comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
negauerunt: p̃dicauerunt mortuum.
quem sciebant uiũ. Sciebant ꝓ qua
uita contempnerent uitã. & sciebant
ꝓ qua felicitate ferrent transitoriã
infelicitatem: ꝓ quib premiis ista
dampna contempnerent. fides eorũ
cum toto mundo ñ appenderetur.
Audierant. Quid ꝓdẽ homini. si totũ
mundũ lucretur. animȩ aut̃ suȩ
decrim̃tum paciatur. Non retar¬
dauit illecebra scłi festinantes: tran¬
situra migrantes. Quantũ libet et
quomodolibet fulgens felicitas hic
dimittenda. ad aliam iutam ñ trans¬
ferenda. aliquando hic et auiuentib
płi: contempsit beatus cypria nua suiꝰ
hodie memoriam celebramus. Iiui¬
tes esse uultis: honorati esse uulus.
sani esse uultis: totum ille contempst
ad cuiꝰ memoriam conuenistis. Qus
obsecro tantũ ammatis: quod comĩ¬
psit quem sic honoratis: Quem sinti
ñ contempsisset: ñ utiq honorarno.
Quare te inuenio earum rerũ amamẽ:
quarũ ueneraris contemptorẽ: scti

Expanded text:
negaverunt: praedicaverunt mortuum, negaverunt: praedicaverunt mortuum, quem sciebant vivum. Sciebant pro qua vita contemnerent vitam: sciebant pro qua felicitate ferrent transitoriam infelicitatem, pro quibus praemiis ista damna contemnerent. Fides eorum cum toto mundo non appenderetur. Audierant, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non retardavit illecebra saeculi festinantes, transitura migrantes, quantumlibet et quomodo libet fulgens felicitas hic dimittenda, ad aliam vitam non transferenda, aliquando hic et a viventibus postoli, contempsit beatus Cyprianus, cujus hodie memoriam celebramus. Divites esse vultis, honorati esse vultis, sani esse vultis: totum ille contempsit, ad cujus memoriam convenistis. Quid, obsecro, tantum amatis, quod contempsit quem sic honoratis? quem, si ista non contempsisset, non utique sic honoraretis. Quare te invenio earum rerum amatorem, quarum veneraris contemptorem? Certe
Abbreviated transcription (Latin):
fremebat. Sed quia agnus sursum
atcendebat᷑: leo deorsum calcabatur.
Qui morte mortem destruxit. ligno pe¬
pendit: sanguinem fudit: mundum
ipsum dñm iħm uiderunt pendentẽ:
doluerunt morientem: expauerunt
resurgentemꝰ. a mauerunt potentem:
et ipsi sanguinẽ fuderunt. ꝓ eo quod
uiderunt. Cogitate fr̃es quale fuit
mitti homines ꝑorbem terrarum. pre¬
dicare hominem mortuũ resurrexis¬
se: in celũ ascendisse. & ꝓista p̃dicati¬
one ꝑpeti omĩa quȩ insaniens mũ¬
dus inferret. dampna. exilia. uincula.
tormenta. flammas. bestias. cruces.
mortes. hoc ꝓnescio quo. Numqtud
enim frẽs mei petrus ꝓfua gla morie¬
batur: aut se ipsũ p̃dicabat: Alius
moriebatur. ut alius honoraretur:
alius occidebatur. ut alius coleretut.
Numquã hoc faceret. nisi flagrantia ca¬
ritatis. de conscientia ueritatis. Uide¬
rant quod dicebant. Nam quando
ꝓ ea re morerentur. quam ñuiderãt:
Quod iuderant. negare debebant: llon

Expanded text:
fremebat: sed quia agnus sursum fremebat: sed quia agnus sursum attendebatur, leo deorsum calcabatur: qui morte mortem destruxit, ligno pependit, sanguinem fudit, mundum ipsum Dominum Jesum viderunt pendentem, doluerunt morientem, expaverunt resurgentem, amaverunt potentem, et ipsi sanguinem fuderunt pro eo quod viderunt. Cogitate, fratres, quale fuit mitti homines per orbem terrarum, praedicare hominem mortuum resurrexisse, in coelum ascendisse; et pro ista praedicatione perpeti omnia quae insaniens mundus inferret, damna, exsilia, vincula, tormenta, flammas, bestias, cruces, mortes. Hoc pro nescio quo? Numquid enim, fratres mei, Petrus pro sua gloria moriebatur, aut se ipsum praedicabat? Alius moriebatur, ut alius honoraretur; alius occidebatur, ut alius coleretur. Numquid hoc faceret, nisi flagrantia charitatis, de conscientia veritatis? Viderant quod dicebant: nam quando pro ea re morerentur, quam non viderant? Quod viderant, negare debebant. Non
Abbreviated transcription (Latin):
defe tanta. memoriã p̃sentis loci. fe¬
stuutatem solempnissimi diei. ꝓpo¬
sitionẽ saluberrimi exempli: om̃ib
medullis nris dicamus et nos deo
stum nobis festum diem. passio be¬
atissimi cypriani martyris fecit:
Acuius nos uictorie cęlebritas. in
istum locũ deuotissimos congrega¬
uit. Sed celebratio solempnitatis mar-¬
tẏtum: imitatio debet esse uirtutum.
Facile ẽ. ho norem martyris celebrari:
magnũ ẽ. fidem atq pacientiã marty¬
ris imitari. hoc sic agamus. ut illud
optemus. hoc sic celebremꝰ. ut illud
potius diligamꝰ. Quid laudamꝰ infi¬
de martyris: Quia usq ad mortem
ꝓueritate certauit. Ideo uicit. Blan¬
dientem mundũ contempsit: seuienti
non cessit: idõ uictor addm̃ accessit.
Abundant inisto scło errores et t̃rores.
B eatissimus martyr. ertores sapientia:
terrores pacientia suꝑauit. Magnũ ẽ
quod fecit. Secutiis agnũ: Leonem
uicit. Quando ꝑsecutor seuiebat. leo

Expanded text:
de re tanta memoriam praesentis loci, fede re tanta memoriam praesentis loci, festivitatem solemnissimi diei, propositionem saluberrimi exempli, omnibus medullis nostris dicamus et nos, Deo stum nobis festum diem passio beatissimi Cypriani martyris fecit: cujus nos victoriae celebritas in istum locum devotissimos congregavit. Sed celebratio solemnitatis martyrum, imitatio debet esse virtutum. Facile est honorem martyris celebrari: magnum est fidem atque patientiam martyris imitari. Hoc sic agamus, ut illud optemus: hoc sic celebremus, ut illud potius diligamus. Quid laudamus in fide martyris? Quia usque ad mortem pro veritate certavit, et ideo vicit. Blandientem mundum contempsit, saevienti non cessit: ideo victor ad Deum accessit. Abundant in isto saeculo errores et terrores: beatissimus Martyr, errores sapientia, terrores patientia superavit. Magnum est quod fecit: secutus agnum, leonem vicit. Quando persecutor saeviebat, leo
Abbreviated transcription (Latin):
uel imꝑtit. uel querit. Sed ꝓconsul
ñ acypriano consiliũ acciꝑe uolebat:
sed eũ potius ut a se acciperet ammo¬
nebat. At ille. in re inquit tam uista.
nulla c̃ consultatio. Non adhuc con¬
sulo: quia non adhuc dubito. Abstu¬
lit enim michi dubitationẽ: ipsa ui¬
stitia. Iustis autẽ ut securus moriat᷑
incarne: certus uuut in fide. Preces¬
serant cypͥanũ multi martyres: qͦs
flagrantib ex hortacionib suis ad
uincendũ di abolum accenderat. Et
erat utiq iustum: ut quos ueridi¬
cus loqñdo p̃miserat. paciendo in¬
trepidus sequeretur. Ergo in re tam
iusta. nulla ẽ consultatio. Quid ad
hȩc dicamus: quid ad hȩc exultemꝰ.
tanta conceptione gaudiorũ: In qͥd¬
erumpat cor nr̃m et os nrm: nisi in
ipsam uenerabilis martyris ultimã
uocem: Cum enĩ galerus maximꝰ
decretũ ex libello recitasset. thacium
cyprianũ gladio anĩaduerti placet:
respondit uie. Deo grãs. Habentes gͥ

Expanded text:
vel impertit, vel quaerit. Sed proconsul vel impertit, vel quaerit. Sed proconsul non a Cypriano consilium accipere volebat, sed eum potius ut a se acciperet, admonebat. At ille, In re, inquit, tam justa nulla est consultatio. Non adhuc consulo, quia non adhuc dubito: abstulit enim mihi dubitationem ipsa justitia. Justus autem, ut securus moriatur in carne, certus vivit in fide. Praecesserant Cyprianum multi martyres, quos flagrantissimis exhortationibus suis ad vincendum diabolum accenderat; et erat utique justum ut quos veridicus loquendo praemiserat, patiendo intrepidus sequeretur: ergo in re tam justa nulla est consultatio. Quid ad haec dicamus? quid ad haec exsultemus? Tanta conceptione gaudiorum, in qerumpat cor nostrum et os nostrum, nisi in ipsam venerabilis Martyris ultimam vocem? Cum enim Galerius Maximus decretum ex libello recitasset: Tascium Cyprianum gladio animadverti placet. Respondit ille, Deo gratias. Habentes igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ eius immobilẽ mentẽ uidit.
quando ei dixit. iusserunt te pͥncipes
cerimoniari: responditq ille non
fatio: adiecit et ait. Consule tibi
psaẽ lingua subdola diaboli: et¬
si non huius qui nesciebat que loq̃¬
retur: illuis tam̃ qui ꝑ eũ loquelit̃.
Lo quebatur enim ꝓconsul. ñ tã sccđ̃m
principes homines quorũ iussa sibi¬
met inuincta sact᷑abat. quam scdm
principem potestatis aeris: de qͦ apl̃
aniis nouerat: quod ipse ñ nouerat.
ouerat inquam cyprianus. cũ aꝑcon¬
sule audiret. consule tibi: quod ca
met sanguis dicebat stolide. hoc dia¬
holũ dicere subdole: atq intuebatur
in uno oꝑe duos. istum oculis. illum
fide. Nolebat eum iste mori: nolebat
ille coronari. ꝓinde circa istũ placidꝰ.
cica illũ cautus: huic aꝑte responde¬
bat: illum occulte iuncebat. fac inqͥt
quod ÷ p̃ceptũ ẽ: in re tam iusta nullaẽ
consultato. Sixerat quippe ille. con

Expanded text:
Cum enim ejus immobilem mentem videret, Cum enim ejus immobilem mentem videret, quando ei dixit, Jusserunt te principes caerimoniari; responditque ille, Non facio: adjecit et ait, Consule tibi. Ipsa est lingua subdola diaboli: etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, illius tamen qui per eum loquebatur. Loquebatur enim proconsul, non tam secundum principes homines, quorum jussa sibimet injuncta jactabat, quam secundum principem potestatis aeris de quo Apostanus noverat, quod ipse non noverat. Noverat, inquam, Cyprianus, cum a proconsule audiret, Consule tibi quod caro et sanguis diceret stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque intuebatur in uno opere duos; istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari: proinde circa istum placidus, circa illum cautus; huic aperte respondebat, illum occulte vincebat. CAPUTquod tibi praeceptum est: in re tam justa nulla est consultatio. Dixerat quippe ille, Cons
Abbreviated transcription (Latin):
infideli ꝓconsuli de fide propria res-¬
ponderet. Amabat quippe eũ: qui pe¬
tro dixerat. Amas me:: Pasce oues me¬
as. & pascebat oues euis: ꝓ quib san¬
guinem funderet illum imitans pre¬
parabat. Custodiri puellas precepit:
sciens ñ solum se habere simplicem
dñm. sed etiam uersi pellt̃ aduer sa¬
rium. Itaq aduersus leonẽ aꝑte fre¬
mentẽ in confessione iurile pectus
armabat: aduersus insi diantem lu¬
uidicem cogitat: apud quẽ causam
geste huiꝰ uite. atq ab illo sibimune¬
ris imuncti. quisq dicturusẽ. ubioĩs
homo recipit sicut testatur apłs. que¬
ꝑcorpus gessit. siue in bonum siuem
malũ. Ita sibi consulit. qͥ ex fide in¬
uens. & satagens ne abextremo prie¬
cupetur die. extremum compiitat om¬
nem diem: & sic dõ placitos moris ꝑ¬
ducit usq ad extremum diẽ. Ita sibi
ñ sicut eum lingua subdola diaboli
ꝑ os possessi a se impii udicis uide¬
batur monere dicens. consule tibi.

Expanded text:
infideli proconsuli de fide propria resinfideli proconsuli de fide propria responderet. Amabat quippe eum, qui Petro dixerat, Amas me? Pasce oves meas . Et pascebat oves ejus, pro quibus sanguinem fundere illum imitans praeparabat. Custodiri puellas praecepit, sciens non solum se habere simplicem Dominum, sed etiam versipellem adversarium. Itaque adversus leonem aperte frementem in confessione virile pectus armabat, adversus lupum insidiantem judicem cogitat, apud quem causam gestae hujus vitae atque ab illo sibi muneris injuncti quisque dicturus est: ubi omnis homo recipit, sicut testatur Apostolucorpus gessit, sive bonum, sive malum . Ita sibi consulit, qui ex fide vivens, et satagens ne ab extremo praeoccupetur die, extremum computat omnem diem, et sic Deo placitos mores perducit usque ad extremum diem. Ita sibi non sicut eum lingua subdola diaboli per os possessi a se impii judicis monere videbatur dicens, Consule tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt: et hoc diuinȩ ammoni¬
tionis fuit: ut gaudens recoleret ad
nes ligno suspensus. Ad exẽplũ paci¬
entie prebebatur: cyprianus autẽ int̃
duos apparitores adpassionẽ curru
portatus. xꝑ̃i uestigia sequebatur. Qd
apud custodes esset. atq illuc se mul¬
titudo frẽm ac sotrorũ congregans.
ꝓforib ꝑnoctaret. custodiri puellas
precepit: quanta intentione conside¬
randũ. quanta laude p̃dicandum.
quanto preconio comm̃dandum ẽ:
Nicina corporis morte. ñ mot̾iebatur
inanimo pastoris. uigilantia pasto¬
ralis: et cura tuendi dominici gre¬
gis. usq ad extremũ uite huiꝰ diem.
m̃te sobria tenebatur. Nec excutie¬
bat ab animo diligentiam fidelissi¬
mi dispensatoris. manus tam pro¬
xima cruenti carnificis. Ita se mar¬
tyrem cogitabat futurum. ut esse ñ
obliuisceret᷑ ep̃m : magis curans quã
rationem. pastorum principi de com¬
missis sibi ouib redderet: quam quid

Expanded text:
posuerunt; et hoc divinae admoniposuerunt; et hoc divinae admonitionis fuit, ut gaudens recoleret ad nes ligno suspensus, ad exemplum patientiae praebebatur . Cyprianus autem inter duos apparitores, ad passionem curru portatus Christi vestigia sequebatur. 4. apud custodes esset, atque illuc se multitudo fratrum ac sororum congregans, pro foribus pernoctaret, custodiri puellas praecepit, quanta intentione considerandum? quanta laude praedicandum? quanto praeconio commendandum est? Vicina corporis morte, non moriebatur in animo pastoris vigilantia pastoralis; et cura tuendi dominici gregis usque ad extremum vitae hujus diem mente sobria tenebatur: nec excutiebat ab animo diligentiam fidelissimi dispensatoris, manus jam proxima cruenti carnificis. Ita se martyrem cogitabat futurum, ut esse non oblivisceretur episcopum: magis curans quam rationem pastorum principi de commissis sibi ovibus redderet, quam quid
Abbreviated transcription (Latin):
ta infidelitas ꝑsequentis. Siqueris
exiliũ. quo xp̃ianus uibeatur ire. priꝰ
si potes inueni. unde xꝑ̃c cogat᷑ exire.
De patria sua in alienã te arbitraris
excludere hominẽ dĩ: in xꝑ̃o niꝰquã
exulem. in carne ubiq peregrinum:
Sed iam cominemorare et considerare
delectat. post illud quod cyprianus
non senserat. sed inimicus putabat
exilium: quid ex ordine passionis
ipsius consecutum sit. Cum enĩ cy¬
prianus sc̃s martyr electus adeode
ciuitate curubitana in qua exilio p̃¬
cepto aspasii pat̃ni ꝓconsulis missus
fuerat. regrederetur. in ortis suis ma¬
nebat: et inde cotidie sperabat ue¬
niri ad se. sic̃ ostensum illi erat. Qͥd
uersus cor semꝑ ꝑatum: accedente
etiam dñi reuelatione firmatũ: Qn¬
do enĩ desereret pacientẽ: quem non
ẽ passus p̃occupari nescientem: Iã
gͦ quod ad eũ passioni gchibendũ
duomissi sunt. qui eũ etiam sccũ
incurriculũ leuauerunt. in medioq

Expanded text:
ta infidelitas persequentis! Si quaeris ta infidelitas persequentis! Si quaeris exsilium quo Christianus jubeatur ire; prius, si potes, inveni unde Christus cogatur exire. De patria sua in alienam te arbitraris excludere hominem Dei, in Christo nusquam exsulem, in carne ubique peregrinum. Sed jam considerare et commemorare delectat post illud, quod Cyprianus non senserat, sed inimicus putabat exsilium, quid ex ordine passionis ipsius consecutum sit. Cum enim Cyprianus sanctus martyr electus a Deo de civitate Curubitana, in quam exsilio praecepto Aspasii Paterni proconsulis missus fuerat, regressus esset; in hortis suis manebat: et inde quotidie sperabat veniri ad se, sicut ostensum illi erat. CAPUversus cor semper paratum, accedente etiam Domini revelatione firmatum? Quando enim desereret patientem, quem non est passus praeoccupari nescientem? Jam ergo quod ad eum passioni exhibendum duo missi sunt, qui eum etiam secum in curriculum levaverunt in medioque
Abbreviated transcription (Latin):
Cermonẽ a nobis debitũ au¬
ribus et cordib ur̃is. exigit
tam grata & religiosa solẽp¬
nitas. qua passionẽ beati martiris
celebramus. Tristis ꝓculdubio tẽ
eccłia fuit. ñ dampno cadentis. sed
desiderio recedentis: semꝑ uidere cu¬
piens p̃sentem tam bonũ rectorem
asq doctorem. Sed quos afflixerat
solicitudo certaminis. consolata est
corona uictoris: et nunc ñ solum sine
ulla tristitia. uerumetiam cũ ingenti
lȩcitia. cuncta quȩ tunc gesta sunt le
gendo recolimus: dieq isto gaudere
nob concessum ẽ. non timere. Neq
enĩ formidamus terribilit̃ ueniẽtẽ:
sed expectamus hilarit᷑ redeuntem.
lacet itaq unuiersam illã fidelissi¬
mi & fortissimi et glosissimi mar¬
yris passionẽ cũ exultatione recor¬
dari preteritam: quam tunc fratres
cũ sollicitudine sustinuere futurã.
non scõ cypriano aliquid nocitum.
sed multũ illi p̃stitum ciuitati. Quo
enim ipse mitteretur: ubi ille non
cumq furor inimici pellebat. Ostul¬

Expanded text:
ermonem a nobis debitum auribus et cordibus vestris exigit tam grata et religiosa solemnitas, qua passionem beati Martyris celebramus. Tristis procul dubio tunc Ecclesia fuit, non damno cadentis, sed desiderio recedentis; semper cupiens videre praesentem tam bonum rectorem atque doctorem. Sed quos afflixerat sollicitudo certaminis, consolata est corona victoris. Et nunc, non solum sine ulla tristitia, verum etiam cum ingenti laetitia cuncta quae tunc gesta sunt legendo et diligendo recolimus; dieque isto gaudere jam concessum est, non timere. Neque enim eum formidamus terribiliter venientem, sed expectamus hilariter redeuntem. Placet itaque universam illam fidelissimi et fortissimi et gloriosissimi Martyris passionem cum exsultatione recordari praeteritam, quam tunc fratres cum sollicitudine sustinuere futuram. non sancto Cypriano aliquid nocitum, sed multum illi praestitum est civitati. Quo enim ipse mitteretur, ubi ille non cumque furor inimici pellebat. O stul
Abbreviated transcription (Latin):
a scło: relinquendo tuas diuitias ꝑ
didisti. Ego autem cum mͥdehoc
mundo migrare contingit: duiti¬
as meas mecum ad paradisũ ueho.
Tuas diuitias post mortẽ exemplo
illius purpurati diuitis. ignis et te¬
nebre subsequentur: meas diitias
exemplo larari sinus habrahȩ et
beatitudo suscipiet. Innatale confes¬

Expanded text:
a saeculo relinquendo, tuas divitias per a saeculo relinquendo, tuas divitias per idisti; ego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas mecum ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et tenebrae subsequentur; meas divitias, exemplo Lazari, sinus Abrahae et beatitudo suscipiet. CLAS
Abbreviated transcription (Latin):
mens ẽ. quȩ aurum dispicit: quã
que aurum acquirit. Maiores pla¬
ns sunt diuitiȩ. non hab̾e aurũ:
sed aurum habentib eminere. Qui enĩ
ꝓpriis habundat bonis: scł̃i thesaurõ
non querit. Bona enim sunt ꝓpria:
honestas. sobrietas. misccłia. castitas.
Quȩ bona omĩa. auro sunt p̃ciosiora
Ut sciatis quia ista uiliora sunt me¬
talla: auri talenta emi possunt: ar¬
genti uasa comparari possunt: hone
stas sola ñ potest: Honestas enum ñ
emitur. sed acquiritur: quia ñ constat
precio. sed uirtute. Tu igitur qui
aurum possides. si placet. bona nr̃a¬
inuicem conferamus. Tu cum pere¬
gre proficisceris. thesauri tui necessa
rio domiremanent: quib longe ate
positis. semꝑ trepidus. semꝑ in certus
es: ne cum domum redieris. ñ habeas
quod habebas. Ita dum amissionẽ
horum metius: apud conscientiam
tuam. nudus & pauper es. E go
autem quocumq iero. mee diuitie
me secuntur: nec separari ame posst̃:
pectoris retinentur. Tu cum recedis

Expanded text:
ns ejus, quae aurum despicit quam quae aurum requirit, majores plane sunt divitiae non habere aurum, sed aurum habentibus eminere. Qui enim propriis abundat bonis, saeculi thesauros non requirit; bona enim sunt propria, honestas, sobrietas, misericordia, castitas: quae bona omnia auro magis sunt pretiosa; ut sciatis qui his ita viliora sunt metalla: auri talenta emi possunt: argenti vasa comparari pstas sola non potest erui; honestas enim non eruitur, sed acquiritur, quia non constat pretio, sed virtute. Tu igitur qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre profrio 267 domi remanent, quibus longe a te positis, semper trepidus, semper incertus es, ne cum domum redieris, non habeas quod habebas. Ita dum semper amissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divitiae me sequuntur, nec separari possunt a methesauro retinentur. Tu 268 cum recedis
Abbreviated transcription (Latin):
pene lucris ac negotiis student.
cum primo surgunt diluculo .i
cogitant. nisi ut aliquid undecis
ꝑcipiant. Quod siquis honestis
conuicerit. aut retruderit iud¬
eantis auctoritas. cur res alienas diri¬
piant: dãpnũ se ꝑtulisse queruntur.
ine causa inqͥunt militamiis: sine
causa laboramus. Hodie domũ
referre nil potui: iniquitas iudicis
male me facere ñꝑmisit. Cunctos
igitur pene homines agitat aua¬
ritia: nullum dehis quictum esse
ꝑmitut. Hi eñi qui nichil habent
cupiditate torquentur: illi qui di¬
uitias possident. sollicitudine cru-¬
ciantut. Nec ipsis enim beneẽ qui
recondito auro incubant: im mo
ipsisẽ graunis. Semꝑ enim sunt
anxii. mesti. solliciti ne hoc ser¬
uis auferat: ne fur effodiat: atq
ideo retrudentes illud tenebris ita
abscondunt. ut om̃ino subt̃ fugi¬
at notionẽ: nichil ex eo p ferentes
aliqͣndo adusum: ne aꝑtio late bra¬
rum sit causa ꝓdendi. Seruant
autem illud. & non utuntur:s seruãt

Expanded text:
es igitur pene lucris ac negotiis student; et es igitur pene lucris ac negotiis student; et cum primo surgunt diluculo, non cogitant nisi ut aliquid undecunque percipiant. Quod si aut honestas convicerit, aut retuderit judicantis auctoritas, cum res alienas diripiant, damnum se fecisse queruntur. Sine causa, inquiunt, militamus, sine causa laboramus; hodie domum referre nihil potui, iniquitas judicis male me facere non permisit. Cunctos igitur pene homines agitat avaritia, nullum de his quietum esse permittit. Hi enim qui nihil habent cupiditate torquentur; illi qui divitias possident sollicitudine cruciantur; nec ipsis bene est qui recondito auro incubant, imo ipsis est gravius. Semper enim sunt anxii, moesti, solliciti ne hoc servus auferat, ne fur effodiat; atque ideo retrudentes illud tenebris ita abscondunt, ut omnium subterfugiat notionem, nihil ex eo proferentes aliquando ad usum, ne apertio latebrarum sit causa prodendi. Servant autem illud et non utuntur, servant,
Abbreviated transcription (Latin):
lenta recondunus. Nolite posside¬
inquit aurum. Hoc aurũ haben¬
tib dicit. Uñ si habentib aurum
possidere ꝓhibet: ñ habentiũ cupi-¬
ditatem qua pena condempnat:
Et si qui ꝓpria habent. amittere in¬
bentur. illi qui aliena dirpiunt
quam grauit᷑ fernintur: St̃ ema
pleriq frẽs. qui cũ humili locos
niti fuerint. & nullas aparenis
diuitias consetutis int. tanta au¬
ritie cupiditate iactantur. ut pi¬
tent se sine causa natos. nisi anti
quoqͦ. pacto possederint: existima¬
tes sicut ait scͥptura. uitam homi¬
nibus compositam ad lucrũ. & opn
tere undecumq etiam ex malo as¬
quirere: atq huiꝰmodi homines
dum lucrum auri querunt. dãpri
salutis inueniunt. Requiramus
imbutus. Pauci ad modũ sapienti
abhac pestilentia se defendunt.S
negotiatorem cogites: ꝓpt̃ auarta
primus inculpaest. Si militem tesi¬
cias: cupiditas ẽ illi tota causa
militie. Si offitia singula ꝑscrit¬
ris: inuenies homines ñ honestati
adduci ad obsequium: sed preda

Expanded text:
t Dominus: Nolite possidere aurum . Hoc autem habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? Et si qui propria retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, non dubitant undecunque, etiam ex malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum auri quaerunt, damnum salutis inveniunt. Requiramus,imbutus? Pauci admodum sapientes ab hac pestilentia se defendunt. Si negotiatorem cogites; propter avaritiam primus in culpa est. Si militiam tantum respicias; cupiditas tota est illi causa militiae. Si officia singula perscruteris, invenies homines non honestate adduci ad obsequium, sed praeda
Abbreviated transcription (Latin):
ufficere nobis debent ad pro¬
fectum salutis nr̃ȩ. marty¬
rum exempla scõrum: qui
ꝓpter adipiscendam cȩlestem co¬
ronam om̃ib se mandatis dñicis
subdiderunt: & ita se cundis deiin¬
xerunt legib s aluatoris. ut ꝓpt̃
ante actam uitam mererent᷑ ad hãc
pliciũ pertulerunt: sed necesse fu¬
it illos prius secundum engłm ui
xisse xꝑ̃i. ut xp̃i passionib potirent᷑.
Necesse ẽ in quam ut initia bona fu¬
erint. quorum finis ẽ optimus sub¬
secutus: & martyres eos ñ solum
ties xp̃o testimonium ꝑ hibemus.
xione constriutur: s illa quȩ to¬
tius uitȩ eurriculo cunctarum
disciplinarum uirtutib coaptat᷑.
de qua michi uidetur saluator
dicere. Qui uult post me uenuire:
tollat crucem suã & sequatur me. Nũ¬
quid enim om̃s martyres qui secuti st̃
dñm. crucifixi sunt : Nunquid om̃s
uirgines quȩ ucta apocalipsin se¬
cuntur agnũ dĩ. crucifire sunt. ut
sequantur: Nunquid paulus apl̃s
crucifixus fuerat cum dicebat: michi

Expanded text:
ufficere nobis debent ad profectum salutis nostrae martyrum exempla sanctorum, qui propter adipiscendam coelestem coronam, omnibus se mandatis dominicis subdiderunt, et ita cunctis devinxerunt se legibus Salvatoris, ut propter ante actam vitam mererentur ad hanc plicium pertulerunt; sed necesse fuit illos prius secundum Evangelium vixisse, ut Christi passionibus potirentur. Necesse est, inquam, ut initia bona fuerint, quorum finis est optimus subsecutus; et martyres eos non solumties Christo testimonium perhibemus. xione construitur; sed et illa quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus coaptatur. De qua mihi videtur Salvator dicere, Qui vult post me venire, tollat crucem suam, et sequatur me . Numquid enim omnes maDominum, crucifixi sunt? Nunquid omnes virgines, qui juxta Apocalypsim sequuntur Agnum Dei, crucifixi sunt, ut sequantur? Nunquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicit: Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
mal& remaneatis: dicite quod seqr̃
quem mmrainur: cuius solempnita¬
tem hodie celebramus. Sine illo
non iuĩceret. Et si dolores uince¬
ret. diabolum non uinceret. Ali¬
quando enim uicti adiabolo. iuin¬
cunt dolores: non habentes paci¬
entiam sed duritiam. Ille ergo ad¬
uitor affuit ut donaret ei. ueram
fidem: faceret ei bonam causa: et
ꝓbona causa donaret pacientiam
unc enim est pacientia: quando
precedit bona causa. Non enim
& ipsam fidem: alius quam d̃s
donat. Brcuiter utriuq comm̃da¬
uit apłs: & causam ꝓ qua paciam̃.
& pacientiam qua mala perferamꝰ.
adco nob̃ esse. Exhortans enim
martyres. ait. Q uia uob̃ donatũẽ
proxp̃o. Ecce causa bona: quia ꝓ
heresi & scismate contra xꝑ̃m.
spargit. Ergo uob̃ inquit donatũ¬
ẽ ꝓxꝑ̃o: non solum ut credatis in
cum. sed etiam ut paciamini ꝓ eo.
ec ẽ uera pacientia. hanc gͦ pacin¬
tiam diligamꝰ .: hanc teneamus.
Et sinondum habemꝰ. petamus:

Expanded text:
male remaneatis, dicite quod sequitur, male remaneatis, dicite quod sequitur, quem miramur, cujus solemnitatem hodie celebramus. Sine illo non vinceret. Et si dolores vinceret, diabolum non vinceret. Aliquando enim victi a diabolo, vincunt dolores; non habentes patientiam, sed duritiam. Ille ergo adjutor adfuit, ut donaret ei veram fidem, faceret ei bonam causam, et pro bona causa donaret patientiam. Tunc enim est patientia, quando praecedit bona causa. Non enim et ipsam fidem alius quam Deus donat. Breviter utrumque commendavit Apostolus, et causam pro qua patiamur, et patientiam qua mala perferamus, a Deo nobis esse. Exhortans enim martyres ait: Quia vobis donatum est pro Christo. Ecce causa bona, quia prhaeresi et schismate contra Christspargit . Ergo, Vobis, inquit, donatucredatis in eum, sed etiam ut patiamini pro eo . Haec est vera patientia. Hanc ergo patientiam diligamus, hanc teneamus: et si nondum habemus, petamus;
Abbreviated transcription (Latin):
iora sibi tribuentem. Melior
paruo: quam se extollens de mag¬
no. Illum enim qui de paruo gra
agit. ad magnum d̃s anamitit.
qui aũt de magnis grãs ñ agit.⁊
quod habet. admittit. Qui enim
habet: dabitur ei. Qui aũt non
habet: & quod habet. auferetur
abeo. Quomodo ñ habet. seͥd ha¬
bet: Non habens habet: qui
nescit unde habet. Tollitur enĩ
a deo res sua: & remanet uli iniqͥ¬
tas sua. Ergo nemo ẽ continens
nisi ds det: habes munus conta
uoluptates: qm̃ hoc ipsũ inqͥi
erat sapientiȩ. scire cuius esset
hoc donum: nemo ẽ continens
nisi deus det Habes munus col¬
tra dolores: qm̃ ab ipso ẽ. inqͥt
pacientia mea. Ergo sperate in
eum. omne concilium plebis.
neum sperate: nolite urĩs uiris
fidere. Illi confrtemim mala ut
ab illo sperate bona urã. Sine il¬
lius aduitorio nichil eritis. qͥmi¬
cumq suꝑbi fueritis. Ergo ut
humiles sitis: effundite cora
illo corda ur̃ã. Et ne in uobis

Expanded text:
jora sibi tribuentem. CAPUT Ijora sibi tribuentem. CAPUT Iparvo, quam se extollens de magno. Illum enim qui de parvo gratias agit, ad magnum Deus admittit: qui autem de magnis gratias non agit, et quod habet amittit. Qui enim habet, dabitur ei; qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo. Quomodo non habet, si habet? Non habens habet, qui nescit unde habeat. Tollitur enim a Deo res sua, et remanet illi iniquitas sua. Ergo nemo est continens, nisi Deus det. Habes munus contra voluptates: Quoniam hoc ipsum, inquit, erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum: nemo est continens, nisi Deus det. Habes munus contra dolores: Quoniam ab ipso est, inquit, patientia mea. Ergo sperate in eum, omne concilium plebis. In eum sperate, nolite vestris viribus fidere. Illi confitemini mala vestra, ab illo sperate bona vestra. Sine illius adjutorio nihil eritis, quantumcumque superbi fueritis. Ergo ut humiles esse valeatis, effundite coram illo corda vestra. Et ne in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
grãs: & quod habes ꝑdis. Quienim
habet: dabitur ei. Quid ẽ plene hab̃e:
scire. unde habeas. Qui aut̃ ñ habet.
idest nescit unde habet: & quod ha¬
bet auferetur abeo. Deniq sicut
idem ait. hoc ipsum erat sapicntie.
scire cuius esset hoc donũ. Sic et
apostolus paulus ait: cum comm̃
quasi diceretur ei. unde discernis:
secutus ait. Ut sciamus. quȩ adõ
donata sunt nob̾. Ergo sp̃c dĩ. sꝑ̃c¬
elationis. Qui habent sp̃m huius
mundi. suꝑbi sunt: ingrati st̃ dõ.
Multa eius dona hñt: sed ñ colt̃
eum a quo habent. Idõ sunt infe¬
lices. Aliquando unus babet do¬
na maiora: alt̾ habet minora. Uer¬
bi grã. Intelligentia. memoria:
dona dĩ sunt. In uenis aliquando
hominem. acciitissimũ: memo¬
rem. ad incredibilẽ ammiratio¬
nem. Inuenis alium paruo in¬
tellectu. memoria ñ tenaci: sed
utroq paruo p̃ditum. Illum aũt
suꝑbum: istum humilem. Istum
de paruis grãs dõ agentẽ. Illũ ma¬

Expanded text:
gratias, et quod habes perdis. Qui enim gratias, et quod habes perdis. Qui enim habet, dabitur ei. Quid est, plene habere? Scire unde habeas. Qui autem non habet, id est, nescit unde habeat, et quod habet auferetur ab eo . Denique sicut idem ait, Hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum. Sic et apostolus Paulus ait, cum commenquasi diceretur illi, Unde discernis? secutus adjunxit, Ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ergo Spirituselationis. Qui habent spiritum hujus mundi, superbi sunt, ingrati sunt Deo. Multi dona ejus habent, sed non colunt eum a quo habent: ideo sunt infelices. Aliquando unus habet dona majora, alter habet minora: verbi gratia, intelligentiam, memoriam. Dona Dei sunt. Invenis aliquando hominem acutissimum, memorem ad incredibilem admirationem; invenis alium parvo intellectu, memoria non tenaci, sed utroque parvo praeditum: illum autem superbum, istum humilem; istum de parvis Deo gratias agentem, illum ma
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatem. uel non paciantur do¬
lorem: peccant. Idõ ds contra ista
duo. quorum ẽ. unũ in blanda pro¬
missione. alitrum interribili cõmi¬
natione: & promittere dignatus ẽ.
& terrere. ꝓ mutere regnũ celorum:
terrere de supplitiis inferorum: dul
Malus ẽ dolor temporalis: sed peior
ẽ ignis ȩt̃nus. Habes quod ames
ꝓ mundi amorib: unmo ꝓ iminun¬
dis amorib habes quod timeas ꝓ
neri : nisi impecres aduuiari. Pre¬
sens ergo psalmus quẽ cantaiumus
docuit nos. adeo utiq esse pacientiã
nrãm contra dolores. Unde inue¬
nimus abipso eẽ & continentiam
urãm: quȩ necessaria ẽ contra uo¬
luptates : habes euidentissimũ
testimonium. Et cũ scirem inqͥt
quia nemo potest esse continens
nisi deus det: & hoc ipsũ erat sapi¬
entiȩ. scire cruus esset hoc donũ. Ergo
si habes aliquid a dõ. & nescis aquo
habeas. non eris muneratus: quia re¬
manes ingratus. Si nescis aquo ha¬
beas: non agis grãs. Non agendo

Expanded text:
voluptatem, vel non patiantur dovoluptatem, vel non patiantur dolorem, peccant. Ideo Deus contra ista duo, quorum est unum in blanda promissione, alterum in terribili comminatione, et promittere dignatus est, et terrere; promittere regnum coelorum, terrere de suppliciis inferorum. CAPUMalus est dolor temporalis, sed pejor est ignis aeternus. Habes quod ames pro mundi amoribus, imo pro immundis amoribus. Habes quod timeas, pro neri, nisi impetres adjuvari. Praesens ergo psalmus quem cantavimus, docuit nos, a Deo utique esse patientiam nostram contra dolores. Unde invenimus ab ipso esse et continentiam nostram, quae necessaria est contra voluptates? Habes evidentissimum testimonium: Et cum scirem, inquit, quia nemo potest esse continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Ergo si habes aliquid a Deo, et nescis a quo habeas, non eris muneratus, quia remanes ingratus. Si nescis a quo habeas, non agis gratias: non agendo
Abbreviated transcription (Latin):
sleque enim & illi inse ipsis lauda¬
n uoluerunt: sed in illo ciui dicit᷑.
ndomino laudabitur anima mea.
oc qui intelligunt: non suꝑ biiit.
um tremore petunt: cum gaudio as¬
cipiunt. ꝑseuerant: iam ñ ammittũt.
Quia enim non suꝑbiunt: mites sunt.
Et idõ cum dixisset. in dño lauda¬
bitur anima mea: addidit. audiant
mites & letentur. Quid caro infirma.
quid uermis & putredo esset. nisi
quod cantauimus uerumẽẽt: deo
subicietur anima mea. quoniam
abipso ẽ patientia mea. Et enĩ
ut omĩa mala ꝓfide martyres to¬
lerarent: urtus eorum pacientia
nominatur. Quo sunt enim. que
in peccata homines aut illiciunt.
aut impellunt: Uoluptas. & dolor.
N oluptas illicit: dolor impellit. Contͣ
uoluptates. necessaria ẽ. continentia:
contra dolores. pacientia. Hoc eñi mͦ
suggeritur humanȩ menti: ut peccet.
Aliquando dicit᷑. fac. & hoc habebis:
aliqͣndo aũt fac. ne hoc paciaris.
U oluptatẽ p̃cedit promissiͦ: dolorem cõ¬
minatio. Ut gͦ habeant homines

Expanded text:
ue enim et illi in se ipsis laudari voluerunt, sed in illo cui dicitur, In Domino laudabitur anima mea. Hoc qui intelligunt, non superbiunt: cum tremore petunt, cum gaudio accipiunt: perseverant, jam non amittunt. Quia enim non superbiunt, mites sunt. Et ideo cum dixisset, In Domino laudabitur anima mea; addidit, Audiant mites, et jucundentur . Quid caro infirma, quid vermis et putredo esset, nisi quod cantavimus verum esset, Deo subjicietur anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea ? Etenim ut mala omnia pro fide martyres tolerarent, virtus eorum patientia nominatur. Duo sunt enim quae in peccata homines aut illiciunt, aut impellunt; voluptas, aut dolor: voluptas illicit, dolor impellit. Contra voluptates, necessaria est continentia; contra dolores, patientia. Hoc enim modo suggeritur humanae menti, ut peccet: aliquando dicitur, Fac, et hoc habebis; aliquando autem, Fac, ne hoc patiaris. Voluptatem praecedit promissio, dolorem comminatio. Ut ergo habeant homines
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm dingantur. Atq ideo quotiẽs¬
cumq uoluptatib uoluptam᷑: crucẽ
saluatoris amittimus. Aꝑc enim est
caritas: pax ueritas. mansuetudo. Q¬
modo gͦ potest̾ castitati testimoniũ
ꝑibere corruptus: aut quomͦ potest
pacem p̃dicare cuiusanimus in lite
ẽ : quo pacto etiam ueritatẽ m̃dar¬
sequitur: aut mansuetudinẽ qͦmͦ
seruabit in constaus: Quomͦ po¬

Expanded text:
um dirigantur; atque ideo, quotiescunque voluptatibus volutamur, crucem Salvatoris amittimus. Christus enim est castitas, pax, veritas, mansuetudo. Quomodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto etiam veritatem, aut mansuetudinem qualiter servabit inconstans? Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
Propħam : Dico uobis: & plusquam
ꝓpħam. Plus re uera est quã ꝓpħa:
qm̃ ceteri om̃s uenturi adhuc &
fuere p̾cones: hic aũt ꝓbatissimus
uenit dñi p̾sentis assertor. Plusꝗͣ
ꝓpħa est: cuius manib qd̃ nulli ẽ
prestitum ꝓpħarũ. ad baptizandũ
se dĩ filius inclinauit. Plusquam
ꝓpħa est: cuius tanta  p̃rogatiua
meritoꝵ. ut uno eodemq mom̃to
cȩli terreq arbitrem. submersum
ba: et altestantis uocem patris
audiret e cȩlo. Hic ÷ ille: quem
inspirante deo prescius annunciat
ysaias dicens. Uox clamantis in
deserto: parate uiam dñi. Quam

Expanded text:
Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam propheta, cum caeteri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum ba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ angłm gabrielem p̾nunciat᷑
natiuitas. nomen. et meritum.
Hic est. qui uidicio cęlestis sententiȩ
cunctis mortalib antefertur: di¬
cente dño. Non surrexit maior¬
inter natos mulierum iohanne
baptista. Quam pulchre dictum
est int̾ natos mulierũ non. ẽẽ.
maiorem ioħe: quia ille omĩmo¬
dis maior erat. qui de uirgine na¬
scebat᷑. Hic est ille etiam qui malu¬
it arege ꝓsterni: quam regem ñ
increpare peccantem. Quib per-¬
spectis. adu̾tite dilectissimi. qnͣtũ
huic reuerentiȩ. qnͣtũ deuotionis
debeamus impendere: qui ut hono.¬
rabilis sit. a scõ sp̃u est ꝓpħatus ⁊¬
ꝓmissus ab angło: laudatꝰ a dño:
et ꝑpetua sc̃ẽ mortis gła conseerat᷑:
Decebat namq ut mysticam natiui¬
tatem eitis. mirabilis uita seque¬
retur: et scãm ꝑfectãq uitam. mors
deo deuota concluderet. Quaꝓpt̃
eccła pͥmordia natiuitatis eiꝰ letis¬
sima festiuitate concelebrat: qui
eterna mortalib adesse gaudia

Expanded text:
 angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis sit a sancto est Spiritu romissus ab angelo, laudatus a Domino, et perpetua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
quid paulus ꝓ uob̃ crucifixus est.
aut in nomine pauli baptizati
estis: O amicum. Amorẽ sponse
aliene. repellit a se. Non uult se
amari ꝓ sponso: ut possit regnare
cum sponso. Comm̃data ÷ gͦ eccła
Et quando ascendit in celũ: sic illis
dixit. qui querebant de fine scħ.
Dic nob quando ista fient: et qͣdo
tempus aduentꝰ tui. &e ille. Hon
⁊ ur̃m scire tp̃ta: q̃ pat̾ posuit in
sua potestate. Audi quiꝰ noueris
ascendit incȩlũ. Et ecce hodierno die
adueniente sꝑu scõ implent̃ om̃s qͥ ad¬
erãt: Locunt᷑ linguis õiũ gentiũ. Itẽ ip¬
Caunitas ꝑlingia om̃uĩ gentiũ cõm̃

Expanded text:
quid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis » ? O amicum! Amorem sponsae alienae repellit a se. Non vult se amari pro sponsa, ut possit regnare cum sponso. Commendata est ergo Ecclesia: et quando ascendit in coelum, sic illis dixit, qui quaerebant de fine saeculi, Dic nobis, quando ista fient, et quando tempus adventus tui ? Et ille, Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Audi quid noveris ascendit in coelum, et ecce hodierno die adveniente Spiritu sancto implentur omnes qui aderant, loquuntur linguis omnium gentium. Item ipsa unitas per ling
Abbreviated transcription (Latin):
mationis uidi finẽ: latũ mandatũ
tuum ualde. Qd̃ mandatũ: nͥ de
quo dictũ ÷ mandatũ nouũ de uob
ut uos inuicẽ diligatis: Quare la¬
tum: nͥ qr caritas dĩ diffusa ÷ in
cordib nr̃is: Quare omĩs consũ¬
mationis ÷ finis: nͥ quia plenitudo
legis.ẽ. caritas: Ee omĩs lex in hoc
sermone recapitulat᷑. in eo qd̾ scͥpti
est: diliges ꝓximũ tuum tanqͣ te
ipsũ. Ita aũt ꝓximos tanꝗͣ uosip¬
sos diligitis: ut cum mali aliqͥd
qd̾ nec uisum nec ꝓbatũ ÷ in us¬
bis. credi de uob̃ nolitis: id qđ nec
uidistis. nec ꝓbatũ accepistis. de
toto t̾rarum orbe credatis. Tide

Expanded text:
latum mandatum tuum valde . Quod mandatum, nisi de quo dictum est, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Quare latum, nisi quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris ? Quare omnis consummationis est finis, nisi quia plenitudo legis est charitas; et omnis lex in hoc sermone recapitulatur, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum ? Ita autem proximos tanquam vos ipsos diligitis, ut cum mali aliquid, quod nec visum, nec probatum est in vobis, credi de vobis nolitis, id quod nec vidistis, nec probatum accepistis, de toto terrarum orbe credatis. 4. E
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ satis instruit nos. ne habere hos
continuo sp̃m scm̃ putemꝰ: qͦ⁊ hab̾e
baptismũ non negamꝰ. Q uantoma¬
gis illos. quos non solum nulla
l aritas xp̃ianȩ unitatis armauit:
Caritas dei diffusa÷ in cordib nr̃is:
non utiq ꝑ nos ipsos: s sicut seqͥt᷑.¬
ꝑ sp̃m scm qui datus ÷ nob̾. Quã¬
obrem sicut tunc indicabant adeẽ
õiũ gentiuĩ. sic eũ nc̃ caritas indicat uni¬

Expanded text:
atis nos instruit, ne habere hos continuo Spiritum sanctum putemus, quos habere Baptismum non negamus. Quanto magis illos, quos non solum nulla charitas christianae unitatis armavit! Charitas enim Dei diffusa est in cordibus nostris; non utiq sanctum qui datus est nobis . Quamobrem sicut tunc indicabant adesseomnium gentium; sic eum nunc charitas indicat uni
Abbreviated transcription (Latin):
linguis gentium se demonstrare
dignatus est: ut ille se intelligat
habere sp̃m sc̃m. qui in unitate eccłȩ
continet᷑. quȩ lingͥs omĩb loq̃bat᷑
Unum corpꝰ. paulus dic̃ apłs: unum
dite. Multis membris constitutũ
⁊ corpꝰ: et uegetat m̃bra om̃a unꝰ
sp̃s. Ecce humano sp̃u quo sũ ego
ipse homo. m̃bra omnia colligo.
mꝑo m̃bris: ut moueant᷑. Intendo
ocłos ad uidendũ: aures ad audi¬
en dũ: linguã ad loquendũ: pedes¬

Expanded text:
linguis gentium se demonstrare linguis gentium se demonstrare dignatus est, ut ille se intelligat habere Spiritum sanctum, qui in unitate Ecclesiae continetur, quae linguis omnibus loquitur. Unum corpus, Paulus dicit Apostolus: unum dite. Multis membris constitutum est corpus, et vegetat membra omnia unus spiritus. Ecce humano spiritu, quo sum ego ipse homo, membra omnia colligo: impero membris ut moveantur, intendo oculos ad videndum, aures ad audiendum, linguam ad loquendum,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ hodiernus diessol¬
lempnis ÷ nobis. a resurrec¬
tione dñi quinqͣgesimꝰ: septẽ
septimanis multiplicatus. S com¬
putantes septem septimanas: qua¬
draginta nouem inuenietis. Unus
addit᷑: ut nob̃ unitas cõm̃detur.
Qͥd ipse aduentus scĩ sp̃s: quid
egit Presentiam suam unide do¬
cuit: unde monstrauit: Linguis
omnium gentium locuti sunt õs.
Frant aut̃ in uno loco centũ ugin¬
ti. ꝑ decem: duodenariꝰ apłoꝵ nu
merus sacratus. mysterio ÷ decu¬
platꝰ. Quid gͦ. Singłi in quos
uenit sp̃s sc̃s. singłis lingͥs omĩũ
gentium sunt locuti. illi alia lin¬
gua. & illi alia: et quasi diuiser̃
int̾ se linguas omĩũ gentium:
Non. S sicut unusqͥsq homo: unꝰ
hõ linguis om̃iũ gentiũ loquebatur.
oquebat᷑ unus homo lingͥs oĩum
gentium: unitas ȩccłȩ in lingͥs
omĩum gentiũ. Ecee et hic umi¬
tas ȩccłȩ catholice cõmendatur:
toto orbe diffusȩ. Q gͦ ht̃ sp̃m¬
sem̃. Ideo enim sp̃s sc̃s in omĩum

Expanded text:
s sancti hodiernus dies solemnis est nobis, a resurrectione Domini quinquagesimus, septem septimanis multiplicatus. Sed computantes septem septimanas, quadraginta novem invenietis: unus additur, ut nobis unitas commendetur. Quid ipse adventus Spiritus sancti, quid egit? Praesentiam suam unde docuit? unde monstravit? Linguis omnium gentium locuti sunt omnes. Erant autem in uno loco centum viginti: per decem duodenarius Apostolorum numerus sacratus mysterio est decuplatus. Quid ergo, singuli in quos venit Spiritus sanctus, singulis linguis omnium gentium sunt locuti, illi alia lingua, et illi alia, et quasi diviserunt inter se linguas omnium gentium? Non sic: sed unusquisque homo, unus homo linguis omnium gentium loquebatur. Loquebatur unus homo linguis omnium gentium: unitas Ecclesiae in linguis omnium gentium. Ecce et hic unitas Ecclesiae catholicae commendatur toto orbe diffusae. 2. Spm. Ideo enim Spiritus sanctus in omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Alios aut̃. qd̾ singulare occurrit ex¬
emplum. eum ante baptismũ ꝑce¬
ꝑisse. sicut loq̃nte petro cornelio et
eis quicum illo erant suꝑna pote¬
state concessum. ẽ: cui homo con¬
tradicere nicħ potest. Suꝑ alios
mox baptizatos aduenit: sicut suꝑ
illũ spadonem cui philippus ex
per alios. ꝑ manuum imposttionẽ
apłoꝵ: sicut maxime plurimos.
Suꝑ alios. nullo manũ imponente.
s cunctis orantibꝰ: sic̃ eo ipso die.
quẽ sollempnit hodie celebramus.
cum. eẽnt. in uno conclaui centũ
uigiiti animȩ cũ apłis. Super ali¬
quos. nec aliquo in anũ imponente.
nec aliquo orante. s u̾bũ dei cunc¬
tis audientib: sicitt suꝑ illos qͦs
paulo añ cõmemoraui corneliũ & dome¬
sticos eius. Cur gͥ mͦ sic. modo autem¬

Expanded text:
alios autem, quod singulare occurrit exalios autem, quod singulare occurrit exemplum, eum ante Baptismum percepisse; sicut loquente Petro, Cornelio et eis qui cum illo erant, superna potestate concessum est, cui homo contradicere nihil potest . Super alios mox baptizatos advenit; sicut super illum spadonem, cui Philippus ex per alios per manuum impositionem Apostolorum, sicut maxime plurimos. Super alios, nullo manum imponente, sed cunctis orantibus; sicut eo ipso die, quem solemniter hodie celebramus, cum essent in uno conclavi centum viginti animae cum Apostolis. Super aliquos, nec aliquo manum imponente, nec aliquo orante, sed verbum Dei cunctis audientibus; sicut super illos, quos paulo ante commemoravi, Cornelium et domesticos ejus. Cur i
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis. ꝑ consortium caritatis.
ẽ enum gentium linguȩ etiam ip¬
soꝵ erunt: qr ubi sunt illȩ. ibi et
ipsi erunt. in eodẽ scilicet xp̃i cor¬
pore ubiq crescente. seruantes uns¬
tatẽ sp̃s in uinculo pacis. Hoc uin¬
culũ quẽ non alligat: seruus. ẽ.
Non enĩ accepimꝰ sic̃ apłs ait sp̃m
mͦ sp̃m adoptionis filioꝵ. in quo
clamamꝰ abba pat̃. P romde uera¬
cit̾ sapimꝰ. ideo linguis omĩum
gentium demonstrasse ilo tp̃r p̃
sentiam suam sp̃m sc̃m: ut etiam
hoc tempore. quo se non ita demon¬
strat. non eum intelligat᷑ habere.
quãuis sacram̃to baptism imbuat᷑.
quisqͥs ab unitate omĩum gentium
separat᷑. Et ne putaret᷑ conseq̃ns. eẽ.
ut quisqͥs baptismũ trinitatis habu¬
etiam in ipsa unitate facta : tanta
distinetio. ut inueniamꝰ qͦs dã baptitatõ
spm scm̃ postea meruisse: cũ ad
illos in samariam uenissent apłi.
quib absentib fuerant baptizati.

Expanded text:
unitatis per consortium charitatis. unitatis per consortium charitatis. Tunc enim gentium linguae etiam ipsorum erunt: quia ubi sunt illae, ibi et ipsi erunt, in eodem scilicet Christi corpore ubique crescente, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis . Hoc vinculum quem non alligat, servus est. Non enim accepimus, sicut Apostolus ait, mus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Proinde veraciter sapimus, ideo linguis omnium gentium demonstrasse illo tempore sentiam suam Spiritum sanctum, ut etiam hoc tempore, quo se non ita demonstrat, non eum intelligatur habere, quamvis sacramento Baptismi imbuatur, quisquis ab unitate omnium gentium separatur. Et ne putaretur consequens esse ut quisquis Baptismum Trinitatis habuetiam in ipsa unitate facta est tanta distinctio, ut inveniamus quosdam baptizatos Spiritum sanctum postea meruisse, cum ad illos in Samariam venissent Apostoli, quibus absentibus fuerant baptizati :