comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctum iustiꝰ. quod ut qui inscło bones
depͥmunt. ⁊ꝑsecutionibꝰ affligunt: in
futuro cadem patiantur que faciunt:
Ili autem sunt inrequie. qui magna
tbulatione passi sunt ꝓregno et̾no: uł
ita. Qͣ sustinetis. E agit de uiditio p̾¬
lenti. quo sinit deus malos affligere bo¬
ita: ut sitis exemplum ⁊ docum̃tum aliiᷤ.
qd̃ iuste uidicat ds̃: dum suos ꝑmittit
affligi: ⁊ malos ꝓsꝑari. Uident. it. uos ex
res ẽẽ. uta estis eis exemplum ne fati¬
gentur. dum corripuintur adeo: qͥ fla¬
gellat omnem filium quem recipit.
apud quem ẽ iustum: ut incipiat deͣ
domo eiꝰ uiditium. Uñ petrꝰ ait. Tẽpꝰ ẽ
ut incipiat uidicium adomo dei. Ut¬

Expanded text:
enim justius quam ut qui in saeculo bonos deprimunt et persecutionibus affligunt, in futuro patiantur eadem quae faciunt? Illi autem sint in requie, qui magnam tribulationem passi sunt pro regno aeterno? Vel ita: quas sustinetis, et agit de judicio praesenti, quo sinit Deus malos affligere boita ut sitis exemplum et documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex res esse; et ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipiat a domo ejus judicium. Unde Petrus ait: Tempus ut incipiat judicium a domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
um quo inp̾senti uidicat ds̃: si at¬
tendatur iuidiciũ futurum. ubi
s. si iustum ẽ dati his penam: uob̾
reqͥem. Siqͥs .N. finem hũc attendit.
non inuistum dicit ẽe bonos pur¬
gari. males sordescẽ: sicut utͥq exui¬
ta sua meruere. Simile huic dicit
dd̾. E xistimabã. ut cognoscẽm ħ.l.¬

Expanded text:
um quo in praesenti judicat Deus, si attendatur judicium futurum, ubi scilicet si justum est dari his poenam, vobis requiem. Si quis enim finem hunc attendit, non injustum dicit esse bonos purgari, malos sordescere, sicut utrique ex vita sua meruere. Simile huic dicit David: Existimabam ut cognoscerem
Abbreviated transcription (Latin):
i. quia non omnium ẽ fides. Idest ñ¬
dum acceꝑunt omnes fidem ꝑme.
qui acccpturi sunt. Uel ita. Uere im¬
portum sunt umnali. non enim om¬
nuim illorum ẽ fides .i. omnes ini¬
portuni non habent fidem. quia coꝵ
nullus fidem. habet: s ẽ eiror quod
tenent. S uos qui habetis fidem: cõ¬
firmabit deus. Unde subdit. fidelis
ideo hortor uos orare. ut sermo dĩ cur¬
rat ⁊clarificetur. quia nec etĩa ub̃
tionem filiorum. Ideo autem ds ꝑora¬
tiones credentium. nondum credẽ¬
tes credere facit: ut ostendat quia ip
at deum face̾: quod rogari se p̾cipit.
bere sidem. sicut pͦt se habere carita¬
tem: natura ẽ hou̾u. habere aũt
fidem. sicut habere caritatem: grã
ẽ fidelium. S cum uoluntas credẽ¬
di aliis ꝑꝑatur aliis non ꝑꝑatur ado:¬

Expanded text:
 quia non omnium est fides, id est nondum acceperunt omnes fidem per me qui accepturi sunt. Vel ita, vere importuni sunt et mali. Non enim omnium illorum est fides, id est omnes importuni non habent fidem, quia eorum nullus fidem habet, sed est error quod tenent, sed vos qui habetis fidem confirmabit Deus. Unde subdit: Fidelis Ideo hortor vos orare ut sermo Dei currat et clarificetur, quia nec, etiam vobtionem filiorum. Ideo autem Deus per orationes credentium, nondum credentes credere facit, ut osteat deum facere, quod rogari se praecipit bere fidem, sicut posse habere charitatem naturae est hominum: habere autem fidem, sicut habere charitatem, gratia est fidelium. » Sed cum voluntas credendi aliis praeparatur, aliis non pra
Abbreviated transcription (Latin):
mane potestatis ⁊ diitiarum. ⁊ sig¬
nis minoribꝰ. ⁊ ꝑdigiis maioribꝰ: sed
mendacibꝰ. Quia ꝑmagicam artem
non ueram faciet illa: iꝑfantasiã
deludet homines. sicut s mon magꝰ
delusit illum qui putans eum occi¬
dere: arietem decoslauit ꝓeo: lideo ⁊
firmant.i. illum eẽ dm̃. Am̃bigi
gͦ solet. ucrum uł ideo dicta sint m̃¬
daria. qr non uera ut uidentur.
s fantastica erunt :i. qr mortales
sensus ꝑfantasmata decepturꝰ ẽ.
ut quod non facit faccre uideat᷑. Uel
ideo quia ⁊ si uera sint dĩ ꝓmissione:
ad mendatium trabent. Tunc enĩ sol
inomni sua uirtute mirabiliter qͥdẽ.
s mendacit̾ oꝑabitur. Ꝙ erit ad uẽtꝰ
illius. inomni sedutione iniquitatᷤ
his qui ꝑeunt. ꝙr minis blandiciis.
iomnibꝰ aliis modis: seducet eos qͥ

Expanded text:
manae potestatis et divitiarum. Et sigmanae potestatis et divitiarum. Et signis minoribus, et prodigiis majoribus, sed mendacibus. Quia per magicam artem non veram faciet illa, et per phantasiam deludet homines, sicut Simon Magus delusit illum qui putans eum occidere arietem decollavit pro eo. ilicet illum esse Deum. Ambigi ergo solet utrum vel ideo dicta sint mendacia, quia non vera ut videntur sed phantastica erunt, id est quia mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit, facere videatur; vel ideo, quia et si vera sint Dei permissione, ad mendacium trahent. Augustinus in omni sua virtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Et erit adventus illius in omni seductione iniquitatis his qui pereunt, quia minis, blanditiis, et omnibus aliis modis seducet eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
medio .i. manifeste apparcat. Et tẽ¬
s. iam reuelata discessione adeo uo.
irefrigerata multorum caritate ex
habundantia iniquitatis quasi
parata sibi sede: reuelabitur .i. ma
nifestabitur ille iniquus .s. anti
tur aũ ut doctores tradunt: ĩ mõte
oluieti. inpapilione uinsolio suo. in
illo loco contra quem dñs ascendit
ĩceloᷤ. Illo aũ ĩtfecto: ñ stacĩ ueniet xͦ s¬
u ex libꝰ dameliᷤᷤ intelligit᷑. ocedẽt᷑ electiᷤᷤ
dñs post uenturus sit: penitus ig¬
noratur. E quomodo tenebre. solis
fugantur p̾sentia: ita ⁊ dñs destru
tratione ad uentus sui .i. inclaro ad¬
uentu suo. cuius anti xͥ ad uentꝰ ẽ
secundum oꝑationem sachane. Qͥa
diabolo instigante ⁊co oꝑante. qui
illum possidebit: cotum fatiet. nor
tñ fine sensu: ut frenecici qui culpã
non hñt de mal. Ita si uexaretur di¬
abolo tanqͣm freueticus: non ei un¬
putaretur quicquid ageret. U illius
ad uentus erit inomni iuraute hu¬

Expanded text:
medio, id est manifeste appareat. VEmedio, id est manifeste appareat. VE jam revelata discessione a Deo vero, et refrigerata multorum charitate, ex abundantia iniquitatis quasi parata sibi sede, revelabitur, id est manifestabitur, ille iniquus, scitur autem ut doctores tradunt in monte Oliveti in papilione, et in solio suo, in illo loco contra quem Dominus ascendit ad coelos. Illo autem interfecto non statim veniet ex libro Danielis intelligitur, concedentur electis inus post futurus sit penitus ignoratur. Et quomodo tenebrae solis fugantur praesentia, ita et Dominus, destruetratione adventus sui, id est in claro adventu suo, cujus Antichristi adventus est, secundum operationem Satanae. Quia diabolo instigante et cooperante qui illum possidebit totum faciet, non tamen sine sensu ut phraenetici qui culpam non habent de malis, ita si vexaretur a diabolo tanquam phraeneticus non ei imputaretur quidquid ageret. Et illius adventus erit in omni virtute hu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt meccła tam dii. donee ꝑueniat
ad cantum numum. qui anti xͦ mag¬
uum faciant ppłm. & hoc dictum eẽ
nistĩum iniquitatis: qr uidetur oc¬
cultum. Et de ħ dictum ẽẽ: quid nẽ¬
detineat scitis. & cum ait. ut qͥ tenet
nunce teneat. dicunt apłm hortati fi¬
deles: ut infide qͣm tenent tenaciter
ꝑseuerent: donec exeat de medio ecdẽ
muistĩum iniquitatis: quod nune oc¬
cultum ẽ. Q ẽ sensus. Tantum ħ suꝑ¬
ẽ agendiun. ut qui tenet nunc fidẽ
teneat.i. firiiter inea ꝑseueret: do¬
nec miftĩum iniquitatis de medio
fiat: i. donec qui modo ineccła ficti
sunt: abeadem manifeste recedant.
De qualibꝰ iohannes ait. De nob̾ ex¬
ierunt: s ex nob̾ non erant. Sĩcut gͦ
ante finem exierunt multi hetiei de
mectio eccłe̾: ita cunc aꝑte inde ex ibt̃
omnes quii nõ ad xpm. s ad illũ
uel ita. Tantum ħ testat. ut qui te¬
net nunc .i. detinet illum .s. disces¬
sio que non dum facta ẽ: cecieat .i.
decineat:. donec ipã discessio. fiat de

Expanded text:
niant ad tantum numerum qui Antichristo magnum faciant populum. Et hoc dictum esse mysterium iniquitatis, quia videtur occultum, et de hoc dictum esse, quid detineat scitis, etc., ait, ut qui tenet non teneat. Dicunt Apostolum hortari fideles ut in fide quam tenent tenaciter perseverent, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Et est sensus: Tantum hoc superest agendum, ut qui tenet nunc fidem teneat, id est firmiter in ea perseveret, donec mysterium iniquitatis de medio fiat, id est donec qui modo in Ecclesia ficti sunt ab eadem manifeste recedant. De qualibus Jesus ait: De nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt multi haeretici de medio Ecclesiae, ita nunc aperte inde exibunt omnes qui non ad Christum, sed ad illum Vel ita, tantum hoc restat, ut qui tenet nunc, id est detinet illum, scilicet discessio quae nondum facta est, teneat id est detineat, donec ipsa discessio fiat de
Abbreviated transcription (Latin):
scibit eplam: inqua significat licet ob̾¬
cure. nec enim aꝑte potest. de abolinone
romani irgni. ⁊ de anti xp̃i apparentia.
⁊dampnatione. ⁊dequorumdam frm̃
inquiecudine. Seribit etiam non insta

Expanded text:
in qua idem significat, licet obscure. Nec enim aperte potest de abolitione Romani regni, et de Antichristi apparentia et damnatione, et de quorumdam fratrum inquietudine. Scr
Abbreviated transcription (Latin):
uiri doriẽtis: mulier facta ẽ. & ĩ locũ
coste. ñ costa: s caro supleta ẽ. Nõ hũit
ħ pͥma rerũ : dicio.ũ femina ex eosic
tabili uolũtate aliqͥd fac̾e̾t. Ideoꝙ:
abscõditũ erat indo qͥd fieret. stt̃ cau

Expanded text:
mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina ex eo sictabili voluntate aliquid faceret. Ideoque absconditum erat in Deo quod fieret. Au
Abbreviated transcription (Latin):
uos .s. suscitabit: cum .i. quamuis
ẽctis olim ante fidem mortui. sci¬
licet nec ⁊̃ sencientes mala ura.
ambulastis: de alio ad aliud dodi¬
nantes. Ambulastis dico: seđm¬

Expanded text:
 est suscitabit, cum, id est quamvis, essetis, olim ante fidem mortui, scilicet nec etiam sentientes mala nostra. ambulastis, de alio ad aliud declinantes. Ambulastis dico, se
Abbreviated transcription (Latin):
racione: oñs cdere uolẽtes. d̾e hac re. s.
u ĩtelligãt q̃ sit dispẽsacio sac̃m̃ti. Id est
qͣm mirabilis ⁊ qͣnta dilechone. sit facta
ad ĩplecio: archane redc̃pcionis. he st̃
diuicie: inuestigabiles. Idẽ .n. appellat¬
ĩ uestigabiles s̃ ille diuicie. qͣm apłs eũgłi¬

Expanded text:
tes de hac re, scilicet ut intelligant, quae sit dispensatio sacramenti, id est quam mirabilis, et ex quanta dilectione sit facta adimpletio arcanae redemptionis. Hae sunt divitiae investigabiles. Idem enim appellatinvestigabiles sunt illae divitiae, q
Abbreviated transcription (Latin):
inde ex idolatͥa soluit. Remouẽ legẽ
a iudeis. &e ydolat̾a agẽtibꝰ Q paries
iłr̃ macĩe: qͥa ñ erat stabibs neq io¬
bust. Est .ii. maceria. ⁊geries lapi¬
dũ fine cem̃to: ũ fit cͥca ortos. Paries
gͦ mac̾ie ẽ : qͥ facile destruet᷑ uemẽte
ydolat᷑a ꝯu̾tit. Mediꝰ atꝰ erat: ũ neut̃
ppłs altĩ  cordaret. Stãte aut̃ hoc
panete: erãt inumicicie. ira ĩ iudiaꝙ
int̃ eas. qͥ ab oli s : destructo pariete.
Uñ subdit. & ꝑ ħ ẽ soluẽs innicicias
ĩ carne sua affũpta uł ĩmolata. Legẽ¬
euaculãs. Hic exponit parietẽ qͣntũ

Expanded text:
inde ex idololatria solvit, removens legem a Judaeis, et idololatriam a gentibus: qui paries dicitur maceriae, quia non erat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur veniente idololatria convertit. Medius autem erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo pariete. Unde subdit: Et per hoc est solvens inimicitias in carne sua, assumpta vel immolata. Legem. Hic exponit parietem quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ credit in filium: ñ habet uitã.
s ira dĩ: manet suꝑ eũ. Non ait ue¬
nit: s manet. Cum hac quippe ira:
omnis homo nascitur. Ipsa est illa
ira: cum qua omnes nati sumus.
cui nascendo hesimus. Ita de ꝓpagine
iniquitatis de massa pe̾ci. ⁊ nota qd̾
Translato autem uerbo utimur. ut
natura dicamus.⁊ qualis nascitur
homo. Sodm quam loquitionem

Expanded text:
Qui non credit in Filium, non habet vitam, Qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Non ait venit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nascitur. Ipsa est enim illa ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo haesimus, ira de propagine iniquitatis, de macula peccati. Et nota quod translato autem uerbo utimur, ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, secundum quam locutionem
Abbreviated transcription (Latin):
diffidencie.Quod deus debite iusteque
nos omnes iudei .s. ut gentes aliquan¬
do conu̾sati suniuis. agentes intam no¬
x etiam facientes actu uoluntates
carnis. id ẽ ea in quibꝰ caro delectat᷑:
ut est luxuria ⁊ huuismodi. & uolũ¬
tatem cogitatonũ uel mengum .i.
ea in quibꝰ caro non delectatur: sed
amiina cogitat. ut sunt heretice pͣtuta¬
tes ⁊ alia hunismodi. ł eramus nos
iudei sicut ⁊ cet̾i .i. gentiles filii ire .i.
debitores et̾ne pene. U hoc natura .i. ꝑ
nale ab eis traductum. Cecĩtas em̃ in
pͥmo homine ꝑ pcem contigit. de qͦ
omnes originem duximus ñ solum
mortis: s etiam iniquitatis. Ideo apłs
ait eranius natura filii ire. idest filii
uindicte. filii pene. filii gehenne. Quo¬
modo natura: quia peccante printo
homine: uicium pro natura inole¬
uit. Tẽnebatur enim iusta ddampna¬
tione genus humanum: ⁊ erant om̃s
filii ire. de qua ira: dominus dicit.

Expanded text:
diffidentiae: quod Deus debite justeque diffidentiae: quod Deus debite justeque nos omnes Judaei, scilicet ut gentes, aliquando conversati sumus, agentes vitam noet etiam facientes actu voluntates carnis, id est ea in quibus caro delectatur, ut est luxuria, et hujusmodi, et voluntatem cogitationum, vel mentium, id est ea in quibus caro non delectatur, sed anima cogitat, ut sunt haereticae pravitates, et alia hujusmodi. Et eramus, nos Judaei, sicut et caeteri, id est gentiles, filii irae, id est debitores aeternae poenae, et hoc natura, id est nale ab eis traductum. Caecitas enim in primo homine per peccatum contigit, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Ideo Apostolus ait: Eramus natura filii irae, id est filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura? quia peccante primo homine vitium pro natura inolevit. Tenebatur enim justa damnatione genus humanum, et erant omnes filii irae, de qua ira Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
testatem. potestatis sue forcioribꝰ uin¬
cłis ⁊ sic eripuit uasa eiꝰ quecumq
p̃destinauit eripere arbitͥum eorum
pediente : credant in istum libera
uoliuitate. Pro inde hoc opus est gr̃e.
quam atculit scđs adam: ñ nature
quam corrupit pͥmus adam. filios
autem diffidencie: regit pͥnceps iste
.I. abłs ad arbitͥum situm. qd̃ nec
ipse habet lib̃um ad benefaciendũ:
s in maximã maliuolenciã suis
sceleribꝰ obdinatum. Ynde nemo
sane fidei credit uel dic̃. hos apo¬
statas angłos ad pͥstinam pietatẽ:¬
correcta aliqͣndo uoluntate ꝯũti.
Quid autem oꝑatur hie pͥnceps
in filios diffidencie. nisi oꝑa sua ma¬
laꝰ. Quia in pͥmis maximeꝙ ipsam
diffidentiam ⁊ infidelitatem qua sit̃
immici fidei: ꝑ qm scit eos posse em̃¬
dari. Iñiquam ergo obstinationẽ. qͣm
ds̃ plerumq facere dicitur. ñ instigan¬
do ⁊ inspurando. s deserendo facit. ut
illi .s. sp̃s maligni: oꝑentur in filiis

Expanded text:
testatem, potestatis suae fortioribus vintestatem, potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eripuit vasa ejus quaecunque praedestinavit eripere. Arbitrium eorum pediente credant in istum libera voluntate. Proinde hoc opus est gratiae quam attulit secundus Adam, non naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem diffidentiae regit princeps iste eos ad arbitrium suum, quod nec ipse habet liberum ad benefaciendum sed ad maximam maliuolentiam poena sui sceleris obduratum. unde nemo sanae fidei credit aut dicit hos apostatas angelos ad pcorrecta aliquando voluntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera sua mala? et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem qua sint inimici fidei, per quam scit eos posse mundari? In quam ergo obstinationem cum Deus plerumque facere dicitur non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi, id est spiritus maligni, operentur in filiis
Abbreviated transcription (Latin):
intur enim singłaris genitiuus:
ꝙ plurali. Ille est belzebub: qui
est pͥnceps malignoꝵ sp̃uum.
Uel intransitiue scđm aliam
litteram. Q ne est scđm pͥncipẽ
sp̃m. P rincipem dico potestatis
aeris huius .i. qui habet potesta¬
tem in hoc aere caliginoso: non
cum hominibꝰ in mundo. Qui ad
ista caliginosa de apparatu suꝑ¬
boꝵ angłoꝵ cum angłis apostatis
lapsus est tamqͣm tamqͣm ad car¬
cerem. Caliginosus enim aer: in¬
ferns ẽ demonum. usq ad iudiciũ.
caliginis inferni retrusuns in iudi¬
cio seruari puniendus. S p̃m ergo
erroris: dic̃ principem acris. quia
ui hoc aere domnatur. Hanc eñi
rutem sibi usur pauit: ad exercen¬
dam dominationem.& quia ita
ds siuit: in filios diffidencie. Id est
m eis qui diffidunt de et̃̾nis bonis.
uel de quoꝵ salute nos diffidimꝰ.
U ideo crepti ei sint grati ereptori
xp̃o. Qui mtrauit in domum for¬
tis. in suo dominatu genus huma¬
num habentis. ⁊ prius ipsum alli¬
gauit .i. euis cobercuit ⁊ cohibuit po¬

Expanded text:
nitur enim singularis genitivus pro plurali. Ille est Beelzebub qui est princeps malignorum spirituum. Vel intransitive secundum aliam litteram, quae est secundum principem spirituum. Principem dico, potestatis aeris hujus, id est qui habet potestatem in hoc aere caliginoso, non cum hominibus in mundo, qui ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsus est tanquam ad carcerem. Caliginosus enim aer infernus est daemonum usque ad judicium. arceribus caliginis inferni retrusus in judicio servaretur perimendus. Spiritum ergo erroris dicit principem aeris, quia in hoc aere dominatur. Hanc enim partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem; et quia ita Deus sinit, in filiis diffidentiae, id est in eis qui diffidunt de aeternis, vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati ereptori Christo. Qui intravit in domum fortis in suo dominatu genus humanum habentis, et prius ipsum alligavit, id est ejus coercuit et cohibuit po
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nunc tales estis eratis illo tp̃re
idest sine ꝓmissione. xp̃i. qͥ tũc fiebat
iudeis. Eratis ⁊̃ alienati a ꝯu̾sione iħl
qͥbꝰ .s. ñ coutũt᷑ iudĩ   si aliqn̾o legem
⁊ ꝓpħas accepistis: ilicebamin uł eratis
ĩidonũ. ponebat diĩs ddomus ⁊ qͥ sci¬
piebat᷑ pedẽ sr̃ hostiũ : & datis dextris.

Expanded text:
e quod vos, qui nunc tales estis, eratis illo tempore id est sine promissione Christi, quae tunc fiebat Judaeis Eratis  non coutebantur Judaei. Et si aliquando legem et prophetas accepistis, dicebamini, vel eratis in domo ponebat dominus domus, et qui suscipiebatur pedem super hostium, et datis
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur. Uagit infans in p̃sepio: s ab an¬
głis laudat᷑ incelo. Hendes ꝑseqͥt᷑. s ma¬
gi adorant. Ignorãt phardei: s stella de¬
monstrat. Sabtizat᷑ asuo: s uox tonã¬
tis patris audit᷑. Timet pati: s sponte
ad passionẽ uenit. Uult tasferri calioẽ.
s petrũ qͥ calicẽ timebat: accusat. Quid
hac uarietate distinct̃: Multi formis

Expanded text:
cipitur; vagit infans in praesepio, sed ab angelis laudatur in coelo; Herodes persequitur, sed magi adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusat. Quid hac veritate districtius? Multiformis
Abbreviated transcription (Latin):
in apłis. ub gẽtibꝰ pacẽ ad dm̃ fieri ꝑse.
uob cdico. qͥ lõge fiustis adeo. Ꝙa idolatre
i sine lege erat. Nõ enĩ regione ad eo
lõge ẽ qͥsq: s affectu. amas dm̃ : ꝓpe
es. Odisti dm : lõge es.  eandẽ pacẽ
unũ ddm̃ colebãt: & legẽ adeo acceꝑat᷑.

Expanded text:
 pacem ad Deum fieri per se. Vobis dico, qui longe fuistis a Deo, quia idololatrae et sine lege erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu. Amas Deum, prope es. Odisti Deum, longe es. Et eamdem pacem unum Deum colebant, et lege
Abbreviated transcription (Latin):
ti bonum: s quia oꝑa ex gr̾a. nõ
ex omnibꝰ gr̾a. Bonum est igitur
homini. ut de uiribꝰ lib̃i arbitrii
sui non p̾sumat. quia ille qui
putauit sine eiꝰ adiutorio se posse
custodire: qui dedit ꝓfectus in lõ¬
ge cuicta consumpsit ⁊ miseria.
attritus. ⁊ in se reu̾sus dix̃. Surgã
⁊ ibo ad patrem meum. Qm cogi¬
tationem bonani non haberet: nͥ
⁊ ipsam illi in occłto pat̾ miseri¬
cordissimus inspirsset. Ideo recte
ait. ł hoc non ex ub̾: s dei donũ
est: non ex oꝑibꝰ. Ne forte dicas.
ꝓm̃ui.⁊ ideo accepi. Non putes
te ꝓmerendo accepisse qui non
ꝓmereris: nisi accepisses. ã ra
precessit meritum tuum. Non
dona dei consequantur m̾ita m̃a.
arrogantos ⁊ suam iusticiã consti¬
tuere uolentes. planius aꝑit sub¬
dens. Ipsius enim. Quasi nemo de
sius .i. per oꝑacionem dĩ. in

Expanded text:
ti bonum; sed quia opera ex gratia, non ex operibus gratia. Bonum est igitur homini ut de viribus liberi arbitrii sui non praesumat, quia ille qui putavit sine ejus adjutorio se posse custodire quod dedit, profectus in longe cuncta consumpsit, et miseria attritus, et in se reversus dixit: Surgam et ibo ad patrem meum . Quam cogitationem bonam non habet, nisi et ipsam illi in occulto Pater misericordissimus inspirasset. Ideo recte ait: Et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ne forte dicas: Promerui, et ideo accepi. Non putes te promerendo accepisse qui non promereris, nisi accepisses. Gratia praecessit meritum tuum, non dona Dei consequantur merita mea.arrogantes, et suam justitiam constituere volentes, planius aperit subdens: Ipsius enim; quasi dicat: Nemo debsius, id est per operationem Dei, in
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dictum est. Tradidit il¬
los ds̃ in reprobũ sensum.⁊ ct̾.
Non ibi pc̾cm dĩ est: s ndi¬
cium. Predestinatio igit᷑: in
bono est. ł iuisq effectus: bo¬
nus est. Illẽ ĩtaque oꝑat᷑ ho¬
minem bonum ⁊ custodit:
qui incõmutabilit̾ bonus est.
Sẽꝑ ab illo fieri ⁊ ꝑfici debemꝰ:¬

Expanded text:
dictum est: Tradidit eos Deus in reprobum sensum : non ibi peccatum Dei est, sed judicium. Praedestinatio igitur Dei in bono est, ejusque effectus bonus est. Ille itaque operatur hominem bonum et custodit qui incommutabiliter bonus est, semperque ab illo fieri et perfici debem
Abbreviated transcription (Latin):
cione credencium. quod occłs nõ
uidit. nec auris audunt. U hec
sunt habundantes diuicie. ut
tantum decur: quantum mens
muestigare non potest. Uel ita.
ut de presenti accipiatur: sic.
prius mortuos. ut ostenderet in
habundante diuicias głie sue .i.
habundancia dona gr̃e que hic
laigitur. Deinde utramque sentẽ¬
ciam progredere simul Quasi dini
non m̾itis nr̃is s in bonitate dĩ.
Diuicias dico: existentes suꝑ nos.
pere nequimus. Datas dico: inxͦ
ta dĩ uoluntate: saluati estis ꝑ
quia oꝑa bona pie cogitacione fac¬
ta fristrentur: cum ds̃ reddat cui

Expanded text:
edentium, quod oculus non vidit, nec auris audivit. Et hae sunt abundantes divitiae, non tantum quantum mens investigare non potest. Vel ita, ut de praesenti accipiatur, sic qprius mortuos ut ostenderet in abundantes divitias gratiae suae, id est abundantia dona gratiae quae hic largitur. Deinde utramque sententiam progredere simul, quasi dicanon meritis nostris, sed in bonitate Dei. Divitias dico, existentes super nos, pere nequimus. Datas dico, in Chta Dei voluntate, salvati estis per quod opera bona pia cogitatione facta frustrentur, cum Deus reddat cui
Abbreviated transcription (Latin):
In hãc ira cum ẽent homines ꝑori¬
ginale pccm. tanto graunis ⁊ ꝑnicio¬
sius quanto maiora uł plura insuꝑ
addid̾ant. necessarius erat mediator
.i. reconciliator. qui hanc iram sin¬
głaris sacͥficii oblatone placcaret.

Expanded text:
homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, id est reconciliator qui hanc iram singularis sacrificii oblatione placaret.
Abbreviated transcription (Latin):
illa creatione qua homines
facti sumus. sed ea de qua
ille dicebat: qui iam utiq
homo erat. Cor mundum crea
in me ds. ⁊ cec̾a. Nac creat̾one:
formamur ⁊ creamur in oꝑi¬
bus bonis que deus prepa-¬
rauit antequam ad ea sur¬
gere possetis. P reparainit dico:
nt in illis ambulemus pro¬
ficiendo. non ut confisi gra¬
cie: deinde ociosissimus. In
his uerbis aꝑte monstrat
apłs. ipsam dĩ predestinatõ¬
nem enisdemq effectum .i.
gracia que apponitur. Ait
enim. Creati sumus in fide
⁊ in oꝑibus. hoc est gracia.
Q uod aut̃ sequitur que pre¬
parauit. hoc est predestina¬
tio. Lina predrtinato est:
gracie preparacio. Gi racia

Expanded text:
illa creatura qua homines facti sumus, sed ea de qua ille dicebat, qui jam utique homo erat: Cor mundum crea in me, Deus, etc. Hac creatione formamur et creamur, in operibus bonis, quae Deus praeparavit, antequam ad ea surgere possetis. Praeparavit dico, ut in illis ambulemus, proficiendo, non ut confisi gratiae, deinde otiosi simus. Haimo In his verbis aperte monstrat Apostolus ipsam Dei praedestinationem, ejusdemque effectum, id est gratiam quae apponitur. Ait enim, creati sumus in Christo et in operibus, hoc est gratia. Quod autem sequitur, quae praeparavit, hoc est praedestinatio, quia praedestinatio est gratiae p
Abbreviated transcription (Latin):
sine p̾sciencia nõ potest ẽe.
Potest at̾ ẽẽ sine p̾destinatione:
p̾sciencia. P re destinatione qͥp¬
pe ds̃ ea p̾sciuit: que fuerat
ipse facturus. Pre seire aut po

Expanded text:
sine presciencia esse non potest. Potest autem sine predestinacione esse presciencia. Predestinacione quippe deus ea prescivit, que fuerat ipse facturus, id est o
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs capiri: ex qͦ trahunt originẽ. Ab ipso
entm facti funt: scđ̾m łitatem ita
scđm dĩtatẽ: caput ẽ eccłie. scd̾m qͣm
et gr̃a. Nam in eo plenitudo gr̾e fuit: de
cuius plenitudine nos accepimꝰ. Nullũq
maius donũ p̾stare ds poss hominibꝰ.¬
face̾t illis caput. ⁊ illos ei tͣmqͣm m̃bͥ
co aptaret. u eẽt filiꝰ dĩ ⁊ filiꝯ homimiꝰ
uiis d̾s cum patre: unꝰ homo cum
hominibꝰ Sequitur. Qͣ eccłia ẽ corpꝰ
illus .i. unita ei gr̾a ⁊ natura. ꝙ
psenitudo enis . s. implens eum. nõ
habeat menbra omnia. & uere
est płenitudo eiꝰ quia ipse est: qui
ad impletur ꝑ eos. Cum enim regres¬
si ad conu̾sionem flectunt genu
dentibꝰ euacuari uidetur. ꝑ eos ad¬
implecur dico: tamen ens omĩa
i omnibus hic uel in futuro quia
menbra nichil ei conferunt: sed
ipse omina menbris.Qui ideo dr̃
ẽẽ omnia in omnibꝰ. quĩa omnia
ab ipso sunt in eis. cuius uirtute
uit. Hic comemorat pͥora . s. qua¬
les fuerint ante fidem ⁊ quidmͦ

Expanded text:
nem. Ab ipso enim facti sunt secundum deitatem, et ita secundum deitatem caput est Ecclesiae, secundum quam et gratia. Nam in eo plenitudo gratiae fuit, de cujus plenitudine nos accepimus. Nullumque majus donum praestare Deus posset hominibfaceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret, ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus. Quae, Ecclesia, est corpus illius, id est unita ei gratia et natura, et plenitudo ejus, id est implens eum ut habeat membra omnia. Et vere est plenitudo ejus quia ipse est qui adimpletur per eos. Cum enim regressi ad confessionem flectunt genu dentibus evacuari videtur. Per eos adimpletur dico, tamen ens omnia in omnibus, hic vel in futuro, quia membra nihil ei conferunt, sed ipse omnia membris. Quod ideo dicitur esse omnia in omnibus, quia omnia ab ipso sunt in eis, cujus virtute . Hic commemorat priora, scilicet quales fuerint ante fidem, et quid modo
Abbreviated transcription (Latin):
femina. Unde inpsalmo dic̃. Deuentre
matris meẽ ds̃ m̃s estu. ostendens patrẽ
de uentre mat̾s uatꝰ est. ⁊ scd̾m hominẽ
de uirgune. natꝰ est dis. Ut nõ solum
pat̾ illi eẽt. qͥ eum de se ipso genuit:
nem creaiit. Q gͦ eit pater fͤdio extito
suo: de uentre matͥs. ds eiꝰ est: ñ dͥe suo.
Unde ipse dñs ait. Ascendo ad patrem

Expanded text:
femina. « Unde in psalmis dicitur: De ventre matris meae Deus meus es tu, ostendens Patrem de ventre matris natus, et secundum hominem de virgine natus est Deus, ut non solum Pater illi esset qui eum de seipso genuit, nem creavit. Qui ergo Pater est Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Unde ipse Dominus ait: Ascendo ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
dext̾am suam: i. in sede iudicaria. in
porestate iudicandi. Qͥa enĩ om̃e iudi¬
cium pat̾ dedit filio: idõ ad dext̾am dĩ
sed̾e dr̃ qͣsi uidex. Unde ait uideis. am¬
modo uidebitis filium homiis. sedentẽ
illũ inceledtibꝰ. ⁊ supͣ omnẽ pͥncipatũ

Expanded text:
dexteram suam, id est in sede judiciaria, in potestate judicandi. Quia enim omne judicium Pater dedit Filio , ideo ad dexteram Dei sedere dicitur quasi judex. Unde ait Judaeis: Amodo videbitis Filium hominis sedere il
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. & sic̃ nos. similit̾ ⁊̃ uos gentiles
conuiuificauit E hoc est qd̾ subdit.
suius xp̃i gr̃a. ⁊ uos gentiles estis sal¬
qd̃ futurũ est. Quia spe c̾ta: quod
futurum est iam tenemus. Ideo
iam uelud perfectum esset: sic
loquitur. Unde ⁊̃ subdit. ꝓ consede
fecit ut iudices nos ⁊ uos in celestibꝰ.
Non maniter s fidelit̾ iam ꝯpu¬
f. spe certa tenemus. Fecit dico: per
ret in die iudicii. Quod ita dicit.
ut ostenderet in re i scłis suꝑueni¬
entibꝰ: .i. in die idicii. Habundan¬
tes diuicias głie sue .i. habundan¬
cia dona głie. In futꝰo enim scło¬

Expanded text:
sicut nos, similiter et vos gentiles convivificavit. Et hoc est quod subdit: Cujus Christi gratia, et vos gentiles, estis salquod futurum est, quia spe certa quod futurum est, jam tenemus: ideo jam velut perfectum esset, sic loquitur. Unde etiam subdit: Et consedere fecit, ut judices, nos et vos, in coelestibus, non inaniter, sed fideliter jam compused spe certa tenemus. Fecit dico, per ret in die judicii. Quod ita dicit ut ostenderet, in re, in saeculis supervenientibus, id est in die judicii, abundantes divitias gratiae suae, id est abundantia dona g
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. ecce iam exqͣntulocimiq pignore
de ambulat ds̃ amb̾. ⁊ sic: pignꝰ accepimꝰ.
Qͥdã tñ codices meliꝰ habent arram.
Ecindẽ quippe rẽ: int̾p̾tes dic̾e uoluer̃.
Int̾ ẽ tñ aliqͥd in loqͦndi usu: int̾ arrã
⁊ pignus. Fignus enĩ qͣndo dat᷑. soluto
eo ꝓqͦ ponitur: anfertur. Arra uero est.
cum de ipło pͥcio dͥattr aliqͥd qd̾ ñ est au¬
ferendũ: s cõplendum. Si gͦ caritatem
habetur arra qͣm pignꝰ. Dedit nb sp̃m¬

Expanded text:
charitas? Ecce jam ex quantulocunque pignore deambulat Deus in nobis, et sic pignus accepimus. Quidam tamen codices melius habent arrham; eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, soluto eo pro quo ponitur, aufertur; arrha vero est cum de ipso datur aliquid quod non est auferendum, sed complendum. Si ergo charitatem habetur arrha quam pignus. Dedit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
titum. ꝯfortatoriã epłam: cum ult̾ius
ñ cẽt eos uisurꝰ. & sciens eos ȩȩ̃ bonos¬
nõ arguit de culpa. s ne relabant᷑: ti¬
mendum erat. Q enim stat cad̾e potest.
qr nullłꝰ adco ꝑfectꝰ est. qͥ csc̾e̾ ñ possit:
eos adult̾iora hortatur. R ne recelant a
fide ꝓsuis tbulatonibꝰ s. apłi. teneantq¬

Expanded text:
icum confortatoriam Epistolam, cum ulterius non esset eos visurus: et sciens eos esse bonosnon arguit de culpa, sed ne relabantur timendum erat. Qui enim stat cadere potest, et quia nullus adeo perfectus est qui crescere non possit, eos ad ulteriora hortatur; et ne recedant a fide pro suis tribulationibus, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm sebit uel mandat.U el ego paulꝰ scͥbo
sue mando. om̃ibꝰ qͥ s̃ ephesi scĩs exercicio
iħu. Recte illa duo posuit. ĩ unc enim
ꝓdest ae creditur bona uita: si fides eꝰt
inaͣ. Uel distingue int̾ scõs ⁊ fideles. ũ
scõs intelligas maiores ⁊ ꝑfechores: fide

Expanded text:
vel mandat, vel ego Paulus scribo sive mando omnibus qui sunt Ephesi sanctis exercitio risto Jesu. Recte illa duo posuit: tunc enim prodest ac creditur bona vita, si fides est in Christo. Vel distingue inter sanctos et fideles, ut sanctos intelligas majores et perfectiores, fidel
Abbreviated transcription (Latin):
in eo.s. filio ñ alio .i. ĩ xͦ. E ñ alio tpre inplẽ¬
dum: s in dispẽsationẽ plenitudinis tp̃oꝵ
id ẽ inplenitudinẽ tpis dispensati ad eo.
racionabilit̾ dispensauit. Si enim ignari
penitꝰ eẽnt homines. ñ p̃docti: ñ reciꝑent¬
xp̃m. X nͥ pͥꝰ denaturali ⁊ doctnali lege
tum. Neg̾ queratur cur in ħ tp̾re pociꝰ
qͣm ĩ alio. uoluerit implere secͤtum sue uo¬
luntatis. scilic instaurare .i. ad pͥmũ statũ

Expanded text:
non in alio tempore implendum, sed in dispensatione plenitudinis temporum, id est in plenitudine temporis dispensati a Deo, rationabiliter dispensavit. Si enim ignari penitus essent homines, non praedocti, non recipenisi prius de naturali et doctrinali lege tum. Ne ergo quaeratur cur in hoc tempore potius quam in alio voluerit implere secretum suae voluntatis, scilicet instaurare, id est ad primum statum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ds̃. ł ptẽa. C nim̾atis beneficiis
humano gen̾i uel apłis tiel ephesiis col¬
latis qͥd debeneficiis ephesiis datis sentiat
apłs: subdit. Scilic& qd̾ gras agit. et ro¬
gat suꝑ addi. ne illi fuꝑbiant: s ułt
crediditis ꝓpt̾ea ego audiens fidẽ urãm.¬

Expanded text:
pletur. » Propterea. Enumeratis beneficiis humano generi vel apostolis vel Ephesiis collatis, quid de beneficiis Ephesiis datis sentiat Apostolus subdit, scilicet quod gratias agit, et rogat superaddi, ne illi superbiant, sed ultra credidistis. Propterea ego audiens fidem
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ gr̾a: qͣ salui facti sumꝰ. Qͤ benedicit᷑ sors:
qr hominis ñ est electo: s uoluntas dĩ. qͥ
nulla nr̃a m̾ita inuenit: s sorte uoltntatis
ca dñi de suꝑ texta qͦ caritatem significat.
sorte fuꝑ eam missa ꝓuenit. qr d̃i gr̾a ca¬
ritas inspiratur: ñ m̃itis uocati sumꝰ. Noᷤᷤ

Expanded text:
sors, quia hominis non est electio, sed voluntatis Dei, qui nulla nostra merita invenit, sed sorte voluntatis ca Domini desupertexta, quae charitatem significat, sorte super eam missa provenit, quia Dei gratia charitas inspiratur, non meritis vocati sumus. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
Hic notatir esfectꝰ pͥme pordinatiomi: qͦ
ꝑtinet ad iuisticiã. Gratificauit dico: in
c̃ilecto filio suo ꝓ qͦnos diligit. Diligens
qͥbꝰ uult filiꝰ diuina dona largitur. ĩ qͦ¬
habenus. Ecce hie ostendit ꝑ quẽ faẽti

Expanded text:
inationis quae pertinet ad justitiam. Gratificavit, dico, in dilecto Filio suo, pro quo nos diligit. Diligens quibus vult Filius divina dona largitur, in quo. Ecce hic ostendit per quem facti
Abbreviated transcription (Latin):
cordis uñ i rationis. qͦ est ĩmago di. ĩqͣ
renouaris ĩ agnicionẽ łi. In unagine gͥ
s̃: cognosce auctorẽ eiꝰ. qͥ corporali sensu
ñ atĩgitur. Negͦ putetis corporeo sensu
dm̃ attngi. s occłis m̃tis ipsum cognos¬
cite. ⁊ auribꝰ m̃tis ipsum audite. In cor¬
pore enĩ ubi diu̾sa m̃bra s̃: alibi audis
alibi uiaes. In corde aũt tuo. ubi. diu̾sa
m̃bra ñ iuemunt᷑: ibi audis ubi iuuidos
Ad h ĩlluminet occłos. u sciatis pleniꝰ qͣm
u ꝓpensiores sint: qr citm plene scierint
qͥfruetꝰ ẽ crecdentum : ꝓpenfiores t̃cent
spei intellex̾it: aꝑit subdens.  sciatis qͣ
fint diuicie. &e c̾t. Hec esꝰt spes. Spem enĩ
accipit: rẽ sꝑatam. U el ita. ũ spes ꝓpͥa acci

Expanded text:
d est rationis, quae est imago Dei, in qua renovatis in agnitione Dei. In imagine ergo sua cognosce auctorem ejus qui corporali sensu non attingitur. Ne ergo putetis corporeo sensu Deum attingi, sed oculis mentis ipsum cognoscite, et auribus mentis ipsum audite. In corpore enim diversa membra sunt. Alibi audis, alibi vides; in corde autem tuo, ubi diversa membra non inveniuntur, ibi audis ubi vides. Ad hoc illuminet oculos, ut sciatis, plenius quut propensiores sint, quia, cum plene scierint quis fructus credentium, propensiores fient spei intellexerit, aperit subdens: Et, sciatis, quae sint, divitiae, etc. Haec est spes. Spes enim accipit rem speratam.
Abbreviated transcription (Latin):
habebimꝰ gli̾am. ñ uͥ iꝰtetis ⁊ habeatis: s
trndetis ad ills maiꝰ qd habebimꝰ. Qd̾ dam
enim incm̃tum głie habebunt summi
aoctores. ultͣ illud qd̾ cõmiunt᷑ om̃s habe¬
bunt. habebunt enĩ om̃s eundem dena¬
uum: s differt stesla astella inclaritate.
⁊ er diu̾se mãsiones in domo patͥs. et ĩcer
alios clarus tulgentes apłi: altiꝰ sedebũt.
U̾nde intab̾na cło dñi suꝑ m̃sam. facta ẽ
corona interrasilis alta digitis quaituor:
et oꝑiens totũ m̃sam. ⁊ suꝑ eam altera
corona atirecta. ꝑ coronam altã digitis
quattuor que m̃sam oꝑiebat. głie uite
et̾ne signatur: qͣom̃s decti fruentur. qͦ
inqͣttuor libͥs eutigłii digito di .i. sp̃u¬

Expanded text:
habebimus gloriam, non ut stetis et habeatis, sed tendatis ad illud majus quod habebimus. Quoddam enim incrementum gloriae habebunt summi doctores ultra illud quod communiter omnes habebunt. Habebunt enim omnes eumdem denarium, sed differet stella a stella in claritate, et erunt diversae mansiones in domo Patris: et inter alios clarius fulgentes, apostoli altius sedebunt. Unde in tabernaculo Domini super mensam facta est corona in terra simul alta digitis quatuor et operiens totam mensam, et super eam altera corona aureola. Per coronam altam digitis quatuor quae mensam operiebat, gloria vitae aeternae signatur, qua omnes electi fruentur, quae in quatuor libris Evangelii digito Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eos audiamꝰ. qͥ negant ad dext̾am pa¬
tris sed̾e tiliũ dicentes. Nũqͥd ds pater
hab latꝰ dextrũ uel finutrũ. sic̃ corpora:
Nec noᷤ ħ de dõ sentimꝰ. Hulla enim
forma corpr̾is ds̃ finitur ⁊ ꝯcluditur.¬

Expanded text:
ant ad dexteram patris sedere filium. dicunt enim: numquid deus pater habet latus dextrum aut sinistrum sicuti corpora? nec nos hoc de deo patre sentimus; nulla enim forma corporis deus definitur at
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa. Nõ gͥ qr futĩri eramꝰ elegat: s ut
eomus sẽi. Id̃o qͥppe tales ficturi eramꝰ.
qr elegit ipse p̾destinans: ũ tales ꝑ gr̾am
eiꝰ e̾emꝰ. S pelagianꝰ u̾itati resultans :¬
ait. Presciebat as̾ qͥ ee̾nt tut᷑i scĩ er in¬
macłati plibum uolũtatiꝰ arbitrium
U id̾o cos insua p̾sciencia qͣles futos ẽe¬

Expanded text:
opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciebat Deus qui essent futuri sancti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium; et ideo eos in sua p
Abbreviated transcription (Latin):
benedix̃ .i. benedicet nos: nrĩs m̾itis ma¬
ledictos. Id est infuturo exaltabit: dando
unoitalitatẽ. Unde subdit. In om̃ be¬
nedictone sꝑuali. Io est exaltabit oĩmoda
exaltacione ⁊ ꝑfecta. q̃ tota erit spuał
que sp̃ui naturalia s̃. Benedictione dico:
tangens effectũ eiꝰ. Quasi. B eneddicet
nos int̾uturo. qd̾ ⁊ si uidetur exm̾itis.
ita tñ gratis erit. sic̃ et pͥma p̾ordina¬
turã uitã. ex g̾ra sunt: ⁊ dona di sũt.
Coronat a ĩ nb ds dona sua. ñ que
ex nob sinc m̾ita dd ħ est qd̾ art. Ita gͣtis
ante mũdi ꝯstitucionẽ .i. ante qͣm cȩmꝰ.¬
t̃e aliquid iisse. uxta errorẽ illorũ:
q̃ alice ħ usibilia. dicut fusse qͣsdã aĩas
scas ce dotuẽ fuisse electas. S aꝑte ostẽ¬
dis ħ falsum e̾e dicens. E legit nos ante
ꝯłlitucionẽ ¶ m aũt elig̾et eos qͥ nõdũ
erant. ħ paestinãdo: Flegit gͦ pdestinãs
nos &x sic̃ ñ elegit eo. qd̾ tuc̃ scĩ e̾emꝰ: ita

Expanded text:
benedixit, id est benedicet, nos, nostris meritis maledictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: In omni benedictione spirituali, id est exaltabit omnimoda exaltatione, et perfecta, quae tota erit spiritquae spiritui naturalia sunt. Benedictione dico htangens effectum ejus; quasi dicat: Benedicet nos in futuro; quod etsi videtur ex meritis, ita tamen gratis erit, sicut et prima praeordina. Coronat enim in nobis Deus dona sua, non quae ex nobis sint merito. Et hoc est quod ait: Ita gratis ante mundi constitutionem, id est antequam essaliquid meruisse, juxta errorem illorum qui ante haec visibilia dicunt fuisse quasdam animas sanctas, et ideo tunc fuisse electas; sed aperte ostendit hoc falsum esse dicens: Elegit nos anteitutionem. Quomodo autem eligeret eos qui nondum erant nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos: et sicut non elegit eo quod tunc sancti essemus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
si scdđ̾m ꝓpositũ uolũtatis sue. Idest scd̾m
bonam uolũtatẽ fuã. longe ante qͣm
impleretur ĩ nb p̃destinatio habita
ues om̃ibꝰ palã ꝓpositã ⁊ ostensã. ꝑ deitma¬
uit nos dico et seĩficauit. ⁊ ħ: in laudẽ¬

Expanded text:
positum voluntatis suae, id est secundum bonam voluntatem, longe antequam impleretur in nobis praedestinatio, habitam, vel omnibus palam propositam et ostensam. Praedestinavit nos dico et sanctificavit: et hoc in laude
Abbreviated transcription (Latin):
habitis ꝯtrmare:  adult̾iora ꝓuocare.
nec ñ ⁊ ad humilitatẽ achonẽq gr̾arum:
unformare. Modꝰ tractãdi talis est. More s̃
salutacionẽ p̾mittit. De inde gras agio
deo exponens pͥꝰ beneficia humano gen̾i
p̃stita: p̾t ipsis apłis specialit̾ indulta:
de inde ephefiis ipsis ostendens. aqͦ ⁊ ad
qͥd uocati sint. De inde xͥ dignitatẽ ⁊ p̾la¬
tionẽ ostendit. Postea ad pacientiã et cari¬
tatem eos inuitat. unitatẽ fidei ⁊ eccłie
ꝯm̃dans: ⁊ dona gr̾e ꝯnum̾as. Tandẽ ad
c̾tam̃ exortans ꝯtͣ pͥncipes tenebͣriĩ: mili¬

Expanded text:
habitis confirmare, adulteriora provocare, nec non ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus agendi talis est: more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post ipsis apostolis specialiter indulta; deinde et Ephesiis ipsis, ostendens a quo et ad quid vocati sint. Deinde Christi dignitatem et praelationem ostendit; postea ad patientiam et charitatem eos invitat, unitatem fidei et Ecclesiae commendans, et dona gratiae enumerans. Tandem ad certamen exhortans contra principes tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quidam .s. notabiles discedent afid̾.
Uñ supͣ. Nisi uenit discessio pͥmum.
¶ edeo: curam domꝰ di ne deponas.
maligni spc̃ locuntur: ⁊doctͥnis ñ qͥdẽ
hominum: s demoniorum .i. hoĩum
demonia halentium. hoi̾um dico lo¬
religione ut magis dccipiant. Ei habentui
suam ꝯscientiam cautiatam. i. corruptam
praua cogitatione: iustam igne male ꝯcu¬
piscentie. ⁊signo mendaeĩ aꝑte notabilẽ
ut omnes caueant. Est enim cautium uł
cautẽ: ferrum. acauendo dictum: qͦ corrum¬
pitur ⁊ uritur eucis. Eut de multis m̃da¬

Expanded text:
est, quidam, scilicet notabiles, discedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne deponas, maligni spiritus loquuntur, et doctrinis, non quidem hominum, sed daemoniorum, id est hominum daemonia habentium. Hominum, dico, loreligione ut magis decipiant, et habentium suam conscientiam cauteriatam, id est corruptam prava cogitatione, et adustam igne malae concupiscentiae, et signo mendacii aperte notabilem, ut omnes caveant. 215 Est enim cauterium vel cautere, ferrum, a cavando dictum, quo corrumpitur et uritur cutis. Et ut de multis menda
Abbreviated transcription (Latin):
nitus uereri. ne postea corripiatur: quia
curpe ẽ seniori. Senĩor tñ stultus. ut art
lratus gregorius: uelrment̾ ẽ in crepadꝰ.¬
dilectionis. ut uidentes amoris causa
se omoni: facilius se corrigant. Anuꝰ
ut matres. ut cum miti sermone doce¬
antur ⁊ sic honorifice ꝓfitiant. Iuuen¬
cilas ut sorores: ut ꝓmpte posint loye¬
ꝯũsationis susciꝑe disciplinam. E h fac
inomni castitate. ut nec nucus oͣ eas fiat.
Inallaquio iuencularum: recte uiicnis
de casticate monecur. Uiduas que tamẽ
uere uidue sunt .i. ficrit auiro. ita am
iudi amore destitute: honora sumpii¬
bus eccłe sustentando. isolariis fouẽdo.
duas honora. non tnͥ omnes ueras: s po¬
tius siq̃uera uidua ht̃ filios aut ne po¬
tes. pͥmum discat regẽ domum suam
inquo ꝓbabitur. ut tunc demum digna
sit uidua eccłe muncupari. Pre ire enĩ
debent mĩta: ut debitus honor iͥbui ui¬
deatur. & mutuam uicem redłe parẽti

Expanded text:
nitus veteri ne postea corripiatur: quod turpe est seniori. Senior tamen stultus, ut ait beatus Gregorius, vehementer est increpadilectionis, ut videntes amoris causa se commoneri, facilius se corrigant; anus ut matres, ut cum miti sermone doceantur, et sic honorifice proficiant; juvenculas ut sorores, ut prompte possint bonaversationis suscipere disciplinam. Et haec fac in omni castitate, ut nec nutus contra eas fiat. In alloquio juvenculorum recte juvenis de castitate monetur. Viduas quae tamen verae viduae sunt, id est sicut a viro ita a mundi amore destitutae, honora, sumptibus Ecclesiae sustentando, et solatiis fovendo. duas honora, non tamen omnes veras, sed potius si qua vera vidua habet filios aut nepotes, primum discat regere domum suam, in quo probabitur, ut tunc demum digna sit vidua Ecclesiae nuncupari. Praeire enim debent merita, ut debitus honor tribui videatur. Et mutuam vicem reddere parenti
Abbreviated transcription (Latin):
seruare: dum uenio adtende lectioni
ut scupturas intelligas. ¶ pꝰ lectio¬
nem: attende ex hortationi iam uolẽ¬
tium: ⁊ doctrine nescientiuim. Quod
debes: quia ad hoc ostitutus es. ¶ no¬
li negligere gͣm ẽpiscopatus que inte

Expanded text:
servare, dum venio, attende lectioni, servare, dum venio, attende lectioni, ut Scripturas intelligas et, post lectionem attende exhortationi jam volentium, et doctrinae nescientium. Haimo Quod debes, quia ad hoc constitutus es. Et noli negl
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ꝓmissionem uite. huius ⁊ future. Ris¬
quod pietas ht̃ ꝓmissionem uite huiꝰ
i fimuire: laboremus ⁊ maledicimur.
qui dat uitam. elui ẽ saluator omĩu
hominum. Eum uinientis enim sal¬
uat camales corꝑali salute: Qui solẽ
suum facit orrri suꝑ bonos. ⁊ malos.
Saluator ẽ omnium dico: ⁊ maxime
fidelium. quos salnat bic unfuturo
secundum corpus lanimam. Un¬
deiita. er̾ce te ad pietatem: ⁊p̃cipe
nemo ꝯtemnat adolescentiam cuam.
s esto eremplum fidelium. Ut uidenteᷤ
tuam ꝯu̾sationem: exemplo tui ꝓfi¬
ciant. Esto exemplum dico: inulo. ut
tuo eremplo caute laqͣntur. & incon¬
u̾satione honesta inter alios. inca¬
ꝓfectus cuis ꝑ omnia eremplum eẽc
aliis. Ut inadolescente: mirabilis
iudetur ⁊grauis discipliua. ut actꝰ
eius excusarent etatem. E non qͣi in¬
nenis. s qͣi semor hab̾erur: ierubesce¬
rent maiores natu: si non se exhibe¬
rent uieta formam huiꝰ. conu̾satio¬
ne ⁊ moribꝰ graues. Ut autem ħ poffi

Expanded text:
habet promissionem vitae hujus et futurae, et isquod pietas habet promissionem vitae hujus et futurae, laboramus et maledicimur, id qui dat vitam, qui est Salvator omnium hominum; cum jumentis enim salvat carnales corporali salute, qui solem suum facit oriri super bonos et malos . Salvator est omnium, dico, et maxime fidelium, quos salvat hic, et in futuro secundum corpus et animam. Prdevita, exerce te ad pietatem, et praecipe nemo contemnat adolescentiam tuam, sed esto exemplum fidelium, ut videntes tuam conversationem exemplo tui proficiant. Esto exemplum, dico, in verbo, ut tuo exemplo caute loquantur, et in conversatione honesta inter alios, in chaprofectus ejus per omnia exemplum esset aliis, ut in adolescente mirabilis videretur et gravis disciplina, ut actus ejus excusarent aetatem, et non quasi juvenis, sed quasi senior haberetur, et erubescerent majores natu, si non se exhiberent juxta formam hujus conversatione et moribus graves. Ut autem haec possis