comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uel certe attingit a fine usq ad
finem. hoc ẽ ab ortu creaturȩ usq
ad finem destinatum a creadore:
siue in quem urget natura. siue
quem accelerat causa: siue quẽ
concedit gr̃a. Attingit fortiter:
dum nil hoꝵ euenit qͦd non ꝓ ut
uult potenti preordinet ꝓuiden¬
dia. Sic gͦ & liberum arbitrium
suo conet᷑ preesse corpori. ut preẽ.
sapientia orbi: attingens & ipsũ
a fine usq ad finem fortit̃: impe¬
rans scilicet singłis sensib & ar¬
tub tam potenter. quatinus ñ
sinat regnare peccatum in suo
mortali corꝑe: nec menbra sua
det arma iniquitati: s exhibeat
seruire iusticiȩ. Et ita iam ñ erit
homo seruus peccati. cum pecca¬
tum non fecerit: a quo utiq li¬
beratus iam libtatem recuꝑare
dignitatem. dum diuine inse
imagini condignã uestierit simi¬
litudinem: immo antiquã reꝑa¬
uerit uenustatem. Curet autem
hȩc agere non minus suauiter
qͣm fortiter: hoc ẽ non extͥsticia

Expanded text:
Vel certe attingit a fine usque ad Vel certe attingit a fine usque ad finem, hoc est ab ortu creaturae usque ad finem destinatum a Creatore: sive in quem urget natura, sive quem accelerat causa, sive quem concedit gratia. Attingit fortiter, dum nihil horum evenit, quod non, prout vult, potenti praeordinet providentia. 34. Sic ergo et liberum arbitrium suo conetur praeesse corpori, ut praeest sapientia orbi attingens et ipsum a fine usque ad finem fortiter; imperans scilicet singulis sensibus et artubus tam potenter, quatenus non sinat regnare peccatum in suo mortali corpore, nec membra sua det arma iniquitati, sed exhibeat servire justitiae. Et ita jam non erit homo servus peccati, cum peccatum non fecerit: a quo utique liberatus, jam libertatem recuperare dignitatem, dum divinae in se imagini condignam vestierit similitudinem, imo antiquam reparaverit venustatem. Curet autem haec agere, non minus suaviter quam fortiter, hoc est non ex tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
dore figurȩ fugans tenebras pec
tute uerbi contra tyrannidem de¬
monum potentem efficeret: ue
nit gͦ ipsa forma cui conforman¬
dum erat liberum arbitrium: qͥa
ut pristinam reciꝑet formam. ex
illa erat reformandum: ex qua fu¬
erat & formatum. Forma autem:
sapientia ẽ. Conformatio: ut faci¬
at ẏmago in corꝑe. qͦd forma fac̃
in orbe. Porro illa attingit a fine
tingit a fine usq ad finem. hocẽ
a summo cȩlo usq ad inferiores
partes terrȩ: a maximo angło.
usq ad minimum uermiculũ.
Attingit autem fortiter. ñ quidẽ
mobili discursione. uł locali dif¬
fusione: uł subiecte creaturȩ tm̃
officiali amministratione: s sub¬
stantiali quadã & ubiq p̃senti
fortitudine: qua utiq uniu̾sa
potentissimȩ mouet. ordinat.
amministrat. Et hec omĩa nui¬
la sui cogitur facere necessitate:
nec enim aliqua in his laborat
difficultate: s disponit omnia
suauiter. placida uoluntate.¬

Expanded text:
dore figurdore figurtute verbi contra tyrannidem daemonum potentem efficeret. 33. Venit ergo ipsa forma, cui conformandum erat liberum arbitrium: quia ut pristinam reciperet formam, ex illa erat reformandum, ex qua fuerat et formatum. Forma autem, sapientia est: conformatio, ut faciat imago in corpor, quod forma facit in orbe. Porro illa attingit a fine tingit a fine usque ad finem, hoc est a summo coelo usque ad inferiores partes terrae, a maximo angelo usque ad minimum vermiculum. Attingit autem fortiter, non quidem mobili discursione, vel locali diffusione, vel subjectae creaturae tantum officiali administratione: sed substantiali quadam et ubique praesenti fortitudine, qua utique universa potentissime movet, ordinat, administrat. Et haec omnia nulla sui cogitur facere necessitate. Nec enim aliqua in his laborat difficultate: sed disponit omnia suaviter placida voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło eque inueniri uspiam poᷤ¬
set similitudo: s adhtie hic fȩda
& deformis iacuisset ymago: si ñ
euangl̃ica illa mulier lucernam
accenderet. idẽ sapientiain carne
appareret: euerteret domum ui¬
delicet uicioꝵ. dragmã suã requi¬
reret quam ꝑdid̾at. hoc ẽ. ymagi¬
nem suam quȩ natiuo spoliata de¬
core. sub pelle peccati sordens tan¬
quam in puluere uͣtitabat. inuen¬
tam tergeret & tolleret de regione
dissimilitudinis: pristinamq in
spẽm reformatã. similẽ faceret il¬
lam in gła scõrum: immo sibi ip¬
formem: cum illud scripture ui¬
delicet impleretur. Scimus quia
cum apparuerit similes eierimꝰ:
qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ. Et
reuera cui potius id oꝑis congrue¬
bat qͣm dĩ filio. qui cum sit splen¬
dor & figura substantiȩ patris por¬
tans uerbo uniu̾sa. exutroq faci¬
le munitꝰ apparuit. & unde re¬
formaret deformẽ. & unde debi¬
lem confortaret: dum et de splen¬

Expanded text:
hoc saeculo aeque inveniri uspiam poshoc saeculo aeque inveniri uspiam posset similitudo, sed adhuc foeda, et deformis jacuisset imago, si non evangelica illa mulier lucernam accenderet, id est sapientia Dei in carne appareret, everreret domum, videlicet vitiorum; drachmam suam requireret quam perdiderat , hoc est imaginem suam, quae nativo spoliata decore, sub pelle peccati sordens, tanquam in pulvere latitabat, inventam tergeret, et tolleret de regione dissimilitudinis, pristinamque in speciem renovatam, similem faceret illam in gloriam sanctorum, imo sibi ipformem, cum illud Scripturae compleretur: Scimus quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Et revera cui potius id operis congruebat quam Dei Filio, qui cum sit splendor et figura substantiae Patris, portans verbo universa, ex utroque facile munitus apparuit, et unde reformaret deformem, et unde debilem confortaret, dum et de splen
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inuistam compbant uolun¬
tatem: uel cum peccare uel cum
impune peccasse libet. Quib gͦ
peccare libuit quamdu licuit. &
cum iam non possunt. inultum
manere uolunt qͦd peccauerunt.
quid in hoc uere sapientiȩ quid
bonȩ uoluntatis apparet: S esto.
Penitet eos peccasse. Nunqͥd non
tamen si optio detur. malint ad¬
hue peccare. quam penã sustine
peecati: & tamen ulud iniquũ
ẽ: hoc iustum. Quando uero uo¬
luntas bona. magis qͦd iniquũ
qͣm qͦd iustum ẽ. eligeret:. Ceterũ
non uere penitent: qui ñ dã do¬
lent se sibi uixisse. qͣm hoc ipsum
iam non posse. Deniq foris osten¬
dicur: quid intus agatur. Nam
quamdu corpꝰ uiuit in flamma:
tamdiu constat in malicia ꝑsi¬
stere uoluntatem. Itaq de simi¬
litudine quȩ in consilii & item
complaciti libertate continet᷑
apud inferos penitus nichil est
nec esse potest: ymagine tam̃
etiam illic ꝑ liberum arbitrium
immobili ꝑmanente. S neq in

Expanded text:
quae injustam comprobant volunquae injustam comprobant voluntatem, vel cum peccare, vel cum impune peccasse libet. Quibus ergo peccare libuit quamdiu licuit; et cum jam non possunt, inultum manere volunt quod peccaverunt: quid in hoc sapientiae verae, quid bonae voluntatis apparet? Sed esto, poenitet eos peccasse: nunquid non tamen, si optio detur, malint adhuc peccare, quam poenam sustinere peccati? Et tamen illud iniquum est, hoc justum. Quando vero voluntas bona magis quod iniquum, quam quod justum est eligeret? Caeterum non vere poenitent, qui non tam dolent se sibi vixisse, quam hoc ipsum jam non posse. Denique foris ostenditur quid intus agatur. Nam quamdiu corpus vivi: in flamma, tamdiu constat in malitia persistere voluntatem. Itaque de similitudine, quae in consilii, et item complaciti libertate continetur, apud inec esse potest, imagine tamen etiam illic per liberum arbitrium immobili permanente. Sed neque in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuomͦ non ẽ ibi aliquod saꝑe: ubi
mala quȩ dolerantur cogunt peni¬
dere malorum quȩ facta sunt:
Nunquid aut intormentis quispi¬
am non penitere. aut penitere
mali. non ẽẽ saꝑe potest: Hoc au¬
tem recte opponeretur: si opꝰ t̃m
peccati et non etiã uoluntas ma¬
la puniretur. Nulli quippe dubi¬
um ẽ qͦd nemo in tormentis po¬
situs ac̾tum iterare peccati delec¬
tetur: Uerumtamen si uoluntas
etiam in tormentis mala ꝑdu¬
rat: quid ponderis habet oꝑis
abnegatio. ut ideo saꝑe quis pu¬
tetur. qͦd iam in mediis flaminis
lururiari non libeat: Deniq in
maliuolam animã non introib̃
sapientia. Ande autẽ ꝓbabimus.
qͦd mala & in pęnis uoluntas ꝑ¬
seueret: Certe ut cetera omittam:
nollent omnino puniri. Iustum
ẽ autem puniri: qui punienda ges¬
serunt. Nolunt gͥ qͦd iustur ẽ: sed
qui non uult quod iustum ẽ: iusta
eius uoluntas non ẽ. Eo gͦ iniusta.
ac ꝑ hoc & mala ẽ. uoluntas: quo
iusticiȩ non concordat. Duo sunt

Expanded text:
o non est ibi aliquod Sapere, ubi mala quae tolerantur, cogunt poenitere malorum quae facta sunt? Nunquid aut in tormentis quispiam non poenitere; aut poenitere mali, non esse sapere potest? Hoc autem recte opponeretur, si opus tantum peccati, et non etiam voluntas mala puniretur. Nulli quippe dubium est, quod nemo in tormentis positus actum iterare peccati delectetur. Verumtamen si voluntas etiam in tormentis mala perdurat, quid ponderis habet operis abnegatio, ut ideo sapere quis putetur, quod jam in mediis flammis luxuriari non libeat? Denique: In malevolam animam non introibit sapientia . Unde autem probabimus quod mala et in poenis voluntas perseveret? Certe, ut caetera omittam, nollent omnino puniri. Justum est autem puniri, qui punienda gesserunt. Nolunt igitur quod justum est. Sed qui non vult quod justum est, justa ejus voluntas non est. Eo ergo injusta, ac per hoc et mala est voluntas, quo justitiae non concordat. Duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uirib: iam posita in extremis
misit ad dĩ hominẽ ut qͦd suꝑe¬
rat animȩ subueniret: qͥse iam ñ
eẽt uisurus in corꝑe. Audiens ma¬
lachias moleste tulit qͦd mulier
iurtutis foret: ⁊ uita eiꝰ fructuosa
oꝑe ⁊ exemplo. & uidens se ñ pos¬
se satis accurrere cempestiue: ac¬
dto malco. qͦd iuuenis eẽt ⁊ expe¬
fer illi tria poma hȩc. suꝑ quȩ no¬
men dñi inuocauii. Confido ĩ ipso
qͦd ubi exeis gustauerit. ñ gustabit
mortẽ priusqͣm nos uideat:⁊ si
cardiuscule secuturos. Festinat
malcus sedm mandatum: & ue¬
niens intrat admoriturã: alterũ
se exhibens puerum helisei: nͥ qͦd
huius efficatior oꝑa fuit. Iubet
missam sͥ a malachia benedictio¬
nem acciꝑe.⁊ gustare si quomͦ ua¬
luerit. At ula ex hilarata audito
nominȩ malachiȩ: ut obedire poᷤᷤ¬
sit nucu significat paulisꝑ se en

Expanded text:
viribus, jam posita in extremis, viribus, jam posita in extremis, misit ad Dei hominem, ut, quod supererat, animae subveniret, qui se jam non esset visurus in corpore. Audiens Malachias moleste tulit, quod mulier virtutis foret, et vita ejus fructuosa opere et exemplo. Et videns se non posse satis accurrere tempestive, accito Malcho, quod juvenis esset, et expe« fer illi tria poma haec, super quae nomen Domini invocavi. Confido in ipso quod ubi ex eis gustaverit, non gustabit mortem, priusquam nos videat, etsi tardiuscule secuturos. » Festinat Malchus secundum mandatum, et veniens intrat ad morituram, alterum se exhibens puerum Elisaei , nisi quod hujus efficacior opera fuit. Jubet missam snem accipere, et gustare, si quo modo valuerit. At illa exhilarata, audito nomine Malachiae, ut obedire possit nutu significat paulisper se e
Abbreviated transcription (Latin):
tiebat. Qͦd si posset ire: episcopari
reformidabat. Ita cũ uoluntate obe¬
diendi.pugnante gemino hoste.
torium spe salutis. Itaq conatur:
mouet sese demptat iuires: inueñ
se solito fortiorem. Crescit pariter
fides cum uirib: & rursum facta
fortior fides. dat uicissim uirib in¬
crementum. Iam surgere ꝑse ualx
iam meliuscule gradi:iã nec senti¬
re in ambulando lassitudinẽ: de¬
mum expeditus ⁊ alacer ꝑuenire
ad malachiam sine hominis ad¬
iutorio. Qui asfumens eũ misit
in cathedram: clero ⁊ populo con¬
laudante. Hoc ita in pace factũ
ẽ. quia nec illi ausi sunt malachiȩ
uoluntati maliquo obuiare. ui¬
dentes signum qͦd fecerat: nec
ille parere dubitauit.tã euiden¬
ti argumento factus securior de
dñi uoluntate. ¶ Mulier quedam
fluxum sanguinis patiebatur.⁊
hȩc nobilis. carissima malachiȩ:
plus tamen obmoꝵ qͣm generis
nobilitatem. Quȩ ex toto deficiẽs
nimirũ cum sanguine exhaustis

Expanded text:
tiebat: quod etsi posset ire, episcopari tiebat: quod etsi posset ire, episcopari reformidabat. Ita cum voluntate obediendi, pugnante gemino hoste, torium spe salutis. Itaque conatur, movet sese, tentat vires, invenit se solito fortiorem. Crescit pariter fides cum viribus, et rursum facta fortior fides dat vicissim viribus incrementum. Jam surgere per se valet, jam meliuscule gradi, jam nec sentire in ambulando lassitudinem; demum expeditus et alacer pervenire ad Malachiam sine hominis adjutorio. Qui assumens eum, misit in cathedram, clero et populo collaudante. Hoc ita in pace factum est, quia nec illi ausi sunt Malachiae voluntati in aliquo obviare, videntes signum, quod fecerat: nec ille parere dubitavit, tam evidenti argumento factus securior de Domini voluntate. 52. Mulier quaedam fluxum sanguinis patiebatur: et haec nobilis, charissima Malachiae, plus tamen ob morum quam generis nobilitatem. Quae ex toto deficiens, nimirum cum sanguine exhaustis
Abbreviated transcription (Latin):
ante uiderant ⁊ cognouerant re¬
pleti sunt stupore ⁊ extasi. psanta¬
sma putantes. ¶Alirum item yd¬
ropicum orando sanauit: qͥ ilico
remansit in monasterio pastor o
re partes: quibq ut assolet presu¬
lem uolentib constituere suũ non
di. Uenit illuc malachias: audita
dissensione. Conuocato clero ⁊ po¬
pulo: etiã corda ⁊ uota discordanti¬
um unire curauit. Et ꝑsuasis illis
totũ negotium sibi debere credi.
cui potissimum sollicitudo incũ¬
beret illius sicut ⁊ aliarum ꝑhy
berniam ȩccłiarum: incontinen¬
ti nominat eis non quempiam
de nobilib derrȩ. s magis quem¬
ret scm̃ ⁊ doctum: ⁊ hic erat alie¬
ingena. Queritur ille: nunciat᷑
decumbere lecto: ⁊ ita debilis ut
nullo pacto exeat nisi in manib
portatus ministrantium. E ma¬
lachias. Surgat inquit in nomi.¬
ne dñiego precipio: obedientia
saluum faciet eum. Qͥd facet ille:
Parere uolebat: s inparatum sesen¬

Expanded text:
ante viderant et cognoverant, reante viderant et cognoverant, repleti sunt stupore et ecstasi, phanstasma putantes. Virum item hydropicum orando sanavit: qui illico remansit in monasterio, pastor ore partes, quibusque, ut assolet, praesulem volentibus constituere suum, non Dei. Venit illuc Malachias, audita dissensione. Convocato clero et populo, etiam corda et vota discordantium unire curavit. Et persuasis illis totum negotium sibi debere credi, cui potissimum sollicitudo incumberet illius, sicut et aliarum per Hiberniam Ecclesiarum, incontinenti nominat eis, non quempiam de nobilibus terrae, sed magis quemret sanctum et doctum: et hic erat alienigena. Quaeritur ille: nuntiatur decumbere lecto, et ita debilis, ut nullo pacto exeat, nisi in manibus portatus ministrantium. Et Malachias: « Surgat, » inquit, « in nomine Domini, ego praecipio; 680 obedientia salvum faciet eum. » Quid faceret ille? Parere volebat, sed imparatum se sen
Abbreviated transcription (Latin):
retinuit: & erat ambulans cũ eo.
¶In monasterio bencorensi pauꝑ
qͥuidam. frm̃ elemosinis susten¬
tabatur. Et erat eotidianã accipi¬
ens stipem: aliquid officii fac̾ti¬
tans inpistrino. Is claudus ab an¬
nis .xii. humi manib repens: pꝰt
se trahebat pedes ẽ mortuos Quẽ
die quadã ante cellam suã mala¬
chias mestum ⁊ merentẽ inueniẽs:
causam ꝑcunctatur. W ille. Uides
inquit quã exlongo misellus af¬
flicter ⁊ manus dñi suꝑ me: &
ecce ad cumulum erumpne. ho¬
mines qui misereri debuerant.
irrident me potius. miseriȩ ex¬
ꝓbrantes. Quem ubi audiuit pi¬
etate motus suspexit incȩlum:
manus pariter leuans. Facta aut̃
breui oratione ipse intrauit cellã:
⁊ ille surrexit. & stans suꝑ pedes
suos mirabatur si uere eẽt quod
erat: pene somnium suspicatus.
Cepit tamen se pedetentim mou̾e:
neq enim posse ire satis credebat.
Tandem qͣsi egraui somno eugi¬
strinum reu̾titur: exiliens ⁊ ex¬
ultans: ⁊laudans dm. Uliso eo qͥ

Expanded text:
retinuit, et erat ambulans cum eo. 50. In monasterio Benchorensi pauper quidam fratrum eleemosynis sustentabatur. Et erat quotidianam accipiens stipem, aliquid officii factitans in pistrino. Is claudus ab annis duodecim, humi manibus repens, post se trahebat pedes emortuos: quem die quadam ante cellam suam Malachias moestum et moerentem inveniens causam percontatur. Et ille: « Vides, » inquit, « quam ex longo misellus afflicter, et manus Domini super me: et ecce ad cumulum aerumnae, homines, qui misereri debuerant, irrident me potius, miseriam exprobrantes. » Quem ubi audivit, pietate motus suspexit in coelum, manus pariter levans. Facta autem brevi oratione, ipse intravit cellam, et ille surrexit. Et stans super pedes suos, mirabatur si vere esset quod erat pene somnium suspicatus. Coepit tamen se pedetentim movere: neque enim posse ire satis credebat. Tandem quasi e gravi sommo evigistrinum revertitur, exsiliens et exsultans, et laudans Deum. Viso eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium. non inmerito abnuimꝰ.
st uͦ qͣm magis ei congruere
arbitror libertatem. qͣm dicere pos¬
sumus a necessitate: eo qͦd necessa¬
rium uoluntario contrariũ esse
rere nobis. triplex sit ꝓposita lib̾¬
tas: apeccato.amiseria.a necessi¬
tate: hanc ultimo loco positã con¬
tulit nob̾ in conditione naturaͤ
inprimam restauramur a gr̾̃a:
media nob̃ reseruatur in patria.

Expanded text:
arbitrium non immerito abnuimus. Est vero, quam magis ei congruere arbitror libertatem, quam dicere possumus a necessitate, eo quod necessarium voluntario contrarium esse rere nobis, triplex sit nobis proposita libertas, a peccato, a miseria, a necessitate; hanc ultimo loco positam contulit nobis in conditione natura, in primam restauramur a gratia, media nobis reservatur in patria.
Abbreviated transcription (Latin):
Leuitas mentis quȩ ꝑ uerba in discrete
leca uł tristia notatur u
I nepta leticia quȩ ꝑ facilitatem risus
Defensio peccatorum. Si u
Simulata ꝯfessio quȩ ꝑ dura & aspera
Rebellio in magistrum & fr̃s.x.
strum descendi non possunt.
temptus fratrum.
In quatuor sequentib ꝯtẽptꝰ magistri.
In duob qͥ restant contemptus dei.

Expanded text:
levitas mentis, quae per verba indiscrete laeta vel tristia notantur; tertius, inepta laetitia, quae per facilitatem risus defensio peccatorum; nonus, simulata confessio, quae per dura et aspera rebellio in magistrum et fratresstrum descendi non possunt. temptus fratrum; in quatuor sequentibus contemptus magistri; in duobus qui restant contemptus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
los sparsum ꝑsequi mendatium ne¬
cessarium credidi confugere ad con¬
fessionis remedium. Alio qͦ in lo¬
co quandã de seraphin opinionẽ
posiu: quã numquam audiui. nus¬
quam legi. Ubi sane lector m̃s at¬
tendat qͦd ꝓinde temꝑanter puto
dixerim: uolens iudelicet ñ aluid
quã putari. qͦd certũ reddere de
scripturis ñ ualui. Titulus qͦ ipse
qui de gradib humilitatis inscribi¬
tur: ꝓeo forsitan qͦd non humilita¬
tis s suꝑbiȩ potiuis hic distingui de
mam patietur. S hoc aminus uł
intelligentib uł attendentib esꝰ dẽ
tituli rationẽ. Quã tamen in fine
opusculi. ipse breuit intimare curaui.

Expanded text:
los sparsum persequi mendacium, nelos sparsum persequi mendacium, necessarium credidi confugere ad confessionis remedium. Alio quoque in loco quamdam de Seraphim opinionem posui, quam nunquam audivi, nusquam legi. Ubi sane lector meus attendat, quod proinde temperanter, « puto, » dixerim: volens videlicet non aliud, quam putari, quod certum reddere de Scripturis non valui. Titulus quoque ipse qui de Gradibus Humilitatis inscribitur, pro eo forsitan quod non humilitatis, sed superbiae potius hic distingui desam patietur, sed hoc a minus vel intelligentibus, vel attendentibus ejus tituli rationem, quam tamen in fine opusculi ipse breviter intimare curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
dico: si qua rep̃hendenda sunt. ut
emendentur uob̃ & aliis amicis me¬
is suadere soleo. Hoc non ẽ detrac¬
tio. s attractio: qͦd ut nob̃ auobis
semꝑ fiat. omnino p̃cor ⁊ supplico.
gradib humilitatis.
Ihoc opusculo cum illud de ȩuan¬
glio qͦd dñs ait diẽ ultimi uidicii se
nescire ad aliqͣm sententiã confir¬
mandam atq corroborandã ꝓfer¬
rẽ in medium: in ꝑuide quiddam
app̃osui qͦd in euangłio scriptum ñ
ẽẽ postea deprehendi. Nam cũ teit̃
habeat tantummꝰ neq filius scit. ego
deceptus magisquam fallere uolens.
littere quippe immemor. s ñ sens:
nec ipse inquam filius hominis scit.
Unde etiã totam ordiens sequen¬
tem disputationẽ: ex eo qͦd non
ueraciter posui. uerã conatus sũ
approbare assertionem. S qͥa talẽ
errorem meum multopost quam
ame idem libellus editus.⁊ a plu¬
rib iam transscriptus fuit depre¬
hendi: cũ ñ potui ꝑ dot. iam libel¬

Expanded text:
dico: si quae reprehendenda sunt, ut dico: si quae reprehendenda sunt, ut emendentur, vobis et aliis amicis meis suadere soleo. Hoc non est detractio, sed attractio. Quod ut nobis a vobis semper fiat, omnino precor et supplico.GRADIBUS HUMILITATIS. In hoc Opusculo, cum illud de Evangelio, quod Dominus ait, diem ultimi judicii se nescire, ad aliquam sententiam confirmandam atque corroborandam proferrem in medium , improvide quidem apposui, quod in Evangelio scriptum non esse postea deprehendi. Nam cum textus habeat tantummodo, neque filius scit; ego deceptus magis, quam fallere volens, litterae quippe immemor, sed non sensus, « Nec ipse, » inquam, « Filius hominis scit. » Unde etiam totam ordiens sequentem disputationem, ex eo quod non veraciter posui, veram conatus sum approbare assertionem. Sed quia talem errorem meum multo post, quam a me idem libellus editus, et a pluribus jam transcriptus fuit, deprehendi; cum non potui per tot jam libel
Abbreviated transcription (Latin):
ominus atculerunt: dũ quantum
illos sua demerania discessione.tan¬
tum nos turbarunt sua misera con¬
uersatione. E qm̃ suꝑbȩ spreueruis
qͦd denebant. & temere p̃sumpser̃t
qͦd ñ ualebant. digno ds̃ exitu eoꝵ
tandem patefecit ignauiam: quia
& impudenter deseruerunt. qͦd im¬
pͣudenter arripuerant: & turpiter
redierunt ad id qͦd leuiter deserue¬
rant. Cum enim claustra nr̃a sui
potius ordinis impatientia qͣm de¬
siderio nr̃i expetieri.nt: õstendunt
qͦd sunt. dum auobis ad nos. a nob
aduos instabili leuitate ꝑuolantes.
& nob̃ & uob̾ & omnib bonis scan¬
dalũ faciunt. Quamqͣm gͦ ñ nulloᷤ
eorum nouerimus. qui & fortiter
do auccore ceꝑunt. & ipso ꝓtectore
fortius ꝑseuerant: securius ẽ. tam̃
ut ꝑseueremus in bono qͦd cepimus
qͣm ut incipiamus ubi ñ ꝑseueremꝰ:
nullus mͥ melius testis erit qͣm uoᷤ.
& si quis me nouit sic̃ uos. Quȩ in
uñs laudabilia sunt laudo & pre¬

Expanded text:
ominus attulerunt, dum quantum ominus attulerunt, dum quantum illos sua temeraria discessione, tantum nos turbarunt sua misera conversatione. Et quoniam superbe spreverunt quod tenebant, et temere praesumpserunt quod non valebant; digno Deus exitu eorum tandem patefecit ignaviam: quia et impudenter deseruerunt quod imprudenter arripuerant, et turpiter redierunt ad id quod leviter deseruerant. Cum enim claustra nostra suis potius Ordinis impatientia, quam desiderio nostri expetierint; ostendunt quod sunt, dum a vobis ad nos, a nobis ad vos instabili levitate pervolantes, et nobis, et vobis, et omnibus bonis scandalum faciunt. Quanquam ergo nonnullos eorum noverimus, qui et fortiter Deo auctore coeperunt, et ipso protectore fortius perseverant; securius est tamen ut perseveremus in bono quod coepimus, quam quod incipiamus ubi non perseveremus; nullus melius mihi testis erit quam vos, et si quis me novit sicut vos. Quae in vestris laudabilia sunt, laudo et prae
Abbreviated transcription (Latin):
deo. aliquib quos me timeo exasꝑ¬
asse potius placiturum eẽ: s si desi¬
nant ẽẽ uiciosi. Si uidelicet & diftc¬
tiores desinant ẽẽ detrac̾tores: & re¬
missiores amputent suꝑfluitates.
Si sic quisq bonum teneat qͦd tenet:
ut alium aliud tenentem ñ iudicet
Si qui accepitiã ẽẽ bonꝰ ñ inuideat
meliorib: & qui sibi uidetur agere
melius. bonum ñ sꝑnat alterius. Si
qui districtius uiuere possuñ eos
qui non possunt nec asꝑnentur nec
emulentur: & qui non possunt eos
qui possunt sic mirentur. ut te¬
mere non imitentur. Sieut enim
non licet his qui mauis aliqͥd forte
uouerunt ad id qͦd minus ẽ descen¬
dere ne apostatentur: sic non om̃ib
expedit de bonis minorib ad ma¬
lora transire ne precipitentur.
Scio quippe nonnullos de aliis &
congͥgationib & institutionib ad
nr̃m ordinem ꝑuolasse. pulsasse. in¬
trasse. Qui hoc quidem agendo ⁊ sus
scandala reliquerunt. & nob̃ nichil¬

Expanded text:
Deo, aliquibus quos me timeo exaspDeo, aliquibus quos me timeo exasperasse, potius placiturum esse, sed si desinant esse vitiosi: si videlicet, et districtiores desinant esse detractores, et remissiores amputent superfluitates; si sic quisque bonum teneat quod tenet, ut alium aliud tenentem non judicet; si qui accepit jam esse bonus, non invideat melioribus; et qui sibi videtur agere melius, bonum non spernat alterius: si qui districtius vivere possunt, eos qui non possunt nec aspernentur, nec aemulentur; et qui non possunt, eos qui possunt sic mirentur, ut temere non imitentur. Sicut enim non licet his, qui majus aliquid forte voverunt, ad id quod minus est descendere, ne apostatentur: sic non omnibus expedit de bonis minoribus ad majora transire, ne praecipitentur. 31. Scio quippe nonnullos de aliis et congregationibus, et institutionibus, ad nostrum Ordinem pervolasse, pulsasse, intrasse: qui hoc quidem agendo, et suis scandala reliquerunt, et nobis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
capite multa corꝑa: & rursꝰ in uno
corꝑe capita multa. Cernitur hinc
inquadrupede cauda serpentis: il¬
linc in pisce caput quadrupedis. Ibi
bestia prefert equum: caprã trahens
retro dimidiam. Hic cornutũ animal:
equum gestat posterius. Tã multa
gis legere libeat inmarmorib qͣm
incodicib: totumq diem occupa¬
re singła ista mirando. qͣm in lege
di meditando. Pro deo: si ñpudet
ineptiarum. cur uł non piget ex¬
alia suggerebat addenda larga ma¬
theria : sed auellit me & ꝓpria satis
anxia occupatio. & tua frat ooerg
nimis festina discessio: qui uidelic
nec morari duitius acquiescis. nec ab¬
ire tam̃ uis absq recenti opusculo.
Facio itaq qͦd uis. & te dimitto. &
sermonẽ breuio: presertim qͥa utili¬
ora sunt pauca in pace. qͣm multa
cum scandalo. Et utinã hec pauca
scripserm sine scandolo. Emmuᷤ
uicia carpens: scio me offendere ui¬
ciosos. Potest tamen fien uolente

Expanded text:
capite multa corpora, et rursus in uno capite multa corpora, et rursus in uno corpore capita multa. Cernitur hinc in quadrupede cauda serpentis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; 540 hic cornutum animal equum gestat posterius. Tam multa gis legere libeat in marmoribus quam in codicibus, totumque diem occupare singula ista mirando, quam in lege Dei meditando. Proh Deo! si non pudet ineptiarum, cur vel non piget exalia suggerebat addenda larga materia; sed avellit me et propria satis anxia occupatio, et tua, frater Ogeri, nimis festina discessio, qui videlicet nec morari diutius acquiescis, nec abire tamen vis absque recenti opusculo. Facio itaque quod vis, et te dimitto, et sermonem brevio: praesertim quia utiliora sunt pauca in pace, quam multa cum scandalo! Et utinam haec pauca scripserim sine scandalo. Enimvero vitia carpens, scio me offendere vitiosos. Potest tamen fieri, volente
Abbreviated transcription (Latin):
catur scatet pauimentũ : Sepe spui¬
tur in ore angłi: sepe alicuiꝰ sc̃oꝵ fa¬
cies. calcib tunditur transeuntiũ.
Et si non sacris ymaginib: cur uł
ñ parcitur pulchris colorib: Cur de¬
coras qͦd mox fedandum ẽ: Cur de¬
pingis qͦd necesse ẽ ꝯ culcari: Quid
ibi ualent uenustȩ forme. ubi pulu̾e
maculantur assiduo: Deniq quid
hec ad paupes: admonachos: ad
spũales uiros: Nisi forte & hic adu̾sꝰ
memoratum iã poete uersiculum:
ꝓpħicus ille respondeatur. Dñe di
& hȩc fieri inȩccłia: quia ⁊ si noxia
sunt uainis & auaris. non damen sim¬
ꝑlicib & deuotis.
eterum in claustris corã legentib
fr̃b qui facit illa ridicula monstru¬
ositas. mira quedam deformis formo¬
sitas. ⁊ formosa deformitas: Quid ib
immundȩ symiȩ: quid feri leones:
qͥd monstruosi centauri: quid semi¬
homines. quid maculosȩ tygrides.
quid milites pugnantes: quid uena¬
tores tubicinantes: Uideas sub uno

Expanded text:
catur, scatet pavimentum? Saepe spuicatur, scatet pavimentum? Saepe spuitur in ore angeli, saepe alicujus sanctorum facies calcibus tunditur transeuntium. Et si non sacris his imaginibus, cur vel non parcitur pulchris coloribus? Cur decoras quod mox foedandum est? cur depingis quod necesse est conculcari? Quid ibi valent venustae formae, ubi pulvere maculantur assiduo? Denique quid haec ad pauperes, ad monachos, ad spirituales viros? Nisi forte et hic adversus memoratum jam poetae versiculum propheticus ille respondeatur: Domine, et haec fieri in ecclesia: quia etsi noxia sunt vanis et avaris, non tamen simplicibus et devotis. 29. Caeterum in claustris coram legentibus fratribus quid facit illa ridicula monstruositas, mira quaedam deformis formositas, ac formosa deformitas? Quid ibi immundae simiae? quid feri leones? quid monstruosi centauri? quid semihomines? quid maculosae tigrides? quid milites pugnantes? quid venatores tubicinantes? Videas sub uno
Abbreviated transcription (Latin):
& eiͭ creditur scĩor quo coloratior.
Currunt homines ad osculandum:
inuitantur ad donandum: & mag̃
mirantur pulchra quã uenerentur
sacra. I Ponunt᷑ dehinc in ȩccłia gẽ¬
matȩ non coronȩ s rotȩ: circũseptȩ
lampadib:s non minus fulgentes
insertis lapidib ¶Cernimus pro
candelabris arbores quasdã erectaᷤ
multo ȩxis pondere:ᷤ miro artificis
oꝑe fabricatas: nec magis corrus¬
cantes suꝑpositis lucernis qͣm suis
geminis. Quid putas inhis omĩb
querit᷑ penitentium conpunctio.
an intuentuim admiratio: Ouam¬
tas uanitatum: s non uanior quã
insanior. fulget ȩccłia in parietib:
& in pauꝑib eget. Suos lapides in¬
diut auro. ⁊ suos filios nudos dese¬
rt. De sumptib egenoꝵ: seruitur
ocłłs duntum. Hueniunt curiosi
quo delectentur: & non inueniunt
miseri quo sustentent᷑. NAcqͥd sal¬
tim sc̃oꝵ ymagines ñ reueremur:
quib utiq ipsũ qͦd pedib concul¬

Expanded text:
et eo creditur sanctior, quo coloratior. et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis mirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus fulgentes insertis lapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam suis gemmis. Quid, putas, in his omnibus quaeritur? poenitentium compunctio, an intuentium admiratio? O vanitas vanitatum, sed non vanior quam insanior! Fulget ecclesia in parietibus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri quo sustententur. Utquid saltem sanctorum imagines non reveremur, quibus utique ipsum, quod pedibus concul
Abbreviated transcription (Latin):
tia. suaue olentia. dulce sapientia.
tactu placentia. cuncta deniq oblec̃¬
tamenta corporea arbitrati sumus
ut stercora. ut xp̃m lucrifaciamus.
quoꝵ queso inhis deuotionem exci¬
tare intendimtis: Quem inquam
ex his fructum requĩmus: stultoꝵ
tionem: An qm̃ commixti sumus
int̾gentes. forte didicimꝰ oꝑa eorũ:
ut aꝑte loquar. an hoc totum facit
ñ requirimꝰ fructum s datum: Si
queris quomͦ. miro inquã mͦ. Taliqͦ¬
dam arte spargitur ȩs. ut multipli¬
cetur. Expenditur. ut augeatur:
effusio copiam parit. Ipso quippe
uisu sumptuosarum. s mirandarũ
uanitatum. accenduntur homines:
magis ad offerendum. quã ad oran¬
dum. Sic opes opib hauriuntur: sic
pecuma pecuniam trahit: quia
nescio quo pacto. ubi ampliꝰ ditii¬
ciarum cernitur. ibi offertur liben¬
tius. Auro textis reliquiis signan¬
tur oculi: & loculi apiunt᷑. Oftendĩ
pulcherrima forma scĩ uł sc̃ȩ alicuiꝰ.

Expanded text:
tia, suave olentia, dulce sapientia, tia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora, ut Christum lucrifaciamus: quorum, quaeso, in his devotionem excitare intendimus? Quem, inquam, ex his fructum requirimus? stultorum tionem? An quoniam commisti sumus inter gentes, forte didicimus opera eorum, m? 28. Et ut aperte loquar, an hoc totum facit non requirimus fructum, sed datum? Si quaeris, quomodo? Miro, inquam, modo. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis saginantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancti vel sanctae alicujus,
Abbreviated transcription (Latin):
mitto oratoriorum inmensaᷤᷤ
altitudines. immoderataᷤᷤ lon¬
gitudines. suꝑuacuas latitudines.
sumptuosas depolitiones.cunosas
depinct̾iones. quȩ dũ in se orantiũ
retorquent aspectum. impediunt
& affectum: & mͥ quodãmͦ rep̃sen¬
tant antiquum ritũ iudeoꝵ. Sed
esto: fiant ãdhonorẽ dĩ. hȩc Iilud au¬
tem interrogo monachus monachoᷤ:
qͦd ingentilib gentilis arguebat.
Nicite ait ille pontifices in sc̃o quid
facit aurum: Ego autem dico. Di¬
cite pauꝑes. Non enĩ attendo uer¬
sum. s sensum. Dicite inquã pauꝑ¬
es. si tamen paupes: in scõ quid fa¬
cit aurum: Et quidem alia causa ẽ
ep̃orum: alia monachoꝵ. Scimus
namq qͦd illi sapientib & insipien¬
tib debitores cum sint: carnalis
populi deuotionem qͥa spũalib ñ
possunt: corporalib excitant orna¬
mentis. Nos uͦ qui iam de populo
exiiumus. qui mundi queq p̃ciosa
ac speciosa ꝓ xp̃o reliquimus. qui om¬
nia pulchre lucentia. canore mulcen¬

Expanded text:
mitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: Dicite ait ille, pontifices, in sancto quid facit aurum? Ego autem dico: Dicite, 539 pauperes: non enim attendo versum, sed sensum; dicite, inquam, pauperes, si tamen pauperes, in sancto quid facit aurum? Et quidem alia causa est episcoporum, alia monachorum. Scimus namque, quod illi sapientibus et insipientibus debitores cum sint, carnalis populi devotionem, quia spiritualibus non possunt, corporalibus excitant ornamentis. Nos vero qui jam de populo exivimus; qui mundi quaeque pretiosa ac speciosa pro Christo reliquimus; qui omnia pulchre lucentia, canore mulcen
Abbreviated transcription (Latin):
Corde & corꝑe semꝑ humilitatem osten¬
dere. defixis interram aspec̾tib.XII.¬
Ut monachus pauca & rationabilia uer¬
Ad omĩa indignum & inutilem se con¬
Confessio peccatorum.S.
Pro obedientia in duris & asꝑis patien¬
tiam amplec̾tr. uiii
Omni obedientia subdi maiorib. uu¬

Expanded text:
corde et corpore semper humilitatem ostendere, defixis in terram conspectibus; secundus, ut pauca et rationabilia verad omnia indignum et inutilem se conconfessio peccatorum; nonus, pro obedientia in duris et asperis patientiam amplecti; decimus omni obedientia subdi omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
uident uideant. & qui uident ce¬
ci fiant. Hac gͦ similitudine decep¬
tus ꝓph̃a cecus. hodieq quẽ ne¬
scit benedicit: dum quẽ lectitat
in libris. ignorat & in miraculis:
& quem ꝓpriis atcrectat mani¬
bus ligando. flagellando. colafi
mone. & cetera loca scã: & si non
omnia saltim aliqua: qm̃ quȩ di¬
gne admirari ꝑ singła non suffi¬
cimus: libet insigniora & ipsa
breuiter recordari.Capłm .Uiii.

Expanded text:
vident videant, et qui vident caevident videant, et qui vident caeci fiant . Hac ergo similitudine deceptus Propheta, caecus hodieque, quem nescit benedicit, dum quem lectitat in libris, ignorat et in miraculis: et quem propriis attrectat manibus, ligando, flagellando, colaphizmone et caetera loca sancta, et si non omnia, saltem aliqua: quoniam quae admirari per singula non sufficimus, libet vel insigniora, et ipsa breviter recordari. CAPUT VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
ptura sic. Statimq ut sensit ue¬
stimentoꝵ eius fraglantiã haud
dubium quin iacob: ecce in qͥt
odor filii mei sicut odor agri ple¬
ni cui benedixit dñs. Uestim̃ti
fraglantiam sensit. s uestiti pre¬
sentiam ñ agnouit: soloq uesti
tanqͣm floris odore forinsecus
delectatus. quasi fructus interio¬
ris dulcedinẽ ñ gustauit: dum ⁊
electi filii simul & sacramenti fe¬
audatꝰ cognitione remansit. Qͦ
spectat hoc: Uestimentum ꝓfec¬
to sp̃s. littera ẽ: & caro. uerbi. S
ne nunc quidẽ iudeus in carne
uerbum. in homine scit deitatẽ:
nec sub degmine littere sensum
ꝑuidet spiritalem: forisq palpãs
hedi pellem. quȩ similitudinem
maioris hoc ẽ primi & antiqui
peccatoris expresserat: ad nudã
non ꝑuenit ueritatem. Non sane
in carne peccati. s in similitudi¬
ne carnis peccati. qui peccatũ
non facere.s tollere ueniebat.
apparuit: ea scilicet de causa.
qͣm ipse non tacuit: ut qui non

Expanded text:
ptura sic: Statimque ut sensit veptura sic: Statimque ut sensit vestimentorum ejus fragrantiam haud dubium quin Jacob, Ecce, inquit, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Vestimenti fragrantiam sensit, sed vestiti praesentiam non agnovit: soloque vestis, tanquam floris odore, forinsecus delectatus, quasi fructus interioris dulcedinem non gustavit, dum et electi filii simul et sacramenti fraudatus cognitione remansit. Quo spectat hoc? Vestimentum profecto spiritus, littera est et caro Verbi. Sed ne nunc quidem Judaeus in carne Verbum, in homine scit deitatem; nec sub tegmine litterae sensum pervidet spiritualem: forisque palpans haedi pellem, quae similitudinem majoris, hoc est primi et antiqui peccatoris, expresserat, 551 ad nudam non pervenit veritatem. Non sane in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, qui peccatum non facere, sed tollere veniebat, apparuit, ea scilicet de causa quam ipse non tacuit, ut qui non
Abbreviated transcription (Latin):
& narareth. quȩ interpretat᷑ flos:
in qua is qui natus in bethleem
erat. tanqͣm fructus in flore coa¬
lescens nutritus ẽ ds̃ infans: ut
floris odor fructus saporẽ p̃cedẽt.
ac de narib ꝓpharum faucibus
se apłorum liquor sc̃s infund̾et:
iudeisq tenui odore contentis.
gustu solido reficeret xp̃ianos.
Senserat tamen hunc florem na¬
thanael qͦd suꝑ omĩa aromata
suaue redoleret: unde & aiebat.
anararech potest aliquid boni eẽ.
s nequaqͣm sola contentus fra¬
glantia. respondentem sibi ue¬
ni & uide philippum secutꝰ est.
Immo uͦ mirȩ ulius suauitatis
admodum resꝑensione delecta¬
tus. haustuq boni odoris factꝰ
saporis auidior: odore ipso du¬
ce. ad fructum usq sine mora ꝑ¬
uenire curauit:cupiens pleniꝰ
exꝑiri qͦd tenuit̃ p̃senserat: pre¬
sensq degustare qͦd odorauerat
absens. Uideamus & de olfactu
ysaac: ne force aliquid qͦd ꝑtineat
adhec ipsa quȩ in manib sunt
portenderit. Loquitur de illo scͥ¬

Expanded text:
 Nazareth, quae interpretatur flos, in qua is qui natus in Bethlehem erat, tanquam fructus in flore coalescens, nutritus est Deus infans: ut floris odor fructus saporem praecederet, ac de naribus Prophetarum, faucibus se Apostolorum liquor sanctus infunderet; Judaeisque tenui odore contentis, gustu solido reficeret Christianos. Senserat tamen hunc florem Nathanael, quod super omnia aromata suave redoleret. Unde et aiebat: A Nazareth potest aliquid boni esse? Sed nequaquam sola contentus fragrantia, respondentem sibi, Veni et vide , Philippum secutus est. Imo vero mirae illius suavitatis admodum respersione delectatus, haustuque boni odoris factus saporis a vidior, odore ipso duce, ad fructum usque sine mora pervenire curavit, cupiens plenius experiri quod tenuiter praesenserat, praesensque degustare quod odoraverat absens. Videamus et de olfactu Isaac, ne forte aliquid, quod pertineat ad haec ipsa quae in manibus sunt, portenderit. Loquitur de illo Scri
Abbreviated transcription (Latin):
intermiserat rursum adorit᷑. Neq¬
id frustra. Non multo post uisa ẽ
illi ꝑuenisse ad limen ȩccłiȩ. necdum
tamen posse intrare apparere etiam
in ueste pulla. Cumq ille ꝑseuera¬
ret curans ne qua die solita stipe
frustraretur. scdo uidit eam in ue¬
ste subcandida. ad missam qͥdem
intra ȩccłiam: s altare contingẽ
non ꝑmitti. Tercio tandẽ uisa ẽ.
aggregari cetui candidatoꝵ.⁊ in
ueste candida. Uides lector qͣntũ
ualeat deprecatio iusti assidua:
Uere regnum cȩloꝵ uim patitur:
⁊ uiolenti rapiunt illud. Nonnetͥ
uidetur malachie oratio uicem qͦ¬
dammꝰ effractoris exhibuisse ce¬
lestib portis. qͣndo peccatrix mu¬
lier fraternis obtinuit armis qͦd
sius meritis negabatur: Hanc
ium iħu bone tu qui pateris fa¬
cis: ualidus ⁊ pius ad saluandum:
faciens miscdiam ⁊ podentiam
in brachio tuo.⁊ in sacramento tuo.
seruans scĩs qui interra sunt usq
in consummationem scl̃i. Hoc pla¬
ne sacramentum potens peccata

Expanded text:
intermiserat, rursum adoritur Neque frustra. Non multo post visa est illi pervenisse ad limen ecclesiae, necdum tamen posse intrare; apparere etiam in veste pulla. Cumque ille perseveraret, curans ne qua die solita stipe frustraretur; secundo vidit eam in veste subcandida; admissam quidem intra ecclesiam, sed altare contingere non permitti. Tertio tandem visa est aggregari coetui candidatorum, et in veste candida. Vides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne tibi videtur Malachiae oratio vicem quodammodo effractoris exhibuisse coelestibus portis, quando peccatrix mulier fraternis obtinuit armis, quod suis meritis negabatur? Hanc vim, Jesu bone, tu qui pateris, facis, validus et pius ad salvandum, faciens misericordiam et potentiam in brachio tuo, et in Sacramento tuo servans sanctis qui in terra sunt, usque in consummationem saeculi. Hoc plane Sacramentum potens peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tanto misericordius qͣnto imrabi-¬
lius. nullis suis p̃cib p̃uentum.
sui illuminatoris beneficium nicħ¬
ominus sensit. Illi deniq dictum ẽ.
fides tua te salu̾um fecit᷑. huic aut̃
positam. precib padris. duos autẽ
exinsꝑata magnitudine pietatis.
adhuc inter nos erit pulsabo ⁊ ego
meis qualiscumq peccator. pul¬
sabo & frm p̃cib saluatorem.Si
reuixent: lucrati erimus frem. Si
uͦ non mereamur exaudiri: uͥ iam
uł tolerare uiuos. uł tolerari auiuiꝰ
ñ poterit s incipiet efferri: semꝑ
quidẽ fideliter gemo. s iam non
ita fiduciliter oro. Non aꝑte audeo
dicere. ueni dñe suscita mortuũ nr̃m.
corde tamen suspenso. tremulus in¬
tro clamare ñ cesso. Si forte. si forte.
si forte desidium pauꝑum exaudi¬
et dñs: p̃parationẽ cordis eoꝵ audi¬
et auris eius: & illuo. Num qͥd mor¬

Expanded text:
tanto misericordius, quanto mirabitanto misericordius, quanto mirabilius nullis suis precibus praeventum sui illuminatoris beneficium nihilominus sensit. Illi denique dictum est, Fides tua te salvum fecit: huic autem positam, precibus patris; duos autem ex insperata magnitudine pietatis . 55. adhuc inter nos erit, pulsabo et ego meis qualiscunque peccator, pulsabo et fratrum precibus Salvatorem. Si revixerit, lucrati erimus fratrem: sin vero non mereamur exaudiri, ubi jam vel tolerare vivos, vel tolerari a vivis non poterit, sed incipiet efferri, semper quidem fideliter gemo, sed jam non ita fiducialiter oro. Non aperte audeo dicere, Veni, Domine, suscita mortuum nostrum: corde tamen suspenso, tremulus intus clamare non cesso, Si forte, si forte, si forte desiderium pauperum exaudiet Dominus, praeparationem cordis eorum audiet auris ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
sit: non palam locuta ẽ: ut audacter
coram omnib diceret. Obsecro fili:
defecit uinum. contristant᷑ contuue.
confunditur sponsus: ostende qͥd
possis. S licet hȩc aut multo plura.
pectus estuans. feruens loqueretur af¬
fectus: priuatim camen podentẽ pia
filium mat̾ adiuit: ñ potentiam
temptans. s uoluntatẽ explorans.
Uinum inquit ñ habent. Quid mo¬
destius: Quid fidelius: Non defuit
pietati fides: uoci grauitas: efficatia
uoto. Si gͦ illa cum mater sit ma
trem se oblita. ñ audet petere mira¬
culum uini: ego uile mancipium.
cui ꝑmagnum ẽ. filii simul ac ma¬
dris eẽ uernaculum qua fronte pre¬
sumo ꝓuita petere quatriduam: Duo
etiam in euangłio ceci uisum. alter
accepisse. alter recepisse leguntur.
alter quẽ amiserat. alt̾ quẽ numꝗͣ
habuerat. Unus scilicet excecatꝰ᷑ alt̃¬
uͦ cecus natus. S qui excecatus mi¬
serabilib mirisq clamorib mirã
miscdiam meruit: qui uͦ cecꝰ natus

Expanded text:
sit, non palam locuta est, ut audacter sit, non palam locuta est, ut audacter coram omnibus diceret: Obsecro, fili, deficit vinum, contristantur convivae, confunditur sponsus; ostende quid possis. Sed licet haec aut multo plura pectus aestuans, fervens loqueretur affectus; privatim tamen potentem pia Filium mater adiit, non potentiam tentans, sed voluntatem explorans. Vinum, inquit, non habent. Quid modestius? quid fidelius? Non defuit pietati fides, voci gravitas, efficacia voto. Si ergo illa, cum mater sit, sese matrem oblita non audet petere miraculum vini; ego vile mancipium, cui permagnum est Filii simul ac Matris esse vernaculum, qua fronte praesumo pro vita petere quatriduani? 54. Duo etiam in Evangelio caeci visum, alter accepisse, alter recepisse leguntur: alter quem amiserat, alter quem nunquam habuerat; unus scilicet excaecatus, alter caecus natus. Sed qui excaecatus, miserabilibus mirisque clamoribus miram misericordiam meruit: qui vero caecus natus,
Abbreviated transcription (Latin):
potest.s hoc tam grande miracłm.
tam nouũ. tam mauditum. & si erꝰ
subẽ potentiȩ. multũtam̃ ercedit
unuiersa merita humilitatis nr̃ȩ.
Sufficit nob̃ potentiȩ locum pieta¬
ti dedisse occasionem: malentes pa¬
tienter expectare quid uelit. quam
impudenter querere qͦd forsitan
nolit. Demiq qͦd nr̃is meritis deest
uerecundia fortasse supplebit. Petͥ
qͦ post grauem lapsum lacrimam
quidẽ uideo: s precem non audio
nec tamen de indulgentia dubito. Dis¬
ce ⁊ in matre dñi magnam in mirabili¬
bus fidem habere: in magna fide ue¬
recundiã retinere. Disce uerecundia
d̾corare fidem: reprimere presum¬
ptionem Uinum inquit ñ habent.
Quam breuiter. qͣm reuerenter sug¬
gessit: unde pie sollicita fuit. Et ut
discas in huuismodi magis pie ge¬
mere quam petere presumptuose:
pietatis estum pudoris temꝑans um¬
bra. conceptam precis fiduciã uere¬
cunde suppressit. Non frontose acceᷤᷤ¬

Expanded text:
potest: sed hoc tam grande miraculum, potest: sed hoc tam grande miraculum, tam novum, tam inauditum, etsi ejus subest potentiae, multum tamen excedit universa merita humilitatis nostrae. Sufficit nobis potentiae locum, pietati dedisse occasionem; malentes patienter exspectare quid velit quam impudenter quaerere quod forsitan nolit. Denique quod nostris meritis deest, verecundia fortasse supplebit. Petri quoque post gravem lapsum lacrymam quidem video, sed precem non audio: nec tamen de indulgentia dubito. 53. Disce et in Matre Domini magnam in mirabilibus fidem habere, in magna fide verecundiam retinere. Disce verecundia decorare fidem, reprimere praesumptionem. Vinum, inquit, non habent . Quam breviter, quam reverenter suggessit, unde pie fuit sollicita! Et ut discas in hujusmodi magis pie gemere, quam petere praesumptuose; pietatis aestum pudoris temperans umbra, conceptam precis fiduciam verecunde suppressit. Non frontose acces