comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ urget eos causa. zizania a cricieo ante
messẽm seꝑate. Mentit᷑ gͦ philosophꝰ. qui
dicit m̃tis ꝑturbationẽ non cade̾ in sapi¬
entem. R dicebant sigillatĩ. Nuquid ego
sum dñe: Quib ait. & intingit mecũ
manũ in catmo. hic me tradet. Duodec̃
in codem catino edebant. et alii non. Qsi
dicat. unꝰ de .xii. me tͣdet. forte ĩo dixit.
intingit. qͥa succus agͤstium lactucarũ
neccessarius erat ad esum agni. Catinus
laterũ notat: ħ nomen ꝑapsis. Et ad¬

Expanded text:
nte messem. Mentitur ergo philosophus, qui dicit animi perturbationem non cadere in sapientem. Et dicebant sigillatim: « Nunquid ego sum, Domine? Quibus ait: Qui intingit mecum manum in catino, hic me tradet. » Duodecim in eodem catino cum Domino edebant, et alii non, quasi dicat: Unus de duodecim tradet me. Forte ideo dixit « intingit, quia succus agrestium lactucarum necessarius ad esum agni erat. Catinuslaterum notat hoc nomen parapsis. Era
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ ÷ Quasi dicat. uos putatis. xp̃m
futurum purũ hominẽ. gͦ quando e
& dictintur dñi filioꝵ quã filii parentũ.
Iude sompniant hunc psalmũ scͥptum
in ꝑsona eliezer. qͥ post cedem qͥnque
sede a dextͥs mĩs. s seqͣntia psalmi ñ
sederunt scribe & pharisei. que dict
facite. que autẽ faciunt fac̃e nolite.
Non sanctificat locus hominẽ. s homo
locum. Non omtus sac̃dos sẽs. s omnis
sanctus. sac̃dos. doctrinã accipiamus
non mores. apib ħbe non ft̃ neccessa

Expanded text:
t? » Quasi dicat: Vos putatis Christum futurum purum hominem, ergo quando eret dicuntur domini filiorum, quam filii parentum. Judaei somniant hunc Psalmum scriptum in persona Eliezer, qui post caedem quinque sede a dextris meis, » sed sequentia psalmi non sederunt Scribae et Pharisaei. Quae dicunt facite, quae faciunt nolite facere . » Non sanctificat locus hominem, sed homo locum. Non omnis sacerdos sanctus, sed omnis sanctus sacerdos. Doctrinam accipiamus, non mores, apibus herbae necessa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aere. Dñs enĩ apparebit ĩ aere supͣ
locũ unde ascendit ⁊ ande eũ er̃ instru¬
m̃ta mortis sue quasi uexilla tumphi¬
scił crux. claui. lancea. et in carne eiꝰ
uidebunt᷑ cicatͥces. ut uideant in quem
pupuger̃t. et in ualle iosaphat iudica¬
bitur oĩs hõ. angeł ꝯgregantib eos.¬

Expanded text:
supra locum unde ascendit, et ante eum erunt instrumenta mortis suae, quasi vexilla triumphi, crux, clavi, lancea, et in carne ejus videbuntur cicatrices, ut videant in quem pupugerunt , et in valle Josaphat judicabitur omnis homo, angelis congregantibus eos
Abbreviated transcription (Latin):
etum dies int̾ pͥmum et ultimũ non
erant festi. Etiam mulieres inꝑasceue
parauer̃ unguenta qͦd ñ liceret si essec
uenisse diem arimoꝵ in qͦ neccesse erac
dalib qͦcumq die septẽ dierũ ꝯtingat.
si non a deo ut ꝑͥmus ⁊ ultimus ad come¬
ñ poterant intrare p̾torium. Quod autẽ
mulieres dicuntur ꝑasse unguenta die
festo. dicimꝰ qͥa ñ erant dies aliqͥ adeo festi¬
ui ut sabbatum. et licuit eis ꝑare uel e¬
mere. sicut ⁊ cibos ꝑate. quod lic̾et sabb̃o
Quid si multo ante ꝑauerant. quia
audierant a dño sepe eum in proxinio
moriturum: Honne magdalena uidet᷑
parasse. ⁊ ꝑ inspirationẽ spũs scĩ preoceu¬
passe unctionẽ: Quidã tñ dicunt. quia¬
discipuł. et lauit pedes eoꝵ. qͦd narrat
solus ioħes. et in .xiiii. comedit agnum
paschalem. et dedit discipuł suis corpus
lauat. etiam si tabulam compoti diligen¬
ter retͦ ꝑcurramus. inueniemꝰ lunam

Expanded text:
enim dies inter primum et ultimum non enim dies inter primum et ultimum non erant festivi. Etiam mulieres in parasceve paraverunt unguenta, quod non liceret si esset venisse diem azymorum in quo necesse erat dalibus quocunque die septem dierum contingat. si non adeo ut primus et ultimus. Ad comen poterant intrare praetorium. Quod autem mulieres dicuntur parasse unguenta in die festo, dicimus quia non erant dies aliqui adeo festivi ut Sabbatum, et licuit eis parare, vel emere, sicut et cibos, quod non liceret Sabbato. Quid si multo ante paraverant, quia audierant a Domino saepe eum in proximo moriturum. Nonne Magdalena videtur jam parasse, et per inspirationem Spiritus sancti praeoccupasse unctionem. Quidam autem dicunt qudiscipulis, et lavit pedes eorum. Quod narrat solus Joannes, et in quarta decima comedit agnum paschalem, et dedit discipulis corpus lavat. Etiam si tabulam computi diligenter retro percurramus, inveniemus lunam
Abbreviated transcription (Latin):
pascha manducare uob̾cum antequã
patiar. Uerba ioħis ministrauerunt gͦ¬
cis fomitẽ erroris. Bicunt enĩ in ꝑasceue
lunã fuisse quartã decimã. et ita in ues¬
ꝑa ipsius fuit pascha. Dñs autem sciens
se passurũ. ea die in uesꝑa fuit pascha
antecedenti anticipauit condere paseba
Et quia ea nocte licite potuit comedẽ
fermentatũ de fermento conficiunt cor¬
pus dñ. Quod si etiã uerũ sit. credibi¬
le.ẽ. dñm comedisse agnũ ut p̃ceptum
erat in lege et arima comedisse. Et sic
etiam stet quod dicunt erranc conse¬
crando fermentatũ. Quod autẽ dñs
preuenit pascha probatur ex uerbis
iohannis. qui ait dñm manducasse ante
diem festum pasche. et in parasceue iu¬
deos ñ intrasse p̾torium. ne contamina¬
rentur s comede̾nt pascha. etiã sacer¬
dotes disposuerant ne occident eum
in die festo .i. pͥmo die azimoꝵ. etiam
eum euugłm uocat sabbm. post crucẽ
dñi magnũ diem sabbati. Quod ñ solec
sabbato pͥus fuit dies azimoꝵ. Medii

Expanded text:
 antequam patiar. » Verba Joannis ministraverunt Graecis fomitem erroris. Dicunt enim in parasceve lunam fuisse quartamdecimam, et ita in vespera ipsius fuit Pascha. Dominus autem sciens se passurum ea die in vespere antecedenti anticipavit comedere Pascha. Et quia ea nocte licite potuit comedi fermentatum, de fermentato conficiunt corpus Domini. Quod si verum est, credibile est Dominum comedisse agnum, ut praeceptum erat in lege, et azyma comedisse. Et sic, etiamsi constet quod dicunt, errant consecrando fermentatum. Quod autem Dominus praevenit Pascha, probatur ex verbis Joannis, qui dicit Dominum manducasse ante diem festum Paschae , et in parasceve Judaeos non intrasse praetorium, ne contaminarentur, sed comederent pascha. Et etiam sacerdotes hoc disposuerant, ne occiderent eum in die festo, id est primo die azymorum. Etiam Evangelium vocat Sabbatum post crucem Domini, magnum diem Sabbati, quod non soletSabbato fuit prima dies azymorum. Medii
Abbreviated transcription (Latin):
Talis non accedetis ad me. S post resur¬
rectionem multi uolent inuenire me
si fieri posset corporaltẽ et ñ inuement.
fide tamen inuenient. Et dicebant qͥdã
redissent ministri ad pontifices ⁊ pharie¬
os et dixissent ministris cur non addu¬
homo ut iste loquitur. & increpabant
eos pharisei dicentes. Numqͥd ⁊ uos se¬
ducti estis: Quis pͥncipum aut pharise¬
oꝵ credit in eum : Et dixit nichodemꝰ.
Lex ñr̃a non iudicat quemquã nis pͥus
audie ͭ it ab ipso. Credebat quod si pati¬
enter illum audirent sicut ipse fecerat
similes ministris fierent. Et dixerunt
ei. Numqͥd ⁊ tu galileus es : id÷ a gali¬
leo seductus : Serutare scripturas a
galilea ñ surgit propħa.tat¬

Expanded text:
Tales non accedetis ad me, sed post resurrectionem multi volent invenire me, si fieri posset corporaliter, et non invenient, fide tamen invenient. « Et dicebant quidam: rediissent ministri ad pontifices et Pharisaeos, et dixissent ministris: Cur non adduhomo, ut iste loquitur. Et increpabant eos Pharisaei dicentes: Nunquid, et vos seducti estis? Quis principum et Pharisaeorum credit in eum? Et ait Nicodemus: Lex nostra non judicat quemquam, nisi prius audierit ab ipso. » Credebat, quod si patienter illum audirent sicut ipse fecerat, similes ministris fierent. « Et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? » id est a Galilaeo seductus. « Scrutare Scripturas: a Galilaea non surgit propheta
Abbreviated transcription (Latin):
legi. Potest gͦ dici de filio ioiade. sacer¬
dotis quẽ ioas occidit ut legit᷑ in libro
regum. et forte pat̾ eius cognominatꝰ :
barachias. uel pro nominis urt̃ pretacio¬
ne positum est. Barachias enĩ benedictus
dñi int̾pretatur. Et. ẽ. filii bara .i. bene¬

Expanded text:
legitur. Potest ergo dici de filio Joiadae sacerdotis quem Joas occidit, ut legitur in libro Regum . Et forte pater ejus cognominatus est Barachias, vel pro nominis interpretatione positum est. Barachias enim benedictus Domini interpretatur. Et est filii Barachiae
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ petistis. Et eiecti sunt a conspec¬
tu eius. & extendit moyses manũ suꝑ
terrã egipti. et induxit dñs austrum
die ac nocte. qui leuauit locustas et
sederunt innumerabiles in cunctis fi¬
nib egipti. E deuorauerunt omne
uirens in lignis et herbis. Dicit᷑ autẽ
locusta: quasi longa hasta. quia longi¬
ora retro ht̃ crura. Festinusq pharao
uocauit eos et aic. Peccaui in dm̃ ur̃m
et in uos. Orate pro tollenda hac peste.
etiã hac uice. Egressus moyses orauit
ad dñm. et flauit uentus ab occidente.
et proiecit locustas inmare rubrum.
Indurauit dñs cor pharaonis: nec di¬

Expanded text:
hoc enim petistis. Et ejecti sunt a conspechoc enim petistis. Et ejecti sunt a conspectu ejus. Et extendit Moyses manum super terram Aegypti, et induxit Dominus austrum die illa et nocte. Qui levavit locustas, et sederunt innumerabiles in cunctis finibus Aegypti, et devoraverunt omne virens in lignis et herbis. » Dicitur autem locusta, quasi longa hasta, quia longiora retro habet crura. « Festinusque Pharao vocavit eos, et ait: Peccavi in Deum vestrum. et in vos. Orate pro tollenda peste etiam hac vice. Et egressus Moyses oravit Dominum. Et flavit ventus ab occidente, et projecit locustam in mare Rubrum. Et induravit Dominus cor Pharaonis nec di
Abbreviated transcription (Latin):
sunt lesa. quia serotinã sunt. tec
adhuc uirentia. quasi in spicamul
nundũ prodierant. Tantum int̾ra
gessen: grando non cecidit. Et uo¬
cauit eos pharao: et ait. peccaui:
etiam nunc. Orate dñm prome. et
dimittam uos. E gressusq moyses
ex urbe extendit manus ani dnm̃.
et cessauit tempestas. nec etiã stu¬
lauit pliuua suꝑ t̾ram. Et ingraua¬
tum est cor pharaonis.¬
ixit dñs ad moysen.¬
Ingrede ad pharaonem. et faciã sig¬
na que narres filiis et nepotib ut sçi¬
atis quia ego dñs. Et ingressi d̃ixert
regi. hec dicit dñs. E cce ego inducã
cras locustas in fines tuos. ut comedat᷑
usq quo patimur hoc scandalum: Di¬
mitte homines: quia perit egiptus.
Et reuocatis ilł: dixit pharao. Quinã
sunt qui ituri sunt ad sacrifican dum᷑.
Et ait moyses. Uiri et mulieres senes et
paruuli. cũ ouib & armentis. Et res¬
pondit. Cui dubiũ ẽ quod pessime co¬
gitetis : Non fiet ita. S ite uiri tantũ.

Expanded text:
sunt laesa, quia serotina sunt, » nec sunt laesa, quia serotina sunt, » nec adhuc virentia, quia in spicam nondum prodierant. « Tamen in terra Gessen grando non cecidit. Et vocavit eos Pharao, et ait: Peccavi etiam nunc. Orate Dominum pro me, et dimittam vos. » Egressusque Moyses ex urbe tetendit manus ad Dominum, et cessavit tempestas, nec etiam stillavit pluvia super terram. « Et ingravatum est cor Pharaonisinus ad MoysenIngredere ad Pharaonem, et faciam signa, quae narres filiis, et nepotibus, ut sciatis quia ego sum Dominus. Et ingressi dixerunt regi: Haec dicit Dominus: Ecce ego inducam cras locustas in fines tuos, ut comedant Usquequo patiemur hoc scandalum? Dimitte homines, quia perit Aegyptus. Et revocatis illis dixit Pharao: Quinam sunt qui ituri sunt ad sacrificandum? Et ait Moyses: Viri et mulieres, senes et parvuli, cum ovibus et armentis. Et respondit: Cui dubium est quod pessime cogitetis. Non fiet ita, sed ite, viri tantum;
Abbreviated transcription (Latin):
terum dixit dñs ad moysen et aaron.
Tollite cineres de caminoꝰ&Consꝑgat
illos moyses in celum coram pharaoẽ
et erunt in hominib et iumentis.
ulcera et uesice in omĩ t̾ra egipti. ꝙ
factum ẽ. ita. Nec poterant etiã male¬
ficistare corã pharaone propt̃ uulnã
que erant in eis. ex int̾iori corrupti
oni. Hec dicit d̾s. Idcirco posui te
ut ostendam inte. fortitudinẽ meã.
& narretur nomen meũ in om̃i t̾ra.
En pluam hac ipsa hora cras grandinẽ.
quał ñ fuit in egipto usq in arẽ hanc.
nec etiam in partib yꝑboreis. Congͤ¬
ga que habes in agro. homines enĩ
et iumentaᷤ: grandine morientur.
Qui timuit de seruis pharaonis dnm.
confugere fecit seruos et iumenta
indomos. Extenditq moyses uir¬
gam in celum: et dedit dnĩs tonitrua
grandinem et fulgura. Et ignis uix
bam et lignum regionis confregit.
Ordeum lesum ẽ. quia iam uirens
erat. et linum: quia iam folliculos
germinarat. Triticũ uͦ et far. quod

Expanded text:
terum dixit Dominus ad Moysen et Aaron: Tollite cineres de camino, et spargat illos Moyses in coelum coram Pharaone, et erunt in hominibus, et jumentis ulcera, et vesicae in omni terra Aegypti . » Et factum est ita. Nec poterant etiam malefici stare coram Pharaone propter vulnera, quae erant in eis ex interiori corruptiooni: Haec dicit Dominus: Idcirco posui te, ut ostendam in te fortitudinem meam, et narretur nomen meum in omni terra. Et pluam hac ipsa hora cras talem grandinem, qualis non fuit in Aegypto usque in diem hanc , » nec etiam in partibus hyperboreis. « Congrega quae habes in agro, homines enim et jumenta foris inventa grandine morientur. Qui timuit de servis Pharaonis Dominum, confugere fecit servos et jumenta in domos. Extenditque Moyses virgam in coelum, et dedit Dominus tonitrua, grandinem, et fulgura, et ignis et gbam et lignum regionis confregit. Hordeum laesum est, quia jam virens erat; et linum, quia jam folliculos germinarat. Triticum vero et far, » quod
Abbreviated transcription (Latin):
a aco. Et quia quasi timore potestatis su¬
ꝑioris angebatur pilatꝰ. dixit eũ iħc minꝰ
peccare ꝙͣ iudeos. Cumq pilatꝰ quer̾et di¬
mitt̾e eum: clamabant uidei. Si hunc di¬
mitts: non es anucꝰ cesaris. omnis quise
regem facit. contradicit cesari. Audiens
hec pilatris eduxit iłm foras et sedit pro
tribunal in loco qui r grece litrostratoᷤ
hebraice gabatha. qͦd sonat uarietatẽ
pauimenti. Erat autẽ parasceue. hora
qͥs sexta. E reci autẽ amixti iudeis. cre¬
ĩparatio latine. sic dicebant feriã sextã.
quia in ea sparabant neccessaria sabdo.
siẽ ⁊ in deserto duplo colligebatur man¬
na. Pot̾at gͦ sexta e̾e̾ incepta. et usq
ad eiꝰ completionẽ ꝑ acta sunt qͤ legunt᷑
usq ad tenebras. et .ui. ꝯpleta: facte st̃
tenebre. Marcꝰ dicit hora .iii. malens in

Expanded text:
a Deo. Et quia quasi timore potestatis superioris angebatur Pilatus, dixit eum Jesus, minus peccare, quam Judaeos. Cumque Pilatus quaereret dimittere eum, clamabant Judaei: « Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis qui se regem facit, contradicit Caesari. Audiens haec Pilatus eduxit Jesum foras, et sedit pro tribunali in loco qui dicitur Graece lithostrotos, Hebraice Gabatha, quod sonat varietatem pavimenti. Erat autem parasceve hora quasi sexta. « Graecis admisti Judaei, creeve enim Graece, praeparatio Latine, sic dicebant feriam sextam, quia in ea parabant necessaria Sabbato, sicut et in deserto duplo colligebant manna. Poterat ergo hora sexta esse incepta, et usque ad ejus completionem peracta sunt ea, quae leguntur usque ad tenebras, et a sexta completa factae sunt tenebrae.
Abbreviated transcription (Latin):
unc fecer̃ de uestib eius excep¬
erant milites. qͥ eum crucifixer̃. Tuni¬
ca autẽ inconsutił reticulato oꝑe facta.
rigie in pelliciis. et sorcia sunt de ea cu
.i. in ticulo causam mortis eiꝰ. Ihus
nazarenus rex iudeoꝵ. Quasi dicat. ideo
etucifixus. ẽ. quia rex erat iudeoꝵ. Et scͥp¬
sit illum hebraice grece ⁊ latine. ut diũ¬
sarũ linguarũ homines qͥ conuen̾arit ad
diem festum illũ leg̾e possent et intellig̾e̾.
Utrũ autẽ principiũ titul scriptũ fue¬
rit trib lingiris incertũ.ẽ. s hic finis

Expanded text:
unc fecerunt de vestibus ejus, exceperant milites, qui crucifixerunt eum. Tunica autem erat inconsutilis reticulato opere facta, rigiae in pelliciis, et sortiti sunt de ea cujest in titulo causam mortis ejus: « Jesus Nazarenus rex Judaeorum, » quasi dicat: Ideo crucifixus est, quia rex erat Judaeorum. Et scripsit illum Hebraice, Graece et Latine, ut diversarum linguarum homines, qui convenerant ad diem festum, illum legere possent, et intelligere. Utrum autem principium tituli scriptum fuerit tribus linguis incer
Abbreviated transcription (Latin):
exuentes eũ circundederunt ei
clamidem coccineã ad sinulitudinẽ pur¬
pure. qua reges utebant᷑. et potuit in
⁊ marcꝰ dicit eũ inditũ purpura. ꝓ
diademate autẽ plectentes coronam
de spinis imposuer̾ capici eiꝰ. Qui at¬
tentiꝰ considerasse se dicunt spinas il¬
las asserunt iuncos fuisse marinos qͦ¬
pide iunc. Credibile autẽ. ẽ. aculeos
corone cruorem de capite extraxisse.
etiam flagelł cruor dors extractus.ẽ.
etiam sanginneus sudor alias partes
corporis tinrcit. ut ñ tantũ manus n
pedes. et latus dicamus asꝑsa sangui¬
ne. s tota ueste tincta xp̃m ascendisse
de bosra. Pro sceptro autẽ dederunt
manui eiꝰ arundinẽ et illudebant ei

Expanded text:
exuentes eum, circumdederunt ei chlamidem coccineam ad similitudinem purpurae, qua reges utebantur, et potuit in et Marcus dicit, eum indutum purpura. Pro diademate autem plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus. Qui attentius considerasse se dicunt, spinas illas asserunt, juncos fuisse marinos, qupide junci. Credibile est autem aculeos coronae cruorem de capite extraxisse. Etiam flagellis cruor dorsi extractus est, et sanguineus sudor alias partes corporis tinxit, ut non tantum manus, et pedes, et latus dicamus aspersa sanguine, sed tota veste tincta Christum ascendisse de Bosra , pro sceptro autem dederunt in manu ejus arundinem, et illudebant ei,
Abbreviated transcription (Latin):
Similit̾ ⁊ sac̃dodes illudebant ei dicen¬
tes. Alios saluos fecit. se ipsum autẽ non
potest saluũ fac̾e. Quasi dicant. Nunc
apparet qͥa non ex se s in beelzebub sa¬
nabat. potius enĩ se sanaret. Demones
eñ sentientes uires suas fractas ee̾ hoc
agebant ut descendet de cruce. Tam̃
in tobia suꝑ exent̾ationem piscis legit᷑
demonẽ stetisse suꝑ brachiũ crucis. et
considerasse an xp̃s aliquã maculam
peccati haberet.
b blasphemabat eũ. Ancer blas
ꝑ adyso. Non intellige de t̾reno uñ
expulsus. ẽ. adam neq de angelico qͥa
ad illum ante xp̃m nemo ascendit.s
in requie. qͦd ÷ esse cum iħu. uł hodie
mecum eris. quod. ẽ. esse in ꝑadiso. for¬
te fuit anima huiꝰ cum aĩa xp̃i insi¬
nu abrahe. et cum illa regressa. Et
quia trinc non penetrauit celos. etiã
ex inuitis aliis locis scripturarũ erraue¬
runt quidam dicentes. multa ee̾ loca¬

Expanded text:
sacerdotes illudebant ei, dicentes: « Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. » Quasi dicant: Nunc apparet, quia non ex se, sed in Beelzebub homines sanabat, potius enim se sanaret. Daemones enim sentientes vires suas fractas esse, haec agebant, ut descenderet de cruce. Tamen in Tobia super exenterationem piscis legitur, daemonem stetisse super brachium crucis, et considerasse, an Christus aliquam maculam peccati haberet. us blasphemabat eum, alter autemparadiso . » Non intellige de terreno, unde expulsus est Adam, neque de angelico, quia ad illum ante Christum nemo ascendit, sed in requie quod est esse cum Jesu. Vel, hodie eris mecum, quod est esse in paradiso. Forte fuit anima ejus cum anima Christi in sinu Abrahae, et cum illa regressa. Et quia non tunc penetravit latro coelos, etiam ex aliis multis locis Scripturarum, erraverunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ne rex ꝯfitentiũ. Crux autẽ non habe¬
bat suꝑ lignum transuersum aliquid
habens formam.  thau. s pilatus su¬
ꝑposuit cauillã  tabulam affixamei
et in tabiua erat titulus sic.. Bicũ¬
dur autẽ in dñi cruce fuisse. quatu¬
or diũsa ligna. et forte in totidem diũ̾¬
sis genib lignũ erectũ. transu̾sum. ta¬
biua suꝑposita. truncꝰ quidẽ eui infi¬
xa erat crux. qͥ in rupe defossus fuit.
Inuenit᷑ enĩ lignum dnĩce erucis et pal¬
me. et cyp̾ss. et ut quidã tradunt pini

Expanded text:
 non habebat super lignum transversum aliquid, habens formam Tau. Sed Pilatus superposuit cavillam et tabulam affixam, et in tabula erat titulus sic. Dicuntur autem in cruce Domini fuisse quatuor ligna diversa, et forte in totidem diversis generibus: lignum erectum, transversum, tabula superposita, truncus quidam, cui infixa erat crux, qui in rupe defossus fuit. Invenitur enim lignum Dominicae crucis, et palmae et cupressi, et ut quidam tradunt, oli
Abbreviated transcription (Latin):
tis u̾re. Ducebant᷑ et duo nequã cũ eo uc
int̾ficerent᷑. Et uenerunt in locũ cal¬
golgotha. caluarie ꝓpͥe. ẽ. os capitis hu¬
mani nudi.et qͥa idi decollabant᷑ rei.
& multa ossa capitum ib sparsa erant
dicebatur locus caluarie uł caluari¬
arũ. Ambrosius in epła ad romanos ui¬
bilis.ẽ. int̾ pretacio et mulcens aures ñ
tñ uera. Unde credimꝰ hoc a falsariis
positum in ambrosiũ. sic̃ ⁊ multa a¬
la. Cũ autem crucifig̾ent eũ dicebat.
pat̾ dimitte ilł quia nescrunt qͥd faci

Expanded text:
t. Ducebantur et duo nequam cum eo, ut interficerentur, et venerunt in locum CalGolgotha. Calvaria est proprie os capitis humani nudum. Et quia ibi decollabantur rei, et multa ossa capitum ibi aspersa erant, dicebatur locus Calvariae, vel Calvarium. Ambrosius in Epistolam ad Romanos, vibilis est interpretatio, et mulcens aures, non tamen vera. Unde credimus hoc a falsariis positum in Ambrosio, sicut et multa alia. « Cum autem crucifigerent eum dicebat: Pater, dimitte illis, quia nesc
Abbreviated transcription (Latin):
dib eos exire. Alios occidebant ut xp̃m.
et duos latͦnes. in memoriã pͥmogenito¬
rum egipti. si adhuc occidunt aliqͦm¬
sonat filius magist̾. scribitur enĩ et bartabaᷤᷤ
sonac filius patris.
unc misit adpilatũ
Suxor sua dicens. Nil tͥ et iusto illi.
Multa enĩ passa sum ꝑ uisum dormi
rabat ne xp̃s moreret᷑. forte iam gaude¬
bant scĩ in inferno unde hoc notauit. Ui¬
dens autẽ pilatꝰ quia nichil ꝓfic̾et s ma¬
gis tumultꝰ fieret. lauit manꝰ dicens. In¬
nocens ego sum a sangume iusti huius:

Expanded text:
bus eos exire. Alios occidebant, ut Christum, et duos latrones, in memoriam primogenitorum Aegypti: si adhuc idem facis, et sonat, filius magistri, scribitur etiam Barabas, et sonat, filius patris. unc misit ad Pilatum uxor sua dicens: Nihil tibi, et justo illi. Multa enim passa sum per visum, dormirabat, ne Christus moreretur. Forte jam gaudebant sancti in inferno, unde hoc notavit. « Videns autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, lavit manus suas dicens: Innoce
Abbreviated transcription (Latin):
coth. in salem urbem scilicet sichimoꝵ.
.i. insichem. A sichem enĩ sychimi. uel
sychimite dicti sunt. et forde bẏnomia
erat. uel ut tradunt hebrei. moyses
eã tunc tantũ uocauit salem .i. consũ¬
matam et ꝑfectam. quod ibi fem᷑ clau¬
dicantis iacob: sanatum sit. Porro iacob
emit ruxta oppidum partem agri. ab
emor rege sychimitarum. et a filiis eiꝰ.
centũ agnis. et habitauit ibi. Et erec¬

Expanded text:
chot in Salem, urbem scilicet Sichimorum, id chot in Salem, urbem scilicet Sichimorum, id est in Sichem. A Sichem enim Sichimini, vel Sichimitae dicti sunt, et forte binomia erat. Vel, ut Hebraei tradunt, Moyses eam tunc tantum vocavit Salem, id est consummatam et perfectam, quia ibi femur claudicantis Jacob sanatum sit. Porro Jacob emit juxta oppidum partem agri, ab Emor rege Sichimorum, et a filiis ejus centum agnis, habitavitque ibi, et erec
Abbreviated transcription (Latin):
uollet esau munera p̃missa retinere.
se plurimum habundare dicens: ait ia¬
cob. Si inueni grãm corã dño meo: ac¬
cipe munusculum de manu mea. Sic
uidi faciem tuã: quasi uiderĩ uultũ
dei .i. alicuius potentissimi. Non enĩ
aut credebat illum dm̃. aut in tantã
autẽ inde procedens. fixit tabernacu¬
la. in loco quem obhoc dixit soccoth.
.i. tabernacula. De quo q̃icit ierotumꝰ.
Socoth. ẽ. usq hodie ciuitas transior¬
danem. inparte sycopoleos. ubi gede¬
on transierat iordanem: cũ locutus est
ad uiros socoth. S mirum est qđ iero¬
nimus dicit tͣnsiordanem. cũ iacob se¬
cundũ quosdam iã dictus sit transis¬
se iordanẽ. cũ e̾e̾c in socoth. Forte tnͣs
iordanem dixit. respectu mesopotamie.
de qua redibat iacob. uel potuis nõdũ
transierat iordanem. s iaboch. Cum
autẽ dixit sup. iordanẽ istũ. ñ p̃sentẽ
monstiauit. s quasi notum t̾minum
iudee: ipsum indicauit. Abiitq de so¬

Expanded text:
nollet Esau munera praemissa retinere, nollet Esau munera praemissa retinere, se plurimum abundare dicens, ait Jacob: Si inveni gratiam coram domino meo, accipe munusculum de manu mea; sic vidi faciem tuam, quasi viderim vultum dei, id est alicujus potentissimi. Non enim aut credebat illum Deum, aut in tantam autem inde procedens, fixit tabernacula in loco, quem ob hoc dixit Sochot, id est tabernacula, de quo dicit Hieronymus: Sochot est usque hodie Civitas trans Jordanem in parte Sicopoleos, ubi Gedeon transierat Jordanem, cum locutus est ad viros Sochor. Sed mirum est quod dixit trans Jordanem, cum Jacob secundum quosdam, jam dictus sit transisse Jordanem, cum esset in Sochot. Forte trans Jordanem dixit respectu Mesopotamiae, de qua redibat Jacob, vel potius nondum transierat Jordanem, sed Jaboch. Cum autem dixit supra, Jordanem istum , non praesentem monstravit, sed notum terminum Judaeae indicavit. Abiitque de So
Abbreviated transcription (Latin):
dem angłm sacrum. In libro autẽ no¬
minum hebreoꝵ. interpretatur uir
uidens dm̃. Is enĩ uir. el nomen di. ẽ.
ra uͦ. uidens dicitur. Uel mens uidens
m. hanc autẽ int̾pretationẽ ieronimꝰ.¬
non tam uere quam uiolenter esse fac
tam. Iuam iosephi dicit se ui hebreo
non inuenisse. et dicit illud nom̃ sona¬
dm̃ princeps uel fortis fuisti. ⁊ cet̾a.
Nocauit itaq iacob locum illũ phanu
el .i. facies d̾ei. Ꝙait. Uidi dñm facie
ad faciem: et salua facta ẽ animamã.
id÷ de ualde territa: plurimũ ꝯforta¬
ta. Cumq trangressus esset phanuel:
ortus ẽ. ei sol. et claudicabat.  ocͦ su efa
quadringentos iuiros. Et p̾cedens utrã¬
q turmam quã fecerat adorauit ꝓnꝰ
in terrã. septies. Currens autẽ esau:
ampleratus. ẽ. eum. Et deosculans eum.
fleuit. et querens cuius essent muliereᷤ
et paruuli. cũ accepisset ꝑtinere ad ias¬
cob accessit et deosculatus ẽ. eos. Cũq

Expanded text:
tem angelum sacrum, in libro autem Notem angelum sacrum, in libro autem Nominum Hebraeorum interpretatur, vir videns Deum. Is, enim, vir, el, nomen Dei est, ra, vero videns dicitur, vel mens videns Deum. Hanc autem interpretationem dinon tam vere quam violenter factam esse. Illam Josephus dicit se in Hebraeo non invenisse, et dicit illud nomen sonaDeum princeps, vel fortis, fuisti, etc. Vocavitque Jacob locum illum Phanuel; id est facies Dei, et ait: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea, id est de valde territa plurimum confortata. Cumque transgressus esset Phanuel, ortus est ei sol, et claudicabat. CAP. LXXXII.quadringentos viros. Et praecedens utramque turmam, quam fecerat, adoravit pronus ad terram septies, currens autem Esau, amplexatus est eum, et deosculans eum, flevit ; et quaerens, cujus essent mulieres et parvuli, cum accepisset pertinere ad Jacob, accessit, et deosculatus est eos. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
nunc cum duab turmis regredior. for¬
de iordanis erat quem transiuit: et qͥa
ibi calculosus erat torrens. dicitur ua¬
Forte etiam uicio scriptoris. pro iacob
legitur ⁊aboch. et ex transitu illo sorti
fluminis remansit: ut oraret. Et ecce
e marcuit. Unde et iacobproposuit se
deinceps ñ comesturumneruũ. Et id
ipsum posteritas eius nunc usq obser¬
uat. Cumq ascend̾et aurora. dixit uir
ad eum. dimitte me. Qͥ respondit. Nõ
dimictam te: nisi benedixeris michi.
Uiro autẽ querenti nomen eius: ait
se uocari iacob. Nequaquã inquit ille
appellabitur nom̃ tuum iacob. s isrł.
Quia si contͣ dm̃ fortis fuisti: quanto
magis contra homines p̃ualebis: et ita
benedixit iacob ei mutando nomen.
et confortando. ne timeret fratrẽ. Qdđ
enĩ contͣ deum stetit inuictus: factũ
est ei m signum. quia inuictus staret
contra fratrem. Iosephus dicit hoc no¬
men israhel. hebraice sonare: reluctan¬

Expanded text:
nunc cum duabus turmis regredior, fornunc cum duabus turmis regredior, forte Jordanis dicitur, quem pertransivit, et quia ibi calculosus, et torrens, dicitur vatem vitio scriptoris, pro Jacob legitur Jaboch, et ex transitu illo, sortitfluminis remansit, ut oraret. Et ecce emoris ejus, et emarcuit . Unde, et Jacob proposuit se deinceps non comesturum nervum, et id ipsum posteritas ejus observat. Cumque ascenderet aurora, dixit Vir ad eum: Dimitte me. Qui dixit ei: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Viro autem quaerenti nomen ejus, ait se vocari Jacob. Nequaquam, inquit, appellabitur nomen tuum Jacob, sed Israel, quia si contra Deum fortis fuisti, quanto magis contra homines praevalebis? Et ita benedixit Jacob, mutando ei nomen, et confortando, ne timeret fratrem. Quod enim contra Deum stetit invictus, factum est ei in signum, quia invictus staret contra fratrem. Josephus dicit hoc nomen, Israel, Hebraice sonare, reluctan
Abbreviated transcription (Latin):
in duas turmas. et ancillas et libero
earum. in priori turma. In secunda
uxores et filios earum.ita tamen. qd
in extremitate posuit rachel. et iosep
tamquam cariores. Unde quidã erra¬
uerunt putantes terciam turmã rachͥ
et ioseph habuisse. Sic aritẽ diuisit. ił
si ueniret asau ad nocendum. et porẽ
ꝑcuteret turmam. reliqua fugiens sal¬
uaretur. Separauit autẽ ibidem de
his que habebat munera: fratri suo qͥ¬
q pulchra. et rariora. et diũsoꝵ gens¬
rum animalia. Misit etiamþer. diusoᷤᷤ
nuncios spatium ponens int̾ E gregẽ.
ut ex frequentia munerum sese subse¬
quentium. multa esse putarentur: ut
munerib placaretur. Precesserunt gͦ
munera. ipse adhuc erat in manaym.
Consurgensq ante diluculum. tradu¬
xit uxores et filios. cumominib ad se
ꝑtinentib ꝑuadum iaboch. Iosephus
dicit quod torrentem nomine iaboch
iacobtimens fratrẽ suum. dixisse. In
baculo meo transiui iordanẽ istum. et

Expanded text:
in duas turmas, ancillas, et liberos in duas turmas, ancillas, et liberos earum in priori turma. In secunda liberas, et filios earum, ita tamen quod in extremitate ejus posuit Rachel, et Joseph, tanquam chariores. Unde quidam erraverunt putantes, tertiam turmam Rachel, et Joseph habuisse. Sic autem divisit, ut si veniret Esau ad nocendum, et priorem percuteret turmam, reliqua fugiens, salvaretur. Separavit autem ibidem de his, quae habebat munera fratri suo, quaeque pulchriora, et rariora, et diversorum generum animalia. Misit etiam ea per diversos nuntios, spatium ponens inter gregem, ut ex frequentia munerum sese subsequentium, multa esse putarentur, ut uc in Esau, placaretur. Praecesserunt ergo munera, ipse vero adhuc erat in Manaim. Consurgensque ante diluculum, traduxit uxores, et filios, cum omnibus ad se pertinentibus, per vadum Jaboch. Josephus dicit, quod torrentem nomine Jaboch Jacob timens fratrem, dixisse: In baculo meo transivi Jordanem istum, et
Abbreviated transcription (Latin):
te malum dibi cogitans: nec du tͣnseas
ad me nocens. nec afflixeris filias mes
nec uxores alias suꝑ eas induxeris. &o
hoc dixit iacob lingua sua collẽ galaa
.i. aceruum testimonii. Gal etũ. acerinꝰ
aad: testimonium. Laban autẽ syra
lingua uocauit eum ydar sedutha. l¬
ban autem de nocte consurgens:deni¬
dixit eis. reuertens in locum suum. Po¬
ro iosephus dicit. eos columpnã ĩmõti
statusseᷤ. scemate are. Forte aceruum
a cob abiit: itinere quo ceꝑat. fuitq¬
illi obiuam muititudo angeloꝵ. et obl
uocauit locum illum manaĩ .i. castra.
quia ibi uidit angelos. quasi paratos
defendere eum a fr̃e. quẽ dimebat.
Misit autẽ ab illo loco nuncios ad fret
ut explorarent fratris animũ. Quir¬
us. nunciauer̃ esau. sibi occurrere
pacificum. cum quadringentis uiris.
Timuit gͦ iacob non de promissione an¬
geloꝵ diffidens. s more hominũ ꝑtur¬
batus. Et diuisit populum qui secũ en

Expanded text:
te, malum tibi cogitans. Nec tu transeas te, malum tibi cogitans. Nec tu transeas ad me nocens, nec afflixeris filias meas, nec uxores alias super eas induxeris. Et ob hoc dixit Jacob lingua sua collem Galaad, id est acervum testimonii. Gal, enim, acervus, ad testimonium sonat Laban vero Syria lingua vocavit eum Igar Seducha. Laban autem de nocte consurgens, benedixit eis, revertens in locum suum. Porro Josephus dicit eos columnam in monte statuisse sub schemate arae. Forte acervum autem abiit itinere quo coeperat, fuitque ei obvia multitudo angelorum, et ob hoc vocavit locum illum Manaim, id est castra, quia ibi vidit angelos, quasi paratos defendere eum a fratre, quem timebat. Misit autem ab illo loco nuntios ad fratrem, qui explorarent fratris animum . Qui reversi nuntiaverunt Esau sibi occurrentem pacificum cum quadringentis viris. Timuit ergo Jacob, non de promissione angelorum diffidens, sed more hominum perturbatus. Et divisit populum, qui secum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
tuas uiolent̃ auferres mͥ. Que tamen
non tam me quam filios sequuntur.
Qd̾ autem furti me arguis. apud qͦm¬
cumq inueneris deos tuos. necet᷑ur
uit.Cumq intraret tabernaculũ ra¬
chel: illa subt̃ stramenta et stratoriũ¬
camel abscondit ydola. et sedit. et
querentipatri. ait. He irascatur dñs
m̃s. quod nequeo assurgere ei.Quia
iuxta consuetudinẽ feminarũ. nunc
accidit michi. Et sic delusa est solli¬
citudo querentis. Iratusq iacob un¬
proꝑauit ei. qdͣ pro diligenti seruicio
uiginti annoꝵ non meruerat. ut ip̃e
supp ellectilẽ suam scrutaretur. Et q
laban. Omnia que habes: mea sunt. ⁊
quid possum facere filiis et nepotibu
meis: Ueni et in eamus fedus. Tulit a
iacob lapidem et erexit eũ in tituli
fedis. Et ait frĩbus suis. Afferte lapi¬
desistos. Qui congregandes fecerun
tumulum: et comederunt suꝑ eum
Et dixit laban: Lumulus iste sit fed̾is n
testis. ne ego transeam illũ ꝑ genscõ

Expanded text:
tuas violenter auferres mihi, quae tamen tuas violenter auferres mihi, quae tamen non tam me, quam filios sequuntur. Quod autem furti me arguis, apud quemcunque inveneris deos tuos, necetur cnit. Cumque intraret tabernaculum Rachel, illa subter stramenta cameli abscondit idola, et sedit desuper; et quaerenti patri ait: Ne irascatur dominus meus, quod nequeo ei assurgere, quia juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi, et sic delusa sollicitudo quaerentis. Iratusque Jacob improperavit, quod pro diligenti servitio viginti annorum non meruerat, ut ipse omnem supellectilem suam scrutaretur. Et ait Laban: Omnia quae habes mea sunt, sed quid possum facere filiis et nepotibus meis. Veni, et ineamus foedus. Tulitque Jacob lapidem, et erexit eum in titulum foederis, et ait fratribus suis, Afferte lapides. Qui congregantes fecerunt tumulum, et comederunt super eum. Et dixit Laban: Tumulus iste sit foederis nostri testis, ne ego transeam illud, pergens contra
Abbreviated transcription (Latin):
henderentur patre insequente : ut
adhȩc fugiendo: ueniã impetͣrent.
Iuit gͦ iacob. amne transmisso contͣ
mondem galaad. Et nonciatũ est la¬
ban die tercio: quod fugisset iacob.
Qui assumptis filiis suis et cognatis.
insequutus est eum septẽ dieb: Tam̃
iosephus dicit. laban post pͥmum diẽ
cognoscens discessum iacob. et filiarũ.
ꝑsecitus ẽ. eos et in colle procul collo¬
catos: inuenit eos. Potest dici. quia si
dercio die cognouit.: tunc post pͥmum¬
gnouisse. quia tunc egressus nunciuᷤᷤ
tercia die uenit ad eum. ubi filii pas¬
cebant greges. qui separati erant a
iacob.itinere trium dierum: ut pre¬
dictum est. Uidit autẽ laban in somp¬
nis dm̃ dicentẽ sibi. Caue ne quicꝙͣ
aspere loquaris contra iacob. Qui ꝯ¬
surgens ait ad iacob. Quare me igno¬
rante fugisti: Et cur furatus es deos
meos: consobrinis et gener meus. et
coepulator ms: hoc facere ñ debue¬
tas. Respondit iacob.: Zimui ne fitias

Expanded text:
henderentur, patre consequente, ut henderentur, patre consequente, ut ad haec fugiendo, veniam impetrarent. Ivit ergo Jacob amne transmisso contra montem Galaad; et nuntiatum est Laban die tertio; quod fugisset Jacob. Qui assumptis filiis, et cognatis suis insecutus est eum septem diebus. Tamen Josephus dicit: Laban post primum diem cognoscens discessum Jacob et filiarum, persecutus est eos, et in colle procul collocatos invenit eos. Potest dici quia si in tertio die cognovit, tunc post pgnovisse, quia tunc egressus nuntius, tertia die venit ad eum, ubi filii pascebant greges, qui separati erant a Jacob itinere trium dierum, ut praedictum est. Vidit autem Laban in somnis Deum, dicentem sibi: Cave ne quidquam aspere loquaris contra Jacob. Qui consurgens ait ad Jacob: Quare me ignorante fugisti. Et cur furatus es deos meos. Consobrinus, et gener meus, et coepulator, haec facere non debueras. Respondit Jacob: Timui ne filias
Abbreviated transcription (Latin):
terciam septimanam annoꝵ comple
re sub illo: pro eius nequicia. Uidens
enim Laban plures nase diuersicoloreᷤ.
aiebat. Deinceps diu̾sicolores sint m̾ceᷤ
plicari: immutabat mercedem. Cad¬
didit iacob. Deus abstulit substanciã
patris u̾ri: et dedit eam michi. qui ĩ
somꝑnis ostendebat mͥ. quales essent
fecus. nascituri et dixit michi. Surge
et egredere de t̾ra hac. Respondert
lẏa et rachel. Quasi alienas reputauit
bebimus de facultatib et hereditate
eius s fac quecumq precepit tͥ dñs.¬
urgens ergo iacob. cum uxorib¬
suis: et liberis abiit. Tulit q om¬
nem substanciam et greges: et quic¬
quid in mesopotamia acquisierat. De¬
duxit etiamiacob. ut ait iosephus. me¬
dietatem gregis nesciente labani: qui
eo tempore ad condendas oues ierat.
Rachel uͦ nesciende uiro ydola pars
sui preciosa furata est. et secũ tulit
non ad colendum. quia docente uiro
sciebat non esse colenda. s si compre¬

Expanded text:
terterre sub illo, pro ejus nequitia; videns enim Laban plures nasci diversicolores aiebat: Deinceps unicolores sint mercesplicari, mutabat mercedem. Et addidit Jacob: Deus tulit substantiam patris vestri, et dedit mihi, qui in somnis ostendebat mihi quales essent fetus nascituri, qui et dixit mihi: Surge, et egredere de terra hac. Responderunt Lia, et Rachel: Quasi alienas reputavit bebimus de facultatibus et haereditate ejus. Fac quaecunque praecepit tSurgens ergo Jacob cum uxoribus, et liberis abiit, tulitque omnem substantiam, et greges, et quidquid in Mesopotamia acquisierat . Et deduxit etiam Jacob, ut ait Josephus, medietatem gregis, nesciente Laban, qui eo tempore, ad tondendas oves ierat. Rachel etiam nesciente viro idola patris sui pretiosa furata est, et secum tulit non ad colendum, quia docente viro sciebat non esse colenda, sed si compre
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirum similem conspecte im agini
sobolem fieri in extremo uoluptatis: cũ
hoc ipsum in equarum gregib. apud
hyspanos fieri dicat ierominus. et qͥn¬
tilianus matronam acctisatam quode¬
thiopem peperisset. ex ymagine cons¬
pecta hoc accidisse. argumentis defen¬
disset. Et in libris scriptum ypocratis
repperitur. quandam puniendã pul
generi quoq eoꝵ toti similem. nisi mo¬
nuisset ypocras querere. ne fortis tał
pictura esset in cubiculo. Iratus est gͦ
iacob ultra modum. postquã audiuit
u̾ba filioꝵ laban dicentium. Tulit iacob
nostra: et de facultate patris nostri¬
sactus est inclytus. Et faciem laban
animadũgt. quod non esset erga se
ubi pascebat gregem et ait. Facies patriᷤᷤ
ur non est mecum. Scitis quia circũ¬
uenit me. et mutauit mercedẽ meã
tionib. que denaria mutacio in sex
annis facta est. Dicit enĩ iosephus. qđ
omne tempꝰ quo fuit iacob cũ laban
uiginti annoꝵ fuit. Holuit enĩ iacob

Expanded text:
Nec mirum similem conspectae imagini Nec mirum similem conspectae imagini sobolem fieri in extremo voluptatis, cum hoc ipsum in equarum gregibus apud Hispanos fieri dicat Hieronymus; et Quintilianus matronam accusatam, quod Aethiopem peperisset, ex imagine conspecta hoc accidisse argumentans defendit. Et in libris scriptum Hippocratis reperitur, quamdam puniendam, quigeneri quoque eorum toti dissimilem, nisi monuisset Hippocrates quaerere, ne forte talis pictura esset in cubiculo. Ditatus est ergo Jacob ultra modum. Postquam autem audivit verba filiorum Laban dicentium: Tulit Jacob nostra, et de facultate patris factus est inclytus; et etiam faciem Laban animadvertit, quod non esset erga se,ubi pascebat gregem, et ait: Facies patris vestri non est mecum: scitis quia circumvenit me, et mutavit mercedem meam tionibus, quae denaria mutatio in sex annis facta est. Dicit enim Josephus, quod omne tempus, quod fuit cum Laban viginti annorum fuit. Noluit autem Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
tium in aquarum speculo uidebant.
Ex uirgis enĩ ibi positis uarius erat tim¬
brarum color. He autẽ om̃s fecus diuersi¬
colores essent. et deprehendetur dolus.
sic temꝑauit iacob. Primo tempore cũ
ascendebantur oues. quia uerni fetus
meliores erant: ponebat uirgas in cons¬
pectu earum cum conciperent. In seroti¬
na uͦ admissura .i. in ea que fiebat in ex¬
tremitate ueris. det̾iores sunt fetus. qͥa
in tarde appetentib coitum. minus ui¬
get natura. et ideo tunc non apponebat
uirgas. et ita que serotina erant. facta
sunt laban. et que primi temporis. tacob.
uel forte serotina ad missa dicta est in
autumpno. quia natura ouium mesopo¬
tamie ⁊ italie eadem esse traditur. ut bi
in anno pariant. Unde poeta. bis graui¬
de fetu. Qd̃ autem dicitur. ut inuirgis
conciꝑent. dicit ieronimus uĩ hebre ũ¬
bi: nisi cixcuitu exprimi ñ posse. Signi¬
ficat enĩ totius corporis extremam con¬
cussionem: in feruore coitus extremo.

Expanded text:
tium in aquarum speculo videbant. tium in aquarum speculo videbant. Ex virgis enim ibi positis varius erat umbrarum color. Ne autem omnes fetus diversicolores fierent, et deprehenderetur dolus, sic temperavit Jacob: Primo tempore cum accendebantur oves, quia verni fetus meliores sunt, ponebat virgas, ut in conspectu earum conciperent. In serotina enim admissura, id est in ea quae fiebat in extremitate veris, deteriores sunt fetus, quia in tarde appetentibus coitum minus viget natura, et ideo tunc non apponebat virgas, et ita quae serotina erant facta sunt Laban, et qui primi temporis Jacob. Vel forte serotina admissura dicta est in autumno, quia natura ovium Mesopotamiae, et Italiae eadem esse traditur, ut bis in anno pariant, unde poeta: Bis gravidae fetu . . . Quod autem dicitur quod in virgis conciperent, dicit Hieronymus vim Hebraei verbi nisi circuitu exprimi non posse. Signant enim totius corporis extremam concussionem in fervore coitus extremo.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita dictũ planum est nisi quod
in dextu legitur. quod laban unicoloi
ximus. Potest dici tradidisse in ma
ones erant. Uel ꝑanticipationẽ dictũ
est .i. unicolorem gregem post natũ.
sub custodia lacob. ded̃ic filiis suis
cum dn̾isi colore prius dato. Ieronimꝰ
quoq dicit usq ad tempus suũ locũ
hunc confusum fuisse. Iacob autem
uit. Tulic enĩ uirgas uirides uirgas.
populeas. quas .Lxx. straceas uocant.
et amigdalinas. et plataninas. quas ꝑ
locum discorticans uarium uirgarum.
fecit colorem. Forte tres erant canales.
et tunc uirgas tantum eiusdem longitu¬
dinis. cum canalib tulit. cuiq canali
suam uirgam imponens. Forte plures
erant in canalib uirge. Obseruabat
gͦ iacob tempus quo peccora ascendebã¬
tur. et in feruore diei. cum adopͦtandũ
auida ꝑcurrerent: in ipsa auiditate po¬
tandi faciebat oues et capras ascendi.
ut tales fecus conciperent. quales um¬
bras arcetum et hyrcoꝵ suꝑ se ascenden¬

Expanded text:
Et ita planum hoc dictum est, nisi quod Et ita planum hoc dictum est, nisi quod in textu legitur quod Laban unicolorem ximus. Potest dici eum tradidisse in manones erant. Vel per anticipationem dictum est, unicolorem gregem post natum sub custodia Jacob, dedit filiis suis, eum diversicolore prius dato. Hieronymus quoque dicit, usque ad tempus suum locum hunc confusum fuisse. Jacob autem vit. Tulit enim virgas virides populeas, quas LXX stiraceas vocant, et amygdalinas, et plataninas, quas per loca discorticans, varium virgarum fecit colorem. Forte tres erant canales, et tres virgas tantum ejusdem longitudinis cum canalibus tulit, cuique canali suam virgam imponens. Forte plures erant in canalibus virgae. Observabat ergo Jacob tempus in quo pecora accendebantur, et in fervore diei, cum ad potandum avida pergerent, in ipsa aviditate potandi, faciebat oves, et capras ascendi, ut tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum super se ascenden
Abbreviated transcription (Latin):
initis gͦ annis
quatuordecim. seruicii iacob ꝓ¬
uxorib suis: dixit socero suo.Da michi
ad terram meã. Et ait laban. Inuenuã
gr̃am in conspoctu tuo: ut adhuc michi¬
seruias septem annis: et constitue me¬
dem quam dem tͥ. Scio enĩ quod inte
benedixit michi dñs. R ait iacob. Iusnĩ
est ut aliquando prouideam domun
mȩȩ. Si feceris qd̾ postulo: ad huc pasci
peccora tua. Separa greges uarios.a
sparso uellere. et trade mmanu filior
tuoꝵ. Unicolores uͦ. trade michi. et q̃
ex uniclorib uarium natum fuerit.
sit merces mea. Qd unius coloris tuũ.
natura. ut alba ex albis. nigra ex ni¬
gris. nascantur. Mecum facit iusticu
mea. dũ d̾s pro labore meo quod iusti
sibi uidebitur. redoet michi contra
naturam. Gratum hoc habrut laban.
et seꝑauit omnes diu̾si coloris. et de¬
dit filiis siuis in custodiam. Unicolores
tradidit iacob. Et separauit iterͣ die¬
rum inder iacob. et filios suos. Ne quis
ex uicinitate peccoris. nasceretur dol

Expanded text:
initis ergo annis quatuordecim servitii pro uxoribus, Jacob dixit socero suo: Da mihi ad terram meam. Et ait Laban: Inveniam gratiam in conspetu tuo, ut adhuc servias mihi septem annis, et constitue mercedem, quam dem tibi. Scio enim, quia propter te benedixit mihi Deus . Et ait Jacob: Justum est ut aliquando provideam domui meae, si feceris quod postulo, adhuc pascam et pecora tua: separa greges varios, et sparso vellere, et trade in manu filiorum tuorum, unicolores vero trade mihi, et quod ex unicoloribus varium natum fuerit, sit merces mea, et quod unius coloris tuum: acit natura, ut alba ex albis, nigra ex nigris nascantur; mecum justitia mea, dum Deus, pro labore meo, quod justum sibi videbitur, reddet mihi contra naturam. Gratum hoc habuerat Laban, et separavit omnes diversi coloris, et dedit filiis suis in custodiam. Unicolores tradidit Jacob, et separavit iter trium dierum inter Jacob et filios suos, ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus.
Abbreviated transcription (Latin):
q cum parturiret rachel: cepit ꝑicli¬
tari. tamen peperit filium. E gredi¬
ente autẽ anima pre dolore partus
moriens. uocauit filium bennon .i. filiũ
doloris. Pater uͦ circuncidit eũ. et uoca¬
uit filium beniamyn .i. filiũ dextere.
Sepulta est gͦ rachel inuia que ducit
bethleem. et sola inter cognatos. hono
iacob tumulum super sepulchrum eł.
qui apparet usq in presentem diem. U egͥs¬
sus inde: fixit tabernaculum tnsturrim
ader .i. turri gregis. Hunc locũ dict̃
hebrei ubi prius edificatum est templũ.
Et dictum quas quodam uaticinio turrĩ
gregis .i. congregationis future ad tem¬
plum. S ieronimus ait locũ ẽẽ iuxta beth¬
leem. ubiuel angłorũ grex in ortu dñi ce¬
cinit. uel iacob greges pauit. nomen in
loco suo relinquens. Cumq habitaret ibi:
ruben dormiuit cũ bala concubina pa¬
tris sui. qd̾ tamen iacob ñ latuit. e¬

Expanded text:
que cum parturiret Rachel coepit periclique cum parturiret Rachel coepit periclitari, tamen peperit filium. Egrediente autem anima prae dolore partus, moriens, vocavit filium Bennoni, id est filium doloris. Pater autem circumcidit eum, et vocavit filium Benjamin, id est filium dexterae. Sepulta est ergo Rachel in via, quae ducit Bethleem, et sola inter cognatos, honorJacob titulum super sepulcrum ejus, qui apparet usque in praesentem diem. Et egressus inde, fixit tabernaculum trans turrim Ader, id est turrim gregis. Hunc locum dicunt Hebraei, ubi post aedificatum est templum, et dictum, quasi quodam vaticinio, turrim gregis, id est congregationis futurae ad templum. Sed Hieronymus ait locum esse juxta Bethleem, ubi vel angelorum grex, in ortu Domini, cecinit, vel Jacob greges suos pavit, nomen inde loco relinquens. Cumque habitaret ibi, Ruben dormivit cum Bala concubina patris; quod tamen non latuit