uniuersa diluuio t̾ra ddeta ẽ. & alios sup̃
xinfra usq ad hoc tempꝰ qͦ reges indĩ populo eẽ
coeper̾ : ꝓpter quedã ꝑ eos futura siue qͦ qͦ mo¬
do significata. siue p̾dicta. qͦ ꝑtinerent ad ci¬
uitatc̃ dĩ regnũq cęloꝵ. ñ in merito possumꝰ
appellarc ꝓphãs psertim quia ñ nullos eoꝵ
id expressius legimꝰ ñ cupatos. sicut abraham.
sic̃ moysen: tam̃ dies ꝓpharũ p̃cipue maxime¬
ꝙ hidictisitx qͦcoepit ꝓphare samuhel qͥ& sa
ulẽ pͥus. & eo repbato ipsũ dauid dõ p̃cipiente
illos succedee sic oportera Quȩ igit᷑ a ꝓphis
sint p̃dicta de xp̃o cũ moriendo dccedentib &
nascendo succedentib suis menbris ciuitas dĩꝑ
ista currer& tempora. si om̃a uelĩ cõmemora¬
re in inmensũ ꝑgitur: Primũ qr ipsa scriptura
quȩ ꝑ ordinẽ reges. eoꝵ ꝙ facta & cuenta
digerens. uideturꝰ tamquã historica diligen¬
tiareb gestis occupata ẽ narrandis. si adui¬

Expanded text:
est, et alios supra et infra usque ad hoc tempus, quo reges in Dei populo esse coeperunt, propter quaedam per eos futura siue quoquo modo significata siue praedicta, quae pertinerent ad ciuitatem Dei regnumque caelorum, non inmerito possumus appellare prophetas, praesertim quia nonnullos eorum id expressius legimus nuncupatos, sicut Abraham, sicut Moysen: tamen dies prophetarum praecipue maximeque hi dicti sunt, ex quo coepit prophetare Samuel, qui et Saulem prius et eo reprobato ipsum Dauid Deo praecipiente illos succedere sic oporteret. Quae igitur a prophetis sint praedicta de Christo, cum moriendo decedentibus et nascendo succedentibus suis membris ciuitas Dei per ista curreret tempora, si omnia uelim commemorare, in inmensum pergitur, primum quia ipsa scriptura, quae per ordinem reges eorumque facta et euenta digerens uidetur tamquam historica diligentia rebus gestis occupata esse narrandis, si adiu
Abbreviated transcription (Latin):
s om̃ium gentiũ quȩ fidei eiꝰ uestigia c̃seqͥntur.
quod ꝓmitti coep̃ his uerbis Et benedicent᷑ inte
om̃s trib t̾re: Et deinceps aliis multis ad modr
testimoniis: hec duo ꝓmissa ẽẽ monstramus.
Frat gͥ um in terra ꝓmissionis semen abrahȩ.
nendo ac possidendo ciuitates aduersarioꝵ
ueruntam̃ reges habendo regnare iam coeꝑat
impletis de ipso poplõ ꝓmissionib dĩ magna
iã ex parit. ñ solũ qͤ trib illis patrib abrabã.
isaac & iacob. & quetumq alia temꝑib eoꝵ.¬

Expanded text:
ei eius uestigia consequuntur; quod promitti coepit his uerbis: Et benedicentur in te omnes tribus terrae; et deinceps aliis multis admodum testimoniis haec duo promissa esse monstrauimus. Erat igitur iam in terra promissionis semen Abrahae, nendo ac possidendo ciuitates aduersariorum, uerum etiam reges habendo regnare iam coeperat, inpletis de ipso populo promissionibus Dei magna iam ex parte, non solum quae tribus illis patribus Abraham Isaac et Iacob,
Abbreviated transcription (Latin):
abrabã cuiꝰ semini & gentẽ isrłicã
scdm carnẽ & om̃s gentes deberi sc¬
cundũ fidem dõ pollicente didicimꝰ
quẽ admodũ compleantur: ꝑ ordi¬
nem tempoꝵ ꝓcurrons dĩ ciuitas in
ad regnũ dauid factꝰ ẽ finis. ñc ab eodẽ
regno. quantũ suscepto oꝑi sufficere indet᷑ octã
que sequant᷑ ad tingimꝰ. Hocitaq tẽpꝰ ex qͦ sc̃s sa¬
muhel ꝓpharc cepit. & deinceps donec popls

Expanded text:
Abraham, cujus semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem, Deo pollicente, didicimus, quemadmodum compleantur, per ordinem temporum procurrens Dei civitas indad regnum David factus est finis, nunc ab eodem regno, quantum suscepto operi sufficere videtur, caetera quae sequuntur attingimus. Hoc itaque tempus, ex quo sanctus Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
ata sit. eiq explendȩ ñ sufficiat nͥ ds. ꝓfecto ñ illi
ad herere uiciũ est Omẽ aũ uiciũ nature noc&.
ac ꝑ hoc contͣ naturã est: Ab illa gͥ quȩ adheret
dõ. ñ natura differt ista s uicioqtam̃ etiã uicio
ualde magra multumq laudabilis ostendit᷑ ipsa
natura Cuiꝰ enĩ recte uituperat᷑ uiciũ. ꝓculdubio
natura laudatur: Nãrecta uicii uituꝑatio est:
qͥd illo dehonestat᷑ natura laudabilis: Sic̃ gͦ cum ui¬
ciũ oculoꝵ dr̃ cęcitas. id ostenditur quod ad naturã
oculoꝵ ꝑtin& uisus. & cũ uiciũ auriũ dr̃ surditas. ad
earũ natura ꝑtinere demonstrat᷑ auditꝰ: ita cũ uici¬
sime declaratur eiꝰ natura ut dõ adhereat conuenire
Quam porro magnasit laus adherere dõ ut ei uiuat.
inde sapiat. illo gaudeat. tantoq bono sine morte
sine errore. sine molestia ꝑfruat. quis digne cogita¬

Expanded text:
ata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi ata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi adhaerere uitium est. Omne autem uitium naturae nocet ac per hoc contra naturam est. Ab illa igitur, quae adhaeret Deo, non natura differt ista, sed uitio; quo tamen etiam uitio ualde magna multumque laudabilis ostenditur ipsa natura. Cuius enim recte uituperatur uitium, procul dubio natura laudatur. Nam recta uitii uituperatio est, uod illo dehonestatur natura laudabilis. Sicut ergo, cum uitium oculorum dicitur caecitas, id ostenditur, quod ad naturam oculorum pertinet uisus; et cum uitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere demonstratur auditus: ita, cum uitisime declaratur, eius naturae ut Deo adhaereat conuenire. Quam porro magna sit laus adhaerere Deo, ut ei uiuat, inde sapiat, illo gaudeat tantoque bono sine morte sine errore sine molestia perfruatur, quis digne cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ec dictasint. ne quisꝗͣ cum de anglis apostati¬
cis loqͥtur. existimet eos aliam uelut ex alio pͥn¬
cipio habere potiusse naturã. nec eoꝵ na¬
turȩ auctorem dm̃ Cuiꝰ erroris impietate tanto
quisq carebit expeditiꝰ & faciliꝰ. quanto ꝑspicatiꝰ
intelligere potuerit. qͦd ꝑ anglm̃ dsꝰ dix̃. qͣdo
moy sen mittebat ad filios isrł. ego sũ qͥsum Cũ
enĩ dꝰ summa essentia sit. hoc c̃ summe sit. & idõ
in mutabilis sit. rebꝰ quas ex nichilo creauit eẽ de¬
dit. sed ñ sũme eẽ sicut ẽ ipse Et aliis dedit esse
ampliꝰ. aliis minꝰ. atq ita naturã essentiarũ gͣdibꝰ
ordinauit. Sicut ab eo quod est sẽpre. uocat᷑
sapientia. sic ab eo quod est ẽẽ. uocat᷑ essentia. no¬
uo quidem nomine quo usi ueteres ñ sunt latini
sermonis auctores. s iã nr̃is temꝑibꝰ usitato. ne
essentia: Ac ꝑ hoc ei naturȩ quę summa ẽ: qua
faciente sunt queq st̃: cont̾ria natura ñ ẽ : nͥ quȩ

Expanded text:
ec dicta sint, ne quisquam, cum de angelis apostaticis loquimur, existimet eos aliam velut ex alio principio habere potuisse naturam, nec eorum naturae auctorem Deum. Cujus erroris impietate tanto quisque carebit expeditius et facilius, quanto perspicacius intelligere potuerit, quod per angelum dixit Deus, quando Moysen mittebat ad filios Israel: Ego sum, qui sum . Cum enim Deus summa essentia sit, hoc est summe sit, et ideo immutabilis sit; rebus quas ex nihilo creavit, esse dedit, sed non summe esse, sicut ipse est; et aliis dedit esse amplius, aliis minus; atque ita naturas essentiarum gradibus ordinauit sicut enim ab eo, quod est sapere, uocatur sapientia, sic ab eo, quod est esse, uocatur essentia, nouo quidem nomine, quo usi ueteres non sunt Latini sermonis auctores, sed iam nostris temporibus usitato, ne essentia; ac per hoc ei naturae, quae summe est, qua faciente sunt quaecumque sunt, contraria natura non est, nisi quae
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ animi partiũ regendis moderandisq dñaret᷑. ipsa
inꝗͥ mens eoꝵ sicut iste platonicꝰ confitet᷑. salo ꝑturbatio¬
nus fluctuat Subiecta ẽ gͦ mens demonũ pͥassionib
libidinũ. formidinũ. irarũ. atq hulcemodi cet̾is: Quę
gͥ pars in eis libã ẽ composq sapientiȩ. qͣ placent diis
& ad bonoꝵ morũ similitudinẽ hominib consulant.¬
ꝗͣ cũ eoꝵ mens passionũ uicus subiugata & obp̃ssa.
queqͥd rationis naturalit᷑ hab& ad fallendũ & decipien¬
dũ. tanto acriꝰ intendat. ꝗͣpo eã magis possidet nocen¬
di cupiditas :¬

Expanded text:
riorum animi partium regendis moderandisque dominaretur, — ipsa, riorum animi partium regendis moderandisque dominaretur, — ipsa, inquam, mens eorum, sicut iste Platonicus confitetur, salo perturbationum fluctuat. Subiecta est ergo mens daemonum passionibus libidinum formidinum irarum adque huiusce modi ceteris. Quae composque sapientiae, qua placeant dis et ad bonorum morum similitudinem hominibus consulant, cum eorum mens passionum uitiis subiugata et obpressa, quidquid rationis naturaliter habet, ad fallendum et decipiendum tanto acrius intendat, quanto eam magis possidet nocendi cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
affectus: Sc̃i uero anglĩ & sine ira puniant quos
accipiunt ȩt̾na dĩ lege puniendos. & miseris sine
miseriȩ cõpassione subuemant. & ꝑiclitantib eis
quos diligunt sine timore opitulent᷑. & tam̃ istarũ
nomina passionũ consuetudinę loquutionis hu¬
tudinẽ. ñ ꝓpt̾ affectionũ infirmitatẽ. sicut ipsc dꝰ
scdm̃ scripturas irascitur. nec tam̃ ulla passione tur¬
bat᷑: Hocenĩ uerbũ uindictȩ usurpauit effectꝰ. non
illiꝰ turbulentꝰ affectus:
amꝰ quẽ admodũ dicant platonici medios
demones int̾ deos & homines consti¬
tutos. istis passionũ estib fluctuare: Sienĩ m̃te abhis
libã eisq dominante motꝰ huiꝰ cemodi paterentur.
ñ eos dicer& apuleiꝰ simili moti cordis & salo mentis.
ꝑ om̃s cogitationũ estus fluctuare Ipsa gͥ mens eoꝵ
id ẽ pars animi supior qua rationales sunt: inqua
uirtꝰ & sapientia si ulla cet eis passionib turbulentis infe¬

Expanded text:
affectus: sancti vero Angeli et sine ira puniant quos affectus: sancti vero Angeli et sine ira puniant quos accipiunt aeterna Dei lege puniendos, et miseris sine miseriae compassione subveniant, et periclitantibus eis quos diligunt, sine timore opitulentur; et tamen istarum nomina passionum consuetudine locutionis hutudinem, non propter affectionum infirmitatem, sicut ipse Deus secundum scripturas irascitur, nec tamen ulla passione turbatur. Hoc enim uerbum uindictae usurpauit effectus. non illius turbulentus affectus. amus quem ad modum dicant Platonici medios daemones inter deos et homines constitutos istis passionum aestibus fluctuare. Si enim mente ab his libera eisque dominante motus huiusce modi paterentur, non eos diceret Apuleius simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum aestus fluctuare. Ipsa igitur mens eorum, id est pars animi superior, qua rationales sunt, in qua uirtus et sapientia, si ulla eis esset, passionibus turbulentis infe
Abbreviated transcription (Latin):
itur. siuc cũ ignoscit᷑ penitenti Ha̾c cicero locutor
egregiuis ñ dubitauit appellare uirtutẽ. ꝗͣ. stoicꝰ int̾
uicia numerare non pudet: Qui tam̃ & docuit li¬
berc pietati epicteti nobilissimi stoici. &x decrea ze¬
nonis & chrisippi. qͥ huiꝰ sectȩ pͥmas habuer̃ huiꝰce¬
modi passiones. in animũ sapientis admitunt. quc̃
uicus om̃ib libm̃ cẽ uolunt Unde fit consequens.
ut hȩc ipsa ñ putent uicia. ꝗͣdo sapienti sic acciduns.
ut cont᷑ uirtutẽ mentis rationẽq nichil possinit.¬
& una sit eademq sententia peripatheticoꝵ uł etiã
platonicoꝵ. & ipsoꝵ stoicorũ Sed ut ait tulliꝰ. uer¬
bi controuersiã. iã diu torqueat homines greculo.
contentionis cupidiores ꝗͣ ucritatis. Sed ad huc me¬
rito queri potest. utrũ ad uite p̃sentis ꝑtincat infir¬
mitatẽ. etiã in qͥbq bonis officiis huiꝰ cemodi ꝑpeti

Expanded text:
itur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor itur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit appellare uirtutem, quam Stoicos inter uitia numerare non pudet, qui tamen, ut docuit liber Epictetinonis et Chrysippi, qui hujus sectae primas habuerunt, hujusmodi passiones in animum sapientis admittunt, quem vitiis omnibus liberum volunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent vitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra virtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Peripateticorum, vel etiam Platonicorum, et ipsorum Stoicorum: sed, ut ait Tullius, verbi controversia jam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores, quam veritatis . Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad vitae praesentis pertineat infirmitatem, etiam in quibusque bonis officiis hujuscemodi perpeti
Abbreviated transcription (Latin):
uina qͦ xpana eruditio continet᷑ Dõ quip¬
pe illã ipsam mentẽ subicit regendã & iuuandam.
mentisq passiones ita moderandas atq frenandas.
ut in usũ iusticię conũtantur: Deniq in disciplina
nr̃a: ñ tã querit᷑ utrũ piꝰ animꝰ irascat᷑ s qͥre iras¬
catur. Nec utrũ sit tristis. s unde sit tristis Nec
utrũ timeat. s unde timeat: Irasci enĩ peccanti
ut corrigat᷑. contristari ꝓ afflicto. ut liberetur.
timere periclitanti ne pereat. nescio utrũ qͥsꝗͣ sana con¬
sideratione rep̃hendit: Nã & miscdãm stoicoꝵ ẽ. so¬
ge meliꝰ & humanꝰ. & pioꝵ sensib accõmodatiꝰ. ci¬
cero in cesaris laude loquutꝰ ẽ ubi ait: Hulla de uir¬
tutib tuis nec ãmirabilior. nec gratior misodã
cõpellimꝰ: Seruit aũ motꝰ iste rationi. ꝗͣdo ita p̃bet̾¬
miscdã. ut uisticia conseruet᷑. siue cũ indigenti tribu¬

Expanded text:
uina, qua Christiana eruditio continetur. Deo quipuina, qua Christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subicit regendam et iuuandam mentique passiones ita moderandas adque frenandas, ut in usum iustitiae conuertantur. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim peccanti ut corrigatur, contristari pro adflicto ut liberetur, timere periclitanti ne pereat, nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. Nam et misericordiam Stoicorum est soge melius et humanius et piorum sensibus adcommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: \'Nulla de uirtutibus tuis nec admirabilior nec gratior misericoconpellimur? Seruit autem motus iste rationi, quando ita praeia, ut iustitia conseruetur, siue cum indigenti tribu
Abbreviated transcription (Latin):
an cõmoda. dũ tam̃ ne his pͥuet᷑ ñ minꝰ stoicꝰ ꝗͣ pe¬
ripateticꝰ pauescat. & palleat. ea ñ eqͣlit̾ appellando
s eqͣlit̾ estimando : Ambo sane si bonoꝵ istorũ seu
cõmodoꝵ ꝑiculis ad flagitiũ uł facinꝰ urgeantur
ut alit̾ earetinert ñ possint. male se dict̃ hȩc amit¬
tere. qͥb: natura corporis salua & in columis habet᷑.
ꝗͣ illa cõmittẽ. qͥb iusticia uiolat᷑: Ita mens ubifixa
e istasententia. nullas ꝑtͣbationes etiã siaccedunt.
inferiorib animi partib. in se cont rationẽ p̾ualere
ꝑmittit. qͥn immo eis ipsa dominat᷑. eisq ñ consen¬
tiendo. & potiꝰ resistendo regnũ uirtutis exerc& Ta¬
lẽ describit etiam uirgiliꝰ ęneam ubi ait
Mens immota man&. lacrimȩ uoluunt᷑ in anes:¬
on ẽ nc̃ necesse. copiose ac diligent᷑ ostendẽ.
quid de istis passionib doceat scriptura di¬

Expanded text:
an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Pean commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aestimando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagitium uel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt haec amittere, quibus natura corporis salua et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iustitia uiolatur. Ita mens, ubi fixa est ista sententia, nullas perturbationes, etiamsi accidunt inferioribus animi partibus, in se contra rationem praeualere permittit; quin immo eis ipsa dominatur eisque non consentiendo et potius resistendo regnum uirtutis exercet. Talem describit etiam Vergilius Aenean, ubi ait: Mens inmota manet, lacrimae uoluuntur inaneson est nunc necesse copiose ac diligenter ostendere, quid de istis passionibus doceat scriptura di
Abbreviated transcription (Latin):
utiq sapiens ẽ ullo errore obnubilant. aut labe subũ¬
tunt. Accedt̃ aũ animosapientis salua serenitate sa¬
pienti&. ꝓpt̾ illa que cõmoda uł in cõmoda appellant.
ꝗͣ uis eanolint dicere bona uł mala: Nam ꝓfecto si
nichili pender& eas res ille philosophus quas amis¬
surũ sc naufragio sentiebat. sic̃ ẽ uita ista salusq corpo¬
ris. ñ ita illud ꝑiculũ ꝑhorrescer&. ut palloris etiã
testimonio ꝓderet᷑ Ueruntam̃ & illã potat ꝑmotio¬
nc̃ pati. & fixam tenerc m̃te sententiã. uitã illã salu¬
tẽq corporis. quoꝵ Amissionẽ minabat᷑ tempesta¬
tis ĩ manitas. ñ ec̃ bona quȩ illos qͥb in eẽnt facerebo
nos. sic̃ fac̾ iusticia Qd aũ aiunt ea nec bona appel¬
landa eẽ s cõmoda: uerboꝵ certamini ñ rerũ eoca¬
mini deputandũ ẽ: Qa int ẽ.: utrũ aptiꝰ bona uocesᷤ

Expanded text:
utique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subueutique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitate sapientiae propter illa, quae commoda uel incommoda appellant, quamuis ea nolint dicere bona uel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verum tamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, uitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis inmanitabonos, sicut facit iusticia. Quod <autem aiunt> ea nec bona appellanda esse, sed commoda: verborum est certamini, non rerum examini deputandum. Quid enim interest, utrum apcius bona vocentur
Abbreviated transcription (Latin):
mali. nec apꝓbari ista. eisq consentiri Hoc enĩ
et̃ uolunt in potestate: Idq int̾ eẽ censent. int̃
animũ sapientis & stulti. qͦd stulti animꝰ eisdem pas¬
sionib cedit. atq accõmodat m̃tis assensũ: Sa¬
pientes aũ quã uis eas nccessitate patiant᷑. retinent
tam̃ de his quȩ appetere uł fugere rationabilit᷑
debent. uerã & stabilẽ in concussa mente senten¬
tiã: Hex ut potui ñ qͥdem cõmodꝰ a o ellio. s certe
breuiꝰ. et ut puto planiꝰ exposui. quȩ ille se in ẜ̾picten
libro legisse cõmemorat eũ ex decritis stoicoꝵ dixisse
atq sensisse. Quc suta st̃: aut nichil aut pene nichil
distat int̾ stoicoꝵ alioꝵ philosophoꝵ opinionẽ. depas¬
sionib & ꝑtͦbationib animoꝵ. Utriq enĩ intẽ rationẽq
sapientis. ab earũ dñatione defendt̃. & idõ fortassedict̃
eas in sapientẽ ñ caderc stoici. qͥa neqͦꝗ eiꝰ sapientiã qua

Expanded text:
mali, nec adprobari ista> eisque consen<tiri. Hoc enim mali, nec adprobari ista> eisque consen<tiri. Hoc enim esse volunt in potestate idque interesse censent> inter animum sapient<is et stulti, quod stulti animsionibus cedit adque adcommodat mentis adsensum; sapientes autem, quamuis eas necessitate patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter debent, ueram et stabilem inconcussa mente sententiam. Haec ut potui non quidem commodius A. Gellio, sed certe breuius libro legisse commemorat eum> ex decretis Stoycorum <dixisse atque sensisse. Que ita sunt, aut> nichil aut pene nichil <distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus et perturbationibus animorum; utrique enim mentem rationemque sapientis ab earum dominatione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuisse sollicitũ. se aut̃ ꝓ aristippi anima timere
debiuisse: Hac illo diuite responsione depulso:
postea quesiuit aGelliꝰ aphilosopho ñ gagitandi
animo sed discendi. quc̃ nã illa ratio c̾e̾t pauoris
sui Q ut docer& hominẽ sciendi studioꝰ nauiter
accensũ. ꝓtulit statĩ de sarcinula sua stoici epicte¬
ti librũ. in quo ea scripta c̾ent. quę congruerent
detretis ⁊enonis & crisippi. qͦs fuisse stoicoꝵ pͥnci¬
pes nominauimꝰ. In eo libro se legisse dic̃ aeellius.
hoc stoicis placuisse. qͦd animi uisa quas appel¬
lant fantasias. nec in potestait ẽ: utrũ & ꝗͥdo inci¬
dant animo. cũ ueniunt ex t̾ribilib & formudabi¬
lib reb: Necesse c̃ etiam sapientis animũ moueant.
ita ut paulisꝑ uł pauescat metu. uł tristitia contͣ¬
hat᷑. tamꝗͣ his passionib p̃uenientib mentis & rati¬
onis officiũ. nec ideo tam̃ in mente fieri opinionẽ

Expanded text:
n fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere n fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius a philosopho non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pauoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius hoc Stoicis placuisse, quod animi uisa, quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum ueniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam his passionibus praeuenientibus mentis et rationis officium; nec ideo t
Abbreviated transcription (Latin):
seribit agellius uir elegantissimi eloquii. & multȩ ac¬
facundȩ scientiȩ. se nauigasse aliꝗͥdo cum quodã phi¬
losopho nobilistoico. Isphilosophꝰ. sic̃ latiꝰ & uberiꝰ qͦd
ego breuit᷑ attingã narrat agelliꝰ. cũ illud nauigiuĩ
horribili celo & mari periculosissime iactaret᷑. ui timo¬
ris ex palluit. Id enĩ aduersũ ẽ ab eis qͥ ad erant. ꝗͣuis
in mortis uicinia curiosissimc ad tentis. utrũ necne
philosophus animo turbaretur: Deinde tempesta¬
te transacta. mox ut securitas p̃buit loquendi uł
etiã garriendi locũ. quidã ex his qͦs nauis illa porta¬
bat diues luxuriosus asiaticꝰ. philosophũ compelle¬
bat. illudens qͦd ex palluiss& atq extimuiss&. cum
ipse mansisset intrepidꝰ. in eo qͦd impendebat exttio
Atille aristippi socratici responsũ retulit Qui cum
inre simili eadc̃ uerba ab homine simili audiss&:
respondit illũ ꝓ anima nequissimi nebulonis merito¬

Expanded text:
scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae unscribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae undecumque scientiae, se nauigasse aliquando cum quodam philosopho nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius et uberius, quod ego breuiter adtingam, narrat A. Gellius, cum illud nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpellat inludens, quod extimuisset adque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito no
Abbreviated transcription (Latin):
uirturẽ. tamꝗͣ artem benc uiuendi. quȩ ñ nͥ in animo
ẽ Fȩc aut̃ isti simplicit᷑ & cõmuni loquendi consuetu¬
dine appellant bona. sed in cõparatione uirtutis qͥrec¬
te uiuitur parua & exigua Ex qͦ fit ut ab utrisq qͦ dli¬
b& uocentur seubona seu cõmoda. pari tam̃ existima¬
tione pensentur. nec in hac questione stoici delcctentur.
nͥ nouitate uerboꝵ: Nidet᷑ gͦ mͥ etiam in hoc ubi que¬
ritur utrũ accidant sapienti passiones animi. an ab eissit
prsus alienũ. de uerbis eos potiꝰ quã de reb facere contro¬
uersiã. Nam & ipsos nichil hinc aliud ꝗͦ platonicos &
peripatheacos sentire existimo. ꝗͣͥtum adium rerũ adan&.
ñ ad uocabuloꝵ sonũ Ut enĩ alia omittã. quib id
ostendã. ne longũ faciã aliqͥd: unũ quod sit euidentis¬
simũ dicã: In libris quib taeulꝰ ẽ noctium atticarum.

Expanded text:
uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nouitate uerborum. Videtur ergo mihi etiam in hoc, ubi quaeritur utrum accidant sapienti passiprorsus alienus, de verbis eos pocius quam de rebus facere controversiam. Nam ipsos nichil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum,
Abbreviated transcription (Latin):
notib quȩ greci pathe. nr̃i aut̃ quidã sicut
cicero ꝑturbationes. qͥdã affectiones uł affectꝰ.¬
ũ qͥdãm u sic iste degreto exp̃ssiꝰ. passiones uocant. Has
tͦ ꝑturbationes. suic affectiones. siue passiones. qͥdam
philosophi dict̾ etiã in sapientẽ cadere s moderatas
rationiq subiectas. ut eis leges qͦdã mͦ qͥb ad necessariũ
redigant᷑ modũ dnãtiom̃tis imponat Hoc qͥ sentiunt.
platonici sunt. siue aristotelici: cũ aristoteles discipłꝰ
platonis fucrit. qͥ sectã peripateticã condidit Aliis aut̃
sicut stoicis. cadere ullas omĩno huiꝰ cemodi passiones in
sapientt̃ ñ plac& Hos aũ id c̃ stoicos. cicero in libris
definib bonoꝵ & maloꝵ. uerb̾ magis ꝗͣ. reb idũsus
platonicos seu peripatheticos certare coniuncit. Quando
qͥdem stoici nolunt bona appellare. s cõmoda corporis
& ext̾na. eo quod nullũ bonũ uolunt ẽt̾ hominis pͣter

Expanded text:
cut Cicero, perturbationes, quidam affectiones uel affectus, quidam uero, sicut iste de Graeco expressius, passiones uocant. Has ergo perturbationes siue affectiones siue passiones quidam philosophi dicunt etiam in sapientem cadere, sed moderatas rationique subiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessarium redigantur modum, dominatio mentis inponat. Hoc qui sentiunt, Platonici sunt siue Aristotelici, cum Aristoteles discipulus Platonis fuerit, qui sectam Peripateticam condidit. Aliis autem, sicut Stoicis, cadere ullas omnino huiusce modi passiones in sapientem non placet. Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de finibus bonorum et malorum uerbis magis quam rebus aduersus Platonicos seu Peripateticos certare conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ animaliũ terrestriũ animi eoꝵ soluunt᷑ a corpore.
nec sic existimandũ ẽ: coꝵ corpꝰ tamꝗͣ honoratoꝵ et̃¬
nũ uehiculũ. sed eternũ iunculũ clãpnatoꝵ

Expanded text:
sicut animalium terrestrium, animi eorum soluuntur a corpore: sicut animalium terrestrium, animi eorum soluuntur a corpore: nec sic existimandum est eorum corpus tamquam honoratorum aeternum uehiculum, sed aeternum uinculum damnato
Abbreviated transcription (Latin):
laces quasi capitt deorsũ neqͥtia uł pena suspendit.
ut inferiorẽ animalis partẽ idc̃ corpꝰ cũ supiorib.
suꝑiorẽ uͦ id ẽ animũ. cũ inferiorib habcant: & cũ
diis cȩlestib in parte seruiente conuincti. cũ homi¬
nib aũ terrestrib in parte dominante sunt miseri :
Corpꝰ quippe seruũ ẽ. sic̃ etiã salustius ait: Animi
ĩꝑio. corporis seruicio magis utim̃ Ad iunx̃ autẽ
ille altm nobis cũ dus. altm̃ cũ beluis cõmune ẽt̃.
qm̃ de hominib loquebat᷑. qͥb sic̃ beluis mortale
corpꝰ ẽ Istiaut̃ qͦs int̃ nos & dõs mediatores nobis
philosophi ꝓdider̃. posst̾ quidem dicere de animo
& corpore: Altm̃ nobis cũ diis. altm̃ cũ hominib
cõmune ẽ Sed sic̃ dixi tamꝗͥ in ꝑuersũ ligatiatq
piore deiecti Unde etiã si qͥsꝙͣ ꝓpt̃ hoc eos puta¬
uerit ȩtnitatt̃ habẽ cum dus. quia nulla morte

Expanded text:
laces quasi capite deorsum nequitia uel poena suspendit, laces quasi capite deorsum nequitia uel poena suspendit, ut inferiorem animalis partem, id est corpus, cum superioribus, superiorem uero, id est animum, cum inferioribus habeantdiis coelestibus in parte serviente conjuncti, cum hominibus autem terrestribus in parte dominante sint miseri? Corpus quippe servum est, sicut etiam Sallustius ait: Animi imperio, corporis servitio magis utimur. Adjunxit autem ille, Alterum nobis cum diis, alterum cum belluis commune est : m de hominibus loquebatur, quibus sicut beluis mortale corpus est. Isti autem, quos inter nos et deos mediatores nobis philosophi prouiderunt, possunt quidem dicere de animo et corpore: alterum nobis cum dis, alterum cum hominibus commune est; sed, sicut dixi, tamquam in peruersum ligati adque periore deiecti. Unde etiamsi quisquam propter hoc eos putauerit aeternitatem habere cum dis, quia nulla morte,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortales Quales gͥ mediatores sunt int̾ homines
& dõs. ꝑ qͦsad dõꝵ amicicias homines abulant. qui
hoc cr̃ hominib habent deteriꝰ. quodẽ in animan¬
te meliꝰ idẽ animũ: Hoc autẽ habent cũ dusme¬
liꝰ: qͦd ẽ in animante deteriꝰ id est corpꝰ Cũ enĩ ani¬
mans idẽ animal ex anima constat & corpore. quoꝵ
deoꝵ anima ẽ utiq corpore melior. & si uiciosa &
infirma melior. certe corpore etiam sanissimo atq
firmissimo. qm̃ natura eiꝰ excellentior. nec labe ui¬
cioꝵ pꝰ ponit᷑ corpori. sic̃ aurũ etiam sordidũ. argen¬
to seu plũbo lic& purissimo cariꝰ estimat᷑. isti media¬
tores dõꝵ & hominũ ꝑqͦs int̾positos diuinis huma¬
na uingunt᷑. cũ dis habent corpꝰ ȩternũ. uiciosum
aut̃ cũ hominib: animũ. qͣsi religio qͣ uolunt diis ho¬
mines ꝑdemones iungi. in corpore sit Ñ in animo con¬
stituta Quȩ nã tandẽ istos mediatores falsos atq fal¬

Expanded text:
ideri. Quales igitur mediatores sunt inter homines et deos, per quos ad deorum amicitias homines ambiant, qui hoc cum hominibus habent deterius, quod est in animante melius, id est animum; hoc autem habent cum dis melius, quod est in animante deterius, id est corpus? Cum enim animans, id est animal, ex anima constet et corpore, quorum duorum anima est utique corpore melior, etsi uitiosa et infirma, melior certe corpore etiam sanissimo adque firmissimo, quoniam natura eius excellentior nec labe uitiorum postponitur corpori, sicut aurum etiam sordidum argento seu plumbo, licet purissimo, carius aestimatur: ista mediatores deorum et hominum, per quos interpositos diuinis humana iunguntur, cum dis habent corpus aeternum, uitiosum autem cum hominibus animum: quasi religio, qua uolunt dis homines per daemones iungi, in corpore sit, non in animo constituta. Quaenam tandem istos mediatores falsos adque fal
Abbreviated transcription (Latin):
a malis. ꝗͣ uis & eoꝵ malicie libiꝰ expͥmende peꝑce¬
rint. ñ tã nc ipsos ꝗͣ. ne cultores eoꝵ apud quos lo¬
quebatur offender&. significaũ tam̃ prudentib.
quid de illis sentire deberent. ꝗͣdo qͥdem dõs qͦs
om̃s bonos beatosq credi uoluit. ab eoꝵ passioni¬
b atq ut ait ipse turbelis omĩ modo seꝑauit.
sola illos corpoꝵ ȩt̃nitate coniungens. Animo
aut᷑ ñ duss hominib similes demones aptissime incul¬
cans Et hoc ñ sapientie bono cuiꝰ homines possunt ẽẽ
participes. s ꝑt̾batione passionũ quȩ stultis malisq dñã¬
t᷑. a sapientib uͦ & bonis ita regit᷑. ut malint eã ñ habere
iꝰ rei consortio separar&. qͥa & hominib et̾nos ẽẽ ani¬
mos ꝓculdubio sic̃ platonicꝰsentit : Idõ cũ hoc genus

Expanded text:
. Quamuis et eorum malitiae liberius exprimendae pepercerit, non tam ne ipsos, quam ne cultores eorum, aput quos loquebatur, offenderet: significauit tamen prudentibus, quid de illis sentire deberent, quando quidem deos, quos omnes bonos beatosque credi uoluit, ab eonim passionibus adque, ut ait ipse, turbelis omni modo separauit, sola illos corporum aeternitate coniungens. animo autem non dis, sed hominibus similes daemones apertissime inculcans; et hoc non sapientiae bono, cuius et homines possunt esse participes, sed perturbatione passionum, quae stultis malisque dominatur, a sapientibus uero et bonis ita regitur, ut malint eam non habereius rei consortio separaret, quia et hominibus aeternos esse animos procul dubio sicut Platonicus sentit. Ideo cum hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
xuis corporib similib errorib ꝑuicaci audacia.
ꝑtinaci spc. casso labore. fortuna caduca. singula¬
tĩ mortales. cuncti tam̃ uniũso genẽ ꝑpetui. uicis¬
sim sufficienda ꝓle. mutabiles uoluchri tẽꝑe. tar¬
da sapientia. cita morit. querula uita. t̾ras in co¬
lunt: Cũ hinc tã multa dicer&: quȩ ad plurimos
homines ꝑtinent. nũ quid etiã illud tacuit quȩ no¬
uerat ẽc̃ paucoꝵ. ubi ait tarda sapienti : Qa si
p̃t̃ misiss& nullomͦ reote genꝰ htimanũ descriptio¬
nis huiꝰ tã intenta diligentia t̾minass& Cũ uͦ doꝵ
excellentiã cõmendar& ipsã beatitudinc̃ qͦ uolus
homines ꝑsapientiã ꝑuenire. in cis affirmaũ excel¬
lere. Proinde si aliqͦs demones bonos uell& intelle¬
gi. aliqͥd etiam in ipsoꝵ descriptione poner&. un¬
de uel cũ diis aliꝗͣ beatitudinis pariẽ. uł cũ homi¬
nib qualc̃cũq sapientiã putarent᷑ habc̃ cõmunc̃:¬

Expanded text:
us moribus, similibus erroribus, peruicaci audacia, pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singillatim mortales, cuncti tamen uniuerso genere perpetui, uicissim sufficienda prole mutabiles, uolucri tempore, tarda sapientia, cita morte, querula uita terras incolunt.\' Cum hic tam multa diceret, quae ad plurimos homines pertinent, numquid etiam illud tacuit, quod nouerat esse paucorum, ubi ait \'tarda sapientia\'? Quod si praetermisisset, nullo modo recte genus humanum descriptionis huius tam intenta diligentia terminasset. Cum uero deorum excellentiam commendaret, ipsam beatitudinem, quo uolunt homines per sapientiam peruenire, in eis adfirmauit excellere. Proinde si aliquos daemones bonos uellet intellegi, aliquid etiam in ipsorum descriptione poneret, unde uel cum dis aliquam beatitudinis partem, uel cum hominibus qualemcumque sapientiam putarent
Abbreviated transcription (Latin):
medus. sed adiis ipsis quorũ nomina poete fingen¬
do pont̃. ficri crederentur:¬
io illa ipsa definicio demonũ: Parũnc in¬
tuenda ẽ: ubi certe om̃s det̾minando cõplex
ẽ. qͦd ait demones eẽgñẽ animalia.¬
animo passiua. m̃te rationabilia. corpore aeria. tẽ¬
pore ȩterna : In qͥb quinq cõmemoratis: nichil
dix om̃no. qͦd demones cũ bonis saltẽ hominib id
udere̾t᷑ habere cõmune. quod ñ e̾ẽt in malis:
Nã ipsos homines cũ aliquanto latiꝰ describendo com
plecteretur. suo loco de illis dicens tãꝗͣ de infimis
atq terrenis. cũ prius dixiss& de cȩlestib diis. ut cõ¬
m̃datis duab partib ex sũmo & infimo ultimis. t̃ciolo¬
co de mediis demonib loqueret᷑: Igit᷑ homines in qͥt

Expanded text:
mediis, sed ab ipsis dis, quorum nomina poetae fingenmediis, sed ab ipsis dis, quorum nomina poetae fingendo ponunt, fieri crederentur illa ipsa definitio daemonum parumne intuenda est ubi certe omnes determinando conplexus est, quod ait daemones esse animo passiva, mente rationabilia, corpore aeria, tempore aeterna? In quibus quinque commemoratis nihil dixit omnino, quod daemones cum bonis saltem hominibus id uiderentur habere commune, quod non esset in I malis. Nam ipsos homines cum aliquanto latiplecteretur, suo loco de illis dicens tanquam de infimis atque terrenis, cum prius dixisset de coelestibus diis; ut commendatis duabus partibus ex summo et infimo ultimis, tertio loco de mediis daemonibus loqueretur: Igitur homines, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
demones qͥles sunt: Deniq hic eẽ dicit homericã il
uult ec̃ figmnenty. eo quod mineruã deã putat. eãq
ut̃ deos quos om̃s bonos beatosq credit. in alta ȩthe¬
rea sede collocat. ꝓcul a conũsatione mortaliũ. Qͦd
aũ aliqͥs demon fucrit grecis fauens troiansq contͣ¬
riꝰ. sicut alius aduersus grecos troianoꝵ opitulator
quẽ ueneris seu martis nomine idem poeta cõmemo¬
rat. qͦs dõs ista talia ñ agentes in habitationib celesti¬
b ponit. & hi demones ꝓ eis qͦs amabant contͣ cos
quos oderant int̾ se decertauerint: hoc ñ ꝓcul
aucritate poetas dixisse confessus c̃: De his quippe
dixer̃. quos hominib simili motu cordis & salom̃tis
ꝑ om̃s cogitationẽ estus fluctuare testat᷑. ut posses
amores & odia. ñ ꝓ iusticia s sic poplꝰ similis eoꝵ inue
sus alios exercere Id enĩ uidet᷑ philosophus curasse.
platonicꝰ. necũ hȩc apoetis canerent᷑. ñ a demonib

Expanded text:
daemones, quales sunt. Denique hinc esse dicit Homericam illuult esse figmentum. eo quod Mineruam deam putat eamque inter deos, quos omnes bonos beatosque credit, in alta aetheria sede conlocat, procul a conuersatione mortalium; quod autem aliquis daemon fuerit Graecis fauens Troianisque contrarius, sicut alius aduersus Graecos Troianorum opitulator, quem Veneris seu Martis nomine idem poeta commemorat, quos deos iste talia non agentes in habitationibus caelestibus ponit, et hi daemones pro eis, quos amabant, contra eos, quos oderant, inter se decertauerint, hoc non procul a ueritate poetas dixisse confessus est. De his quippe ista dixerunt, quos hominibus simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum aestus fluctuare testatur, ut possint amores et odia non pro iustitia, sed sicut populus similis eorum in uesus alios exercere. Id enim uidetur philosophus curasse Platonicus, ne, cum haec a poetis canerentur, non a daemonibus
Abbreviated transcription (Latin):
poterimꝰ. qͥ do cũ hoc dicer& ñ quorundã id est ma¬
loꝵ s om̃ium demonũ medictatẽ ꝓpt̾ aeria corpo¬
ra int̾ deos & homines describat: Hoc enĩ ait fin¬
gere poetas. qͦd ex istoꝵ demonũ numero deos fa¬
ciunt. & cis dõꝵ nomina imponunt. & qͥb uoluerus
hominib & his amicos inimicosq distribuunt. ficti
carminis ĩpunita licentia. cũ deos ab his demonum
morib & celesti loco & beatitudinis opulentia remotos
ct̃ ꝑhibeant. Hec ẽ gͦ fictio poctarũ deos dicere qͥ
ñ st̃ dii eosq sub deoꝵ nominib int̾ se decertare. ꝓp

Expanded text:
oc diceret, non quorundam, id est malorum, sed omnium daemonum medietatem propter aeria corpora inter deos et homines describebat? Hoc enim ait fingere poetas, quod ex istorum daemonum numero deos faciunt et eis deorum nomina inponunt et quibus uoluerint hominibus ex his amicos inimicosque distribuunt ficti carminis inpunita licentia, cum deos ab his daemonum moribus et caelesti loco et beatitudinis opulentia remotos esse perhibeat. Haec est ergo fictio poetarum deos dicere, qui di non sunt, eosque sub deorum nominibus inter se