comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noui. et spiritalis hereditatis ad alterum scłm ꝑtinentis id enim
agit grͣa redemptoris ut paternum cyrographum deleat. et ums¬
quisq ꝓse rationem reddat. Cȩterũ quam multa sunt diuinarum
testimonia litterarum quȩ parentum peccatis obligant filios. nume¬
rare quis possit: Cur enim peccauit cham. et ineius filium chanaan
uindicta ꝓlata est : Cur ꝓ peccato salomonis. filius eius regni diminu¬
tione punitꝰ ẽ : Cur enim peccatoꝵ a. hab regis isrł ineius posteros
pena dilata est: Ut quid legitur in scis libris reddens peccata patrũ
insinũ filioꝵ eoꝵ post cos. et reddens peccata patrum filiis. usq:
in tertiam et quartam ꝓ geniem. Qui numerus etiam ꝓ uniuersitate
accipi potest᷑. Num quid hȩc falsa sunt: quis hoc dixerit. nisi diuinoꝵ
eloquioꝵ aꝑtissimus inimicus: sed carnalis generatio etiam popli

Expanded text:
Novi, et spiritualis haereditatis ad alterum saeculum pertinentis. Id enim Novi, et spiritualis haereditatis ad alterum saeculum pertinentis. Id enim agit gratia Redemptoris, ut paternum chirographum deleat , et unusquisque pro se rationem reddat. Caeterum quam multa sint divinarum testimonia Litterarum, quae parentum peccatis obligant filios, numerare quis possit? Cur enim peccavit Cham, et in ejus filium Chanaan vindicta prolata est ? Cur pro peccato Salomonis filius ejus diminutione regni punitus est ? Cur peccatorum Achab regis Israel in ejus posteros poena dilata est ? Utquid legitur in sanctis Libris, Reddens peccata patrum in sinum filiorum eorum post eos ; et, Reddens peccata patrum in filios usque in tertiam et quartam progeniem ? Qui numerus etiam pro universitate accipi potest. Numquid haec falsa sunt? Quis hoc dixerit, nisi divinorum eloquiorum apertissimus inimicus? Sed carnalis generatio etiam populi
Abbreviated transcription (Latin):
saluos fieri nos. et ideo dictum est in quo omnes uiuificabuntur. qmͣ
in illo deus definiuit fidem omnibus suscitans illum amortuis.
Nestrum autem dogina id ꝑsuadere conatur. uelut inculpate predica¬
tione naturę. et potentiȩ liberi arbitrii. et legis siue naturalis. siue ꝑ mo¬
ysen date. ut et si opus sit. necesse tamen non sit ad xp̃m. ꝓ ȩterna sa¬
lute transire. eo quod ꝑ sacramentum mortis et resurrectionis eius.
si tamen uł hoc putatis. commodior uia sit. non quod alia uia esse
non possit: unde quantum uos detestari debeant xp̃iam. consideran
ubi ꝑ ezechielem dictum leginnis. quod non erit parabola qua dicebant
parentes uiias acerbas edisse et dentes obstupuisse filioꝵ. nec moriet᷑
filius inpeccato patris. nec pater inpeccato filii. Sed anima quȩ pec¬
cat ipsa morietur. non intelligis hanc esse ꝓmissionem testamenti

Expanded text:
sto omnes vivificabuntur: quoniam sto omnes vivificabuntur: quoniam in illo Deus definivit fidem omnibus, suscitans illum a mortuis . Vestrum autem dogma id persuadere conatur, velut inculpatae praedicatione naturae, et potentiae liberi arbitrii, et legis sive naturalis sive per Moysen datae, ut et si opus sit, necesse tamen non sit ad Christum pro aeterna salute transire: eo quod per sacramentum mortis et resurrectionis ejus si tamen vel hoc putatis commodior via sit, non quod alia via esse non possit. Unde quantum vos detestari debeant Christiani considerantubi per Ezechielem dictum legimus, Quod non erit parabola, qua dicebant, parentes uvas acerbas edisse, et dentes obstupuisse filiorum; nec morietur filius in peccato patris, nec pater in peccato filii, sed anima quae peccat ipsa morietur : non intelligis hanc esse promissionem Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
unam ianuam intrare omnes. non quia omnes homines intrant
in unam domum. sed quia nemo intrat isi ꝑ illam. Omnes ergo
ad mortem ꝑ adam. omnes ad uitam ꝑ xp̃m. quia sicut in ad am
omnes moriuntur. ita et in xp̃o omnes inuificabuntur: id est expri¬
ma origine generis humani nemo ad mortem nisi ꝑ adam. et ne¬
ꝑ adam condempnatos esse. siue ꝑ xp̃m liberatos uultis intelligi:
horrida ꝑuersitate xp̃ianȩ religioni estis. infesti. Si enim salui ert
mortuus est. Erat enim et alius modus sicut uultis. in natura. in
libero arbitrio. in lege naturali siue conscripta. qua possent sal¬
in et iusti esse qui uellent: nistas autem imagines dei. quis nisi
in iustus ꝓhiberet a regno dei : hic forte dicis: seo facilius ꝑ xp̃m
tis mortius est. Non est itaq preter eũdem mediatorem dei et ho¬
minum. hominem xp̃m iħmi. aliud nomen sub celo. inquo oportet

Expanded text:
unam januam intrare omnes; non quia omnes homines intrant unam januam intrare omnes; non quia omnes homines intrant in eamdem domum, sed quia nemo intrat nisi per illam. Omnes ergo ad mortem per Adam, omnes ad vitam per Christum. Quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur : id est, ex prima origine generis humani nemo ad mortem nisi per Adam, et neper Adam, condemnatos esse, sive per Christum liberatos vultis intelligi, horrenda perversitate christianae religioni estis infesti. Si enim salvi erunstus gratis mortuus est. Erat enim et alius modus, sicut vultis, in natura, in libero arbitrio, in lege naturali, sive conscripta, quo possent salvi et justi esse qui vellent. Justas autem imagines Dei, quis nisi injustus prohiberet a regno Dei? Hic forte dicis: Sed facilius per Christum. tis mortuus est . Non est itaque praeter unum mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum , aliud nomen sub coelo, in quo opo
Abbreviated transcription (Latin):
nuis intellectus ideo sic loquutam scripturam. quia possunt
eẽ aliqua omnia quȩ non sunt multa. sicut omia dicimus ȩuuan¬
gelia que tamen breui numero. id ẽ quaternario continentur. Et¬
rursus possunt aliqua esse multa nec tamen omnia sic̃ multos dici
quod autem dictum est insemine tuo benedicentur omnes gentes.
et patrem multarum gentium posui te. easdem omnes multas.
et easdem multas omnes esse monstratum est: ita etiam cum dic¬
tum est. ꝑ unum in omnes transisse peccatum. et postea ꝑ unius in¬
obedientiam peccatores constitutos multos. Ipsi sunt multi qui et
omnes. similiter cum dictum est. ꝑ unius iustificationem in om̃s
homines ad iustificationem uite. et rursus dictum est. ꝑ unius obe¬
dientiam iusti constituent᷑ multi. non aliquibus exceptis. sed eos¬
dem multos omnes oportet intelligi: non quia omnes homines
iustificari quam in xp̃o. sicut possumꝰ dicẽ in aliquam domum per

Expanded text:
nus intellectus, ideo sic locutam Scripturam, quia possunt nus intellectus, ideo sic locutam Scripturam, quia possunt esse aliqua omnia, quae non sunt multa: sicut omnia dicimus Evangelia, et tamen brevi numero, id est, quaternario continentur. Etrursus possunt aliqua esse multa, non tamen omnia: sicut multos dicimQuod autem dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes; et, Patrem multarum gentium posui te: easdem omnes, multas; et easdem multas, omnes esse monstratum est. Ita etiam cum dictum est, Per unum in omnes transisse peccatum; et postea, Per unius inobedientiam peccatores constitutos multos: ipsi sunt multi, qui et omnes. Similiter cum dictum est, Per unius justificationem in omnes homines, ad justificationem vitae; et rursus dictum est, Per unius obedientiam justi constituentur multi : non aliquibus exceptis, sed eosdem multos, omnes oportet intelligi: non quia omnes homines justificari quam in Christo. Sicut possumus dicere, in aliquam domum per
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut omium remissione fieret iustificatio. Ideo utiq dictum est
iudicium ex uno incondempnationem. gratia autem ex multis
delictis in iustificationem. Nam sicut non imitantur xp̃m par¬
uli quia nondum possunt. et tamen ad enis gratiam spirita¬
lem ꝑtinere possunt: ita sine imitatione primi hominis. conta¬
gione tamen ex ipso carnalis generationis obstricti sunt. si aut
ꝓꝓterea uis eos a primi hominis alienos esse peccato. qu ⁊eum
non sunt imitati ꝓpria uoluntate. ista ratione alienabis eos et a
iusticia xp̃i. quia nec ipsum imitati sunt ꝓpria uoluntate: quodue¬
ro multos quod dixit. postea non uis intelligi omnes. quod pri¬
us dixerat. ideo ex istimans dictum fuisse multos ne omnes intel¬
ligerentur. poteris hoc dicere et de semine abrahe cui ꝓmisse st̃
om̃s gentes non omnes gentes ei fuisse ꝓmissas. quia dictum
ẽ alio loco. patrem multarum gentium posuite. Est autem sa¬

Expanded text:
sunt, ut omnium remissione fieret justificatio: ideo utique dictum est, sunt, ut omnium remissione fieret justificatio: ideo utique dictum est, Judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Nam sicut non imitantur Christum parvuli, quia nondum possunt, et tamen ad ejus gratiam spiritualem pertinere possunt: ita sine imitatione primi hominis, contagione tamen ex ipso carnalis generationis obstricti sunt. Si autem propterea vis eos a primi hominis alienos esse peccato, quia eum non sunt imitati propria voluntate; ista ratione alienabis eos et a justitia Christi, quia nec ipsum imitati sunt propria voluntate. 80. Cum vero Multos, quod dixit postea, non vis intelligi omnes, quod prius dixerat; « ideo existimans dictum fuisse multos, ne omnes intelligerentur: » poteris hoc dicere et de semine Abrahae, cui promissae sunt omnes gentes , non omnes gentes ei fuisse promissas; quia dictum est alio loco, Patrem multarum gentium posui te . Est autem sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hoc sicut ꝑ unum hominem peccatum in hunc mundum
intrainit. et ꝑ peccatum mors. et ita in omnes homines ꝑtransĩt.
in quo omnes peccauerunt. Nempe manifestum ẽ. ut hoc diceret qͥd
agebat apłs: ite adhuc et hunic reconciliationi quȩ fit ꝑ mortem fi¬
lũ dei. qui sine peccato uenit in mundum. subtrahite paruulos. ut
propter eum ꝑ quem peccatum inmundum. ira dei maneat suꝑ
eos. Quid hic facit imitatio queso te. ubi audis nam iudicium
quidem ex uno incondempnationem. gratia autem ex multis
delictis in iustificationem: Unde gr̃a exmultis delic̾tis iniustificatio¬
ne. nquia p̃ter unum illud originis addita multa quȩ simul dele¬
ret inuenit: Alioquin sic eẽt ex multis condempnatio quȩ homi¬
nes unum imitando cominiserant. sicut ex eisdem multis iusti¬
ficatio. quibus remissis in gr̃am respirabant. sed quia unum illud
sufficiebat ꝓpter quod etiam solum fieret condempnatio. gratiȩ
uero non sufficiebat unum illud delere. sed et multa quȩ adiecta

Expanded text:
n hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Nempe manifestum est, ut hoc diceret, quid agebat Apostolus. Ite adhuc, et huic reconciliationi, quae fit per mortem Filii Dei, qui sine peccato venit in mundum, subtrahite parvulos, ut propter eum per quem peccatum intravit in mundum, ira Dei maneat super eos. Quid hic facit imitatio, quaeso te, ubi audis, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem ? Unde gratia ex multis delictis in justificationem; nisi quia praeter unum illud originis, addita multa quae simul deleret invenit? Alioquin sic esset ex multis condemnatio, quae homines unum imitando commiserant; sicut ex eisdem multis justificatio, quibus remissis in gratiam respirabant. Sed quia unum ilud sufficiebat, propter quod etiam solum fieret condemnatio; gratiae vero non sufficiebat illud unum delere, sed et multa quae adjecta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pat̾ uuũ sumꝰ: Non dixt ego ⁊ pater
unũ sũi s ego ⁊ pat̾ unũ sumus: Quoꝰ
dico unũ audiat arrianus: Quod dico
sumꝰ. audiat sabelliatiꝰ. Nomoni. slata  a¬
muis. unũ. nõ cleleat s abelliamis cenis aut
bosueniant. ⁊ sint etiã ipsi in nobis iinũ.
siẽ oto ⁊ pat᷑ unũ sumꝰ: Ergo sipat᷑ i stiliꝰ

Expanded text:
 Pater unum sumus. Non dixit, Ego et Pater unum sum, sed ego et Pater unum sumus. Quod dico unum, audiat Arianus; quod dico sumus, audiat Sabellianus. Non dividat Arianus unum, non deleat Sabellianus sumus, sed ambo veniant, et sint etiam ipsi in nobis unum, sicuti ego et Pater unum sumus. Ergo si Pat
Abbreviated transcription (Latin):
T̃unicã homi̾s iã iudicati incruce penden¬
tis carnifices pilati ñ fc̃ ausi conscind̾e. ⁊ uoᷤᷤ
conamĩ caritatẽ di incelo sedentis. immd ipsa
caritatẽ dm̃ diuide: S conamini quantũ
pocestis conamim Uos in infernũ ruistis.

Expanded text:
Tunicam hominis jam judicati in cruce pendentis carnifices Pilati non sunt ausi conscindere, et vos conamini charitatem Dei in coelo sedentis, imo ipsam charitatem Deum dividere. Sed conamini, quantum potestis, conamini: vos in infernum ruistis,
Abbreviated transcription (Latin):
dͥtũ inflama ignis de rubo. ⁊ uidit qm̃ rubus
ardebat igni. rubus aut̃ ñ cremabat᷑ Et
dix̃ moyses: Transiens iudebo grandẽ uisũ.
cur itaq ntõ rremat᷑ rubus Cũ udiss aut̃
dicens. Moyses moyses. At ille d ĩr. Quises
ueris calciam̃tũ deꝑedib tuis Locꝰ enĩ in
go sũ d̾c patrũ tuoꝵ.d̾s abrahã.⁊ d̾ ysaãc ⁊¬

Expanded text:
Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rubus. ut uidit autem, dicens: Moyses, Moyses. qui dixit: quid ueris calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in go sum Deus patru
Abbreviated transcription (Latin):
ne uero t̾reni hominis t̾rena labe sordentẽ sinit ẽẽ subdiaboloᷤ. donec
ꝑfundi et nasci ȩquali abstȩ pensant᷑ ex amine. ut ideo paruuli nondum
renati non credant᷑ cͥe sub diabole. Ne partes ȩquales int̾ se ds̃ et dia¬
bolus facere uideant᷑: si ds̃ sibi ꝑfusos. diabolus aut uendicat natos:
ꝓfecto quia scđm istum sensum tantũ ualet ꝑfundi quantũ ualet nas
nasci. Et tam̃ agimus gr̃as quia in hoc putatis. Non enĩadregnũ
dei natos nisi ꝑfundant᷑ admittitis: atq ita ꝑ fundi. multo melius
iudicatis eẽ quam nasci. Iam itaq uobis ipsi reddite rationẽ. Nepu¬
tetis indignum. ut quiñadmittunt᷑ in regnũ dei. sint sub illo qui ce¬
cidit de regno dei: et qui non habent uitam. sin sub illo qui ꝑdidit
uitam: non aut habere paruulos uitam nisi habeant xp̃m quẽ ꝓcu¬

Expanded text:
nem vero terreni hominis terrena labe sordentem sinit esse sub diabolo: donec nem vero terreni hominis terrena labe sordentem sinit esse sub diabolo: donec Porro si perfundi et nasci aequali abs te pensantur examine, ut ideo parvuli nondum renati non credantur esse sub diabolo, ne partes aequales inter se Deus et diabolus facere videantur, si Deus sibi perfusos, diabolus autem vindicat natos: profecto quia secundum istum sensum tantum valet perfundi quantum valet nascnasci. Et tamen agimus gratias, quia non hoc putatis. Non enim ad regnum Dei natos, nisi perfundantur, admittitis: atque ita perfundi multo melius judicatis esse quam nasci. Jam itaque vobis ipsi reddite rationem, ne putetis indignum, ut qui non admittuntur in regnum Dei, sint sub illo qui cecidit de regno Dei; et qui non habent vitam, sint sub illo qui perdidit vitam. Non autem habere parvulos vitam, nisi habeant Christum
Abbreviated transcription (Latin):
se fecisse ꝑnrͣm sensum demonstrare cupiebas. partem dei faceres
uerbi uilitate uiliorem: potiusti enim dicere quod renascit᷑. potu¬
isti quod regenerat᷑. potusti postremo qđ baptizat᷑. Hoc enĩ uer¬
bũ ex greco latina consuetudo sic habet. ut ñ soleat alibi nisi in
sacramento regenerationis intelligi. nichil horũ dicere uoluisti.
s elegisti u̾bũ quo fieret contemptibile qđ dicebas nemo enĩ le-¬
gentiũ pͣferre posset natum renato uł regenerato uł baptizato:
s facile putasti natum. p̾ferri posse ꝑfuso. Si aut quantũ distat
cȩlum at̾ra. tanto melius ẽ ꝑfundi. ut portet᷑ hominis imago
cȩlestis. quã nasci ut portet᷑ hominis imago terreni. euanuit iã
tua ista in uidiosa particio. Neq enim mirandũ ẽ. si celestis hoĩs¬
nis imaginẽ quȩ sacra ꝑfusione suscipit᷑. sibi uindicat ds̃. imagi¬

Expanded text:
se fecisse per nostrum sensum demonstrare cupiebas, partem Dei faceres se fecisse per nostrum sensum demonstrare cupiebas, partem Dei faceres verbi vilitate viliorem. Potuisti enim dicere, Quod renascitur; potuisti, Quod regeneratur; potuisti postremo, Quod baptizatur; hoc enim verbum ex graeco latina consuetudo sic habet, ut non soleat alibi nisi in Sacramento regenerationis intelligi. Nihil horum dicere voluisti, sed elegisti verbum quo fieret contemptibile quod dicebas. Nemo enim legentium praeferre posset natum renato, vel regenerato, vel baptizato; sed facile putasti natum praeferri posse perfuso. Si autem quantum distat coelum a terra, tanto melius est perfundi ut portetur hominis imago coelestis, quam nasci ut portetur hominis imago terreni ; evanuit jam tua ista invidiosa partitio. Neque enim mirandum est, si coelestis hominis imaginem, quae sacra perfusione suscipitur, sibi vindicat Deus; imagi
Abbreviated transcription (Latin):
nulla e̾e̾t. uł inquieta ñ ee̾t. Nec obnoxia uirtute. s libera et potentis¬
sima ds̃ fecundat uteros feminarũ. etiã uasa diabolica parituros.
substandie in crementũ. formã. uitam. salutẽq largit᷑
gratuita bonitate. nulla necessitate. insuꝑabili potestate. in rep̃hen
sibili ueritate. Cũ gͦ utrumq inpotestate dei sit. et quod ꝑfundit᷑ sci¬
licet et qd nascit᷑. a cuiꝰ potestate alienus nec ipse diabolus inuenit᷑.
tu duo ista quomͦ posusti : utrũ melius eẽ uoluisti nasci quã ꝑfun-¬
di. anmeliꝰ ẽẽ ꝑfundi. quia ibi ẽ et nasci. ñ enĩ ꝑfundi poterit qui na¬
tus ñ fuerit. an utrũq equa lance ꝑpendis: si nasci putas eẽ melius.
regeneratiom spiritali facis in uriam. cui generationẽ carnalem sa¬
crilego errore p̾ponis. Non enĩ frustra crederis noluisse dicere quod

Expanded text:
nulla esset, vel inquieta non esset: nec obnoxia virtute, sed libera et potentisnulla esset, vel inquieta non esset: nec obnoxia virtute, sed libera et potentissima Deus fecundat uteros feminarum, etiam vasa diabolica parituros. substantia, incrementum, formam, vitam, salutemque largitur gratuita bonitatitate. Cum ergo utrumque in potestate sit Dei, et quod perfunditur scilicet, et quod nascitur, a cujus potestate alienus nec ipse diabolus invenitur, tu duo ista quomodo posuisti? Utrum melius esse voluisti nasci quam perfundi? An melius esse perfundi, quia ibi est et nasci? Non enim perfundi poterit qui natus non fuerit. An utrumque aequa lance perpendis? Si nasci putas esse melius, regenerationi spirituali facis injuriam, cui generationem carnalem sacrilego errore praeponis. Non enim frustra crederis noluisse dicere, Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ros. s cũ illo semꝑ arsuros. nͥ desinit creare. nutrire. uestire. eisq
ꝑtinacissima iniquitate peccantibus. uitam salutẽq subministrare.
Sed facit hocds qͦmͦ sciens bene uti et bonis et malis: cuiꝰ maiesta¬
tis usibus ñ solũ eos quos pͣmit aut decipit. s nec se ipsũ malig¬
nitatis ullius arte diabolus subtrahit. ac ꝑ hoc nͥ ꝑtinent. ad dia¬
bolum qui eruunt᷑ de diaboli potestate. Qui uero ad eũ ñ ꝑtinent.
se arbitraris. quasi asseramus hoc int̾ se fedus in isse diabolum
et dm̃. ut quicquid ꝑfundit᷑ ds̃. quicquid nascit᷑ diabolus sibi u ndi¬
cet: Ea tam̃ lege sicut dicis. ut ipĩam cõmixtionẽ quã diabolus insti¬
tuit. ds obuoria uirtute fecundet. Prorsus nec instituit diabolus com¬
mixtionẽ. qmͣ ee̾t et si nemo peccasset. s ita e̾e̾t ut tua ibi suscepta uł

Expanded text:
ros, sed cum illo semper arsuros, non desinit creare, nutrire, vestire, eisque ros, sed cum illo semper arsuros, non desinit creare, nutrire, vestire, eisque pertinacissima iniquitate peccantibus vitam salutemque subministrare. Sed facit hoc Deus quomodo sciens bene uti et bonis et malis; cujus majestatis usibus, non solum eos quos premit aut decipit, sed nec se ipsum malignitatis ullius arte diabolus subtrahit. Ac per hoc non pertinent ad diabolum, qui eruuntur de diaboli potestate: qui vero ad eum pertinent, se arbitraris, quasi asseramus, « hoc inter se foedus iniisse diabolum et Deum, ut quidquid perfunditur, Deus; quidquid nascitur, diabolus sibi vindicet: ea tamen lege, » sicut dicis, « ut ipsam commixtionem quam diabolus instituit, Deus obnoxia virtute fecundet? » Prorsus nec instituit diabolus commixtionem, quoniam esset et si nemo peccasset; sed ita esset, ut tua ibi suscepta vel
Abbreviated transcription (Latin):
isse inquo omnes peccauerunt. In illo uno mortui sunt om̃s: ut
de contagio peccatorũ qui fieri pot̾ in quis ut res arbitrii condi¬
tionis seminũ misceat᷑ : si fieri non posset. non ee̾t unde paruulos
nondum de corpore egressos mortuos dicerenis. Quia sixp̃c et ꝓ ip¬
sis mortuus ẽ. gͦ et ipsi mortuisunt. Qm̃ si unus ꝓ om̃ibus mortu¬
us ẽ. gͦ omnes mortui sunt. Audis ne iuliane : Hȩc apłi uerba non¬
mea sunt. quid ad me queris quo sit factum modo. cum uideas fac¬
tum ẽẽ quocũq modo. si apło credis aliquomͦ. qui de xp̃o et de
his ꝓ quibꝰ mortuus ẽ xp̃c mentiri potuit nullomͦ: Potest aũt
dici ds̃ ab alio quales estis ꝑu̾so. s errore diuerso. pot᷑ ꝓrsus dici
ds. Qd̾ nossentire de paruulis dicis. ad inimici sui lucrum semꝑ
in dustrius. quia eos quos nouit nͨ ad tempus sub diabo lo futu¬

Expanded text:
isse in quo omnes peccaverunt. In illo uno mortui sunt omnes, ut isse in quo omnes peccaverunt. In illo uno mortui sunt omnes, ut de contagio peccatorum. « Qui fieri potest, » inquis, « ut res arbitrii conditioni seminum misceatur? » Si fieri non posset, non esset unde parvulos nondum de corpore egressos mortuos diceremus. Quia si Christus et pro ipsis mortuus est, ergo et ipsi mortui sunt: quoniam si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt. Audisne, Juliane? haec Apmea sunt. Quid a me quaeris quo sit factum modo, cum videas factum esse quocunque modo? si Apostolo credis aliquomodo, qui de Christo et de his pro quibus mortuus est Christus mentiri potuit nullo modo. » Etdici Deus ab alio, quales estis, perverso, sed errore diverso; potest prorsus dici Deus, quod nos sentire de parvulis dicis, « ad inimici sui lucrum semper industrius; » quia eos quos novit, non ad tempus sub diabolo futu
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc gͦ quȩ ame aliena sunt si eis de me duxeris. mentieris. et si quis¬
quã eorũ tibi credens acerbior in me fuerit factus. deceptus pote¬
rit eẽ nͨ doctuis hi uero qui et utrũq nr̃m. et fidem catholicam sci¬
unt. discere abste aliquid nolunt. s cauent potius ne auferas qđ
nouerunt. Multi quippe sunt ineis. qui ñ solũ pͣter me uerum
etiam priores me ista didicerunt. quȩ ur̃ nouns error oppugnat. Eũ
ergo non eos ipse fecerim. s inuenerim hinꝰ quam negatis socios ue¬
ritatis. quomͦ eis ego sũ auctor huius quemputatis erroris: ex plica
inquis quomͦ peccatũ ꝑsone illius te possit asscribi. quȩ nec uolu¬
it peccare. nec potuit. Alind ẽ ꝑpetratio ꝓpriorũ aliud alienoꝵ con¬
tagio peccatorũ. quantum quidem ad suȩ cuiusq
nolletis: audiretis apłm hoc breuit᷑ explicantẽ. qui unum dirit fu¬

Expanded text:
» Haec ergo quae a me aliena sunt, si eis de me dixeris, mentieris: et si quis» Haec ergo quae a me aliena sunt, si eis de me dixeris, mentieris: et si quisquam eorum tibi credens acerbior in me fuerit factus, deceptus poterit esse, non doctus. Ii vero qui et utrumque nostrum, et fidem catholicam sciunt, discere abs te aliquid nolunt; sed cavent potius, ne auferas quod noverunt. Multi quippe sunt in eis, qui non solum praeter me, verum etiam priores me ista didicerunt, quae vester novus error oppugnat. Cum ergo non eos ipse fecerim, sed invenerim hujus quam negatis socios veritatis, quomodo eis ego sum auctor hujus quem putatis erroris? CAPUT IX. 24. « Explica, » inquis, « quomodo peccatum personae illi juste possit adscribi, quae nec voluit peccare, nec potuit. » Aliud est perpetratio propriorum, aliud alienorum contagio peccatorum, quantum quidem ad suae cujusquenolletis, audiretis Apostolum hoc breviter explicantem, qui unum dixit fu
Abbreviated transcription (Latin):
antequã eẽm renatꝰ deo. multa catholica lumina ur̃as futuras tenebras
redarguendo p̃uenerunt. De quibꝰ iã duobꝰ suꝑioribꝰ libris meis. quan¬
ta potui manifestatione disserui. Habes qđ te aduoces. site adu̾sus ca¬
tholicam fidem adhuc insanire delectat. nec nominẽ sellularioꝵ opificũ
derideaᷤ mbra xͥ. Memento quia infirma mundi elegit ds̃. ut confunda
fortia. Quid ẽ aut̃. quod eis cum ostendere ceꝑis inme acerbiores fi¬
ent: mentiri eis noli. et ñ fient. Ego enĩ nͨ eos sicut calumpniaris
asseuero peculiũ diabolo: quos redemptos xp̃t sanguine suo. Nec
diabolo coniugia inquantũ coniugia sunt ulla trans scribo. nec
eu̾m genitaliũ commentor artificem. nec excitatorem uiroꝵ nisi ad
illicita. nec fecundatorẽ mulierũ nec conditorem assero paruuloꝵ.

Expanded text:
antequam essem renatus Deo, multa catholica lumina vestras futuras tenebras antequam essem renatus Deo, multa catholica lumina vestras futuras tenebras redarguendo praevenerunt: de quibus jam duobus superioribus libris meis quanta potui manifestatione disserui. Habes quo te avoces, si te adversus catholicam fidem adhuc insanire delectat. 23. Nec nomine « sellulariorum opificum » derideas membra Christi: memento quia infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Quid est autem, « quod eis cum ostendere coeperis, in me acerbiores fient? » Mentiri eis noli, et non fient. Ego enim non « eos, » sicut calumniaris, « assevero peculium diaboli, » quos redemptos Christi sanguine scio: « nec diabolo conjugia, » in quantum conjugia sunt, « ulla transcribo; » nec « eum genitalium commentor artificem; » nec « excitatorem virorum nisi ad illicita, » nec « fecundatorem mulierum, » nec « conditorem » assero « parvulorum.
Abbreviated transcription (Latin):
filii caritatis suȩ. Si hac sententia contra uos uulgus mouetur. non¬
ne hinc te potius oportet ad u̾tere. ita ẽẽ uulgatam et apud om̃s con¬
firmatam istam catholicã fidem. ut nec noticiam posset fugere po¬
płarem: necesse quippe fuerat quicum paruulis suis agent. quod at¬
tinet ad misteria xp̃iana. omnes nosse xp̃ianos. Cur aut dicis qd c̾ta¬
minis singularis oblitus. in uulgum refugerim: Quis tͥ ꝓmisit me¬
um singłare certam̃ : ubi. quando. quomͦ. quibꝰ p̃sentibꝰ. quibꝰ arbitͥs.
oblato sicu t loqueris placuit componi fȩdere bellũ. ut pugnas oĩ¬
ũ contentio nr̃a dirimeret: Absit ut mͥ apud catholicos arrogem. qđ
tetibi apud pelagianos arrogare ñ pudet. Unus sũ emultis qui
ꝓfanas ur̃as nouitates ut possumus refutamus. sicut unicuiq nr̃m
ds̃ partitus ẽ mensuram fidei. Antequã ee̾m natus huic mundo. et

Expanded text:
Filii charitatis suae » . Si hac sententia contra vos vulgus movetur; nonFilii charitatis suae » . Si hac sententia contra vos vulgus movetur; nonne hinc te potius oportet advertere, ita esse vulgatam et apud omnes confirmatam istam catholicam fidem, ut nec notitiam possit fugere popularem? Necesse quippe fuerat, quidquid in parvulis suis ageret, quod attinet ad mysteria christiana, omnes nosse Christianos. Cur autem dicis, « quod certaminis singularis oblitus in vulgum refugerim? » Quis tibi promisit meum singulare certamen? Ubi, quando, quomodo, quibus praesentibus, quibus arbitris? « Oblato, » sicut loqueris, « placuit componi foedere bellum » , « ut pugnas omnium contentio nostra dirimeret? » Absit ut mihi apud Catholicos arrogem, quod te tibi apud Pelagianos arrogare non pudet. Unus sum e multis, qui profanas vestras novitates ut possumus refutamus, sicut unicuique nostrum Deus partitus est mensuram fidei . Antequam essem natus huic mundo, et
Abbreviated transcription (Latin):
siie sit facile siue difficile. siue impossibile repperire. Per unuͭ tam̃ ho¬
minen in hunc mundũ intrasse peccatum. et ꝑ peccatũ mortẽ: ita
et in om̃s homines ꝑtransisse. in quo om̃s peccauerunt. alit̾ nob̃ fas
eẽ nͥ existimemus acciꝑe. nisi ut oñs mortuos ee credamꝰ in primi ho¬
minis peccato. ꝓ quibꝰ mortuus ẽ xp̃c. et om̃s mori peccato quicũq bap
ceꝑunt. et cos qui lauachro regenerationis abluunt᷑ redimi de dia¬
boli potestate. et eos qui nondũ tali tali regeneratione redempti sunt.
etiam paruulos filios redemptorũ sub eiꝰdẽ diaboli ẽẽ potestate cap¬
tiios. nisi et ipsi eadem gr̃a redimant᷑. Quod ut apłico testimonio comꝓ¬
barem: ad om̃s ȩtates dixi ꝑtinere illud de quo apłs loquit᷑ beneficiũ
dei. qui eruit nos de potestate tenebrarum. et transtulit in regnum

Expanded text:
sive sit facile, sive difficile, sive impossibile reperire: per unum tamen hosive sit facile, sive difficile, sive impossibile reperire: per unum tamen hominem in hunc mundum intrasse peccatum, et per peccatum mortem, et ita in omnes homines pertransisse, in quo omnes peccaverunt ; aliter nobis fas esse non existimemus accipere, nisi ut omnes mortuos esse credamus in primi hominis peccato, pro quibus mortuus est Christus, et omnes mori peccato quicumque bapcoeperunt, et eos qui lavacro regenerationis abluuntur, redimi de diaboli potestate; et eos qui nondum tali regeneratione redempti sunt, etiam parvulos filios redemptorum, sub ejusdem diaboli esse potestate captivos, nisi et ipsi eadem gratia redimantur. » Quod ut apostolico testimonio comprobarem, « ad omnes aetates » dixi « pertinere illud, de quo Apostolus loquitur, beneficium Dei: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
hebreã. cui nos qͥ fuimꝰ oleaster insitos ee̾ gaudemus. Illi oleȩ data ẽ
cirtũcisio. quȩ nobis soluit istam sine disceptatione questionẽ. Trahit
preputiũ ꝓles. quod iã nͨ habet parens. Caruit. et tam̃ tradidit. Ami¬
sit. et tam̃ transmisit. Et hoc preputiũ. peccatũ significat. Ergo et ip¬
sum potest inparentibus interire: et tam̃ ad filios ꝑtransire. atestetur
etiam ipse infans. et tacens. dicat. Peritura ẽ anima inea de popło
meo: si ñ fuero circũcisus octauo die. Qui ergo et originale malũ diffite¬
mini. et iustũ dm̃ fatemini. quid peccauerit᷑ dicite huic infanti. tacite
clamanti. Quoniã loquacitas ur̃a nulla rationabili uoce respondet:
uoces potius ur̃as apłicis nob̃cũ uocibꝰ iungite. Quȩ sunt enĩ ex pa¬
rentibus. uł utrũ sint etiã alia contagia peccatoꝵ liberũ nob̃ ẽ querere

Expanded text:
Hebraeam; cui nos qui fuimus oleaster, insitos esse gaudemus. Illi oleae data est Hebraeam; cui nos qui fuimus oleaster, insitos esse gaudemus. Illi oleae data est circumcisio, quae nobis solvit istam sine disceptatione quaestionem. Trahit praeputium proles, quod jam non habet parens; caruit, et tamen tradidit; amisit, et tamen transmisit: et hoc praeputium peccatum significat. Ergo et ipsum potest in parentibus interire, et tamen ad filios pertransire. Attestetur etiam ipse infans, et tacens dicat: Peritura est anima mea de populo meo, si non fuero circumcisus octavo die: qui ergo et originale malum diffitemini, et justum Deum fatemini, quid peccaverim dicite. Huic infanti tacite clamanti quoniam loquacitas vestra nulla rationabili voce respondet, voces potius vestras apostolicis nobiscum vocibus jungite. Quae sint enim ex parentibus, vel utrum sint etiam alia contagia peccatorum, liberum nobis est quaerere;
Abbreviated transcription (Latin):
ipse caruit tradat ꝓli parens. uerũ etiã quia p̾putiũ peccatũ signifi¬
cat. et inuenit᷑ innascente quod iam n̾ erat inparente. ꝓfecto origi¬
nale peccatum qđ iã remissum ẽ parentibꝰ baptiratis. manere de¬
monstrat in paruulis nisi et ipsi baptizent᷑. id ẽ spiritali circũcisione
mundent᷑. Nosq conuincit ẽẽ uerissimũ quod negatis. quia et ipse
paruulus dequo dictũ ẽ. ꝑibit anima eiꝰ de popło suo si octaua die
ñ fuerit circũcisus. inuenire sub iusto nidice cur ꝑeat ñ potestis ne¬
gantes originale peccatum. Relinquannis siluas oleastrarũ. et mon¬
tes uł affricanos. uł italos oliuarũ. nec int̾rogemus agricolas. qui
cum tͥ aliud. mͥ aliud forte responderint. neutros possumus celeri
expl oratione conuincere. si ad hoc exꝑiendum seminet᷑ arbor. seris
factura nepotibꝰ umbrã. Habemus oleam ñ affricanã. ñ italam. s

Expanded text:
ipse caruit, tradat proli parens: » verum etiam quia praeputium peccatum signifiipse caruit, tradat proli parens: » verum etiam quia praeputium peccatum significat, et invenitur in nascente, quod jam non erat in parente; profecto originale peccatum quod jam remissum est parentibus baptizatis, manere demonstrat in parvulis, nisi et ipsi baptizentur, id est, spirituali circumcisione mundentur: vosque convincit esse verissimum quod negatis; quia et ipse parvulus, de quo dictum est, Peribit anima ejus de populo suo, si octavo die non fuerit circumcisus , invenire sub justo judice cur pereat non potestis, negantes originale peccatum. 21. Relinquamus silvas oleastrorum, et montes vel Africanos vel Italos olivarum; nec interrogemus agricolas, qui cum tibi aliud, mihi aliud forte responderint, neutros possumus celeri exploratione convincere, si ad hoc experiendum seminetur arbor, seris factura nepotibus umbram . Habemus oleam, non Africanam, non Italam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
los significant. oues aũt bonos. Nec scdm id qđ sunt. s scdm id
quod significant de illis similitudines damis. quando de bono¬
rũ maloꝵq differentia disputamus. Sic et preputiũ qmͣ particła
ẽ humani corporis quod totũ ẽ bona substantia. utiq bonu ẽ ꝑ natu¬
rã. s malum significat ꝑfigurã. cũ die octauo circũcidi p̾cipit᷑ par¬
ñ manu facta. quã sine dubio pͥfigurauit circu̾cisio manu facta.
Preputiũ itaq ñ ẽ peccatũ s significat peccatũ. et maxime originale.
quia ꝑ ipsum menbrũ ẽ origo nascentiũ. ꝑ qđ peccatũ dicti sumꝰ na-¬
tura filii irȩ. Nam et ipsum menbrũ natura ꝓpriȩ dicit᷑. ꝓuide cir¬
cuncisio carnis ñ solũ illam quasi generalẽ sententiã ur̃am sine am¬
biguitate subu̾tit. qua dicitis ꝑrerũ naturã fieri ñ posse. ut quo

Expanded text:
los significant, oves autem bonos. Nec secundum id quod sunt, sed secundum id los significant, oves autem bonos. Nec secundum id quod sunt, sed secundum id quod significant, de illis similitudines damus, quando de bonorum malorumque differentia disputamus. Sic et praeputium quoniam particula est humani corporis, quod totum est bona susbstantia, utique bonum est per naturam; sed malum significat per figuram, cum die octavo circumcidi praecipitur parnon manu facta, quam sine dubio praefiguravit circumcisio manu facta. Praeputium itaque non est peccatum, sed significat peccatum, et maxime originale; quia per ipsum membrum est origo nascentium, per quod peccatum dicti sumus natura filii irae: nam et ipsum membrum natura proprie dicitur. Proinde circumcisio carnis non solum illam quasi generalem sententiam vestram sine ambiguitate subvertit, qua dicitis, « Per rerum naturam fieri non posse, ut quo
Abbreviated transcription (Latin):
aut paruulus ꝓrsus millũ habeat omino peccatũ: restat ut nullũ
eidem aliud auferat᷑ nisi originale pecc̾m illo remedio sine qͦ perit aĩa
eius de popło suo. qđ s̃ub iusto deo ñ fieret. nͥ eet culpa qua fieret.
Quȩ qmͣ ꝓpria nulla ẽ. restat ut sola originis intiate sit culpa.. Etce
circuncisus tradit nascenti dese. quo carint inse. Quid ẽ gͦ quod di¬
cis ꝑrerum naturã fieri ñ posse. ut illud homines ꝓbent᷑ tradere
quo caruisse creduntur: Bonũ ẽ p̾putiũ ñ ẽ malũ. quia ds̃ illud
fecit: sicut de oleastro copiosissime disputasti. Respondet᷑ tibi bonꝰ
ẽ oleaster inrerum natura: s ĩnmistiorũ scriptura malũ signifi¬
cat. Sicut lupi. sicut uulpes. sic̃ sus lota inuolutabro cęn. sicut
canis comisiis aduomitum suum. inrerũ natura bona funt oĩa
sicut oues. Om̃a quippe ds̃ fecit bona ualde: s inscis libris ma¬

Expanded text:
autem parvulus proprium nullum habeat omnino peccatum, restat ut nullum autem parvulus proprium nullum habeat omnino peccatum, restat ut nullum eidem aliud auferatur nisi originale illo remedio sine quo perit anima ejus de populo suo; quod sub justo Deo non fieret, nisi esset culpa qua fieret. Quae quoniam propria nulla est, restat ut sola originis vitiatae sit culpa. 20. Ecce circumcisus tradit nascenti de se, quo caruit in se. Quid est ergo quod dicis, « Per rerum naturam fieri non posse, ut illud homines probentur tradere, quo caruisse creduntur? » Bonum est praeputium, non est malum, quia Deus illud fecit, sicut de oleastro copiosissime disputasti. Respondetur tibi: Bonus est oleaster in rerum natura, sed in mysteriorum scriptura malum significat; sicut lupi, sicut vulpes, sicut sus lota in volutabris coeni, sicut canis conversus ad suum vomitum: in rerum natura bona sunt omnia, sicut oves; omnia quippe Deus fecit bona valde : sed in sanctis Libris lupi ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis. in quo etiam circuncisi estis circunt᷑isione ñ manu factã in ex
poliatione corporis carnis in cireuncisione xp̃i. consepulti ei inbap¬
tismo inquo et consurrexistis ꝑ fidem oꝑationis dei qui suscita¬
uit illum amortuis. Et uos cum ee̾tis mortui indelictis et p̃putio
carnis ur̃e. unuificauit cũ illo. donans nobis nobis omĩa delic
isse de semine. boc uero uitium quod ñ ẽ corpus s accidens. cũ in¬
diligentia sit remissum. insemine ñ potuisse residere. hoc inquã
aquo uis callidissimo dici ñ pot̾. eum auctoritate diuina suꝑet᷑
qua ipsa pars corporis ob hoc iussa ẽ amputari. ut hoc iitiũ purgare¬
t᷑. Quod nisi e̾et insemine. ad paruulos quibus circuncisione illa
corporis auferendum ẽ. nullatenus ꝑueniret neq si minime ꝑuenis¬
sec. indigeret ullatenus hac corporis circuncisione se moueri. Cũ

Expanded text:
tis, in quo etiam circtis, in quo etiam circpoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismo, in quo et conresurrexistis per fidem operationis dei, qui suscitauit illum a mortuis, et uos, cum essetis mortui delictis et praeputio carnis uestrae, uiuificauit cum illo, donans nobis omisse de semine; hoc vero vitium quod non est corpus, sed accidens, cum indulgentia sit remissum, in semine non potuisse residere: hoc, inquam, a quovis callidissimo dici non potest, cum auctoritate divina superetur, qua ipsa pars corporis ob hoc jussa est amputari, ut hoc vitium purgaretur. Quod nisi esset in semine, ad parvulos, quibus circumcisione illa corporis auferendum est, nullatenus perveniret: neque si minime pervenisset, indigeret ullatenus hac corporis circumcisione semoveri. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
isse inposteros transmittere. quod ipsi minime habuerunt. Sed quã
sit falsum exemplis euidentissimis ꝑdocet᷑. quoꝵ aliqua supra dixi.
unde ẽ et hoc quod et minc dicam. Quid enĩ p̾putii retinet circũcisus:
dequo p̾putiatus tam̃ gignit᷑. et quod iam nẽ in homine trahitur
in hominis semine. nec ob aliud credendũ ẽ antiquis patribus hoc
diuinitus fuisse p̾ceptum. ut octauo die circunciderent paruulos
ad significandam regenerationẽ quȩ fit in xp̃o. qui post diem septi¬
mum sabbati. quo die iaciit in sepulchro traditus ꝓpt̾ delicta nr̃a
sequenti id ẽ octauo in ebdomadibꝰ die resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ
nr̃am. Quod sacramentum circuncisionis infigura p̾cessisse baptis¬
matis. quis uł mediocrit̾ sacris litteris eruditus ignoret. Cũ aꝑtis¬
sime de xp̃o dicat apłs. qui ẽ caput omnis principatus et potesta¬

Expanded text:
isse in posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. » Sed quam isse in posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. » Sed quam sit falsum, exemplis evidentissimis perdocetur, quorum aliqua supra dixi, unde est et hoc quod etiam nunc dicam. Quid enim praeputii retinet circumcisus, de quo praeputiatus tamen gignitur, et quod jam non est in homine, trahitur in hominis semine? Nec ob aliud credendum est, antiquis patribus hoc divinitus fuisse praeceptum, ut octavo die circumciderent parvulos ad significandam regenerationem quae fit in Christo, qui post diem septimum sabbati, quo die jacuit in sepulcro, traditus propter delicta nostra, sequenti, id est, octavo in hebdomadibus die resurrexit propter justificationem nostram . Quod sacramentum circumcisionis in figura praecessisse Baptismatis, quis vel mediocriter sacris Litteris eruditus ignoret; cum apertissime de Christo dicat Apostolus, Qui est caput omnis principatus et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
de semine uitis gignit᷑. multa monstrarẽ. et cur ñ credamus hoc
ideo uoluisse creatorem. ut crederemus etiam sem hominis pos¬
se intiũ degignentibꝰ trahere. qđ ineis aquibus gignit᷑ nͥ sit. ut
ad eiꝰ gr̃am qua homines eruunt᷑ apotestate tenebrarũ et in reg¬
nũ illius tranfferunt᷑. etiã baptizati cũ suis paruulis currerent.
sicut tecum cucurrit pater sc̃s. nesciens eidem gr̃ę quam ee̾s futurꝰ
ingratus : Sed naturȩ scrutator accerrimus limites enis muenis
et regulas fingis dicens. ꝑ rerũ naturam fieri uͭ posse. ut illuti ꝓben¬
t tradere parentes. quo caruisse credunt᷑ qđ si tradunt inquis. nͣ
amiserint. Istȩ sunt pelagiane diffinitiones quas lecto ad religio¬
se memoriȩ marcellinũ qđ commemoras opusculo nr̃o. iam respu¬
ere debuisti. Prior enĩ pelagius deparentibꝰ fidelibꝰ dixit. ñ eos potu¬

Expanded text:
de semine vitis gignitur, multa monstrarem. Et cur non credamus hoc de semine vitis gignitur, multa monstrarem. Et cur non credamus hoc ideo voluisse Creatorem, ut crederemus etiam semen hominis posse vitium de gignentibus trahere, quod in eis a quibus gignitur non sit: ut ad ejus gratiam, qua homines eruuntur a potestate tenebrarum et in regnum illius transferuntur, etiam baptizati cum suis parvulis currerent; sicut tecum cucurrit pater sanctus, nesciens eidem gratiae quam esses futurus ingratus? 18. Sed naturae scrutator acerrimus limites ejus invenis, et regulas figis, dicens, « Per rerum naturam fieri non posse, ut illud probentur tradere parentes, quo caruisse creduntur. Quod si tradunt, » inquis, « non amiserunt. » Istae sunt Pelagianae definitiones, quas lecto ad religiosae memoriae Marcellinum, quod commemoras, opusculo nostro , jam respuere debuisti. Prior enim Pelagius de parentibus fidelibus dixit, « non eos potu
Abbreviated transcription (Latin):
lent ut ipse cõmemoras comp̾hensa uilescere. etiam hoc ds quem¬
admodũ multa. sic occultare uoluit. ut id inuestigare atq cõprehen¬
dere humana comiectura ñ possit. ideo ne contra ȩccłam matrem
uram ratiunculis ur̃is quasi parricidalibꝰ pugiunculis debetis
armari. ut uim sacram̃t eius occultam qua purgandos concipit
filios quam uis de purgatis parentibus natos. tamquã ossa
in uentre pregnantis non contrectando s lamando queratis. Ni¬
si aut̃ sermonis longitudine nollem fatigare lectorem: iã te muille
rerũ generibus. quarũ in compͣhensibilis ratio contra usitatas
naturȩ uias. quasi ꝑdeserta opaca repit obruerem. in quibus etiã
degenerantia semina. ñ quidem indissimillimum genꝰ qͥã nec ole¬
aster sic ẽ ab olea discretus ut uitis. s inquandam si dici potest
similem dissimilitudinẽ. sicuti uiti ẽlabrusca dissimilis. quȩ tam̃

Expanded text:
lent, ut ipse commemoras, comprehensa vilescere, etiam hoc Deus, quemlent, ut ipse commemoras, comprehensa vilescere, etiam hoc Deus, quemadmodum multa, sic occultare voluit, ut id investigare atque comprehendere humana conjectura non possit? ideone contra Ecclesiam matrem vestram ratiunculis vestris quasi parricidalibus pugiunculis debetis armari, ut vim Sacramenti ejus occultam, qua purgandos concipit parvulos, quamvis de purgatis parentibus natos, tanquam ossa in ventre praegnantis, non contrectando, sed laniando quaeratis? Nisi autem sermonis longitudine nollem fatigare lectorem, jam te mille rerum generibus, quarum incomprehensibilis ratio contra usitatas naturae vias quasi per deserta opaca repit, obruerem; in quibus etiam degenerantia semina, non quidem in dissimillimum genus quia nec oleaster sic est ab olea discretus ut vitis, sed in quamdam, si dici potest, similem dissimilitudinem, sicuti viti est labrusca dissimilis, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ris. dixisti aliquid unde me qͥddã quod ad rem ꝑtinet ad moneres.
Ubi aisti curiositatem quod comp̃hendit mintis solere mirari. et adu̾¬
sus eam diuinitꝰ fuisse ꝓuisum. ut multa det̾ra in numeris distincta
ꝓprietatibus gignerentur et reuera hȩc ẽ utilitas occultoꝵ oꝑm dei
ne ꝓmpta uilescant. ne comp̃hensa mira eẽ desistant. Unde et scrip¬
tura dicit. Sicut ossa inuentre pregnantis. ita ñ agnoscis oꝑa dei qͦ¬
cũq faciet uniu̾sa. Recte itaq et ipse dixisti contra curiositatẽ quȩ
minus solet mirari quod potuerit comprehendere. in comphensibi¬
lia eẽ oꝑa dei. cur ergo humana opinatione conaris euertere. qđ mi¬
nus uale indiuina ratione comprehendere: ego quidem ñ ut tu ca¬
lumpniaris dixi milla ratione compͣhendi posse. s dixi facili ratione
ñ posse. Ueruntam̃ qͥd si contra uiciũ curiositatis humane eui so¬

Expanded text:
ris, dixisti aliquid unde me quiddam quod ad rem pertinet admoneres, ris, dixisti aliquid unde me quiddam quod ad rem pertinet admoneres, ubi aisti, « Curiositatem quod comprehenderit, minus solere mirari; et adversus eam divinitus fuisse provisum, ut multa de terra innumeris discreta proprietatibus gignerentur. » Et revera haec est utilitas occultorum operum Dei; ne prompta vilescant, ne comprehensa mira esse desistant. Unde et Scriptura dicit: Sicut ossa in ventre praegnantis, ita non agnoscis opera Dei quaecumque faciet universa . Recte itaque et ipse dixisti, contra curiositatem quae minus solet mirari quod potuerit comprehendere, incomprehensibilia esse opera Dei. Cur ergo humana opinatione conaris evertere, quod minus vales in divina ratione comprehendere? Ego quidem, non ut tu calumniaris dixi, « nulla ratione comprehendi posse; » sed dixi, « facili ratione non posse. » Verumtamen quid si contra vitium curiositatis humanae, cui so
Abbreviated transcription (Latin):
ista destruet᷑ cum tͥ fuerĩt demonstrati nati homines integerrimis
omibꝰ menbris ex his parentibus qui n nulla menbra ꝑdiderant:
Audiebamus a maioribus nr̃is qui se id nosse ac uidisse dicebant. fun¬
danum carthaginis rectorem. cum ipse accidenti uicio luscus
ẽẽt. luscum filiũ ꝓcreasse. Quo exemplo euertit᷑ illa tua sententia.
qua dicis naturalia ꝑaccidens ñ conu̾ti. Accidens quippe fuit in
patre qd̃ factum ẽ: infilio naturale. Illam uero alterã qua dicitis
parentes infilios ea quȩ ñ habent ipsi non posse tranffundere: alius
fundanii filius quod maxime usitatũ ẽ. cũ duobꝰ ocħis de lusco natꝰ
eu̾tit: et innumerabiles qui nascunt᷑ oculati de parentibꝰ cecis. Trans¬
mittendo quippe in eos quos gignunt qđ ipsi ñ habent. uos potiꝰ
ꝗͣsuos filios sibi similes eẽ demonstrant. qui tam fuistis in ur̃is

Expanded text:
ista destruetur, cum tibi fuerint demonstrati nati homines integerrimis ista destruetur, cum tibi fuerint demonstrati nati homines integerrimis omnibus membris ex his parentibus, qui nonnulla membra perdiderant? Audiebamus a majoribus nostris, qui se id nosse ac vidisse dicebant, Fundanium Carthaginis rhetorem, cum ipse accidenti vitio luscus esset, luscum filium procreasse. Quo exemplo evertitur illa tua sententia, qua dicis, « naturalia per accidens non converti. » Accidens quippe fuit in patre, quod factum est in filio naturale. Illam vero alteram, qua dicitis, « parentes in filios ea quae non habent ipsi non posse transfundere, » alius Fundanii filius, quod maxime usitatum est, cum duobus oculis de lusco natus evertit, et innumerabiles qui nascuntur oculati de parentibus caecis. Transmittendo quippe in eos quos gignunt quod ipsi non habent, vos potius quam suos filios sibi similes esse demonstrant, qui tam fuistis in vestri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulisti. quando inuenit᷑ aliquid unde monstret᷑ ee possibile quod
generalit̾ negabat᷑ : Cum ergo uos generalit᷑ negaueritis posse gig¬
nentes implem traicere quod nͨ habent ipsi. si fuerit inuentũ qđ
possit hoc facere. ita suꝑamini sicut ille qui dixerant n posse anima¬
lia nisi inferiores mouere mand ibulas. inuento cocodrillo sine am¬
biguitate suꝑat᷑. et qui dixerat nullum animal inignem uiuere de¬
monstrato qđ de salamandra ꝑhibet᷑. sine ambiguitate conuincit᷑.
Cum igit᷑ diffinis naturalia ꝑ accidens ñ conu̾ti. si uł unus quispiam
fuerit inuentus. qui uitiatus aliquo casu cũ eodem uicio genierit
filiũ. factumq sit ꝓli naturale. qđ parenti accidens fuit: nempe
tua definitio ista frustrabit᷑. Item cum diffinis parentem qđ ipse
ñ habent insuam ꝓlem ñ posse transmittere. nonne diffinitio etiã

Expanded text:
protulisti, quando invenitur aliquid unde monstretur esse possibile quod protulisti, quando invenitur aliquid unde monstretur esse possibile quod generaliter negabatur? Cum ergo vos generaliter negaveritis, posse gignentes in prolem trajicere quod non habent ipsi; si fuerit inventum quod possit hoc facere, ita superamini, sicut ille qui dixerat, non posse animalia nisi inferiores movere mandibulas, invento crocodilo sine ambiguitate superatur; et qui dixerat nullum animal in igne vivere, demonstrato quod de salamandra perhibetur, sine ambiguitate convincitur. Cum igitur definis « naturalia per accidens non converti; » si vel unus quispiam fuerit inventus, qui vitiatus aliquo casu cum eodem vitio genuerit filium, factumque sit proli naturale quod parenti accidens fuit; nempe tua definitio ista frustrabitur. Item cum definis, « parentem quod ipse non habet, in suam prolem non posse transmittere, » nonne definitio etiam