comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ sc̃s appellatione censetur: non
quod ex consortio tantum nouimꝰ.
sp̃c cum patre ponatur & filio: sed
quoduna natura tinum possideat ⁊
nom̃. Quia uͦ sp̃c uocabubam mul¬
ta sig̃cat: enumerandum breuit̾ est
quib reb nom̃ eius aꝑtet᷑. Uocatur
sp̃e ceuentus: siẽ in ez echiele. Terciã
storiam illud sentire quod scͥptum ẽ.
in sp̃u iiolento conteres naues thar¬
fis: ñ aliud ibi sp̃c quam uentꝰ acci
spuum ÷ non aliud se in hoc accepiᷤᷤ¬
se demonstrans. quam scrre rapidoᷤᷤ
uentorum flatꝰ: &e quib causis na¬
tura eortim subsiftit. Uocat᷑ & anima
est. & reliqua. Manifestissime enm
tuxta quam intelligentiam. &e stepħs

Expanded text:
sancti appellatione censetur, non quod ex consortio tantum nominis Spiritus cum Patre ponatur et Filio, sed quod una natura, unum possideat et nomen. Quia vero Spiritus vocabulum multa significat, enumerandum est breviter quibus rebus nomen ejus aptetur. Vocatur Spiritus et ventus, sicut in Ezechiele: Tertiam s secundum historiam illud sentire, quod scriptum est, In spiritu violento conteres naves Tharsis , non aliud ibi spiritus, quam ventus accipspirituum; non aliud se in hoc accepisse demonstrans, quam scire rapidos ventorum flatus, et quibus causis eorum natura subsistat. Vocatur et anima est, et reliqua . Manifestissime enimJuxta quam intelligentiam et Stephanus
Abbreviated transcription (Latin):
imundiciam: s ad scificationem.
Itaq qͥ sꝑinit siue qͦd meliꝰ habetur in
greco qui p̃uaricatur. ñ hominem
preuaricabitur. s dñm: qui dedit
spm sc̃m fuum in uob. Nam in his
dentes: dedit eis sỹm scm. Et quan
immundiciam funt dilapsi. sp̃ue¬
runt siue p̾uaricati sunt dñm qui
rint: non quasi hominem s quasi
dm̃ sꝑnentes. Et ut sciamus dñm
ipsius ꝓpħe ẏsaie discamus eloquio.
qui inducit cuipiam dicentem dñm.
os tuum. Ostenditur enim ex sermo¬
ne p̃senti. qͦd qui acceꝑit sp̃m di. Si¬
mul cum eo & uerba dei possideat:
sermones uidelicet scientie siue sapĩe
Necnon in alioloco etusdem ꝓphete
ds loquitur. Dedi sp̃m meum suꝑ cũ

Expanded text:
munditiam, sed ad sanctificationem . 50. Itaque qui spernit, sive quod melius habetur in Graeco, qui praevaricatur, non hominem praevaricabitur, sed Deum, qui dedit Spiritum sanctum suum in vobis. Nam in his dentes, dedit eis Spiritum sanctum. Et quandimmunditiam sunt delapsi, spreverunt, sive praevaricati sunt Dominum, qui runt, non quasi hominem, sed quasi Deum spernentes. Et ut sciamus Dominipsius Prophetae Isaiae discamus eloquio, qui inducit ad quempiam dicentem Dominuos tuum . Ostenditur enim ex sermone praesenti, quod qui acceperit Spiritum Dei, simul cum eo et verba Dei possideat, sermones videlicet scientiae et sapientiae. Necnon et in alio loco ejusdem Prophetae Deus loquitur: Dedi Spiritum meum s
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficatum dext̃a stra commnemorat:
siue ulum illustrem turum. ce mi¬
steriorum di initiatorem. de qͦ ad
iħm filtum naue dñs ait. moyses
famuilus m̃s: siue legem suam. que
in ueti scͥpta ẽ instrumento. Nam
erebro legisse me meminz moysen ap¬
pellatum ẽẽ ꝓlege: ut in apło. Uiq
in hodiernum diem: quando legit᷑
moyses. Et abraham ad duntem in
supplicus constitutum: habent inqͥt
moysen ce ꝓpħas. Et certe liquido
comꝓbatur. ibi moysen ñ supra dic¬
tum uirum sigc̃atum eẽ. s legem. Por¬
ro que ẽ dext̃a dei q̃ adduxit moysen.
tera ꝑatͥs. ꝑ quam saluat ce exaltat. &
facit uirtutem: sic̃ alibi de deo dr

Expanded text:
ificatum esse commemorat: sive illum illustrem virum, et mysteriorum Dei initiatorem, de quo ad Jesum filium Nave Dominus ait: Moyses 157 famulus meus, sive Legem suam, quae in veteri scripta est Instrumento. Nam crebro legisse me memini Moysen appellatum esse pro Lege, ut in Apostolo: Usque in hodiernum diem, quando legitur Moyses . Et Abraham ad divitem in suppliciis constitutum, Habent, inquit, Moysen et Prophetas . Et certe liquido comprobatur ibi Moysen, non supradictum virum significatum esse, sed Legem. 51. Porro quae est dextera Dei, quae adduxit Moysen, tera Patris, per quem salvat et exaltat et facit virtutem, s
Abbreviated transcription (Latin):
catorum. Si autem ab his qͥ eius in scͥꝑ¬
turis filii nominantur iuxta fube
ter ostensum est: neq alius quis pot̃
me uoluntatis ce oꝑationis. Quippe
cestudia ñ solum bonorum oꝑum. s
in creaturis diximus: naturam uͦ atq
suib̃am solius in alios posse tͥnitatis in¬
trare.Abunde ut reor occursum est:
ꝓpositȩ questioni. Quia uͦ in eptum.
ce stultum tudetur aduersts fatua
res ponde. & siquid in buccam ruerit
nere. quantum ce de sceleratis uelle

Expanded text:
catores. Si autem ab his qui ejus in Scripcatores. Si autem ab his qui ejus in Scripturis filii nominantur, juxta subster ostensum est, neque alius quis potesmae voluntatis. Operationem quippe et studia non solum bonorum operum, sed in creaturis diximus; naturam vero atque substantiam solius in alios posse Trinitatis intrare. 62. Abunde ut reor occursum est propositae quaestioni. Quia vero ineptum et stultum videtur, adversus fatua respondere, et si quid in buccam ruerit nere, quantum et de sceleratis cum
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis: ce scĩtate decidit & uͥtute.
ticipatione capiatur. ẽẽ incorruptibi¬
le &immutabile. & consequent eter¬
num: quod autem mutari potest:
fac̾tum ẽẽ & habere pͥncipium. Por¬
ro quod incorruꝑtibile sit ẽẽ: & recͦ.
& deinceps: semꝑiternum ẽ. Non gͦcie
quidam putant. participatione na¬
dure siue sube implec quemptam di¬
abolus acit eitis habitator esficitur.
s ꝑ frauidulentiam ce deceptionem ce
maliciam. inhabitarem eo creditur
quem replec. Hic auitem fallacia. c̃e
presbiteros qui aduersus fusannam
in crudelicatem se uerterant intra¬
uit: implens animam eorcm incen¬
dio libidims ce sera senii uoluptate.
Scͥptum est enim. Uenerunt autem
&e dcio presbtti: plemimqtia cogita¬
tione. His insidiis impleuit ceun¬
tiersum popłm iudeorum: dicente
plenus peccatis. semen pessimum:
filii iniqui. Semen quippe nequã:¬
filii diaboli. Et filii etus: ꝓpt̾ iniqͥ¬
tatem & plenitudinem dicti ft̃ pec¬

Expanded text:
mutabilis, e sanctitate decidit atque virtute. mutabilis, e sanctitate decidit atque virtute. ticipatione capiatur, esse incorruptibile et immutabile, et consequenter aeternum. Quod autem mutari potest, factum esse et habere principium. Porro quod incorruptibile sit, esse et retro et deinceps sempiternum. Non ergo ut quidam putant participatione naturae, sive substantiae implet quempiam diabolus, aut ejus habitator efficitur, sed per fraudulentiam, et deceptionem, et malitiam, habitare in eo creditur quem replevit. Hac autem fallacia etiam presbyteros, qui adversus Susannam in crudelitatem se verterant, intravit: implens animas eorum incendio libidinis, et sera senii voluptate. Scriptum est enim: Venerunt autem et duo presbyteri, pleni iniqua cogitatione . His insidiis implevit et universum populum Judaeorum, dicente plenus peccatis, semen pessimum, filii iniqui . Semen quippe nequam diabolus, et filii ejus, propter iniquitatem et plenitudinem, dicti sunt pec
Abbreviated transcription (Latin):
princiꝑale illiꝰ fraude &e iniquitate
& omni malitra: in tantum illici¬
ens eum atq decipiens. ut iꝑse satha¬
nas implesse aminam ipsius. ce ha¬
bitare in eodemputaretur: quem
ad om̃s ꝑuiersitatis suȩ dolos. mi¬
nistrum sibi ac famtilum p̃paraue¬
exemplum Qtua iniudam introis
sec: hoc dicendum est. Ooser¬
uans diabolus. quibdam motibuᷤᷤ
& oꝑationum signis. ad qͥ potisimũ
uide cor ẽẽt uitia ꝓcliuiꝰ: dep̾hendit
eum patere insidiis auaricie. Et re¬
perta eupiditatis tanua. misit in m̃-¬
tem eiꝰ. qͦmͦ degidatam ꝑecumam ac¬
ciperet: ce ꝑ occasionem lucͥ prodi¬
tor magistri ce saluatoris existeret: ar-¬
gentum ꝓpiecate cominutans. ce sts¬
cipiens p̃cium sceleris a pharis eis at¬
q iudeis. Hec gͦ cogitationis occasio
locum tͥbuit sachanȩ: ut in cor etus
introiens impleret eum pessuma uo¬
participari a plurib. Imparcicipabił
gͦ diabolus est: non creator. s creatura
subsistens. Unde & conuertibilis acq

Expanded text:
principale 165 illius fraude et iniquitate, et omni malitia: intantum illiciens eum atque decipiens, ut ipse Satanas implesse animam ipsius, et habitare in eodem putaretur, quem ad omnes suae perversitatis dolos, ministrum sibi ac famulum praeparaveexemplum, quia in Judam introisset Satanas, hoc dicendum est. Observans diabolus quibusdam motibus et operationum signis, ad quae potissimum Judae cor esset vitia proclivius, deprehendit eum patere insidiis avaritiae, et reperta cupiditatis janua, misit in mentem ejus quomodo desideratam pecuniam acciperet, et per occasionem lucri, proditor magistri et Salvatoris sui existeret, argentum pro pietate commutans, et suscipiens pretium sceleris a Pharisaeis atque Judaeis. Haec ergo cogitationis occasio locum tribuit Satanae, ut in cor ejus introiens, impleret eum pessima voparticipetur a pluribus. Imparticipabilis ergo diabolus est, non creator, sed creatura subsistens. Unde et convertibilis atque
Abbreviated transcription (Latin):
tate: quia typos &e umbras ce exempla¬
ria relinquentes. ad ipsitis u̾itatis
humili ce corporea uerborum sim¬
plicitate contempta. ad sp̃italem le¬
gis noticiam ꝑtienerunt. Hec int̾im
tuxta ꝑossibilitadem ingenioli nr̃i.
quot res sp̃c sig̾caret attigimus: suo
sp̃e sapientie. Et in alioloco. Dñs aũ¬

Expanded text:
tate, quia typos, et umbras, et exemplatate, quia typos, et umbras, et exemplaria relinquentes, ad ipsius veritatis humili et corporea verborum simplicitate contempta, ad spiritualem legis notitiam pervenerunt. 58. Haec interim juxta possibilitatem ingenii nostri quot res spiritus significaret, attigimus, suo Spiritus sapientiae. Et 163 in alio loco: Dominus au
Abbreviated transcription (Latin):
sonet. ¶olens qͥppe apłs urginem ñ
solum oꝑe s &e mente scãm ẽẽ : id est ñ
tm̃ corpore. s & motu cordis interno:
dera utrum hoc tpsum in ysaia ubi
hoc ẽ intellectu. Qu enim errore
Necñ ce illud. Una forcicudo sp̃c tiri.¬
uideat idd tꝑsum ostench. Et suꝑ oĩa
uocabuilum fp̃c. altiorem cemisticũ
in scͥpturis scĩs sig̃cat intellectum: ut
ibi. Littera occidit. sp̃c autem uiuifi
se qtod legitur. In hanc congruit
uolutatem: ce ilud. Nos stimtis
circui cisio. qui sꝑ̃u dño sumꝰ serui¬
entes. & non in earne confidentes. Qi
enim ñ litt̾a carnem occidunt. s sp̃u
circuncidunt. auferentes omne eiꝰ
suꝑfluum. qͦd generatiomi ꝓximũ
est ce amicum: hi uere sỹu circũcis
ftint. in occulto nddei. & uere isrłite
in quib dolus non est: qui transeen¬
dentes umbras ce unagines uetis testa¬
menti. cultores ueri adorant patrem.
in sp̃ti ce ueritate. In sp̃u: qͥa corpora¬
lia ce humana tͣnscenderunt. In tieri¬

Expanded text:
Volens quippe Apostolus virginem non solum opere, sed et mente sanctam esse, id est, non tantum corpore, sed et motu cordis interno, dera utrum hoc ipsum in Isaia sone intellectum . Qui enim errore Necnon et illud, Una fortitudo Spiriidipsum ostendat. Et super omnia vocabulum spiritus altiorem et mysticum in Scripturis sanctis significat intellectum, ut ibi: Littera occidit, spiritus autem vivificale nosse quod legitur. In hanc congruit voluntatem et illud: Nos sumus circumcisio, qui spiritu Domino servientes sumus, et non in carne confidentes . Qui enim non littera carnem concidunt, sed cor spiritu circumcidunt, auferentes omne ejus superfluum, quod generationi proximum est, et amicum, hi vere spiritu circumcisi sunt, in occulto Judaei, et veri Israelitae, in quibus non est dolus. Qui transcendentes umbras et imagines veteris Testamenti, cultores veri adorant Patrem in spiritu et veritate: in spiritu, quia corporalia et humilia transcenderunt; in veri
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ esse sp̃m hominis. Ad thessa
ger cum anima seruet᷑ &e corpore : qͥa
incredibile est acq blasphemum ora
qͥ nec immittationem potest reciꝑe.
nec profectum. De huimano gͦ tit dix¬
unus sp̃u: in hoc loco apłi sermo testa
angłos & fortitudines nominaretio¬

Expanded text:
diximus esse Spiritum hominis. Ad Thessalger cum anima servetur et corpore, quia incredibile est, atque blasphemum, oraqui nec imminutionem potest recipere, nec profectum. De humano ergo, ut diximus, spiritu in hoc Apostoli sermo testatAngelos, et Fortitudines nominare, vo
Abbreviated transcription (Latin):
lantur: sic̃ ib. Cum autem ĩmun
dus sp̃c exierit ab homine. Et in
consequentib. assumꝑsit septem
alios sp̃c nequiores se. Sp̃e quoq:
demones in euangłuis appellantur.

Expanded text:
ndi: sicut ibi: Cum autem spiritus immundus exierit ab homine. Et in consequentibus: Assumit septem alios spiritus nequiores se . Spiritus quoque daemones in Evangeliis appellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. ut resipiscant a diaboli laqueis a gͦ
captiui tenent᷑ ad ipsius uoluntatem. Cũ
uͦ aliqͦs aut a deo retardatos desideriis suis.
aut obduratos legimꝰ. aut relict̾os magis
peccatis suis hoc ipsos meruisse ꝓfitemur:
quia talia eos crimina p̃cesserunt. ut ipsi
sibi pena fieri debuerint: quȩ eis etiam
supplictum uerteret inreatum. Atq ita
nec de tudicio dei querim᷑. quia ita dese
quia liberat non meritos liberari. Obicct̾io.
od quibdam uocatis. & pie iusteq

Expanded text:
diaboli laqueis, a quo captivi tenebantur ad ipsius voluntatem . Cum vero aliquos a Deo aut traditos desideriis suis , aut obduratos 216 legimus, aut relictos; magnis peccatis suis hoc ipsos meruisse profitemur: quia talia eorum crimina praecesserunt, ut ipsi sibi poena fieri debuerint, quae eis etiam supplicium verteret in reatum. Atque ita nec de judicio Dei querimur, quo ias agimus, qua liberat non meritos liberari. OBJ. XII. Quod quibusdam vocatis, et pie justeq
Abbreviated transcription (Latin):
minem ad peccata compellat. Respon
Ullus catholicoꝵ dixit aut dicit. sio.
qͥd ds homines pie rect̾eq uitientes. per
potentiã ad peccata cõpellat: & innocentie
aꝓposito bone conũsationis ercutiat. N

Expanded text:
mines ad peccata compellat. RESPONSIO. Nullus catholicorum dixit aut dicit, quod Deus homines pie recteque viventes, per potentiam in peccata compellat, et innocentiae a proposito bo
Abbreviated transcription (Latin):
stria cultꝰ int̾cientt: &e totam uim dic¬
torum splendore laboratꝰ euacuet :
quis non iudicet me affectonem ẽõ¬
positionis debuisse contemnere. etiã
si eam potuissem uelut dicendi ꝑitus
implere: Quapropt̃ ea michiuisa
est compositiosatis ornata: q̃ concep¬
tiones animi necessarias quadam ꝑ¬
spicuitate ꝓferret: non quȩ illecebs
aurium deseruiret. Ea est enim ni fal¬
lor iudicata latiitas. quȩ breuiter q
aꝑte obseruata. dumtaxat usitatoꝵ
uerborum proprietate res intelligen¬
das enunciat: non quȩ uiernantis
eloquii uenustate atq amenitate
luxuriat. Et prudentib uiris non
placent falerata sed fortia: quando ñ
res prouerbis: sed pro rebus enuncian¬
dis uerba funt instituta:¬

Expanded text:
stria cultus enervet, et totam vim dicstria cultus enervet, et totam vim dictorum splendor elaboratus evacuet, quis non judicet me affectationem compositionis debuisse contemnere, etiam si eam potuissem, velut dicendi peritus, implere? Quapropter ea mihi visa est compositio satis ornata, quae conceptiones animi cum necessaria quadam perspicuitate proferret, non quae illecebris aurium deserviret. Ea est enim, nisi fallor, judicata Latinitas, quae breviter et aperte, observata duntaxat usitatorum verborum proprietate, res intelligendas enuntiat; non quae vernantis eloquii venustate atque amoenitate luxuriat; et prudentibus viris non placent phalerata. sed fortia: quando non res pro verbis, sed pro rebus enuntiandis verba sunt instituta
Abbreviated transcription (Latin):
rationes. s etiam ipsam sui creatoris
eminentiam. facie reuelata conspiciãt:
iam terminus fiat: ne amplius iusto
productꝰ. non solum de stiisqualore. s
etiam de ninia prolixitate displiceat
Hoc sane omnes qui hec forte lectͥur
sunt contestor &e obsecro: ut quioquid
in rebris ipsis q̃ uteunq digeste sunt rep̃¬
hensionis inuenerint: uitio meȩ rusti¬
citatis ascribant: ce michi dignanter
iubentis implere: etiam maiora uirib
meis presumꝑsi fusciꝑe. Ea autem
que secundum fidem catholicam dic̃¬
ta probauerint. deputent deo: qui dat
omnib affiuenter ce non improperat:
&e ꝓhis omnibus illi mecum gratias
agant. Ceterum de accuratione dicꝰ¬
tionis elueubrate ñ satago: nec michi
pudori est. si disputatomea q̃ forte pro¬
batur in rebus. aliquos uerborum ina¬
nuum sectatores. horrore incompte ora¬
honis offendat: quia quod ab homine
doct̾ore studendo ñ didici: id exhibere
loquendo ñ potui. Ettamen cum sen-¬
tentiarum uiuacitate sermo ex indu¬

Expanded text:
rationes, sed etiam ipsam sui Creatoris eminentiam facie revelata conspiciant? m terminus fiat: ne amplius justo productus, non solum de sui squalore, sed etiam de nimia prolixitate displiceat. Hoc sane omnes qui hsunt, contestor et obsecro, ut quidquid in rebus istis quae utcunque digestae sunt, reprehensionis invenerint, vitio meae rusticitatis ascribant mihique dignanter jubentis implere, etiam majora viribus meis praesumpsi suscipere. Ea autem quae secundum fidem catholicam dicta probaverint, deputent Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat : et pro his omnibus, illi mecum gratias agant. 2. Caeterum de accuratione dictionis elucubratae non satago; nec mihi pudori est si disputatio mea, quae forte probatur in rebus, aliquos verborum inanium sectatores horrore incomptae orationis offendat: quia quod ab homine doctore studendo non didici, id exhibere loquendo non potui. Et tamen cum sententiarum vivacitatem sermo ex indu
Abbreviated transcription (Latin):
in et̾num: nec quis qm tapiet eas de many
mea. Omnium gͦ hominũ eura ẽ deo: & ne¬
mo est quem ñ aut eunͣglica p̃dicatio. aut
legis testificatio. aut ipsa etiam rationat᷑e
contieniat: s infidelitatẽ hoĩum ipsis ascͥ¬
bimus hominib. fidem autem hominũ
donum di ẽẽ fatem᷑. sine cuiꝰ gr̃a. nemo cur
bus. quorum constitutionem contͣ inimi¬
cos gr̃e dei totꝰ inundus amplexꝰ est tieraci
ꝓfeszione quemadmodũ ipsoꝵ ht̃ sermo

Expanded text:
in aeternum, nec quisquam rapiet eas de manu mea . Omnium ergo hominum cura est Deo: et nemo est quem non aut evangelica praedicatio, aut legis testificatio, aut ipsa etiam natura conveniat. Sed infidelitatem hominum, ipsis adscribamus hominibus: fidem autem hominum, donum Dei esse fateamur, sine cujus gratia nemo currbus, quorum constitutionem contra inimicos gratiae Dei totus mundus amplexus est, veraci professione, quemadmodum ipsorum habet sermo,
Abbreviated transcription (Latin):
docentes eos seruare omnia. q̃c̃q mandaui
uob̃. Audiamꝰ qͦq ad abraham ꝓmissionẽ
dei dicentis. In semine tuo bndicent᷑ om̃s
ꝓpħantem. Commemorabunt᷑ &e conuer¬
tentur ad dñm. uniu̾si fines t̾re: & adora¬
bunt in cons pect̾u eiꝰ om̃s patͥe gendium.¬
Et alibi. Et b̃ndicent᷑ mnips o om̃s tribus
terre: omnes gs̃ magnificabt̃ eum. Et
alibi. Om̃s gs̃ qͣs eunq fecistiuenient et
adorabunt coram te dñe: & głificabunt
nom̃ tuum. Quȩ ꝓmissiones. qͥ a uerissime
sunt. nec posfunt ex ulla parte mutari: in
his implent᷑ qͥ salui frunt ꝑuniu̾sos fines
terre: qm̃ quȩ ꝓmisit d̃s potens ẽ & facere.
Hec gͦ est illa totiꝰ humanigñis assumptio:
hec filiorum dei adoptio. Hȩc gentium ple¬
nitudo: p̃scita ce predestinata in xp̃o ante

Expanded text:
docentes eos quaecumque mandavi vobis . Audiamus quoque ad Abraham promissionem Dei dicentis, In semine tuo benedicentur omnes prophetantem, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patEt alibi, Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae, omnes gentes magnificabunt eum . Et alibi, Omnes gentes quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum . Quae promissn his implentur qui salvi fiunt per universos fines terrae: quoniam quod promisit potens est et facere. Haec ergo est illa totius humani generis assumptio, haec filiorum Dei adoptio, haec gentium plenitudo, praescita et praedestinata in Christo ante
Abbreviated transcription (Latin):
ce demonum. Qualib dicebat dñs gem
esuiꝑarum. qͣmͦ potestis bona loqͥ. cum sitis
mal. ce tios de diabolo patre nati estis: & cõ¬
cupiscentias patͥs ur̃i facere uultis. S hoc
inter malos homines distat a demones: quod
hominib etiamualde malis suꝑ est si deus
misereat᷑ reconciliatio: demonib autẽ nulla
est in ct̃num seruata cont̾igio. Sic̃ en impre¬
uaricatorib angłis ñ ds indidit illam q̃ in
uerttate non stecit uoluntatẽ: itanec homini¬
bus hc̃ affect̾um qͦ diabolum imitarentur
inseruit.Mendax enim de ꝓpͥoloquitur:
&e lib̃ amendacio ñ erit: nisi cumuerit
damnabiles mores irreuocabilit̃ transiert̃.
ñ dubium ẽ qͦd talem uoluntatem hñdes
salui ẽe nolunt: &e quamdiu salui ẽe nolt̃.
salui ẽẽ ñ possunt. S nullomͦ credendum
est. huiꝰmod homines in hane desꝑationẽ
er deiuoluntate cecidisse: cum potiꝰ alle¬
uet dñs om̃s qui corruunt. & erigat om̃s

Expanded text:
et daemonum. Qualibus dicebat Domet daemonum. Qualibus dicebat Domerarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? et, Vos de diabolo patre nati estis, et concupiscentias patris vestri facere vultis . Sed hoc inter malos homines distat et daemones, quod hominibus etiam valde malis superest, si Deus misereatur, reconciliatio; daemonibus autem nulla est in aeternum servata conversio. Sicut ergo praevaricatoribus angelis non Deus indidit illam, quae in veritate non stetit , voluntatem, ita nec hominibus hunc affectum, quo diabolum imitarentur, inseruit. Mendax enim de proprio loquitur ; et liber a mendacio non erit, nisi eum veritas damnabiles mores irrevocabiliter transierunt; non dubium est quod talem voluntatem habentes salvi esse nolunt; et quamdiu salvi esse nolunt, salvi esse non possunt. Sed nullo modo credendum est, hujusmodi homines in hanc desperationem ex Dei voluntate cecidisse; cum potius allevet Dominus omnes qui corruunt, et erigat omnes
Abbreviated transcription (Latin):
mortis oriuntur. Quib malis tẽ se homo
induit: quillum fide obedientiaq pͥuatum.
insuas ꝓmissiones diabolus a deilege tra¬
duxit: omniaq post̾itatis eiꝰ germina gͥ¬
ꝑ conditionem deprauate styrpis obstrmn¬
xit. Unde siquam xp̃o nouacreatura est.
lib̃a fit diabolo & subictt᷑ deo:reformata a
deformitate sua ad imaginẽ eiꝰ qͥ creauit eã.
Qͥdñfiat. remanet in illo in quo omnes
moriunt᷑: ñ ht̃ sortem in eo in quo om̃s
uiuificant᷑. Nongͥ cuiusquam peccati au¬
et̾or ds: s nat᷑e creator ẽ. Que cum potestatẽ
habuerit ñ delinquendi. sponte deliquit.
& deceptor suo ꝓpͥa uoluntate se subdidit.
Nec naturali s captiuo motu uercat᷑ in uttio.
donec monat᷑ peccato: & uitiat deo. Quod
est enim aliud nomen sub celo datumhõib:
in quo oporteat saluos fieri. Obiectio
uia qds in hominib tale plasmet arbit᷑¬
tm quale ẽ demontm: quod proprio

Expanded text:
mortis oriuntur. Quibus malis tunc se homo mortis oriuntur. Quibus malis tunc se homo induit, quando illum fide obedientiaque privatum, in suas promissiones diabolus a Dei lege traduxit, omniaque sibi posteritatis ejus germina, per conditionem depravatae stirpis, obstrinxit. Unde si qua in Christo nova creatura est, libera fit a diabolo, et subjicitur Deo, reformata a deformitate sua ad imaginem ejus qui creavit eam. Quod nisi fiat, remanet in illo in quo omnes moriuntur, non habens sortem in eo in quo omnes vivificabuntur. Non igitur cujusquam peccati auctor Deus, sed naturae creator est. Quae cum potestatem habuerit non delinquendi, sponte deliquit, et deceptori suo propria voluntate se subdidit. Nec naturali, sed captivo motu versatur in vitio, donec moriatur peccato et vivat Deo: quod est enim aliud nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri . OBJ. VI. Quia Deus tale in hominibus plasmet arbitrium, quale est daemonum, quod proprio
Abbreviated transcription (Latin):
tio est dei.s iudictum. qͦ fraus deceptoris dia¬
boli facta ẽ. decepto & male credulo homini
pena peccati:. de q̃nemo eruit᷑ nͥ ꝑ mediatorẽ
uia peccatorum nr̃oꝵ auctor sit deus
co quod malam faciat uoluntatem
hominũ. plasmet stibam q̃ naturali motu
nichil possit nͥ peccare. Fiesponsio
Pius q̃q obiectionis uanitas de illa ꝓced̾
scola in qua nat᷑a humana immunis a
peccato ade & illesa defenditur:ut qͥa omnes
homines p̃uaricationis reos & damnationiᷤ¬
obnorios obnorios nasci. ꝑtturosq nͥ in xp̃o
renascant᷑ asserimꝰ: eundem uideam̃ dicere
auct̾orem culpe: quem ꝓfitem̃ conditorem
ẽẽ nature. Qtiod nos a senstinr̃o penitꝰ abdi¬
camtus: qͥ dm tustum & bontim sic humane
substantie. ext̾iorum int̾̃iorumꝙ senscium
nouimꝰ creatorem: ut ꝓrsꝰ ab illo sit qͥcquid
contra naturam ẽ. Peccatum autem contia
naturam ẽ: de quo mors ce omnia que suns

Expanded text:
tio est Dei, sed judicium; quo fraus deceptoris diatio est Dei, sed judicium; quo fraus deceptoris diaboli facta est decepto et male credulo homini poena peccati. De qua nemo eruitur, nisi per mediatorem Quod peccatorum nostrorum auctor sit Deus: eo quod malam faciat voluntatem hominum, plasmet substantiam quae naturali motu nihil possit nisi peccare. RESPONSIO. Hujus quoque objectionis vanitas de illa procedit schola in qua natura humana immunis a peccato Adae et illaesa defenditur; ut quia omnes homines praevaricationis reos et damnationi obnoxios nasci, periturosque nisi in Christo renascantur, asserimus, eumdem videamur dicere auctorem culpae, quem profitemur conditorem esse naturae. Quod nos a sensu nostro penitus abdicamus, qui Deum justum et bonum, sic humanae substantiae, et interiorum eut prorsus ab illo sit quidquid contra naturam est. Peccatum autem contra naturam est, de quo mors et omnia quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
maniad hoc eteet: ut illamꝑdat in
alia est causanascendi.⁊ alia est caus aꝑcun¬
di. Ut enim nascant᷑ homines conditoris ẽ
b̃nficium: ut audem ꝑeant. p̃uaricatoris est
meritum. In adam qͥtpe in qͦ omntum ho¬
minum p̃formata nat᷑a est. ommes peccatieĩt
eademq sententia qm ille excepit. obstͥctist̾.
Neq ab hoc uincło etiam si gpͥis peccatis ca¬
reant. s resoluunt᷑. nͥ in sacramento mortiᷤᷤ
Himis gͦ impius. & indoct᷑ est. qui uitium na¬
ture ñ discerint. ab auct̾ore nature. a qͦ ꝓrs
alientim est. qͥcqͥd intinoqͦq damnatum est.
Creat enĩ homines: ut sint hommes. Nec
mtltiplicandis gñationum successionibus.
opificium suum fubtrahit scđm consiltum
bonȩ uoluntatis sue reparaturꝰ inmultis
qͦd ipse fecit᷑puntiurꝰ inmtltis quod ipse ñ
fecit. Sicut enim ꝑ inobedientiam umꝰ hoĩs
peccatores constititq funt mulq ita ce ꝑtimꝰ

Expanded text:
mani ad hoc creet, ut illam perdat alia est causa nascendi, et alia est causa pereundi. Ut enim nascantur homines, conditoris est beneficium; ut autem pereant, praevaricatoris est meritum. In Adam quippe, in quo omnium hominum praeformata natura est, omnes peccaverunt , eademque sententia quam ille excepit obstricti sunt. Neque ab hoc vinculo, etiam si propriis peccatis careant, resolvuntur, nisi 232 in sacramento mortis eNimis ergo impius et indoctus est qui vitium naturae non discernit ab auctore naturae a quo prorsus alienum est quidquid in unoquoque damnandum est. Creat enim homines, ut sint homines: nec multiplicandis generationum successionibus opificium suum subtrahit, secundum consilium bonae voluntatis suae reparaturus in multis quod ipse fecit, puniturus in multis quod ipse non fecit. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne consultum. totam questionem ad hos
geminoᷤ ꝑtinentem sagatiore diligentia
uentilasse. & omnib ratiocinandiuirib
hoc indubitant̾ agnouisse: qͦd elect̾ionem
gr̃e nulla merita humana p̃cedant: & qͦd
fides unde incipiunt omnia merita donũ
sit dei. ne gr̃a non sit gr̃a. s aliquid eamꝓpt̃
qͦd tribuatur ante uenit. Itaq in eo quod
dict̾um ẽ iacob dilex. ostensum ẽẽ quid ho¬
mini donaret᷑: & in eo quod dict̾um ẽ esau
autẽ odio habui. ostensum ẽẽ qͥd homini

Expanded text:
ne consultum, totam quaestionem ad hos ne consultum, totam quaestionem ad hos geminos pertinentem, sagaciore diligentia ventilasse, et omnibus ratiocinandi viribus hoc indubitanter agnovisse, quod electionem gratiae nulla merita humana praecedant; et quod fides, unde incipiunt omnia merita, donum sit Dei: ne gratia non sit gratia , si aliquid eam, propter quod tribuatur, antevenit. Itaque in eo quod dictum est, Jacob dilexi, ostensum esse quid homini donaretur: et in eo quod dictum est, Esau autem odio habui , ostensum esse quid homini
Abbreviated transcription (Latin):
dicusa sint a disputationis corpore. & eoipso
obscuriora sint facta qͦd & p̃cedentib & me¬
diis subseꝗͤtib ñ coherent: intelligo tamen
qͦd unam eandemq causam scͥptor exseqͥtur.
de his loquens qͥ dicebant. eum pͥmo comĩsi
onis sue tempore meliora sensisse quam esti¬
mabat. qͦd fides qua xp̃iani sumꝰ non eẽt
ex gr̃a. nec ex dono habcret᷑ dei. s eẽt ex ipso
homũie. & ex arbitͥi lib̾tate. mͦ autem erra¬
re eum. qͥa assereret ipsam etiam fidemdi
ẽẽ dontm. & ad hanc qͦq ꝑtinere qͦd dictũ
est. qͥd autem habes qͦd ñ accepisti: neq rec̾te
eum nẽ elect̃ionem iacob ad ꝓpositum derre¬
ferre. qͣm prius ad p̃scientiam retulisset. Ad
hanc ergo obiectionem respondet se anteqͣm
cognosceret gr̃e ueritatẽ. & anteqm regende
p̃poneretur eccłiȩ. in hac opimone ignorãt᷑
errasse:. s in ipso ep̃atus sui exordio. a sanctȩ
memorie simplicrano inediolanensi anti¬
stite. de iacob elect̾ione. & de es au reiectio¬

Expanded text:
divisa sint a disputationis corpore, et eo ipso obscuriora sint facta, quod et praecedentibus, et mediis, et subsequentibus non cohaerent: intelligo tamen quod unam atque eamdem causam scriptor exsequitur, de eis loquens, qui dionis suae tempore meliora sensisse, quando aestimabat, quod fides qua Christiani sumus, non esset ex gratia, nec ex dono haberetur Dei, sed esset ex ipso homine, et ex arbitrii libertate; modo autem errare eum, quia assereret ipsam etiam fidem Dei esse donum, et ad hanc quoque pertinere quod dictum est : Quid autem habes quod non accepisti? neque recte eum nunc electionem Jacob ad propositum Dei referre, quam prius ad praescientiam retulisset. Ad hanc ergo objectionem 244 respondet, se antequam cognosceret gratiae veritatem, et antequam regendae praeponeretur Ecclesiae, in hac opinione ignoranter errasse: sed in ipso episcopatus su exordio, a sanctae memoriae Simpliciano Mediolanensi antistite, de Jacob electione et de Esau rejectio
Abbreviated transcription (Latin):
Quod gͦ credimꝰ nr̃m est: quod autem oꝑa¬
mur. illius est. qͥ credentib dat sp̃m sanctũ.
Profecto ñ dicerem. si iam scirem etiam ip¬
sam fidem int̾ dei munera reꝑiri: q̃ dant̃
arbitrium uoluntatis: utrũq tam̃ datum est.
ꝓpt̾ sp̃m fidei et caritatis.

Expanded text:
Quod ergo credimus, nostrum est; quod autem bona operamur, illius est qui credentibus dat Spiritum sanctum. Quod profecto non dicerem, si jam scirem etiam ipsam fidem inter Dei munera reperiri, quae daarbitrium voluntatis; utrumque tamen datum est, propter spiritum fidei et charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
acob dilexi. esau autem odiohabui: s̃ ep̃i .i.
ad hoc ꝑduxi ratiocinationẽ ut dicerem. Ñ
gͦ elegit deus oꝑa cuiꝰquam que ipse daturꝰ
sit. s fidem elegit in p̃scientia. ut quẽ fibi
crediturum ẽẽ p̃sciret. ipsum eligeret cui
sc̃m sp̃m daret: ut bona oꝑando. etiã uitam
et̾nam consequeret᷑. Nondum diligentius
quesieram: nec adhuc inuenerã qualis eẽt
electio gratiȩ.

Expanded text:
acob dilexi, Esau autem odio habui. acob dilexi, Esau autem odio habui. Ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam quae ipse daturus sit, sed fidem elegit in praescientia; ut quem sibi crediturum esse praesciret, ipsum elegerit, cui sanctum Spiritum daret; ut bona operando etiam vitam aeternam consequeretur. Nondum diligentius quaesieram, nec adhuc inveneram qualis esset electio gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
anullo &e theodulo
uenerabilib p̃sbi¬
teris: ꝓsꝑ. In libͥs
beate memoriȩ
augustini ep̃i.
quorũ titulus est
quȩ ad humilitatẽ meam de contextu diᷤ¬
putationis excerpta misistis: ut qͦ intellectu
qͦue indicio ea acciꝑem nosceretis. quasi
plus in me quã in uobis ad hec introspici¬
enda eẽt ingenii. ac ñ magis in hoc exa¬
mine ur̃e facultatis. debueratis exercere
insuram: & si aliqua uos morabat᷑ obscu¬
ritas decurrere ad patrem luminũ: a qͦ
descendit omne datũ oꝑtimum. & omne
donum ꝑfectum: & a qͦ datur sp̃c sapientiȩ
&e intellectꝰ. Ueruntam̃ p̃ceptis ur̃is obse¬
quium meũ non fubtraham: & adiuuan¬
te deo qͥ sapientiam p̾stat paruulis. de ca¬
pitulis istis quid cum scĩs &e cruditis fr̾ibus
sentiam. breuit̃ indicabo: petens ne tibi est
simplicitas obediente. p̃sumptionem pute¬
tis ẽẽ doctͥne. De excerptis itaq hec primã
ꝓposuistis. in qͥb uerba funt sc̃i augustin

Expanded text:
AMILLO et THEODORO venerabilibus presbyteris, PROSPER. In libris beatae memoriae Augustini episcopi, quorum titulus est,quae ad humilitatem meam de contextu disputationis excerpta misistis; ut quo intellectu, quove judicio ea acciperem, nosceretis: quasi plus in me, quam in vobis ad haec introspicienda esset ingenii; ac non magis in hoc examine vestrae facultatis debueritis exercere mensuram, et si aliqua vos morabatur obscuritas, decurrere ad Patrem luminum, a quo descendit omne datum optimum, et omne donum perfectum , et a quo datur Spiritus sapientiae et intellectus. Verumtamen praeceptis vestris obsequium meum non subtraham, et adjuvante Domino, qui sapientiam praestat parvulis , de capitulis istis, quid cum sanctis et eruditis fratribus sentiam, breviter indicabo; petens, ne ubi est simplicitas obedientiae, praesumptionem putetis esse doctrinae. De excerptis itaque haec prima proposuistis, in quibus verba sunt sancti Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
tem uerba eiꝰdem. Ac ꝑ hoc qͦdetiam postea
dixi. qͥa neq uelle posfumꝰ nisi uocem. ce cum
post uocationem uoluerimꝰ: ñ sufficit uolun¬
tas nr̃a. & cursus nr̃. nisi ds &uires currenti¬
bus p̃beat: ce ꝑducat qͦuocat. Ac deinde sub¬
iunxi: manifestum ẽ gͦ nonuolentis neq
currentis. s miserentis dei ẽẽ qͦd bene oꝑa¬
mur: ommino uerissimum ẽ. s parum de

Expanded text:
 nobis. ac per hoc, quod etiam postea dixi: quia neque uelle possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum e
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit dicens. Corrigite linguam ur̃ao
quia si non emendaueritis. ex cõmunico
uos. Quam uidelicet ex cõmunicationis
sententiam. non ꝓferendo intulit. nec int̃¬
minando: s intentando. Ille autem apͥsti¬

Expanded text:
mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando
Abbreviated transcription (Latin):
do s minando diceret. tantas uires ser¬
mo illius habebat: acsi non hoc dubie
atq suspense. s iam ꝑsententiam ꝓtulis¬
set. Namñ longe ab eius monasterio.
duę quȩdam scĩmoniales feminȩ. nobi¬
liori gencre exortȩ. in loco ꝓprio conuersaban¬
tur: quibus quidam religiosus uir. ad exte¬
rioris uitȩ usum p̃bebat obsequium. S sic̃
ñ nullis solet nobilitas generis. parere igno¬
bilitatẽ mentis : ut minus se i hoc mun¬
do despiciant. qui plus se ceteris aliqͥd fuis¬
se meminerunt: necdum p̃dicte scĩmonia¬
les femine. ꝑfecte linguam sub habitꝰ sui
frenorestrinxerant: et eundem religiosũ ui¬
rum qui ad exteriora necessaria. eis obsequi¬
um p̃bebat. in cautissepe sermonib ad ira¬
cundiam ꝓuocabant. Qui cum ista diuto¬
leraret: prexit ad dĩ hominẽ: quantasq
pateret᷑ uerborum contumelias enarrauit.
Uir autẽ dei. hȩc de illis audiens: eis ꝓtinꝰ

Expanded text:
do, sed minando diceret, tantas vires serdo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus
Abbreviated transcription (Latin):
tib diceret: quod ipsi ꝑuisionẽ audirent.
et recognoscerent.
uid est quod ꝑscrutans rei gestȩ ordinẽ.
ambigis petre: Liquet ꝓfecto: quia
certe scriptinatestt nouimus: quod ꝓpheta
ex iudea stibletiatꝰ. repente est cum prancho
in caldeam depositus. Qui uidelicet pran¬
dio ꝓpħam refecit: seq repende iniudea ite¬
rum inuenit. Si igitur tam longe ab achuc
potuit sub momento corporaliter ire. et
prandium deferre : quid mirũ si benedi¬
ctus pater obtinuit. quatinus iret per
spm̃. et fr̃m quiescentiũ spiritib neces¬
saria narraret: ut sicut ille ad cibum cor¬
poris corporaliter ꝑrexit. ita iste ad insti¬
tutionem spiritalis uitȩ spiritaliter ꝑg̾e̾t:
ame fateor dubietatem mentis. S ue¬
lim nosse: incommun locutione. qualis
iste uir fuerit.
ix ipsa petre communis locutio. a uir¬
tutis erat pondere uacua: quia cuiꝰ
cor sese malta suspenderat: nequaquã
uerba de ore cius incassum cadebant.
Si quid uero unquam non iam decernen¬

Expanded text:
tibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet profecto, quia certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtinuit quatenus iret per spiritum, et fratrum quiescentium spiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergereta me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerit.Vix ipsa, Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernen
Abbreviated transcription (Latin):
incer eos qui communione pͥuati sunt
minime recederent: cõmunionẽ a dnõ ꝑ
seruũ domini recepissent.
irum ualde ẽ quamuis uenerabi Ret&.¬
lem et scĩssimum uirũ. adhuc tam̃
in hac carne corruptibili degentẽ potuis

Expanded text:
inter eos qui communione privati sunt, inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, communionem a Domino per servum Domini recepissent Petr. Mirum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
defunctȩ sunt: atq inȩccła sepultȩ.Cũq
in eadem ȩccła missartim follemnia celebra¬
rent᷑: atq ex more diaconus clamaret. siqͥs
ñ communicat det locum: nutrix earum
que ꝓ eis oblationem domino deserre con¬
sueuerat. eas de sepulchris suis ꝓgredi. et
exire ab ȩccła uidebat. Quod dum sepius
cerneret. quia ad uocem diaconi clamantis
exibant foras. atq intra ȩccłam ꝑmanere ñ
poterant: ad memoriam rediit. quȩ uir dĩ
illis adhuc uiuentibus mandauit. Cas qͥp¬
pe se communione pͥuare dixerat: nisi mo¬
res suos et uerba corrigerent.Tunc seruo
dei. cum graui merore indicatum ẽ. Qui
manu sua ꝓtinus oblationem dedit. dicens
Ite ⁊ et hane oblationem ꝓ eis offerri dño
facite: et ulterꝰ ex communicate ñ erunt.
Quȩ dum oblatio ꝓ eis fuisset immolata :
et a diacono iuxta morem fuisset clama¬
tum. ut non cõmunicandes ab eccła exireñ:
ille exire ab eccła ulterius uise ñ sunt
Quã ex re indubitanter patuit᷑: quia dũ

Expanded text:
efunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
bus attestantib.agnoscere cupio. GR
ac inre. si cor paratum duȩ dilectionis
inuenio: in allegatione minime la¬
boro.Nunqͥdnam scĩapł̃i et martyres
xp̃i p̃sentem uitam despicerent: in mor¬
dem carnis anmas ponerent: nisi cer¬
tiorem animarũ uitam subseqͥ scirent:
manentis ex motib corporis agnoscis.¬

Expanded text:
bus attestantibus, cognoscere cupio. GREGOR. Hac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione minime laboro. Nunquidnam sancti apostoli et martyres Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent?e in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis
Abbreviated transcription (Latin):
bitare cerneris: et ecce hi qui animas in
morte posuerunt. atq animarũ uitam
post mortẽ carnis esse crediderunt: coti¬
dianis miraculis choruscant. Ad exti¬
cta nanq eoꝵ corpora uiuentes egriueni¬
unt et sanantur: ꝑiuri ueniunt. et
demomouexantur: demoniaci ueni¬
unt. et liberant᷑: lȩpsi ueniunt. et mun-¬
dantur: deferuntur mortuii. et susci¬
tant᷑. Pensa itaq eoꝵ animȩ qualiter
uiuunt. illic ubi uiuunt: quors hic et¬
mortua corpora in tot miraculis uiuuñ.
Si gͥ uitam animȩ manentis incorpore
depherdis e in otu membroꝵ: cur ñ
prensis uitam animȩ post corpꝰ. etiam
possa mortua in uirtute miraculoꝵ:
ulla ut opinor huic allegatio Petrꝰ¬
ni ratio obsistit: inqua ex reb uisibi¬
lib cogimur credere qͦd ñ uidemus.

Expanded text:
is agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod non videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s dñs liberauit. Pro uoto enim et sancta
sollicitudine et intentione discipuli. qui ꝑ¬
fecte in caritate xp̃i diligebat abbatẽ suũ. et
anxius timebat. ne ꝑ inuidiȩ et iracundiȩ ui¬
cium aliquid tale ageret pater eiꝰ spũalis:
et ꝑderet omnes scõs labores quos ab ineun¬
te ȩtate in xp̃i seruicio prouitȩ eternȩ p̃miis

Expanded text:
nus liberavit. Pro fide enim et sancta sollicitudine et intentione discipuli, qui perfecte in charitate Christi diligebat abbatem suum, et anxie timebat, ne per invidiae et iracundiae vitium, aliquid tale ageret pater suus spiritualis, ut perderet omnes labores sanctos, quos ab ineunte aetate in Christi servitio, pro vitae aeternae praemiis
Abbreviated transcription (Latin):
onib disputatio tua illusionũ nr̃arũ manife¬
stauit errores: quoꝵ causas et curationes similit̃
obtamꝰ agnoscẽ: et unde acciderit nob̃ ista dece¬
ptio parit̾ cuipimꝰ edoceri. Nulli et em̃ dubiũ ẽ.
neminẽ ad modũ posse remedia malis ualetudi¬
nib adhibere: nisi eũ qui ipsas morboꝵ origines

Expanded text:
onibus disputatio tua inlusionum nostrarum manifestauit errores: quarum causas et curationes similiter optamus agnoscere, et unde acciderit nobis ista deceptio pariter cupimus edoceri. nulli etenim dubium est neminem admodum poese remedia malis ualitudinibus adhibere nisi aUDI, qui ipsas morborum origines
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ etiam de sua salute sint dubii. ipsiq ad huc
magisterio atq institutione egeant aliena. ad
conu̾tendos alios ac regendos.diabolicis illu¬
sionib instigant᷑. quiq etiam si potuerint
lucri aliquid ex quorundã conu̾isatione conqͥ¬
rere. impatientia sua atq inconditis morib.
qͥcqͥd acquisierint ꝓfligabt̃. Illud nãq eis qd̾
aggeus ꝓpha describit cueniet. & qͥ mercedes

Expanded text:
qui cum etiam de sua salute sint dubii ipsique adhuc qui cum etiam de sua salute sint dubii ipsique adhuc magisterio atque institutione egeant aliena, ad conuertendos alios ac regendos diabolicis inlusionibus instigantur, quique etiamsi potuerint lucri aliquid ex quorundam conuersione conquirere, iupatientia sna atque inconditis moribus quidquid adquisicrint proligabunt. illud namque eis quod Aggaeus propheta describit eueniet: et qui mercedes
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ qũauis parũu uidcret᷑ et tenue. ⁊ ñ mediocre
tam̃ sui cõmodũ iugi pariebat atigm̃to. Questu¬
osior fuit mͥ ille nũmoꝵ. quã iste solidoꝵ ima
sustentat᷑. Et iccirco rectꝰ nob̃ ẽ. hc̃ solitudinis
huiꝰ tenuissimũ fructũ indirupta iugitate se
dari: quẽ nullȩ scłarescurȩ. nullȩ mundane
distensiones. nulla xenodoxie acuantatis ar¬
tudinis. imminuant. Meliꝰ enĩ ẽ modicũ iusto.
suꝑ diuicias peccatoꝵ multas: quã affectare
illa luctra maiora: quȩ etiam si parata fuerint
questuosissima conuersatione multoꝵ: necessi¬
tate tam̃ mundanȩ conuersationis. et cotidia¬
nis distensionib ac diminutionib absument᷑.
Meliornãq ẽ scđm sententiã salomonis pugutꝰ
unꝰ cũrequie: qua duopugilli cũ labore. et pre¬
sumptione sp̃s. Quib illufionib atq dispendi¬
is om̃s admodũ infirmos necesse ẽ implicari.

Expanded text:
quod quamuis paruum uideretur et tenue, non mediocrem quod quamuis paruum uideretur et tenue, non mediocrem tamen summam iugi pariebat augmento. quaestuosior quippe fuit mihi ille nummorum quam iste solidorum imsustinetur. et idcirco rectius nobis est hunc solitudinis huius tenuissimum fructum ctari, quem nullae saeculares curae, nullae mundanae distentiones, nulla cenodoxiae ac vanitatis arsitatis imminuant. Melius est enim modicum justo, super diuitias peccatorum multas, quam adfectare lucra illa maiora, quae etiamsi parta fuerint quaestuosissima conuersione multorum, necessitate tamen mundanae conuersationis et cotidianis distentionum deminutionibus absumentur. melius namque est secundum sententiam Salomonis pugillus unus cum requie quam duo pugilli cum labore et praesumptione spiritus. quibus inlusionibus atque dispendiis omnes admodum infirmos necesse est inplicari,