comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de sua incorrupta incorruptibiliq
sub̾a tam multa fecerit: & si bona.
corruptibilia tamen. Queris si in
ipso omĩa. ipse ubi: Nichil minus
inuenio. Quis capiat locus: Quers
uͥ non sit: Nec hoc quidẽ dixerim.
Quis sine dõlocꝰ:. In comp̃hensibiliᷤ
ẽ ds̃. s non parum apprehendisti
si hoctͥ de eo comꝑtum ẽ qͦd nusꝙͣ
sit qui nonclauditur loco: & nus¬
quam non sit qui non excludit᷑
loco. Suo autem illo. sublumni atq
in comprehensibilimͦ. sic̃ omnia
in ipso. sic ipse in omĩb ẽ. Deniq
sic̃ ait euangłista. in mundo erat
Aliasuͦ uͥ erat antequam mundus
fieret ibiẽ. Non ẽ qͦd queras ultrauͥ
approbas. non oportet assentiariᷤˢ
eẽ aliquid quo ds̃ sit ⁊ qͦd d̃s̃ ñ sit
Hoc enim sine dubio melius. Qͦmͦ
ñ melius dõ. si ds̃ non ẽ qͦd dat dõ
ut sit: At melius illã diuinitatẽ
qua dicunt dm eẽ. ñ aliud ꝗͣ dm̃
inquiunt: Negas dm̃ habere diti¬

Expanded text:
de sua incorrupta incorruptibilique de sua incorrupta incorruptibilique substantia tam multa fecerit; etsi bona, corruptibilia tamen. Quaeris si in ipso omnia, ipse ubi? Nihil minus invenio. Quis capiat locus? Quaeris ubi non sit? Nec hoc quidem dixerim. Quis sine Deo locus? Incomprehensibilis est Deus: sed non parum apprehendisti, si hoc tibi de eo compertum est, quod nusquam sit, qui non clauditur loco; et nusquam non sit, qui non excluditur loco. Suo autem illo sublimi atque incomprehensibili modo, sicut omnia in ipso, sic ipse in omnibus est. Denique sicut ait evangelista, in mundo erat . Alias vero, ubi erat antequam mundus fieret, ibi est. Non est quod quaeras ultra ubapprobas, non oportet assentiaris esse aliquid, quo Deus sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non melius Deo, si Deus non est, quod dat Deo ut sit? At melius illam divinitatem, qua dicunt Deum esse, non aliud quam Deum inquiunt: negas Deum habere divi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit nichil. Nisi forte quis putau̾it
qͦd ñ erat dare sibi potuisse ut esse ĩ¬
ciꝑet: aut fuisse ali Iec quid an¬
tequam eẽt. Qͦd utr̃q quia ratio
s totum ab ipso cepit. Quid ẽ ds̃:
Cui scła nec accesserunt. nec deces¬
serunt:nec coȩterna tamen. Quid
ẽ ds̃: Ex quo omnia. ꝑ quẽ omĩa.
inquo omnia. Ex quo omĩa:crea¬
biliter non seminabiliter. ꝑquẽ
omnia: ne alium auctorem. atq
alium opificem arbitreris. In qͦ
omnia: ñ qͣsi in locos qͣsi in iuitu¬
de.Ex quo omnia: tanquã uno
pͥncipio aucłore omnium. ꝑquẽ
omnia: ne alterum inducat᷑ pͥn¬
cipium artifex. In quo omnia:
ne tercium inducatur locus. Ex
quo omnia. non dequo: qͥa ñ est
ens causa ẽ: non materialis: frustͣ
philosophi materiã querunt: ñ
eguit materia ds̃. Non enim offi¬
cinam quesiuit ñ artificem. Ipse
pse in se omiłia fecit Unde: De
nichilo. Nam si ex aliquo fecit. illuo
ñ fec̃: ac ꝑ hoc nec omnia. Absit ut

Expanded text:
coepit nihil. Nisi forte quis putaverit, coepit nihil. Nisi forte quis putaverit, quod non erat, dare sibi potuisse, ut esse inciperet; aut fuisse aliquid, antequam esset. Quod utrumque quia ratio sed totum ab ipso coepit. 14. Quid est Deus? Cui saecula nec accesserunt, nec decesserunt; nec coaeterna tamen. Quid est Deus? Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ex quo omnia, creabiliter, non seminabiliter. Per quem omnia, ne alium auctorem atque alium opificem arbitreris. In quo omnia, non quasi in loco, sed quasi in virtute. Ex quo omnia, tanquam uno principio, auctore omnium. Per quem omnia, ne alterum inducatur principium 451 artifex. In quo omnia, ne tertium inducatur, locus. Ex quo omnia, non de quo, quia non est ens causa est, non materialis. Frustra philosophi materiam quaerunt: non eguit materia Deus. Non enim officinam quaesivit, non artificem. Ipse per se omnia fecit. Unde? De nihilo: nam si ex aliquo fecit, illud non fecit, ac per hoc nec omnia. Absit ut
Abbreviated transcription (Latin):
pedentiꝰ ssei ȩternitati quȩ d̃s ẽ
Si bonũ si magnum: sibeatũ.
si sapientem.uł quicqͥd tale de eo
dixeris.in hoc uerbo instauratur.
eẽ. Si et centum talia addas non re¬
cessisti abẽẽ. Si ea dixeris nichil ad¬
didisti. Si ñ dixeris nichil minuisti.
Iam si uidisti hoc tam singłare tam
summũ eẽ. nonne incomꝑatione
huius quicquid hoc non ẽ. iudi¬
eas potius ñ eẽ qͣm ẽẽ: Quid item
ds̃ e sine quo nichil ẽ. Tam nicħ est
sine ipso. qͣm nec ipse sine se potest
Ipse sͥ ipse omnib ẽ. Ac ꝑhoc quo¬
⁊ omnium eẽ. Quid ẽ ds̃: Principi¬
uni: & hoc ipse de se responsum
dedit. Multa in reb dicuntur pͥn¬
cipia. s respectu posterioꝵ. Alioqͥn
si ad aliquid precedens respicias:
ipłum potius principium dabis.
Quamobrem si queras uerũ sim¬
plexq principium. inuenias opor¬
tet qͦd principium non habuerit.
sum minime cep̃. Nam si cepit:¬
aliunde ceꝑit necesse ẽ. Ase enim

Expanded text:
petentius aeternitati, quae Deus est. petentius aeternitati, quae Deus est. Si bonum, si magnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo dixeris; in hoc verbo instauratur, esse. Si et centum talia addas, non recessisti ab esse. Si ea dixeris, nihil addidisti: si non dixeris, nihil minuisti. Jam si vidisti hoc tam singulare, tam summum esse; nonne in comparatione hujus quidquid hoc non est, judicas potius non esse, quam esse? Quid item Deus? Sine quo nihil est. Tam nihil esse sine ipso, quam nec ipse sine se potest. Ipse sibi, ipse omnibus est. Ac per hoc quoet omnium esse Quid est Deus? Principium: et hoc ipse de se responsum dedit . Multa in rebus dicuntur principia, sed respectu posteriorum. Alioquin si ad aliquid praecedens respicias, ipsum potius principium dabis. Quamobrem si quaeras verum simplexque principium, invenias oportet quod principium non habuerit. fecto minime coepit. Nam si coepit,aliunde coeperit necesse est. A se enim
Abbreviated transcription (Latin):
tam longe reb: Quom quẽ nr̃is
loquimur uerbis. in sua re ditus
maiestate. nr̃os penitus ⁊ aspectus
esfugit ⁊ affectus: Audi ipsum qͥd
loquatur hominib. Sicut exal¬
tantur cȩli aderra sic exaltate suis
Dicimur amare.⁊ ds̃: dicimur nos¬
se. ⁊ ds̃:⁊ multa in hunc modum. S
ds̃ amat ut caritas. nouit ut ue¬
ritas. sedet ut equitas. dnãdur ut
maiestas. regit ut pͥncipium. tue¬
tur ut salus. oꝑatur ut uirtus.re¬
uelat ut lux. assistit ut pietas. Quȩ
omnia faciunt ⁊ angłi. facimus ⁊
nos: s longe inferiori mͦ. Non utiq
bono qͦd sumꝰ. s qͦd participamus.
¶Nunc iam transi sp̃s istos. si forte
cum sponsa dicere possis ⁊ tu. Pau¬
lulũ cum ꝑtransissem eos: inueni
quẽ diligit anima mea. Quis est:
Non sane occurrit melius quã qͥẽ
Noc ipse de se uoluit responderi. hoc
docuit: dicente moyse ad popłm ipso
quidem ĩniungente. Qui ẽ misit
me aduos. Merito quidem. Nu cõ¬

Expanded text:
tam longe in rebus? quomodo quem nostris tam longe in rebus? quomodo quem nostris loquimur verbis, in sua reconditus majestate, nostros penitus et aspectus effugit, et affectus? Audi ipsum quid loquatur hominibus. Sicut exaltantur coeli a terra, sic exaltatae sunt Dicimur amare, et Deus: dicimur nosse, et Deus: et multa in hunc modum. Sed Deus amat ut charitas, novit ut veritas, sedet ut aequitas, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae omnia faciunt et Angeli, facimus et nos: sed longe inferiori modo, non utique bono quod sumus, sedNunc jam transi spiritus istos, si forte cum sponsa dicere possis et tu: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quis est? Non sane occurrit melius, quam Qui est. Hoc ipse de se voluit responderi, hoc docuit, dicente Moyse ad populum, ipso quidem injungente: Qui est, misit me ad vos . Merito quidem. Nil com
Abbreviated transcription (Latin):
comparatione eius ñ faciunt. De¬
niq tantum interest ut qͣsi singu¬
lanter ꝓpha dicat ad eum. Tues
ds̃ qui facis mirabilia. Et item de
eo. qui facit mirabilia magna so¬
lus. Ad sunt angłi ⁊ archangłi. s
ille germanior nobis.qui non mͦ
adest s inest. Qd si dieas posse in¬
esse & angłm: non infitior. Memi¬
ni scriptum & angls qui loquebat᷑
inme. At qui differentia in hoc.
Inest angłs suggerens bona ñ in¬
gerens. In est hortans ad bonum.
non bonum creans.Ds̃ sic in est ut
afficiat. ut infundat. uł potius
ut infundatur & participetur.
unam ꝑsonam unamue sub̃am
uita in est. Itaq sicut anima ui¬
det in ocłis. audit in aurib odo¬
rat in narib in faucib gustat.
tangit in toto reliquo corpors
sic d̃s̃ diuersa in diuersis spiritib
facientem & amantem se exhibenᷤ
inaliis agnoscentem.in aliis alia
facientem. sic̃ unieuiq datur ma¬
nifestatio sp̃s adutilitatem. Quis
ẽ iste tam communis in uocib

Expanded text:
comparatione ejus non faciunt. Decomparatione ejus non faciunt. Denique tantum interest, ut quasi singulariter propheta dicat ad eum, Tu es Deus qui facis mirabilia : et idem de eo, Qui facit mirabilia magna solus . Adsunt Angeli et Archangeli: sed ille germanior nobis, qui non modo adest, sed inest. 12. Quod si dicas posse inesse et angelum, non inficior. Memini scriptum: Et angelus qui loquebatur in 450 me . Atqui differentia et in hoc. Inest angelus suggerens bona, non ingerens: inest hortans ad bonum, non bonum creans. Deus sic inest ut afficiat, ut infundat, vel potius ut infundatur et participetur, unam personam, unamve substantiam. Deus ut vita. Itaque sicut anima videt in oculis, audit in auribus, odorat in naribus, in faucibus gustat, tangit in toto reliquo corpore: sic Deus diversa in diversis spiritibus iis amantem se exhibens, in aliis agnoscentem, in aliis alia facientem, sicut unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem . Quis est iste tam communis in vocibus,
Abbreviated transcription (Latin):
millis. hȩc dedit oꝑari & illis. s
aliter:. Ardent seraphin s igne dĩ
uł potius igne dõ. Qͦo p̃cipuum
ẽ ieis ãmant. s ñ qͣntum ds̃. nec
quomͦ. Lucent cherubin & in sci¬
entia eminent s participio ueri¬
tatis. ac ꝑ hoc ñ ut ueritas nec qͣn¬
tum. Sedent throni. s insidentis
beneficio.Iudicant ⁊ ipsi cum tͣn¬
quillitate.s non ad mensuram
moduniue pacis pacantis. quȩ
nantur dñationes. s sub dño do¬
minãtur. s seruiunt pariter. Qͥd
hoc ad summũ. sempiternum sin¬
głareq dñium. Presunt princi¬
patus ⁊ regunt. s reguntur. &
ipsi. ita ut regere iã non nori nt.
si regi desierint. Precellit in pote¬
statib fortitudo. s cui debent qͦd
fortes sunt. & aliter ẽ fortis ⁊ plꝰ
Nec tam fortis quam ipsa forti¬
tudo ẽ Uirtutes ꝓsuo ministio
⁊ potentatu satagunt excitare corda
torpentia hominum. innouatione
signorum.uirtus uͦ in eis manc̃s
ipsa facit oꝑa. Faciunt ⁊ ille. s in

Expanded text:
illis, haec dedit operari et illis, sed aliter. Ardent Seraphin, sed igne Dei, vel potius igne Deo. Quod praecipuum est in eis, amant, sed non quantum Deus, nec quomodo. Lucent Cherubin, et scientia eminent, sed participio veritatis; ac per hoc non ut Veritas, nec quantum. Sedent Throni, sed insidentis beneficio. Judicant et ipsi cum tranquillitate, sed non ad mensuram modumve pacis pacantis, pacisnantur Dominationes, sed sub Domino dominantur, serviunt pariter. Quid hoc ad summum, sempiternum, singulareque dominium? Praesunt Principatus et regunt: sed reguntur et ipsi, ita ut regere jam non norint, si regi desierint. Praecellit in Potestatibus fortitudo: sed qui debent quod fortes sunt, et aliter est fortis, et plus; nec tam fortis quam ipsa fortitudo est. Virtutes pro suo ministerio et potentatu satagunt excitare corda torpentia hominum innovatione signorum: virtus vero in eis manens, ipsa facit opera. Faciunt et illae, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
Nouerint tamen qui me tanqͣm
de ociosa & non necessaria expla¬
natione sugillant:non tam inten¬
disse exponere euanglium.quam
euangłio sumere occasionem lo¬
quendi qͦd loqui delectabat. Si uͦ
peccaui qͦd ꝓpriam magis ex
hoc excitari deuotionem quã eõ¬
munem quesierim utilitatem: po¬
tens erit pia uirgo apud suũ mi¬
sericordem filium hoc meũ excu¬
sare peccatum: cui hoc meum
qualecumq opusculum deuotis¬

Expanded text:
Noverint tamen qui me tanquam Noverint tamen qui me tanquam de otiosa et non necessaria explanatione suggillant, non tam intendisse exponere Evangelium, quam ex Evangelio sumere occasionem loquendi quod loqui delectabat. Si vero peccavi, quod propriam magis ex hoc excitarim devotionem, quam communem quaesierim utilitatem: potens erit pia Virgo apud suum misericordem Filiam hoc meum excusare peccatum, cui hoc meum qualecumque opusculum devotis
Abbreviated transcription (Latin):
aut figuraliter significatum:
aut ẏmaginatorie somniatum: s
silenter inspiratum: ꝑsonalit̾ in¬
carnatum: corporaliter inuisce¬
ratum. Uerbum gͥ qͦd in se nec
poderat fieri nec indigebat: dig¬
necur inme. dignetur & mͥ fieri
scđm uerbum cuũ. Fiat quidem
generaliter omni mundo:s spe¬
cialiter fiat mͥ scđm uerbũ tuum.
ectionem euangłicam expo¬
sui sicut potui: nec ignoro qͦd non
omnib placebit: s scio me obhãc
rem. multorum fore indignatio¬
ni obnoxium. Et aut iudicabor
suꝑfluus aut presumptor: quod
uidelicet post patres qui hunc ip¬
sum locum plenissime exposue¬
runt. rursus in eodem nouus ex¬
positor ausus fuerim mittere
manum. S si qͥd diẽtum ẽ. post
patres qͦd non sit contra patres:
nec patrib arbitror nec cuiqͣm
displicere debere. Ubi autẽ dixi
qͦd a patrib accepi: dum sic ab¬
sit typꝰ presumptionis ut non
desit fructus deuotionis patient̃
audiam desuꝑfluitate causanteᷤ

Expanded text:
aut figuraliter significatum, aut figuraliter significatum, aut imaginatorie somniatum; sed silenter 755 inspiratum, personaliter incarnatum, corporaliter invisceratum. Verbum igitur, quod in se nec poterat fieri, nec indigebat, dignetur in me, dignetur et mihi fieri secundum verbum tuum. Fiat quidem generaliter omni mundo, sed specialiter fiat mihi secundum verbum tuum.Lectionem evangelicam exposui, sicut potui: nec ignoro quod non omnibus placebit. sed scio me ob hanc rem multorum fore indignationi obnoxium; et aut judicabor superfluus, aut praesumptor, quod videlicet post Patres, qui hunc ipsum locum plenissime exposuerunt, rursus in eodem novus expositor ausus fuerim mittere manum. Sed si quid dictum est post Patres quod non sit contra Patres; nec Patribus arbitror, nec cuiquam displicere debere. Ubi autem dixi quod a Patribus accepi, dum sic absit typhus praesumptionis, ut non desit fructus devotionis, patienter audiam de superfluitate causantes.
Abbreviated transcription (Latin):
ens mͥ scdm uerbũ tuũ. fiat mͥ de
uerbo: scdm uerbum tuũ. Uerbũ
qͦd erat in principio apud deum:
fiat earo de carne mea scdđm uer¬
bum tuũ. Fiat obsecro mͥ uerbum
non ꝓlatum qͦd transeat: sed con¬
ceptum ut maneat: carne uide¬
licet indutum non dere. Fiat mͥ.
ñ tantum audibile aurib. s & ui¬
sibile ocłis: palpabile manib: ge¬
stabile humeris. Nec fiat mͥ uer¬
bum seriptum & mutum: s ĩcar¬
natum & uiuum. hoc ẽ. ñ mutis
figuris. mortuis in pellib exara¬
tum:s in forma humana meis
castis uiscerib uiuaciter impressũ:
et hoc non mortui calai depictio
factum ẽ: nemini post me facien¬
dum. Porro multifarie multisq mo¬
dis olim ds̃ locutus ẽ patrib in ꝓ¬
pħis: & aliis quidem in aure.a.iis
in ore. aliis etĩa in manu fac̾tũ eẽ
uerbum dñi memoratur. Michi au¬
tem oro ut et in utero fiat: iuxta
uerbum tuum. Nolo ut fiat mͥ
aut declamatoriȩ predicatum:

Expanded text:
ens, mihi secundum verbum tuum. Fiat mihi de ens, mihi secundum verbum tuum. Fiat mihi de Verbo secundum verbum tuum. Verbum quod erat in principio apud Deum, fiat caro de carne mea secundum verbum tuum. Fiat, obsecro, mihi verbum, non prolatum quod transeat, sed conceptum ut maneat, carne videlicet indutum, non aere. Fiat mihi non tantum audibile auribus, sed et visibile oculis, palpabile manibus, gestabile humeris. Nec fiat mihi verbum scriptum et mutum, sed incarnatum et vivum: hoc est, non mutis figuris, mortuis in pellibus exaratum - sed in forma humana meis castis visceribus vivaciter impressum: et hoc non mortui calami depictionfactum est, nemini post me faciendum. Porro multifariam multisque modis olim Deus locutus est Patribus in prophetis; et aliis quidem in aure, aliis in ore, aliis etiam in manu factum esse verbum Domini memoratur: mihi autem oro ut in utero fiat juxta verbum tuum. Nolo autem ut fiat mihi aut declamatorie praedicatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Audiamꝰ itaq quotquot tales su¬
mus: quid illa responderit quȩ
dĩ mat̾ eligebatur. s humilitatẽ
non obliuiscebatur. Ecce ait an
signum: non dubitationis indi¬
cium. Et ꝑ hoc qͦd dicit fiat mͥ
scđłm uerbum tuum. magis intel¬
ligenda ẽ. affec̾tum exprimere
desid̾antis: quam effectũ reqͥrere.
more dubitantis. Quamqͣm nil
obstat intelligi: fiat esse uerbũ
orationis. Nemo quippe orat: nisi
qͦd credit & sꝑat. Uuit autem a se
requiri ds̃: etiam qͦd pollicetur: &
ideo forte multa quȩ dare dispo¬
suit prius pollicetur. ut exꝓmis¬
sione deuotio excitetur: sicq qͦd
gratis daturꝰ erat. deuota oratio
ꝓmeredtur. Sic pius dñs qͥ om̃s
homines uult saluos fieri. meri¬
ta nob̃ extorquet a nob̾: & dũ noᷤᷤ
preuenit tribuendo qͦd retribuat:
gratis ait ne gratis tribuat. Hoc
utiq prudens uirgo intellexit
quando preuenienti se munere
gratuite ꝓmissionis uinrit rae¬
meritum suȩ orationis: fiat inqui¬

Expanded text:
Audiamus itaque, quotquot tales sumus, quid illa responderit, quae Dei mater eligebatur, sed humilitatem non obliviscebatur. Ecce, ait, asignum, non dubitationis indicium. Et hoc quod dicit, fiat mihi secundum verbum tuum, magis intelligenda est affectum exprimere desiderantis, quam effectum requirere more dubitantis. Quanquam nil obstat intelligi, fiat, esse verbum orantis. Nemo quippe orat, nisi quod credit et sperat. Vult autem a se requiri Deus etiam quod pollicetur. Et ideo forte multa quae dare disposuit, prius pollicetur, ut ex promissione devotio excitetur: sicque quod gratis daturus erat, devota oratio promereatur. Sic pius Dominus, qui omnes homines vult salvos fieri, merita nobis extorquet a nobis: et dum nos praevenit tribuendo quod retribuat, gratis agit, ne gratis tribuat. Hoc utique prudens Virgo intellexit, quando praevenienti se muneri gratuitae promissionis, junxit meritum suae orationis: fiat, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ba nec facit nec recipit: nec enim se¬
det iudicats s insequitur punienꝰ.
Causam tamen non tacet: qͦd uidelic
domum orationis. negotiationis
fecissent. Ergo & tu fac similiter.
Erubescant uultum tuũ istius modi
negotiatores si fieri potest:si nonti¬
meant. E tu flagellum denes. Time¬
ant nummularii ne fidant in num¬
mis. s diffidant: abscondant essuũ
ade scientes effundere quam acciꝑe
paratiorem. Hoc studiose & constan¬
ter agendo. multos lucrifacies tur¬
pium sectatores lucrorum honestio¬
riorib officiis uendicando. multos
ne uł audeant huiusmi attẽptare ser¬
uab̾. adice illud qͦd ñ parũ ꝓficiet ⁊ adfe¬
rias quas tibi suadeo. Ita nempe ñ
pauca tͥ momenta tempoꝵ redimes
ad uacandum. considerationi: quedã
ut dixi negocia nec audiendo. quedã
aliis committendo. quȩ tua digna
putaueris audientia. fideli quodã ⁊ ac¬
comodo ipsicausȩ compendio dermi¬
nando. De qua consideratione his ad¬

Expanded text:
ba nec facit, nec recipit. Nec enim seba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes suum a te, scientes effundere, quam accipere paratiorem. Hoc studiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione his ad
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta ẽ impudentia non nulloꝵ:
ut cũ manifeste ambitionis prurigine
scateat tota facies causȩ eoꝵ. ñ eru¬
bescant audientiã flagitare: publicã¬
dessemetipsos ad multorum consciẽ¬
tias in quo uł suȩ soluis satis poterat
confundi iudicio. Non fuit qui re¬
tunderet attritas frontes. & ideo plu¬
res facti sunt magis & induruert̃
S & nescio quomͦ uiciosus consciãs
Iuiciosorum ñ refugit: & ubi omnes
sordent. unius minime fetor sentit᷑.
auarum. immundus immundum.
luxuriosum luxuriosus erubuit:
Plena ẽ. ambitiosis ȩccłia: non ẽ iam
qͦd horreat instudiis & molitionib
ambitionis: ñ plus quã spelunca la¬
tronis in spoliis uiatoꝵ. Si xp̃i dis
cipulus es. ignescat zelus tuus: ex¬
urgat auctoritas aduersus impu¬
dentiam hanc & generalem pestẽ
Intuere magistrum sic facientem:
& audi dicentem qui mͥ ministrat
me sequatur. Non parat aures ut
audiat. s flagellum quo feriat. Uer¬

Expanded text:
Tanta est impudentia nonnullorum, Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. Sed et nescio quomodo vitiosus conscientias vitiosorum non refugit: et ubi omnes sordent, unius fetor minime sentitur. avarus, immundum immundus, luxuriosum luxuriosus erubuit? Plena est ambitiosis Ecclesia: non est jam quod horreat in studiis et molitionibus ambitionis, non plus quam spelunca latronis in spoliis viatorum. CAPUT XI. cipulus es, ignoscat zelus tuus, exsurgat auctoritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo feriat. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
unt ueritatis. Corrige prauum mo¬
rem & prescide linguas uaniloquaᷤ.
docuerunt linguas suas loqui men¬
datium: diserti aduersus iusticiam.
eruditi ꝓfalsitate. Sapientes sunt
ut faciant mala. eloquentes ut im¬
pugnent uerum. Hii sunt qui in¬
struunt a quib fuerant instruendi:
astruunt non comꝑta s sua. stru¬
unt de ꝓprio calumpnias innocen¬
tiȩ destruunt simplicitatem ueri¬
tatis.: obstruunt iudicii uias. Nicħ
ita absq labore manifestam facit
u̾itatem: ut breuis & pura narratio.
Ergo illaᷤ qͣs adte necesse erti intrare car¬
sas neq enĩ õs necesse erit: diligenter
uelĩ s breuiter decid̾e assuescas. frus¬
tratoriasq uenatorias precidere
Ne .s. Causa uiduȩ intret adte:
causa pauꝑis & eius qui non habr
qͦd det. Aliis alias multas poteris
cominittere terminandas: quam
plures ne dignas audientia iudi¬
care. Quid enim opus ẽ. admittere
illos quoꝵ peccata manifesta
sunt. p̃cedentia ad iudicium:

Expanded text:
unt veritatis. Corrige pravum mount veritatis. Corrige pravum morem, et praecide linguas vaniloquas docuerunt linguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere nes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium?
Abbreviated transcription (Latin):
nis⁊ non de nouis sumam̃ exempla:
non defuere romani pontifices qui
sibi otia int̃ maxima negotia inueni¬
rent. Obsidio urbi. & barbaricꝰ ensis
ciium ceruicib imminebat sũ¬
quid tamen istud terruit beatum
papam gregorium quo minꝰ sapi¬
entiam scriberet in otio: Eo nem¬
liquet. obscurissimã & extremam
partem ierechielis tam diligenter
quã eleganter exposuit. S esto. Aliꝰ¬
moleuit mos. dies alii sunt.⁊ alii
hominũ mores. & tempora ꝑicłosa
ñ instant iam s exstant. Fraus ⁊ cirẽ¬
uentio. & uiolentia inualuere suꝑ
terram. Calumpniatores multi:
opprimunt pauꝑiores. ñ possum
eausȩ s sicut oportet. Nam is modꝰ
qui frequentatur ex secrabilis pla¬
ne. & qui non dieo eccłiam. s nec
forum deceret. Miror namq quẽ¬
admodum religiose aures tuȩ au-¬
dire sustment huiusmͦ disputa.¬
tiones aduocatorum. & pugnas
uerborum. quȩ magis ad subuersi¬
onem quam adinuentionem ꝓfici¬

Expanded text:
nis, et non de novis sumamus exempla, nis, et non de novis sumamus exempla, non defuere Romani pontifices, qui sibi otia inter maxima negotia invenirent. Obsidio urbi, et barbaricus ensis civium cervicibus imminebat: nunquid tamen istud terruit beatum papam Gregorium, quominus sapientiam scriberet in otio? Eo nemliquet obscurissimam et extremam partem Ezechielis tam diligenter, quam eleganter exposuit. CAPUT X. Ainolevit mos, dies alii sunt, et alii hominum mores et tempora periculosa non instant jam, sed exstant. Fraus, et circumventio, et violentia invaluere super terram. Calumniatores multi, opprimunt: non possumus causae, sed sicut oportet. Nam is modus, qui frequentatur, exsecrabilis plane; et qui, non dico Ecclesiam, sed nec forum deceat  al. deceret. Miror namque quemadmodum religiosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem profici
Abbreviated transcription (Latin):
uertitur: quia paucoꝵ prudentia
ẽ. Itaq iusticia querit. prudentia
inuenit. uendicat fortitudo:. tem¬
ꝑantia possidet. Nm̃ hoc loco ꝓpo¬
situm de iuitutib disputare : sed
hȩc dixerim hortans ad uacandũ
consideratiomi. cuius beneficio
hȩc & similia aduertuntur. Cui
tam pio tamq utili ocio nullam
in uita oꝑam dare. nonne uitam
sophiȩ huic totũ repente deuoueriᷤᷤ pre-¬
decossores tui non ita consueuert̃:
eris molestus quam plurib qͦsi qͥ
a patrum uestigiis deuiaris. Nem¬
peid uideberis agere in suggillati¬
onem eorum. S & notabere uul-¬
gari ꝓuerbio qui hoc facit qͦd nul¬
lus. mirantur om̃s: ueluti qui cu¬
pias admirationi fore. Nec potes
eorum omnia simul & subito ut
errata corrigere. uł excessus redi¬
gere in modum. Erit cũ acceꝑis
tempus ut scđm sapientiã tͥadõ
datam paulatim & oportune id sty¬
deas. Interim sane malo altenꝰ ut̾e
inbonum qͦd potes. quãqͣm si de bo¬

Expanded text:
vertitur, quia paucorum prudentia vertitur, quia paucorum prudentia est. Itaque justitia quaerit, prudentia invenit, vindicat fortitudo, temperantia possidet. Non mihi hoc loco propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim hortans ad vacandum considerationi, cujus beneficio haec et similia advertuntur. Cui tam pio, tamque utili otio nullam in vita operam dare, nonne vitam sophiae huic totum repente devoveris? Praedecessores tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui a patrum vestigiis subito deviaris: nempe id videberis agere in suggillationem illorum. Sed et notabere vulgari proverbio: Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes: veluti qui cupias admirationi fore. Nec potes eorum omnia simul et subito vel errata corrigere, vel excessus redigere in modum. Erit cum acceperis tempus, ut secundum sapientiam tibi a Deo datam paulatim et opportune id studeas. Interim sane malo alterius utere in bonum quod potes. Quanquam si de bo
Abbreviated transcription (Latin):
modus: Alioquin si qͥd extra mo¬
dum relinquit non plane cuiq tri¬
buit qͦd suum ẽ qͦd suum tamen ip
sius ẽ facere. Quid tam rursum dem¬
ꝑantiȩ quȩ ñ aliunde ꝓfecdo tem¬
ꝑantia ẽ. nisi qͦd mlimmoderatum
admittit. S puto fatebere etiã non
minus ẽẽ fortitudims. cum uł maxi¬
me ipsa sit quȩ abirruentib uiciis
purum illud podenter erui .t.⁊uen¬
dicat in quodã stabile fundamen¬
tum bomi sedemq uirtutis. Ergo
modum tenere iusticia ẽ. temꝑan¬
tia ẽ. fortitudo ẽ S uide ne in hoc
differant ut iusticiȩ quidẽ in affecto
res sit. afortitudine autẽ effieatia
eits:. porro possessio atq usus apd̃
dempantiã. Restat ut doceamus
ab hac communione prudentiã ñ
excludi. Nonne ipsa ẽ. quȩ modum
diu animi neglectu post habitum.
& uicioꝵ inuidia quasi in abditis
reclusum. & eooꝑtum quadã uetu¬
statis caligine prior repꝑit & adu̾¬
tit: Propterea dico tͥ a paueis ad¬

Expanded text:
modus? Alioquin si quid extra momodus? Alioquin si quid extra modum relinquit, non plane cuique 414 tribuit quod suum est: quod tamen suum ipsius est facere. Quid tam rursum temperantiae, quae non aliunde profecto temperantia est, nisi quod nil immoderatum admittit? Sed, puto, fatebere etiam non minus esse fortitudinis, cum vel maxime ipsa sit, quae ab irruentibus vitiisibus, purum illud potenter eruit et vindicat in quoddam stabile fundamentum boni, sedemque virtutis. Ergo modum tenere justitia est, temperantia est, fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem in affectu res sit; a fortitudine autem efficacia ejus; porro possessio atque usus apud temperantiam. Restat ut doceamus ab hac communione prudentiam non excludi. Nonne ipsa est, quae modum, diu animi neglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reclusum, et coopertum quadam vetustatis caligine, prior reperit et advertit? Propterea dico tibi: a paucis ad
Abbreviated transcription (Latin):
Erat in cibo temꝑantia s non ui¬
sticia in animo: quia non dõ place
s hominib intendebant. Quomͦ
rursum uł illa uł ista sine fortitu¬
dine cum constet fortitudinis esse
& non mediocris cohibere uelle et
nolle suũ. int̾angustias parum &
nimis: ut sit contenta uoluntas mͦ
illo medio. nudo. puro. solo constan¬
te sibi equaliundiq sui. ut pote ex
om̃i parte pariter cucumcis io quẽ
solum constat ẽẽ iurtutis: Dicito
mͥ queso si potes cui nam potissimũ
trium harum iuitutum meditul¬
lium hoc dandum censeas. qͦd ita
cunctis conterminum ẽ. ut uideat᷑
ẽẽ ꝓprium singularum. An ipsum
uutus ẽ. & nichil aliud: S sic uir¬
tus ñ eẽt multiplex: s essent om̃s
una. An potius quia sine eo uit᷑
non ẽomnium quodãm᷑ intima
uis una ẽ & medulla uirtutum in qua
dicipando communieant. s totũ
asingłis atq integrum possidet᷑.
Uerbi causa quid tam iusticiȩ quã

Expanded text:
Erat in cibo temperantia, sed non juErat in cibo temperantia, sed non justitia in animo: quia non Deo placere, sed hominibus intendebant. Quomodo rursum vel ista, vel illa sine fortitudine? cum constet fortitudinis esse, et non mediocris, cohibere velle et nolle suum inter augustias, parum et nimis; ut sit contenta voluntas modo illo medio, nudo, puro, solo, constante sibi, aequali undique sui, utpote ex omni parte pariter circumciso, quem solum constat esse virtutis. 11. Dicito mihi, quaeso, si potes, cuinam potissimum trium harum virtutum meditullium hoc dandum censeas, quod ita cunctis conterminum est, ut videatur esse proprium singularum? An ipsum virtus est, et nihil aliud? Sed sic virtus non esset multiplex, sed essent omnes una. An potius, quia sine eo virtus non est, omnium quodammodo intima vis una est et medulla virtutum, in qua ticipando communicant, sed totum a singulis atque integrum possidetur. Verbi causa, quid tam justitiae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
re &enim nunc mecum etiã huius
pulchram conexionem. & coheren¬
tiam cum temꝑantia ⁊ item amba¬
rum cum duab suꝑiorib id÷ pru¬
dentia & fortitudine. Nam cum u¬
sticiȩ dicatur portio. qͦd sibi ñ uult
fieri quis alii non facere. porro per¬
fectio qͦd ait dñs. quectinq uultis
ut faciant uob̾ homines. ⁊ uos.f. ilł¬
neutrum hoꝵ erit. nͥ ipsa uoluntas
de qua tota ducitur forma sic ordi¬
nata fuent. ut nec uelit aliquid su¬
ꝑfluum. nec necessarium quid su¬
ꝑsticiose nolit qͦd quidẽ temꝑan¬
tiȩ ẽ Deniq & ipsi iusticiȩ ut iusta
sit temꝑantia modum imponit.
Noli minium eẽ iustus ait sapiens:
ostendens ꝑhoc minime apꝓban¬
dam iusticiam quȩ temꝑantiȩ mo¬
deramine non frenetur. Quid qͦd
& ipsa sapientia hoc temꝑantiȩ fre¬
num ñ respuit. dicente paulo scd̾m
sapientiam sibi datam. non plus
temperantiam qui abstinebant ut
uiderentur hominib ieuinantes.

Expanded text:
re etenim nunc mecum etiam hujus re etenim nunc mecum etiam hujus pulchram connexionem et cohaerentiam cum temperantia, et item ambarum cum duabus superioribus, id est prudentia et fortitudine. Nam cum justitiae dicatur portio, quod sibi non vult fieri quis, alii non facere; porro perfectio, quod ait Dominus, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines et vos facineutrum horum erit, nisi ipsa voluntas, de qua tota ducitur forma, sic ordinata fuerit, ut nec velit aliquid superflum, nec necessarium quid superstitiose nolit, quod quidem temperantiae est. Denique et ipsi justitiae, ut justa sit, temperantia modum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapiens , ostendens per hoc minime approbandam justitiam, quae temperantiae moderamine non frenetur. Quid quod et ipsa sapientia hoc temperantiae frenum non respuit; dicente Paulo secundum sapientiam a Deo sibi datam, non plus lorum temperantiam, qui abstinebant ut viderentur hominibus jejunantes .
Abbreviated transcription (Latin):
deratio censet:tam eum q̃rii neces¬
sariis ꝑtinaciter demit quam qui
indulget suꝑfluis. Non ẽ gͦ temꝑan¬
dia in solis resecandis suꝑfluis.ẽ &
in admutendis necessariis. Huius
sententiȩ apłs ñ fauẽtor tantum. s
actor eẽ iudetur: qui curã carnis m̃e
docet ñ ꝑfici in desiderio. Dicens si¬
quidem curã carnis ñ ꝑfici. suꝑflua
cohibet: addens in desiderio necessa¬
na ñ excludit. Unde mͥ uidetur non
omnino absurde diffinire demꝑanti¬
am qui hanc nec precidere necessita¬
tem nec excedere dicat: iurta illud
philosophi. nequid mmis. Iam de ui¬
sticia quȩ una ex quatuor ẽ. nonne
constat consideratione mentẽ pre¬
ueniri. ut se formet mea: Se emm
necesse ẽ prius cogitet ut exse nor¬
mom ducat iusticiȩ. nec factura uti¬
q alteri qͦd sibi fieri nolit. nec qͦd sib
uelit fieri negatura. In his nempe
duob liquet integrum ẽẽ iusticiȩ
statum. S nec ipsa solitaria ẽ. Intue¬

Expanded text:
deratio censet, tam eum qui necesderatio censet, tam eum qui necessariis pertinaciter demit, quam qui indulget superfluis. Non est ergo temperantia in solis resecandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Hujus sententiae Apostolus non fautor tantum, sed auctor esse videtur, qui curam carnis nostrae docet non perfici in desiderio. Dicens siquidem curam carnis non perfici, superflua cohibet: addens, in desiderio , necessaria non excludit. Unde mihi videtur non omnino absurde definire temperantiam, qui hanc nec praecidere necessitatem, nec excedere dicat, juxta illud philosophi, « Ne quid nimis. » 10. Jam de justitia, quae una ex quatuor est, nonne constat consideratione mentem praeveniri, ut se formet in ea? Se enim necesse est prius cogitet, ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri, quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his nempe duobus liquet integrum esse justitiae statum. Sed nec ipsa solitaria est. Intue
Abbreviated transcription (Latin):
narum rerum scientiam confert ħ
ẽ quȩ confusa disterminat. hiantia
cogit. sparsa colligit. secreta rimatur.
uera uestigat. uerisimilia examinat.
fict̾a & fucata. explorat. Hec ẽ quȩ
agenda preordinat. acta recogitat:
ut nichil in mente resideat. aut in¬
Hȩc ẽ quȩ in ꝓsꝑis aduersa p̃sentit
in aduersis quasi ñ sentit: quorum
alterum fortitudinis. alterum pru¬
simum quendam concentum com¬
plexumq uirtutum. atq alteram
pendere ex altera sicut hoc loco ui¬
des fortitudinis matrem esse pru¬
dentiam: nec fortitudinem s teme¬
nitatem esse quemlibet ausum quẽ
ñ parturuit prudentia. Hec item
ẽ. quȩ inter uoluptates & necessita¬
tes media qͣsi quedã arbitra sedens.
utrimq certis lumtib distermi¬
nat fines.istis assignans & p̃bens
qͦd sat ẽ. ulis qͦd nimis ẽ demens:
cesic exalterutro terciam formans
uirtutem quã dicunt temꝑantiã.
Nempe intemperantem ipsa consi¬

Expanded text:
narum rerum scientiam confert. Haec narum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil in mente resideat aut inHaec est quae in prosperis adversa praesentit, in adversis quasi non sentit: quorum alterum fortitudinis; alterum prusimum quemdam concentum complexumque virtutum, atque alteram pendere ex altera; sicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentiam: nec fortitudinem, sed temeritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consi
Abbreviated transcription (Latin):
deceret absolute ꝑomĩa ⁊ inomnib
p̃ferendam & uł solam. uł maxime
colendam eã quȩ ad omĩa ualet idẽ
pietatem. ꝓrsus irrefragabilis ra¬
tio monstrat. Quid sit pietas q̃ris:
Uacare consideratiom. Dicas forsitan
in hoc dissentire me abillo qui pieta¬
tem diffinit cultum dĩ. sion ẽ ita.Si
bene consid̾as illius sensũ meis ex¬
Quid tam ꝑtinens ad cultum dĩ. qͣm
dam presumptione sua facit p̃a¬
gendo quodamm & p̃ordinando
quȩ agenda sunt. Necessariȩ sane:
rant ẽẽ ꝓficuo. p̃cipitata magis ꝑicło
fiant. Qͦd tͥmet si recordaris in ipsis
act̾ionib causarũ & in magnis qͥb¬
q negotiis magnarumue consiliis
rerum frequenter accidisse ñ ambi¬
go. Et pͥmum quidẽ ipsum fontem
suũ id:÷ mentẽ de qua oritur purifi¬
cat consideratio. Demde reg̾ affec̾tus
dirigit actus. corrigit excessus. cõpo¬
int mores. uitam honestat & ordinat:
postremo diuinarũ panter & huma¬

Expanded text:
deceret, absolute per omnia et in omnibus deceret, absolute per omnia et in omnibus praeferendam, et vel solam, vel maxime colendam eam, quae ad omnia valet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene consideras, illius sensum meis exQuid tam pertinens ad cultum Dei, quam dam praesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario sane; rant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et huma
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾a. Quȩ nam tͥ maior uidetur
dignitas & potestas dimittendi
peccata anp̃dia diuidendi: S ñ
ẽ comꝑatio. Habent hec infima
& terrena iudices suos reges ⁊ pͥnci¬
pes derre. Quid fines alienos
inuaditis: Quid falcem ur̃am in
alienam messem extenditis: Non
quia indigni uos. s qͥa indignum
uob̾ talib insistere quippe potio¬
rib occupatis. Demq ubi necessitaᷤ
digni estis qui deminĩmis iudice¬
mista causa quidẽ urgente aliud
ultro incumbere istis tamquã mag¬
nis dignisq tali & talium intentio¬
ne reb. Itaq hȩc & innumera talia
dicerem si fortia dicerem. si recta. sisin¬
cera. Nunc autem qm̃ dies mali suñ.
sufficit interim ammonitum esse.
ñ totum te nec semꝑ dare ac̾tioni:s
considerationi aliquid tui & cordis
& temporis sequestiare. Hoc autem
dico necessitatem intuens ñ equita¬
tem: quamqͣm non sit pret̃ equum¬
cedere necessitati. Nam siliceret quod

Expanded text:
 etc. Quaenam tibi major videtur  etc. Quaenam tibi major videtur et dignitas, et potestas, dimittendi peccata, an praedia dividendi? Sed non est comparatio. Habent haec infirma et terrena judices suos, reges et principes terrae. Quid fines alienos invaditis? Quid falcem vestram in alienam messem extenditis? Non quia indigni vos, sed quia indignum vobis talibus insistere, quippe potioribus occupatis. Denique ubi necessitas digni estis qui de minimis judicein ista, causa quidem urgente, aliud ultro incumbere istis, tanquam magnis dignisque tali et talium intentione rebus. Itaque haec et innumera talia dicerem, si fortia dicerem, si recta, si sincera. Nunc autem quoniam dies mali sunt , sufficit interim admonitum esse, non totum te, nec semper dare actioni: sed considerationi aliquid tui et cordis, et temporis sequestrare. Hoc autem dico necessitatem intuens, non aequitatem: quanquam non sit praeter aequum, necessitati cedere. Nam si liceret quod
Abbreviated transcription (Latin):
rusticanus ⁊ imꝑitus ignorans pri¬
matum suum. inhonorans sũmã
& p̃excelsam sedem. derogans apłi¬
ce dignitati: & tamen ñ monstra¬
bunt puto qui hoc dicent. ubi ali¬
quando quispiam apłorum iudex
sederit hominũ. aut diuisor t̾mi¬
norum. aut distributor terrarum.
Erit ullud non fuit. Itane ĩminu¬
tor ẽ dignitatis seruus si ñ uult
ẽẽ maior domino suo. aut disci¬
pulus si ñ uult ẽt maior dñs eo. qͥ
se misit. atit filius si non transgͥdit᷑
terminos quos posuerunt patres
sui: Quis me constituit iudicem
bonus estimator rerũ: qͥ indignum
putat apłis seu apłicis uiris ñ iu¬
dicare de talib. quib datum est
iudicium in maiora. Quidni con¬
tempnant iudicare det̾renis posseᷤ¬
fiunculis hominum. qui incȩles¬
tib & angłos iudicabunt: Ergo
ꝓpt̃ has accepistis claues regni cȩ¬
lorum: p̃uaricatores utiq exclu¬
suri ñ possessores. At sciatis ait qͥa

Expanded text:
rusticanus et imperitus, ignorans prirusticanus et imperitus, ignorans primatum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? Et tamen non monstrabunt, puto, qui hoc dicerent, ubi aliquando quispiam Apostolorum judex sederit hominum, aut divisor terminorum, aut distributor terrarum. Erit illud, non fuit. Itane imminutor est dignitatis servus, si non vult esse major domino suo: aut discipulus, si non vult esse major eo qui se misit: aut filius, si non transgreditur terminos, quos posuerunt patres sui? Quis me constituit judicem?bonus aestimator rerum, qui indignum putat Apostolis seu apostolicis viris non judicare de talibus, quibus datum est judicium in majora. Quidni contemnant judicare de terrenis possessiunculis hominum, qui in coelestibus et angelos judicabunt? Ergo  non propter has, accepistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. Ut sciatis, ait, quia
Abbreviated transcription (Latin):
non dico sepe:s uł interdum redd̃e
de ipsũ tͥ. Utere tu qͦ te inter multoᷤ
aut certe post multos. Quid indul¬
gentius: Hoc enim dico sedm indul
parte Ergo plusqͣm oportet inquis.
Non infitior. Quid si ita oportet: Nã
tu ut confido nr̃a non eris meticu¬
losa informatione contentus: sed
habundabis magis. Sane sic decit
te scilicet abundantiorẽ quã me
audatiorem ẽẽ Ego qͦ mͥ tute iudi¬
co apud maiestatem. timiditate qͣm
tementate ꝑiclitari. & fortassis non
ut sit qͦd scriptum ẽ. Da occasionem
sapienti : ͭsa. audi tamen apłm qͥd
dehuusmi sentiat. Sic non ẽ sapienᷤ
uobis dico: contemptibiliores qui
gradum contemptibilium. Unde
sibilia. Putasne hȩc tempora susti¬
nerent. si hominib litigantib ꝓt̾
rena hereditate & flagitantib ab¬
ste iudicium. uoce dnĩ tui respondeᷤ.
ohomines quis me constituit iudi¬
cem suꝑ uos: In quale mox iudici¬
um tu uenires. Quid dicit homo

Expanded text:
non dico saepe, sed vel interdum reddere non dico saepe, sed vel interdum reddere te ipsum tibi. Utere tu quoque te inter multos, aut certe post multos. Quid indulgentius? Hoc enim dico secundum inparte. Ergo plus quam oportet, inquis. Non inficior. Quid, si ita oportet? Nam tu, ut confido, nostra non eris meticulosa informatione contentus, sed abundabis magis. Sane sic decet, te scilicet abundantiorem, quam me audaciorem esse. Ego quoque mihi tutius judico apud majestatem timiditate, quam temeritate periclitari. Et fortassis non ut sit quod scriptum est: Da occasionem sapienti, et de hujusmodi sentiat. Sic non est inter vvobis dico: contemptibiliores qui gradum contemptibilium. Unde sibilia. Putasne haec tempora sustinerent, si hominibus ligantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce Domini tui responderes: O homines, quis me constituit judicem super vos ? In quale tu judicium mox venires? Quid dicit homo
Abbreviated transcription (Latin):
recipit. Alioquin qͥd tͥ ꝓdest iurta
uerbum dñi. si uniu̾sos lucreris
te unum ꝑdens: Quam obrem
cũ om̃s de habeant: esto etiam tu
ex habentib unus. Quid sol frau¬
te & ipse inter alios uice tua:Sa¬
pientib & insipientib de es.⁊ soli
negas te tͥ Stultus & sapiens. ser¬
uus & liber. diues & pauꝑ. uir &
femina. senex ⁊ iuuenis.clericꝰ &
laicus. iustus ⁊ impiꝰ. om̃s pari¬
ter participant de om̃s de fonte
publico bibunt pect̾ore tuo. ⁊ tu
seorsum siciens stabis: Si
maledictus qui partem suã facit dece¬
riorem. quid ille qui se penitus red¬
dit exꝑtem: Sane diriuentur aque
tuȩ in plateas. homines & ium̃ta
& pecora bibant exeis. quin & came.¬
lis pueri abrahȩ potum tribuas: s
inter ceteros bibe tu de fonte putei
tui.Alienus inquit non bibat exeo.
Numquid tu alienus: Cui ñ alienꝰ si
tͥ es: Deniq qui sibi nequam cui bo¬
nus: Memento ꝓinde non dicosẽꝑ

Expanded text:
recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta verbum Domini, si universos lucreris, te unum perdens ? Quam ob rem cum omnes te habeant, esto etiam tu ex habentibus unus. Quid solus fraute et ipse inter alios vice tua? Sapientibus et insipientibus debitor es; et soli negas te tibi? Stultus et sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et femina, senex et juvenis, clericus et laicus, justus et impius. omnes pariter participant te, omnes de fonte publico hibunt pectore tuo; et tu seorsum sitiens stabis? Si maledictus qui partem suam facit deteriorem, quid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in plateas; homines et jumenta et pecora bibant ex eis, quin et camelis pueri Abrahae potum tribuas: sed inter caeteros bibe et tu de fonte putei tui. Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, si tibi es? Denique qui sibi nequam, cui bonus? Memento proinde, non dico semper,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝑuerse uoluntatis tuȩ. An ñ
seruus cui dñatur iniquitas: Et
maxime: nͥ du forte indignius iudi¬
ces hominẽ tibi quam uicium do¬
minari. Quid inter est uolens ser¬
uias aninuitus:Nam & si coac̾ta
selutus miserabilior̃ s affectata mi¬
serior ẽ. Ꝙ quid me uis facere inqͥs:
Ut tͥ abhis occupationib parcas.
Impossibile forsitan respondebis:
facilius cathedre uale dicere posse.
Rec̾te hoc: si rumꝑe. & non magis
interrumpe ista hortarer.
Si qͦdiuuis & sapis dotum das actio¬
ni.considerationi nichil: laudo de
in hoc ñ laudo. Puto qͦd & nemo qͥ
asalomone audient. qui minorat᷑
actu ꝑcipiet sapientiam. Certe nec
ipsi actioni expedit considãtione
non preuenin.Si item totus uis
ẽe omnium instar illius qͥ om̃ib
omĩa fac̾tus ẽ laudo humanitatẽ
s si plena sit. Quomͦ autẽ plenate
excluso: E du homo es. Ergo ut in¬
tegra sit & plena humanitas: col¬
ligat & te intra se sinus qui om̃s

Expanded text:
tam perversae voluntatis tuae. An non tam perversae voluntatis tuae. An non servus, cui dominatur iniquitas! Et maxime. Nisi tu forte indignius judices hominem tibi, quam vitium dominari. Quid interest, volens servias, an invitus! Nam etsi coacta servitus miserabilior, sed affectata miserior est. Et quid vis me facere, inquis! Ut tibi ab his occupationibus parcas. Impossibile fortasse respondebis, facilius cathedrae valedicere posse. Recte hoc, si rumpere, et non magis interrumpere ista hortarer. Si quod vivis et sapis, totum das actioni, considerationi nihil; laudo te? In hoc non laudo. Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, percipiet sapientiam . Certe nec ipsi actioni expedit consideratione non praeveniri. Si item totus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia factus est ; laudo humilitatem, sed si plena sit. Quomodo autem plena, te excluso? Et tu homo es. Ergo ut integra sit et plena humanitas, colligat et te intra se sinus qui omnes