comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumit. nichil. ẽ. etiã. Sicgͦ recte in¬
telligi potest. amen amen dico uob̾
siquid petieritis patrẽ in nomine me
dabit uob: ut hoc qͦd ait. siqͥd non qͦd¬
libet intelligat᷑. s aliqͥd quod non
inbeatȩ uitȩ cõparatione sit nichil.
Et qͦd seqͥtur. usq modo non petisti
qͥcquã in nomine meo: duobus
modis intelligi potest. Uel qͥa ñ in
nomine meo pecistis. qͦd nomen non
sic̃ cognoscendũ. ẽ. cognoiustiᷤ:. uł non
petistis quicquã. qm̃ in cõparatione
rei quã pecere debuistis: ꝓnichiloha¬
bendũ .ẽ. qđ petistis. Ut gͥ in eiꝰ nomine
non nichil sed gaudiũ plenũ petant.
qm̃ sialiqͥd aliud pecunt. idẽ aliquid
nichil est: ex ortat᷑ dicens. Petite & ac¬
cipietis: ut gaudiũ urm sit plenũ. Id. ẽ.
hoc in nomine meo pecite ut gaudiũ
ur̃m plenũ sit: & accipietis. Isto enĩ modo
inpetendo ꝑseuerantes scõssuos: nequa¬
quã miscdia diuina fraudabit. Hȩc¬

Expanded text:
praesumit, nihil est. Etiam sic ergo recte inpraesumit, nihil est. Etiam sic ergo recte intelsi quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis; ut hoc quod ait, si quid, non quodlibet intelligatur, sed aliquid quod non in beatae vitae comparatione sit nihil. Et quod sequitur, Usque modo non petistis quidquam in nomine meo, duobus modis intelligi potest: vel quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei quam petere debuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant quoniam si aliquid aliud petunt, idem aliquid nihil est, exhortatur dicens, Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum: id est, hoc in nomine meo petite, ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Isto enim bono in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit.
Abbreviated transcription (Latin):
significata sciant᷑ his uerbis. quȩ ad eos
qͥpetunt ꝓprie ꝑtinent. Ex audiunt᷑
quippe om̃s sc̃ꝓse ipsis. non autẽ pom̃ib
exauduntur. uł amicis. uł inimicis
suis. uł qͥblibet aliis. qͥa nonut cũq dic¬
tũ est dabit: s dabit uob̾. Usq modo¬
in qͥd: nõ petistis quicquã in nomine
meo. Pecite & accipietis: ut gaudiũ ur̃m
sit plenũ. Hoc qđ dic̃ gaudiũ plenũ.
ꝓfecto non carnale sed spuale gaudiũ
ẽ. Et quãdo tantũ erit. ut aliquid ei
iã non sit addendũ: ꝓculdubio tc̃erit
plenũ. Quic qͥd gͦ petit᷑ qđ ꝑtineat
adhoc gaudiũ consequendũ: hoc. ẽ.
in nomine xp̃i petendũ. sidiuinã in¬
telligimꝰ grãm si uere beatã poscimꝰ
lutã. Quicqͥd autẽ aliud pecitur:
res ẽ sed qͥa in tantȩ reicõparatione.
qͥcqͥd aliud concupiscit᷑: nichil est. Neq
Incõparatione qͥppe spũ alĩs hominis.
qͥ scit grã dĩ se esse qͦd est: qͥsqͥs uana

Expanded text:
significata sciantur his verbis, quae ad eos significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcumque dictum estidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Hoc quod dicit gaudium plenum, profecto non carnale, sed spirituale gaudium est: et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam posc aliud petitur, res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque In comparatione quippe spiritualis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, quisquis vana
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dico uob̾. siqͥd petieritis
patrẽ in nomine meo: da¬
bit uob̃. Iãdictũ. ẽ. insuꝑiorib huiꝰ domi¬
nici sermonis patrib. ꝓpter eos quinon¬
nulla pecunt a patre in xp̃i nomine nec
accipiunt: non peti in nomine saluatoris.
qͥcquid petit᷑ contrã rationẽ salutis. Non
eñĩ solũ litterarũ acsillabarũ. sed qͦd
sonus ipse significat. & qͦd eo sono recte
acueracit̃ intelligit᷑: hic accipiendus .ẽ.
dicere. cũ dic it in nomine meo. Unde
qͥ hoc sentit de xp̃o. qͦdnon. ẽ. deunico
dĩfilio sentiendũ: non petit in eiꝰ nomine.
etiã sinontaceat litteris acsyllabis xp̃m.
petit. Quiuꝰ qdđ. ẽ. deillo sentiendũ sentit:
ipse in ciꝰ nomine petit. & accipit qđ petit:
sinon contrasuã salutẽ sẽpit̾nã petit.
Accipit autẽ: quãdo debet accipere. Quȩ¬
dã eni non negant᷑. s ut congruodent᷑
tenpore different᷑. Ita sane intelligen¬
dũ: qđ ait. dabit uob: ut ea benefitia

Expanded text:
 dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non taceat litteris ac syllabis Chrispetit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
Et nondico uob̾: qͥa egorogabo patrẽ
deuobis. Ad hoc qͥppe intuendũ. qͦmͦ
non rogat patrẽ filiꝰ. s simul ex audi¬
unt rogantes pater & filiꝰ: nonnisi
spũ alisꝰ oculus mentis ascendit. Ipse
enĩ pater in qͥt amat uos: qͥa uos me
ille quia nos amamꝰ. anpotius quia
ille amat. idõnos amamꝰ  Exepła
sua euangłista idẽ ipse respondeat.
nos. Hinc gͦ factũ.ẽ. ut diligeremus.
qͥa dilecti sumꝰ. Pror susdonũ dĩ. ẽ.
diligere dm̃. Ipse ut diligeret᷑ dedit:
qͥ nondilectꝰ dilexit. Displiceates
amati sumꝰ: ut esset in nob̾ unde pla¬
ceremꝰ. Non eñ amaremꝰ filuĩ: nisi
a maremꝰ &e patrẽ. Amat nos pater.
qͥa nosamamꝰ filiũ: cũ a patre & filio
acceperimꝰ. ut & patrẽ a memꝰ & filiũ.
Disfundit enĩ caritatẽ in cordib nr̃is

Expanded text:
Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, nonnisi spiritualis oculus mentis ascendit. 5. Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me ille, quia nos amamus; an potius, quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat: nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio acceperimus, ut Patrem amemus et Filium. Diffundit enim charitatem in cordibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quã resipsa.ẽ. q̃ hoc nomine
uocat᷑ intelligunt. Hec animi ua¬
nitate uł infirmitate cõfingunt
tanquã in alio loco patrẽ. in alio
filiũ ante patrẽ stantẽ. & ꝓnobis ro¬
gantẽ: spatia sua quȩq amborũ oc¬
cupantib molib. & uerbũ ad eũ cui
est uerbũ facere uerba ꝓnob̾. inter¬
uallo interposito inter loquentis
& auriculas audientis. & alia talia
q sibi animales idẽq carnales incor¬
dib fabricant᷑. Quic qͥd enĩ tale spũa¬
libꝰ dedõ cogitantib ex corporũ con¬
suetudine occurrit: negando atq
respuendo. tanquã importurnas
muscas ab interioribꝰ oculis abigunt.
& sinceritati eiꝰ lucis adqͥescunt: qua
teste aciudice has ipsas imagines
corporũ suis internis aspectibus ir¬
ruentes: falsas om̃ino esse conuin¬
cunt. Hi possunt ut cũq cogitare
tũ autẽ ds̃est nos ex audire cũpatre.
Quodeũ significasse arbitror: ubiait.

Expanded text:
aliud quam res ipsa est quae hoc nomine aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunt utcumque cogitare tum autem Deus est, nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi ait,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sp̃sdĩ. Nonitaq ꝑcipiens que sunt
sp̃s dĩ homo rationalis: sic audit q̃¬
cũq audit de dĩ natura. ut aliud
quã corpus cogitare non possit: quã
libet amplissimũ uł inm̃sũ. quã libet
lucidũ acspeciosũ corpus tamen.
Idõpuerbia illisunt: ꝗ̃ cũq dicta
sapientiȩ dein corporee inmuta¬
bilisq substantia. Nonqd ea tanquã
ꝓuerbia deputat. s qͥa sic cogitat :
qͦmͦ qͥ prouerbia solent audire. neq
intelligere. Cũ uͦ spũalis ceperit
oña di iudicare. ipse autẽ a nemine
diuidicare̾ : etiã si inhac uita ad huc
uelud ꝑspeculũ & exparte. ꝑspicit
tam̃ non ullo corporis sensu. non ulla
imaginaria cogitatione. quȩ capit
aut fingit qualiũ cũq similitudi¬
nes corporũ: s m̃tiscercissima intelli¬
gentia. dm̃ noncorpꝰesse s sp̃m. ita
p̾alã depatre annuntiante filio.
ut eiꝰdẽ substantiȩ conspiciat᷑ & ipse
qͥ annuntiat Tc̃ in eiꝰ nomine pecunt
quipetunt. qͥa insono eiꝰ nominis ñ

Expanded text:
s Dei. » Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei homo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam libet amplum, summum vel immensum, quamlibet lucidum ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritualis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non
Abbreviated transcription (Latin):
hic erat : & semꝑhicẽ. & nunquam recedit. nusquam recedit. Opus ẽ. ut haber
unde uideas: quod tͥ nunquam recedit. Opus ẽ. ut tu non recedas abeo: qui
nusquam recedit. Opus ẽ. ut tunon descras: & non desereris. Noli cadere. & ñ tͥ
occidoꝵ. Situ feceris casum: ille t̾ facit occasum. Si autemtustas: prȩsens ẽ. tibi.
non stetisti : recordare unde cecideris. undete deiecit qui prior te cecidit. deiei
enunte non uĩ: non impuluu. sed uoluntate tua. Sienim malo non consentires:
stares. illuminatus maneres. Al odo autem quia iam cecidisti & factus es saucius
corde. underi illa lux potest: Lienit adte talis. qualem possis uidere. & talem

Expanded text:
hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum: si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem
Abbreviated transcription (Latin):
& in alio illustrato demonstratur illis ortus ille: cui uidendo adhuc ininꝰ idoneam
auit iobannem: & ꝑillum confitentem ase radiatum. ase illuminatum. esse
nonqui radiaret & illuminaret: oognitus ẽ. ille qui illuminat. cognitus ẽ. qui
ulustrat : cognitus ẽ. qui implet. Et quis ẽ. Qui illuminat omnẽ horainẽ uenientẽ
in hunc mundum. Ham si illine non recedercȩ : non eẽt. illuminandus. Sedideo
lluminandus : quia illinc recessit. ubi homo poterat semꝑ ẽẽ. illuminatus.
Quid gͦꝰ Siuenit huc ubi erat: In hoc mundo erat. & hicerat: & hucuenit. hic erat
ꝑ diuinitatem. hucuenit ꝑcarnem: quia cum hic eẽt. ꝑdiuinitatem. a stultis
& cȩcis & iniquis uideri non poterat. Ipsi iniqui tenebrȩ sunt: dequib dictũ ẽ.
Lux lucet intenebris : & tenebrȩ eam non comp̃hender̃. Eece hicẽ. & modo. &

Expanded text:
donei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam donei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et
Abbreviated transcription (Latin):
ligeremus. Lux inquit in dño. tenebrȩ non indño eratis. ł iustis enim aliquando tenebi
Ibi non addidit indño. Ergo tenebrae inuobis: lux indño. Sic & ile nonerat lux:
sedut cestimonium ꝑhiber& delumine. Ubi autem ẽ. ipsa lux.ꝰ Erat luxuera: quȩ
illuminat om̃em hominem uenientem in hunc mundum. Siomnẽ hominẽ uenientẽ:
& ipsum iohannem. Ipse ergo illumiuabat : a quo iẽ demonstrari uolebat. Intelligat
itas ur̃a. Ueniebat enim ad mentes infirmas: ad corda saucia. ad aciem anin
lippientis. Ad hoc uencrat. Et unde poss anima udere quod ꝑfecte ẽ: Quomodo
plerunq fit : ut in aliquo corpore radiato cognoscatur sol. ẽẽ. ortus quem oculis
uidere nom possumus. quia & qui saucios habent oculos: idonei sunt uidere parietem
illuminatum & illustratum a sole. uel montem. uel arborem: aut aliquid huiꝰ modi.

Expanded text:
ligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem lluminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi i
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam inontẽ. Erige autem tẽ adillum qui illuminat montẽ. qui ad boc
erectus. ẽ: ut prior radiatus lumen excipiat. & oculis tuis nunciet. Ergo non erat
ille lum̃. Quarc igitur uenitꝰ Sed ut testimonium ꝑhiberet delumine. Ut qͥd hocꝰ
Ut om̃s crederent ꝑillum. & de quo liunine testimonium ꝑhiber&eꝰ Erat lux uera.
Quare additumẽ. uera: Quia & homo illuminatus. dr̃ lux. Seduera lux illa. ẽ:
quȩ illuminat. Ham& oculi nr̃i dicuntur lumina. & tam̃ nisi aut uocte lucerna
accendatur. aut ꝑdiem sol exeat: lumina illa sine causa patent. Sic ergo & ioħs erat
ux : sednonuera lux : quia non illuminatus tenebrȩ erat. sed illuminatione
factus. ẽ. lux. Nisi autem illuminaretur : tenebrae erat. sicut om̃s impii: quib
iam credentib dixit apłs. Fiuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia credi

Expanded text:
tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia credid
Abbreviated transcription (Latin):
id quod dĩ ẽ: aut uenit aut descendit: cum sit uidere ubiq prȩsens. & nullo loco
intineatur. S cscdm iduenit: quod apparuit homo. Quia gͦ sic erat homo. ut lai
mn illo dc̃: missus ẽ. ante illum magnus homo. ꝑeiuus testimonium in ueniretur
plusquam homo. Et quis ẽ. hic  Fuit homo. & quomodo possor iste uerũ de dõ
dicere: Missus adõ. Quid uocabatur: Cii nomen erat iob̃s. Quare uenit: Hic uenit
t cestimonium ꝑhiberet de lumine: ut oñis crederent ꝑillum. Qualis iste. quit¬
stimonium ꝑhiber& delumine: Magnum aliquid iste ioħ̃s. ingens meritum. mag¬
na grã : magna celitudo. Mirare. plane mirare: sedtanquam montẽ. Mons
autem intenebris ẽ: nisiluce uestiatur. Ergo tantum mnirare iohem: ut audias
quod sequitur. non erat ille lumen: ne cumputas inontem lum̃ esse. naufragi¬
um inmontem facias: non solacium inuenias. Sed quid debes nurariꝰ Montem.

Expanded text:
id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste verum de Deo dicere? Missus a Deo. Quid vocabatur? testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem
Abbreviated transcription (Latin):
inseundum ẽ. & lignum contemnis: Osapientia suꝑba. irrides crucifixũ xp̃r
Ipse ẽ. quem longe uidisti. Inprincipio erat uerbun. & uerbum erat apud. Sed qͣre
crucifixus. ẽ Quia lignum tͥ humilitatis eius necessarium erat. Suꝑbia enim
tumueras: & longe ab illa patria proiectus eras. & fluctib huiꝰ scłi int̾rupta. ẽ.
uia. & qua transeatur ad patriam: non ẽ. nisi ligno porteris. Ingrate irrides cum:
qui adte uenit ut redeas: Ipse factus ẽ. uia. & hoopinare. Inde umari ambulauit.
ut ostenderor eẽ. in mari uiam. Sed tu qum̃ ipse ambulare iinari non potes: naui
ortare. lignoportare. Crede incrucifirum: & poteris ꝑuenire. Propter tẽ cru¬
fixus. ẽ: ut humilitatẽ docer&. & quia sisic ueniret ut dr̃: non agnosceretur. Si
enim sic ueniret ut ds̃: nonuenir& eis qui dm̃ uidere non poterant. Hon enim scđm

Expanded text:
transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant. Non enim secundum
Abbreviated transcription (Latin):
insipiens cor eorum. Unde obscuratuinẽ : sequitur : & dicit aꝑtius. Dicentes enun
se ẽẽ. sapientes: stulti facti sunt. Uiderunt quoueniendum eẽt : sedingrati ei qui
illis pręstitit quoduider: sibi uoluerunt tribuere quod iudebant. & facti suꝑbi
amiserunt quod uidebant: & conuersi sunt inde adidola. & simidacra. &
culturas demoniorum. adorare creaturam: & contemnere creatorem. Sed iam isti
elisi : ista fecerunt. Ut autem eliderentur : suꝑbierunt. Cum autem suꝑbirent
sapientes eẽ: se dixerunt. Hi gͦ dequib dixit. qui cum cognouissent dm̃: uider hoc
od dicit iołs. quia ꝑuerbum dĩ facta sunt omĩa: nam inueniuntur ista & in libi
philosophorum. & quia unigenitum filium hab&e ds̃: ꝑquem sunt omĩa. Illud po-¬
tuerunt uidere qđ ẽ : seduder̃ delonge. Holuerunt tenere humilitatem xp̃i: in qͦͣ
naui securi ꝑuenirent adidqd longe uidere potuerunt. & sorduit eis crux. xp̃i. Mare

Expanded text:
uitur, et dicit apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognovissent Deum, viderunt hoc quod dicit Joannes, quia per Verbum Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare
Abbreviated transcription (Latin):
eũ aminui in firmitate s potestate
turbatũ: ne nobis desꝑatio salutis
oriat᷑ quando ñ potestate sed i¬
firmitate turbamꝰ᷑. Carnis quippe
ille gerebat. in firmitatẽ. quȩ infir¬
mitas resurrectione consũpta est.
S: qui ñ solũ homo. uerũ etiã ds̃ erat:
in effabili distantia uniuersũ ge¬
nus humanũ animi fortitudine
superabat. N ergo aliquo e. cogente
turbatꝰ.s turbauit seietipsũ. Qđ
de illo euident᷑ ex pressũ est: quan¬
do lazarũ suscitauit. Nã ibi scrip¬
tũ est. quod turbauerit semet ipsũ.
ut hoc intelligat᷑. & ubi ñ legitur
scriptũ. & tamꝰ eũ legitur fuisse tur¬
batũ. Affeccũ quippe huinanũ
quando oportuisse iudicauit. in se¬
ipso potestate cõmouit : qui homi

Expanded text:
eum animi infirmitate, sed potestate eum animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit: nam ibi scriptum est quod turbaverit semetipsum , ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui homi
Abbreviated transcription (Latin):
ne uerbis suis nosipse conuincat
ubi dicit. Tristis est anuma mea
usq ad mote. Tale aliquid etiã hic
intelligendũ e̾: quando suo tͣlito¬
re iã tunc solo exituro. & cũ suis so¬
tiis continuo redituro. tħc turbatꝰ
siqui sunt: qͥnequaꝗͣ. morte ĩmi.¬
nente turbentur. S nunqͥd xp̃o
firmiores: Quis hoc in sanissimꝰ
dixerit: quid ẽ. gͦ qͦd ille tͦbatꝰ e.
nisi ꝗe infirmos in suo corpore hoc
est insua eccłia: suȩ̨ infirmitatis
uoluntaria si militudine consolatꝰ
e. ut siqui suoꝵ ad huc morte ĩmi¬
nente turbantur in sp̃u. ipsũ intu¬
eantur ne hoc ipso se putantes reꝓ¬
bos. peiore desperationis morte sorbe¬
antur. Quantũ itaq bonũ depar¬
ticipatione diuinitatis eiꝰ ex pectare
& sperare debemꝰ. cuiꝰ nos & ꝑturba¬
tio tranquillat. & infirmitas fir¬
mat. Siue gͦ isto loco ipsũ uidã ꝑe¬
untẽ miserando turbatus e. siue
sua morte ꝓpinquante turbatꝰ eꝰ:
ñ e̾. tam̃ ullomodo dubitandũ. ñ

Expanded text:
e convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatsi qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos tio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non
Abbreviated transcription (Latin):
morte impendente turbari
Ubi eꝰ. enĩ quod ait apłs concupicen¬
tiã se habere dissolui & ẽẽ cum
xp̃o. si illud quod concupiscis
ꝓocest eũ turbare cũ uenerit:
Facile ẽ. qͥdẽ istis ad hȩc responde¬
re. qui & ipsã lȩticiã ꝑturbatio¬
nẽ uocant. Qͥd si enĩ ꝓpterea
morte imminente turbatur.
quia morte ĩminente letatur: e¬
Sed hoc inquiunt gauduĩ: non
leticia nominanda est. Quid
est hoc. nisi easdẽ resseutire. &
rerũ nomina uelle mutare¬
U erũ nos sacris litteris ac cõmode¬
nꝰ auditũ. & scdđm ipsas pocius
istã questionẽ dnõ adiuuante
soluamꝰ. Nec qm̃ scriptũ ẽ. cũ¬

Expanded text:
morte impendente turbari? morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec q
Abbreviated transcription (Latin):
animoꝵ. Stultã fecit ds̃ sapen¬
tiã huiꝰ mundi. Et dñs nouit
cogitationes hominũ. qm̃ ua
ne sunt. Turbetur plane animꝰ
Timeat nepereant homines xp̃o.
contristet᷑ cũperit. aliqͥs xp̃o. con¬
cupiscat atquiri homines. xp̃o.
lecet᷑ cũ ad quirunt᷑ homines
xp̃o. Timeat & sibi nepereat
xp̃o. contristet᷑ peregrinari se
axp̃o. concupiscat regnare cũ
cũ xp̃o. lecet᷑ dũ sꝑat se regna¬
turũ eẽ. cũ xp̃o. Iste st̃ certe quat.¬
tuor: quas ꝑturbationes uocant.
⁊ imor. & tristicia. amor. & leticia.
Habeant eas iustis de causis animi
xpiani. nec philosophoꝵ stoicoꝵ
uel quorũq similiũ consentiatꝰ
errori. Qui ꝓfecto quẽ ad modũ ua¬
nitatẽ existimant ueritatẽ: sic
stuporẽ deputant sanitatẽ. igno¬
rantes sic hominis animũ quẽ ad¬
modũ corporis menbrũ desperatiꝰ
egrotare. quando & doloris ami¬
serit sensũ. S dicit aliqͥs. Pun¬
quid animꝰ xp̾iani debec eciã

Expanded text:
animorum. Stultam fecit Deus sapienanimorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animustimeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ tam ingens potestas. turbat᷑
petrȩ firmitas. an potiꝰ in eo nr̃a
turbat᷑ infirmitas: Ita uͦ. Nichil
indignũ credant serui dedño
suo: s agnoscant se m̃bra in ca¬
pite suo. Qui mortiuis : ꝓ nobis:
turbatꝰ est idẽ ipse ꝓ nobis. Qͥ gͦ po¬
testate mortuus ẽ: potestate tur¬
batus est. Qui transfigurauit
corpus humilitatis ur̃ę confor¬
mȩ corpori głȩ suȩ. transfigu¬
rauit in se etiã affectũ infirmi.¬
tatis nr̃ȩ cõpatiens nobis affectu
anime suȩ. Proinde quando
turbatꝰ magnus. fortis. certus.
in uictus: non ei timeaniꝰ quasi
deficiat. Ñ perit. s nos querit.
Nos in quã. nos om̃ino sic querit.
Nosipsos in illiꝰ ꝑturbatione ui¬
deamꝰ. ut quando turbam  ñ
desꝑatione pereamꝰ. Quando t᷑¬
batur qui ñ turbaretur nisi
uolens: eũ consolat᷑ qui turba¬
tur & nolens. Pereant argum̃¬
ta philosophoꝵ. qͥ negant in sa¬
pientẽ cadere ꝑturbationes

Expanded text:
batur tam ingens potestas, turbatur batur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas: an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero: nihil indignum credant servi de Domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, turbatus est idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate turbatus est: qui transfiguravit corpus humilitatis nostrae, conformatum corpori gloriae suae , transfiguravit in se etiam affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit; nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. quẽ iã & ante significauerat di.¬
cens. Nonne uos duodecĩ elegi. &
unus ex uobis diabolus est: Qͥa¬
est gͦ quod nunc turbatꝰ e. sp̃u.
cũ ꝓtestatus e. & dixit. amen. am̃
dico uobis. qr unus ex uobis tradet
me: An qr eũ iã fuerat ex pressurꝰ
ut ñ lateret in ceteris. s discerne¬
retur aceteris. idõ turbatꝰ eꝰ. sp̃u.
a qͥa ipse traditor iã fuerat exiturꝰ
ut iudeos qͥbꝰ dñs ab eo traderetur
adduceret. turbauit eũ ĩminens
passio & periculũ ꝓximũ. & tͣdito¬
ris impendens manus. cuiꝰ fue¬
rat prȩcognitus animꝰ: T ale qͥp
pe est quod iħc turbatꝰ est sp̃u:
quale etiã illud quod ait. Nunc
anima mea turbata est. Q qͥd
dicã. Pat̾. salua me ex hora hac.
S propt̾ea : ueni inhorã hanc. Sic.¬
ut gͦ tunc eiꝰ anima turbata est
hora ꝓpinquante passionis: ita
etiã nc̃ exituro uida. atq uentu¬
ro. & ꝓpinquante tanto scelere
nendi animã suã. & potesta¬
tẽ habens iterũ sum̃̾di eã. tur¬

Expanded text:
ante significaverat dicens, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? Quidest ergo quod nunc turbatus est spiritu, cum protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? Tale quippe hoc est quod Jesus turbatus est spiritu, quale etiam illud quod ait, Nunc anima mea turbata est; et quid dicam? Pater, salva me ex hora hac; sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere nendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam . Tur
Abbreviated transcription (Latin):
e. sp̃u & ꝓtestatus e. & dixit. Amiꝰ
anĩ dico uobis. qe unius ex uobis
cradet me. hinc ne turbatꝰ est
erat. unꝰ ex uobis tradet meꝰ Pun¬
qͥd nã illi hoc tunc primũ uenit
inm̃tẽ. ł cunc primũ ei subito
reuelatũ e̾. eũq repentina tan¬
ci mali nouitate turbauit. Non¬
ne hinc paulo ante loquebatur
dicens. qͥ manducat meũ panẽ. leua.¬
bit suꝑ me calcaneũ: Nonne etiã su.¬

Expanded text:
et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est erat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nũ prȩcia rerum suarũ afferebant. & ad pedes apłoꝵ ponentes. expeditis hune¬
in de factum est: Dcipsa messe ciecta sunt pauca grana. & seminauer orbem
terrarũ: & surgit alia messis. quȩ infine scłi metenda. e. Et de ista messe dr̃
Qui seminant in lacrimis: ingaudio metent. A distam gͦ messem non apłi:
sedangłi mittent᷑. Messores inquit: angłi sunt. Ista gͦ messis. crescit int̾atania.
& expectat purgari infine. Illa uͦ messis: ĩa matura erat. quoprius missi suãs
discipłi. ubi ꝓphȩ laborauer. Secdtamen fris: uidete quid dictũ :e. Simulgau¬
deat: & qui seminat & qui metit. Dispares temporis labores habuer. sedgaudio
pariter ꝑfruentur. Mercedem ta men simul accepturi st̾: uitã aeternã. Ex
ciuitate aute illa multi credider incum ꝓpter sermonẽ eiꝰ. ñpropter uerbum mulieris

Expanded text:
llia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expeditis humellia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expeditis humeinde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ista messe dicitur, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non Apostoli, sed Angeli mittentur: Messores, inquit, Angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat et qui metit. Dispares temporis labores habuerunt: sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeternam. 33. Ex civitate autem illa multi crediderunt in e
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce dico uobis. Leuate oculos urõs: & udete quia iã albȩ sunt regiones admessẽ
Ergo messores missurꝰ . e. In hoc enĩ. ẽ. uerbũ uerũ. quia alius . ẽ. qui meit aliꝰ
gͦ Messores misit. non seminatores. Quo messores. Ubi ia alii laborauerunt.
erat: falcem & triturã desiderabat. Quo gͦ erant messores mittendi: Ubiiam
ꝓpħȩ prȩdicauerant. ꝓpsienim seminatores. Nam si ipsi ñ seminatores. unde ad
illã mulierẽ ꝑuenerat. scio quia messias ueniet.⁊ Iam ista mulier fructꝰ maturꝰ
t. & erantalbȩ messes: & falcẽ quȩrebant. Misi uos metere. Quid metere.
Q uod ñ seminastis. Alii seminauer: & uos in labores coꝵ introistis. Quilabo¬
rauer. ⁊ Ipse abraham. isaac. & iacob. Legite labores eoꝵ. In om̃ib corũ
messis parata er̾at. Merito ibi tanqͣm matura seges fuit. qͣndo tot milia homi¬

Expanded text:
Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad messem. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est ergo messores misit, non seminatores? Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant; ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores eorum: in omnibus labmessis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot hominum mi
Abbreviated transcription (Latin):
actulit ei manducare.  Quid mirũ. simulier illa ñ intelligebat a quã: Ecce
discipłi nondũ intelligebant escã. Audiuit autẽ cogitationes illoꝵ: & iam
istruit ut magister. ñ ꝑcircuitũ. sicut illã : cuius adhuc uirũ requireba
sediam aꝑte. M̾s inquit eib. ẽ : ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Ergo
& potus ipseerat in illa muliere: ut faceret uoluntatẽ eiꝰ qui eum miserat. Ideo
dicebat. Sitio. damͥ bib̾e. scilicet ut fidẽ in ea operaret᷑. & fidẽ eius biberet.
eã incorpꝰ suũ traiceret. Corpꝰ enim eiꝰ : ȩccła. Ergo. ipse .ẽ. inquitcib ms¬
ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qui me misit. Nonne uos dicits. qđ adhuc quattuor
menses sunt & messis uenit. Inopꝰ feruebat. & operarios mittere disponebat.
U os quattuor ises computatis ad messẽ: ego uob̾ alia messe albã &̧ paratã ostendo.

Expanded text:
attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non per circuitum, sicut illam cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus, qui miserat eum. Ideo dicebat, Sitio, da mihi bibere; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corpus enim ejus Ecclesia. Ipse est ut faciam voluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo.
Abbreviated transcription (Latin):
& euangelitare curreret: Proiecit cupiditate: & ꝓperauit annuntiare uerita¬
tẽ: discant quiuolunt cuangelitare. ꝓiciant hydriã ad puteũ. Recordamin
quid suꝑius dixerim dehydria. Uaserat. unde aqua hauriebat᷑. Greco nomine
appellat᷑ hẏdria. qm grece aqua hydor dicitur: tanqͣm si aqͣrium diceretur.
Proiecit gͦ hydriam. quȩiam nusui sedoneri fuit. Auida quippe desiderabat
qua illa satiari : ut nuntiaret xp̃m. onere abiecto. Cucurrit adciuitate.
tm. ne illi quasi iã irascerent᷑ & indignarent᷑ & ꝑsequerent᷑. Uenite & iudete
hominẽ. qui dixit mͥ omĩa quȩ feci. Hunquid ipse . ẽ. xp̃e. Exierunt de
ciuitate. & ueniebant adeum. Ꝙ interea rogabant eum discipłi dicentes. Rabi.
manduca. Ierant enĩ emere cibos: & uenerant. Ille autẽ: dixit. Ego cibũ habeo
manducare: quem uos ñ scitis. Dicebantgͦ discipłi adinuicẽ. Nunquid aliqͥs

Expanded text:
et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritaet evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hydria, quoniam graece ὕδωρ aqua dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatemim, ne illi quasi irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Venite, et videte hominem qui dicivitate, et veniebant ad eum, et rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
Messias aute unctꝰ . ẽ. Unctꝰ gree xp̃s est: hebraice messias .ẽ. Unde & punce
messe. dicitur ungue. Cognatȩ quippe sunt linguȩ istȩ & iucinȩ. hebraica:
punica & sira. Ergo dicit ci mulier. Scio qͥa messias ueniet: qui dicitur xp̃s.¬
Cumg uenerit: ille nob̾ annuntiabit om̃ia. Dicit ei iesus. Ego sum. qͥloquor
tecum. Uocauit iam uirũ suũ. factus. ẽ. uir eiꝰ caput mulieris. factus ẽ xp̃s
caput uiri: Iam mulier ordinat᷑ in fide. & regit᷑. bene iuiccura Postea q̃m audiuit
mulieri cui dixerat crede mͥ: & continuo uener discipłi: & mirabant᷑ quia cũ
mirabant᷑. Bonũ enĩ mirabart᷑. n malũ suspicabant᷑. Neno tam̃ dix̃ qͥd quȩri
aut quid loqueris cũea: Reliquit gͦ hydriam sua mulier. Audito. ego sũ
quilo qͥr tecum. & recepto incorxp̃õ dño. quid faceret. ñ iã hydria dimitteret.

Expanded text:
Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur quor tecum. Vocavit virum suum, factus est vir ejus caput mulieris, factus est Christus caput viri . Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit mulieri, cui dixerat, Crede mihi? 29. Et continuo venerunt discipuli ejus, et n malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret,
Abbreviated transcription (Latin):
erant & peregrini. atestamentis di. Seđ̾m hoc gͦ dictum est Nos adora mus
quod scimus. ł xꝑsona quidem iudȩoꝵ dictũ. ẽ: sedñ omium iudeor. Non
reproborum udeoꝵ. sed dequalib fuer apłi. quales fuer ꝓphȩ. quales fuer
illi om̃s sci. qui omia sua uendider. & p̃cia rerum suarũ ad pedes apłoꝵ posuer.¬
Non reppulit enim ds̃ plebẽ suam: quam prȩsciuit. Audiuit hoc mulier ista
& addidit. Iam dudum ꝓpħam dixerat. Uidit talia dicere eũ cum quo loqu¬
batur: quȩ ia plus. eent. apropħa. & quid responit. Uidete. Diit ei
demonstrabit. Quid. ẽ. hoc. ⁊ Modo inquit detemplo contendunt iudȩi &
nos demonte contendimꝰ. Cũ ille uenerit. & montẽ sꝑnet. & templũ eũtet. Docebit
nos isteomia : ut inspũ & ueritate nouerimꝰ adorare. Sciebat quiscã posset docere
sediã docente nondum agnoscebat. Iam gͦ digna erat. cui manifestaretur.

Expanded text:
erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt Prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et Non repulit enim Deus plebem suam quam praesciit . Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat. Vidit alia dicere eum cum quo loquebatur, qui jam plus esset quam propheta; et quid responderit, videte. Dicit ei demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
uis: ascende noli montẽ quȩrere. Ascensiones inquit. in corde eius. hoc psalmꝰ
dicit in conualle plorationis. Conuallis. humilitate habebat. Ergo intꝰ age
totum. Et si forte quęris aliquem locũ altũ. aliquẽ scm locũ : intꝰ exhibetem
plum dõ. Templũ enĩ dĩ scm̃. ẽ qđ estisuos. In templo uis orare: inteora. sed
prius esto templũ dĩ: quia ille intemplo suo exaudiet orantẽ. Ueniteͦ hora
& nune est: quando ueri adoratores adorabtꝰ patre in spũ & ueritate. Nos adora¬
mꝰ qđ scimꝰ. uos adoratis qđnescitis: qm̃ salus exiudeis. ẽ Multum dedit iudȩ¬
is sed noli istos reꝓbos acciperȩ. Parietẽ illum accipe. cui aduinctꝰ :ẽ aliꝰ: ut pacati
in sapide angulari qđ est xp̃s. copulent᷑. Unus enim paries auideis. unꝰ agentib
Longea se isti parietes. sed donec in angulo coniungant᷑. Aliemigenȩ hospites

Expanded text:
vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte plum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod est Christus, copulentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat eum adorari inmonte. quia corporeus mons. O portebat eũ adorari in
templo: quia corporeũ . ẽ templũ. Sp̃s . ẽ. ds̃: & eos quiadorant eũ. inspu &
ueritate oportet adorare. Audiuimꝰ & manifestũ est. Foras eramꝰ. intromissi
sumꝰ. Osi inuenirem dicebas. monte alique altum & solitariũ. Credo enim qͥa
to .ẽ. ds magis me exaudit exalto. Quia inmonte es. ꝓpinquum te dõ
putas. & cito te exaudiri. quasi deꝑximo clamantẽ. In excelsis habitat: sedhu¬
milia respicit. Prope . ẽ. dns. Quibus. Forte altis. His qui obtriuerunt cor.
Mira res est: & inaltis habitat: & humilib ꝓpinquat. Humilia respicit. ex¬
celsa aute alonge cognoscit. Suꝑbos longe uidet. Eo illis minꝰ ꝓpinquat.¬
quo sibi uidentur altiores. Querebas gͦ monte. descende ut atangts. Sed ascende

Expanded text:
oportebat eum adorari in monte, quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in oportebat eum adorari in monte, quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus; et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. 25. Audivimus, et manifestum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat,quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere