comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib honorati. istarum autẽ partium pͥ¬
mores ut nobis uidet᷑. ñ satis curant de
uobis nͥ tm̃ in p̃sentia ur̃a. Nam cũ eis ut¬
pote ꝑegͥni ꝑinde sugge̾remꝰ ut aliqͥd nob
humanitatis in ur̃i amore. quia uos que¬
reremꝰ exhibere dignarent᷑. In adiutos
uacuos ꝙ dimiserunt nos. Tunc impr̃.
om̃s comices ⁊ albates ꝑ quos idem missi
ꝓfecti sunt. cunctis honorib denudauit.
epõs autẽ infinita pecunia multauit ł dã¬
nauit. Legatos uͦ cum ingenti cautela⁊
honore. ad usꝙ ꝓpͥos fines deduci p̃cepie.

Expanded text:
tibus honorati. Istarum autem partium pritibus honorati. Istarum autem partium primores, ut nobis videtur, non satis curant de vobis, nisi tantum in praesentia vestra. Nam cum eis utpote peregrini perinde suggereremus, ut aliquid nobis humanitatis in vestri amore, quia vos quęreremus, exhibere dignarentur, inadiutos et vacuos dimiserunt'. Tunc imperator omnes comites et abbates, per quos idem missi profecti sunt , cunctis honoribus denudavit. Episcopos autem infinitę pecunię multavit vel dampnavit. Legatos vero cum ingenti cautela et honore ad usque proprios fines deduci praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
apud imꝑatorem familiaritate uti ce¬
pissent. quadam die cum iam letiores
eẽnt. ⁊ grecingario fortiori In caluissent.
ad .k. serietate sobrietateq semꝑ arma¬
tum. iocularit̾ hec ꝓlocutisunt. Mag¬
na qͥdem est o impr̃. potentia ur̃a. s
multo minor rumore quo apud orien.¬
talia regna diffamati polletis. Quo ille
audito ⁊ ꝓfundissima indignatione
dissimulata. iocularit̾ in quisiuit abe¬
is. Cur ita filii mei dicitis. uł hoc uob̃
unde uidetur: At illi repecentes apͥn¬
cipio narrauerunt eicuncta que sibi inqis¬
marinis partib contigerunt dicentes.
qͣm dñatorem nr̃m aaron tumemꝰ. De ma¬
cedonib aut̃ uł achiuis qͥd dicamꝰ: Qui iã
iamꝙ magnitudinem urãm plus se flu¬
ccib ionii opp̃ssuram pauitant. Insulani
autẽ om̃s ꝑ quos it̾ habuimꝰ. ad obsequiũ
urm̃ ita ꝓmpti sunt uintent quas in pa¬
latio. ur̃o nutͥti fuerint:⁊ beneficiis ingen¬

Expanded text:
apud imperatorem familiaritate uti ceapud imperatorem familiaritate uti cepissent, quadam die cum iam lętiores essent et grecingario fortiori incaluissent, ad Karolum, serietate sobrietateque semper armatum, ioculariter hęc prolocuti sunt: 'Magna quidem est, o imperator, potentia vestra, sed multo minor rumore, quo apud orientalia regna diffamati polletis'. Quo ille audito et profundissima indignatione dissimulata ioculariter inquisivit ab eis: 'Cur ita, filii meis, dicitis? vel hoc vobis unde videtur?' At illi repetentes a principio narraverunt ei cuncta, quę sibi in cismarinis partibus contigerunt, dicentes: quam dominatorem nostrum Aaron timemus. De Macedonibus autem vel Achivis quid dicamus? Qui iam iamque magnitudinem vestram plus se fluctibus Ionii oppressuram pavitant. Insulani autem omnes, per quos iter habuimus, ad obsequium vestrum ita prompti sunt et intenti, quasi in palacio vestro nutriti fuerint et beneficiis ingen
Abbreviated transcription (Latin):
uit.⁊impr̃i palpitantem consignauit.
Quod cum ille qtiasi ñ adu̾tisset cada¬
uere socus relicto. reu̾sus ẽ domũ. Ad¬
uocata ꝙ regina ostendit ocreas disru¬
ptas. ⁊ dixit ei. Quo dignus ẽ qui de
hoste hec infligente. me lib̾auit: Illa¬
ꝙ respondente. omni bono. en arrauit
Impr̃ cuncta ꝑ ordinem ⁊ immanissi¬
mis cornib in testimonium ꝓlatis ad
lacͥmas ⁊ suspiria pugnosq pectoris.
dñatricem coegit. Que cum audisset.
qd̾ tunc odibilis ⁊ cunctis honorib ex¬
poliatus ysinbard. imprẽm de tali ad¬
u̾sario uindicasset. eius pedib aduo¬
luta. impetrauit ei omnia quecũ ꝙ ill
fuerant ablata. S et ipsa eidem est lar¬
munera largita.
ttulerunt autem ꝑ se impr̃i ele¬
phantũ ⁊ simias. opobalsamum.
nardum. ungentaq uaria. pigm̃ta.odo¬
ram̃ta. uel medicam̃ta diu̾sissima. a d̾o
ut orientem euacitauisse. ⁊ occidentẽ
uiderentur impleuisse. Cũꝙ multa

Expanded text:
vit et imperatori palpitantem consignavit. vit et imperatori palpitantem consignavit. Quod cum ille quasi non advertisset, cadavere sociis relicto, reversus est domum advocataque regina ostendit ocreas disruptas et dixit ei: 'Quid dignus est, qui de hoste hęc infligente me liberavit?' Illaque respondente: ' Omni bono' enarravit imperator cuncta per ordinem et immanissimis cornibus in testimonium prolatis ad lacrimas et suspiria pugnosque pectoris dominatricem coegit. Quę cum audisset, quod tunc odibilis et cunctis honoribus exspoliatus Isambardo imperatorem de tali adversario vindicasset, eius pedibus advoluta impetravit ei omnia, quęcumque illi fuerant ablata, sed et ipsa eidem est munera largita. Attulerunt autem Persę imperatori elephantum et simias, opobalsamum, nardum unguentaque varia, pigmenta, odoramenta vel medicamenta diversissima , adeo ut orientem evacuasse et occidentem viderentur implesse. Cumque multa
Abbreviated transcription (Latin):
ostera phebea spargebat lampade
t̾ras. Tithoni croceum linquens au¬
rora cubile. Cum ecce quietis ⁊ ocii impa¬
cientissimꝰ .k. ad uenatum bissontiũ uł
uroꝵ in nemus ire. ⁊ ꝑsarum nũcios
secum parat educe. Qui cũ ingentiaui¬
derent animalia illa. nimio pauore ꝑcul¬
s. infugam ꝯu̾si sunt. At ñ t̾ritꝰ heros.
K ut in equo sedebat acerrimo. appro¬
pinqͣns uni eoꝵ extͣcta spata c̾uicem eiꝰ
abscidere conabatur. Sed frustrato ictu
gollicalam regis ⁊ fasciolam ferus imma¬
nissimꝰ disrumpens. tibiamq illiꝰ sũmo
licet cornu ꝑstringens. paulo tardiorẽ
reddidit. ⁊in conuallem tutissimam
lignis ⁊ lapidib asꝑatã. casso uuln̾e irri¬
tatus aufugit. Cumq ad obsequiũ dñi.
cuncti pene hossas uellent extrahere.
ille ꝓ hibuit dicens. Sic affectꝰ ad hildi¬
gardam uenire debeo. Consecuitus autẽ
ł tram ysinbard filius warini ꝑsecuto
isset ausus accedere. librata lancea
int̾ armum ⁊ guttur cor eius penetra¬

Expanded text:
ostea Phebea spargebat lampade terras, Titoni croceum linquens Aurora cubile, cum ecce quietis et otii impatientissimus Karolus ad venatum bissontium vel urorum in nemus ire et Persarum nuncios secum parat educere. Qui cum ingentia illa viderent animalia, nimio pavore perculsi in fugam conversi sunt. At non territus heros Karolus ut in equo sedebat acerrimo, appropinquans uni eorum, extracta spata cervicem eius abscidere conabatur, sed frustrato ictu, galliculam regis et fasciolam ferus immanissimus disrumpens tibiamque illius summo licet cornu perstringens paulo tardiorem reddidit et in convallem tutissimam, lignis et lapidibus asperatam, casso vulnere irritatus aufugit. Cumque ad obsequium domini cuncti pene hossas suas vellent extrahere, ille prohibuit dicens: 'Sic affectus ad Hildigardam venire debeo'. Consecutus autem feram Isambardo , filius Warini persecutorisset ausus accedere, librata lancea inter armum et guttur cor eius penetra
Abbreviated transcription (Latin):
tota: uel si quis. u̾suum fauore. man¬
tuanum lascessit poetam. Adde quod¬
dum fidem ambiguis relatorib detra¬
ho: homo ꝓcul ab aulicis misteriis
secretus. maiora gesta ignorans.: pau¬
cis manum appono. Quare ueren¬
dum est. ne dum litere distent ab
culpȩ si culpa dicenda ẽ. bona erit aỹ
illum dep̃catio: qui meminerit me
nec omnia eius gesta nosse potuisse:
nec ea que nou̾am omnia. scriptũ iri
debuisse. Alt̾m exeg̾it ꝑsone mee
exilitas: alt̾m coactura sit lectoꝵ sa¬
tietas. Pauca gͥ rerum eius liber
hic qͥntus. suo uendicabit gͣmio: ce¬
t̾a ꝓcul dubio ⁊ seret fama. ⁊ uict᷑a
in posteros feret memoria. Nec uͦ a
quȩ hic ⁊ alias eiꝰ accidert̃ tempore.
ꝓcudet.⁊ que forsitan. uel ñ scripta:
uel multis sunt in cognita. Occu¬
pabunt itaq ista maguam partẽ
uoluminis: p̃fata uenia tam lon¬
garum digressionũ.⁊ in hoc ⁊ ina

Expanded text:
, vel si quis versuum favore Man, vel si quis versuum favore Mantuanum lacessit poetam. Adde quod, dum ambiguis relatoribus fidem detraho, homo procul ab aulicis mysteriis, secretus, majora gesta ignorans, paucis manum appono. Quare verendum est, ne, dum literae distant ab culpae, si culpa dicenda est, bona erit apud illum deprecatio qui meminerit me nec omnia ejus gesta potuisse nosse, nec omnia quae noveram scriptum iri debuisse: alterum exegerit personae meae exilitas, alterum coactura sit lecturorum satietas. Pauca igitur rerum ejus liber hic quintus suo 614 vendicabit gremio; caetera proculdubio et seret fama, et victura in posteros feret memoria. Nec vero a quae hic et alias ejus acciderunt tempore procudet, quae forsitan vel non scripta, vel multis sunt incognita. Occupabunt itaque ista magnam partem voluminis; praefata venia tam longarum digressionum et in hoc et in
Abbreviated transcription (Latin):
lus. In aliis consiliosus : ut nichil excel¬
lentius. militie ꝑitus: ut si quis un¬
qͣm: ꝓ mollicie tam̃ animi. ñ qͣm re-¬
gende rei publice idoneus iudicatus.
Uerumtam̃ quia iam suꝑius dixi q̃ ẽ¬
ꝙ noram de hug̃ magno. ⁊ blesensi.
⁊ flandrita comitib: ñ in congrue ut
opinor. qͣrtum librum hac meta con¬
cludam. Incipit liber quintꝰ¬
Rdine rerum ducente.
tempꝰ henrici regis in g̾ssi sumꝰ:
cuius gesta. stili officio poste¬
ris tradere. maioris qͣm a nobis debe¬
at. exquiriẽ. oꝑe. Nam ⁊ si sola quȩ
nr̃as aures attigerunt. scͥpto manda¬
rentur: cuiuslibet eloquentissimi
neruos fatigare.⁊ gͣndia possent ar¬
maria gͣuare. Quis gͦ conetur omnia
illa consilioꝵ pondera. illa regalium
gestoꝵ molimina. enucleatun recex¬
ere: Altioris sunt ista negocii: ⁊ ocio¬
sioris animi. Uix hec auderet uel ci¬
cero in ꝓsaͥ cuius adorat sales. latinitas¬

Expanded text:
lus; in aliis consiliosus, ut nihil excellus; in aliis consiliosus, ut nihil excellentius; militiae peritus, ut si quis unquam; pro mollitie tamen animi nunquam regendae reipublicae idoneus judicatus. Veruntamen quia superius dixi quaecunque noram de Hugone magno, et Blesensi et Flandrensi comitibus, non incongrue ut opinor quartum librum hac meta concludam. EXPLICIT LIBER QUARTOrdine rerum vocante, tempus Henrici regis ingressi sumus: cujus gesta styli officio posteris tradere, majoris quam a nobis debeat exquiri est operae; nam et si sola quae nostras aures attigerunt scripto mandaretur, cujuslibet eloquentissimi nervos fatigare, et grandia possent armaria gravare. Quis ergo conetur omnia illa consiliorum pondera, illa gestorum regalium molimina, enucleatim retexere? altioris sunt ista negotii et otiosioris animi. Vix haec auderet vel Cicero in prosa, cujus adorat sales tota Latinitas
Abbreviated transcription (Latin):
tumq postremo ualuit: ut totam t̾¬
ram p̃ter rotomagum ⁊⁊ faleisium.⁊
cadomum. subiugaret. Iamꝙ ad hocro¬
bertꝰ uenerat. ut in uicis illis pene. se
alt̾o uagaretur: p̃ carium uictum. a
burgensib nundinans. Quare offensi
cadom̃ses. ñ diu in fide mansere: sed
rege ꝑnuncios admonito. portis sera¬
tis. et repagulis obiectis. urbem clau¬
sere. Quo robtus cognito. effugere
gestiens. uix ꝑmissus ẽ: armigero dñ
cum cubictili pannis retento. Inde ra¬
ptim rotomagum ueniens: dñm su¬
um regemfrancoꝵ. ⁊ cognatum co¬
mitem flandrensem. de suffragio con¬
uenit. S nullo impetrato: ad bellum
publicum uenit: ultimam fortunã
libera tenetur custodia: laudabili
fr̃is pietate. quod nichil p̃ter solitu¬
dinem patiatur mali. Si solitudo di¬
ci potest: ubi et custodum diligentia.
uocoꝵ p̃terea ⁊ obsonioꝵ non deest
frequentia. Tenet᷑ gͦ omniũ socioꝵ¬
lingua facundus: ut sit iocundior nul¬

Expanded text:
tumque postremo valuit, ut totam tetumque postremo valuit, ut totam terram, praeter Rotomagum, et Falesium, et Cadomum, subjugaret. Jamque ad hoc Robertus venerat, ut in vicis illis pene se altero vagaretur, precarium 611-612 victum a Burgensibus nundinans. Quare offensi Cadomenses, non diu in fide mansere; sed, rege per nuncios admonito, portis serratis et repagulis objectis urbem clausere. Quo Robertus cognito effugere gestiens, vix permissus est, armigero tamen cum cubiculi pannis retento. Inde raptim Rotomagum veniens, dominum suum regem Francorum, et cognatum comitem Flandrensem, de suffragio convenit; sed, nullo impetrato, ad bellum publicum venit, ultimam fortunam libera tentus est custodia laudabili fratris pietate; quod nihil praeter solitudinem passus sit mali, si solitudo dici potest ubi et custodum diligentia et jocorum praeterea et obsoniorum non deerat frequentia. Tenebatur ergo sociolingua facundus, ut sit jocundior nul
Abbreviated transcription (Latin):
immemor: culparum quatinꝰ ñ debe¬
ret.xemissor. Omnib ꝓ uoto respon¬
dens: ad euntib ne tͥstes dimitteret.
⁊ quȩ dare ñ posset comꝓmittens.
Quamoꝵ dulcedine. qui laudarri
subiectoꝵ amorem mercari debue¬
rat: ad eo in contemptum sui nor¬
mannos exacuit: ut nullius eum
mom̃ti estimarent. Cunc enim poten¬
tum quisq sͥ adu̾sari: tunc manubi¬
ȩ p̃darum. ꝑ totam regionem agi̾tẽ
uulgus expoliari. Quas in commo¬
ditates comiti ꝓuinciales deferente:
nullum referebant auxilium: dum
ille pͥmo cõmotus mox uel munuscłis.
uel temp oris int̾cessu: ira languescen¬
te. leniebatur. Iccirco extremis malis
admoniti. opem regis. h. censuere imn¬
plorandam: ut labantipate subue¬
niret. Ille cesariane sententiȩ adsisteis:
siuuiolandum ẽ ius. gra ciuium uiolan¬
dum est. aliis reb pietatem colas: ñ se¬
mel in normanniam uires traiecitꝰ. ut
laboranti iusticie manum daret. Tan¬

Expanded text:
immemor; culparum, quatenus non debeimmemor; culparum, quatenus non debet, remissor; omnibus pro voto respondens adeuntibus, ne tristes dimitteret; et quod dare non posset, repromittens. Qua morum dulcedine, qui laudari et subjectorum amorem mercari debuerat, adeo in contemptum sui Normannos exacuit ut nullius eum momenti aestimarent. Tunc enim potentum quisque sibi adversari, tunc manubiae praedarum per totam regionem agi, tunc vulgus expoliari. Quas incommoditates comiti provinciales deferentes, nullum referebant auxilium; dum ille primo commotus, mox vel munusculis, vel temporis intercessu ira languescente, leniebatur. Iccirco, extremis malis admoniti, opem regis Henrici censuere implorandam, ut laboranti patriae succurreret. Ille Caesarianae sententiae assistens, « Si violandum est jus, gratia civium violandum est; aliis rebus pietatem colas, » non semel in Normanniam vires trajecit, ut laboranti justitiae manum daret: tan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpttatis aleret in posterum. Pecuniã
infinitam quam socer ei. dotis nomine
annum̾auerat: ut eius cõmercio. nor¬
manniam exueret uadimonio. mimoꝵ¬
pauculis diebus. nec nummus suꝑeẽt.
Precipitauit quoq eius infamiam. in¬
consultus aduentꝰ in angliam: ut fr̃i
h. regnum eriꝑet. Sed desertoꝵ qui
eum inuitauerant. destitutus auxilio:
germani paci facile acquieuit. ittͥusꝙ
partis ducum arbitͥo: tͥum miliũ mar¬
carum annuum donũ ab anglia uͭ¬
botenus habiturus. Nam ꝓmisãt ista
rex ñ daturus.⁊ s fr̃is facilitatem ñ
nesciens: blandam crudelitatem luse¬
rat: dum int̾im calor bellicus defer¬
uesceret. Porro ille quasi cũ fortuna
certaret: utrum plus illa daret. an
ipse disꝑgeret: sola uoluntate reginȩ.
tacitȩ postulantis comꝑta. tantam mas¬
sam argenti benignus in ꝑpetuum
ignouit. acclines feminei fastus p̃ces.
ꝓ magno ex osculatus. Erat enim in
baptismo filiola. Offensarum gͥ erat

Expanded text:
pietatis aleret in posterum. Pecuniam pietatis aleret in posterum. Pecuniam infinitam, quam ei socer dotis nomine annumeraverat, ut ejus commercio Normanniam exueret vadimonio, itpauculis diebus nec nummus superesset. Praecipitavit quoque infamiam ejus inconsultus adventus in Angliam, ut fratri Henrico regnum eriperet ; sed, desertorum qui eum invitaverant destitutus auxilio, germani paci facile acquievit utriusque partis ducum auxilio, trium millium marcarum annuum donum ab Anglia verbo tenus 610 habiturus. Nam promiserat ista rex, non daturus; sed, fratris facilitatem non nesciens, blandam credulitatem luserat dum interim calor bellicus defervesceret. Porro ille, quasi cum fortuna certaret utrum plus illa daret an ipse dispergeret, sola voluntate reginae tacite postulantis comperta, tantam massam argenti benignus in perpetuum ignovit; acclines foeminei fastus preces pro magno exosculatus. Erat enim ejus in baptismo filiola, offensarum igitur erat
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑsit.⁊ quod regnũ. consensu omni¬
um sibi ut pote regis filio delatum.
recusauit ñ reuerentię ut ferunt
contuitu: s laboꝵ in extͥcabilium
metu. Uerũtam̃ patͥam regresso.
in qua licent̾ se delicatis uoluptati¬
b inseruiturũ pugauerat: affuit
ꝓ hac culpa ut credo ds. miseri¬
corditer ubiꝙ seuiens: et omnes eiꝰ
dulcedines. am arissimis offensioni¬
b obfuscans: sicut consequenti scri¬
ꝓto palam fiet.
xorem filiam willermi de con¬
uersana. quam rediens in apulia du¬
xerat. cuius elegantissimȩ speciei ꝓ¬
digium. uix ulluis dissertitu dinis
explicabit conatꝰ : post paucos annos:
morbo amisit: deceptam ut dicunt.
pelicis consilio.⁊ quȩ ꝓ affluentis lac¬
tis copia ꝓuerꝑe m̃amas. stricta p̃¬
ceꝑat illigari fascia. S accessit tan¬
toꝵ maloꝵ gͣnͣde solatium. filius ex
coniuge sublatus: qui willmꝰ dictꝰ.
uaticinio nominis auiti spem eg̾giȩ

Expanded text:
spersit, quod regnum, consensu omnispersit, quod regnum, consensu omnium sibi utpote regis filio delatum, recusaret, non reverentiae, ut fertur, contuitu, sed laborum 609 inextricabilium metu. Veruntamen patriam regresso, in qua licenter se delicatis voluptatibus inserviturum putaverat, affuit pro hac culpa, credo, Deus misericorditer ubique saeviens; et omnes ejus dulcedines amarissimis offensionibus offuscans, sicut consequenti scripto palam fiet. Uxorem filiam Willelmi de Conversana, quam rediens in Apuliam duxerat , cujus elegantissimae speciei prodigium vix ullius disertitudinis explicabit conatus, post paucos annos morbo amisit ; deceptam, ut dicunt, obstetricis consilio, quae pro affluentis lactis copia, puerperae mammas stricta praeceperat illigari fascia. Sed accessit, tantorum malorum grande solatium, filius ex conjuge susceptus; qui, Willelmus dictus vaticinio nominis aviti, spem egregiae
Abbreviated transcription (Latin):
hostes feriente: ut imꝑatoris ⁊ mi¬
litis officium ꝓbȩ exequeret᷑. Cumuͦ
normannꝰ comes. ⁊ philippꝰ cłicus. filiꝰ
rogerii comitis demonte gomerico.
⁊ guarinꝰ de tanea castello cenoman¬
nico. mutua uiuacitate se iuicem
hortati. quisimulata ante fuga ce¬
debant. conu̾tunt cormpedes et qͥs¬
ꝙ suum ꝯparem incessens. deiciũt.
Ibi corbaguat qͣm uis comitem cog¬
nosceret. solotñ corpore m̃sus simul
⁊ fugere. inglorium arbitratꝰ: audaqi¬
am congressus. morte ꝓpinqualuit:
uitali statim spũ pͥuatus. Cuiꝰ nece ui¬
sa. turci. qui iam głabundi ululabãt:
sperecenti exinaniti: fugam iterar̃t.
In eo tumultu guarinꝰ cecidit: rob̾tꝰ
cum philippo palmam reculit. Phi¬
lippus hac militia p̃cluus. s ierosoli¬
mis ut fertur bono fine functꝰ. p̃ter
ex̾citium equestre litt̾is clarus. Ita
rob̾tus iefosolimam ꝑueniens. in de¬
lebili macula nobilitatem suamre¬

Expanded text:
hostes feriente, ut imperatoris et mihostes feriente, ut imperatoris et militis probe officium exequeretur. Tum vero Normannus comes, et Philippus clericus, filius Rogerii comitis de Monte Gomerico, et Warinus de Tanea castello Cenomannico, mutua se vivacitate invicem hortati, qui ante simulata fuga cedebant, convertunt cornipedes, et quisque suum comparem incessens dejiciunt. Ibi Corbaguath, quamvis comitem cognosceret, solo tamen corpore mensus, simul t fugere inglorium arbitratus, audaciam congressus morte propinqua luit, vitali statim spiritu privatus : cujus nece visa, Turci, qui jam gloriabundi ululabant, spe recenti exinaniti, fugam iterarunt. In eo tumultu Warinus cecidit, Robertus cum Philippo palmam retulit: Philippus hac malitia praecluus, sed Ierosolymis, ut fertur, bono fine functus; praeter exercitium equestre literis clarus. Ita Robertus, Ierosolymam veniens, indelebili macula nobilitatem suam re
Abbreviated transcription (Latin):
sucenseas: qr nec ilepide forme.
nec in faceti eloquii: nec uirtutis im¬
becille: nec eneruis consilio. Posteriꝰ
uͦ rex ad eo effera succensꝰ ẽ. ira: ut
eum et benedictione ultima ⁊⁊ here¬
ditate fraudaret anglica. Comitatu
tam̃ normannie. egrȩ licet:⁊ imꝓbȩ
retento: pꝰ .ix. annos ierosolimitane
cit. Et in multis quidem mirabilis
apparuit.⁊ ut ñqͣm a xp̃iano uel paga
ime in bello antiocheno. cuiꝰ ipse ui¬
ctoriam pulcra exꝑientia nobilita¬
uit. Nam cum turci ut diximus. su¬
bito t̾refacti fuge se commisissent:
nr̃ĩq palantes uehem̃tius impete¬
rent: corbaguat dux. genuine uir¬
tutis memor. retento equo suos in¬
clamauit. famulos ignauos. ⁊ anno¬
sarum uictoriarum oblitos uocais:
ut uictores qͦndam orientis. pate¬
rentur se ab aduena ⁊ pene per¬
mi ppło finib excludi. Quo clamo¬
re. multi resum̃tes animum. fran¬
cos ꝯu̾si urgere. ⁊ ꝓpiores cedere
ceꝑe: corbaguath suos animante.:

Expanded text:
succenseres, quia nec illepidae formae, succenseres, quia nec illepidae formae, nec infaceti eloquii, nec virtutis imbecillae, nec enervis erat consilii. Posterius vero rex adeo effera succensus est ira ut eum et benedictione ultima et haereditate fraudaret Anglica, comitatu tamen Normanniae aegre licet et improbe retento. Post novem annos Ierosolymitanaecit; et in multis quidem mirabilis apparuit, ut nunquam a Christiano vel paganime in bello Antiocheno, cujus ipse victoriam pulchra experientia nobilitavit. Nam cum Turci, ut diximus, subito terrefacti fugae se dedissent, nostrique palantes vehementius impeterent, Corbaguath dux, genuinae virtutis memor, retento equo suos inclamat, famulos ignavos et annosarum victoriarum oblitos vocans, ut victores quondam orientis 608 paterentur se ab advena et pene inermi populo finibus excludi: quo clamore multi, resumentes animum, Francos conversi urgere et propiores cedere coepere; Corbaguath suos animante et
Abbreviated transcription (Latin):
ut pat̾nas adoreas instauraret. Itaꝙ
innum̃o succnctus milite. p̃cipue ia
ꝙ obsidione fractam. in potestatem
redegit. Surcessit ei pontius. ex lon
di qͦndam antiochen pͥncipis uxorẽ.
Id enim ille moriens p̃ceꝑat: ꝓtestatꝰ
modum.⁊ turcoꝵ omnifariam dis¬
pendium. Pontiꝰ gͦ tripoli pͥncipat᷑:
scĩ sepulcri se ꝓfitens seruum: auitũ
scł ⁊ pat̾num secutus exemplum.
spectate iam uirtutis habebatur ad¬
olescens: qͣndo pat̾ angliam uenit:
fortitudinis ꝓbatȩ. qͣm qͣm exilis cor¬
poris:⁊ pinguis aqualiculi. Int̾ belli¬
cas patͥs alas excreuit. pͥmeuo tiro¬
indiitus calorem: normanniã se a
patre adhuc iuuente. fatuoꝵ sodali¬
um instinctu. impetrare posse spe¬
rauit. Quod. cumille negasset. t̾ri¬
sone uocis roncho iuuenem abigeis:
subinde dicente. ꝑ resurrectionẽ dei.
ꝓb erit robelinꝰ: curta ocrea. hoc
enim erat eius cognom̃: quod sit
exiguus. Cet̾m nichil habens quod

Expanded text:
ut paternas adoreas instauraret. Itaque ut paternas adoreas instauraret. Itaque innumero succinctus milite, praecipuequ, diuturnaque obsidione fractam in potestatem redegit . Successit ei filius Pontius ex Longodi, quondam Antiocheni principis uxorem. Id enim ille moriens praeceperat, modum et Turcorum omnifariam dispendium. Pontius ergo Tripoli principatur, sancti Sepulchri se profitens servum, avitum scilicet et paternum secutus exemplum. spectatae jam virtutis 607 habebatur adolescens quando pater Angliam venit; fortitudinis probatae, quanquam exilis corporis et pinguis aqualiculi. Inter bellicas patris alas excrevit primaevo tyroindutus calorem, Normanniam a patre adhuc vivente, fatuorum sodalium instinctu, impetrare se posse speravit: quod cum ille negasset, terrisonae vocis roncho juvenem abigens, cutiente, et subinde dicente, « Per resurrectionem Dei! probus erit Robelinus Curta Ocrea. » Hoc enim erat ejus cognomen, quod esset exiguus; caeterum nihil habens quod
Abbreviated transcription (Latin):
Cum quib. tortuosam ciuitatẽ cep̃:
s illis ultra euntib solus possedit.
Et ut latius uires suas spargeret:
oppidum contra tͥpolim quod castel¬
lum ꝑegͥnoꝵ uocant. firmauit: ⁊¬
ibi herbertum. ex abbate ep̃m institu¬
it. Et ut quasse suoꝵ uires aliqͣnͣta
quiete coalescescerent: cum tͥpola¬
nis in septennium fedus iecit. Uerũ¬
tam̃ ante p̾stitutum t̾minum pax
rupta ẽ: dep̃henso intra castellum
quodam oppidano cum pugione to¬
xicato:. quem sub femore occuluerat.
Tunc ꝓfecco tͥpolitanȩ uictoriȩ sup̃¬
mam manum imposuisset: nͥ ꝓpedi¬
em mors adueniens. p̃senti uite sp̃m
subduxisset. ingentia parturientẽ.
Cuius morte audita. Willermꝰ de mõ¬
lermũ ꝑegͥnum. quẽ in ipsa obsidi¬
one ex hispana susceꝑat. uix qua¬
drimũ. patͥam deuehendũ curart̃:
sollicita omnium spe insuccessionẽ
educandum. Nec inuitus bertrannꝰ
factum. qͣmuis se in occulto audiuit:

Expanded text:
cum quibus Tortosam civitatem cepit, cum quibus Tortosam civitatem cepit, sed, illis ultra euntibus, solus possedit. Et, ut latius vires suas spargeret, oppidum contra Tripolim, quod Castellum Peregrinorum vocant, firmavit, et ibi Herbertum episcopum ex abbate constituit; et, ut quassae suorum vires aliquanta quiete coalescerent, cum Tripolitanis in septennium 606 foedus jecit. Veruntamen ante praestitutum terminum pax rupta est; deprehenso intra castellum quodam oppidano cum pugione toxicato, quem sub femore occuluerat. Tum profecto Tripolitanae victoriae supremam manum imposuisset, nisi prope diem mors adveniens praesentis vitae spiritum subduxisset ingentia parturientem . Cujus morte audita, Willelmus de Monlelmum peregrinum, quem in ipsa obsidione ex Hispana susceperat, quadrimum, patriam devehendum curarunt, sollicita omnium spe in successionem educandum. Nec invitus Bertramnus factum, quamvis se inconsulto, audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
Cessisse se in aliis. hoc mͦ paterent᷑.
ut ascalonem infidelitate sci sepulcͥ
teneret: cet̾m. ne redd̾et. sacram̃to
fecisse. Quo audito cuncti streꝑe. ꝑ
fidum ⁊ cupidum uocare: ut uix
manib temꝑarent. Contumeliȩ
niq uiri desciuit officio: inimicis
dei claues ciuitatis contradens: et
metum peierandi. multoꝵ in poste¬
rum sanguine compensans. Neq e¬
nim ad hunc diem. ciitas illa ca¬
pi. uel iii. uel ingenio potuit. Qͥn
⁊ plures ex hominibȩ illius ubis af¬
fluenti opulentia delectati: fidei
transfugio ciuium carttatem meru¬
ere. sea ille ierosolima egressus laodi¬
ciam uenit. Qua subiugata: aliqͣn¬
tulum ibi morarũ nexuit. Cumq
constantinopolim iuisset: obtinuit
laodiciam tancredus: ui. an amore.
ambiguũ. Ille int̾ea bizancio ꝯmora¬
tus: prudentia qua uigebat effecit.
ut alexii grãm hr̃et. Unde contigit.
ut imꝑatoris benignitate. ꝑtuta de¬
ductus societati erumnarũ ñ im¬

Expanded text:
Cessisse se in aliis: hoc modo paterentur, Cessisse se in aliis: hoc modo paterentur, ut Ascalonem in fidelitatem sancti Sepulchri teneret; caeterum, ne redderet sacramento fecisse. Quo audito cuncti strepere, perfidum et cupidum vocare, ut vix manibus temperarent. Contumeliae nique viri descivit officio; inimicis Dei claves civitatis contradens, et metum pejerandi multorum in posterum sanguine compensans. Neque enim ad hunc diem civitas illa capi vel vi vel ingenio potuit: quin et plures ex hominibus illius, affluenti urbis opulentia delectati, fidei transfugio civium charitatem meruere. Ita vir ille, Ierosolymam egressus, Laodiciam venit; qua subjugata, aliquantum ibi morarum nexuit: cumque Constantinopolim ivisset, obtinuit Laodiciam Tancredus, vi an amore ambiguum. Ille interea Byzantio commoratus, prudentia qua vigebat effecit ut Alexii gratiam haberet: unde contigit, ut, imperatoris benignitate per tuta deductus, societati aerumnarum non im
Abbreviated transcription (Latin):
fracta patientia: in deditione ur¬
bis ascalonensis decidit. Si quidem
in pͥmo francoꝵ aduentu. oppida¬
ni exploratis omniũ ducũ nr̃oꝵ
morib. ipsum in patronũ elegere:
quod multi eo antea a monte pis¬
lerio. nauigio uenientes negociatũ.
lerant. Itaq traditis clauib. sacram̃¬
to ducem adegere: ut nulli xp̃ia¬
noꝵ potestatem urbis refunderet:
si ipse uel nollet tenere. ł nequiret.
Tunc a ꝓcerib musitatum ẽ: expos¬
tu lantib urbem regis dm̃io: quod
parum ualeret ei regnum. si ñ ha¬
ceptacło⁊ nr̃is obstaculo. Et rex qui¬
dem lenit᷑ oͣmnia et uultu tranquil¬
lis ꝯueniente morib. rem allegabat:
cet̾i ꝑuicatius. hec ille u̾ba parui
pendebat: ñ infirmis rõnib dicta
eoꝵ cassans. Om̃s socios suos iam s̾
receptui consuluisse: partim patri¬
am deuectos: partim acquisitam
in habitantes ꝓuinciam. Se solũ
abiurata natali t̾ra. nec illuc posse
redire: nec hic receptum habere.

Expanded text:
fracta patientia, in deditionem urfracta patientia, in deditionem urbis Ascalonensis decidit . Siquidem in primo Francorum adventu oppidani, exploratis omnium ducum nostrorum moribus, ipsum in patronum elegere, quod multi, eo ante a Monte Pessulano navigio venientes negotiatum, lerant. Itaque, traditis clavibus, sacramento ducem adegere ut nulli Christianorum potestatem urbis refunderet, si vel ipse nollet tenere, vel nequiret. Tunc a proceribus mussitatum est, expostulantibus urbem regis dominio, quod parum ei valeret regnum si non hareceptaculo, nostris obstaculo. Et rex quidem leviter, ut omnia, et vultu tranquillis conveniente moribus, rem allegabat; caeteri pervicacius. Haec illa verna parvi pendebat, non infirmis rationibus dicta eorum cassans: Omnes socios suos jam sibi receptui consuluisse, partim 605 patriam devectos, partim acquisitam inhabitantes provinciam; se solum, abjurata naturali terra, nec illuc posse redire, nec hic receptum habere.
Abbreviated transcription (Latin):
tua federati amicicia. ut senectutẽ
suam diuinis consumerent cultib ÷
urbano iam in p̃dicatione ꝓno. stimu¬
los addidere. ut tͣnsitis alpib. potissi¬
mum apd̾ clarum montem. concili¬
um cogeret: quod eẽt ea ciuitas. et
illoꝵ patrie ꝓpinqua: et ex tota
gallia uenientib oportuna. Uerũ
in ipso ad concilium itinere: pontifex
obitu defecit. Successit curȩ illiuspon¬
tifex podii. de quo supͣdiximꝰ: cuiꝰ
hortatib animatꝰ. ⁊ umbone ꝓtectꝰ
raniundus: pͥmꝰ omniũ laicoꝵ cru¬
cem accepit: adiciens uoto ut ñ qͣm
in patͥam rediret: s potius dura¬
turo int̾ eos labore. aruinamp̃te¬
ritarum iniquitatum extenuaret.
Iam uͦ plura in itinere dedit in¬
dicia fortitudinis: ad laborem pͥmꝰ ⁊
ad quietem ultimꝰ: plura ⁊̃ patien¬
tiȩ: quod parte antiochiȩ. quã oc¬
cupau̾at boamundo: ⁊ turrida¬
uid godefrido libent̾ cesserit. Sed
tandem nimiis exactionib qͦꝵ dam

Expanded text:
tua foederati amicitia, ut senectutem tua foederati amicitia, ut senectutem suam divinis consumerent cultibus, Urbano jam in praedicationem prono stimulos addidere, ut, transitis Alpibns, potissimum apud Clarum Montem concilium cogeret, quod esset ea civitas et illorum patriae propinqua, et ex tota Gallia venientibus opportuna. Veruntamen, in ipso ad concilium itinere, pontifex obitu defecit. Successit 604 curae illius praesul Podii, de quo supra diximus: cujus hortatibus animatus, et umbone protectus, Raimundus primus omnium laicorum crucem accepit ; adjiciens voto ut nunquam in patriam rediret, sed potius, duraturo in Turcos labore, arvinam praeteritarum iniquitatum extenuaret. Jam vero in itinere plura dedit indicia fortitudinis, ad laborem primus, ad quietem ultimus; plura etiam patientiae, quod arce Antiochiae, quam occupaverat, Boamundo, et turri David, Godefrido, libenter cesserit. Sed tandem, nimiis exactionibus quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
cto i̾erosolimam. S hec̃ multi tp̃ris int̾¬
cessu. ⁊ etate impensa labori. Itaq pu¬
gnis semꝑ assiduus. legitimã uxorẽ
ñ desidauit: multinubo concubina¬
tu uoluptatem ex̾cens. Deniꝙ ex una
pelicum. filium natum bertrannũ.
cognitione ⁊ hereditate dignatus ẽ:
quod in aliqͣntis patͥssaret. Cui uxorẽ
comunx̃ mathildis marcise neptem.
ex longobardia natã: ut illius affini¬
quoꝙ fere extremis annis. uxorem ad¬
sciuit. filiam regis t̾raconensis: splẽdi¬
dam dotem pactus: et̾nam scilicet con¬
t̾mminarum ꝑuinciarum pacem. Nec
multo pꝰ. niuem capitis respiciens. iero¬
solimitanũ it̾ uouit: ut lassi et effeci
corporis uires. iam uel sero. deo deser¬
uirent. Auctore p̃cipuȩ catur censi
ep̃o: cuius p̃cipua oꝑa ipse impugna¬
turus fuerat: ⁊̃ in quodam duello.
alt̾o lumine pͥuatus. Cuius insigne ca¬
lamitatis p̃se ferens. ñ solum ñ occul

Expanded text:
cto Ierosolymam. Sed haec multi temporis intecto Ierosolymam. Sed haec multi temporis intercessu et aetate impensa labori. Itaque, pugnis semper assiduus, legitimam uxorem non desideravit, multinubo concubinatu voluptatem exercens. Denique ex una pellicum filium natum, Bertramnum, cognatione et haereditate dignatus est, quod in aliquantis patrissaret; cui uxorem conjunxit Mathildis Marcisae neptem ex Longobarda natam, ut illius affiniquoque extremis fere annis uxorem ascivit filiam regis Tarraconensis, splendidam dotem pactus, aeternam scilicet conterminarum provinciarum pacem. Nec multo post, nivem capitis respiciens, Ierosolymitanum iter vovit, ut lassi et effoeti corporis vires jam vel sero Deo deservirent; auctore praecipue Caturcensi episcopo, cujus praecipua opera ipse semper impugnatus fuerat: etiam in quodam duellio altero lumine privatus, cujus insigne calamitatis prae se ferens non solum non occulta
Abbreviated transcription (Latin):
aimundꝰ fuit filius uilłmi anti¬
quissimi.: tolose comitis. Qui
uir acer et efficax. patͥam antecessoꝵ
socordia obscuram: ticulis suis red¬
didit illustrem. Uxor eius almodis.
multis uicissim desponsata: multã
ex omnib sololem tulit. Insano mu¬
uercła pruritu. et irreuerenti: ꝑt
tum ei longo usu uir displicuissec.
alias migraret: nouos impletura pe¬
nates. Deniq pͥmum arelatensi comi¬
ti nupta. moxillius ꝑtesa: huic uuil¬
lermo se coniunxit. Cui cum duos pe¬
perisset filios: barcinonensem ad co¬
nubium illexit comitem. Porro wil¬
lermꝰ mortis forib confinis. tolosanũ
comitatum dedit filio ȩquiuoco
s morib absono: quod eẽt crassioris
ammi: nichil tolosani contra eui
nouarent: familie illius dñatui as¬
sueti. Raumundꝰ uͦ. uiuatioris sp̃c ca¬
auxit: arelatensi. et narbonensi. ⁊
ꝓuinciali:⁊ lemouicensi adiectis. T̃o¬
losam quoꝙ a germano emit: pluri¬
b annis ante magni motus uiam. ꝓfe¬

Expanded text:
aimundus fuit filius Willelmi antiquissimi Tolosae comitis, qui, vir acer et efficax, patriam, antecessorum suorum socordia obscuram, titulis suis reddidit illustrem. Uxor ejus Almodis, multis vicissim desponsata, multam ex omnibus sobolem tulit; insano muliercula pruritu et irreverenti, ut cum ei longo usu vir displicuisset, alias migraret novos impletura penates; denique primum Arelatensi comiti nupta, mox illius pertaesa, huic Willelmo se conjunxit; cui cum duos peperisset filios, Barcinonensem ad connubium illexit comitem Porro Willelmus, mortis confinis foribus, Tolosanum comitatum dedit filio aequivoco, sed moribus absono, quod esset crassioris ingenii, ut nihil Tolosani contra eum novarent, familiae illius dominatui assueti. Raimundus vero, vivacioris spiritus, Caauxit; Arelatensi, et Narbonensi, et Provinciali, et Lemovicensi adjunctis. Tolosam quoque a germano emit, pluribus annis ante magni motus viam profe
Abbreviated transcription (Latin):
dubio fidem dictis explesset: nisi qr
ut a maiorib accepimꝰ. semꝑ eiuentꝰ
adu̾sabatur contrarius. ꝑ occultum
scłi dei iudicium. in cuius uolunta¬
te sunt potestates regnoꝵ omnium.
Reliquiȩ ratium. multo tempore
dissolutarum: rochomagi adhuc.

Expanded text:
dubio fidem dictis explesset, nisi quia dubio fidem dictis explesset, nisi quia ut a majoribus accepimus semper ei ventus adversabatur contrarius, per occultum scilicet Dei judicium, in cujus voluntate sunt potestates regnorum omnium. Reliquiae ratium, multo tempore dissolutarum, Rotomagi adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
uncum. ad naturȩ reqͥsita sedenti.
in locis post̾iorib adegisse. filii eius.¬
ediitis ⁊ edwardus. missi ad regem
sueuoꝵ: ut ꝑim̾entur. S misãtione
eius conseruati. hunoꝵ regem pe¬
tierunt. Ubi. dum benignȩ aliquo
tempore habiti eẽnt: maior diem
obiit᷑. minor. agatham reginȩ soro¬
rem. in matͥmoniũ accep̃. fr̃s ex emma
elfredꝰ ⁊ eduardꝰ. toto tempore quo
cnuto uixit: in normannia. tutas
fouere latebras. De illoꝵ in patͥam
restitutione.ricardum auuncłm
nichil egisse comꝑimꝰ: qͥn ⁊ sororem
suam emmam. hosti ⁊ inuasori nu¬
ptum collocauit: ignores. maiore illiuis
dedecore qui dederit. anfeminȩ quȩ
consenser a: ut tbalamo illius caleret.
qui uirum infestaueritꝰ. filios effuga¬
u̾it. Porro rotbertus. quẽ suꝑius dix¬
mus irsimam iuisse. multotiens con¬
g̾gatis nauib. ⁊ impositis militib. ꝓ¬
fectionem paratut. subinde iaccitais.
se ꝓ nepotes suos coronat᷑um. Et ꝓcul¬

Expanded text:
uncum, ad naturae requisita sedenti, uncum, ad naturae requisita sedenti, in locis posterioribus adegisse. Frater ejusEdwius et Edwardus, missi ad regem Swevorum ut perimerentur, sed miseratione ejus conservati, Hunorum regem petierunt; ubi, dum benigne aliquo tempore habiti essent, major diem obiit, minor Agatham reginae sororem in matrimonium accepit. Fratres ex 304 Emma, Elfredus et Edwardus, toto tempore quo Cnuto vixit, in Normannia tutas fovere latebras. De illorum in patriam restitutione Ricardum avunculum nihil egisse comperimus, quin et sororem suam Emmam hosti et invasori nuptum collocavit; ignores majore illius dedecore qui dederit, an foeminae quae consenserit ut thalamo illius caleret qui virum infestaverit, filios effugaverit. Porro Robertus, quem superius diximus Jerosolymam ivisse, multotiens, congregatis navibus et impositis militibus, profectionem paravit, subinde jactitans se pronepotes suos coronaturum: et procul
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. corpuscło diffidere. Uer̃.
quia ambo ñ indebitȩ regnum efflagi¬
tent. quod patres amboꝵ tenuerui:
conuenire prudentie. ut deposttis a¬
nimositatib. angliam parciant᷑. Sui¬
ceptum ẽ. hoc dictum ab utroq exer¬
citu. magnoq assensu firmatum:
quod ⁊ equitati conquadraret᷑. ⁊ mor¬
talium paci tot miserus defatigatoꝵ.
placidȩ consuleret. Ita eadmundꝰ. u¬
nanimi clamore omniũ suꝑatus.⁊
concordiȩ indulsit. fedꝰꝙ cum enu¬
tone ꝑcussit: sibi West s axoniam̃ illi
concedens merciam. Nec multo pꝰ.
in festo scĩ andree ambiguũ qͦ casu
extinctus. glastoniȩ. iuxta edgarum
auum suum sepultus ẽ. fama edricũ
infamat. qd̾ fauore alt̾ius. mortem
ei ꝑ ministros porrexit: Cubiculari¬
os regis fuisse duos: quib omnẽ uitã
suam cõmiserat: Quos pollicitationi¬
b illectos. ⁊ pͥmo immanitatem fla¬
gicii exhorrentes: breui complices
fuos effecisse: Eius consilio. ferreũ

Expanded text:
hominem corpusculo diffidere: verum, hominem corpusculo diffidere: verum, quia ambo non indebite regnum efflagitent quod patres amborum tenuerint, convenire prudentiae ut depositis animositatibus Angliam partiantur. Susceptum est hoc dictum ab utroque exercitu, magnoque assensu firmatum, quod et aequitati conquadraret, et mortalium paci, tot miseriis defatigatorum, placide consuleret. Ita Edmundus, unanimi clamore omnium superatus, concordiae indulsit; foedusque cum Cnutone percussit, sibi West-Saxoniam, illi 303 concedens Merciam. Nec multo post, in festo sanctae Andreae, ambiguum quo casu extinctus, Glastoniae juxta Edgarum avum suum sepultus est. Fama Edricum infamat, quod favore alterius mortem ei per ministros porrexerit. Cubicularios regis fuisse duos, quibus omnem vitam suam commiserat: quos pollicitationibus illectos, et primo immanitatem flagitii exhorrentes, brevi complices suos effecisse. Ejus consilio ferreum
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. cuneum fec̾ant. ad unum in
t̾empti. Ibi. cnuto regnum expugna¬
uit. Ibi. omne decus anglie occubuit:
Ibi flos patriȩ totus emarcuit. Int̾ qͦs.
ulrillus ẽ. angloꝵ comes ꝑpetuam
iam famam meritꝰ. tempore suani.
qͣndo pͥmꝰ omnium. ꝓtratas adorsus.
spem dedit posse illos suꝑari: et p̃ci
uenit: ut ibi recolletis uirib. hosteᷤ
recenti uiccoria ociosos sicut puta¬
bat. aggrederetur. Nec enutoni au¬
dacia defuit: qͥn fugientem inseque¬
retur. Ita cum infestis signis consti¬
tissent: eadmundꝰ singłarem pugnã
petiit. ne duo homuncłi. ꝓpt̾ ambici¬
onem regnandi tot subiectoꝵ sangͥ¬
ne culparentur: cum possent. sine
dispendio fidelium suoꝵ. fortunam
exꝑiri. Magnam utrilibet laude
fut᷑am: exꝑiri. qui suo potissimum
ꝑicło. tantum regnum nancisceret᷑.
Hec cum cnucomi renunciarent᷑: ab¬
nuit ꝓrsus.: ꝓnuncians animo se qͥdẽ
excellere: s contra tam ingentis moliᷤ

Expanded text:
tantes, cuneum fecerant, ad unum 302 tantes, cuneum fecerant, ad unum 302 interempti. Ibi Cnuto regnum expugnavit, ibi omne decus Angliae occubuit, ibi flos patriae totus emarcuit: inter quos Ulkillus Estanglorum comes, perpetuam jam famam meritus tempore Swani, quando, primus omnium piratas adorsus, spem dedit posse illos superari; et pravenit, ut ibi recollectis viribus hostes recenti victoria otiosos, sicut putabat, aggrederetur. Nec Cnutoni audacia defuit quin fugientem insequeretur. Ita, cum infestis signis constitissent, Edmundus singularem pugnam petiit, ne duo homunculi propter ambitionem regnandi tot subjectorum sanguine culparentur, cum possent sine dispendio fidelium suorum fortunam experiri. Magnam utrilibet laudem futuram, qui suo potissimum periculo tantum regnum nancisceretur. Haec cum Cnutoni renunciarentur, abnuit prorsus; pronuncians, animo se quidem excellere, sed contra tam ingentis molis
Abbreviated transcription (Latin):
lentus ⁊ rapacigurgite minax: me¬
nia pulchra lauat. Inde quoꝙ rege
pugnante fugata: p̃occupato q uado.
qd̾ suꝑius nominaui brentford. in sig¬
ni cede ꝓfligata. Conantem ult̾rus cen¬
dere eadmundum. ut reliqͥa p̃donũ
ꝑsequeret᷑ ad int̾nitionem: uafer ill
⁊ pessimꝰ edricus reuocauit: ficto ia¬
dudum animo in gr̃am reu̾sus. Con¬
silio enum enitonis. eum eadmun¬
do erat: ut eius meditationes renũ¬
ciaret. Ultimꝰ ille dies danis ꝓfecto
siusset: si ꝑseu̾andum rex putasset.
S p̃uentus ut dixi susurro ꝓditous
qui hostes nichil ultra ausuros affi¬
maret: maturum sibi exiciũ et an¬
gliȩ toti parauit. Namq illi data uia
fugiendi ⁊ tt̾m in unum coaluere: ort¬
entales anglos. bello infestantesip̃m
quoꝙ regem. suppetias ferentem. ap̃
assandunam cedere coegerunt. Auspi¬
cium fuge fuit ille ex consulto: quẽ
totiens nominare pudet. Pauci qͥ głe
suȩ ñ immemores.⁊ alterutros exci¬

Expanded text:
lentus et rapaci gurgite minax, moelentus et rapaci gurgite minax, moenia pulchra lavat. Inde quoque rege pugnante fugata, praeoccupatoque vado quod superius nominavi Brentford, insigni caede profligata. Conantem ulterius tendere Edmundum, ut reliquias praedonum persequeretur ad internecionem, vafer ille et pessimus Edricus revocavit, ficto jamdudum animo in gratiam reversus; consilio enim Cnutonis cum Edmundo erat, ut ejus meditationes renunciaret. Ultimus ille dies Danis profecto fuisset si perseverandum rex putasset; sed praeventus ut dixi susurro proditoris, qui hostes nihil ultra ausuros affirmaret, maturum sibi exitium et Angliae toti paravit. Namque illi, data via fugiendi, iterum in unum coaluere, Orientales Anglos bello infestantes: ipsum quoque regem, suppetias ferentem, apud Assandunam cedere coegerunt. Auspicium fugae fuit ille ex consulto, quem totiens nominare pudet. Pauci qui gloriae suae non immemores, et alterutros exci
Abbreviated transcription (Latin):
si ex coniuentia discedentib anglis
tam̃ uictoriam pene spantib. Quo
facto. West saxonium conu̾siammi
dnĩn legitimũ cognouerunt. Ipselũ¬
doniam contendit. ⁊ ut bene m̾ttose
ues lib̾aret. quos pars hostium statim
pꝰ discessum. ineluserat. fossa ñ urbem
qua futuo tam̃si ñ alluit᷑. foris totam
cinxerat: multaq uuln̾a fec̾at.⁊ ac¬
ceꝑat. Itaq audito regis aduentu fu¬
gam ꝑ ꝓna iuadunt. Subsecutꝰ eos
e uestigioͬ ⁊ tͣnsito uado qd̾ brent¬
ford đr. uictoriosa strage deleuit. Re¬
liqua multitudo quȩ cũ cnutone re¬
manserat: eadmundo aliqͣntum fen¬
ato. ⁊ partes suas componente.lundo¬
niam tc̾m t̾ra flumineq obsidet. Sed
ab oppidanis magnanimit̾ pugnan¬
tib repulsa: iramin collimtanecim
merciam effudit. uicos et uillas ra¬
pinisincendiis. cedib ꝙ deppłans. Opi¬
ma p̃da ad naues conuerta: quas in
anne medeguaia cong̾gau̾at. fliuꝰ
ille xoffensem urbem p̃terfluens. uio¬

Expanded text:
si ex conniventia discedentibus, Anglis si ex conniventia discedentibus, Anglis tamen victoriam pene sperantibus; quo facto, West-Saxonum conversi animi dominum legitimum cognoverunt. Ipse Londoniam contendit, ut bene meritos cives liberaret, quos pars hostium statim post discessum suum incluserat; fossa etiam urbem, 301 qua fluvio Tamensi non alluitur, foris totam cinxerat, multaque vulnera fecerat et acceperat. Itaque, audito regis adventu, fugam per prona invadunt: subsecutus eos e vestigio, et transito vado quod Brentford dicitur, victoriosa strage delevit. Reliqua multitudo, quae cum Cnutone remanserat, Edmundo aliquantulum feriato et partes suas componente, Londoniam iterum terra flumineque obsidet; sed ab oppidanis magnanimiter pugnantibus repulsa, iram in collimitaneam Merciam effundit, vicos et villas rapinis, incendiis, caedibusque depopulans. Opima praeda ad naves convecta quas in amne Medeguaia congregaverat: fluvius ille Rofensem urbem praeterfluens, vio
Abbreviated transcription (Latin):
nib copus urbem adoriretur. S pre¬
uenit conatum eiusmors edelredi.
Namin micio quadragesime die
efflauit. Iacet apud sc̃m paulum lũ¬
donie. Oppidam: eadmundum in re¬
gem conc lamant. Ipse mox cong̾ga¬
to ex̾citu apud pennam iuxta gilin¬
geham. danos fugauit. dieb rogatio¬
num. Post festum scĩ iohannis ad sce¬
orstanũ. eisdem cong̾ssus equis ma¬
nib discessit: anglis suis inicium fuge
facientib. auctore edrico qui in parte
adu̾sarioꝵ stans.⁊ gladium in ma¬
nu tenens. quẽ in pugna. qͦdamru¬
stico impigrȩ ceso. eruentarat. fugi
occisus ẽ. fugissent continuo angli:
nͥ rex cognita re. in editũ quendam
collem pcedẽt ablata galea. caput
suum cõmilitonib ostentans. Tuẽ
qͣntis pot̾at uirib. hastile ferreum.
in edricum misit. S ab illo p̃uisũ
⁊ uitatum in militem ꝓpe stantem
deliquit: adeo ut alt̾m quoq affige¬
ret. Nox p̃lium diremit᷑. acieb qua¬

Expanded text:
nibus 300 copiis urbem adoriretur. Sed praenibus 300 copiis urbem adoriretur. Sed praevenit conatum ejus mors Ethelredi; nam in initio Quadragesimae, die efflavit: jacet apud sanctum Paulum Londoniae. Oppidani Edmundum in regem conclamant. Ipse, mox congregato exercitu, apud Pennam et Gilingeham Danos fugavit diebus Rogationum. Post festum sancti Johannis, ad Seorstanum eisdem congressus, aequis manibus discessit; Anglis suis initium fugae facientibus auctore Edrico, qui in parte adversariorum stans, et gladium in manu tenens, quem in pugna, quodam rustico impigre caeso, cruentarat: « Fugoccisus est! » Fugissent continuo Angli nisi rex, cognita re, in editum quemdam collem procederet, ablata galea caput suum commilitonibus ostentans. Tunc, quantis poterat viribus hastile ferreum in Edricum misit; sed ab illo praevisum et vitatum, in militem prope stantem peccavit, adeo ut alterum quoque affigeret. Nox praelium diremit, aciebus qua
Abbreviated transcription (Latin):
berato consilio. in tantarerum angꝰ¬
tia optimum factũ arbit᷑tus. si urbes
que defec̾ant pugnando reciꝑet:
in eundem sensum. uhtredũ q̃ndam.
tͣns hũbranũ comitem adduxit. Cet̾as
enim. quȩ adduc dubio fauore pende¬
bant. confirmandas putabant.si de
rebellantib. gͣues penas sum̾ent.S
enuto ñ minori p̃ditꝰ astutia: simili
eos ingenio circumuenit. Nam com¬
m̃datis West saxonib:⁊ mercioꝵ par¬
te. quã subicerat. ducib suis: ipse in
northanimbros ꝓfectꝰ. deppłatione
locoꝵ uhtredum ad sua defensanda
redire coegit. Itaq licet se dedidisset:
barbarica leuitate iuissus est ugulari.
Comitatꝰ eiꝰ datus iricio: quẽ postea.
equas sͥ partes uendicantem. enito
ab anglia expulit. Ita subiectis om¬
nib eadmundum ꝑ semet᷑ fugitantẽ.
ñ pͥus ꝑsequi destitit: qͣm lundoniã.
ad patrem ꝑuenisse cognosce̾t. Tunc
usq post pascha quieuit: itt cũ om¬

Expanded text:
berato consilio in tanta rerum angusberato consilio in tanta rerum angustia, optimum factu arbitratus si urbes quae defecerant pugnando reciperet, in eundem sensum Uhtredum, quendam Transhumbranum comitem, adduxit; caeteras enim, quae adhuc dubio favore pendebant, confirmandas putabant si de rebellantibus graves poenas sumerent. Sed Cnuto, non minori praeditus astutia, simili eos ingenio circumvenit; nam commendatis West-Saxonibus, et Merciorum parte quam subjecerat, ducibus suis, ipse, in Northanhimbros profectus, depopulatione locorum Uhtredum ad sua defensanda redire coegit. Itaque, licet se dedisset, barbarica levitate jussus est jugulari. Comitatus ejus datus Iricio; quem postea, aequas sibi partes vendicantem, Cnuto ab Anglia expulit. Ita subjectis omnibus, Edmundum, per semetra fugitantem, non prius persequi destitit quam Londoniam ad patrem pervenisse cognosceret. Tunc usque post Pascha quievit, ut cum om