comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lon solum gͦ ꝓpt̃ ipsam uitȩ huiꝰ moetalita¬
tẽ & ignorantiam. et ꝓpt̾ diei maliciam
quȩ etiam sufficeret. sicut de illa dictum ÷.
sufficit diei malicia sua. quã iubem᷑ ferre
atq portare donec transeat. et sustinere
dñm uirilit̾ agendo. ut fructũ afferamꝰ
cum toleratia: s etiam ꝓpt̾ ipsum pulue¬
rẽ mundi huiꝰ. qui ꝑ itinera consulendi
consulentium pedib aderescit. et dampna
q̃ in ipsa negociosissima dispensationis ac¬
tione contingunt. quȩ dñs p̃stet. ut cũ lu¬
cris maiorib cõpensent᷑ cotidianam debe
tores u̾bi dĩ. et ministri sacram̃toꝵ eiꝰ mili¬
tes xp̃i. qntomagis cęt̾a stipendiaria mul¬
titudo. et quedã ꝓuincia magni regis:
le fidelissimꝰ atq fortissimꝰ apłs paulꝰ offen¬
deret. suis stipendiis militauit. et ubi forte
ur̃am ministrationẽ. Qnͣto gͦ magis ȩccłe
ꝓuinciales scłarib negociis obligati. coti¬
dianam debent agere penitentiam: Q

Expanded text:
pter ipsam vitae hujus mortalitatem et ignorantiam, et propter diei malitiam, quae utinam sufficeret, sicut de illa dictum est, Sufficit diei malitia sua ; quam jubemur ferre atque portare, donec transeat, et sustinere Deum viriliter agendo, ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ipsum pulverem mundi hujus, qui per itinera consulendi consulentium pedibus adhaerescit, et damna quae in ipsa negotiosissima dispensationis actione contingunt, quae Dominus praestet ut cum lucris majoribus compensentur, quotidianam debemtores verbi Dei et ministri Sacramentorum ejus, milites Christi; quanto magis caetera stipendiaria multitudo, et quaedam provincia magni regis? le fidelissimus atque fortissimus apostolus Paulus offenderet, suis stipendiis militavit: et ubi forte vestram ministrationem . Quanto ergo magis Ecclesiae provinciales saecularibus negotiis obligati, quotidianam debent agere poenitentiam? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
corithios epła breuit insinuasse intelli¬
gat᷑. cum quib dam talib cominemoratis
criminib. eccłastici iudicii formã. et omã
similia ex quib dã daret. Ait enĩ. Seri¬
psi uob in epła. ñ cõmisceri fornicariis.
Non utiq fornicariis huius mundi: aut
auaris. aut raptorib. aut ydolis seruien
tib. Alioqͥn debueratis de hoc mundo ex¬
ire. N enĩ posst̃ homines in hoc mundo uiuen¬
Unde et dñs cum publicanis et peccatorib

Expanded text:
Corinthios Epistola breviter insinuasse intelliCorinthios Epistola breviter insinuasse intelligitur, cum quibusdam talibus commemoratis criminibus, ecclesiastici judicii formam ad omnia similia ex quibusdam daret. Ait enim: Scripsi vobis in epistola non commisceri fornicariis: non utique fornicariis hujus mundi, aut avatibus: alioquin debueratis de hoc mundo exire . Non enim possunt homines in hoc mundo vivenUnde et Dominus cum publicanis et peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ debere contempn̾e. qr multos forte
adũtit et nouit ad sacram̃ta altaris acce¬
dere. quoꝵ talia crimina crimina ñ ig¬
norat. Multi enim corrigunt᷑ ut petrꝰ
multi tolerant᷑ ut udas: multi nesciunt᷑
donec ueniat dñs. et illuminet abscondita
tenebrarũ. et manifestet cogitationes cor¬
dum se ꝑ illos cupiunt excusare. Pleriq
alioꝵ peccata q̃ nouer̃. qr docum̃tis sepe
deserunt᷑: ut ea que ipsi sciunt. iudiciis
eccłasticis ꝓbare ñ possint. Quãuis enim
uera sim. quedã. non tam̃ uidici facile
credenda sunt: nͥ certis indiciis demon¬
strent᷑. Nos uero a cõmuniõe quẽꝗͣ ꝓhib̾e
ñ possumꝰ. ꝗuis hec ꝓhibitio ñdũ sit mor¬
calis s medicinalis: nͥ aut sponte confes¬
sum. aut in aliquo siue scłari. suie eccła¬
stico iudicio nominatũ atq conuictum.
Quis enim utrũq sͥ audeat assumext. ut
cuiꝗͣ ipse sit accusator & uidex cũ huiꝰmo¬
di regulam etiam paulꝰ apłs in eadẽ ad

Expanded text:
tentiae debere contemnere, quia multos forte advertit et novit ad Sacramenta altaris accedere, quorum talia crimina non ignorat. Multi enim corriguntur, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordum se per illos cupiunt excusare. Plerique aliorum peccata, quae noverunt, quia documentis sepe deseruntur, ut ea, quae ipsi sciunt, iudicibus aecclesiasticis probare non possint. Quamvis enim vera sint quaedam, non tamen iudici facile credenda sunt, nisi certis indiciis demonstrentur. Nos vero a communione quemquam prohibere non possumus, quamvis haec talis, sed medicinalis, nisi aut sponte confessum, aut in aliquo sive saeculari, sive ecclesiastico judicio nominatum atque convictum. Quis enim sibi utrumque audeat assumere, ut cuiquam ipse sit et accusator et judex? Cujusmodi regulam etiam Paulus apostolus in eadem ad
Abbreviated transcription (Latin):
num penitentiȩ. Altera uͦ penitentia est.
cuiꝰ actio ꝑ totam istam uitam qua in car¬
ne mortali degimus. ꝑpetua supplicatio¬
nis humilitate subeunda est. Primo qr
ralis. corruptibilis. mortalisq peniteat.
Non enim sic quisq in uitam nouã ꝑ scĩ¬
ficationẽ baptismi nascit᷑ ut quẽadinodum¬
ibi deponit omnia peccata p̃terita. ita etiam
statĩ mortalitatem ipsa carnis corruptio¬

Expanded text:
4, § 1. Altera vero poenitentia est, cujus actio per totam istam vitam, qua in carne mortali degimus, perpetua supplicationis humilitate subeunda est. Primo, quralis, corruptibilis mortalisque poeniteat. Non enim sic quisque in vitam novam per sanctificationem baptismi nascitur, ut, quemadmodum deponit ibi omnia peccata praeterita, ita etiam statim mortalitatem ipsam carnis, corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
scđm hominẽ. Pat̃ xp̃i distinete. quia
scđm hominẽ creatura xp̃e. creatura et
formã serui accipiens scđm apłm. Qua
aliter factus ÷. ille de uirgine natus est.
Illum mulier non concupiscendo s cre¬
dendo concepit. ille ꝓpaginem ex ad am
peccati non traxit. Nos aũt om̃s ꝑ pecca-¬
tum nati sumꝰ. ille sine peccato natus :
qui peccata mundat. Ergo et ibi distinctio.
dm̃ meum. et dm̃ ur̃m. Ex semine enim
creati estis ex masculo et femina. ex con¬
cupiscentsa carnis uenistis cum ꝓpagi¬
ne peccati. quib cũ qr scriptura dicit:
uis mundꝰ in conspectu tuo: Nec infans
cuiꝰ uniꝰ diei uita suꝑ t̾ram. Deniqr cũ
infantib curritur. ut soluat᷑ illis qd s̃
uiuendo addiderunt. s qd̃ nascendo
traxerunt. Non sic xp̃c. Dm̃ meum. et¬

Expanded text:
m hominem: Pater Christi distincte, quia secundum hominem creatura Christus, creatura et formam servi accipiens, juxta Aaliter factus est. Ille de virgine natus est: illum mulier non concupiscendo, sed credendo concepit. Ille propaginem peccati ex Adam non traxit. Nos omnes per peccatum nati sumus: ille sine peccato natus est, qui peccata mundavit. Ergo et ibi distinctio, Deum meum et Deum vestrum. Ex semine enim creati estis, ex masculo et femina, ex concupiscentia carnis venistis cum propagine peccati, quibuscumque Scriptura dicit: Quis mundus in conspectu tuo? Nec infans, cujus unius diei est vita super terram . Denique cum infantibus curritur, ut solvatur illis quod non vivendo addiderunt, sed quod nascendo traxerunt. Non sic Christus. Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuoq ac ꝓprio nomine ipsam appel¬
lauit mariam. E continuo illa noĩe
suo audito. raboni respondit. Ortolanꝰ
potuit dicere quẽ queris. quid ploras.
maria. ñ posset dicere nͥ dñs. Nomine
ipse appellauit. qui ad regnũ celoꝵ uo¬
cauit. Hoc nom̃ dixit qd in libro suo
scͥpserat ipse. Maria. & illa. Raboni.
qd̃ ÷ magister. Ipsum cognouerat. a quo
ut cognosceret᷑ illuminabat᷑. lam qui
prius ortolanus putabat᷑ xp̃c uidebat᷑.¬

Expanded text:
um? Proprio nomine ipsam appellavit: Maria. Et continuo illa nomine suo audito, Rabboni, respondit. Hortulanus enim potuit dicere, Quem quaeris? quid ploras? Maria, non posset dicere nisi Dominus. Nomine ipse appellavit, qui ad regnum coelorum vocavit. Hoc nomen dixit, quod in libro suo ipse scripserat, Maria. Et illa, Rabboni: quod est magister. Ipsum cognoverat, a quo ut cognosceretur illuminabatur: jam qui prius hortulanus putabatur, Christ
Abbreviated transcription (Latin):
non potuerunt eum tangere nͥ in t̾ra.
mulieres eum habebant tangere in
cȩlo: Qa ÷ gͦ tangere. uͥ credere: fide
enim tanguus xp̃m. Et meliꝰ ÷ manu
non tangere. et fide tangere. quã manu
palpare. ⁊ fide non credere. Non ma¬
gerunt qnͣdo comp̃henderunt. tetigert̃
qnͣdo ligauerunt. tetigerunt qnͣdo sus¬
penderunt. Tetigerunt᷑. et male tangendo
qđ tetigerunt ꝑdiderunt. Tangendo si¬
de. o eccła. catholica fides te saluam
fecit. Tu tantũ fide tange. id ÷ sidelit̃
accede. et. firmit̃ crede. Si xp̃m tantũ¬
mͦ hominẽ putau̾is in t̾ra tetigisti.
Si xp̃m dm̃ credideris ȩqualem p̾atrit
tetigisti qnͣde ascendit ad patrem. Engo
ascendit nobis. quando illum recte in¬
telligimus. Semel tunc illo in tp̃r as¬
cendit. s mͦ cotidie ascendit. O quã mul¬
tis necdum ascendit. et quã multis
adhuc in t̾ra iacet. Q uã multi dict̃
non fuit homo. quam multi dicunt.¬

Expanded text:
non potuerunt eum tangere nisi in terra, non potuerunt eum tangere nisi in terra, mulieres eum habebant tangere in coelo? Quid est ergo tangere, nisi credere? Fide enim tangimus Christum: et melius est manu non tangere, et fide tangere, quam manu palpare, et fide non tangere. Non magerunt quando comprehenderunt, tetigerunt quando ligaverunt, tetigerunt quando suspenderunt: tetigerunt, et male tangendo, quod tetigerunt, perdiderunt. Tangendo fide, o Ecclesia catholica, fides te salvam facit. Tu tantum fide tange, id est, fideliter accede et firmiter crede. Si Christum tantummodo hominem putaveris, in terra tetigisti. Si Christum Deum credideris aequalem Patri, tunc tetigisti quando ascendit ad Patrem. Ergo ascendit nobis, quando illum recte intelligimus. Semel tunc illo in tempore ascendit, sed modo quotidie ascendit. O quam multis necdum ascendit, et quam multis adhuc in terra jacet? Quam multi dicunt: Homo fuit magnus? Quam multi dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sͥ uult hoc noli me tangere. ñdũ
enim ascendi ad patrẽ meum: Si non
illum poterat tangere in t̾ra stantem.
poterat tangere in cȩlo sedentẽ: Tanqͣ
diceret. Modo me noli tangere. Tunc
me tange. cum a scendero ad patrem.
Recolat caritas ur̃a hest̾nam lectionem
quando apparuit discipłis dñs. et puta¬
uerunt se sp̃m uidere. Ille aut uolens
eis hunc tollere errorem. p̾buit se tan¬
gendum. Quid dixit: Heri lectum est.
ude sermo fuit. Quid turbati estis inqͥt.
et quare cogitationes ascendunt in cor
ur̃m. Ui dete manus meas et pedes
meos. Palpate. et uidete. Nunqͥd iam
ascenderat ad patrem. quando dicebat
palpate et uidete: Prebet se tangendũ
discipłis suis. non tangendum. s p̾alpan¬
dum. ut fides fiat uere carnis nr̃i cor¬
poris. ut exhibeat᷑ etiam tactib huma¬
nis soliditas ueritatis: p̾bet gͦ se palpan¬
dum manib discipłoꝵ. et mulieri dicit
noli mne tangere. nondũ enĩ ascendi ad
patrem meum: Qͥd sibi uult. Uiri

Expanded text:
 vult, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum? Si non illum poterat tangere in terra stantem, poterat tangere in coelo sedentem? Tanquam diceret: Modo noli me tangere, tunc me tanges cum ascendero ad Patrem. Recolat Charitas vestra hesternam lectionem, quando apparuit discipulis Dominus, et putaverunt se spiritum videre: ille autem volens eis hunc tollere errorem, praebuit se tangendum. Quid dixit? Heri lectum est: inde Sermo fuit. Quid turbati estis, inquit, et cogitationes ascendunt in cor vestrum? Videte manus meas et pedes meos: palpate et videte . Numquid jam ascenderat ad Patrem, quando dicebat, Palpate et videte? Praebet se tangendum discipulis suis, non tangendum, sed palpandum, ut fides fiat verae carnis, veri corporis, ut exhibeatur etiam tactibus humanis soliditas veritatis: praebet ergo se palpandum manibus discipulorum; et mulieri dicit, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid sibi vult? Viri
Abbreviated transcription (Latin):
tas. s int̾minata ȩt̾nitas. pulchra ueritas
laudare. amare: Eece dies isti scĩ qui pꝰ
resurreccionẽ dñi celebrant᷑: significant
futurã uitã pꝰ resurrectionẽ nr̃am. Siẽ
enim quadragesimȩ dies ante pascha
significauerunt laboriosam uitã. in
hãc erumna mortali: sic isti dies leti sig¬
nificant futurã uitã uͥ erim eũ dño si¬
fine regnaturi. Uita quã significat quadra

Expanded text:
tas, sed interminata aeternitas, pulchra veritas, tas, sed interminata aeternitas, pulchra veritas, amare, laudare? Ecce dies isti sancti, qui post resurrectionem Domini celebrantur, significant futuram vitam post resurrectionem nostram. Sicut enim Quadragesimae dies ante Pascha significaverunt laboriosam vitam in hac aerumna mortali: sic isti dies laeti significant futuram vitam, ubi erimus cum mino regnaturi. Vita quae significatur Quadr
Abbreviated transcription (Latin):
barbam creauit in homine: sp̃em i deo:
usum non q̃ro. Appareat. feminȩ. quare
habent ubera: Utiq ut paruulos lactent¬
iri mãmillas quare habent.: Int̾roga
usum: nullus ÷ Int̾roga spẽm:. decet mã¬
millatũ pectꝰ et uiros. Si de uirili pecto¬
re mãmillas detrahis: uide qͣntã pul¬
chritudinẽ dempseris: qnͣtam fedͥtatẽ
rumꝰ. s decus nulliꝰ defuturũ. Nichil
indecorum erit: ubi sũma pax erit. Ni¬
chil discordans: nichil monstruosum:
nicħ qd offendat aspectũ. In omĩb ds̃
laudabit᷑. Nam si nc̃ in ista infirmitate
ꝑispulc̾tudo. q̃ illicit libidinosos:⁊ ad q̃rendũ
excitat. siue studiosos siue curiosos. ⁊ sun cõpactioe¬
eoꝵ ñ aliꝰ artifex hoꝵ alius inuenitur
eẽ. cęloꝵ. s idem ipse creator infimor umi
atq sũmoꝵ. qnͣtomagis ibi uͥ non erit
libido. nulla ibi erit corruptio. nulla
deformis pͣuitas. nulla erũpnosa necessi¬

Expanded text:
barbam creavit in homine? Speciem video, barbam creavit in homine? Speciem video, usum non quaero. Apparet feminae quare habeant ubera, utique ut parvulos lactent: mammillas viri quare habent? Interroga usum, nullus est: interroga speciem, decet mammillatum pectus et viros. Virili pectori mammillas detrahe, et vide quantam pulchritudinem dempseris, quantam rum, sed decus nullius defuturum. Nihil indecorum erit ibi, summa pax erit, nihil discordans, nihil monstruosum, nihil quod offendat aspectum, in omnibus Deus laudabitur. Nam si nunc in ista infirmitate poris pulchritudo, quae illicit libidinosos, et ad quaerendum excitat sive studiosos sive curiosos; et si ion alius artifex horum, alius invenitur esse coelorum, sed idem ipse creator infimorum atque summorum: quanto magis ibi, ubi erit libido nulla, nulla corruptio, nulla deformis pravitas, nulla aerumnosa necessi
Abbreviated transcription (Latin):
uis absconde. mͦ times publicare cogitati¬
ones tuas. forte enim aliqͥd mali aliqͣn
cogitas. forte aliqͥd turpe. forte aliquid
cognitio km̃i. ipsa cognitio. nonne oĩũ
nr̃m erit: Putatis qr me cognituri es¬
tis ido qr me nostis: et patrẽ in eum ñ
Sic uidebunt om̃s. et multo excellentius.
quomͦ hic solent uidere ꝓpħȩ. Diuine
uidebt̃: qnͣdo dõ pleni ert̃. Nec quod
offendat erit: nec qd̃ lateat cognitorem.
citum integritatis decus: uͥ ñ erit libi¬
dinis dedecus. Eece etiam hic ubi oĩũ
tas tẽ non erit. tam̃ inuenimꝰ aliqua
quȩ ds̃ posuit in corꝑib ad nullos usꝰ
dum: nares ad olfaciendumꝰ. linguam
ad loq̃ndũ: dentes ad manducandum:
guttur ad uorandum: stomachum
ad suscipiendum et coq̃ndum: intesti¬
na ad traiciendos cibos ad imaͥ et illa
quȩ pudenda appellantur. uel ad egestio¬
nem. uł ad generationem. Ad oꝑandum
manus: ad ambulandum pedes. Barba

Expanded text:
vis abscondere, modo times publicari cogitativis abscondere, modo times publicari cogitationes tuas: forte enim aliquid mali aliquando cogitas, forte aliquid turpe, forte aliquid charissimi, ipsa agnitio nonne omnium nostrum erit? Putatis quia me cognituri estis, ideo quia me nostis, et patrem meum non Sic videbunt omnes, et multo excellentius, quomodo hic solent videre Prophetae. Divine videbunt, quando Deo pleni erunt. Nec quod offendat erit, nec quod lateat cognitorem. citum integritatis decus, ubi non erit libidinis dedecus. Ecce etiam hic, ubi omniutas tunc non erit; tamen invenimus aliqua quae Deus posuit in corporibus ad nullos usus, dum, nares ad olfaciendum, os et linguam ad loquendum, dentes ad mandendum, guttur ad vorandum, stomachum ad suscipiendum et coquendum, intestina ad trajiciendos cibos ad ima, et illa quae pudenda appellantur, vel ad egestionem, vel ad generationem: ad operandum manus, ad ambulandum pedes. Barbae
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. Nolite ante tempꝰ quicquã iu¬
dicare. Id ÷ ne temere uidicetis. qd non
uidetis. quo corde quid fiat. Si aliqͥd
fit qd̃ et bono corde fieri potest. noli
rep̃hendere: noli tͥ ampliꝰ quã humani¬
tas erigit usurꝑare. Cor uidere: dei. ẽ.
Hominum aũt: non ÷ nͥ dehis q̃ manifesta
sunt iudicare. Nolite gͦ inquit ante tẽpꝰ
et dicit. Donec ueniat. dñs. ut illuminet
abscondita teneb raꝵ. Quas dixerit te¬
nebras: conseq̃ntib uerbis. euidenter
ostendit. Illuminet inquit abscondita
tenebraꝵ. Quid ÷ hoc : Audi qd̾ seqͥt᷑.
& manifestabit consilia cordium. Hoc est
illuminare abscondita tenebrarum:
manifestas facere cogitatione cordis.
Modo gͦ cogitationes nr̃e nob ipsis sin¬
głis quib qr in luce sunt. quia nouimꝰ
eas.s ꝓximis nr̃is in tenebris sunt.
qr non uident eas. Ibi qd̃ nosti te cogitare:
et alt̃ sciturus:. Q uid times: M odo

Expanded text:
ait Apostolus, Nolite ante tempus quidquam juait Apostolus, Nolite ante tempus quidquam judicare: id est, Ne temere judicetis, quod non videtis quo corde quis faciat. Si aliquid fit, quod et bono corde fieri potest, noli reprehendere: noli tibi amplius quam humanitas exigit usurpare. Cor videre, Dei est: hominum autem non est, nisi de his quae manifesta sunt judicare. Nolite ergo, inquit, ante tempu? Sequitur, et dicit: Donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum. Quas dixerit tenebras, consequentibus verbis evidenter ostendit: Illuminet, inquit, abscondita tenebrarum. Quid est hoc? Audi quod sequitur: Et manifestabit cogitationes cordis . Hoc est illuminare abscondita tenebrarum, manifestas facere cogitationes cordis. Modo ergo cogitationes nostrae nobis ipsis, singulis quibusque in luce sunt, quia novimus eas: sed proximis nostris in tenebris sunt, ia non vident eas. Ibi quod nosti te cogitare, et alter sciturus est. Quid times? Modo
Abbreviated transcription (Latin):
causas rerum ignoramꝰ. si uideant᷑ interi¬
ora nr̃a horrent potiꝰ quã diligantur.
Quis enim nouit quẽ admodũ sibi inuicẽ
conexa sint membra. et quib numeris
coaptata: Unde uocat᷑ etiam armonia.
Id̃ u̾bum dictum ÷ de musica: ubi uide¬
m̃ certe in cythara neruos distentos:
Si om̃s uerui sͥ si milit sonent. nulla est
cantilena. Diu̾sa distinctio: diu̾sos edit
sonos. Diu̾si soni ratiomi conũcti: paruit
ñ uidentib pulchritudinem. s audientib
suauitatem. Istam rationẽ quisqͥs in
tatur. ut omĩ uisibili pulchritudini ista
ratio ab intelligentib p̃feratur. Modo
eam nescim᷑. s tẽ sciemꝰ: ñ quia nudabun¬
t. s qr etiam cooꝑta latere ñ pot erunt.
Respondebit mͥ aliquis. ⁊ dicet. Quomodo
sicooꝑta erunt. latere ñ poter: Corda
nr̃a non latebunt: et uiscera latebunt:
te scõꝵ. Nemo ibi uult tectum. eẽ. qd̃
cogitat. qr nenio ibi male cogitat. Unde

Expanded text:
causas rerum ignoramus, si videantur intericausas rerum ignoramus, si videantur interiora nostra, horrentur potius quam diliguntur. Quis enim novit quemadmodum sibi invicem connexa sint membra, et quibus numeris coaptata? Unde vocatur etiam harmonia; quod verbum dictum est de musica: ubi videmus certe in cithara nervos distentos. Si omnes nervi similiter sonent, nulla est cantilena. Diversa distensio diversos edit sonos; sed diversi soni ratione conjuncti, pariunt, non videntibus pulchritudinem, sed audientibus suavitatem. Istam rationem quisquis in tatur, ut omni visibili pulchritudini ista ratio ab intelligentibus praeferatur. Modo eam nescimus; sed tunc sciemus: non quia nudabuntur, sed quia etiam cooperta latere non poterunt.Respondebit mihi aliquis, et dicet: Quomodo si cooperta erunt, latere non poterunt? Corda nostra non latebunt, et viscera latebunt? te sanctorum. Nemo ibi vult tectum esse quod cogitat, quia nemo ibi male cogitat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
et intestina quȩ dicunt᷑. ad quos usus
ualeant. et multi hominũ. et meliꝰ me¬
dici cognouerunt. Argum̃tant᷑ gͦ. &
dicunt nob̾. Si aures habebimꝰ ut audi¬
amus. ocłos ut uideam. linguam ut lo¬
quainͣ. dentes quare habebimꝰ. si non
manducamꝰ. fauces. pulmorẽ stoma¬
chum. intestina. qua cibi transeunt.
et ꝓ nr̃e ualitudinis temꝑie cõmutant᷑:
ostremo illa ipsa m̃bra quȩ pudenda
uocant᷑. quare inqͥunt habebimꝰ: ubi
nulla erit generatio. nulla degestio.¬
Quid eis respondeamꝰ: Nunquid nam
dieturi sum. sine intestinis nos resur¬
recturos. ad similitudinem statuarum :
Nam de dentib facile respondet᷑. Dentes
enim non tantũ nos aduiuant ad mor¬
dendũ: s etiam ad loq̃ndũ. Sicut plec¬
trum neruos: sic lingua nr̃a ut silla
pulchritudims:. ñ ad indagationẽ neces¬
sitatis. Nunqͥd qua uocabunt. idõ in deco¬
ra ert̃ : Etquidem nc̃ qr imꝑiti sumꝰ. et

Expanded text:
et intestina quae dicuntur, ad quos usus et intestina quae dicuntur, ad quos usus valeant, et multi hominum, et melius medici cognoverunt. Argumentantur ergo et dicunt nobis: Si aures habebimus ut audiamus, oculos ut videamus, linguam ut loquamur; dentes quare habebimus, si non manducabimus, fauces, pulmones, stomachum, intestina qua cibi transeunt, et pro nostrae valetudinis temperie commutantur; postremo illa ipsa membra quae vocantur pudenda, quare, inquiunt, habebimus, ubi nulla erit generatio, nulla digestioQuid eis respondeamus? Numquidnam dicturi sumus sine intestinis nos resurrecturos, ad similitudinem statuarum? Nam de dentibus facile respondetur. Dentes enim non tantum nos adjuvant ad mandendum, verum etiam ad loquendum; sicut plectrum nervos, sic linguam nostram, ut syllabpulchritudinis, non ad indigentiam necessitatis. Numquid quia vacabunt, ideo indecora erunt? Et quidem nunc quia imperiti sumus, et
Abbreviated transcription (Latin):
tas. tͥ nondũ ascendit ad patrẽ. Adhibuit
gͦ dñs iħe speciem corꝑis humanis sensib
ad confirmandam carnis resurreetionem.
Nichil nos docere uoluit. ostendendo se
uiuum in corpore post rescrrectionem
suam. nͥ ut credatur a nob̾ resurrectio
mortuoꝵ. Cum gͦ integra instauranda
sint omnia. queri solet ab eis. qui scire
desidant. et rursus ꝓponi solet ab eis qͥ
litigare desid̾ant: questio difficilis de
usu m̃broꝵ. Dicunt enim corpꝰ nr̃m ha¬
bere omã m̃bra sua: et apparet que
inembra qͥb sint oꝑib necessaraa. Qͥ⁊
enim nesciat. quis non uideat. ad ui¬
dendũ nos hab̾e ocłos: aures ad audi¬
endum. linguã ad loq̃ndũ. nares ad
olfaciendum: Dentes ad manducandum:
manꝰ ad oꝑandum: pedes ad ambulandũ:
etiam illa m̃bra quȩ put᷑anda dieuntur.
ad generandum: Porro aut̃ interiora
etiam uscera. quȩ ne horrerent aspec¬
tib. uoluit ds̃. eẽ. contecta: int̾iora nr̃a

Expanded text:
tas, tibi nondum ascendit ad Patrem. CAPUTtas, tibi nondum ascendit ad Patrem. CAPUTs sensibus, ad confirmandam carnis resurrectionem. Nihil nos aliud docere voluit, ostendendo se vivum in corpore post resurrectionem suam, nisi ut credatur a nobis resurrectio mortuorum. Cum ergo integra instauranda sint omnia, quaeri solet ab eis qui scire desiderant, et rursus proponi solet ab eis qui ligitare desiderant, quaestio difficilis de usu membrorum. Dicunt enim, corpus nostrum habere omnia membra sua, et apparere quae membra quibus sint operibus necessaria. Quis enim nesciat, quis non videat, ad videndum nos habere oculos, aures ad audiendum, linguam ad loquendum, nares ad olfaciendum, dentes ad mandendum, manus ad operandum, pedes ad ambulandum; illa etiam membra quae pudenda dicuntur, ad generandum? Porro autem interiora etiam viscera, quae ne horrerent aspectibus, voluit Deus esse contecta; interiora nostra
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ti eiꝰ salua ero. fide tetigit. et
sanitas subsecuta est. ꝗͣ p̾sumpsit.
Deniq ut nos sciamꝰ quid sit uere tange.
diis continuo dixit discipłis suis. Quis
me tetigit: & dixerunt discipłi. Turba
te compͥmit. et dicis quis me tetigit.
W ille. Tetigit me aliquis. Q uasi dicens.
Turba p̾mit. fides tangit. uidet᷑ gͦ ista ma¬
ria cui dix̃ dñs noli me tang̾e nondũ
enim ascendi ad patrem meum. eccłe ge
stare ꝑsonam. quȩ tunc in xp̃m eredidit.
cil ascendisset ad patrem. Eece uos int̾rogo
quando credidistis. Int̾roga ȩccłam toto
orbe t̾raꝵ diffusam. cuiꝰ ꝑsona erat in
ista femina. et una uoce tͥ respondet.
unc credidi. cum iħe ascendisset ad patrẽ.
Q d ÷ tunc credidi. nͥ: tẽ tetigi: Multi car
diuinitatẽ in illo latentem non intellexe¬
rt̃. & ideo non bene tetigerunt. qͥ non
bene crediderinit. Uis bene tangere:
Si aut hominem putas. et nicħ aliud pu¬

Expanded text:
vestimenti ejus, salva ero . Fide tetigit, et vestimenti ejus, salva ero . Fide tetigit, et sanitas subsecuta est, quam praesumpsit. Denique ut nossemus quid sit vere tangere, Dominus continuo dixit discipulis suis: Quis me tetigit? Et dixerunt discipuli: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis . Quasi dicens: Turba premit, fides tangit. Videtur ergo ista Maria, cui dixit Dominus, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum, Ecclesiae gestare personam, quae tunc in Christum credidit, cum ascendisset ad Patrem. Ecce vos interrogo, quando credidistis; interrogo Ecclesiam toto orbe terrarum diffusam, cujus persona erat in una femina: et una voce mihi respondet, Tunc credidi, cum Jesus ascendisset ad Patrem. Quid est, Tunc credidi; nisi, tunc tetigi? Multi carnrunt, divinitatem in illo latentem non intellexerunt. Non bene tetigerunt, quia non bene crediderunt. Vis bene tangere? Si autem hominem putas, et nihil amplius pu
Abbreviated transcription (Latin):
arratio resurrectionis dñi nr̃i iħu
legi cȩꝑit. Hoc enim scitis. et cõm̃da
istis dieb resurrectionẽ dñi recitari
Ex his gͦ quȩ audistis illud tantum solet
mouere. quare dix̃it dñs iħe mulieri
querenti corpus eiꝰ. ut eum iã iiuum
Agnoscenti. noli me tangere nondum
enim ascendi ad patrẽ ineum. Dixi autẽ
uob̾. et meminisse debetis. ñ omnia om̃s
dicere. s dici ab aliis quȩ ab alus p̃tmissa
sunt: non tam̃ ita ut int̾ se repuguare
credendi sint. Absit contentio: absit alt̃¬
catio: et assit pietas intelligentis. Ham
in quib et ista erat. et dixit eis. Auete.
llȩ aũt accesserunt. et tenuerunt pedes
eiꝰ. & adorauerunt eum. Ꝙ utiq ad pa¬
udent᷑ isonare: quasi tunc posset tang̾e
maria. qnͣdo ascendisset in cęlũ. Si in
t̾ra positum non tangit. in cęlo sedentẽ
tactus sidem significat. Tan git xp̃m:
qui credit in xp̃m. Nam et illa mulier
quȩ fluxum sangumis patiebat᷑ dice¬
bat apud seipsam. Si tetigero fimbriã

Expanded text:
arratio resurrectionis Domini nostri legi coepit. Hoc enim scitis, et commendaistis diebus resurrectionem Domini recitari. In his ergo quae audivimus, illud tantum solet movere, quare dixerit Dominus Jesus mulieri quaerenti corpus ejus, et eum jam vivum agnoscenti: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. Dixi autem vobis, et meminisse debetis, non omnia omnes dicere; sed dici ab aliis, quae ab aliis praetermissa sunt. Non tamen ita, ut inter se repugnare credendi sint, si absit contentio, et adsit pietas intelligentis. Nam in quibus et ista erat; et dixit eis, Avete. Illae autem accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum : et utique ad Pavidentur sonare, quasi tunc eum posset tangere Maria, quando ascendisset in coelum. Si in terra positum non tangit, in coelo sedentem tactus fidem significat. Tangit Christum, qui credit in Christum. Nam et illa mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, dixit apud se ipsam: Si tetigero fimbriam
Abbreviated transcription (Latin):
sanctior excellentia sapientiȩ et iusticie
suꝑauit. Nam ds̃ non fuit. O fotine
in t̾ra tetigisti. Festinasti tangere. p̃cipi¬
tasti te. Ꝙ ideo ad patriam ñ ꝑuenisti.
patrem ur̃m. dm̃ meum et dm̃ ur̃m.¬

Expanded text:
sanctos excellentia sapientiae et justitiae superavit: nam Deus non fuit. O Photine, in terra tetigisti, festinasti tangere, praecipitasti te: et ideo ad patriam non pervenisti, patrem
Abbreviated transcription (Latin):
modis dñs iħc post resurrectio¬
nẽ apparuit fidelib suis. Non ha¬
buerunt unde scrib̾e om̃s euangłi¬
ste: sicut eis subministrat sp̃s recorda¬
tiones rerum quas scriberent. Aliꝰ ali¬
ud dix̃: alius aliud. Pret̾mittere aliqͥs
potuit aliquid uerũ: ñ dicere aliquid
falsum. Omnes itaq: computate. uerũ
dixisse. Uerum enim unusqͥsq dixit:
quia unus sp̃c in omĩb fuit. Hodie qͥd
audiuimꝰ: lllud. qđ non credebant disci¬
puli resurrexisse iħm: et non credebant
hocipsum ante p̃nunciatum. Res mani¬
festa ÷: et ꝓpt̾ea scͥpta .ẽ. ut deo magnas
gras agamꝰ. qr in eum credimꝰ. quem in
t̾ra noñ uidimꝰ. Illoꝵ ocłis ⁊ manib uix

Expanded text:
modis Dominus Jesus post resurrectionem apparuit fidelibus suis: habuerunt unde scriberent omnes Evangelistae, sicut eis subministrabat spiritus recordationis rerum quas scriberent. Alius aliud dixit, alius aliud. Praetermittere aliquis potuit aliquid verum, non dicere aliquid falsum. Omnia ista computate unum dixisse: vere enim unus dixit, quia unus Spiritus in omnibus fuit. Hodie quid audivimus? Illud, quod non credebant discipuli resurrexisse Jesum. Et non ei crediderunt, hoc ipsum ante praenuntianti. Res manifesta est, et propterea scripta est, ut Deo magnas gratias agamus, quia in eum credidimus, quem in terra non vidimus: illorum oculis et manibus vix
Abbreviated transcription (Latin):
rgo debuit dici uidit et ñ credidit: ñdũ
enim nou̾at scriptas. Quid gͦ ÷ uidit
linteamina et credidit : Quid credidit:
Qđ dixerat mulier. tulerunt dñm de
monum̃to. Si enim audistis unmo qr
audistis: hoc dix̾at illa mulier. Tuler̃
dñm de monum̃to: et nescio ubi posuer̃
eum. Hoc audito cucurrer̃: et intrauit
in monum̃tũ: uidit linteamina: et credi-¬
dit qd̃ dix̾at mulier ablatũ. eẽ. xp̃m
de monum̃to. Quare credidit ablatum
ẽẽ. et furatum xp̃m de moniuñto. quare:
Nondum enĩ uou̾at scͥpturas: qr oportebat
eum a mortuis resurgere. Intrauerat:
non inuen̾at. Resurrexisse eum cre¬
dere debuit: non furatũ. eẽ. Quid sͥ gͦ¬

Expanded text:
redidit; nondum enim noverat Scripturas. Quid ergo est, Vidit linteamina, et credidit? Quid credidit? Quod dixerat mulier, Tulerunt Dominum de monumento. Si enim audistis, imo quia audistis, hoc dixerat illa mulier: Tulerunt Dominum de monumento, et nescio ubi posuerunt eum. Hoc audito cucurrerunt: et intravit in monumentum, vidit linteamina, et credidit quod dixerat mulier, ablatum esse Christum de monumento. Quare credidit ablatum esse et furatum Christum de monumento? quare? Nondum enim noverat Scripturas, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Intraverat, non invenerat. Resurrexisse eum credere debuit, non furatum esse. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ m̃s. de uentre matris meȩ ds̃ ms̃.
Quare gͦ et ibi distinctio: Puta patrem
meum. et patrẽ urm. Est distinctio
qi alit̃ pater unigenni filii. alit̃ pater
Debuit gͦ dicere ad pairem meum. et ad¬

Expanded text:
. Quare ergo et ibi distinctio, puta, Patrem meum et Patrem vestrum? Est distinctio, quia aliter Pater unigeniti Filii, aliter Pater Debuit ergo dicere, ad Patrem meum et
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri. quẽ queris. quid ploras: Illa
aut putabat eum. ẽẽ. ortolanũ. & reuera
granũ sinapis in orto suo. id⁊ semen
minimum et feruidum. et creuit. et
ascendit. et fȩcit arborem tantã. ut eti¬
am uolueres cęli requiescerent in ramis
eius : Si habu̾i̾tis. ipse dicit. fidẽ sicut
granũ sinapis. Modicum uidet᷑ gra¬
num sinapis. nicħ contemptibilius
aspectui. nicħ fortiꝰ gustu. Qd̃ quid ÷
aliud. nͥ maximꝰ ardor. uͣt intima uis
fidei in ȩccła: Ergo merito putauit
eum ortolanum. et ait illi. dñe. hono¬
rificentię causa. Qa beneficium pos¬
cebat. ideo dñm uocabat. Si tu abs¬
tulisti eum inqͥt. ostende mͥ uͥ posuisti
eum. et ego eum tollam. Necessarium¬

Expanded text:
m dixerat, Quem quaeris? quid ploras? Illa autem putabat eum esse hortulanum. Et revera, granum sinapis in horto suo? id est, semen minimum et fervidum: et crevit et ascendit, et fecit arborem tantam, ut etiam volucres coeli requiescerent in ramis ejus. Si habueritis, ipse dicit, fidem, sicut granum sinapis . Modicum videtur granum sinapis, nihil contemptibilius aspectu; nihil fortius gustu. Quod quid est aliud, nisi maximus ardor et intima vis fidei in Ecclesia? Ergo merito putavit eum hortulanum; et ait illi, Domine, honorificentiae causa: quia beneficium petebat, ideo Dominum vocabat. Si tu abstulisti eum, inquit, ostende mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
onem. ñ habet᷑. s sꝑatͥ: et sꝑando amatur.
Et in isto amore. ds̃ qͥ ꝓmisit ista. laudat᷑:
namꝰ. et inuicẽ nos exciłtamꝰ ad laudan¬
cordis dicimꝰ laudes deo. Canimꝰ alła. et
cum cantauerimꝰ: ꝓpt̾ infirmitatẽ recedi¬
mͦ. ut corꝑa reficiamꝰ. Quare reficimꝰ nͥ
qr deficimꝰ. Deinde tanta : infirmitas
carnis. tante huiꝰ uite molestie: ut q̃lib¬
res magna ueniat in fastidiũ. Quomͦ desidamꝰ
istos dies ad annũ cum modo abierint: ꝙ
quͣta auiditate ad illos uenimꝰ ꝑ tp̃ris
int̾uallum: Si diceret᷑. sine cessatione
dicite alła. excusaremꝰ. Quare excusare¬
mͦ Qͥa las. si. ñ possemꝰ: quia & ad ip¬
sum bonũ fastidio. fatigarem᷑. Ibi nullꝰ
defectꝰ: nulla fastidia. State. laudate qͥ
statis in domo dñi. in atrus domͦ dei
nr̃i. Quid queris. qͥd ibi fact᷑us sis.

Expanded text:
on habetur, sed speratur, et sperando amatur; et in ipso amore Deus qui promisit ista, laudatur, namus, et invicem nos excitamus ad laudanitharae chordis, dicimus laudes Deo, cantamus Alleluia. Et cum cantaverimus, propter infirmitatem recedimus, ut corpora reficiamus. Quare reficimus, nisi quia deficimus? Deinde tanta est infirmitas carnis, tanta hujus vitae molestia, ut quaelibet magna res veniat in fastidium. Quomodo desideravimus istos dies ad annum venturos, cum modo abirent; et quanta aviditate ad illos venimus per temporis intervallum? Si diceretur nobis, Sine cessatione dicite Alleluia, excusaremus. Quare excusaremus? Quia lassi non possemus, quia et ad ipsum bonum fastidio fatigaremur. Ibi nullus defectus, nulla fastidia. State, laudate, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . Quid quaeris, quid ibi facturus sis?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad resurrectionem dñicam. quã
scͥpsit ioħs cũgłista. sermonẽ fȩcisse suf¬
fȩcerit. ꝓpt̾ea quia legendȩ erunt aliȩ
lectiones ipsius eũgłii ioħis. de ipsa re¬
surrectione dñi. Hemo enim de resur¬
rectione eiꝰ copiosiꝰ narrauit. quã sc̃s
ioħs. ita ut uno die legi ñ possit. sed
legitur et alio. legitur et tercio. quousq

Expanded text:
tinet ad resurrectionem Domini, quam scripsit Joannes evangelista, sermonem fecisse suffecerit: propterea quia legendae erunt aliae lectiones ipsius Evangelii Joannis de ipsa resurrectione Domini. Nemo enim de resurrectione ejus copiosius narravit quam sanctus Joannes, ita ut uno die legi non possit: sed legitur et alio, legitur et tertio, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiũ. ante mundo lucẽ ꝓtulit: ꝗͣ
nox sui cursum temporis consumma¬
rit. Qum potius ipsam noctẽ fuisse ñ
dico : nec aliquid obscuritatis habuis¬
se: in qua pastores ꝑuigilant: exultant
angełi: astra deseruiunt. Nec mirari
debemꝰ. qd̾ in natiuitate xp̃i noua
omnia facta sunt: cũ noũu hoc ipsum
fuerit. qd uirgo peꝑit. Si aut̃ p̃t̾ solitũ
natiuitas extitit: et p̾t̾ solitum obseqͥa
sunt delata. Ergo oriente dño pastores
puigilant: exultant angłi: sol obseqͥt᷑
stella famulat᷑. E quidem angełi uel
pastores gaudia sua uoce uel sermoni¬
b ꝓsecunt᷑. elem̃ta aut̃ ista. gaudia sua

Expanded text:
obsequium ante mundo lucem protulit, quam obsequium ante mundo lucem protulit, quam nox cursum sui temporis consummaret. 2. Quin potius ipsam noctem fuisse non dico, nec aliquid obscuritatis habuisse, in qua pastores pervigilant, exsultant angeli, astra deserviunt. Nec mirari debemus quod in nativitate Christi nova omnia facta sunt, cum novum hoc ipsum fuerit, quod Virgo peperit. Si autem praeter solitum nativitas exstitit, et praeter solitum obsequia sunt delata. Ergo oriente Domino, pastores pervigilant, exsultant angeli, sol obsequitur, stella famulatur. Et quidem angeli vel pastores gaudia sua voce vel sermonibus prosequuntur: elementa autem ista gaudia sua
Abbreviated transcription (Latin):
diem natalis dñi. solem nou̾u
uulgus appellat: et tanta sui¬
id auctoritate confirmat. ut ui¬
dei etiam atq gentiles. in hac uoce con¬
senciant. Qd̃ libent̾ nob̾ amplectendũ
est. Quia oriente saluatore: ñ solum
humani generis salus : s etiam solis
t ꝑ ipsum restauraret omnia: siue q̃
ui celis. suie quȩ in t̾ra sunt. Si enim
obscurat᷑ sol cum xp̃c patit᷑: necesse
est illum spͥendidiꝰ solito lucere cum
nascit᷑. Ꝙ si iudȩis mortẽ oꝑantib ef¬
fudit tenebras : cur non mariȩ partu¬
rienti uitã. exhibeat claritatẽ: Aut
quare non credamꝰ. qđ nascente. xp̃o.
sol ad obsequiũ lucidior uenerit: cũ
magos ad indicium clarior stella p̾ces¬
serit᷑: Et si stella ꝑ diem alieni tẽporis
officium ministrauit᷑ cur non credamꝰ
qd̃ sol quoq. nocturnis horis aliqͣntulũ
aduentu maturiore decerpserit: Ex eo
demq factum puto. ut nox decresceret:
dum sol festiuus ob dñicȩ natiuitatis

Expanded text:
diem natalis Domini solem novum vulgus appellat, et tanta sui auctoritate 398 id confirmat, ut Judaei etiam atque gentiles in hac voce consentiant. Quod libenter amplectendum nobis est; quia oriente Salvatore non solum humani generis salus; sed etiam solis tolus: Ut per ipsum restauraret omnia, sive quae in coelis, sive quae in terra sunt . Si enim obscuratur sol, cum Christus patitur; necesse est illum splendidius solito lucere, cum nascitur. Et si Judaeis mortem operantibus offundit tenebras , cur non Mariae parturienti vitam, exhibeat claritatem? Aut quare non credamus quod, nascente Christo, sol ad obsequium lucidior advenerit, cum Magos ad indicium clarior stella praecesserit? Et si stella per diem alieni temporis officium ministravit; cur non credamus quod sol quoque nocturnis horis aliquantulum adventu maturiore decerpserit? Ex eo denique factum puto, ut nox decresceret, dum sol festinus ob dominicae nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hoc miram᷑ de u̾bo dei: cũ sermo
iste quẽ ꝓmimꝰ. ita liber sensib infui¬
at: ut eum et recipiat. & non inclu-¬
dat auditor: Hã si ñ recipet᷑. neminẽ
instrueret: si meluderetur: ad alios
ñ ueniret. Et utiq sermo iste. uerbis
sillabisq diuiditur nec tam̃ ex eo
tanquam ex cybo uentris. singłas par¬
ticłas tollitis: s om̃s totũ auditis: to¬
tum singłi capitis. Nec timemꝰ dũ

Expanded text:
Quid hoc miramur de Verbo Dei, cum sermo Quid hoc miramur de Verbo Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus du
Abbreviated transcription (Latin):
audem dñi loquetur os meum.
Eius dñi ꝑ quem facta sunt omnia. et
tor. matris creator. filius dei de patre
sine matre: filius hominis de matre
sine patre. Magnꝰ dies angłoꝵ: paruus
in die hominũ. U erbum ds̃ ante omã
dinans de sinu patris: hodiernum di¬
em consecrans de utero matris. Ibi ma¬
nens. hinc ꝓcedens. Effector cęli et t̾rȩ:
sub cęlo ortũ in t̾ra. Ineffabilit̾ sapiens:
sapient̾ infans. Mundũ implens: in
p̃sepi iacens. Sydera regens: ubera lã¬
bens. Ita magnus in forma dei: bre¬
uis in forma seruiꝰ ut nec ista breui¬
tate magnitudo illa minueret᷑: nec
illa maguitudine. ista breuitas p̃mere¬
tur. Neq enim quando m̃bra humana
suscepit. oꝑa diuina deseruit: nec at¬
tingere a fine usq ad finem fortit᷑ et
disponere omnia suauit̃ destitit: qũ
infirmitate carnis indutus. uirgina¬
li utero receptꝰ est. ñ inclusus: ut nec
angłis subtraheret᷑ sapientiȩ cibus:
et nos gustaremꝰ. quã suauis est dñs.

Expanded text:
audem Domini loquetur os meum: ejus Domini, per quem facta sunt omnia, et tor, matris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre sine patre: magnus dies Angelorum, parvus in die hominum: Verbum Deus ante omnia dinans de sinu Patris, hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa prius ꝑ aquas gressa .ẽ. ut ueni¬
entib post se. uiandi semitam p̃para¬
ret. Quod factum. sicut apłs dicit.
mysterium baptismi fuit. Daptismũ
plane quodãmͦ fuit. ubi homines
nubes opiebat unda portabat S hec
omnia oꝑatus est xp̃e dominus: idem
qui et mͦ. Qui sieut tunc ꝑ mare fi¬
lios isrł. in ignis columħa p̾cessit. ita
nunc ꝑ baptismũ xxp̃ianos popłos in
dentium cordib subministrat. Tunc in
fluccib undarũ solidauit semitam: mͦ
in lauacro. fidei uestigia roborat. P
quã fidẽ. sicut filii isri qui intrepidus
ambulauerit. ꝑsecutorẽ egyptium non

Expanded text:
et ipsa prior per aquas gressa est; ut veniet ipsa prior per aquas gressa est; ut venientibus post se viandi semitam praepararet. Quod factum, sicut Apostolus dicit , mysterium baptismi fuit: baptismus plane quodammodo fuit, ubi homines nubes operiebat, unda portabat. Sed haec omnia operatus est Christus Dominus idem qui et modo, qui sicut tunc per mare filios Israel in ignis columna praecessit, ita nunc per baptismum christianos populos in dentium cordibus subministrat: tunc in fluctibus undarum solidavit semitam, modo in lavacro fidei vestigia corroborat; per quam fidem, sicut filii Israel, qui intrepidus ambulaverit, persecutorem Aegyptium non
Abbreviated transcription (Latin):
in deo patre diuinitas: in maria matre
uirguiitas. Ibi sinus xp̃i. ẽ. ubi habi¬
taculum ẽ uircutum. Ibi reclinat cap̃
suum: ubi domicilium celestium in¬
uenit p̾ceptoꝵ. Nam ideo peccatorib
et infidelib dicit. Uulpes foueas
hñt. et uolucres cȩli nidos: filius aũt
hominis non ht̃ ubi caput reclinet
gitur dñs iħc hodie uenit ad baptis¬
mum: et corpꝰ suum scm̃ uoluit aqua
dilui. Dicat fortasse aliquis. Qui sẽs. ẽ.
quare uoluit baptizari. Audugͦ. Ideo bap¬
tizat᷑ xp̃c. hon ut scĩficet᷑ ab aquis. s ut
aquas ipse scĩficet: & purificatione sui pu¬
rificet fiuenta illa quȩ tangit. Consecra¬
tio enim xp̃i: consecratio maior.ẽ. elem̃ti.
um enĩ saluator abluiturꝰ iam tunc
in nr̃m baptismũ tota aqua mundat᷑.
et purificat᷑ fons: ut secuttris postino
ntelligo ego mysterium. Ita enim et
columħa ignis p̃cessit ꝑ mare rubrũ
ut intrepidũ it̃ isrł filii sequerentur:

Expanded text:
in Deo Patre divinitas, in Maria matre in Deo Patre divinitas, in Maria matre virginitas. Ibi sinus Christi est, ubi habitaculum est virtutum. Ibi reclinat caput suum, ubi domicilium coelestium invenit praeceptorum. Nam ideo peccatoribus et infidelibus dicit: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet . Igitur Dominus Jesus hodie venit ad baptismum, et corpus suum sanctum voluit aqua dilui. Dicet fortasse aliquis. Qui sanctus est, cur voluit baptizari? Audi ergo: ideo bapistus, non ut sanctificetur ab aquis, sed ut ipse aquas sanctificet et purificatione sui purificet fluenta illa quae tangit; consecratio enim Christi consecratio major est elementi. Cum enim Salvator abluitur, jam tunc in nostrum baptismum tota aqua mundatur, et purificatur fons, ut secuturis postmoduIntelligo ergo mysterium; ita enim et columna ignis praecessit per mare Rubrum, ut intrepidum iter Israel filii sequerentur :
Abbreviated transcription (Latin):
sequia. Ibi cum scđ̾m hominẽ nascit᷑.
mat̾ eum maria sinu circũ fouet. hic
cũ scđm mysterium gignit᷑ pat̾ eum
uoce compleccit᷑. Ait enĩ. Hic ẽ filius
m̃s in quo bene complacui: ipsũ audi¬
te. Mat̾̃ gͦ partui molli blanditꝰ gre¬
mio. pat̃ filio pio testimonio famulat᷑:
Mat̾ inquã ad orandũ eum magis ingerit:
pat̾ colendum gentib manifestat. Siuu
gretinet᷑ a matre cum nascit᷑. s pater
ei sius sui fotum iugit̾ subministrat.
egimꝰ enim eum sine int̾missione in
patris gremio quiescentem: dicente e¬
uangłista. Dm̃ nemo uidit unquam:
n unigenitꝰ filius. qui ẽ in sinu patris:
Libent᷑ gͦ in simi scõꝵ qu̾eseit dñs. Unde
et ioħis euangłistę sinum. ut in eo accũ¬
quiescit. non corporis gẽmio p̃paratur᷑: ñ
uestim̃toꝵ ambitione componit᷑. ħ cele¬
stium uirtutũ oꝑatione colligit᷑. Nam
xp̃i sinꝰ erat. in ioħe euangłista fides:

Expanded text:
sequia. Ibi cum secundum hominem nascitur, sequia. Ibi cum secundum hominem nascitur, mater eum Maria sinu circumfovet. Hic cum secundum mysterium gignitur, Pater eum Deus voce complectitur. Ait enim: Hic est enim Filius meus, in quo bene complacui . Mater ergo partui molli blanditur gremio, Pater Filio pio testimonio famulatur. Mater, inquam, eum adorandum magis ingerit, Pater colendum gentibus manifestat. Sinu igitur retinetur a matre cum nascitur, sed Pater ei sinus sui fotum jugiter subministrat. Legimus enim eum sine intermissione in Patris gremio quiescentem, dicente Evangelista: Deum nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris . Libenter ergo in sinu sanctorum requiescit Dominus, unde et Joannis evangelistae sinum, ut in eo accumristus requiescit, non corporis gremio praeparatur, non vestimentorum ambitione componitur, sed coelestium virtutum colligitur. Nam Christi sinus erat in Joanne evangelista fides,
Abbreviated transcription (Latin):
actib exerceret: et ad fidẽ nos gestu pa¬
rit̾ confirmaret et sensu. Hoc aut̃ totum
hodierna die gestum. eẽ. manifestum. ẽ.
Qđ ita uerum. eẽ: ipsa possumꝰ colligere ra¬
tione. Natio enim exegit: ut post diem
natalis dñici. licet int̾positis annis. eodẽ
aũt tp̃r hȩc festiuitas sequeret᷑. Quam
et ipsam festiuitatem: natalẽ appellandã
puto. Tunc enĩ natus hominib: hodie
renatꝰ ẽ. sacram̃tis. Tunc ꝑuirginẽ editꝰ:
hodie ꝑ mysterium generat᷑. Ita enĩ dispo¬
suit dñs: non longe int̾ se hominum uo¬
ta distare: ut inuno tp̃r quẽ genitum
gratulabant᷑ in t̾ra. scĩficatum letarent᷑
ni celis Ut qui partum uirginis an¬
głis annunciantib possidebant. dei fi¬
lium cęlis testantib retinerent: certiq
ẽẽnt. homines. quia ipse. eẽt. filius dei
quẽ uirgo peꝑerat. diuinitas agnosce¬
bat. Noui enĩ partus. noua merent᷑ ob¬

Expanded text:
actibus exerceret, et ad finem nos gestu paactibus exerceret, et ad finem nos gestu pariter confirmaret et sensu. Hoc autem totum hodierna die gestum esse manifestum est. Quod ita verum esse, ipsa possumus colligere ratione. Ratio enim exigit ut post diem natalis dominici, licet interpositis annis, eodem tamen tempore, haec festivitas sequeretur, quam et ipsam festivitatem natalem appellandam puto. Tunc enim natus hominibus, hodie renatus est sacramentis; tunc per virginem editus, hodie per mysterium generatus. Ita enim disposuit Dominus, non longe inter se hominum vota distare, ut uno tempore, quem genitum gratulabantur in terris, sanctificatum laetarentur in coelis; ut qui partum virginis, angelis annuntiantibus, possidebant Dei Filium, coelis testantibus retinerent, certique essent homines quia ipse esset Filius Dei quem virgo pepererat, Divinitas agnoscebat. Novi enim partus nova 416 merentur ob