comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum accib suis. et induat nouum qui scd̃in
dm̃ creatus ẽ in iusticia et sancatate ueritatis:
memoria ut iã dictum ẽ. ad commuma ultra
fidem deficiente. ad diuina solito ñ̃ꝗͣ ampliꝰ
exuberante. Nam et pꝰ multa sanctissima et
saluberrima monita cum abiret necdumq
atria cuncta transisset: id eciã mandare cura¬
uit. ut de caligis pedules abscidẽt. quatinꝰ p̃ter
pedes totus iaceret uestitus. Dolẽbat enĩ non¬
nullos in religioso habitu. ad sanccitatis iniu¬
riam tibiis dormire nudatis.Post hec iuuan¬
tib ministͥs in planũ descendit solũ. Prostra¬
tusq in faciem. magnas deo ꝓ eo qͦd fuerat
factum cum lacͥmis grãs obtalit: his indiciis
quantũ salutẽ desideraret humanã. pene iã
desunctus ostendens. Ridere autẽ. uel ociosiᷤ
uac̃are uerbis. aut rumores recitare mutiles.
serintores suos nequaqͣm patient̃ habebat
Statim enim hoc ipsũ seuera increpadione fre¬

Expanded text:
cum actibus suis, et induat te novum, qui secundum cum actibus suis, et induat te novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis, » memoria, ut jam dictum est, ad communia ultra fidem deficiente, ad divina solito nonnunquam amplius exuberante. Nam et post multa sanctissima et saluberrima monita cum abiret, necdum atria cuncta transisset, id etiam mandare curavit ut de caligis pedules abscinderet, quatenus praeter pedes totus jaceret vestitus; dolebat enim nonnullos in religioso habitu, ad sanctitatis injuriam, tibiis dormire nudatis. Post haec, juvantibus ministris, in planum descendit solum, prostratusque in faciem, magnas Deo, pro eo quod factum fuerat, cum lacrymis gratias obtulit; his indiciis, quantum salutem desideraret humanam, pene jam defunctus ostendens. 32. Ridere autem, vel otiosis vacare verbis, aut rumores inutiles recitare, servitores suos, nequaquam patienter habebat; statim enim hoc ipsum severa increpatione fre
Abbreviated transcription (Latin):
cum sola cupiditas ꝙ uanitas. si diuna ñ assit
cdementia  ꝑditioni possint humane sufficere:
Quia prudentius uel compendiosius. ab in¬
columi et integre memorie potuit responderi:
Omma que uelbom pns stuans aduersantur.
uel mali ꝑmciosis nisib consectantur: duob
Euerbis cupiditatis et uanitatis inclusit
Diensis etiã ep̃s dominus odolricus unꝰ ex
eius alumnis. & in eccłia grãnopolitana ꝑom̃s
honores usq: ad decanatum qui post epãtum
maior ibidem ẽ dignitas. ab ip̃o ꝓuectus: uite
regularis habitum ꝑ reuerendas manus san¬
ctissimi senis desiderans sumere. deuotus ad¬
uenit: ip̃o iam multa morbis ingrauascentib
debilitate grauato. Cuius aduentus causa mi¬
nistris indicantib uir beatus audita. tanto ex¬
ultauit gaudio. tantaq ꝓtinus ẽ repletus leci¬
cia: ut oblitus infirmitatis. uenienti occurre̾
gestiens. pene se de lecto p̃cipitauerit. Acceden¬

Expanded text:
cum sola cupiditas et vanitas, si divina non adsit cum sola cupiditas et vanitas, si divina non adsit clementia, perditioni possint humanae sufficere? » Quid prudentius aut compendiosius ab incolumi et integrae memoriae potuit responderi? Omnia quae vel boni piis studiis aversantur, vel mali perniciosis nisibus consectantur, duobus verbis, cupiditatis et vanitatis, inclusit. 31. Diensis etiam episcopus dominus Odolricus, unus ex ejus alumnis, et in Ecclesia Gratianopolitana per omnes honores usque ad decanatum qui post episcopatum major ibidem est dignitas ab ipso provectus, vitae regularis habitum per reverendas manus sanctissimi senis desiderans sumere, devotus advenit, ipso jam multa, morbis ingravescentibus, debilitate gravato. Cujus adventus causa, ministris indicantibus, vir beatus audita, tanto exsultavit gaudio, tantaque protinus et repletus laetitia, ut oblitus infirmitatis, venienti occurrere gestiens, pene se de lectulo praecipitaverit. Acceden
Abbreviated transcription (Latin):
pene int̃ mortuos ddeputari poterat. s a deo
potius qui ei reuelauerat dici: asserens grauis¬
simam reuera recent̃ terre suȩ multam impo¬
suisse. necdumq accepisse. nec pꝰ hec eius moni¬
ta accepturum deinceps ẽẽ. Carnotinus
etiam ep̃s domnus gaufridus. seruo di exquo
notus. singulartt̃ etiam carus. pꝰ uisitationem
quã ei tanto  gratiorem quanto magis desidera¬
tas dei clem̃tiam exoraret. Seci et hic cũ quere¬
ret quid ꝓse uellet orarr: ut deus inqͥt in me
mundanum extinguat. & suum accendat a¬
morem. Id ipsum religiosos fr̃s. qͥ sedulum s
exhibebant obsequium sepissime p̃cabatur:
sine peccoris contusione contestans. Qua¬
dam aũ uice quidam ex sociis tantis eiꝰ flecib
atq suspiriis motus. quasi consolaturus qͥd
inquit pat̾ tantum plãgis. cũ nec homicidi¬
um nec ꝑturium. nec aliua qͥ criminale cõ¬
miscris:. Protinus ille quid hoc inqͥt refert.

Expanded text:
pene inter mortuos deputari poterat, sed a Deo pene inter mortuos deputari poterat, sed a Deo potius, qui ei revelaverat, dici, asserens gravissimam revera recenter terrae suae multam imposuisse, necdumque accepisse, nec post haec ejus monita accepturum deinceps esse. 30. Carnotinus etiam episcopus, dominus Gaufridus, servo Dei ex quo notus singulariter etiam charus, post visitationem quam ei tanto gratiorem quanto magis desideratas Dei clementiam exoraret. Sed et hic cum quaereret quid pro se vellet orari: « Ut Deus, inquit, in me mundanum exstinguat, et suum accendat amorem. » Idipsum religiosos fratres, qui sedulum sibi exhibebant obsequium, saepissime precabatur, sine pectoris contusione contestans. Quadam autem vice quidam ex sociis, tantis ejus fletibus atque suspiriis motus, quasi consolaturus: « Quid, inquit, Pater, tantum plangis, cum nec homicidium, nec perjurium, nec aliud quid criminale commiseris? » Protinus ille: « Quid hoc, inquit, refert,
Abbreviated transcription (Latin):
idem. Item disceptantib int̾se qui aderant. qͥs
successorem eius eo ipso petente iam electum in
sacerdotem consecraret. similit̃ indignatus res¬
pondit: ñ eligendum intra eccłiam cathoucã
ordinatorem.cum licet diuersis & a diuersis
datum. sacerdotium ñ possit ẽẽ diuersum.
Indignabat᷑ aũ in talib facilius &e uehem̃tiꝰ.
quia uel gubitare in his blasphemiam depu¬
tabat. ¶ccurrentib etiam aduisitandũ
cum clericis. & laicis satis multis uenerabiłr
ac deuote ꝓ ꝑsonis et officiis monitus saluber¬
rimos infundebat. Int̃ qͦs guigonẽ desideris
unum de maiorib pꝰ comitem. ergase p̃mul¬
tis deuotum. cum flexis genib ita quippe õs
faciebant. ante lectum eius benedictionẽ fla¬
gitaret: seuera increpaciõe corripuit. dicens
cum imustas in subditos exactioẽs faciendo.
animȩ sue ꝑpetua tormenta lucrari. Na que
ille stupefactus ait. ñ hec sibiab illo qui iam

Expanded text:
idem. » Item disceptantibus inter se qui aderant quis idem. » Item disceptantibus inter se qui aderant quis successorem ejus, eo ipso petente jam electum, in sacerdotem consecraret, similiter indignatus respondit non eligendum intra Ecclesiam catholicam ordinatorem, cum, licet diversis et a diversis datum sacerdotium, non possit esse diversum. Indignabatur autem in talibus facilius et vehementius, quia vel dubitare in his blasphemiam deputabat. 29. Accurrentibus etiam ad visitandum eum clericis et laicis, satis multum venerabiliter ac devote, pro personis et officiis, monitus saluberrimos infundebat. Inter quos Guigonem Desiderii, unum de majoribus post comitem, erga se prae multis devotum, cum flexis genibus ita quippe omnes faciebant ante lectum ejus benedictionem flagitaret, severa increpatione corripuit, dicens eum, injustas in subditos exactiones faciendo, animae suae perpetua tormenta lucrari. Ad quae ille stupefactus ait non haec sibi ab illo qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
cetera pene omrã ꝑ passionem ut p̃diximus
capitis de memoria diffugissent. hec prorsus
de sanctissima cius mente. nulla uel frenesi uł
alterius ui morbi. potuerint aboleri. Immo
tanto hec instantius & delectabilius reuolue¬
bat: quanto cetera obliuione quoq: iuuante
ipsius animum rarius incursabant. Et cum
plerumq hac ipsa obliuione cogente. uͥeẽt.
uelcum quib eẽt nesciret: int̃rogacus tam̃ de
his que ad iusticiam religionemq ꝑtinebant.
sñ cunctatione ueracissime sapientissimeq re¬
spondebat. Nam cum falsus rumor exisset. qͦd
comiti amedeuo qui comitis humb̃ti patris
uidelicet sui secutus exemplũ. ñ exiguã beato
seni reuerentiam exhibebat. filius natus fuisset:
quererentq: qui assistebant ei. an cum uellet
ipse baptizare: ilico ñsine asꝑnatione respon¬
dens. ñ inquit a quo quis baptizet᷑ curandũ ẽ
cum baptismus a quocunq datus. sit semper

Expanded text:
caetera pene omnia per passionem, ut praediximus, caetera pene omnia per passionem, ut praediximus, capitis de memoria diffugissent, haec prorsus de sanctissima ejus mente nulla vel phrenesis vel alterius morbi vi potuerint aboleri. Imo tanto haec instantius et delectabilius revolvebat, quanto caetera, oblivione quoque juvante, rarius incursabant. Et cum plerumque, hac ipsa oblivione cogente, ubi esset, vel cum quibus esset, nesciret, interrogatus tamen de his quae ad justitiam religionemque pertinebant, sine cunctatione veracissime sapientissimeque respondebat. Nam cum falsus rumor exisset quod comiti Amedeo, qui comitis Umberti, patris videlicet sui, secutus exemplum, non exiguam beato seni reverentiam exhibebat, filius natus fuisset, quaererentque qui assistebant ei an eum vellet ipse baptizare, illico non sine aspernatione respondens: « Non, inquit, a quo quis baptizetur curandum est, cum baptismus, a quocunque datus, sit semper
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑtulisse aixisset: ꝓtinus pugnis grauit̃ pe¬
tus uerberans. se reum clamabat: ugarũꝙ:
disciplinam imponis deuotissime flagitabat.
Quod quia cunc̾ti ꝓpt̃ multã cͥca eũ reuerenti¬
am recusabant flebat ub̃tim: confessionemq
illam qua mysteria celebraturus uti fuerat so¬
litus. mnumerabilit̃ repetebat: psalmos qͦ &
dnuarũ scͥpturarum sententias. letanias etiã
&e orationes eccłiasticas. die noctuq incredili m
stantia frequentabat: ita ut nocte una sic̃ nob̃
ueraci narratione relatum ẽ. dominicas ora¬
tiones trecentas expleuerit.Cumq: a serui¬
entib sͥ corriperetur quod bec agendo ñ solũ
suo fatigationem corꝑi. s: etiã augmenta p̃be¬
ret infirmitati: respondebat ille. ñ solũ non
hinc suis incrementa miseriis.s: insuꝑ ma¬
gna ꝓuenire remedia. Ita quippe his assue¬
uerat studiis. & ita dulcedmẽ diuine lauis. ꝙ
obsecrationis medullitus imbiberat: ut cũ

Expanded text:
se pertulisse dixisset, protinus pugnis graviter pese pertulisse dixisset, protinus pugnis graviter pectus verberans, se reum clamabat, et virgarum disciplinam imponi sibi devotissime flagitabat. Quod quia cuncti propter multam circa eum reverentiam recusabant, flebat ubertim, confessionemque illam, qua mysteria celebraturus uti fuerat solitus, innumerabiliter repetebat. Psalmos quoque et divinarum Scripturarum sententias, litanias etiam et orationes ecclesiasticas die noctuque incredibili instantia frequentabat, ita ut nocte una sicut nobis veraci narratione relatum est Dominicas orationes trecentas expleverit. Cumque a servientibus sibi corriperetur, quod haec agendo non solum suo fatigationem corpori, sed etiam augmenta praeberet infirmitati, respondebat ille, non solum non hinc suis incrementa miseriis, sed insuper magna provenire remedia. 28. Ita quippe his assueverat studiis, et ita dulcedinem divinae laudis et obsecrationis medullitus imbiberat, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
tissime seruiebant. Erga quos. seruitores ui¬
delicet suos. quantum in humilitate quam
int̾ ceteras uirtutes p̃cipue sectatum supra re¬
tulimus ꝓfecerat. quamq ꝓfunde puricoras
sacris eam impresserat recessib: manifestis
ostendit indicus. Namsiqui opꝰ habebat.
ñ a quoquam eorum iubendo tanquã dñs s
rogando. nec humanam s diumam potius
remunerationẽ imprecando supplicit̃ expos-¬
cebat. Uerbigrã. exhibe uel fac m hoc aut illud
ꝓpt̃ deum: ut deus hoc tͥ retribuat in futuro.
Mirabantur audientes. et uehement̃ stupe¬
bant: quod qui subiectos omnes et ꝓam pre¬
sertim familiam tanta auctoritãte tantaq se¬
solent alii. morbi stimulante molestia.ad ira¬
rum et indignationũ motus ẽẽ ꝑcliuiores.
tantã mansuetudinẽ. tantã induerat hum¬
litatem. Nã &ẽ si guis eũ uel modice reprehen¬
disset. uel aliquam molestiã in eius famulatu

Expanded text:
tissime serviebant. Erga quos, servitores vitissime serviebant. Erga quos, servitores videlicet suos, quantum in humilitate quam inter caeteras virtutes praecipue sectatum supra retulimus profecerat, quamque profunde puri cordis sacris eam impresserat recessibus, manifestis ostendit indiciis. Nam si quid opus habebat, non a quoquam eorum jubendo tanquam dominus, sed rogando; nec humanam, sed divinam potius remunerationem imprecando, suppliciter exposcebat, verbi gratia: « Exhibe vel fac mihi hoc aut illud propter Deum, ut Deus hoc tibi retribuat in futuro. » Mirabantur autem et vehementer stupebant quod qui subjectos omnes, et propriam praesertim familiam tanta auctoritate tantaque sequando solent alii, morbi stimulante molestia, ad irarum et indignationum motus esse procliviores, tantam mansuetudinem, tantam induerat humilitatem. Nam, etiamsi quis vel modice reprehendisset eum, vel aliquam molestiam in ejus famulatu
Abbreviated transcription (Latin):
lentiam. deleta uel ꝑturbata pene tota me-¬
moria in ea dunitaxat parte que bons malisq
cominunis ẽ: & bonis adbonos. malis ad ma¬
los indifferent̃ deseruit usus. localium & tem¬
palium rerum continens formas ⁊ ea gͦ me¬
moriȩ parte oblitterata siue confusa. pars
illa que ueritatis et iusticie. totiusq diumi
feruentiorq innotuit: adeo ut letamis et
psalmis. pectorisq contusionib. dieb et
noct̾ib diume clem̃tie aures int̃pellando.
religiosis qui sibi seruiebant onerosus ple¬
rũq fieret fr̃ib. Aderant nanq ad ser-¬
uiendum ei tam ex sociis ꝓpriis.quam ex
nr̃a. & calesiensi. necnon & excubiensi domib
occo uel nouem. et int̃dum etiã decẽ. partĩ
litterati. partim sinc litteris. om̃s religiosi
fr̃s. nec ulla ꝓrsus ꝑsona secularis. ad ipsius
admitcebatur obsequium. hiuͦi. die noctuq
corꝑalib ac spiritalib necessitatib eius aeuo¬

Expanded text:
lentiam, deleta vel perturbata est pene tota melentiam, deleta vel perturbata est pene tota memoria, in ea duntaxat parte quae bonis malisque communis est, et bonis ad bonos, malis ad malos indifferenter usus deservit, localium et temporalium rerum continens formas. Ea ergo memoriae parte obliterata sive confusa, pars illa quae veritatis et justitiae totiusque divini ferventiorque innotuit, adeo ut litaniis et psalmis pectorisque contusionibus, diebus ac noctibus divinae clementiae aures interpellando, religiosis, qui sibi serviebant, onerosus plerumque fieret fratribus. 27. Aderant namque ad serviendum ei, tam ex sociis propriis quam ex nostra et Calesiensi, nec non et Excubiensi domibus, octo vel novem, et interdum etiam decem, partim litterati, partim sine litteris, omnes religiosi fratres; nec ulla prorsus persona saecularis ad ipsius admittebatur obsequium. Hi vero die noctuque corporalibus ac spiritualibus necessitatibus ejus devo
Abbreviated transcription (Latin):
retur. et utilior in eccłia gratianopolitana
pasu. eligeret᷑. S nec tune quidẽ impet᷑re
por it: quod tam efficacit̃ humilit̃q peciuit.
b hoc tempore. cepit indies magis mag̃
ꝓpinquare. Eduob nanq sathane angłis
quos ei ad colafizandum ne extolleretur
datos supra retulimus. temptatione indeli¬
cet atq: infirmitate. alt̃ idẽ temptatio. ita ex¬
tinctus ẽ. ut ne uestigium saltẽ eius ullum re-¬
linqueretur. Alter uͦ. hoc ẽ infirmitas excres¬
cere cotidians ñ cessauit augmentis. donec
illo obeunte. ip̃e qͦ parit̃ fimret᷑. S cum et
antea semꝑ uerbis & oꝑib: in eius beata am.¬
ma deum habitare claruerit:tum p̃cipue
in hac infirmitatis  afflictioẽ postrema. qͥs
uel quanti foret meriti &. quam sincero do-¬
minum ueneraretur affectu. & qͣm uera dile¬
ctione intam diuturna uita sua iusticiam
ueritatemq defensasset. latere ñ potuit.
Nam ꝑ eiusdem infirmitatis nimiam uio¬

Expanded text:
retur, et utilior in Ecclesia Gratianopolitana retur, et utilior in Ecclesia Gratianopolitana pastor eligeretur; sed nunc tunc quidem impetrare potuit, quod tam efficaciter humiliterque petivit.b hoc tempore coepit in dies magis magisiis propinquare. E duobus namque Satanae angelis, quos ei ad colaphizandum, ne extolleretur, datos supra retulimus, tentatione videlicet atque infirmitate, alter, id est tentatio, ita exstinctus est ut nec vestigium ejus nullum relinqueretur; alter vero, hoc est infirmitas, excrescere quotidianis non cessavit augmentis, donec illo obeunte, ipse quoque pariter finiretur. Sed cum et antea semper verbis et operibus, in ejus beata anima Deum habitare claruerit, tum praecipue in hac infirmitatis afflictione postrema, quis vel quanti foret meriti, et quam sincero Dominum veneraretur affectu, et quam vera dilectione in tam diuturna vita sua justitiam veritatemque defensasset, latere non potuit; nam per ejusdem infirmitatis nimiam vio
Abbreviated transcription (Latin):
te tam idem petrus quam pat̃ eius scõ uiro
multasolim uenerationes & obsequia p̃stite¬
rant. S beatus homo intali negotio. idẽ uͥ
ꝑiclitabat᷑ iusticia. nec amicicia flectebat᷑:
nec potentia t̃rebatur. Nam & añ aliquot
annos.cũhenricus imꝑator papã pascha¬
lem cũ clericis & parte ciium in eccłia bea
tipetͥ. nefanda ꝓditione cepisset. & eorũ qͥ
secum erant capti. pietate uictũ ad illicita
pacta coegisset: ip̃e p̃cunctis ut apud uien¬
nam excommunicaret᷑ effecit. Qua excom-¬
municatiõe eccłie sue dño roborante sen¬
tentiam. tyrann illius in contrarium est
mutata ꝓsꝑitas: & imꝑiali dignitate pͥua¬
ta posteritas. Declinante gͥ ꝑsecutiones p̃fa¬
tiscismatici serenitate ur̃a. et gallias ingres¬
sa. occurrit ei ualentiam beatus hugo. cũ
lacͥmis rogans & obsecrans quod et p̾aem
ab antecess ore ur̃o petierat: ut scilicet cun¬
ctis sarcinis & honorib eccłiasticis absolue¬

Expanded text:
te tam idem Petrus, quam pater ejus, sancto viro te tam idem Petrus, quam pater ejus, sancto viro multas olim venerationes et obsequia praestiterant; sed beatus homo in tali negotio, id est, ubi periclitabatur justitia, nec amicitia flectebatur, nec potentia terrebatur. Nam et ante aliquot annos, cum Henricus imperator papam Paschalem, cum clericis et parte civium, in ecclesia B. Petri nefanda proditione cepisset, et eorum qui secum erant capti, pietate victum, ad illicita pacta coegisset, ipse prae cunctis, ut apud Viennam excommunicaretur, effecit; qua excommunicatione, Ecclesiae suae Domino roborante sententiam, tyranni illius in contrarium est mutata prosperitas, et imperiali dignitate privata posteritas. Declinante igitur persecutiones praefati schismatici serenitate vestra, et Gallias ingressa, occurrit ei Valentiam B. Hugo, cum lacrymis rogans et obsecrans quod et pridem ab antecessore vestro petierat, ut scilicet cunctis sarcinis et honoribus ecclesiasticis absolve
Abbreviated transcription (Latin):
Creditum ẽ enim. qͦd sola auccoritate & sc̃e
conu̾sationis exemplo. plus posset plebi ꝓdẽe
subiecte debilis & egrotus: quã qui uis alius
robustus licet & sanus. Concessis itaq: cetis
que pecebat. honoratusq: a summo pontifi¬
ce & consolatus ut potuit. ad ꝓpͥa remeauit:
dimittendi tam̃ epãtum. olim conceptũ ñ
deposuit desidium. Defuncto aũ honorio.
cum ꝑ tyrannicam et scismaticam rabiem. ñ
suis meritis s frũm et cognatorum fultus p̃si¬
diis. petrue leonis aduersus urãm innocenti¬
am. que beate memorie honorio successerat
emersisset. atq hoc uir dĩ certissime comꝑis¬
set: morbis licet ut diximus &e etate consum¬
ptus. delo tam̃ domus ciei cuius diligebat
decorem. prexit anicium: ut eundem cum
aliis epĩs excommunicaret scismaticum.
Que ꝓfecto ex communeatio. ꝓpt̃ auetori¬
tatem tanti uiri contulit multũ & ꝓfectum
catholicis. et detͥmentum scismaticis. Et cer¬

Expanded text:
Creditum est enim quod sola auctoritate et sanctae Creditum est enim quod sola auctoritate et sanctae conversationis exemplo plus posset plebi prodesse subjectae debilis et aegrotus, quam quivis alius, robustus licet et sanus. Concessis itaque caeteris quae petebat, honoratusque a summo pontifice et consolatus ut potuit, ad propria remeavit; dimittendi tamen episcopatum olim conceptum non deposuit desiderium. 25. Defuncto autem Honorio, cum per tyrannicam et schismaticam rabiem, non suis meritis, sed cognatorum et fratrum fultus praesidiis, Petrus Leonis adversus vestram innocentiam, quae beatae memoriae Honorio successerat, emersisset, atque hoc vir Dei certissime comperisset, morbis licet, ut diximus, et aetate consumptus, zelo tamen domus Dei, cujus diligebat decorem, perrexit Anicium, ut eumdem cum aliis episcopis excommunicaret schismaticum. Quae profecto excommunicatio, propter auctoritatem tanti viri, contulit multum et profectum Catholicis et detrimentum schismaticis. Et cer
Abbreviated transcription (Latin):
modum discussione considans: epalem sar-¬
cinam mois omnib exuere desiãbat. Qua
sententia uel desidio. sicut in pͥncipio diximꝰ.
ab inicio suȩ ꝓmotionis ad mortẽ usq: ñ caruit.
Pac gͥ uoluntate indies augm̃ta sumente:
romam legatos & litteras in hoc ip̃m ad uene¬
rande memoriȩ uapam misit honoriũ. Sedcũ
legati postulata ñ impetrassent. immo mag̃
litteras ad cum consolatorias & ad ꝑseuerandũ
ex hortatorias accepissent: ipsemet quamqͣm
morbis et senectute grauatus. spe tñ in poste¬
rum quiescendi roboratus. eundẽ romanum
pontificem adire curauit: rogans supplicit̃¬
& obtestans. dari seneccuti suȩ licentiã quies¬
cendi. & eccl̃ie gratia nopolitane meliorẽ in
suum locum pastorem substituendi. S nec
ip̃e quamuis multaᷤᷤ ut putabat iustas et a¬
nimi et corꝑis allegaret occasioẽs. impetrare
ualuit: ut sͥ tantũ ce deo uacare ꝑmitteret᷑.

Expanded text:
modum discussione considerans, episcopalem sarmodum discussione considerans, episcopalem sarcinam modis omnibus exuere desiderabat; qua sententia vel desiderio, sicut in principio diximus, ab initio suae promotionis ad mortem usque non caruit. 24. Hac igitur voluntate in dies augmenta sumente, Romam legatos et litteras in hoc ipsum ad venerandae memoriae papam misit Honorium. Sed cum legati postulata non impetrassent, imo magis litteras ad eum consolatorias et ad perseverandum exhortatorias accepissent, ipsemet, quamvis morbis ac senectute gravatus, spe tamen in posterum quiescendi roboratus, eumdem Romanum pontificem adire curavit, rogans suppliciter et obtestans dari senectuti suae licentiam quiescendi, et Ecclesiae Gratianopolitanae meliorem in suum locum pastorem substituendi. Sed nec ipse quamvis multas, ut putabat, justas et animi et corporis allegaret occasiones impetrare valuit, ut sibi tantum et Deo vacare permitteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud eu̾głu. cũ feceritis omĩa. dicite
serui mutiles sumus. se infructuosum. se sẽꝑ
accusare ñ cessabat inutilem: qui ep̃i locum
occuparet. ep̃i honorificentiã susciꝑet. ep̃alia
bona consumeret. ep̃i uͦ nec merita nec fru-¬
ctus habe̾t. Et certe p̃sto erant. que possent
menti eius ñ mͦ solamen afferre. s et in suꝑ¬
biam nisi dam solida eẽt extollere. Ut emm
taceamus que clero parit̃ & plebi ꝑ cũ bona
ꝓuenerant: heremus cartusiȩ. calesiensis ab̃b̃ia.
excubiarum heremus. regulariũ canonicorũ
apud misereuum. & apud scm georgiũ domꝰ.
ipso annitente cepane. ipso spiritalit̃ ce corpalr
fouente ꝓfecerant. S: ip̃e imꝑfectionẽ suam
qua nec apls carebat dicens. ñ quod iam acce¬
perim aut iam ꝑfectus sim. tantũmͦ cogitans
& cum psalmista dicente. ut sciam qͥd desit mͥ.
ñ quid s̃ uirtutis adeẽt. s qͥd deẽt. subtili ad¬

Expanded text:
juxta illud Evangelii: « Cum feceritis omnia, dicite: juxta illud Evangelii: « Cum feceritis omnia, dicite: Servi inutiles sumus ; » se infructuosum, se semper accusare non cessabat inutilem, qui episcopi locum occuparet, episcopi honorificentiam susciperet, episcopalia bona consumeret, episcopi vero nec merita, nec fructus haberet. Et certe praesto erant quae possent menti ejus non modo solamen afferre, sed et in superbiam, nisi tam solida esset, extollere. Ut enim taceamus quae clero pariter et plebi per eum bona provenerant, eremus Carthusiae, Calesiensis abbatia, excubiarum eremus, regularium canonicorum apud Miserenum et apud S. Georgium domus, ipso adnitente coeperant, ipso spiritaliter et corporaliter fovente profecerant. Sed ipse imperfectionem suam, qua nec Apostolus carebat, dicens: « Non quod jam acceperim aut perfectus sim . » tantummodo cogitans; et cum Psalmista dicente: « Ut sciam, quid desit mihi ; » non quid sibi virtutis adesset, sed quid deesset subtili ad
Abbreviated transcription (Latin):
otfredi nunc abbate. tunc monacho. nos au¬
diuimus: qͥ beati uiri ꝑannos plus quam ui¬
ginti. comes extioit indiuiduus. S qͣndo
nos omĩa eius bona uel breuit̃ tangendo me¬
moriȩ mandare pot̾imus: Congesserat nãq
in illum unũ diuma gr̃a uirtutũ ornam̃ta ꝑ¬
plurima: que disꝑtita ꝑ singulos. plurimos
illustres sufficient facere possent atq: conspi¬
cuos. Si enĩ laudatur castitas: qͥs illo mun-¬
dior: Si sermonis ueritas: quis in loquendo
cautior: Si deicaritas: qͥs feruentior: Si ꝓ¬
ximi: qͥs benignior: Si humilitas: qͥs deiecti¬
or: Si elemosmna: quis largior: Sioratio: in¬
quo deuotior:Si lacͥmarum gr̃a: in quo ef¬
fusior: Si contemplatio: in quo sublimior:
Sitolerantia: qͥs in tͥbulatioẽ fortior: Si iu¬
sticia : quis districtior: Si prudentia: qͥs
çircumspeccior: Si temꝑantia: qͥs modãtior:
Uerum cum talis eẽt ac tantus. ip̃e tam̃

Expanded text:
ofredi nunc abbate, tunc monacho, nos auofredi nunc abbate, tunc monacho, nos audivimus, qui beati viri per annos plusquam viginti comes exstitit individuus. 23. Sed quando nos omnia bona ejus, vel breviter tangendo, memoriae mandare poterimus? Congesserat namque in illum unum divina gratia virtutum ornamenta plurima, quae dispertita per singulos, plurimos illustres sufficienter facere possent atque conspicuos. Si enim laudatur castitas, quis illo mundior? si sermonis veritas, quis in loquendo cautior? si Dei charitas, quis ferventior? si proximi, quis benignior? si humilitas, quis dejectior? si eleemosyna, quis largior? si oratio, quis devotior? si lacrymarum gratia, in quo effusior? si contemplatio, in quo sublimior? si tolerantia, quis in tribulatione fortior? si justitia, quis districtior? si prudentia, quis circumspectior? si temperantia, quis moderatior? Verum, cum talis esset ac tantus, ipse tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
retmeretur. Deniq: in tantũ auditores eiꝰ
int̃dum p̃dicatione mouebant᷑: ut capitalia
blue faterent᷑. Qdꝰ seqñs declarabit exc̃plũ.
Apud uinnaicum castrum ppło multo
ad dedicationem ȩccłie congregato. u̾bum
fecit: quo in multas lacͥmas audientium
corda resoluit. Ibi mulieres due que sicut
apparuit eius uerba ꝓfidius aure cor¬
dis ebiberant: audientib plurib scelera
confesse sunt que commiserant. Et posterior
quidem qͥd dixerit ñ satis habemꝰ comꝑtum:
pͥor aũ. suum se ꝓdidit occidise maritũ Cũq
uir dei necis exquireret modũ: retulit in escã
illi se dedisse uenenum. Post que iussit p̃senteᷤᷤ
abscedere: ut ei ceteri quod uolebant liberiꝰ
possent ostendere. Tanta uͦad confitendum
fuit relique plebis instantia: ut ne dimidiam
quidem partẽ cius in tali oꝑe ualde licet deuo¬
ta. auscultare quiuerit tolerantia. Hoc auiro
etate & sanccitate reuerendo. suilelmo seĩthe¬

Expanded text:
retineretur. Denique in tantum auditores ejus retineretur. Denique in tantum auditores ejus interdum praedicationblice faterentur; quod sequens declarabit exemplum: Apud Vinnaicum castrum, populo multo, ad dedicationem ecclesiae congregato, verbum fecit quo in multas lacrymas audientium corda resolvit. Ibi mulieres duae, quae sicut apparuit ejus verba profundius aure cordis imbiberant, audientibus pluribus scelera confessae sunt quae commiserant; et posterior quidem quid dixerit, non satis habemus compertum; prior autem suum se prodidit occidisse maritum. Cumque vir Dei necis exquireret modum, retulit in escam illi se dedisse venenum; post quae jussit praesentes abscedere, ut ei caeteri, quod volebant, liberius possent ostendere. Tanta vero ad confitendum fuit reliquae plebis instantia, ut ne dimidiam quidem partem ejus, in tali opere valde licet devota, auscultare quiverit tolerantia. Hoc a viro aetate et sanctitate reverendo Wilhelmo, S. The
Abbreviated transcription (Latin):
mo pene nunquã frustrabat᷑ optatiᷤᷤ. Dam
&. si qui negassent: ñ solum gratis. s &. cum
satisfactione penitentes offerebant postea
ñ roganti. qͦd negauerant supplicanti. Tan¬
tam quippe om̃e hominum genus ei reuenti¬
am deferebat: ut deum grautt̃ offendisse se
crederet. quisquis ei postulata negasset.
uit etiam p̃dicator egregius. Erat qͥppe
ñ mediocrit litteratus. S et ingenio ce me¬
moria bñ p̃ditus erat. in quantũ molestia
capitis ñ obtundebat. Nam et litteraᷤᷤ suas
ip̃ẽ diccabat. eas p̃sertim quarum eicura
ꝓpensior erat. Ideo autẽ p̃dicans facilius
suadebat: quia quod u̾bis dicebat oꝑibus
ostendebat. Ut enim commissam efficatius
instrueret plebẽ. faciendo p̃ueniebat sermo¬
onem. excitabat ad penitentiã: promptã
ad ignoscendum diumam monstrando
clementiam. Nec querebat in quo alitce¬
ratis quasi sapiens laudaret᷑: s quod ab
auditorib & melius intelligeret᷑. & utiliu

Expanded text:
mo pene nunquam frustrabatur optatis; nam mo pene nunquam frustrabatur optatis; nam et si qui negassent, non solum gratis, sed et cum satisfactione poenitentes, offerebant postea non roganti quod negaverant supplicanti. Tantam quippe omne genus hominum ei reverentiam deferebat, ut Deum graviter offendisse se crederet quisquis ei postulata negasset. 22. Fuit etiam praedicator egregius; erat quippe non mediocriter litteratus. Sed et ingenio et memoria bene praeditus erat, inquantum molestia capitis non obtundebat; nam et litteras suas ipse dictabat, eas praesertim quarum ei cura propensior erat. Ideo autem praedicans facilius suadebat, quia quod verbis dicebat, operibus ostendebat. Ut enim commissam efficacius instrueret plebem, faciendo praeveniebat sermoonem, excitabat ad poenitentiam, promptam ad ignoscendum divinam monstrando clementiam; nec quaerebat in quo a litteratis quasi sapiens laudaretur, sed quod ab auditoribus et melius intelligeretur et utilius
Abbreviated transcription (Latin):
ficit de plateis nr̃is usura & dolus. Postremo in
capite om̃ium auaricia: & pecumȩ obediunt
omĩa. S hec hactenus. Non enĩ ista suscepimꝰ.
ñ amare s: tolerare. magistra pietate didicerat.
Dicebat enim. om̃i febre molestiora s̃ placita:
modisq omĩb his abrenuntiaturũ. si ñ in hoc
dm̃ se sciret offensurum. Int̾erac autem illis
tantũmͦ pacis obtentu. maxime pauperum
atq eccłiarum. His etenĩ nouerat grauius¬
motus nocere guerrarum. Ubi uͦ inexorabi¬
lia in aliquib odia. & in expiabiles reppere¬
rat iras: tunc demum fortissime de dĩ fisus
auxilio. totusq in caritatis atq humlitatis
solutus affectum. instantissime ac deuotissi¬
me offensis. ꝓ his qͥ offenderant. supplicabat
O quotiens salutis humane quasi cecatus de-¬
siderio. in cenosa se ꝓtalib causis loca ꝓiecit:
quotiens ad pedes contemptibilium etiã ꝑ¬
sonarum diu ꝓstratus iacuit. Nec facile im¬

Expanded text:
ficit de plateis nostris usura et dolus, postremo in ficit de plateis nostris usura et dolus, postremo in capite omnium avaritia, et pecuniae obediunt omnia. Sed haec hactenus; non enim ista suscepimus.non amare, sed tolerare, magistra pietate, didicerat. Dicebat enim omni febre molestiora sibi placita, modisque omnibus his abrenuntiaturum, si non in hoc Deum se sciret offensurum. Intererat autem illis tantummodo pacis obtentu, maxime pauperum atque ecclesiarum; his etenim noverat graviumotus nocere guerrarum. Ubi vero inexorabilia in aliquibus odia et inexpiabiles repererat iras, tunc demum fortissime, de Dei fisus auxilio, totusque in charitatis atque humilitatis solutus affectum, instantissime ac devotissime, offensis, pro his qui offenderant, supplicabat. O quoties salutis humanae quasi caecatus desiderio, in coenosa se pro talibus causis loca projecit! quoties ad pedes contemptibilium etiam personarum diu prostratus jacuit! Nec facile, i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ duriorem exꝑtꝰ ẽ inimicus. Non deargenta¬
tam conuictis uel confitentib imposuit peni¬
tentiam: ñ lucrosam in placitis defendit edidit¬
ue sententiã. Non consid̾abat ꝑsonã pauꝑis:
ñ honorabat uultũ potentis. Qͦ d beati uiri eo
p̃clariꝰ illustrat meritũ: quo rariꝰ uel in p̃sentib
uel in p̃teritis ht̃ exemplũ. Quanta nob̃ hoc
loco si laudare comꝑatioe malorũ bona uelimꝰ
offertur materia. in p̃sentium tẽporum feces
inuehendi: in quib cũ de decore atq eu̾sione
horestatis & equitatis pecunia tẽpla pcnetrãĩ.
altaria maculat. sacerdotia uenundat. inno¬
centiam ext̃minat. & omĩa diuina ꝓphanaq
contaminat:Excecant nunc munera ocłos sa¬
pientium: & subutunt u̾ba iustorũ. Om̃s dili¬
gunt munera: sequunt᷑ retͥbutioẽs. Aminimo
usq: ad maximũ om̃s auaricie student: aꝓph̃a
usq: ad sacerdotẽ cuncti faciunt dolũ. Non de-¬

Expanded text:
non duriorem expertus est inimicus; non deargentanon duriorem expertus est inimicus; non deargentatam convictis vel confitentibus imposuit poenitentiam, non lucrosam in placitis defendit ediditve sententiam; non considerabat personam pauperis, non honorabat vultum potentis: quod beati viri eo praeclarius illustrat meritum, quo rarius vel in praesentibus, vel in praeteritis habet exemplum. Quanta nobis hoc loco, si laudare comparatione malorum bona velimus, offertur materia in praesentium temporum faeces invehendi; in quibus, cum dedecore atque eversione honestatis et aequitatis, pecunia templa penetrat, altaria maculat, sacerdotia venundat, innocentiam exterminat, omnia divina profanaque contaminat! Excaecant nunc munera oculos sapientum, et subvertunt verba justorum; omnes diligunt munera, sequuntur retributiones; a minimo usque ad maximum omnes avaritiae student, a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum, non de
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝓ ꝑsonis. uirib affectib & facultatibus.
dispensare solitus erat. quamq sapienter et
sobrie res suas insuorum et sui spritales & cor¬
porales usus necnon& pauꝑum solatia distͥ¬
buerat. erit quidem ñ solum sanctitatis eiꝰ. ẜ ce
sollertiȩ docur̃tum euidentissimũ: si leccoris
debemus cuitare fastidiũ. Illud sane qͦ pa¬
cto p̃terire possumꝰ. qum uelbreuit̃ attingamꝰ
qͦd cũ frequentissime suoꝵ &. alienorũ causas
mundanas et eccliasticas audiret. uentilaret.
t̃minaret. cũq in subditis sͥ clericis ꝑtã plixũ
uite spacium totiens consecratioẽs. degradatio¬
nes. reconciliatiõe ꝓ ꝑsonarũ & eccł̃iarũ cõpe-¬
tentib causis. & necessitatib celebraret. manus
gnitas: nulli pecuniȩ ꝓfuit quantitã. Nullum
pauꝑtas. nullũ quantũcunq officiorũ siue na¬
talium. re ũ fec̃ extremitas. Non mitiorẽ amicꝰ:

Expanded text:
ipsa pro personis, viribus, affectibus et facultatibus ipsa pro personis, viribus, affectibus et facultatibus dispensare solitus erat, quamque sapienter et sobrie res suas in suorum et suos spiritales et corporales usus, nec non et pauperum solatia distribuerit, erit quidem non solum sanctitatis ejus, sed et solertiae documentum evidentissimum: sed lectoris debemus vitare fastidium. Illud sane quo pacto praeterire possumus quin vel breviter attingamus, quod cum frequentissime suorum et alienorum causas mundanas et ecclesiasticas audiret, ventilaret, terminaret; cumque in subditis sibi clericis per tam prolixum vitae spatium toties consecrationes, degradationes, reconciliationes, pro personarum et ecclesiarum competentibus causis et necessitatibus, celebraret, manus gnitas, nulli pecuniae profuit quantitas, nullum paupertas, nullum quantacunque officiorum sive natalium rerum fecit extremitas; non mitiorem amicus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Hon enim equum putabat eccłiarum
bona. que pat̾monia sunt estimanda paupe¬
rum: in aliorũ expendi p̃serum malorũ usib
hominũ. Immo magis semetipsũ tanqͣm ex
pauꝑib unum grauit̃ accusabat: qͦd sibi ac
sociis de reb sͥ commissis competentẽ sume̾t
copiam : ac ñ potius sustineret cũ pauꝑib
et ipse pauꝑ mopiam. E lemosinã igit᷑ ut
diximus libent̃ faciebat. sedule suadebat:
ꝓsatisfactione etiã penitentib iniungebat.
hec nanq tͥa. p̃cipue culpas suas emendare
cupientib sectanda p̃cipiebat orationem. ie¬
iunium et elemosinã: ñ humanam in hoc
temeritatem.s euglicam sequens auetorita¬
tem. Dicit enĩ dominus. pessimũ demonio¬
rum genus eici ñ posse: nͥ moratiõe et ieiu¬
nio. Aubi qͦ phariseis loquens: date inqͥt
elemosinam. & ecce omnia munda sunt uob̃.
Uerum si scͥbere uelimus qͣnta mod̾atione hec

Expanded text:
tis. Non enim aequum putabat ecclesiarum tis. Non enim aequum putabat ecclesiarum bona, quae patrimonia sunt aestimanda pauperum, in aliorum expendi, praesertim malorum, usibus hominum; imo magis semetipsum, tanquam ex pauperibus unum, graviter accusabat, quod sibi ac sociis, de rebus sibi commissis competentem sumeret copiam, ac non potius sustineret cum pauperibus et ipse pauper inopiam. Eleemosynam igitur, ut diximus, libenter faciebat, sedule suadebat, pro satisfactione etiam poenitentibus injungebat. Haec namque tria praecipue culpas suas emendare cupientibus sectanda praecipiebat, orationem, jejunium, et eleemosynam, non humanam in hoc temeritatem, sed evangelicam sequens auctoritatem. Dicit enim Dominus pessimum daemoniorum genus ejici non posse, nisi in oratione et jejunio . Alibi quoque Pharisaeis loquens: « Date, inquit, eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . » 20. Verum si scribere velimus quanta moderatione haec
Abbreviated transcription (Latin):
hortator. Exceptis enim domus suȩ dumta¬
xat necessitatib. cuncta pene que consequi
poterat non in thesauros congerebat.postero¬
rum uel aissipanda litib uel consumenda
luxibus: s. seiens illud apłi. hylarem datorẽ
diligit deus. distribuebat lȩtus egentibus.
Deniq anulos aureos & gemmatos. calicem
uendidit. horreis defectum minantib: & a¬
ñ minime hanc in eo grãm potentes &. nobi¬
les: qui sancte conu̾sationis eius longe lateq
salubrit̃ suauit̃q fraglantis odore ꝑcepto. de
remotis etiam regionib qͣmuis eũ ñ aidissent.
ob diumam tñ reuentiam bñficia multa mit¬
tebant. Procul ñ a mensa tm̃ eius. s a totis etiã
atrus histriones: tanqͣm uasa ꝑditionis et or¬
gana falsitatis. Procul militares clientes tan¬
quã rapinarum & cedium et totiꝰ instrum̃ta
crudelitatis: ꝓcul etiã equites nͥ rari. et ipsi
raro respectuq quãmaxime spiritalis utilita¬

Expanded text:
hortator; exceptis enim domus suae duntahortator; exceptis enim domus suae duntaxat necessitatibus, cuncta pene, quae consequi poterat, non in thesauros congerebat, posterorum vel dissipanda litibus, vel consumenda luxibus, sed sciens illud Apostoli: « Hilarem datorem diligit Deus , » distribuit laetus egentibus. Denique annulos aureos et gemmatos, calicem nae famis, horreis defectum minantibus, et anon minime hanc in eo gratiam potentes et nobiles, qui sanctae conversationis ejus, longe lateque salubriter suaviterque fragrantis, odore percepto, de remotis etiam regionibus, quamvis eum non vidissent, ob divinam tamen reverentiam beneficia multa mittebant. Procul non a mensa tantum ejus, sed a totis etiam atriis, histriones tanquam vasa perditionis et organa falsitatis, procul militares clientes, tanquam rapinarum et caedium et totius instrumenta crudelitatis, procul etiam equites, nisi rari, et ipsi raro, respectuque quam maximi specialis utilita
Abbreviated transcription (Latin):
temq seruaret. et contra inueterati hostis insi¬
dias. circumspectionis infirmiorib que seque¬
rentur exempla monstraret: docens ñ deb̾e
quẽquam de quantalibet puritate uł firmi¬
tate p̃sumere. cũ & homo testante beato iob
in eodem statu ñ ꝑseueret. et aduersarius ru¬
giendo sic̃ leo cirtiuens querat sñ cessatione
quos deuoret: daui et salomonem preoculis¬
semꝑ ponendos.quorũ quia sicirca mulieres
exhibuere licentius.alter ex summa innocentia
in adult̾ium decidit & homicidium ⁊ alt̃ de
sapientia qua mortales cunctos excesserat. in
seruitutem usq desipuit ydolorum. Desidĩa
porro uent̾s et gutturis uirbeatus instantia
quanta represserit: res ip̃a tacentib nobis
certiorib ꝓbat indicus. E apitis nanq dolo¬
res et stomachi. his maxime creati studiis: satiꝰ
& suꝑsatis cũ ab huiuscemodi abstinuisse mon¬
diligens executor: et in aliis etiã feruidus ex¬

Expanded text:
temque servaret; et contra inveterati hostis insitemque servaret; et contra inveterati hostis insidias, circumspectionis infirmioribus, quae sequerentur, exempla monstraret; docens non debere quemquam de quantalibet puritate vel firmitate praesumere, cum et homo, testante Job, in eodem statu non perseveret ; et adversarius rugiendo sicut leo circumiens, quaerat sine cessatione quem devoret ; David et Salomonem pro oculis ponendo, quorum, quia se circa mulieres exhibuere licentius, alter ex summa innocentia in adulterium decidit et homicidium; alter de sapientia, qua mortales cunctos excesserat, in servitutem usque desipuit idolorum. Desideria porro ventris et gutturis vir beatus instantia quanta represserit, res ipsa, tacentibus nobis, certioribus probat indiciis. Capitis namque dolores et stomachi, his maxime creati studiis, satis et super satis eum ab hujuscemodi mondiligens exsecutor, et in aliis etiam fervidus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i qui in celis ẽ: qui solem suum oriri facit
suꝑ bonos et malos. et pluit suꝑ iustos et iniu¬
stos. Qua ꝓfecto mercede nichil beatius: ut &
pcepco nullum sublimius. Necedant itaq
qui cordis non carent oculis: et uideant cuiꝰ
sit meriti. qui talis exequutor precepti. tanti
fuo facimus mentionem. Quorũ alterũ id ẽ
ocdoratum ad hoc solum curabat. ut putores
ꝓpt̃ passiones cerebri ñ admitteret: alteri uͦ
id÷ tactui. et antequam ordinaretur in totum
ualefecerat. Nec ideose suosq: sensus ab intui¬
tu feminarum tam disciplinate frenabat. qͦd
circa libidinis uicium sesentiret infirmum :¬
quippe quẽ et p̃fate temptationis atq infirmi¬
tatis angustie et eccłiastice dispensationiꝰᷤ multi¬
plices cure. et maxime assiduum legendi. psal¬
iendi. orandi. meditandi.speculandiq diui¬
na studium. ad huiusmodi delectationeᷤ pe¬
ne fecerant insensibilem: s ut sui habitus c
officii qualem decebat maturitatem seuerita¬

Expanded text:
in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . » Qua profecto mercede nihil beatius, ut et praecepto nullum sublimius. Accedant itaque, qui cordis non carent oculis, ut videant cujus sit meriti qui talis exsecutor praecepti, tanti erflue facimus mentionem; quorum alterum, id est odoratum, ad hoc solum curabat, ut putores propter passiones cerebri non admitteret; alteri vero, id est tactui, et antequam ordinaretur, in totum valefecerat. Nec ideo se suosque sensus ab intuitu feminarum tam disciplinate frenabat, quod circa libidinis vitium se sentiret infirmum quippe quem et praefatae tentationes atque infirmitatis angustiae, et ecclesiasticae dispensationis multiplices curae, et maxime assiduum legendi, psallendi, orandi, meditandi, speculandique divina studium, ad hujusmodi delectationes pene fecerant insensibilem, sed ut sui habitus et officii, qualem decebat, maturitatem severita
Abbreviated transcription (Latin):
prefati patͥs sanccissimi mores. et
oꝑa deo placentia sufficientem
sermoni adeo prestent materiam.
ut non solum nrãm. sed et quorumlibet ui¬
cat facundiam: carnis eius tacendam extoto
Auceremus originem: eo quod in differenter
de bonis bonos. de malis malos: de bonis
malos: de malis bonos. ꝑ diumi iudicii in¬
scrutabilem ꝓfunditatem nasci cotidie nul¬
lus ignoret: nec referat aliquid. qualibus
sit ortus quisq parentib. sed qualib uixerit
moribus: nec augmenta conferat meritorũ.
potentia. diuitiis. et nobilitate terrena cla¬
ruisse. s hec omnia ꝓxp̃o contempsisse: cum
uideamus. et dominum pauꝑibus ortum pa¬
rentibus: et in apłis insigniores sumptos ex
piscatorib. Unde et beatus ad corinthios sẽ¬
bens paulus: uidete inquid fr̃s uocationem
urãm: quia non multi sapientes scdm car¬
nem. non multi potentes. ñ multi nobiles. s
que stulta sunt mundi elegit ds̃. ut confun

Expanded text:
praefati Patris sanctissimi mores et opera, Deo placentia, sufficientem sermoni adeo praestent materiam ut non solum nostram, sed et quorumlibet vincant facundiam, carnis ejus tacendam ex toto duceremus originem, eo quod indifferenter de bonis bonos, de malis malos, de bonis malos et de malis bonos, per divini judicii inscrutabilem altitudinem, nasci quotidie nullus ignoret, nec referat aliquid qualibus sit ortus quisque parentibus, sed qualibus vixerit moribus, nec augmenta conferat meritorum potentia, divitiis et nobilitate terrena claruisse, sed haec omnia pro Christo contempsisse, cum videamus et Dominum pauperibus ortum parentibus, et in apostolis insigniores sumptos ex piscatoribus. Unde et beatus ad Corinthios scribens Paulus: « Videte, inquit, fratres, vocationem vestram, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed quae stulta sunt mundi elegi
Abbreviated transcription (Latin):
nouitius ñ minus ipse succendens annum
fecit: tum cet̾is bonis tum p̃cipue humilita¬
te. cuius precunccis uirtutib sectator extitit
indefessus cunctis amabilis.Ita nanq: sese
gerebat: ut cunctorũ imitatiõe pariter et
ueneratiõe dignꝰ existeret. Post hec cogente
qui se sacrauerat memorato sedis aplicȩ
p̃sule gregorio septimo: ad ep̃atũ a mona¬
sterio quo feruens intrauerat. feruentior ẽ
reuersus. Ex unius anni studiis tantauir¬
tutis incrementa reportans: qͣnta de diut᷑nȩ
uite laborib uix assolent multi ꝑ claustro
circumspectionẽ habens ꝑuigilem: qͦt ñ
tm̃ sui sensus corꝑis. s et cogitationes com¬
pͥmeret cordis. Pro abbate iusticiã: acuius
mandatis. nec ꝓsꝑis unquã potuit. nec ad-¬
uersis abduci. Pro coiigigatione aũ religi

Expanded text:
novitius, non minus ipse succendens, annum novitius, non minus ipse succendens, annum fecit; cum caeteris bonis, tum praecipue humilitate cujus prae cunctis virtutibus sectator exstitit indefessus cunctis amabilis. Ita namque sese gerebat ut cunctorum imitatione pariter et veneratione dignus existeret. Post hoc cogente, qui se sacraverat, memorato sedis apostolicae praesule Gregorio septimo, ad episcopatum a monasterio, quo fervens intraverat, ferventior est reversus, ex unius anni studiis tanta virtutis incrementa reportans, quanta de diuturnae vitae laboribus vix assolent multi; pro claustro circumspectionem habens pervigilem, qua non tantum sui sensus corporis, sed et cognitiones comprimeret cordis; pro abbate justitiam, a cujus mandatis nec prosperis unquam potuit nec adversis abduci; pro congregatione autem religi
Abbreviated transcription (Latin):
quas psalmodias. qͦs gemitus. quas preces.
quosq lacͥmarum ymbres ad ꝓpiciandũ
ꝓ eis dñm. pat̃na ꝓeis compassiõe ꝓfuderit:
ñ ẽ nr̃e facultatis euoluere. S nec quis ex tan¬
tis laborib ꝓuenerit fructus. nr̃is exponi
uerbis aut pot̾ aut opus ẽ: cũ rerũ in meltꝰ
manifesta mutatio. id ipsum cernentium
euident̃ ingerat ocłis. Ipse uͦnitim penna
torum in iezechiele ammalium coram sua
semꝑfacie gradientium sedulus imitator:
sese añ se pon̾e. et sua uel ꝑicula uel ꝓfectus.
subtili examine. discutere ñ cessabat.
Contemplans itaq: suã uel etatẽ uel morũ
imꝑfectionẽ. in quã p̃cipue usq ad mortẽ
mentis oculos intentos et ipse habuit. et
alios hr̃e ꝑsuasit. et suscepti pondus offi¬
cii: nec dum duob pꝰ consecrationem expletis
tatis & humilitatis studium uisebat᷑. Ubi
scõrum quorũ ibidem aderat copia uirorũ
suecensus exemplis. eosq suis quã quam

Expanded text:
quas psalmodias, quos gemitus, quas preces, quas psalmodias, quos gemitus, quas preces, quosque lacrymarum imbres, ad propitiandum pro eis Dominum, paterna pro eis compassione profuderit, non est nostrae facultatis evolvere. Sed nec, quis ex tantis laboribus provenerit fructus, nostris exponi verbis aut potest aut opus est, cum rerum in melius manifesta mutatio idipsum cernentium evidenter ingerat oculis. CAPUTtorum in Ezechiele animalium, coram sua semper facie gradientium, sedulus imitator, sese ante se ponere, et sua vel pericula vel profectus subtili examinatione discutere non cessabat. Contemplans itaque suam vel aetatem, vel morum imperfectionem in quam praecipue usque ad mortem mentis oculos intentos et ipse habuit et alios habere persuasit et suscepti pondus officii, necdum duobus post consecrationem expletis tatis et humilitatis studium visebatur. Ubi sanctorum, quorum ibidem aderat copia, virorum succensus exemplis, eosque suis, quanquam