comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s: &. magnificabant dm̃. Et reple¬
Sti sunt timore dicentes: qͥa uidimꝰ mi¬
rabilia hodie. Et glificauerunt dm̃:
qui dedit potestatem talẽ hominib.
Magna dĩ uirtus ostendit᷑: ubi sine
mora salus in iussu. eiꝰ complet᷑. Unde
merito qui aderant. relictis blasphe¬
miis stupentes ad laudc̃ conuertunt᷑.
tante maiestatis: nec timerent si cre¬
oerent sane. & diligerent ꝑfecte. Cu¬
ratio paralitici. indicat animȩ sal¬
uationẽ suspirantis ad dm̃: post ille¬
cebre carnis mnerciam. Quȩ pͥmo utol¬
get ministris qui eam xp̃o afferant:i.
doctorib qui spem inc̃cessionis sugge¬
rant. Marcho narrante. quatuor pͥor-¬
titores fuerunt. siue quia quatuor eũã¬
głistis p̃dicantium uirtꝰ firmat᷑: siue
quatuor uirtutib fiducia m̃tis ad ꝓ¬
merendũ sospitatẽ erigit᷑. De quib in
etñȩ sap̃ie laude dicitur. Sapientiam
& sobrietate docet: & iusticiã et uir¬
tutem. Has ñnulli prudentiã. forti¬

Expanded text:
m suam magnificans Deum. Et repleti sunt timore, dicentes quia vidimus mirabilia hodie. Et glorificaverunt Deum qui dedit potestatem talem hominibus. » Magna Dei virtus ostenditur, ubi sine mora salus in jussu ejus completur. Unde merito qui aderant relictis blasphemiis stupentes ad laudem convertuntur tantae majestatis, nec timerent si crederent sane et diligerent perfecte. Curatio paralytici indicat animae salvationem suspirantis ad Christum post illecebrae carnis inertiam. Qui primo inget ministris, qui eam Christo afferant, id est doctoribus, qui spem intercessionis suggerant. Marco narrante quatuor portitores fuerunt, sive quia quatuor evangelistis praedicantium virtus firmatur, sive quatuor virtutibus fiducia mromerendam sospitateam erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem et sapientiam docet, et justitiam et virtutem . Has nonnulli prudentiam, forti
Abbreviated transcription (Latin):
state: habens sub me milites. E dico huic
llade & uadit: & alio ueni et uenit: &
seruo meo fac hoc et facit. ꝓpt̃ uitę genti¬
uis conscientiam: metuebat grauari dñm.
Uidit dominus fide. numilitatẽ. prudcn¬
tiam centurionis. fidem qđ exgentib cir¬
didit: humilitatẽ qđ se iudicauit in¬
dignum. cuiꝰ tectum dñs intraret: pru¬
dentiam qd diuinitatẽ corꝑe tectam
agnouit. Qua prudentia: etiam dixit.
Homo stim & mutto homines: sciens
dñm angłos muttere posse. Unde scquit᷑
Audiens autẽ iħc miratus ẽ: & sequen¬
tib se dixit. Am̃ am̃ dico uobis: ñ inue¬

Expanded text:
o huic: Vade et vadit; et alii: Veni et venit; et servo meo: Fac hoc et facit. » Propter vitae gentilis conscientiam metuebat gravari Dominum. Vidit Dominus fidem, humilitatem, prudentiam centurionis: fidem, quod ex gentibus credidit; humilitatem, quod se judicavit indignum cujus tectum Dominus intraret; prudentiam quod divinitatem corpore tectam agnovit. Qua prudentia etiam dixit: Homo sum et mitto homines, sciens Dominum angelos mittere posse. Unde sequitur: « Audiens autem Jesus miratus est, et sequentibus se dixit: Am
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. nob̃ mirandũ eẽ significat. qͥa
tales motus cum de deo dicunt᷑. ñ ꝑtur¬
bati animi signa sunt: s: docentis ma¬
gistri. De presentib dicit. ñ inueni
tantam fidem in isrł. ñ de pat̾archis
& ꝓpħis: nisi forte in centurione fides.
gentium p̃ponat᷑ israheli. Presentib: idco
prefert᷑ fides centurionis: qͥa illi iegis ꝓ¬
phetarumq monitis edocti erant: ipse
autẽ nemine docente sponte credidit:
qđd multi ab oriente & occidente ueni¬
ent. & recumbent cũ abraham. & ysaas

Expanded text:
tus est, nobis mirandum significat, quia tales motus, cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. De praesentibus dicit: Non inveni tantam fidem in Israel, non de patriarchis et prophetis, nisi forte in centurione fides gentium praeponatur Israeli. Praesentibus ideo praefertur fides centurionis, quia illi legis prophetarumque monitis edocti erant; ipse autem nemine docente sponte credidit. « quod multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
& gentib. Hic aꝑit᷑: quos lupos dixerit.
Hoc iudaice genti causa fuit excidii: quia
pꝰ saluatoris occisionem. p̃cones eius im
spetie correctionis p̃dicatores flagellis cede¬
bant. ut de paulo legit᷑: eosq presidib et
regib in dampnationẽ tradebant: sicut
iacobum herodi. Hec in testimonium illis
sunt &. gentib. de ꝑuersitate scilicet iudeor:
et de correctione gentiũ. Mors quippe iu¬
stoꝵ. bonis in adiucorium ẽ: malis in desti¬
moniũ: ut inde ꝑuersi sine excusatione ꝑe¬
ant: unde electi exemplum capiunt ut ui¬
Cum aut̃e tradent uos.l. in synagogas.

Expanded text:
BEDA. Hic aperit quos lupos dixerit. Hoc Judaicae genti causa fuit excidii, quia post Salvatoris occisionem praecones ejus impspecie correctionis praedicatores flagellis caedebant, ut de Paulo legitur ; eosque praesidibus et regibus in damnationem tradebant, sicut Jacobum Herodi. Haec in testimonium sunt illis et gentibus , de perversitate scilicet Judaeorum, et de correctione gentium. Mors quippe justorum, bonis in adjutorium est; malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut viCum autem tradent vos in Synag
Abbreviated transcription (Latin):
ait nemini dixeris. At ille officio functꝰ
euangłiste. mox egressus cepit p̃dicare. ꝙ
se interius exteriusq sanatũ docere: ita qd̃
ipsiꝰ saluatio. muitos ad dñm cogit. Ad
exemplũ doctrine factum c̃. qđ nec iussus
tacere pot̾ acceptũ beneficium: ut electi in
magnis quȩ facuuit. latere quidẽ in uo¬
luntate habeant. qđ ẽnumilitatis: et
inuiti ꝓdant᷑ ut aliis ꝓsint. qd magne ẽ¬
possunt taceri. Uitans dñs ciuitates. tumul¬
tuosas carnaliũ mentes fugit: & secretos
a mundanis curis uisitat. His gͥ gła do¬
mini manifestabit᷑ qui conuenunt

Expanded text:
ait: Nemini dixeris: at ille officio functus evangelistae, mox egressus, coepit praedicare, et se interius exteriusque sanatum docere, ita quod ipsius salvatio multos ad Dominum cogit. Ad exemplum doctrinae factum est, quod nec jussus tacere potest acceptum beneficium, ut electi in magnis quae faciunt, latere quidem in voluntate habeant, quod est humilitatis; et inviti prodantur ut aliis . in Marc.  Vitans Dominus civitates, tumultuosas carnalium mentes fugit, et secretos a mundanis curis visitat. His igitur gloria Domini manifestabitur, qui conveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
stimoniũ: cuiꝰ ui te geris effectum. Ubi
lepsus mundat᷑. certus ñ expͥmit᷑ locꝰ: ut
ostendat᷑ ñ unum ppłm speciał alicuius
ciuitatis. s. multarũ ppło ᷤ fuisse sanato ᷤ.
Quia uͦ ieꝓsũ genus humanũ peccatis
languidum tipice designat: recte in luca
plenus iepͣ describit᷑. Om̃s cñĩ peccauerũt:
& egent gr̃a d̾i. Extensio manus salua
ti. debent se ostendere confitendo. quia
templum eiꝰ sunt: & offerre ei sua corpora
hostiam uitientem : Rxuiiii:
Et ille egressus. cepit p̃dicare & diffama¬
re sermon̾e: ita ut iam ñ posset manifeste

Expanded text:
stimonium cujus te geris effectum. Ubi stimonium cujus te geris effectum. Ubi leprosus mundatur certus non exprimitur locus, ut ostendatur non unum populum alicujuscivitatis, sed multarum populos fuisse sanatos. Quia vero leprosus genus humanum peccatis languidum typice designat, recte in Luca plenus lepra describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei . Extensio manus signifti, debent se ostendere, confitendo quia templum ejus sunt, et offerre ei sua corpora hostiam viventem . R. 19X At ille egressus, coepit praedicare et diffamare sermonem, ita ut jam non posset
Abbreviated transcription (Latin):
um: quia melius ẽ fide magis spontanea
Ostendere se sacerdoti iuibet᷑ leꝓsus: ut
intelligeret sacerdos eum ñ legis ordine.
ut᷑ osteuderet dũs se ñ legem soluere sed
implere: scd̾m legem gradiens. & supra
ut mundati a lepra munera offerrent sa
crificia. pͥus qu̾a uera ꝙ in illis figurata
sacrificia. confirmata eeñt in xp̃o & ec¬
clia: condestatione apłoꝵ.ꝙ. fide creden¬
tium. Offert᷑ in testimonium illis qui
uident iȩpsum mundatũ. qd saluant᷑
a lepra peccatoꝵ: & offerunt se dõ si cre¬
dunt: aut si non credunt: in excusabileᷤ
crunt. Hel ita. Munus qđ p̃cepit moyses
illis uidelicet sacerdotib offerri intestimo¬
niũ.i. in signũ sp̃ualis oblationis. sic̃ cu¬
ratio lepre testat᷑ curationẽ peccĩ ͭ illud ĩꝗͣ
munꝰ offer. ñsolũ in signo s. in re: ut tu
ipse a sordib peccati emundatꝰ. in sacͥfici¬
um dĩ transcas. Aloyses enim p̃cepit te¬

Expanded text:
um, quia melius est fide magis spontanea um, quia melius est fide magis spontanea . BEDA. Ostendere se sacerdoti jubetur leprosus, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, ut ostenderet quod non legem solveret, sed impleret, qui secundum legem gradiens, supra ut mundati a lepra munera offerrent saccrificia, priusquam vera et in illis figurata sacrificia, confirmata essent in Christo et Ecclesia, contestatione apostolorum et fide credentium. Offertur in testimonium illis qui vident leprosum mundatum, quod salvantur a lepra peccatorum, et offerunt se Deo si credunt; aut si non cerunt. Vel ita: Munus quod praecepit Moyses, illis videlicet sacerdotibus offerri in testimonium, id est in signum spiritualis oblationis, sicut curatio leprae testatur curationem peccati. Illud inquam munus offert non solum in signo, sed in re, ut tu ipse a sordibus peccati emundatus in sacrificium Dei transeas. Moyses enim praecepit te
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝓhibitum. qui legis dominꝰ ẽ. Teti¬
git igit᷑. ñ quin sine tactu sanare ñ pos¬
set : s ut indicet se ñ sub lege ẽẽ. immo
dñm legis: qui ñ timet contagium. cũ
potius alios liberet. Ex pietate ait uolo:
sanans eos gencte quo fuerat obsecratuᷤ
cum diccret᷑. si us potes me mundare.
Imꝑando subiunxit mundare: in qͦ
maiestatis aꝑit᷑ potentia. Nichil enim
mediũ ẽ int̃ opus di &. p̃ceptum: quia
int᷑ p̃ceptum. ẽ optis. Dixit eni & facta
sunt. Et ait iu m̃c. Uide nemin di¬
xcris: s uade ostende te sacerdoti: et
offer munus qđ p̃cepit moyses in testi
moniũ illis. Non erat necesse ut ser¬
mone iactarit: qđ corꝑe p̃fetebat. Bo¬
cet dñs ñ ẽẽ uulganda nr̃a bñficia s.¬
p̾menda: ut ñsolum a mercede absti¬
neamꝰ pecuniȩ: s ctiam gr̃e. Iactantia
quippe uitata facit: nelepra possit tran¬
sire ii medicũ. Ideo etiam imꝑat᷑ silenti¬

Expanded text:
erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetierat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu sanare posset, sed ut indicet se non sub lege esse, imo Dominum legis qui non timet contagium, cum potius alios liberet. Ex pietate ait, volo, sanans eo genere quo fuerat obsecratus, cum diceretur: Si vis, potes me mundare, imperando subjunxit: « Mundare; » in quo majestatis aperitur potentia. Nihil enim medium est inter opus Dei et praeceptum, quia inter praeceptum est opus. Dixit enim, et facta sunt. « Et ait illi Jesus: Vide, nemini dixeris, sed vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in sermone jactaret, quod corpore praeferebat. Docebat Dominus non esse vulganda nostra beneficia, sepremenda, ut non solum a mercede abstneamus pecuniae, sed etiam gratiae. Jactantia quippe vitata, facit ne lepra possit transire in medicum. HILAR. Ideo etiam imperatur silenti
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ descendisset de monte:
sequutȩ sunt cum turbȩ muitȩ. Et
me mundare. Recte post doctruna fiunt
miracula: ut ꝑuirtutem sermo firmare
lucas ait. in faciem ꝓcidit: qd̃ humilita¬
tis ẽ & pudoris: ut unusquisq de suȩ
uitȩ maculis erubescat: confessionẽ ue¬
recundia ñ repͥmat: s detecto uulnere re¬
medium querat. Uoluntatis dñi curatio¬
nis potestatem lepsus tͥbuit: nec quasi in¬
credulus dubitat: si suȩ colluuionis con¬
scius ñ p̃sumit dicere. munda me dñe.¬
&. mundabor. Dum nic a lege exclusus
se dñi potestate curari postulat: supͣ
legem ẽẽ gram̃ indicat. Sic̃ enĩ pocesta¬
tis auctoritas in dño: ita in isto fidi con¬
stantia declarat᷑. Et extendens manum:
detigit cum iħc dicens. Uolo. Mundare.
confestim mundata ẽ lepra eus. Ex¬
tendens miscdiȩ affectu manũ. lepiam
detigit ex humilitate: docens nos nul¬
lum sꝑnere. ꝓ aliqua corꝑis maculati¬
one. Lex tangi lepsos ꝓnibet:s: de eo ñ

Expanded text:
Cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae. Et me mundare. HIERON. Recte post doctrinam fiunt miracula, ut per virtutem sermo firmaretLucas ait, in faciem procidit: quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed detecto vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius, non praesumit dicere: Munda me, Domine, mundabor. Dum hic a lege exclusus, se Domini potestate curari postulat, supra regem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. Et extendens manum, tetigit eum Jesus, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. » Et extendens misericordiae affectu manum lepram tetigit, ex humilitate docens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed de eo non
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitasͤ. in qua uidelicet cũ pen¬
dere in cruce infirmitas ceꝑit. cuius tu
mat̃ es: aguoscam te matĩe ut filius.
curam tui discipulo committens. Predi¬
cato autẽ ȩuangłio .&. uirtute diuina
ostensa mundo: fuit hora passionis.
Non necessitatis scuicet nora ut neretici
calumpniant᷑. s uoluntatis. Uñ illud.
Potestatem habeo poneudi animã mcã:
& iterum sumendi eam. Non enim
auctor temꝑum: fato temporis regit᷑.
Dicit mat̾ eiꝰ ministris. Qdcumq dix¬
erit uob̃ facite. Erant autẽ ibi lapideȩ
hydriȩ sex positȩ scdm purificationẽ
uideoꝵ: capientes singłe metretas bi¬
nas uł ternas. Confisa mat̾ de fiui pi¬
etate ad ipãm: ut fiat qđ petit. fiduci¬
alit̃ imꝑat ministris. Hydor ẽ aqua:
inde dicit᷑ ydria uas aque. Purificati¬
onem iudcoꝵ dicit: qđ crebro lauabant.
manus & uasa. Metion grece mensura¬

Expanded text:
opportunitas, in qua videlicet cum penopportunitas, in qua videlicet cum pendere in cruce infirmitas coeperit, cujus tu mater es agnoscam te matrem ut filius, curam tui discipulo committens. Praedicato autem Evangelio et virtute divina ostensa mundo, fuit hora pasnon necessitatis scilicet hora, ut haeretici calumniantur, sed voluntatis. Unde illud: Potestatem habeo ponere animam meam, et iterum sumere eam . Non enim auctor temporum, fato temporis regitur. Dicit mater ejus ministris: Quodcunque dixerit vobis, facite. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. » Confisa mater de filii pietate ad ipsam, ut fiat quod petit fiducialiter imperat ministris. Hydor  ὔδωρ est aqua. Inde dicitur hydria vas aquae. Purificationem Judaeorum dicit quod crebro lavabant manus et vasa. Metron
Abbreviated transcription (Latin):
in chana gͣalilcȩ: &. erat mat̃ iħu ii.
uocatus ẽ aut̾e et iłic & discipuli ciꝰ ad
nuptias. Uoluit dominus p̃sentia sui.
necñ miraculo nuptias commendare:
ne eas neretici dampnare p̃sumerent.
Mystice desiderio patrum p̾cedentiũ
ante legem sub lege. uocatus ẽ sponsus
ad ȩccłiam sponsam uenire: & in gr̃a
ȩuangelii uenit. Uocati sunt et disci¬
puli: ut ministri in nuptiis. Hanc
sponsam: conunx̃ sͥ sponsus in utero
uirginis. Uerbũ enim sponsus: & spon¬
sa caro humana ẽ. In chana galileȩ¬
i. in zelo transmigrationis fiunt nup¬
tiȩ: quia hii sunt digni xp̃o. qui feruo¬
re deuotionis de uicuis ad uirtutes. de
t̃ia ad celos transmigrant. Et deficien¬
te uino: dicit mat̾ iħu ad eum. Uinũ
ñ habent. Quasi dicat. Uinum da eis.
Uinum defecit: quia spũał iutelligen¬
dia legis. fallacem phariscoꝵ expositi¬
onem latere ceꝑat. Et dicit ei ih̃c. Quid n¬
mͥ & tibi ẽ mulier: Nondum uenit
qd̃ petis: Heniet nora mea .i. passionis

Expanded text:
t mater Jesu ibi. Vocatus est autem Jesus et discipuli ejus, ad nuptias . » Voluit Dominus suis nec non miraculo nuptias commendare, ne eas haeretici damnare praesumerent. Mystice desiderio Patrum praecedentium ante legem, sub lege vocatus est sponsus, ad Ecclesiam sponsam venire, et in gratia Evangelii venit. Vocati sunt et discipuli, ut ministri in nuptiis. Hanc sponsam conjunxit sibi sponsus, in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana est. In Cana Galilaeae, in coelo transmigrationis fiunt nuptiae, quia hi sunt digni Christo, qui fervore devotionis de vitiis ad virtutes, de terra ad coelos migrant. « Et deficiente vino, dicit mater Jesus ad eum: Vinum non habent » . Quasi dicat: Vinum da eis. Vinum deficit, quia spiritalis intelligentia legis fallacem Pharisaeorum expositionem latere coeperat. « Et dixit ei Jesus: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit quod petis. Veniet hora mea, id est passionis
Abbreviated transcription (Latin):
um discipuli xp̃i qui nauserant aquã:
prudent̃ intelligendo. & fidelit̃ aꝑien¬
do uetcr̃e scͥpturã. O m̃ĩs nomo pͥmũ
bonũ uinũ ponit. dictum ẽ ad licte¬
iam: scđ̾m multoꝵ consuetudinem.
at᷑ & ꝓficit. Maximus ep̃s in scrmo¬
ne de epiphania: qui ita incipit.
hodie saluator a chaideis ẽ adoratus:
hodie flucuta iordanis bñdictione ꝓpͥi
baptismatis consecrauit: nodie inui¬
tatus ad nuptias. aquas uertit ĩ uinũ:¬

Expanded text:
quam, prudenter intelligendo et fideliter aperiendo veterem Scripturam. Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est ad litteram secundum multorum consuetudinem. atur et proficit. Maximus episcopus in sermone de Epiphania qui ita incipit: hodie Salvator est a Chaldaeis adoratus. Hodie fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit. Hodie invitatus ad nuptias aquas vertit in vinu
Abbreviated transcription (Latin):
cium. & circumcisionẽ: ternȩ. qͥa a t̾b fiui
noȩ sunt disseminate. Qđ iussu dñi im¬
pletȩ sunt idriç: significat quia uctꝰ scͥpt̾ã
ab eo est. Potuit quidẽ uacuas implere
uino. qui cuncta creat ex nichilo: s ma¬
luit de aqua uinũ facere. ut doceret se
ñ legem soluere s implere: & in ȩuan¬
glio illa facere uł doccre quȩ ꝓpħia p̃di¬
xit. Usq ad summũ implent᷑ hidriȩ
qͥa nullũ tempus fuit a salutari doct̾¬
na uacuũ. Architridinus intellgit᷑¬
priuiceps in ꝑitia sc̃ptutę continentis ni

Expanded text:
ium, et circumcisionem, ternae quia a tribus filiis Noe sunt disseminatae. jussu Domini impletae sunt hydriae, significat quia Scriptura ab eo est. Potuit quidem vacuas implere vino qui cuncta creavit ex nihilo, sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non legem solvere, sed adimplere, et in Evangelio illa facere vel docere praedixit. Usque ad summum implentur hydriae, quia nullum tempus fuit a salutari doctrina vacuum. Architriclinus intelligitprinceps in peritia Scripturae continentis hi
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. Nonnulli uͦ ꝑ aqũa baptismũ ioħ̃is.
ꝑ uinũ. passionẽ xp̃i accipiunt. Unoe
& uinũ pͥus fcit᷑ architriclino .i. ipsi ioħ̾i.
clinium .i. tres ordines in nuptus discum¬
bentium. altitudine distantes int̃ se:
designant tres ordines fideliũ in gccłia:
conugatoꝵ. continentiũ. &. doctori. Et
quia doctoꝵ ẽ ueteru: institutis grãm

Expanded text:
onnulli vero per aquam baptismum Joannis, per vinum passionem Christi accipiunt. Unde et vinum prius fertur architriclino, id est, ipsi Joanni, clinium, id est tres ordines in nuptiis, discumbentium altitudine distantes inter se, designant tres ordines in Ecclesia fidelium, conjugatorum, continentium et doctorum. Et quia doctorum est, veteribus instituti
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Et si in peccatis sit: dimittent᷑ ei
Unde patet ab ipsis aplis hunc sanctȩ
eccłiȩ more eẽ contraditum : ut pontifica¬
li benedictione consecrato oleo ꝑungan¬
t᷑ egroti. Uisibius itaq unctio saciam̃¬
tum ẽ: tes uͦ sacramenti remissio. quȩ

Expanded text:
ine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti. Visibilis itaque unctio, sacramentum est; res vero sacramenti, remissio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ceret & p̃dicaret in ciuitatib¬
eoꝵ. Ciuitates discipuloꝵ dicitin quib
erant uł nati. uel eruditi. Predicans
itaq iudeis non samaritanis. ñ geuti¬
b. fecit qd̃ docuerat: ut scdm ꝓmissa
pͥus offerat᷑ udeis salutis occasio:¬

Expanded text:
ceret et praedicaret in civitatibrum. Civitates discipulorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis salutis occasio
Abbreviated transcription (Latin):
Cu autẽ seruasti bonũ uinũ usq adhiic.
Hoc fecit initium signoꝵ ih̾c in chana
galileȩ: & manifestauit glam suam.
Int̾ multa signa quȩ fecit ihc in chana
galueeͥ fuit hoc pͥmũ: & qͦdã dignitatis
puilegio elem̃toꝵ. conuersione manifesta¬
uit głam suam .i. latentẽ dĩcatẽ. Mira¬
culũ aquȩ conuersȩ in uinũ miramur.

Expanded text:
num usque adhuc. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. » Inter multa signa quae fecit Jesus in Cana Galilaeae fuit hoc primum, et quodam dignitatis privilegio elementorum conversione, manifestavit gloriam suam, id est latentem deitatem. Miraculum aquae conversae in vinu
Abbreviated transcription (Latin):
eis iħc. Implete ydrias aqua. Et im¬
pleuerunt eas: usq ad summũ. Et
dicit eis ihc. Haurite nunc: & ferce
architriclino. Ꝙ tulerunt. Architri
tium in triclino. Triclinium uͦ dic̃t
ẽẽ aulam tͥcameratam: uł tres domoᷤᷤ
siue tres cameras cũ testudine factas.
in quib sedebant discumbentes:
quasi sub tͥb arcub. Ut autẽ gusta¬
uit architriclinus aquã uinũ fac¬
tam. ꝙ. ñ sciebat unde eẽt: ministͥ

Expanded text:
. Et impleverunt eas usque ad summum. Et dixit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architriclino. Et tutelerunt. » Architrtium in triclinio. Triclinium vero dicunt esse aulam tricameratam, vel tres domos vel tres cameras cum testudine factas, in quibus sedebant discumbentes, quasi sub tribus arcubus. « Ut autem gustavit architriclinus aquam vinum factum, et non sciebat unde esset, mini
Abbreviated transcription (Latin):
uerit me coram nominib. Ixeuucxbui.
& confusus me fucrit in generatione ista
Iadultera & peccatrice: Mnegabo & ego
Ieum coram patre meo qui ẽ in celis .L et
angłis cius: R. & filius hominis confun¬
dctͣ cum. cum ueni̾t in gła patris stu cũ
angłis scĩs. Qui coram hominir uͥ ꝓdẽe
debet ici nominis confessio. negauerit
me dm̃ uł nominẽ cẽ ͤ & ego coiam patre
meo & angłis negabo eum: i. ñ manife¬
stabo ei patr̃e neq ic in maiestate patͥs.
Qui fuerit me confusus .i. habens me con
fusum. uł confusus.i. confundens scilicet
crubescens: fuiꝰ nominis confundet᷑ .i. habe¬
bit᷑ confundens eũ. Uel passiuum accipit᷑.
erubescens de illius p̃sentia. excludet cum
a gła. Pater in celis ẽ: hoc ẽ in consortio
scõꝵ. Sunt qui dicunt. nos ñ erubescimꝰ
dm̃ conficeriͤ. s. ad ꝓbationẽ fidi ñ suf¬
ficit nox ꝓtessionis xꝑianȩ. dum dedig¬
nant᷑ innirias tolcrare: dum crupesclĩt

Expanded text:
verit me coram hominibus, R. verit me coram hominibus, R. et confusus me fuerit in generatione ista adultera et peccatrice, M. negabo et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis, L. et coram angelis ejus. R. et Filius hominis confundetur eum, cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis. Qui coram hominibus, ubi prodesse debet mei nominis confessio, negaverit me Deum vel hominem esse, et ego coram Patre meo et angelis negabo eum, id est, non manifestabo ei Patrem, neque me in majestate Patris. Qfusum; vel confusus, id est, confundens scilicet erubescens, Filius hominis, confundetur, id est habebitur confundens eum. Vel passivum accipitur erubescens de illius praesentia, excludet eum a gloria. Pater in coelis est, hoc est, in consortio sanctorum. Sunt qui dicunt, nos non erubescimus Deum confiteri, sed ad probationem fidei non sufficit vox professionis Christianae, dum dedignantur injurias tolerare, dum erubescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quin si capillis redit qđ crebra don¬
sura detraxit. & unguib: indecens
occuirrit resurractio. S qũ eadmodum
si statua metalli cont̾eret᷑ in puluerem
& artifex cam uellet reꝑare. ñ quereret
quȩ particula cui menbro statuȩ redderet᷑.
dum tam̃ totam reficeret ex eo unde consti¬
terat: ita ds̃ mirabilit de materia carnis
nr̃e nos restituet. Nec attinebit ad redinte¬
gritatem. utrum capilli ad capillo ᷤ. & un¬
gues ad ungues redeant: dum solummͦ dĩ
ꝓuidentia decent̃ restituam᷑. Nonte gͦ tim̾e:
multis passcrib meliores estis uos. Lucas. Mul¬
tis passerib pluris estis: hoc ẽ maious dig¬
me coram hominio: conficebor & ego cũ
coram patre meo. qui in celis ẽ: et coram
angłis cius. Quia ñ sunt timendi dor¬
tores carnis: gͦ confitemini me. Om̃is enim
mori ꝓ me: et ego conficebor cũ in conspe¬
cui suꝑnę ciuitatis. ct̃niq regis &. iudicis
dicens. Uenite benedicti: ꝑcipite. regnum:¬

Expanded text:
quin si capillis redit, quod crebra tonquin si capillis redit, quod crebra tonsura detraxit, et unguibus, indecens occurrit resurrectio. Sed quemadmodum si statua metalli contereretur in pulverem, et artifex eam vellet reparare, non quaereret quae particula cui membro statuae redderetur, dum tamen totam reficeret ex eo unde constiterat; ita Deus mirabiliter de materia carnis nostrae nos restituet. Nec attinebit ad integritatem, utrum capilli ad capillos, et ungues ad ungues redeant, dum solummodo Dei providentia decenter restituamur. Nolite ergo timere, multis passeribus meliores estis vos. Lucas: Multis passeribus pluris estis , hoc est, majome coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui in coelis est, L. et coram angelis ejus. Quia non sunt timendi tortores carnis, ergo confitemini me. Omnis enim mori pro me; et ego confitebor eum in conspectu supernae civitatis, aeternique regis ac judicis, dicens: Venite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
illis ñ cadet suꝑ terram. sine patre ur̃o:
Lucas. Et unus non ẽ in obliuuone co¬
ram deo: Si non morit᷑ passer sine di
ꝓuidentia in qua sunt omnia ͤ qnͣto
magis uos ad imaginẽ di facti: Quinq
passcres dipondio uencunt:i. uendun
ex duob assib compositi. Qđ̃ autẽ in
numeris ẽ unus.hoc in ponderib as:
& quod duo. hoc dipondius. Ur̃i aut̃e
et capilli capitis: om̃s numerati sunt.
Ut de massa corꝑis taceam: mumme
etiam particule. dĩ ꝓtudentia conser¬
uant᷑. Non actu computationis. s faci¬
litate cognitionis sunt omnia dõ nu¬
inciata.i. cognita: & bene numerata
dicunt᷑ que scruat: qͥa quȩ uolumꝰ
seruare numeramꝰ. Hic derident noᷤ
negantes resurrectionem: quasi nos
materiam que fit cadauer anima
discedente. ita dicamus reꝑandam:
ut ca quȩ dilabunt᷑. & in alias spe¬
ties uertunt᷑. ad easde corꝑis partes.
ubi fucrunt redire necẽẽ sit. Auo¬

Expanded text:
illis non cadet super terram sine Patre vestro? illis non cadet super terram sine Patre vestro? Lucas: Si unus non est in oblivione coram Deo . Si non moritur passer sine Dei providentia, in qua sunt omnia; quanto magis vos ad imaginem Dei facti? Lucas: Quinque passeres dipondio veneunt , id est, ex duobus assibus compositi. Quod autem in numeris est unus, hoc in ponderibus as; et quod duo, hoc dipondius. Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt. Ut de massa corporis taceam, minimae etiam particulae Dei providentia conservantur. Non actu computationis, sed facilitate cognitionis sunt omnia Deo numerata, id est, cognita: et bene numerata dicuntur quae servat, quia quae volumus servare, numeramus. Hic derident nos negantes resurrectionem, quasi nos materiam, quae fit cadaver anima discedente, ita dicamus reparandam, ut ea quae dilabuntur, et in alias species vertuntur, ad easdem corporis partes, ubi quae fuerunt, redire necesse sit. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
plano scemate ȩqualia. Un de lex p̃¬
cepit. ut qui domũ edificaret. mu¬
rum tecti poneret in gyro: ne fun¬
d̾et᷑ ibi sanguis innoxius. labente
aliquo. & in p̃ceps ruente. L Dico
autẽ uob̃ amicis mcis. M Nolite
timere eos qui occidunt corpꝰ. ani¬
mã autẽ ñ possunt occidere: s potiꝰ
timete eum. qui pot̾ animã & corpus
ꝑdere in gehennam. Amici d̃i uocan¬
t᷑: qui nil terrenum cupiunt. Duo ft̃
genera ꝑsequutoꝵ: unum palam se¬
uientium. alterũ ficte blandientium:
qđ ꝑtinet ad hypocrisim phariseorũ.
Utrumq p̃cipit dominus ñ tuncri: qr
ñ habent potestatem in animas iustoꝵ.
Timore mundi expulso. seruite dño ti¬
more gehenne: donec illum caritas fo¬
ras mittat. ꝑmanente casto timore:i.
reucrentia sine fine deo exhibenda. Du¬
ppliccm aut̃ẽ ẽẽ gehennã ignis & frigo¬
ris: in iob plenissime iegimus. Nonne
duo passeres asse ueneunt: & unꝰ ex

Expanded text:
plano schemate aequalia. Unde lex prplano schemate aequalia. Unde lex praecepit ut qui domum aedificaret murum tecti poneret in gyro, ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo et in praeceps ruente. L. Dico autem vobis amicis meis: M. Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere; sed potius timete eum qui potest et animam et corpus perdere in gehennam. Amici Dei vocantur, qui nil terrenum cupiunt. Duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte blandientium, quod pertinet ad hypocrisin Pharisaeorum. Utrumque praecepit Dominus non timeri, quia non habent potestatem in animas justorum. Timore mundi expulso, servite Domino timore gehennae, donec illum charitas foras mittat, permanente casto timore, id est, reverentia sine fine Deo exhibenda. Duplicem autem esse gehennam ignis et frigoris, in Job plenissime legimus . Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Sensus ẽ. Nolite timere ꝑsequutorum
seuiciam. neq emulemini simulatores:
qr ueniet dies uidicii. in quo & ur̃a
uirtus. et eoꝵ. nequitia demonstrabit᷑.
fixa igit᷑ mente retinete illum retͥbuti¬
onis diem: quo illuminabit ds̃ abscon¬
re dita tenebtarũ: & manifestabit¬
.. cogitationes cordium. Tunc enim
ꝙ uos a deo laus: et aduersarios uerita¬
tis pena manet ȩt̃na. O ꝑtum ꝑtinet ad
cogitationes: occultum ad oꝑa: M.xx in.¬
d dico uobis in tenebͥs. exbo.
dicitẽ in lumine: & qđ in aure audi¬
tis. p̃dicate suꝑ tecta. In tenebris .i. in
mysterio: uł dum adhuc in timore estiᷤ
Predicate in lumine .i. aꝑte cũ fidu¬
cia ueritatis: accepto spũ scõ. Qđ̃ au¬
ditis in aure.i. in secreco. suꝑ tecta ħ
ẽ constant̃ et publice p̃dicate: calcato
carnis domicilio. Iuxta mor̃e ꝓuin¬
ciȩ palestine ioquit᷑: uͥ solent in te¬
ctis residere. Non enim tecta nr̃o more.
culminib sublimata faciunt: sed

Expanded text:
Sensus est. Nolite timere persecutorum saevitiam, neque aemulemini simulatores, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus et eorum nequitia demonstrabitur. BEDA. Fixa igitur mente retinete illum retributionis diem, quo illuminabit Deus abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationes cordium. Tunc enim et vos a Deo laus, et adversarios veritatis poena manet aeterna. Apertum pertinet ad cogitationes, occultum, ad opera. d dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. In tenebris, id est, in mysterio, vel dum adhuc in timore estis. Praedicate in lumine, id est, aperte cum fiducia veritatis accepto Spiritu sancto. Quod auditis in aure, id est, in secreto, super tecta, hoc est, constanter et publice praedicate, calcato carnis domicilio. Juxta morem provinciae Palaestinae loquitur, ubi solent in textis residere. BEDA. Non enim tecta nostro more culminibus sublimata faciunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
suam: ꝑdet eam. Et qui ꝑdiderit ani¬
m̃a suam ꝓp̃t̃ me: inueniet eam
Qui inuenit animã suam tempoiali¬
t̃ saluare negando me: ẽnalit̃ ꝑdet
eam. & qui omnia pponens amori
meo. ꝑatus ẽ animã hic ꝑdcre. ut ꝓ
me mort̾ẽ subeat temꝑalem: in futͣo
inueniet eam saluam ẽẽ : m xepui

Expanded text:
det illam, et qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam. Qui invenit animam suam, temporaliter salvare negando me, aeternaliter perdet eam. Et qui omnia postponens amori meo, paratus est animam hic perdere, ut pro me mortem subeat temporalem, in futuro inveniet eam salvam esse.
Abbreviated transcription (Latin):
contia duo & contra tres. Quȩ mat̃ ẽ fiii.
liam suam. & contͣ nurũ ẽ diuisa. Aue¬
goncȩ tͥa ad eos qui fidẽ tͥuitatis seruant
ꝑtinent: duo illis congruunt: qui ad
fidi integritatem ñ ꝑueniunt. Bonigͦ
contraria malis. & mali contraria bomiᷤ.
sentiendo atq agendo: ad inuicem di¬
uudunt᷑. Pat̃ nrͣ erat diabolus. qͥa eum
imitabam : s uenit gladius uerbi dĩ.
qui nos ab illoseꝑauit: & ostendit alte¬
rum patr̾e qui ẽ in celis. M at̾ synagoga
ẽ. cuiꝰ filia pͥmitua eccłia: int̃ quas ma¬
gna contradictio fuit. Socrus eadẽ syna¬
goga fuit. & nurus ȩccłia degentib: qͥa
Qui amat patr̾e aut matr̃e plusqmͣ
mẽ: non ẽ me dignus. Et qui amat
filiũ aut filiam suꝑ me: ñ ẽ me dignꝰ.
& qui non accipit crucẽ suam. & sequit᷑
re religioni. In cantico legit᷑. Ordinate in
me caritatẽ. Rectus ordo ẽ: pꝰ dm̃ amare
patr̃e & amicos. Si aut̾ẽ necessitas uenit
ut utrumq seruari ñ possit: odium in

Expanded text:
 filii, liam suam nurum est divisa. Allegorice tria ad eos qui fidem Trinitatis servant, pertinent: duo illis congruunt, qui ad fidei integritatem non perveniunt. Boni ergo contraria malis, et mali contraria bonis sentiendo atque agendo, ab invicem dividuntur. Pater noster erat diabolus, quia eum imitabamur; sed venit gladius verbi Dei, qui nos ab illo separavit, et ostendit alterum patrem, qui in coelis est. Mater Synagoga est, cujus filia primitiva Ecclesia, inter quas magna contradictio fuit. Socrus eadem Synagoga fuit, et nurus Ecclesia de gentibus; quia Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me filium aut filiam super me, non est me dignus. Et qui non accipit crucem suam et sequitur re religioni. In cantico legitur: Ordinavit in me charitatem . Rectus ordo est, post Deum amare patrem et amicos. Si autem necessitas exigit ut utrumque servari non possit, odium in
Abbreviated transcription (Latin):
uos: me itcipit. Et qui me recipit: ie
cipit. recipit dm̃. Hoc dicit: ne apłoꝵ
susceptio uilis habeat᷑. his a quib supͣ
dixit debere stipendia susciꝑe. Mxcix.
ui recipit ꝓpħam in nomine ꝓpħȩ:

Expanded text:
ipit eum qui misit me. cipit, recipit Deum. Hoc dicit, ne apostolorum susceptio vilis habeatur his, a quibus supra dixit debere stipendia suscipere. M. 99X Qui recipit prophetam in nomine prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
insequutores. patiendo reddere mitiores:
eande necẽe ẽ discipiui qui puri homines
sunt reguiam sequant᷑. Apłos et eorum
imitatores. usq ad finem scli dicit oisci¬
pulum & seruum: se autẽ magistrum
Si patr̃e familias beclrebur uocauerũt:
eritis eos. Beclrebub ydolum ẽ acnaton:
qd uocat᷑ in regum uolumine idolum
muscȩ. Tebub enĩ dicit᷑ musca: quȩ un¬
mundiciam significat. Beel idem ẽ. qui
et uaal dicit᷑: ds sciicet acharon. Qui
ꝓpt̾ca bicit᷑ ds muscarũ: quia qñ ei sacri-¬
ficabat᷑. importunitas muscarũ poilue¬
bat sacrificium. Scipm dicit patrem fa-¬

Expanded text:
d ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est, discipuli qui puri homisunt, regulam sequantur. Apostolos et eorum imitatores usque ad finem saeculi, dicit discipulum et servum, se autem magistrum Si patrem familiaERON. Beelzebub idolum est Accaron, quod vocatur in Regum volumine idolum muscae. Zebub enim dicitur musca, quae immunditiam significat. Beel idem est qui et Baal dicitur, Deus scilicet Accaron. Qui propterea dicitur Deus muscarum, quia quando ei sacrificabatur, importunitas muscarum polluebat sacrificium. Seipsum dicit patrem fam
Abbreviated transcription (Latin):
sa fides ẽ Plus quoq innob ea torm̃¬
ta seuiunt. quȩ abillis patiur. de qͥb
p̃sumebamus: quia cum dampno corpo¬
ris mala nos cruciant amisse caritatis
Qui autem ꝑseuerauerit infinem:
hic saluus erit: finis. ñ pugna coronat:
Am̃ dico uob̃: ñ consummabitis ciuita¬
tes isrł. donce ueniat filius hominis.
Hoc ad illud tempꝰ referendum ẽ: de
quo dictum ẽ apłis. In uiam gentium
ne abieritis. Sensus ẽ. Si uos ꝑscquent᷑
iudci in ciuitate ista. hoc ẽ in aliqua
ciuitate idceͥ fugite in aliam non
timendo ꝑsequutiones. s potius dedi¬
nando: ut tͥbulationis o ccasio. sit çũa¬
gelui scminarium. Paulus quide sie
de damasco fugit. Donee ueniat filius
hominis: ꝑ impensum uob̃ auxiliũ.

Expanded text:
 GREGOR. Plus quoque in nobis ea tormenta saeviunt, quae ab illis patimur de quibus praesumebamus; quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. Qui autem perseveraverit in finem, hic salvus erit. Finis, non pugna coronat, Amen dico vobis, non consummabitis civitates Israel, donec veniat Filius hominis. Hoc ad illud tempus referendum est, quod dictum est Apostolis: In viam gentium ne abieritis. Sensus est: Si vos persequentur Judaei, in civitate ista, hoc est, in aliqua civitate Judaeae, fugite in aliam, non tantummodo persecutiones, sed potius declinando, ut tribulationis occasio sit Evangelii seminarium. Paulus quidem sic de Damasco fugit . Donec veniat Filius hominis, per impensum vobis auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
et creuisse illũ lapidem: & factũ ẽẽ monte
magnũ: ita ut impleret uniuersam faciẽ
Ad sextam ctatem ꝑtinet ioħes baptista: oi¬
cens. Nolite dicere: patr̃e habemꝰ abranã.
Potens ẽ cłs dc lapidux istis suscitare fiuios
abranȩ: lapides dicens gentes ñ ꝓpt̃ firmi¬
tatem. s stoliditatis duriciam. dũ ad ora
bant simulachra. similes facti illis. Uñ
illud. Similes illis fiant qui faciunt ca:
& qui confidunt in eis. Item. Sex hiorȩ
sunt ꝑfecta corda scõꝵ. in nis ȩcatib recep¬
tui scripturarũ di ꝑata: in exemplũ ui¬
uendi atq credendi ꝓposita. Ꝙ sunt
lapidea: i. fortia in xp̃o lapide. Scd̃m
purificationem iudeoꝵ dictum ẽ: qͥa
capientes metritas aliȩ binas.aliȩ t̃nas:
s binas uł ternas: ut ipsas diccut ui¬
nas quas t̃nas. Sunt gͦ duȩ mensurȩ
in scͥpturis. dum pat̾ & fuius nominat᷑
s ibi sp̃c qui patris ẽ et filii intelligit᷑: ut

Expanded text:
et crevisse illum lapidem, et factum esse montem et crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum ita ut impleret universam faciem Ad sextam aetatem pertinet Joannes Baptista, dicens: Nolite dicere: Patrem habemus Abraham; potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides dicens gentes, non propter firmitatem, sed stoliditatis duritiam, dum abant simulacra, similes facti sunt illis. Unde illud. « Similes illis fiant qui faciunt ea, et qui confidunt in eis . » Item sex hydriae sunt perfecta corda sanctorum, in his aetatibus receptui Scripturarum Dei parata, in exemplum videndi atque credendi proposita. Et sunt lapidea, id est fortia in Christo lapide. Secundum purificationem Judaeorum dictum est, quia capientes metretas aliae binas, aliae ternas, sed binas vel ternas, ut ipse diceret binas quas ternas. Sunt ergo duae mensurae in Scripturis, dum Pater et Filius nominantur, sed ibi Spiritus qui Patris est et Filii intelligitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Reliqͥt ħo matrem: qñ de synagoga transiuit
ad ęccłiam. Potetat dñs uigilanti ade co¬
stam sine dolore euellere s ꝓcuidubio dor¬
mitio xp̃i in cruce in eo significabat᷑: de
cuius latere tanqmͣ sponsa fluxerunt sacra¬
menta eccł̃iȩ. De uino aliarũ nidriarum
uibamꝰ Xp̃c figuratus ẽ in noe. Nam ideo
in archa omnia animalia. sunt inclusa:
omne genus animaliũ s ido ꝑ lignum salua¬
ta sunt: quia & nos ꝑ lignum saluandi cramꝰ.
In tercia hidria audunt abraham: in semi¬
ne tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Quis ñ uidet
cuiꝰ figuram habuit unicus eius ligna por¬
tans ad sacrificiũ. quo immolandus duce¬
bat᷑ : Portauit enĩ dñs crucẽ suam. In qͣrta
hidria dicit dauid. Surge ds̃ iudica t̾rã:
diccret᷑. Dormisti iudicatus at̾ia: surge¬
ut uidices terrã. In quinta ctate uidit
daniel lapidem p̃cisum de monte sine
manib. & fregisse omĩa regna t̾rarum:

Expanded text:
Reliquit matrem, quando de Synagoga transivit Reliquit matrem, quando de Synagoga transivit ad Ecclesiam. Poterat Dominus vigilanti Adae costam sine dolore evellere, sed procul dubio dormitio Christi in cruce in eo significabatur, de cujus latere tanquam sponsa fluxerunt sacramenta Ecclesiae. De vino aliarum hydriarum bibamus; Christus figuratus est in Noe. Nam ideo in arca omnia animalia sunt inclusa ,omne genus animalium: sed ideo per lignum salvata sunt, quia et nos per lignum salvandi eramus. In tertia hydria audivit Abraham. « In semine tuo benedicentur omnes gentes . » Quis non videt cujus figuram habuit unicus ejus ligna portans ad sacrificium, quo immolandus ducebatur: portavit enim Dominus crucem suam, In quarta hydria dicit David. « Surge, Deus, judica terram. diceretur: Dormisti ut judices terram. In quinta aetate vidit Daniel lapidem praecisum de monte sine manibus, et fregisse omnia regna terrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
in ea sub uelamine .i. ad oꝑationẽ litt̾e
latet xp̃c. sapit aqũa insipib̾a: cum uͦ
aufert᷑ uelam̃. ẽ uiũ in ebrians. Sex hidriȩ
sex ȩrates sunt: quȩ inauit̃ currerent. nisi
xp̃c in eis predicaret᷑. Prima etas ẽ. ab adam
usq ad noȩ. scdã usq ad abranam: tercia
usq ad dauid: quarta usq ad transmigra¬
tionem: quinta usq ad ioh̃em baptistam:
sexta inde usq ad finem scłi. Prophetia
in singulis ȩtatu quasi hioriis scdm litte¬
ram aqua insipida. quomͦ in uinũ mutet᷑.
cũ ad xp̃m & ad om̃s gentes referat᷑: uide¬
amꝰ. Quicqͥd figuranat᷑ in adam de xp̃o.
ad om̃s gentes ꝑtinebat: ut illud in genesi.
Relinquet homo patr̃e & matr̃e. et adhere¬
bit uxori suȩ: & erunt duo in carne una.¬
Xp̃c adnesit eccl̃ie ut ccñt duo in carne u¬
na: & fuit relinquere patr̃e. ñ in ea forma
apparere hominib in qua equał ẽ patͥ.

Expanded text:
in eo sublevamine, id est ad operationem litterae in eo sublevamine, id est ad operationem litterae latet Christus sapit aquam insipidam. Cum vero aufert velamen est vinum inebrians. Sex hydriae sex aetates sunt quae inaniter currerent, nisi Christus in eis praedicaretur. Prima aetas est ab Adam usque ad Noe; secunda, usque ad Abraham; tertia, usque ad David; quarta, usque ad transmigrationem; quinta ad Joannem Baptistam; sexta, inde usque ad finem saeculi. Prophetia in singulis aetatibus, quasi hydrus. Secundum litteram aqua insipida, quomodo in vinum mutetur, cum ad Christum et ad omnes gentes referatur videamus. Quidquid figurabatur in Adam de Christo, ad omnes gentes pertinebat, ut illud in Genesi: « Relinquet homo patrem et matrem, adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne unaChristus adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una, et fuit relinquere Patrem, non in ea forma apparere hominibus, in qua aequalis est Patri.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in uitib: & de uno gͣno multa facit:
& qđ maius ẽ. celum & terra de nichilo
creauit: eaq mirabilit̃ gub̃nat. Ergo qͥa
homines in aliud intenti. ꝑdiderunt
considerationẽ oꝑum dñi. in qua eũ co¬
tidie laudarent. seruauit sibi ds̃ qued̃a
inusitata quȩ faccret: ut tanquã dormien¬
tes homines ad se colendũ muabuioz ex¬
citaret: Aqũã uertit iħc in uinum: cum
insipidam mentẽ carnaliũ. sapore scien¬
tiȩ celestis imbuit. Eramus eñ aqua .i.
mundans auditores a soroib peccator&
Quȩ tũca conuertit᷑ in uinũ: qñ auqͥs
ex toto obliuiscit᷑ p̃teritoꝵ. maloꝵꝵ. nc in
ea incidat. & incipit calere in di amore:
sic̃ uinũ inebrians obliuosos facit pota¬
toies. & calefacit. Conuercit xp̃c aquã in
uinũ. dum quȩ carnalia uidebant᷑ in
lege. sp̃ualia ostendit: & suꝑficiem lit̾e
plenã celesti uurtute uideri fecit. Xp̃c
enĩ in ꝓpheciis ñdũ manifestatus. qͣsi
ꝓpħis manifestatus. Ina gͥ scͥptura. dũ

Expanded text:
o multa facit, et quod majus est, coelum et terram de nihilo creavit, eaque mirabiliter gubernat. Ergo quia homines in aliud intenti, perdiderunt considerationem operum Domini, in quo eum quotidie laudarent, servavit sibi Deus quaedam inusitata quae faceret, ut tanquam dormientes homines ad se colendum mirabilibus excitaret. Aquam vertit Jesus, in vinum, cum insipidam mentem carnalium, sapore scientiae coelestis imbuit. Eramus enim aqua, idmundans auditores a sordibus peccatorum. Quae tunc convertitur in vinum, quando aliquis ex toto obliviscitur praeteritorum malorum, ne in ea incidat, et incipit calere in Dei amore, sicut vinum inebrians, obliviosus facit potatores et calefacit. Convertit aquam Christus in vinum, dum quae carnalia videbantur in lege, spiritualia ostplenam coelesti virtute videri fecit. Christus enim in prophetis necdum manifestatus quasi prophetis manifestatus. Illa igitur Scriptura, dum
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicatis. M. Dabit᷑ enim uob̃ in illa
hora: quio loquamini. Non enĩ uos estis
qui loquimini: s sp̃c patris ur̃i qui loqͥt᷑
in uob̃. Predictis futuris aduersis: ut p̃ui¬
sa minꝰ ledant. contͣ terrores subiungit
offerre: ceterum ipse. xp̃c qui in nob̃ habi
respondendo. M.R. Tradet aut̃ẽ frater
frc̃m in mortẽ: & pat̾ fĩlium. E insurgẽt
filii in parentes: et morte cos afficient. Et

Expanded text:
a hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis. Praedictis futuris adversis, ut praevisa minus laedant, contra terrores subjungit offerre: caeterum ipse Christus qui in nobis habitstratur in respondendo. M. R. Tradet autem frater fratrem in mortem, et pater filium, et insurgent filii in parentes, et morte eos afficient
Abbreviated transcription (Latin):
potius quam dictis docere ualeas minora
excludi peccata que infestuca significant᷑.
Cum necessitas noscogit aliquem repreben¬
dere: pͥmo cogitemus utrum tale uitium
umquam habumus: et sinunquam babu¬
imus. cogitemus noshabere potuisse.Homi¬
nes cium sumus. Hinc ẽ illud sapientis. sti¬
chil humani: ame alienum puto. Siuero
habuimus: tangat memonam infirmitas
communis: ut rep̃hensionem illam ñ odiũ
s miscdia precedat. Quod sinos idẽ uicium
habemus inquo ẽ ille quem itprehendere
uolumts non reprebendamus illum scõ¬
gemiscamus:et non illum adoptemꝑandũ
nobis. s adpanter conandum inuitemꝰ.
omnia accusare suscipiunt: et uolunt
uideri consultores. sine exemplo sue emẽ¬
dationis. leuiora peccata infrĩb uituꝑan¬
des et dampnanantes.M .lii.
Ulite scm̃ dare canib neq mittatis
margaritas ur̃as ante porcos:ne forte

Expanded text:
potius quam dictis docere valeas minora potius quam dictis docere valeas minora excludi peccata, quae in festuca significantur. Cum necessitas nos cogit aliquem reprehendere, primo cogitemus, utrum tale vitium unquam habuimus: et si nunquam habuimus cogitemus nos habere potuisse. Homines enim sumus. Hinc est illud sapientis : Nihil humani a me alienum puto. Si vero habuimus, tangat memoriam communis infirmitas, ut reprehensionem illam non odium, sed misericordia praecedat. Quod si nos idem vitium habemus, in quo est ille quem reprehendere volumus, non reprehendamus illum, sed congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus.omnia accusare suscipiunt, et volunt videri consultores, sine exemplo suae commendationis, leviora peccata in fratribus vituporantes et damnantes. M. 52X Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante
Abbreviated transcription (Latin):
tem dabt̃ insinum urm̃. huic simileẽ
quod alibi dicit᷑. ut et ipsi recipiant uos
meterna tabernacula. Illi quibus elemo¬
sinas dabitis. dabunt .i. causa crunt qua¬
sctł eternam: confertam omnib uideł
scĩs collatam: et cum angłis coagitatam
.i. comunctam: et suꝑ effluentã hoc est
suꝑ meritum urm habundantem. Sinꝰ
ideo accipit᷑ ꝓsecuritate. quia ualde securi
sumus dehis quȩ insinu recondimus. Uł
ꝑsinum intellige conscientiam: siue cetum
potest: quia ds̃ reddet singulis scdm oꝑa
tuo: Siquis ira peccat: tu non debesodio
rep̃hendere. Tantum enim distat int̾ iram
et odium: quantum int̃ festucamꝰ et trabẽ.
Odium enimẽ: ira muet̾ata. Hypocͥta: eice
pͥmum trabem deoculo tuo: ettunc uide¬
bis eicere festucam deoculo fr̃is cui. Id est
pͥmo abste. scił abintentione tua et decor¬
de tuo expelle odium: ut delumine men¬
tis trabe mortał cͥminis eiecta: eremplo

Expanded text:
tem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est tem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod alibi dicitur, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Illi quibus eleemosynas dabitis, dabunt, id est, causa erunt quascilicet aeternam; confertam, omnibus videlicet sanctis collatam, et cum angelis coagitatam, id est, conjunctam, et supereffluentem, hoc est, super meritum vestrum abundantem. Sinus ideo accipitur pro securitate, quia valde securi sumus de his quae in sinu recondimus. Vel per sinum intellige conscientiam sive coetum potest, quia Deus reddet singulis secundum o tuo? AUGUST. Si quis ira peccat, tu non debes odio reprehendere. Tantum enim distat inter iram et odium, quantum inter festucam et trabem. Odium enim est ira inveterata. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te, scilicet ab intentione tua et de corde tuo expelle odium, ut de lumine mentis trabe mortalis criminis ejecta, exemplo