comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tius nontacens: conatus es ostendere. quo¬
modo pater et filius unum sint. Unũ sint:
non unitate naturȩ s uoluntatis. Hoc qͥdẽ
dicere soletis. S tunc soletis: cum uobis obi¬
citur quod ait dñs. ego et pater unũ sumꝰ.
Ego autem hoc loco non hoc uolui ꝓbare
quod pater et filius et sp̃s sc̃s unum sint.
qđ quidem ꝓpter unitatem substantiȩ fide¬
lissime credimus: s quod eadem trinitas
unus ẽ ds̃. Aliud ẽ quippe unum sunt: ali¬
ud unus est as̃. Discerne. est et sunt. Nec
ait apłs. qui adheret domino unũ sunt.
qm̃ diuersa substantia ẽ: s ait. qui adhe.¬
ret dño. unussp̃sẽ. Si autem uos cũ de duo¬
quod ẽ cum de duob dicitur. unum sunt.
nec dicitur quid unum. sicut ait saluator.
ego pater unũ sumus:cur non dicitis. pat̃
et filius unus ẽ ds̃ Quare quando audidis.
audi isrł dñs ds̃ tuus dominus unus ẽ. de
patre tantũ uultis intelligi: Nempe pat̃

Expanded text:
tius non tacens, conatus es ostendere quotius non tacens, conatus es ostendere quomodo Pater et Filius unum sint, non unitate naturae, sed voluntatis. Hoc quidem dicere soletis: sed tunc soletis, cum vobis objicitur quod ait Dominus, Ego et Pater unum sumus . Ego autem hoc loco non hoc volui probare, quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unum sint, quod quidem propter unitatem substantiae fidelissime certe credimus; sed quod eadem Trinitas unus est Deus. Aliud est quippe, unum sunt; aliud, unus est Deus. Discerne, Est, et Sunt. Nec ait Apostolus, Qui adhaerent Domino, unum sunt; quoniam diversa substantia est: sed ait: Qui adhaeret Domino, unus spquod est cum de duobus dicitur, Unum sunt, nec dicitur quid unum; sicut ait Salvator, Ego et Pater unum sumus: cur non dicitis, Pater et Filius unus est Deus? Quare quando auditis. Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est ; de Patre tantum vultis intelligi? Nempe Pater
Abbreviated transcription (Latin):
platos. quomodo aliter interp̃tareris non
inuenisti: nullo modo utiq ad istos gemitꝰ
redire uoluisti.Nemo enimsic despũ scõ sa¬
pit: nisi qui scđm carnem. non scd̾m sp̃m
sapit. Quamuis et si tibi concederet᷑ quo¬
modo tu sentis sic sp̃m sc̃m interpellare ꝓ
scĩs: aliud est interpellare uł orare: aliud
adorare. Omnis qui orat rogat. non omnis
qui adorat rogat: nec omnis qui rogat ad¬
orat. Recole consuetudinẽ regum. qui ple¬
runq adorantur et non rogant᷑: aliquan¬
do rogantur et non adorantur. Ac ꝑhoc a
ut intelligeres quomͦ ꝑ meffabilem co-¬
pulationem sit unus ds̃ ipsa trinitas. quã
dicimus unius eẽ substantię: quando qͥdẽ
etiam diuersas substantias inuenimꝰ. Hoc ẽ
spm̃ hominis et sp̃m domini. ꝑ copulationẽ
qua homo adheret domino unum sp̃m di¬
ctum. ubi ait apłs. qui autem adheret dño
unus sp̃s ẽ. Ad quod tu respondens uł po¬

Expanded text:
prolatos, quomodo aliter interpretareris non prolatos, quomodo aliter interpretareris non invenisti; nullo modo utique ad istos gemitus redire debuisti. Nemo enim sic de Spiritu sancto sapit, nisi qui secundum carnem, non secundum spiritum sapit. Quamvis et si tibi concederetur, quomodo tu sentis, sic Spiritum sanctum interpellare pro sanctis; aliud est interpellare vel orare, aliud adorare. Omnis qui orat, rogat: non omnis qui adorat, rogat; nec omnis qui rogat, adorat. Recole consuetudinem regum, qui plerumque adorantur, et non rogantur; aliquando rogantur, et non adorantur. Ac per hocintelligeres, quomodo per ineffabilem copulationem sit unus Deus ipsa Trinitas, quam dicimus unius esse substantiae: quandoquidem etiam diversas substantias invenimus, hoc est, spiritum hominis et Spiritum Domini, per copulationem qua homo adhaeret Domino, unum spiritum dictum, ubi ait Apostolus, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est . Ad quod tu respondens, vel po
Abbreviated transcription (Latin):
dormiunt: non utiq desunt quos desideri¬
um sc̃m orare compellat: ita fit ut sp̃s sc̃s
qui ubiq omnib adest. aliquantulũ cessa¬
re a gemitib nonsinatur. qͦd est extreme
miseriȩ. cumꝓquib cunq orantib cogi¬
tur gemere: nisi gemitibus in enarrabili¬
b interpellare sic intelligat᷑ ut dixi. id.ẽ.
quia gemitib scõꝵ desiderioꝵ interpella¬
re scõs facit: quib affectum pium gr̃e spi¬
ritalis infundit. S cumsimiles locutio¬
num modos. quando ꝑ efficientem signi¬
ficatur id quod efficitur. sicut frigus pi¬
grum dicimus. quia pigros facit. et diẽ
tristem uł letum quia tristes uł lȩcos facit. eti¬
am de scripturis scĩs cõmemorauerim. ubi ds̃
dicit ad abraham nunc cognoui. quod nicħ
est aliud quamnunc ut cognosceres feci: ñ
enim tunc ds̃ dicendus ẽ cognouisse. qͦd ante¬
quam fieret nunquã potuit ignorare: quos
locutionis modos de diuinis eloquiis ame

Expanded text:
dormiunt, non utique desunt quos desideridormiunt, non utique desunt quos desiderium sanctum orare compellat; ita fit ut Spiritus sanctus, qui ubique omnibus adest, aliquantulum cessare a gemitibus non sinatur, quod est extremae miseriae, cum pro quibuscumque orantibus cogitur gemere: nisi gemitibus inenarrabilibus interpellare sic intelligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus sanctorum desideriorum interpellare sanctos facit, quibus affectum pium gratiae spiritualis infundit. Sed cum similes locutionum modos, quando per efficientem significatur id quod efficitur; sicut frigus pigrum dicimus, quia pigros facit; et diem tristem vel laetum, quia tristes vel laetos facit; etiam de Scripturis sanctis commemoraverim, ubi Deus dicit ad Abraham, Nunc cognovi ; quod nihil est aliud quam, Nunc ut cognosceres feci: non enim tunc Deus dicendus est cognovisse, quod antequam fieret nunquam potuit ignorare: quos locutionis modos de divinis eloquiis a me
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s hoc enim dixeras. s sicut ipsa tua ꝓse¬
cutio cui respondi satis indicat. non ꝓba¬
ueras. Adhanc gͦ inquisitionẽ meã: uide
quid posteriore ꝓsecutione responderis.
Cum enim dixisses quantũ uoluisti de iu¬
dicio filii. quod et nos fidelissime credimꝰ.
et de subiectione quam scđm formã serui
filium patri reddere non negamus: ubi ueni¬
sti ut probares a scõ spũ adorari patrem: re¬
disti ad illos gemitus de quib tibi iam ante
locutione sit dictum. et ip̃se sp̃s interpellat
gemitibus in enarrabilibus. ne credamus.
spm sc̃m nunquam posse sine gemitib eẽ:
qm̃ nullus dies. nulla hora. nullũ momen¬
tum temporis inuenitur. quo non ascĩs ora¬
tiones dõ ubicunq fundantur: ab aliis hic
ab aliis alibi. Cum tam̃ ab orationib scõꝵ
nullum sit tempus immune. quandoqͥdẽ
diebus et noctibus. cum alii cibo accepto re¬
ficiuntur. alii quod libet aliud agunt. alii

Expanded text:
sanctus. Hoc enim dixeras: sed sicut ipsa tua prosesanctus. Hoc enim dixeras: sed sicut ipsa tua prosecutio, cui respondi, satis indicat, non probaveras. Ad hanc ergo inquisitionem meam vide quid posteriore prosecutione responderis. Cum enim dixisses quantum voluisti de judicio Filii, quod et nos fidelissime credimus; et de subjectione, quam secundum formam servi Filium Patri reddere non negamus: ubi venisti ut probares a sancto Spiritu adorari Patrem, redisti ad illos gemitus, de quibus tibi jam ante cripturarum, qua locutione sit dictum, Et ipse Spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus : ne credamus Spiritum sanctum nunquam esse sine gemitibus posse, quoniam nullus dies, nulla hora, nullum momentum temporis invenitur, quo non a sanctis orationes Deo ubicumque fundantur, ab aliis hic, ab aliis alibi. Cum tamen ab orationibus sanctorum nullum sit tempus immune, quandoquidem diebus et noctibus, cum alii cibo ac potu reficiuntur, alii quodlibet aliud agunt, alii
Abbreviated transcription (Latin):
habebas: adiungis et dicis.Si enim paren¬
tibus subiectus inuenitur quos ipse crea¬
uit. quia omnia ꝑ ipsum facta sunt. nec
enim post tempora s ante tempora noui¬
mus filium genitum a patre:si gͦ paren¬
tibus in quis subditur. ut diuinarũ scri¬
pturarum auctoritas luce clarius p̾dicat:
quantomagis utiq illi suo genitori est
subditus. qui tantum ac talem eũ genu¬
it. scđ̃m quod ait paulus.cumomnia fu¬
erint filio subiecta. tunc et ipse filius sub¬
ictus erit illi qui sibi subiecit omnia. Hȩc
uerba tua possent ame putari dicta esse.
& omnino mea ẽe: nisi te audientib cũ
dicerentur. & postea hȩc cuncta legenti¬
bus euidenter appareret te illa dixisse. Quis
enim crederet consentire posse uos nobis. se¬
cundum formam serui. ac ꝑhoc ñ scd̾m for¬
nam dei xp̃m esse subiectum: Utrum ado
quesiuimus ut ꝑ scripturas diuinas
ostenderes si ualeres utrũ adoret patrẽ sps

Expanded text:
habebas; adjungis et dicis: Si enim parenhabebas; adjungis et dicis: Si enim parentibus subjectus invenitur quos ipse creavit, quia omnia per ipsum facta sunt: nec enim post tempora, sed ante tempora novimus Filium genitum a Patre: si ergo parentibus, inquis, subditus erat, ut divinarum Scripturarum auctoritas luce clarius praedicat: quanto magis utique illi suo genitori est subditus, qui tantum ac talem eum genuit; secundum quod ait Paulus, Cum omnia fuerint Filio subjecta, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui sibi subjecit omnia ? Haec verba tua possent a me putari dicta esse, et omnino mea esse, nisi te audientibus cum dicerentur, et postea haec cuncta legentibus, evidenter appareret te illa dixisse. Quis enim crederet, consentire posse vos nobis, secundum formam servi, ac per hoc non secundum formam Dei Christum esse subjectum? CAPUT IX. ivimus, ut per Scripturas divinas ostenderes, si valeres, utrum adoret Patrem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
stantia ẽ. ds̃ pater et homo mat̾. Non tam̃
diuersa substantia ẽ. ds̃ pater et ds̃ filius:
sicut non est diuersa substantia. homo ma¬
ter et homo filius.S audiquid dicat in
ꝓpħia iste filius. De uentre inquit matris
meȩ ds̃ m̃s estu. Noli multisuerbis ad rẽ
non necessariis conarioꝑire resclaras. Qi
est pater filio ex utero suo: de uentre matris
ds̃ eius ẽ: non de suo. Ad hoc gͦ prorsus
qua subiectus ẽ patri filius respondi
tibi: qm̃ dixeras. de subiectione unum sta¬
tuit dm̃. Respondi gͦ etiam hoc scđm ho.¬
norasti eum paulominus abangłis. Ad qͦd
tu quasi respondens dixisti. me optime ꝓ¬
secutum:qm̃ et parentib ꝓpder formã ser¬
ui eẽt subiectus. Deinde uolens uelut pro
te ẽẽ ostendere quod contrate eẽ cernebas.
ac sic in cautisminusq attentis hominib
quicunq eẽnt ista lecturi. tanquam res¬
pondentem te facere.ubi qͦd diceres non

Expanded text:
stantia est, Deus Pater, et homo mater: non tamen stantia est, Deus Pater, et homo mater: non tamen diversa substantia est, Deus Pater, et Deus Filius; sicut non est diversa substantia, homo mater, et homo filius. Sed audi quid dicat in prophetia iste Filius: De ventre, inquit, matris meae Deus meus es tu. Noli multis verbis ad rem non necessariis conari operire res claras. Qui est Pater Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Ad hoc ergo prorsuqua subjectus est Patri Filius, respondi tibi: quoniam dixeras, De sua subjectione unum statuit Deum. Respondi ergo etiam hoc secundum honorasti eum paulo minus ab Angelis . Ad quod tu quasi respondens dixisti me optime prosecutum, quoniam et parentibus propter formam servi esset subjectus. Deinde volens velut pro te esse ostendere, quod contra te esse cernebas; ac sic incautis minusque attentis hominibus, quicumque essent ista lecturi, tanquam respondentem te facere, ubi quod diceres non
Abbreviated transcription (Latin):
esset. quem de uentre matris hominẽ cre¬
auit. Ad hec tu cum respondere uoluis¬
ses: multa dixisti: et multa testimonia quȩ
te nichil adiuuant ꝓtulisti. Quomͦ tamen
dictum sit. de uentre matrismeȩ ds̃ m̃s es
tu. quamuis eadem scripture uerba me¬
morasses: nullo modo inuenire potuisti.
Cur autem in eolocoposueris psalmi alte¬
rius testimonium. ubi scriptum ẽ. tecũ
pͥncipium indie uirtutis tuę. insplendo¬
ribus scoꝵ ex utero ante luciferũ genuite:
omnino ñ uideo. Non enim filii ꝑsona ẽ
dicentis: ex utero tuo aut de uentre tuo
ds̃ ms̃ estu. Illa in effabilis generatio eti¬
am si exutero patris accipitur: hoc signifi¬
catui ẽ quia de se ipsohoc est de substantia
sua ds̃ dm̃ genuit. sicut ex utero matris
quando natus ẽ.homo hominẽ genuit:
ut intelligeremꝰ in utraq generatione
non diuersas eius qui ẽ natus et eoꝵ de quib
est natus esse substantias. Diuersa quidẽ sub¬

Expanded text:
esset quem de ventre matris hominem creesset quem de ventre matris hominem creavit. Ad haec tu cum respondere voluisses, multa dixisti, et multa testimonia quae te nihil adjuvant, protulisti. Quomodo tamen dictum sit, De ventre matris meae Deus meus es tu; quamvis eadem Scripturae sanctae verba memorasses, nullo modo invenire potuisti. Cur autem in eo loco posueris psalmi alterius testimonium, ubi scriptum est, Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te ; omnino non video. Non enim Filii persona est dicentis, Ex utero tuo, aut, De ventre tuo, Deus meus es tu. Illa ineffabilis generatio etiam si ex utero Patris accipitur, hoc significatum est, quia de se ipso, hoc est, de substantia sua Deus Deum genuit, sicut ex utero matris quando natus est, homo hominem genuit: ut intelligeremus in utraque generatione non diversas ejus qui est natus, et eorum de quibus est natus, esse substantias. Diversa quidem sub
Abbreviated transcription (Latin):
uos putatis ad unius patris głam. nisi ꝑ
Dusq ad eo autem filium agnoscimꝰ magnũ
dm̃: ut patri dicamus ȩqualem. Itaq sine cau¬
sa inquam nobis quod ualde ꝓfitemur: te¬
stimoniis et multiloquio ꝓbare uoluisti.
et his uerbis meis addidi disputationẽ inqua
rationẽ reddidi. quare filiꝰ cũ sit patriȩqualis. di¬
cat eum tndm̃suũ ubi ait. ascendoadpatrẽ
quo te ꝓbare existimasti quod patri filius
non eẽt ȩqualis. Ego itaq tibi ad ista res¬
pondens:dixipatrem propterea etiã dm̃
esse unigeniti filii. qm̃ factus est homo et
natus ex femina: et hoc eẽ quod dicit in
psalmo. ubi quod futurum fuerat p̃nun¬
tiauit. de uentre matris meȩ ds̃ ms estu:
ut ostenderet patrem hinc eẽ dm̃ suũ. qͥa
homo factus ẽ.Homo enĩ deuentre matris
est natus. Et scđ̃m hominem de uirgine
natus ẽ ds̃: ut non solum pater illi ẽẽt qui
cum de se ipso genuit: uerumetiã ds̃ eius

Expanded text:
vos putatis ad unius Patris gloriam, nisivos putatis ad unius Patris gloriam, nisiUsque adeo autem Filium agnoscimus magnum Deum, ut Patri dicamus aequalem. Itaque sine causa, inquam, nobis quod valde profitemur, testimoniis, et multiloquio probare voluisti. Et his verbis meis addidi disputationem, in qua rationem reddidi, quare Filius cum sit Patri aequalis, dicat eum tamen Deum suum, ubi ait: Ascendo ad Patrecum testimonium, quo te probare existimasti quod Patri Filius non esset aequalis. Ego itaque tibi ad ista respondens, dixi Patrem propterea etiam Deum esse unigeniti Filii, quoniam factus est homo et natus ex femina: et hoc esse quod dicit in Psalmo, ubi quod futurum fuerat praenuntiavit, De ventre matris meae Deus meus es tu ; ut ostenderet Patrem hinc esse Deum suum, quia homo factus est. Homo enim de ventre matris est natus, et secundum hominem de virgine natus est Deus: ut non solum Pater illi esset qui eum de se ipso genuit, verum etiam Deus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ge aliud sint quam ẽ ipse. hoc tamen gene¬
rent quod sunt ipsȩ: nec attenditis quid ma¬
li dicatis: ut cum homines et canes et cȩtera
huiusmodihabeant filios ueros quos illis gi¬
gnentib ereat ueritas. non sit uerus deifiliꝰ.
ipsa ueritas. Aut siscã scriptura cogente ꝑmit¬
titis. ut uerus filius sit: rogamus ꝑmittite.
ut degener non sit. Et degener quomodo:
Audiant catholici: unde crubescant hereti¬
ci. filius uiri fortis. si non habeat fortitudinẽ:
degener dicit᷑. Tamen homo ẽ: quod et pat̃
est. Atq indissimiliuita: non ẽ tamen alie¬
na substantia. Uos unigenitum dei filiũ ita
degenerem uultis: ut ipsam patris ei sub¬
stantiam denegetis.Minorem natũ: mino¬
rem remansisse iactatis. Non ullam datis
etatẽ qua possit augeri. Non datis eandem
formam: qua possit equari. Cuius nature
tanta subtrahitis. miror uerũ filiũ qua fron¬
te dicatis: nisi quia infelicissimo errore. ñ

Expanded text:
ge aliud sint quam est ipse, hoc tamen genege aliud sint quam est ipse, hoc tamen generent quod sunt ipsae. Nec attenditis quid mali dicatis, ut cum homines et canes, et caetera hujusmodi habeant filios veros, quos illis gignentibus creat veritas, non sit verus Dei Filius ipsa veritas. Aut si sancta Scriptura cogente permittitis ut verus Filius sit, rogamus permittite ut degener non sit. Et degener quomodo? Audiant catholici, unde erubescant haeretici. Filius viri fortis si non habeat fortitudinem, degener dicitur: tamen homo est, quod et pater est; atque in dissimili vita, non est tamen aliena substantia. Vos unigenitum Dei Filium ita degenerem vultis, ut ipsam Patris ei substantiam denegetis: minorem natum, minorem remansisse jactatis; non ullam datis aetatem qua possit augeri, non datis eamdem formam qua possit aequari. Cujus naturae tanta subtrahitis, miror verum Filium qua fronte dicatis: nisi quia infelicissimo errore non
Abbreviated transcription (Latin):
scendo possint filii puenire: filius autẽ
dei sicut dicitis et docetis. minor patre genitꝰ
sic remansit: atq ut ad patris formam ñ pos¬
sset ꝑuenire. nec creuit. Hic tu ut appareret
quã magna ueritatis mole p̃mereris. omnino
ad rem non respondisti:sed tanquã deficien¬
tes flatus anhelares. reprehendendũ me pu¬
tasti: dicens quod tam feda comparatio de fi¬
lio scilicet hominis siue canis: in illam tan¬
tam immensitatẽ ꝓduci non debuit. Hoc
respondere est. an potius inopiam respon¬
sionis ostendere: Quasi ego ꝓpterea terre¬
narũ naturarũ ista exempla ꝓduxerim. ut
incorruptioni corruptionem. immortalita¬
timortalitatem. inuisibilib uisibilia. etnis
temporalia coequarem: ac non potius ut uos
inmagnis et summis rebus errantes de reb
paruulis infirmisq conuincerẽ: qui ñ ui¬
detis bonum qͦd creator summe bonꝰ dedit
ctiam extremis uilibq creaturis: ut cũ lon¬

Expanded text:
scendo possint filii pervenire: Filius autem scendo possint filii pervenire: Filius autem Dei, sicut dicitis et docetis, minor Patre genitus sic remansit, atque ut ad Patris formam non posset pervenire, nec crevit. Hic tu, ut appareret quam magna veritatis mole premereris, omnino ad rem non respondisti: sed tanquam deficienti flatu anhelares, reprehendendum me putasti, dicens quod tam foeda comparatio, de filio scilicet hominis sive canis, in illam tantam immensitatem produci non debuit. Hoc respondere est, an potius inopiam responsionis ostendere? Quasi ego propterea terrenarum naturarum ista exempla produxerim, ut incorruptioni corruptionem, immortalitati mortalitatem, invisibilibus visibilia, aeternis temporalia coaequarem: ac non potius ut vos in magnis et summis rebus errantes, de rebus parvulis infimisque convincerem, qui non videtis bonum quod Creator summe bonus dedit etiam extremis vilibusque creaturis, ut cum lon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaui: respondere aliquid pro urã inten¬
tone potuisti: De ueris filiis animaliũ.
exto loco ut eiusdem nature cuius et pat̃
est ostenderem filium: etiam mortaliũ
fȩtus animalium immanitati urĩ erroris
obiecr. Increpanscor ur̃m.qui eiusdem na¬
turȩ cuius ẽ pater. negatis eẽ dm̃filiũ: ꝗͣ.¬
uis uerum ẽẽ filium non negetis: cũ ds̃ ip¬
se dederit animalib hoc gignere qͦd ipsa¬
sasunt. Ubi non solum hominis hominẽ.
uerum etiam canis canẽ filiũ nominaui.
ñ ad similitudinem dei. s ad confusionẽ
detrahentium filio dei: qui cum uideant
corruptibiles mortalesq naturas.Habere ta¬
mennature de suis parentibus unitatem:
filio dei uero nolunt concedere cõmunionẽ
naturȩ unius habere de patre.cum sit inse¬
parabilis apatre: & incorruptibilis et̃nꝰq
cum patre. Unde et iam dixi. qͦd melior
scđm uossit humana conditio. ubi conce¬
ditur crescere. ut ad robur parentũ uł cre¬

Expanded text:
probavi, respondere aliquid pro vestra intenprobavi, respondere aliquid pro vestra intentione potuisti. CAPUT VI. De veris filiis animalium. Sexto loco ut ejusdem naturae cujus et Pater est, ostenderem Filium, etiam mortalium fetus animalium immanitati vestri erroris objeci, increpans cor vestrum, qui ejusdem naturae cujus est Pater, negatis esse Deum Filium, quamvis verum esse Filium non negetis; cum Deus ipse dederit animalibus hoc generare quod ipsa sunt: ubi non solum hominis hominem, verum etiam canis canem filium nominavi; non ad similitudinem Dei, sed ad confusionem detrahentium Filio Dei: qui cum videant corruptibiles mortalesque naturas, habere tamen naturae de suis parentibus unitatem, Filio Dei vero nolunt concedere communionem naturae unius habere de Patre; cum sit inseparabilis a Patre, et incorruptibilis aeternusque cum Patre. Unde etiam dixi, quod melior sit secundum vos humana conditio, ubi conceditur crescere, ut ad robur parentum vel cre
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ unigenitꝰ dĩ. Non itaq facias imparem
dõ formam dei: quod nec in ipsis hominibus
dici potest. Nameũ dictum fuerit. iste homo
informa ẽ illius hominis: nemo intelligit
nisi ȩquales. Anforte non uissic acciꝑe quod
dictum ẽ cum in forma deieẽt. ut informa
dei patris intelligas filium. ubi nichil ali¬
ud quamȩqualitas apparet amboꝵ.s in
forma dei putas intelligendum in forma sua.
quia et ipse utiq ds̃ est : Non multũ curo:
si etiam sic intelligas. Ubi enim plenitudi¬
nẽ formȩ etatis incrementa non faciunt. s
dõ gignente ꝑfectus natus ẽ filius.⁊ ꝓcul
dubio si forma filii formę patris non ẽ ȩqua¬
lis: non uerus est filius. Scriptum ẽ autem.
Ut simus inuero filio eiꝰ iħu xp̃o. forma gͥ ue¬
ri filii: formȩ dei patris eẽ non potest in eqͣ¬
lis MPinde. nec huic locoꝓsecutionis meȩ.
ubi de uerbis apłi ȩqualem patri filiũ cõ¬

Expanded text:
Filius unigenitus Dei. Non itaque facias imparem Filius unigenitus Dei. Non itaque facias imparem Deo formam Dei: quod nec in ipsis hominibus dici potest. Nam cum dictum fuerit, Iste homo in forma est illius hominis, nemo intelligit nisi aequales. An forte non vis sic accipere quod dictum est, Cum in forma Dei esset, ut in forma Dei Patris intelligas Filium, ubi nihil aliud quam aequalitas apparet amborum; sed, in forma Dei, putas intelligendum in forma sua, quia et ipse utique Deus est? Non multum curo si etiam sic intelligas. Ubi enim plenitudinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gignente perfectus natus est Filius; procul dubio si forma Filii formae Patris non est aequalis, non verus est Filius. Scriptum est autem: Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo . Forma igitur veri Filii, formae Dei Patris esse non potest inaequalis. Proinde nec huic loco prosecutionis meae, ubi de verbis Apostoli aequalem Patri Filium com
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est non alienum arbitratus ẽ esse ȩqͣ¬
lis dõ. s tamen querens nr̃a non sua: semet¬
ipsum exinaniuit: non formam dei amit¬
tens: s formam serui accipiens. Non enĩ
est mutabilis illa natura: ut se exinaniret
ꝑdendo quod erat. sed accipiendo qͦd ñ erat:
nec consumendo quȩ suasunt. s assumen¬
do quȩ nrãsunt: acdeinde in forma serui
obediendo sicut homo.usq ad mortẽ cru¬
cis. Propter quod eum exaltauit: et do¬
nauit ei nomen quod ẽ suꝑ omne nom̃
et cȩtera. Homini gͦ donauit ista: ñ deo.
Neq enim cum in forma dei eẽt. non excel¬
suserat: aut non ei genua flectebant cele¬
stia. terrena. et inferna. Sed cum dicitur
ꝓpter quod eum exaltauit̾. satis apparet
ꝓpter quid exaltauerit: id est propt̃
obedientiam usq ad mortem crucis. In qͣ
oͦ forma crucifixus est. ipsa exaltata ẽ: ip¬
si donatum ẽ nomen qͦd ẽ suꝑ omne no¬
men: ut cum ipsa forma serui. nominet

Expanded text:
hoc est, non alienum arbitratus est, esse aequhoc est, non alienum arbitratus est, esse aequalis Deo; sed tamen quaerens nostra, non sua, semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Non enim est mutabilis illa natura ut se exinaniret perdendo quod erat, sed accipiendo quod non erat: nec consumendo quae sua sunt, sed assumendo quae nostra sunt; ac deinde in forma servi obediendo sicut homo usque ad mortem crucis. Propter quod et Deus eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen : et caetera. Homini ergo donavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non excelsus erat, aut non ei genua flectebant coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur, Propter quod eum exaltavit; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa forma servi nominetur
Abbreviated transcription (Latin):
tor enimrei alienȩ usurpator est:tanquã hoc
filius cum posset rapere noluisset. Quod ui¬
des quanta insipientia sentiatur. Ergo in¬
tellige apłm ideo dixisse. non rapinã arbi¬
tratus ẽ ẽẽ ȩqualis dõ: quia non alienũ ar¬
bitratus ẽ esse quod natus ẽ. S tam̃ quã¬
uis equalitatem dei non fuerit ar¬
bitratus alienam s suam: semet:io etiã¬
ipsum exinaniuit: non querens quȩ sua
sunt: s quȩ nr̃a sunt. Quod ut noueris
ita eẽ: attende unde apłs adhoc uenerit.
Cum enim xp̃ianis humilitatẽ p̃ciꝑet cari¬
tatis: alter alterum inquit existimantes su¬
ꝑiorem sibi. non quȩ sua sunt unusquisq
intendentes:s que aliorum. Deinde ut
exemploxp̃i hortaretur nonsua querere
uł intendere. s et quȩ aliorum: singuli
quiq: inquit hoc sentite in uobis. qđ et
in xp̃o iħu. Quicum informa dei eẽt quȩ
illi erat sua᷑. non rapinam arbitratus est.

Expanded text:
tor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc tor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc Filius, cum posset, rapere noluisset. Quod vides quanta insipientia sentiatur. Ergo intellige Apostolum ideo dixisse, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; quia non alienum arbitratus est esse quod natus est: sed tamen quamvis aequalitatem Dei non fuerit arbitratus alienam, sed suam, semetipsum exinanivit, non quaerens quae sua sunt, sed quae nostra sunt. Quod ut noveris ita esse, attende unde ad hoc Apostolus venerit. Cum enim Christianis humilitatem praeciperet charitatis: Alter alterum, inquit, existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed et quae aliorum. Deinde ut exemplo Christi hortaretur non sua quaerere vel intendere, sed et quae aliorum sunt: Singuli quique, inquit, hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, quae illi erat sua, non rapinam arbitratus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim negat filium esse informa dei:
Quod enim sit ds̃. quod sit dñs. quod sit rex:
iam putolatius exposuimus. Et quia non
rapinã arbitratus ẽ eẽ ȩqualis deo. hoc nos
beatus apłs patilus instruit quod ille ñ ra¬
puit: nec nos dicimus.Hec uerbatua ñ so¬
lum nichil habent aduersum nos: s ma¬
gisapparent eẽ ꝓnobis. Si enim confite¬
ris dei formam: cur non aꝑte dei filiũ. dõ¬
patri confiteris equalem: Presertim qͥa
de uerbis apłi ubi ait. non rapinam arbi¬
tratus est esse equalis dõ: non potuistiꝓ
tuis partib inuentre quod diceres. Et
quia hoc dixisse apłm non potitisti nega¬
re: idõ dixisti quod ille non rapuit nec
nos dicimus: tanquam hoc sit non rapu¬
it qđ est non habuit. id est ęqualita¬
tem dei: atq idõ dictum sit. non rapina
arbitratus ẽ ẽẽ ȩqualis dõ. ac si diceret᷑.
non arbitratus ẽ eẽ rapiendam ȩquali¬
tatem dei. eo qđ ab illo fuerit aliena. Rap¬

Expanded text:
Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quod enim sit Deus, quod sit Dominus, quod sit Rex, jam puto latius exposuimus. Et « quia non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, » hoc nos beatus apostolus Paulus instruit, quod ille non rapuit, nec nos dicimus. Haec verba tua non solum nihil habent adversus nos; sed magis apparent esse pro nobis. Si enim confiteris Dei formam, cur non aperte Dei Filium Deo confiteris aequalem? Praesertim, quia de verbis Apostoli, ubi ait, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; non potuisti pro tuis partibus invenire quod diceres. Et quia hoc dixisse Apostolum non potuisti negare, ideo dixisti, quod ille non rapuit, nec nos dicimus: tanquam hoc sit non rapuit, quod est non habuit, id est, aequalitatem Dei: atque ita dictum sit, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; ac si diceretur, Non arbitratus est esse rapiendam aequalitatem Dei, eo quod ab illo fuerit aliena. Rap
Abbreviated transcription (Latin):
ri. quod et filius habeat immortalitatẽ. Habet
autem hanc solus. s ds̃. qđ non solus ẽ pater:
quia hoc ẽ et filius. et uterq ad iuncto spũ scõ
unus ẽ ds̃. S quare solusds̃ dictus sit habe¬
re immortalitatem. cum et anima ꝓsuo mͦ
sit immortalis. et aliaspiritalis cȩlestisq
creatura: postea uidebimus. Nunc¬
cat. autem sufficit nobis. qđ ad ea
quȩ dixi nichil respondere potuisti. et ñ
solum patrem: sed quamuis ab ipso.Ha¬
bere tamen immortalitatẽ etiam filiũ co¬
actus es confiteri. Unde maior sit pater.
Uinto loco ostendiunde maior sit pat̃
filio. quia non deo maior ẽ uñ illi coȩter¬
nus ẽ filius:s homine maior est. qͦd extem¬
pore factus ẽ filius. Ibi commemoraui apłi¬
cum testimonium: quia cũ informa dei eẽt.
non rapinam arbitratus ẽ eẽ ȩqualis dõ.
Natura quippe illi fuerat dei equalitas:
non rapina. Ad quod tu respondens dixisti.

Expanded text:
ri quod et Filius habeat immortalitatem. Habet ri quod et Filius habeat immortalitatem. Habet autem hanc solus, sed Deus: quod non solus est Pater; quia hoc est et Filius, et uterque adjuncto Spiritu sancto unus est Deus. Sed quare solus Deus dictus sit habere immortalitatem, cum et anima pro suo modo sit immortalis, et alia spiritualis coelestisque creatura, postea videbimus: nunc autem sufficit nobis, quod ad ea quae dixi, nihil respondere potuisti, et non solum Patrem; sed quamvis ab ipso, habere tamen, immortalitatem etiam Filium coactus es confiteri. CAPUT V. Unde major sit Pater. Quinto loco ostendi, unde major sit Pater Filio: quia non Deo major est, unde illi coaeternus est Filius; sed homine major est, quod ex tempore factus est Filius. Ibi commemoravi apostolicum testimonium: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Natura quippe illi fuerat Dei aequalitas, non rapina. Ad quod tu respondens dixisti:
Abbreviated transcription (Latin):
conclusus: etiam dm̃ filium immortalitatẽ
habere confessus es. Uictus es igitur in eo qͦd
dicebas. de patre tantum dixisse apłm: qͦd
solus habeat immortalitatẽ. Neq enĩ ꝓptc̃a
uinculis ueritatis claberis. qm̃dicis. Habet
quidem filius immortalitatẽ: s accipiens
apatre. Non queritur unde habeat: s utrũ
habeat. Tu enim de patre solo uis intelligi
quod scriptum est: solus habet immortali¬
tatẽ: prorsus anullo acceptam pater habet
immortalitatẽ: et apatre acceptam filius
habet immortalitatẽ: tamen & pat̾̃ et filiꝰ
habet immortalitatem. Alioquin si eam
non habet filius: pater eamnon dedit filio:
aut acceptam ꝑdidit filius. Dedit autem
pater: nec ꝑdidit filius. Nec pater dando
ꝑdidit : quod generando dedit. Habet gͦ
immortalitatem et pater et filius: non pa¬
ter solus.Cogeris itaq confiteri non de so¬
lo patre dictum esse. qui solus habet im¬
mortalitatem: quia iam coactus es confite¬

Expanded text:
conclusus, etiam Deum Filium immortalitatem conclusus, etiam Deum Filium immortalitatem habere confessus es. Victus es igitur in eo quod dicebas de Patre tantum dixisse Apostolum, quod solus habeat immortalitatem. Neque enim propterea vinculis veritatis elaberis, quoniam dicis, Habet quidem Filius immortalitatem, sed accipiens a Patre. Non quaeritur unde habeat, sed utrum habeat. Tu enim de Patre solo vis intelligi quod scriptum est, Solus habet immortalitatem. Prorsus a nullo acceptam Pater habet immortalitatem, et a Patre acceptam Filius habet immortalitatem: tamen et Pater et Filius habet immortalitatem. Alioquin si eam non habet Filius; Pater eam non dedit Filio, aut acceptam perdidit Filius. Dedit autem Pater Filio, nec perdidit Filius: nec Pater dando perdidit quod generando dedit. Habet ergo immortalitatem et Pater et Filius, non Pater solus. Cogeris itaque confiteri non de solo Patre dictum esse, Qui solus habet immortalitatem: quia jam coactus es confite
Abbreviated transcription (Latin):
Interim quod dixeras ꝑdidisti. solum eẽ in¬
uisibilem patrem. quia non habet suꝑiorem:
quandoquidem ueritate uictus. eũ uideri
ab inferiori confessus es. Uos enĩ dicitis inferi¬
orem filiũ: aquo tam en patrem uideri teste
filio cogente dixisti. De incapabili postea ui¬
debimus: ut etiam te illic ueritas uincat.
Non enim de capabili et incapabili: s de uisibi¬
li et inuisibili inter nos questio uersabatur.
Inqua questione si tibi ipsi tu ipse uisibilis
uarto loco egitecum de immortali deo
etiam filio: qm̃ tu illud qͦd ait apłs. qui
solus habet immortalitatẽ sic intelligi uolu¬
isti. tanquam de solo patre sit dictum: cum
ille hoc non de patre dixerit s de deo. qͦd ẽ
pat̃ et filius et sp̃s sc̃s. Ostendigͦ et filium habe¬
re immortalitatẽ: scđm substantiã diumni¬
tatis suȩ. Nam scðm carnem quis negat eũ
fuisse mortalem: Tu autem cũ michi respon¬
dere adhunc locum uelles: ꝑspicua ueritate

Expanded text:
Interim quod dixeras perdidisti, solum esse inInterim quod dixeras perdidisti, solum esse invisibilem Patrem, quia non habet superiorem: quandoquidem veritate victus, eum videri ab inferiore confessus es. Vos enim dicitis inferiorem Filium a quo tamen Patrem videri, teste Filio cogente, dixisti. De incapabili postea videbimus, ut etiam te illic veritas vincat. Non enim de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili inter nos quaestio versabatur: in qua quaestione si tibi ipsi tu ipse visibilis tali Deo. Quarto loco egi tecum de immortali Deo etiam Filio. Quoniam tu illud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem ; sic intelligi voluisti, tanquam de solo Patre sit dictum: cum ille hoc non de Patre dixerit, sed de Deo, quod est Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ostendi ergo et Filium habere immortalitatem secundum substantiam divinitatis suae. Nam secundum carnem quis negat eum fuisse mortalem? Tu autem cum mihi respondere ad hunc locum velles, perspicua veritate
Abbreviated transcription (Latin):
antur ab angłis: quibus narrantib ab ange¬
lis cognouisti. quod ipsiuideant animas. a¬
nimȩ illos nonuideant:Aquohȩc audisti:
unde didicisti: ubi legisti: Nonne mehiꝰ di¬
uinis libris animum intenderes: ubi legi¬
mus et abhominib angłos uisos. qͣndo
uoluerunt et quomodo uoluerunt uideri.
iubente uł sinente omniũ creatore: Uerun¬
tamen qui dixeras ideosolum dicendũ inui¬
sibilem patrem.quia non habet suꝑiorem
a quo circumspiciat᷑. confessus es postea filiũ
esse uisibilem.contra teipsum ꝓferens ȩuan¬
głicum testimoniũ. ubi dicit ipse filius. ñ
quia patrem uidit quis: s qui ẽ adõ hic
uidit patrem. Ubi te quidem ueritas aꝑ¬
tissime uicit:s tunolens aberrore liberari.
noluisti salubriter uinci. Cum enĩ contrate
commemorasses euangłicum testimonium.
quo claruit a filio uideri patrem. dicente
ipso filio. sed qui est a dõ hic uidit patrem:
mox addidisti de tuo: sed uidit incapabilem.

Expanded text:
antur ab Angelis? Quibus narrantibus Angeantur ab Angelis? Quibus narrantibus Angelis cognovisti, quod ipsi videant animas, animae illos non videant? A quo haec audisti? unde didicisti? ubi legisti? Nonne melius divinis Libris animum intenderes, ubi legimus et ab hominibus Angelos visos, quando voluerunt, et quomodo voluerunt videri, jubente vel sinente omnium Creatore? Verumtamen qui dixeras, ideo solum dicendum invisibilem Patrem, quia non habet superiorem a quo circuminspiciatur; confessus es postea, Filio esse visibilem, contra te ipsum proferens evangelicum testimonium, ubi dicit ipse Filius, Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem . Ubi te quidem veritas apertissime vicit: sed tu nolens ab errore liberari, noluisti salubriter vinci. Cum enim contra te commemorasses evangelicum testimonium, quo claruit a Filio videri Patrem, dicente ipso Filio, Sed qui est a Deo, hic vidit Patrem; mox addidisti de tuo, Sed vidit incapabilem.
Abbreviated transcription (Latin):
ercio loco de inuisibili deos deo.
cum agerem: admonui ut crederes
inuisibilem. non solũ patrem s etiã filiũ
scđm diuinitatem non scđm carnem: inqua
eum uisibilem mortalib apparuisse qͥs ne¬
gat: Unde et alio locopostea disputaui.
Tu autem cedens manifestissimȩ ueritati. con¬
senfisti eẽ in uisibilem filium. Ae ꝑhoc de¬
struxisti qđ dixeras unũ inuisibilem patrem.
S rursus tua consensione turbatus. quia in¬
uisibilem etiam filium eẽ consenseras. ausus
es dicere minora uideri amaiorib. maiora uͦ
aminorib non posse uideri:dicens angłos
uideri ab archangelis. animas ab angłis:
angelos uͦ ab anima non uideri. Unde eti
am xp̃m scđm diuinitatis suȩ substantiã.
non solum abhominibus s nec auirtutibus
cȩlestibus uideri asserens: idõ patrem solum
inuisibilem eẽ dixisti: quia suꝑiorem non
habet a quo circumspiciat᷑. Dic nobis ro¬
go te quando tibi indicauerunt archange¬
li quod ipsi uideant angelos. non autẽ uide¬

Expanded text:
ertio loco de invisibili Deo cum agerem, admonui ut crederes invisibilem, non solum Patrem, sed etiam Filium secundum divinitatem, non secundum carnem, in qua eum visibilem mortalibus apparuisse quis negat? unde et alio loco postea disputavi. Tu autem cedens manifestissimae veritati, consensisti esse invisibilem Filium: ac per hoc destruxisti quod dixeras, unum invisibilem Patrem. Sed rursus tua consensione conturbatus, quia invisibilem etiam Filium esse consenseras, ausus es dicere, minora videri a majoribus, majora vero a minoribus non posse videri; dicens Angelos videri ab Archangelis, animas ab Angelis, Angelos vero ab animabus non videri: unde etium secundum divinitatis suae substantiam, non solum ab hominibus, sed nec a Virtutibus coelestibus videri asserens, ideo Patrem solum invisibilem esse dixisti, quia superiorem non habet a quo circuminspiciatur. Dic nobis, rogo te, quando tibi indicaverunt Archangeli, quod ipsi videant Angelos, non autem vide
Abbreviated transcription (Latin):
quam uos. meliusq ipsi creditur dicenti.
quam decipientibus uobis: S potentiã
pater inquis anemine: filius uero accepit
apatre. Fatemur et nos filium ab illo ac¬
cepisse potentiam: de quonatus ẽ potens.
Patri uero potentiam nullus dedit: quia
nullus eum genuit. Gignendo enim de¬
dit potentiam pater filio: sicut omnia qͤ
habet insubstantia sua. gignendo dedit
ei que genuit desubstantia sua. Sed queri¬
tur utrũ tantam quanta ipsi ẽ potentiam
pater filio dederit: anminorem. Sitantã:
non solũ potentem potens. uerũ etiam om¬
nipotentem genuisse dicat᷑. credat᷑. intel.¬
ligat᷑ omnipotens. Si minorem: quomͦ
omnia quȩ habet pat̾ filii sunt. si patͥs omĩpo¬
tentia filii non est: Quomodo quȩcunq
pater facit. hec et filiussimiliter facit: qͦd
quod ait apłs. beatus et solus potens. ñ
cogor de patre tantummodo acciꝑe: sed
de deo. quod ẽ ipsa trinitas. Loquens enĩ

Expanded text:
quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam decipientibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius vero accepit a Patre. Fatemur et nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia sua. Sed quaeritur utrum tantam, quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem potens, verum etiam omnipotentem genuisse dicatur, credatur, intelligatur omnipotens: si minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia Filii non est, quomodo quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit? quod quod ait Apostolus, Beatus et solus potens: non cogor de Patre tantummodo accipere; sed de Deo, quod est ipsa Trinitas. Loquens enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod tu de patre sic te acciꝑe demonstrabas
tanquam filius inuisibilisnon sit: cũ eum
in uisibiliũ creatorem seriptura testecur
Uerum turestat ut dicas: ambo quidem in¬
uisibiles sunt. id est pater et filius: s pat̃
inuisibilior est. Ac sic dando aliqͥd patri.
quod non sit filii: mendacem facis eun
dem filium dicentem. Omnia quȩ habet
pater. mea sunt.
oc et de potentia sapis. qͦd scilicet sit
quidem potens et filius. s potentior pa¬
ter filio: in auctorib et doctorib uobis. po¬
tuerit potentem potens. nec potuerit omni¬
potentem gignere omnipotens. Ac ꝑhoc.
si habet pader omnipodentiam quam non
habet filius: falsum ẽ quod ait filius: om¬
nia que habet pater:. mea sunt. Deinde si ali¬
quid facit pater. quod facere non potest filiꝰ.
merito dicitur potentior pater quam filiꝰ.
Cumuͦ dicat. quȩcunq pater facit. hȩc et fi¬
lius similiter facitꝰ: nonne melius audit᷑ ipse

Expanded text:
Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibiles sunt, id est, et Pater et Filius, sed Pater invisibilior est: ac sic dando aliquid Patri quod non sit Filii, mendacem facias eumdem Filium dicentem, Omnia quae habet Pater, mea sunt . CAPUT XII. 1. Hoc et de potentia sapis, quod scilicet sit quidem potens et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus vobis potuerit potentem potens, nec potuerit omnipotentem gignere omnipotens. Ac per hoc si habet Pater omnipotentiam quam non habet Filius, falsum est quod ait Filius, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Deinde si aliquid facit Pater, quod facere non potest Filius, merito dicitur potentior Pater quam Filius: cum vero dicat, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; nonne melius auditur ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uirtutem de uirtute genitam. et uirtu¬
tem de uirtute procedentem. non uis eandẽ
habere naturam: hoc falsum dicis. hoc
contra fidem rectam et catholicam dicis.
sibilis filius: unde iam dixisuꝑius qͦd
uisum ẽ esse dicendum. S si obhoc inquis
filius inuisibilis ate pronunciat᷑ eo quod
oculis humanis contemplari non possit:
cur non et cȩlestes uirtutes parit̃ inuisibi¬
les ꝓnuncias. quando nec ipse obtutib
humanis uideri possunt: Ita hoc dicis.
quasi possit ab homine comp̃hendi qͥs
ille sit modus quo cȩlestes uirtutes sunt in¬
uisibiles: aut ad hoc querendũ debeamꝰ ẽẽ incen¬
ti. dicente scriptura. altiorate ne que auu¬
sieris. Quod p̾ceptum ipse contempnens:
ausus es dicere. angelum uideri ab archan¬
gło: archangelum ab angło non uideri.
Satis sit quod ostendi non esse consequens.
ut ideo credamus informa des uisibilem
filium. quia scriptum est. inuisibili soli dõ.

Expanded text:
quod virtutem de virtute genitam, et virtuquod virtutem de virtute genitam, et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam dicis. sibilis Filius, unde jam dixi superius, quod visum est dicendum. Sed si ob hoc, inquis, Filius invisibilis a te pronuntiatur, eo quod oculis humanis contemplari non possit; cur non et coelestes virtutes pariter invisibiles pronuntias, quando nec ipsae obtutibus humanis videri possunt? Ita hoc dicis, quasi possit ab homine comprehendi quis ille sit modus, quo coelestes virtutes sunt invisibiles; aut ad hoc quaerendum esse debeamus intenti, dicente Scriptura, Altiora te ne quaesieris . Quod praeceptum ipse contemnens, ausus es dicere angelum videri ab archangelo, archangelum ab angelo non videri. Satis sit, quod ostendi non esse consequens ut ideo credamus in forma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
torem genuit. bonus bonum genuit. sapieis
sapientem genuit: clemens clementẽ. poters
potentem. Cur gͦ in uirtute simplici qd̾ ẽ ds̃
non timuisti tot commemorare uirtutes:
Ut enim omittam quatuor quas loco suꝑio¬
re posuisti. et alias quatuor dicam quas e¬
nunciare usitatis nominib possumus nun¬
quid bonitas et sapientia et clementia et
potentia. partessunt unius untutis quã
simplicem eẽ dixisti: Si dixeris partessunt:
simplex ꝙͦ uirtus expartib constat. Et sim¬
plex ista uirtus: te definiente unus ẽ ds̃.Er
Non dico inquis. Non sunt gͦ partes. et tam̃
quatuor sunt: et una unrtus est. eademq
simplex est. Si gͦ in una patris ꝑsona et
plura inuenis. et partes non inuenis: qͣn¬
tomagis pater et filius et sp̃s sc̃s et ꝓpter
uniuscuiꝰq ꝓprietatem tresꝑsone sunt. &
propter singulorum ꝑfectionem. partes u¬
nius dei non sunt: Uirtus ẽ pater: uirtusfi¬
lius: uirtus sp̃ssc̃s. Hoc uerum dicis. Sed

Expanded text:
torem genuit, bonus bonum genuit, sapiens torem genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem genuit, clemens clementem, potens potentem. Cur ergo in virtute simplici, quod est Deus, non timuisti tot commemorare virtutes? Ut enim omittam quatuor quas loco superiore posuisti, et alias quatuor dicam, quas enuntiare usitatis nominibus possimus; numquid bonitas et sapientia et clementia et potentia partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, Partes sunt; simplex ergo virtus ex partibus constat, et simplex ista virtus te definiente unus est Deus. Non dico, inquis. Non sunt ergo partes: et tamen quatuor sunt, et una virtus est, eademque simplex est. Si ergo in una Patris persona, et plura invenis, et partes non invenis; quanto magis Pater et Filius et Spiritus sanctus, euniuscujusque proprietatem tres personae sunt, et propter singulorum perfectionem partes unius Dei non sunt? Virtus est Pater, virtus Filius, virtus Spiritus sanctus. Hoc verum dicis: sed
Abbreviated transcription (Latin):
intribus: Deinde ubi aitapłs.qui adhe¬
ret domino unus sp̃s ẽ. nunquid huiꝰ uniꝰ
pars est dñs: Si enim hoc dicimus: qͥd ali¬
ud dicere deprehendimur. nisi qͦd augeat᷑
adherente homine. et recedente minuat᷑:
tres unus ds̃. Nec huius trinitatis tercia
pars ẽ unus. nec maior pars duo quã unꝰ
est ibi. nec maius aliquid sunt om̃s quã
singuli: quia sp̃alis non corporalis ẽ ma¬
gnitudo. Qui potest capere:capiat. Qui
autẽ non potest: credat. & oret. ut qđ cre¬
dit. intelligat. Uerum est enim qđ dicitur
ꝑ ꝓpħam: nisi credideritis. non intelligi
tis.Tu nempe dixistiunum dm̃ non expar¬
tibus esse compositum. Et quia de patre
hoc uis intelligi. ille inqͥs qͦd ẽ uirtus ẽ. inge¬
nita. simplex. Et tamen in hac simplici uirtu¬
te quam multa cõmemoraueris: uide. Nam
suꝑiora uerba tua sunt. Ds̃ dm̃ genuit. dñs
dñin genuit. rex regem genuit. creator crea¬

Expanded text:
in tribus? Deinde ubi ait Apostolus, Qui adhaein tribus? Deinde ubi ait Apostolus, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; ; numquid hujus unius pars est Dominus? Si enim hoc dicimus, quid aliud dicere deprehendimur, nisi quod augeatur adhaerente homine, et recedente minuatur? tres unus Deus: nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli: quia spiritualis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere, capiat : qui autem non potest, credat, et oret ut quod credit intelligat. Verum est enim quod dicitur per prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis . 3. Tu nempe dixisti, unum Deum non ex partibus esse compositum. Et quia de Patre hoc vis intelligi, Ille, inquis, quod est, virtus est ingenita, simplex. Et tamen in hac simplici virtute quam multa commemoraveris, vide. Nam superiora verba tua sunt: Deus Deum genuit, Dominus Dominum genuit, Rex Regem genuit, Creator Crea