comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓa dĩ ñ possessuros: scit iram & indigna¬
x tribulationẽ. & angustias in omne ani
un iudeo pͥmum & grȩco. Hȩc atq huiꝰmo¬
liudicia dĩ euident̃ exp̃ssa nouit eccła: s¬
ĩssa sunt omĩa. cũ sint quȩdã inscrutab
l. e sic̃ multa abyssus ꝓfunda & occulta.
In e ipsa nota sunt quib̾dam excellentiori¬
snanbris hominis huiꝰ: qͥ cũ suo capite sal
luicta st̃ homini: quia uiribꝰ suis ea ñ potest
pritari. Sed cur ñ possit dono sp̃c scĩ: cui

Expanded text:
m Dei possessuros. Scit iram et indignationem, tribulationem et angustias in omnem aninum, Judaeo primum et Graeco . Haec atque hujusmodi judicia Dei evidenter expressa novit Ecclesilia, et sicut multa abyssus profunda et occulta. An et ipsa nota sunt quibusdam excellentioribus membris hominis hujus, qui cum suo capite Salvdicta sunt homini, quia viribus suis ea non potest perscrutari. Sed cur non possit dono Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
erat. U t̃q ex semine abrahȩ: s ñ ut̃q heres
abrahȩ. De abrahã natꝰ unꝰ. s tam̃ ñ hereditat.
st̃ os qͥ carnalit᷑ colt̃ dm̃. Ad ipso erũ & uet̾ testa¬
m̃itum
ptioice. quia sic dix̃ apłs. Sub lege uolentes eẽ.¬
I regemonaudistis: Scriptum ẽ enim. quod
abradam duos filios subuit unum de ancilla
S unum de libera: quȩ sunt in allegoria ͥ ec
sunt duo testamenta. Quȩ sunt duo testam̃ta:
prnium uetus & alterum nouum. Uet testa

Expanded text:
erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: m. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus test
Abbreviated transcription (Latin):
unitas sc̃ã in xp̃o ẽ: ipse unꝰ homo dic̃. A fi¬
nibꝰ terrȩ ad te clamaui: cũ angeret᷑ cor me¬
um. Huiꝰ gͦ hominis: Ionginqua ꝑ egrinatio
facta ẽ int malos. Et tanqͣm si diceret᷑ illi.
cũ quibꝰ gͦ habitas ut gemas: ꝑegrinatio in¬
& redire nolunt. Iste iam uolens redire:
cognoscit infelicitatẽ ꝑegrinationis suę
Qui agnouit illã. redit. & ascende incipit.
quia canticum graduũ cępit cantare. Ubi
ꝓͦ gemit: & int᷑ qͦs habitat: In habitaui
cũ tab̾naculis cedar. U erbum hoc quia
hebreum ẽ: ꝓcul dubio ñ intellexistis. Qd
est in habitaui cũ tab̃naculis cedar: Quan
tenebras significat. Interp̃tatũ cedar: la¬
tine tenebrȩ dicunt᷑. Nostis aut̃ duos fili¬
os habuisse abraham: qͦs qͥdem cõmemorat
apłs: & ad imaginẽ duoꝵ testam̃tors ẽẽ
dic̾. Unꝰ de ancilla erat: alt̃ de lib̾a. Ex
ancilla ismahel erat: de libera sara. quẽ
suscępit ex desꝑatione ꝑ fidem. ysaac

Expanded text:
us homo dicit, «A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» in redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quant hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
pacem de qua dictũ ẽ. bȩati mundo corde.
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Et qui fȩcit mira¬
cula & qui ñ fecit miracula in corpore xp̃i:
ñ deb& gaudere nͥ de facie dei. Redier̃
et a stunt. Uidit dñs qͦd temptar&s eos suꝑbia
ex potentia miraculorum: & ille qͥ medie uene¬
rait sanare tumores nr̃os. & ferre infirmitates
nras continuo ait. Nolite in hoc gaudere quia
ni. demones eiciunt: om̃ium tam̃ nomina sc̃p¬
ta suut in celo. Non eos uolut gaudere eres
qͦd ꝓpͥum habebant: sed ex eo qͣd cũ ceteris
salittem tenebant: Inde uoluit gaudere aplo.
unde gaudes & tu. Intendat caritas ur̃a. Nul¬
lus fidelis hab&e spem: si nom̃ eiꝰ non ẽ sẽp¬
tum in celo. Onium fidelium qͥ diligeint axp̃ni:
q ambulant uiam eiꝰ humilit̾ quã ipse docuit
bumilis. nomina scͥpta sunt in cęlo. Cuĩuis
contemptibilis in ȩccła. qͥ credit in xp̃m & dili¬

Expanded text:
faciem de qua dictum est, «Beati mundo corde, faciem de qua dictum est, «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Et qui fecit miracula, et qui non fecit miracula in corpore Christi, non debet gaudere nisi de facie Dei. Redieruncta sunt.» Vidit Dominus quod tentaret eos superbia ex potentia miraculorum; et ille qui medicus venerat sanare tumores nostros, et ferre infirmitates nostras, continuo aidaemones ejiciunt; omnium tamen nomina scripta sunt in coelo. Non eos voluit gaudere ex eo quod proprium habebant, sed ex eo quod cum caeteris salutem tenebant: inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Intendat Charitas vestra. Nullus fidelis habet spem, si nomen ejus non est scriptum in coelo. Omnium fidelium qui diligunt Christum, qui ambulant viam ejus humiliter, quam ipse docuit humilis, nomina scripta sunt in coelo. Cujusvis contemptibilis in Ecclesia, qui credit in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
rogaui. ut auferr& eum a me. Hoc est dicere
Rogaui medicum: ut auferr& a me molestum
epithema. qͦd mͥ apposuerat. Sed audi uoceni
medici. Et di x̃ m. Sufficit tͥ gr̃a mea. Nã uirtꝰ
in infirmitate ꝑficitur. Ego nouiqͥd apposuerĩ
ego noui unde egrotes: ego noui unde saneris.
tudine reuelationũ. nͥ acciꝑ& angłm sathane
qͥ se colaphi⁊ar&: qͥs de se possit eẽ securꝰ. ut¬
iuste uideat᷑ ambulare qͥ minꝰ accepit. ed
si ñ ꝑu̾se querat qͦd recte ñ accepit: querat
sine qͦ ñ potest ẽẽ in corpore xp̃i. aut sine qͦ
male ẽ illi. T̃ utior ẽ enĩ in corpore digitꝰ sanꝰ:
quã lippiens oculus. Digitꝰ exigua quedã res
ẽ. oculus magnifice multũ potest. Et tam̃
ieliꝰ ẽ digitũ eẽ & sanũ eẽ : qͣm oculũ ẽẽ
& ꝑ turbari: lippire: exceciri. Non gͦ qͤrat
quisq in corpore xp̃i: nͥ sanitatem. Scđm sa¬
nitadem habeat fidem. & fide mundat᷑
eor eiꝰ: & mundatione cordis uidebit illã

Expanded text:
ait, «ut auferret eum a me.» Hoc est dicere, Rogavi medicum, ut auferret a me molestum epithema quod mihi apposuerat. Sed audi vocem medici: «Et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quid apposuerim, ego novi unde aegrotes, ego novi unde saneris. tudine revelationum, nisi acciperet angelum satanae qui se colaphizaret; quis de se possit esse securus? Tutius videtur ambulare qui minus accepit, sed si non perverse quaerat quod recte non accepit: quaerat sine quo non potest esse in corpore Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est enim in corpore digitus sanus, quam lippiens oculus. Digitus exigua quaedam res est; oculus magnifica, multum potest: et tamen melius est digitum esse et sanum esse, quam oculum esse et perturbari, lippire, excaecari. Non ergo quaerat quisque in corpore Christi nisi sanitatem. Secundum sanitatem habeat fidem; ex fide munex mundatione cordis videbit illam
Abbreviated transcription (Latin):
Ine ltteris. Quod eñi nob ꝑ paginas scͥp¬
Amẽ. ꝑ faciem dĩ illic erit. Qualis patria:
lgna patria: & miseri st̃ ꝑegrini ab illa
patria. Sed qͥd ait iste: Longinqua facta¬
ẽ ꝑegrinatio mea. Maxime eorum uox est.
idest ipsiꝰ eccłȩ: quȩ laborat in bac terra. liliꝰ
uox ẽ qui clamat a finibꝰ terrȩ. in alio loco psal¬
mi dicens. Afinibꝰ t̾rȩ ad te clamaui. Qͥs nr̃m
elam& a finibꝰ terrȩ : Nec ego. nec tu: nec ille.
Sed a finibꝰ terre. ipsa sola ȩccła. tota heredi¬
tas xp̃i elamat. quia ȩccła hereditas eiꝰ: &
de eccła dictũ ẽ: postulo ame & dabo tͥ gen¬
tes hereditatẽ tuam. & possessionẽ tuã t̾mi

Expanded text:
sine litteris. Quod enim nobis per paginas scripsine litteris. Quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria? Magna patria, et miseri, peregrini ab illa patria. Sed qest peregrinatio mea;» maxime eorum vox est, id est, ipsius Ecclesiae, quae laborat in hac terra. Illius vox est, quae clamat a finibus terrae in alio psalmo dicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas Christi clamat; quia Ecclesia haereditas ejus, et de Ecclesia dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et posses
Abbreviated transcription (Latin):
A Multũ ate recessit ꝑegrinatio mea: facta
Rinqnqua. Nondũ ueni in patriã illã. ubi
ãnuo malo uicturus sum: nondũ ueni
allisocietatẽ angłorum. ubi scandala ñ
tibs Quare aut̃ nondum sũ ibi: Quia in¬
altus nis longinquus factus ẽ. In colatꝰ ꝑe
smatio ẽ. Incola dr̃ qui habitat in terra
lena: non inciuitate sua. Longinqꝰ inqͥt¬
itꝰ ẽ & ꝓlongatꝰ: in colatus m̃s. Et ubi lon¬
riquus: Aliquando fr̃s mei cũ ꝑegrinatur
Amo: int̾ meliores uiuit. quã in patria sua
caliqͣndo in ꝑegrinatione illi bene ẽ. Inuenit
lnicos fideles ꝑegrinando: qͦs in patria inue¬
uire non potuit. Inimicos habuit ut de pa¬
ha pelleretur & ꝑegrinaret᷑: inuenit qͦd
ñ habebat in patria. Non sic ẽ patria illa
irim: ubi om̃s boni. Quicũq inde ꝑegri¬
itur int̾ malos ẽ: nec recẽdere a malis
ptest. nͥ cũ redierit ad societatẽ angłors.
Tibi sit unde ꝑegrinatur. ubi om̃s iusti
sc̃i: qui fruuntur uerbo di. sine lectione.

Expanded text:
 Multum a te recessi, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam, ubi cum nullo malo victurus sum; nondum veni ad illam societatem Angelorum, ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? Quia «incolatus meus longinquus factus est.» Incolatus peregrinatio est. Incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. Longinquus factus est incolatus meus. Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo inter meliores vivitque, in patria sua et aliquando illi in peregrinatione bene est. Invenit amicos fideles peregrinando quos in patria invenire non potuit; inimicos habuit ut de patira pelleretur et peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic est patria illa Hierusalem ubi omnes boni, quicunque inde peregrinatur inter malos est. Nec recedere a malis potest nisi cum redierit ad societatem angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur, ubi omnes justi et sancti qui fruuntur verbo Dei sine lectione,
Abbreviated transcription (Latin):
ia ataxit unde facer&. Apuit os petendo:
miendo: pulsando: & sitiens attraxit sp̃m
paim. unde facer& qͦd ꝑ se ipsum ñ poterat.
ai simꝰ mali nouimꝰ bona data dare filiis no¬
ans. quantomagis patͣ nrͣ de cȩlo dat sp̃m bo¬
nauntur ut agant. Nam tantomagis effi¬
apit &e attraxit sp̃m: s adhuc ad patrẽ pul¬
sat & querit. Bibit: s quanto suauiꝰ sensit.
tanto ardentiꝰ adhuc sitit. Audi u̾ba sitientis.
cium diligentium nom̃ tuum: id est scđm
iudicum qd in eos fȩcisti. qui diligunt nom̃
tium: qm̃ ut diligerent. priꝰ dilexisti eos. Sic¬

Expanded text:
attraxit unde faceret: aperuit os petendo, quaerendo, pulsando; et sitiens hausit Spiritum bonum, unde faceret, quod per seipsum non poterat, cum simus mali, novimus bona data dare filiis nostris; quanto magis Pater noster de coelo dat Spiritum boaguntur ut agant. Nam tanto magis effiaperuit, et attraxit spiritum; sed adhuc ad Patrem pulsat, et quaerit: bibit, sed quanto suavius sensit, tanto ardentius adhuc sitit. Audi verba sitientis: cium diligentium nomen tuum, id est secundum iudicium quod in eos fecisti qui diligunt nomen tuum, quoniam ut diligerent te, prius dilexisti eos. I
Abbreviated transcription (Latin):
ausa quereret᷑ quare nos diligere fecit. ad
alm eloquium tuum : & ñ dñetꝰ mei om̃is
iquitas. U bi qͥd aliud dicit: qͣm rectũ &
lbrum me fac scđm ꝓmissum tuum: Quan
nuit magis regnat in uno qͦq dĩ caritas: tan
damꝰ ei dominat᷑ iniquitas. Quid gͦ aliud

Expanded text:
ausa quaereretur, quae nos diligere fecit; adjsecundam eloquium tuum, et non» «dominetur mei omnis iniquitas.» Ubi quid aliud dicit quam, Rectum et liberum me fac secundum promissum tuum? Quanto autem magis regnat in quocumque Dei charitas, tanto minus ei dominatur iniquitas. Quid ergo aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ sius pꝰtriduum inuentus ẽ illic in tem¬
lo sedens int̾ doctores. audiens illos & int̃¬
nsans ubi stupebant om̃s qui eũ audie¬
lutt. suꝑ prudentia & responsis eius. Nec
ñirito: qui ꝑ istam ꝓphetiam tanto ante
dicerat. suꝑ om̃s docentes me intellexi. Om̃s
oum utiq homines uult intelligi: si dm̃ pa¬
ttem. de qͦ dicit ipse filiꝰ. sic docuit me pat̾
hec loquor. Qđ difficillime ex ꝑsona ubi in¬
tiligit᷑: nͥ quis ut cumq caꝑe ualeat. id eẽ
filium a patre doctũ qͦd genitum. Cui enim
uul ẽ ei doctum eẽ. Ex ꝑsona uͦ hominis
il formam serui accepit. faciliꝰ intelligit᷑
ipare didicisse quȩ dixit: in qua forma ser¬
li onstitutum. maxime puerum putaue¬
unt eum homines maioris etatis docendũ.
heditatio mea ẽ. Ido suꝑ om̃s docentes se
tilligebat: quia testimonia dei meditaba
.Quȩ meliꝰ quã illi de seipso nouerat qui
laebat. uos misistis ad ioħm & testimoniũ

Expanded text:
tibus suis post triduum inventus est illic in templo sedens inter doctores, audiens illos et interrogans; ubi stupebant omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis ejus . Nec immerito, qui per istam prophetiam tanto ante dixerat, «Super omnes docentes me intellexi.» Omnes enim utique homines vult intelligi, non Deum Patrem; de quo dicit ipse Filius, «Sicut docuit me Pater, haec loquor» . Quod difficillime ex persona Verbi intelligitur; nisi quis utcumque capere valeat id esse Filium a Patre doctum, quod genitum. Cui enim mul ei est doctum esse. Ex persona vero hominis, ubi formam servi accepit , facilius intelligitur a Patre didicisse quae dixit: in qua forma servi constitutum, maxime puerum, potuerunt eum homines majoris aetatis docendum pmeditatio mea est.» Ideo super omnes docentes se intelligebat, quia testimonia Dei meditabatur: quae melius quam illi de seipso noverat, qui dicebat, «Vos misistis ad Joannem, et testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dixiss& siue uiuimꝰ suie morimur. dñ
tudinis eiꝰ non ẽ finis. & eum quẽ ñ capi¬
mus laudare debemꝰ: si enim capimꝰ. mag¬
nitudinis eiꝰ ẽ finis: si enim magnitudinis
eł non ẽ finis. capere ex eo aliquid possumꝰ.
desume tam̃ totum caꝑe non possum. tanqꝗͥ
deficientes in eius magnitu dine. ut refici
conditorem: de creatura creatorem. Uide¬
amꝰ que hic fȩcerit quȩ nob̶ nota st̃. que
nob̾ manifesta sunt. Illiꝰ enim inmensabo¬
nitas. & interminabilis magnitudo. qͣnta
alia fecit quȩ nos non nouimꝰ: qͥndoqͥde
aciem oculorum nr̃orum usq ad cȩlũ ex¬
tendimꝰ. & a sole. & luna. & stellis rursus

Expanded text:
cum dixisset, sive vivimus, sive morimur ; cum dixisset, sive vivimus, sive morimur ; tudinis ejus non est finis,» et eum quem non capimus, laudare debemus si enim capimus, magnitudinis ejus est finis: si autem magnitudinis ejus non est finis, capere ex eo aliquid possumus; Deum tamen totum capere non possumus; tanquam deficientes in ejus magnitudine, ut reficiaConditorem, de creatura Creatorem. Videamus quae hic fecerit, quae nobis nota sunt, quae nobis manifesta sunt. Illius enim immensa bonitas et interminabilis magnitudo, quanta alia fecit quae nos non novimus? Quando quidem aciem oculorum nostrorum usque ad coelum extendimus, et a sole et a luna
Abbreviated transcription (Latin):
laus ipsiꝰ fimatur : Illiꝰ magnitudo sine
fine ẽ : & tua laudatio sine fine sit: De
magnitudine eiꝰ qͥd dictũ ẽ: Magnitudi¬
nis eiꝰ ñ ẽ finis. De tua laude quid : Lauda
dis non erit finis. Non enĩ cũ mortuus fueris
in hac carne: desines laudare dm̃. Die¬
tum ẽ quidem. non mortui laudabt̃ tedo¬
mine: s illi de quibꝰ dr̃ a mortuo uelut qͥ
non sit. ꝑit confessio: non illi de quibꝰ ait.
qͥ credit in me. lic& moriatur uiu&: quia
& deus abraham. & ds isaac & ds̃ iacob
non est deus mortuorum sed uiuorum. Si
enum numqͣm nisi ipsiꝰ eris: numqͣm alau¬
de ipssiꝰ tacebis Timere poteris. nedum uiuis¬
hic ipsiꝰ sis: & cum mortuus fueris. non sis
tem. Diue uiuimus dño uiuimꝰ: siue mori¬
rimur: dñi simꝰ. Et unde factum ẽ ut eiuis
sis & mortuus : Quia p̾cium sanguinis te
redemit. Et mortuus quomͦ ꝑdit seruum
mortuum: cuiꝰ mors ẽ p̃cium tuum: ldõ

Expanded text:
laus ipsius finiatur? Illius magnitudo sine laus ipsius finiatur? Illius magnitudo sine fine est, et tua laudatio sine fine sit. De magnitudine ejus quid dictum est? «Magnitudinis ejus non est finis.» De tua laude quid? «Laudabdis non erit finis. Non enim cum mortuus fueris in hac carne, desines laudare Dominum. Dictum est quidem, «Non mortui laudabunt te, Domine» : sed illi de quibus dicitur, «A mortuo, velut qui non sit, perit confessio» ; non illi de quibus ait, «Qui credit in me, licet moriatur vivet» : quia «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob, non est Deus mortuorum, sed vivorum» . Si enim nunquam nisi ipsius eris, nunquam a laude ipsius tacebis. Timere poteris, ne, dum hic vivis, ipsius sis; et cum mortuus fueris, non ipsitem: «Sive vivimus, Domino vivimus; sive moririmursis et mortuus? quia pretio sui sanguinis te redemit et mortuus; quomodo perdit servum mortuum, cujus mors est pretium tuum? Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ ne ꝑeas. Siue gͦ in eiꝰ donis. siue inciꝰ
Flagellis. laudas tu. laus flagellantis. me¬
dicina c̃ uulneris. Per singulos inquit dies
benedicam te. Prorsus. ꝑ singulos dies frͣs be¬
nedicite: om̃ino quicquid acciderit benedi¬
cite dñm. Et enim ne accidat aliqͥd. qͦd fer¬
re non potestis: ipse facit. Idõ cũ timore
debes esse quando tͥ bene ẽ: neq te ad hoc
Quę uerba quesiturus : Quantã concep¬
tionem inclusit in uno ualde. Cogita qͣntũ
uis. Quando enim potest cogitari: qͥ capi
ñ potest: Laudabilis ẽ ualde: & magni¬
tudinis eiꝰ non c̃ finis. Idõ dixit ualde. qͥa
magnitudinis eiꝰ ñ ẽ finis: ne forte incipias
uelle laudare. & putes te laudando posse
finire. cuiꝰ magnitudo finem ñ potest ha¬
bere. Noli gͦ te putare eum cuiꝰ magnitu¬
dinis finis ñ ẽ. sufficient̃ posse laudare.
Nonne gͦ meliꝰ ẽ. ut qͦmͦ ipse ñ finitur: nec

Expanded text:
tantem, ne pereas. Sive ergo in ejus donis, sive in ejus tantem, ne pereas. Sive ergo in ejus donis, sive in ejus flagellis, lauda tu. Laus flagellantis, medicina est vulneris. «Per singulos,» inquit, «dies benedicam te.» Prorsus per singulos dies, fratres, benedicite; omnino quidquid acciderit, benedicite Deum. Etenim ne accidat aliquid quod ferre non potestis, ipse facit. Ideo cum timore debes esse, quando tibi bene est; neque te ad hoc quae verba quaesiturus? Quantam conceptionem conclusit in uno «valde?» Cogita quantum vis. Quando autem potest cogitari, qui capi non potest? «Laudabilis» est «valde; et magnitudinis ejus non est finis.» Ideo dixit, «valde;» quia, «magnitudinis ejus non est finis:» ne forte incipias velle laudare, et putes te laudando posse finire, cujus magnitudo finem non potest habere. Noli ergo te putare eum cujus magnitudinis finis non est, sufficienter posse laudare. Nonne ergo melius est ut quomodo ipse non finitur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rat: quã repente: quam multa mala: quẽ¬
admodum omĩa de quibꝰ gaudere putabat᷑.
ñde quibꝰ gaudebat. diabolo tẽptante sub¬
tracta sunt᷑: quẽ ad modum & filii mortui
sunt. Periit qͦd seruabatur: perier᷑ quibꝰ
lud & illos ledit. Qui & ipsi filii p̾senti scło
pierunt. agnoscendi & recipiendi in futuro.
ille tamͣ uir habens aliud unde gauder&.
iqͦuerũ erat qͦd mͦ cõmemorauimꝰ ꝑ singu¬
los dies benedicã te: nũ qͥd qͥa ille dies quo
cuincta ꝑierant. tristis illuxit. ido lux in¬
derior in corde defȩcit. Stecit qͥppe in illa
luce: & ait. Dñs dedit dñs abstulit: sicut
dño placuit ita factũ ẽ: sit nomͣ dñi bene¬
dictum. Ergo ꝑ singulos dies laudauit: qͥ
etiã indie tam tristi laudauit. Breue
magisterium ẽ ut semꝑ laudes dm̃: ue¬
das a miscdia eiꝰ derelinqui. qui tͥ aut blan¬
ditur dando ne deficias : aut corripit exul¬

Expanded text:
rat! Quam repente, quam multa mala! quemrat! Quam repente, quam multa mala! quemadmodum omnia de quibus gaudere putabatur, non de quibus gaudebat, diabolo tentante subtracta sunt! quemadmodum et filii mortui sunt! Periit quod servabatur, perierunt quibus lud et illos dedit. Et ipsi filii praesenti saeculo perierunt, agnoscendi et recipiendi in futuro. Ille tamen vir habens aliud unde gauderet, in quo verum erat quod modo commemoravimus, «Per singulos dies benedicam te;» numquid quia ille dies quo totum perierat, tristis illuxit, ideo lux interior in corde defecit? Stetit quippe in illa luce, et ait: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ergo per singulos dies laudavit, qui etiam in die tam tristi laudavit. Breve magisterium est, ut semper laudes Deum, vedas a misericordia ejus derelinqui, qui tibi aut blanditur dando, ne deficias; aut corripit exsul
Abbreviated transcription (Latin):
tibi auferat dm̃: Deum tibi nemo aufert.
si tu eum non dimiseris. Non eruim sic ẽ ds̃.
quom lux ista de cęlo fulgens. Non qͣndo uo¬
lumꝰ ad eam accedimꝰ: quia non in onũi loco
luc&s ꝓpt̃̾ infirmitatẽ nr̃am. Forte fit ut hi¬
eme delect& esse in ipsa luce: nunc autẽ ꝑ
estatem uidetis. qm̃ magis eum locũ quesiui¬
mus. ut in illa luce ñ staremꝰ. In dõ enim tuo
qͣndo stas. & in lumine ueritatis eiꝰ delecta¬
ris. non queris locum qͦ ad eum accedas:
sed conscientia accedit. conscientia recedit.
Qđ dictũ ẽ. accedite ad eum & illumina¬
mini. animo dictũ ẽ non uehiculo: affectibꝰ
ditũ ẽ non pedibꝰ. Et cũ in eo stabis. estus
non patieris: sp̃c enim spirabit tͥ. & sub
alis eiꝰ sꝑabis. Uides gͦ habere te: quomͦ de¬
lecteris ꝑ singulos dies. Non te enim dimit¬
at deus tuus: etiã si aliquid triste accid̾it.
Quã enim triste erat. qͦd scõ uiro iob accide¬

Expanded text:
quam auferat Deum? Deum tibi nemo auferet, quam auferat Deum? Deum tibi nemo auferet, si tu eum non dimiseris. Non enim sic est Deus, quomodo lux ista de coelo fulgens. Non quando volumus ad eam accedimus quia non in omni loco lucet. Per infirmitatem nostram forte fit, ut hieme nos delectet esse in ipsa luce: nunc autem per aestatem videtis quia magis eum locum quaesivimus, ut in ipsa luce non staremus. In Deo autem tuo quando stas, et in lumine veritatis ejus delectaris, non quaeris locum quo ad eum accedas; sed conscientia accedit, conscientia recedit. Quod dictum est, «Accedite ad eum, et illuminamini» : animo dictum est, non vehiculo; affectibus dictum est, non pedibus. Et cum in eo stabis, aestus non patieris. Spiritus enim spirabit tibi, et sub alis ejus sperabis . 4. Vides ergo habere te quomodo delecteris per singulos dies. Non enim te dimittet Deus tuus, etiam si aliquid triste acciderit. Quam enim triste erat, quod sancto viro Job accide
Abbreviated transcription (Latin):
die tristi. male. erit tibi in deo tuo bene.
Est eium & quando tͥ male ẽ: ubi tͥ bene
sit. Si enĩ in aliqͦ malo male ẽ tͥ: ꝓculdu¬
bio. in aliqͦ bono bene tͥ erit. Et quid tam
bonum qͣm deus tuus: de qͦ dictũ ẽ nemo
bonꝰ nisi unus deus: Nam qͣm sit secura
ista laudatio. & qͣm sit securũ hoc bene:
intellige de ipso psalmo. Nam si guides
de bono quid tibi accedit ꝑ diem: fortas¬
se transiit alio die bonum hoc unde gals
Saie mͥ fuit: bonum diem duxi. Quia for
alicra uenerunt: aut inuitatus es: aut in
qulis diu fuisti. Gaudes. quia in epulis diu fu¬
ib alt̾ te dol&e qͥa ñ erubiusti.erũtam̃ de qͦc̃q ta.
lbono gaudeaᷤᷤ. certe tͣnsitoriũ ẽ. Si autẽ gau¬
das in dño dõ tuo. audiens dicentẽ scͥpturã
delectare in dño: tanto firmius gaudebis.
quanto ẽ ille certior in quo gaudebis. Si
enim gaudes de numino: times furem. Si
nim gaudes de deo: quid times. ne quisquã¬

Expanded text:
die tristi male, erit tibi in Deo tuo bene. die tristi male, erit tibi in Deo tuo bene. Est enim, et quando male est tibi, ubi bene tibi sit. Si enim in aliquo malo male est tibi, procul dubio in aliquo bono bene tibi erit. Et quid tam bonum, quam Deus tuus; de quo dictum est: «Nemo bonus, nisi unus Deus» ? Nam quam sit secura ista laudatio, et quam sit securum hoc bene, intellige de ipso bono. Nam si gaudes de bono quod tibi accidit per diem, fortasse transit alio die bonum hoc unde gaudes. Bene fuit mihi, bonum diem duxi: quia forte lucra venerunt, aut invitatus es, aut in epulis diu fuisti. Gaudes, quia in epulis diu fuisti; alter te dolet, quia non erubuisti. Verumtamen de quocumque tali bono gaudeas, certe transitorium est. Si autem gaudeas in Domino Deo tuo, audies dicentem Scripturam: «Delectare in Domino» . Tanto firmius gaudebis, quanto est ille certior in quo gaudebis. Si enim gaudes de nummo, times furem; si autem gaudes de Deo, quid times? Ne tibi quis
Abbreviated transcription (Latin):
num. Moddo gͦ incipe laudare: sed inet¬
num laudaturus es. Qui laudare nuit
in transitu hiuiꝰ scłi: obmutes e&. cũ uane¬
rit scłm scłi. Proinde sequentibꝰ uerab
ꝓpe hoc dixit: nequis etiam alit intellig¬
r& qͦd ait. laudabo nom̃tuum in selmee
querer& aliud scłm quando laudara le
singulos dies inquit benedicam te. Lai¬
da gͦ & benedic dñm dm̃ tuum. ꝑ singłes
dies: ut cũ finiti fuerint singuli dics &
uenerit sine fine unus dies. eas ex laudibs
i laudem: sic̃ ex uirtitibꝰ in uirtutem.
die tuo benedicis dm̃ tuum. Quid si forte
aliquis luxerit tristis dies: sicut se habã
humanę res. sicut est habundantia scii¬
dalorum. sicut est multiplicatio tẽptati¬
onum: Qđ si gͦ aliquid accidat triste ho¬
mini: desines laudare dm̃: Desines bene¬
dicere creatorem tuum: Si desinis: m̃ttꝰ
es dicendo. ꝑ singulos dies benedicã te dh̃e.
Si enim non desinis: & si tibi uidetur in

Expanded text:
num. Modo ergo incipe laudare, si in aeternum laudaturus es. Qui laudare non vult in transitu hujus saeculi, obmutescet cum venerit saeculum saeculi. Proinde sequentibus versibus prope hoc dixit. 3. «vers.» 2. Ne quis etiam aliter intelligeret quod ait, «Laudabo nomen tuum in saeculum;» et quaereret aliud saeculum, quando laudaret: «Per singulos,» inquit, «dies benedicam te.» Lauda ergo et Benedic Dominum Deum tuum per singulos dies; ut cum finiti fuerint singuli dies, et venerit sine fine unus dies, eas ex laudibus in laudem, sicut ex virtutibus in virtutem .die tuo benedicis Deum tuum. Quid, si forte illuxerit aliquis tristis dies, sicut se habent humanae res, sicut est abundantia scandalorum, sicut est multiplicatio tentationum? Quid si ergo aliquid accidat triste homini? desines laudare Deum? desines benedicere Creatorem tuum? Si desines, mentitus es dicendo, «Per singulos dies benedicam te, Domine.» Si autem non desines, etsi tibi videtur in
Abbreviated transcription (Latin):
tis tris. Na & orhẽ t̾r & orbẽ t̾rarũ: coti¬
di ina consuetudine dicimꝰ. Et qͥ ait sc̃ptũ
i iii ihro psalmoꝵ. quãꝗͣ mos loqͦndi sic se
habiat. ut unũ ẽẽ librũ insinuare uoluis¬
se i ideat᷑. tam̃ responde potest. in libro psal¬
moꝵ eẽ dictũ. in aliqͦ libro eoꝵ qͥnq qd in
usu li cutionis usq ad eo uł ñ ẽ. uł raro ẽ:
ut. Liã quodecĩ ꝓpħarũ unũ librũ eẽ idõ
x uadet᷑. qͥa similit̾ legit᷑. sic sc̾ptũ ẽ in¬
s: pturas canonicas unũ ubrũ uocent: qͦd
ualde mirabile &x diuina unitate concor¬
tũ ẽ de me ut faciã uoluntatẽ tuã ut

Expanded text:
rbem terrarum, quotidiana consuetudine dicimus. Et qui ait, «Scriptum est in libro Psalmorum,» quanquam mos loquendi sic se habeat, ut unum esse librum insinuare voluisse videatur; tamen responderi potest, «in libro Psalmorum» esse dictum, In aliquo libro eorum quinque: quod in usu locutionis usque adeo vel non est, vel raro est, ut etiam duodecim Prophetarum unum librum esse ideo persuadeatur, quia similitpturas canonicas unum librum vocent, eo quod valde mirabili et divina unitate concortum est de me, ut facerem voluntatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
petens a deo. nam quando inuistũ aliquid
petit. in pęnam suam exaudit᷑ : s aliquid
ñ iniustũ petens. si forte ñ fuerit exaudit᷑.
ñ minuatur animo: ñ deficiat: expectent
oculi eiꝰ ad ęscam. qͣm ille dat in oportunt.¬
tate. Quando ñ dat: idõ non dat. ne obst
qͦd dat. Neq enim aliquid iniustũ petę¬
bat apłs. quando rogauit ut auferret
b eo stimulus carnis. angelus sathanȩ a qͦ
colaphirabat᷑. & tam̃ rogauit & ñ accepit:¬

Expanded text:
petens a Deo: nam quando injustum aliquid petens a Deo: nam quando injustum aliquid petit, in poenam suam exauditur; sed aliquid non injustum petens, si forte non fuerit exauditus, non minuatur animo, non deficiat; exspectent oculi ejus ad escam, quam ille dat in opportunitate. Quando non dat, ideo non dat ne obsit quod dat. Neque enim aliquid injustum petebat Apostolus, quando rogabat ut auferretur ab eo stimulus carnis, angelus satanae a quo colaphizabatur: et tamen rogavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
mala accidunt impiis. infirmantur ibs.
quando mala accidunt uistis. confirmit
dñs om̃s decidentes. Deciderat ioba gła
pͥstine lucis temporaliũ rerum. quibꝰ nite¬
but ad tempus: decidat a gła domus sue.
Uultis nosse qͣntum deciderat. Insterare
sedebat. Et confirmauit dñs decidentẽ.
Quantũ confirmauit Ut in ipso grau
reliquerat adiutricem: locuta es tanqͣͥm¬
una ex insipientibꝰ mulieribꝰ. Si bonaꝑ
cepimꝰ de manu dñi: mala non sustinem:¬
Quomͦ confirmauerat decidentẽ. Con¬
firmat deus om̃s decidentes. Cum cecid̾it
Om̃s. ad se ꝑtinentes. Nam ds suꝑbisresistit.¬
Oculi om̃ium in te sperant: & tu das escam
illis in oportunitate. Prorsus tanꝗͣ reficiens
egrotum. in oportunitate: qͣndo deb& accipe
tunc das: & qͦd debet hoc das. Itaq aliqͣndo
desid̾atur ab illo. &. ñ dat: nouit horã dan¬
di. qui curat. Quare ista dico fr̃s. Nequis qͣn¬
do forte nͣ fuerit exauditꝰ. aliqͥd ñ iniustũ

Expanded text:
mala accidunt impiis, infirmantur ibi: mala accidunt impiis, infirmantur ibi: quando mala accidunt justis, «confirmat Dominus omnes decidentes.» Deciderat Job a gloria pristinae lucis temporalium rerum, quibus nitebat ad tempus, deciderat a gloria domus suae. Vultis nosse quantum deciderat? In stercore sedebat: et confirmavit Dominus decidentem. Quantum confirmavit? Ut et in ipso gravireliquerat adjutricem: «Locuta es tanquna ex insipientibus mulieribus. si bona percepimus de manu domini, mala non sustineQuomodo confirmaverat decidentem! «Confirmat Dominus omnes decidentes. Cum cecideritomnes ad se pertinentes. Nam Deus superbis resistitOculi omnium in te sperant, et tu das escam illis in opportunitate.» Prorsus tanquam reficiens aegrotum in opportunitate, quando debet accipere, tunc das; et quod debet, hoc das. Itaque aliquando desideratur ab illo, et non dat: novit horam dandi, qui curat. Quare ista dico, fratres? Ne quis quando forte non fuerit exauditus aliquid justum
Abbreviated transcription (Latin):
uendo me obstrinxi. Preualebit dñs adu̾sus
eos. & ext̾minabit om̃s deos gentiũ terrȩ: &
adorabt̃ eum unꝰ quisq de loco suo. Nempe
lam pͣualuit: & extͣminauit om̃s dõs gentiẽ
tͣrȩ. Nonne & hoc facit & hoc reddit. Ante
oculos om̃ium ponit solutionẽ debitorum
suoꝵ: quȩdã reddidit sub maioribꝰ nr̃is quȩ
nos ñ uidimꝰ: quȩdã reddidit temporibꝰ nr̃is.
quȩ illi ñ uider̃: ꝑ om̃s generationes reddi¬
dit. quȩ scͥpta st̃. Et qͥd restat.. Num ei cre¬
dituri. his om̃ibꝰ redditis: Quid enĩ restat:
Ecce fȩcisti rationẽ: tanta reddidit. Nũqͥd
Om̃s om̃ino decidentes: sed modo qͦdam de¬
cidentes. Et enim multi decidunt ab eo.
multi enim decidunt a cogitationibꝰ sus s
hbeait malas cogitationes. decidunt abeas.
s confirmat dñs om̃s decidentes. Quidi¬
quid amittunt in isto scło & sc̃ĩ sunt. at¬
luti exhonorantur in isto scło. Ex diutis
fiunt paupes: ex honoratis fiunt abietre
pu enim infirmabunt᷑ in malis. Quando

Expanded text:
Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid Omnes omnino decidentes, sed modo quodam decidentes. Etenim multi decidunt ab eo; multi autem decidunt a cogitationibus suis . Si habebant malas cogitationes, decidunt ab eis, et «confirmat Dominus omnes decidentes.» Qui aliquid amittunt in isto saeculo et sancti sunt, veluti exhonorantur in isto saeculo; ex divitibus fiunt pauperes, ex honoratis fiunt abjecti, autem infirmabuntur in malis . Quando
Abbreviated transcription (Latin):
cum transierit: necessario ista non erunt.
in sp̾ctalibꝰ donis sic intelligitur: quia dedit
potestatẽ filios dei fieri. Qui ꝑcussit ȩgiptũ
cum pͥmogenitis eorum. Percussit & seculũ.
cum bis quȩ p̃cipua putantur in scło. Qui
potenti. & brachio excelso. Quid potentiꝰ: qͥd
excellentiꝰ eo de qͦ dictum ẽ. & brachiũ dnĩ
cui reuelatũ ẽ: Qui diuisit mare rubrũ

Expanded text:
cum transierit, necessaria ista non erunt: cum transierit, necessaria ista non erunt: in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit potestatem filios Dei fieri . «Qui percussit Aegyptum, cum primogenitis eorum.» Percussit et saeculum, cum his quae praecipua putantur in saeculo. 9potenti et brachio excelso.» Quid potentius, quid excelsius eo de quo dictum est: «Et brachium Domini cui revelatum est» ? «Qui divisit mare Rubru
Abbreviated transcription (Latin):
uilit̃ man& qͦd ds ẽ. Nam & qͦd ait ecce pie¬
A &e sapientia. theosebia dicta ẽ in greco:
Nut totum latine expͥmat᷑. dĩ cultꝰ dici
pitest. Abstinere aitt̃ a malo qͦd dix̃ eẽ sci¬
stlam. qͥd est aliud qͣm in medio nationis tor¬
uosȩ & ꝑu̾sȩ tanquã in nocte huiꝰ scłi. cau¬
de prudent᷑q uersari: ut abstinendo qͥsq
biiquitate ñ confundatur tenebris.
ꝓprus. miineris luce discretu.Cum gͦ qͦdam
loco apłs concordar&. & grãrum dĩ uarietatẽ
in hominibꝰ uell& ostendere: hȩc in pͥmis duo
sapientię. Hoc esse arbitror: solem in potesta¬
morari puto: in eo qͦd dr̃. Alii fides in eodem
spũ. alii curationum donatio in uno spũ: alii
oꝑatio uirtutum: alii ꝓphetia: alii diudica.¬
tio spũum: alii genera linguarum: alii int̾.¬
p̃tatio sermonum. Nichil eiuĩ horum ẽ: qͦd¬
non in huiꝰ scłi nocte sit necessarium. Quȩ

Expanded text:
biliter manet, quod Deus est. Nam et quod ait, «Ecce piebiliter manet, quod Deus est. Nam et quod ait, «Ecce pietas est sapientia,» θεοσέβεια dicta est in graeco: quod ut totum latine exprimatur, Dei cultus dici potest. «Abstinere autem a malo,» quod dixit esse scientiam, quid est aliud, quam in medio nationis tortuosae et perversae, tanquam in nocte hujus saeculi, caute prudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce discretus? Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo m sermo sapientiae;» hoc esse arbitror, «Solem in potestamorari puto in eo quod dicitur, «Alii fides in eodem Spiritu, alii curationum donatio in uno Spiritu, alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum» . Nihil enim horum est quod in hujus saeculi nocte non sit necessarium: quae
Abbreviated transcription (Latin):
trilia suꝑ mare fundata. ita sub ea mare
aic̃admodum sunt aquȩ sub speluncarũ
auris. aut sub nauibꝰ suꝑ natantibꝰ: sed idõ
aiuns. Sic dictus ẽ pharao exisse suꝑ aquã.
ienim hab& grȩcus: qͦd qͥdam latini habeti
abo supiores eẽnt quã flum̃: & puteus ille
it ads celos in intellectu. sp̃itales scõs suos.
ubꝰ non tam credere. uerum etiam intelli¬
i diuina donauit: qui nondũ possunt. s
lunfidem firmissimam tenent. tanquã in¬
incelos. terrę nomine figurant᷑. Et quia in
uptismo quẽ acceꝑunt. in concussa credulita¬
t ansistunt: ido dictum ẽ. firmauit terrã
qͥl m illo sint om̃s thesauri sapientie & scien¬
ti absconditi: hȩc autẽ duo id est sapientiã
scipturarũ testantur eloquia: maxime loqͥn
ł scõ iob. ubi qͦd ammͦ singula diffiniunt᷑. di
it autẽ homini ecce pietas & sapientia. absti¬
ilectionẽ eiꝰ qͥd semꝑ est. atq incommnuta¬

Expanded text:
tas super mare fundata, ita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum cameris, aut sub navibus supernatantibus; sed ideo ereminet. Sic dictus est Pharao exisse «super aquam:» ita enim habet graecus, quod quidam Latini habent,ambo superiores essent quam flumen et puteus; ille«fecit Deus coelos in intellectu,» spirituales sanctos suos, quibus non tantum credere, verum etiam intelligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit terram su Christo quod in illo sint «omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi» ; haec autem duo, id est sapientiam Scripturarum testantur eloquia, maxime loquente sancto Job, ubi quodammodo singula definiuntur; aiit autem homini, Ecce pietas est sapientia, abstidilectione ejus quod semper est, atque incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionis infirmitas. De corio qͥppe fit
tympanũ: & siccato atq firmato corio lau¬
dat dm̃: qͣndo eũ laudat pacata societa
Laudate eũ in cordis & organo. Cordas ha¬
norata st̃. Organũ autẽ generale nõm̃ ẽ

Expanded text:
corruptionis infirmitas: de corio quippe fit corruptionis infirmitas: de corio quippe fit tympanum exsiccato atque firmato. Chorus laudat Dominum, quando eum laudat pacata societas. Laudate eum in chordis et organo: chordas hamorata sunt. O
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ inimicis Lur ũ ipi. fc̃ etiã multitudo
magnitudinis eit: Non qͥa ipse magrꝰ ẽ. s qͥa ma¬
gnꝰ. eos fecit tã multos. hoc ẽ milia milium:
sic̃ alit̃ intelligit᷑ iusticia. quaue ipse ẽ iustꝰ:
alit̃ qͣndo in nob̃ facit ut nos simꝰ iusticia eiꝰ:
ldem ips̃i sc̃i st̃ in õibꝰ musicis & organis. dein¬
ceps significati: ad laudandũ dm̃. Qm̃ ꝓposu
it dicens iau̾date dñm in scĩs eiꝰ: hoc sequit
claritatẽ. Laudate eũ in psalt̾io & cythara:
Psaltiũ ẽ de suꝑicabꝰ laud ans dm̃. cythara de
inferioribꝰ laudans dm̃: tanꝗͣ de celestibꝰ & ter¬
restribꝰ. tanꝗͣ eũ qͥ fȩcit celũ & t̾ram. lã qͥppe
in alio psalmo exposuimꝰ : psalt̾ium desuꝑ
habere sonoꝵ illud lignũ. cui neruoꝵ eius
series ut melior sonũ redaat. incumbit.
Qđ ligrũ: ꝙthara inferiꝰ s. h&. Laudate
eũ intymeano & choro. Tẏmpanũ laudat
uñ: cũ iã  arn: mutata. nulla ẽ terrene

Expanded text:
 inimicis? Cur non ipsi sint etiam multitudo magnitudinis ejus? Non qua ipse magnus est, sed qua magnos eos fecit, tam multos, hoc est, millia millium. Sicut aliter intelligitur justitia qua est ipse justus; anter quam in nobis facit, ut nos simus justitia ejus. 5. Iidem ipsi sancti sunt in omnibus musicis organis deinceps significati, ad laudandum Deum. Quit dicens, «Laudate Dominum in sanctis ejus,» hoc exsequitur, claritatem. «Laudate eum in psalterio et cithara.» Psalterium est de superioribus laudans Deum, citnferioribus laudans Deum, tanquam de coelestibus et terrestribus, tanquam eum qui fecit coelum et terram. Jam quippe in alio psalmo exposuimus psalterium desuper habere sonorum illud lignum, cui nervorum series, ut meliorem sonum reddat, incumbit, quod lignum cithara inferius habet. Laudate eum in tympano et choro: tympanum laudat Dominum, cum jam in carne mutata nulla est terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
follibꝰ. Qđ genꝰ. significatũ hic ee ñ arbitror
Na cũ organũ uocabulũ gręcũ sit. ut dixi
generale om̃ibꝰ isicis instrum̃tis: hoc
cui folles adhibent᷑ Alio grȩci nomine ap.¬
pellant. Ut aitẽ orgasiũ dicat᷑: magis
atiua & ea iuilis ẽ consuetililo

Expanded text:
follibus: quod genus significatum hic esse non arbitror. Nam cum organum vocabulum graecum sit, ut dixi, generale omnibus musicis instrumentis; hoc cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis atina et ea vulgaris est consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Propħa loquebat᷑ qui intrauit in scũa¬
sun dĩ: qui audiuit forte inesfabilia u̾ba
qu non lic& homini loqui: qui dixit qͦd pos¬
e hominibꝰ dici. & tenuit apud se qͦd ñ pos
idici. Ergo & audiat᷑ ad qͦd possumꝰ: & cre¬
itur ad qͦd non possumꝰ. Ad qͦd possumꝰ au

Expanded text:
a loquebatur, qui intravit in sanctuarium Dei, qui audivit forte ineffabilia verba quae non licet homini loqui ; qui dixit quod posset hominibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo et audiatur ad quod possumus, et credatur ad quod non possumus. Ad quod possumus au
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ questio ẽ: quia t̾ra grauior uidetꝰ: ut
ñ portare aquas. s ab aquis potiꝰ portari
credat᷑. De qua re ne adu̾sus eos qui se pu¬
tant ista certis rationibꝰ comꝑisse. scͥpturas¬
⁊ subemꝰ qͦd de ꝓximo intelligamꝰ. Terra
as haibitatꝰ ab hominibꝰ & terrestria contin&
ianilia: quȩ alio modo in scripturis arida
ħ sicit scͥptum ẽ. appareat arida. & uocauit

Expanded text:
enim quaestio est; quia terra gravior videtur, ut non portari aquis, sed aquas potius portare credatur. De qua re ne adversus eos qui se putant ista certis rationibus comperisse, contsit, habemus quod de proximo intelligamus, terram quae habitatur ab hominibus et terrestria continet animalia, quae alio modo in Scripturis arida dicitur, sicut scriptum est, «Appareat arida, et vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
lsunem sibi : ad qͦd non possumꝰ credatur.
uipse cognouit qͦd magnꝰ ẽ dñs. Si illi di¬
mnꝰ. rogamꝰ te. explica magnitudine̾ ipsiꝰ
mnne forte responder& nobis. non ẽ magnꝰ
ulde quem uideo. si a me poterit explicari:
lideat gͦ ad oꝑa eiꝰ: & dicat nob̾. Habeat ip
inconscientia magnitudinẽ dñi quã uidit.

Expanded text:
nem sibi;» ad quod non possumus credatur, quia ipse cognovit «quod magnus est Dominus.» Si illi diceremus, Rogamus te, explica magnitudinem illius; nonne forte responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me poterit explicari? Redeat ergo ad opera ejus, et dicat nobis. Habeat ipse in conscientia magnitudinem Domini, quam vidit
Abbreviated transcription (Latin):
solata ẽ in humilitate mea. hoc ẽ iriti
mno taletate mea. qͥa eloquiũ tiũ uiufiẽ¬
uit me. ut spem uttȩ haberem. piactꝰ inte¬
tẽ. Supbi iniq agebant usq quas q̃ndo
quidem eorum suꝑbiam. nec humilttas me¬
talitatis edomuit. Alege aut̃ tua ñ dtelins¬
u: qd me facere cogebant suꝑbi. Meno¬

Expanded text:
solata est in humilitate mea;» hoc est, in ista mortalitate mea: «quia eloquium tuum vivificavit me;» ut spem vitae haberem projectus in mortem. «Superbi inique agebant usque valde:» quando quidem eorum superbiam nec humilitas mortalitatis edomuit. «A lege autem tua non declinavi:» quod me facere cogebant superbi.
Abbreviated transcription (Latin):
pe in hac uita ẽ. & nondũ se uid& in eo reg¬
oubierit eiꝰ secura iocunditas. s int̾ ꝑicu¬
us temptationes in hoc mundo laborat ubi
a quse putat stare. caueat ne cadat: con¬
suss huiꝰ mortalitatis miseriã: in qͣ graue¬

Expanded text:
in hac vita est, et nondum se videt in eo regno ubi erit ejus secura jucunditas, sed inter periculosas tentationes in hoc mundo laborat, ubi audit, «Qui se putat stare, videat ne cadat» ; considerans hujus mortalitatis miseriam, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
r sub eꝰ grauitate conent᷑: hoc gͦ considans
toetaui inquit dnẽ quia iusticia uidicia
tiua & ueritate tua humiliasti me. Fiat mĩa
ĩmdant᷑: ut cũ in multis inueniant᷑ locis.
naxime in psalmis qͦdã etiã loco legat᷑. uni
imo ueritatẽ posuit. qua humiliati sumꝰ in
notẽ. iudicante illo cuiꝰ iudicia iusticia ẽ
demnde misccłiam. qua instauram ad uitã. ꝓmit¬
ante illo cuiꝰ beneficiũ gr̃a ẽ. Ido ait scđm
toquiũ tuũ seruo tuo: id est scđm qđ ꝓmisi¬

Expanded text:
itate cogantur: hoc ergo considerans, «Cognovi,» inquit, «Domine, quia justitia judicia tua, et veritate humitiasti me. Fiat misercommendantur, ut cum in multis inveniantur locis, maxime in Psalmis, quodam etiam loco legatur, «Unprimo veritatem posuit, qua humiliati sumus in mortem, judicante illo cujus judicia justitia est: deinde misericordiam, qua instauramur ad vitam, promittente illo cujus beneficium gratia est. Ideo ait, «secundum eloquium tuum servo tuo:» id est, s
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Nos uniꝰ participes ad uitã: ad
mortẽ uͦ particeps ille multoꝵ. Ipse est
enĩ ad quẽ conuertunt᷑ tim̃tes deurn.
ee qui cognoscunt dĩ testimonia. de illo ꝑ ꝓph̃as
tantoante p̃dicta. in eiꝰ p̃sentia ꝑ miracula
paulo ante monstrata. t̃ iat inquit cor me¬
um inmaculatũ in tuis iustificationibꝰ: ut
non confundar. Redit ad uocem corporis
ut ñ confundar: tale aliquid &e in primis
puui psalmi uersibꝰ inuenitur. ubi dix̃. ut¬
nam dirigantur uiȩ meȩ. ad custodiendas
uistificationes tuas: tunc ñ confundar dũ
inspicio in omĩa mandata tua. Qđ ibi qͥa
dã utinã uno uerbo significauit optanti.
hoc isto loco aꝑtioribꝰ uerbis expͥssit orantis.
dicendo fiat cor meum immaculatũ: ut
nec in ila nec in ista sententia. quȩ utraq
unta est. inueniamur aduiti de libero ar¬
uetrio cont̾ gram confitentes. Qđ aut̃ ait̃

Expanded text:
remus; nos unius participes ad vitam, ad remus; nos unius participes ad vitam, ad mortem vero particeps ille multorum. Ipse est enim ad quem convertuntur timentes Deum, et qui cognoscunt Dei testimonia, de illo per Prophetas tanto ante praedicta, in ejus praesentia per miracula paulo ante monstrata. 7. «vers.» 80. «Fiat,» inquit, «cor meum immaculatum in justificationibus tuis, ut non confundar.» Redit ad vocem corporis «Ut non confundar;» tale aliquid et in primis hujus psalmi versibus invenitur, ubi dixit, «Utinam dirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, cum inspicio in omnia mandata tua.» Quod ibi, quia dixit, «Utinam,» uno verbo significavit optantis; hoc isto loco apertioribus verbis expressit orantis, dicendo, «Fiat cor meum immaculatum:» ut nec in illa, nec in ista sententia, quae utraque una est, inveniatur audacia de libero arbitrio contra gratiam confidentis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
se fecisse qđ legit. quia lex tua meditatio
mea ẽ: & hinc se adepturũ existim&. qđ u̾bis
suꝑioribꝰ ꝓpt̾ hoc meritũ postulauit. ubi di¬
ctũ ẽ ueniant suꝑ me miserationes tuȩ & ui.¬
uam. Hȩc meditatio amantis ẽ cogitatio: &
tantũ amantis. ut caritas ñ frigescat huiꝰ
meditationis sue: qͣntalib& habundantia
constipet᷑ iniquitatis alienȩ. Deniq sequit᷑¬
quitatẽ fecer̃ in me: ego aut̃ exercebor in
mandatis tuis. Ecce qđ agit meditatio legis
testimonia tua. In ñnullis codicibꝰ inueni¬
tũdem ualere existimo. quantũ si dicatur
ad me. Sed qͥs ẽ iste qui hoc dicit: Non
enim quisqͣm hõiũ hoc dicere audebit: aut
si dicat audiendus ẽ. Nimirũ gͦ ille ẽ qui
etiã suꝑiꝰ int̾̃posuit ꝓpͥetatẽ uocis suȩ di¬
cens: par̃ticeps ego sũ om̃ium tim̃tiũ te:
quia factꝰ ẽ particeps mortalitatis nr̃e.
ut & nos participes diuinitatis ipsiꝰ fie¬

Expanded text:
se fecisse quod legit, «Quia lex tua meditatio se fecisse quod legit, «Quia lex tua meditatio mea est;» et hinc se adepturum existimet, quod verbis superioribus propter hoc meritum postulavit, ubi dictum est, «Veniant super me miserationes tuae, et vivam.» Haec meditatio amantis est cogitatio, et tantum amantis, ut charitas non frigescat hujus meditationis suae, quantalibet abundantia constipetur iniquitatis alienae . 5. quitatem fecerunt in me: ego autem exercebor in mandatis tuis.» Ecce quod ait, meditatio legis testimonia tua.» In nonnullis codicibus invenitumdem valere existimo, quantum si dicatur, «ad me.» Sed quis est iste qui hoc dicit? Non enim quisquam hominum hoc dicere audebit, aut si dicat, audiendus est. Nimirum ergo ille est qui etiam superius interposuit proprietatem vocis suae, dicens: «Particeps ego sum omnium timentium te.» Quia factus est particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes divinitatis ipsius fie