comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
defensare neglexit: iusto auetoris iu¬
dicio. factum est ñ quidẽ ut lib̾tate
ꝓpria nudaretur: s tam̃ suꝑinduere¬
duir sieut diploide confusione sua.
Et bene sicut diploide. uͥ ueste ue¬
luti duplicata manente lib̾tate ꝓpt̃
uoluntatem ÷ seruilis iichilominus
conuersatio: necessitatem ꝓbat. Hoc
de simplicitate. hoc de immnortali¬
tate animȩ aduertere ẽ. et nil tibi
in ea si bene consideres apparebit:
qd̾ non sit istiusmodi similitudi¬
nis parit̃ et ddissimilitudinis diploide
ad oꝑtum. An non cdiplois ubi ñ inna¬
ta s affixa: et quab̾a quasi peccati acu¬
assuta ẽ simplicitati fraus. immortali¬
tati mors. necessitati lib̾tati: Neq eni
essentiȩ simplicitati p̃scribit dupplici¬
tas cordis ÷ non nature immortalitati.
mors aut uoluntaria peccati. aut neces¬
saria corꝑis: non arbitrii lib̾tati. neces¬
sitas uoluntariȩ seruitutis. Ita bonis
nature mala aduentia. dum ñ succe¬

Expanded text:
defensare neglexit; justo auctoris judefensare neglexit; justo auctoris judicio factum est, non quidem ut libertate propria nudaretur; sed tamen superindueretur, sicut diploide, confusione sua . Et bene sicut diploide, ubi veste veluti duplicata, manente libertate propter voluntatem, servilis nihilominus conversatio necessitatem probat. Hoc de simplicitate, hoc de immortalitate animae advertere est: et nil tibi in ea, si bene consideres, apparebit, quod non sit istiusmodi similitudinis pariter et dissimilitudinis diploide adopertum. Annon diplois, ubi non innata, sed affixa, et quadam quasi acu peccati assuta est simplicitati fraus, immortalitati mors, necessitas libertati? Neque enim essentiae simplicitati praescribit duplicitas cordis; non naturae immortalitati mors, aut voluntaria peccati, aut necessaria corporis; non arbitrii libertati necessitas voluntariae servitutis. Ita bonis naturae mala adventitia, dum non succe
Abbreviated transcription (Latin):
deformitatẽ impͥmis alienams sñĩuͦ
qd delectat habere id etiam ꝑdere ti¬
met: ꝙ timor color est. Is libertatem
dũ tingit tegit: & eam nichilommꝰ
dͥmet reddit dissimilem. Qũa digniꝰ
sua origine nichil cuꝑet. uͥ nicħ me¬
tueret: ac ꝑ hoc a seruili timore
isto ingenitam sͥ defenderet lib̾tatem.
manentẽ in uigore et decore suo.
heu non ita ẽ: nuitatus ẽ color optimꝰ.
fugitas et latitas. audis uocẽ dñi dĩ:
ꝙ ab seondis te. Cur hoc. nisi quia
qũe amabas tunes: et lib̾tatis sp̃em
forma seruilis exclusit: S et uolun¬
taria illa necessicas. et contraria lex
inflicta menbris. de qua ꝓximo ser¬
mone disserui. eidem incubat liber¬
tati: et lib̾am natura creaturã. ꝑ ꝓpri¬
am ipsuis uoluntatem dũ allicit su¬
bieit seruituti: implens faciem euis
ignominia. ita ut uel carne seruiat
legi peccati. et non uolens. Quia gͦ
uatura ingenuitatem. moꝵ ꝓbitate

Expanded text:
deformitatem imprimis alienam? Enimvero deformitatem imprimis alienam? Enimvero quod delectat habere, id etiam perdere timet: et timor color est. Is libertatem dum tingit, tegit, et eam nihilominus sibimet reddit dissimilem. Quam dignius sua origine nihil cuperet, ubi nihil metueret, ac per hoc a servili timore isto ingenitam sibi defenderet libertatem, manentem in vigore et decore suo! Heu! non ita est! mutatus est color optimus. Fugitas, et latitas: audis vocem Domini Dei, et abscondis te. Cur hoc, nisi quia quem amabas times, et libertatis speciem forma servilis exclusit? 5. Sed et voluntaria illa necessitas, et contraria lex inflicta membris, de qua proximo sermone disserui, eidem incubat libertati, et liberam natura creaturam per propriam ipsius voluntatem, dum allicit, subjicit servituti, implens faciem ejus ignominia, ita ut vel carne serviat legi peccati, et non volens. Quia ergo naturae ingenuitatem morum probitate
Abbreviated transcription (Latin):
quodam mortifere consuetudinis. pi¬
ceo colore denigrat. Quid ii mortali¬
um appetitus. immnortalem mortal
sinulem. immortali dissimilem faci¬
at: Qui tangit picem. ait sapienus
inquinabit᷑ ab ea. fr̾uendo mortalib
mortalitatem se incluit: ꝙ uestem un¬
mortalitatis incidente mortis simili¬
tudine decolorauit non eruit. Euam
atcende quomͦ eius anima immorta¬
lis. immortalitatis sue głȩ fucũ mor¬
talitatis inuerit: moitalia utiq affe¬
ccando. Utquid eñi cum immortalis
eẽt. mortalia non contempsit & tran¬
sitoria: contenta sͥ similib imor¬
talib et ecernis: Uidit inqͥt lignũ
qd̾ eẽt pulchr̃u oculis et aspectu
delectabile. ac suaue ad uescendum
Non est tua o mulier ista suauitas
ista delectatio: istaq pulcͥtudo. Et
si tua ꝓ parte luti. non tua solur
s communis cunctis animantib
t̾re. Tua quȩ uere tua ẽ aliunde
et alia: nam et̃na ẽ de et̾nitate. Quid
tu anime tuȩ alteram formã. immo

Expanded text:
quodam mortiferae consuetudinis piquodam mortiferae consuetudinis piceo colore denigrat. Quidni mortalium appetitus immortalem mortali similem, immortali dissimilem faciet? Qui tangit picem, ait Sapiens, inquinabitur ab ea . Fruendo mortalibus mortalitatem se induit, et vestem immortalitatis incidente mortis similitudine decoloravit, non exuit. 4. Evam attende, quomodo ejus anima immortalis, immortalitatis suae gloriae fucum mortalitatis invexit, mortalia utique affectando. Utquid enim, cum immortalis esset, mortalia non contempsit et transitoria, contenta sibi similibus, immortalibus et aeternis? Vidit, inquit, lignum quod esset pulchrum oculis, et aspectu delectabile, ac suave ad vescendum . Non est tua, o mulier, ista suavitas, ista delectatio, istaque pulchritudo: et si tua pro parte luti, non tua solius, sed communis cunctis animantibus terrae. Tua, quae vere tua est, aliunde, et alia est: nam aeterna est de aeternitate. Quid tu animae tuae aliam formam, imo
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitas: ut decollatione confusio
augeatur. ꝑ seuerat equȩ immortali¬
tas s fusca et tetra: irruente tenebro¬
sa. corporee mortis caligine. Nam
et si non p̾uatur uita: uite tamen
beneficium suo corꝑi iam ñ sufficit
uendicare. Quid quod ne suam qͥd̾e
spiritalem dumtaxat uitã retinet sͥ:
Anima nempe quȩ peccauerit ipsa
morit᷑. Nonne morte ista dupplici
incursante illa qualiscumq immor¬
talitas. qũa retentat tenebrosa satis
reddit᷑ et misella: Adde quod appet¬
tia terrenoꝵ quȩ quidẽ omiua ad inte¬
ritum sunt densat tenebras: ita ut in
anima sic uiuente nil a parte aliqua
nisi pallida facies. et imago quedam
mortis apparere ecruat᷑. Cur non enim
quȩ immortalis est. similia sibi immor¬
talia appetit et et̃na : ut quod est appa¬
reat. et quod facta est uiuat: Cecerũ
contraria sapit et querit. et mortali¬
bus sese degencri conuersatione con¬
formaus immortalitatis candorem

Expanded text:
simplicitas, ut de collatione confusio simplicitas, ut de collatione confusio augeatur: perseverat aeque immortalitas, sed fusca et tetra, irruente tenebrosa corporeae mortis caligine. Nam, etsi non privatur vita, vitae tamen beneficium suo corpori jam non sufficit vindicare. 1555 Quid, quod ne suam quidem spiritualem duntaxat vitam retinet sibi? Anima nempe quae peccaverit, ipsa morietur . Nonne morte ista duplici incursante, illa qualiscunque immortalitas, quam retentat, tenebrosa satis redditur, et misella? Adde quod appetentia terrenorum, quae quidem omnia ad interitum sunt, densat tenebras, ita ut in anima sic vivente nilla parte aliqua nisi pallida facies et imago quaedam mortis apparere cernatur. Cur non enim quae immortalis est, similia sibi immortalia appetit et aeterna, ut quod est appareat, et quod facta est vivat? Caeterum, contraria sapit et quaerit, et mortalitas sese degeneri conversatione conformans, immortalitatis candorem
Abbreviated transcription (Latin):
timus : Obscuratum aurũ plangit.
s aurũ tam̃. mutatũ colorem opti¬
nũi: s non fundamentũ coloris euul¬
sum. Manet in fundamento prsus.
inconcussa simplicitas: s minime
apparet: dupplicitate oꝑta humanȩ
dolositatis. simulationis. hypochri¬
sis. Qũa incongrue simplicitati dup¬
plicitas admiscet᷑: qmͣ indigne tali
fundamento. talis structura commit¬
ticur. Huiusmodi sibi uersutiam ser¬
pens induerat: cum se ut deciꝑet con¬
siliarium exibebat. simulabat amicũ.
huiꝰmodi qͦ seducti ab eo paradisi in¬
colȩ induerant gͥ: cum pudendam iam
nuditatem tegere conarent᷑. et umbr̃a
frondosi ligni. & frondosi succinctoriis.
et uerbis excusatoriis. Qũa late ex tũe
ꝙ deinceps omñe posteritatẽ heredi¬
tarium hẏpocrisis uirus infecit. Qũe
dabis de filiis adam. qui qd̃ est. non
dico uelit. s uel paciatur uideri: S
ꝑseuerat nichilominꝰ in omni anima
cum originali dupplicitate generalis

Expanded text:
timus? Obscuratum aurum plangit, timus? Obscuratum aurum plangit, sed aurum tamen; mutatum colorem optimum, sed non fundamentum coloris evulsum. Manet in fundamento prorsus inconcussa simplicitas, sed minime apparet duplicitate operta humanae dolositatis, simulationis, hypocrisis. 3. Quam incongrue simplicitati duplicitas admiscetur! quam indigne tali fundamento talis structura committitur! Hujusmodi sibi versutiam serpens induerat, cum se, ut deciperet, consiliarium exhibebat, simulabat amicum. Hujusmodi quoque seducti ab eo paradisi incolae induerant sibi, cum pudendam jam nuditatem tegere conarentur, et umbra frondosi ligni, et frondium succinctoriis, et verbis excusatoriis . Quam late extunc et deinceps omnem posteritatem haereditarium hypocrisis virus infecit! Quem dabis de filiis Adam qui quod est, non dico velit, sed vel patiatur videri? Sed perseverat nihilominus in omni anima cum originali duplicitate generalis
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem dĩ in homine pꝰ peccatũ
deletam. concordit̃ asseuerare uident᷑.
Quid gͦ dicemus ad hec: Tria illa mi
mme in deo ẽẽ. et sic alia querenda.
in quib similitudinẽ assignemꝰ: aut
ẽẽ quidẽ in deo. s non in anima: et
ne sic quide inhis similitudinẽ in¬
ueniri: aut ẽẽ et in anima. s posse
etiam ñ inc̃ẽ. ac ꝑ hoc non inseꝑa¬
bilia cẽ: Absit. Et in deo et in anima
sunt. & semꝑ insunt. nec est qd̾ nos
aliquid hoꝵ dixisse peniteat: ita to¬
tum subnixum est. indubitata et
absolutissima ueritate. S qd̾ scrip¬
tura loquit᷑. de dissimilitudine
facta. ñ quia similitudo facta
sit loquit᷑: s quia alia suꝑducta.
Non plane anima natiuam se ex¬
uit form̾a: s suꝑinduit ꝑegrunã.
Illa addita. non ista ꝑdita est. et
quȩ suꝑuenit. obscurare ingenia
potuit: s non ext̃minare. Seniꝙ
obscuratum est insipiens cor illorum.
ratũ est aurum : mutatus ẽ color op¬

Expanded text:
litudinem Dei in homine post peccatum litudinem Dei in homine post peccatum deletam concorditer asseverare videntur. Quid ergo dicemus ad haec? Tria illa in Deo minime esse, et sic alia quaerenda, in quibus similitudinem assignemus? aut esse quidem in Deo, sed non in anima, et ne sic quidem in his similitudinem inveniri? aut esse et in anima, sed posse etiam non inesse, ac per hoc non inseparabilia esse? Absit! Et in Deo, et in anima sunt, et semper insunt; nec est quod nos aliquid horum dixisse poeniteat, ita totum subnixum est indubitata et absolutissima veritate. Sed quod Scriptura loquitur de dissimilitudine facta, non quia similitudo ista deleta sit loquitur, sed quia alia superducta. Non plane anima nativam se exuit formam, sed superinduit peregrinam. Illa addita, non ista perdita est: et quae supervenit, obscurare ingenitam potuit, sed non exterminare. Denique: Obscuratum est insipiens cor illorum, ratum est aurum, mutatus est color op
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ sine inuidia uobis cominu¬
nicaui & refudi: quicqͥd mͥ infun¬
dere hactenus dignatus est ipse.
Si ego uos fraudo: a quo iam noz
uerear ipse fraudari: Ne ad eo qͥd̾e.
Est itaq in his que dicta sunt
aliquid qd̾ ut uereor ego offendi¬
culum dare queat: si non compla¬
netur. E ni fallor: sunt de hic stan¬
tib quib iam scrupulũ mouis.
quod dicere uolo. Trina illa uerbi
similitudo qũa animȩ assignauimus.
imino qmͣ insignitam aduertimus.
recolitisne quod etiam inseꝑabiliter
inẽe illi. uisa fuerit nobis: Id quidẽ
uideat᷑ aliquib scripturaꝵ testimoniis
obuiare: ut uerbi gr̃a est. illud in psal¬
mis. Homo cum in honore. eẽt non
intellexit. comparatus est iumentis
insipientib: & similis factus ẽ illis.
Et item illud. mutauerunt głam suã
in similitudinẽ uituli comedentis
fenum: s et qđ aꝑte dictum est in
ꝑsona dĩ. existimasti iniq qͦd ero
tui similis: et pleraq alia. quȩ simi¬

Expanded text:
quomodo sine invidia vobis commuquomodo sine invidia vobis communicavi, et refudi quidquid mihi infundere hactenus dignatus est ipse. Si ego vos fraudo, a quo jam non verear ipse fraudari? Ne a Deo quidem. 2. Est itaque in his quae dicta sunt aliquid, quod, ut vereor ego, offendiculum dare queat, si non complanetur. Et, ni fallor, sunt de hic stantibus, quibus scrupulum movit quod dicere volo. Trina illa Verbi similitudo, quam animae assignavimus, imo qua insignitam advertimus, recolitisne quod etiam inseparabiliter inesse illi visa fuerit nobis? Id quidem videatur aliquibus Scripturarum testimoniis obviare, ut verbi gratia, est illud in psalmis: Homo, cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis ; et item illud: Mutaverunt gloriam suam in similitudinem vituli comedentis fenum , sed et quod aperte dictum est in persona Dei: Existimasti inique, quod ero tui similis : et pleraque alia, quae simi
Abbreviated transcription (Latin):
uid uobis uidet᷑: Possumꝰ¬
ne iam regredi ad exponen¬
di ordinem. unde digressi
sumus: quia patet ꝓpinquitas uerbi
&ł animȩ. ꝓ qua utiq demonstranda
digitssio ip̃sa facta est. Possemus ut
mͥ uidet᷑ nisi parum qͥd dubietatis
in his quȩ dicta sunt: adhuc reside¬
te sentirem. Nil furari uolo. Nilli
Et quomͦ id audeam. de his p̃sert̾i
quȩ uob̃ accipio: Scio homine ali¬
quid aliq̃n int̃loquendũ. ex his q̃
suggerebat sp̃c. et si non infideli. mi¬
nus. tam̃ fidenti animo retentantem
et reseruantem gͥ. ut haberet quid
diceret denuo tractaturus: & ecce
uox ad eum. ut quidẽ ei uisũ est:
uonec istud tenebis. aliud ñ accipies
Quid si retinuisset non ꝓuidendo
suȩ inopiȩ. s frat̾nis ꝓfectib inui¬
dendo: Nonne merito et hoc ipsũ
qd̾ uidebat᷑ habere auferet᷑ ab eo:
Qd̃ quiđe longe a seruo ur̃o semꝑ
faciat ds: sicut semꝑ fecit. Sic mn
iugit̾ habundare dignetur. fons
ille indeficiens sapientie salutaris

Expanded text:
uid vobis videtur? possumusne jam regredi ad exponendi ordinem unde digressi sumus; quia patet propinquitas Verbi et animae, pro qua utique demonstranda digressio ipsa facta est? Possemus, ut mihi videtur, nisi parum quid dubietatis in his, quae dicta sunt, adhuc residere sentirem. Nil furari volo. Non liEt quomodo id audeam, de his praesertim quae vobis accipio? Scio hominem aliquid aliquando inter loquendum ex his quae suggerebat Spiritus, etsi non infideli, minus tamen fidenti animo retentantem et reservantem sibi, ut haberet quod diceret denuo tractaturus; et ecce vox ad eum, ut quidem ei visum est: « Donec istud tenebis, aliud non accipies. » Quid si retinuisset, non providendo suae inopiae, sed fraternis profectibus invidendo? nonne merito et hoc ipsum, quod videbatur habere, auferretur ab eo? Quod quidem longe a servo vestro semper faciat Deus, sicut et semper fecit. Sic mihi jugiter abundare dignetur fons ille indeficiens sapientiae salutaris,
Abbreviated transcription (Latin):
qũe de gr̃a et lib̃o arbitrio scripsi
diuersa foitassis de imagine & simi¬
litudine disputata legunt᷑: s ut ar¬
bitror. non aduersa. Legistis illa. issa
utͥsq sapitis: in hoc gaudeo & gau¬
debo. At quomͦ illa se habeant tria
quedam in p̃sentiaꝵ p̃cipua cõmen¬
data tenetis. simplicitatem. immor¬
talitatẽ. lib̃tatem. E hoc uob̃ liqͥdo
apparere iam arbitror. anim̃a pro
ingenita atq ingenua similitudine
quȩ in his tam exinue claret. ñ par¬
uam cũ uerbo habere affinitatẽ.

Expanded text:
quem de Gratia et Libero Arbitrio scripsi, quem de Gratia et Libero Arbitrio scripsi, diversa fortassis de imagine et similitudine disputata leguntur; sed, ut arbitror, non adversa. Legistis illa, ista utrisque sapitis, in hoc gaudeo et gaudebo. At quoquo modo illa se habeant, tria quaedam impraesentiarum praecipua commendata tenetis; simplicitatem, immortalitatem, libertatem. Et hoc vobis liquido apparere jam arbitror, animam pro ingenita atque ingenua similitudine, quae in his tam eximie claret, non parvam cum Verbo habere affinitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ita a se alienũ censet: ut dicat.
Itaq iam ñ ego oꝑor illud: s quod
habitat in me peccm. E ideo for¬
tassis signant̾ aliam dixerit legem
inuent̾a in m̃bris sius: qđ̾ alienam
& quasi aduenticiam reputaret.
Unde et ad huo ego aliquid audes
amplius: Haut temere quide patilũ
uidelicet ñ iam malũ ꝓpt̾ malũ qd̃
ui carne ht̃: magis autẽ bonũ ꝓpt̃
bonũ qđ in mente habet. An non
bonus qui consentit legi dĩ qm̃ bo¬
na est: Nam et si se itidem fateatur
seruire legi peccati: carne hoc
facit non mente. Cum aut̾e m̃te
quidẽ scruat legi dĩ. carne aut̾e legi
peccati. quidña potissimt̾i hoꝵ pau¬
lo imputandum putes. tu uideris:
nam mͥ fateor facile ꝑsuasum quod
mentis qũa qd carnis ẽ pluris ẽe.
Nonsolum mͥ: s ipsi paulo ut iam
dictum ẽ qui ait. Si aut̾ẽ qđ nolo
illud facio.iam non ego oꝑor illud.
s quod habitat in me pecͥcatum. S
de lib̾tate ista. sufficiant. In libello

Expanded text:
ita a se alienum censet, ut dicat: ita a se alienum censet, ut dicat: Itaque jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Et ideo fortassis signanter aliam dixerit legem inventam in membris suis, quod alienam hanc, et quasi adventitiam reputaret. Unde et adhuc ego aliquid audeo amplius, haud temere quidem: Paulum videlicet non jam malum, propter malum quod in carne habet; magis autem bonum, propter bonum quod in mente habet. Annon bonus, qui consentit legi Dei, quoniam bona est? Nam, etsi se itidem fateatur servire legi peccati, carne hoc facit, non mente. Cum autem mente quidem serviat legi Dei, carne autem legi peccati; quidnam potissimum horum Paulo imputandum putes, tu videris. Nam mihi fateor facile persuasum, quod mentis quam quod carnis est, pluris esse, non solum mihi, sed et ipsi Paulo, ut jam dictum est, qui ait: Si autem quod nolo, illud facio, jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . 11. Sed de libertate ista sufficiant. In libello,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nequam ait. cui bonus: fateor
ñ sum bonꝰ: quia non ẽ in me bonũ.
Consolabor me tam̃: quia et sc̃orum
uox ista est. Scio quia non est inme
bonum. Discernit tam̃ qđ dicit in se.
in carne sua interpretans. ꝓpt̾ con¬
tradictoriam legen: quȩ in ea est.
Nam ht̃ legem et in mente: eaq me¬
lior. An non lex dĩ bona: Quod si
malus ꝓpt̾ legem malãͭ. quomͦ non
ꝓpt̾ bonam bonus: An mala sua
est. quȩ est in carne sua. & ideo de
mala malus: & minime bonus de
bona. Non est ita. Lex dĩ eius in
mente ipsius: atq in mente ut sit¬
& mentis. Testis ẽ ipse qui ait. Inue¬
nio aliam legem in menbris meis:
repugnantẽ legi mentis inee. Nũqͥd
suum qđ carnis suȩ ẽ. et non suu
qd̃ mentis suȩ est: Ego dico: & plꝰ.
Quidni dicam: qd̾ idem ipse magi¬
ster dicit: Nam mente quidẽ ser¬
iuens legi di : carne aute legi pecca¬
ti qͥd suum magis fateat᷑ euident̃
ostendit: cũ malũ qđ in carne est

Expanded text:
sibi nequam, ait, cui bonus? Fateor, sibi nequam, ait, cui bonus? Fateor, non sum bonus, quia non est in me bonum. Consolabor me tamen, quia et sanctorum vox ista est: Scio quia non est in me bonum, inquit. Discernit tamen quod dicit: In se. In carne sua interpretans, propter contradictoriam legem, quae in ea est. Nam habet legem et in mente, eaque melior. Annon lex Dei bona? Quod si malus propter legem malam, quomodo non propter bonam bonus? An mala sua est quae est in carne sua, et ideo de mala malus; et minime bonus de bona? Non est ita. Lex Dei ejus in mente ipsius, atque ita in mente, ut sit et mentis. Testis est ipse qui ait: Invenio aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae. Nunquid suum quod carnis suae est, et non suum quod mentis suae est? Ego dico et plus. Quidni dicam, quod idem ipse magister dicit? Nam mente quidem serviens legi Dei, carne autem legi peccati; quid magis suum fateatur evidenter ostendit, cum malum quod in carne est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibente. Et qd̾ odi illio facio .s. me
non alio compellente. Atq utinam
ꝓhibitio hec et hec compulsio ia eẽs
uiolenta. ut non eẽt uoluntaria. forsi¬
tan enim sic possem exciuari: aut cer¬
te ita eẽt uoluntaria. ut ñ uiolenta:
ꝓfecto enim sic possem corrigi. Nune
uero nusqm exitus misero patet. qũe
et uoluntatis ut dixi inexcusabilem.
& incorrigibilem necessitas facit.
Quis me eripict de matu pecc̾oris
de manu contra legem agentis & in¬
iqui: Querit qͥs. de quo querar.
De me. Ego ille peccator ille ex lex:
ille iniquuis. Peccator. quia peccaui.
Ex lex quia uoluntate ꝑsisto: agere
contra legem. Nam mea uoluntas
ipsa est. lex in menbris meis. legi
diuinȩ: recalcitrans. Et qm̃ lex dñi lex
mentis meȩ sicut scriptũ est. lex d̃i eiꝰ
ui corde ipsius. ꝑ hoc et mͥ ipsi mea
uoluntas ipsius contraria inuenitur
quȩ est iniquitas maxima. Cui enĩ
non iniquus: qui michi sum: Qui

Expanded text:
prohibente, et quod odi, illud facio , sed me, prohibente, et quod odi, illud facio , sed me, non alio compellente. Atque utinam prohibitio haec, et haec compulsio, ita esset violenta, ut non esset voluntaria; forsitan enim sic possem excusari: aut certe ita esset voluntaria, ut non violenta; profecto enim sic possem corrigi. Nunc vero nusquam exitus misero patet, quem et voluntas, ut dixi, inexcusabilem, et incorrigibilem necessitas facit. 1553 Quis me eripiet de manu peccatoris, et de manu contra legem agentis et iniqui? 10. Quaerit quis, de quo querar? De me. Ego ille peccator, ille exlex, ille iniquus. Peccator, quia peccavi; exlex, quia voluntate persisto agere contra legem. Nam mea voluntas ipsa est lex in membris meis, legi divinae recalcitrans. Et quoniam lex Domini lex mentis meae, sicut scriptum est: Lex Dei ejus in corde ipsius ; per hoc et mihi ipsi mea ipsius voluntas contraria invenitur, quae est iniquitas maxima. Cui enim non iniquus, qui mihi sum? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ uoluntas: & libertas. Quod dico
Nam de illa idem ipse dicit: ubi
& malo mͦ sub hac uoluntaria.
quad̾a ac male lib̾a necessitate et
ancilla tenet᷑. & libera: ancilla ꝓpt̃
necessitat̾e. lib̃a ꝓpt̾ uoluntatem:
& quod magis mirũ magisq miserum
est. eo rea quo lib̾a: eoq ancilla quorea:
ac ꝑ hoc eo ancilla quo lib̾a. Miser
ego homo quis me lib̾abit a calump¬
nia huiꝰ pudende seruitutis: Miser:
s liber. Liber quia homo: miser quia
seruus. Liber quia similis deo: miser
quia contrarius deo. O custos hominiũ
quare posuisti me contrarium tibi:
Posusti enim cũ non ꝓhibusti. Ali¬
oquin ipse me posui: &e factus sum
mͥmet ipsi grauis. Iustissime quide
ut hostis tiuis hostis sit meus: & qui
qui michimet contrariꝰ sum factus.
atq in menbris meis inuenio quod
contradicat. et menti meȩ: & legi tue
Quis me lib̾abit de manib meis: Non
enim quod uolo hoc ago: s me ñ alio

Expanded text:
ubi voluntas, et libertas. Quod tamen ubi voluntas, et libertas. Quod tamen . Nam de illa idem ipse dicit: Ubi et malo modo sub hac voluntaria quadam ac male libera necessitate, et ancilla tenetur, et libera: ancilla, propter necessitatem; libera, propter voluntatem: et quod magis mirum, magisque miserum est, eo rea quo libera, eoque ancilla quo rea, ac per hoc eo ancilla quo libera. Miser ego homo, quis me liberabit a calumnia hujus pudendae servitutis? Miser, sed liber. Liber, quia homo; miser, quia servus. Liber, quia similis Deo; miser, quia contrarius Deo. O custos hominum, quare posuisti me contrarium tibi? Posuisti enim, cum non prohibuisti. Alioquin ipse me posui, et factus sum mihimetipsi gravis . Justissime quidem, ut hostis tuus hostis sit et meus; et qui mihimet contrarius factus sum, atque in membris meis invenio quod contradicat, et menti meae, et legi tuae; quis me liberabit de manibus meis? Non enim quod volo, hoc ago, sed me, non alio
Abbreviated transcription (Latin):
tur non uolens. Uoluntas eñĩ uolen¬
tis ẽ: non nolentis. Quod si uolens re¬
tinetur: ipsa se retinet. Quid gͦ ddicet.
aut quis respondebit ei cum ipia fe¬
cerit: Quid fecit: Seruam se fecit.
Unde dicit᷑. Qui facit pecc̃m: seruus
est peccati. ꝓpt̾ea cum peccauit. pecca¬
uit autẽ cum peccõ obedire decreuit.
seruam se fecit. S sit lib̾a: si ñ adhuc
facit. facit autem in eadem seruitute
se retiuens. Neq enim ñ uolens uolun¬
tas tenetur: uoluntas enun est. Ergo
quia uolens: seruam se ipsa non mo¬
do fecit. s facit. Merito ꝓinde qd̾ sepe
memorandum ẽ. quis respondebit
ili cum ipsa feccrit. ipsa et faciat:
S non me inqt decredere facies ne¬
cessitatem qũa patior qũa in menet¬
ipso exꝑior: contra qũa & assidue
luctor: Hni nam queso hanc neces¬
sitatem sentis: Nonne in uoluntate.
Non gͦ parum firmit uis: qd et ne¬
cessario uis. Multũ uis qd nollene.¬
queas. ne multũ obluctans. Porro

Expanded text:
tur non volens. Voluntas enim volentur non volens. Voluntas enim volenti est, non nolentis. Quod si volens retinetur, ipsa se retinet. Quid ergo dicet, aut quid respondebit ei, cum ipsa fecerit? Quid fecit? Servam se fecit: unde dicitur: Qui facit peccatum servus est peccati . Propterea, cum peccavit peccavit autem cum peccato obedire decrevit, servam se fecit. Sed fit libera, si non adhuc facit. Facit autem, in eadem servitute se retinens. Neque enim non volens voluntas tenetur: voluntas enim est. Ergo quia volens, servam se ipsam non modo fecit, sed et facit. Merito proinde quod saepe memorandum est, quid respondebit illi, cum ipsa fecerit, ipsa et faciat. 9. Sed non me, inquis, decredere facies necessitatem quam patior, quam in memetipso experior, contra quam et assidue luctor. Ubinam, quaeso, hanc necessitatem sentis? Nonne in voluntate? Non ergo parum firmiter vis, quod et necessario vis. Multum vis quod nolle nequeas, nec multum obluctans. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
tatis huius. Dñe inquit ium patior
responde ꝓ me. S rursus seiens qd̵
non iuste causaretur aduersus dñm
cũ uoluntas sua. ipsius potiꝰ in cau¬
sa foret: attende quid sequutus intu¬
lerit. Quid dicam aut quis responde¬
bit mͥ cum ipse feccrun : Dremebat᷑
iugo. non alio tam̃ quam uoluntaris
cuiꝰdam seruitutis: & erat ꝓ seruitute
quidẽ miserabilis. s ꝓ uoluntate
in excusabilis. Uoluntas enim est.
quȩ se cum eẽt libera seruam fecit
peccati. pecc̃o assentiendo: uoluntas
nichilomuiꝰ est quȩ se sub peccato
denet uoluntarie seruiendo. Uide
quid dicas: ait aliquis mͥ. Tu uolua¬
tarium dicis. quod iam necessarium
constat ẽẽ : Herum quidẽ est qd
uoluntas se ipsa addixerit. s ñ ipsa
se retinet: magis retinet᷑ et nolens.¬
Bene hoc saltem das: quia retiuctur.
S uigilant᷑ retine uoluntatem ẽẽ qm̃
terineri fateris. Itaq uoluntatẽ nolen¬
tem dicis: Non utiq uoluntas retine¬

Expanded text:
tatis hujus: Domine, inquit, vim patior, tatis hujus: Domine, inquit, vim patior, responde pro me. Sed rursus sciens quod non juste causaretur adversus Dominum, cum voluntas sua ipsius potius in causa foret, attende quid secutus intulerit: Quid dicam, aut quid respondebit mihi, cum ipse fecerim? Premebatur jugo, non alio tamen, quam voluntariae cujusdam servitutis; et erat pro servitute quidem miserabilis, sed pro voluntate inexcusabilis. Voluntas enim est, quae se, cum esset libera, servam fecit peccati, peccato assentiendo: voluntas nihilominus est, quae se sub peccato tenet, voluntarie serviendo. 8. Vide quid dicas, ait aliquis mihi. Tune voluntarium dicis, quod jam necessarium constat esse? Verum quidem est, quod voluntas se ipsam addixerit: sed non ipsa se retinet; magis retinetBene hoc saltem das, quia retinetur. Sed vigilanter retine voluntatem esse, quam retineri fateris. Itaque voluntatem nolentem dicis? Non utique voluntas retine
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ingenita lib̃tate: pͥuetur. Qd̾
enĩ uoluntarium: et lib̃um. Et̃ quid̃e
pecco factũ ut corpꝰ qđ corrumpitur.
aggrauet anim̃a: s amore ñ mole.
Nam qd̃ surgere anima. ꝑ se iam ñ
potest. quȩ ꝑ se cadere potuit: uolun¬
tas in causa est: quȩ corrupti corꝑis
uiciato ac uitioso amore languesceis
& iacens. amorẽ parit̃ iusticie non
ad mittit. Ita nescio quo prauo & in¬
ro modo ipsa sͥ uoliuitas pecc̃o quid̃e
in deteruis mutata. necessitatẽ facit.
ut nec necessitas cũ uoluntaria sit.
excusare ualeat uoluntate: nec uolun¬
tas cũ sit illecta. excludere necessitat̾ẽ.
Est enim necessitas hec quodamin uo¬
luntaria. Est fauorabilis uis quedam
p̃mendo blandiens & blandiendo p̾¬
mens ͤ unde sese rea uoluntas ubi se¬
mel pecc̃o consenserit: nec excutere
iam ꝑ se. nec excusare tam̃ ullatenus
de ratione queat. Inde querula illa
uox. ueluti gementis sub onere. necessi¬

Expanded text:
quidem ingenita libertate privetur. Quod quidem ingenita libertate privetur. Quod enim voluntarium, et liberum. Et quidem peccato factum est ut corpus quod corrumpitur, aggravet animam; sed amore, non mole. Nam quod surgere anima per se jam non potest quae per se cadere potuit, voluntas in causa est, quae corrupti corporis vitiato ac vitioso amore languescens et jacens, amorem pariter justitiae non admittit. Ita nescio quo pravo et miro modo ipsa sibi voluntas, peccato quidem in deterius mutata, necessitatem facit: ut nec necessitas, cum voluntaria sit, excusare valeat voluntatem; 1552 nec voluntas cum sit illecta, excludere necessitatem. Est enim necessitas haec quodammodo voluntaria. Est favorabilis vis quaedam, premendo blandiens, et blandiendo premens: unde sese rea voluntas, ubi semel peccato consenserit, nec excutere jam per se, nec excusare tamen ullatenus de ratione queat. Inde querula illa vox veluti gementis sub onere necessi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quidẽ non facere lib̃um fuit: me¬
rito ad meritũ reputatur. Ꝙ ut merito
laudatur non is tm̃ qui potuit facere
mala. et ñ fecit. s et qui potuit ñ face¬
re bona et fecitͤ ita malo ñ caret me¬
rito tam is qui potuit ñ facere mala
et fecit. qũa qui potuit facere bona
nec fecit. Ubi autem non ẽ lib̃tas: nec
meritũ. Proppt̃ea quȩ sunt carentia ra¬
tione animalia nichil merent᷑: quia
sicut delib̾atione. ita et lib̃tate carent.
Sensu agunt᷑. ferunt᷑ impetu: rapuint᷑
appecitu. Neq enĩ iudiciũ habent
quo se duudicent. siue regant: s ne
instrumentũ quidem iudicii. idest
rationem. Inde est quod ñ iudicant᷑.
quia non iudicant. Quanam quippe
ratione ab his ratio exigat᷑ͥ qũã non
acceꝑunt: Hanc uim a natura solus
homo ñ patitur: & ideo solus int̃ ani¬
mantia liber. Et cam̃ int̾ueniente pec¬
cato patit᷑ quanda uim & ipse. sed a
uoluntate non a natura: ut ne sic

Expanded text:
quod quidem non facere liberum fuit, mequod quidem non facere liberum fuit, merito ad meritum reputatur. Et, ut merito laudatur, non is tantum qui potuit facere mala, et non fecit, sed et qui potuit non facere bona, et fecit; ita malo non caret merito tam is qui potuit non facere mala, et fecit, quam is qui potuit facere bona, et non fecit. Ubi autem non est libertas, nec meritum. Propterea quae sunt carentia ratione animalia, nihil merentur; quia sicut deliberatione, ita et libertate carent. Sensu aguntur, feruntur impetu, rapiuntur appetitu. Neque enim judicium habent, quo se dijudicent sive regant, sed ne instrumentum quidem judicii, id est rationem. Inde est quod non judicantur, quia non judicant. Quanam quippe ratione ab his exigatur ratio, quam non acceperunt? 7. Hanc vim a natura solus homo non patitur, et ideo solus inter animantia liber. Et tamen interveniente peccato patitur quamdam vim et ipse, sed a voluntate, non a natura, ut ne sic
Abbreviated transcription (Latin):
mina quadam uicinitate naturȩ uer¬
bo appropiare uidet᷑: simplicitate
eẽntiȩ et ꝑꝓetuitate uitȩ. S enim
ad huc unum occurrit qd minime
p̃teribo. nec minus insignem. simi¬
leniue minus. uerbo anim̾a facit :¬
& forte etiam plus. Arbitrii. libertas
hec est. plane diuinũ quiddã preful¬
gens in auima. tanqũã gemma in
auro. Ex hac nempe inest illi inter
bonũ quidẽ et malum. necũ inter
uitã et mortẽ. s et nichilominus
int̾ lucem et tenebras: & cognitio
iudicii: & optio eligendi. E si qua
sunt alia quȩ similit̾ circa animi
habitum sese ẽ regione respicere
iudeant᷑ ͥ nichilominus int̾ ipsa cen¬
soruis quidam arbit̃ is animȩ oculus.
duudicat et discernit: sic̃ arbit in dis¬
cernendo. ita in eligendo liber. Unde
& lib̃um nominatur arbitrium: quod
liceat uersari in his ꝓ arbitrio uolun¬
tatis. Uñ homo ad ꝓmerendũ potis.
Om̃e et enim qd̃ feceris bonũ malĩuie.

Expanded text:
mina quadam vicinitate naturae Vermina quadam vicinitate naturae Verbo appropiare videtur, simplicitate essentiae, et perpetuitate vitae. 6. Sed enim adhuc unum occurrit, quod minime praeteribo: nec enim minus insignem similemve minus Verbo animam facit, et forte etiam plus. Arbitrii libertas haec est, plane divinum quiddam praefulgens in anima, tanquam gemma in auro. Ex hac nempe inest illi inter bonum quidem et malum, nec non inter vitam et mortem, sed et nihilominus inter lucem et tenebras, et cognitio judicii, et optio eligendi; et si qua sunt alia, quae similiter circa animi habitum sese e regione respicere videantur. Nihilominus inter ipsa censorius quidam arbiter is animae oculus dijudicat et discernit, sicut arbiter in discernendo, ita in eligendo liber. Unde et liberum nominatur arbitrium, quod liceat versari in his pro arbitrio voluntatis. Inde homo ad promerendum potis. Omne etenim quod feceris bonum malumve,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dñs & non mutor. Hera naq
& integra immortalitas. tam non
recipit mutationẽ qmͣ nec finem¬
quod omnis mutatio quedã mortis
imitatio sit. Onne et enim qd̃ mutat᷑.
dum de uno ad aliud transit esse
quodammꝰ necesse est moriat᷑ quod est:
tit ẽẽ incipiat qd̃ non ẽ. Quod si tot
mortes quot mutationes : ubi immor¬
talitas: Et huic uanitati subiecta est
ipsa creatura non uolcus: s ꝓpt̾ eum
qui subiecit in spe. At camen unmor¬
talis anima est. qm̃ cum ipsa sibi u¬
ta sit. sicut non ẽ quo cadat a se: sic
non ẽ quo cadat a uita. Uerum cum
constet suis affectib mutari eam
agnoscat ita se deo in immortalitate
similem. ut sciat sibi dec̃ẽ. non modi¬
cami immortalitatis partem: soli ce¬
dens absolutam ꝑfectamq immorta¬
litatem. apud qu̾e non ẽ transmutatio.
nec uicissitudinis obumbratio. Non
mediocris tamen animȩ dignitas pre¬
senti disputatione comꝑta ẽ. quȩ ge¬

Expanded text:
Ego Dominus, et non mutor . Vera namque Ego Dominus, et non mutor . Vera namque et integra immortalitas tam non recipit mutationem, quam nec finemquod omnis mutatio quaedam mortis imitatio sit. Omne etenim quod mutatur, dum de uno ad aliud transit esse, quodam modo necesse est moriatur quod est, ut esse incipiat quod non est. Quod si tot mortes quot mutationes, ubi immortalitas? Et huic vanitati subjecta est ipsa creatura non volens, sed propter eum qui subjecit eam in spe . Attamen immortalis anima est; quoniam cum ipsa sibi vita sit; sicut non est quo cadat a se, sic non est quo cadat a vita. Verum cum constet suis affectibus mutari eam; agnoscat ita se Deo in immortalitate similem, ut sciat sibi deesse non modicam immortalitatis partem, soli cedens absolutam perfectamque immortalitatem, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Non mediocris tamen animae dignitas praesenti disputatione comperta est, quae ge
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Dispar uͦ. qnͣtum a creante creata.
Dispar. quod ut nisi creata ab illo.
non eẽt: sic nisi ab ipso uiuificata
ñ uiueret. Non uiueret dico. s sp̃ua¬
li uita: non naturali. Nam naturali
quidẽ. etiam quȩ ñ sp̃ualit̃ uiuit:
immortalit̾ uiuat necesse ẽ. At quał
uita. in qua satius foret ñ nasci. qũa
non ab ea mori: Mors potius est. et
ideo grauior: quia peccati ñ naturȩ
Deniq mors pecc̃oꝵ pessima. Ita ergo
quȩ sccłm carnem uiuit anima: ui
uens mortua ẽ. Quippe cui bonum
erat omnino ñ uiuere. qmͣ sic uiu̾e.
A qua nimirũ uitali quad̾a morte
minime unqm resurget. nisi ꝑ uer¬
bum uitȩ. immo ꝑ uerbũ uitam:
iuuentem utiq et uiuificantem.
alias autem immortalis ẽ anima: &
in hoc nichilomuuis uerbo. similis
quidem: s non ȩqualis. Nam intan¬
tum suꝑ excellit. immortalitas dei¬
tatis: ut apłs dicat. de deo qui so¬
lus hd imnmortalitatem. Quod ego
reor ꝓ eo dictum. qd̾ solus sit natu¬
ta incommutabilis ds̃ qui ait.

Expanded text:
. Dispar vero, quantum a creante creata. Dispar, quod, ut nisi creata ab illo non esset, sic nisi ab ipso vivificata non viveret. Non viveret dico, sed spirituali vita, non naturali. Nam naturali quidem, etiam quae non spiritualiter vivit, immortaliter vivat necesse est. At qualis vita, in qua satius foret non nasci, quam non ab ea mori! Mors potius est: et ideo gravior, quia peccati, non naturae Denique mors peccatorum pessima . Ita ergo quae secundum carnem vivit anima, 1551 vivens mortua est; quippe cui bonum erat omnino non vivere, quam sic vivere. A qua nimirum vitali quadam morte minime unquam resurget, nisi per verbum vitae, imo per Verbum vitam, viventem utique et vivificantem. 5. Alias autem immortalis est anima, et in hoc nihilominus Verbo similis quidem, sed non aequalis. Nam in tantum superexcellit immortalitas Deitatis, ut Apostolus dicat de Deo: Qui solus habet immortalitatem . Quod ego reor pro eo dictum, quod solus sit natura incommutabilis Deus, qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indigentes istiusmodi medicam̃to.
Ergo in hunc sensum pot̾it ȩccła seu
anima diligens d̾m dicere. qd̃ decolo¬
rauit eã sol: mittendo scilicet ꝙ armai¬
do de filiis matris eiꝰ qui eã salubrider
expugnarent ad fidem ducerent & cap
tiuã amorẽq ipsius: multis utiq con¬
fixã sagitis: illis de quib scriptum ẽ.
Sagitte potentis acutȩ. Witẽ. Sagitcȩ
tuȩ infixe sunt mͥ. Id̾oq sequitur &. ait.

Expanded text:
non indigentes istius modi medicamento. 1374 7. non indigentes istius modi medicamento. 1374 7. Ergo in hunc sensum poterit Ecclesia, seu anima diligens Deum, dicere quod decoloravit eam sol, mittendo scilicet et armando de filiis matris ejus qui eam salubriter expugnarent, et captivam ducerent ad fidem amoremque ipsius, multis utique confixam sagittis illis, de quibus scriptum est: Sagittae potentis acutae ; et item: Sagittae tuae infi
Abbreviated transcription (Latin):
sum locutꝰ. Quosdam altiꝰ intellexi senti¬
re istud quasi de diaboloq angłis eiꝰ dic¬
tũ: quicũ fuerint ꝙ ipsi filii illiꝰ ihrłm
quȩ sursum ẽ. mat̾ nr̃a: ex qͦ lapsi sunt.
ñ cessant sororẽ suã eccłam impugnare.
S neq contendo siqͥs usurpet hoc etiã
les qui sunt in eccł̃a adu̾sus carnales
atq ad sp̃italia istiusmodi impugna¬
tionib ꝓuehentes. Utinã corripiat
me iustus in miscdia & increpet me:
ꝑcutiens ꝙ sanans. occidens ꝙ uiuifi
tortori. Bonus adu̾sarius: cui si consenti¬
ens ero. ñ erit unde aut iudex me calũ¬
illud: mulier cũ parit tristiciã habet.
S absit ut iam meminerĩ p̃ssure de¬
nens fructũ doloris mei: dum ꝑinde
udeã xp̃m formatũ in sobole. Nescio
audẽ qͦm᷑ etiã teneriꝰ mͥ astricti sunt. qͥ
post increpatoria ꝙ ꝑ increpatoria tat¬
dem conualuerunt de infirmitate:
quã qui fortes ab imtio ꝑmanserunt.

Expanded text:
sum locutus . 6. Quosdam altius intellexi sentisum locutus . 6. Quosdam altius intellexi sentire istud, quasi de diabolo et angelis ejus dictum, qui, cum fuerint et ipsi filii Jerusalem illius quae sursum est mater nostra, ex quo lapsi sunt, non cessant sororem suam Ecclesiam impugnare. Sed neque contendo, si quis usurpet hoc etiam les, qui sunt in Ecclesia, adversus carnales atque ad spiritualia istiusmodi impugnationibus provehentes? Utinam corripiat me justus in misericordia, et increpet me, percutiens et sanans, occidens et vivifitortori . Bonus adversarius, cui si consentiens ero, non erit unde aut judex me calumillud: Mulier cum parit, tristitiam habet . Sed absit ut jam meminerim pressurae, tenens fructum doloris mei, dum perinde videam Christum formatum in sobole. Nescio autem quomodo etiam tenerius mihi astricti sunt, qui post increpatoria et per increpatoria tandem convaluerunt de infirmitate, quam qui fortes ab initio permanerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm leue dicas ut iam dixi qͥcqͥd ampliꝰ
ẽ quã irasci: cũ uł hoc ipsum obnoxi¬
um ẽẽ iudicio ex ore ipsiꝰ acceꝑis iudiciᷤ.
Quid enĩ. Tu ne leuedixeris in qͦ offen¬
ditur xp̃c: unde ad d̃i uidiciũ ꝑtrabi
habes: cũ horrendũ sit incidere in ma¬
nus dĩ uiuentis: Tu gͦ accepta forte in¬
iuria qd̵ qͥdem int̾dum ñ accidere in
his conuentib difficile ẽ. ñ continuomo¬
re scłaris obliqua referire fratrẽ respor¬
sione festines: s neq sub specie quasi
corripiendi uerbo acutoq urentitͣn¬
figere audeas ullatenus anmã ꝓqua
quasi increpando: ñ labus musitare
quasi in murmurando: ñ aur̃ẽ contra¬
here aut cachinare quasi subsannando:
ñ frontẽ rugare quasi inuehendo. aut
cõminando. Sane cõmotio tua ibi mori¬
atur ubi oritur: nec ꝑmittatur exi¬
re quȩ mortẽ portat. ne ꝑimat: ut dice¬
re possis & tucũ ꝓpħa. turbatꝰ sum ꝙ ñ

Expanded text:
quomodo leve dicas, ut jam dixi, quidquid amplius quomodo leve dicas, ut jam dixi, quidquid amplius est quam irasci, cum vel hoc ipsum obnoxium esse judicio ex ore ipsius acceperis judicis. Quid enim? Tune leve dixeris, in quo offenditur Christus, unde ad Dei judicium pertrahi habes, cum horrendum sit incidere in manus Dei viventis? Tu ergo accepta forte injuria quod quidem interdum non accidere in his conventibus difficile est, non continuo more saecularis, obliqua referire fratrem responsione festines, sed neque, sub specie quasi corripiendi, verbo acuto et urenti transfigere audeas ullatenus animam, proquasi increpando, non labiis mussitare quasi murmurando, non narem contrahere aut cachinare quasi subsannando, non frontem rugare quasi invehendo aut comminando. Sane commotio tua ibi moriatur ubi oritur, nec permittatur exire quae mortem portat, ne perimat; ut dicere possis et tu cum Propheta: Turbatus sum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
illũ uulnꝰ suspitionis aꝑire qd̃ patitur
ut curetur. Ita uritur ille ꝙ moriturcla¬
so ꝙ letali tulnere. intra semetipsũ ge¬
mens: dum totꝰ in iraꝙ disceptatione
positꝰ. nil aliud silens u̾sare in m̃te pos¬
sit. iisi iniuriã ꝙͣ accepit. Non potest
orare: ñ potest legere: ñ scm aut spĩta¬
le aliqͥd meditari. W ita int̾cepto uitali
spũ. dũ sius destituta alim̃tis uadit ad
mortẽ. anima ꝓ qua xp̃c mortuus ẽ. qͥd
tu int̾im queso animi habes: Quido¬
ratio tua aut opꝰ qd cũq interim fece¬
ris sapit tibi: contra quẽ nimirũ xp̃c
anxie clamat de pectore frĩs tuiquem
contristasti: filiꝰ inquiens matͥs meȩ
pugnat contͣme. ꝙ qͥ simtil mecũ dulceᷤᷤ
capiebas cibos. repleuit me amaritu¬
dine: Qd̃ si dixeris illum ñ tam graui¬
ter ꝓtam leui causa debuisse turbari:
respondeo. Quanto leuior ẽ: tanto a te
leuiꝰ potuit ñ cõmitti. Quãquã nescio

Expanded text:
illum vulnus suspicionis aperire quod patitur, illum vulnus suspicionis aperire quod patitur, ut curetur. Ita uritur ille, et moritur clauso et lethali vulnere, intra semetipsum gemens, dum totus in ira et disceptatione positus, nil aliud silens versare in mente possit, nisi injuriam quam accepit. Non potest orare, non potest legere, non sanctum aut spirituale aliquid meditari: et ita intercepto vitali spiritu, dum suis destituta alimentis vadit ad mortem anima pro qua Christus mortuus est, quid tu interim, quaeso, animi habes? Quid oratio tua, aut opus, quodcunque interim feceris, sapit tibi, contra quem nimirum Christus anxie clamat de pectore fratris tui quem contristasti: Filius, inquiens, matris meae pugnat contra me, et qui simul mecum dulces capiebat cibos, replevit me amaritudine? 5. Quod si dixeris illum non tam graviter pro tam levi causa debuisse turbari, respondeo: Quanto levior est, tanto a te levius potuit non committi. Quanquam nescio
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt contͣ me. Sic enĩ peccantes
qͥait. Qd̃ uni ex minimis meis fecistis:
mͥ fecistis. Nec cauendũ a grauioribus
tantũ offensis: uerbi gr̃a ab aꝑto con¬
uicio seu maledicto: a clandestino qͦq
q uenenado susurrio. Non in quã suf¬
ficit os custodire ab hisq similib: ca¬
uenda suntꝙ leuia. Si tam̃ leue debe¬
at dici qd̃ cũq in frẽm p̾sumpseris uo¬
luntate ledendi: cũ hoc solo si irasccris
illi. ditun reus iudicii denearis. Meri¬
to quidẽ. Nam qd̃ tu leue putasq ob
hoc leuiꝰ p̾cipitas: plerũq aliꝰ alider ac¬
cipit. tanquã homo uidens in facie. ꝙ
scdm faciẽ iudicans. paratꝰ festucam
trabẽ suspicari.q eintillam putare
fornacẽ. Non enĩ ẽ omnũ caritas: illa
quȩ omĩa credit. Promi sunt aucẽ sens
hominisꝙ cogitationes. ad malũ po¬
uꝰ suspicandum quã ad bonũ creden¬
dum: p̾sertim ubi disciplina silentii.
nec te quicausa es excusare ꝑmittit:nec

Expanded text:
naverunt contra me. Sic enim peccantes naverunt contra me. Sic enim peccantes qui ait: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Nec cavendum a gravioribus tantum offensis, verbi gratia, ab aperto convicio seu maledicto, sed a clandestino quoquo et venenato susurrio. Non, inquam, sufficit os custodire ab his et his similibus; cavenda sunt et levia: si tamen leve debeat dici quodcunque in fratrem praesumpseris voluntate laedendi; cum hoc solo, si irasceris illi, divini reus judicii tenearis . Merito quidem: nam quod 1373 tu leve putas, et ob hoc levius praecipias, plerumque alius aliter accipit, tanquam homo videns in facie, et secundum faciem judicans, paratus festucam trabem suspicari, et scintillam putare fornacem. Non enim est omnium charitas illa, quae omnia credit . Proni sunt autem sensus hominis et cogitationes ad malum potius suspicandum, quam ad bonum credendum: praesertim ubi disciplina silentii nec te, qui in causa es, excusare permittit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
de si ñ ipse paulus qͥ te aͦkarismata me¬
liora inuitat. inder cetera caritatẽ insũ¬
mo ponit: fiue cũ fide q. spe dicit eam
ẽẽ maiorẽ. q suꝑ eminentẽ sciendiȩ : siue
cũ enumeratis plurib aut mirabilibus
suꝑne gr̃ȩ donis. tandẽ ad suꝑexcellentio¬
rẽ uiã nos mittit: haut aliã ꝓfecto illam
quã caritatẽ diffimens.Deniq: qͥd nam
huio cõparandũ pistemꝰ: quȩ ipsi ꝓfertͥ
martyrio. ac fidi transferenti montes:
qr ñ nocet. Nam econtrario qͥcquid foris
blandiri appareat: nulla ẽ ꝓfecto conso¬
latio: si intꝰ qd̾ absit seminariũ discordie
germinarit.Proinde dilectissimi pacẽ
habete ad uos: ꝙ. nolite ledere inuicẽ. ñ
facto. ñ uerbo. ñ signo qualicũq: neqͥs
forte exacerbatꝰ q p̃occupatꝰ apusillam¬
mitate sp̃s & tẽpestate. d̾m interpellare
cogatur adu̾sum illos qͥ se leserint. aut
contristauerint:q prũpere int̾ibum
graue contingad: filii matris meȩ pug¬

Expanded text:
Paulus, qui te ad charismata meliora invitat, inter caetera charitatem in summo ponit, sive cum fide et spe dicit eam esse majorem et supereminentem scientiae; sive cum enumeratis pluribus ae mirabilibus supernae gratiae donis, tandem ad superexcellentiorem viam nos mittit; haud aliam profecto illam, quam charitatem definiens. Denique quidnam huic comparandum putemus, quae ipsi praefertur martyrio ac fidei transferenti montes .quia non nocet. Nam econtrario quidquid foris blandiri appareat, nulla est profecto consolatio, si intus, quod absit! seminarium discordiae germinaverit. 4. Proinde, dilectissimi, pacem habete ad vos, et nolite laedere invicem, non facto, non verbo, non signo qualicunque: et ne quis forte exacerbatus et praeoccupatus a pusillanimitate spiritus et tempestate, Deum interpellare cogatur adversus eos qui se laeserint aut contristaverint, et prorumpere in verbum grave contingat: Filii matris meae pug
Abbreviated transcription (Latin):
ilii matris meȩ pugnauerunt
contra me. Annas. ꝙ cayphas
ꝙ iudas scarioth filii synagoge
fuerunt: ꝙ hi contra eccłam eque sy¬
nagoge filiã in ipso exortu ipstꝰ acerbis¬
¶sime pugnauert̃: suspendentes in lig¬
no collectorẽ ipsius iħm. Iam tune si qui¬
dẽ as impleuit ꝑ eos: qd̾ olim p̃signa¬

Expanded text:
ilii matris meae pugnaverunt contra me . Annas et Caiphas, et Judas Iscarioth, filii Synagogae fuerunt: et hi contra Ecclesiam, aeque Synagogae filiam, in ipso exortu ipsius acerbissime pugnaverunt, suspendentes in ligno collectorem ipsius Jesum. Jam tunc siquidem Deus implevit per eos, quod olim praesigna
Abbreviated transcription (Latin):
ris habere uidebitur: s magis fauo¬
rabile aliqͥd redolere. Uerũ ad id con¬
tingendũ pͥus sane quã manũ appo¬
nere audeamꝰ. Locus enĩ sc̃s ẽ: concili¬
andus ẽ nob̃ solitis p̃cib ꝙ sic consultat¬
dus ille sp̃s qui scrutatur alta di. aut
certe unigenitꝰ qui ẽ in sinu patris. ꝙ¬

Expanded text:
ris habere videbitur, sed magis favoris habere videbitur, sed magis favorabile aliquid redolere. Verum ad id contingendum, prius sane quam manum apponere audeamus locus enim sanctus est, conciliandus est nobis solitis precibus, et sic consultandus ille Spiritus qui scrutatur alta Dei; aut certe. Unigenitus qui est in sinu Patris,