comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sariũ sit fisiediũ ususfructus iegatꝰ
sit. nerua filius. ⁊limina inmatecũ
posse ait. s et colores. ⁊ picturas. et
marmora pot̃it.⁊ sigullaᷤ. ⁊ siꝗdad
gia appcrure. ł atriũ mutare. ł uiridia¬
ria ad aliũ modũ cõũtere. excold̾re enĩ
ꝗ inu̾enit pot̃ quałutate cͤcliũ nõ m̃mu¬
tata. Itẽ nerua. cũ cui ediũ usus fructꝰ
legatussit. altius tollere nõposse. quã¬
ius lu mina no obscurentur. ꝗ a tectũ
dommos scrib. id̾ nerua nec obstruerr
eũposse ¶tẽ si domus usus fructus lega¬
tu̾sit. meritoria illicfacere fructuariꝰ
nõdebz. nec ꝑcena cula diuicde domũ.
at qn locare põt. S⁊ oportebit quasido¬
mũ locare. nẽc bal neũ ibi fa̾ciendũẽ.
ꝙ aũ dicit meritoria nõfacturũ ta
accipe. quȩ uulgo dtuersoria. łfullo¬
nica apellat̃. ego ꝗͥdẽ ⁊ sibalneũsit in
oomo usib clñicis solitũ uacare młti¬
pr̃istinolocaueri.¬

Expanded text:
si aedium usus fructus legatus sit, Nerua filius et lumina immittere eum posse ait: sed et colores et picturas et marmora poterit et sigilla et si quid ad gia aperire, uel atrium mutare, uel uirdiaria ad alium modum conuertere: excolere enim quod inuenit potest qualitate aedium non immutata. item Nerua eum, cui aedium usus fructus legatus sit, altius tollere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia tectum domino scribit. idem Nerua nec obstruere eum posse. Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum locare. nec balineum ibi faciendum est. quod autem dicit meritoria non facturum ita accipe quae uolgo deuersoria uel fullonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum uacare in intipistrino locaueri
Abbreviated transcription (Latin):
uidice. sidesideret ut adũs arnis
actiõe sua cedat. cũ tmptor auxili¬
ũ qͣnꝙ laturus sit quolib aliopossi¬
dente. nullacaptiõe afficietur ip̃o
quoqr quilitii extimatione p̃ceꝑit
possigente: deb aduuari nec faci¬
le audiendus cra ulesi ueln postea

Expanded text:
udice, si desideret, ut aduersarius actione sua cedat: cum tamen praetor auxilium quandoque laturus sit quolibet alio possidente, nulla captione adficietur. ipso quoque, qui litis aestimationem perceperit, possidente debet adiuuari: nec facil
Abbreviated transcription (Latin):
lirctur seax conecietiore cocliionefu¬
ctuarii faciat ꝓprigarus. ¶Solet
g̃ri. anseruii cbis cohticere possit.
⁊ aristoap̃ cassiũ notat plenissi¬
mã cũ coer̾tionẽ hab̾e. si modo sinedoᷤ¬
somalo faciat quauis usus fructua¬
rius. nec cẽriis ꝗd ministus. aut ĩnu¬
siꝰtanis. artificiũ eius corrũ ꝑepossit
magis quã isucapio ꝑptietati iuis
cosstitotuusũ fructil contingit. debe

Expanded text:
liretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii faciat proprietarius, solet quaeri, an seruum dominus coercere possit. et Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit magis quam usucapio proprietatis, quae post constitutum usum fructum contingit. debe
Abbreviated transcription (Latin):
us exiimationẽ litis. publicianãcõ
furioso iguorans eũ furcre emit. pꝰ¬
se usu caꝑe. gͦ ⁊ publiciana habebit
Set ⁊ siquis ex uicratiuis causis rẽ
donitorẽ cõpent. est enł iustuspꝰ¬
sẽsior petitor ꝗ ub̃alitatẽ accepn.
pecitł pubuciana actio adi̾star pͥe¬
tutis nõ ad insto possessioms resp̃ĩ¬
c ¶ S ipetnt nuchi remius uura¬
clũ cletuleris. ego guoq iuraucro rẽ¬

Expanded text:
us aestimationem litis, Publicianam comfurioso ignorans eum furere emit, posse usucapere: ergo et Publicianam habebit. Sed et si quis ex lucratiuis causis donatorem competit: est enim iustus possessor et petitor, qui liberalitatem accepit. petit. Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit. Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero re
Abbreviated transcription (Latin):
Sauis ł .uii.ad. Quc de totore uen¬
dicando ũtͣast̃. ead̾ ⁊ depante᷑ intelle¬
partis ea quoꝙ restiu inte. quę simł
cũ ipa parte restiti ded ÷. Uncerit
parus uecucatõgur si iusta ca¬
potest. si forte legi falcidie locus

Expanded text:
 de tota re uindicanda dicta sunt, eadem et de parte intellepartis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae partis uindicatio datur, si iusta capotest, si forte legi Falcidiae locus
Abbreviated transcription (Latin):
lias ĩstituit. exercere pora. ł ip̃e in¬
stituere. sinicħ agriculture nocebit.
⁊ siforte ĩ hocq ĩstituit. plusreorus
sit quã ĩuincis. ł arbustis. ł oliuetis.
q̃ fuert̃. forsitan ⁊̃ hoc deicẽ pot̾it. siꝗ
dẽ ei ꝑmittit᷑ meliora re ꝓprietatẽ.
si ũnq̃ instituit usufruciuarius.
aut c̃gͣlũ corrũ pat agri. aut magnũ
apꝑatũ sit̃ desid̾at̾a. oẜi ficũ forte. ł
rids: nõ uidebit᷑ uiriboni arbitratu

Expanded text:
lias instituit exercere poterit uel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit. et si forte in hoc quod instituit plus reditus sit quam in uineis uel arbustis uel oliuetis quae fuerunt, forsitan etiam haec deicere poterit, si quidem ei permittitur meliorare proprietatem. Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apparatum sint desideratura opificum forte uel rius, non u
Abbreviated transcription (Latin):
noxt dedisb. de in de le ip̃o hoĩe
sedm petitorẽ iudiciũ factũ eet.
no debere obeãrẽ. iudicẽ quod haũ
chil eius culpa neq colo contigissti
dificiaftuestras. ⁊ bostia inposunt.¬

Expanded text:
noxae dedisset, deinde de ipso homine secundum petitorem iudicium factum esset, non debere ob eam rem iudicem, quod hominem nihil eius culpa neque dolo contigisset,aedificia fenestras et ostia imposuit
Abbreviated transcription (Latin):
ita a diecit. ut pars eius fier. ueluti
siquis statuesue brachul aut pedẽ
auenũ adiecit. autscipho ansam. ł
fucdũ. ł candelabrosigillũ. aut men¬
sepedẽ. clñm eius totius reieffici. ue¬
req statuã suã cucturil. ⁊ sciphil. ple¬
riq recte dict Set ⁊ id ꝗ̃ incartamea
scribit᷑. aut in tabula pingit᷑. statim
meũsit. lic⁊ depictura quidã senserũ¬

Expanded text:
ita adiecerit, ut pars eius fieret, ueluti si quis statuae suae bracchium aut pedem alienum adiecerit, aut scypho ansam uel fundum, uel candelabro sigillum, aut mensae pedem, dominum eius totius rei effici uereque statuam suam dicturum et scyphum plerique recte dicunt. Sed et id, quod in charta mea scribitur aut in tabula pingitur, statim meum fit: licet de pictura quidam contr
Abbreviated transcription (Latin):
post cõuentionẽ restirurt᷑. siqͥuscio o
nefici possessore. puto cauencduec̃ de
auł.ł.x.ads Eus tei quȩ pinrem
accionẽ perita. tacertimata est.
quãti inlitẽ auctor uirauit dniũ sta¬
tĩ adpossessorẽ ꝑtͣur. tñs egisse enĩ
cũco ⁊ deciclisst uideor eop̃tio quod
ipe con

Expanded text:
post conuentionem restituitur, si quidem a bonae fidei possessore, puto cauendum esse de um. Eius rei, quae per in rem actionem petita tanti aestimata est, quanti in litem actor iurauerit, dominium statim ad possessorem pertinet: transegisse enim cum eo et decidisse uideor eo pretio, quod ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
Iuus. ⁊ .uii. ad̾. Quanullũ pignus
crelitor uendidisse uidetur.
r̾it. ut si alius meliorem concutionẽ
attulerit receoin ab ẽptiõe. post ai¬
ĩata cõclitionẽ. iã nõpotest iirẽ actiõe
uti. s t sicͣiu in diem adlictus sit fũdus

Expanded text:
um prouinciale. quia nullum pignus creditor uendidisse uidetur. rit, ut, si alius meliorem condicionem attulerit, recedatur ab emptione, post allatam condicionem iam non potest in rem actione uti. sed et si cui in diem ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliudue ꝗdecificionecess ariu sume¬
re. ¶Iaut ususructu legato: na¬
iugantũ intten oa puto. licinaufra¬
giiꝑiculũ inmineat nauis ⁊ erũ adhoc
pirit ut nau̾iget᷑. Esus fruciuars
ł pe frugieare ⁊ aui fruenda cõcecłe.
łlocate. łuendere. põr. nã iglocat.

Expanded text:
aliudue quid aedificio necessarium sumere. Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, ut nauiget. Usufructuarius uel ipse frui ea re uel alii fruendam concedere uel locare ue
Abbreviated transcription (Latin):
sessor. antelitem cõrestatã doloma¬
lo fũclũ possielere clesuit. hercoes
cius inrem quidẽ actionẽ suscipere
cogendi nõst̃. s⁊ infactũ actio adus
cos redlidebebit. ꝑ q̃ restituere co¬
gangur. quãto locupletes ex earefac

Expanded text:
sessor ante litem contestatam dolo malo fundum possidere desiit, heredes eius in rem quidem actionem suscipere cogendi non sunt, sed in factum actio aduersus eos reddi debebit, per quam restituere cogantur, quanto locupletes ex ea re fac
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ habe deb. lundendi tñ faculia¬
tẽ nobt̃. nart si fũdiusus fructus flui
segãtus. ⁊sti. iger unde palo infũclũ cus
usus fructus legatus est. soletat pat̃
excouendat. susi forte salictiei. ł sil¬
ue palaris .ł. irũclineti usus fructus

Expanded text:
fructum habere debet: uendendi tamen facultatem non habet. nam et si fundi usus fructus fuerit legatus et sit ager, unde palo in fundum, cuius usus fructus legatus est, solebat paterex eo uendat, nisi forte salicti ei uel siluae palaris uel harundineti usus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
one. Nt possessor. t õolo desut possi¬
dere. ¶ui irẽ cõuenitur. ⁊̃ culpe
noĩe cõ denriatur. culpe aut reus est
possessor. quiꝑ insidiosaloca seruĩi
misit. siis ꝑut ⁊ qui seriũi asepeiitũ
inharena eẽ cõcessit. ⁊ ismortuussit.
s⁊ et qui fũgituũi a sepetiũ nõ custo¬

Expanded text:
 possessor sit vel dolo desiit possidere. Qui in rem convenitur, etiam culpae nomine condemnatur. culpae autem reus est possessor, qui per insidiosa loca servum misit, si is periit, et qui servum a se petitum in harena esse concessit, et is mortuus sit: sed et qui fugitivum a se petitum non custo
Abbreviated transcription (Latin):
si mauena area hecdificassẽ cuius bo¬
nefidi quio ẽ ẽptor fuerim. uerũeo
ip̃r ȩclificaui. quo iã sciebã alicna.
uideamus. annicbil michi ex̾ceotis
losit nisi forte quis oicat ꝓo̾t̾e oeclã¬
nosollicito. pinto aut huic ex ceptio

Expanded text:
in aliena area aedificassem, cuius bonae fidei quidem emptor fui, uerum eo tempore aedificaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
meares ꝑ p̃ualcĩtiã alicnãrẽ trahit. me¬
ãq eficit. sieã remuendi cẽ. ꝑ excep¬
tionẽ clolimali cogar p̃tiuoi eius qd̾
accesserit dͥ. ire Ntequetũcr auiis uie¬
ta. si ue adiecta accessionis lococedĩ.
eaquã cluiconeren. cdñs uedicar nõ
tur ⁊ tẽ uedicentin scilit exciptotoq¬
dm̃m nõposse. nõidẽ incoq ad plũba¬
tũ sit. quia ferru minatio. peandem
mat̾iam facii cõfuslonẽ. plũbatũra. ñ

Expanded text:
mea res per praeualentiam alienam rem trahit meamque efficit, si eam rem uindicem, per exceptionem doli mali cogar pretium eius quod accesserit dare. Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiu cohaerent dominus uindicare non tur et tunc uindicendominum non posse. non idem in eo quod adplumbatum sit, quia ferruminatio per eandem materiam facit confusionem, plumbatura non
Abbreviated transcription (Latin):
siño xali iudicio seruũ defendit. ⁊ dãp¬
natus p̃stit̾it p̃etusu  au inarea quȩ
suit pccitõ. ꝑerrorẽ insulã eclificauit
dicẽ quideciote eognoscit. facienouoi¬
ert tͥ isipͥucrũ meũ cũ possideres eru¬
disses. nõid obseruã dũ ꝓculus existi¬
mat. quianeꝙ carcre seruomeooebe¬
amr. nec põt remecliũ idẽ adtiberiꝗ

Expanded text:
seruum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per errorem insulam aedificauit:iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt. sed si puerum meum, cum possideres, erudisses, non idem obseruandum Proculus existimat, quia neque carere seruo meo debeam nec potest remedium idem adhi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶ S ihc̃ petituis oolopossessor.
cdetior factus sit: deiñ sine culpa ciꝰ
exalia causa mortuussit: extim ano
nofr⁊ eius quodetiorẽ eũ fecerat. ꝗa¬
nichil int̃ est petitoĩs. s⁊ h. quãtũ ad

Expanded text:
tur. Si homo petitus dolo possessoris deterior factus sit, deinde sine culpa eius ex alia causa mortuus sit, aestimatio non fiet eius, quod deteriorem eum feceranihil interest peti
Abbreviated transcription (Latin):
tia meũ ẽẽ debere clixit. ⁊̃ possessorẽ
rore ⁊ oefrũctib cõclenaturũ. Nõ oe¬
be ens iucro possessoris cedere fructꝰ.
cũ uictussit. alioquin ut mauritia¬
nus ait. nec rẽ arbitratur uidermi¬
chirestĩtui ⁊ qr̃ hãt quod nõeẽt ha¬
uiturus possesor. sistatim possessi¬
onẽ michirestituiss ¶Petcior pꝰ¬
sessori deiuictiõe cauere nõcogntur
remõie:cuius estimatione accepit.

Expanded text:
possessorem rore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iudex mihi restitui. et quare habeat quod non esset habiturus possessor, si statim possessionem restituisset? Petitor possessori de euictione cauere non cogitur rei nomine, cuius aestimation
Abbreviated transcription (Latin):
tor ignor. nõest ab soluẽclus ut mar
cõtestatã. Ct̃m añt iudiciũ acceptũ nõ
decipr⁊ actorẽ quisenegat possid̾e. cũ
uere nõ possi clerꝰ nec uidet̃ seliti optu
aua.ł.iii. Pãsi actorscit. tc̃ hisñ
abalio. s ase decipit̃. ⁊ idõ reus absol

Expanded text:
tor ignoret, non est absoluendus, ut Marcontestatam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optuautium. Nam si actor scit, tunc is non ab alio, sed a se decipitur: et ideo reus absol
Abbreviated transcription (Latin):
michi cõpetit inpartũ publiciana.
ut uił. ait. simodo eotpr quo exꝑiar
dicit. ex qua causa matrẽ usu capere
possẽ.si furtiua nõ eẽt.ex eacausa pãr¬
tũ meusu caꝑe. si furtiuã ẽẽmatrẽ.
igorpa exoibs igitur casib: pubi¬
tiana habebos ĩde est. ⁊ siex pͥartũ par¬
t᷑us est ⁊ si nõnatus. s post mortẽ ira¬
tris execto uente e eius extractus est.¬

Expanded text:
mihi in partu Publiciana, ut Iulianus ait, si modo eo tempore, quo experiar,aliter dicit, ex qua causa matrem usucapere possem, si furtiua non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtiuam esse matrem ignorabam: ex omnibus igitur ca‹usis› Publicianam habebo. Idem est et si ex partu partus est et si non natus, sed post mortem matris exsecto uentre eius extractus est
Abbreviated transcription (Latin):
tires est. idest quãti adu̾saru int̃ fuit
cõdẽpnãcdus est Mec sen̾tẽtia gnat est
⁊ adoĩa siue int̃ cdicta. siue actiões in
rẽ. siue inꝑsonã st̃ ex quib arbnta¬
tu udicis quid restituit᷑. locũ ht̃.¬

Expanded text:
est, id est quanti aduersarii interfuit, condemnandus est. haec sententia generalis est et ad omnia siue interdicta, siue actiones in rem siue in personam sunt, ex quibus arbitratu iudicis quid restituitur, locum h
Abbreviated transcription (Latin):
fecit declucit. itasifacere debuit nec
est. antepetitã hr̃ditatem. posteaucro
⁊ ip̃e p̃cioesi. ¶lluo pͣlanep donbn
putart nõpõi. cur passus est debito¬
res libari: ipaupiores fieri. ⁊ nõcos
couenit cũ actionẽ nõ habuĩt.¶ Qs̾
aũt possessori solutũ est. anrestitue¬
re debeai. uideamus. ⁊ si bõe fidĩ pos¬
ssorfuit. siuenõ. debere restituere
placi. ⁊ siꝗdẽ si restitułt. ut cassiuis.

Expanded text:
fecit deducit, ita si facere debuit nec est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est. Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit. Quod autem possessori solutum est an restituere debeat, uideamus: et si bonae fidei possessor fuit siue non, debere restituere placet, et quidem si restituerit, ut Cassius
Abbreviated transcription (Latin):
grã. aut in noueile̾. aut cũser uoꝵ gã
litis existimatio soluit̃. cũ idutiluis sit.
quã ip̃os cecii. cdeniq alias cõpłes eios¬
dẽ gñis ẽẽ inp̃nsas manifestũ est. uide
ꝓficiat nob doli excepno. si modo bone
fidĩ possessores sumus. nap̃loni ꝓbe¬

Expanded text:
gratia: aut in nouelleta: aut cum seruorum gratia litis aestimatio soluitur, cum id utilius sit quam ipsos dedi: denique alias complures eiusdem generis esse impensas manifestum est. Uideaproficiat nobis doli exceptio, si modo bonae fidei possessores simus: nam
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus fuĩt restituere. a nei cuihr̃s ex¬
tti s ⁊ etsibõr possessor simeu ciufi¬
dĩ comiss ana nr̃oitas relicta.e. ł aliꝰ
successor phãc actionẽ exꝑiri pot̾o
hãc acponẽ suencũ est ad ulus eũ

Expanded text:
rogatus fuerit restituere an ei cui heres ext si bonorum possessor sim eius cui fideicommissaria hereditas relicta est uel alius successor, per hanc actionem experiri poterim. Hanc actione
Abbreviated transcription (Latin):
stitui. uerũ ⁊ si dct̃iõres sit facta. rati¬
onẽ uider hab̃e oebebit. finge enĩ cde¬
bilitatũ hoĩem. ł uerbatũ. ł iulneici¬
tũ restitui. utiq ratio ꝑudicẽ habebi¬
tur. quãtodetior su factus. quãquã et
legis aquilie actiõe cõueniri possessor pꝰ

Expanded text:
stitui, uerum et si deterior res sit facta, rationem iudex habere debebit: finge enim debilitatum hominem uel uerberatum uel uulneratum restitui: utique ratio per iudicem habebitur, quanto deterior sit factus. quamquam et legis Aquiliae actione conueniri pos
Abbreviated transcription (Latin):
auł.xuii. Antiqui. libo uentri
nta ꝓspexert̃. ut intp̃s nascendi oĩa ei
uita integrare seruarẽt. sicut appar
in iure hrditantiũ. inqͦb sipost eũ
graciũ st̃ agnatiõis Quo est is qui inu¬
teroest nõ ad mutũt᷑. du incernĩ est.
innascipossit. ubi aũt eodẽ gradust̃.
ct̃i quo ⁊uent̃. tc̃ quȩ portio insuspeaso
ut fabuł annuẽntur. Nã traclitũ est.
⁊ ciuartuor parit̃ puellas amatrefa
familias natas eẽ. alio quintraditiere
nõ leues auctões. ꝗnꝗes quat̾nos enicĩ
pelopenensẽ. multas egiptiuno ut̃o
septenos. fi et tres gemi nos senatoẽs
cintos uidimus oratio. set et cliu scͥ¬
bit seuidise inpalatio libam mulie¬
rem quȩ ab alecanoria ꝑcluctaest. ut

Expanded text:
autium. Antiqui libero uentri ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ceteri quo et uenter, tunc quae portio in suspenso ut fabulis adnumerentur. nam traditum est et quattuor pariter puellas a matre familias natas esse: alioquin tradidere non leues auctores quinquies quaternos enixam Peloponensi, multas Aegypti uno utero septenos. sed et tregeminos sena- tores cinctos uidimus Horatios. sed et Laelius scribit se uidisse in Palatio mulierem liberam, quae ab Alexandria perducta est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tã. utq ⁊ fa nũ possessor pr̃are de¬
b. ¶Culpanõ intelligita. sinauẽ
petitã tpr̃ nauigati oĩs tñs maremi¬
sit uic epetrierstnis siminis ido¬
neis hõib eã cõmistt:¬

Expanded text:
tam utique et fatum possessor praestare debet. Culpa non intellegitur, si nauem petitam tempore nauigationis trans mare misit, licet ea perierit: nisi si minus idoneis hominibus eam commisit
Abbreviated transcription (Latin):
Uł .ł.uIII. dig. Nõpossumus cõsequi
cũde iudicio cõsequim̃. ut acõiõe disceda¬
mus. cũ. idofficus uiclicis nichil ãpluis
ꝑtinz: quã ut partẽ hrditans ꝓm diui¬
so restitu mihiuibeat.
erti possessori br̃clitatis. partẽ ꝗdẽ hr̃di¬
tans. defendere. partẽ uero cedere. nec nꝰ
phitr alique totã hr̃ditatẽ posside. ⁊ par¬
tẽscire oimidiã ad seꝑtinere de alta parte
controuersi ã. nõ facere
tor uenditonẽ fecit. ⁊ pecuniã ꝓparte
eius abstulerat. postea apparun eũ ꝗĩ¬

Expanded text:
n possumus consequi cundae iudicio consequimur, ut a communione discedamus, cum ad officium iudicis nihil amplius pertineat, quam ut partem hereditatis pro indiuiso restitui mihi iubeat.erit possessori hereditatis partem quidem hereditatis defendere, parte uero cedere, nec enim prohibet aliquem totam hereditatem possidere et partem scire dimidiam ad se pertinere, de altera parte controuersiam non facereator uenditionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparueri
Abbreviated transcription (Latin):
bere ẜ⁊atitio qui no sit dñs. totũ se¬
missẽ aut attr sicertis regiõib possi¬
antio partes fũdi pet̃e medebere. cꝰ¬
tiens enĩ certalo ca possidebũtur. ni¬
cessario inhis. iliquã partẽmea ce.¬

Expanded text:
nus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possia Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possidebuntur, necessario in his aliquam partem me
Abbreviated transcription (Latin):
exhr̃datis. patre p̃terito uita decessit.
inq̃stiõe demoffitioso testamento p̃¬
ceciente causa filioꝵ. patris intñti¬
oadhuc p̃nd. quodsi cc̃ filios uicdi¬
cciur. pat̾ ad qͣrelã uocatur. ⁊ suã in
totñ or dine mortalitatis. nõminus
parentib quã libis pie relinqui debet.
¶Heredieur qui post lipemde inoffitios
sꝑatã mutata uoluntate decessit.
nõoatur de inoffitioso g̃rela. nõ enĩ
sufficit litẽ instinuere. sinõ inea ꝑse¬
ueri. Eilius ꝗ de mofficiosiacti¬
one adũsus duoshr̃des exꝑtus. cli¬
ũsas senñnas uidicũ tulit. ⁊ unũui¬

Expanded text:
exheredatis patre praeterito uita decessit. in quaestione de inofficiosi testamenti praecedente causa filiorum patris intentio adhuc pendet. quod si contra filios iudicetur, pater ad querellam uocatur et suam intamen ordine mortalitatis non minus parentibus quam liberis pie relinqui debet. Heredi eius, qui post litem de inofficioso praeparatam mutata voluntate decessit, non datur de inofficioso querella: non enim sufficit litem instituere, si non in ea perseveret. Filius, qui de inofficiosi actione adversus duos heredes expertus diversas sententias iudicum tulit et unu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt m̃s põsis iocat hr̃ditarẽ cũ exira¬
neo. cũ noplus coheres habets uapã¬
te. utrũ a solo extraneo. anuero. ⁊ a
coherede deberẽ pete mclitatẽ. q̃ri¬
tir N pegasus fert̃ existimasse. a so¬
lo extraneo me pete debe. eũq resti¬
tuturũ quicquid pͦ ossiet. ⁊ fortas¬
sus hoc officiouidici debeat fieri. se¬
terũ rano facit. ut acluob petã hr̃

Expanded text:
at hereditatem cum extraneo, cum non plus coheres haberet sua parte, utrum a solo extraneo an uero et a coherede deberem petere hereditatem, quaeritur. et Pegasus fertur existimasse a solo extraneo me petere debere eumque restituturum quidquid possidet, et fortassis hoc officio iudicis debeat fieri: ceter
Abbreviated transcription (Latin):
porid que exoistantib corporib eẽt
costat sigłas partes renncre suã ꝓpriã
spẽm. ut singlihoĩes. ⁊ sigłe oues iõq.
posse me gregẽ uenclicare. quã uis
aries tiius sit ĩmutus. Set ⁊te arietẽ
uẽdicare posse. ꝗ nõ id̾ incoherentib
corporib euenri. Nãsistatue mee bra¬
cdnũ alinestatue adclidis. nõposse

Expanded text:
corporibus essent, constat singulas partes retinere suam propriam speciem, ut singuli homines, singulae oues: ideoque posse me gregem uindicare, quamuis aries tuus sit immixtus: sed et te arietem uindicare posse. quod non idem in cohaerentibus corporibus eueniret: nam si statuae meae bracchium alienae statu
Abbreviated transcription (Latin):
neũ possessorẽ. ẜ⁊ pegasi sentñtia
utlior. est ẜitẽ sicũ me ex parte cli¬
miclia h̃dem dicem trientẽ ircita¬
tis possicderem. de inderesicluũ sex¬
tante uelim ꝑsequi: qualit agam.
iud camus ⁊ labeos cribit utriq partt̃
dimidia mepete clebe asiglis. Sic fi
bebobessem. quoduerũ puto. S ipse
cla eius quod possideo. siforte co¬
h̃des sint a quib hrclitatẽ peto.
Interclũ pretor inxerte partis hr̃eli¬
tatis petitionẽ inlulg. idoneisca¬
usis int̃ uenientib. ut puta est desũ¬
ctifrĩfilius. st̃ ⁊ uxores defuc̃toꝵ fia¬
trũ piegnãtes. quã partẽfrĩs filiũs
m̃ditatis uendic ⁊: incertũ est qui¬
a quot coãtur fr̃mdefuc̃toꝵ filii. ĩ¬

Expanded text:
gasi sententia utilior est. Item si, cum ne ex parte dimidia heredem dicerem, trientem hereditatis possiderem, deinde residuum sextantem uelim persequi, qualiter agam uideamus. et Labeo scribit u‹t›ique partem dimidiam me petere debere a singulis: sic fibebo bessem: quod verum puto: sed ipse da eius quod possideo, si forte coheredes sint a quibus hereditatem peto. Interdum praetor incertae partis hereditatis petitionem indulget idoneis causis intervenientibus: ut puta est defuncti fratris filius, sunt et uxores defunctorum fratrum praegnates: quam partem fratris filius hereditatis vindicet incertum est, quia quot edantur fratrum defuncti filii i
Abbreviated transcription (Latin):
iuspntu. Iꝑm inꝗd cõdẽpnĩdos. quasi
possicler. Merito nã is ꝗ dolofecii quo
minus possider. mertout possessor
cõcic̃pnat᷑ ccipies siue dolo clesierit pꝰ¬
siciere. siue clolopossessionẽ noluĩt ad̾¬
minte siue ait auliuores posioeatur
siue intoni nõert iocunabẽbit hec cli¬
usula um sisit ⁊ alius possessor abutro¬
q hñditas petipossit. ⁊ si ꝑmultos ãbu¬

Expanded text:
dos quasi possiderent': merito: nam is qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, siue dolo desierit possidere siue dolo possessionem noluerit admittere. siue autem ab alio res possideatur siue in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣstor aut nr̃cuitatis. citra inpeclimentũ
ex ceptioĩs inrẽ age potͣit. Quid enĩ si
possessor hr̃clitatis nẽglegat: quid si
corpore uiris intellectũ nt̃. CSi de¬
fucto monum̃tũcõclitioĩs ĩpleno egt̃ã
bonefidĩ possessor fecit. pot̃ dici ꝑs
uoluntas defũcti. ł in hoc seruadacͣ.
utiꝙ siꝓbabilẽmoclũ facienoimo¬
num̃ti suptus. ł quãtũ testator uisse¬
rit nõ ex̃cedat. eũ cui aufert᷑ hr̃oitas.
inp̃ns as ratioe. doli exceptioe. aut retin¬
turũ: aut actiõe negoꝵ gestorũ repe¬
titurũ. ł uti hr̃ditario negõ gesto. quã¬
ius enĩ stricto iure nullateneantur ac¬
tiõe hr̃ oes admonum̃tũ facienclũ.
tñ prin ciꝑali. ⁊ pꝰontifitali auucroitare
cõpellumur ao obscꝗũ supreme uo¬
pnsis. ⁊ hoc excipiatur nissalia suf¬
ficiẽs suba est furioso. ex qua sustñ¬
taripot ¶Pructupa post hr̃alitatẽpe¬
titã ꝑceptoris. usure no᷑ prestantur.
diũsaratioẽ. eoꝵ qui ante actionẽ hĩ¬

Expanded text:
titor autem hereditatis citra metum exceptionis in rem agere poterit: quid enim si possessor hereditatis neglegat? quid si corpore iuris intellectum habet. Si defuncto monumentum condicionis implendae gratia bonae fidei possessor fecerit, potest dici, quia uoluntas defuncti uel in hoc seruanda est, utique si probabilem modum faciendi monumenti sumptus, uel quantum testator iusserit, non excedat, pensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, ueluti hereditario negotio gesto: quamuis enim stricto iure nulla teneantur actione heredes ad monumentum faciendum, tamen principali uel pontificali auctoritate compelluexpensum, et hoc ex‹ci›piatur, nisi alia sufficiens substantia est furioso, ex qua sustentari potest. Fructuum post hereditatem petitam perceptorum usurae non praestantur: diuersa ratio est eorum, qui ante actionem her
Abbreviated transcription (Latin):
cuidentissimis ꝓbatiõib possit ostẽ¬
elere. actorẽ abinitolitis scur cũnõ
possi clere. actor ꝗpeisto modo nd est
deceptus. ⁊ quisehm̃oitatis ꝑetition
optuli. exdoliciausula tenenr. ex¬
sti mari scilic⁊ oportebit. quantieiꝰ¬

Expanded text:
euidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: aestimari scilicet oportebit, quanti ei
Abbreviated transcription (Latin):
uis ditasit satis datio.ẜ solna cautio.
⁊̃ post litẽ ceptã. clmuitionese cõces¬
surũ p̃tor edicit ne intotũ dimu¬
oͤ inpecuta. in aliquo ⁊̃ utilitates alias ĩ¬
petliai. ut putasi adsunus sit aliqͥuid
nus trebano sergianorscͥpsit. ut eluis¬

Expanded text:
is data sit satisdatio, sed solita cautio, etiam post litem coeptam deminutionem se concessurum praetor edixit, ne in totum deminutio impedita in aliquo etiam utilitates alias impediat. ut puta si ad funus sit aliquid nus Trebio Sergiano rescripsit, ut Aeli
Abbreviated transcription (Latin):
auł ł .xc. ad ed̾.Filii familias mi¬
litis. puto posse peti hr̃clitatẽ extesta¬
m̃to nob obuenientẽ. ¶Si seruus. ł
filius familias. res hr̃ditarias teneał.
apatre ñoue penhr̃ditas pͥotest. si
facultate restituendaꝵ renĩ ht̃. certe
sip̃tiũ rerũ hr̃cuitariaꝵ uenditarũ in
peculio seruiht: ⁊ iulianus existimat¬

Expanded text:
familias militis puto peti posse hereditatem ex testamento nobis obuenientem. Si seruus uel filius familias res hereditarias teneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum rerum habet. certe si pretium rerum hereditariarum uenditarum in peculio serui
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus in ne nc̃ alit petitor ur¬
cutatis legatũ restituere aebear. quã
ut cicauenur. Si cẽ es̃ del̃ditate ui¬
clicatũ fuit. reddi ei logatũ. cũsit in¬
iquũ eocasu. possessorẽ ircutato le¬
gatũ q soluit. retinẽ. ⁊ marime. si
nõ ꝑcalũpnia. s⁊ ꝑ errorẽ hrditatem
petierit adũsarius. idẽq ⁊ elius ꝓbat.

Expanded text:
etitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caueatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu possessorem hereditatis legatum, quod soluerit, retinere, et maxime si non per calumniam, sed per errorem hereditatem peti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ iucliciũ peũnd ex resua aquisi
restitui. s⁊ opus est ut ⁊ causarei
iudiciũ accipiebatur. restitutus
ditio. ⁊ cautio declolonẽcessariaẽ
dueil usucepti. ab soluencdũ eũ sine
cautioĩb. ut ruchil caueat petitori
oeꝑseqnda care. quominus enĩ peti¬
tor eãm rẽ ꝑ sequipõt. quãuis int̾im
cdũ infugasitꝰ uiucapiat. ner mi
clienclus fuit. ⁊̃ ip̃ius noĩe dannãti
debebit. ut tñ siuusu eũ nõ ceꝑii. Ac̃¬
tor eiactiõib suis cedat. Iulianus
aũt inbis casib ub iꝑꝑ fuga serui pꝰ¬

Expanded text:
tum iudicium per eum non ex re sua adquisiurestitui, sed opus est, ut et causa rei iudicium accipiebatur, restitutus ditio et cautio de dolo necessaria esdum eum usucepit, absoluendum eum sine cautionibus, ut nihil caueat petitori de persequenda ea re: quo minus enim petitor eam rem persequi potest, quamuis interim, dum in fuga sit, usucapiat? nec idiendus fuit, etiam ipsius nomine damnari debebit, ut tamen, si usu eum non cepit, actor ei actionibus suis cedat. Iulianus autem in his casibus, ubi propter fugam serui p
Abbreviated transcription (Latin):
quere ¶Precdo. ftugtuss uos nõfacii.
s ⁊ aug⁊ hr̃ ditarẽ. idoq eoo quoq fructꝰ
pstrabit. Inbonefioi aut possessore. h
imuenẽt in restitutionẽ. quasi augm̃¬
tahir clitatis. ꝑcrios locupletior factus est.
Ictiões siquas possessor nactus est. cuicta
ñcutate resttuere cleb. ueluti si nter¬
diciũ unde ui. ani ꝙ p̃cariocõcessit. cc̃
quoq sipossessor carãt clantu infecti.
cauenclũest possessori. ¶Ad officiũ nu¬
clicis ꝑnnebĩ. ⁊ oxales actiões. ut siꝑa¬
tussit possessor noxe dedẽ seruũ ꝗ dan¬

Expanded text:
edo fructus suos non facit, sed augent hereditatem: ideoque eorum quoque fructus praestabit. in bonae fidei autem possessore hi tantum ueniunt in restitutione quasi augmenta hereditatis, per quos locupletior factus est. Actiones si quas possessor nanctus est, euicta hereditate restituere debet, ueluti si interdictum unde ui, aut quod precario concessit. contra quoque si possessor cauerit damni infecti, cauendum est possessori. Ad officium iudicis pertinebunt et noxales actiones, ut, si paratus sit possessor noxae dedere seruum qui dam
Abbreviated transcription (Latin):
plius quaᷤpr̃euu p̃stabit ¶ste. forte
agerfuit quiꝑenitus est. ⁊ militi s
si gͣnit᷑us est. modicohonors gr̃api
sessori dato. anhoc restituere debe¬
ai. ⁊ puto pstaturũ. ESi seruuspe¬
titus. ł aial aliud clemortuusit siñ
dolomalo. ⁊ culpa possessoris. p̃tiuñ¬

Expanded text:
plius quam pretium praestabit. Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum. Si seruus petitus uel animal aliud demortuum sit sine dolo malo et culpa possessoris, pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
sui t in bonefidĩ possessor oe¬
beat ad defendendũ cauere. iudẽ¬
cisierit. quia incoq soluit. nõuide¬
tur locupletior factus. nisi forte hãt
cõcuctionẽ. ⁊ hoc noĩe uidetur locu¬
pletior. qui apor repete. finge enĩ eũ
dũse indde putai. soluiss esuo noie.
dĩ possessore. cõcdictionẽ tmpstare¬

Expanded text:
 possessor debeat defendendum cauere, uidendum erit, quia in eo quod soluit non uidetur locupletior factus: nisi forte habeat condictionem et hoc nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nominedei possessore: condictionem ta
Abbreviated transcription (Latin):
libali auidicia ⁊ itadinus pͥius rescͥo¬
sti snã cũꝗdã licinianus destarusuoq̃¬
stionẽ paticbat᷑. ⁊ncmaturis ꝓnũ¬
tarctur decõ dinoẽsua. nolebat adli¬
bale iudiciũ ꝓre. dicẽs suscẽpnuĩ sed̾¬

Expanded text:
lia iudicia: et ita diuus Pius rescripsit. nam cum quidam Licinnianus de statu suo quaestionem patiebatur et, ne maturius pronuntiaretur de condicione sua, nolebat ad liberale iudicium ire, dicens suscepturum se
Abbreviated transcription (Latin):
do actio. ¶dem scrib. Siex melle
meo. ⁊ uniotuo factũ sitmulsũ. qͦs
ecistimasse id quoq cõml̃nicari.
S⁊ putoueruo. ut ⁊ rõt significat.
eius potius et̃ qui focit. qm suam
spẽm pristinã nõcõtur. ¶ Set si
plũbũ cũ argento inretũst. quia
deciucipossit. nec cõĩcabitur. nec cõ¬
mum liuiculdo augetur. quia se¬
ꝑari pot. agetur aut inrẽ actioe
s⁊ si decluciin quid nõposstt: ut pu¬
tasi es ⁊ ai mixtũ fuit. ꝓparte
ẽẽ uendicandũ. nequaquã erit di¬
cendũ ꝙ bemulso dictũ est. qui au
traq man̾a ⁊ si confusa manetta¬
cẽ uidetur. Sipłes sit eius dẽ nõis¬

Expanded text:
do actio. Idem scribit, si ex melle meo, uino tuo factum sit mulsum, quosdam existimasse id quoque communicari: sed puto uerius, ut et ipse significat, eius potius esse qui fecit, quoniam suam speciem pristinam non continet. sed si plumbum cum argento mixtum sit, quia deduci possit, nec communicabitur nec communi diuidundo agetur, quia separari poSed si deduci inquit non possit, utputa si es et aurum mixtum fuerit, pro parte esse vendicandum. Nec erit dicendum quod de mulso dictum etraque materia etsi confusa manet taesse uidetur. Si plures sint eiusdem nomi
Abbreviated transcription (Latin):
cõseques fuii ⁊ ei ꝓponere quĩpar
ex suouire. ⁊ iõ suic exasse toe sst¬
unã rempossideas. Siue exparte.
partẽ uit⁊ tutotã ñcutatẽ possidcas¬
d uinu mosiduo possideat irdita¬
te nsuosit quiadse partes ꝑtinere
clicãt. nõ sĩgłi asingłis pet̾e cõten¬

Expanded text:
consequens fuit et ei proponere qui partex suo iure: et ideo siue ex asse heresunam rem possideas, siue ex parte, partem, licet tu totam hereditatem possideas. Quin immo si duo possideant hereditatem et duo sint, qui ad se partes pertinere dicant, non singuli a singulis petere conten
Abbreviated transcription (Latin):
ex hĩ litate deceder⁊. exẽplo rescͥpn¬
cliiu marti: an ex solo patrimonio.
indendũ erit. ⁊ ueruis est. ut ex suo
patrimonio dececlãt ca. quȩ et sinõ
no fuiss⁊ erogar Etem siremdi.¬
straxit bonefioĩ possessor necp̃tiofac¬
tussit locupletior. ansingłas ressũ
dũ usuᷤ captesit uẽlicare petitor ab̃
ẽptore possit. ⁊ siuencłic anex cepti¬

Expanded text:
ex hereditate decedent exemplo rescripti diui Marci an ex solo patrimonio, uidendum erit: et uerius est, ut ex suo patrimonio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset. Item si rem distraxit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, uindicare petitor ab emptore possit? et si uindicet, an excepti
Abbreviated transcription (Latin):
nõuenit ad accusations in offitiosi testam̃¬
tiꝰ. potẽ nõficit ins ꝗ candẽ quitelã moꝰ¬
uereuolt̃ uñde side inoffitioso testam̃ro
patris alt̃ exlib̾is exhir̃ cdlatis ager ꝙ
rescisso testam̃to alter quo q: id successio¬
ne ab intestatouocatu. ⁊ idõ inũsa hĩ¬
cditarẽ nõ recte uendicas ẜ ꝗncsiobtinu

Expanded text:
non uenit ad accusationem inofficiosi testamenti, partem non facit his qui eandem querellam mouere uolunt. unde si de inofficioso testamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicasset: hic si optinu
Abbreviated transcription (French):
S.x .ui.op. S instrutade mossiriolo
test amcto accusanõe delite pĩcĩot̾m¬
statur inoffitosi caus i integrã eẽ pła¬
seͥptũ iñ demppornõe egerat. ⁊ optinu¬
erit. s sqͥptus hr̃s appellauãt. placuit¬

Expanded text:
uta de inofficioso testamento accusatione de lite pacto trapraestatur, inofficiosi causam integram esse plascriptum heredem pro portione egerat et optinuerat, sed scriptus heres appellau
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝗa ht̃ cõdic̾tionẽ soꝵ quest̃ ex ea
caus⁊ soluta. ⁊ uelut uirõ possessõr
ẽ ser ⁊ sip̃tiareu quas distiarit. exci¬
usa fidĩ cõmissi soluit. petihr̃ditatẽ
ab coposse. qui arepet̃e põt. set ⁊ hũ
casib actioẽs suas dũtatat cũp̃statu¬
c̃rũcũ et res extãt. ⁊ põt pentor ⁊̃ ꝑ ĩ¬
tatis. obid quod ex testamento br̃d
se ẽẽ putaret. legatiooꝵ noĩe desuo
soluit. siquis ab utestato br̃clita¬
tẽ eñ eruncat. lic⁊ danũ uidetur ẽe
possessoris. quod sibi nõ ꝓsperit sti¬
p̾ulaniõe. euicta hr̃ ditate legatared¬
legataquo adhuc nulla cõtrousiana
tasit. ⁊ obid nullã int̃ posuuit cauti¬
onẽ. placi meo casueuicta hr̃clita¬
te. dandã ei r epetmonẽ. ¶F⁊ cũ cessan¬
te cautiõe repetitiodatur: ꝑiculũ¬

Expanded text:
ex ea causa solutae, et ueluti iuris possessor est. Sed et si pretia rerum, quas distraxit, ex causa fideicommissi soluit, peti hereditatem ab eo posse, quia repetere potest. sed his casibus actiones suas dumtaxat eum praestaturum, cum et res exstant et potest petitor tatis ob id, quod ex testamento heredem se esse putaret, legatorum nomine de suo soluit, si quis ab intestato eam hereditatem euincat, licet damnum uidetur esse possessoris, quod sibi non prospexerit stipulatione 'euicta hereditate legata redlegata, quo adhuc nulla controuersia mota sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam ei esse repetitionem. sed cum cessante cautione repetitio datur, periculu
Abbreviated transcription (Latin):
s̃e in hr̃ditatẽsit ũsauis. anpostea hoc
face̾ cepit. ¶ Scire adse nõꝑtinere. uir̃
is tantũmodo uidctur qui fãc̾tuͣ scit.
in⁊is qui iniure errauit᷑: p̃itãbat
enĩ tecte sactũ testam̃iũ cũ inutile e¬
ro ł ũ cũ alius p̃cede agnatus. sibi

Expanded text:
se in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit. Scire ad se non pertinere utrum is tantummodo uidetur, qui factum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗb cuformã senatus cosultosit data. o¬
timũ est. ip̃ub senatus cõsulti inĩ pratior
factre. uerbis eur relano: ¶Pioie id
martias. quintus uisius balb.⁊ publus
uibintius celsustitus. uifidius. oenus se¬

Expanded text:
m forma senatus consulto sit data, optimum est ipsius senatus consulti interpretationem facere uerbis eius relatis. 'Pridie idus Martias Quintus Iulius Balbus et Publius Iuuentius Celsus Titius Aufidius Oenus Se
Abbreviated transcription (Latin):
gra accepit. nõpossideti. Esabinus
ctus ex hr̃ditate retin  oicenou̾erit
tenetur enĩ ⁊ is h̃ditatis petitioe¶ Si
quis scic̃s alienã emit hr̃ditatẽ. quasi
ꝑ possessore possid⁊. ⁊ sic peti abeo br

Expanded text:
gratia accepit, non possidetur. sed Sabinus ctus ex hereditate retinet, dicendum erit: tenetur enim et is hereditatis petitione. Si quis sciens alienam emit hereditatem, quasi pro possessore possidet:
Abbreviated transcription (Latin):
et placet nob̵ iułiani snta ꝓpossessont
posli ciere eũ. ⁊ iõ pertõe hr̃oitars tene¬
bitur. Itẽ ꝓdote. titulus recipit. ꝓposses¬
sore possessioem. Ut puta siamiore.
xII. annis nupta michi quasi clotẽsciẽs
accepi. ⁊ si legatũ michi solutũ est ex
falsa causa scitmi. utiq ꝓpossessore
possioco. ¶s aũt ꝗ restituit hroita¬
tẽ. teniꝰ hĩ ditatis petitione. nõ põtest

Expanded text:
et placet nobis Iuliani sententia pro possessore possidere eum, et ideo petitione hereditatis tenebitur. item pro dote titulus recipit pro possessore possessionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi. et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possessore possidebo. Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
cũscir⁊̃ ad senõ ꝑtinere. etiã siantelitẽ
corcstatã fecerñ. quominus possicset.
pinde cõ oẽnãdos. quasi possicłent Icas
aũt qui iustas cãsx habuiss̃. qrbona
ad seꝑtinere ex istimasẜ. usq. ad eodũ¬
taxat quolocupletiores exearefacti
rẽnt pẽtitã aũt fiscom̃cutatẽ. exeo
ip̃r estimadũ eẽ. quopͥmũscierit. qui

Expanded text:
si ante litem contestatam fecerint, quo minus possiderent, perinde condemnandos, quasi possiderent: eos autem, qui iustas causas habuissent, quare bona ad se pertinere existimassent, usque eo dumtaxat, quo locupletiores ex ea re facti essent. Petitam autem fisco hereditatem ex eo tempore existimandum esse, quo primum scierit
Abbreviated transcription (Latin):
lem omutati ea que extestamto adiit.
⁊ iõ ab extrancosemissẽ uendicands
⁊ defendendũ totũ semissẽ eẽ auferẽ¬
dũ quasi semis totus ad hac ꝑtineat.
scełm ꝗ nõ intotũ testam̃tũ ifirmai̾
s⁊ ꝓͥpͣartẽ intestataeffictuut lic̃ quas:
fur iose uicliciũ ultimũ eius dãnerin
¶Cet̃ siquis putauũt filia obunc̾te ro¬
tũ testamtũ infnrmaricdictauot ⁊¬
stͥmuta ab intestatoposse adrre braia¬
tẽ. nec enĩ quȩ ex testamento adiitqpo
putat uãlere Irẽpudiarelegitimã hr̃¬
ditatẽ uidetur. quã quide nesci sibi
deferri cũ ⁊ ħii qui sciãt ussuũ. el.¬
gñtes idꝙ putat̃ sibi cõpete. nõ ã¬
cliciũ defũcti. falsi opͥinione motꝰ
ãplexus est ¶señ nõ iuoetur bonoꝵ
possessioem &e tabul as repudiasse.

Expanded text:
testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem uindicandum et defendendum totum semissem esse auferendum, quasi semis totus ad hanc pertineat. secundum quod non in totum testamentum infirmatur, sed pro parte intestata efficitur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putauerit filia optinente totustitutam ab intestato posse adire hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat valere, repudiare legitimam hereditatem videtur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non aicium defuncti falsa opinione motus amplexus est: is enim non uidetur bonorum possessionem contra tabulas repudiasse.
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ assũpsit. cãquoꝙ uictus restime¬
re debebit Siue anteceptũ uicdiciũ si¬
uepostea adquisicrit possessionẽ. nsi
fide iussores quosdeat aoliteꝰ nõsuffi¬
ciat. luibere eũ deb ꝓcosul ut i doner ca¬
ueat. ex clũ soquoꝙ sipautiores postea¬
possidebit quã ininitiopossidebat. Si

Expanded text:
ctus restituere debebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat, ad litem non sufficiant, iubere eum debeb‹i›t proconsul ut idonee caueat. ex diuerso quoque si pauciores posteapossi
Abbreviated transcription (Latin):
Utr̃itis dicere. hoc est allegare qr̃ exhr̃¬
q acudi. cufalsoparentes instimũ¬
tis inssigatiõibue cormpii.
cx iͣscͥulis᷑ descendt̃. facultas es
agnoi cu dematris testamto agãt
et optinere asidues oleat. E Nuius
aũt uerbi deinofficioso uis est u di
N Docere inmerentest ⁊ iõ inbignie
pt̃itũ ł ⁊̃ exhr̃datiõe sumotũ. Res
illo colore defenditur apuo uidicẽ io
uideatur ille quasi nõsancm̃tis fus¬
st. cũtestam̃tũ iniq ordinauu¬

Expanded text:
ntum dicere hoc est allegare, quare exherumque accidit, cum falso parentes instimulmentis instigationibusue corrupti.ex masculis descendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere immerentem se et ideo indignetiam exheredatione summotum: resque illo colore defenditur apud iudicem, ut uideatur ille quasi non sanae mentis fuisse, cum testamentum inique ordina
Abbreviated transcription (Latin):
sioĩ locͥns. ¶Quantũ admoffitiosi libo¬
ꝗsit h̃s s̃criptus ex libis. anextrancis. ł mu¬
nicipib. ¶Si br̃s extuerim eiꝗeo testam̃to
institutus est. ꝗ demossioso arguereuolo.
nomichinocebit mocime sica pdrnouẽ
cemus. Silegauũ michi cãrẽ quãquis ex
testam̃to acceꝑat. nã sicã agnoscã. ⁊tpel¬
lar ab accusatiõe. ꝗdgͥsi alias uolutatẽ
testatoĩs ꝓbauerim. puta intestam̃tosqͥ¬
serim post mortẽ patris cosentire me re¬
pellen clussũ ab accus. atiõe.

Expanded text:
ioni locus. Quantum ad inofficiosi liberoquis sit heres scriptus ex liberis an extraneis uel municipibus. Si heres extiterim ei, qui eo testamento institutus est quod de inofficioso arguere uolo, non mihi nocebit, maxime si eam portionem cemus, si legauerit mihi eam rem, quam quis ex eo testamento acceperat: nam si eam adgnoscam, repellar ab accusatione. quid ergo si alias uoluntatem testatoris probauerim? puta in testamento adscripserim post mortem patris consentire me? repellendus sum ab accusatione.
Abbreviated transcription (Latin):
scat adud cũ quidesst litisectimat̾iõ
ctmagis euanescere aĩt. nisi pemtis ĩ¬
t̃ est. certe inquid sireꝑaus su restuu¬
ere. indubitatũ erit euanescẽ. set sus
telligit᷑. is quoq qui seruo br̃ditaĩo

Expanded text:
sc‹a›t aduersus eum qui desiit litis aestimatio: et magis euanescere ait, nisi petentis interest: certe, inquit, si rem paratus sit restituere, indubitatum erit euanescere. sed si is tellegitur is quoque qui seruo hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
uenclicare deb. ꝗ intestata matie habi¬
tura eẽ qstaqͦ dici pot cã quȩ omissa est
ĩ sitotã hr̃clitatẽ ab intestatopẽtat. et
obtineat solã habit̾am uniũsã successi¬
onẽ quȩ̃ admodũ sialt̃a omisisfi legi¬
timã h̃clitarẽ ¶ẜ⁊ nõ est admtten cum

Expanded text:
uindicare debet, quod intestata matre habitura esset: itaque dici potest eam quae omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et optineat, solam habituram uniuersam successionem, quemadmodum si altera omisisset legitimam hereditatem. sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
Net eas ꝑcepit. ł noĩa cũeoꝵ cessi¬
one in idfacunda quõ ex his adh¬
soluit creͥclitõib reputabit. quaq̃
nã quoo quis suo noiesoluit. nõde¬
bitoĩs. debitorẽ nõlibat. ⁊ idõ uilla

Expanded text:
et eas percepit, uel nomina cum eorum cessione in id facienda, quod ex his adhsoluit creditoribus, reputabit, quamquam nam quod quis suo nomine soluit, non debitoris, debitorem n
Abbreviated transcription (Latin):
sus eũ quidolo fecit quominus possigear
quã adũsus possidentẽ. inlitẽ uirat᷑.
Consuluit senatus boneficũ possessori¬
b ne iuntũ dãno afficiantur. s⁊ ĩ
id clũtaxat teneãnr. in quo locupletio¬
res factist. quẽcũq gͥ sũptii fecit exh̃¬

Expanded text:
sus eum qui dolo fecit quo minus possideat quam aduersus possidentem in litem iuratur. Consuluit senatus bonae fidei possessoribus, ne in totum damno adfici‹a›ntur, sed in id dumtaxat teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptum fecerint ex
Abbreviated transcription (Latin):
danũ decłint. hoc adexercitoremñ
debebit illi dari. Et quid siquis quos¬
nuicteneit᷑. s⁊ huius factũ psat: cũ
sit ⁊ nauta. E S i seruus naute dã¬
quissimũ eĩt inexercitorẽ actionẽ¬

Expanded text:
damni dederint, hoc ad exercitorem non debebit illi dari: quod si quis quohuic tenebitur, sed huius factum praestat, cum sit et nauta. Si seruus nautae damquissimum e
Abbreviated transcription (Latin):
si forte occupatio aliqua iudicẽpatiat᷑
nõ oꝑã uidiciodare incidente insirmita¬
te ł necessaria ꝓfectiõe. Prtisue fami¬
liaris ꝑͦiculo. Sifilius familias ex
aliquanoxa. exqnapir accio cõpẽtat
uelit exꝑiri. itadem̃ ꝑmintimus ei agrͣ
sinõsir. ꝙ pairis noĩe agat na ⁊ iułiano¬

Expanded text:
si forte occupatio aliqua iudicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitate uel necessaria profectione uel rei suae familiaris p‹eri›culo. Si filius familias ex aliqua noxa, ex qua patri actio competit, uelit experiri, ita demum permittimus ei agere, ‹si› non sit qui patris nomine agat. nam