comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pungit᷑. cũ gaudia suꝑna conspiciens. spe¬
quadã & securitate roborat᷑. Illa cõpunctio
afficientes ac tristes: hec uͦ lȩtas lacrimas mous.
Iubilũ nãq dr̃. quando in effabile gaudium
m̃te concipit᷑: qđ nec abscondi possit. nec ser
gaudiũ m̃te conciꝑe. quantũ sermone ñ ua-¬
lent aꝑire. ait. Beatus popłs qui scit iubila¬
tionẽ. Non enĩ ait. qui loquit᷑. s qui scit: qr
sciri quidẽ iubilatio intellectu potest. s di¬
ctu expͥmi ñ potest. Sentit᷑ ꝑ illã qͥppe qđ
ultra sensũ est: & cũ uix ad hoc contẽplan¬
dũ sufficiat conscientia sentientis: quando
ad hoc expͥmendũ sufficiet lingua dicentiᷤ:
Na gͦ cordib nr̃is lux se ueritatis in sinu¬
ans. mͦ districtã iustitiã p̃tendendo contͥ¬
stat. mͦ int̾na gaudia aꝑiendo lȩtificat: pꝰ
tẽptationũ amaritudines. post tribulationũ
iubilo. Menti enĩ nr̃e de consideratione ce¬

Expanded text:
pungitur, cum, gaudia superna conspiciens, spepungitur, cum, gaudia superna conspiciens, spequadam et securitate roboratur. Illa compunctio afficientes et tristes, haec vero laetas lacrymas movet. Jubilum namque dicitur, quando ineffabile gaudium mente concipitur, quod nec abscondi possit, nec sermgaudium mente concipere quantum sermone non valent aperire, ait: Beatus populus, qui scit jubilationem . Non enim ait, Qui loquitur; sed, Qui scit, quia sciri quidem jubilatio intellectu potest, sed dicto exprimi non potest. Sentitur per illam quippe, quod ultra sensum est. Et cum vix ad hoc contemplandum sufficiat conscientia sentientis, quomodo ad hoc exprimendum sufficiat lingua dicentis? Quia ergo cordibus nostris lux se veritatis insinuans, modo districtam justitiam praetendendo contristat, modo interna gaudia aperiendo laetificat; post tentationente.---Menti enim nostrae de consideratione cae
Abbreviated transcription (Latin):
tis robur ñ nr̃is uirib. s redẽptore inter¬
ueniente reuocam᷑: ꝓ hoc flagellato homi¬
ne dep̃catus angłs dicat. reuertat᷑ ad dies
adolescentiȩ suȩ. Et qr dũ redẽptor nr̃
patrẽ ꝓ nobis int̃pellat. nos quoq uitȩ pri-
stinȩ torpore discusso. ad sitim orationis
accendim᷑: apte de homine redẽpto subiun¬
gitur. Dep̃cabit᷑ dm̃. & placabilis ei erit.
Priꝰ enĩ postulare angłm. & postmodũ ho¬
minẽ dicit: qr nisi ante ipse dñs ꝑ incar-¬
nationẽ suã int̾pellans patrẽ uitã peterce:
da ea quȩ ȩt̃na st̃ excitaret. S incarnatio¬
nis eiꝰ precessit oratio: ut torporis nr̃i eui¬
in occulto gaudio lux ueritatis erũpit: be¬
ne de hoc tẽptato homine & dep̃canti sub¬¬
perius dictũ ẽ quomͦ ds̃ innotescendo afficit:
ter enĩ quisq cõpungit᷑. cũ int̾na intuens
maloꝵ suoꝵ pauore t̾retur: alit̾ uero cõ¬

Expanded text:
tis robur non nostris viribus, sed Redemptore intertis robur non nostris viribus, sed Redemptore interveniente revocamur, pro hoc flagellato homine deprecans angelus dicat: Revertatur ad dies adolescentiae suae. Et quia dum Redemptor noster Patrem pro nobstinae torpore discusso ad studium orationis accendimur: aperte de hoc homine redempto subjungitur: « Deprecabitur Deum, et placabi- Prius enim postulare Angelum, et postmodum hominem dicit, quia nisi ante ipse Dominus per incarnationem suam interpellans Patrem vitam nostram pda ea quae aeterna sunt excitaret. Sed incarnationis ejus praecessit oratio, ut torporis nostri ein occulto gaudio lux veritatis erumpit; bene de hoc tentato homine et deprecante subjperius dictum est , quomodo Deus innotescendo afficit, ter enim quisque compungitur, cum, interna intuens, malorum suorum pavore terretur; aliter vero com
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ad dies adolescentiȩ suȩ: acsi diceret.
Mortalitatis suȩ pena in quadã uetustatis
suȩ senectute deiectus ẽ: reuertat᷑ ad dies
adolescentiȩ suȩ: id ẽ prioris uitȩ integrita¬
te renouet᷑: ut ñ in eo maneat quo lapsus ẽ:
s ad hoc redẽptus redc̃at. ad qđ ꝑcipiendũ
conditꝰ fuit. Scriptura enĩ sacra sepe ado-¬
lescentiã ꝓ nouitate uitȩ ponere consueuit:
tis renouatȩ. quȩ ñ in uitȩ ueteris usu de¬
ficunt. s noui hominis conuersatione de¬
corant᷑. Senectutẽ qͥppe ueteris hominis
int̾ uicia tabescentẽ deflebat ille qui ait.
Inueteraui int̾ om̃s inimicos meos. Econ¬
tra alius gaudere in uirtutib admonens
ait. Lȩtare iuuenis in adolescentia tua.
Acsi diceret. Fortis qͥsq gaudeat in reno¬
uatione sua: id ẽ letitiã suã ñ in uitȩ uete¬
ris uoluptate. s in conuersationis nouȩ
uirtute constituat. Qa uͦ ad hoc nouita¬

Expanded text:
tatur ad dies adolescentiae suae. » Ac si diceret: tatur ad dies adolescentiae suae. » Ac si diceret: Mortalitatis suae poena in quantam vetustatis suae senectute dejectus est; revertatur ad dies adolescentiae suae, id est prioris vitae integritate renovetur, ut non in eo remaneat quo lapsus est, sed ad hoc redemptus redeat ad quod percipiendum conditus fuit. Scriptura enim sacra saepe adolescentiam pro novitate vitae ponere consuevit. tis renovatae, quae non in vitae veteris usu deficiunt, sed novi hominis conversatione decorantur. Senectutem quippe veteris hominis inter vitia tabescentem deflebat ille qui ait: Inveteravi inter omnes inimicos meos . E contra alius gaudere in virtutibus admonens, dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Ac si diceret: Fortis quisque gaudeat in renovatione sua; id est, laetitiam suam non in vitae veteris voluptate, sed in conversationis novae virtute constituat. Quia vero ad hoc novita
Abbreviated transcription (Latin):
minc a dño recedentt repulsi a paradysi
gaudiis. in hac mortalis uitȩ erũna cecidimꝰ:
& quã grauẽ culpã serpentis suasione cõmi¬
simꝰ. penȩ nr̃ȩ ultione sentimꝰ. Huc enĩ lap¬
si. nichil extra dm̃ nisi quo affligerem inueni¬
mus. Et qr ꝑ ocłoꝵ uisum carnẽ secuti sumꝰ:
de ipsa carne quã p̃ceptis dĩ p̃posumꝰ fla-¬
gellam᷑. In ipsa qͥppe cotidie gemitũ. in ipsa
cruciatũ. in ipsa interitũ patim̃: ut hoc no¬
bis mira dispositione dñs in penã uerteros.
ꝑ qd̃ fecimꝰ culpã: nec aliunde eẽt interim
censura supplicii. nisi unde fuerat causa
peccati: ut eiꝰ carnis amaritudine hõ erudi
ret᷑ ad uitã. cuiꝰ oblectatione suꝑbiȩ ꝑuenit
ad mortẽ. Na gͦ innumeris humanũ genꝰ
carnalis uitȩ suppliciis p̃mebat᷑. s redẽpto¬
re nr̃o ueniente. & uicia corruptionis nr̃ȩ
& torm̃ta deleta ft̃: dicat᷑ de hoc redẽpto
homine. consũpta ẽ caro a suppliciis. reuer¬

Expanded text:
 Deo recedente, repulsi a paradisi gaudiis in hanc mortalis vitae aerumnam cecidimus, et quam gravem culpam serpentis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Hic enim lapsi, nihil extra Deum nisi quo affligeremur invenimus. Et quia per oculorum visum carnem secuti sumus, de ipsa carne, quam praeceptis Dei praeposuimus, flagellamur. In ipsa quippe quotidie gemitum, in ipsa cruciatum, in ipsa interitum patimur, ut hoc nobis mira dispositione Dominus in poenam verteret, per quod fecimus culpam; nec aliunde esset interim censura supplicii, nisi unde fuerat causa peccati, ut ejus cretur ad vitam, cujus oblectatione superbiae pervenit ad mortem. Quia igitur innumeris humanum genus carnalis vitae suppliciis premebatur, sed Redemptore nostro veniente, et vitia corruptionis nostrae et tormenta deleta sunt; dicatur de hoc redempto homine: « Consumpta est caro a suppliciis, rever
Abbreviated transcription (Latin):
cib. idẽ. conuersionis & ꝓbationis ꝑ mero¬
rẽ lȩtitiãq transactis. suꝑẽ tercia: cuiꝰ &
merorẽ adhuc sustineat. & gaudia conse¬
quat᷑. Post conuersionis nãq certamina.
post ꝓbationis erũpnã. restat adhuc dura
tẽptatio: qr uenire ñ potest ad ꝑfectȩ gau¬
dia libertatis. nisi priꝰ debitũ soluerit hu¬
manȩ conditionis. Conuersus autẽ qͥsq
sibi caute sollicitꝰ. tacite secũ considerare
ñ cessat. ȩternꝰ uidex qũã districtus adue¬
niat: suũq t̾minũ cotidie ꝓspicit: & ante
seueritatẽ tantȩ iustitiȩ. quas rationes uitȩ
suȩ positurꝰ adtendit. Et si cuncta praua
oꝑa quȩ intelligere potuit deuitauit: uen¬
turus tam̃ corã districto iudice illa magis
quȩ in semet ipso ñ intelligit ꝑtimescit.
Qs enĩ considerare ualeat. quanta mala ꝑ
mom̃ta tẽporũ ipsis inconstantib cogitati¬
onũ motib ꝑpetramꝰ: Facile ẽ. autẽ oꝑa
ꝑuersa uitare: s nimis difficile ẽ. ab illi

Expanded text:
cibus, id est confessionis et probationis, per moerorem laetitiamque transactis, superest tertia cujus et moerorem adhuc sustineat, et gaudia consequatur. Post conversionis namque certamina, post probationis aerumnam, restat adhuc dura tentatio, quia venire non potest ad perfectae gaudia libertatis, nisi prius debitum solverit humanae conditionis. Conversus autem quisque sibi caute sollicitus tacite secum considerare non cessat, aeternus judex quam districtus adveniat, suumque terminum quotidie prospicit, et ante severitatem tantae justitiae quas rationes vitae suae positurus sit attendit; et si cuncta prava opera quae intelligere potuit devitavit, venturus tamen coram districto judice, illa magis quae in semetipso non intelligit pertimescit. Quis enim considerare valeat quanta mala, per momenta temporum ipsis inconstantibus cogitationum motibus perpetramus? Facile est autem opera perversa vitare, sed nimis difficile est ab
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ds̃ qui ñ patiet᷑ uos tẽptari supra id
qd potestis. s faciet cũ tẽptatione etiã pro¬
los mitigat: impugnantesq se cogitationũ
motꝰ int̾na pace tranquillat. Moxq ani¬
ma imm̃sã de spe cęlesti lȩtitiã ꝑcipit: dũ
deuictũ malũ respicit qđ tolerauit: ut u

Expanded text:
patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam prolos mitigat, impugnantesque se cogitationum motus interna pace tranquillat. Moxque anima immensam de spe coelesti laetitiam percipit, dum devictum malum respicit quod toleravit. His
Abbreviated transcription (Latin):
uita iustoꝵ. quasi in expeͣnsione libroꝵ le-¬
gt̃ bonũ qdđ agere ipsi noluert̃: atq ex eoꝵ
quȩ fecer̃t̃ cõparatione dãpnant᷑. Ne gͦ unꝰ¬
qͥsq tunc uidens eos qđ non fecit defleat. nc̃
in eis qđ imitet᷑ attendat: qđ quidẽ facere
electi ñ cessant. Melioꝵ nãq uitã conside.¬
rant: & deterioris usus conuersationẽ mutans.

Expanded text:
vita justorum, quasi in expansione librorum legvita justorum, quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt, atque ex eorum qui fecerunt comparatione damnantur. Ne ergo unusquisque tunc videns eos quod non fecit defleat, nunc in eis quod imitetur attendat. Quod quidem facere electi non cessant. Meliorum namque vitam considerant, et deterioris usus conversationem mutant.
Abbreviated transcription (Latin):
gorẽ lucis nesciens. cũ semet ipsũ conspicit.
qͥd aliud qũa tenebras adtendit: Lustoꝵ
gͦ debemꝰ uitã conspicere: ut subtilit̃ depre¬
hendamꝰ nr̃am. Illoꝵ iudelicet species qͣsi
quedã forma nobis imitanda ꝓponit᷑. Uiua
lectio ẽ. uita iustoꝵ. Unde & ñ immerito hi¬
idẽ iusti in sacro eloquio libri nominant᷑. sic̃
scriptũ ẽ. Libri aꝑti st̃. & aliꝰ liber aꝑtus est
qui ẽ uitȩ: & iudicati st̃ mortui ex his quȩ scͥp.¬
ta erant in libris. Liber nãq uitȩ ẽ. ipsa ẽ¬
uisio aduenientis iudicis: in quo quasi scrip¬
tũ ẽ om̃e mandatũ: qi qͥsquis eũ uiderit. mox
teste conscientia qͥcqͥd ñ fecit intelligit. Li¬
bri etiã aꝑti referunt᷑: qr iustoꝵ tc̃ uita con¬
spicit᷑. in quib mandata cęlestia opere sic¬
ex pressa cernunt᷑. Et iudicati st̃ mortui ex
his quȩ scripta erant in libris: qr in ostensa

Expanded text:
gorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, gorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, quid aliud quam tenebras attendit? Justorum ergo debemus vitam conspicere, ut subtiliter deprehendamus nostram. Illorum videlicet species quasi quaedam forma nobis imitanda proponitur. Viva lectio est vita bonorum. Unde et non immerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut scriptum est: Libri sunt aperti, et alius liber apertus est, qui est vitae, et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris . Liber namque vitae est ipsa visio advenientis judicis. In quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox, teste conscientia, quidquid non fecit intelligit. Libri etiam aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere impressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quia in ostensa
Abbreviated transcription (Latin):
honore eẽt ñ intellexit: cõparatus ẽ ium̃tis
insipientib & similis factus ẽ illis. Cum gͦ
uocent᷑ homines hi qui iustitiȩ ratione suf¬
fulti st̃. & irrationabilia ium̃ta nominent᷑
hi qui carnali delectationi deseruiunt: recte
iniquũ se ẽẽ dep̃hendit. Qenĩ plenissime
intelligere appetit qualis ẽ. tales nimirũ de¬
bet conspicere qualis ñ est: ut ex bonoꝵ for¬
ma metiat᷑. quantũ ipse deserto bono defor¬
mis ẽ. Ex his qͥppe quib plenissime bona
ad st̃. ꝑpendit recte quȩ sibi minꝰ st̃: atq in
illoꝵ pulchritudine conspicit feditatẽ suã.
qũã in se ipso & potest ꝑpeti. & sentire non
potest. Lucẽ nãq debet conspicere. qͥ uult
de tenebris iudicare: ut in illa uideat qͥd
de tenebris estimet. ꝑ quas uidere p̃pedit᷑.
Peccator nãq si in cognita uita iustoꝵ se-
met ipsũ conspicit: peccatorẽ se nullatenus
comp̃hendit. Uidere enĩ se ñ potest: qr ful¬

Expanded text:
re esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Cum ergo vocentur homines hi qui justitiae ratione suffulti sunt, et irrationabilia jumenta nominentur hi qui carnali delectationi deserviunt, recte iniquum se esse deprehendit. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse deserto bono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte, quae sibi minus sunt, atque in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam, quam in semetipso et potest potest. Lucem namque debet conspicere, qui vult de tenebris judicare; ut in illa videat quid de tenebris aestimat per quas videre praepeditur. Peccator namque incognita vita justorum si semetipsum conspicit, peccatorem se nullatenus comprehendit. Videre enim se non potest, quia ful
Abbreviated transcription (Latin):
diffinit᷑. dũ dr̃. donec aspiret dies & incli.¬
nent᷑ umbrȩ. Iamdiu qͥppe refici iustoꝵ
exẽplis indigemꝰ: donec p̃sentis mortalitatiᷤᷤ
umbras ęt̃no die aspirante transeamꝰ. Cũ
enĩ huiꝰ tẽporalitatis umbra transacta ac
mortalitate fuerit inclinata: qr ipsiꝰ diei in¬
t̃nũ lum̃ cernimꝰ. neqͣqũa iã appetunꝰ ut
ad amorẽ eiꝰ ꝑ alioꝵ exempla flagremus.¬
Nc̃ autẽ qi eũ necdũ intueri possumus:
sũmoꝑe necesse ẽ. ut eoꝵ qui illũ ꝑfecte se¬
cuti st̃ conspectis actionib imitem᷑. Intue
am qũa pulchra ẽ agilitas sequentiũ: & ui¬
deamꝰ quã turpis sit tepitudo pigroꝵ. Sta¬
tĩ nãq ut bene agentiũ gesta conspicimus:
nosmet ipsos confusione intima ulciscente
iudicamꝰ. Mox uerecundia m̃tẽ concutit:
mox iuste seuiens reatꝰ addicit: & uehem̃¬
ter hoc etiã displicet qđ adhuc fortasse

Expanded text:
definitur, dum dicitur: Donec aspiret dies, et inclidefinitur, dum dicitur: Donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. Tandiu quippe refici justorum exemplis indigemus, donec praesentis mortalitatis umbras, aeterno die aspirante, transeamus. Cum enim hujus temporalitatis umbra transacta hac mortalitate fuerit inclinata, quia ipsius diei internum lumen cernimus, nequaquam jam appetimus, ut ad amorem ejus per alioNunc autem, quia necdum eum intueri possumus, summopere necesse est ut eorum qui illum perfecte secuti sunt conspectis actionibus incitemur. Intueamur ergo quam pulchra est agilitas sequentium, et videamus quam turpis sit tepitudo pigrorum. Statim namque ut bene agentium gesta conspicimus, nosmetipsos confusione intima ulciscente judicamus. Mox verecundia mentem concutit, mox juste saeviens reatus addicit, et vehementer hoc etiam displicet quod adhuc fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q popłs: qui in scẽ ȩccłȩ corpore ꝑ inten¬
tionẽ sapientiȩ arcbano cordis est infixus:
Ex quo popło hi qui electi st̃ iccirco capreȩ
hinulis cõparant᷑: qr ꝑ humilitatẽ quidem
paruos se ac peccatores intelligt̃: s eis ꝑ cari¬
tatẽ currentib. si qua obstacula de impe.¬
dim̃to tẽporalitatis obuiant. transeunt: &¬
datis contẽplationis saltib. ad suꝑna conscen¬
dunt. Qut hȩc agant. p̃cedentiũ scõꝵ exem¬
pla conspicunt: unde & in liliis pasci refe¬
runt᷑. Qd enĩ ꝑ lilia. nisi illoꝵ uita compa¬
ratur: qui ueracit̃ dicunt. xꝑi bonꝰ odor su-¬
mꝰ dõ: Electi gͦ ut assequi sũma p̃ualeans.
conspecta odorifera & candida iustoꝵ uita
satiant᷑. lã quidẽ uidere dm̃mn sitiunt: iã de
eiꝰ contẽplatione satiari caritatis estib inar¬
descunt: s qr in hac uita positi necdũ ualc̃e.
ꝑ p̃cedentiũ interĩ patrũ exempla pascunt᷑.
Unde & apte illic tempꝰ de ipso lilioꝵ pastu

Expanded text:
pulus, qui in sanctae Ecclesiae corpore per intentionem sapientiae arcano est cordis infixus? Ex quo populo hi qui electi sunt idcirco capreae hinnulis comparantur, quia per humilitatem quidem parvos sese ac peccatores intelligunt, sed eis per charitatem currentibus, si qua obstacula de impedimento temporalitatis obviant, transeunt, et datis contemplationis saltibus, ad superna conscendunt. Qui ut haec agant praecedentium sanctorum exempla conspiciunt. Unde et in liliis pasci referuntur. Quid enim per lilia, nisi illorum vita declaratur, qui veraciter dicunt: Christi bonus odor sumus Deo ? Electi ergo ut assequi summa praevaleant, conspecta odorifera et candida justorum vita, satiantur. Jam quidem videre Dominum sitiunt, jam de ejus contemplatione satiari charitatis aestibus inardescunt. Sed quia in hac vita positi necdum valent, per praecedentium interim Patrum exempla pascuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
beo ponendi animã meã & potestatẽ habeo
iterũ sumendi eã. Qetiã p̃misit. nemo toll&s
eã a me. s ego pono eã a me ipso. Rursũ ñ
ut reliqui suscitatus ẽ: qr nr̃a resurrectio in¬
ta ẽ. Et nos quidẽ ꝑ illũ resurgimꝰ: nã ipse
ꝑ se. Neq enĩ qui ds̃ erat sicut nos ab alio
ut resuscitari potuisset. indigebat. In eo gͦ
eiꝰ resurrectio distat a nr̃a: qđ non ꝑ nosin&¬
ipsos resurgimꝰ sicut ipse. Pro eo enĩ qđ sim¬
plicit̃ homines sumꝰ. suꝑiori adiutorio ut
resurgere ualeamꝰ indigemꝰ: ille autẽ eiꝰdẽ
exhibuit: qua tam̃ solus in humanitate ꝑ.
bis magnitudine potentiȩ. s sola concordat
nobis ueritate naturȩ: bene dr̃. qr ꝓ nobis

Expanded text:
beo ponendi animam meam, et potestatem habeo beo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Qui etiam praemisit: Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso. Rursum non ut nos suscitatus est, quia nostra resurrectio inta. Et nos quidem per illum resurgimus, nam ipse per se. Neque enim qui Deus erat sicut nos ab alio ut resuscitari potuisset indigebat. In eo ergo ejus resurrectio distat a nostra, quod non per nosmetipsos resurgimus, sicut ipse. Pro eo enim quod simpliciter homines sumus, superiori adjutorio ut resurgere valeamus indigemus. Ille autem ejusdem exhibuit, quam tamen solus in humanitate perbis magnitudine potentiae, sed sola concordat nobis veritate naturae, bene dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ri potiusset. Iustus gͥ atq inuisibilis ds̃
apparuit similis nobis homo uisibilis: ut
dũ uidet᷑ ex simili curaret ex iusto: & dũ ue-¬
ritate generis concordat conditioni. uirtute
artis obuiaret egritudini. Na gͦ in carne
ueniens dñs ñ culpã nr̃am ex uicio. ñ penã
ex necessitate suscepit. nulla enĩ labe pec¬
cati pollutꝰ reatus nr̃i teneri conditione ñ
potuit. atq ideo mortẽ nr̃am om̃i necessi¬
tate calcata cũ uoluit sponte suscepit: recte
similib loquit᷑: qr nec ita natus ut reliqui.
nec ita mortuus. nec ita resuscitatus: non
cunda exhibuit: & incorrupta seruauit. Rur¬
sũ nos om̃s cũ nolumꝰ morim᷑: qr ad solue̾n¬
dȩ penȩ debitũ culpȩ nr̃ȩ conditione coarta
mur: ille autẽ qr nulli admixtus ẽ culpȩ.
nulli ex necessitate succubuit pęnȩ. S quia
culpã nr̃am dñando subdidit. pęnã nr̃am
miserando suscepit. sic̃ ipse ait. potestatẽ ha¬

Expanded text:
ri potuisset. Justus igitur atque invisibilis Deus ri potuisset. Justus igitur atque invisibilis Deus apparuit similis nobis homo visibilis, ut dum videtur ex simili, curaret ex justo. Et dum veritate generis concordat conditione, virtute artis obviaret aegritudini. Quia ergo veniens Dominus, non culpam nostram ex vitio, non poenam ex necessitate suscepit nulla enim labe peccati pollutus, reatus nostri teneri conditione non potuit, atque ideo mortem nostram omni necessitate calcata, cum voluit, sponte suscepit, rectesimilibus loquitur, quia nec ita natus ut reliqui, nec ita mortuus, nec ita resuscitatus. Non cunda exhibuit, et incorrupta servavit. Rursum nos omnes cum nolumus morimur, quia ad solvendae poenae debitum culmur. Ille autem quia nulli admixtum est culpae, nulli ex necessitate succubuit poenae. Sed quia culpam nostram dominando subdidit, poenam nostram miserando suscepit, sicut ipse ait: Potestatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. magni consilii angłs: Na enĩ greca
lingua euuangelizare. denuntiare dr̃: se.
metipsũ nobis annuntians dñs angelus
uocatur. Et bene ait. si fuerit ꝓ eo angłs
loquens: qr sicut ait apłs. etiã int̃pellat
unũ de similib. Mos medicinȩ ẽ. ut aliꝗͣ¬
do similia similib. aliquando contraria
contrariis curet: nã sepe calida calidis. se¬
pe autẽ frigida calidis. calida frigidis sa¬
nare consueuit. Ueniens gͦ ad nos desuꝑ
medicus nr̃. tantisq nos inueniens lan¬
guorib pressos: quiddã nobis simile. & qͥd¬
dã contrariũ opposuit. Ad homines qͥp¬
pe hõ uenit: s ad peccatores iustus. Con¬
cordauit nobis ueritate naturȩ: s discre¬
pauit a nobis ueritate iustitię. Uiciosus
enĩ homo corrigi ñ poterat: nisi ꝑ dm̃.
Uideri autẽ debuit qui corrigebat: ut
p̃bendo imitationis formã anteactȩ ma-¬
litiȩ mutaret uitã. S uideri ab homine
ñ poterat ds. Homo gͦ factus ẽ: ut uide¬

Expanded text:
r: Magni consilii angelus ? Quia enim Graeca lingua evangelizare denuntiare dicitur, semetipsum nobis annuntians Dominus angelus vocatur. Et bene ait: Si fuerit pro eo angelus loquens, quia, sicut ait Apostolus, etiam interpellat « Unum de similibus. » Moris medicinae est, ut aliquando similia similibus, aliquando contraria contrariis curet. Nam saepe calida calidis, saepe autem frigida calidis, calida frigidis sanare consuevit. Veniens ergo ad nos desuper medicus noster, tantisque nos inveniens languoribus pressos, quoddam nobis simile, et quoddam contrarium opposuit. Ad homines quippe homo venit, sed ad peccatores justus. Concordavit nobis veritate naturae, sed discrepavit a nobis vigore justitiae. Vitiosus enim homo corrigi non poterat, nisi per Deum. Videri autem debuit, qui corrigebat; ut praebendo imitationis formam, anteactae malitiae mutaret vitam. Sed quia videri ab homine non poterat Deus, homo factus est, ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis credit᷑. nisi subtili consideratione
penset᷑. Alud nãq ẽ dãpnare. aliud affli¬
gere. Affligit gͦ uxta aliqͥd frustra: s frust᷑
ñ dãpnat. An non iuxta aliqͥd frustra iob
afflixerat: cũ ñ delebat uiciũ. s meritũ auge¬
bat: Frustra enĩ condẽpnare ñ potest: qr
dãpnatio fieri ñ ex parte ad aliqͥd potest:
que uidelicet in extremo punit om̃e qđ hic
qͥsq inique cõmiserit. Nec om̃ps subuertet
iudiciũ: qr & si minꝰ recte uidentur ẽẽ quȩ
patim᷑. recta tam̃ in occulto examine decer
mundũ regit. qͥ ꝑ se condidit: nec eget alieniᷤᷤ
adiutoriis ad regendũ. qui ñ eguit ad faci¬
endũ. S hȩc iccirco colligunt᷑: ut aliquan¬
ñ negligat qd creauit. Qđ bene creauit. u¬
tiq bene regit: qi qđ pie condidit. impie ñ
disponit: & qͥ necdũ facta curauit ut essent.
quȩ st̃ facta ñ deserit. Na gͦ p̃sens ẽ in regi¬
mine. qͥ auctor extitit in creatione: curam

Expanded text:
uippe videntur, nisi subtili consideratione pensentur. Aliud namque est damnare, aliud affligere. Affligit ergo juxta aliquid frustra, sed frustra non damnat. An non juxta frustra Job afflixerat, cum non delebat vitium, sed meritum augebat. Frustra enim condemnare non potest, quia damnatio fieri non ex parte ad aliquid potest. Quae videlicet in extremo punit omne quod hic quisque commiserit. Nec Omnipotens subvertit judicium, quia si minus recta videntur esse quae patimur, recte tamen in occulto examine decernmundum regit, quem per se condidit, nec eget alienis adjutoriis ad regendum, qui non eguit ad faciendum. Sed haec idcirco colliguntur, ut liquinon negligit quod creavit, quod bene creavit utique bene regit, quia quod pie condidit impie non disponit; et qui necdum facta curavit ut essent, quae sunt facta non deserit. Quia ergo praesens est in regimine qui auctor exstitit in creatione, ideo curam
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ ex humili corde quesierit facile cog¬
noscimꝰ: si subseqñtia eiꝰ uerba pensemus.
Seqr. Qa dixisti iob iustꝰ sũ: & ds̃ subuer.¬
tit iudiciũ meũ. In iudicando enĩ me m̃¬
daciũ ẽ: & uolenta sagitta mea absq ullo
peccato. Hȩc beatũ iob dixisse querit᷑: quȩ
tam̃ qr minime dixerit. reqͥsita sacrȩ hysto¬
riȩ uerba testant᷑. S qui iudiciũ eque que¬
sierat: ex culpa quã finxit ꝓtinꝰ sententiã ꝓ¬

Expanded text:
judicium ex humili corde quaesierit, facile cognoscimus, si subsequentia ejus verba pensemus.. Quia dixisti, Job: justus sum, et Deus subvertit judicium meum. In judicando enim me mendacium est, et violenta sagitta mea absque ullo peccato. - Haec beatum Job dixisse queritur, quae tamen quia minime dixerit requisita sacrae historiae verba testantur. Sed qui judicium aeque quaesierat, ex culpa quam finxit protinus sententiam p
Abbreviated transcription (Latin):
iã mirari posse. aliquatenus uidere ẽ. Sed
quomͦ uidemꝰ. qđ nequaqũa comp̃hendimꝰ:
Est autẽ qđ de usu carnis. trahere ad sen¬
sum sp̃s debemus. Nam si quis in tenebri
clausis ocłis iaceat. atq ante eũ subitũ lu¬
cernȩ lum̃ erumpat: clausi eiꝰ ocłi ipso
aduentu luminis feriunt᷑ ut patescant.
Cur gͦ turbati sunt: si clausi nichil uide
qđ uidere clausi potuerunt. Nam si ꝑ¬
fecte totũ uidissent: cur aꝑti quererent
qđ uiderent: Sic itaq sic sumus: cum
de in comp̃hensibili natiuitate intueri
aliquid conamur. Eo ipso enĩ qđ ful¬¬
gore admirationis ꝑcutitur animꝰ. & qͣsi
uidet qđ uidere ñ ualet: uelut in tene.¬
bris positus ium lucis oculis clausis u
admiratio ñ facile occupatis ꝑ terrena
desideria mentib innotescit: apte dĩ lo¬
cutio qualit᷑ ad nos fiat insinuat dicenˢ.¬

Expanded text:
jam mirari posse, aliquatenus videre est. Sed jam mirari posse, aliquatenus videre est. Sed quomodo videmus quod nequaquam comprehendimus? Est autem quod de usu carnis trahere ad sensum spiritus debemus. Nam si quis in tenebris clausis oculis jaceat, atque ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur, ut patescant. Cur ergo turbati sunt, si clausi nihil videru, quod videre clausi potuerunt. Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de incomprehensibili nativitate intueri aliquid conamur. Eo ipso enim quo fulgoris admiratione percutitur animus, et quasi videt quod videri non valet, velut in tenebris positus, vim lucis oculis clausis viadmiratio non facile occupatis per terrena desideria mentibus innotescit, apte Dei locutio qualiter ad nos fiat insinuat, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
scđo id ipsum ñ repetit. hoc intelligi subti
uerbũ genuisse: semel autẽ loqui ẽ uerbũ
aliud pret̾ unigenitũ non habere. Unde
& apte subdit᷑. & scdo id ipsum ñ repetit:
quia udelicet hoc ipsum uerbũ. id ẽ filiũ.
cutus ẽ. sed loquit᷑. non uidelicet tempꝰ pre¬
teritũ. nec futurũ ponens: liquet om̃ib
quia dõ tempus nec preteritũ congruit. nec
futurũ. Tanto gͦ in eo qđ libet tempꝰ po-¬
nitur libere: quanto nullũ licet uiuere.
Neq enĩ qͦdlibet libere dici poterat: si sal¬
tẽ unũ ꝓprie diceretur. Inde itaq dici in
dõ tempus audacter quodlibet licet: un¬
de in eo dici ꝓprie nullũ licet. Uerbum
digne fari queat illã in effabilẽ natiuita¬
tẽ qđ de ęterno natus ẽ coȩternus: qđ exi.¬
stens ante scła genuit equalẽ: qđ gignen¬
te natus posterior ñ est: Quȩ uidelicet
nos mirari possumus: sed intueri mini¬
me ualemꝰ. Illius autẽ natiuitatis uim

Expanded text:
secundo idipsum non repetit . Hoc intsecundo idipsum non repetit . Hoc intVerbum genuisse. Semel autem loqui, est verbum aliud praeter unigenitum non habere. Unde et aperte subditur: Et secundo idipsum non repetit: quia videlicet hoc ipsum Verbum, id est Filium, cutus est, sed loquetur, non videlicet tempus praeteritum, sed futurum ponens, liquet omnibus quia Deo nec praeteritum tempus congruit, nec futurum. Tanto ergo in eo quodlibet tempus ponitur libere, quanto nullum vere. Neque enim quodlibet libere dici poterat, si saltem unum proprie diceretur. Inde itaque dici in Deo tempus audacter quoslibet licet, unde in eo dici proprie nullum licet. Verbum digne fari queat illam ineffabilem nativitatem, quod de aeterno natus est coaeternus, quod existens ante saecula genuit aequalem, quod gignente natus posterior non est? Quae videlicet nos mirari possumus, sed intueri minime valemus. Illius autem nativitatis vim
Abbreviated transcription (Latin):
ne singillatim nobis om̃ib diceret᷑. In
scriptura gͥ sacra uocẽ dĩ afflicto paulo
audiuimus: ne cũ fortasse affligimur.
singuli audire eã priuata consolatione
quereremus. Non gͦ dñs ad om̃ia nobis
uerba respondet: quia semel loquit᷑. &
scđo id ipsum ñ repetit: id ẽ in his quȩ
ꝑ scripturã sacr̃a ad patres nr̃os ꝓtulit.¬
nos erudire curauit. Dicant itaq scĩ do¬
ctores eccłȩ: dicant etiã arrogantes: cum
intra eam laborare quosda pusillanimi.¬
tate conspiciunt. quia ds̃ nobis ad u̾ba
om̃ia ñ respondit. quia semel loquit᷑ ds̃.
& id ipsum scd̾o non repetit. id est cogita¬
tionib uł temptationib singuloꝵ ñ iam
passim ꝑ propħarũ uoces. ñ ꝑ angelica
officia satisfacit: quia in scriptura sacra
quicqͥd potest singulis euenire compre.¬
hendit: atq in illa ꝑ exemplũ preceden.¬
tium etiã uita sequentiũ informare eu¬

Expanded text:
ne singillatim nobis omnibus diceretur. In ne singillatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Daudivimus, ne cum fortasse affligimur singuli, audire eum privata consolatione quaereremus. Non ergo Dominus ad omnia verba nobis respondet, quia semel loquitur, et secundo idipsum non repetit, id est, in his quae per Scripturam sacram ad patres nosnos erudire procuravit. Discant itaque sancti doctores ecclesie, dicant etiam arrogantes, cum in terra ecclesiam laborare quosdam pusillanimtate conspiciunt, quia nobis Deus ad verba omnia non respondet, quia semel loquetur Deus, et idipsum secundo non repetet; id est, cogitationibus vel tentationibus singulorum non jam passim per prophetarum voces, non per angelica officia satisfacit, quia in Scriptura sacra quidquid potest singulis evenire comprehendit, atque in illa per exempla praecedentium etiam vitam sequentium informare cu
Abbreviated transcription (Latin):
Ds singuloꝵ cordib priuatis uocib ñ
respondet: sed tale eloquiũ construit. ꝑ
qđ cunctoꝵ questionib satisfacit. In scͥp¬
turȩ qͥppe eius eloquio causas nr̃as sin
guli si requirimꝰ. inuenimꝰ: nec opus est ut
in eo qđ specialit̾ quisq tolerat. responde¬
ri sibi diuina uoce specialit̾ querat: ibi
enĩ nobis om̃ib in eo qđ specialit̃ patim᷑.
cõmunit̃ respondetur: ibi uita p̃cedentiũ.
forma sequentiũ. Ut enĩ unũ ẽ prurib
ꝓferamus: ecce dũ passione aliqua uł mo-¬
lestia carnis afficimur. scire fortasse oc¬
cultas causas passionis eiusdẽ uel mole¬
stiȩ optamꝰ: quatinꝰ in eo qđ patim᷑. ex ip¬
sa rerũ scientia consolemur. Sed quia
scripturã sacr̃ã recurramꝰ: ibi uidelicet
inuenimꝰ qđ paulus carnis infirmitate
temptatus audiuit. sufficit tibi gr̃a mea:
nã uirtus in infirmitate ꝑficitur. Qđ̃
iccirco illi in infirmitate ꝓpria dictum ẽ:

Expanded text:
Deus singulorum cordibus privatis vocibus non Deus singulorum cordibus privatis vocibus non respondet, sed tale eloquium construit, per quod cunctorum questionibus satisfaciat. In Scripturae quippe eius eloquio causas nostras singuli si requirimus, invenimus, nec opus est ut in eo quod specialiter quisque tolerat responderi sibi divina voce specialiter quaerat. Ibi enim nobis omnibus in eo quod specialiter patimur communiter respondetur, ibi vita praecedentium fit forma sequentium. Ut enim unum e pluribus proferamus, ecce dum passione aliqua vel molestia carnis afficimur, scire fortasse occultas causas passionis ejusdem vel molestiae optamus, quatenus in eo quod patimur ex ipsa rerum scientia consolemur. Sed quia Scripturam sacram recurrimus. Ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Quod idcirco illi in infirmitate propria dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑ memoriã conditionis. Unde dauid
ꝓpħa. cũ ꝓcussionis pondere in excessũ
uocis erumꝑe cogeretur: ad considera¬
tionẽ conditionis suȩ se recolligens ait.
Obmutui & ñ aperui os meũ: qm̃ tu
fecisti me. Pensauit enĩ conditionis suȩ
ordinẽ. & iustitiã ꝑcussionis inuenit:
quia qui benigne eũ qui ñ erat condi¬
dit. eũ ꝓfecto qui erat non nisi iuste
ut in om̃e qđ appetit & tam̃ rerum or¬
dinẽ contrariũ sentit. si possit fieri. cur
ita uel ñ ita sit. diuinis sibi responderi
uocib uelit: ut dm̃ de cuncta rerũ con¬
trouersia consulat: & responsionis eius
cognita ratione conquiescat. Helui au¬
tẽ preuidens qđ scripturã sacr̃a dñs con¬
deret. & in ea uel publicis. uel occultis
cunctoꝵ questionib responderet. ait.
Aduersus eũ contendis. qđ non ad om̃ia
uerba responderit tibi: semel loquit᷑ ds̃.
& scdo id ipsum ñ repetit. Acsi diceret.

Expanded text:
tis per memoriam conditionis. Unde David tis per memoriam conditionis. Unde David propheta, cum percussionis pondere in excessum vocis erumpere cogeretur, ad considerationem conditionis suae se recolligens ait: Obmutui, et non aperui os meum, quoniam tu fecisti me . Pensavit enim conditionis suae ordinem, et justitiam percussionis invenit, quia qui benigne eum, qui non erat, condidit, eum profecto, qui erat, non nisi juste ut in omni quod appetit, et tamen rerum ordinem contrarium sentit, si possit fieri, cur ita vel non ita sit, divinis sibi responderi vocibus velit, ut Deum de cuncta eorum controversia consulat, et responsionis eius cognita ratione, conquiescat. Heliu autem praevidens, quod Scripturam sacram Dominus conderet, ut in ea vel publicis, vel occultis cunctorum quaestionibus responderet, ait: Adversus eum contendis, quod non ad omnia verba responderit tibi? Semel loquitur Deus, et secundo id ipsum non repetit: ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
rat: sed nimirũ hȩc sententia uilis credi.¬
tur. si non ex ipsa intentionis suȩ radice
pensetur. Elagellato uidelicet loqueba¬
tur: qui & ꝑcussionis uerbera acceperat.
& causas uerborũ nesciebat. Iccirco gͦ
intulit. respondebo tibi qđ maior sit
ds̃ homine: ut flagellatus homo consi
derans quia illo maior ẽ ds̃. in om̃e qđ
patitur. eius iudicio se postponat. cui se
minorẽ esse ñ dubitat: & qđ a meliore
patitur iuistũ credat. etiã si eiusdẽ iusti¬
tiȩ causas ignoret. Osquis enĩ etiã pro
peccato ꝑcuritur: nisi murmurando re¬
nitatur. eo ipso iã iustus ẽẽ inchoat. quo
ferientis iustitiã non accusat. Homo
nanq sub dõ est conditus: & ad conditio.¬
nis ordinẽ redit. quando sibi equitatẽ
iudicis sui etiã quã non intelligit ante.
ponit. Bene gͦ dr̃. respondebo tibi qđ
maior sit ds̃ homine: ut considerata po
tentia creatoris. deferueat tumor men¬

Expanded text:
rat? Sed nimirum haec scientia vilis credirat? Sed nimirum haec scientia vilis creditur, si non ex ipsa intentionis suae radice pensetur. Flagellato videlicet loquebatur, qui et percussionis verbera acceperat, et causas verberum nesciebat. Idcirco ergo intulit: Respondebo tibi quod major sit Deus homine; ut flagderans quia illo major est Deus in omne quod patitur, ejus judicio se postponat cui se minorem esse non dubitat. Et quod a meliore patitur justum credat, etiam si ejusdem justitiae causas ignorat. Quisquis enim pro peccato percutitur, nisi murmurando renitatur, eo ipso jam justus esse inchoat, quo ferientis justitiam non accusat. Homo namque sub Deo est conditus, et ad conditionis ordinem redit, quando sibi aequitatem judicis sui, etiam quam non intelponit. Bene ergo dicitur: Respondebo tibi quod major sit Deus homine, ut constentia Creatoris deferveat tumor men
Abbreviated transcription (Latin):
steritate studuit increpare quȩ dicta
sunt: mentiens addidit quȩ dicta ñ st̃.
Menĩ semꝑ increpare appetunt. & ñ¬
quã fouere: multa plerunq increpan¬
do mentiunt᷑. Nam ut arguere docte
uideantur. fingunt nonnũqua quȩ re¬
darguant: & cũ ipsi equino more incͦ¬
sum suȩ ostentationis inferueant. in
subiectorũ inuectionib ex fictis sibi ini¬
quitatib campũ parant. Sciendũ pre¬
terea est. sicut & suꝑius dixi. qđ arro¬
gantes uiri inflatis suis sermonib sepe
fortia dicta ꝑmiscent: nec considerant
aliquando quid uiuant. sed pensant
studiose qͥd doceant. Quoꝵ nc̃ helu spe¬
ciem tenet: qui ñ recte uiuere appetit. s
docere. Quia gͦ sciens. sed arrogans loqͥ¬
tur: taceamus ĩa qđ tumidũ uiuit. & au¬
diamus qđ solidũ dicit. Post tot itaq
elationis uerba. tandẽ scientiã suã osten¬
maior sit ds̃ homine. Dicatur fortasse
ab aliquo. quis ista uel cũ non audit igno¬

Expanded text:
steritate studuit increpare quae dicta steritate studuit increpare quae dicta sunt, mentiens addidit quae dicta non sunt. Qui enim semper increpare appetunt, et nunquam fovere, multa plerumque increpando mentiuntur. Nam ut arguere docte videantur, fingunt nonnunquam quae redarguant; et cum ipsi equino more in cursum suae ostentationis inferveant, in subjectorum invectionibus ex fictis sibi iniquitatibus campum parant. Sciendum praeterea est, sicut et superius dixi , quod arrogantes viri inflatis suis sermonibus saepe fortia dicta permiscent, nec considerant aliquando quid vivant, sed pensant studiose quid doceant. Quorum nunc Eliu speciem tenet, qui non recte vivere appetit, sed docere. Quia ergo sciens sed arrogans loquitur, taceamus jam quid tumidum vivit, et audiamus quid solidum dicit. Post tot itaque elationis verba, tandem scientiam suam ostenmajor sit Deus homine. - Dicatur fortasse ab aliquo, quis ita vel cum non audit igno
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ non penetrat: quia ab interno
gustu recto iudicio in eos fauores reli¬
ditur. quos foris amat. Uera autem
scientia afficit. ñ extollit: nec suꝑbien¬
tes quos impleuerit. sed lamentantes
facit. Qua quisq cũ repletus fuerit pͥ¬
ori loco se scire appetit. &iam sui consciꝰ
tantõ ꝑ illã robustius sapit. quantõ se
infirmũ in illa uerus recognoscit: atq
ampliorẽ uiã huiꝰ scientiȩ ipsa ei humi¬
litas aꝑit. Dũq imbecillitatẽ suã con¬
spicit: ipsa ei cognitio secretoꝵ sublimi¬
um absconditos sinꝰ pandit: qua cogni¬
tione pressus. subtilior redditur. qui ad
occulta capiat᷑. Helui gͦ in flagellis be¬
ati iob iccirco ueracẽ rationẽ ñ inuenit.
quia eã querere humilit̃ nescit: & incre¬
pare potius quã consolari paratior. dicit.
mundũ hoc modo quo ei obicit absq pec¬
cato uel immaculatũ. & sine iniquitate
fuisse memorauit. Sed heliu dũ cũ au¬

Expanded text:
sensum non penetrat, quia ab interno sensum non penetrat, quia ab interno gustu, recto judicio in eos favores reliditur, quos foris amat. Vera autem scientia afficit, non extollit; nec superbientes quos repleverit, sed lamentantes facit. Qua quisque cum repletus fuerit, primo loco se scire appetit; et jam sui conscius, tanto per illam robustius sapit quanto se infirmum in illa verius recognoscit; atque ampliorem viam hujus scientiae ipsa ei humilitas aperit; dumque imbecillitatem suam conspicit, ipsa ei cognitio secretorum sublimium absconditos sinus pandit, qua cognitione pressus, subtilior redditur, quo ad occulta rapiatur. Eliu ergo in flagellis beati Job idcirco veracem rationem non invenit, quia eam quaerere humiliter nescit; et increpare potius quam consolari paratior, dicit: mundum se hoc modo, quo ei objicitur, absque peccato, vel immaculatum, et sine iniquitate fuisse memoravit. Sed Eliu, dum cum au
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ẽ. tumor mentis: quia dũ inflat. ob¬
nubilat. Qui & si quando scientiam ui¬
dent᷑ adipisci: quasi de quadã cortice. &
micantib q ingeniis sepe exteriora tan¬
tũmodo attingunt: sed int̾ni gustũ saporiᷤ
ignorant: udelicet foris acuti. sed intꝰ ce-¬
ci sunt. Neq id de dõ sentunt. qđ dul¬
ce interius sapiat: sed qđ excussum exte¬
rius sonet. Qui & si secreta quedã intel
ligenda ꝑcipiunt: eorũ dulcedinẽ expe-¬
riri ñ possunt. Et si nouert̃ quomodo
sunt: ignorant ut dixi quomͦ sapiunt.
Et fit plerunq ut fortit̃ dicant. sed
tam̃ uxta ea quȩ dicunt iuuere nesci-¬
unt. Unde bene quidã sapiens dixit.
Michi autẽ dec ds̃ hȩc dicere ex senten¬
tia. Sententia qͥppe. a sensu uocata est.
Et recta quȩ intelligit ñ ex sola scien¬
tia. sed etiã ex sententia dicere appetit:
qui neq̃quã tantũmodo sciendo dicere.
sed sentiendo desiderat experiri qđ dicit.
Sed mens arrogantiũ dictorũ suorũ

Expanded text:
tatis est tumor mentis, quia dum inflat obnubilat. Qui et si quando scientiam videntur adipisci, quasi de quadam rerum cortimicantibusque ingeniis saepe exteriora tantummodo attingunt, sed interni gustum saporis ignorant, videlicet foris acuti, sed intus caeci sunt. Neque id de Deo sentiunt, quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui ligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt; et si noverint quomodo sunt, ignorant quomodo sapiunt. Et fit plerumque ut fortiter dicant, sed tamen juxta ea quae dicunt vivere nesciant. Unde bene quidam sapiens dixit: Mihi autem det Deus haec dicere ex sententia . Sententia quippe a sensu vocata est. Et recta quae intelligit, non ex sola scientia, sed etiam ex sententia dicere appetit, qui nequaquam tantummodo sciendo dicere, sed sentiendo desiderat experiri quod dicit. Sed mens arrogantium dictorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
loqui ẽ silenter dicere: & ñ clamorib uo¬
ciferari. Quib uerbis arrogantes intra
scãm eccłam positos signat: Hi enĩ ue¬
lut in faucib loqui dicunt᷑. quando non
contra aduersarios extra uiuentes clamans.
sed quoscła intra sinũ scȩ ȩccłȩ quasi uici¬
nos ac iuxta positos increpant. Sepe uͦ
arrogantes eande quã tenent arroganti¬
am se fugere ostendunt: & dũ sic cuncta
agant ut nullũ lateant. hȩc priuate sin¬
gulis quasi silent̃ narrant: quatinus non
solũ de sensu intelligentia. sed de ipso a¬
pud homines arrogantiȩ contemptu glo.¬
rient᷑. Unde nc̃ dr̃. Loquat᷑ lingua
mea in faucib meis. Acsi aꝑte dicatur.
Quȩ contra te prudent̃ sentio: ecce silent̃
narro. Aliquando autẽ in tanta impu.¬
dicitiȩ elatione ꝓsiliunt: ut aliis tacentib
ipsi soleant laudare qd dicunt. Unde

Expanded text:
loqui est silenter dicere, et non clamoribus voloqui est silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus loqui dicuntur, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum de sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
peius ruat. quoꝵ mala corrigimꝰ alia
eoꝵ bona nobis ante ocłos reuocemus.
Quȩ si om̃ino nulla st̃: ad occulta dĩ iu¬
dicia recurramꝰ: quia sicut nos nullis me¬
ritis hoc ipsũ bonũ qđ habemꝰ accipimꝰ.
ita illos quoq potest gr̃a suꝑnȩ uirtutis
infundere: ut excitati posterius. etiam
ipsa possint bona quȩ nos ante accepimꝰ
preuenire. Quis enĩ crederet qđ per
apostolatus meritũ saulus lapidatum
stephanũ precessurus erat: qui in mor¬
te eius lapidantiũ uestim̃ta seruabat:
His gͦ primũ cogitationib humiliari
cor debet: & tunc demũ delinquentium
iniquitates increpare. Sed hunc ut se¬
pe dictũ est locutionis modũ helui ig.¬
norare ostendit: qui in locutione sua ela¬
tionis typo quasi potentia euiuscła au-¬
ctoritatis inflatur dicens. Audi gͥ iob
eloquia mea. & om̃s sermones meos as¬
culta: ecce aperui os meũ. loquat᷑ lin.¬
gua mea in faucib meis. In faucib uͦ

Expanded text:
pejus ruat, quorum mala corripimus, alia pejus ruat, quorum mala corripimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus. Quae si omnino nulla sint, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos nullis meritis, hoc ipsum bonum quod habemus accepimus: ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius etiam ipsi possint bona, quae nos ante accepimus, praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessurus erat, qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitur, Job, eloquia mea, et omnes sermones meos ausculta. Ecce aperui os meum, loquatur lingua m
Abbreviated transcription (Latin):
Unde etiã de dño scriptũ ẽ. Erat enĩ
docens sicut potestatẽ habens: non sic̃
scribȩ & pharisei. Singularit̾ nãq ac pͥn¬
cipalit̾ solus ex potestate bona locutus ẽ:
quia ex infirmitate mala nulla cõmisit.
Ex diuinitatis qͥppe potentia habuit
id. qđ nobis ꝑ humanitatis suȩ innocen¬
tiã ministrauit. Nos enĩ quia infirmi
homines sumꝰ. cũ de dõ hominib loqui¬
mur. debemꝰ primũ meminisse qđ sumꝰ:
ut ex ꝓpria infirmitate pensemus quo
docendi ordine infirmis fr̾ĩb consulamꝰ.¬
Consideremꝰ igitur quia aut tales sumꝰ.
quales ñ nullos corrigimꝰ: aut tales aliquan¬
do fuimꝰ: & si iam diuina gr̃a oꝑante ñ
sumꝰ. ut tanto temperantiꝰ corde humili
corrigamꝰ. quanto nos met ipsos uerius in
his quos emendamꝰ agnoscimus. Si aũt
tales nec sumꝰ. nec fuimus. quales adhuc
illi st̃ quos emendare curamꝰ: ne cor no¬
strũ forte suꝑbiat. & de ipsa innocentia

Expanded text:
Unde etiam de Domino scriptum est: « Erat enim Unde etiam de Domino scriptum est: « Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit: ex divinitatis quippe potentia habuit, id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim qui infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus, quo docendi ordine infirmis fratribus consulamuConsideremus igitur, quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, et si jam divina gratia operante non sumus: ut tanto temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare cupimus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia