comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
talib et carnalib figurentur. Et cum legamꝰ ancillam
et filium eiꝰ a sara passos graues molestias:paulus ta¬
men apłs dicit quod abismahele ꝑsecutionem sit passꝰ
ẏsaac. Sed sicut tune inquit ille quierat scd̃m carnem ꝑ
suꝑbia et impietate carnalum. qͦs temꝑalib molestiis
atq t̾rorib em̃idare conatur: Quicquid ergo facit ue¬
ra et legitima mat̾ etiam si aspum amarumq sentia-¬
tur non malum ꝓmalo reodit: sedbonum aiscipline
expellendo. malum iniquitatis apponit non octio no-¬
cendi. sed dilectione sanandi. Cum boni et mali eadẽ
faciunt eãdemq patiuntur: non faccis et penis. sed
cansis utiq discernendist̃ farao ppłm dei duris la¬
borib atterebat: moyses eundem popłm impie agen¬
tem duris cohercitionib affligebat: Similia fecert̃
sed nonsimilit ꝓ desse uoluerunt. Ille dominatione in¬
flatus. iste dilectione inflammat᷑ est. Ierabel occidit

Expanded text:
talibus et carnalibus figurentur; et cum legamus ancillam talibus et carnalibus figurentur; et cum legamus ancillam et filium eius a Sara passos graues molestias. Paulus tamen apostolus dicit, quod ab Ismahele persecutionem sit passus Isaac: Sed sicut tunc, inquit, ilsuperbia et impietate carnalium, quos temporalibus molestiis atque terroribus emendare conatur. Quidquid ergo facit vera et legitima mater, etiamsi asperum amarumque sentiatur, non malum pro malo reddit; sed bonum disciplinae, expellendo malum iniquitatis, apponit, non odio nocendi, sed dilectione sanandi. Cum boni et mali eadem faciunt, eademque patiuntur, non factis et poenis, sed causis utique discernendi sunt. Pharao populum Dei duris laboribus atterebat ; Moyses eumdem populum impie agentem duris coercitionibus affligebat : similia fecerunt, sed non similiter prodesse voluerunt; ille dominatione inflatus, iste dilectione inflammatus est. Jezabel occidit
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ uicem istã que ocłis capitur. Hanc ule celesti uoce
ꝓstratus. subito amissam non recup auit: nisi cũ sc̃ẽ
in corporaretur ecclie. Et putas nullam uim adhiben¬
dam ẽẽ homini. ut ab erroris ꝓnitie liberetur cũ ip¬
sum dm̃ quonemo nos utilius diligit centissimis ex¬
emplis hoc facere uideas. et xp̃m audias dicentem.
nemo uenit ad me. insi quem pater adtraxerit. qͦ. sit
incordib oĩum qui se ad eum dunne iracundie timo¬
re conũtunt et noueris aliqnͣdo furem aũtendis pecori¬
b pabulum sparg̃e. et aliqnͣdo pastorem flagello ad
gregem petcora errantia reuocare: Nonne continnacẽ
ancillam data sibi potestate sara potius affligebał
Et utiq non eam qmͣ suꝑius benefitio suo matrem fe-¬
cerat crudelit̾ oderat sco inea suꝑbiam salubrit̾ edo¬
mabat. Non autem ignoras: qđ iste due mulieres sa¬
ra et agar et duofilii earum ysaac et ismahel: ꝓspiri¬

Expanded text:
quam lucem istam, quae oculis carpitur? hanc ille caelesti uoce quam lucem istam, quae oculis carpitur? hanc ille caelesti uoce prostratus subito amissam non recuperauit, nisi cum sanctae incorporaretur ecclesiae. et putas nullam uim adhibendam esse homini, ut ab erroris pernicie liberetur, cum ipsum deum, quo nemo nos utilius diligit, certissimis exemplis hoc facere uideas et Christum audias dicentem: Nemo ad me ueuit, nisi quem pater adtraxerit, quod fit in cordibus omnium, qui se ad eum diuinae iracundiae timore conuertunt, et noueris aliquando furem auertendis pecoribus pabulum spargere et aliquando pastorem flagello ad gregem pecora errantia reuocare? Nonne contumacem ancillam data sibi potestate Sara potius affligebatV et utique non eam, quam superius beneficio suo matrem fecerat, crudeliter oderat, sed in ea superbiam salubriter edomabat. non autem ignoras, quod istae duae mulieres Sara et Agar et duo filii earum Isaac et Ismahel pro spiri
Abbreviated transcription (Latin):
mordacissimum melicarũtum tribulationis adiun¬
gens. Etercet fame patriarcas. etiampios. et religiosos.
ppsm contumacem penis grauiorib agitat. non au¬
fert ab apło stimulum carnis t̃cio rogatus ut uirtu¬
tem in infirmitate ꝑfitiat. Diuigamts etiã inimicos
nrõs. quia hoc iustum est. et hoc p̃cepit dominꝰ. ut
simꝰ filii patris nostri qui in celis est qui solem suũ
oriri facit suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ iustos et
in iustos. Sed sicut ista dona cĩ laudamus. ita etiam fla¬
gella eiꝰ in cos quos diligit. cogitemus: Putas neminem
debere cogi adiustitiam. cum legas pattem familias
dxisse senuis. quos cumq inuencritis cogite intͣre. cũ
legas etiam ipsum pͥmo sanlum p̾ea panlum. ad cognõ¬
cendam et tenendam ueritatem magna uiolentia
xp̃i cogentis ẽẽ conpulsum: Nisi forte cariorem putas
hommibesse peccuniam uł qͣlemlibet possessionem:

Expanded text:
mordacissimum medicamentum tribulationis adiunmordacissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet fame patriarchas etiam pios et religiosos, populum contumacem poenis grauioribus agitat, non aufert ab apostolo stimulum carnis tertio rogatus, ut uirtutem in infirmitate perficiat. diligamus etiam inimicos nostros, quia hoc iustum est et hoc praecepit deus, ut simus filii patris nostri, qui in caelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, cogitemus. Putas neminem debere cogi ad iustitiam, cum legas patrem familias dixisse seruis: \'Quoscumque inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea Paulum ad cognoscendam et tenendam ueritatem magna uiolentia Christi cogentis esse compulsum, nisi forte cariorem putas hominibus esse pecuniam uel qualem libet possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut non solum tenebras erroris lux ueritatis ex
pellat. uerum etiam male consuetudinis uincula ius
timoris ab rumpat: demultoꝵ sicut cdhiti salute leta¬
mur benedicentium nobis cum. et gratias agentiũ
deo. qd̾ sua pollicitatione completa qua reges terre
xpo seruturos cẽ ꝓmisit: sic curauit morbidos. sic
sanauit infirmos. Non omins qui parcit amicus est.
nec omĩs qui ũberat mimicus: Meliora sunt uulnera
amiti: qmͣ uoluntaria oscula immici. Melius ẽ cum
seueritate dilig̃e: qmͣcum lenitate decipe: Utilius
esurienti panis tollitur si decibo securus iustitiam
negligebat: qmͣ esurienti panis frangitur: ut iniustitie
seductus ad quiestat. Et qui freneticum ligat. et qui le¬
targicum excitat ambob molestꝰ ambos amar. Quis
nos potest amare amplius qm d̃s: Et tam̃ nos non
solum docere suaiit̾. uerum etiam salubrit̾ terrere
noncessat fom̃tis lenib quib consolatur sepe etiã

Expanded text:
tur, ut non solum tenebrtur, ut non solum tenebrpellat, uerum etiam malae consuetudinis uincula uis timoris abrumpat, de multorum, sicut dixi, salute laetamur benedicentium nobiscum et gratias agentium deo, quod sua pollicitatione completa, qua reges terrae Christo seruituros esse promisit, sic curauit morbidos, sic sanauit infirmos. Non omnis, qui parcit, amicus est nec omnis, qui uerberat, inimicus. meliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. melius est cum seueritate diligere quam cum lenitate decipere. utilius esurienti panis tollitur, si de cibo securus iustitiam neglegebat, quam esurienti panis frangitur, ut iniustitiae seductus adquiescat. et qui phreneticum ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis nos potest amplius amare quam deus? et tamen nos non solum docere suauiter uerum etiam salubriter terrere non cessat. fomentis lenibus, quibus consolatur, saepe etiam
Abbreviated transcription (Latin):
frustra flagellai filios urõs: disciplinam non rece¬
perunt. Puto tamen quia dilectione. non odio flagel¬
latisunt: Sed debes etiam tam muttos attendere: de
quoꝵ salute gaudem̃. Si enim trerentur: et non doce¬
rentur: inꝓba quasi dommnatio uideretur. Rursus si
docerentur. et non t̾rerentur: uetustate consuctudinis
obdurati. ad capescendam uiam salutis pigriꝰ moue¬
rentur: qnͣdoquidem multiqd̃ bene nouimꝰ reddita
sibi ratione. et manifestata diuimis testimomis ue¬
ritate respondebant nobis. cuꝑe se meccłe catholice
cõmunionem transire. sed uiolentas ꝑditoꝵ homi¬
num inimicicias formidare quas qͥ dem ꝑiustitia et
pec̃na uita utiq contempnere debuerunt: Sed talium
infirmitas donci firmieffitiant᷑ sustinenda est non
despanda nec obliuiscendum qd̃ ipsedñs adhuc in fir¬
mo petro ait non potes modo sequi. sequeris autem¬
postea. Cum uͦ t̾rori utili. doctrina saltaris ad uingi¬

Expanded text:
Frustra flagellaui filios uestros; disciplinam non receFrustra flagellaui filios uestros; disciplinam non receperunt. puto tamen, quia dilectione, non odio flagellati sunt. sed debes etiam tam multos adtendere, de quorum salute gaudemus. si enim terrerentur et non docerentur, inproba quasi dominatio uideretur. rursus si docerentur et non terrerentur, uetustate consuetudinis obdurati ad capessendam uiam salutis pigrius mouerentur, quando quidem multi, quod bene nouimus, reddita sibi ratione et manifestata diuinis testimoniis ueritate respondebant nobis cupere se in ecclesiae catholicae communionem transire, sed uiolentas perditorum hominum inimicitias formidare, quas quidem pro iustitia et pro aeterna uita utique contemnere debuerunt; sed talium infirmitas, donec firmi efficiantur, sustinenda est, non desperanda. nec obliuiscendum, quod ipse dominus adhuc infirmo Petro ait: Non potes me sequi modo, sequeris a. Cum vero terrori utili doctrina salutaris adjungi
Abbreviated transcription (Latin):
rum que tibi displicent uinculis tamqͣm frenetici
ligarentur. Quid illud alt̾um genus morbi grauis¬
sumcorum qui turbulentam quidẽ audatiam
non h abebant sed quadam uetusta socordia pre¬
mebantur dicentes nobis uerum dicitis quidem
non est quod respondeatur. seo aurum est nobis tra¬
ditionem parentum relinquere: Non ne salubriter
reguia temporalium molestiarum. excutiendierant.
ut tandem desomno lethargico emergerent et insa¬
lutem unitatis eingilarent: Qmͣ multi ex ipsis nunc
nobis cum gaudentes. pristinum pondus ꝑniciosi
sui oꝑis accusant. et fatentur nos sibi molestos eẽ
debuisse ne tamqmͣ mortifero somno.ita morbo
uet̾nose consuetudinis int̾uent. At enim qͥb dam
ista nonꝓsunt. Ns umqͥd ideo negligenda medici¬
na quia non nulloꝵ ẽ in sanabilis pestilentia: Lu
non attendis nisi eos qui ita durisunt ut nec istã
recipiant disciplinam. Betalib enim scͥtum ẽ.

Expanded text:
rum, quae tibi displicent, uinculis tamquam phrenetici rum, quae tibi displicent, uinculis tamquam phrenetici ligarentur. quid illud alterum genus morbi grauissimi eorum, qui turbulentam quidem audaciam non habebant, sed quadam uetusta socordia premebantur dicentes nobis: \'Verum quidem non est, quod respondeatur; sed durum est nobis traditionem parentum relinquere\'? nonne salubriter regula temporalium molestiarum excutiendi erant, ut tamquam de somno lethargico emergerent et in salutem unitatis euigilarent? quam multi et ex ipsis nunc nobiscum gaudentes pristinum pondus perniciosi sui operis accusant et fatentur nos sibi molestos esse debuisse, ne tamquam mortifero somno ita morbo ueternosae consuetudinis interirent. At enim quibusdam ista non prosunt. numquid ideo neglegenda est medicina, quia nonnullorum est insanabilis pestilentia? tu non adtendis nisi eos, qui ita duri sunt, ut nec istam recipiant disciplinam. de talibus enim scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
contempneremꝰ et coleraremus. ut nichil ommino
qd̃ ad eos t̾rendos ac corrigendos ualere posset. ex co¬
gitaretur et argueretur anobis. uere malum pro
malo redderemus. Si enĩ quisqmͣ inimicũ suum
ꝑiculosis febrib frencacum factum currere iide¬
ret inp̃ceps. non nc tunc potĩ malum ꝓmalo redde¬
ret. sicum sic ire ꝑmitt̃ẽt. qmͣ si corripiendum ligan¬
dumq eurarete Et tam̃ci tunc molestissim᷑. et ad¬
ũsissim᷑ uderctur qnͣdo utilissimus et misericor¬
dissimꝰ extitisset. Sed plane salite reꝑata tanto ube¬
rius ei gratias ageret qnͣto sibi eum minꝰ pepcisse sen¬
sisset. Osi possem tibi ostendcte exipsis circumcelliomi¬
br qmmultos iam catholicos manifestos habeamꝰ
dampnantes suam pristinam uitam et miserabilẽ.
ermrem quost arbitrabantur ꝑeccła dei facere: qͥe¬
quid inquiera temeritate fatiebant. Qui tamen ad
hanc sanitatem non ꝑ oucerentur: nisi legum ista¬

Expanded text:
contemneremus et toleraremus, ut nihil omnino, contemneremus et toleraremus, ut nihil omnino, quod ad eos terrendos ac corrigendos ualere posset, excogitaretur et argueretur a nobis, uere malum pro malo redderemus. si enim quisquam inimicum suum periculosis febribus phreneticum factum currere uideret in praeceps, nonne tunc potius malum pro malo redderet, si eum sic ire permitteret, quam si corripiendum ligandumque curaret? et tamen ei tunc molestissimus et aduersissimus uideretur, quando utilissimus et misericordissimus extitisset; sed plane salute reparata tanto uberius ei gratias ageret, quanto sibi eum minus pepercisse sensisset. o si possem tibi ostendere, ex ipsis Circumcellionibus quam multos iam catholicos manifestos habeamus damnantes suam pristinam uitam et miserabilem errorem. quo se arbitrabantur pro ecclesia dei facere, quicquid inquieta temeritate faciebant! qui tamen ad hanc sanitatem non perducerentur, nisi legum ista
Abbreviated transcription (Latin):
postea non inuenirent. nisi debitas penas impiorũ.
qui eiꝰ tam ienẽ admonitionẽ et pat̾na flagella contẽ¬
pserint. Ac sicista cogitatione dociles facti. non in ca¬
lũpnns et fabulis humanis. sed indiumis libris ꝓ¬
missam ꝑ omnes gentes inuenirent ecclam qmͣ su¬
tum etiã non uisũ suꝑ celos ẽẽ minime dubitarent.
Numquid nam ego istorum saluti inuidere debe¬
bam. ut collegas meos ab eimodi pat̾na diligentia
reuocarem ꝑqmͣ faccum est ut multos uideamus
accusare suam pristinam cecitatẽ: Qui cum suꝑ ce¬
los exaltatum xp̃m etiam non uidentes credebant.
głam tamen eĩ suꝑ omnẽ t̃ramctiã uidentes negabãt
cum ꝓpħa utrumq una sententia tanta manifestati¬
one conplexus sit dicens exaltare suꝑ celos d̃s et sup
omnẽ t̾ram gła tua. Istos ergo atroces quondam mi¬
micos nrõs pacem etqͥetem nr̃am uariis molentia¬
rum et insidiarũ generib grauit̃ infestantes. si sic

Expanded text:
postea non inuenirent nisi debitas poenas impiorum, postea non inuenirent nisi debitas poenas impiorum, qui eius tam lenem admonitionem et paterna flagella contempserint, ac sic ista cogitatione dociles facti non in calumniis et fabulis humanis sed in diuinis libris promissam per omnes gentes inuenirent ecclesiam, quam sutum etiam non uisum super caelos esse minime dubitarent. num quidnam ego istorum saluti- inuidere debebam, ut collegas meos ab huius modi paterna diligentia reuocarem, per quam factum est, ut multos uideamus accusare suam pristinam caecitatem? qui cum super caelos exaltatum Christum etiam non uidentes credebant, gloriam tamen eius super omnem terram etiam uidentes negabant, cum propheta utrumque una sententia tanta manifestatione complexus sit dicens: Exaltare super caelos, deus, et super omnem terram gloria tua. Istos ergo atroces quondam inimicos nostros pacem et quietem nostram uariis uiolentiarum et insidiarum generibus grauiter infestantes si sic
Abbreviated transcription (Latin):
ilcc̾tissimo fr̃i uincentio: angustin᷑. acce
piepłamr. qmͣtuam esse non michi in
chimentiri audere nonposset: Sed et si forte non fr̃
litt̾e tue ego ei qui scpsit rescribendum putam nunc
me potuis quietis eẽ auidum. et petentem qm̃ tunc
cum me ad olescentem uiuo adhuc rogato cui sue¬
cessisti apud cartaginem noueras: sed donatiste m¬
mium inquietisunt. quos pordinatas adeo potesta¬
tes cohiberi atq corrigi non michi udetur mutile.
Nam demultorũ iam correptione gaudemꝰ. qui iã
ueracit᷑ unitatem catholicam tenent. atq defen¬
dunt et apristino errore se lib̾atos esse letantur.
ut cos cum magna gratulatione miremur. Qui
tam̃ nescio qua ui consuctudinis nullo modo mu¬
tari inmelius cogitarent: nisi hoc t̃rore ꝑculsi. sol¬
licitam m̃tem ad considerationem ueritatis inten¬
derent ne forte si non ꝓuistitia. sed ꝓdiu̾sitate et p̃¬
sumptione hominũ ipsas temꝑales molestias in¬
fructuosa etuana tolerantia paterentur. apuo deum

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI VINCENTIO AUGUSTINUS. Accepi epistulam, quam tuam esse non mihi inci, ut opinor, mihi mentiri audere non posset. sed etsi forte non sunt litterae tuae, ego ei, qui scripsit, rescribendum putaui nunc me potius quietis esse auidum et petentem quam tunc, cum me adulescentem uiuo adhuc Rogato, cui successisti, apud Carthaginem noueras. sed Donatistae nimium inquieti sunt, quos per ordinatas a deo potestates cohiberi atque corrigi non mihi uidetur inutile. nam de multorum iam correctione gaudemus, qui tam ueraciter unitatem catholicam tenent atque defendunt et a pristino errore se liberatos esse laetantur, ut eos cum magna gratulatione miremur. qui tamen nescio qua ui consuetudinis nullo modo mutari in melius cogitarent, nisi hoc terrore perculsi sollicitam mentem ad considerationem ueritatis intenderent, ne forte, si non pro iustitia sed pro peruersitate et praesumptione hominum ipsas temporales molestias infructuosa et uana tolerantia paterentur, apud deum
Abbreviated transcription (Latin):
quem seuiat iaudem habet exilla qui fuerit uic¬
tor coronatus: lu atitmn non bonum facis. ut ti¬
nere non debeas potestatrmn nisi forte bonum est
sedere et non adu̾sus fr̃em detrahere: sed adu̾sus
frs om̃s mominib gentib constitutos. q̃ b cestimo¬
ne tuo beneilicentur om̃s gentes. cum dr̃ abortu
solis usq ad occasum sacrifitium mundum offer¬
tur nomini meo. qm̃ głificatum ẽ nom̃ meum.
ingentib dicit dñs. Audi dicit dñs non dicit do-¬
natus. aut rogatꝰ. aut uicentius. aut hylarius.
aut ambrosius. aut augustinus: sed dicit dñs. cũ
legitur et benedicentur in eo omnes trib t̾re. om̃s
gentes magnificabunt eum. benedictus dñs dcus
omins t̾ra fiat fiat. et tu sedes cartennis. et cum de¬
cem rogatistis qui remansistis. dicis: nonfiat ñfiat
audis loqui euangeltum oportebat impleri omĩa
quescripta funt inlege et ꝓpħis et psalmis deme.
Tunc apuitilis sensum ut intelligerent scpturas

Expanded text:
quem saeuiat, laudem habet ex illa, qui uictor fuequem saeuiat, laudem habet ex illa, qui uictor fuerit coronatus. tu autem non bonum facis, ut timere non debeas potestatem, nisi forte bonum est sedere et non aduersus fratrem detrahere sed aduersus fratres omnes in omnibus gentibus constitutos. quibus testimone tuo benedicentur omnes gentes, cum legitur: Ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nominimeo, quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, dicit dominus — audi: \'dicit dominus\', non: dicit Donatus aut Rogatus aut Vincentius aut Hilarius aut Ambrosius aut Augustinus sed: \'dicit dominus\' —, cum legitur: Et benedicentur in eo omnes tribus terrae, omnes gentes magnificabunt eum. benedictus dominus deomnis terra. fiat, fiat. et tu sedes Cartennis et cum decem Rogatistis, qui remansistis, dicis: Non fiat, non fiat. Audis loqui euangelium: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. tunc aperuit illis sensum
Abbreviated transcription (Latin):
reges ter rexp̃o etiam leges ferendo ꝓxp̃o. Maiores uri
tecilianum. et socios eĩ regib t̾re pumendos falsis
crimmnib obietert̃. Comũtantur leones ad cõminu¬
endossa calumpniantium: nec damel ipse mt̃ce¬
dat innoctns cum ꝓbatꝰ. et delacu quo illi peunt
lib̾atus. Qui enim parat ꝓrimo suo foucam: ipse
iustuis eadet ineam Cripe te fr̃ dum in haccarne
unitus abira que uentura ẽ ꝑtinatib et suꝑbis. Per¬
ꝑiculosa temptatio. qnͣdo autem ueritatem p̃di-¬
cattrrantibus cordatis utilissima ammonitio est.
insensatis mutilis afflictio. Non ẽ tamen potestas i¬
si adeo. Qin autem resistit potestati dei ordinationi
resistit. Principes enim non st̃ timori bom opis. s
mali. Uis non timere potestatem: Bonum fao et
habebis laudem exilla. Siue enim potestas ueri¬
tati fauens aliquem corrigat. laudem hr̃ exilla
qui fuerrtemendatus. suic inuca ueritati in ali¬

Expanded text:
reges terrae Christo etiam leges ferendo pro Christo. maiores uestri reges terrae Christo etiam leges ferendo pro Christo. maiores uestri Caecilianum et socios eius regibus terrae puniendos falsis criminibus obiecerunt; conuertantur leones ad comminuenda ossa calumniantium nec Danihel ipse intercedat innocens comprobatus et de lacu, quo illi pereunt, liberatus; qui enim parat proximo suo foueam, ipse iustius cadet in eam. Eripe te, frater, dum in hac carne uiuis, ab ira, quae uentura est pertinacibus et superbis. ncentium: Terror temporalium potestatum quando veritatem opcat, errantibus cordatis utilis admonitio est, insensatis inutilis afflictio. non est tamen potestas nisi. a deo; qui autem resistit potestati, dei ordinationi resistit; prinmali. Vis autem non timere potestatem? Bene fac, et habebis laudem ex illa. Sive enim veritati potestas favens aliquem corrigat, laudem habet ex illa qui fuerit emendatus; sive inimica veritati in ali
Abbreviated transcription (Latin):
gruere ut inxinitate colatur ostendit: his gͦ dñicis
lucris impediendis ad contradicendum. me oppo¬
tis ouile colligentur. ubi ẽ uñ grex et unus pastor
ita sane huic puisiom contradicere debui. ne res qͣs
dicitis ur̃as ꝑ deretis. et securi xp̃m ꝓscriberetis: ut
ure romano testamenta conderetis. et uirc diumo
patribus conditum testam̃tum ubi scͥptum est in
semine tuo bentilicentur omnes gentes. calumpnio¬
sis cͥminationib rumꝑctis: Ut inemptionib et
uenditionib liberos contractus habereuis. et uobis
diuidere quod xp̃c emit uendit᷑ auderetis: ut quod
quisq ur̃m cuiqmͣ donasset ualeret et quod dona¬
uit ds deorum a soł ortu usq ad occasum uocatis fi¬
liis non ualeret: It deterra corporis ur̃i in exilium ñ
miteremim. et deregiosanginius sui a mari usq
admare et afliritune usq adt̾mminos orbis terre.
xp̃m exulem facere tonaremini. Immo uero sermãt.

Expanded text:
gruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis gruere, ut in unitate colatur, ostendit\'. His ego dominicis lucris impediendis ad contradicendum me oppocis ouile colligerentur, ubi est unus grex et unus pastor? ita sane huic prouisioni contradicere debui, ne res, quas dicitis uestras, perderetis et securi Christum proscriberetis? ut iure Romano testamenta conderetis et iure diuino patribus conditum testamentum, ubi scriptum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes, calumniosis criminationibus rumperetis? ut in emptionibus et uenditionibus liberos contractus haberetis et uobis diuidere, quod Christus emit uenditus, auderetis? ut, quod quisque uestrum cuiquam donasset, ualeret et, quod donauit deus deorum a solis ortu usque ad occasum uocatis filiis, non ualeret? ut de terra corporis uestri in exilium non mitteremini et de regno sanguinis sui a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae Christum. exulem facere conaremini? immo uero seruiant
Abbreviated transcription (Latin):
alu dicant nesciebamus hie ẽẽ ueritatem nec eam
discere uolebamus: sed nos ad eam cognoscendam
metus fecie intentos. quo tuumus ne forte sine
ullis terum etnarum lucris dampno rerum tem¬
poralium feriremur. Grãs domino qui negligenti-¬
am nr̃am stimulo t̃roris excussit. ut sattem soluciti
queteremus qd̃ securi ñqmͣ nosse curauimits. alii
dicant nos falsis rumorib trebamur intrare quos
falsos ẽẽ nesciremus. nisi intrarem᷑ nec intrarem᷑¬
nisi cogeremur Grãs domino qͥ trepidationẽ nos¬
tram flagello abstulit: exꝑtos docuit. qmͣ uana
er in ama oecccsasu a mendar fama iactauerit. hĩc
iam credimus et illa falsa eẽ que auctores huins
heresis cͥminati sunt. qnͣdo postericorum tanfalsa
et peiora finxerunt: auii dicant putabamꝰ quidem
nich int̾ cẽ ubi fidem xp̃i teneremus. sed gratias do¬
ino ꝗtu nos adiuisione collegit. et hoc umi dño con¬

Expanded text:
alii dicant: \'Nesciebamus hic esse ueritatem nec eam alii dicant: \'Nesciebamus hic esse ueritatem nec eam discere uolebamus; sed nos ad eam cognoscendam metus fecit intentos, quo timuimus, ne forte sine ullis rerum aeternarum lucris damno rerum temporalium feriremur; gratias domino, qui neglegentiam nostram stimulo terroris excussit, ut saltem solliciti quaereremus, quod securi numquam nosse curauimus, alii dicant: \'Nos falsis rumoribus terrebamur intrare, quos falsos esse nesciremus, nisi intraremus, nec intraremnisi cogeremur; gratias domino, qui trepidationem nostram flagello abstulit, expertos docuit, quam uana et inania de ecclesia sua mendax fama iactauerit; . hinc iam credimus et illa falsa esse, quae auctores huius haeresis criminati sunt, quando posteri eorum tam falsa et peiora finxerunt\\ alii dicant: Putabamus quidem nihil interesse, ubi fidem Christi teneremus; sed gratias domino, qui nos a diuisione collegit et hoc uni deo con
Abbreviated transcription (Latin):
seruus durus. Si enim et intellexerit: non obedict. Qmͣ
multi ꝓpt̾ea putabant ueram etcsam ẽẽ partem dona-¬
tiquia eos ad cognostendam catholicam ueritatem
securitas torpidos fastidiosos. pigros fatiebat. Qmͣ
multis aditum intrandi obsetrabant rumores ma¬
ledicorum. qui nescio quid aliud nos in altare dei
ponere iacutabant Qm multi nichil int̾ cẽ credlen¬
tes. in qua quisq parte xp̃ianus sit. ideo ꝑmanie¬
bant inparte donati quia ibi nati erant. et eos in¬
de discedere. atq ad catholicam transire nemo
cogebat. his omnib harum legum terror quib
ꝓmulgandis reges dñoseruiunt. intimore ita
ꝓfut ut nunc alu dicant. iam hoc uolebamꝰ. scd dõ
gratias quinobis occasionem p̃buit iamiamq fa¬
ciendi et dilationem morulas amputauit: alii
dicant eẽ uerum iam sciebamus. sed nescio qua con¬
suctudine tenebamur: gratias dnõ qui unicula
nra dirupit. et nos ad pacis uinculum transtulit

Expanded text:
seruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet! quam seruus durus; si enim et intellexerit, non oboediet! quam multi propterea putabant ueram ecclesiam esse partem Donati, quia eos ad cognoscendam catholicam ueritatem securitas torpidos, fastidiosos pigrosque faciebat! quam multis aditum intrandi obserabant rumores maledicorum, qui nescio quid aliud nos in altare dei ponere iactitabant! quam multi nihil interesse credentes, in qua quisque parte Christianus sit, ideo permanebant in parte Donati. quia ibi nati erant et eos inde discedere atque ad catholicam transire nemo cogebat! His omnibus harum legum terror, quibus promulgandis reges domino seruiunt in timore, ita profuit, ut nunc alii dicant: clam hoc uolebamus; sed deo gratias, qui nobis occasionem praebuit iam iamque faciendi et dilationum morulas amputauit\', alii dicant: Hoc esse uerum iam sciebamus, sed nescio qua consuetudine tenebamur; gratias domino, qui uincula nostra disrupit et nos ad pacis uinculum transtulit\',
Abbreviated transcription (Latin):
nanclum. ratione uincendum. ne fictos catholicos ha¬
beremus quos aꝑtos heretcos noueramtis. Sed hec
opinio mea non contradicentium ũbis sed demonstñ¬
tium suꝑabatur teempus: Nam pͥmo michi oppone-¬
batur cuntas mea que cum dota cẽt inparte donati.
aduntatem catholicam legum impialum timore cõ¬
ũsa est: qmͣminc indem᷑ ita hitiꝰ uit animositatis ꝑ¬
nitiem decestari. ut mea num qm fuisse credatur. Ita
alie multe que nuchi nominatĩ commemorabant᷑.
ut ipsis reb agnoscerem. etiam in hac causa recte intelli¬
giposse quod scriptum ẽ. da sapienti occasionem et sa¬
pientior erit. Qmͣmulti enim qd̾ certo semĩ iam uole¬
bant ẽẽ catholici manifestissima ueritate cõmoti. et
offensionem suorum reuerendo cotictie differebant. Qmͣ
multos non ueritas qͣ numqm̃ p̃sumpsistis sed obdu¬
pate consuctudinis g̃ue uncutum coluigabat. ut ineis
cõpleretur diuina illa sententia ubis nonemendabit᷑

Expanded text:
nandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos hanandum, ratione uincendum, ne fictos catholicos haberemus, quos apertos haereticos noueramus. sed haec opinio mea non contradicentium uerbis sed demonstrantium superabatur exemplis. nam primo mihi opponebatur ciuitas mea, quae cum tota esset in parte Donati, ad unitatem catholicam legum imperialium timore conuersa est, quam nunc uidemus ita huius uestrae animositatis perniciem detestari, ut in ea numquam fuisse credatur; ita aliae multae, quae mihi nominatim commemorabantur, ut ipsis rebus agnoscerem etiam in hac causa recte intellegi posse, quod scriptum est: Da sapienti occasionem et sapientior erit. quam multi enim, quod certo scimus, iam uolebant esse catholici manifestissima ueritate commoti et offensionem suorum reuerendo cotidie differebant! quam multos non ueritas, qua numquam praesumpsistis, sed obduratae consuetudinis graue uinculum conligabat, ut in eis compleretur diuina illa sententia: Verbis non emendabitur
Abbreviated transcription (Latin):
uult pati. uł relinquid inpecdientem animositatem
uł ignoratam compellitur cognoscere ueritatẽ ut ti¬
mens uł respuat falsum. dequo contendebat: uel
querat uerum qd nesciebat et uolens iam teneat qd̃
nolebat. Suꝑfluo fortasse hoc diceretur qͥb libet uer¬
bis si nontam multis ostenderctur exemplis. Non
illos aut illos homines sed multas ciuitates uidem̃
fuisse donatistas. nunc eẽ catholicas: detestari uehem̃¬
ter diabolicam seꝑationẽ. diligere ardent̃ unitatem.
Que tam̃ timoris huĩ qui tibi disꝑlicet occasionrib
no. apud quem pͥmum nr̃i ultro cecilianum accusaue¬
runt usq adp̃sentes imꝑatores qui iuditium islius quẽ
ur̃i elegerunt quem iudicib epĩs p̃tulerunt iustissime
contrauos custodiendun esse decernunt. his g̃ exem¬
plis acollegis ncis michippositis cessi Nam mca pri¬
mitꝰ sententia non erat: nisi neminem adunitatem
xp̃i eẽ cogendum. ũbo ẽẽ agendum. disputatione pug¬

Expanded text:
uult, pati uel relinquit impedientem animositatem uult, pati uel relinquit impedientem animositatem uel ignoratam compellitur cognoscere ueritatem, ut timens uel respuat falsum, de quo contendebat, uel quaerat uerum, quod nesciebat, et uolens iam teneat, quod nolebat. superfluo fortasse hoc diceretur quibuslibet uerbis, si non tam multis ostenderetur exemplis. non illos aut illos homines sed multas ciuitates uidemus fuisse Donatistas, nunc esse catholicas, detestari uehementer diabolicam separationem, diligere ardenter unitatem. quae tamen timoris huius, qui tibi displicet, occasionibusno, apud quem primum uestri ultro Caecilianum accusauerunt, usque ad praesentes imperatores, qui iudicium illius, quem uestri elegerunt, quem iudicibus episcopis praetulerunt, iustissime contra uos custodiendum esse decernunt. His ergo exemplis a collegis meis mihi propositis cessi. nam mea primitus sententia non erat nisi neminem ad unitatem Christi esse cogendum, uerbo esse agendum, disputatione pug
Abbreviated transcription (Latin):
q ad condignum eĩ exitum tolerauit. et eum sacram
cenã cum innocentib cõmunicare ꝑmisit: sicur to¬
lerarĩtapłi eos quiꝑ inuidiam qd̃ ipsius diaboli in¬
tium est xp̃m annuntiabant sicut tolerauit cipͥanꝰ
triam. Postremo quicquid tunc int̾ illos epd̃s gestũ
ẽ. atiã si forte ab aliquib eorum sciebat᷑ si non sit accep¬
tio ꝑsonarum nunc ab oĩb ignoratur. Cur gͦ non
ab omnib pax amatira: hec facillime cogitare pos¬
setis aut fortasse etiam cogitatis. Sed melius erat ut
amaretis possessiones terrtnas quas tim̃do ꝑdere. cog¬
iite ueritati consenturctis. qmͣ ut amaretis uanissi¬
mam hominũ głam qmͣuos putatis ꝑdere. si cogm¬
te uctitati consenscritis. Uides itaq iam ut opinor ñ
ẽẽ considerandum qd̃ quisq cogitur. sed quale sit il¬
lud qd̾ cogitur. utrum bonum anmalum. Non qͦ
quisq bonus esse possit in uitus. sedtimendo qd̃ non

Expanded text:
ue ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram ue ad condignum eius exitum tolerauit et eum sacram cenam cum innocentibus communicare permisit, sicut tolerarunt apostoli eos, qui per inuidiam, quod ipsius diaboli uitium est, Christum adnuntiabant, sicut tolerauit Cyprianus triam. postremo quicquid tunc inter illos episcopos gestum est, etiam si forte ab aliquibus eorum sciebatur, si non sit acceptio personarum, nunc ab omnibus ignoratur. cur ergo non ab omnibus pax amatur?\' haec facillime cogitare possetis aut fortasse etiam cogitatis. sed melius erat. ut amaretis possessiones terrenas, quas timendo perdere cognitae ueritati consentiretis, quam ut amaretis uanissimam hominum gloriam, quam uos putatis perdere, si cognitae ueritati consenseritis. Vides itaque iam, ut opinor, non esse considerandum, quod quisque cogitur, sed quale sit illud, quo cogitur, utrum bonum an malum. non quo quisque bonus esse possit inuitus, sed timendo, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
cere pot̾ant qd̃ accusatores etiã si nouerant tam̃ eis os¬
tendere non ualebant: Hos gͦ ab hoc crimine in no¬
cendes eẽ. nempe ipsa iguorantia facillime ostendit.
Cur gͦ innocentes falsis cͥminib accusantur. quia cri.¬
mina aliena. seu falsa. seu uera nescierurre: Quis iocꝰ
innocentic reseruiatur. si crimenẽ ꝓpͥum nescire crim̃
alienum: Porro sitot gentium popłos ipsa ignorantia
sicut dictum est in nocentes ostendit qmͣ magnum cri¬
men est abistorũ innocentium cõmunione separi:
Nam et facta nocentium que in nocentib demonstra¬
ri. uł abinnocentib credi non possunt non inqͥnant
queqm̃: sippt̾ innocentium consoritum. etiã cognita
sustinentur: Non enĩ ꝓpt̃ malos boni deserendi. sed ꝓpt̾
bonos mali tolerandisunt. sicut tolerar̃. ꝓphe. contra
quos tanta dicebant. nec cõmunionẽ sacram̃toꝵ illiꝰ
ppłi relinquebant. Sicut ipse dñs nocentem uidam us-¬

Expanded text:
cere poterant, quod accusatores, etiam si nouerant, tamen eis oscere poterant, quod accusatores, etiam si nouerant, tamen eis ostendere non ualebant? hos ergo ab hoc crimine innocentes esse nempe ipsa ignorantia facillime ostendit. cur ergo innocentes falsis criminibus accusantur. quia crimina aliena seu falsa seu uera nescierunt? quis locus innocentiae reseruatur. si crimen est proprium nescire crimen alienum? porro si tot gentium populos ipsa ignorantia, sicut dictum est, innocentes ostendit, quam magnum crimen est ab istorum innocentium communione separari? nam et facta nocentium, quae innocentibus demonstrari uel ab innocentibus credi non possunt, non inquinant quemquam, si propter innocentium consortium etiam cognita sustinentur. non enim propter malos boni deserendi, sed propter bonos mali tolerandi sunt, sicut tolerarunt prophetae, contra quos tanta dicebant, nec communionem sacramentorum illius populi relinquebant, sicut ipse dominus nocentem ludam usq
Abbreviated transcription (Latin):
nis necessitas cogit facile erat ista cogitare ut uobis
ipsis aliquando diceretis sicetiliañ uł in nocens fuit
ł nocens conuici non potuit: Qͥd in hoc negotio tam
longe lateq diffusa societas xp̾iana peccauit: Cur or¬
bi xp̃iano non licuit ignorare. qd̾ non potuerunt qui
acuusauerant demonstrare: sur illi quos xp̃c inagro
suo. ioc̃ in hoc mundo scrmnauit et int̾ maiia cres-¬
cere usq ad messẽ p̃cepit. cur tot milia fidelium moĩb
gentib quorum multitudinẽ stellis celi. et hatene ma¬
ris. dñs comꝑauit qͦs in semine abrahe benedicendoᷤᷤ
ꝓmisit et redoidit ꝓptea negantur cẽ xp̃iani. quia m
hac causa qͣ discitienda non int̾ fuert̾ iudicib poti
suoꝑiculo iudicantib qmͣ uictis litigatorib credere
maluert̃: Certenulliꝰ crim̃ maculat nescientẽ. Quo.
modo fideles toto orbe diffusi crim̃ traditorũ cognos¬

Expanded text:
nis necessitas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis nis necessitas cogit. Facile erat ista cogitare, ut uobis ipsis aliquando diceretis: \'Si Caecilianus uel innocens fuit uel nocens conuinci non potuit, quid in hoc negotio tam longe lateque diffusa societas Christiana peccauit? cur orbi Christiano non licuit ignorare, quod non potuerunt, qui accusauerant, demonstrare? cur illi, quos Christus in agro suo, id est in hoc mundo seminauit et inter zizania crescere usque ad messem praecepit, cur tot milia fidelium in omnibus gentibus, quorum multitudinem stellis caeli et harenae maris dominus comparauit, quos in semine Abrahae benedicendos promisit et reddidit, propterea negantur esse Christiani, quia in hac causa, in qua discutienda non interfuerunt, iudicibus potius suo periculo iudicantibus quam uictis litigatoribus credere maluerunt? certe nullius crimen maculat nescientem. quo modo fideles toto orbe diffusi crimen traditorum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tium. fisco uendicarentur. Sed uideticet si urĩs maio¬
rib accusantib atq suparitib contͣ cõmunionem
ccriliani. imꝑator tale aliquid detreuisset: ꝓuisores ec¬
desie defensores pacis et initatis nominari uellecis.
Lum uͦ incos qui ultro accusantes nichil ꝓbare potuert̃.
nec oblato sibi gremio pacis quo correcti exciꝑentur con¬
senrure uoluerunt. abimꝑatorib talia decernuntur.
in dignum faciñ clamitatur. neminẽ ad unitatẽ ẽẽ
os gendum. malũ ꝓmalo anemine reddendũ ẽẽ con-¬
tendit᷑ quid est aliud qmͣ id qd̃ deuobis quidã scͥpsit.
ficile considerare atq cogitare constantim iditium
atq sententiam contrauos uenire: que ur̃is maiori¬
b cecilianum apud imꝑatorem totiens accusantibi
et ñ coniuncentibi ad u̾sus uos ꝓmulgata est eamq
necessario sequi cet̃os imꝑatores maxime catholicos xp̃i¬
anos quotiens deuobis aliquid agere ur̃e obstinatio¬

Expanded text:
tium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maiotium fisco uindicarentur. sed uidelicet si uestris maioribus accusantibus atque superantibus contra communionem Caeciliani imperator tale aliquid decreuisset. prouisores ecclesiae, defensores pacis et unitatis nominari uelletis. cum uero in eos, qui ultro accusantes nihil probare potuerunt nec oblato sibi gremio pacis, quo correcti exciperentur. consentire uoluerunt, ab imperatoribus talia decernuntur, indignum facinus clamitatur, neminem ad unitatem esse cogendum, malum pro malo nemini reddendum esse contenditur. quid est aliud quam id, quod de uobis quidam scripsit:ficile considerare atque cogitare Constantini iudicium atque sententiam contra uos uigere. quae uestris maioribus Caecilianum apud imperatorem totiens accusantibus et non conuincentibus aduersus uos promulgata est, eamque necessario sequi ceteros imperatores, maxime catholicos Christianos, quotiens de uobis aliquid agere uestrae obstinatio
Abbreviated transcription (Latin):
runt: quẽ pͥmo utiq apud collegas transmarmos
comuncere debuerunt. Ipso autẽ imꝑatore longe
ordinatius agente ut epoꝵ causam ad se delatam¬
adepõs mitteret nec uicci pacemcũ fr̃ĩb habere uolu¬
erunt: sed rursus ad eundem impatorẽ uenerunt.
rursus non tantum cecilianum. uerũetiã datos sibi ep̃os
iudices apud t̾renum regẽ accusauerunt: Rursus abalio
ep̃ali iuditio ad eundẽ imꝑatorem appellauerunt. nec
eoipso int̾ partes cognoscentt atq iudicante uł uerita¬
q uł paci cedendum ẽẽ ducerunt: Quid autem aliud
statueret constantinus adu̾sus cecilianum et socios
eiꝰ sieẽnt ur̃is maiorib accusantib uicti. qmͣ qd̃ statu¬
tt ineos ipõs quicum ultro accusassent nec ea que in¬
tendebant. ꝓbare potuissent noluert̃ ueritati consen¬
tire nec uicti: Iuc quippe imꝑ ator Pm̾ constittut in
hac causa. ut res conuictoꝵ et unitati puicacit resisten¬

Expanded text:
sent, quem primo utique apud collegas ti-ansmarinos sent, quem primo utique apud collegas ti-ansmarinos conuincere debuerunt, ipso imperatore longe ordinatius agente, ut epad episcopos mitteret, nec victi pacem cum fratribus habere voluerunt: sed rursus ad eumdem imperatorem venerunt; rursus non Caecilianum tantum, verum etiam datos sibi episcopos judices, apud terrenum regem accusaverunt; rursus ab alio episcopali judicio ad eumdem imperatorem appellaverunt. Nec eo ipso inter partes cognoscente atque judicante, vel veritati vel paci cedendum esse duxerunt. 14. Quid autem aliud statueret Constantinus adversus Caecilianum et socios eius, si essent uestris maioribus accusantibus uicti, quam quod statuit in eos ipsos, qui cum ultro accusassent nec ea, quae intendebant, probare potuissent. noluerunt ueritati consentire nec uicti? ille quippe imperator primus constituit in hac causa, ut res conuictorum et unitati f peruicaciter resisten
Abbreviated transcription (Latin):
tunc eccł̃ie carthaginensis ep̃m. cui tamqmͣ crimmno¬
so cõmunicare noluert: apud pͥncipem constanti¬
num ꝑanolinũ ꝓ consulem accusauert̃. non res suas
amissas repetiuert̃. sed in nocentem sic̃ existimamꝰ
et sicrit ipse iuditioꝵ exit᷑ docuit calurp nose appe¬
tiuert̃. Quo quid sceleratius ab eis fieri potuit: S au¬
tem sicut falso arbitramini uere criminosum iudicã¬
dum t̾renis potestatib tradiderunt quid nobis obi¬
citis. qd uestiorum p̾sumptio pͥmitꝰ fecit qd̃ eos non
argueremꝰ quia fecerunt si non amino inuido et
noxio sed em̃dandi et corrigendi uoluntate fecissẽts
queri cum libellus amaiorib ur̃is fuerit anolino ꝓ¬
consuli datꝰ et constantino imꝑatori mittendꝰ. ita supͣ¬
scͥpͥtus sit libellus eccłie catholice criminum ceciliam.
traditus aparte maiorim. Illos autẽ hinc magis ar¬
guimꝰ quia apud ĩꝑatorem ultro cecilianũ accusaue-¬

Expanded text:
tunc ecclesiae Carthaginiensis episcopum, cui tamquam criminotunc ecclesiae Carthaginiensis episcopum, cui tamquam criminoso communicare noluerunt, apud principem Constantinum per Anulinum proconsulem accusauerunt, non res suas amissas repetiuerunt, sed innocentem, sicut existimamus et sicut ipse iudiciorum exitus docuit, calumniose appetierunt, quo quid sceleratius ab eis fieri potuit? si autem, sicut falso arbitramini, uere criminosum iudicandum terrenis potestatibus tradiderunt, quid nobis obicitis, quod uestrorum praesumptio primitus fecit? quod eos non argueremus, quia fecerunt, si non animo inuido et noxio sed emendandi et corrigendi uoluntate fecissent. queri, cum libellus a maioribus uestris Anulino proconsuli datus Constantino imperatori mittendus ita suprascriptus sit: \'Libellus ecclesiae catholicae criminum Caeciliani traditus a parte Maiorini\'. illos autem hinc magis arguimus, quia, cum apud imperatorem ultro Caecilianum accusas
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ gestorum etiam certis docum̃tis ꝓbainus: sed tam̃
ñdum abeis seꝑati eratis qnͣdo iuliano imꝑ atori u
sua pentione dixerunt. qd apuo eum sola iustitia
locum haberet. quem certe apostatã nouerant: et
idolatriis deditum sic uidebant ut aut iustitiam eẽ
idolatriam faterent᷑. aut se scelerate mentitos negare
nonpossent: ut apud eum dicerent solam locum
habere iustitiam apud quẽ magnum locum cernerẽt.
habere idolatriam:. Sed fuertt error inũbo. Deipso fac¬
to quid dicis: Sinich̃il iustum ab imꝑatore peten¬
dumẽ cur aiuliano petitum ẽ qd iustum putatum
ẽ: An hoc petendum est ut suaqͥsq recuꝑet. nonut
aliquẽ qͦ abimpatore coherteatur accuset: Interim
et insuarum rerũ recipiendarũ repetitione ab apsiciᷤ
exemplis receditur: quia hoc fecisse nemo inuenit᷑
illoꝵ. Sed tam̃ cum maiores uri ipsum cetilianum

Expanded text:
nistas. quod gestorum etiam certis documentis probamus; sed tamen nistas. quod gestorum etiam certis documentis probamus; sed tamen nondum ab eis separati eratis, quando Iuliano imperatori in sua petitione dixerunt, quod apud eum sola iustitia locum haberet, quem certe apostatam nouerant et idolatriis deditum sic uidebant, ut aut iustitiam esse idolatriam faterentur aut se scelerate mentitos negare non possent, ut apud eum dicerent solam locum habere iustitiam, apud quem magnum locum cernerent habere idolatriam. sed fuerit error in uerbo. de ipso facto quid dicis? si nihil iustum ab imperatore petendum est, cur a Iuliano petitum est, quod iustum putatum est? An per hoc petendum est, ut sua quisque recuperet, non ut aliquem, quo ab imperatore coherceatur, accuset? interim et in suarum rerum recipiendarum repetitione ab apostolicis exemplis receditur, quia hoc fecisse nemo inuenitur illorum. sed tamen cum maiores uestri ipsum Caecilianum
Abbreviated transcription (Latin):
quascͥptum ẽ: siquis tibi uoluerit tumcam tolle¬
re. et iuditio tecum contendere dimite illi et palli¬
um. sic intelligere. sic tenere: ut ꝑscquentib uos non
solum nulla iuiria ĩrum etiã iure nullo resistendũ
putetis. Hunc certe intellectum rogatꝰ auctor ur. aut
non habuit aut non inpleuit qͥ de nescio quib reb
ut dicitis ur̃ĩs a cerrima ꝑseuerantia etiam forensi
disceptatione conflixit. Cui si diceretur quis ũqm a
płoꝵ incausa fideires suas iuditio publico defendit.
res alienas inuasit nullum qͥdẽ in duuinis littis huisͦ
fatti repꝑiret exemplum: sed tam̃ forte inuenirit aliꝙͣ
ueram defensionem. si ueram eecsam retineret non
sub eccłic uert nomine in pudent̾ aliquid possideret.
Qd̃ autemꝑtinet ad t̾renarum potestatũ iussa contͣ
scismaticos aut hereticos uł inꝑanda. uł exercenda: il¬
li quidem aqͥb uos separastis acerrii fuerunt et

Expanded text:
qua scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollequa scriptum est: Si quis tibi uoluerit tunicam tollere et iudicio tecum contendere, dimitte illi et pallium, sic intellegere, sic tenere, ut persequentibus uos non solum nulla iniuria uerum etiam iure nullo resistendum putetis: hunc certe intellectum Rogatus auctor uester aut non habuit aut non impleuit, qui de nescio quibus rebus. ut dicitis, uestris acerrima perseuerantia etiam forensi disceptatione conflixit. cui si diceretur: Quis umquam apostolorum in causa fidei res suas iudicio publico defendit?\' sa fidei res alienas inuasit?\' nullum quidem in diuinis litteris huius facti reperiret exemplum; sed tamen forte inueniret aliquam uerara defensionem, si ueram ecclesiam retineret, non sub ecclesiae uerae nomine inpudenter aliquid possideret., Quod autem pertinet ad terrenarum potestatum iussa contra schismaticos aut haereticos uel impetranda uel exerenda, illi quidem, a quibus uos separastis, acerrimi fuerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpictatẽ defendunt. hoꝵ qͥppe impictas etiã idolatriã
forsitan suꝑat. Sed qͥa non facile conuinti posst̃: in
ammo namq latet hoc malum. õs tanqmͣ non a no¬
bis minimis aliem: lemori seueritate cohertemin.
et hoc qͥdem uł de omnib hereticis qͥ xp̃ianis sacram̃¬
tis imbuuntur et axp̃i ucritate siue unuitate dissenti¬
unt: uł cdonatistis omnib dixerim. Qd̃ autẽ aduos
attinet qͥ non solum cũ uus cõmunit᷑ donatistis ad¬
onatouerum etiã ꝓp̾e rogatiste arogato appellami¬
ni. mitiores quidẽ esse uidemini. qi cirtũcellionum
inmanissimis gregib non seuitis. Sed nullabestia
sintminẽ uulneret. ꝓpt̾ta mansueta dicit᷑. qr aentes
et ungues non habet. Seunt uos nolle dicitis: ego
non posse arbitror. Ita cnim estis numero exigui.
ut mou̾e uos contͣ adu̾sarias uob̾ multitudines
non audeatis. et si cupiatis. S ponamꝰ uos etiã nolle
qd̃ non ualetis. ponamꝰ uos engłicam sententiam

Expanded text:
issimam dimicantes. horum quippe impietas etiam idolatriam forsitan superat. sed quia non facile conuinci possunt — in animo namque latet hoc malum —, omnes tamquam non a nobis nimis alieni leniore seueritate cohercemini. et hoc quidem uel de omnibus haereticis, qui Christianis sacramentis inbuuntur et a Christi ueritate siue unitate dissentiunt. uel Donatistis omnibus dixerim. Quod autem ad uos adtinet, qui non solum cum illis communiter Donatistae a Donato uerum etiam proprie Rogatistae a Rogato appellamini, mitiores quidem esse uidemini, quia Circumcellionum immanissimis gregibus non saeuitis; sed nulla bestia, si neminem uulneret, propterea mansueta dicitur, quia dentes et ungues non habet. saeuire uos nolle dicitis; ego non posse arbitror. ita enim estis numero exigui, ut mouere uos contra aduersarias uobis multitudines non audeatis, etsi cupiatis. sed ponamus uos etiam nolle, quod non ualetis, ponamus uos euangelicam sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeatur iuro suo glõsa. non habens maculam neq
rugam: Corporalem autem seꝑationem in litc̃ore ma¬
ris hocẽ infine seculi expectat: corrigens quos po¬
test. tolerans quos corrigere non potest:non tamen
ꝓpt̾ eorum qͥs non corrigit iniquitatem. ipsa bonoꝵ
deserit unttatem. Nouergofr̃ contra diuma tam
mutta tam clara tam indubitata testimonia colu¬
gere uelle calumpnias. ex ep̃or scriptis. siuc nioꝵ
sicut hrlarii. siue ante qmͣ pars donati separaretur
ipsius unitatis: sicut cipͥam et agripi m. Primo
quia hocgenus litterarum ab auctoritate cano¬
nis distinguendum est Non enĩ sic leguntur tã¬
qm̾ita exeis testimonium ꝓferatur. ut̃ cont̃ senti¬
re non liceat. sic ubi forte alit̃ sapuer̃t. qmͣ ueritas
postulat. In eo quippenumero sumꝰ. ut non dedig¬
nemur cuam nobis diccum abapłõ acciꝑe. et siqͥd
alit̾ sapitis. id quoq d̾s uobis reuelabit: uerump¬

Expanded text:
exhibeatur uiro suo gloriosa non habens maculam neque exhibeatur uiro suo gloriosa non habens maculam neque rugam. corporalem autem separationem in litore maris, hoc est in fine saeculi expectat corrigens, quos potest, tolerans, quos corrigere non potest; non tamen propter eorum, quos non corrigit, iniquitatem ipsam bonorum deserit unitatem. Noli ergo, frater, contra diuina tam multa, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, antequam pars Donati separaretur, ipsius unitatis sicut Cypriani et Agrippini primo, quia hoc genus litterarum ab auctoritate canonis distinguendum est. non enim sic leguntur, tamquam ita ei eis testimonium proferatur, ut contra sentire non lpostulabat: in eo quippe numero sumus, ut non dedignemur etiam nobis dictum ab apostolo accipere: 'Si quid aliter sapitis, id quoque Deus vobis revelavit'. Se