comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã in leguminib inflantia quȩq
cere. xp̃ianis adolescentib ut esũ ole¬
rũ. Unde ⁊ in alio loco. qͥ infirmꝰ ẽ. ait.
holus manducet: ardorq corpoꝵ. fri¬
gidiorib epulis temperandus c̃. Sic au
cebant᷑. Pueri erant. necdũ ad sartagi¬
nẽ uenerant: in qua rex babyloniꝰ se¬
nes udices frixit. Nobis ñ corpoꝵ cul¬
tus. qui in illis excepto pͥuilegio gr̃ȩ dĩ¬
ex huiꝰcemodi cybis enituerat. s animȩ
uigor querit᷑: quȩ carnis infirmitate fit
forcior. Inde ẽ. qđ ñ nulli uitã pudicã
appetentiũ. in medio itinere corruunt:
dũ solã abstinentiã carniũ putant. &
leguminib onerant sthomacũ: quȩ
moderate parceq sũpta. innoxia st̃. E
ut qđd sentio loquar: nichil sic inflãmat
corpꝰ. ⁊ titillat menbra genitalia: sicut
indigestus cyb. ructꝰq conuulsus. Ma¬
lo apud ce filia. uerecundia parũꝑ qͣm¬
causa periclitari. Quiqͥd seminarium
uoluptatis ẽ: uenenũ puta. Parcꝰ cybus.

Expanded text:
 ipsis leguminibus inflantia quaequecere Christianis adolescentibus, ut esum olerum. Unde et in alio loco: « Qui infirmus est, ait, olera manducet » ; ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus est. Sic acebantur. Pueri erant, necdum ad sartaginem venerant in qua rex Babylonius senes iudices frixit. Nobis non corporum cultus, qui in illis—excepto privilegio gratiae Dei—ex huiusce modi cibis enituerat, sed animae vigor quaeritur, quae carnis infirmitate fit fortior. Inde est, quod nonnulli vitam pudicam adpetentium in medio itinere corruunt, dum solam abstinentiam carnium putant et leguminibus onerant stomachum, quae moderate parceque sumpta innoxia sunt. Et ut, quod sentio, loquar, nihil sic inflammat corpora et titillat membra genitalia nisi. indigestus cibus ructusque convulsus. Malo apud causa periclitari. quidquid seminarium uoluptatum est, uenenum puta. parcus cibus
Abbreviated transcription (Latin):
o. Nunqͣm enĩ exortatorias licteras
postulares. si ambigeres de bono mo¬
nogamiȩ: s ut uequitiã seruuloꝵ. qͥ ce
uenalẽ portant. ⁊ insidias affiniũ ac
piũ parentis errorẽ intelligeres: cui ut
amorẽ in te tribuã amoris scientiam
ñ concedo: dicens aliquid cũ apło.
Conficeor zelũ dĩ habent: s ñ scdm̃ sci¬
entiã. Imitare potiꝰ crebro enĩ idipsũ
repetã. scãm matrẽ tuã: cuiꝰ ego quo¬
tiens recordor. uenit in ment̾e ardor
eiꝰ i xp̃m: pallor ex ieuiniis⁊ clemosi¬
na in pauꝑes: obsequiũ in seruos dĩ:
humilitas cordis ⁊ uestiũ: atq in cun¬
ctis sermo moderatꝰ. Pater tuus quẽ
ris nuptiarũ. Ubi ẽ maritꝰ quẽ tͥ dedit :
Etiã sibonꝰ. etiã si amabilis fuisset. mors
finisset omĩa: & copulã carnis soluis¬
set interitꝰ. Arripe queso occasionem:
⁊ fac de necessitate uirtutẽ. Non que¬
runt᷑ in xp̃ianis imcia: s finis. Paulꝰ

Expanded text:
o — numquam enim exhortatorias litteras o — numquam enim exhortatorias litteras postulares, si ambigeres. de bono monogamiae —, sed ut nequitiam seruulorum, qui te uenalem portant, et insidias adfinium ac pium parentis errorem intellegeres, cui, ut amorem in te tribuam, amoris scientiam non concedo dicens aliquid cum apostolo: confiteor, zelum dei habent, sed non secundum scientiam. imitare potius — crebro enim id ipsum repetamsanctam matrem tuam, cuius ego quotiens recordor, uenit in mentem ardor eius in Christum, pallor ex ieiuniis, elemosyna in pauperes, obsequium in seruos dei, humilitas et cordis et. uestium atque in cunctis sermo moderatus. pater tuus, quem ego ris nuptiarum. ubi est maritus, quem tibi dedit? etiamsi amabilis, etiamsi bonus fuisset, mors finisset omnia et copulam carnis soluisset interitus. arripe, quaeso, occasionem et fac de necessitate uirtutem. non quaeruntur in Christianis initia, sed finis: Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Hi rumores curpissimos serunt: ⁊ qd̃
ab ipsis egressũ fuerit. ab aliis audisse
se simulant: ide auctores ⁊ exaggerato¬
res. Exit faina de mendatio⁊ quȩ cum
ad inacronas ꝑuenerit. ⁊ earũ linguis
fuerit uentilata: ꝓilincias penetrat.
Uideas plerasq rabido ore seuire: itinc¬
ta facie uperinis colorib. dentib pu¬
micatis. carꝑe xp̃ianos. Hic aliqua cu
circa humeros iacintina lena ẽ: ranci¬
dulũ quiddã balba de nare locuta ꝑ¬
strepit: a tenero supplantat uerba pa¬
lato. Omĩs consonat chorus. ⁊ latrant
ces. ꝓse muti: qͣsi ⁊ ipsi aliud sint qͣm
monachi: & ñ quicqͥd in monachos dr̃
redundet in clericos: qͥ patres st̃ mo¬
nachoꝵ. Detrimentũ pecoris. pastoris
ignominia ẽ: sic̃ e regione illiꝰ monachi
uita laudat᷑. qui uenerationi habet
sacerdotes xp̃i: ⁊ ñ detͣhit gradui ꝑ
quẽ factus ẽ xp̃ianꝰ. Hec locutꝰ sũ in
xp̃o filia: non dubitans de ꝓposito tu¬

Expanded text:
hi rumores turpissimos serunt et, quod hi rumores turpissimos serunt et, quod ab ipsis egressum est, ab aliis audisse se simulant, idem auctores et exaggeratores. exin fama de mendacio, quae, cum ad matronas peruenerit et earum linguis fuerit uentilata, prouincias penetrat. uideas plerasque rabido ore saeuire et tincta facie, uiperinis orbibus, dentibus pumicatis carpere Christianos. hic aliqua, cni circa humeros hyacinthina laena est, rancidulum quiddam balba de nare locuta perstrepit ac tenero supplantat uerba palato. omnis consonat chorus et latrant aces, pro se muti; quasi et ipsi aliud sint quam monachi et non, quidquid in monachos dicitur, redundet in clericos, qui patres sunt monachorum. detrimentum pecoris pastoris ignominia est, sicut e regione illius monachi uita laudatur, qui uenerationi habet sacerdotes Christi et non detrahit gradui, per quem factus est Christianus. Haec locutus sum, in Christo filia, non dubitans de proposito tu
Abbreviated transcription (Latin):
oq generi responder̃: Exibuit cicero¬
nis filiꝰ patrẽ in eloquentia: cornelia
nrã. pudicitiȩ simul ⁊ fȩcunditatis
exemplar: graccos suos se genuisse le¬
tata ẽ. Ridiculũ. sperare ꝓ certo: qd
multos ñ habere uideas: ⁊ cũ habue¬
rint ꝑdidisse. Cui dimites tantas di¬
uicias: Xp̃o qͥ mori ñ pocest. Quẽ ha¬
bebis heredẽ: Ipsũ qũe ⁊ dnm. Coniͥs¬
familia: s angłi letabunt᷑. facia ͭ pater
redemit. sanguine suo. Caue uutrices
igerulas. ⁊ istimodi uenenosa anima¬
lia: quȩ de corio tuo saturare uentrẽ su¬
ũ cupiunt. Non suadent qđ tͥ s qđ sibi
ꝑpctua merens carꝑe iuuenta: nec dul¬
ces natos. ueneris nec p̃mia noris: Ubi
pudicitia ⁊ scĩtas: ibi frugalitas ẽ Ubi
frugalitas. ibi dãpna seriuiloꝵ: qͥ qđ
ñ tulerint. sibi ablatũ putant: nec
considerant de qͣnto: s quatũ accipiat
Ubicũq uiderint xp̃ianũ: statim illi¬

Expanded text:
o generi responderunt! exhibuit Ciceroo generi responderunt! exhibuit Ciceronis filius patrem in eloquentia? Cornelia uestra, pudicitiae simul et fecunditatis exemplar, Graecos suos se genuisse laetata est? ridiculum sperare pro certo, quod multos et non habere uideas et, cum habuerint, perdidisse. cui dimittis tantas diuitias? Christo, qui mori non potest. quem habebis heredem? ipsum, quem et dominum. contrisfamilia, sed angeli gratulabuntur. faciat pater, redemit, sanguine suo. Caue nutrices et gerulas et istius modi uinosa animalia, quae de corio tuo saturare uentrem suum cupiunt. non suadent, quod tibi, sed, perpetua maerens carpere iuuenta nec dulces natos Ueneris nec praemia noris? ubi pudicitia et sanctitas, ibi frugalitas est; ubi frugalitas, ibi damna seruorum. quidquid non tulerint, sibi ablatum putant nec considerant, de quanto, sed quantum accipiant. ubicumque uiderint Christianum, statim illu
Abbreviated transcription (Latin):
amica mea: ⁊ macula non ẽ inte. Qd
pulchriꝰ anima. quȩ dĩ filia nuncu¬
patͣ: ⁊ nullos extrinsecus querit orna¬
tus: Credit in xp̃m ÷ ⁊ hac ambitio
ne ꝑgit ad sponsũ : eundẽ habens
dñm quẽ ⁊ urũ. Quid angustiarũ
habeant nuptię. didicisti in ipsis nup¬
ciis: ⁊ qͣsi coturncũ carnib usq sa
ciata ad nauseã es marissimã colerã:
tuȩ sensere fauces. Egessisti arescentes
⁊ morbidos cybos⁊ releuasti estuan¬
tẽ stomachũ: ⁊ qͥd ius rursus inge¬
rere. qđ tͥ noxiũ fuit : Canis reu̾sus
ad uomitũ: & sus lota ad uolutabrũ
luti. Bruta quoq animalia ⁊ uage
aues: in easdẽ pedicas reciaq mini¬
me incidunt. Anuereris ne ꝓles fu¬
riana deficiat.: ⁊ ex ce parens cuus
ñ habeat pusionẽ. qͥ repcet in pectore.
iceruicẽ eiꝰ stercore liniat ͣ Quippe¬
ue om̃s habent filios quȩ habuere
mat̾monia: ⁊ quib nati st̃ liberi. su¬

Expanded text:
proxima mea, et macula non est in te. Quid proxima mea, et macula non est in te. Quid pulchrius anima, quae Dei filia nuncupatur et nullos extrinsecus quaerit ornatus? Credit in Christum et hac ambitione di fata pergit ad sponsum, eundem habens dominum, quem et virum. Quid angustiarum habeant nuptiae, didicisti in ipsis nuptiis et quasi coturnicum carnibus usque ad nausiam saturata es. Amarissimam choleram tuae sensere fauces, egessisti acescentes et morbidos cibos, relevasti aestuantem stomachum: quid vis rursus ingerere, quod tibi noxium fuit? Canis revertens ad vomitum suum et sus ad volutabrum luti. Bruta quoque animalia et vagae aves in easdem pedicas retiaque non incidunt. An vereris, ne proles Furiana deficiat et ex te parens tuus non habeat pusionem, qui reptet in pectore et cervices eius stercore linat? Quippini? Omnes habent filios, quae habuere matrimonia, et, quibus nati sunt liberi, su
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ in illũ credit: debet utiq quomͦ il¬
le ambulauit. ⁊ ipse ambulare. Faces¬
sat inuidia: qͣm nomini xp̃iano ma¬
ledicoꝵ semꝑ genuinꝰ infigit liuor:
ut dũ ꝓbra metuunt: ad u̾irtutes ñ
ꝓuocent. Exceptisepłis ignoramꝰ alter¬
utrũ: solaq causa pietatis ẽ: ubi car¬
nis nulla noticia est. Honora patrẽ tu¬
ũ: s site a uero patre ñ separat. Tam
diu scito sanguinis copulã: qͣndui
ille suũ nouerit creatorẽ. Alioqͥn: da¬
uid tͥ ꝓtinꝰ canet. Audi filia ⁊ uide.
& inclina aur̃c tuã. ⁊ obliuiscere po¬
pulũ tuũ. ⁊ domũ patris tui: & con¬
cupiscet rex speciẽ tuã: qͥa ipse ẽ. dñs
ds̃ tuus. Grande p̾miũ parentis obli¬
ti: cuncupiscet rex decorẽ tuũ. Quia
audisti: quia uidisti: qͥa inelinasti
aurẽ tuã. ⁊ popłi tui domꝰq patris
oblita es: iccirco concupiscet rex deco¬
rẽ tuũ & dic& tibi. Tota pulchra es

Expanded text:
et, qui in illum credit, debet utique, quomodo ilet, qui in illum credit, debet utique, quomodo ille ambulauit, et ipse ambulare. Facessat inuidia, quam nomini Christiano maledicorum semper genuinus infigit, ut, dum probra metuunt, ad uirtutes non prouocent. exceptis epistulis ignoramus alterutrum, solaque causa pietatis est, ubi carnis nulla notitia est. honora patrem tuum, sed, si te a uero patre non separat. tam diu scito sanguinis copulam, quam diu ille suum nouerit creatorem; alioquin Dauid tibi protinus canet: audi, filia, et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere populum tuum et domu-m patris tui; et concupiscet Deus tuus. Grande praemium parentis obliti: Concupiscet rex decorem tuum. Quia audisti, quia vidisti, quia inclinasti aurem tuam et populi tui domusque patris oblita es, idcirco concupiscet rex decorem tuum et dicet tibi: Tota pulchra es,
Abbreviated transcription (Latin):
ta scła gentiles feminȩ custodict̃. Taceo
de paula ⁊ eustochio styrpis ur̃e florib:
ne ꝑ occasionẽ exortationis tue illas lau¬
dare uideat: blesillãq p̃terco. quȩ ma¬
ritũ suũ. tuũ secuta germanũ: in bre
uitatis spacio. temꝑa uirtutũ multa
cõpleuit. Atq utinã p̃conia feminarũ
unitarent᷑ iuiri: ⁊ rugosa sencctꝰ redde¬
ret. qđ sponce offert adolescentia. Sciens
⁊ uidens: inflãmã muto manũ. Addu¬
cent᷑ suꝑcilia: excendet᷑ brachiũ: iratq
cremes. tumido deseuiet ore. Consurgẽt
ꝓccres. ⁊ aduersus epłam meã. turba
patricia detonabit: me magũ. me seduc¬
torẽ elamitans: ⁊ in terras ultimas de¬
portandũ. Addant si uolunt ⁊ samari¬
tẽ: ut dñi mei titulũ recognoscã. Cer-¬
te filiã a patre ñ diuido: nec dico illud
de eugłio. Sine mortuos sepelire mor¬
tuos suos. Niuit enĩ. qͥcũq credit in xp̃o

Expanded text:
ta saecula gentiles feminae custodierunt. Taceo ta saecula gentiles feminae custodierunt. Taceo de Paula et Eustochio, stirpis uestrae floribus, ne per occasionem exhortationis tuae illas laudare uidear, Blesillamque praetereo, quae maritum suum, tuum secuta germanum in breui uitae spatio tempora uirtutum multa conpleuit. atque utinam praeconia feminarum imitarentur uiri et rugosa senectus redderet, quod sponte offert adulescentia! sciens et uidens in flammam mitto manum: adducentur supercilia, extendetur brachium iratusque Chremes tumido desaeuiet ore. consurgent proceres et aduersum epistulam meam turba patricia detonabit me magum, me seductorem clamitans et in terras ultimas asportandum. addant, si uolunt, et Samariten, ut domini mei titulum recognoscam. certe filiam a parente non diuido nec dico illud de euangelio: sine mortui sepeliant mortuos suos. uiuit enim, qui credit in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
tare: ne ꝑfectionis magister. inꝑfectũ
in se aliquid ostendat: ne. xp̃i imica¬
tor. extͣ p̃ceptũ qͥcqͣm ac uoluntatẽ xp̃i
faciat.⁊ ne ue minꝰ exemplo qͣm uerbo
doceat: cũq aliis p̃dicauerit. ipse re¬
am de uiduitate seruanda ceccextroco
bsecras litteris. ⁊ supplicit᷑ dep̃¬
caris. ut tͥ rescribã. immo scͥbã
quomͦ uiuere debeas: ⁊ iuduta¬
tis coronã. illeso pudiciciȩ nomine conser¬
uare. Gaudet animꝰ: exultant uiscera:
gestit affectus: hoc te cuꝑe ẽẽ post uiri¬
obitũ: qđ sc̃ẽ memorie mat̾ tua. titiana.
multo fuit tempore sub marito Exau¬
dite st̃ p̃ces ⁊ orationes eiꝰ: impetrauit in
unica filia. qđ uiuens ipsa possederat.
Habes p̃terea generis grande pͥuilegium:
qđ exinde a camillo uł nulla uł rara ur̃e
familię. scribit᷑ scdos nosse cũcubitꝰ: ut
ñ tã laudanda sis si uidua ꝑscucres: qͣm
execranda. si id xp̃iana ñ serues: qđ ꝑ tan¬

Expanded text:
tare, ne perfectionis magister imperfectum tare, ne perfectionis magister imperfectum in se aliquid ostendat, ne Christi imitator extra praeceptum quicquam ac uoluntatem Christi faciat neue minus exemplo quam uerbo doceat, cumque aliis praedicauerit, ipse reAM DE UIDUITATE SERUANDA. bsecras litteris et suppliciter deprecaris, ut tibi rescribam, immo scribam, quomodo uiuere debeas et uiduitatis coronam inlaeso pudicitiae nomine conseruare. gaudet animus, exultant uiscera, gestit affectus hoc te cupere esse post uirum, quod sanctae memoriae mater tua Titiana multo fuit tempore sub marito, exauditae sunt preces et orationes eius. inpetrauit in unica filia, quod uiuens ipsa possederat. habes praeterea generis tui grande priuilegium, quod exinde a Camillo uel nulla uel rara uestrae familiae scribitur secundos nosse concubitus, ut non tam laudanda sis, si uidua perseueres, quam execranda, si id Christiana non serues, quod per tan
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ ieiunꝰ a uiciis: unmo qui ꝓbabi¬
lit̃. ac scient̃ abstinentiȩ uirtutẽ cenen¬
tes. affligunt carnẽ suã. qͦ animȩ fran¬
gant suꝑbiã. ut qͣsi de quodã fastigio
contẽptꝰ sui atq arrogantię. descendat
adinplendã dĩ uoluntatẽ. quȩ maximȩ
in humilitate ꝑficit᷑ iccirco a uariis cy¬
boꝵ. desideriis m̃tẽ retrahunt. ut totã
eiꝰ ium occupent. in cupiditate uirtutũ:
iãq minꝰ ieiunioꝵ ⁊ abstinentie laborẽ
caro sentit: anuna esuriente iusticiam.
Nã ⁊ uas electionis cũ castigat corpꝰ suum.
⁊ in seruitutẽ redigit. ne aliis p̾dicaus
ipse repb innetriat᷑. ñ ob solã ut quidã
imperiti putant. hoc efficit casticatẽ: ñ
enĩ huic tantũmͦ. s om̃ib om̃nio uirtu¬
git. ut castigatione corporis erudiat᷑ ani¬
mꝰ qͣntoq nichil ex uoluptatib concupi¬
scit. tantomagis possit de uirtittib cogi¬

Expanded text:
animus ieiunus a uitiis. immo, qui probabianimus ieiunus a uitiis. immo, qui probabiliter ac scienter abstinentiae uirtutem tenent, eo affligunt carnem suam, quo animae frangant superbiam, ut quasi de quodam fastigio contemptus sui atque arrogantiae descendat ad implendam dei uoluntatem, quae maxime in humilitate perficitur. idcirco a uariis ciborum desideriis mentem retrahunt, ut totam eius uim occupent in cupiditate uirtutum. iamque minus ieiuniorum et abstinentiae laborem caro sentit anima esuriente iustitiam. nam et uas electionis, cum castigat corpus suum et in seruitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, non ob solam, ut quidam imperiti putant, hoc efficit castitatem; non enim huic tantummodo sed omnibus omnino uirtugit, ut castigatione corporis erudiatur animus, quantoque nihil ex uoluptatibus concupiscit, tanto magis possit de uirtutibus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
guine st̃ redempti. Nec int̾ ẽ. qua quis
condicione natꝰ sit: cũ om̃s in xp̃o eqͣli¬
ter renascam᷑. Nã ⁊ siobliuiscimqͥa exu¬
no om̃s generati sumꝰ: salcẽ id semꝑ me¬
minisse debemꝰ. qͥa ꝑ unũ om̃s regene
ram᷑. Caue. ne si ieuinare ⁊ abstinere cȩ¬
peris: te putes ẽẽ iã scam. Hec eñĩ uutꝰ
adiumentũ ẽ: ñ ꝑfectio scĩtatis. Magis¬
q id ꝓuidendũ ẽ: ne tͥ hoc qđ licita con¬
tempnis. securitatẽ qͣndã illicitoꝵ. faci¬
at. ecqͥd supͣiusticiã offert᷑ dõ: ñ debe inpe¬
dire iusticiã. s adiuuare. Quid aũt ꝓ
dest tenuari abstinençia corpꝰ: si ani¬
mꝰ intumescat suꝑbia: Quã laudẽ me¬
rebim᷑ de pallore ieimii: si inuidia luui¬
di simꝰ: Quid uirtutis habet uinũ non
bibere: ⁊ ira atq odio in ebriari: Tunc
inqͣm p̾clara ẽ. abstinentia. tc̃ pulchra
atq magnifica castigatio corꝑis. cũ est

Expanded text:
guine sunt redempti; nec interest qua quis guine sunt redempti; nec interest qua quis conditione natus sit, cum omnes in Christo aequaliter renascamur. nam etsi obliuiscimur quia ex uno omnes generati sumus, saltem id semper meminisse debemus quia per unum omramur. 22. Cave, ne si jejunare aut abstinere coeperis, te putes esse jam sanctam; haec enim virtus adiumentum est, non perfectio sanctitatis, magisque id prouidendum est, ne tibi hoc, quod licita contemnis, securitatem quandam illicitorum faciat. quicquid supra iustitiam offertur deo, non debet impedire iustitiam, sed adiuuare; quid autem prodest tenuari abstinentia corpus, si animus intumescat superbia? quam laudem merebimur de pallore ieiunii, si inuidia liuidi simus? quid uirtutis habet uinum non bibere et ira atque odio inebriari? tunc, inquam, praeclara est abstinentia, tunc pulchra atque magnifica castigatio corporis, cum est
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ turpiora st̃ uicia: cũ uirtutum
Espetie celant᷑ Hulli te unqͣm de generis
nobilitate p̃ponas: nec obscuriores qͣsq
⁊ humiliore loco natas. te inferiores pu
tes. Hescit religio nr̃a ꝑsonas. nec conditi¬
ones hominũ. s animos inspicit. Seruũ
⁊ nobilẽ. de morib ꝓnuntiat. Sola aprid
dm̃ lib̾tas ẽ: ñ seruire peccatis. Sũma
ẽ apud eũ nobilitas: clarũ c̾ẽ uirtutib
Quid apud dm̃ in uiris: nobiliꝰ petro:
maria illustriꝰ: quȩ fabri sponsa descͥbit᷑:
S illi piscator ⁊ pauꝑi. cęlestis regñi a
xp̃o credunt᷑ claues hec sponsa fabri.
illiꝰ meruit ce̾ mat᷑: a quo ipse claues da¬
tȩ st̃. Elegit enĩ d̾s ignobilia ⁊ contẽpti¬
bilia huiꝰ mundi: ut potentes ac nobi¬
les. ad humilitatẽ faciliꝰ adduceret. Dã
⁊ allas frust sͥ aliquis de nobilitate gene¬
ris applaudit: cũ uniuersi paris honors
& eiꝰdẽ apud dm̃ p̾cii sit᷑. qui uno xp̃i san¬

Expanded text:
enim modo turpiora sunt uitia, cum uirtutum enim modo turpiora sunt uitia, cum uirtutum specie celantur. Nulli te umquam de generis nobilitate praeponas nec obscuriores quasque et humiliore loco natas te infetes. nescit religio nostra personas nec conditiones hominum, sed animos inspicit, seruum et nobilem de moribus pronuntiat. sola apud deum libertas est non seruire peccatis. summa est apud deum nobilitas clarum esse uirtutibus. quid apud deum in uiris nobilius Petro, Maria illustrius, quae fabri sponsa describitur? sed illi piscatori et pauperi caelestis regni a Christo creduntur claues; haec sponsa fabri illius meruit esse mater, a quo ipsae claues datae sunt; elegit enim deus ignobilia et contemtibilia huius mundi, ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. nam et alias frustra sibi aliquis de nobilitate generis applaudit, cum uniuersi paris honoris et eiusdem apud deum pretii sint, qui uno Christi san
Abbreviated transcription (Latin):
corda dicunt᷑: affirmante apło qͥ ait
uos. Nichil habeas humilitate p̾stan¬
cius: nichilq amabiliͦ. Hec ẽ enĩ p̃ci¬
pua conseruatrix: ⁊ qͣsi custos quȩdã
uirtutũ om̃iũ. Nichil ẽ qđ nos ita⁊
hoĩb gratos ⁊ dõ faciat: qͣm si uicȩ
merito magni. humilitate infimi simꝰ
ꝓpter qđ scͥptara tlicit. Quanto mag¬
nus es: tanto te humilia. ⁊ corã dõ in¬
uenies grãm. Et ds̃ loquit᷑ ꝑ ꝓpħam.¬
Suꝑ quẽ aliũ requiescã: nͥ suꝑ huini¬
lẽ ⁊ quictũ. ⁊ trementẽ uerba mea: Ue¬
rũcu eã humilitatẽ sequere. ñ quȩ osten¬
dit᷑ atq simulat᷑ gestu corporis. aut frac¬
ta uoce uerbor: s quȩ puro affectu cor¬
dis expͥmit᷑. Auud enĩ ẽ uirtutẽ habere
aliud uirtutis similitudinẽ. Aliud est
rerũ umbrã sequi: aliud ueritatẽ. Nul¬
to illa deformior ẽ. suꝑbia: quȩ sub qͥb¬
dã humilitatis signis latet. Nescio em̃

Expanded text:
corda dicuntur affirmante apostolo, qui ait:corda dicuntur affirmante apostolo, qui ait:uos. Nihil habeas humilitate praestantius nihilque amabilius; haec est enim praecipua conseruatrix et quasi custos quaedam uirtutum omnium. nihil est, quod nos ita et hominibus gratos et deo faciat, quam si uitae merito magni, humilitate infimi simus. propter quod scriptura dicit: quanto magnus e s, tanto te humilia, e t coram deo inuenies gratiam et deus loquitur p quem alium requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? uerum tu eam humilitatem sequere, non quae ostenditur atque simulatur gestu corporis aut fracta uoce uerborum, sed quae puro affectu cordis exprimitur. aliud est enim uirtutem habere, aliud uirtutis similitudinem; aliud est rerum umbram sequi, aliud ueritatem. multo illa deformior est superbia, quae sub quibusdam humilitatis signis latet. nescio quo
Abbreviated transcription (Latin):
maledicentib benedicere. Miscdes inqͥt
humiles: ñ reddentes malũ ꝓ malo.
neq maledictũ ꝑ maledicto: s ecõtͣrio bene¬
dicentes. Mentiri uͦ atq uirare. lingua cu¬
a ꝓrsus seꝑ ignoret: tantꝰq sit inte ue¬
ri amor: ut quicqͥd dixeris. uiratũ pu¬
tes. De quo saluator ad discipłos ait
Ego autẽ dico uob̃: ñ iurare om̃ĩno.
& paulopost. Sit aut̾e sermo ur̃ ẽẽ. ñ
ta mens ⁊ placida seruet᷑: semꝑq cogi¬
tacioni tuȩ. dĩ p̾sentia occurrat. Sit hu¬
milis animꝰ ac mictis: ⁊ adu̾sus sola uici¬
a erect. Nũqͣm illũ aut suꝑbia extollat:
aut auaricia inflectat: aut ira p̾cipi¬
tet. Nichil enĩ quietiꝰ nichil purrꝰ ni¬
chil deniq pulchriꝰ ea m̃tȩ eẽ debet.
quȩ in dĩ habitacłm p̃paranda ẽ: que¬
ñ auro auro tẽpla fulgentia. ñ gẽmis
altaria distincta delectant: s anima
ornata uircutib. Id̾o ⁊ tẽplũ di. sc̃oꝵ.

Expanded text:
maledicentibus benedicere. misericordes, inquit, maledicentibus benedicere. misericordes, inquit, humiles, non reddentes malum pro malo neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes. Mentiri uero atque iurare lingua tua prorsus ignoret, tantusque in te sit ueri amor, ut quicquid dixeris iuratum putes; de quo saluator ad discipulos ait: ego autem dico uobis, non iurare omnino, et paulo post: sit autem sermo uester est est, ta mens et placida servetur; semperque cogitationi tuae Dei praesentia occurrat. Sit humilis animus ac mitis, et adversus sola vitia erectus: numquam illum aut superbia extollat, aut avaritia inflectat, aut ira praecipitet; nihil enim quietius, nihil purius, nihil denique pulchrius ea mente esse debet, quae in dei habitaculum praeparanda est, quem non auro templa fulgentia, non gemmis altaria distincta delectant, sed anima ornata uirtutibus. ideo et templum dei sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
falsę laudationis: gaudere adcirtũuen¬
tionẽ suã ⁊ illusionẽ ꝓ benefitio acciꝑe:
Tu gͦ si uere laudabilis ẽẽ cupis. laudẽ
hominũ ne requiras: illiq p̃para tuã
conscientiã. qui ⁊ illuminabit abscondi¬
ta tenebiarũ. ⁊ manifestabit consilia
cordiũ: ⁊ tc̃ laus erit tͥ adõ. Sit gͥ animꝰ
intentꝰ ac uigilans. ⁊ adu̾sus peccata sẽꝑ
arinatꝰ. ⁊ sermo in om̃ib moderatꝰ ac par¬
cus: ⁊ qͥ necessitatẽ mag̃ loqͤndi ĩdicet qͣm uo
luntatẽ. Ornet prudentiã uerecundia:
ante considera. qͥd loquendũ sit: & ad¬
huc tacens ꝓuide. ne qͥd dixisse peniteat.
Herba tua. ponderet cogitacio: ⁊ linguȩ
officiũ. animi libra dispenset. Unde
scͥptura dic̃ Argentũ ⁊ aur̃ tuũ confla ⁊ u̾ł
tius facito staterã: ⁊ frenos ori tuo rec¬
tos. ⁊ atrẽde ne forte labaris lingua. Nun¬
qͣm maledictio ex ore tuo ꝓcedat: quȩ
ad cumulũ benignitatis. iuberis etiã

Expanded text:
falsae laudationis, gaudere ad circumuenfalsae laudationis, gaudere ad circumuentionem suam et illusionem pro beneficio accipere? tu ergo, si uere laudabilis esse cupis, laudem hominum ne requiras illique tuam praepara conscientiam, qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordintentus ac uigilans et aduersus peccata semper armatus, sermo in omnibus moderatus ac parcus et qui necessitatem magis loqluntatem. Ornet prudentiam verecundia, ante considera, quid loquendum sit, et adhuc tacens provide, ne quid dixisse poeniteat. Verba tua ponderet cogitatio, et linguae officium animi libra dispenset. Unde Scriptura dicit: Argentum et aurum tuum confla, et verbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos et attende, ne forte labaris lingua. numquam maledictio ex ore tuo procedat, quae ad cumulum benignitatis iuberis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pene ab om̃ib libent̃ audit᷑. Adulatoꝵ.
quoq assentationes. ⁊ noxia blandim̃ta
fallatiȩ: uelut quasdã pestes animȩ fuge.
Nichil ẽ qđ tã facile corrũpat m̃tes homi¬
nũ: nichil qđ tã dulci ⁊ molli uulnere
animũ feriat. Inde ⁊ sapiens. Uerba
inquit adulatoꝵ mollia: feriunt aut̃ ĩte¬
uos: & semitas pedũ ur̃oꝵ conturbant.
Inmultis. isto maxime cemꝑe. regnat hoc
uiciũ: quodq gͣuissimũ ẽ. humilitatis
ac beni uolentiȩ loco ducit᷑. Eo fit: ut iã
qui adulari nescit:. aut inuidꝰ aut suꝑb
putet᷑. E sane gͣnde ⁊ ꝑ subtileartificium.
laudaie alterũ incõm̃dationẽ suiꝰ ⁊ deci¬
piendo. animũ sibi obligare decepti: qđq
hoc maxime uicio agi solet. ficta laus cer¬
to p̃cio uendere. Que autẽ hec tanta ẽ le¬
uitas animi. quȩ tanta uanitas relicta ꝓ¬
pͥa conscientia. alienã opinionẽ sequi. &
quidẽ fictã atq simulatã: tapi uento

Expanded text:
paene ab omnibus libenter auditur. Adulatorum paene ab omnibus libenter auditur. Adulatorum quoque assentationes et noxia blandimenta fallaciae uelut quasdam pestes animae fuge. nihil est, quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil, quod tam dulci et molli uulnere animum feriat. unde et sapiens: uerba, inquit, adulatorum mollia, feriunt autem inteuos et semitas pedum uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beniuolentiae loco ducitur. eo fit, ut iam, qui adulari nescit, aut inuidus aut superbus putetur. et sane grande et persubtile artificium laudare alterum in commendatione sui et decipiendo animum sibi obligare decepti, quodque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere. quae autem haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento
Abbreviated transcription (Latin):
uł in pͥmis extingui debeat: ⁊ ab his qͥ
se scẽ instituere uolunt. ꝓrsus excludi.
Nichil enĩ tã inquietat animã: nichil
est qđ ita mobilẽ m̃tẽ ac leuẽ faciat. qͣm
facile totũ credere: ⁊ obtrectatoꝵ uerba
temerario assensu m̃tis sequi. Hinc enĩ
crebre dissenssiones:: hinc octia inuista
nascunt᷑: hoc ẽ qđ sepe de amicissimis
etiã inimicos facit: dũ concordes quidẽ
s credulas animas. maliloqua lingua
dissotiat. At contͣ magna quies animi.
magnaq ẽ moꝵ. gͣuitas. ñ temere de quõ¬
qͣm sinistrũ aliquid audire: beatq est
qͥ ita se hoc cont᷑ uiciũ armauit: ut apud
eũ detͣhere nemo audeat. Quod si essec
hec in nob̾ diligentia. ne passim obtrec¬
tatorib crederemꝰ: iã om̃s detrahere timerẽt:
ne ñ tã alios qͣm se ipsos. uiles detrahen¬
do facerent. S idõ hoc malũ celebre est.
iccirco in multis feruet hoc uiciũ: quia

Expanded text:
uel in primis extingui debeat et ab his, qui uel in primis extingui debeat et ab his, qui se sancte instituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est, quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi. hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. hoc est, quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem sed credulas animas maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum aliquid audire. beatusque est, qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quodsi esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent. sed ideo hoc malum celebre est, idcirco in multis feruet hoc uitium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendat aliena. Tantaq huius
mali libido m̃tes hominũ inuasit:
ut etiã qͥ ꝓcul ab aliis uiciis recesser᷑
in istud tam̃ quasi in excremũ laque¬
um diaboli incidant. Tu uͦ ita hoc
inalũ effuge. ut ñ mͦ ipsa ñ detrahas.
s ne alii quidẽ detrahenti aliqͣndo ere¬
das: nec obtrectatori auctoritatẽ de cõ¬
sensu ruo tribuas: eiꝰq uiciũ nutrias
annuendo. Noli inquit scͥptura con¬
sentaneus eẽ. cũ derogantib adu̾sus ꝓ¬
ximũ suũ: ⁊ ñ accipias suꝑ illũ pecca¬
tũ. Et alibi. Sepi aures tuas spinis: ⁊ no¬
li audire linguã nequã. Unde ⁊ beatꝰ
dauid diu̾sas innocentię species iusti¬
ciȩq dinumerans: de hac quoq uirtu¬
te ñ tacuit dicendo. & obꝓbriũ ñ acce¬
pit adu̾sus ꝓximos suos. Ppt̃ qđ ipse
adu̾sat᷑ ñ solũ: s etiã ꝑsequit᷑ detrahentẽ.
Ait eni. Detrahentẽ secreto ꝓximo suo:
hunc ꝑsequebar. Est sane hoc uiciũ. qđ

Expanded text:
reprehendat alienam; tantaque huius reprehendat alienam; tantaque huius mali libido mentes hominum inuasit, ut etiam qui procul ab aliis uitiis recesserunt in istud tamen quasi in extremum laqueum diaboli incidant. tu uero hoc malum ita effuge, ut non modo ipsa non detrahas, sed ne alii quidem detrahenti aliquando credas nec obtrectatori auctoritatem de consensu tuo tribuas eiusque uitium nutrias annuendo. noli, inquit scriptura, consentaneus esse cum derogantibus aduersum proximum tuum; et non accipias super illum peccatum, et alibi: sepi aures tuas spinis et noli audire linguam nequam. unde et beatus Dauid diuersas innocentiae species iustitiaeque dinumerans, de hac quoque uirtute non tacuit dicendo: et obprobrium non accepit aduersus proximos suos, propter quod ipse aduersatur, sed etiam persequitur detrahentem. ait enim: detrahentem secreto proximo suo hunc persequebar. est sane hoc uitium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
atq conecti ꝑ mutua beneficia carita¬
tẽ om̃sq hoies uicario int̃ se amore co¬
pulari: ut id uno quoq p̾stante alteri.
qđ sibi ab om̃ib p̃stari uelit. tota
iusticia. ⁊ p̃ceptũ hoc dĩ. cõmunis sit u¬
tilitas hominũ. Et o mirã dĩ cdem̃tiã
o ineffabilẽ dĩ begnignitatẽ. Premiũ
nobis pollicet᷑ si ños mutuo diligamꝰ
id ẽ si nob̃ ea p̃stemꝰ inuicẽ. quoꝵ uicissi
indigemꝰ: ⁊ nos suꝑbo simul ⁊ ingrato
animo. eiꝰ renitim uoluntati: cuiꝰ etiã
imꝑiũ. beneficiũ ẽ. Nulli unqͣm omĩno
Idetrahas. ⁊ alioꝵ uicuꝑacione te lau¬
dabilẽ uideri uelis: magisq tuã uitã
ornare disce. qͣm alienã carꝑe: ac semꝑ
scripturȩ memor esto dicentis. Noli di¬
ligere detrahere: ne eradiceris. Pauei
admodũ st̃: qͥ huic uicio renuntient:
rarũq inuenias. qͥ ita irreprehensibi¬
iẽ suã uitã exibere uelit: ut i ñ libent᷑

Expanded text:
atque conecti per mutua beneficia caritaatque conecti per mutua beneficia caritatem omnesque homines uicario inter se amore copulari, ut id unoquoque praestante alteri, quod sibi ab omnibus praestari uelit, tota iustitia et praeceptum hoc dei communis sit utilitas hominum. et o miram clementiam! o ineffabilem dei benignitatem! praemium nobis pollicetur, si nos mutuo diligamus, id est si nobis ea praestemus inuicem, quorum uicissim indigemus; et nos superbo simul et ingrato animo eius renitimur uoluntati, cuius etiam imperium beneficium est. Nulli umquam omnino detrahas et aliorum uituperatione te laudabilem uideri uelis, magisque uitam tuam ornare disce quam alienam carpere. ac semper scripturae memor esto dicentis: noli diligere detrahere, ne eradiceris. pauci admodum sunt qui huic uitio renuntient, rarumque inuenias qui ita irreprehensibilem suam uitam exhiberi uelit, ut is non libenter
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quȩ tͥ quasi ꝑ speculũ quoddã pa¬
ratũ. ⁊ ad manũ semꝑ positũ. qualita¬
tẽ tuȩ uoluntatis ostendat: atq etiam
uł deĩusto oꝑe coarguat: uł de iusto
letificet. Quotienscũq enĩ talẽ in alte¬
rũ habueris animũ. qualẽ in te ab al¬
tero seruari cupis: equitatis uiã tenes.
Quotiens uͦ talis erga alterũ fueris. qͣ¬
lem in te uis neminẽ: iter iusticię reli¬
quisti. En totũ illud arduũ diuinȩ legi
totũq difficile.:⁊ en ob qͣm dura imꝑia.
dño reclamamꝰ: ⁊ dicimꝰ nos uł diffi¬
cultate. uł impossibilitate mandator
p̃mi. Nec sufficit quod uissa ñ facimus:
nͥ etiã iubentẽ iniustũ ꝓnuntiemꝰ: dũ
ipsũ equitatis auctorẽ. ñ mͦ dura ⁊ ar¬
dua: s impossibilia etiã. p̃cepisse cõque¬
rimͦ. Omĩa inquit quecũq uultis ut
faciant uobis homines: hȩc ⁊ uos faci¬
te illis similit᷑. Coniungi uult int̾ nos

Expanded text:
tur, quae tibi quasi per speculum quoddam patur, quae tibi quasi per speculum quoddam paratum et ad manum semper positum qualitatem tuae uoluntatis ostendat atque etiam uel de iniusto opere coarguat uel de iusto laetificet. quotienscumque enim talem in alterum habueris animum, qualem in te ab altero seruari cupis, aequitatis uiam tenes; quotiens uero talis erga alterum fueris, qualem in te uis neminem, iter iustitiae reliquisti. en totum illud arduum diuinae legis totumque difficile, en ob quam dura imperia domino reclamamus et dicimus nos uel difficultate uel impossibilitate mandatorum premi. nec sufficit quod iussa non facimus, nisi etiam iubentem iniustum pronuntiemus, dum ipsum aequitatis auctorem nuerimur. omnia, inquit, quaecumque uultis ut faciant nobis homines, haec et nos facite illis. coniungi uult inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
moniis ueritatis ueluit cęlestib quibꝰda
florib u̾nans. mira oblectatione legentis
animũ pascit ac refouet. Quȩ cognos¬
cere omĩa. secũq reuoluere semꝑ. ingẽs
ad conseruanda iusticiã beneficiũ ẽ: s
qͣsi ad conpendiosũ locũ. qđda cõmoni¬
toriũ illa tͥ eugłii sententia eligenda
ẽ ⁊ suꝑscͥbenda cordi tuo: quȩ ad totiꝰ
iusticiȩ breuiariũ. dñico ore ꝓfert᷑ Dĩa
quecũq uultis ut faciant uobis hoĩes:
hec ⁊ uos facite illis. Cuiꝰ p̃cepti uires ex¬
primens: iungit ac dicit. Hec est enĩ lex
⁊ ꝓpħȩ. Infinite nanq st̃ species partesq
uisticiȩ: quas ñ mͦ stilo ꝑsequi: s cogita¬
cione etiã capere. difficillimũ ẽ. Quas
om̃s breui hac una sententia conpre¬
hendit: ⁊ latentẽ hominũ conscientiã
secreto animi iudicio. aut absoluit aut
dãpnat. Ad omnẽ gͥ actũ. ad om̃e u̾bũ a
õem etiãcogitatũ. hec sententia retracte¬

Expanded text:
moniis ueritatis uelut caelestibus quibusdam moniis ueritatis uelut caelestibus quibusdam floribus uernans, mira oblectatione legentis animum pascit ac refouet. quae cognoscere omnia secumque reuoluere semper ingens ad conseruandam iustitiam beneficium est. sed quasi ad compendiosum locum quoddam commonitoriuet superscribenda cordi tuo, quae ad totius iustitiae breuiarium dominico ore profertur: omnia quaecumque uultis ut faciant uobis homines, haec et uos facite illis. cuius praecepti uires exprimens iungit ac dicit: haec est enim lex et prophetae. infinitae namque sunt species partesque iustitiae, quas non modo stilo persequi sed cogitatione etiam capere difficillimum est; quas omnes breui hac una sententia comprehendit et latentem hominum conscientiam secreto animi iudicio aut absoluit aut damnat. Ad omnem igitur actum, ad omne uerbum, ad omnem etiam cogitatum haec sententia retracte
Abbreviated transcription (Latin):
respicientib oculis. mandatoꝵ. celȩstiũ
memoria nascat᷑. De quib fibriis pha¬
risei denotant᷑ a dño. quod eas ꝑuerso
usu ñ ad cõmonitionẽ p̃ceptoꝵ. dĩ. s ad
ostentationẽ sui habere ceꝑint: ut scile¬
cet qͣsi de maious obseruatiois diligentia.
scĩ a popło iudicarent᷑. Tibi uͦ seruanti
ñ iã licterȩ p̃cepta. s sp̃c: diuinoꝵ. man¬
datoꝵ memoua sp̃ualit̃ excolenda ẽ: cui
non tã frequent᷑ recordanda st̃ p̃cepta di.
qͣm semꝑ cogitanda. Ergo diuine scͥptu¬
re semꝑ in manibꝰ. ⁊ iugit̾ mente uolũa¬
tur. ⁊ nec sufficere tͥ putes. mandata dei
memoria tenere. ⁊ oꝑib obliuisci: s idõ
illa cognosce: ut facias quicqͥd facien¬
dũ didiceris. Non enĩ auditores legis
iusti st̃ apud dm̃: s factores legis iusti¬
ficabunt᷑. Latus quide ⁊ ĩmensus diui¬
nȩ legis cãpus extendit᷑: qui diu̾sis testi¬

Expanded text:
respicientibus oculis mandatorum caelestium respicientibus oculis mandatorum caelestium memoria nascatur, de quibus fimbriis Pharisusu non ad commonitionem praeceptorum dei sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de maioris obseruationis diligentia sancti a populo iudicarentur. Tibi uero serunon iam litterae praecepta sed spiritus diuinorum mandatorum memoria spiritualiter excolenda est, cui non tam frequenter recordanda sunt praecepta dei quam semper cogitanda. sint ergo diuinae scripturae semper in manibus et iugiter mente uoluantur. nec sufficere tibi putes mandata dei memoria tenere et operibus obliuisci; sed ideo illa cognosce, ut facias quicquid faciendum didiceris; non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. latus quidem et immensus diuinae legis campus extenditur, qui diuersis testi
Abbreviated transcription (Latin):
suo suꝑ lignũ: ut peccatis mortui. iusti¬
ciȩ uiueremus. Cesset om̃is excusatio er¬
roꝵ.: auferant᷑ peccandi feda solatia. Hi¬
chil om̃ino agimꝰ. qui nos ꝑ multitudi¬
nis exẽpla defendimꝰ ꝙad consolationẽ nr̃i.
aliena sepe numerantes uicia: deͤsse nob̾
dicimꝰ. quos debeamꝰ sequi. Ad illiꝰ exẽplũ
mitumꝰ. quẽ om̃s factm imitandũ: atq
ido p̃cipua tͥ cura sit. legẽ nosse diuinam:
ꝑ qͣm putes quasi p̾sentia cernere exẽpla
scõꝵ: ⁊ qͥd faciendũ qͥd uitandũ sit. illus
consilio discere. Oaximũ enĩ ad iusticiã
auxiliũ ẽ. implere diuinis eloquiis animũ:
& qͦd oꝑe exequi cupias: semꝑ corde me¬
ditari. Rudi adhuc popło.:⁊ hoĩb ad obe¬
dientiã insuetis. ꝑ moysen inꝑat᷑ a dño.
ut in signũ memorie qua p̃cepta dm̃ recor¬
dent᷑. ꝑ extre mitates uestimentoꝵ fimbrias
habebant: easq cocco lacintini coloris
insigniant: ut etiã cansu huc illuc ue

Expanded text:
suo super lignum, ut peccatis mortui iustitiae uiueremus. Cesset omnis excusatio errorum, auferantur peccandi foeda solatia. nihil omnino agimus qui nos per multitudinis exempla defendimus et ad consolationem nostri aliena saepe numerantes uitia deesse nobis dicimus quos debeamus sequi. ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. atque ideo praecipua tibi cura sit legem nosse diuinam, per quam potes quasi praesentia cernere exempla sanctorum et quid faciendum quidue uitandum sit illius consilio discere. maximum enim ad iustitiam auxilium est implere diuinis eloquiis animum et quod opere exequi cupias semper corde meditari. rudi adhuc populo et hominibus ad oboedientiam insuetis per Moysen imperatur a domino, ut in signum memoriae, qua praecepta domini recordentur, per extremitates uestimentorum fimbrias habeant easque cocco hyacinthini coloris insigniant, ut etiam casu huc illucue
Abbreviated transcription (Latin):
tis ardorib ȩstuant: ut iuuenilles me¬
dullȩ uino plenȩ. dapib inflaminatȩ.
Auaricia calcatur a plerisq: ⁊ cũ mar¬
supio deponit᷑. Maledicã linguã: in¬
dictũ emendat silentiũ. Cultus corꝑis.
⁊ habitꝰ uestiũ. uniꝰ hore spacio cõmu¬
tat᷑. Omĩa alia peccata extrinsecꝰ sc̃ &
sita a dõ ad liberoꝵ creacionẽ. si fines
suos egressa fuerit. redundat in uici¬
um: ⁊ qͣdã lege naturȩ. in coitũ gestit
cruꝑe. Grandis gͦ uirtutis ẽ ⁊ sollici¬
te diligentiȩ suꝑare qd nata sis:
in carñt ñ carnalit̾ uiuere: tecum
pugnare cotidie. ⁊ inclusũ hostẽ. ar¬
gi ut ferunt fabulȩ centũ oculis ob
loquebat᷑. Omne peccatũ qđ fece¬
rit homo: extͣ corpꝰ ẽ. Qui autẽ for¬
nicatur: in corpꝰ suũ peccat. Auint¬

Expanded text:
tis ardoribus aestuant, ut iuueniles metis ardoribus aestuant, ut iuueniles medullae uino plenae, dapibus inflammatae. auaritia calcatur a plerisque et cum marsuppio deponitur; maledicam linguam indictum emendat silentium; cultus corporis et habitus uestium unius horae spatio commutatur; omnia alia peccata extrinsecus sunt sita a deo ob liberorum creationem, si fines suos egressa fuerit, redundat in uitium et quadam lege naturae in coitum gestit erumpere. grandis ergo uirtutis est et sollicitae diligentiin carne, non carnaliter vivere: tecum pugnare quotidie, et inclusum hostem Argi ut fabulae ferunt centum oculis obsloquebatur: « Omne peccatum quod fecerit homo, extra corpus est. Qui autem fornicatur in corpus suum peccat
Abbreviated transcription (Latin):
qͦsclã autẽ et subsecunt᷑. Similit̾ ⁊ fac¬
ta bona manifesta sc̃. ⁊ que alit̾ se ha¬
bent. abscondi ñ possunt. Quod dico.
istimodiẽ. Quidã tã libere. ⁊ palampec¬
cant: ut postqͣm eos uideris. statim
incelligas peccatores. Alios autẽ qui
callide occulcant uicia sua: exsequẽ¬
ti conu̾satione cognoscimꝰ. Similiter
⁊ bona apud alios in ꝓpatulo st̃: in
aliis longo usu discim. Quid gͦ neces¬
se ẽ nos iactare pudiciciam: quȩ sine
comitib ⁊ appendiciis sius concinen¬
tia ⁊ parcitate. fidẽ sui ñ potest face
re: Apłs macerat corpꝰ suũ. ⁊ animȩ
subicit potestati. ne qđ aliis p̃cipit
ipse ñ seruet: ⁊ adolescentula. feruen¬
te cybis corpore. de castitate secura ẽ:
Neq hȩc dicens. contẽpno cybos. qͦs
ds̃ creauit. ad utendũ cũ gr̃arũ acci¬
one: s iuuenib ⁊ puellis incentiua
c̃e̾ assero uoluptatũ. Non ethnei ignes.
ñ uulcania cellꝰ ñ uesuuiꝰ ⁊ olimpꝰ tan¬

Expanded text:
am autem et subsequuntur. similiter et facta bona manifesta sunt et, quae aliter se habent, abscondi non possunt. quod dicit, istius modi est: quidam tam libere et palam peccant, ut, postquam eos uideris, statim intellegas peccatores; alios autem, qui callide occultant uitia sua, ex sequenti conuersatione cognoscimus. similiter et bona apud alios in propatulo sunt, in aliis longo usu discimus. quid ergo necesse est nos iactare pudicitiam, quae sine comitibus et adpendiculis suis, continentia et parcitate, fidem sui facepostolus macerat corpus suum et animae subicit imperio, ne, quod aliis praecipit, ipse non servet: et adulescentia fervente cibis corpore de castitate secura est? uero haec dicens condemno cibos, quos deus creauit ad utendum cum gratiarum actione, sed iuuenibus et puellis incentiua esse adsero uoluptatum. non Aetnaei ignes, non Uulcania tellus, non Ueseuus et Olympus tan
Abbreviated transcription (Latin):
desit᷑. Cincinnatulos pueros ⁊ calamistra¬
tos. & ꝑegrini muris olentes pelliculas. de
ciciȩ: uirgo deuicet: ut taceã de ceceris qͣrũ
inportuna uisitacio ⁊ se infamat ⁊ allas:
ut etiã si nichil mali oꝑis ꝑpetret᷑: tamen
hoc sit uł maximũ malũ: frustra patere
maledictis &e mor̾ib ethincoꝵ. Hec hoc de
om̃ib dicimꝰ. s de his quos ȩccła ipsa repre
sins sit lacuus puellis. ad loca religionis qͦm
ad publicũ ꝓcedere. Quȩ iiuunt in monas
crͤbro accipit̾ unã separat: qͣm statĩ inũdat
bide oues suũ relinqunt gregẽ: ⁊ lupoꝵ mor

Expanded text:
dae sint. cincinnatulos pueros et calamistradae sint. cincinnatulos pueros et calamistratos et peregrini muris olentes pelliculas, de citiae uirgo deuitet, ut taceam de ceteris, quorum inportuna uisitatio et se infamat et alias, ut, etiamsi nihil mali operis perpetretur, tamen hoc sit uel maximum malum frustra patere maledictis et morsibus ethnicorum. nec hoc de omnibus dicimus, sed de his, quos ecclesia ipsa reprehsius sit lasciuis puellis ad loca religionis quam ad publicum procedere. quae uiuunt in monastcrebro accipiter unam separat, quam statim inuadat bidae oues suum
Abbreviated transcription (Latin):
iãbici metrũ: dũ uerbũ seruat seruat
ex u̾bo. neqͣqͣm exp̃ssit latinꝰ interpirs.
Graues feminȩ: & maxime uduȩ acuir¬
gines. tͥ comites eligant᷑. qͣrũ ꝓbata ẽ cõ¬
uersatio: sermo moderatꝰ. sc̃a uerecun¬
dia. fuge laciuiã puellarũ quȩ ornat᷑
capita: cͥnes a fronte demitunt: cucẽ
poliunt: urunt᷑ pigmentiᷤ. astrictas ha¬
bent manicas: uestim̃ta sine ruga: soc¬
cosq cͥspantes: ut sub noĩc uirginali. uẽ¬
rũ: plerũq ex ancillarũ morib ⁊ cõmi¬
cit ẽẽ se pulchrã: quȩ negligit forme
bonũ ⁊ ꝓcedens ad publicũ. ñ peccus
⁊ colla denudat. nec pallio releuato
ceruices aꝑit: s quȩ celat faciẽ ⁊ ⁊ uix uno
oculo qͥ uiç necessariꝰ ẽ. patente ing̾ditur.¬
Dubito an loquar. S ueli nolĩ. qͥa crebro
fit dicendũ ẽ.: ñ qͦ hec in te timere debeã.
que ista forsitan nescias. nec unqͣm audie¬
ris: s quo ꝑ occasionẽ tui. cȩterȩ p̃monen¬

Expanded text:
 servat ex verbo, nequaquam expressit latina translatio. Graves feminae, et maxime viduae, ac virgines, tibi comites eligantur: quarum probata est conversatio, sermo moderatus, sancta verecundia. Fuge lasciviam puellarum, quae ornant capita, crines a fronte demittunt, cutem peliunt, utuntur pigmentis, adstrictas habent manicas, vestimenta sine ruga, soccosque crispantes: ut sub nomine virginali, venrum, plerumque ex ancillarum et comitum moricit esse pulchram; quae negligit formae bonum, et procedens ad publicum, non pectus et colla denudat, nec pallio revoluto cervicem aperit; sed quae celat faciem, et vix uno oculo, qui viae necessarius est, patente ingDubito an loquar, sed — uelim, nolim —, quia crebro fit, dicendum est, non quo haec in te timere debeam, quae ista forsitan nescias nec umquam audieris, sed quo per occasionem tui ceterae praemonen
Abbreviated transcription (Latin):
suis. quȩ lacrimis cutẽ nudat:⁊ sul¬
cos ducit in facie: Ornatꝰ iste. ñ dñi ẽ:
uelam̃ istud antixp̃i ẽ. Qua fiducia e¬
rigit ad celũ uultus: quos condicor ñ
agnoscit: Frustra obtendit᷑ adolescen¬
cia: ⁊ ctas puellaris asserit᷑. Hidua quȩ
marico placere desiuit. ⁊ iusta apłm
uere uidua ẽ: nichil habet necessariũ nͥ
ꝑscuerantiã. Meminit pͥstine uolupta¬
tis: scit qͥd amiscrit: qͦ delectata sit. Ar¬
dentes diaboli sagite: ieiunioꝵ. ⁊ iugi¬
larũ frigore. restinguẽdest̃. Aut loquen¬
dũ nob̃ ẽ ut uestici sum᷑: aut ueciendũ
ut loqui mͦ. Quid aliud polliccm:⁊ a
liud ostendimꝰ: Lingua ꝑsonat castita¬
tẽ: ⁊ cotũ corpꝰ p̃fert inpudicitiã. Hoc
quantũ ad habitũ ꝑtinet. ⁊ ornatũ. Ce¬
terũ. uidua quȩ in deliciis ẽ: ñẽ meu̾¬

Expanded text:
suis, quae lacrimis cutem nudat et sulsuis, quae lacrimis cutem nudat et sulcos ducit in facie? Ornatus iste non domini est, velamen istud antichristi est. Qua fiducia erigit ad caelum vultus, quos conditor non agnoscat? Frustra obtenditur adulescentia et aetas puellaris adseritur: vidua, quae marito placere desivit et iuxta apostolum vere vidua est, nihil habet necessarium nisi persevcrantiam. Meminit pristinae voluptatis, scit, quid amiserit, quo delectata sit: ardentes diaboli sagittae ieiuniorum et vigiliarum frigore restinguendae sunt. Aut loquendum nobis est, ut vestiti sumus, aut vestiendum, ut loquimur. Quid aliud pollicemur et aliud ostendimus? Lingua personat castitatem et totum corpus praefert inpudicitiam. Hoc quantum ad habitum pertinet et ornatum. Ceterum vidua,” quae in deliciis est”—non e